Manisa cami ve mescitlerinin cephe düzeni
The Facade organization of the mosques and the masjids of Manisa
Yazar: CEREN ÜSTÜNER ERDOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERTAN DAŞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk İslam Sanatları Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
TÜRKÇE ABSTRAKTMAN SA CAM VE MESC TLER N N CEPHE DÜZENBu çalışmada Manisa'da Saruhanoğulları ve Osmanlıdönemlerinden orijinal özelliğini korumuş olan 12 cami ve 2 mescitin cephedüzenleri incelenmiştir. Manisa'nın ilk ibadet yeri, merkezi kubbeyle örtülü karebir mekan ve onun kuzeyinde bir son cemaat yerinden oluşan bir plana sahiptir.Beylikler ve Erken Osmanlı dönemi camilerinin cephe düzeni bu örnekte deolduğu gibi genellikle kare küp gövde ve revaklı son cemaat yeri, altlı üstlüsimetrik bir düzenle yerleştirilmiş harim pencereleri, harimi örten ana ve yankubbelerin oturduğu ve genellikle çokgen gövdeli kasnaklar ve bir ya da birkaçminare eşliğinde yükselen bir görünüme sahiptir. Doğu ve batı cepheleri aynıboyutlara ve unsurlara sahip olmalarından dolayı genellikle tekrar edilmiştir.14.yüzyılın sonunda Manisa Ulu Cami geleneksel Anadolu Selçuklu camiplanını tekrarlarken, dönemin mimarlığına, genişletilmiş merkezi mekanın ilkaşamalarından biri olarak kabul edilen bazı özellikler getirmiştir. Bu örnekteolduğu gibi 14.yy.ın sonlarında kuzey cephesini kuşatan revaklı avlu,genişletilmiş merkezi mekan ve bu mekanın kubbeleri, 16.yüzyıldan itibarenavlu revaklarının yanında doğu ve batı cephelerine, 16.yy.ın sonlarında güneycephelerine de revak inşası, harimi örten kubbeler ile onları destekleyen vegenellikle çokgen gövdeli ağırlık kuleleri, basamaklı piramidal merdivendüzenlemesi, pencere düzenleriyle gelişen ve bu piramidal yükselişe ince sivriminarelerin eşlik ettiği bir cami şekli gelişmiştir.18.yüzyıldan itibaren Osmanlı devletinin Avrupa'daki gelişmelereaçılması mimariyi de etkilemiştir. Bu dönemde camiler genel olarak KlasikOsmanlı dönemi plan özelliklerini sürdürmelerine karşın cephe düzenlerindeAvrupa mimarlığından alınan ve dekoratif amaçla kullanılan unsurların daha çokayrıntıda farklı görünen cephe düzenleri meydana getirdiği görülmektedir. Sonuçolarak fazla değişmeyen plan şekilleriyle Osmanlı camileri daha çok klasikdönemde eriştiği anıtsal cepheleriyle hatırlanmaktadır.

Abstract:
NG L ZCE ABSTRAKTTHE FACADE ORGANIZATION OF THE MOSQUES AND THEMASC DS OF MAN SAIn this study analysed the facade organization of the 12 mosgues and 2mesjids which are dated Saruhanoğulları and the Ottoman period and saved theiroriginality. The first mosque of Manisa is a square space which is covered by acentral dome and it has a domed portico, At square plans like this the south, thewest and the east facades are generally same with eachother due to their samedimensions, have symmetrical and in the same order and number openedwindows. The south facade being different due to enlarging of the interior spaceand emphasizes the mihrab. The north facade is always the most important facade,with its portico designed like an interior place.At the end of the 14.century, Manisa Ulu Cami?s plan repeat the oldAnatolian Seljuk tradition but has some differences and being accepted the firststep to enlarging the central place. There is a courtyard with arkades on its northfacade. At the 16.century it started to be seen arkades on the east and westfacades, then on the south facades, too. Generally polygonal tambours supportingthe central dome and the llittle domes, window settings, a stairway order, theweight towers are rising together with one or two minar always to top.At the 18.century we see the same old plans with a new decorationcontains the motifs showing western influences in facade composition. At last, theOttoman mosques remembers always with their monumental facades of verticallygrowing place that created the Classical Period.