Antalya ili örtü altı üretim alanlarından toplanan Frankliniella occidentalis (Pergande) (Thysanoptera: Thripidae) popülasyonlarında spinosad ve spinetoram'a karşı güncel direnç durumunun belirlenmesi
Determination of current resistance status to spinosad and spinetoram in Frankliniella occidentalis (Pergande) (Thysanoptera: Thripidae)populations collected from protected crop regions in Antalya
Yazar: BADEGÜL ÜNSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH DAĞLI
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Anavatanı Kuzey Amerika olan Frankliniella occidentalis,gerek Türkiye'de gerekse dünya çapında yaygın olan başlıca zararlılardandır. Tez çalışması için Antalya'da seralardan 8 F. occidentalis popülasyonu toplanmıştır. Bu popülasyonların spinosad ve spinetoram'a direnç durumları araştırılmıştır. Popülasyonlar iklim odasında fasulye meyveleri kullanılarak üretilmiştir. LC değerlerini tespit için yaprak daldırma metodu kullanılmıştır. Ayrıca bu popülasyonlarda direncin stabilitesi ve davranışsal direnç de araştırılmıştır. 
Sera popülasyonlarında spinosad için LC50 değerleri 7.7 ile 124.8 mg (e.m)/l arasındadır. Hassas popülasyona göre sera popülasyonlarının direnç aralığı 19-312 kattır. Popülasyonların spinosad için LC90 doz aralığı (132.9 - 3620 mg e.m/l) spinosad'ın tavsiye dozundan (96 mg e.m/l) yüksektir. Bu sonuçlara göre spinosad direnci Antalya sera popülasyonlarında yüksek düzeylerde ve yaygındır. Popülasyonların alındığı lokasyonlarda spinosad uygulamaları yeterli düzeyde etkili olmayabilir. Spinetoram'la yapılan testlerde popülasyonların LC50 değerleri 1.0 ile 35 mg(e.m)/l'dir. Popülasyonlarda direnç 5 – 175 kat aralığındadır. Popülasyonların LC90 dozu aralığı ise 8-388 mg(e.m)/l'dir. 8 sera popülasyonunun 5'inin LC90 doz değerleri spinetoram'ın tavsiye dozunun (60 mg em/l) üzerindedir. Bu 5 popülasyonun alındığı (Gazipaşa, Alanya, Manavgat, Demre-Beymelek, Kumluca-Salur) lokasyonlarda spinetoram'la mücadeleler başarısız kalabilir. 
Stabilite testlerinde, spinosad'a 312 kat dirençli Manavgat popülasyonunda spinosad direnç düzeyi 6 ay sonra 271 kata inmiştir. Fakat güven sınırları tamamen çakıştığı için direnç oranındaki bu gerileme önemli bulunmamıştır. Spinetoram'la stabilite testlerinde, ilaç baskısı olmaksızın 6 ay bekletilen popülasyonda spinetoram direnci 174.5 kattan 54.5 kata inmiştir. Bununla birlikte, bu popülasyonun LC90 dozu spinetoram'ın tavsiye dozundan hala yüksektir. Altı aylık bir süredeki spinetoram direncindeki gerileme miktarı yeterli değildir. 
Davranışsal direnç testlerinde, dirençli popülasyon üzerinde spinosad'la yapılan tercihsiz testte %86.1 olan ölüm oranı tercihli testte %80'e düşmüştür. Düşük düzeylerde (%6) de olsa dirençli popülasyonda spinosad'a karşı davranışsal direnç olabilir. Spinetoram'la dirençli popülasyon üzerinde yapılan tercihsiz testteki ölüm oranı %92'dir. Bu oran tercihli testte %74.4'e düşmüştür. Bu bulgular dirençli bir sera popülasyonunda spinetoram'a karşı davranışsal direncin olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Frankliniella occidentalis, which is native to North America, is one of the main pests in Turkey and worldwide. EightF. occidentalis populations were collected from greenhouses in Antalya. Spinosad and spinetoram resistance of these populations were investigated. Populations were reared using green bean pods in the climate chamber. Leaf dip method was used for determination of the LC values. Stability and behavioral resistance were also investigated in these populations.
In greenhouse populations, LC50 values for spinosad ranged from 7.7 to 124.8 mg (e.m) / l. Resistance range of greenhouse populations compared to the sensitive population were found 19-312 fold. The LC90 dose range of the populations 132.9 to 3620 mg (e. m) / l were greater than of the spinosad recommendation dose (96 mg e.m / l). According to these results, spinosad resistance is high and widespread in Antalya greenhouse populations.Spinosad applications at locations where populations were taken may not be sufficiently effective. In tests performed with spinetoram, the LC50 values of the populations are 1.0 to 35 mg (e.m)/l. Resistance in populations were found between 5 and 175 fold. The LC90 dose range of the populations is 8-388 mg (e.m) / l. The LC90 of 5 of the 8 populations are above the label dose of spinetoram.Application with spinetoram may fail in locations where these 5 populations (Gazipaşa, Alanya, Manavgat, Demre-Beymelek, Kumluca-Salur) were taken. 
In stability tests, the resistance ratiodecreased from 312 fold to 271 fold after 6 months in Manavgat population. However, thisdecline was not found to be significant as the confidencelimitsoverlap. In spinetoram stability tests, spinetoram resistance decreased from 174.5 fold to 54.5 fold in the population which was kept for 6 monthswithoutinsecdicidepressure. However, the LC90 dose of this population is stillhigher than the recommended dose of spinetoram. The decline in spinetoram resistance in a six-monthperiod is not sufficient.
In the behavioral resistance tests, the mortalityratio of 86.1% in the non-preferential test with spinosad on the resistant population decreased to 80% in the preferential test. There may be behavioral resistance to spinosad in the resistant population, albeit at lowlevels (6%). The mortality rate in the non-preferential test on the spinetoram-resistant population is 92%. Thisratiodecreased to 74.4% in the preferential test. These findingssuggestthatthere may be behavioral resistance to spinetoram in a resistant greenhouse population.