Travma sonrası stres bozukluğu tanısı olan ergenlerde otistik belirtilerin sosyal biliş üzerine etkisi
The effect of autistic symptoms on social cognition in adolescents with posttraumatic stress disorder
Yazar: BUKET CANLAN ÖZAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA SİBEL DURAK ; DOÇ. DR. BÖRTE GÜRBÜZ ÖZGÜR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Behçet Uz Çocuk Hastalıkları Ve Cerrahisi Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) olan ve olmayan ergenlerde otistik özellikler ve sosyal bilişin karşılaştırılması ayrıca otistik özellikler ve sosyal biliş arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Çalışmaya 12-18 yaş arası TSSB tanısı olan 36 olgu ve olgu grubu ile yaş ve cinsiyete uygun olarak eşleştirilen 36 ergen kontrol grubu olarak alınmıştır. Her iki gruba ÇDŞG-ŞY-T-DSM-5 uygulanmıştır. Ek olarak her iki gruba otistik belirtileri saptamak üzere Otizm Spektrum Anketi-ergen formu (OSA) ebeveynleri tarafından doldurulmuş olup kesme değer olan 24 puan ve üzeri alan katılımcılara otizm tanısını dışlamak için ADOS-2 Modül-4 uygulanmıştır. Olgu (TSSB) 
grubunun belirti şiddeti Travma Sonrası Stres Belirtileri Şiddet Ölçeği Çocuk Formu verilerek değerlendirilmiştir. Her iki grubun sosyal bilişlerini değerlendirmek için araştırmacı tarafından Gözler Testi, Yüzler Testi, Gaf Testi, Beklenmedik Sonuçlar Testi ve Anlam ve İlişkileri Kavrayabilme Testi uygulanmıştır. 
Bulgular: Olgu grubunun yaş ortalaması 15,19±1,21 yıl, kontrol grubunun 14,75±1,69  idi. Olgu grubunun TSSB şiddet ölçeği puan ortalaması 28,38±4,31  idi. Olgu ve kontrol grupları arasında uygulanan sosyal biliş testlerinde Anlamı ve İlişkileri Kavrama testinde (p=0,001), Beklenmeyen Sonuçlar Testinde (p<0,001), Gaf testi toplam puanında (p=0,001), Gaf testi gaf hikayeleri puanında(p=0,001), Gaf testi kontrol hikayeleri puanında (p=0,001) istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Travma grubunda Sosyal Biliş puanları daha düşüktür. Korelasyon analizinde TSSB şiddet ölçeği puanı ile Anlam ve İlişkileri Kavrama Testi (r=-,398, p<0,01), Beklenmeyen Sonuçlar Testi (r=-,570, p<0,01), Gaf Testi Toplam puanı (r=-,556, p<0,01), Gaf Testi Gaf Hikayeleri Alt boyutu (r= -,371, p<0,01), Gaf Testi Kontrol Hikayeleri Alt Boyutu (r= -,468, p<0,01) arasında anlamlı korelasyon bağı bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçlarına göre TSSB şiddet ölçeği ile Beklenmeyen Sonuçlar testi arasında ve Gaf Testi arasında anlamlı regresyon bağı bulunmuştur. Çalışmamızda katılımcılara uygulanan OSA'da olgu ve kontrol grupları arasında OSA-Toplam puanında (p<0,001), OSA-İletişim alt boyutunda (p=0,032), OSA-Sosyal Beceri alt boyutunda (p=0,001) ve OSA-Hayal Gücü alt boyutunda (p=0,007) anlamlı farklılık bulunmuştur.  TSSB şiddet ölçeği puanları kendine zarar verici davranışı (KZVD) olanlarda, intihar girişimi öyküsü, sigara kullanımı, alkol kullanımı olanlarda istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek saptanmıştır. Korelasyon analizinde TSSB Şiddet Ölçeği puanı ile OSA toplam puanı, OSA Sosyal Beceri alt boyutu, OSA Hayal Gücü alt boyutu arasında anlamlı korelasyon bağı bulunmuştur. Bununla beraber OSA ve TSSB Şiddet Ölçeği arasında yapılan mediasyon analizinde OSA-Sosyal Beceri alt boyutunun tam aracılık etkisi olduğu saptanmıştır (ß=0.187, %95 BCA Cl [0.038, 0.397]). Ayrıca intihar girişimi öyküsü ve TSSB Şiddet Ölçeği arasında yapılan mediasyon analizinde KZVD'nin tam aracılık etkisi olduğu görülmektedir (ß=.5, %95 BCA Cl [0.370, 0.645]). 
Sonuç: Çalışmamız Travma Sonrası Stres Bozukluğu olan ve olmayan ergenlerde otistik özellikler ve sosyal biliş arasındaki ilişkiyi inceleyen ilk çalışma olması nedeniyle alanyazına katkı sağlayacağını düşünmekteyiz. Olgu grubundaki ergenlerin daha bozuk Sosyal Bilişe ve daha yüksek Otistik Özelliklere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ergen yaş grubunda Travma Sonrası Stres Bozukluğu tanısının Otistik Özellikler ve Sosyal Biliş üzerinden değerlendirilmesi TSSB şiddetini, klinik ilgi odağı olan intihar girişimi, sigara, alkol kullanımı, KZVD gibi travma ile ilişkili birçok faktörün tedavi süreçlerine ışık tutabileceği düşünülmektedir. Çalışmamızdan elde edilecek verilerin ergenlerdeki Travma Sonrası Stres Bozukluğunu Otistik Özellikler ve Sosyal Biliş üzerinden daha iyi anlamada kullanılabileceği böylelikle Travma Sonrası Stres Bozukluğu ile ilişkili bozuklukları hedefleyen önleyici ve tedavi edici müdahalelerinin geliştirilmesine katkıda bulunulabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: To compare autistic traits and social cognition in adolescents with and without Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) and to evaluate the relationship between autistic traits and social cognition. 
Method: The study included 36 adolescents aged 12-18 diagnosed with Post Traumatic Stress Disorder as a case group and 36 adolescents matched with the case group in terms of age and gender as a control group. The K-SADS-DSM-5 was applied to both groups and those with additional psychiatric diagnoses were excluded. In addition, the Autism Spectrum Quotient (AQ)-Adolescent (AQ) was completed by the parents of both groups to detect autistic symptoms, and ADOS-2 Module-4 was applied to exclude the diagnosis of autism for participants who scored 24 points or more, which is the cut-off value. Symptom severity of the case (PTSD) group was evaluated by using the The National Stressful Events Survey PTSD Short Scale (NSESSS). To assess the social cognition of both groups, the researcher administered the Eyes Test, Faces Test, Faux Pas Test, Unexpected OutcomesTest, Comprehension Test. 
Results: The mean age of the case group was 15.19±1.21 years, and the control group was 14.75±1.69. The mean score of the PTSD severity scale of the case group was 28.38±4.31. In the social cognition tests applied between the case and control groups, statistically significant differences were found in the Comprehension Test (p=0.001), Unexpected Outcomes Test (p<0.001), Faux Pas Test Total Score 
(p=0.001), Faux Pas Test Faux Stories score (p=0.001), Faux Pas Test Control Stories score (p=0.001). Social Cognition scores were lower in the trauma group. In the correlation analysis, a significant correlation was found between the PTSD severity scale score and the Comprehension Test (r=-.398, p<0.01), Unexpected Outcomes Test (r=-.570, p<0.01), Faux Pas Test Total score (r=-.556, p<0.01), Faux Pas Test Faux Stories Sub-dimension (r= -.371, p<0.01), Faux Pas Test Control Stories Sub-dimension (r= -.468, p<0.01). According to the regression analysis results, a significant regression link was found between the NSESSS and the Unexpected Outcomes test and the Faux Pas Test. In our study, significant differences were found in AQ-Total score (p<0.001), AQ-Communication sub
dimension (p=0.032), OSA-Social Skills sub-dimension (p=0.001) and OSA Imagination sub-dimension (p=0.007) between the case and control groups in OSA applied to the participants. NSESSS were found to be statistically significantly higher in those with non-suicidal self injury (NSSI), history of suicide attempt, smoking, and alcohol use. In the correlation analysis, a significant correlation was found between the NSESSS and OSA total score, OSA Social Skills sub-dimension, and OSA Imagination sub-dimension. In addition, in the mediation analysis conducted between OSA and NSESSS, it was determined that OSA-Social Skills sub-dimension had a full mediation effect (ß=0.187, 95% BCA Cl [0.038, 0.397]). In addition, in the mediation analysis between suicide attempt history and NSESSS, it was seen that NSSI had a full mediation effect (ß=0.5, 95% BCA Cl [0.370, 0.645]). 
Conclusion: We believe that our study will contribute to the literature because it is the first study to examine the relationship between autistic traits and social cognition in adolescents with and without Post-Traumatic Stress Disorder. It was concluded that adolescents in the case group had more impaired Social Cognition and higher Autistic Traits. It is thought that the evaluation of Post
Traumatic Stress Disorder diagnosis in the adolescent age group through Autistic Traits and Social Cognition can shed light on the treatment processes of many trauma-related factors such as suicide attempts, smoking, alcohol use, and NSSI, which are the focus of clinical interest. It is thought that the data obtained from our study can be used to better understand Post-Traumatic Stress Disorder in adolescents through Autistic Traits and Social Cognition, thus contributing to the development of preventive and therapeutic interventions targeting disorders related to Post-Traumatic Stress Disorder.