Türk edebiyatındaki denemelerin yabancılara Türkçe öğretimi için B1 seviyesine uyarlanması
Adaptation of essays in Turkish literature to B1 level for teaching Turkish to foreigners
Yazar: BÜŞRA SU KAYA
Danışman: PROF. DR. UFUK DENİZ AŞCI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Deneme = Essay ; Metin uyarlama = Text adaptation ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Özgünlük = Originality

Özet:
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenimine olan ilgi çeşitli sebeplerden ötürü gün geçtikçe artmaktadır. Bu artış, dil öğretim süreçlerini destekleyecek ve geliştirecek materyallere olan ihtiyacı da beraberinde getirmiştir. Bu ihtiyacın önemine binaen yaptığımız bu çalışmada Türk edebiyatının seçkin yazarlarının denemeleri incelendi ve bu denemelerin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılabilirliği belirlendi. Pek çok eser, bilimsel çalışmalar ve tezler gözden geçirildi ve deneme türünün uyarlama işlemine tabi tutulmadığı görülmüştür. Bu doğrultuda Türk edebiyatının önemli yazarlarının denemeleri incelenmiş ve Rasim Özdenören'in Öykü Yazmak, Sezai Karakoç'un Edebiyat ve İnsan, Nurullah Ataç'ın Ahlâk ve Ahmet Haşim'in Kımıldamayan Işıklar adlı denemeleri seçilmiştir. B1 seviyesindeki öğrencinin hâkim olması beklenen dil yapıları Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Metni B1 seviyesi kazanımları ve metindilbilimsel ölçütleri esas alınarak belirlenmiş ve uyarlama işlemi bu kriterlere göre yapılmıştır. Seçilen metinler tablolaştırılarak hangi uyarlama işlemine tabi tutulduğu gösterilmiş ve metinlerin hem özgün hâli hem de sadeleştirilmiş hâli verilmiştir. Uyarlanıp seviyeye uygun hâle getirilmiş metinleri okuyanların; metni okuma, anlama ve yorumlamadaki zayıf ve güçlü yönlerini tespit edebilmeleri ve okuma-anlama becerisinin geliştirilmesine katkıda bulunması için her metin için farklı tarzlarda sorular hazırlanmıştır. Boşluk doldurma, çoktan seçmeli, eşleştirme, doğru-yanlış ve tabloyu doldurma soru türlerinden bazılarıdır. Daha sonra hazırlanan konu anlama soruları 16 öğrenciye önce özgün metnin ardından daha sonra sadeleştirilmiş metnin ardından uygulanmıştır. Elde edilen veriler yorumlandığında uyarlanmış metnin anlaşılırlığının özgün metne göre daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca hâlen bu alanda çalışmakta olan 1 öğretim görevlisinden uzman görüşü alınmıştır.

Abstract:
The interest in learning Turkish as a foreign language is increasing day by day for various reasons. This increase has brought with it the need for materials that will support and improve language teaching processes. Based on the importance of this need, in this study, the essays of distinguished authors of Turkish literature were examined and the usability of these essays in teaching Turkish as a foreign language was determined. Many works, scientific studies and theses were reviewed and it was seen that the essay type was not subject to adaptation process. İn 
this direction, the essays of important authors of Turkish literature were examined and the essays of Rasim Özdenören's "Writing Story", Sezai Karakoç's "Literature and Human", Nurullah Ataç's "Morality" and Ahmet Haşim's "Unmoving Lights" were selected. The language structures expected to be mastered by the learner at the B1 level were determined on the basis of the Common European Framework of Reference for Languages B1 level achievements and textlinguistic criteria, and the adaptation process was made according to these criteria. The selected texts are tabulated and shown which adaptation process they have been subjected to, and both the original version and the simplified version of the text are given. Those who read the texts that have been adapted and adapted to the level; different styles of questions were prepared for each text so that they could identify their weaknesses and strengths in reading, understanding and interpreting the text and contribute to the development of reading-comprehension skills. Fill in the blanks, multiple choice, matching, true-false, and table filling are some of the question types. Then, the prepared subject comprehension questions were applied to 16 students first after the original text and then after the simplified text. When the obtained data were interpreted, it was concluded that the intelligibility of the adapted text was higher than the original text. In addition, expert opinion was obtained from 1 lecturer who is still working in this field.