Asimetrik tahkim anlaşmaları
Asymmetrical arbitration agreements
Yazar: DEVLET ÇAĞLA NİZAM
Danışman: DOÇ. DR. CEMİLE GÖKYAYLA
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Özel Hukuk (Uluslararası Özel Hukuk) Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anlaşmalar = Agreements ; Asimetrik tahkim = Asymmetrical arbitration ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Tahkim = Arbitration ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
Çağımızda, uyuşmazlıkların çözümü için tahkim prosedürüne yönelimin artması ile taraflar hem tahkim yoluna başvurabilmek hem de tahkim prosedürünü diledikleri gibi düzenleyebilmek adına çeşitli tahkim anlaşmaları imzalamaktadırlar. Sözleşme serbestisi prensibi altında tam anlamıyla kendi diledikleri kurallarla yargılanmak isteyen ve bu prosedür ile kuralları yazılı hale getirmeye çalışan taraflar ise gün geçtikçe daha detaylı, daha karmaşık ve bazen de patolojik veya hukuka aykırı nitelikte tahkim anlaşmaları düzenlemeye ve imzalamaya başlamaktadırlar. Tahkim anlaşmasının diğer anlaşmalar gibi müzakere edilebilir olması tahkim anlaşmasının hatalı kaleme alınması, zayıf tarafa dayatılması ve başkaca sebepler nedeniyle asimetrik nitelikte veya asimetrik düzenlemeler içerir şekilde kaleme alınmasına neden olabilmektedir. Bu asimetriklik ise bazen sadece taraflardan birinin tahkim yoluna başvurabilmesine veya taraflardan birinin başvurulacak uyuşmazlık çözüm yöntemini seçebilmesine neden olmaktadır. 

Çalışmamızın konusu tarafların başvuru hakları açısından asimetriklik barındıran asimetrik, hibrit ve tek taraflı tahkim anlaşmalarının incelenmesi olup, tarafların farklı tahkim heyetlerine başvuru yapabileceğini düzenleyen veya tarafların farklı koşullar altında tahkim yargılamasında yer almasına neden olan asimetrik düzenlemeler barındıran tahkim anlaşmaları çalışmamızda hukuki değerlendirmeye konu olmamaktadır. Çalışmamız kapsamında asimetrik tahkim anlaşmaları detaylıca irdelenmekte, farklı ülke hukuk düzenlerinde asimetrik tahkim anlaşmalarına yaklaşımlar incelenmekte ve daha sonra bu yaklaşımlar dikkate alınarak asimetrik tahkim anlaşmalarının Türk hukuk kural ve prensipleri uyarınca değerlendirilmesi yapılmaktadır.

Abstract:
In our era, parties execute several arbitration agreements both to initiate arbitration and draft arbitration procedures at their will, with the increase in the preference for arbitration as dispute resolution mechanism. Parties who desire to be involved into legal proceedings in accordance with the rules they prefer within the scope of freedom of contract principle and draft the contractual provisions in this respect, started to draft and execute detailed, complicated and sometimes pathological or invalid arbitration agreements. Since arbitration agreements might also be negotiated by the parties likewise other agreements, arbitration agreements might be imposed to weak party, drafted in a way including errors and being asymmetrical or including asymmetrical provisions due to further grounds. This asymmetry may either cause only one of the parties to initiate legal action before arbitration or choose dispute resolution method.

Our study's subject is being asymmetrical, hybrid and unilateral arbitration agreements, arbitration agreements containing asymmetrical provisions causing parties to recourse different arbitral tribunals or get involved in arbitration procedure in different circumstances are not subjected to legal analysis. Within the scope of our study, asymmetrical arbitration agreements and approaches of different jurisdictions to asymmetrical arbitration agreements are analyzed in detail, and then asymmetrical arbitration agreements are analyzed under the rules and principles of Turkish law with the consideration of the approaches other jurisdictions.