Kanatlılarda besin maddelerinin gen ekspresyon seviyeleri üzerine etkisi
Effect of nutrients on gene expression levels in poultry
Yazar: AHMET KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. MUHLİS MACİT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Amaç: Derleme çalışması, belirli besin maddelerinin veya biyoaktif bileşenlerin mRNA ekspresyon seviyesini ne şekilde etkilediğini gösteren teknolojik yöntemlerin açıklanması ve kanatlılarla, özellikle de yumurtacı tavuk ve etlik piliçlerle ilgili Türkçe/yabancı dilde yayın haline getirilmiş çalışmaların incelenip tez formatı haline getirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma yöntemi olarak ikincil verilerden yararlanılmıştır. Araştırmanın konusu ile ilgili literatür taramasının temel materyalini oluşturan ikincil verilerin temini için Türkçe ve yabancı dildeki süreli ve süresiz yayınlar, veri tabanları, web sayfaları ve internet kaynakları, lisansüstü tez çalışmaları vb. kullanılmıştır. 
Bulgular: Etçi veya yumurtacı tavukların bazal yemine ya da döllü yumurtalarına in ovo besleme yolu ile besin maddeleri/biyoaktif bileşenler ilavesinin genel olarak epigenetik mekanizma ile eksprese olan gen sayısını artırdığı, civcivlerde performans özelliklerini iyileştirdiği, dokularda yararlı besin madde miktarını artırdığı, embriyo ve civciv ölümlerini azaltarak kuluçka randıman oranını yükselttiği, embriyo ve civciv dokularında oksidatif stresi (MDA) azalttığı tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan literatür taramasında, etlik piliçlerin bazal yemine besin maddeleri veya biyoaktif bileşenler ilavesinin, performans özelliklerini iyileştirdiği ve bağışıklık sistemini güçlendirdiği görülmüştür.  
Sonuç: Literatür incelemesi veya taraması esnasında, besin maddelerinin veya biyoaktif bileşenlerin kanatlılarda, özellikle de yumurtacı tavuklarda gen ekspresyon (gen ifadesi) seviyeleri üzerine etkisiyle ilgili araştırmaların sınırlı olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla daha sağlıklı sonuçların elde edilmesi için kanatlılarda besin maddelerinin mRNA ekspresyon seviyeleri üzerine etkisiyle ilgili daha fazla çalışma proje yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kanatlı, besin maddeleri, gen ekspresyonu

Abstract:
Purpose: The review study was carried out to explain the technological methods that show how certain nutrients or bioactive components affect the mRNA expression level, and to examine the studies published in Turkish/foreign language related to poultry, especially laying hens and broilers.
Method: Secondary data was used as a research method. In order to provide secondary data of the basic material of the literature review related to the subject of the research, periodical and non-periodical publications in Turkish and foreign languages, databases, web pages and internet resources, graduate thesis studies were used in present review study. 
Results: The addition of nutrients/bioactive components to the basal feed (maternal) of broiler or laying hens or their fertile eggs via in ovo feeding generally increases the number of genes expressed by epigenetic mechanism, improves performance characteristics in broilers, raises the amount of beneficial nutrients in their tissues. In addition, it has been detected that it enhances the hatchability rate by reducing the embryo and chick deaths, and decreases oxidative stress (MDA) in embryo and chick tissues. Also, it was determined by the literature review that the addition of nutrients or bioactive components to the basal feed of broilers improves performance characteristics and the immune system.
Conclusion: During the literature review, it was stated that the research on the effect of nutrients or bioactive components on gene expressionlevels in poultry, especially broiler and laying hens, was limited to draw a review. Therefore, it was concluded that in order to obtain healthier results, more project and studies should be conducted on the effect of nutrients on mRNA expression levels in poultry.

Keywords: Poultry, nutrients, gene expression