Toplumsal cinsiyet rollerinin çevreye duyarlı tüketim davranışı üzerine etkisinin ölçülmesine yönelik bir araştırma
A study to measure the effects of gender roles on environmentalsensitive consumption behavior
Yazar: ESEN DABLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA YILMAZ ALARÇİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Toplumsal cinsiyet = Gender ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre duyarlılığı = Environmental sensitivity ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours

Özet:
Kadın ve erkek, topluluklar halinde yaşayan insanların, sahip oldukları biyolojik
cinsiyeti tanımlayan kavramlardır. Günlük hayatta yaygın olarak kullanılan bu
kavramların çizdiği sınırlar dahilinde bireyler, yaşadıkları toplumlarda belirli rolleri
yüklenmektedirler. Kadınlık veya erkeklik biyolojik bir sınıflandırma olarak kabul edilse
de sosyolojik anlamda bu kavramlar sahip olunan rollerin toplumsal anlamını ifade
etmektedir.
Tüketim, ihtiyaçların ortaya çıkması ile başlayan ve ihtiyacın karşılanmasını ve
sonrasını da kapsayan bir süreçtir. Gündelik yaşamda ihtiyaçları karşılamak için mal ve
hizmet kullanmak tüketim olarak adlandırılmaktadır. Tüketimi gerçekleştiren, mal ve
hizmetleri kullanan kişiler ise tüketicilerdir. Cinsiyet, pazarlamada kullanılmakta olan
önemli bir tüketim davranışı bölümlendirme ölçütüdür. Dolayısıyla toplumsal cinsiyet
rolleri de tüketim ile ilişkili her türlü davranışı, kullanımı ve etkiyi şekillendirmektedir.
Bu çalışma İstanbul'da bulunan bir devlet üniversitesinin sağlık bilimleri
fakültesinde eğitim alan öğrencilerin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların
tüketim davranışı sırasında çevreye karşı duyarlılıkları incelenmiş ve toplanan verilerin
analizleri IBM SPSS İstatistik 20 paket programı aracılığıyla yapılmıştır. Yapılan
analizler ile frekans ve yüzde dağılımları hesaplanmış, güvenilirlik ve faktör analizleri
yapılmış ve belirli parametrik testler kullanılmıştır. Analizler sonucunda ölçeklerin alt
boyutları bulunmuş, ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmıştır. Analizler
katılımcıların dört farklı cinsiyet rolü altında da dağıldıklarını göstermiştir. Çevreye
duyarlı tüketim davranışı ölçeğinin de dört faktörü bulunmuş ve bu faktörlerin
öğrencilerin cinsiyet rolleri ile ilişkisi irdelenmiştir.

Abstract:
Female and male are the sex types that people have. Within the boundaries drawn
by these biological terms, individuals are given certain roles in the societies they live in.
Although sex types are is considered as a biological classification, in sociological terms
feminity or masculinity express the social meaning of the roles they possess.
The use of products and services to meet the needs of is called consumption.
Consumption is a process that starts with the emergence of needs and covers them after
they are eliminated. Poeple who perform consumption and use products and services are
called consumers. Sex is a significant consumption behavior criterion used in marketing.
Therefore, social roles of sexes which called gender, shape all behaviors, uses and impacts
related to consumption.
This study was carried out with the students who were educated in the health
sciences faculty of a public university in Istanbul. The sensitivity of the students to the
environment during the consumption was examined and the collected data were analyzed
through the IBM SPSS Statistics 20 package program. As a result of analyzes, frequency
and percentage distributions were calculated, reliability and factor analyze were
performed and certain parametric tests were used. Also, the sub-dimensions of the scales
were found and their averages and standard deviations were calculated. The analyzes
showed that the students were distributed under four different gender roles and four
factors have been found in the environmentally sensitive consumption behavior scale.
Finally, the relationship of these factors with gender roles of the students was examined.