Aşırılıkçı düşünce biçiminin bazı psikososyal değişkenler açısından incelenmesi
Examination of extremist mindset in terms of some psychosocial variables
Yazar: ESRA GÜRBULAK
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP BELMA GÖLGE
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Son yıllarda terörizm üzerine yapılan çalışmaların hızla artmasına rağmen sınırlı sayıda
çalışmanın bu konuyu psikososyal faktörler çerçevesinden ele aldığı görülmüştür.
Çalışmamızda, genel popülasyon içerisinde terörizm faaliyetlerinin alt yapısını hazırladığı
düşünülen şiddet içeren aşırılıkçı zihniyetle ilişkili olabilecek psikososyal özelliklerin
araştırılması amaçlanmıştır. Örneklem, Türkiye'nin çeşitli illerinde yaşayan 18 yaş üzeri 495
katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılara "Demografik Bilgi Formu", "Aşırılıkçı Düşünce
Biçimi Ölçeği", "İntikam Ölçeği," "Kolektif Narsisizm Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin
analizinde SPSS22 (Statistical Package for Social Sciences) istatistik programı kullanılmıştır.
Sonuçlar bireylerin kolektif narsisizm, intikam, dindarlık düzeyleri ile sağ görüş
eğiliminin artmasının aşırılıkçı düşünceyi artırdığını göstermektedir. Ayrıca kimlik
özelliklerinden dolayı aşağılanma, tehdit edilme ve ayrımcılığa maruz kalma ve şiddet
olaylarının sık yaşandığı yerlerde yaşamanın bireylerdeki şiddet eğilimini artırdığı dikkate
değer bir bulgudur. Öte yandan eğitim ve gelir düzeyinin artmasının aşırılıkçı düşünce ile
negatif ilişkisi olduğu görülmüştür. İşsizliğin aşırılıkçı düşünce ile anlamlı bir ilişkisi
bulunmazken iş arama süresi arttıkça aşırılıkçılıkta da artış meydana geldiği bulgular arasında
yer almaktadır. Gelecekteki çalışmalarda, aşırılıkçılığı siyasi koşulların yanı sıra çeşitli
psikososyal faktörlerden de etkilenen dinamik bir süreç olarak incelemenin, toplumsal şiddet
döngüsünü kırmak, önleyici ve müdahale edici stratejiler geliştirmek ve toplumsal barışa katkı
sunmak adına faydalı olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Militan aşırılıkçı zihniyet, şiddet içeren radikalleşme, kolektif narsisizm, terör, intikam

Abstract:
Despite the rapid increase in studies on terrorism in recent years, it has been observed that a
limited number of studies have addressed this issue within the framework of psychosocial
factors. In our study, it was aimed to investigate the psychosocial characteristics that may be
related to the violent extremist mindset, which is thought to provide the basis of terrorism
activities in the general population. The sample consists of 495 participants over the age of 18
living in various provinces of Turkey. "Demographic Information Form", "Militant Extremist
Mindset Scale", "Revenge Scale", "Collective Narcissism Scale" were applied to the
participants.SPSS 22 (Statistical Package for Social Sciences) statistical program was used in
the analysis of the data.
The results show that individuals' levels of collective narcissism, revenge, religiosity
and right-wing tendencies increase extremist mindset. In addition, it is a remarkable finding
that exposure to humiliation, threats and discrimination due to identity characteristics and living
in places where violence is common increase the tendency of violence in individuals. On the
other hand, it has been observed that the increase in education and income level has a negative
relationship with extremist mindset. While there is no significant relationship between
unemployment and extremist mindset, it is among the findings that as the duration of job search
increases, extremism also increases. In future studies, it is thought that examining extremism
as a dynamic process affected by various psychosocial factors as well as political conditions
may be beneficial in order to break the cycle of social violence, develop preventive and
intervention strategies, and contribute to social peace.

Key words: Militant extremist mindset, violent radicalization, collective narcissism, terrorism, vengeance