Güney yarımkürede bulunan  HH Car sisteminin yüksek çözünürlüklü tayflarındaki salma ve/veya soğurma yapılarının modellenmesi
Modelling the emission and/or absorption features in the high resolution spectra of the southern binary system: HH Car
Yazar: DOĞAN TEKAY KÖSEOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HİCRAN BAKIŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzay Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Yakın çift yıldızlar = Close binary stars

Özet:
HH Car yakın çift yıldızının, yüksek çözünürlüklü (R=48000) tayfları, modern analiz teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bu tayflar, sistemin literatürden elde edilen ışık eğrisi verileri ile beraber analiz edilmiş ve HH Car'ın duyarlı mutlak parametreleri belirlenmiştir. Buna göre, baş bileşen etkin sıcaklıklığı 33500 ˚K olan O9 tayf türünden bir anakol yıldızı ve yoldaş bileşen ise etkin sıcaklıklığı 27500 ˚K olan B0 tayf türünden bir dev/altdev yıldızdır. Ayrıca, sistemin uzaklığı d=3.0 kpc ve kütle merkezinin hızı Vg=-16 km/s olarak belirlenmiştir. Belirlenen uzaklık ve kütle merkezinin hız değeri, Car OB1 oymağı için verilen bu değerler ile hata sınırları içinde uyumludur. 

HH Car'ın tayflarında baskın şekilde H-alfa salması göze çarpmaktadır. Bu salma, bileşenlerin mutlak parametrelerini de hesaba katan SHELLSPEC kodu ile modellenmiştir. Bileşen yıldızların ön tayf türünden büyük kütleli yıldızlar olması nedeniyle, yıldız rüzgarlarıyla kütle kaybı göz önünde bulundurulmuş ve yapılan modellemelerde, HH Car sisteminde bileşenlerin yıldız rüzgarlarına sahip oldukları ve ayrıca yoldaş bileşenden baş bileşene akan maddenin varlığı belirlenmiştir. Yıldız rüzgarı ve akan madde, sistemin etrafında ~22000 ˚K sıcaklığında bir kabuk ile modellenmiştir. Ayrıca, rüzgar ve akan maddenin etkileşmesi sonucunda yüksek sıcaklıklı (100000 ˚K) bir çarpma bölgesi oluştuğu da belirlenmiştir.

Abstract:
High-resolution spectra (R=48000) of the close binary system, HH Car, has been analyzed with modern analysis techniques. Precise absolute parameters were derived from the simultaneous solution of the radial velocity, produced in this study and the light curves, published. According to the results of these analyses, the primary component is an O9 type main sequence star with an effective temperature of 33500 ˚K while the secondary component is a giant/subgiant star with a spectral type of B0 and an effective temperature of 27500 ˚K. The distance and the center of mass velocity of the system were determined from the light curves and the spectra as d=3.0 kpc and Vg=-16 km/s, respectively. These calculated values of d and Vg are in good agreement with those of Car OB1 association. 

H-alpha emissions can be seen explicitly in the spectra of HH Car. These features were modelled using the SHELLSPEC code which requires the absolute parameters of the components for modelling. Since components of HH Car are massive early-type stars, mass loss through stellar winds can be expected. This study revealed that the components of HH Car have stellar winds and the secondary component loses mass to the primary. Stellar winds and the gas stream between the components were modelled as a hot shell around the system, with a temperature of ~22000 ˚K. Also, it is determined that the interaction between the winds and the gas stream leads to formation of a high-temperature (100000 ˚K) impact region.