İktisadi mağduriyet açısından uluslararası hukuk bağlamında üçüncü dünya ülkelerinin egemenlik hakkı
The right to sovereignty of third world countries in the context of international law in terms of economic aggrievement
Yazar: ZEYNEP GÜLTEPE
Danışman: PROF. DR. BERDAL ARAL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Üçüncü Dünya kavramı, 1940'lı ve 1950'li yıllarda, Soğuk Savaş döneminde, Amerikan kapitalizminin ve Sovyet sosyalizminin haricinde kalan ülkeler için "üçüncü yol", "üçüncü güç" anlamında kullanılmıştır. Bu ülkeler, 1950'li yıllarda da Afrika ve Asya'nın, yeni bağımsız olmuş güçsüz devletleri olarak dünya düzeni içinde yer almaya başlamışlardır. Bugün, Üçüncü Dünya ülkelerinin Batı dünyası ve diğer kalkınmış ülkeler karşısında, hemen hemen her alanda 'geri kalmış' ve yardıma muhtaç olan toplumlar olma nedeni 'egemenlik hakkı' sorunsalı çerçevesinde incelenmeli. Egemen olmanın önemli iki alameti olan siyasi ve ekonomik self-determinasyon haklarına, Üçüncü Dünya ülkelerinin teoride sahip oldukları ancak fiiliyatta gerektiği ölçüde sahip olmadıkları bir gerçektir; yani bu toplumlar bir şekilde egemen olmaktan istisna kalmışlardır; çünkü Batı dışında kalan toplumlara karşı oluşturulan ayrıştırıcı ideallerin ve üstün olma duygusunun günümüzde hala geçerliliği vardır. Günümüz uluslararası siyasetinde 'egemen olmak bir istisnadır; istisna hali, çağdaş uluslararası ilişkiler disiplininde güvensizlik, sınırlar, terörle mücadele gibi konularda liberal hükümetlerin devlet güçlerini hukuk dışı olarak kullanmalarına getirilen eleştiri için başvurulan bir kavram olmuştur. Günümüzde teoride birçoğu egemen kabul edilen Üçüncü Dünya ülkeleri, bir zamanlar sömürgecilik dönemindeyken, Avrupa'nın Nomosunda bugün de ABD'nin Grossraum mekânsal düzeninde, ekonomik ve siyasi alanlarda güçlü devletlere tabidirler. Oysa Üçüncü Dünya ülkeleri, dünyanın en verimli ve en zengin topraklarında yer alırlar. Onların bugün uluslararası sistemde ekonomik ve siyasi olarak gelişmemiş ülkeler kategorisinde kalmaları, esasında bir küresel rant meseledir. Carl Schmitt'e başvurmak gerekirse, ona göre egemenliğin mantığı, tehdit ne kadar şiddetliyse kanunlara getirilen istisnalar da o kadar büyük olur. Bir başka deyişle, egemenler hukuku ne kadar askıya alabilirlerse küresel serbest piyasada geniş rant sahibi olma imkanları o kadar artar.

Abstract:
The concept of 'Third World' was used in the 1940s and 1950s, during the Cold War, to mean "third way", "third power" for countries outside American capitalism and Soviet socialism. These countries began to take their place in the world order in the 1950s as the newly independent, weak states of Africa and Asia. Today, the reason why Third World countries are societies that are 'underdeveloped' and in need of help in almost every field, compared to the Western world and other developed countries, should be examined within the framework of the 'right to sovereignty' problem. It is a fact that Third World countries have political and economic self-determination rights, which are two important signs of being sovereign, in theory, but they do not have them to the required extent in practice; In other words, these societies have somehow remained exempt from sovereignty; because the discriminatory ideals and the sense of superiority created against non-Western societies are still valid today. In today's international politics, 'being sovereign is an exception; The state of exception has become a concept used in the discipline of contemporary international relations to criticize the illegal use of state powers by liberal governments on issues such as insecurity, borders, and the fight against terrorism. Third World countries, many of which are considered dominant in theory today, were once subject to powerful states in the economic and political fields, in the Nomos of Europe and today in the Grossraum spatial order of the USA, while they were in the colonial period. However, Third World countries are located in the most fertile and richest lands in the world. The fact that they remain in the category of economically and politically underdeveloped countries in the international system today is essentially a matter of global profit. To refer to Schmitt again, according to him, the logic of sovereignty is that the more severe the threat, the greater the exceptions to the laws. In other words, the more sovereigns can suspend the law, the more opportunities they have to earn large profits in the global free market