Antineoplastik ilaçları uygulayan hemşirelere verilen eğitimin güvenli kullanım standartları ve oksidatif stres parametreleri üzerine etkisi
Effect on safe handling precautions and oxidative stress parameters of training given to nurses who use antineoplastic drugs
Yazar: SEVCAN TOPÇU
Danışman: PROF. DR. AYŞE BEŞER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Standartlar = Standards ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Araştırmanın amacı antineoplastik ilaçları uygulayan hemşirelere Sağlık İnanç Modeli'ne göre verilen eğitimin hemşirelerin güvenli kullanım standartlarını kullanma sıklıkları ve oksidatif stress parametereleri üzerine etkisini incelemektir.
Araştırma niteliksel ve niceliksel araştırma olarak iki aşamada yürütülmüştür. Niteliksel araştırmada; örneklemi antineoplastik ilaçların hazırlanması, uygulanması ve atıkların yönetiminde en az üç aydır çalışan 15 hemşire oluşturmaktadır. Niceliksel araştırmada; pre-post test desenli yarı deneysel araştırma tasarımı kullanışmıştır. Eğitimin etkinliğinin değerlendirilmesinde güvenli kullanım standartları sıklığı ve oksidatif stres düzeyleri kullanılmıştır. Araştımanın örneklemini üç klinikte çalışan 23 hemşire oluşturmaktadır.
Niteliksel araştırma sonucunda; güvenli kullanım standartları ile ilgili olarak hemşireler tarafından en çok ifade edilen deneyimler ve tutumlar algılanan engeller ve harekete geçiricilerdir. Niceliksel araştırmada; Hemşirelerin antineoplastik ilaç hazırlamada ve uygulamada güvenli kullanım standartlarını kullanım sıklıklarında eğitim öncesi pre-test ve eğitim sonrası post-test arasında istatistiksel olarak anlamlı artış sağlanmıştır (p<0.05).  Eğitim sonrası post-test de diğer izlemler ile karşılaştırıldığında 8-OHdG düzeylerinde anlamlı azalma olmuştur (p<0.05). Hemşirelerin plazma TAK ortalamasında da eğitim sonrasında istatistiksel olarak anlamlı artış sağlanmıştır (p<0.05).
Bu çalışmada hemşirelere SİM'e göre yapılandırılarak verilen eğitim güvenli kullanım standartlarının kullanımının arttırılmasına ve oksidatif hasarın azaltılmasına olumlu katkı sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler: hemşirelik; antineoplastik ilaçlar; güvenli kullanım standartları; oksidatif stres

Abstract:
The purpose of this study is to review impacts of the education that prepared through Health Belief Model to the frequency of safe handling precautions and oxidative stress parameters for the nurses handling the antineoplastic drugs.
The study was conducted in two stages as qualitative and quantitative. In the qualitative study; The sample consisted of fifteen nurses working for at least three months involved in preparation, administration and transfer of antineoplastic drugs and management of wastes.  In the quantitative study; Semi-experimental type study with pre-post pattern was used. Safe handling precautions frequency and oxidative stress levels were used in evaluating the effectiveness of the training. The sample of the research consists of 23 nurses working in three clinics.
	As a result of the qualitative study; Based on experiences, viewpoints and attitudes emphasized most by nurses, the most important factors about safe handling precautions were perceived barriers and cues to action. In the quantitative study; A statistically significant increase was found between the pre-test and the post-test in the frequency of use of the safe handling precautions of nurses in antineoplastic drug preparation and administration. Post-test showed a significant decrease in 8-OHDG levels when compared with other follow-ups (p<0.05). A statistically significant increase in the plasma TAK levels of the nurses was obtained after training (p<0.05).
	In this study, the training given to the nurses according to SIM was beneficial to increase the usage of safe handling precautions and to decrease the oxidative damage. 
Key Words: nursing; antineoplastic drugs; safe handling precautions; oxidative damage