Finansal gelişme ve doğrudan yabancı yatırımların ticari açıklığa etkisi: Türkiye ekonomisi üzerine bir uygulama
The impact of financial development and foreign direct investments on trade openness: An application on the Turkish economy
Yazar: EDA KAYHAN
Danışman: PROF. DR. İLHAN EGE
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance ; Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Küreselleşme kavramının 1980'li yıllardan sonra dünya genelinde iyice hissedilir hale gelmesi ticaretin serbestleşmesine yol açarak ticari açıklık kavramını gündeme getirmiştir. Ticari açıklık bir ülkedeki pek çok makroekonomik değişken ile yakından ilgilidir. Bu çalışmanın temel amacı, 1993-2021 döneminde Türkiye için finansal gelişme ve doğrudan yabancı yatırımlar ile ticari açıklık arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişkileri ampirik olarak araştırmaktır. Araştırmada finansal gelişme ile doğrudan yabancı yatırımların ticari açıklığa olan etkisini belirleyebilmek amacıyla ARDL sınır testi yaklaşımı yöntem olarak kullanılmıştır. ARDL modeli kapsamında F-bounds eş bütünleşme testinin sonucuna göre finansal gelişme ve doğrudan yabancı yatırımlar ile ticari açıklık arasında uzun dönemde eş bütünleşme ilişkisinin olduğu tespit edilirken, uzun dönemli katsayı tahmin sonuçlarına göre ise finansal gelişmenin ticari açıklık üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Öte yandan kısa vadede Türkiye'de finansal gelişme ile ticari açıklık arasında herhangi bir ilişkinin olmadığı buna karşın doğrudan yabancı yatırımlardaki artışın ticari açıklığı artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Kısa dönemde elde edilen bulgular uzun dönemli bulguları destekler niteliktedir. Finansal gelişme ve doğrudan yabancı yatırımlar ile ticari açıklık arasındaki nedensellik analiz sonuçlarında ise finansal gelişme ve doğrudan yabancı yatırımlardan ticari açıklığa doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığı ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ticari Açıklık, Finansal Gelişme, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, ARDL

Danışman: Prof. Dr. İlhan EGE, İşletme Anabilim Dalı, Mersin Üniversitesi, Mersin

Abstract:
After the 1980s, the liberalization of trade and globalization brought the concept of trade openness to the forefront. Trade openness is closely related to many macroeconomic variables within a country. The primary aim of this study is to empirically investigate the short and long-term relationships between financial development, foreign direct investments, and trade openness for Turkey from 1993 to 2021. The ARDL boundary test approach was used as a method to determine the impact of financial development and foreign direct investments on trade openness. According to the result of the F-bounds cointegration test within the framework of the ARDL model, a long-term cointegration relationship was found between financial development, foreign direct investments, and trade openness. However, based on the long-term coefficient estimation results, it was determined that financial development did not have any effect on trade openness. On the other hand, it was concluded that there was no relationship between financial development and trade openness in the short term in Turkey, but an increase in foreign direct investments resulted in an increase in trade openness. The short-term findings support the long-term ones. Furthermore, the causality analysis results between financial development, foreign direct investments, and trade openness revealed a one-way causal relationship from financial development and foreign direct investments to trade openness.

Keywords: Trade Openness, Financial Development, Foreign Direct Investments, ARDL
Advisor: Prof. Dr. İlhan EGE, Department of Business Administration, Mersin University, Mersin