Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde takip edilen gestasyonel yaşı 28 hafta ile 37+6 hafta arasında olan prematüre bebeklerin serum kalsiyum, fosfor, magnezyum ve alkalen fosfataz değerlerine etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors affecting serum calcium, phosphorus, magnesium and alkaline phosphatase values in premature infants with gestational age between 28 weeks and 37+6 weeks followed in the neonatal intensive care unit
Yazar: HATİCE KÜBRA KONAK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN BAŞTUĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
YENİDOĞAN YOĞUN BAKIM ÜNİTESİNDE TAKİP EDİLEN GESTASYONEL YAŞI 28 HAFTA İLE 37+6 HAFTA ARASINDA OLAN PREMATÜRE BEBEKLERİN SERUM KALSİYUM, FOSFOR, MAGNEZYUM VE ALKALEN FOSFATAZ DEĞERLERİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
ÖZET
Amaç: Fetal iskeletin gelişimi için büyük oranda enerji, protein ve mineral gerekir. Gebelik süresince büyüme sürecinde olan fetüs yeterli kemik gelişimin sağlanması için gerekli olan materyalleri anneden alır. Kemik mineralizasyonu fetal dönemde ağırlıklı olarak 3. trimesterde sağlanır. Kemik yapısının temel mineralleri; kalsiyum, fosfor ve magnezyumdur. Bu minerallerin her biri hücre ve dokunun yapısı ve işlevi için gereklidir. Vücuttaki dengeleri gastrointestinal sistemden emilim ve renal sistemden atılımın koordineli bir şekilde işlemesi ile sağlanır. Yenidoğan bebeklerde görülen mineral dengesindeki bozukluklar, intrauterin dönemden yenidoğan dönemine geçişte gerçekleşen anormal intrauterin koşullar, fetal immaturite, doğum stresi, yetersiz mineral alımı veya genetik kusurlar nedeniyle olabilir.
Preterm bebekler gebeliğin 3. trimesterinde gerçekleşen hızlı mineral birikimi döneminin hepsini veya bir kısmını kaçırır aynı zamanda preterm bebeklerin hızlı büyümesi nedeniyle kemik yapısal bütünlüğünün sağlanması için term bebeklerden daha yüksek kalsiyum ve fosfora ihtiyaçları vardır. Kalsiyum, fosfor ve magnezyum kemik yapının ana bileşeni olduğu için bu minerallerin dengesindeki bozukluklar yenidoğan bebeklerde uzun vadede osteopeniye neden olabilir. Bu nedenle bu minerallerin vücuttaki dengesini sağlamak son derecede önemlidir. Çalışmamızda 2018-2023 yılları arasında Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatırılarak takip edilmiş olan bebeklerin serum kalsiyum, fosfor, magnezyum ve alkalen fosfataz düzeylerini retrospektif olarak inceleyip bu bebeklerde enteral ve parenteral yoldan verilen kalsiyum, fosfor ve magnezyumun bu minerallerin serum seviyesi üzerine etkisini ve aynı parametreleri etkileyebilecek başka bir risk faktörünün varlığını değerlendirmeyi amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde çalışmaya dahil edilme kriterlerine uygun 594 bebek gestasyonel yaş gruplarına göre çok preterm (28-32 hafta), orta preterm (32-34 hafta), geç preterm ve erken term (34-37+6 hafta) olarak sınıflandırılmıştır. Bu bebekler en az 5-7 gün boyunca hospitalize edilerek izlenmiştir. Metabolik hastalık, asfiksi ve böbrek yetmezliği olan, preoperatif veya postoperatif dönemde izlenen ve majör konjenital anomalisi olan bebekler çalışmaya dahil edilmemiştir. Hastaların cinsiyeti, doğum haftası, doğum şekli, doğum ağırlıkları, annenin hastalıkları ve gebelikte geçirdiği enfeksiyonlar, annenin kullandığı ilaçlar, eşlik eden tıbbi durumlar, varsa bebeğe uygulanmış olan antibiyotikler kaydedilmiştir. Hastaların serum kalsiyum, fosfor, magnezyum ve alkalen fosfataz düzeyleri ve günlük olarak parenteral veya enteral (anne sütü, mama ve oral preparatlar) yoldan aldıkları kalsiyum, fosfor ve magnezyum miktarları postnatal 24. saat, 3-4. gün, 5-7. gün ve yatışı devam edenlerde 13-16. gün, 28-30. gün, 6. hafta ve 8. haftasında mg/kg cinsinden kaydedilmiştir. 
Elde edilen veriler IBM SPSS versiyon 29 programı ile analiz edilmiştir. Bebeklere ait tanımlayıcı veriler sayı (n), oran (%), ortalama, standart sapma (SS), ortanca ve en düşük ile en yüksek değerleri ile tablolarda gösterilmiştir. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov – Smirnov testi ile değerlendirilmiştir. Normal dağılımın görülmediği durumda gruplar arasındaki ilişkiler Mann-Whitney U testi ile incelenmiştir. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirmesinde ki-kare ve Fisher'in kesin testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen bebekler gestasyonel haftalarına göre sınıflandırıldığında %23,4'ü 28-32 hafta, %29,1'i 32-34 hafta arasında doğmuş, büyük çoğunluğu ise %47,5 ile 34-37+6 hafta arasında doğmuştur. Tüm bebeklerde hipokalsemi oranı en fazla 24. saatte, hipofosfatemi oranı en fazla 5-7. günde ve hipomagnezemi oranı en fazla 6. haftada görülmüştür. SGA (gestasyonel haftasına göre küçük) ile hipokalsemi gelişimi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır fakat SGA'nın hipofosfatemi ve hipomagnezemi gelişim sıklığını artırdığı (sırasıyla p<0,001 ve p=0,036) görülmüştür. Yenidoğanın geçici takipnesinin (TTN) bebeklerde serum ve iyonize kalsiyum düzeyinde düşüklüğe neden olduğu (sırasıyla p=0,011 ve p=0,006) görülmüştür. Nekrotizan enterokolit (NEK) varlığının ise hipokalsemi gelişimi üzerinde etkisi olmadığı fakat hipofosfatemi ve hipomagnezemi sıklığını artırdığı (ikisi de p<0,001) görülmüştür. Respiratuar distress sendromunun (RDS) hipofosfatemi gelişim sıklığını artırdığı (p<0,001) ve annede preeklampsi/eklapsi öyküsünün yine hipofosfatemi gelişimini artırdığı (p<0,001) görülmüştür. Diyabetik anne bebeği (DAB) olan ve annesinde insülin kullanımı olan bebeklerde ise hipomagnezemi gelişme oranı istatistiksel anlamlı (sırasıyla p=0,006 ve p=0,008) olarak artmıştır. 
Sonuç: Yenidoğan döneminde hipokalsemi, hipofosfatemi ve hipomagnezemi çeşitli faktörlere bağlı olarak, en önemlisi erken doğum nedeniyle görülmektedir. Preterm bebeklerde bu minerallerin takviyesi titizlikle yapılmalı ve bu elektrolitlerin düzeyleri riskli hastalarda yakından izlenmelidir.   
Anahtar Kelimeler: Hipokalsemi, Hipofosfatemi, Hipomagnezemi.

Abstract:
EVALUATION OF FACTORS AFFECTING SERUM CALCIUM, PHOSPHORUS, MAGNESIUM AND ALKALINE PHOSPHATASE VALUES IN PREMATURE INFANTS WITH GESTATIONAL AGE BETWEEN 28 WEEKS AND 37+6 WEEKS FOLLOWED IN THE NEONATAL INTENSIVE 
CARE UNIT
ABSTRACT
Aim: The development of the foetal skeleton requires large amounts of energy, protein and minerals. The foetus, which is growing during pregnancy, receives the necessary materials from the mother to ensure adequate bone development. Bone mineralisation is achieved predominantly in the 3rd trimester of the fetal period. The basic minerals of bone structure are calcium, phosphorus and magnesium. Each of these minerals is essential for the structure and function of cells and tissues. Their balance in the body is provided by the coordinated functioning of absorption from the gastrointestinal system and excretion from the renal system. Disorders in mineral balance seen in newborn infants may be due to abnormal intrauterine conditions during the transition from the intrauterine period to the neonatal period, fetal immaturity, birth stress, inadequate mineral intake or genetic defects.
Preterm babies miss all or part of the period of rapid mineral accumulation that occurs in the 3rd trimester of pregnancy. At the same time, preterm babies need higher calcium and phosphorus than term babies to ensure bone structural integrity due to their rapid growth. Since calcium, phosphorus and magnesium are the main components of bone structure, disturbances in the balance of these minerals may cause osteopenia in newborn babies in the long term. Therefore, it is extremely important to ensure the balance of these minerals in the body. In our study, we aimed to retrospectively examine the serum calcium, phosphorus, magnesium and alkaline phosphatase levels of infants who were hospitalised in the Neonatal Intensive Care Unit between 2018 and 2023 and to evaluate the effect of enteral and parenteral administration of calcium, phosphorus and magnesium on the serum levels of these minerals and the presence of another risk factor that may affect the same parameters. 
Materials and Methods: In our study, 594 infants in the Neonatal Intensive Care Unit who met the inclusion criteria were examined in terms of serum calcium, phosphorus, magnesium and ALP levels. The amount of calcium, phosphorus and magnesium that the infants received daily via parenteral or enteral (breast milk, formula and oral preparations), clinical data, demographic characteristics and laboratory results were included in the study. The gestational age groups of the babies included in the study were extremely preterm (28-32 weeks), middle preterm (32-34 weeks), late preterm and early term (34-37+6 weeks) and these babies were hospitalised and followed up for at least 5-7 days. Infants with metabolic disease, asphyxia and renal failure, who were followed up preoperatively or postoperatively and who had major congenital anomalies were not included in the study. Gender, gestational week, mode of delivery, birth weight, maternal diseases and infections during pregnancy, maternal medications, concomitant medical conditions, and antibiotics administered to the infant, if any, were recorded. The amounts of Ca (calcium), P (phosphorus) and Mg (magnesium) taken by the patients were recorded in mg/kg at postnatal 24th hour, 3-4th day, 5-7th day and 13-16th day, 28-30th day, 6th week and 8th week in those who continued hospitalisation.
The data obtained were analysed with IBM SPSS version 29 software. Descriptive data of the infants were shown in tables with number (n), ratio (%), mean, standard deviation (SD), median, minimum and maximum values. The suitability of continuous variables for normal distribution was evaluated by Kolmogorov - Smirnov test. In cases where normal distribution was not observed, the relationships between groups were analysed by Mann-Whitney U test. Chi-square and Fisher's exact test were used to evaluate the relationships between categorical variables. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: When the babies included in the study were classified according to their gestational weeks, 23.4% were born between 28-32 weeks, 29.1% were born between 32-34 weeks and the majority were born between 34-37+6 weeks with 47.5%. In all babies, hypocalcaemia was observed at the 24th hour, hypophosphataemia at the 5th-7th day and hypomagnesaemia at the 6th week. There was no significant association between SGA (small for gestational week) and development of hypocalcaemia, but SGA increased the frequency of hypophosphataemia and hypomagnesaemia (p<0.001 and p=0.036, respectively). Transient tachypnea of the newborn (TTN) caused low serum and ionised calcium levels in infants (p=0.011 and p=0.006, respectively). The presence of necrotising enterocolitis (NEC) had no effect on the development of hypocalcaemia but increased the frequency of hypophosphataemia and hypomagnesaemia (both p<0.001). Respiratory distress syndrome (RDS) increased the frequency of hypophosphataemia (p<0.001) and maternal history of pre-eclampsia/eclapse increased the frequency of hypophosphataemia (p<0.001). The rate of hypomagnesaemia increased statistically significantly (p=0.006 and p=0.008, respectively) in infants with diabetic mothers (DAB) and insulin use in their mothers.
Conclusion: Hypocalcaemia, hypophosphatemia and hypomagnesaemia are seen in the neonatal period due to various factors, most importantly preterm birth. Supplementation of these minerals in preterm infants should be performed meticulously and the levels of these electrolytes should be closely monitored in risky patients.   
Key words: Hypocalcemia, Hypophosphatemia, Hypomagnesemia.