Hulefâ-i Râşidîn döneminde makâsıdü'ş-şeria düşüncesi
The thought of makâsidü'ş-sharia in the period of Hulefâ-i Râşidîn
Yazar: İBRAHİM COŞKUN
Danışman: PROF. DR. OSMAN ŞAHİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Dört Halife Dönemi = Four Caliph Period ; Makasıdu`ş-Şeria = Makasıdu`ş-Şeria ; Maslahat = Maslaha ; Yasama = Legislation ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu çalışma makâsıdü'ş-şeria bağlaımnda vahye muhatap olmuş, Hz. Peygamber'in yaşantısını yakından takip etmiş ve bu vesile ile Şârînin maksatlarına en iyi hâkim olmuş olan hulefâ-i raşîdîn dönemini incelemeyi konu edinmiştir. Bu esnada râşit halifeler döneminde çıkarılan yasaların, o döyapılan içtihat, kaza ve verilen fetvaların makâsıd çerçevesinde naıls gerçekleştiği değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Kur'an'ın birçok ayetinde kâinatta belirli bir nizamın olduğu, hiçbir şeyin boşuna yaratılmayıp bir gayeye dayandığı, âlemde tüm varlıkların insanın hizmetine verildiği vurgulanmaktadır. Fıkıh kaynaklarında makâsıdü'ş-şeria, Kur'an ve sünnetteki tüm hikmet ve gayelerin bilinmesi manasında kullanılmıştır. Râşit halifeler vahyin ilk muhataplarıdır ve kendilerinden sonraki nesillere kitap ve sünneti aktaran köprü görevi üstlenmişlerdir. Onların makâsıda bakış açıları şekil, mana ve maksat bağlamında olmuştur. 
Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde makâsıdü'ş-şerianın kavramsal çerçevesi ele alınıp tanımı, önemi, çeşitleri ve makâsıd ile ilgili bazı kavram tahlilleri ele alınmıştır. Bunların yanı sıra halifelerin hayatları kısa bir şekilde ele alınarak şer'î maksatları nasıl bir ortamda kulandıkları gösterilmek istenmiştir. İkinci bölümünde râşit halifeler döneminde makâsıdü'ş-şerianın uygulama alanları usûlü fıkıh ve furû-ı fıkıh bakımından iki başlık altında değerlendirilmiş ve konular örneklerle desteklenmiştir. Sonuç kısmında ise yapılan çalışmadan elde edilen değerlendirmeler sunulmuştur.

Abstract:
This study was addressed with revelation in the context of the maqs al-sharia, Hz. He closely followed the life of the Prophet and, on this occasion, focused on examining the period of khulefâ-i raşîdîn, which had the best command of Shari's purposes. In the meantime, it was tried to be evaluated that the laws enacted during the period of the caliphs, ijtihad, accident and fatwas given were realized within the framework of the purposeful.
In many verses of the Quran, it is emphasized that there is a certain order in the universe, that nothing was created in vain but based on a purpose, and that all beings in the world are put at the service of man. In fiqh sources, it is used to mean knowing all the wisdom and purposes in the Qur'an and Sunnah. Râşit caliphs were the first addressees of the revelation and served as a bridge that passed the book and the sunnah to the next generations. Their point of view has been in the context of shape, meaning and purpose.
The study consists of two parts. In the first chapter, the conceptual framework of maqâsıd al-sharia and its definition, importance, types and some concept analysis related to the purpose are discussed. In addition to these, the lives of the caliphs were briefly discussed and it was aimed to show in what environment they used their religious purposes. In the second part, the application areas of the maqasid al-sharia in the period of the râşit caliphs were evaluated under two headings in terms of procedural fiqh and furû-ı fiqh and the subjects were supported with examples. In the conclusion part, the evaluations obtained from the study are presented.