İzmir ilinin Karaburun ilçesi ağzı (Dil özellikleri-metinler-sözlük)
Dialect of Karaburun district of İzmir province (Language features-texts-dictionary)
Yazar: ÜMİT ARSLAN
Danışman: PROF. DR. SELMA GÜLSEVİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Ağız, bir dilin veya bir lehçenin daha küçük yerleşim bölgelerinde yazı diline oranla birbirinden az çok ayrılan konuşma biçimi olarak tanımlanabilir. Türkiye Türkçesi ağız çalışmaları söz hazinemizin zenginliğini gösteren bir kaynak olma özelliği taşımaktadır. Ağız çalışmaları ayrıca dilimizde kullanılan yabancı kelimelerin yerine kullanabileceğimiz öz Türkçe kelimelere ulaşmamızı sağlamaktadır. İzmir İlinin Karaburun İlçesi Ağzı (Dil Özellikleri-Metinler-Sözlük) adlı bu çalışmada daha önce ağız çalışması yapılmamış olan İzmir'in Karaburun ilçesinin Ambarseki, Saip, Bozköy, Tepeboz-Yeniliman, Hasseki, Salman, İnecik, Kösedere, Sarpıncık, Eğlenhoca, Parlak, Küçükbahçe, Yaylaköy, Mordoğan köylerinden ses kaydı alınarak ağız incelemesi yapılmıştır.
İzmir İlinin Karaburun İlçesi Ağzı  adlı bu çalışma, giriş bölümünün dışında Dil Özellikleri, Metinler ve Sözlük  ve Sonuç bölümlerinden oluşmuştur. Giriş bölümünde ağız özelikleri, bu konuda yapılan çalışmalar ve Karaburun ilçesinin tarihi ve coğrafi özellikleri aktarılmıştır. Dil Özellikleri bölümü, Ses Bilgisi ve Şekil Bilgisi olarak ikiye ayrılmıştır. Ses Bilgisi bölümünde, derlenen metinlerde yer alan sesler tanıtılmış ve ses değişimleri örneklerle açıklanmıştır. Şekil Bilgisi bölümünde, ekler ve kelime çeşitleri (isimler, sıfatlar, zamirler, zarflar, edatlar ve fiiller) örnekler verilerek incelenmiştir. Sonuç bölümünde çalışmada tespit edilen bulgular gösterilmiştir. Metinler,  14 köy gezilerek ve 63 kişiyle ses kaydı yapılarak oluşturulmuştur. Bu kayıtlar transkripsiyon işaretleri kullanılarak yazıya aktarılmıştır.  Sözlük bölümünde, yazı diline göre şekil ve anlam bakımından farklı olan veya yazı dilinde kullanılmayan kelimelere yer verilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: İzmir, Karaburun Ağzı, Dil.

Abstract:
Dialect can be defined as the way of speaking of a language or a dialect, which is more or less separated from each other in smaller settlements compared to the written language. Turkey Turkish dialect studies are a source that shows the richness of our vocabulary. Dialect studies also enable us to access Turkish words that we can use instead of foreign words used in our language. In this study titled Dialect of Karaburun District of İzmir Province (Language Features-Texts-Dictionary), Ambarseki, Saip, Bozköy, Tepeboz-Yeniliman, Hasseki, Salman, İnecik, Kösedere, Sarpıncık, Eğlenhoca, Parlak are the dialects of Karaburun district of İzmir, where no dialect studies have been conducted before. Voice recordings were made from the villages of Küçükbahçe, Yaylaköy and Mordoğan and a dialect analysis was carried out.
This study, titled Dialect of Karaburun District of Izmir Province, consists of Language Features, Texts and Dictionary and Conclusion sections, apart from the introduction section. In the introduction section, dialect features, studies on this subject and the historical and geographical features of Karaburun district are explained. The Language Features section is divided into Phonology and Shape Information. In the Phonetics section, the sounds in the compiled texts are introduced and sound changes are explained with examples. In the Morphology section, suffixes and word types (nouns, adjectives, pronouns, adverbs, prepositions and verbs) are examined by giving examples. In the results section, the findings found in the study are shown. The texts were created by visiting 14 villages and recording audio with 63 people. These records were transcribed using transcription marks. In the dictionary section, words that are different in form and meaning depending on the written language or words that are not used in the written language are included.

Keywords: Izmir, Karaburun Dialect, Language.