Kardeşlerinde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklardaki psikososyal sorunların, bilişsel duygu düzenleme becerileri ve aile faktörleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of psychosocial problems in siblings of children with autism spectrum disorders in terms of cognitive emotion regulation skills and family factors
Yazar: GÖKÇEN İLÇİOĞLU EKİCİ
Danışman: PROF. DR. BİRİM GÜNAY KILIÇ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile = Family ; Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Kardeşler = Brothers ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems

Özet:
AMAÇ: Kardeşlerinde otizm spektrum bozukluğu olan çocukların psikososyal sorunlar açısından risk altında olup olmadıklarını yaşa özgü gelişimsel özelliklerini göz önünde tutarak değerlendirmek ve bu çocuklardaki psikososyal sorunları yordayıcı etmenleri araştırmaktır.
YÖNTEM: Çalışmamıza Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinde OSB tanısıyla takipli olan çocukların 6-18 yaş aralığındaki sağlıklı gelişim gösteren 75 kardeşi ile, yaş ve cinsiyet bakımından eşitlenmiş, tipik gelişim gösteren kardeşe sahip 76 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Çalışmaya alınan tüm olgulara öncelikle sosyodemografik veri formu verilmiştir. Kardeşler ve kontrol grubundaki çocukların depresyon ve kaygı düzeylerini belirlemek için "Çocuklar İçin Depresyon Ölçeği" (ÇDÖ) ve "Çocuklarda Anksiyete Bozukluklarını Tarama Ölçeği" (ÇATÖ-SCARED) kullanılmıştır. Ebeveyn bildirim ölçeği olarak ise Çocuklar İçin Davranış Değerlendirme Ölçeği (CBCL 6-18) kullanılmıştır. Kardeşlerdeki psikososyal sorunları yordayabilecek değişkenler üç ana başlık altında ele alınmıştır: Bunlardan ilki OSB'li çocuğa ait faktördür ve otizmin şiddetini değerlendirmek amacıyla klinik gruptaki OSB'li çocuklara klinisyen tarafından CARS uygulanmıştır. İkincisi, aileyle ilişkili etmenlerdir ve anne-babanın depresyon/kaygı düzeyleri ile aile işlevleri önemli rol oynayabilir. Bunları değerlendirmek için anne-babalara Beck Depresyon ve Anksiyete Ölçekleri ile Aile Değerlendirme Ölçeği verilmiştir. Kardeşlerin kendisine ait olan üçüncü faktör ise, bu çocukların karşılaştıkları sorunlar karşısında kullandıkları bilişsel başa çıkma stratejilerini içermektedir ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği ile (sadece 12 yaş ve üzerindeki çocuklar için) değerlendirilmiştir.
SONUÇ: Kardeşlerin yaş ortalaması 12.3 ± 3.5 olup, 38 (% 50.7) kız ve 37 (% 49.3) erkekten oluşmaktadır. Kardeşler ve kontrol grupları arasında yaş, cinsiyet ve ebeveyn eğitimi açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. OSB'li çocukların kardeşlerinin genel olarak sağlıklı kontrollere göre daha yüksek depresyon ve kaygı düzeylerine sahip olduğu görülmüştür. Öte yandan CBCL ölçeğindeki ebeveyn bildirimleri, içe yönelim ve dışa yönelim davranış
73
sorunlarının sadece adölesan yaş grubundaki kardeşlerde kontrollere göre daha fazla olduğunu göstermektedir. Ebeveynlerin sonuçları incelendiğinde ise, klinik gruptaki anne-babaların kontrollere göre daha yüksek düzeyde depresyon ve anksiyete düzeyleri olduğu görülmüştür. Klinik grupta "Problem Çözme", "İletişim" ve "Genel İşlevsellik" alt alanlarında aile işlevlerinin de, kontrol grubuna göre daha sağlıksız olduğu tespit edilmiştir.
Kardeşlerdeki psikososyal sorunları yordayan faktörlere değinecek olursak, en önemli iki faktörün ailenin genel işlevsellik düzeyi ile annelerin depresyon düzeyi olduğu görülmüştür. Bunların yanı sıra kardeşlerin "Olumlu Yeniden Değerlendirme" stratejisini daha fazla kullanmalarının, kardeşlerdeki kaygı düzeyini negatif yönlü olarak yordadığı saptanmıştır. OSB'li çocukların otizm şiddetinin ise, annelerin depresyon ve kaygı düzeyleri üzerinden dolaylı olarak kardeşlerdeki psikososyal sorunları öngördüğü belirlenmiştir.
TARTIŞMA: Tüm bu sonuçlar, OSB olan çocuklarla çalışırken hem kardeşlerinin hem de anne-babalarının ve hem de genel olarak tüm ailenin psikososyal işlevselliğinin değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kardeşler; Otizm; İçe Yönelim/Dışa Yönelim Sorunları; Psikososyal Sorunlar

Abstract:
OBJECTIVES: The aim of this study is to evaluate whether siblings with autism spectrum disorders are at risk for psychosocial problems by considering age-specific developmental characteristics and to investigate the predictors of psychosocial problems in these children.
METHOD: 75 non-autistic siblings of ASD and 76 controls (NC), ranging from 6 to 18 years of age, are matched according to age, gender and sociodemographic characteristics. Sibling group was recruited from Ankara University Faculty of Medicine, Department of Child and Adolescent Psychiatry, where chidren with ASD are being followed up. All cases included in the study were given a sociodemographic data form. "Children's Depression Scale" (CDI) and "Screening of Anxiety Disorders in Children Scale" (SCARED) were used to determine the depression and anxiety levels of children in the sibling and control groups. The Child Behavior Checklist (CBCL 6-18) was used for the parent reports. Variables that can predict psychosocial problems in siblings are discussed under three main headings: The first of these is the factor of the child with ASD and CARS (Childhood Autism Rating Scale) was applied to the children with ASD by the clinician in order to evaluate the severity of autism. The second ones are family-related factors in which the parents' depression / anxiety levels and family functions can play an important role. To evaluate these, parents were given Beck Depression and Anxiety Scales and Family Assessment Scale. The third factor that belongs to the siblings themselves is the cognitive coping strategies used by these children in the presence of problems and evaluated with the Cognitive Emotion Regulation Scale (only for children 12 years and older).
RESULTS: The mean age of the siblings was 12.3 ± 3.5 years, which consisted of 38 (50.7%) girls and 37 (49.3%) boys. No significant differences were found between the siblings and control groups in terms of age, gender and parental education. Siblings of children with ASD had higher levels of anxiety and depression compared to healthy controls in general. On
75
the other hand, reports of parents on CBCL showed that internalization and externalization problems were more common only in the adolescent sibling group. When the depression and anxiety levels of the parents were examined, it was observed that they were higher in the sibling group than the control group. In the sibling group family functions were also more impaired in the domains of "Problem Solving", "Communication" and "General Functioning" than the control group.
If we mention the factors that predict psychosocial problems in siblings, it was noticed that the two most important factors were the family's general functioning and the level of depression of the mothers. In addition, it was found that the siblings' use of the "Positive Reappraisal " strategy further predicted the level of anxiety in siblings negatively. Also, it was determined that the severity of autism of children with ASD predicted psychosocial problems in siblings indirectly based on the depression and anxiety levels of the mothers.
CONCLUSION: All these results emphasize the importance of evaluating the psychosocial functionality of both siblings, parents and overall family when working with children with ASD.
Key Words: Siblings; Autism; Internalization/Externalization Problems; Psychosocial Problems