Akut böbrek yetmezlı̇klı̇ hastalarda QT Dı̇spersı̇yonu ı̇le elektrolı̇t ı̇mbalansı arasındakı̇ı̇lı̇şkı̇nı̇n araştırılması
A research about relations between QT Dispersion and electrolyte imbalance with the patients with Acute renal failure
Yazar: EGEMEN NOYIN
Danışman: DOÇ. HALİL KAYA ; UZMAN YEŞİM İŞLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-akut = Kidney failure-acute ; Elektrolitler = Electrolytes ; QT dispersiyonu = QT dispersion ; Su-elektrolit dengesi = Water-electrolyte balance

Özet:
Giriş ve Amaç: Akut böbrek yetmezliği (ABY), üre ve diğer azotlu atık ürünlerin
böbrek fonksiyonlarındaki aksama sonucu vücutta birikmesi ve elektrolit
dengesizlikleri ile sonuçlanan mortalitesi yüksek bir klinik tablodur. ABY tanısı
anamnez fizik muayenenin yanı sıra tanımlamış sınıflama kriterleri yardımı ile konulmalıdır.
Bu amaçla RIFLE (Risk, Injury, Failure, Loss, End-stage-kidney-disease), AKIN (Acute
Kidney Injury Network) kriterleri, KDIGO (Kidney Disease Improving Global Outcomes),
ERBP (Europian Renal Best Practise) kılavuzlarının bilgileri sıklıkla kullanılmaktadır. Tanı
konulduktan sonra etiyoloji belirlenmeli ve tedavi etiyolojiye göre düzenlenmelidir. Başta
kardiyovasküler komplikasyonlar olmak üzere mortalitesi yüksek bir tablodur. Elektrolit
imbalansına bağlı aritmiler bu komplikasyonların başında gelmektedir. Standart EKG'deki QT
aralığının derivasyonlar arası değişkenliği ise QT dispersiyonu olarak tanımlanır ve maksimal
QT aralığından minimum QT aralığının çıkarılması ile hesaplanır. QT dispersiyonu için eşik
değer 50 milisaniye (msn) olarak kabul edilir. Son dönemde böbrek yetmezliği olan hastalarda
QT dispersiyonunun mortalite riskini belirlemede önemli olduğundan ve dispersiyonunu
belirleyen önemli parametrelerden birinin elektrolit imbalansı olduğundan bahsedilmektedir.
Bu çalışmada ABY olan hastalarda elektrolit imbalansı sık rastlanan bir tablo olduğu için bu
hastalardaki QT dispersiyonu sıklığı ve QT dispersiyonunun ABY şiddeti ile ilişkili olup
olmadığı araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: 2019 yılı Mart ve Haziran ayları arasında arasında Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesi Acil Servisine
başvuran ABY tanılı 18 yaş üzeri hastalar prospektif olarak incelendi. Araştırmaya
200 ABY, 200 kontrol grubu olmak üzere 400 hasta dahil edildi. Hastaların
EKG'lerindeki düzeltilmiş QT mesafeleri (QTc), QT mesafesinin maksimum (QT
max) ve minimum (QT min) değerleri ile QT dispersiyonu varlıkları, sodyum,
kalsiyum, potasyum değerleri ve düzey aralıkları, yaş ve cinsiyet verileri, ABY'li
hastalarda BUN/Kr oranı parametreleri tarandı ve bu verilerin gruplar arasındaki
kıyaslamaları yapıldı.
Bulgular: ABY tanılı 200 hastada yaş ortalaması 55,9±16,7, kontrol grubu olan
200 hastanın ise 54,8±18,2'dir. ABY tanılı hastaların %45,5'i erkek, %54,5'i kadındır. 
iv
Kontrol grubunun %44,5'i erkek %55,5'i kadındır. 65 yaş üzeri hastalar ABY'li
grubun %34,5'ini, kontrol grubunun %33'ünü oluşturmakta idi. QT dispersiyonu
ABY'li hastaların %56'sında görülürken kontrol grubunda %26,5 görüldü. ABY'li
grupta QT dispersiyonunun anlamlı olarak daha fazla olduğu saptandı (p<0,001). QT
dispersiyonu olan ABY ve kontrol grubu hastaları karşılaştırıldığında QT dispersiyonu
varlığı açısından yaş, cinsiyet ve ileri yaş anlamlı görülmedi. Sodyum değeri QT
dispersiyonu olan ABY'li grupta 136,5±5,6 mmol/L iken QT dispersiyonu olan
kontrol grubunda 137±3,9 mmol/L görüldü. Sodyum değeri açısından iki grup
arasında fark görülmedi ancak QT dispersiyonu olan ABY'li grupta hiponatremi
anlamlı olarak daha sık görüldü (p=0,004). QT dispersiyonu olan ABY'li grupta
potasyum değeri 4,9±0,8 mEq/L iken kontrol grubunda 4,3±0,5 mEq/L idi. Potasyum
değeri anlamlı olarak QT dispersiyonu olan ABY hastalarında daha fazla idi. Ek olarak
hiperkalemi sıklığı da bu grupta anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,001). QT
dispersiyonu olan ve olmayan ABY hastaları karşılaştırıldığında yaş, cinsiyet,
elektrolit imbalansları, BUN/Kr oranları arasında anlamlı farklılık görülmedi.
Sonuç: ABY hastalarında QT dispersiyonu sıklığı fazladır. Bu hastalarda yaş ve
cinsiyet QT dispersiyonu açısından öngörücü bir parametre değildir. Yaşlı
popülasyonda QT dispersiyonu sıklığı farklılık göstermemiştir. Hiponatremi ve
hiperkalemi QT dispersiyonu olan ABY hastalarında anlamlı olarak yüksek orandadır.
BUN/Kr oranı yüksekliği ABY'li hastalarda QT dispersiyonu varlığı açısından
öngörücü bir parametre değildir.
Anahtar Kelimeler: Acil servis, akut böbrek yetmezliği, elektrolit imbalansı,
QT dispersiyonu

Abstract:
Introduction and Objective: Acute renal failure (ARF) is a clinical
condition with high mortality resulting in failure of urea and other nitrogenous waste
products to be discharged from the body, extracellular fluid volume and electrolyte
content due to sudden loss of renal function. ARF should be diagnosed with the help
of medical history, physical examination and defined classification criteria. RIFLE,
AKIN criteria, KDIGO, ERBP guidelines are frequently used for this purpose. After
diagnosis, the etiology should be determined and treatment should be arranged
according to the etiology. It has a high mortality, especially cardiovascular
complications. Arrhythmia due to electrolyte imbalance is one of these complications.
The inter-derivation variability of the QT interval in the standard ECG is defined as
the QT dispersion and is calculated by subtracting the minimum QT interval from the
maximal QT interval. The threshold value for the QT dispersion is assumed to be 50
msn. Recently, it has been mentioned that QT dispersion is important in determining
mortality risk and electrolyte imbalance is one of the important parameters that
determine the dispersion of renal failure. In this study, since electrolyte imbalance is
common in patients with ARF the frequency of QT dispersion in these patients and
whether QT dispersion is associated with severity of ARF were investigated.
Materials and Methods: Between March and June 2019 prospectively
examined patients with ARF who were admitted to the Emergency Department of
Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital. The study included 400
patients, 200 of whom were diagnosed with ARF and 200 of them were in the control
group. QTc distances, QT max and QT min values and QT dispersion assets, sodium,
calcium, potassium levels and level ranges, age and sex data, and BUN/Cr ratio
parameters in patients with ARF were screened and compared between the groups.
Results: The mean age of 200 patients with ARF was 55.9 ± 16.7 years and
the control group was 54.8 ± 18.2 years. 45.5% of the patients with ARF were male
and 54.5% were female. 44.5% of the control group was male and 55.5% was female.
Patients over 65 years of age consisted of 34.5% of the ARF group and 33% of the 
vi
control group. QT dispersion was seen in 56% of ARF patients and 26.5% of the
control group. QT dispersion was significantly higher in ARF group (p <0.001). There
were no significant differences in age, gender, and age in terms of QT dispersion when
ARF with QT dispersion patients were compared. Sodium value was found to be 136.5
± 5.6 mmol/L in the ARF group with QT dispersion and 137 ± 3.9 mmol/L in the
control group with QT dispersion. There was no difference between the two groups in
terms of sodium levels, but hyponatremia was significantly more frequent in the group
with QT dispersion ARF (p = 0.004). The potassium value was 4.9 ± 0.8 mEq/L in the
ARF group with QT dispersion and 4.3 ± 0.5 mEq/L in the control group. Potassium
levels were significantly higher in ARF patients with QT dispersion, and the frequency
of hyperkalemia was significantly higher in this group (p <0.001). There was no
significant difference in age, gender, electrolyte imbalances, BUN / Cr ratios between
ARF patients with and without QT dispersion.
Conclusion: The frequency of QT dispersion is high in ARF patients. Age
and gender are not predictive parameters for QT dispersion in these patients. The
frequency of QT dispersion did not differ in the elderly population. Hyponatremia and
hyperkalemia were significantly higher in ARF patients with QT dispersion. High
BUN/Cr ratio is not a predictive parameter for QT dispersion in patients with ARF.
Key Words: Emergency department, acute renal failure, electrolyte
imbalance, QT dispersion