Platon ve Fârâbi'de "devleti kim yönetmeli?"
"Who should rule the state?" In Plato and Al- Fârâbî
Yazar: SAFİYE UYAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYNUR TUNÇ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Devlet = State ; Devlet idaresi = State administration ; Din-devlet ilişkileri = Religion-state relationship ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Etik = Ethics ; Farabi = Farabi ; Platon = Platon ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; İdeal devlet = Ideal state ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu çalışmanın genelde Platon ile Fârâbî'nin ideal devlet tasarımları, özelde ise "Devleti kim yönetmeli?" sorusuna verdikleri yanıtlar incelenmektedir. Devleti yöneten kişinin nasıl olması gerektiği, özellikleri, hangi yeteneklere ve erdemlere sahip olması gerektiği ve eğitimi ele alınmaktadır. Öncelikle Platon ve Fârâbî'nin yaşadıkları dönem, içinde bulundukları tarihsel, kültürel ve sosyal koşullar ele alınarak incelenmektedir. Bu koşulların onların siyaset felsefelerine olan etkilerine değinilmiştir. İdeal devlet tasarımları (ütopya) olarak Platon'un Devlet'i ile Orta Çağ İslam felsefesinde Fârâbî'nin İdeal Devlet (el-Medînetü'l-Fâzıla) adlı eserleri ele alınmıştır. 
Çalışmanın ilk kısmında Platon'un felsefesi özellikle de siyaset felsefesi hakkındaki görüşlerine yer verilmiştir. Platon'a göre ideal devlet ve ideal olmayan yönetimler belirtilmiştir. İdealar kuramı, ideal devlette iş bölümü, toplumsal sınıflandırma, yöneticinin özellikleri, eğitim ve nüfus gibi konularda Platon'un görüşlerine yer verilmiştir. 
Çalışmanın ikinci kısmında ise Fârâbî'nin felsefesi özelliklede siyaset felsefesi hakkındaki görüşleri yer almaktadır. Fârâbî yaşadığı Orta Çağ'da gerek İslam gerekse Hristiyan dünyasının ana problemi olan akıl ve vahiy (din ve felsefe) arasındaki ilişkiyi inceleyerek onları bir İslam düşünürü olarak uzlaştırmaya çalışmıştır. İslam-siyaset felsefesinin kurucusu olan Fârâbî, din-felsefe-siyaset ilişkilerini, ilimlerin sınıflandırılmasında siyasetin yeri, ideal devletin ve yöneticinin özellikleri konularındaki görüşlerine değinilmiştir. 
Sonuç bölümünde ise genelde Platon ile Fârâbî'nin siyaset felsefelerinin ve ütopik devlet tasarımlarının karşılaştırılması yapılmıştır. Bu karşılaştırmanın özelinde ise "Devleti kim yönetmeli?" sorusuna verdikleri yanıtlar incelenmiştir. Her iki filozofta devletin doğal ve zorunlu bir varlık olduğunu belirtmiştir. İnsan için iyi bir hayat ve hakiki mutluluk, iyi bir toplumsal düzen içinde yani iyi bir sitede elde edilebilir. İdeal devletin amacı bireyleri en yüksek mutluluk olan hakiki mutluluğa ulaştırmaktır. Filozoflara göre, devleti yöneten kişi ise bilgili, erdemli ve adil olmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Platon, Fârâbî, Siyaset felsefesi, İdeal devlet, Din, Felsefe, Siyaset, Etik

Abstract:
In the present study, the ideal state designs of Plato and Al-Fârâbî were analyzed in general, and their answers to the question "Who should rule the state?" were discussed. How the person who rules the state should be, his/her characteristics, what abilities and virtues s/he must have, and his/her education were also discussed in this respect. Firstly, the life of Plato and Al-Fârâbî, the period in which they lived, their historical, cultural, and social conditions were examined. Then, the definitions of the basic concepts of political philosophy and the relations of politics with other fields were mentioned. The definitions, characteristics, and the emergence conditions of utopias were also included in the continuation of the study. The first utopia that comes to mind as the ideal state design (i.e. the "State"of Plato in the Antiquity), and the "Perfect State" of Fârâbî (Al Madinatu'l-Fazila) in Medieval Islamic Philosophy were also discussed in the study. 
The life of Plato, the general characteristics of his philosophy, and especially his views on political philosophy were given in the first part of the study. According to Plato, the ideal state and non-ideal governments were also specified. The views of Plato on subjects such as the theory of ideas, division of labor in the ideal state, social classification, characteristics of the ruler, education, and population were also included in this part. 
The life of Al-Fârâbî, general characteristics of his philosophy, and especially his views on political philosophy were included in the second part of the study. Al-Fârâbî tried to reconcile the relation between reason and revelation (i.e. religion and philosophy), which was the main problem of both Islamic and the Christian world in the Middle Ages, by examining the relations between them as an Islamic thinker. The views of Al-Fârâbî, who was the founder of Islamic-Political Philosophy, on religion-philosophy-politics relations, the classification of sciences, the place of politics, social classification, and the characteristics of the ruler and education were also discussed. 
The political philosophies of Plato and Al-Fârâbî, and the utopian state designs were compared in the conclusion part in general, and in particular, their answers to the question "Who should rule the state?" were analyzed. Both philosophers argued that the state is a natural and necessary entity. A good life and true happiness for human can be achieved in  
a good social order, namely, in a good city. The purpose of the ideal state is to lead individuals to the highest happiness, in other words, the true happiness. According to philosophers, the person who rules the state must be knowledgeable, virtuous, and fair. 
Keywords: Plato, Fârâbî, Political philosophy, Ideal state, Religion, Philosophy, Politics, Ethics