Devlet üniversitelerinin bilişim teknolojilerini etkili kullanımında yapı ve insan unsuru: karşılaştırmalı çoklu durum çalışması
Human and structural factors in the effective use of information and communication technologies at public universities: a comparative multiple case study
Yazar: ELİF ABAT
Danışman: PROF. DR. ŞÖHEYDA GÖKTÜRK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişim teknolojisi = Information technology ; Yöneticiler = Managers ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgüt tasarımı = Organizational design ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; Üniversite yönetimi = University management ; Üniversiteler = Universities ; Üst düzey yönetici = High level managers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; devlet üniversitelerinde bilişim teknolojilerinin etkili kullanımında örgüt yapısının, stratejisinin ve kültürünün rolünü araştırmak ve böylece teknolojilerin etkili kullanımının nasıl gerçekleştiğini ortaya koymaktadır.
 
Nitel araştırma yaklaşımı ile yürütülen bu çalışmada karşılaştırmalı çoklu durum çalışması deseni kullanılmıştır. Karşılaştırılan üniversiteler, aykırı durum örneklemesi yoluyla seçilmiştir. Katılımcıların seçiminde, araştırılan olgunun derinlemesine anlaşılmasına imkân verecek şekilde maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Araştırma, üniversitelerde üst düzeyde ve fakülte düzeyinde yöneticilik yapmış toplam 24 katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ve katılımcı gözlem yoluyla elde edilmiştir.  İçerik analizine tabi tutularak elde edilen verilerde sırasıyla alt kategori, kategori ve temalara ulaşılmıştır. 

Araştırma bulguları; incelenen iki devlet üniversitesinin örgüt yapılarının bilişim teknolojilerini etkili kullanmada informal düzeyde çeşitli açılardan farklılaştığını ortaya koymuştur. Bu farklılıklar; informal koordinasyon araçları, merkeziyet derecesi, güç dağılımı ve bilgi işlem biriminin büyüklüğü ve insan kaynağı kalitesi olarak belirlenmiştir. Devlet üniversitelerinin bilişim teknolojilerinin etkili kullanılmasında; üst yöneticilerin belirledikleri örgüt stratejileri, kurdukları örgüt yapısı ve örgüt kültürünün oluşmasındaki kritik rolleri tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to explore the role of organizational structure, strategy and organizational culture in the effective use of information and communication technologies (ICTs) at public universities with an aim to understand the conditions under which such technologies are used effectively. 

With a qualitative approach, this study employed a comparative multiple case study.  The cases were selected using extreme case sampling and the participants were selected using maximum variation sampling in order to explore the phenomenon in detail. A number of 24 academics with administrative experience participated in the study. The data were collected using semi-structured interviews with the participants and participative observation. The data were analysed using content analysis and themes were identified accordingly. 

The findings of the study indicate that the organizational structures of the two public universities differ in terms of informal coordination devices, degree of centralization, power distribution and the size and the quality of IT units at an informal level as far as the effective use of information and communication technologies (ICTs) is concerned.  The upper management plays an important role in the effective use of ICTs by formulating strategies, designing structure and creating organizational culture.