Akademik entelektüel liderlik, örgütsel destek ve örgütsel vatandaşlık arasındaki ilişkinin incelenmesi
A study of the relationship between academic intellectual leadership, organizational support and organizational citizenship
Yazar: FATMA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN KILIÇOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yükseköğretimin Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Yükseköğretimin Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Akademik liderlik = Academic leadership ; Entelektüel liderlik = Intellectual leader ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Örgütsel destek = Organizational support ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, yükseköğretim kurumlarında görev yapan
öğretim elemanlarının akademik entelektüel liderlik algılarının, onların örgütsel destek
ve örgütsel vatandaşlık algılarını etkilediği şeklinde oluşturulan teorik modeli test
etmektir. Bu genel amaç doğrultusunda öğretim elemanlarının akademik entelektüel
liderlik algılarının, onların örgütsel destek ve örgütsel vatandaşlık algılarını etkileyip
etkilemediği sınanmıştır.
Yöntem: Araştırma, üç temel değişken arasında bir neden-sonuç ilişkisi
olduğundan ilişkisel bir desende tasarlanmıştır. Test edilecek modelde değişkenler
arasında neden-sonuç ilişkilerini ortaya koyacak modelin bağımlı (örgütsel destek ve
örgütsel vatandaşlık) ve bağımsız değişkenleri (akademik entellektüel liderlik) tespit
edilmiştir. Araştırma evrenini, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Türkiye'nin çeşitli
bölgelerinde birbirinden farklı üniversitelerde görev yapan öğretim elemanları
oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, İç Anadolu, Ege, Karadeniz ve Güneydoğu
Anadolu bölgelerinden kolay örnekleme ile seçilen 13 üniversitede görev yapan 731
öğretim elemanı oluşturmaktadır. Araştırma verileri Akademik Entelektüel Liderlik
Ölçeği, Algılanan Örgütsel Destek Ölçeği ve Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği ile
toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde korelasyon, ölçeklerin yapı geçerliliklerinin
sağlanmasında doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modelinin test edilmesinde
Path analizinden yararlanılmıştır.
Bulgular: Öğretim elemanlarının akademik entelektüel liderlik algılarının
örgütsel destek ve örgütsel vatandaşlık algılarını doğrudan etkilemesiyle oluşturulan
Model'in uyum iyiliği değerleri, ölçme modelinin kabul edilebilir bir model olduğunu
göstermektedir. Öğretim elemanlarının akademik entelektüel liderlik algılarının
doğrudan örgütsel destek ve örgütsel vatandaşlık algılarını olumlu yönde etkilediği
sonucuna ulaşılmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Öğretim elemanlarının yükseköğretim kurumlarında
akademik entelektüel liderlik rolleri üstlenmeleri, onların örgütsel destek algılarını ve
kuruma aidiyet hislerine arttırarak örgütsel vatandaşlık davranışları sergilemelerini
olumlu yönde etkilemektedir. Bu bakımdan yükseköğretim kurumlarında yeni akademik
entelektüel liderlerin ortaya çıkabilmesi, öğretim elemanlarının bir lider olarak
gelişimlerinin desteklenmesi ve yükseköğretim kurumunun mevcut akademik
entelektüel liderlik kapasitesinin geliştirilmesi için akademik entelektüel liderlerin sahip
oldukları otoriteyi kurumdaki diğer çalışanlara bırakması, iş birliğini ve grup süreçlerini
desteklemesi önerilebilir.
Anahtar kelimeler: Liderlik, Entelektüel liderlik, Akademik entelektüel liderlik,
Algılanan örgütsel destek, Örgütsel vatandaşlık

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to test theoretical model explaining
structural relationships formed as that academic intellectual leadership perceptions of
academicians working at higher education institutions effect their organizational support
and organizational citizenship perceptions. Within this general aim, it was tested if
academic intellectual leadership perceptions of academicians effect their organizational
support and organizational citizenship perceptions.
Method: Causal design was used in the study assuming that there were causeeffect
relationships between three main variables. Dependent (organizational support
and organizational citizenship) and independent (academic intellectual leadership)
variables for each model were identified to put forward the cause-effect relationships
between the variables. Population of the study comprises the academicians working at
higher education institutions at the different universities in the different religions of
Turkey in the 2018-2019 academic year. The study sample is consisted of 731
academicians working at 13 different higher education institutions at the 13 universities
in the Central Anatolia Region, the Aegean Region, the Black Sea Region and the East
Anatolia Region selected through easy sampling method. The research data was
collected via Academic Intellectual Leadership Scale, Perceived Organizational Support
Scale and Organizational Citizenship Scale. Correlation for data analysis, confirmatory
factor analysis for structural validity of the scales and Path analysis for testing the
constructed models were utilized in the research.
Results: The goodness of fit indices of the Model which was constructed
through the assuption that academicians' academic intellectual leadership perceptions
directly affect their organizational support and organizational citizenship perceptions
provided an acceptable model. It was concluded that academicians' academic
intellectual leadership perceptions directly affect their organizational support and
organizational citizenship perceptions in a positive way.
Conclusion and Suggestions: Taking academic intellectual leadership roles by
the academicians affect their organizational support behaviors and their demonstrating
organizational citizenship behaviors by increasing their feeling of belonging to the
instruction in a positive way. When academic intellectual leaders support cooperation
and group processes, development of academicians as a leader can be supported. When
they work more, the present leadership capacity of the universities can be developed. So
new academic intellectual leaders can emerge in universities.
Keywords: Leadership, Intellectual leadership, Academic intellectual leadership,
Perceived organizational support, Organizational Citizenship