İbrahim El-Halebi'nin Ehemmu'l-Umur adlı eseri bağlamında Ehl-i Sünnet'e bakışı
İbrahim El-Halebi's view of Ahli Sunnah in the context of his work named Ehemmu'l-Umur
Yazar: RABİA KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. ADEM ARIKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İbrahim el-Halebî'ye nispet edilen (ö. 956/1549) Ehemmu'l-Umûr adlı risale İslam Mezhepleri Tarihi alanına kaynaklık edecek bir eserdir. Risalenin Halebî'ye nispetiyle ilgili farklı görüşler vardır. Halebî, bu eserinde Ehl-i sünnet, Şia, Cebriyye, Kaderiyye ve Mürcie gibi mezhepleri tanıtmış, hangisinin fırka-i naciye (kurtuluşa eren fırka), hangilerinin ise fırak-ı dalle (yoldan sapmış fırkalar) olduğunu açıklamıştır. 
Ehl-i Sünnet ve'l-Cemaat esaslarını ismini vererek es-Sevâdu'l-A'zam adlı eserden, müslümanın yerine getirmesi gerekenleri ise 54 Farz adlı eserden almıştır. Birinci bölümde müellifin yaşadığı dönem, hayatı, ders aldığı hocaları, eserleri ve Ehemmu'l-Umûr adlı risalenin tanıtımı ve muhteva hakkında bilgi verilmiştir. Kıyas ettiğimiz nüshaların özellikleri de verilmiştir. İkinci bölümde, Halebî'nin esas aldığı Ehl-i sünnet yolu üzerinde durulurken görüşlerini tenkit ettiği Şia, Mutezile, Cehmiyye, Kaderiyye, Mürcie gibi mezhepler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise, Ehemmu'l-Umûr adlı eserin dizgisine yer verilmiştir. 
 Henüz yazma halinde bulunan Ehemmu'l-Umûr adlı eserin ulaşılabilen yazmaları temin edilerek dizgisi yapılmıştır. Eserin içeriğinde verilen bilgiler, alındığı tespit edilen kaynaklardaki bilgiler ile mukayese edilmiştir. Halebî, kaynak aldığı es-Sevâdu'l-A'zam adlı eseri, Ebu Abdullah el-Buhârî (Ebu Hafs es-Sagîr) (ö. 264/878) adına nispet ederek zikretmektedir. 
Halebî'nin bu eserinde, Ehl-i Sünnet olarak Hanefî-Mâturîdî geleneği benimsediği görülmektedir. Hakîm es-Semerkandî'ye nispet edilen (ö. 342/953) es-Sevâdu'l-A'zam adlı eserin içeriğindeki Ehl-i sünnet olmanın hasletlerini esas aldığı anlaşılmaktadır.

Abstract:
The study called Ehemmu'l-Umur, attributed to İbrahim el-Halebî (d. 956/1549), is a study that will be a source for the field of History of Islamic Madhhabs. There are different opinions regarding the attribution of the work to Halebi. In this study, Halebî introduced madhhabs such as Ahl-i Sunnah, Shia, Jabriyya, Qadariyya and explained with his views which of them were firka-i naciye (madhhab that achieved salvation) and which were (fırak-ı dalle) sects that went astray.
He named the principles of Ahl-i Sunnah wa'l-Jamaat and took them from the work called es-Sevadu'l-A'zam, and the things that Muslims must fulfill from the work called 54 Farz. At the beginning of the study; The research subject, purpose, method and sources, the first part includes the political situation of the author's period, his life, the teachers he took lessons from, his works and also the characteristics of the work we examined, Ehemmu'l-Umûr. The features of the copies we compared are also given. In the second part, while focusing on Halebî's own sect, the Ahl-i sunnah line, madhhabs such as Shia, Mutezila, Jahmiyyah, Qadariyyah, Murjia which he established with his views and fatwas, are discussed. In the third chapter, the typesetting of the work called Ehemmu'l-Umûr is included.
The accessible manuscripts of Halebî's work, Ehemmu'l-Umûr, which is still in manuscript form, were obtained and typed. The information given in the content of the work was compared with the information in the sources determined to be taken. In this work of Halebî, the characteristics of being Ahl-i Sunnah are presented in the content of the work called es-Sevâdu'l-A'zam, which is attributed to Hakîm es-Samarkandî (d. 342/953), known as Ahl al-Sunnah in the Hanafi-Maturidi tradition. It has been understood that it is based on Halebî mentions the work named es-Sevâdu'l-A'zam by attributing it to the name of Abu Abdullah el-Bukhari (Ebu Hafs es-Sagir) (d. 264/878).