Suriyeli sığınmacıların kültürleşme sürecinde sağlık algıları üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on the health perceptions of syrian asylum seekers in the acculturation progress
Yazar: DİLEK NURAL ARSLAN
Danışman: PROF. DR. ŞAFAK DAĞHAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Algı = Perception ; Kültür = Culture ; Mülteciler = Refugees ; Sağlık = Health ; Suriyeliler = Syrians ; İltica = Asylum

Özet:
Arap Baharının Suriye'yi de etkilemesi sonucu meydana gelen iç karışıklıklar sebebi ile Suriyeli vatandaşlar ülkelerini terk etmek zorunda kalmıştır. Özellikle sınır komşuluğumuz, konumumuz nedeniyle Türkiye bu göç sürecinden en çok etkilenen ülke olmuştur ve Türkiye'ye doğru yoğun bir göç hareketliliği yaşanmıştır. Önemli toplumsal bir olgu olan bu göç hareketliliği sonucunda farklı birçok kültüre sahip bireyler bir arada yaşamı deneyimlemiş ve bu kültürler arasında çeşitli etkileşim süreçleri meydana gelmiştir. Her grubun ve hatta aynı kültürel gruptaki bireylerin farklı deneyimlediği bu sürecin tamamı kültürleşme süreci olarak karşımıza çıkmıştır. Göç sürecinde yaşanan deneyimler, göçmenin sağlığını olumlu-olumsuz birçok yönden etkiler. Buna bir de karmaşık bir süreç olan kültürleşme süreci eklenince etnik azınlıklar olarak göçmenler birçok risk faktörü sebebi ile sağlıkta hassas gruplar olarak değerlendirilebilmektedir. Bütün bu deneyimler ve süreçte tercih edilen kültürleşme stratejisi bireylerin sağlık algısının yeniden şekillenmesine sebep olmaktadır. Bu çalışmanın amacı Suriyeli sığınmacıların kültürleşme süreci deneyimlerinin ortaya çıkarılması ve bu süreçte yaşanan olumlu ve olumsuz deneyimlerinin, sağlık algılarını nasıl etkilediğinin değerlendirilmesidir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımında olgu bilim (fenomenoloji) araştırması olarak desenlemiştir. Araştırmanın alanını, İzmir'de yaşayan 18-65 yaş aralığındaki Suriyeli bireyler oluşturmaktadır.  Çalışma grubunu, Sığınmacı ve Göçmenlerle Dayanışma Derneğine sağlık danışmanlığı için başvuran, çalışmaya gönüllü bireyler ve kurumda çalışan Suriyeli tercümanlardan oluşan 24 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak derinlemesine görüşme tekniği kullanılmış olup, iki tercüman ve araştırmacı tarafından gözlem ve görüşme notları alınarak kayıt altına alınmıştır. Katılımcılar amaçlı örneklem stratejilerinden, benzeşik durum örneklemesi ve ölçüt örneklem tekniği ile belirlenmiştir. Araştırma da tema, kategori ve kodlar; alana ilişkin literatür taranarak ve katılımcı deneyimlerinden yola çıkılarak tümdengelimsel ve tümevarımsal yöntemiyle oluşturulmuştur. Çalışma beş ana tema (Suriyeli sığınmacılarda kültürleşme, ev sahibi toplumun tutumu, Suriyeli sığınmacıların göç algısı, Suriyeli sığınmacılarda sağlık, Suriyeli sığınmacıların sağlığını etkileyen risk faktörleri) altında toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde MAXQDA 2020 pro-paket programından yararlanılmıştır. Analiz yöntemi olarak betimsel (tematik) analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Katılımcılar kültürleşme sürecinin birçok değişikliğe sebep olduğunu bildirmiştir. Bildirilen görüşler arasında, katılımcılar yoğun olarak kendi kültür kimliğinin korunmasını istediğini belirtirken, diğer gruplarla iletişim kurmak istediklerini de ifade etmiştir. Katılımcılar arasında ayrılıkçı strateji hakkında yoğun olarak görüş bildirilirken, bunu entegrasyon stratejisi takip etmektedir. Bu çalışmada ev sahibinin sosyal destek tutumundan sıkça bahseden katılımcıların ayrıca çokça ayrımcılık ve reddedilme tutumuyla karşı karşıya kaldığı ve bu süreçte katılımcıların sağlığını etkileyen sosyal, psikolojik, çevresel, fiziksel, sağlık hizmeti alımını etkileyen engeller gibi risk faktörleri ile karşı karşıya kaldığı görülmüştür. İlişkisel analizlerde ise ayrılıkçı stratejiyi tercih eden katılımcılarla risk faktörleri arasında yoğun bir ilişki tespit edilmiştir. Göç öncesi iyi sağlık algısı bildiren katılımcıların en çok bildirilen sosyal risk faktörü olan ekonomik engeller sebebi ile göç sonrası kötü sağlık algısı bildirdiği görülmüştür. Entegrasyon stratejisini tercih eden katılımcıların büyük çoğunluğu göç öncesi ve göç sonrası iyi sağlık algısı bildirmiş olup, göç öncesi iyi sağlık algısı bildiren katılımcıların bir kısmı göç sonrası kötü sağlık algısına sahip olduğunu belirtmiştir. Kültürleşme stresi altında yer alan depresyon kodunun uyumu, dolaylı olarak sağlık algısını etkilediği katılımcı ifadeleriyle belirtilmiştir. Ayrıca elde edilen ilişkisel analizlerden, sağlık algısı ile sağlık davranışı arasında paralel bir ilişki olduğu değerlendirmiştir.

Abstract:
Syrian citizens had to leave their country due to the internal turmoil that occurred as a result of the Arab Spring's impact on Syria. Especially due to our border neighbourhood, our location, Turkey has been the most affected country by this migration process and there has been an intense migration movement towards Turkey. As a result of this migration mobility, which is an important social phenomenon, individuals from many different cultures have experienced coexistence and various interaction processes have occurred between these cultures. This whole process which each group and even individuals in the same cultural group experience differently, has emerged as the acculturation process. Experiences in the migration process affect the health of the immigrant in many positive and negative ways. When acculturation, which is a complex process, is added to this, immigrants as ethnic minorities can be considered as vulnerable groups in health due to many risk factors. All these experiences and the preferred acculturation strategy in the process cause the health perception of individuals to be reshaped. The aim of this study is to reveal the acculturation process experiences of Syrian asylum seekers and to evaluate how their positive and negative experiences in this process affect their health perceptions. The research was designed as a phenomenology research in a qualitative research approach. The field of the research consists of Syrian individuals between the ages of 18-65 living in İzmir. The working group consists of 24 participants, who apply to the Association for Solidarity with Asylum Seekers and Migrants, İzmir Al Farah Child and Family Support Center, volunteers to work, and Syrian translators working in the institution. The in depth interview technique was used as the data collection tool, and the participants were determined by the simultaneous case sampling and criterion sampling technique, which are among the purposive sampling strategies. Themes, categories and codes in research were created by inductive and deductive method by scanning the literature on the field and based on participant experiences, and the study was gathered under 5 main themes (acculturation of Syrian asylum seekers, attitude of host societal, perception of migration of Syrian asylum seekers, health of Syrian asylum seekers, risk factors affecting the health of Syrian asylum seekers). MAXQDA 2020 pro package program was used in the statistical analysis of the data. As the analysis method, descriptive (thematic) analysis and content analyzes were made. Participants reported that the acculturation process caused many changes. Among the opinions expressed, while the participants stated that they intensely wanted their own cultural identity to be preserved, they also expressed that they wanted to communicate with other groups. While intense opinions were expressed about the separatist strategy among the participants, it was followed by the integration strategy. In our study, it was observed that the participants who frequently mentioned the social support attitude of the host also faced a lot of discrimination and rejection. In this process, it has been observed that the participants are faced with risk factors such as social, psychological, environmental, physical, and barriers that affect their health care. In relational analyzes, an intense relationship was found between the participants who preferred the separatist strategy and the risk factors. It was observed that participants who reported good health perception before migration reported poor health perception after migration due to economic barriers, which is the most reported social risk factor.  The majority of the participants who preferred the integration strategy reported a perception of good health before and after migration, and some of the participants who reported a perception of good health before migration stated that they had a perception of bad health. The coherence of the depression code, which is under acculturation stress, it is reported through participant statements that it indirectly affects the perception of health. In addition, from participant experiences, it was observed that there is a parallel relationship between health perception and health behavior.