Öznel iyi oluşa dayalı mizah tarzları modeli
A model of humor styles based on subjective well-being
Yazar: TAHSİN İLHAN
Danışman: PROF. DR. HASAN BACANLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZET Bu araştırmanın amacı, mizah tarzlarının öznel iyi oluş üzerindeki rolünü bir model içerisinde açıklamaktır. Araştırmada yer alan katılımcılar 2004-2005 eğitim-öğretim yılında Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesinde okuyan 154 erkek, 300 kız öğrencilerden oluşmaktadır. Bu çalışmada veri toplamak amacıyla; Beş Faktör Kişilik Envanteri, Mizah Tarzları Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Genelleştirilmiş Öz- Yeterlik ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 13.0 ve EQS 6.1 paket programından yararlanılmıştır. Bu araştırmada, öncelikle mizah tarzlarının rolüne ilişkin hipotez bir model önerilmiş, daha sonra üretilen alternatif modeller arasından en uygun olanı tercih edilmiştir. Tanımlanan nihai model, yüksek düzeyde uyum katsayılarına sahip olmasına karşın mizah tarzlarının model içerisinde iyi oluşu çok düşük düzeyde açıkladığı bulunmuştur. Diğer bir ifadeyle, mizah tarzları içerisinde sadece Kendini Geliştirici Mizahın öz-yeterlik yoluyla dolaylı bir şekilde iyi oluşu etkilemiştir. Buna karşın, öznel iyi oluş üzerinde en fazla etkiyi kişilik özellikleri (dışadönüklük ve duygusal tutarsızlık) ve öz-yeterlik yapmaktadır. Kişilik özelliklerinden dışadönüklük ve duygusal tutarsızlık, hem doğrudan hem de kendini geliştirici mizah ve öz-yeterlik üzerinden dolaylı bir şekilde iyi oluşa etki etmektedir. Öz-yeterlik ise iyi oluşu orta düzeyde ve doğrudan etkilemektedir. Sınıf düzeyinin ve cinsiyetin iyi oluş üzerinde çok düşük seviyede bir etkisi bulunmaktadır.

Abstract:
ABSTRACT The aim of the study was to explain the role of the styles of humor inside a model on subjective well-being. Participants in the present study were 454 university students: 154 males and 300 females who were attended in 2004-2005 academic year at Gazi University, Gazi Education Faculty. In this study, to gather data; Big Five Personality Inventory, Humor Styles Questionnaire, Satisfaction With Life Scale, and Generalized Self- Efficacy Scale were used. In order to analyze data, SPSS 13.0 and EQS 6.1 packet program were utilized. In this study, first of all a model which relation to effects of styles of humor on subjective well-being was suggested, after that, the most suitable model was favored among alternative models. Although the ultimate model, which was identified, had highly fit co-efficient, styles of humor a little have explanatory effect on subjective well-being. In other words, only self-enhancing humor effect on subjective well-being indirectly via mediator role of self-efficacy. Nevertheless, personality traits, such as extroversion and neurotism, and self-efficacy had the most effective variables on subjective well-being. Extravertion and neurotism, which are personality traits, had both direct and indirect effect via self-enhancing and self- efficacy. However, self-efficacy affected directly and moderately. On the other hand, classroom level and gender had less effective variables which effect on subjective well-being.