Küresel göçün spor ve vatandaşlık boyutu: Sporda temsiliyet sorununun Türkiye, Azerbaycan, İngiltere ve Kanada örneklerinde değerlendirilmesi
Sport and citizenship dimension of global migration: Representation issue through sports in the cases of Turkey, Azerbaijan, The United Kingdom and Canada
Yazar: ELÇİN İSTİF İNCİ
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL KOMSUOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Spor = Sports ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Göçler = Migrations ; Kanada = Canada ; Milli kimlik = National identity ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Temsil = Representation ; Uluslararası göç = International migration ; Vatandaşlık = Citizenship ; İngiltere = England

Özet:
Küresel göç hareketlerinin bir kısmını "hareket halinde olan insanlar" (people on the move) diye tanımlanan sporcular oluşturmaktadır. Spor ise devletlerin ulusal kimliklerini yüceltmek ve yeniden üretmeleri için alan yaratan bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu uğurda devletler daha çok (madalya) kazanabilmek umuduyla alternatif arayışlara yönelmektedir. Bunların başında sporcuların başka ülke vatandaşlığı elde ederek uluslararası arenada köken ülkeleri dışında bir ülke adına mücadele etmeleri gelir.  Birçok sporcu, daha iyi fiziki imkanlara sahip olabilme ve olimpiyatlarda yarışabilme motivasyonuyla başka ülke vatandaşlığına geçmektedir. Ancak bu vatandaşlığa kabul (naturalizasyon) uygulaması bir "temsil" sorununu da beraberinde getirmektedir. Türkiye'de "devşirme" adıyla anılan naturalize sporcular ulusal kimlik temsili ve aidiyetinin neresinde yer almaktadırlar? Medya ve siyasi çevreler tarafından getirilen farklı eleştirilerle birlikte naturalize sporcular kendi deneyimlerini hangi motivasyonla yaşamaktadırlar? Ulusal kimlik ve aidiyetlerini nerede konumlandırmaktadırlar?
Türkiye ile birlikte Azerbaycan'a yer verilmesi, ülkenin görece küçük ve petrol zengini bir ülke olarak spor yatırımında ve temsilde naturalize sporcuların ön plana çıkması nedeniyle; İngiltere örneği sömürgecilik geçmişi olan bir ülkenin vatandaşlığına kabul ettiği sporcularla başarı elde etmesinin medyada olumsuz yönde eleştirilere tutulması nedeniyle; Kanada'ya yer verilmesi ise tarihsel olarak göç kapısını açık bırakan bir ülkenin sporculara da aynı tolerans ile yaklaşıp negatif bir algı oluşmadan temsiliyeti gerçekleştirmesi nedeniyledir. Bu dört ülke göç tarihleri, vatandaşlık politikaları, ulusal kimlik ve ulusal spor tanımlandırmaları üzerinden incelenmiş, ardından siyasi ve akademik zemindeki konuya ilişkin tartışmalar değerlendirilmiştir. Her ülke bazında verilere erişim farklı kısıtlılıklar gösterse de ortak bir karşılaştırma zemini yaratılmaya çalışılmıştır.
Ülkelerin göç tarihinin, vatandaşlık düzenlemelerinin ve ulusal kimlik tanımlamalarının sporda vatandaşlık transferleri karşısında alınan pozisyonlara yön verdiği görülmüştür. Dört ülkenin karşılaştırmalı değerlendirilmesine ek olarak konunun aktörlerince nasıl ele alındığını inceleyebilmek adına spor yöneticileri ve Türk vatandaşlığına geçmiş sporcularla yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Bu mülakatlarda temel olarak sporcuların ve spor yöneticilerinin sporda vatandaşlık transferleri hakkındaki yaklaşımları belirli başlıklarda incelenmiştir. Naturalize sporcular konusuna Türkiye ve uluslararası ölçekte göç, vatandaşlık ilişkileri ve ulusal kimliklerin temsili bağlamında bir perspektif sunulması amaçlanmıştır.

Anahtar kelimeler: Küresel Göç, Spor, Sporcu Göçü, Ulusal Kimlik, Uluslararası Temsil, Vatandaşlık, Vatandaşlığa Kabul, Naturalize Sporcular

Abstract:
Athletes, as called people on the move, constitute a part of global migration movements. Sports are used as a tool by the states to glorify and reproduce their national identities. To this end, states aim at alternatives with the hope of winning more (medals). Foremost among these, athletes obtain citizenship other than the one at birth and compete for that country internationally. Many athletes naturalize with the motivation of having better physical opportunities and competing in the Olympics. However, this kind of naturalization brings along the issue of "representation". Where do naturalized athletes, so-called "devshirme" in Turkey, take place in the representation of national identities and belongings? How do the naturalized athletes live their experiences and motivations despite the criticism from the media and political circles? Where exactly do they locate their national identities and belongings?
Turkey and these three countries are chosen for the case study for several reasons. Azerbaijan takes place as an example of a relatively small and oil-rich country yet having sport investments and representations with an increased number of naturalized athletes. The United Kingdom, as a country with a colonialism background, receives negative criticism from its media towards the success with its naturalized athletes. Canada, as a country that leaves migration doors open historically, has the same tolerance towards athletes and the representations with them. These four countries were investigated on the bases of migration histories, citizenship policies, national identities, and national sport depictions. Subsequently, debates on political and academic grounds were evaluated regarding the issue. Although access to the data varied depending on each country, a common comparison ground has been created.
Findings showed that migration histories, citizenship regulations and national identity depictions of the countries affected positions taken towards citizenship transfers in sports. In addition to the comparative analysis of four countries, semi-structured interviews were conducted with sport managers and naturalized Turkish athletes in order to examine the assessments of the agents of the issue. These interviews focused on perspectives of the sport managers and athletes regarding the citizenship transfers in sports on certain headings. Overall, this thesis aimed to provide an insight into the naturalized athletes issue considering migration, citizenship relations and representations of national identities both on Turkey and international scale.

Keywords: Global Migration, Sports, Athletic Migration, National Identity, International Representation, Citizenship, Naturalization, Naturalized Athletes