Antik Yunan kahraman mitlerinde Odysseus
Odyssey In Ancient Greek hero myths
Yazar: SAMET ÖZLÜ
Danışman: DOÇ. DR. SÜHEYLA MELİKE ZEREN HASDAĞLI
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Gılgamış Destanı'ndan başlayarak, hikâyelerini yazının teminatı altına sokmuş her kültürün mitolojisinde kahramanlarla ilgili anlatıları bulmak mümkündür. Yapılan araştırmalar ile kahramanlık anlatılarındaki benzerlikler ve farklılıklar irdelenmiş olup, Odysseus'un kahramanlık başlığı altındaki özel konumu aktarılmıştır. 
Kahramanlık anlatılarını bir başlık altında toplamayı mümkün kılan ortak temaların tespit edilmesinde, büyük oranda Antik Yunan mitolojisinin kahramanları ve ek olarak Gılgamış, Marduk, Romulus, Aineias vb. örneklerle Sümer, Babil, Antik Roma vb. mitolojilerin de analojiyi kuvvetlendirmesi sağlanmıştır. Böylece hem kahramanlık mitlerine bir bütün olarak bakılabilmiş hem de Odysseus üzerine yoğunlaşılan bölümler ile mitolojik anlatılardaki farklı versiyonlara görsel aktarımlar da eklenerek, kahramanla ilgili bilgilerin önemli kısmı tek kaynakta toplanmıştır. Ayrıca, kahramanlık konusunu işleyen yayınların sunduğu ve genel kabul gören ortak temaların tekrardan incelenmesi ve bunlara Odysseus özelinde yapılan yorumların eklenmesiyle birlikte, temaların pratikte geçerli gibi görünmesine karşın, kahramanlığı tanımlamaya çalışırken sunulan önerilerin önemli bir kısmıyla çeliştiği gözlenmiştir. Diğer kahramanlarla da görülebilen çelişkiler Odysseus üzerinden incelendiğinde çok daha belirgin bir hâl almaktadır. Odysseus, metin içinde alt başlıklar halinde sunulan ortak temaları büyük oranda karşılayabilmekteyken, kahramanlık kavramını tanımlamaya çalışırken ileri sürülen; fedakârlık, dürüstlük, cesaret vb. özelliklerinden de bir o kadar mahrumdur. Odysseus kavramlar üzerinden ele alındığında kahramandan çok antikahramana uymaktadır. Bu sayede, kahraman kavramıyla ilgili sunulan tanımların mitolojik örüntülerden ziyade, kahramanlığa yönelik algılarla ilgili olduğu ileri sürülebilir. Odysseus ve diğer kahramanlarla ilgili yürütülen bu çalışma göstermektedir ki her kahraman içinde antikahramanı da barındırmaktadır. Bunun nedeni ise; kahramanların iyiyi tanımlamak için ihtiyaç duyulan idealize insan ile insanın kusurlu gerçekliğinin yarattığı çatışmayı sembolize etmesidir.

Abstract:
Starting from the Epic of Gilgamesh it is possible to find narratives about heroes in the mythology of every culture that has left any writen trace of their stories. Through research, the similarities and differences in heroic narratives have been examined, and Odysseus' special position under the title of heroism has been conveyed.
In identifying common themes that make it possible to gather heroic narratives under one title, in addition to the heroes of Ancient Greek mythology, examples such as Gilgamesh, Marduk, Romulus, Aineias and mythologies such as Sumerian, Babylonian, and Ancient Rome were used to strengthen the analogy. Thus, heroic myths could be viewed as a whole, and by adding sections focusing on Odysseus and visual transfers to different versions in mythological narratives, a significant part of the information about the hero was collected in a single source. In addition, by re-examining the generally accepted common themes presented by publications about the subject of heroism and adding comments specific to Odysseus, it has been observed that although the themes seem to be valid in practice, they contradict a significant part of the suggestions offered while trying to define heroism. The contradictions that can be seen with other heroes become much more obvious when examined through Odysseus. Odysseus can largely cover the common themes presented under subheadings in the text. Although it tries to define the concept of heroism, it lacks features such as sacrifice, honesty and courage. When Odysseus is considered in terms of concepts, he fits the antihero rather than the hero. In this way, it can be argued that the definitions presented regarding the concept of hero are related to perceptions of heroism rather than mythological patterns. This study on Odysseus and other heroes shows that every hero also contains an antihero. The reason for this is; The heroes symbolize the conflict created by the idealized human being needed to define the good and the imperfect reality of the human being.