Okul müdürlerinin liderlik stili, örgütsel öğrenme ve öğretmen liderliği arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between school principals' leadership style, organizational learning, and teacher leadership
Yazar: ALPAMYS RAKHYMZHANOV
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKER KURT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kazakistan = Kazakhstan ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Türkistan = Turkistan ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Kazakistan'ın Türkistan ilindeki ortaokullarda okul müdürlerinin liderlik stilleri, örgütsel öğrenme ve öğretmen liderliğine ilişkin mevcut durumun ortaya konması ve bu değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırmanın amacına ulaşmak için nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2018-2019 Eğitim-öğretim yılında Kazakistan'ın Türkistan bölgesindeki ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Kazakistan'ın Türkistan bölgesindeki 20 okuldaki 635 katılımcı araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada veriler Beycioğlu ve Aslan (2010) tarafından geliştirilen Öğretmen Liderliği Ölçeği (ÖLÖ); Marsick ve Watkins (1997)'in geliştirdiği "Öğrenen Örgütlerin Boyutları Ölçeği" ve Lambert (2003) tarafından geliştirilen Okullarda Liderlik Kapasitesi Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 22.00 ve AMOS 20.00 istatistik paket programları kullanılarak yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Türkistan'daki ortaokullarda, öğretmenlerin sergiledikleri öğretmen liderliği davranışları, okul müdürlerinin yenilikçi liderlik ve öğretimsel liderlik davranışları ve görev yaptıkları okulların öğrenen okul olma niteliklerinin tümü yüksek düzeydedir. Araştırmada öğretmen liderliği ele alınan değişkenlerin tümüyle orta veya yüksek düzeyde ilişkilidir. Okul müdürlerinin yenilikçi okul liderliği uygulamaları öğretmenlerin de daha fazla öğretmen liderliği sergilemesine imkân tanımaktadır. Öğretmen liderliğinin öğrenen okul, yenilikçi okul liderliği ve öğretim liderlik değişkenleri tarafından yordanmıştır. Öğretmenlerin öğretmen liderliği, öğrenen okul, yenilikçi okul liderliği ve öğretimsel liderlik algıları cinsiyet değişkenine göre farklılaşmamıştır. 1-5 kıdem grubundaki katılımcılar, okul yöneticilerinin Yenilikçi okul liderliğine ilişkin olarak liderlik becerilerini daha yüksek düzeyde sergilediklerini belirtmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to reveal the current situation regarding the leadership styles of school principals, organizational learning and teacher leadership in secondary schools in Turkestan province of Kazakhstan and to examine the relationships between these variables. Relational survey method, one of the quantitative research methods, was used to achieve the aim of the research. The universe of the research consists of teachers working in secondary schools in the Turkistan region of Kazakhstan in the 2018-2019 academic year. 635 participants from 20 schools in the Turkestan region of Kazakhstan constitute the sample of the research. The data in the research were the Teacher Leadership Scale (ÖLÖ), which was developed by Beycioğlu and Aslan (2010); It was collected through the "Dimensions of Learning Organizations Scale" developed by Marsick and Watkins (1997), and the Leadership Capacity Scale at Schools developed by Lambert (2003). Data analysis was performed using SPSS 22.00 and AMOS 20.00 statistical package programs. According to the results of the research, the teacher leadership behaviors of the teachers in the secondary schools in Turkestan, the innovative leadership and instructional leadership behaviors of the school principals, and the quality of being a learning school of the schools they work in are all at high levels. In the study, teacher leadership is moderately or highly correlated with all of the variables discussed. Innovative school leadership practices of school principals also allow teachers to exhibit more teacher leadership. Teacher leadership was predicted by learning school, innovative school leadership and instructional leadership variables. Teachers' perceptions of teacher leadership, learning school, innovative school leadership and instructional leadership did not differ according to the gender variable. Participants in the 1-5 seniority group stated that school administrators exhibited higher levels of leadership skills regarding innovative school leadership.