Epilepsili bireylerde progresif gevşeme egzersizinin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisi
The effect of progressive relaxation exercise on fatigue and SLEEP quality in individuals with epilepsy
Yazar: NEŞE İŞCAN AYYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. NURAY BİNGÖL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Epilepsi = Epilepsy ; Kas gevşemesi = Muscle relaxation ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Epilepsili Bireylerde Progresif Gevşeme Egzersizinin Yorgunluk ve Uyku Kalitesi Üzerine Etkisi
Amaç: Epilepsili bireylerde web tabanlı animasyon destekli uygulanan progresif gevşeme egzersizinin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal-Metod: Ön test-son test modelli randomize kontrollü bir çalışma olarak Şubat-Aralık 2022 tarihleri arasında Giresun Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Polikliniğine başvuran epilepsili bireylerle yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi güç analizi kullanılarak 30 kontrol-30 deney grubu olmak üzere 60 epilepsi hastası olarak belirlenmiştir. Veriler yüz yüze görüşme tekniğiyle Kişisel Bilgi Formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Yorgunluk Şiddet Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin değerlendirilmesinde, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, Pearson Korelasyon Analizi, eşleştirilmiş t testi, student's t testi, ki-kare testi kullanılmıştır.
Bulgular: Kontrol grubunda 6 hafta ara ile yapılmış olan ön ve son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında YŞÖ ve PUKİ ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Progresif gevşeme egzersizi öncesi yorgunluk şiddet ölçeği puan ortalaması 5.24 ± 0.69, gevşeme egzersizleri sonrası 3.82 ± 0.77 olarak belirlenmiştir. Bireylerin gevşeme egzersizi sonrası yorgunluk şiddet ölçeğinden aldıkları puan ortalamaları gevşeme egzersiz öncesi puan ortalamalarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p<0,001). Progresif gevşeme egzersizi sonrası öznel uyku kalitesi (p<0.001), uyku latensi (p<0.001), uyku süresi (p <0.05), alışılmış uyku etkinliği (p <0.001), gündüz işlev bozukluğu (p<0.001) ve toplam uyku kalitesi (p<0.001) puan ortalamalarının egzersiz öncesine göre arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Deney grubundaki katılımcılara uygulanan son test puanları arasındaki ilişki incelendiğinde Yorgunluk Şiddet Ölçeği puanları ile Toplam PUKİ (r: 0.373-p: 0.042), Öznel Uyku Kalitesi (r: 0.487-p: 0.006), Uyku İlacı Kullanımı (r: 0.531-p: 0.003) ve Gündüz İşlev Bozukluğu (r: 0.461-p: 0.01) puanları arasında orta düzeyde, pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Epilepsili bireylerin yorgunluk yaşadığı ve bu bireylerin, uyku kalitesinde bozulmalar olduğu, bireylerde yorgunluk şiddeti ile uyku kalitesi arasında karşılıklı bir etkileşim olduğu, web tabanlı mobil uygulama tekniğiyle animasyon destekli uygulanan progresif gevşeme egzersizlerinin bireylerin yorgunluk düzeyini azalttığı ve uyku kalitesini arttırdığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Epilepsi, yorgunluk, uyku kalitesi, web tabanlı progresif gevşeme egzersizi

Abstract:
The Effect of Progressive Relaxation Exercise on Fatigue and Sleep Quality in Individuals with Epilepsy
Aim: It was conducted to determine the effect of web-based animation supported progressive relaxation exercise on fatigue and sleep quality in individuals with epilepsy.
Material and Methods: As a randomized controlled study with a pretest-posttest model, it was conducted with individuals with epilepsy who applied to Giresun University Faculty of Medicine Neurology Outpatient Clinic between February and December 2022.The sample of the study was determined as 60 epilepsy patients, 30 of which were in the control-30 experimental group, using power analysis. The data were collected by face-to-face interview technique using Personal Information Form, Pittsburg Sleep Quality Index, Fatigue Severity Scale. Frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, Pearson Correlation Analysis, paired t-test, student's t-test and chi-square test were used to evaluate the data obtained in the study.
Results: When the pre- and post-test score averages made with a 6-week break were compared in the control group, there was no statistically significant difference between the FSS and PSQI scale scores (p>0.05). The average score of fatigue violence before progressive relaxation exercise was determined as 5.24 ± 0.69 and 3.82 ± 0.77 after relaxation exercises. Fatigue after relaxation exercise was found to be statistically significantly low according to the average score before the relaxation exercise. The difference between the subjective sleep quality (p<0.001), sleep latency (p<0.001), sleep duration (p<0.05), habitual sleep efficiency (p<0.001), daytime dysfunction (p<0.001), and total sleep quality score averages after the progressive relaxation exercise was found to be statistically significantly lower than before the exercise. When the relationship between the post-test scores applied to the participants in the experimental group was examined, it was found that there was a moderate, positive and significant relationship between the Fatigue Severity Scale scores and Total PSQI (r:0.373-p:0.042), Subjective Sleep Quality (r:0.487-p:0.006), Sleeping Drug Use (r:0.531-p:0.003), and Daytime Dysfunction (r:0.461-p:0.01).
Conclusion: It has been determined that individuals with epilepsy experience fatigue and have deterioration in sleep quality, there is a mutual interaction between the severity of fatigue and sleep quality in individuals, and progressive relaxation exercises applied with animation-supported web-based mobile application technique reduce the fatigue level and increase sleep quality.
Key Words: Epilepsy, fatigue, sleep quality, web-based progressive relaxation exercise