Rhizostoma pulmo (Macri, 1778) türünün Samsun kıyılarında yıllık dağılımı ve beslenme rejiminin tesbiti
Annual distribution of Rhizostoma pulmo (Macri, 1778) in Samsun coast of the Black Sea and detection of its feeding dietary
Yazar: MEMET ALİ DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. LEVENT BAT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Biyokütle = Biomass ; Dağılım = Distributions ; Scyphozoa = Scyphozoa

Özet:
Bu çalışmada Rhizostoma pulmo medüzünün Samsun kıyıları boyunca mevsimsel dağılımı, Nisan 2008 ve Mart 2010 tarihleri arasında incelenmiştir. Samsun kıyıları boyunca dağılım gösteren medüzün, aylık bolluk ve biyokütle değerleri ile popülasyon parametreleri tesbit edilmiş ve ayrıca bu türün beslenme rejimini tesbit etmek üzere mide içerikleri incelenmiştir.Medüzün mevsimsel dağılımını etkileyen en önemli faktörlerden biri sıcaklık olmuştur. Sıcaklık artışına bağlı olarak yaz aylarının sonlarından itibaren gözlenmeye başlanan medüzler sonbahar aylarında en yüksek bolluk ve biyokütle değerlerine ulaşmıştır. Medüze bahar mevsiminde hiç rastlanmamıştır. Medüz çalışma periyodunun ilk dönemi (2008-2009) için 5, ikinci dönemi (2009-2010) için 7 ay gözlenebilmiştir. En yüksek bolluk değeri 10 n/m2 (Kasım 2008 ve Eylül 2009) ve en yüksek biyokütle değeri 12.587,5 g/100 m3 (Ekim 2009) olmuştur.Örnekleme dönemi boyunca yakalanan medüzlerin boy uzunlukları 15,6 - 49 cm, şemsiye çapı uzunlukları 14,5 - 42,5 cm ve toplam ağırlıkları 350 - 4.730 g arasında değişim göstermiştir. Örneklenen medüzlerin şemsiye çapı (cm) ile yaş ağırlık (g) arasındaki ilişki WW = 0,3676 L2,5471 ve R² = 0,952 olmuştur.Örnekleme dönemi boyunca bütün istasyonlardan toplam 231 medüzün mide içeriği alınmıştır. Medüzlerin mide içeriğinde 11 filuma ait toplam 31 takson, 10 larva, 2 nauplius ile balık ve Copepod yumurtaları teşhis edilmiştir. Artan şemsiye çapı uzunluğuna bağlı olarak medüzün besin tercihlerinin farklılaştığı ve besin sayısının arttığı tesbit edilmiştir (Spearman rank korelasyonuna göre r=0,70; p<0,05). Medüzlerden elde edilen mide sıvılarında Crustacea (%59; Copepoda %45,9) ve Dinoflagellata (%15,4) gruplarına ait taksanın yoğun olarak bulunduğu gözlenmiştir. Ciliophora filumu %7,2'lik temsil oranıyla medüzün mide içeriğinde yoğun olarak gözlenen diğer bir grup olmuştur.Medüzlerin şemsiye çapı ve ağırlık verileri alınarak yapılan hesaplamalarda besililik katsayısı (KF) 0,015 - 6,822 arasında değişim göstermiş, en yüksek besililik katsayısı Temmuz 2009'da gözlenmiştir. Medüzlerden elde edilen şemsiye çapı-ağırlık regresyon analizlerinden elde edilen verilere göre, R. pulmo medüzü negatif allometrik (b= 2,547 ) büyüme göstermiştir.Karadeniz'in Samsun kıyıları boyunca dağılım gösteren R. pulmo medüzünün ekolojisini belirlemeye yönelik gerçekleştirilen bu çalışmada, medüzün dağılımında sıcaklığın önemli bir rolü olduğu belirlenmiştir. Mide içeriği analizlerine göre bu türün beslenme rejiminin ağırlıklı olarak Copepod ve Dinofilagellatlardan oluştuğu tesbit edilmiştir.

Abstract:
In this study, seasonal distribution of Rhizostoma pulmo medusae along the Samsun coast of the Black Sea was investigated between April 2008 and March 2010. Monthly abundance and biomass values and population parameters were detected for the R. pulmo medusae individuals distributed along the Samsun coast of the Black Sea, and their gastric contents were examined in order to determine the feeding dietary of this species.It was found that, temperature was one of the most important factors that effect the seasonal distribution of R. pulmo medusae. Due to the increase in temperature, the R. pulmo medusae that have been observed beginning from the end of summer have reached the highest abundance and biomass values in autumn. No R. pulmo medusae has been noticed in spring time. It has been possible to observe the R. pulmo medusae for five months for the first term of investigation period (2008-2009), and seven months for the second term (2009-2010). The highest abundance value was found to be 10 n/m2 (November 2008 and September 2009) and the highest biomass value was 12.587,5 g/100 m3 (October 2009).Captured R. pulmo medusae during the sampling period had varied between 15,6 - 49 cm in height, 14,5 - 42,5 cm in umbrella diameter, and 350 - 4.730 g in total weight. The relation between the umbrella diameter (cm) and wet weight (g) for the sampled Rhizostoma pulmo medusae was WW = 0,3676 L2,5471 and R² = 0,952.Gastric contents of total 231 R. pulmo medusae have been gathered during the sampling period from all stations. 31 taxa, 10 larvae, 2 nauplius and fish and Copepod eggs from 11 Phylum have been identified in the gastric contents of R. pulmo individuals. It has been detected that, feeding choices of R. pulmo individuals have differentiated and their food count has increased due to increasing umbrella diameter (according to Spearman rank correlation, r=0,70; p<0,05). It had been observed that taxa belonging to Crustacea (59 %; Copepoda 45,9 %) and Dinoflagellata (15,4 %) groups were densely present in the gastric contents gathered from R. pulmo medusae. The Phylum Ciliophora was another densely observed group in the gastric content of R. pulmo medusae, with a 7.2 % representation rate.Condition factor (KF) that has been calculated from the umbrella diameter and weight data of R. pulmo medusae have varied between 0,015 - 6,822 and the highest Condition factor has been observed in July 2009. According to data obtained from the regression analyses of umbrella diameter ? weight of R. pulmo medusae, R. pulmo displays negative allometric (b=2,547) growth.The present study which has been conducted in order to determine the ecology of R. pulmo medusae distributed along the Samsun coast of the Black Sea, it has been observed that temperature has an important role in the distribution of R. pulmo medusae. According to gastric content analyses, the feeding dietary of this species predominantly consists of Copepod and Dinoglagellat.