Mobilizasyon teorisi ve kolektivizm bağlamında endüstri ilişkilerinde "dönüşüm": Perakende sektöründe bir araştırma
Transformation' in industrial relations in the context of mobilization theory and collectivism: A research in retail sector
Yazar: SADIK KILIÇ
Danışman: PROF. DR. TEKİN AKGEYİK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Endüstri ilişkileri = Industrial relations ; Endüstriyel gelişme = Industrial development ; Kolektivizm = Collectivisim ; Perakende sektörü = Retail sector ; Perakendecilik = Retailing ; Seferberlik = Mobilization ; Sendikalaşma = Unionization ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
İşçiler geçmişe oranla daha az sendikalaşmaktadır. Bu gelişme, dönüşüm taraftarları ve endüstri ilişkileri radikalleri (özellikle mobilizasyon teorisyenleri) tarafından çok farklı şekillerde açıklanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, iki farklı yaklaşımın varsayımlarını yeniden tartışmak ve test etmektir. Yapılan literatür taraması ve tartışmalar, konu hakkında yeniden düşünmek için bir çerçeve çizerken, ampirik araştırma ilgili varsayımları 226 perakende işçisi üzerinde sınamaktadır. Araştırmada, geçerli ve güvenilir bir "potansiyel kolektivizm" ölçeği geliştirilmiştir. Çalışmanın sonunda elde edilen temel bulgular şunlardır: 1) işçiler belirgin düzeyde kolektivisttir, 2) bu durum sendikalı ve sendikasız işçiler arasında bir fark içermemektedir, 3) dönüşüm söyleminin iddia ettiğinin aksine ikame etkisi sektördeki sendika(sız)laşmada belirleyici değildir, 4) aksine sektördeki sendika(sız)laşmanın temel belirleyicisi işveren direncidir.



Anahtar Kelimeler: Kolektivizm, Mobilizasyon, Sendikalaşma, İnsan Kaynaklan Yönetimi, İkame Etkisi, İşveren Direnci, Endüstri İlişkilerinde Dönüşüm.

Abstract:
Workers are less unionized than in the past. This shift is explained in quite different ways by two approaches, transformation discourse and industrial relations radicalism (especially mobilization theory). The aim of this study is to discuss and to prove the assumptions of mentioned approaches. Literature reviews and discussions in the first and the second chapters of the study draw a frame of reference to rethink about the issue. The third chapter consists of empirical research conducted on 226 retail workers to prove the relevant assumptions.  One of the most important contributions of this study is the development of a reliable and a valid scale of potential collectivism. The results of the study are briefly summarized as follows: 1) workers were collectivist at a significant level, 2) no significant difference was found between unionized and non-unionized workers in the context of collectivism, 3) substitution effect was not a determinant factor of (non-) unionization as opposite to the arguments of the transformation discourse, 4) moreover, the most determinant factor of (non-) unionization in the sector was found to be the employer resistance, contrary to the arguments of the transformation discourse.



Key Words: Collectivism, Mobilization, Unionization, Human Resource Management, Substitution Effect, Employer Resistance, Transformation in Industrial Relations