Kahramanmaraş florasından klon seleksiyonu yoluyla elde edilen bazı yabani erik türlerinin kayısıya anaçlık özelliklerinin araştırılması
Investigation rootstock properties of some wild plum species for apricot cv. that obtained by clon selection through Kahramanmaras flora
Yazar: REMZİ UĞUR
Danışman: PROF. DR. SEVGİ PAYDAŞ KARGI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Kahramanmaraş'ta Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'nün bahçe ve laboratuvarlarında 2011-2015 yılları arasında yürütülmüştür. 
Araştırmada, Kahramanmaraş doğal ortamından seleksiyon ıslahı metodu kullanılarak Prunus spinosa, Prunus domestica ve Prunus divaricata erik türlerinde anaç özelliği gösteren adaylar selekte edilmiştir. Her türden tartılı derecelendirme metoduna göre en yüksek performans gösteren üçer adet anaç adayı seçilerek, üç adet kayısı çeşidi (Hacıhaliloğlu, Kabaaşı ve Hasanbey) ile aşılanmıştır. Elde edilen anaç/kalem kombinasyonlarında bitkilerin morfolojik gelişimleri, besin maddesi iletimleri ve aşı uyuşma durumları belirlenmeye çalışılmıştır. 
Kontrol anacı Myrobolan 29C'nin üzerine aşılı çeşitlerin fidan boyu değeri, 181.66 cm ile diğer anaçlardan yüksek bulunmuştur. Genel olarak seçilmiş anaçların Kontrol anaçlarına göre oldukça bodur bir gelişme gösterdikleri dikkat çekici olmuştur. Seçilmiş anaçlar arasında fidan boyu değerleri bakımından Prunus spinosa'ya ait SP-1 (71.22 cm), SP-2 (79.27 cm) ve SP-3 (63.83 cm) en bodur gelişme gösteren anaçlar olmuşlardır. Prunus spinosa anaçlarının üzerine aşılı kayısı fidanlarında Kontrol anaçlarına göre ortalama % 30-35 oranında daha bodur bir gelişme sağlandığı saptanmıştır. 
Anaçlar üzerine aşılı kayısı çeşitlerinin yapraklarında yapılan analizlerde; seçilmiş anaçların, üzerlerine aşılı kayısı çeşitlerine ilettikleri besin maddesi miktarlarının referans değerler arasında olduğu belirlenmiştir. Oluşturulan kombinasyonlarda, bitkilerin makro ve mikro besin elementi eksiklikleri göstermedikleri saptanmıştır.
Histolojik incelemelerde, kombinasyonların pek çoğunda anaç ve kaleme ait iletim demetlerinde tam bir kaynaşmanın meydana geldiği gözlenmiştir. Sadece DO-2, SP-1, SP-3 ve Dİ-3 anaçlarının, Kabaaşı çeşidiyle oluşturulan kombinasyonlarında aşı uyuşmazlığı olabileceği kanısına varılmıştır.
Genel olarak DO-1, DO-2, DO-3, SP-1 ve SP-2 anaçları, arazi koşullarında diğer anaçlara göre daha iyi performans göstermişlerdir.

Abstract:
This study was conducted on the research area and laboratories of the Eastern Mediterranean Crossing Region Agricultural Research Institute between 2011 and 2015 years. 
Some different wild plums species Prunus spinosa, Prunus domestica and Prunus divaricata where through Kahramanmaras natural environment were selected as rootstock. Three rootstocks selected from each species of highest performance wild plum  rootstocks that selected according to grading method were grafted with three apricot varieties (Hacıhaliloğlu, Kabaaşı and Hasanbey). Morphological developments, macro-micro plant nutrients uptake and graft compatibility of rootstock / scion combinations were investigated .
Length of seedling of three apricot varieties grafted on Myrobolan 29C  (118.66 cm)  was found higher than other one year old plants. It cab be  said that vigour of selected rootstocks were more weak developed than control rootstock.  Length of grafted Prunus spinosa rootstock of one year plants SP-1 (71.22 cm), SP-2 (79.27 cm) and SP-3 (63.83 cm) were developed more weakly among the selected rootstock and vigour of apricot varieties grafted  Prunus spinosa rootstock was determined % 30-35 more weak compared control rootstock . In the analyzes  leaves of grafted on the selected rootstock of apricot cvs.; amount of macro and micro plant nutrients was occurred  between baseline. Macro and micro nutrient deficiencies in the rootstock /scion combinations were not found.  Incompatibility of grafted on the DO-2, SP-1, SP-3 and Dİ-3 rootstocks Kabaaşı varieties have been estimated. 
In general, rootstocks of DO-1, DO-2, DO-3, SP-1 and SP-2 better performed than other rootstocks in the field conditions.