Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi aile hekimliği polikliniğine başvuran diabetes mellitus, hipertansiyon ve hiperlipidemili hastalarda periferik arter hastalığı sıklığı
Peripheral artery disease frequency in diabetes mellitus, hypertension and hyperlipidemia who apply to family medicine outpatient clinics of Dicle University Medical Faculty
Yazar: LOKMAN KESKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA ASLANHAN
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Hipertansiyon = Hypertension ; Periferik arter hastalığı = Peripheral arterial disease

Özet:
Giriş ve Amaç: Periferik arter hastalığı (PAH) yaygın görülen, çoğunlukla etiyolojisinde ateroskleroza rastlanan, prevalansı ve morbiditesi yüksek olan bir hastalıktır. Koroner ve baş-boyun vasküler yapıları da aterosklerozdan etkilenmesine rağmen sıklıkla alt ekstremite arterlerinin aterosklerotik hastalığı PAH olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada Dicle Üniversitesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran Diyabetes Mellitus (DM), Hipertansiyon (HT) ve Hiperlipidemi (HL) tanılı hastalar ile herhangi bir hastalığı olmayan kontrol grubunun Ankle-Brachial Index (ABI) ölçümü yöntemi ile PAH sıklığının araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya  Dicle Üniversitesi Aile Hekimliği polikliniğine 1 Nisan 2018 ile 1 Temmuz 2018 tarihleri arasında başvuran erişkin yaş grubundaki DM, HT ve HL tanılı  hastalar ile hasta olmayan kontrol grubu alındı. Her gruptan 50'şer hasta olmak üzere toplam 200 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalara sosyodemografik veri formundaki sorular tek tek araştırıcı tarafından yüz yüze görüşme metoduyla sorularak cevaplar alındı. Sosyodemografik veri formundaki tüm sorular sorulduktan sonra hastaların ABI ölçümü yapıldı. ABI ölçümü hastanemizde mevcut bulunan ABPI-MESI  adlı ölçüm cihazı ile yapıldı. ABI ölçümü ≤0.9 olan değerler PAH tanısı için anlamlı kabul edildi. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 24.0 programı kullanılarak p<0.05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamızda 200 katılımcı yer almış olup hastaların yaş ortalaması 55.25±14.66 olarak bulundu. Katılımcıların 79 (%39.5)'u erkek, 121 (%60.5)'i kadındı. Kişilerin boy ortalamaları 164.75±8.95, kilo ortalamaları 74.67±13.25, BMI ortalamaları 27.49±4.84 olarak belirlendi. ABI sol extremite ortalama 1.11±0.12, ABI sağ extremite ortalama 1.12±0.13 olarak saptandı. DM hastaları ile kontrol grubu hastalarının ABI ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p=0.003). 
Sonuç: Toplumumuzda vasküler hastalıklar açısından majör risk faktörleri prevalanslarının oldukça yüksek olduğu bilinmektedir. Bundan dolayı öncelikle primer korunma açısından sigara kullanımının bırakılması, çocukluktan başlayarak sağlıklı bir diyetin uygulanması, düzenli fiziksel aktivite yapılması çok önemlidir. Erken tanı ve tedavi yapılabilmesi amacıyla basit ve ucuz bir yöntem olan ABI ölçüm yöntemiyle PAH taraması daha yaygın hale getirilmelidir. 
Anahtar Sözcükler: Periferik arter hastalığı, diyabetes mellitus, hipertansiyon, hiperlipidemi

Abstract:
ABSTRACT
Introduction and Aim: Peripheral artery disease (PAH) is common, ın the etiology of atherosclerosis, it is a disease with high prevalence and high morbidity. Although atherosclerosis affects the coronary and head and neck vascular structures, the definition of PAH is frequently used as atherosclerotic disease of the lower extremity arteries. The aim of this study was to determine the frequency of PAH in patients with Diabetes Mellitus (DM), Hypertension (HT) and Hyperlipidemia (HL) who were admitted to Dicle University Family Medicine Outpatient Clinic and to the control group patients who did not have these diseases.
Materials and Methods: The study group consisted of DM, HT, HL patients  and healthy control group  who were admitted to Dicle University Family Medicine Outpatient Clinic between April 1, 2018 and July 1, 2018. A total of 200 patients were included in the study. The questions in the sociodemographic data form were asked by the individual investigator with face to face method. After asking all the questions in the sociodemographic data form, ABI was measured. ABI measurement was made by ABPI-MESI device which is present in our hospital. Values of ABI≤0.9 were considered significant for the diagnosis of PAH. Data were evaluated as p<0.05 by using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 24.0 program.
Results: The mean age of the patients was 55.25±14.66. Of the participants, 79 (39.5%) were male and 121 (60.5%) were female. The mean height of the subjects was 164.75±8.95, their mean weight was 74.67±13.25, and the mean BMI was 27.49±4.84. The mean ABI of left extremity was 1.11±0.12 and the ABI right extremity was 1.12±0.13. Statistically significant difference was found between the ABI mean of the patients with DM and the control group (p=0.003). 
Conclusion: The prevalence of major risk factors for vascular disease in our society is known to be quite high. For this reason, it is very important to discontinue smoking before primary prevention, to apply a healthy diet starting from childhood and to perform regular physical activity. PAH screening can be made more common with the ABI measurement method, which is a simple and inexpensive method for early diagnosis and treatment.
Key words: Peripheral artery disease, diabetes mellitus, hypertension, hyperlipidemia