Arkaik Dönemde İonia'nın ve Batı Akdeniz'deki denizaşırı faaliyetleri
Relationship between Ionia and Western Mediterranean during the Archaic Period
Yazar: AYŞEGÜL SELÇUKİ UYSAL
Danışman: PROF. DR. GÜL GÜRTEKİN DEMİR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkaik Dönem = Archaic Period ; Batı Akdeniz = Western Mediterranean ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; İonia = İonia

Özet:
Bu tez çalışmasında Arkaik Dönem'de İonia ve Batı Akdeniz arasında kurulan ticari ve sosyal ilişkinin Phokaia-Massalia ve Kolophon-Siris üzerinden incelemesi amaçlanmıştır. İki önemli İon kenti olan Phokaia ve Kolophon'un antik kaynaklar incelendiğinde Batı Akdeniz'de koloni faaliyetinden söz edilmektedir. İki kentin de hareketliliğinin sebepleri ve sonuçları anlaşılmaya çalışılarak; koloni ve aynı zamanda göç kavramlarının antik dönem çerçevesinde değerlendirilerek yeni bir terminoloji ile isimlendirilmesi üzerine bir tartışma geliştirilmesinin gerekliliği ortaya çıkmıştır. İlk bölümde Arkaik Dönem'den önce başlayan göç ve daha sonra Arkaik Dönem'de kolonizasyon ile devam eden insan hareketliliği üzerinde durulmaktadır. Bu kapsamda kolonizasyon ve göç kavramlarını günümüz normları ile algılayarak antik dönemi isimlendirmenin gerçerliliği üzerine bir tartışma yürütülmüştür. İkinci bölümde Batı Akdeniz kolonizasyonu/hareketliliği sırasında İonia'daki tüm kentlerin koloni faaliyetleri/hareketliliği, yayıldığı coğrafya, bu hareketliliğin sebepleri ve ne ölçüde kolonizasyon ya da göç olarak değerlendirilebileceği konusunda çeşitli fikirler öne sürülmüştür. Üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı bölümlerde bir İon kenti olan Phokaia, Phokaia'nın Propontis'te kurmuş olduğu ilk koloni kenti Lampsakos, Batı Akdeniz'e doğru hareketliliği ve Phokaia kentinin kurmuş olduğu Massalia kenti tarihsel ve arkeolojik veriler çerçevesinde incelenmiştir. Özellikle Massalia ve Phokaia arasındaki tarihsel, sosyal ve ticari bağ ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca Phokaia'nın Batı Akdeniz'de konumlanan Massalia'ya doğru olan hareketliliği esnasında uğradığı Alalia ve Gravisca kentleri ve kurmuş olduğu düşünülen Emporion kenti incelenmiştir.  Dokuzuncu ve onuncu bölümlerde ise yine bir İon kenti olan Kolophon ve Kolophon'un kurmuş olduğu Güney İtalya'da konumlanan Siris kenti hakkındaki verilere ve bilgilere yer verilmiştir. Sonuncu bölüm ise genel bir değerlendirmeden oluşmaktadır. 
Tezin genelinde kolonizasyon, göç, ortak bilinç kavramlarının tanımları ve İonia'daki etkileri İonia'nın hareketliliği üzerinden irdelenmeye ve tartışılmaya çalışılmıştır. Her ne kadar Phokaia ve Kolophon'un alternatif yurt arayışı için Batı Akdeniz'i tercih etmiş olmaları net sebepler ile açıklanamasa da bazı sebeplerin daha ön plana çıktığı görülmüştür. Söz konusu iki hareketlilik de antik kaynaklar ve arkeolojik veriler ile desteklenmeye çalışılmıştır. İnteretnik toplum/ yaşam biçimi, ortak kurulum fikri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine the commercial and social relations established between Ionia and the Western Mediterranean in the Archaic Period through the lens of mother city Phocaia and its colony Massalia, and the mother city Colophon and its colony Siris. When the ancient sources concerning Phocaia and Colophon are examined, it is seen that the colonial activities are considerably mentioned by several writes. In the couse of determining the reasons and consequences of human mobility, the necessity of developing a discussion on the naming of the concepts of ancient colony and migration and naming them with a new terminology has emerged. The first chapter focuses on the prearchaic migration which is followed by the continuation of the human mobility in the Archaic colonization period. Within this context, a discussion was conducted on the validity of naming the ancient period by perceiving the concepts of colonization and migration with today's norms was also discussed. The second chapter deals with various ideas on the colonial activities/mobility concerning the Ionian cities in general. The geographical distribution, the reasons of mobility and to what extent these movements maybe considered as colonization or migration are discussed. In the third, fourth, fifth and sixth chapters, an Ionian city Phocaia, its first colonial city founded in Propontis, (Lampsakos), its further mobility towards the Western Mediterranean, and major colony in Massalia founded by Phokaia are examined within the framework of historical and archaeological data. The historical, socia and commercial bonds beween Massalia and Phocaia are particularly discussed in these chapters. On the other hand in course of Phocaia's move towards Massalia the cities such as Alalia and Gravisca that Phocaia had used as emporion and the city Emporion which is thought was founded by Phocaia are investigated.  The ninth and tenth chapters aim to present the existing achaeological, historical and literary evidence, the evidence on the other Ionian city in question. Colophon and its colony, Siris, located in Southern Italy. The last part consists a general evaluation of the chapters as well as final thoughts on the topic.
The concepts and reassesments of colonization, migration and common conciousness and their effects in Ionia were examined and discussed by focusing on the Ionian mobility in western Mediterranean. Although the preferance of Phocaia and Colophon over western Mediterennean in search for an alternative home cannot precisely be explained, several explanations still seem possible. Both activities in question are discussed within both the literary and archaeological context. Interethnic socities seem to have emerged and joint establishments are mostly emphasised.