Ankara Ticaret Borsası mezbaha işletmesinde çevre yönetim sistemleri uygulamasına göre Ankara ili ve ilçelerinde çevre kirliliği yaratan kimi mezbaha atıklarının geri kazanımı üzerine bir araştırma
A research of recycling of some slaughterhouse's effluents creating environmental waste in Ankara province and its towns according to application of environmental management systems in slaughterhouse of atb.
Yazar: MEHMET RUHİ GÖKMOĞOL
Danışman: PROF. DR. SADİ ARAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; İşletme = Business Administration

Özet:
Ankara Ticaret Borsası Mezbaha İşletmesinde Çevre Yönetim SistemleriUygulamasına göre Ankara İli ve İlçelerinde Çevre Kirliliği Yaratan KimiMezbaha Atıklarının Geri Kazanımı Üzerine Bir AraştırmaBu çalışmanın amacı, mezbahalarda ortaya çıkan yenilemeyen hayvansal yanürünlerin geri kazanımında uluslararası bir standart olan ISO 14001 Çevre YönetimSistemi uygulamasının araştırılmasıdır. Araştırmanın kısıtı olarak ?Kan ve Safra ileBağırsak ve İşkembe İçeriği? değerlendirmeye alınmış; mezbahalardaki süreçbasamaklarından yalnızca kesim noktası üzerinden çalışma yürütülmüş; kesim öncesive kesim sonrası işlemler, çalışmanın konusu dışında tutulmuştur.Araştırma üç aşamalı olarak yürütülmüştür:Birinci aşamada Ankara Ticaret Borsasına bağlı bir mezbahada ISO 14001Çevre Yönetim Sistemi kurulmuş ve bu yolla mezbahanın çevre boyutlarıbelirlenmiştir. İkinci aşamada, belirlenen çevre boyutlarına göre aksiyon planlarıoluşturularak alınması gereken önlemler belirlenmiştir. Üçüncü aşamada Ankara ilive ilçelerinde faaliyette olan onbir adet mezbahada yapılan anket çalışması ilemezbahalarda geri kazanılabilen yenilemeyen hayvansal yan ürünlerin durumubelirlenmiş; belirlenen duruma göre söz konusu ürünlerin işlenmemesindenkaynaklanan kayıplar tahmin edilmiştir.Sonuçta, mezbahalarda ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemininuygulanabileceği; yan ürünlerin değerlendirilmemesi durumunda ortaya çıkabilecekönemli çevresel risklerin olduğu; yalnızca araştırma kapsamında ele alınanyenilemeyen yan ürünlerden kan, safra ile işkembe ve bağırsak içeriğinindeğerlendirilmesi durumunda bile pilot işletmeye 68 108,52 YTL/yıl; Ankara İli veİlçelerine 165 486,36 YTL/yıl; ve son olarak ülke ekonomisine yıllık 4 192 251,88YTL tutarında bir katkı sağlayabileceği belirlenmiştir.Anahtar Sözcükler : Çevre, Çevre Yönetim Sistemleri, Geri Kazanım, YanÜrünler, Mezbaha.

Abstract:
A Research of Recycling of some Slaughterhouse?s effluents CreatingEnvironmental Waste in Ankara Province and its Towns According toApplication of Environmental Management Systems in Slaughterhouse of ATB.The purpose of this study is to explore the ISO 14001 Environmental ManagementSystem?s application which is an international standard applied in gaining back theinedible animal by-products exposed at the slaughterhouses. As part of the research?Blood and Bile, Intestinal, and Stomach contents? have been evaluated; the studyhas focused only on the slaughterhouse process which is one of the processing steps;the process before and after the slaughter have been excluded in the research.The research has three phases:In the first phase, ISO 14001 Environmental Management Systems have beenestablished at a slaughterhouse associated with Ankara Commerce Exchange, andenvironmental aspects of the slaughterhouse have been defined by means of that. Inthe second phase necessary precautions have been determined by means of actionplans related to the environmental aspects. In the third phase, the inedible animal by-products were designated with the help of public surveys made at elevenslaughterhouses operating in Ankara province and its towns.Based on the defined situation the income loss has been marked.Finally, it?s been proven that ISO 14001 Environmental Management Systems couldbe applied in the slaughterhouses; important environmental risks could rise as a resultof not using the by-products; and it is noted in the research that if only the blood andbile, intestinal and stomach contents even when used will contribute 68 108,52YTL/annually to the pilot enterprise and 165 486,36 YTL/annually to Ankaraprovince and it?s towns; and an annual income of 4 192 251,88 YTL to the country?seconomy.Key Words: Environment, Environmental Management Systems, Recycling, By-Products, Slaughterhouse.