Enerji sektöründe yap işlet devret modelinin diğer finans modelleri ile karşılaştırılması
Model of build operate transfer comparing with the other financial models at energy sector
Yazar: MAHMUT YÜZER
Danışman: PROF.DR. AHMET AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration

Özet:
Ülkemiz ekonomisi ve kalkınmasında kritik bir öneme haiz elektrikenerjisinin geleceğe yönelik planlama çalışmaları büyük önem arz etmektedir.Planlamanın amacı, ülke elektrik enerjisi talebini minimum maliyetlekarşılayacak optimum sistem kompozisyonunu ve bu kompozisyonu oluşturançeşitli üretim bileşenlerinin zamanlamasını ortaya çıkarmaktır. Ülkemizin malikaynak kısıtlılığı gerekçesiyle yapılan çalışmalarda yalnızca maliyet boyutugözetilmekte ve elektrik enerjisi üretiminin minimum maliyete indirilmesiamaçlanmaktadır. Modeldeki temel girdiler santral tipi ve proje seçimi içinbelirleyicidir.Elektrik enerjisi tüketimi ekonomik gelişmenin ve sosyal refahın enönemli göstergelerinden birisidir. Bir ülkede kişi başına düşen elektrik enerjisiüretimi ve/veya tüketimi o ülkedeki hayat standardını yansıtması bakımındanbüyük önem arz etmektedir.3096 sayılı kanun maddesi uyarınca özel sektöre verilen elektrikenerjisi üretim müsaadesi Yap İşlet Devret Modeli ile gerçekleştirilecek enerjiprojelerinin hukuki dayanağını oluşturmaktadır. YİD Modeli çerçevesinde özelsektör enerji üretim tesisini kurup belirli bir süre işletmekte ve sözleşme süresisonunda tam ve çalışır vaziyette ve bedelsiz olarak Devlet'e devretmektedir.Gelişmekte olan ülkelerde enerji santrallerinin yapımında en önemlisorun finansman kaynaklıdır. Ülkemizde bu problemin çözümüne yönelikolarak 1984 yılında 3096 sayılı kanun ile gündeme gelen ve halen tartışılanmodel "YAP İŞLET DEVRET" modelidir. Bu modelde yatırım için tüm zorunluharcamalar ve finansman temini yapımcı kuruluşun sorumluluğuiçindedir.Yap-İşlet-Devret Modeli birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de özelgirişimi alt yapı yatırımlarına yönlendirmenin en iyi yollarından birisidir.

Abstract:
The planning studies oriented towards the future of electricity power,which has a critic importance in our country's economy and development,present great importance. The objective of the planning is to expose theoptimum system composition that will be enough for country demand ofelectiricity power with minimum cost and timing of different productioncomponents included in this composition. Only the dimension of cost islooked after with the reason of limited financial source for the studies and toreduce the cost of electricity power production is aimed. The main inputs ofthe model are decisive factors for the power station type and projectselection.The consumption of electricity energy is one of the important indicationof economic progress an social prosperity. The production and/orconsumption of electricity energy for each person presents very greatimportance for it reflects the living standards in related country.The permission given to the private sector according to the articles ofthe Act number 3096 to produce electricity energy constitutes the legal basefor the energy projects realised with the model of Build-Operate- Transfer. Inthe frame of BOT Model, private sector builds the energy productionestablishment and operates it for a definite time and at the end of thecontract turn over the facilities to the state in complete and working situationwithout charge.The most important problem in building power stations fordeveloping countries comes from the finance. In our country the model thatcame to the agenda in 1984 with the Act number 3096 to solve this problemis the Model of "BUILD OPERATE TRANSFER." In this model all of theindespensable expenditures and providing finance are included in theresponsibility of builder founding.