Türkiye'de bilişim teknolojileri kullanımı karma veri setinin kümeleme analizi ile incelenmesi
An investigation on the use of information technologies in Turkey with mixed type data cluster analysis
Yazar: DERİN SAVAŞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ERGÜT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İstatistik = Statistics
Dizin: Bilişim teknolojisi = Information technology ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Veri setleri = Data sets

Özet:
Bilişim teknolojilerindeki gelişmelerin katlanarak artan hızı, toplumun yapı taşı olan bireyden başlayarak, küresel ölçekte toplumsal yapı üzerinde büyük bir etkiye sahiptir. Bu bakış açısı ile toplumlarda meydana gelen ekonomik, sosyal ve kültürel etkilerin ortaya çıkarılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, farklı değişkenler ile hane ve fert bazında gözlemleri, bilişim teknolojileri kullanım şekillerine göre kümeleyerek, elde edilen kümelerin özelliklerinin incelenmesidir. Analizde, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Türkiye'de hane ve bireylere uygulanan 'Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması' anketinin 2019 ve 2021 yıllarında toplanan verileri kullanılmıştır. Veri setinin büyüklüğü ve sayısal değişkenler ile kategorik değişkenleri bir arada bulundurması göz önüne alınarak, veri setinin analizinde KAMILA algoritması kullanılmıştır. Veri setinin koronavirüs (Covid-19) pandemisi öncesi ve sonrasına ait olması, bilişim teknolojileri ve ürünleri kullanımının hem hane hem de fert düzeyinde küme özelliklerinin karşılaştırılması ve farklılıkların belirlenmesi açılarından faydalı olmuştur. Hane düzeyinde yapılan analizde, pandemi öncesi ve sonrası kümelerin özelliklerinde değişikliklerin olduğu gözlemlenmiştir. Fert düzeyinde yaplan iki analizde de, benzer bir sonuçla pandemi öncesi ve sonrası kümelerin özelliklerinde farklılıkların oluştuğu ve küme profillerinin değiştiği belirlenmiştir.

Abstract:
The exponentially increasing speed of developments in information technologies has a great impact on the social structure on a global scale, starting with the individuals who are making up the society. With this point of view, revealing the economic, social, and cultural effects that occur in societies has a great importance. The aim of this study is to examine the profile of the clusters that obtained by the observations on the basis of household and individual usage patterns of information technologies with different variables. In the analysis, the data collected in 2019 and 2021, under the name "Household Information Technologies Usage Survey" applied to households and individuals in Turkey by the Turkish Statistical Institute were used. Considering the size and type of variables in the dataset, the KAMILA algorithm was used in the analysis of the data set. The fact that the data set belongs to pre and post coronavirus (Covid-19) pandemic has been beneficial in terms of determining the effects on both household and individual levels in terms of the use of information technologies and products. In the analysis conducted for household level, it was observed that there were changes in the profile of the clusters before and after pandemic. Likewise, it was determined that there were differences in the profiles of the clusters before and after pandemic in the analysis accompanied at individual level.