Arap çeviri tarihinde Süryânîlerin rolü (Emevî – AbbâsîDönemi)
The role of Syriacs in the history of Arabic translation(Umayyad - Abbâsîd Period)
Yazar: TUBA ÖZAYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN AKREŞ
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Süryânîler, Arap çeviri tarihindeki rolleriyle İslam medeniyetinin entelektüel gelişimine büyük
katkılarda bulunmuşlardır. Özellikle Emevî Döneminde başlayan çeviri faaliyetlerinde, Süryânîler, Yunan, İran ve diğer medeniyetlere ait eserlerin Arapçaya çevrilmesinde kritik bir rol oynamışlardır. Bu süreç, Arapların bilim, felsefe, tıp ve diğer alanlardaki bilgi birikimini artırmış ve İslam dünyasında büyük bir entelektüel uyanışa yol açmıştır. Süryânîlerin dil ve çeviri konusundaki becerileri, onların kültürel miraslarını ve bilgi birikimlerini Arapça konuşan dünyaya aktarmalarına olanak tanımış, böylece İslam Medeniyetinin temel yapı taşlarından biri olmuşlardır. Süryânîler, özellikle Cündişâpûr, Harran, İskenderiye gibi önemli kültür merkezlerinde aktif rol almışlardır. Bu merkezlerdeki bilimsel ve felsefi çalışmalar, Süryânîlerin aracılığıyla Arapça konuşan dünyaya aktarılmıştır. Süryânîlerin Yunan bilim ve felsefesine olan hakimiyetleri, bu bilgilerin Arapçaya doğru ve etkili bir şekilde çevrilmesini sağlamıştır. Bu çeviri faaliyetleri, sadece bilgi aktarımını sağlamakla kalmamış, aynı zamanda Arap dilinin ve bilimsel terminolojisinin gelişimine de katkıda bulunmuştur. Süryânîler, aynı zamanda İslam dünyasında çeviri faaliyetlerinin sistematik bir şekilde yürütülmesine öncülük etmişlerdir. Halid bin Yezid gibi önemli figürler, Süryânîlerin bilgi ve tecrübelerinden faydalanarak, çeviri faaliyetlerinin kurumsallaşmasına
katkıda bulunmuşlardır. Bu dönemde yapılan çevriler, daha sonraki Abbâsîler döneminde zirveye ulaşan
bilimsel ve kültürel gelişmelerin temelini oluşturmuştur. Süryânîlerin bu çabaları, İslam dünyasında bilimin ve düşüncenin yayılmasını sağlamış ve Arapların dünya bilim tarihine olan katkılarını artırmıştır.

Abstract:
Syriacs have made significant contributions to the intellectual development of Islamic civilization
through their role in the history of Arabic translation. In particular, during the Umayyad period, Syriacs played a critical role in translating works from Greek, Persian, and other civilizations into Arabic. This process increased the Arabs' accumulation of knowledge in science, philosophy, medicine, and other fields, leading to a great intellectual awakening in the Islamic world. The linguistic and translation skills of the Syriacs allowed them to convey their cultural heritage and knowledge to the Arabic-speaking world, thus becoming one of the cornerstones of Islamic civilization. Syriacs played an active role in major cultural centers such as Gundeshapur, Harran, and Alexandria. The scientific and philosophical studies conducted in these centers were transferred to the Arabic-speaking world through the Syriacs. Their mastery of Greek science and philosophy ensured the accurate and effective translation of this knowledge into Arabic. These translation activities not only facilitated the transfer of knowledge but also contributed to the development
of the Arabic language and scientific terminology. Syriacs also pioneered the systematic conduct of
translation activities in the Islamic world. Important figures like Khalid ibn Yazid benefited from the knowledge and experience of the Syriacs, contributing to the institutionalization of translation activities. The translations made during this period laid the foundation for the scientific and cultural developments that peaked during the Abbâsîd period. The efforts of the Syriacs facilitated the spread of science and thought in the Islamic world and enhanced the Arabs' contributions to the history of world science.