Zihinsel yeterizliğe sahip çocuğu olan anne-babaların çocuk ihmal ve istismarına ilişkin farkındalık düzeyleri
Awareness of parents of mentally handicapped children on child neglect and abuse
Yazar: ÇİĞDEM KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜJEN İLNEM
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Zihinsel yetersizliğe sahip çocuklar, ihmal ve istismar olaylarına karşı
korumasız bir gruptur. Bu çocuklar, ihmal ve istismarın anlamını, yaşadıklarını ve
kendilerini nasıl savunacaklarını bilmekte zorluk yaşayabilmektedir. Bu açıdan
zihinsel yetersizliğe sahip çocukların ailelerinin bu konuda daha duyarlı ve bilinçli
olmaları önem arz etmektedir. Aileler, ihmal ve istismar konusunda farkındalıklarını
geliştirerek, çocuklarının bu tür olaylara uğrama ihtimalini azaltabilir, çocuklarının
cinsel eğitimine yardımcı olabilir ve çocuklarının ihmal ve istismar kurbanı olması
durumunda ne yapacaklarını öğrenebilirler.
Bu çalışmanın amacı, zihinsel yetersizliği olan çocukların ailelerinin ihmal ve
istismar konusundaki farkındalık seviyelerini tespit etmek ve bu alanda ülkemizdeki
eğitim gerekliliğini saptamak ve bu seviyenin ebeveynlerin demografik özellikleri
(cinsiyet, yaş, gelir durumu, eğitim düzeyi) ile ihmal ve istismar konusunda eğitim
alma durumları arasında bir bağlantı bulunup bulunmadığını araştırmaktır.
Araştırmanın örneklemi zihinsel yetersizliğe sahip çocuğu olan 286 ebeveyni
içermektedir. Veri toplamak için "Kişisel Bilgi Formu" ve "Ebeveyn İhmal ve
İstismar Farkındalık Ölçeği (EİFÖ)" adlı araçlar kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS
programı ile yapılmıştır.
Araştırma sonucunda ebeveynlerin farkındalık düzeylerinin orta seviyede
olduğu, ancak duygusal istismar, cinsel istismar ve ihmal konularında daha yüksek bir
bilince sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca, ebeveynlerin farkındalık düzeylerinin
cinsiyet, yaş, gelir ve iş durumu gibi değişkenlere göre farklılık gösterdiği tespit
edilmiştir. Araştırmada son olarak, ebeveynlere verilen eğitimlerin farkındalık
düzeyleri üzerinde yalnızca sınırlı bir etkisi olduğu ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler: İstismar, Zihinsel Yetersizlik, Ebeveyn, İstismar Farkındalığı,
Çocuk İstismarı

Abstract:
Children with intellectual disabilities constitute a vulnerable group in terms of
neglect and abuse incidents. These children may struggle to comprehend the meaning
of neglect and abuse, to recognize such occurrences in their lives, and to understand
how to defend themselves. In this regard, it is crucial for families of intellectually
disabled children to be more sensitive and informed about these issues. By enhancing
their awareness of neglect and abuse, parents can reduce the likelihood of their children
falling victim to such events, provide sexual education to their children, and equip
them with knowledge on how to respond if they become targets of neglect or abuse.
The aim of this study is to assess the level of awareness among families of
intellectually disabled children regarding neglect and abuse, identify the necessity for
education in this area within our country, and investigate whether there is a correlation
between the demographic characteristics of parents (gender, age, income level,
education level) and their participation in training related to neglect and abuse. The
sample of the research comprises 286 parents of intellectually disabled children. Data
collection was facilitated through the utilization of tools named the 'Personal
Information Form' and the 'Parent Neglect and Abuse Awareness Scale (PNAAS).'
Data analysis was conducted using the SPSS program.
The research findings indicate that parents possess a moderate level of
awareness; however, they exhibit a higher consciousness concerning emotional and
sexual abuse as well as neglect. Furthermore, variations in parental awareness levels
were identified based on variables such as gender, age, income, and employment
status. Lastly, the research revealed that the impact of the education provided to
parents had only a limited effect on their awareness levels.
Keywords: Abuse, Intellectual Disability, Parent, Abuse Awareness, Child
Maltreatment