Vakıflarda imaret sistemi ve muhtaç aylığı:Antakya örneği
Cultivation service and destitute salary in foundations: Antakya example
Yazar: HALİL ÇAKALLI
Danışman: YRD. DOÇ. BURHAN BALOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / Sosyal Yapı Sosyal Değişme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Vakıflar = Foundations ; Vakıflar Genel Müdürlüğü = General Directorate of Foundations ; Vakıflar Kanunu = Foundation Law ; Yoksulluk = Poverty ; İmaret = Almshouse

Özet:
Vakıflar, asırlarca Türk ve İslam memleketlerinde içtimaî ve iktisadi hayatta önemli yer tutmuş hukuki ve dini bir müessesedir. Bugüne intikal eden vakıf eserlerden anlıyoruz ki vakıflar toplumun iktisadi ve sosyal yapısı üzerinde derin tesirler bırakmıştır. İnsanlık tarihi öteden beri vakıf kurumuna aşinadır. Gerek sırf iyilik yapmak için, gerekse zürriyetlerinin mali durumu hakkında endişelendikleri için atalarımız; sonuçta toplum yararına, toplumdaki gelir eşitsizliğini dengeleyen, cemiyetin inkişafına yararlı eğitim kurumlarını (medreseler, sıbyan mektepleri), sağlık kurumlarını (darüşşifalar), imarethaneleri (darüzziyafeler), ibadethaneleri (camiler, mescitler), vakıflar kanalıyla kurup yaşatmışlardır. Bu kurumların günümüze intikali de vakıfları sayesinde olmuştur.İslâm dininde yoksul, dul ve yetimleri görüp gözetme teşvik edildiği için tarihte çoğunlukla hayri vakıflar kurulmuştur. Bu vakıflarca toplumun yararlanması için yapılan külliyelere bir bütün olarak ilk başlarda imaret denmiştir. Bu külliyeler tarihte devlet, vezirler ve zenginlerin bağışlarıyla kurulmuş, gayrimenkul gelirleriyle desteklenmiştir. Bu vakıfların hayır şartlarının yerine getirilmesi için de akar denilen mal varlıkları kurulan vakıflara bağışlanmıştır.Yaptığımız çalışmada; Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün hayri hizmetlerinden imaret hizmetini öne çıkarmaya çalıştık. Sosyal yapının güçlenmesinde önemli bir rol oynayan sosyal yardımın tezahürü imaret hizmeti günümüzde yoksulluk olgusunun ivme kazanması ile daha da önem kazanmıştır. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nce yerine getirilen imaret hizmetinin günümüzdeki işleyiş biçimi ile diğer sosyal yardım hizmetleri anlatılarak, Hatay Vakıflar Bölge Müdürlüğü'ndeki uygulamaları incelenmiştir.

Abstract:
Foundations are the feautures which have been important in the social and economic lives of the Turkish and Islamic domains for centuries and protected its precence as a legal and religious institute and inherited up until today. We understand from the foundation creations which are inherited by today, waqfs affected the economic and social structures of the society deeply. Human history has been familiar to the foundations all along. Only just for good or because they are worried about the financial situation of their generations, our ancesters, eventually for community bene fit, built up and cherished educational institutions beneficiary for the improvement of the community (madrasas, primary schools), medical institutions ( hospitals), almshouses (darüzziyafe), temples (mosques). The transition of these institutions to today have been through the foundations.As the Islamic religion fosters the protection of the poor, widowed and orphans, beneficial Foundations were established throughout the history. Initially the complex of buildings adjacent to a mosque (külliye) which were established for the benefit of the society were called cultivation. These complex of buildings adjacent to a mosque (külliye) were established by the charities of the state, viziers and the rich and were supported by the estate incomes. In order to perform the charity conditions of the foundations, the assests which were called as real estate were donated to the established foundations.In our study, we tried to highlight the cultivation services from the beneficial services of the Directorate of Foundation. The appearing of the social welfare which plays an important role in the strengthening of the social structure is the cultivation system became more of an issue as the poverty feature gains acceleration nowadays. The nowadays mechanism of the cultivation service which is performed by the Directorate of Foundation and other social welfare services were explained and the implementations in the Hatay Directorate of Foundation is analyzed.