Osmaniye ili Toprakkale ve Düziçi yöresinde kirkitli dokuma geleneği
The kirkitli weaving of Osmaniye city Toprakkale and Düziçi recions
Yazar: EMEL ÇENET KÜRTÜLOĞLU
Danışman: DOÇ. AYSEN SOYSALDI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı / El Sanatları Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
Osmaniye İli Toprakkale ve Düziçi Yöresi zengin bir kültür birikimine sahiptir. Bubölge bir çok medeniyete ev sahipliği yapmış, ilgi odağı olmuştur.Düziçi yöresinde Yerleşen, Varsak, Tecirli ve Avşar aşiretleri yerleşik hayatıngetirdiği rahatlığa alıştıkları için halı ve kilim dokumacılığını daha erken bırakmışlardır. Buetkileşimin sonucunda, yörede üretilen dokumalar oldukça zengin motif ve kompozisyonözelliği göstermiştir.Daha önce hiç araştırılmayan bir bölge olduğu için Osmaniye İli Toprakkale ve Düziçiyöresi kirkitli dokumaları tez konusu olarak ele alınmıştır.Osmaniye ili Düziçi ilçesinde yapılan araştırmada, yörede geçmişte dokunan ürünlerinyünleri, köylere gelen boyacılar tarafından boyatıldığı ya da sentetik boyaların kullanıldığıanlaşılmıştır..Bezemelerde yün, çözgü ipi olarak pamuk ip kullanılırken, atkı ipi olarak yün ipkullanılmıştır. Dokumalar direk-Istar denilen dikey tezgahlarda dokunmuştur. Yörede Çuval,kilim ve namazla en çok yapılan ürünlerdir.İncelenen ürünlerde çoğunlukla ana renklerin, canlı ve koyu tonlarının kullanıldığı;ara renklere ve tonlamalara oldukça, birkaç renk dışında, az yer verildiği görülmektedir.çözgü renkleri ise genellikle beyaz olmakla birlikte mavi ve siyahta nadiren kullanılmıştır.Yörede geometrik, bitkisel ve nesneli motifler ağırlıkta olup, mimari motif azkullanılmıştır. Yazılı motife bir üründe rastlanmıştır.Çiçek, kurbağa yanışı, toplu, mihraplı veüç gül motifleri ağırlıklı olarak kullanılmıştır. Bu motifler sembolik anlamlarınıkaybetmektedir.Geçmişte her genç kızın çeyizinde mutlaka olması gereken kilim, çuval, namazla v.b.dokumalar artık unutulmaya yüz tutmuştur.Tarihi ve kültürel değerlerimizi yaşatmak ve geleceğe taşımak için sadece devletindeğil tüm sivil toplum kuruluşları, yerel yönetimler, üniversiteler öncülük etmelidir.

Abstract:
Osmaniye city, Toprakkale and Düziçi regions has a quite rich cultural saving. They hashosted many civilizations and has become the center of interest.Tribes of Varsak, Tecirli and Avşar, settled on Düziçi region, have abandoned carpet andkilim weaving earlier, for they got used to the easiness of residence. As a result of thisinteraction, the weavings produced in the region show generous features of pattern andcomposition.Loom reeded, ?kirkitli?, weaving of Osmaniye city, Toprakkale and Düziçi regionsundertaken as a subject of thesis seeing the area hasn?t been studied.The study made in Osmaniye city, Düziçi district, shows that, in the past they got painterscame to the village dye the yarn of woven products, or synthetic dye was used.Woollen yarn is used for adornments. While cotton yarn is preferred as warp, weft iswoven of woollen yarn. Products were woven on vertical looms called ?Istar?. Sack, kilimand preyer rugs are mostly made products.Patterns belong to the region lose thier symbolic meanings in time. In past, weavings likekilim, sack, prayer rug supposed to be in a young girl?s trousseau by all means, are now, tendto be forgotten.It is not only for government but also a duty for all non?governmental organizations,universities and volunteers enjoy art to cherish and carry on Turkey?s vanishing historical andcultural values.