Büyük ve Küçükkızılcık (Göksun-Kahramanmaraş) cevherleşmelerinin mineralojik ve jeokimyasal özellikleri; metal ve sıvıların kaynak ve kökeni üzerine izotopik çalışmalar
Mineralogical and geochemical features of Buyuk and Kucuk Kizilcik (Goksun- Kahramanmaras) mineralizations; isotopic studies on origin and source of metal and fluids
Yazar: NEVİN KONAKCI
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞAŞMAZ
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Cevherleşme = Mineralization

Özet:
Büyük ve Küçükkızılcık Pb-Zn cevherleşmeleri Kahramanmaraş iline bağlı Afşin kazası sınırları içinde, 1/25000 ölçekli ELBİSTAN L37 d2 topografik paftası kapsamındadır. Cevherleşmeler, Küçükkızılcık köyü batısından başlayıp, Büyükkızılcık köyü kuzeyinden Afşin' e doğru yaklaşık 14 km uzunluğundaki bir zon boyunca gözlenmektedir. Çalışma alanındaki cevherleşmeler batıda barit-antimuanit-fluorit, orta kesimlerde pirit-kalkopirit, doğu kesimlerinde ise galen-sfaleritce zengin zonlar şeklinde gözlenmektedir.
Çalışma alanındaki iz element analiz sonuçlarına göre bölgedeki örneklerin iz element açısından Türkiye ve dünyadaki barit cevherleşmelerine göre çok fakir olduğu görülmektedir. Yöredeki barit cevherleşmesinin ∑NTE içerikleri 4,31 ile 14,44 ppm arasında değişmekte olup, bu örnekler kondritlere göre normalleştirildiğinde HNTE bakımından zenginleştiği görülmektedir. Cevherleşmeler üst kabuk kökenli olduğu için HNTE bakımından zenginleşmiştir.
Sıvı kapanım incelemeleri Büyük ve Küçükkızılcık cevherleşmelerinde barit ve kuvarslarda yapılmıştır. Sıvı kapanımlarında ölçülen TFM, TmICE  ve TH değerlerinden, hidrotermal çözelti içinde NaCl ile birlikte CaCl2 MgCl2 gibi tuzların bulunduğu, çözeltinin tuzluluğunun % NaCl eşdeğeri olarak  % 4,5 ile 2 aralığında olduğu, çözeltilerin sıcaklığının 105C ile 120C arasında değiştiği belirlenmiştir. Ayrıca sıvı kapanımlardaki homojenleşme sıcaklıklarından yararlanarak, yatağın kökeninin hidrotermal oluşumlu ve epitermal evrelerde oluşmuş olabileceği düşünülmektedir.
Pb izotopları jeokimyası çalışmalarına göre; galendeki 206Pb/204Pb değeri ‰ 17,20-19,96 aralığında; 207Pb/204Pb değeri ‰ 14,07-16,20 aralığında; 208Pb/204Pb değeri ise ‰ 35,41-41,87 arasında değişmektedir. Kurşun izotopları jeokimyası incelemeleri baritlerle sülfürlü minerallerin üst kabuk malzemelerinden kaynaklandıklarına  işaret etmektedir.
Kükürt izotopları jeokimyası incelemelerine göre; galenlerin bileşiminde bulunan kükürtün izotopsal bileşimi ‰ 8,2 ile 14,4 arasında değişmektedir. Bu değerler, epitermal evrede oluşmuş  hidrotermal yatakları işaret etmektedir.
Cevherleşmelerden alınan baritlerin oksijenin izotopsal bileşimi ‰ 17 ile 18,5 arasında değişmektedir. 18O sonuçlarına göre hidrotermal çözeltideki suyun metamorfik kökenli olduğu görülmektedir. 
Sonuç olarak; çalışma alanındaki cevherleşmeleri oluşturan hidrotermal çözeltilerin bölgedeki kırık, çatlak ve fay zonları boyunca Malatya Metamorfitleri içerisinde sirküle olduktan sonra bu zonlara yerleştiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Büyük and Küçükkizilcik Pb-Zn Mineralizations are located near the Afşin area in Kahramanmaraş, it is in the scope of 1/25000 scale ELBİSTAN L37 D2 topographic map. Mineralization was observed in the zone along the 14 km from Küçük Kızılcık village to Afşin. Mineralization is represented with barite-antimonite-fluorite in the west, pyrite-chalcopyrite in the middle part and galena-sphalerite in the east part of mineralized zone.         
According to the results of the analysis, it is seen that trace elements are very poor compared to the barite mineralizations in Turkey and in the world. ∑REE contents of barite mineralization in the study area are between 4.31 and 14.44 ppm. The chondrite-normalized REE patterns of the studied barites exhibit trends similar to the normalized REE patterns of international magmatic standard rock samples and display a decrease from LREE towards HREE.  The ores are enriched in HNTE because they are of upper crust origin.
Fluid inclusion studies carried out on the barite and quartz crystals taken from Büyük and Küçük Kızılcık mineralizations. TFM, TmICE and TH values measured during the microthermometric studies indicate the presence of NaCl, CaCl2 and MgCl2 types salts in the hydrothermal solution, the salinity of the fluids are in range of 4.5 to 2 % NaCl and temperature of the fluids range from 105C to 120C. In addition, the homogenization temperatures point out that the origin of this mineralization occurred in the epithermal phase of hydrothermal stage.
The lead isotope studies show that 206Pb/204Pb  lead isotope values of galena vary between  ‰ 17,20-19,96; 207Pb/204Pb lead isotope values of galena vary between ‰ 14,07-16,20; 208Pb/204Pb lead isotope values of galena vary between ‰ 35,41-41,87. The lead isotope studies show that barites and sulfides were originated from upper crust materials. 
The δ34S values of galenites in Büyük and Küçük Kızılcık mineralizations range from ‰ 8,2 to 14,4. These δ34S values indicate the Büyük and Küçükkizilcik deposits are hydrothermal deposits formed in the epithermal phase.
The δ18O values of barites are between ‰ 17 and 18.5 and these δ18O values show that the origin of water in the hydrothermal solutions was with metamorphic origin
As a conclusion, the hydrothermal solutions forming the mineralization in the study area reached to these zones after they were sequenced in the Malatya Metamorphic rocks along fracture, cracks and fault zones in the region.