Z kuşağının seçmen davranışlarında dinin-dindarlığın rolü
The role of religion-religiosity in the voter behaviour of generation Z
Yazar: ZEYNEP KATMER
Danışman: PROF. DR. ZEKİYE DEMİR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Cinsiyet, yaş, eğitim, aile, yerleşim yeri, din ve ekonomik faktörler seçmen davranışları üzerinde etkili olan kavramlardır. Seçmen davranışlarının oluşumu siyasal sürecin getirdiği konjonktüre bağlı olarak da şekillenebilmektedir. Enflasyon, işsizlik, siyasi kurumlara karşı gelişen güvensizlik seçmenin içerisinde bulunduğu durumu şekillendirirken ulusal güvenliği tehdit eden unsurlar söz konusu olduğunda bireylerin belirsiz ve istikrarsız bir yönetime karşı güvenlik endişesi ile güçlü lidere yöneldiği görülmektedir. Güçlü lidere yönelmek seçmen davranışlarında aday unsurunun önemine dikkat çekmekte, karizmatik lider isteğini gündeme getirmektedir. 2000 yılı sonrası doğumlu olan ve "Z kuşağı" olarak kavramsallaştırılan genç kuşağın siyaset alanındaki tecrübeleri yeni oluşmaya başlamıştır. Özgürlüğüne ve bireyselliğine düşkün, sorgulayıcı ve kendini ifade etmede özgüveni yüksek olan bu kuşağın seçmen davranışlarını oluşturan unsurlar araştırmacılar ve siyaset bilimciler tarafından merak edilmektedir. Bu bağlamda araştırmanın konusu Z kuşağının seçmen davranışlarının anlaşılmasıdır. Araştırmanın temel amacı ise Z kuşağının seçmen davranışlarında din ve dindarlığın rolünü anlamaya çalışmaktır. Araştırma iki bölümden oluşmaktadır; ilk bölümde Z kuşağı ve seçmen davranışlarıyla ilgili kuramsal/kavramsal çerçeve açıklanmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde ise Z kuşağının seçmen davranışlarını oluşturan faktörler ele alınmıştır. Araştırma nitel yöntem temelli yarı yapılandırılmış mülakatla yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu kartopu örneklem yöntemiyle ulaşılan 15 kadın 15 erkek toplamda 30 katılımcı oluşturmuştur. Görüşmelerde elde edilen veriler nitel veri analizi tekniklerinden betimsel ve içerik analizi tekniği ile yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda Z kuşağının seçmen davranışlarının sosyolojik, sosyo-psikolojik ve rasyonel oy verme davranışlarına bağlı olarak şekillendiği görülmüştür. Dinin seçmen davranışları üzerindeki etkisi incelendiğinde ise dindar olan katılımcıların siyasal davranışlarında muhafazakârlıklarının etkisi olduğu anlaşılmıştır. Dindar seçmenin dini yaşama özgürlüğünü riske atacak siyasi partiye ya da siyasi lidere karşı mesafeli durduğu görülmektedir. Dindar seçmen toplumda dinini yaşarken muhafazakâr lideri, ötekileştirilmemenin ve dışlanmamanın garantisi olarak kabul etmektedir. Ayrıca Z kuşağı seçmenleri, siyasetçiler tarafından dinin araçsallaştırılmasını ve ayrımcılık yaratacak boyutlarda gündeme getirilmesini olumsuz gelişme olarak görmekte; din ve siyaset ilişkisinin sınırlandırılması gerektiğini düşünmektedir.

Abstract:
Gender, age, education, family background, place of residence, religion and economic factors are the concepts that have an impact on voter behaviour. The formation of voter behaviour can also be shaped depending on the conjuncture brought by the political process. While inflation, unemployment and distrust in political institutions shaping the voter's situation, in the case of threats to national security individuals turn towards to a strong leader with security concerns against an uncertain and unstable government. The tendency towards a strong leader draws attention to the importance of the candidate element in voter behaviour and brings up the desire for a charismatic leader. The experiences of the younger generation, born after the year 2000 and conceptualized as the "Z generation", in the field of politics are just beginning to emerge. Researchers and political scientists are curious about the factors that constitute the voting behaviour of this generation, which is fond of freedom and individuality, questioning and self-confident in expressing itself. The main purpose of the research is to try to understand the role of religion and religiosity in the voter behaviour of Generation Z. The research consists of two parts; in the first part of the research, the theoretical/conceptual framework about Generation Z and voter behaviour is explained. In the second part of the research, the factors that constitute the voter behaviour of Generation Z are discussed. The research was conducted with a qualitative method based semi-structured interview. The study group of the research consisted of 30 participants, 15 female and 15 male, reached by snowball sampling method. The research findings indicate that the voting behaviour of the Generation Z is shaped based on sociological, psycho-social, and rational voting behaviours. When the effect of religion on voter behaviour is examined, it is understood that conservatism has an effect on the political behaviour of religious participants. It is observed that religious voters keep their distance from any political party or political leader that would risk their freedom to practice religion. Religious voters accept the conservative leader as a guarantee of not being marginalized and excluded while practicing their religion in society. In addition, Generation Z voters see the instrumentalization of religion by politicians and the bringing of religion to the agenda to the extent of creating discrimination as negative developments and think that the relationship between religion and politics should be limited.