Mali anayasa: Dünya uygulamaları ve Türkiye'de uygulanabilirliği
Fiscal constitution: World applications and applicability in Turkey
Yazar: BİLGEHAN SEZGİN
Danışman: PROF. DR. BİNHAN ELİF YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Anayasa = Constitution ; Avrupa Birliği = European Union ; Mali disiplin = Financial dicipline ; Mali hukuk = Fiscal law ; Mali kural = Fiscal rule ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Maliye teşkilatı = Public finance ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Kurala dayalı maliye politikası uygulamaları bütçe açığına ve kamu borçlanmasına neden olan popülist ve kayırmacı harcamaların önüne geçerek mali disiplini sağlamayı, mali performansı, öngörülebilirliği ve güvenilirliği artırmayı, etkin kaynak tahsisini sağlamayı ve ekonomik güven ortamı yaratmayı hedeflemektedir. Kurala dayalı maliye politikasına yönelik uygulamalar 1990'lı yıllardan günümüze kadar pek çok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede yaygın bir şekilde uygulanmaya devam etmektedir. 

Çalışmanın amacı Türkiye'de kurala dayalı maliye politikası uygulamalarının anayasal temelde güvence altına alınması gerekliliğine dikkat çekmek ve örnek dünya uygulamalarından hareketle Türkiye özelinde uygulanabilir öneriler getirmektir. Bu kapsamda ilk olarak devletin güç ve yetkilerinin anayasal normlar ile sınırlandırılması düşüncesinin gelişiminde etkili olan iktisadi düşünce okulları açıklanmıştır. Daha sonra kamu bütçesi, vergiler, kamu harcamaları ve kamu borç yönetimi gibi araçlara ilişkin sayısal ve prosedürel mali kuralların etkileri değerlendirilmiştir. Son bölümde ise AB'de Birlik ve ülkeler bazında, ABD'de ise federal devlet ve eyaletler bazında uygulanan mali kurallar ele alınmış, Türkiye'de mali kural ve benzeri uygulamalara yer verilmiş ve konunun Türkiye açısından uygulanabilirliği tartışılmıştır. Sonuç olarak Türkiye'de anayasal olarak güvence altına alınmış mali kuralların bahsedilen hedeflere ulaşmada faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
By preventing populist and favoritist expenditures which cause budget deficit and public borrowing, rule-based fiscal policy implementations aim to ensure fiscal discipline, to increase financial performance, predictability and reliability, to ensure effective resource allocation and to create an environment of economic confidence. Rule-based fiscal policies continue to be widely implemented in many developed and developing countries since the 1990s.

The aim of this study is to draw attention to the necessity of constitutionally securing rule-based fiscal policy practices in Turkey and to offer practical suggestions based on examples from around the world. In this context, firstly the schools of economic thought that were effective in the development of the idea of limiting the power of the state with constitutional norms were explained. Then, the effects of numerical and procedural fiscal rules about instruments such as public revenues like public budget, taxes, public expenditures and public debt management have been evaluated. In the last part, the fiscal rules implemented in the EU on the level of the Union and the countries and in the USA on the level of the federal government and the states were discussed, fiscal rules and similar practices in Turkey were included, and the applicability of the subject for Turkey was discussed. In conclusion, it is believed that constitutionally secured fiscal rules in Turkey will be beneficial in achieving the mentioned goals.