Ergen yaş grubunda irritabilite, bağlanma ve düşünce eylem kaynaşması arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between irritability, attachment, and thought action fusion levels in adolescent age group
Yazar: SÜMEYYE KONAKÇI
Danışman: DOÇ. DR. MESUT YAVUZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Düşünce eylem kaynaşması = Thought action fusion ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ölçekler = Scales ; İrritabilite = Irritability

Özet:
Bu araştırmanın amacı bağlanma ve irritabilite arasındaki ilişkiyi araştırmak ve düşünce eylem kaynaşmasının bağlanma ve irritabilite arasındaki aracı etkisini incelemektir. Kesitsel nitelikte olan bu araştırmanın verileri 2021-2022 eğitim öğretim yılında Antalya ilinin Manavgat ilçesinde öğrenim gören 14-17 yaş aralığındaki 846 lise öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir.
Çalışmadaki katılımcıların 455'i kadın (%53.6), 394'ü erkektir (%46.4).  Katılımcılara Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri (EABE), DSM-5 Düzey 2 İrritabilite Ölçeği ve Çocuklar İçin Düşünce Eylem Kaynaşması Ölçeği (DEK-Ç) uygulanmıştır. Verilerin analizinde, Bağımsız Örneklemler T Testi Analizi, Pearson Korelasyon Analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi ile PROCESS Macro 3.5 programı kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonucunda, ergen yaş grubunda Anne ve Babaya Bağlanma Toplam ile İrritabilite düzeyleri arasındaki ilişkide DEK-Ç düzeyinin kısmi aracılığın olduğu bulunmuştur. Bağlanma kalitesi ile irritabilite arasında negatif yönlü ilişki bulunmuştur. Anne Bağlanma Toplam alt boyutu cinsiyet değişkeni üzerinden incelendiği zaman anlamlı düzeyde bir farklılığın olmadığı saptanmıştır. Baba Bağlanma Toplam puanı incelendiğinde erkeklerin kadınlara göre daha yüksek ortalamaya sahip olduğunu göstermektedir. DEK-Ç ve DSM-5 Düzey 2 İrritabilite ölçeklerinden aldıkları puanlara göre kadınların erkeklere göre daha yüksek ortalamalara sahip oldukları bulunmuştur. Ergen yaş grubunda DEK-Ç ile DSM-5 Düzey 2 İrritabilite arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Bu bulgular doğrultusunda bağlanma kalitesi ve düşünce eylem kaynaşmasına yönelik uygulanacak terapötik müdahaleler ergen yaş grubunda irritabilitenin yönetiminde faydalı olabileceği öne sürülür.

Anahtar Kelimeler: İrritabilite, Bağlanma, Düşünce Eylem Kaynaşması

Abstract:
The aim of this research is to investigate the relationship between attachment and irritability and to examine the mediating effect of thought-action fusion between attachment and irritability levels. This cross-sectional study was carried out on 846 high school students aged between 14 and 17 from studying in the Manavgat district of Antalya province in the 2021-2022 academic year. 
Of the participants, %53.6 (n=455) were female and %46.4 (n=394) were male. Inventory of Parent Peer Attachment (IPPA), DSM-5 Level 2 Irritability Scale, and Thought-Action Fusion- Child Version Scale (TAFIC) were used as instruments. 
In the analysis of the data, Independent Samples T-Test Analysis, Pearson Correlation Analysis, One-Way Analysis of Variance and PROCESS Macro 3.5 program were used. As a result of the study, it was found that TAFIC levels partially mediated the relationship between Attachment to Mother and Father and Irritability levels in the adolescent age group. A negative correlation was found between attachment quality and irritability. There was no significant difference between male and female participants in terms of maternal attachment levels. The paternal attachment scores of male participants were higher than female participants. The TAFIC and irritability levels were higher in female participants compared to male ones. A significant positive correlation was found between TAFIC and DSM-5 Level 2 Irritability in the adolescent age group. In the highlight of results, therapeutic interventions for attachment quality and thought-action fusion may be beneficial in the management of irritability in the adolescent age group.

Keywords: Irrıtability, Attachment, Thought Action Fusion