İsmail Gaspıralı'nın eserlerinde kadın tipolojisi
The women typology of İsmail Gaspıralı's works
Yazar: YASEMİN KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUVAFFAK DURANLI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Edebiyat = Literature ; Gaspıralı İsmail = Gaspıralı İsmail ; Kadınlar = Women ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
İsmail Gaspıralı'nın Eserlerinde Kadın Tipolojisi adlı tez, İsmail Gaspıralı'nın kaleme aldığı  metinlerdeki kadın karakterlerin ve bunun yanı sıra kadın meselesine dair çeşitli başlıkların incelemesinin yapıldığı bir çalışmadır. Çalışmada, Türk dünyasında öncü bir isim olan İsmail Gaspıralı'nın ilerici karakterinden  yola çıkılarak, dönemin Müslüman-Türk toplumlarında kadınların sosyal konumuna dair çıkarımlar yapmak; böylece İsmail Gaspıralı'nın fikrî dünyasının ve Türk dünyası için önerdiği ideal yaşamın daha doğru bir şekilde kavranmasına hizmet etmek amaçlanmıştır.
İsmail Gaspıralı, Türk dünyasında eğitim, basın, politika gibi pek çok konuda öncü bir isim olmuş ve onun temellerini attığı düşünceler, özellikle "Ceditçilik" fikri, tüm Türk coğrafyasında yayılmış, benimsenmiştir. Yaşamı boyunca çok geniş alanda çalışmalar yapmış olmasının yanı sıra çeşitli edebî metinler de ortaya koymuştur. Toplumsal yaşamın önemli bir parçası olan kadınlar ve onlara dair meseleler de Gaspıralı'nın eserlerinde geniş bir yer bulmuştur. Yarattığı kadın karakterlerle ve onlar üzerinden yaptığı eleştiriler ile toplumun dikkatini bu soruna yöneltmeyi hedeflemiş ve başarmıştır. 
Çalışmanın "Giriş" kısmında, yazarın eser verdiği dönemin ve şartların daha doğru anlaşılması için Kırım coğrafyasının tarihine, kültürel ve sosyal yaşamına dair genel bilgiler verilmiştir. Tezin birinci bölümünde İsmail Gaspıralı'nın hayatı, yetiştiği çevre, eğitimi; kültürel, sosyal ve politik faaliyetleri ve yaşamında birinci dereceden rolü olan kadınlar hakkında bilgiler yer almaktadır. İkinci bölümde, tezde incelenecek olan edebî metinlerin özetleri verilmiş, daha sonra bu metinlerdeki kadın tipleri ve onlar üzerinden aktarılan kadın meseleleri, toplumsal cinsiyet rolleri de gözetilerek ele alınmıştır. Ayrıca yazarın edebî metinleri dışında kaleme aldığı yazılarında da kadın konusu üzerine çözümlemeler yapılmıştır. 
"Sonuç" kısmında yaptığımız çalışma neticesindeki genel değerlendirmelerimiz yer almış, İsmail Gaspıralı'nın eserlerinden yola çıkılarak, bu dönemde Müslüman ve Türk kadınların toplumsal yaşamdaki yeri ve sorunları ortaya koyulmuştur. İsmail Gaspıralı'nın bu soruna dair tespit edilebilen çözüm önerileri de aktarılmıştır. Çalışmamızda bize rehberlik eden ve başvurulması mümkün ilgili bibliyografyanın sunulduğu kaynakça da eklenmiştir.

Abstract:
The thesis named as The Women Typology in Ismail Gaspirali's Works is a study analysing various topics about women and the woman characters in the texts written by Ismail Gaspirali. In this study it has been aimed to make an inference about the place of women in Turkish-Muslim Societies by the inspiration of Ismail Gaspirali as a pioneer in Turkish Literature and thus to serve a better comprehention of Ismail Gaspirali's ideas and ideal life that he suggests for Turkish Societies.
Ismail Gaspirali has become an pioneer at several topics such as politics, media, education in Turkish Societies and the ideas that he suggested, notably " Ceditçilik" has been embressed and spread among Turkish Societies. Ismail Gaspirali studied on extensive fields through his his life time in addition he represented various literature texts. As the important part of social life women and issues as to women  has a broad place in works of Ismail Gaspirali. By his critiques using the woman characters that he created he aimed and succeded to call societies attantion to women issues.
In the introduction part of the study has been given general information  about Crimean cultural and social life and its history to provide better understanding of that time the aouthor produceded his works. In the first part of the thesis has been provided information about Ismail Gaspirali's life, education, and cultural, social, political activities, environment he grew up and women had an significant part in his life. In the second part, abstract of the texts that will be studied  has been given subsequently women issues by referring the characters in the texts and women types, considering the sex role in the societies has been mentioned. The writings of the author about women issues , apart from his literature works, has been analized. 
In the conclusion part, the general consideration as a result of the study has been given thanks to Ismail Gaspirali's work, at the corresponding time the place of Turkish- Muslim women's in the social life and their problems has been presented. Ismail Gaspirali's solution suggestions that coul be detected about women issues are conveyed. The related Bibliography, possible to consult, guided us in this study is presented in references and references has been attached study.