Yatırım teşviklerinin bölgesel gelişmişlik bazında değerlendirilmesi
Analysis of investment subsidies in Turkey in terms of regional development
Yazar: YILDIZ ÖZKÖK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BERNA BALCI İZGİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Tar. ve İkt. Teori Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives

Özet:
Son yıllarda dünya ekonomisinde hızlı bir değişim yaşanmaktadır. Özellikle 1980'lerden itibaren tüm dünyayı etkisi altına alan küreselleşme hareketinin ardından, 2008 yılında ABD'de mortgage sisteminin çöküşü ile başlayan ekonomik krizin dünyayı etkisi altına alması, tekrar devlet müdahalesini gündeme getirmiştir.Serbest piyasa sisteminin geçerli olduğu ülkelerde devletin ekonomiye müdahalesi genellikle teşvik ve caydırma politikalarıyla olmaktadır. Bu bağlamda, teşvik uygulamaları, dünya ülkeleri için koruma ve yönlendirme aracı olarak son zamanlarda daha büyük bir önem kazanmıştır. Böylece, öncelikle ekonomiyi canlandırmak ve bölgesel kalkınmayı hızlandırmak amaçlanmaktadır.Bu çalışmada, öncelikle teşvik ve bölgesel kalkınma kavramları incelenmekte, daha sonra Türkiye'de bölgeler arasındaki gelişmişlik farklılıkları üzerinde durularak, teşviklerin bölgeler arasındaki dağılımı ile olan ilişkisi incelenmektedir. Son olarak, uygulama 1. kısmında 1980-2006 yılları arasındaki veriler kullanılarak bölgesel bazda verilen teşvik miktarları ile Türkiye'nin GSYİH'nın arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Araştırma sonucuna göre, Türkiye'nin yedi bölgesinden batıda yer alan ve diğerlerine nazaran daha gelişmiş olarak gözlenen Ege, İç Anadolu, Karadeniz ve Marmara Bölgelerinde verilen teşviklerin, Türkiye'nin GSYİH ile ilişkisi anlamlı bulunmuştur. Uygulama 2. kısmında ise bölgesel bazda verilen teşvik miktarları ile Türkiye'nin istihdamı arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Araştırma sonucuna göre, Türkiye'nin batısında yer alan, diğerlerine nazaran daha gelişmiş olarak gözlenen ve nitelikli istihdamın merkezi olan Marmara ve Ege Bölgeleri ile tam tersi doğuda yer alan, en az gelişmiş olan ve en az teşviki alan Doğu Anadolu ve Güney D. Anadolu Bölgelerinde verilen teşviklerin, Türkiye'nin istihdamı ile ilişkisi anlamsız bulunmuştur. Diğer yandan, Akdeniz, İç Anadolu ve Karadeniz Bölgelerinde verilen teşviklerin Türkiye'nin istihdamı ile ilişkisi anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
Last years, there is a rapid change in the world economy. Globalization has become widespread after 1980s, but nowadays the U.S.A. has an economic crisis which is triggered with collapse of the mortgage system and that has affected whole world. Accordingly, it puts government intervention down on the agenda once more.In general, governments intervene economies through subsidy and deterrence in free market economies. In that context, recently subsidies have become more important as a protection and guidance tools of the economies. Thereby, by the means of these policies, refreshment of the economy and regional development are aimed.In this study, firstly subsidy and regional development concepts are studied, then inter-regional differences in terms of development in Turkey and their relationship with regional distribution of subsidies are examined. Lastly, in the analysis 1, the relation of regional distribution subsidy figures and GDP figures of Turkey are analysed between 1980-2006 years. In this analyse, subsidies of Aegean, Black Sea, Central Anatolia and Marmara Regions, which are on the western side of Turkey and Turkey?s more developed relative to other regions, are meaningful with the GDP figures. On the other hand, in the analysis 2, the relation of regional distribution subsidy figures and employment figures of Turkey are analysed between 1988-2006 years. In this analyse, subsidies of Marmara ad Aegean Regions, which are the most developed parts of Turkey, and East and South East Anatolia Regions, which are the less developed parts of Turkey and have the lowest subsidies, are not meaningful with the employment data. On the other, subsidy figures of Mediterranean, Black Sea and Central Anatolia are meaningful.