Tip 2 diyabetli hastalarda beslenme ile ilişkili kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutrition-related cardiovascular risk factors in patients with Type 2 diabetes
Yazar: NURSEL DAL
Danışman: PROF. DR. SANİYE BİLİCİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Tip 2 Diabetes Mellituslu (T2DM) bireylerde beslenme oldukça önemlidir ve bazı beslenme faktörleri, kardiyovasküler hastalıklar (KVH) için risk oluşturmaktadır. Kesitsel tipteki bu çalışma; T2DM tanılı hastaların beslenme ile ilişkili kardiyovasküler risk faktörlerinin belirlenmesi amacıyla İç Hastalıkları Polikliniğinde takip edilen 19-64 yaş arası 70 T2DM'li hasta (23 erkek, 47 kadın) ile yürütülmüştür. Çalışma kapsamında hastaların sosyo-demografik özellikleri, sağlık öyküsü, fiziksel aktivite bilgileri (IPAQ), Framingham Risk Skorunun (FRS) belirlenmesine ilişkin verileri toplanmış, MEDFICTS diyet değerlendirme anketi uygulanmış ve üç günlük besin tüketim kaydı alınmıştır. Araştırmacı tarafından hastaların bazı antropometrik ölçümleri alınmış, hastane kayıtlarından elde edilen rutin bazı biyokimyasal bulguların yanı sıra serum TNF-α, IL-6, TMAO, zonulin ve I-FABP analizleri değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca viseral adiposite indeksi (VAİ) ve plazma aterojenik indeksi (PAİ) hesaplanmıştır. Çalışma sonucunda, FRS'ye göre bireylerin %18,5'i kardiyovasküler açıdan orta-yüksek düzeyde riskli olarak belirlenmiş; BKİ, bel-boy oranı, vücut yağ oranı ve VAİ değeri ile FRS toplam puanı arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin FRS toplam puanı ile serum trigliserit, total kolesterol, LDL-K düzeyleri ve PAİ değeri arasında ve PAİ ile serum zonulin ve I-FABP düzeyleri arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Serum TMAO, zonulin ve I-FABP düzeyleri düşük riskli ve orta-yüksek riskli bireyler arasında farklılık göstermemiştir (p>0,05). Bireylerin MEDFICTS toplam skoru orta-yüksek riskli bireylerde (85,2±23,03), düşük riskli bireylere (76,7±19,80) göre anlamlı olmasa da daha yüksek bulunmuştur (p>0,05). Orta-yüksek riskli bireylerin düşük riskli bireylere göre diyetle enerji, protein, hayvansal protein, toplam yağ, doymuş yağ, tekli doymamış yağ asidi ve kolesterol alımının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin serum LDL-K (r=0,247, p<0,05) ve I-FABP düzeyleri (r=0,248, p<0,05) ile MEDFICTS skorları arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Çalışma sonuçları; T2DM'li hastalarda viseral adipozitenin, enerji, hayvansal protein, toplam yağ, doymuş yağ ve kolesterol içeriği yüksek besinlerin fazla tüketiminin ve bağırsak geçirgenliğinin kardiyometabolik riski artırabileceğine işaret etmektedir. Sonuçlar, bireylerin kalp sağlığı için bazı diyet değişiklikleri yapmaları gerektiğini göstermekle birlikte bağırsak geçirgenliği ve KVH riski ilişkisine yönelik geniş örneklemli yapılacak ileri çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşündürmektedir

Abstract:
Nutrition is essential for individuals with type 2 diabetes mellitus (T2DM), and some dietary factors pose a risk for cardiovascular diseases (CVD). This cross-sectional study was conducted with 70 T2DM patients (23 males, 47 females) aged 19-64 years who were followed up in the Internal Medicine Outpatient Clinic. The study aimed to determine the cardiovascular risk factors associated with nutrition in patients with T2DM. Within the scope of the study, we collected socio-demographic characteristics, health history, physical activity information (IPAQ), and data for determining the Framingham Risk Score (FRS). The MEDFICTS diet assessment questionnaire was applied, and a three-day food consumption record was obtained. Some anthropometric measurements were taken by the researcher, and routine biochemical findings were obtained from hospital records, including serum TNF-α, IL-6, TMAO, zonulin, and I-FABP analyses. Additionally, the visceral adiposity index (VAI) and plasma atherogenic index (PAI) were calculated. As a result of the study, 18.5% of the individuals were determined as being at medium-high risk for CVD according to the FRS. A positive correlation was found between BMI, waist-height ratio, body fat ratio, VAI, and the total FRS score (p<0.05). Furthermore, a positive correlation was found between the FRS total score and serum triglyceride, total cholesterol, LDL-C levels, and PAI value, as well as between PAI and serum zonulin and I-FABP levels (p<0.05). Serum TMAO, zonulin, and I-FABP levels did not differ between low-risk and moderate-high-risk individuals (p>0.05). The MEDFICTS total score was higher in moderate-high-risk individuals (85.2±23.03) than in low-risk individuals (76.7±19.80), although this difference was not significant (p>0.05). Moderate-high-risk individuals had higher dietary energy, protein, animal protein, total fat, saturated fat, monounsaturated fatty acid, and cholesterol intake compared to low-risk individuals (p<0.05). A positive correlation was found between serum LDL-C (r=0.247, p<0.05) and I-FABP levels (r=0.248, p<0.05) and MEDFICTS scores. The study results indicate that visceral adiposity, excessive consumption of foods high in energy, animal protein, total fat, saturated fat, and cholesterol, as well as intestinal permeability, may increase cardiometabolic risk in patients with T2DM. These findings suggest that individuals should consider dietary changes for better heart health, while also indicating the need for further studies with larger samples to investigate the relationship between intestinal permeability and CVD risk.