Irak iç savaşı sonrası Türkiye'ye gelen Türkmen mültecilerde travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin psikolojik dayanıklılık ile ilişkisi ve bu grupta yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeğinin iç tutarlılığının değerlendirilmesi
The evaluation of relationship between post traumatic stres disorder symptoms and psychologic resilience in turkmen refugees migrated into turkey after iraqi civil war and the evaluation of internal consistency of resilience scale for adults in this group
Yazar: AYBENİZ CİVAN KAHVE
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE ÇİĞDEM AYDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Irak = Iraq ; Mülteciler = Refugees ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Stres bozuklukları = Stress disorder ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Türkmenler = Turkomans ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Savaşlar; dünya üzerinde göçlerin en önemli sebeplerinden birisi olmuştur. Kendi ülkelerinden bir başka ülkeye göç etmek zorunda kalan bireyler, mülteci olarak yeni bir yerde yaşamaya başlamışlar ve bununla beraber ekonomik, sosyal, psikolojik sorunlar olmak üzere çeşitli problemlerle karşı karşıya kalmışlardır. Türkiye'nin içinde bulunduğu coğrafik yapısı ve komşu ülkelerde yaşanan iç savaşlar nedeniyle özellikle son beş yıl içinde çok sayıda kişi ülkemize
göç etmiştir. Irak'ın kuzeyinde yaşanan terör örgütü işgali sonrası ülkemize gelen
Türkmenler bu mültecilerin bir kısmıdır. Bu çalışmanın amacı; ülkemizde yaşayan Irak'dan göç etmiş Türkmen mültecilerde, TSSB gelişimi ile psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişkisinin belirlenmesi, TSSB ve psikolojik dayanıklılığın alt grupları ile ilişkisinin incelenerek özellikle hangi faktörlerin TSSB açısından koruyucu veya riski artırıcı olduğunun belirlenmesi ve Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği'nin bu gruptaki iç tutarlılığının değerlendirilmesidir.
Yöntem: Çalışmaya; IŞİD'in Irak'ta gerçekleştirdiği terör olaylarının ardından artan iç savaş olayları sonrası, Musul merkez veya Telafer'de yaşayan, evlerini terk etmek zorunda kalan ve ülkemize göç eden 101 gönüllü Irak'lı Türkmen mülteci dahil edilmiştir. Her aileden en fazla bir kişiyle olmak üzere gönüllü vakıfların yardım çadırlarında, Mart-Mayıs 2017 tarihleri arasında görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada Sosyodemografik Veri Formu, Klinisyen Tarafından Uygulanan Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği [Clinician-Administered Post Traumatic Stress Disorder Scale (CAPS)] ve Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği [Resilience Scale for Adults (RSA)] kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamında incelenen mülteciler arasında TSSB prevalansının %25.7 olduğu, cinsiyet, medeni durum, çalışma durumu, eğitim seviyesi, ailede psikiyatrik hastalık öyküsü olması, sigara kullanımı, ek fiziksel hastalık gibi sosyodemografik özelliklerin TSSB gelişiminde etkili olmadığı, yalnız "savaş sırasında bir yakınını kaybetmenin" TSSB gelişimiyle anlamlı düzeyde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. TSSB tanısı alan bireylerin; psikolojik dayanıklılıkları
arttıkça, travma belirtilerinin şiddet ve sıklığının azaldığı ve CAPS skorlarında düşme olduğu saptanmıştır (p=0.001, r=-0.622). Buna karşın TSSB tanısı alan ve almayanlar psikolojik dayanıklılık açısından karşılaştırıldığında RSA toplam skorlarında iki grup arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0.709). Yapılan bu çalışmada; RSA için iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) toplam 33 soruda 0.903 olarak hesaplanmıştır. 

Sonuç: Bu çalışmamız; bilinenin aksine savaş travmasının; yalnız askerler üzerinde değil sivil halk üzerinde de uzun yıllar süren ve savaş ortamından ayrılıp başka bir ülkeye göç etseler bile devam eden ruhsal sorunlara sebep olduğunu
göstermesi açısından önemlidir. Klinikte giderek daha sık karşılaşacağımız mültecilerin ruhsal sorunlarını teşhis ve tedavi etmek kadar gelişiminde rol alan risk faktörleri ve koruyucu faktörleri tanımlama ve ruh sağlığı hizmeti kapsamında bunları önlemede; çalışmamızdaki verilerin önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: mülteci, travma sonrası stress bozukluğu, psikolojik dayanıklılık.

Abstract:
Objective: The most distressing cause of immigration is war. People who migrate into another country face with economical, social and psychological problems. In the last five years many people from neighbouring countries migrated into our country due to civil war. Turkmens who came to Turkey after the terrorist organization living in the north of Iraq are some of these refugees. The purpose of this study is to explore the relationship between PTSD development and psychological resilience, to determine the protective and risk factors for PTSD and also to evaluate the internal consistency of Resilience Scale for Adults in in Turkmen (population) refugees.
Method: 101 voluntary Iraqi Turkmen refugees living in Mosul center or Telafer who had to leave their homes and migrated to our country following the increasing civil war events because of ISIS in Iraqi were included to study. Interviews were held with at most one person from each family in the charity tents of voluntary foundations between March and May 2017. Sociodemographic Data Form,
Clinician-Administered Post Traumatic Stress Disorder Scale (CAPS) and Resilience Scale for Adults (RSA) were used in our study. The obtained data were analyzed using SPSS package program.
Results: The prevalence of PTSD among the refugees was found to be %25,7. Sociodemographic characteristics such as gender, marital status, working status, level of education, family history of psychiatric illness, smoking, and additional physical illness were not found to be effective in the development of PTSD. We only found that "losing a relative during the war" was significantly
associated with the development of PTSD. The psychological resilience of individuals with PTSD was negatively correlated with the severity and frequency of trauma symptoms and CAPS scores p=0.001, r=-0.622). On the other hand, when the patients with and without PTSD were compared in terms of psychological resilience, there was no significant difference between the two groups in RSA total scores (p=0.709). In this study; the internal consistency coefficient (Cronbach Alpha) for
RSA was calculated as 0.903 for a total of 33 questions.
Conclusion: This study is important in that it shows war trauma has chronic effects not only on soldiers but also on the civilian population. Effects of trauma persist even the persons leave the war environment and migrate to another country. Clinicians will be facing growing number of immigration related problems in the following years. In the context of preventive medicine; identifying risk and protective factors is as important as diagnosing and treating the trauma related disorders. Our study will provide an important contribution to the literature about
trauma related disorders.

Key words: Refugee, post-traumatic stress disorder, psychological resilience.