Kripto paralizasyon ve Türkiye ekonomisi için bir uygulama
Crypto monetization and an empirical study for Turkish economy
Yazar: MURAT AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. ÖMER SELÇUK EMSEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bitcoin = Bitcoin ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Elektronik para = Electronic money ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Monetizasyon = Monetization ; Oynaklık = Volatility ; Rezerv para = Reserve money ; Sanal para = Virtual money ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Paranın gelişimi teknoloji ile birlikte değişmektedir. Yeni bir para formu olarak piyasada yerini alan kripto paralardan Bitcoin'in öncülük ettiği parasal paradigma değişimi gerek kurumların gerekse bireylerin adaptasyonu ile hızlanmaktadır. Kripto paralara olan ilgiyi açıklamak amacıyla literatürde ilk kez bu çalışmada kullanılan Kripto Paralizasyon teriminin, özellikle gelişmekte olan ülkelerde yerel paradan kaçışı ifade etmek için dolarizasyon ile beraber kullanılacağı değerlendirilmektedir. 

Bu çalışmada, Türkiye'de faaliyet gösteren kripto para borsalarının Bitcoin hacimleri ile USD/TRY döviz kuru, BİST100 Endeksi ve Altın Vadeli İşlem Sözleşmeleri arasındaki oynaklık geçişkenlikleri araştırılmıştır. Çalışmada ilgili değişkenlerin Türkiye'deki Bitcoin hacim değerleri üzerindeki oynaklık yayılımının incelenmesi amaçlanmıştır. Oynaklık yayılımının belirlenmesi amacıyla çok değişkenli GARCH modellerinden BEKK modelinin kullanıldığı çalışmadan elde edilen bulgularda; USD/TRY döviz kurunda oynaklık arttığında BTC hacim değerlerinde de artış olduğu, dönemsel olarak negatif veya pozitif değer aldığı görülmüştür. Benzer şekilde BİST100 Endeksi'ndeki oynaklık artışı yatırımcıları BTC'ye yöneltmektedir. Altın Vadeli İşlem Sözleşmeleri incelendiğinde ise oynaklık yayılımının pozitif değer aldığı, bu nedenle her iki emtianın korunma amacıyla kullanılabildiği ifade edilmektedir.

Abstract:
The development of money changes with technology. The shift of monetary paradigm led by Bitcoin, which is one of the crypto currencies appeared on the market as a new form of money, is accelerated by the adaptation of both institutions and individuals. It has been considered that the term Crypto Monetization, which is used for the first time in the literature with this study in order to explain the interest in crypto currencies, will be used together with dollarization to express the escape from local currencies especially in developing countries. 

In the study, volatility spillovers in USD/TRY exchange rate, BIST100 Index and Gold Futures Contracts were investigated by discussing about the volume of crypto-currency Bitcoin exchanges operating in Turkey. In the study, it is aimed to investigate the volatility spillover of variables on Bitcoin volume in Turkey. In order to determine the volatility spillover, the results of the study using the BEKK model which is one of the multivariate GARCH models showed that when the volatility in the USD/TRY exchange rate increases, the BTC volume increases and receives a negative or positive value periodically. Similarly, the increase in volatility in the BIST100 Index leads investors to BTC. When Gold Futures Contracts are analyzed, it is stated that the volatility spillover is positive and therefore both commodities can be used for hedging.