Okul yöneticilerinin güç merkezi oluşturma taktikleri ile öğretmenlerin işe  tutkunlukları arasındaki ilişki
The relationship between power base tactics of school principals' and teachers' work engagement
Yazar: HAKAN YÖRÜK
Danışman: PROF. DR. AYNUR BOZKURT BOSTANCI
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Güç merkezi oluşturma oyunları = Power base games ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmenler = Teachers ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Bu çalışma, kamuya bağlı eğitim kurumlarında görev yapan okul yöneticilerinin güç merkezi oluşturma taktikleri ile bu kurumlarda görev yapan öğretmenlerin işe tutkunlukları arasındaki ilişkinin demografik veriler (cinsiyet, görev yapılan okul düzeyi, kıdem, mezuniyet durumu, okulda bulunan öğretmen sayısı ve aynı okulda yaklaşık çalışma süresi) özelinde incelenmesi amacıyla yapılmaktadır. Bu temel amaç doğrultusunda " Okul yöneticilerinin güç merkezi oluşturma taktikleri ile öğretmenlerin işe tutkunlukları arasında anlamlı bir ilişki var mıdır? " sorusuna yanıt aranacaktır. 
İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen araştırmanın evrenini, 2020–2021 öğretim yılında Uşak ili ve ilçelerindeki kamuya bağlı ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 2798 öğretmen oluşturmaktadır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen araştırma örneklemini ise, 350 ilkokul, ortaokul ve lise öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Gencer (2018) tarafından geliştirilen 5'li likert tipi, 41 maddelik ve üç boyutlu "Güç Merkezi Oluşturma Oyunları Ölçeği" ve Turgut, T (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan 6'lı likert tipi, 17 maddelik ve yine üç boyutlu "Çalışmaya Tutkunluk Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için Aritmetik Ortalama, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Bağımsız Örneklemler t-Testi, Pearson Momentler Çarpımı Katsayısı ve Çoklu Regresyon Analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucu elde edilen veriler istatistik programı ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre, öğretmenlerin, okul yöneticilerinin güç merkezi oluşturma taktiklerine yönelik algı düzeylerinin; sponsorluk taktiğinde orta, ittifak kurma taktiğinde orta, imparatorluk kurma taktiğinde orta, bütçeleme taktiğinde orta, uzmanlık taktiğinde orta ve patronluk taktiğinde düşük olduğu saptanmıştır. Araştırma verilerine göre, öğretmenlerin, okul yöneticilerinin güç merkezi oluşturma taktiklerine yönelik görüşleri, cinsiyet, okul düzeyi ve kıdem yılı bağımsız değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmamakta iken; mezuniyet durumu, okuldaki öğretmen sayısı ve aynı okulda çalışma süresi bağımsız değişkenlerine göre farklılaşmaktadır. Öğretmenlerin, araştırmanın diğer değişkeni olan işe tutkunluğa yönelik dinçlik ve yoğunlaşma alt boyutlarına ilişkin algı düzeylerinin yüksek, adanmışlık alt boyutuna ilişkin algı düzeyi ise oldukça yüksek olarak tespit edilmiştir. Araştırma genelinde işe tutkunluk düzeyine yönelik öğretmen algı düzeyinin yüksek olduğu anlaşılmaktadır. İşe tutkunluk ve bazı alt boyutlarına yönelik öğretmen görüşlerinin ise, görev yapılan okul düzeyi bağımsız değişkenine göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı görülmüştür. Cinsiyet, kıdem yılı, mezuniyet durumu, okulda bulunan öğretmen sayısı ve aynı okulda yaklaşık çalışma süresi bağımsız değişkenlerinde ise herhangi bir farklılaşmaya rastlanmamıştır.
Araştırmada okul yöneticilerinin güç merkezi oluşturma taktikleri ile öğretmenlerin işe tutkunlukları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, okul yöneticilerinin güç merkezi oluşturma taktiklerinin; sponsorluk, ittifak kurma, imparatorluk kurma, bütçeleme, uzmanlık, patronluk, tümü ile öğretmenlerin işe tutkunluk düzeyleri arasında anlamlı, negatif yönlü, orta düzey bir ilişki olduğu görülmüştür.
Son olarak, okul yöneticilerinin güç merkezi oluşturma taktiklerinden patronluk taktiğinin, öğretmenlerin işe tutkunluk düzeylerini anlamlı ve negatif yönde yordadığı görülmüştür.

Abstract:
This study which is made through the demographic data (gender, school level, seniority, graduation status, the number of teachers at the school and the approximate time of work in the same school), aims to determine the relationship between power base tactics of school principals' and teachers' work engagement. In line with this main purpose, an answer to the question "Is there a significant relationship between power base tactics of school principals' and teachers' work engagement?" will be searched.
The population of the research which is carried out in relational survey model, consists of 2798 teachers working in the center and provinces of Uşak in the 2020-2021 academic year; and the sample that is selected through easily accessible sampling method, consists of 350 primary, secondary and high school teachers. The research data have been collected with, 5-point likert-type, 41-itemed and three-dimensional "Power Base Games Scale" developed by Gencer (2018) and 6-point likert-type, 17-itemed and three-dimensional "Work Engagement Scale" adapted to Turkish by Turgut, T. (2011). For the statistical analysis of the data, Arithmetic Mean, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Independent Samples t-Test, Pearson Product-Moment Coefficient and Multiple Regression Analysis were used. Statistical program was used to analyze the data collected in research.
According to the results obtained from the research, it is determined that the perception levels of teachers towards the power base tactics of school principals' are medium in the tactic of sponsorship, medium in the tactic of alliance building, medium in the tactic of empire-building, medium in the tactic of budgeting, medium in the tactic of expertise, and low in the tactic of patronage. According to the research data, while teachers' views on school administrators' power base formation tactics and some sub-dimensions do not differ significantly according to the independent variable of gender, school level and seniority; Graduation status, number of teachers at school and working time in the same school differ according to independent variables. It is seen that the perception level of the teachers regarding the sub-dimensions of vigor and concentration towards work engagement is high, and the perception level of the sub-dimension of dedication is very high. In the research, it is understood that the perceptions of teachers about the level of work engagement are at a high level. Teachers' views on work engagement and some of its sub-dimensions differed significantly according to the independent variable of school level. No difference was found in the independent variables of gender, seniority, graduation status, the number of teachers in the school and the approximate working time in the same school.
In the study, as the relations between school administrators' power base formation tactics and teachers' work engagement were examined, it was observed that there is a significant, negative, moderate relationship between all dimensions of sponsorship, alliance building, empire building, budgeting, expertise, bossing and teachers' work engagement levels.
Finally, it was seen that the bossing dimension, which is one of the power base tactics of school administrators, predicted teachers' work engagement levels in a significant and negative way.