Eskişehir aile sağlığı merkezlerine başvuran 65 yaş ve üstü hastalarda çoklu ve uygunsuz ilaç kullanımı sıklığı
Frequency of multiple and inappropriate drug use in 65 years and older patients who applied to Eskişehir family health centers
Yazar: MEHMET ŞAHDALAMAN
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ ÜNLÜOĞLU ; DOÇ. DR. HÜSEYİN BALCIOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Eskişehir = Eskişehir ; Geriatri = Geriatrics ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Tıpta Uzmanlık Tezi, Eskişehir, 2020. Son yıllarda sağlık alanındaki gelişmeler,
ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin artması beklenen yaşam süresinin uzamasına neden
olmuştur. Bu durum, yaşlı popülasyonun artmasına ve yaşlılığın getirdiği sorunların
daha belirgin hale gelmesine neden olmuştur. Polifarmasi ve uygunsuz ilaç kullanımı
bu sorunlardan birkaçıdır. Polifarmasi ve uygunsuz ilaç kullanım sıklığının artması ile
ilaç yan etkileri ve ilaç-ilaç etkileşimleri artmaktadır. Uygunsuz ilaç kullanımının
ortaya çıkardığı sorunlar nedeniyle bu durumu tespit edebilmek için yıllar içerisinde
bazı kriterler geliştirilmiştir. Bunlar arasında en çok kullanılan kriterler Beers ve
STOPP (Screening Tool of Older Person's Prescriptions=Yaşlı Bireyler için
Muhtemelen Uygunsuz Reçeteleri İzleme Aracı) kriterleridir. Bu çalışmada
Eskişehir'de belirlenen altı Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastaların kullanmakta
oldukları ilaçların, 2015 Beers kriterleri ve STOPP versiyon 2 kriterleri ile
değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Aile Sağlığı Merkezlerinde 01.07.2019-01.10.2019
tarihleri arasında hizmet almaya gelen 65 yaş üstü hastalarda yapılmıştır. Kullanılan
ilaçları uygunluk durumları açısından değerlendirmek için 2015 Beers kriterleri ve
STOPP versiyon 2 kriterleri kullanılmıştır. Çalışmamıza katılan 451 hastanın 201'i
(%44.6) kadın, 250'si (%55.4) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 73.01±6.18 olarak
bulundu. Çalışmamıza katılan 451 hasta toplamda 1923 ilaç kullanmaktadır.
Kullandıkları ilaç sayısı 4.26±2.18 idi. 1-5 arası ilaç kullananlar 327 (%72.5) kişi iken,
polifarmasi olarak tanımladığımız grup olan 6-9 arası ilaç kullanan hasta sayısı 111
(%24.6) idi. Aşırı polifarmasi olarak tanımladığımız 10 ve üzeri ilaç kullanan hasta
sayısı ise 13 (%2.9) saptandı. Çalışmamıza katılan hastaların kullandıkları ilaçlar
Beers 2015 kriterlerine göre değerlendirildiğinde hastaların 191'inin (%52.4)
uygunsuz ilaç kullandığı görüldü. Hastaların kullandıkları ilaçlar STOPP Kriterlerine
göre değerlendirildiğinde hastaların 175'inin (%38.8) uygunsuz ilaç kullandığı
görüldü. Yaşlı hastalarda uygunsuz ilaç kullanım sıklığını belirlemek ve azaltmak, ilaç
yan etkilerinde, ilaç-ilaç etkileşimlerinde de azalma ile sonuçlanacaktır.
Anahtar Kelimeler: Aile Sağlığı Merkezi, STOPP kriterleri, Beers kriterleri

Abstract:
Şahdalaman, M. Frequency of multiple and inappropriate drug use in 65 years
and older patients who applied to Eskişehir Family Health Centers. Medical
Speciality Thesis in Department of Family Medicine, Eskişehir, 2020. In recent
years, developments in the field of health and increase the development levels of
countries have led to extended life expectancy. This situation caused increase in
elderly population and the problems caused by old age to become more evident.
Polypharmacy and inappropriate drug use are some of these problems. With the
increase of polypharmacy and inappropriate drug use, drug side effects and drug-drug
interactions increase. Some criteria have been developed over the years to detect this
condition due to problems caused by inappropriate drug use. The most used criteria
among these are the Beers and STOPP criteria. It was aimed to evaluate the drugs used
by patients who applied to Family Health Centers selected in Eskişehir with the 2015
Beers and STOPP criteria. This study was conducted in patients over 65 years of age
who came to receive service between 01.07.2019-01.10.2019 in Family Health Centers
determined in Eskişehir. The Beers and STOPP criteria were used to evaluate the drugs
used in terms of their eligibility. Of the 451 patients who participated in our study, 201
(%44.6) were female and 250 (%55.4) were male. The average age of these patients
was 73.01±6.18. 451 patients participating in our study use a total of 1923 drugs and
the number of drugs they used was 4.26±2.18 on average. The number of patients using
drugs between 1 and 5 was 327 (%72.5), the number of patients using drugs between
6-9 which is the group we defined as polypharmacy was 111 (%24.6), and the number
of patients using 10 or more drugs was 13 (%2.9), as we found. When the drugs used
by the patients participating in our study were evaluated according to the Beers 2015
criteria, it was seen that 191 (%52.4) of the patients used inappropriate drugs. When
the drugs used by the patients were evaluated according to the STOPP Criteria, it was
seen that 175 (%38.8) of the patients participating in our study used inappropriate
drugs. Reducing the frequency of inappropriate drug use in elderly patients will result
in a decrease in drug side effects and drug-drug interactions.
Key Words: Family Health Center, STOPP criteria, Beers criteria