Hakikatin sunumunda metafor kavramı
The concept of metaphor in the presentation of truth
Yazar: ZAKİYE KESGİN
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT UYANIK
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
ÖZET
Çalışmamızda anlatıların, insanların kendi dönemindeki şartları doğrultusunda önemli bir veri sunduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla bu verilerin tutarsız ve değersiz düşünülmesinden ziyade her verinin kendi döneminde bir geçerliliği olduğundan yola çıkarak hakikatin sunumunda elde edilen bu veriler dikkate değerdir. Tarih boyunca aktarımın daha çok hatabi/retorik yöntemle olması ve hemen her bireye bu yöntemin hitap etmesi nedeniyle hakikatin sunumunda bu yönteme önem atfetmekteyiz. Öncelikle bu hususları ele alarak, hakikatin sunumunda insanların kullandığı anlatıların metaforla ilişkisine  yer vererek araştırmamızın kapsamını oluşturmaktayız.
Çalışmanın ilk bölümünde metafor kavramını hakikat ile ilişkilendirebilmek için metaforla karıştırılma ihtimali olan bazı kavramlar açıklanmıştır. Metaforla ilişkili olan kavramlar teşbih, mecaz, istiare, mecaz-ı mürsel ve kinaye gibi söz sanatlarıdır. Ayrıca çalışmanın bir bölümünde eğretileme, istiare ile eş anlamlı olarak görülebileceği ifade edilmiştir.  İstiare (eğretileme) ile metaforu farklı kavramlar olarak ele almakla alegoriyi söz sanatı olarak değil anlatım tekniği şeklinde inceleyip hikmet, hakikat, metafizik, teoloji/ilahiyat kavramları arasındaki farklar ele alınmıştır. Bu ise hakikatin sunumunda görülen farklı tezahürleri anlamlandırabilmemiz için son derece önemlidir. Bu noktada ise çocuklar için felsefe bağlamında incelemelere yer verilerek çocukların kendilerine ve hayatlarına dair farkındalık kazabilmelerine dikkat çekilmiştir.
İkinci bölümde çalışmada öne sürülen varsayımlar ise hakikatin sunumunda metafor kavramının anlaşılabilir olduğudur.  İnsanoğlunun doğaüstü varlıklara olan merakı, bize onların hakikate ulaşmaya dair veriler sunmaktadır. Yani hakikatin farklı tezahürleri olabileceği temelde verilmek istenen mesajdır. Bu sayede her milletin oluşturduğu yorumlar sayesinde biz de hakikat hakkındaki yorum çeşitliliğinden yola çıkarak hakikatin aslında "bir" olduğunu farklı zaman ve mekan-kültürel ortamlarda insanların kendi bilgi seviyesine göre farklı anlam verdiğini belirtmekteyiz. 
Üçüncü bölümde Kelile ve Dimne üzerinden ve modern Osmanlı düşüncesinde Ali Suavi'nin Salâmân ve Absâl hakkındaki görüşler metaforik üslupla incelenmiştir. Ayrıca bu bölümde Dede Korkut Hikâyeleri'ndeki karakterler metaforik şekilde ele alınmıştır. Bu hususta ele alınan üç farklı metindeki metafor sunumlarını incelerken aslında bu metinlerin genel çerçevede alegorik metinler olduğunu bilmekteyiz. Ancak alegorilerin bir metaforlar silsilesi olması ve kişinin kendini keşfedebilmesi noktasında metaforların daha kişiye özgü olması ve kişiye bakış açısı sunabilmesi noktasında incelemeye aldığımız metinleri metaforik olarak ele almak uygun görülmüştür. Bu bölüm; farklı zaman, kültür ve geleneklerden gelen eserlerdeki metafor kullanımlarına dair incelemelerden oluşmuştur. 
Böylelikle klasikleşen metinlerde metafor sanatının ne derece iyi kullanıldığını görüp, günümüz eğitim sisteminde çocuklara klasik metinlerdeki anlatılardan yola çıkarak hakikatin sunumunda metafor kullanımının önemi vurgulanmıştır. Bunun sayesinde farklı bir bakış açısı oluşturabilmek nedeniyle çocuklar için felsefe üzerinde durulmuştur. 
Sonuç bölümünde ise klasik felsefe metinlerinin günümüzde yaşanan sorunlara çözüm üretilmesine katkı sağlanabileceği, özellikle çocukların fikri hür, vicdanı hür bir şekilde yetişmelerine çocuklar için felsefe bağlamında okunma ihtimali vurgulanarak, bu bağlamda ulaştığımız bulgular ve sonuçlara yer verilmiştir. Bu çalışma, yöntem olarak nitel araştırma yöntemiyle desteklenerek oluşturulmuştur.
Anahtar Kavramlar: Felsefe, Metafor, Hay b. Yakzan, Dede Korkut, Kelile ve Dimne.
Bilim Kodu: 61101

Abstract:
ABSTRACT
In our study, it is stated that narratives provide important data in line with the conditions of people's own period. Therefore, rather than considering these data inconsistent and worthless, these data obtained in presenting the truth are noteworthy, considering that each data has validity in its own period. We attach importance to this method in the presentation of the truth because throughout history, transmission has been mostly through the rhetorical method and this method appeals to almost every individual. Therefore, by first addressing these issues, we create the scope of our research by including the relationship between metaphor and the narratives used by people in the presentation of truth.
In the first part of the study, some concepts that may be confused with metaphor are explained in order to associate the concept of metaphor with truth. Concepts related to metaphor are figures of speech such as simile, simile, simile, allegory and allusion. It has also been stated that metaphor can be seen as synonymous with simile.  By considering metaphor and metaphor as different concepts, allegory is examined not as a figure of speech but as a narrative technique, and the differences between the concepts of wisdom, truth, metaphysics and theology are discussed. This is extremely important for us to make sense of the different manifestations seen in the presentation of truth. At this point, studies in the context of philosophy for children are included, and attention is drawn to children's ability to gain awareness about themselves and their lives.
In the second part, the assumptions put forward in the study are that the concept of metaphor is understandable in the presentation of truth.  Humanity's curiosity about supernatural beings provides us with data about their ability to reach the truth. In other words, the message that is intended to be given is that the truth can have different manifestations. In this way, thanks to the interpretations created by each nation, we state that the truth is actually "one" and that people give different meanings according to their level of knowledge in different times, places and cultural environments, based on the diversity of interpretations about the truth.
In the third chapter, Ali Suavi's views on Salâmân and Absâl in modern Ottoman thought were examined in a metaphorical style, through Kelile and Dimne. Additionally, in this section, the characters in Dede Korkut stories are discussed metaphorically. While examining the metaphor presentations in the three different texts discussed on this subject, we know that these texts are actually allegorical texts in general. However, since allegories are a series of metaphors and metaphors are more personal and can offer a person's perspective, it was deemed appropriate to handle the texts we examined metaphorically. This section; It consists of studies on the use of metaphors in works from different times, cultures and traditions.
Thus, we saw how well the art of metaphor was used in classical texts, and the importance of using metaphor in presenting the truth to children in today's education system, based on the narratives in classical texts, was emphasized. Thanks to this, philosophy for children was emphasized in order to create a different perspective. This study was created by supporting qualitative research method as a method.
In the conclusion section, it is emphasized that classical philosophy texts can contribute to finding solutions to today's problems, especially the possibility of reading them in the context of philosophy for children to grow up with a free mind and a free conscience, and the findings and conclusions we have reached in this context are included.
Key Terms: Philosophy, Metaphor, Hay b. Yakzan, Dede Korkut, Kelile and Dimne.
Science Code: 61101