Ortaokul matematik öğretmen adaylarının sayı duyusunun öğretim içeren bağlamlarda incelenmesi
Exploring pre-service middle school matmematics teachers' number sense in teaching contexts
Yazar: KÜBRA SEMERCİ
Danışman: DOÇ. DR. İFFET ELİF YETKİN ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, ortaokul matematik öğretmen adaylarının sayı duyusu becerilerini öğretim 
durumları içeren bağlamlarda nasıl işe koştuklarını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu hedefe 
yönelik olarak, araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. 
Araştırma, 2023-2024 eğitim öğretim yılında devlete bağlı ve özel beş üniversitede öğrenim 
gören 174 ortaokul matematik öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, araştırmacı 
tarafından geliştirilen "Öğretim İçeren Bağlamlarda Sayı Duyusu Testi" kullanılarak 
toplanmıştır. Öğretmen adaylarının testteki açık uçlu sorulara verdikleri yanıtlar kodlanmış ve 
bu yanıtlarla ilgili yüzde ve sıklık tabloları oluşturulmuştur. Öğretmen adaylarının, zihinsel işlem 
yapma ve tahmin etme becerilerinin bulunduğu matematiksel görevlerde birden fazla çözüm 
yolu üretebildikleri; ancak bölme işlemi içeren görevlerde farklı çözüm yolları üretmekte 
zorlandıkları gözlemlenmiştir. Bu görevlerde üretilen çözüm yollarında sayı duyusu temelli 
yaklaşımların ağırlıklı olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının, sayıları farklı 
bağlamlar ve temsillerle ilişkilendirerek anlamlandırabilme, işlem sonuçlarını farklı şekillerde 
yorumlayabilme, öğrenci yanıtlarının doğruluğunu ve geçerliğini değerlendirmeyle ilgili öğretim 
görevlerinde sayı duyusu temelli yaklaşımları tercih ettikleri; ancak bu kullanımın beklenen 
düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmen adaylarının kural ve algoritmaları açıklarken 
genellikle kural temelli yaklaşımları tercih ettikleri, işlemlerin sayılar üzerindeki etkisi ile ilgili 
genellemelerde ise çoğunluğun sayı duyusu temelli yaklaşımları tercih ettiği gözlemlenmiştir. 
Öğretmen adaylarının doğal sayıları içeren öğretim görevlerinde sayı duyusunu kullanabilme 
becerisi 35 puan üzerinden ortalama 19,67 bulunmuştur. Buna dayanarak öğretmen 
adaylarının öğretim içeren bağlamlarda sayı duyusu kullanımlarının orta düzeyde olduğu
söylenebilir.

Abstract:
This research aims to examine how prospective middle school mathematics teachers utilize 
their number sense skills in instructional contexts. To achieve this goal, a survey design, one 
of the quantitative research methods, was employed in the study. The research was conducted 
with 174 prospective middle school mathematics teachers enrolled in five state and private 
universities during the 2023-2024 academic year. Data were collected using the "Number 
Sense Test in Instructional Contexts," developed by the researcher. Responses to open-ended 
questions on the test were coded, and percentage and frequency tables were generated for 
these responses. It was observed that prospective teachers were able to generate multiple 
solution methods in mathematical tasks involving mental arithmetic and estimation. However, 
they faced difficulties in generating different solution methods in tasks involving division 
operations. It was found that number sense-based approaches were predominantly used in 
the solution methods produced for these tasks. Prospective teachers preferred number sensebased approaches in instructional tasks related to understanding numbers by associating them 
with different contexts and representations, interpreting operation results in different ways, and
evaluating the accuracy and validity of student responses. However, the use of these 
approaches was not at the expected level. Furthermore, when explaining rules and algorithms, 
prospective teachers generally preferred rule-based approaches, while the majority chose 
number sense-based approaches when making generalizations about the impact of operations 
on numbers. The ability of prospective teachers to use number sence in instructional tasks 
involving natural numbers was found to be an average of 19.67 out of 35 points. This indicates 
that the use of number sense in instructional contexts by prospective teachers is at a moderate 
level.