İbn Arabî'de aklın yetkinliği: Kimyâ-yı Saâdet örneği
Perfection of intellect in Ibn 'Arabī: The example of the Alchemy of Human Happiness
Yazar: BETÜL BİRTEKSÖZ
Danışman: PROF. DR. EKREM DEMİRLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Akıl = Reason ; Evet-hayır = Yes-no ; Felsefe = Philosophy ; Kimya-yı Saadet = Kimya-yı Saadet ; Tasavvuf = Mystic ; Yetkinlik = Competence ; İbn Arabi = İbn Arabi ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada İbn Arabî'nin 'nübüvvet savunusu' etrafında şekillenen yetkinlik anlayışı Fütûhât-ı Mekkiyye'nin Kimyâ-yı Saâdet bölümü bağlamında incelenmiştir. İbn Arabî kimyâ-yı saâdet tanımından hareketle kemâli, ruhânî ve ilâhî olarak iki şekilde düşündüğü için felsefeye bir evet bir hayır der. Çünkü nefsi terbiye ederek herkesin ruhânî bir kemâle ulaşma imkânı olabilirken onun 'saâdet' şeklinde nitelendirdiği ilâhî kemâle ulaşmanın yolu terbiye yöntemlerine 'ilâve' olarak gördüğü nübüvvete tâbilikten geçer. Metin bu bağlamda felsefeye güçlü bir 'hayır'a karşılık gelir. Bununla birlikte burada felsefe-tasavvuf karşılaştırması yapmaktan ziyâde İbn Arabî'nin felsefî meseleler ya da filozoflar hakkındaki görüşlerini kendi bakış açısından vermekle yetindik. Felsefeye 'evet-hayır' meselesi tezin çerçevesini oluşturmakla beraber sûfînin kemâli yazının odak noktasıdır. Öncelikle Kimyâ-yı saâdet tanımına uygun tümellik tasavvuru yazının merkezine yerleştirilip idrak mahallinin mahiyeti ve işlevi akıl-kalp-latîfe-i insaniyye irtibâtları bağlamında ele alınarak aklın latîfe haline gelişinde tâbiiyyetin rolüne değinildi. Daha sonra bu tümelliğe nasıl ulaşılacağını sorgulamak üzere filozof ve sûfînin mirâcı anlatıldı. Nihâî olarak da aklın Allah'la metafizik irtibâtı etkinleşerek tikel seviyeden küllî hale nasıl geldiği sûfînin kemâli bağlamında ortaya konuldu.

Abstract:
In this study, Ibn 'Arabī's understanding of competence shaped around the 'apologia of prophethood' is analyzed in the context the chapter of Alchemy of Human Happiness of Futūḥāt Al Makkīyah. Ibn 'Arabī says yes and no to philosophy, since he thinks of perfection in two ways, spiritual and divine, based on the definition of Alchemy of Human Happiness. Because while everyone can have the opportunity to reach a spiritual perfection by disciplining the nafs, the way to reach the divine perfection, which he describes as "happiness", is to depend on the prophethood, which he sees as an "additional" to the methods of education. In this context, the chapter corresponds to a strong 'no' to philosophy. In addition, instead of making a philosophy-taṣawwuf comparison, we were content to give Ibn Arabi's views on philosophical issues or philosophers from his own point of view. The 'yes-no' issue to philosophy forms the framework of the thesis, and the ṣūfīs's perfection, is the focal point of it. The conception of universality in accordance with the definition of Alchemy of Human Happiness was taken to the center of the thesis. First of all, the nature and function of the place of perception were examined in the context of intellect-heart-human truth contact and then the role of attachment in the intellect's becoming a human truth was mentioned. Later, the ascension of the philosopher and the ṣūfī was explained in order to question how to reach this universality. Finally, the activation of the intellect's metaphysical connection with God and how it came to be from a particular level to a universal one was revealed in the context of the perfection of the ṣūfī.