Avrasya ülkelerinin dış ticaretlerinin çekim modeli çerçevesinde analizi
Analysis of foreign trade of Eurasian countries in the framework of gravity model
Yazar: ANNA GOLOVKO
Danışman: PROF. DR. HASAN ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrasya = Eurasia ; Bütünleşme = Integration ; Cazibe modelleri = Gravity models ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
SSCB'nin dağılmasıyla dünya siyasi ve ekonomik sistemlerinde yaşanan değişmeler, Avrasya ülkelerinin dış ticaret yapılarını doğrudan etkilemiştir: "Demir Perde" döneminde merkezi planlama sistemiyle kontrol edilen dış ticaret ilişkileri artık piyasa koşullarına göre belirlenmeye başlanmıştır. Avrasya ülkeleri, dünya ticaret sistemine entegrasyon sürecinin başında SSCB'den devraldıkları "ölü ekonomi"ye sahipti. Ancak ilerleyen yıllarda Avrasya ülkelerinin dış ticaretlerinde köklü değişimler meydana gelmiştir. Bu çalışma kapsamında Avrasya ülkelerinin dış ticaretlerinde yaşanan gelişme süreci analiz edilmektedir.
Bu çalışmanın amacı, Avrasya ülkelerinin dış ticaret hacminde ve niteliğinde 1994-2012 döneminde meydana gelen değişmeleri incelemek, çekim modeli aracılığı ile ticaret potansiyelini analiz etmek ve dış ticaretlerinin neden farklı olduğunu tespit ederek uygun politika önerileri yapmaktır. Bu çerçevede, incelenen dönemde mal ve hizmet ticaretindeki eğilimler, coğrafi dağılım, ürün konsantrasyonu/çeşitlenmesi ve bölgenin ticarette açıklık seviyesi incelenmiştir. Bununla birlikte, 1994 – 2012 dönemi için 86 ülke verilerini kapsayan çekim modeli tahmin sonuçları aracılığıyla Avrasya ülkelerinin bölgesel ve uluslararası entegrasyon sürecini etkileyen faktörler tespit edilmiştir. Ayrıca, ülke bazında yapılan politika simülasyonlarıyla Avrasya ülkelerinin uluslararası ticaret akımlarını artıracak ve dolayısıyla ekonomik büyümelerini sağlayacak uygulamalar belirlenip politika önerileri yapılmıştır.

Abstract:
The changes that happened in international political and economic systems along with the collapse of the USSR directly influenced the foreign trade structure of Eurasian countries. Thus the foreign trade relations which were controlled by the central planning during the Iron Curtain era began to be formed according to market conditions. At the beginning of the process of integration into the world trading system Eurasian countries had "necroeconomy" as a heritage of the USSR. However, in the following years the foreign trade of Eurasian countries has changed considerably. In this study we analyzed the process of developments in the foreign trade of Eurasian countries.
The purpose of this study is to examine the changes occurring in volumes and structure of foreign trade of Eurasian countries in the 1994-2012 period, using gravity model to analyse their trade potentials and investigate reasons of differences, and to make appropriate policy recommendations. In this context, trends in merchandise trade and in trade in services, geographic destination, product concentration/diversification and the Region's progress in openness to trade were considered over the period of analysis. In this study by estimation of the gravity model, covering data of 86 countries for 1994 – 2012 period, the factors affecting regional and international integration process of Eurasian countries were determinated. In addition; on the grounds of performed policy simulations, channels for increasing the international trade flows and thus providing economic growth of Eurasian countries were identified, and certain policy recommendations were suggested.