Roma'da toplumsal iktidar: Auctoritas, potestas ve imperium kavramları
Social power in Rome: Concept of auctoritas, potestas and imperium
Yazar: GÖRKEM KAYACIK
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN SAYGILI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İktidar kavramı, sosyal bilimlerin en temel kavramlarından biri olarak devlet
teorisi çalışmaları açısından da merkeze alınması gereken bir kavram olarak karşımıza
çıkmaktadır. Bir toplumsal iktidar örgütlenmesi olan devletlerin de iktidar kavramı
üzerinden incelenmesi bu neticede bir gereklilik iken iktidarın toplumsal düzlemde
tatbikini işaret eden toplumsal iktidar ise iktidarın devletler özelinde ele alınacağı spesifik
hali işaret eder. Toplumsal iktidar, Weber'den etkilenen Michael Mann tarafından çakışan
ve kesişen iktidar ağları ile örülü toplumlarda ön plana çıkan dört iktidar kaynağından
beslenen dört iktidar tipine ve örgütlenmesine karşılık gelmekte ve toplum içerisindeki
iktidar ilişkilerini tahlil etmek açısından bu iktidar modeli işlevsel bir teşkil etmektedir.
Bu dört iktidar tipini, ideolojik iktidar, ekonomik iktidar, askeri iktidar ve siyasi iktidar
olarak tanımlayan Mann, askeri iktidarı siyasi iktidardan ayırarak hem temel aldığı
Weberci gelenekten ayrışmakta hem de şiddet tekeli ile siyasi iktidar arasında kurulan
bağı askeri iktidarı ayrıştırarak literatüre hakim görüşten ayrılmaktadır. Mann'ın bu
iktidar modellemesi tarihi bir toplumsal iktidar örgütlenmesi olan Roma'da görünür hale
gelmekte ve hem bu iktidar tipleri belirli hukuki kavramlarla bağdaşarak somutlaşmakta
hem de askeri iktidar ve siyasi iktidar ayrımı hem kavramsal düzeyde hem de
organizasyonel düzeyde görünür olmaktadır. Bu neticede Roma'da mevcut bulunan
auctoritas kavramı ideolojik iktidara, potestas kavramı siyasi iktidara ve imperiım
kavramı askeri iktidara karşılık gelmektedir. Bu bağlamda Mann'ın iktidar modellemesini
-her ne kadar Mann eserinde sınırlı olarak da olsa Roma toplumuna yer verse de-
Roma'ya uygulamak ve bu hukuki kavramlarla Mann'ın iktidar tiplerini bağdaştırmak
devlet iktidarını anlamak ve Mann'ın iktidar modelini devlet teorisini tatbik etmek
açısından faydalı olacaktır.

Abstract:
The concept of power deserves an essential place for the state theories as a
fundamental term in the social sciences. In that sense, while evaluation the states over the
term power is a necessity as it is a social power organization, social power, pointing out
the practice of the power in a social manner, refers to the specific concept of power in
particular to the states. Social power corresponds to the four types of power relying on four
sources of power that are seen in the societies bound with the crossing and intersecting
power loops as affected from Weber and defined by Michael Mann, and remains useful
to analyse the relations of power within a society. Mann defines the four types of power
as ideological power, economical power, military power and political power. In that
sense, Mann is distinguished not only from Weberian tradition by differentiating the
military power from the political power but also from the dominant approach as it
separates the bounds between the monopoly of violence and political power from the
military power. This power modelling is also visible in Rome as a historical social power
organization. Besides, the types of power become more concrete by way of associating
certain legal concepts in Rome, and the distinction between military and political power
comes to light in both the organizational and conceptual level. Within that context, as
concepts that are unique to Rome, auctoritas corresponds to the ideological power
while potestas to political power and imperum to the military power. Eventually, applying
Mann's power modelling to Rome - although Mann himself refers to Roman society in
his books limitedly- and associating these legal concepts with Mann's types of power
would be helpful to understand the power of state and to implement Mann's power modelling.