Deneysel olarak oluşturulan metanol entoksikasyonuna bağlı metabolik asidozun tedavisinde "trometamol; tris-hydroxymethyl aminomethane" (THAM) ve "sodyum bikarbonat"ın mortalite üzerine etkilerinin karşılaştırılması
The comparison of the effects on mortality  of  "trometamol; tris-hydroxymethyl aminomethane" (THAM) and "sodium bicarbonate"   on the treatment of metabolic acidosis connected to experimentally established methanol intoxication
Yazar: MUSTAFA BOLATKALE
Danışman: DOÇ. DR. GÜRKAN ERSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Analjezikler = Analgesics ; Asidoz = Acidosis ; Metabolizma = Metabolism ; Metanol = Methanol ; Mortalite = Mortality ; Sodyum bikarbonat = Sodium bicarbonate ; Zehirlenmeler = Poisonings

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ
Metanol alımı ülkemizde ciddi bir sağlık sorunudur. En ciddi kompliasyonlarından biri de metabolik asidozdur. Acil servis başvurularında kısa sürede gelişen ve hayatı tehdit eden metabolik asidoz tablosunun etkili bir şekilde tedavi edilip düzeltilmesi şarttır. Yapmış olduğumuz çalışmada ratlarda intragastrik metanol vererek oluşturduğumuz metabolik asidozda tris?hydroxymethyl aminomethane (THAM) ve Sodyum Bikarbonat tedavilerinin yaşam süresi ve mortalite üzerine etkilerini araştırdık.
GEREÇ VE YÖNTEM
Yaptığımız çalışmada 21 adet Wistar albino suşu erkek rat  ketamin, xylazine anestezisi sonrasında işleme alındı. Sonra kuyruk dorsal veni kanüle edildi. A. carotis dextraları kanüle edildi. Daha sonra özofagusları branül ile penetre edildi. Takiben bazal kan gazı alınıp, metanol özofagustaki kanülden enjekte edilerek, 30. dakikada kan gazı bakıldı. Asidoz gelişen ratlar üç ayrı gruba (tris?hydroxymethyl aminomethane, sodyum bikarbonat ve SHAM grubu) ayrıldı. THAM grubunda 1, SHAM grubunda da 1 tane rat cerrahi işlem sırasında exitus olduğundan çalışmaya alınmadı. IV tris?hydroxymethyl aminomethane ve sodyum bikarbonat tedavisine başlandı. Tedavi başlanması takiben 30. dakikalarda arteriyal kan gazı ile tedavinin etkinliği takip edildi. Metanol uygulamasından sonraki 30. ve 60. dakikalarda alınan arteriyal kan gazından pH, pO2, pCO2,  sodyum, potasyum ve baz açığı parametreleri ölçüldü. Deneyin ikinci saatinde, ratlarda mortaliteye bakıldı ve deney sonlandırıldı. 
BULGULAR
İntragastrik metanol uygulanarak metabolik asidoz oluşturulması sonrası SHAM gubunda altı ratın, sodyum bikarbonat grubunda 4 ratın izlem süresi dolmadan öldüğü görüldü. Tris?hydroxymethyl aminomethane (THAM) grubundaki altı ratın izlem süresi doldurduğu görüldü. Bu sonuç istatistiksel olarak da anlamlı bulundu. 
THAM, SHAM ve NaHCO3 ; pH değerleri karşılaştırıldığında bazal pH değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı saptanmadı ( Bonferonni düzeltmeli Kruskal-Wallis Test,  p:0,1).
THAM, SHAM ve NaHCO3 ;  arteriyel baz açığı karşılaştırıldığında bazal baz açığı  ortalama değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (Bonferonni düzeltmeli Kruskal-Wallis Test,  p:0,47).                        
NaHCO3 grubunun ortalama 60. dk.  pH  değeri;  7,26 ± 0,01 iken THAM grubunun ortalama 60. dk.  pH  değeri;  7,31 ± 0,02 bulundu (Mann-Whitney U, p:0,02).
THAM grubu ile NaHCO3 grupları yaşam süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı  (Mann-Whitney U,  p:0,036).
THAM grubunun ortalama yaşam süresi 90 dk. ve NaHCO3  grubunun ortalama yaşam  süresi 64,5 ± 23,8 dk. bulundu.
THAM  ve SHAM grupları yaşam süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı  (Mann-Whitney U, p:0,002).
HAM grubunun ortalama yaşam süresi 90 dk. ve SHAM  grubunun ortalama yaşam  süresi 50,17 ± 5,3 dk. bulundu.
NaHCO3 ve SHAM grupları yaşam süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı  (Mann-Whitney U,  p:0,828).
NaHCO3  grubunun ortalama yaşam süresi 64,5 ± 23,8 dk. ve SHAM  grubunun ortalama yaşam  süresi 50,17 ± 5,3 dk. bulundu.
TARTIŞMA 
Yaptığımız çalışmada intragastrik metanol uygulanarak oluşturulan metabolik asidozda, tris?hydroxymethyl aminomethane tedavisinin sodyum bikarbonat ile karşılaştırıldığında ratların yaşam sürelerini uzattığını gördük. 

ANAHTAR KELİMELER:Metabolik asidoz, metanol, tris?hydroxymethyl aminomethane, sodyum bikarbonat.

Abstract:
The Comparison Of The Effects On Mortality  Of  "Trometamol; Tris-hydroxymethyl Aminomethane" (THAM) and "Sodium Bicarbonate"   On The Treatment Of Metabolic Acidosis Connected To Experimentally Established Methanol Intoxication   
Dr. Mustafa BOLATKALE, Dokuz Eylul University Faculty of Medicine, Emergency Medicine Department, Izmir,TURKEY
INTRODUCTION AND PURPOSE
Methanol taking is a serious health problem in our country. Metabolic acidosis is one of the most serious complications. Metabolic acidosis table that develops in a short time during emergency service applications and also a big threat for life needs to be effectively treated and fixed. During our work, we searched the effects on mortality of the treatments of Tris-hydroxymethyl aminomethane (THAM) and sodium bicarbonate  in metabolic acidosis which is made by giving intragastric methanol to rats.
MATERIALS AND METHODS
In our work, 21 Wistar albino strain male rat ketamine were taken to the operation after xylazine anesthesia. Then the dorsal tail vein was cannulated.  A.  carotis dextras were cannulated.Then, their esophaguses were penetrated with branul. After that, basal blood gas was taken, and injected from the cannula in methanol esophagus and the blood gas was released on 30th minute. Acidosis developed rats were seperated 3  different groups(Tris-hydroxymethyl aminomethane, sodium bicarbonate and SHAM groups). 1 rat in THAM group and 1 rat in SHAM group were out of the experiment because of being exitus during surgical operation. IV tris-hydroxymethyl aminomethane treatment was started. On the 30th minute of the treatment, the effect of the treatment was followed with arterial blood gas. On the 30th and 60th minutes after methanol practice,  pH, pO2, sodium, potassium, pCO2  from taken arterial blood gas and base deficit parameters were measured. On the 2nd hour of the experiment, mortality on rats was analyzed. Thus,  the experiment was finished.
FINDINGS
After creating metabolic acidosis by operating intragastric methanol, 6 rats in SHAM group and 4 rats in sodium bicarbonate group were dead before the experiment time was finished. 6 rats in  tris-hydroxymethyl aminomethane (THAM) group were filled the experiment time.                   This result was found statistically meaningful. When THAM, NaHCO3 and SHAM groups were evaluated particularly, there was no meaningful difference between groups in terms of body temperature, blood pressure and heart rate. Also when  pCO2, pO2, sodium, potassium and base deficit average values are in comparison, there is no statistically meaningful difference between them.          
Between THAM and NaHCO3  groups, there is no statistically meaningful difference between their blood pH  base and  30th  minute. However, average  pH  was statistically meaningful difference on the 60th minute The average 60th minute  pH  value of NaHCO3  group was;  7,26 ± 0,01 while the average 60th minute  pH  value of THAM group was 7,31 ± 0,02 (Mann-Whitney U, p:0,02).
When we compare the lifetimes of rats in SHAM and NaHCO3  groups, there is no statistically meaningful difference (Mann-Whitney U,  p:0,828).
When we compare the lifetimes of rats in THAM and SHAM  groups, there is a statistically meaningful difference (Mann-Whitney U, p:0,002).
When we compare the lifetimes of rats in THAM and NaHCO3  groups, there is a statistically meaningful difference  (Mann-Whitney U,  p:0,036).
DISCUSSION
During our work, in metabolic acidosis which was made by operating intragastric methanol, we observed that tris-hydroxymethyl aminomethane treatment makes the lifetime of rats longer and low mortality compared to sodium bicarbonate. 

KEY WORDS:Metabolic acidosis, methanol, sodium bicarbonate, tris-hydroxymethyl aminomethane (THAM),