Perimenopozal kadınlarda psikolojik dayanıklılığın işlevsellik üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evalution of the effect of psychological resilienceon functioning in perimenopausal women
Yazar: MELİS DAĞTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA ERTEKİN ; DOÇ. DR. FATMA BEYAZİT
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: Perimenopoz yumurtalık fonksiyonlarının azalmaya 
başlayıp, üremenin sonladığı menopoza geçiş aşamasıdır. Östrojen ve 
progesteron seviyerinde azalma, folikül uyarıcı hormon (FSH) seviyelerinde 
artma meydana gelir. Perimenopoz sırasında olan bu hormonal dalgalanmanın 
varlığı vazomotor instabilite, bilişsel, metabolik ve somatik değişiklikler gibi 
fiziksel değişimlerin yanında psikolojik değişimlere de neden olur. Özellikle 
hormonal süreçlerin tetiklediği ruhsal ve fiziksel semptomların, ruhsal olarak 
koruyucu bir faktör olan psikolojik dayanıklılık kavramı açısından 
değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Psikolojik dayanıklılık düzeyi; ortaya 
çıkabilecek ruhsal hastalıklar ve psikolojik iyi oluşları üzerinde önemli bir etkiye 
sahip olabilir. Araştırmamızın amacı perimenopozal dönemdeki kadınların 
psikolojik dayanıklılık düzeyi ile; sosyal, mesleki, ailesel, bilişsel ve cinsellik 
işlevleriyle ilişkili parametrelerin işlevsellik düzeyi üzerindeki etkisinin 
değerlendirilmesidir.
Yöntem: Bu çalışma Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Eğitim 
ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğine başvuran, 
perimenopoz tanısı alan kadınların dahil edildiği tanımlayıcı bir çalışmadır. 
Katılımcılar SCID-5-CV DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme ile
değerlendirildi. Sosyodemografik veri formu ve Kısa İşlevsellik Değerlendirme 
Ölçeği (KİDÖ) ve özbildirim ölçekleri olan Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık 
Ölçeği (YPDÖ), Golombok- Rust Cinsel Doyum Ölçeği(GRCDÖ), Menopoza 
Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (MÖYKÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE), Beck 
Anksiyete Envanteri (BAE) tüm katılımcılara uygulandı.
Bulgular: Çalışmamıza perimenopozal dönemde toplam 72 kadın dahil 
edildi. Kadınların, yaş ortalaması 47,72 ± 3,7 (37-58) olarak bulundu. Kadınların 
v
%40,3 (n=29)'ünün, %55,6 (n=40)'sının çalışmakta olduğu ve %68,1 
(n=49)'inin evli olduğu görüldü. Çalışmaya katılan hastaların SCID 5 Klinik 
Görüşme Değerlendirmesine göre aldıkları tanılara bakıldığında hastaların 
%29,2 (n=21)'sinin majör depresif bozukluk, %20,8 (n=15)'inin anksiyete 
bozuklukları, %1,4 (n=1)'ünün alkol kullanım bozukluğu, %2,8 (n=2)'inin bipolar 
duygudurum bozukluğu tanısına sahip olduğu, bununla birlikte %40,3 
(n=29)'ünün premenstruel disforik bozukluk tanı kriterlerini karşıladığı görüldü.
Psikiyatrik tanı olup olmamasına göre yapılan gruplandırmada; psikiyatrik tanısı 
olanlarda KİDÖ puanları istatistiksel olarak anlamlı yüksek iken, YPDÖ toplam 
puanları istatistiksel olarak anlamlı daha düşüktür (p<0,05). GRCYÖ kesme 
noktasına göre ayrılan iki grubun KİDÖ puan ortalamaları değerlendirildiğinde 
mesleki ve bilişsel işlevsellik alt başlığında anlamlı fark bulunmuştur (sırasıyla; 
p<0,05, p<0,01). Yapılan ileri düzey logistik regresyon analizinde;
perimenopozal dönemden geçen kadınlarda; işlevselliğin en önemli 
yordayıcılarının; YPDÖ gelecek algısı, MÖYKÖ cinsel alan ve GRCDÖ toplam 
puanı olduğu saptanmıştır (OR sırasıyla -0,323, 0,341, 0,635).
Sonuç: Perimenopozal dönemdeki kadınlar için; psikolojik dayanıklılık ve 
işlevsellik düzeylerini etkileyen en önemli parametreler fiziksel, ruhsal 
hastalıkların ve cinsel işlevlerde sorunların olmasıdır. Perimenopozal 
dönemdeki kadınların menopoz hakkında bilgi seviyesi belirlenmeli, bu konuda 
bilgi eksiği olan kadınlara eğitim planlanmalı, özellikle cinsel sorunları daha 
kolay ifade edebilecekleri ortamlar sağlanmalı, gerekliliği halinde cinsel terapiste 
yönlendirilmesi teşvik edilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Perimenopoz, işlevsellik, psikolojik dayanıklılık

Abstract:
Introduction and Objective: Perimenopause is the transition stage to 
menopause in which ovarian functions decrease and reproduction ends. 
Estrogen and progesterone levels decrease, and increased follicle-stimulating 
hormone (FSH) levels are observed. This hormonal fluctuation during 
perimenopause causes psychological and physical changes such as 
vasomotor instability and cognitive, metabolic, and somatic changes. It is very 
important to evaluate the mental and physical symptoms triggered by 
hormonal processes in terms of psychological resilience, a psychologically 
protective factor. A level of psychological resilience; can significantly impact 
the mental illnesses that may arise and their psychological well-being. Our 
study aimed to determine the psychological resilience level of women in the 
perimenopausal period, evaluating the effect of parameters related to social, 
occupational, familial, cognitive, and sexual functions on the level of 
functioning.
Materials & Methods: This study has a descriptive nature in which women 
diagnosed with perimenopause who applied to Çanakkale 18 Mart University 
Faculty of Medicine Training and Research Hospital Department of Obstetrics 
and Gynecology were included. Structured Clinical Interview for SCID-5-CV 
DSM-5 evaluated participants. Sociodemographic data form and Short 
Functioning Assessment Scale (SFAS) and self-report scales such as the 
Psychological Resilience Scale for Adults (PRSA), Golombok-Rust Sexual 
Satisfaction Scale (GRSSS), Menopause Specific Quality of Life Scale 
(MSQoLS), Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI)
were applied to all participants.
vii
Results: A total of 72 women in the perimenopausal period were included in 
our study. The mean age of the women was 47.72 ± 3.7 years (37 – 58 
years).It was seen that 40.3% (n=29) of the woman, 55.6% (n=40) were 
working, and 68.1% (n=49) were married. When the diagnoses of the patients 
participating in the study according to the SCID-5 Clinical Interview Evaluation 
were examined, it was seen that 29.2% (n=21) of the patients had the 
diagnosis of major depressive disorder, 20.8% (n=15) had anxiety disorders, 
1.4% (n=1) had alcohol use disorder, 2.8% (n=2) had a bipolar disorder. 
However, 40.3% (n=29) met the premenstrual dysphoric disorder diagnostic 
criteria. When the patients were grouped according to the presence of a 
psychiatric diagnosis, the SFAS scores were statistically significantly higher in 
those with a psychiatric diagnosis, and the total SFAS scores were 
statistically significantly lower (p<0.05). When the mean of the SFAS scores 
of the two groups was divided according to the GRSSS cut-off point, a 
significant difference was found in the occupational and cognitive functioning 
sub-groups (p<0.05, p<0.01, respectively). In the advanced logistic 
regression analysis, the most important predictors of functionality were 
elaborated as determined by PRSA future perception score, GRSSS sexual 
area, and MSQoLS (OR -0.323, 0.341, 0.635, respectively).
Conclusion: For women in the perimenopausal period, the most important 
parameters affecting the levels of psychological resilience and functioning are 
physical and mental diseases and problems in sexual functions. The level of 
knowledge of women in the perimenopausal period about menopause should 
be determined, and training should be planned for women who lack 
knowledge on this subject, especially environments where they can express 
sexual problems more easily, and referral to a sex therapist should be 
encouraged if necessary.
Keywords: Perimenopause, functioning, psychological resilience