Migren tanılı hastalarda ataklar arası dönemde oksidatif stres etkisinin araştırılması
Assessment of the effect of oxidative stress in the period between attacks in patients with migraine
Yazar: ESMA BÜŞRA İNAN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA GÜRKAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Disülfitler = Disulfides ; Homeostaz = Homeostasis ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Nüks = Recurrence ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Tiyoller = Thiols ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İskemi modifiye albumin = Ischemia-modified albumin

Özet:
Giriş ve Amaç: Baş ağrısı çocuk ve ergen yaş grubunda sık görülen şikayetlerden biridir. Migren çocuklarda en sık görülen primer tekrarlayan baş ağrılarındandır. Görülme sıklığının yüksek olması, sık poliklinik başvuruları nedeniyle maliyet yükünün fazla olması, yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etki gibi birçok neden baş ağrıları üzerine yapılan çalışmaları önemli kılmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda artmış oksidatif stresin migren patogenezinde etkisi olduğu gösterilmiştir. Oksidatif stresin neden olduğu hastalık durumlarında oksidatif stres parametrelerinde artış olması, thiol/disülfit homeostazı ve iskemi modifiye albümin düzeylerinin etkilenmesi beklenmektedir. Bütün bu bilgilerden yola çıkarak bu tez çalışmasında; dinamik thiol/disulfit homeostazı ve iskemi modifiye albümin düzeyi ölçümü ile oksidatif stresin değerlendirilmesi ve migren üzerine etkisinin gösterilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Şehir Hastanesi Çocuk Hastanesi Çocuk Nöroloji Kliniği'ne Haziran 2020 ile Ekim 2021 ayları arasında başvuran ICHD-III (International Classification of Headache Disorders-III) tanı kriterlerine göre migren tanısı olan 6-17 yaş aralığında 50 hasta ve Ankara Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Poliklinikleri'ne başvuran 50 sağlıklı çocuk dahil edilmiştir. Toplanan serum örneklerinden serum total thiol, native thiol ve iskemi modifiye albümin çalışılmıştır. Disülfit/total thiol, disülfit/native thiol, native thiol/total thiol oranları hesaplanmıştır. Elde edilen ölçümler migren hastaları ve sağlam çocuklar arasında karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Migren hastalarının %70'inde haftada en az 1 kere baş ağrısı atağı saptanmıştır. Hastaların %74'ü atak süresinin 1 saatten uzun sürdüğünü belirtmiştir ve %76'sında tetikleyici faktör olduğu saptanmıştır. Hastaların %26'sında aura olup %69,2 oran ile en sık görsel aura saptanmıştır. Gruplar karşılaştırıldığında native thiol ve total thiol değerleri hasta grubunda anlamlı olarak düşük saptanmıştır (p<0,001). Disülfit değerleri hasta grubunda anlamlı olarak düşük saptanmıştır (p:0,009). Disülfit/native thiol, disülfit/total thiol ve native thiol/total thiol değerleri incelendiğinde 2 grup arasında anlamlı fark bulunamamıştır (p>0,05). İskemi modifiye albümin değerleri hasta grubunda anlamlı olarak yüksek saptanmıştır (p<0,001). 
Sonuç: Görülme sıklığının yüksek olması ve yaşam kalitesini olumsuz etkilemesine rağmen çocuklarda migren ile ilgili yapılmış yeterli çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızda migren tanılı hastalarda ataklar arası dönemde oksidatif stres etkisini değerlendirebilmek için thiol/disülfit homeostazı ve iskemi modifiye albümin düzeyleri değerlendirilmiş olup oksidatif strese yönelik parametrelerde anlamlı sonuçlar saptanmıştır. Net bir patogenez ortaya konulamayan migren hastalığında oksidatif stres etkisinin tespit edilmesi tanı, tedavi ve takip sürecinde yer alabileceği düşünülmektedir. Bu konu ile ilgili destekleyici çalışmaların devamına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Background and Aim: Headache is one of the most common symptoms in children and adolescents. Migraine is one of the most common primary recurrent headaches in children. Many reasons such as its high incidence, high cost burden due to frequent outpatient visits, and negative effects on quality of life make studies on headaches important. Recent studies have shown that increased oxidative stress has an effect on the pathogenesis of migraine. In disease states caused by oxidative stress, an increase in oxidative stress parameters, thiol/disulfide homeostasis and ischemia modified albumin levels are expected to be affected. Based on all this information, in this thesis study; it was aimed to evaluate oxidative stress with dynamic thiol/disulfite homeostasis and ischemia modified albumin level measurement and to show its effect on migraine.
Materials and Methods: This study included 50 healthy children who applied to the Ankara City Hospital Pediatric clinics and 50 patients aged 6-17 years who were diagnosed with migraine according to ICHD-III diagnostic criteria, who applied to The University of Health Sciences, Ankara City Hospital Children's Hospital Pediatric Neurology Clinic between June 2020 and October 2021. Serum native thiol, total thiol, disulfide, ischemia modified albumin levels and percentage of disulfide/native thiol, percentage of disulfide/total thiol and percentage of native thiol/total thiol were compared in migraine patients and healthy children.
Results: A headache attack was detected at least once a week in 70% of migraine patients. 74% of the patients stated that the duration of the attack lasted longer than 1 hour and it was found to be a triggering factor in 76% of them. Aura was found in 26% of the patients and the most common visual aura was detected with a rate of 69.2%. When the groups were compared, native thiol and total thiol values were found to be significantly lower in the patient group (p<0.001). Disulfide values were found to be significantly lower in the patient group (p:0.009). When disulfite/native thiol, disulfide/total thiol and native thiol/total thiol values were examined, no significant difference was found between the two groups (p>0.05). Ischemia modified albumin values were found to be significantly higher in the patient group (p<0.001).
Conclusion: Despite its high incidence and adversely affecting the quality of life, there are not enough studies on migraine in children. In our study, thiol/disulfite homeostasis and ischemia modified albumin levels were evaluated in order to evaluate the effect of oxidative stress in the period between attacks in patients with migraine, and significant results were found in the parameters of oxidative stress. It is thought that determining the effect of oxidative stress in migraine disease for which a clear pathogenesis cannot be revealed may take place in the diagnosis, treatment and follow-up processes. Further studies on this subject are needed.