Holstein boğalarda In Vitro spermatolojik parametrelerin erkek fertilitesi ile ilişkisi
Relationship between In Vitro spermatological parameters and male fertility in holstein bulls
Yazar: HALİL DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED ENES İNANÇ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sahada rutin olarak suni tohumlama uygulamalarında kullanılan dondurulmuş çözdürülmüş boğa spermalarının laboratuvar şartlarında analiz edilerek fertilite yetenekleri ile spermatolojik parametrelerin ilişkilerinin belirlenmesidir. Çalışmada 5 farklı ithal holstein ırkı boğalardan üretilmiş her bir boğanın 5 farklı toplama tarihini içeren dondurulmuş-çözdürülmüş ejekulatları (payetleri) kullanıldı. Boğa spermaları ile Burdur/ Yeşilova Merkez ve köylerinde her bir boğa için 35 olacak şekilde toplamda 175 baş inekte suni tohumlama uygulandı. Suni tohumlamada kullanılan boğa spermaları motilite, plazma membran bütünlüğü (PMAI), canlılık, lipit peroksidasyon seviyesi ve mitokondrial oksidatif stres açısından incelendi. Tohumlama sonrası 60. gündeki gebelik oranı ultrason ile tespit edilerek hayvanların gebelik durumları tespit edildi. İn vitro spermatolojik parametreler ile gebelik sonuçları arasında anlamlı korelasyonlar tespit edilemedi (p>0,05). Ancak tek bir boğanın çözüm sonu motile sonuçları ile gebelik sonuçları arasında pozitif korelasyon tespit edildi (p<0,05). Boğalar arasında motilite, canlılık ve lipit peroksidasyon seviyesi açısından istatistiki bir fark tespit edilemezken (p>0,05); PMAI ve mitokondrial oksidatif stres parametreleri açısından istatistiki farklılıklar tespit edildi (p˂0,05). Gebelik oranları açısından boğaların spermaları arasında istatistiki bir farklılık tespit edilemedi (p>0,05). Spermatolojik parametreler kendi arasında değerlendirildiğinde motilite ile PMAI ve canlılık arasında pozitif; PMAI ile canlılık ve lipit peroksidasyon seviyesi arasında pozitif; mitokondrial oksidatif stres ile negatif; mitokondrial oksidatif stres ile canlılık ve lipit peroksidasyon seviyesi arasında negatif; canlılık ve lipit peroksidasyon seviyesi arasında pozitif korelasyon tespit edildi (p˂0,05).  Sonuç olarak, hücreyi oluşturan organel ve yapıların birbirleri ile sıkı ilişkili şekilde metabolik aktivitelerini devam ettirdikleri görülmektedir. Ayrıca, tekli spermatolojik parametrelerin ilişkilendirilmesi yanında, çoklu regresyon analizleri için birden fazla kombinasyonun oluşturularak fertilite tahminine ve ilişkilendirilmesine gidilmesi gerektiği, yüksek ve düşük fertiliteye sahip boğalarda da ilişkilendirmeler ve korelasyonların yapılarak, boğalar arasında oluşan bu ilişki ve farklılıkların nasıl ve hangi yolaklar ile oluştuğuna dair çalışmalar yapılması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the fertility ability and spermatological parameters of frozen-thawed bull semen routinely used in artificial insemination applications in the field by analyzing them under laboratory conditions.  Frozen-thawed ejaculates (straws) produced from 5 different imported Holstein bulls, each containing 5 different collection dates, were used in the study. Artificial insemination was performed with bull semens in a total of 175 head of cows, 35 from each bull, in Burdur / Yeşilova Center and villages. Bull semens used in artificial insemination was analyzed for motility, plasma membrane integrity (PMAI), viability, lipid peroxidation level and mitochondrial oxidative stress. Pregnancy status of the animals was evaluated by determining the ultrasound examination at 60 days after insemination.  No significant correlations founded between in vitro spermatologic parameters and pregnancy rate (p>0.05). However, a positive correlation was detected between motile results and pregnancy rate results in one bull (p<0.05). While no statistical difference was detected between bulls in terms of motility, viability, and lipid peroxidation level (p>0.05), statistical differences were detected between bulls in terms of PMAI and mitochondrial oxidative stress parameters (p˂0.05). There was no statistical difference between bulls in terms of pregnancy rates (p>0.05). When spermatologic parameters were evaluated among themselves, positive correlations were found between motility with PMAI and viability; positive correlations were found between PMAI with viability and lipid peroxidation level; negative correlations were found between mitochondrial oxidative stress with viability and lipid peroxidation level; and positive correlations were found between viability and lipid peroxidation level (p˂0.05). As a result, it is seen that the organelles and structures that make up the cell maintain metabolic activities in close relation with each other. In addition to correlating single spermatological parameters, it is thought that more than one combination should be created for multiple regression analyses to predict and correlate fertility, associations and correlations should be made in bulls with high and low fertility, and studies should be carried out on how and through which pathways these relationships and differences between bulls are formed.