Amerikan Kız Kolejinde din eğitimi ve müslüman mezunların faaliyetleri (1871-1923)
Religious education at the American College for Girls at constantinople and muslim graduates activities
Yazar: KERİYME AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. AYŞE ZİŞAN FURAT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Amerikan Kız Koleji = American College for Girls ; Din eğitimi = Religious education ; Misyonerlik faaliyetleri = Missionary activities

Özet:
Bu araştırma 19. yüzyılda İstanbul'da kurulan Amerikan Kız Kolejinin; Osmanlı kız eğitimi içerisindeki yeri, kurum yapısı, din eğitimi, eğitim öğretim programı ve Türk mezunlarının faaliyetlerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Tarihsel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada; Osmanlı devlet ve maârif salnameleri, koleje ait arşiv belgeleri ana kaynak olarak kullanılmıştır. Amerikan Kız Kolejinin aynı dönemde devlet tarafından açılmış kız okulları içerisindeki yerinin ortaya konması ve mukayesesi adına, birinci bölümde İstanbul'da orta öğretim düzeyinde eğitim veren devlet kız okulları değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Maârif-i Umûmiye Nizamnâmesi'ne göre özel okullar kategorisinde olan Amerikan Kız Kolejindeki eğitim öğretim faaliyetlerinin anlaşılması için kolejin tarihi, müfredatı, öğrencileri, öğretim kadrosu ve din eğitimi yaklaşımı incelenmiştir. Koleje alternatif olabilecek kız okulları (kız rüşdiyeleri, kız sanayi mektepleri, inas idadileri, inas sultanileri, Dârülmuallimât) ve Amerikan Kız Koleji değerlendirildikten sonra üçüncü bölümde; kolejden mezun Türk öğrencilerin hayatları ve mezuniyetleri sonrasındaki faaliyetleri ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda Amerikan Kız Kolejinin devlet tarafından açılan kız okullarından farklılaştığı noktalar tespit edilmiştir. Kolejin, İstanbul'da yabancı dilde üst düzey eğitim veren, pek çok milletten öğrenciyi çatısı altında toplamış bir kurum olarak faaliyet gösterdiği, bununla birlikte kuruluşundan Cumhuriyet'e kadarki dönemde yapısında din eğitimine yer verdiği ve misyoner kimliğini muhafaza ettiği görülmüştür. Kolejden mezun Türk öğrenciler; farklı meslek dallarında topluma hizmet vermiş, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde pek çok konuda öncü isimlerden olmuştur. Ayrıca mezunların ülke içerisinde ve yurtdışında çeşitli çalışmalarda bulunmuş nitelikli kimseler oldukları sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research is based on the American College for Girls at Constantinople, which was established in Istanbul in the 19th century; ıt aimed to reveal its place in Ottoman girls' education, its institutional structure, religious education, education program and the activities of graduate Turkish students. I used historical research method in this work and main sources were college archives and Ottoman state and education annuals. In order to compare American College for Girls at Constantinople and state schools I examined girls' schools in Istanbul for intermediate education in the first section. In the second section I examined the history, curriculum, students, teaching staff and views on religious education of ACG that qualify as private school according to regulations of maârif-i umûmiye (ministry of public education) in order to understand the school's education activities. After I comparatively examined the American College for Girls at Constantinople and schools that can be alternative to it, in the third section I demonstrated the lives, publications and activities of Turkish ACG graduate's after they graduated. In conclusion I determined some points in which ACG and state schools differ. ACG is an institution that gave higher education in foreign languages and managed to gather many students from different backgrounds under its roof though until the founding of Republic of Turkey ACG have not lost its missionary identity and resumed giving a religious education. Turkish graduates of the ACG have served the public in many different areas, pioneered in many fields in Ottoman and Republic times, worked in the their homeland and foreign lands and it is determined that they have been qualified and good-natured people.