Yangın sonrası doğal gençleşen genç kızılçam meşcerelerinin toprak üstü biyokütle ve karbon depolama kapasitelerinin belirlenmesi: Antalya-Gazipaşa örneği
Determination of above ground biomass and carbon storage capacities of post-fire juvenile brutian pine stands: Antalya-Gazi̇paşa case study
Yazar: AHMET ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH ÖZDEMİR ; PROF. DR. ENDER MAKİNECİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Biyokütle = Biomass

Özet:
Bu çalışmada yangın sonrası doğal gençleştirme ile alana gelen genç kızılçam meşcerelerin biyokütle ve karbon depolama kapasitelerinin belirlenerek, yangın öncesinde alanda bulunan meşcere ile karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Antalya-Gazipaşa Orman İşletme Müdürlüğü sınırları içerisinde yayılış gösteren ve 2013 yılında meydanan gelen orman yangını sonrası doğal gençleştirme ile oluşturulan 177,3 ha büyüklüğündeki genç kızılçam meşcereleri çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu amaçla 10m x10m büyüklüğünde 20 adet örnek alan ve bu alanlardan farklı dip çap ve boy değerlerine sahip toplam 40 adet örnek ağaç yıkıcı örnekleme ile örneklenmiştir. Ağaç bileşenlerinin biyokütle ve karbon miktarları iki yöntem ile tahmin edilmiştir. Doğrudan yöntemde her bileşen için ağaç değişkenlerinin (dip çap, ağaç boyu) bir fonksiyonu olarak oluşturulan regresyon modellerinden biyokütle ve karbon miktarları tahmin edilmiştir. Tüm bileşenler için geliştirilen biyokütle ve karbon modelleri %86 ile %98 arasında değişen belirtme katsayısı (R2) ve %11,5 ile %25 arasında değişen ortalama mutlak hata oranı (OMH) ile tahminde bulunmuşlardır. Dolaylı yöntemde öncelikle ağaç bileşenlerinin toplam biyokütleye katılım oranları multinomial lojisitik regresyon analizi ile modellenmiş, daha sonra tahmin edilen oranlar kullanılarak bileşenlerin biyokütle miktarları hesaplanmıştır. Bileşenlerin karbon miktarları ise dolaylı yöntemde elde edilen biyokütle değerleri, karbon analizi ile belirlenen ortalama karbon içerikleri ile çarpılarak hesaplanmıştır. İki yöntemle tahmin edilen biyokütle ve karbon değerleri kabuk bileşeni dışındaki tüm bileşenlerde farklı bulunmuş, dolaylı yöntemin ölçülen değerlere daha yakın tahminlerde bulunduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle dolaylı yöntem kullanılarak genç kızılçam meşcerelerinin ortalama 3,82 t/ha ibre, 4,14 t/ha dal, 1,48 t/ha kabuk, 3,90 t/ha gövde ve 13,34 t/ha toplam toprak üstü biyokütlesine sahip olduğu görülmüştür. Aynı yönteme göre, genç kızılçam meşcerelerinde ortalama, 2 t/ha ibrede, 2,06 t/ha dalda, 0,78 t/ha kabukta, 2,04 t/ha gövdede ve 6,88 t/ha toplam toprak üstünde karbon depolanmıştır. Yangın sonrasında alandan çıkarılan dikili gövde hacminden yararlanılarak olgun meşcerenin biyokütle ve karbon depolama miktarı hesaplanmıştır. Genç meşcrenin 6-7 sene gibi kısa bir sürede yangın öncesindeki olgun kızılçam meşceresinin sahip olduğu biyokütle ve karbon miktarının %10'nu geri kazandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was aimed to determine the biomass and carbon storage capacities of young brutian pine stands that come to the area with natural regeneration after the forest fire and compare them with the stand in the area before the forest fire. Young brutian pine stands of 177.3 ha, which spread within the borders of Antalya-Gazipaşa Forestry Management Directorate and were created by natural regeneration after the forest fire that occurred in 2013, were selected as the study area. For this purpose, 20 sample areas of 10mx10m size and a total of 40 trees with different bottom diameter and height values from these areas were sampled by destructive sampling. The biomass and carbon amounts of the tree components were estimated by two methods. biomass and carbon amounts were estimated from the regression models created as a function of tree variables (stem base diameter, tree height) for each component in the direct method. The biomass and carbon models were developed for all components estimated with coefficients of determination ranging from 86% to 98% and mean absolute errors ranging from 11.5% to 25%. The contribution ratios of tree components to the total biomass were modeled by multinomial logistic regression analysis, and then the biomass amounts of the components were calculated using the estimated ratios in the indirect method. The biomass and carbon values estimated by the two methods were found to be different in all components except the bark component, and it was determined that the indirect method made closer estimations to the measured values. Therefore, young brutian pine stands have an average of 3.82 t/ha needle, 4.14 t/ha branch, 1.48 t/ha bark, 3.90 t/ha stem and 13.34 t/ha total above-ground biomass was found to be using the indirect method. According to the same method, an average of 2 t/ha of needle, 2.06 t/ha of branches, 0.78 t/ha of bark, 2.04 t/ha of stem and 6.88 t/ha of total above-ground carbon were stored in young brutian pine stands. The biomass and carbon storage amount of the mature stand was calculated by using the standing stem volume removed from the area after the forest fire. It was concluded that young stands regained 10% of the biomass and carbon content of the mature brutian pine stands before the forest fire in a short period of 6-7 years.