2000 yılı sonrası 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinler üzerine içerik incelemesi (Konu-tema-mesaj)
Content analysis on texts in 8th grade Turkish language textbooks after 2000 (Subject-theme-message)
Yazar: SİNAN BÜYÜKHELLAÇ
Danışman: PROF. DR. BİLAL KIRIMLI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Bu çalışmada, 1999-2022 yılları arasında kullanılan 8. sınıf Türkçe ders kitabı içeriklerinin 2000'li yıllarla birlikte yerel ve küresel ölçekte yaşanan gelişmeler bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın kuramsal çerçevesinde öncelikli olarak insanlığın ve ülkenin yeni yüzyıldaki görünümü betimlenmeye çalışılmış, ardından metinlere yönelik içerik incelemesinin felsefi ve metodolojik çerçevesi ortaya konulmuştur.
Çeşitli olgu ve kavramların ders kitaplarındaki dağılımının zaman aralığı gözetilerek incelendiği bu çalışmada nitel araştırma yöntem ve araçlarından yararlanılmıştır. Doküman incelemesi tekniğinin kullanıldığı veri toplama sürecinde 1999-2022 yılları arasında 8. sınıf seviyesinde kullanılan Millî Eğitim Bakanlığınca yayımlanmış 6 ders kitabı incelenmiş ve 207'si farklı toplam 256 metin elde edilmiştir. Metinlere yönelik içerik analizinde konu, tema ve ana fikir tespitlerinin yapılmasının ardından metinlerde hâkim olan düşünce yapıları ve felsefi anlayışlar irdelenmiş; metinler aracılığıyla inşa edilen değer ve düşünce dünyasının genel hatlarıyla betimlenmesine çalışılmıştır.
Araştırma sonuçları 2006 sonrasında kullanılmaya başlanan tematik yaklaşımın kitapların konu ve tema çeşitliliği üzerinde önemli bir kısıtlama yarattığına işaret etmektedir. Ayrıca sosyal ve kültürel ihtiyaçlar gözetilerek hazırlanan ders kitaplarının belirli düşünce kalıplarını aktaracak bir araç olarak da görüldüğü anlaşılmaktadır. Bu bağlamda dönem içerisinde yaşanan değişimlerin ders kitapları aracılığıyla inşa edilen değer ve düşünce dünyasının genel yapısı üzerinde çeşitli etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Çalışma sonunda 1999 ve 2022 yılları arasında kullanılan kitapların muhtevasıyla ilgili değerlendirmeler yapılmış ve ders kitaplarının içeriğine yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Türkçe ders kitapları, 8. sınıf, içerik incelemesi, 2000 sonrası

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the content of the 8th grade Turkish language textbooks used between 1999-2022 in the context of local and global developments in the 2000s. In the theoretical framework of the research, firstly, the appearance of humanity and the country in the new century was tried to be described, then the philosophical and methodological framework of the content analysis for the texts was revealed.
Qualitative research methods and tools were utilized in this study which the distribution of various phenomena and concepts in textbooks was examined by considering the time interval. In the data collection process which the document analysis technique was used, 6 textbooks published by the Ministry of National Education and used at the 8th grade between 1999-2022, were examined; and a total of 256 texts, 207 of which were different, were obtained. In the content analysis for the texts; the structures of thoughts and philosophical understandings prevailing in the texts were examined by determining the subjects, themes and main ideas. Then the world of values and ideas established through the texts has been tried to be described in general terms.
The results of the research indicate that the thematic approach, which started to be used after 2006, has created a significant limitation on the subject and theme diversity of the books. In addition, it is understood that the textbooks prepared by considering social and cultural needs are also seen as a tool to convey specific patterns of thought. In this context, it has been determined that the changes experienced during the period have various effects on the general structure of world of the values and ideas constructed through the textbooks. At the end of the study, evaluations were made about the content of the books used between 1999 and 2022, and various suggestions were presented regarding the content of the textbooks. 
Keywords: Turkish language textbooks, 8th grade, content analysis, after 2000's