6.sınıf fen bilimleri dersinde eleştirel düşünme ile desteklenen etkinliklerin uygulanması: Bir eylem araştırması
Implementation of activities supported by critical thinking in the 6th-grade science course: An action research
Yazar: SEDA BAŞOĞLU
Danışman: DOÇ. ŞİRİN İLKÖRÜCÜ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim stratejileri = Training strategies ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Pandemiler = Pandemics ; Uzaktan eğitim = Distance education

Özet:
Bu çalışmada, 6. Sınıfta Fen Bilimleri dersinde eleştirel düşünme ile desteklenen
etkinliklerin uygulanma sürecini ve bu sürecin öğrencilerdeki eleştirel düşünme bağlamında
etkisini gözlemlemek, öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinde ailelerinin etkisini
betimlemek ve uygulamaya katılan öğrencilerin görüşlerini almak amaçlanmıştır. Araştırma
2020-2021 eğitim/öğretim yılı bahar dönemi süresince Bursa Osmangazi'de bulunan
araştırmacını halen görev yapmakta olduğu bir devlet ortaokulunda Covid-19 Pandemi
nedeniyle uzaktan eğitim aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu bu
ortaokulda öğrenim gören dokuz öğrenci oluşturmuştur. Çalışma nitel araştırma deseniyle
yürütülmüştür. Çalışma doğrultusunda beş alt problem belirlenmiştir. Çalışmanın verileri;
Eylem planlarının uygulanması sırasında alınan ses kayıtları, yarı yapılandırılmış ilk ve son
görüşmelerin ses kayıtları, 29 öğrenciye uygulanan Öğrenci Tanıma Formu, yarı
yapılandırılmış öğrenci günlükleri ve araştırmacı günlüklerinden elde edilmiştir. Elde edilen
veriler içerik analiz ve betimsel analiz ile değerlendirilmiş, araştırmada eylem araştırması
deseni kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, birinci alt probleme yönelik 6. sınıf öğrencilerinin eleştirel
düşünme bağlamında ön bilgi ve durumlarına göre eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesi gerektiği görülmüştür. İkinci alt probleme yönelik, çevresel faktörlerden ailenin öğrencilerin
eleştirel düşünme becerilerinde yönlendirici olduğu görülmüştür. Üçüncü alt probleme yönelik,
eleştirel düşünme ile desteklenen eylem planlarının öğrencilerin eleştirel düşünmeye karşı
olumlu tutum geliştirmelerinde ve eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesinde etkili
olduğu görülmüştür. Dördüncü alt probleme yönelik, her öğrencinin uygulama öncesindeki
durumlarına göre eleştirel düşünme becerilerinde gelişim gözlenmiştir. Beşinci alt probleme
yönelik, bazı öğrencilerin bazı çalışmaları zor bulmalarına rağmen genel olarak keyif aldıkları,
ilginç ve faydalı buldukları; çalışma ile ilgili olumlu yaklaşımda bulundukları görülmüştür.

Abstract:
In this study, it was aimed to observe the implementation process of activities
supported by critical thinking in the 6th grade Science course and the effect of this process in
the context of critical thinking on students, to describe the effect of their families on students'
critical thinking skills, and to get the opinions of the students participating in the practice. The
research was carried out through distance education due to the Covid-19 Pandemic in a state
secondary school where the researcher is still working in Bursa Osmangazi during the spring
semester of the 2020-2021 academic year. The study group of the research consisted of 9
students studying in this secondary school. The study was carried out with a qualitative research
design. Five sub-problems were determined in line with the study. The data of the study; Audio
recordings taken during the implementation of the action plans, audio recordings of semistructured first and last interviews, Student Identification Form applied to 29 students, semistructured student diaries and researcher diaries were obtained. The data obtained were
evaluated with content analysis and descriptive analysis, and the action research design was
used in the research.
According to the results of the research, it was seen that the 6th grade students' critical
thinking skills should be developed according to their prior knowledge and status in the context
of critical thinking for the first sub-problem. Regarding the second sub-problem, it was that the family, one of the environmental factors, was a directive in the students' critical thinking
skills. Action plans for the third sub-problem, supported by critical thinking, were found to be
effective in developing positive attitudes towards critical thinking and improving critical
thinking skills. For the fourth sub-problem, improvement was observed in the critical thinking
skills of each student, according to their situation before the application. For the fifth subproblem, although some students found some studies difficult, they generally enjoyed, found it
interesting and useful; It was seen that they had a positive approach to the study.