Hibrit zoysia (Z. japonica X Z. pasifica) hatlarının çim performanslarının ve yeşil alanlara uygunluğunun belirlenmesi
Evaluation of hybrid zoysiagrass (Z. japonica X Z. pasifica) for their turfgrass performance and suitability for green spaces
Yazar: DAMLA IRKÖRÜCÜ
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL SEVER MUTLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Zoysia çimi Japonya, Çin ve Kore'de doğal olarak yetişen çok yıllık, sıcak iklim çim bitkisidir. Gölge ve yarı gölge koşullara toleransı yüksek olan Zoysia çimi düşük bakım isteği ile dikkat çekmektedir. Ancak yavaş tesis olma özelliği yeşil alanlarda yaygın kullanımını kısıtlamaktadır. Z. japonica, Z. pasifica ve Z. matrella zoysia cinsi içinde çim bitkisi olarak kullanılan ve önem arzeden üç türdür. Z. japonica en hızlı tesis olan zoysia çimidir ancak kaba çim dokusu arzu edilmez.  Z. pasifica ise ince tekstürü ve yoğun çim dokusu ile en yüksek çim kalitesini oluşturur,  ancak oldukça yavaş tesis olma hızına sahiptir.  Söz konusu iki tür arasında yapılan melezleme ile her türün üstün özelliklerini bir araya toplayan çeşitler geliştirilmek istenmektedir.  Bu çalışmanın amacı, türler arası melezleme ile geliştirilmiş bazı hibrit zoysia hatlarının Akdeniz iklim koşullarında çim performanslarının ve yeşil alanlarda kullanım olanaklarının belirlenmesidir.  Bu kapsamda Z. japonica 'Meyer' ve Güney Kore orinli 'Z. pasifica' arasında türler arası melezleme ile elde edilmiş hibrit zoysia hatları kullanılmıştır. Geliştirilen hibrit bireyler çim karakteristikleri açıdan fenotipik ön seleksiyondan geçirilmiş ve 122 adedi seçilmiştir.  Seçilen hibritler vejetatif olarak çoğaltılmış ve ebeveynler ve ticari çeşit 'Zenith' ile birlikte araziye aktarılmıştır.  Çimler alanda tesis olduktan sonra çim parsellerine 8 Ağustos -29 Ağustos 2017 tarihleri arası 20 gün kuraklık stresi uygulanarak kuraklık toleransları belirlenmiştir.  Ardından normal sulama rejimine başlanarak hibrit hatların kendilerini yenileme yetenekleri belirlenmiştir. Hibrit Zoysia hatlarının arazi koşullarında tesis olma hızları ve genel çim karakteristikleri belirlenmiştir. Tesis olma hızı, genel çim kalitesi ve rengi, yaprak tekstürü, çim yoğunluğu ve kuraklık dayanımı açısından hibrit hatlar arasında çok geniş bir varyasyon olduğu görülmüştür. Dikimden 10 ay sonra hibrit hatların %80'inin alanı %100 kapattığı görülmüştür. Çalışmada kontrol olarak kullanılan ticari 'Zenith' çeşitinden alanda daha hızlı tesis olan,  kuraklık dayanımı daha yüksek, kışın yeşil rengini daha iyi koruyan ve yüksek çim kalitesine sahip hibrit zoysia hatları belirlenmiştir.  Bu hatlar kurağa dayanıklı, daha yüksek adaptasyon yeteneğine ve çim kalitesine sahip yeşil alanlarda kullanıma uygun çeşit adaylarının geliştirilmesinde kullanılabilir.

Abstract:
Zoysiagrass is a perennial warm-season turfgrass, native to Japan, China and Korea. Zoysia is a low-maintanence turfgrass with good tolerance to shade and partial shade areas. However, slow establishment rate of the Zoysiagrass limits its use as turfgrass. Z. japonica, Z. pasifica and Z. matrella are three species of Zoysia utilized for turfgrass purposes. Z. japonica establishes faster than other two zoysiagrasses but has a course structure. Z. pacifica, however, possesses best turf quality with very fine leaf texture and high turf density, but establishes rather very slowly. The idea is to combine the superior charecteristics of two species via interspesific hybridization. The aim of this study was to evaluate hybrid zoysiagrasses for their turfgrass performance and suitability for green spaces under Mediterranean environment. The hybrids developed through interspecific hybridization of Z. japonica 'Meyer' with Z. pacifica genotype originated from South Korea were used in this study. The hybrids were preselected in the pots first, and then 122 of them were propagated and transplanted into the field along with parental plants and commercial check 'Zenith'. Fully established plots were exposed to drought stress for three weeks from August 8th to 29th, 2017 to determine drought response of the hybrids. Then, irrigation was resumed to measure recuperation ability of them. Establisment rates and turfgrass characteristics such as turfgrass color, quality, leaf texture, density of the hybrids were evaluated under fiels conditions. Eighty percent of the hybrids reached full coverage of the plots ten months post-transplanting. Compared to commercial check 'Zenith', the superior hybrids for establishment, drought tolerance, winter color retention, and turfgrass quality were determined. The selected hybrids may be used to develop zoysiagrass cultivars with superior drought tolerant, quality, adaptation for greens.