Sürdürülebilir kentsel tasarım kriterleri çerçevesinde akıllı yerleşimlerin mekansal ve ekolojik parametreler açısından irdelenmesine yönelik bir yaklaşım
In the context of sustainable urban design criteria an approach to the evaluation of smart cities for spatial and ecological parameters
Yazar: PINAR DEMİREL ETLİ
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN TUTAL
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Doğal kaynakların giderek azalması, insan ihtiyaçlarının ve tüketimin artması nedeniyle sürdürülebilir kentsel planlama ve mimari tasarımlar kaçınılmaz hale gelmiştir. Özellikle 20. yüzyılda kentleşmenin insan ve doğa üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak için pek çok yeni kent girişimi ve planlama yaklaşımı ortaya çıkmıştır. Akıllı kent kavramı, bu gelişmelere paralel olarak teknolojiyi kentsel altyapıda kullarak kentlerin doğa ve insan için maksimum verimlilikte yeniden yapılandırılması düşüncesiyle ortaya çıkmıştır. Son yıllarda yeni bir kentsel paradigma olarak dünya gündeminde yer alan akıllı kentin öncelikli hedefi, kentlerin enerji tasarrufu ve teknoloji kullanımına odaklanılarak yeniden ele alınmasıdır. Daha kapsamlı olarak ele alındığında akıllı kent, kentlerin yapılı çevresinin geleneksel ve modern iletişim teknolojileri altyapısıyla donatılması, kaynakların akıllı yönetilmesi, sürdürülebilir ekonomik büyüme ve yüksek yaşam standardının katılımcı bir yönetimle birlikte yürütülmesi idealini benimseyen bir yerleşim modelidir.
Bu çalışmada akıllı kentin tanımı, nitelikleri, ilkeleri, avantajları, dezavantajları ve sınırlılıkları tartışılmıştır. Dünyadaki akıllı kent uygulamalarına ve Türkiye'deki münferit çalışmalara yer verilmiştir. Literatür analizi ve alan araştırmasından elde edilen bulgular neticesinde "Akıllı Kent Planlama ve Tasarım Kriterleri" belirlenmiştir. Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi ile yurtdışından ve Türkiye'den seçilen 20 akıllı kent uzmanı tarafından karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve önem derecesine göre ağırlıklandırılmıştır. Ağırlık oranları belirlenen tasarım kriterleri ile "Akıllı Kent Planlama ve Tasarım Kriterleri Değerlendirme Matrisi" oluşturulmuştur. Matris, hiyerarşik olarak sıralanan kriterler, alt kriterler, ölçüm araçları ve değerlendirme yöntemi gösterge panelleri ile sunulmuştur. Matris derinlemesine ele alınan Kazan (Tataristan), Songdo (Güney Kore) Fujisawa (Japonya), Singapur ve Freiburg (Almanya) kentlerindeki akıllı yerleşimlerde sınanmıştır. Çalışmada akıllı kentlerin enerji tasarrufu ve sürdürülebilir gelişme açısından önemli katkı sağladığı varsayımıyla hareket edilmiştir. Kentlerin mevcut durumunun analizinde ve iyileştirilmesinde kullanılabilecek bir akıllı kent değerlendirme yaklaşımı sunulmuştur.

Abstract:
Due to dramatic decrease in natural resources and the increase in human needs and consumption, urban planning and architectural designs for the sustainable future have become inevitable. Many new urban initiatives and planning approaches have emerged to reduce the negative effects of urbanization on human and nature during the 20th century. Correspondingly, the concept of smart city emerged with the idea of restructuring cities with maximum efficiency by using technology in urban infrastructure for nature and human. The smart city is a new urban paradigm and its primary objective is to take energy savings and use of technology of cities into a consideration. In a more comprehensive definition, the smart city is a residential model that embraces the city's built environment with a traditional and modern communication technology infrastructure, intelligent management of resources, sustainable economic growth and a high standard of living with participatory management.
In this study, the definition, characteristics, principles, advantages, disadvantages and limitations of the smart city are discussed. Smart city applications from individual studies are mentioned both in Turkey and in the World. Smart City Planning and Design Criteria have been established with the findings of literature analysis and field research. The criteria are set and weighted according to the evaluation of 20 experts who specialize in smart city concept through the Analytic Hierarchy Process (AHP). Smart City Planning and Design Criteria Evaluation Matrix is established with the design criteria weight ratios that were calculated by using AHP. The criteria, sub-criteria, measurement tools and evaluation method indicator panels are presented. The matrix has been tested in these smart cities; Kazan (Tataristan), Songdo (South Korea) Fujisawa (Japan), Singapore, and Freiburg (Germany). The study is based on the assumption that smart cities make a significant contribution to energy saving and sustainable development. A smart city assessment method is presented which can be used in the analysis and improvement of the current situation of cities for developing countries.