Güvercinlerde (Columba livia) Microsporidia türlerinin prevalansinin araştirilmasi
Investigation of the prevalence of Microsporidia species in pigeons (Columba livia)
Yazar: HAKAN TÜFEK
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN ÖZKAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Hastalıklara bağlı ölümlerin önemli bir kısmı, gelir düzeyi düşük ülkelerde 15 yaş altı çocuklarda özellikle fekal-oral yolla bulaşan hastalık nedenli, gelir düzeyi yüksek ülkelerde ise 70 yaş üstü bireylerde bulaşıcı olmayan hastalıklar nedeni ile gerçekleşmektedir.
Microsporidia enfeksiyonları, ekonomik önemi olan hayvanlarda, yetersiz beslenen, immun sistemi baskılanmış veya immun yetmezliği olan ve bağışıklığı yeterli ve sağlıklı kişilerde enfeksiyon oluşturabilen; hatta yaşamı tehtid eden hastalık tablolarına neden olabilmektedir. Bununla birlikte, bağışıklığı baskılanmış insanlarda görülen en yaygın enfeksiyonlardan biridir.
Microsporidialar aynı zamanda böceklerin birincil patojenlerinin önemli bir kısmını oluşturur. Ekonomik açıdan dikkate değer bazı yararlı ve zararlı türler üzerinde önemli etkileri vardır.
Güvercinlerin, insanlar ve doğadaki diğer canlılar arasındaki temasının olası sonuçları dikkate alındığında, Columbidae ailesinin türlerini de etkileyen hastalıkların epidemiyolojisi ve seyri hakkındaki bilgileri genişletmenin önemi daha da artmaktadır.
Bu doktora tez çalışmasında, sağlıklı görünümlü farklı yaş, cinsiyet ve ırklardaki güvercinlerde insanlardan en sık izole edilen Microsporidia türlerinin moleküler olarak araştırılması gerçekleştirilmiştir. Enfeksiyona yol açan türlerinin belirlenmesi amacıyla elde ettiğimiz veriler İzmir, Ankara, Çankırı ve Zonguldak illerinde, çocukların ve ileri yaşlı bireylerin sıklıkla vakit geçirdiği, içinde çocuk oyun alanlarının da olduğu parklar, semt pazarları, cami avlusu, İzmir saat kulesinin de olduğu tören alanı ve turistik amaçlara hizmet eden simgesel alanlardır. Bu çalışma güvercinlerde microsporidia enfeksiyonları üzerine Türkiye'deki ilk moleküler veriler sağlanmış olup, Microsporidia spp.'nin araştırma bölgelerindeki zoonotik risk potansiyeli hakkında bilimsel veriler elde edilmiştir.
Dışkı örneklerinden elde edilen DNA'nın, insanları enfekte eden en yaygın Microsporidialara özel primerlerle amplifikasyonu, taranan 161 güvercinin 83'ünde (%51,55) microsporidial DNA'nın varlığını doğrulamamıza olanak sağlamıştır. 83 pozitif örnekten dizilim için laboratuvara gönderilen 20' sinden 18 sekiz farklı dizi için GenBank erişim numarası alınmıştır. Dizilimi yapılan örneklerin tümü, insan patojenleri de olan Enterocytozoon bieneusi ve Encephalitozoon hellem dizileriyle aynı veya çok benzer diziler göstermiştir. Analizler sonucunda, Ankara ilinde 42 örnekten 16 (%38,09), İzmir ilinde 50 örnekten 27 (%54), Çankırı ilinde 34 örnekten 20 (%58,82) ve Zonguldak ilinde 35 örnekten 20 (%57.14) adedi Microsporidia spp. yönünden pozitif olarak değerlendirilmiştir.
Yaptığımız çalışmanın, ülkemizde doğal ortamda yaşayan güvercinlerde ilk verileri sağlaması ve microsporidiosise karşı korunma ve kontrol önlemlerinin geliştirilmesi açısından bundan sonra yapılacak çalışmalara ışık tutacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
A significant portion of disease-related deaths in low-income countries occurs in children under the age of 15, particularly due to diseases transmitted via the fecal-oral route. In contrast, in high-income countries, non-communicable diseases are the leading cause of death among individuals over 70 years old. Microsporidia infections can affect economically important animals, malnourished individuals, those with suppressed or compromised immune systems, and even healthy individuals with adequate immunity, potentially leading to life-threatening conditions. Moreover, microsporidia are among the most common infections observed in immunocompromised individuals.
Microsporidia are also primary pathogens in insects, significantly impacting various economically important beneficial and harmful species. Considering the potential consequences of interactions between pigeons, commercial poultry, humans, and other wildlife, expanding our knowledge on the epidemiology and progression of diseases affecting species within the Columbidae family becomes increasingly important.
This doctoral dissertation aimed to investigate the molecular presence of Microsporidia species most frequently isolated from humans in apparently healthy pigeons of different ages, genders, and breeds. The data were collected from İzmir, Ankara, Çankırı, and Zonguldak provinces, specifically from locations such as parks with playgrounds, neighborhood markets, mosque courtyards, the ceremonial area around the İzmir Clock Tower, and iconic areas serving touristic purposes. This study provides the first molecular data on microsporidia infections in pigeons in Turkey and offers scientific insights into the zoonotic risk potential of Microsporidia spp. in the research regions.
The amplification of DNA obtained from fecal samples using primers specific to the most common human-infecting microsporidia allowed us to confirm the presence of microsporidial DNA in 83 out of 161 pigeons (51.55%). GenBank accession numbers were obtained for 18 different sequences from 20 of the 83 positive samples sent to the laboratory for sequencing. All sequenced samples showed identical or highly similar sequences to Enterocytozoon bieneusi and Encephalitozoon hellem, which are also human pathogens. Analysis results indicated that 16 out of 42 samples from Ankara (38.09%), 27 out of 50 samples from İzmir (54%), 20 out of 34 samples from Çankırı (58.82%), and 20 out of 35 samples from Zonguldak (57.14%) were positive for Microsporidia spp.
We believe that our study, providing the first data on pigeons living in natural environments in our country, will shed light on future research for the development of prevention and control measures against microsporidiosis.