Türkiye'de döviz kuru, enflasyon ve faiz oranı ilişkisi: Nedensellik analizi
The relationship between exchange rate, inflation, and interest rate in Turkey: Causality analysis
Yazar: ZOZAN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. SELİM DEMEZ
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülkemizde son zamanlarda yabancı paranın Türk Lirası karşısında değerlenmesi,
döviz kurları ve fiyatlar genel seviyesini yükseltmiştir. Bu yükselişi dengelemek için faiz
oranlarıyla döviz kuru ve fiyatlar genel seviyesi kontrol edilmeye çalışılmıştır. Döviz
kurlarındaki değişimler, Türkiye gibi gelişmekte olan ve dışa açık ülkelerde dış ticaret ve
enflasyon olmak üzere birçok değişkeni etkilemektedir. Bu değişkenler arasındaki ilişki,
ekonomi politikalarının belirlenmesinde ve etkinliğinde oynadığı rol sebebiyle ekonomik
ve politik olarak önem arz etmektedir. Bundan dolayı enflasyon, faiz oranı ve döviz
kurunun istikrarının sağlanması para ve maliye politikasının önemli amaçlarındandır. Bu
çalışma enflasyon, faiz oranı ve döviz kuru ilişkisini araştırmayı ve bu değişkenler
arasındaki etkileşimi anlamaya ve Türkiye ekonomisi için güncel konulardan biri olması
sebebiyle literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde enflasyon, faiz oranı ve döviz kuru ilişkisi
incelenerek bu değişkenlerin birbiriyle olan etkileşimini anlamaya yönelik bir araştırma
amaçlanmıştır. Türkiye'de 2004– 2024 tarihleri arasında aylık veriler kullanılarak
enflasyon, faiz oranı ve döviz kurunun ekonomik istikrar üzerindeki etkileri, politika
yapıcılarının karar süreçlerindeki rolü ve Türkiye ekonomisinde enflasyon, faiz oranı ve
döviz kuru ilişkileri analiz edilmiştir. Çalışmada Fourier Toda ve Yamamoto ve Fourier
Granger nedensellik testleri kullanılmıştır. Test sonuçlarına göre enflasyonla döviz kuru
arasında çift yönlü, faiz oranından döviz kuruna doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi
tespit edilmiştir. Ayrıca enflasyon ile faiz oranı arasında herhangi bir nedensellik ilişkisine
rastlanamamıştır.

Abstract:
The recent foreign currencies against the Turkish Lira in Turkey has increased the
exchange rates and the general level of prices. In order to stabilize this rise, interest rates
have been used to control the exchange rate and the general level of prices. Changes in
exchange rates affect many variables, including foreign trade and inflation in developing
and open countries like Turkey. The relationship between these variables is economically
and politically important because of the role it plays in the determination and effectiveness
of economic policies. Therefore, ensuring the stability of inflation, interest rate and
exchange rate is the main objective of monetary policy.. This study aims to investigate the
relationship between inflation, interest rate and exchange rate and to understand the
interaction between these variables and to contribute to the literature as it is one of the
current issues for the Turkish economy.
In this study, an analysis of the relationship between inflation, interest rate and
exchange rate in the Turkish economy is aimed at understanding the interaction of these
variables with each other. The effects of inflation, interest rate and foreign exchange on
economic stability, the role of policy makers in the decision-making process of Turkey's
economy, and the relationship between inflation, interest rate and foreign exchange have
been analyzed using monthly data from 2004 to 2024. The Fourier Toda-Yamamoto and
Fourier Granger causality tests were employed in the analysis.According to the test
results:A bidirectional causality relationship was found between inflation and the exchange
rate. A unidirectional causality relationship was identified from the interest rate to the
exchange rate.No causality relationship was detected between inflation and the interest
rate.
Keywords: Inflation, Interest Rate, Exchange Rate.