Tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinde sigara kullanım sıklığı ve ilişkili faktörlerin incelenmesi: giresun üniversitesi örneği
Prevalence of smoking and associated factors among final-year medical students: The case of giresun university
Yazar: KAAN SARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESLİŞAH GÜREL KÖKSAL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİH ŞABAN ŞİMŞEK
Sağlık Bakanlığı / Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Sigara = Cigarette ; Tütün kullanımı bozuklukları = Tobacco use disorder ; Tıp öğrencileri = Medicine students

Özet:
Giriş ve Amaç: Tıp fakültesi öğrencileri arasında tütün kullanımı dünya genelinde yaygındır. Her beş öğrenciden birinin sigara kullandığı tahmin edilmektedir. Diğer öğrencilere kıyasla, tıp fakültesi öğrencilerinde sigara içme konusunda farklı eğilimler tespit edilmiştir. Bununla birlikte, öğrencilerde sigara kullanım sıklığı ve ilişkili faktörler bir toplumdan diğerine önemli ölçüde değişmektedir. Sigara içmeyen hekimlerin sigara bırakmayı teşvik etmede daha etkili olduğunu gösteren kanıtlar vardır. Bu çalışmanın amacı, tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinde sigara içme sıklığını ve ilişkili faktörleri değerlendirmektir.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Giresun Üniversitesi Tıp Fakültesi son sınıfta okuyan 100 öğrenci dahil edildi. Çalışmaya katılan öğrenciler iki ölçek ve bir form ile sorgulandı: sosyodemografik form, Sigara Karar Verme Denge Ölçeği (SKVDÖ), Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT). Öğrencilerin demografik özellikleri ve sigara ilişkili özellikleri sosyodemografik form ile sorgulandı. SKVDÖ ölçeği sigara içmenin yararları ve zararları alt ölçeklerinden oluşmaktadır. Zarar skoru yüksek olanlar, sigaranın algılanan zararlarına öncelik veren ve sigara bırakma olasılığı daha yüksek olan bireyleri tanımlamaktadır. Bağımlılık düzeyi FNBT ölçeği ile değerlendirilirken, sigarayı bırakmaya yatkın olan bireyler ise SKVDÖ ölçeği ile tanımlandı.

Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 24,3 ± 1,1 yıl (22-29 yıl) idi. %54'ü kadın, %46'sı erkekti. Yaşam alanında sigara içme oranı %56 idi. Aile içinde sigara içme sıklığı %65 idi. Öğrencilerin tamamı tıp fakültesi öncesinde sigaranın zararları hakkında bilgi almıştı. Öğrencielrin çoğunluğu (%95) tıp fakültesinde sigaranın zararları ile ilgili eğitimi, %90'ı sigara bırakma tedavi yöntemleri ile ilgili eğitimi yeterli bulmaktaydı. Öğrencilerin %40'ı sigara kullanmaktaydı. En yaygın sigara içme nedenleri kişisel ve ailevi nedenler (%37,5), merak (%30) ve akran etkisiydi (%22,5). Günde içilen sigara sayısı öğrencilerin %55'inde 10 ila 20 adet arasındaydı. Öğrencilerin yarısı sigaraya tıp fakültesinde başlamıştı. FNBT ölçeği bağımlılık düzeyinin öğrencilerin %72,5'inde (n=29) düşük, %25'inde (n=10) orta ve %2,5'inde (n=1) yüksek olduğunu gösterdi.  Toplam SKVDÖ skoru sigara içen öğrencilerin %85'inde (n=34) negatif, %15'inde (n=6) pozitifti.  Sigara içen öğrenciler arasında, yaşam alanında sigara içen birey öyküsü sıklığı içmeyenlere göre daha fazlaydı (p<0.001). Erkek öğrencilerde (p=0.022), gün içinde daha fazla sigara içenlerde (p=0.024), 6 yıldan uzun süredir sigara içenlerde (p=0.048) SKVDÖ yarar skoru daha yüksekti. Erkek öğrencilerin FNT skoru kadınlardan daha yüksekti (p=0.007). SKVDÖ yarar skoru ile FNBT skoru arasında pozitif bir korelasyon izlendi (p<0.001).

Sonuç: Tıp fakültesi son sınıf öğrencileri arasında sigara içme sıklığı oldukça yüksektir. SKVDÖ ölçeği ile sigara bırakmaya yatkın olduğu saptanan öğrenciler sigara bırakma tedavilerine yönlendirilmelidir. Tıp fakültesinde sigara ile ilgili teorik ve klinik müfredat gözden geçirilmeli ve tıp fakültesinin ilk yıllarından itibaren öğrencilere sunulmalıdır. Sigara bırakma polikliniklerinin arttırılması, danışmanlık hizmetlerine kolay ulaşım ve öğrencilerin yakın çevresinin de müdahale sürecine dahil edilmesi ile sigara kullanım oranları azaltılabilir.

Abstract:
Objectives: Tobacco use among medical students is common worldwide. It is estimated that one in every five student smokes. Compared to other students, different trends in smoking have been identified in medical students. However, the prevalence of smoking among students and associated factors vary considerably from one population to another. There is evidence that non-smoking physicians are more effective in promoting smoking cessation. The aim of this study was to evaluate smoking prevalence and associated factors in final year medical students.

Materials and Methods: The study included 100 students studying in their final year at Giresun University Faculty of Medicine. The students who participated in the study were questioned with two scales and one form: sociodemographic form, Decisional Balance Scale for Smoking (DBSS), Fagerstrom Nicotine Dependence Test (FNBT). Demographic and smoking-related characteristics of the students were questioned with the sociodemographic form.. The DBSS scale consists of the subscales of benefits and harms of smoking. Those with a high harm score define individuals who prioritise the perceived harms of smoking and are more likely to quit smoking. Dependence level was assessed with the FNBT scale, and individuals who were predisposed to quit smoking were defined with the DBSS scale.

Results: The mean age of the students was 24.3 ± 1.1 years (22-29 years). 54% of the participants were female and 46% were male. The rate of smoking in the living area was 56%. The prevalence of smoking in the family was 65%. All of the students had received information about the harms of smoking before medical school. The majority of the participants (95%) found the education about the harms of smoking in medical school adequate, 90% found the education about smoking cessation treatment methods adequate. 40% of the students were current smokers. The most common reasons for smoking were personal and family realtaed reasons (37.5%), curiosity (30%) and peer influence (22.5%). The number of cigarettes per day was between 10 and 20 cigarettes in 55 per cent of the students. Half of the students started smoking in medical school. The FNDT scale showed that the level of addiction was low in 72.5% (n=29), moderate in 25% (n=10) and high in 2.5% (n=1) of the students.  Total DBSS score was negative in 85% (n=34) and positive in 15% (n=6) of the smoking students.  The frequency of smokers in the living area was more common in current smokers than non-smokers (p<0.001). Among smokers, male gender (p=0.022), those who smoke more cigarettes per day (p=0.024), smokers over 6 years (p=0.048) had a higher DBSS benefit score. Male students had higher FNDT scores than females (p=0.007). A positive correlation was observed between DBSS benefit score and FNDT score (p<0.001).

Conclusion: The prevalence of smoking among final year medical students is quite high. Students who are prone to smoking cessation according to the DBSS scale should be directed to smoking cessation treatments. The theoretical and clinical curriculum on smoking in medical school should be reviewed and implemented from the first years of medical school. Smoking rates can be reduced by increasing the number of smoking cessation outpatient clinics, easy access to counselling services and inclusion of students' close environment in the intervention process.