Ekolojik dünya tasarımı: Medya ve reklamcılık endüstrisinde sürdürülebilirliğin temsili ve alımlanması üzerine karşılaştırmalı bir analiz
Ecological world design: A Comparative analysis of the representation and reception of sustainability in the media and advertising industry
Yazar: ESRA AKARSU
Danışman: PROF. DR. SEMA BECERİKLİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Reklamcılık = Advertising ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Tüm insanlığı etkisi altına alan iklim değişikliği, artık önem ve aciliyetinden ötürü iklim krizi olarak adlandırılmaktadır. Aşırı üretim ve tüketim; beraberinde aşırı hava olayları, doğal kaynakların tükenişi, biyoçeşitlilik kaybı, gıda ve enerji krizi ile zorunlu iklim göçleri gibi pek çok sıkıntıyı getirirken, buna bağlı olarak eşitsizliği ve belirsizliği dünya genelinde pekiştirmektedir. İnsan çağında insan kaynaklı tahribattan ve politik iktisadi sistemin hasarlarından az veya çok tüm ülkeler etkilenecektir. Bu nedenle mücadelenin bir parçası olmak, insanı geri dönüşü olmayan bir yola girmekten ve distopik senaryoların tanığı olmaktan kurtaracaktır. Uyum ve azaltım politikaları, regülasyonlar, toplumların farkındalığını yükseltmek için yapılacak yatırımlar ve her türlü bilimsel katkı ayrı bir değer taşımaktadır.
Bu tezin ilk amacı, sürdürülebilirlik mücadelesine anlam katmak ve destek olmaktır. İkinci amacı sürdürülebilirlik temalı dergi reklamları özelinde medya metinleri ile temas eden bireylerin medyayla ilişkilenmesini ve tüketici olarak deneyimlerini incelemektir. Medyanın ekonomi politik yapılanması gerçeği ise bu tartışmada tez temasının dışında bırakılamayacak kadar mühimdir. Bu nedenle tez sürdürülebilirlik, iyilik, fayda, büyüme ve kâr bağlamında diyalektik bir izlek sunmaktadır. Kapsam olarak medya ve reklamcılık endüstrisinde hem sürdürülebilirliğin temsilini hem de dergi reklamlarının izleyici/okuyucu/dinleyici tarafında nasıl alımlandığını kültürel sermaye üzerinden incelemektedir. Bu tezde ilk olarak ekoloji felsefesi, iklim değişikliği, sürdürülebilirlik, insanmerkezcilik ve iletişim tartışması yürütülerek kuramsal çerçeve için iletişim ve sosyoloji literatürünün zenginliğinden yararlanılmaktadır. Hem ana akımdan hem de eleştirel kanattan kuramlara yer verilmektedir. İkinci olarak tezde ekolojik okuryazarlık, yeşil ile nitelenen sürdürülebilirlik terimleri, reklam mecrası olarak dergi, göstergebilimsel çözümlemeye ilişkin kavramlar, çağdaş göstergebilimin öncüleri, alımlama kuramı ve reklamların göstergebilimsel analizi yer almaktadır. Son bölümde ise Ankara ilinde toplam 40 kişi ile yapılan odak grup görüşmeleri verileri MAXQDA yazılımı ile karşılaştırmalı bir biçimde analiz edilmiştir. Tezin bulguları arasında enformasyon çağında olmaktan kaynaklı olarak katılımcıların iklim krizi farkındalıkları ve sorumluluk almayan şirketlere karşı hassasiyetlerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bireyin kendisi, bilim insanları, hükûmetler ve sivil toplum kuruluşları meselenin çözümünde katılımcılara göre önemli bir yer tutmaktadır. Katılımcıların daha iyi bir dünya için konfor alanından ve alışkanlıklarından ödün verme motivasyonlarının yüksek olduğu görülmüştür. Kitle iletişim araçlarının sürece katkı sağlayabileceği, ancak yeterince etkin kullanılmadığı, reklam iletilerinde daha inandırıcı ve yaratıcı olunması ve sürdürülebilirlik iletişiminde şeffaflık/hesap verebilirlik ihtiyacı öne çıkmıştır. Eğitim alanında iklim değişikliği dersinin müfredata eklenmesinin gerekliliği vurgulanmıştır. Sonuç olarak iklim krizinin dününe, bugününe ve yarınına dair bilgi ve fikir sahibi olmanın önemi ile birlikte sorumlu davranmanın bir erdem olarak önemi ve kıymeti ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Climate change, which affects all of humanity, is now referred to as a climate crisis due to its importance and urgency. Overproduction and overconsumption bring with them many problems such as extreme weather events, depletion of natural resources, loss of biodiversity, food and energy crises, and forced climate migration, thereby reinforcing inequality and uncertainty worldwide. In the human era, all countries will be affected to a greater or lesser extent by man-made destruction and damage to the political economic system. Therefore, being a part of the struggle will save people from taking an irreversible path and becoming witnesses of dystopian scenarios. Adaptation and mitigation policies, regulations, investments to raise the awareness of societies and all kinds of scientific contributions are of particular value. The first aim of this thesis is to give significance and support to the struggle for sustainability. The second aim is to examine the relationship of individuals who come into contact with media texts and their experiences as consumers in the context of sustainability-themed magazine advertisements. The fact of the political economy structuring of the media is too substantial to be left out of the thesis theme in this discussion. Therefore, the thesis presents a dialectical path in the context of sustainability, goodness, benefit, growth and profit. In terms of scope, it examines both the representation of sustainability in the media and advertising industry and the reception of magazine advertisements by viewers/readers/listeners through cultural capital. This thesis first discusses the philosophy of ecology, climate change, sustainability, anthropocentrism and communication and draws on the prosperity of the communication and sociology literature for the theoretical framework. Both mainstream and critical theories are included. Secondly, the thesis includes ecological literacy, sustainability terms characterized by green, magazine as an advertising medium, concepts related to semiotic analysis, pioneers of contemporary semiotics, reception theory and semiotic analysis of advertisements. In the last chapter, the data of the focus group interviews conducted with a total of 40 people in Ankara province were analyzed comparatively with MAXQDA software. Among the findings of the thesis, it was determined that due to being in the information age, the participants' awareness of the climate crisis and their sensitivity towards companies that do not take responsibility are high. According to the participants, the individual, scientists, governments and non-governmental organizations have an important place in the solution of the issue. Participants were motivated to compromise their comfort zone and habits for a better world. Mass media can contribute to the process, but they are not used effectively enough, advertising messages should be more convincing and creative, and the need for transparency/accountability in sustainability communication came to the fore. In the field of education, the necessity of adding a climate change course to the curriculum was emphasized. As a result, the importance of having knowledge and ideas about the past, present and future of the climate crisis and the importance and value of acting responsibly as a virtue have emerged.