Bütçe saydamlığı ve yolsuzluk ilişkisi: Ampirik bir değerlendirme
The relationship between budget transparency and corruption: An empirical analysis
Yazar: ELİF HARMANER
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI KEYİFLİ
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Açık Bütçe Endeksi = Open Budget Index ; Bütçe = Budget ; Hesap verebilirlik = Accountability ; Saydamlık = Transparency ; Yolsuzluk = Corruption ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
Şeffaflık, kamu politikalarının esin kaynağı olması gereken bir değer olarak görülmektedir. Özellikle uluslararası kuruluşlar tarafından yolsuzluğu engellemek amacıyla şeffaflık önemli bir kavram haline gelmiştir. Bu yüzden kamu bütçelerinde yolsuzluk özellikle önemlidir. Yolsuzluk, ekonomik gelişmeyi ve kalkınmayı olumsuz bir şekilde etkileyen ve genel kabul görmüş kesin tanımı olmayan önemli bir öğedir. Bu olumsuzluğu önleyebilmek için bütçe saydamlığının etkisinin olduğu vurgulanmaktadır. Bu amaçla bütçe şeffaflığını ölçmek için yapılan açık bütçe anketi hedef odaklı bir anket çalışmasıdır. Bilgi vermek için yerel uzmanlar tarafından yürütülen algılardan ziyade değerlendirmeler Uluslararası Bütçe Ortaklığı (IBP) tarafından gerçekleştirilen açık bütçe anketi yardımıyla, bütçe ülkelerinin şeffaflık düzeyleri, bütçe katılım düzeyleri, hesap verilebilirlik ve bütçe gözetim düzeylerinin ölçüldüğü bir endekstir. 
Bu çalışmanın temel amacı bütçe saydamlığı ve yolsuzluk ilişkisini araştırmaktır. IBP'nin 2006 yılından itibaren her iki yılda bir yayınlamış olduğu raporda 2012-2021 dönemi için verilerine eksiksiz ulaşılabilen 92 ülke seçilmiştir. Bu amaca uygun olarak önce bütçe saydamlığı ve yolsuzluk modellemesine uygun olarak teorik çerçeve oluşturulmuş ve literatür taramasının ardından araştırmaya konu olan ülkeler için bütçe saydamlığı ve yolsuzluğu test etmek üzere ekonometrik bir analiz yapılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, bütçe saydamlığının ele alınan ülke örneklemi için yolsuzluğu iyileştirmede önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Öte yandan, demokratik kurumların varlığı ve hukukun üstünlüğü hesap verilebilirlik açısından önemli unsurlar olduğundan bütçe saydamlığının bu unsurlarla desteklenerek yolsuzlukla mücadele de önemli bir araç olarak kullanılabileceği görülmektedir. 
Bu çalışmanın temel amacı bütçe saydamlığı ve yolsuzluk ilişkisini araştırmaktır. IBP'nin 2006 yılından itibaren her iki yılda bir yayınlamış olduğu raporda 2012-2021 dönemi için verilerine eksiksiz ulaşılabilen 92 ülke seçilmiştir. Bu amaca uygun olarak önce bütçe saydamlığı ve yolsuzluk modellemesine uygun olarak teorik çerçeve oluşturulmuş ve literatür taramasının ardından araştırmaya konu olan ülkeler için bütçe saydamlığı ve yolsuzluğu test etmek üzere ekonometrik bir analiz yapılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, bütçe saydamlığının ele alınan ülke örneklemi için yolsuzluğu iyileştirmede önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Öte yandan, demokratik kurumların varlığı ve hukukun üstünlüğü hesap verilebilirlik açısından önemli unsurlar olduğundan bütçe saydamlığının bu unsurlarla desteklenerek yolsuzlukla mücadele de önemli bir araç olarak kullanılabileceği görülmektedir.

Abstract:
Transparency is seen as a value that should inspire public policies. Especially by international organizations, transparency has become an important concept in order to prevent corruption. That is why in public budgets corruption is particularly important. Corruption is an important element that adversely affects economic development and development and does not have a generally accepted definite definition. It is emphasized that budget transparency has an effect to prevent this negativity. For this purpose, the open budget survey conducted to measure budget transparency is a goal-oriented survey study. Assessments, rather than perceptions, conducted by local experts to provide information are carried out with the help of an open budget survey conducted by the International Budget Partnership (IBP), a factor in which the transparency levels of budget countries, budget participation levels, accountability and budget oversight levels are measure.
The main purpose of this study is to investigate the relationship between budget transparency and corruption. In the report published by IBP every two years since 2006, 92 countries with full data were selected for the period 2012-2021. In accordance with this purpose, first the theoretical framework was created in accordance with budget transparency and corruption modeling and after empirical literature review, an econometric analysis was made to test budget transparency and corruption for the countries subject to the research performed. The findings of this study suggest that budget transparency plays an important role in improving corruption for the sample of countries under consideration. On the other hand, since the existence of democratic institutions and the rule of law are important elements in terms of accountability, it is seen that budget transparency can be used as an important tool in the fight against corruption by supporting these elements.
The main purpose of this study is to investigate the relationship between budget transparency and corruption. In the report published by IBP every two years since 2006, 92 countries with full data were selected for the period 2012-2021. In accordance with this purpose, first the theoretical framework was created in accordance with budget transparency and corruption modeling and after empirical literature review, an econometric analysis was made to test budget transparency and corruption for the countries subject to the research performed. The findings of this study suggest that budget transparency plays an important role in improving corruption for the sample of countries under consideration. On the other hand, since the existence of democratic institutions and the rule of law are important elements in terms of accountability, it is seen that budget transparency can be used as an important tool in the fight against corruption by supporting these elements.