Kastamonu, Taşköprü, Alasökü köyü geleneksel konut mimarisi ve koruma sorunları
Traditional residential architecture and conservation problems of Alasökü village, Taşköprü, Kastamonu
Yazar: İREM EDA DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN ERDEM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Ahşap yapılar = Wood structures ; Kastamonu = Kastamonu ; Kırsal mimari = Rural architecture ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Anadolu coğrafyasında bulunan kırsal mimarlık mirası, hem kendi başına bir değer olarak korunmalı hem de burada yaşamış toplumlara ait kültürel birikimin gelecek kuşaklara aktarılabilmesi amacıyla belgelenmelidir. Günümüzde Anadolu'daki kırsal alanlar, tarım ve hayvancılık sektöründeki küreselleşmenin etkisi ve yaşam şartlarının zorlukları sebebiyle göç vermektedir. Bu durum köylerdeki nüfusun azalması ve uzun süre kullanılmayan evlerin harabe, yıkık yapılara dönüşmesine yol açmaktadır. Bu olumsuzlukların etkisiyle kırsal mimariye ait ortak hafıza, mimarlık mirası ve mimarlık kültürü kaybolma tehlikesiyle karlı karşıyadır. Anadolu'da söz konusu bu olumsuzluklardan etkilenen yerleşim yeri sayılamayacak kadar çoktur. Bütün bu yerlerin hepsinde bulunan kültürel ve mimari mirasımızı korumak amacıyla bilimsel ve bilgilendirici çalışmalar yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede çalışma, fiziksel, kültürel ve tarihi yapısı ile Karadeniz bölgesinin kırsal alanlarının korunmaya değer örneklerinden biri olan Alasökü köyü kırsal peyzajı ve geleneksel yapılarının korunmasını sağlamaya yönelik yerel çözümler sunmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın kapsamı Kastamonu ilinin Taşköprü ilçesine bağlı bir dağ köyü olan Alasökü köyüdür. Çalışmada köyün yerleşim dokusu coğrafi ve tarihi yönlerden araştırılmış, yöredeki kırsal mimarlık mirasına ait yapıların yapım sistemi, kırsal peyzaj ögeleri incelenmiş ve eski köy yaşantısı kültürel ve sosyo-ekonomik açılardan irdelenmiştir. Yöredeki geleneksel yapım sistemi, plan, cephe ve malzeme özellikleri de incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda elde edilen veriler ışığında, Alasökü köyünün kırsal mimari dokusunun korunması amacıyla doku ölçeğinde yerel, kültürel, sosyo-ekonomik açılardan önerilere yer verilmiştir. Doku içerisindeki nitelikli yapılardan plan tipolojisinin birer örneği olan yapılar seçilmiş, plan, cephe, yapım sistemi ve yapım malzemelerine yönelik çözümler önerilmiştir.

Abstract:
The rural architectural heritage in Anatolia should be both preserved as a value in itself and documented in order to transfer the cultural accumulation of the societies that lived here to future generations. Today, rural areas in Anatolia are experiencing migration due to the impact of globalization in the agriculture and livestock sector and the difficulties of living conditions. This situation leads to a decrease in the population in the villages and the houses that are not used for a long time turn into ruins and ruined structures. With the effect of these negativities, the common memory of rural architecture, architectural heritage and architectural culture are in danger of being lost. There are too many settlements in Anatolia that are affected by these negativities to be counted. It is necessary to carry out scientific and informative studies in order to protect our cultural and architectural heritage in all these places. 
In this framework, the study was carried out in order to provide local solutions to ensure the protection of the rural landscape and traditional structures of Alasökü village, which is one of the worthy examples of the rural areas of the Black Sea region with its physical, cultural and historical structure. The scope of the study is Alasökü village, a mountain village in Taşköprü district of Kastamonu province. In the study, the settlement texture of the village was investigated from geographical and historical aspects, the construction system of the buildings belonging to the rural architectural heritage in the region, rural landscape elements were examined, and the old village life was examined from cultural and socio-economic perspectives. The traditional construction system, plan, facade and material features of the region were also examined. In the light of the data obtained as a result of the examinations, local, cultural and socio-economic recommendations were made at the tissue scale in order to protect the rural architectural texture of Alasökü village. Among the qualified buildings in the texture, buildings that are examples of the plan typology were selected and solutions were proposed for the plan, facade, construction system and construction materials.