Apollon'un antik dönemden Rönesans ve barok stile uzanan etkisi
The influence of Apollo from antiquity to the Renaissance and baroque style
Yazar: SUAT PEÇEN
Danışman: PROF. DR. CELAL ŞİMŞEK
Pamukkale Üniversitesi / Arkeoloji Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Yunan pantheonun en önemli ve en yaygın tapınımlarından birisine sahip olan Apollon, birçok yetki alanını elinde bulundurmuş ve antik dönem insanı için birçok farklı anlam ifade etmiştir. Apollon kültünün günümüze ulaşan ve inananları için dinin pek çok anlamını içinde barındıran heykelleri Arkaik Dönem'in ilk evrelerinden itibaren yoğun bir şekilde yapılmaya başlanmıştır. Farklı yetki alanları sayesinde sahip olduğu epithetler onun farklı ikonografi ve tipolojide birçok heykelinin oluşmasını sağlamıştır. Dinin en önemli tapınım aracı olan bu görseller tanrının profilini oluşturmuş ve tanrının insanlara vermek istediği mesajın simgelerini üzerinde taşımıştır. Apollon kültünün derin yayılımı, tanrının, MS 4. yy. da resmiyetini kazanan yeni dine uyarlanması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Antik kaynaklarda, Olympos'ta babası Zeus'un tahtının sağında oturan Apollon, yeni dinde ölümünden sonra gök yüzüne çıkarılıp Tanrı'nın sağına oturan İsa'yla özdeşleşmiştir. Apollon, Geç Antik ve Orta Çağ'da bazen Hristiyanlaştırılmış bazen de Hristiyan eğitiminin bir parçası olan alegori unsuru olarak kullanılmıştır.Rönesans Dönemi'nde yaşanan sanatsal devrimle birlikte Apollon yeniden insanlığı etkisi altına almaya başlamıştır. 16. yy.da heykellerinin keşfedilmesiyle Rönesans ve Barok Dönem'de, birçok sanatçının heykeltıraşlık eserinin tipolojik ve ikonografik prototipini oluşturmuştur. Sanatçılar bazen sadece tanrının kendi görsellerini yaparken bazen de dönemin siyasi propagandasına uygun olarak belirledikleri heykel dekorasyonun prototipi olarak tanrının heykellerini kullanmışlardır.

Abstract:
Apollo is one of the most important and widely worshipped deities in the Greek Pantheon. He held authority over many areas and had numerous meanings for the people of antiquity. The statues of Apollo, which have survived to the present day and embody many religious meanings for people, began to be made during the Archaic Period. The epithets he acquired through his various jurisdictions led to the creation of many sculptures with different iconography and typology. These images, which are the most important worship tools of religion, formed the profile of the god and carried the symbols of the message he wanted to convey to people. The widespread popularity of Apollo's cult necessitated the adaptation of the deity to Christianity, which was formalized in the 4th century AD. In ancient texts, Apollo, depicted as seated to the right of his father Zeus on Olympus, was symbolically associated with Jesus, who, in the context of the nascent religion, ascended to the heavens following his death and was said to have seated himself at the right hand of God. In Late Antiquity and the Middle Ages, Apollo was sometimes Christianized and sometimes used as an element of allegory as part of Christian education. With the artistic revolution of the Renaissance period, Apollo began to influence humanity again. In the 16th century, following the rediscovery of his sculptures, Apollo became the typological and iconographic prototype that shaped the sculptural works of numerous artists during the Renaissance and Baroque periods. Artists sometimes sculpted statues of gods exclusively, and at other times used statues of gods as the prototype for sculptural decorations they created in accordance with the political propaganda of the period.