Vergi aflarının mükelleflerin tutum ve davranışları üzerindeki etkisi
The effect of tax amnesty on the attitude and behavior of taxpayers
Yazar: FATMA ÇOŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR EMRE KOÇ
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Af = Amnesty ; Mükellef = Taxpayer ; Vergi affı = Tax amnesty ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi psikolojisi = Tax psychology

Özet:
İnsanların topluluk halinde yaşamalarından itibaren vergiler farklı isimler altında varlığını
sürdürmüş ve gelişerek bugün ki anlamına kavuşmuştur. Dönemsel şartların farklılaşması,
toplumun ihtiyaçlarını sürekli arttırmış ve kamu kesiminin üzerine ağır sorumluluklar
yüklemiştir. Kamu kesimi sürekli artış gösteren bu görev ve sorumluluklarını yerine
getirebilmek için daha fazla gelir kaynağına gereksinim duymuştur. Şüphesiz vergilerden elde
edilen gelirler her dönemde kamu kesimi tarafından arttırılması planlanan ve bu yönde
politikalar üretilen bir araç konumundadır. Vergi gelirlerinin arttırılabilmesi için genellikle
borçlanmaya gidilmesi, harcamaların azaltılması, vergi oranlarının arttırılması ve yeni
vergiler konulması gibi kamu kesimi açısından maliyet arttırıcı politikalar uygulanmaktadır.
Yeni vergilerin konulması ve vergi oranlarının arttırılması mükellefler üzerinde de olumsuz
yönde etkiler oluşturabilmekte ve mükellef ya hiç vergi ödememek için vergi suçu
işleyebilmekte ya da gelirini gizleyerek daha az vergi ödeme girişiminde bulunabilmektedir.
Geçmiş dönem vergi borçlarının artması ile devlet bütçesi bir çıkmaza sürüklenebilmektedir.
Kamu kesimi söz konusu durumdan kurtulmak için hem daha az maliyet oluşturacak hem de
daha hızlı gelir elde etmesini sağlayacak vergi aflarına yönelebilmektedir. Ancak vergi
aflarının sık sık çıkarılması ve vergi suçlarının af kapsamına alınması durumunda dürüst
mükellefler üzerinde adil olmayan bir durumu ortaya çıkarabilmekte ve vergi yükümlülerinin
affa ilişkin beklenti içerisinde olmasına yol açabilmektedir. Dolayısıyla vergi afları, uygulama
açısından bir kısır döngü haline gelebilmekte ve aflar ile hedeflenen amaçlara
ulaşılmayabilmektedir.
Bu çalışmanın amacı; vergi aflarının mükelleflerin algı, tutum ve davranışları üzerinde
oluşturduğu olumlu veya olumsuz etkileri tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda; vergiye ve vergi aflarına ilişkin teorik bilgilere ve literatür çalışmalarına yer verilmiştir. Çalışma
kapsamında TR-83 bölgesinde 600 gelir mükellefi üzerine anket çalışması uygulanmıştır.
Anket sonuçlarından elde edilen veriler SPSS 26.0istatistik programı kullanılarak frekans
analizi yapılmış olup hipotezlerin doğrulanıp doğrulanmadığı ki-kare analizi ile test
edilmiştir.

Anahtar Kelimeler; Vergi, Vergi Afları, Mükellef Davranışları, Vergi Psikolojisi

Abstract:
Taxes have existed under different names since people lived in a community and have
developed and acquired their meaning today. The differentiation of periodic conditions has
constantly increased the needs of society and placed heavy responsibilities on the public
sector. To fulfill these duties and responsibilities, which are constantly increasing, the public
sector needed more sources of income. Undoubtedly, income from taxes is a tool that is
planned to be increased by the public sector every period and policies are being produced in
this direction. To increase tax revenues, cost-increasing policies are usually implemented
from the point of view of the public sector, such as borrowing, reducing expenditures,
increasing tax rates, and imposing new taxes. The introduction of new taxes and increasing
tax rates can also have a negative impact on taxpayers, and the taxpayer can either commit a
tax crime for not paying tax at all or attempt to pay less tax by hiding his income. The state
budget may be dragged into an impasse due to the increase in tax debts of the past period. To
get out of this situation, the public sector can turn to tax amnesty, which will both create less
costs and allow it to generate income faster. However, if tax amnesty is issued frequently and
tax crimes are covered by amnesty, it may reveal an unfair situation on honest taxpayers and
lead to tax liabilities being in expectation of amnesty. Therefore, tax pardons can become a
vicious circle in terms of implementation and the targeted goals may not be achieved with
pardons.
The aim of this study is to determine the positive or negative effects of tax amnesty on the
perception, attitude, and behavior of taxpayers. For this purpose, theoretical information and literature studies on tax and tax amnesty have been included. Within the scope of the study, a
survey study was conducted on 600 income taxpayers in the TR-83 region. The data obtained
from the survey results were analyzed by frequency analysis using SPSS 26.0 statistical
program and whether the hypotheses were confirmed or not was tested by chi-square analysis.

KeyTerms: Tax, Tax Amnesty, Taxpayer Behavior, Tax Psychology