Bakım merkezinde yaşayan yaşlılarda sağlık amaçlı egzersiz uygulamasının depresyon düzeyi ve bazı hormon durumları üzerine etkisi
The effect of exercise for health purposes on depression levels and some hormonal conditions in the elderly living in a care center
Yazar: MUHAMMET POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMANUR ER
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Depresyon = Depression ; Egzersiz = Exercise ; Hormonlar = Hormones ; Huzurevleri = Nursing homes ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Düzenli egzersiz yaşlanmaya bağlı fonksiyonel kapasiteyi bozan fizyolojik değişiklikleri yavaşlatır ve benlik kavramı, öz yeterlilik, beden imajı, ruh hali gibi psikolojik unsurları iyileştirir. Bu çalışmanın amacı sağlık amaçlı egzersiz uygulamasının yaşlıların depresyon düzeyi ve adrenokortikotropik hormon (ACTH), kortizol, serotonin, insülin benzeri büyüme faktörü (IGF-1) hormonları üzerindeki etkisini incelemektedir.
Materyal ve Metot: Çalışmanın deneklerini Çınar 2 Bakım Merkezi Çekmeköy ve Sultanbeyli şubelerinde ikamet etmekte olan toplam 29 sedanter yaşlı oluşturmaktadır. Bunların 16'sı deney grubunu (11 erkek 5 kadın) 13'ü de kontrol gurubunu (8 erkek 5 kadın) oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda deney ve kontrol grubuna egzersiz öncesi ve sonrası Beck Depresyon Ölçeği uygulanmış ve ACTH, kortizol, serotonin, IGF-1 düzeylerinin analiz edilmesi için kan numuneleri alınmıştır. Veriler IBM SPSSfor Windows 20. Versiyonu ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmada deney grubunun ACTH değerleri egzersiz sonrasında egzersiz öncesi değerlere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük (p<,05), serotonin düzeyi ise egzersiz sonrasında egzersiz öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<,001). Çalışmada deney grubunun depresyon düzeyi, egzersiz sonrası egzersiz öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı seviyede azalırken (p<,001) kontrol grubunun egzersiz sonrası depresyon düzeyi egzersiz öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı seviyede arttığı gözlenmiştir (p<,05). Çalışmada deney grubunun egzersiz sonrası depresyon düzeyi ile ACTH ve IGF-1, serotonin ile IGF-1 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<,001).
Sonuç: 12 haftalık sağlık amaçlı uygulanan egzersiz programının yaşlıların depresyon düzeyleri ile ACTH ve kortizol düzeyini azalttığı, serotonin ve IGF-1 düzeylerini ise artırdığı bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda egzersizin organizmanın stresle baş etmesini kolaylaştıracak bir takım kronik cevaplar oluşturarak, yaşa bağlı bazı hormonal değişimleri ve depresyon gibi psikolojik etkileri iyileştirmede faydalı olduğunu söyleyebiliriz.

Abstract:
Purpose: Regular exercises lows down the physiological changes that impair functional capacity dueto aging and improves psychologic alfactors such as self-concept, self-efficacy, body image and mood. The aim of this study is to examine the effect of exercise for health purposes on depression level and adrenocorticotropic hormone (ACTH), cortisol, serotonin, and insulin-like growth factor (IGF-1) hormones in the elderly.
Material and Method: The subjects of the study consisted of 29 sedentary elderly people residing in the Çınar 2 Care Center, Çekmeköy and Sultanbeyli branches. 16 of them constitute the experimental group (11 men 5 women) and 13 of them constitute the control group (8 men 5 women). In line with the purpose of the study, Beck Depression Scale was applied to the experimental and control groups before and after exercise and blood samples were taken to analyze ACTH, cortisol, serotonin and IGF-1 levels. Data were analyzed with IBM SPSS for Windows Version 20.
Results: In the study, ACTH values of the experimental group were found to be statistically significantly lower after exercise than before exercise (p<.05), while serotonin levels were found to be statistically significantly higher after exercise than before exercise (p<.001). In the study, while the depression level of the experimental group decreased statistically significantly after exercise compared to pre-exercise (p<.001), it was observed that the depression level of the control group increased statistically significantly compared to pre-exercise (p<.05). In the study, a statistically significant relationship was found between the post-exercise depression level of the experimental group and ACTH and IGF-1, serotonin and IGF-1 values (p<0.001).
Conclusion: It was found that the 12-week exercise program applied for health purposes decreased the depression levels and ACTH and cortisol levels of the elderly, and increased the serotonin and IGF-1 levels. In line with these results, we can say that exercise is beneficial in improving some age-related hormonal changes and psychological effects such as depression by creating some chronic responses that will facilitate the organism to cope with stress.