Neoliberal politikalar ile su hizmetinde yaşanan dönüşüm: Özelleştirmeler, Dünya'da ve Türkiye'de alternatif su hizmeti modelleri
The transformation in water service with neoliberal policies: Privatizations, alternative models of water service in the World and Turkey
Yazar: MİKAİL PEHLİVAN
Danışman: PROF. DR. NAZAN SUSAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Hizmet sektörü = Service sector ; Hizmet sunma = Service providence ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Su hizmet kuruluşları = Water utilities ; Su politikaları = Water policies ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Dünya'da var olan suların yalnızca %2.5 oranı insanların içme suyu ihtiyacını karşılayabilecek tatlı sulardan oluşmaktadır. Fakat, bu %2.5 oranının tamamına ulaşılamamaktadır. Çünkü, bu suların büyük bir kısmı buzullarda donmuş halde ve yeraltı suyu olarak bulunmaktadır. Bu durum, canlı yaşamı için erişilebilecek tatlı su oranının ne kadar sınırlı olduğunu gözler önüne sermektedir. Bu bağlamda, temiz suya ulaşım; yaşam hakkına ulaşım demektedir. Su hakkını inkâr etmek; yaşam hakkını inkâr etmek anlamına gelmektedir. Bu gerçekliğe rağmen, sınırsız sermaye birikimi güdümünde ilerleyen kapitalist sistem, 1970'li yıllarda başlayan neoliberal politikalar aracılığı ile suya müdahale etmekte ve konuya piyasada arz edilebilir ticari bir mal bakış açısıyla yaklaşmaktadır. Suyun kıt bir mal olduğu, aynı zamanda bir hak değil; bir ihtiyaç olduğu ve ancak, özel sektör tarafından en iyi biçimde yönetiminin gerçekleştirilebileceği söylemleri ile metalaştırılmaya çalışılmaktadır. Bu girişimlerle, metalaştırılarak kamusallık yönü kaldırılan suyun, verimli ve etkin yönetimi için su hizmetlerinin özelleştirilmesi tek çare olarak gösterilmektedir. Bu çalışmada, suyun bir hak olduğu hipotezinden yola çıkılarak; su, özel bir mal mıdır, kamusal bir mal mıdır yoksa bir hak mıdır düşüncesi çerçevesinde, öncelikle suyun önemi ele alınmakta; akabinde, su hakkı, suyun özelleştirilme süreci ve sonuçları ülke örnekleri çerçevesinde incelenmekte; son olarak, özelleştirmelere alternatif olarak gerçekleştirilebilecek su hizmeti modelleri sunulmakta ve suyun niteliği konusunda çıkarımda bulunulmaktadır.

Abstract:
Only 2.5% of the world's waters are exist of fresh water that can meet people's drinking water needs. However, this whole share of 2.5% is not possible to reach. Because, a large part of these waters are found as groundwater and frozen in glaciers. This situation shows how limited the amount of fresh water that can be reached for sustainability of life. In this context, access to clean water means access the right to life. So, denying the right to water means denying the right to life. In spite of this reality, the capitalist system, which proceeds in the direction of infinite capital accumulation, intervenes in water by means of neoliberal policies starting in the 1970s and approaches to the issue with a commercial goods perspective that can be offered in the market. It is attempted to be commodified by the discourses that water is a scarce good and at the same time, it is not a right but a need because of that only the private sector can best manage it. With these initiatives, the water whose publicity has been removed by commodification, the privatization of water services for productive and efficient management is shown as a sole remedy. In this study, based on the hypothesis that water is a right; and considered within the framework of whether water is a private property, a public property or a right, primarily the importance of water is addressed; then, the right to water, the process of privatization of water and its results are examined within the framework of country examples; finally, water service models are presented as an alternative to privatization and inferring about the nature of water.