Tirozin kinaz inhibitörleri ile tedavi edilen hastalarda tedavi izleminde, ilaç etkileşimleri ve yan etkilerin saptanması ve önlenmesinde klinik eczacının rolü
The role of clinical pharmacist in detection and prevention of drug interactions and side effects in patients treated with tyrosine kinase inhibitors
Yazar: KAMER TECEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYGİN EKİNCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Tirozin = Tyrosine ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions ; İlaçlar = Drugs ; İnhibitör = Inhibitor

Özet:
TECEN, K. Tirozin kinaz inhibitörleri ile tedavi edilen hastalarda tedavi izleminde,
ilaç etkileşimleri ve yan etkilerin saptanması ve önlenmesinde klinik eczacının rolü.
Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Klinik Eczacılık Tezli Yüksek Lisans
Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2016. Yeni geliştirilen hedefe yönelik
tedavilerden biri olan tirozin kinaz inhibitörlerinin kanser tedavisinde kullanımı
giderek yaygınlaşmaktadır. Bu tez çalışmasında; tirozin kinaz inhibitörü kullanan
hastaların tedavi izlemine klinik eczacının katılımı ile; ilaç etkileşimlerinin saptanması
ve önlenmesi ile birlikte yan etkilerin eczacı tarafından izlenerek azaltılması
hedeflenmektedir. Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri Onkoloji Hastanesi Tıbbi
Onkoloji Bölümünde Ekim 2015 - Nisan 2016 tarihleri arasında tedavisi sürdürülen ve
tirozin kinaz inhibitörü kullanan 55 hasta, ilaç etkileşimleri ve yan etkiler açısından
klinik eczacı tarafından izlenip değerlendirilmiştir. Çalışma süresi içerisinde toplam 92
ilaç etkileşimi saptanmış ve bu etkileşimlerin 54 (%58,69)'ü klinik eczacı tarafından
anlamlı bulunarak değerlendirmeye alınmıştır. Değerlendirilmeye alınan ilaç
etkileşimlerinden 18'i ile ilgili doktora öneride bulunulmuş ve doktorun onayı ile
tedavide gerekli olan değişiklikler yapılmıştır. Tedavide gözlenen yan etkiler, klinik
eczacı tarafından hasta ile yapılan birinci ve ikinci görüşmede değerlendirilmiş;
özellikle deri, diyare, yorgunluk ve tiroid disfonksiyonu yan etkilerinin şiddetinde iki
görüşme arasındaki değerlendirmede istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur
(p<0,05). Bu çalışma, kanser hastalarında ilaç kaynaklı sorunlara bağlı risklerin
azaltılmasında, multidisipliner sağlık bakım ekibi içerisinde klinik eczacının yer
almasının, özellikle ilaç etkileşmeleri ve ilaç yan etkileri bakımdan, tedavisi karmaşık
olan kanser hastalarında, ilaçla ilgili sorunların azaltılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
TECEN, K. The role of clinical pharmacist in detection and prevention of drug
interactions and side effects in patients treated with tyrosine kinase inhibitors.
Hacettepe University Institute of Health Sciences, Master of Science Thesis in
Clinical Pharmacy, Ankara, 2016. The use of tyrosine kinase inhibitors as targeted
therapies in cancer treatment becomes prevalent. The aim of this study was to
determine and prevent drug-drug interactions and also to reduce side effects of
thyrosine kinase inhibitors in patients by the involvement of clinical pharmacist in
therapeutic monitoring. Fifty five patients using tyrosine kinase inhibitors between
October 2015 and April 2016 and followed in the Hacettepe University Hospitals
Oncology Hospital, Medical Oncology Department were monitored and evaluated by
a clinical pharmacist in terms of drug-drug interactions and side effects. During the
study, a total of 92 drug interactions were observed, of those 54 (58,69%) were
regarded as clinically significant by a clinical pharmacist. Among those clinically
significant drug interactions, pharmacist made recommendations about 18
interactions which were accepted by the doctor and required modifications were
implemented where necessary. The side effects of therapies were evaluated at the
initial and the second visits by clinical pharmacist, and statistically significant
differences were found in severity of side effects related with skin, diarrhea, fatigue
and thyroid dysfunction (p<0,005). This study showed that the risks related with drug
therapies, particularly with drug interactions and side effects can be reduced by the
involvement of clinical pharmacist in multidisciplinary health care team in the
treatment of cancer patients.