Üstün zekâlı öğrencilerin akranlarına göre problem kurma becerilerinin problem türlerine göre karşılaştırılması /
Yazar: AHMET BURAK AKDEMİR
Danışman: PROF. DR. DANYAL SOYBAŞ
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem kurma = Problem posing ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Özel yetenekliler eğitimi = Gifted education ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu çalışma ortaokulda öğrenim gören üstün zekâlı/özel yetenekli öğrencilerin akranlarına göre problem kurma becerilerinin farklı problem kurma türleri (yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve serbest), soruların orijinalliği ve çözülebilirliği bakımından gösterecekleri performansların karşılaştırmalı olarak incelenmesini ele almıştır.
Araştırma öncelikle iki düzeye ayrılarak yapılmıştır. Bir düzeyi 5-6.sınıflar, diğer düzeyi de 7-8.sınıflar oluşturmaktadır. Her iki düzeye de 10 adet problem kurma etkinliği uygulanmıştır. Her iki düzeyde de bu 10 sorunun 3'ü yapılandırılmış, 5'i yarı yapılandırılmış ve 2'si de serbest tarzda problem kurma türlerinden oluşmaktadır. Üstün zekâlı öğrenciler MEB tarafından hazırlanan özel bir sınavla öğrenci kabul eden BİLSEM öğrencilerinden seçilmiştir. Araştırmanın örneklemini bir ilin BİLSEM öğrencileri ile başka bir ilin devlet öğrencileri oluşturmaktadır. Devlet okulu belirlenirken araştırmanın sağlıklı olması için öğrenci başarısının dengeli olduğu, BİLSEM ve kaynaştırma öğrencisinin olmadığı bir okul olmasına dikkat edilmiştir. Her iki düzey için BİLSEM ve devlet okulu grubundan 30'ar toplam 120 öğrenci ile çalışma yürütülmüştür.
Yapılandırılmış ve yapılandırılmamış (yarı yapılandırılmış ve serbest) problem kurma etkinliği muhteva olarak farklı tarz olduklarından iki farklı değerlendirme tablosu kullanılmıştır (Ek-3), (Ek-4). Bu çalışmada yöntem olarak nitel bir yaklaşım, araştırma deseni olarak da durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın analizine ve değerlendirmesine katkı sağlaması bakımından da iki düzeyde toplam 22 öğrenci ile görüşme/mülakat yapılmıştır. Yapılan görüşmede elde edilen diyaloglar dağınıklık olmaması açısından aynı soru altında verilmiştir.
Elde edilen bulgular ışığında orijinal problem oluşturmada iki düzeyde de iki grup arasında en belirgin farkın yarı yapılandırılmış problem kurma türünde ve görsel-şekilsel sorularda üstün zekâlı öğrencilerin lehine olduğu saptanmıştır. Mülakat verilerine göre de genel olarak bu bölümün (yarı yapılandırılmış) en zorlayıcı, eğlenceli, ilgi çekici ve böyle bir etkinlikte kesinlikle yer alması gerektiği yönünde görüş ortaya çıkmıştır. Çözülebilir problem kurmada devlet okulu öğrencileri %70-%72, BİLSEM öğrencileri ise %83-%85 bandında performans göstererek öğrencilerin problem kurmada başarılı olduklarını söyleyenebilir. Ayrıca kavram ve muhteva olarak düşündürücü, çeldirici soru ve yönlendirmelerde öğrencilerin kendilerinin kurduğu problemin çözülebilirliğinin sayısal olarak düştüğü her iki grup ve seviyede de görülmüştür. Bu da sorudaki zorluk ve kolaylığın problem türüne göre değil, daha çok problemin yapısına ve içeriğine göre değiştiğini göstermektedir. Soruların çözülebilirlik oranının sınıf seviyesi ile beraber arttığını gözlemlenmiştir. Son olarak her iki gruptan elde edilen mülakat verilerine göre; yapılandırılmış problemlerin kısıtlayıcı ve öğrencinin hayal gücünü daralttığı, yarı yapılandırılmış problemlerin en ilgi çekici, eğlenceli ve zorlayıcı olduğu, serbest problem tarzının ise en rahat ve basit olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler:	Problem kurma türleri, Üstün zekâlı öğrenciler, Üstün zekâlı olmayan öğrenciler, Soruların orijinalliği, Soruların çözülebilirliği

Abstract:
This study deals with the comparative analysis of the performance of the problem posing of skills the gifted/talented students in secondary school compared to their peers according the different problem posing types (structured, semi-structured and free) and in terms of originality and soluability of the questions.
This research primarily conducted by being divided into two levels. First level contains 5th-6th grade students, other level contains 7th-8th grade students. Ten problem posing activities are applied in the both levels. In both levels, 3 of these 10 questions are structured, 5 are semi-structured and 2 are free type of problem posing. Gifted students are chosen from the students of BİLSEM which admits students with a special exam prepared by Ministry of Education. The sample of the research consists of the students from BİLSEM of a province and public school students of another province. While deciding the public school to make the research healty, it is paid attention to choosing a school where there is a balance among students in terms of achievement and who ar neither student from BİLSEM nor inclusive student. The study is carried out with total of 120 students for both levels, 30 students from BİLSEM and public school groups.
Structured and non-structured (semi-structured and free) problem posing activities are different types so two different rubrics are used (Additional-3), (Additional-4). In this study, a qualitative approach as a method and case study as a research design are implemented. In order to contribute to the research analysis and evaluations, a total of 22 students are interviewed at two levels. The dialogues obtained through interview were given under the same questions in order to avoid disorder.
According to findings of the research, it is determined that the most significant difference between two groups at both levels in original problem posing is in favour of gifted students in semi-structured problem posing and visual form of questions. According to data collected from interview, students expessed that this part (semi-structured) is the most challenging, fun interesting and definitely to be the port of such an activity. It can be said that students are successful in problem posing by showing a performance in the band of %70-72 of public school student and %83-85 of BİLSEM students in problem posing. In addition, it is seen that in both groups and levels, solvability of the problems created by students on their own decreased numerically by the thought-provoking confusing questions and directions in terms of concept and content. This situation shows that being difficulty and easiness vary according to the stracture and content of problem rather than the type of problem. It is also possible to say that solvability of the question increases with the level of grade. The last result gained from the interview data obtained from both groups is that structured problem is restrictive and norrows students imagination, the semi-structured problem is the most interesting, funny and challenging and the free problem style is the most comfortable and simplest amongst them. 
Keywords: 	Problem posing types, Gifted students, Non-gifted students, Orijinality of the questions, Solvability of questions