Beşköprü köyü (Polatlı-Ankara) ve çevresinin jeolojik incelenmesi
Geological investigation of Beşköprü village and its surroundings (Polatlı-Ankara)
Yazar: ERMAN ÖZSAYIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEZAİ GÖRMÜŞ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Ankara-Polatlı-Boşköprü = Ankara-Polatlı-Boşköprü ; Jeolojik inceleme = Geological survey ; Stratigrafi = Stratigraphy

Özet:
İnceleme alanı, başkent Ankara'nın batısında bulunan Polatlı ilçesinin güneyinde, 1/25,000 ölçekli Ankara J27b3, J28a4 ve J28d1 topoğrafik paftaları içinde yaklaşık 70 km2 'lik bir bölgeyi kapsamaktadır. Çalışma bölgesi, ülkemiz açısından önemli olan Eskişehir ve Tuz Gölü fay zonları arasında yer almaktadır. Tez kapsamında, incelenen alanda yüzeylenen stratigrafi birimlerinin tanımlanması, kayaçların ayrıntılı incelenmesi, bölgedeki yapısal unsurların belirlenmesi ve bu çerçevede, bölgenin 1/25,000 ölçekli jeoloji haritasının yapılması amaçlanmıştır. İnceleme alanında Kınık ofiyolitik melanjı ile Beldede, Çakmak ve Mercan Formasyonları ilk kez tanımlanmıştır. Üst Kretase yaşlı Kınık ofiyolitik melanjı gabro, serpantin ve radyolaritten oluşmakta ve bindirme fayıyla Üst Lütesiyen yaşlı Beldede Formasyonu üzerinde yer almaktadır. Beldede Formasyonu, alt seviyelerinde konglomera-marn ve üst seviyelerinde kumtaşı-kireçtaşı-marn ardalanmasından oluşur. Orta Miyosen yaşlı Çakmak Formasyonu, taban seviyesinde konglomera ve üst seviyelerinde kireçtaşı-marn ardalanmasından; Üst Miyosen-Pliyosen yaşlı Mercan Formasyonu ise kireçtaşı, çörtlü kireçtaşı, kiltaşı ve marnlardan meydana gelmektedir. Tez kapsamında bölgedeki yapısal unsurları tespit edebilmek için 1/35,000 ve 1/60,000 ölçekli hava fotoğrafları ile bilgisayar ortamında oluşturulan sayısal arazi modeli dikkatle incelenmiştir. Arazi gözlemleri ve tüm incelemeler ışığında incelenen alanda üç önemli fay belirlenmiştir. Bunlar, Tilkicek Fayı, Sivritepe Fayı ve Çayırtepe Fayı'dır. Elde edilen verilerden çalışma bölgesini etkileyen iki farklı tektonik rejim olduğu anlaşılmıştır. Bunlardan ilki, Üst Lütesiyen sonuna kadar etkili olan yaklaşık K-G doğrultulu sıkışma rejimidir, ikincisi ise Neotektonik dönemde oluşan ve yaklaşık D-B doğrultulu çekme rejimidir.

Abstract:
The study area is situated in the southern part of Polatlı, which is west of Ankara (the capital city of Turkey), and covers an area about 70 km2 in 1:25,000 scale topographic maps (Ankara J27b3, J28a4 and J28d1). This area is also located in a region between Eskişehir and Tuz Gölü fault zones, which are the most important ones of Turkey. The purpose of this study is to determine the stratigraphic units exposed in the study area, investigate the rock groups in detail, identify the structural elements of the region, and to form the 1:25,000 scale detail geological map of the study area. The stratigraphic units, Kınık ophiolitic melange, Beldede, Çakmak and Mercan Formations were, for the first time, defined in this area. The Upper Cretaceous Kınık ophiolitic melange that consists of gabbro, serpentine and radiolarite was overtrusted to the Upper Lutecian aged Beldede Formation. The Beldede Formation contains alternations of conglomerate-marl at the bottom level and sandstone-limestone-marl at the upper level. The Çakmak Formation of Middle Miocene age, upward, includes conglomerate and alternations of limestone-marl. The Mercan Formation of Upper Miocene- Pliocene age consists of limestone, claystone, marl and limestone with chert. In order to determine the structural elements in the study area, 1:25,000 and 1:60,000 scale aerial photographs and numerical field models, which are created in digital environment, are carefully examined. These studies indicated that three major faults (Tilkicek, Sivritepe and Çayırtepe) have been identified in the study area. This study implies that two different tectonic regimes were occurred in this area. The first one is related to the nearly N-S directional compression regime by the end of Upper Lutecian, and the other to the nearly E-W directional tension regime during the Neotectonic era.