Muâllim İsmail Hakkı Bey' in bestelediği marşların tespiti, tasnifi, müziksel analizi ve latin alfabesine çeviri yazıları
Determination, classification, musical analysis and translations into latin alphabet of Mualli̇m İsmail Hakki Bey
Yazar: ÖMER BURAK BORULDAY
Danışman: DOÇ. DR. ÜNSAL DENİZ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Türk müziği arşivleri içerisinde ulaşabileceğimiz en zengin kaynakların başında devlet arşivleri koleksiyonları gelmektedir. Cumhuriyet döneminin hemen öncesi ve hemen sonrasını birleştiren dönemde pek çok öğrenci yetiştirmiş olan ve pek çok eser bestelemiş olan Muallim İsmail Hakkı Bey, dönemin en seçkin Türk müziği eserlerini büyük bir özenle arşivlemiştir. Günümüzde Muallim İsmail Hakkı Bey'in arşivinde bulunan pek çok eseri gün yüzüne çıkarılmamıştır. Özellikle kendi bestelediği marşların yalnızca o dönemi yansıtmasından kaynaklanan sebepler yüzünden bugün çok azı bilinmekte veya hiç bilinmemektedir.
Bu araştırmada Muallim İsmail Hakkı Bey'in devlet arşivlerinde bulunan koleksiyonundaki eserlerin türlerine göre makamsal, tonal ve usul yönünden dağılımının nasıl olduğuna, bununla birlikte Osmanlı Türkçesi ile kaleme alınan marşlarından nihavent ve rast makamında olanların Latin alfabesine çevrilmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmanın konusu kapsamında arşiv taramasıyla elde edilen dergi, kitap, arşiv belgesi, gazete ve fotoğraf gibi dokümanlarda bestesi İsmail Hakkı Bey'e ait olan nihavent ve rast makamındaki marşları tespit edilerek incelenmiş ve müziksel analizleri yapılmıştır. Bu yönüyle araştırma betimsel bir özellik taşımaktadır. Araştırma kapsamında tarihi yöntem modeli ve müziksel analiz yöntemi kullanılmıştır.
Bu araştırmanın sonucunda Muallim İsmail Hakkı Bey'in 20 sayıda rast ve 18 sayıda nihavent makamında bestelediği toplam 38 eser tespit edilmiştir. Arşiv taramasıyla tespit edilen eserler üzerinde müziksel analizler yapılmıştır. Bu eserler bilgisayar ortamında yeniden yazılmış, eski harfli Türkçeden Latin alfabesine transkripsiyonları yapılarak Türk müziği literatürüne kazandırılması hedeflenmiştir.
Anahtar Kelime: Muallim İsmail Hakkı Bey, Türk Müziği, Marş, Rast, Nihavent

Abstract:
State archives collections are among the richest sources we can access among Turkish music archives. Teacher İsmail Hakkı Bey, who trained many students and composed many works in the period that combined just before and just after the period of the Republic, has meticulously archived the most distinguished Turkish music works of the period. Today, many works in the archive of Muallim İsmail Hakkı have not been brought to light. Little is known or not known at all today, especially due to the fact that the marches he composed only reflect that period.
In this research, it is aimed to determine the distribution of the works in the collection of teacher İsmail Hakkı Bey in terms of modal, tonal and procedural terms according to their types, as well as the translation of the EHT (Old-letter Ottoman Turkish) anthems nihavent and rast into the Latin alphabet. Within the scope of this research, the anthems in the nihavent and rast mode, whose composition belongs to İsmail Hakkı Bey, were determined and analyzed in documents such as magazines, books, archive documents, newspapers and photographs obtained through archive scanning, and their musical analyzes were made. In this respect, the research has a descriptive feature. Historical method model and musical analysis method were used within the scope of the research.
As a result of this research, a total of 38 pieces of works composed by teacher İsmail Hakkı Bey in 20 numbers of rast and 18 numbers of nihavent makams were determined. Musical analyzes were made on the works identified through archive scanning. These works were rewritten in the computer environment, it was aimed to bring them into the Turkish music literature by transcribed from the old-letter Turkish into the Latin alphabet.
Keywords: Muallim Hakkı Bey, Turkish Music, March, Rast, Nihavent