Hematopoietik kök hücre nakli yapılan çocuk hastalardaki viral enfeksiyonlar
Viral infections in pediatric hematopoietic stem cell transplantation patients
Yazar: İREM BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. İKBAL OK BOZKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hematopoietik kök hücre nakli yapılan çocuk hastalarda tespit edilen viral enfeksiyonların etkenlerinin ve sıklıklarının tanımlanması, kullanılan immunsupresif tedavi ve antiviral profilaksi tedavilerinin viral enfeksiyonlara etkisi, verilen antiviral tedavilerinin yanıtının değerlendirilmesi ve viral enfeksiyonların mortaliteye etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Nisan 2010-Ağustos 2022 tarihleri arasında iki merkezde Çocuk Kök Hücre Transplantasyon Ünitesinde HKHN yapılan 295 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, altta yatan hastalığı, nakil tarihi, donörü, human lökosit antijeni uyumu, hematopoietik kök hücre kaynağı, nakil sonrası graft versus host hastalığı (GVHH) profilaksisi, nakil sonrası antiviral profilaksisi, antiviral profilaksiyi ne kadar süreyle kullandığı, nakil sonrası geçirdiği viral enfeksiyonlar ve sıklıkları, hasta mortaliteleri hasta dosyaları ve hastanelerin sistemleri kullanılarak kaydedildi. İncelenen 295 hastanın 181'i erkek, yaş ortalaması 7 yıldır. Hastaların %93,22'sinin ilk HKHN'sidir, %89'u allojenik, %56'sı kemik iliği, %42'si periferik kan kökenli, %48'i kardeşinden, %28'i akraba dışı kişilerden, %8'i anne veya babadan nakildir. Primer tanılarda başı ALL çekmektedir, devamında benign hematolojik hastalıklar, immün yetmezlikler, solid organ tümörleri gelmektedir. Hastaların %16'sı yaşamını yitirmiştir, %71'i GVHH profilaksisi olarak CSA + MTX, %91'i antiviral profilaksi için asiklovir kullanmıştır. Hastaların %68'i viral enfeksiyon geçirmiştir, en sık saptanan etkenler sırasıyla CMV, EBV, ADV, COVID-19, BKV, VZV'dir. Etkenlere göre mortaliteler CMV %27, EBV %38, ADV %47, BKV %32 bulunmuştur. Nakil sonrası ortalama ortaya çıkma zamanları CMV 1,10 ay, EBV 2,33 ay, ADV 1,16 ay, VZV 10,96 ay, BKV 1 aydır. Birlikte görülen enfeksiyonlarda en sık CMV/EBV, CMV/ADV, CMV/BKV tespit edilmiştir. CMV enfeksiyonunda tedavide %69 valgansiklovir, %54 gansiklovir, %7 foskarnet kullanılmıştır. VZV enfeksiyonlarının %53'ü asiklovir profilaksisi kesildikten sonra ortaya çıkmıştır, profilaksi kesiminden ortalama 3 ay sonra saptanmıştır. Çeşitli benign ve malign hematolojik hastalıkta, immün yetmezliklerde, solid organ tümörlerinde, bazı genetik ve metabolik hastalıklarda HKHN küratif bir tedavidir. Nakil öncesi ve sonrası verilen tedavilerle hastalar immunsupresif kalarak başta viral enfeksiyonlar olmak üzere fırsatçı hastalıklara açık hale gelmektedir. Geçirilen viral enfeksiyonlar, mortaliteyi önemli ölçüde etkilemekte olup, sık karşılaşılan viral etkenleri, ne zaman görüldüklerini, birlikte sık saptanan virüsleri, bunların tedavi yanıtlarını, hangi koşullarda daha çok ortaya çıktığını bilmek, viral enfeksiyonlara bağlı mortaliteyi azaltmak adına elzemdir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the frequency and causative virus of viral infections seen after hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) in pedaitric patients, the effect of the immunosuppresive agents and antiviral prophylaxis to viral infections, to evaluate the efficacy of antiviral treatment used for viral infections, the impact of viral infections on mortality after HSCT. 295 pediatric HSCT patients between April 2010-August 2022 from two Children Stem Cell Transplantation Unit were included. Patients' age, gender, primary disease, HSCT date, HSCT donor, human leucocyte antigen match, hematopoietic stem cell source, graft-versus-host disease (GVHD) prophylaxis regime, antiviral prophylaxis started after HSCT, the time span of prophylaxes are applied, viral infections diagnosed after HSCT and their frequencies, patients' mortalities were documented with the data retrieved from patients' files and hospitals database. Out of 295 patients included, 181 were male, the mean age of transplant was 7 years of age. It was the first HSCT of 93,22% of patients, 89% were allogeneic, 56% from bone marrow and 42% from peripheral blood. The donor was 48% the sibling, 28% unrelated donor, 8% one of the parents. The most common etiology for HSCT was ALL, followed by benign hematological diseases, immun deficiencies, solid organ tumours. 16% of patients were died, 71% used CSA + MTX for GVHD prophylaxis and 91% used acyclovir as antiviral prophylaxis. 68% of all patients were documented with a viral infection, with most common isolates going as CMV, EBV, ADV, COVID-19, BKV, VZV. Mortality rates for each virus are as follows, CMV 27%, EBV 38%, ADV 47%, BKV 32%. The mean infection detection time after HSCT for each virus is as 1,10 month for CMV, 2,33 month for EBV, 1,16 month for ADV, 10,96 month for VZV, 1 month for BKV. The most common co-infections documented are CMV/EBV, CMV/ADV, CMV/BKV. In the treatment of CMV infection, 69% valganciclovir, 54% ganciclovir, 7% foscarnet were used. 53% of VZV infections were seen after acyclovir prophylaxis is stopped, and the mean time for infection is 3 months after prohylaxis discontinuation. Hematopoietic stem cell transplantation is a curative treatment for a variety of benign and malignant hematological diseases, immun deficiencies, solid organ tumors, some genetic and metabolic disorders. With preparative treatments regimes before HSCT and the GVHD prophylaxis applied after HSCT, patients become immunsuppresive and susceptible to opportunistic infections, mainly viral infections. Viral infections have a significant impact on mortality, and it is essential to know the common viral agents, when they are seen, viruses that are frequently detected together, their treatment responses, and under which conditions they occur more frequently in order to reduce mortality due to viral infections.