Emziren annelerde ortoreksiya eğiliminin incelenmesi, ortoreksiya nervoza revize ölçeğinin türkçeye uyarlanması
Problems the examination of orthorexia in breastfeeding mothers, adaptation of the orthorexia nervosa revised scale into
Yazar: İREM MERAL
Danışman: DOÇ. DR. GÜLCAN ARUSOĞLU
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa

Özet:
Çalışmamız emziren annelerde Ortoreksiya Nervoza Revize Ölçeği'nin (ORTO-R) Türkçe'ye uyarlanmasını, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizlerini gerçekleştirmeyi ve ortorektik eğilimi belirlemeyi amaçlamaktadır. Afyonkarahisar il merkezinde bulunan aile sağlığı merkezlerine başvuran gönüllü 388 emziren kadının katıldığı 'gözlemsel' ve 'metodolojik' tipte bir araştırmadır. Çalışmadaki veriler, tanımlayıcı bilgileri, besin tüketim sıklığı anketi, besin tüketim kaydı, Ortoreksiya Nervoza Revize Ölçeği (ORTO-R), YTT-26 (Yeme Tutum Testi Kısa Formu) ve YBDÖ-Kısa Formu (Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği Kısa Formu) anketi ile yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin orijinal madde sayısı korunmuş ve 2 faktörlü yapı bulunmuştur. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile uyum indekslerinde /df=0,93 RMSEA=0,000 ile tüm sonuçlar model ile iyi uyum indeksi sağlamıştır. Ölçek güvenirliği için Cronbach alfa katsayı değeri 0,724 bulunmuştur. Spearman Brown katsayı değeri 0,703 ve Guttman Split-Half katsayısı ise 0.692 olarak bulunmuştur. Sonuçlara göre ölçek güvenilirdir. Katılımcıların ORTO-R ölçeği ortalama puan değeri 16,36 ± 4,77 bulunmuştur. Medeni durum, meslek, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, sağlıklı beslenme ile ilgili bilgi edinme yolları, hastalık türü, sigara ve alkol kullanımı, BKI, emzirme sıklığı, emzirme başlangıç zamanı, ek mama kullanımı ve kullanım nedeni ve protein, yağ, lif, magnezyum tüketimi ile ORTO-R ölçeği puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların YTT-26 ve YBDÖ Kısa Formu puan ortalamaları sırasıyla, 11,07 ± 10,22 ve 1,66 ± 1,11 bulunmuştur. ORTO-R toplam puanı, YTT-26 ölçeği ve YBDÖ Kısa Formu toplam puanı arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, ORTO-R ölçeğinin Türkçeye uyarlaması geçerli ve güvenilir bulunmuştur.

Abstract:
Our study aimed to adapt the Orthorexia Nervosa Revised Scale (ORTO-R) into Turkish, conduct validity and reliability analyses of this scale, and determine orthorexic tendencies among breastfeeding mothers. It is an observational and methodological study involving 388 breastfeeding women who volunteered at family health centers in the city center of Afyonkarahisar. Data were collected through descriptive information, a food frequency questionnaire, a food consumption record, the ORTO-R, Eating Attitudes Test-26 (EAT-26) Short Form, and Eating Disorder Examination Questionnaire (EDE-Q) Short Form via face-to-face interviews. Exploratory Factor Analysis (EFA) retained the original item count of the scale and revealed a two-factor structure. Confirmatory Factor Analysis (CFA) indicated good model fit with indices of /df=0.93 and RMSEA=0.000. The Cronbach's alpha coefficient for scale reliability was found to be 0.724. Spearman Brown coefficient was 0.703 and Guttman Split-Half coefficient was 0.692, indicating scale reliability. Participants had a mean ORTO-R score of 16.36 ± 4.77. Statistically significant relationships were found between marital status, occupation, education level, income level, methods of obtaining healthy eating information, type of illness, smoking and alcohol consumption, BMI, breastfeeding frequency, breastfeeding initiation time, supplementary feeding usage and reasons, and protein, fat, fiber, magnesium intake, and ORTO-R scale score (p<0,05). Participants had mean scores of 11.07 ± 10.22 for EAT-26 and 1.66 ± 1.11 for EDE-Q Short Form. A positive significant relationship was found between ORTO-R total score, EAT-26 scale, and EDE-Q Short Form total scores (p<0,05). In conclusion, the adaptation of the ORTO-R scale into Turkish was found to be valid and reliable.