Trakya'nın su kuşu faunasının ve kuş göçündeki rolünün belirlenmesi
Determining the water bird fauna of Thrace and its role in bird migration
Yazar: DİLAN HEVRA AKYILDIZ
Danışman: PROF. DR. DENİZ ŞİRİN ; PROF. DR. AZİZ ASLAN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Trakya Bölgesi'ndeki altı sulak alan (Büyükçekmece Gölü, Terkos Gölü, Gala Gölü ve İğneada Longoz'u, Karaidemir Baraj Gölü ve Süloğlu Baraj Gölü), su kuşlarının çeşitlilikleri, zamansal ve mekansal dağılışları, mevsimsel dinamikleri, popülasyon yoğunlukları açısından analiz edilmiş ve aralarındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Çalışma sırasında, 18 familyaya ait 105 su kuşu türü kaydedilmiştir. Büyükçekmece Gölü'nde 10 familyaya ait 40 tür, Terkos Gölü'nde 13 familyaya ait 49 tür, Karaidemir Baraj Gölü'nde dokuz familyaya ait 36 tür, Süloğlu Baraj Gölü'nde yedi familyaya ait 10 tür, Gala Gölü'nde 17 familyaya ait 89 tür ve İğneada Longoz'da 15 familyaya ait 58 tür saptanmıştır. Tür kompozisyonlarına göre yapılan kümeleme analizinde Trakya'nın batısında yer alan Gala Gölü ile İğneada Longozu %74,77; doğusunda yer alan Terkos Gölü ve Büyükçekmece Gölü %78,15 benzerlik oranına sahiptir. Tür kompozisyonu, Whittaker indisine göre değerlendirildiğinde ise en benzer gözlem alanı çiftinin Büyükçekmece Gölü ve Karaidemir Baraj Gölü olduğu saptanmıştır. Yapay bir sulak alan olmasına rağmen Karaidemir Baraj Gölü'nün Trakya için önemli bir noktada olduğu ortaya konmuştur. Su kuşları familya kompozisyonunda değerlendirildiğinde ise Gala Gölü ve İğneada Longozu birbirine en benzer iki gözlem alanı olmuştur. Türlerin zamansal dağılımlarına göre yapılan değerlendirmede, en fazla yerli tür sayısı Gala Gölü'nde (28 tür), en fazla kışlayan tür sayısı Karaidemir Baraj Gölü'nde (11 tür), en fazla yaz göçmeni İğneada Longoz'da (14 tür), en fazla kış göçmeni Gala Gölü'nde (21 tür) ve en fazla transit tür sayısı Gala Gölü'nde bulunmaktadır (18 tür). Çalışma alanlarında, IUCN kırmızı listeye göre VU ve NT kategorilerine sahip 13 tür bulunmaktadır. Tez çalışmasında ortaya konan sonuçlar, Trakya Bölgesi'ndeki sulak alanların mevcut koruma statülerinin güçlendirilmesi ve yeni koruma alanlarının ilan edilmesi gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
The six wetlands in the Thrace region (Lake Büyükçekmece, Terkos, Gala, İğneada Longoz, Karaidemir Dam Lake, and Süloğlu Dam Lake) were analyzed in terms of waterbird diversity, temporal and spatial distributions, seasonal dynamics, and population densities, highlighting their similarities and differences. During the study, 105 waterbird species from 18 families were recorded. The species distribution was as follows: Lake Büyükçekmece (40 species from 10 families), Lake Terkos (49 species from 13 families), Karaidemir Dam Lake (36 species from 9 families), Süloğlu Dam Lake (10 species from 7 families), Lake Gala (89 species from 17 families), and İğneada Longoz Forest (58 species from 15 families). Cluster analysis based on species composition showed a 74.77% similarity between Lake Gala and İğneada Longoz in western Thrace, while Lake Terkos and Lake Büyükçekmece in eastern Thrace had a 78.15% similarity. According to the Whittaker index, the most similar pair of observation sites in terms of species composition was Lake Büyükçekmece and Karaidemir Dam Lake. Despite being an artificial wetland, Karaidemir Dam Lake was found to be an important site for Thrace. In terms of waterbird family composition, Lake Gala and İğneada Longoz Forest were the most similar observation sites. The temporal distribution of species revealed that Lake Gala had the highest number of resident species (28), Karaidemir Dam Lake had the most wintering species (11), İğneada Longoz Forest had the most summer migrants (14), Lake Gala had the most winter migrants (21), and Lake Gala also had the most transit species (18). Thirteen species observed in the study areas were listed in the IUCN Red List under the Vulnerable (VU) and Near Threatened (NT) categories. The findings of this thesis suggest that the current protection statuses of wetlands in the Thrace region should be strengthened, and new protected areas should be established.