Kendi tanıklığında Âşık Sarıcakız monografisi
Âşik Sarıcakız's monograph with her own testimony
Yazar: FIRAT ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. IŞIL ALTUN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşık edebiyatı = Minstrel literature ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Manya, İlkin = Manya, İlkin ; Monografi = Monography ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İlkin, Metin = İlkin, Metin

Özet:
Türk edebiyatı içerisinde oluşturulan tasnifte sözlü kültür geleneğine kadar
uzanan âşık edebiyatı Türk kültürü ve bu kültürün yarattığı dilin zenginliklerini
içerisinde var eden önemli bir edebiyattır. Âşıklık geleneği kültür varlığımızın
önemli bir bölümünü oluşturur. Âşık edebiyatı ozan-baksı geleneğinin değişime
uğramasıyla yeni bir biçim kazanmıştır. Âşıklık, geçen zamanın tecrübesiyle
biçimlenmiş, kendine ait kuralları, geleneksel yapısı dinamik olan bir gelenektir.
Kültürel aktarım bağlamında âşıklık, günümüzdeki değerlerin geleceğe
aktarılmasında da önemli bir taşıyıcı rolüne sahiptir. Âşık Sarıcakız âşıklık
geleneğinin yaşatılmasına ve devam ettirilmesine çalışan önemli kadın
âşıklarımızdandır. Yazdığı şiirlerin yanında oluşturduğu arşivi ve kadın âşıklar
üzerine yaptığı çalışmasıyla geleneğin izlerini sürmeye devam etmiştir. Gelenek
içerisinde birçok önemli âşık ile aynı mecliste yer alması çalışmanın önemini daha da
arttırmıştır.
Âşık Sarıcakız'ın öğretmen kimliğinin yanında gençlik döneminde atletizm ve
aletli jimnastik alanında önemli başarılar elde etmesi tesadüfî değildir. Çok yönlü
olmasıyla dikkat çeken Âşık Sarıcakız halk edebiyatı içinde de bu kişiliğini devam
ettirmiştir. Şiirlerinde toplum sorunlarını ele almış, yaşadıklarını da eleştirel bir
biçimde dile getirmiştir. Şiirlerini oluştururken hayatta yaşadıklarını kaleme aldığını
söyleyen Âşık Sarıcakız, tecrübelerini şiire başarıyla aktarmıştır.
Âşık Sarıcakız'ın Türkiye ve yurt dışındaki yaşamı, erkek egemen bir
geleneğin içinde bir kadın âşık olarak var olma ve kendine yer bulma çabası
çalışmamızda ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır. Âşık Sarıcakız'ın hayatı ve sanatı,
onun özenle sakladığı fotoğraflar ve gazete kupürleri Âşık Sarıcakız'ın kendi
tanıklığı ışığında değerlendirilmiş; yazdığı şiirler ise biçim ve üslûp açısından
incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sözlü kültür geleneği, kadın âşık, İlkin Manya, Âşık Sarıcakız.

Abstract:
Ashik literature, which dates back to the tradition of oral culture in the
classification created in Turkish literature, is an important literature that exists within
the richness of Turkish culture and the language created by this culture. The tradition
of "Ashik" forms an important part of our cultural existence. Ashik literature has
acquired a new form with the change of the "bard-baksi" tradition. The term,
"Ashik" is a tradition that has been formed by the experience of the past time, has its
own rules, its traditional dynamic structure. In the context of cultural transference,
Ashik tradition also plays an important role in transferring present-day values to the
future. Âşık Sarıcakız is one of our important female poets who has tried to keep the
tradition alive and maintain it. In addition to the poems she has written, she has
continued to follow the traces of the tradition by her academic studies on other
female poets and self- created archive.The fact that she took part in the same
assembly with many important poets in the tradition increased the importance of the
study.
It is no coincidence that Âşık Sarıcakız was engaged in athletics during her
youth and achieved significant success in this field as well as her identity as a
teacher. Âşık Sarıcakız, who is noted for her versatile personality, has continued this
characteristic in folk literature. In her poems, she addressed the problems of society,
and also expressed her experiences critically. Âşık Sarıcakız has successfully
transferred her experiences to her poetry by stating that her own life experiences had
a great impact on her poems.
Âşık Sarıcakız's life in Turkey and abroad, her endevaours to exist as a female
poet in a male-dominated tradition and trying to find a place for herself have been
discussed in detail in our study. Âşık Sarıcakız's life and art have been evaluated in
the light of the photographs and newspaper clippings she has carefully kept; the
poems he has written have been analzyed in terms of form and style.

Keywords: Oral culture tradition, Ashik, Ashik Tradition, İlkin Manya, Âşık (Poet) Sarıcakız.