İmam Nevevî ve Minhâc isimli eserinin hadis şerhçiliği açısından değerlendirilmesi
Evaluation of İmam Al-Nawavi and his book named Al-Minhac in terms of hadith commentary
Yazar: SEMİH ACET
Danışman: PROF. DR. HACI MUSA BAĞCI
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Nevevi = Nevevi ; Rivayetler = Rumours ; İslam Hukuku = Islamic Law ; Şerh = Commentary

Özet:
Muhtelif dönemlerde hadis ilmini yeniden ihya eden, bu ilme sistematik bir yapı kazandıran muhaddisler gelmiştir. İmam Nevevî, bu muhaddislerden bir tanesidir. Döneminde olduğu gibi günümüzde de etkisi her daim hissedilen İmam Nevevî'nin hayatı ve ilmî faaliyetleri farklı yönleriyle keşfedilmeyi bekleyen geniş bir alanı oluşturmaktadır. İmam Nevevî ve Minhâc İsimli Eserinin Hadis Şerhçiliği Açısından Değerlendirilmesi isimli tez çalışmamızda, İmam Nevevî'nin hayatı, eserleri ve Nevevî'nin ilgili eserindeki şerh metodu değerlendirilmiştir.
Araştırmamızda Nevevî'nin şerhini oluştururken takip ettiği metodunun belirlenmesi ve müellifin kendine has olan dil ve üslûbunun şerhe olan yansımalarının tespit edilmesi hedeflenmiştir. Bu gaye doğrultusunda müellifin hayatı, eserleri ve yaşadığı dönem şartları genel hatları ile izah edilirken, bahsi geçen eserin muhtevası ve müellifin hadis tahlilindeki yöntemi detaylı olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda müellifin hadisle ilgili değerlendirmelerine, yer verilmiştir. Seçilen misallerle Nevevî'nin fıkhî melekesine ve hadis yorumuna kattığı değere işaret edilirken satır aralarında müellifin sünnet algısına, ve mezheb bağlamında sergilediği duruşa temas edilmiştir.
Yaptığımız okumalar neticesinde, döneminde sadır olan fikrî cereyanlar arasında sünnî düşünce yapısına sıkı sıkıya sarılan, batınî yorum karşısında zahire bakan, delilsiz ve gereksiz tevil yerine lafza bağlı kalan, sünnetin sübut bulduğu yerde gayrisine itibar etmeyen, "nakil" in öncülüğünde "akıl" ın verilerine değer veren, kelime tahlilinde bilgin, rical ilminde yetkin, fıkıhta engin, kaynak kullanımında zengin, metodunda özgün Şafiî bir Şârih ile karşılaşılmıştır.

Abstract:
İn this dissertation titled "Evaluation of İmam al-Nawavi and his book named al-Minhac in terms of Hadith Commentary" we studied the life of İmam Nawavi, his writings and his annotation method used in the mentioned book. al-Minhac is the most recognized work on Sahih Muslim, the well-known collection of hadith compiled by İmam Muslim.
We tried to define the annotation method in al-Minhac with its linguistic and stylistic features. İn accordance with this purpose we scrutinized historical and cultural background of the author's period and its social and intellectual reflections on the writing.
We provided enough samples to demonstrate the approach of the author to the hadiths and his criticism about chains and texts of some hadiths (isnad and matn). Through the samples provided, we also pointed out his competence in legal matters. İn addition, when the occasion arises, we endeavoured to reveal the author's perception of prophecy and sunnah and his secterian attitude.
İn conclusion, we found out that the author al-Nawavi generally adopted a balanced and temperate approach in "al-Minhac" : Avoiding from esoteric interpretations, he preferred to comment on hadiths on the basis of their literal meanings. İn the other hand, he pursued the balance between narrations and rational thougt on some contoversial issues. Consequently, we can say that "al-Minhac" is one of the best examples of İslamic commentary tradition.