Kâmil Kepeci 70 numaralı Ahkâm Defteri'nin transkripsiyonu ve değerlendirmesi (S. 1-220)
Transcription and evaluation of Ahkam Register of Kamil Kepeci Tasnifi (No. 70) (PP. 1-220)
Yazar: ESRA ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. MİKAİL ACIPINAR
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı devlet yönetiminde en önemli karar alma organı Divân-ı Hümayun'dur. Divan-ı Hümayun toplantılarında askerî, siyasi, idari, adlî ve mali gibi birinci derece devlet işleri müzakere edilir ve karara bağlanırdı. Ahkâm Defteri ise, Divan-ı Hümayun'da alınan bu kararların tutulduğu defterlere verilen genel addır. Bu defterler XVII. yüzyıl sonlarında yaygınlaşmaya başlamıştır. Büyük ölçüde mali konuları içeren bu defterler; Anadolu ve Rumeli beylerbeyleri ile sancakbeylerine, kadılara ve diğer devlet görevlilerine yazılan hükümleri kapsamaktadır. Çalışmamıza konu olan, T.C. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi'nde Kâmil Kepeci tasnifinde 70 numara ile kayıtlı olan ahkâm (mühimme) defteri, I. Ahmed'in ilk saltanat yıllarını (1604-1605) kapsamaktadır. Kamil Kepeci tasnifinde ahkâm defterleri başlığı altında kayıtlı olmasına rağmen kaynak, aslında bir mühimme defteridir. Defterin yazıldığı tarih aralığı olan XVII. yüzyılın başları, Osmanlı Devleti için doğuda ve batıda uzun savaşların devam ettiği bir döneme işaret etmektedir. Aynı zamanda imparatorluğun özellikle Avrupa ticaret yollarının değişmeye başlaması ve içeride yaşanan isyanlar ile yavaş yavaş ekonomik ve siyasi olarak bir kriz dönemine girmeye başladığı yıllar olarak da bilinmektedir. Tutulduğu dönem itibariyle, Osmanlı tarihi araştırmaları için en önemli birincil kaynaklar arasında yer almaktadır. Hükümler ağırlıklı olarak Osmanlı Devleti'nde uzun süre önce başlayan celali isyanları ve savaşlarla bozulmaya başlayan sosyal ve ekonomik düzen esnasında devletin tebaası ile yaşadığı sorunlar haricinde askerî, sosyal ve ekonomik konular hakkında da önemli bilgiler içermektedir. Bu çalışmada 70 numaralı ahkâm defterinin (sayfa 1-220) transkripsiyonunun yapılması suretiyle tarih araştırmalarına bir katkı sunulması amaçlanmıştır. Ayrıca bu tez çalışmasında Divan-ı Hümayun, ahkâm ve mühimme defterleri ile I. Ahmed dönemi siyasi olayları hakkında kısa bilgiler de verilmiştir.

Abstract:
The most important decision-making body in state administration in the Ottoman Empire was the Divan-ı Hümayun (the Imperial Council). The members of the council discussed and decided the principal state affairs such as military, political, administrative, judicial and financial matters in this principal institution. Therefore, many various archival records came into existence in connection with these meetings including the ahkam books. These registers is a general name given to the books in which the decisions were taken in the Divan-ı Humayun are kept. These books became widespread in the late 17th century. These notebooks, which mostly cover financial matters, contain the provisions written to Anatolian and Rumeli sanjakbeys, beylerbeys, kadis and other officials. The book we are working on is an ahkam register, which registered under the number 70 in the Kâmil Kepeci classification is originally a mühimme register. It covers the events that took place in the first years of Ahmed I, which corresponds to the period between 1603 and 1604. The period that the book belonged, includes the last major wars and territorial gains of the Ottoman Empire, especially in Europe. This period marks the years when the Ottoman Empire was slowly entering a period of economic and political crisis, especially with the change in European trade routes and internal rebellions. This arcival book is one of the most important primary sources describing the period. The provisions that we transcribed in the book contain important information about the problems the state faced with its subjects because of the deterioration of public order in the Ottoman Empire, especially with the Djelali rebellions. This study aims to fill an important gap in the literature with the transcription of the Ahkam Defteri numbered 70 (pp. 1-220) and the analysis of the provisions it contains. In addition, this thesis provides brief information about the Divan-ı Hümayun and the Ahkam Books and the political events of the reign of Ahmed I.