Sığır tüberküloz ve paratüberküloz enfeksiyonlarının antemortem tanı yöntemleriyle ayrımı
Differentiation of bovine tuberculosis and paratuberculosis infections with antemortem diagnostic methods
Yazar: HALİL PİR
Danışman: PROF. DR. HAKAN YARDIMCI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Mikrobiyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu tez çalışmasında, Tüberküloz şüpheli işletmelerde bulunan hayvanlara, Sığır Tüberkülozunun antemortem tanı ve ayrımında kullanılan tüberkülin deri testleri (PPD bovine ve avian) sonuçlarından yola çıkılarak, Paratüberküloz enfeksiyonu teşhisi koymak için serolojik olarak incelendi ve fekal bakteriyoskopi yapıldı.  Ayrıca Türkiye'de endemik olarak görülen Sığır Tüberküloz hastalığının antemortem tanı yöntemleri karşılaştırılıp, gama interferon testinin sensitivite ve spesifite değerleri belirlenerek Sığır Tüberküloz hastalığının eradikasyon çalışmalarına katkı sağlayacak verilerin elde edilmesi amaçlandı. Bu kapsamda;, Çankırı/Çerkeş ilçesinden 1, Çorum/Merkez ilçesinden 1,  Ankara/Sincan ilçesinden  1, Eskişehir/Odunpazarı ilçesinden 1 ve Konya/Ereğli ilçesinden 1 işletme olmak üzere Tüberküloz şüpheli toplam 5 süt sığır işletmesinde bulunan 423 adet sığıra intradermal tüberkülin testi uygulandı ve bu test altın standart metot olarak belirlenerek, IFN-γ testinin sensitivitesi % 86, spesifitesi % 97 olarak belirlendi. Paratüberküloz enfeksiyonunun tanısı için bu hayvanlara antikor ELISA , fekal bakteriyoskopi  ve IFN-γ ELISA  yapıldı ve bu testlerin prevalansları sırasıyla  % 10,4, % 5,44 ve % 4,96 bulundu ve sığırlardan 4 (%0,95)'ü Map enfeksiyonu tanı yöntemlerinin her birine  pozitif sonuç verdi. Ayrıca intradermal PPD aviana pozitif reaksiyon veren 14 sığır PTB enfeksiyonu yönünden şüpheli kabul edildi ve bu sığırlardan 5 (%35,71)'i antikor ELISA'da, 6 (%42,86)'sı fekal bakteriyoskopide, 3 (%21,43)'ü  IFN-γ ELISA'da  PTB enfeksiyonu yönünden pozitif sonuç verirken, 2 sığırın  (%14,29) tüm test sonuçlarında pozitiflik görüldü. Sonuç olarak; Sığır Tüberkülozu antemortem tanısında, intradermal tüberkülin test sonuçlarına benzer sonuçlar veren IFN-γ testininde  kullanılabileceği ve Tüberküloz şüpheli sürülerde her iki testin birlikte yapılması çok daha fazla Tüberküloz enfekte hayvanı tespit edelebileceği ancak saha taramalarında kullanımının sınırlı olacağı  kanısına varıldı. Tüberküloz  enfeksiyonunun  tanısı için  yapılan karşılaştırmalı intradermal tüberkülin testinde PPD aviana pozitif reaksiyon veren hayvanların Paratüberküloz tanısı için kullanılan diğer testlerle desteklenerek nonspesifik reaksiyonların ortaya çıkarılmasında ya da  PTB enfekte hayvanların tespit edilmesinde belirleyici rol oynadığı görüldü.
Anahtar Sözcükler: ELISA, Gama-İnterferon, Mycobacterium bovis, Paratüberküloz, Sığır

Abstract:
In this thesis, based on the results of tuberculin skin tests (PPD bovine and avian) used in the antemortem diagnosis and differentiation of Bovine Tuberculosis, the animals in the enterprises with suspected Tuberculosis were serologically examined to diagnose Paratuberculosis infection and fecal bacterioscopy was performed. In addition, it was aimed to obtain data that will contribute to the eradication studies of Bovine Tuberculosis disease by comparing the antemortem diagnostic methods of bovine tuberculosis disease, which is endemic in Türkiye and by determining the sensitivity and specificity values of the gamma interferon test. In this context; Intradermal tuberculin test was applied to 423 cattle in 5 dairy cattle farms with suspected tuberculosis, 1 from Çankırı/Çerkeş district, 1 from Çorum/Merkez district, 1 from Ankara/Sincan district, 1 from Eskişehir/Odunpazarı district and 1 from Konya/Ereğli district and  this test was determined as the gold standard method, and the sensitivity of the IFN-γ test was 86 % and the specificity was 97 %. Antibody ELISA, fecal bacterioscopy examination and IFN-γ ELISA  were performed on these animals for the diagnosis of Paratuberculosis infection and the prevalences of these tests were found to be 10.4 %, 5.44 % and 4.96 %, respectively and 4 (0.95%) of the cattle gave positive results for each of the Map infection diagnostic methods. In addition, 14 cattle with a positive reaction to intradermal PPD avian were considered suspicious for PTB infection and in terms of PTB infection, while 5 (35.71%) of these cattle gave positive results in the antibody ELISA , 6 (42.86%) in the fecal bacterioscopy examination, and 3 (21.43%) in the IFN-γ ELISA , all test results were positive in 2 cattle (14.29%). In conclusion; It was concluded that the IFN-γ test, which gives similar results to the results of the intradermal tuberculin test, can be used in the antemortem diagnosis of Bovine Tuberculosis and that both tests can be performed together in herds with suspected Tuberculosis, and that much more Tuberculosis infected animals can be detected, but its use in field screenings will be limited. In the comparative intradermal tuberculin test performed for the diagnosis of Tuberculosis infection, it was seen that animals that reacted positively to PPD aviana played a decisive role in detecting nonspecific reactions or detecting PTB infected animals, supported by other tests used for the diagnosis of Paratuberculosis.
Keywords: Cattle,  ELISA,  Gamma-Interferon, Mycobacterium bovis, Paratuberculosis