Olağanüstü masal örneği olarak Terry Gilliam sineması: Masalsı bir anlatım sunan filmlerin Propp yöntemine göre analizi
The cinema of Terry Gilliam as wonder tales: A Proppian analysis of the fairy tale narrative in films
Yazar: SÜMEYYE GÜMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUNÇ BORAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Gilliam, Terry = Gilliam, Terry ; Grimm Kardeşler = Grimm Kardeşler ; Masallar = Tales ; Propp, Vladimir = Propp, Vladimir ; Sinema = Cinema

Özet:
Çocukluktan ileri gelen bir hayalle, masal kahramanlarının bir parçası olmak isteyen 
Terry Gilliam, kasaba ve şehir hayatına dair pek çok şeyi deneyimleme fırsatı 
bulmuştur. Masallarla çıktığı bu yolculuk, film kariyerine etki eden animasyonlarla da 
desteklenir. Filmlerinde masalların yer alması, karakterinin bir parçasıdır. Bu durum 
bir tür imza niteliği taşımaktadır. Zaman Haydutları filminde Pamuk Prenses ve Yedi 
Cüceler, Tideland filminde Alice Harikalar Diyarı, The Wholly Family filminde 
masalsı etkiler, Grimm Kardeşler filminde ise Kırmızı Başlıklı Kız, Hansel ve Gretel, 
Uyuyan Güzel, Rapunzel masallarının etkilerini görmek mümkündür. Filmleri 
incelerken Vladimir Propp'tan yararlanılmıştır. Propp, olağanüstü masalların otuz bir 
işleve sahip olduğunu tespit etmiştir. Buradan hareketle "Olağanüstü Masal Örneği 
Olarak Terry Gilliam Sineması: Masalsı Bir Anlatım Sunan Filmlerin Propp 
Yöntemine Göre Analizi" başlıklı tez üç bölümden oluşmaktadır. Bu çalışma 
kapsamında olağanüstü masallar bağlamında Terry Gilliam filmleri Propp yöntemine 
göre incelenmiştir. İncelenen filmlerin, Proop'un olağanüstü masallar üzerine yapmış 
olduğu 31 işleve uygun olup olmadığını tespit etmek amacı taşıyan bu çalışmaya 
senaryo aşamaları da dahil edilerek çözümlenmeye ve yorumlanmaya çalışılmıştır.
Masallar, geçmiş kültürlere dair yaşam pratikleri sunan özgün yapısıyla önemli bir 
yere sahiptir; halk anlatısının yazıya geçirilmesi ile kulaktan kulağa dolaşan 
masalların, kayıt altına alınarak değişim ve gelişimi gözlenebilmiştir. Bununla beraber 
masallar, insan ve toplum üzerindeki bakış açısını değiştirmekte önemli bir yere 
sahiptir. Çocuklara uyku amacıyla okunan masalların aslında gelecek yaşam 
dönemlerine etki ettiğinin göz ardı edilmesi ve eğlenme amacı olarak görülmesi ile
ilgili çeşitli görüşlere yer verilmiştir. Gilliam filmlerinde, çocuklar ve ebeveynleri 
arasındaki ilişki, masallarda var olan karakterler vasıtasıyla askıya alınmış ve çocuğun 
gözünden yaşam, izleyene sunulmuştur. Terry Gilliam filmlerinde kurgunun ana 
elemanların çocuklar olması ve filmlerin masalsı özellikler taşıması nedeniyle, 
"Zaman Haydutları", "Tideland", "The Wholly Family" ve "Grimm Kardeşler" 
filmleri ele alınmıştır. Bu çalışmada literatür taraması yapılmış, belirlenen filmler 
Propp yöntemine göre incelenmiştir.

Abstract:
Having a desire of being a part of the fairy tale heroes, which dates back to his 
childhood, Terry Gilliam has had the privilage of experiencing various things related 
to rural and city life. The journey he started with fairy tails has been supported with 
the animations influencing his career in film. 
Fairy tales in his movies are a part of his character. This indicates some sort of a 
signature. One could see the "Snow White and the Seven Dwarfs" in "Time Bandits"; 
"Alice in Wonderland" in "Tideland"; various fairy tale concepts in "The Wholly 
Family"; "Red Riding Hood", "Hansel and Gretel", "Sleeping Beauty" and
"Rapunzel" in "The Brothers Grimm". In this thesis, Vladimir Propp analysis is used 
on films of Gilliam. Propp has discovered the wonder tales has thirty one functions. 
For that, this thesis called "The Cinema of Terry Gilliam as Wonder Tales: A Proppian 
Analysis of the Fairy Tale Narrative in Films" consists of three sections. The scope of 
the study is the films of Terry Gilliam in the context of wonder tales analysed through 
Propp's terms. This study aiming to determine whether if the analysed films meet with 
Propp's thirty one functions on wonder tales and also consists of the stages of film 
scripts to be analysed and interpreted. Fairy tales with their unique structure coming 
from their ability to present experiences of past cultures has an important place. Only 
after the transciption of the auricular tradition called the folk tales, the evolution 
became visible. Nevertheless, fairy tales has an important place for changing the 
existing perspectives on the concepts of humankind and society. Not only acting as a 
preparative element for the bedtime of kids, fairy tales are often ignored as for their 
guidence in adolescence and being seen only as a tool for recreational activities. The 
relationships between the children and their parents in the films of Gilliam are being 
interrupted by fairy tale characters and this is being narrated from the children's 
perspective.With being the main element as children in the films of Terry Gilliam and 
his films being based on fairy tales, a selection consisting of four films of his: "Time 
Bandits", "Tideland", "The Wholly Family" and "The Brothers Grimm" is being 
discussed. Literature research has been made in this study and the films chosen have 
been analysed through Propp's method.