Yenidoğan sepsisinde pentoksifilin tedavisinin mortalite ve morbiditeye etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of pentoxifylin treatment on mortality and morbidity in newborn sepsis
Yazar: FATMA ZEYNEP ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. SEVİM ÜNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Pentoksifilin = Pentoxifylline ; Sepsis = Sepsis ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Yenidoğan sepsisi, tanı ve tedavi yöntemlerdeki gelişmelere rağmen önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olmaya devam etmektedir. Sepsiste antibiyotik ve destekleyici tedaviler çok önemlidir. Bir fosfodiesteraz inhibitörü olan pentoksifilinin, immünomodülatör bir ajan olarak yenidoğan sepsisinde  prognozu iyileştirmek amacıyla kullanılabileceği öne sürülmektedir. Bu çalışmada, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YYBÜ) sepsis tanısıyla tedavi edilen yenidoğanlarda, pentoksifilin tedavisinin mortalite ve morbiditeye etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Ocak 2015-Aralık 2017 tarihleri arasında hastanemiz YYBÜ'de yatırılarak tedavi edilmiş kanıtlanmış, klinik ve şüpheli sepsis tanıları alan 175 hasta çalışmaya dahil edildi. Pentoksifilin tedavisi verilen (n=34) ve verilmeyen (n=141) sepsis tanılı bebeklerin dosya ve kayıtları retrospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: Ocak 2015 ile Aralık 2017 tarihleri arasında hastanemiz YYBÜ'de toplam 1137 hasta yatırılmış olup bunların 175'i (%15.4) çalışmaya alındı. Hastaların  105'i (%60) erkek, 70'i (%40) kız olup 82'si (%46,9) premature, 93'ü (%53,1) term doğmuştu. Hastalardan 31'i (%17,7) kan kültürü ile kanıtlanmış sepsis tanısı aldı, 73'ü (%41,7) vajinal yol, 102'si (%58,3) sezaryen ile dünyaya gelmişti. Erken başlangıçlı neonatal sepsis (EBNS) 82 (%46,9), geç başlangıçlı neonatal sepsis (GBNS) 78 (%44,6) ve çok geç başlangıçlı neonatal sepsis (ÇGBNS) 15 (%8,6) olguda saptandı. En sık görülen klinik bulgular solunum yetmezliği (takipne, inleme, retraksiyon) olup 66 hastada (%37.7) görüldü.
Erken sepsiste en sık üreyen mikroorganizmalar Klebsiella suşları 11 olguda (%6,2), bunların 5'i Klebsiella pneumoniae idi. Geç sepsisde en sık yine klebsiella suşları (n=5, %2,9) üremiş, 3'ü Klebsiella pneumoniae idi. Pentoksifilin uygulanan ve uygulanmayan olguların ortalama hemoglobin, hematokrit, beyaz küre, trombosit, mean platelet volüm (MPV) değerleri arasında fark saptanmadı (p >0,05). Pentoksifilin verilen olgularda ortalama laktat düzeyleri daha yüksek, C-reaktif protein (CRP) düzeyleri daha düşüktü (p = 0,001*  ve 0,014*). Farklı antibiyotik tedavileri uygulanan grupların mortaliteleri arasında anlamlı fark vardı (p=0,000*). Ampisilin+gentamisin/sefotaksim alan olguların çoğu taburcu olmuşken, ikinci [karbapenem/antistafilokokal ilaçlar (teikoplanin veya vankomisin/piperasilin- tazobaktam)] ve üçüncü grup (antifungal) tedavi alan gruplarda mortalite yüksekti. Dördüncü grup antibiyotik verilenlerde (kolistin, tigesiklin, linezolid) mortalite, ikinci ve üçüncü gruptan düşük bulundu.
Pentoksifilin tedavisi, düşük doğum ağırlığı, prematüre doğum, doğumsal anomali, inotrop tedavi ve mekanik ventilasyon desteği uygulananlarda mortalite daha yüksek idi. Gebelik yaşı ve doğum ağırlığı düşük yenidoğanlara daha fazla pentoksifilin tedavisi verilmişti. Pentoksifilin tedavisi verilen 34 hastadan 5'inde şok bulguları vardı (geç tedavi). Pentoksifilin tedavisine geç başlanan hastalarda, erken başlananlara göre mortalite daha yüksek bulundu (p=0,029*).
Sonuç: Pentoksifilin tedavisinin yenidoğan sepsisnde prognozu olumlu etkileyebileceğini öne süren bazı çalışmalar yayınlanmıştır. Bu retrospektif çalışmada pentoksifilin tedavisi uygulanan sepsis tanılı yenidoğanlarda mortalite daha yüksek bulunmuştur. Ancak, pentoksifilin tedavisi daha çok sepsisin ileri evresinde, şok bulgusu olan, prematüre ve düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlara uygulanmıştır. Pentoksifilin tedavisi alanlarda daha üksek mortalite olmasının, tedavinin yenidoğan sepsisinin ileri evrelerinde başlanmasıyla ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Kesin sonuca varılabilmesi için, daha çok hasta ile prospektif çalışmalar yapılması gereklidir.

Anahtar Kelimeler: mortalite, pentoksifilin, sepsis,yenidoğan.

Abstract:
Objectives: Neonatal sepsis continues to be an important cause of mortality and morbidity in spite of improvements in the diagnosis and treatment methods. Antibiotic and supportive treatments are very important in neonatal sepsis. It is supposed that pentoxifylline, a phosphodiesterase inhibitor, should be given in neonatal sepsis to improve prognosis. The aim of this study was to evaluate the effect of pentoxifylline treatment on mortality and morbidity in newborn infants with sepsis treated in our neonatal intensive care unit (NICU).
Material and Methods: The study was performed between January 2015-December 2017 in the NICU of our hospital. A total of 175 patients with proven, clinical and suspected sepsis followed-up and treated in the NICU were included in the study. Medical records of the neonates with sepsis who were treated with (34 patients) and without pentoxifylline (141 patients) were recorded retrospectively.
Results: A total of 1137 patients were hospitalized between January 2015 and December 2017 in our NICU, and 175 of them were diagnosed with sepsis. Of the patients, 105 (60%) were male and 70 (40%) were female, 73 (41.7%) were born by vaginal route and 102 (58.3%) were born by cesarean section, 82 (46.9%) were premature and 93 (53.1%) were term. We diagnosed proven neonatal sepsis by blood culture in 31 (17.7%) infants. Among 175 patients, 82 (46.9%) were diagnosed with early onset neonatal sepsis (EONS), 78 (44.6%) were diagnosed with late onset neonatal sepsis (LONS) and 15 (8.6%) were diagnosed with very late onset neonatal sepsis (VLONS). The most common clinical signs were respiratory failure (tachypnea, groaning, retraction) and determined in 66 patients (37.7%).
The most commonly izolated microorganisms in EONS were klebsiella species in 11 (6,2%) patients, 5 of them were Klebsiella pneumoniae. The most commonly izoleted microorganisms in LONS were klebsiella species in 5 (2,9%) patients, 3 of them were Klebsiella pneumoniae. We found no significant difference between mean hemoglobin, hematocrit, white blood cell, platelet and mean platelet volume (MPV) in the patients treated with and without pentoxifylline (p> 0.05). The mean lactate value was higher and C-reactive protein (CRP ) values were lower in the patients given pentoxifylline (p=0.001* and 0.014*). There was a statistically significant difference between different antibiotic therapies and mortality (p=0.000*). Most of the patients treated with ampicillin+gentamicin/cefotaxime were discharged. The mortality was increased in the second [carbapenems/antistaphylococcal (teicoplanin or vancomycin/piperacillin- tazobactam)] and the third (antifungal) groups. The mortality ratio was lower in the fourth group (colistin, tigecycline, linezolid), compared to second and third groups.
The mortality rate was 14.8%, and significantly higher in the infants with life threatening congenital anomaly, premature, low birth weight, applied inotropic therapy, mechanical ventilation, or pentoxifylline in our study. Pentoxifylline treatment was applied more in premature and low birth weigh infants. There were 34 patients given pentoxifylline treatment and 5 of them had shock (late treatment). Mortality was higher in the patients given late pentoxifyline treatemnt (p=0.029*).
Conclusion: There were studies suggesting that pentoxifylline treatment might improve prognosis in neonatal sepsis. We determined that mortality rate was high in the neonates with sepsis and treated with pentoxifylline in this retrospective study. Unfortunately, in the advanced stages of sepsis treatment was given to the premature, low birth weight, and in the advanced stages of sepsis.  We supposed that high mortality rate might be related to start pentoxifylline in the advanced stages of sepsis. In order to determine the ultimate results, prospective trials with more patients are necessary.

Words: mortality, sepsis, pentoxifylline, newborn.