Öğrenci seçme sınavı puanlarının eşitlenmesi üzerine bir çalışma /
Yazar: HÜLYA KELECİOĞLU
Danışman: PROF.DR. YAŞAR BAYKAL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Puan eşitleme = Points equalization ; Rasch modeli = Rasch model ; Test istatistikleri = Test statistics ; ÖSS puanları = Student Selection Examination points

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ÖSYM tarafından yapılan ÖSS testlerini eşit yüzdelikli, doğrusal, Rasch modeli ve iki parametreli lojistik model ile eşitleme yöntemlerini kullanarak eşitlemek ve bu yöntemler arasından varsa uygun görünenini önermektir. Araştırmanın evreni 1990, 1991 ve 1992 yıllarında yapılan ÖSS sınavına giren adaylardan lise ve dengi okulların 3. sınıflarında öğrenci olanlardır. Araştırmanın örneklemi, bu üç evrenin her birinden random olarak seçilen 2000'er kişiden oluşturulmuştur. Araştırmada kullanılan veriler. ÖSS'nin Sözel ve Sayısal bölümünden alınan test ve madde puanlandır. Sözel Bölüm, Türkçe ve Sosyal Bilimler sorularından oluşan ait testlere; Sayısal Bölüm de Matematik ve Fen Bilimleri sorularından oluşan alî testlere ayrılmıştır. Her bir alt test için 1991 yılı puanları 1990 yılı puanlarına ve 1992 yılı puanları 1991 yılı puanlarına yukarıda belirtilen eşitleme yöntemleri kullanılarak iç ortak testlerle eşitlenmiştir. Eşitlemeye geçilmeden önce alt testlerin her birinin. Rasch modeli ve iki parametreli lojistik modelin sayıltıları olan dağılımın normalliği. testlerin tek boyutluluğu ve maddelerin yerel bağımsızlığı ile eşitleme koşullarını sağlayıp sağlamadığına bakılmıştır. Alt testlerden hiç birisinin normal dağılım göstermediği görülmüştür. Ayrıca, testlerin tek boyutlu olup olmadığına bakıldığında, alt testlerin tümü, tek boyutlu olarak kabul edilebilir bulunmuştur. Test maddelerinin yerel bağımsızlıklarına bakıldığında ise, genel olarak tüm alt testler için bu şartı sağlayan maddelerin oldukça az olduğu görünmüştür. Bu aşamadan sonra, eşitleme şartlan olan eşitlenecek testlerin aynı değişkeni ölçüp ölçmedikleri, eşit güçlükte, eşit güvenirlikte ve paralel olup olmadıkları test edilmiştir. Bu analizlerin sonunda, testlerin tek boyutlu olduğu; ortalama güçlükleri ve güvenirlikleri arasında 0.05 düzeyinde manidar bir fark bulunmadığı ve alt testlerden hiç birinin paralellik şartını sağlamadığı gözlenmiştir.II Eşitleme şartlarının sağlanıp sağlanmadığına bakıldıktan sonra, ortak testlerin oluşturulmasına geçilmiştir. Eşitlemede kullanılan testlerin gerçekte ortak maddeleri olmadığı için, ortak testler aynı değişkeni ölçtüğü düşünülen maddelerden faktör analizi yoluyla oluşturulmuştur. Ortak testler elde edildikten sonra, her bir alt test, dört eşitleme yöntemi kullanılarak eşitlenmiş ve eşitleme yöntemlerinin hataları eşitlenmiş puanlarla test puanlarının hata kareleri ortalamaları yoluyla hesaplanmıştır. Hata kareleri ortalaması en düşük olan yöntem, eşitleme yapılan test için en uygun yöntem olarak kabul edilmiştir. Araştırmanın sonunda, Türkçe testleri için en uygun yöntemin doğrusal eşitleme; Sosyal Bilimler ve Matematik testleri için Rasch modeli ile eşitleme; Fen Bilimleri testleri için de eşit yüzdelikli eşitleme olduğu görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to equate tests of Student Selection Examination (ÖSS) which is conducted by Student Selection and Piacement Centre (ÖSYM), by equipercentile, linear, Rasch Model and two parameter logistic model equating methods and advise if there is suitable one among them. Population of this study was third grade High School Students who taken ÖSS in 1990, 1991 and 1992. Sample of this study consisted of 2000 students who were randomly chosen for each population. The data in this study were test and item scores which were taken ÖSS Verbal and Quantitative tests. Verbal test divided into two sub-test as Turkish and Social Studies and Quantitative test divided into two sub-test as Mathematics and Science items. For each sub-tests 1991 scores were equated by internal anchor tests to 1990 scores and 1992 scores were equated by internal anchor tests to 1991 scores by using equating methods which was mentioned as above. Before equating, it was examined that whether if each sub-tests provided assumptions of Rasch Model and two parameter logistic model that normality of distribution, unidimensionality and local independency, and conditions of equality or not. None of each sub-tests showed distribution of normality. Besides, the tests were examined whether if unidimensionality or not and unidimensionality was found acceptable. When local independence of test items were examined, these kind of items were seen very rare for each sub-tests in general. After that stage, tests of equating were tested according to conditions of equating which consisted of unidimensionality, equal difficulties, equal reliabilities, and paraJellity. Results of these analyses showed that tests were found unidimensionai, there were not differences between mean difficulties and reliabilities at 0.05 significant level. Besides, none of each sub-tests provided condition of parallelity.IV After conditions of equating, anchor tests were consisted. Anchor tests were consisted of test items which measured same variable by factor analysis. Because the tests which were used for equating, did not have common items in reality. After anchor tests, each of sub-tests was equated by using four equating methods. Error of equating methods was calculated by mean square error equated scores and test scores. The lowest mean square error was accepted the most suitable for equating test. The findings which were obtained in this study showed that the most suitable method was linear equating method for Turkish test; Rasch Model was the most suitable method for Social Study and Mathematics tests and the most suitable method was equipercentile equating for Science tests.