Demir eksikliği anemisi olan 5-18 yaş arası çocuklarda tedavi öncesi ve sonrası yaşam kalitesi ölçeklerinin karşılaştırılması
Comparison of pre-and post-treatment quality of life scales in children aged 5-18 years with iron deficiency anemia
Yazar: CANSU ÇAĞLAR
Danışman: DOÇ. DR. GÜL NİHAL ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Ergenler = Adolescents ; Tedavi = Treatment ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Demir eksikliği anemisi(DEA) tanısı alan 5-18 yaş arası çocuklarda oral demir tedavisinin yaşam kalitesi üzerine etkisinin araştırılması. 
Gereç ve Yöntemler: Çalışmamıza Kanuni Sultan Süleyman Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji kliniğinde Haziran-Aralık 2018 tarihleri arasında başvuran ve yapılan tetkikler sonucu demir eksikliği anemisi tanısı alan 5-18 yaş arası 77 hasta ve 40 sağlıklı çocuk alındı. Demir eksikliği anemisi, kemik iliğinde eritropoezin sürdürülebilmesi için gerekli olan demirin yetersizliğinin sebep olduğu anemi olarak tanımlanmaktadır. Hemoglobin üretimi bozulur ve normal sınırların altına iner. Hastalarda hemoglobin(Hb), hematokrit(hct), ortalama eritrosit hacmi(MCV), kırmızı hücre dağılım genişliği(RDW), serum demiri, total demir bağlama kapasitesi(TDBK) ve ferritin bakıldı. Hb değeri yaşa göre -2 SD altında ve ferritin 20 ng/ml'nin altında olan hastalar demir eksikliği anemisi olarak kabul edildi. Hastalara bakım veren kişiler eşliğinde başvuruda 2-18 yaş arasındaki çocuk ve ergenlerin sağlıkla ilgili yaşam kalitesini ölçmek için geliştirilen ve yaş gruplarına göre dört alt anketten(2-4 yaş, 5-7 yaş, 8-12 yaş, 13-18 yaş) oluşan fiziksel aktivite, duygusal işlevsellik, sosyal işlevsellik ve okul işlevselliği ile ilgili Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği(ÇİYKÖ) anketi uygulandı. Çalışmamıza 2-4 yaş grubu alınmadığı için 5-7 yaş, 8-12 yaş, 13-18 yaş ÇİYKÖ anketleri kullanıldı. Araştırmaya alınan hastalara randomize 4mg/kg/gün'den 2-3 doza bölünerek ferröz sülfat oral süspansiyon diğer gruba ferrik polimaltoz kompleksi oral süspansiyon 3 ay süre ile verildi. Tedaviden 1 ay ve 3 ay sonra hastalar kontrole çağırıldı. Bir ay sonra kontrole gelen 69 hastanın hematolojik tetkikleri ve ÇİYKÖ anketleri tekrarlandı. Oral demir tedavisine devam edildi. Tedavi üç aya tamamlandıktan sonra hastalar tekrar kontrole çağırıldı. Kontrole gelen 62 hastanın hematolojik tetkikleri ve ÇİYKÖ anketleri tekrarlandı. Hastalarda ÇİYKÖ anket formu sonucunda elde edilen başvuru, 1. ay ve 3. ay ölçek toplam puanı ve alt grupları olan fiziksel sağlık toplam puanı, duygusal sağlık toplam puanı, sosyal sağlık toplam puanı, okul işlevselliği toplam puanı ile duygusal,sosyal ve okul işlevselliğinin beraber değerlendirildiği psikososyal sağlık toplam puanı tedavi öncesi, sonrası(1.ay ve 3.ay) ve kontrol grubu ile karşılaştırıldı. 
Bulgular: Demir eksikliği anemisi tanısı alan 77 çocuğun %61,04'ü (n=47) kız, %38,96'sı (n=33) erkekti. Hasta yaş ortalaması 11,09 ± 0,48 yıldı. Tedavi grupları arasında yaş, yaş grupları, cinsiyet bakımından anlamlı fark saptanmadı(p>0,05). Hasta grubunun başvuru, 1.ay ve 3.ay bakılan hematolojik verileri karşılaştırıldığında; tedavi ile Hb, hct, MCV, ferritin ve serum demirinin anlamlı arttıği; RDW, total demir bağlama kapasitesi değerlerinin anlamlı olarak düştüğü görüldü(p<0,05). Hastaların başvuru anındaki ÇİYKÖ verilerinden elde edilen ölçek toplam puanı ve alt gruplar olan fiziksel sağlık toplam puanı, duygusal sağlık toplam puanı, sosyal sağlık toplam puanı, okul işlevselliği toplam puanı, psikososyal sağlık toplam puan ortalamalarının kontrol grubu ÇİYKÖ verilerine göre anlamlı düşük olduğu görüldü(p<0,05). Hastaların başvuru ve 1.ay ÇİYKÖ anket verileri karşılaştırıldığında tedavi ile ölçek toplam puanı ile fiziksel sağlık toplam puanı, duygusal sağlık toplam puanı, sosyal sağlık toplam puanı, okul işlevselliği toplam puanı, psikososyal sağlık toplam puan ortalamalarının anlamlı olarak arttığı saptandı(p<0,05). Birinci ay ile 3.ay ÇİYKÖ verileri karşılaştırıldığında ise üç aylık tedavi sonunda ölçek toplam puanı ile fiziksel sağlık toplam puanı, duygusal sağlık toplam puanı, sosyal sağlık toplam puanı, okul işlevselliği toplam puanı, psikososyal sağlık toplam puan ortalamalarının 1.ay puanlarına göre anlamlı yüksek olduğu görüldü(p<0,05).
Sonuç: Bu çalışmada, DEA olan çocuklarda "Fiziksel Sağlık", "Duygusal Sağlık", "Sosyal Sağlık", "Okul İşlevselliği" ve dolayısıyla "Psikososyal Sağlık" alanında yaşam kalitelerinde olumsuz etkilenme saptanmıştır. Kişilerin demir eksikliği anemisi yönünden değerlendirilerek gereken önlemin alınması sadece hemoglobin seviyelerini değil, aynı zamanda fiziksel işlevi, duygusal fonksiyonları ve genel sağlık algısını da iyileştirir. 
Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği anemisi, Yaşam kalitesi, Demir tedavisi, Çocuklar için yaşam kalitesi ölçeği(ÇİYKÖ)

Abstract:
Aim: Investigation of children's quality of life aged between 5 to 18 years who has been diagnosed with iron deficiency anemia (IDA) treated with oral iron therapy.
Materials and Methods: In our study, 77 patients diagnosed with iron deficieny anemia after surgery and 40 healthy children (aged 5-18) were recruited at Pediatric Hematology Clinic of the Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital between June and December 2018. Iron deficiency anemia is defined as anemia caused by insufficiency of iron, which is necessary to maintain erythropoiesis in the bone marrow.  As a result, hemoglobin production is disrupted and goes below normal limits. The patients were examined for hemoglobin (Hb), hematocrit (hct), mean erythrocyte volume (MCV), red cell distribution width (RDW), serum iron, total iron binding capacity (TDBK) and ferritin levels. Patients with Hb values below -2 SD and ferritin below 20 ng / ml were considered as iron deficiency anemia. While the children and adolescents between 2-18 years of age were consulted, in order to measure the quality of life related to health according to the developed and the age group of four took a poll from (2-4 years, 5-7 years, 8-12 years, 13-18 years), with caregivers attended The Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL) which consists physical activity, emotional functionality, social functionality and school functionality. Since 2-4 age group was excluded in our study, PedsQL questionnaires for 5-7 age, 8-12 age, 13-18 age were utilized. The participants included in the study were randomized and for one group ferrous sulfate oral suspension was given to 2-3 times from 4mg / kg / day, for the other group ferric polymaltose complex oral suspension was given for 3 months. Patients were called for control in 1 month and 3 months after treatment. Hematological examinations and PedsQL questionnaires were repeated for 69 patients who came for control a month later. Oral iron treatment was continued. After three months of the treatment, the patients were invited for control again. Hematological examinations and PedsQL questionnaires of 62 patients who came to the control were repeated. The results were obtained from the PedsQL questionnaire from the beginning, 1st and 3rd month scale total score  and its subgroups which are physical health total score , emotional health total score, social health total score, the total score of school functionality  and psychosocial health total score, in which emotional, social and school functionality were evaluated together, were compared before and after treatment (1st and 3rd months) and the control group.
Results: 61.04% (n = 47) of 77 children diagnosed with iron deficiency anemia were girls and 38.96% (n = 33) were boys. The mean age of the patient was 11.09 ± 0.48 years. There was no significant difference between treatment groups in terms of age, age groups and gender (p> 0.05). When the hematological data of the patient group examined at the beginning, 1st, and 3rd months were compared; with treatment, Hb, htc, MCV, ferritin and serum iron values were increased significantly; RDW, total iron binding capacity values were decreased statistically significant(p<0.05). It was observed that the mean values of total score and subgroups physical health total score , emotional health total score, social health total score, the total score of school functionality  and psychosocial health total score which were obtained from the PedsQL data at the time of admission, were significantly lower than the control group PedsQL data(p<0.05). When the patient's admission and 1st month PedsQL questionnaire data were compared, it was found that the mean value of physical health total score, emotional health total score, social health total score, the total score of school functionality  and psychosocial health total score significantly increased with treatment(p<0.05). When the first month and the third month were compared, the mean of total score and physical health total score, emotional health total score, social health total score, the total score of school functionality, psychosocial health total score were significantly higher at the end of the three-months treatment(p <0.05).
Conclusion: In this study, a negative impact on quality of life was found in children with IDA in the areas of "Physical Health", "Emotional Health", "Social Health", "School Functionality" and "Psychosocial Health". Taking the necessary precaution by evaluating individuals for iron deficiency anemia improves not only hemoglobin levels but also physical function, emotional functions and general health perception.
Keywords: Iron deficiency anemia, Quality of life, Iron therapy, The Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL)