Kur'an'da kitap kavramı
The concept of ?kitap? in the Qur?an
Yazar: MÜCTEBA ALTINDAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET AKBULUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion
Dizin: Kitaplar = Books ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Vahiy = Revelation ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an kavramları içerisinde önemli bir anlam zenginliğine sahip olan ve doğru anlaşılması gereken bir terim de ?Kitap? kavramıdır. Ayetlere baktığımızda kitap kavramı farklı anlamlar içerisinde kullanılmaktadır. Kitap kavramı bir çok kavramla bağlantılı olmakla birlikte en temel anlam alanı Allah, vahiy, peygamber ve kitap kavramlarıyla ilişkilidir. Vahiy, varlıksal ve bilgisel vahiy olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu temel ayırım dikkate alındığında ilahi mesajlardan oluşan teşrîî önerilere kitap denildiği gibi varlık alanına konulan tekvînî yasalara da kitap denilmektedir.Kitapla ilgili yapılan tartışmaların odak noktasını ?Levh-i mahfûz? ve ?Ümmü'l kitâb? kavramları etrafındaki tartışmalar oluşturmaktadır. Levh-i mahfûz konusundaki yanlış anlama, bu kavramın ilahi ilimle eşit görülmesidir. Levhi mahfûz ilahi ilmin yazıldığı bir yer değil, vahyin nüzul aşamasında alındığı yerdir. Kur'an, Levh-i mahfûz'un karşılığı olarak Ümmü'l kitâb'ı değil, Kitâb-ı meknûn kavramını kullanmaktadır. Her iki kavram da vahyin kaynağının gerçekliğini ve korunmuşluğunu vurgulamaktadır.Ümmü'l kitâb, Kur'an'ın ve diğer bütün vahiylerin kendisinden çıkmış olduğu Levh-i mahfûz'un da aslıdır. Öyleyse Ümmü'l kitâb, vahyin özü ve kaynağı olan ilahi iradeyi simgeleyen özel bir kavramdır. Bu anlamda Ümmü'l kitâb, hem bütün varlık kanunlarının kaynağı, hem de gönderilen bütün kutsal kitapların kaynağıdır. O halde kitap, Yaratıcı'nın varlıkla ve insanla ilişkisini anlamlandıran anahtar bir kavramdır.Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde vahiy olarak kitap kavramı ele alınmıştır. Bu aşamada kitabı ifade eden vahiy, tekvînî ve teklîfî vahiy olmak üzere iki başlık halinde incelenmiştir. İkinci bölüm ise ilahi mesajlar toplamı olarak kitap kavramı başlığı adı altında ele alınmaktadır. Burada bilişsel vahyi ifade eden terimler ve ilahi vahyin özel isimleri gibi konular işlenmiştir.

Abstract:
One of the Qur?anic concepts which has important multiplicity of meanings and is required to be understood correctly is the concept of ?Kitap?(Book). Looking up verses, the concept of ?Kitap? has been used in different meanings. Beside its reference to many concepts, main meaning sphere of the concept of Kitap is connected with the concepts of God, revelation, prophet and scripture. Revelation is divided into two categories as epistemological and ontological. Considering this main seperation, both legal proposals which consists of divine messages, and ontological codes which was set for the domain of existence, are named as the Kitap.The focus point of debates with regard to the Kitap constitutes the concepts of ?Levh-i mahfûz? and ?Ümmü?l kitâb?. It is a common misconception that ?Levh-i mahfûz? is exactly the same as divine knowledge. Levh-i mahfûz isn?t a place where it was recorded but a place where revelation was taken at the stage of the descending of revelation. In the Qur?an, the concept of ?Kitâb-ı meknûn?, not ?Ümmü?l kitâb?, is used for the concept of ?Levh-i mahfûz?. Both concept have stressed the actuality and protectiveness of revelation source. Ümmü?l kitâb is the origin of ?Levh-i mahfûz? from which Qur?an and all scriptures originate. Thus, Ümmü?l kitâb is a special concept that symbolizes divine will which is the source and essence of revelation. In this respect, Ümmü?l kitâb is both the source of all being codes and all scriptures. Therefore, the concept of ?Kitap? is a key concept that makes sense of the relation of God with being and human. This study has two parts. In Chapter One, the ?Kitap? concept has been discussed as a revelation. At this stage, the revelation that signifies the ?Kitap? has been divided into two categories as ontological and epistemological revelation. In Chapter Two, it has been dealt with the concept of ?Kitap? as the total of divine messages. The chapter also includes an examination of the terms referring to epistemological revelation and the special names of divine revelations.