Yönetsel güçlülük: Etkili yönetim ve liderlik bileşeni olarak kavramsallaştırılması ve ölçülebilmesine ilişkin bir araştırma
Managerial resourcefulness: A study about conceptualizing and measuring it as a component of effective management and leadership
Yazar: FARUK ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. SELEN DOĞAN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Liderler = Leaders ; Liderlik = Leadership ; Yönetici etkililiği = Manager effectiveness ; Yöneticiler = Managers ; Yöneticilik yeteneği = Manegerial positions ; Yönetim = Management ; Yönetim becerileri = Management skills ; Yönetim psikolojisi = Management psychology ; Yönetsel güç kaynakları = Managerial power source ; Yönetsel güçlülük = Managerial resourcefulness

Özet:
Organizasyonların çevreye uyum sağlamaları, gerek durağan gerekse değişken çevre şartlarına uygun ve yerinde karar almalarına; ayrıca gerekli yönetsel tepkiler vermelerine bağlıdır. Etkili yönetim için hem yönetsel beceriler hem de yönetsel yetenekler gerekli olduğundan, ikisi arasında ayrım yapmak önem arz etmektedir. Yönetsel beceriler rutin ve programlanmış işler için gerekliyken, yönetsel yetenekler rutin olmayan ve programlanmamış işler içindir. Yönetsel işlerin en önemli unsurları, yetenek kullanımını gerektiren rutin olmayan ve programlanmamış işlerle ilgilidir. Yönetsel işler için gerekli olan yeteneklere sahip olma, yönetsel güçlülük olarak kavramsallaştırılmaktadır. Yönetsel güçlülük, yönetsel işlerin gerektirdiği uygun tepkiyi kolaylaştıran belirli duygusal, bilişsel ve davranış odaklı yetenekler setidir. Bu yetenekler, başarılı bir yöneticinin repertuvarının temel ve önemli bileşenleridir. Bu çalışmanın amacı, yönetsel güçlülük kavramının ele alınarak bu kavramı ölçecek bir ölçek geliştirilmesidir. Bu amaçla öncelikle alan yazın taraması yapılarak kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Daha sonra ölçek geliştirme yöntemine uygun olarak madde geliştirme, ölçek yapılandırma ve ölçek değerleme çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalarda yüzyüze görüşme, keşfedici faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi gibi hem nitel hem de nicel analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Geliştirilen ölçek kamu ve özel sektördeki 623 çalışana uygulanmıştır. Yapı geçerliliği için keşfedici faktör analizi, temel bileşenler analizi ve varimaks döndürme yöntemleri kullanılmıştır. Keşfedici faktör analizi sonuçları 50 maddelik ölçeğin toplam varyansın % 61.45'ini açıklayan 8 faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir. Geliştirilen ölçeğin faktör yapısının yönetsel güçlülük kavramının kuramsal yapısıyla tutarlılık gösterdiği, alt ölçeklerin iç tutarlılık katsayılarının 0.74 değerinden 0.92 değerine kadar değiştiği görülmüştür. Keşfedici faktör analizi sonuçları, ölçeğin güvenilir ve dengeli bir faktör yapısına sahip olduğunu göstermiştir. Yapısal eşitlik modeli tekniği kullanılarak yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonucunda, yönetsel güçlülük için önerilen ikinci düzey modelin en iyi uyum değerlerine sahip olduğu bulunmuştur. Bu sonuç, ölçeğin yönetsel güçlülük kavramının kuramsal yapısıyla uyumlu olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular, geliştirilen yönetsel güçlülük ölçeğinin oldukça güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğunu göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Yönetim, Yönetici, Yönetsel Güçlülük.

Abstract:
Organizational adaptation to the environment requires appropriate managerial responses to both the stable and changing aspects of the environment in the complex and fast-changing world. Because both managerial skills and competencies are needed for effective management, it becomes important to differentiate competencies from skills by suggesting that skills are required to meet routine demands of managerial jobs whereas competencies are required to meet non-routine, non-programmable job demands. The most significant elements of managerial job have to do with non-routine tasks that demand utilization of competencies. The possession of the competencies that are needed for managerial jobs has been conceptualized as managerial resourcefulness. Managerial resourcefulness is a set of affective, intellectual and action-oriented generic competencies that enables adaptive responses to the demands of the managerial role. Competencies are basic, critical components of a successful manager?s repertoire. The aim of this study was to rethink the conceptual framework of managerial resourcefulness and to operationalise the construct of managerial resourcefulness. Therefore, the literature was reviewed for constructing the framework. Then, item generation, scale construction and scale evaluation studies was conducted in compliance with the scale development methodology. In this study, both qualitative and quantitative techniques such as face-to-face interviews, exploratory and confirmatory factor analyses were used. Managerial resourcefulness questionnaire was administered to 623 employees from public and private sectors. For construct validity, exploratory factor analysis was conducted with principal component and varimax rotation method. Exploratory factor analysis (EFA) showed that the 50-item scale had eight factors which explained 61.45% of the total variance. The factor structure of the questionnaire was found to be similar to the conceptual framework of managerial resourcefulness. Internal consistency coefficients of subscales were varied from 0.74 to 0.92 respectively. Results from an exploratory factor analysis (EFA) demonstrated significantly reliability and factor stability for the questionnaire. Further, results from a confirmatory factor analysis (CFA) utilizing structural equation modeling techniques demonstrated superior fit for a second-order factor model of managerial resourcefulness, thus providing evidence that the questionnaire is measuring managerial resourcefulness in a way that is harmonious with managerial resourcefulness context. Based on these results, the managerial resourcefulness questionnaire appears to be a reasonably reliable and valid instrument for the measurement of managerial resourcefulness.Key Words: Management, Manager, Managerial Resourcefulness.