Fredric Jameson'da Marksist hermeneutik: Diyalektik, toplumsal bütünlük ve ideoloji
Fredric Jameson's Marxist hermeneutics: Dialectics, social totality and ideology
Yazar: HALİT YERLİKHAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET MURAT KADRİ BELGE
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Diyalektik = Dialectic ; Jameson, Fredric = Jameson, Fredric ; Marksizm = Marxism ; Sosyal bütünleşme = Social integration ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Bu çalışmada Fredric Jameson'ın tarih, toplum, siyaset ve edebiyat arasındaki ilişkilere yönelik görüşleri, onun Marksizm ve Biçim'inin ''Önsöz'' ve ''T.W. Adorno ya da Tarihsel Değişmeceler'' adlı bölümleriyle, Siyasal Bilinçdışı'nın yine ''Önsöz'' ve ''Yorum Üzerine'' isimli bölümleri üzerinden incelenmektedir. Düşünürün iktisadi altyapıyla, kültürel, hukuki ve siyasi üstyapı arasındaki ilişkiyi doyurucu bir biçimde kuramlaştıramadığı ve Marksist edebi-kültürel metodolojiyi muadillerinden ayıran özgül hususiyetleri açık bir biçimde ortaya koyamadığı düşüncesi, elinizde tuttuğunuzun çalışmanın anafikrini teşkil etmektedir. İddia edilmektedir ki, Jameson siyasal analizin önceliğine ilişkin görüşlerini ikna edici bir biçimde sun(a)mamaktadır. Yine iddia edilmektedir ki, Jameson'ın farklı toplumsal kerteler arasındaki ilişkiyi kavrama biçimi fazlasıyla muğlaktır. Ayrıca Jameson'ın Marksizmle toplumsal bütünlük arasında kurduğu imtiyazlı ilişkiyi temellendiremediği, bir entelektüel olarak Lukács'ın proletaryaya özgülediği toplumsal bütünlük perspektifi üstünde nasıl olup da hak iddia edebildiğini izah edemediği ileri sürülmektedir. Son olarak, Jameson'ın kuramında psikanalize tanıdığı rol ve bu rolün onun ideoloji kuramıyla olan ilişkisindeki problemlere işaret edilmektedir.

Anahtar sözcükler: 
Edebi-kültürel Marksizm, diyalektik, toplumsal bütünlük, altyapı-üstyapı ilişkisi, siyasi bilinçdışı, ideoloji.

Abstract:
This study discusses Fredric Jameson's views on relations between history, society, politics, and literature by the assessment of the ''Foreword'' and the chapter ''T.W. Adorno; or, Historical Tropes'' of his book Marxism and Form and the ''Foreword'' and the chapter ''On Interpretation'' of his book The Political Unconscious. The view that the thinker failed to theorise the relation between the economic base and the cultural, legal, and politicel superstructure and could not expressly present the particular features that distinguish the Marxist literal-cultural methodology from its peers constitutes the main theme of this study. The author claims that Jameson is unable to present his views regarding the priority of the political analysis in a sufficient manner. Yet another claim is that Jameson's mode of conceiving the relations between different social instances is excessively ambigious. Furthermore, the author presents his claim that Jameson failed to ground the privileged ralation he builds between Marxism and social integrity and is unable to explain the rationale for how he, as an intellectual, holds a claim to the perspective of social integrity, which is allocated exclusively to proletariat by Lukács. Finally, the author refers to the role Jameson assigns to psychoanalysis in his theory and discusses the problems this role has in its relation to his theory of ideology.   

Key words: 
Literary-cultural Marxism, dialectics, social totality, base-superstructure model, ideology.