İmamlıktaki liyakat sıralaması ile ilgili rivayetlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the narrations about the order of merit in imamate
Yazar: ÖMER FARUK OĞUZ
Danışman: PROF. DR. HACI MUSA BAĞCI
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İslam, ümmetin birliğinin sağlanması amacıyla birçok hüküm inşa etmiştir. Bu birliğin tam manasıyla tesis edilebilmesini sağlayabilmek için sadece bu hükümler ile iktifa etmemiş, bu birliği bazı ibadetlerin eda ediliş şekillerinde de ortaya koymuştur. Bunun en belirgin örneklerinden biri de namazın cemaatle edasıdır. Cemaatle namazın önemi, bizzat Hz. Peygamber tarafından belirtilmiş ve müminlerin bu hususta dikkatli olması istenmiştir. Hz. Peygamber, cemaatle namazı kıldıracak kişilerde bulunması gereken vasıfları genel hatlarıyla belirtmiş ve bu önemli görevin kime tevdi edilmesi gerektiği noktasında tavsiyelerde bulunmuştur.
İmamlıkla alakalı yapılan akademik çalışmaların genellikle halifelik bağlamında ele alınlığı, cemaatle kılınan namazlardaki imamlığa dair çalışmaların ise çok sınırlı seviyede kaldığı görülmektedir. Bu çalışmamız, hadisler ışığında cemaatle kılınan namazlarda imamlığa en layık olan kişinin tespitine katkı sunmak amacıyla yapılmıştır.
Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, çalışmanın konusu, önemi, amacı ve metoduna dair bilgiler ile İslam'da imamlığın mahiyeti ile ilgili kısa bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde araştırma konumuza dair bilgi veren rivayetler Kütüb-i Sitte eserleri içerisinde tespit edilerek bu rivayetlerin senet değerlendirmesi yapılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise hadislerin muhteva tahlili yapılarak bu rivayetlerin nasıl yorumlandığı ve diğer ilimleri nasıl etkilediği üzerinde durulmuştur.
Yapılan çalışma neticesinde cemaate imamlık yapacak kişilerde özetle şu kriterler bulunmalıdır: Birikimli olmalı, İslam'ın ruhunu şahsında yansıtabilmeli, insanların cemaate rağbetini arttırabilmeli ve bu tercih yapılırken toplumsal düzenin bozulmamasına dikkat edilmelidir.
Anahtar Kavramlar: Hadis, Namaz, Cemaat, İmamet, Önder, Liyakat

Abstract:
Islam has constructed many decrees in order to ensure the unity of the ummah. In order to ensure that this unity can be fully formed, it has not only been satisfied with these provisions, it has also revealed this unity in the ways of performing some worships. One of the most obvious examples of this is the performing of prayer in congregation. The importance of congregational prayer was stated by Hadrah Prophet himself and believers were asked to be careful in this regard. The Hadrah Prophet outlined the qualities that must be found in the people who will lead the congregational prayer and advised on who must be given this important task.
It is observed that academic studies related to imamate are usually considered in the context of the caliphate, while studies related to imamate of congregational prayers remain at a very limited level. This study has been carried out to contribute to the determination of the person who is the most worthy of being an imam in the congregational prayers in the light of the hadiths.
Our study consists of an introduction and two parts. In the introduction section, information about the subject, importance, purpose and method of the study and brief information about the nature of imamate in Islam were tried to be given. In the first part, the narrations that provide information about our research topic were identified in the work al-Kutub as-Sitta and an attempt was made to make a promissory note evaluation of these narrations. In the second part, the content analysis of the hadiths is carried out and the focus is on how these narrations were interpreted and how they affected other sciences was emphasized.
As a result of the study carried out, the people who will be an imams to the congregation must have the following criteria in summary: They must have knowledge, They must be able to reflect the spirit of Islam in their personality, They must be able to increase the people's demand for the congregation and while making this choice, care must be taken not to disturb the social order.
Key Words: Hadith, Prayer, Congregation, Imamate, Leader, Merit