Kırşehir Kılıçözü Deresi su ve sediment örnekleriyle Typha angustifolia L. bitkisinde ağır metal düzeylerinin mevsimsel değişimi
Seasonal changes in heavy metal levels in Kirsehir Kilicozu creek water, sediment samples and Typha angustifolia L.
Yazar: ERKAN ÜREY
Danışman: DOÇ. DR. FATİH DUMAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Kılıçözü Deresi'nin (Kırşehir) su, sediment ve Typha angustifolia  bitkisinin farklı ksımlarında ağır metal birikimlerinin mevsimsel olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Kılıçözü Deresi'nden bir yıl boyunca tüm mevsimlerde (ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış) 6 farklı istasyondan örneklemeler yapılarak, su, sediment ve bitkilerin ağır metal analizleri yapılmıştır. İki yönlü varyans (Two-way ANOVA) analizi ile mevsim ve istasyon değişiminin etkileri incelenmiştir. Su numunelerinde en yüksek Pb, Cu ve Ni konsantrasyonlarına yaz mevsiminde rastlanırken, Zn'nin en yüksek konsantrasyonu sonbaharda gözlenmiştir. Pb ve Zn' nin Taşlık Bölgesi (4 nolu istasyon), Cu' nun şehir merkezi (5 nolu istasyon) ve Ni' in Özbağ Çıkışı'nda (2 nolu istasyon) diğer istasyonlardan yüksek konsantrasyonlarda bulunduğu gözlenmiştir. Sediment örneklerinde de mevsimlere göre ağır metal birikimlerinin istatistiksel olarak farklı olduğu tespit edilmiştir. Su ve sediment örneklerinde, ağır metallerin birikimi üzerine hem mevsimin hem de istasyonun önemli olduğu ayrıca; mevsim ve istasyonun sinerjistik (birlikte) etkisinin olduğu gözlenmiştir. Bitkinin kök, gövde ve yapraklarında belirlenen metal konsantrasyonlarının mevsimsel olarak fark gösterdiği kaydedilmiştir. Metallerin öncelikli olarak bitki köklerinde biriktiği tespit edilmiştir. Bitkinin kök, gövde ve yapraklarında en fazla Zn elementinin biriktiği belirlenmiştir. Bu çalışma sonucunda, Kılıçözü Deresi su ve sedimentinin metal kirliliği açısından güncel durumu ortaya konmuş, ayrıca T. angustifolia'nın fitoremediasyon çalışmaları için uygun bir bitki olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Su, Sediment, Ağır metal, Typha angustifolia, Kılıçözü Deresi

Abstract:
The aim of the present study is to determine the seasonal changes in heavy metal accumulation in water and sediment samples collected from Kilicozu stream (Kirsehir), and in different parts of the Typha angustifolia L. samples were collected from six different stations located on the Kilicozu stream in all seasons (spring, summer, autumn, winter), and heavy metal levels were analyzed in water, sediment and plant samples. A two-way ANOVA was used to analyze the single and combined effects of spatial and temporal variations. The highest Pb, Cu and Ni concentrations in the water samples were observed in the summer, whereas the highest Zn concentrations were observed in the autumn. Pb and Zn levels were higher in the Taslik region (1st Station) when compared to other stations, while Cu levels were higher in the city center (5th Station). Ni levels were higher in the Ozbag exit (2nd Station) when compared to the other stations. Similarly, a significant difference in heavy metal accumulations was identified in the different sediment samples, with both the season and station affecting the level of heavy metal accumulation in the water and sediment samples. Moreover, seasons and stations were found to have a synergistic effect. Heavy metal concentrations in the plant roots, stems and leaves showed seasonal differences, although they accumulated primarily in the plant roots. Furthermore, the study revealed that Zn had the highest level of accumulation in plant roots, stems and leaves. Our findings revealed the current condition of the Kilicozu stream with respect to metal contamination in both the water and sediment, while also indicating that T. angustifolia is a suitable plant for phytoremediation studies.
Keywords: Water, sediment, heavy metal, Typha angustifolia, Kilicozu stream