Algılanan ebeveyn tutumları, sosyal kaygı ve benlik kurguları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigating the relationships between perceived parental attitudes, social anxiety and self-construals
Yazar: MUHAMMED SALİH AKBABA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ AKDOĞAN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Benlik kurguları = Self-contruals ; Sosyal kaygı = Social anxiety

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı benlik kurguları, algılanan ebeveyn tutumları ve sosyal kaygı arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. İkinci bir amacı ebeveyn tutumlarının her birinin sosyal kaygı düzeyini yordamadaki göreceli önemini incelemektir. Çalışmanın üçüncü amacı ise, benlik kurgularının (özerk benlik, ilişkisel benlik ve özerk-ilişkisel benlik) algılanan ebeveyn tutumları ve sosyal kaygı düzeyi üzerindeki etkisinin araştırılması ve bu üç değişkenin çeşitli demografik özellikler bakımından farklılaşıp farklılaşmadığını analiz etmektir. Bu amaçlar kapsamında, bir devlet üniversitesinin çeşitli lisans ve önlisans bölümlerinde öğrenimine devam eden 18-43 yaş aralığında bulunan 516 (284 kadın, 232 erkek) katılımcıdan veri toplanmıştır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Young Ebeveynlik Ölçeği, Özerk-İlişkisel Benlik Ölçeği ve Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmanın temel amacıyla ilgili hipotezlerin test edilmesi için yapılan Pearson korelasyon analizi sonuçları, sosyal kaygının olumsuz ebeveyn tutumları ile pozitif yönde anlamlı ilişkisini olduğunu; ilişkisel benlik ve özerk-ilişkisel benlik puanlarının bazı olumsuz ebeveyn tutumları ile negatif yönde anlamlı ilişkisinin olduğunu ve özerk benliğin ise bazı olumsuz ebeveyn tutumları ile pozitif yönde anlamlı ilişkisinin olduğunu ortaya koymaktadır. İkinci amaca yönelik sosyal kaygıyı yordayan değişkenlerin incelendiği aşamalı regresyon analizi sonucuna göre Duygusal Bakımdan Yoksun Bırakıcı, Aşırı Koruyucu, Kötümser/Endişeli ve Değişime Kapalı/Duygularını Bastıran ebeveyn tutumlarının sosyal kaygıyı pozitif yönde; Özerk benlik ve Özerk-İlişkisel benlik puanlarının ise sosyal kaygıyı negatif yönde anlamlı olarak yordadığı tespit edilmiştir. Araştırmanın üçüncü amacı kapsamında yapılan t testi ve ANOVA test sonuçlarına göre farklı düzeylerdeki benlik kurgularına sahip gruplar arasında algılanan bazı olumsuz ebeveyn tutumlarının ve sosyal kaygı puanlarının farklılaştığı tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra sosyal kaygı puanının cinsiyet ve kardeş sayısına göre farklılaştığı, gelir düzeyine göre farklılaşmadığı, benlik kurguları alt boyutlarından özerk-ilişkisel benliğin cinsiyete göre farklılaştığı, benlik kurguları üç alt boyutunun yerleşim yerine göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to investigate the relationship between self-constructs, perceived parental attitudes and social anxiety. A second aim was to examine the relative importance of each of the parental attitudes in predicting the level of social anxiety. The third aim of the study was to investigate the effect of self-constructs (autonomous self, relational self and autonomous-relational self) on perceived parental attitudes and social anxiety level and to analyze whether these three variables differ in terms of various demographic characteristics. Within the scope of these aims, data were collected from 516 participants (284 females, 232 males) between the ages of 18-43 (284 females, 232 males) who continue their education in various undergraduate and associate degree departments of a state university. Personal Information Form, Young Parenting Scale, Autonomous-Relational Self Scale and Liebowitz Social Anxiety Scale were administered to the participants. The results of Pearson correlation analysis conducted to test the hypotheses related to the main purpose of the study reveal that social anxiety has a significant positive relationship with negative parental attitudes; relational self and autonomous-relational self scores have a significant negative relationship with some negative parental attitudes; and autonomous self has a significant positive relationship with some negative parental attitudes. According to the results of the stepwise regression analysis in which the variables predicting social anxiety for the second purpose were examined, it was found that Emotionally Depriving, Overprotective, Pessimistic/ Anxious and Closed to Change/Suppressing Emotions parental attitudes predicted social anxiety positively, while Autonomous Self and Autonomous-Relational Self scores predicted social anxiety negatively. According to the t-test and ANOVA test results conducted within the scope of the third aim of the study, it was determined that some perceived negative parental attitudes and social anxiety scores differed between groups with different levels of self-constructs. In addition, it was concluded that social anxiety scores differed according to gender and number of siblings, but not according to income level, autonomous-relational self, one of the sub-dimensions of self-constructs, differed according to gender, and the three sub-dimensions of self-constructs did not differ according to place of residence.