Sera zirai toprağında ftalat ester seviyeleri ve potansiyel kaynakları
Phthalate ester levels in agricultural soils of greenhouses and their potential sources
Yazar: BERKAY UMUT YEŞİLDAĞLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİHRİBAN  YILMAZ CİVAN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada plastik ve cam örtülü seraların toprağında ftalat sevileri ölçülmüştür. Antalya'da bulunan 24 plastik ve 26 cam örtülü seranın zirai toprağından ve 5 adet sera dışı topraktan referans numuneler alınmıştır. Hem yaz hem de kış mevsimlerinde örnekler alınarak mevsimsel etkiler gözlenmiştir. 13 hedef ftalat esteri toplanan toprak örnekleri ekstrakte edilerek GC-MS'de ölçülmüştür. Ortanca toplam ftalat değerleri plastik ve cam seralar için 334,39 ve 428,29 ng/g toprak olarak bulunmuştur. Plastik seralar için yaz ve kış mevsimleri ortanca ftalat değerleri 222,96 ve 608,65 ng/g toprak olarak ölçülmüştür. Cam seralarda yaz ve kış mevsimlerinde ortanca ftalat değerleri 262,17 ve 538,9 ng/g toprak olarak bulunmuştur. DEHP, DBEP, DiBP ve DnBP esterleri, plastik seralarda 276,42, 16,74, 13,77, 5,68 ng/g toprak ortanca değerleri ile cam seralarda 325,47, 15,03, 23,1, 7,75 ng/g toprak ortanca değerleri ile her iki sera türünde de en yoğun bulunan ftalat esterleri olmuştur. Bu ftalatların toplam ftalat miktarına katkıları plastik ve cam örtülü seralar için %78 ve %97 olmuştur. EPA PMF 5.0 ile ftalatlar potansiyel kaynaklarına göre gruplandırılmıştır. Sonuçlara göre seralarda plastik kullanımı, cam üretiminde ftalat kullanımı, seraların kış aylarında odun sobasında vernikli odun yakılması, seraların ekime motorlu araçlarla hazırlanması sırasında toprağa motor yağı sızması, tarımsal ilaç kullanımı gibi sebepler bulunmuştur. Ayrıca toprakta ftalat akıbeti modelleniş ve toprakta bulunma oranları hava fazında

Abstract:
in this study. Agricultural soil samples from 27 plastic and 27 glass greenhouses located in Antalya collected along with 5 samples outside of greenhouses. Samples collected in summer and winter to see seasonal variations. 13 phthalates were measured in GC-MS in extracted soils samples. Median total phthalate levels were found 334.39 and 428.29 ng/g soil for plastic and glass greenhouses. The median phthalate levels measured in summer and winter seasons for plastic greenhouses were measured 222.96 and 608.65 ng/g soil. Meanwhile the median phthalates detected in glass greenhouses were 262.17 and 538.9 ng/g soilç DEHP, DBEP, DiBP and DnBP were found as the most abundant esters with median levels of 276.42, 16.74, 13.77 and 5.68 ng/g soil for plastic greenhouses and 325.47, 15.03, 23.1 and 7.75 ng/g soil for glass greenhouses. Contribution of these esters to total was 78% and 97% for plastic and glass greenhouses. Potential sources of phthalates were apportioned with EPA PMF 5.0 software. Results showed that plastic usage, phthalates for molding in glass production, burning lacquered wood in stoves during winter, possible leakage of motor grease from agricultural vehicles, pesticide usage were potential sources of phthalate esters in the greenhouse soils. PMF results showed that important phthalate sources in greenhouse soils was overall plastic usage rather than cover material. Moreover, modelling for fate of phthalates in soil revealed that their occurrence in soil as in air phase