2000 sonrası Türkiye sinemasında özel mülkiyet sorunu
Private properity problem in Turkish cinema after 2000
Yazar: TAMER DAĞAŞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE UÇAR İLBUĞA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Mülkiyet = Property ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Özel mülkiyet = Private property

Özet:
Özel mülkiyet en basit anlamıyla bir insanın sahip olduğu taşınır ve taşınmaz malları
ifade etmekte ve konunun geçmişi ise insanlık tarihi kadar eskiye dayanmaktadır. Ancak
konunun bu kadar uzak geçmişe dayanıyor oluşu kavramsal boyutta mülkiyet üzerine herhangi
bir uzlaşı sağlandığı anlamına gelmemektedir. Egemen ideoloji ve en yaygın paradigma olan
liberal-paradigmada bir devletin tüm yurttaşlarının mülk edinme hakkına sahip olduğu
belirtilmektedir. Bu önermede ileri sürülen herkesin mülk edinme hakkına sahip olması,
gerçekten de herkesin mülk edilebileceği anlamına gelmekte midir, yoksa bu hak herkese
tanınmış olmakla birlikte sadece toplumun ayrıcalıklı üst-orta ve üst sınıfına mı hitap
etmektedir? Bu sorular ışığında bu tezin çıkış noktasını, herkesin mülkiyet hakkına sahip
olmasının toplumsal yaşamdaki geçerliliği, geçersizliği ya da aksayan yanlarının sorgulanması
oluşturmaktadır. Bu doğrultuda incelenen filmlerden elde edilen veriler göre ise, her yurttaşın
mülkiyet edinme hakkına sahip olmasının bu haktan herkesin eşit oranda faydalanamadığı
sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu nedenle bu tezde toplumda sıkça karşılaşılan evsiz kalma, sokağa atılma, barınma
ihtiyacını karşılayabilmek adına suça yönelme ya da intihar gibi ciddi sorunların arkasında
yatan temel nedeni bulabilmek adına; öncelikle özel mülkiyet kavramının hem evrensel hem de
Türkiye'deki gelişim çizgisinin araştırılması hedeflenmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda özel
mülkiyet olgusunun Türkiye'de özellikle 2000 sonrası dönemde ne gibi sorunlar yarattığını
bulabilmek adına toplumsal yaşamın bir yansıması olan sinema filmleri analiz edilmiştir. Bir
diğer ifade ile bu tezde özel mülkiyet sorununun toplumsal yaşamdaki yansımalarının sinema
filmleri aracılığıyla açığa çıkartılması amaçlanmıştır.
Toplumsal bir veri aracı olarak sinema filmleri ise bizlere mülkiyet olgusunun
tartışılabilmesi için olanak sağlamaktadır. Bu nedenle tezin üçüncü bölümünde örneklem olarak
seçilen filmler, verilerin günümüze yönelik bir değerlendirme imkânı sunması bakımından
2000 sonrası Türkiye sineması ile sınırlandırılmıştır. Bu kapsamda özel mülkiyet temasını
belirgin bir şekilde içeren Rıza (2007), Şimdiki Zaman (2012), Zerre (2012), Kış Uykusu (2014),
Toz Bezi (2015), Nefesim Kesilene Kadar (2015), Babamın Kanatları (2016) olmak üzere yedi
film amaca yönelik örneklem seçimi tekniği ile seçilmiştir. Mülkiyet kavramının tarihsel
gelişimi ve kavram üzerine yürütülen tartışmalardan elde edilen veriler kapsamında; filmlerdeki
mülkiyet sorunları niteliksel içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: 2000 Sonrası Türkiye Sineması, Özel Mülkiyet Sorunu, Sinemada
Mülkiyet, Mülkiyet

Abstract:
Private ownership, in its simplest sense, refers to the movable and immovable property owned by a person and historically goes back as much as human history does. However, the fact that the subject has roots in such a distant past does not mean that there is any consensus on the concept of property. In liberal-paradigm which is the most common paradigm and the dominant ideology, it's stated that all citizens of a state have the right to acquire property. Does the proposition that everybody is entitled to own property mean it is so or does this right, although given to everyone, only address the privileged upper-middle and upper class of society? In the light of these questions, the inception of this thesis is based on the validity and the social facts that might have hindering effects on the concept of everyone being able to own property within the social structure. According to the movies that have been subject of this research, some findings have been observed to be amplifying the resolution that even though each member of the society has been given the right to own property is not a direct indicator that each member is able to exercise this right equally.
For this reason, this thesis will investigate the development of private ownership in an attempt to shed light over the main reasons behind serious problems such as homelessness, being thrown out on the street, turning to crime in order to meet the need for shelter or suicide in the context of both Turkey and worldwide. Considering the information therein, with the purpose of finding the sorts of problems that private ownership has led to especially during the period following the year 2000, acting as a mirror on the social life; movies have been chosen to be analyzed.
Films, as tools to gain data on social issues, allow us to discuss the concept of ownership. In order to have an assessment about current situation, Turkish Cinema after 2000 is decided to be the extent in the analysis part of the thesis; several films made after this year were taken into consideration and seven of them having serious findings about the problem of private ownership are chosen as samples. Especially problems that arise from private ownership being discussed in these seven films made after 2000 seem to indicate a serious problem about this period. In the light of historical development of the concept of property and the data obtained from the discussions on the concept; the problems that stem out of the notion of property in the films have been analyzed in detail by the method of qualitative content analysis.
Keywords: Turkish Cinema After 2000, Problem of Private Ownership, Property in Cinema,
Property