Ferula duranii ve F. lycia türleri üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosic research on ferula duranii and F. lycia
Yazar: KÜBRA KARACA SANCAKTEPE
Danışman: PROF. DR. MAHMUD MİSKİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aktivasyon analizi = Activation analysis ; Farmasötikler = Pharmaceuticals ; Ferula L. = Ferula L. ; Fitokimya = Phytochemical ; Maya özütü = Yeast extract ; Seskiterpenler = Sesquiterpenes ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Çaşır = Ferula

Özet:
Tüm maddeler bu iki türden ilk defa elde edilmiş olup, biri noreleman türevi 6β-asetoksi-8α-benzoiloksi-nor-epi-eleman-4-on, 3-hidroksi-6-asetil-8-benzoil-şiromodiol, 8-benzoil-4β,5α-epoksi-antakyatriol ve 8α-vanilloiloksi-nor-γ-apien-4-on toplam dört yeni madde izole edilmiştir. İzole edilen 4-metoksi-3-hidroksi-propiofenon bileşiğinin de yeni olduğu düşünülmekte olup miktarının yetersiz olmasından ötürü tüm spektrumları alınamamıştır. Daha önce literatürde yarı sentezle hazırlandığı kayıtlı olan 8-benzoil-tovarol ve 3,6-dihidroksi-8-benzoil-antakyatriol bileşikleri ise ilk kez doğal bir kaynaktan saf halde izole edilmiştir. Bunların yanında yapıları bilinen altı seskiterpen türevi; 3-hidroksi-6-asetil-8-benzoil-antakyatriol, 6-asetil-8-t-sinnamil-antakyatriol, 6-asetil-8-benzoil-tovarol, 6-asetil-8-benzoil-şiromodiol, kurubaşik asit anjelat ve kurubaşik asit tiglat, iki fenilpropanoit türevi; laserin ve latifolon ile bir asetilenik madde; falkarindiyol ve bitkisel sterollerden stigmasterol ile β-sitosterol bileşikleri izole edilmiştir. Tridesil-dihidro-p-kumarat bileşiği ilk kez bir Ferula türünden elde edilmiştir. İzolasyon ve yapı tayini çalışmalarında kromatografik ve spektroskopik yöntemlerden faydalanılmıştır. 	
Doğal halde ilk kez elde edilen 8-benzoil-tovarol bileşiğinin, en yüksek anti-Alzheimer aktiviteye ve doza bağımlı olarak iyi derecede α-glukozidaz ile α-amilaz inhibe edici etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Falkarindiyol bileşiğinin düşük dozlarda bile standart olarak kullanılan akarbozdan daha güçlü antidiyabetik etkiye sahip olduğu saptanmıştır ve butirilkolinesteraz enzimini inhibe eden en kuvvetli madde olduğu görülmüştür. Laserin, 8α-vanilloiloksi-nor-γ-apien-4-on, 8-benzoil-tovarol, 6-asetil-8-benzoil-tovarol , 6β-asetoksi-8α-benzoiloksi-nor-epi-eleman-4-on ve 6-asetil-8-benzoil-şiromodiol maddelerinin kuvvetli antidiyabetik aktivite gösterdiği tespit edilmiştir. 6-asetil-8-benzoil-tovarol, 6-asetil-8-benzoil-şiromodiol, 8-benzoil-tovarol  ve 6β-asetoksi-8α-benzoiloksi-nor-epi-eleman-4-on bileşiklerinin prostat kanserine karşı yüksek aktivite gösterdiği belirlenmiştir.
Yapılan bütün çalışmalarla her iki türün de farmasötik açıdan öneminin vurgulanması ve tedavide etkin olacak ilaçların geliştirilmesine basamak olması hedeflenmişti

Abstract:
In this study, the dichlorometane extracts of the roots of endemic species Ferula duranii M. Sağıroğlu & H. Duman and F. lycia Boiss. from Antalya region were investigated. 18 compounds were isolated from these extracts and anti-Alzheimer, antidiabetic and cytotoxic activities were tested in vitro.
All substances were isolated for the first time from these species and four sesquiterpene esters; 6β-acetoxy-8α-benzoyloxy-nor-epi-eleman-4-one, 3-hydroxy-6-acetyl-8-benzoyl-shiromodiol, 8-benzoyl-4β,5α-epoxy-antakyatriol and 8α-vanilloiloxy-nor-γ-apiene-4-one were new compounds. 4-methoxy-3-hydroxy-propiophenone was presumed to be also new compound, because of insufficient quantity we were not able to generate sufficient spectroscopic data to confirm the structure. Although 8-benzoyl-tovarol and 3,6-dihydroxy-8-benzoyl-antakyatriol were previously prepared semi-synthetically, these compounds were isolated from F. duranii naturally. 11 known compounds; six sesquiterpenes (6-acetyl-8-benzoyl-tovarol, 6-acetyl-8-benzoyl-shiromodiol, 3-hydroxy-6-acetyl-8-benzoyl-antakyatriol, 6-acetyl-8-t-cinnamyl-antakyatriol, kurubashic acid angelate and kurubashic acid tiglate), two phenylpropanoids (laserine, latifolone), one acetylenic substance (falcarindiol) and two phytosterols (stigmasterol, β-sitosterol) were isolated. Tridecyl-dihydro-p-coumarat was isolated from Ferula species for the first time. Structures were elucidated using various chromatographic and spectroscopic methods.
8-benzoyl-tovarol was the most active compound against Alzheimer's disease and it was also displayed strong inhibiton of α-glucosidase and α-amilase enzymes, in a dose dependent manner. Falcarindiol showed stronger anti-diabetic activity than standard acarbose even at the lower concentrations and it was the strongest inhibitor of butyrylcholinesterase. Laserine, 8α-vanilloiloxy-nor-γ-apiene-4-one, 8-benzoyl-tovarol, 6-acetyl-8-benzoyl-tovarol , 6β-acetoxy-8α-benzoyloxy-nor-epi-eleman-4-one and 6-acetyl-8-benzoyl-shiromodiol exhibited significant antidiabetic activity. 6-acetyl-8-benzoyl-tovarol, 6-acetyl-8-benzoyl-shiromodiol, 8-benzoyl-tovarol ve 6β-acetoxy-8α-benzoyloxy-nor-epi-eleman-4-one, were shown to be highly cytotoxic against prostate cancer cell lines. 
	In all studies, it was aimed to emphasize the pharmaceutical importance of these two Ferula species  as well as to identify their biologically active sesquiterpene esters for the development of potential drug substance candidates.