Eski kent dokularının korunmalarına yönelik bir araştırma:  Edirne Kaleiçi ve Kaledışı
The research about the conservation of old urban patterns:Edirne Kaleici and Kaledisi
Yazar: AHMET FARUK GÜNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE KIRAN ÇAKIR
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ülkemiz sahip olduğu birçok özelliklerinin yanı sıra; doğal, kültürel ve tarihi değerleri bakımından dünyanın önde gelen ülkeleri arasındadır. Bu değerlerin korunması, onarılması, geliştirilmesi, değerlendirilmesi ve günümüz yaşantısına entegrasyonu, kültür politikalarımızın ana hedeflerinden birini oluşturmaktadır.
Ülkemizin kültürel zenginlikleri arasında, kent ve kasabalarımızda bulunan geleneksel konutlar, yapılar ve onların bir araya gelerek oluşturdukları eski kent dokuları önemli bir yer tutmaktadır. Bu dokular, geçmiş dönemlerde bu alanlarda yaşamış toplumun; sosyal, kültürel ve ekonomik yaşam biçimlerinin somut belgeleri olup, bu nitelikleriyle genel olarak ülke belleğinin fiziki boyutunu oluşturmaktadırlar. 
Eski kent dokuları, günümüze değin ulaşabilmiş ve korunabilmiş mimari ve kültürel miras olması açısından hem büyük bir değer taşımakta, kentin özgün kimliğini göstermekte; hem de yapılacak yeni imar çalışmalarında tarihi kent silüetinin ve dokusunun korunması adına bir röper noktası olma özelliğini barındırmaktadırlar. Korumada üzerinde durulması gereken en önemli husus ise; koruma boyutunun tekil yapı ölçeğinde kalmayıp, bu yapıyı oluşturan doku bütünüyle birlikte ele alınması gerekliliğidir. Korumanın devamlılığı ancak bu şekilde sağlanabilecektir.
Bu bağlamda, Edirne kenti Kaleiçi ve Kaledışı bölgelerinde bulunan eski kent dokuları döneminin izlerini bize aktarması açısından bir belge niteliğindedir. Ayrıca ele alınan bu eski dokular, günümüz Edirne kentinin ana çekirdeğini oluşturmaktadır. Çalışmada; bu dokuların fiziki boyutu incelenerek, korunmalarına yönelik öneriler geliştirilmektedir. Konumları, oluşumları, içerisindeki geleneksel konut örnekleri ve bu fiziki dokuyu oluşturan sosyal yaşam biçimleri örneklem alan olarak seçilen bölgelerin en önemli araştırma gerekçesini teşkil etmektedir.
Çalışmada öncelikle; kent ve kentsel doku kavramlarının tanımlamaları yapılmaktadır. Daha sonra eski kent dokularının korunmaları ile ilgili ülkemizde Cumhuriyet öncesi ve sonrası yasal düzenlemeler, dünya genelinde kabul görmüş koruma mevzuatının içeriği ele alınmaktadır.
Edirne kentinde; gridal bir yerleşme olan Kaleiçi Bölgesi'nden Dilaverbey Mahallesi'nde bulunan örneklem bir alan; organik bir yerleşme olan Kaledışı Bölgesi'nde, farklı mahallelerden iki örneklem alan seçilmiştir. Bu alanlardan birincisi, Babademirtaş Mahallesi'nden Karanfiloğlu Caddesi, bir diğeri ise Sabuni ve Talatpaşa Mahalleleri'nin kesişiminde yer alan Ayşekadın Eski İstanbul Caddesi'nde bulunmaktadır. Böylece kentin geleneksel doku karakterlerinin analiz edilip, bu eski kent dokularının günümüz imar koşullarında korunmaları amaçlanmaktadır.
Bu çalışma ile; eski kent dokularından günümüze ulaşabilenlerinin tespiti, ne kadarının ulaşamadığı ve bu özgün doku karakterinin nasıl korunacağı ve yaşatılacağının belirlenmesi ve düzenlenmesi amaçlanmaktadır. Yine bu dokuda yapılacak koruma ve iyileştirme çalışmalarının, yeni imar faaliyetlerine rehber olması ve yerel yönetimlerin eski kent dokularına bakış açılarında bir farkındalık oluşturması hedeflenmektedir.

Abstract:
Turkey is one of the prominent countries in the world in terms of both natural and cultural values and the quality, the quantity besides many characteristics it has. It is consisted one of the main objectives of our cultural policies about the conservation, restoration, improvement, evaluation and entegration these values to present day.
It holds an important place that old urban patterns composed of traditional housing and building among the cultural resources of our country. These patterns are the concrete evindences that the society living in these areas had social, cultural and economical life style in past and it forms the physical dimension of the country values in general.
Furthermore, this is the referance point that it has a big value in terms of having the architectural and cultural haritage reaching to present day and preserved and historical urban silhouette showing the pattern in new construction studies.
The most important point is not only being in individual structure scale in conservation but also handling this pattern entirely. It is the concern of the sustainable conservation.
In this context, the old urban patterns in Edirne Kaleiçi and Kaledışı regions are specific evidences transfering the marks of this term. There is a survey study about the physical dimension of these patterns. With the help of this study, it is defined that the urban, the urban patterns and its' types.
Later than, the legal regulations which were before and after Republic Term about old urban patterns' conservations were handled with in the contents of conservation legislation and details.
After a brief introduction about the history of Edirne "the city" and construction under the heading of "Kaleiçi" which has a gridal habitation and "Kaledışı" which has an organic habitation. It is targeted not only to analyse the identity, the character of traditional urban pattern but also to conserve these patterns in todays' conditions. Some certain places in these areas are selected as local and these patterns are analyzed on these local areas.
With the help of this study, it is intended to see how many of the structures of the pattern reach today, how many of term not and it is intended to determine and regulate how this unique pattern identity will be protected and survived. At the sometime, it is so important that the studies about the conservation and rehabilitation of the pattern to lead in new reconstruction activities, in the context of the local governments changing their point of view about this subject.