Cerrahi girişim gerektiren periferik arter hastalarının deneyimlerinin belirlenmesi
Determining the experiences of patients after peripheral artery surgery
Yazar: MERVE ŞENTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEVSER KARACABAY
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Arteryel oklüzif hastalıklar = Arterial occlusive diseases ; Cerrahi = Surgery ; Deneyim = Experience ; Kardiyovasküler cerrahi girişimler = Cardiovascular surgical procedures ; Periferik arter hastalığı = Peripheral arterial disease ; Yaşam deneyimleri = Life experiences

Özet:
Giriş: Perifer Arter Hastalığı; klinik olarak serebrovasküler ve koroner arter sistemi haricindeki alt ekstremite arteriyel sisteminin arteriyel darlık ve tıkanmaya bağlı olarak kronik ve ilerleyici bir şekilde bozulmasıdır. Neden olduğu semptomlar ve prognoz bireylerin yaşamını ileri derecede etkiler.
Amaç: Bu çalışmada cerrahi girişim gerektiren periferik arter hastalarının deneyimlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, olgubilim (fenomenolojik) araştırma tasarımı kullanılarak yapılmış nitel bir çalışmadır. Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp Damar Cerrahi kliniklerinde cerrahi girişim gerektiren perifer arter hastaları araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde en az bir ay önce taburcu olan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 22 hasta araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler "Hasta Tanılama Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" uygulanarak elde edilmiştir. Araştırma verileri 30.12.2021-06.07.2022 tarihleri arasında "Hasta Tanılama Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" uygulanarak elde edilmiştir. Görüşmeler yüz yüze yapıldı ve kayıt altına alındı. Verilerin analizi, Heidegger felsefesi'ne (Hermenötik fenomenolojik yaklaşım) göre gerçekleştirildi. Çalışma "COREQ (COnsolidated criteria for REporting Qualitative research) kriterleri doğrultusunda gerçekleştirildi ve raporlandı.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 65,55±6,30'dür. İçerik analizi yoluyla değerlendirilen araştırma verileri 5 tema 21 kategori altında sunulmuştur. Araştırmanın temaları "Fiziksel Etkiler", "Sosyal Etkiler", "Psikolojik Etkiler", "İş Hayatına Etkileri", "Baş Etme" dir.
Sonuç: Sonuç olarak periferik arter hastalarında en çok klodikasyon ağrısı görülmüştür. Bununla birlikte kasılma, renk değişiklikleri, soğukluk, parestezi uyuşukluk, yorgunluk, iyileşmeyen yara, cinsel sorunlar gibi sorunlarla karşı karşıya kalmışlardır. Hastalar çevrelerinin tepkisinden rahatsız olmuşlar, hastalıklarından utanmışlar ve bu yüzden sosyal olarak izole olmak zorunda kalmışlardır. Hastalarımızda psikolojik olarak çaresizlik, korku, umutsuzluk ve üzüntü duyguları hakim olmuştur. Amputasyonun yıkıcı sonuçlarına karşı çaresiz kalmışlar, hastalıklarının nüks edeceğinden korkmuşlar ve sonuç olarak geleceğe umutsuz bakmışlardır. Araştırmamızda hastalığın verdiği fiziksel sorunlardan dolayı hastalar işten çıkarıldıklarından çalışamadıklarından bahsetmişler bu da maddi sorunları beraberinde getirmiştir. Hastalar bu hastalığın verdiği sorunlarla başetmek ve yaşam kalitelerini artırmak için baş etme yöntemleri geliştirmişlerdir. Hastalığın yönetiminde kanıta dayalı uygulamalar doğrultusunda hasta eğitimi ve hasta bakımının planlanası önerilmektedir. Ayrıca taburculuk sonrası hastaların yüz yüze ya da telefonla danışmanlık alabilmesi sürecin yönetimine olumlu katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Introduction: Peripheral Artery Disease; Clinically, it is a chronic and progressive deterioration of the lower extremity arterial system, excluding the cerebrovascular and coronary artery systems, due to arterial stenosis and occlusion. The symptoms and prognosis it causes progressively affect the lives of individuals.
Objective: In this study, it is aimed to determine the experiences of peripheral artery patients requiring surgical intervention.
Materials and Methods: The research is a qualitative study using a phenomenological research design. Peripheral artery patients requiring surgical intervention in Kütahya Health Sciences University Evliya Çelebi Training and Research Hospital Cardiovascular Surgery clinics constitute the universe of the research. The sample of the study consisted of 22 patients who were discharged at least one month before these patients and met the inclusion criteria in the process of collecting the research data. Research data were collected between 30.12.2021-06.07.2022 with the method of "semi-structured in-depth interview". The interviews were conducted face to face and recorded. The analysis of the data was carried out by two researchers according to the Heidegger philosophy (Hermeneutic phenomenological approach). The study was carried out and reported in accordance with the "COREQ (CONsolidated criteria for REporting Qualitative research) criteria.
Results: The mean age of the patients was 65.55±6.30 years. The research data evaluated through content analysis were tried to be expressed under 5 themes and 21 categories. The themes of the research are "Physical Effects", "Social Effects", "Psychological Effects", "Effects on Business Life", "Coping".
Conclusion: As a result, claudication pain was most common in peripheral arterial patients. However, they faced problems such as contraction, color changes, coldness, paresthesia, lethargy, fatigue, non-healing wounds, sexual problems. The patients were disturbed by the reaction of their environment, they were ashamed of their illness and therefore had to be socially isolated. Our patients experienced psychological helplessness, fear, hopelessness and sadness. They were helpless against the devastating consequences of amputation, feared that their disease would relapse, and as a result, they looked to the future with hopelessness. In our research, the patients mentioned that they could not work because they were dismissed due to the physical problems caused by the disease, which brought along financial problems. Patients have developed coping methods to cope with the problems of this disease and to improve their quality of life. In the management of the disease, it is recommended to plan patient education and patient care in line with evidence-based practices. In addition, the fact that patients can receive face-to-face or telephone counseling after discharge will contribute positively to the management of the process.