T.C.M.B. açık piyasa işlemleri değişkeninin çeşitli kantitatif metodlarla analizi
Qantitative analysis of Central Bank open market transactions
Yazar: RİTA TECER
Danışman: DOÇ. DR. ALİ HAKAN BÜYÜKLÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Merkez Bankası'nın (MB) bir para politikasi aracı olarak Açık Piyasa İşlemlerinin çeşitli kantitatif metodlarla analizi.Piyasadaki likiditeye göre MB bankalararası piyasaya alıcı veya satıcı olarak girer. Piyasada bir likit fazlası var ise bunu piyasadan çekmek için geri alım vaadiyle satiş yapar (ters repor). Portföyündeki senetleri (tahvilleri) satarak karşılığında piyasadaki fazla likiditeyi çeker. Piyasada likidite sorunu var ise MB piyasaya alıcı olarak girer, geri satım vaadiyle alış yapar (repor). Bankalararası piyasadan tahvil alarak piyasayı fonlar. Piyasanın likiditesi faiz hadlerini, kuru direkt etkilemektedir.Bu calışmada MB açık piyasa işlemleri zaman serisi haftalık bazda alınmış ve 1989 ? 1998 dönemlerini içermektedir. Konuyu birçok değişken etkilemektedir, faizler, para arzı, döviz kurları, kamuya verilen krediler v.s. Aynı zamanda bu değişkenler arasında geri beslemeler bulunmaktadır. Bu nedenden dolayı klasik bir model kurulmamıştır. Tek bir zaman serisi üzerinden kantitatif metodlara yer verilmiştir.Acık piyasa değişkeni üzerine kantitatif metodlar uygulanmıştır. Seri üzerinde önce toplamsal model uygulanmıştır. Serinin determinist bir yapıya sahip olmadığı stolastik bir yapıda olduğu görülmüştür. Seriyi bir trend anlatamamakta, seride birden fazla trend bulunmaktadir. Seri üzerinde trend analizi yapılmıştır. 1991 ? 1993 arasi yükselen bir trend, 1993 ? 1997 arasında ise azalan bir trend bulunmuştur. Toplamsal modele dayalı tahminler orjinal seriye yeterince uyum sağlayamadığı, modellenmesi veya ayrıştırılması anlamlı olmadığı kaanatine varılmıştır.İkinci olarak seriye Mevsimlik Box ? Jenkins metodu uygulanmıştır. Orjinal serinin korelagramı incelendiğinde serinin sınırda durağan olduğu anlaşılmıştır. Serinin birinci mertebede farkları alınarak durağanlaştırlmıştır. Seriye SAR(1), SAR(4) ve SAR(8) uygulanmıştır. R2 0.25 bulunmuştur.Açık piyasa işlemleri serisinin durağanlıkla ilgili sorunlar içerdiği düşünülerek rassal yürüme sureci modeli denenmiştir. Ve sonuç olarak seriyi en iyi serinin geçmis değerlerinin açikladiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Quantitative analysis of Open Market transactions as a monetary policy of Central Bank.Central Bank enters the market as a trader depending on the market situation (repo & reverse repo). Repurchase agreement (also known as a repo or Sale and Repurchase Agreement) allows a borrower to use a financial security as collateral for a cash loan at a fixed rate of interest. In a repo, the borrower agrees to sell immediately a security to a lender and also agrees to buy the same security from the lender at a fixed price at some later date. A repo is equivalent to a cash transaction combined with a forward contract.This study covers term between 1989 ? 1998 Central Bank open market transactions weekly time series. Many variables affect the subject such as interest rates, monetary, FX rates, loans to the public etc. Classic model is not set due to there are several variables and also feedbacks between the variables.It practiced quantitative methods on the open market variables. Single trend can not explain the series, series have more than a trend. Trend analysis made on the series, it shows rising trend between 1991 ? 1993, and decreasing trend between 1993 ? 1997. After the analysis decided that estimation on aggregate model does not fit the series.Box Jenkins method has been applied to the series. Serie is limited stable. SAR (1), SAR (4) and SAR (8) has been applied and fund R2 as 0.25Random walking model has been also applied due to open market transaction series contain issues about stability. As a result, serie?s past data explains the series much more than the other methods.