Kum zeminlerin bazı mühendislik özellikleri üzerinde sıvılaştırılmış atık pet şişelerin etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of liquefied waste pet bottles on some engineering properties of sand soils
Yazar: MUHAMMET İKBAL GENÇ
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞAHİN ZAİMOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Donma-çözülme = Freezing-thawing ; PET şişeler = PET bottles ; Serbest basınç dayanımı = Unconfined compressive strength ; Yeniden kazanma = Recycling

Özet:
Amaç: Bu çalışmada günümüzde hem büyük bir sorun haline gelen atık PET şişelerin yeniden kullanımına destek olmak hemde sıvılaştırılarak geri dönüştürülmüş atık PET şişeler ile kötü derecelenmiş kum zeminlerin geoteknik özelliklerinin iyileştirilmesi hedeflenmiştir.
Yöntem: Bu çalışmada sıvılaştırılmış atık PET şişe ile zemin stabilizasyonu sağlanmıştır. İlk olarak PET atıklar kimyasal yöntemle sıvılaştırılmış ve bu sıvılaştırılmış atık PET şişeler kötü derecelenmiş kum zemine kuru ağırlığının %5, %10, %15, %20 ve %25 oranlarında ilave edilmiştir. Belirli kür süresince (0, 7, 14 ve 28 gün) ve belirli donma-çözülme çevrim sayısı (0, 5, 10 ve 20) sonrası serbest basınç dayanım değeri belirlenmiştir.
Bulgular: Deneylerden elde edilen bulgulara göre; tüm sıvılaştırılmış atık pet şişe oranlarında kötü derecelenmiş kum zeminin serbest basınç dayanımı artmıştır. 7 gün küre tabi tutulmuş numuneler dışında sıvılaştırılmış atık pet şişe oranındaki artışla serbest basınç dayanımı azalma eğilimi göstermiştir. 7 gün kür süresinde en yüksek maksimum serbest basınç dayanım değeri %10 katkı oranında elde edilmiştir. Küre tabi tutulmayan numuneye göre kür süresindeki artışla serbest basınç dayanımında artış gözlenmiş ve maksimum artış 7 gün kür süresinde elde edilmiştir. Çevrime tabi tutulmayan numuneye göre donma-çözülme çevrim sayısının artmasıyla serbest basınç dayanımında azalma eğilimi gözlemlenmiştir. En yüksek maksimum serbest basınç dayanımı, %5 sıvılaştırılmış atık pet şişe oranında 5 donma-çözülme çevriminde elde edilirken diğer sıvılaştırılmış atık pet şişe oranlarında genellikle çevrimsiz durumda elde edilmiştir.
Sonuç: Sıvılaştırılmış atık PET şişe ilavesinin kötü derecelenmiş kum zeminin serbest basınç dayanımını arttırdığı sonucuna varılmıştır. En iyi sonuç %10 sıvılaştırılmış atık pet şişe ilavesinde 7 gün kür süresi ve çevrimsiz durumda elde edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: PET atık, geri dönüşüm, kimyasal iyileştirme, serbest basınç dayanımı, donma-çözülme, kür

Abstract:
Purpose: In this study, it is aimed to support the reuse of waste PET bottles, which has become a big problem today, and to improve the geotechnical properties of liquefied and recycled waste PET bottles and poorly graded sandy soils.
Method: In this study, ground stabilization was achieved with liquefied waste PET bottle. First, PET wastes were liquefied by chemical method and these liquefied waste PET bottles were added to the poorly graded sandy soil at the rates of 5%, 10%, 15%, 20% and 25% of their dry weight. The unconfined compressive strength value was determined during a certain curing period (0, 7, 14 and 28 days) and after a certain number of freeze-thaw cycles (0, 5, 10 and 20). 
Findings: According to the findings obtained from the experiments; The unconfined compressive strength of poorly graded sand soil increased in all liquefied waste PET bottle ratios. Except for the samples that were cured for 7 days, the unconfined compressive strength tended to decrease with the increase in the rate of liquefied waste plastic bottles. The maximum unconfined compressive strength value was obtained with 10% additive during the 7-day curing period. An increase in unconfined compressive strength was observed with the increase in curing time compared to the sample that was not cured, and the maximum increase was obtained in the curing period of 7 days. It was observed that the unconfined compressive strength tended to decrease with the increase in the number of freeze-thaw cycles compared to the non-cyclic sample. The highest maximum unconfined compressive strength was obtained in 5 freeze-thaw cycles at 5% liquefied waste PET bottle ratio, while it was generally obtained in non-cyclic condition at other liquefied waste PET bottle ratios.
Results: It was concluded that the addition of liquefied waste PET bottles increased the unconfined compressive strength of poorly graded sand soil. The best results were obtained with the addition of 10% liquefied waste plastic bottles, with a curing time of 7 days and in a no-cycle condition.

Keywords: PET waste, recycling, chemical remediation, unconfined compressive strength, freeze-thaw, curing