Mehmet Sabri Yetkin ve Kasîde-i Nûniyye Şerhi
Mehmet Sabri Yetkin and Commentary on Kaside-i Nuniyye
Yazar: ŞEYMA AYRANCI
Danışman: DOÇ. DR. RECEP ORHAN ÖZEL
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Ele alınan bu çalışmada Amasya âlimlerinden Mehmet Sabri Yetkin (ö. 1963) ve
Kasȋde-i Nȗniyye Şerhi adlı eseri tanıtılmıştır. Eserin tahkiki yapılıp günümüz Türkçesine
aktarılmıştır. Bir nüshasına ulaşılan eser Milli Kütüphanede kayıtlı olan 8063/3 numaralı
defter içinde yer almaktadır.
Çalışmanın birinci bölümünde Mehmet Sabri Yetkin'in hayatı ve eserleri hakkında
bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise Kasȋde-i Nȗniyye ve yazarı Ebȗ'l-Feth el-Büstȋ (ö.
400/1010) hakkında bilgiler verildikten sonra Yetkin'in Kasȋde-i Nȗniyye Şerhi'nin
tanıtımına geçilmiştir. Ardından şerhin tahkik edilmiş ve transkripte edilmiş şekli verilmiştir.
Çalışmada Mehmet Sabri Yetkin'in Kasȋde-i Nȗniyye Şerhi incelenerek şerh yöntemi ana
hatlarıyla ortaya konulmuştur.
Amasya'nın yıllar önce misafir ettiği Mecdȋzâde ailesine mensup olan Mehmet Sabri
Yetkin, âlim, edȋp ve fâzıl bir şahsiyettir. Millȋ Mücadele döneminde hayati bir rol üstlenen
Amasya Müftüsü Abdurrahman Kâmil Yetkin'in (ö.1941) oğlu ve halefi olan Mehmet Sabri
Yetkin nitelikli bir eğitimden geçmiş ve dönemin meşhur ulemasından farklı ilim dallarında
icâzet almıştır. Muallimlik, kütüphane memurluğu ve çeşitli görevlerde bulunan Mehmet
Sabri Yetkin, babasının vefâtının ardından Amasya Müftülüğüne seçilmiş ve 1942-1962
yılları arasında bu görevi ifa etmiştir. Müftülük görevini icra ederken rahatsızlanıp
görevinden izin almış ve 1963 yılında Amasya'da vefât etmiştir.
Amasya Müftüsü iken irşat ve tebliğ görevinin yanı sıra ilmi faaliyetlerine de devam
eden Mehmet Sabri Yetkin, telif, tercüme, tefsir ve şerh olmak üzere edebiyat, fıkıh,
tasavvuf, ahlak ve tefsir gibi farklı alanlarda pek çok eser kaleme almıştır. Mehmet Sabri
Yetkin'in üzerinde kalem oynattığı bir eser de Ebȗ'l-Feth el-Büstȋ'nin Kasȋde-i
Nûniyye'sidir.
Ünlü hadis âlimi İbn Hibbân'ın (ö. 354/965) gözde öğrencilerinden olan Büstȋ'nin pek
çok şiiri olmasına rağmen geriye sadece bir divanı ve Kasȋde-i Nȗniyye'si kalmıştır.
Unvânu'l-Hikem ve Kasȋdetü'l-Büstȋ olarak da bilinen Kasȋde-i Nȗniyye'de ihsan, hoşgörü,
kibarlık, zarafet ve affetmek gibi erdemlerden bahsedilmekle birlikte Allah yoluna tâbi
olmak, dinin emir ve yasaklarına uymak, zalimden uzak durmak, akla sarılıp nefsin
arzularına uymamak ve eğitime ve öğrenmeye önem vermek gibi prensipler üzerinde
durulmuştur.
Kasȋde üzerine pek çok âlim tarafından tercüme veya şerh yazılmıştır. Mehmet Sabri
Yetkin'in yazmış olduğu şerh de bunlardan biridir. Mehmet Sabri Yetkin bu eseri hicri 1375
yılında Amasya Müftülüğü görevini icra ederken öğrencilerine sarf ve nahiv konularını
öğretmek, Arapça'dan Türkçe'ye tercüme usulünü göstermek, hafızalarını tezyin etmek ve
diğer din kardeşlerinin de bu kasȋdeden faydalanmaları amacıyla yazmıştır. Kur'ân ve
hadisler başta olmak üzere farklı alanlarda birçok alimin eserlerine başvurmuş ve pek çok
şiir ve meselleri eserin içine serpiştirmiştir.

Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belâgatı, Mehmet Sabri Yetkin, Şerh, Kasȋde-i Nȗniyye, Ebȗ'l-Feth el-Büstȋ

Abstract:
In this study, Amasya scholars Mehmet Sabri Yetkin (d. 1963) and his work named
Kasȋde-i Nȗniyye Commentary are introduced. The work was analyzed and transferred to
today's Turkish. The work, of which a copy has been reached, is located in the book
numbered 8063/3, which is registered in the National Library.
In the first part of the study, information about Mehmet Sabri Yetkin's life and works
is given. In the second part, after giving information about Kasȋde-i Nȗniyye and its author
Ebȗ'l-Feth el-Büstȋ (d. 400/1010), Yetkin's Commentary on Kasȋde-i Nȗniyye was
introduced. Then, the annotation was verified and transcribed. In the study, Mehmet Sabri
Yetkin's Kasȋde-i Nȗniyye Commentary was examined and the commentary method was
outlined.
Mehmet Sabri Yetkin (d. 1963), who is a member of the Mecdizâde family that
Amasya hosted years ago, is a scholar, decent and virtuous person. Mehmet Sabri Yetkin,
the son and successor of Amasya Mufti Abdurrahman Kâmil Yetkin (d.1941), who played a
vital role during the National Struggle, received a qualified education and received
ratification in different branches of science from the famous scholars of the period. Mehmet
Sabri Yetkin, who worked as a teacher, library clerk and in various positions, was elected to
the Mufti of Amasya after his father's death and performed this duty between 1942-1962.
While performing his duty as Mufti, he got sick and took leave from his duty and passed
away in Amasya in 1963.
Mehmet Sabri Yetkin, who continued his scientific activities while he was the Mufti
of Amasya, has written many works in different fields such as literature, fiqh, mysticism,
morality and tafsir, including copyright, translation, tafsir and commentary. Another work
that Mehmet Sabri Yetkin had pen on is Kasȋde-i Nûniyye by Ebȗ'l-Fath el-Bustȋ (d.
400/1010).
Bustȋ, one of the favorite students of the famous hadith scholar Ibn Hibban (d.
354/965), has many poems, but only one divan and Kasȋde-i Nȗniyye remain. In Kasȋde-i
Nȗniyye, also known as Unvânu'l-Hikem and Kasȋdetü'l-Büstȋ, virtues such as benevolence,
tolerance, kindness, grace and forgiveness are mentioned, as well as following the way of
Allah, obeying the orders and prohibitions of religion, staying away from oppressors,
clinging to reason. Principles such as not obeying the desires of the nafs and giving
importance to education and learning are emphasized.
Many scholars have translated or commented on the eulogy. The commentary written
by Mehmet Sabri Yetkin is one of them. Mehmet Sabri Yetkin wrote this work in 1375 Hijri,
while he was serving as Mufti of Amasya, in order to teach his students the subjects of syntax
and syntax, to show the translation method from Arabic to Turkish, to adorn their memories
and for other religious brothers to benefit from this ode. He applied to the works of many
scholars in different fields, especially the Qur'an and hadiths, and sprinkled many poems and
parables into the work.

Keywords: Arabic Language and Rhetoric, Mehmet Sabri Yetkin, Commentary, Kasȋde-i Nûniyye, Ebȗ'l-Fath al-Bustȋ