Bütünleşik çok kriterli karar verme yöntemleri ile 3PL firma seçimi - proje lojistiği kapsamında bir uygulama
3pl firm selection with integrated multi-criteria decision making methods - an application within the scope of project logistics
Yazar: NİZAMETTİN ÖZTÜRKÇÜ
Danışman: PROF. DR. SELAMİ ÖZCAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Lojistik = Logistics ; Lojistik hizmetler = Logistic services ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Proje taşımacılığı = Project transport ; Uluslararası ticaret = International trade ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Üçüncü parti lojistik = Third party logistic ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İşletmelerin rekabet içinde bulunduğu firma sayısı her geçen gün artmakla birlikte, bu rekabet içinde başarı elde etmek yalnızca üretilen ürünün niteliği ile değil aynı zamanda sürecin bir bütün olarak iyileştirilmesi ve etkinliği ile de yakından ilgili olmaktadır. Ticaretin de yerelden çıkarak uluslararası bir boyut kazanması bu etkinliğin üretim ve tüketim noktaları arasındaki bağlantı açısından da değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. İşletmeler bu etkinliği sağlayabilmek ve uzun dönemli rekabet avantajı elde edebilmek amacıyla da uluslararası lojistik maliyetleri düşürecek stratejik yatırımlara gerek duymakta ve yatırım yapmaktadır. Müşteri memnuniyeti ile birlikte maliyetleri de düşürecek bu lojistik stratejiler, çoğu zaman doğru bir ortak ile çalışma zorunluluğunu da beraberinde getirmektedir. Lojistik hizmetleri kendi bünyesinde gerçekleştirmek yerine dışardan bir hizmet sağlayıcı ile gerçekleştirmesi, şirketin ana faaliyet alanına odaklanmasına yardımcı olacak ve başarıyı da beraberinde getirecektir. Bu çalışma ile ağır tonajlı ürünler üreterek bunları dünyanın farklı noktalarındaki müşterilere teslim eden bir firmanın bu süreçteki tüm lojistik faaliyetlerini proje lojistiği kapsamında yürütecek üçüncü parti lojistik (3PL) hizmet sağlayıcı firmanın seçim işlemlerinin gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca daha önce çalışılmamış bir alan olduğundan dolayı proje lojistiği kapsamında 3PL firma seçimi aşamasında en önemli kriterlerin neler olduğunu saptamak ve çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinin bütünleştirilmesi ile yeni bir model sunmak da çalışmanın diğer amaçlarını oluşturmaktadır. Kriterlerin önem dereceleri; literatür taraması, akademisyenler ve çalışmanın gerçekleştirildiği firmadaki uzmanlarla yapılan görüşmeler neticesinde elde edilen sonuçların ikili karşılaştırmaları ile belirlenmiştir. Çalışma kapsamında yöntem olarak ANP, MARCOS, WASPAS ve MAIRCA çok kriterli karar verme teknikleri bütünleşik olarak kullanılmıştır. Kriterlerin ağırlıkları ANP ile elde edilmiş MARCOS, WASPAS ve MAIRCA yöntemleri ile bütünleştirilerek alternatif firmaların sıralamaları elde edilmiştir. Her bir yöntem ile elde edilen sıralama sonucu BORDA sayım yöntemi ile birleştirilerek nihai sıralama sonucu bulunmuştur. Çalışma sonunda elde edilen bulgulara göre proje lojistiği kapsamında 3PL firma seçim işlemlerinde önem derecesi en yüksek kriter firmanın genel özellikleri kümesi için benzer ürünlerdeki deneyim, yeterlilik kümesi için teknik kapasite, maliyet kümesi için sürdürülebilir düşük maliyet, kalite kümesi için müşteri memnuniyeti ve ilişki faktörleri kümesi için sürdürülebilir ilişki olarak bulunmuştur. BORDA sayım yöntemi sonucunda da en iyi alternatif firma A2 firması olmuştur. Bu firmayı sırası ile A1 ve A3 firmaları takip etmiştir. Çalışmadan elde edilen bir diğer sonuçta kullanılan farklı yöntemlerden benzer sonuçların elde edilmesinden dolayı kurulan modelin başarılı olduğu yönündedir.

Abstract:
Although the number of companies that businesses compete with is increasing day by day, achieving success in this competition is closely related not only to the quality of the product produced, but also to the improvement and effectiveness of the process as a whole. The fact that trade has gained an international dimension from the local level makes it necessary to evaluate this activity in terms of the connection between production and consumption points. In order to ensure this efficiency and gain a long-term competitive advantage, businesses need strategic investments that will reduce international logistics costs. These logistics strategies, which will reduce costs along with customer satisfaction, often bring the obligation to work with the right partner. Carrying out logistics services with an external service provider instead of in-house will help the company focus on its main field of activity and will bring success. With this study, it is aimed to carry out the selection procedures of the third party logistics (3PL) service provider company that will carry out all logistics activities in this process within the scope of project logistics of a company that produces heavy tonnage products and delivers them to customers in different parts of the world.. In addition, since it is a field that has not been studied before, determining what the most important criteria in the 3PL firm selection stage and presenting a new model by integrating multi-criteria decision making (MCDM) methods are the other aims of the study. The importance degrees of the criteria were determined by the comparison of the results obtained as a result of literature review, interviews with academicians and experts in the company where the study was carried out. Within the scope of the study, ANP, MARCOS, WASPAS and MAIRCA multi-criteria decision making techniques were used in an integrated manner.. Rankings of alternative companies were obtained by integrating the weights of the criteria with the MARCOS, WASPAS and MAIRCA methods obtained by ANP. The ranking result obtained by each method was combined with the BORDA counting method and the final ranking result was found. According to the findings obtained by study, the criteria with the highest importance in 3PL firm selection process within the scope of project logistics were found to be experience in similar products for the set of general characteristics of the firm, technical capacity for the competency set, sustainable low cost for the cost set, customer satisfaction for the quality set, and a sustainable relationship for the relationship factors set. As a result of the BORDA counting method, the best alternative company was A2. This company was followed by A1 and A3 companies, respectively. Another result obtained from the study is that the established model was successful because similar results were obtained from the different methods used.