Çocuklarda kariyer gelişimini destekleme psiko-eğitim programının etkililiğinin incelenmesi
The effectiveness of career development psycho-education program for children
Yazar: SERCAN ÖZAYDIN
Danışman: PROF. DR. DİĞDEM MÜGE SİYEZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer geliştirme = Career development ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; Ölçekler = Scales ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. Sınıf öğrencilerine yönelik geliştirilen öyküsel kariyer psikolojik danışmanlığı temelli kariyer gelişimini destekleme psiko-eğitim programının etkililiğinin incelenmesidir. Literatür taraması, ihtiyaç analizi ve uzman paneli doğrultusunda tasarlanan programın öğrencilerin kariyer keşfi, kariyer ve yetenek gelişimi öz-yeterlikleri ve kariyer gelişimleri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ardından da odak grup görüşme tekniği kullanılarak deney grubu katılımcılarının öyküsel kariyer psikolojik danışmanlığı temelli kariyer gelişimini destekleme psiko-eğitim programına ilişkin görüşleri ortaya konmuştur. Bu araştırmada 2 (deney-kontrol) x 3 (ön test-son test-izleme) yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, her bir grupta (Deney ve Kontrol) 10 katılımcı olmak üzere toplam 20 ilkokul 4. Sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada deney grubu katılımcılarına çevrimiçi olarak 8 haftalık öyküsel kariyer psikolojik danışmanlığı temelli kariyer gelişimini destekleme psiko-eğitim programı uygulanırken kontrol grubu katılımcılarına herhangi bir işlem uygulanmamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kariyer Keşfi Ölçeği, Kariyer ve Yetenek Gelişimi Öz-Yeterlik Ölçeği, Çocuklar İçin Kariyer Gelişimi Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu ve Odak Grup Görüşme Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar için Mann Whitney U Testi, bağımlı gruplar için ise Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise asıl uygulamanın ardından deney grubu katılımcılarının bir kısmı ile odak grup görüşmesi yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, öyküsel kariyer psikolojik danışmanlığı temelli kariyer gelişimini destekleme psiko-eğitim programının uygulandığı deney grubunda yer alan katılımcıların kontrol grubunda yer alan katılımcılara göre kariyer keşfi ve kariyer ve yetenek gelişimi öz-yeterlik düzeylerinin anlamlı şekilde arttığını göstermektedir. Bununla birlikte deney grubu katılımcılarının kariyer gelişimlerinde, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde olmamakla birlikte, uygulama öncesine göre anlamlı düzeyde artış olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel botundan elde edilen bulgular ise öyküsel kariyer psikolojik danışmanlığı temelli kariyer gelişimini destekleme psiko-eğitim programının içeriğinin yeterli olduğunu, katılımcıların bilgi ve beceri düzeylerini artırdığını, program içerisindeki etkinlik ve materyallerin ilgi çekici ve faydalı olduğunu, oturum sürelerinin yeterli olduğunu, grup liderinin ise grup sürecini iyi şekilde yönettiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak öyküsel kariyer psikolojik danışmanlığı temelli kariyer gelişimini destekleme psiko-eğitim programının ilkokul 4. Sınıf öğrencilerinin kariyer keşfi, kariyer ve yetenek gelişimi öz-yeterliği ve kariyer gelişimi düzeylerine katkı sağladığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çocukluk, kariyer gelişimi, öyküsel kariyer psikolojik danışmanlığı, psiko-eğitim programı.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the effectiveness of the narrative career counseling-based career development support psycho-education program developed for primary school 4th grade students. The effect of the program, which was designed in line with the literature review, needs analysis and expert panel, on students' career exploration, career and talent development self-efficacy and career development was examined. Then, using the focus group interview technique, the opinions of the experimental group participants on the narrative career counseling-based career development support psycho-education program were revealed. In this research, 2 (experimental-control) x 3 (pretest-posttest-monitoring) quasi-experimental design was used. The study group of the research consists of 20 primary school 4th grade students, 10 participants in each group (Experimental and Control). While the 8-week narrative career counseling-based career development support psycho-education program was applied online to the experimental group participants in the study, no action was applied to the control group participants. Career Exploration Scale, Career and Talent Development Self-Efficacy Scale, Career Development Scale for Children, Personal Information Form and Focus Group Interview Form were used as data collection tools in the research. In the analysis of the data, Mann Whitney U Test was used for independent groups and Wilcoxon Signed Rank Test was used for dependent groups. In the qualitative part of the research, a focus group interview was conducted with some of the experimental group participants after the actual application. Content analysis technique was used in the analysis of qualitative data. The findings of the study show that the career exploration and career and talent development self-efficacy levels of the participants in the experimental group, in which the narrative career counseling-based career development support psycho-education program was applied, increased significantly compared to the participants in the control group. However, it was determined that there was a significant increase in the career development of the experimental group participants, although not at a significant level compared to the control group. The findings obtained from the qualitative bot of the research are that the content of the narrative career counseling-based career development support psycho-education program is sufficient, it increases the knowledge and skill levels of the participants, the activities and materials in the program are interesting and useful, the session durations are sufficient, and the group leader manages the group process well reveals that he is in charge. As a result, it was determined that the narrative career counseling-based career development support psycho-education program contributed to the career exploration, career and talent development self-efficacy and career development levels of primary school 4th grade students.
Keywords: Childhood, career development, narrative career counseling, psycho-educational program.