Türkiye'de enerji yönetim sistemi uygulamalarının sanayi kuruluşları ve sanayide enerji verimliliği projeleri açısından etkinliklerinin değerlendirilmesi
Efficiency evaluation of energy management system practices in turkey in terms of industrial organisations and energy efficiency projects in industry
Yazar: PINAR ENGİN
Danışman: DOÇ. DR. KAZIM BARIŞ ATICI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: Endüstri kuruluşları = Industrial foundations ; Enerji = Energy ; Enerji verimliliği = Energy efficiency ; Enerji yönetim sistemleri = Energy management systems ; Enerji yönetimi = Energy management ; Projeler = Projects ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity

Özet:
İklim değişikliği ve çevre konusundaki küresel farkındalığın artması, enerji kaynaklarının büyük bir hızla azalmasına rağmen sürekli artan enerji ihtiyacı gibi sebeplerle enerji verimliliği çalışmaları özellikle son yıllarda önemli bir müdahale aracı haline gelmiştir. Enerji verimliliği konusunda stratejiler geliştirilmiş, teşvik mekanizmaları oluşturulurmuş ve yaygınlaştırılması konusunda çalışmalar yapılmıştır. Enerji Yönetim Sistemi (EnYS) sanayi kuruluşlarının enerji verimliliğini sürdürülebilir hale getirebilmesi için tüm sistemde sürekli iyileşme hedefiyle fabrika çalışanlarını ve hatta fabrikanın ekosistemini de içine alan dinamik bir yönetim yaklaşımıdır. EnYS yaklaşımı sayesinde sanayi kuruluşlarının kısa vadede yüksek enerji tasarruf miktarına ulaşması ve bu etkin enerji yönetiminin sürdürülebilir olması dolayısıyla EnYS'nin yaygınlaştırılması için çeşitli stratejiler geliştirilmiştir. Bu tez çalışmasında EnYS uygulaması sonucunda yatırıma dönüştürülen sanayide enerji verimliliği projeleri iki boyutta incelenmektedir. Birincisi projeleri uygulayan sanayi kuruluşları açısından, ikincisi ise sanayide uygulanan enerji verimliliği projeleri açısından. Etkinlik analiz yöntemi olarak parametrik olmayan bir yöntem olan Veri Zarflama Analizi (VZA) tercih edilmiştir. Sanayi kuruluşları için elde edilen etkinlik skorları yıllık enerji tüketimi, ISO 50001 belgesi sahipliği, sektör, KOBİ statüsü gibi kriterlere göre yorumlanmıştır. Uygulanan enerji verimliliği projeleri ise ilk olarak kategorilere ayrılmış daha sonra etkinlik analizine tabi tutulmuştur. İki boyutlu bu analizler sonucunda EnYS sayesinde sanayi kuruluşlarının kısa sürede enerji ve enerji dışı birçok fayda sağladığı sonucuna varılmıştır. Literatürde makro düzeyde sanayide enerji verimliliği konusunda birçok çalışma bulunmaktadır. Fakat enerji EnYS'yi bünyesine entegre etmek isteyen sanayi kuruluşlarının enerji verimliliği proje önceliklerine ve tercihlerine ışık tutması açısından mikro düzeyde çalışmaya rastlanılmamaktadır. Sanayide uygulanan enerji verimliliği projelerinin veri seti olarak seçildiği bu tez çalışmasının, literatürde eksikliği görülen mikro değerlendirmeler açısından bir örnek olacağı ve EnYS'nin yaygınlaştırılması konusunda katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Energy efficiency efforts have recently become an important intervention tool due to the ever-increasing demand for energy despite the rising global awareness on climate change and environment, and the rapid depletion of energy resources. On energy efficiency, strategies and incentive mechanisms have been developed, and efforts made to promote such mechanisms. An Energy Management System (EnMS) is a dynamic management approach encompassing plant workers and even the ecosystem of a plant with the aim of continuous improvement across the system in order to ensure sustainability of energy efficiency in industrial organisations. Owing to the EnMS approach, various strategies have been developed to enable industrial organisations to achieve high rates of energy savings in short-term and sustain such effective energy management, thus scale up the practice of EnMS.
This thesis reviews, in two dimensions, energy efficiency projects in industry which have been turned into investments through EnMS practices. The first dimension refers to industrial organisations, and the second to energy efficiency projects implemented in industry. The Data Envelopment Analysis (DEA), a non-parametric method, has been used as the method for effectiveness analysis. The effectiveness scores derived for industrial organisations have been interpreted on the basis of such criteria as annual energy consumption, holding ISO 50001 certification, sector, SME status etc. Energy efficiency projects have first been categorised, then analysed for effectiveness. Such two-dimensional analyses have led to the conclusion that owing to EnMS, industrial organisations have generated significant energy-related and non-energy-related benefits in short-term. Literature is abundant on macro-level studies in energy efficiency in industry, but scarce in terms of micro-level studies which will provide guidance to industrial organisations which intend to integrate EnMS on setting energy efficiency project priorities and preferences. Having relied on a dataset of energy efficiency projects implemented in industry, this thesis will bridge a gap in the literature by serving as a model for micro-level evaluation studies and contribute to promoting EnMS.