Yedinci sınıf öğrencilerinin görsel okuma becerileri
Visual literacy skills of seventh-grade students
Yazar: UMUT CAN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. KEMALETTİN DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı testleri = Success tests ; Görsel okuma = Visual reading ; Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Görseller = Visuals ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu çalışmanın amacı yedinci sınıf öğrencilerinin görsel okuma becerilerini ölçmeye yarayan
standartlaştırılmış bir başarı testinin geliştirilmesi ve bu test kullanılarak öğrencilerin görsel
okuma becerileriyle çeşitli değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Çalışmanın
amacı doğrultusunda alanyazın taranmış ve görsel okuma becerisi kapsamındaki davranışlar
göz önüne alınarak Türkiye'de kullanılmakta olan ilköğretim düzeyindeki öğretim
programları incelenmiştir. İncelenen öğretim programlarında yer alan görsel okuma
becerilerini kapsayan kazanımlar belirlenmiş ve bunları ölçmeye yönelik maddeler
geliştirilmiştir. Madde geliştirme sürecinde görsel okuma becerisine yönelik kazanımların
yer aldığı Türkçe eğitimi, sınıf eğitimi ve ilköğretim matematik eğitimi alanlarında çalışan
uzmanlardan ve Türkçe öğretmenlerinden görüş alınmıştır. Toplam 463 katılımcıyla
yürütülen çalışmada ilk olarak alan uzmanlarının yönlendirmeleriyle 40 maddelik deneme
formu hazırlanmıştır. Bu form ikiye bölünerek pilot çalışma kapsamında 47 öğrenciye
uygulanmıştır. Pilot çalışmanın ardından yapılan analizde madde güçlük düzeyi ve madde
ayırt ediciliği uygun olmadığı görülen maddeler tekrar düzenlenmiş veya testten
çıkarılmıştır. Revize edilmiş olan test birinci uygulamada 127 öğrenciye uygulanmıştır. Birinci uygulamanın ardından veriler tekrar analiz edilmiş, uygun olmayan maddeler
düzenlenmiş veya testten çıkarılmıştır. İkinci uygulamada 28 maddenin yer aldığı test 133
öğrenciye uygulanmıştır. Elde edilen veriler analiz edilmiş ve Görsel Okuma Başarı Testi
gerekli düzenlemelerle birlikte 24 maddeye indirilmiştir. Geçerlilik ve güvenilirlik şartlarını
sağladığı saptanan testin Cronbach Alfa değeri 0,77 ve ortalama madde güçlük katsayısı
0,67'dir. Test geliştirme sürecinin ardından Görsel Okuma Başarı Testi 156 öğrenciye
uygulanmış ve öğrencilerin; cinsiyetleri, Türkçe dersi başarıları, internet kullanım süreleri
ve sosyal medya kullanım süreleri ile görsel okuma başarıları arasındaki ilişkiler
incelenmiştir. Türkçe dersi başarısı ve görsel okuma başarısı arasında pozitif yönde orta
düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Öğrencilerin görsel okuma başarılarında cinsiyet ve
internet kullanım süresi değişkenlerine göre anlamlı bir fark bulunmamış ancak görsel
okuma başarı düzeylerinde sosyal medya kullanım sürelerine göre anlamlı bir fark olduğu
görülmüştür. Günlük 0-1 saat sosyal medya kullanan öğrencilerin, 2-3 saat ve 3 saatten daha
uzun süre kullanan öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar
aldıkları tespit edilmiştir. Çalışmanın farklı disiplenlerden araştırmacılara, öğretmenlere ve
öğrencilere katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to develop a standardized achievement test to measure the visual
reading skills of seventh-grade students and to examine the relationships between students'
visual reading skills and various variables through the use of this test. In line with the aim of
the study, the related literature was reviewed, and the elementary education curricula used
in Turkey were examined, with consideration given to behaviors associated with visual
reading skills. The learning objectives covering visual reading skills in the examined
curricula were identified, and items were developed to measure them. While developing the
items for the identified learning objectives, opinions were obtained from Turkish language
teachers and experts working in the fields of Turkish education, primary education, and
elementary mathematics education, where learning objectives related to visual reading skills
are included. In the study conducted with a total of 463 participants, a 40-item trial form was
initially prepared with the guidance of field experts. In the pilot study, this form was split
into two and applied to 47 students. Based on the analysis conducted after the pilot study,
items with inappropriate difficulty levels and item discrimination were revised or removed
from the test. The revised test was administered to 127 students in the first application. After
the first application, the data were reanalyzed, and inappropriate items were revised or
removed from the test. In the second application, a test consisting of 28 items was
administered to 133 students. The data obtained were analyzed, and the Visual Reading
Achievement Test was reduced to 24 items with necessary adjustments. The test, which was
determined to meet validity and reliability criteria, had a Cronbach's Alpha value of 0.77 and an average item difficulty coefficient of 0.67. Following the test development process, the
Visual Reading Achievement Test was applied to 156 students, and the relationships
between students' gender, Turkish language course grades, internet usage durations, social
media usage durations, and visual reading achievement were examined. There was a
moderately significant positive relationship between success in Turkish language courses
and visual reading achievement. No significant difference was observed in students' visual
reading achievements based on gender or internet usage duration variables; however, a
significant difference was found in visual reading achievement levels based on social media
usage durations. It was found that students who use social media for 0-1 hour daily were
found to receive statistically significantly higher scores compared to those who use it for 2-
3 hours and more than 3 hours. It is expected that this study will contribute to researchers,
teachers, and students from different disciplines.