Sakarya Hendek ilçesindeki sivil mimarlık örneklerinin korunma süreçlerinin irdelenmesi
Investigation of prevention processes of registered secular buildings in Sakarya Hendek
Yazar: DİLEK ALTMIŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NESLİHAN AYDIN YÖNET
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Politika Planlaması ve Yerel Yönetimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tarihi yapılar yaşadıkları dönemlerin sosyo-kültürel ve ekonomik yapısını, yaşam biçimini anlatan en önemli öğelerdir. Koruma anlayışı ilk olarak ilk çağdaki Roma Hukuku'nda yer almış olup, ülkemizdeki koruma çabaları ise 1800'lü yıllarda başlamıştır. 
Yaşanan hızlı kentleşme ve nüfus artışı nedeniyle şehirlerin plansız gelişmesi tarihi yapıların yok olmasına sebep olmaktadır. Çalışma alanı olan Sakarya'nın Hendek ilçesinin hem ulaşım açısından hem de büyük şehirlere yakınlığı sebebiyle önemli konumda olması, sanayileşmenin burada hızla gelişmesine neden olmuştur. 
Hendek ilçesi konumu ve topoğrafyasının genel olarak düz olması sebebiyle eski yerleşmeleri içinde bulundurmaktadır. Koruma kurulu tarafından tescillenen 73 tane Sivil Mimarlık Örneği yapının ilçede ticaretin yoğunlaştığı çarşı merkezinde olması koruma sorunlarını da beraberinde getirmektedir. İlçede yaşanan büyüme ile kentin merkezinde bulunan sivil mimarlık örneği yapılar atıl durumda kalmakta, yerine yeni yapılar yapılmak istenmekte ve bununla birlikte tescilli yapıların korunması zorlaşmaktadır. Ayrıca yapıların hisseli ve miraslı olması yapıların hiçbir işlev için kullanılamaması sorununu ortaya çıkarmaktadır. 
Nispeten küçük ölçekli ilçelerden olan Hendek ilçesinde bu kadar çok tescilli yapının bulunması kentsel gelişim açısından önemli bir potansiyeldir. Bu tez kapsamında, SMÖ yapıların tescillenme süreçleri, restorasyon süreçleri, korunması ve kullanımıyla ilgili yaşanan sorunlar ele alınmıştır. Ayrıca yapılara yeni işlev yüklenerek kullanılması ve korunması ile ilgili öneriler sunulmuştur.
Literatür taraması yapılarak koruma kavramı ve koruma konusunda görev alan ve yardımcı olabilecek kurumlar araştırılmıştır. İlçedeki sivil mimarlık örnekleri yerinde incelenerek, koruma kurulundan ve yerel yönetimden ilgili veriler alınarak sorunlar tespit edilmiştir. Bu sorunlara kanun ve yönetmeliklerle getirilebilecek çözüm önerileri tartışılmıştır.

Abstract:
Historical urban fabrics are the most important units that reflect the socio-cultural economic situation and the life style of the era that they live in. Understanding of protection has first emerged in the law of Roma during the first era; however, the attempts of protection in our country were emerged in the 1800s. The unplanned development of the cities which is a result of the rapid urbanization and increase in terms of population cause historical structures to be destroyed. The fact that Hendek, a district of Sakarya which is a work area, has a crucial location for its being close to the capital cities and its sufficient transportation system are the reasons why over-industrialization. Hendek has an important location and its topography is highly smooth, it encloses the historical places. That 73 Registered Secular Buildings (RSB) which were registrated by the council of protection are in the city centre where the trade is intense brings the problems of protection with itself. With the growth in the district, the historical structures are become idled, wanted to replaced with the new urban fabrics, and with that it gets harder to protect the registrated buildings. Beside, that the structures are divided into shares and subjects of inheritance is an obstacle for them to be used any procedure. 
The fact that there are numerous registrated urban fabrics in a relatively small district is highly crucial for the introduction of Hendek is an important potential for urban development. In this thesis, the registration and restoration process, and the problems of protection and usage of the RSB are taken into consideration. Also, suggestions regarding the use of the urban fabrics by giving them new functions are put forward. 
By reviewing the literature, the notion of protection and the councils which are responsible for protection and may help are investigated. Problems are made clearer by obtaining data from the council of protection and local government, and by examining the RSB locally. The solution to these problems has been discussed with laws and regulations.