Van Gölü Havzası fasulye (Phaseolus vulgaris L.) genotipleinin tuza tolerans seviyelerinin belirlenmesi
Determination of salt tolerance levels of Van Lake Basin beans (Phaseolus vulgaris L.) genotypes
Yazar: SELMA KIPÇAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÇEKNAS ERDİNÇ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Sebze Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fabaceae = Fabaceae

Özet:
Bu çalışmada, Van Gölü Havzası'ndan toplanmış olan bazı fasulye genotiplerinin farklı tuz konsantrasyonlarına karşı reaksiyonlarının araştırılması amaçlanmıştır. Bunun için 20 fasulye genotipi 25 mM ve 50 mM konsantrasyonlarındaki tuz (NaCl) stresine maruz bırakılmıştır. Tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekrarlı olarak tasarlanan çalışmada, bitkiler 2:1 oranında torf-perlit içeren saksılarda 23±2 ºC sıcaklıktaki iklim odası koşullarında yetiştirilmişlerdir. Tuz uygulaması sulama suyu ile birlikte 4 gün arka arkaya uygulanmıştır. Çalışma sonunda fasulye genotiplerinde tuzluluğa toleransı belirlemek için 0-5 skalası, yaprak sayısı, sürgün çapı, sürgün-kök uzunluğu, sürgün-kök yaş ve kuru ağırlığı, sürgün ve köklerde besin elementi (Na, P, K, Ca, Mg, Zn, Fe, Cu ve Mn) içerikleri incelenmiştir. 
Çalışma sonuçlarına göre, incelenen fasulye genotiplerinin tuz stresine tepkileri bakımından geniş bir varyasyonun olduğu belirlenmiştir. Tuz stresinin sürgün-kök yaş ve kuru ağırlıkları ile yaprak sayısını azalttığı belirlenmiştir. 0-5 skalasına göre özellikle 50 mM tuz dozunda, genotiplerde kontrole göre ciddi bir gelişme geriliği ve yüksek tuz konsantrasyonundan dolayı stres belirtilerinde artış ortaya çıkmıştır. Tuz dozlarının etkisiyle sürgün ve köklerde besin elementi miktarının farklı olduğu belirlenmiştir. Sürgünlerde Na miktarının fazla olması nedeniyle K, Ca, Mg, Zn, Mn, Ca/Na ve K/Na miktarında azalış olduğu, köklerde ise Na miktarının az olması nedeniyle Ca, Mn, Fe. Zn ve Cu miktarında artış olduğu belirlenmiştir. Tuz stresine maruz bırakılan genotipler arasında 5 genotip tuza tolerans (9, 30, 31, 39 ve 67), 10 genotip orta düzeyde tuza tolerans (2, 11, 13, 14, 16, 20, 21, 49, 75 ve 78) ve 5 genotip ise tuza hassas olarak belirlenmiştir (71, 90, 92, 94 ve 97).

Anahtar Kelimeler: Fasulye, genotip, NaCl, tolerans, besin elementi

Abstract:
This study, aimed to investigate the reactions of some bean genotypes collected from Lake Van Basin to different salt concentrations. For this, 20 bean genotypes were subjected to salt stress (NaCl), 25 mM and 50 mM concentration. This study was designed according to randomized experimental design with 3 three replications. Plants were grown in pots including 2:1 mixture of peat-perlite under climate chamber conditions having 23±2 ºC temperature. For determination of salt resistance in bean genotypes 0-5 scale, number of leaves, shoot diameter, shoot-root length, shoot-root fresh and dry weight, contents of nutrients (N, P, K, Ca, Mg, Zn, Fe, Cu and Mn) in shoots and roots. 
According to the results, it was determined that there was a wide variation in the response to salt stress of investigated bean genotypes. Salt stress reduced shoot-root fresh and dry weight, number of leaves. According to 0-5 scala especially at the dose of 50 mM salt according to 0-5 scale, severe growth decline occurred in genotypes compared to controls and stress symptoms increased because of high salt concentration. The amount of nutrient in shoot and root varied due to salt doses. Because of the higher Na content in shoot there was diminished amount of K, Ca, Mg, Zn, Mn, Ca/Na and K/Na, conversely Ca, Mn, Fe, Zn and Cu amount increased up in root for the lower Na. There was 5 salt tolerant (9, 30, 31, 39 and 67), 10 moderately salt tolerant (2, 11, 13, 14, 16, 20, 21, 49, 75 and 78) and 5 salt sensitive (71, 90, 92, 94 and 97) among the bean genotypes exposed to salt stress.

Key Word: Bean, genotype, NaCl, resistance, nutrients