Samsun kıyı bölgesi kopepoda faunasının kalitatif ve kantitatif araştırılması
A qualitative and quantitative study on the copepod fauna of littoral zone of Samsun
Yazar: EDA DENİZ
Danışman: PROF. DR. ARİF GÖNÜLOL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyoloji = Biology ; Deniz Bilimleri = Marine Science ; Zooloji = Zoology

Özet:
Samsun Kıyı Bölgesinde Ocak 2008-Aralık 2008 tarihleri arasında belirlenen 5 araştırma istasyonunda (K1, K2, K3, L1, L2) kopepod faunasının tür kompozisyonu, kalitatif ve kantitatif dağılımları ile ekolojik faktörlerin bu dağılıma etkileri aylık periyotlarda incelenmiştir. Kopepod örneklemesi ağ göz açıklığı 115µm ve ağız açıklığı çapı 50cm olan standart net plankton kepçesi ile dikey olarak yapılmıştır.Samsun Kıyı Bölgesinde Calanoida ordosuna ait 6 tür [Calanus helgolandicus (Claus, 1863), Paracalanus parvus (Claus, 1863), Centropagaes kröyeri Karaw, 1895, Calanipeda aquae dulcis (Kriczagin, 1873), Acanthodiaptomus denticornis (Wierzjhski 1857), Acartia clausi Giesbrecht, 1899], Cyclopoida ordosuna ait 1 tür [Oithona similis, (Claus, 1863)], Harpacticoida ordosuna ait 2 tür (Euterpina acutifrons Dana, 1852, Canthocamptus sp.) olmak üzere toplam 9 tür tespit edilmiştir. Calanoida ordosuna ait Paracalanus parvus ve Acartia clausii türlerine her mevsim rastlanılmış ve birey sayısı bakımından diğer türlere göre baskın oldukları saptanmıştır.Araştırma periyodu süresince en fazla birey sayısı Aralık ayında görülürken bu ayı Ekim ve Eylül ayları takip etmiştir. En az birey sayısı ise sırasıyla Temmuz, Mart ve Mayıs aylarında kaydedilmiştir.Samsun Kıyı Bölgesinde araştırma periyodu süresince tespit edilen kopepod türlerinden Acanthodiaptomus denticornis'e en fazla Ocak ayında rastlanırken Acartia clausi türüne Eylül, Calanipeda aquae dulcis' e Şubat, Calanus helgolandicus Aralık, Centropages kröyeri Ağustos, Canthocamptus sp. Nisan, Oithona similis Aralık, Paracalanus parvus Aralık, Euterpina acutifrons türüne Eylül ayında rastlanmıştır.Kopepoda faunasındaki tür çeşitliliğini belirlemek amacı ile Shannon-Weaver Diversite İndeksi ve Pielou Düzenlilik İndeksi hesaplanmıştır. En yüksek değerler (ISHW= 1.920 ve Ep= 0.960) Ağustos ayında K3 istasyonunda ve en düşük değerler (ISHW= 0.206 ve Ep= 0.206) Temmuz ayında L1 istasyonunda belirlenmiştir. Temmuz ayında tür diversitesinin düşmesi bu ayda azalan yağış oranına, akarsu girdisinin azalmasına, antropojenik, zirai, endüstriyel girdilerin artmasına ve yaz aylarında artan gemi faaliyetlerine bağlanmıştır.Fiziko-kimyasal parametreler ( C0, Seki diski, NH3-N, NH3, PO4, SİO2) ve kopepod türlerinin birey sayıları arasında korelasyon katsayıları ve önemlilik düzeyleri hesaplanmıştır. Buna göre sıcaklık ile Centropages kröyeri türü arasında ilişki bulunmuştur. Sıcaklığın düşük olduğu kış ve sonbahar aylarında C. kröyeri türüne rastlanılmazken sıcaklığın artış gösterdiği ilkbahar ve yaz aylarında C. kröyeri tespit edilmiştir.

Abstract:
Species composition, qualitative and quantitative distribution of copepod fauna together with the effects of ecological factors on this distribution were monthly investigated at 5 research stations (K1, K2, K3, L1, L2) in littoral zone of Samsun between January 2008 and December 2008. Copepod sampling was carried out by using a standard plankton net with 115 µm mesh pore and 50 cm mouth gap.A total of 9 species including 6 species [Calanus helgolandicus (Claus, 1863), Paracalanus parvus (Claus, 1863), Centropagaes kröyeri Karaw, 1895, Calanipeda aquae dulcis (Kriczagin, 1873), Acanthodiaptomus denticornis (Wierzjhski 1857), Acartia clausi Giesbrecht, 1899] belonging to Calanoida, 1 species [Oithona similis (Claus, 1863)] belonging to Cyclopoida and 2 species (Euterpina acutifrons Dana, 1852, Canthocamptus sp.) belonging to Harpacticoida were identified in littoral zone of Samsun. Paracalanus parvus and Acartia clausii belonging to Calanoida were encountered in every season and it has been determined that these species were comparatively dominant in terms of individual number.Throughout the research period, the maximal individual number was recorded in December followed by the numbers determined in October and September. However, the minimal numbers were recorded in July, March and May, respectively.Among the copepod species identified in littoral zone of Samsun during the research period, Acanthodiaptomus denticornis was found in the maximal individual numbers in January in spite of Acartia clausii in September, Calanipeda aquae dulcis in February, Calanus helgolandicus in December, Centropages kröyeri in August, Canthocamptus sp. in April, Oithona similis, Paracalanus parvus and Euterpina acutifrons in December.Shannon-Weaver Biodiversity Index ve Pielou?s Evennes Index were calculated for the purpose of identifying species diversity among copepod fauna. The highest values (ISHW= 1.920 and Ep= 0.960) were found at the K3 station in August and the lowest (ISHW= 0.206 and Ep= 0.206) were at the L1 in July. The decline of species diversity in July may be due to the descending rain ratios, the decreasing river input and the increasing anthropogenical, agricultural, industrial nutrient inputs and the shipping activities in summer months.Correlation coefficients between the physico-chemical parameters ( Temperature, Secchi disc, NH3-N, NH3, PO4, SİO2) and the individual numbers of the copepod species were calculated together with the significance levels. Accordingly, a positive relationship were determined between Centropages kröyeri and the temperature. C. kröyeri was found by increasing temperature in spring and summer while this species showed no presence by decreasing temperature in fall and winter.