Kumuk Türkçesiyle bir Karbela mersiyesi Kurubü`l-Bela İnceleme-metin-gramatikal indeks /
Yazar: HAKAN AKCA
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN PEKACAR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağıtlar = Dirges ; Kumukça = Kumuk language ; Maktel-i Hüseyin = Maktel-i Hüseyin ; Şıhammat Kadı = Şıhammat Kadı

Özet:
Kumuk Türkleri bugünkü Dağıstan Cumhuriyetinde yaşayan bir Türk kavmidir. Kumuk Türkçesi Türk lehçeleri içerisinde Kuzey-Batı ( Kıpçak ) grubuna dahil edilmektedir. Amacımız Kumuk Türkleri Kiril alfabesine geçmeden önce yazılmış bir eserden hareketle Kumuk Türkçesinin kelime hazinesini, ses ve şekil bilgisi özelliklerini tespit etmektir. Çalışmamıza konu olan Kurûbü'l-Belâ adlı eser Kumuk âlimi Şıhammat Kadı Baybolatoğlu'na ait bir Kerbelâ mersiyesidir. Hz. Hüseyin'in Kerbelâ'da şehit edilişini anlatan bu tür eserlere maktel, maktel-i Hüseyin de denir. Tezimiz: Girişten sonra, inceleme, metin ve gramatikal indeks olmak üzere üç ana bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Kumukların tarihleri ve edebiyatları, Kumuk şairi Şıhammat Kadı'nın hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve tezimize konu olan Kurûbü'l-Belâ adlı eseri hakkında bilgiler yer almaktadır. İmlâ alt bölümünde eserdeki bütün ünlü harflerin yazılışları ile imlâsı problem olan ünsüz harflerin imlâ özellikleri üzerinde durulmuştur. Ses ve şekil bilgisi bölümlerinde ise eserin dil bilgisi özellikleri bulunmaktadır. Sonuç ve kaynakçadan sonra transkripsiyonlu metin yer almaktadır. Gramatikal indeks bölümünde eserdeki bütün kelimeler alfabetik sıraya göre dizilmiş, farklı anlamları da belirtilerek yer numaralan ile birlikte verilmiştir. Tezin sonuna ayrıca orijinal metinden örnekler de ilave edilmiştir.

Abstract:
Kumuk Turks live in Dagestan Republic today. Kumuk Turkish is included in North- West ( Kıpçak ) group among Turkish dialects. Our purpose to establish grammar features of Kumuk Turkish following a work written in Kumuk Turkish that is published before the Kiril alphabet. In this study the book Kurûbü'1-Belâ that it is written on Arab Alphabet by Şıhammat Kadı Baybolatoğlu is examined. Şıhammat Kadı was a famous poet in Dagestan Republic and his works were generally islamic culture. Kurûbü'1-Belâ is a Kerbela dirge. Kerbelâ dirges are written about death of Hz. Hüseyin. Kerbelâ dirges are also called maktel, maktel-i Hüseyin. Our thesis includes three main parts, following introductory chapter, examination, text and grammatical index. Kumuk's history and literature, Şıhammat Kadı* s life, his artistic personality, works and some informations on Kurûbü'1-Belâ take place. The examination section includes three parts: Spelling, phonetics and morphology. In the spelling part, mainly spelling of vowels and problematical consonants and their spelling features are emphasized. In the section of phonetics and morphology, the grammatical features of the work take place. Following conclusion and references the text with transcriptions are added. In the grammatical index part, all the words in this work are sorted in alphabetical order, their meaning are handled and stated with their placement number. More over, some appendixes that include samples from original text are added.