Seyyid Hüseyin Nasr'ın mezhebî eğiliminin dinî ve siyasî düşüncelerine etkisi
Effect of the sectarian tendency of Seyyed Hossein Nasr's to his religious and political thoughts
Yazar: EMRE ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ALİMOĞLU SÜRMELİ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Modern dönem düşüncesinde ilâhî vahyin yerini modern fikirler almaya başladığından, modernizm düşüncesi birçok problemle karşı karşıya kalmıştır. Bu durum karşılaşılan sorunlara karşı, gelenekselciler (tradisyonalizm) olarak ortaya çıkan bir grup insanı eleştiriler yapmaya ve karşıt görüşler ortaya atmaya yöneltmiştir. Günümüzün önemli Müslüman düşünürlerinden olan Seyyid Hüseyin Nasr, modern dünyaya karşı yapılan bu eleştirilerin içerisinde olmuştur. Gelenekselci ekolün günümüzde yaşayan en önemli temsilcilerinden biri olan Nasr, ömrünün önemli bir kısmını ilmi çalışmaları ve verdiği derslerle geçiren, Doğu'da ve Batı'da tanınmış önemli bir Müslüman mütefekkirdir. Çalışmalarını felsefe, bilim, sanat ve metafizik gibi birçok ilmi sahada sürdüren Nasr'ın fikirleri geniş bir alanı kapsadığından, ilim dünyasında derin izler bırakmıştır. Nitekim çeşitli alanlarda çok yönlü çalışmalar yapan Nasr'ın, çok sayıda makalesi bir kısmı da makalelerinin bir araya getirilmesinden oluşan kitapları bulunmaktadır.
Çoğunlukla gelenek, modernizm, felsefe, bilim ve çevre sorunları kavramlarını çalışmalarında ele alan Nasr, geçmiş ile gelecek arasındaki bağı kuvvetli tutmaya çalışmış, modernizmin ortaya çıkarmış olduğu yıkıma İslâmî pencereden cevaplar vermeye çalışırken meselelerin farklı yönlerini de dikkate almıştır. Gelenekselci ekolün olgunlaşmasına katkı sağlayan Nasr'ın, din ve siyaset düşüncesi ile Şiîlik anlayışına dair doğrudan bir çalışma yapılmamış olması, bunun yanında modernizme yönelik eleştirilerinde mezhebî eğilimine dair ipuçlarına da rastlamış olmamız, bu hususların açıklığa kavuşturulmasını gerektirmektedir. Yapılan bu çalışmada Nasr'ın gelenek ve modernizm kavramları etrafında yoğunlaşan gelenekselci düşüncesini incelemekten ziyade, farklı olanı arama gayreti içerisinde olunacaktır. Bu bağlamda, fizikten metafiziğe yönelişinin de etkisiyle olgunlaşan din ve siyaset görüşü ile Şiîlik anlayışının temelleri belirlenirken yaklaşımları eleştirilebilir bir tarzda incelenmiştir. Bunun yanında çalışmaları çok yönlü ele alınarak Nasr'ın farklı okunması ve anlaşılması amacı güdülmüş ve ortaya çıkan görüşleri farklı bakış açıları kazanmamızı sağlamıştır.
Genel olarak Sosyal bilimler alanında, özel olarak ise alanımız İslâm Mezhepler Tarihi alanında yapılan çalışmalarda karşılaşılan en büyük sorunlardan biri, tüm nesnellik çabalarına rağmen zaman zaman objektif olunamamasıdır. Bu sebeple araştırmada Nasr'ın fikirlerinin anlaşılmasında, mezhep taassubu gösterilmeden objektif olmaya özen gösterilecektir. Yapacağımız bu araştırma ile Nasr'ın düşüncelerini aktarırken, mezhebî aidiyetini ön plana çıkarıp çıkarmadığı ve çalışmalarındaki objektifliği incelenecektir. Aynı zamanda din ve siyasetin birbirlerine yaklaşımı ile Müslümanların bu kavramlara nasıl yaklaşması gerektiği, Şiîlik anlayışı ve bu husustaki nesnelliği gibi hususlara açıklık getirilerek literatüre katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract:
Modernism faced a series of problem because divine message is replaced with modern thoughts in the period of modern philosophy. This issue directed people known as traditionalist to present opposite ideas and make criticism. One of the most important Muslim thinkers, Seyyed Hossein Nasr is placed himself in these critiques made for the modern world. Being one of the most important living thinkers of the school of traditionalism, Seyyed Hossein Nasr is a renowned Muslim thinker who spent most of his life with doing researches and giving lectures in both eastern and western regions. Due to the wide scope of his studies ranging from philosophy, science, and arts to metaphysics, he impressed many people in science environment. As a matter of fact, Nasr has many essays and books incorporating some of his essays in various fields.
Nasr, who generally studies tradition, modernism, philosophy, science, and environmental problems in works, made an effort to strengthen the bond between the past and the future, gave answers to the destruction caused by the emergence of modernism from the Islamic perspective while considering the different aspects of the subjects. In the field, there is no work that studies the religion and politics with the understanding of Shia of Nasr, who contributed the maturation of the school traditionalist thoughts. In addition to that, clues of sectarian identity of Nasr are found in the works about criticism of modernism and these mentioned subjects should be clarified. In this study, the researcher seeks the different thoughts of Nasr rather than analyzing his traditionalist views concentrated around the terms of modernism and traditionalism. Within this context, Nasr's approaches towards the definition of basics of the understanding of Shia thought with the political and religious views maturated by the transition through the physics to metaphysics are studied in a way that allows criticism.  In addition to that, the researcher aims to read and understand Nasr's work differently by approaching his works in a sophisticated manner. 
One of the biggest problems in the field of Social Sciences and especially in the field of History of Islamic Sects is the maintaining the objectivity. Therefore, the researcher shows utmost attention for the objectivity for understanding of Nasr's thoughts without showing sectarian bigotry. The researcher will study whether Nasr promotes his own sectarian identity in his works and his objectivity in his works while conveying Nasr's thoughts. The researcher also aims to contribute to the literature by clarifying his approach to terms such as religion and politics, his views regarding how Muslims should approach the terms religion and politics, his understanding of Shia and his objectivity of understanding of Shia.