Okul öncesi dönem çocuklarının yürütücü işlev becerileri ile sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The research of the relation between the executive function and social skills of pre-school period children
Yazar: NİLÜFER YILMAZ
Danışman: PROF. DR. EMİNE AHMETOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyal beceri = Social skill ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Yürütücü biliş bilgisi = Megacognitive knowledge

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi dönem çocuklarının yürütücü işlev becerileri ile sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılan betimsel bir çalışmadır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış olan araştırmanın örneklemini, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Edirne il merkezinde bulunan bağımsız anaokullları ve ilkokula bağlı anasınıflarına devam eden yaşları 36-72 ay arasında değişen 250 çocuk (117 kız, 133 erkek), aileleri ve öğretmenleri (41) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Çocuk ve Aile Demografik Bilgi Formu, Öğretmen Demografik Bilgi Formu, Thorell ve Nyberg (2008) tarafından geliştirilen ve Arslan-Çiftçi, Uyanık ve Acar tarafından 2020 yılında Türkçe'ye uyarlaması yapılan "48-72 aylık çocuklar için Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlevler Envanteri Türkçe Formu" ve Ömeroğlu, Büyüköztürk, Aydoğan, Çakan, Kılıç Çakmak, Özyürek, Gültekin Akduman, Günindi, Kutlu, Çoban, Yurt, Koğar ve Karayol tarafından 2014 yılında geliştirilen "Okul Öncesi Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği Öğretmen Formu" kullanılmıştır. Araştırma değişkenlerine ilişkin analizler SPSS-25 istatistik programı ile yapılmıştır. Araştırmada toplanan verilerin normalliği test edilmiş, dağılım normalitesi sağlandığı için verilerin analizinde Bağımsız Grup t- testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Tekniği kullanılmıştır. Varyans analizi sonucunda, farkın kaynağını belirlemek için LSD testi yapılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda, araştırmaya dahil edilen çocukların yürütücü işlev becerileri alt boyutları olan çalışan bellek ve ketleyici kontrol ile sosyal becerileri arasındaki pozitif yönlü yüksek düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çocukların yürütücü işlev becerilerinin alt boyutları, çalışan bellek ve ketleyici kontrol ile çocuğun yaş grubu, okul öncesi eğitim kurumuna devam etme süresi, aile tipi, anne- baba birliktelik durumu, anne-baba yaşı, kardeş sayısı ve doğum sırasına göre anlamlı farklılık saptanmamış; cinsiyet, ailelerinin belirttiği sosyo-ekonomik durumları, anne öğrenim durumu ve çocukta gelişimsel olarak herhangi bir problem olma/ma durumuna göre ise anlamlı farklılık saptanmıştır. Ayrıca çocuğun, baba öğrenim durumu, anne-baba çalışma durumu ve daha önce okul öncesi eğitim alma/ma durumu ile yürütücü işlev becerilerinin alt boyutu çalışan bellek arasında anlamlı bir ilişki saptanırken, aynı değişkenler ile ketleyici kontrol arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır.

Abstract:
This Survey is a descriptive analysis aiming at the research of the relation between the executive function and social skills of pre-school period children.This sample of this survey, designed as the correlational survey model of quantitative research method, is composed of  250 pupils (117 girls and 133 boys), the ages of whom are ranging between 36 to 72 months old, attending to independent kindergarten and nursery classes which are parts of primary schools located in the central Edirne and based on the National Ministry of  Education and their parents and teachers (41). At this research,as the data collection tool, the child and the family demographic information form created by the researcher herself, teacher demographic information form, the turkish form for the executive function inventory of childhood period for the children between 48 to 72 months old, adapted to Turkish in 2020 by Arslan – Çiftçi, Uyanık, Acar and improved by thorell and nyberg (2008), the teacher form for the pre-school social skill evaluation rubric ,improved in 2014 by Ömeroğlu, Büyüköztürk, Aydoğan, Çakan, Kılıç Çakmak, Özyürek, Gültekin Akduman, Günindi, Kutlu, Çoban, Yurt, Koğar, Karayol, are used .The analysis regarding the variables of the research has been done by SPSS-25 Statistics Programme.The normality of the data gathered in the survey are tested, Independent Group Test T,One-Way Analysis of Variance (Anova) and Pearson Product-Moment Correlation Coefficient Technique are used in the analysis of the data seeing that the variance normality has been reached.As a result of the variance analysis, LSD test is conducted to determine the source of the gap.
As a result of the conducted analysis, it has been determined that a positive and high level relation have been detected between the memory used and inhibitory control; the subdimensions of executive function skills of the children in this survey, and social skills. Besides, this relation occurs with the age group of the children, their duration of pre-school attendance, family type, marital status, the age of the parents, gender while a significant difference has not been detected according to the number of the siblings and the order of the birth, the socio-economical status the parents declare, mother's educational background and significant differences have been detected according to whether the child has a developmental problem or not. Moreover, while a significant relation has been detected between the father's educational background, mother and father employment status, whether they had pre-school education or not and child's used memory which is the subdimension of executive function skills, no significant differences has been detected between the same variables and inhibitory control.