Güvence sağlama kapsamında yeni raporlama modellerinin denetimi için bağımsız denetimde gereken değişim ve dönüşümler
Required changes and transformations in independent audit for audhttp://172.16.2.176:8102/UlusalTezMerkezi/YonetimPaneli/tezDetay.jsp?sira=8530it of new reporting models within the scope of assurance
Yazar: CEM ÇETİN
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN KARABINAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Denetim = Control ; Entegre raporlama = Integrated reporting ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Güvence = Assurance ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Yorumlayıcı fenomenolojik analiz = Interpretative phenomenological analysis

Özet:
Kuruluşlar paydaşlarına bilgi vermek amacıyla raporlama yapmaktadırlar. Zaman içinde yaşanan ekonomik krizler, şirket skandalları, paydaş taleplerindeki değişim vb. gelişmeler sonucunda finansal raporların ilgili tarafların bilgi ihtiyacını karşılamada yetersiz kalması üzerine, kurumsal raporlama anlayışında dönüşüm yaşanmış ve finansal ve finansal olmayan bilgilerin bütüncül bir şekilde raporlanması gündeme gelmiştir. Bu gelişmeler sonucunda kurumsal raporlama, temelinde entegre düşüncenin yer aldığı, entegre raporlamaya doğru bir dönüşüm geçirmiştir. Bu bağlamda konunun önemli bir boyutu, başta entegre raporlama olmak üzere, yeni raporlama modellerine yönelik güvencenin sağlanmasıdır.
Bu çalışmada öncelikle raporlama anlayışında yaşanan değişim ele alınmakta ardından da entegre düşünceye dayanan entegre raporlamaya yönelik bağımsız güvence üzerinde ayrıntılı olarak durulmaktadır. Araştırma bölümde ise Türkiye'deki güvence olgusu entegre rapor hazırlayanlar, rapor hazırlama sürecinde danışmanlık hizmeti sunanlar ve güvence verenler olmak üzere, sürecin üç aktörünün bakış açılarıyla irdelenmektedir. Bu bağlamda yarı yapılandırılmış görüşme formundan hareket ederek dış güvencenin geleneksel denetim anlayışı, becerileri ve mevcut standartlar ile sağlanıp sağlanamayacağı ele alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma yönteminin yorumlayıcı fenomenoloji modeline başvurulmuş; amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenen katılımcılarla yapılan görüşmeler sonucu elde edilen veriler MAXQDA 2022 programı kullanılarak içerik ve betimsel analizle yorumlanmıştır. Konuyla ilgili üç aktör grubunun yaklaşımını nitel araştırma yöntemlerinin fenomenoloji deseniyle irdelemesi, çalışmayı orijinal kılmaktadır.
Araştırma sonuçlarına göre; "entegre düşünce", "entegre rapor" ve "entegre rapora güvence" temalarının teorik çerçeveyle uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Tematik uyumun ötesinde kategorileri oluşturan kodlar bağlamında ise "algılama hataları var", "sınırları net değil", "iş yükü olarak görülüyor", "haksız rekabete sebep olabiliyor" kodları danışmanlar için, "performans ve disiplini geliştirir" kategorisine dâhil kodlar danışmanlar ve güvence verenler için teoriyle ayrışmıştır.
Çalışma genel olarak entegre raporlamaya yönelik güvenceye ilişkin yeni standartların ulusal ve uluslararası düzenleyici otoriteler tarafından belirlenmesi gerektiği, entegre raporlamaya yönelik bağımsız güvence verecek ekibin "proje" mantığından hareket edilerek, farklı mesleki donanımları haiz üyelerce takviye edilmesinin uygun olacağı; bu bağlamda güvence verenlere stratejik bakış açısı kazandıracak bir eğitim müfredatına ihtiyaç duyulduğu, disiplinler arası denetçilerin yer alacağı ekiplerde entegre ve holistik bir bakış açısı sağlanmasına dikkat edilmesi gerektiği, müzakere sürecinin yeniden ele alınarak güvenceye tabi kriterlerin "güvence veren" tarafından belirlenmesinin sağlanması gerektiği; sınırlı güvenceden makul güvenceye geçilebilmesi için kuruluşların bilgi üretim ve iletişim kalitesinin geliştirilmesinin önemli bir gereklilik olduğu; danışmanların entegre raporlamaya yönelik güvence konusunda gelişim göstermeleri gerektiği; bağımsız güvence sağlayanların ve danışmanların kuruluşların iç denetim birimleri ile etkili bir iletişim kurmasının önemli olduğu sonuçları ortaya konulmuştur. 
Çalışmayla güvence profesyonellerinin mesleki gelişim çizgisine yönelik projeksiyonda bulunulduğu gibi; rapor hazırlayanların bağımsız güvence kavramına ilişkin farkındalıklarının artırılması ve hazırlayan, danışmanlık yapan ve güvence verenler arasında ortak bir dilin geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Organizations prepare reports to provide information to their stakeholders. As a result of economic crises, company scandals, changes in stakeholder demands, and other developments over time, financial reports have become inadequate in meeting the information needs of relevant parties. This has led to a transformation in the understanding of corporate reporting, with an emphasis on the comprehensive reporting of both financial and non-financial information. As a result of these developments, corporate reporting has undergone a transformation towards integrated reporting, which is based on integrated thinking. In this context, an important aspect of the topic is to provide assurance for new reporting models, particularly integrated reporting. 
In this study, firstly, the change in reporting understanding is discussed, and then the independent assurance for integrated reporting based on integrated thinking is discussed in detail. In the last part, the concept of assurance in Turkey is examined from the perspectives of three actors of the process, these actors are: who prepare the report, who provide consultancy services during the preparation of the report, and who provide assurance. Based on the semi-structured interview form organized in this context, it has been discussed whether external assurance can be provided with traditional audit understanding, skills and existing standards. In the study, the interpretative phenomenology model of the qualitative research method was used. The data obtained as a result of the interviews with the participants determined by purposive sampling method were interpreted with content, for descriptive analysis MAXQDA 2022 program is used. Examining the approach of three actor groups on the subject with the phenomenology pattern of qualitative research methods makes the study original.
According to the research results; It has been understood that the themes of "integrated thinking", "integrated report" and "assurance to integrated report" are compatible with the theoretical framework. In the context of codes that create categories beyond thematic harmony, the codes "there are perception errors", "the boundaries are not clear", "it is seen as a workload", "can cause unfair competition" for consultants; codes included in the category of "improves performance and discipline" differed from theory in terms of consultants and assurance givers.
	In general, the study suggests that new standards for assurance to integrated reporting should be determined by national and international regulatory authorities. The team providing independent assurance to integrated reporting should be strengthened by members with different professional backgrounds based on the "project" mentality. A curriculum is needed to provide assurance providers with a strategic perspective. Interdisciplinary auditors should ensure an integrated and holistic approach in teams. The negotiation process for assurance needs to be re-examined to ensure that the criteria are determined by the assurance providers. Improving the quality of information production and communication is a crucial requirement for organizations to transition from limited assurance to reasonable assurance. Consultants need to develop their skills in providing assurance to integrated reporting. Independent assurance providers and consultants should establish effective communication with the organization's internal audit units. 
In addition to projecting the professional development line of assurance professionals with the study; it is aimed to develop a common language among report preparers, consultants and assurance providers by increasing their awareness of the concept of independent assurance.