Oktay Rifat şiirinde anlam ekonomisi
The economy of sense in oktay Rifat's poetry
Yazar: YÜCE AYDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL KÖROĞLU
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Deniz kıyıları = Sea coasts ; Derrida, Jacques = Derrida, Jacques ; Edebi eleştiri = Literary criticism ; Heidegger, Martin = Heidegger, Martin ; Modern felsefe = Modern philosophy ; Poetika = Poetics ; Rifat, Oktay = Rifat, Oktay ; Türk şiiri = Turkish poem ; Uzay-zaman = Space-time ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bu tez çalışması, Oktay Rifat (1914-1988)  şiirinde şiirsel anlamın üretim, oluşum ve dolaşım imkânlarının, "anlam ekonomisi" kavramı çerçevesinde şiirsel yaratım ve dilsel olay sorunsalını inceler. Oktay Rifat'ın tüm şiir külliyatına odaklanılmakta ve Oktay Rifat'ın icra ettiği haliyle şiirsel anlamın ekonomi-dışı bir fazlalık olarak üretildiği fenomonoloji-sonrası çağdaş düşünce (Derrida, Malabou, Stiegler) çerçevesinde gösterilmektedir.  Oktay Rifat'a göre anlam temsil rejiminin dışında var olan, dilsel bir yapı içerisinde sunulması/mevcut kılınması imkânsız bir harekettir. Ekonomi-dışı fazlalık olarak anlam üç temel metafizik boyutta cisimleşir: Mekân, zaman, doğa.  Oktay Rifat şiirinde anlamın mekânsallaşma biçimi kıyı figürü yoluyla işaret edilir. Kıyı figürü hem şiirsel öznenin hem nesnel var oluşun mevcudiyet sınırını düşünmeye yarayan bir amblem olarak işler. Anlamın zamansallaşma biçimi olarak başlangıç figürleri Oktay Rifat şiirinde zamanın kronolojik bir anlatı dâhilinde işlemediğini, zamanın esas itibarıyla iç farklılaşmalara açık bir dinamiğe sahip olduğunu gösterir. Oktay Rifat'ın geçişsiz başlangıçları şiirin varlık/mevcudiyet ile arasındaki mesafeyi işaretler. Oktay Rifat'ın şiirsel anlamı ürettiği üçüncü boyut doğa ile teknoloji arasındaki indirgenemez mesafede yer alır. Doğa, doğal bir veri değil; her zaman çoktan teknolojik olarak belirlenmiş bir süreçtir. Bu anlamda ekonomi-dışı bir fazlalık olarak anlam doğanın kendini teknolojiye doğru aştığı heterojen bir bölgede üretilir. Oktay Rifat'ta şiirsel anlam ve mevcudiyet protetik ve plastik bir niteliğe sahiptir.

Abstract:
This dissertation examines the conditions of production, emergence and circulation of poetic sense in Oktay Rifat's (1914-1988) poetry. Using the notion of "economy of sense", it explores the problematic of poetic creation and verbal event. By focusing on Rifat's complete poetic works, it argues that the poetic sense in the way Rifat performs and textualizes it is produced as a non-economic excess.  The sense as a non-economic excess unfolds within the framework of contemporary thought (Derrida, Malabou, Stiegler). According to Rifat, sense is a movement that is unrepresentable and impossible to present within a verbal structure. Poetic sense is conceived in three main metaphysical dimensions: Space, time, nature. Oktay Rifat spatialized the poetic sense in the figure of shoreline. Shoreline functions as an emblem so as to mark the limit of presence. The figures of beginning as the way the sense is temporalized shows that time does not work in the mode of chronological succession but instead it entails a peculiar dynamic which is fully open to self-differentiation. Rifat's intransitive type of beginnings unfolds the spacing between poetic text and presence. Beside space and time, the third dimension in which sense revolves around is the irreducible distance between nature and technology. Nature is never natural, but always already technological. Poetic sense as an non-economic excess is produced at where nature surpasses itself. Thus the poetic sense in Oktay Rifat's poetry shows an essentially prosthetic and plastic character.