Türk basınında kadın köşe yazarlarının kaleminden kadın gündemi (1990-2020)
Women's agenda from the pen of women columnists in the Turkish press (1990-2020)
Yazar: ŞEFİKA YURDAKUL SAYGILI
Danışman: PROF. DR. MEHMET CEM PEKMAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalışma, Türk basın tarihinde kadın köşe yazarlarının yazılarından yola çıkarak kadın gündemine ilişkin bakış açılarını ortaya koymayı ve bu konudaki dönüşümü açığa çıkarmayı hedeflemektedir. Çalışma kapsamında farklı ideolojik çizgiye sahip üç gazetede yazılar kaleme alan kadın köşe yazarlarının 1990-2000 ile 2010-2020 yılları arasında 8 Mart Dünya Kadınlar Günü kapsamında yazdıkları yazılar incelenmiştir. Bu bağlamda, kimlik, toplumsal cinsiyet ve feminizm kuramlarından yola çıkılarak Türkiye'de kadın kimliğinin tarihsel evrimi feminist bir perspektifle değerlendirilmiş ve kuramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. Ayrıca çalışmada, kadın köşe yazarlarının basın tarihindeki yerini anlamlandırmak amacıyla medyadaki dönüşümler ve kadın köşe yazarlarının konumlarına odaklanılarak tarihsel bir çerçeve sunulmuştur. Bu teorik arka plan, yazarların kadın gündemine ilişkin yaklaşımını belirlemek ve Türkiye'de kadın gündeminin değişen dinamiklerini anlamlandırmak açısından bir zemin oluşturmaktadır. Bununla birlikte çalışma tarihin tanıkları olarak görülen medya metinlerinin toplumsal dönüşümlere dair izler barındırdığı varsayımı üzerine temellendirilmiştir.
 Bu çalışmada, yıllara ve gazetelere göre bir analiz yapılarak kadın gündeminin ideolojik ve toplumsal bağlamdaki değişimleri incelenmiştir. Bu amaçla tematik analiz ve betimsel analiz yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Araştırmanın sonucu, Türkiye'de kadın yazarların kadın gündemine ilişkin bakış açılarının ideolojik perspektifleriyle sınırlı olduğunu ve ideolojik kimliklerinin kadın kimliklerinin önüne geçtiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca kadın köşe yazarlarının yazılarında feminist tonun giderek zayıfladığı, muhafazakar kadın köşe yazarlarının son yıllarda daha görünür olduğu ve muhafazakar bir kadın söylemini temsil ettiği, niceliksel olarak artan kadın köşe yazısı sayısına rağmen bu alanda halen erilliğin hakim olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu bağlamda geçmişten günümüze kadın gündemine ilişkin alanlardaki değişimin sınırlı olduğunu ve olumsuz etkiler içerdiğini söylemek mümkündür. Bu çalışma verilerinin, Türkiye'de medya alanında kadın seslerini anlamak ve kadın gündemindeki değişimleri izlemek açısından önemli bir kaynak sunacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Feminizm, Basın, Kadın Köşe Yazarı.

Abstract:
This study aims to reveal the perspectives of women columnists on the women's agenda based on their writings in the history of the Turkish press and to reveal the transformation in this regard. Within the scope of the study, the articles written by women columnists writing in three newspapers with different ideological lines between 1990-2000 and 2010-2020 within the scope of March 8 International Women's Day were analyzed. In this context, based on the theories of identity, gender and feminism, the historical evolution of women's identity in Turkey is evaluated from a feminist perspective and a theoretical framework is created. This theoretical background provides a basis for determining the authors' approach to the women's agenda and for making sense of the changing dynamics of the women's agenda in Turkey. However, the study is based on the assumption that media texts, which are seen as witnesses of history, contain traces of social transformations.
In this context, the changes in the ideological and social context of the women's agenda were analyzed by years and the newspapers in question. For this purpose, thematic analysis and descriptive analysis methods were used together. The results of the study reveal that the perspectives of women writers in Turkey on the women's agenda are limited to their ideological perspectives and that their ideological identities take precedence over their identities as women. In addition, it was concluded that the feminist tone in the writings of women columnists is gradually weakening, conservative women columnists have become more visible in recent years and represent a conservative women's discourse, and despite the quantitatively increasing number of women columnists, masculinity still dominates in this field. In this context, it is possible to say that the changes in areas related to the women's agenda from the past to the present have been limited and have had negative effects. It is thought that the data of this study will provide an important resource for understanding women's voices in the media in Turkey and monitoring changes in the women's agenda.
Keywords: Gender, Feminism, Press, Woman Columnist.