Okulöncesi dönemi resimli çocuk kitaplarında mitolojik öyküler üzerinden kavramların anlatımı ve bir resimli kitap tasarımı
Concept illustration through mythological stories in preschool period illustrated children's books and an illustrated book design
Yazar: GÜLSEREN GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. BANU BULDUK TÜRKMEN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik sanatlar = Graphic arts ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Mitoloji = Mitology ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Resimli kitaplar = Illustrated books ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Türk illüstrasyon sanatı = Turkish illustration art ; Çocuk kitapları = Children's books ; İllüstratif resimleme = Illustrative illustration

Özet:
Resimli çocuk kitapları görsel okuma imkânı sunarak, okulöncesi dönemde
çocuğun duyularını uyarmanın en etkili yolu olmaktadır. Kavram gelişimi, bu
dönem çocuğunun düşünsel gelişimi açısından önemlidir. Resimli çocuk kitapları,
görsel okuma yoluyla çocuklarda kavram gelişimini desteklemektedir. Bu
çalışmada okulöncesi dönemi çocuklarında kavram gelişimini destekleyecek
resimli bir çocuk kitabı tasarlamak amaçlanmaktadır. Kavram gelişimini
desteklemek için mitolojik öykülerden yararlanmak bu çalışmanın diğer bir
amacıdır. Seçilen mitolojik öykünün ilgi çekiciliği üzerinden çeşitli kavramların
çocukta gelişimi hedeflenirken, aynı zamanda bu mitolojiye ilgi duyması ve merak
etmesi için erken yaşta bir duyarlılık geliştirmesi amaçlanmaktadır. Okulöncesi
dönemi resimli çocuk kitaplarında mitoloji konulu hikayelerin yetersiz olması
nedeniyle, alandaki bu boşluğun kapatılmasına katkı sunacak mitolojik bir resimli
kitap hazırlamak bu çalışmanın bir diğer önemli amacıdır.
Çalışmanın birinci bölümünde mitlerin kökeni, mit masal ilişkisi, mit efsane ilişkisi
ele alınmaktadır. Mit efsane ilişkisi ortaya konulduktan sonra, bu bağlamda
efsanelerden örnekler verilmektedir. Çalışmada daha sonra mitolojik anlatılarda
yer eden kavramların işleniş biçimi, ölüm-yaşam, korku-cesaret örnekleri
üzerinden ele alınmaktadır. Bu çalışmanın konusu olan Simurg efsanesi, ele aldığı
kavramlar ve farklı kültürlerde Simurg efsanesinin yer ediş biçimi açısından birinci
bölümün son başlığı olarak incelenmektedir.
Çalışmanın ikinci bölümünde, okulöncesi dönemi çocuklarının gelişim aşamaları
incelenmiştir. Resimli çocuk kitabının çocuğun gelişim düzeyine uygun olarak
hazırlanabilmesi için; çocuk gelişimi bilişsel, dilsel, duygusal ve sosyal yönleriyle
ele alınmaktadır. Bir sonraki başlıktaysa, okulöncesi dönemde kavram gelişimi ve
ii
resimli çocuk kitaplarının kavram gelişim sürecine etkileri incelenmektedir. Bu
bölümde, tasarlanacak resimli çocuk kitabında aktarılmak istenen kavramların,
çocuk gerçekliğine uygun şekilde seçilmesi sağlanmıştır. Bu bölümde daha sonra
okulöncesi döneme hitap eden çocuk kitaplarının türleri incelenmektedir. Bu
bölümün son başlığındaysa resimli çocuk kitapları biçim ve içerik açısından ele
alınmaktadır. Oluşturulacak hikayenin temel unsurları bu bölüme uygun biçimde
oluşturulmuş olup biçim açısından dikkat edilmesi gereken unsurlar netleştirilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde, duyguları ele alan resimli çocuk kitaplarından
örnekler incelenmektedir. Olumlu ve olumsuz birbirinden farklı duygunun yer aldığı
beş farklı kitap, bir önceki bölümde ele alınan biçim ve içerik ölçütlerine uygun
olarak değerlendirilmektedir. Bu bölüm içindeki ikinci başlıktaysa, okulöncesi için
tasarlanmış mitoloji temalı resimli kitaplardan örnekler incelenmektedir.
Dördüncü bölümde, "öfke" duygusunun konu olarak seçilmesine karar verilmiş,
"Ezo ve Simurg'un Yolculuğu" adlı hikâye bu kavram işlenerek oluşturulmuştur.
Yine bu bölümde hikayenin gelişim aşamaları ve kitabın tasarımı sırasında
kullanılan yöntem ve teknikler incelenmektedir.
Anahtar sözcükler: İllüstrasyon, Okulöncesi, Resimli çocuk kitapları, Grafik
tasarım, Mitoloji, Simurg, Efsane.

Abstract:
Children's picture books are the most effective way to stimulate the child's sense
perceptions in the preschool period, by providing the opportunity for visual reading.
Concept development is important for the intellectual development of the child in
this period. Children's picture books support concept development in children
through visual reading. In this study, it is aimed to design an illustrated children's
book that will support concept development in preschool children. Another aim of
this study is to use mythological stories to support concept development. While
aiming the development of various concepts in the child through the attractiveness
of the chosen mythological story, it is also aimed to develop a sensitivity at an
early age so that she is interested and curious about this mythology. Another
important aim of this study is to prepare a mythological picture book that will
contribute to closing this gap in the field, since there are enough stories about
mythology in preschool children's picture books.
In the first part of the study, the origin of myths, the relationship between myth and
fairy tale, and the relationship between myth and legend are discussed. After
revealing the myth-legend relationship, examples from legends are given in this
context. Then, the way the concepts from the ground are handled in mythological
narratives are discussed through examples of death-life, fear-courage. The Simurg
legend, which is the subject of this study, is examined as the last title of the first
chapter in terms of the concepts it deals with and the way the Simurg legend takes
place in different cultures.
In the second part of the study, the developmental stages of preschool children
were examined. In order to prepare the children's picture book in accordance with
the developmental level of the child; Child development is handled with its
cognitive, linguistic, emotional and social aspects. In the next chapter, concept
iv
development in the preschool period and the effects of picture books on the
concept development process are examined. In this section, it is ensured that the
concepts to be conveyed in the children's picture book to be designed are selected
in accordance with the reality of the child. Then, the types of children's books that
appeal to the preschool period are examined. In the last chapter of this section,
children's picture books are discussed in terms of form and content. The basic
elements of the story to be created have been created in accordance with this
section, and the elements to be considered in terms of form have been clarified.
In the third part of the study, examples of children's picture books dealing with
abstract concepts are examined. Five different books, which contain different
abstract concepts, positive and negative, are evaluated in accordance with the
format and content criteria discussed in the previous section. In the second
chapter of this section, examples from mythology-themed picture books designed
for preschoolers are examined.
In the fourth chapter, it was decided to choose the concept of "anger" as the
subject, and the story called "The journey of Ezo and Simurg" was created. The
development stages of the story and the methods and techniques used during the
design of the book are examined.
Keywords: Illustration, Pre-school, Children's picture books, Graphic design,
Mythology, Simurgh, Legend