Kronik böbrek yetersizliği ve dispeptik şikayeti bulunan hastaların endoskopik bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of endoscopic findings in patients with chronic kidney failure and dyspeptic symptoms
Yazar: ŞAHİN GÜDÜK
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN ALTINKAYA
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Dispepsi = Dyspepsia ; Endoskopi = Endoscopy ; Helicobacter pylori = Helicobacter pylori ; Hemodiyaliz =   ; Kronik böbrek hastalığı - mineral ve kemik bozukluğu = Chronic kidney disease-mineral and bone disorder

Özet:
Dispepsi, fonksiyonel ve organik sebeplere sekonder ortaya çıkan semptomlar topluluğu olup yaşam kalitesini düşürmektedir. Kronik böbrek hastalığı (KBH) en sık görülen kronik hastalıklardan birisi olup normal popülasyonda olduğu gibi dispepsi bu hastalarda da oldukça sık görülmektedir. KBH birçok sistemi etkilemektedir ve gastrointestinal sistem (GİS) de bu sistemlerden birisidir. KBH ile dispepsi, Helicobacter pylori (Hp), üst GİS endoskopi ve endoskopik biyopsi histopatolojik bulgular arasındaki ilişkiye dair literatürde farklı sonuçlar bulunmaktadır. Biz de bu çalışmada dispeptik hemodiyaliz (HD) hastalarında üst GİS endoskopi ve endoskopik biyopsi histopatolojik bulgularını araştırıp dispeptik olan normal popülasyondaki hastalar ile karşılaştırarak KBH ve GİS ilişkisine dair veriler sunmayı amaçladık.
Retrospektif, tek merkezli çalışmamıza Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Hastanesinde 01.03.2008-01.03.2023 tarihleri arasında dispepsi nedeniyle üst GİS endoskopisi yapılmış KBH ile takipli rutin HD programında olan 150 hasta ve yine aynı nedenle üst GİS endoskopisi yapılmış böbrek fonksiyonları normal 100 hasta olmak üzere toplam 250 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmamızda rutin HD grubunda olan hastaların yaş ortalaması 61.51±12.34 iken kontrol grubunda 63.22±13.36 saptandı. Kontrol grubu ve rutin HD grubunda en sık görülen endoskopik bulgu gastrit (%96-%93.3) en az görülen bulgu gastrik +duodenal ülserdi (%1- %4). Gastrit, özofajit, duodenal ülser ve gastrik +duodenal ülserde gruplar arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0.05). Duodenit, gastrit+ duodenit ve gastrik ülser rutin HD grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p:0.004, p:0.002, p:0.005). Kontrol ve rutin HD grubunda en sık görülen histopatolojik bulgu Hp pozitifliği (%57-%52) iken en az görülen bulgu kontrol grubunda atrofi (%29), rutin HD grubunda inflamasyon aktivitesi ve atrofiydi (%28-%28). Gruplar arasında inflamasyon aktivitesi, atrofi, intestinal metaplazi, Hp arasında anlamlı fark tespit edilememiştir (p>0.05). Cinsiyete göre endoskopi bulgularının karşılaştırılması yapıldığında kontrol grubunda gastrit ile kadın cinsiyet arasında (p: 0.016), rutin HD grubunda duodenit ve gastrit+duodenit ile erkek cinsiyet arasında (p: 0.045, p:0.042) anlamlı ilişki bulunmuştur. Histopatolojik inceleme bulgularının karşılaştırılmasında kontrol grubunda atrofi ile erkek cinsiyet arasında (p: 0.031) anlamlı ilişki bulunmuştur. Yaş ortalamasına göre yapılan karşılaştırmada kontrol grubunda 62 yaş üstünde atrofi (p: 0.017), rutin HD grubunda 62 yaş üstünde intestinal metaplazi (p:0.040), 62 yaş ve altında Hp (p:0.007) anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Üst GİS endoskopi ve endoskopik biyopsi bulgularıyla Helicobacter pylori enfeksiyonu ilişkisi değerlendirildiğinde rutin HD grubunda, Hp ile gastrik ülser arasında (p:0.009) ve Hp ile atrofi (p: 0.009) arasında anlamlı ilişki saptanmışken, her iki grupta da Hp ile inflamasyon aktivitesi arasında (p<0.001) anlamlı ilişki bulunmuştur.
Literatürde mevcut çalışmalarda birbirinden farklı sonuçlar mevcuttur. KBH/HD ile GİS patolojileri arasındaki ilişkinin açığa çıkarılması, koruyucu önlemlerin alınabilmesi, HD programındaki KBH tanılı hastalarında morbidite ve mortalitenin azaltılması amacıyla daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Dyspepsia is a cluster of symptoms that arise secondary to functional and organic causes, reducing the quality of life. Chronic kidney disease (CKD) is one of the most common chronic illnesses, and dyspepsia is also frequently observed in these patients, as in the general population. CKD affects many systems, and the gastrointestinal system (GIS) is one of these systems. There are varying results in the literature regarding the relationship between CKD and dyspepsia, Helicobacter pylori (Hp), upper gastrointestinal system endoscopy, and histopathological findings from endoscopic biopsies. In this study, we aimed to investigate the upper GIS endoscopy and endoscopic biopsy histopathological findings in dyspeptic hemodialysis patients, comparing them with dyspeptic individuals in the normal population, to present data on the relationship between chronic kidney failure and the GIS.
Our retrospective, single-center study included a total of 250 patients. Among them, 150 were on routine hemodialysis due to chronic kidney failure and had undergone upper gastrointestinal system endoscopy for dyspepsia between March 01, 2008, and March 01, 2023, at Sivas Cumhuriyet University Hospital. Additionally, 100 patients with normal kidney function who underwent upper gastrointestinal system endoscopy for the same reason were also included in the study. In our study, the mean age of patients in the routine hemodialysis (HD) group was determined to be 61.51 ± 12.34, while in the control group, it was 63.22 ± 13.36. The most common endoscopic finding in both the control group and the routine hemodialysis group was gastritis (%96-%93.3), while the least common finding was gastric + duodenal ulcer (%1-%4). There was no significant difference between groups in terms of gastritis, esophagitis, duodenal ulcer, and gastric + duodenal ulcer (p>0.05). Doudenitis, gastritis + duodenitis, and gastric ulcer were found to be significantly higher in the routine hemodialysis group compared to the control group (p: 0.004, p: 0.002, p: 0.005). The most common histopathological finding in both the control and routine hemodialysis groups was Helicobacter pylori (%57-%52), while the least common finding in the control group was atrophy (%29), and in the routine hemodialysis group, it was inflammation activity and atrophy (%28-%28). No significant differences were detected between the groups in terms of inflammation activity, atrophy, intestinal metaplasia, and Hp (p>0.05). When comparing endoscopic findings based on gender, a significant relationship was found between gastritis and female gender in the control group (p: 0.016), and in the routine Hemodialysis group, a significant relationship was observed between duodenitis, gastritis + duodenitis, and male gender (p: 0.045, p: 0.042). In the comparison of histopathological examination findings, a significant relationship was found between atrophy and male gender in the control group (p: 0.031). In the comparison based on age, atrophy was significantly higher in the control group for those aged 63 older (p: 0.017), intestinal metaplasia was significantly higher in the routine HD group for those aged 62 older (p: 0.040), and Helicobacter pylori was significantly higher in those aged 62 and younger in the routine HD group (p: 0.007). When evaluating the relationship between upper GIS endoscopy and endoscopic biopsy findings and Hp infection, a significant relationship was found between Hp and gastric ulcer (p: 0.009) and between Hp and atrophy (p: 0.009) in the routine HD group. In both groups, a significant relationship was also found between Hp and inflammation activity (p<0.001).
In existing studies in the literature, there are divergent results. Further and more advanced studies are needed to reveal the relationship between CKD/HD and GIS, to take preventive measures, and to reduce morbidity and mortality in CKD/HD patients.