Afetlerde yaşlıların dirençliliklerinin belirlenmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması
A scale development study for determining the resilience of the elderly in disasters
Yazar: EZGİ ATALAY
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM ZEYBEK
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet direnci = Disaster resilience ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar = Elderly ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Yaşlılar, hassasiyetlerinden dolayı toplumlarda afetlerden en çok etkilenen gruplar arasında yer alırlar. Bu çalışma afetlerde yaşlıların dirençliliklerini geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirebilecek bir ölçek geliştirmek amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaçla yaşlıların afetlerde kırılganlıklarından yola çıkılarak onların  60 maddeden meydana gelen bir madde havuzu oluşturulmuştur.  Maddelerin kapsam geçerliği Delphi yöntemi kullanılarak yapılmıştır. 2. Delphi oturumu sonucunda 49 maddeden oluşan taslak ölçek formu oluşturulmuştur. Taslak Ölçek formu 25 Mayıs - 20 Temmuz 2023 tarihleri arasında 65 yaş ve üzeri 491 kişiye uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 25.0 ve AMOS 22 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Madde toplam kolerasyon katsayısına göre taslak ölçekten madde çıkarılmamıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Analiz sonucunda 4 faktörlü bir yapı elde edilmiş ve faktörler; "Başa Çıkma Kapasitesi", "Kısıtlılık Durumu", "Ekonomik Durum" ve "Risklerden Korunma ve Hazırlık" şeklinde isimlendirilmiştir. Cronbach Alpha değeri 0,925 (alt boyutlar > 0,804) olarak hesaplanmış ve böylece ölçeğin çok yüksek düzeyde güvenilir bir ölçek olduğu görülmüştür. 30 madde ve 4 alt boyutdan oluşan ölçeğin puan ortalaması 76,04±18,91 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen tüm bu sonuçlar Yaşlı Afet Direnci Ölçeğinin afetlerde yaşlı bireylerin dirençliliklerini değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur.

Abstract:
The elderly are among the groups most affected by disasters in societies due to their vulnerability. This study was prepared to develop a scale that can validly and reliably assess the resilience of the elderly in disasters. For this purpose, an item pool consisting of 60 items was created based on the vulnerability of the elderly in disasters.  Content validity of the items was conducted using the Delphi method. As a result of the 2nd Delphi session, a draft scale form consisting of 49 items was created. The draft scale form was applied to 491 people aged 65 and over between May 25 and July 20, 2023. The data obtained in the study were analyzed using SPSS 25.0 and AMOS 22 software. According to the item-total collinearity coefficient, no item was removed from the draft scale. Exploratory and confirmatory factor analyses were conducted to determine the construct validity of the scale. As a result of the analysis, a 4-factor structure was obtained and the factors were named as "Coping Capacity", "Constraint Status", "Economic Status" and "Risk Protection and Preparedness". Cronbach's Alpha value was calculated as 0.925 (sub-dimensions > 0.804) and thus the scale was found to be a highly reliable scale. The mean score of the scale consisting of 30 items and 4 sub-dimensions was calculated as 76.04±18.91. All these results revealed that the Elderly Disaster Resilience Scale can be used as a valid and reliable scale for assessing the resilience of elderly individuals in disasters.