Türkiye'de turizmin iktisadi gelişme üzerindeki etkilerinin kamu ekonomisi yönünden analizi
The analysis of the effects of tourism in Turkey on economic development from the public sector economics point of view
Yazar: YAŞAR TUĞRUL SEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA DURMUŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; Turizm = Tourism
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Turizm = Tourism ; Turizm gelirleri = Tourism incomes ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Vergiler = Taxes ; Yakınsaklık = Convergence

Özet:
Turizm sektörü, uzunca bir dönemdir, azgeliĢmiĢ ülkelerde, hem iktisadi büyüme,
hem dıĢ açığın azaltılmasında, hem de iĢsizliğin azaltılması ve yeni istihdam
yaratılmasında önemli bir araç olarak görülmüĢtür. Bu çalıĢmada, Türkiye‟de
turizm sektörü, hem temel ekonomik büyüklükler üzerindeki, hem de kamu
maliyesi ve bölgesel kalkınma üzerindeki etkileri yönünden araĢtırılmıĢtır.. Yöntem
olarak ileri ekonometrik kantitatif yöntemler kullanılmıĢtır. Bu nedenle de bu tezin
bulguları ve ulaĢtığı sonuçların tezde uygulanmıĢ olan kantitatif yöntemlerin
varsayımlarının kısıtlılığı altında değerlendirilmesi ve genelleĢtirmeler yapılırken bu
kısıtlara dikkat edilmesi gerekmektedir. Böylece sırasıyla; birinci bölümde
Türkiye‟ de ekonomik büyüme ile turizm gelirleri arasındaki iliĢki regresyon analizi
yardımıyla araĢtırılmıĢtır. Ġkinci bölümde, belgeli otellerin verilerine ulaĢıldığı
ölçüde, tesis türlerine göre veri ve varsayımlar çerçevesinde proje değerlendirme
analizleri yapılarak, olması gereken kurumlar vergisi gelirleri tahmin edilerek vergi
gayreti ve vergi potansiyeli hesaplanmıĢtır. Üçüncü bölümde, turizm ve bölgesel
kalkınma iliĢkisi ele alınmıĢ ve ilgili turizm teĢvik politikalarının bölgesel kalkınma
üzerindeki etkisi yakınsama analizleriyle yorumlanmıĢtır. Dördüncü bölümde, bu
araĢtırmalardan elde edilen sonuçlar değerlendirilmiĢtir. Ġstihdam, gelir ve döviz
yaratıcı bir sektör olarak turizmin ve turizm gelirlerinin iktisadi büyümeyi nasıl ve
ne kadar etkilediği, bu büyüme sırasında ne kadar vergi gayreti yarattığı, turizm
sektörünün vergi potansiyelinin ne olduğu, buna karĢılık nasıl bir vergi yükünün
ortaya çıktığı, sağlanan turizm teĢviklerinin bir vergi kaybına ya da kaçağına neden
olup olmadığı ve son olarak turizm teĢviklerinin bölgesel kalkınmaya bir katkısının
olup olmadığı ortaya konulmuĢtur.

Anahtar Kelimeler : 
Turizm sektörü, vergi kapasitesi /gayreti, ekonomik büyüme, bölgesel kalkınma, yakınsama analizi.

Abstract:
For a long period of time, the tourism sector in underdeveloped countries has been
viewed as an important instrument for both economic growth and the lowering of
current account deficits and creating employment while decreasing
unemployment. In this study, the Turkish tourism sector has been researched in
terms of its effect on both basic economic magnitudes and public finance and
regional development. For this purpose advanced econometric quantitative
methods have been employed . However, the findings and the results of this
thesis should be evaluated under the restrictions of the quantative method‟s
hypotheses applied and these restrictions should be taken into account when
generalizing. Therefore respectively; in first section the relationship between
tourism income and the economic growth in Turkey was researched with the aid of
regresion analysis. In second section, as far as the data could be derived from
certified hotels, project evaluation analyses were made according to facility types
data and hypotheses by forecasting corporate tax incomes and calculating tax
potential and related tax effort. In third section, the relationship between tourism
and regional development was investigated and the effect of related tourism
incentives on regional development was interpreted by convergence analysis.
Finally, fourth section contains the evaluation of results achived from this study in
terms of whether, tourism as an employment, income and foreign currency
generating sector, it affects economic growth, increases tax effort, tax capacity
and tax burden or causes tax losses and lastly has any positive effect on regional
development.

Keyword : 
Tourism sector, tax capacity/effort, economic growth, regional development, convergence analysis