VLF yönteminde indirgeme ve karmaşık gradiyent yöntemi (KGY) uygulamaları
Reduction and complex gradient method applications in VLF method
Yazar: ÖZER AKDEMİR
Danışman: PROF. DR. RAHMİ PINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Bu çalısmada; VLF (Çok Düsük Frekans) yönteminde sinyal, gürültü oranınınyükseltilmesi amaçlanmıstır. Sabit birincil elektromanyetik alan indirgenme islemi ileindirgeme oranı tanımlanır. Hesaplanan ikincil ve toplam elektromanyetik alanlaraindirgeme oranı düzeltilme islemi uygulanır. Yöntemin temel bagıntıları kullanılaraktekdüze, tabakalı ortam modelleri için yüzey empedans çözümleri yapılmıstır.Büyük ölçekli jeolojik arastırmalarda, yöntemin ölçülen verilerine uygulanan Fraser veKarous-Hjelt süzgeçleri gelistirilmistir. Bu süzgeçler dogrudan ölçülen verilereuygulandıgından gürültülü birincil alandan etkilenmektedir ve sıg arastırmalardaki küçükdegisimleri ortaya çıkarmada yetersizdir. Bu nedenle; sabit birincil alana indirgeme islemiile gürültülerin giderilmesi çok önemlidir. Sorunun çözümü için ölçümlerden hesaplananbirincil alan degisiminin ortalama degeri alınarak sabitlenir. Sabit birincil alan degerinegöre, yüzdelik gürültü oranı hesaplanır ve bu deger bilesenlere eklenir.VLF-R (Çok Düsük Frekans-Özdirenç) uygulaması, alete kalibre edilen 5m veya 10mgalvanik baglantılar ile yapılır fakat sıg arastırmalar için bu aralıklar uygun degildir.Önerilen yöntemle galvanik baglantı kullanılmadan, Hilbert dönüsümü (KarmasıkGradiyent Yöntemi) ile elektromanyetik alanın yatay ve düsey bilesenleri arasında geçissaglanmıs, yüzey empedansına baglı olarak görünür özdirenç degisimine düsük hatasınırları içinde ulasılmıstır.

Abstract:
In this study; it is aimed to increase the signal to noise ratio in the VLF (Very LowFrequency) method. Base reduction ratio is defined with constant primary electromagneticfield reduction level. Base reduction ratio procedure is applied to calculated secondary andtotal electromagnetic fields. Surface impedance solutions for the homogenous layersmodels are found by solving the basic equations of this method.Fraser and Karous-Hjelt filters are improved in large scaled geology investigations thatapplied to measured components of the method. These filters are applied to directlymeasured data they are affected from the noisy primary field and are insufficient indetecting small variations in the surface exploration. Therefore preventing the noise withbase primary field reduction procedure is very important. The average primary fieldcalculated from the measurements is therefore taken as constant in order to solve thisproblem. Percentage of noise ratio calculated from the average primary field value is thenadded to the components.VLF-R (Very Low Frequency-Resistivity) applications is done with the galvanicconnectors 5m or 10m calibrated to the device but this electrode interval is not convenientin shallow researches. Horizontal and vertical components of electromagnetic field relationtransfers are obtained by Hilbert Transform (Complex Gradient Method) is this proposingmethod without using galvanized connectors and reach to the apparent resistivitiy with alittle error limit depending on surface impedance.