Koruma sorumluluğu çerçevesinde Suriye krizi
The Syrian crisis within the framework of the responsibility to protect
Yazar: ABELA RIZVANSKA DAVUT
Danışman: DOÇ. DR. ALTUĞ GÜNAL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Göçmenler = Emigrants ; Koruma = Conservation ; Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Suriye = Syria ; Suriyeliler = Syrians ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu = The Law on Foreigners and International Protection

Özet:
15 Mart 2019'ta, Suriye krizinin sekizinci yılı tamamlanmıştır. Bu sekiz sene içerisinde Suriye ve uluslararası toplum: yaklaşık altı milyon mülteci, altı milyondan fazla yerinden edilmiş insan, yaklaşık yarım milyon ölü, ciddi insan hakları ihlalleri, cezaevlerinde sistematik infazlar ve iki yüzden fazla kimyasal silah saldırısı ile karşı karşıya kalmıştır. Sorunun siyasi çözümü için çok sayıda deneme yapıldıysa da ne yazık ki bir çözüm hala bulunmamıştır. 
Savaşları ve insanların çektiği acıları engellemeye dair çabalar insanlık tarihi kadar eskidir ancak 2001 yılında Uluslararası Müdahale ve Devlet Egemenliği Komisyonu (UMDEK) raporuyla ortaya çıkan Koruma Sorumluluğu (Responsibility to Protect-RtoP) Raporu ile beraber yeni boyut kazanmıştır. Komisyon, doksanlı yıllarda yaşanan insanı krizler sonrasında, insan haklarını devlet egemenliğinin önüne çekmeyi ve egemenliğin bir ayrıcalık yerine sorumluluk olarak görülmesini sağlamayı hedeflemiştir. 2005 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabulü ile Koruma Sorumluluğu daha büyük önem kazanmıştır. Birleşmiş Milletler, her ne kadar bir daha asla Kosova, Srebrenitsa ya da Ruanda gibi durumlar yaşanmaması konusunda sorumluluk üstlense de ne yazık ki en az onlar kadar trajik olan Suriye krizinin çıkmasını engelleyememiş ve halen de durduramamıştır. Bu çalışma ise, RtoP mekanizmaları zamanında kullanılabilmiş olsaydı Suriye krizinin bugünkü boyutlarına ulaşmayacağını savunmaktadır. Bu çerçevede Suriye krizi, RtoP'un, ağır insan hakları ihlallerini çözmek amaçlı askeri güç kullanımına karar verebilmek için belirlediği altı prensip üzerinden değerlendirmiştir. Sonuç olarak RtoP'un ortaya çıkışının çok önemli bir gelişme olduğunu açık ve nettir. Bununla beraber yaşanan Suriye krizi gelecekte yeni krizlerinin yaşanmaması için de RtoP'un ne kadar gerekli olduğu konusunda küresel bir mutabakat yaratabilmek açısından büyük fırsat sunmuş fakat bu fırsat değerlendirilememiştir.


Anahtar kelimeler: insan hakları, RtoP, Suriye krizi, ihlal, BM, koruma sorumluluğu

Abstract:
ABSTRACT


15 March 2019, marked the eighth anniversary of the Syrian crisis. During this eight years Syria and the international community faced: almost six million refugees, over six million internally displaced people, almost half a million causalities, enormous human rights violations, systematical executions in prisons and over two hundred chemical attacks. There has been a lot of attempts for solving this crises throughout political means, but unfortunately the solution still hasn't been found.
The efforts for controlling war and human suffering are as old as human history but this effort gained a new dimension with the term Responsibility to Protect Report (RtoP) which appeared together with the report of the International Commission on Intervention and State Sovereignty (ICISS) in 2001. After living through multiple humanitarian crises in the 1990s the commission decided to put human rights before sovereignty and to treat sovereignty rather as a responsibility not a privilege. The new notion called Responsibility to Protect gained bigger significance in 2005 with its acceptance by the UN Security Council. 
Despite the fact that the UN took responsibility on not allowing another Kosovo, Rwanda or Srebrenica, unfortunately they haven't been able to prevent or stop the Syrian crises which is at least as tragic as the ones in the past.  This thesis is defending the fact that the Syrian crisis could have been solved with on time use of the RtoP mechanisms. In this framework the Syrian crises has been evaluated trough out the RtoP's six principles determined for making a decision on the use of military force in solving serious human rights violations. As a conclusion it is very clear that the occurrence and development of RtoP is very important. Nonetheless the Syrian crisis provided a great opportunity to create a global agreement on the necessity of RtoP to prevent new crises in the future, but this opportunity couldn't be utilized.



Key words: human rights, RtoP, Syrian crisis, violation, UN, responsibility to protect