Uluslararası sistem ve güvenlik sorunlarının Türkmenistan dış politika karar alma süreci üzerine etkileri
Impacts of international system and security problems on Turkmenistan?s foreign policy-making process
Yazar: VEPA ATAYEV
Danışman: DOÇ. DR. SİRET HÜRSOY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölgeselleşme = Regionalization ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Karar verme = Decision making ; Karar verme süreci = Decision making process ; Milli güvenlik politikası = National security policy ; Orta Asya politikası = Central Asia policy ; Türkmenistan = Turkmenistan ; Ulus-devlet = Nation-state ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası politika = International policy ; Uluslararası sistem = International system

Özet:
SSCB'nin dağılması sonrasında iki kutuplu uluslararası sistemin son bulmasıyla ?yeni? uluslararası sistem düzeni, çeşitli uluslararası küresel ve bölgesel aktörler tarafından yeniden oluşturulmaya çalışılmaktadır. Bu süreçte ?geleneksel? güvenlik sorunlarının yanında ?yeni? güvenlik konularının tartışılmaya başlanması, devletlerin dış politika belirleme sürecinde etkili olmaktadır.Uluslararası sistemin bir alt sistemi olan Orta Asya bölgesinde bağımsızlığını yeni kazanan Türkmenistan, dış güvenlik politikasında ?yeni? güvenlik sorunlarını dikkate alarak, oluşturulmaya çalışılan uluslararası sistemde siyasi, askeri, ekonomik ve sosyokültürel alanlarda stratejilerini bağımsız ve tarafsız devlet olarak geliştirmeye çalışmaktadır. Bu doğrultuda Türkmenistan'ın izlediği dış politikasının temel taşı olan ?Daimi Tarafsızlık? statüsünün BM tarafından tanınması, diğer devletlerin tarafsızlık statülerinden farklı olarak uluslararası ilişkilerde yeni bir olguyu ifade etmektedir. Bunun teorik anlamı neoklasik realizm teorisinde tanımlanan devletin uluslararası ve bölgesel sistemlerin sınırlamaları, fırsatları ve belirsizliği ile yurtiçi sistemin arasında yer alan aktörün dış politika oluşturma stratejisi ile bağdaşmaktadır. Bu teoriye bağlı olarak uluslararası sistemin yeniden yapılanma sürecinde Türkmenistan, dış politikada savunmacı realistlerin öngördüğü gibi devlet, uluslararası sistemde güvenlik ikilemi durumunda işbirliğine açık ve devletlerin davranış prensibi olan kendine yardım ilkesine olumlu yaklaşarak işbirliğine giden rasyonel aktör olarak davranmaktadır.Türkmenistan, algıladığı çok kutuplu (polisantrik) uluslararası sistemde güvenlik sorunlarının üstesinden gelmek için bölgeselleşme ve küreselleşme süreçlerinin ulus-devlet üzerine etkileriyle birlikte, büyük güçlerin kendi güvenliğini oluşturma çabalarını gözden geçirerek, ulusal bütünlüğünü ve egemenliğini korumak ve herhangi bir ?güç merkezinin? uydusu olmamaya çalışmaktadır. Bu doğrultuda izlediği dış politika stratejisi ?Daimi Tarafsızlık? statüsünü sürdürebilme adına hükümetlerarası, ikitaraflı ve eşit mesafeli ilişkiler çerçevesinde dış politikasını yürütmektedir.

Abstract:
After the collapse of the USSR, bipolar international system ended, a "new" international system order seeks to be formed by a variety of global and regional actors. In this process, beginning discussion of the "new" security problems, alongside the "traditional" security issues is being effective in the process of making foreign policy of states.After disintegration of USSR emerged Central Asia region as subsystem of a ?new? international system, in which newly independent Turkmenistan seeks to make foreign security policy as the independent and neutral state, taking into account the "new" security issues on political, military, economic and socio-cultural areas. In this context, cornerstone of Turkmenistan's foreign policy ?Permanent Neutrality? status which recognized by the UN, unlike other states? neutrality status, represents a new phenomenon in the international relations. The theoretical meaning of Turkmenistan?s foreign policy is applicable to neoclassical realism theory, which defines that state as an actor makes foreign policy strategy by exiting at the intersection of the international system?s constraints, opportunities, uncertainty and domestic system. Depending on this theory, in the process of restructuring the international system Turkmenistan conduct foreign policy as a cooperative rational actor, defined by defensive realists who assuming that state can open to cooperation under security dilemma and approach optimistic on the self-help principle of state's action in the international system.Turkmenistan seeks to overcome the security issues in the multipolar (polycentric) international system by taking account of the impacts of regionalization and globalization processes on nation-state and politics of great powers in order to protect the national integrity and sovereignty, and not to be a satellite state of any "power centre." In this direction, Turkmenistan conducts its foreign policy strategy within the framework of intergovernmental, bilateral and equidistant relations on behalf of maintaining the status ?Permanent Neutrality.?