Geçmişe 'şimdi'den bakmak: Diriliş "Ertuğrul" ve Payitaht "Abdülhamid" dizilerinin izleyici alımlaması
Looking into the past from the present: the audience reception research of Dirilis "Ertugrul" and Payitaht "Abdulhamid" TV series
Yazar: MUHAMMED BURAK ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. BEDRİYE POYRAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Aktif izleyici = Active spectator ; Diriliş Ertuğrul = Diriliş Ertuğrul ; Payitaht  Abdülhamid = Payitaht  Abdulhamid ; Popüler televizyon dizileri = Popular television series

Özet:
Bu tez çalışması, Diriliş 'Ertuğrul' (2014-2019) ve Payitaht 'Abdülhamid' (2017-2021) isimli TRT 1 ekranlarından yayınlanmış Osmanlı tarihi konulu dönem dizilerinin izler kitle tarafından nasıl alımlandığını incelemektedir. Osmanlı'nın ilk ve son dönemlerini iktidarın politik söylemiyle paralel bir anlatı yapısı üzerinden dindar ve milliyetçi motiflerle güzelleyerek anlatan her iki yapım, iktidar güdümlü yeni bir milli kimlik anlayışını ve bu kimliğin yaslandığı tarih kurgusunu yaygınlaştırmak adına işlevsel kılınmışlardır. Bu çalışma dizilerin söz konusu etkinliğini tüketim tarafına odaklanarak değerlendirmektedir. İzleyicilerin dizileri anlamlandırma siyaseti, kültürel çalışmaların nitel izleyici analizi perspektifinden ele alınmaktadır.  Bu amaçla gözlem kabiliyetini destekleyecek iki farklı saha çalışması yöntemi kullanılmıştır 1) Üç farklı şehirde, izleyici grubunun devlet güdümlü popüler tarih anlatılarını nasıl anlamlandırdıklarını anlamayı amaçlayan odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. 7 farklı odak grup görüşmesinde 5'erli gruplardan oluşan toplam 35 kişiyle en kısası bir saat otuz dakika süren görüşmeler yapılmıştır. İzleyiciler dizilerin sıkı müdavimleri olduklarını ifade etmiş kişiler arasından seçilmiştir.  2) Toplam 200 kişiden oluşan ve dizileri düzenli olarak seyrettiklerini söyleyen izleyici grubuna gönüllülük esasına dayanan bir anket uygulanmıştır. Bazı anket soruları açık uçlu sorularla yapılandırılmıştır. Buradaki amaç izleyicilerin sorulara rutin cevaplar vermelerini engellemek ve ilgili soru hakkında verdikleri yanıtları odak grup görüşmesinde verilen yanıtlarla kıyaslamaktır. Böylelikle daha geniş başka bir veri havuzu oluşturulmaya çalışılmıştır. Çalışma, egemen ideoloji, güncel politika ve popüler kültür kesişiminde tedavüle sokularak diziler aracılığıyla resmi tarih kurgusu şeklinde sunulan Osmanlı imgesinin izler kitle tarafından farklı vurgulara sahip milliyetçilik ortak paydasında nasıl müzakere edildiğini ve yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
This thesis examines the reception of Ottoman themed period series, Diriliş 'Ertuğrul' (2014-2019) and Payitaht 'Abdülhamid' (2017-2021), broadcast on TRT 1 screens. Both productions, which depict the first and last periods of the Ottoman Empire through a narrative structure parallel to the political discourse of the government by beautifying them with religious and nationalist motifs, have been rendered functional to popularize a new power-driven understanding of national identity and the historical fiction on which this identity is based. This study evaluates the effectiveness of the TV series by focusing on the consumption side. The politics of viewers' making sense of the series is analyzed from the perspective of qualitative audience analysis of cultural studies.  For this purpose, two different fieldwork methods were used to support the observational capability 1) Focus group discussions were conducted in three different cities to understand how the audience group makes sense of state-driven popular history narratives. A total of 35 people in groups of 5 were interviewed in 7 different focus group discussions, the shortest of which lasted one hour and thirty minutes. The viewers were selected from among those who stated that they were regular viewers of the series.  2) A voluntary questionnaire was administered to a group of 200 viewers who stated that they regularly watch TV series. Some survey questions were structured with open-ended questions. The aim here was to prevent the viewers from giving routine answers to the questions and to compare their answers to the relevant question with the answers given in the focus group interview. In this way, another wider data pool was tried to be created. The study reveals how the image of the Ottoman Empire, which is presented in the form of official history through TV series by being put into circulation at the intersection of the dominant ideology, contemporary politics, and popular culture, is negotiated and reproduced by the audience on the common denominator of nationalism with different emphases.