Türk iş sistemi bağlamında yerli otomobil örneğindeki paydaşların sosyal ağ analizi yöntemi ile incelenmesi
Examining stakeholders in the context of the Turkish job system: A social network analysis approach in the case of domestic automobiles
Yazar: GÜRCAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. HAKKI OKAN YELOĞLU
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Türkiye' deki makrokurumsal yapı ve işleyiş özelliklerinin oluşumuna ve geçmişine yönelik birtakım  çalışmalar bulunmaktadır. Ancak kuralları olan bir iş sistemi ve modelini gösteren, betimleyen ve tanımlayan örgüt çalışmalarının sınırlı sayıda olduğu görülmektedir.
Bu çalışmada; detaylandırarak üzerinde duracağımız Türk iş sisteminde devlete bağımlı iş sistemi olacaktır. Devlete bağımlı iş sisteminin gerekçesini bu konuda araştırmalar yaparak yazında paylaşmalar yapan bilim adamları gerçekleştirmiştir. Türkiye 'deki egemen aktörün devlet olması ve Türkiye'nin iş sisteminin devlete bağımlı iş sistemi olarak tanımlanması, çalışmada devletin etkisinin odak nokta olarak alınmasının temel nedenini oluşturmasıdır. Uygulamada devlet yerli otomobil üretme (TOGG) kararında etkili olmuştur. Bu projenin işleyişinde Türkiye'nin beş önemli önemli girişim grubu; TOBB, Anadolu Holding, BMC (Tosyalı Holding) Zorlu, Turkcell TOGG'un hissedarları olarak destek ve finans sağlamaktadırlar..
Bir diğer husus Devlete bağımlılığın yüksek olduğu sektörlerde ekonomik aktörlerin toplumsal yapılardan ve yerleşik ilişkilerden etkilenmiş olmasıdır.Toplumsal   ilişkiler, örgütler arası güveni ve örgütler arası ağ oluşumunu sağlamaktadırlar. Türkiye 'dek  iş sisteminde ana aktör her zaman devlet olmuştur. Devlet kural koyan, piyasayı düzenleyen ve kurumların gelişimini ve geleceğini belirleyen ana unsurdur. 
Türkiye'de kurumsal bağlamın bir özelliği olarak devletin etkisinin yanında; finansal sistem, kontrol sistemleri, beceri geliştirme yönünden, güven ve yetki ilişkileri konusunda incelemeler yapılarak Türk iş sisteminin kurumsal bağlamla olan ilişkisi anlatılmakta olup ulusal iş sistemleri yaklaşımlarının temelinde zaman içinde şekillendiği, ekonomik işleyişler doğrultusunda örgüt formlarını etkilediği sonucuna varılmaktadır. Türk iş sisteminin kurumsal bağlam yönünden incelendiği araştırma sonucunda devletin etkisinin daha baskın olduğunun belirtilmesidir (Dirlik,2016, Buğra ve Savaşkan, (2014), Özen (2014).
Ulusal iş sistemleri yaklaşımında devlete bağımlılık değişkeninin örgütlerin ağ ilişkilerini detaylandırabileceğini göstermektedir. Bu ortaklığı oluşturan beş örgütün yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerden oluşan aktörlerle ilgili veriler ışığında; sosyal ağ analizi ölçütleri ile ağ analizi yapılmıştır.
Kurulan bir stratejik iş birliğinin ağ analizi yoluyla gösterilmesi yapıyı açıklamak adına önemlidir. Bu çalışmada gerçekleşen ağ analizinin sonucunda; devletin iş aktörlerinin ağ örüntüsündeki konumları adlandırılmaktadır. Böylece kurumsal alandaki davranış ve tutumları gösterilmekte ve Türk iş sistemi üzerinde belirli çıkarımlar hedeflenmektedir.
Bu proje için bir araya gelip iş birliği yapabilme devlete bağımlı iş sistemlerinde çok görülmektedir. Bu iş birliği ağ analizi bakış açısıyla yorumlandığında konsorsiyumun üyeleri arasında zamanla tekrarlanan ilişkinin güven ve meşruiyet olgusunu artıracağı ve grup bilincinin oluşmasıyla daha kapalı ağ ilişkileriyle sonuçlanabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
There are some studies on the formation and   history of  macroinstitutional structure and functioning characteristics in Turkey. However, it seems that there are a limited number of organizational studies , define and describe a business system and model with rules.
We thought that this study will contribute to both national business systems approaches and theorization by defining the business system in Turkey, as well as showing the current system in Turkey and its functioning.
The fact that the dominant actor in Turkey is the state and Turkey's business system is defined as a state-dependent business system and the main reason why the influence of the state is taken as the focal point in the study. In practice, the state has been effective in making the decisions to produce TOGG (domestic automobiles). In the operation of this project, Turkey's five important companies have formed the venture group; TOBB, Anadolu Holding, BMC (Tosyalı Holding), Zorlu and Turkcell provide support and finance as shareholders of  TOGG. The TOGG partnership, which emerged as an example of the cooperation integration  built into the business system, is aimed and implemented as a result of the partnership. Its functioning also shows the degree of cooperation integration in the system. Cooperation integration varies from country to country and sector to sector. In this context, the cooperation emerging in this system was examined by the social network analysis method in this study.
The dominant role of the state in the economy enables the formation of network relations between the dominant actors of the economy. The national business systems approach shows that the state dependency variable can affect the network relationships of organizations. 
Demonstrating an established strategic collaboration through network analysis is important in order to explain the structure. As a result of the network analysis carried out in this study; The positions of the state and business actors in the network pattern are named. Thus, the behaviors and attitudes in the corporate field are shown and certain inferences on the Turkish business system are aimed.
Coming together for a project and doing business is more common in  state dependent systems . When we interpret it from a network analysis perspective; It is thought that repeated relationships between members of the consortium over time will increase trust and legitimacy and may result in more closed network relationships with the formation of group awareness.