İMKB endeksindeki oynaklığın ekonometrik olarak modellenmesi ve İMKB ile bazı uluslararası borsa endeksleri arasındaki ilişkiler
Econometric modelling of the volatility of ise index and the relationships between ISE and some International Stock Indexes
Yazar: AYTAÇ ALEMDAR
Danışman: PROF. DR. BEDRİYE SARAÇOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Bölümü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İstatistik = Statistics
Dizin: Borsa endeksi = Stock exchange index ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; Fiyat hareketi = Price movement ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
Bu çalışmanın iki amacı bulunmaktadır. Çalışmanın birinci amacı, İMKB Ulusal 100 endeksi getiri oranlarının oynaklık yapısını modellemektir. Ayrıca, çalışmaya konu olan dönemlerde Türkiye'de yaşanan iki kriz dönemi (1999-2001 krizi ve 2008 küresel ekonomik krizi) ayrı ayrı ele alınarak bu dönemlerde İMKB getirilerinin oynaklık yapısı incelenmiştir. İlgili ana dönem ve iki alt dönem için İMKB getirilerinin oynaklığı, koşullu değişen varyans modelleri ile incelenmiştir.Çalışmanın ikinci amacı ise, İMKB ile bazı uluslararası borsa endeksleri arasındaki ilişkilerin belirli bir dönem için ortaya çıkarılmasıdır. Bu bağlamda çeşitli ekonometrik analiz tekniklerinden faydalanılmıştır. Endekslerin ölçekleri farklı olduğundan ortak bir ölçek belirlemek için endekslerin logaritmik formları analizde kullanılmıştır. İlk olarak endekslerin durağanlığı, birim kök testleri ile belirlenmiş ve tüm endekslerin birinci mertebede I(1) durağan oldukları görülmüştür. Daha sonra Engle-Granger İki Aşamalı Eştümleşim Testi kullanılmış ve İMKB endeksinin Bovespa ve Merval endeksleri ile eştümleşik ilişkiye sahip olduğu saptanmıştır. Engle-Granger yöntemi ile eştümleşik ilişkilerin saptandığı iki model için hata düzeltme modelleri kurulmuş ve kısa-uzun dönem arasındaki dengesizliğin kaç gün içerisinde ortadan kalkacağı (ya da sistemin kaç günde dengeye geleceği) belirlenmiştir. Buna göre, İMKB ile Bovespa için kurulan hata düzeltme modelinde hata düzeltme katsayısı negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bulunurken, İMKB ile Merval için kurulan hata düzeltme modeli ise anlamsız bulunmuştur.Bunun yanısıra, endeksler arasındaki nedensel ilişkilerin yönünün tespit edilmesi amacı ile Granger Nedensellik Testi kullanılmış, İMKB ile diğer borsaların birbirleri üzerindeki etkilerini incelemek amacı ile de Vektör Otoregresif Modelinden (VAR) yararlanılmıştır.

Abstract:
This study has two aims. The first aim of the study is to model the volatility structure of the ISE index?s returns. In addition to this, the two crisis periods (1999-2001 crisis period and global economic crisis in 2008) which were experienced in Turkey has been taken individually and the volatility of the ISE index?s returns have been examined in these periods. For the main related period and also for the two sub-periods, the volatility of ISE index?s returns have been examined by the conditionally heteroscedastic variance models.The second aim of the study is to find out the relationships between ISE index and some international stock indexes in a certain time period. In this respect various econometric analysis techniques have been used. To design a common scale due to the different scaling of the indexes, the logarithmic forms of indexes have been used. First of all, the stationary of the indexes has been examined by the unit root tests and the results of the tests show that all of the indexes are stationary at a level of first order (I(1)). Then, Engle-Granger two step cointegration test has been used and it has been found two cointegration relationships as ISE-Bovespa and ISE-Merval. The error correction models have been designed for the two models in which the cointegration relationships have been established with the help of Engle-Granger method and it has been identified that how many days will it take to balance the system. Accordingly, it has been determined that in the ISE-Bovespa error correction model, the error correction parameter is negative and statistically significant. On the other hand, the ISE-Merval error correction model has been found insignificant.Moreover, Granger Causality Test is used to determine the relationships between indexes and Vector Autoregressive (VAR) model is used to examine the effects of the indexes to each other.