Diyabetik sıçanlara uygulanan yüksek yağlı veya tekli doymamış yağ asitleriyle zenginleştirilmiş diyetlerin glisemik kontrol ve lipid profili üzerine etkisi
Effect of high fat diet or diet enriched with monounsaturated fatty acids on diabetic rats on glycemic control and lipid profile
Yazar: LEYLA TEVFİKOĞLU PEHLİVAN
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE AKBULUT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-deneysel = Diabetes mellitus-experimental ; Diyet = Diet ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Lipidler = Lipids ; Yağ asitleri = Fatty acids ; Yağ asitleri-doymamış = Fatty acids-unsaturated

Özet:
Bu çalışma diyabetik wistar albino ratlarına uygulanan iki farklı test diyeti olan yüksek ve tekli doymamış yağ asitleriyle zenginleştirilmiş çok yüksek yağlı diyet ile kontrol diyetlerinin glisemik kontrol ve lipid profili üzerine etkilerini incelemek üzere yürütülmüştür. Trakya Üniversitesi Deney Hayvanları Birimi'nde yürütülen bu çalışmaya 36 adet wistar albino erkek rat dahil edilmiştir.  Bir grubu kontrol grubu (KG) olarak belirlenmiş ve diğer 3 gruba streptozotosin (35 mg/kg) ile diyabet oluşturulmuştur. Araştırmanın hazırlık aşaması, başlangıç ve sonunda ratlardan kan numuneleri alınmış ve vücut ağırlığı takibi yapılmıştır. Dört haftalık deney sonunda tekli doymamış yağ asitleriyle zenginleştirilmiş çok yüksek yağlı diyabet (ÇYYDG)  grubunun diğer gruplara göre açlık plazma glukoz (APG) düzeyi ve vücut ağırlığında (VA) önemli derecede azalma saptanmıştır (p<0,05). Grupların trigliserid (TG) düzeyleri benzer bulunmuş olup (p>0,05),  ÇYYDG'nda azalma düzeyinin en yüksek olduğu dikkat çekicidir (p<0,05).  Standart diyabet grubunun (SDG) KG'a göre LDL kolesterol (LDL-K) düzeylerindeki azalma istatiksel olarak anlamlıdır (p<0,05). Çok yüksek yağlı diyabetik diyetle beslenen ratların, SDG ve KG'na göre VLDL kolesterol (VLDL-K) düzeyindeki azalma istatiksel olarak anlamlıdır (p<0,05). Çalışmada ÇYYDG'nin tüm diğer gruplara göre HDL kolesterol (HDL-K) düzeyleri en yüksek düzeyde olduğu (p<0,05). Tüm gruplarda toplam kolesterol (TK), insülin ve glukagon düzeylerindeki artış anlamlı değildir (p>0,05). Çok yüksek yağlı diyabet grubunda APG ve VA (r=0,787, p=0,012) arasında güçlü, pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Yüksek yağlı diyet ile beslenen diyabetik ratlarda APG ve TG düzeyleri (r=0,889, p=0,019), APG ve VLDL-K (r=0,889, p=0,019) düzeyleri arasında pozitif yönde ve anlamlı çok güçlü bir ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak, diyabetin tıbbi beslenme tedavisinde diyette tekli doymamış yağ asitlerinin ve posa düzeyinin arttırılması glisemik kontrol ve lipid profilinin iyileştirilmesinde olumlu etkiye sahiptir; ancak etkilerinin değerlendirilmesi için daha büyük örneklemli ve geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effects two different test diets (high fat and  enriched with monounsaturated fatty acids high fat diet) on glycemic control and lipid profile on diabetic wistar albino rats. Thirty-six Wistar albino male rats were included in the study conducted at the Trakya University Experimental Animal Unit. Streptozotocin (35 mg / kg) used for diabetes in 3 groups and one was a control group. The blood samples were taken of rats at baseline and at the end were taken and followed body weight. At the end of the experiment (4 weeks), fasting plasma glucose (FPG) level and body weight (BW) of enriched with monounsaturated fatty acids high fat diet diabetic group (MUFAHFDG) were significantly decreased compared to the other groups (p<0,05). The triglyceride (TG) levels of the groups were similar (p> 0,05), but the decrease level was the highest in MUFAHFDG (p<0,05). The decrease in LDL cholesterol (LDL-C) levels was statistically significant (p<0,05) in the control group (CG) and the standard diabetes group (SDG). The decrease in VLDL cholesterol (VLDL-C) levels was statistically significant (p<0,05) in rats fed MUFAHFDG compared to SDG and KG. HDL cholesterol (HDL-C) levels increased significantly (p<0,05) compared to all other groups (p<0,05). The increase in total cholesterol, insulin and glucagon levels was not significant in all groups (p> 0,05). There was a significant positive correlation between FPG and BW (r=0,787, p=0,012) in MUFAHFDG. There was a significant positive correlation between FPG and TG (r=0,889, p=0,019), FPG and VLDL-C (r=0,889, p=0,019) in high fat fed diabetic rats group. As a result, diet enriched with monounsaturated fatty acids and increased fibre may be usefull to medical nutrition therapy on improving glycemic control and lipid profile in diabetes, but there is a need for larger sample and extensive studies for further evaluation of its effects.