Yaşlıların sosyal dışlanma algılarının sosyolojik bir analizi: Denizli örneği
A sociological analysis on the perceptions of social exclusion of the elderly: The case of Denizli
Yazar: PELİN SUZAN IŞIKOĞLU
Danışman: PROF. DR. BİRGÜL ÇİFTCİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Demografik dönüşüm ile birlikte nüfus hızla yaşlanmakta ve buna bağlı olarak yaşlılığa olan ilgi ve yaşlılık ile ilişkili sorunlara farkındalık da artmaktadır. Bu hususta önemli sosyal sorunlardan birini ise sosyal dışlanma oluşturmaktadır. Nitekim yaşlıların sosyal dışlanmaya karşı duyarlılığı ve yaşlılıkta dışlanma riskinin arttığı bilinmektedir. Yaşanılan mekân ise özellikle yaşlılıkta genel olarak yaşam deneyimlerini biçimlendirmesi yönü ile yaşlıların sosyal dışlanma deneyimlerinde giderek artan anlam ve öneme sahiptir. 
Buradan hareketle bu çalışmanın amacı, yaşlıların sosyal dışlanma algılarını ve dışlanma algıları üzerinde mekânın rolünü sosyolojik bağlamda tespit ve analiz etmektir. Bu kapsamda ülke ortalamasının üzerinde yaşlı nüfus oranına sahip illerden biri olan Denizli'de, nitel araştırma yaklaşımı esas alınarak bir alan araştırması yapılmıştır. Temel nitel araştırma deseninin kullanıldığı alan araştırması kentsel alanda Merkezefendi ve Pamukkale, kırsal alanda ise Bekilli ve Çal ilçelerinde gerçekleştirilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplam 45 katılımcıdan veriler toplanmış ve betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Sonuç olarak yaşlıların neredeyse tamamının en az bir boyutta dışlanma algısına sahip oldukları, mekânın ise dışlanmanın bir aracısı olarak sosyal dışlanma deneyimlerini etkilediği ortaya çıkmıştır. Buna göre kırsal ve kentsel alandaki yaşlıların sosyal dışlanma deneyimlerinde benzerlikler ve farklılıklar olmakla birlikte, dışlanma algısı en fazla kırsal alanda tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Yaşlılık, Sosyal Dışlanma, Mekân, Denizli

Abstract:
With the demographic transformation, the population is aging rapidly and accordingly, interest in old age and awareness of the problems associated with old age are also increasing. In this regard, one of the important social problems is social exclusion. As a matter of fact, it is known that the sensitivity of the elderly to social exclusion and the risk of exclusion increases in old age. Living space has an increasing meaning and importance in the social exclusion experiences of the elderly, especially in terms of shaping life experiences in general in old age.
Based on this, the aim of this study is to identify and analyze the perceptions of social exclusion of the elderly and the role of space on their perceptions of exclusion in a sociological context. In this context, a field research has been conducted based on the qualitative research approach in Denizli, which is one of the provinces with an elderly population rate above the country average. Using a basic qualitative research design, the field research has been conducted in Merkezefendi and Pamukkale in urban areas and in Bekilli and Çal districts in rural areas. The data have been collected from a total of 45 participants using the semi-structured interview technique and analyzed using the descriptive analysis method. As a result, it has been revealed that almost all of the elderly have a perception of exclusion in at least one dimension, and that space affects their experiences of social exclusion as a mediator of exclusion. Accordingly, although there are similarities and differences in the social exclusion experiences of the elderly in rural and urban areas, the perception of exclusion has been detected mostly in rural areas.
Keywords: Old Age, Social Exclusion, Space, Denizli