6 numaralı Name-i Hümayun Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi (s.151-300)
Transcription and evaluation of the Nâme-i Hümâyûn Notebook no.6 (pp.151-300)
Yazar: HÜSEYİN ÖZGÜR DÜZENCİ
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN ŞAHİN ALLAHVERDİ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Name-i Hümayun Defteri = Name-i Humayun Book ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Uluslararası anlaşmalar = International agreements ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
6 Numaralı Nâme-i Hümâyûn Defteri, Hicri 1115-1133/ Miladi 1703-1721 yılları arasında Osmanlı Devleti ile yabancı devletler arasında ve Osmanlı'ya tabi bölgelerin hakimleriyle yapılan yazışmaları ihtiva eden defterdir. Defterde nâme-i hümâyûn, mektup, nişan-ı hümâyûn, temessük, kaime suretleri bulunmaktadır ve eser toplamda 523 sayfadan oluşmaktadır. Bununla beraber bu çalışmada defterin s. 151-300 arasında bulunan kısmı ele alındı. Yazışmalar nesih hat ile yazılmış olup okunaklıdır. Defterde Mekke emirliği'ne gönderilen Arapça nâmelerle, İran'dan ve Özbek hanlarından gelen Farsça mektuplarda yer almaktadır.   
     İçerik olarak baktığımızda ise Kırım hanına, Mekke şerifine, Özbek hanlarına, Kalmuk melikine, Kazak hakimine, Acem şahının i'timâdü'd-devlesine, Fas hâkimine, Fransa kralına, İngiltere ve İskoçya kraliçesine, Nemçe çasarına, Rus çarına, Ceneviz cumhuruna, Venedik dojuna, Lehistan ve İsveç kralına gönderilen ve onlardan gelen name suretleri vardır. Ayrıca iç yazışmalardan Bender muhafızı İsmail Paşa ve vezirazam Baltacı Mehmet Paşa'nın yaptığı Prut Anlaşması'nın onaylandığını bildiren nişan-ı hümâyûn; Ruslarla yapılan Edirne Antlaşması'nın sureti ile Rus çarından gelen tekidname yer almaktadır. Mektupların büyük bir kısmı elçi atamaları, Karlofça Antlaşması'nın uygulanması, Rusya ile yapılan 1700 İstanbul Antlaşması, Poltava savaşı sonrası İsveç kralı XII. Karl'ın Osmanlı'ya sığınması sonucunda Rusya ile yaşanan sorunlar, Prut Savaşı ve Antlaşması, Edirne Antlaşması'na ait belgeler yer alır. Bunun dışında Kırım'a sefere davet maksatlı, Azak'ın savunulması ve Nogaylıların iskânı konusunda mektuplar gönderilmiştir. Mekke şerifine gönderilen mektuplar ise şerif tayin ve azilleri ile Hicaz'da huzurun sağlanması ve surre alayları hakkındadır. Çalışmamızın amacı, III. Ahmet (1703-1730) dönemi tarihi olaylarını, devletin izlemiş olduğu iç ve dış siyaseti, defterde yer alan mektuplar ve diğer kaynaklar çerçevesinde değerlendirmekrir.

Abstract:
Number 6 Nâme-i Hümâyûn Book is the book containing the correspondence between the Ottoman Empire and foreign states and with the rulers of the regions subject to the Ottoman Empire between 1115-1133 Hijri / 1703-1721 AD.  In the book, there are copies of names, letters, engagement, temessuk, kaime and the work consists of 523 pages in total. However, in this study p. The part between 151-300 was discussed.  Correspondence is written in naskh calligraphy and is legible.  The book contains Arabic names sent to the emirate of Mecca and Persian letters from Iran and Uzbek khans.
      When we look at the content, we look at the Crimean khan, the Mecca sheriff, the Uzbek khans, the Kalmuk melik, the Kazakh ruler, the king of Persia, the king of Morocco, the king of France, the queen of England and Scotland, the Nemçe Chasar, the Russian tsar, the Genoese republic, Venice There are copies of the names sent to and from the dojuna, the king of Poland and Sweden.  In addition, the engagement-i hümâyûn, which states that the Prut Agreement made by the guardian of Bender İsmail Pasha and the vizier Baltacı Mehmet Pasha was approved from the internal correspondence;  There is a copy of the Edirne Treaty with the Russians and the Tajidname from the Russian tsar.  Most of the letters were appointed as ambassadors, the implementation of the Karlowitz Treaty, the 1700 Istanbul Treaty with Russia, the Swedish king XII after the Poltava war.  The problems with Russia as a result of Karl's refuge in the Ottoman Empire, the Prut War and the Treaty, and the Edirne Treaty are included.  In addition, letters were sent to Crimea for the purpose of invitation to the expedition, the defense of Azov and the settlement of the Noghay people.  Letters sent to the sheriff of Mecca, on the other hand, are about the appointment and dismissal of sheriffs, the establishment of peace in the Hejaz and the surre regiments. The purpose of our study, III. Ahmet (1703-1730) evaluates the historical events of the period, the domestic and foreign policy followed by the state within the framework of the letters in the notebook and other sources.
 KEY WORDS: Nâme-i Hümâyûn, Ottoman, Karlofça Treaty, Poltava War, Prut War