Kur'ânî dilin Nebevî dili inşası - Kudsî hadisler bağlamında -
The construction of the prophetic expression by the Quranic language - In the context of the hadith Qudsi -
Yazar: AYŞENUR FİDAN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Dil = Language ; Din dili = Religious language ; Dünya görüşü = World view ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nebevi = Prophethood ; Zihniyet = Mentality ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an, muhataplarına bakan yönüyle beşerî zihniyete tenezzül ettirilmiş bir dilden; yüce yaratıcıya bakan yönüyle de aşkın bir hitaplar bütününden müteşekkildir. Şüphesiz Kur'an-ı Kerim'in bu durumu, onun zaman, mekan, hafıza, idrak gibi zafiyetlerle malul beşerî bir alanı muhatap alışından kaynaklanan özelliklerdir. Bu özellikler aynı zamanda, Kur'an'ın, muhatapların algı ve tahammül durumunu dikkate aldığının da göstergesidir.
Kur'an dili tüm bu özellikleriyle öncelikle ilk muhatabı olan Rasulullah'ı (s.) irşad etmiş, akabinde ümmeti için üsve-i hasene olan Rasul (s.), bu dili muhataplarına tebliğ etmiştir. Kur'an dili muhataplarının zihnini inşada hem beşeri dilin anlatım vasıtaları olan edebî yöntemlerden faydalanmış hem de bu yöntemlerin ötesinde kendine has bir üslup kullanmıştır. Bu üslupta teosentrik (Allah merkezli) bir dil hakim olmuş, Kur'an'ın kullandığı Arabî dil, Rab'ca bir söyleme dönüşmüştür. 
Zihni bu söylemle inşa olmuş ilk muhatap olan Rasulullah (s.) da muhataplarını irşatta Rabbinden öğrendiği dil usullerini kullanmış, Kur'an ayetleriyle konuşarak, Rabbinin dilini dil edinmiştir. Bu durum, çalışmamız içinde Kur'anî dilin Nebevî dili inşası olarak karşılık bulmuştur. İnşanın nebevî dildeki yansımaları rivayetler üzerinden takip edilmiş, bu takibi kolaylaştırıcı bir yapı olarak kudsî hadisler baz alınmıştır. Kudsî hadislerin tespitinde de asıl kaynağımızı Abdurrauf Münavi'nin (v. 1031/1622) el-İthafatü's-Seniyye bi'l-Ehadisi'l-Kudsiyye isimli eseri teşkil etmiştir. Çalışmamız kapsamında, çoğunlukla Allah dedi ki/diyor ki lafızlarıyla başlayan kudsî hadisler, manası vahiy yoluyla Allah'a ait olan değil, lafzı da manası da ilahî inşa ve irşad yoluyla Rasul'e (s.) ait olan söylemler olarak değerlendirilmiştir. Bu yönüyle çalışmamızda kudsî hadisler, Kur'anî dil ile inşa olan nebevî dilin bir ürünü yani Kur'an dilinden mülhem bir söylem olarak yer bulmuştur.
Anahtar Kelimeler:  Kur'ânî dil, nebevî dil, zihniyet oluşumu, dünya görüşü, kudsî hadis

Abstract:
Quran consist of two parts. One part is a language is reduced to human mentality in terms of addressing interlocutors. The other part is the whole address in terms of Allah. Certainly, Quran address to humankind that known features as time, space, memory, perception. This situation also is an indication that take into account the interlocutor's perception and tolerate.
Quranic language has primarily enlightened the Rasul with all these features. Afterwards Rasul, as usve-i hasene for Muslim community, has notified this language to interlocutor. Quranic language has benefited from the literary method and used a unique style. In this style has dominated a language based on Allah.
Rasul used language methods had learnt from Allah when notified to interlocutors. This situation has used as equivalent of The costruction of the prophetic expression by the Qoranic language in our study. The reflections of construction in the prophetic expression have pursuited by rivayah. Usage of Hadith Qudsis as basic documents has simplified this pursuit. We used on determination of Hadith Qudsis as principal document named of el-Ithafatü's-seniyye bi'l-Ehadisi'l-Kudsiyye written by Abdurrauf Münavi  (d. 1031/1622). In this content, commonly Hadith Qudsis begun with Allah said that, it is interpreted as expressions that not belongs to Allah by way of vahiy, but belongs to Rasul by way of divine construction and notify. In this study, Hadith Qudsis as product of construction of prophetic expression by Quranic language, in other words, Quranic language have inspired to expressions.
Keywords : Quranic language, prophetic expression, mentality, world view, hadith qudsi