Dijital tedarik zincirlerinde olgunluk modeli: Dijitalleşme, performans ve paydaş temelli yaklaşım
A maturity model in digital supply chains: Digitalization, performance, and stakeholder based approach
Yazar: MELİSA ÖZBİLTEKİN PALA
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN KOÇAK ; PROF. DR. YİĞİT KAZANÇOĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dijital tedarik zincirleri günümüz iş dünyasında büyük önem kazanmıştır. Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte, tedarik zinciri yönetimi daha öngörülebilir, esnek ve müşteri odaklı hale gelmiştir. Bu dönüşüm, küresel pazarda daha hızlı tepki verebilme kapasitesi sunarak işletmelerin büyüme hedeflerine katkıda bulunmaktadır. Günümüzde işletmelerin dijital teknolojileri nasıl benimsediğini, bu teknolojilerin nasıl entegre edildiğini anlamak için dijital olgunluk modelleri önemli bir çerçeve sunmaktadır. Bu değerlendirme sonucunda, işletmeler gelişim alanlarını tespit edebilir ve stratejik kararlarını bu doğrultuda şekillendirebilmektedir.
Bu tez çalışması, dijital tedarik zinciri olgunluk modellerinin günümüz işletmeleri için önemini ve literatürdeki mevcut araştırma boşluklarını ele almaktadır. Dijital tedarik zincirleri, işletmelerin tedarik süreçlerini dijital teknolojilerle entegre ederek yönetmelerini sağlayan veri odaklı ve esnek yapıdaki yönetim sistemleridir. Ancak, bu alanda belirli bir olgunluk seviyesi değerlendirme metodolojisi eksikliği bulunmaktadır. Bu eksikliğin tamamlanabilmesi adına, tez çalışmasında, Dinamik Yetenekler Teorisi ve Paydaş Teorisi'ne odaklanarak dijital tedarik zincirlerinde bir olgunluk modeli önerisi sunmak amaçlanmaktadır. Kapsamlı literatür taraması sonucunda belirlenen dijital tedarik zinciri olgunluk modellerine dair mevcut araştırma eksiklikleri incelenerek, dijital tedarik zincirlerinde olgunluk modeli önerisi tasarlanması ve işletmelerin dijital tedarik zincirini geliştirmelerine yönelik yol haritası sunmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda detaylı literatür taraması, profesyoneller ile yapılan görüşmeler ve odak grup çalışmaları sonucunda Dinamik Yetenekler Teorisi ve Paydaş Teorisi kapsamında dijital tedarik zincirlerinde olgunluk modeli önerisi sunabilmek için gerekli olan boyutlar ve boyutların Bulanık Sentetik Değerlendirme yöntemi ile hesaplama aşamaları belirlenmiştir. Bu tez çalışmasının çıktılarının, literatürde eksikliği görülen Dinamik Yetenekler Teorisi ve Paydaş Teorisi kapsamında dijital tedarik zincirlerinde olgunluk modeli önerisinin tasarlanması, her sektörde uygulanabilir bir yol haritası tasarlanması ve firmaların kendilerini değerlendirebilecekleri bir yapı oluşturması açısından dijital tedarik zincirini benimsemiş firmalara ve ilgili yazına katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Digital supply chains have gained great importance in today's business world. With the advancement of technology, supply chain management has become more predictable, flexible and customer-focused. This transformation contributes to the growth targets of businesses by providing the capacity to react faster in the global market. Today, digital maturity models provide an important framework to understand how businesses adopt digital technologies and how these technologies are integrated. As a result of this evaluation, businesses can identify their development areas and shape their strategic decisions accordingly.
This thesis study addresses the importance of digital supply chain maturity models for today's businesses and current research gaps in the literature. Digital supply chains are data-oriented and flexible management systems that enable businesses to manage their supply processes by integrating them with digital technologies. However, there is a lack of a specific maturity level assessment methodology in this area. In order to fill this gap, the thesis aims to propose a maturity model in digital supply chains by focusing on Dynamic Capabilities Theory and Stakeholder Theory. By examining the current research deficiencies in digital supply chain maturity models identified as a result of a comprehensive literature review, it aims to design a maturity model proposal in digital supply chains and provide a road map for businesses to develop their digital supply chain. In this context, as a result of detailed literature review, interviews with professionals and focus group studies, the dimensions required to propose a maturity model in digital supply chains within the scope of Dynamic Capabilities Theory and Stakeholder Theory and the calculation stages of the dimensions with the Fuzzy Synthetic Evaluation method were determined. 
The outputs of this thesis are expected to contribute to the companies that have adopted the digital supply chain and the relevant literature in terms of designing a maturity model proposal in digital supply chains within the scope of Dynamic Capabilities Theory and Stakeholder Theory, which are missing in the literature, designing a road map that can be applied in every sector, and creating a structure where companies can evaluate themselves.