Ankilozan spondilit hastalarında endotelyal disfonksiyon ve subklinik aterosklerozun karotis intima media kalınlığı (cımt) ve akım aracılı dilatasyon (FMD) ölçümü ile değerlendirilmesi
Evaluation of endothelial dysfunction and subclinical atherosclerosis in ankylosing spondylitis patients through carotid intima-media thickness (CIMT) and flow-mediated dilation (fmd) measurements
Yazar: ONUR ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MERYEM CAN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing

Özet:
Ankilozan Spondilit Hastalarında Endotelyal Disfonksiyon ve Subklinik Aterosklerozun Karotis İntima Media Kalınlığı (CIMT) ve Akım Aracılı Dilatasyon (FMD) Ölçümü ile Değerlendirilmesi
Ankilozan spondilit (AS), esas olarak aksiyel iskeleti etkileyen, periferik ve ekstra-artiküler tutulumun da olduğu kronik sistemik bir inflamatuar hastalıktır. AS hastalarının genel nüfusa kıyasla artmış bir mortalite riski bulunmakta olup, yapılan çalışmalarda yaklaşık %60'lık bir oranla akut koroner olay riskinde ve %50'lik bir oranla inme riskinde artış saptanmıştır. Kronik romatizmal hastalıkların aterosklerotik süreci hızlandırdığı ve kardiyovasküler morbidite ve mortaliteyi artırdığı gösterilmiştir. Ateroskleroz ve inflamasyon arasındaki bağlantı, büyük hasta serileri üzerinde yapılan gözlemsel çalışmalarla desteklenmiştir. Bu çalışmalar, özellikle C-reaktif protein (CRP) gibi akut faz reaktanlarının serum seviyeleri ve hastalık aktivitesi ile akut miyokard enfarktüsü, inme ve periferik vasküler hastalık riskinin arttığını göstermiştir.
Subklinik aterosklerozun varlığı, karotis intima-media kalınlığı (CIMT) ve akım aracılı dilatasyon (FMD) gibi non-invaziv ultrasonografik araçlar kullanılarak tespit edilebilir. Bu yöntemler, aterosklerozun erken belirteçleri olan endotel hasarı ve disfonksiyonu ile yakından ilişkilidir. Prospektif ve retrospektif çalışmalar, endotel fonksiyonunun ve arter duvarı morfolojisini değerlendirmenin, ateroskleroz riski yüksek olan hastaları belirlemede ve kardiyovasküler olayların gelişim riskini tahmin etmede faydalı olabileceğini göstermiştir. Son zamanlarda yapılan çalışmalar, romatoid artrit ve psoriatik artrit hastalarının karotis duvarının artmış CIMT ve FMD anormalliklerine sahip olduğunu göstermiştir. AS'de artmış subklinik ateroskleroz prevalansının CIMT ve FMD değerlendirmesi ile korele olduğu başka çalışmalarda da gösterilmiştir.
Bu çalışmanın amacı, kardiyovasküler risk faktörlerinden bağımsız olarak AS hastalarında segmental karotis IMT ve brakiyal arter FMD'nin araştırılması ve bunların hastalık aktivitesi ve engellilik indeksleri ile olası korelasyonlarının incelenmesidir. Çalışma AS'nin tipik kronik inflamatuar sürecinin varlığında, kardiyovasküler risk faktörlerinin olmamasına rağmen subklinik aterosklerozun gelişebileceğini ve bunun CIMT ve FMD ölçümleriyle erken saptanabileceğini öngörmektedir. Bu bağlamda geliştirilecek yeni takip modaliteleri ile AS'li hastaların komorbiditelerini azaltmak ve mevcut çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Abstract:
Evaluation of Endothelial Dysfunction and Subclinical Atherosclerosis in Ankylosing Spondylitis Patients through Carotid Intima-Media Thickness (CIMT) and Flow-Mediated Dilation (FMD) Measurements
Ankylosing spondylitis (AS) is a chronic systemic inflammatory disease that primarily affects the axial skeleton, with possible peripheral and extra-articular involvement. AS patients have an increased mortality risk compared to the general population, with studies indicating approximately a 60% increase in the risk of acute coronary events and a 50% increase in the risk of stroke. It has been demonstrated that chronic rheumatic diseases accelerate the atherosclerotic process and increase cardiovascular morbidity and mortality. The link between atherosclerosis and inflammation has been supported by observational studies on large patient cohorts. These studies have shown that serum levels of acute phase reactants, such as C-reactive protein (CRP), and disease activity are associated with an increased risk of acute myocardial infarction, stroke, and peripheral vascular disease.
The presence of subclinical atherosclerosis can be detected using non-invasive ultrasonographic tools, such as carotid intima-media thickness (CIMT) and flow-mediated dilation (FMD). These methods are closely related to endothelial damage and dysfunction, which are early markers of atherosclerosis. Prospective and retrospective studies have shown that evaluating endothelial function and arterial wall morphology can be useful in identifying patients at high risk of atherosclerosis and predicting the likelihood of cardiovascular events. Recent studies have demonstrated that patients with rheumatoid arthritis and psoriatic arthritis exhibit increased carotid wall CIMT and FMD abnormalities. Other studies have also shown that the prevalence of increased subclinical atherosclerosis in AS correlates with CIMT and FMD assessments.
The aim of this study is to investigate segmental carotid IMT and brachial artery FMD in AS patients, independent of cardiovascular risk factors, and to examine their potential correlations with disease activity and disability indices. The study hypothesizes that subclinical atherosclerosis can develop in AS patients despite the absence of cardiovascular risk factors, and this can be detected early through CIMT and FMD measurements. The study aims to reduce comorbidities in AS patients and contribute to existing research by developing new follow-up modalities in this context.