Halkla ilişkiler uygulayıcıları rol modellerinde örgüt kültürünün etkisi ve hastane işletmelerinde bir uygulama
Effect of oganizational culture in the role models of public relations practitioners and an application in the hospital business
Yazar: DİĞDEM ESKİYÖRÜK
Danışman: YRD. DOÇ. MEHMET TURAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Halkla ilişkiler = Public relations ; Hastane işletmeleri = Hospital organizations ; Hastaneler = Hospitals ; Hizmet sektörü = Service sector ; Kültür = Culture ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Günümüzde, halkla ilişkiler, işletmelerde iç ve dış çevreler arasında karşılıklı iletişimi sağlayan bir yönetim fonksiyonu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, halkla ilişkiler faaliyetlerinin bilinçli ve sistemli bir şekilde sunulması örgütler açısından büyük önem taşımaktadır. Hizmet sektöründe ve özellikle de hastane işletmelerinde halkın memnuniyetinin en üst düzeye çıkartılabilmesi ve hizmette kalitenin sağlanabilmesi için halkla ilişkilerin doğru biçimde uygulanması gerekmektedir. Dolayısıyla, halkla ilişkiler faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde sürdürülebilmesi için işletmelerin sahip oldukları örgüt kültürünün farkında olması büyük önem arz etmektedir. Her örgüt kültürü içinde bulunduğu kurumun değerlerini, inançlarını, tutumlarını vb. yansıtmaktadır. Örgüt kültürü, işletmede çalışan kişilerin davranış ve tutumlarını büyük oranda etkilemekte ve şekillendirmektedir. Bu bağlamda, örgüt kültürü işletme içinde yönetsel davranışların şekillenmesinde etkili olmaktadır.Bu çalışmada, hastane işletmelerindeki halkla ilişkiler uygulayıcılarının rol modelleri üzerindeki örgüt kültürü etkileri incelenerek halkla ilişkiler uygulayıcılarının üstlendikleri rollerin hangi örgüt kültürlerinde daha çok görüldüğü ya da uygulanma şansı bulunduğu ortaya koyulmuştur. Ayrıca, hastanelerin sahiplik yapısının (Kamu-Özel) gerek halkla ilişkiler uygulayıcılarının üstlendikleri rolleri gerekse de bu hastanelerin örgüt kültürleri üzerinde bir etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Söz konusu ilişkileri araştırmak amacıyla çeşitli hipotezler geliştirilmiş ve daha sonra da bu hipotezler İstanbul ilinde faaliyet gösteren kamu, özel ve üniversite hastane işletmelerinde çalışan 159 doktor, 75 halkla ilişkiler uygulayıcısı, 157 hemşire, 398 idari ve teknik personel olmak üzere toplam 789 kişi üzerinde test edilmiştir.Geliştirilen hipotezlerde, hastanelerin kültürel özelliklerinin halkla ilişkiler uygulayıcılarının rollerini değişik şekillerde etkileyeceği tahmin edilmektedir. Elde edilen sonuçlar tahminlerimizi büyük ölçüde destekler niteliktedir. Araştırma sonuçlarına göre, halkla ilişkiler uygulayıcıları bürokratik kültürlerde daha çok yönetici rolünü temsil etmektedir. Ayrıca halkla ilişkiler uygulayıcıları destekleyici örgüt kültürlerinde hem yönetici hem de teknisyen rolünü temsil etmektedir. Buna ek olarak, özel hastane işletmelerinde halkla ilişkiler uygulayıcıları daha çok yönetici rolünü, devlet hastanelerinde daha çok teknisyen rolünü temsil etmektedir. Ayrıca, özel hastanelerdeki bürokratik, destekleyici ve yenilikçi kültür düzeyi devlet hastanelerindeki bürokratik, destekleyici ve yenilikçi kültür düzeyine kıyasla daha yüksek çıkmaktadır.Özetle, elde edilen sonuçların halkla ilişkiler uygulayıcı rol modelleri ile örgüt kültürü arasında bir bağlantı kurmak suretiyle mevcut teoriyi daha kapsamlı hale getireceğine inanılmaktadır. Pratik açıdan ise bu çalışmanın sonuçları, hangi örgüt kültürlerinin hangi halkla ilişkiler uygulayıcıları rol modellerinin şekillenmesinde payı olduğunu göstermesi bakımından uygulamacılara, halkla ilişkiler uygulamaları ve örgüt kültürü oluşturma stratejileri bakımından yol gösterici olacaktır.Anahtar Kelimeler: Halkla İlişkiler, Örgüt Kültürü, Wallach'ın Örgüt Kültürü İndeksi, Broom &Smith'in Halkla İlişkiler Rol Modeli, Hastane İşletmeleri.

Abstract:
In our days, the public relations is confronting to us as a management function providing the mutual contact between the internal and external environment at the businesses. In this regard, submitting the actions of public relations consciously and orderly looms large in the sense of the organs. The public relations have to be properly applied to be able to maximize the people satisfaction in the service sector and especially in the hospital businesses and provide the quality at the service. Therefore, being aware of the organizational culture that the businesses have are important to be able to maintain the actions of public relations sturdily. Every organizational culture represents the worth, beliefs, manners etc. of institution located. The organizational culture is effecting and developing the behaviours and manners of the persons working in the business largely. In this regard, the organizational culture is taking effect on shaping the managerial behaviours in the business.In this study, by investigating the effects of organizational culture on the role models of public relations practitioners in the hospital business, it has presented on which organizational culture the roles the public relations practitioners did or got chance to apply. Furthermore, it was investigated if there are any effects of hospitals on the ownership structure of hospitals and the roles that the public relations practitioners and organizational cultures. In order to investigate the aforesaid relations, the various hypothesizes have been developed and later, these hypothesizes have been tested on 789 total people for 159 doctors, 75 public relations practitioners, 157 nurses, 398 directorial and technical personnel who are working in the public, private and university hospital business showing activity in Istanbul.In the developed hypothesizes, it is guessing that the cultural properties will effect the roles of public relations practitioners in different ways. The obtained results are such as to support out guesses. According to the results of research, the public relations practitioners mostly represent the role of manager in the bureaucratic cultures. Furthermore, the public relations practitioners represent as both the manager and technician in the supportive organizational cultures. Moreover, the public relations practitioners mostly represent the role as manager in the private hospital business and as technician in the state hospitals. Moreover, the bureaucratic, supportive and innovative cultural level in the private hospitals is reaching a condition as against the bureaucratic, supportive and innovative cultural level in the state hospitals.In sum, the obtained results are believed to make the present theory more comprehensive by making contact between the role models of public relations practitioners of mentioned results. Results of this study will be guiding to the practitioners in respect to show which organizational culture and which public relations practitioners play a part to shape with regard to the applications of public relations and strategies composing organizational culture.Keywords: Public Relations, Organizational Culture, Wallach?s Index of Organizational Culture, Broom & Smith?s Role Model of Public Relations, Hospital Businesses.