Okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları ile örgüt iklimi arasındaki ilişki
The relationship between organizational climate and power sources the school principals use
Yazar: OKAN DİŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET AYIK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Güç kaynakları = Power sources ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma ile ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin, okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları ile örgüt iklimi algıları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmanın evrenini, 2013–2014 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 75 ortaokulda görev yapmakta olan 1925 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, tabakalı örnekleme yöntemiyle belirlenen 28 ortaokulda görev yapmakta olan 385 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; "Kişisel Bilgi Formu", Koşar (2008) tarafından geliştirilen "Güç Tipi Ölçeği" Steve Hoy ve Tarter (1997) tarafından geliştirilen, Yılmaz ve Altınkurt (2013) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan "Örgüt İklimi Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel çözümlemeleri için; frekans ve yüzde, ortalama, standart sapma, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Varyans analizi, Pearson korelasyon kullanılmıştır. Bununla birlikte, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkenleri yordama düzeylerini belirlemek amacıyla Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır.
Araştırmaya katılan öğretmenlerin okul yöneticilerinin kullandıkları zorlayıcı güce ilişkin algılarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Erkek öğretmenlerin okul yöneticilerinin zorlayıcı gücü kullanmalarına ilişkin algı düzeyleri kadın öğretmenlere kıyasla daha fazladır. Araştırma bulguları incelendiğinde öğretmenlerin kıdem değişkenine göre yöneticilerin kullandıkları güç kaynaklarının tüm alt boyutlarına ilişkin algıları arasında anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Öğretmenlerin branş değişkeni göre, okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynaklarının kişilik gücü boyutuna ilişkin algıları arasında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Araştırmaya katılan öğretmenlerin örgüt iklimi ölçeğinin emredici müdür davranışları, kısıtlayıcı müdür davranışları ve samimi öğretmen davranışları boyutlarına ilişkin algıları cinsiyet değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaşmıştır. Öğretmenlerin kıdem değişkenine göre örgüt iklimi ölçeğinin alt boyutları açısından anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin branş değişkeni göre, örgüt iklimine ilişkin algıları arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Araştırma sonucunda, okul yöneticilerinin kullandıkları güç kaynakları ile örgüt iklimi arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Regresyon analizi sonuçları incelendiğinde, güç tipi ölçeğinin ödül gücü boyutu örgüt iklimi ölçeğinin destekleyici müdür davranışları, samimi öğretmen davranışları ve işbirlikçi öğretmen davranışları boyutlarını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Güç tipi ölçeğinin yasal güç boyutu, örgüt iklimi ölçeğinin emredici müdür davranışları, kısıtlayıcı müdür davranışları, umursamaz öğretmen davranışları boyutlarını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde, destekleyici müdür davranışları ve işbirlikçi öğretmen davranışlarını ise negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Güç tipi ölçeğinin zorlayıcı güç boyutu, örgüt iklimi ölçeğinin emredici müdür davranışları ve umursamaz öğretmen davranışları boyutlarını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Güç tipi ölçeğinin kişilik gücü boyutu, örgüt iklimi ölçeğinin destekleyici müdür davranışları, emredici müdür davranışları, işbirlikçi öğretmen davranışları boyutlarını pozitif yönde ve anlamlı düzeyde, kısıtlayıcı müdür davranışları ve umursamaz öğretmen davranışları boyutlarını ise negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the relationships between the organizational climate and the power sources that the school principals use. 
The research population consists of 1925 teachers working in 75 state secondary schools in Erzurum city center, in 2013-2014 academic years. The sample of the study consists of 385 teachers working in 28 secondary schools, selected with stratified sampling method. The data collection instrument of the study includes; demographic information of the teachers such as gender, branch, professional seniority, etc., "Power Type Scale" developed by Koşar (2008), "Organizational Climate Inventory" developed by Steve Hoy and Tarter (1997) and adopted into Turkish by Yılmaz and Altınkurt (2013). For the statistical analyses of the data, frequency and percentage, mean, standard deviation, Mann Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, variance analysis, Pearson correlation were used. In addition, multiple linear regression analysis were done to determine the independent variables' prediction levels for dependent variables. Significance level is accepted as .05. 
It is seen that the perceptions of the teachers about the compelling power that the principals use differentiate in a significant level according to gender variable. The perception levels of the male teachers about the compelling power that the principals use are higher compared to those of female teachers. On analyzing the evidence of the study, it is seen that there is no significant difference in the perceptions of the teachers about all the sub-dimensions of the power sources that the principals use according to the professional seniority variable. It can be seen that there is a significant difference in the perceptions of the teachers about the personality power of the power sources that the principals use according to branch variable. It was determined that the perceptions of the teachers about the directive principal behavior, restrictive principal behavior and intimate teacher behavior dimensions of organizational climate differentiate significantly according to the gender variable. It is seen that there is no significant difference in terms of the organizational climate sub-dimensions according to the professional seniority variable. It can be seen that there is significant difference in teachers' perceptions about the organizational climate according to branch variable. As a result of the study, it is determined that there are positive and significant relations between organizational climate and the power sources that principals use. On analyzing the regression analysis results, it can be seen that the award power sub-dimension of power type scale predicts significantly and positively the supportive principal behavior, intimate teacher behavior and collegial teacher behavior sub-dimensions of organizational climate scale. The legitimate power sub-dimension of power type scale predicts significantly and positively the restrictive principal behavior, directive principal behavior, disengaged teacher behavior sub-dimensions of organizational climate scale; and negatively and significantly the supportive principal behavior and collegial teacher behavior sub-dimensions. It is seen that the compelling principal behavior sub-dimension of power type scale predicts positively and significantly the directive principal behavior and disengaged teacher behavior of organizational climate scale. It is determined that personality power dimension of the power type scale predicts positively and significantly the supportive principal behavior, directive principal behavior, collegial teacher behavior dimension; and negatively and significantly the restrictive principal behavior and disengaged teacher behavior dimensions of organizational climate.