Edebi metinler ve mekân deneyimi: Murathan Mungan'ın otobiyografik anlatıları üzerinden Mardin'in mekânsal izleri
Literary texts and space experience: Spatial traces of Mardin through Murathan Mungan's autobiographical narratives
Yazar: NESLİHAN DEVRAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ULUDAĞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Anlatı = Narrative ; Bellek = Memory ; Deneyim = Experience ; Kentler = Cities ; Kentsel kültür = Urban culture ; Mekan = Space

Özet:
Mimari mekân, fiziksel sınırları ve işlevi belirlenmiş, tanımlanabilir bir kavram olmanın dışında, kullanıcı ile duyusal ve duygusal etkileşimi olan, eylemleri organize eden; bu anlamda insanın yaşama biçimini yansıtan bir olgudur. Çıkış noktası mekân ile yaşamsal pratiklerin ilişkisini anlamak olan bu çalışmanın amacı, deneyim üzerinden mimari mekânın okunabilirliğini araştırmaktır. Bu doğrultuda mekânın multidisipliner yapısına dayanarak, Walter Benjamin'in deneyim söylemine ve deneyim anlatısı içeren edebi metinlere başvurulur. Çalışma kapsamında deneyim, belleği yaşantıya dâhil eden, anlatısallığı öne çıkaran, bireysel belleğin toplumsal ve kültürel yönlerini vurgulayan ve mekânın temsil gücünü kullanan bir kavram olarak alınırken; başvurulan edebi metin, deneyimin mekânsal uzantılarını içeren bir otobiyografik anlatı olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda, çalışmanın inceleme nesnesi olarak Murathan Mungan'ın otobiyografik anlatıları seçilmiş, bu metinler üzerinden Mardin'in mekânsal izleri aranmıştır. Ortaya çıkan mekânsal izler, bir yandan mimari mekânın bireysel ve toplumsal deneyim bağlamında kazandığı anlamları yansıtırken öte yandan kent kültürü, tarihi ve insan-mekân ilişkilerini yansıtır. Bu noktada mekân, içinde geleceğin köklerini barındıran tarihsel bir nesne olarak anlaşılırken; tarihsel bilgi, enformasyondan farklı olarak deneyim ve mekân aracılığıyla edinilir. Sonuç olarak bu çalışma, disiplinler arası yaklaşımla deneyimin ve edebiyatın mimarlık söylemine katkısını vurgularken aynı zamanda kent tarihi ve kent kültürü çalışmalarına da katkıda bulunmayı hedefler.

Abstract:
Architectural space, in addition to being an identifiable concept with defined physical borders and function, is a phenomenon that has sensory and emotional interaction with the user, organises actions, and reflects the way of life of people. The aim of this study is to understand the relationship between space and vital practices as the starting point and to investigate the readability of architectural space through experience. Accordingly, based on the multidisciplinary structure of the space, Walter Benjamin's discourse of experience and literary texts which include the narrative of experience are referenced. Within the scope of the study, experience is taken as a concept that incorporates memory into life, highlights narrativity, emphasizes the social and cultural aspects of individual memory, and uses the power of representation of space and besides which, the referenced literary text is designated as an autobiographical narrative containing spatial extensions of experience. In this context, the autobiographical narratives of Murathan Mungan are intended for the object of the study, and spatial traces of Mardin were detected through these texts. The emergent spatial traces reflect not only the meanings of architectural space in the context of individual and social experience but also urban culture, history, and human-space relations. At this point, while space is considered as a historical object containing the roots of the future, historical knowledge, unlike information, is acquired through experience and space. As a result, this study emphasizes the contribution of experience and literature to architectural discourse through an interdisciplinary approach and also aims to contribute to urban history and urban cultural studies.