Gökçeada (Çanakkale) manganez cevherleşmesinin jeokimyası ve oluşumu
Geochemistry and formation of Gökçeada (Çanakkale) manganese mineralization
Yazar: JALAL BASHIROV
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Kırancık manganez cevherleşmesi, Gökçeada'nın GD'da yer alır ve Orta Miyosen yaşlı Eşelek volkanitleri içinde oluşmuştur. Cevherleşme fay boyunca bantlı yapılı 60 ve 80 cm kalınlıklı damarlar şeklinde; K48°B doğrultulu, 72°GB eğimli piroklastitlerin kırık ve çatlaklarında gözlemlenmiştir. Çakır Derenin kuzey kolunda, fayla kontrol edilen derede, toz ve döküntü halinde gelişim gösteren mangan, hidrotermal yolla oluşmuştur. Manganez cevherleşmesinin rezervi belli değildir ve maden işletmesinden düşük tenörlü olduğu anlaşılmaktadır. Cevherin volkanik birimlere yerleşme şekli ramplasman (yerini alma) ve epijenetiktir (ardoluşumlu).
Mangan dolgusu ile yan kayac kontağı arasında kalan sınırda alterasyon ürünü olarak meydana gelen killeşme oluşumun hidrotermal kökenli olduğuna işaret etmektedir. 
Kırancık manganez cevherleşme zonundaki mineral parajenezi "kvars-pirit-kaolinit-rodokrosit-limonit-götit-pirolusit-psilomelan" şeklindedir. Volkanik birimlerdeki ayrışma, değişme ve parçalanma sonucu ortaya çıkan primer mineraller "kvars-pirit-rodokrosit", sekonder mineraller ise "limonit-götit-hematit-pirolusit-kaolinit-psilomelandır". 
Manganez cevherleşmesinin hidrotermal yolla oluştuğunu gösteren element içeriği değerlendirmeleri hakkında ana element içeriklerinde göre Toth (1980) Si-Al diyagramı sayesinde hidrotermal yolla oluştuğunu söyleye biliriz. Eser element içeriğindeki yüksek Ni, As, Pb, Ba, Zn, Co ve düşük Mo değerleri mineral jenezinin düşük sıcaklık koşullarındakı hidrotermal ortamın varlığını göstermektedir. Co/Zn oranı 0,02 değeri ile hidrotermal yataklara işaret etmektedir. Nadir element içeriğindeki güçlü negatif Ce ve pozitif Eu anomalisi hidrotermal çözeltilere işaret etmektedir.

Abstract:
Kırancık manganese mineralization is located in the SE of Gökçeada and was formed within the Middle Miocene aged Eşelek volcanics. The mineralization is in the form of 60 and 80 cm thick veins with banded structure along the fault; It is observed in fractures and cracks of pyroclastics trending N48°W and dipping 72°SW. On the northern branch of Çakır Stream, in the fault-controlled stream, manganese, which developed as dust and debris, was formed by hydrothermal way. The reserve of manganese mineralization is not known and it is understood from the mining operation that it is of low grade. The way the ore settles in volcanic units is displacement and epigenetic (consecutive).
Argilization formation, which occurs as an alteration product at the boundary between the manganese fill and the contact of the host rock, indicates that the formation is of hydrothermal origin. 
The mineral paragenesis in the Kırancık manganese mineralization zone is in the form of "kvars-pyrite-kaolinite-rhodochrosite-limonite-goethite-pyrolusite-psilomelane". Primary minerals that emerge as a result of weathering, change and fragmentation in volcanic units are "kvars-pyrite-rhodochrosite", and secondary minerals are "limonite-goethite-hematite-pyrolusite-kaolinite-psilomelane". 
Regarding the element content evaluations showing that manganese mineralization is formed by the hydrothermal way, we can say that it is formed by the hydrothermal way thanks to the Toth (1980) Si-Al diagram according to the main element contents. High Ni, As, Pb, Ba, Zn, Co and low Mo values in trace element content indicate the presence of hydrothermal environment in low temperature conditions of mineral genesis. The Co/Zn ratio indicates hydrothermal deposits with a value of 0.02. The strong negative Ce and positive Eu anomaly in the rare element content indicates hydrothermal solutions.