Multipl sklerozlu hastalarda serebrospinal sıvı akım dinamik çalışmalarının akut-kronik hastalık ayırıcı tanısına katkısının değerlendirilmesi
Evaluation of the cerebrospinal flow dynamic studies' contributions to acute-chronic disease differential diagnosis in patients with multipl sclerosis
Yazar: SERKAN ÖNER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞEGÜL SAĞIR KAHRAMAN
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Etyopatogenez = Etiopathogenesis ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid ; Serebrospinal sıvı basıncı = Cerebrospinal fluid pressure ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada MS hastalarında BOS akım dinamiğini faz kontrast MRG ile değerlendirerek hastalığın etyopatogenezindeki rolünü ve aktif-kronik dönemdeki hastalığın ayırıcı tanısına katkısı olup olmadığını belirlemeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya klinik ve radyolojik olarak kesin MS tanısı almış MR?sinde kontrastlanan aktif plağı olan 16 hasta, kronik plakları olan 16 hasta ve çevremizden seçtiğimiz sağlıklı 16 kişi dahil edilmiştir. BOS akımının kantitatif olarak değerlendirilmesi faz kontrast MR anjiografi tekniği ile akuaduktus düzeyinden aksiyal planda elde olunan görüntüler üzerinden 2 radyolog tarafından yapılmıştır. Üç grup arasında akuduktustan geçen akımın pik hız (cm/sn), ortalama hız (cm/sn), ileri akım volümü (ml), geri akım volümü (ml), net ileri akım volümü (ml), debi (ml/dk) değerleri ve akuaduktus alanları karşılaştırılmıştır.
BULGULAR: Kontrol grubunda ortalama akuaduktus alanı 3,11±1,29 mm² (1,60?5,80 mm²), ortalama pik hız 4,36±1,35 cm/sn (2,92?7,74 cm/sn), ortalama hız ortalaması 0,41±0,27 cm/sn (0,05?1,07 cm/sn), ortalama ileri akım volümü 0,021±0,010 ml (0,01?0,05 ml), ortalama geri akım volümü 0,013±0,007 ml (0,00?0,03 ml),  
ortalama debi 0,72±0,69 ml/dk (-0,42?2,52 ml/dk) bulunmuştur. Aktif plağı olan hasta grubunda ortalama akuaduktus alanı 4,10±1,57 mm² (1,80?7,30 mm²), ortalama pik hız  
4,90±1,05 cm/sn (2,72?6,44 cm/sn), ortalama hız ortalaması 0,50±0,30 cm/s (0,08?1,13 cm/sn), ortalama ileri akım volümü 0,030±0,014 ml (0,01?0,06 ml), ortalama geri akım volümü 0,018±0,009 ml (0,01?0,04 ml), ortalama debi 1,11±0,78 ml/dk (-0,24?2,58 ml/dk) bulunmuştur. Kronik plakları olan hasta grubunda ortalama akuaduktus alanı 5,04±1,37 mm² (2,70?9,10 mm²), ortalama pik hız 5,50±1,40 cm/sn (3,46?8,40 cm/sn), ortalama hız ortalaması 0,36±0,20 cm/sn (0,04?0,70 cm/sn), ortalama ileri akım volümü 0,038±0,015 ml (0,01?0,08 ml), ortalama geri akım volümü 0,027±0,017 ml (0,01?0,08 ml), ortalama debi 0,99±0,76 ml/dk (-0,66?2,22 ml/dk) bulunmuştur. Bu parametrelerden ortalama debi yönünden gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır.
SONUÇ: Bu çalışmamızda daha önceden MS hastalığı ile ilişkili olduğu bildirilen kronik serebrospinal venöz yetmezlik hipotezine bağlı olarak BOS akımının bozulduğuna veya azaldığına ilişkin anlamlı sonuçlar elde edemedik. Ancak MS etyopatogenezinde öne sürülen bu hipotez çerçevesinde ekstrakranial venöz hemodinamikleri ve BOS dinamiklerini tüm kapsamıyla belirlemek için daha geniş kontrollü çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
OBJECTIVE: In this study, we purposed to determine the contributions to differential diagnosis in active-chronic term and role in the etiopathogenesis of disease by evaluating CSF flow dynamic in patients with MS, by phase contrast MRI.
MATERIALS AND METHODS: To study, 16 patients with clinical and radiological diagnosis of definite MS with active plaque-enhanced on MRI, 16 patients with chronic plaque and 16 healthy people chose our environment, were included. CSF flow`s quantitatively evaluation was performed with images that were obtained by phase contrast MR angiography technique, from aqueduct level on the axial plan by two radiologists. Between 3 groups, peak velocity (cm/sec), average velocity (cm/sec), forward volume (ml), reverse volume (ml), net forward volume (ml), average flow (ml/min) values of current flowing from aqueduct and average aqueduct areas were compared.
FINDINGS: The mean aqueduct area was found 3,11±1,29 mm² (1,60?5,80 mm²), mean peak velocity 4,36±1,35 cm/sec (2,92?7,74 cm/sec), mean of the average velocity 0,41±0,27 cm/sec (0,05?1,07 cm/sec), mean forward volume 0,021±0,010 ml (0,01?0,05 ml), mean reverse volume 0,013±0,007 ml (0,00?0,03 ml), mean flow 0,72±0,69 ml/min (-0,42?2,52 ml/min) in the control group. The mean aqueduct area was found 4,10±1,57 mm² (1,80?7,30 mm²), mean peak velocity 4,90±1,05 cm/sec (2,72?6,44 cm/sec), mean of the average velocity 0,50±0,30 cm/sec (0,08?1,13 cm/sec), mean forward volume 0,030±0,014 ml (0,01?0,06 ml), mean reverse volume 0,018±0,009 ml (0,01?0,04 ml), mean flow 1,11±0,78 ml/min (-0,24?2,58 ml/min) in the group of patients with active plaque. The mean aqueduct area was found 5,04±1,37 mm² (2,70?9,10 mm²), mean peak velocity 5,50±1,40 cm/sec (3,46?8,40 cm/sec), mean of the average velocity 0,36±0,20 cm/sec (0,04?0,70 cm/sec), mean forward volume 0,038±0,015 ml (0,01?0,08 ml), mean reverse volume 0,027±0,017 ml (0,01?0,08 ml), mean flow 0,99±0,76 ml/min (-0,66?2,22 ml/min) ) in the group of patients with chronic plaque. There was no significant difference between the groups in terms of mean flow.
CONCLUSION: We couldn?t obtain significant results for CSF flow`s breaking down or reducing due to chronic cerebrospinal venous failure hypothesis that was reported earlier as it was related MS disease. However larger controlled studies are needed to definite the entire scope of CSF dynamics and extracranial venous hemodynamics within the framework of this hypothesis that was expressed for MS etiopathogenesis.