Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı alan ergenlerde duygusal ipuçlarının tanınması, sosyal karşılıklılık ve motor koordinasyon becerileri
Decoding ability of emotional facial expressions, socialreciprcity and motor coordination in adolescents with a diagnosis of attention deficit hyperactivity disorders
Yazar: AYŞE BURCU ERDOĞDU
Danışman: PROF. DR. M. YANKI YAZGAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ilkokul çağındaki çocuklarda en sıkgörülen nörodavranışsal bozukluktur. DEHB'nun ortaya çıkma nedeni tam olarakbilinmemekle birlikte etiyolojide birçok biyopsikososyal nedenin birlikte rol aldığıdüşünülmektedir. DEHB'de, sosyal, akademik, bilişsel ve motor işlevsellik alanlarındabozulmalar görülmektedir. Bu çalışmada kliniğe başvuran ve DSM-IV'e göre DEHBtanısı alan 12-16 yaş grubu çocuk ve ergenlerin duygusal yüz ifadesi tanıma becerileri,sosyal karşılıklılık ve motor koordinasyon becerilerinin yaş ve cinsiyet açısındaneşleştirilmiş kontrol grubu ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya, hasta grubuolarak Marmara Üniversitesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi polikliniğinden DEHB tanısıile takip edilmekte olan 64 çocuk ve kontrol grubu olarak bir ilköğretim okulundan 69sağlıklı çocuk dahil edilmiştir.Olguların sosyodemografik özellikleri ayrıntılı bir formla, klinik değerlendirmeleri OkulÇağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdive Yaşam Boyu Şekli ile, duygusal ve davranışsal sorunları 4-18 Yaş Çocuk veGençlerde Davranış Değerlendirme Ölçeği ve Güçler ve Güçlükler Anketi ile , sosyalkarşılıklılıkları Sosyal Cevaplılık Ölçeği ile, duygusal yüz ifadelerini tanıma becerileriGözlerden Akıl Okuma Testi ile, motor koordinasyon becerileri Çivili Tahta El BeceriTesti ile ve zeka düzeyleri Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-gözden geçirilmişformu ile değerlendirilmiştir.DEHB grubu olgularının kontrol grubuna kıyasla duygu ifadesi tanıma becerilerinin,sosyal karşılıklılıklarının ve motor koordinasyon becerilerinin daha zayıf olduğusaptanmıştır. Motor koordinasyon becerilerinde, yaş arttıkça gruplar arası farkın ortadankalktığı görülmüştür. Sosyal karşılıklılık için risk etmenleri incelendiğinde, DEHB'nasahip olmanın ve gözlerden duygu ifadesi tanıma becerisinin sosyal karşılıklılığıyordayabilecek etmenler olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, DEHB' nin sosyalişlevsellik ve motor koordinasyon üzerine olumsuz etkileri olduğu ve erken dönemmüdahaleler ile bozukluğun etkilerinin hafifletilebileceği düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, ergen, duyguifadesi tanıma becerisi, sosyal karşılıklılık, motor koordinasyon.

Abstract:
Attention Deficit and Hiperactivity Disorder (ADHD) is the most frequently seenneurobehavior disorder in school-aged children. Although the main cause of ADHD isunknown, it?s thought that numerous biopsychosocial factors have a part in etiology ofADHD together. ADHD have been associated with impairments of functioning inmotor, social, cognitive, academic, and behavioral domains. This study aims to explorethe decoding ability of emotional facial expressions, social reciprocity, and motorability in a group of children between 12-16 years who met the DSM-IV criteria forADHD and to compare them with age and sex matched control children. 64 childrenwith a diagnosis of ADHD from Marmara University Child and Adolescent Psychiatryoutpatient clinic and 69 unimpaired children from a mainstream school are participatedin our study.Parents completed a detailed form for sociodemographic characteristics of theparticipants, Child Behavior Checklist for Ages 4-18 and Strength and DiffucultiesQuestionnare for affective and behavioral problems, and Social Reciprocity Scale forsocial reciprocity. Diagnoses were established by using the Kiddie Schedule forAffective Disorders and Schizophrenia Present and Lifetime Version. Also wemeasured the decoding ability of emotional facial expressions with Reading the Mind inthe Eyes Test, motor coordination with a test adopted from Purdue Pegboard Test andIQ with Wechsler Intelligence Scale for Children-Revised.In this study, we found that decoding ability of emotional facial expressions, socialreciprocity and motor coordination of children with ADHD was significantly lower thanthat of children without ADHD and the differences in motor coordination betweengroups were mainly confined to the younger age group. As we examined the risk factorsfor social reciprocity, we identified that having a diagnosis of ADHD and decodingability of emotional facial expressions could predict social reciprocity. As a result, it?sconsidered that ADHD has negative affects on social reciprocity and motor coordinationand it? s affects can be lessened through early interventions.Key Words: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, adolescence, decodingability of emotional facial expressions, social reciprocity, motor koordination.