Ana Tanrıça motifleri üzerine plastik yorumlamalar
Plastic interpretations on patterns of Mother Goddesses
Yazar: BERNA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. REFA EMRALİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2003
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Kadınlar = Women ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Simge = Symbol ; Tanrıçalar = Goddesses ; İmge = Image

Özet:
imgelerle düşünmenin tarihi insanlığın tarihiyle başlar. Neolitik dönem insanının ana tanrıça merkezli yaşamının bir yaratımıdır büyü içerikli imgeler. Tek tanrılı dinler ile birlikte büyünün doğayı egemenlik altına alma anlayışının yön değiştirerek, "bir güce sığınmaya" dönüştüğü; ortaçağda ise tanrının yansıması olarak kabul edilen doğada, kadın imgesi de tanrı iradesinin taşıyıcısı ve aktarıcısı rolündedir. Günümüze gelindikçe, geçmişte iktidarın kendisi olan kadın imgesinin zamanla iktidarın aracı olan bir kadın imgesine dönüştüğünü görürüz. Tanrının cinsiyet değiştirmesinin bir sonucu olan bu değişim, iktidarın kendisi tanrı iken bile kadını, onsuz olunmaz bir 'araç' haline getirmiştir. Günümüzde kadının tanrıça olmaktan çıkıp iktidar aracı haline gelişinin görsel alandaki örneklenişi, görsel alanda ne gibi fenomenlere dönüştüğü ve bu sosyolojik ekseni karşılayan bir biçim dili yaratan birçok sanatçı vardır. Çalışmada kadın simgesinin zaman içerisindeki değişimi anlatıldıktan sonra uygulamalar ile ilgili açıklamaların yapıldığı son bölümde, tanrıça/kadın imgesi, genellikle bir ev simgesi üzerinden, bu simgenin eğretilemiş olabileceği ruhsal durumların bir tür yansıması olan bir gizli özne haline getirilmiştir. Tanrıça/kadın imgesinin, plastik anlamda yorumlandığı son bölümde anlatının ön düzlemindeki ev simgesi bilinen gerçeklikten uzaklaştırılmıştır. Tanrıçayı ifade etmekte kullanılan ev simgeleri, nesnel, fiziksel dünyaya ilişkin, nesnel gerçeklikle örtüşen simgeler değillerdir. Bu simgeler farklı bir gerçekliğe gönderme yapan ya da gerçekliğe farklı bir açıdan yaklaşmayı öneren imgelerdir. İmgeler birebir gerçekliğe gönderme yapmadıklarından, bu düzlemin arkasında görünmeyen, ama ayrımsanmayı bekleyen başka birdüzlem vardır. Belirsiz kılınan arka düzlem, bilinçli olarak gizlenen ve izleyiciden bir özne olarak bulgulanması talep edilen düzlemdir ve bu düzlem, anlamın oluştuğu ve eklemlendiği düzlemdir, ön düzlemdeki ev imgeleri, bilinçli bir müdahaleyle bozularak gerçeklikten koparıldığı için olmayan bir Tanrıça'ya gönderir bizi... Ev simgelerini anlamlandırarak tanrıça kavramlarına ulaşan izleyici, müdahalelerle işlevsiz ve gerçekdışı kılınmış ev simgelerinin, var olan, gerçek bir konuta gönderme yapmayacağı çıkarımında bulunabilir.

Abstract:
IV ABSTRACT The history of thinking in images is as old as the history of mankind. The images with the magic content are the creation of a main faith-based life of the people of Neolithic age. In the Middle Age when the understanding of the magic to take nature under control together with the monotheistic religions changed into "taking shelter in a power"; nature used to be regarded as the reflection of god. In such a nature, the image of woman took the role as the crarrier and passer of the god's will. Coming to the present day, we observe that the image of woman, which had been the power itself, changed into the image of woman, which was the means of power. This change, a result of the god's becoming the opposite sex, made the woman an indispensable means, even while the power itself was the god. Nowadays, woman is no longer a goddess; she is now a means of power. There are many artists who create a stylistic language describing the visual examples of this fact and how these have changed into phenomena in the visual field and corresponding to this sociologic axis. In the study, the transformation of the symbol of woman with the passage of time was described; while studies on the applications are handled in the last part of it. The image of woman/goddess transformed into a hidden subject, a kind of reflection of the spiritual situation in which this symbol, was not a metaphor, over an symbol of house. In the last part, the image of goddess/woman is interpreted in the plastic pattern, and the symbol of house on the front plane of the telling was distanced from the known reality. The symbols of house used to express the goddess are not symbols complying with objective realities concerning the physical world. These symbols refer to different realities, or propose that theyshould be approached from a different angle. Since these images do not refer to identical realities, there is another plane that to not appear behind this plane but waits to be differentiated. The background plane that is made unclear is the one which is hidden intentionally and demanded to be regarded as a subject from the viewer. In this plane, the meaning is formed and concreted. Since these images in the front plane are distanced from the reality upon an intentional interruption, the non-existent goddess is shown to us. Giving a meaning to the symbols of house, the viewer reaches the concept of goddess, and infers from it that the symbols of house differentiated from the reality and made dysfunctional through interruptions do not refer to realities.