Serbest zaman engellerinin mutluluk üzerindeki etkisinde serbest zaman kolaylaştırıcıları ve rekreasyonda algılanan sağlığın rolü
The role of leisure facilitators and perceived health of recreation in the impact of leisure constraints on happiness
Yazar: CEMAL YALÇIN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜRBÜZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmanın iki amacı bulunmaktadır. Birincil amacı, öğrencilerin serbest zaman engelleri, kolaylaştırıcıları, rekreasyonda algılanan sağlık çıktıları ve mutluluk düzeylerindeki farklılıkları çeşitli değişkenlere göre ortaya koymaktır. İkinci amaç ise, serbest zaman engellerinin mutluluk üzerindeki etkisinde serbest zaman kolaylaştırıcıları ve rekreasyonda algılanan sağlığın rolünü incelemektir. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın çalışma grubunu kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 490 (Ortyaş = 20,30± 2,42) kadın, 401 (Ortyaş = 20,54± 2,53) erkek olmak üzere toplamda 891 (Ortyaş = 20,41± 2,47) üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak ''Boş Zaman Engelleri Ölçeği-Kısa Formu (BZEÖ-KF)'' (Gürbüz vd., 2020), ''Serbest Zaman Kolaylaştırıcıları Ölçeği (SZKÖ)'' (Gürbüz vd., 2019), ''Rekreasyonda Algılanan Sağlık Çıktıları Ölçeği (RASÇÖ)'' (Yerlisu Lapa vd., 2020), ''Oxford Mutluluk Ölçeği-Kısa Formu (OMÖ-K)'' (Doğan ve Akıncı Çötok, 2011) kullanılmıştır. Parametrik testlerin varsayımından sonra, elde edilen verilerin analizinde bağımsız örneklemler için t-testi, ANOVA, MANOVA ve Pearson Korelasyon analiz yöntemleri kullanılmıştır. Aracılık etkisinin belirlenmesinde Hayes Process Macro Model yönteminden faydalanılmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre cinsiyet, refah düzeyi, serbest zaman aktivitelerine katılım tercihi, serbest zaman aktivitelerine kiminle katıldığı, fiziksel aktiviteye katılım sıklığı, fitness/spor merkezi veya sosyal-kültürel kulübe üyelik durumu ve fiziksel aktiviteye katılım durumu değişkenlerine göre (BZEÖ-KF), (SZKÖ), (RASÇÖ) ve (OMÖ-K) ortalama puanları üzerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Pearson korelasyon analiz sonuçlarına göre (BZEÖ-KF), (SZKÖ), (RASÇÖ) ve (OMÖ-K) arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sonuç olarak, katılımcıların serbest zaman engelleri, serbest zaman kolaylaştırıcıları, rekreasyonda algılanan sağlık çıktıları ve mutluluk düzeylerinde bazı değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılık tespit edilmiştir. Ayrıca, serbest zaman engelleri, kolaylaştırıcıları, rekreasyonda algılanan sağlık çıktıları ve mutluluk düzeyleri arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişkiler saptanmıştır. Gelecek çalışmalarda farklı araştırma gruplarında kavramların derinlemesine anlaşılabilmesi için nitel ve karma desen çalışmalar yapılabilir.
Anahtar Sözcükler: Mutluluk, rekreasyonda algılanan sağlık çıktıları, serbest zaman engelleri, serbest zaman kolaylaştırıcıları

Abstract:
This research has two aims. The primary aim is to reveal the differences in students' leisure constraints, facilitators, perceived health outcomes of recreation and happiness levels according to various variables. The second aim is to examine the role of leisure facilitators and perceived health of recreation in the impact of leisure constraints on happiness. The study group of the research in the relational survey model consists of a total of 891 (mean age = 20.41± 2.47) university students, 490 (mean age = 20.30± 2.42) women and 401 (mean age = 20.54± 2.53) men, selected by convenience sampling method. As data collection tools in the study, ''Leisure Constraints Questionnaire-Short Form (LCQ-SF)'' (Gürbüz et al., 2020), ''Leisure Facilitators Scale (LFS)'' (Gürbüz et al, 2019), ''The Perceived Health Outcomes of Recreation Scale (PHORS)'' (Yerlisu Lapa et al., 2020), '' The Oxford Happiness Questionnaire short form (OHQ-SF)'' (Doğan & Akıncı Çötok, 2011) were used. After the assumption of parametric tests, independent samples t-test, ANOVA, MANOVA and Pearson Correlation analysis methods were used to analyze the data obtained. According to the results of the analysis, significant differences were found on the mean scores of (LCQ-SF), (LFS), (PHORS) and (OHQ-SF) according to the variables of gender, wealth level, preference to participate in leisure activities, with whom they participate in leisure activities, frequency of participation in physical activity, membership status in fitness/sports center or social-cultural club and participation status in physical activity. According to the results of Pearson correlation analysis, statistically significant positive relationships were found between (LCQ-SF), (LFS), (PHORS) and (OHQ-SF). Hayes Process Macro Model method was used to determine the mediation effect. Consequently, significant differences were found in the participants' leisure constraints, leisure facilitators, perceived health outcomes OF recreation and happiness levels according to some variables. In addition, statistically significant positive relationships were found between leisure constraints, facilitators, perceived health outcomes of recreation and happiness levels. In future studies, qualitative and mixed design studies can be conducted in different research groups to understand the concepts in depth.
Keywords: Happiness, leisure constraints, leisure facilitators, perceived health outcomes of recreation