Hassa'da avcılık geleneği
Hunting tradition in Hassa
Yazar: ÖMER İLYAS DELİBEKİR
Danışman: DOÇ. DR. GÖNÜL REYHANOĞLU
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Avcılık = Hunting ; Hatay-Hassa = Hatay-Hassa

Özet:
HASSA'DA AVCILIK GELENEĞİ
Ömer İlyas DELİBEKİR
Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 2024
Danışman: Doç. Dr. Gönül REYHANOĞLU
 ÖZET
Avcılık, toplayıcılık döneminden sonra insanlığın temel geçim
kaynaklarından olmuştur. Avcılık sayesinde protein ihtiyacını karşılayan insanlık
artık daha uzun mesafeleri kat edebilmiştir. Avcılık günümüz toplumlarında artık
temel ihtiyaçları karşılayan bir meslek olmamakla birlikte, atalardan gelen
alışkanlıkla daha çok bir hobi olarak kendini devam ettirmektedir. Türk kültüründe
köklü bir tarihi geçmişe sahip olan av ve avcılık geleneğinin günümüzde Hatay'ın
ilçelerinden olan Hassa'da halen devam etmesi çalışma konusunun seçiminde etkili
olmuştur.
Çalışmanın yöntemi, sahada gözlem ve görüşme metodu olup bulgular; yazılı
ve sözlü kaynaklardan, saha çalışması sonrası gözlem ve görüşmeler neticesinde elde
edilmiştir. Sahada 45 kaynak kişiye ulaşılmıştır. Edinilen bilgiler işlevsel bakış
açısıyla yaklaşılarak; geçmişteki kültürel yapı, günümüze gelen geleneğin değişim ve
dönüşümü, günümüzdeki kültürel yapı içerisindeki yeri, önemi ve işlevleri tespit
edilmiştir. Çalışma Hatay'ın Hassa ilçesi şeklinde bölgesel, kara avcılığı şeklinde
konu, 2023-2024 yılları arasında bulguların toplanması şeklinde de tarih olarak
sınırlandırılmıştır.
Bu çalışmada bölgenin tarihi, sosyo-kültürel yapısı, yerleşim yerleri hakkında
bilgi verildi. Çalışmada bölge insanının avcılığa bakış açıları ve avcılıktan
beklentileri, hangi tür avlanmanın yapıldığı, bölgenin hangi avlar için elverişli
olduğu, av stratejileri ve av silahlarının üzerinde duruldu. Av etinden yapılan
yemeklerden bahsedildi. Bölgede bulunan av ile ilgili inançlar tespit edildi. Saha
çalışmasıyla halk edebiyatı unsurları gün yüzüne çıkarılmaya çalışıldı. "Bölge için
ii
avcılık ne anlam ifade ediyor?" bağlamında konuyu işlevsel teori, "icra" ve "ustaçırak" hususu performans teori çerçevesinde ele alındı.
Avcılık meselesinin işlevsel teoride Bascom'un ifade ettiği gibi; hoş vakit
geçirme, eğlenme işlevi, baskılardan kurtulma mekanizması ve kültürün gelecek
kuşaklara aktarılmasının gerçekleştiği neticesine ulaşılmıştır. Performans teori
çerçevesinde ise folklorun aktarımı sırasında icranın göz ardı edilmemesi sonucuna
varıldı.
Bu çalışmada hem maddi kültür unsurları hem de geleneğin değişimleri ve
gelişimleri üzerinde durularak bölge halkının yaşayışları, düşünce yapısı ile
gelenekleri açıklanmıştır.
ANAHTAR KELİMELER
 Av, Avcı, Av Hayvanları, Gelenek, Hassa, Kültür,

Abstract:
HUNTING TRADITION IN HASSA
Ömer İlyas DELİBEKİR
Turkish Language and Literature Department, 2024
Adviser: Assist. Prof. Dr. Gönül REYHANOĞLU
 ABSTRACT
Hunting was one of the basic livelihoods of humanity after the gatherer
period. Through hunting, humanity was able to meet its protein needs and travel
longer distances. While hunting is no longer a profession that meets basic needs in
contemporary societies, it continues to exist as a hobby due to the inherited traditions
from ancestors. The fact that the hunting tradition, which has a history in Turkish
culture, still continues in Hassa, one of the districts of Hatay, influenced the choice
of this study topic.
The methodology of the study includes field observation and interview
methods. The findings were obtained from written resources, documents,
observations and interviews conducted during the field study. 45 informants were
reached in the field. The acquired information was approached from a functional
perspective, and the past, the change and the transformation of the tradition to the
present, its place, importance, and functions within the cultural structure today were
determined. The study is geographically limited to Hassa district of Hatay,
thematically limited to land hunting, and as time period limited to the collection of
findings between 2023-2024.
In this study, it's aimed to give information about the history, socio-cultural
structure, and settlements of the region. The study focused on the local people's
perspectives on hunting and their expectations from it, what types of hunting were
practiced, the suitability of the region for various hunts, hunting strategies and
iv
weapons. Dishes made from hunted meat were also discussed. Beliefs related to
hunting in the region were identified. The study inclined to uncover elements of folk
literature through field work. The topic was discussed within the framework of
Functional Theory and Performance Theory, in the context of "what does hunting
mean for the region?".
It was concluded that in the functional theory, hunting fulfills the functions of
enjoyment, entertainment, a means of escaping pressures, and the transmission of
culture to future generations, as expressed by Bascom. Within the framework of
performance theory, it was concluded that the performance should not be overlooked
during the transmission of folklore. This study has focused on both the material
cultural elements and the changes and developments of the tradition, explaining the
lifestyle, thought structure, and traditions of the local people.
 KEYWORDS
 Culture, Game Animals, Hunting, Hunter, Hassa, Tradition