Sağlık çalışanlarının besin ve ilaç etkileşimi hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of healthcare professionals' knowledge levels about food and drug interactions
Yazar: RAHMET NİHAN KARAOĞLAN
Danışman: DOÇ. DR. NURDAN GÜL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Beslenme (İç Hastalıkları) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Amaç: Besinler ilaçların etkinliğini değiştirerek yetersiz etki ya da toksisite gibi istenmeyen tıbbi sonuçlara neden olabilir. Bu çalışmada farklı ünvanlara sahip sağlık çalışanlarının besin ve ilaç etkileşimleri hakkındaki bilgi düzeylerini değerlendirmeyi ve varsa eksik olan konulara dikkat çekmeyi hedefledik.
Yöntem: Çalışmaya İstanbul Tıp Fakültesi sisteminde kayıtlı e-posta adresleri bulunan sağlık çalışanları (eczacı, diyetisyen, hemşire ve doktorlar) dahil edildi. Google form üzerinden oluşturulan ve 21 maddelik besin-ilaç etkileşimi ölçeğini de içeren anket formu yetkililer tarafından kayıtlı e-posta adreslerine iletildi. 
Bulgular: Anket formu 2183 kişiye gönderildi ve 102 kişiden yanıt alındı. Mesleklere göre dağılım doktor %66,7 (n=68), hemşire %25,5 (n=26) ve diyetisyen %7,8 (n=8) şeklinde idi. Katılımcıların %75,5'i iyi ve üstü derecede besin-ilaç etkileşimi bilgi düzeyine sahipti. Sorulara verilen isabetli yanıt puan ortalaması 12,94'tü. Meslek grupları arasında doktorların bilgi düzeyi hemşirelerle karşılaştırıldığında anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,01). Meslekte çalışma süresi ve bilgi düzeyi arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p=0,728). Açlık-tokluk durumunun ilaç biyoyararlanımına olan etkisi farkındalığın en yüksek olduğu konu iken propranolol ve besin etkileşimi en az bilinen konu olarak dikkat çekti. Beslenme eğitimi alan ve almayanlar arasında besin-ilaç etkileşimi bilgi düzeyi açısından anlamlı fark bulunmadı (p=0,664).
Sonuç: Sağlık çalışanlarının besin-ilaç etkileşimi bilgi düzeyi meslek gruplarına göre farklılık göstermektedir. Sağlık çalışanlarına mezuniyet öncesi eğitimler kapsamında ya da hizmet içi eğitimler düzenlenerek besin-ilaç etkileşimi hakkında güncel bilgilerin iletilmesi ideal sağlık hizmeti sunumunu sağlamak açısından önemlidir.
Anahtar Kelimeler: sağlık çalışanları, besin, ilaç, etkileşim, biyoyararlanım

Abstract:
Objective: Foods can alter the effectiveness of drugs, causing undesirable medical consequences. In this study, we aimed to evaluate the level of knowledge of healthcare professionals about food-drug interactions and to draw attention to the missing issues.
Method: Healthcare professionals (pharmacists, dieticians, nurses and doctors) with e-mail addresses registered in the Istanbul Faculty of Medicine system were included in the study. The questionnaire, created via Google Forms, including the 21-item food-drug interaction scale, was sent to the registered e-mail addresses. 
Results: The questionnaire was sent to 2183 people. Of the 102 participants who responded 66.7% (n=68) were doctors, 25.5% (n=26) nurses, 7.8% (n=8) dietitians. 75.5% of the participants had good or better level of knowledge. The average score of accurate answers was 12.94. Among healthcare professionals, the knowledge level of doctors was found to be significantly higher compared to nurses (p<0.01). There was no significant relationship between work experience and the level of knowledge (p=0.728). While the effect of hunger-satiety status on drug bioavailability was the subject with the highest awareness, propranolol and food interaction drew attention as the least known issue. No significant difference was found between those who received nutrition education and those who did not in terms of knowledge of food-drug interaction (p=0.664).
Conclusion: The level of knowledge of healthcare professionals about food-drug interactions varies according to their occupations. It is important to provide up-to-date information about food-drug interactions to healthcare professionals within the scope of undergraduate education or in-service training to ensure ideal healthcare service.
Key Words: healthcare professionals, food, drug, interaction, bioavailability