Taşlıcalı Yahyâ Bey Divanı (inceleme-tenkitli metin-nesre çeviri-sözlük)
The divan of taşlicali Yahya Bey (study-criticized text-translation to prose-dictionary)
Yazar: ESRA BOZYİĞİT
Danışman: PROF. DR. ÖMER ZÜLFE
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Nesir = Prose ; Sözlük = Dictionary ; Taşlıcalı Yahya Bey = Taşlıcalı Yahya Bey ; Şiir = Poem

Özet:
15. yüzyılın son çeyreğinde doğduğu tahmin edilen Ṭaşlıcalı Yahyā Bey; yüksek perdeden söylediği coşkun şiirleri, cenk meydanlarında gösterdiği yiğitliği ve kimseye minnet etmeyen pervasız tavırlarıyla yaşadığı asrın en önemli şahsiyetlerinden biridir. Şairin Dīvān'ının yanında bir de Ḫamse'si bulunmaktadır.
Dīvān, 1977'de Mehmet Çavuşoğlu tarafından yayımlanmıştır. Söz konusu eserde, altısı temel nüshalar olmak üzere toplam on üç nüsha değerlendirmeye alınmıştır. Günümüzde ise Dīvān'ın yeni nüshalarının bulunması, bu özenli çalışmanın gözden geçirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu nedenle "Taşlıcalı Yahyâ Bey Divanı (İnceleme - Tenkitli Metin - Nesre Çeviri - Sözlük)" isimli çalışmamızda, öncelikle Dīvān'ın tenkitli metninin çeviri yazı alfabesiyle ortaya konulması hedeflenmiş; metnin anlaşılmasını kolaylaştırmak amacıyla da Dīvān'ın nesre çevirisi yapılmış ve seçme sözlüğü hazırlanmıştır.
Çalışma; İnceleme, Tenkitli Metin - Nesre Çeviri ve Sözlük olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. İnceleme bölümünde Yahyā Bey'in hayatı, edebî kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verilirken Dīvān metni şekil ve muhteva yönünden incelenmiştir.
İkinci bölüm, Dīvān'ın tenkitli metnine ve nesre çevirisine ayrılmıştır. Son bölümde ise seçme sözlük yer almaktadır. Şairin hayal dünyasına yaklaşabilmek gayesiyle ifadelerin metin içinde taşıdıkları mecazî anlamlar, Sözlük bölümünde ilgili maddelerin sonuna eklenmiştir.

Abstract:
Ṭaşlıcalı Yahyā Bey, who is estimated to have been born in the last quarter of the 15th century, is one of the most significant figures of the century he lived in, with his high-pitched poems, his bravery in battlefields, and his reckless attitude that did not show gratitude to anyone. Besides his Dīvān, the poet also has a collection of five mathnawi.
Dīvān was published in 1977 by Mehmet Çavuşoğlu. In the aforementioned work, a total of thirteen copies, six of which are basic copies, have been evaluated. Nowadays, however, the discovery of new copies of Dīvān makes it necessary to review this elaborative work. Hence, in our study titled "The Divan of Taşlıcalı Yahya Bey (Study - Criticized Text - Translation to Prose - Dictionary)", firstly it was aimed to present the critical text of the Dīvān with transliteration alphabet, and in order to facilitate the comprehending of the text, the Dīvān was translated into prose and a selection dictionary was prepared.
The study consists of three main sections; Study, Criticized Text - Translation to Prose and Dictionary. In the Study section, while giving information about Yahyā Bey's life, literary personality and works, the Dīvān text was analyzed in terms of form and content.
The second section is comprised of the criticized text and translation to prose of the Dīvān. In the last section, there is a selection dictionary. The metaphorical meanings of the expressions in the text, have been added to the end of the relevant articles in the Dictionary section in order to approach the poet's imagination.