Bilişsel stil ve uzamsal-uzamsal olmayan dikkat üzerindeki etkisi
Cognitive style and affects on spatial-nonspatial attention
Yazar: MEHMET UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. ASLI ASLAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel stil = Cognitive style ; Bütüncül düşünme = Holistic thinking ; Dikkat = Attention ; Görsel dikkat = Visual attention ; Uzamsal dikkat = Spatial attention ; Uzamsal olmayan dikkat = Non-spatial attention

Özet:
Çalışma kapsamında, kişilerin bilgileri organize etmek ve zihinde temsil etmekte kullandıkları alışılagelmiş tercihleri ifade eden Bilişsel Stil ile görsel sahnenin bir alanına ya da nesnelerin özelliklerine odaklanmayı ifade eden Uzamsal-Uzamsal Olmayan Dikkat arasındaki ilişki incelenmiştir. İki boyutta ölçülen Bilişsel Stilin sadece Analitik-Holistik boyutu çalışma kapsamında araştırılmıştır. Ayrıca cinsiyet, yaş gibi değişkenlerin de bilişsel stil ve dikkat görevleri ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışmanın ilk kısmı, Kayseri Nuh Naci Yazgan Üniversitesi öğrencileri içerisinden 38'i erkek, 142'si kadın olmak üzere toplamda 180 kişi ile yürütülmüştür. İkinci kısmı ise aynı örneklem içinden Analitik ve Holistik olarak ayrılan 60 kişi ile yürütülmüştür. Katılımcılara, Bilişsel Stil Analiz Testi, Uzamsal-Uzamsal Olmayan Dikkat Testi ve kişisel bilgi formu verilmiştir. Bilişsel Stil Analiz Testine göre katılımcıların 30'u holistik, 30'u analitik olarak etiketlenmiştir. Uzamsal ve Uzamsal Olmayan Dikkat Testindeki performanslarda bilişsel stillere göre bir fark olup olmadığı incelenmiştir. Verilerin analizi için Tekrar Ölçümlü Varyans Analizi, Korelasyon Analizi ve Bağımsız Örneklemli t-Testi analizleri kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda bilişsel stili analitik eğilimli olan kişilerin, holistik eğilimli kişilere oranla uzamsal dikkat görevlerinde daha fazla hata yaptığı bulunmuştur. Ayrıca erkeklerin analitik bilişsel stile, kadınların ise holistik bilişsel stile eğilimli oldukları ve erkeklerin uzamsal dikkat görevlerinde daha fazla hata yaptığı da saptanmıştır. Yazında hiç birlikte çalışılmamış iki kavram arasındaki ilişkiyi çalışmak ve ilgili kavramlarla ilgili yeni literatürlerin oluşmasına ön ayak olacaktır. Ayrıca kişilerin hangi dikkat görevlerinde daha başarılı olacağını bilmek, etkili öğrenim planlamalarının oluşturulmasını kolaylaştıracaktır.

Abstract:
In this study, the relationship between Cognitive Style, which expresses the usual preferences that individuals use to organize and represent information in mind, and Spatial-Non-Spatial Attention, which expresses a tendency to focus on a field of the visual scene or the properties of objects, were examined. Cognitive Style has two dimensions. Only the Analytic-Holistic dimension of the Cognitive Style was investigated in the study. In addition, effect of gender, age and department on cognitive style and attention task performances examined too. First part of the study was carried out with a total of 180 students (38 male and 142 female) among the students of Kayseri Nuh Naci Yazgan University. The second part of the study was carried out with 60 student in the same example who selected as analytical and holistic. Cognitive Style Analysis Test, Spatial-Non-Spatial Attention Test and personal information form were given to the participants. According to Cognitive Style Analysis Test, 30 of the participants were labeled as holistic and 30 analytically. Spatial and Non-Spatial Attention Tests were examined for differences in cognitive styles. Repeated Measure ANOVA, Correlation analysis and independent samples t-test were used for data analysis. It was found that people whose cognitive style had analytical tendency made more errors in spatial attention tasks than those with holistic tendency. In addition, it was found that men tend to analytical cognitive style and women tend to holistic cognitive style and men make more errors in spatial attention tasks. Studying the relationship between the two concepts that have never been studied before will lead to the formation of new literature on the related concepts. In addition, identifying which attention tasks is more suitable for individuals with differing Cognitive Styles may facilitate to plan a more effective learning enviorement.