Milletlerarası Özel Hukukta vasiyetname
Testament in Private International Law
Yazar: MELEK ATALIK
Danışman: DOÇ. DR. TALAT KAYA
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Milletlerarası Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Vasiyetname, mirasbırakanın ölümüne bağlı arzularını içeren, karşı tarafa varması gerekmeyen, tek taraflı bir hukuki işlemdir. Mirasbırakanın ölümü ile hüküm ve sonuç doğuracak olmasından dolayı vasiyetnameler, yabancı ülke hukuklarında olduğu gibi Türk maddi hukukunda da ayrıntılı düzenlemelere ve sıkı şekil şartlarına tabi kılınmıştır. Hem yabancı ülke vatandaşlarının Türkiye ile hem de Türk vatandaşlarının yabancı ülkelerle irtibatlarının artması neticesinde vasiyetnamelere ilişkin meselelerde yabancılık unsuruna sıklıkla rastlanmaktadır. Yabancı unsurlu vasiyetnamelerin bir uyuşmazlık kapsamında Türk mahkemelerinin önüne gelmesi durumunda, uyuşmazlığın hangi ülke hukukuna göre çözümleneceği bir kanunlar ihtilafı sorunudur. Buna ilişkin Türk milletlerarası özel hukuk alanında yeterince ayrıntılı bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu eksiklik kısmen Türkiye'nin tarafı olduğu milletlerarası ikili veya çoklu anlaşmalarla doldurulmuştur. Uyuşmazlık dışında yabancı unsurlu vasiyetnamelerin yerine getirilmesi amacıyla da Türk mahkemelerine başvurulmaktadır. Özellikle yabancı ülkede düzenlenen ve yabancı ülke mahkemesi tarafından karara bağlanan vasiyetnamelerin yerine getirilmesi talebiyle Türk mahkemelerine başvurulması halinde nasıl bir yol izlenmesi gerektiği konusunda açık bir düzenlemenin bulunmaması doktrinde tartışma yaratmıştır. Yabancı unsurlu vasiyetnamelere ilişkin Türk mahkemelerine başvurulması durumunda uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi ise öncelikle başvurulan Türk mahkemesinin milletlerarası yetkisinin bulunup bulunmadığının tespitine bağlıdır.
Tezimizde öncelikle vasiyetnamenin Türk maddi hukukundaki yeri ve buna ilişkin düzenlemeler ele alındıktan sonra yabancı unsurlu vasiyetnameler Türk milletlerarası özel hukuk açısından incelenmiştir. Bu kapsamda; yabancı unsurlu vasiyetnamelere uygulanacak hukuk, bu vasiyetnamelerin Türk mahkemeleri tarafından yerine getirilmesi ve Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi ilgili mevzuat, doktrin görüşleri ve Yargıtay kararları ışığında açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
A testament is a unilateral legal transaction that does not have to reach the other party and contains the testator's death-related wishes. Due to the fact that testaments will result in judgment and consequences with the death of the testator, they are subject to detailed regulations and strict formal requirements in Turkish substantive law as well as in foreign country laws. As a result of the increase in the contacts of both foreign citizens with Turkey and Turkish citizens with foreign countries, the element of foreignness is frequently encountered in matters related to testaments. In the event that wills with foreign elements come before the Turkish courts within the scope of a dispute, it is a conflict of laws problem which country's law will resolve the dispute. On this subject there is no sufficiently detailed regulation in the field of Turkish private international law. This deficiency has been tried to be partially overcome by international bilateral or multiple agreements to which Turkey is a party. Apart from disputes, Turkish courts are also applied for the execution of wills with foreign elements. In particular, the lack of a clear regulation on how to proceed in the case of applying to Turkish courts for the fulfillment of testaments regulated in a foreign country and decided by a foreign court has created a controversy in the doctrine. If an application has been made to Turkish courts regarding testaments with foreign elements, the resolution of the dispute primarily depends on the determination of whether the Turkish court applied has international jurisdiction.
In our thesis, first of all, the place of testament in Turkish substantive law and the regulations related to it are discussed, then testaments with foreign elements are examined in terms of Turkish international private law. In this context, the law applicable to wills with foreign elements, the fulfillment of these testaments by Turkish courts and the international jurisdiction of Turkish courts are discussed in the light of relevant legislation, doctrinal views and Supreme Court decisions.