Siyah alaca sığırlarda erken laktasyon dönemindeki süt bileşenlerinin belirlenmesi
Determination of milk component in early lactation period in holstein-friesian cattle
Yazar: BURAK TATLISU
Danışman: PROF. DR. UĞUR ZÜLKADİR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Zooloji = Zoology
Dizin: Laktasyon = Lactation ; Süt komponentleri = Milk components ; Süt sağımı = Milking ; Sığırlar = Cattles

Özet:
Bu araştırma, Konya ili Sarayönü ilçesinde bulunan özel bir sığırcılık işletmesinde yetiştirilen süt sığırlarının erken laktasyon döneminde süt komponentlerindeki değişimler ve süt komponentlerini etkileyen faktörlerin araştırılması amacıyla yapılmıştır. Laktasyonun yirminci, kırkıncı ve altmışıncı günlerinde üç dönem süt numunesi alınmış ve süt komponentleri belirlenmiştir. Süt komponentleri olarak elektrik iletkenliği, laktoz, pH, protein, somatik hücre sayısı, kuru madde, yağsız kuru madde ve yağ değerleri incelenmiştir. Bu değerler sırasıyla 5.534 ± 0.02 mS/cm, % 4.985 ± 0.03, 6.601 ± 0.01, % 2.957 ± 0.02, 297.273 ± 56.84 adet/ml, % 11.585 ± 0.02, % 8.501 ± 0.03 ve % 3.033 ± 0.02 olarak tespit edilmiştir
Sütün bileşimine etkisi incelenen faktörlerden doğum ayının etkisi elektrik iletkenliği, pH ve somatik hücre sayısı değerlerine P<0.05 seviyesinde, laktoz değerine ise P<0.01 seviyesinde önemli bulunmuştur. Laktasyon sırası ve kontrol grubunun etkisi hiçbir özellikte önemli bulunmamıştır. 
Araştırmada elektrik iletkenlik değerinin protein, yağ ve kuru madde ile; laktozun protein, yağ,  kuru madde ve elektrik iletkenliği ile; pH'ın protein, yağ ve kuru madde ile; proteinin yağ, laktoz, kuru madde ve elektrik iletkenliği ile; somatik hücre sayısının elektrik iletkenliği ile; kuru maddenin yağ, protein, laktoz ve elektrik iletkenliği ile; yağsız kuru maddenin protein, laktoz ve elektrik iletkenliği ile; yağın protein, laktoz, kuru madde ve elektrik iletkenliği ile olan linear regresyonları P<0.01 seviyesinde; proteinin somatik hücre sayısı ile olan regresyonu ise P<0.05 seviyesinde önemli bulunmuştur.
Araştırmaya konu olan işletmelerde süt komponentlerinden bir kısmının beklenen veya bildirilen literatür değerlerinden düşük çıktığı, bazılarının ise normal değerler içerisinde seyrettiği görülmüştür. Bu nedenle bu işletmelerde rasyonların düşük çıkan değerler bakımından yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Pik döneme kadar süt komponentlerinde çok fazla bir değişim olmadığı da görülmüştür. Bu çalışmanın, laktasyonun daha ileriki dönemlerini kapsayacak şekilde yapılmasının farklılıkların ortaya konması açısından önemli olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research was carried out to investigate the changes in milk components and the factors affecting milk components in early lactation periods in dairy cattle raised in some private cattle farms in Sarayönü district of Konya province. Three periods of milk samples were taken on the twentieth, fortieth and sixtieth days of lactation and milk components were determined. As milk components, electrical conductivity, lactose, pH, protein, somatic cell count, dry matter, non-fat dry matter and fat values were investigated. These values were determined as 5.534 ± 0.02 mS/cm, 4.985 ± 0.03, 6.601 ± 0.01, % 2.957 ± 0.02, 297.273 ± 56.84 units/ml, 11.585 ± 0.02, 8.501 ± 0.03 and 3.033 ± 0.02 %, respectively.
Among the factors whose effects on milk composition were examined, the effect of month of birth was found to be significant on electrical conductivity, pH and somatic cell count values at P<0.05 level, and on lactose value at P<0.01 level. The effect of lactation order and control group was not significant for any feature.
In the research, the electrical conductivity value with protein, oil and dry matter; with fat, protein, dry matter and electrical conductivity of lactose; pH with protein, oil and dry matter; with fat, lactose, dry matter and electrical conductivity of protein; by the electrical conductivity of the somatic cell number; with fat, protein, lactose and electrical conductivity of dry matter; with protein, lactose and electrical conductivity of non-fat dry matter; linear regressions of oil with protein, lactose, dry matter and electrical conductivity at P<0.01; the regression of the protein with the number of somatic cells was significant at the P<0.05 level.
It has been observed that some of the milk components in the enterprises that are the subject of the research are lower than the expected or reported literature values, and some of them are within normal values. For this reason, it is necessary to rearrange the rations in these enterprises in terms of low values. It was also observed that there was not much change in milk components until the peak period. It is thought that conducting this study in a way to cover the later periods of lactation will be important in terms of revealing the differences.