Hastanemiz çocuk nefroloji kliniğinde izlenen kronik böbrek hastalıklı çocuklarda etiyolojinin değerlendirilmesi
Evaluation of aetiologies of chronic kidney disease in children followed-up in our pediatric nephrology department
Yazar: CANER ALPARSLAN
Danışman: PROF. DR. ÖNDER YAVAŞCAN
Sağlık Bakanlığı / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nefroloji = Nephrology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Çocuklarda kronik böbrek hastalığı (KBH) çocuklarda dünya genelinde önemli
bir sorundur. Özellikle hastalığın epidemiyolojik özellikleri hakkında veriler
yetersizdir. Biz bu çalışmada, kliniğimizde izlediğimiz KBH tanılı çocuk hastaların
farklı zaman periyotlarında etiyoloji, klinik ve laboratuvar sonuçlarını saptamayı
amaçladık.
Materyal ve Metod: Çalışma geriye dönük olarak Ocak 1995' ten Aralık 2011
tarihleri arasında kliniğimize başvuru anında glomerüler filtrasyon hızı (GFH) ≤ 60
ml/dk/1.73 m2 olan hastaların tıbbi kayıtları taranarak gerçekleştirildi. Hastalar ve
hastaların tıbbi özellikleri 3 gözlem periyoduna bölünerek incelendi. Bu zaman
dilimleri: 1. periyot Ocak 1995 – Aralık 2000; 2. periyot Ocak 2001 – Aralık 2005; 3.
periyot Ocak 2006 – Aralık 2011 olarak belirlendi. Çalışma için hastanemiz etik
kurulundan onam alındı. İstatistiksel analizler SPSS 20.0 programı aracılığı ile
yapılarak ki-kare ve t-test ile istatistiksel anlamlılık değerlendirilirdi. Periyotlar
arasında ki anlamlılık değerlendirmeleri için Wilcoxon-Mann-Whitney testi, Kruskal-
Wallis testi kullanıldı. Sağ kalım için Kaplan-Meir grafikleri kullanıldı. P<0.05
anlamlı kabul edildi.
Sonuçlar: Geriye dönük olarak çalışamaya 242 hasta dahil edildi (107 kız/135 erkek;
ortalama yaş 8.56±4.74). Kronik böbrek hastalığının en sık görülen nedeni
vezikoüreteral reflü (VUR) olarak saptandı (41 hasta, %16.9). Kronik böbrek
hastalığının erken evre tanınma sıklığının yıllar içerisinde arttığı görüldü. Erken evre
tanı konulup konservatif olarak diyaliz öncesi tedavi programında izlenen hasta
sayısının belirgin olarak 3. periyotta (61/89 hasta, %68.5) fazla olduğu (p<0.05), 1.
periyotta (12/51 hasta, %23.5) ve 2. periyotta (55/102 hasta, %53.9) ise şeklinde
olduğu görüldü. 3. periyottaki hasta grubunda GFH (32.7±17.6 ml/dk/1.73m2)ve
hemoglobin (10±2 g/dl) değerlerinin 1. (15.4±11.9 ml/dk/1.73m2, 8.25±0.98 g/dl) ve
2. (27.9±16.9 ml/dk/1.73m2, 9.98±2.1 g/dl) periyottaki hastalara göre istatistiksel
olarak daha iyi olduğu saptandı (p<0.05). Başvuruda acil diyaliz tedavisi gerektiren
hasta sayısı ve tanı konulduğu periyotta ölüm sıklığı 1. periyotta (%76.5, %35.3) en
yüksek iken bu sıklığın 2. periyotta (%46.1, %8.8) düştüğü, en az olarak da 3.
periyotta (%27, %2.2) olduğu saptandı (p<0.05).
iv
Sonuç: Sonuçlara göre, ülkemizin batı bölgesinde çocuklarda KBH farkındalığı,
hastalara daha erken dönemde tanı konulması ve erken dönemde çocuk nefroloji sevki
artmış görülmektedir. Ayrıca, VUR ve üriner sistem enfeksiyonu sıklığı yıllar
içerisinde azalma göstermiştir. Bu durum, erken tedavi ile acil diyaliz ve ölümün de
dahil olduğu KBH komplikasyonlarının azalmasına neden olacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Objectives: Chronic kidney disease (CKD) is an important problem in children
worldwide, especially in terms of lack of information about its epidemiological data.
In this study, we wanted to determine the etiology, clinical and laboratory patterns of
pediatric CKD in different periods in our center.
Methods: The medical data of pediatric patients who had estimated glomerular
filtration rates (GFRs) of ≤60 ml/min/1.73 m2 treated in our hospital from January
1995 to December 2011 were retrospectively collected. Patients and their medical
records were evaluated in three separate observational periods; period 1: January 1995
to November 2000, period 2: January 2001 to December 2005, period 3: January 2006
to December 2011. We received an approval from our Institutional Review Board for
data collection. Statistical analysis was made using chi-square and t-tests as well as
Pearson correlation analysis in SPSS 20.0 software.
Results: We retrospectively analyzed the data of 242 patients (107 females/135
males; mean age 8.56±4.74years). The leading cause of CKD was vesicoureteral
reflux (VUR) (41 patients, 16.9%). Recognizing the CKD children in early stages
raised over time. The number of children diagnosed and treated by conservatively in
predialysis program significantly increased in period 3 (61 out of 89 patients, 68.5%)
(p<0.05); period 1 (12/51, 33.5%), period 2 (55/102, 53.9%). The GFR and
hemoglobin levels were found to be greater in period 3 than in periods 1 and 2
(p<0.05). The rate of patients who required urgent dialysis and the incidence of death
were greater in period 1(76.5% and 35.3%) than in period 2 (46.1% and 8.8%) and
period 3 (27% and 2.2%), respectively (p<0.05).
vi
Conclusion: Based on our results, the awareness of CKD in children and early
diagnosis as well as referral have increased over time in our region of our country.
Also, the predominance of VUR, urological abnormalities and UTI decreased over
time. Hence, appropriate treatment due to early referral will lead to decrease the need
for urgent dialysis and CKD-related complications including death in children in our
country.