Böbrek nakli yapılan hastalarda ateroskleroz: İnsülin direnci ve serum fetuin-A ile ilişkisi
Atherosclerozis in renal transplant patients: Relationship with insulin resistance and serum fetuin-A
Yazar: ARZU AKGÜL
Danışman: PROF. SİREN SEZER
Sağlık Bakanlığı / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Böbrek nakli yapılan hastalarda kardiyovasküler hastalık (KVH) en önemli mortalite nedenidir. Klasik KVH risk faktörlerinin yanı sıra, insülin direnci ve vasküler kalsifikasyon inhibitörü fetuin-A da bu gurup hastalarda ateroskleroz patogenezini etkileyebilir. Çalışmamızda böbrek nakli yapılan hastalarda ateroskleroz risk faktörlerini ve aterosklerozun insülin direnci ve fetuin-A ile ilişkisini araştırdık.
Çalışmaya 103 böbrek nakli yapılan hasta (69 erkek, ortalama yaş 35,14 ± 9,51 yıl; ortalama böbrek nakli süresi 54,99 ± 39,51 ay), 70 sağlıklı kontrol grubu alındı. 18 yaşından büyük, böbrek nakil süresi en az 6 ay olan, diabetes mellitus, akut veya kronik enfeksiyonu, akut hepatiti, malignitesi olmayan hastalar çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubu ve hasta grubunun nakil öncesi ve sonrasına ait demografik, klinik ve laboratuar verileri kaydedildi. Çalışmaya katılan kişilerin hepsine aynı radyolog tarafından, hasta ve kontrol grubunun klinik ve laboratuar bulgularından habersiz, karotis-intima media kalınlığı (K-İMK) ölçümü yapıldı. 
Hasta ve kontrol grubunun klinik ve laboratuar verileri karşılaştırılmasında; alıcılarda kontrol grubuna göre vücut kitle indeksi, sistolik ve diyastolik kan basınçları, ortalama arteriyel kan basıncı değerleri, serum kreatinin, kolesterol, trigliserid, yüksek dansiteli lipoprotein, paratiroid hormon, kalsiyum ve C-reaktif protein (CRP) düzeyleri, HOMA insülin direnci değerleri ve K-İMKdeğerleri daha yüksek, kreatinin klerensi ile serum fetuin-A düzeyi daha düşüktü. Hastalar serum fetuin-A düzeyine göre üç grupta incelendiğinde; fetuin-A düzeyi en düşük grupta yaş (p=0,005), hepatit B veya C hastalığı oranı (p=0,005), serum CRP (p=0,001) ve K-İMK'nın (p<0,001) daha yüksek, albümin değerinin (p=0,02) daha düşük olduğu tespit edildi. K-İMK'nı etkileyen aterosklerotik risk faktörleri lineer regresyon analizi ile değerlendirildiğinde; univariyent analizde erkek cinsiyet (ß=0,243; p=0,013), yaş (ß=0,483; p=0,001), nakil süresi (ß=0,203; p=0,04), serum fetuin-A düzeyi (ß=-0,388; p <0,001), HOMA değeri (ß=0,258; p=0,009) ve serum CRP düzeyi (ß=0,214; p=0,03) istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Multivariyent lineer regresyon analizinde ise yaş (ß=0,436; p <0,001) ve fetuin-A (ß=-0,229; p=0.04)   bağımsız risk faktörleri olarak bulundu. Çalışmamızda klasik KVH risk faktörlerinin dışında insülin direnci ve düşük serum fetuin-A düzeyinin de böbrek nakli yapılan hastalarda erken ateroskleroz gelişimiyle ilişkili olduğu bulundu. Farklı popülasyonlarda fetuin-A'nın yüksekliği de düşüklüğü de ateroskleroz risk faktörü olarak bulunmasından dolayı, böbrek nakli yapılan hastalarda serum fetuin-A düzeyinin seyrini gösteren prospektif uzun süreçli çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Cardiovascular disease (CVD) is the most important mortality reason in renal transplant patients. Apart from classical CVD risk factors, insulin resistance and fetuin-A, an inhibitor of vascular calcification, may affect the pathogenesis of atherosclerosis in these patients. In our study, we examined risk factors for atherosclerosis and the associations between insulin resistance and fetuin-A and atherosclerosis in renal transplant patients.
In this study, 103 renal transplant patients (69 male, mean of age 35.14 ± 9.51 year, duration of renal transplantation 54.99 ± 39.51 month ) and 70 healthy control group were included. Patients with age of 18 years or older, transplantation follow-up for at least 6 months and patients without diabetes mellitus, acute or chronic infection, acute hepatitis and malignancy were accepted as inclusion criteria to study. Pre- and post transplant demographic features, clinic and laboratory data were recorded in patients and control group. Carotis-intima media thickness (C-IMT) measures of all subjects were calculated by the same experienced physician, who was unaware of the patient's history or laboratory findings.
When the patients and control groups are compared according to clinic and laboratory findings, the parameters of body mass index, systolic and diastolic blood pressures, mean arterial blood pressure values, serum creatinine, cholesterol, triglyceride, high density lipoprotein, parathyroid hormone, calcium and  C-reactive protein (CRP) values, HOMA insulin resistance values and C-IMT values were higher and creatitine clearance and serum fetuin-A levels were lower in patients group than control group. When the patients were analyzed according to serum fetuin-A levels; age (p=0.005), hepatit B or C disease rate (p=0.005), serum CRP (p=0.001) and C-IMT (p<0.001) levels were increased and serum albumin (p=0.02) level was decreased in the group with minimal serum fetuin-A. When the atherosclerotic risk factors those effecting C-IMT with linear regression analysis; in univarient analysis, male gender (ß=0.243; p=0.013), age (ß=0.483; p=0,001), duration of transplantation (ß=0.203; p=0.04), serum fetuin-A level (ß=-0.388; p <0.001), HOMA value (ß=0.258; p=0.009), and serum CRP (ß=0.214; p=0.03) level were found significant statistically. In multivariant linear regression analysis, age (ß=0.436; p <0.001) and fetuin-A (ß=-0,229; p=0.04) were found as independent risk factors. 
In this study, apart from conventional risk factors of CVD, insulin resistance and low serum fetuin-A levels were also associated with early onset of atherosclerosis in renal transplant patients. While the increasing and decreasing of fetuin-A were found as risk factors for atherosclerosis in different population, long term prospective studies are needed to evaluate the progression of serum fetuin-A in renal transplant patients.