Sağlık çalışanlarında D vitamini düzeyi: D vitamini ile endotel fonksiyonu arasındaki ilişki
Vitamin D levels in healthcare providers: The relationship between vitamin D levels and endothelial function
Yazar: ÖZLEM ASMAZ HALİLOĞLU
Danışman: PROF. DR. DİLEK YAVUZ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Endotelyum = Endothelium ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Sağlık personeli = Health personnel ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Amaç: D vitamini eksikliği tüm dünyada oldukça yaygın görülmekte ve sıklığı da giderek artmaktadır. Sağlık çalışanları kapalı mekanlarda uzun saatler çalışmaya mecbur kaldıkları ve güneş ışığının yararlı etkilerinden yeterince faydalanamadıkları için D vitamini eksikliği için yüksek riskli gruptadırlar. Bu çalışmanın amacı; sağlık çalışanlarında kış ve yaz mevsimlerinde D vitamini düzeylerini tespit etmek ve D vitamini düzeyinin, kardiyovasküler erken risk faktörleri olan endotel fonksiyonu ve karotis intima media kalınlığı ile ilişkisini araştırmaktır.Yöntem: Marmara Üniversitesi Hastanesi çalışanlarından ( hekim-hemşire-yardımcı sağlık personeli ) 190 kişi ( K/E: 123/67, yaş ortalaması: 34,7 ± 7,68) çalışmaya dahil edildi. Birbirini takip eden kış sonu (Mart-Nisan 2009-2010) ve yaz sonu (Eylül-Ekim 2009-2010) dönemlerinde 2 kez boy, kilo, bel çevresi, vücut kitle indeksi, sistolik ve diyastolik kan basınçları ölçüldü, güneşle temas, kalsiyum alımı ve duygudurumları ile ilgili anketler dolduruldu, serum 25(OH)D düzeyleri (HPLC yöntemiyle), serum kalsiyum, fosfor ve PTH düzeyleri ölçüldü. 64'ünün, yine kış ve yaz sonu olmak üzere toplam 2 kez, USG ile ön koldan akıma bağlı dilatasyon yöntemi ile endotel fonksiyonu ve karotis intima media kalınlığı ölçümleri de yapıldı.Sonuçlar: Tüm çalışma grubunun yaz sonunda %48,85'inde, kış sonunda ise %71,5'inde ?D vitamini eksikliği? olduğu saptandı. D vitamini düzeyi mevsimsel olarak değerlendirildiğinde düzeyler yaz sonunda kış sonu değerlere göre daha yüksek bulundu (p=0.0002). Tüm grubun yaz sonu akıma bağlı dilatasyon yöntemiyle ölçülen endotel fonksiyonu (%FMD) kış sonuna gore daha yüksek bulunurken (p=0.008), CIMT değerleri arasında sadece hekim grubunda anlamlı istatistiksel fark saptandı (p=0.01). Serum 25(OH)D düzeyi ile %FMD arasında pozitif korelasyon (r=0.1797, p=0.0441), 25(OH)D düzeyi ile PTH arasında negatif korelasyon(r=-0.2459, p<0.0001), %FMD ile PTH düzeyi arasında da negatif korelasyon(r=-0.1757, p=0.0473) izlendi.Sağlık çalışanlarının ancak yaklaşık %4'ü normal D vitamini düzeylerine sahiptir. Sağlık çalışanları D vitamini eksikliği risk grubu içine alınmalıdır. Sağlık çalışanlarında serum 25(OH)D düzeylerinin ölçümü rutin hale gelmeli ve uygun şekilde replase edilmelidir.

Abstract:
Aim: Vitamin D deficiency is common all over the world and the frequency is gradually increasing. Healthcare providers are at the high risk group of Vitamin D deficiency because they have to work long hours indoors and they cannot get enough benefit from the beneficial effects of sunlight. The aim of this study is to determine the vitamin D levels of the healthcare providers in summer and winter times and to search the relationships of Vitamin D with endothelial function and carotid intima media thickness which are the early risk factors of cardiovascular health.Method: 190 healthy volunteer healthcare providers of Marmara University Hospital ( Doctor ? nurse ? assistant medical staff; F/M: 123/67, age: 34,7 ± 7,68) were assessed. Height, weight, waist circumference, body mass index, systolic and diastolic blood pressures were taken, questionnares about sun exposure, calcium intake and moods were filled, and serum 25(OH)D (with the HPLC method), calcium, phosphorus and PTH levels were measured twice at the end of winter (March-April 2010) and summer (September-October 2009-2010) of consequent years. Also endothelial function (with the method of flow mediated dilatation; FMD%) and carotid intima media thickness (CIMT) were assessed by ultrasonography of 64 volunteers twice at the end of winter and summer.Results & Conclusions: 48,85% of the whole study group were Vitamin D deficient at the end of summer and this ratio is 71,5% at the end of winter. In the spect of seasonal variation, the summer levels were higher than the winter levels (p=0.0002). FMD% of the whole group at summer were higher than at winter (p=0.008). CIMT levels were statistically significant only in the doctor subgroup (p=0.01). There was a positive correlation between serum 25(OH)D levels and FMD% (r=0.1797, p=0.0441), a negative correlation between serum 25(OH)D levels and serum PTH (r=-0.2459, p<0.0001), and a negative correlation between FMD% and serum PTH levels (r=-0.1757, p=0.0473).Only 4% of healthcare providers have normal Vitamin D levels. Healthcare providers must be included in the vitamin D deficiency risk group. Serum 25(OH)D levels of healthcare providers must be measured routinely and replased appropriately as needed.