Çocuk yoğun bakım ünitesi tasarım rehberi ve tasarım destek modeli
Pediatric intensive care unit design guide and design assistance model
Yazar: ASLI PINAR BİKET
Danışman: PROF. DR. SEDA TÖNÜK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Tasarım = Design ; Tasarım ilkeleri = Design principles ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Mimari Tasarım Doktora Programı kapsamında hazırlanacak doktora tezinde; geniş bir yaş yelpazesinin (1ay-18 yaş), dolayısıyla da çeşitli antropometrik boyutların geçerli olduğu ?Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi? tasarımını etkileyen kriterlerin ortaya konulması ve hastane tasarımlarında kullanılabilecek bir tasarım rehberi oluşturulması amaçlanmaktadır. Sağlık yapılarının, kullanıcılara (öncelikli olarak hastalara) kaliteli hizmet verebilmeleri için, genel vaziyet planından en küçük ünitenin yerleşim planına kadar, doğru ilişkilendirilmiş ve ihtiyaçlar doğrultusunda doğru tasarlanmış olması gerekmektedir.Mimari tasarımın her alanında olduğu gibi, özel bir kullanıcıya hizmet veren ?Çocuk Yoğun Bakım Ünite?lerinde de tasarıma yol gösterecek kriterlerin ortaya çıkarılması mekanda verimliliği büyük oranda etkiler. Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinin verimliliğinin arttırılması için, personel-hasta-ekipman ilişkisinden, ünitenin hastane içerisindeki konumuna kadar her ölçekte incelemeler yapılması gerekmektedir. Günümüzde Türkiye'de bulunan az sayıdaki Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinin aksaklıklarının belirlenmesi ve dünyadaki doğru ve yanlış örneklerin araştırılması ve incelenmesi sorunların tam olarak tespit edilmesi, çağdaş bir biçimlenmenin oluşturulması için çok önemlidir.Mimarlık tasarım çalışmalarında sadece fiziksel boyutların değil bilişsel, sosyal ve kişisel özelliklerin de çocuklarla yetişkinlerin iki ayrı toplumsal kategori olarak ele alınmasını gerektirdiği göz ardı edilmemelidir. Ancak ülkemizde, çocuk, genellikle yetişkinin küçüğü olarak görülmekte ve özel tasarımlara gidilmemektedir. Bu çalışmanın amacı, özellikle tıp dünyasında üzerinde yoğun çalışmalar başlatılmış olan Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi için tasarım kılavuzu ve tasarım destek modeli oluşturmaktır. Gelişmiş ülkelerde yeni kurulan hastanelerde zorunlu olan ve ülkemizde de zorunlu olmasına yönelik çalışmalar başlatılmış olan Çocuk Yoğun Bakım Ünitelerini tasarlayan ve kullananların yararlanabileceği bir veri tabanı oluşturmak çalışmanın ana hedefidir.Çalışmada, Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi mekan biçimlenmesi ile ilgili etkenlerin saptanması, irdelenmesi, doğru çözüm yollarının bulunması ve bir model oluşturulması hedeflenmiştir. Hasta yatağı çevresindeki eylemler, ölçüler, ekipmanlar, uluslar arası standartlar ve uygulama örneklerinin araştırılarak, görsel ve fiziksel tasarım kriterleri ortaya çıkarılmıştır. Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde çalışan tıbbi personel ve ünitede tedavi gören ya da görmüş olan hastaların yakınları ile sözlü görüşmeler ve anketler yapılarak elde edilen bilgiler analiz edilmiştir. Ardından analiz sonuçlarının ortaya koyduğu eğilimler ile tez kapsamında incelenen farklı yatak başı üniteleri ile düzenlenmiş yoğun bakım odası alternatifleri karşılaştırılarak Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Tasarım Destek Modeli önerisi oluşturulmaya çalışılmıştır.Sonuç olarak, ülkemizde kurulması önemli bir ihtiyaç olan ve zorunluluk haline getirilmesi yönünde çalışmalar yapılan Çocuk Yoğun Bakım Üniteleri için, çocuk ve aile odaklı, sağlık personeline tedavide kolaylık sağlayan, hasta yakını için süreci kolaylaştıran çağdaş tasarımlar yapılmalıdır. Bu bağlamda ünitenin konumu, mekansal organizasyonu, birimleri, konfor ve güvenlik koşulları doğru olarak saptanmalı, tasarıma yansıtılmalı ve kullanıcı memnuniyeti en üst düzeyde tutulmalıdır.

Abstract:
In the PhD. thesis to be prepared within the scope of the Architectural Design Doctorate Program, it is intended to determine the set of criteria that affect the design of ?Pediatric Intensive Care Unit? where a wide age range (1month-18 years), and thus various anthropometric dimensions apply and to create a design guide to be used in hospital designs. For health buildings to provide quality services to their users (primarily to patients), they should be be correctly associated and correctly designed from layout plan to settlement plan of the smallest unit, based on needs.As in every field of architectural design, determining the set of criteria to guide the design of ?Pediatric Intensive Care Units?, that serve a specific user, greatly affects the efficient use of space. To improve efficiency of Pediatric Intensive Care Units, it is necessary to examine a variety of factors ranging from the relationship between staff-patient-equipment, to the location of the unit within the hospital. Today, the determination of failures in the few Pediatric Intensive Care Units in Turkey and the research and examination of right and wrong examples from around the world are very important in the correct identification of problems and the creation of a contemporary design.It should not be ignored that cognitive, social and personal features as well as physical dimensions require children and adults to be treated as two separate categories in architectural design. However, in our country, a child is usually regarded as the smaller of an adult and special designs are not created. This study aims to create a design guide and design assistance model for Pediatric Intensive Care Units on which extensive work has been initiated especially in the field of medicine. The main objective of the study is to create a database for those that design and use Pediatric Intensive Care Units that are compulsory in newly built hospitals in developed countries and on which work to make compulsory have started in Turkey.In this study, it is intended to determine the factors regarding space formation of Pediatric Intensive Care Units, to examine, to find the correct solutions and to create a model. Visual and physical design criteria were determined by exploring the activities, measures, equipment, international standards and application examples around the patient bed. Information that is gathered via verbal (face-to-face) interviews and questionnaires with medical staff and relatives of patients that are being or have been treated in Pediatric Intensive Care Units were analyzed. Then, the inclinations put forward by the analysis and intensive care unit rooms organized with different headboard units were compared and in this context, Pediatric Intensive Care Unit Design Assistance Model proposal was created.As a result, contemporary designs that are child and family centered, provide convenience to the health personnel and ease the process for the relatives of patients must be made for Pediatric Intensive Care Units that are an important need in our country and for which work to make compulsory have started.