Türk bankacılık sektörü faiz dışı gelirlerinin temel belirleyicilerinin panel veri yöntemiyle analizi
Panel data analysis of the main determinants of non-interest incomes in the Turkish banking industry
Yazar: OLCAY DEMİRBOĞA
Danışman: PROF. DR. İCLAL ATTİLA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Faiz dışı gelir = Non-interest revenue ; Komisyonlar = Commussions ; Masraf = Expenditure ; Net faiz marjı = Net interest margin ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system ; Ücret = Wage

Özet:
Bankaların esas var olma amacı gelir ve sonrasında kar elde etmektedir. Elde edilecek karın maksimize edilmesi ise gelirlerinin de maksimize edilmesini gerektirmektedir. Bunun için ise bankalarca pek çok farklı kriter, kısıt ve değişkenin birlikte düşünülmesi ve bu parametrelere göre işlem yapılması gerekmektedir. 
Bankalar fon fazlası olan ekonomik birimler ile fon açığı olan ekonomik birimleri buluşturmanın yanı sıra, sundukları hizmetler neticesinde ücret, masraf ve komisyonlar elde etmekte ve böylece gelirlerini çeşitlendirmektedir. Genel olarak bakıldığında, banka gelirlerini faiz gelirleri ve faiz dışı gelirler oluşturmaktadır. Diğer taraftan, hangi etmenlerin bankaların gelirlerini etkilediği değerlendirildiğinde; bankaların operasyonel işlemlerinin verimliliği, gerçekleşen işlem hacmi ve sayısı, müşteri sayısı, işlem çeşitliliği gibi iç nedenlerin yanı sıra enflasyon ve gayri safi milli gelir gibi makroekonomik değişkenlerin de banka gelirleri üzerinde önemli etkileri olduğu bilinmektedir. 
Bankaların finansal tabloları incelendiğinde gelir kalemlerinin faiz ve faiz dışı gelirlerden oluştuğu görülmektedir. Tezin birinci bölümünde, bankaların faiz ve faiz dışı işlemlerine ilişkin gelir kalemleri tanımlanması, bankaların faiz gelirleri ile faiz dışı gelir kalemlerin hangi alt kalemlerden oluştuğu bilgisi verilecektir. Banka finansal tablolarında faiz dışı gelir kalemlerinin nasıl sınıflandığı ve bu kalemlerin neler olduğuna değinilecek olup ayrıca faiz dışı gelirler içinde yer alan ücret ve komisyonların yeri analiz edilecektir. Ülkemizde ücret ve komisyonların yasal mevzuatına değinilecektir. Temel başlıca ücret, masraf ve komisyon kalemlerinin neler olduğu, hangi ücret kalemlerine sınırlama getirildiği hangi ücret kalemlerine sınırlamadan muaf olduklarına değinilecek ve Türk bankacılık sektörünün gelirleri içinde ne kadar ücret ve komisyon geliri elde edildiği, bu gelirlerin toplam bankacılık gelirlerindeki payı ile faiz dışı gelirlerin bankacılık gelirleri içindeki oranına değinilecek olup, bu gelirlere ait grafik ve istatistiki bilgiler paylaşılacaktır. 
İzleyen bölümde, banka gelirleri ile ilgili literatür taraması yapılacak; ayrıca bu alanda yapılan çalışmalar, kurulan modeller ve sonuçları hakkında bilgi verilecektir. Ardından ile Türk Bankacılık sistemi içinde bankaların faiz dışı gelirlerinin temel belirleyicileri saptanacaktır.  Araştırmanın son kısmında panel veri analizi yapılarak saptanan temel belirleyicilerin faiz dışı gelir ile ilişkisi incelenecek ve faiz dışı gelirlerin toplam bankacılık gelirleri içindeki payındaki olası etkilerine ne yönde olduğu ve ne kadar etki ettiğine yönelik ekonometrik analizleri yapılacaktır.

Abstract:
The main purpose of existence of banks is to earn income and then profit. Maximizing the profit to be obtained requires maximizing the revenues. For this, banks need to consider many different criteria, constraints and variables together and act according to these parameters. 
In addition to bringing together economic units with surplus funds and economic units with funding deficits, banks also obtain fees, expenses and commissions as a result of the services they provide, thus diversifying their incomes. Generally, bank income consists of interest income and non-interest income. On the other hand, when considering which factors affect the incomes of banks; It is known that in addition to internal reasons such as the efficiency of banks' operational transactions, the volume and number of transactions, the number of customers, and the variety of transactions, macroeconomic variables such as inflation and gross national income also have significant effects on bank revenues. 
When glancing at bank financial statements, it is clear that income items include interest and non-interest income. The definition of income items related to interest and non-interest transactions of banks, as well as information regarding the sub-items of banks' interest and non-interest income items will be presented in the first part of the thesis. The location of fees and commissions in non-interest revenue will be discussed, as well as the classification of non-interest income items in the bank's financial statements and what these items are. Fees and commissions will be discussed in our country's legal framework. The key fundamental charge, expense, and commission items will be discussed, as well as which fee items are limited and which fee items are not. 
A literature review on bank revenues will be conducted in the next section, as well as information on studies conducted in this subject, established models, and their outcomes. The primary determinants of banks' non-interest revenue in the Turkish banking sector will then be determined. The relationship between the primary drivers determined by panel data analysis and non-interest income will be studied in the last section of the study, and econometric analyses will be conducted on how and how much non-interest earnings can affect the share of total banking incomes.