Öğretmenler arası çatışmalar ile okul müdürü-öğretmen çatışmalarında kullanılan yöntemlerin ve etkililik düzeylerinin karşılaştırılması: Uşak ili örneği
Comparison of the methods and their effectiveness levels used at between teachers and administrator-teacher conflicts: Example of Uşak province
Yazar: SEVAL KOÇAK
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜN ATANUR BASKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkililik = Effectiveness ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yönetim stratejileri = Management strategies ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Çatışma çözme = Conflict resolution ; Örgüt yönetimi = Organizational management ; Örgütsel çatışma = Organizational conflict ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada, ortaöğretim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin çatışma yönetim yöntemlerini kullanma ve çatışmalara çözüm getirme düzeyleri ele alınmıştır. Okul yöneticilerinin kullandığı yöntemler, ?bütünleştirme, uzlaşma, uyma, kaçınma ve hükmetme? yöntemleri çerçevesinde incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı:a. Öğretmenler arasında yaşanan çatışmalar ile yönetici-öğretmen arasında yaşanan çatışmaların yönetilmesinde kullanılan yöntemlere ve bu yöntemlerin çatışmaları çözmedeki başarısına yönelik öğretmen algılarını ortaya çıkarmak,b. Okul türü ve öğretmen sayılarının, kullanılan yöntemlere ve çözüm getirme düzeylerine ilişkin algıları değiştirip değiştirmediğini belirlemek,c. Bu konulara yönelik öğretmen algılarının, çatışmaların öğretmenler arası ve öğretmen-yönetici arasında yaşanmış olmasına göre farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya çıkarmaktır.Araştırma evreni Uşak'taki 19 merkez ortaöğretim kurumunda görev yapmakta olan 751 öğretmenden oluşmaktadır. Tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 255 öğretmen ise, çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Çalışmada Rahim (1983) tarafından geliştirilmiş, Gümüşeli (1994) tarafından Türkçeye uyarlanmış olan, ?Rahim Örgütsel Çatışma Ölçeği? kullanılmıştır. Ölçekten elde edilen verilerin analizinde SPSS 17 paket programı kullanılmıştır.Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar genel olarak şu şekildedir;? Öğretmenlere göre, öğretmenler arası çatışmalar ile yönetici ? öğretmen arasında yaşanan çatışmalarda kullanılan yöntemlerin ve çatışmalara çözüm getirme düzeylerinin farklılıklar gösterdiği, okullarda bulunan öğretmen sayılarının ve okul türlerinin de, bu algıları farklılaştırdığı görülmektedir.? Öğretmenlere göre, bütünleştirme ve uyma yöntemleri yönetici ? öğretmen arası çatışmalarda daha fazla kullanılmakta; kaçınma ve hükmetme yöntemleri ise öğretmenler arası çatışmalarda daha fazla kullanılmaktadır.? Öğretmenlere göre, bütünleştirme ve uyma yöntemlerinin çatışmalara çözüm getirme düzeyleri yönetici ? öğretmen arası çatışmalarında daha yüksekken, kaçınma ve hükmetme yöntemlerinin çözüm getirme düzeyleri öğretmenler arası çatışmalarda daha yüksektir.? Bütünleştirme ve uyma yöntemlerinin kullanım düzeyleri, öğretmen sayısının az olduğu okullardaki öğretmenlerce yüksek bulunmaktayken, kaçınma ve hükmetme yöntemlerinin kullanım düzeyleri, öğretmen sayısının fazla olduğu okullardaki öğretmenlerce yüksek bulunmaktadır.? Öğretmenlere göre uyma, kaçınma ve hükmetme yöntemleri, öğretmen sayısı fazla olan okullardaki çatışmalara daha fazla çözüm getirmektedir.? Genel liselerde bütünleştirme ve uyma yöntemlerinin kullanılmasına yönelik eğilim daha fazla iken, mesleki teknik liselerdeki eğilim kaçınma ve hükmetme yöntemlerine yöneliktir.? Genel olarak uzlaşma yöntemi tüm çatışma durumlarında yüksek düzeyde kullanılmakta ve yine yüksek düzeyde çözüm getirmektedir.Anahtar Sözcükler: Örgütsel çatışma, çatışma yönetimi, çatışma yönetimi yöntemleri, öğretmenler arası çatışmalar, yönetici ? öğretmen çatışmaları.

Abstract:
In this study, it is aimed to determined the levels of secondary school principals? use of conflict management methods and their effectiveness on conflict resolution. Conflict management methods used by school administrators are examined within the frameworks of ?integrating, compromising, complying, avoiding and dominating?. The purpose of this study is:a. To introduce the conflict management methods used at conflicts between teachers and those between administrator-teacher and to describe the teachers? perceptions for these methods? success on conflict resolution .b. To determine whether the school type and the number of teachers work in the school change the perceptions about methods used by administrators and their effectiveness levels for conflict resolutions.c. To determine whether the perceptions differ or not according to the occurrence of the conflict between teachers and between administrators and teachers.The target population of this study consists of 751 secondary school teachers from 19 public schools in Uşak city center. 255 teachers choosen with the stratified sampling method compose the sample of this study. The data are collected through ?Rahim Organizational Conflict Scale? that was developed by Rahim (1983) and adapted by Gümüşeli (1994) into Turkish. The data were analyzed by using SPSS 17 packaged software.The results derived from the findings of the study are as follows:? According to the teachers, there are differences between methods used by school administrators and their effectiveness levels at conflicts between teachers and conflicts between teacher-administrator. In addition, it is seen that these perceptions change according to school type and the number of teachers who work in the school.? According to the teachers, while integrating and complying methods are used more at conflict between administrator-teacher, avoiding and dominating methods are used more at conflict between teachers.? According to the teachers, while integrating, compromising and complying methods? levels of effectiveness are higher at conflicts between administrator-teacher, avoiding and dominating methods? levels of effectiveness are higher at conflict between teachers.? While integrating and complying methods are used more at schools that have fewer teachers, avoiding and dominating methods are used more at school that have many more teachers.? According to the teachers, complying, avoiding and dominating methods are more effective at schools that have many teachers.? While integrating and complying methods are used more at general high schools, avoiding and dominating methods are used more at vocational-technical high schools.?Generally, compromising method is used at high levels at all conflicts and this method?s level of effectiveness is high as well.Key Words: Organizational conflict, conflict management, conflict management methods, conflicts between teachers, conflicts between administrator and teacher.