Karadeniz'de yaşayan çeşitli yassı balıkların (Pisces, Pleuronectiformes) kromozom yapılarının karşılaştırılması
Comparison of chromosome structures of various flat fish (Pisces, Pleuronectiformes) live in Black Sea
Yazar: SERKAN SAYGUN
Danışman: PROF.DR. RECEP BİRCAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Biyoloji = Biology ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada; Karadeniz'de yaşayan çeşitli yassı balık (Pleuronectiformes) türlerinden pisibalığı Platichthys flesus luscus (Pallas, 1814), kalkan balığı Psetta maxima Linnaeus, 1758 vedil balığının Pegusa lascaris (Risso, 1810) kromozom yapıları, sayıları ve sitogenetikselözellikleri çeşitli bantlama yöntemlerini kullanarak incelenmiştir. Araştırmada balık örnekleriBatı ve Orta Karadeniz sahili boyunca (Zonguldak ve Ordu illeri arası) bazı bölgelerdenavcılıkla elde edilmiştir. Büyük balıklara (250-1500 g) % 0,05 kolşisin solüsyonu (25-50 Âµg/gvücut ağırlığı) dorsalden kas arasına, ventralden karın boşluğuna enjekte edilmiştir. Küçükbalıklar (50-250 g) ise % 0,005 kolşisin solüsyonunda 6 saat süre ile canlı bekletilmişlerdir.Diseksiyonla çıkarılan solungaç ve yüzgeç epitel dokuları % 0,4 KCl solüsyonunda 30 dk.bekletilip Carnoy fiksatifi ile muamele edilmişlerdir. Kuruyan preparatlar en az 15 dk. giemsa(pH 6,8) solüsyonunda boyanmış ve Ag-NOR, G- ve C-bantlamaları uygulanmıştır.Yapılan karyolojik incelemeler sonucunda P. f. luscus balığının kromozom sayısının 2n=48ve tüm kromozomlarının akrosentrik (kromozom kol sayısı, NF=48) olduğu, P. maximabalığının diploit kromozom sayısının 2n=44 ve karyotipinin 2 çift metasentrik, 7 çiftsubtelosentrik ve 13 çift akrosentrik kromozomdan (NF=48) oluştuğu ve P. lascaris balığınınise 42 diploit sayıda ve 3 çift metasentrik, 4 çift submetasentrik, 6 çift subtelosentrik ve 8 çiftakrosentrik kromozomdan meydana gelen karyotipi (NF=56) olduğu tespit edilmiştir.Ag-NOR-bantlama sonuçlarına göre incelenen türlerin kromozomlarında NOR'lu bölgelergözlenmiştir. Her türde NOR'ların yeri farklı olmakla birlikte 3 kromozomda görülen birpolimorfizm belirlenmiştir. Dil ve kalkan balıklarında metasentrik ve akrosentrikkromozomların, pisi balıklarında da akrosentriklerin telomerik ve sentromerik bölgelerindeNOR-bantlı bölgelere rastlanmıştır. ncelenen tüm türlerin kromozomlarında G-bantlama ileherhangi bir anomali ve cinsiyet kromozomu tespit edilememiştir.Anahtar Kelimeler: Yassı balıklar, Pleuronectiformes, kromozom, karyotip, çeşitlibantlamalar.

Abstract:
In this study, the chromosome structures, numbers and other cytogenetic features offlounder Platichthys flesus luscus (Pallas, 1814), turbot Psetta maxima Linnaeus, 1758 and solePegusa lascaris (Risso, 1810) were examined with using different banding methods. Fishsamples were obtained from fishermen between Zonguldak and Ordu of the West and MiddleBlack Sea coasts. A total of 0.05 % of colchicine solution (25-50 Âµg) per gram body weightwas injected from intramuscular to dorsal and from intraperitonal to ventral for big fish (bodyweight 250 to 1500 g). However, small fish (body weight 50 to 250 g) were maintained in0.005 % of colchicine solution for 6 hours. Gill and fin epithelia tissues derived by dissectingwere incubated in 0.4 % of KCl solution for 30 mins and treated with Carnoy?s fixative. Driedslides were stained with giemsa (pH 6.8) solution for 15 mins and AgNOR-, G- and C-bandingswere used.It was determined that the chromosome number of P. f. luscus were 2n=48 all acrocentrics(number of fundamental, NF=48) P. maxima have 2n=44 chromosomes and its karyotypecontained 2 pairs of metacentrics, 7 pairs of subtelocentrics and 13 pairs of acrocentricchromosomes (NF=48) and P. lascaris showed a diploid number of 2n= 42 chromosomes fromwhich 3 pairs were metacentric, 4 were submetacentric, 6 were subtelocentric and 8 wereacrocentric chromosomes (NF=56).Ag-NOR-banding showed NOR regions. Although NORs locations were different, apolymorphism appeared on three chromosomes in each species. NOR-bands of soles andturbots were seen on telomeric and centromeric position of metacentric and acrocentricchromosomes and in flounders NOR bands were located on telomeric and centromeric positionof acrocentric chromosomes. In all examined species, there were no anomalies and evidences ofsex chromosomes by G-bandings.Keywords: Flat fishes, Pleuronectiformes, chromosome, karyotype, different bandings.