Sınıf öğretmenlerinin proaktif kişilik özellikleri ile mesleğe yönelik tutum ve kariyer geliştirme arzuları arasındaki ilişki: Elazığ ili örneği
The relationship between proactive personality traits and attitudes towards the profession and career development desires of classroom teachers: The case of Elazığ province
Yazar: ALİ HAYDAR DEMİR
Danışman: PROF. DR. İMAM BAKIR ARABACI
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kariyer geliştirme = Career development ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mesleki gelişme = Professional development ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Proaktif kişilik = Proactive personality ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın genel amacı, Elazığ il merkezinde görev yapan sınıf öğretmenlerinin proaktif kişilik özellikleri ile mesleğe yönelik tutum ve kariyer geliştirme arzularının düzeylerini belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi saptamaktır.  Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini 2019-2020 eğitim öğretim yılında Elazığ il merkezinde bulunan  ilkokullarda görev yapan 1650 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini Elazığ ilinde görev yapan 223'ü kadın ve 324'ü erkek olmak üzere toplam 547 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Bu çalışmada katılımcıların demografik bilgilerini ölçmeye yönelik Kişisel Bilgi Formu, proaktif kişiliklerini ölçmek için Bateman ve Crant (1993) tarafından geliştirilen;  Akın, Abacı, Kaya ve Arıcı (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kısaltılmış Proaktif Kişilik Ölçeği" ile mesleki tutum ve kariyer geliştirme arzularını ölçmek için Watt ve Ricardson (2008) tarafından geliştirilen; Eren ve Tezel (2010) tarafından Türkçeye uyarlanan "Mesleki Tutum ve Kariyer Geliştirme Arzuları Ölçeği kullanılmıştır. 
Araştırmada veriler parametrik yapı gösterdiğinden ikili karşılaştırmalarda t Testi, çoklu karşılaştırmalarda Tek Yönlü Varyans analizi, ilişki durumunu belirlemek için ise Pearson Çarpım Moment Korelasyon analizi kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre; sınıf öğretmenleri Proaktif Kişilik Özelliği ile ve Mesleğe Yönelik Tutum ve Kariyer Geliştirme Arzularına (MTKGA) "katılıyorum" düzeyinde cevap vermişlerdir. Sınıf öğretmenlerinin proaktif kişilik düzeyleri ile cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, sınıf seviyesi, eğitim bölgesi değişkenlerine göre anlamlı bir fark tespit edilmemiş ancak meslekteki kıdem değişkenine göre anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Sınıf Öğretmenlerinin MTKGA düzeyi ile medeni durum, sınıf seviyesi, meslekteki kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir fark görülmemiş ancak cinsiyet, eğitim durumu, eğitim bölgesi değişkenlerine göre anlamlı fark gösterdiği tespit edilmiştir. Çalışmada sınıf öğretmenlerinin Proaktif Kişilik düzeyleri ile MTKGA arasında pozitif yönde ve orta düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Sınıf öğretmenlerinin proaktif kişilik düzeyleri ile MTKGA ölçeğinin alt boyutlarından planlanan çaba ile pozitif yönde ve orta seviyede, planlanan ısrarlılık ile pozitif yönde ve zayıf seviyede, mesleki gelişim arzusu ile pozitif yönde ve orta seviyede, liderlik arzusu ile pozitif yönde ve çok zayıf seviyede ilişki olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The general aim of this study is to determine the proactive personality levels and attitudes towards the profession and career development desires of the classroom teachers working in the city center of Elazig and to determine the relationship between them. Relational screening model, one of the quantitative research methods, was used in the study. The universe of the study is 1650 classroom teachers working in official primary schools in Elazig city center. The sample of the study consisted of a total of 547 classroom teachers, 223 of whom were women and 324 of whom were men, working in Elazig province in the 2019-2020 academic year. In this study, the Personal Information Form for measuring the demographic information of the participants, the "Abbreviated Proactive Personality Scale" developed by Bateman and Crant (1993) and adapted to Turkish by Akın, Abacı, Kaya and Arıcı (2011) to measure their professional attitudes and career development desires  "Professional Attitude and Career Development Desires Scale (PACDDS)" developed by Watt and Ricardson (2008) and adapted to Turkish by Eren and Tezel (2010) were used to measure.
Since the data in the study showed a parametric structure, t-test for paired comparisons, One-Way Analysis of Variance for multiple comparisons, Pearson Product Moment Correlation Analysis were used for the relationship status.
When the results of the study are examined; It was seen that the classroom teachers gave the answers corresponding to the shortened Proactive Personality Scale and the "I agree" range of the PACDDS Scale. It wasn't identified any significant differences between the proactive personality levels of the classroom teachers and their gender, marital status, education level, grade level, education region, but it was found that there was a significant difference according to the duration of the task. No significant difference was found between PACDDS level and marital status, class level, duration of duty of teachers, but it was found that there was a significant difference according to variables of gender, education level, and education region. In the study, it was found that there is a positive and moderate relationship between the Proactive Personality levels of the classroom teachers and PACDDS. It has been determined that there is a positive and moderate relationship with the proactive personality levels of the classroom teachers with the planned effort from the sub-dimensions of the PACDDS scale, positive and moderate with the planned persistence, positive and moderate with the desire for professional development, positive and very weak with the desire for leadership.