Tip 1 diyabetli adölesanlarda beslenme durumu, besin ögesi alımı ve ebeveyn izleminin metabolik profil üzerine etkisi
The effect of nutritional status, nutrient intake and parental monitoring on metabolic profile in adolescents with type 1 diabetes
Yazar: SERAP DAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LALE SARİYE AKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ana-baba = Parents ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Metabolizma = Metabolism

Özet:
Tip 1 Diabetes Mellitus'lu (T1DM) adölesanlarda sağlıklı beslenme, metabolik kontrol ve diyabetle ilişkili komplikasyonların gelişimini doğrudan etkilemektedir. Bununla birlikte adölesanlarda ebeveyn izlemi, diyabet yönetimi ve beslenme alışkanlıkları ile önemli derecede ilişkilidir. Çalışmamızın amacı, T1DM'li adölesanların beslenme alışkanlıkları ve besin ögesi alımlarını belirlemek, ebeveyn izleminin bazı biyokimyasal parametreler, beslenme alışkanlıkları ve besin ögesi
alımları ile ilişkisini değerlendirmektir. Çalışmaya 92 T1DM'li adölesan ve ebeveynleri katılmıştır. Çalışmada bireylerin demografik bilgileri ve beslenme alışkanlıkları anket formu ile yüz yüze görüşme yöntemi kullanılarak, biyokimyasal bulguları dosya taramaları ile elde edilmiştir. Besin ögesi alımları üç günlük besin tüketim kayıtları ile değerlendirilmiştir. Ebeveynlere Diyabet Bakımında Ebeveyn İzlemi Ölçeği (DBEİÖ) uygulanmıştır. İstatistiksel analizde p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. Adölesanların 56'sı kız (%60.7), 36'sı erkektir (%30.3). Bireylerin Glikolize hemoglobin (HbA1c) ortalaması 8.35±1.61(%) 'dir. Bireylerin DBEİÖ puan ortalamaları; iyi metabolik kontrollü grupta 110±14,91, orta metabolik kontrollü grupta 98,89±18,99, kötü metabolik kontrollü grupta 95,41±17,82'dir ve bu farklar anlamlıdır (p=0.008). Bireylerin DBEİÖ puan ortalamaları ile total kolesterol değerleri arasında ters yönlü doğrusal bir ilişki bulunurken (p=0.033) yüksek
dansiteli lipoprotein (HDL), düşük dansiteli lipoprotein (LDL) ve trigliserit (TG) arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (p>0.05). Bireylerin beslenme alışkanlıkları incelendiğinde kuşluk ve ikindi ara öğününü tüketen grubun DBEİÖ puan otalaması, tüketmeyen gruba göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p=0.015, p=0.040). Enerjinin karbonhidrattan karşılanma oranı <%50 olan
bireylerin DBEİÖ puan ortalaması, ≥%50 olan bireylerden anlamlı düzeyde yüksek (p=0.008), yağdan karşılanma oranı <%35 olan bireylerin puan ortalaması, ≥%35 olan bireylerden anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p=0.042). DBEİÖ puan ortalaması enerjinin proteinden gelme oranı %10-15 olan grup ile <%15 olan grup arasında anlamlı bir farklılık göstermemiştir (p>0.05). Sonuç olarak T1DM'li adölesanlarda metabolik kontrol ve bazı beslenme alışkanlıkları ile ebeveyn izlemi arasında anlamlı bir ilişkili olduğu bulunmuştur. Eğitimlerde aile bireylerinin tamamının yer alması sağlanmalıdır.

Abstract:
Healthy nutrition directly affects metabolic control and the development of diabetes-related complications in adolescents with T1DM. However, in adolescents, parental monitoring is significantly associated with diabetes management and dietary habits. The purpose of our study was to determine the nutritional habits and nutrient intake of adolescents with T1DM, and to evaluate the relationship between parental monitoring with some biochemical parameters, nutritional habits and nutrient intake. 92 adolescents with T1DM and their parents participated in the study. In the study, the demographic information and nutritional habits of the individuals were obtained by using a face-to-face interview method with a questionnaire. Biochemical findings of individuals were obtained from their files. Nutrient intake was assessed with a three-day dietary records. Parental Monitoring Scale in Diabetes Care (PMSDC) was administered to parents. Statistical analysis p <0.05 was considered significant. 56 of the adolescents are girls (60.7%), 36 are male (30.3%). The HbA1c mean of individuals is 8.35 ± 1.61 (%). Individuals' mean scores PMSDC; 110 ± 14.91 in the good metabolic controlled group, 98.89 ± 18.99 in the moderate metabolic controlled group, 95,41±17,82 in the poor metabolic controlled group and these differences are significant (p=0.008). While there was a reverse linear relationship between the total cholesterol values of the individuals and their mean PMDSC scores (p=0.033) , no significant relationship was found between HDL, LDL and TG (p>0.05). When the nutritional habits of the individuals were examined, the mean PMDSC of the group consuming mid-morning and afternoon snacks was found to be significantly higher than the group that did not consume (p=0.015, p=0.040). While significant differences were determined between the groups according to the ratio of energy to be supplied from carbohydrate (p=0.008) and fat (p=0.042), there was no significant difference for protein (p>0.05). As a result, it was found that there was a significant relationship between metabolic control and some eating habits and parental follow-up in adolescents with T1DM. It should be ensured that all family members take part in the trainings.