Kanserli hastalara bakım veren aile bireylerinin bakım verme yüklerinin yaşam kalitesine etkisi
Family members caregiver for cancer patients quality of life effect of caregiving burden
Yazar: NİHAN TÜRKOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, kanser hastalarının bakım vericilerinde bakım verme yükünün yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı-ilişkisel olarak yapılmıştır.Araştırma, 04 Aralık 2009-1 Aralık 2010 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Yakutiye Araştırma Hastanesi Kemoterapi Kür Polikliniğinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini verilen tarihler arasında hastanenin Kemoterapi Kür Polikliniğine gelen hastaların bakım vericileri oluşturmuştur (N=190). Evrenin tümü araştırma kapsamına alındığı için örnekleme yöntemine başvurulmamıştır.Araştırmanın yapılabilmesi için Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü Etik Kurulu'ndan ve Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Yakutiye Araştırma Hastanesi'nden resmi izinler alınmıştır. Araştırma verileri bakım verici bireylerden onay alındıktan sonra araştırmacı tarafından anket yöntemiyle toplanmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan bakım verici bireylere ait 22 sorudan oluşan bakım vericileri tanıtıcı bilgi formu, hasta bireylere ait 7 sorudan oluşan hasta bireyi tanıtıcı bilgi formu, Zarit, Reever ve Bach-Peterson tarafından geliştirilen Bakım Verme Yükü Ölçeği (Burden Interview), Weitzner ve ark. tarafından geliştirilen Bakım Vericilerin Yaşam Kalitesi Ölçeği (Kanser) kullanılarak toplanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 11.5 paket programında, yüzdelik dağılım, ortalama, Kruskal Wallis, Mann Withney-U, Independent-Samples t Test, One-Way ANOVA, Pearson Korelasyon Analizi, Linear ve Binary Lojistik Regresyon Analizi kullanılmıştır.Araştırmaya katılan bakım vericilerin Bakım Verme Yükü Ölçeği puan ortalamasının 36.65±11.21 olduğu ve bakım vericilerin tanıtıcı özelliklerinden, hastalığa ilişkin özelliklerinden ve yaşadıkları sorunlardan bazı değişkenlere göre bakım verme yükü ölçeği puan ortalamasının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05).Bakım Vericilerin Yaşam Kalitesi Ölçeği puan ortalamasının 81.40±17.25 olduğu ve bakım vericilerin tanıtıcı özelliklerinden, hastalığa ilişkin özelliklerinden ve yaşadıkları sorunlardan bazı değişkenlere göre yaşam kalitesi ölçeği puan ortalamasının istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05).Çalışmada bakım verme yükü ve yaşam kalitesi arasında negatif bir ilişki olduğu; bakım verme yükü arttıkça yaşam kalitesi puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma olduğu saptanmıştır (p<0.001). Bakım vericilerin bakım verme yüklerinin yaşam kalitesine etkisi incelendiğinde; bakım verme yükü değişkeninin yaşam kalitesi toplam varyansının % 60'ını açıkladığı, bakım verme yükü değişkeninin yaşam kalitesi üzerinde anlamlı bir yordayıcı olduğu belirlenmiştir.Sonuç olarak; bakım vericilerin bakım verme yüklerinin, tanıtıcı ve bakım vermeye ilişkin özelliklerinin ve yaşadıkları sorunların yaşam kalitesi üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Bakım vericilere bakım vermeye yönelik eğitim verilerek, destek sağlanması önerilebilir.Anahtar Kelimeler: Kanser, Bakım Verici, Bakım Verme Yükü, Yaşam Kalitesi

Abstract:
This descriptive-relational study was carried out for the purpose of determining the effects of caregiver burden quality of life with caregivers of cancer patients.The subjects were caregivers recruited from the Cur Clinic of Chemotherapy of Atatürk University Yakutiye Research Hospital between 4 th December 2009- 1 st December 2010 subjects were included in the study by obtaining their consents.To be able to make this research, it was got permission formally from Atatürk University Yakutiye Research Hospital and Erzurum Directorship of Health, Ethic Committee. Research data were collected with the method of questionnaire by researcher after getting permission from cancer caregivers. Data were collected by using 22 questions prepared by researcher, known as ?caregivers of cancer patients demographic data form?; 7 questions belonged to patients known as ?patients demographic data form?, the Burden Interview, developed by Zarit, Reever and Bach-Peterson and the Caregivers Quality of Life Cancer , devaloped by Weitzner et al.Data have been evaluated by loading the information acquired to the SPSS 11.5 softwaew and by calculating the percentage, avarage value, Kruskal Wallis, mann Withney-U, İndependent Sample t Test, One-Way ANOVA, Pearson Corelation Analysis, Linear and Binary Logistic Regreation Analysis.According to data obtained from Burden Interview, the mean score of the tool was 36.65±11.21. While searching burden interview according to caregivers cancer specifications, it was seen that nursing criterion point rates were statistically meaningful with some changeables (p<0.05).According to data obtained from Quality of Life Scala, the mean score of the tool was 81.40±17.25. While searching quality of life according to caregivers cancer specifications, it was seen that nursing criterion point rates were statistically meaningful with some changeables (p<0.05).In this study, it was seen that there is a negative relationship between caregivers quality of life and burden interwiev (p<0.001). While searching the effects of burden interview caregivers cancer patients to life quality, changeable of burden interview explains %60 rates of quality total variance, it was seen that changeable of burden interview is a meaningful evaluation about quality of life.In conclusion, it was seen that burden interview action are effective on specifications and care given, and problems they lived. It can be suggested to support the with educating them about ilness and care caregivers of cancer patient.Key Words: Cancer, Caregiver, Burden Care, Quality of Life