Yetişkinlerde kişiler arası kabul-red ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve bağlanma, yaşam doyumu, pozitif-negatif duygulanım ile arasındaki ilişkinin incelenmesi
Adaptation of adult interpersonal acceptance-rejection scale into Turkish and examining the relationship with attachment, life satisfaction, positive-negative affect
Yazar: BAŞAK ÖZEY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA KUTLU
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Olumlu duygulanım = Positive mood ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Yetişkinlerde Kişiler Arası Kabul-Red Ölçeğinin Türkçeye uyarlamasını yapmak ve bağlanma, yaşam doyumu, pozitif ve negatif duygulanım ile arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın örneklemini, yaşları 19-65 yaş arasında olan, 497 (356 kadın, 141 erkek) yetişkin birey oluşturmuştur. Araştırmada Yetişkinlerde Kişiler Arası Kabul-Red Ölçeği, İlişkiler Ölçeği, Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği ve Yaşam Doyum Ölçekleri kullanılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi, Yetişkinlerde Kişiler Arası Kabul-Red Ölçeği'nin 4 alt ölçekten (anne, baba, yakın arkadaş ve romantik partner) oluşan bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Doğrulayıcı Faktör Analiz sonuçları da Yetişkinlerde Kişiler Arası Kabul-Red Ölçeği'nin dört faktörlü yapısının kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermiştir. Anne kabulü ve yaş arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunurken, yaşam doyumu ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Baba kabulü ile güvenli bağlanma, pozitif duygulanım ve yaşam doyumu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Diğer taraftan, yakın arkadaş kabulü ile yaş arasında negatif yönde, korkulu bağlanma ve kayıtsız bağlanma  arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Romantik partner kabulü ile yaş arasında negatif yönde, pozitif duygulanım ve yaşam doyumuyla ile pozitif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Regresyon analizi sonucunda ise baba kabulünün güvenli bağlanmayı ve pozitif-negatif duygulanımı yordadığı gözlenmiştir. Bununla birlikte, yakın arkadaş kabulünün kayıtsız bağlanmayı yordadığı görülmüştür. Romantik partner kabulünün kayıtsız bağlanma, pozitif ve negatif duygulanım ve yaşam doyumunu yordadığı sonucu elde edilmiştir. Ayrıca yaşın güvenli bağlanma, korkulu bağlanma, saplantılı bağlanma, pozitif ve negatif duygulanım ve yaşam doyumunu yordadığı gözlemlenmiştir. Cinsiyetin de yaşam doyumunu yordadığı bulunmuştur. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to adapt the Adult Interpersonal Acceptance-Rejection Scale  into Turkish and to examine the relationship with attachment, life satisfaction and positive and negative affect. The sample consists of 497 participants (356 female, 141 male), aged between 19-65 years-old. Adult Interpersonal Acceptance-Rejection Scale, Relationship Scale Questionnaire, Positive and Negative Affect Scale and Satisfaction with Life Scale were used in this study. According to Exploratory Factor Analysis results, the Adult Interpersonal Acceptance-Rejection Scale has 4 subscales including mother, father, best friend and romantic partner acceptance. Confirmatory Factor Analysis results showed that the Adult Interpersonal Acceptance-Rejection Scale has an acceptable 4 factor structure. The results of correlational analysis, mother acceptance negatively correlated with age and positively correlated with life satisfaction. Father acceptance positively correlated with secure attachment, positive affect and life satisfaction. On the other hand, best friend acceptance had negative correlation with age and positive correlation with fearful and dismissive attachment. Moreover, romantic partner acceptance had a negative correlation with age and positive correlation with positive affect and life satisfaction. According to the regression analyses, father acceptance predicted secure attachment and positive and negative affect. Best friend acceptance predicted dismissive attachment. Furthermore, romantic partner acceptance predicted dismissive attachment, positive and negative affect and life satisfaction. Also, age predicted secure, fearful, preoccupied attachment, positive and negative affect and life satisfaction. Gender predicted life satisfaction. The results discussed in the light of the literature.