Hızlı kentleşmenin zeytin ağaç varlığına etkilerinin uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemi tekniği ile incelenmesi: Çeşme örneği
Analyzing the effects of rapid urbanization on olive trees with the help of remote sensing and geographical information systems: Çeşme region
Yazar: ELİF CEYLAN
Danışman: PROF. DR. YUSUF KURUCU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Ziraat = Agriculture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Kentleşme = Urbanization ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; Zeytin ağacı = Olive tree ; Çarpık kentleşme = Distorted urbanization

Özet:
Dünya zeytinciliğinde önde gelen ülkelerden biri olan Türkiye'de zeytincilik, ülke ekonomisinde sağladığı yüksek katma değer ile ayrıcalıklı ve stratejik bir ürün konumundadır. Ancak, ülkemizde de olduğu gibi, Çeşme ilçesinin de zeytin ağaç varlığı ve coğrafi dağılımının sayısal bir envanteri mevcut değildir. Bunun yanında ağaç sayısı da tam olarak bilinmemektedir. Bunun en önemli nedeni, geçmiş yıllarda beyana bağlı olarak belirlenen zeytin ağaç varlığının daha sonra yaşanan hızlı kentleşme ve plansız yapılaşma ile kaybedilmesidir. Zeytin ağaç varlığı, korunması için ?3573, değişik 4086 sayılı Zeytin Yetiştiriciliği Kanunu? olmasına rağmen başta turizm bölgelerinde olmak üzere yapılaşma nedeniyle yok edilmiştir. Kentleşmenin zeytin ağaç varlığına etkilerinin inceleneceği proje de, İzmir ilinde en yoğun kentleşmenin yaşandığı Çeşme ilçesi pilot alan olarak seçilmiştir. Bu yüksek lisans tezinde, 1976 -2010 yılları arasında Çeşme ilçesinde gerçekleşen hızlı kentleşme ile kaybedilen zeytin ağaç varlığı belirlenmiştir. Bu amaçla, 2010 yılına ait imar planı dahilindeki fiili yerleşim alanları IKONOS uydu görüntülerinden ekran sayısallaştırılması ile haritalanmış, buradan elde edilen yerleşim alanları haritası 1976 tarihli hava fotoğrafları üzerine çakıştırılarak kaybedilen zeytin alanları tespit edilmiştir. Ayrıca, bu proje ile plansız ya da hızlı kentleşmenin zeytin ağaç dokusu üzerine yaptığı tahribatın izlenmesi için CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) ve UA (Uzaktan Algılama Teknikleri) kullanılabilirliği araştırılmıştır.Çeşme ilçesinde, zeytin alanlarının üzerinde hızlı kentleşmenin olduğu bölgelerin çok büyük bir bölümü kuzey ve batı sahillerinde bulunmaktadır. Projede, 451 dekar zeytin dikili alan ve 9106 dekar üzerinde doğal bitki örtüsü olan alanın fiili yapılaşma alanına dönüştüğü belirlenmiştir. Bir dekarda 10 zeytin ağacı olduğu yaklaşımıyla, en az 4510 adet zeytin ağacının yapılaşma sonucu yok edildiği tahmin edilmektedir.

Abstract:
As in the whole of Turkey, there is neither basic olive tree mentory nor information regarding the geographical distribution of olive trees in Çeşme region (İzmir). Different sources provide contradicting information related to the number of olive trees. This leads to the existing olive tree planted areas to be demolished by fast urbanization specially in areas with high tourism growth. Although a law was brought into action to protect olive tree populations (law number 3573), it was inadequate. This insufficiency was a result of the unreliability of the existing data. In this research the effects of rapid urbanization on olive tree mentory are analyzed. Çeşme is selected for analysis due to its high number of olive trees and cultivars in addition to its extensive tourism industry. Past and present olive tree mentory of Çeşme will be determined and examined using Remote Sensing and Geographical Information Systems (GIS).Turkey is a leading international olive producer where olive has a strategic and special value on its national economy. Despite being an important producing country, there is a need to improve plantation mapping in order to establish geographical indication. Unfortunately, the amount of olive trees and their geographical distribution are still not reliably determined in Turkey, leading to increased illegal cutting. The aim of this project is to illustrate changes in olive tree mentory using GIS and remote sensing techniques. Thus, illegal actions can be precluded. Air photos from the year 1976 and IKONOS satellite images of 2010 were used to determine olive tree populations. It is found that 9.106 decare of vegetation was urbanized specially on the West and North of Çeşme, as well as an area of 451 decare that was olive plantation in 1976. Assuming a density of 10 trees per decare, this results in the destruction of 4,510 olive trees.