İlkokul öğretmenlerinin afete hazırlık düzeyleri ile afet eğitiminin eğitim programlarındaki yerine yönelik görüşleri
The views of primary school teachers about preparation levels for disaster and place of disaster education in school curricula
Yazar: ALPASLAN AYHAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. KERİM GÜNDOĞDU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Afet eğitimi = Disaster education ; Afet hazırlığı = Disaster preparation ; Afetler = Disasters ; Doğal afetler = Natural disasters ; Eğitim programları = Education programs ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers

Özet:
Bu araştırmada ilkokul öğretmenlerinin afetlere hazırlık düzeyleri ile afet eğitiminin eğitim programlarındaki yeri hakkındaki görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Örneklemini İzmir İli Buca İlçesinde yer alan kamu ilkokullarında görev yapmakta olan 209 öğretmenin oluşturduğu nicel araştırma desenine dayalı bu araştırmada, İnal ve Doğan (2018) tarafından hazırlanan likert tipindeki Genel Afete Hazırlık Ölçeği ile nicel verileri desteklemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veri toplanmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde parametrik testlerden Bağımsız Örneklem t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), parametrik olmayan testlerden ise Kruskal-Wallis H ve Mann-Whitney U testlerinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda öğretmenlerin afetlere karşı duyarlılıklarının yüksek olduğu; afet durumlarını ciddiye aldıkları ve afetlere karşı önlem almayı önemsedikleri, bu önlemlerin yararlı olacağını düşündükleri ancak bu önlemleri gerçekleştirmedikleri ve kendilerini afetlere karşı hazırlık konusunda yeterli görmedikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünden elde edilen veriler de bu bulguları desteklemektedir. Yapılan görüşmeler sonucunda, öğretmenlerin olası bir afetin yakın bir gelecekte gerçekleşme ihtimalinin yüksek olduğunu düşünmelerine rağmen, yeterli düzeyde önlem almadıkları görülmüştür. Ayrıca öğretmenler afet eğitimi konusunda bilgi düzeylerini de yeterli görmemekte, mezun oldukları üniversitelerde bununla ilgili bir ders almadıklarını; meslek içerisinde verilen hizmet içi eğitimlerin de içeriği, eğitim veren kişinin uzmanlığı, eğitim süresi, uygulama biçimi, sıklığı gibi konularda yeterli olmadığını belirtmişlerdir. Öğretmenlerin mevcut öğretim programlarında yer alan afet eğitimi kazanımlarını ve ilgili içeriği yeterli bulmadıkları, okullarında gerçekleştirilen afet tatbikatlarının niteliği ve niceliğinin afet halinde kendilerini güvende hissedebilecekleri düzeyde olmadığı da anlaşılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bu bulgular dikkate alınarak öğretmenlerin afet eğitimi ile ilgili bilgi ve beceri düzeylerini artırıcı yöndeki hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimler ve afet eğitiminin eğitim programında yerinin nasıl daha iyi yapılandırılabileceğine yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the opinions of elementary school teachers about the level of preparation of disaster education in education programs. Likert type General Disaster Preparedness Scale prepared by İnal and Doğan (2018) was collected in this study based on the quantitative research pattern of 209 teachers working in public primary schools located in Buca District of Izmir Province. In analysis of the obtained quantitative data, Independent-Samples t-Test and One Way ANOVA among parametric tests and Kruskal-Wallis H, and Mann-Whitney U among nonparametric tests were used. Descriptive analysis was used in the analysis of qualitative data. As a result of the analysis of the data, it was concluded that the teachers in the sample group were highly susceptible to disasters, took disaster situations seriously and considered taking precautions against disasters, thought that these measures would be beneficial, but that they lagged behind their level of caring about action and did not consider themselves adequate in preparation for disasters. This result shows that teachers are not active in taking precautions even though they care about disaster situations. The data obtained from the qualitative part of the research also supports this result. As a result of the interviews, it was observed that the teachers did not take adequate precautions although they thought that a probable disaster is likely to happen in the near future. In addition, teachers did not consider their level of knowledge about disaster education sufficient, they stated that they did not take a related training at the universities they graduated from, and the in-service trainings given in education process were not sufficient in subjects such as the content, the professionality of the instructor, the duration of the training, the form of the application, and its frequency. It was also understood that the teachers did not find the disaster education achievements and the related content in the current education programs sufficient, and the quality and quantity of the disaster drills carried out in their schools were not at a level where they could feel safe in case of disasters. Considering these results obtained as a result of the study, suggestions have been developed on how to better configure the place of pre-service and in-service trainings and disaster education in the education program in order to increase the knowledge and skill levels of teachers regarding disaster education.