Hakçalık duyarlılığı açısından örgütsel adalet algısı, örgütsel vatandaşlık ve örgütsel misilleme davranışları arasındaki ilişkiler
The relationships between organizational justice perception, organizational citizenship and organizational retaliatory behaviors in terms of equity sensitivity
Yazar: NAZIM ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇİL KESKİN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hakçalık duyarlılığı = Equity sensitivity ; Kısas = Retaliation ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship

Özet:
Bu araştırmanın amacı, örgütsel adalet algısı ile örgütsel vatandaşlık ve örgütsel misilleme davranışları arasındaki ilişkide hakçalık duyarlılığının düzenleyici rolünü ele almaktır. Hizmet sektörü bünyesinde çalışan beyaz yakalı 253 kadın ve 272 erkek katılımcı araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Kolayda örnekleme metodu kullanılarak yüz yüze anket tekniği ile katılımcılara ulaşılmıştır. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, Örgütsel Adalet Algısı Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Ölçeği, Örgütsel Misilleme Davranışları Ölçeği ve Hakçalık Duyarlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde değişkenler arası korelasyon analizi, demografik özellikler açısından cinsiyet ve çalışılan sektöre göre bağımsız gruplar için t-test, eğitim düzeylerine göre varyans analizi, değişkenlerin hakçalık duyarlılığı açısından değerlendirilmesi amacıyla düzenleyici analiz uygulanmıştır. Sonuçlar incelendiğinde örgütsel adalet algısı ile örgütsel vatandaşlık davranışları ve hakçalık duyarlılığı arasında pozitif; örgütsel misilleme davranışları ile negatif ilişkiler saptanmıştır. Örgütsel adalet algısı, örgütsel vatandaşlık davranışları, örgütsel misilleme davranışları ve hakçalık duyarlılığı değişkenlerinin cinsiyet ve çalışılan sektör açısından da farklılaştığı görülmektedir. İşlemsel adalet algısı, dağıtımsal adalet algısı ve etkileşimsel adalet algısı arttıkça süreci sabote etme, olumsuz iletişim ve olumsuz eylem davranışlarının azaldığı görülmektedir. Öte yandan işlemsel adalet algısı, dağıtımsal adalet algısı ve etkileşimsel adalet algısı arttıkça  özgecilik, vicdanlılık, nezaket, centilmenlik ve sivil erdem davranışları da artmaktadır. Son olarak örgütsel adalet algısının örgütsel vatandaşlık ve örgütsel misilleme davranışları arasındaki ilişkide hakçalık duyarlılığının düzenleyici rolü görülmektedir. Araştırma; örgütsel adalet, örgütsel vatandaşlık, örgütsel misilleme davranışı ve hakçalık duyarlılığının bir arada çalışılması açısından literatürde ilk olma özelliği taşımaktadır. Bulgular literatüre bağlı olarak tartışılmış ve gelecekteki çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to discuss the moderator role of equity sensitivity in the relationship between organizational justice perception, organizational citizenship and organizational retaliation behaviors. White collar working in the service sector, 253 female and 272 male participants constitute the sample of the study. Participants were reached by face-to-face survey technique using convenience sampling method. Personal information form, Organizational Justice Perception Scale, Organizational Citizenship Behaviors Scale, Organizational Retaliation Behaviors Scale and Equity Sensitivity Scale were used in the data collection process. In the analysis of the data, correlation analysis between variables, t-test for independent groups according to gender and sector in terms of demographic characteristics, analysis of variance according to education level, moderator analysis to evaluate the variables in terms of equity sensitivity were applied.When the results are examined, there is a positive relationship between organizational justice perception, organizational citizenship behaviors and equity sensitivity; negative relationships were found with organizational retaliation behaviors. It is seen that the variables of organizational justice perception, organizational citizenship behaviors, organizational retaliation behaviors and equity sensitivity also differ in terms of gender and the sector in which they work. As procedural justice perception, distributive justice perception and interactional justice perception increase, it is seen that sabotage the process, negative communication and negative action behaviors decrease. On the other hand, as the perception of procedural justice, distributive justice and interactional justice increase, altruism, conscientiousness, courtesy, sportsmanship and civic virtue behaviors also increase. Finally, the moderator role of equity sensitivity in the relationship between organizational justice perception, organizational citizenship and organizational retaliatory behaviour is observed. This research is the first in the literature in terms of studying organizational justice, organizational citizenship, organizational retaliatory behavior and equity sensitivity together. The findings are discussed based on the literature and suggestions for future studies are presented.