Türk sineması'nda dijitalleşmenin kurgu biçimine etkisi: Alan deneyimleri /
Yazar: SELİN AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ASLIHAN DOĞAN TOPÇU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Yedinci sanat olarak kabul edilen sinemanın bu şekilde nitelenmesinde, başlangıcından itibaren bilimsel ve teknolojik gelişmeleri takip etmesi önemli bir etkendir. Bu noktada kurgunun önemi ise yadsınamaz bir gerçektir. Bu bağlamda çalışmada, teknolojik gelişmelerin kurgu pratiğin özelinde ortaya çıkardığı değişim üzerinde durularak, pozitif (mekanik, analog), doğrusal (yarı analog, linear) ve doğrusal olmayan (sayısal, elektronik, non-linear) sistemlerde kurgu yapan Türk sinema tarihinin en önemli kurgucularından kabul edilen Mevlüt Koçak, İsmail Kalkan ve Sedat Karadeniz'in alan deneyimlerine yer verilmiştir. 1971 yılında Erman Film'de çırak olarak mesleğe başlayan ve 52 yıllık meslek kariyerinde Anayurt Oteli (1987), Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı (1975), Aile Şerefi (1976), Tosun Paşa (1976), Sultan (1978), Asiye Nasıl Kurtulur? (1986), Arkadaşım Şeytan (1988), Akrebin Yolculuğu (1997), Karşılaşma ve Masumiyet (1997) başta olmak üzere iki yüze yakın filmi kurgulayan ve bu filmlerle Türk Sineması'nda en çok kurgu ödülünü alan Mevlüt Koçak, Lale Film Stüdyosu'nda sinemaya ilk adımına atan, kariyerinin başında Türk sinemasında önemli bir yeri olan, Ömer Lütfi Akad'ın meşhur göç üçlemesi: Gelin (1973), Düğün (1974) ve Diyet'i (1975) kurgulayan ve  Vurun Kahpeye (1973), Salako (1974), Bizim Aile (1975), Koltuk Belası (1990) gibi unutulmaz pek çok filme imzasını atan ve  Türk sinemasında  41 yıl aradan sonra, 1989 yılında 26.'sı düzenlenen Antalya Film Şenliği'nde en iyi kurgu ödülünü kazanan İsmail Kalkan ve sinema kariyerine negatif kurgucu olarak başlayan fakat kısa sürede pozitif kurgucu olan, Mahkum (1973), Derya Gülü (1979), Unutulmayanlar (1981), Son Darbe (1985), Fakir Milyoner (1986), Bir Küçük Bulut (1990), Devlerin Ölümü (1992), Bir Sonbahar Hikayesi (1994), Dondurmam Kaymak (2005) ve daha pek çok filmin yanı sıra Bizimkiler (1989), Mahallenin Muhtarları (1992), Baba Evi (1997), Ömre Bedel (2009), Dürüye'nin Güğümleri (2010) gibi reyting rekorları kıran dizilerinde kurgusunu yapan ve hâla başarılı filmlere/dizilere imza atmaya devam eden Sedat Karadeniz ile gerçekleştiren derinlemesine görüşmelerle dijitalleşmenin kurgu pratiğini nasıl değiştirdiği üzerinde durulmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemine yer verilmiştir. Nitel veri analiz tekniklerinden betimsel analiz yöntemi uygulanmıştır. Çalışma kapsamında pozitif, linear ve non-linear kurgu sistemlerini kullanan, Türk Sineması'nın en önemli kurguculardan kabul edilen Mevlüt Koçak, İsmail Kalkan ve Sedat Karadeniz ile gerçekleştirilen görüşmeler ile Türk sinemasında yaşanan dijital dönüşümün kurgu sistemlerini nasıl etkilediği üzerinde durulmuştur. Mekanik sistemlerden sayısal sistemlere geçişte Karadeniz, Koçak ve Kalkan'ın alan deneyimlerine yer vererek ortak bir bellek oluşturmaya çalışılmıştır.

Abstract:
One of the main reasons that cinema is accepted as a seventh art is because it has been following scientific and technological developments from its beginning. In that context, the importance of editing is an indisputable fact. In this study, professional experiences of Mevlüt Koçak, İsmail Kalkan and Sedat Karadeniz, who are used to positive, linear and non-linear editing and one of the most important editors in Turkish Cinema, are given emphasis on the technological developments in the editing. Mevlüt Koçak, who started his editing career as appearance at Erman Film in 1971, has edited nearly two hundred films, mostly known for Tosun Paşa (1976), Aile Şerefi (1976), Anayurt Oteli (1987), Masumiyet (1997) also he has won most editing awards with these movies in Turkish Cinema. İsmail Kalkan started his career at Lale Film Studio and has edited such films as Vurun Kahpeye (1973), Salako (1974), Bizim Aile (1975), Seat Trouble (1990) and hundreds more over the years. Moreover, he has won the editing award which was given for the first time at 26. Antalya Film Festival. Finally, Sedat Karadeniz started his cinema career as negative editor and edited such films as Fakir Milyoner (1986), Bir Sonbahar Hikayesi (1994), Dondurmam Kaymak (2005) and such series as Bizimkiler (1989), Mahallenin Muhtarları (1992), Baba Evi (1997) additionally he is still continuing his success in editing. Changes in editing depending on digitalization have been deeply analyzed in the interviews with editors. Qualitative research method was used in the study. Content analysis, one of the qualitative data analysis techniques, was applied. Within the scope of the study, interviews with Mevlüt Koçak, İsmail Kalkan and Sedat Karadeniz, who use positive, linear and non-linear editing systems and are very important for Turkish cinema, have tried to create a memory by including the field experiences of these three valuable names about transformation from mechanical to digital in editing.