COVİD-19'un pulmoner tromboemboli üzerine etkisi: COVİD-19 dışı pulmoner tromboemboli ile benzer ve farklı yönleri
The effect of COVİD-19 on pulmonary thromboembolia: similar and different aspects with non-COVİD-19 pulmonary thromboembolia
Yazar: ZÜBEYDE GÜLCE
Danışman: PROF. DR. DURSUN TATAR ; DOÇ. DR. SAMİ DENİZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; COVID 19 = COVID 19 ; Ferritin = Ferritin ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism

Özet:
Amaç: COVID 19 hastalarında tromboembolizim sık görülen bir komplikasyondur. Tromboza neden olan çeşitli patofizyolojik mekanizmalar açıklanmış ve COVID 19 ilişkili PTE terimi ortaya çıkmıştır. Çalışmamızda klasik pulmoner tromboemboli ile COVID-19 ilişkili pulmoner tromboemboli hastaları; demografik özellikleri, hematolojik verileri ve ekokardiyografik bulguları açısından kıyaslanarak benzer ve farklı yönleri araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel, retrospektif bir çalışmadır. Hasta seçimi 2 grup halinde yapılmıştır. 2019 yılında, 18 yaş üzeri olan, ayaktan veya kliniklerde yatarak takip edilen BT Anjiografi veya Ventilasyon Perfüzyon Sintigrafisi ile PTE tanısı alan hastlar geriye dönük olarak tespit edilmiş ve grup-1 (n=114) olarak sınıflanmıştır. 2021 yılında, 18 yaş üzeri olan, ayaktan veya kliniklerde yatarak takip edilen COVID-19 PCR testi pozitif olan ve bu tarihten sonra en fazla 3 ay içinde BT Anjiografi veya Ventilasyon Perfüzyon Sintigrafisi ile PTE tanısı almış hastalar tespit edilip grup-2 (n=45) olarak sınıflandırılmıştır. Hastaların demografik verileri ve komorbiditeleri kaydedilmiştir. Hastaların ilk başvuru anındaki lökosit, lenfosit, PT, aPTT, D-Dimer, CRP, fibrinojen değerleri kaydedilmiştir. Eko bulguları, BT Anjiografide embolinin yeri, pnömoni görünümü (buzlu cam/konsolidasyon) ve hastaların almış oldukları tedavi, geriye dönük olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler SPSS version 26 ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Gruplar arasında D-dimer, BNP, troponin, PT, WBC değerlerinde anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). Yaş, kronik hastalıklar ve sigara kullanımı açısından da iki grup arasında istatistiksel bir fark saptanmadı (p>0,05). CRP değerleri; Grup 1'de ortalama 70,9 µg/L iken Grup 2'de ortalama 99 µg/L idi ve gruplar arasındaki fark anlamlı bulundu (p<0,001). Ferritin ortalama değeri COVID-19 olmayan PTE grubunda 150 ml/ng, COVID-19 ve PTE grubunda 410 ml/ng idi, iki grup arasında istatistiksel anlamda farklılık saptandı (p<0,05). Lenfosit sayısı ve aPTT değerlerinin COVID-19 olmayan PTE grubuna göre COVID-19 ve PTE grubunda istatistiksel anlamlı düşük olduğu görüldü (p<0,05). Gruplar arasında pnömoni varlığının istatistiksel olarak anlamlı olduğu görüldü (p<0,001). COVID-19 ve PTE grubunda, BT anjiografide pulmoner tromboz yerleşim yerinin daha çok segmental arterlerde olduğu görüldü fakat gruplar arasında fark tespit edilmedi (p>0,05). Sağ ventrikül genişlemesi ve sPAP değerleri açısından karşılaştırıldığında anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). COVID-19 olmayan PTE grubunda tedavide en sık K vitamini antagonisti (%43) kullanılırken COVID 19 enfeksiyonu olan grupta en sık DMAH (%84,4) kullanıldığı saptandı. Tedavi açısından iki grup arasındaki farkın anlamlı olduğu tespit edildi (p<0,001).
Sonuç: COVID-19 ilişkili PTE'de daha yüksek CRP ve ferritin değerleri ile düşük lenfosit değerleri açısından farklılık saptanmıştır. Klasik PTE'ye göre COVID-19 ilişkili PTE'nin tromboz oluşum patogenezinde farklılık olduğunu düşündürmüştür.
Anahtar Kelimeler: Pulmoner Tromboemboli, COVID-19, C-Reaktif Protein, ferritin, lenfosit

Abstract:
Objective: Thromboembolism is a common complication in COVID 19 patients. Various pathophysiological mechanisms causing thrombosis have been described and the term COVID 19-related PTE has emerged. In our study, patients with classical pulmonary thromboembolism and COVID-19-related pulmonary thromboembolism; Similar and different aspects were investigated by comparing them in terms of demographic characteristics, hematological data and echocardiographic findings.
Materials and Methods: The research is a cross-sectional, retrospective study. Patient selection was made in 2 groups. In 2019, patients over the age of 18 who were diagnosed with PTE by CT Angiography or Ventilation Perfusion Scintigraphy, followed outpatient or inpatient, were identified retrospectively and classified as group-1 (n=114). In 2021, patients who were over 18 years of age, were followed up outpatients or inpatients with a positive COVID-19 PCR test and were diagnosed with PTE by CT Angiography or Ventilation Perfusion Scintigraphy within a maximum of 3 months after this date were identified and group-2 (n=45) ) were classified as Demographic data and comorbidities of the patients were recorded. The leukocyte, lymphocyte, PT, aPTT, D-Dimer, CRP, and fibrinogen values of the patients at the time of first admission were recorded. The echo findings, the location of the embolism in CT Angiography, the appearance of pneumonia (ground glass/consolidation), and the treatment received by the patients were reviewed retrospectively. Obtained data were analyzed with SPSS version 26.
Results: There was no significant difference in D-dimer, BNP, troponin, PT and WBC values between the groups (p>0.05). There was no statistical difference between the two groups in terms of age, chronic diseases and smoking (p>0.05). CRP values; While the mean was 70.9 µg/L in Group 1, it was 99 µg/L in Group 2, and the difference between the groups was significant (p<0.001). The mean ferritin value was 150 ml/ng in the non-COVID-19 PTE group, and 410 ml/ng in the COVID-19 and PTE group. There was a statistically significant difference between the two groups (p<0.05). Lymphocyte count and aPTT values were found to be statistically significantly lower in the COVID-19 and PTE group compared to the non-COVID-19 PTE group (p<0.05). The presence of pneumonia was found to be statistically significant between the groups (p<0.001). In the COVID-19 and PTE groups, pulmonary thrombosis localization was observed to be mostly in segmental arteries in CT angiography, but no difference was detected between the groups (p>0.05). When compared in terms of right ventricular enlargement and sPAP values, no significant difference was found (p>0.05). In the non-COVID-19 PTE group, vitamin K antagonist (43%) was used most frequently in the treatment, while LMWH (84.4%) was found to be used most frequently in the group with COVID-19 infection. The difference between the two groups in terms of treatment was found to be significant (p<0.001).
Conclusion: A difference was found in terms of higher CRP and ferritin values and lower lymphocyte values in COVID-19-associated PTE. It suggested that there is a difference in the pathogenesis of thrombosis formation in COVID-19-associated PTE compared to classical PTE.
Keywords: Pulmonary Thromboembolism, COVID-19, C-Reactive Protein, ferritin, lymphocyte