Folia teması üzerine gitar için yazılmış çeşitlemelerin dönemler ve performans teknikleri bağlamında karşılaştırmalı incelenmesi
A comparative analysis of the variations written for the guitar on the theme of folia within the framework of different periods and performance techniques
Yazar: CEMALETTİN BÜLENT ERGÜDEN
Danışman: PROF. DR. HARUN BATIRBAYGİL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Bilimleri Bölümü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzik Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Müzik = Music
Dizin: Batı müziği = Western music ; Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Folia = Folia ; Gitar = Guitar ; Müzik = Music ; Müzik tarihi = Music history ; Performans = Performance ; Sanat tarihi = Art history

Özet:
Folia teması üzerine gitar için yazılmış çeşitlemeler 450 yılı aşkın bir zamanı kapsamaktadır. Gitar tarihinin tüm dönemlerinde gitar için folia çeşitlemeleri bestelenmiştir. Gitarın ve folia'nın değişen ve altere edilen yapıları bu eserlerde doğrudan incelenebilir. Müzik eserinin ontolojik olarak ?canlı bir organizma? modeliyle ele alındığı bu araştırmada değişen, çeşitlenen yapıları görmek için ?folia teması? ortak payda olmuştur. Gitar için yazılmış folia çeşitlemeleri, gitar repertuarında ve eğitiminde önemli bir yere sahiptir. Ancak bu eserlerin çok az bir kısmı konserlerde ve gitar repertuarında kullanılmaktadır. Ayrıca folia'nın yüzyıllara yayılması ve sürekli değişikliklere uğraması bu eserlerin performanslarında ve yorumlarında önemli sorunlara yol açmaktadır. Bu tezde gitarın tarihsel evrimi ve dönemsel performans tekniklerinin gitar için yazılmış folia çeşitlemelerini nasıl etkilediği araştırılmıştır. Vihuela, beş çift telli Barok gitar, altı tek telli klasik gitar ve altı tek telli modern gitar performans teknikleri açısından yaklaşılmıştır. Bu tezde bu çalgılar için yazılmış metotlara, etütlere öncelik verilmiştir. Ayrıca gitar için yazılmış folia çeşitlemelerinin, Batı Sanat Müziği tarihinin gelişimini, dönemlerini nasıl yansıttığı ve bu ilişkilerdeki anakronik durumlar analiz edilmiştir. Tezde Alonso Mudarra, Francesco Corbetta, Diego Pisador, Mauro Giuliani, Fernando Sor, Miguel Llobet, Manuel Ponce, Maurice Ohana'nın bestelemiş oldukları folia çeşitlemeleri analiz edilmiştir. Araştırmada yöntem olarak karşılaştırmalı tarihsel ve müzik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Sonuç olarak dönem gitarları bağlamında performans tekniklerinin gitar için yazılmış folia çeşitlemeleri üzerindeki etkileri tespit edilmiştir. Gitarist-bestecilerin yazdıkları folia çeşitlemeleriyle birlikte, besteci-yorumcu(gitarist) ve gitarist olmayan bestecilerin yazdığı bu eserlerde de gitarın dönemsel performans tekniklerinin etkisi net olarak görülmüştür. Ayrıca gitar için yazılmış folia çeşitlemeleriyle, Batı Sanat Müziğinin dönemsel gelişimleriyle olan nakronik durumlar tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Folia, les folies d'Espagne, folia çeşitlemeleri, performans teknikleri, vihuela, gitar, gitarist-besteci, besteci-yorumcu işbirliği.

Abstract:
The variations written for the guitar with respect to the folia theme has a history of more than 450 years. In every epoch in the history of the guitar folia variations for the guitar has been composed. The changing and altering structures of the guitar and folia can be directly observed in these works. In this research which adopts an ontological stance of considering musical work as ?a living organism,? the `folia theme? has been utilized as a common ground to uncover the changing and diversifying structures. Although the folia variations written for the guitar occupy an important position in guitar repertoires and education, a few of these have been used in concerts or guitar repertoires. Moreover, the fact that folia has expanded over centuries with constant alterations has engendered crucial problems for the performances and interpretations. In this thesis, the influences of the historical evolution of the guitar and the periodic performance techniques upon the folia written for the guitar have been studied. Vihuela, five-course Baroque guitar, six strings classical guitar and six strings modern guitar have been studied with respect to their performance techniques. In this thesis, the etudes have been given priority in terms of methods written for these instruments. Furthermore, this study encompasses an analysis of how variations of folia written for the guitar reflect the historical development of Western Art Music and its different epochs, along with the anachronistic cases present in these relations. The folia variations composed by Alonso Mudarra, Francesco Corbetta, Diego Pisador, Maura Giuliani, Fernando Sor, Miguel Llobet, Manuel Ponce and Maurice Ohana have been utilized for the anlaysis. In terms of the study?s methodology, comparative historical and musical analysis methods have been employed. As a result, the impact of performance techniques on folia variations written for the guitar has been ascertained within the framework of guitars of certain periods. Within the folia variations written by guitarists-composers, composer-interpreter (guitarist) and non-guitarist composers? works, the influence of periodic guitar performance techniques? has been clearly observed. In addition, through these folia variations written for the guitar, anachronistic cases manifest in the periodic developments of Western Art Music have been uncovered.Key Words: Folia, les folies d?Espagne, folia variations, performance techniques, vihuela, guitar, cooperation of the guitarists-composers and the composer-interpreter.