Bir yoğun bakım ünitesinde sık karşılaşılan enfeksiyonları önleme bakım paketinin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the efficacy of care package for the prevention of infections commonly encountered in an intensive care unit
Yazar: GÜLAY YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA BULUT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Çapraz enfeksiyon = Cross infection

Özet:
Sağlık hizmetiyle ilişkili enfeksiyonlar hastanede kalış süresini uzatan ek tedavi maliyetlerini arttıran morbidite ve mortalitesi yüksek enfeksiyonlardır. Yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) invaziv girişimlerin fazla olması nedeniyle enfeksiyon görülme oranı daha yüksektir. Ventilatör ilişkili pnömoniler (VİP), kateter ilişkili üriner sistem enfeksiyonları (Kİ-ÜSE), kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonları (Kİ-KDE)  yoğun bakım ünitelerinde en sık görülen SHİE'dır. Araştırmada, yoğun bakım ünitesinde sık karşılaşılan enfeksiyonları önleme bakım paketinin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Araştırma, prospektif ve girişimsel araştırma olarak, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Eğitim, Araştırma ve Uygulama Hastanesinin Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ünitesi'nde 1 Nisan-30 Eylül 2015 tarihleri arasında yapıldı. Araştırma, üç aşamada gerçekleşti. Birinci aşamada YBÜ hemşirelerine enfeksiyon önlemleri ve bakım paketleri konusunda eğitim verildi.  İkinci aşamada, eğitim sonrasında bakım paketlerinin enfeksiyon hızlarına etkisi incelendi ve hemşirelere hangi noktalarda sorun yaşandığına yönelik geri bildirim verildi. Üçüncü aşamada ise verilen geri bildirim sonrasında tekrar bakım paketine uyumun enfeksiyon hızlarına etkisi incelendi.  Araştırmadaki İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 programı kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler olarak sayı, yüzde, dönemler arasında uyum ve enfeksiyon hızlarının karşılaştırılmasında ki-kare testi, ortalama±standart sapma (ort±s) ve ortanca (minimum-maksimum) kullanıldı.  Tüm sonuçlar için p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. VİP bakım paketine uyum durumu Nisan-Haziran döneminde % 44,4 (n=564), Temmuz-Eylül döneminde % 40,0 (n=490) olarak hesaplandı. Uyumlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (χ2=4,091, p=0,043). Benzer şekilde Kİ-KDE ve Kİ-ÜSE uyum durumlarının Temmuz-Eylül döneminde Nisan-Haziran dönemine göre düştüğü görüldü (p<0,001). VİP için 1000 ventilasyon gününde enfeksiyon hızları; Ocak-Mart, Nisan-Haziran ve Temmuz-Eylül dönemlerinde sırasıyla 23,4, 12,6, 11,5 olarak elde edildi. Enfeksiyon hızlarında Ocak-Mart ve Nisan-Haziran dönemlerinde azalmanın olduğu ancak istatistiksel olarak anlamlı olmadığı sonraki iki dönem arasında da anlamlı düşüşün olmadığı belirlendi. Kİ-KDE için ilgili dönemlerde enfeksiyon oranlarının istatistiksel olarak farklı olduğu görüldü ancak ikili karşılaştırmalar sonucunda dönemler arasında anlamlı bir fark elde edilmedi (p>0,05). Kİ-ÜSE için enfeksiyon hızları karşılaştırıldığında Temmuz-Eylül döneminde, diğer iki döneme göre daha fazla enfeksiyon gözlendiği ancak istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edildi (p>0,05). Nisan-Haziran dönemiyle Ocak-Mart dönemleri arasında enfeksiyon oranlarında anlamlı bir fark tespit edilmedi. Sonuç olarak, kanıta dayalı rehberler doğrultusunda hazırlanmış eğitim ile Bakım Paketi uygulamasının uyum oranının artmasıyla enfeksiyon hızlarını azalttığı görüldü.

Abstract:
Health care-associated infections (HCAIs) are high morbidity and mortality infections that prolong the duration of hospitalisation and increase the costs of additional treatment. The rate of infections is higher in intensive care units (ICUs) due to the greater frequency of invasive interventions. Ventilator-associated pneumonias (VAPs), catheter-associated urinary system infections (CA-USIs) and catheter-associated bloodstream infections (CA-BIs) are the most commonly observed HCAIs in the intensive care units. This study aimed to evaluate the efficacy of care package for the prevention of infections commonly observed in an intensive care unit. The study was conducted as a prospective and interventional study in the Anaesthesiology and 
Reanimation Unit of the İbni Sina Training, Research and Application Hospital, which is affiliated with the Ankara University School of Medicine, between April 1, 2015 and September 30, 2015. The study was performed in three stages. The first stage, the ICU nurses were trained regarding 
the care packages and prevention of infection.  In the second stage, the effects of the care packages on the infection rates were examined after the training, and the nurses were given feedback concerning the areas in which they experienced problems. In the third stage, the effect of compliance to the care package on rates of infection was investigated after feedback was given to the nurses.  Statistical analyses and calculations were performed using the IBM SPSS Statistics 21.0 software. In evaluation of the data; descriptive statistics were described using frequency and percentage, while compliance and infection rates between different periods were compared using the Chi-square test, mean±standard deviation (mean±SD) and median (minimum-maximum).  For all results, p value <0.05 was considered as statistically significant. Compliance rates to the VAP care package were calculated as 44.4% (n=564) for the period between April and June, and 40.0% (n=490) for the period between July and September. The difference between the compliance rates was found to be statistically significant (X2=4.091; p=0.043). Similarly, the compliance to CA-BI and CA-USI were found to decrease in the period between July and September compared to the period between April and June (p<0.001). For VAP, the infection rates for 1000 ventilator days in the periods between January and March, April and June and July and September were determined as 23.4, 12.6 and 11.5, respectively. The infection rate was found to decrease in the period between April and June compared to the period between  January and March; however, this was not statistically significant, and there was no significant decrease between the last two periods as well. The infection rate for CA-BI in the relevant periods were found to differ statistically; however, paired comparisons did not reveal any significant differences between the periods (p>0.05). When the infection rates were compared for the CA-USI, a greater number of infections was observed in the period between July and September compared to the other two periods, although these differences were not statistically significant (p>0.05). No statistically significant differences were identified in terms of infection rates between the April-June and January-March periods. In conclusion; the application of a Care Package along with a training program prepared according to evidence-based guidelines was found to decrease infection rates by increasing compliance.