Kemoterapi tedavisi alan kanser hastalarında bitkisel ürünlerin kullanımının araştırılması ve buna bağlı farkındalığın artırılması
Herbal product use in cancer patients under chemotherapy: Prevelance and objcetives of herbal products use
Yazar: SEVAN ÇETİN
Danışman: PROF. DR. ALİ ESAT KARAKAYA
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Bitkisel ilaçlar = Herbal medicine ; Bitkisel ürünler = Vegetable products ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Günümüzde bitkisel ürünlerin (BÜ) kullanımı özellikle kanser hastaları arasında giderek artmaktadır. Bu ürünlerin kemoterapi alan hastalarda kullanımı, tedaviyi olumsuz yönde etkileyebilecek ve istenmeyen advers reaksiyonlara sebep olabilecektir. Bu çalışma kemoterapi alan kanser hastalarında BÜ'lerin kullanımının araştırılması ve bu konudaki farkındalığın arttırılması amacıyla Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi (ANEAH), Tıbbi Onkoloji Bölümü Gündüz Kemoterapi Ünitesi'nde, 215 olguda, yüz yüze anket yöntemiyle yapılmıştır. BÜ kullanımı %22,3 oranında bulunmuştur. En çok kullanılan BÜ, ısırgan otu olarak belirlenmiş olup, olguların çoğu (%75), bu ürünleri yalın ot olarak kullanmışlardır. Olgular, BÜ'leri kemoterapi sonrasında (%31,2) ve arkadaş tavsiyesi ile (%45,8) kullandıklarını beyan etmişlerdir. BÜ'lere erişim yolu %50,0 oranıyla aktarlardır. Olgular ürünleri, tıbbi tedavilerine destek (%18,8) amacıyla kullandıklarını belirtmiş olup; %64,6'sı bu ürünleri kullanırken aynı zamanda ilaç kullanmıştır. Olgular, BÜ'lerin sağlık üzerine etkisini, etkisiz (%37,5) olarak belirtirken, tüm olgular (%37,7), bu ürünlerin bazen zararlı olabileceğini belirtmiştir. BÜ kullanan olgular ise (%45,8), bu ürünlerin zararsız olduğunu ifade etmiştir. Olguların %77,1'i bu ürünleri kullanırken sağlık personelini bilgilendirmemiş olup; %37,5'u bu ürünler için 50-100 YTL arasında bir ücret ödemiştir. BÜ kullanan ve kullanmayan tüm olgular, ürünlerin bakanlık onayının olup olmadığı konusunda bir bilgiye sahip olmadıklarını (%50,2) belirtmiştir. Sağlık çalışanları kanserli hastalarda BÜ kullanımı konusunda duyarlı olmalı, olumsuz etkisinin de olabileceği konusunda kendilerini ve hastalarını eğitmelidir. BÜ-ilaç etkileşimi konusunda daha fazla bilimsel çalışmaya ihtiyaç vardır. BÜ'e ulaşma, ürünlerin kullanılamayacağı durumlar konusunda farkındalığı artırma ve ürün sağlayıcıların yetki ve sorumlulukları konusunda kanun ve yönetmelikler gereklidir.

Abstract:
Nowadays, the use of herbal products (HP) is increasing, among especially cancer patients. The use of HP on patients who take chemotherapy, can adversely affect the treatment and may cause unwanted adverse reactions. This study was to determine prevalence, objectives of HP use in cancer patients under chemotherapy and aimed to enhance the awareness on this issue. At the ANEAH, Chemotherapy Day Unit, Department of Medical Oncology with 215 patients, was conducted through face to face interview method. HP use was found 22,3%. The most widely used HP is determined as nettle, most of the cases (75%) used these products as the form of crude. Cases declared the usage of HP after the chemotherapy (31,2%) and with the advice of friends (45,8%). The access way to the herbal products at the rate of  (50%) were herbalists.  Cases used herbal products in order to support the medical treatment but while 64,6 % of the cases had been using HP, they were also using drug at the same time. While cases stated the effect of herbal products on health as ineffective at the rate of (37,5%), whole cases (37,7%) stated that these products can be sometimes harmful. Cases which use HP (45,8%) stated that these products are harmless. 77.1 % of the cases had not informed the medical staff while using HP and 37,5% of cases had paid a fee between 50-100 YTL for these products. All of the cases stated that: They did not have information, whether the ministry approval of these products or not (%50,2). Medical staff have to be sensitive about usage of HP on patients with cancer and educate themselves and their patients about the issue of the potential negative effects of using HP. More scientific research about HP-drug interaction is needed. The law and regulations are required to acces HP, to increase awareness about the cases in which the products can not be used and about authority and responsibilities of product providers.