Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi kullanılarak olfaktör fossa sınıflandırılması ve ölçümlerinin radyolojik değerlendirilmesi: Retrospektif bir çalışma
Classification and radiological evaluation of olfactory fossa measurements using cone- beam computed tomography: A retrospective study
Yazar: MERVE ÖNDER
Danışman: PROF. DR. KAAN ORHAN
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Olfaktör fossa = Olfaktör fossa ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Çalışmamızın amacı bölge anatomisi, varyasyonu ve patolojisine; bilgisayarlı tomografiye göre daha az radyasyon maruziyeti, daha ekonomik ve daha pratik olan konik ışınlı bilgisayarlı tomografi yardımıyla hakim olmaktır. Bu sayede kulak burun boğaz uzmanları ve maksillofasiyal cerrahlara rehber sağlayıp, 18 yaş ve üstü Popülasyonun anterior kafa tabanı anatomisi ile ilgili veri elde etmek ve normatif verilerin elde edilmesi ile komplikasyon oranlarının azaltılması amaçlanmıştır.
Çalışmamızda Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi arşivinden seçilmiş yaşları 18 ile 80 arasında değişen toplam 120 bireye ait KIBT görüntüleri dahil edilmiştir. Bireyler yaşlarına göre; 18-34 yaş, 35-60 yaş ve 60+ yaş olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır. Bireylerin %50'si kadın, %50'si ise erkektir. Çalışmamızda olfaktör fossa derinliği hem koronal hem de sagittal kesit üzerinden ölçülerek Keros sınıflamasına göre gruplandırıldı ve karşılaştırmalar yapıldı. Ayrıca koronal kesitte olfaktör fossa genişliği ölçülmüş, nazal septum deviasyonuna bakılmış olup diğer parametrelerle kıyaslanmıştır. Paranazal sinüsler değerlendirilmiş olup Lund-Mackay sınıflamasına göre opasifikasyon dercesine bakılmıştır. Tüm parametreler sağ/sol, cinsiyet, yaş ve diğer parametrelerle kıyaslanmış olup istatistiksel olarak anlamlılık derecesine bakılmıştır.
Elde edilen sonuçlara göre; Yapılan koronal ölçümlerde çalışamaya dahil edilen bireylerin olfaktör fossa derinliği % 56,7'sinde Keros Tip 2 olarak izlenmiştir ve bu en yüksek orandır. Daha sonra %33,3 ile Keros Tip 1 ve %10 ile Keros Tip 3 görülmüştür. Yapılan sagittal ölçümlerde çalışmaya dahil edilen bireylerin olfaktör fossa derinliği % 63,3'ünde Keros Tip 2 olarak izlenmiştir ve bu en yüksek orandır. Daha sonra %30,8 ile Keros Tip 1 ve %5,8 ile Keros Tip 3 görülmüştür.  Çalışmaya dahil edilen bireylerin %54,2'sinde nazal septum deviasyonu izlenmiştir ve çalışmaya dahil edilen bireylerin 37'sinde sağ tarafa, 28'inde sol tarafa deviasyon izlenmiştir. Sağ taraf için Keros (koronal) ve Keros (sagittal)  Tip1 grubunda olanlarda olfaktör fossa genişlik değerleri, Tip 2 ve Ti p3 gruplarına göre anlamlı derecede daha düşük görülmektedir. Keros (koronal) grupları ile Keros (sagittal) grupları arasında anlamlı bir bağımlılık görülmektedir.  Keros (koronal) Tip 2 grubunda olanlarda Keros (sagittal) Tip 2 grubunda olma oranı (%94,4), diğer Keros (koronal) grubunda olanlara göre anlamlı derecede daha yüksek görülmektedir.   
Bahsedilen durumlar dışında hiçbir grup arasında istatistiksel olarak anlamlılık saptanmamıştır.  Ayrıca Keros (koronal) grupları arasında sağ/sol asimetri oranı %33,3 ; Keros (sagittal) grupları arasında asimetri oranı %29,2 olarak saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: KIBT, Lund-Mackay Evreleme, olfaktör fossa, paranazal sinüs

Abstract:
The aim of our study is to master the anatomy, variation and pathology of the region by using cone-beam computed tomography, which is more practical and more economical, with less radiation exposure than computed tomography. In this way, it is aimed to provide guidance to otolaryngologists and maxillofacial surgeons, to obtain data on anterior skull base anatomy of the Popülation aged 18 and over, and to reduce complication rates by obtaining normative data.
In our study, CBCT images of 120 individuals aged between 18 and 80, selected from the archive of Ankara University Faculty of Dentistry, were included. Individuals according to their age; It is divided into 3 groups as 18-34 years old, 35-60 years old and 60+ years old. 50% of individuals are female and 50% are male. In our study, the depth of the olfactory fossa was measured on both coronal and sagittal sections and grouped according to the Keros classification and comparisons were made. In addition, the width of the olfactory fossa was measured in the coronal section, the nasal septum deviation was examined and compared with other parameters. Paranasal sinuses were evaluated and the degree of opacification was evaluated according to the Lund-Mackay classification. All parameters were compared with right/left, gender, age and other parameters and statistical significance was checked.
Based on the results obtained; In coronal measurements, the olfactory fossa depth was observed as Keros Type 2 in 56.7% of the individuals included in the study and this is the highest rate. Later, Keros Type 1 with 33.3% and Keros Type 3 with 10% were seen. In sagittal measurements, the olfactory fossa depth was observed as Keros Type 2 in 63.3% of the individuals included in the study and this is the highest rate. Later, Keros Type 1 with 30.8% and Keros Type 3 with 5.8% were seen. Nasal septum deviation was observed in 54.2% of the individuals included in the study, and 37 of the individuals included in the study had deviations to the right side and 28 to the left side. Olfactory fossa width values in Keros (coronal) and Keros (sagittal) Type 1 groups on the right side are significantly lower than in Type 2 and  Type 3 groups. 
There is a significant dependence between the Keros (coronal) groups and the Keros (sagittal) groups.  The rate of Keros (coronal) Type 2 group being in the Keros (sagittal) Type 2 group (94.4%) was significantly higher than those in the other Keros (coronal) group. Except for the aforementioned cases, no statistical significance was found between any of the groups. Also among the keros (coronal) groups, the ratio of right/left asymmetry was 33.3%; The rate of asymmetry among the keros (sagittal) groups was found to be 29.2%.
Keywords: CBCT, Lund-Mackay staging, olfactory fossa, paranasal sinus