Sesli okuma usullerinin 8. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama yeterlikleri üzerindeki etkisi
The effect of reading aloud procedures on reading comprehension competences of 8th grade students
Yazar: İLKNUR UĞURLU
Danışman: PROF. SELİM EMİROĞLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Okul sıralarında kazanılan okuma becerisi insan hayatındaki yerini ömür boyu korumaktadır. Bu sebepten dolayı okuduğunu anlama Türkçe eğitiminde öğrencilere kazandırılması gereken en önemli kazanımlardandır. Okuduğunu anlayan bireyler, eğitim hayatında daha başarılı olmakta, geleceklerini daha iyi inşa edebilmektedir. Eğitim hayatında liseye geçiş aşamasında olan 8.sınıflarda bu durum daha önemli bir hâl almaktadır. Öğrencilerin gidecekleri okulların belirlenmesinde Türkçe dersi ile diğer disiplinlerdeki okuduklarını anlama durumları da belirleyici olmaktadır. Eğitim ortamlarında okuduğunu anlama çalışmalarında sesli okumaya sıkça başvurulmaktadır. Sesli okuma usullerinin 8.sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama yeterlikleri üzerindeki etkisinin metin türlerine göre değişkenlik gösterip göstermediğinin incelendiği bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasının bütüncül çoklu durum deseni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemeni 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde resmî bir ortaokulda öğrenim gören 8.sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Yapılan literatür taramasında okuma tür, yöntem ve tekniklerinin sınıflandırılmasında kavram kargaşasının olduğuna rastlanmıştır. Bu sebeple usul kelimesi tercih edilmiştir. Çalışmanın uygulama aşamasında öğrenciler tarafından bilinmemesi adına eski yıllarda kullanılan Türkçe ders kitaplarından 36 serbest okuma metni incelenmiştir. İncelenen ders kitaplarından bilgilendirici metin, şiir ve hikâye metinleri olmak üzere üç metin belirlenmiştir. Metinler akademik başarıları birbirine denk olan sınıflarda sesli okuma usulünün sabit kalması, birer hafta ara ile okunması kaydı ile seslendirilmiş olup hemen ardından araştırmacı tarafından uzman görüşleri doğrultusunda geliştirilen okuma anlama sınavları uygulanmıştır. Yapılan okuma anlama sınavlarının sonuçları SPSS-21 programı aracı ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular betimlenerek metnin türü ve cinsiyete göre sınıflandırılmış olup son aşamada usullerin kıyaslanması ile 4 ana başlık altında verilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında sınıf içerisinde kullanılan sesli okuma usullerinin belirlenmesinde gelişigüzel bir seçim yapmanın doğru olmadığı yargısına varılmıştır. Sesli okuma usullerinin kullanımı ve çeşitlendirilmesinin cinsiyet ve metin türlerinde okuduğunu anlama üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada kullanılan usullerin okuduğunu anlama üzerindeki etkililik düzeyine göre sıralaması rastgele sesli okuma, belirlenen öğrencilerin metni sesli okuması, belirlenen öğrencinin sesli okuması ve öğretmenin örnek okuması şeklinde belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Sesli okuma usulleri, metin türleri, okuduğunu anlama, okuma eğitimi, Türkçe eğitimi.

Abstract:
Reading skills acquired at school preserve their place in human life for a lifetime. For this reason, reading comprehension is one of the most important achievements that students should gain in Turkish education. Individuals who understand what they read are more successful in their educational life and can build their future better. This situation becomes more important in the 8th grades, which are at the stage of transition to high school in educational life. In determining the schools that students will go to, their reading comprehension in Turkish and other disciplines is also decisive. In educational environments, reading aloud is frequently used in reading comprehension studies. This study, which examines whether the effect of reading aloud procedures on the reading comprehension competencies of 8th grade students varies according to text types, was carried out with the holistic multiple case design of the case study, one of the qualitative research methods. The sample of the study consists of 8th grade students studying in an official secondary school in Küçükçekmece district of Istanbul province in the 2023-2024 academic year. In the literature review, it was found that there is confusion in the classification of reading types, methods and techniques. For this reason, the word usul was preferred. In the application phase of the study, 36 free reading texts from the Turkish textbooks used in the old years were analysed in order not to be known by the students. Three texts were selected from the examined textbooks: informative text, poetry and story texts. The texts were read aloud in classes with equal academic achievement, provided that the reading aloud method remained constant and the texts were read at one-week intervals, and then reading comprehension exams developed by the researcher in line with expert opinions were applied. The results of the reading comprehension exams were analysed with SPSS-21 software. The findings obtained were described and classified according to the type of text and gender, and in the last stage, they were given under 4 main headings by comparing the methods. When the results of the study are analysed, it is concluded that it is not correct to make a haphazard choice in determining the reading aloud procedures used in the classroom. It was concluded that the use and diversification of reading aloud procedures are effective on reading comprehension in gender and text types. The order of the procedures used in the study according to the level of effectiveness on reading comprehension was determined as random reading aloud, reading the text aloud by the determined students, reading aloud by the determined student and sample reading by the teacher.
Keywords: Reading aloud procedures, text types, reading comprehension, reading education, Turkish education.