20. yüzyılın ilk çeyreğindeki göçler ve Anadolu'nun sosyo-kültürel yapısına etkileri: Sivas örneği
Migrations in the first quarter of the 20th century and their effects on the socio-cultural structure of Anatolia: The case of Sivas
Yazar: MAHMUT ŞENER
Danışman: PROF. DR. CEZMİ ERASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Balkanlar = Balkans ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Mübadele = Exchange ; Mülteciler = Refugees ; Sivas = Sivas ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; İskan = Settlement

Özet:
Yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde yaşanan göçler, Anadolu'nun demografik yapısını şekillendirmiş, buna paralel olarak son derece önemli siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik değişimlere zemin hazırlamıştır. Bu tez çalışmasında, söz konusu dönemdeki göçler ve Anadolu'nun sosyo-kültürel yapısına etkileri Sivas vilayeti örneği üzerinden incelenmiştir. Dönemin başında sırasıyla Kafkaslardan ve Balkanlardan gelen takriben 16.000 muhacir Sivas'ta iskân edilmiştir. Daha sonra Sivas vilayeti, Birinci Dünya Savaşı'nın başında Rus işgaline uğrayan Osmanlı topraklarından göç eden Şark mültecileri için önemli bir toplanma merkezi olmuştur. Vilayette biriken yüz binlerce mülteci iskâna müsait vilayetlere sevk edilirken yaklaşık 14.000 Şark mültecisi, Sivas'a bağlı kaza ve köylerde iskân edilmiştir. Yine 30 Ocak 1923 tarihinde Yunanistan ile Türkiye arasında imzalanan Mübadele Antlaşması uyarınca Rumeli'den gelen yaklaşık 7.500 mübadil muhacir ve Sırpların katliam ve baskısı nedeniyle 1925 yılında Türkiye'ye göç etmek zorunda kalan 2.000 Boşnak muhacir Sivas'ta iskân edilmiştir. Cumhuriyet dönemindeki coğrafi sınırları dikkate aldığımızda bu dönemde takriben 30 bin Müslüman muhacirin Sivas'ta iskân edildiğini söyleyebiliriz. Aynı dönemde Sivas'tan ayrılan gayr-ı Müslim muhacir sayısı ise 100 bine yakındır. Bu durum, bir taraftan nitelik ve nicelik bakımından önemli bir iş gücü açığına neden olurken diğer taraftan imparatorluktan ulus devlete geçiş sürecinde nüfusun daha homojen hale gelmesini sağlamıştır. Sivas'ın çalışma hayatına ve kültürel birikimine zenginlik katan muhacirler, uyum sürecinde çeşitli sorunlar yaşamış olsa da zamanla yerli ahaliyle kaynaşarak Sivas'ta birlikte yaşama kültürünün en güzel örneklerini sergilemişlerdir.
Anahtar Kelimeler: Sivas, göç, muhacir, mülteci, mübadil, iskân.

Abstract:
The migrations experienced in the first quarter of the twentieth century shaped the demographic structure of Anatolia, and in parallel with this, laid the groundwork for extremely important political, social, cultural and economic changes. In this thesis, the migrations in the said period and their effects on the socio-cultural structure of Anatolia have been examined through the example of Sivas province. At the beginning of the period, approximately 16.000 immigrants from the Caucasus and the Balkans, respectively, were settled in Sivas. Later, Sivas province became an important gathering center for the Eastern refugees who migrated from the Ottoman lands that were invaded by Russia at the beginning of the First World War. While hundreds of thousands of refugees accumulated in the province were transferred to the provinces suitable for housing, approximately 14.000 Eastern refugees were settled in the towns and villages of Sivas. Again from Rumelia accordance with the Exchange Agreement signed with Greece on January 30, 1923 Turkey due to the approximately 7.500 emigrant refugees and the massacres of Serbs and pressure are forced to migrate to Turkey in 1925 to 2.000 Bosnian refugees have been resettled in Sivas. Considering the geographical borders of the Republic period, we can say that approximately 30 thousand Muslim refugees were settled in Sivas during this period. In the same period, the number of non-Muslim immigrants who left Sivas is close to 100 thousand. This situation, on the one hand, caused an important labor deficit in terms of quality and quantity, on the other hand, the population became more homogeneous in the transition from empire to nation-state. The immigrants, who enrich the working life and cultural background of Sivas, have experienced various problems during the adaptation process, but over time, they mingled with the local people and displayed the best examples of the culture of living together in Sivas.
	Keywords: Sivas, migration, immigrant, refugee, exchanged, resettlement.