ABD başkanlarının 1979 sonrasında İran'a yönelik politikaları
American presidents? policies on Iran after 1979
Yazar: YAVUZ CANKARA
Danışman: PROF. DR. FARUK SÖNMEZOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Başkanlık sistemi = Presidency system ; Devlet başkanı = President ; Lobicilik = Lobbying ; Nükleer güç = Nuclear power ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Petrol = Petroleum ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran ; İsrail = Israel

Özet:
Amerikan siyasal sisteminde Başkan ayrıcalıklı bir konuma sahiptir. Bu çalışmada Amerikan Başkanı'nın bu konumu göz önünde bulundurularak, ABD'nin İran politikasının belirlenmesindeki rolü incelenecektir. Başkan, Amerikan dış politikasını oluştururken tek başına hareket etmemekte ve çeşitli birimlerden yardım almaktadır. Her Başkan dış politika ekibini tesis ederken deneyim, kişisel özellik ve politik duruş gibi bir takım özellikleri dikkate almaktadır.Çalışmada 1979 yılı başlangıç olarak ele alınmıştır. Bu tarih, ABD-İran ilişkilerinde önemli bir kırılmanın yaşandığı bir tarihtir. İran'da bir devrim gerçekleşmiş ve ülke büyük bir dönüşüm geçirmiştir. Bu nedenle çalışma 1979- 2009 yılları arasında görev yapan ABD Başkanları'nın İran politikasını analiz etmeye çalışmaktadır.Söz konusu yıllar arasında görev yapan Başkanların politikaları analiz edilirken, iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrini etkileme potansiyeli olan İsrail lobisi, petrolün artan önemi, Kongre'nin tutumu ve Soğuk Savaş koşulları gibi faktörler de incelenmektedir. Başkanların politikaları incelenirken her Başkan döneminde bu faktörlerden bazen sadece birinin, bazense birkaçının ön plana çıktığı görülmektedir. Bu nedenle çalışma ABD'nin İran politikası söz konusu olduğunda Başkanlar arasında bir karşılaştırma yapabilmeye ve farklılıkları görebilmeye imkân sağlamaktadır.

Abstract:
In the American political system the president has a privileged position. In this work, considering this position of the American President, the role of the President determining the American policy on Iran is analyzed. Establishing the American foreign policy, the president does not act alone and gets assistance of various departments. Forming the foreign policy team, the president takes the features such as experience, personal characteristics and political standing into consideration.In the work, the year 1979 is taken as the starting point. This date indicates a significant breakdown in American- Iranian relations. A revolution happened in Iran and the country has undergone a serious transformation. Thus this work intends to analyze the American presidents? policies on Iran who performed their duties between 1979- 2009.Analyzing the policies of the Presidents who were in the office in the mentioned years, factors which may potentially affect the bilateral relations such as the Jewish Lobby, the increasing importance of petroleum, the position of the Congress and the Cold War are taken into consideration. Investigations on the policies of the Presidents show that in each term of office occasionally one or more of these factors gain importance. Therefore the work provides an opportunity to compare and contrast the Presidents concerning the American policy on Iran.