Öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık düzeylerine ilişkin algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers' perceptions of organizational justice and organizational commitment levels
Yazar: BERNA GÖÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA KESİK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers

Özet:
Bu araştırma öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel bağlılık düzeylerine ilişkin algıları arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Beylikdüzü ilçesindeki resmi ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 255 öğretmen oluşturmuştur.
Araştırmada veri toplamak amacıyla Meyer ve Allen (1990) tarafından geliştirilen Wasti (2000) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve Niehoff ve Moorman (1993) tarafından hazırlanan ve Polat (2007, s. 94) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Örgütsel Adalet Ölçeği kullanılmıştır. 
Araştırmada kullanılan veri toplama araçları ile elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde T Testi, ANOVA ve Tukey HSD,  Pearson Korelasyon Analizi ve Basit Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda, öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının yüksek düzeyde, örgütsel bağlılıklarının ise orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin örgütsel adalet algı düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre erkek öğretmenler lehine; mezuniyet düzeylerine göre lisans mezunu öğretmenler lehine; kurumdaki çalışma süresine göre ise 0-5 yıl arası kurumda görev yapanlar lehine farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin görev yaptıkları okul türleri arasında, örgütsel adalet algıları açısından lisede görev yapan öğretmenler aleyhine bir farklılık olduğu saptanmıştır. Mesleki kıdem ve kadro durumu değişkenlerine göre ise örgütsel adalet algı düzeylerinin farklılaşmadığı görülmüştür. Örgütsel bağlılık düzeyleri, cinsiyet, mesleki kıdem, eğitim durumu, kurumda görev yapılan süre ve kadro durumu değişkenlerine göre farklılık göstermemiştir. Öğretmenlerin görev yaptıkları okul türleri arasında, örgütsel bağlılık düzeyleri açısından lisede görev yapan öğretmenler aleyhine bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının örgütsel bağlılık düzeyleri ile pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki içinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin adalete ilişkin algılarının, örgütsel bağlılık algılarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel bağlılıklarına ilişkin algılarının daha yüksek düzeyde olmasının sağlanması için, yönetim süreçlerinde hakkaniyetli davranılması, adil kararların alınması, karar alma süreçlerine öğretmenlerin dahil edilmeleri, karar ve durumlardan öğretmenlerin haberdar edilmeleri, iletişimin nezaketli ve saygılı bir dil kullanılarak gerçekleştirilmesi, okul yönetimine karşı güven duymalarının sağlanması, çalıştıkları kurumun hedeflerini benimseyebilmeleri için, kişisel ve yaşamsal amaçlarını gerçekleştirmeleri konusunda desteklenmeleri, kendileri ve dolayısıyla kurumu geliştirmeleri için hizmet içi eğitimlere katılmalarının sağlanması, ılımlı bir örgüt ikliminin oluşturulması, motivasyonu artıracak etkinlikler sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
This research aims to reveal the relationship between teachers' perceptions of organizational justice and organizational commitment levels. The sample of the research consists of 255 teachers working in public primary, secondary and high schools in Beylikdüzü district of Istanbul province in the 2023-2024 academic year.
The Organizational Commitment Scale developed by Meyer and Allen (1990) and adapted to Turkish by Wasti (2000) and the Organizational Justice Scale prepared by Niehoff and Moorman (1993) and adapted to Turkish by Polat (2007, p. 94) were used to collect data in the research.
The data obtained with the data collection tools used in the research were analyzed using the SPSS package program. T Test, ANOVA and Tukey HSD, Pearson Correlation Analysis and Simple Linear Regression Analysis were used in the analysis of the data.
As a result of the research, it was determined that the teachers' organizational justice perceptions were high and their organizational commitment was moderate. It was concluded that teachers' organizational justice perception levels differed in favor of male teachers according to the gender variable; in favor of bachelor's degree teachers according to their graduation level; and in favor of those who had worked in the institution for 0-5 years according to their working period in the institution. It was determined that there was a difference in organizational justice perceptions to the detriment of the high school teachers among the types of schools where teachers worked. It was observed that organizational justice perception levels did not differ according to the variables of professional seniority and tenure status. Organizational commitment levels did not differ according to the variables of gender, professional seniority, education status, length of service in the institution and tenure status. It was concluded that there was a difference in organizational commitment levels to the detriment of the high school teachers among the types of schools where teachers worked. It was concluded that teachers' organizational justice perceptions were positively and moderately related to their organizational commitment levels. It was determined that teachers' perceptions of justice were a significant predictor of their organizational commitment perceptions. In this context, in order to ensure that teachers' perceptions of organizational justice and organizational commitment are at a higher level, it is recommended that management processes be treated fairly, fair decisions be made, teachers be included in decision-making processes, teachers be informed of decisions and situations, communication be carried out using a polite and respectful language, they be trusted in school management, they be supported in achieving their personal and vital goals so that they can adopt the goals of the institution they work for, they are provided with in-service training to develop themselves and therefore the institution, a moderate organizational climate is created, and activities that will increase motivation are recommended.