Hekimlerin ötanazi hakkında tutum ve davranışlarını etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors affecting physicians' attitudes and behaviors towards euthanasia
Yazar: ALİ İHSAN DİLBER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TURLA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Amaç: Dünya genelinde yaşam süresinin uzaması ve kronik hastalıkların yaygınlaşması, bireylerin yaşam kalitesini koruma ve hayatlarını onurlu bir şekilde sonlandırma taleplerini artırmaktadır. Şu an bazı ülkelerde ötanazi yasaldır. Ancak, Türkiye'de ötanazi yasadışı kabul edilmektedir. Ötanazi yasa taslağı hazırlanırken, birçok ülkede halkın, doktorların ve hukukçuların ötanaziye yönelik tutumlarının ve bu uygulamanın sağlık sistemiyle uyumunun araştırıldığı çalışmalar yol gösterici olmaktadır. Bu çalışma; Türkiye'deki hekimlerin ötanazi konusundaki bilgi düzeylerini, görüşlerini ve yaklaşımlarını ortaya çıkararak literatüre katkı sunmak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: 29.11.2023-30.04.2024 tarihleri arasında Türkiye'deki hekimlere online anket uygulanarak elde edilen yanıtlar değerlendirilmiştir.  Bulgular: Çalışmamıza 2653 hekim dahil olmuştur. Katılımcıların %50,4'ünün erkek olduğu ve yaş ortalamasının 40,17 ± 12,33 yıl olduğu bulunmuştur. Katılımcıların %53,5'i ötanazi yapılmasını istediğini belirtmiştir. Katılımcıların cinsiyet ile ötanazi yapılmasını istemesi arasında anlamlı fark olmadığı saptanmıştır. Ötanazi yapılmasını isteyen katılımcıların; %85'i terminal dönem kanser hastalarına, %12'si hasta olmayıp ölmek isteyen kişilere uygulanması gerektiğini, %16,6'sı çocuklara ötanazi yapılmasını kabul edilebilir olduğunu belirtmiştir. Ötanazi yapılmasını istemeyen katılımcılar; ilk sırada kötüye kullanım olabileceği için, ikinci sırada vicdani rahatsızlık hissetmemek için, üçüncü sırada ise dini sebepler yüzünden ve en son sırada yasa dışı olduğu için ötanazi yapılmasını istemediğini belirtmiştir. Katılımcıların; %51,8'inin ülkemizde pasif ötanazi uygulandığını düşündüğü, %11,3'ünün hastalar veya aileleri tarafından ötanazi talebi aldığı, %75,9'unun ötanazi yasal olursa kötüye kullanılacağının düşündüğü, %75,4'ünün ise ötanazi hakkında tartışmaları yararlı bulduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışmamız, hekimler arasında ötanaziye yönelik belirli bir destek olduğunu ve bazı hekimlerin hastalar veya yakınlarından ötanazi talebi aldıklarını ortaya koymuştur. Terminal hastalar dışında, hasta olmayan bireyler ve çocuklara ötanazinin uygulanmasını kabul edilebilir bulanların varlığı, konunun kapsamlı bir şekilde ele alınmasını gerektirdiğini göstermektedir. Kötüye kullanım riskine dair yaygın endişeler göz önünde bulundurularak toplumun ve sağlık çalışanlarının katılımıyla yürütülecek yapıcı tartışmaların, Türkiye'de ötanaziye yönelik olası yasal düzenlemelere zemin hazırlaması açısından önemli olduğunu değerlendirmekteyiz.

Abstract:
Introduction: The increase in life expectancy and the prevalence of chronic diseases worldwide have heightened the demand for maintaining quality of life and ending life with dignity. Currently, euthanasia is legal in some countries. However, in Turkey, euthanasia is considered illegal. While drafting euthanasia legislation, studies examining the attitudes of the public, doctors, and legal experts towards euthanasia, as well as the compatibility of this practice with the healthcare system in various countries, serve as a guide. This study aims to contribute to the literature by revealing the level of knowledge, opinions, and approaches of physicians in Turkey regarding euthanasia. Material and Method: Responses obtained from an online survey conducted with physicians in Turkey between 29.11.2023 and 30.04.2024 were evaluated. Results: Our study included 2,653 physicians. It was found that 50.4% of the participants were male, with an average age of 40.17 ± 12.33 years. 53.5% of the participants stated that they wanted euthanasia to be performed. No significant difference was found between gender and the desire for euthanasia. Among those who supported euthanasia, 85% believed it should be applied to terminal cancer patients, 12% to individuals who are not ill but wish to die, and 16.6% found euthanasia for children to be acceptable. Participants who opposed euthanasia cited the risk of abuse as their primary concern, followed by not wanting to experience moral discomfort, religious reasons in third place, and its illegality as the last reason. It was determined that 51.8% of the participants believed passive euthanasia is practiced in our country, 11.3% had received requests for euthanasia from patients or their families, 75.9% thought euthanasia would be abused if legalized, and 75.4% considered discussions about euthanasia to be useful. Conclusion: Our study revealed that there is a certain level of support for euthanasia among physicians and that some physicians have received requests for euthanasia from patients or their relatives. The presence of those who find euthanasia acceptable for non-terminal patients and children indicates the need for a comprehensive discussion on the subject. Considering the widespread concerns about the risk of abuse, we believe that constructive debates involving the public and healthcare professionals are crucial for laying the groundwork for potential legal regulations on euthanasia in Turkey.