Yerfıstığı tarımında uygun kültürel işlemler ve hastalık yönetim pratikleri ile hastalık ve aflatoksin oluşumunun önlenmesi
Control of diseases and aflatoxin occurences with proper cultural and disease management practices in peanut growing
Yazar: IŞILAY LAVKOR
Danışman: PROF. DR. MEHMET BİÇİCİ ; PROF. DR. ZÜLKÜF KAYA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma 2010-2011 yıllarında, Osmaniye ilinde tarla denemesi ve 7 farklı çiftçi tarlasında sörvey çalışmaları şeklinde yürütülmüştür. Çalışmada, ana ürün yerfıstığı yetiştiriciliğinde bölgede görülen hastalıkların durumu ortaya konulmuş ve bu hastalıklarda rolü olan bitki besin elementlerinin hastalık gelişimi, aflatoksin oluşumu, ürün hasadı ve verim üzerine olan etkileri belirlenmiştir. Deneme ve sörvey alanlarının tamamında kök boğazı çürüklüğü Aspergillus niger, gövde çürüklüğü Sclerotium rolfsii ve yaprak leke hastalığı Cercosporidium personatum saptanmış; en yüksek hastalık oranı %14.7-36.0 ve hastalık şiddeti %7.0-19.0 olarak gövde çürüklüğünde belirlenmiştir. İnfekteli bitkilerin tamamında Sclerotium rolfsii (%17.0-30.0), Aspergillus spp. (%18.0-29.0), Rhizoctonia solani(%7.8.0-28.0), Fusarium spp. (%7.0-20.0) saptanmıştır. Hasat, hasat sonrası, kurutma, depo öncesi ve depo dönemi tane örneklerinde Aspergillus spp. (%11.7-39.0), Fusarium spp. (%13.0-35.0), Rhizoctonia solani(%2.0-18.0), Macrophomina phaselonia (%1.0-24.0), Penicillium sp. (%3.0-9.0) ve Rhizopus stolonifer(%1.0-57.0) izole edilmiştir. Aspergillus ve Fusarium türlerinin tanımlanmasında A. niger, A. flavus, F. solani, F. oxysporum, F. sambicinum, F. semitectum türleri belirlenmiştir. Yapılan toksin analizleri sonucunda, deneme alanında farklı dönemlerden alınan 96 yerfıstığı örneğinde aflatoksin kirliliği saptanmazken, sörvey alanlarına ait 42 ve yerfıstığı depolarından alınan 23 örnekte 10 ppb?nin altında; ayrıca 5 depo örneğinde 10 ppb?nin üzerinde aflatoksin belirlenmiştir. Deneme ve sörvey çalışmalarında çiçek ve çiçek sonrası alınan bitki örneklerinin ve hasat dönemi tane örneklerinin tümünde N konsantrasyonları alt kritik sınır değerine yakın, K konsantrasyonları genelde yetersiz P, Ca, Mg, S, Zn, Fe, Cu ve Mn konsantrasyonları ise yeterli olarak belirlenmiştir. NC 7 tohum çeşidinde, 250.0-348.5 kg/da; Halis Bey çeşidinde ise 485.0-525.0 kg/da yerfıstığı verimi alınmıştır. Deneme alanı ve sörvey çalışması sonuçlarına göre çeşitli nedenlerle eksikliği olan potasyumun ve alt kritik seviyeye yakın azotun, yerfıstığı bitkilerinde fungal hastalıkların gelişimi için uygunluk sağlamaktadır. Fungal hastalık oluşumunda kültürel işlemlerden derin sürüm, yabancı ot mücadelesi, boğaz doldurma, derin sürüm ve sulama rol oynamaktadır. Aflatoksin düzeylerinin kurutma ve hasat sonrasına göre depo döneminde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Yerfıstığı tarımında uygun gübreleme ile dengeli bir besleme sonucu, bitkiler daha sağlıklı ve verimleri daha yüksek olabilecektir. Anahtar Kelimeler: Yerfıstığı, bitki hastalığı, aflatoksin, besin eksikliği

Abstract:
This survey was done on 7 farmer fields and an experimental area in Osmaniye district in 2010-2011. This study concerned the diseases affecting local peanuts and the role played by various fertilization metods on the occurence of these diseases, aflatoxin production and the yield of the crops. In all survey areas crown rot (Aspergillus niger), stem rot (Sclerotium rolfsii) and leaf spot disease (Cercosporidium personatum) were observed. The most disease occurence and severity between them ranged for the stem rot %14.7-36.0 and %7.0-19.0, respectively. Infected plants were found to have the following fungi: S. rolfsii (%17.0-30.0), Aspergillus spp. (%18.0-29.0), Rhizoctoniasolani (%7.8-28.0), Fusarium spp. (%7.0-20.0). Plants ready for harvest, during drying and pre-post storage were found to infested with the fungi: Aspergillus spp. (%11.7-39.0), Fusarium spp. (%13.0-35.0), Rhizoctonia solani (%2.0-18.0), Macrophomina phaseolina (%1.0-24.0), Penicillium sp. (%3.0-9.0) and Rhizopus stolonifer (%1.0-57.0). In the identification of Aspergillus and Fusariumspecies; A. niger, A. flavus, F. solani, F. oxysporum, F. sambicinum and F. semitectum were determined. Toxins analysis of 96 separate samples from various parts of the experimental area, revelated no presence of aflatoxin, but 42 samples taken from survey fields and 23 samples from the storage places had less than 10 ppb aflatoxin, while 5 storage samples had afltoxin levels in excess of 10 ppb. Plant samples taken from the experimental and survey areas in flowering, post flowering and harvest periods, all had N levels near the minumum critical level. K levels of them were generally insufficient while P, Ca, Mg, S, Zn, Fe, Cu and Mn levels were within the accepted range. NC 7 type seeds produced 250.0-348.5 kg/da and Halis Bey seeds produced 485.0-525.0 kg/da. Test results with the experimental and survey areas soils and plants displayed insufficent potassium and minimal levels of nitrogen from a variety of causes, providing ideal conditions for the development of fungal diseases. The occurance of fungal diseases are also affected by cultural factors such as deep-plowing of soil, weed control, filling of soil onto plant crown, rotations, irrigations. The presence of aflatoxin was found to be more prevalent in storage period than drying and post harvest periods. Proper fertilization to provide sufficient nutrient concentrations, would result in healtier plants with a greater yield. Keywords: Peanut, plant disease, aflatoxin, nutrition deficiency