Kırıkkale-Keskin-Çelebi demir cevherleşmesinin oluşumu
Formation of Kirikkale-Keskin-Çelebi iron mineralization
Yazar: DENİZ GENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET DEMİRBİLEK
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Yatakları ve Jeokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Demir cevheri = Iron ore ; Kırıkkale-Çelebi = Kırıkkale-Çelebi ; Skarn zonu = Skarn zone

Özet:
Kırıkkale - Çelebi demir cevherleşmesi, İç Anadolu bölgesinde, Kırıkkale il merkezinin yaklaşık 65 km güneyinde, Çelebi ilçesi sınırlarında, J30-b2 ve J31-a1 paftaları arasında bulunmaktadır.
Kırşehir Masifi içinde yer alan çalışma alanının büyük bir bölümünde, Paleozoyik yaşlı çoğunlukla mermerlerden ve yer yer amfibol şist merceklerinden oluşan Bozçaldağ Formasyonuna ait metamorfik birimler yüzeylemektedir. Metamorfikleri kesen Üst Kretase-Tersiyer yaşlı Orta Anadolu Granitoyidleri ile tüm bu birimleri örten Miyosen-Pliyosen yaşlı İç Anadolu Grubu'na ait sedimanter kayaçlar çalışma alanı içinde oldukça sınırlı bölgelerde gözlenmektedir.
Bu çalışmada, haritalama, jeokimya, sondaj, mineraloji ve petrografi çalışmaları ile alterasyon ve cevher yan kayaç ilişkileri üzerine veriler üretilerek Çelebi demir cevherleşmesinin oluşum koşullarına yönelik yaklaşımlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışma alanı içerisinde, Bozçaldağ Formasyonuna ait mermerler ile Orta Anadolu Granitoyidleri'nin dokanaklarında skarn zonu (ekzoskarn) gelişmiştir. Ancak yoğun olarak Maden Sırtı ve Çardak Tepe mevkilerinde, mermerler içerisinde masif manyetit damarları şeklinde gözlenen cevherleşmelerde skarn zonu (endoskarn) oldukça sınırlı gözlenmiştir. Maden Sırtı ve çevresinde gözlenen masif manyetit damarlarının genel doğrultusu KD/90° konumlu ve kesikli olarak 1-2 km devam ederken Çardak Tepe mevki cevherleşmesinin genel doğrultusu ise KB/90° konumlu ve yine kesikli olarak yaklaşık 1 km boyunca devam ettiği gözlenmiştir.
Yapılan çalışmalar, Çelebi demir cevherleşmesinin Orta Anadolu Granitoidleri ile Bozçaldağ Formasyonunun dokanaklarında, kontak metomorfizma sonucunda geliştiğini desteklemektedir. Cevherleşmelerin, granitoidlerin sokulumu esnasında, mermerlerin kırık-çatlaklarında akışkanların uygun ortam bulup çökelmesiyle, masif manyetit damarlarını oluşturması sonucunda meydana geldiğini düşündürmektedir.

Abstract:
Kırıkkale - Çelebi iron mineralization is located in the Central Anatolia region, approximately 65 km south of Kırıkkale province, within the borders of Çelebi district, on the J30-b2 and J31-a1 map sections.
The study area is within the Kırşehir Massif and mostly consists of Paleozoic aged metamorphic units such as marbles and locally amphibol schist lenses as a member of the Bozçaldağ Formation. Upper Cretaceous-Tertiary Central Anatolian Granitoids cutting the Bozçaldağ Formation and the sedimentary rocks belonging to the Miocene-Pliocene aged Central Anatolia Group covering both Bozçaldağ Formation and Central Anatolian Granitoids, crop out in the study area on a smaller scale.
In this study, approaches related with the formation conditions of Çelebi iron mineralization are put forward by generating data on mapping, geochemistry, drilling, mineralogy and petrography studies, data on ore and wall rock relationships and alteration zones. In the study area, skarn zone (exoskarn) observed at the contacts of the marbles of Bozçaldağ Formation and the Central Anatolian Granitoids. However, in the mineralizations observed as massive magnetite veins in the marbles in Maden Sırtı and Çardak Tepe locations, the skarn zone (endoscarn) was observed to be rather limited. While the general trend of massive magnetite veins observed in Maden Sırtı is NE/90° and intermittently continues for 1-2 km, it is observed that the general direction of mineralizations in Çardak Tepe location is NW/90° and continues for about 1 km.
These studies support that Çelebi iron deposit were formed as a result of contact metomorphism betweeen Central Anatolian Granitoids and Bozçaldağ formation. It is thought that the mineralizations are formed as massive magnetite veins by the precipitation of fluids in the fracture-cracks of the marbles during the intrusion of granitoids.