1980'li yıllar Türkiye'sinde alternatif bir kültürel deneyim: Çekirdek Sanat Evi
An alternative cultural experience in 1980s Turkey: Cekirdek Art House
Yazar: KARACA YİĞİT PEHLİVANLI
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ CAN YAĞCI AKSEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music ; Tarih = History
Dizin: Alternatif müzik = Alternative music ; Kültür = Culture ; Müzik = Music ; Müzik tarihi = Music history ; Sosyokültürel değişme = Socio-cultural change ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation ; Sosyokültürel yaşam = Socio-cultural life ; Çekirdek Sanat Evi = Çekirdek Art House ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada, 1980'li yıllarda İstanbul'da faaliyet göstermiş olan Çekirdek Sanat Evi (ÇSE) müzik, toplum ve tarih ilişkisi perspektifiyle, alternatif ve karşıt kültürel ögeler arasındaki ilişkiye dair kavramsal çerçevenin yanı sıra habitus ve kültürel sermaye kavramları üzerinden çözümlenmiştir. Çalışmada, 1980'li yıllardaki toplumsal koşulların sosyo-kültürel yaşamdaki yansımalarıyla çizilen çerçeve, ÇSE'deki pratiklerle ortaya konan deneyimin özgünlüğünü ve alternatifliğini değerlendirmeye katkı sunan bir bağlamın şekillenmesini sağlamıştır. Bu bağlamda, dönemin askeri ve sivil yönetimlerince uygulanan neo-liberal politikaların kültür-sanat alanında yarattığı değişime alternatif olarak ortaya konan pratiklerin, aynı zamanda hakim anlayışa uygun bir şekilde gerçekleştirilmek istenen toplumsal değişime karşıtlık sunan bir yaşam kültürü sunucusu ve aktarıcısı olma potansiyeli taşıdığı varsayımından hareketle ÇSE deneyiminin özgünlüğü değerlendirilmiştir. Bu deneyime farklı boyutlarıyla dahil olan görüşmecilerin aktardığı bilgiler; ÇSE'deki etkinliklere özel olarak yer veren tek gazete olan Cumhuriyet Gazetesi'ndeki haber ve ilanlar; ÇSE'nin kurucusu olan Fikret Kızılok'la yapılanlar başta olmak üzere, gazete ve dergilerde yer alan röportajlar, varsayımımız çerçevesinde analiz edilmiş ve şu sonuçlara ulaşılmıştır.
Bağımsız müzisyenlerin üretimlerini paylaşabileceği bir sahne sunan ÇSE, müziğin merkezde yer aldığı ve farklı sanat dallarını da kapsayan bir sergileme-eğitim merkezi olmasıyla, alternatif kültür mekanlarının büyük ölçüde azaldığı 80'li yıllar Türkiye'sinde kültürel hegemonya mücadelesi içerisindeki bir karşı duruşu simgelemektedir. Çocuklara yönelik sanat eğitiminin yanı sıra bağımsız-alternatif bir sahnede dinleyicilere ulaşan müzikal üretimlerin, kaset teknolojisinin sunduğu imkandan faydalanılarak alternatif bir dağıtım ağına dahil edilmesi, ÇSE'yi dönemini aşan bir yaşam kültürü sunucusu ve aktarıcısı olarak değerlendirmeyi mümkün kılmaktadır.

Abstract:
In this study, Çekirdek Art House (ÇSE), which was active in Istanbul in the 1980s, is analyzed from the perspective of the relationship between music, society and history, through the concepts of habitus and cultural capital, as well as the conceptual framework of the relationship between alternative and counter cultural elements. In the study, the framework drawn with the reflections of social conditions on socio-cultural life forms a context that contributed to the evaluation of the originality and alternativeness of the experience revealed by the practices in ÇSE. In this context, the originality of ÇSE experience is scrutinized based on the assumption that; practices presented as an alternative to the change created by the neo-liberal policies which were implemented by the military and civil administrations of the period, are also carrying the potential of being a culture of living provider and transmitter presented a contrast to the social change that is desired to be realized in accordance with the dominant understanding. The information conveyed by the interviewees who were involved in this experience with different dimensions; news and advertisements in Cumhuriyet newspaper, which is the only newspaper that specifically covers events in ÇSE; interviews in newspapers and magazines, especially with Fikret Kızılok, the founder of ÇSE, are analyzed within the framework of our assumption and this study reaches the following conclusions: Due to its dimension of being an exhibition-education center for different branches of art and notably music; ÇSE, where offered a stage for independent musicians to share their productions, symbolizes a counter stance in the struggle for cultural hegemony in Turkey of the 80s while alternative cultural venues were drastically reduced. In addition to art education for children, incorporating musical productions that reach the audience on an independent-alternative stage into an alternative distribution network by making use of the possibilities offered by cassette technology, makes it possible to evaluate ÇSE as a culture of living provider and transmitter that transcended its time.