Kişiler arası bilinçli farkındalık: Evli çiftlerin algıları ve deneyimleri üzerinden değerlendirilmesi
Interpersonal mindfulness: Evaluation of married couples through their perceptions and experiences
Yazar: ZEHRA TEKEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ÖZDEMİR
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada kişiler arası bilinçli farkındalığın evli çiftlerin algıları ve deneyimleri üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırmanın yorumlayıcı fenomonolojik deseni kullanılmıştır. Ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik örneklemeden yararlanılarak oluşturulmuş araştırmanın çalışma grubu, aile yaşam doyumu ölçeğinden düşük ve yüksek puanlar almış Duvall' in Aile Yaşam Döngüsünde ilk dört evresinde olan 14 evli kadın ve 8 evli erkek olmak üzere toplam 22 evli katılımcıdan oluşmuştur. Araştırmanın verileri derinlemesine görüşme yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın verilerinin MAXQDA 2020 programı kullanılarak veri analizi yapılmıştır. Yapılan veri analiz sonucunda olma modu ve yapma modu ana temaları, evlilikte bilinçli farkındalığın olumlu etkileri temaları ortaya çıkmıştır. Olma modu ve yapma modu ana temalarında çatışma, iletişim, cinsellik, bireysel zaman, yakınlık ve birlikte zaman geçirme ortak temalarının olduğu görülmüştür. Olma modu ana temasında evlilikte kişiler arası bilinçli farkındalığın deneyimlenmesinde kişilerarası bilinçli farkındalığı sağlayan kaynakların, içsel bilinçli farkındalığın tutumları olduğu görülmüştür. Bu tutumlar akışa bırakmak, başlangıç ruhu (acemi zihin), kabul, deneyime açıklık, yargılamamak, gözlemleme, anda kalabilmek, şefkat, sabır kodları olarak ortaya çıkmıştır. Evlilikte kişiler arası bilinçli farkındalığı engelleyen durumlar yapma modu olarak temalarılmıştır. Yapma modunu oluşturan kaynakların iletişim alanında  -meli/malı düşünceleri, içe dönük karakterin etkisi, öfke kontrolsüzlüğü,  farkında olmamak; çatışma alanında etkisiz dinleme, farkında olmamak,  ruminasyon, kendine odaklanması; bireysel zaman alanında farkında olmamak, rutin olması, -meli/malı düşünceleri; yakınlık ve birlikte zaman geçirme alanında rutin olması, farkında olmamak; cinsellik alanında zorunluluk ve rutin olması, şimdiki anda olmamak kodlarının olduğu görülmüştür. Evlilikte bilinçli farkındalığın olumlu etkileri temasında evlilik ilişkisinde duygu düzenleme, geleceğe yönelik umut ve planlar, bağlılık ve yakınlık, iyi oluş, paylaşımlar yapmak ve birlikte zaman geçirmek kodlarının olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları alan yazınında yer alan araştırmalarla destekleşmiş, tartışılmış ve yorumlanmıştır.
Anahtar Sözcükler: evlilikte bilinçli farkındalık, kişilerarası bilinçli farkındalık, bilinçli farkındalığın tutumları, ilişkisel alanlar, aile yaşam döngüsü

Abstract:
This study aims to evaluate interpersonal mindfulness through the perceptions and experiences of married couples. The interpretative phenomenological design of qualitative research was used in the study. The study group of the research, which was formed by using criterion sampling and maximum diversity sampling, consisted of a total of 22 married participants, 14 married women and 8 married men, who were in the first four stages of Duvall's Family Life Cycle, who received low and high scores from the family life satisfaction scale. The data were collected through in-depth interviews. The data of the study were analyzed using the MAXQDA 2020 program. As a result of the data analysis, the main themes of being mode and doing mode and the positive effects of mindfulness in marriage emerged. In the main themes of being mode and doing mode, it was seen that there were common themes of conflict, communication, sexuality, individual time, intimacy and spending time together. In the main theme of being mode, it was seen that the resources that provide interpersonal mindfulness in experiencing interpersonal mindfulness in marriage are the attitudes of inner mindfulness. The situations that prevent interpersonal mindfulness in marriage were thematized as doing mode. It was seen that the codes of -should/should not thoughts, the effect of introverted character, lack of anger control, unawareness in the field of communication; ineffective listening, unawareness, rumination, self-focus in the field of conflict; unawareness, routine, -should/should thoughts in the field of individual time; routine, unawareness in the field of intimacy and spending time together; obligation and routine, not being in the present moment in the field of sexuality. In the theme of positive effects of mindfulness in marriage, it was seen that there were codes for emotion regulation in marital relationship, hopes and plans for the future, commitment and closeness, well-being, sharing and spending time together. The findings of the research were supported, discussed and interpreted with the studies in the literature.
Keywords: mindfulness in marriage, interpersonal mindfulness, attitudes of mindfulness, relational fields, family life cycle