Kompleks bölgesel ağrı sendromu (KBAS TİP-1) tanısı alan hastalarda prizma adaptasyon terapisinin etkinliğinin değerlendirilmesi
Complex regional pain syndrome (CRPS TYPE-1) in patients diagnosed the effectiveness of prism adaptation therapyevaluation
Yazar: AYŞE ELİF ŞEN
Danışman: PROF. DR. ECE ÜNLÜ AKYÜZ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Kompleks Bölgesel Ağrı Sendromu, tetikleyici faktör olmadan veya tetikleyici faktör
ile orantısız şiddette ağrı ile ortaya çıkan bir klinik tablodur. Gelişimi genellikle öngörülemez
ve çoğu tedavi kısmen etkilidir. Prizma Adaptasyon Terapisi ise genellikle inme sonrası yarı-
uzaysal ihmaldeki dikkat eksikliğini azaltmak için kullanılan, KBAS tedavisinde ise yeni
kullanılmaya başlanan sensorimotor bir eğitim tekniğidir. Kör olmayan, az sayıda hasta
üzerinde yapılan sınırlı sayıdaki çalışmalarda ağrı ve semptomları azalttığı gösterilmiştir.
Çalışmamızda KBAS'ta kronik ağrı ile baş etmenin zorlukları nedeniyle akut dönemde
uygulanan prizma adaptasyon terapisinin ağrı ve diğer parametreler üzerine etkinliğini
değerlendirmeyi amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Prospektif randomize kontrollü çalışmamıza Etlik Şehir Hastanesi Fizik
Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi polikliniklerine başvuran, Budapeşte tanı kriterlerine göre
KBAS Tip-1 tanısı koyduğumuz ve çalışmamızın dahil edilme-hariç tutulma kriterlerine uyan
toplam 54 hasta alındı. Hastalar kapalı zarf yöntemi ile 27 hasta prizma adaptasyon terapisi
grubunda, 27 hasta kontrol grubunda olacak şekilde 2 gruba randomize edildi. Kontrol
grubuna günde 1 kez, toplam 20 seans rutin fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarına ek
olarak nötr lensli gözlükler ile doktor/fizyoterapist gözetimi eşliğinde işaretleme protokolü
uygulanırken, prizma grubuna rutin fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarına ek olarak
prizmatik lensli gözlükler ile işaretleme protokolü uygulanmıştır. Hastaların tamamı tedavi
öncesi (T0), tedavinin hemen bitiminde (T1), tedavi bitiminden 6 hafta sonra (T2) klinik
parametreler, değerlendirme testleri ve USG ile değerlendirildi.

Bulgular: Her iki grupta da tüm hastalarda tedavi öncesine kıyasla tedavi sonrasında VAS,
LANNS, SW, NHPT, Q-DASH, SF-36, Duruöz el indeksi, Tampa Kinezyofobi Skalası, el
kavrama gücü (etkilenen ve sağlam ekstremite), parmak lateral kavrama gücü (etkilenen
ekstremite), etkilenen ekstremitenin el bilek çevresi ve el-el bilek volümü, el bileği fleksiyon,
ekstansiyon, pronasyon, supinasyon, radial ve ulnar deviasyon açısı ile USG evre ortanca
değerleri incelendiğinde anlamlı iyileşme olduğu saptanmıştır. Prizma ve kontrol
grubu ölçümler arasındaki değişim açısından karşılaştırıldığında SF-36, DHI, TKS, etkilenen
ekstremite el kavrama gücü, VAS değerleri incelendiğinde prizma grubundaki değişim
kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir.

Sonuç: Prizma adaptasyon terapisi KBAS Tip-1'de erken dönemde konvansiyonel fizik
tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarına ek olarak uygulanabilecek, hastalık semptomlarının
iyileşmesinde, ağrının yönetiminde, hastaların günlük yaşam aktivitelerinde ve yaşam
kalitesinde etkili, non-invaziv bir tedavi yöntemi olarak değerlendirmelidir.

Anahtar Kelimeler: kompleks bölgesel ağrı sendromu, prizma adaptasyon terapisi, KBAS

Abstract:
Aim: Complex Regional Pain Syndrome is a clinical situation that occurs without a triggering
factor or with pain that is disproportionate to the triggering factor. Its development is often
unpredictable and most treatments are only partially effective. Prism Adaptation Therapy is a
sensorimotor training technique that is generally used to reduce attention deficit in semi-
spatial neglect after stroke and has recently started to be used in the treatment of CRPS. It has
been shown to reduce pain and symptoms in limited studies on a small number of non-blind
patients. In our study, we aimed to evaluate the effectiveness of prism adaptation therapy
applied in the acute period on pain and other parameters in CRPS due to the difficulties of
coping with chronic pain.

Materials and Methods: A total of 54 patients who applied to the Etlik Şehir Hospital
Physical Therapy and Rehabilitation Hospital outpatient clinics, who were diagnosed as
CRPS Type-1 according to the Budapest diagnostic criteria, and who met the inclusion-
exclusion criteria of our study were included in our prospective randomized controlled study.
The patients were randomized into two groups by the sealed envelope method: 27 patients in
the prism adaptation therapy group and 27 patients in the control group. While the control
group was applied a marking protocol with neutral lens glasses under the supervision of a
doctor/physiotherapist, in addition to routine physical therapy and rehabilitation practises
once a day for a total of 20 sessions, the prism group was applied a marking protocol with
prismatic lens glasses in addition to routine physical therapy and rehabilitation practises. All
patients were evaluated with clinical parameters, evaluation tests and USG before treatment
(T0), immediately at the end of treatment (T1), and 6 weeks after the end of treatment (T2).

Results: VAS, LANNS, SW, NHPT, Q-DASH, SF-36, Duruöz Hand Index, Tampa
Kinesiophobia Scale, hand grip strength (affected and unaffected extremity), finger lateral
grip after treatment compared to before treatment in all patients in both groups. When strength
(affected extremity), wrist circumference of the affected extremity and hand-wrist volume,
wrist flexion, extension, pronation, supination, radial and ulnar deviation angle and USG
stage median values ​​were examined, a significant improvement was found. When
the prism and control group are compared in terms of the change in measurements, when the
SF-36, DHI, TKS, affected extremity hand grip strength and VAS values ​​are examined, the
change in the prism group shows a statistically significant difference compared to the control
group.

Conclusion: Prism adaptation therapy should be evaluated as a non-invasive treatment
method that can be applied in addition to conventional physical therapy and rehabilitation
practices in the early stages of CRPS Type-1, and is effective in improving disease symptoms,
pain management, daily living activities and quality of life of patients.

Key Words: Complex regional pain syndrome, prism adaptation therapy, CRPS