Ortaokul öğretmenlerinin bilgisayar ve internet öz yeterlikleri ile yapay zekâ kaygıları arasındaki ilişki
The relationship between secondary school teachers' computer and in-ternet self-efficacy and artificial intelligence concerns
Yazar: ALPER PEKCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL ERGÜN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnternet ve Bilişim Teknolojileri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Yapay zeka teknolojilerinin eğitim alanında giderek önem kazandığı günümüz eğitim sisteminde, öğretmenlerin bilgisayar öz yeterlilik seviyeleri ile yapay zeka uygulamaları kaygıları arasındaki ilişkiyi anlamak, eğitimde yapılacak uygulamaların başarısı için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada ortaokul kademelerinde görevli öğretmenlerin yapay zeka tekniklerinin kullanımına yönelik kaygıları ile bilgisayar ve internet kullanımıyla ilgili öz yeterlik algıları arasındaki ilişki ve buna paralel olarak eğitimde yapay zeka uygulamalarına ilişkin görüşleri belirlenmeye çalışılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin yapay zeka kaygıları ve bilgisayar öz yeterlikleri ayrı ayrı ele alınmış olup, bağımsız değişkenlere göre farklılaşma durumları belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma genel tarama modellerinden nicel veri toplama aracı olan anket uygulaması şeklinde gerçekleştirilmiş olup, veri toplama aracı olarak "Yapay Zeka Kaygı (YZK) Ölçeği" ve  "Bilgisayar ve İnternet Kullanımı Öz Yeterlik (BİKÖY)" ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmaya, 2023 – 2024 öğretim yılı bahar döneminde Manisa Salihli ilçesinde görev yapmakta olan 204 ortaokul öğretmeni katılmıştır. Araştırmada ayrıca öğretmenlerle yapay zeka uygulamaları üzerine yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilerek verilerin analizi ve yorumlanması sağlanmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına ilişkin görüşlerinin analizinde; temaların ve alt temaların bulunması, verilerin kodlanması ve bulguların yorumlanması adımları izlenmiştir. Araştırma uygun durum örneklemesi yöntemi kullanılarak 23 öğretmen ile yürütülmüştür.Araştırma sonucunda, ortaokul öğretmenlerinin yapay zeka kaygılarının orta düzeyde ve bilgisayar ve internet kullanımı öz yeterliklerinin yüksek seviyede olduğu görülmüştür. Ortaokul öğretmenlerinin yapay zeka kaygıları ile bilgisayar öz yeterlikleri arasında ise anlamlı, negatif yönlü ve çok düşük düzeyde bir korelasyon bulunmuştur. Bu sonuçlara göre öğretmenlerin yapay zeka konusundaki kaygılarını azaltmak ve bilgisayar özyeterliklerini geliştirmek amacıyla kapsamlı hizmetiçi eğitimler düzenlenmeli, farkındalık oluşturan programlar sunulmalı, teknik destek sağlanarak teknoloji entegrasyonunu destekleyen stratejiler geliştirilmeli ve öğretmenlerin bu alandaki yetkinlikleri arttırılmalıdır. Ayrıca, uygulamalı deneyimlerle bilgi paylaşımı teşvik edilmeli ve uzun vadeli stratejiler oluşturmalıdır. Bu önlemler, öğretmenlerin yapay zeka teknolojisini eğitimde etkin bir şekilde kullanmalarını ve yapay zeka uygulamalarına daha olumlu bakmalarını sağlamak amacıyla kritik bir role sahiptir.

Abstract:
In today's education system, where artificial intelligence technologies are increasingly gaining importance in the field of education, understanding the relationship between teachers' computer self-efficacy levels and their concerns about artificial intelligence applications is of critical importance for the success of applications to be made in education. In this study, it was attempted to determine the relationship between teachers' concerns about the use of artificial intelligence techniques at secondary school levels and their self-efficacy perceptions regarding computer and internet use, and in parallel, their views on artificial intelligence applications in education. Secondary school teachers' artificial intelligence concerns and computer self-efficacy were addressed separately, and their differentiation status according to independent variables was attempted to be determined.The research was carried out in the form of a survey application, which is a quantitative data collection tool from general screening models, and the "Artificial Intelligence Anxiety (AIA) Scale" and "Computer and Internet Usage Self-Efficacy (BIKÖY)" scales were used as data collection tools. 204 secondary school teachers working in Salihli district of Manisa in the spring semester of the 2023-2024 academic year participated in the research.In the research, semi-structured interviews were conducted with teachers on artificial intelligence applications to analyze and interpret the data. In the analysis of secondary school teachers' views on the use of artificial intelligence in education, the steps of finding themes and sub-themes, coding data, and interpreting the findings were followed. The research was conducted with 23 teachers using the convenience sampling method. As a result of the research, it was seen that secondary school teachers' artificial intelligence concerns were at a moderate level and their computer and internet use self-efficacy was at a high level. A significant, negative, and very low correlation was found between secondary school teachers' artificial intelligence concerns and computer self-efficacy. According to these results, in order to reduce teachers' concerns about artificial intelligence and improve their computer self-efficacy, comprehensive in-service training should be organized, awareness-raising programs should be offered, strategies supporting technology integration should be developed by providing technical support, and teachers' competencies in this area should be increased. In addition, knowledge sharing should be encouraged with practical experiences and long-term strategies should be created. These measures have a critical role in ensuring that teachers use artificial intelligence technology effectively in education and have a more positive view of artificial intelligence applications.