Kısasü'l- Enbiyā'da deyimler
Idioms in the Kısasü'l-Enbiya
Yazar: AYŞE KÜBRA ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Deyimler = Idioms ; Harezmce = Khwarazm language ; Kasasü'l-Enbiya = Qi̇sas al-Anbi̇ya ; Kısas-ı Rabguzi = Kısas-ı Rabguzi

Özet:
Deyimler, kalıplaşmış kelime gruplarından oluşan, toplumca benimsenmiş, son derece önemli dil yapılarındandır. Dile deyiş güzelliği, anlatım gücü ve zenginliği katan millî söz varlıklarımızdandır. Deyim ve deyimleşmenin temelinde, kelimenin sözlük anlamından sıyrılarak yeni bir anlam ifade etmesi bulunmaktadır. Çeşitli dil ögelerini bünyesinde barındıran Harezm Türkçesine ait, Rabguzi tarafından kaleme alınan Kısasü'l- Enbiya isimli eser üzerine yapılan bu çalışmada, metin içerisinde geçen deyimler tespit edilmiştir.
Çalışmanın giriş bölümünde, çalışmanın amacı ve konusu belirtildikten sonra Harezm Dönemi ve Harezm Türkçesi ile ilgili tarihi bilgiler verilmiştir. Daha sonrasında çalışmaya konu olan eser ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İnceleme bölümünde; deyim, deyim özellikleri hakkında bilgiler verildikten sonra tespit edilen deyimler, anlam dünyasına göre kategorize edilmiş ve başlıklar halinde incelenmiştir. Metin içerisinde bulunan deyimler ve deyimleri meydana getiren kelime ve kelime grupları tek tek incelenerek, morfo-semantik yapıları değerlendirilmiştir. Günümüz Türkiye Türkçesinde de varlığını devam ettiren deyimler belirtilmiştir. Son olarak metinde geçen deyimlerin dizini oluşturulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Harezm Türkçesi; Kısasü'l-Enbiya; Rabguzi; deyim; deyim aktarması; anlam bilim.

Abstract:
Idioms are one of the most fundamental elements of languages which are made of phrases and adopted by communities. They are national assets contributing to the beauty, power and richness of languages and expressions. In simple terms, idioms and construction of idiomatic expressions are made possible by using by the words involved in different senses and meanings. In this article, the idioms in Kısasü'l- Enbiya by Rabguzi (translated into English as The Stories of Prophets), which is in Harezm Turkish and which is made up of a variety of language elements, are identified and studied. 
In the introduction of this paper, after the objective and subject of the study is specified, brief historical information about Harezm Period and Harezm Turkish is provided. Then, some facts are given regarding the work in question, Kısasü'l- Enbiya by Rabguzi. In the analysis part, idioms and properties of idioms are elaborated. Subsequently, the idioms that are identified in the work are categorized in terms of meaning and analyzed under certain headings. The idioms in the stories as well as the individual words and phrases constituting the idioms are reviewed one by one in terms of their morphosemantic structures. Moreover, the idioms that are still used today are listed. Finally, the indexes of the statements in the text have been created.

Key words: Harezm Turkish; Kısasü'l- Enbiya; Rabguzi; idioms, phrase transfer; semantics