Çevrimiçi oyun bağımlılığı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide duygusal şemaların aracılık etkisi
The mediating effect of emotional schemas in the relationship between online gaming addiction and life satisfaction
Yazar: SAMET MAKAS
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KOÇ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranışsal bağımlılık = Behavioral addiction ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Bu araştırmada, çevrimiçi oyun oynayan üniversite öğrencilerinin çevrimiçi oyun bağımlılığı düzeyleri ile yaşam doyumu, duygusal şemalar ve demografik özellikleri (cinsiyet, yaş, üniversite, aile sosyo-ekonomik düzeyi) arasındaki ilişkiler ilişkisel tarama modeliyle incelenmiştir. Araştırmada ayrıca, çevrimiçi oyun bağımlılığı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide duygusal şemaların aracılık etkisi yapısal eşitlik modeli ile incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu 549 çevrimiçi oyun oynayan üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada çevrimiçi oyun bağımlılığı ile ilgili bilgiler "Çevrimiçi Oyun Bağımlılığı Ölçeği", yaşam doyumu ile ilgili bilgiler "Yaşam Doyumu Ölçeği", duygusal şemalar ile ilgili bilgiler "Leahy Duygusal Şema Ölçeği" ile toplanmıştır. Bazı değişkenlere (cinsiyet, yaş, üniversite, aile sosyo-ekonomik düzeyi) ilişkin veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Araştırmanın hipotezlerini test etmek amacıyla, araştırma verileri korelasyon analizi, regresyon analizi, t testi ve tek yönlü varyans analizleri yapılmıştır. Ayrıca çevrimiçi oyun bağımlılığı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide duygusal şemaların aracılık etkisini incelemek amacıyla yapısal eşitlik modellemesi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, çevrimiçi oyun bağımlılığı düzeyi ile duygulara karşı zayıflık, akılcılık isteği, farklılık, süreklilik, onaylanma, duyguları zararlı görme ve suçluluk duygusal şemaları arasında pozitif, düşük düzeyde ve istatistiksel açıdan anlamlı bir korelasyon olduğu, anlaşılabilirlik, duygulardan kaçınma ve duyguları inkar duygusal şemaları ile negatif, düşük düzeyde ve istatistiksel açıdan anlamlı korelasyonlar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumu düzeyleri ile anlaşılabirlik ve hisleri kabullenme duygusal şemaları ile pozitif ve orta düzeyde, kontrol edilmezlik, akılcılık isteği, duyguları inkar, uzlaşma ve duyguları zararlı görme duygusal şemaları ile pozitif, düşük düzeyde ve istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon olduğu, ruminasyon, farklılık ve süreklilik duygusal şemaları ile negatif, düşük düzeyde ve istatistiksel açıdan anlamlı korelasyonlar olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada ayrıca, çevrimiçi oyun bağımlılığı ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide duygusal şemaların tam aracılık etkisine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada, erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre çevrimiçi oyun bağımlılığı düzeylerinin anlamlı bir şekilde yüksek olduğu ve aile sosyo-ekonomik düzeyi üst gelir grubunda yer alan öğrencilerin alt ve orta gelir grubunda yer alan öğrencilere göre çevrimiçi oyun bağımlılığı düzeylerinin anlamlı bir şekilde yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the relationships between online game addiction levels of university students who play online games and their life satisfaction, emotional schemas and demographic characteristics (gender, age, university, family socio-economic level) were examined with relational screening model. In the study, the mediating effect of emotional schemas on the relationship between online gaming addiction and life satisfaction was examined with structural equation modelling. The study group of the research consists of 549 university students who play online gamings. In the study, information about online gaming addiction was collected with "Online Gaming Addiction Scale", information about life satisfaction was collected with "Life Satisfaction Scale", and information about emotional schemas was collected with "Leahy Emotional Schema Scale". Data on some variables (gender, age, university, family socio-economic level) were collected with the "Personal Information Form" prepared by the researcher. In order to test the hypotheses of the study, correlation analysis, regression analysis, t-test and one-way variance analyses were performed. In addition, structural equation modelling was conducted to examine the mediating effect of emotional schemas in the relationship between online gaming addiction and life satisfaction. As a result of the research, it was concluded that there was a positive, low level and statistically significant correlation between the level of online gaming addiction and the emotional schemas of weakness towards emotions, demand for rationality, difference, duration, validation, seeing emotions as harmful and guilt, while there were negative, low level and statistically significant correlations with the emotional schemas of comprehensibility, avoidance of emotions and denial of emotions. It was concluded that there were positive, low and statistically significant correlations between the life satisfaction levels of university students and the emotional schemas of comprehensibility and acceptance of feelings, positive, low and statistically significant correlations with the emotional schemas of uncontrollability, demand for rationality, denial of emotions, consensus and seeing emotions as harmful, and negative, low and statistically significant correlations with the emotional schemas of rumination, difference and duration. It was also concluded that emotional schemas had a full mediation effect in the relationship between online gaming addiction and life satisfaction. In the study, it was concluded that male students had significantly higher levels of online gaming addiction than female students, and students whose family socio-economic level was in the upper income group had significantly higher levels of online gaming addiction than students in the lower and middle income group.