İMKB`nin ekonomik büyümeye katkısının ekonometrik analizi
An Econometrical analysis of the contribution of the Istanbul stock exchange (IES) to economic growhth
Yazar: HÜSEYİN AĞIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUHSİN KAR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Sermaye piyasası = Capital market ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
ÖZET.HÜSEYİN AĞIR ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ IMKB'NIN EKONOMİK BÜYÜMEYE KATKISININ EKONOMETRIK ANALİZİ HÜSEYİN AĞIR KSÜ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI DANIŞMAN: Yrd.Doç.Dr. MUHSİN KAR Yıl:2003, Sayfa: 146 Jüri: Yrd.Doç.Dr. Muhsin KAR Prof.Dr.H.Çetin BEDESTENCİ Doç.Dr. Adnan ÇELİK Finansal sistemin ekonomik büyümeye katkısı, iktisatçılar arasında uzun süredir sıcak bir şekilde tartışılan konulardan birisini oluşturmaktadır. Bir ekonomide finansal sistemin önemi, onun "merkezi sinir sistemi" gibi işlev gören doğasından kaynaklanmaktadır. Finansal sistemin en temel fonksiyonu ise kaynakları verimsiz alanlardan verimli alanlara aktarmaktır. 1980 öncesinde, Türkiye sınırlandırılmış ve kısıtlanmış finansal piyasaların tipik bir örneğini oluşturmuştur. Faiz oranlan kurumsal olarak belirlenmiş ve suni olarak düşük seviyelerde tutulmuştur. 1970'li yılların sonuna kadar, reel faiz oranları, enflasyonun yüksek olması yüzünden oldukça negatif olmuştur. Kamu bankaları ise Türk Finansal sisteminde dominant rolü üstlenen kurumlardır. Bankacılık sektörüne (yerli-yabancı) girişler sınırlandırılmıştır. 1980'den sonra, Finansal serbestleşme ekolü tarafından önerildiği gibi, Türkiye uygulamaya başladığı yapısal değişim programının bir parçası olarak, finansal pazarlarında liberal yaklaşımı denemektedir. Ekonomik problemlerden kurtulabilmek için 1980'lerin başlarında uygulamaya başlanılan bu yeni politika süreci genel olarak, ticaret, fiyatlar, döviz kuru ve finansal liberalizasyondan oluşmaktadır. 1980 sonrası diğer bir önemli gelişme ise, Sermaye Piyasası Kurulu ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsasının kurulmasıdır. Bu tezin ana amacı finansal kalkınma ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi göstermektir. Bu bağlamda, finansal kalkınmanın göstergeleri sermaye piyasalarını da kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Eş bütünleşme analizi ve birim kök testi gibi yeni geliştirilen ekonometrik yöntemleri kullanarak, finansal değişkenler ile ekonomikÖZET HÜSEYİN AĞIR büyüme arasında uzun dönemli ilişkiler araştırılmıştır. Ampirik sonuçlar, İMKB 'nin incelenen dönemde ekonomik büyümeye pozitif olarak katkıda bulunduğunu göstermiştir. Diğer taraftan analizler bankacılık sektörüyle borsa arasındaki ilişkinin oldukça zayıf olduğunu göstermiştir. Bu zayıflık, Türkiye'nin makro ekonomik yapısı, finansal kurumlar ile devlet arasında var olan ilginç ilişki bağlamında düşünüldüğünde açık bir şekilde anlaşılabilir. Özel olarak, finansal kurumlardaki kaynaklar yatırımcılar tarafından talep edilenlere ödünç verilmesinden ziyade bütçe açıklarını finanse etmek için kullanılmıştır. Eğer finansal sistemin ekonomideki gerçek rolünü oynaması bekleniyorsa, Türkiye'de makroekonomik istikrarın sağlanması gerektiği önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Finansal Baskı, Finansal Serbestlik, Finansal Kalkınma Göstergeleri, Borsa Kapitalizasyon Oranı, Borsa İşlem Hacmi, Ekonomik Büyüme, Eş bütünleşme (Ko- entegrasyon), Türkiye. II

Abstract:
ABSTRACTHÜSEYİN A?IR ABSTRACT MA Thesis AN ECONOMETRICAL ANALYSIS OF THE CONTRIBUTION OF THE ISTANBUL STOCK EXCHANGE (ISE) TO ECONOMIC GROWTH HÜSEYİN AGIR DEPARTMENT OF ECONOMICS DESTITUTE OF SOCIAL SCIENCE UNIVERSITY OF KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM SUPERVİSOR: Asst. Prof. Dr. MUHSİN KAR Year:2003, Pages: 146 Jury: Asst. Prof. Dr. Muhsin KAR Prof. Dr. H.Çetin BEDESTENCİ Assoc. Prof.Dr. Adnan ÇELİK The contribution of financial system to economic growth has long been a hotly debated subject among the economists. The importance of this sector cames from the nature of the financial system which acts as "a central nerves system" in an economy. The main function of the financial system is to mobilize the resources from the unproductive areas to the productive ones. Prior to 1980, Turkey was a typical example of a highly restricted and segmented financial markets. Interest rates were determined institutionally and kept at artificially low levels. By the end of the 1970s, real interest rates became highly negative due to the acceleration of inflation. The state owned banks were dominant institutions in the Turkish financial system. The entries into banking sector (domestic and foreign) were restricted. Since 1980, as suggested by the school of financial liberalization, Turkey has been experiencing a liberal approach to its financial markets as a key component of the newly adopted growth-oriented structural adjustment program. This new policy process started in the early 1980s was broadly consisted of trade, pricing, foreign exchange and financial liberalization measures to overcome economic problems. An other important development during the post-1 980s is the establishment of Capital Markets Board and İstanbul Stock Exchange. The main objective of this thesis is to investigate the relationship between financial development and economic growth. In this vein, the indicators of financial development expanded to include the developments in the capitalmarkets. By using the newly developed econometrical tools, namely unit roots and cointegration analysis, the long term relationships have been investigated between the financial variables and economic growth. The empirical results show that there has been evidence that the IIIABSTRACTHÜSEYİN A?IR İstanbul Stock Exchange has positively contributed to the economic growth during the period under investigation. On the other hand, the analysis also show that the relationship between the banking sector and the stock exchange is quite weak. This weakness can be clearly understood in the Turkish macroeconomic context which has witnessed a peculiar relationship between financial institutions and the state. In particular, the resources in the financial institutions have been used to finance the budget deficits rather than to lend those who demand for the productive investments. It has been suggested that if the financial system is expected to play its real role in the economy, macroeconomic stabilization should be established in Turkey. Keywords: Financial Repression, Financial Liberalization, Indicators of Financial Development, Stock Market Capitalization Ratio, Stock Market Trade Valume, Economic Growth, Cointegration, Turkey. IV