Hemşirelerin fiziksel aktivite düzeylerinin yaşam kalitesi ve tükenmişlik düzeylerine etkisi
Effects of physical activity levels on nurses' quality oflife and burnout levels
Yazar: YASEMEN AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YETKİN UTKU KAMUK
Hitit Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Fiziksel aktivite düzeyinin iyi olmasının, fiziksel ve ruhsal sağlığa olumlu
etkilerinin olduğu açık bir şekilde bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, HİTÜ Erol
Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapmakta olan hemşirelerin fiziksel
aktivite düzeylerinin yaşam kalitesi ve tükenmişlik düzeylerine etkisinin
incelenmesidir. Çalışmaya 212 hemşire (147 kadın ve 65 erkek) gönüllü olarak
katılmıştır. Çalışmanın yapılabilmesi için gerekli izinler çalışma öncesinde alınmıştır.
Verilerin toplanması amacıyla, Maslach Tükenmişlik Envanteri, Uluslararası Fiziksel
Aktivite Anketi ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Deneklerin
demografik verilerinin toplanması için ise kişisel bilgi formu kullanılmıştır.
İstatistiksel analizlerin yapılabilmesi için SPSS 22.0 kullanılmıştır. Elde edilen
verilerin normal dağılıma uygunluğun test edilmesi için Shapiro-Wilk testi
uygulanmış, normal dağılıma uygun olmadıkları görüldüğünden, parametrik olmayan
testler kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. İkili grup karşılaştırmalarında MannWhitney U testinden, ikiden fazla grupların karşılaştırılması için ise Kruskal-Wallis H
testinden faydalanılmıştır. Gruplar arasındaki ilişkilerin incelenmesi için Spearman
korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Tüm istatistiklerde anlamlılık düzeyi p<0,05
olarak belirlenmiştir. Gerekli durumlarda Bonferroni düzeltmesi yapılmıştır. Elde
edilen bulgulara göre, tükenmişlik düzeyi ile fiziksel aktivite düzeyi arasında negatif
yönlü ve orta düzeyde korelasyon olduğu, duygusal tükenme ve duyarsızlaşma
arasında ise pozitif yönlü ve orta düzeyde korelasyon olduğu bulunmuştur. Bununla
birlikte, hemşirelerin 112 hemşirenin inaktif ve 53 hemşirenin minimal aktif
kategoride yer aldıkları ve bunun da %77,8'lik bölümü oluşturduğu görülmüştür.
SF-36 puanlarına göre; BKİ kategorisi, cinsiyet, medeni hal, eğitim durumu ve mesleki
tecrübe değişkenlerine göre fiziksel fonksiyon puanları arasında istatistiksel olarak
anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Deneklerin tükenmişlik ölçeği alt boyutlarından elde
ettikleri puanların; medeni hal, BKİ kategorisi, mesleği isteyerek seçme durumu,
kıdem yılı ve görev yeri değişkenlerine göre anlamlı farkların olduğu belirlenmiştir.
Elde edilen bulgular neticesinde, hemşirelerin çalışma koşullarının yoğun olduğu,
fiziksel aktivite düzeylerinin istenilen düzeyde olmadığı, kıdem yılı arttıkça
tükenmişlik ve yaşam kalitesi düzeylerinin kötüleştiği bulunmuştur.

Abstract:
It is clearly known that physical activity has positive effects on physical and
mental health. The aim of this study was to examine the effect of physical activity
levels on the quality of life and burnout levels of the nurses working at HİTÜ Erol
Olçok Training and Research Hospital. The permissions required for the study were
obtained from the Provincial Health Directorate and HITU Non-Interventional
Researches Ethics Committee. The participants were asked to give their written
consent prior to study. Maslach Burnout Inventory was used to determine burnout
levels, the International Physical Activity Questionnaire to determine physical activity
levels, and SF-36 Quality of Life Scale for life quality assessment. The personal
information questionnaire developed by the researchers was used to collect the
demographic data of the subjects. 212 nurses (147 women and 65 men) voluntarily
participated in the study. SPSS 22.0 statistical software was used to analyze the data.
Shapiro-Wilk test was used to test the normal distribution of the data. Since the data
were not normally distributed, analyzes were performed by using non-parametric tests.
Mann-Whitney U test was used to assess differences between groups and KruskalWallis H was used was used to assess differences among groups. The statistical
significance level was set at p<.05. Bonferroni correction was applied where
appropriate. As a result, it was found that there is a negative and moderate correlation
between burnout and physical activity levels, and a positive and moderate correlation
between emotional exhaustion and depersonalization. It was also found that 112 nurses
were inactive and 53 nurses were in the minimally active category and these subjects
covered 77.8% of the group. Physical functioning, a sub-dimension of SF-36, scores
differed by BMI, gender, marital status, educational status and professional
experience. Analysis of the participants burnout scale scores revealed that there are
significant differences in burnout scores by marital status, BMI category, status of
choosing the profession, year of experience and clinics. As a result of the study, it was
found that the working conditions of the nurses were intense, their physical activity
levels were not at the desired level, and the burnout and quality of life levels
deteriorated as the year of experience was increased.