Hadislere yaklaşım konusunda Tahâvî'nin Cessâs'a etkisi açısından Şerhu Meâni'l-âsâr ile Şerhu Muhtasari't-Tahâvî'nin mukayesesi
The comparison of Sharḥ Meānī al-āsār and Sharḥ Mukhtasari al-Taḥāwī in terms of Tahāwī's influence on Jessās' approach to hadiths
Yazar: ESMA NUR ÇEVİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH GÜMÜŞ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Cessas = Cessas ; Hadis = Hadith ; Tahavi = Tahavi

Özet:
Bu çalışmada Tahâvî'nin hadislere yaklaşım konusunda Cessâs'a etkisi Şerhu Meâni'l-âsâr ve Şerhu Muhtasari't-Tahâvî isimli eserler özelinde tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma giriş dışında iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmaya zemin oluşturması amacıyla müelliflerin hayatları, hadis ve sünnet anlayışları ve araştırma konusu eserler genel hatlarıyla tasvir edilmiştir. İkinci bölümde ise hadislere yaklaşımı konusunda Tahâvî'nin Cessâs'a etkisi, örneklem olarak seçilen eserler bağlamında sened, metin ve muhtevâ açısından olmak üzere üç başlık altında incelenmiştir. Sened başlığında müelliflerin isnad değerlendirmeleri, kullandıkları rivayet lafızları ve râvilerin cerh-taʽdil durumları tahlil edilmiş, birbirleriyle örtüşen yönler tespit edilmiştir. Metin başlığının birinci kısmında Cessâs'ın Tahâvî'den naklettiğini belirttiği rivayetlerin Tahâvî'nin Şerhu Meâni'l-âsâr'ında bulunduğu tespit edilerek mezkûr rivayetler arasında sened ve metin açısından farklılık olup olmadığı irdelenmiştir. İkinci kısımda öncelikle Cessâs'ın şerhinde delil olarak kullandığı muallak hadislerin bir kısmını Tahâvî'nin Şerhu Meâni'l-âsâr'ından iktibâs ettiği kanaati ve bu kanaatin oluşmasındaki etkenler üzerinde durulmuştur. Konu detaylı bir şekilde tartışılıp temellendirildikten sonra Cessâs'ın Tahâvî'den naklettiği tahmin edilen rivayetler aktarılarak mukayese edilmiştir. Üçüncü kısımda, Cessâs'ın senedini tam verdiği rivayetlerin Şerhu Meâni'l-âsâr'daki rivayetlerle benzerliği sened ve metin açısından incelenmiştir. Muhtevâ açısından başlığında ise her iki âlimin aynı hadis üzerine yaptıkları yorumlar incelenerek etkileşimin varlığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda tespit edilen benzerliklerden hareketle hadislere yaklaşım konusunda Cessâs'ın Tahâvi'den önemli ölçüde etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the influence of al-Tahāwī on al-Jessās's approach to hadīths was tried to be determined in the works titled Sharh Meānī al-āsār and Sharh Mukhtasari al-Tahāwī. The study consists of two parts apart from the introduction. In the first chapter, the lives of the authors, their understanding of hadith and sunnah, and the works that are the subject of the research are described in general terms in order to provide a basis for the study. In the second part, al-Tahāwī's influence on al-Jaṣṣās in terms of his approach to hadiths is analyzed under three headings: scenic, textual and content in the context of the works selected as a sample. Under the title of Senad, the authors' evaluations of the isnad, the narration words they used, and the cerh-taʽdil status of the narrators were analyzed, and the overlapping aspects were identified. In the first part of the text heading, it was determined that the narrations that al-Jassas stated that he had quoted from al-Tahāwī were found in al-Tahāwī's Sharh al-Meānī al-āsār, and it was analyzed whether there were any differences between the aforementioned narrations in terms of sened and text. In the second part, the opinion that al-Jessās quoted some of the muallak hadiths that he used as evidence in his commentary from al-Tahāwī's Sharh al-Meānī al-āsār and the factors that led to this opinion were emphasized. After discussing and grounding the issue in detail, the narrations that are presumed to have been transmitted by al-Jaṣṣās from al-Taḥāwī are cited and compared. In the third part, the similarity of the narrations in Sharh Meānī al-āsār to the narrations in Sharh al-Meānī al-āsār is analyzed in terms of both the script and the text. In terms of content, the comments of both scholars on the same hadith were analyzed and the existence of interaction was tried to be determined. Based on the similarities identified in this context, it was concluded that al-Jassas was significantly influenced by al-Tahāwi in his approach to hadiths.