Okulda zorbalık ölçeği: Geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirme çalışması
School bullying scale: A study of developing a valid and reliable assessment instrument
Yazar: FEYZULLAH ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TANRIKULU
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Zorbalık = Bullying ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin zorba ve mağdur davranışlarını çok boyutlu olarak ölçmeye yönelik geçerliği ve güvenirliği test edilmiş bir ölçek geliştirmektir. Ölçeğin geçerlik çalışmaları doğrultusunda ilk olarak kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Yapı geçerliğine yönelik Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. AFA grubunun verileri Gaziantep'te 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 400 ortaokul öğrencisinden toplanmıştır. Zorbalık ve mağduriyet alt maddelerine yapılan iki ayrı AFA sonucunda ölçeğin tek faktörlü yapıda ve faktör yük değeri 0.35 ve üzeri olan 20 maddeden oluştuğu bulunmuştur. DFA grubunun verileri Gaziantep'te AFA grubundan farklı ortaokullarda 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 505 öğrenciden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak AFA sonucunda elde edilen 20 maddeli ölçek kullanılmıştır. Yirmi madde ve tek faktör yapısından oluşan zorbalık ve mağduriyet modelleri ayrı ayrı doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda test edilen zorbalık ve mağduriyet modellerinin iyi uyum değerlerine sahip oldukları bulunmuştur. Ölçeğin güvenirliği için hem AFA hem DFA grubunda zorbalık ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. AFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.88, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.88 olarak bulunmuştur. DFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.76, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.83 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgular, Okulda Zorbalık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Okulda Zorbalık Ölçeği, ortaokul döneminde zorbalık davranışlarını ölçmeye yönelik olarak ortaokul öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları ve ortaokul döneminde zorbalık konusunda çalışmalar yapacak araştırmacılar tarafından kullanılabilir.
Anahtar Sözcükler: Akran zorbalığı, siber zorbalık, ortaokul öğrencileri

Abstract:
The purpose of this research was to develop a valid and reliable scale to measure bullying and cyberbullying behaviors of secondary school students in a multi-dimensional way. In line with the validity studies of the scale, expert opinion was initially, sought for content validity. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were performed for construct validity. The data of the EFA group were collected from a total of 400 secondary school students studying in the 5th, 6th, 7th and 8th grades in Gaziantep. As a result of two separate EFAs for bullying and victimization, it was found that the scale consisted of 20 items with a single factor structure with factor loading values of 0.35 and above. The data of the DFA group were obtained from a total of 505 students studying in the 5th, 6th, 7th and 8th grades in different secondary schools in Gaziantep. The 20-item scale was used as a data collection tool. Bullying and victimization scales, each consisting of 20 items and a single factor structure, were tested separately with two independent confirmatory factor analyses. As a result of confirmatory factor analysis, it was found that the bullying and victimization models tested had good fit values. For the reliability of the scale, the internal consistency coefficient of the bullying and victimization items was calculated in both the EFA and CFA groups. For the items of the EFA data, the internal consistency coefficient of the bullying was 0.88, and the internal consistency coefficient of the victimization items was 0.88. For the items of the CFA data, the internal consistency coefficient of the bullying items was 0.76, and the internal consistency coefficient of the victimization items was 0.83. The findings show that the School Bullying Scale is a valid and reliable measurement tool to assess bullying and cyberbullying in a multi-dimensional way. The School Bullying Scale can be used by secondary school teachers, school counselors and researchers aiming to fight against bullying in secondary school to measure bullying behaviors in secondary school.
Keywords: Peer bullying, cyberbullying, middle school students