Çanakkale ili şifalı sularının halkbilimi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the medicinal waters of Çanakkale province in terms of folklore
Yazar: MUSTAFA SAİD GÜÇLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR DURMAZ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; Tıbbi Ekoloji ve Klimatoloji = Medical Ecology and Climatology
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Jeotermal sular = Geothermal waters ; Kaplıcalar = Hot springs ; Kaplıcalar = Thermal springs ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Çanakkale = Çanakkale ; Şifalı sular = Medicinal spring

Özet:
Su insanlık tarihi boyunca bütün tabiat varlıklarından ayrı tutulmaktadır.
Canlılar için vazgeçilmez bir unsur olan suya, kadim toplumlarca kutsallık
atfedilmektedir. Susuz bir hayatı düşünemeyen insan, suyun bir ruhu olduğunu,
yaratıcının varlığından bir parça olduğunu düşünmektedir. Ritüellerde, merasimlerde,
kutlamalarda, dini törenlerde su hep kullanılmaktadır. Özellikle de hastalıkların
tedavisinde su öncelikli rol almaktadır. Böylece su şifa veren tedavi edici bir unsur
halini almıştır.
Su kültürü, şifalı su geleneği ile beraber halk hekimliği uygulamalarında
kullanılmıştır. Hamam ve kaplıca kültürünün bir parçası olmuştur. İçmeler ve
kaplıcalar, tıp biliminin çalışma alanına girmiştir. Gelişmiş termal tesisler, oteller bu
şifalı suyu uzun yıllardır halka sunmaya devam etmektedir.
Bu çalışmada amaç, şifalı su kültürünü halkbilimi açısından değerlendirmektir.
Bu doğrultuda geleneksel şifalı su kültürünü incelemek, halk hekimliğindeki rolünü
tespit edebilmek, kaplıca kültürünün sağlık turizmine gelişimini ortaya koymak
amaçlanmıştır. Daha sonrasında geleneksel şifalı su kültürü, kültür ekonomisi
bağlamında değerlendirilerek bu yapının belirlenen bölgeye faydaları, ekonomik ve
turistik yönleriyle irdelenmiştir.
Çalışmaların kapsamı Çanakkale ili olarak sınırlandırılmıştır. Bu maksatla
Çanakkale ilinde önceden tespit edilmiş şifalı su kaynakları ziyaret edilmiş derleme
çalışmaları yapılmış, arşivlenmiştir. Böylece Çanakkale'nin şifalı suları halkbilimi
açısından değerlendirilmiştir. Şifalı suların ve kaplıcaların geçmiş ve bugünkü
durumlarını karşılaştırmak amacıyla da yazılı kaynaklardan yararlanılmıştır. Türk
kültüründe şifalı sular her yönüyle ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler : Şifalı Su, Kültür Ekonomisi, Sağlık Turizmi, Çanakkale,
Kaplıca.

Abstract:
Water is separated from all natural beings throughout human history. Water, an
indispensable element for living things, is attributed to sanctity by ancient societies.
Anyone who can't think of a life without water thinks that water has a soul, is a piece
of the creator. Water is always used in rituals, ceremonies, celebrations and religious
ceremonies. In particular, water plays a primary role in the treatment of diseases. Thus,
water has become a medical treatment.
The water cult was transformed into a tradition of healing water and used in folk
medicine practice. It was a part of the hammam and spa culture. Drinks and hot springs
have entered the study area of medical science. Advanced thermal facilities, hotels
continue to offer this healing water to the public for many years.
The aim of this study is to evaluate the therapeutic water culture in terms of
folklore. In this respect, it is aimed to examine the transformation of the water cult into
the traditional therapeutic water culture, to identify its role in folk medicine and to
reveal the development of spa culture to health tourism. Afterwards, the traditional
medicinal water culture was analyzed in the context of the cultural economy and the
benefits of this structure were examined in the economic and touristic aspects of the
region.
The scope of the studies is limited to Çanakkale province. For this purpose, the
pre-determined medicinal water sources in Çanakkale Province have been visited and
archived. Thus, the medicinal waters of Çanakkale were evaluated in terms of folk
science. In order to compare the past and present conditions of medicinal waters and
spas, the written sources are also utilized. In Turkish culture, the medicinal waters
were tried to be revealed in all aspects.
Keywords: Recuperative Water, Culture Economics, Health Tourism.
Çanakkale, Hot Springs.