Fiziksel engelli turistlerin karşılaştıkları fiziksel ve tutumsal engellerin tekrar ziyaret niyetlerine etkileri
The effects of accessibility and attitudinal barriers encountered by travelers who have physical disabilities on their revisit intention
Yazar: ZAFER TÜRKMENDAĞ
Danışman: PROF. DR. CEVAT TOSUN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelliler turizmi = Handicappeds tourism ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Müşteri davranışı = Customer behavior ; Tekrar gelme niyeti = Revisit intention ; Turistler = Tourists ; Üçüncü yaş turizmi = Third age tourism

Özet:
Araştırmalar, engelli turistlerin seyahatleri sırasında birçok engel ile karşılaştıklarını göstermiş (Smith, 1987) ve engelli kişilerin oluşturduğu bu pazarın büyüklüğünün öneminden de bahsetmiştir (Murray ve Sproats, 1990). Engelli turistlerin karşılaştıkları engeller üzerine yapılan araştırmaların bir sonucu olarak turizm engelleri ile engelli kişilerin seyahat niyetleri veya turizm aktivitelerine katılımları arasında doğrudan ve negatif bir ilişkinin var olduğunu belirtilmiştir. Bunun yanında engelli turistlerin engellerle karşılaşılmasına rağmen turistik faaliyetlere katılımı sürecini detaylı inceleyen engellerin üstesinden gelme teorisi, insanların engeller ile karşılaşmasında pasif kalmadıklarını aksine bu engellere önlem alarak ilgilendiklerini ve alternatifleri değerlendirdiklerini fark etmiştir (Jackson, Duane ve Geoffrey, 1993). Planlı davranış teorisi, turistlerin eğlence etkinliklerine yönelik katılım niyetlerini öngörmede güvenilirdir (Kerner ve Kurrant, 2003). Bu tez çalışmasında davranışsal niyet ile bahsedilen kişinin turistik destinasyonda edindiği önceki tecrübesi ile tekrar ziyaret etme isteğidir. Baker ve Crompton (2000)'a göre memnun turist, destinasyonu tekrar ziyaret etmek ve keyifli deneyimlerini arkadaşları ve akrabalarıyla paylaşmak için daha çok isteklidir. Birçok araştırmacı engelli kişilerin seyahate katılımlarını ve etkileyen faktörleri incelemişlerdir fakat çok azı seyahat sonrası davranışları konusunda çalışmalarda bulunmuştur. Dolayısıyla engelli kişilerin turizmde müşteri değerlendirme süreci literatürde bir boşluk olarak görülmüştür. Nitekim engelli kişilerin seyahat tecrübelerinin fiziksel ve tutumsal engellerden nasıl etkilendiği bu çalışmada oluşturulan kuramsal model ile görgül olarak test edilmiştir. Çalışma, veri toplama tekniklerinden anket yönteminin kullanıldığı nicel bir araştırmadır. Araştırma kapsamında evren olarak Türkiye'de yaşayan fiziksel engelli kişiler seçilmiştir. Örneklem ise oransal olarak İstanbul, Ankara, Trabzon, İzmir, Samsun ve Erzurum illerinde yaşayan, 18 yaşını geçmiş ve Türkiye'de en az bir kere seyahat etmiş olan fiziksel engellilerden seçilen 387 kişiden oluşmuştur. Saha çalışması öncesi pilot çalışma yapılarak ölçüm aracının güvenilirliğinden ve ifadelerin gerçekçi olduğundan emin olunmuştur. Toplanan bilgiler lisanslı IBM SPSS 20 programı kullanılarak frekans tabloları ve şekiller ile sunulmuş ve ANOVA ve MANOVA testleri ile hipotez testleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, fiziksel engelli kişilerin seyahatlerinde karşılaştıkları fiziksel (erişim ile ilgili) engellerin tekrar ziyaret niyetlerini üzerinde anlamlı etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında tutumsal engellerin ve işlev seviyesinin tekrar ziyaret niyeti için iyi bir öngörü olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak karşılaşılan fiziksel engelin engelli kişilerin tekrar ziyaretleri ve başkalarına tavsiyelerini etkileyen önemli bir faktör ve erişilebilir turizmde önemli bir pazarlama engeli olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Studies have demonstrated that disabled tourists encounter many barriers while they travel (Smith, 1987) and the potential of the market consisted of these persons (Murray and Sproats, 1990). As a consequence of researches conducted on the barriers encountered by disabled tourist, it is stated that there is a direct and negative relationship between leisure barriers and participation intention of persons with disabilities or their current participation. Besides one theory examined in detail the participation process of disabled tourist even they encounter barriers, the theory of negotiation of barriers, distinguished that they didn't remain passive on the contrary they take care of barriers with making provisions and evaluate alternatives (Jackson, Duane and Geoffrey, 1993). The theory of planned behavior is reliable to predict the intention to participate in leisure activities (Kerner and Kurrant, 2003). In this study what it try to explain with intention to participate is the revisit intention to touristic destination in which a person had experience before. According to Baker and Crompton (2000) satisfied tourist is in pleasure to revisit the destination and share his/her experiences with friends and relatives.  Even though several studies examined disabled travelers participation to leisure and factors that are likely to effect it, very few made researches about post-purchase behavior. Hence customer evaluation process in tourism for disabled persons has been a gap in literature. As a matter of fact we have developed a theoretical model to empirically examine how accessible and attitudinal barriers effects on travel experience of disabled persons. This study used a quantitative method with primary data which collected by a questionnaire form developed. First the proposed measurement scales were pretested and after making sure that proposed measures of each construct were valid and reliable, a survey of 387 physically disabled persons who reside in Turkey and has over 18 years was conducted. Licensed IBM SPSS version 20 software used to illustrate the collected data with frequency tables and graphics and to test the hypothesis over (factorial) ANOVA and MANOVA.  Results of the study confirmed that disabled travelers who wants to revisit a destination are effected by accessible barriers encountered in the previous visits. Besides it has been found that attitudinal barriers and functioning level are not a good predictive of revisit intention. As a result it has been found that physical barrier encountered is an important factor effecting revisit intention of persons with physical disabilities and an important marketing barrier in the context of accessible tourism.