9-15 yaş okul çağı çocuklarda fiziksel aktivite düzeyleri, beslenme alışkanlıkları ve ekran maruziyetinin obezite gelişimi üzerine etkisi /
Yazar: ERKAN YETMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA ESRA ÖNAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Ekran maruziyeti = Screen exposure ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Obezite = Obesity ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, okul çağı çocuklarında obezite ve obeziteye etki eden faktörler incelenerek tüm dünyada ve ülkemizde hızla artan obezite sıklığına dikkat çekmek, hızlı artışın okul çocuklarında fiziksel aktivite düzeyi, günlük toplam ekran maruziyeti ve beslenme alışkanlıklarını gözden geçirmektir. Son dönemde dünyada yapılan çalışmalarda obezite sıklığının sosyoekonomik durum, fiziksel aktivite düzeyi, günlük ekran maruziyeti süresi ile ilişkili olduğu saptanmış; bu çalışmada da ülkemizdeki obezitenin sebepleri bulmaya çalışılıcaktır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma Kadıköy ve Ataşehir ilçelerinde yer alan 9-15 yaş grubu 350 okul çocuğunun katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çocuklara bilgilendirilmiş gönüllü onam formları ve anket dağıtılmıştır. Ebeveyn izniyle ebeveyn gözetiminde anket soruları doldurulmuştur. Ankette çocukların 7 günlük fiziksel aktivite düzeyini ölçen PAQ-C, beslenme alışkanlıkları, günlük toplam ekran maruziyeti ve sosyoekonomik durumları ile ilgili sorulara yer verilmiştir. 
Bulgular: Çalışma 01.05.2019-01.06.2019 tarihleri arasında yaşları 9 ile 15 arasında değişmekte olan, 181'i (%51,7) kız ve 169'u (%48,3) erkek olmak üzere toplam 350 çocuk ile yapılmıştır. Araştırmaya katılan çocukların %51,7'i kız, %48,3'ü erkektir. Çocukların %2'si zayıfken, %71,1'i normal, %14,9'u şişman ve %12'si obezdir. Çocukların %43,1'i günlük 1-2 saat dijital ekrana maruz kalırken, %36'sı 3-4 saat, %15,7'si 5-6 saat ve %5,1'i 6 saatten fazla dijital ekrana maruz kalmaktadır. 
Çocukların %72,6'sı günlük düzenli yemek yerken, %18,6'sı bazen düzenli yemekte ve %8,9'u ise düzenli yememektedir. %13,4'ü hiç düzenli kahvaltı yapmazken, %20,9'u bazen yapmakta ve %65,7'si her zaman yapmaktadır. %19,4'ü kahvaltıda karbonhidrat yerken, %12,6'sı protein ve %68'i karbonhidrat+protein yemektedir. %37,8'i öğle arasında ya da akşam abur-cubur yerken, %20,6'sı yemek yemekte ve %41,5'i yememektedir. %16,3'ü en çok pasta-börek-makarna, %7,7'si kızartma, %16'sı çorba ve yemekler, %44'ü et yemekleri ve %16'sı çikolata ve tatlılar sevmektedir. %84,9'u fast food tüketirken, %15,1'ü tüketmemektedir. %4,3'ü her gün iki-üç porsiyon, %9,4'ü her gün bir porsiyon, %45,7'si haftada birkaç gün ve %38'i haftada birden az gün abur-cubur tüketmektedir. %3,7'si her gün iki-üç porsiyon, %13,1'i her gün bir porsiyon, %46'sı haftada birkaç gün ve %37,1'i haftada birden az gün hazır içecek türü gıdalar tüketmektedir. %11,1'i fiziksel aktivite düzeyi düşükken, %43,7'si orta düzeyde ve %45,1'i iyi düzeydedir.
Sonuç: VKI grupları arasında günlük dijital ekrana maruz kalma süresi, grupların dağılım oranları açısından istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. (p:0.000; p<0.005). Farklılığın tespiti için yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda; VKİ'ne göre normal olan 249 çocuğun 138'inin (%55,4) günlük diğital ekrana maruz kalma süresi 1-2 saat iken, 86'si (%38,5) için bu süre 3-4 saatti. VKİ, normal olan çocukların %89,9'nun günlük 4 saatten az ekran maruziyeti varken, %10'unda 5-6 saatten fazla günlük ekran maruziyeti söz konusu idi. VKİ değerine göre şişman olan 52 çocuğun 31'i (%59) günde 4 saat ve altında ekran maruziyeti içinde iken, 21'i (%40,4) 5 saatten fazla ekran maruz kalıyordu. Bu oran VKI, değerine göre obez olan 42 çocuğun 17'si (%40,5) 5-6 saat altında, 25'i (%59,5) 5 saatten fazla ekrana maruz kalıyordu. Günlük diğital ekrana maruziyet süresi 5-6 saate çıkıldığında VKI değeri normal olan çocukların 22'si (%8,8) şişman çocukların 13'ü (%25), obez çocukların 19'u (%45,2) olmak üzere normale göre şişman çocuklarda 3 kat, obez çocuklarda yaklaşık 5 kat artış vardı.
VKI grupları arasında fast food tüketme sıklıkları dağılım oranları açısından istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmaktadır. (p:0.000) Farklılığın tespiti için yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda VKI değeri normal olan 249 çocuğun 221'i (%87,7'si) haftada birkaç gün yada daha az fast food tüketiyordu. Normal tatılı 249 çocuğun 28'i (%11,2) ise her gün 1 porsiyon yada daha fazla fast food tüketmekte idi. VKI'ne göre şişman olan 52 çocuğun 39'u (%75'i) haftada bir yada daha az fast food tüketirken 13'ü (%25'i) her gün 1 porsiyon yada daha fazla fast food tüketmekte idi. Obez olan 42 çocuğun 30'u (%71,4) haftada birkaç günden az fast food tüketirken, 12'si (%28,5) her gün 1 porsiyon yada daha fazla fast food tüketmekteydi. Gruplar karşılaştırıldığında; her gün iki üç porsiyon fast food tüketme sıklığı açısından şişman çocuklarda %17,3 oranı ile %1,2 olan normal çocuklara göre yaklaşık 17 kat; obez çocuklarda ise %19 oranı ile normal çocuklara göre yaklaşık 19 kat artış vardır.
Gruplar karşılaştırıldığında iyi fiziksel aktivite ölçeği puanı, normal çocuklarda %53,8 ile şişman çocuklarda %26,9 oranına göre 2 kat, obez çocuklarda %14,3 oranına göre yaklaşık 3,5 kat artmış idi.

Abstract:
Objective:  The aim of this study is to examine the obesity and the factors affecting obesity in school-age children and to draw attention to the rapidly increasing obesity frequency in the world and in our country, and to review the possible causes of rapid increase in school children. In recent studies in the world, the frequency of obesity has been found to be related to socioeconomic status, physical activity level, daily screen exposure time; In this study, it will be tried to find the causes of obesity in our country
Materials and Methods:  The research was carried out with the participation of 350 school children aged 9-15 in Kadıköy and Ataşehir districts. Informed consent forms and questionnaires were distributed to children. With parental consent, questionnaire questions were filled under parental supervision. The questionnaire included questions about PAQ-C, which measures the 7-day physical activity level of children, nutritional habits, daily total screen exposure and socioeconomic status.
Results: The study was conducted between 01.05.2019-01.06.2019 with a total of 350 children, aged between 9 and 15, 181 (51,7%) girls and 169 (48,3%) boys. While 2% are weak, 71,1% are normal, 14,9% are fat and 12% are obese. While 43,1% of children are exposed to digital screen for 1-2 hours daily, 36% of them are exposed to digital screen for 3-4 hours, 15,7% for 5-6 hours and 5,1% for more than 6 hours.
          While 72,6% of the children eat regular meals daily, 18,6% sometimes eat regular meals and 8,9% do not eat regularly.  While 13,4% do not have regular breakfast at all, 20,9% sometimes do it and 65,7% always do it.  While 19,4% eat carbohydrates for breakfast, 12,6% eat protein and 68% eat carbohydrate + protein.  While 37,8% eat junk-food between noon or in the evening, 20,6% eat and 41,5% do not.  16,3% love cake-pastry-pasta, 7,7% love frying, 16% soup and dishes, 44% meat dishes, and 16% chocolate and desserts.  While 84,9% consumes fast food, 15,1% does not.  4,3% consume two-three portions every day, 9,4% one serving every day, 45,7% a few days a week, and 38% less than one day a week.  3,7% consume two or three portions every day, 13,1% one serving every day, 46% several days a week and 37,1% less than once a week.  While 11,1% of physical activity level is low, 43,7% are at medium level and 45,1% are at good level.
        Conclusion: There is a statistically significant difference between the BMI groups in terms of the duration of daily digital screen exposure and the distribution rates of the groups.  (p: 0.000; p <0.005).  As a result of the binary comparisons made for the determination of difference; According to the BMI, the duration of daily exposure to the digital display of 138 (55.4%) of 249 children was 1-2 hours, while this time was 3-4 hours for 86 (38,5%).  While 89,9% of normal BMI children had less than 4 hours of screen exposure daily, 10% had more than 5-6 hours of daily screen exposure.  According to the BMI value, 31 of 52 children (59%) who were obese were under screen exposure 4 hours a day or less, while 21 (40.4%) had more than 5 hours of screen exposure.  In this rate, 17 (40,5%) of 42 children who were obese according to the value of BMI were exposed to the screen in 5-6 hours, and 25 (59,5%) for more than 5 hours.  When daily exposure time to the digtal screen is increased to 5-6 hours, 22 (8,8%) of children with normal BMI value (13 (25%) of obese children, 19 (45,2%) of obese children, 3 times of obese children, there was an approximately 5-fold increase in obese children.
There is a statistically significant difference between the BMI groups in terms of the frequency of fast food consumption distribution.  (p: 0.000) As a result of the bilateral comparisons made to determine the difference, 221 (87,7%) of 249 children with normal BMI consumed fast food a few days a week or less.  28 (11,2%) of the 249 children with normal meals consumed 1 portion or more fast food every day.  According to VKI, 39 of 52 children (75%) who were fat were consuming fast food once a week or 13 (25%) were consuming 1 portion or more fast food every day.  Of the 42 obese children, 30 (71,4%) consumed fast food less than a few days a week, while 12 (28,5%) consumed 1 portion or more of fast food every day.  When the groups are compared; In terms of the frequency of consuming two or three portions of fast food every day, 17,3% in obese children is approximately 17 times compared to normal children, which is 1,2%;  In obese children, there is an increase of 19% compared to normal children with a rate of 19%.
When the groups were compared, the good physical activity scale score was increased by 53,8% in normal children and by 2,9% in obese children and by 3,5 times in obese children by 14,3%.