Allerjik proktokolitli çocuklarda tükürük, gaita ve serum periostin, kalprotektin ve laktoferrin düzeylerinin atopi ve tolerans gelişimi ile ilişkisi
The relationship between salivary, stool and serum periostin, calprotectin and lactoferrin levels and atopy and tolerance development in children with allergic proctocolitis
Yazar: ŞÜKRÜ ATACAN ÖĞÜTÇÜ
Danışman: DOÇ. DR. PINAR UYSAL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Atopia = Atopia ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Kalprotektin = Calprotectin ; Laktoferrin = Lactoferrin ; Periostin = Periostin ; Proktokolit = Proctocolitis

Özet:
GİRİŞ: Allerjik proktokolit (AP) tam adı ile besin protein ilişkili allerjik proktokolit, IgE aracılı olmayan (T hücre aracılı) besin allerjisi tipidir. Allerjik proktokolit sıklığı, tanısı, tedavisi ve yaklaşım basamakları ile ilgili bir fikir birliği bulunmamaktadır.

AMAÇ: Allerjik proktokolit tanısında kullanılabilecek özgül bir belirteç bulunmamaktadır. Allerjik proktokolit olgularının tanısında ve izlemlerinde kullanılabilecek pratik, ucuz ve kolay uygulanabilir belirteçlerin bulunması amaçlanmıştır.

GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışmada, 60 olgu (yaş grubu 1-7 ay olan) değerlendirildi. Allerjik proktokolit tanısı alan 30 çocukta hastalığın aktif olduğu dönemde ve tolerans gelişene kadar uygulanan eliminasyon diyetinden sonra tükürük, serum ve gaitada bakılan periostin, kalprotektin ve laktoferrin değerleri ile sağlıklı 30 çocuğun değerleri karşılaştırıldı. Ek olarak, hastaların atopi düzeyleri ile tolerans gelişme sürelerinin biyobelirteçlerle arasındaki ilişki araştırıldı. Ayrıca hasta ve sağlıklı grubun tam kan sayımı, C reaktif protein düzeyi, gaitada gizli kan, serum total IgE, Fx 5 düzeyi, PT, aPTT, INR  ve deri testi sonuçları değerlendirildi.

BULGULAR: Hasta ve sağlıklı grubundaki olguların bakılan biyobelirteç değerlerinde kız ve erkek olgularda anlamlı fark saptanmadı. Hastaların semptom başlama yaşının ortalama 2,8 ay (0,7-6) olduğu, semptom sürelerinin ise ortalama 1,1 ay (0,1-5) olduğu saptandı. Olguların beslenme durumlarının semptom başlama yaşı ve tolerans gelişimi üzerine etkisi olmadığı görüldü (p=0.722  p=0,913 )
Hastaların üçte birinde atopik dermatit eşlik ettiği görüldü. Ailede atopi öyküsü, hasta grubundaki 30 olgunun 10'unda (%33,3) görülürken, sağlıklı grubundaki 30 olgunun 3'ünde (%10) tespit edildi (p=0,03). Kolik, hasta grubundaki 30 olgunun 18'inde (%60) görülürken, sağlıklı gruptan 9 olguda saptandı (p=0,01). Allerjik proktokolitli hastalarda eozinofili saptandı ( p=0,010). Hasta olgulardan 1. kontrolde bakılan Fx5 panel pozitifliğinin AP semptom süreleri ile ilişkisi olmadığı saptandı (p=0,893). Çoklu besin allerjisi saptanan hastaların, AP semptom süresi ve ailede atopi öyküsü varlığıyla ilişkili olmadığı saptandı (p=0,103 p=0,213). Hastalarımıza uyguladığımız toplam diyet süresi ortalama 2,2 (1-5) ay olarak tespit edildi. İzlemde tüm hastalarımızın tolerans geliştirdiği görüldü. Hasta grubundaki olguların 1.kontrol ve 2.kontrol belirteç değerleri arasında ilişki saptanmadı (p>0,05). Hasta grubundaki olguların 1.kontrol değerleri ile sağlıklı kontrol grubundaki olguların tükürük kalprotektin değerlerini hasta grubunda anlamlı yüksek saptadık (p=0,003). Hastaların tolerans geliştikten sonra bakılan serum ve gaita periostin değerlerinin sağlıklı gruba göre daha yüksek olduğu saptandı. Serum periostin 0,967  ng/mL düzeyinin AP varlığını öngörmede duyarlılığı %50 ve özgüllüğü %50 saptandı. Hasta grubundaki eozinofilisi olan olgularda ilk kontrolde bakılan tükürük laktoferrin düzeyleri yüksek saptandı (p=0,003).

SONUÇLAR: İzlemde tüm hastaların tolerans geliştirdiği görüldü. Hasta grubundaki olguların tükürük kalprotektin değerleri sağlıklı popülasyona göre  yüksektir. Hastaların tolerans geliştikten sonra bile serum ve tükürük periostin değerlerinin sağlıklı gruba göre daha yüksek olması kronik enflamasyonun devam ettiğini göstedi. Serum periostin 0,967  ng/mL düzeyinin üzerinde AP varlığını öngörmede faydalı olabileceği görüldü.

Anahtar Kelime: Allerjik proktokolit, Periostin, Kalprotektin, Laktoferrin, Atopi, Tolerans

Abstract:
INTRODUCTION: Allergic proctocolitis (AP), with the full name of food protein-associated allergic proctocolitis, is a non-IgE mediated (T cell mediated) food allergy type. There is no consensus on the frequency, diagnosis, treatment and approach steps of allergic proctocolitis.

OBJECTIVE: There is no specific marker for the diagnosis of allergic proctocolitis. It is aimed to find practical, inexpensive and easily applicable markers that can be used in the diagnosis and follow-up of allergic proctocolitis cases.

METHODS: In this study, 60 cases (age group 1-7 months) were evaluated. The periostin, calprotectin and lactoferrin values of 30 children diagnosed with allergic proctocolitis were compared with the values of 30 healthy children after salivation, serum and stool after the elimination diet applied during the active period and until tolerance developed. In addition, the relationship between atopy levels and tolerance development time of patients with biomarkers was investigated. In addition, complete blood count, C reactive protein level, stool occult blood, serum total IgE, Fx 5 levels, PT, aPTT, INR and skin test results of the patients and healthy group were evaluated.

RESULTS: No significant difference was found in the biomarker values of the patients and the healthy group in the male and female subjects. The mean age of onset of symptoms was 2.8 months (0.7-6) and the mean duration of symptoms was 1.1 months (0.1-5). Nutritional status did not have any effect on symptom onset age and tolerance development (p = 0.722 p = 0.913).
One third of the patients had atopic dermatitis. Family history of atopy was seen in 10 (33.3%) of the 30 patients in the patient group, and in 3 (10%) of the 30 patients in the healthy group (p = 0.03). Colic was seen in 18 (60%) of the 30 patients in the patient group, whereas it was found in 9 cases in the healthy group (p=0.01). Eosinophilia was found in patients with allergic proctocolitis (p = 0.010). Fx5 panel positivity was not associated with AP symptom duration at the first control (p = 0.893). Patients with multiple food allergy were not associated with AP symptom duration and family history of atopy (p = 0.103 p = 0.213). The total duration of the diet was 2.2 (1-5) months. During follow-up, all our patients developed tolerance. No correlation was found between the first and second control markers of the patients (p> 0.05). The first control values of the patients in the patient group and the salivary calprotectin values of the healthy control group were significantly higher in the patient group (p = 0.003). Serum and stool periostin levels were found to be higher after tolerance. Sensitivity and specificity of serum periostine 0.967 ng / mL were 50% and 50% in predicting AP. Salivary lactoferrin levels were found to be high in patients with eosinophilia at the first control (p = 0.003).

CONCLUSION: During follow-up, all patients developed tolerance. The salivary calprotectin levels of the patients in the patient group were higher than the healthy population. Serum and salivary periostin levels were higher than the healthy group, even after tolerance developed, indicating that chronic inflammation persisted. Serum periostin was found to be useful in predicting the presence of AP above 0.967 ng / mL.

Keywords: Allergic proctocolitis, Periostin, Calprotectin, Lactoferrin, Atopy, Tolerance