İnsan kaynakları yönetimi uygulamaları ve örgüt kültürünün çalışan performansı üzerine etkileri
The impact of human resource management practices and organizational culture on employee performance
Yazar: MUSTAFA KESEN
Danışman: DOÇ. DR. NİHAT KAYA ; YRD. DOÇ. DR. ERCAN ERGÜN ; YRD. DOÇ. DR. MÜRŞİDE ÖZGELDİ
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Performans = Performance ; Çalışanlar = Workers ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management ; İş performansı = Job performance

Özet:
Bu çalışmada İnsan Kaynakları Yönetimi (İKY) uygulamaları ve örgüt kültürünün çalışan performansı üzerine etkileri araştırılmıştır. Araştırma Kayseri yöresinde 78 farklı firmada çalışan toplam 425 kişi üzerinde yapılmıştır. İlk olarak İKY uygulamaların neler olduğu incelenmiş ve araştırmada kullanılmak üzere şu dokuz faktör belirlenmiştir. Bunlar; i) davranış ve tutumlar (işe alma- seçme), ii) takım çalışması, iii) profesyonel gelişim ve eğitim, iv) yazılı politikalar ve dokümantasyon, v) çapraz fonksiyonel eğitim, vi) performans değerleme ve ödüllendirme, vii) geribildirim (feedback), viii) ücret ve ıx) kariyer. Ardından örgüt kültürü ile ilgili araştırmalar yapılmış ve işletmelerin örgüt kültürleri hakkında bilgi sahibi olmak için Quinn ve Cameron modeli tercih edilmiştir.  Quinn ve Cameron'un örgüt kültürü yaklaşımındaki dört farklı kültür tipi olan Adhokrasi, Klan, Hiyerarşi ve Pazar kültürleri üzerine araştırmalar yapılmış ve bunlar bu çalışmanın değişkenleri olarak kullanılmıştır. 
Araştırmada anket yöntemi kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS for Windows 20 ve AMOS programları kullanılarak analiz edilmiştir. Verileri analiz etmek için keşifsel ve doğrulayıcı faktör analizi, KMO ve Barlett's analizi, güvenilirlik analizi (Cronbach alphas), korelasyon analizi, hipotez testleri için hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. 
Çalışmada öncelikle hangi İKY uygulamalarının çalışan performansını etkilediği araştırılmış ardından da örgüt kültürü tiplerinin çalışan performansı üzerindeki etkilerine bakılmıştır. Ardından örgüt kültürünün İKY uygulamaları ve çalışan performansı ilişkisindeki ara değişken etkisine bakılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, İKY uygulamalarının ve örgüt kültürünün, çalışan performansını olumlu etkilediği yönündedir. Analiz sonuçlarına göre İKY uygulamalarından personeli seçme ve işe alma, takım çalışması, çapraz eğitim ve performansları hakkında çalışanlara geri bildirim verme, çalışan performansını arttırmaktadır. Örgüt kültürü tiplerinden ise pazar kültürünün çalışan performansını arttırdığı gözlemlenmiştir. Örgüt kültürünün İKY uygulamaları-çalışan performansı ilişkisinde kısmi ara değişken olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study aims to explore the influence of human resource management (HRM) practices and organizational culture on employee performance. It is conducted in Kayseri region on 425 employee who work in 78 different firms. Firstly the information about human resource management practices was collected and these nine practices were determined to use in this study; (i) behavior and attitudes (in recruitment and selection),  (ii) teamwork, (iii) extensive training, (iv) written policies, (v) training in multiple functions,  (vi) performance appraisal and reward, (vii) feedback on performance, (viii) incentives and ıx) career. Then a second research was conducted on organizational culture and Quinn and Cameron model was prefered to have information about cultures of organizations. Four organizational culture types of Quinn and Cameron which are Adhocracy, Clan, Hierarcy and Market cultures are analyzed and they are used as variables of this study.
Survey method was used in the study. Collected data was analyzed by SPSS for Windows 20 and AMOS programs. Exploratory and confirmatory factor analysis, KMO and Barlett's analysis, relaibility analysis (Cronbach alphas), correlation analysis, hierarchical regression analysis for hypothesis testing were used.
The study first examines which HRM practices affect employee performance then it investigates the effect of the organizational culture types on employee performance. Then it is looked for the mediation effect of organizational culture on the the relationship between HRM practices and employee performance. The findings obtained in this study give insights in that HRM practices and organizational culture affect employee performance positively. According to analysis results, recruitment and selection, team work, training in multiple functions and feedback on performance, as HRM practices affect employee performance positivly. It is observed that market culture, as a type of organizational culture, increases employee performance. Organizational culture is seen as having partial mediator effect on the relationship between HRM practices and employee performance.