Türkiye Selçulu Devleti'nin kuruluşu /
Yazar: SEVGİ DUMAN
Danışman: PROF. DR. SALİM KOCA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Kuruluş = Foundation ; Selçuklular = Seljuks

Özet:
ÖZET Rükneddîn Süleyman-şah (1075 - 1086) Arslan Yabgu'nun torunu ve Kutalmış'ın oğlu olup, Türkiye Selçuklu Devleti'nin kurucusu ve ilk hükümdarıdır. Kutalmış Tuğrul Bey'in ölümünden sonra devletin merkezi Rey üzerine yürüyerek hükümdarlığını ilan etmiş, ancak kendisi ile aynı amacı güden Alp Arslan ile yaptığı mücadeleyi hayatı ile birlikte kaybetmiştir. Alp Arslan, Kutalmış'ın oğulları Süleyman, Mansur, Alp llek ve Devlet'i esir almış ve devletin merkezi Rey'e sevk etmiştir. Alp Arslan 1071 Malazgirt Zaferi sonrası, Bizans İmparatoru Romanos Diogenes ile yapmış olduğu anlaşmanın, Bizans tahtına VII. Mikhael'in çıkması ile hükmünü yitirdiğini görünce, Selçuklu ve Türkmen Beyleri'ne Anadolu'nun fethi emrini vermiş, bu emre artık kendisi ve tahtı için tehlike olmaktan çıkmış ve o zamana kadar devletin merkezi Rey'de tutuklu kalan Kutalmış oğullarını da dahil etmiştir. Bu fetih emrinden sonra Anadolu'ya gelen Kutalmış oğulları, Süleyman ve Mansur ortak faaliyet içerisinde birkaç yıl zarfında Orta Anadolu ile Marmara Denizi kıyılarına değin uzanan bölgeleri fethetmişti. Bu sırada ağır iç meseleler ve taht mücadeleleri ile uğraşan Bizans'ın içinde bulunduğu durumu bazen iktidarı, bazen de ihtilalcileri destekleyerek kendi lehlerine değerlendiren Süleyman ve Mansur kardeşler böylelikle sadece Anadolu'daki değil, İstanbul'daki gelişmelere de yön verici olmuşlardır. Süleyman ve Mansur kardeşler arasındaki bu uyum başkanlık meselesi yüzünden bozulunca, Süleyman-şah durumu kendi lehine değerlendirmek ve Anadolu'ya tek başına hakim olmak düşüncesiyle, kardeşi Mansur'un isyana hazırlandığını büyük Sultan Melikşah'a haber vermiştir. Bunun üzerine Mansur, Melikşah tarafından Anadolu'ya gönderilen Porsuk adlı ünlü bir komutan tarafından öldürülerek saf dışı edilmiştir. Mansur'un öldürülmesiyle Kutalmış-oğulları arasındaki ortak hakimiyet dönemi sona90 ermiş, Süleyman şah 1075 yılında Iznik'in alınmasıyla temelleri atılan, Türkiye Selçuklu Devleti'nin tek başına hükümdarı olarak teşkilâtını kurmuştur (1078). Süleyman-şah vassalık şartlarını yerine getirmekten kaçtığı halde, Melikşah'ın metbû hükümdarlık hakkını açıkça reddetmemiştir. Türkiye Selçuklu Devleti'nin Büyük Selçuklu Devleti'nin vassalı olması fiilen olmasa bile, hukuken Büyük Selçuklu Devleti yıkılıncaya kadar devam etmiştir. Süleyman şah Doğu Anadolu'dan Marmara ve Adalar Denizi'ne kadar bütün Anadolu'yu fethetme planını başarıyla uygulamış, Anadolu'nun orta, güney, kuzey ve batı bölgelerinin fethini tamamen gerçekleştirerek, Türk fetih hareketini bütün Anadolu'ya yaymıştır. Ayrıca O, Bizans'la başarılı siyasî ilişkiler kurarak 1081 yılında Dragos Suyu Anlaşması ile Bizans'a Türkiye Selçuklu Devleti'nin varlığını kabul ettirmiştir. Süleyman-şah Büyük Selçuklu Devleti'nin vassalarından Müslim bin Kureyş ile girdiği mücadeleyi Şam Meliki Tutuş'un Müslim'in yanında yer alması sonucunda hayatıyla birlikte kaybetmişti. Süleyman-şah'ın Tutuş tarafından bertaraf edilmesinden sonra Kuzey Suriye'ye gelen Melikşah, bölgeyi Süleyman-şah'ın oğullan Kılıç Arslan ve Kulan Arslan'a tevcih etmemiş doğrudan doğruya merkezi idareye bağlamış Kılıç Arslan ve Kulan Arslan'ı da devletin merkezine sevk etmiştir Süleyman-şah tarafından sağlam temeller üzerine kurulan Türkiye Selçuklu Devleti, Süleyman-şah'ın ölümünden sonra Kılıç Arslan'ın tahta geçmesine kadar geçen sürede, hükümdarsız kalmasına rağmen yine de istiklâlini muhafaza etmiştir. Süleyman şah azmi mücadele gücü ve sahip olduğu Türklük bilinci ile Anadolu'yu bir Türk yurdu haline getirmiştir.

Abstract:
ABSTRACT Ruknedddin Süleyman Shah ( 1075-1086 ) being the grandson of Arslan Yabgu and the son of Kutalmis was the founder and the first leader of Turkish Seljuk State. After the death of Kutalmis Tuğrul, he declared his leadership going for the capital, Rey. But he lost both his life and his struggle with Alparslan whose aim was the same, too. Alparslan captured the sons of Kutalmis, whose names were Süleyman, Mansur, Alp Nek and Devlet and took them to Rey. Alparslan after the triumph of Malazgirt, seing the invalidation of the treaty signed with Byzantium Emperor Romanos Diogenes by dethrowing him and giving way to VII Mikhael, ordered to Seljuk and Turkoman Sirs to conquer the Anatolia. This order was also valid for the sons of Kutalmis, who were not anymore the danger for the throne. After that order from the sons of Kutalmis, Süleyman and Mansur, within a few years in cooperation have conquered the regions including the coasts of Marmara Sea and the midst of Anatolia. Meanwhile there were problems in Byzantium. Süleyman and Mansur took the advantage of this situation, sometimes by favoring the power sometimes by revalutionary. Thus they played the great role not only in Anatolia but also in Istanbul. When cooperation between the brothers got worse because of leadership, in order to take advantage the situation Süleyman Shah informed Melikshah about rebellion. Following this Melikshah got rid of Mansur by getting killed him by a great commander called Porsuk. With the murder of Mansur the term of co-administration between sons of Kutalmis ended and Süleyman Shah after conquering İznik (1 075) founded his own state as a unique leader of Turkish Seljuk State (1078). Süleyman Shah although avoided from fulfilling the autonomy requirements, he did not reject openly Melikshah's reserved sovereignity rights. Turkish Seljuk State vassalage went on till the collapse of Great Seljuk State legally. Süleyman Shah conquered all Anatolia from East to West, from North to South. Morever founding good political relations with Byzantium by signing Dragos Stream Treaty in 1081 he made Byzantium recognize Turkish Seljuk State.92 Süleyman Shah lost his life in the struggle with Muslim bin Kureysh, also Damascus ruler Tutush helped him in this struggle. After the defeat of Süleyman Shah, Melikshah came to North Syria and did not grant the region to the sons of Süleyman Shah, Kilic Arslan and Kulan Arslan, instead he directly integrated the region to central administration and sent the brothers to the capital of the state. Being founded on strong grounds by Süleyman Shah, although there was no leader for a while till Kilic Arslan had the throne, Turkish Seljuk State maintained its independence. Süleyman Shah with his determination, national concious made Anatolia a Turkish homeland.