Fibromiyalji sendromu olan hastalarda kemik yapım ve yıkım markerları ve osteoporoz ile ilişkisi
Bone formati̇on and demoli̇ti̇on markers abserved i̇n pati̇ents wi̇th fi̇bromyalgi̇a syndrome and i̇t's relati̇on to osteoporosi̇s
Yazar: ALİ GÜRBÜZ
Danışman: DOÇ. DR. ARZU KAYA
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik hastalıkları = Bone diseases ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Menopoz = Menopause ; Osteoporoz = Osteoporosis

Özet:
Bu çalışmanın amacı FMS'li hastalarda ve kontrol grubu olan bel ağrılı hastalarda osteoporoz ile ilişkili parametrelerinin hastalığın klinik muayene, fonksiyonel ve emosyonel değerlendirme parametreleri ile ilişkisinin saptanması ve dolayısı ile FMS hastalarında OP'un hastalık şiddetine ve yaşam kalitesine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmaya bel ağrısı nedeni ile gelen prenemopozal hastaların değerlendirilmesi sonucu fibromiyalji sendromu (FMS) tanısı alan 50 FMS'li hasta ve dejeneratif bel ağrısı tanısı alan 50 kontrol hastası alındı. Çalışmaya alınan tüm hastalardan tam kan sayımı, kan sedimentasyon değerleri, serum CRP, RF, ALT, AST, ALP, CK, kalsiyum, fosfor, magnezyum, parathormon, D vitamini, TSH değerlerine, kemik yapım markerları (OSTAZ (Kemik Alkalen Fosfataz), Osteokalsin) ile kemik yıkım markerları (Hidroksi prolin (OH-Pro), Tip I kollagen karboksi terminal çapraz bağ telopeptidi β-CTX (Crosslapss)) değerlerine, lomber ve kalça DEXA değerlerine bakıldı. Tüm hastalara basınç algometrisi ve dijital muayene ile hassas nokta değerlendirmesi yapıldı. Hastaların fonksiyonel, emosyonel ve genel sağlık değerlendirmeleri için fibromiyalji etki anketi (FEA), hastane anksiyete ve depresyon ölçeği (HAD). yorgunluk ciddiyet skalası (YCS), modifiye yorgunluk etki skalası (MYES) ve nottingham sağlık profili (NSP) , Oswestry skalası ve Qualeffo-41 anketi uygulandı.
Fibromiyalji sendromu grubunda FEA, HAD. YCS, MYES ve NSP, oswestry skalası ve qualeffo-41 skorları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. (p<0.05) Fibromiyalji sendromu grubunda OSTAZ, osteokalsin, hidroksiprolin ve CTX değerlerinde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. (p>0.05). FMS grubununda DEXA ölçüm değerleri (BMD ve T skor) kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu. (p<0.05) D vitamini ve CTX değerleri ile MYES, FEA, doktorun global VAS değerlendirmesi hastanın global VAS değerlendirmesi, Parathormon, Oswestry, Qualeffo-41 değerleri arasında korelasyon saptandı. (p<0.05)
Çalışmaya alınan hastalar arasından FMS grubundaki hastaların osteoporoza daha yatkın oldukları görüldü ve bunun nedeninin ise FMS hastalarının daha kötü fonksiyonel, emosyonel ve genel sağlık profiline sahip olmalarının etkili olduğu düşünüldü. Bu hastalarda osteoporoz önemli bir morbidite nedenidir ve göz ardı edilmemelidir.

Anahtar kelimeler: Fibromiyalji Sendromu, Osteoporoz, Premenopozal, Kemik dansitometresi

Abstract:
ABSTRACT
BONE FORMATİON AND DEMOLİTİON MARKERS ABSERVED İN PATİENTS WİTH FİBROMYALGİA SYNDROME AND İT'S RELATİON TO OSTEOPOROSİS
The aim of this study is to compare the effects of osteoporosis-related parameters with clinical, examination, functional and emotional evaluation variables. Therefore, it is aimed to investigate the effect of OP on disease severity and life quality in FMS patients and patients with low back pain who are in the control group.
Fifty patients diagnosed with fibromyalgia syndrome (FMS) and fifty control patients diagnosed with degenerative low back pain were included in this study among prenemopausal patients with low back pain complaints. All patients' complete blood cell count, blood sedimentation values, serum CRP, RF, ALT, AST, ALP, CK, calcium, phosphorus, magnesium, parathormone, vitamin D, TSH values, Bone remodeling markers (Bone Alkaline Phosphatase, Osteocalcin),  Bone destruction markers (hydroxy proline, type I collagen carboxy terminal cross-link telopeptide β-CTX), lomber and hip DEXA values in this research are reviewed. All patients' tender points are examined by pressure algometry and digital palpation. Fibromyalgia impact questionnaire (FIQ), hospital anxiety and depression scale (HAD). Fatigue severity scale (FSS), modified fatigue impact scale (MFIS), Nottingham health profile (NHP), Oswestry scale and Qualeffo-41 questionnaires were implemented for functional, emotional and general health evaluations of the patients.
Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ), HAD, FSS, MYES, NSP, Oswestry scale and Qualeffo-41 scores were significantly higher in the FMS group than the control group (p<0.05). No statistically significant difference has been found Bone Alkaline Phosphatase, osteocalcin, hydroxyproline and CTX values between the control group and the FMS group. (p>0.05) In the FMS group, DEXA measurement values (BMD and T score) are statistically significantly lower than the control group (p<0.05). Correlation has been found between Vitamin D, CTX values and MFIS, FIQ, doctor's global VAS assessment, patient's global VAS assessment, Parathormon, Oswestry, Qualeffo-41 scores (p<0.05).
Among the all patients in the research, the patients in the FMS group are more prone to osteoporosis. The reason for the FMS patients' osteoporosis predisposition is that they have worse functional, emotional and general health profile. For these patients, osteoporosis is a major cause of morbidity and should not be disregarded. 
Keywords: Fibromyalgia Syndrome, Osteoporosis, prenemopausal, Bone Densitometer