Hile denetiminde Benford Yasasının rolü: Ardahan Üniversitesinde bir uygulama
The role of Benford's Law in fraud auditing: An application at Ardahan University
Yazar: REYHAN ERSOY CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE KIYMAZ KIVRAKLAR
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Benford Kanunu = Benford's Law ; Hile = Fraud ; Hile denetimi = Fraud audit ; Sayısallaştırma = Digitization ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Dijitalleşmenin yaygınlaşması ile hilekârların manipüle etme becerileri artmaktadır.
Hile ve usulsüzlükler, küresel ekonomide, son iki yılda 3,6 milyon dolardan fazla kayba
neden olmuştur. Hilekârların ulaştığı yetkinlikler karşısında geleneksel denetim araçları,
tek başına yeterli gelmemektedir. Denetimde çağı yakalamak için dijital analiz
yöntemleri denetim sürecine dahil edilmelidir. Dijital analiz yöntemlerinden Benford
Yasası 1990'lardan bu yana denetimde sıkça kullanılan, bilişim teknolojileri sayesinde
etkinliği artmış bir denetim aracıdır. Benford Yasasının hızlı ve pratik bir teknik olma
avantajı, hile denetim sürecinde, denetçinin elini güçlendirmektedir. Bu da denetimin
derinleştirileceği aşamalarda denetçinin ihtiyaç duyacağı, dikkat ve mesleki muhakeme
gücünü muhafaza etmesini desteklemektedir.
Bu çalışmada, kamu idaresi hesaplarından "800 Bütçe Gelirleri" ve "830 Bütçe
Giderleri" hesaplarının denetiminde, Benford Yasasının, etkin bir araç olup olmadığını
tespit etmek amacıyla, Ardahan Üniversitesinde bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Bütçe
Gelirleri ve Bütçe Giderleri hesaplarının, 2017-2022 yıllarına ait kayıtlarından elde
edilen veri kümelerine, Benford Yasasının ilk basamak, ikinci basamak ve ilk iki
basamak testleri uygulanmıştır. Test sonuçlarında gözlenen değerler ile Benford Yasası
değerleri arasındaki uyum, "Ortalama Mutlak Sapma" ile ölçülmüştür.
Çalışma sonucunda, hile denetimi sürecinde, dijital analiz prosedürlerinden Benford
Yasasının "800 Bütçe Gelirleri" hesabı için etkin bir araç olmadığı; "830 Bütçe
Giderleri" hesabı içinse etkin bir araç olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, 2017 yılı ve
sonrasında kullanılan "BKMYS (Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilgi Sistemi)"nin
dijital analiz sürecinin etkinliğine katkı sağladığı ancak 2016 yılı ve öncesinde
kullanılan "say2000i"nin dijital analiz sürecini pasif kıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With the spread of digitalization, the manipulating skills of cheaters are increasing.
Fraud and irregularities have caused more than $3.6 million in the last two years in the
global economy. In the face of competencies reached by cheaters, traditional inspection
tolls are not enough alone. Digital analysis methods to capture the age in the audit must
be included in the audit process. In digital analysis methods, Benford's Law is an
increased control tool thanks to information technology, which has been used frequently
in audits since the 1990s. The advantage of being a fast and practical technique of
Benford's Law is that in process of cheating inspection, it reinforces the inspector's
hand. This supports the inspector's ability to maintain attention and professional
judgment at stages where the inspection will be deepened.
An application was carried out at Ardahan University to determine whether Benford's
Law is an effective tool in the supervision of "800 Budget Revenues" and "830 Budget
Expenditures" accounts from the public administration accounts. The first step, second
step, and first two steps of tests of Benford's Law were applied to the data sets obtained
from the records of the Budget Revenues and Budget Expenditures for the years 2017-
2022. The agreement between the values observed in the test results and Benford's Law
values was measured with the "Mean Absolute Deviation".
As a result of the study, it was concluded that the Benford Law, one of the digital
analysis procedures, was not an effective tool for the calculation of "800 Budget
Revenues" in the fraud audit process; It has been found to be an effective tool for the
"830 Budget Expenses" account. In addition, it was concluded that "BKMYS
(Integrated Public Financial Management Information System)" was used in 2017 and
later contributed to the efficiency of the digital analysis process, but "say2000i" was
used in 2016 and before rendered the digital analysis process passive.