Migrende duyusal algı değerlendirilmesi
Evaluation of sensorial perception in the migraine
Yazar: HÜRREM EVREN BORAN
Danışman: PROF. DR. HAYRUNNİSA BOLAY BELEN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Depresyon = Depression ; Diskriminant analizi = Discriminant analysis ; Duyular = Sensation ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Somatosensoryel korteks = Somatosensory cortex

Özet:
Somatosensoryel temporal diskriminasyon (STD), bir bölgeye kısa aralıklar ile uygulanan iki ayrı somaestetik uyarının farklı iki uyarı olarak algılanabilmesidir. Teorik olarak normal sensoryel temporal diskriminasyon, periferik ve santral duyu yollarının primer somatosensoryel korteksle bütünlüğü ile ilişkilidir ve rol alan kortikal ve subkortikal yapıların intakt olması gerekmektedir. 
Çalışmamızda, migren hastalarında atak sırasında ve interiktal dönemde, STD değerlerini ölçerek atağın duyusal algı üzerine önemini araştırdık. Çalışmamızda, ICHD-3 tanı kriterlerine uyan 12 aurasız migren ve 12 baş ağrısı olmayan gönüllü incelendi. Hastalar, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Dalı'na başvuranlardan seçildi. Migren hastaları atak ve interiktal dönemde olmak üzere 2 kere incelendi. Sağ el, sol el, sağ yüz ve sol yüzde STD değerleri ölçüldü. Migren hastalarında, hastalık süresi, atak sırasında VAS skoru, fonofobi, fotofobi, bulantı, kusma ve allodini varlığı kaydedildi. 
Migren hastalarında, atak döneminde interiktal döneme ve kontrol grubuna göre sağ el, sol el ve sol yüzde STD değerlerinde artma saptandı. Baş ağrısı lateralizasyonuna göre, atak döneminde interiktal döneme ve kontrol grubuna göre kontralateral el, ipsilateral el ve ipsilateral yüzde STD değerlerinde artma saptandı. Ayrıca atak döneminde, kontralateral el, ipsilateral ele göre, ipsilateral yüz ise kontralateral yüze göre istatistiksel olarak anlamlı derecede uzun saptandı. Atak döneminde, allodini, fonofobi, fotofobi, bulantı ve kusma varlığı ile STD değerleri arasında korelasyon saptanmazken, VAS skorları ile sağ el, kontralateral el STD değerleri arasında korelasyon saptandı. 
Çalışmanın sonucunda, atak döneminde STD değerlerinde uzama, migren patofizyolojisinde rol oynayan, kortikal yayılan depresyon, serebral hipometabolizmanın, STD'de rol oynayan kortikal ve subkortikal yapıları etkilemesi sonucu ortaya çıktığını düşündürmektedir. Baş ağrısı hemisfere göre değerlendirildiğinde, STD değerlerinde, kontralateral elde, ipsilateral ele göre, ipsilateral yüzde, kontralateral yüze göre uzama saptanması, migren patofizyolojisinde çok önemli rol oynayan ve jeneratör olarak düşünülen beyin sapından kaynaklanmış olabilir. 
Bu çalışma,  migren hastalarında STD ile ilgili ilk çalışmadır ve migren atak döneminde geçici olarak belirgin uzama olmasının gösterilmesi açısından önem taşımaktadır. Somatosensoryel uyarılmış potansiyel, trigeminal uyarılmış potansiyel, uzamsal iki nokta ayırımı ve fonksiyonel görüntülemeler ile STD'yi birleştiren çalışmalar ile bu uzamanın anatomik lokalizasyonu ve patofizyolojisi hakkında daha yeterli bilgiler elde edilebilir.

Abstract:
Somatosensory temporal discrimination (STD) is perception of two different stimuli that two separate somesthetic stimuli applied in short intervals into a region. Theoretically normal sensory temporal discrimination is associated with the integrity of primary somatosensory cortex and  peripheral and central sensory pathways and also cortical and subcortical structures which are involved in STD must be intact.   
In our study, we investigated the effect of sensory perception during attack of measuring the STD value at interictal period and during attacks in migraine patients. In this study, we studied 12 patients who meets the ICHD- 3 diagnostic criteria for migraine without aura and 12 volunteers without headache. Patients were recrutied from Gazi University Faculty of Medicine Department of Neurology. Migraine patients have been investigated two times, including in the attack and interictal period. STD values were measured in right hand, left hand, left face and right face. In migraine patients, disease duration and during the attack, VAS scores and the presence of phonophobia, photophobia , nausea, vomiting, allodynia were also recorded. 
STD values of right hand, left hand and left face were prolonged during the attack compared to interictal period and control group. According to the lateralization of headache, STD values of contralateral hand, ipsilateral hand and ipsilateral face were prolonged during the attack compared to interictal period and the control group. In addition, during the attack, STD value of the contralateral hand compared to ipsilateral hand and the STD value of ipsilateral face compared to contralateral face were longer which is statistically significant. During the attack, VAS score was correlated with STD values of right hand and contralateral hand whereas no correlation was determined between STD values and  presence of allodynia , phonophobia, photophobia , nausea and vomiting.
In conclusion, prolonged STD values during the attack suggest that cortical and subcortical stuctures which play a role in STD are influenced from the cortical spreading depression, cerebral hypometabolism which plays a role in migraine pathophysiology.  Evaluating the headache according to the hemisphere, prolonged STD value of contralateral hand compared to ipsilateral hand and prolonged STD value of ipsilateral face compared to contralateral face may be arised from the brainstem which has a very important role in migraine pathophysiology and suspected as a generator. 
This study is the first study of STD in migraine patients and has importance for demonstrating temporarily significant prolongation of STD values during the migraine attacks. Studies which combine somatosensory evoked potentials, trigeminal evoked potentials, spatial separation of two points, functional imaging and STD are required to obtain enough information about the anatomical localization and the pathophysiology of this prolongation.