Bozkır kavimlerinde devlet yönetimi (Başlangıçtan Uygur Dönemi sonuna kadar)
The state government in Steppe tribe (From the beginning to the end of the Uygur Period)
Yazar: AYTEN AKCAN
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ DURMUŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Bozkır kavimleri = Steppe tribes ; Devlet = State ; Devlet anlayışı = State understanding ; Devlet teşkilatı = State organization ; Egemenlik = Sovereignty ; Töre = Custom ; Türk boyları = Turkish tribes ; Türkler = Turks ; Yönetim = Management ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Bu çalışmanın konusu, "Bozkır Kavimlerinde Devlet Yönetimi"dir. Bozkır kavimlerinden kasıt başlangıçtan Uygur Dönemi sonuna kadar olan Orta Asya kökenli Türk kavimleridir. Bu isim çerçevesinde çalışma on bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında tezin konusu, amacı, önemi, kuramsal çerçeve üzerinde durulmuş olup bozkır coğrafyasına, kültürüne ve kısaca Türklerdeki devlet yapılanmasına değinilmiştir. Eski Türklerde, temel dört unsur üzerine kurulan devlet yapısı değişmez hükümler niteliğindeydi. "Halk", "özgürlük", "ülke" ve "kanun" olarak karşımıza çıkan bu unsurlar birbirlerinden ayrı düşünülemezdi. En önemli unsurlardan biri boyların birleşmesi ile oluşan topluluktur. Bu topluluk "halk" olarak karşımıza çıkmaktadır. Yine önemli ve vazgeçilmez unsurlardan biri de "bağımsızlıktır". Elbette bağımsızlık kavramından bahsedebilmek için mutlak bir devlet yapısı gerekmektedir. Nüfus ve bağımsızlık ilkesi belli bir alan üzerinde kurularak ve bu alana sahip olunarak ancak anlam kazanır. "Ülke" diye adlandırılan bu alanda devlet teşkilatlanmasını tamamlar. Aynı zamanda devlet, topluluk nizamını sağlamak ve toplumsal kaynaşmayı ortaya çıkarabilmek için kanun görevi gören "töre" hükümlerine göre idare edilmiştir. Bu topluluklar töre denilen bu mekanizmayı; eşitlik, adalet, insanlık ilkeleri üzerine inşaa etmişler, bu ilkeler de halkı oluşturan bireylerin hak ve hürriyetlerini güvence altına almıştır. Devlet bilincine erken ulaşmış ve devlet teşkilatlanmasına büyük önem vermiş olan Türkler, tarih boyunca da egemenlik anlayışlarında barışcıl yaklaşımlarıyla dikkat çekmişlerdir. Yayıldıkları geniş coğrafyalarda sömürge anlayışını benimsememiş olmaları, egemenlik anlayışında ve hâkimiyetin kaynağı olan ilahi temellerden vazgeçmeyen bir tavır sergilemeleri Dünya tarihinde onları farklı bir yere taşımaktadır. İslamiyet öncesi bu ilke ve anlayışlarla oluşturulan kurum ve yapının binlerce yıl takip edilecek olan Türk siyasi kimliğini ortaya çıkarmış olması dikkat çekilmesi gereken konular arasındadır.

Abstract:
The subject of this study is "State Administration in the Steppe Tribes". The steppe tribes meant the Turkic tribes of Central Asian origin from the beginning until the end of the Uighur Period. Within the framework of this name, the study consists of ten chapters. In the introduction part of the study, the subject, purpose, importance, and theoretical framework of the thesis are emphasized and the steppe geography, culture and briefly the state structuring of the Turks are mentioned. In the ancient Turks, the state structure built on four basic elements was in the nature of unchangeable provisions. These elements, which appeared as "people", "freedom", "country" and "law", could not be considered separately from each other. One of the most important elements is the community formed by the union of tribes. This community appears as "the people". Again, one of the important and indispensable elements is "independence". Of course, an absolute state structure is required to speak of the concept of independence. The principle of population and independence only gains meaning by establishing and owning this area on a certain area. It completes the state organization in this area called "country". At the same time, the state was governed according to the provisions of "custom", which serve as a law in order to ensure the order of the community and to reveal social cohesion. These communities use this mechanism called custom; They have built on the principles of equality, justice and humanity, and these principles have secured the rights and freedoms of the individuals who make up the people. The Turks, who reached the awareness of the state early and attached great importance to the state organization, have attracted attention with their peaceful approach in their understanding of sovereignty throughout history. The fact that they do not adopt the colonial understanding in the wide geographies they have spread, and their understanding of sovereignty and their attitude that does not give up the divine foundations that are the source of sovereignty carry them to a different place in the World History. It should be noted that the institution and structure created with these principles and understandings before Islam has revealed the Turkish political identity that will be followed for thousands of years.