Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğine başvuran buzağılarda hastalıkların tespiti, retrospektif araştırma
Determination of diseases in calves who applied to the Selcuk University Faculty of Veterinary Medicine Animal Hospital Internal Di̇seases Cli̇ni̇c, A retrospective study
Yazar: ABDULLAHI ABDUKADIR ISAK
Danışman: PROF. DR. HASAN GÜZELBEKTEŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Buzağılar = Calves ; Hayvan hastalıkları = Animal diseases ; Konya = Konya ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sığır hastalıkları = Cattle diseases ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu araştırmada 2016-2020 yılları arasında Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesi İç Hastalıkları kliniğine tedavi amacıyla getirilen buzağılarda teşhis edilen hastalıkların sınıflandırılması ve yıllara göre değişimlerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Retrospektif olarak gerçekleştirilen bu araştırmanın materyalini Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesi İç Hastalıkları Kliniğine getirilen buzağıların Hasta Kayıt Defterindeki kayıtları oluşturmuştur. Geriye yönelik beş yıllık (2016-2020 yılları arası) kayıtlar incelenmiştir. Öncelikle yıllık gelen toplam hasta buzağı sayıları belirlenmiştir, yıllara göre toplam hasta buzağı sayılarındaki artış veya azalmalar tespit edilmiştir. Hasta buzağılar yaşlarına göre üç gruba ayrılmıştır, 1-30 günlük buzağılar birinci grup, 1-3 aylık (31-90 gün) buzağılar ikinci grup ve 4-6 aylık (91-180 gün) buzağılar ise üçüncü grup olarak değerlendirilmiştir. Daha sonra birinci, ikinci ve üçüncü grup buzağıların beş yıllık karşılaştırmaları yapılmıştır. Gruplarda tanımlayıcı istatistik veriler sunulmuştur, gruplar arası önemliliğin belirlenmesinde X2 testi (Ki-kere testi), spss for windows kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Yıllara göre toplam buzağı sayılarının karşılaştırılmasında excel for windows kullanılmıştır. Kliniğe gelen toplam buzağı sayıları yıllara göre karşılaştırıldığında son beş yılda toplam 1785 vaka getirilmiştir. En fazla hasta 2018 yılında gelmiştir (%24,31), en az hasta ise 2020 yılında gelmiştir (%12,04). Yıllara göre vaka sayılarındaki değişikliklerin istatistiki açıdan önemsiz (p>0,05) olduğu belirlenmiştir. Kliniğe gelen toplam 1785 buzağının 1007 tanesinde (%56,41) gastrointestinal sistem hastalıkları, 503 tanesinde (%28,18) solunum sistemi hastalıkları, 89 tanesinde prematüre doğumlar (%4,99), 58 tanesinde vitamin-mineral eksiklikleri (%3,25), 55 tanesine omfalitis (%3,08), 44 tanesinde septisemi (%2,46) ve 29 tanesinde üriner sistem hastalıkları (%1,62) tespit edilmiştir. Bu buzağılardan %72,66'sı 1-30 günlük yaşta, %17,65'i 1-3 aylık yaşta ve %9,69 ise 4-6 aylık yaşta olduğu gözlenmiştir. Hasta buzağılar yıllara göre değerlendirildiği zaman 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarında 1-30 günlük buzağılarda hastalık görülme oranının istatistiksel olarak diğer gruplardan önemli düzeyde (sırasıyla p<0.026c, p<0,002, p<0,000, p<0,003) yüksek olduğu, 2020 yılındaki artışın (p<0.071) ise istatistiki açıdan önemsiz olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de buzağı ishalleri ve solunum sistemi hastalıklarının en önemli iki problem olduğu, buzağılarda bu iki hastalığın görülme oranının %84,59 olduğu, ayrıca hasta buzağıların %72,66'nın neonatal dönemde olduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Buzağı, Hastalıklar, Neonatal, Retrospektif

Abstract:
In this study, it was aimed to categorize the diseases diagnosed in calves brought to Selcuk University Faculty of Veterinary Animal Hospital Internal Medicine Clinic for treatment between "2016-2020" and to analyze their changes according to years. The material of this retrospective study consisted of the records in the Patient Registry of the calves brought to the Internal Medicine Clinic of Selcuk University Faculty of Veterinary Medicine Animal Hospital. Five-year retrospective records (between 2016 and 2020) were examined. First of all, the annual total number and the increase or decrease in the total number of sick calves by years was determined. Sick calves were divided into three groups according to their age, 1-30 days old calves were evaluated as the first group, 1-3 months old (31-90 days) calves as the second group, and 4-6 months (91-180 days) calves as the third group. Then, five-year comparisons of the first, second and third group calves were made. Descriptive statistical data were presented in the groups, the X2 test (Chi-square test), spss for windows were used to determine the significance between the groups, and the significance level was accepted as p<0.05. Excel for windows was used to compare the total number of calves by years. When the total number of calves coming to the clinic is compared by years, a total of 1785 cases have been brought in the last five years. The highest number of patients came in 2018 (24.31%), while the least number of patients came in 2020 (12.04%). It was determined that the changes in the number of cases by years were statistically insignificant (p>0.05). Gastrointestinal system diseases in 1007 (56.41%) of 1785 calves admitted to the clinic, respiratory system diseases in 503 (28.18%), premature births in 89 (4.99%), vitamin-mineral deficiencies in 58 (3%) calves. 25), omphalitis in 55 (3.08%), septicemia in 44 (2.46%) and urinary system diseases in 29 (1.62%) were detected. It was observed that 72.66% of these calves were at the age of 1-30 days, 17.65% at the age of 1-3 months and 9.69% at the age of 4-6 months. When sick calves are evaluated according to years, the rate of disease incidence in 1-30 day old calves in 2016, 2017, 2018 and 2019 was statistically significantly higher than other groups (p<0.026c, p<0.002, p<0.000, p<0.003), respectively, The increase in 2020 (p<0.071) was found to be statistically insignificant.  Finally, it has been determined that calf diarrhea and respiratory system diseases are the two most important problems in Turkey as in the whole world, the incidence of these two diseases in calves is 84.59%, and 72.66% of sick calves are in the neonatal period.

Keywords: Calf, Diseases, Neonatal, Retrospective