Alzheimer hastalarına bakım veren bireylerin kaygı, stres, başetme stilleri ve yaşam deneyimleri
Anxiety, stress, coping styles and life experiences of alzheimer's caregivers
Yazar: MUSTAFA KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. ERCÜMENT ERBAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bakım verenler = Caregivers ; Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Başa çıkma = Coping ; Hasta bakımı = Patient care ; Kaygı = Anxiety ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Yaşam deneyimleri = Life experiences

Özet:
Alzheimer hastalığı, bakım verenlerin ailesel ilişkilerini, arkadaşlıklarını, iş hayatını, fiziksel ve psikolojik iyilik halleri gibi yaşamlarının her noktasını etkilemektedir. Hastaya bakım verme sürecinde geçen zamana bağlı olarak bakım veren bireylerde belirgin olarak yorgunluk, sosyal izolasyon ve çevre ile olan ilişkilerin bozulduğu gözlemlenmektedir. Hastalıkla ani olarak karşılaşıldığında aile sistemini ve aile ilişkileri etkileyen bir kriz hali yaşanmaktadır. Fiziksel ve duygusal zorluklar, hastanın vefatından duyulan kaygı, ailedeki rollerin değişmesi ve tekrardan düzenlenmesi, ekonomik zorlukları da beraberinde getirmekte ve bakım verenlerde ağır bir psikolojik stres yaratmaktadır.
Alzheimer hastalarına bakım verenler, sürecin yarattığı yaşamsal tehditler karşısında içinde bulunduğu koşullara uyum sağlayabilmek ve bu süreçten daha güçlü olarak çıkabilmek için kendine özgü çeşitli yöntemlere başvurmaktadır. Literatürde, gerek belirli bir stresör nedeniyle gerekse gündelik hayatı sürdürmede, bireyin kullandığı ve güçlenmesine hizmet eden yöntemlerin bütününü açıklamak için geliştiren tanım baş etmedir. Baş etme, bireyin kişisel kaynaklarını aşan ya da zorlayan belirli içsel ve/veya dışsal taleplere yanıt vermek için kullandığı, sürekli değişim gösteren bilişsel ve davranışsal çabalar olarak tanımlanmaktadır. 
Araştırmada Alzheimer hastalarına bakım veren bireylerin yaşadıkları kaygı durumları ve baş etme yöntemlerini nicel veriler üzerinden; süreç içerisinde yaşadıkları yaşamsal deneyimleri ise derinlemesine görüşmeler yoluyla öğrenebilmek maksadıyla karma model tercih edilmiştir. Bakım verenlerin kaygı ve başa çıkma stratejilerini ölçmek için Durumluk/Sürekli Kaygı Ölçeği ve Kısa Form Baş Etme Ölçeği kullanılmıştır. Derinlemesine görüşme ve nicel veri için kullanılan bilgilerin benzer nitelikleri olduğu gibi iki yöntemde birbirinden farklı sorulara da cevap aranmıştır. Nicel ve nitel araştırma verileri eş zamanlı toplanılması, ayrı ayrı çözümlenmesi sağlanmıştır. 
Son olarak bahsi geçen bilgiler dahilinde, Alzheimer hastalarına bakım verenler için güçlendirmenin anlamına ilişkin bilgilerin oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Bakım verenlerin güçlenmelerini kolaylaştırmak için, hâlihazırdaki durumu, nasıl ve hangi koşullarda güçlenmiş olabileceğini ve güçlendirilen bireylerin yeni durumlarını nasıl koruyacaklarını derinlemesine kavramak için elde edilen veriler güçlendirme yaklaşımı açısından değerlendirilerek sonuçlandırılmıştır.

Abstract:
Alzheimer's disease affects every aspect of caregivers' lives, such as family relationships, friendships, business life, and physical and psychological well-being. Depending on the time spent in the process of providing care to the patient, it is observed that the individuals who give care have significantly tiredness, social isolation and their relations with the environment are deteriorated. Physical and emotional difficulties, anxiety felt in the death of the patient, change and reorganization of roles in the family bring along economic difficulties and create severe psychological stress in caregivers.
Caregivers of Alzheimer's patients use various methods unique to them in order to adapt to the conditions they are in against the vital threats created by the process and to get out of this process stronger. In the literature, "coping" is the definition that develops to explain the whole of the methods used and that serve to strengthen the individual, both due to a specific stressor and in maintaining daily life. Coping is defined as the ever-changing cognitive and behavioral efforts that the individual uses to respond to certain internal and / or external demands that exceed or force personal resources.
In the study, quantitative data on the anxiety states and coping methods of individuals caring for Alzheimer's patients; Their vital experiences during the process were obtained through in-depth interviews. Therefore, mixed model has been preferred to learn all these. State / Trait Anxiety Scale and Short Form Coping Scale were used to measure caregivers' anxiety and coping strategies. While the information used for in-depth interviews and quantitative data has similar qualities, answers to different questions were sought in both methods. Quantitative and qualitative research data were collected simultaneously and analyzed separately.
Finally, it has been observed that knowledge on the meaning of empowerment for caregivers of Alzheimer's patients is rather limited. In order to facilitate empowerment of caregivers, the data obtained were evaluated and concluded in terms of empowerment approach, in order to deeply understand the current situation, how and under what conditions it might be empowered, and how empowered individuals would preserve their new status.