Ergenlerin bağlanma stilleri ile psikolojik ihtiyaçları arasındaki ilişkide ısrarlı takip edilmenin aracılık rolü
The mediating role of persistent pursuing in the relationship between adolescents' attachment styles and psychological needs
Yazar: ESRA SOLMAZ YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. FUAD BAKİOĞLU
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada ergenlerde bağlanma stilleri ile temel psikolojik ihtiyaçları arasındaki ilişkide ısrarlı takip edilmenin aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın araştırma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Konya ilindeki devlet liselerinde öğrenim gören toplamda 576 katılımcı oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği, Siber Obsesif Takip Ölçeği ve araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Verilerin analizi için temel psikolojik ihtiyaçların kişisel özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için bağımsız örneklem t-testi ve tekyönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmanın değişkenleri (bağlanma stilleri, temel psikolojik ihtiyaçlar, ısrarlı takip) arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Ergenlerde bağlanma stilleri ile temel psikolojik ihtiyaçları arasındaki ilişkide ısrarlı takip edilmenin aracılık rolü yapısal eşitlik modeli ile sınanmıştır. Son olarak elde edilen bulguların daha büyük örneklemler için test edilmesi Bootstrapping analizi ile yapılmıştır. Bulgular incelendiğinde temel psikolojik ihtiyaçlar cinsiyete göre erkeklerin lehine anlamlı düzeyde yüksek bulunurken, sınıf düzeyi, algılanan gelir düzeyi ve günlük sosyal medya kullanım süresine göre farklılaşmamaktadır. Korelasyon analizi bulgularına göre güvenli bağlanma ile ısrarlı takip arasında negatif yönde, temel psikolojik ihtiyaçlar ile pozitif yönde ilişki bunmuştur. Kaygılı-kararsız bağlanma ile ısrarlı takip pozitif yönde temel psikolojik ihtiyaçlar negatif yönde ilişki bulunmuştur. Israrlı takip ile temel psikolojik ihtiyaçlar arasında negatif yönde ilişki bulunmuştur. Araştırmada kaçınan bağlanma ile diğer değişkenler arasında beklendik anlamlı ilişkiler bulunmadığı için yapısal eşitlik modeline dahil edilmemiştir. Yapısal eşitlik modelinde iki ayrı model denenmiştir. İlki güvenli bağlanma ile psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişkide ısrarlı takibin aracılık rolü, ikincisi ise kaygılı-kararsız bağlanma ile psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişkide ısrarlı takibin aracılık rolünün incelenmesidir. Yapılan analizde her iki modelin de doğrulandığı görülmüştür. Nitekim yapılan Bootstrapping analizi sonucunda daha büyük örneklemlerde de her iki modelin doğrulandığı bulgulanmıştır. Sonuç olarak, ergenlerin güvenli bağlanma düzeyi arttıkça ısrarlı takip düzeyi azalmakta ve psikolojik ihtiyaç düzeyi de artmaktadır. Dahası kaygılı kararsız bağlanma düzeyi arttıkça ısrarlı takip düzeyi artmakta ve psikolojik ihtiyaç düzeyi azalmaktadır. Tüm bu bulgular ergenin güvenli bağlanma gerçekleştirmesinin ısrarlı takip edilmesini azaltacağı ve psikolojik ihtiyaçlarının karşılanacağı anlamına geldiği söylenebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the mediating role of being stalked in the relationship between attachment styles and basic psychological needs in adolescents. The research group of the study consisted of 576 participants studying in public high schools in Konya province in the 2022-2023 academic year. The data of the study were collected by the Three-Dimensional Attachment Styles Scale, Basic Psychological Needs Scale, Cyber Obsessive being stalked Scale and Personal Information Form created by the researcher. For the data analysis, an independent sample t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to determine whether basic psychological needs differed according to personal characteristics. The relationships across the variables of the study (attachment styles, basic psychological needs, stalking) were analyses by Pearson correlation analysis. The mediating role of being stalked in the relationship between attachment styles and basic psychological needs in adolescents was tested with structural equation modelling. Finally, bootstrapping analysis was used to test the findings obtained for larger samples. When the findings are examined, basic psychological needs were found to be significantly higher in favor of boys according to gender, while they do not differ according to class level, perceived income level and daily social media usage time. According to the correlation analyses, secure attachment and being stalked were negatively correlated and basic psychological needs were positively correlated. The anxious-ambivalent attachment was positively correlated with being stalked and negatively correlated with basic psychological needs. A negative relationship was found between being stalked and basic psychological needs. Since there were no expected significant relationships between avoidant attachment and other variables in the study, they were not included in the structural equation model. Two separate models were tested in the structural equation model. The first one is the mediating role of being stalked in the relationship between secure attachment and psychological needs, and the second one is the mediating role of being stalked in the relationship between anxious-ambivalent attachment and psychological needs. In the analyses, it was seen that both models were confirmed. As a result of the Bootstrapping analysis, both models were confirmed in larger samples. As the secure attachment level of adolescents increases, the level of being stalked decreases and the level of psychological need increases. Moreover, as the level of anxious ambivalent attachment increases, the level of being stalked increases and the level of psychological need decreases. All these findings can be said that the realization of secure attachment by the adolescent means that the level of being stalked will decrease, and psychological needs will be met.