Egzersiz zamanının vücut metabolik, kardiyovasküler, endokrin ve oksidan–antioksidan sistemleri üzerine olan etkilerinin antrenmanlı ve sedanterlerde karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Comparatively examining the effects of exercise time on body metabolic, cardiovascular, endocrine and oxidant antioxidant systems between sedentary and trained subjects
Yazar: SERMİN ALGÜL
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ ÖZÇELİK
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Antrenman = Training ; Egzersiz = Exercise ; Endokrinoloji = Endocrinology ; Gece = Night ; Kardiyovasküler fizyolojik fenomen = Cardiovascular physiological phenomena ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Metabolizma = Metabolism ; Oksidanlar = Oxidants ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Fiziksel aktivite ve düzenli egzersiz çalışması insan sağlığını geliştirmek için önemlidir. Ama egzersiz oksidan ve antioksidan sistem arasındaki dengeyi bozma yoluyla zararlı da olabilmektedir. Optimal egzersiz yoğunluğu ve süresi ile ilgili araştırmacılar arasında fikir birliği olmasına rağmen kardiyopulmoner ve metabolik sistemleri geliştirmek için etkili olan egzersiz zamanı ile ilgili tatmin edici bilgiler ise bulunmamaktadır.
Bu çalışmada; başlangıç olarak irisin ve nesfatin-1'i etkileyen enerji düzenleyici sistem yollarında optimal egzersiz zamanı incelenmiştir. Daha sonra günün farklı zamanlarında yapılan egzersize cevapta kalp ve iskelet kasının oksidan-antioksidan sistem arasındaki olası ilişkisinin araştırılmasıyla ilgilenilmiştir.
On dört sedanter ve on dört antrenmanlı erkek denek farklı günlerde sabah (8:00-10:00 s), öğlen sonu (14:00-16:00) ve gece (20:00-22:00) gerçekleşen 3 futbol oyununa katılmışlardır. Venöz kan örnekleri (5ml) oyundan önce ve hemen sonra alınmıştır. İrisin, nesfatin-1, NADPH oksidaz (Nikotinamid Adenin Dinükleotid Fosfat Oksidaz), TOS (Total Oksidan Seviye), TAS (Total Antioksidan Seviye) ve glutatyon düzeyleri ELISA (Enzim İşaretli-İmmunosorbent Analiz) yöntemiyle ölçülmüştür. ADMA (Asimetrik Dimetil Arjinin) ve MDA (Malondialdehit) analizi için HPLC; (Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi), CK (Kreatin Kinaz) ve CK-MB (Kreatin Kinaz-MB) düzeyini ölçmek için oto analizör kullanılmıştır.
Nesfatin-1 sadece gece egzersizinde artarken, irisin her iki gupta da tüm zamanlardaki egzersizlerde önemli oranda artmıştır. Vücudun oksidatif stresini yansıtan NADPH oksidaz, TOS ve MDA düzeyleri 3 oyun boyunca her iki grupta da önemli oranda artmıştır fakat sedanter grupta özellikle de gece egzersizinde çok daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kardiyovasküler sistemdeki oksidatif stresi yansıtan ADMA, CK ve CK-MB tüm egzersizlerde her iki grupta da artmıştır fakat sedanter grupta yine özellikle gece egzersizinde çok daha fazla artmıştır. Vücut antioksidan sistemi yansıtan TAS tüm oyunlarda her iki grupta da azalmıştır. Diğer bir güçlü antioksidan olan glutatyon sabah ve öğlen sonu oyunlarında her iki grupta da azalmıştır fakat her iki grupta gece egzersizinden sonra önemli oranda artmıştır.
İrisin egzersiz ile ilgili hormon iken nesfatin-1 egzersiz ile ilgili bir hormon gibi görünmemektedir ve sadece gece artmıştır. Fakat egzersiz zamanı özellikle de gece egzersizi oksidan-antioksidan sistemler arasındaki dengeyi önemli derecede etkilemektedir. Metabolik ve kardiyovasküler sisteminde zayıflık olan kişilerin eğlence ya da boş zaman aktiviteleri için bile olsa gece egzersiz yapmaktan kaçınmaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Gece egzersizleri, Oksidatif stres, Egzersiz zamanı, Metabolizma, Kardiyovasküler sistem

Abstract:
Physical activity and regular exercise training are important for improving human health. However, exercise can be harmful via disturbing balance between oxidant and antioxidant systems. Despite the agreement among the investigators concerning the optimal exercise intensity and duration, there is no satisfactory knowledge on effective exercise time on improving cardiopulmonary and metabolic systems.
In the present study, initially, we examined to understand the optimal exercise time on energy-regulatory system via affecting irisin and nesfatin-1 which has been shown as exercise related hormones. Then, we interested to investigate possible relationship between oxidant and antioxidant systems of the heart and skeletal muscle in response to the exercise performed on different times of the day.
Fourteen sedentary and fourteen trained subjects participated 3 football games on morning (8:00-10:00 h), afternoon (14:00-16:00 h) and late night (20:00-22:00) on different days. Venous blood samples (5 ml) were drawn before and immediately after the games. Irisin, nesfatin-1, NADPH oxidase, TOS, TAS and glutathione levels were measured using ELISA method. HPLC used to analyse ADMA and MDA and auto-analyser used to measure CK and CK-MB.
While nesfatin-1 increased only in night time exercise, irisin increased significantly in all exercise in both groups. NADPH oxidase, TOS and MDA levels, reflecting oxidative stress status of body, increased significantly in both group during 3 games but in  higher degree in sedentary group and especially night exercise. ADMA, CK and CK-MB, reflecting oxidative stress status of cardiovascular systems, increased in both group for all exercise but they increased markedly in sedentary group and especially in night exercise. TAS, reflecting body antioxidant systems,  decreased in both group in all games. Glutathione which is another strong antioxidant decreased in morning and afternoon games in both groups but it increased significantly in night time exercise in both groups.
While irisin is an exercise related hormone, nesfatin-1 does not seem to be related with exercise and only increased in night time. However, exercise time, especially night, has serious influence on the balance between oxidant-antioxidant systems. The person who has weakness in metabolic and cardiovascular  system, should be careful to avoid night time exercise even for leisure activity or fun.

Keywords: Nocturnal exercise, Oxidative stress, Exercise time, Metabolism, Cardiovascular system