Bir künstlerroman olarak huzur
Huzur as a künstlerroman
Yazar: ÖZCAN GÖKHAN
Danışman: PROF. DR. SECAATTİN TURAL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çalışmada, Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında birçok incelemeye konu olmuş Huzur romanı künstlerroman türü ve temaları açısından incelenmiştir. Tezin amacı, yirminci yüzyıl Türk romanının oluşumunda önemli bir konumu bulunan Ahmet Hamdi Tanpınar'ın yazar olma öyküsünü Huzur romanı ekseninde ortaya koymaktır. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın sanat, estetik ve hayat anlayışını temsil etmesi bakımından Huzur künstlerroman türünün özelliklerini gösteren bir eserdir. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserleri üzerine yapılan araştırmalar her yıl artmasına rağmen Huzur'un sanatçının gelişimi ve oluşumunu konu alan yapısı üzerine çalışma yapılmaması bilimsel araştırmalar açısından bir eksikliktir. Bu sebeple çalışmada ele alınan konular künstlerroman türüyle olan ilişki açısından değerlendirilmiştir. Çalışmanın giriş bölümünde yirminci yüzyılda sanat ve yaşam üzerinde kalıcı tesirler bırakan büyük hadiselerin sanatçılarda yol açtığı değişim ve dönüşüm;  künstlerroman türünün kavramsal çerçevesi çizilerek bildungsroman türüyle olan ilişkisi bağlamında irdelenmiştir. Künstlerroman ile bildungsromanın  yapı ve tema açısından özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Birinci bölümde Huzur romanının genç sanatçı pratogonisti mesuliyet bilinci, aydın sanatçı tipolojisi, edebi idealler ve sanatsal dönüşüm üzerinden ele alınmıştır. İkinci bölümde Ahmet Hamdi Tanpınar'ın bir yazar olarak sanatçı kişiliğinin bir iç sese evrilmesi, bireysel estetiği ve romana öteki ben olarak yansıyan yaralı bilinci sanatçı bakışının ve yaşamının tezatları ile değerlendirilmiştir. Tanpınar'ın teorik yazıları, öyküleri, romanları ile metinlerarası ilişki kurduğu anlatılara mümkün olduğunca yer verilmiştir.Tanzimat Dönemi Türk edebiyatından yeni Cumhuriyetin serpildiği 1950'li yıllara kadar hayat ve sanat anlayışında yaşanan radikal dönüşüm, batılılaşma/modernleşme/yenilikler ile bu sürecin sebep olduğu huzursuzluğun Huzur romanındaki izdüşümleri gösterilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ahmet Hamdi Tanpınar, bildungsroman, künstlerroman, Huzur, bohem, dekadan, aydın sanatçı tutumu, mektuplar, dönüşüm, uyum, modernleşme.

Abstract:
In the study, the novel 'Huzur', which has been the subject of many analyses in the Turkish literature of the Republican Period, is analysed in terms of the künstlerroman genre and its themes. The aim of the thesis is to reveal the story of Ahmet Hamdi Tanpınar, who has an important place in the formation of the twentieth century Turkish novel, on the axis of the novel 'Huzur'. In terms of representing Ahmet Hamdi Tanpınar's understanding of art, aesthetics and life, 'Huzur' is a work that shows the characteristics of the künstlerroman genre. Although the research on Ahmet Hamdi Tanpınar's works increases every year, the lack of studies on the structure of 'Huzur' on the development and formation of the artist is a deficiency in terms of scientific research. For this reason, the issues discussed in the study are evaluated in terms of the relationship with the künstlerroman genre. In the introductory part of the study, the change and transformation caused by the great events that left lasting effects on art and life in the twentieth century; the conceptual framework of the künstlerroman genre is drawn and examined in the context of its relationship with the bildungsroman genre. The characteristics of künstlerroman and bildungsroman are tried to be determined in terms of structure and theme.
In the first part, the novel 'Huzur' is analysed through young artist leadership, sense of responsibility, intellectual artist typology, literary ideals and artistic transformation. In the second part, the evolving of Ahmet Hamdi Tanpınar's artistic personality into an inner voice, his individual aesthetics and his wounded consciousness reflected in the novel as the alter ego are evaluated with the contradictions of his artistic perspective and life. Tanpınar's theoretical writings, short stories, novels, letters and narratives with which he established intertextual relations are included as much as possible.
Along with the radical transformation, westernisation/modernisation/innovations in the understanding of life and art from the Turkish literature of the Tanzimat Period until the 1950s when the New Republic flourished, the projections of the restlessness caused by this process in the novel Huzur are tried to be shown.
Keywords: Ahmet Hamdi Tanpınar, bildungsroman, künstlerroman, Huzur,  bohemian, decadent, intellectual artist attitude, letters, transformation, adaptation, modernisation.