Okul öncesi eğitim alan çocukların bağlanma düzeylerinin ebeveynleriyle olan ilişkilerine ve ekran kullanım alışkanlıklarına göre incelenmesi
Examining the attachment levels of preschool children according to their relationships with their parents and their screen use habits
Yazar: SALİHA ERSOY KIR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZKAN SAPSAĞLAM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Teknoloji kullanımının her alanda hızlı bir şekilde artış göstermesiyle birlikte ekran önünde geçirilen süreler de artmaktadır. Her yaştan insanın farklı düzeyde etkilendiği bu süreçte, henüz yeterli bilişsel olgunluğa erişmemiş ve medya okuryazarlık becerileri gelişmemiş çocuklar ekran kullanımının en fazla etkilediği grupların başında gelmektedir. Okul öncesi dönem çocuklarının aşırı düzeyde ekran kullanmaları onların ebeveynleriyle olan ilişkilerini ve etkileşimlerini olumsuz etkilemekte, gelişimsel açıdan bazı sorunlara yol açmakta ve çocukların bazı olumsuz alışkanlıklar ve davranışlar kazanmasına neden olabilmektedir. Ebeveynleriyle sağlıklı bir ilişki ve bağ kuramayan çocuklar ise psikososyal açıdan bazı zorluklar yaşamaktadır. Bu araştırmanın amacı okul öncesi eğitim alan çocukların bağlanma düzeylerinin ebeveynleriyle olan ilişkilerine ve ekran kullanım alışkanlıklarına göre incelenmesidir. Araştırma, nicel araştırma yöntemine ve ilişkisel tarama desenine göre tasarlanmıştır. Araştırma kapsamında Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarının 36-69 ay grubunda eğitim gören 231 çocuk ve ebeveynleri araştırmanın örneklem grubunu oluşturmuştur. Araştırma örnekleminin oluşturulmasında basit seçkisiz örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında ebeveyn-çocuk ilişkisi ölçeği, tamamlanmamış oyuncak bebek ailesi hikayeleri ölçeği, teknoloji kullanım alışkanlığı ölçeği, problemli medya kullanım ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde nicel veri analiz yöntemlerinden yararlanılmıştır. Veri analiz sürecinde öncelikle normallik testi olarak Kolmogorov-Smirnov testi yapılmış, verilerin normal dağılıma sahip olduğu görülmüştür. Sonraki analiz sürecinde parametrik veri analiz testleri uygulanmıştır. 
Araştırma sonucunda; Ebeveyn Çocuk İlişkisi, Teknoloji Bağımlılığı, Problemli Medya Kullanımı boyutlarının "bağlanma stili", "ebeveyn eğitim düzeyi" ve "gelir düzeyi" değişkenlerine göre analizi sonucunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Teknoloji bağımlılığı puanlarının "akıllı telefonu kullanma sıklığı", "günlük çevrimiçi kalma süresi" ve "sosyal medya kullanmaya başlama zamanı" değişkenlerine göre analizi sonucunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Problemli medya kullanımı puanlarının "görsel medya araçları" değişkenine göre analizi sonucunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Teknoloji bağımlılığı puanlarının ve problemli medya kullanımı puanlarının "internet kullanmaya başlama zamanı" değişkenine göre analizi sonucunda, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur.
Ebeveyn Çocuk İlişkisi, Teknoloji Kullanım Alışkanlıkları ve Problemli Medya Kullanımı Arasındaki İlişkilerin analizi sonucunda: Olumlu ebeveyn çocuk ilişkisi ile olumsuz ebeveyn çocuk ilişkisi, teknoloji bağımlılığı ve problemli medya kullanımı arasında negatif yönde ve istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon bulunmuştur. Olumsuz ebeveyn çocuk ilişkisi ile teknoloji bağımlılığı ve problemli medya kullanımı arasında pozitif yönde ve istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon bulunmuştur. Teknoloji bağımlılığı ile problemli medya kullanımı arasında pozitif yönde ve istatistiksel açıdan anlamlı korelasyon bulunmuştur.

Abstract:
With the rapid increase in the use of technology in every field, the time spent in front of the screen is also increasing. In this process where people of all ages are affected at different levels, children who have not yet reached sufficient cognitive maturity and whose media literacy skills have not yet developed are among the groups most affected by screen use. Excessive screen use of preschool children negatively affects their relationships and interactions with their parents, causes some developmental problems and may cause children to acquire some negative habits and behaviours. Children who cannot establish a healthy relationship and bond with their parents experience some psychosocial difficulties. The aim of this study is to examine the attachment levels of preschool children according to their relationships with their parents and their screen usage habits. The research was designed according to quantitative research method and relational screening design. Within the scope of the research, 231 children aged 36-69 months in preschool education institutions affiliated to the Ministry of National Education and their parents constituted the sample group of the research. Parent-child relationship scale, incomplete doll family stories scale, technology usage habits scale, problematic media usage scale were used to collect research data. Quantitative data analysis methods were used to analyse the research data. In the data analysis process, firstly, Kolmogorov-Smirnov test was performed as a normality test and it was seen that the data had a normal distribution. In the subsequent analysis process, parametric data analysis tests were applied.
As a result of the research, no statistically significant difference was found between the groups as a result of the analysis of Parent-Child Relationship, Technology Addiction, Problematic Media Use dimensions according to the variables of "attachment style", "parental education level" and "income level". As a result of the analysis of technology addiction scores according to the variables of "frequency of smartphone use", "daily online time" and "time of starting to use social media", a statistically significant difference was found between the groups. As a result of the analysis of problematic media use scores according to the "visual media tools" variable, a statistically significant difference was found between the groups. As a result of the analysis of technology addiction scores and problematic media use scores according to the variable "time of starting to use the internet", a statistically significant difference was found between the groups.
As a result of the analysis of the relationships between Parent-Child Relationship, Technology Use Habits and Problematic Media Use: A negative and statistically significant correlation was found between positive parent-child relationship and negative parent-child relationship, technology addiction and problematic media use. A positive and statistically significant correlation was found between negative parent-child relationship and technology addiction and problematic media use. There was a positive and statistically significant correlation between technology addiction and problematic media use.