Türkiye`de yapı denetim sistemi ile ilgili yaklaşımlar
The approaches about building audit system in Turkey
Yazar: GÖKHAN ÖZKAN
Danışman: PROF. HAKKI ÖNEL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Depremler dünya üzerindeki en etkili ve en yıkıcı doğal afetlerden biridir.Dünyadaki tümtoplumlar ve ülkeler için önemli bir risk taşımaktadır.Depremin etkisi insana doğrudan olmamakla beraber depremin dolaylı etkisi oldukçatehlikelidir. İnsanlar tarafından yapılan yapıların, deprem sırasında yer sarsıntısı ile gereklidayanımı gösteremeyerek hasara uğraması veya yıkılması sonucunda oluşan maddi ve manevikayıplar bu tehlikeleri oluşturmaktadır. İnsana zarar veren depremin kendisi değil, insanınürettiği depreme dayanıklı olmayan yapılardır.Günümüzde meydana gelen depremler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de etkiliolmaktadır. Deprem kuşağında olan Türkiye, bu depremlerden zarar görmekte fakat depremekarşı geçerli önlemler alınmamaktadır.Dünyada bu konumda benzer ülkeler ve benzerkentleşmeler varken denetim eksikliği ve umursamazlık bu konunun başlıca sebebidir.Ülkemizde inşa edilen yapıların çoğu depreme karşı dayanımı zayıf olan yapılardır. Bununbaşlıca nedeni denetimsizlik ve kural tanımamazlıktır. Bu durum mal kaybına hatta cankaybına neden olmaktadır. Bu hataların tek çözümü doğru uygulamalar yapmak ve yapılarıdenetim altında tutmaktır.Yapı denetim kavramı oldukça eski tarihlerde ortaya çıkmış olmasına rağmen Türkiye'deözellikle, yaşanan son depremlerin neden olduğu büyük kayıplar yapı denetiminin ve bunusağlayacak olan sistemin yeniden ele alınmasına neden olmuştur.Depremler sonrası ortaya çıkan kayıpların büyüklüğü sağlıksız ve denetimsiz yapılaşmanın vekentleşmenin bir sonucu olarak karşımıza çıkmaktadır.Yapıların düzgün tasarlanması, sağlıklıve doğru uygulanması ile deprem ve diğer doğal olayların afetler ile sonuçlanmasının önünegeçilecektir.Bu çalışmada amaç; yapıların yapımı ve kullanımı sırasında eksiksiz bir biçimdeuygulamasının yapılabilmesi için gerekli olan yapı denetimi kavramını açıklamak ve gerekdünyada gerekse Türkiye'de uygulanan çeşitli yapı denetim sistemlerini inceleyerek denetimsisteminin uygulanması ile ilgili ortaya çıkan ya da eksik kalan yönlerini belirlemektir.Bu çalışmada sırası ile yapı denetim sisteminin tarihi incelenmiştir.Daha sonra farklı ülkelerinsistemleri incelenmiş Türkiye'deki sistem hakkında bilgiler verilmiştir.Bunun yanı sıraTürkiye'deki sistem hakkında yanlışlar ve eksikler belirtilmiş, bunlara eleştiriler ve önerilergetirilmiştir.Anahtar kelimeler: Yapı Denetimi, Yapı TasarımıJÜRİ:1.Prof. Hakkı ÖNEL (Danışman) Kabul Tarihi: 29.07.20052.Prof. Dr. İhsan BİLGİN Sayfa Sayısı:853.Yar.Doç. Dr. Almula KÖKSAL

Abstract:
Earthquakes are one of the most effective and destructive disaster in the world. It is animportant risk for the societies and the countries in the world.Although the effect of the earthquake to the humans is not direct. The indirect effect of themare highly dangerous. The danger is caused as a result of the constructions which are damagedor collapsed by the movement of the earth during the earthquake as they can?t show theappropriate resistance. It is not the humans that give harm to themselves but the constructionsthat are not built strong by the humans.The earthquakes that occur recently are also effective in Turkey as in the world. Turkeywhich places in seismic zone is harmed by the earthquakes but doesn?t take any precautions.There are also similar countries and similar urbanisation in the world and the main reason forthis is unconcern.Most buildings that are built in our country are weak constructions against the mostearthquakes. The main reasons for this are the lack of control and not obeying the rules. Thissituation causes the loss of property and also the loss of lives.Although the notation ?building audit? appeared long time ago especially the latestearthquakes that happened in Turkey which caused a big loss caused building audit and thesystems that supply this to be reconsidered.The amount of the loss that occur after earthquakes is the result of the poorly planned anduncontrolled built and urbanisation. Designing the constructions appropriately and applyingthem in a correct way will prevent the earthquakes and other natural events to become adisaster.The ambition in this work is to explain the notion building audit which is needed to be appliedperfectly during the construction and the usage of the buildings and also to determine themissing parts while applying the system by studying both the systems in the world and thesystem in Turkey.First of all in this work the history of building audit is studied. Then some different countriessystems are studied and information about Turkey?s system is given. In addition to this theerrors and shortages in Turkey?s systems are mentioned, criticised and some suggestions aregiven.Key words: Building audit , Building designJÜRY:1.Prof. Hakkı ÖNEL (Supervisor) Date: 29.07.20052.Prof. Dr. İhsan BİLGİN Page:853.Yar.Doç. Dr. Almula KÖKSAL