Madencilikte maliyetleme ve nikel cevheri zenginleştirme uygulaması açısından bir öneri
Costing in mining and proposal for practice for enrichment of nickel ore
Yazar: NİHAT AYAN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN YÜKÇÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Madencilik = Mining ; Madencilik sektörü = Mining sector ; Maliyet = Cost ; Maliyetleme = Costing

Özet:
Madencilik, toprak altında bulunan ve ekonomik değere sahip olan çeşitli kaynakların çıkarılarak işlenmesidir. Maliyetleme, üretilen ürün veya hizmetler için harcanan giderlerin hesaplanması ve raporlanmasıdır. Madencilikte maliyetleme önemli bir yere sahiptir. Geleneksel maliyet hesaplama sistemleri maliyetleri belirlemede yetersiz kalabilmektedir. Faaliyet tabanlı maliyetleme genel olarak geleneksel maliyetleme sistemlerinin geliştirilmesinde kullanılan bir yaklaşımdır.Nikel cevheri zenginleştirme işletmesi, çözücüsü sülfürik asit olan yığın liçi yöntemi ile maden zenginleştirmesi yapacaktır. Liç, madencilikte kimyasal zenginleştirme yöntemidir. İşletme, sıyırma ? pasa, cevher çıkarma, kırma eleme, yığın yapımı, liç, yüklü çözelti, zenginleştirme ve mamul tamamlama esas üretim gider yerlerinde üretim gerçekleştirecektir. Sıyırma ? pasadan çıkarılan cevhere örtükazı oranı ile pay verilecektir. Herbir yığının yapımı ayrı bir hücre olarak gerçekleştirilecek ve maliyeti ayrı olarak hesaplanacaktır. Liçte yığınlardan kazanılan nikel oranında maliyet, liç esas üretim gider yerinden yüklü çözelti esas üretim gider yerine aktarılacaktır. Asit tesisinde sülfürik asit ve elektrik birleşik ürünleri maliyetleri hesaplanıp dağıtımı yapılacaktır.İşletmede üretim süreci esas alınarak safha, sipariş ve faaliyet tabanlı maliyet sistemlerinin entegre çalışması esasına dayanan bir uygulama geliştirilmiştir.

Abstract:
Mining is the extraction of valuable minerals or other geological materials from the earth. Costing is the calculation of all the expenditures for produced goods or services and reporting of details. Costing in mining is very important. The traditional costing systems are insufficient to calculate the costs. Activity-based-costing is approach about development of the traditional costing systems.Nickel ore enrichment enterprise will use sulfuric asid heap leach process for enrichment of nickel ore. Leaching is the chemical enrichment method in mining. Stripping, ore mining, crushing and screening, heap construction, leaching, pregnant solution, enrichment and product finishing are the main activity and production cost centers of the enterprice. Stripping cost will transferred to produced ore with stripping ratio. Every heap will construct as cell and cost of each cell will be calculated. Cost of heaps will transferred to pregnant solution according to recovery of nickel. The cost of sulfuric asid and electricity will be calculated as joint-product then will be distributed.The costing system of enterprice is developed to work integrated system with process, job and activity-based-costing systems according to production progress.