8. sınıf öğrencilerinin niteliksel ve niceliksel orantısal akıl yürütme problemlerinde kullandıkları stratejilerin incelenmesi
Investigation of the strategies used by 8th grade students in qualitative and quantitative proportional reasoning problems
Yazar: AYŞEGÜL AYIKOL BAYKAL
Danışman: PROF. DR. TUBA GÖKÇEK
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Matematik = Mathematics
Dizin: Orantısal akıl yürütme = Proportional reasoning

Özet:
Bu araştırmada ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin niteliksel ve niceliksel karşılaştırma 
içeren orantısal akıl yürütme problemlerinde kullandıkları stratejileri belirleyerek bu 
stratejilerin nasıl kullanıldığını incelemek amaçlanmaktadır. Araştırma 2022-2023 
eğitim öğretim yılının güz yarıyılında Ankara ili Yenimahalle ilçesine bağlı bir devlet 
okulunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 50 kişilik (35 kız ve 15 
erkek) 8. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı 
örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. 
Çalışmada niteliksel araştırma yöntemleri içerinde yer alan durum çalışması yöntemi 
esas alınmıştır. Veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından literatür desteğiyle 
geliştirilmiş olan 20 soruluk niteliksel ve niceliksel karşılaştırma içeren OAYF
belirlenen öğrenci grubuna uygulanmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen veriler 
frekans analizi ve betimsel analiz yöntemleri ile analiz edilmiştir. Yapılan çalışma 
sonucunda, niteliksel ve niceliksel karşılaştırma içeren OAYF'de toplam 12 adet 
çözüm stratejisinin kullanıldığı görülmüş olup öğrencilerin niceliksel karşılaştırma 
içeren soru türlerinde niteliksel karşılaştırma içeren soru türlerine göre daha çeşitli 
stratejiler geliştirdiği ortaya çıkmıştır. Niceliksel karşılaştırma içeren soru türlerinde 
en sık tercih edilen stratejinin birim oran stratejisi, niteliksel karşılaştırma içeren soru 
türleri içerisinde ise en sık tercih edilen stratejinin sözel ifadeler stratejisi olduğu; 
öğrencilerin aynı stratejiler için farklı yöntemler geliştirebildiği görülmüştür.
Öğrencilerin niceliksel karşılaştırma içeren sorularda matematiksel işlemlerle çözüm 
geliştirme eğiliminde olduğu, niteliksel karşılaştırma içeren sorularda ise matematiksel 
ifadeler yerine sözel ifadelerle sonuca ulaşmayı tercih ettikleri belirlenmiştir. Ayrıca,
niteliksel ve niceliksel karşılaştırma içeren soru türlerinin hatalı çözümlerinde ise en 
sık kullanılan stratejinin veri ihmali stratejisi olduğu görülmüştür

Abstract:
This research aims to determine the strategies used by 8th grade secondary school 
students in proportional reasoning problems involving qualitative and quantitative 
comparisons and to examine how these strategies are used. The research was carried 
out in the fall semester of the 2022-2023 academic year in a public school in 
Yenimahalle district of Ankara. The study group consisted of 50 8th-grade students (35 
girls, 15 boys). Maximum diversity sampling method, one of the purposeful sampling 
methods, was used to determine the study group. The study was based on the case 
study method, which is among the qualitative research methods. The proportional 
reasoning test, which includes 20 questions of qualitative and quantitative comparison 
and was developed by the researcher with the support of the literature, was applied to 
the selected student group. The data obtained within the scope of the study was 
analyzed using frequency analysis and descriptive analysis methods. As a result of the 
study, it was seen that a total of 12 solution strategies were used in the proportional 
reasoning test involving qualitative and quantitative comparison, and it was revealed 
that students developed more diverse strategies in question types involving 
quantitative comparison than in question types containing qualitative comparison. The 
most frequently preferred strategy in question types involving quantitative comparison 
is the unit ratio strategy, and the most frequently preferred strategy in question types 
involving qualitative comparison is the verbal expressions strategy; It has been 
observed that students can develop different methods for the same strategies. It has 
been determined that students tend to develop solutions with mathematical operations 
in questions involving quantitative comparisons, and that they prefer to reach results 
with verbal expressions instead of mathematical expressions in questions involving 
qualitative comparisons. In addition, it has been observed that the most frequently used 
strategy in incorrect solutions to question types involving qualitative and quantitative 
comparisons is the data neglect strategy.