Deneysel diyabet oluşturulan sıçanlarda limon çekirdeği (Citrus limonum) ekstraktının iyileştirici etkilerinin araştırılması
Investigation of healing effects of lemon (Citrus limonum) seeds extracts on experimentally diabetic induced rats
Yazar: ABDULBAKİ DEMİR
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÇELİK
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Bu çalışmada, deneysel Diabetes mellitüs (DM) oluşturulan erkek cinsi sıçanlarda (Wistar albino) limon (Citrus limonum) meyve çekirdeği ekstraktının (CLSE) farklı dozlarda diyabet komplikasyonları üzerine etkileri araştırıldı. Deneysel muamele öncesi üç günlük 250mg/kg, 500mg/kg ve 1000mg/kg olmak üzere üç farklı dozda akut toksisite testinde ölüm tespit edilmedi. 42 adet sıçan her grupta 7 adet olacak şekilde 6 gruba ayrıldı. Gruplar; NK (normal kontrol), DK (diyabet kontrol), DAK (diyabet + akarboz 20mg/kg), DL1 (diyabet + limon çekirdeği ekstraktı 100mg/kg), DL2 (diyabet + limon çekirdeği ekstraktı 200mg/kg), DL3 (diyabet + limon çekirdeği ekstraktı 400mg/kg) gavaj yoluyla verildi. Deneysel diyabet streptozotosin (STZ) [45 mg/kg, intra peritonal (i.p)] ile sağlandı. 28 günlük deneme sürecinde 7 günde bir sıçanların kan şeker seviyeleri ve canlı ağırlıkları kaydedildi. Muameleler sonunda; aspartat aminotransferaz (AST), alanin aminotransferaz (ALT), laktat dehidrogenaz (LDH) serum enzim seviyeleri, C-peptit, insülin seviyesi, lipit profili [trigliserit (TG), total kolesterol (TC), HDL-kolesterol (HDL-c), LDL-kolesterol (LDL-c), VLDL)], kreatinin (CRE), üre ile total kanda glikozillenmiş hemoglobin (HbA1c) düzeyleri belirlendi. Öte yandan, eritrosit, beyin, böbrek ve karaciğer dokusu örneklerinde katalaz (CAT), süperoksid dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GSH-Px), glutatyon S-transferaz (GST), glutatyon redüktaz (GR) aktiviteleri ve redükte glutatyon (GSH) ile malondialdehit (MDA) düzeyleri ve ince bağırsakta α-glukozidaz enzim seviyesi tespit edildi.
Elde edilen sonuçlara göre; bütün grupların canlı ağırlıklarında anlamlı (p≥0.05) bir değişiklik saptanmadı. Glukoz, AST, ALT, LDH, HbA1c, üre, kreatinin, TC, TG ve LDL-c düzeyleri DK grubunda NK'a göre artma (p≤0.05), ekstrakt verilen gruplarda DK grubuna göre bu parametrelerde azalma (p≤0.05) olduğu tespit edildi. HDL-c değerleri diyabetik gruplarda NK'ya göre düşük (p≤0.05) iken, ekstrakt verilen gruplar DK'a göre yüksek (p≤0.05) oldukları kaydedildi. DK grubunun MDA düzeyi eritrosit hariç diğer dokularda istatistiki açıdan önemli düzeyde (p≤0.05) artarken, antioksidan savunma sistemi unsurlarında dalgalanmalarla birlikte, söz konusu parametreler ekstrakt verilen gruplarda NK grubu değerlerine doğru çekildiği kaydedildi. 
Sonuç olarak; Citrus limonum meyve çekirdeği ekstraktının diyabete bağlı gelişen komplikasyonlara karşı antioksidan, anthiperglisemik, antidiyabetik ve antioksidatif etkilerinin mevcut olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Antioksidan, Antioksidan enzimler, Citrus limonum, Çekirdek, Diabetes mellitus, Limon, Lipit profili, Sıçan, STZ.

Abstract:
In this study, the effect of lemon (Citrus limonum) fruit seed extract (CLSE) on diabetic complications at different doses was investigated in experimental diabetic (DM) rats (Wistar albino). Acute toxicity observations were made by administering 3 different doses of CLSE as 250 mg/kg, 500 mg/kg and 1000 mg/kg for tree days before experimental threatments. There were no a signs of toxicity of mortality in period of three days. 42 male rats groups were formed 6 groups randomly containing 7 rats. Groups were conducted as NK (normal control), DC (diabetes control), DAK (diabetes + acarbose 20mg/kg), DL1 (diabetes + lemon seed extract 100mg/kg), DL2 (diabetes + lemon seed extract 200mg/kg), DL3 (diabetes + lemon seed extract 400 mg/kg) orally via gastric gavage. Experimental diabetes was induced with STZ [45 mg/kg, intra peritonal (i.p.)]. During the 28-day trial period, blood sugar levels and live weights of rats were recorded every 7th days. At the end of application, the levels of serum aspartate aminotransferase (AST), alanine aminotransferase (ALT), lactate dehydrogenase (LDH), insulin, C-peptide, glucose, lipid profile [total trigliseride (TG), total cholesterol (TC), LDL- cholesterol (LDL-c) and HDL-cholesterol (HDL-c)], creatinine (CRE), urea (Ure) and the amount of glucosylated hemoglobin of total blood (HbA1c) were determined. Moreover, as an indicator of the efficacy of antioxidant capacity some antioxidant enzymes activities such as catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD), glutathione peroxidase (GSH-Px), glutathione S-transferase (GST), glutathione reductase (GR) and reduced glutathione (GSH) and lipid peroxidation (malondialdehyde) (MDA) levels were measured at brain, kidney, erythrocyte and liver tissues. Also, α-glucosidase activity in small intestine tissue samples were investigated.
According to the results obtained; no significant change (p≥0.05) was found in body weights of all groups. Glucose, AST, ALT, LDH, HbA1c, urea, creatinine, TC, TG and LDL-c levels were increased in diabetic groups compared to NK (p≤0.05) whereas these parameters of the extract supplemented groups were found generally reduction (p≤0.05) compared to DK group. MDA levels increased in the DC tissues except for erythrocyte and antioxidant defense system constituents (ADSCs) fluctuated whereas the extract supplementations diet restored these diabetic complications parameters towards to the NC.
As a result; fruit seed extract of lemon is thought to have antioxidant, antihyperglycemic, antidiabetic and antioxidative effects against diabetic complications.

Keywords: Antioxidant, Antioxidant enzymes, Citrus limonum, Diabetes mellitus, Limon, Seed, Lipit profile, Rat, STZ.