Güney anadolu kentlerinde gymnasion olgusu
Gymnasion case in south anatolian cities
Yazar: METEHAN GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. NURAY GÖKALP ÖZDİL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Gymnasium = Gymnasium ; Güney Anadolu = South Anatolia ; Likya = Lycia

Özet:
Bir kentin demirbaşlarından biri olan gymnasion'lar sadece antrenman alanı değildir.
Gymnasion bedensel eğitimin yanında ruhani eğitimin de sağlandığı bir mekandır ve
yurttaşlık bilincinin temeli gymnasion'da atılmaktadır. Girit ve Sparta kökenli olduğu
düşünülen gymnasion'un yönetimi gymnasiarkhos tarafından yapılmaktaydı ve
gymnasiarkhos, gymnasion'a yüklü miktarda bağış yapmıştır ancak bu bağışları sadece kente
faydalı olmak için değil aynı zamanda şöhret elde etmek amacıyla yapmıştır. Zeytinyağı
gymnasion için çok önemliydi ve gymnasiarkhos hem dini ritüeller hem de spor
karşılaşmalarındaki zeytinyağı masraflarını karşılıyordu. Gymnasiarkhos İ.Ö 5. ve 4.yy
civarında bir yıllığına yerine getirilen bir leiturgia idi ancak İ.Ö 4.yy sonrasında devamlı
olarak görev alınabilen bir memuriyet halini almakla kalmamış, aynı zamanda daha sonraki
dönemlerde de kalıcı gymnasiarkhia şeklini almıştır. Gymnasion, Roma Dönemi'nde şekil
değiştirerek hamam-gymnasion şeklini almıştır.
Bu çalışmada Anadolu'nun güney bölgelerinde gymnasion olgusu yazıtlar ışığında
incelenecektir. Epigrafik ve nümizmatik değerlendirme ile Lykia, Pisidia ve Kilikia
bölgelerinde gymnasion olgusu ve gymnasion kategorileri, gymnasiarkhos'ların göreve geliş
şekilleri, görevleri sırasındaki faaliyetleri, eikon ve çeşitli hediyelerle onurlandırılmaları,
kadın gymnasiarkhos'lar ve daimî gymnasiarkhia olgusu yazıtlar eşliğinde incelenecektir.
Katalog bölümünde Lykia, Pamphylia Pisidia, Kilikia bölgelerinden yazıtlar çevirilerek
gymnasion olgusuna ışık tutulmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: gymnasion, gymnasiarkhos, leiturgia, Pisidia, Kilikia, Lykia,
Pamphylia, hamam-gymnasion, güney anadolu kentlerinde gymnasiarhos olgusu

Abstract:
Gymnasion case in South Anatolian cities is based on both an abstract and a concrete
ground. Gymnasion is most important place that are not just training grounds. Gymnasion is a
place where spiritual education is provided as well as physical education, and the foundation
of civic consciousness is laid in the gymnasion. The management of the gymnasion which is
thought to be of Cretan and Spartan origin, was managed by gymnasiarkhos. Gymnasiarkhos
made a large donation to the gymnasion, but he made these donations not only to be useful to
the city but also to gain fame. Olive oil was very important for the gymnasion, and
gymnasiarkhos covered the expenses of olive oil for both religious rituals and sports events.
Gymnasiarkhos was a leiturgia performed for a year in the 5th and 4th centuries BC, but after
the 4th century BC, it took the form of a permanent gymnasiarkhia in later periods. The
gymnasion changed shape during the Roman Period and took the form of a bath-gymnasion.
In this study, the phenomenon of gymnasion in the southern regions of Anatolia will
be examined in the light of inscriptions. With epigraphic and numismatic evaluation, the
phenomenon of gymnasion and gymnasion categories in Lycia, Pisidia and Cilicia, the way
the gymnasiarkhos came to office, their activities during their duties, their honoring with
eikon and various gifts, the female gymnasiarkhos and the permanent gymnasiarkhia
phenomenon will be examined with inscriptions. In the catalog section, inscriptions from
Lycia, Pamphylia, Pisidia, and Kilikia will be translated and the phenomenon of gymnasion
will be tried to light on.
Key words: gymnasion, gymnasiarkhos, Lycia, Pamphylia, Pisidia, Kilikia, bathgymnasion, Anatolian cities, the phenomenon of gymnasion, Gymnasion case, South
Anatolian cities