Bazı prunus anaçlarında kısıtlı su ve mikoriza uygulamalarının kuraklığa dayanıklılık üzerine etkileri
The effects of water stress and mycorrhiza inoculation on drought resilience in some prunus rootstocks
Yazar: FATMA BELKIS ESİMEK
Danışman: PROF. DR. ALİ KÜDEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Anaçlar = Rootstocks ; Kuraklık = Drought ; Mikoriza = Mycorrhiza ; Sert çekirdekli meyveler = Stone fruits

Özet:
Bazı sert çekirdekli meyve anaçlarının kısıtlı su uygulamasına verdikleri tepkiler ile bitkilerin dayanıklılık mekanizması üzerine temel parametrelerin ortaya konduğu ve mikoriza aşılamasının bu parametreler üzerine etkisinin araştırıldığı  araştırmada Rootpac 40, Rootpac R, GF 677 ve Garnem  anaçları kullanılmıştır. Deneme  cam sera koşullarında aşılı ve aşısız bitkiler kullanılarak saksı denemeleri şeklinde yürütülmüştür. Kontrol (K100) bitkileri tarla kapasitesindeki su düzeyinin %100'ü olacak şekilde sulanmıştır. K55 uygulamasına K100  sulamasının %55'i düzeyinde, K40  uygulamasına  ise K100  uygulamasının %40'ı düzeyinde su verilmiştir. 2019 yılında ön deneme ile başlayan araştırmada Glomus mosseae, Glomus etunicatum ve Glomus clarium mikoriza türleri kullanılmıştır. 2020 yılı denemesinde yarısı Carolina nektarin çeşidi ile aşılı bitkilere kısıtlı su uygulanmıştır. 2021 yılı denemesinde nektarin aşılı ve aşısız bitkilere Glomus  mosseae mikoriza türü  aşılanarak kısıtlı su uygulaması yapılmıştır. 
Kuraklık stresi altında mikoriza aşılaması yapılmış bitkilerin aşılanmamış bitkilere göre daha yüksek bitki boyu, yaprak sayısı, yaprak alanı, bitki biyokütlesi, klorofil miktarı, fotosentez hızı, bağıl su içeriği, terleme oranı, su kullanım etkinliği, ozmotik potansiyel, toplam şeker, toplam fenol değerlerine;  daha düşük  zararlanma dereceleri ve  H2O2 değerlerine sahip olduğu belirlenmiştir. Mikoriza uygulaması yaprakların N, P, K, Ca ve Mg içeriklerini olumlu yönde etkilemiştir.

Abstract:
Rootpac 40, Rootpac R, GF 677 and Garnem rootstocks were used in the study, in which the response of some stone fruit rootstocks to limited water application and the basic parameters on the resistance mechanism of the plant and the effect of mycorrhizal inoculation on these parameters were investigated. The experiment was carried out in the form of pot experiments using grafted and ungrafted plants in glass greenhouse conditions. Control (K100) plants were irrigated to 100% of the field capacity water level. Water was given to the K55 application at the level of 55% of the K100 irrigation, and to the K40 application at the level of 40% of the K100 application. In 2019, a preliminary trial was conducted by using Glomus mosseae, Glomus etunicatum and Glomus clarium mycorrhiza species. In the 2020 trial, limited water was applied to the plants, half of seedlings grafted with the Carolina nectarine variety. In the 2021 trial, limited water application was made by Glomus mosseae mycorrhiza species inoculation to both nectarine grafted and non-grafted plants. 
Mycorrhizae inoculated seedlings under drought stress showed higher plant height, leaf number, leaf area, plant biomass, chlorophyll amount, photosynthesis rate, relative water content, transpiration rate, water use efficiency, osmotic potential, total sugar, total phenol to their values; it was found to have lower damage levels and H2O2 values. Mycorrhiza application positively affected the plant leaves N, P, K, Ca and Mg concentration.