Budizm'in kurumsallaşmasında erken dönem Sangayana toplantılarının rolü ve önemi
The role and importance of early Sangyana meetings in the institutionalization of Buddhism
Yazar: SİBEL ALPTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSAMETTİN KARATAŞ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Budizm tarihi açısından Sangha Teşkilatı oldukça önemli bir konumdadır. Sakyamuni Budda
hayyattayken Sangha Teşkilatı'nı kendisi yönetmiş kendisinden sonra bir lider tayin etmemiştir. Bu yüzden o
öldükten sonra Sangha'nın başına kimin geçeceği tartışma konusu olmuştur. Bununla birlikte Sangha üzerinde
sahip olduğu özellikler sebebiyle bazı keşişler daha üst konumda yer almışlardır. Bu keşişler Sangha üzerinde
karar alabilme hakkı elde etmişlerdir. Ayrıca o bölgenin ileri gelen yöneticilerinin de Sangha üzerinde söz
söyleme hakkına sahip oldukları bilinmektedir. Sangha Teşkilatı'nda zaman zaman ayrışmalar ve bozulmalar
ortaya çıkmıştır. Çalışmamıza konu edindiğimiz birinci, ikinci ve üçüncü Sangayana toplantılarının ortak
gerçekleşme sebebi Sangha Teşkilatı'nda ortaya çıkan ayrışmaları ve bozulmaları ortadan kaldırmak ve
teşkilatta düzeni yeniden sağlamaktır.
Birinci Sangayana toplantısı Sakyamuni Budda'nın baş müritlerinden biri olan Maha-Kasyapa'nın
başkanlığında Rajgir kentinde yapılmıştır. Bu toplantı için Kral Ajatasattu'dan destek alınmıştır. İkinci
Sangayana toplantısı seçilen sekiz kişilik bir heyetin başkanlığında Vesali kentinde gerçekleştirilmiştir. Bu
toplantıya Kral Kalosaka'nın destek verdiği rivayet edilmiştir. Bu toplantılarda öncelikle Sangha üzerinde
yetkili olan keşişler toplantıyı organize etmiş daha sonra ise toplantıyı yaptıkları bölgenin yöneticisinden
destek almışlardır. Bununla birlikte Üçüncü Sangayana Toplantısı'nda tam tersi olmuştur. Bu toplantının
gerçekleştirilmesini isteyen Kral Aşoka'dır. Böylece Aşoka'nın istemesiyle Moggali-putta başkanlığında
Pattaliputta ketinde Üçüncü Sangayana Toplantısı yapılmıştır.
Çalışmamızda Sakyamuni Budda'nın ölümünün ardından düzenlenen ilk üç Sangayana toplantısının
yapılma gerekçelerini ve sonuçlarını ele aldık. Bunlarla birlikte ilk üç Sangayana toplantısı ile ilişkili olduğu
düşündünülen konuları çalışmaya dâhil ettmeye çalıştık.
Anahtar Kelimeler: Budizm, Sangayana, Sangha, Vinaya, Dharma

Abstract:
The Sangha organization is in a very important position in terms of the history of Buddhism. While
Sakyamuni Buddha was alive, he led the Sangha organization himself and did not appoint a leader after him.
Therefore, it became a matter of debate who would take over the Sangha after his death. However, some
monks were in higher positions due to their characteristics in the Sangha. These monks have gained the right
to make decisions on the Sangha. It is also known that the prominent rulers of that region have the right to
have a say on the Sangha. Divisions and corruptions have emerged in the Sangha organization from time to
time. The common reason for the first, second and third Sangayana meetings, which are the subject of our
study, is to eliminate the divisions and distortions that occur in the Sangha organization and to restore order
in the organization.
The first Sangayana meeting was held in the city of Rajgir under the chairmanship of Maha-Kasyapa,
one of the chief disciples of Sakyamuni Buddha. Support was received from King Ajatasattu for this meeting.
The second Sangayana meeting was held in the city of Vesali under the chairmanship of a selected eight-
person delegation. It is rumored that King Kalosaka supported this meeting. In these meetings, firstly the
monks who were authorized over the Sangha organized the meeting and then they received support from the
administrator of the region where they held the meeting. However, in the third Sangayana meeting, the exact
opposite happened. It is King Ashoka who wants this meeting to be held. Thus, upon Ashoka's request, the
third Sangayana meeting was held in Pattaliputta under the chairmanship of Moggali-putta.
In our study, we discussed the reasons and results of the first three Sangayana meetings held after the
death of Sakyamuni Buddha. Along with these, we tried to include in the study issues thought to be related to
the first three Sangayana meetings.
Keywords: Budhism, Sangayana, Sangha, Vinaya, Dharma