Abbasiler döneminin ilk asrında Azerbaycan (132-232/750-847)
Azerbaijan in beginning period of Abbasid (h.132-232/750-847)
Yazar: ABBAS GURBANOV
Danışman: DOÇ.DR. İSMAİL HAKKI ATÇEKEN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Azerbaycan, tarihinin en önemli safhasn Ortaça0da ya1am1tr. Bununsebebi halknn slâm dini ile tan1mas, dü1ünce ve hayat tarzlarnn de0i1mesi,zengin olan kültürel geçmi1inin yeni de0erler kazanmas ve slâmî fetihlerin enönemlilerinden biri olmasdr. Azerbaycan'da yaplan fetihlerin yansra Hilâfetinyapm1 oldu0u iskân faaliyeti bu bölgede Müslüman Arap nüfusun olu1masnaneden oldu. lk dönemde Müslümanlar'n iyi hal ve davran1lar, halka ho1 gelenidarî tavrlar ve tandklar imtiyazlar yerli halkn slâm dinini kabul etmesindeçok etkili olmu1tur.Abbâsîler döneminde genel olarak bölgede düzensizlik ve karma1a mevcutolmu1tur. Hilâfetin, merkezdeki olaylarla me1gul olup buralara çok da önemvermemesi, vâlilerin ve bölgeye yerle1tirilen Araplarn yerli halka zulüm etmesi,Abbâsîlere kar1 itirazn daha da artmasna neden olmu1tur. Müdafaasz vegüvensizlik içinde kalan halk kendi topraklarn vâlilerin mülküne teslim etmekzorunda kalyorlard.Siyasî durumun bu halde devam etmesi halk içinde uzun zamandan beribiriken saklad0 tepkilerin Bâbek isyan 1eklinde ortaya çkmasna neden oldu. Busebepledir ki, halk Bâbek'e milli önder ve onlarn haklarn geri verecek 1ahsolarak bakm1tr. Abbâsî hilâfetinin ykl1 nedenlerinden biri olarak kabul olunanbu isyan, yirmi yllk bir dönem devam etmi1 ve çok ypratc olmu1tur. Hattaisyann olu1turdu0u darbeler sonucu yöresel bir idareye dönü1mü1 ve sadeceBa0dat'a hükmedebilen bir devlet konumuna dü1mü1tür. Bundan sonraki dönemdeAzerbaycan'da Abbâsî hilâfetinin etkisi iyice azalm1 ve Saco0ullar gibi yöreseldevletçikler kurulmaya ba1lam1tr.

Abstract:
The mainest phase of the Azerbaijan history was in the Middle Ages. Thereason of it was that people acquainted with 5slam, changed their thought andlifestyle, the reach cultural past earned new values. The last reason was thatAzerbaijan was one of the most important islamic conquest. With this islamicconguest there became muslim, arabian population because of Caliphate?s settleingpolicy. In the first phase of Caliphate local nation accept 5slam because of muslims?good behavior, administrative manner and privileges.During of the Abbasid there was a confusion. Caliphate was occupied withcentral events and did not consider with this situation . Governer-generals andsetteled arabs was oppressing to a local nation. These situation became a reason ofraising protests to Abbasid. Deffenceless and disbeliefable nation had to give theirland to governer-generals.This political siiuation became a reason to appear protests as a Babek revolt.Because of it people sow Babek as a natoinal leader and they thought that he wouldretorn their rights. This revolt last 20 years and was very destructive and acceptedas a one reason of distintegration of Abbasid. Because of this revolt Abbasid becamea Caliphate which could govern only Baghdad. In the next phase influence ofAbbasid in Azerbaijan diminished and started to became local republics asSacogullari.