Açığa satış, ödünç menkul kıymet işlemleri ve Takasbank ödünç pay piyasası
Short selling, securities lending transactions and Takasbank securities lending market
Yazar: FEVZİ ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. HİCABİ ERSOY
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Finans Enstitüsü / Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Açığa satış = Short selling ; Borsa = Stock exchange ; Hisse senetleri = Stocks ; Merkezi karşı taraf = Central counterparty ; Ödünç menkul kıymet işlemleri = Security lending transactions

Özet:
Yatırımcının satış anında sahip olmadığı bir menkul kıymeti satması anlamına gelen açığa satış uzunca bir süredir finansal piyasalarda alternatif bir yatırım stratejisi olarak kullanılmaktadır. Finansal piyasaların gelişmesiyle birlikte açığa satış işlemleri kullanım amacı bakımından daha kompleks bir hal almıştır. Hisse senedi piyasalarına etkisi nedeniyle açığa satış işlemleri uzunca bir süredir tartışılmaktadır. Açığa satış işlemleriyle ilgili literatürde temelde üç farklı yaklaşım bulunmaktadır. Bunlar, açığa satışın piyasalar için faydalı olduğunu savunanlar, piyasalar için bozucu etki yaptığını savunanlar ve her iki görüşün de sentezi olan piyasalar için gerekli olduğunu ancak kontrol altına alınması gerektiğini savunanlardır. Çalışmada açığa satış stratejileri ve piyasalar üzerindeki etkileri literatür ve piyasa gerçekleşmeleri üzerinden incelenmiştir.
Hisse senedi piyasalarında yapılan açığa satış işlemlerinin bir nevi tamamlayıcısı olan ödünç menkul kıymet işlemleri, gelişim ve etkileşim bakımından uygulamada doğrudan açığa satış işlemlerinden etkilenmektedir. Ödünç pay piyasaları bir noktada açığa satış işlemlerinin tamamlayıcıları olarak da kabul edilmektedir. Ödünç işlemlerinde karşılaşılan riskler düşük yoğunlukta ve yönetilebilir risklerdir.
Türkiye piyasalarında gerçekleştirilen ödünç pay işlemlerinin büyük bir çoğunluğu tezgahüstü piyasalarda gerçekleştirilmektedir. Bu durum ise finansal karar alıcıların, piyasalara yönelik düzenlemelerinin hayata geçirilmesini aksatmaktadır. Bu noktada Takasbank bünyesinde faaliyet gösteren ve organize bir piyasa olan Ödünç Pay Piyasası'nın gelişimi oldukça önem arz etmektedir. ÖPP'de 2015 -2019 yıllarını kapsayan beş yılık veri seti kullanılarak bu piyasanın etkinliği ve işlemleri analiz edilmiştir.

Abstract:
Short selling, which means the sale of a security that is not owned, has been used as an investment strategy in financial markets for many years. With the development of financial markets, short selling transactions have become more complex in terms of their intended use. Short selling transactions have been discussed for a long time due to their effect on stock markets. There are basically three different approaches in the literature on short selling transactions. Those who argue that short selling is beneficial for markets, those who argue that it has a distorting effect on the markets, and those who argue that it is necessary for markets that are a synthesis of both views, but should be taken under control. In the study, short selling strategies and their effects on the markets are examined through the literature and market realizations.
Securities lending, which is a complement to short selling transactions in stock markets, is affected by short selling transactions. Securities lending markets are also regarded as complementary to short selling transactions. Risks encountered in securities lending transactions are low-density and manageable.
A majority of the realized securities lending transactions are carried out in Turkey markets in OTC markets. This situation hinders the implementation of the regulations of financial decision makers regarding the markets. At this point, the development of the Securities Lending Market (SLM), which is an organized market operating within Takasbank, is very important. The efficiency and operations of this market have been analyzed using a five-year data set covering the years 2015-2019.