Üniversite öğrencilerinin hedonik açlık durumları ile antropometrik ölçümleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between hedonic hunger states and anthropometric measurements of university students
Yazar: SEDAT COŞKUNSU
Danışman: PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Açlık = Hunger ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Hedonizm = Hedonism ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışma, Besin Gücü Ölçeği (BGÖ), Üç Faktörlü Beslenme Ölçeği-18 (TFEQ-18) ve Lezzetli Besinleri Tüketme Motivasyon Ölçeği (LBTMÖ) ile üniversite öğrencilerinin hedonik açlık durumlarını saptamak ve hedonik açlık ile antropometrik ölçümler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışmaya Mardin Artuklu Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 19-25 yaş arası 311 (%77,8) kadın, 89 (%22,2) erkek gönüllü olmak üzere toplam 400 öğrenci katılmıştır. Çalışmada veriler, anket formuyla katılımcılarla yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmış, antropometrik ölçümler alınmıştır. Anket formu, sosyo-demografik özellikler, bazı beslenme alışkanlıkları, besin tüketim sıklığı, BGÖ, TFEQ-18 ve LBTMÖ ölçeklerinden oluşmaktadır. Çalışmadaki erkek öğrencilerinin yaş ortalaması 21,02±1,45 yıl, kadınların ise 20,51±1,41 yıldır (p>0,05). Erkeklerin %21,9'unda, kadınların ise 78,1'inde hedonik açlık saptanmıştır. Hedonik açlığı olan öğrencilerin bilinçli yemeyi kısıtlama dışında BGÖ, TFEQ, LBTMÖ ve alt boyutlarının puanlarının ortalamaları, hedonik açlığı olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kadınların hedonik açlık düzeyi erkeklerden yüksek bulunmuştur (p>0,05), 20 yaşından sonra hedonik açlığın varlığı yaş ile birlikte azalmaktadır, anne eğitim düzeyi artıkça hedonik açlık azalmaktadır (p>0,05). TFEQ alt boyutlarından bilinçli yemeyi kısıtlama ile yaş (r=0,158), TFEQ toplam puanı ile vücut ağırlığı (r=0,168), bel çevresi (r=0,122) ve BKİ (r=0,157) arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyonlar bulunmuştur (p<0,05). Öğün atlama sıklığı hedonik açlığı olanlarda (%82,6), olmayanlara (%71,2) kıyasla daha fazladır (p<0,05).  Hedonik açlığa sahip öğrencilerin makarna, pilav, kızartma, cips tüketme sıklıkları (p<0,05); şeker, çikolata, gofret ile kola, gazoz vb. tüketme sıklıkları (p>0,05) hedonik açlığa sahip olmayanlara kıyasla daha yüksektir. Hedonik açlığı olan öğrencilerin vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi, boyun çevresi, vücut yağ yüzdesi, yağsız vücut kütlesi, hedonik açlığı olmayan öğrencilerle benzer bulunmuştur (p>0,05). Obezitenin önlenmesi ve tedavisinde bireylerde hedonik açlık durumunun saptanması ve buna yönelik öneriler geliştirilmesi gerekmektedir. Hedonik açlık ile ilgili daha kapsamlı çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was carried out to determine the hedonic hunger states of the university students with the Power of Food Scale (PFS), the Three-Factor Eating Questionaire-18 (TFEQ-18) and the Palatable Eating Motivation Motivation Scale (PEMS) and to evaluate the relationship between hedonic hunger and anthropometric measurements. A total of 400 students, including 311 (77,8%) female and 89 (22,2%) male volunteers aged 19-25, attended the study at Mardin Artuklu University. In the study, the data were collected using a questionnaire with face-to-face interview technique and anthropometric measurements were taken. The questionnaire form consists of socio-demographic features, some eating habits, food consumption frequency, PFS, TFEQ-18 and PEMS. The average age of male students in the study is 21.02 ± 1.45 years, and women are 20.51 ± 1.41 years (p>0,05). Hedonic hunger was found in 21,9% of men and 78,1 of women (p>0,05). Apart from restricting conscious eating of students with hedonic hunger, the mean scores of PFS, TFEQ, PEMS and its sub-dimensions were found to be statistically significantly higher than those without hedonic hunger (p<0,05). Hedonic hunger level of women was found higher than men, the presence of hedonic hunger decreases with age after the age of 20, hedonic hunger decreases as the level of maternal education increases (p>0,05). A statistically significant and positive correlation was found between age and restricting eating consciously, which is one of the sub-dimensions of TFEQ (r=0,158); TFEQ total score and body weight (r=0,168); waist circumference (r=0,112) and BMI (r=0,157) (p<0,05). The frequency of skipping meals is higher in those with hedonic hunger (82,6%) than those (71,2%) without (p<0,05). Those with hedonic hunger are more likely to consumption of pasta rice, fries, chips (p<0,05); sugar, chocolate, wafer, cola and carbonated beverage (p>0,05) than those without hedonic hunger. Body weight, height, waist circumference, body fat percentage, lean body mass, hedonic hunger of students with hedonic hunger were found similar to students without hedonic hunger (p>0,05). In the prevention and treatment of obesity, it is necessary to determine the state of hedonic hunger in individuals and develop recommendations for this. It is recommended to carry out more comprehensive studies on hedonic hunger.