Hafif COVID-19 enfeksiyonu geçiren hastalarda takipte kardiyak sorunların değerlendirilmesi
Evaluation of cardiac problems in follow-up in patients with mild COVID-19 infection
Yazar: ABDULLAH ALVUROĞLU
Danışman: PROF. DR. CİHAN ÖREM
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Ekokardiyografi = Echocardiography ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Kalp = Heart ; Kalp fonksiyon testleri = Heart function tests ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Troponin = Troponin

Özet:
Amaç: Covid-19 enfeksiyonunun solunum sistemi tutulumuna ait bulguları ön planda olsa da, kardiyovasküler sistem üzerindeki etkileri de dikkatle değerlendirilmelidir. Covid-19 enfeksiyonu, akut koroner sendrom, miyokardit, miyoperikardit, akut kalp yetmezliği, aritmi ve ani kardiyak ölüm gibi kardiyak sorunlara neden olabilir. Covid enfeksiyonunu hafif veya asemptomatik, özellikle hastaneye yatırılmadan ayaktan geçiren hasta grubundaki kardiyovasküler komplikasyonlar ve sonuçları iyi bilinmemektedir. Ayaktan hastalık geçiren bu grup, kardiyak sorunlar açısından yeterince tetkik edilememektedir. Covid-19 enfeksiyonu geçiren hastaların, hastalık sonrası süreçte kardiyoloji polikliniklerine çarpıntı ve nefes darlığı gibi aritmi ve kalp yetmezliğinden şüphelendirecek semptomlarla sıkça başvurduklarını ya da beklenmedik ciddi kardiyak sorunlar yaşadıklarını gözlemlemekteyiz. Tez çalışmamızda, toplumun büyük çoğunluğunu oluşturan hafif veya asemptomatik enfeksiyon geçiren hasta grubunda Covid-19'un miyokard etkilenmesi ve aritmiye yatkınlık yaratabilecek uzun dönem etkilerinin araştırılması amaçlandı.
Materyal ve Metot: Çalışmaya kardiyoloji polikliniğine çeşitli şikayetlerle başvuran, son 1 yıl içinde (en erken 3 ay önce) ayaktan, hafif covid geçirmiş oldukları öğrenilen hastalar dahil edildi. Çalışmaya 18 yaş üstü toplam 60 hasta alındı. Hastaların covid geçirme zamanları, semptomları, covid enfeksiyonu sırasında kullanılan ilaçlar, enfeksiyon sonrası karşılaşılan tıbbi sorunlar, yapılmışsa aşı, tipi ve sayıları kaydedildi. Kardiyopulmoner semptomları olan hastalarda yapısal ve fonksiyonel kardiyopulmoner etkilenimi belirlemek açısından elektrokardiyografi (EKG), posteroranterior akciğer (PAAC) grafisi çekildi, iki boyutlu (2D) transtorasik ekokardiyografi (EKO) ve strain EKO yapıldı, tanısal amaçlı rutin biyokimyasal tetkikler (tam kan sayımı, Crp, troponin, BNP, D-dimer vs) istendi.

Bulgular: Hafif covid-19 enfeksiyonu geçiren hastalar kardiyoloji polikliniğimize en sık nefes darlığı (%83.3) olmak üzere, göğüs ağrısı (%70) ve çarpıntı (%63.3) şikayetleri ile başvurdu. Çalışma grubumuzda ölçülen biyokimyasal parametrelerde herhangi bir patoloji izlenmedi. Hastalarımızın 5 (%8.3)'inde sağ dal bloğu (RBBB), 6'sında fragmente QRS, 3 (%5)'ünde de ST/T dalga değişiklikleri vardı; ancak bu hastalar semptom olarak diğer hastalara benzerdi ve aritmileri yoktu. Aritmiye yatkınlık açısından önemli olan T-peak T end (TPE) süresi ve kardiak elektrofizyolojik denge indeksi (İCEB)'nde herhangi bir bozukluk izlenmedi. 2D EKO incelemesinde sol ve sağ ventrikül boyut ve fonksiyonları normal sınırlarda izlendi. Ciddi kapak patolojisi izlenmedi. Miyokard etkilenimini erken evrede gösterebilen strain ölçümleri 21.27 ± 1.88 olarak normal sınırlarda izlendi.
Sonuç: Çalışmamızda, hafif covid-19 enfeksiyonu geçirmiş hastaların kronik dönem takiplerinde kardiyovasküler komplikasyonlar açısından kardiyak aritmi, miyokardiyal ve perikardiyal patolojiye rastlanmamıştır.

Abstract:
Aim: Although the findings of respiratory system involvement of Covid-19 infection are at the forefront, its effects on the cardiovascular system should also be carefully evaluated. Covid-19 infection can cause cardiac problems such as acute coronary syndrome, myocarditis, myopericarditis, acute heart failure, arrhythmia and sudden cardiac death. Cardiovascular complications and outcomes are not well known in the group of patients with mild or asymptomatic Covid infection, especially in the outpatient group without hospitalization. This group, which has outpatients, cannot be adequately investigated in terms of cardiac problems. We observe that patients with Covid-19 infection frequently apply to cardiology outpatient clinics with symptoms such as palpitations and shortness of breath, which may suggest arrhythmia and heart failure, or experience unexpected serious cardiac problems. In our thesis, it was aimed to investigate the long-term effect of Covid-19, which may cause myocardial involvement and predisposition to arrhythmia, in the patient group who have mild or asymptomatic infections, which constitute the majority of the population.
Material and Method: Patients who applied to the cardiology outpatient clinic with various complaints and were learned to have had mild covid within the last 1 year (at the earliest 3 months ago) were included in the study. A total of 60 patients over the age of 18 were included in the study. The patients' times of covid exposure, symptoms, drugs used during covid infection, medical problems encountered after infection, vaccination, type and numbers were recorded. In order to determine the structural and functional cardiopulmonary involvement in patients with cardiopulmonary symptoms, electrocardiography (ECG), posteroanterior lung (PAAC) radiographs were taken, two-dimensional (2D) transthoracic echocardiography (ECHO) and strain ECHO were performed, routine diagnostic biochemical tests (complete blood count, Crp, troponin, BNP, D-dimer etc.) were measured.
Results: Patients with mild Covid-19 infection applied to our cardiology outpatient clinic with complaints of chest pain (70%) and palpitation (63.3%), most commonly dyspnea (83.3%). No pathology was observed in the biochemical parameters measured in our study group. Five (8.3%) patients had right bundle branch block (RBBB), 6 patients had fragmented QRS and 3 (5%) patients had ST/T wave changes, but these patients were similar in symptoms to other patients and did not have arrhythmias. No impairment was observed in TPE (T-peak Tend) duration and cardiac electrophysiological balance index (ICEB), which are important in terms of arrhythmia susceptibility. In 2D ECHO, left and right ventricle dimensions and functions were within normal limits. No serious valve pathology was observed. Strain measurements, which can show myocardial involvement at an early stage, were within normal limits as 21.27 ± 1.88.
Conclusion: In our study, no cardiac arrhythmia, myocardial and pericardial pathology were found in terms of cardiovascular complications in the chronic period follow-up of patients with mild covid-19 infection.