Gebelerde doğum öncesi algılanan stres ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between health literacy and perveived sress among pregnant women
Yazar: ESRA KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ŞAHİN
Ordu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Prenatal stres = Prenatal stress ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Stres = Stress

Özet:
Amaç: Bu araştırma gebelerde doğum öncesi algılanan stres ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapılan araştırmanın örneklemine 08.11.2021-08.02.2022 tarihleri arasında Giresun ilinde yer alan bir hastanenin kadın doğum polikliniğine başvuran 36 hafta ve üzeri gebeliği olan, Türkçe iletişim kurabilen, 18 yaşının üzerinde, en az ilkokul mezunu, iletişim engeli olmayan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 368 gebe alınmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Doğum Öncesi Algılanan Stres Ölçeği (DÖASÖ) ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOÖ) kullanılmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, Cronbach Alfa güvenilirlik testi, bağımsız gruplarda t testi ve ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırma için etik kurul izni, ölçek kullanım izinleri ve katılımcılardan bilgilendirilmiş yazılı onam alınmıştır.
Bulgular: Gebelerin yaş ortalaması 28.33±5.10'dur. Gebelerin %35.3'ünün üniversite mezunu olduğu, %52.7'sinin ev hanımı olduğu, ve %73.6'sının çekirdek ailede yaşadığı belirlenmiştir. Gebelerin DÖASÖ puan ortalamasının 2.09±0.68 ve SOÖ puan ortalamasının 98.79±17.94 olduğu belirlenmiştir. Gebelerin eğitim durumuna, mesleğine, gelir seviyesine, sosyal güvencesine, aile tipine, uzun süre yaşanılan yere, şu an ki gebelik sayısına, önceki gebelik ile şimdiki gebelik arasındaki zamana, toplam gebelik sayısına, yaşayan çocuk sayısına, düşük, ölü doğum, kürtaj, erken doğumla sonuçlanan gebelik durumuna, gebelik dönemi hakkında televizyondan ve sağlık kurumundan bilgi alma durumuna, eşinin eğitim durumu ve mesleğine göre DÖASÖ puan ortalamasının farklı olduğu görülmüştür (p<0.05). Gebelerin yaşa, eğitim durumuna, mesleğine, gelir seviyesine, sosyal güvencesine, aile tipine, uzun süre yaşanılan yere, sigara kullanımına, şu an ki gebelik sayısına, önceki gebelik ile şimdiki gebelik arasındaki zamana, toplam gebelik sayısına, yaşayan çocuk sayısına, gebelik dönemi hakkında televizyondan bilgi almama durumuna, eşinin eğitim durumuna ve mesleğine göre SOÖ puan ortalamasının farkının istatiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Gebelerin DÖASÖ puan ortalaması ile SOÖ puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki olduğu belirlenmiştir (r=0.177).
Sonuç: Gebelikte sağlık okuryazarlığı ve stresin birçok faktörden etkilendiği görülmüştür. Gebelerde Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı arttıkça Doğum Öncesi Algılanan Stres Ölçeği toplam puanının da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Gebelikte sağlık okuryazarlığı arttıkça doğum öncesi algılanan stresinde arttığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, stres, doğum öncesi, hemşirelik

Abstract:
Aim: This study was conducted to examine the relationship between perceived
prenatal stress and health literacy in pregnant women.
Materials and Methods: The sample of this descriptive and relationship-seeking study was included in the sample of the study, who applied to the obstetrics clinic of a hospital in Giresun between 08.11.2021 and 08.02.2022, had a pregnancy of 36 weeks or more, could communicate in Turkish, was over 18 years old, and at least primary school graduate. A total of 368 pregnant women who had no communication barriers and volunteered to participate in the study were recruited. Personal Information Form, Prenatal Perceived Stress Scale (PSAS) and Health Literacy Scale (SSS) were used as data collection tools. Descriptive statistical methods, Cronbach's Alpha reliability test, independent groups t test and ANOVA test were used in the evaluation of the research data. Ethics committee permission, scale usage permissions, and informed written consent were obtained from the participants for the study.
Results: The mean age of the pregnant women was 28.33±5.10 years. It was determined that 35.3% of the pregnant women were university graduates, 52.7% were housewives, and 73.6% lived in a nuclear family. It was determined that the mean EPASS score of the pregnant women was 2.09±0.68, and the mean PAS score was 98.79±17.94. Educational status, occupation, income level, social security, family type, place of residence for a long time, current number of pregnancies, time between previous pregnancy and current pregnancy, total number of pregnancies, number of living children, miscarriage, stillbirth, abortion, premature It was observed that the mean BSASQ score differed according to the pregnancy status resulting in childbirth, getting information about the pregnancy period from television and health institutions, education status of the spouse and profession (p<0.05). About the age, education level, profession, income level, social security, family type, place of residence for a long time, smoking, current number of pregnancies, time between previous pregnancy and current pregnancy, total number of pregnancies, number of living children, pregnancy period. It was found that the difference in the mean STS score according to the status of not getting information from television, the education status of the spouse and the occupation was statistically significant (p<0.05). It was determined that there was a statistically significant, positive, and low-level relationship between the PASAS score average of the pregnant women and the PAS score average (r=0.177).
Conclusion: It has been observed that health literacy and stress during pregnancy are affected by many factors. It was concluded that as the total score of the Health Literacy Scale in Pregnancy increased, the total score of the Prenatal Perceived Stress Scale also increased. It was observed that the perceived prenatal stress increased as health literacy increased during pregnancy.
Keywords: Health literacy, stress, prenatal, nursing.