Medeni usûl hukukunda dava ehliyeti
Capacity to sue in civil procedural law
Yazar: CANSU ATICI
Danışman: DOÇ. DR. MİNE AKKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dava ehliyeti = Capacity to sue ; Dava şartı = Cause of action ; Fiil ehliyeti = Capacity to act ; Gerçek kişiler = Real persons ; Medeni usul hukuku = Law of civil procedura ; Tüzel kişilik = Legal personality

Özet:
Dava ehliyeti, taraflardan birinin bizzat kendisi ya da yetkilendirmiş olduğu bir temsilci aracılığı ile usûli işlemler yapabilme ve yargılamayı yürütebilme ehliyetine sahip olmasıdır. Dava ehliyeti, tarafların usûli işlem yapabilmesi için aranan bir şarttır. Türk hukukunda dava ehliyetinin kapsamı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 51. maddesinde belirlenmiştir. Bu maddeye göre dava ehliyeti medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenecektir. Dava ehliyeti olmayan kimselerin yargılamada mutlaka kanuni temsilci aracılığı ile temsil edilmesi gerekmektedir. 
Davada esasa ilişkin uyuşmazlığın incelenebilmesi için dava şartlarının bulunması gerekmektedir (HMK m. 115/II). 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin birinci fıkrasının d bendinde dava ehliyeti bir dava şartı olarak kabul edilmiştir. Kural dava şartlarının yargılamanın en başından sonuna kadar bulunması gerekir (HMK m. 115/I). 
Bu çalışmada dava ehliyetinin bir dava şartı olarak gösterdiği özelliklerin yanı sıra dava ehliyetinin medeni usûl hukukunda gösterdiği özellikler incelenecektir. Özellikle dava ehliyetinin benzer diğer kurumlar arasındaki ilişki üzerinde durulacaktır. Ayrıca dava ehliyeti ile ilgili Türkiye'deki hukuki düzenlemeler, Alman ve İsviçre hukukları karşılaştırılacaktır. Bu çerçevede çalışmanın birinci bölümünde dava ehliyeti hakkında genel bilgiler verilecektir. İkinci bölümde gerçek ve tüzel kişilerin dava ehliyeti üzerinde durulacaktır. Son bölümde ise bir dava şartı olan dava ehliyetinin ilk derece yargılamasında ve kanun yollarında göstermiş olduğu özellikler değerlendirilecektir. 

Anahtar Kelimeler: Dava Ehliyeti, Fiil Ehliyeti, Dava Şartı, Gerçek Kişi, Tüzel Kişi.

Abstract:
Capacity to sue is the ability of the party to pursue an action (as a plaintiff or a defendant) and to carry out procedural proceedings. It is the legal qualification should have to conduct legal proceedings in the case. Capacity to sue (Prozessfähigkeit) is determineted by the Turkish Civil Procudure Law N. 6100 in Article 51. According to the judiciary, the capacity for sue is determined by the capacity to use civil rights. Hereunder a representative must file a case on behalf of the person who has no legal capacity. 
The existence of cause of actions are sought in order to start examination of base of legal relationship in the case. According to the Turkish Civil Procedure Law N. 6100 in Article 114/1-d, capacity to sue is counted as one of the cause of actions in Turkish Law. As a rule, It must exist from the beginnig of the case until the end of the case.
In this study, not only the characteristic of being a condition of case of the competency to capacity to sue, but also its various aspects in civil procedural law and its relation with other institutions in this field will be examined. Especially, the comparison between the capacity to sue and other procedural concepts that should not be confused and used interchangeably with capacity, will be examined within the scope of both theoretical explanations and concrete examples. In addition it will be to compare the current regulations in Turkey to German Law and Swiss Law. Within this framework, general information about capacity to sue will be given in the first chapter of the study. In the second chapter will be about the capacity to sue for natural person and the same concept for legal entities. The last chapter will emphasize the analysis of capacity to sue and consequences of the lack of capacity.

Keywords: Capacity to Sue, Capacity to Act, Cause of Action, Real Persons, Legal Entities.