Afet müdahale ekipleri için psikososyal beceri kazanımı programının hazırlanması ve etkililiğinin incelenmesi
The design and analysis of psychosocial support skills acquisition program for disaster response teams
Yazar: ZEYNEP ARASAN ÖZBAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TAŞKIN TANRIKULU
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Afet hazırlığı = Disaster preparation ; Afetler = Disasters ; Beceri eğitimi = Skill training ; Doğal afetler = Natural disasters ; Erken müdahale eğitim programı = Early intervention educational program ; Eğitim programları = Education programs ; Psikososyal gelişim = Psychosocial development ; Psikososyal yapı = Psychosocial structure ; Önleyici müdahale = Preventive intervention ; İnsan psikolojisi = Human psychology

Özet:
Bu çalışma, afet müdahale ekipleri için psikososyal beceri kazanımı programını hazırlamak ve etkililiğini test etmeyi amaçlamaktadır. 
Çalışma kapsamında yapılan deneysel çalışmada psikolojik dayanıklılığı artırmayı amaçlayan bir psikososyal beceri kazanımı programının etkililiği test edilmiştir. 2x3 split- plot modeline göre yapılan araştırma için ASYA Arama-Kurtarma Ekibinden oluşan 14'er kişilik kontrol ve deney grubu oluşturulmuş ve 8 oturumluk grup programı deney grubuna uygulanmıştır. Çalışmanın verilerin toplanmasında Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ile Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. 
Araştırma 14 kişilik küçük gruplarla yapıldığından dolayı veri analizinde non-parametrik teknikler kullanılmıştır. Buna göre deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test ortalamalarını karşılaştırmak için Mann Whitney U-testi, deney ve kontrol gruplarında ön test, son test ve izleme testi ortalamalarını karşılaştırmak için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Analizlere ilişkin istatistiksel hesaplamalar SPSS 16.0 paket programı ile yapılmıştır. Araştırmada, bulguların istatistiksel analizleri .05 anlamlılık düzeyi esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda deney grubunda psikolojik dayanıklılık anlamlı düzeyde artış göstermiş, kontrol grubunda ise psikolojik dayanıklılık düzeyinde herhangi bir değişikliğin olmadığı anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler:
Afet, Müdahale, Psikosyal, Psikolojik Dayanıklılık, Yetişkin

Abstract:
The purposes of this study are to design and analyze psychosocial support skills acquisition program for disaster response teams. 
The experimental design of this study examined the effectiveness of the psychosocial skill acquisition program which was focused on improving psychological resiliency. The experiment and control groups of 2x3 split- plot design study were composed of 14 participants from ASYA-Rescue Team. The 8-session group program was administered to the experiment group. To collect data Resilience Scale for Adults and Personal Information Form were used.
Nonparametric statistics was utilized because the study was conducted with groups of 14 students. Mann Whitney U-test was used for comparing the pre-test and post test mean scores of experiment and control groups; and Wilcoxon Signed Rank Test was used for comparing pre-test, post test and follow-up test mean scores in experiment and control groups. Data were analyzed via SPSS 16.0 Program with .05 confidence interval. The results showed that the psychological resiliency levels of experiment group were increased statistically while the psychological resiliency levels of control group were not changed significantly. 

Key Words:
Disaster, Response, Psychosocial, Psychological Resiliency, Adult