Akut koroner sendromlu hastaların egzersiz öz-yeterlilik düzeyleri ve egzersize ilişkin yarar/engel algılarının incelenmesi
Investigation of exercise self-efficacy levels and perceptions of benefits/barriers related to exercise in patients with acute coronary syndrome
Yazar: HAVVA ŞULE KARAKULLE
Danışman: DOÇ. DR. SELDA ARSLAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Egzersiz her birey için önem arz etse de akut koroner sendrom sonrasında koroner problemlerin tekrar  yaşanmamasında olumlu etkiler yarattığı için önemlidir. Bu çalışma, akut koroner sendromlu hastaların egzersiz öz-yeterlilik düzeylerini ve egzersize ilişkin yarar/engel algılarını belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Araştırma, tanımlayıcı tasarımda gerçekleştirilmiştir. Bir üniversite hastanesinin koroner yoğun bakım ve kardiyoloji servisinde yürütülmüştür. Örnekleme, akut koroner sendromlu 196 hasta dahil edilmiştir. Veriler Aralık 2021-Mayıs 2022 tarihleri arasında yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak;  hasta bilgi formu, egzersiz öz yeterlilik ölçeği ve egzersiz yararları/engelleri ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul izni, kurum izni, ölçekler için kullanım izni ve hastalardan bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, t testi, Kolmogorov Smirnov testi, Shapiro wilk testi, tek yönlü ANOVA testi, Kruskal Wallis, Man Whitney U testinden yararlanılmıştır.
Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 55,8±9,3 olup; %54,6'sı erkek, %82,7'si evli; %58,1'inin eğitim durumu ilkokul ve altıdır. Egzersiz öz yeterlilik ölçeğinin belirleyicileri ait modelin anlamlı olduğu (F=9,665; p<0,001) ve değişkenler ölçek puanının %34'ünü açıkladığı bulunmuştur.  Haftalık egzersiz süresinin (dk) ve egzersiz yarar ölçeğinin modele anlamlı katkı sağlayan değişkenler olduğu belirlenirken, haftalık egzersiz süresindeki bir dakikalık artma öz yeterlilik puanını 0,14; egzersiz yarar ölçeğindeki bir puanlık artış ise ölçek puanının 0,39 miktarında artırdığı bulunmuştur.
Sonuç olarak, hastaların egzersiz öz yeterlilik durumlarının birçok değişken için yüksek olduğu ve egzersiz için algıladıkları yararların engellere oranla daha az olduğu bulunmuştur. Akut koroner sendrom sonrası hastaların egzersize bir an önce başlamaları ve yaşam tarzı haline getirmeleri önerilmektedir. Hastalar için; egzersiz rehabilitasyon yöntemleri geliştirilmeli, hastaların öz yeterliliklerini kazanmaları sağlanmalı ve egzersiz için engelden çok yarar algısı geliştirmeleri sağlanmalıdır.
Anahtar kelimeler: Akut koroner sendrom, Egzersiz öz yeterliliği, Engeller, Hemşire, Yararlar

Abstract:
Although exercise is important for every individual, it has a positive effect on preventing coronary problems from recurring after acute coronary syndrome. This study was conducted to determine the exercise self-efficacy levels of patients with acute coronary syndrome and their perceptions of benefits/barriers related to exercise. 
The research was carried out in descriptive design. It was carried out in the coronary intensive care  and cardiology department of a university hospital. The sampling included 196 patients with acute coronary syndrome. December 2021-May 2022 data were collected by face-to-face interview method. As a data collection tool; the patient information form, the exercise self-efficacy scale and the exercise benefits/barriers scale were used. In order to conduct the research, ethics committee permission, institution permission, usage permission for the scales and informed consent form were obtained from the patients. Number, percentage, mean, standard deviation, t test, Kolmogorov Smirnov test, Shapiro wilk test, one-way ANOVA test, Kruskal Wallis, Man Whitney U test were used in the analysis of the data using the SPSS 22 package program.
The average age of the patients participating in the study was 55.8±9.3; 54.6% were male, 82.7% were married; 58.1% of them had primary school and lower education status. It was found that the model of the determinants of the exercise self-efficacy scale was significant (F=9.665; p<0.001) and the variables explained 34% of the scale score. While it was determined that the weekly exercise duration (min) and the exercise benefit scale were the variables that significantly contributed to the model, a one-minute increase in weekly exercise duration increased the self-efficacy score by 0.146; an increase of one point in the exercise benefit scale was found to increase the scale score by the amount of 0.390.
As a result, it was found that the exercise self-efficacy status of patients was high for many variables, and the perceived benefits of exercise were less compared to the barriers. It is recommended that patients after acute coronary syndrome start exercising as soon as possible and make it a lifestyle. For the patients; exercise rehabilitation methods should be developed, patients should be ensured to gain self-efficacy and it should be ensured that they develop the perception of benefits rather than barriers for exercise.
Keywords: Acute coronory syndrome, Barriers, Benefits, Exercise self-efficacy, Nursing