Türkiye'de okul öncesi dönemde öz düzenleme becerilerine ilişkin araştırmaların incelenmesi: Bir meta analiz çalışması
Investigation of studies on self-regulation skills in preschool period in Turkey: A meta-analysis study
Yazar: ÖZLEM ÇEREZCİ
Danışman: PROF. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Çocuk-okul öncesi =   ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de okul öncesi dönem çocuklarının öz düzenleme becerileri konusunda yapılan çalışmaların incelenmesidir. Araştırmada nicel analiz yöntemlerinden biri olan meta analiz yöntemi kullanılmıştır. Mevcut çalışmada öz düzenleme becerileri üzerinde çocuğun cinsiyetinin etkisini incelemek için 49 çalışmadan elde edilen 52 veri seti, annenin çalışma durumu değişkeninin etkisini incelemek için 16 çalışmanın veri seti, çocuğun yaşı değişkeni için 14 çalışmanın veri seti, aile tipi değişkeni için 6 çalışmanın veri seti ve okul öncesi eğitime devam süresi değişkeni için 4 çalışmadan elde edilen 5 veri seti kullanılmıştır. Meta analiz kapsamına alınan çalışmalarda örneklem sayısı 6.055 kız (%49,11) ve 6.274 (%50,89) erkek olmak üzere toplam 12.329 çocuk olarak tespit edilmiştir. Söz konusu araştırmada kullanılacak çalışmaları düzenli bir şekilde kaydedilmesi ve verilerde hata olmaması için araştırmacı tarafından hazırlanan bir kodlama formu kullanılmıştır. Yayın yanlılığının olup olmadığını tespit etmek amacıyla Huni grafiği, Rosenthal's Fail N Safe Sayısı, Begg ve Mazumdar testi, Egger testi, Duval ve Tweedie'nin kırp doldur yöntemi olmak üzere toplam beş yöntem kullanılmıştır. Elde edilen sonuca göre cinsiyetin öz düzenleme becerileri üzerinde düşük düzeyde (ES=0,321) kız çocukları lehine, anne çalışma durumunun önemsiz düzeyde (ES=0,134) annesi çalışan çocuklar lehine, çocuğun yaşının önemsiz düzeyde (ES=-0,046) yaşı büyük olan çocuklar lehine, okul öncesi eğitime devam süresinin düşük düzeyde (ES=-0,333) 2 yıl ve üzeri eğitim alan çocuklar lehine ve aile tipinin düşük düzeyde (ES=0,333) çekirdek ailede yetişen çocuklar lehine etkisi olduğu tespit edilmiştir. Yapılan meta analizlerde cinsiyet, anne çalışma durumu, çocuğun yaşı ve okul öncesi eğitime devam süresinde verilerin yüksek düzeyde heterojen yapısı olduğu tespit edilmiştir. Bu değişkenler için çalışma yılı, yayın türü, çalışma alanı, örneklem şehri, çalışma yapılan coğrafi bölge, ölçek türü ve veri toplama yöntemi değişkenleri için alt grup analizleri yapılmıştır. Yalnızca çalışma yılı değişkeninin cinsiyetin ve anne çalışma durumunun öz düzenleme becerilerine olan etki büyüklüklerine anlamlı düzeyde etkisi olduğu sonucu bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the studies on self-regulation skills of preschool children in Turkey. The meta-analysis method, which is one of the quantitative analysis methods, was used in the research. In the current study, 52 datasets obtained from 49 studies were obtained to examine the effect of the child's gender on self-regulation skills, the dataset of 16 studies to examine the effect of the mother's employment status variable, the dataset of 14 studies for the child's age variable, the dataset of 6 studies for the family type variable, and the school 5 data sets obtained from 4 studies were used for the variable of duration of pre- school attendance. In the studies included in the meta-analysis, the sample number was determined as 12,329 children, of which 6,055 girls (49.11%) and 6,274 (50.89%) boys. A coding form prepared by the researcher was used in order to regularly record the studies to be used in the research in question and to avoid any errors in the data. In order to determine whether there is publication bias, a total of five methods were used: Funnel plot, Rosenthal's Fail N Safe Number, Begg and Mazumdar test, Egger test, Duval and Tweedie's trim and fill method. According to the results obtained, gender has a low (ES=0.321) effect on self- regulation skills in favor of girls, and maternal employment has an insignificant effect on self-regulation skills (ES=0.134) in favor of children whose mothers are working. It was also determined that the age of the child had an insignificant effect (ES=-0.046) in favor of older children. It has been determined that the duration of preschool education has a low effect (ES=-0.333) in favor of children who have been educated for 2 years or more, and the family type has a low effect (ES=0.333) in favor of children who grow up in nuclear families. In the meta-analyses, it was determined that the data were highly heterogeneous in terms of gender, maternal employment status, child's age and pre-school education attendance. For these variables, subgroup analyzes were performed for the variables of study year, publication type, discipline, sample city, geographical region, scale type and data collection method. It was found that only the variable of working years, gender and maternal employment status had a significant effect on the effect sizes on self-regulation skills. Various suggestions were presented in line with the findings obtained as a result of the research.