Araştırma ve geliştirme faaliyet maliyetlerinin stratejik maliyet yönetimi açısından fiyatlama kararlarına etkisi
The effects of costs of research and development activities on pricing decisions in terms of strategic cost management
Yazar: EDNAN AYVAZ
Danışman: PROF. DR. SELMAN AZİZ ERDEN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Fiyatlandırma = Pricing ; Maliyet = Cost ; Stratejik = Strategic ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Ürün yaşam eğrisi = Product life cycle

Özet:
Küresel rekabet ortamında teknolojideki hızlı gelişmeler mamul çeşitliliğim artırmış ve mamul yaşam dönemini kısaltmıştır. Bunun sonucunda işletmeler, kısa zamanda, düşük maliyette ve yüksek kalitede mamuller üretmek için AR-GE faaliyetlerine önemli derecede kaynak ayırmak zorunda kalmışlardır. Ancak geleneksel maliyet sistemleri AR-GE faaliyetlerini dönem gideri kabul ederek mamulün maliyetine yansıtmadığı için stratejik fiyatlama kararlan almada yetersiz kalmıştır. Buna karşılık mamulün tüm yaşam döneminde ortaya çıkan faaliyetlere ait maliyetleri toplayarak mamulün maliyetine yansıtan stratejik maliyetleme yöntemlerinden biri olan, mamul yaşam dönemince maliyetleme AR-GE (tasarım ve geliştirme faaliyetleri) faaliyet maliyetlerini mamulün maliyetine yansıtarak stratejik fiyatlama kararlan almasına önemli katkı sağlar. Giriş ve sonuçla birlikte altı bölümden oluşan bu çalışmanın girişi izleyen birinci bölümünde AR-GE kavramı ve ilintili olgular, ikinci bölümünde geleneksel ve stratejik fiyatlama kararlan ele alınırken, üçüncü bölümünde stratejik fiyatlama kararlannda stratejik maliyet yönetiminin önemi ve AR-GE faaliyetlerinin yeri, son bölümünde ise stratejik fiyatlama yöntemleri ile AR-GE faaliyet maliyetlerinin mamulün maliyetine yansıtılması ve stratejik fiyatlama tartışılmaktadır. Fiyatm küresel rekabet ortamında pazar tarafından belirlenmesi, yaşam dönemleri kısa, çok çeşitli mamul üreten işletmeler için, maliyetlerin sadece üretim aşamasındaki kontrolüne önem veren geleneksel maliyetleme yöntemlerini yetersiz kılmaktadır. Bu nedenle, küresel rekabet ortamında faaliyet gösteren işletmelerin, sağlıklı stratejik fiyatlama kararlan alabilmeleri, mamul yaşam dönemi ile ilişkisi kurulan tüm maliyetleri mamulün maliyetine dahil eden mamul yaşam dönemince maliyetleme yöntemini, pazar fiyatından hareketle mamulün, mamul yaşam dönemince maliyetlerini tasarım ve geliştirme aşamasında belirleyen hedef maliyetleme yöntemim ve tüm endirekt maliyetleri önce faaliyetlere sonra da faaliyetlerden mamulün maliyetine dağıtan faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemini stratejik maliyet yönetim sistemlerine dahil etmeleri ile mümkündür.

Abstract:
SUMMARY Rapid improvements in technology under global competition have shortened product life cycle and increased product variety. As a result, business had to allocate enormous resources for R&D activities in order to produce low cost, high quality products in a short period. Traditional cost systems, however, are insufficient in terms of taking strategic pricing decisions, since they take R&D expenditures as term expenses. Contrarily, product life cycle costing, which is one of the methods summing all costs related to the activities, took place during the product life term, and traced to them into the product cost, provides a meaningful contribution for strategic pricing decisions. This study consists of six parts including introduction and conclusion. The first part following introduction puts R&D and related phenomena forward, part II examines traditions and strategic cost management and the role of R&D activities in the strategic pricing decisions, and traced to R&D activity costs to the product cost using strategic pricing methods and strategic pricing are discussed in part V and IV, respectively. Determination of the prices by the market under global competition results in the insufficiency of the traditional costing methods paying attention on the control of costs only at the production stage, for businesses producing various types of products with short life term. Thus, its possible, for businesses working under global competition, to make proper strategic pricing decisions, using product life cycle costing method incorporating all costs related to product life cycle into the cost of the product, target costing, which determines the costs of the product through life cycle at the design and development level beginning with the market price, and strategic costing methods traced to all indirect costs to the cost of the product with activity based costing, which allocates all indirect costs to activities, first, and then from activities to the cost of the product. XI