Orta Gediz Havzasında (Turgutlu-Salihli arası) toprak erozyonu hızının Cs-137 dağılımından belirlenmesi
Determination of soil erosion rate using cs-137 distribution in Middle Gediz Basin (between Turgutlu-Salihli)
Yazar: FATİH DURSUN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. AYSUN UĞUR GÖRGÜN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering ; Ziraat = Agriculture ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Tüm dünyada en önemli afetler arasında yer alan toprak erozyonu, ülkemizde de çok sık görülmektedir. Erozyonla mücadele için öncelikle erozyon hızı ve erozyona uğrayan toprak miktarı ile ilgili bilgi sahibi olunmalıdır. Erozyon hızı tayinlerinde kullanılan izotopik teknikler (137Cs, 210Pb ve 7Be) farklı zaman dilimlerinde ki erozyon hızını göstermektedir. 137Cs tekniği son 30 yılda gerçekleşen erozyon hakkında bilgi verir. 
Bu çalışmada, 137Cs tekniği ile Gediz Havzası'nda erozyon hızı tayin edilmiştir. Erozyon hızı tayininde tarım yapılan alanlarda (Kargın Köyü, Caferbey ve Beştepeler) Orantılı Model, tarım yapılmayan alanlarda (Kargın Köyü, Caferbey ve Kabazlı) ise Profil Dağılım Modeli kullanılmıştır. Toprak örnekleme işlemi, arazinin topoğrafik yapısına bağlı olarak farklı uzunluktaki gridler (karelaj) ile yapılmıştır. Ayrıca 137Cs konsantrasyonu ile kil mineralleri arasındaki korelasyon incelenmiştir. 
137Cs envanteri tarım yapılan alanlarda 166-3271 Bq m-2, tarım yapılmayan alanlarda ise 715-12898 Bq m-2 aralığında bulunmuştur. Orantılı Model kullanılarak elde edilen erozyon hızı 1,7-78,9 t ha-1 y-1, depozisyon hızı ise 1,3-19,3 t ha-1 y-1 arasında hesaplanmıştır. Profil Dağılım Modeli kullanılarak elde edilen erozyon hızı 1,8-45,4 t ha-1 y-1, depozisyon hızı 0,2-47,1 t ha-1 y-1 aralığındadır. Çalışmada ayrıca 137Cs ile kil mineralleri arasında bir regresyon denklemi bulunmuş ve aralarındaki ilişkiyi açıklamada önemli bir model elde edilmiştir (p<0,001).

Abstract:
The soil erosion which are among the most important disaster all over the world are very common in our country. Primarily erosion rate and the amount of eroded soil must be known to combat the soil erosion. Isotopic techniques (137Cs, 210Pb and 7Be) used in the determination of erosion rate shows in different time frames. 137Cs technique gives information about the erosion occurring in the last 30 years.
In this study soil erosion rate has been calculated for Gediz Basin using 137Cs technique. Proportional model was used for cultivated areas (Kargın Köyü, Caferbey and Beştepeler), profile distribution model was used uncultivated areas (Kargın Köyü, Caferbey and Kabazlı) to determine the erosion rate. Soil sampling has been performed using varying grids dependent of the topography. Also correlation between concentration of 137Cs and clay types has been investigated.
	137Cs inventory values have been found as 166-3271 Bq m-2 in cultivated areas and 715-12898 Bq m-2 in uncultivated areas. Erosion rates by proportional model were found 1.7-78.9 t ha-1 y-1, deposition rate was found as 1.3-19.3 t ha-1 y-1. It was found by profile distribution model as 1.3-19.3 t ha-1 y-1, deposition rate was found as 0.2-47.1 t ha-1 y-1. A regression equation was calculated as analytical between 137Cs and clay mineral types, and a significant model was obtained to explain relationship between them (p<0.01).