Osmanlı Devri Konyası'nda modern eğitim-öğretim (1869-1919)
Modern education and instruction during the Ottoman Age Konya (1869-1919)
Yazar: KERİM SARIÇELİK
Danışman: PROF. DR. YUSUF KÜÇÜKDAĞ ; YRD. DOÇ. DR. CANER ARABACI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Eğitim reformları = Education reforms ; Eğitim tarihi = Educational history ; Gayrimüslim okulları = Non muslem schools ; Konya = Konya

Özet:
Osmanlı modernleşmesinin bir amacı da disiplinli, okur-yazar, devletin resmî ideolojisi ile barışık bir toplum meydana getirmekti. Toplumun değişimi sağlanmadan modernleşmenin başarılamayacağı anlaşılmıştı. Bunun için taşrada eğitimin yaygınlaştırılmasına çalışıldı.Araştırmada eğitimin, toplumu ne derece değiştirebileceğini gösteren spesifik bir örnek olması bakımından bir Orta Anadolu şehri olan Konya üzerinde duruldu. Şehirde Tanzimat Dönemi sonlarında ilk modern eğitim kurumları açıldı. Bunlar çoğaltılırken aynı zamanda klasik eğitim kurumları olan sıbyân mektepleri modern prensiplere göre ıslah edildiler.Modern eğitimin kurulma aşamasında büyük miktarda paraya ihtiyaç duyulmaktaydı. Bunun için Vilayet idaresi çeşitli ekonomik kaynaklar bulmak zorunda kalmıştı.Konya'da 1869 ile 1919 yılları arasında birçok modern ilk ve ortaöğretim kurumu meydana getirildi. Bunların yanında şehirde öğretmen yetiştiren okullar ile birlikte bir yüksek öğretim kurumu olan Hukuk Mektebi de açılmıştı. Bölgede küçük sanayinin gelişmesini sağlayan Sanayi Mektebi, modern tarım ve hayvancılık uygulamalarının öğretildiği Çiftlik Mektebi ve kimsesiz çocukların sığındıkları ve eğitim aldıkları sosyal kurumlar olan Darüleytam ile Öksüz Yurdu şehirde açılan diğer eğitim kurumlarıydı.Konya'da bu resmî eğitim kurumları dışında açılmış olan özel okullarda bulunmaktaydı. Bunlar Müslüman ve gayrimüslim cemaat, cemiyet ya da kişilerce meydana getirildiler. Şehirde yerli ve yabancı gayrimüslimler tarafından açılan eğitim kurumları üzerinde devlet denetiminin kurulması uzun süren bir mücadele sonucunda başarılabilmişti.

Abstract:
One of the goals of Ottoman modernization was to create a disciplined and literate society at peace with the official ideology of the state. It was clear that modernization could not be possible without the social change. For this purpose, extensification of education in the rural areas was practised.In the research Konya, a Central Anatolian city, was taken under scrutiny for being a specific example that shows to what extent education can change a society. Modern education institutions, were opened in the city, for the first time, after the political reforms made in the Ottoman state in 1839. While the number of these institutions was increasing the Ottoman elementary schools, the classical education institutions were reformed according to the modern principles.Establishing modern education required a high amount of finance. Therefore the provincial government had to find various funds.Between 1869 and 1919 in Konya, many modern primary and secondary education institutions were established. In addition, teacher training schools and a higher education institutions the Law School, was established in the city. An Industry School which supports the development of small industry, a Farming School where modern agriculture and stockbreeding were taught, and social institutions Darüleytam and Orphan Home where destitute children were accommodated and educated were among the other education institutions estabilished.Apart from these official education institutions, there were also private schools. They were established by either the Muslim or non-Muslim communities or individuals. Building state supervision over education institutions that were established by the local and foreign non-Muslims could only be possible after a long-lasting struggle.