Türkiye'de anti-infektif ilaçların reçeteleme özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of antiinfective prescription characteristics in Turkey
Yazar: BARAN UFUKTEPE
Danışman: PROF. DR. AYŞE PINAR YAMANTÜRK ÇELİK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Tedavi kılavuzları = Practice guideline ; İlaç etkileşimleri = Drug interactions ; İlaç reçeteleri = Drug prescriptions

Özet:
Bu çalışmada antiinfektif reçetelerine ilişkin özelliklerin, Türkiye genelinde ayaktan izlenen hastalardan örneklem ile elde edilen ve projeksiyon yöntemiyle bir reçete tahmininde bulunan IMS Health Medical Index verileri ile incelenmesi amaçlandı. Bu amaçla antiinfektif ilaçların reçetelenme sıklığı, yaş grupları ve uzmanlık dallarına göre kullanım dağılımı, tedavi rehberlerine uyumu, birlikte reçetelendikleri ilaçlarla potansiyel etkileşimleri belirlendi. Reçetelenen antiinfektifler aynı döneme ait tedavi rehberleri ile değerlendirildi ve potansiyel ilaç etkileşimleri için Medscape veritabanı kullanıldı. Projeksiyon yöntemiyle 528.131.851 reçeteye karşılık gelen reçetelerin analizinde tedavi rehberlerine uyumun dağılımında, yaş gruplarına göre ve uzmanlık alanları arasında antiinfektif kullanım sıklığı ve içeriğinde farklılıklar olduğu saptandı.  Antiinfektifler içinde en fazla reçete edilen antibiyotiklerin kullanımının sırasıyla en sık aile hekimliği, pediatri, kulak-burun-boğaz ve dahiliye uzmanlık alanlarında olduğu görüldü. Uzmanlık alanlarına göre öne çıkan bulgular, pediatride sefalosporinlerin penisilinlerden daha fazla reçete edilmesi, göğüs hastalıklarında diğer kinolonlara göre siprofloksasinin sık kullanılması, ortopedide florokinolon ve sefalosporinlerin sık reçetelenmesi olarak saptandı. Reçetelerde sıklıkla antiinfektiflerin başka bir ilaçla beraber yer aldığı görüldü. Tüm reçeteler içinde 13.780.197 potansiyel ilaç etkileşimi kaydedildi. Reçetelerin %2.6'sına karşılık gelen bu potansiyel etkileşimler içinde majör ve orta düzeyde olanların düşük sayıda ve yönetilebilir olduğu belirlendi. Türkiye'deki antiinfektif reçeteleme özelliklerinin büyük veri temelinde araştırıldığı bu ilk çalışmada, elde edilen bulgular antiinfektif reçetelerinin iyileştirme gereksinimine işaret etmekle birlikte genelde akılcı kullanım ile uyumlu olduğu belirlenmiş ve ilgili alt gruplarda ileri araştırmalar yapılmasının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, the characteristics of antiinfective prescriptions were evaluated using IMS Health Medical Index data obtained from a sample estimating an outpatient prescription for Turkey by projection method. For this purpose, antiinfectives were investigated by the frequency of prescribing, distribution of use in age groups and specialties, adherence to treatment guidelines, and potential drug interactions. Prescribed antiinfectives were evaluated regarding the treatment guidelines on the same period and Medscape database was used for potential drug interactions. In the analysis of prescriptions corresponding to the number of 528,131,851 by projection method, it has been found that there were differences in the distribution of adherence to treatment guidelines, the frequency and context of anti-infective use according to age groups and specialties. Among the antiinfectives, the most prescribed ones were antibiotics and were mostly used in family medicine, pediatrics, otorhinolaryngology and internal medicine, respectively. The prominent findings according to specialties were overprescribing of cephalosporins vs penicillins in pediatrics, frequent use of ciprofloxacin versus other fluoroquinolones in pulmonology, and prescription of fluoroquinolones and cephalosporins in orthopedics. Anti-infectives were often co-prescribed with other drugs. Across all prescriptions, 13,780,197 potential drug interactions were recorded. Among these potential interactions, corresponding to 2.6% of prescriptions, major and moderate interactions seemed to be low and manageable. This study for the first time investigated anti-infective prescribing characteristics in Turkey on the basis of big data. Obtained findings indicate that antiinfective prescriptions were compatible with rational drug use in general, however there is still a need to conduct further research in certain subgroups based on this research.