Dil öğretimi geleneğimizde manzum sözlükler: Tuhfe-i Âsım örneği /
Yazar: SELİM TİRYAKİOL
Danışman: DOÇ. DR. ASUMAN AKAY AHMED
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Sözlük, bir dilin kelime varlığını içinde bulunduran kitaptır. Tarihî süreçler içinde sözlükler ihtiyaca göre çeşitli türlerde yazılmıştır. Bu sözlük türlerinden biri de manzum sözlüklerdir.
Manzum sözlükler, nazmın akılda kalıcılık özelliğine dayanarak öğrencilere kelime öğretmek maksadıyla kaleme alınmıştır. Arap dilciler tarafından XI. yüzyıldan itibaren kaleme alınmaya başlanan bu tür eserler, bu yüzyıldan sonra da İslam memleketlerinde medrese, dergâh ve mekteplerde âlet dersleri arasında okutulmuştur. 
Manzum sözlükler, manzum bir ?mukaddime? ile başlar. Eserin telif sebebi ve tertip özellikleri bu kısımda verildikten sonra ?sözlük? kısmına geçilir. Genellikle telif tarihinin verildiği bir ?hâtime? ile eser sonlanır. 
Tuhfe-i Asım, 1798 yılında Mütercim Âsım Efendi tarafından kaleme alınmış Arapça-Türkçe manzum bir sözlüktür. Eserin Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesinde üç adet müstensih nüshası bulunmaktadır. Müellif nüshası hakkında henüz bilgi sahibi değiliz. Bu çalışmada eser, bir nüshası esas alınıp diğer nüshalarla karşılaştırmak sûretiyle çeviri yazı ile Latin alfabesine aktarılmış ve eserin sözlük bölümünde yer alan kelimelerin kolay bulunabilmesi için alfabetik dizin oluşturulmuştur. 
Yüzyıllar boyunca şiirin akılda kalıcı özelliğini kullanarak dil öğretiminde kendisinden istifade edilen manzum sözlükler arasında önemli bir yeri olan Tuhfe-i Asım?ın çalışılması Türkçe eğitimi üzerine çalışanlara kelime öğretim yöntemleri açısından kaynak sağlayacak ve emsal teşkil edecektir.

Anahtar Kelimeler: Dil Öğretimi, Türkçe Eğitimi, Manzum Sözlükler, Mektep ve Medreseler.

Abstract:
Dictionary is a reference book which keeps a language?s vocabulary in itself. In historic processes, dictionaries have been written in various categories depending on needs. One of these dictionary categories is poetic dictionaries. 
Poetic dictionaries have been prepared to teach students vocabulary based on memorability of poetry. Such works, which started to be drafted by Arabian linguists in the XIth century, were also taught in islamic countries in madrasahs, dervish lodges and schools within instrumental subjects after this century.
Poetic dictionaries begin with a poetic ?preface?. After giving the work?s purpose of compilation and construction characteristics, it passes to the ?dictionary? part. Generally it ends with an ?epilogue? giving its compilation date.
Tuhfe-i Asım is an Arabic-Turkish poetic dictionary which was written in verse by Mütercim Âsım Efendi on 1798. The book has three scribe copies in Süleymaniye Manuscripts Library. We do not have information about the author copy yet. İn this work, the book, using one copy as reference and comparing the reference copy with the others, has been translated into the Latin alphabet by transliteration and in order to be able find the words in dictionary part of the book, an alphabetical index has been created. 
Working on Tuhfe-i Asım which has an important role in the in verse written poetic dictionaries that have been used in language learning for centuries by using the memorable characteristics of poems, will provide a valuable resource for people who works on Turkish education.

Key Words: Language Teaching, Turkish Education, Poetic Dictionaries, Schools and Madrasahs.