Tip-2 Diyabetes mellitus hastalarında diyabetik ayak farkındalığı ve HbA1c ilişkisi
Diabetic foot awareness and HbA1c relationship in type-2 Diabetes mellitus patients
Yazar: TUÇE TAŞYÜREK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Farkındalık = Awareness ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated

Özet:
Amaç: Çalışmamız Tip-2 Diyabetes Mellitus'a (DM) sahip hastaların
diyabetik ayak konusundaki bilgi düzeyleri ve bu konudaki davranışlarını araştırmak,
diyabetik ayak konusundaki farkındalığın Glikozillenmiş Hemoglobin A1c ( HbA1c)
düzeyi ile olası ilişkisinin saptanması amacıyla yapılmıştır. Bu çalışmamız ile
diyabet hastalarına yapılacak eğitimlerin yeniden şekillendirilmesi ve geliştirilmesi
ek olarak sağlık bakım maliyetlerinin azaltılması amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Araştırmamız gözlemsel, tanımlayıcı, kesitsel olarak
tasarlanmış olup, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve
Araştırma Merkezi, Esenler Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne 01.06.2022-30.06.2022
tarihleri arasında başvuru yapan dahil edilme kriterlerini karşılayan 107 katılımcı ile
gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları
yapılmış, Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ), Ayak Bakımı Davranış Ölçeği
(ABDÖ) ve tarafımızca oluşturulan sosyodemografik anket uygulanmıştır. Tüm
analizler için anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Kadın cinsiyette, sigara kullanımı olmayan, diyabet süresi uzun ve
diyabete ek kronik hastalığı bulunan katılımcıların ABDÖ puan ortalaması daha
yüksek ve istatistiksel açıdan anlamlı olarak değerlendirilmiştir. DABÖ ve ABDÖ
arasında anlamlı derecede pozitif korelasyon saptanmıştır. Ayak bakımı konusundaki
bilgi düzeyi seviyesinin, doğru ayak bakımı davranışları ile ilişkili olabileceği
gözlenmiştir. HbA1c değeri ve ABDÖ skorları arasındaki ilişkiye bakıldığında, aynı
şekilde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptanmıştır. HbA1c değeri yüksek olan
hastaların ABDÖ puan ortalamaları daha düşük saptanmıştır.
Sonuç: Diyabetik ayak konusundaki bilgi seviyesinin artışıyla, doğru ayak
bakım davranışlarının ilişkili olduğu çalışmamızca gösterilmiştir. Bu sonuç eğitimin
diyabetik ayağı önlemede ne kadar önemli bir yerde olduğunu göstermektedir. Bu
eğitimlerde ek olarak hastalara uygun ayak bakımı davranışının kazandırılması ve bu
davranışların alışkanlık haline getirilmesi amaçlanmalıdır. Çalışmamızın bir diğer önemli sonucu ise HbA1c düzeyi ve ABDÖ arasındaki
anlamlı ilişkidir. Normal ya da normale yakın HbA1c seviyesine sahip hastaların
ayak bakımı konusunda daha başarılı oldukları çalışmamızca gösterilmiştir. Özetle
karşımızdaki hasta diyabet konusunda ne kadar bilinçliyse, diyabetik ayak gibi
komplikasyonların gelişme riskini de o oranda azaltmış olacaktır. Bu yüzden
tedavide ilk ve en önemli basamak her zaman eğitim olmalıdır.
Anahtar kelimeler: Diyabetik ayak, Diyabetik Ayak Bilgi Düzeyi, Ayak
Bakım Davranışı, HbA1c düzeyi, Aile Hekimliği

Abstract:
Objective: Our study was conducted to investigate the knowledge levels and
behaviors of patients with Type 2 DM about diabetic foot, and to determine the
possible relationship between awareness of diabetic foot and HbA1c level. With this
study, it is aimed to reshape and develop diabetes education in the future and to
reduce health care costs.
Method: Our research was designed as observational, descriptive and cross-
sectional and was carried out with 107 participants who met the inclusion criteria,
who applied to Health Sciences University Istanbul Bağcılar Health Application and
Research Center, Esenler Education Family Health Center between 01.06.2022 and
30.06.2022. Two scales which Turkisch validity and reliability were done; the
Diabetic Foot Knowledge Questionnaire (DFKQ), Foot Care Behavior Scale (FCBS)
and the sociodemographic form which is created by us were applied to the
participants. The significance level for all analyzes was determined as p<0.05.
Results: The FCBS score average of the female gender, non-smokers, long-
term diabetes mellitus and chronic disease in addition to diabetes was found to be
higher and statistically significant. A significant positive correlation was found
between DFKQ and FCBS. It has been observed that the level of knowledge about
foot care may be related to having accurate foot care behaviors. When the
relationship between the HbA1c value and the FCBS was examined, a statistically
significant relationship was also found. Between HbA1c levels and FCBS scores.
Conclusion: Our study has shown that correct foot care behaviors are
associated with the increase in knowledge about diabetic foot. This result shows how
important education is in preventing diabetic foot. In addition to diabetic patient
education, it schould be aimed to provide provide patients with appropriate foot care
behaviors a habit.
Another important result of our study is the significant relationship between
HbA1c level and FCBS. It has been shown by our study that patients with HbA1c
levels within normal or near normal limits are more successful in foot care. In
summary, the more conscious the patient is about diabetes, the lover the risk of
developing complications such as diabetic foot. Therefore, the first and most
important step in treatment should always be education.
Key words: Diabetic foot, Diabetic Foot Knowledge Level, Foot Care
Behavior, HbA1c level, Family Medicine