Klinik branşlarda çalışan hekimlere karşı başlatılan hukuki süreçlerin anksiyete ve defansif tıbbi uygulamalar ile ilişkisi
The association between clinicians' exposure to legal processes, anxiety and defensive medicine
Yazar: AYŞE GÜL YÜCESAN
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN DEMİR
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Defansif tıp = Defensive medicine ; Hukuk eğitimi = Law education ; Rücu davası = Recourse case ; Yaygın kaygı bozukluğu = Generalized anxiety disorder

Özet:
Bu kesitsel çalışmada bir eğitim ve araştırma hastanesinde klinik branşlarda çalışan hekimlerin hukuki süreçlere maruziyetlerinin defansif tıbbi uygulamalar ve anksiyete ile ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. 227 hekimden 151'i çalışmaya katılmayı kabul ederek gözlem altında bir anket formu doldurmuştur. Ayrıca her katılımcıya 2022 yılında getirilen ve hekimler aleyhinde tazminat davası açılmasını oldukça zorlaştıran Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek madde 18'e ve bazı temel tıp hukuku bilgilerine dair hukuk eğitimleri yüz yüze verilmiş ve katılımcıların görüşleri sorulmuştur. Katılımcıların %70,2'si aleyhinde mesleği nedeniyle en az bir çeşit hukuki süreç başlatılmıştır. Oluşturduğumuz iki sınıflama esas alındığında katılımcıların %73,3-93,3'ü en az bir defansif tıbbi uygulama yaptığını belirtmiş ve hukuki süreç yaşamış olmak ile defansif tıbbi uygulamalar arasında ilişki bulunmamıştır. Katılımcıların %57,7'sinde olası yaygın anksiyete bozukluğu (YAB) saptanmış ve defansif tıbbi uygulamalar ile ilişkili bulunmuştur. CİMER'e veya hasta hakları birimine şikâyet edilmiş olan katılımcılarda YAB sıklığı diğerlerinden daha fazladır. Hukuki süreç yaşayanların çoğu süreçten sonra defansif tıbbi uygulama sıklığının arttığını, süreç ile ilişkili sağlık problemleri yaşadığını bildirmiştir. Mesleki tecrübenin azlığı, hukuki süreç yaşama ihtimali nedeniyle hissedilen kaygının artışı defansif tıbbi uygulama puanında artış ile ilişkili bulunmuştur. Katılımcıların çoğu hastalarından en az birinde kendilerini duygusal olarak çok olumsuz yönde etkileyen bir komplikasyon geliştiğini belirtmiş olup bu durum anksiyete ile ilişkili bulunmuştur. Defansif tıbbi uygulama puanı daha yüksek olan katılımcılar verilen hukuk eğitiminden daha çok yararlandığını belirtmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğu düzenli olarak hukuk eğitimi almak istediğini belirtmiştir. Aslı olmayan şikâyetlere dayanarak hukuki süreçlerin başlatılmasına engel olunması hukuki süreç yaşama ihtimali nedeniyle hekimlerin hissettiği kaygıyı hafifleterek dava süreçlerinin hekimler üzerindeki olumsuz etkilerini ve defansif tıbbi uygulamalarını azaltabilecektir.

Abstract:
This cross-sectional study aimed to investigate the relationship between physicians' exposure to legal processes and their defensive medical practices and anxiety levels among those working in clinical departments at a training and research hospital. Out of 227 physicians, 151 agreed to participate in the study and completed a questionnaire under observation. Additionally, each participant received face-to-face legal education about additional Article 18 (added to the Basic Law on Health Services in 2022), which significantly restricts the possibility of filing compensation lawsuits against physicians, as well as some basic medical law knowledge and their opinions were then gathered. Of the participants, 70.2% reported having been subjected to at least one type of legal process due to their medical practice. Based on two classifications developed in the study, 73.3–93.3% of participants reported engaging in at least one defensive medical practice. No significant relationship was found between experiencing legal processes and defensive medicine. Probable generalized anxiety disorder (GAD) was identified in 57.7% of participants and was found to be associated with defensive medicine and being complained about. Most participants who had undergone a legal process reported an increase in defensive medical practices and experienced health problems related to the process. Less professional experience and increased anxiety about the possibility of facing legal processes were associated with higher scores of defensive medical practices. Most participants stated that they had experienced at least one complication in a patient that emotionally affected them very negatively, which was found to be associated with anxiety. Participants with higher scores of defensive medical practices reported benefiting more from the legal education provided. A vast majority of participants expressed a desire to receive regular legal education. To reduce the liability pressure on physicians, it is essential to prevent the initiation of legal processes based on unfounded accusations and to provide physicians with legal education to familiarize them with legal processes.