Sinemada biçem: Lütfi Ömer Akad sineması
Style in cinema: The cinema of Lütfi Ömer Akad
Yazar: SERHAT SERTER
Danışman: PROF.DR. GÜLSEREN GÜÇHAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
İİ DOKTORA TEZ ÖZÜ SİNEMADA BİÇEM: LÜTFİ ÖMER AKAD SİNEMASI S. Serhat SERTER Sinema Televizyon Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nisan 2005 Danışman: Prof. Dr. Gülseren Güçhan Sinemada biçem yada üslup (style) en basit tanımıyla, mediumun (filmin) tekniğinin sistematik ve belirlenmiş kullanımıdır. Anlatı yapısı (öykü), sinematografi (kamera hareketleri ve çekim ölçekleri), mizansen (çerçeveleme, aydınlatma, dekor ve kostüm), kurgu ve ses olarak sıralanabilecek bu teknikler, sinemada biçemi oluşturmaya yarayan sinemasal anlatımın bazı temel öğeleridir. Sinema tarihinde pek çok yönetmen ve onların yönettiği pek çok film bulunmaktadır. Yönetmenlerin yaratmış olduğu bu filmler, yer ve zamana göre değişebilmektedir, fakat biçemi olan bir yönetmen her filmde -asgari düzeyde bile olsa- kendi sinema diline ait unsurları barındırır ve bu dili mutlaka izleyicisine hissettirir. Lütfi Ömer Akad, Türk Sinema Tarihi'nde gerçek anlamda sinema dilini kurma ve uygulama açısından akla gelebilecek ilk isimdir. Akad, yaptığı filmler ve Türk Sineması'na getirdiği yeniliklerle, kendisinden sonra gelen yönetmenlere öncülük etmiş ve onları etkilemiştir. Dolayısıyla, Türk Sinemasında Biçem konusundaki bir çalışmanın, Lütfi Ömer Akad ile başlamasının gerekliliği açıktır. Bir yönetmenin sinemasını analiz edebilmek ve biçemini anlayabilmek için, onun filmlerim ve sinemanın biçemsel öğelerini nasıl kullandığım incelemek gerekmektedir. Bu nedenle, bu araştırmanın temel sorununu da, Akad'ın biçemini ortaya çıkarmak oluşturmaktadır. Bu sorun temelinde sinemada biçem kavramından yola çıkarak, Lütfi Ömer Akad'ın sinemasal biçeminin ne olduğunu saptamak, ne yönde değiştiğini incelemek ve bu değişimi, dönemin sinemasal ortamı ile ilişkilendirerek irdelemek amaçlanmıştır.İİİ Bu amaç doğrultusunda, Bulgular ve Yorum Bölümü'nde öncelikle biçem kavramına ilişkin kuram yaklaşımlar incelenmiş, daha sonra ise sinemada biçem tanımından yola çıkılarak, sinemanın biçemsel tarihi ve sinemada biçemi yaratan beş temel anlatım öğesi (Anlatı Yapısı, Sinematografi, Mizansen, Kurgu ve Ses) ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Daha sonra ise Lütfi Ömer Akad sineması, dönemin sinemasal ortamı ve Akad'ın o dönem çektiği filmlerle değerlendirilmiştir. Son olarak ise yönetmenin seçilen dokuz filmi, sinemada biçemi yaratan anlatım öğeleri temel alınarak çözümlenmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise sonuç, yargı ve önerilere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Sinema, Türk Sineması, Lütfi Ömer Akad, biçem, üslup, sinemada biçem, sinema tarihi, sinema estetiği.

Abstract:
IV ABSTRACT STYLE IN CINEMA: THE CINEMA OF LÜTFİ ÖMER AKA D S. Serhat SERTER Cinema and Television Major Anadolu University Social Sciences Institute, April 2005 Adviser: Prof. Dr. Gfilseren Guçhan Style in cinema can basically be defined as the systematic and pre-determined use of the medium (film). Techniques such as story, cinematography (camera movements and types of shooting), mise-en-scene (framing, lighting, setting and costume), editing and sound are the fundamental elements of cinematic expression, which have almost importance in creating style in cinema. In the history of film, there are many directors with myriad of films. These films created by directors might show changes due to space and time. However, a director with a particular style has his own cinematic language and conveys this language to his audience. Lütfi Ömer Akad is one of the most significant directors in terms of having and performing a cinematic language with the novelties he brought to the Turkish Cinema and his films, he is a pioneer for young directors. Therefore, for a study on style in Turkish Cinema, the necessity to begin with Lütfi Ömer Akad is obvious. In order to be able to analyze and understand the style of a director it is essential to examine in what ways he used the stylistic elements of cinema. The purpose of this study is to bring Akad' s style to light; thus, to determine his cinematic style, examine how it progressed and understand its relationship with the cinema of his time. For the purposes of this study, theoretical approaches on style are explained in the findings and interpretations chapter. Later comes a detailed description of the five key elements of the history of cinematic style based on the definition of cinematic style. It is followed by the cinema of Lütfi Ömer Akad, cinematic atmosphere of his time and evaluation of his films. Consequently nine of his films are analyzed based on the fiveelements of cinematic style. The last chapter of the study is conclusion and recommendations for a further Key Words: Cinema, Turkish Cinema, Lütfi Ömer Akad, style, film style, film history, aesthetics of film.