Belirsizlik altında sürdürülebilir tedarik zinciri ağı tasarımı
Design of sustainable supply chain network under uncertainty
Yazar: SİMGE YOZGAT YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. SERPİL EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Kapalı döngü tedarik zinciri ağ tasarımı = Closed loop supply chain network design ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Ekonomik, çevresel ve sosyal faktörlerin bir bütünü olarak ele alınan sürdürülebilirlik kavramı, işletmeler için rekabet gücünü arttırmada etkili bir girişim haline gelmiştir.  Tedarik zincirinde sürdürülebilir olmak, işletmelerin artan müşteri ihtiyaçlarına en uygun şekilde cevap verebilmelerini sağlamaktadır. Günümüzde, geleneksel tedarik zincirleri çevresel ve sosyal gereksinimlerden dolayı yerini sürdürülebilir lojistik ağı tasarımlarına bırakmıştır. Bu çalışmada öncelikle ileri ve tersine lojistiğin entegrasyonu sonucu oluşan kapalı döngü tedarik zincirleri üzerine yapılan çalışmalar belirsizlik durumu göz önünde bulundurularak sürdürülebilirlik faktörleri bazında incelenmiştir. İlk etapta sürdürebilirliğin ekonomik boyutunu içeren ve yedi aşamadan oluşan bir kapalı döngü tedarik zinciri modeli geliştirilmiştir. Önerilen tek amaçlı deterministik karma tam sayılı doğrusal programlama modeli farklı karar aşamaları altında incelenen senaryolarda çözüme ulaşarak doğrulanmıştır. Ardından tek amaçlı modele çevresel ve sosyal faktörlerin de eklenmesiyle sürdürülebilirliğin 3 ayağının incelendiği çok amaçlı kapalı döngü tedarik zinciri modeli geliştirilmiştir. Çok amaçlı model, hedef programlama ve epsilon kısıt yöntemi kullanılarak çözdürülmüştür. Elde edilen sonuçlar kullanılan yöntemler bazında karşılaştırılmıştır. Deterministik yaklaşıma ek olarak belirsizlik altında sürdürülebilir tedarik zinciri tasarımı için bazı parametre ve kısıtların belirsiz olduğu varsayımı dikkate alınarak stokastik model geliştirilmiştir. Karar vericiye farklı perspektiflerden idari bakış açısı sağlamak amacı ile ağırlıklandırma faktörleri ve senaryolar üretilerek matematiksel modeller çözdürülmüş ve doğrulanmıştır.

Abstract:
The concept of sustainability, which is considered as a whole of economic, environmental and social factors, has become an effective initiative for businesses to increase their competitiveness. Being sustainable in the supply chain enables businesses to respond to increasing customer needs in the most appropriate way. Today, traditional supply chains have been replaced by sustainable logistics network designs due to environmental and social requirements. In this study, first of all, critical studies on closed-loop supply chains, which are the result of the integration of forward and reverse logistics, are examined on the basis of sustainability factors, considering the uncertainty. At the first step, a closed-loop supply chain model consisting of seven echelons and containing the economic dimension of sustainability has been developed. The proposed single-objective deterministic mixed integer linear programming model has been verified by reaching the solution in the scenarios examined under different decision stages. Then, with the addition of environmental and social factors to the single-objective model, a multi-objective closed-loop supply chain model was developed in which the 3 pillars of sustainability were examined. The multi-objective model has been solved using goal programming and the epsilon constraint method. The results obtained have been compared on the basis of the methods used. In addition to the deterministic approach, a stochastic model has been developed for sustainable supply chain design under uncertainty, taking into account the assumption that some parameters and constraints are uncertain. In order to provide the decision maker with managerial insight from different perspectives, the mathematical models have been solved and verified by producing weighting factors and scenarios.