89/7 numaralı Rusya ahkâm defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (1806-1817, 1-125 s)
Transcription and evaluation of the 89/7 Russian judgment book(1806-1817, 1-125 p)
Yazar: DOVLETGELDI ZAYYROV
Danışman: PROF. DR. AHMET KALA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nin Ruslarla ilk diplomatik ilişkisi Sultan II. Bayezid 
döneminde, III. İvan'ın ikili ticari ilişkileri düzenlemek üzere ilk 1496 senesinde ve 
1499 senesinde elçi göndermesiyle başladı. Boğazların Osmanlı Devleti tarafından 
kontrol altında tutulması Rus tüccarların ticaret yapmalarındaki en büyük engeldi. 
Ruslar XVII. yüzyılın sonlarından itibaren Karadeniz'e çıkma çalışmalarına ağırlık 
vermeye başlaması ve sıcak denizlere inmek için güneye doğru hücum yapması ve bu 
hücumların nihai hedefi daima boğazlar olması Osmanlı-Rus mücadelesinin başlangıcı 
oldu. Bu mücadeleler nihayetinde pek çok kez üstün gelen Rusya, barış antlaşmaları 
ile Osmanlı Devleti'nden, Osmanlı gemileri ile Karadeniz'de ticaret yapma hakkını ve 
kendi gemileri ile boğazlarda serbest seyrüsefer yapma hakkını, Kırımı da kendi 
egemenliği altına alarak Karadeniz'de hakimiyetini güçlendirmiştir.
Bu tez çalışmamıza konu olan Düvel-i Ecnebiye Defterleri arasında bulunan 
89/7 numaralı Rusya Ahkâm Defteri 28 Eylül 1806 ve 7 Nisan 1817 tarihini 
kapsamaktadır. III. Selim ve II. Mahmut dönemlerine denk gelen bu defter Küçük 
Kaynarca Antlaşması, Aynalı Kavak Tenkihnamesi ve 1783 tarihli Osmanlı-Rus 
Ticaret Antlaşmaları ile Rusların elde etmiş oldukları kazanımlar bu defter 
hükümlerinde açıkça görülmektedir. Bu çalışmamız kapsamında bahsi geçen 
defterdeki 1-125 sayfaların transkripsiyonu yapılmış ve değerlendirme sonucunda 657 
hüküm incelenmiştir ve çalışmamızın birinci bölümünde Osmanlı-Rusya ticari 
ilişkilerine genel bakış, ikinci bölümde 89/7 numaralı Rusya Ahkâm defterinin 
değerlendirilmesi ve hüküm özetleri, üçüncü bölümde ise transkripsiyon metni yer 
almaktadır.

Abstract:
The first diplomatic relationship of the Ottoman Empire with the Russians II. 
During the reign of Sultan Bayezid III. It started with Ivan's sending envoys in 1496 
and 1499 to regulate bilateral trade relations. Keeping the Straits under the control of 
the Ottoman Empire was the biggest obstacle for Russian merchants to trade. Russians 
XVII. It was the beginning of the Ottoman-Russian struggle that he started to focus on 
the efforts to reach the Black Sea from the end of the century, and that he attacked 
south to descend into warm seas and that the final target of these attacks was always 
the straits. These struggles eventually strengthened its dominance in the Black Sea by 
taking the Crimea under its sovereignty, the right to trade in the Black Sea with the 
Ottoman ships and the right to free navigation in the straits, from the Ottoman Empire, 
with the peace treaties of Russia, which prevailed many times.
 The Russian Ahkâm Book numbered 89/7, which is among the Düvel-i 
Ecnebiye Notebooks, which is the subject of this thesis, covers the dates of September 
28, 1806 and April 7, 1817. III. Selim and II. This book, which coincides with the 
Mahmut period, the achievements of the Russians with the Küçük Kaynarca Treaty, 
Aynalı Kavak Tenkihnamesi and the Ottoman-Russian Trade Agreements of 1783 are 
clearly seen in the provisions of this book. Within the scope of this study, 1-125 pages 
in the mentioned book were transcribed and 657 provisions were examined as a result 
of the evaluation. takes.