Böbrek nakli yapılan çocuk hastalarda hipertansiyon ve kardiyovasküler komplikasyon sıklığının araştırılması
Investigation of the frequency of hypertension and cardiovascular complications in pediatric  kidney transplant recipients
Yazar: AHMET SELİM BAŞKAYA
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞAH KAYA AKSOY
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Hipertansiyon böbrek nakli yapılan çocuk hastalarda sık görülen komorbid durumlardan birisidir; kardiyovasküler morbidite ve mortalite ile ilişkilidir. Hipertansiyona ikincil ortaya çıkan kardiyovasküler değişiklikler sol ventrikül kitle indeksi (SVKI), karotis intima-media kalınlığı (KIMK), nabız dalgası hızı (NDH), aortik sertlik indeksi (ASI) ve biyokimyasal göstergeler ile değerlendirilebilir. Prospektif olarak yapılan vaka-kontrol çalışmamızda böbrek nakli yapılan çocuk hastalarda hipertansiyon sıklığı, hipertansiyon için risk faktörleri incelendi; hipertansiyon gelişen ve gelişmeyen hastalar ile sağlıklı gönüllülerin sol ventrikül hipertrofisi, arteriyel sertlik (nabız dalga hızı, aortik strain, aortik distensibilite, aortik sertlik indeksi) karotis intima-media kalınlığı, serum hs-Troponin T ve NT-proBNP değerleri karşılaştırıldı.
    Çocuk Nefroloji Polikliniği'nde takiplerine devam edilen böbrek naklinin üzerinden en az bir yıl geçmiş, 5-18 yaş arasında, boyu en az 120 cm olan 77 böbrek nakli alıcısı hasta ile diyaliz tedavisi alan 10 hasta ve 10 sağlıklı gönüllü çalışmaya dahil edildi. Poliklinik başvurusu esnasında hastalara ait demografik veriler, primer hastalık ve nakil özellikleri, nakil sonrası izlemde hipertansiyon varlığı ve kullanılan tedaviler kayıt edildi. Katılımcıların ofis kan basıncı, ambulatuvar 24 saatlik kan basıncı, ekokardiyografik incelemesi, kardiyak biyokimsayal göstergelerin analizi ve karotis intima media kalınlığı ölçümleri yapıldı. 
    Böbrek nakli yapılan hastalarda hipertansiyon sıklığının nakil öncesi %52, nakil sonrası izlemde %63.6 olduğu görüldü; %12.9 hastanın devam eden takiplerinde hipertansiyonu düzelmişti. Çalışma sırasında hastaların %24.7'sinde kontrolsüz hipertansiyon, %24.7'sinde kontrol altında hipertansiyon, %2.6'sında tedavisiz hipertansiyon mevcuttu.  Yirmi bir hastada maskelenmiş hipertansiyon, 6 hastada beyaz önlük hipertansiyonu tespit edildi. Hasta yaşı ve nakil öncesi hipertansiyon varlığı, nakil sonrası hipertansiyon için risk faktörü bulundu. Bilateral nefrektomi yapılan hastalarda hipertansiyon daha düşüktü. Diğer taraftan nakil sonrası HT olan grupta humoral rejeksiyon sıklığı daha fazlaydı. SVKI, NDH ve aortik sertlik indeksi böbrek nakli alıcılarında sağlıklı gönüllülere göre daha yüksek saptandı. Ayrıca kontrolsüz HT olan hastalarda, HT kontrol altında olan gruba göre SVKI daha yüksek bulundu.
    Böbrek nakli sonrası hastaların yarısından fazlası HT ile karşı karşıya kaldı. Hasta yaşının ve nakil öncesi HT varlığının nakil sonrası HT riskini arttırdığı görüldü. HT olan hasta grubunda kardiyovasküler parametreler daha fazla etkilenmişti. Bu nedenle nakil sonrası kan basıncı takibi oldukça önemlidir ve yüksek risk grubu yakından takip edilmelidir. HT hastalarında düzenli olarak kardiyovasküler organ taramaları yapılmalıdır.
    Anahtar Kelimeler: Böbrek nakli, Hipertansiyon, Sol ventrikül kitle indeksi, Arteriyel sertlik, Nabız dalga hızı.

Abstract:
Hypertension is one of the common comorbid conditions in pediatric kidney transplant recipients; associated with cardiovascular morbidity and mortality. Cardiovascular changes secondary to hypertension can be evaluated with left ventricular mass index (LVMI), carotid intima-media thickness (cIMT), pulse wave velocity (PWV), aortic stiffness index (ASI) and biochemical indicators. In our prospective case-control study, the frequency and risk factors of hypertension in pediatric kidney transplant recipient were examined; left ventricular hypertrophy, arterial stiffness (pulse wave velocity, aortic strain, aortic distensibility, aortic stiffness index), carotid intima-media thickness, serum hs-Troponin T and NT-proBNP values were compared in patients with and without hypertension and healthy volunteers.
    Seventy-seven kidney transplant recipients with a height of at least 120 cm, aged 5-18 years, who were followed up in the Pediatric Nephrology Department at least one year after the kidney transplant and 10 patients receiving dialysis and 10 healthy volunteers were included in the study. Demographic data, primary kidney disease and transplant characteristics, presence of hypertension in the post-transplant follow-up and treatments used were recorded. Office blood pressure, ambulatory 24-hour blood pressure, echocardiographic examination, analysis of cardiac biochemical indicators and carotid intima-media thickness measurements were performed.
    The prevalence of hypertension in kidney transplant recipients was 52% pre-transplant and 63.6% post-transplant, of whom 12.9% had resolution of hypertension during follow-up. 24.7% of post-transplant HT patients had uncontrolled hypertension, 24.7% had controlled hypertension and 2.6% had untreated hypertension. Masked hypertension was detected in 21 patients and white coat hypertension was detected in 6 patients. Hypertension was lower in patients who underwent bilateral nephrectomy. On the other hands, the frequency of humoral rejection were more frequent in the group with post-transplant HT. In addition, patient age and presence of HT before transplantation were found to be risk factors for post-transplant HT. LVMI, PWV and aortic stiffness index were higher in kidney transplant recipients compared to healthy volunteers. In addition, patients with uncontrolled HT had higher LVMI than the group with controlled HT.
    After kidney transplantation, more than half of the patients were confronted with HT. Patient age and the presence of HT before transplantation increased the risk. Cardiovascular parameters were more affected in the group of patients with uncontrolled HT. Therefore, regular blood pressure monitoring after transplantation is important and the high-risk group should be closely monitored. Cardiovascular organ scans should be performed regularly in patients with HT.
    Key Words: Kidney transplantation, Hypertension, Left ventricular mass index, Arterial stiffness, Pulse wave velocity