Yazar sözlükçülüğü ve Türkiye'de hazırlanan yazar sözlükleri üzerine kuramsal bir değerlendirme
Author lexicography and a theoretical evaluation on author dictionaries prepared in Turkey
Yazar: SEMİH TOPSAKAL
Danışman: PROF. DR. PAŞA YAVUZARSLAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Batı literatüründe "author lexicography" ve "writer lexicography" ve Rus sözlükçülük geleneğinde "pisatel'skaya leksikografiya" ve "avtorskaya leksikografiya" adlandırmalarıyla karşılanan yazar sözlükleri hem dünyada hem de Türkiye'de birçok örneği olan genel sözlük tipolojisinde bir alt tür olarak yer alan sözlük türüdür. Genel sözlük tanımlarından ve uygulamalarından farklı olarak "yazar sözlükleri"yle ilgili birbirinden farklı özellikte uygulama örneklerinin yaygınlaşması bu uygulama alanıyla ilgili teorik çalışmalara da bir ihtiyaç olduğu gerçeğini ortaya koymuştur. İşte bu ihtiyacı karşılamak amacıyla yazar sözlüklerinin tarihi, amaçları, yöntemleri, makro ve mikro yapısı, tipolojisi gibi konular üzerine Türkiye dışında birçok çalışma yapılmış, teoriler, yöntemler belirlenmeye çalışılmıştır. Türkiye'de de birçok yazar sözlüğü örneği bulunmakla birlikte hem adlandırmayla ilgili birtakım karışıklıkların hem de uygulamada birtakım sorunların olduğu görülmektedir. Türkiye'deki yazar sözlüğü uygulamalarıyla ilgili bu belirsizliğe sebep olarak da yazar sözlüğünü oluşturan bileşenlerin belli bir parametreye sahip olmaması görülmektedir. Bu tez çalışmasında öncelikle Türkiye dışındaki yazar sözlüğüyle ilgili teorik çalışmalar incelenmiş, ardından hem Batı'daki yazar sözlüğü örnekleri hem de Türkiye'deki uygulamalar incelenerek yazar sözlüklerinin mega, makro ve mikro yapıları oluşturulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Author dictionaries, which called "author lexicography" and "writer lexicography" in Western literature and "pisatel'skaya lexicographyya" and "avtorskaya lexicography" in the Russian lexicography tradition, are a type of dictionary that is included as a subgenre in general dictionary typology, which has many examples both in the world and in Turkey. Unlike general dictionary definitions and applications, the spread of application examples with distinctive characteristics related to "author dictionaries" has revealed the fact that there is a need for theoretical studies related to this field of application. To meet this need, many studies have been carried out outside Turkey on topics such as the history, purposes, methods, macro and microstructure, typology of author dictionaries, and theories and methods have been tried to be determined. Although there are many examples of authors' dictionaries in Turkey, it is seen that there are some confusions about naming and some problems in practice. The reason for this uncertainty about the author dictionary practices in Turkey is that the components that make up the author dictionary do not have a certain parameter. In this thesis study, firstly, theoretical studies related to the author dictionary outside Turkey were examined, then both the examples of author dictionaries in the West and the practices in Turkey were examined to create mega, macro and microstructures of author dictionaries.