Saf ve karışık doğu ladini meşcerelerinde ölü odun miktarının belirlenmesi: Veliköy Orman İşletme Şefliği ve Karagöl-Sahara Milli Parkı örneği
Determination of deadwood amount in pure and mixed caucasian spruce stands: A case study of Velikoy Forest Enterprise and Karagol-Sahara National Park
Yazar: SALİH ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YAVUZ
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Artvin-Şavşat = Artvin-Şavşat ; Bozulma = Degradation ; Doğu ladini = Oriental spruce fir ; Meşcereler = Stands ; Odun = Wood

Özet:
Bu çalışmada öncelikle Şavşat-Veliköy Orman İşletme Şefliğinde işletmecilik faaliyetleri yapılan ve Karagöl-Sahara Milli Parkında korunan alanlardaki saf ve karışık Doğu Ladini (Picea orientalis (L.) Link.) meşcerelerindeki ölü odun miktarının belirlenmesi ve ölü odun miktarının bazı meşcere, fizyografik ve uzamsal-mekansal faktörlere göre değişiminin ortaya konulması amaçlanmıştır. Ayrıca bu çalışma kapsamında işletmecilik faaliyetleri yapılan ve korunan meşcerelerdeki ölü odun miktarları da karşılaştırılmıştır. Ölü ağaç değişimini etkileyen bazı meşcere, fizyografik ve uzamsal-mekansal faktörler dikkate alınarak toplamda 238 örnek alan (örnek alanların 40 m kuzeyindeki ölçümler dikkate alındığında 476 adet) alınmıştır. Her bir örnek alanda dikili, tepesi kırık, kütük ve yatık ölü ağaçların sayısı, boyutları (çap ve boyları), ölü ağaçların ayrıntılı özellikleri (ölü ağaç tipi, ölü ağaçların çürüme aşaması) ölçülmüştür. Toplam ölü odun hacminin ortalaması ve canlı meşcere hacmine oranı Veliköy Orman İşletme Şefliğinde 10.1 m3/ha ve %2.5, Karagöl-Sahara Milli Parkında ise 22.5 m3/ha ve %4.2 olarak belirlenmiştir. Veliköy Orman İşletme Şefliğindeki toplam ölü odun hacminin %29.4'ünü dikili kuru, %37.8'ini kütük ve %32.7'sini devrik kuru, Karagöl-Sahara Milli Parkında ise %47.8 dikili kuru, %22.7'si kütük ve %29.4'ünü devrik kuru teşkil ettiği belirlenmiştir. Meşcere verim gücü iyileştikçe, meşcere yaşı, meşcere sıklığı, gelişme çağı, kapalılık, yola ve yerleşim yerine uzaklık arttıkça toplam ölü odun hacminin genel olarak artış gösterdiği tespit edilmiştir. Her iki araştırma alanında da en fazla ölü odun hacmi Ladin +Göknar karışık meşcerelerinde bulunmuş olup çoğu Veliköy Orman İşletme Şefliğinde (%57.6), Karagöl-Sahara Milli Parkında (%71.0) ve her iki araştırma alanında (%67.0) az (II) ve orta (III) derecede bozulma sınıfında olduğu ortaya konulmuştur. Elde edilen verilerle bozulma ve çürümenin bir göstergesi olan ölü odun miktarının korunan alanlarda işletme ormanlarına göre daha fazla olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca ölü odun miktarı çeşitlendirilerek her bir kısma ait ölçüm ve değerlendirmelere de yer verilmiştir. Bu çalışmada işletmecilik faaliyetleri yapılan ve korunan ormanlardaki çürüme sınıfı dağılımındaki ölü odun hacminin değişimi, hem ağaç kesimi hem de ağaç ölümlerindeki zamansal değişimin bir göstergesini verrmesi bakımından önemi ortaya konulmuştur. Ölü odun hacminin ölü odun türlerine ve çürüme sınıflarına göre dağılımı, bir ormanın geçmişinin bir göstergesi olarak ve biyoçeşitlilik çeşitlilik fonksiyonlu orman amenajmanı planlamasında uygun ölü odun hacim oranını belirlemek için kullanılabilinecektir.

Abstract:
In this study, firstly, it is aimed to determine the amount of deadwood in pure and mixed Caucasian spruce (Picea orientalis (L.) Link.) stands which are managed in Şavşat-Veliköy Forest Enterprise and unmanaged in Karagöl-Sahara National Park and to reveal the change in the amount of dead wood according to some stand, physiographic, and spatial spatial factors. The amount of deadwood in the stands that are managed (Veliköy Forest Enterprise) and unmanaged (Karagöl-Sahara National Park) were compared. Taking into account some stand, physiographic and spatial-spatial factors that affect the change of deadwood trees, it was taken that there were 238 sample plots (476 sample plots considering the measurements made 40 m north of the sample plots). In each sample plot, the number and dimensions (diameter and height) of deadwood trees such as standing dead trees, snags, downed dead trees, stumps, and the detailed characteristics of the deadwood trees (deadwood tree type, decay stage of deadwood trees) were measured. The results showed that the mean volume of the total deadwood volume and its ratio to live volume was 10.1 m3/ha and 2.5% in the Veliköy Forest Enterprise and 22.5 m3/ha and 4.2% in the Karagöl-Sahara National Park. The volume of standing deadwood was 3.0 m3/ha (29.5%), that of stumps was 3.8 m3/ha (37.8%), and that of lying deadwood was 3.3 m3/ha (32.7%) in the Veliköy Forest Enterprise. The total volume of dead wood consists of 47.8% (10.8 m3/ha) standing deadwood, 22.7% of stumps (5.1 m3/ha) and 29.4% (6.6 m3/ha) lying deadwood. The amount of total deadwood volume increased in relation to stand age, density, crown closure, distance to road, and distance to settlement, and the site index improved. In both management types, the highest dead wood volume is found in spruce + fir mixed stands. Most of the deadwood volume in the study area was in the weekly (second class) and medium (third class) decayed classes in Veliköy (57.6%), in Karagöl-Sahara (71.0%) and in both of them (67.0%). In this study, the variation of deadwood volume in decay class distribution in managed and protected forests gives an indication of temporal variation in tree felling and tree mortality and can be utilized as an indicator of a forest's history. The distribution of dead wood volume by dead wood types and decay classes provides an indication of the temporal variation in tree mortality and can be used to estimate the optimal deadwood volume ratio in biodiversity integrated forest management planning.