Kalp nakli yapılan hastalarda resternotomininmortalite ve morbidite üzerine etkisi
Effect of resternotomy on morbidity and mortality of heart transplantation
Yazar: DOĞAN EMRE SERT
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT KERVAN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Türkiye Yüksek İhtisas Eğt. ve Arş. Hastanesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery

Özet:
Giriş: Kalp transplantasyonu son dönem kalp yetmezliğinde altın standard tedavi
yöntemidir. Her geçen gün tanı alan kalp yetmezliği hastaların ilerleyen tanı-tedavi
yöntemleri ile sağkalım sürelerinin artmasının yanında, teknolojik ilerleme ile birlikte
mekanik destek cihazlarının da bu hastaların hizmetine sunulması, kalp nakli adayı sayısının
katlanarak artmasını sağlamaktadır. Bu gelişmelerin aksine, organ bağışının tüm dünya
genelinde bu ihtiyacı karşılayamadığı gerçeği, yeni arayışlar ve tedavi kriterleri oluşturma
gereksinimi doğurmuştur. Günümüzde, mekanik destek cihazlarının kullanımının hızla
artması ile, transplantasyon şansı bulan son dönem kalp yetmezliği hastalarında geçirilmiş
kardiyak cerrahi oranı yükselmektedir.
Materyal ve Metod: Ankara Türkiye Yüksek İhtisas Hastanesi Kalp ve Damar
Cerrahisi Kliniği'nde Mayıs 1998-Temmuz 2014 yılları arasında ortotopik kalp
transplantasyonu yapılan 92 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar ilk kardiyak cerrahisi
OKN olanlar ( İlk Vaka: 57 hasta, %62)(Grup 1) ve daha önce kardiyak cerrahi geçirenler (
Revaka: 35 hasta, %38)(Grup 2) olarak ikiye ayrıldı. Gruplar; yaş, cinsiyet, ağırlık, bekleme
süreleri, PVR, pulmoner arter basıncı, UNOS Status durumları, etyolojileri gibi preoperatif
özellikleri açısından; iskemi, kross-klemp, inotrop alış, yoğun bakım ve hastane yatış süreleri,
donör yaş ve cinsiyeti, drenaj, transfüzyon, revizyon, mortalite ve sağkalım gibi intraoperatif
ve postoperatif özellikler açısından retrospektif olarak karşılaştırıldı. Çalışmaya dahil edilen
hastaların 72'si erkek ( %78.3), 20'si kadın (%21.7); yaş ortalaması 36.08±14.4 yıl (3-61) idi.
Kalp yetmezliğinin etyolojisi 74 hastada (%80.4) noniskemik, 18 hastada (%19.6) iskemik
kardiyomyopatiydi.
Bulgular: Kliniğimizde hastaların nakil listesinde ortalama bekleme süresi
7.51±6.84, transplantasyon sonrası ortalama takip süresi 46.18±48.3 aydı. Preoperatif veriler
açısından karşılaştırıldığında resternotomi grubunda preoperatif INR (1.93±.61) (p<0.001) ve
kreatinin (1.16±0.53) (p=0.039) anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Resternotomi grubunda,
iskemi süresi (214±41.86) (p=0.038), kardiyopulmoner bypass süresi (199.16±76.48
dk)(p=0.049), yoğun bakım kalış süresi (9.03±10.71 gün)(p=0.047), drenaj (2450±1952
cc)(p=0.029), kan transfüzyonu (1218±1352 cc)(p=0.48), taze donmuş plazma transfüzyonu
(1413±1245 cc)(p=0.024) ve total transfüzyon (2631±2320 cc)(p=0.016) anlamlı olarak

5

yüksek bulunmuştur. Yapılan çoklu regresyon analizinde(INR,iskemi süresi, CPB),
kardiyopulmoner bypass süresinin drenajı anlamlı oranda arttırdığı belirlenmiştir(p=0.007).
Revaka grubunda erken mortalite anlamlı olarak yüksekti(p=0.01). Genel mortalite açısından
çalışma grupları karşılaştırıldığında, geçirilmiş eski kardiyak cerrahinin risk faktörü olmadığı
belirlendi(p=0.86). İlk vaka grubu ile revaka grubu arasında sağkalım açısından anlamlı fark
yoktu.
Sonuçlar: Donör kısıtlılığı nedeni ile son dönem kalp yetmezliği hastalarında
mekanik destek cihazlarının kullanımının da yaygınlaşması ile, transplantasyon öncesi
geçirilmiş kardiyak cerrahi oranı artmaktadır. Bu çalışmada, resternotominin erken mortalite
için bir risk faktörü olduğu; ancak sağkalım açısından anlamlı bir risk yaratmadığı belirlendi.
Kardiyak cerrahi geçirmiş transplantasyon adayları, titiz bir seçim, hassas preoperatif ve
intraoperatif yaklaşımla kadiyak cerrahi geçirmemiş hastalar ile benzer riskle opere olabilirler.

Abstract:
Introduction: Heart transplantation is the treatment of choice for end-stage heart
failure. Number of newly diagnosed patients increase exponentially, survival has been
increasing as treatment modalities improve and mechanical circulatory support is used
widespread. Organ shortage induces new research and modification of current donor selection
criteria. As a result, recently; percentage of transplant candidates who had previous cardiac
surgery is increasing as mechanical circulatory support is used more frequently for these
patients.
Method: Between May 1998- July 2014, 92 patients underwent orthotopic heart
transplantation in Ankara Yuksek Ihtisas Hospital, Department of Cardiovascular Surgery. 35
heart transplantation procedures were performed in patients who had undergone previous
cardiac surgery (Group 2) and this group was compared to 57 control patients who underwent
heart transplantation as the primary cardiac surgery(Group 1). Patient groups were analyzed
regarding their preoperative, intraoperative, postoperative variables and mortality-survival.
78.3% of patients were male(72/92), mean age was 36.08±14.4 (3-61) years. Nonischemic
cardiomyopathy was the cause of heart failure in 80.4% of patients, and ischemic
cardiomyopathy for the remaining.
Results: Mean time on waiting list was 7.51±6.84 and mean postoperative follow-up
time was 46.18±48.3 months. Preoperative INR (1.93±.61) (p<0.001), creatininin levels
(1.16±0.53) (p=0.039), ischemia time (214±41.86) (p=0.038), CPB (199.16±76.48 min)
(p=0.049), length of ICU stay (9.03±10.71 days)(p=0.047), postoperative blood loss
(2450±1952 cc) (p=0.029), PBC transfusion (1218±1352 cc) (p=0.48), FFP transfusion
(1413±1245 cc) (p=0.024) and total transfusion (2631±2320 cc) (p=0.016) was higher in
resternotomy group. Length of cardiopulmonary bypass was found to be a risk factor for
postoperative blood loss in logistic regression(p: 0.007). Early mortality was higher in group
2, however previous cardiac surgery was not a risk factor for all-time mortality (p:0.86).
There was no significant difference in survival between two groups.

7

Conclusion: More frequent use of mechanical circulatory support devices in case of
donor shortage results in increased number of patients with previous cardiac surgery.
Resternotomy was found to be a risk factor for early mortality; however, survival rates are
similar to patients whom transplantation is the primary procedure. Transplantation in patients
with previous cardiac surgery possesses similar risks with a rigorous selection, accurate
preoperative and intraoperative surgical approach.