Geçici hemodiyaliz kateterlerinin kullanımı sürecinde karşılaşılan sorunlar
The problems encountered through the remaining period of temporary hemodyalysis catheters
Yazar: SUAT ÜNVER
Danışman: PROF. DR. M. YAŞAR TÜLBEK
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Nefroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2002
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
ÖZET Geçici hemodiyaliz kateterleri, akut yada kalıcı yolların hazır olmadığı kronik böbrek yetmezliği olgularında, hemodiyaliz tedavisi için damara ulaşım amacıyla kullanılan, diyaliz pratiğinin önemli araçlarındandır. Bu çalışmada, GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi'nde Ocak 2001 ve Temmuz 2002 tarihleri arasında 70 hastaya yerleştirilen 113 geçici hemodiyaliz kateterinin (87'si internal juguler vene, 26'sı subklavian vene) kullanımları esnasında karşılaşılan sorunlar incelenmiş, enfeksiyöz komplikasyonların gelişimine neden olabilecek risk faktörleri araştırılmıştır. Mikrobiyolojik incelemeler esnasında 15 CFU'nun üzerindeki üremeler anlamlı kabul edilmiş, değişkenler arasındaki ilişkilerin anlamlılığı ki kare ve spearman korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. 2759 kateter günü süreyle izlenmiş olan hastalarda, KİB gelişme sıklığı %23.9 olarak (9.8 epizod/1000 kateter günü) bulunmuştur. Kateterlerin vücutta kalış süreleri arttıkça KİB gelişme sıklığı anlamlı bir şekilde artmaktadır (p<0.0001, r:0.6572). En sık stafilokoksik üreme saptanmıştır (%96.3). Bir olguda çıkış yeri enfeksiyonu gözlenmiştir (%2.5). internal juguler kateter yerleşimi KİB açısından bağımsız bir risk faktörü olarak bulunmuştur (p:0.0302, r:0.1509). Santral vene ulaşım esnasında yapılan ponksiyon sayısı arttıkça, KİB gelişimi de anlamlı olarak artmaktadır (p<0.0001, r:0.4829). KİB gelişimi ile; hasta yaşı, cinsiyeti, sigara kullanımı ve böbrek yetmezliğinin nedeni arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Düşük serum albumin düzeyi ile bakteriyemi gelişimi arasındaki ilişki ileri derecede anlamlıdır (p<0.0001, r:0.3975). Düşük serum albumin düzeyi ve diyabet varlığı (p:0.0327, r:0.1471), KİB gelişimi için anlamlı ölçüde risk faktörü olarak tesbit edilmiştir. KİB gelişen olgularda, kateter çekilirken eş zamanlı kateter giriş bölgesinden yapılan kültür sonuçlan, kateter kültür sonuçlan ile ilişkili bulunmuştur. KİB'li olgularda kateter kalış süresi arttıkça, kateter giriş bölgesinden alınan kültürlerdeki üreme de anlamlı olarak artmaktadır (p<0.0001, r:0.4463). Nazal taşıyıcılık ile KİB arasındaki ilişki de anlamlı bulunmuştur (p:0.00002, r:0.2756). Hiç bir olgu komplikasyonlar nedeniyle kaybedilmemiş, kateter enfeksiyonlarına bağlı septik emboli bulgusuna raslanmamıştır. Mekanik komplikasyonlar sola yerleştirilen kateterlerde anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. En sık gözlenen mekanik çıkarılma sebebi akım yetersizliğidir (%85). Subklavian ven uygulama sonrası %30.7 olguda subklavian ven stenozu gözlenmiştir. 46

Abstract:
SUMMARY THE PROBLEMS ENCOUNTERED THROUGH THE REMAINING PERIOD OF TEMPORARY HEMODIALYSIS CATHETERS Temporary hemodialysis catheters are among the tools of hemodialysis practice using for vascular access in patients on chronic hemodialysis when a permanent access is not available. In this study, we investigated the problems and the risk factors responsible from infectious complications of 113 temporary hemodialysis catheters inserted in 70 patients in Gülhane Military Medical Academy Haydarpaşa Training Hospital, between January 2001 and July 2002. In microbiological studies, colonies more than 15 CFU were accepted as significant culture positivity. The significances of relationships between variables were calculated using chi square and Spearman correlation tests. The total follow-up period was 2759 catheter-days and the prevalence of catheter related bacteriemia (CRB) was found 23.9 % (9.8 episode / 1000 catheter-days). As the catheter staying time prolonged, the prevalence of CRB increased significantly (p<0.0001, r:0.6572). The most frequently isolated microorganism was staphylococcus aureus ( 96.3%). The exit-site infection was determined in one case ( 2.5 %). Internal jugular catheter insertion was found as an independent risk factor for CRB development (p:0.0302, r:0.1509). As the number of insertion attempts increased, the prevalence of CRB increased significantly (p<0.0001, r:0.4829). We did not find any relationship between CRB development and age, sex, smoking habits, etiology of renal failure. As serum albumin levels dropped, the prevalence of CRB increased (p<0.0001, r:0.3975). The presence of diabetes mellitus (p:0.0327, r:0.1471) and low serum albumin levels were found as independent risk factors for CRB development. The relationship between catheter cultures and exit-site cultures was found significant in cases with CRB. As the catheter staying time prolonged, the prevalence of exit-site culture positivity increased significantly (p<0.0001, r:0.4463). The relationship between nasal carriage state and CRB development was significant (p:0.00002, r:0.2756). Neither a patient lost his/her life because of complications, nor septic embolism was encountered because of catheter infections. The mechanic complications of catheters inserted to left site of trunk were significantly higher man the ones inserted to the opposite site. The insufficient flow rate was the leading cause of catheter removal (85 %). The prevalence of subclavian vein stenosis was found 30.7 %. 47