Egzersiz yapan ve yapmayan şizofreni hastalarında, yaşam kalitesi, aşırı besin isteği ve bilişsel fonksiyonlar arasındaki farkın incelenmesi
Examining the difference between quality of life, excessive food cravings, and cognitive functions i̇n exercising and non-exercising schizophrenia patients
Yazar: KIVILCIM KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL ALPARSLAN ERMAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Spor = Sports
Dizin: Aşerme = Craving ; Beslenme = Nutrition ; Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Egzersiz = Exercise ; Spor = Sports ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Egzersiz yapan ve yapmayan şizofreni hastalarının; Yaşam Kalitesi (SF-36), Bilişsel Davranışçı Fiziksel Aktivite Ölçeği (BDFAÖ),Aşırı Besin İsteği Ölçeği (ABİS) ile Tinetti Denge ve Yürüme Testi, Aynada İz Sürme Testi ve Pul Çevirme Test sonuçları arasındaki farkının incelenmesidir.
Yöntem: Araştırmaya 18-70 yaş arası şizofreni tanısı almış 253 birey (nkadın =107, nerkek=146) gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmada şizofreni hastalarına, Negatif ve Pozitif Duygu Durumu Ölçeği (PANSS), Kişisel Bilgi Formu, BDAFÖ, SF-36 ölçeği ve ABİS ölçekleri uygulanmıştır. Ayrıca Aynada İz Sürme, Pulları Çevirme, Tinetti Yürüme ve Denge Testlerini uygulanmıştır.
Bulgular: Katılımcıların egzersiz yapan ve yapmayanlar arasında Beden Kitle İndekslerinin (BMI), BDFA ölçeğinde olan; Sonuç Beklentisi, Öz-Düzenleme ve Kişisel Engeller alt boyutları ile genel toplam BDFAÖ'de, Yaşam Kalitesi; Duygusal Rol Güçlüğü, Canlılık, Ruh Sağlığı ve Genel Sağlık alt boyutlarında, Aşırı Besin İsteği alt boyutu Yeme Kontrolü Olmaması, Tinetti Denge ve Yürüme Testi ile Tinetti toplam puanları anlamı fark olduğu görülmüştür (p<0.01). Egzersiz yapan ve yapmayan katılımcılar arasında Yaşam Kalitesi alt boyutları; Fiziksel Fonksiyon, Fiziksel Rol Güçlüğü, Sosyal İşlevsellik ve Ağrıda, Aşırı Besin İsteği alt boyutlarda ve ABİS toplam puanda, Aynada İz Sürme test süresi ve hata sayısı, Pul Çevirme test puanında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Egzersiz yapan kaltılımcıların Beden Kitle İndeksi ile Tinetti Denge, Yaşam Kalitesi alt boyutu; Duygusal Rol Güçlüğü, arasında anlamlı bir ilişki vardır. Egzersiz yapmayan kaltılımcıların Beden Kitle İndeksi ile Aşırı Besin İsteği alt boyutları; Besin Tüketme Niyeti Planı, Pozitif Destek Beklentisi, Negatif Duygu Durumu ve Rahatlama, Yeme Kontrolü Olmaması, Yiyecek ile İlgili Düşünce Zihin Meşguliyeti, Beslenme Öncesi ve Sırası Tecrübe Duyguları, Yemek Yeme İsteğine Karşı Koyamama Hali ve toplam ABİS puanında anlamlı bir ilişki  vardır.
Sonuç: Egzersiz yapan ve yapmayan şizofreni hastalarının, BMI, BDFAÖ, SF-36, ABİS, Tinetti Denge ve Yürüme Test sonuçları arasında fark olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: egzersiz, şizofreni, yaşam kalitesi, aşırı besin isteği, bilişsel fonksiyonlar

Abstract:
Objective:  Patients with schizophrenia who exercise and do not; the aim of this study was to examine the difference between the scores of Quality of Life (SF-36), Cognitive Behavioral Physical Activity Questionnaire (CBPAQ), Excessive Food Cravings Scale (EFCS) scores, and the total score with the result of the Tinetti Balance and Walking, Mirror Tracking and Dexterity Test results. 
Method: 253 individuals (nfemale=107, nmale=146) diagnosed with schizophrenia between the ages of 18-70 participated in the study voluntarily. In the study, the positive and negative syndrome scale (PANSS), Personal Information Form, CBPAQ, SF-36 scale and EFC scales were applied to patients with schizophrenia. In addition, Tinetti Balance and Walking Test, Mirror Test Tracking and Dexterity Test. 
Results: It  was determined that the body mass indexes (BMI), CBPA Questionnaire; sub-dimensions of outcome expectation, self-regulation, and personal barriers and total CBPA score,  Quality of Life; sub-dimensions of emotional role difficulty, vitality, mental health and general health, EFC Scale; sub-dimensions of no eating control, Tinetti Balance and walking Test and Tinetti total scores were found to significant differences between those who doing exercise and those who do not exercise  (p<0.01). There  was no statistically difference between those who doing exercise and those who do not exercise in terms of Quality of Life; sub-dimensions of physical function, physical role difficulty, social functionality and pain, EFC Scale sub-dimensions, and also the total score of EFCS, Mirror Tracing test time and the number of errors, Dexterity Test score  (p>0.05). There was a significant relationship between BMI and Tinetti Balance, Quality of life; sub-dimension of emotional role difficulty of participants exercising. There was a significant relationship between BMI and EFCS; sub-dimensions of food consumption intent plan, positive support expectation, negative mood and relaxation, no eating control, food thinking preoccupation, emotions of experience before and during feeding, inability to resist the desire to eat and the total score of EFCS. 
Conclusion: It was determined that there was a difference between the BMI, CBPAQ, SF-36, EFCS, Tinetti Balance, and walking test results of schizophrenia patients who exercise and do not.
Key words: exercise, schizophrenia, life quality, excessive food cravings, cognitive functions