COVID-19 korkusunun psikolojik sermaye boyutları üzerindeki etkisi: Konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma
The effect of COVID-19 fear on psychological capital dimentions: A research on the employees of accommadation establishments
Yazar: NAZERKE DAULETYAROVA
Danışman: PROF. DR. RÜYA EHTİYAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Antalya = Antalya ; COVID 19 = COVID 19 ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Konaklama tipi = Accomodation type ; Korku = Fear ; Pandemiler = Pandemics ; Psikolojik sermaye = Psychological capital

Özet:
Covid-19 salgın sürecinde en büyük değişikliklerin yaşandığı alanlardan biri çalışma 
hayatı olmuştur. Bu süreçte birçok sektörde esnek çalışma sistemine geçilmiş, ardından 
normalleşme dönemi ile birlikte kimi işyerleri aktif mesaiye başlamış, diğer bazı işletmeler 
dönüşümlü veya hibrit çalışma sistemleri benimsemiştir. Pandemi ile birlikte; ekonomik kriz 
bir yandan çalışanları etkilerken diğer yandan çalışanların kendileri ve aileleri için sağlık ile 
ilgili kaygı ve korku taşımalarına yol açmıştır. Hastalığın aniden ortaya çıkışı, bu denli hızlı 
yayılması, olası sonuçları ve hükümetlerin aldıkları kararlarla birlikte ortaya çıkan yeni yaşam 
düzeni insanların ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta; panik, korku ve endişe 
yaşamalarına sebep olmuştur. Çalışanlar bir taraftan çalışma ortamında virüsün kendilerine 
bulaşmaması için çaba harcarken diğer taraftan zorlu bir süreç yaşayan işletmelerde iş 
güvencesi konusunda korku ve endişe içinde faaliyetlerini devam ettirmektedirler. Çalışanların
yaşadıkları bu durumun verimliliklerini, motivasyonlarını ve performanslarını etkilediği, stres 
yarattığı ve kaygıya yol açtığı değerlendirilmektedir.
Turizm sektörü de salgın sürecinden olumsuz etkilenen sektörlerin başında yer aldığı ve 
Covid-19'dan en çok etkilenen hizmet sektörlerinin seyahat ve turizm alanı olduğu konusunda 
fikir birliği bulunmaktadır. Bilindiği üzere emek yoğun bir sektörde çalışan turizm 
çalışanlarının performanslarının artırılması, hem sunulan hizmet kalitesinin yükseltilmesi ve 
müşteri memnuniyetinin sağlanması açısından hem de örgütsel amaçlara ulaşmak açısından 
büyük önem arz etmektedir. Pozitif örgütsel davranışın gelişen alanlarından biri olan psikolojik 
sermaye, kişisel seviyede gelişim ve performansı teşvik edebilen psikolojik bir kaynak olarak 
görülmektedir. Turizm çalışanlarının psikolojik sermaye düzeylerinin yükseltilmesi onlardan 
istenilen verimin alınması ve performanslarını artırmada etkili olmaktadır.
Bu tez çalışmanın amacı, Covid-19 korkusunun pozitif psikologlar tarafından yaygın 
olarak kabul edilen ve bireylerin sıkıntılardan sıyrılıp iyileşme gücü olarak açıklanabilecek 
psikolojik sermaye boyutları üzerindeki etkisi incelenmektedir. Araştırmada nicel araştırma 
yönteminden faydanılmıştır. Nicel ölçme araçlarıyla toplanan veriler üzerinden seçilecek 
bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerinde bir etkisinin olup olmadığını değerlendirmek 
ve test etmek amacıyla Antalya ve çevresindeki beş yıldızlı otellerin farklı departmanlarında 
aktif olarak çalışan toplam 404 kişiden bilgiler toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 25.0 
programı ile yapılmıştır. Araştırmada sonuçları p<.05 anlamlılık düzeyi ile değerlendirilmiştir. 
Frekans analizleri ise demografik özelliklere ve çalışmada bulunan bilgilere göre yapılmıştır. 
Değişkenler arası ilişki tespiti için ANOVA, T-Testi, Normallik Testi, Pearson Momentler 
Çarpımı Korelasyon Analizi, Basit ve Çok Değişkenli Regresyon uygulanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, Covid-19 korkusu ile psikolojik sermaye boyutları arasında 
anlamlı bir ilişkiye rastlanılmıştır. Covid-19 korkusu ve iyimserlik boyutunun arasında negatif 
yönlü anlamlı (r=-0.127, p= 0.01) bir ilişki bulunmasına rağmen bu ilişkinin zayıf olduğu 
belirlenmiştir. İyimserlik düzeyi azaldıkça Covid-19 korkusu artmaktadır. Ayrıca Covid-19 
korkusu ve dayanıklılık boyutunun arasında negatif yönlü (p=0.003<0.05) ve anlamlı bir ilişki 
olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik dayanıklılık düzeyi azaldıkça Covid-19 korkusu 
artmaktadır. Araştırmada Covid-19 korkusu ve umut boyutunun arasında negatif yönlü (r=-
0.229, p=000<0.05) ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bununla beraber Covid-19 
korkusu ve öz yeterlilik arasında negatif yönlü (r=-0.145, p=0.004<0.05) ve düşük düzeyde 
mevcut bir ilişki bulunmuştur. Öz yeterlik düzeyi azaldıkça Covid-19 korkusu artmaktadır.
Basit ve çok değişkenli regresyon analizleri sonuçlarına göre ise Covid-19 korkusunun 
psikolojik sermaye boyutları üzerinde anlamlı (F=14.763, p=0.000) bir etkisi olduğu 
görülmüştür. Bu analiz sonucunda, Covid-19 korkusunun iyimserlik boyut üzerinde negatif 
(β=-0.161; p=0.011), covid-19 korkusunun dayanıklılık boyutunun üzerinde negatif (β=-0.222; 
p=0.003), covid-19 korkusunun umut boyutunun üzerinde negatif (β=-0.152; p=0.000) ve 
covid-19 korkusunun öz yeterlilik boyutunun üzerinde negatif (β=-0.210; p=0.004) etkisi 
olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca konaklama işletmelerinde psikolojik sermayenin dayanıklılık 
ve öz yeterlilik boyutları diğer boyut türlerine göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
One of the areas where the biggest change has occurred during the Covid-19 (New 
Coronavirus) epidemic has been on working life. In this process, a flexible working system was 
adopted in many sectors, then with the normalization period, some workplaces started actively 
over time, and some other businesses adopted alternating or hybrid working systems. Along 
with the pandemic, the economic crisis has affected employees on the one hand and led to 
employees carrying health-related concerns and fears for themselves and their families on the 
other hand. The sudden appearance of the disease, the fast spread, and the possible 
consequences of government decisions that arise to prevent the spread of the virus, created 
negative effects on people's mental health as they lived in panic, fear, and anxiety. Employees 
make efforts to ensure that the virus is not transmitted to them in the working environment 
while they continue their activities in fear and anxiety about job security in enterprises; that 
they are experiencing a difficult time. It is estimated that this situation experienced by 
employees affects their productivity, motivation, and performance, creates stress, and leads to 
anxiety.
There is a consensus that the tourism sector is also one of the sectors negatively affected 
by the epidemic process, and the service sectors most affected by Covid-19 are the travel and 
tourism sectors. As it is known, increasing the performance of tourism employees working in a 
labor-intensive sector is of great importance both in terms of improving the quality of services 
provided and ensuring customer satisfaction, as well as in terms of achieving organizational 
goals. Psychological capital, as one of the developing areas of positive organizational behavior, 
is considered to be a psychological resource that can stimulate development and performance 
at the personal level. Increasing the psychological capital levels of tourism employees is 
effective in getting the desired efficiency from them and increasing their performance.
The aim of this thesis study is to examine the effect of Covid-19 fear on psychological 
capital dimensions, which are widely accepted by positive psychologists and can be explained 
as the ability of individuals to get out of adversity and recover. The quantitative research method 
was used in the research. In order to test if the independent variable has an influence on the 
dependent variable by data collected using quantitative research, an information was collected from 404 people working actively from different departments in 5 star hotels of Antalya and 
its surrounding. The analysis of the data was carried out with the SPSS 25.0 program. The 
results of the research was evaluated with a significance level of p<.05. Frequency analyses 
were performed according to demographic characteristics and information found in the 
research. ANOVA, T-Test, Normality Test, Pearson Product Moment Correlation Analysis, 
Simple and Multivariate Regression were applied to determine the relationship between the 
variables.
According to the results of the research, a significant relationship was found between 
the fear of Covid-19 and the dimensions of psychological capital. Although there was a negative 
significant (r=-0.127, p= 0.01) relationship between the Covid-19 fear and optimism dimension, 
it was determined that this relationship was weak. As the level of optimism decreases, the fear 
of Covid-19 increases. In addition, it was found that there was a negative effect (p=0.003<0.05) 
and significant relationship between covid-19 fear and resilience dimension. As the level of 
psychological resilience decreases, the fear of Covid-19 increases. In the research it was 
determined that there was a negative effect (r=-0.229, p=000<0.05) and significant relationship 
between the Covid-19 fear and hope dimension. However, in relationship between Covid-19 
fear and self-sufficiency had negative effect (r= -0.145, p=0.004<0.05), and low-level of an 
existing relationship. As the level of self-efficiency decreases, the fear of Covid-19 increases.
According to the results of simple and multivariate regression analyses, it was observed 
that Covid-19 fear had a significant (F=14.763, p= 0.000) effect on psychological capital 
dimensions. At the end of this analysis the effects found on Covid-19 fear are; negative effect 
on the size of optimism dimention (β=-0.161; p=0.011), negative effect on the size of resilience 
dimention (β=-0.222; p=0.003), negative effect on the size of hope dimention (β=-0.152; 
p=0.000) and negative effect on the size of self-sufficiency dimention (β=-0.210; P=0.004). In 
addition, it was concluded that the dimensions of resilience and self-sufficiency of 
psychological capital in accommodation establishments are higher than other types of 
dimensions.