Venturia canescens (grav.) (Hymenoptera: Ichneumonidae) ile Ephestia kuehniella zell. (Lepidoptera:Pyralidae) arasında bazı biyolojik ilişkiler üzerine araştırmalar
Investigations on some biological relations between Venturia canescens (grav.) (Hymenoptera: Ichneumonidae) and Ephestia kuehniella (Lepidoptera:Pyralidae)
Yazar: CEM ÖZKAN
Danışman: PROF.DR. M. OKTAY GÜRKAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki koruma = Plant protection ; Biyoloji = Biology ; Un güvesi = Flour moth ; Venturia canescens = Venturia canescens ; Yaşam tabloları = Life tables

Özet:
Bu çalışmada ungüvesinin 15 ve 29 günlük larvalarında Ventutia canescem'va bazı biyolojik ilişkileri araştırılmıştır. Denemeler 25±1°C sıcaklık, % 60-70 orantılı nem, 14 saat aydınlık: 10 saat karanlık koşullarının sağlandığı iklim odalarında gerçekleştirilmiştir. Denemede farklı yaşlardaki ungüvesi larvalarında parazitoidin ortalama ergin ömrü, ortalama gelişme süresi, cinsiyetler oranı, bir dişinin meydana getirdiği ortalama birey sayısı, ortalama potansiyel yumurta verimi belirlenmiş ve parazitoidlerin farklı iki yaştaki ungüvesi larvalarında yaşam çizelgeleri oluşturulmuştur. Parazitoidin farklı larva dönemlerinde yetiştirilmesi, parazitoidin ortalama ergin ömrünü etkilememiştir. Parazitoidin farklı larva dönemlerinde yumurtadan ergine kadar geçen ortalama gelişme süreleri ise farklı bulunmuştur. 29 günlük olgun larvalarda parazitoidler gelişmelerini daha kısa sürede tamamlamışlardır. Denemelerde her iki larva dönemindeki ergin çıkışlarında erkek bireylere rastlanılmamıştır. Parazitoidlere olgun larvaların verildiği denemede bir dişi parazitoidin meydana getirdiği birey sayısı (gerçek doğurganlık) daha fazla bulunmuştur. Parazitoidlerin potansiyel yumurta verimlilikleri test edildiğinde ise özellikle genç dönem larvalarda yetiştirilen parazitoidlerin potansiyel yumurta verimliliklerinin gerçek doğurganlıklarının çok üzerinde olduğu bulunmuştur. Yaşam çizelgeleri bakımından bir karşılaştırma yapıldığında ise olgun larvalarda yetiştirilen parazitoidlerin doğal artış kapasiteleri daha yüksek bulunmuş ve bu nedenle parazitoidin kitle üretiminde olgun larvaların kullanımı önerilmiştir. Dufour's bezi salgısının konukçunun süperparazitlenmesinde ne kadar süre ile etkilediği belirlenmiştir. Parazitlenmiş konukçular Dufour's bezi salgısının etkisi ile belli bir süre ikinci kez parazitlenmemişlerdir. Fakat Dufour's bezi salgısının süreye bağlı olarak etkinliği derece derece azaldığı ve konukçuların birinci kez parazitlenmesinden 32 saat sonra bu bezin etkinliği tamamen ortadan kalktığı ve bu nedenle parazitlenmiş konukçuların tamamının ikinci kez parazitlendiği belirlenmiştir. Parazitoidin parazitlenmiş ve parazitlenmemiş konukçularda davranışları test edilmiştir. Parazitoidlerin parazitlenmiş konukçulan algıladığı ve bu nedenle bu konukçulara karşı farklı tepkilerde bulunduğu belirlenmiştir. Ungüvesinin 15 ve 29 günlük larvalarında süperparazitizmin parazitoidin oluşturduğu bireylere etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla farklı iki donemdeki konukçular 1, 2 ve 3 kez parazitletilmiş ve parazitletme sonucu oluşan bireylerin gelişme süreleri, ergin kuru ağırlıkları ve ölüm oranları belirlenmiştir. Sonuçta her iki larva döneminde de süperparazitlenme sonucunda parazitoidlerin konukçularda gelişimlerini tamamlayıp, ergin çıkışı yapabildikleri saptanmış ve süperparazitizmin etkilerinin larva dönemlerine göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu sonuçlarla süperparazitizmin konukçu içerisindeki parazitoidler için uygunluğunun sağlanabileceği ve bu uygunluğun konukçu yaşına göre değiştiği kanıtlanmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Venturia canescem, Ephestia kuehniella, biyoloji, yaşam çizelgesi, Dufour's bezi, davranış, süperparazitizm

Abstract:
In this study, some biological relations between Venturia canescens and 15 and 29 day larvae of Ephestia kuehniella were conducted at 2S±1°C temperature, 60-70 % relative humidity and 16L; 8 D photoperiod. In this research, adult longevity, development times from egg to adult, sex ratio, real fecundity, potential fecundity of V. canescens were found on two different larva stage of E kuehniella. Adult longevity of the parasitoid didn't change depending on different stages of Ephestia larvae. Development times of the parazitoid from egg to adult were changed depending on different stages of Ephestia larvae. The development time of the parasitoid from egg to adult was found shorter period on old larvae. All these experiments, we couldn't find any male. The realized fecundity of the parasitoid was found high on old stage of Ephestia larvae. However, the potential fecundity of the parasitoid was found on young stage of Ephestia larvae. When the life tables of parasitoid were compared with different stages of Ephestia larvae. The intrinsic rate of the natural increases was high when the parasitoid reared old stage of Ephestia larvae. For this reason, old stage larvae of Ephestia were much more eligible stage for mass rearing program of the parasitoid.IV The effect of Dufour's gland secretion were tested dependig on time. When the hosts were parasited, these hosts were not preferenced by the other parasites in a period because of the Dofour's gland secretion. However, depending on time, the effect of Dufour's gland seretion decreased gradually. Approximately 32 h. deposition, the effect of Dufour's gland seretion lost completely and these hosts were accepted for siiperparasitism. The behavior of parasitoid on parasitised and unparasitised hosts was tested. Parasitoids perceived the unparasitised hosts, and gave different reaction to these hosts. The effects of superparasitism on the rate of development, adult size, mortality of V. canescens were investigated. Parazitoid were reared from 15 and 29 day larvae of Ephestia kuehniella cotaining 1.2 ve 3 parasitoid eggs. We have established that superparasitism not only alters host suitability in terms of progeny fitness, but that the effect of superparasitism may vary markedly between host instar with cosiderably different growth potential. Key Words: Venturia canescens, Ephestia kuehniella, biology, life tables, Dufour's gland, foraging behavior, superparasitism