Okullardaki laboratuvar olanakları ve kullanılma durumlarının öğrencilerin LGS fen bilimleri başarısına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of laboratory facilities and usage in schools on students' success in LGS science
Yazar: HÜLYA KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN ŞEVKİ AYVACI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı; okullardaki laboratuvar olanakları ve kullanılma durumları ile öğrencilerin LGS fen bilimleri başarısı arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Bu bağlamda araştırmada hedeflenen amaç doğrultusunda problem durumları, Ortaokul kurumlarında bulunan laboratuvarlarda; Laboratuvar tesisatı ve mobilya, Genel laboratuvar malzemeleri, Kimya ekipmanları, Fizik ekipmanları, Biyoloji ekipmanları, Koruyucu Malzemeler ve Güvenlik ekipmanları varlık/yokluk durumu ne düzeydedir?, Fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar malzemelerinin yeterliliği ile ilgili görüşleri nelerdir?, Okulların laboratuvar olanakları ve kullanılma durumları LGS fen başarısını nasıl etkiler?, Fen Bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar olanakları ve kullanılma durumları ile ilgili görüşleri nelerdir? şeklinde belirlenmiştir. Karma yönteme uygun yürütülen bu araştırmada okullardaki laboratuvar olanakları, kullanılma durumları ve öğrencilerin LGS Fen bilimleri başarıları arasındaki ilişkinin belirlenmesinde nicel araştırma yaklaşımlarından tarama modeli, fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar kullanım durumlarına yönelik görüşlerinin belirlenmesinde ise nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenolojik araştırma modeli kullanılmıştır.  Ölçme araçlarından biri laboratuvar malzemelerinin varlık durumlarının adet sayısı ile tespit edildiği kontrol listesi (check list), diğer ölçme aracı ise yarı yapılandırılmış görüşme formudur. LGS fen bilimleri başarı puanının belirlenmesinde 2022 ve 2023 yıllarına ait LGS fen bilimleri doğru ortalamaları kullanılmıştır. Araştırma 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Trabzon iline bağlı Tonya ilçesinde 2 merkez ve 4 köy okulu olmak üzere toplam 6 farklı ortaokulda görev yapan 9 fen bilimleri öğretmenleri ile yürütülmüştür. Araştırma kapsamında ele alınan okulların laboratuvar ekipman sayıları incelendiğinde örneklemdeki okulların iyi durumda ve birbirine benzer olanaklara sahip oldukları, olanaklar açısından farklılık gösteren ve eksikliği tespit edilen ekipmanların daha çok "Laboratuvar Mobilyaları ve Tesisat" ile "Koruyucu Malzeme ve Güvenlik Ekipmanları" olduğu tespit edilmiştir. Okulların laboratuvar ekipmanları açısından donanımı, öğretmenlerin bu konudaki yeterlilikler noktasındaki görüşleri ve laboratuvarı kullanma sıklıklarının LGS fen başarısını istatiksel anlamda pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Laboratuvar kullanımı hakkındaki öğretmen görüşlerinin öğrenme sürecine kalıcı öğrenme, somutlaştırma, yaparak yaşayarak öğrenme, eğlenceli vakit geçirme, kazanımlara daha kolay ve kısa sürede ulaşma açısından katkı sağladığı fakat oturma düzeni, gürültü, laboratuvar kazaları, malzeme eksikliği, ısınma ve havalandırma probleminin laboratuvar kullanımını sınırlandırdığı yönünde olduğu belirlenmiştir. Bu bağlamda, okul laboratuvarlarının LGS fen konuları kapsamında yapılabilecek deneyler için ihtiyaç duyulan malzemeler bakımından güncellenmesi, 8. sınıf düzeyindeki fen konularının laboratuvar etkinlikleri ile işlenmesi, öğrencilerin anlamadıkları deney içerikli soruları mümkün olduğunca laboratuvarda uygulama şansı sunarak yaparak yaşayarak öğrenmelerinin sağlanması, gibi öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between laboratory facilities and usage in schools and students' success in LGS. In this context, in line with the aim of the research, problem situations are found in laboratories in secondary school institutions; Laboratory installations and furniture, General laboratory equipment, Chemistry equipment, Physics equipment, Biology equipment, Protective materials and Safety equipment, what is the level of presence/absence?, What are the opinions of science teachers about the adequacy of laboratory equipment?, How do the laboratory facilities and usage of schools affect LGS science success?, Science teachers' opinions about laboratory facilities and their use What are they? It has been determined as follows. In this study, which was carried out in accordance with the mixed method, the survey model, which is one of the quantitative research approaches, was used to determine the relationship between the laboratory facilities in schools, their use and the LGS Science achievements of the students, and the phenomenological research model, which is one of the qualitative research approaches, was used to determine the opinions of science teachers about laboratory use situations.  One of the measurement tools is the checklist in which the presence status of laboratory materials is determined by the number of pieces, and the other measurement tool is the semi-structured interview form. LGS science correct averages for 2022 and 2023 were used to determine the LGS science achievement score. The research was carried out in the 2023-2024 academic year with 9 science teachers working in a total of 6 different secondary schools,  2 central and 4 village schools, in Tonya district  of Trabzon province.When the number of laboratory equipment of the schools discussed within the scope of the research was examined, it was determined that the schools in the sample were in good condition and had similar facilities, and the equipment that differed in terms of facilities and was found to be deficient were mostly "Laboratory Furniture and Installation" and "Protective Materials and Safety Equipment". It has been concluded that the equipment of the schools in terms of laboratory equipment, the opinions of the teachers about the competencies in this regard and the frequency of using the laboratory have a statistically positive effect on the science success of LGS. It has been determined that the opinions of the teachers about the use of the laboratory contribute to the learning process in terms of permanent learning, concretization, learning by doing, having fun, reaching the gains more easily and in a short time, but the seating arrangement, noise, laboratory accidents, lack of materials, heating and ventilation problems limit the use of the laboratory. In this context, suggestions such as updating the school laboratories in terms of the materials needed for the experiments that can be done within the scope of LGS science subjects, processing the science subjects at the 8th grade level with laboratory activities, and ensuring that students learn by doing and experiencing by offering them the chance to apply the experimental questions they do not understand in the laboratory as much as possible.