İnterstisyel akciğer hastalarında solunum kas eğitiminin solunum parametreleri, fonksiyonel kapasite, denge ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of respiratory muscle training on respiratory parameters, functional capacity, balance and quality of life in interstitial pulmonary patients
Yazar: ONUR AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. SEMİRAMİS ÖZYILMAZ
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kardiyopulmoner Fizyoterapi Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-interstisyel = Lung diseases-interstitial ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Fizik tedavi yöntemleri = Physical therapy modalities ; Postural denge = Postural balance ; Pulmoner rehabilitasyon = Pulmonary rehabilitation ; Solunum = Respiration ; Solunum fizyolojisi = Respiratory tract physiology ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum kasları = Respiratory muscles

Özet:
İnterstisyel akciğer hastalıkları (İAH); akciğer parankimini etkileyen belirli klinik,
radyolojik ve histopatolojik özellikleri bulunan; inflamasyon ve fibrozis ile
karakterize, akut ya da kronik seyirli bir parankimal akciğer hastalığıdır. İAH'ta hedef
yapı interstisyum olup zamanla hastalığın ilerlemesine bağlı olarak alveoller, alveoler
boşluklar, bronş lümeni ve bronişyoller de etkilenerek akciğer parankiminin tümünde
tutulum görülür. İAH'ın tüm bu genel özellikleri egzersiz sırasında solunum iş
yükünün artmasına ve ventilatuar bozulmaya neden olmaktadır. İAH'ta genel olarak
semptomlar; dispne, öksürük, egzersiz intoleransı, yorgunluk, solunum ve periferik
kas zayıflığı, fonksiyonel kapasite ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin azalmasıdır.
İAH'ı olan hastalarda pulmoner rehabilitasyon (PR) programlarının semptom
yönetimi, solunum ve periferik kas kuvveti, fonksiyonel kapasite, yaşam kalitesi,
anksiyete ve depresyon üzerine etkilerinin gösterildiği çalışma sayısı kısıtlıdır.
Kılavuzlarda; altta yatan hastalıktan bağımsız olarak tüm kronik solunum sistemi
hastalıklarının tedavisinde PR'nin önemi vurgulanmış ve bu kapsamda PR programları
önerilmiştir. Bahsedilen kılavuzlarda; solunum kas eğitimi şüpheli ve doğrulanmış
solunum kas zayıflığı olan hastalarda PR'ye yardımcı tedavi olarak önerilmektedir.
Literatürde kısıtlı sayıda çalışmanın bulunmasından ötürü, İAH hastalarında iyi
yapılandırılmış ve denetlenen solunum kas eğitiminin solunum fonksiyonları, periferik
kas kuvveti, fonksiyonel kapasite, denge ve yaşam kalitesi üzerine olası etkileri tam
olarak bilinmemektedir. Bu nedenle, solunum kas eğitiminin solunum fonksiyonları,
periferik kas kuvveti, fonksiyonel kapasite, denge ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini
araştırmak amacıyla bu çalışmayı planladık.
Çalışmaya 24-75 yıl aralığında olan ve İAH tanısı ile takip edilen 24 hasta alındı. Bu
hastalara solunum fonksiyon testi (SFT), solunum ve periferik kas kuvveti ölçümü, altı
dakika yürüme testi (6DYT) ve "Biodex Balance System®" cihazı ile postural stabilite
ve stabilite limitleri testleri yapıldı. Ayrıca hastaların dispne algıları ve yaşam kalitesi
değerlendirildi.
Kontrol grubundaki tüm hastalara 8 hafta süresince, haftada 5 gün ve günde 2 kez
olacak şekilde solunum kontrolü, diyafragmatik ve bilateral segmental solunum
egzersizleri, pektoral germe egzersizleri, etkili öksürük teknikleri, gevşeme
pozisyonları ve yürüyüş önerilerini içeren ev temelli göğüs fizyoterapisi programı
verildi. Eğitim grubundaki hastalara ise ev temelli göğüs fizyoterapisi programına ek
olarak; 8 hafta boyunca, haftada 5 gün ve günde 2 defa 15 dakika uygulanmak üzere
xvi
Threshold IMT cihazı ile maksimum inspiratuar basıncın %30'u şiddetinde inspiratuar
kas eğitimi verildi. Sekiz haftanın sonunda tüm ölçümler tekrarlandı. Veri analizi için
SPSS v.26 kullanıldı. Analizlerde Shapiro-Wilk testi ile normal dağılım özellikleri
incelendi. Niteliksel değişkenlerin analizi için Ki-kare (χ²) testi kullanıldı. Grup içi
karşılaştırmalarda; normal dağılım gösteren gruplarda Paired Sample T-test, normal
dağılım göstermeyen gruplarda Wilcoxon testi kullanıldı. Gruplar arası
karşılaştırmalarda ise; normal dağılım gösteren sayısal verilerde Independent Samples
T-test kullanıldı, normal dağılım göstermeyen gruplar arası karşılaştırmalarda Mann
Whitney U testi kullanıldı. Grup içi ya da gruplar arası tüm analizlerde istatistiksel
olarak anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Sekiz haftalık tedavi sonrası hem eğitim hem de kontrol grubunda; "Modified Medical
Research Council" (mMRC) skoru, maksimum inspiratuar ve ekspiratuar basınç (MIP
ve MEP) değerleri, 6DYT mesafesi (6DYTM) ve %6DYTM değerlerinde ve St.
George solunum anketinin (SGRQ) total ve aktivite skorunda istatistiksel açıdan
anlamlı gelişmeler elde edildi (p<0,05). Eğitim grubunda bu gelişmelere ek olarak;
vizuel analog skalanın (VAS) istirahat skoru, SFT parametrelerinden FEF25-75 değeri,
M. Quadriceps kas kuvvetleri ve SGRQ'nun semptom ve etkilenme skorlarında
anlamlı gelişmeler elde edildi (p<0,05). Eğitim ve kontrol grubu arasında tedavi
sonrası meydana gelen değişimler kıyaslandığında; eğitim grubunda MIP ve MEP
değerlerinde, 6DYTM ve %6DYTM değerlerinde ve SGRQ'nun semptom alt
skorunda meydana gelen iyileşme kontrol grubuna kıyasla istatistiksel açıdan anlamlı
şekilde daha yüksekti (p<0,05).
Sonuç olarak, solunum kas eğitiminin İAH'lı hastalarda solunum kas kuvvetini
arttırarak dispne algısını azaltabileceği, fonksiyonel kapasite ve sağlıkla ilişkili yaşam
kalitesinde anlamlı gelişmelere neden olabileceğini düşünmekteyiz. Kılavuzlarda
PR'ye ek olarak önerilen solunum kas eğitiminin, sağlanabilecek kazanımlar göz
önünde bulundurulduğunda İAH'lı hastaların tedavisinde kullanılmasını
önermekteyiz.
Anahtar Kelimeler: İnterstisyel akciğer hastalıkları, fizyoterapi ve rehabilitasyon,
göğüs fizyoterapisi, solunum kas eğitimi, solunum fonksiyonu, fonksiyonel kapasite,
denge, solunum kas kuvveti, yaşam kalitesi, periferik kas kuvveti

Abstract:
nterstitial lung diseases (ILD); with certain clinical, radiological and
histopathological features affecting the lung parenchyma; It is an acute or chronic
parenchymal lung disease characterized by inflammation and fibrosis. The target
structure in ILD is the interstitium, and depending on the progression of the disease,
alveoli, alveolar spaces, bronchial lumen and bronchioles are also affected, and
involvement is observed in the entire lung parenchyma. All these general features of
ILD cause an increase in respiratory workload and ventilatory deterioration during
exercise. In general, symptoms in ILD are; dyspnea, cough, exercise intolerance,
fatigue, respiratory and skeletal muscle weakness, decreased functional capacity, and
decreased health-related quality of life. The number of studies showing the effects of
pulmonary rehabilitation programs on symptom management, respiratory and
peripheral muscle strength, functional capacity, quality of life, anxiety and depression
in patients with ILD is limited. In the guidelines; the importance of PR in the treatment
of all chronic respiratory system diseases, regardless of the underlying disease, was
emphasized and PR programs were recommended in this context. In the mentioned
guidelines; respiratory muscle training is recommended as adjunctive therapy to PR in
patients with suspected and confirmed respiratory muscle weakness. Due to the limited
number of studies in the literature; the possible effects of well-structured and
supervised respiratory muscle training on respiratory parameters, functional capacity,
balance and quality of life in ILD patients are not fully known. Therefore; we planned
this study to investigate the effects of respiratory muscle training on respiratory
functions, functional capacity, balance and quality of life.
Twenty-four patients with a diagnosis of ILD aged between 24-75 years were included
in the study. Pulmonary function test (PFT), respiratory and peripheral muscle strength
measurement and six-minute walking test (6MWT) were performed on these patients.
Postural stability and stability limits tests were performed with the "Biodex Balance
System®" device. In addition, dyspnea perceptions and quality of life of the patients
were evaluated.
All patients in the control group were given a home-based chest physiotherapy
program including respiratory control, diaphragmatic and bilateral segmental
breathing exercises, pectoral stretching exercises, effective coughing techniques,
relaxation positions and walking suggestions 5 days a week and 2 times a day for 8
weeks. In addition to the home-based chest physiotherapy program for the patients in
the training group; inspiratory muscle training was given with the Threshold IMT
xviii
device at an intensity of 30% of the maximum inspiratory pressure for 8 weeks, 5 days
a week and twice a day for 15 minutes. At the end of eight weeks, all measurements
were repeated. SPSS v.26 (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., USA)
was used to analyze the data obtained from the patients in the training and control
groups. In the analysis of the data, the normal distribution characteristics were
examined with the Shapiro-Wilk test. Analysis of qualitative variables was performed
using the Chi-square test (χ²). In intragroup comparisons, Paired Sample T-test was
used in groups with normal distribution, and Wilcoxon test was used in groups that did
not show normal distribution. Independent Samples T-test was used for numerical data
showing normal distribution in comparisons between groups. Mann Whitney U test
was used for comparisons between groups that did not show normal distribution. The
significance level for all statistical tests was set at p<0,05.
After eight weeks of treatment, both in the training and in the control group; "Modified
Medical Research Council" (mMRC) scores, maximum inspiratory and expiratory
pressures (MIP-MEP), 6MWT distance and %6MWT distance and total and activity
score of the St. George Respiratory Questionnaire (SGRQ) statistically significantly
improved (p<0,05). In addition to these improvements, in the training group; visual
analog scale (VAS) rest score, FEF25-75 value of the SFT parameters, M. Quadriceps
muscle strengths and symptom and impact score of the SGRQ significantly improved
(p<0.05). When the post-treatment changes between training and control group were
compared; MIP and MEP values, 6MWT and %6MWT distance values and symptom
score of SGRQ were statistically significantly higher in the training group compared
to the control group (p<0.05).
In conclusion, we think that respiratory muscle training can reduce the perception of
dyspnea by increasing respiratory muscle strength in patients with ILD and lead to
significant improvements in functional capacity and health-related quality of life. We
recommend that respiratory muscle training, which is recommended in addition to PR
in the guidelines, should be used in the treatment of patients with ILD, considering the
gains that can be achieved.
Keywords: Interstitial lung diseases, physiotherapy and rehabilitation, chest
physiotherapy, inspiratory muscle training, pulmonary function, functional cap