Erkânnâme 1 adıyla yayımlanan "Tasavvuf Risâlesi" adlı eserde inanç unsurları
Elements of belief in the work titled "The Sufi Treatise" published under the name of  "Erkânnâme 1"
Yazar: ŞULE SEZER
Danışman: PROF. DR. CENKSU ÜÇER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Aleviler = Alawis ; Aleviyye = Alawiyyah ; Tasavvuf = Mystic ; İnanışlar =

Özet:
Günümüzde daha çok Alevî nitelemesi ile anılan ocak ve gruplardan oluşan geleneksel yapı, tarihsel ve sosyal koşulların doğal bir sonucu olarak, yerleşik şartlar ve topluluklar içerisinde gelişemediğinden, göçebe, yarı göçebe ve kırsal çevrede şekillenen bir özelliğe sahiptir. Genel olarak sözlü bir kültüre sahip olan Alevî gelenek zengin bir literatüre sahip olmasa da günümüze intikal eden eserleri mevcuttur. Bu eserlerden hareketle Alevî gelenek hakkında oluşan farklı yorumlara bir nebze olsun açıklık getirilebileceği açıktır. Bu çalışmamız ile Türkiye Diyanet Vakfı'nın "Anadolu Halk Klasikleri" yayın serisinin bir kategorisi olarak yayıma hazırladığı Alevî-Bektâşî Klasikleri içinde "Erkânnâme 1" adıyla yayımlanan; ancak asıl adı "Tasavvuf Risâlesi" olan ve muhteva olarak da Erdebil Sûfiyân Süreği'ne ait bir âdab ve erkân kitabı hüviyetindeki eserde inanç unsurları incelenmiştir.
Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın önemi, konusu, amacı, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgilendirme yoluna gidilmiş ve kavramsal çerçeve üzerinde durulmuştur. İlk bölümde Alevîlik, Alevî geleneğe mensup ocak ve topluluklara ait yazılı kaynaklar ve Erkânnâme 1/Tasavvuf Risâlesi konuları üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise "Tasavvuf Risâlesi" eserindeki iman esasları ilgili kabuller ve diğer inanç unsurları hakkında incelemelerde bulunulmuştur. 
Alevî nitelemeli gelenek içerisinde konumlandırılan Erdebil Sûfiyân Süreği'ne ait Tasavvuf Risâlesi isimli eserde, eserin kaleme alındığı 17. yüzyılda özellikle Kelam ve İslâm Mezhepleri Tarihinde bir mezhep, ekol ya da geleneğin kimliğini ortaya koymada kriter olarak göz önünde bulundurulan bazı konularda daha çok Hanefî-Mâtürîdî gelenekle aynı görüşlerin paylaşıldığı anlaşılmaktadır.

Abstract:
The Alevi tradition, which has a verbal culture in general, has works that have survived to the present even if it does not have a rich literature. In this study, the elements of belief have been examined in a work in the form of a commandment, whose original name is the "Sufi Treatise" and whose content belongs to the Erdebil Sufiyân Period. It is published under the name "Erkannâme1" in the Alevi-Bektashi Classics prepared for publication as a category of the "Anatolian Folk Classics" series by the Turkish Diyanet Foundation.
Our study consists of an introduction and two parts. In the introduction part, information about the importance, subject, purpose, method and sources of the study were given and the conceptual framework is emphasized. In the first part, Alevism, written Sources of Alevism and "Erkânnâme" are discussed. In the second part, there are evalutions about the principles of faith and other Sufi Treatise published under the name of "Erkânnâme 1/ The Sufi Treatise". In the second part, studies about the assumptions related to faith in the work of Sufi Treatise and other elements of faith have been carried out.
In the work titled The Sufi Treatise belonging to the Erdebil Sufiyan Period, which was written in the 17th century and positioned within the tradition with Alevi characterization, it is understood that it shares the same views with the Hanafi-Mâturîdî tradition on some issues when a sect, ecole or tradition is considered as a criterion in the History of Kalam and Islamic Sects.