Uzaktan eğitim programlarının paydaş görüşlerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of distance education programs according to opinions of stakeholders
Yazar: BETÜL TONBULOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN GÜROL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akreditasyon = Accreditation ; Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Eğitim programları = Education programs ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Standartlar = Standards ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışmanın amacı, uzaktan eğitim programlarında verilen eğitimin niteliğini, uzaktan eğitim alanındaki paydaşların (koordinatör- öğretmen- öğrenci- alan uzmanı- hizmet sağlayıcı) görüşleri çerçevesinde değerlendirmektir. Bu amaç kapsamında; 1. Paydaşların uzaktan eğitim programlarının niteliğini nasıl değerlendirdikleri; 2. Paydaşların uzaktan eğitim programlarının uygulanmasına ilişkin karşılaştıkları problemlerin neler olduğu; 3. Paydaşlara göre uzaktan eğitim programlarında nasıl bir yapılandırmaya gidilmesi gerektiği soruları; görüşme, değerlendirme rubriği ve memnuniyet anketi aracılığıyla araştırılmıştır.
Bu çalışmada karma araştırma yöntemlerinden, yakınsayan paralel karma yöntem deseni kullanılmıştır. Uzaktan eğitim sistemi incelenecek üniversitelerin belirlenmesinde amaçlı örnekleme çeşitlerinden ölçüt örnekleme; görüşme yapılacak kişilerin belirlenmesinde amaçlı örnekleme türlerinden kartopu örnekleme tercih edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda paydaşlarla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ise, on altı akreditasyon kuruluşunun uzaktan eğitim için yayınladıkları kalite standartları incelenerek Uzaktan Eğitim Programlarını Değerlendirme Rubriği oluşturulmuş, bu rubrik aracılığıyla paydaşların uzaktan eğitim programları hakkındaki değerlendirmeleri alınmıştır. Ayrıca beşli likert türü hazırlanan öğrenci memnuniyet anketi 533 uzaktan eğitim öğrencisine uygulanmış ve bu anketten elde edilen veriler yorumlanmıştır.
Araştırma bulguları incelendiğinde, uzaktan eğitim programlarında öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerinin geliştirilmesine katkı sağlanmaması, öğretmen-öğrenci etkileşiminin yetersiz kalması, farklı öğrenme yöntemlerinin sunulmaması, ders içeriğinin uzaktan eğitime uygun şekilde tasarlanmaması, dezavantajlı gruplara yönelik özel bir strateji geliştirilmemesi, öğrencilerin sanal kütüphane gibi çevrimiçi öğrenme kaynaklarına erişememesi, materyallerin uzaktan eğitime uygun şekilde tasarlanmaması, öğrenci memnuniyetinin ve destek hizmetlerinin düzenli olarak değerlendirilmemesi, alternatif ölçme- değerlendirme yöntemlerinin yeterince kullanılmaması, bilgi hırsızlığı ve diğer yasa dışı eylemleri kontrol eden yöntemlerin kullanılmaması, derslerin ve sınav istatistiklerinin düzenli aralıklarla etkililik açısından değerlendirilmemesi gibi pek çok problemin yaşandığı anlaşılmıştır. Uzaktan eğitim programlarının yeniden yapılandırılması veya düzenlenmesi gerektiği belirtilmiş, akreditasyonun gerekliliğine vurgu yapılmıştır. Teknoloji merkezli zihniyetin yerine uzaktan eğitimin felsefesine ve dijital içeriğe odaklanılması gerektiği belirtilmiş, YÖK mevzuatında önemli düzenlemelerin yapılması gerekliliğinin altı çizilmiştir.


Anahtar Sözcükler: Uzaktan eğitim, program değerlendirme, standart, akreditasyon.

Abstract:
The purpose of this study is to acquire information about distance education practices in frame of the opinions of stakeholders (coordinator - teacher - student - domain expert - service provider). In frame of this purpose, the questions of 1. How the quality of distance learning programs are assessed by stakeholders; 2. What kind of problems are encountered by stakeholders in respect of implementation of distance education programs; 3. How distance education programs should be structured according to opinions of stakeholders were inquired through interviews, assessment rubrics and satisfaction survey.
This study employed a converging parallel mixture method pattern, which is a mixed research method. Criterion sampling was employed as a purposeful sampling strategy in selection of the universities to be subject to an analysis of their distance learning systems, while snowball sampling, which is another purposeful sampling strategy, was preferred in selection of interviewees. With regard to the qualitative aspect of the study, semi-structured interviews were held with stakeholders. Whereas, with regard to the quantitative aspect of the study, Assessment Rubrics for Distance Learning Programs were created by analyzing the quality standards published by sixteen accreditation bodies for distance education; opinions of stakeholders on distance education programs were received by means of the rubrics. Moreover, 533 students of the distance education programs were subject to the student satisfaction survey prepared by using the five-point Likert type scale; the data obtained from the survey were interpreted.
Upon an examination on the findings of the study, it was found out that a large number of challenges were experienced, such as failure in contributing to higher order thinking skills of students in distance education programs, inadequate interaction between teacher & student, unavailability of different learning methods, failure in designing the course content in conformity with distance education requirements, lack of special strategies developed for disadvantaged groups, failure in ensuring students to have access to online sources of learning, e.g. virtual library, failure in designing the materials in conformity with distance education requirements, failure in assessing student satisfaction and support services periodically, inadequate use of alternative assessment - evaluation methods, non-use of methods for prevention of plagiarism and control of other illegal acts, and failure in assessing courses and examination statistics in terms of effectiveness at regular intervals. With particular emphasis on the requirement of accreditation, it is pointed out that the distance education programs should be restructured or arranged. It is indicated that the philosophy of distance education and digital content should be focused on instead of a technology-based mindset, and the requirement for significant arrangements in the legislation of Council of Higher Education (YÖK) was underlined.


Key Words: Distance education, curriculum, standard, accreditation.