Bankalarda menkul kıymet portföylerinin TFRS-9 Finansal Araçlar Standardı kapsamına göre raporlanması ve Türk bankacılık sektöründe uygulaması
Securities portfolio in banks, reporting according to TFRS-9 Financial Instruments Standard and application in the Turkish banking sector
Yazar: KÜBRA SUNGUR
Danışman: PROF. DR. GÜRBÜZ GÖKÇEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa endeksi = Stock exchange index ; Devlet tahvilleri = Government bonds ; Değerleme = Valuation ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Gerçeğe uygun değer muhasebesi = Fair value accounting ; Menkul kıymetler borsası = Stock exchange ; Tek düzen muhasebe sistemi = Uniform accounting system ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system ; Uluslararası tahvil piyasaları = International bond markets

Özet:
Piyasadaki fiyat dalgalanmalarından faydalanarak kazanç yaratmak veya kâr payı getirisini 
maksimize etmek gibi yatırım amaçlarıyla edinilen ve belirli bir vade dilimi boyunca elde 
bulundurulan tahviller, kâr-zarar ortaklığı belgeleri, hisse senetleri ve finansman bonosu gibi 
iktisadi kıymetlerin bütününün menkul kıymet olarak tanımlandığı bilinmektedir. Menkul 
kıymetlerin sınıflandırılması ve satın alınması ile dönem sonlarında ölçme ve değerlemesine 
yönelik çeşitli düzenleyici çalışmalar bulunmaktadır. Genel kapsamda, menkul kıymetler vergi 
alanındaki yasal düzenlemeler ile Tekdüzen Muhasebe Sistemi tebliğlerine göre 
muhasebeleştirilmektedir. Ancak, günümüzde uygulamaya alınan TFRS-9 standardı ile birlikte 
menkul kıymetlerin ölçme, değerleme ve muhasebeleştirilme esaslarında ciddi ölçüde 
değişiklikler olmuştur. Ülkemizde de geçerli olmak üzere bu değişiklikler, Finansal tablolarında 
önemli ölçüde menkul kıymet bulunduran bankalar açısından önemli hale gelmiştir."
TMS-39 ile TFRS-9 standartlarının ayrıntılarına ve aralarındaki farklılıklara yer verilmiş olan 
bu çalışmada, aynı zamanda yerel ve yabancı kurumlar tarafından yapılan etki analizleri de 
incelenmektedir. Aynı zamanda çalışmanın uygulama kısmında, TFRS-9 standardına göre 
menkul kıymetlerin nasıl sınıflandırıldığına, bu sınıflandırmaya göre değerleme ve 
muhasebeleştirme esaslarının nasıl gerçekleştirileceği gösterilmiştir. Böylece Türkiye'deki 
bankaların TFRS-9 standardına geçiş sonrası finansal durum tablolarındaki menkul kıymetlerin 
değişimi ve ilgili finansal tablolara olan etkisi incelenmiş olup, karşılaştırılmalı olarak analiz 
edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bankacılık, Menkul Kıymetler, Finansal Araçlar, TMS/UFRS, Muhasebe,TFRS-9, TMS-39, Basel Kriterleri

Abstract:
It is known that all economic assets such as bonds, profit-loss partnership documents, stocks 
and financing bonds acquired for investment purposes such as creating profits by benefiting 
from price fluctuations in the market or maximizing dividend return are defined as securities.
There are various regulatory studies for the classification and purchase of securities and their 
measurement and valuation at the end of the period. In general, securities are recognized 
according to the legal regulations in the field of tax and the Uniform System of Accounting.
However, with the TFRS-9 standard implemented today, there have been serious changes in the 
principles of measurement, valuation and accounting of securities. These changes, which are 
also valid in our country, have become important for banks that have a significant amount of 
securities in their financial statements.
This study, which covers the details of TMS-39 and TFRS-9 standards and the differences 
between them, also examines the impact analyses carried out by local and foreign institutions.
At the same time, in the application part of the study, it is shown how securities are classified 
according to the TFRS-9 standard, how the principles of valuation and accounting will be 
realized according to this classification. Thus, after the transition to the TFRS-9 standard of 
banks in Turkey, the change of securities in the financial position statements and their effect on 
the related financial statements were examined and analyzed comparatively.

Key Words: Banking, Securities, Financial Instruments, TMS/IFRS, Accounting, TFRS-9, TMS-39, Basel Criteria