Irak'ta radikalleşme sürecinde mezhepsel farklılaşma: Irak ve İran yanlısı Şii gruplar
Sectarian differences in the radicalization process in Iraq: Iraqi and Pro-Iran Shiite groups
Yazar: ÖZLEM ACAR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DURSUN
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: İran = Iran ; Şiilik =

Özet:
Radikalleşme kavramı, özellikle 2001 yılından başlayarak günümüze kadar devam eden şiddet eylemlerinin de etkisiyle içerik açısından önemli ölçüde değişime uğramıştır. Kavram, günümüzde, birey veya grupların aşırılık içeren fikirleri ya da şiddeti savunması hatta uygulaması olarak anlaşılmaktadır. Bu çalışmanın en önemli amacı son yıllarda radikalleşme kavramının artan popülaritesine karşın kapsamının tanımlanmasında bazı nüanslar olduğunu ortaya koymaktır. Radikalleşmenin zihin düzeyinde gerçekleşmesi, bireyin ya da grubun mutlaka şiddeti benimseyerek bu yönde hareket etmesine sebep olmayabilir. Ayrıca şiddet eylemlerinin arka planına yerleşmiş radikal düşüncelerin olduğu anlamına da gelmemektedir.
Bu çalışmada nedensel karşılaştırmalı araştırma yöntemi kullanılarak son yirmi yılda çatışmaların sürdüğü Irak'ta faaliyet gösteren Şii mezhebine bağlı devlet dışı silahlı aktörlerin radikalleşme düzeylerindeki farklılıklar incelenmiştir. Bu aktörlerin bir bölümünün Irak Şii dini liderliğine bağlı olarak faaliyet yürüterek düşünce düzeyinde, bir kısmının ise İran dini liderliğine bağlı olarak İran'ın bölgesel politikaları kapsamında eylem düzeyinde radikalleştikleri gözlemlenmiştir. Bu çerçevede Irak'taki Şii silahlı aktörler arasındaki bu farklılıklar "İki Piramit Modeli" kapsamında değerlendirilmiştir. 
Bu modele göre yapılan uyarlamada Irak'ta faaliyet gösteren İran Şii liderliğine bağlı silahlı yapıların eylem açısından radikalleştiği sonucuna varılmıştır. Bu sonuca göre Irak Şii liderliğine bağlı silahlı yapılar ise düşünce düzeyinde radikalleşmiştir. Çalışma radikalleşmenin farklı boyutlarının bulunduğunu ve radikalleşme sürecinin mutlaka şiddetle sonuçlanmadığını ya da şiddetin muhakkak suretle radikal düşünceden kaynaklanmadığını ortaya koyması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
The concept of radicalization has undergone a significant change in terms of content, especially with the impact of the acts of violence that started in 2001 and have continued until today. The concept has come to be understood as the advocacy and even the practice of extremist ideas or violence by individuals or groups. The most important aim of this study is to demonstrate that despite the increasing popularity of the concept of radicalization in recent years, there are some nuances in defining its scope. The fact that radicalization occurs at the mental level does not necessarily mean that an individual or a group adopts violence and acts in this direction. Moreover it does not necessarily imply that there are radical ideas embedded in the background of acts of violence. 
In this study, using the causal comparative research method, the differences in the radicalization levels of non-state armed actors affiliated with the Shiite sect operating in Iraq, where conflicts have been ongoing in the last two decades, are examined. Some of these actors have been radicalized at the level of thought by operating under the Iraqi Shiite religious leadership, while others have been radicalized at the level of action within the scope of Iran's regional policies under the Iranian religious leadership. In this framework, these differences between the Shiite armed actors in Iraq were evaluated within the scope of the "Two Pyramid Model". 
According to the adaptation of this model, it is concluded that the armed structures affiliated to the Iranian Shiite leadership operating in Iraq are radicalized in terms of action. According to this result, armed structures affiliated to the Iraqi Shiite leadership are radicalized at the level of thought. The study is important in terms of demonstrating that radicalization has different dimensions and that the radicalization process does not necessarily result in violence or that violence does not necessarily result from radical thought.