Örgütsel şeffaflık ve örgütsel nezaketsizliğin örgütsel stres üzerindeki rolü
The role of organizational transparency and organizational inconvenience on organizational stress
Yazar: NESLİHAN BABAYİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN KAHVECİ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Nezaket = Kindness ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
Bu araştırma, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan okul yöneticileri ve
öğretmenlerinin algılarına göre örgütsel şeffaflık, örgütsel nezaketsizliğin örgütsel stres
üzerindeki rolünü incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu bağlamda çalışmada ölçeklere yer
verilmiştir. Rawlins (2006) tarafından geliştirilen, Üçler ve Taştan (2017) tarafından Türkçeye
uyarlanmış 18 maddeye sahip "Örgütsel Şeffaflık Ölçeği", Cortina ve arkadaşları (2013)
tarafından işyeri nezaketsizliğini değerlendirmek amacıyla geliştirilen, Gültaç (2019)
tarafından Türkçeye uyarlanan 12 maddeli tek boyutlu "İşyeri Nezaketsizliği Ölçeği", Theorell
ve ark. (21) tarafından geliştirilen ve Yıldırım, Taşmektepligil ve Üzüm (2011) tarafından
Türkçeye uyarlanan "Örgütsel Stres Ölçeği" ve katılımcılara dağıtılmak üzere "Kişisel Bilgi
Formu" bu çalışmada kullanılmıştır. Rize ili Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilkokul, ortaokul
ve liselerde görev yapmakta olan 67 okul yöneticisi ve 264 öğretmen araştırmanın örneklemini
oluşturmaktadır. İlişkisel tarama modeli kullanılarak yapılan araştırmanın sonucuna göre; okul
yöneticisi ve öğretmenlerin, örgütsel şeffaflık algısının yüksek, örgütsel nezaketsizlik algısının
düşük ve örgütsel stres algısının ise orta seviyede olduğu görülmüştür. Okul yöneticisi ve
öğretmenlerin örgütsel şeffaflık algısı; cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, okul türü, hizmet süresi ve
branş değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken; görev türü değişkenlerine göre
anlamlı farklılık göstermektedir. Diğer yandan okul yöneticileri ve öğretmenlerin nezaketsizlik
algıları cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, okul türü, görev türü, hizmet süresi ve branş değişkenlerine
göre anlamlı farklılık göstermemektedir. Okul yöneticileri ve öğretmenlerin örgütsel stres
algılarının cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, okul türü, görev türü, hizmet süresi ve branş değişkenleri
arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. Araştırma sonucu örgütsel şeffaflık ile örgütsel
nezaketsizlik ve örgütsel stres arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğunu
göstermektedir. Bununla beraber, Örgütsel şeffaflık ile örgütsel nezaketsizlik arasında anlamlı
bir ilişki bulunmaktadır. Benzer şekilde, örgütsel şeffaflık ile örgütsel stres arasında da anlamlı
bir ilişki bulunmaktadır. Diğer yandan, örgütsel nezaketsizlik ile örgütsel stres arasında pozitif
yönde düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Buna göre örgütsel şeffaflık algılarının artmasıyla
örgütsel nezaketsizlik ve stres algılarının azaldığını, ayrıca örgütsel nezaketsizlik ile stres
algıları arasında pozitif bir ilişki bulunmaktadır.

Abstract:
This research was conducted to examine the role of organizational transparency and
organizational incivility on organizational stress according to the perceptions of school
administrators and teachers working in primary, secondary and high schools. In this context, scales
were included in the study. "Organizational Transparency Scale", which has 18 items developed by
Rawlins (2006) and adapted to Turkish by Üçler and Taştan (2017), and one-dimensional
"Organizational Transparency Scale", which has 12 items and was developed by Cortina et al.
(2013) to evaluate workplace incivility and adapted to Turkish by Gültaç (2019). Workplace
Incivility Scale", Theorell et al. (21) and adapted into Turkish by Yıldırım, Taşktepligil and Üzüm
(2011) and the "Personal Information Form" to be distributed to the participants were used in this
study. 67 school administrators and 264 teachers working in primary, secondary and high schools
affiliated with the Ministry of National Education in Rize province constitute the sample of the
research. According to the results of the research conducted using the relational screening model;
It was observed that school administrators and teachers' perception of organizational transparency
was high, their perception of organizational incivility was low, and their perception of
organizational stress was medium level. Perception of organizational transparency by school
administrators and teachers; While there is no significant difference according to gender, age,
education level, school type, service period and branch variables; It varies significantly according
to task type variables. On the other hand, school administrators' and teachers' perceptions of
incivility do not differ significantly according to gender, age, education level, school type, duty
type, length of service and branch variables. There was no significant difference in the
organizational stress perceptions of school administrators and teachers among the variables of
gender, age, education level, school type, duty type, length of service and branch. The research
result shows that there is a moderate negative relationship between organizational transparency and
organizational incivility and organizational stress. However, there is a significant relationship
between organizational transparency and organizational incivility. Similarly, there is a significant
relationship between organizational transparency and organizational stress. On the other hand, a
low-level positive relationship was found between organizational incivility and organizational
stress. Accordingly, as perceptions of organizational transparency increase, perceptions of
organizational incivility and stress decrease, and there is also a positive relationship between
perceptions of organizational incivility and stress.