Kliniğimizde izlenen trombositopenik vakaların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of thrombocytopenic cases monitored in our clinic (english)
Yazar: ASIM ARMAĞAN AYDIN
Danışman: UZMAN FÜSUN TOPÇUGİL
Sağlık Bakanlığı / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anemi-megaloblastik = Anemia-megaloblastic ; Kan trombosit bozuklukları = Blood platelet disorders ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Myeloblastik lösemi =   ; Purpura-trombositopenik-idyopatik = Purpura-thrombocytopenic-idiopathic

Özet:
İzmir Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi 3. İç hastalıkları Kliniği'nde üç yıllık periyotta yatarak tedavi edilen 3282 hastadan trombositopeni tespit edilenleri geriye dönük etiyolojik açıdan değerlendirildi. Vakaların başvuru anındaki hemogram parametreleri ile birlikte yaş grupları,cinsiyet ve risk faktörleri açısından etiyolojide yer alan hastalıkların dağılımı ve birbiri ile ilişkisi araştırıldı.
Hastaların 302'sinde (%9.23) trombositopeni tespit edildi. Erkek- kadın oranı 0.73/1 olarak bulundu. Kadınlarda sırayla İTP, karaciğer sirozu, megaloblastik anemi, kemoterapiye ikincil trombositopeni, enfeksiyon ve hematolojik maligniteler önde gelen önde gelen trombositopeni sebepleri idi. Erkeklerde ise sırayla hematolojik maligniteler, karaciğer sirozu, megaloblastik anemi, enfeksiyon, hematolojik olmayan maligniteler ve kemoterapiye ikincil trombositopeni en sık rastlanan trombositopeni sebepleri idi. 28 erkek ve 35 kadın olmak üzere toplam 63 vakada trombositopeni hafif seviyede(100 000/ml ve üstü), 78 erkek ve 107 kadın olmak üzere 185 vakada orta seviyede(30 000- 100 000/ml) idi. 22 erkek ve 32 kadın olmak üzere 54 vakada ise ağır trombositopeni(<30 000) mevcuttu.
Başvuru sırasındaki trombosit değerleri ile etiyolojiler arası ilişki değerlendirildiğinde; hafif ve orta düzeyde trombositopenilerde(>30 000/ml) özellikle yaşlı populasyonda karaciğer sirozu, megaloblastik anemi ve enfeksiyona ikincil kemik iliği baskılanmaları, ağır vakalarda(<30 000/ml) ise hematolojik maligniteler ve İTP karşımıza çıkmaktadır. Trombositopenili olguya yaklaşımda yaş, cinsiyet, aile öyküsü ve ilaç kullanımı gibi ek risk faktörleri sorgulanarak tanıya yönelik noninvaziv ileri incelemeler ön planda olmak üzere sık görülen etiyolojilere dayanan bir algoritma belirlenmeli, diğer yandan nadir görülen sebepler de akılda tutulmalıdır.
Hemoglobin düzeyleri ile trombositopeni etiyolojisi arasındaki ilişkiye bakıldığında; 8gr/dl altındaki hemoglobin değerlerinde megaloblastik anemiler ve hematolojik maligniteler, 8gr/dl üzerindeki değerlerde karaciğer sirozu ve enfeksiyonlar, 10gr/dl ve üzerindeki değerlerde(özellikle hemogramda kırmızı hücre serisinin korunduğu ve klinik açıdan izole trombositopeni tablosu bulunan hastalarda) daha çok İTP düşünülmelidir.
Nötrofil düzeylerinde düşüklük ile birlikte seyreden trombositopeni olgularında, özellikle de ağır trombositopeni(<30 000/ml) görülen durumlarda hematolojik maligniteler ve kemoterapiye ikincil kemik iliği baskılanmaları öne çıkarken, İTP ve megaloblastik anemili grupta özellikle üst sınıra yakın ve çoğu hastada belirgin bir şekilde 11fl ve üzerinde MPV değerleri gözlendi. MPV'nin yükselen değerlerinin orta derecede trombositopenisi olan(30 000- 100 000/ml) grupta yoğunlaştığı, sayısal açıdan MPV düzeyi ile trombosit sayısı arasında belirgin bir negatif korelasyon olmadığı sonucuna varıldı.
Nadir görülen hastalık gruplarında ise yetersiz hasta sayısı nedeni ile bu konuda daha anlamlı değerlendirmeler yapılabilmesi için daha geniş çapta çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
A total of 3,282 patients who were hospitalized over a three-year period at the 3rd Internal Medicine Clinic of İzmir Atatürk Training and Research Hospital were retrospectively evaluated for thrombocytopenia from an etiological perspective. The distribution and relationships of diseases involved in the etiology were examined with respect to the patients' age groups, gender, risk factors, and hemogram parameters at the time of presentation.
Thrombocytopenia was detected in 302 patients (9.23%). The male-to-female ratio was found to be 0.73/1. In females, the leading causes of thrombocytopenia were, in order: immune thrombocytopenic purpura (ITP), liver cirrhosis, megaloblastic anemia, chemotherapy-induced thrombocytopenia, infections, and hematological malignancies. In males, the most frequent causes of thrombocytopenia were: hematological malignancies, liver cirrhosis, megaloblastic anemia, infections, non-hematological malignancies, and chemotherapy-induced thrombocytopenia. Thrombocytopenia was mild (≥100,000/ml) in 28 males and 35 females, totaling 63 cases; moderate (30,000-100,000/ml) in 78 males and 107 females, totaling 185 cases; and severe (<30,000/ml) in 22 males and 32 females, totaling 54 cases.
When evaluating the relationship between platelet values at presentation and etiologies, liver cirrhosis, megaloblastic anemia, and infection-related bone marrow suppression were observed in elderly populations with mild and moderate thrombocytopenia (>30,000/ml). Hematological malignancies and ITP were more common in cases of severe thrombocytopenia (<30,000/ml). In approaching thrombocytopenic cases, additional risk factors such as age, gender, family history, and medication use should be investigated. A diagnostic algorithm should be established based on common etiologies, with non-invasive advanced examinations prioritized, while keeping rare causes in mind.
Regarding the relationship between hemoglobin levels and thrombocytopenia etiology: megaloblastic anemias and hematological malignancies were associated with hemoglobin levels below 8 g/dl, liver cirrhosis and infections with levels above 8 g/dl, and ITP should be considered in cases with hemoglobin levels of 10 g/dl and above, especially in patients with preserved red cell series and isolated thrombocytopenia in the hemogram.
In cases of thrombocytopenia accompanied by reduced neutrophil levels, particularly in severe thrombocytopenia (<30,000/ml), hematological malignancies and chemotherapy-induced bone marrow suppression are prominent. In the ITP and megaloblastic anemia groups, MPV values were notably elevated, especially close to the upper limit, with values greater than 11 fl observed in most patients. It was concluded that elevated MPV values are concentrated in the group with moderate thrombocytopenia (30,000-100,000/ml), and there was no significant negative correlation between MPV levels and platelet count.
For rare disease groups, larger-scale studies are needed to make more meaningful assessments due to the limited number of patients in this study.