Öğretmen adaylarında öğrenci ruh sağlığı okuryazarlığı ölçeği" geliştirme çalışması
"student mental health li̇teracy scale for teacher candi̇dates" development research
Yazar: MEHTAP CANCİĞER ELTAŞ
Danışman: PROF. DR. NAZAN SAVAŞ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öğrenciler = Students

Özet:
Amaç: Öğretmenlerin öğrenci ruh sağlığı okuryazarlığı; öğrencilerin iyi ruh sağlığını sağlaması, ruhsal bozukluklarını tanıması, yönetmesi ve doğru bilgi kaynaklarına ulaşabilmesi açısından mezuniyet öncesi kazanılması gereken bir beceridir. Araştırmamızda Öğretmen Adaylarında Öğrenci Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği (ÖRSO-ÖA) geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu metodolojik çalışma 2019'da Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi 4.sınıf öğrencilerinde yürütülmüştür. Evrenin tamamına (559) ulaşılması hedeflenmiş, 510 (%91,2) öğrenci araştırmaya dâhil edilmiştir. Veri toplamada araştırmacılar tarafından oluşturulan anket formu ve 90 maddelik madde havuzundan uzman görüşü ile 50 maddeye düşürülen 5'li Likert tipinde ÖRSO-ÖA kullanılmıştır. İstatistiksel analizlerde; tanımlayıcı istatistikler, kapsam geçerlilik indeksi, madde, temel bileşenler, açımlayıcı faktör analizleri, Cronbach Alfa katsayısı, yarıya bölme yöntemi, Tukey's test of additivity, Hotelling's T-Squared, Interclass Correlation Coefficient, Kolmogorov-Smirnov, Mann Whitney-U ve Kruskal-Wallis testleri kullanılmış, p<0,05 önemli kabul edilmiştir.
Bulgular: Öğretmen adaylarının %59,4'ü kadın olup, %68,6'sının anne eğitimi, %46,3'ünün baba eğitimi okuryazar değil/okuryazar/ilkokul mezunudur. %6,5'inin kendisinde ve %13,3'ünün yakın çevresinde doktor tanılı ruhsal hastalık bulunmaktadır. Madde elemesi analizleriyle 30 maddeye indirilen ÖRSO-ÖA'nın KMO:0,913, Bartlett Küresellik Testi p<0,001'dir. Ölçek 7 faktörden oluşmuş açıklanan toplam varyans %62,07'dir. Faktör1 "Ruh Sağlığı Bozukluklarını Tanıma", Faktör2 "Pozitif Ruh Sağlığını Geliştirme ve Sürdürme", Faktör3 "Yasal Durumları Yönetme", Faktör4 "Sosyal Sorunları Yönetme", Faktör5 "Zararlı Alışkanlıkları Fark Etme", Faktör6 "Profesyonel Yardım", Faktör7 "Ruh Sağlığı ile İlgili Doğru Bilgiye Ulaşma" olarak adlandırılmıştır. Cronbach Alfa katsayısı 0,908, Guttman Split-Half katsayısı 0,816, Spearman–Brown katsayısı 0,827'dir. Ölçek puanı toplanabilir özellikte değildir ve ölçmek istenilen özelliği ölçen, güçlü ve homojen bir ölçektir (p<0,001). Ölçek maddelerinin sıralanma şekli ve birbirleriyle uyumu uygundur (p<0,001). Faktör1-2-6-7 puanları kadınlarda, Faktör1-2-4-5-6-7 puanları sınıf öğretmenliği bölümünde okuyanlarda, Faktör5 puanı baba eğitimi ortaokul/lise/üniversite ve üzeri olanlarda, Faktör6 puanı ise ruhsal hastalık tanısı olmayanlarda daha yüksektir (p<0,05).
Sonuç: ÖRSO-ÖA öğretmen adaylarının öğrenci ruh sağlığı okuryazarlığı düzeylerinin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir araç olup, öğretmen adaylarının öğrenci ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyini 7 alanda ölçmekte, toplam puanı bulunmamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ruh Sağlığı Okuryazarlığı, Öğretmen adayı, Öğrenci, Ölçek, Geçerlilik-Güvenilirlik.

Abstract:
Aim: Student mental health literacy of teachers is a skill that should be gained before graduation in order to provide students with good mental health, to recognize and manage their mental disorders and to access correct information sources. In our study, it was aimed to develop the Student Mental Health Literacy Scale among Teacher Candidates (ÖRSO-ÖA).
Methods: This methodological study was carried out with 4th grade students of Hatay Mustafa Kemal University Education Faculty in 2019. The total population (559) was targeted and 510 (91.2%) students were included in the study. In the data collection, 5-point Likert-type ÖRSO-ÖA which was reduced to 50 items from the pool of 90 items by the expert opinion and the questionnaire form which were created by the researchers was used. In statistical analysis; descriptive statistics, content validity index, item, principal components, exploratory factor analysis, Cronbach Alpha coefficient, bisection method, Tukey's test of additivity, Hotelling's T-Squared, Interclass Correlation Coefficient, Kolmogorov-Smirnov, Mann Whitney-U and Kruskal-Wallis tests were used, p<0,05 was considered significant.
Results: 59.4% of teacher candidates are women, 68.6% of their mother's and 46.3% of their father' education levels are illiterate/literate/primary school graduates. 6.5% of themselves and 13.3% of their families had the psychiatric illness diagnosed by the doctor. The KMO of ÖRSO-ÖA which was reduced to 30 items by item elimination analysis is 0.913, Bartlett Sphericity Test was p<0.001. The scale's total variance, consisting of 7 factors, was 62.07%. Factor1 "Recognizing Mental Health Disorders", Factor2 "Developing and Maintaining Positive Mental Health", Factor3 "Managing Legal Situations", Factor4 "Managing Social Problems", Factor5 "Noticing Harmful Habits", Factor6 "Professional Help", Factor7 "Mental Health" Reaching the Right Information About ". Cronbach Alpha coefficient was 0,908, Guttman Split-Half coefficient was 0,816, Spearman–Brown coefficient was 0,827. The scale score was not summable and it was a strong and homogeneous scale that measures the desired feature (p<0.001). The ordering of the scale items and their compatibility with each other is appropriate (p<0.001). Factor1-2-6-7 scores in women, Factor1-2-4-5-6-7 scores in those who are classroom teachers, Factor5 score in the father education which secondary school/high school/university and above, Factor6 score in those who had no mental illness was higher (p<0.05).
Conclusion: ÖRSO-ÖA is a valid and reliable tool for evaluating student mental health literacy levels of teacher candidates. It measures the student mental health literacy level of teacher candidates in 7 factors and does not have a total score.
Key words: Mental Health Literacy, Teacher Candidate, Student, Scale, Validity-Reliability.