Kentsel açık yeşil alanların dağılımının tarihi süreç içindeki değişimi: Trabzon kenti Boztepe-Ganita aksı örneği
The changes of 'urban open green areas' dispersions in historical process: Trabzon city Boztepe-Ganita example
Yazar: EMİNE TARAKCİ EREN
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZBİLEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kentsel mekânlar zaman içerisinde en çok değişime uğrayan alanlardır. Çünkü aldıkları ya da verdikleri göçlerle büyümekte ya da küçülmektedir. Kontrolsüz büyümeler kentleri özellikle de kent merkezlerini hızla değiştirirken ortaya çıkan planlamalara aykırı değişimler kentsel açık yeşil alanların sınırlarının her geçen gün daha da çok küçülmesine neden olmaktadır. Bu faktörler yapı alanları yani kitleler ile açık yeşil alanlar yani boşluklar arasındaki ilişkinin değişmesine ve mekânsal dengenin bozulmasına sebep olmaktadır. Ayrıca kentlerde yaşanan bu değişimler açık yeşil alanların birbirleriyle sürekliliklerinin kopmasına, parçalı ve dağınık bir hale dönüşmesine sebep olmaktadır. Trabzon kent merkezindeki açık yeşil alanlarda bu sebeplerden dolayı değişmiş, gerçekleşen bu değişimler kentsel açık yeşil alanların başarılı kentsel tasarımlar olamamasının birincil sebebi olmuştur. Bu sorunlardan yola çıkarak bu tez çalışmasın da, zaman içinde değişen kentsel açık yeşil alanların mekânsal ilişkilerinin, dağılımlarının nasıl değiştiği, bu değişimler sonucunda bu mekânların başarılı kentsel mekânlar olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.Kentsel açık yeşil alanlar ve kentsel tasarımlarla ilgili çalışmalara ilişkin literatür araştırması yapılarak bu çalışmalarla ilişkin bilgiler verilmiştir. Ayrıca kentsel tasarım teorileri ve kavramlarının kentsel açık yeşil alanlarla ilişkisi açıklanmıştır. Böylece kentsel tasarım teorilerinden yararlanılarak araştırmanın teorik çatkısı/çerçevesi ortaya koyulmuştur. Bu teorik çatkı/çerçevesi de, kentsel açık yeşil alanların, başarılı kentsel tasarımlar olabilmesi için barındırması gereken kalite değerleri ile tasarım kavramlarının ilişkisi belirlenmiştir. Tanımlanan bu kalite değerlerinin, hangi kavramlara bağlı olarak ne şekilde farklılaştığı uygulama çalışmaları ile araştırılmıştır. Uygulama çalışması üç aşamadan oluşmaktadır.Uygulama bölümünü oluşturan ilk ve ikinci aşamada, Trabzon kent merkezindeki açık yeşil alan dağılımlarının ve kentsel tasarım kavramlarının tarihsel süreç içinde nasıl değiştiği saptanmıştır. İkinci aşamada son olarak ise başarılı kentsel tasarımların gerçekleştirmesi gereken kalite değerlerini kent merkezindeki mevcut açık yeşil alanların ne düzeyde karşıladığı saptanmıştır. Böylece elde edilen veriler bir arada analiz edilerek varsayımların sınanması amaçlanmıştır. Sonuçta hızla artan ve kontrolsüz büyümeler şekil-zemin ilişkisinin değişmesine, kitle-boşluk ilişkisinin bozulmasına, dağılımın dengesizleşmesine sebep olduğu ortaya koyulmuştur. Açık yeşil alanların sürekliliklerinin bozulmasına, parçalı, dağınık hale gelmesine de neden olmaktadır. Böylece açık yeşil alanlarla ilgili olan kentsel tasarım kavramlarının değişimleri sonucunda gerçekleştirmesi gereken kalite değerlerini gerçekleştiremedikleri saptanmıştır.

Abstract:
The cities are the most changeable lands of the world through time because they grow or dwindle with the immigrations or emigrations. As the uncontrolled growths change the cities and especially the city centers, the changes that are against the occurred projections cause the decrease of `urban open green areas? day after day. These factors cause a change in the relationship between the construction places, that is masses, and `open green areas?, that is, spaces and it also causes the destroy of spatial balance. Besides, these changes in the cities cause dissociation of `open green areas? togetherness and permanentness and its turning out to be sectional and scattered. As a result of these alterations, `the open and green areas? in Trabzon city center started to change. These changes have important factors on; not being able to be successful urban designs from `the open green areas? of the city. In this thesis statement it is aimed how changed `the dispersion of spatial relations of `open green places? in cities altered because of time?. It is also aimed that determining whether these places are successful urban designs or not as a consequence of these alterations.By making a literary research about the works on `urban open green areas? and urban designs, information about these works is given. Besides, the relationship between the concepts of urban design and the `open green areas? has been explained. So by taking advantage of urban design theories, the research model has been presented with a scientific approach. In this model, the necessary concepts for `open green areas about city? to be successful urban designs have been determined. How these defined concepts differentiate in the process of change in `open green areas in urban? has been researched with application studies. The application studies have three stages.In the first and the second stages of the application part, it was determined how the dispersion of `the open green areas? (urban design concepts) in Trabzon city center changed in the historical process. In the third stage, it was determined in which level ?the necessary quality value that successful urban designs should do in the available `urban open green areas? was supplied. Thus, by analyzing all of the information, examining of the hypothesis was aimed. In conclusion; the spatial dispersions of available `open green areas? in Trabzon city center is to determine the successful or unsuccessful spatial features of the functions and to develop a suggestion about `open green areas? arterial road with the findings.