Erişkinlerde öğle uykusu alışkanlığının kardiyovasküler hastalık riski ve yaşam kalitesine etkisi
The impact of afternoon nap habit on cardiovascular disease risk and quality of life in adults
Yazar: ELİF OCAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamızın amacı, erişkinlerde öğle uykusu alışkanlığı ile
kardiyovasküler hastalık riski (KVH) ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi ortaya
koymaktı.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel ve analitik olarak tasarlanan
çalışmamızda 1 Şubat 2024 ile 31 Mayıs 2024 tarihleri arasında bir eğitim araştırma
hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 40-69 yaş aralığında, 188 bireyin
sosyodemografik, biyokimyasal ve medikal parametreleri incelendi. KVH riskleri
ESC 2021 Kardiyovasküler Hastalık Önleme Kılavuzu'na göre 4 kategoriye ayrıldı.
Katılımcılara Short Form-12 (SF-12) Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı. Uyku
özellikleri ile KVH riskleri arasındaki ilişki Multinomial Lojistik Regresyon Modeli
(MLRM) ile yaşam kalitesi arasındaki ilişki Genel Doğrusal model-ANCOVA
Modeliyle analiz edildi. P<0,05 değeri istatistiksel anlamlılık için kabul edildi.
Bulgular: MLRM modeli ile KVH riski için belirlenen 4 risk kategorisi içinde
en düşük risk grubu olan düşük-orta risk grubu, diğer risk grupları ile karşılaştırıldı.
Öğle uykusu uyuyanlar referans alındığında, MLRM'ne göre KVH riski üzerine öğle
uykusu uyumanın negatif marjinal etki sağladığı bulundu (sırasıyla: B =-16,203, p
<0,001, Exp (B) =9,184E-8; B =-16,299, p <0,001, Exp (B) =8,345E-8; B =-16,371, p
<0,001, Exp (B) =7,765E-8). ANCOVA analizinde FBÖ-12 (fiziksel bileşen özet
puanı) üzerine eğitim durumunun (F (3, 168) = 4.168, p= 0.007 η2= 0.069), çalışma
durumunun (F (1, 168) = 4.596, p= 0.033 η
2= .027) ve beden kitle indeksinin (F (1,
168) = 10.585, p= 0.001 η
2= .059); MBÖ-12 (mental bileşen özet puanı) üzerine ise
sabah uyanma saatinin (F (1, 170) = 6.074, p= 0.015 η
2= 0.034) anlamlı etkisi bulundu.
Öğle uykusu alışkanlığı ile FBÖ-12 veya MBÖ-12 puanları arasında anlamlı bir ilişki
bulunmadı (sırasıyla: F (1, 168) = 1,355, p= 0,246; F (1, 170) = 2,181, p= 0,142).
Sonuç: Çalışmamız, öğle uykusunun beklenildiğinin aksine KVH riskini
artırdığı, yaşam kalitesini ise anlamlı etkilemediğini gösterdi. Gündüz uykularının
KVH ve yaşam kalitesine etkisi belirsizliğini korumaktadır.
Anahtar kelimeler: Öğle uykusu, Kardiyovasküler hastalık, Yaşam kalitesi

Abstract:
Introduction and Aim: The aim of this study was to investigate the relationship
between the habit of taking afternoon naps and the risk of cardiovascular disease
(CVD) and quality of life in adults.
Materials and Methods: This single-center, cross-sectional, and analytical study
included 188 individuals aged 40-69 who visited the Family Medicine outpatient
clinics of a training and research hospital between February 1, 2024, and May 31,
2024. The sociodemographic, biochemical, and medical parameters of the participants
were examined. CVD risks were categorized into four groups according to the ESC
2021 Cardiovascular Disease Prevention Guidelines. The Short Form Health Survey
(SF-12) was administered to the participants. The relationship between sleep
characteristics and CVD risks was analyzed using the Multinomial Logistic
Regression Model (MLRM), and the relationship with quality of life was analyzed
using the General Linear Model-ANCOVA. A p-value of <0.05 was considered
statistically significant.
Results: In the MLRM analysis, the lowest risk group, low-moderate risk, was
compared with other risk groups. When those who took afternoon naps were used as
the reference, it was found that taking afternoon naps had a negative marginal effect
on CVD risk (respectively: B =-16.203, p <0.001, Exp (B) =9.184E-8; B =-16.299, p
<0.001, Exp (B) =8.345E-8; B =-16.371, p <0.001, Exp (B) =7.765E-8). In the
ANCOVA analysis, education level (F (3, 168) = 4.168, p= 0.007 η2= 0.069),
employment status (F (1, 168) = 4.596, p= 0.033 η2= 0.027), and BMI (F (1, 168) =
10.585, p= 0.001 η2= 0.059) were found to have a significant impact on the SF-12
physical component summary score; and morning wake-up time (F (1, 170) = 6.074,
p= 0.015 η2= 0.034) was found to have a significant impact on the SF-12 mental
component summary score. No significant relationship was found between the habit
of taking afternoon naps and the SF-12 physical or mental component summary scores
(respectively: F (1, 168) = 1.355, p= 0.246; F (1, 170) = 2.181, p= 0.142).
xi
Conclusion: Our study showed that, contrary to expectations, taking afternoon
naps increased the risk of CVD and did not significantly affect quality of life. The
impact of daytime naps on CVD and quality of life remains uncertain.
Keywords: Afternoon nap, Cardiovascular disease, Quality of life.