Hatay ilinde doğal afet duyarlılık analizi
Natural disaster sensitivity analysis in Hatay province
Yazar: KÜBRA BALCI
Danışman: DOÇ. DR. REŞAT GEÇEN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Doğal afetler = Natural disasters ; Duyarlılık analizi = Sensitivity analysis

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca doğal olaylar, yaşamın bir parçası olarak varlığını sürdürmüş ve sürdürmeye devam etmektedir. Bu olaylar, insan yaşamına doğrudan zarar vermediği sürece genellikle dikkate alınmaz; ancak, insan yaşamını olumsuz etkilediklerinde birer felaket olarak kabul edilirler. Günümüzde, birçok ülkenin mücadele etmek zorunda kaldığı doğal afetler, küresel bir sorun haline gelmiş durumdadır. Afetlerin tamamen ortadan kaldırılması mümkün olmasa da, bu olayların insanlar üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak mümkündür. Bu bağlamda, doğal afetlerle sıkça karşılaşan Hatay İli, çalışma alanı olarak seçilmiştir. Bu çalışma, Hatay ilinde meydana gelen doğal afetlerin nedenlerini, etkilerini ve bu afetlerin coğrafi dağılımını kapsamlı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Doğal afetlerin bütüncül bir yaklaşımla ele alındığı bu çalışmada, Hatay ilinde yaşanan deprem, taşkın, heyelan, fırtına, orman yangını ve erozyon gibi afetlerin nedenleri, süreçleri ve sonuçları analiz edilmiştir. Ayrıca, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) teknikleri kullanılarak bu afetlerin duyarlılık analizleri gerçekleştirilmiştir. Afetlere yönelik duyarlılık analizleri, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) Yöntemi, ICONA (Institut National pour la Conservation de la Nature) Yöntemi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) gibi bilimsel yöntemler kullanılarak yapılmıştır. AHS Yöntemi, farklı doğal afetlerin önem derecelerini belirlemek için kullanılırken, ICONA Yöntemi özellikle toprak erozyonu ve diğer afetler için duyarlılık analizlerinde tercih edilmiştir. CBS ve UA teknikleri ile elde edilen veriler, bu yöntemlerle entegre edilerek afetlerin mekansal dağılışı incelenmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, Hatay ilinde dikkate alınan doğal afetler arasında en etkili olanların sırasıyla taşkın (%18,6), deprem (%18,4), fırtına (%16,1), toprak erozyonu (%13,5), orman yangını (%13,2) ve heyelan (%5,2) olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, Hatay ilinde hangi afetlerin daha büyük bir risk oluşturduğunu ve bu afetlere karşı hangi bölgelerde daha fazla önlem alınması gerektiğini göstermektedir. Bu çalışma, elde edilen veriler ve analiz sonuçları ışığında Hatay ilinde doğal afetlerin yönetimi ve bu afetlere karşı alınması gereken önlemler konusunda öneriler sunmaktadır. Özellikle taşkın ve depremler gibi yüksek risk taşıyan afetlere karşı, hassas bölgelerde yapılaşmanın kontrol altına alınması, dirençli altyapılar oluşturulması ve halkın bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca, orman yangınları ve toprak erozyonuna karşı doğa dostu yaklaşımlar benimsenmeli, ormanlık alanlar korunmalı ve ağaçlandırma çalışmaları arttırılmalıdır. Sonuç olarak, Hatay ilinde doğal afetlere karşı dirençli bir toplum oluşturmak için yerel yönetimlerin ve halkın iş birliği içinde, bilinçli ve planlı bir şekilde hareket etmesi önem taşımaktadır. Bu çalışma, Hatay ilinde doğal afetlerin etkilerini en aza indirmeye yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Throughout human history, natural events have existed and continue to exist as a part of life. These events are generally ignored unless they directly harm human life; However, they are considered disasters when they negatively affect human life. Nowadays, natural disasters that many countries have to deal with have become a global problem. Although it is not possible to completely eliminate disasters, it is possible to reduce the negative effects of these events on people. In this context, Hatay Province, which frequently encounters natural disasters, was chosen as the study area. This study aims to comprehensively examine the causes and effects of natural disasters occurring in Hatay province and the geographical distribution of these disasters. In this study, where natural disasters are handled with a holistic approach, the causes, processes and results of disasters such as earthquakes, floods, landslides, storms, forest fires and erosion in Hatay province are analyzed. Additionally, sensitivity analyzes of these disasters were carried out using Geographic Information Systems (GIS) and Remote Sensing (RS) techniques. Sensitivity analyzes for disasters were conducted using scientific methods such as the Analytical Hierarchy Process (AHP) Method, ICONA (Institut National pour la Conservation de la Nature)  Method and Geographic Information Systems (GIS). While the AHS Method is used to determine the severity of different natural disasters, the ICONA Method has been preferred in sensitivity analyzes especially for soil erosion and other disasters. The data obtained by GIS and UA techniques were integrated with these methods and the spatial distribution of disasters was examined. As a result of the analysis, the most effective natural disasters in Hatay province were flood (18.6%), earthquake (18.4%), storm (16.1%), soil erosion (13.5%) and forest fire. (13.2%) and landslide (5.2%). These findings show which disasters pose a greater risk in Hatay province and in which regions more precautions should be taken against these disasters. This study offers suggestions on the management of natural disasters in Hatay province and the precautions to be taken against these disasters in the light of the data and analysis results obtained. Especially against high-risk disasters such as floods and earthquakes, it is necessary to control construction in sensitive areas, create resilient infrastructures and raise public awareness. In addition, nature-friendly approaches should be adopted against forest fires and soil erosion, forest areas should be protected and afforestation efforts should be increased. As a result, it is important for local governments and the public to act in a conscious and planned manner in cooperation in order to create a society resistant to natural disasters in Hatay province. This study aims to contribute to the development of strategies to minimize the effects of natural disasters in Hatay province.