8.sınıf fen bilimleri dersi küresel iklim değişikliği konusunun öğretimine yönelik ihtiyaç analizi
Analysis of needs for teaching the subject of global climate change in 8th grade science course
Yazar: YÜKSEL NARİN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR MASKAN
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi öğretimi = Science teaching

Özet:
İklim değişikliği canlı yaşamını olumsuz yönde etkileyen ciddi bir çevre sorunudur. İnsanların bilinçsiz davranışlarından meydana gelen bu çevre sorununun etkilerini azaltmak çevre eğitimi ile mümkündür. Gelecek nesillerin iklim değişikliği sorunu hakkında farkındalık sahibi olmaları ve çevreye duyarlı olmaları için bilinçli olmaları gerekir. Çevre eğitimine dair konu ve kazanımlar içeren derslerin başında fen bilimleri dersi gelmektedir. Günümüzün ve geleceğin en ciddi sorunlarından biri olan iklim değişikliğinin fen bilimleri dersindeki yerinin incelenmesi ise oldukça önemlidir. Bunun yanında Fen bilimleri öğretmenlerinin de iklim değişikliğine ilişkin farkındalık düzeylerinin belirlenmesi de kritik bir öneme sahiptir. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı 8.sınıf fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan Küresel İklim Değişikliği (KİD) konusunun öğretimine yönelik ihtiyaçların belirlenmesidir. Bu amaçla, nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı paralel karma yöntem kullanılmıştır. Bu araştırmada, nitel ve nicel veriler aynı zamanda toplanarak analiz edilmiş ve elde edilen bulgular birlikte yorumlanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında, 8. Sınıf fen bilimleri dersi öğretim programı ve 8.sınıf fen bilimleri ders kitabında yer alan küresel iklim değişikliği konusu doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Ayrıca, küresel iklim değişikliğinin ne düzeyde öğretildiğine dair fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Araştırmanın bu aşamasında ise olgu bilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nitel veri kısmında yarı yapılandırılmış görüşme formundan yararlanılmıştır. Çalışmanın nicel kısmında ise, Fen Bilimleri öğretmenlerinin küresel iklim değişikliği konusundaki farkındalıklarının belirlenmesi amacıyla tarama yöntemi tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel ve nitel verilere ilişkin geçerlik ve güvenirlik tedbirleri alınmıştır. Ölçeğe ilişkin test edilen Cronbach Alfa katsayısı Belirsizlik İnancı .81, Davranış Düzeyi .80, Epistemik İnancı .85, Bilgi Düzeyi .86, Tutum Düzeyi .74, toplam puan üzerinden ise .80 olarak hesaplanmıştır. Bununla birlikte çalışmanın geçerliliğini test etmek amacıyla "Açımlayıcı Faktör Analizi" yapılmıştır. Kaiser-Meyer- Olkin (KMO) değerinin .81 olduğu, Bartlett's test sonucunun ise .00 olduğu görülmüştür. Tüm bu sonuçlar mevcut araştırmada uygulanan ölçeğin geçerli ve güvenilir sonuçlar verdiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın katılımcı grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ilinde resmi ve özel okullarda görev yapmakta olan 179 fen bilimleri öğretmeni (111 kadın ve 68 erkek) oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklem grubu amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenmiştir. 8.Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ve 8.Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabında KİD'in ne düzeyde yer aldığı belirlenmiştir. Bu amaçla frekans ve yüzde istatistikleri hesaplanarak tablolar oluşturulmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda bulunan veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu formda görüşülen katılımcılarının isimleri yerine "K1, K2" gibi kodlar kullanılmıştır. Küresel İklim Değişikliği Farkındalık Ölçeğinde, Epistemik ve Belirsizlik İnançları, Bilgi ve Farkındalık, Çevre Dostu Davranışlar, Çevreye Yönelik Tutum ve demografik bilgiler bölümleri bulunmaktadır. Araştırmanın bulguları incelendiğinde fen bilimleri öğretmenlerinin KİD konusuna dair farkındalıkları cinsiyet, mesleki deneyim ve çevre dersi alma değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. KİD'in yanı sıra ölçekte bulunan Epistemik ve Belirsizlik İnançları, Bilgi ve Farkındalık, Çevre Dostu Davranışlar, Çevreye Yönelik Tutum değişkinlerinin de istatistiksel olarak anlamlı şekilde farklılaşmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bununla beraber katılımcıların Belirsizlik İnançları, Davranış Düzeyleri, Epistemik İnançları ve Bilgi Düzeyleri arasında anlamlı ilişkilerin olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Climate change is a serious environmental problem that negatively affects living life. It is possible to reduce the effects of this environmental problem caused by unconscious behaviours of people through environmental education. Future generations need to be aware of the problem of climate change and be conscious of the environment. Science course is one of the courses that includes subjects and achievements related to environmental education. It is very important to examine the place of climate change, one of the most serious problems of today and the future, in the science course. In addition, it is also critical to determine the awareness levels of science teachers about climate change. From this point of view, the aim of this study is to determine the needs for teaching the Global Climate Change (GCC) subject in the 8th grade science curriculum. For this purpose, parallel mixed method was used in which qualitative and quantitative methods were used together. In this study, qualitative and quantitative data were collected and analysed at the same time and the findings were interpreted together. In the qualitative part of the research, the subject of global climate change in the 8th grade science curriculum and 8th grade science textbook was examined by document analysis method. In addition, it was aimed to reveal the views of science teachers on the level of teaching global climate change. At this stage of the research, the phenomenology design was used. In the qualitative data part of the study, semi-structured interview form was used. In the quantitative part of the study, the survey method was preferred to determine the awareness of science teachers about global climate change. Climate Change Awareness Scale was used as a data collection tool. Validity and reliability measures were taken for the quantitative and qualitative data obtained in the study. Cronbach's alpha coefficient was calculated as Uncertainty Belief .81, Behaviour Level .80, Epistemic Belief .85, Knowledge Level .86, Attitude Level .74, and total score .80. In addition, "Exploratory Factor Analysis" was conducted to test the validity of the study. Kaiser-Meyer- Olkin (KMO) value was calculated as .81 and Bartlett's test result as .00. All these results reveal that the scale applied in the current study gives valid and reliable results. The participant group of the study consisted of 179 science teachers (111 female and 68 male) working in public and private schools in Gaziantep province in the 2021-2022 academic year. The sample group of the study was determined by purposive sampling method. The level of 8th grade science curriculum and 8th grade science textbook were determined. For this purpose, frequency and percentage statistics were calculated and tables were created. The data in the semi-structured interview form were analysed by content analysis method. Codes such as "K1, K2" were used instead of the names of the participants. In the Global Climate Change Awareness Scale, there are Epistemic and Uncertainty Beliefs, Knowledge and Awareness, Environmentally Friendly Behaviours, Attitude towards Environment and demographic information sections. When the findings of the study were analysed, it was found that science teachers' awareness of CSE did not differ significantly according to the variables of gender, professional experience and taking environmental courses. It was also found that the variables of Epistemic and Uncertainty Beliefs, Knowledge and Awareness, Environmentally Friendly Behaviours, Attitude Towards Environment in the scale as well as CSE did not differ statistically significantly. However, significant relationships were found between participants' Uncertainty Beliefs, Behaviour Levels, Epistemic Beliefs and Knowledge Levels.