Multipl miyelomalı hastalarda tedavi ile ilişkili gelişen gastrointestinal toksisitenin ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Assessment of gastrointestinal toxicity developing in relation to treatment and quality of life in patients with Multiple Myeloma
Yazar: MERVE BEKLER
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ KUTLUTÜRKAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system ; Hemşirelik = Nursing ; Multipl miyelom = Multiple myeloma ; Tedavi = Treatment ; Toksisite = Toxicity ; Toksisite testleri = Toxicity tests ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, multipl miyelomlu hastalarda tedavi ile ilişkili gelişen gastrointestinal toksisitenin ve yaşam kalitesinin belirlenmesi amacı ile Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nde 10 Aralık 2018 –10 Mayıs 2019 tarihleri arasında multipl miyelom tanısına sahip hasta (n:138) ile tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Veri toplama araçları Hasta Tanıtım Formu, Gastrointestinal Toksisite Kriterleri Anketi ve EORTC-QLQ-C-30 Yaşam Kalitesi Ölçeği'dir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U testi ve Ki kare testi kullanılmıştır. Araştırmanın uygulanması için etik komisyon, kurumsal izinler ve hastalardan yazılı onam alınmıştır. Araştırmaya katılan hastaların tamamı en az bir kez kemoterapi/tedavi protokolü almış olup, alınan protokoller Bortezomib+Talidomid+Deksametazon, Bortezomib+Siklofosfamid+Deksametazon, Carfilzomib+Lenalidomid+Deksametazon,Lenalidomid+Deksametazon, Bortezomib+Deksametazon'dur. Hastaların Gastro İntestinal toksisite kriterlerine göre yaşadıkları sorunlar sırasıyla konstipasyon, bulantı, diyare, kusma ve stomatitdir. Hastaların yaşadıkları diğer gastrointestinal sistem sorunları iştahsızlık, mide ağrısı, reflü'dür. Hastaların EORTC-QLQ-C-30 Yaşam Kalitesi Ölçeği alt boyutlarına göre  Genel yaşam kalitesi 53,74±22,43; Semptom skalasında en yüksek olan yorgunluk 50,81±30,11, uykusuzluk 42,03±36,76; Fonksiyon skalasında en yüksek fiziksel fonksiyon 41,11±26,13' dir. Tedavi ilişkili gastrointestinal sistem semptomlarını yaşayan hastaların, EORTC-QLQ-C-30 Yaşam Kalitesi Ölçeği alt boyutları puan ortalamaları bu semptomları yaşayan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksektir (p<0,05). Gastrointestinal sistem semptomlarını yaşamayan hastaların genel yaşam kalitesi puan ortalamaları , bu semptomları yaşayan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksektir (p<0,05). Bireylerin, hastalık ve tedavi sürecine bağlı yaşanılan semptomlar ile yaşam kalitelerinin olumsuz etkilendiğini saptanmıştır. Multipl miyelom hastalarında, tedavi sonrası gelişen gastrointestinal sistem semptomları ve bu semptomların yaşam kalitesi üzerine olan etkilerinin ölçüm araçları ile düzenli değerlendirilmesi ve semptom yönetiminin kontrolünün sağlanması önerilmektedir.

AnahtarKelimeler: Multipl Miyelom, Yaşam Kalitesi, Gastrointestinal Toksisite, EORTC-QLQ-C-30, Hemşirelik

Abstract:
This  study was carried out to assess gastrointestinal toxicity developing in relation to treatment and quality of life in patients with multiple myeloma with a descriptive design and patients diagnosed with multiple myeloma (n:138) at the Cebeci Research and Training Hospital at Ankara University Faculty of Medicine between the dates of 10 December 2018 and 10 May 2019. The data collection instruments consisted of a Patient Information Form, the Gastrointestinal Toxicity Criteria Questionnaire and EORTC-QLQ-C-30 Quality of Life Scale. The data were analyzed by using descriptive statistics, Mann Whitney U test and Chi-squared test. For the study to be conducted, ethics board approval, institutional permissions and written consent from the patients were obtained. All participants had taken a chemotherapy/treatment protocol at least ones, while these protocols included Bortezomib + Thalidomide + Dexamethasone, Bortezomib + Cyclophosphamide + Dexamethasone, Carfilzomib + Lenalidomide + Dexamethasone, Lenalidomide + Dexamethasone and Bortezomib + Dexamethasone. Based on the gastrointestinal toxicity criteria of the patients, the problems they experienced could be listed as constipation, nausea, diarrhea, vomiting and stomatitis. Other gastrointestinal system problems experienced by the patients were loss of appetite, stomachache and reflux. According to the dimensions of the EORTC-QLQ-C-30 Quality of Life Scale, the patients' general quality of life was 53.74±22.43, the highest in the symptom scale as fatigue was 50.81±30.11, sleeplessness was 42.03±36.76, and the highest in the function scale as physical function was 41.11±26.13. The EORTC-QLQ-C-30 Quality of Life Scale dimension mean scores of the patients who did not experience treatment-related gastrointestinal system symptoms were significantly higher than those who experienced these symptoms (p<0.05). The general quality of life scores of the patients who did not experience gastrointestinal system symptoms were significantly higher than those who experienced these symptoms (p<0.05). It was determined that the quality of life of the individuals was affected negatively by the symptoms experienced in relation to the disease and the treatment process. It is recommended to regularly assess the gastrointestinal system symptoms that develop as a result of treatment in multiple myeloma patients and the effects of these symptoms on quality of life and to achieve the control of symptom management. 

Keywords: Multiple Myeloma, Quality of Life, Gastrointestinal Toxicity, EORTC-QLQ-C-30, Nursing Number of Patients