Marksizm'de ulusal sorun ve self determinasyon tartışmaları: Rosa Luxemburg ve Vladimir Lenin üzerinden karşılaştırmalı inceleme
National question and self-determination issues in Marxism: Comparative analysis on Rosa Luxemburg and Vladimir Lenin
Yazar: OZAN BAYKUT
Danışman: DOÇ. DR. GÜL PINAR ERKEM GÜLBOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Enternasyonalizm = Internationalism ; Kendi kaderini tayin hakkı = Self-determination ; Lenin = Lenin ; Luxemburg, Rosa = Luxemburg, Rosa ; Marksizm = Marxism ; Milliyetçilik = Nationalism ; Ulus-devlet = Nation-state ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Marksizm ve ulusal sorun konusu 19. yüzyıldan günümüze uzanan ve en az 150 yıllık geçmişe sahip düşünce birikimini içermektedir. Ulusal sorun, işçi sınıfının uluslararası niteliğiyle dünya devrimine giden yolda, Marksistler tarafından çözüm önerileri getirilen ve bu konuda da ayrışmalara sebep olan bir yapıya sahip olmuştur. İşçi sınıfının ve insanlığın nihai kurtuluşuna giden yolun demokratik olabilmesinin ön koşulu olarak, ulusal baskı biçimlerinin kaldırılması gerektiği noktasında Marksistler hem fikir olmuştur. Ancak bazı Marksistler bu sorunda daha göz ardı edici bir tutum alırken, Vladimir Lenin, Rosa Luxemburg, Otto Bauer ve Josef Stalin'in aralarında bulunduğu Marksistler bu sorun üzerine teori üretmişler ve farklı çözüm yolları önermişlerdir. Bu çözüm yollarından bazıları Sovyetler Birliği örneğinde pratiğe çevrilmiştir. 20. yüzyılda dünyada yaşanan kitlesel savaşlar, sömürgecilik karşıtı hareketler ve ulusal kurtuluş savaşları self determinasyonun da pratikte ne tür bir anlam kazandığını göstermiştir. Ayrıca yaşananlar, ulusal sorun ve self determinasyon konularının odağını Avrupa'dan dünyanın farklı bölgelerine taşımıştır. Vladimir Lenin ve Rosa Luxemburg da ulusal sorun ve self determinasyonu ele alırken Birinci Dünya Savaşı arifesinde ve sırasında konuyu tartışmışlardır. İki siyasetçinin çabaları hem ulusal sorunun çözümüne hem de uluslararası işçi sınıfını Birinci Dünya Savaşı'nın tarafı olmaktan çıkarmaya ve onu özgürleştirmeye yöneliktir. Lakin, bu konudaki yöntemleri onları ayrıştırmıştır. Lenin ayrışmada self determinasyon hakkını savunmuş ve bağımlı halklara vurgu yapmış, Luxemburg ise küçük ulusların edilgenliğini baz alarak ekonomik bağımlılık ve güç ilişkilerinin belirleyiciliğini esas almıştır. Bu çalışmada öncelikle ilgili kavramların anlamlarını incelenerek, tarihsel olarak farklı Marksistlerin düşünceleri ele alınacak ve Vladimir Lenin ile Rosa Luxemburg'un ulusal sorun ve self determinasyon konularındaki görüşleri günümüzdeki durum da göz önünde bulundurularak analiz edilecektir.

Abstract:
The subject of Marxism and the national question includes an accumulation of thought dating back to the 19th century and dating back at least 150 years. The national problem, with the international nature of the working class, has had a structure that has been proposed by Marxists on the way to world revolution, which has led to divergences on this issue. Marxists have agreed that national forms of oppression must be abolished as the precondition for the road to the ultimate emancipation of the working class and humanity to be democratic. However, while some Marxists took a more nihilist stance on this problem, Marxists including Vladimir Lenin, Rosa Luxemburg, Otto Bauer and Josef Stalin produced theories on this problem and suggested different solutions. Some of these solutions were put into practice in the example of the Soviet Union. The mass wars, anti-colonial movements and national liberation wars in the world in the 20th century have shown what kind of meaning self-determination gains in practice. In addition, the events have moved the focus of national problems and self-determination issues from Europe to different parts of the world. While dealing with the national question and self-determination, Vladimir Lenin and Rosa Luxemburg also discussed the issue on the eve and during the First World War. The efforts of the two politicians were aimed at both solving the national question and liberating the international working class from being a party to the First World War. Their methods in this regard separated them. Lenin defended the right of self-determination in the separation and emphasized the dependent peoples, while Luxemburg based the passivity of small nations on the basis of the determination of economic dependence and power relations. In this study, first of all, the meanings of the related concepts will be examined, the thoughts of different Marxists historically will be discussed, and the views of Vladimir Lenin and Rosa Luxemburg on the national question and self-determination will be analysed by considering the current situation.