Umutsuzluk ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide stresle baş etme stratejilerinin aracı rolünün incelenmesi
The investigation of the mediator role of coping strategies on the relationship of resilience with hopelessness
Yazar: ÖZLEM ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP MAÇKALI
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik destek = Psychological support ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Ölçekler = Scales

Özet:
Mevcut araştırmanın amacı psikolojik destek almak için başvuran kişilerin umutsuzluk düzeyleri ile psikolojik dayanıklılıkları arasındaki ilişkide stresle başa çıkma tarzlarının aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemini psikolojik destek almak için başvuruda bulunan 270 (198 kadın, 72 erkek) oluşturmaktadır. Demografik Bilgi Formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği aracılığı ile veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin istatistiksel analizi SPSS 25.0 programı ve PROCESS Makro v3.3 sürümü ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre umutsuzluğun, psikolojik dayanıklılığın ve stresle baş etme stratejilerinin sosyodemografik değişkenler (cinsiyet, eğitim, psikiyatrik tanı alma durumu) açısından farklılaştığı görülmüştür. Umutsuzluğun, psikolojik dayanıklılığın ve stresle baş etme stratejilerinin arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla Spearman korelasyon analizi, Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre; 'kendine güvenli yaklaşım', 'iyimser yaklaşım' ve 'sosyal desteğe başvurma' ile umutsuzluk arasında negatif yönde anlamlı ilişki; psikolojik dayanıklılık arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Stresle baş etme stratejileri alt boyutlarından olan 'çaresiz yaklaşım' ve 'boyun eğici yaklaşım' ile umutsuzluk arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki; psikolojik dayanıklılık ile arasında ise negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Umutsuzluk düzeyi arttıkça psikolojik dayanıklılığın azaldığı görülmüştür. Stresle baş etme stratejilerinin aracı rolünü değerlendirmek amacıyla Basit Aracı Değişken Analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçları umutsuzluk ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide stresle baş etme stratejilerinin alt boyutları olan 'kendine güvenli yaklaşım', 'iyimser yaklaşım', 'sosyal desteğe başvurma', 'boyun eğici yaklaşım' ve 'çaresiz yaklaşım'ın aracı rolü olduğunu göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bu bulgular ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılmıştır. Araştırmanın sınırlılıklarına, klinik doğurgularına ve gelecek çalışmalar için önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of the current study is to investigate the mediating role of coping strategies in the relationship between hopelessness and resilience. The study was carried out with the participation of 270 (198 female, 78 male) volunteered adults who were applied for psychological support. Data were collected using the 'Demographic Information Form', 'Beck's Hopelessness Scale', 'Resilience Scale', 'Ways of Coping Inventory'. Statistical analyses were conducted with SPSS 25.0 program and PROCESS Macro v3.3 version. In order to examine the correlation between hopelessness, resilience and coping strategies, Spearman correlation analysis, Mann-Whitney U and Kruskal Wallis tests were used. It was observed that levels of hopelessness, resilience and use of coping strategies differed in terms of gender, education level and psychiatric diagnosis. The results of the study revealed that there were significant negative correlations between self-confidence, optimism, seeking of social support and hopelesness; positive correlation between resilience. There were significant positive correlations between submissive and helpless styles and hopelessness; negative correlation between resilience. It was observed that as the level of hopelessness increased, the level of resilience decreased. The Simple Mediator Analysis was conducted in order to evaluate the role of coping strategies as a mediator. Research results showed that coping strategies (self-confident, optimistic, seeking of social support, submissive, helpless style) have mediator roles in the relationship between hopelessness and resilience. These findings obtained from the study were discussed in terms of the relevant literature. The limitations of the research, clinical implications and recommendations for future studies are included.