İki farklı coğrafyada yetişen Scabiosa pseudograminifolia Hub.-Mor.  bitkisinin fitokimyasal ve biyolojik aktivite açısından araştırılması
Phytochemical and biological activity investigation of Scabiosa pseudograminifolia Hub.-Mor. growing in TWO different geographies
Yazar: KÜBRA ÖĞÜT
Danışman: PROF. DR. TEMEL ÖZEK
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitki özütü = Plant extract ; Bitkiler = Plants ; Bitkiler-tıbbi =   ; Caprifoliaceae = Caprifoliaceae ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Scabiosa hololeuca = Scabiosa hololeuca ; Scabiosa pseudograminifolia = Scabiosa pseudograminifolia ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Bu çalışmada, yurdumuzda, iki farklı lokasyonda yetişen Caprifoliacea familyasına ait endemik, Scabiosa pseudograminifolia Hub.-Mor. bitkisinin fitokimyasal ve biyolojik aktivite çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, bitkilerin uçucu yağları (SPUY-1 ve SPUY-2), n-hekzanlı, metanollü ve sulu ekstreleri (SPH-1, SPM-1, SPW-1, SPH-2, SPM-2, SPW-2) ile metillenmiş sabit yağ asitleri elde edilmiştir. SPUY-1, SPUY-2 ve yağ asitlerinin kimyasal kompozisyonları GC-FID/MS ile incelenmiştir. SPUY-1 için major uçucu bileşik hekzadekanoik asit (%30.2) ve SPUY-2 için major uçucu bileşik dodekanoik asit (%11) tespit edilmiştir.
SP-1 yapraklarından MSD-SPME ile elde edilen uçucu bileşenlerin kompozisyonunda (Z)-hekzenal (%34) ve 6-metil-1-oktanol (%4.3) tespit edilmiştir. Aynı teknik ile SP-2 yaprak uçucu bileşenlerin kompozisyonunda ise alloaromadendren (%24.9), naftalen (%9.4) tespit edilmiştir. SP-1 çiçeklerinden MSD-SPME ile elde edilen uçucu bileşenlerin kompozisyonunda (Z)-3-hekzenal (%29.1), hekzanol (%7.7) tespit edilirken SP-2 çiçekleri uçucu bileşen profilinde ise naftalen (%14.1), 4-vinilpiridin (%7.6) tespit edilmiştir.
SP-1 yaprak sabit yağ asitleri kompoziyonunda nonadekanoik (%21.9) ve hekzadekanoik (%20.8), SP-2 yaprak sabit yağ asitleri kompozisyonunda nonadekanoik (%44.9.) ve hekzadekanoik (%20.1) asitler tespit edilmiştir. Benzer şekilde, SP-1 çiçek sabit yağ asitleri olarak nonadekanoik (%21.6) ve hekzadekanoik (%18.3) asitler bulunurken, SP-1 çiçeklerindeki sabit yağ asitleri olarak ise hekzadekanoik (%41.3) ve nonadekanoik (%14.5) asitler tespit edilmiştir.
Uçucu yağ ve ekstrelerin antioksidan aktiviteleri TEAC (Troloksa eşdeğer antioksidan kapasite), DPPH (difenil pikrilhidrazil), β-Karoten soldurma ve ORAC (oksijen radikal absorbans kapasitesi) analizleriyle tayin edilmiştir. Ekstrelerin içerdikleri toplam fenolik ve toplam flavonoit miktarları sırasıyla Folin-Ciocalteu ve AlCl3 reaktifleri kullanılarak spekrofotometrik yöntemle tayin edilmiştir. Ekstrelerin antidiyabetik potansiyeli α-amilaz enzimini inhibe etme etkisi ile değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this study, comprehensive phytochemical and biological activity investigation on Caprifoliaceae family endemic species Scabiosa pseudograminifolia Hub.-Mor. growing in two different locations in our country have been carried out. For this purpose, essential oils (SPUY-1, SPUY-2), n-hexane, methanol and water extracts (SPH-1,SPM-1, SPW-1, SPH-2, SPM-2, SPW-2), and fatty acids were obtained from the plant materials. The chemical compositions of SPUY-1, SPUY-2 and fatty acids were investigated by GC-FID/MS technique. Hexadecanoic acid (30.2%) in SPUY-1 and dodecanoic acid (11%) in SPUY-2 were determined as major volatile compounds.
In the composition of volatile components obtained from SP-1 leaves with MSD-SPME, (Z)-hexenal (34%) and 6-methyl-1-octanol were detected. With the same technique, alloaromadendrene (24.9%) and naphthalene (9.4%) were detected in the composition of SP-2 leaf volatile components. (Z)-3-hexenal (29.1%) and hexanol (7.7%) were determined in the composition of volatile components obtained from SP-1 flowers by MSD-SPME while naphthalene (14.1%) and 4-vinylpyridine (7.6%) were detected in SP-2 flowers.
Nonadecanoic (21.9%) and hexadecanoic (20.8%) acids in SP-1, alloaromadendrene (24.9%) and naphthalene (9.4%) in SP-2 were found as the leaf fatty acids. In a similar way, nonadecanoic (21.6%) and hexadecanoic (18.3%) acids were found as the flower fatty acids in SP-1, hexadecanoic (41.3%) and nonadecanoic (14.3%) acids were found in SP-2.
Antioxidant activities evaluated by TEAC, DPPH, β-Carotene bleaching, ORAC tests. The total phenolic and the total flavonoid contents in the extracts were determined spectrophotometrically with the Folin-Ciocalteu and AlCl3 reagents, respectively. The antidiabetic potential of the extracts was evaluated by the effect of inhibiting the α-amylase enzyme.