2005-2007 yılı assos kazılarında ele geçen insan dişleri
Human teeth that were unearthed in assos excavations between 2005 and 2007
Yazar: ALPER CAN
Danışman: DOÇ. DR. NURETTİN ARSLAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Arkeoloji = Archeology
Dizin: Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Diş sağlığı araştırmaları = Dental health surveys ; Dişler = Teeth

Özet:
Arkeolojik kazılarda ele geçen insan dişleri üzerinde yapılan bilimsel çalışmalar ülkemizde 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren sayıca artış göstermiştir. Bu sayede Anadolu'da yaşamış eski insan topluluklarının beslenme alışkanlıkları ve diyetleri konusunda bilgilerimiz artmıştır. Anadolu'dan Avrupa'ya yönelen insan topluluklarının geçiş rotası üzerinde bir yerleşim olması nedeniyle Assos da önem taşıyan bir yerleşimdir.Assos Anadolu'nun kuzeybatısında, antik Troas bölgesinin güneyinde kurulu bir yerleşimdir. Burada ele geçen en eski yerleşim izleri Clarke'a göre İlk Tunç Çağı'na aittir. İlk kez 1881-1883 arasında Amerikan Arkeoloji Enstitüsü tarafından yapılan bilimsel kazılar 1981'den itibaren Türk bilim adamları tarafından devralınmış ve günümüze değin aralıksız sürdürülmüştür. Çalışmamızda 2005-2007 yılları arasında Assos nekropolünde açığa çıkarılmış 23 bireye ait iskelet ve diş kalıntıları incelenmiştir. Bireylerin yaşadığı dönem, mezar yapıları ve mezar buluntuları ışığında M.Ö. 7.-2. yüzyıla tarihlenmiştir.Elde ettiğimiz bulgulara göre Assos toplumunda gözlemlenen diş çürüğü oranı yüzde 4.40'tır. Klazomenai ve Antandros gibi Assos'a yakın coğrafyada ve çalışmamızda incelediğimiz topluluğa yakın zaman döneminde yaşamış insan toplulukları ile karşılaştırıldığında bu makul bir sonuçtur. Hipoplazi görülme oranı ise benzer örneklere göre düşüktür (yüzde 16.61). Çağdaşlarına göre Assos bireylerinin daha sağlıklı bir hayat sürdürdüğüne dair bir ipucu olabilecek bu veriyi diğer iskelet bulguları ışığında desteklemek gerekir. İncelenen bireylerdeki diş aşınması orta derecededir. Assos'un bir kıyı yerleşimi olduğu ve bireylerin diyetlerinde diş aşınmasını arttırıcı etkisi olmayan deniz ürünlerin yer alması bu sonucu açıklamakta ilk akla gelen olgudur. Tüm dişlerin yüzde 27.11'inde diş taşı saptanmıştır. Bu sonuçlara göre Assos bireyleri bize, coğrafya ve dönem koşulları açısından beklenen diş sağlığı verileri sunmuştur.Eski yerleşimlerde yaşamış insanların sağlık verilerini sosyal statüleri ile birlikte değerlendirmek ülkemizde bu alanda yapılmış çalışmalarda rastlanmayan bir yöntemdir. Bu yönde bir girişim olması açısından Assos bireylerinin diş sağlıkları, gömülü oldukları mezarlardan ele geçen buluntularla birlikte değerlendirilmiş, mezar buluntuları arasında büyük fark olan bireylere rastlanmadığı için anlamlı bir yorum yapılamamıştır.Eski insan topluluklarıyla yapılan çalışmalarda iskelet kalıntılarının bir bütün olarak değerlendirilmesinin daha doğru sonuçlar vereceği açıktır. Assos bireylerinin sağlık durumları ile ilgili daha net bir tabloya ulaşmak için bundan sonraki çalışmalar iskelet kemiklerinden elde edilen bulgularla birlikte ele alınmalıdır.

Abstract:
Scientific studies that are conducted on human teeth which are unearthed during the archaelogical excavations show an increase in number from the second half of the 20th century in our country. Our knowlege about the eating habits and diet of the ancient Anatolian populations increased thanks to these further studies. Due to the fact that Assos is a settlement on the transitional route for the people who migrate from Anatolia to Europe, Assos is an important settlement.Assos is a settlement, founded on the northwest of Anatolia, south of ancient Troas region. According to Clarke, the oldest findings unearthed here dates back to the Early Bronze Age. The scientific excavations which were done for the first time between 1881 and 1883 were taken over by Turkish scientists and went on going uninterrupted till today. In our study, skeletal and dental remains that belongs to 23 people, who are unearthed during the 2005-2007 excavation seasons were explored. In the light of the findings concerning the period people lived in and the grave forms, the skeletal remains were dated to 6th - 2nd B.C.According to the result we have obtained, the frequency of teeth decay observed in Assos people is 4.40 per cent. Compared with the other populations which are like Assos by means of geographical location and age, this is a reasonable result. The frequency of hipoplastic teeth is lower than the similar populations (16.61 per cent). This result, which may be a clue for the fact that Assos people lived a healthier life compared to their contemporaries, needs to be confirmed by other skeletal findings. Tooth wear among people examined is in a moderate amount. The first fact that comes to mind in explaining this result is that Assos is a settlement on the shore and sea food, which has no increasing effect on tooth wear take a considerable place in its inhibitanst daily diet. Dental calculus is observed on 27.11 per cent of all teeth. According to these results Assos inhibitants gave us reasonable dental datain terms of geographic and periodic variables.To evaluate health data of ancient people together with their social status is rarely seen among the studies conducted on this subject. In order to make an introduction in this way, health data of Assos people is taken into consideration with the findings achieved from the graves they are buried. A significant comment can not be stated owing to the absence of individuals who show great differences among their grave findings.It is obvious that evaluating the skeletal findings about the studies on the ancient human communities all together will give more accurate results. Further studies needs to be taken into consideration with the findings concerning the skeletal bones in order to reach to a clearer picture on Assos people?s healt status.