Keşif ve gözlem temelli doğa eğitiminin 60-72 aylık çocukların bilim, doğa ve çevre metaforları üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigating the effect of exploration and observation-based nature education on science-nature-environment metaphors of children aged 60-72 months
Yazar: NURAN GÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YİĞİT KUTLUCA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim = Science ; Buluş = Discovery ; Buluş yoluyla öğretim = Discovery teaching ; Doğa = Nature ; Gözlem yöntemleri = Observation methods ; Gözleyerek öğrenme = Observational learning ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı keşif ve gözlem temelli doğa eğitiminin 60-72 aylık çocukların bilim, doğa ve çevre metaforları üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın ikincil amacı ise; keşif ve gözlem temelli doğa eğitiminin çocukların çizimlerine olan etkisinin belirlenmesidir. Araştırmanın amaçlarına ulaşılabilmek için nitel araştırma yöntemlerinden olan durum çalışması  kullanılmıştır. Araştırmaya Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olan ve Kocaeli İli Darıca İlçe'sinde bulunan bağımsız bir anaokuluna, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında devam eden 60-72 aylık 34 çocuk katılmıştır. Araştırmanın katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmaya dahil edilen ve farklı şubelerde öğrenim gören 34 çocuk, 17 deney ve 17 kontrol olmak üzere sekiz hafta süren uygulamalara katılım sağlamışlardır. Kontrol grubundaki çocuklar doğa temelli uygulamaları sekiz hafta boyunca sınıf ortamında gerçekleştirirken, deney grubundaki çocuklar keşif ve gözlem temelli doğa eğitimlerini sekiz hafta boyunca ormanda gerçekleştirmişlerdir. Sekiz haftalık uygulamalardan önce ve sonra Metafor Oluşturma Taslağı kullanılarak çocuklardan nitel veriler elde edilmiştir. Veriler elde edilirken ''Bilim… gibidir. Çünkü…'', ''Doğa… gibidir. Çünkü…'', ''Çevre … gibidir. Çünkü…''  ifadelerinin kontrol ve deney grubundaki çocuklar tarafından tamamlanarak ifadelerin çizime aktarılması istenmiştir. Deney ve kontrol gruplarına uygulanan ön-uygulama/son-uygulama arasındaki değişimi belirlemek ve elde edilen verileri çözümlemek için tümevarımsal içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde kod ve temalardan faydalanılarak, kontrol ve deney grubundaki çocukların üretmiş oldukları metaforlar belirlenmiş olup, metaforların çizimlerle olan ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda bilim, doğa ve çevre kavramlarına ilişkin elde edilen toplam metaforlara bakıldığında kontrol grubundaki çocukların sınıfta uygulanan doğa temelli uygulamalardan önce 33, uygulamalardan sonra 44 metafor ürettikleri bulgusuna ulaşılırken, doğa eğitimlerini keşif ve gözlem temelli olarak doğada gerçekleştiren çocukların ise; uygulamalardan önce 37, uygulamalardan sonra 57 metafor ürettikleri bulgusuna ulaşılmıştır Araştırmanın sonucunda doğada gerçekleştirilen keşif ve gözlem temelli etkinlik uygulamaları neticesinde; çocukların bilim kavramına dair ön bilgilerinin olumlu anlamda değiştiği, doğadaki canlı-cansız varlıklarla ilgili farkındalıklarının artığı ve insan çevre ilişkisine dair yapıcı bir bakış açısı geliştirmiş oldukları ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra sınıf içerisinde uygulanan doğa temelli uygulamalardan sonrada çocukların bilim, doğa ve çevre kavramlarına ilişkin olumlu zihinsel değişimlerin olduğu fakat keşif ve gözlem temelli doğa etkinliklerine nazaran daha zayıf olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar ilişkilendirilmiş olan literatür temelinde ayrıntılı bir şekilde tartışılmış ve bu doğrultuda öğretmenlere sunulacak hizmet içi eğitimler, ebeveyn eğitimleri, okulların fiziksel şartlarında yapılması gereken düzenlemeler gibi öneriler verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Doğa Eğitimi, Çevre Eğitimi, Metafor, Bilim, Doğa, Çevre

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the effect of discovery and observation-based nature education on science, nature and environment metaphors of 60-72 months old children. The secondary aim of the research is to determine the effect of discovery and observation-based nature education on children's drawings. Case study, one of the qualitative research methods, was used in order to reach the aim of the research. 34 children aged 60-72 months attending the Darıca Kindergarten, which is affiliated to the Ministry of National Education and locada in the Darıca Destarice of Kocaeli Provanca, partisipte in the research in the 2021-2022 akademice yar. The participants of the study were selected with the criterion sampling method, which is one of the purposeful sampling methods. 34 children included in the study and studying in different branches participated in the eight-week practices, 17 of which were experimental and 17 were control. While the children in the control group performed nature-based practices in the classroom for eight weeks, the children in the experimental group carried out their exploration and observation-based nature education in the forest for eight weeks. Qualitative data were obtained from the children by using the Metaphor Formation Sketch before and after the eight-week practices. It is like "Science…" while obtaining data. Because…" is like "Nature…. Because…" is like "The Environment…. Because…" statements were completed by the children in the control and experimental groups and they were asked to transfer the statements to the drawing. The inductive content analysis method was used to determine the change between the pre-treatment/post-treatment applied to the experimental and control groups and to analyze the obtained data. By using the codes and themes in the analysis of the data, the metaphors produced by the children in the control and experimental groups were determined and the relationship between the metaphors and the drawings was examined. As a result of the research, when the total metaphors related to the concepts of science, nature and environment were examined, it was found that the children in the control group produced 33 metaphors before the nature-based practices applied in the classroom and 44 metaphors after the practices. It was found that they produced 37 metaphors before the applications and 57 metaphors after the applications. It has been revealed that children's preliminary knowledge of the concept of science has changed in a positive way, their awareness of living and non-living things in nature has increased, and they have developed a constructive perspective on the human-environment relationship. In addition, after the nature-based practices applied in the classroom, it was determined that the children had positive mental changes regarding the concepts of science, nature and environment, but were weaker than the exploration and observation-based nature activities. The results obtained were discussed in detail on the basis of the associated literature, and in this direction, suggestions such as in-service trainings to be offered to teachers, parent trainings, and arrangements to be made in the physical conditions of the schools were given.

Keywords: Nature Education, Environmental Education, Metaphor, Science, Nature, Environment