İnmeli hastalara verilen ağız bakımı eğitiminin ağız sağlığı yaşam kalitesi ve öz yetkinlik düzeyine etkisi
The effect of oral care training given to patients with stroke on oral health quality of life and self-efficiency level
Yazar: SİBEL AŞKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL GÜLNAR
Yozgat Bozok Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Hasta eğitimi = Patient education ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışma inmeli hastalara verilen ağız bakımı eğitiminin hastanın ağız sağlığı yaşam
kalitesi ve öz yetkinlik düzeyine etkisini belirlemek amacıyla tek gruplu ön test-son test
müdahale araştırması olarak yapılmıştır. Çalışmanın yapılabilmesi için etik kurul onayı ve
kurum izni alınmıştır. Çalışma 15 Temmuz 2021- 01 Ocak 2022 tarihleri arasında Ankara
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim Araştırma
hastanesinde 90 inmeli hasta ile yapılmıştır. Verilerin toplanmasında Hasta Bilgi Formu,
Ağız Sağlığını Değerlendirme Formu, Ağız Sağlığı Etki Ölçeği (OHIP-14), Ağız ve Diş
Sağlığı ile İlgili Yaşam Kalitesi-Birleşik Krallık Ölçeği (OHRQol-UK) ve Ağız Bakımı Öz
Yetkinliği İnanç Ölçeği alt boyutu olan Diş Fırçalama Öz Yetkinliği kullanılmıştır.
Hastalara ön test uygulanmış, ağız bakımı eğitimi verilmiş olup hastalar bir ay süre ile
takip edilmiştir ve hastalara son test uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı,
frekans, yüzde, ortalama, Paired simple t testi kullanılmıştır. Hastaların %28.9'u inme
geçirmeden önce günde 3 kez ağız bakımı yaparken, inme tanısı aldıktan sonra %43.3'ü
günde bir kez ağız bakımı yapmaya başladıklarını ifade etmişlerdir. İnmeli hastaların ağız
sağlığını değerlendirme formu ön test puan ortalaması 9,00±1,90 iken son test puan
ortalaması 6,48±1,44 olup, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir
(p<0.05). İnmeli hastaların OHIP-14 ön test puan ortalaması 7,07±6,39 iken son test puan
ortalaması 6,81±3,10 olup, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı
belirlenmiştir (p>0.05). İnmeli hastaların OHRQol-UK ön test puan ortalaması 43,29±7,72
iken son test puan ortalaması 53,77±8,36 olup, aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı
olduğu belirlenmiştir (p<0.05). İnmeli hastaların diş fırçalama öz yetkinliği ön test puan
ortalaması 11,31±6,31 iken son test puan ortalaması 17,38±5,31 olup, aradaki farkın
istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda
inmeli hastaların eğitim sonrası ağız sağlığını değerlendirme formu puanında anlamlı bir
düşüş olduğu belirlenmiştir. Ayrıca OHRQol-UK puanında ve diş fırçalama öz yetkinliği
puanında anlamlı bir yükselme olduğu belirlenmiştir. İnmeli hastaların ağız
değerlendirmelerinin düzenli aralıklarla yapılması ve hastalara ağız bakımı eğitiminin
verilmesi önerilmektedir.
2023, 118 sayfa
ANAHTAR KELİMELER: Ağız Bakımı, Ağız Sağlığı, İnme, Öz Yetkinlik, Yaşam
Kalitesi

Abstract:
This study was conducted as a single-group pretest-posttest intervention study to determine
the effect of oral care education given to stroke patients on the patient's oral health quality
of life and self-efficacy level. Ethics committee approval and institutional permission were
obtained to conduct the study. The study was conducted with 90 stroke patients in Ankara
Health Sciences University Gaziler Physical Therapy and Rehabilitation Training and
Research Hospital between 15 July 2021 and 01 January 2022. In data collection, the
Patient Information Form, the Oral Health Assessment Form, the Oral Health Impact Scale
(OHIP-14), the Oral and Dental Health-Related Quality of Life-UK Scale (OHRQol-UK)
and the Oral Care Self-Efficacy Belief Scale sub-dimension Tooth Brushing Self-Efficacy
is used. A pre-test was applied to the patients, oral care training was given, the patients
were followed up for a month, and the patients were given a post-test. Number, frequency,
percentage, mean and Paired simple t test were used to evaluate the data. 28.9% of the
patients stated that they performed oral care 3 times a day before having a stroke, while
43.3% of them stated that they started to do oral care once a day after the diagnosis of
stroke. While the pre-test score average of the stroke patients' oral health assessment form
was 9.00±1.90, the post-test mean score was 6.48±1.44, and the difference was found to be
statistically significant (p<0.05). While the mean OHIP-14 pre-test score of stroke patients
was 7.07±6.39, the post-test mean score was 6.81±3.10, and the difference was not
statistically significant (p>0.05). While the mean OHRQol-UK pre-test score of stroke
patients was 43.29±7.72, the post-test mean score was 53.77±8.36, and the difference was
found to be statistically significant (p<0.05). While the mean score of the pre-test for
brushing self-efficacy of stroke patients was 11.31±6.31, the mean score of the post-test
was 17.38±5.31, and the difference was found to be statistically significant (p<0.05). In
line with these results, it was determined that there was a significant decrease in the oral
health assessment form score of stroke patients after education. In addition, it was
determined that there was a significant increase in OHRQol-UK score and tooth brushing
self-efficacy score. It is recommended that the oral evaluation of stroke patients be carried
out at regular intervals and that oral care education should be given to the patients.
2023, 118 pages
KEYWORDS: Oral Care, Oral Health, Stroke, Self-Efficacy, Quality of Life