HIV ile yaşayan bireylerde kemik mineral yoğunluğu ölçümü ile kemik sağlığı takibinin araştırılması
Bone mineral density measurement and bone health monitoring in people living with hiv
Yazar: ELİF NUR YILMAZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BUKET ERTÜRK ŞENGEL
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Mevcut tedavilerle HIV (Human Immunodeficiency Virus) ile yaşayan bireylerin yaşam süresi giderek artmaktadır. Bu durum beraberinde, yaşlanmayla birlikte görülen komplikasyonların ve HIV tedavisinde kullanılan ilaçların uzun dönemde oluşan yan etkilerinin görülmesine neden olmaktadır. Yaş ilerledikçe kemik mineral yoğunluğu (KMY) azalmakta ve HIV ile yaşayan bireylerde hem virüsün kendisi hem de kullanılan ilaçların yan etkisi nedeni ile HIV ile enfekte olmayan popülasyona göre daha fazla kemik mineral kaybı görülmektedir. Bu çalışma ile tenofovir disoproksil fumarat (TDF) ve tenofovir alafenamid fumarat (TAF) içeren antiretroviral tedavi (ART) rejimlerinin kemik sağlığı üzerine etkisinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Ocak 2013-Mayıs 2024 tarihleri arasında kliniğimizde takipli HIV ile enfekte hastalar TDF veya TAF içeren rejim almalarına göre gruplandırılarak L1-4 vertebra, femur boyun, femur total bölgelerinde, KMY değerleri ve T skorlarındaki değişim incelendi. Ayrıca TDF'den TAF'a geçilen hastalarda TDF sonrası değerler ile TAF sonrası değerler karşılaştırıldı. KMY değerlerini karşılaştırmak için Wilcoxon Sign Rank testi kullanıldı.
BULGULAR: TDF kullanan grupta 29 hasta, TAF kullanan grupta 14 hasta bulunmaktaydı. Hastaların 40'ı erkek, 9'u kadındı. TDF veya TAF kullanımı ile L1-4 vertebra, femur boyun, femur total bölgelerinde KMY değerlerinin ve T skorların değişiminde istatistiksel anlamlı fark saptanmadı. TDF ve TAF alan gruplar KMY değişim yüzdesi açısından karşılaştırıldığında, femur total bölgesindeki KMY değişim yüzdesinin TAF alan grupta, TDF alan gruba göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha fazla arttığı bulundu (p=0.017). TDF içeren rejimden TAF içeren rejime geçilen hastalarda L1-4 vertebra (p=0.017), femur boyun (p=0.003), femur total (p=0.004) bölgelerinde TAF öncesi ve sonrası KMY değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı. 
SONUÇ: HIV ile yaşayan bireylerde kemik sağlığı takibi için belirli aralıklarla KMY takibi önemlidir. KMY'de azalma tespit edilmesi halinde rehber önerileri eşliğinde kemik sağlığını iyileştirecek önlemler alınmasını ve osteoporoz risk faktörü varlığında TDF içeren rejim yerine TAF içeren rejim tercih edilmesini önermekteyiz. 

ANAHTAR KELİMELER: İnsan immun yetmezlik virüsü, HIV, Kemik mineral yoğunluğu, osteoporoz, antiretroviral tedavi, tenofovir disoproksil fumarat, tenofovir alafenamid fumarat

Abstract:
OBJECTIVE: Current treatments are helping people living with HIV (Human Immunodeficiency Virus) live longer. However, this has led to the emergence of complications related to aging and the long-term side effects of the medications used in HIV treatment. As people age, their bone mineral density (BMD) decreases, and those living with HIV experience more significant bone mineral loss compared to the non-infected population, due to both the virus itself and the side effects of the medications. This study aims to compare the effects of antiretroviral therapy regimens containing tenofovir disoproxil fumarate (TDF) and tenofovir alafenamide fumarate (TAF) on bone health.
MATERIALS AND METHODS:HIV-infected patients followed in our clinic between January 2013 and May 2024 were grouped according to whether they were on a regimen containing TDF or TAF, and changes in BMD values and T-scores in the L1-4 vertebrae, femoral neck, and total femur regions were examined. In addition, patients who switched from TDF to TAF had their post-TDF values compared with their post-TAF values. The Wilcoxon Signed Rank test was used to compare BMD values.
RESULTS:There were 29 patients in the TDF group and 14 in the TAF group. Forty of the patients were male, and 9 were female. No statistically significant difference was found in the changes in BMD values and T-scores in the L1-4 vertebrae, femoral neck, or total femur regions between TDF and TAF group. However, when the groups were compared in terms of the percentage change in BMD, the percentage change in BMD in the total femur region was found to be statistically significantly higher in the TAF group than in the TDF group (p=0.017). In patients who switched from a TDF-containing regimen to a TAF-containing regimen, a statistically significant difference was found in the BMD values before and after TAF in the L1-4 vertebrae (p=0.017), femoral neck (p=0.003), and total femur (p=0.004) regions.
CONCLUSION:It is important to regularly monitor BMD in people living with HIV to monitor bone health. If a decrease in BMD is detected, measures should be taken to improve bone health following guideline recommendations, and in the presence of osteoporosis risk factors, a regimen containing TAF should be preferred over one containing TDF.
KEYWORDS: Human immunodeficiency virus, HIV, Bone mineral density, Osteoporosis, Antiretroviral therapy, Tenofovir disoproxil fumarate, Tenofovir alafenamide fumarate