Nöropatik ağrıda kullanılan pregabalin etkin maddesinin farklı ortamlarda miktar tayini için analitik yöntemlerinin geliştirilip valide edilmesi ve kronik kullanımında tavşan plazmasında metabolom profilinin belirlenmesi
Development and validation of analytical methods for quantification of pregabalin active substance used in neuropathic pain in different matrice and determination of metabolome profile in rabbit plasma in chronic use
Yazar: BURAK BAYRAK
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KADIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Kütle spektroskopisi = Mass spectroscopy ; Ters faz kromatografisi = Reverse phase chromatography ; Yüksek basınç sıvı kromatografisi =

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, çeşitli pregabalin içeren farmasötik formülasyonlarda analitik yöntemlerle miktar tayini için yöntem geliştirilmesi ve kronik pregabalin kulllanımında plazmada meydana gelen metabolomik değişimin incelenmiştir.
Materyal ve Metot: Pregabalinin kromofor grubunun bulunmaması dolayısıyla 2- naftil aldehit ile türevlendirme yapılarak görünür hale getirilmiştir. Spektrofotometrik ölçümlerde 221 nm seçilmiştir. Birinci türev spektrofotometri yönteminde ise dalga boyu 236 nm olarak belirlenmiştir. HPLC-UV analizlerinde 275 nm' de HPLC-FLD analizlerde ise eksitasyon ve emisyon dalga boyu olarak 221 ve 353 nm seçilmiştir. Tavşan plazmasının analizi için Q-TOF kütle spektrometresi kullanılmıştır.  
Bulgular: Yapılan çalışmalar sonucunda uygun doğruluk ve kesinlik değerlerine sahip yöntemler gelitirildi. Metabolomiks çalışmasında ise geliştirilen modelimiz 10666 metabolitten 207 tanesi istaitstiksel olarak anlamlı olarak bulundu. Bunların 95 tanesinin aşağı yönlü 112 tanesinin  yukarı yönlü olarak değiştiği bulundu.
Sonuç: Geliştirilen UV spektroskopisi ve birinci türev spektroskopisi yöntemlerinin dökme ve farmasötik formülasyonlarda pregabalinin miktar tayini için güvenilir ve geçerli bir yaklaşım sağlamıştır, HPLC-UV ve HPLC-FLD yöntemlerinin hem farmasötik formülasyonlarda hem de dökme çözeltilerde pregabalini belirlemek için etkili, hassas ve güvenilir olduğu bulunmuştur. Pregabalin uygulaması öncesi ve sonrası tavşan plazmalarında belirgin metabolit farklılıkları gözlemlenmiştir. PLS-DA skor grafikleri, iki grup arasında önemli bir metabolomik ayrışmayı ortaya koymuştur. ROC eğrileri, modelin yüksek özgüllük ve seçiciliğe sahip olduğunu göstermiş, AUC değerleri kalibrasyon ve çapraz doğrulama setleri için sırasıyla 1,00 ve 0,9989 olarak bulunmuştur. Metabolitler ve yolak analizleri pregabalinin yan etkileri ile bağımlılık metabolizmasının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to develop analytical methods for the quantification of various pregabalin-containing pharmaceutical formulations and to investigate the metabolomic changes in plasma during chronic pregabalin use.
Material and method: Since pregabalin has no chromophore group, it was rendered visible by derivatisation with 2-naphthyl aldehyde. For spectrophotometric measurements, 221 nm was chosen. In the first derivative spectrophotometry method, the wavelength was determined as 236 nm. In HPLC-UV analyses, 275 nm and in HPLC-FLD analyses, 221 and 353 nm were selected as excitation and emission wavelengths. Q-TOF mass spectrometer was used for the analysis of rabbit plasma.
Results:  As a result of the studies, methods with appropriate accuracy and precision values were developed. In the metabolomics study, 207 out of 10666 metabolites were found to be statistically significant in our developed model. Of these, 95 were found to change downward and 112 upward.
Conclusion: The developed UV spectroscopy and first derivative spectroscopy methods provided a reliable and valid approach for the quantification of pregabalin in bulk and pharmaceutical formulations, HPLC-UV and HPLC-FLD methods were found to be efficient, sensitive and reliable for the determination of pregabalin in both pharmaceutical formulations and bulk solutions. Significant metabolite differences were observed in rabbit plasma before and after pregabalin administration. PLS-DA score plots revealed a significant metabolomic segregation between the two groups. ROC curves showed that the model had high specificity and selectivity, with AUC values of 1.00 and 0.9989 for the calibration and cross-validation sets, respectively. Metabolites and pathway analyses were aimed to evaluate the side effects of pregabalin and addiction metabolism.