Türkiye üretiminde dışalıma bağımlılığın sektörel dağılımı: 1998 yılı
Sectoral decomposition of import dependency in Turkish production: 1998
Yazar: TURAN KONU
Danışman: PROF. DR. ÜMİT ŞENESEN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalısmada, 1998 yılı için Türkiye'de üretim kesimlerinin dısalıma bagımlılıgıgirdi-çıktı tabloları kullanılarak analiz edilmis; 1980 yılından bu yana bu bagımlılıkyapısındaki dönüsüm incelenmistir. Girdi-çıktı analizinin geleneksel araçlarıyladısalıma bagımlılık analizi, genellikle dısalım ters matrisi ile yapılmaktadır. Ancakbu yöntem, olası nihai talep artıslarında yurtdısı dısalım kaynagını tespit etmeklebirlikte, yurtiçi hedef sektörlerin ayırt edilmesinde etkili olamamaktadır. Buçalısmada kullanılan G Matrisleri yöntemiyle, olası nihai talep degisimlerinin yolaçacagı dısalımın yurtdısı kaynak ve yurtiçi hedef sektörleri ayırt edilebilmektedir.Bu yöntem kullanılarak 1998 yılı girdi-çıktı tabloları üzerinde çalısılmıs, belirlikesimler için G matrisleri olusturulmustur. Türkiye üretim kesimleri açısından birbagımlılık haritası niteligi tasıyabilecek bu tablolar, 97 kesim ayrıntısındahazırlanmıstır. Çalısmada ayrıca Türkiye'nin dısalıma bagımlılıgının yapısal vetarihsel temellerine deginilmis, 1946'dan baslayarak Türkiye'nin dünya ekonomisiile bütünlesme çabaları ana hatlarıyla ele alınmıstır. 1980'le birlikte tercih ettigiihracata dayalı birikim modeli de incelenmis; bu birikim modelinin bir öncekimodel olan ithal ikamesinden devraldıgı yapı ve bu yapıyı ne yönde dönüstürdügü,üretim ve aragirdi dısalımı çerçevesinden incelenmistir. 1980-2000 dönemine aitdiger girdi-çıktı tablolarının da karsılastırmalı olarak kullanıldıgı bu çalısma,Türkiye'de üretim kesimlerinin, söz konusu dönemde aragirdi dısalımına dahabagımlı hale geldiklerine isaret etmektedir.Anahtar Kelimeler: Dısalıma bagımlılık, aragirdi dısalımı, girdi-çıktı tabloları

Abstract:
In this study, import dependency of Turkish industries is examined by using inputoutputtables of 1998. Another aspect of this study has been the transformation ofthe import dependency during 1980s. Traditionally, inverse matrices of imports areused to examine the import dependency; but they miss the domestic destinationsectors of imports, while they successfully highlight the foreign origin sectors ofimports. In this study, the technique of G matrices are used to examine bothprimary origin and destination sectors of import, when the demand changes occur.These matrices, which are detailed in 97 sectors, are formed for selected sectors ofthe year 1998. These matrices can be interpreted as the maps of import dependency.Another aim of the study has been to highlight the structural and historicaltransformation of import dependency of Turkish production. In order to do this, themain points of 1946-2000 era are highlighted. It?s also put in question whether thepost-1980 course of Turkish economy increased the import dependency. Thecomparative analysis based on the input-output tables of that period gave anaffirmative answer to this question.Keywords: Import dependency, input-output analysis