Tonsillofarenjitli çocukların boğaz kültürlerinden izole edilen beta hemolitik streptokokların gruplandırılması, antibiyotik duyarlılıklarının ve penisilin toleransının araştırılması
Investigation of group determination, antibiotic susceptibility and penicilin tolerance in beta hemolytic streptococci isolated from children with tonsillopharyngitis
Yazar: ERGİN ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. ÜLKER DOĞRU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2001
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
ÖZET Çocukluk çağı tonsillofarenjitlerinin en önemli bakteriyel etkeni A grubu beta hemolitik streptokoklardır. Streptokoksik tonsillofarenjitler sinüzit, otitis media, lenfadenit, peritonsiller apse, retrofarengeal apse gibi süpüratif komplikasyonların yanında romatizmal ateş ve glomerülonefrit gibi nonsüpüratif komplikasyonlarla da sonuçlanan çocukluk çağının en önemli enfeksiyonlarından biridir. A grubu beta hemolitik streptokok enfeksiyonlarının tedavisinde önerilen antibiyotik penisilindir. Buna karşın bazı araştırmalarda penisilin ile %10-25'lere varan oranlarda klinik ve bakteriyolojik tedavi başarısızlıkları bildirilmiştir. Penisilin ile tedavi başarısızlığı görülmesinden sorumlu tutulan faktörlerden biri penisilin toleransıdır. Tedavi başarısızlığı yaşanan hastalar olmakla birlikte streptokoksik tonsillofarenjit tedavisinde geleneksel penisilin tedavisinin etkin ve güvenilir olduğu gösterilmiştir. Buna karşın pratikde streptokoksik tonsillofarenjit tedavisinde sıklıkla penisilin dışındaki antibiyotiklerle tedavi uygulanmaktadır. Ayrıca penisilin allerjisi olan hastalarda ilk tercih olarak eritromisin gibi makrolid grubu antibiyotikler kullanılmaktadır. Penisilinin tersine makrolid grubu antibiyotiklere karşı bütün dünyada giderek artan oranda direnç gelişimi bildirilmektedir. Çocuklarda boğaz kültürlerinden izole edilen beta hemolitik streptokokların gruplandırılması, penisilin toleransı ve makrolid direncini saptamak, direnci etkileyen risk faktörlerini belirlemek amacıyla yaptığımız araştırmada şu sonuçlar elde edilmiştir: 80Araştırmanın yapıldığı zaman diliminde çocuk hastalardan alınan 3127 boğaz kültüründen 345'inde (%1 1.0) beta hemolitik streptokok izole edilmiştir. Değerlendirilebilir bulunan 263 beta hemolitik streptokok susunun 257'si (%97.7) A grubu, 2'si (%0.8) B grubu, 1'i (%0.3) C grubu ve 3'ü (%1.2) G grubu olarak gruplandırılmıştır. Çocukların boğaz kültürlerinden izole edilen 263 beta hemolitik streptokok susunda broth dilüsyon yöntemiyle Penisilin G için MIC ve MBC değerleri 0.0004 ile 0.03 ug/ml arasında saptanmıştır. Dolayısıyla penisilin G'ye dirençli suş saptanmamıştır. Penisilin G için saptanan MBC/MIC oranlarına bakıldığında bu oranı 32 kattan fazla olan susa rastlanmamış, yani penisilin toleransı saptanmamıştır. Toplam 263 beta hemolitik streptokok susundan 10 tanesi (%3.8) eritromisine, 11 tanesi (%4.2) klaritromisin ve azitromisine, 8 (%3.0) tanesi klindamisine dirençli olarak saptanmıştır. Çocukların boğaz kültürlerinden izole edilen 263 beta hemolitik streptokok susunun agar dilüsyon yöntemiyle MIC değerleri saptanması sonucunda ampisilin, sefazolin, sefuroksim, seftriakson, ofloksasin ve vankomisine direnç saptanmamıştır. Hasta çocuğun yaşadığı evde son üç ayda makrolid grubu antibiyotik kullanan birey varlığı makrolid grubu antibiyotiklere dirençli GABHS suşları ile tonsillofarenjit gelişimi için risk faktörü olarak saptanmıştır (OR=7.04, P=0.005). Bu sonuçlara göre çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonlarının küçük bir bölümünden BHS'lann sorumlu olmakla birlikte bunların önemli bir kısmını GABHS'lar oluşturmaktadır. Penisilin BHS'lara karşı çok düşük MIC ve MBC değerlerinde etkilidir. Bu nedenle BHS'lara bağlı tonsillofarenjîtlerin 81tedavisinde penisilin ilk seçenek olarak yerini korumaktadır. İkinci seçenek konumundaki makrolid grubu antibiyotikler de BHS'Iara karşı düşük MIC değerlerinde etkili olmakla birlikte bu antibiyotiklere karşı düşük oranda da olsa bir direnç söz konusudur. Bu nedenle BHS'Iara bağlı tonsillofarenjitlerin tedavisinde ve profılaksisinde makrolid grubu antibiyotiklerin kullanılmasında beklenen olumlu yanıtın alınamadığı hastalarda etkenin makrolid grubu antibiyotiklere dirençli GABHS olabileceği düşünülmelidir. Aile içinde makrolid grubu antibiyotik kullanılması bu dirençten sorumlu faktörlerden biri gibi görünmektedir. Direnç gelişimini azaltmak için makrolid grubu antibiyotiklerin gereksiz ve aşırı kullanımının önüne geçilmelidir. 82

Abstract: