2000'li yıllarda Türkiye sineması'nda polisiye türünde erkek kimliği
Male identity in the type of detective in Turkish cinema in 2000s
Yazar: MELİH TOMAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAGIP TARANÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Erkek imajı = Man image ; Erkekler = Men ; Film = Film ; Kimlik = Identity ; Polisiye film = Detective film ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Polisiye film türü ele alındığında, bu film türünün beslendiği kaynak olarak polisiye edebiyat karşımıza çıkmaktadır. Polisiye alanla ilgili yapılan akademik çalışmaların, son on yıl içinde artmaya başladığını söyleyebiliriz. Bu dönem içerisinde polisiye film türüyle ilgili yapılan oldukça az olduğunu yapılan araştırmaların edebiyat alanında polisiye romanlar hakkında olduğunu gözlemlemekteyiz.
Türkiye Sineması'nın polisiye film açısından en zengin olduğu dönem 1970 ve 1980'li yılları arasındadır. Bu dönemde 62 (altmış iki) polisiye film çekilmiştir. Toplumsal yapıyı ve ilişkileri, suç sosyolojisi etrafında inşa eden katil, kurban ve dedektif gibi figürler üzerinden anlatmaya çalışan polisiye türü, Türkiye'de 1980'li yıllara kadar popülerliğini kaybetmemiştir. 1980'li yıllarda Türk toplumunda yaşanan sorunlar ve televizyon kitle iletişimindeki baskınlığı hem Türkiye Sineması'nın üretimini, hem de türler anlamındaki zengin yapıyı zedelemiştir. 1996 yılında Eşkıya filminden sonra, Türkiye Sineması bu çıkmazdan kurtulmuş ve 2000'li yıllarda çekilen polisiye filmlerle, polisiye tür yeniden canlanmıştır. Bu dönem içerisinde Türkiye Sineması'nda birçok polisiye film yapıldığını gözlemlemekteyiz. Yapılan bu filmlerdeki karakterler üzerinden değerlendirildiğinde, baskın olarak erkek karakterlerin olduğunu gözlemekteyiz.
Bu tez çalışmasıyla, 2000'li yıllarda Türkiye Sineması'nda polisiye türünde erkek kimliğinin nasıl işlendiğinin çözümlenmesi amaçlanmaktadır. İncelenmek üzere seçilen beş Türk polisiye filmi; Sis ve Gece (Turgut Yasalar – 2006), Polis (Onur Ünlü – 2007), Ejder Kapanı (Uğur Yücel – 2010), Av Mevsimi (Yavuz Turgul – 2010), Behzat Ç. Seni Kalbime Gömdüm (Serdar Akar – 2011) olarak belirlenmiştir. Bu filmlerle suçun ve suçlunun nasıl anlatıldığı, erkek karakterlerin neden baskın bir karakter olarak izleyici karşısına çıkartıldığı tespit edilecek, son dönem Türkiye Sineması'nın polisiye film türüne bakışı incelenecektir.

Abstract:
Considering the detective movie genre, it becomes apparent that this movie type is nourished by the source of detective literature. We can see the increase in the academic studies on detective field of study in the last decade. Within this period, the lack of the studies on detective movie genre shows us the lack of academic studies on detective in literature field also.
The richest era of detective movies in Turkish Cinema is between 1970s and 1980s. During this period, 62 (sixty-two) detective movies were shot. The detective genre, trying to express social construction over the characters built around crime sociology like murderer, victim and detective, did not lose popularity until 1980s. The problems occurred during 1980s in Turkish society and the pressure of television on mass communication impaired both productivity of Turkish Cinema and rich structure by means of genre. After 1996 movie "Eşkıya", Turkish Cinema broke the deadlock and it rejuvenated the detective genre with the movies shot in 2000s. It can be observed that there have been several detective movies during this period. When the characters in those movies are evaluated, we can observe it is the male character which is the dominant one.
The purpose of this study is to analyze how the male character was expressed in 2000s Turkish Cinema. The five movies chosen to be analyzed are; Sis ve Gece (Turgut Yasalar – 2006), Polis (Onur Ünlü – 2007), Ejder Kapanı (Uğur Yücel – 2010), Av Mevsimi (Yavuz Turgul – 2010), Behzat Ç. Seni Kalbime Gömdüm (Serdar Akar – 2011). With the help of those above, crime and how the crime is told, why male characters are the ones to be served as the dominant characters will be established, aspect towards late period Turkish Cinema's detective genre will be analyzed.