Öğrenmede evrensel tasarıma dayalı eğitimin okul öncesi dönem çocuklarının görsel algılarına ve bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of universal design-based education in learning on preschool children's visual perceptions and scientific process skills
Yazar: SÜMEYYE ÖCAL DÖRTERLER
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜL POLAT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çocuk-okul öncesi =

Özet:
Bilimsel süreç becerileri, bilim insanlarının bilim üretirken kullandıkları beceriler olup; okul öncesi dönemde edinilmesi beklenenler temel bilimsel süreç becerileri başlığı altında literatürde yer almaktadır. Bu beceriler yaygın kabulüne göre gözlem, tahmin, çıkarım, bilimsel iletişim kurma, ölçme ve sınıflamadır. Çocuğun bu becerileri kazanmasında duyu organlarının sağlıklı işleyişi önemlidir. Bununla birlikte, birkaç sene sonra okuma yazma öğrenecek olan okul öncesi dönem çocukları için, özellikle görme ve işitme duyularının sağlıklı olması önem arz etmektedir. Görsel algıdaki çeşitlilik ya da problemlerin akademik hayatı olumsuz yönde etkileyebildiği literatürdeki çalışmalar ile ifade edilmiştir. Öğrencileri öğrenme sürecinde destekleyerek onların "uzman öğrenen" olmalarını hedefleyen Öğrenmede Evrensel Tasarım yaklaşımının temel amacı, öğrencilerin öğrenme sürecinde karşılaştıkları engelleri ortadan kaldırmaktır. Bu yaklaşıma göre yeterince esnek olmayan program öğrenmeye engel olabilmektedir. Bu sebeple eğitim programları hazırlanırken Öğrenmede Evrensel Tasarımın üç temel ilkesi olan; "çok sayıda bilgiyi sunma yolları sağlama", "çoklu eylem ve ifade aracı sağlama" ve "çoklu dikkat çekme ve katılım aracı sağlama" ilkeleri göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı Öğrenmede Evrensel Tasarıma Dayalı Erken Yıllar Eğitim Programı (ÖETEYEP)'nın okul öncesi dönemde eğitime devam eden çocukların görsel algılarına ve bilimsel süreç becerilerine etkisini incelemektir. Çalışmanın araştırma deseni deneysel desendir. Çalışma grubunda 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Kütahya ilinde bulunan 16 deney, 17 kontrol grubunda olmak üzere toplam 33 çocuk bulunmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Frostig Görsel Algı Testi ve 60-72 Aylık Çocuklar İçin Okul Öncesi Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği kullanılmıştır. Ön testlerin uygulanmasından sonra deney grubu çocuklarına araştırmacı tarafından geliştirilen Öğrenmede Evrensel Tasarıma Dayalı Erken Yıllar Eğitim Programı 8 hafta, haftada 3 defa olmak üzere uygulanmıştır. Uygulamaların bitiminde her iki gruba da son testler uygulanmıştır. Deney grubunda 16, kontrol grubunda 17 katılımcı olduğu için parametrik olmayan analiz yöntemleri kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ön test puanlarının karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi, deney grubunun ön test-son test puanlarının karşılaştırılmasında Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, kontrol grubunun ön test-son test puanlarının karşılaştırılmasında Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, deney ve kontrol gruplarının son test – ön test puan farklarının karşılaştırılmasında Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Son olarak deney grubunun son test – izleme testi puanlarının karşılaştırılmasında Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır.
Deney ve kontrol gruplarının FGAT son test - ön test puan farkları incelendiğinde Göz- Motor Koordinasyonu alt boyutu, Şekil-Zemin Ayrımı alt boyutu ve FGAT toplamından aldıkları puanlarda gruplar arasında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık vardır. Söz konusu olan bu fark deney grubu lehinedir. Şekil Sabitliği alt boyutu, Mekan İlişkilerinin Algılanması alt boyutu ve Mekanla Konumun Algılanması alt boyutu ön test – son testpuan farkları arasında anlamlı bir fark yoktur. Deney ve kontrol gruplarının BSB ölçeği son test - ön test puan farkları incelendiğinde Tahmin-Çıkarım-Bilimsel İletişim Kurma, Ölçme, Sınıflama, Gözlem alt boyutları ve Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği toplamından aldıkları puanlarda gruplar arasında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık vardır. Söz konusu olan bu fark deney grubu lehinedir.
Deney grubunun BSB ölçeği son test puanları ile izleme testi puanları karşılaştırıldığında Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği toplamı, Tahmin-Çıkarım-Bilimsel İletişim Kurma alt boyutu, Sınıflama alt boyutu, Ölçme alt boyutu ve Gözlem alt boyutu için son test puanlarının izleme puanlarına göre anlamlı bir şekilde farklılık göstermediği görülmektedir. Deney grubunun FGAT son test puanları ile izleme testi puanları karşılaştırıldığında Göz-Motor Koordinasyonu alt boyutu, Şekil Sabitliği alt boyutu, Mekanla Konumun Algılanması alt boyutu ve Mekan İlişkilerinin Algılanması alt boyutu için son test puanlarının izleme puanlarına göre anlamlı bir şekilde farklılık göstermediği görülmektedir. Bununla birlikte Frostig Görsel Algı Testi toplamı ile Şekil Zemin Ayrımı alt boyutu son test puanlarının izleme puanlarına göre anlamlı bir şekilde farklılık gösterdiği, bu farkın son test puanı lehinde olduğu görülmektedir. Bulgular doğrultusunda uygulanan programın çocukların görsel algılarını ve bilimsel süreç becerilerini olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda Öğrenmede Evrensel Tasarım yaklaşımından okul öncesi eğitimde yararlanılması önerilmektedir.

Abstract:
Scientific process skills are the skills that scientists use while engaging with science. Basic scientific process skills are the skills expected to be acquired in the pre-school period. These skills are observation, prediction, scientific communication, measurement and classification. The healthy functioning of the sense organs is important for the child to gain these skills. It is also important for pre-school children, who will learn to read and write after a few years, that their eyesight and hearing are healthy. It has been stated in the studies that the problems in visual perception can negatively affect academic life of children. The main purpose of the Universal Design for Learning (UDL), which aims to support students in becoming expert learners, is to remove the obstacles that students encounter in the learning process. According to UDL, a program that is not flexible enough can produce some barriers for learning. For this reason, while the training programs are being prepared, three basic principles of UDL could be guide for experts. These principles are "providing multiple means of representation", "providing multiple means of action and expression" and "providing multiple means of engagement". In this context, the main purpose of the study is to examine the effect of the UDL based early childhood education program on the visual perceptions and scientific process skills of children that are attending pre-school education.
The research design of the study is the experimental design. In the study group, there are a total of 33 children, 16 in the experimental group and 17 in the control group. The study conducted in the 2021-2022 academic year in Kütahya. Personal Information Form, Frostig Visual Perception Test and Preschool Scientific Process Skills Scale for 60-72 Months-old Children were used as data collection tools. After the pre-tests were applied, the Universal Design for Learning Early Years Education Program (UDLEYEP), developed by the researcher, was applied to the experimental group children for 8 weeks, 3 times a week. At the end of the applications, post-tests were applied to the both groups. Since there were 16 participants in the experimental group and 17 participants in the control group, non-parametric analysis methods were used. Mann-Whitney U test was used to compare the pretest scores of the experimental and control groups, Wilcoxon Signed Ranks test was used to compare the pretest-posttest scores of the experimental group, Wilcoxon Signed Ranks test was used to compare the pretest-posttest scores of the control group, Mann-Whitney U test was used to compare posttest-pretest test score differences of the experimental and control groups. Finally, Wilcoxon Signed Ranks test was used to compare the post-test and retention test scores of the experimental group.
When the Frostig Visual Perception Test posttest-pretest score differences of the experimental and control groups are examined, there is a statistically significant difference between the groups in the scores they got from the Eye-Motor Coordination sub-dimension, Figure-Ground Perception sub-dimension and Frostig Visual Perception Test total. This difference is in favor of the experimental group. There is no significant difference between the pre-test and post-test score differences in the Figure Constancy sub-dimension, the Perception of Spatial Relations sub-dimension, and the Perception of Space and Position sub-dimension. When the posttest-pretest score differences of the experimental and control groups are examined, there is a statistically significant difference between the groups in the scores of the Prediction-Inference-Scientific Communication, Measurement, Classification, Observation sub-dimensions and total score of Scientific Process Skills Scale. This difference is in favor of the experimental group.
When the Scientific Process Skills Scale post-test scores of the experimental group were compared with the retention test scores, there was no significant difference for the Scientific Process Skills Scale total, Prediction-Inference-Scientific Communication sub- dimension, Classification sub-dimension, Measurement sub-dimension and Observation sub-dimension. When the Frostig Visual Perception Test post-test scores of the experimental group are compared with the retention test scores, it is seen that the post- test scores for the Eye-Motor Coordination sub-dimension, Figure Constancy sub- dimension, Perception of Space and Position sub-dimension, and Perception of Spatial Relation sub-dimension do not differ significantly according to the follow-up scores. On the other hand, it is seen that the Frostig Visual Perception Test total and the Figure Ground Perception sub-dimension posttest scores differ significantly according to the retention scores, and this difference is in favor of the posttest score. In line with the findings, it was concluded that the applied program positively affected children's visual perceptions and scientific process skills. In line with these results, it is recommended to use the Universal Design for Learning approach in pre-school education.