Sermaye hareketlerinin kesintiye uğramasının nedenleri ve sermaye kontrolleri
The reasons of the sudden stop of capital movements and controls on capital
Yazar: MELİHA BURCU KİNEŞ
Danışman: PROF. DR. TEVFİK HAKAN ONGAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Finansal kaynaklar = Financial resources ; Kısa vadeli sermaye = Short term fund ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; Sermaye kontrolleri = Controls of capital ; Yabancı sermaye = Foreign capital

Özet:
Bu çalışmada, ekonomik yönden küreselleşen günümüz dünyasında sermaye hareketlerinin kesintiye uğramasının nedenleri ve sermaye kontrolleri incelenmektedir. İlk etapta, literatür taraması yapılarak benzer deneyim ve kriz yaşamış ülkelerin aldığı tedbirler araştırılmaktadır. Sermaye hareketleri ve kontrolleri günümüzde akademik ve siyasi çevrelerde en çok tartışılan konulardan biridir. Ekonomik büyüme için, kaynak sağlanması gerektiği üzerinde uzlaşılan bir husustur. Ekonomik kalkınma için kaynak ihyiyacı içerisinde olan gelişmekte olan ülkelerin sermaye temini için kısa vadeli yabancı kaynaklara bağımlılığı da artmaktadır. Öte yandan; yaşanan krizler ve risk algısı, yabancı sermayenin uzun vadeli kalıcı yatırımlar yerine kısa vadeli alanlarda ve portföy yatırımlarında yoğunlaşmasına sebep olmuştur. Bu durum, kısa vadeli yabancı kaynaklara yönelik bazı kontrollerin de uygulanması gerektiğini gündeme getirmektedir. Söz konusu önlemlerin en önemlisi ise Tobin vergisi adı verilen vergilendirmedir. Kısa vadeli ve spekülatif kar amacına yönelik sermaye yerine doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını teşvik edici unsurlar ve yatırım ortamının iyileştirilmesi de sorgulanmaktadır. Bunun yanı sıra iç tasarruf oranlarının artırılarak kaynak yaratma yolu da gelişmekte olan ülkeler için önemli bir seçenektir. Bu durum; ülkelerin kaynak ihtiyacının içeriden sağlayarak dışa bağımlılığı da azaltmaktadır. Çalışmanın son bölümünde; Türkiye örneği ele alınarak, kısa vadeli yabancı sermayenin hangi faktörlere duyarlı olduğu ekonometrik bir analizle irdelenmektedir.

Abstract:
In this study, the sudden stop of capital movements and capital controls in the highly globalized economic environment of today's world is examined. At the first stage, controls implemented by the countries which have had relevant economic crises and experiences are analyzed by the help of findings from literature review. Capital movements and sudden stops are among the most discussed issues in the academic and political circles in these countries. There is a common consensus about the requirement of capital in order to achieve economic growth. It has been observed that, especially the developping countries grow increasingly dependent on short term foreign capital while trying to acquire the capital required for economic progress. On the other hand, capital has been concentrated in short term portfolio investments rather than long term fixed assets investments as a result of the changes in crisis and risk perception. As a result, idea of implementing some controls on the short term capital movements has begun to be discussed intensively. In this respect, the most important control being discussed is the Tobin tax. The ways of encouraging foreign direct investments and improving the investment environment are also investigated as alternatives to being dependent on short term speculative capital movements. In adition, increasing the domestic savings rates can be seen as another important fund raising alternative. This might help decrease the dependency of developing countries to outside. In the last part of the study, an econometric analysis is conducted in order to find which factors are interrelated to short term capital movements in the Turkish case.