5-6 yaş çocuklarının öz düzenleme becerilerinin yordayıcısı olarak anne bekçiliği ve baba katılımının incelenmesi
Investigation of maternal gatekeeping and father involvement as predictors of the self-regulation skills of 5-6 years old children
Yazar: GAMZE CİNGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAZİYE GÜNAY BİLALOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı anne bekçiliği ve baba katılımının çocukların öz düzenleme becerisi ile ilişkisini belirleyerek anne bekçiliği ve baba katılımının çocuklarda öz düzenleme becerilerinin anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığını incelemektir. Araştırma Adana ili merkez ilçelerinde yaşayan 5-6 yaş grubu 497 çocuk ve bu çocukların anne ve babaları ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada "Demografik Bilgi Formu", babaların doldurduğu "Baba Katılım Ölçeği" ve "Anne Bekçiliği Ölçeği" son olarak da annelerin doldurduğu "Çocuklarda Öz Düzenleme Ölçeği" formları ile veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde bilgisayar ortamında SPSS programı ile korelasyon ve regresyon analizleri kullanılmıştır. 
Sonuçlara göre, öz düzenleme becerisinin çocuğun cinsiyetine göre değiştiği ve kız çocuklarının öz düzenleme ölçeğinden daha fazla puan aldıkları, çocuk yaşı arttıkça öz düzenleme becerisinin arttığı bulunmuştur. Araştırmada çocuk cinsiyetine göre annelerin sergilediği bekçilik türünün değiştiği; erkek çocuk annelerinin daha çok engel, kız çocuk annelerinin ise daha çok teşvik bekçiliği puanlarının yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmayan annelerin anne bekçiliği puanlarının daha fazla olduğu, çalışan babaların teşvik edici anne bekçiliğine, çalışmayan babaların ise kontrol ve engel türü bekçiliğe maruz kaldıkları belirlenmiştir. Babanın eğitim seviyesi arttıkça teşvik bekçiliğine maruz kalırken, eğitim seviyesi azaldıkça daha çok engel türü bekçiliğe maruz kaldığı, evde aile dışında başka yaşayan biri yoksa bekçiliğin daha fazla sergilendiği bulgularına ulaşılmıştır. Çalışmada ayrıca babaların erkek çocuklara daha fazla temel bakım sağladığı, çalışan babaların daha fazla baba katılımı sergilediği, teşvik edici tipte anne bekçiliğinin baba katılımını artırdığı ve bu durumun çocukların öz-düzenleme becerilerini desteklediği, baba katılımı arttıkça çocukların öz-düzenleme puanlarının da arttığı bulunmuştur. Son olarak, anne bekçiliği ve baba katılımının birlikte çocukların öz-düzenleme becerilerinin anlamlı yordayıcıları olduğu bulunmuştur.   

Anahtar Kelimeler: Anne bekçiliği, baba katılımı, öz düzenleme

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationship between maternal gatekeeping and father involvement with children's self-regulation skills and to examine whether maternal gatekeeping and father involvement are significant predictors of children's self-regulation skills. The study was conducted with 497 children aged 5-6 years and their parents living in the central districts of Adana province. The measurement tools used in the study were the Demographic Information Form, the Father Involvement Scale, the Maternal Gatekeeping Scale and the Self-Regulation Scale in Children. Fathers answered the Demographic Information Form, Father Involvement Scale, Maternal Gatekeeping Scale and mothers answered the Self-Regulation Scale in Children. Pearson correlation analysis was employed to determine the relationships between the variables, and simple regression analysis was conducted to identify the predictability of the variables.
According to the results, it was found that self-regulation skills varied according to the gender of the child, girls scored higher on the self-regulation scale, and self-regulation skills increased as the age of the child increased. In the study, it was concluded that the type of gatekeeping exhibited by mothers varied according to the gender of the child; mothers of boys had higher scores of obstacle gatekeeping and mothers of girls had higher scores of encouragement gatekeeping. It was determined that unemployed mothers had higher maternal gatekeeping scores, employed fathers were exposed to encouraging maternal gatekeeping, and unemployed fathers were exposed to control and obstacle type gatekeeping. It was found that as the father's education level increased, he was exposed to encouragement gatekeeping, while as his education level decreased, he was exposed to obstacle-type gatekeeping more, and that gatekeeping was exhibited more if there was no one else living at home other than the family. The study also found that fathers provided more primary care to boys, working fathers exhibited more father involvement, encouraging type maternal gatekeeping increased father involvement and this situation supported children's self-regulation skills, and children's self-regulation scores increased as father involvement increased. Finally, it was found that mother gatekeeping and father involvement together were significant predictors of children's self-regulation skills.

Keywords: Maternal gatekeeping, father involvement, self-regulation