Alkol bağımlılığı şiddeti ölçeği'nin Türkçe geçerlik ve güvenirliği
Turkish validity and reliability of severity of alcohol dependence questionnaire
Yazar: BETÜL AKYEL
Danışman: PROF. DR. AYŞE ENDER ALTINTOPRAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Bağımlılık = Dependency ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırma, alkol kullanım bozukluğu olan olgularda bağımlılık şiddetini değerlendirmek üzere, Tim Stockwell ve arkadaşları tarafından 1983 yılında geliştirilen Alkol Bağımlılığı Şiddeti Ölçeğinin Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılan metodolojik tipte bir çalışmadır.
Yöntem:  Araştırma Nisan 2014- Nisan 2015 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü'ne başvuran ve DSM-V tanı ölçütlerine göre alkol kullanım bozukluğu tanısı almış 200 kişinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Öncelikle ölçeğin dilsel eşdeğerliği incelenmiş geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılmıştır. Test-yeniden-test değerlendirmesi için ölçek ayrıca iki hafta ara ile 37 kişiye uygulanmıştır. Karşılaştırma amacıyla katılımcılara Michigan Alkolizm Tarama Testi de verilmiştir.
Bulgular: Ölçeğin güvenirliğini belirlemek için hesaplanan Cronbach alfa iç tutarlık katsayısı α=0,914 olarak bulunmuştur. Ölçeğin toplam puan korelasyonlarına bakıldığında ise, toplam puan korelasyonları 0.309 (ABŞÖ 13) ila 0.730 (ABŞÖ 11) arasında değiştiği bulunmuştur (p< 0.01).Ölçek ve alt boyutlarının zamana göre değişmezliğini değerlendirmek için yapılan güvenirlik analizi (test - tekrar test) ile elde edilen puan ortalamaları bağımlı gruplarda t testi ile karşılaştırılmış, ortalamalar arasında bulunan farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır. Ayrıca test-tekrar test korelasyon katsayısı 0.855 (p<0.01) olarak hesaplanmıştır. 
Ölçek bağıntılı geçerlik için, Michigan Alkolizm Tarama Testi puan ortalamalarına ait korelasyon kat sayıları karşılaştırılmıştır. Katılımcılarımızın ABŞÖ skorlarının MATT skorları ile yüksek korelasyon gösterdiği saptanmıştır (r=0,557 p<0,001).
Yapılan faktör analizi sonucunda dört alt boyut belirlenmiştir. Elde edilen alt boyutların faktör yükleri 0.49 - 0.91 olarak saptanmıştır.
Sonuç: Sonuç olarak çalışmamızdan elde ettiğimiz veriler ABŞÖ'nün dört faktörlü Türkçe versiyonu alkol bağımlılığı şiddetinin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Aim: This study has been carried out as a methodological type in order to determine the validity and reliability of Turkish version of Severity of Alcohol Dependence Questionnaire developed by Tim Stockwell and colleagues in 1983 for the purpose of evaluating the severity of dependence in people with alcohol use disorder.
Method: The present study was conducted with an adult sample of 200 participants with alcohol use disorder diagnosis according to DSM-5 criteria, applied to Ege University Institute on Drug Abuse, Toxicology and Pharmaceutical Sciences April 2014 between April 2015.  After examining the linguistic equivalence, validity and reliability analyzes were performed .37 participants fulfilled the questionnaire by two weeks interval in order to determine test-retest reliability. All patients evaluated with Michigan Alcoholism Screening Test for comparing their scores.  
Results: Considering the internal consistency reliability of scale, Cronbach's Alpha Reliability Coefficient was found to be α=0.914. Item and Total Score Correlation Coefficients of the scale items were found between 0.309 (SADQ 13) and 0.730 (SADQ 11) (p< 0.01). The mean scores obtained by the reliability analysis (test – retest) that was conducted in attempt to evaluate the time invariance of the scale and its sub dimensions, compared with t test in the dependent groups and it was found that the difference were not statistically significant. Additionally, test-retest corelation coefficient of scale was found 0.855 (p<0.01).
For identifying scale-related validity, correlation between mean score of SADQ and MATT was estimated. Positive strong relationship was found between the two scales (r=0,557 p<0,001).As a result of, factor analysis, four sub dimensions were identified. Factor loadings were estimated between 0.49-0.91.  
Conclusion: Results which were obtained in this study suggests that the Turkish version of the SADQ with four factor solution could be used as a reliable and valid instrument in determining severity of alcohol dependence.