Ukrayna tarihi romanlarında Türkçe alıntı sözcüklerin kullanımı
The usage of Turkish loan words in Ukrainian historical novels
Yazar: MARINA SYDORENKO
Danışman: PROF. DR. MUHARREM DAŞDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alıntı kelime = Quotation word ; Köken bilim = Etymology ; Roman = Novel ; Tarihi roman = Historical novels ; Türkçe = Turkish ; Ukrayna = Ukraine

Özet:
Hazırlamaya çalıştığımız "Ukrayna Tarihî Romanlarında Türkçe Alıntı Sözcüklerin
Kullanımı" adlı yüksek lisans tezinde yetmiş eserden hareketle tespit ettiğimiz alıntı
sözcüklerin etimolojik açıklamaları ve Ukraynacadan Türkiye Türkçesine aktarılan örnek
cümleler beraber verilmiştir. Ayrıca bulduğumuz 468 tane alıntı kelime, unvan ve meslek
adları, askerî terimler, dinî terimler, yemek isimleri, giysi adları, yer adları, hayvan adları
ve diğer egzotik alıntılar sekiz grup olmak üzere tasnif edilmiştir. Kabul edilebilir
etimolojik izahlara sahip olmayan sözcüklere etimolojik listede yer verilmemiştir. Fakat
dilbilimciler tarafından Türkçe alıntı olarak kabul edilen Arapça, Farsça, Yunanca ve
İtalyanca gibi dillerden Türkçe aracılığıyla Ukraynacaya girmiş kelimelere bu çalışmada
yer verilmiştir. Günümüz Türkçesinde ve lehçelerinde kullanılmayan ya da nadiren
kullanılan alıntı sözcükleri tespit etmek için birçok Türkçe sözlükten yararlanılmıştır.
Analiz bölümünde romanlarda yer alan alıntı kelimelerinin geçirdiği ses değişikliklerine
de değinilmiştir. Seçtiğimiz romanların çoğunda da tarih boyunca Ukrayna-Türk
ilişkilerinin en önemli temas noktaları hakkında bilgilere yer verilmiştir. Araştırma
kısmının dışında Ukrayna tarihi ve Ukraynaca, Ukrayna tarihî roman yazarları, UkraynaTürkiye
ilişkileri konusunda kısa bilgiler sunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Ukraynaca, Türkçe, tarihî roman, alıntı sözcük, etimoloji,
ödünçlenme, kaynak dili.

Abstract:
The submitted master thesis called The Usage of Turkish Loan Words in
Ukrainian Historical Novels focuses on borrowings selected from seventy works of
literature with their etymological analysis and example sentences translated from
Ukrainian to Turkish language. Besides that, identified 468 loanwords were classified
into eight groups: title and job names, military terms, religious terms, food names, clothes
names, place names, animal names and other exotic names. Loanwords that haven't clear
etymological explanations were taken away from out list. Nevertheless words originated
from Arabian, Persian, Greek and Italian that came into Ukrainian through Turkish
language and approved by linguists like Turkish loanwords are presented in our work.
Many Turkic vocabularies were examined in order to detect loanwords that aren't or
rarely present in modern Turkish language. In research part of the thesis phonetical
changes of Turkish loanwords in Ukrainian also were analysed. Many of selected novels
show us the most important historical points of the Ukraine-Turkey relations. In addition,
besides data received through the research, we provided our work with short knowledge
about Ukrainian history, language, authors of historical novels and Ukraine-Turkey
relations.
Key words: Ukrainian, Turkish language, historical novel, loanwords, etymology,
borrowing, source language.