2D ultrasonografi ile hesaplanan uterus hacimlerinin antimüllerian hormon değerleri ile ilişkisi
Relationship between uterine volumes calculated with 2D ultrasonography and antimüllerian hormone levels
Yazar: NEDE DESTİNA KAVAK
Danışman: PROF. DR. GAMZE SİNEM YÜCEL
Ufuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Antimüllerian hormon = Antimullerian hormone ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Uterus = Uterus

Özet:
Giriş: Anti Müllerian hormon (AMH) günümüzde çeşitli fonksiyonları ile rutin 
kullanım alanlarına sahip, özellikle ovaryan rezervin ortaya koyulmasında yüksek 
güvenilirlik ve kabule sahip bir belirteçtir. Polikistik over sendromunda (PCOS) yüksek 
konsantrasyonlarda olduğu bilinen bu molekülün yine seksüel farklılaşmadaki rolü tüm 
sınırları ve açıklığı ile olmasa da bilinmektedir. Bu çalışmada PCOS'u olan ve olmayan 
kadınlarda 2 boyutlu transvajinal ultrasonografi (2D TV-USG) ile hesaplanan uterus 
hacimlerinin, AMH değerleri ile ilişkisinin ortaya koyulması amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif kesitsel tipte, çok merkezli bir çalışmadır. 
Bu çalışmaya Şubat 2023 – Temmuz 2023 tarihleri arasında Kadın Hastalıkları ve Doğum 
Poliklinikleri'ne başvuran ve PCOS tanısı almış olan nullipar kadınlar ile aynı dönemde 
başvurusu olan normal sağlıklı nullipar kadınlar olmak üzere toplam 126 hasta dahil 
edildi. Çalışma süresi içinde çalışmaya onam veren 126 kişi içinden dahil edilme 
kriterlerini karşılamayan, veri kaybı (takipten çıkma) veya biyokimyasal/radyolojik 
verileri eksik olan 17 hasta çalışma dışı bırakıldı. Dışlama sonrası çalışmaya toplam 109 
hasta çalışmaya alındı. Bu hastalardan 57 tanesinin Rotterdam Kriterleri (2003)'ne göre 
PCOS tanısı mevcuttu ve geriye kalan 52 kişi ise kontrol grubuna dahil edildi. 2D TVUSG ile radyolojik değerlendirmeleri (uterus hacmi, serviks hacmi, total uterin hacim, 
servikal uzunluk, servikal hacim, total uterin hacim, sağ over hacmi, sol over hacmi ve 
polikistik ovaryan morfoloji (PCOM) varlığı) yapıldı ve ilgili ölçümler alındı, veriler 
toplandı ve çalışmaya dahil edildi. Tüm hastalara menstrüel siklusun 2. ya da 3. günü 
hormon profili ve biyokimyasal tetkikler uyguladı.
Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde Statistical Package for Social Sciences 
(SPSS) Mac Version 21 (IBM, Armonk, NY, USA) yazılım programı kullanıldı. 
Tanımlayıcı istatistikler, kategorik değişkenler için sayı ve yüzdeler, sayısal değişkenler 
için ortalama (ort), median, minimun, maksimun ve standart sapma (SS) değerler olarak 
sunuldu. Gerekli görülen bazı bağımlı değişkenler için ROC analizi ve lojistik regresyon 
analizleri yapılmıştır. Veriler %95 güven düzeyinde incelenmiş ve p<0,05 değeri 
sağlandığında istatistiksel testler anlamlı olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: PCOS ve kontrol grupları karşılaştırıldığında; AMH değerleri PCOS 
grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha yüksekti (p:0,0001) ve PCOS ile 
AMH arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyon vardı (r: 0,62, p: 
0,0001). AMH değerleri ile uterin hacim arasında istatistiksel açıdan anlamlı negatif 
yönde korelasyon izlendi (r: -0,208, p: 0,03). AMH yüksekliği olduğunu bildiğimiz 
PCOS grubunda uterin hacimler kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı olarak 
daha düşük izlenmiştir (p: 0,03). Aynı gruplarda serviks hacimleri karşılaştırıldığında 
fark izlenmemiştir (p: 0,278). Gruplar total uterin hacim açısından karşılaştırıldığında 
PCOS grubu daha küçük uterin hacim değerlerine sahip olmasına rağmen bu fark 
istatistiksel açıdan anlamlı değildir (p: 0,097). Sağ ve sol ovaryan hacimler
karşılaştırıldığında bu değerler PCOS grubunda anlamlı olarak daha yüksektir (p: 0,0001, 
p: 0,0001). PCOS grubunda PCOM izlenme sıklığı daha yüksektir (p: 0,0001). PCOS 
hastalarında AMH değeri için %95 güven aralığında cut-off >4,63 ng/mL olarak 
alındığında %82,5 duyarlılık ve %84,6 özgüllük ile isatistiksel açıdan anlamlı bulundu 
(p: 0,0001).
Sonuç: Çalışmamız sonucunda AMH yüksekliği ya da PCOS varlığında uterin 
hacim değerleri anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır. Total uterin hacim ve servikal 
hacim ile yapılan değerlendirmelerde anlamlı fark saptanamamıştır. Çalışmamız AMH 
değerleri ile uterin hacmin direkt olarak karşılaştırıldığı literatürdeki ilk çalışmadır. Bu 
pilot çalışmanın ışığında AMH değerlerinin ve ultrasonografinin rutin kullanımının 
yaygınlaşması bir avantaj olarak kullanılıp çeşitli jineko-patolojiler ve obstetrik 
komplikasyonlar açısından risk grupları güvenilir, ulaşılabilir ve kolay tolere edilebilir 
yollardan belirlenebilir, bunun yanında fizyopatoloji, tanı ve koruma amaçları ile yeni 
verilere ulaşılabilir.
Anahtar Kelimeler: Anti Müllerian hormon, uterin hacim, ultrasonografi, polikistik over 
sendromu

Abstract:
Introduction: Anti Müllerian hormone (AMH) is currently employed in various 
functions, most notably as a highly reliable and accepted marker for elucidating ovaryan
reserve. While it is recognized that this molecule has elevated levels in Polycystic Ovary 
Syndrome (PCOS), its role in sexual development, although not fully delineated, is 
understood to some extent. This study aims to elucidate the relationship between uterine 
volumes computed via 2D transvaginal ultrasound (2D TV-USG) and AMH values in 
women with and without PCOS.
Materials and Methods: This is a multicentric prospective cross-sectional study. 
Between February and July 2023, a total of 126 patients - nulliparous women diagnosed 
with PCOS and nulliparous healthy women who presented to the Obstetrics and 
Gynecology Clinics - were enrolled. During the study duration, out of the 126 participants 
who provided consent, 17 were excluded due to non-fulfillment of inclusion criteria, data 
loss, or incomplete biochemical/radiological data. Post exclusion, 109 patients were 
included in the final analysis of study. Out of these, 57 were diagnosed with PCOS 
according to the Rotterdam Criteria (2003), and the remaining 52 were integrated into the 
control group. Radiological evaluations using 2D TV-USG, including measurements of 
uterine volume, cervical volume, total uterine volume, cervical length, cervical volume, 
total uterine volume, right ovaryan volume, left ovaryan volume, and presence of 
polycystic ovaryan morphology (PCOM), were conducted. Relevant measurements were 
compiled and integrated into the study. Hormonal profiles and biochemical assays were 
performed on all patients on either the 2nd or 3rd day of their menstrual cycle.
Data evaluation was executed using the Statistical Package for Social Sciences 
(SPSS) mac version 21 (IBM, Armonk, NY, USA). Descriptive statistics were presented 
as numbers and percentages for categorical variables, and as mean, median, minimum, 
maximum, and standard deviation for numerical variables. When necessary, ROC 
analysis and logistic regression analyses were performed. Data were evaluated at a 95% 
confidence level and p-values less than 0.05 were considered statistically significant.
Results: When comparing the PCOS and control groups, AMH levels were 
significantly higher in the PCOS group (p:0.0001). A positive and statistically significant 
correlation was observed between PCOS and AMH (r: 0.62, p: 0.0001). A statistically 
significant negative correlation was detected between AMH values and uterine volume 
(r: -0.208, p: 0.03). Notably, the PCOS group, known for elevated AMH, exhibited 
statistically lower uterine volumes than the control group (p: 0.03). No significant 
difference in cervical volume was observed between the two groups (p: 0.278). Although 
the PCOS group had smaller total uterine volume values, the difference was not 
statistically significant (p: 0.097). Both right and left ovaryan volumes were significantly 
higher in the PCOS group (p: 0.0001, p: 0.0001). Additionally, the frequency of PCOM 
observation was higher in the PCOS group (p: 0.0001). In PCOS patients, a cut-off of 
>4.63 ng/mL for AMH values within the 95% confidence interval resulted in 82.5% 
sensitivity and 84.6% specificity, and was found statistically significant (p: 0.0001).
Conclusion: Our research indicates that elevated AMH or the presence of PCOS 
is associated with significantly reduced uterine volume. No significant differences were 
identified in evaluations of total uterine volume and cervical volume. To our knowledge, 
our study is the first in the literature directly comparing AMH values with uterine 
volumes. In light of this pilot study, widespread utilization of AMH values and 
ultrasonography could be leveraged advantageously to reliably and accessibly identify 
risk groups for various gynecological pathologies and obstetric complications. 
Additionally, novel insights may be gleaned regarding pathophysiology, diagnostics, and 
preventive measures.
Keywords: Anti Müllerian hormone, uterine volume, ultrasonography, polycystic ovary 
syndrome