Ailelerin aşılar hakkında yaklaşım ve tutumları /
Yazar: RUKİYE SENA TÜRK YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FEYZA KOÇ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Kararsızlık = Instability ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Giriş ve Amaç: Bir toplumdaki çocukların aşılama oranlarını ve aşılanmalarındaki aksaklıkların nedenlerini bilmek, uygulanan bağışıklama programının daha başarılı hale getirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmada, ailelerdeki sosyodemografik farklılıkların çocukların aşılanma durumlarına etkisi, çocukların sağlık kontrollerinin değerlendirilmesi, sağlık çalışanlarının aşılar ile ilgili farkındalıkları, eksik aşılanmaya ve aşı kararsızlığına neden olan faktörler, rutin aşı takvimi dışındaki aşılar ile aşılanma oranları, ailelerin aşıların yan etkileri ile ilgili bilgi düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki bu çalışma, Ocak 2021 ile Mart 2021 tarihleri arasında, kronik bir hastalığı olmayıp Ege Üniversitesi Çocuk Hastanesi polikliniklerine başvuran veya hastanede yatmakta olan 6ay- 18yaş 300 çocuğun anne veya babası ile görüşülerek gerçekleştirilmiştir. Değişkenleri değerlendirirken IBM – SPSS (The Statistical Package for Social Sciences) 25.0 paket programı ile birlikte Python'daki istatistik paketlerinden faydalanılmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda rutin aşı takvimindeki aşılar ile aşılanan çocuk oranı %97 olarak belirlendi. Eksik aşılı çocuk oranı ise %3 olup bu ailelerin çoğu kendi istekleri ile çocuklarını eksik aşılattıklarını ifade ettiler. Ailelere aşıları nasıl takip ettikleri sorulduğunda %82,3'üne aile sağlığı merkezlerinden haber verildiği ve çocukların %91'inin aşılarının aile sağlığı merkezlerinde yapıldığı öğrenildi.
Rutin aşı takvimi dışındaki aşılar ile aşılanma oranı %46 olarak ve çocukların en fazla menenjit aşısı ile aşılandıkları belirlendi. Ailelerin öğrenim durumlarına bakıldığında üniversite mezunu olan anne (%65) ve babaların (%55) çocuklarına daha fazla özel aşı uygulandığı görüldü. Bu aileler içerisinde çalışan annelerin oranı %71 olup özel aşı yaptırmayan ailelerde annelerin çalışmama oranı %74 olarak görüldü. Ailelerin %62'sinin özel aşılar hakkında bilgilendirildikleri ve bu konuda bilgiyi en fazla hekimlerden (%54,5) edindikleri öğrenildi. Ailelere özel aşıların aşı takvimindeki aşılardan farkları sorulduğunda, ebeveynlerin %68'sinin özel aşıların daha maliyetli olduklarını düşündüğü belirlendi.
Aşıların gerekliliği konusunda ailelerin %92,33'ünün aşıları gerekli bulduğu, %6,67'sinin bu konuda kararsız kaldığı ve %1'inin aşıların gerekli olmadığını düşündüğü belirlendi. Aşıların gerekli olduğunu düşünmeyen ailelerin en fazla aşıların içeriğine güvenmedikleri için tereddüt ettikleri görüldü. Ailelere aşıların yararları sorulduğunda %60'ı aşıların çocuklarını hasta olmaktan koruduğunu, %41'i hastalıkları hafif geçirmesini sağladığını ve %32'sinin toplum sağlığını koruduğunu ifade etti. Ailelerin %83'ü aşıların yan etkileri ile ilgili bilgi sahibi olduğunu ve %65'i bu konuda en fazla aile sağlığı merkezlerindeki hemşirelerinden bilgi aldığını belirtti. Yan etki gözleyen aile oranı %44,67 görüldü. Aşı sonrası en fazla bildirilen yan etkilerin ateş (%55,4), kızarıklık (%17,8) ve huzursuzluk (%22,38) olduğu görüldü.
Ailelerin %51'inin internette aşılar ile ilgili araştırma yaptığı, en fazla araştırılan konuların özel aşıların uygulanma aralıkları ve fiyatları (%28) ile aşıların yan etkileri (%27) olduğu öğrenildi.
Koronavirüs aşısının çocuklara uygulanması söz konusu olduğunda, çocuğuna aşı yaptırmak isteyen ailelerin oranı %55, kararsız kalan ailelerin oranı %16 ve aşı yaptırmak istemeyen aile oranı %29 görüldü.
Tartışma ve Sonuç: Ailelerin aşılar ile ilgili yaklaşım ve tutumlarına yön veren en önemli etken özellikle birinci basamak ve çocuk hekimlerinden edindikleri doğru bilgilerdir. Toplumumuzun her kesiminde, aşı takvimimizdeki aşıların uygulanma yüzdesi oldukça yüksek olmakla birlikte aşı karşıtı görüşlerin giderek yayıldığı günümüzde, ailelerin bağışıklamanın önemini daha iyi anlaması ve toplumun aşılar ilgili doğru şekilde bilinçlendirilmesi konusunda ailelerin aşılar ile ilgili tutumlarını en çok yön veren hekimlere önemli görevler düşmektedir.

Abstract:
Introduction and Aim: Knowing the vaccination rates of children in a community and the reasons for the deficiencies in their vaccination play an important role in achieving a more successful immunization program. In this study, the effect of sociodemographic differences in families on the vaccination status of children, evaluation of children's health status, awareness of healthcare professionals about vaccines, factors that cause incomplete vaccination and vaccine hesitancy, vaccination rates with vaccines other than routine vaccination schedule, and determination of levels of families' knowledge about the side effects of vaccines are investigated.
Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study was conducted at Ege University Children's Hospital between January 2021 and March 2021. Parents of 300 children, where ages of children vary between 6 months and 18 years, are interviewed. These patients were admitted to outpatient clinics or hospitalized. While evaluating the variables, IBM - SPSS (The Statistical Package for Social Sciences) 25.0 package program and the statistics packages in Python were used.
Results: In our study, the rate of children vaccinated with vaccines in the routine schedule is observed to be 97%. Most of the families who have not vaccinated their children stated that they had their children under-vaccinated under their own will. When the families are asked how they followed their children's vaccination, 82.3% of parents answered that they were informed by family health centers, and 91% of children were vaccinated in family health centers.
Another outcome is that the vaccination rate with vaccines other than routine vaccination schedule is 46%, and the children who were vaccinated with the meningitis vaccine are the most (46%). Considering the educational status of families, the main observation is that the children of mothers (65%) and fathers (55%) who graduated from university were more vaccinated with vaccines other than routine schedule. Among these families, the rate of working mothers is 71%. The rate of vaccination other than the routine schedule is 74% for the children whose mothers are not working. It is learned that 62% of families were informed about vaccines other than the schedule and that 54.5% of the families received the information about non-scheduled vaccination from physicians. When asked about the differences between vaccines in the vaccination schedule and vaccines other than routine schedule, the common answer was related to cost. Most of the parents (68%) think the non-scheduled vaccines are more expensive.
Regarding the necessity of vaccines, it is determined that 92.33% of families found vaccines necessary, 6.67% were not sure, and 1% thought vaccines are not necessary. The main hesitancy for families who do not think vaccines are necessary is that they do not trust the contents of the vaccines. When asked about the benefits of vaccines, the families stated that the vaccines protect their children from getting sick (60%), make the diseases mild (41%), and protect public health (32%). They stated that 83% of the families had information about the side effects of vaccines, and 65% of them received information from their nurses in family health centers. The rate of families who experienced side effects is 44.67%. Among the side effects, the most frequently reported side effects can be listed as fever (55.4%), rash (17.8%), and restlessness (22.38 %).
It is learned that the percentage of the families that research on the internet about vaccines is 51%. The most researched subjects are the application intervals and prices of vaccines other than the schedule (28%) and the side effects of the vaccines (27%).
When it comes to applying the coronavirus vaccine to children, the rate of families who want to have their children vaccinated is 55%, the rate of indecisive families is 16%, and the rate of families who do not want to have their children vaccinated is 29%.
Discussion and Conclusion: The most important factor that guides families' approaches and attitudes intended for vaccines is the accurate information obtained especially from primary care physicians and pediatricians. Although the percentage of vaccination in our immunization schedule is quite high in all parts of our community, nowadays, when anti-vaccination movements are spreading, the physicians have a crucial responsibility to give families the right information so that they can better comprehend the importance of vaccination and raise awareness in the society about vaccines.