Bilgisayar okuryazarlığı testinin bilgisayar ortamında bireye uyarlanmış test olarak uygulanabilirliğine ilişkin bir araştırma
Research on applicability of computer literacy test as computerized adaptive testing
Yazar: DURMUŞ ÖZBAŞI
Danışman: PROF. DR. RAHİME NÜKHET DEMİRTAŞLI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar ortamında bireyselleştirilmiş test = Computerized adaptive testing ; Bilgisayarlar = Computers ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Teknoloji okuryazarlığı = Technology literacy ; Testler = Tests ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
Bu araştırma Ankara Üniversitesi bünyesindeki tüm fakültelerde birinci sınıf öğrencilerine uygulanmakta olan Bilgi ve İletişim Teknolojileri dersi muafiyet sınavı kapsamında, öğrencilerin temel bilgi ve iletişim teknolojileri alanındaki yeterliklerini ölçmeye yönelik olarak uygulanan testin bilgisayar ortamında bireye uyarlanmış test (BOBUT) olarak kullanılabilirliğini araştırmak amacıyla yapılmıştır.
Temel araştırma modelindeki  araştırmanın verileri iki aşamada elde edilmiştir. Araştırma grubunun birinci aşamasını, simülatif BOBUT uygulamasında kullanılan 2012-2013 ve 2013-2014 eğitim öğretim yıllarında Ankara Üniversitesi'nin çeşitli bölümlerinde öğretim görmekte olan 1366 birinci sınıf öğrencisinin verileri oluşturmuştur. Araştırma verilerinin ikinci aşamasını, Eğitim Bilimleri Fakültesi birinci sınıfta öğrenim görmekte olan 142 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada araştırmacı tarafından geliştirilen bilgisayar okuryazarlık testi kullanılmıştır. Standart hata (SH<0.30 ve SH<0.50) ve sabit madde (30) test sonlandırma koşulu ile farklı yeterlik kestirim yöntemleri (En Yüksek Olabilirlik Yaklaşımı-EYOY ve Beklenen Sonsal Dağılım-BSD)  kullanılarak farklı simülatif BOBUT stratejileri oluşturulmuştur. 
Simülatif BOBUT uygulamasında oluşturulan stratejilerden elde edilen yeterlik ve güvenirlik ölçüleri ile kağıt-kalem testine ilişkin yeterlik ve güvenirlik ölçüleri karşılaştırıldığında; BSD yeterlik kestirim yöntemi sabit madde (30) test sonlandırma koşulunda, yeterlik ölçüleri kağıt-kalem testinden elde edilen değerlere daha yakın olduğu bulunmuştur. Ayrıca Simülatif BOBUT uygulamasında BSD yöntemi ve test sonlandırma kuralı olarak SH<0.50 koşulu uygulandığında, en az madde kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Gerçek BOBUT uygulaması ile kağıt kalem testinden elde edilen yeterlik kestirimlerinde madde sayıları karşılaştırıldığında, gerçek BOBUT uygulamasında önemli ölçüde madde tasarrufu sağlanmıştır. Ayrıca gerçek BOBUT ve kağıt-kalem testi yeterlik ölçülerine ait güvenirlik değerleri karşılaştırıldığında, gerçek BOBUT uygulamasından elde edilen güvenirlik değerleri anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.  Böylece, gerçek BOBUT uygulaması ile yapılan "Bilgisayar Okuryazarlığı" testinin, kağıt kalem testine göre daha az madde kullanılarak  güvenilir bir şekilde yeterlik ölçülerinin kestirebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research is conducted with the purpose of understanding the usage of computer literacy test being carried out to evaluate the competency of the students in the field of basic knowledge and communication technologies of the students within the frame of Information and Communication Technologies course exemption exam as a Computerized Adaptive Testing (CAT).
Research data were gained in two phases. The first phase of the research data consists of the data gained from 1366 first grade students who are exposured to Computerized Adaptive Testing and studying in different departments at Ankara University in the 2012-2013 and 2013-2014 Academic years. The second phase of the data was constituted by 142 first grade students studying at the Faculty of Educational Sciences. Computer Literacy test developed by the researcher was used in the study. By using different standard error (SE<0.30 and  SE<0.50) and fixed item (30) cases and differennt competency prediction methods like maximum likelihood estimation (MLE) and expected a posteriori (EAP), different simulative CAT strategies were developed.
When comparing the competency and reliability measures gained by strategies developed with simulative CAT application with the competency and reliability measures of paper-and-pencil measures; in case of fixed item (30) test ending, it was found that EAP competency prediction is closer to the measures gained by the paper-and-pencil test.  It was concluded that least amount of items were used in CAT application when applying the case of SE<0.50 as EAP method and test ending rule.
When comparing the item quantities in competency prediction of the real CAT application and paper-and-pencil test, real CAT application provided huge savings. Also, when comparing the reliability values of real CAT and paper-and-pencil test, the reliability values gained from the real CAT application was found significantly higher. Therefore, it was concluded that Computer Literacy test carried out with the CAT application can predict the competency measures more reliably when compared with paper-and-pencil tests.