Farklı olgunlaşma dönemlerinde hasat edilen yoncanın (Medicago sativa L.) yem değerinin ın sıtu ve ın vıtro olarak araştırılması
Investigation of feed value of alfalfa (Medicago sativa L.) harvested at different maturity stages as in situ and in vitro
Yazar: ELİF ADIYAMAN
Danışman: PROF. DR. VEYSEL AYHAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışması ile 2012 yılı vejetasyon dönemi, Isparta ekolojik koşullarında yoncanın (Medicago sativa L.) farklı olgunlaşma dönemlerindeki (tomurcuklanma dönemi, çiçeklenme başlangıcı dönemi, tam çiçeklenme dönemi ve tohum bağlama dönemi) tüm biçim zamanları; yeşil ot verimi, kuru ot verimi, kuru madde verimi, ham protein verimi, ham yağ verimi, kuru madde, organik madde, ham kül, ham protein, ham yağ, ham selüloz, NDF, ADF, nitrojensiz öz madde, kuru madde sindirilebilirliği, toplam sindirilebilir besin maddesi, canlı ağırlığa bağlı kuru madde tüketimi, nisbi yem değeri, metabolik enerji, sindirilebilir enerji, net enerji laktasyon, makro ve mikro mineral madde içerikleri ile in sitü kuru madde, organik madde ve ham protein parçalanabilirlik değerlerinin ortaya konması ve birim alandan elde edilen toplam sindirilebilir besin madde miktarının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Tesadüf parselleri deneme desenine göre 12 parsele bölünerek kurulan araştırmada, bölge koşullarına göre bir vejetasyonda tomurcuklanma dönemi 5, çiçeklenme başlangıcı dönemi 5, tam çiçeklenme dönemi 4 ve tohum bağlama dönemi 3 biçim yapılmıştır. Parsellerden alınan örneklerde verim değerleri, besin madde içerikleri ve in sitü yem değerleri incelenmiştir. 
Yeşil ot verimi en yüksek 9609.33 kg/da ile tomurcuklanma döneminde belirlenirken, olgunlaşmayla birlikte % 28 oranında azalmıştır. Kuru ot verimine bağlı olarak da en yüksek kuru madde verimi 1742.63 kg/da ile çiçeklenme başlangıcı döneminde elde edilmiştir. Ortalama ham protein oranı en yüksek % 19.67 ile tomurcuklanma döneminde belirlenirken, olgunlaşmayla birlikte % 22 oranında azalmıştır. HS içeriği % 35.79, NDF içeriği % 53.84, ADF içeriği % 40.30 ile tohum bağlama döneminde belirlenmiştir. Olgunlaşmayla birlikte yoncanın doğal halde kuru madde içeriği, HS, NDF, ADF içerikleri artarken, HK içeriği, KMS, TSBM miktarı, canlı ağırlığa bağlı olarak tahmini KMT oranı, ME, SE ve NEL içerikleri azalmıştır. HS ve ADF değerleri kullanılarak hesaplanan NEL değerlerine bakıldığında aynı örnekler için yakın değerler belirlenmiştir. MEHS, MEADF ve MENDF hesaplamaların arasında ise % 8-30 arasında fark vardır. Bu seviyelerdeki farklılık kabul edilebilir seviyelerin üzerindedir.
Tomurcuklanmadan tohum bağlamaya kadar her bir dönem arasında NYD'nin 10'ar puan azalarak 132 puandan 100 puana kadar düştüğü görülmüştür. In situ yapılan çalışmada inkübasyon süresi arttıkça KM, OM ve HP parçalanabilirlikleri artmıştır. 24 saatlik in situ kuru madde parçalanabilirliğine bakıldığında en yüksek değerin % 76.67 ile tomurcuklanma döneminde, en düşük değerin ise % 59.84 ile tohum bağlama döneminde olduğu görülmektedir.  Olgunlaşmayla birlikte ortalama KM parçalanabilirlik değerinin % 17 oranında, ortalama OM parçalanabilirlik değerinin % 14 oranında ve ortalama HP parçalanabilirlik değerlerinin de % 13 oranında azaldığı belirlenmiştir. Olgunlaşmayla her biçimde alınan ot verimi artmakta, yem kalitesi ise azalmaktadır. Fazla miktarda ot üretme hayvan besleme yönünden, yüksek protein içeriği ise kalite yönünden büyük önem arz etmekte olup, bu iki olgu arasında ters bir ilişki söz konusudur. 
Çalışma sonunda elde edilen verim değerleri ve besin madde içerikleri değerlendirildiğinde, hayvansal üretim açısından vazgeçilmez bir yem olan yoncada değişik hasat dönemlerine bağlı olarak kalite sıralaması; 1) çiçeklenme başlangıcı, 2) tomurcuklanma, 3) tam çiçeklenme ve 4) tohum bağlama dönemi olarak belirlenmiştir. Isparta ili veya benzer ekolojik koşullarda, bu sıralama göz önünde bulundurularak yoncanın hasat edilmesi halinde hayvancılıkta verimliliğin artacağı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
The aim of this project is to determine yield (the green herbage yield, dry herbage yield, crude protein yield and crude oil yield)  chemical and nutritional values  (dry matter (DM), organic matter (OM), crude ash (ash), crude protein (CP), crude fat (EE), crude fiber (CF), Neutral Detergent Fiber (NDF), Acid Detergent Fiber (ADF), nitrogen-free extract (NFE), digestible dry matter (DDM), total digestible nutrients (TDN), dry matter intake (DMI), relative feed value (RFV), metabolized energy (ME), digestible energy (DE), net energy of lactation (NEL), macro and micro minerals, with the in-situ dry matter, organic matter and crude protein degradability values) of Alfalfa (Medicago sativa L.) in different stages of maturity (budding period, beginning of flowering period, full blooming period and seed setting period) both 'in situ' and 'in vitro' under Isparta  ecological condition during 2012 vegetation.
Twelve alfalfa parcels established according to Completely Randomized Parcels design. Alfalfa parcels were sampled based on the local vegetation periods which were budding period (5 cuts), beginning of flowering period (5 cuts), full flowering period (4 cuts) and seeding period (3 cuts). Alfalfa samples yields, nutrient content and in situ digestibility were determined.
The highest forage yield were 9609.33 kg/da for the budding period.  Forage yields were decreased 28% with maturation.  The highest dry matter hay yield (1742.63 kg/da) were obtained from the beginning of flowering period. The highest crude protein   (19.67%) were determined for the budding period. Crude protein levels were reduced 22% with maturation.  The seeding period samples had 35.79% crude fiber, 53.84% NDF and 40.30% ADF content. Alfalfa samples DM content, CF, NDF, ADF contents were increased with maturity while the ash content, dry matter digestibility, percent of intake based on body weight, ME, DE and NEL values were decreased. The calculated NEL values from CF and ADF values were similar for the same samples, ME calculation from CF, ADF and NDF had 8-30% differences between them. The calculation of ME values of the margin of error is much higher than acceptable levels.
Budding to seeding period samples RFV (132 to 100) were lowered 10 points for each vegetation period. In situ studies, DM, OM and CP increased degradability with increasing incubation times.  The highest dry matter degradability were 76.67% for budding period and the lowest dry matter degradability were 59.84% for seeding period at 24 hours In Situ incubation time. The average value of DM digestibility (17%), OM digestibility (14%) and CP digestibility (13%) were decreased with maturity. 
Increasing maturation of herbage yield, alfalfa forage quality decreases. In terms of animal production having a large quantity of hay is important as much as with the high protein content but they have an inverse relationship between these two qualities.