Trakeobronşiyal anomali ve varyasyonlarının yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of tracheobronchial abnormalities and variations with HIGH resolution computed tomography
Yazar: BAYRAM GEYİK
Danışman: PROF. DR. CİHAN AKGÜL ÖZMEN
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Bronşlar = Bronchi ; Malformasyonlar = Abnormalities ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Trakea = Trachea ; Varyasyon = Variation

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada, yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilen hasta popülasyonunda, Infinit-pacs sistemi kullanılarak, hasta görüntülerine restrospektif olarak ulaşıldı. Her hastada trakea, her iki ana bronş ve diğer tüm lob bronşları aksiyal, koronal ve sagittal planda incelendi. Trakeal divertikül, trakeal bronş ve kardiyak bronşun sıklığı, yerleşimi ve tipleri belirtilerek, bunların cinsiyete göre görülme sıklıkları incelendi. Sağ üst lob, sağ orta lob, sağ alt lob bazal, sol üst lob, sol üst lob lingula ve sol alt lob bazal bronşunun segmental dallanma paternleri incelenerek, görülme insidansları bulundu. Ayrıca subsuperior bronş, bronş hipoplazileri gibi anomali ve varyasyonlar da incelendi. Sonuçlar, daha önce yapılmış çalışmalar ile karşılaştırıldı. Bulgular literatüre kazandırılıp, trakeobronşiyal sistemle ilgilenen hekimlere tanı, tedavi ve invaziv işlemler öncesi, yol gösterici olması ve öngürü kazandırılması amaçlandı.
Bulgular: Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Radyoloji Bölümünde, 2018 yılı içerisinde çeşitli ön tanılar nedeniyle toraksa yönelik YÇBT'si çekilen 1289 hastayı, trakoebronşiyal anomaliler varyasyonlar ve bronşların segmental dallanma paternleri açısından retospektif olarak inceledik. Hastalarımızın 687'si (%53,3) kadın, 602'si (%46,7) erkek olup, yaş ortalaması yaklaşık 48,6 idi. Çalışmamızda trakeal divertikül sıklığı %2,5 olup, erkeklerde daha sık gözlenmiştir. Trakeal divertiküllerin tamamı literatür ile benzer olarak, sağ üst paratrakeal alanda ve trakea sağ posteolateral duvardan kaynaklıdır. Trakeal bronş sıklığı %1,08 bulunmuş olup, erkek ve kadın cinsiyet arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Trakeal bronşun en sık orjin aldığı yerler sağ ana bronş ve trakea olup, en sık görüldüğü tip, displaced tip olmuştur. Aksesuar kardiyak bronş tespit ettiğimiz olgu sayımız 11 (%0,85) olmuştur. En sık orjin aldığı yer intermediate bronştur. Künt sonlanan ve bir akciğer segmentini ventile eden tip olmak üzere 2 tip tanımladık. Subsuperior bronş görülme sıklığı %21,8 idi. Sağ üst lob bronşunun en sık gösterdiği segmental dallanma paterni %87,9 ile trifurkasyon (B1,B2,B3) olurken, %10,6 bifurkasyon ve %1,5 quadrifikasyon paterni olmuştur. Sağ orta lob bronşu %94,6 horizontal tip bifurkasyon (lateral ve medial segment) şeklinde segmental dallanma gösterirken, %3,9 trifurkasyon ve %1,5 olguda ise süperior-inferior tip bifurkasyon izlenmiştir. Sağ alt lob bazal bronşta; %77 trifurkasyon, %19,3 quadrifikasyon (B7,B8,B9,B10) ve %3,3 bifurkasyon izlenmiştir. Dört çeşit trifurkasyon paterni, 5 çeşit bifurkasyon paterni saptandı. Trifurkasyon paternleri içerisinde en sık izlenen %74,2 trifurkasyon (B7,B8,B9+B10) paterni olmuştur. Bifurkasyon tipleri içerisinde en sık izlenen, medial segmentin izlenmediği lateral ve posterior bazal segmentlerin ise beraber çıktığı bifurkasyon(B8,B9+B10) tipi olmuştur. Sağ alt lob bazal bronşta; 7 olguda görülen, medial segmentin izlenmediği tirfurkasyon (B8,B9,B10) tipi sadece kadınlarda saptanmıştır. Sol üst lob bronşunda en sık görülen patern, %97,8 ile bifurkasyon  (B1+B2,B3) olmuştur. Sol üst lob lingulada; %99 ile süperior ve inferior segment şeklinde görülen, bifurkasyon tipi görülmüştür. Sol alt lob bazal bronşta; %52,8 bifurkasyon, %43 trifurkasyon ve %4,3 oranında da quadrifikasyon saptandı. Erkek olgularımızda trifurkasyon paterni daha sık, kadınlarda ise bifurkasyon paterni daha sık izlendi. Toplam dört bifurkasyon ve beş trifurkasyon patern çeşidine rastladık. Bifurkasyon tipleri içerisinde en sık (B7+B8,B9+B10), trifurkasyon paternleri içerisinde en sık görülen (B7+B8,B9,B10) olmuştur.
Sonuç: Çalışmamız, trakeal divertikül, trakeal bronş ve aksesuar kardiyak bronşun sıklığının literatürde yapılan çoğu çalışmadan daha sık olduğunu göstermektedir. Trakeal divertiküllerin hepsi, trakea sağ posteolateral duvardan kaynaklı ve anlamlı olarak erkeklerde daha sık olduğunu tespit ettik. Çoğu trakeal bronş sağ üst lob apikal segmentiyle ilişkili bulundu.  Ayrıca lob bronşlarının, özellikle alt lob bazal bronşlarda segmental düzeyde dallanma paternleri açısından çok sayıda çeşit tespit edip, tanımladık. En az varyasyonun izlendiği lob bronşları lingula ve sol üst lob bronşu olduğunu tespit ettik. Sonuç olarak trakeobronşiyal anomaliler ve varyasyonlar geniş bir yelpaze göstermekte olduğundan, treakobronşiyal hastalıklarda tanı koymada, semptomların etyolojisini araştırmada ve her türlü cerrrahi ve girişimsel işlem öncesi bu anomali ve varyasyonları bilinmesi önem taşımaktadır.

Abstract:
Introduction and Objective: In this study, patient images were restrospectively accessed using the Infinit-pacs system in the patient population evaluated by high resolution computed tomography. In each patient, trachea, both main bronchi and all other lobe bronchi were examined in the axial, coronal and sagittal plane. The frequency, location and types of tracheal diverticulum, tracheal bronchus and cardiac bronchus were determined, and their incidence according to gender was examined. Segmental branching patterns of the right upper lobe, right middle lobe, right lower lobe basal, left upper lobe, left upper lobe lingula, and left lower lobe basal bronchi were examined, and incidence was seen. In addition, anomalies and variations such as subsuperior bronchus, bronchial hypoplasias were also examined. The results were compared with previous studies. The findings were aimed to be brought to the literature and to provide guidance and foresight to physicians interested in the tracheobronchial system before diagnosis, treatment and invasive procedures. Results: We retrospectively reviewed 1289 patients who underwent HRCT for thoracic in the Department of Radiology at Dicle University Medical School in 2018 for trachoebronchial anomalies variations and bronchial segmental branching patterns. 687 (53,3%) of the patients were female and 602 (46,7%) were male. The mean age was 48,6 years. In our study, the incidence of tracheal diverticulum was 2,5% and it was observed more frequently in males. Similar to literature, 100% of tracheal diverticula originate in the right upper paratracheal area and right posteolateral wall of the trachea. The incidence of tracheal bronchus was found to be 1.08% and there was no significant difference between male and female gender. The most common origin of tracheal bronchus is the right main bronchus and trachea, and the most common type is displaced. 11 (0.85%) cases with accessory cardiac bronchus were detected. The most common origin is intermediate bronchus. We have identified two types as blunt terminated and ventilated lung segment. We found the incidence of subuperior bronchus as 21,8%. The most common segmental branching pattern of right upper lobe bronchus was trifurcation (B1, B2, B3) with 87,9%, while bifurcation was 10,6% and quadrification pattern was 1,5%. The right middle lobe bronchus showed segmental branching in 94,6% of horizontal bifurcation (lateral and medial segments), trifurcation in 3,9% and superior-inferior bifurcation in 1,5%. In the right lower lobe basal bronchus; 77% trifurcation, 19,3% quadrification (B7, B8, B9, B10) and 3,3% bifurcation were observed. Four types of trifurcation patterns and five types of bifurcation patterns were detected. Trifurcation patterns were the most commonly observed trifurcation pattern (B7, B8, B9 + B10). Among the bifurcation types, bifurcation (B8, B9 + B10) was the most common type of lateral and posterior basal segments without medial segment. In the right lower lobe basal bronchus; The type of tirfurcation (B8, B9, B10) in 7 cases with no medial segment was detected only in women. The most common pattern in the left upper lobe bronchus was bifurcation (B1 + B2, B3) with 97,8%. In the left upper lobe lingula; Bifurcation type was seen in the form of superior and inferior segments with 99%. In the left lower lobe basal bronchus; 52,8% bifurcation, 43% trifurcation and 4,3% quadrification were detected. Trifurcation pattern was more frequent in male patients and bifurcation pattern was more frequent in women. We found a total of four bifurcation and five trifurcation patterns. Bifurcation types were the most common (B7 + B8, B9 + B10), and trifurcation patterns were the most common (B7 + B8, B9, B10)
Conclusion: Our study shows that the frequency of tracheal diverticulum, tracheal bronchus and accessory cardiac bronchus is more frequent than most studies in the literature. We found that all tracheal diverticula originate from the right posteolateral wall of the trachea and are significantly more common in males. Most tracheal bronchi were associated with apical segment of right upper lobe. We found numerous branching patterns at the segmental level, especially in the lower lobe basal bronchi. We observed that the bronchial lingula and the left upper lobe bronchus were the least variation. In conclusion, since tracheobronchial anomalies and variations show a wide spectrum, it is important to know these anomalies and variations prior to any kind of surgery and interventional procedure in diagnosing tracheobronchial diseases, investigating the etiology of symptoms.