Almanca ders kitaplarındaki kültürel öğelerin öğrencilerin çokkültürlülük algılarına ve Almanca öğrenme motivasyonlarına etkileri
The effects of cultural elements in German studentsbooks' onstudents' multiculturalism perception and motivation in learning German language / Die auswirkungen kultureller elemente in DaF-lehrwerken auf die wahrnehmung von multikulturalismus der DaF-lernenden und deren motivation in hinblick auf das Deutschlernen als fremdsprache
Yazar: TUĞBA ÇARIKÇI KULA
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ SAKARYA MADEN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alman kültürü = German culture ; Dil-kültür = Language-culture ; Motivasyon = Motivation

Özet:
Bu çalışmada, ön-test ve son-test uygulamaları ve gözlem formları ile yerli ve yabancı basım Almanca ders kitaplarındaki kültürel öğelerin öğrencilerin çokkültürlülük algılarına ve Almanca öğrenme motivasyonlarına etkileri araştırılmıştır. Araştırma bu yönüyle özel bir örnek olay niteliğindedir. Tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. 
Tezin birinci bölümü araştırmanın problemini, amacını, önemini, araştırma sorularını ve sınırlılığını ve ayrıca bazı kavramlar ile ilgili tanımları içermektedir. 
Tezin ikinci bölümü alan yazın çalışmalarının yer verildiği bölümdür. Bu bölümde dil kavramından başlanılarak kültür, kültürlerarasılık, çokkültürlülükve motivasyon kavramları irdelenmiş, geçmişten günümüze kadar kullanılagelen yabancı dil öğretim yöntemlerinde kültürün yeri ve önemi üzerinde durulmuş ve kültür veya günlük hayata ilişkin bilgi ve verilerin aktarım biçimi ile ilgili gelişimi üzerinde durulmuş, bu bölümde ayrıca Almanca öğrenme motivasyonu konusuna değinilmiştir. 
Çalışmanın üçüncü bölümünde araştırmanın yöntemi ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu bölümde çalışmanın araştırma modelinin ne olduğuna, araştırmanın evreni ve örneklemine, araştırma grubunun özelliklerine, araştırmanın geçerliği ve güvenirliğine, araştırmanın enstrümanlarına, verilerin nasıl toplandığına ve nasıl analiz edildiğine yönelik bilgilere ayrıntılı bir biçimde yer verilmiştir. 
Araştırmanın dördüncü bölümünde araştırmadan elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Bulgular kısmında veriler; üçüncü bölüm olan araştırma bölümünün veri toplama ve veri analiz etme kısmına paralel olarak elde edilmiş ve bulgular çalışmanın dördüncü bölümünde sunulmuştur. Bulgular 4 ana başlık altında toplanmıştır. İlk önce yerli basım Wie Bitte? A.-1.1 (Öztürk, İncebel, Balkan, Yıldırım ve Canoğlu, 2018) ve yabancı basım Schritte International A1, Cilt 1 (Nisbisch, Penning-Himstra, Bovermann ve Reimann, 2019) adlı ders kitapları Bernstein, Guadalupe ve Llampallas (2015) adlı araştırmacıların geliştirdikleri kitap inceleme ölçütlerinden yola çıkılarak incelemesinden elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Daha sonra kitaplardaki kültürel öğelerin öğrencilerin çokkültürlülük algılarını ve Almanca öğrenme motivasyonlarını ne ölçüde etkilediğini ortaya koymak için ilgili kitaplar ile ders vermeden önce bir ön-test daha sonra ilgili kitaplar ile bir dönem Almanca dersi alan öğrencilere bir son test uygulanarak öğrencilerin algılarında ve Almanca öğrenme motivasyonlarında bir değişiklik olup olmadığına bakılmıştır. Ölçek olarak önceden geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış Çokkültürlülük Algı Ölçeği (Ayaz, 2016) ile Almanca Öğrenme Motivasyon Ölçeklerinden (Çam, Serindağ ve İşigüzel, 2010) yararlanılmıştır. Bu çalışma kapsamında aynı zamanda gözlem formları da kullanılmış, gözlemlerden elde edilen bulgulara yine bu bölümde yer verilmiştir. Son olarak Almanca öğretmenleri ve öğrenciler ile görüşme yapılmış ve görüşme neticesinde elde edilen verilere de bu bölümde yer verilmiştir.
Araştırmanın beşinci bölümü araştırmadan elde edilen sonuçların yer verildiği ve önerilenin geliştirildiği bölümdür. Çalışma sonucunda; yabancı basım ders kitabı kullanan öğrencilerin çokkültürlülük algılarının ve Almanca öğrenme motivasyonlarının yerli basım ders kitabı kullanan öğrencilere göre daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Hem nitel hem de nicel veriler bu sonucu desteklemektedir. Son olarak çıkan sonuçlar doğrultusunda öğrencilerin çokkültürlükük algıların iyileştirmeyi sağlayacak Almanca kitaplarının ne şekilde hazırlanması ve derslerin nasıl işlenmesi gerektiği ve Almanca öğrenme motivasyonunu artırmaya yönelik ne tür önlemler alınabileceği konusunda öneriler geliştirilmiştir. 
Ayrıca Almanca öğretmenliği lisans eğitimi sürecinde Almanca öğretmen adaylarına öğrencilerin Almanca öğrenme ile ilgili motivasyonları düşük ise hangi yöntem ve teknikler ile ilgili öğrencilerin motivasyonlarının artırılabilecek konusunda yeterliklerin kazandırılabileceği ve Almanca öğretmenlerinin kullanmak zorunda oldukları Almanca kitaplarında kültürel öğeler yetersiz veya öğelerin veriliş biçimi veya yöntemi öğrenci hedef kitlesine uygun değilse öğretmenlerin bu tür sorunlara ilişkin çözüm önerileri geliştirebilmeleri için lisans eğitimi süresince 4 yıllık ders programında hangi derslerde içeriğin tekrar gözden geçirilerek nasıl güncellenme yapılması gerektiği veya gerekli yeterlikleri kazandırmak için ne tür seçmeli derslerin seçmeli ders havuzuna eklenebileceği konusunda öneriler geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yabancı dil olarak Almanca, yerli basım Almanca ders kitabı, yabancı basım Almanca ders kitabı, çokkültürlülük, motivasyon.

Abstract:
In this study, the effects of pre-test and post-test applications, observation
forms, and cultural elements in local and foreign printed German textbooks on
students' perceptions of multiculturalism and their motivation to learn German were
investigated. In this respect, the research is a special case study. The thesis consists
of five chapters.
The first part of the thesis includes the problem, purpose, importance,
research questions and limitations of the research, as well as definitions of some
concepts.
The second part of the thesis is the part where the literature studies are
included. In this section, starting from the concept of language, the concepts of
culture, interculturality, multiculturalism and motivation were examined, the place
and importance of culture in foreign language teaching methods used from the past to
the present were emphasized, and the development of culture or the way of
transferring information and data related to daily life was emphasized. This chapter
also deals with the motivation to learn German.
In the third part of the study, the method of the research is explained in detail.
In this section, information about the research model of the study, the universe and
sample of the research, the characteristics of the research group, the validity and
reliability of the research, the instruments of the research, how the data were
collected and how they were analyzed are given in detail.
In the fourth part of the research, the findings obtained from the research are
included. Data in the findings section; It was obtained in parallel with the data
collection and data analysis part of the research section, which is the third section,
and the findings are presented in the fourth section of the study. The findings are
grouped under 4 main headings. First, the local edition Wie Bitte? Textbooks A.-1.1
(Öztürk, İncebel, Balkan, Yıldırım and Canoğlu, 2018) and foreign edition Schritte
International A1, Vol 1 (Niebisch, Penning-Himstra, Bovermann and Reimann,
2019) Bernstein, Guadalupe and Llampallas (2015) Based on the book review
criteria developed by the researchers named . Afterwards, in order to reveal the
extent to which the cultural elements in the books affect the students' perception of
multiculturalism and their motivation to learn German, a pre-test and then a post-test
were applied to the students who took German lessons for a semester with the
relevant books, and then a post-test was applied to the students' perceptions and their
motivation to learn German. checked for any change. Multiculturalism Perception
Scale (Ayaz, 2006) and German Learning Motivation Scales (Çam, Serindağ, &
İşigüzel, 2010) were used as scales. Observation forms were also used within the
scope of this study, and the findings obtained from the observations were also
included in this section. Finally, interviews were held with German teachers and
students, and the data obtained as a result of the interview are also included in this
section.
The fifth part of the research is the section where the results obtained from
the research are included and the proposal is developed. In the results of working; It
has been revealed that the multiculturalism perceptions and motivation to learn
German of the students who use foreign-printed textbooks are higher than the
students who use domestic-printed textbooks. Both qualitative and quantitative data
support this conclusion. In line with the final results, suggestions have been
developed on how to prepare German books that will improve students' multicultural
perceptions, how the lessons should be taught, and what kind of measures can be
taken to increase the motivation to learn German.
In addition, during the undergraduate education of German teaching,
German teacher candidates can gain competencies about which methods and techniques can increase the motivation of students if the motivation of students about
learning German is low, and the cultural elements in the German books that German
teachers have to use are insufficient or the way or method of the elements is
presented is appropriate for the student target group. If not, suggestions have been
developed on how to update the content of which courses in the 4-year curriculum
during undergraduate education so that teachers can develop solutions for such
problems, or what kind of elective courses can be added to the elective course pool in
order to gain the necessary competencies.

Keywords: German as a foreign language, local German textbook, foreign German textbook, multiculturalism, motivation.








In dieser Studie wurden die Auswirkungen kultureller Elemente in DaF-Lehrwerken, die entweder in der Türkei oder auβerhalb der Türkei konzipiert wurden, auf die Wahrnehmung von Multikulturalität und Motivation zum Deutschlernen bei Schülern mit Hilfe von 2 Umfragen, die als Vor- und Nachtest eingesetzt wurden und mit Beobachtungsbögen untersucht. Insofern handelt es sich bei dieser Untersuchung um eine spezielle Fallstudie. Die wissenschafltliche Arbeit besteht aus fünf Kapiteln. 
Der erste Teil umfasst das Forschungsproblem, Ziel, Bedeutung, Forschungsfragen und Grenzen der wissenschaftlichen Arbeit und einige Definitionen zu bestimmten Begriffen.
Der zweite Teil der Arbeit ist der Literaturteil. Dieser Teil beinhaltet die Ergebnisse einer Recherche ausgehend vom den Begriffen Sprache, Kultur, Landeskunde, Interkulturalität, Multikulturalismus und Motivation. Dieser Teil wiederspiegelt, wie Kultur- und Landeskunde in den im DaF-Unterricht eingesetzen Methodenvermittelt wurde und beinhaltet Informationen zur Vermittlung vom Fremdverstehen und somit eine Liste von wissenschaftlichen Arbeiten, die sich mit den oben genannten Themen befassen. Desweiten sind Veröffentlichungen aufgelistet worden, die sich auf das Thema Motivation im Kontext von Fremdsprachenunterricht fokkusieren.  
In dem dritten Teil ist die Forschungsmethode der vorgelegten Studie im Detail vorgestellt worden. Dieser Teil beinhaltet das Forschungsmodell der Studie, das Universum und Informationen hinsichtlich der Stichprobe der Studie. Ausserdem sind die Merkmale der Forschungsgruppen aufgelistet worden und die Leser über die Gültigkeit und Zuverlässigkeit der Umfragen bzw. der Vor- und Nachtests informiert worden. In dem dritten Teil wurdenausserdem die Instrumente der Forschung vorgestellt und in Detail erklärt, wie in dieser Studie die Datenerhebung und Datenanalyse erfolgt ist.
Der vierte Teil der Studie ist der Befundeteil. Die Ergebnisse der Forschung wurden unter 4 Hauptüberschriften präsentiert. Zunächst wurden die Daten aus der Lehrwerkanalyse, dienach den Kriterien von Bernstein, Guadalupe ve Llampallas (2015) erfolgte, dargestellt. Das DaF- Lehrwerke Wie Bitte? A.-1.1 (Öztürk, İncebel, Balkan, Yıldırım ve Canoğlu, 2018) ist ein Lehrwerk, das in Türkei konzipiert worden ist und als regionales Lehrwerk bezeichnet wird. Das Lehrwerk Schritte International A1, Cilt 1 (Nisbisch, Penning-Himstra, Bovermann ve Reimann, 2019) hingegegen, ist ein Lehrwerk, das auserhalb der Grenzen der Türkei, mit anderen Wörtern im deutschsprachigen Umgebung verfasst wude. Die Daten sind inSkalen eingetragen worden. Anschliessend erfolgte ein Vortest, womit die Daten in Hinblick auf die Wahrnehmung der DaF-Lerner in Hinblick auf das Multikulturalismus und Motivation in Hinblick auf das Deutschlernen erhoben wurden. Beide Umfragen (Çokkültürlülük Algı Ölçeği (Ayaz, 2026) und Almanca Öğrenme Motivasyon Ölçeği (Çam, Serindağ ve İşigüzel, 2010)) wurden nach der Einsetzung der oben genannten DaF-Lehrwerke wiederholt und die Ergebnisse tabellarisch dargestellt. Zuletzt platzieren in dem 4. Teil der Studie die Befunde aus den Beobachtungsbögen und die Daten, die aus den Gesprächen mit den Lehrkräften und Lernern stammen.
In dem fünften Teil der Studie befindet sich die Schlussfolgerung der Studie. Die Daten haben dargelegt, dass die DaF-Lerner, die nicht mit einem regionalen DaF-Lehrwerk sondern mit einem im Ausland konzipierten Lehrbuch Deutsch gelernt haben, über eine höhere Multikulturalitäts-Wahrnehmung verfügen und höher motiviert sind, Deutsch zu lernen als die Schüler, die mit regionalen DaF-Lehrwerken Deutsch gelernt haben. Diese Erkenntnisse wurden sowohl von qualitativen als auch von quantitativen Daten bestätigt. Letzlich wurden Vorschläge zur Erstellung von DaF-Lehrwerken und zu Unterrichtsverfahren erarbeitet, womit die erwünschte Wahrnehmung von Multikulturalismus erzeugt werden könnte und die Motivation für das Deutschlernen erhöht werden könnte.
Auerdem wurden Vorschläge zur Neubearbeitung des 4-jährigen Studiengans 'Deutschlehrerausbildung in der Türkei' bearbeitet, mit dem Ziel, die angehenden Deutschlehrerkanditadaten dazu zu befehigen, im Deutschunterricht demotivierte Deuschlerner zu motivieren. Darüber hinaus wurden an Beispielen gezeigt, wie die Inhalte einiger Fächer mit zusätzlichen Themen erweitert und weitere Informationen über Techniken und Methoden vermitteln werden sollten, damit die angehenden Deutschlehrer die Kompetenz erwerben, Lösungen für Probleme zu erarbeiten, falls sie mit DaF-Büchern Deutsch als Fremdsprache lehren müssen, desen Landeskunde – oder Kulturvermittlung aber der Adressatengruppe nicht angemessen ist. Der Erwerb solch einer Kompetenz währe auch mit Aufnahmen euer Wahlfächer in den Wahlfachpool möglich.

Schlüsselwörter: Deutsch als Fremdsprache, Lehrwerk, Multikulturalismus, Motivation