Bulgaristan'da çoklu vatandaşlık siyaseti
Multiple citizenship policy in bulgaria
Yazar: ÖZCAN SERT
Danışman: PROF. DR. NURCAN ÖZGÜR BAKLACIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu çalışmada, 20'inci yüzyılın başında kurulan Bulgaristan'ın, çeşitli
ideolojilerin etkisinde farklı siyasi sistemlerle yönetilmesine rağmen ulus-devletini
kurduktan sonra homojen Bulgar milletini yaratmak için vatandaşlık kurumunu nasıl
kullandığı araştırılacaktır. Kurluşunda liberal bir vatadaşlık kurumu tasarlayan
Bulgaristan idareleri devlet sınırlarıyla etnopolitik sınırları örtüştürmek için çeşitli
savaşlara girişmiştir. Çoğu yenilgiyle sonuçlanan savaşlar sonunda bütün Bulgarları
bulundukları topraklarla birlikte ülkesine katamayan Bulgaristan 20'inci yüzyılın
sonunda tekrar siyasi sisteminde değişikliğe gitmiştir. Bu dönemde zorla
asimilasyona tabi tuttuğu Türk azınlığının büyük bölümünü zorla göç ettirdiği için
kaybeden Bulgaristan'ın Bulgar nüfusunun bir bölümü da kitleler halinde yabancı
ülkelere göç etmeye başlamıştır. 21'inci yüzyıla girerken demografik yapısı radikal
bir şekilde değişen Bulgaristan çoklu vatandaşlık siyasetini benimseyerek hem
Bulgar milletini ülkesine bağlamaya hem de "demografik kriz" olarak tanımladığı
soruna çare bulmaya çalışmıştır. Bulgaristan çoklu vatandaşlık siyasetiyle ülkesinden
ayrılan vatandaşlarıyla bağını korumaya çalıştığı gibi komşu ülkelerde yerleşik olan
Bulgar kökenli akraba azınlıkları da vatandaşlık bağıyla ülkesine katmayı
amaçlamıştır. Bulgaristan'ın çoklu vatandaşlık siyaseti çerçevesinde verdiği pasaportu
akraba azınlıkları arasında özellikle ülke Avrupa Birliği'ne tam üye olduktan sonra
cazip hale gelmiştir. Ancak Bulgaristan'ın çoklu vatandaşlık siyasetinde, ülkesinden
çeşili tarihlerde göç ederek vatandaşlık statüsünü kaybeden azınlık üyesi gruplarla,
hiçbir zaman vatandaşı olmamış Bulgar kökenli akraba azınlık arasında ayrımcı bir
tutum izlediği görülmektedir. Çalışmada Bulgaristan'ın çoklu vatandaşlık siyasetinin
tarihsel süreç içindeki gelişimi anlatılarak gününmüzde durum değerlendirilecektir.

Abstract:
In this study, it will be examined how Bulgaria, despite being governed with
various different ideologies since its foundation at the beginning of the 20th century,
used the citizenship concept to create the homogeneous Bulgarian people as a nation-
state. Bulgarian administrations designed a liberal understanding of citizenship with
the foundation and took part in several wars to match Bulgarian territorial borders to
the ethno-political borders they had constructed. Being on the losing side of the wars
it had taken part in, Bulgaria was unable to add all ethnic Bulgarians with the
territories they resided on, hence moving to a political system change at the end of
the 20th century. During this phase, a significant portion of its Turkish minority were
forced to emigrate following the forced assimilation policy. Additionally, in the
beginning of the 21'th century Bulgaria lost parts of its population, who chose to
move to Western countries. Following this radical change in its demographic
structure, Bulgaria embraced the multiple citizenship policy in order to keep ethnic
Bulgarians loyal and to address the "demographic crisis" it had to come to term.
With this policy, Bulgaria first wanted to keep the genuine link with its citizens
abroad, and second, aimed to tether ethnic Bulgarian kin minorities in neighboring
countries through citizenship incentives. The Bulgarian passport under this frame of
multiple citizenship was all the more alluring among the kin minorities after it had
become a full member of the European Union. However, it can be observed that
Bulgaria has followed a discriminatory conduct among the minority groups who have
lost their citizenship after immigrating abroad in the past and kin minority groups
who have never been Bulgarian citizens. In the study, the evolution of Bulgarian
multiple citizenship policy throughout history will be recounted and evaluated in the
present.