Pandemi döneminde bebeği yenidoğan yoğun bakımda tedavi gören annelerin yaşadıkları koronavirüs-19 fobisi ile doğum sonu anksiyete durumu arasındaki ilişki
The relationship between coronavirus-19 phobia and postpartum anxiety status of mothers with baby WHO treated in neonatal intensive care during the pandemic period
Yazar: DÖNDÜ GÜL ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİYE ERBAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anne-bebek etkileşimi = Mother-child effective ; Anneler = Mothers ; Bebek-prematür = Infant-premature ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Ruh sağlığı = Mental health ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Bu araştırma, pandemi döneminde bebeği yenidoğan yoğun bakımda tedavi gören annelerin yaşadıkları koronavirüs-19 fobisi ile doğum sonu anksiyete durumu arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Sivas Sağlık İl Müdürlüğü Sivas Numune Hastanesi'nde bebekleri yenidoğan yoğun bakımda tedavi gören ve Anne Otelini kullanan 1442 kadın oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi, evrenin belirli olduğu durumlarda olayın sıklığı incelenmek istendiğinde kullanılan formül yardımı ile hesaplanmış ve en az 258 kişi olarak belirlenmiştir (N: 1442, : 0,05, : 1,9, :1,96, d:0,21). Araştırmaya 258 anne dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama formu olarak; Bireysel Özellikler Formu, Koronavirüs-19 Fobi Ölçeği, Postpartum Spesifik Anksiyete Ölçeği (PSAS) kullanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin değerlendirilmesinde, istatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 20,0 programı kullanılmıştır. Verilerin tanımlanmasında frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma kullanılmıştır.  Kolmogorov-Smirnov testi sonucunda PSAS ölçeği ve koronavirüs 19 fobisi ölçeği verilerinin normal dağılıma uymadığı bulunmuştur. Bağımsız iki grup için Mann Whitney U ve ikiden fazla bağımsız grup için Kruskal Wallis testi uygulanmıştır. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır.
         Katılımcıların %78,7'sinin 29 yaş ve altında, %21,3'ünün 30 yaş ve üzerinde olduğu, %51,9'unun lise ve %22,5'inin ise üniversite mezunu olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %69,4'ünün çalışmamakta ve ev hanımı olduğu bulunmuştur. Katılımcıların %83,3'ünün çekirdek aile tipine sahip olduğu bulunmuştur. Katılımcıların %86,8'inin alerjisi olmadığı ve %75,6'sının sigara kullanmadığı saptanmıştır. Katılımcıların %39,5'i iki gebelik ve %47,7'sinin iki doğum öyküsü olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %65,9'unun düşük yapmadığı ve %68,6'sının gebeliklerinin planlı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
         Katılımcıların PSAS puan ortalaması 103,24±14,72 bulunmuştur. Koronavirüs-19 fobisi toplam puan ortalaması 56,76±9,02; psikolojik alt boyutu ortalaması 19,31±3,04, somatik alt boyut puan ortalaması 11,16±2,80, sosyal alt boyut puan ortalaması 16,67±2,67 ve ekonomik alt boyut puan ortalaması 9,62±2,37 saptanmıştır. Katılımcıların %61,6'sının ise yüksek seviyede anksiyateli olduğu saptanmıştır.
         Katılımcıların eğitim ve çalışma durumu ile toplam koronavirüs-19 fobi ve doğum sonu anksiyete puanları arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0,05). Üniversite mezunu olanların ve çalışanların toplam koronavirüs-19 fobi ve doğum sonu anksiyete puanları daha yüksek bulunmuştur. Çalışanlardan ise memur olanların toplam koronavirüs-19 fobi ve doğum sonu anksiyete puanları, ev hanımı ve serbest meslek gruplarına göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların gebelik, doğum sayısı ve gebeliğin planlı olma durumu ile toplam koronavirüs-19 fobi ve doğum sonu anksiyete puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p<0,05). İlk gebeliği olanların, ilk doğumu olanların ve gebeliği planlı olanların doğum sonu anksiyete ve toplam koronavirüs-19 fobi puanları, gebelik ve doğum sayısı birden fazla olanlara ve plansız gebeliklere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur.
        Sonuç olarak; katılımcıların doğum sonu anksiyete durumu ile koronavirüs-19 fobisi psikolojik alt boyutu ve sosyal alt boyutu arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki (p<0,01) bulunurken,  somatik alt boyutu ve ekonomik alt boyutu arasında pozitif yönlü ve zayıf düzeyde bir ilişki saptanmıştır (p<0,01). Doğum sonrası dönemde yaşanabilecek psikiyatrik sorunların risk faktörleri arasında sosyal ilişkilerin sekteye uğraması mevcuttur. Sosyal ilişkiyi sekteye uğratan durumlar arasında pandemi dönemi ve bebeğinin yeni doğanda yatması sebebi ile hastane kullanımı vardır. Ayrıca pandemi döneminin psikolojik problemleri doğum sonu dönemde fiziksel ve psikolojik olarak daha hassas olan anneler için daha riskli hale gelebilir. Sağlık çalışanı ve araştırmacı olarak hassas süreçte olan kadınlar için farkındalık oluşturulup risk durumlarını önlemeye yardımcı olunabilir.
        Anahtar Sözcükler: Doğum sonu, doğum sonu anksiyete, anne oteli, koronavirüs-19 fobi, salgın.

Abstract:
This research was conducted as a descriptive study to examine the relationship between coronavirus-19 phobia and postpartum anxiety experienced by mothers whose babies were treated in neonatal intensive care units during the pandemic period. The universe of the study consisted of 1442 women whose babies were treated in the neonatal intensive care unit of Sivas Provincial Directorate of Health Sivas Numune Hospital and who used the Mother Hotel. In cases where the universe of the research sample is determined, the frequency of the event was calculated with the help of the formula used when it was desired to examine and it was determined as at least 258 (N: 1442, : 0.05, : 1.9, :1.96, d: 0.21). This reseach was included with 258 mothers. As a data collection form in the research; Individual characteristics form, Coronavirus-19 Phobia scale, Postpartum Specific Anxiety Scale (PSAS) were used. SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 20.0 program was used for statistical analysis in the evaluation of the data obtained in the study. Frequency, percentage, arithmetic mean and standard deviation were used to define the data. As a result of the Kolmogorov-Smirnov test, it was found that the PSAS scale and the coronavirus 19 phobia scale and its sub-dimensions did not fit the normal distribution. The Mann Whitney U test was used for two independent groups and the Kruskal Wallis test for more than two independent groups. The significance level was taken as 0.05.
It was determined that 78.7% of the participants were aged 29 and under, 21.3% were aged 30 and over, 51.9% were high school graduates and 22.5% were university graduates. It was found that 69.4% of the participants were not working and were housewives. It was found that 83.3% of the participants had nuclear family type. It was determined that 86.8% of the participants did not have allergies and 75.6% did not smoke. It was determined that 39.5% of the participants had two pregnancies and 47.7% had two births. It was found that 65.9% of the participants did not miscarry and 68.6% of them had unplanned pregnancies.
         The mean PSAS score of the participants was 103.24±14.72. The mean score of coronavirus-19 phobia was 56.76±9.02; Psychological sub-dimension mean 19.31±3.04, somatic sub-dimension mean 11.16±2.80, social sub-dimension mean 16.67±2.67 and economic sub-dimension mean 9.62±2.37 detected. It was determined that 61.6% had a high level.
A statistically significant difference was found between the education and employment status of the participants and their total coronavirus-19 phobia and postpartum anxiety scores (p<0.05). The total coronavirus-19 phobia and postpartum anxiety scores of university graduates and employees were found to be higher. Among the employees, it was concluded that the total coronavirus-19 phobia and postpartum anxiety scores of the civil servants were higher than those of housewives and self-employed. A statistically significant difference was found between the number of pregnancies and births, total coronavirus-19 phobia and postpartum anxiety scores of the participants (p<0.05). It was found that postpartum anxiety and total coronavirus-19 phobia scores of those with their first pregnancy and first birth were higher than those with more than one pregnancy and birth. A statistical difference was also found between the planned pregnancies of the participants and their postpartum anxiety and total coronavirus-19 phobia scores (p<0.05). Postpartum anxiety and total coronavirus-19 phobia scores of planned pregnancies were higher than unplanned pregnancies.
As a result; while there was a positive and moderate relationship (p<0.01) between the postpartum anxiety state of the participants and the coronaphobia psychological and social sub-dimensions, a positive and weak relationship was found between the somatic sub-dimension and the economic sub-dimension. (p<0.01). Among the risk factors for psychiatric problems that may be experienced in the postpartum period is the interruption of social relations. Among the situations that disrupt the social relationship are the use of the hospital due to the pandemic period and the baby's lying in the newborn. In addition, the psychological problems of the pandemic period may be more risky for mothers who are more sensitive physically and psychologically in the postpartum period. As healthcare professionals and researchers, we can help prevent risk situations by raising awareness for women who are in a sensitive process.
Key words: Postpartum, postpartum anxiety, coronaphobia-19, mother hotel.