Aile işletmelerinde yönetim kurulunun yapısal özelliklerinin firma performansına etkisi
The effect of board of directors' structural characteristics on firm performance in family enterprises
Yazar: GİZEM SAYAN AKINCI
Danışman: PROF. DR. ESİN ERGİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aile işletmeleri = Family enterprises ; Finansal performans = Financial performance ; Firma performansı = Firm performance ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Performans = Performance ; Yönetim kurulu = Board directors ; Yönetim kurulu üyeleri = Members of the board directors

Özet:
Kurumsal yönetişimin, işletmelerin ve ülkelerin büyüme ve gelişimine, kalkınmalarına katkıda bulunduğu çeşitli çalışmalarda belirtilmektedir. İyi yönetişim ile ekonomik performans arasında bir ilişkinin olduğu savunulmakla beraber, bu alandaki tartışmalar halen devam etmektedir. İyi bir kurumsal yönetişim için yönetim kurullarının yapısı ve işleyişi göz ardı edilemez. Yönetim kurulları, işletme ile sermaye sahipleri arasındaki ilişkileri ve işletme ile yöneticiler arasındaki sözleşmeden doğan ilişkileri koruyan bir mekanizma olarak görülmektedir. Araştırmada Türkiye ekonomisinin çoğunluğunu oluşturan aile işletmelerinin yönetim kurullarının yapısal özellikleri olan bağımsızlık, büyüklük ve bileşiminin değerlendirilmesi ve bunların finansal performans ölçüm kriterlerinden olan ROA, ROE, Tobin Q ve ROS üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın kapsamını, Türkiye'de İMKB 100 endeksine dahil, 2004-2009 yılları arasında Kurumsal Yönetişim İlkeleri Uyum Raporu yayınlanan, banka ve finans kuruluşu olmayan 70 aile işletmesi oluşturmaktadır. 70 işletmenin 47 tanesi gönderilen ankete cevap vermiş ve bu sayı yeterli görülerek istatistiksel analizler yapılmıştır. Araştırma 2004 ve 2009 yılları dahil olmak üzere 6 yıllık dönemi kapsamaktadır. Araştırmada Panel Veri Analiz yöntemi ve 6 yıllık gözlem olmak üzere toplam 282 gözlemden oluşan panel veri kümesi kullanılmıştır. Sonuçlara göre aile işletmelerinde yönetim kurulu büyüklüğü, yönetim kurulunda bulunan kadın üye sayısı ile finansal performans arasında olumlu yönde ilişki; bağımsız üye sayısı, ikili liderlik ve aileden olmayan İcra Kurulu Başkanı ile finansal performans arasında olumsuz yönde ilişki bulunmuştur. Aileden üye oranı, icracı üye oranı, kurucu İcra Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulu Başkanı'nın murahhas olması ve yönetim kuruluna bağlı komitelerin bağımsızlığı ile finansal performans arasında ilişki tespit edilmemiştir.

Abstract:
It has been suggested in various that corporate governance contributes to the growth and development of companies and countries. Although discussions are still continuing in this area, some studies are supporting the interrelation between good corporate governance and economic performance. For good corporate governance, the structuring and functioning of boards of directors should be taken into consideration. Board of directors are seen as a mechanism for protection and control between company and shareholders and protection of the contractual relationship between the company and the managers. In this study, the effects of the structural characteristics of boards of directors -independence, size and composition- of family firms, making up the majority of the Turkish economy, are analysed on financial performance by ROA, ROE, ROS, Tobin Q. The scope of the study includes 70 family firms excluding banks and financial institutions having Corporate Governance Principles Compliance Reports published by CMB in the Istanbul Stock Exchange 100. Out of this 70, 47 of them responded to the questionnaires and the responses were seen as an enough number in which a statistical tool can be implemented. The family firms are analysed over 2004-2009 including 6 year period and the analysis done within the framework of panel data methodology consisting of total 282 observations. Findings reveal that performance is positively related with the board size, the ratio of female board members; negatively related with the ratio of independent board members, CEO duality and non-family CEO. The ratio of family and executive members, founder-CEO, presence of an executive chairman and independent board committees do not have a significant effect on performance.