Baş ve boyun kanserlerinde enos T786C polimorfizminin olası rolünün araştırılması
Investigation of the possible role of the enos T786C polymorphism in head and neck cancers
Yazar: DUYGU CAN
Danışman: PROF. DR. LÜLÜFER TAMER
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Nitrik oksit sentazlar = Nitric oxide synthases ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic

Özet:
Baş boyun kanserleri, tüm kanserlerin %6'sını oluşturmaktadır ve sıklık sırasına göre tüm kanserler arasında altıncı sırada yer almaktadır. Nitrik oksitin (NO), kanser oluşumu ve ilerlemesinde önemli bir etmen olarak rol oynadığını gösteren kanıtlar artmaktadır. NO ve diğer bir son ürün olan sitrüllin, argininden NO sentaz (NOS) enzimi aracılığıyla sentezlenir. NOS'un genetik olarak farklı üç izoformundan biri olan Endotelyal nitrik oksit sentazın (eNOS), karsinojenezi ve progresyonu modüle ettiği bildirilmiştir. eNOS genindeki genetik polimorfizm transkripsiyonunu düzenleyebilir ve NO üretimine aracılık edebilir. Bu nedenle, bu çalışmada eNOS T786C polimorfizmi ile baş boyun kanseri arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı hedefleyerek hastalığın genetik alt yapısının aydınlatılmasına katkı sağlamayı ve Mersin bölgesinde eNOS T786C polimorfizminin baş ve boyun kanseri hastalığı olan hastalarda olası rolünün belirlenmesi, ayrıca kontrol grubu sonuçları değerlendirilerek sağlıklı kişilerde eNOS T786C polimorfizminin allel sıklığı bulunarak toplumda görülme sıklığının belirlenmesi amaçlandı.
Çalışmaya, Mersin Üniversitesi Hastanesi Kulak Burun Boğaz polikliniğine baş ve boyun kanseri tanısı alan 45 birey (Hasta grubu) ve yine aynı polikliniğe başvuranlar arasından herhangi bir sistemik hastalığıolmadığı tespit edilen 44 birey (Kontrol grubu) olmak üzere toplam 89 birey dahil edildi. Kontrol ve hasta grubuna ait genomik DNA'lar tam kandan izole edildi. eNOS T786C polimorfizmleri, mutasyon belirleme kitleri kullanılarak gerçek-zamanlıPCRcihazı (LightCycler480 II, Roche Diagnostics GmbH Mannheim, Almanya) ile saptandı. eNOS T786C polimorfizminin, hasta grubunda TT, TC ve CC genotipi sıklığı sırasıyla %20,0, 35,6 ve 44,4, kontrol grubunda ise %2,3, 56,8ve 40,9 olarak saptandı. TT genotipiyle karşılaştırıldığında, TC genotipine sahip olanların 0,071 kat (p=0,016), CC genotipine sahip olanların ise 0,123 kat(p=0,058), ayrıca C alleli taşıyan bireylerde hastalık oluşturma riskinin T alleli taşıyan bireylere göre 0,729 kat (p=0,319) daha az baş boyun kanserleri oluşturma riskine sahip olduğu belirlendi.
Sonuç olarak, eNOS T786C varyantlarının baş boyun kanserleri gelişimi için risk faktörü olarak değerlendirilebileceği düşünüldü.

Abstract:
Head and neck cancers constitute 6% of all cancers and rank sixth among all cancers in order of frequency. There is increasing evidence that nitric oxide (NO) plays a role as an important factor in cancer formation and progression. NO and citrulline, another end product, is synthesized from arginine via the NO synthase (NOS) enzyme. Endothelial nitric oxide synthase (eNOS), one of three genetically different isoforms of NOS, has been reported to modulate carcinogenesis and progression. Genetic polymorphism in the eNOS gene can regulate its transcription and mediate NO production. 
Therefore, in this study, it was aimed to reveal the relationship between eNOS T786C polymorphism and head and neck cancer, and contribute to the elucidation of the genetic background of the disease. And it was aimed to determine the possible role of eNOS T786C polymorphism in patients with head and neck cancer in Mersin region, and also to determine the prevalence of eNOS T786C polymorphism in the population by finding the allele frequency of eNOS T786C polymorphism in healthy individuals by evaluating the results of the control group. A total of 89 individuals, 45 individuals diagnosed with head and neck cancer (Patient group) and 44 individuals who were found to have no systemic disease (Control group), were included in the study. Genomic DNAs belonging to control and patient groups were isolated from whole blood. eNOS T786C polymorphisms were detected with a real-time PCR instrument (LightCycler480 II, Roche Diagnostics GmbH Mannheim, Germany) using mutation detection kits. The frequency of TT, TC and CC genotype in the patient group of eNOS T786C polymorphism was 20.0, 35.6 and 44.4%, respectively, and 2.3, 56.8 and 40.9% in the control group. When compared to the TT genotype, those with the TC genotype were 0.071 times (p = 0.016), those with the CC genotype were 0.123 times (p = 0.058), in addition, it was determined that individuals carrying the C allele had a 0.729 times (p = 0.319) lower risk of developing head and neck cancers compared to individuals carrying the T allele.
As a result, it was thought that eNOS T786C variants could be considered as a risk factor for the development of head and neck cancers.