Davranışsal iktisat perspektifinde medeni durumun rasyonel modern tüketici davranışları üzerindeki etkileri (Kocaeli ili örneği)
The effects of marital status on rational modern consumer behaviors in behavioral economic perspective (Kocaeli province example)
Yazar: ÇAĞLA ŞENVELİ
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT PEHLİVANOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi ve Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Kocaeli = Kocaeli ; Medeni durum = Marital status ; Rasyonellik = Rationality ; Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
İktisat literatürü incelendiğinde hâkim iktisadi anlayış olarak ana akım iktisat teorisi ve onun kabul ettiği varsayımlar çerçevesinde birçok teori oluşturulmaktadır. Yıllar ilerledikçe hayatın pek çok alanında değişimler yaşandığı gibi insan faktörünü inceleyen iktisat bilimi içerisinde de değişikler meydana gelmektedir. Sosyal bir varlık olan insanın iktisadi davranışları incelendiğinde iktisat disiplinin tek başına açıklama gücünün yeterli olmadığı kanaatine varılıp bazı iktisatçılar tarafından alternatif modeller aranmaya başlanmıştır. Bu modellerden ampirik ve yararlı sonuçlar elde edebilmek için insanın doğası gereği iktisadi, sosyal, kültürel birçok faktöre etki eden psikoloji biliminden faydalanmak gerekmektedir. İktisat biliminin psikoloji ile yaptığı sentez ile ana akım iktisadın katı duruşu esnekleştirilmektedir. Bu çerçevede davranışsal iktisat başlığı altında yeni ve dinamik bir alan ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada ana akım iktisat teorilerinin benimseyen okullardan biri olan Neo-klasik Okul'un kavramsal ve teorik bir çerçevede incelemesi yapılmaktadır. Neo-klasik okulun iktisadi analizlerinde vazgeçemediği yoğun matematik kullanımı ile iktisat bilimi arasındaki ilişki ve bu konuda yöneltilen eleştiriler açıklanmaktadır. Neo-klasik Okul'un güçlü isimlerinden Marshall, Gossen ve Jevons'un tüketicilerin tüketim davranışları ile ilgili çalışmalarına değinilmektedir. İkinci bölümde, davranışsal iktisat kavramının teorik çerçevesi ile birlikte bu yeni alanın ortaya çıkış süreci ve ana akım iktisadi anlayışın hüküm sürdüğü yıllarda meydana gelen davranışsal eğilimler ifade edilmektedir. Rasyonel bir tüketicinin karar mekanizmasının işleyişi davranışsal iktisat bağlamında kurulan modellerin yardımıyla açıklanırken, karar verme sürecine etki eden çeşitli faktörler üzerinde durulmaktadır. Bu tez çalışmasının üçüncü ve son bölümünde Kocaeli ilinde anket çalışması ile bir uygulama yapılmıştır. Bu ilde yaşayan, evli ve bekâr tüketici kıstası altında tüketicilerin tüketim eğilimleri açıklanacaktır. Bu inceleme yapılırken temel nokta medeni durum olmasına rağmen tüketim davranışı üzerinde etkili olan kişisel ve sosyal faktörler de irdelenmektedir. Evli veya bekar tüketicilerin tüketim alışkanlıkları üzerine yapılan bu anket çalışması ile analizler sonucu evli ve bekâr tüketicilerin farklı tüketim eğilimleri olduğu saptanmıştır. Özellikle evli tüketicilerin bekâr tüketicilere göre gıda harcamaları için daha irrasyonel davrandığı görülürken, havaların kötü olduğu zamanlarda alışverişe çıkma konusunda irrasyonel davrandıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
When the literature of economics is examined, many theories are formed within the framework of mainstream economic theory and the assumptions it accepts as the dominant economic understanding.As the years progress, there are changes in many areas of life as well as changes in economic science that examine the human factor.When the economic behaviors of human being, which is a social entity, are examined, it is concluded that the discipline of economic discipline alone is not sufficient and alternative models have been sought by some economists.In order to obtain empirical and useful results from these models, it is necessary to benefit from the science of psychology which affects many economic, social and cultural factors due to human nature.With the synthesis of the science of economics with psychology, the rigid stance of mainstream economics is being flexed.Within this framework, a new and dynamic field emerges under the title of behavioral economics. In this study, the conceptual and theoretical framework of the Neo-Classical School, which is one of the schools that adopts mainstream economic theories, is examined. In the economic analysis of the neo-classical school, the relationship between the use of intensive mathematics and the science of economics which cannot be given up and the critiques on this subject are explained.The neo-classical School's strong names Marshall, Gossen and Jevons' work on consumer behavior are discussed. In the second part, the theoretical framework of the concept of behavioral economics, along with the emergence of this new field and the behavioral tendencies that occurred in the years when mainstream economic understanding prevailed.While the functioning of the decision mechanism of a rational consumer is explained with the help of models established in the context of behavioral economics, various factors affecting the decision-making process are emphasized. In the third and last part of this thesis, an application was made with a survey study in Kocaeli.Consumption trends of consumers living in this province under the criterion of married and single consumer will be explained.While the main point of this investigation is the marital status, the personal and social factors affecting consumption behavior are also examined. As a result of this survey conducted on the consumption habits of married or single consumers,it is determined that married and single consumers have different consumption trends.