Kastamonu Mimar Vedat Tek Kültür ve Sanat Merkezi Şapka Müzesinde bulunan başlık ve şapka kompozisyonlarının yeni tasarımlara uygulanması
The application of traditional headwear and hat compositions present in Kastamonu Architect Vedat Tek Culture and Arts Centre Hat Museum to the new designs
Yazar: AYŞE AKYOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LALE ÖZDER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Müzecilik = Museology
Dizin: Başlıklar = Headlines ; El sanatları = Handicrafts ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Kadın başlıkları = Women headings ; Kastamonu = Kastamonu ; Kastamonu Mimar Vedat Tek Kültür ve Sanat Merkezi Şapka Müzesi = Kastamonu Architect Vedat Tek Culture and Arts Centre Hat Museum ; Müzeler = Museums ; Tasarım = Design ; Şapka = Hat

Özet:
Bu araştırmanın amacı Kastamonu Mimar Vedat Tek Kültür Ve Sanat Merkezi Şapka Müzesinde sergilenen geleneksel başlık ve şapkaların malzeme, teknik, renk ve kompozisyon-model özellikleri açısından incelenip belgelenmesi, geleneksel ve modern özelliklerinin  günümüz şartlarında kullanılacak yeni ürünlerin tasarımı için temel kaynak olarak kullanılmasıdır. Bu doğrultuda müzede sergilenen 648 adet kadın, erkek ve çocuk  şapkası ile geleneksel kadın başlıkları fotoğraflanmış, bunların içinden kompozisyon-model ve malzeme özellikleri dikkate alınarak seçilen  123 adet şapkanın malzeme, teknik, renk ve kompozisyon-model özelliklerini belirlemek üzere ürün  analizleri yapılmıştır. Ürün analizi yapılmayan başlık ve şapkalar kompozisyon-model ve malzeme benzerliğine göre gruplandırılarak envanter bilgileri verilmiştir. Ürün analizleri  uzman kişilere danışılarak hazırlanan ürün bilgi formları doğrultusunda yapılmıştır. Ürün bilgi formlarından elde edilen veriler istatistiksel yöntemle değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde frekans (f) ve yüzde (%) değerleri hesaplanmış ve bulgular  tablolaştırılıp yorumlanmıştır. Araştırma sırasında geleneksel kadın başlıkları hakkında ulaşılan yazılı kaynaklardan derlenen bilgilerden yola çıkılarak, Ankara Ulus Samanpazarı'ndaki antikacılarda bulunan tepelikler ile Lale Özder koleksiyonuna ait tepeliklerin  ve alınlıkların  motif, kompozisyon ve süsleme özellikleri incelenerek hazırlanan "Geleneksel Kadın Baş Süslemelerinde Kullanılan Tepeliklerin ve Alınlıkların İncelenmesi" başlıklı makale 9 Ekim 2015'de Ankara-Kazan'da düzenlenen III. Uluslararası  Halk Kültürü Sempozyumu'nda sunulmuştur. Kastamonu Mimar Vedat Tek Kültür Ve Sanat Merkezi Şapka Müzesinde, Cumhuriyet'in ilk yıllarında kullanılmış şapkalardan günümüz moda tasarımcılarının şapkalarına kadar çeşitli dönemlere ait şapkaları incelemek mümkündür. Modern müzecilik anlayışını benimseyerek çalışmalarını bu doğrultuda sürdüren müze yönetiminin özverili çalışmaları ile müzenin koleksiyonu her geçen yıl arttırılmakta ve Atatürk'ün Kastamonu'ya Gelişi ve Kılık Kıyafet İnkılabının Kabulunun Yıldönümü Kutlamalarında müzede düzenlenen çeşitli sergi ve etkinliklerle müze bir çekim merkezi haline getirilmektedir. Araştırma kapsamında müzede sergilenen şapkalardan yola çıkılarak tasarlanan turistik amaçlı objeler 28 Ağustos 2018'de Atatürk'ün Kastamonu'ya Gelişi ve Kılık Kıyafet İnkılabının Kabulunun 93. Yıldönümü Kutlamaları kapsamında Mimar Vedat Tek Kültür Ve Sanat Merkezi Şapka Müzesinde 'Şapkadan Hediye' isimli sergide sergilenmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is examination and documentation of the traditional headwears and hats exhibited in Kastamonu Mimar Vedat Tek Culture and Arts Center Hat Museum in terms of material, technique, color and composition-model characteristics, use of traditional and modern features as a basic source for the design of new products to be used in today's conditions. In this direction, 648 women, men and children's hats and traditional women's headwears were photographed in the museum, among these, 123 hats were selected by considering composition-model and material properties. Product analyses were made to determine the materials, technical, color and composition-model characteristics of these 123 hats. Traditional headwears and hats without product analysis were grouped according to composition-model and material similarity and inventory information is given. Product analyses were made according to product information forms that are made by consulting to specialists. The data from the product data sheets were evaluated statistically. The frequency (F) and percent (%) values were calculated in the analysis of the data and the results were interpreted by making charts. During the research,  based on the information compiled from the written sources about traditional women's headwears, the article titled " Examination of  Characteristics of  Tepeliks And Alınlıks Used in Traditional Female Ornaments" which was prepared by examination of motif, composition and ornamentation characteristics of the tepeliks' and the alınlıks' belonging to antique dealers in Ankara Ulus Samanpazarı and Lale Özder collection, was presented at the International Folk Culture Symposium in Ankara-Kazan on October 9, 2015. At Kastamonu Architect Vedat Tek Culture and Arts Center Hat Museum it's possible to examine hats from various periods from hats used in the early years of the Republic of Turkey  to hats of today's fashion designers. The museum's collection is being increased every year by devoted works of the museum management, which continues its works by adopting modern museum approach, and with various exhibitions and events held in the museum during the Anniversary Celebration of Atatürk's Arrival In Kastamonu and The Acceptance of the Clothing Revolution, the museum is being converted into a center of attraction. In the scope of the research, the objects for touristic  purposes designed from the hats exhibited in the museum were exhibited  in an exhibition entitled " Gift From Hat "at The Architect Vedat Tek culture and Art Center hat Museum  on August 28, 2018  during the 93rd Anniversary Celebration of Atatürk's Arrival In Kastamonu and The Acceptance of the Clothing Revolution.