Bertolt Brecht'in Arturo Ui'nin Yükselişi ve Haldun Taner'in Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım eserlerine karşılaştırmalı bir yaklaşım
A comparative approach to the works of Bertolt Brecht's the ressistable rise of Arturo Ui and Haldun Taner's I Closed My Eyes I Do My Duty
Yazar: MELTEM ERÇİN
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN BÖLÜKMEŞE
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı / Karşılaştırmalı Edebiyat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Language and Literature
Dizin: Brecht, Bertolt = Brecht, Bertolt ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Sosyoloji = Sociology ; Taner, Haldun = Taner, Haldun ; Tiyatro = Theatre ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İngiliz edebiyatı = English literature

Özet:
Savaşlar, yönetim şekilleri ve ekonomik süreçler yüzyıllar boyunca toplumsal
hayata yön veren başlıca unsurları oluşturmuştur. Yaşam şekillerinin değişimi,
kültürel ve sosyal faaliyetleri yeniden konumlandırmış ve bu süreçler yazarlar
tarafından eserlerde konu edinilmiştir. Böylece tarihsel, sosyolojik ve hatta psikolojik
unsurlar edebiyat aracılığıyla nesiller boyu taşınmıştır.
Bu çalışmada, Bertolt Brecht'in Arturo Ui'nin Yükselişi ile Haldun Taner'in
Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım adlı eserleri, karşılaştırmalı edebiyat bilimi ve
tarihsel veriler ışığında sosyolojik yöntemden faydalanılarak, eser ve yazar
kapsamında incelenecektir. Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarından sonra ortaya çıkan
sosyolojik yapıdaki dönüşümleri, bireylerin adaptasyon süreçlerini ve toplumsal
hayattaki dinamikleri eserlerine yansıtan Bertolt Brecht'in ve Haldun Taner'in
eserleri dönemsel olarak karşılaştırılarak, eserlerde yer alan sosyolojik öğeler ve
tarihsel süreçler arasında bir ilişki kurulacaktır. Buradan yola çıkılarak Haldun
Taner'in Bertolt Brecht'in Epik Tiyatro Kuramından etkilenmesine ve bu etkiyi
Geleneksel Türk Tiyatro yapısıyla birleştirmesine değinilerek bu iki eser yazarları,
dönemleri ve konu edindiği toplumsal etkileşimler açısından karşılaştırılacaktır. Bu
çalışma ile karşılaştırmalı edebiyat biliminin disiplinlerarası ve sanatlararası çalışma
yöntemine bir örnek oluşturmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sosyolojik Öğeler, Birinci ve İkinci Dünya Savaşı, Askeri
Darbe, Bertolt Brecht, Haldun Taner.

Abstract:
For centuries, Wars, forms of government and economic processes have been
the main factors that have shaped social life. The change of lifestyles has
repositioned cultural and social activities and these processes have been the subject
of the works by the authors. Thus, historical, sociological and even psychological
elements have been carried through the generations through literature.
In this study, the works of Bertolt Brecht's The Resistible Rise of Arturo Ui
and Haldun Taner's I Close My Eyes and I Make My Duty will be examined in the
context of plain text, using the sociological method in the light of comparative
literature and historical data. Bertolt Brecht and Haldun Taner reflected the
transformations in the sociological structure, the adaptation processes of individuals
and the dynamics of social life that emerged after the First and Second World Wars,
in their works. By comparing the works of these authors periodically, a relationship
will be established between the sociological elements and historical processes in the
works. Based on this, Haldun Taner's influence from Bertolt Brecht's Epic Theater
Theory and his combination of this influence with the structure of Traditional
Turkish Theater will be discussed, and these two works will be compared in terms of
their authors, periods and social interactions. With this study, it is aimed to set an
example for the interdisciplinary and interarts study method of comparative
literature.

Keywords: Sociological Elements, First and Second World War, Military Coup,
Bertolt Brecht, Haldun Taner.