Endüstri-sonrası kentsel peyzajlarda parça-bütün ilişkisinin tarihi kentsel peyzaj yaklaşımı doğrultusunda bütüncül koruma için önemi: Eskişehir Eski Fabrikalar bölgesi
The importance of whole-part relationship in post-industrial urban landscapes for holistic conservation in line with the historical urban landscape approach: Eskişehir Old Factories district
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AÇALYA ALPAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Endüstriel miras = Industrial herigate ; Kentsel koruma = Urban conservation

Özet:
Kentsel korumadaki son paradigma olan tarihi kentsel peyzaj yaklaşımı kenti koruma
alanı sınırlarının ötesinde geniş kentsel bağlamda, somut ve somut olmayan tüm katmanları
ile korumayı amaçlamaktadır. Gelişimin kentlerin doğasında olduğunu kabul etmekte ve
korumanın sürdürülebilir kentsel gelişimin anahtarı olduğunu savunmaktadır. Endüstrisonrası
kentsel peyzajlar da kentin tarihi bir katmanı ve karakter alanı olarak tarihi kentsel
peyzajın kapsamına girmektedir. Kentin içinde kalan bu peyzajlar büyük âtıl alanlar
olmalarından ve her bileşeninin miras kabul edilmemesinden dolayı yoğun bir kentsel
gelişim baskısına maruz kalabilmektedir. Korumada parçacıl yaklaşım peyzajın
bileşenlerinin bireysel bazda yıkılarak kaybedilmesine neden olmakta, bu ise endüstriyel
peyzajın karakterini zedelemektedir. Bu bozulma üst ölçekteki bütünlüğe de etki etmekte,
alt ölçekteki karakter yitimi kent kimliğinin de hasar alması ile sonuçlanmaktadır. Bu
kapsamda örnek niteliği taşıyan Eskişehir Eski Fabrikalar Bölgesi endüstri-sonrası kentsel
peyzajı çalışma alanı olarak incelenmektedir. Gelişim bölgesinde bulunan peyzaj içinde yer
alan tekil fabrika yapılarının yıkılması ile bölgede tek düze yapılaşmanın başlamış olduğu,
karakterin zayıfladığı görülmektedir. Endüstriyel peyzajın ayırt edici özelliklerini pekiştiren
tekil yapıların ölçeğinde başlayan bu yıkım, parça-bütün ilişkiler zinciri içerisinde önce Eski
Fabrikalar Bölgesi'nin ayırt edici karakterinin bozulmasına, ardından Eskişehir kent
karakterinin hasar almasına neden olabilecektir. Çalışma, parça-bütün ilişkileri gözetilerek
bütüncül bir koruma anlayışı geliştirilmesinin önemini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Bunun için Eskişehir tarihi kentsel peyzajının bir bileşeni olan Eski Fabrikalar Bölgesi
endüstri-sonrası kentsel peyzajındaki tekil yapıların alanın karakterini nasıl etkilediği doluboş
analizleri üzerinden incelenmiş, ardından karakterdeki bozulma ve bozulmamış dokunun
taşıdığı potansiyeller tartışılmıştır

Abstract:
Historic urban landscape approach, the latest paradigm in urban conservation, aims
to conserve the city in a broader urban context beyond the boundaries of the conservation
area, encompassing all tangible and intangible layers. It acknowledges that development is
inherent in the nature of cities and argues that conservation is the key to sustainable urban
development. Post-industrial urban landscapes also fall within the scope of the historic urban
landscape as a historical layer and character area of the city. These landscapes within the
city are subject to intense urban development pressure since they can include large unused
areas and not every component is considered as heritage. A fragmented approach in
conservation leads to the loss of the landscape's components on an individual basis, which
damages the character of the industrial landscape. This deterioration also damages the
integrity at a larger scale due to the fact that the loss of character at small scale negatively
affects the urban identity. The post-industrial urban landscape of Eskişehir Old Factories
Area is an example in this context and is examined as the study area. It is observed that with
the demolition of individual factory buildings within the landscape located in the urban
development area, monotonous construction has begun in the region, and the character has
weakened. Within the chain of part-whole relationships, this destruction started at the scale
of individual buildings that reinforce the distinctive features of the industrial landscape may
lead to the deterioration of the distinctive character of the Old Factories Area, and then the
character of Eskişehir city. The study aims to demonstrate the importance of developing a
holistic conservation approach by considering the part-whole relationships. For this purpose,
it examines how individual buildings in the post-industrial urban landscape of the Old
Factories Area, a component of the historical urban landscape of Eskişehir, affect the area's
character through solid-void analyses. Subsequently, it discusses the deterioration in
character and the potential of the conserved character.