Esnek çalışmanın kadın istihdamına etkileri
The effects of flexible working on women's employment
Yazar: FATMA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN KALAYCI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Kadınlar tarihin en eski dönemlerinden beri çeşitli çalışma biçimleri ve üretim faaliyetleri içerisinde yoğun bir şekilde yer almaktadır. Kadınların çalışma şekillerinde var olan bu çeşitlilik çalışma kavramının kadın ve erkek açısından farklı yorumlanmasına sebep olmuş, kadınların asli görevleri olarak görülen ev işleri, çocuk ve yaşlı bakımı gibi toplumsal rollerin varlığı kadınların daha az çalışma yaşamına katılmasına sebep olmuştur. Cinsiyete dayalı olarak ortaya çıkan bu sorumlulukların varlığı kadınların belirli alanlarda, düşük ücretli ve düşük statülü işlerde çalışmalarına neden olmaktadır. 

Küreselleşmenin hızla arttığı dünyada meydana gelen teknolojik ve ekonomik gelişmeler üretim tekniğini, üretim ölçeğini, üretim yerini, işyeri büyüklüğünü ve ürünlerin fiyat, kalite ve maliyetini etkilemektedir. Tüm bu gelişmeler neticesinde ortaya çıkan esneklik yaklaşımı emek-sermaye ilişkilerinde ve işgücü piyasasında yapısal değişikliklere neden olmaktadır. İşgücü piyasalarında meydana gelen dönüşümün bir sonucu olarak ortaya çıkan esnek çalışma kadınların çalışma hayatında karşılaştığı engelleri aşmasında ve iş-aile yaşamının uyumlaştırılmasında bir çıkış kapısı olarak değerlendirilmektedir. Ülkeden ülkeye farklılık göstermekle birlikte, esnek çalışma uygulamalarını kadınlar erkeklere oranla nispeten daha çok tercih etmektedirler.

Esnek çalışma; kadınların piyasadaki üretkenliğini arttırabilen, işgücü piyasasında kadınlara yönelik işlem maliyetini azaltabilen ve kadınların işgücüne aktif katılmasını sağlayan bir uygulama olarak görülmektedir. Esnek çalışmanın kadınlar için tam günlü iş bulamamaya karşın işsiz kalmama, ailevi sorumluluklarını yerine getirebilme serbestliği sağladığı için iş-yaşam dengesini kurabilme ve artan ekonomik koşullar karşısında aile bütçesine katkı sağlama avantajı tanısa da iş güvencesinden yoksunluk, düşük ücretle istihdam edilme ve koruyucu mevzuattan yararlanamama gibi dezavantajları da bulunmaktadır. Bu kapsamda standart istihdam biçimlerinde olduğu gibi esnek çalışma uygulamalarında da koruyucu yasal mevzuatlara ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Women have been involved in various forms of work and production activities since the earliest periods of history. This diversity in women's work has led to different interpretations of the concept of work for women and men. The existence of social roles such as housework, child and elderly care, which are considered women's primary duties, have let women less participate in work life. The existence of these responsibilities based on gender leads women to work in certain areas in low-paid and low-status jobs.

Technological and economic developments that occur rapidly in the world where globalization is increasing affect the production technique, production scale, production location, workplace size and the price, quality and cost of products. The flexibility approach that emerged as a result of all these developments causes structural changes in labor-capital relations and labor markets. As a result of the transformation that occurs in labor markets, flexible working is considered as an opportunity for women to overcome the obstacles they face in working life and to reconcile work-family life. Although it varies from country to country, women relatively prefer flexible working practices compared to men.

Flexible working considered as a practice that can increase women's productivity in the market, reduce transaction costs for women in labor markets, and enable women to actively participate in the workforce. Although flexible working offers advantages such as the ability to maintain work-life balance and contribute to the family budget in the face of increasing economic conditions, it also has disadvantages such as lack of job security, being employed at low wages, and inability to benefit from protective legislation. In this context, protective legislation is needed in flexible working practices as well as in standard forms of employment.