Kazakistan Cumhuriyeti'nde basının gelişimi /
Yazar: NURAİL ZHYLYSBAYEV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALUK SELMAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Basın = Press ; Dergiler = Magazines ; Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Gazeteler = Newspapers ; Kazakistan = Kazakhstan

Özet:
ÖZET Basın, toplum hayatındaki olayları ve haberleri halka iletmek amacıyla ortaya çıkmıştır. Haber kaynağı ile okuyucunun, halk ile iktidarın arasında "iletişim köprüsünü" kurarak, halkın istek ve beklentilerini yönetime duyurma görevini üstlenir. Sovyetler Birliği gibi totaliter sistemle yönetilen ülkelerdeki basın ise, iktidarın güdümünde faaliyet gösterir ve bu çizgiden saptığı ölçüde yaşam şansını kaybeder. Demokrasi, insan hak ve özgürlüklerinin vazgeçilmez değeri kabul edilen basın, demokratik toplumların vazgeçilmez unsuru haline gelerek büyük bir güç kazanmıştır. Öyle ki, batı toplumlarında basına yürütme, yasama ve yargı kuvvetlerinden sonra gelen "dördüncü kuvvet" denilmektedir. İlk Kazak basını 1870'li yıllarında, Çarlık Rusya'sı döneminde ortaya çıkmıştır. O dönemdeki basın günümüzdeki gibi demokratik ve eğitici bir basın olmaktan uzak bir görünüm sergiliyordu. Tam aksine Çarlık yönetiminin önemli karar ve yasalarını halka duyurmak üzere çıkarılan "resmi gazete" niteliği taşıdığını söylemek mümkün değildir. Sovyetler Birliği döneminde faaliyet gösteren Kazak basını da Çarlık dönemindeki basından çok farklı değildi. "Merkezi" yönetimin basın organı olarak, Sovyetlerin istekleri doğrultusunda propaganda ve ideolojik baskı unsuru olarak faaliyet göstermiştir. Bu dönemlerde demokratik çizgide yayınlanmaya başlayan gazete ile dergiler, yönetim tarafından kapatılmış veya gazete çıkaranları ile çalışanlarının işlerine son verilerek gazete ve/veya derginin tarzı değiştirilmiştir. Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra Kazakistan dünyada demokratik bir ülke olarak nitelendirilmiştir. Bağımsızlık sonrası Kazak basını, Kazakistan'ın ekonomik ve sosyal yönden gelişiyle paralel olarak gelişmektedir. Bunun sonucunda, demokrasi ve ifade özgürlüğü anlayışını kendine temel alan Kazak basını, artık batı pikelerinin gelişmiş basını olma yolundadır.

Abstract:
ABSTRACT Press was existed with the aim of informing people about the events and news which take place in the societies. Its duty is to inform governments about the expectations of public by the help of the links which they create between the sources of information and the reader. In the totalitarian countries as Post Soviet Union, Press should work according to the expectations of the government otherwise it'll lose all its change. Press gained strength when it became the most important value of the human rights, freedom and democrasy. In western societies press is regarded as the "forth most important strength" after legislation, execution and judgement. First Kazakish press was appeared in the period of Tsardom Russia in 1870's. Those days press was not as democratic and as educational as it is today. On the contrary, it is hard to say that it was "an official newspaper" which was to pass to people the important decisions and prohibitions of the education in the Tsardom. Kazakish press was the same in the Period of Soviet Union as it was in the period of Tsardom. By the direction of wishes of Soviets, it was also worked as ideologic and propogandist press as press organ of "Central" management. in that period of time many newspapers and magazines which were began to publish in the democratic line, were stopped by managers or changed the style of these newspapers and magazines. After the seperation and disperse of Soviet Union, Kazakhstan was qualified as democratic country. After the independence Kazakish press has been developed in the parallel rank with the social and economic development. At the result of this, Kazakish press is on the way of being the developed press of the western countries.