8-18 yaş arası migren veya gerilim tipi baş ağrısı tanısı alan çocuklarda huzursuz bacak sendromu sıklığının araştırılması
Investigation of the Frequency of Restless Legs Syndrome in Children aged 8-18 years diagnosed with migraine or tension-TYPE headache
Yazar: FATİH AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİCRAN ALTIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Ergenler = Adolescents ; Huzursuz bacak sendromu = Restless legs syndrome ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışma baş ağrısı olan, yapılan tetkikler sonucunda migren veya gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) tanısı alan çocuk ve ergenlerde huzursuz bacak sendromu (HBS) sıklığını, baş ağrısı ve HBS'nin uyku üzerindeki olumsuz etkilerini araştırmayı amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi çocuk nöroloji polikliniğine baş ağrısı şikayetiyle Eylül 2021-Mayıs 2022 tarihleri arasında başvuran ve yapılan tetkikler sonucu migren veya gerilim tipi baş ağrısı tanısı alan 8-18 yaş arası 148 çocuk alındı. Kontrol grubu katılımcıları aynı tarihler arasında çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine rutin çocuk sağlığı muayenesi amacıyla başvuran, aynı yaş grubundaki hastalar arasından seçildi. Kontrol grubu olarak 148 hasta çalışmaya dahil edildi. Tüm hastalar HBS açısından Uluslararası Huzursuz Bacak Sendromu Çalışma Grubu'nun (IRLSSG) belirlediği tanı kriterlerine göre sorgulandı. HBS kliniği olan hastalar yine aynı grubun belirlediği hastalık semptom şiddet skalasına göre puanlandı ve gruplarda karşılaştırma yapıldı. Uyku kalitesini değerlendirmek amacıyla tüm hastalara Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) anketi yapıldı ve sonuçlar not edilerek tüm gruplarda karşılaştırma yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya 148 (%50) baş ağrısı grubu ve 148 (%50) kontrol grubu olmak üzere toplam 296 hasta dahil edildi. Grupların yaşları ve cinsiyet dağılımları istatistiksel açıdan benzer bulundu (p=0,375 ve p=0,816).  Baş ağrısı ve kontrol grubu hastaların hemoglobin (p=0,174), total demir bağlama kapasitesi (p=0,334), ferritin (p=0,352), TSH (p=0,797), vitamin B12 (p=0,368) ve vitamin D (p=0,492) değerleri arasında anlamlı farklılık izlenmedi. Baş ağrısı grubunda huzursuz bacak sendromu (HBS) (%20,9) kontrol grubuna göre (%8,8) anlamlı düzeyde daha yüksek oranda izlendi (p=0,003). Baş ağrısı grubunda huzursuz bacak sendromu olan 31 hastanın 13'ü (%41,9) kız ve 18'i (%58,1) erkek; kontrol grubunda huzursuz bacak sendromu olan 13 hastanın 5'i (%38,5) kız ve 8'i (%61,5) erkekti. Baş ağrısı bulunan hastaların medyan huzursuz bacak şiddet skoru 16 (IQR: 13-21) ve kontrol grubundaki hastaların 12 (IQR: 10-16) olarak hesaplandı. Baş ağrısı grubundaki hastaların huzursuz bacak şiddet skoru daha yüksek olmakla birlikte anlamlı bulunmadı (p=0,093). Gruplar ayrı olarak incelendiğinde migren tipi baş ağrısı olan hastaların HBS şiddet skoru sağlıklı gruba göre istatistiksel açıdan daha yüksekti (p=0,037).

Sonuç: Huzursuz bacak sendromu baş ağrılı hastalara sıklıkla eşlik eden bir durumdur fakat çocuk yaş grubunda yapılan çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bizim çalışmamızda baş ağrılı çocuklarda HBS, sağlıklı çocuklara kıyasla daha sık görülmektedir. Özellikle migren tanısı alan çocuklarda HBS semptomları daha şiddetli görülmüş ve uyku kalitesi kötü yönde etkilenmiştir. Sonuç olarak poliklinik şartlarında baş ağrısı ile başvuran hastalarda ek olarak HBS semptomlarının sorgulanması gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: baş ağrısı, migren, gerilim tipi baş ağrısı, huzursuz bacak sendromu, uyku kalitesi,

Abstract:
Objective: This study aims to investigate the frequency of restless legs syndrome (RLS) and the negative effects of headache and/or RLS on sleep in children and adolescents who were diagnosed with migraine or tension-type headache (TTH) as a result of the examinations.
Methods: 148 children aged 8-18 years, who were referred with headache to Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital Pediatric Neurology Outpatient Clinic between September 2021 and May 2022 and were diagnosed with migraine or tension-type headache as a result of the examinations enrolled to this study. The control group participants were selected among the patients in the same age group that had a routine child health check-up at the pediatric outpatient clinic between the same dates. 148 patients were included in the study as the control group. All patients were questioned for RLS according to the diagnostic criteria determined by International Restless Legs Syndrome Study Group (IRLSSG). Patients with RLS features were scored according to the disease symptom severity scale also determined by IRLSSG, and both patient groups were compared. To evaluate sleep quality, Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) questionnaire was applied to all patients and the results were noted and comparisons were made in all groups.
Results: A total of 296 patients, including 148 (50%) headache group and 148 (50%) control group, were included in the study. Age and gender distributions of the groups were found to be statistically similar (p=0.375 and p=0.816). No significant difference was observed between the hemoglobin (p=0.174), total iron binding capacity (p=0.334), ferritin (p=0.352), TSH (p=0.797), vitamin B12 (p=0.368) and vitamin D (p=. 0.492) values of headache and control group patients. Restless legs syndrome (RLS) was observed at a significantly higher rate in the headache group (20.9%) than in the control group (8.8%) (p=0.003). Of the 31 patients with restless legs syndrome in the headache group, 13 (41.9%) were female and 18 (58.1%) were male; in the control group, 5 (38.5%) of 13 patients with restless legs syndrome were female and 8 (61.5%) were male. The median restless legs severity scores of the patients with headache and the control group were 16 (IQR: 13-21) and 12 (IQR: 10-16), respectively. Although the restless legs severity score was higher in the headache group, it was not significant (p=0.093). When the groups were examined separately, the RLS severity score of the patients with migraine type headache was statistically higher than the healthy group (p=0.037).
Conclusion: Restless legs syndrome is a condition that often accompanies patients with headache, but there are very few studies in the pediatric age group. In our study, RLS was seen more frequently in children with headache compared to healthy children. Especially in children diagnosed with migraine, RLS symptoms were more severe and sleep quality was adversely affected. As a result, we think that RLS symptoms should be questioned additionally in patients presenting with headache in the outpatient clinic.
Keywords: headache, migraine, tension-type headache, restless legs syndrome, sleep quality,