Uydu görüntülerinden elde edilen çizgisellikler ve fluviyal yapılar ile neotektoniğin araştırılması
Investigation of neotectonics with lineaments and fluvial structures extracted from satellite images
Yazar: FIRAT OLCAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMRAH PEKKAN
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Görüntü işleme = Image processing ; Neotektonik = Neotectonic ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Neotektonizma, yer kabuğunun deformasyonları ve hareketini sağlayan Pliyosen ve sonrası meydana gelen jeolojik ve jeomorfolojik süreçleri inceleyen bir tektonizma alt disiplinidir. Aktif tektonizma olarak da nitelendirilebilen neotektonizma, kalıcı topoğrafyadaki aktif rolü ile jeolojik süreçleri anlamak ve öngörebilmek adına çalışılması gereken bir alandır. Çalışmada uydu görüntülerinden elde edilen çizgisellikler ile uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak elde edilmiş sayısal yükseklik modeli kullanılarak çıkartılan fluviyal yapıların tektonizma ile ilişkisi incelenmiştir. Çizgisellikler, jeomorfolojik olarak haritalanabilen lineer yüzey özeliklerinin birbirleri ile kurduğu topolojik ilişkinin ortaya çıkartılması olarak tanımlanmaktadır. Vadiler, sırtlar, litolojik sınırlar, drenaj ağları ve kırılma zonları gibi yüzey yapıları çizgisellikler olarak nitelendirilebilmektedir. Çizgisellik çıkarımı mevcut yapıların bölgedeki genel tektonik yöneliminin belirlenmesi için uygulanan en yaygın yöntemlerden birisidir. Bir başka çizgisel yapı olarak değerlendirilebilecek drenaj ağları, bölgedeki yapısal ve litolojik değişimler hakkında bilgi veren karakteristik unsurlar olarak tanımlanır. Bu değişimler, akarsu gelişimini sürdürürken yapısal özelliklerine eklenen izler olarak gözlemlenir. Drenaj anomalileri olarak da nitelendirilebilecek bu süreksizlikler, uzaktan algılama ve konumsal analizler kullanılarak drenaj sisteminin analiz edilmesi ile saptanabilir. Çalışmada, seçilen bölgelerden elde edilen çizgisellik ve drenaj sistemleri arasındaki ilişkinin bölgenin neotektonik rejimini açıklamak için bir gösterge olduğu düşünülerek, yapıların birincil ve ikincil gerilme eksenlerinin yönelimleri birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırılma, gül diyagramları üzerinden yapılarak, göstergeleri uzaktan algılama verisinin üzerine yansıtılmıştır. Çalışma, bu bilgiler ile çizgisellikler ve drenaj ağlarının uzaktan algılama yöntemleri ile incelenerek neotektonizmanın araştırılmasını önermektedir.

Abstract:
Neotectonics is a sub-discipline studying geological and geomorphological processes that provide movement and deformation of Earth's crust occurring in Pliocene Epoch to present. Neotectonics, or active tectonics in some cases, is an imperative field of study for understanding and predicting geological processes with an essential role in contemporary topography. In this study, the relationship between two morphologic features, extracted lineaments from satellite imagery and digital elevation model from remotely sensed data were studied in order to understand the tectonic regime. Lineament extraction can be defined as revealing the topology between mappable geomorphological linear surface structures. Surface features like valleys, ridges, lithological boundaries, drainage networks and fault zones could be described as lineaments. Lineament extraction for existing structures is one of the common methods used to determine tectonic trends. Fluvial structures can be considered linear structures, defined as an element providing unique information about structural and lithological changes in the region. These changes could be observed as structural discontinuity traces integrated during evolution of these features. Discontinuities, in other words drainage anomalies, can be determined by analyzing drainage systems using remote sensing techniques and spatial analyses. In this study, tendencies of the primary and secondary stress axels of the features were compared based on the assumption that the information about the relationship between the lineaments and drainage systems of the chosen regions is an indicator to interpret the region's neotectonic regime. This comparison was carried out with rose diagrams, which overlaid on remotely sensed imagery. With this information, this study aims at investigating neotectonics by revealing the relationship between lineaments and drainage anomalies extracted with remote sensing and spatial detection techniques.