AB desteklerinin TRC bölgesinde kırsal turizm gelişimine etkisi
The effect of EU supports on rural tourism development in TRC region
Yazar: MERVE OFLUOĞLU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KIZILIRMAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Avrupa Birliği = European Union ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Kırsal kalkınma projesi = Rural development project ; Kırsal turizm = Rural tourism ; TR 1 Bölgesi = TR 1 Region ; Turizm = Tourism

Özet:
Günümüzde kırsal yaşamın yoğun şekilde devam ettiği ve ekonomisi ağırlıklı olarak tarıma dayalı olan TRC Bölgesi'nde turizm sektörü, önemli bir gelir kaynağı oluşturmaklardır. Konumu itibariyle tarihi ve kültürel çeşitliğe sahip olan bölgede yoğunlukla kent merkezlerini içeren kültür turizmi faaliyetlerinin gerçekleşirken  yerel kültürlerin yaşam mücadelesi verdiği kırsal alanlar, ekonomik kaygı başta olmak üzere çeşitli sebepler ile göç veren alanlardır. Bu kapsamda kırsal alanlarda göç hızını yavaşlatmak, yerel kültürlerin sürdürülebilirliğini sağlamak ve bölgenin turizm çeşitliliği arttırmak amaçlarıyla kırsal turizm faaliyetleri ön plana çıkmaktadır. 
 Bu tez çalışmasının amacı, AB'ye uyum süreci içinde bölgelerarası gelişmişlik farklılıklarının giderilmesi açısından TRC Bölgesi'nde kırsal kalkınma ekseninde kırsal turizmin dönüşümünün incelenmesi ve sürdürülebilir kırsal turizm için önceliklerin belirlenmesidir. Bu kapsamda IPARD kapsamında Tarımsal Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından desteklenen ve TRC Bölgesi'nde yer alan Şanlıurfa, Mardin ve Diyarbakır il sınırlarında gerçekleşmiş olan kırsal turizm ve rekreasyonel faaliyetlerine yönelik yatırımlar incelenmiştir. 
Çalışmanın saha araştırması kapsamına giren TKDK Koordinatörlükleri ile yapılan ön görüşme sonrasında toplam 12 kırsal turizm yatırımcısı tespit edilmiş olup 11'i ile yapılan yüzyüze görüşmeler ile elde edilen veriler MAXQDA 2020 programına aktarılarak kodlanmış, gruplandırılmış ve kategorize edilerek kırsal alana fayda, insan, kırsal sürdürülebilirlik ve ihtiyaç ana temaları ve alt kodları tespit edilerek yorumlanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, TRC Bölgesi'nde sürdürülebilir kırsal turizm politikalarına yön vermesi amacıyla Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) uygulanmıştır. AHP uygulaması için ilgili katılımcılarla tekrar görüşme yapılarak ana tema ve alt kodlar önem sırası belirlenmiş, ilgili alan literatürü ve saha araştırmalarından elde edilen veriler ile TRC Bölgesi'nde Kırsal Turizm Dönüşümü AHP Matrisi oluşturulmuştur.

Abstract:
The tourism sector is an important source of income in the TRC Region, where rural life continues intensively and whose economy is predominantly based on agriculture. It is observed that cultural tourism activities, which mostly include city centers, take place in the region, which has historical and cultural diversity due to its location. Rural areas, where local cultures struggle to survive, appear as areas that migrate due to various reasons, especially economic concerns. In this context, rural tourism activities come to the fore in order to slow down the rate of migration in rural areas, to ensure the sustainability of local cultures and to increase the tourism diversity of the region.
The aim of this thesis is to examine the transformation of rural tourism on the axis of rural development in the TRC Region in terms of eliminating interregional development differences in the process of harmonization with the EU and to determine priorities for sustainable rural tourism. In this context, investments in rural tourism and recreational activities, which were supported by the Agricultural Rural Development Support Institution (TKDK) within the scope of IPARD and realized within the provincial borders of Şanlıurfa, Mardin and Diyarbakır in the TRC Region, were examined.
After the preliminary meeting with the TKDK Coordinatorships, which is within the scope of the field research of the study, a total of 12 rural tourism investors were identified. need main themes and sub-criteria were determined and interpreted. In the second stage of the research, the Analytical Hierarchy Process (AHP) was applied in order to determine the order of importance of the main theme and sub-criteria and to guide sustainable rural tourism policies in the TRC Region by re-interviewing the relevant participants. AHP Matrix for Rural Tourism Transformation in the TRC Region was created with the data obtained from the relevant field literature and field studies.