Cumhuriyet Üniversitesi Sigara Bıraktırma Polikliniği'nin 'Sağlık Bakanlığı sigara bırakma tedavisi destek  programı-2011' uygulamasının değerlendirilmesi
The evaluation of implementation of the Ministry of Health's smoking cessation treatment support program in 2011 by Cumhuriyet University Smoking Cessation Clinical practice
Yazar: SELMAN ERTURHAN
Danışman: PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bupropion = Bupropion ; Cumhuriyet Üniversitesi = Cumhuriyet University ; Kampanya = Campaign ; Sağlık Bakanlığı = Ministry of Health ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Sivas = Sivas ; Vareniklin = Varenicline ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Sağlık Bakanlığı'nın 2011'deki sigara bırakma destek programı kapsamınca, vareniklin ve bupropiyon ilaçları sigara içicilerine ücretsiz olarak verildi. İlaç seçimi, ilaç destek programı merkezince, sabit bir dağıtım oranını sağlayacak biçimde rastgele yapıldı. Bu durum, vareniklin - bupropiyon başarı oranı karşılaştırması için açık bir deney düzeni oluşturmuştur. Araştırmamızda, ilaç destek programının bırakma başarısı karbonmonoksit (CO) teyitli olarak belirlendi ve bu başarının kullanılan ilaca ve diğer faktörlere göre nasıl değiştiği incelendi. Çalışma grubu; Mart 2011 - Ekim 2011 tarihleri arasında sigara bırakma polikiliniğimize başvuranlardan `üniversite personeli olan 413 kişidir. Bu kişilerin 8'i görüşmeyi kabul etmedikleri için çalışmaya dahil edilemediler. Kişilere bırakma gününden 1 yıl geçtikten sonra araştırmacı tarafından yüz yüze anket uygulandı. Başarı kriteri olarak hastanın sözel bildirimi ve ölçülen CO<5ppm olması kabul edildi. Veriler SPSS 20 programında analiz edildi. Önemlilik kararları p<0,05 ile verildi. Araştırma için CÜTF etik kurul onayı alındı.
Kampanya döneminde polikliniğimize sigara bırakmak için başvuranların sayısı öncesine göre 8,8 kat arttı. Bu ani artış ve sürekli takip için proaktif aramalar yapan hemşiremizin başka birimde görevlendirilmesi tedaviye uyumu ve başarı oranımızı düşürdü. Katılımcıların yaş ortalaması 35.19±7.73, evli olanların oranı %81.2'ydi. Erkeklerin oranı %82.8, kadınların oranı %17.2'ydi. Lise mezunu olanların oranı %42.5, üniversite ve üzeri eğitim görenlerin oranı %38.8'di. Başvuru sırasında günlük içilen sigara miktarı ortalaması erkeklerde 23.54±9.96, kadınlarda 21.03±10.39, genelde 23,11±10.07'ydi. Sigaraya başlama yaşı ortalaması erkeklerde (17,24 ± 4,30), kadınlardan (19,97±3,47) anlamlı derecede daha düşüktü (p< 0,001). Bir sene sonunda son 7 güne göre vareniklinin başarı oranı %20.5, bupropiyonun başarı oranı %18.6?ydı (p= 0.646). Kırk beş gün ve üzeri ilaç kullananlarda; son 7 güne göre bir yıllık başarı oranları vareniklin için %27.6, bupropiyon için %27.8?di (p= 0.987). İlk 1 aylık başarı oranı vareniklinde %48.4, bupropiyonda %33.5 (p= 0.003); ilk 3 aylık kesintisiz başarı oranları (KBO) vareniklinde %31.1, bupropiyonda %18.0'di (p= 0.003). 5-12. haftada KBO vareniklin için %34, bupropiyon için %21.1?di (p= 0.005). Kırk beş gün ve üzeri ilaç kullananlarda 5-12. hafta KBO vareniklin için %57.5, bupropiyon için %27.8'di (p= 0.022). Altı aylık KBO vareniklin için %19.7, bupropiyon için %9.9'du (p= 0.009). 5-24. hafta KBO vareniklin için %21.3, bupropiyon için %11.8'di (p= 0.014). Kırk beş gün ve üzeri ilaç kullananlarda 5-24. hafta KBO vareniklin için %33.3, bupropiyon için %11.1'di (p= 0.060). Bir yıllık KBO vareniklin için %13.9, bupropiyon için %6.2'ydi (p= 0.015). 5-52. hafta KBO vareniklin için %15.2, bupropiyon için %7.5?ti (p= 0.020). 45 gün ve üzeri ilaç kullananlarda 5-52. hafta KBO vareniklin için %20.7, bupropiyon için %11.1'di (p= 0.346). 
Tedaviye uyum düşüktü. On altı kişi aldığı ilacı hiç kullanmamıştı. İlaç alıp 1 gün bile sigarayı bırakamayan 106 kişi (%26.2) vardı. İlacını ?45 gün kullananların oranı  vareniklinde %35.7, bupropiyonda %11.2'ydi (p< 0.001). İlacını ?45 gün kullananlar daha başarılıydı (p= 0.019). En sık ilaca devam etmeme sebepleri yan etki (%31.5), ilaca daha fazla gerek duymama (%17.2), ilacın etkisini görememeydi (%9.3). İlaç ihtiyacı kalmadığı için ilacına devam etmeme oranı vareniklin kullananlarda (p= 0.005), ilacın etkisini göremediği için ilacına devam etmeme oranı bupropiyon kullananlarda daha fazlaydı (p=0.022). İlaç kullananların %62.2'sinde ilaç kullanımı sırasında en az bir yan etki gelişmişti. Yüzde ondan sık görülen yan etkiler; vareniklin kullananlarda uykusuzluk (%18.8), bulantı (%17.1), sinirlilik-ajitasyon (%15.8), baş ağrısı (%14.1), halsizlik (%14.1), ağız kuruluğu (%12.8), anormal rüyalar (%12.4), sersemlik hissi (%11.5), gaz-şişkinlik (%10.3); bupropiyon kullananlarda uykusuzluk (%16.8), bulantı (%16.8), ağız kuruluğu (%12.3), sinirlilik (%11.6), baş ağrısı (%11.0)'ydı.
Kişinin kendine güveninin tam olması (p= 0.033), alkol kullanmama (p= 0.010), daha önce birden fazla sigara bırakmayı denemiş olma (p= 0.003) başarıyı etkileyen faktörlerdi. Düzenli spor yapma ve sigara bırakırken sosyal destek alma 1 aylık sürede başarıyı artırsa da bir yıl sonundaki başarı oranlarını etkilememişti.

Abstract:
In accordance with the Ministry of Health's Stopping Smoking Programme of 2011, the medicines of varenicline and bupropion were given to smokers free of charge. The medicines were selected randomly by the medicine support programme centre on the basis of ensuring a stable distribution rate. This situation has led to an open experimental set-up for comparing the success of varenicline and bupropion. Within our study, the smoking stopping success of medicine support programme was carbon monoxide-confirmed and how this success was changed according to the medicine and other factors was examined. The working group consisted of 413 university staff, who are amongst people who had applied to our `smoking cessation clinic' between March 2011 and October 2011. 8 people amongst these were not included within the study as they did not give consent for interview. A face-to-face survey was conducted by the researcher after 1 year following their day of quitting. As success criteria the oral confession of the patient and exhaled CO<5 ppm were deemed. The data was analysed by SPSS 20 software. The significance decisions were given as p<0,05. For the research, CUTF ethical board?s permission was taken. 
The applications to our clinic for smoking cessaiton has increased about 8,8 times. This sudden increase and the institutional appointment of our nurse who was in charge of proactive calls for constant tracking decreased the harmony of treatment and our success rate. The age average of our participants 35.19±7.73, and the rate of married ones was 81.2%.  The rate of men were 82.8 when women were 17.2%. The high school graduates were 42.5%, while the rate of university and higher education was 38.8%.  During the application term, the daily cigarette consumption for men was 23.54±9.96, for women 21.03±10.39 and in general it was 23,11±10.07. The age average of starting smoking was for men (17,24 ± 4,30) which was meaningfully lower than for women (19,97±3,47) (p< 0,001). 
The 7-day point prevalence abstinence rates were 20.5% for varenicline, 18.6% for bupropion at the end of one year (p= 0.646). For the patients that used the medicine 45 days or more; the 7-day point prevalence abstinence rates were 27.6%  for varenicline, 27.8% for bupropion at the end of one year (p= 0.987). The first month success rates were 48.4% for varenicline, 33.5% for bupropion  (p= 0.003); for 3 months continuous abstinence rates (CAR) 31.1% for varenicline, 18.0% for bupropion  (p= 0.003). For weeks 5 through 12, the 4-week CAR were 34% for varenicline and 21.1% for bupropion (p= 0.005). In cases 45 days and more medicine use, For weeks 5 through 12, CAR were  57.5% for varenicline and 27.8% for bupropion (p= 0.022). Six months CAR were for 19.7% varenicline and 9.9% for bupropion (p= 0.009). For weeks 5 through 24, CAR were  21.3% for varenicline and 11.8% for bupropion (p= 0.014). For the patients that used the medicine 45 days or more; 5-24 weeks CAR 33.3% for varenicline and 11.1% for bupropion (p= 0.060). One year CAR were 13.9% for varenicline and 6.2% for bupropion (p= 0.015). 5-52 weeks CAR were 15.2% for varenicline and 7.5% for bupropion (p= 0.020). For the patients that used the medicine 45 days or more; 5-52 weeks CAR were 20.7% for varenicline and 11.1% for bupropion (p= 0.346).
Harmony of treatment was low. 16 patients never used the medicine that was prescribed to them. There were 106 patients (26.2%) who used medicine but never stopped smoking, even not one day. The rate of use of medicine ? 45 days was 35.7% for varenicline while it was 11.2% for bupropion (p< 0.001). The patients that used the medicine ? 45 days were more successful (p= 0.019). The most frequent mentioned reason of non-use of medicine: side effects (31.5%);  not needing the medicine anymore (17.2%); not benefiting from the medicine (9.3%). The rate of discontinuing the use of medicine as not needing it anymore is for varenicline users is (p= 0.005), the rate of discontinuing the use of medicine as not benefiting from it was quite high for the bupropion users (p= 0.022).
At least one side effect was developed among 62.2% of the patients during the use of medicine. The side effects observed more than ten per cent of cases: for varenicline users, insomnia (18.8%), nausea (17.1%), agitation-irritability (15.8%), headache (14.1%), weakness (14.1%), mouth dryness (12.8%), abnormal dreams (12.4%), dizziness (11.5%), exhalation-swelling (10.3%); for bupropion users, insomnia (16.8%), nausea (16.8%), mouth dryness (12.3%), irritability (11.6%), headache (11.0%).
The confidence of person (p= 0.033), not consuming alcohol (p= 0.010), previous more than one attempts for quitting smoking (p= 0.003) were factors affecting success. Regular exercise and receiving social support during quitting smoking although increased success in one month period, it did not have any outcomes on the success rate at the end of year.