Fiziksel travma yaşantısı olan hastaların ve refakatçilerinin, temel kişilik özelliklerinin ve yaşadıkları olayın etkisinin, stresle başa çıkma becerileri üzerine etkisi
The effect of impact of the event and the basic personality traits of the patients with physical trauma experiences and their companions on their ability to cope with stress
Yazar: ŞEFİKA YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Stres yönetimi = Stress management ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Amaç: Bu araştırma, fiziksel travma yaşantısı olan hastaların ve refakatçilerinin, temel kişilik özelliklerinin ve yaşadıkları olayın etkisinin stresle başa çıkma becerileri üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı türde tasarlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi (GEAH) Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği, Genel Cerrahi Kliniği, Plastik Cerrahi Kliniği ve Yanık Merkezinde uygulanmıştır. Araştırmanın verileri, Şubat 2020-Mayıs 2020 tarihleri arasında, Veri Toplama Formu, Olayların Etkisi Ölçeği, Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği ve Stresle Başa Çıkma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Çalışmaya fiziksel travma yaşantısı olan 108 hasta ve 108 refakatçi katılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin normallik analizleri Kolmogorov-Smirnov Normallik Testi ile hipotez analizleri Mann Whitney U Testi, Wilcoxon Testi, Kruskal Wallis Testi, Pearson Korelasyon Testi, Spearman Korelasyon Testi ve Doğrusal Regresyon Analizi ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Araştırmaya katılan hastalar, tanımlayıcı klinik özellikleri bakımından değerlendirildiğinde, hastaların %73,1'inin daha önce travmaya maruz kalmadığı, travmaya maruz kalanların ise %75,9'unun daha önce en az bir kere travmaya maruz kaldığı, %41,4'ünün daha önce geçirilen travma öyküsünün trafik kazası olduğu, travma sonrası hastaların %78,7'sinin profesyonel yardım almadığı tespit edilmiştir. Refakatçilerin %74,1'inin travma yaşamadığı, travma öyküsü olanlardan %75,0'inin en az bir travmaya maruz kaldığı; %91,7'sinin profesyonel yardım almadığı, refakatçilerin %39,3'ünün trafik kazası travma öyküsü olduğu tespit edilmiştir. Hastaların, Olayların Etkisi Ölçeği puan ortalamasının 48,96±14,29 olduğu; Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği alt ölçeklerinden elde edilen en yüksek puan ortalamasının "uyumluluk" (34,94±4,99) boyutunda, en düşük puan ortalamasının "olumsuz değerlik" (9,14±2,54) boyutunda olduğu; Stresle Başa Çıkma Ölçeği puan ortalamasının 82,44±11,90 olduğu belirlenmiştir. Refakatçilerin ise, Olayların Etkisi Ölçeği puan ortalamasının 36,37±14,54 olduğu; Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği alt ölçeklerinden elde edilen en yüksek puan ortalamasının "uyumluluk" (35,81±4,16) boyutunda, en düşük puan ortalamasının "olumsuz değerlik" (9,84±2,91) boyutunda olduğu; Stresle Başa Çıkma Ölçeği puan ortalamasının 83,02±14,23 olduğu belirlenmiştir.  
Sonuç: Olayların Etkisi Ölçeği'nde hastaların ile refakatçilerin puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Ayrıca araştırmaya katılan refakatçilerin Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği alt boyutlarından "dışa dönüklük" (β=,244) ve "uyumluluk" (β=,274) boyutlarının, Stresle Başa Çıkmayı olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir.

Abstract:
Aim: This descriptive research aimed to examine the effect of the basic personality traits of patients with  physical trauma experience and their companions and the impact of the event they experience on their ability to cope with stress. 
Materials and Methods: The study was performed in the Orthopedics and Traumatology Clinic, General Surgery Clinic, Plastic Surgery Clinic and Burn Center in Gulhane Training and Research Hospital. The data of the study were collected between February 2020 and May 2020 by using the Data Collection Form, Impact of Event Scale, Basic Personality Traits Scale, and Stress Coping Scale. SPSS 23.0 package program was used to evaluate the data. 108 patients with physical trauma and 108 companions participated in the study.  Normality analyzes of the data obtained in the study were evaluated with the Kolmogorov-Smirnov Normality Test and hypothesis analysis with Mann Whitney U Test, Wilcoxon Test, Kruskal Wallis Test, Pearson Correlation Test, Spearman Correlation Test and Linear Regression Analysis.
Results: When the patients participating in the study were evaluated in terms of their descriptive clinical features; it was determined that 73.1% of the patients had not been exposed to trauma before, 75.9% of those exposed to trauma had been exposed to trauma at least once before, in the previous trauma history, 41.4% of them were found to be traffic accidents and 78.7% of patients did not receive professional help after trauma. It was determined that 74.1% of the patient relatives had not had experience trauma before, 75.0% of those with a history of trauma had been exposed to trauma at least once before,  in the previous trauma history, 39.3% of them were found to be traffic accidents and 91.7% of those did not receive professional help. The mean score of  Impact of Event Scale of the patients was 48.96±14.29, the highest average score from the sub-scales of the Basic Personality Traits Scale was "compatibility" (34.94±4.99), the lowest average score was "negative valence" (9.14±2.54), and the average score of Stress Coping Scale was 82.44±11.90. On the other hand, it was determined that the average of the Impact of Event Scale score was 36.37 ± 14.54, the highest score average obtained from the sub-scales of the Basic Personality Traits Scale was "compatibility" (35.81±4.16) and the lowest score average was "negative valence" (9.84±2.91) and the average score for Stress Coping Scale was 83.02±14.23 of the companions.
Conclusion: It was found that there was a statistically significant difference between the scores of the patients and their companions for Impact of Event Scale (p<0,05). Besides, it was determined that "extroversion" (β=, 244) and "compatibility" (β=, 274) dimensions of the Basic Personality Traits Scale of the companions of the patients participating in the study positively affected the Stress-Coping Scale Score.