İbn Berrecân (v. 536/1141) ve tasavvuf anlayışı
Ibn Barrajān (d. 536/1141) and his understanding of sufism
Yazar: MEHMET YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Endülüs = Andalucia ; Tasavvuf = Mystic ; İbn Berrecan = İbn Berrecan

Özet:
Bu çalışma giriş ve üç bölümden müteşekkil olup sûfî-müfessir İbn Berrecân'nın Endülüs tasavvuf tarihindeki yerini ve fikirlerini ortaya koymak amacıyla yapıldı. Giriş'te tezin önemi, amacı, metodu ve kaynakların değerlendirilmesi üzerinde duruldu. Birinci Bölüm'de İbn Berrecân'ın yaşadığı dönemin siyasî ve tasavvufî yapısı, hayatı ve eserleri ile alakalı bilgiler detaylandırılmayıp sadece önemli görülen hususlar ele alındı. Özellikle hayatı ve eserleri ile alakalı hatalı veya eksik bilgiler varsa düzeltme yoluna gidildi, bunun haricinde geniş bir biyografiye yer verilmedi. İkinci Bölüm üç başlıkta ele alındı. Birinci başlıkta varlık ve âlem anlayışı işlendi, çeşitli alt başlıklarla bu konu detaylandırıldı. İbn Berrecân'ın bilgi ve insan anlayışı ikinci bölümün diğer alt başlıkları olarak ele alındı. Varlık ve âlem anlayışı etrafında yeniden yorumladığı ve kendisine has kabul edilebilecek bazı kavramlar işlendi. Kullandığı bu kavramların kendine has olarak değerlendirilmesinin sebebi, İbn Berrecân'ın bu kelimeleri bilinen sözlük ve ıstılâhî manalarından farklı bir şekilde kullanarak yeniden kavramsallaştırması veya iki kavramı birleştirerek yeni manalar yüklemesidir. Üçüncü Bölüm'de ise İbn Berrecân'ın tasavvuf anlayışı iki başlık altında ele alındı. "Tasavvufî Düşüncesinin Temel Konuları" ve "Tasavvufî Kavramlar" şeklinde ana başlıklarla bu konular işlendi. Tasavvufî kavramlar hemen hemen bütün tasavvuf tezlerinde işlendiği için kavramların sözlük ve ıstılâh manaları çok kısa bir şekilde verilip İbn Berrecân'ın düşüncelerine geçildi.

Abstract:
This study consists of one introduction and three chapters. It concentrates on the views of Ibn Barrajān (d. 536/1142) who is an Andalusian Sufi and exegete of the Qur'an. The study attempts to clarify Ibn Barrajān intellectual position within the history of Sufism in Andalusia. Introduction discusses the importance, intention, methods, as well as scholarly references of the study. Chapter One analyzes briefly the socio-political and intellectual atmosphere of the period in which Ibn Barrajān lived and produced his works. It evaluates the contents of scholarly materials, both in primary and secondary sources, related to life and works of Ibn Barrajān. Chapter Two includes three sub-chapters. The first sub-chapter addresses Ibn Barrajān's approach to the notions of being and universe in a detailed manner. The second sub-chapter analyzes Ibn Barrajān's epistemology and the third sub-chapter focuses on his understanding of human being. These three sub-chapters altogether examine Ibn Barrajān's original contributions to Islamic scholarship around the notions of being and universe, as Ibn Barrajān coined new terms related to these two notions and interpreted them in a way quite different from the works of previous Muslim scholars. In this way, he re-conceptualize and contextualize them vis-a-vie the lexicographical and terminological conventions of his time. Chapter Three examines Ibn Barrajān's understanding of Sufism in two sub-chapters: "Main Topics of Ibn Barrajān's Sufi Thought" and "Basic Sufi Terms of Ibn Barrajān". These two sub-chapters discuss Ibn Barrajān's original contributions to the intellectual history of Sufism.