Koruyucu ve önleyici sosyal hizmet bağlamında öğretmenlerin madde bağımlılığına yönelik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi: Sancaktepe örneği
Determining the teachers' awareness level of substance use within the contex of protective and preventive socaial work: Sancaktepe case
Yazar: MUSTAFA RECEP YILMAZOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILDIZ ÖZTAN ULUSOY
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Farkındalık = Awareness ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Okul-aile iş birliği = School-family cooperation ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Sosyal hizmetler = Social services ; Önleyici müdahale = Preventive intervention ; Örgütsel farkındalık = Organizational mindfulness ; Öğretmenler = Teachers ; İstanbul-Sancaktepe = İstanbul-Sancaktepe

Özet:
Araştırmanın genel amacı; Sancaktepe ilçesindeki lise düzeyinde okullarda rehber ve branş öğretmenlerinin madde bağımlılığı hakkındaki farkındalık düzeylerinin incelenmesidir. Bu bağlamda rehber öğretmenleri ile branş öğretmenleri arasında farkındalık düzeylerinde farklılık olup olmadığı eğer farklılık varsa buna neden olan etkenler araştırılmıştır. Öğretmenlerin madde bağımlısı veya madde bağımlısı olma riski taşıyan öğrenciler ile karılaştıklarında sosyal hizmet bağlamında ne yapmaları gerektiği konusunda kendilerini yeterli görüp görmediklerini ortaya koymak ve bu bağlamda öneriler sunmaktır.
Araştırma evreni Sancaktepe ilçesindeki liselerde görev yapan rehber ve branş öğretmelerinden oluşturmaktadır. Örneklem 10 rehber öğretmeni ve 177 ortak branş öğretmenlerinden oluşmaktadır. Ortak branşlar: coğrafya, felsefe, Türk Dili ve Edebiyatı, tarih, matematik, İngilizce, biyoloji, fizik ve beden eğitimi branşlarıdır. 
Araştırma, tarama modelindedir. Var olan bir durum tespit edilmeye çalışılmaktadır. Araştırmak istenilen konuya herhangi bir müdahale getirmeden var olan durum anlaşılmaya çalışılmaktadır. Araştırma uygulaması yapılırken ön bilgi formu, bilgi temelli beşli likert ölçekli anket soruları ve bir adet ölçek kullanılmıştır. Ölçek olarak Özay Köse ve Gül'ün hazırlamış olduğu ayrıca geçerlik güvenirlik çalışmasını yaptıkları "Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği (MBFÖ)" seçilmiştir (Özay Köse ve Gül, 2018). 
Elde edilen verilerin analizleri değerlendirilirken IBM SPSS Statistics 22 paket programından yararlanılarak T-testi, Mann-Whitney U testi, One-way Anova, Kruskal-Wallis ve Ki kare testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda rehber öğretmenleri ve branş öğretmenlerinin madde bağımlılığı farkındalık düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Ancak ön bilgi formundaki bilgiler doğrultusunda 2. kısım ölçek skoru ve MBFÖ skoruna göre farklılaşmalar vardır. MBFÖ göre alt başlıklarından 2. kısmında (MKBE) cevaplarına göre rehber öğretmenlerinin farkındalık düzeyleri branş öğretmenlerine göre yüksek bulunmuştur. Madde kullanımı ve bağımlılığı konusunda eğitim alan öğretmenlerin farkındalık düzeyleri eğitim almayan öğretmenlere göre yüksek çıkmıştır. Öğretmen kıdemleri açısından 1-5 yıl ve 21+ kıdem gruplarının 6-10 yıl kıdem gruplarına göre farkındalık düzeyleri yüksektir. Rehber öğretmenlerin madde kullanımı ve bağımlılığı konusunda kendilerini yeterli görüp görmeme düzeyleri beden eğitimi, matematik ve edebiyat öğretmenlerine göre yüksek; diğer branşlara göre farklılaşmamaktadır. Rehber öğretmenlerinin ekip çalışması ve kurumlar arası iş birliği tutumu edebiyat ve matematik öğretmenlerinden yüksek ancak diğer branşlara göre farklılaşmamaktadır. 
Rehber öğretmenlerin madde bağımlılığı konusunda okullardaki etkinliğinin yeterli düzeyde olmaması, okul mevcuduna göre rehber öğretmen sayısının yetersiz olması ve okul sosyal hizmeti ile birlikte bütüncül bir yaklaşım kazandıracağı ve yaşanılan problemlere daha etkin bir müdahale planı geliştirilebileceği düşünülmektedir. Bu noktada araştırma sonucunda belirtilen önerilerin, daha kapsayıcı bir okul ortamı açısından okul sosyal hizmetinin ve koruyucu önleyici hizmetlerin önemine vurgu yaptığı söylenmektedir. Bu çalışma öğretmenlerde farkındalığın arttırılmasında, madde kullanan veya kullanma riski taşıyan çocukların daha iyi gözlemlenmesinde, madde kullanımının engellenmesinde ve gerekli tedbirlerin alınmasında, kamu politikalarına yön vererek gerekli mevzuat vs. düzenlemelerin yapılmasında, koruyucu ve önleyici hizmetlerin geliştirilmesi ve uygulanmasında katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The general aim of the research is to examine the awareness level of counseling and other branch teachers about drug addiction in high schools in Sancaktepe.  In this context, it has been tried to be investigated whether there is a difference in the level of awareness among counseling teachers and other branch teachers and if there are differences, the factors that cause it. The aim of the course is to show and offer suggestions whether teachers see themselves sufficient in the context of social work when they come across students who are drug addicted or at the risk of being addicted to drugs.
The universe of research consists of counseling and other branch teachers working in the high schools in Sancaktepe.  The sample consists of 10 counseling teachers and 177 other branch teachers. The common branches in the schools covered by the survey are geography, philosophy, Turkish Language and Literature, history, mathematics, English, biology, physics and gymnastics.
The research is in the screening model. It has been tried to detect an existing situation.  It has been to tried to understand the existing situation without bringing any intervention to the subject analyzed. In the research application, pre-information form, knowledge-based quintet Likert scale questionnaire and one scale will be used. As the scale, "Substance Addiction Awareness Scale (SAAS)" was chosen which was prepared and also conducted the reliability study by Özay Köse and Gül. (Özay Köse and Gül, 2018).
While analyzing the data, T-test, Mann-Whitney U test, One-Way Anova, Kruskal-Wallis and Chi-square test were used by using IBM SPSS Statistics 22 package program.  As a result of the study, it was seen that there was no statistically significant difference between the level of awareness of substance addiction of counseling and other branch teachers.  However, according to the information in the preliminary information form, there are differences according to the second part scale score and the SAAS score. According to SAAS, in the second part of the sub-headings, the level of awareness of counseling group was found to be higher compared to the other branch teachers.  The level of awareness of the teachers have already attended an education about drug use and addiction was higher than the teachers who have not attended.  In terms of teacher seniority, 1-5 years and 21+ seniority groups have high awareness levels according to 6-10 year seniority groups.  The level of whether teachers' seeing themselves inadequent in terms of drug use and addiction does not differ according to other branches of higher education compared to gymnastics, mathematics and literature teachers.  Teamwork and collaboration between the teachers of the counseling teachers are higher than the teachers of literature and mathematics but they do not differ according to other branches. 
It is considered that a more effective action plan can be developed in order to solve problems including the lack of effectiveness of the counseling teachers about substance addiction, number of guidance teachers is insufficient according to the school population, and the school social services will provide an integrative approach. At this point, it can be said that the results of previous studies emphasize  the importance of school social service and preventive-protective services in terms of a more integrative school environment.  This study aims to raise awareness among teachers, to better observation children who are at risk of drug abuse or using drug, prevent the use of drugs and to take necessary precautions, to steer the public policies and to ensure the necessary regulations.  It is thought that they will contribute to the