Sulayman Rıspayev'in sahneye konulmuş çocuk oyunlarının eğitim ve terbiye boyutu üzerine bir inceleme
A research on education and moral dimension of child plays that were staged of Sulaiman Ryspaev
Yazar: MUHAMMED ALİ İSMAİL FAKİRULLAHOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KALMAMAT KULAMSHAEV
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kırgız edebiyatı = Kyrgyz literature ; Kırgızlar = Kyrgyzs ; Rıspayev, Sulayman = Rıspayev, Sulayman ; Terbiye = Training ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Çocuk eğitimi = Child education ; Çocuk tiyatrosu = Children's theatre

Özet:
Çocuk eğitimi ve terbiyesi, ilkel toplumlardan bu yana gündemde olan, insanlığın tarihi kadar eski bir konudur. Bu anlamda çocuk edebiyatı türlerinden olan tiyatro, çocukların gelişimi ve eğitimi için en etkin işlevlerden birini üstlenmektedir. Tiyatro, göze ve kulağa hitap etmesi yönüyle çocukların dünyalarına kolaylıkla girebilmektedir.
Son yıllarda Kırgız çocuk edebiyatında tiyatro alanındaki bu değişim Sulayman Rıspayev?in önderliğinde gerçekleştirilmeye çalışılmaktadır. Biz de yaptığımız çalışmaya materyal olarak, Kırgız çocuk tiyatrosunun önemli yazarlarından olan Sulayman Rıspayev?in sahneye konulmuş çocuk oyunlarını seçtik. Sulayman Rıspayev çocuk tiyatrosu için değerlendirildiğinde Kırgız çocuk edebiyatının verimli yazarlarındandır. İncelememizde yazarın sahneye konulmuş yedi oyununu dikkate aldık. Bu oyunlardan ikisini yazar,  Manas destanından seçilen Kökötöydün Aşı parçasından ve Cengiz Aytmatov?un Beyaz Gemi adlı romanından uyarlayarak kaleme almıştır. Sulayman Rıspayev, çocuk oyunlarında Kırgızların yaşam tarzlarını, kültürlerini, ahlak anlayışlarını, sade, anlaşılır, bir dille kaleme almıştır. Oyunlarında çocuğun eğitimi ve terbiyesi için örnek tema ve mesajlar belirlemeye çalışmıştır. Çalışmamızdaki amaç, genel itibarıyla Kırgız çocuk tiyatrosunun önemli yazarlarından olan Sulayman Rıspayev?in, sahneye konulmuş çocuk oyunlarının eğitim ve terbiye boyutu üzerine bir inceleme yapmaktır. Yaptığımız değerlendirme sonucunda oyunların çocuğun fiziki ve sosyal gelişimine, eğitimi ve terbiye edici yönüne, toplumsal rol edimine ve hayata hazırlanmasına yardımcı olan bir sanat etkinliği olduğunu gözler önüne sermeye çalıştık


Anahtar Kelimeler: Çocuk, edebiyat, Kırgız çocuk tiyatrosu, Sulayman Rıspayev, eğitim, terbiye.

Abstract:
Child education and bringing up has been a crucial subject since the ancient societies until now. In this sense, Theater, a type of children?s literature, takes on one of the most effective task. Appealing to both eye and ear, Theater reaches children?s world easily. In recent years, some writers, especially Sulaiman Ryspaev, try to keep Kyrgyz children?s literature alive. In this study, as material, children?s plays of Ryspaev who is one of the most important writers of Kyrgyz children?s theater are chosen. When it is evaluated on children?s literature, Sulaiman Ryspaev is a productive writer. Seven plays which have been produced by the writer are analysed in this study. One of these seven plays is the adaptation of a part from Memorial Feast for Kokotoy-Khan from  epics of Manas and the other from Chinghiz Aitmatov?s novel The White Ship. Sulaiman Ryspaev has written out Kyrgyz lifestyle, culture, moral sentiment plainly and directly in his works. In his plays, Ryspaev tries to determine sample themes and messages for child education and bringing up.
The study aims at finding out how Sulaiman Ryspaev treated the subjects about child education and bringing up in his produced plays. As a result, it is determined that Ryspaev?s plays help children in physical and social development, education, getting a social role and preparing for life.


Key Words: Child, Literature, Kyrgyz children's theater, Sulaiman Ryspaev, education, moral.