Çifte vergilendirme sorununun serbest meslek kazançları kapsamında Türkiye ve seçilmiş ülkeler nezdinde incelenmesi
Examination of the double taxation problem within Turkey and selected countries within the scope of self employment earnings
Yazar: MERVE TEKDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİR AYYILDIRIM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Mukim = Resident ; Uluslararası vergi anlaşmaları = International tax treaties ; Vergi anlaşmaları = Tax treaties ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes ; Çifte vergilendirme = Double taxation ; İkamet = Residence

Özet:
Küreselleşme sürecinde ticaretin, yatırımların ve finans piyasalarının uluslararası boyutunun artması, uluslararası vergilendirmeyi ve dolayısıyla çifte vergilendirme sorununu ön plana çıkarmıştır. Bir devletin vergilendirme yetkisini ülkesinde yaşayan yabancılar ve ülke dışında bulunan vatandaşlar üzerinde kullanabilmesi çifte vergilendirmeye neden olmaktadır. Çifte vergilendirme, birden fazla devletin vergilendirme yetkisinin çakışması sebebiyle, vergi mükellefinin aynı matrah üzerinden birden fazla kez vergi ödemesi şeklinde karşılaşılan bir vergi sorunudur. 
Devletler arasında çifte vergilendirmeye ilişkin sorunların çözümlenebilmesi açısından, uluslararası vergi anlaşmaları büyük önem taşımaktadır. Uluslararası vergi anlaşmaları ile, gelirin ikamet veya kaynak ülkeden yalnızca birinde vergilendirilmesi ya da vergilendirme yetkisinin iki ülke arasında paylaştırılması şeklinde çifte vergilendirme sorununun önüne geçilmektedir. Çifte vergilendirme sorununun önlenmesi amacıyla uluslararası kuruluşlar da çalışmalarda bulunmuş ve model anlaşma metinleri hazırlamışlardır. Türkiye de çifte vergilendirmenin olumsuz etkilerinden kurtulmak için farklı devletlerle vergi anlaşmaları imzalamaktadır. Çalışmamızda Türkiye'nin imzaladığı vergi anlaşmaları, model anlaşmalar ile karşılaştırılarak incelenmiştir. Çifte vergilendirme çok geniş kapsamlı bir çalışma alanı olduğundan, çalışma konumuz serbest meslek faaliyetleri ve seçilmiş ülkeler ile sınırlandırılmıştır. Serbest meslek kazançlarının vergilendirilmesi konusu, ekonomik ilişkilerimizin yoğun olduğu Almanya, Fransa, ABD, Rusya, İtalya ve Çin ile yapılan anlaşmalar kapsamında incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çifte Vergilendirme, Uluslararası Vergi Anlaşmaları, Mukim, İkamet İlkesi, Kaynak İlkesi.

Abstract:
In the process of globalization, the increase in the international dimension of trade, investments and financial markets has brought the problem of international taxation and double taxation to the fore. The ability of a state to exercise its taxation authority on foreigners living in its country and citizens outside the country causes double taxation. Double taxation is a tax problem encountered in the form of taxpayer paying taxes more than once on the same base, due to the overlap of taxation authority of more than one state.
International tax treaties are of great importance in order to solve the problems of double taxation between states. With international tax treaties, the problem of double taxation is avoided in the form of taxing income in only one of the country of residence or source, or sharing the taxation authority between the two countries. In order to prevent the double taxation problem, international organizations have also worked and prepared model agreement texts. Turkey signs tax treaties with different states to avoid the negative effects of double taxation. In our study, the tax agreements signed by Turkey were examined by comparing them with the model agreements. Since double taxation is a very comprehensive field of study, our work is limited to self-employment activities and selected countries. The subject of taxation of independent personal services has been examined within the scope of double taxation agreements with Germany, France, United States, Russia, Italy and China with which we have intense economic relations.
Keywords: Double Taxation, International Tax Treaties, Resident, Residence Principle, Source Principle