Bir garip cürmü meşhud: Erken Cumhuriyet döneminde polisiye/adliye haberleri
A summary offence so wierd: Crime reporting in the Early Republic
Yazar: GÖKHAN ARIKAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NEVİN YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Haberin kapalı mı yoksa açık bir metin mi olduğu iletişim bilimleri açısından tartışmalı bir konu olagelmiştir. Haber olgusal bir metin olduğu ve mesleki retorik kurallara göre yazıldığı için biçimsel olarak kapalı bir metindir. Ne var ki bir kez toplumsal dolaşım alanına giren haber ile haberdar olan insanın ilişkisi ister istemez metni yeni ve farklı yorumlarla açılmaya zorlar. Bu tezde haberin bir metin olarak diğer metinlerle ilişkisi araştırılmıştır. Bu araştırma için haber bir anlatı olarak okunmuş ve diğer anlatılar içerisindeki konumu tespit edilmeye çalışılmıştır. 1931 Matbuat Kanununun yürürlüğe girdiği tarih aralığında, İstanbul'da yayınlanan gazetelerin polisiye/adliye haberleri hem kendi metinsel özellikleriyle hem de diğer metin türleriyle birlikte okunmuştur. Bir metnin ancak başka metinlerle birlikte varoluşu ile bir anlama sahip olabileceği varsayımından hareketle, polisiye/adliye haberlerinin 1930'ların İstanbul'unda insanların değişen bir hayatı anlamlandırmaları için onlara ihtiyaç duydukları kaynakları sağladığı varsayılmıştır. Polisiye/Adliye haberleri bu özellikleriyle resmi ideoloji ile gündelik hayat arasında bir diyaloğa ev sahipliği yapmış ve bu münakaşanın sonucunda yeni hayatın yeni koşullarına insanlar razı olmuş ya da olmamıştır. Rıza "üretiminin" razı olacak kimse olmayınca bir anlamı da olmadığından hareketle bu tezde gündelik hayat deneyimlerinin haberlerde bir anlatıya çevrilmesinin yeni bir anlama razı olmak üzerindeki etkisi anlaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
News as an open or closed text has been a recurrent topic in communication studies. News as a factual text and written under professional requirements constitutes a closed structure. However, once the news is in circulation, the relationship established between the news and the informed person forces the news to new and unexpected interpretations. The relationship of the news text with texts of other genres is the primary question of this thesis. In this respect, news is read as a narrative and the location of news among other narratives is inquired. The crime news circulated before and after the 1931 Press Act is the subject matter of this study which aims to read the news within their textual structure as well as in its intertextual dimension. The crime news supplied the resources required for the city folk of Istanbul who was in dire need of adapting to monumental changes of daily life in the early 1930s. The crime news acted as a host for the negotiations held between the formal ideology and the popular culture. It is through these negotiations that we can decide whether people had shown consent to novel conditions or not. The "production" of consent does not mean much as long as there is someone around to show consent. Thus reading news as narrative may grant us a sense of these people making up their minds during troubled times.