Dâsitân-ı Mustafa giriş - İnceleme - metin - dizinler - tıpkıbasım
Dâsitân-i Mustafa introduction - Examination - text - index - facsimile
Yazar: RECEP ÇOŞKUN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN ÖZKAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dasitan-ı Mustafa = Dasitan-ı Mustafa ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Osmanlıca = Ottoman ; Siyer = Siyer ; Siyer-i Nebî = Siyer-i Nebî ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Araştırmamızın evreni Klasik Osmanlı Türkçesi dönemidir. Araştırmamızın örneklemini oluşturan Dâsitân-ı Mustafâ isimli eser; harekeli nesih hatla yazılmış, Peygamberimiz Hz. Muhammed'in Şam'a ticaret için gidişini ve Hz. Hatice ile evliliğini anlatan, 1272 beyitlik manzum bir siyer-i nebidir. Eserin harekeli olarak yazılması dudak uyumunun incelenmesini kolaylaştırmıştır. Eserde Eski Anadolu Türkçesinden farklı olarak, düzleşme veya yuvarlaklaşmaya bağlı oluşan tersine uyumsuzluk görülür. Eserin yazılış tarihiyle ilgili bir bilgiye rastlanmamıştır. Ancak eserde tespit edilen bazı dil özellikleri, bilhassa dudak uyumuyla ilgili örnekler ve bazı eklerin Eski Anadolu Türkçesindeki kullanılışlarına göre farklılıklar sergilemesi, eserin Klasik Osmanlı Türkçesine dönemine ait olduğunu göstermektedir. Çalışmamız Giriş - İnceleme - Metin - Dizinler - Tıpkıbasım bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde eserin müellifi, yazılış tarihi, konusu ve dil özelliklerinden bahsedilmiştir. İnceleme bölümü, eserin yazılış özellikleri ve ses bilgisi özelliklerinden oluşmaktadır. Metin bölümünde metin, çeviri yazılı bir şekilde yeni yazıya aktarılmıştır. Dizinler bölümü, Kelimeler Dizini ve Ekler Dizini olmak üzere iki ayrı dizinden oluşmaktadır. Son bölümde ise çalışma ile ilgili genel değerlendirmenin yapıldığı Sonuç bölümü ve Tıpkıbasım yer almaktadır.
Anahtar Kelimeler: Dâsitân-ı Mustafâ, Batı Türkçesi, Klasik Osmanlı Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi, Dudak Uyumu, Tersine Uyumsuzluk, Hz. Muhammed, Siyer-i Nebi

Abstract:
The universe of our research is the period of Classical Ottoman Turkish. The book Dâsitân-ı Mustafâ, which composes examples of our research, is written in vowel point naskh calligraphy. It is a poetical biography of Prophet Muhammad and it has 1272 couplets. It tells the story of Prophet Muhammad's commercial journey to Damascus and his marriage with Hatice. The book is written in vowel point and this makes easier to analyze the book in terms of lip adaptation. In contrast to Old Anatolian Turkish, there is a reverse mismatch in the book because of flattening or rounding. There isn't any information about publishing date of the book. However, some of the language characteristics found in the book -especially lip adaptation and some of the affixes differing in Old Anatolian Turkish according to their usage - reveal that this book belongs to Classical Ottoman Turkish period. Our study consists of Introduction - Examination - Text - Index - Facsimile. In the introduction part, the author, the date of writing, the subject and the language features are discussed. The review part consists of spelling and phonetic features of the book. In the text part, the text is translated into contemporary Turkish. The Index section consists of two separate indexes, the Index of Words and the Index of Affixes. In the last section, there are the Conclusion part where the general evaluation is made and Facsimile.
Keywords: Dâsitân-ı Mustafâ, Western Turkish, Classical Ottoman Turkish, Old Anatolian Turkish, Lip Adaptation, Inverse Mismatch, Prophet Muhammad, The biography of Prophet Muhammad (Siyer-i Nebi)