Bir politik başkaldırı olarak kadınların kamusal alan mücadelesi: 8 mart feminist gece yürüyüşü ile mekânın temellük edilmesi
Women's struggle for public space as a political revolt: occupation of public space during the 8th march feminist night march
Yazar: BİLGEN ÇELİKDAL
Danışman: DOÇ. DR. CEM TUTAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Feminizm = Feminism ; Kamusal alan = Public space ; Kentsel haklar = Urban rights ; Kentsel mekan = Urban space ; Özel alan = Private sphere

Özet:
Antik Yunan'dan günümüze mekânın toplumsal cinsiyete göre özel alan-kamusal alan şeklinde ayrılması kadınların tarihi üzerinde eşitsizlikler yaratmıştır. Bu eşitsizliğe odaklanan çalışma, tarihsel süreklilik içerisinde sistematik olarak cinsiyetleştirilmiş kentsel kamusal mekânın, feminist hareket tarafından sadece hak ve özgürlük taleplerinin dile getirildiği bir eylem alanı olmaktan çok daha fazlası olduğunu ortaya koymak amacındadır. Patriyarkanın sokağını temellük eden kadınlar için eylem aynı zamanda heteronormatif eril tahakküm altında ezilen, farklı kadınlık deneyimleriyle bir karşılaşma ve kolektif dayanışma alanıdır. Çalışmada, ataerkil toplumlarda kadınların eve ait olduğu yönündeki hâkim inanışlara ve kentlerin kadınlar için tehlikeli bir mekân olarak kurgulanmasına karşı, kentin kadınlar için sağladığı özgürleşme olanakları ön plana çıkartılmıştır. Güncel feminist kent çalışmalarında, kadınların kendilerine biçilen geleneksel rollerin dışına çıkarak, kolektif bir politik özne olarak hem kenti hem de kendilerini dönüştürme gücü göz ardı edilmektedir. Buradan hareketle, kadınların performatif sokak eylemleri temelinde kentte hak iddia etmeleri ve kendilerini özgürce ifade edebilecekleri bir alanı geçici süreliğine temellük etmeleri çalışmanın ayırt edici yönünü oluşturmaktadır. Feminist epistemolojinin esas alındığı çalışma, bir yandan Neo-Marksist Kent Teorisi ekseninde kentsel mekânın üretim koşullarına odaklanırken, diğer yandan Feminist Teori ekseninde kadınların kamusal alan ve kentsel mekânı sahiplenme süreçlerini temel almaktadır. Bu doğrultuda, 2003 yılından beri Taksim İstiklal Caddesi'nde gerçekleştirilen Feminist Gece Yürüyüşü çalışmanın örneklemi olarak seçilmiştir. Çalışmada, nitel araştırma desenleri içerisinde yer alan antropolojik temelde hazırlanmış yarı-yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak örgütsüz ve örgütlü feminist hareketlerden gelen kadınlarla yüz yüze derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler çalışmanın kuramsal paradigması ekseninde ele alınarak eleştirel perspektiften değerlendirilmiştir.

Abstract:
From ancient Greece to the present, the separation of space according to gender in the form of private and public space has created inequalities in the history of women. Focusing on this inequality, the study aims to show that the urban public space, which has been systematically gendered within a historical continuum, is much more than just a space of action where demands for rights and freedoms are expressed by the feminist movement. For women, who are the basis of the patriarchal street, action is also a place of encounter and collective solidarity with different experiences of femininity, oppressed under heteronormative masculine domination. In the study, against the prevailing beliefs that women belong to the home in patriarchal societies and the construction of cities as dangerous places for women, the opportunities for liberation provided by the city for women were brought to the fore. In current feminist urban studies, the power of women to transform both the city and themselves as a collective political subject is ignored by decoupling from the traditional roles assigned to them. Based on this, the distinctive aspect of the study is that women assert their rights in the city based on performative street actions and temporarily establish a space where they can express themselves freely. Based on feminist epistemology, the study focuses on the production conditions of urban space on the one hand on the axis of Neo-Marxist Urban Theory, and the other hand on the processes of women's ownership of public space and urban space on the axis of Feminist Theory. In this direction, the Feminist Night March, which has been held on Istiklal Street in Taksim since 2003, was selected as a sample of the study. In the study, in-depth face-to-face interviews were conducted with women from unorganized and organized feminist movements using a semi-structured interview technique prepared on an anthropological basis contained in qualitative research patterns. The data obtained from the interviews were evaluated from a critical perspective by considering them within the framework of the theoretical paradigm of the study.