Fen lisesi öğrencilerinin görsel ispat geliştirme süreçlerinin incelenmesi üzerine bir öğretim deneyi çalışması
A teaching experiment study on examining visual proof development processes of science high school students
Yazar: NUREFŞAN ŞADAN
Danışman: DOÇ. DR. IŞIKHAN UĞUREL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Deneyler = Experiments ; Fen liseleri = Science high school ; Görsel ispat = Visual proof ; Lise öğrencileri = High schools students ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İspat = Proof

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Fen Lisesi öğrencilerinin görsel ispat geliştirme süreçlerini analiz etmek ve görsel ispatın matematik öğrenme sürecinde kullanımına yönelik örnek bir uygulama sunmaktır. Katılımcılar, İzmir ilindeki bir Fen Lisesi'nin 11. sınıfında öğrenim gören 6 öğrenciden oluşmuştur. Çalışmada, bir nitel araştırma yöntemi olan Öğretim Deneyi uygulanmıştır. Araştırma süreci, bu yönteme uygun olacak şekilde üç aşamada yürütülmüştür. İlk aşamada, öğretim bölümünün daha verimli planlanması için, öğrencilerin görsel ispata dair algıları (örneklerini anlayıp açıklayabilme) belirlenmiştir. İkinci aşamada, görsel ispata dair sınıf tartışmalarından ve çeşitli görsel ispat etkinliklerinden oluşan iki öğretim bölümü gerçekleştirilmiş süreç sonunda öğrenciler verilen matematiksel ifadelere yönelik görsel ispatlar geliştirmişlerdir. Ardından sürecin incelenmesi için, geliştirdikleri görsel ispatlara yönelik klinik görüşmeler yapılmıştır. Üçüncü aşamada ise öğretim sürecini değerlendirilerek, öğrencilerin görsel ispata ve sürece dair görüşleri alınmıştır. Öğretim deneyinden elde edilen verilerin analizi, geriye dönük (retrospective) ve ileriye dönük (prospective) analiz olmak üzere iki şekilde yapılmıştır. Yapılan her uygulama sonrası ileriye dönük analizler yapılmış, bir sonraki uygulamaya bu analizler doğrultusunda devam etmiştir. Öğrencilerin geliştirdikleri görsel ispatlar ve bu süreci deneyimleme şekilleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Görsel ispat geliştirme sürecinde yaptıkları hatalar ve karşılaştıkları zorluklar belirlenmiştir. Yapılan klinik görüşmelerde bu hatalar ve zorluklar giderilmeye çalışılmıştır. Süreç sonunda öğrenciler, görsel ispat geliştirme sürecini yararlı bulduklarını ve süreçten keyif aldıkları belirtmişler, görsel ispatların matematik sınıflarında kullanılması gerektiğini ifade etmişlerdir.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the visual proof development processes of the students of Science High School and to provide a sample application for the use of visual proof in mathematics lessons. In line with this aim, the participants consisted of 6 students who attended 11th grade of a Science High School in İzmir. In the study, the Teaching Experiment, which is a type of qualitative research method, was used. The research process was carried out in three stages, as appropriate to this method. In the first stage, for the more efficient planning of the teaching department, the students' perceptions of visual impression (understand and explain the examples) have been determined. In the second stage, a two-stage lecture section consisting of class discussion on visual expression and various visual proof activities was developed and students developed visual proofs for the given mathematical expressions. Clinical interviews were then conducted for the visual proofs they developed for the follow-up examination. In the third stage, the teaching process was evaluated and opinions of the students about visual impression and process were taken. The analysis of the data obtained from the teaching experiment was made in two ways, retrospective and prospective analysis. After each application, prospective analyzes were made and the next application continued in the direction of these analyzes. The visual proofs developed by the students and the ways of experiencing this process have been tried to be revealed. The mistakes they made during the visual proof development process and the difficulties they faced were identified. These errors and difficulties have been tried to be solved in clinical interviews. At the end of the process, the students stated that they enjoyed the process of visual proof development and they enjoyed the process and stated that they should be used in mathematics classes.