Okul öncesi eğitim kurumlarında kullanılan oyuncakların ve oyun alanlarının ergonomik açıdan incelenmesi
Ergonomic assessment of toys and playgrounds used in preschool education institutes
Yazar: ZEYNEP OLGUN
Danışman: DOÇ. DR. AYBALA AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anasınıfları = Nursery classes ; Ergonomi = Ergonomics ; Eğitim araçları = Educational tools ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Oyun bahçesi donatıları = Playground equipments ; Oyun odası = Play room ; Oyuncak = Toy

Özet:
Okul öncesi eğitim kurumlarında kullanılan oyuncakların, oyun materyallerinin ve oyun alanlarının ergonomik açıdan değerlendirilmesi amacıyla yapılan araştırmada, tarama modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, Ankara ili merkez ilçelerinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı 12 resmi bağımsız anaokulu ve ilkokul bünyesindeki 12 anasınıfı olmak üzere 24 okul oluşturmaktadır. Verilerin elde edilmesinde araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış gözlem formu kullanılmıştır. Elde edilen verilere ilişkin frekans dağılımını gösteren tablolar hazırlanmış, bulgular ilgili mevzuat ve literatür ile karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Ayrıca gözlem formundan elde edilen verilerin bağımsız değişkenlere göre farklılıklarını ortaya koymak amacıyla bağımsız gruplar için Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, anaokulların % 25,0'ında, anasınıfların ise % 91,7'sinde; oyun odası bulunmadığı, oyun odası yerine sınıfların kullanıldığı, yine anaokulların % 16,7'sinde ve anasınıfların % 50,0'ında literatürde tanımlanmış biçimde açık hava oyun alanlarının bulunmadığı saptanmıştır. İncelenen okulların hiçbirinde revir, sağlık görevlisi bulunmadığı, okulların birçoğunda yangın merdiveni, oksijen maskesi ve tüpünün de bulunmadığı tespit edilmiştir. Gözlem yapılan okulların açık hava oyun alanlarının çoğunluğunun duvarı, kapısı, zemini, aydınlatması, sağlığı tehdit edecek unsurlar içermektedir. Oyuncakların çoğunluğunun dayanıklılığı incelendiğinde ve oyun materyallerinin boyut, yapı malzemesi, boya ve konumlandırıldığı zemin incelendiğinde; ergonominin güvenlik, sağlık ve işlevsellik ilkeleri açısından uygun olmadıkları saptanmıştır. Ayrıca bina dışı oyun alanları ve bina içi oyun odalarının ergonominin güvenlik, sağlık ve işlevsellik ilkeleri ile oyuncak ve oyun materyallerinin güvenlik ilkesi açısından anaokulları ve anasınıflarında anlamlı bir farklılık göstermediği (p>,05) ancak oyuncak ve oyun materyallerinin sağlık ilkesi açısından anaokulları ve anasınıflarında anlamlı bir farklılık gösterdiği (p<,05) saptanmıştır. Okullardaki fiziksel eksikliklerin ergonomik açıdan belirlenmesinde öğretmen ve idarecilerin sorumluluk alması ve eksikliklerin giderilmesinde yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, hayırseverler ile işbirliği yapılarak projeler geliştirilmesi, Avrupa Birliği fonlarından yararlanılması önerilmektedir.

Abstract:
A detailed analysis based on screening method is conducted to assess the ergonomics of toys offered to preschool students, the available playtime materials, and the playground design at preschool institutes. The presented data is gathered from a sample space of 24 schools within the jurisdiction of Ankara province's central districts, all of which are supervised by Ministry of National Education. Twelve of these samples are independent public kindergartens and the other twelve are public kindergarten programs that are part of an elementary school. The data collection is accomplished through utilization of semi-structured observation forms prepared by the researcher. Tables depicting the frequency distribution of the collected data are presented and the results are comparatively analyzed in regards to the regulations and the information available on the literature. In addition, the data collected from the observation form is analyzed using the Mann-Whitney U test to establish the distribution of data with respect to the independent variables. The research shows that 25.0% of the independent kindergartens and 91.7% of the kindergartens that are part of an elementary school do not have a dedicated game room but reuse the classroom. Similarly, the data shows that 16.7% of the independent kindergartens and 50.0% of the elementary school kindergartens do not have access to the outdoor playgrounds as defined in the literature. None of the 24 schools in the sample set have a first aid room and the students do not have access to an on-site nurse. In addition, majority of the schools in the analyzed set lack fire escapes, oxygen masks and oxygen tanks. The outdoor playgrounds of the schools that offer them are found to be riddled with health hazards originating from their perimeter walls, doors, floors and lighting. The research identified critical non compliances from an ergonomics perspective on the majority of the toys and the play materials utilized in the schools in the sample set. The ergonomics perspective employed in this research includes the fundamental principles such as safety, health, and functionality. The toys that are analyzed lack durability and the play materials are classified hazardous because of their size, construction material, paint, and location in classroom. In addition, this study determined a low correlation (p>0.05) between the independent kindergartens and the kindergartens that are part of an elementary school in regards to the safety, health, and functionality of their outdoor playgrounds and indoor game rooms. Similarly, the study determined low correlation between the two in regards to the safety of the provided toys and the play materials, however, it determined a high correlation (p<0.05) in regards to the health hazards of these toys and play materials. It is recommended that the teachers and their superiors take responsibility in identifying and correcting the ergonomic non compliances in their schools, collaborate with local governments, NGOs and donors to raise funds and submit proposals to the European Union for additional funding.