Kültür, eğitim ve kültür ekonomisi kapsamında bulmacaların işlevleri
The functions of crosswords within the context of culture, education and economy of culture
Yazar: FADİME TİKBAŞ
Danışman: PROF. DR. NEBİ ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bulmacalar = Puzzles ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Eğitim = Education ; Folklor = Folklore ; Kültür = Culture ; Kültürel ekonomi = Cultural economy ; Kültürel etki = Cultural effect

Özet:
Kültürel bellekten değişen üretim ve tüketim ortamları dikkate alınarak nasıl yararlanılabileceği sorusu türlü bağlamlarda cevabını aramakta olan bir sorudur. Bu çalışmada soruya bir cevap olarak, geleneksel kültürün popüler alanda daha görünür, hissedilir olmasına araç olabilecek bir yöntem öne sunulmuştur.Bulmacalar toplumun her kesiminden ilgi görür; okur-yazar olma gerekliliği dışında hiçbir toplumsal ayrımı barındırmaz; gazete, dergi ve internet sitelerini kapsayan tüketim ağları sayesinde kolayca ulaşılabilir olup başlayanın mutlaka sonunu getirmek istediği bir tutkudur.Hemen herkesin kolaylıkla tespit edebileceği bu ilgi, kültür eğitimi ve kültürleme süreçlerine dahil edilerek popüler alanda gelenekselin kullanılamaması sorununa bir çare olabileceği gibi, `bilginin kuşaktan kuşağa geçişini okul dışı olanaklarla sağlamak' anlamında da iyi sonuçlar alınabilecek bir çıkış noktası sunar. Bulmacalarla ilgili tanımlarda bulmacaların bir oyun olarak değerlendirilmesi oyunun en açık işlevlerinden biri olan eğlenceyi vaat eder. Bulmacalar, eğlendirerek öğretme amacının hayli geniş bir uygulama alanıdır.Medyanın bulmacalarda da yansımasını bulan tek tipleştirici etkisi, gene medya eliyle bulmacalar aracılığıyla bir zenginliğe dönüştürülebilir. Çalışmada, `toplulukların, grupların ve kimi durumlarda bireylerin, kültürel miraslarının bir parçası olarak tanımladıkları uygulamalar, temsiller, anlatımlar, bilgiler, beceriler ve bunlara ilişkin araçlar, gereçler ve kültürel mekanlar' anlamına gelen somut olmayan kültürel mirasın bulmaca içeriklerinin zenginleştirilmesi adına başvuru kaynağı olabileceği ortaya konmuştur.Çalışmada bir kavram olarak bulmacalar üzerinde durulduktan sonra bulmacaların dünyadaki ve Türkiye'deki görünümü belirginleştirilmiş, beslendiği kaynaklar; üretim ve tüketim ortamları üzerinde durulmuş; bulmacaların yaygınlığı verilerle desteklenmiş ve türlü bağlamlardaki işlevleri sıralanmıştır. Kültür eğitiminde bulmacaların etkili bir araç olabileceği tezi ortaya atılmış, bu tezi destekleyen örnekler sıralanarak, önerilen içerikler kültür eğitiminde kullanılabilecek bulmacalara uygulanmıştır.

Abstract:
The question of how the cultural memory considering the changing consumption and production environments can be utilized is still looking for an answer in terms of various contexts. In this study, in response to this question, a method which can pave the way for traditional culture to be more visible and effective in popular areas is suggested.Crosswords get attention from every class of society, does not include any necessity except for being literate, can be accessed from newspaper, magazines internet, turns into a passion that can't be left undone for those who begin to solve.This interest which can be spotted by nearly everyone, by including cultural education into cultural development process, can be a solution for not using traditional culture in popular areas, as well as this presents solution for providing a starting point that good results can be taken in terms of passing knowledge to successing generations outside of the school. In crosswords definitions, being evaluated as a game, promises the most obvious function of a game, entertainment. Crosswords are wide application fields of the purpose of teaching by entertaining.Media's effect of monotype which can be found in crosswords,too can be turned into a fortune by the help of media and crosswords. In study, It is stated that cultural heritage which is abstract and which means "applications which are defined as a part of the cultural heritage by peoples, groupes and persons in some circumstances, representations, statements, knowledge, abilities and related means and cultural places" can be an application basis on behalf of enrichment of contents of crosswords.In study, after it was put amphasis on crosswords as an concept, the appearance of crosswords in the world and in Turkey was determined. It was dwelled upon where crosswords are nourished, consumption and production environments, extensiveness of crosswords was supported with datas and was listed its functions in various contexts. The thesis of crosswords can be effective instruments in education of culture was put forward, by arranging the examples which supports this thesis, the suggested contents were applied to the crosswords that can be used in the education of culture.