Kretase yaşlı sapça formasyonunun jeolojik konumu ve potansiyel hidrokarbon içeriğinin değerlendirilmesi, Zonguldak-Türkiye
Geological setting and evaluation of potential hydrocarbon content of the cretaceous aged sapça formation, Zonguldak-Turkiye
Yazar: LEVENT BAYRAM
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN KARAYİĞİT
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Sapça Formasyonu Albiyen yaşlı olup, Zonguldak ilinin güneyinde geniş alanlarda yüzeylenmektedir. Formasyonun yaşı göz önüne alındığında küresel okyanusal anoksik olay (OAE1b) döneminde çökeldiği düşünülebilir. Bu çalışma kapsamında formasyonun organik olgunlaşması ve hidrokarbon kaynak kaya potansiyeli, mineralojik çalışmalar, organik petrografi analizi, Rock-Eval Piroliz analizi ve mikroporozite ile mezoporozite analizleri ile incelenmesi amaçlanmıştır. 
Mineralojik çalışmalar Sapça Formasyonu'nun genel olarak kuvars, kalsit, feldispat ve kil minerallerinden oluştuğunu göstermektedir. 
Sapça Formasyonu'ndan alınan örneklerde vitrinit ve yaygın olarak inertinit maseralleri gözlenmiştir. Vitrinit reflektansı, vitrinitlerin alanı ölçüm alanından küçük olduğundan ölçülememiştir.  
Sapça Formasyonu'nun toplam organik karbon içeriği %0.13 ile %1.41 arasında olup yetersizden iyiye organik madde içeriği sunmaktadır. S1 değerleri 0.01 ile 0.15 arasındadır. S2 değerleri, iyi kaynak kayacı olarak gözlenen üç numune haricinde 2mg HC/g kayaç değerinin alında ölçülmüştür ve zayıf kaynak kayaç potansiyelini işaret etmektedir. Hidrojen indeksi değerleri formasyonun Tip II/III, Tip III ve Tip IV kerojen içerdiğini göstermektedir. Üretim indeksi değerleri formasyonun olgunlaşmamış ve erken olgun olduğunu göstermektedir. Tmax değerleri ise 433°C ile 445°C arasındadır ve Sapça Formasyonu'nun erken petrol penceresinde olduğunu ifade etmektedir. 
Sapça Formasyonu, Tasmaca Formasyonu ve Alacaağzı Formasyonu'ndan seçilen 12 örnekte mikroporozite ve mezoporozite ölçümleri yapılmış ve Sapça ve Tasmaca Formasyonları'nda TOC içeriğinin artmasına bağlı olarak mikroporozite ve mezoporozite değerlerinin düştüğü gözlenmiştir. Bu, iki formasyondaki organik maddenin olgunluğunun düşüklüğünün bir sonucu olabilir.

Abstract:
The Sapça Formation, which was deposited during Early Cretaceous (Albian) age, is cropped out in south of the Zonguldak Province and this formation is supposed to be deposited during the global oceanic anoxic event (OAE1b). Therefore, this study aims to determine organic maturity and hydrocarbon source rock potential of the Sapça Formation using Rock-Eval pyrolysis, organic petrography and as well as mineralogical, micro- and mesoporosity analyses. 
Mineralogical analyses show that quartz, calcite, feldspar and clay minerals form the main minerals of the samples collected from the Sapça Formation.  
Organic petrography studies indicate that the macerals of vitrinite and inertinite have been identified in the samples, in which the macerals of inertinite are abundant. Random vitrinite reflectance in the samples cannot be measured due to vitrinite size is smaller than the measurement area.  
Total organic carbon content of the Sapça Formation is between %0.13 and %1.41 which indicates inadequate to adequate organic richness. S1 values are between 0.01 and 0.15. S2 values, except for three samples (T-32, T-33 and KRS-29) which can be classified as fair HC source potential, are generally below 2 mg HC/g rock that indicate the formation has poor HC source potential. Hydrogen index values show that the formation contains Type II/III mixed, Type III and Type IV kerogen. Production index values indicate the formation is immature to early mature. Tmax values are between 433°C and 445°C, indicating early oil window. 
Micro- and mesoporosity data of selected 12 samples of the Sapça Formation as well as Tasmaca Formation and Alacaağzı Formation show that TOC values of Sapça and Tasmaca Formations increase with decreasing micro- and mesoporosity and this could be a result of immature organic matter.