Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin mizah tarzları ile öğretim liderliği davranışları ve okulun örgütsel sağlığı arasındaki ilişki
The relationship between principals? humor styles and both instructional leadership behaviours and organizational health of the school
Yazar: ERGÜN RECEPOĞLU
Danışman: PROF. DR. SERVET ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Mizah = Humour ; Okul yöneticileri = School administrators ; Sağlık = Health ; Yöneticiler = Managers ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel sağlık = Organizational health ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilköğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin mizah tarzlarının öğretim liderliği davranışlarına ve okulların örgütsel sağlığına etkisine ilişkin öğretmenlerinin algılarını incelemektir. Araştırma kapsamında ayrıca okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile okulun örgütsel sağlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi de amaçlanmıştır. Bu araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, Kastamonu ilinde 2009-2010 ve 2010-2011 eğitim-öğretim yılında, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmuştur. Verilerinin toplanması sürecinde 70 ilköğretim okulunda görev yapan 1046 öğretmene ulaşılmıştır.Araştırmada verilerinin toplanması amacıyla ?Mizah Tarzları Anketi?, ?Örgüt Sağlığı Envanteri? ve ?Okul Müdürlerinin Öğretim Liderliği Davranışları Anketi? kullanılmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesi amacıyla frekans ve yüzde analizleri, t-Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Dunnett's C ve Scheffe Çoklu Karşılaştırma Testleri, Pearson Momentler Çarpım Korelâsyon Katsayısı (r) ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır.Araştırma sonuçları öğretmenlerin algılarına göre onaylayıcı mizah tarzının en çok algılanan tarz; aktarıcı mizah tarzının ise en az algılanan tarz olduğunu göstermektedir. Okul müdürlerinin mizah tarzları öğretmenlerin cinsiyetine, kıdemine, çalıştıkları okuldaki görev süresine, branşına ve öğrenim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermezken öğretmenlerin yaşlarına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin algılarına göre, ilköğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını gösterme düzeyleri ile ilköğretim okullarının örgütsel sağlığı okul müdürlerinin mizah tarzlarına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Belirgin bir şekilde üretici tarza sahip okul müdürleriyle çalışan öğretmenlerin örgüt sağlığı ve öğretim liderliği puanları en yüksek düzeyde, mizahi olmayan tarza sahip okul müdürleriyle çalışan öğretmenlerin örgüt sağlığı ve öğretim liderliği puanları ise en düşük düzeydedir. Sonuçlar okul müdürlerinin mizah tarzlarının okulların örgütsel sağlığını ve öğretim liderliği davranışlarını sergileme düzeylerini belirlemede önemli bir etkiye sahip olduğunu açıkça ortaya koymakta ve mizahın önemli bir liderlik özelliği olduğu tezini güçlendirmektedir.Öğretmenlerin algılarına göre, ilköğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarını gösterme düzeyleri öğretmenlerin cinsiyetine, yaşına, kıdemine ve çalıştıkları okuldaki görev süresine göre anlamlı farklılık göstermekteyken branşına ve öğrenim durumuna göre farklılık göstermemektedir. İlköğretim okullarının örgütsel sağlığı ise öğretmenlerin cinsiyetine, yaşına, kıdemine, çalıştıkları okuldaki görev süresine ve branşına göre anlamlı farklılık göstermekteyken ve öğrenim durumuna göre farklılık göstermemektedir.Öğretim liderliği ve örgüt sağlığı ile ilgili değişkenler arası korelasyon sonuçları incelendiğinde yüksek düzeyde pozitif yönlü ilişkilerin varlığı göze çarpmaktadır. Bir diğer ifadeyle, okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları arttıkça, okulların örgütsel sağlık düzeylerinde de artış gerçekleşmektedir. Regresyon analizi sonuçlarına göre ise okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışlarının bütün boyutlarda örgütsel sağlığın anlamlı bir yordayıcısı olduğu bulunmuştur. Genel olarak değerlendirildiğinde okulların örgütsel sağlığına ilişkin toplam varyansın büyük bir çoğunluğunun okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile açıklandığı söylenebilir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the primary school teachers? perceptions about the effect of primary school principals? humor styles to instructional leadership behaviors and organizational health of the schools. The relationship between instructional leadership behaviors of principals and organizational health of the schools is also aimed to be examined within the scope of the study. This is a descriptive research in the relational survey model. The population of the study is teachers who work in the primary schools in Kastamonu province in 2009-2010 and 2010-2011 Education year. 1046 teachers who work in the 70 primary schools were reached in the process of data collection.As a data collection instrument ?Humor Styles Survey?, ?Organizational Health Inventory? and ?Instructional Leadership Behaviors Questionnaire? were used. Frequency and percentage analyses, Independent Samples t-Test, One-Way Anova (ANOVA), Dunnett?s C and Scheffe Multiple Comparison Tests, Pearson Product-Moment Correlation Coefficient, Multiple Linear Regression analyses were used in order to analyze data.Results from this study indicated that appreciator humor style is the most perceived one and nonhumorous style is the least perceived one according to teachers? perceptions. While principals? humor styles do not differ significantly according to teachers? gender, years in profession, years in current school, branch and educational level; principals? humor styles differ significantly according to teachers? age. Principals? instructional leadership behaviors and organizational health of the schools differ significantly according to teachers? perceptions of primary school principal?s humor styles. Evidently, the organizational health and instructional leadership rating of the teachers who work with the principals who have producer humor style is the highest; and the organizational health and instructional leadership rating of the teachers who work with the principals who have nonhumorous style is the lowest. Results clearly show that humor styles of school principals have a significant effect on determining the level of instructional leadership behaviors and organizational health of the schools and reinforce the thesis that humor is an important feature of leadership.While there are statistically significant differences in perceptions of teachers on the level of instructional leadership behaviors of principals in terms of teachers? gender, age, years in profession and years in current school; there aren?t statistically significant differences in perceptions of teachers on the level of instructional leadership behaviors of principals in terms of teachers? branch and educational level. While there are statistically significant differences in perceptions of teachers on the organizational health of primary schools in terms of teachers? gender, age, years in profession, years in current school and branch; there aren?t statistically significant differences in perceptions of teachers on the organizational health of primary schools in terms of teachers? educational level.When correlation results are analyzed, high significant positive correlation has been found between the variables related to instructional leadership behaviors and organizational health of the schools. In other words, the more instructional leadership behaviors of principals increase, the more organizational health levels of the schools increase. According to the results of regression analysis, school principals' instructional leadership behaviors were found to be a significant predictor of all dimensions of organizational health. In general, it can be said that most of the total variance about the organizational health of the schools has been explained by school principals' instructional leadership behaviors.