Mey, Balaban ve Duduk sazlarının genel olarak incelenmesi ve kültürel perspektifte ele alınması
General investigation of Mey, Balaban and Duduk instruments and comparing them in a cultural perspective
Yazar: ZAFER EREN
Danışman: PROF. LEYLA PINAR TANSEVER
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Balaban = Balaban(Müzik aleti) ; Duduk = Duduk ; Karakteristik özellikler = Characteristic properties ; Mey = Becoming fluid ; Müzik kültürü = Music culture ; Sazlar = Instruments ; Çalgılar = Musical instruments

Özet:
Bu çalışmada, geçmişten günümüze kadar olan süreçte belirli aralıklarla ele alınan mey, balaban, duduk çalgılarının kelime anlamları ve tarihsel süreçleri Helenistik Dönem'den başlayarak, günümüze kadar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Mey, balaban, duduk çalgılarının biçimleri, bölümleri, ses karakterleri ve kullanım alanlarıyla birlikte, ortak yönleri incelenmiş olup çok az da olsa farklılıkları detaylı bir şekilde belirtilmiştir. Kullanılan ağaçların cinsi ve kamışların genel karakteristik özelliklerine değinilmiştir. Bu çalgıların yapımcıları ile bire bir görüşmeler sağlanmış ve fikir edinilmiştir.
Ayrıca Anadolu'da mey, Azerbaycan'da balaban, Ermenistan'da duduk çalgıları bire bir gözlemlerle incelenmiş, bu çalgıları icra eden kişiler ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler doğrultusunda bu çalgıların yapım aşamasında kullanılan ağaçların isimleri, perde yapıları, üfleme teknikleri ve genel karakteristik özelliklerine değinilmiştir. Bulundukları coğrafi yapılar, kültürler ve folklorik çizgiler, kullanılan farklı diller ve yaşam şekilleri bu sazları ayrı bir kimliğe bürüdüğü görülmüştür. Yapılan gözlemlerden çıkarılan sonuç, bu üç üflemeli çalgının artık müzik dünyasında daha fazla yer bulması gerektiğidir. Gerek kendi kültürlerinde gerekse dünya müziklerinde oldukça sık kullanılmaya başlanılması bu çalgılara ayrı bir güç ve kimlik kazandırmıştır. Özellikle etnik müzikte kullanılan bu çalgılar dinleyicilere plaklarla, kasetlerle, çağın gerektirdiği tüm imkanlarla sunulmuştur.
Bununla birlikte bu üç üflemeli çalgı için yapılan yorumlar ve edinilen bilgilerde çok büyük eksiklikler gözlenmiştir. İnternet ve sosyal medya ortamında verilen eksik ve yanlış bilgilendirmeler, bu çalgılarımıza oldukça zarar verdiği dikkati çekmektedir. Milli değerleri yansıtan bu çalgılar manevi ve kültürel değerlerle yüceltilmeli ve bilimle desteklenmelidir. Bu çalgıların yapımcılarından, icracılarına hatta dinleyicileri de bilinçlendirilerek gelecek kuşaklara aktarılması ve böylelikle de bu çalgılarla ilgili düşünceleri daha iyi kontrol altına alınabileceği düşünülmektedir. Böylelikle de gelecek kuşaklara daha gerçekçi bilgilendirmeler yaparak, daha hoş görülü olarak, milli, kültürel ve manevi değerleri korumuş oluruz.

Anahtar Kelimeler: Mey, duduk, balaban, karakteristik özellikler

Abstract:
In this study, the meanings and the historical process of the instruments of Mey, balaban and duduk, which have been studied so far from past to present are investigated in a detailed way starting from the Hellenistic Period to present. Together with the shapes, parts (joints), audio characteristics and the areas of use, common points of the instruments of mey, balaban and duduk are studied and additionally their minor differences are marked. The kinds of the trees and general characteristics of the reeds are mentioned. Interviews were done with the builders of these instruments to have an idea on their manufactering.
 Mey in Anatolia, balaban in Azerbaijan, duduk in Armenia are examined by personal observations and interviews were done with the performers of these instruments. In accordance with these interviews, the names of the trees being used at the manufacturing process of the instruments, fret structures, blowing techniques and general characteristics are mentioned. It is seen that geographical factors, cultural and folkloric features, different languages and life styles gave these instruments a different identity. The result of the observations is that these three instruments should take part more in the musical life now. The fact that they were used frequently in both their own culture and in the world music have provided these instruments a different power and identity. These instruments especially were used in the ethnical music have been presented to the listeners via record, cassette and all the opportunities of the era. However, comments and the information on these three instruments are determined as being quite low. It is obvious that the low and wrong information on the internet and social networks give harm to these instruments. Such instruments that are reflecting the national values should be glorified by moral and cultural values and supported by the science. It is thought that by raising awareness on the manufacturers, performers even the listeners, these instruments can be transferred to the future generations and thus the information about these instruments can be taken under control. Thanks to this, leaving more realistic data for the future generations we will be able to save our national, cultural, moral and global values.

Keywords: Mey, Duduk, Balaban, Characteristics