Ankara ili Bala ilçesi halk hekimliğinde ocaklık geleneği
Ocak tradition of public medicine in Ankara province Bala district
Yazar: KÜBRA GÜLENÇ KÖSEMEK
Danışman: DOÇ. DR. EVRİM ÖLÇER ÖZÜNEL
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ankara-Bala = Ankara-Bala ; Halk bilimi = Folklore ; Halk hekimliği = Folk medicine ; Ocaklar = Ocaks ; Sağlık = Health ; Tedavi = Treatment ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; İnançlar = Beliefs

Özet:
İnsanlığın topluluk içerisinde yaşamasından bu yana hayatlarını sürdürebilmelerinin başında sağlık konusu gelmiştir. Hastalıklar karşısında çaresiz kalan insan, yaşadığı doğada çeşitli bitkisel, hayvansal ya da madenî materyallerden elde ettiği unsurlarla ilaçlar yapmıştır. Deneme-yanılma yoluyla bir şekilde hayatta kalmanın yolunu bulan insan, doğa unsurlarından doğal ürünler elde etmenin yanında inanca dayalı ritüel ve uygulamalar da meydana getirmiştir. Dolayısıyla insanoğlu bu durumla bilgi ve deneyim elde etmiştir. Din ve inanç, doğadan elde edilen materyallerle birleşmiş ve çeşitli hastalıkların teşhis edilmesinden ziyade doğrudan tedavi edilmesi sağlanmaya çalışılmıştır. Başlangıçta dinî-sihrî güçleri olduğuna inanılan kişilerin tedavi etmesine dayalı yöntem ve uygulamalar bütünü günümüz halkbilim çalışmalarında halk hekimliği uygulamalarıyla sınıflandırılmıştır. Bu çalışma belli başlı amaçlar doğrultusunda ortaya koyulmuştur. Birincisi, Bala'da bulunan halk hekimliğine ilişkin ocaklık geleneği ve söz konusu geleneğe ait uygulama ve pratikleri tespit etmek ve bunları kayıt altına almaktır. Bununla birlikte bir diğer amaç ise, ocaklık geleneğinin eski Türk inanç sisteminde yer alan temel kodlarla açıklamaktır.  Çalışma alan araştırmasından elde edilen verilerin zaman zaman diğer yörelerden derlenen verilerle karşılaştırılmasına dayalı bir yöntemle inşa edilmiştir. Çalışmanın ilk iki bölümü halk hekimliğine ve eski Türk inanç sistemine ait temel kavramlar üzerinedir. Son bölümde ise alandan derlenen verilerin aktarılması ve yorumlanmasını içermektedir.

Abstract:
Health has been at the forefront of the survival of humanity since living in a community. People who are desperate against the diseases, have made medicines with the elements obtained from various plant, animal or mineral materials in the nature they live in. Man, who somehow found a way to survive through trial and error, created rituals and practices based on belief as well as obtaining natural products from the elements of nature. Therefore, human beings have gained knowledge and experience with this situation. Religion and belief were combined with materials obtained from nature, and various diseases were tried to be treated directly rather than diagnosed. All of the methods and practices based on the treatment of people are  believed to have religious-magical powers at the beginning and they have been classified with folk medicine practices in today's folklore studies. This study has been put forward in line with certain purposes.The first one is to identify and record the tradition of folk medicine which is called Ocak tradition and its practises  in Bala. Besides  this, another aim is to explain the tradition of Ocak with the basic codes in the old Turkish belief system. The study was constructed with a method based on the comparison of the data obtained from the field research with the data collected from other regions in different times. The first two parts of the study are on the basic concepts of folk medicine and the old Turkish belief system. The last part includes the transfer and interpretation of the data compiled from the field.