Okul öncesi öğretmenlerinin okuma etkinliklerine yer verme durumları ve kaynak seçim kriterleri
Pre-school teachers' utilizations of reading activities in their classes and their criteria for source selection
Yazar: BUŞRA YIKILMAZ BARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYCAN BULDUR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kitap okuma = Book reading ; Kitap seçme = Book selection ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Okuma etkinlikleri = Reading activities ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin okuma etkinliklerine yer verme durumlarını ve kaynak seçim kriterlerinde esas aldıkları ölçütleri araştırmaktır. Çalışmada betimsel araştırma türlerinden birisi olan genel tarama modeli esas alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu aktif olarak görev yapan okul öncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi kolay ulaşılabilir örnekleme metodu ile ulaşılan 179 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri; okul öncesi öğretmenlerinin günlük eğitim akışlarında okuma etkinliklerine yer verme durumları ve kaynak seçim kriterlerini incelemek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan ve uzman onayına sunulmuş "Okuma Etkinliklerine Yer Verme Düzeyi ve Kaynak Seçim Kriterleri Hakkında Görüşler Formu" kullanılarak toplanmıştır. Araştırma süresince elde edilen verilerin analizinde Kruskal Wallis Testi,  Mann Whitney U Testi, Cochran's Q testi ve Ki-Kare Uyum Testi esas alınmıştır.
Araştırma sonucunda;  öğretmenlerin okuma etkinliklerine günlük planları içerisinde çoğunlukla haftada üç gün yer verdikleri, etkinliği uygulamak için genellikle gün ortasını tercih ettikleri ve etkinlik sürecinin 15-30 dakikada tamamlandığı belirlenmiştir. Gün içerisinde okuma etkinliğine yer verme tercihinde uygun ortamların sağlanması ve uygun uyaran vermek amacının etkili olduğu, öğretmenlerin okumalarını çoğunlukla konu gereği ya da çocuğun isteğine göre yaptıkları görülmüştür. Okuma etkinliklerinin çocuğa sunulurken en çok öğretmenin kendi okumalar yaptığı, okuma sırasında ve sonrasında çocuğa sorular sorulduğu, okumalarda değerlendirme aracının sıklıkla kullanıldığı ve bu amaçla çoğunlukla soru cevap yönteminin tercih edildiği saptanmıştır. Okuma etkinliklerinde hem çocuklar hem de öğretmenler tarafından çoğunlukla hikaye ve masal okumalarının tercih edilmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin okuma etkinliklerinde kullandıkları kaynakları çoğunlukla okul/sınıf kitaplıklarından temin ettikleri, öğretmenlerin kaynak seçiminde en fazla kitabın verdiği mesaja dikkat ettikleri en az kitapta kullanılan kağıdın yapısına ve yazı stiline dikkat ettikleri, yerli ya da çeviri kitap kullanımının dikkate alınmadığı belirlenmiştir. Çalışmada uzaktan eğitim sürecinde okuma etkinliklerinin nasıl yapıldığı da incelenmiş ve öğretmenlerin okuma etkinliklerine çoğunlukla yer verdikleri, okuma etkinliklerini öğretmenlerin kendilerinin yaptıkları, bunun yanında dijital hikayelerin de kullanıldığı bulunmuştur.

Abstract:
The aim of the present study is to investagate the conditions for pre-school teachers' use of reading activities in their lessons and the criteria which they focus on for source selection. In the study survey research model, a type of the descriptive research design, has been used. The study group involves the pre-school teachers working actively. The sample of the study consists of 179 pre-school teachers who were reached through simple random sampling method. The data has been collected with "the form of the views on the level of using reading activities and criteria for book selection" which has been designed to analyse not only the conditions for pre-school teachers' using reading activities in their daily teaching process but also their criteria for source selection and the form has been examined and confirmed by experts. In data analysis, Kruskal Wallis Test, Mann Whitney U Test, Cochran's Q Test and Ki-Kare Adaptation Test have been used.
The findings of the study have revealed that teachers mostly applied reading activities to their lessons  as a part of their daily plans three days a week while preferring midday in general and it took between 15 and 30 minutes for the activities to be completed. It has been observed that the aims of the teachers for providing appropriate environment and giving appropriate stimulatory were effective. Futhermore, the teachers mostly used reading activities in accordance with  the topic of the lesson or the wishes of the children. Moreover, it has been detected that while conducting reading activities, teachers themselves mainly read the activities and asked questions to the child during and after the reading as well as evaluation tools were frequently used; therefore, question-answer method was usually preferred. Stories and fairy tales were preferred by both of the teachers and the children through the reading activities. The results have shown that the preschool teachers mostly obtained the books from school libraries or class bookcases and while choosing the books, the teachers were the most careful about the messages the books convey whereas they gave the least importance to paper quality and font style of the books and also they did not take much notice of using whether local or foreign books. In the study, how the reading activities during the distance education were completed has been anaysed and it has been found that the teachers mostly used reading activities in their lessons and read the activities themselves along with using digital stories on some occasions.