Endodontik tedavi sonrası periapikal dokuların değerlendirilmesinde periapikal radyografi ve konik ışın hüzmeli bilgisayarlı tomografinin kullanımı
The use of periapical radiography and cone beam computed tomography for assessment of the periapical tissues after endodontic treatment
Yazar: GÖKHAN ATAKAN
Danışman: PROF. DR. HAMDİ OĞUZ YOLDAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Restoratif Diş Tedavisi ve Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Endodonti = Endodontics ; Periapikal doku = Periapical tissue ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Tedavi = Treatment ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Bu klinik çalışmanın amacı, kök kanal tedavisinden 18 ay sonra periapikal radyografi ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (CBCT) kullanarak her bir kökün periapikalindeki radyolojik değişiklikleri karşılaştırmaktır.Kök kanal tedavisi planlanan, klinik ve radyolojik dahil edilme kriterlerini (PAI ? 3) taşıyan 42 hastanın 86 dişinden diyagnostik dijital periapikal radyografi ve CBCT taraması alındı. Hastalar operasyondan 18 ay sonra tekrar değerlendirildi. Mevcut olan periapikal radyolusensinin varlığı veya yokluğu hem de boyutunun artması veya azalması üç kalibre olmuş araştırmacı tarafından değerlendirildi. Veriler istatistiksel olarak McNemar's testi ile analiz edildi. Periapikal indeks (PAI) ve CBCTPAI skorları belirlendi ve tüm sonuçların korelasyonlarına Spearman's rho testi ile bakıldı.`İyileşti' oranı periapikal radyografi değerlendirmesinde %44,19 iken, CBCT değerlendirmesinde aynı oran %26,74 olarak saptandı. Sistemler arasında istatistiksel bir fark bulundu (p<0,05). Bu oran `efektif tedavi' gruplandırılmasında (periapikal radyoluseninin boyutunun azalması) sırasıyla %95,35 ve %93,02 çıkarak yükselmiştir. Başlangıçta var olan lezyonlar, takip sürecinde alınan periapikal radyografi ve CBCT görüntüleriyle `lezyon var veya yok' şeklinde tekrar değerlendirildi. Bu gruplandırmada da istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu bulundu (p<0,05). Ardından PAI ve CBCTPAI skor sonuçları `iyileşiyor', `iyileşti', `değişmedi' ve `genişledi' olarak kategorilendirildi. Gruplar arasında istatistiksel olarak fark bulundu (p<0,05). Lezyonlar PAI ve CBCTPAI gruplarında `lezyon var veya yok' şeklinde tekrar gruplandırıldı. İstatistiksel olarak iki grup arasında fark bulundu (p<0,05).Sonuç olarak; CBCT grubu ile değerlendirilen kök kanal tedavileri yapılmış dişlerin, periapikal radyografiler ile yapılan değerlendirmesine göre daha düşük `iyileşiyor' ya da `iyileşti' oranına sahip olduğu gözlenmiştir. Lezyonların milimetrik ölçümleri, PAI ve CBCTPAI skor sistemleri başlangıçta benzer korelasyon gösterirken, zamanla bu sistemler arasındaki korelasyonun azaldığı görüldü.

Abstract:
The aim of this clinical study is to compare the radiographic changes in periapical status of individual roots by using periapical radiographs and cone beam computed tomography (CBCT) after 18 months of root canal treatment.Diagnostic digital periapical radiographs and CBCT scans were taken of 86 teeth requiring root canal treatment in 42 patients that fulfilled the clinical and radiological inclusion criterias (PAI ? 3). The patients were re-evaluated 18 months post-operatively. The presence or absence as well as increase or decrease in the size of existing periapical radiolucency was assessed by three calibrated examiners. The results are assessed by using McNemar?s statistical analysis. The periapical index (PAI), CBCTPAI scores and whole score systems correlations were determined by Spearman's rho test.The ratio of `resolved lesions? in periapical radiography assessment was 44.19%, whereas the same ratio in CBCT evaluation was 26.74%. There was a statistically significant difference between diagnostic techniques (p<0.05). This rate increased to 95.35% and 93.02% respectively for `effective treatment? groups (reduced size of periapical radiolucency) at the end of the follow up period. The lesions were re-assessed in follow up period and categorized as `presence or absence of a lesion?. There was statistically significant difference between these two groups (p<0.05). The PAI and CBCTPAI score results are categorized as `resolved?, `reduced?, `unchanged? and `enlarged? lesions and evaluated statistically. There was a statistically significant difference between these groups (p<0.05). Lesions were re-grouped as `absence or presence? of a lesion in PAI and CBCTPAI groups. There was statistically significant difference between those groups respectively (p<0.05).In conclusion; diagnostic results in CBCT group revealed a lower `reduced? and `resolved? rate for primary root canal treatment than periapical radiographs. The millimetric measurements of the lesions, PAI and CBCT score systems had similar correlations at first; however the similarity between score systems reduced in time.