Ahmet Midhat'ın Hasan Mellâh ve Zeyl-i Hasan Mellâh romanlarında dizisellik, etki ve uyarlama
Seriality, influence and adaptation in Ahmet Mithat's novels Hasan Mellâh and Zeyl-i Hasan Mellâh
Yazar: ARİF CAN TOPÇUOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL KÖROĞLU
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ahmed Mithad Efendi = Ahmed Mithad Efendi ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Türkçe edebiyatta roman türünün ilk örnekleri 19. yüzyılın ortalarında tefrika formunda verilmiştir. Bu dönemde Osmanlı aydınları Fransızcadan yaptıkları tercümelerle türü dönemin okuyucusuyla tanıştırmış, ardından çeşitli yaratıcı üretim pratikleriyle türün ilk örneklerini vermişlerdir. İlk Türkçe roman yazarlarının Batı edebiyatıyla kurduğu ilişki edebiyat tarihi araştırmalarında roman türünden bahsedilirken en fazla atıfta bulunulan husus olmuştur. Edebiyat tarihindeki hâkim söylem ilk romancıların Batı romanını taklit eden birer acemi romancı, ilk romanların ise Batı'daki türdeşlerinin bir kopyası olduğu yönündedir. Ayrıca, bu araştırmalarda ilk romanların birer tefrika roman olduğu gözden kaçırılmış, tefrika romanın anlatı özellikleri günümüz roman mantığıyla değerlendirilerek romanlar kusurlu addedilmiştir. Bu noktada çalışmanın ilk amacı bu olumsuz yaklaşımları yeniden gözden geçirerek etki meselesine farklı bir açıdan yaklaşmak ve edebiyat tarihinde ilk romanlar konuşulurken göz ardı edilen dizisellik kavramını gündeme getirmek olacaktır. Bu doğrultuda Ahmet Mithat'ın yazdığı Hasan Mellâh Yahut Sır İçinde Esrar (1874) ve bu romana ek olarak yazdığı Zeyl-i Hasan Mellâh Yahut Sır İçinde Esrar (1875) dizisellik, etkilenme ve uyarlama kavramları üzerinden tartışılacaktır. Tezdeki temel tartışma ise Ahmet Mithat'ın iki romanında etkilenmenin bir taklit etme pratiği değil, yaratıcı bir üretim pratiği olduğunu göstermek olacaktır. Bunun için de yazarın romanlarını oluştururken etkilendiği malzemeler ortaya konarak romanlarında bu malzemeleri nasıl dönüştürdüğü, dönüşümlerin nedenleri ve diziselliğin yeniden üretimdeki yeri ortaya konacaktır.

Abstract:
The first examples of the novel in Turkish literature were given in the middle of the 19th century, in the form of serial. During this period, Ottoman intellectuals introduced this genre to the readers via translations from especially French literature, and then, wrote the first examples in various creative ways. The relationship that early novelists established with Western literature has been one of the most cited issues in the history of Turkish literature. The dominant discourse claims that the first novelists were apprentices who tried to copy the Western novels into Turkish which makes the first novels become cheap imitations of the Western ones. Besides, the fact that first novels are actually serial novels was ignored in these research studies. Thus, the narrative techniques of serial novels were examined with the perception of contemporary novels hence, these novels considered as flawed. From this point forth, the first target of this thesis is to consider the influence matter from a different angle and also, bring forward the seriality issue which is ignored by literary historians. To do so, this study will focus on Ahmet Mithat's first novel Hasan Mellâh Yahut Sır İçinde Esrar (1874) and its sequel Zeyl-i Hasan Mellâh Yahut Sır İçinde Esrar (1875) in terms of seriality, influence, and adaptation. The main aim in the thesis is to show source texts that Ahmet Mithat was influenced during the adaptation process, how and why he preferred to change these texts and what role seriality played in this process.