Okul öncesi eğitim ortamlarında çocuk katılımı ile ilgili çocukların ve öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi
The investigation of children's and teachers 'views on child participation in pre-school education environments
Yazar: FATİME ŞALLI İDARE
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN AVCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Katılmalı eğitim = Attendance training ; Katılım = Participation ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuklar = Children ; Öğrenci katılımı = Student participation ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışma, okul öncesi çocukların ve öğretmenlerinin görüşlerine göre okul öncesi eğitim ortamlarında çocuğun katılım durumunu inceleyen nicel bir araştırmadır. Araştırmaya başlamadan önce MEB ve Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu'ndan uygulama için gerekli izinler alınmıştır. Katılımcılar Ankara'nın dokuz farklı bölgesinden okul öncesi eğitim kurumuna devam eden yaşları 4-6 arasında değişen 612 çocuk ve okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan 289 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi üç aşamada ve üç farklı yöntem kullanılarak oluşturulmuştur. İlk olarak Ankara evreninde ilçeleri temsil edecek örneklemi belirlemek için oranlı tabakalı örnekleme; her ilçeden okulların belirlenmesi için küme örnekleme kullanılmıştır. Son olarak her okuldan araştırmaya katılmaya gönüllü çocukların katılımında ise uygun örnekleme yaklaşımı benimsenmiştir. Belirlenen okullarda yöneticiler ile görüşülmüş ve araştırma hakkında bilgi verilmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden okullarda okul öncesi öğretmenleriyle görüşülmüştür. Öğretmenler aracılığıyla velilere aydınlatılmış onam formu gönderilmiş ve çocuğunun araştırmaya katılmasını isteyen velilerin çocuklarından onam alınarak tamamen gönüllülük esasına dayanarak veri toplama işlemi gerçekleşmiştir. Veri toplama aracı olarak KKTC'nde geliştirilen "Okul Öncesi Sınıfında Katılım Hakkı Ölçeği" Türkiye 'ye uyarlanmıştır. Bu ölçek çocuklara ve öğretmenlere uygulanmıştır. Buna ek olarak "Çocuğa Bakış Değerlendirme Envanteri" aracılığıyla öğretmenlere çocukluğa bakış açıları incelenmiştir. Uyarlanan ölçeğin Doğrulayıcı Faktör Analizi için Mplus 6.12 yazılımı kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 24 programı kullanılmıştır. Analiz sonucunda araştırmada kullanılan ölçme aracının Türkiye'de geçerli ve güvenilir bir araç olduğu kanıtlanmıştır. Öğretmen ve öğrencilerin görüşlerine göre okul öncesi eğitim ortamlarında çocukların katılım durumunun düşük olduğu saptanmıştır. Örneklemdeki öğretmenlerin katılım hakkına yönelik anlayışları yaş, medeni hali, çocuk sahibi olma durumu, mesleki kıdem, mezun olduğu okul türü değişkenlerine çocukluk anlayışı değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre mesleki deneyim ve yaş değişkeninin etkinlikler alt boyutunda değişiklik gösterdiği bulunmuştur. Mezun olunan okul türünün paylaşım etkinlikleri ve sınıf kuralları ve işlemlerini belirleme alt boyutlarında farklılaştığı bulunmuştur. Medeni durumunun katılım ile ilgili görüşleri etkilemediği ancak çocuk sayısının etkinlikler alt boyutunda değişiklik gösterdiği bulunmuştur. Son olarak öğretmenlerin çocukluğa bakışları ile katılıma yönelik görüşleri arasındaki ilişki incelendiğinde, katılımcı bakış açısı puanları ile etkinlikler ve paylaşım etkinlikleri alt boyutları arasında küçük ama anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır

Abstract:
This study is a quantitative research that examines the children's participation in pre-school settings according to the views of pre-school children and their teachers. Before beginnig the research, the necessary approvals were obtained from the the Ministry of National Education and Gazi University Ethics Commission. Participants consist of 612 preschool children aged 4-6 and 289 preschool teachers in nine different districts of Ankara. The sample of the research was conducted in three steps and each step has different method. Firstly, in order to determine the sample which will represent the districts in the Ankara population, proportionate stratified random sampling; then cluster random sampling was used to choose schools in each district. Finally, a convenience sampling approach has been adopted for the participation of volunteer children in each school to participate in the research. Principles were interviewed in the selected schools and information about the research was provided. Preschool teachers were informed about the research in the schools that agreed to participate in the study. Through the teachers, an informed consent form was sent to the parents. The children whose consent form was approved by their parent were asked to participate in the scale. The data was collected totally based on voluntariness. As data collection tool, " Participation Right Scale In Preschool Classes" developed in TRNC (Turkish Republic of Northern Cyprus) was adapted to Turkish. This scale was conducted to children and teachers. In addition, teachers' perspectives on childhood were examined through "Assessment Inventory of Childhood Images". The Mplus 6.12 software was used for the Verification Factor Analysis of the adapted scale. SPSS 24 packaged software was used for data analysis. Analysis results prove that the measurement tool used in this study is reliable and valid in Turkey. Results showed that according to the views of teachers and students, the participation of children in pre-school settings is low. It has been determined that whether the teacher's perceptions about the right to participate differ according to their age, marital status, having children, occupational experience, type of school they graduated, and childhood understanding variables or not. According to these results, it has been found that the occupational experience and the age variable differs in the activities sub-dimension. The type of the school graduated differs in the sub-dimensions of sharing activities and classroom rules and procedures. It is found that the marital status of teachers do not affect their views on participation but the number of children they have differs in the activities sub-dimension. Finally, when the correlation between teachers' perspective about childhood and their views towards participation is examined, it is found that there is a weak but significant correlation between the scores of the perspective of agentic child and subscales of activities and sharing activities.