Rektum kanserli hastalarda manyetik rezonans görüntüleme ile preoperatif lokal evreleme
Preoperative local staging with magnetic resonance imaging in patients with rectal cancer
Yazar: DİDEM YASEMİN SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. GÜL AYŞE ERDEN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Rektal neoplazmlar = Rectal neoplasms

Özet:
Amaç:Bu çalışmanın amacı; rektum kanseri tanısı alan hastalarda, MRG ile yapılan lokal evreleme ve histopatolojik sonuçları karşılaştırarak yöntemin etkinliğini değerlendirmek, lokal rekürrens için en önemli prediktör olan ?tümörün cerrahi sınıra olan uzaklığı?nı belirlemek ve ince kesitlerle elde edilen görüntülerin konvansiyonel yönteme üstünlüğünü araştırmaktır.Gereç ve Yöntem:Histopatolojik olarak rektum kanseri tanısı alan 84 hasta, preoperatif dönemde 1 Tesla alan gücüne sahip MRG cihazında, faz dizilimli koil kullanılarak görüntülendi. Tüm hastalarda sagittal planda T2A-FSE, koronal ve aksiyel planlarda STIR, aksiyel planda T1A-SE, aksiyel planda T2A-FSE, aksiyel planda yağ baskılı kontrastlı T1A-FSE, sagittal planda yağ baskılı GR, koronal planda yağ baskılı kontrastlı GR sekanslarında görüntüler elde edildi. Hastaların yarısında, bu sekanslara ek olarak tümörün uzun aksına dik oblik aksiyel planda ince kesit T2A-FSE görüntüler elde edilerek hastalar iki gruba ayrıldı. MR incelemesinden sonra neoadjuvan tedavi alan, inoperabl kabul edilen, operasyonu kabul etmeyen ve takip dışı kalan olgular (n=47) çalışma kapsamı dışında bırakıldı. Toplam 37 hastada (18 kadın, 19 erkek, yaş ortalaması 57) tümörün invazyon derinliği (T evresi), MRG kriterlerine göre TNM sınıflaması kullanılarak belirlendi. Nodal evrelemede morfolojik kriterler kullanıldı. Çevresel rezeksiyon sınırı (ÇRS), 1 mm'lik ölçüm sınır kabul edilerek pozitif ya da negatif olarak değerlendirildi. MRG bulguları, histopatolojik sonuçlar ile karşılaştırıldı. Yöntemin preoperatif lokal evrelemede doğruluk, duyarlılık, özgüllük, pozitif ve negatif öngörü değerleri istatistiksel olarak belirlendi.Bulgular:Her iki grupta nodal evrelemede yüksek (birinci grupta %77, ikinci grupta %87) doğruluk oranları elde edilirken, tümörün invazyon derinliği 1. grupta daha yüksek doğrulukla (birinci grupta %59, ikinci grupta %40) belirlendi. T evreleme hatalarının büyük çoğunluğu evre T2-T3 ayrımında görüldü ancak literatürden farklı olarak temel hatayı evre T3 olguların T2 olarak düşük evrelenmesi oluşturdu. Bu olgularda histopatolojik olarak serozal tutulum veya perirektal yağ dokuya minimal infiltrasyon tespit edildi. ÇRS, her iki grupta T evrelemesine göre daha yüksek doğrulukla (birinci grupta %67, ikinci grupta %50) belirlendi.Sonuçlar:?Tümörün cerrahi rezeksiyon sınırına olan uzaklığının MRG ile belirlenmesi; T evresini (yani tümörün barsak duvarındaki invazyon derinliği) belirlemekten daha güvenilir bir yöntemdir.?Serozal infiltrasyon ve perirektal yağ dokuya minimal infiltrasyon, MRG ile güvenilir olarak tespit edilememektedir.?İnce kesit kalınlığında, tümörün uzun aksına dik planda elde edilen görüntüler, T evrelemesinde MRG'nin başarısını artırmaktadır.?Nodal evrelemede morfolojik kriterlerin kullanılması ile yüksek doğrulukla nodal metastaz varlığı öngörülebilmektedir.?MRG öncesinde uygulanan RT, hem T hem de N evresi için yalancı pozitif ve yalancı negatifliklere yol açabilmektedir.

Abstract:
Aim:The aim of this study is to evaluate the efficacy of MRI as a technique for the preoperative local staging of the patients with rectal cancer by comparing the results with histopathological findings; to determine the distance between the tumor and resection margin which is the most important predictor of local reccurence and to establish the advantages of thin-section MR imaging over conventional imaging.Material and method:Eighty-four patients with rectal cancer who had histopathologically diagnosed were examined in preoperative period with 1 Tesla MR unit using phase-array coil. Sagittal T2W-FSE, coronal and axial STIR, axial T1W-SE, axial T2W-FSE, axial fat suppressed postcontrast T1W-FSE, sagittal and coronal fat suppressed postcontrast GE sequences were obtained in all patients. In half of the patients, in addition to these sequences, thin section T2W-FSE images were obtained in oblique axial plane perpendicular to the long axis of the tumor. Hereby, the patients were divided into two groups. In post MRI period, patients who received neoadjuvant treatment, who were considered inoperable, who refused operation or lost to follow up (n=47) were excluded from the study. In overall 37 patients (18 female, 19 male, mean age 57) invasion depth of the tumor, (T stage) was determined using TNM classification according to MRI criteria. For nodal staging, morphological features of lymph nodes were used. Circumferential resection margin was evaluated as positive or negative by considering 1mm as a tumor free margin. MR imaging findings were compared with histopathological results. Accuracy, sensitivity, specificity, positive predictive value and negative predictive value of the method in preoperative local staging was determined statistically.Results:In both groups, high accuracy rates were obtained in nodal staging (first group %77, second group%87) while invasion depth of the tumor determined with higher accuracy in the first group (first group %59, second group %40). Majority of errors in T staging resulted from differentiation between stage T2 cancer versus stage T3. However, unlike the reports in the literature, main error was due to understaging of stage T3 cases as stage T2. Circumferential resection margin was determined with higher accuracy in both groups (first group %67, second group %50) compared to T staging.Conclusions:?Determination of the distance between tumor and surgical resection margin by MRI is more reliable than determining of T stage (namely invasion depth of the tumor through the intestinal wall).?Serosal infiltration and minimal perirectal fat infiltration can not be reliably established by MRI.?Thin section imaging obtained in oblique axial plane perpendicular to the long axis of the tumor increases the success of MRI in T staging.?In nodal staging, the presence of nodal metastasis can be predicted with high accuracy by using morphological criteria.?Radiation therapy prior to MRI may lead to false positive and false negative results both for T and N stages.