Anadolu lisesi müdürlerinin eğitim programı liderliği ve öğretmenlerin mesleki gelişimlerine etkisi
Curriculum leadership of Anatolian high school principals and its effects on the professional development of the teachers
Yazar: ADEM BAYİRLİ
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadolu liseleri = Anatolia high schools ; Eğitim programları = Education programs ; Liderlik = Leadership ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Mesleki gelişme = Professional development ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; okul müdürlerinin eğitim programlarına liderlik etmeleri
ile eğitim programlarını uygulayan öğretmenlerin mesleki gelişimleri arasındaki ilişkiyi
açıklamaktır. Eğitim programının sınıflarda uygulayıcıları olan öğretmenlerin mesleki
gelişimlerine eğitim programı lideri olarak okul müdürünün nasıl etki ettiği araştırma
konusu olarak tercih edilmiştir. Bu bağlamda önce nitel, devamında nicel olmak üzere iki
aşamadan oluşan "keşfedici sıralı karma araştırma" deseni kullanılmıştır. Araştırmanın
nitel aşamasında yapılan bireysel görüşmelerden elde edilen bulguların analizinde
betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Nitel aşamada elde edilen bulgular üzerine
temellendirilen ikinci aşamada ise araştırmacı tarafından geliştirilen "Okul Müdürlerinin
Eğitim Programı Liderliği Ölçeği" ile "Okul Müdürlerinin Mesleki Gelişime Etkisi
Ölçeği" kullanılarak veri toplanmıştır. Araştırmanın hedef evreninde, Ankara'da çalışan
12703 öğretmen, örnekleminde ise 388 öğretmen bulunmaktadır. Araştırmanın nitel
kısımdaki çalışma grubunda 20 öğretmen yer almıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre okul müdürleri eğitim programı liderliği
davranışlarını çoğunlukla sergilemektedirler. Branşlara göre bakıldığında yabancı dil
öğretmenleri eğitim ortamının yönetimi konusunda eğitim programı lideri olarak okul
müdürünü başarılı bulurken öğretim danışmanlığı konusunda sosyal ve kültürel ders
öğretmenleri ile yabancı dil öğretmenleri anlamlı şekilde başarılı bulmuştur. Araştırmada
öğretmen görüşlerine göre eğitim ortamının yönetimi ile mesleki gelişimin
koordinasyonu ve mesleki gelişime kaynaklık etme arasında güçlü düzeyde pozitif yönde
anlamlı ilişkiler söz konusudur.
Okul müdürünün okullarda eğitim ortamının yönetimine ilişkin davranış düzeyi
arttıkça, mesleki gelişimi koordinasyon düzeyi de güçlü biçimde artmaktadır. Eğitim
ortamının yönetimi ile mesleki gelişime yönelik tutum arasında orta düzeye yakın pozitif
anlamlı bir ilişki mevcuttur. Öğretmenlerin görüşlerine göre okul müdürlerinin sergilemiş
olduğu eğitim programı liderliği davranışları genel olarak öğretmenlerin mesleki
gelişimlerine yüksek düzeyde ve pozitif yönde etki etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Eğitim Programı Liderliği, Mesleki Gelişim, Okul Müdürü,
Öğretmen

Abstract:
The aim of this study is to explain the relationship between the leadership of
school principals in educational programs and the professional development of teachers
who implement these educational programs. The effect of the school principal as the
leader of the education program on the professional development of the teachers who are
the implementers of the curriculum in the classroom was chosen as a research subject. In
this context, the "exploratory sequential mixed research" design consisting of two stages,
first qualitative and then quantitative, was used. Descriptive analysis technique was used
in the analysis of the findings obtained from the individual interviews conducted in the
qualitative phase of the study. In the second stage, which is based on the findings obtained
in the qualitative stage, data were collected using the "School Principals' Curriculum
Leadership Scale" and the "The School Principals' Impact/Influence on Teachers'
Professional Development Scale" developed by the researcher. The target population of
the study consists of 12703 teachers working in secondary schools in central districts of
Ankara. While there were 388 teachers in the sample of the study, in the qualitative part
20 teachers participated on the study.
According to the results of the study, school principals mostly exhibit curriculum
leadership behaviors. Due to teachers studying areas, foreign language teachers found the
principal to be successful in the management of the educational environment, social and
cultural course teachers and foreign language teachers found the principal significantly
successful in teaching counseling. In the study, according to the teachers' views, there is
a strong positive and significant relationship between the management of the educational
environment and the coordination of professional development and the source of
professional development.
As the behavior level of the principal regarding the management of the educational
environment in schools increases, the level of coordination of professional development
also increases strongly. There is a positive significant relationship between the
management of the educational environment and the attitude towards professional
development. According to the opinions of the teachers, the curriculum leadership
behaviors of school principals generally have a high and positive effect on the
professional development of teachers.

Keywords: Curriculum Leadership, Professional Development, School Principal,
Teacher