Polikistik over sendromlu kadınlarda adrenal ve ovaryan steroid hormonlarla fenotipik ve klinik özelliklerin ilişkisi
The relationship of ovarian-adrenal steroid hormones with phenotypic and clinical features in women with polycystic ovarian syndrome
Yazar: SEDA KILIÇSOY ASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAZİYE DESDİCİOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Fenotip = Phenotype ; Hirsutizm = Hirsutism ; Hormonlar = Hormones ; Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Steroid hormonlar = Steroid hormone

Özet:
Amaç: Çalışmamızda Polikistik Over Sendromlu Kadınlarda fenotipik özelliklerle overyan ve adrenal steroid hormonların ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: 2003'te Rotterdam konsensusunda düzenlenen tanı kriterlerine göre PKOS tanısı alan 50 hasta (obez-fazla kilolu(n:21)/normal kilolu(n:29)), ortalama yaş: 22,80±4,84(18-39) çalışmaya alındı. Tüm gönüllülerin fizik muayene ve antropometrik ölçümleri yapıldıktan menstrüel sıklusun 2-5. günleri arası 8-10 saatlik açlığı takiben alınan serum örneklerinden overyan ve adrenal steroid hormonları, lipid profil düzeyleri çalışıldı. Obez/fazla kilolu -normal kilolu olan hastaların, hirşutizmi olan-hirşutizmi olmayan hastaların, adet düzensizliği (oligomenore/amenore) olan ve olmayan olguların steroid hormon profilleri ve lipid profilleri Spearman korelasyon testi kullanılarak karşılaştırıldı. p <0,05 değeri istatistiksel anlamlı kabul edildi.
Bulgular: PKOS tanısı almış hastaların vücut kitle indeksi (VKİ) ile kolesterol, düşük yoğunluklu lipoprotein(LDL), trigliserit (TG) değerleri ile pozitif korelasyon gösterdiği, (sırasıyla p=0,003 p=0,001 p=0,002) hastaların kol çevresinin kolesterol, LDL VE TG değerleri ile pozitif korelasyon gösterdiği saptanmıştır. (p=0,004 p=0,008 p=0,001) .Hastaların bel çevresi ve kalça çevresinin LDL ile pozitif korelasyon gösterdiği (sırasıyla p=0,029 p=0,038)saptanmıştır. VKİ ve kalça çevresinin Folikül Stimüle Edici Hormon (FSH) ile negatif korelasyon gösterdiği saptanmıştır.(sırasıyla p:0,048 p=0,019). VKİ'ne göre normal kilolu kabul edilen kadınlar ile fazla kilolu-obez kadınlar arasında yapılan karşılaştırmada ise Estron, 17-OH Pregnenolon, Dehidrotestosteron (DHT), 1,4 Delta Androstenedion, Dehidroepiandrosteronsülfat (DHEAS) seviyeleri fazla kilolu-obez olan grupta daha yüksek olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. Fazla kilolu-obez olan hastaların Serbest Testosteron seviyesi normal kilolu hastalara göre daha yüksekti.(p=0,037) Adet düzensizliği olan grupta DHEAS, serbest Testosteron Estron, 17-OH pregnenolon, seviyeleri daha yüksek olup, istatistiksel olarak fark olmadığı görüldü. Adet düzensizliği olan hastaların DHT,1,4 Delta Androstenedion ve Toplam Testosteron seviyesi diğer hastalara göre anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla p=0,021 p=0,010 p=0,049). PKOS tanısı almış hastalar hirşutizmi olma-olmama durumuna göre incelendiğinde Pregnenolon, Kortikosteron, 11-Deoksikortikosteron, Estron, 17-OH Pregnenolon, DHT, DHEA, Aldosteron, 1,4 Delta Androstenedion, 17-OH Progesteron, DHEAS, Serbest Testosteron ve Total Testosteron seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Hirsutizm olmayan hastaların androsteron seviyeleri hirsutizm olan hastalara göre belirgin olarak daha yüksekti (p=0,024) ve Ferr-Gal skoru ile steroid hormon bulguları ile korelasyon göstermediği saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda PKOS tanılı hastalarda vücut kitle indeksi yüksek olan grupta serbest testosteron, Dehidroepiandrosteron sülfat, düşük yoğunluklu lipoprotein, kolesterol ve trigliserit değerleri yüksek ve anlamlı saptanmıştır. Hirşutizmi olan hastaların biyokimyasal bulguları ile hirşutizm arasında korelasyon saptanmamıştır. Obezite ve insülin direnci tedavisinin PKOS tedavisinde halen önemini koruduğunu ayrıca hirşutizme yaklaşımda ve tedavi modülasyonunda tek başına laboratuvar bulgularının anlam ifade etmediğini söyleyebiliriz. PKOS multifaktöriyel bir hastalık olduğundan fenotipik ve klinik özellikleri belirlemek için genetik faktörler, laboratuvar bulguları ve enzim çalışmalarını da içeren daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: PKOS, steroid hormonlar, obezite, hirşutizm, LC-MS/MS

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to evaluate the relationship between phenotypic features and ovarian and adrenal steroid hormones in women with polycystic ovary syndrome.
Materialand Methods: Fifty patients with PCOS (obese-overweight/non-obese: 21/29, mean age 22 (18-39) years) were included in the study. After physical examination and anthropometric measurements of all volunteers, the menstrual cycle is 2-5. Ovarian and adrenal steroid hormones, lipid profiles and levels were studied from serum samples taken between 8-10 hours after days. Steroid hormones were analyzed by liquid chromatography sequential mass spectrophotometry (LC-MS/MS) method.
Results: Patients diagnosed with PCOS were found to have a positive correlation with body mass index (BMI) and cholesterol, low density lipoprotein (LDL), triglyceride (TG) values (p=0.003 p=0.001 p=0.002, respectively). It was determined that the arm circumference of the patients showed positive correlation with cholesterol, LDL and TG values. (p=0.004 p=0.008 p=0.001). In the comparison between women considered normal weight according to BMI and overweight-obese women, Estron, 17-OH Pregnenolone, DHT, 1,4 Delta Androstenedion, DHEAS levels were higher in the group with overweight-obese and there was no statistically significant difference. Free Testosterone levels of overweight-obese patients were higher than normal weight patients and this was statistically significant. (P=0.037) DHEAS, free Testosterone Estron, 17-OH pregnenolone levels were higher in the group with menstrual irregularities no difference was observed. Patients with menstrual irregularities had higher levels of DHT, 1,4 Delta Androstenedione and Total Testosterone compared to other patients, which was statistically significant (p=0.021 p=0.010 p = 0.049, respectively). When patients diagnosed with PCOS are examined according to the absence of hirsutism, Pregnenolone, Corticosterone, 11-Deoxycorticosterone, Estron, 17-OH Pregnenolone, DHT, DHEA, Aldosterone, 1,4 Delta Androstenedione, 17-OH Progesterone, DHEAS, Free Testosterone and Total Testosterone there was no statistically significant difference in the levels. Androsterone levels of patients without hirsutism were higher than patients with hirsutism, and this was statistically significant.(p=0,024) It was found that Ferr-Gal score did not correlate with steroid hormone findings.
Conclusion: In our study, free testosterone, Dehydroepiandrosterone sulfate, low density lipoprotein, cholesterol and triglyceride values were found high and significant in the group with high body mass index in patients with PCOS. There was no correlation between the biochemical findings of patients with hirsutism and hirsutism. We can say that obesity and insulin resistance treatment still maintains its importance in the treatment of PCOS, and that laboratory findings alone do not make sense in histutism approach and treatment modulation. Since PCOS is a multifactorial disease, more comprehensive research is needed, including genetic factors, laboratory findings, and enzyme studies.
Keywords: PCOS, Steroid hormones, obesity, hirsutism, LC-MS/MS