Zihinsel yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveyn ve kardeşinin, engelli çocuğa karşı iletişim etkinlikleri ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of communication activities and behaviors of parents and siblings of children with intellectual disabilities towards children with disabilities
Yazar: FATİH ÇETİNTAŞ
Danışman: PROF. DR. NURHAN ÜNÜSAN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile içi iletişim = Family communicatin ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Kardeş ilişkileri = Sibling relationship ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; İletişim = Communication

Özet:
Bu araştırma Zihinsel yetersizliği olan çocuğa sahip ebeveyn ve kardeşinin, engelli çocuğa karşı iletişim etkinlikleri ve davranışlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli şeklinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunda ise Konya'da yaşayan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim gören sekiz-ondört yaş grubundaki çocukların, 38 anne, 38 baba ve 38 normal gelişim gösteren kardeşinden oluşan toplam 114 bireyden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak için 27 madde ve beş alt boyuttan oluşan ''Ebeveynin Çocuğuyla İletişimi Ölçeği'' ve 30 maddeden oluşan; nazik olma, birliktelik-ilgili olma, uzak durma-çekinme, empati ve fiziksel saldırganlık olmak üzere beş alt boyut içeren ''Schaeffer Kardeş Davranışı Değerlendirme Ölçeği''dir. Araştırmaya katılım sağlayan zihinsel engelle sahip ebeveyn ve normal gelişim gösteren kardeşlere uygulanan anketten elde edilen veriler IBM SPSS sürüm 25 paket programı ile çözümlenmiştir. Çalışmanın sonunda, bireylerin engelli çocukları/kardeşleri ile iletişim ve ilişkilerinde en çok ''saygı-kabul duygusuna'' özen gösterdikleri, daha sonra ''engelsiz bir iletişim kurmaya'' özen gösterdikleri, iletişimde ortaya çıkan problemleri çözmek için çaba sarf ettikleri, ancak, iletişime karşı ''duyarlı olma '' ve ''paylaşıma açık olma'' hususlarında nispeten daha az başarılı oldukları, normal çocukların engelli kardeşlerine karşı olabildiğince nazik olmaya çalıştıkları, kardeşlerinin yanında olduklarını her an hissettirmeye çalıştıkları, bunun yanında engelli kardeşlerine uzak durmadıkları ve ondan utanmadıkları ayrıca, engelli kardeşlerine karşı fiziksel saldırganlık/şiddet içeren davranışlardan da kaçındıkları tespit edilmiştir. Engelli bireyler ile yapılan araştırmalar ailenin bir bütünlüğü temel alınarak, hem ebeveynleri hem engelli bireyi hem de ailenin bir parçası olan kardeş/kardeşleri kapsayarak yapılmalıdır.

Abstract:
This research was conducted to examine the communication activities and behaviors of parents and siblings who have a child with intellectual disability towards the disabled child. The research was carried out in the form of relational scanning model, one of the general scanning models. The study group of the research consisted of 114 individuals, 38 mothers, 38 fathers and 38 normally developing siblings of children aged eight to fourteen, who were educated in special education and rehabilitation centers in Konya. In order to collect data in the research, "Parent's Communication Scale" consisting of 27 items and five sub-dimensions and 30 items; It is the "Schaeffer Sibling Behavior Rating Scale", which includes five sub-dimensions: being kind, being together-related, avoiding-withdrawing, empathy and physical aggression. The data obtained from the questionnaire applied to the parents with intellectual disability and siblings with normal development who participated in the research were analyzed with the IBM SPSS version 25 package program.At the end of the study, it was determined that the individuals paid the most attention to "respect-acceptance" in their communication and relations with their disabled children/siblings, then they paid attention to "establishing an unhindered communication" and they made an effort to solve the problems that arise in communication, however, They are relatively less successful in "being sensitive" to communication and "being open to sharing", normal children try to be as kind to their disabled siblings as possible, try to make them feel that they are with their siblings at all times, besides, they do not stay away from their disabled siblings and are not ashamed of them. In addition, it was determined that they avoided physical aggression/violent behavior towards their disabled siblings.Researches with disabled individuals should be carried out on the basis of the unity of the family, including both the parents, the disabled individual and the sibling/siblings who are part of the family.