Tavşanlarda deksmedetomidin + ketamin + sevofluran, deksmedetomidin + propofol + sevofluran, deksmedetomidin + total int-ravenöz propofol anestezi protokollerinin karşılaştırılması
Comparison of the clinical and laboratory effects of dexmedetomidine + ketamine + sevoflurane, dexmedetomidine + propofol + sevoflurane and dexmedetomidine + total intravenous propofol protocols in rabbits
Yazar: BURAK AKÇALI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED KAAN YÖNEZ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Biyokimya = Biochemistry ; Deksmedetomidin = Dexmedetomidin ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Ketamin = Ketamine ; Propofol = Propofol ; Sevofluran = Sevoflurane ; Tavşanlar = Rabbits

Özet:
Çalışmamızda Deksmedetomidin + Ketamin + Sevofluran (Grup I, DKS), Deksmedetomidin + Propofol + Sevofluran (Grup II, DPS) ve Deksmedetomidin + Total İntravenöz Propofol (Grup III, DTIVA) protokollerinin klinik ve laboratuvar etkilerini karşılaştırarak hem deneysel amaçlı hem de klinik pratikte güvenle uygulanabilir bir anestezi protokolünün literatüre ve klinik pratiğe kazandırılması amaçlandı.
Çalışmamızda yer alan toplam 24 adet tavşan (12 erkek - 12 dişi), her birinde 4 dişi 4 erkek olmak üzere rastgele 3 farklı gruba bölündü. Tavşanların genel muayenesi yapılarak sağlıklı olduğu belirlenen tavşanlar çalışmaya dahil edildi. Anestezi protokolü uygulanmadan önce gruplardaki bütün tavşanların kulak veninden 1 ml kan alınarak 0. dakika kan değerleri ölçüldü, solunum ve vücut sıcaklık değerleri kayıt altına alındı. Anestezinin uygulandığı ilk ajan enjeksiyonu müteakip yine bütün tavşanların 5-10-15-20-25-30-45-60-75-90-120. dakikalarda nabız, solunum ve vücut sıcaklık değerleri ölçülerek kayıt altına alındı. Tavşanların sedasyon derinliğinin ölçümü için skala oluşturularak, palpebral, pedal ve ağrı refleksleri skorlandı.
Anestezinin 10-30-60. dakikalarında yine kulak veninden 1 ml kan alınarak hemogram (WBC, HGB, NE%, LE%, MO%, RBC, HCT, MCHC), biyokimya (ALB, AST, ALT, CRE, TP, LDH, GLU) ve kan gazı (pH, PO2, PCO2, O2SAT) değerleri ölçülerek kayıt altına alındı. Anestezi süresince tavşanların doğrulma reflekslerinin kaybolma ve geri gelme süreleri gözlemlenerek bu süreler not edildi.
Cerrahi anestezi ve analjezi kalitesini ve süresini belirlemek için iğne ve dişli hemostatik pens ile kulak kepçesine, ön ve arka ayaklarda interdigital bölgeye ağrı ve refleks deneyleri (pikürler, iğne batırma, dişli hemostatik pens ile sıkma) indüksiyondan 30. dakikaya kadar 10 dakikada bir ve 30. dakikadan sonra 15, 30, 60 ve 90. dakikalarda uygulanarak, ağrı ve refleks deneylerine hayvanların gösterdiği cevaplar kaydedildi.
Vital bulgulara ilişkin bütün gruplarda nabız, solunum ve vücut sıcaklıklarında düşüşler gözlendi. Vücut sıcaklığı Grup I' de düşük seyretti ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Kan gazı değerleri için Grup III' te PO2 ve O2Sat değerleri düşük seyretti ve gruplar arası farklılık anlamlı bulundu (p<0,05). Hemogram parametrelerine ilişkin bütün gruplarda benzer etkiler görüldü. Referans değerler arasında olmasına rağmen WBC, HGB, PLT, RBC ve HCT değerleri bütün gruplarda düşüş gösterdi ve bu düşüşler anlamlı bulundu (p<0,05). Biyokimyasal parametrelere ilişkin GLU, AST ve ALB değerlerinde gruplar arasındaki fark anlamlı bulundu (p<0,05). GLU değerleri bütün guruplarda yükseldi ve istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001).
Sonuç olarak sunulan bu deneysel çalışmada belirlenen anestezi protokollerinin hepsi tavşanlarda ciddi bir komplikasyona ve mortaliteye neden olmadan iyi bir anestezi oluşturdu. Gruplar arası karşılaştırma ve kullanılan ilaçların etkileri incelendiğinde gruplar arasında ve ilaçların etkileri arasında göreceli/oransal farklılıklar tespit edilmiş olsa da çalışmamızdaki Deksmedetomidin + Ketamin + Sevofluran (Grup I, DKS), Deksmedetomidin + Propofol + Sevofluran (Grup II, DPS) ve Deksmedetomidin + Total İntravenöz Propofol (Grup III, DTIVA) protokollerinin hepsinin tavşanlarda yeterli bir anestezi sağladığı ve güvenle kullanılabilir olduğu kanaatine varıldı.

Abstract:
In our study, we compared the clinical and laboratory effects of Dexmedetomidine + Ketamine + Sevoflurane (Group I, DKS), Dexmedetomidine + Propofol + Sevoflurane (Group II, DPS) and Dexmedetomidine + Total Intravenous Propofol (Group III, DTIVA) protocols for both experimental purposes and clinical practice safely. It was aimed to bring an applicable anesthesia protocol to the literature and clinical practice.
A total of 24 rabbits (12 males - 12 females) in our study were randomly divided into 3 different groups, each with 4 females and 4 males. Rabbits determined to be healthy by general examination were included in the study. Before the anesthesia protocol was applied, 1 ml of blood was taken from the ear vein of all rabbits in the groups, and blood values were measured at the 0th minute, and respiratory and body temperature values were recorded. After the first injection of the anaesthesia, the pulse, respiration and body temperature values of all rabbits were measured and recorded at 5-10-15-20-25-30-45-60-75-90-120th minutes. Palpebral, pedal and pain reflexes were scored by creating a scale to measure the sedation depth of the rabbits.
At 10-30-60 minutes of anesthesia, 1 ml of blood was taken from the ear vein, hemogram (WBC, HGB, NE%, LE%, MO%, RBC, HCT, MCHC), biochemistry (ALB, AST, ALT, CRE, TP, LDH, GLU) and blood gas (pH, PO2, PCO2, O2SAT) values were measured and recorded. During anesthesia, the disappearance and recovery times of the rabbits' standing up reflexes were observed and these times were noted.
In order to determine the quality and duration of surgical anesthesia and analgesia, pain and reflex tests (picures, needle prickling, squeezing with threaded hemostatic forceps) on the auricle, interdigital region of the fore and hind legs with needle and threaded hemostatic forceps are performed every 10 minutes from induction to the 30th minute and After the 30th minute, the responses of the animals to the pain and reflex experiments were recorded at 15, 30, 60 and 90th minutes.
Decreases in pulse, respiration and body temperature were observed in all groups regarding vital signs. Body temperature was low in group I and this difference was statistically significant (p<0.05). For blood gas values, PO2 and O2Sat values were low in group III, and the difference between groups was significant (p<0.05). Similar effects were seen in all groups regarding hemogram parameters. WBC, HGB, PLT, RBC and HCT values decreased in all groups although they were among the reference values, and these decreases were found to be significant (p<0.05). The difference between the groups in GLU, AST and ALB values related to biochemical parameters was significant (p<0.05). GLU values increased in all groups and were statistically significant (p<0.001).
In conclusion, all of the anesthesia protocols determined in this experimental study produced a safe anesthesia in rabbits without causing serious complications and mortality. Even though realative/proportional differences between groups and drug effects have been determined while groups were compared and effects of used drugs were examined, the opinion has been reached that all protocols of Dexmedetomidine + Ketamine + Sevoflurane (Group1, DKS), Dexmedetomidine + Propofol + Sevoflurane (Group II,DPS) and Dexmedetomidine + Total Intravenous Propofol (Group III, DTIVA) were able to produce sufficient anaesthesia and safe usage.