İlaç potansiyeli olan bileşiklerin yapısal, paramanyetik ve dozimetrik özelliklerinin ESR tekniği ve DFT metodu ile incelenmesi
Investigation of the structural, paramagnetic and dosimetric properties of compounds with drug potential by ESR technique and DFT method
Yazar: EMEL ECE
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ SAYIN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Elektron spin rezonans = Electron spin resonance ; Fizik = Physics ; Gama radyasyonu = Gamma radiation ; Kaza dozimetresi = Accidental dosimeter ; Serbest radikaller = Free radicals ; Sterilizasyon = Sterilization

Özet:
Günümüzde hızla gelişen teknoloji ile birlikte radyasyonun birçok alanda kullanılması radyasyon kazaları olasılığını da beraberinde getirmiştir. Radyasyonun güvenle kullanımını sağlamak, kullanıldığı uygulama alanlarına uygun olarak doz limitlerinin belirlenmesini ve olası kaza durumlarında geriye dönük olarak kazazedenin maruz kaldığı dozun hızla hassas bir şekilde belirlenmesini sağlayacak tekniklerin geliştirilmesini gerektirir. Standart dozimetrelerin bulunmadığı kaza durumlarında, soğurulan radyasyon dozunun olay yerinde veya kazazedenin üzerinde bulunan malzemeler aracılığıyla belirlenmesi önemli bir araştırma konusudur. Bu tez çalışmasında, astım hastalığı tedavisinde tek başına ve/veya birlikte kullanılan Airfix, Prednol ve Ventolin ilaçları ile bu ilaçların aktif farmasötik içerikleri ile yardımcı maddelerinin olası bir nükleer kaza durumunda radyasyon dozimetresi olarak kullanılabilirlikleri ESR spektroskopik tekniği ile araştırılmıştır. Hem teorik DFT hem de deneysel ESR metotlarının birlikte kullanıldığı çalışmada ilaçlarda radyasyonla indüklenen radikaller karakterize edilmiş ve oldukça geniş bir doz aralığında (10 Gy ile 30 kGy) ESR dozimetresi olarak kullanılabilirlikleri ortaya konmuştur. Bu çalışmayla hem incelenen ilaçların dozimetrik özellikleri hem de ilaçların yapısında radyasyonla indüklenen radikallerin kimlikleri literatüre ilk kez kazandırılmıştır.

Abstract:
Today, with the rapidly developing technology, the use of radiation in many areas has brought the possibility of radiation accidents. The safe use of radiation depends on the determination of dose limits in accordance with the application areas in which it is used, and the development of techniques that will enable the rapid and precise retrospective determination of the dose to which the victim is exposed in possible accident situations. In accident situations where standard dosimeters are not available, it is an important research topic to determine the absorbed radiation dose by means of materials found at the scene or on the victim. In this thesis, the use of Airfix, Prednol and Ventolin drugs, which are used alone and/or together in the treatment of asthma, and the active pharmaceutical ingredients and the other excipients of these drugs as a radiation dosimeter in case of a possible nuclear accident were investigated by ESR spectroscopic technique. In this study, in which both theoretical DFT and experimental ESR methods were used together, radiation-induced radicals in drugs were characterized and it was revealed that they can be used as ESR dosimeters in a wide dose range (from 10 Gy to 30 kGy). With this study, both the dosimetric properties of the drugs studied and the identities of the radiation-induced radicals in the structure of the drugs were introduced to the literature for the first time.