Moğolların II. Kıpçak seferinin ekonomik ve sosyo-kültürel neticeleri
The economical and socio-cultural consequences of second campaign of mongols to dasht-i Kipchak
Yazar: AİZHAN RAKHYMBAYEVA
Danışman: DOÇ. DR. EKREM KALAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Kıpçaklar = Kıpcaks ; Moğollar = Mongoşs ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Çağ = Middle Ages ; Savaş = War ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Tarih = History

Özet:
1236 yılında başlayan Batu Han yönetimindeki Moğollar'ın yapmış olduğu II. Kıpçak seferi neticesinde Kıpçaklar, bağımsız siyasi bir varlık olarak ortadan kalkmıştır. XIII. asır ortalarında Doğu Avrupa'daki Orta Çağ'ın en büyük devletlerinden birisi Altın Orda, ayrıca Cuçi Ulusu denilen devlet kurulmuştur. Bu devlet, Avrupa ve Asya'nın neredeyse yarısındaki ve İrtiş Nehrinden Dinyester ve Tuna'ya kadar ki büyük bir alanın geniş topraklarında yaşayan ulusların hayatında önemli bir rol oynamıştır. Kıpçaklar Moğollar'ın kurmuş olduğu yeni Altın Orda Devleti'ndeki Türk nüfusunun temel kitlesini oluşturmuşlardır. Moğolların gelişi Kıpçaklar'ın yaşadığı sahada oluşan ekonomik, sosyo-kültürel ve etnik gelişimi etkileyerek yerel halkın yönetim sisteminde, yaşam tarzında, gelenek-göreneklerinde önemli derecede değişime sebep olmuştur. Her ne kadar seferin toplumsal anlamda olumsuz etkileri yaşansa da, Altın Orda'nın kuruluşu bir taraftan bölge halkının kültürel anlamda çeşitliliğinin artmasına imkân verirken, diğer taraftan da kendi kültürlerini muhafaza etmesini mümkün kılmıştır. İlk başta Moğol Devleti özelliğini taşıyan Altın Orda Devleti Kıpçak kültürünü, Kıpçak Türkçesini, onların yaşam tarzını vs. benimseyerek zamanla Türkleşmiştir. Ayrıca II. Deşt-i Kıpçak seferi bir anlamda Rus prensliklerinin aralarında birlik oluşturmalarını sağlamıştır. Çalışmayı bu açıdan değerlendirdiğimizde II. Kıpçak Seferi bambaşka bir boyut kazanmaktadır.

Abstract:
As a result of the Second Campaign of Mongols to Dasht-i Qipchak, which began in 1236, the Kipchaks disappeared as an independent political entity. One of the greatest states of the Middle Ages in Eastern Europe, Golden Horde, which also called Juchi Ulusu, was established in the middle of the XIII. century. This state has played an important role in the lives of nations which were living in the vast territory of a large area, from the Irtysh River to the Dniester and Danube, almost half of Europe and Asia. Kipchaks formed the main mass of the Turks' population in the Golden Horde which was established by the Mongols. The arrival of the Mongols influenced the economic, socio-cultural and ethnic development of the Kipchaks region and caused a significant change in the management system, lifestyle and traditions of the local people. Although the campaign had negative social effects, the establishment of the Golden Horde on the one hand allowed the people of the region to increase their cultural diversity and on the other hand, it allowed them to maintain their own culture. After a few generations the Golden Horde, which has the characteristics of Mongol State, have adapted to the culture of the Kipchak, their lifestyle etc. and started to speak Kipchak's Turks. In addition, the Second Campaign of Mongols to Dasht-i Kipchak in a sense led to the formation of unity among the Russian Principalities. When we evaluate the study from this point, the Second Campaign of Mongols to Dasht-i Kipchak gains a different dimension.