Ruh sağlığı okuryazarlık düzeyinin belirlenmesi ve etkileyen faktörlerin incelenmesi: Bursa ili örneği
Determination of mental health literacy level and investigation of affecting factors: The case of Bursa province
Yazar: EBRU ÇEVRE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KANTAŞ YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Bursa = Bursa ; Damgalama = Stigmatization ; Okuryazarlık = Literacy ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Bursa İlinde yaşayan 18 yaş üstü bireylerin ruh sağlığı okuryazarlık düzeyini ve etkileyen faktörleri tespit etmek amaçlanmıştır. Yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir gibi sosyo-demografik değişkenler ile ruh sağlığı okuryazarlığı, damgalama ve ruhsal hastalıklara yönelik inanç arasındaki ilişki incelenmiştir.
Yöntem: Araştırmaya katılan 625 kişiye sosyo-demografik veri bölümü, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği, Damgalama Ölçeği ve Ruhsal Hastalıklara Yönelik İnanç Ölçeği uygulanmıştır. İstatistiksel analizlerde; tanımlayıcı istatistikler, regresyon modeli, korelasyon modeli, frekans analizi, Cronbach Alfa katsayısı, Normallik Analizi değişkenler arası ilişkiler için hiyerarşik regresyon modeli ve Ramsey Analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların %66,9'unun kadın, %33,1'inin erkek olduğu tespit edilmiştir. Kadın katılımcıların RSO düzeyi anlamlı ve daha yüksek olduğu bulunmuştur. Erkek katılımcıların damgalama ve ruh sağlığı ile ilgili inançlar ölçütlerinin anlamlı ve daha yüksek puanlar aldıkları tespit edilmiştir. Damgalama ve RSO'ı arasında anlamlı ve negatif yönde, RSO ve ruh sağlığı ile ilgili inançlar arasında anlamlı negatif yönde ve damgalama ile ruh sağlığı ile ilgili inançlar arasında anlamlı ve pozitif yönde ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Ekonomik durumunu kötü belirten katılımcıların RSO düzeyinin, orta ve iyi bildirenlere kıyasla anlamlı olarak daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Regresyon analizi sonucu, damgalamanın, RSO ve ruh sağlığı ile ilgili inançlar arasında tam aracılık etkisi olduğunu göstermektedir.
Sonuç: Bursa ili ruh sağlığı okuryazarlık düzeyinin değerlendirilmesi, RSO eğitim gereksinimlerinin saptanmasında güçlü bir araç olarak kullanılabilir. Sosyo demografik verilerin ruh sağlığını okuryazarlığında etkisi olduğu gözlenmiştir. Ruh sağlığı okuryazarlığının artması ruhsal hastalıklara yönelik inanç ve damgalamayı azalttığı sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Damgalama, Okuryazarlık, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı, Ruhsal Hastalıklara Yönelik İnanç, Sağlık Okuryazarlığı

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the mental health literacy level of individuals over the age of 18 living in Bursa and the factors affecting it. The relationship between socio-demographic variables such as age, gender, education level, income, and mental health literacy, stigma, and belief in mental illnesses were examined.
Methods: Socio-demographic data section, Mental Health Literacy Scale, Stigma Scale and Belief Scale for Mental Illnesses were applied to 625 people who participated in the study. In statistical analysis; descriptive statistics, regression model, correlation model, frequency analysis, Cronbach's Alpha coefficient, Normality Analysis hierarchical regression model and Ramsey Analysis were used for the relations between variables.
Results: It was determined that 66.9% of the participants were female and 33.1% were male. The RSO level of female participants was found to be significant and higher. It was determined that male participants got significant and higher scores on the stigma and mental health-related beliefs measures. It has been determined that there is a significant and negative relationship between stigma and RSO, a significant negative relationship between RSO and beliefs about mental health, and a significant and positive relationship between stigma and beliefs about mental health. It was determined that the RSO level of the participants who reported their economic situation as bad was significantly lower than those who reported medium and good. The results of the regression analysis show that stigma has a full mediator effect between RSO and beliefs about mental health.
Conclusion: Evaluation of the mental health literacy level of Bursa can be used as a strength in the perception of the RSO education province. It has been observed that socio-demographic data is in mental literacy. It was designed for the products of mental health literacy and benefited from stigma.
Keywords: Belief in Ment, Health Literacy, Literacy, Mental Health Literacy, Stigmatization