Çankırı Karatekin Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü öğrencilerinin haber kaynağı olarak sosyal medya kullanımı ve haber okuryazarlığı farkındalığı
Use of social media as a news source and news literacy awareness of Çankırı Karatekin University Department of Information and Records Management students
Yazar: HİLAL UZUN GÜÇLÜ
Danışman: PROF. DR. COŞKUN POLAT
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Haber okuryazarlığı = News literacy ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Günümüzde temel iletişim araçlarından biri haline gelen sosyal medya, bilginin hızlı ve kolay bir şekilde yayılmasına olanak tanıyarak özellikle genç nesil için temel haber kaynaklarından biri haline gelmiştir. Bu avantajının yanı sıra kontrolsüz bilgi paylaşımını da sağlayan bu platformlar, sahte haberlerin hızla yayılmasına zemin hazırlamaktadır. Sahte haberle mücadele etmek ve farkındalık kazandırma adına bireylerin sahip olması gereken beceriler haber okuryazarlığı kavramıyla ifade edilmektedir.

Çalışmanın amacı Çankırı Karatekin Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi (ÇAKÜ BBY) bölümü lisans ve lisansüstü öğrencilerinin sosyal medyayı haber kaynağı olarak kullanma tutumlarını incelemek ve haber okuryazarlığı eğitiminin gerekliliğini, bu eğitim kapsamında sosyal medyanın haber kaynağı olarak ele alınmasının önemini ortaya koymaktır. Nihai hedef sahte haber ve bilgi kirliliği ile mücadele eden bilgi profesyonellerinin yetiştirilmesine katkı sağlamak amacıyla BBY eğitim programlarında sosyal medya ve haber okuryazarlığı konusuna daha fazla yer verilmesi gerektiğini ortaya koymaktır.

Çalışma kapsamında sosyal medya ve haber okuryazarlığına yönelik teorik bilgilerin verilmesinde belgesel tarama yönetiminden, verilerin elde edilmesinde anket tekniğinden, verilerin değerlendirilmesinde ise betimleme yönteminden yararlanılmıştır. 113 lisans 41 lisansüstü olmak üzere 154 öğrenciden elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak araştırmanın amaçları doğrultusunda analiz edilmiştir.

Çalışmanın sonucunda lisans ve lisansüstü öğrencilerin sosyal medya kullanımı ve haber okuryazarlığı konusundaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Bulgular her grubun sosyal medyayı yoğun şekilde kullandığını, sosyal medyada yayılan sahte haberler konusunda zorluk yaşadığını ve haber okuryazarlığı eğitiminin gerekliliğine vurgu yaptığını göstermektedir. Çalışmanın sonunda sosyal medyanın haber kaynağı olarak daha etkin kullanılması ve haber okuryazarlığı eğitimleri ile ilgili çeşitli öneriler sunulmuştur. Özellikle BBY eğitim müfredatında bu konulara daha fazla yer verilmesi gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
In today's world, social media, which has become one of the basic communication tools today, has become one of the main news sources, especially for the young generation, by allowing information to be spread quickly and easily. In addition to this advantage, these platforms also facilitate uncontrolled information sharing, which paves the way for the rapid spread of fake news. The skills that individuals must have in order to fight against fake news and raise awareness are expressed by the concept of news literacy.

The aim of the study is to examine the attitudes of undergraduate and graduate students of Çankırı Karatekin University Information and Document Management department in using social media as a news source and to reveal the necessity of news literacy education and the importance of addressing social media as a news source within the scope of this education. The ultimate goal is to reveal that social media and news literacy should be included more in Information and Document Management departman training programs to contribute to the training of information professionals who combat fake news and information pollution.

Within the scope of the study, documentary scanning management was used to provide theoretical information about social media and news literacy, survey technique was used to obtain the data and description method was used to evaluate the data. Data obtained from 154 students, including 113 undergraduate and 41 graduate students, were analyzed using the SPSS program.

The results of the study reveal the similarities and differences between undergraduate and graduate students' social media use and news literacy. Findings show that both groups use social media intensively, face challenges with fake news spread on social media, and emphasize the necessity of news literacy education. At the end of the study, various recommendations have been provided regarding the more effective utilization of social media as a news source and news literacy education. Especially, it is recommended that these topics should be given more emphasis in the curriculum of Information and Document Management Department.