Mekânsal algı unsurlarının günümüz cami mimarisi örnekleminde geleneksel camiler üzerinden incelenmesi: İstanbul camileri /
Yazar: GAMZE TAYILGA
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL DEMİRARSLAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Dini mimari = Religious architecture ; Mekansal algı = Spatial perception ; Mimari tasarım = Architectural design ; Tasarım = Design ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Belirli sınırlar oluşturarak kullanıcısını kuşatan, pek çok fiziki faktörle yönlendirilen, algılanabilen ve eylem gerçekleştirilebilen yer olan "mekân", mimarinin somut ve soyut tüm özelliklerinin uyumlu birleşimi ile tanımlı hale gelmektedir. Mimarlığın gelişimi; kullanıcının fiziksel, sosyal, kültürel ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılayan mekânlara erişimini sağlamaktadır. Somut mekân, soyut nitelikleriyle desteklenerek varlığına anlam kazandırmaktadır ve özünü tanımlamaktadır. Dini yapılarda, öze dair verilen mesajlar fiziki mekânın tüm özellikleri ile kullanıcı zihninde bir yanıt oluşturur. 
Toplu halde ibadetlerin gerçekleştirildiği dini yapılarda tasarımın içerisine dâhil edilen tüm fiziksel mekân unsurlarının; ilk dönemlerde dinin ibadet yol ve yöntemlerine cevap verebilecek şekilde geliştiği; sonraki dönemlerde ise, kullanıcının ibadet etmesini kolaylaştıracak, mekânı algılanabilir kılacak, konfor, huzur ve aidiyet sağlayacak şekilde tasarlandığı ve tasarlanmaya devam ettiği görülmektedir. Mekânsal algıyı etkileyen fiziksel faktörler, kullanıcıya belirli mesajlar verecek şekilde planlanması ile birlikte belleğe de gönderme yapmaktadır.  Bu bağlamda; malzeme, renk, doku, biçim, ölçü ve oran/orantı, ritim, ışık - gölge, mimari süsleme unsurları ile semboller mekânsal algıyı etkileyen unsurlar olarak incelenmesi gereken önemli konulardır. Çalışmada, İslamiyet ibadet mekânı olan camiler inceleme konusu olarak ele alınmıştır.
Tez beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde mekân ve algı ilişkisi incelenerek mekânsal algıyı etkileyen faktörler üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde, İslam dinine ait cami mimarisi; camilerin strüktürel kurgusu, teknolojisi, planlama kriterlerinin belirlenmesi ile birlikte cami işlevsel bölüm ve mekânlarına da yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, geleneksel cami mimarisi Mimar Sinan camileri örnekleminde ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, günümüz camileri irdelenmiştir. Tez ile ilgili çalışmaların beşinci bölümde değerlendirilmesine yer verilmiş olup elde edilen bulgular tablo ve metin halinde sunulmuştur. Sonuç bölümünde ise; elde edilen çıkarımlara ve yeni çalışmalara yol gösterecek önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The place, which surrounds its user by creating certain boundaries, is directed by many physical factors, can be perceived and action can take action, becomes defined by the harmonious combination of all the physical and abstract features of architecture. Development of architecture; enables the user to access spaces that meet their physical, social, cultural and psychological needs. Physical space, supported by its abstract qualities, adds meaning to its existence and defines its essence. In religious buildings, messages about the essence create a response in the user's mind with all the physical space features.
All the physical space elements included in the design in religious buildings where collective worship is performed; It had seen that in the early periods, religion developed in a way to respond to the ways and methods of worship. The following periods show that it is designed and continues designing to facilitate the user's worship, make the place perceptible, provide comfort, peace and belonging. The physical factors that affect the spatial perception also refer to the memory as planned to deliver particular messages to the user. In this context; material, colour, texture, form, measure and proportion, rhythm, light - shadow, architectural decoration elements and symbols are major issues that should be examined as factors affecting spatial perception. In the study, mosques, which are places of Islamic worship, have been studied as a subject.
The thesis consists of five main parts. In the first part, the relationship between space and perception is examined, and factors affecting spatial perception are emphasized. In the second part, mosque architectureand the mosque's the structural setup, technology and planning criteria, also included the functional sections and spaces of the mosque. In the third chapter, traditional mosque architecture is discussed in the sample of Mimar Sinan mosques. In the fourth chapter, today's mosques are examined. The studies' evaluation related to the thesis is included in the fifth chapter, and the findings are presented in table and text. In the conclusion part; findings, evaluation studies and suggestions to guide new studies are included.