İşitme engelli okuyucuların biçim - sözdizimsel (morpho - syntax) farkındalık becerilerinin eylemlerde uyum ve zaman kategorileri açısından karşılaştırılması
A comparative examination of prelingually deaf readers morpho - syntax awareness skills in verbs terms of tense and agreement categori̇es
Yazar: NECLA IŞIKDOĞAN UĞURLU
Danışman: PROF. DR. TEVHİDE KARGIN ; PROF. DR. ÖZGÜR AYDIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Farkındalık = Awareness ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Okuyucular = Readers ; Söz dizim = Syntax ; Uyum = Adjustment ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İşaret dili = Sign language ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu çalışmada işitme engelli okuyucuların biçim-sözdizimsel farkındalık becerilerini eylemlerde uyum ve zaman kategorileri açısından işiten öğrencilerle karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya farklı sınıf düzeylerinde 6 - 7 ve 9 - 10. sınıfta öğrenim gören 65 işiten ve 57 işitme engelli olmak üzere 122 öğrenci dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak ilk önce katılımcıların demografik ve sağlık durumları ile okuma ve okuduğunu anlama performanslarına ilişkin öğretmen görüşlerini içeren bir bilgi formu kullanılmıştır. Sonrasında katılımcıların kelime okuma işlemlerini değerlendirebilmek için DMASTR yazılımı, son olarak ise katılımcılara araştırmacı tarafından uyum ve zaman kategorilerini içeren bir işlem geliştirilmiş ve SuperLab 5 yazılımıyla uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan işlem, uyum ve zaman olmak üzere iki kategoriden oluşmaktadır. İşlemin uyum kategorisi; araştırmaya katılan katılımcıların Türk İşaret Dilindeki; cümle yapılarında hem özneyi hem de nesneyi kodlayan uyum eylemlerinin farkındalık becerilerini değerlendirmeyi amaçlayan bir uygulamayı içermektedir. İşlemin zaman kategorisi ise; araştırmaya katılan katılımcıların eylemlerin zaman alt kategorilerinde yer alan geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman farkındalık becerilerini değerlendirmeyi içeren bir uygulamayı içermektedir.
Araştırmadan elde edilen bulgulara genel olarak bakıldığında; işitme engelli okuyucuların uyum ve zaman kategorinde işiten gruba göre doğruluk oranlarındaki, tepki hızlarındaki ve okuma sürelerindeki başarılarının düşük olduğu görülmektedir. Ayrıca sınıf düzeyleri açısından işiten okuyucuların uyum ve zaman kategorilerindeki başarılarının benzer olduğu görülürken işitme engelli okuyucuların ise sınıf düzeyleri açısından uyum kategorisinde tepki hızlarının ve okuma sürelerinin benzer olduğu, doğruluk oranlarının ise benzer olmadığı görülmektedir. Sınıf düzeyleri açısından işitme engelli okuyucuların zaman kategorisine bakıldığında;  işiten grupla benzer olduğu ve tüm alt kategorilerde bir fark olmadığı olduğu bulunmuştur. 
Uyum kategorisinin uyumlu ve uyumsuz olmak üzere alt kategorileri arasında; işitme engelli okuyucuların doğruluk oranlarında ve tepki hızlarında bir fark görülmezken okuma sürelerinin farklı olduğu, uyumsuz eylemleri uyumlu eylemlere göre daha hızlı okudukları görülmektedir. Ayrıca geçmiş, gelecek ve şimdiki zaman alt kategorilerinde ise işitme engelli okuyucuların geçmiş zamanda diğer zamanlara göre doğruluk oranları, tepki hızları ve okuma süreleri bakımından daha başarılı oldukları ancak şimdiki zaman kategorisinde ise daha çok zorlandıkları görülmektedir. 

Anahtar Sözcükler: 
İşitme engeli okuyucu, Biçim-Sözdizim, Uyum, Zaman

Abstract:
In this study, it is aimed to examine prelingually deaf readers morpho-syntactic awareness skills in verbs in tense and agreement categories with hearing students comparatively.  Students from different levels including 6-7 and 9-10th grades, 65 hearing and 57 prelingually deaf students, totally 122 students are included to the research. As an instrument to collect the data, firstly, an information form including demographic and health status of the participants with the teacher's views about the participants' reading and reading comprehension performances is used. After that, DMASTR software to evaluate the participants' word reading process, and lastly, a process including the categories of agreement and tense is developed and applied with SuperLab 5 software.  The process used in the research is consisted of the two categories, tense and agreement. The agreement category of the process takes in an application which aims to evaluate the skills of awareness in agreement verbs coding both subject and object in a sentence structuce of the participants of the research in Turkish Sign Language. The tense category of the process takes in an application which evaluates participants of the research's past, present and future tense awareness skills in tense sub-categories of verbs.
Generally, to the findings of the study; it is seen that the success of prelingually deaf readers in reaction time and reading time and the truth value in time and agreement categories when compared to the hearing group is lower. Besides, in terms of grade levels, the success of the hearing group in agreement and tense categories is similar to the truth value of the prelingually deaf readers agreement category and their reading time and as for the truth value  are not similar. When we look at the time category of  prelingually deaf readers in terms of their grade levels; it is similar to the hearing group and it is found  that there is no difference in all the sub-categories. 
Between the sub-categories of agreement  and nonegreement categories; it is seen that ithere is no difference in  prelingually deaf readers rates of  truth value; reaction time  but time of their readings are different, and they read the nonegreement verbs faster than agreement verbs.  Also, as fort he past, present and future sub-categories,  it is seen that  the of prelingually deaf readers are more successful in past tense when compared to the other tense, the truth value, reaction time and reading time but  the have more difficulty in present tense category.

Key Words: 
Prelingually deaf  reader, Morpho-Syntax, Agreement, Tense