SRS/SBRT tedavi planları için yapılan hastaya özel kalite güvence testlerinin farklı dozimetrik sistemler kullanılarak karşılaştırılması
Comparison of patient specific quality assurance tests for SRS/SBRT treatment plans using different dosimetric systems
Yazar: SERKAN GÜREŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE PARLAR
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Fiziği Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology
Dizin: Radyasyon onkolojisi = Radiation oncology ; Sağlık fiziği = Health physics

Özet:
"SRS/SBRT Tedavi Planları İçin Yapılan Hastaya Özel Kalite Güvence Testlerinin Farklı 
Dozimetrik Sistemler Kullanılarak Karşılaştırılması", Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri 
Enstitüsü, Sağlık Fiziği Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2024. 
Giriş ve Amaç: Günümüzdeki teknolojik gelişmeler ile beraber radyoterapide yoğunluğu 
değiştirilmiş radyoterapi (IMRT) ve volümetrik ark terapi (VMAT) gibi karmaşık tedavi 
tekniklerinin kullanım sıklığı oldukça artmıştır. Hem tedavi cihazlarında hem de görüntüleme 
sistemlerindeki bu gelişmeler hastaya tek veya az sayıda fraksiyonda önceki konvasiyonel 
fraksiyonasyonlara 
göre 
oldukça yüksek tedavi dozlarının stereotaktik olarak 
uygulanabilmesini sağlamıştır. Stereotaktik radyocerrahi (SRS) ve stereotaktik beden 
radyoterapisi (SBRT) ismi verilen bu tedavi şemalarında tedavi planlama sisteminde (TPS) 
hesaplanan doz dağılımlarının tedavi cihazında hastaya verilmeden önce hastaya özel kalite 
güvence testlerinin yapılması şiddetle önerilmektedir. Bu çalışmada, SRS/SBRT tedavi planları 
için yapılan hastalara özel kalite güvence testlerinde, portal dozimetri (Electronic Portal 
Imaging Device/EPID) ve dairesel olarak dizili çok sayıda diyot detektörlere sahip ArcCheck 
dozimetre sisteminin farklı gama indeks değerlendirme kriterlerine göre doz cevap 
değerlendirilmesinin yapılması ve sonuçların karşılaştırılması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntemler: Bunun için SRS/SBRT tedavi şemaları ile tedavisi planlanan farklı 
hastalık gruplarından 30 hastaya ait doz dağılımlarının, tedavi öncesi yapılması gerekli kalite 
güvence testlerinin EPID ve ArcCheck dedektör sistemlerinde ayrı ayrı ölçülerek elde edilen 
sonuçları, TPS'de hesaplanan doz dağılımları ile gama indeks yöntemi kullanılarak 
karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar sırasında gama indeks kriteri olarak sırasıyla doz farkı (DD/ 
dose difference) ve doz uyum mesafesi (DTA/Distance to agreement) olarak %3-3mm, %3
2mm, %2-3mm, %2-2mm, %2-1mm, %1-2mm ve %1-1mm kriterleri kullanılmıştır. Daha 
sonra iki doz dağılımı arasındaki farklar her bir gama indeks değerlendirme kriterie göre 
hesaplanmış ve gama indeks geçme oranları (GPR/gamma index passing rate) bulunmuştur. 
Bulgular: Elde edilen sonuçlarda, %3-3mm, %3-2 mm, %2-3 mm ve %2-2mm gama indeks 
kriterlerine göre sırasıyla EPID ve ArcCheck dedektörlerinden elde edilen GPR değerleri 
%98,54±2,20; %97,66±0.63; %97,22±3,90; %92,26±16.98 ve %99,60±0,33; %98,34±0.20; 
%99,17±0,58; %97,01±1,69 olarak bulunmuştur.  İki farklı ölçüm sistemine ait sonuçlar 
vi 
arasında bu kriterlerde belirgin bir fark olmadığı görülmüştür. Ancak değerlendirme kriterleri 
%2-1mm,  %1-2mm ve %1-1mm değerlerine düşürüldüğünde her iki detektöre ait GPR 
sonuçlarına belirgin farklılıklar olduğu görülmüştür. 
Sonuç: RT'de hastalara ait kalite güvence testlerinde kullanılan tüm dozimetrik sistemler farklı 
özelliklere ve farklı uzaysal çözünürlüklere sahiptir. Tedaviler sırasında oluşabilecek hataları 
önceden tespit edebilecek özelliklere sahip dedektörlerin kullanılması ile hastada tedavi 
kalitesinin arttırılması mümkün olabilir. Bu nedenle seçilecek ve kullanılacak dozimetri 
sisteminin özelliklerinin tam olarak bilinmesi ve gerekli görüldüğü durumlarda farklı 
dozimetrik sistemler ile ölçüm sonuçlarının karşılaştırılması önerilmektedir. Ayrıca doğru 
kalite güvence testlerini elde edebilmek için gama tolerans limitlerinin seçimi de her klinik 
tedavi sahasına ve kullanılan dedektöre özel olmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Stereotaktik radyocerrahi (SRS), stereotaktik beden radyoterapisi 
(SBRT), hastaya özel kalite güvence testi, portal dozimetre, ArcCheck

Abstract:
"Comparison of Patient-Specific Quality Assurance Tests for SRS/SBRT Treatment Plans 
Using Different Dosimetric Systems", Trakya University, Institute of Health Science, Health 
Physics Department, Master / Thesis, Edirne, 2024.  
Background and Aim: With today's technological developments, the frequency of use of 
complex treatment techniques such as intensity modified radiotherapy (IMRT) and volumetric 
arc therapy (VMAT) has increased considerably. These developments in both treatment devices 
and imaging systems have enabled the stereotactic application of significantly higher treatment 
doses to the patient in a single or small number of fractions compared to previous conventional 
fractionations. In these treatment schemes called stereotactic radiosurgery (SRS) and 
stereotactic body radiotherapy (SBRT), it is strongly recommended that patient-specific quality 
assurance tests be performed before the dose distributions calculated in the treatment planning 
system (TPS) are given to the patient in the treatment device. In this study, it was aimed to 
evaluate the dose responses of the ArcCheck dosimeter system, which has portal dosimetry 
(Electronic Portal Imaging Device/EPID) and circularly arranged multiple diode detectors, 
according to different gamma index evaluation criteria, in patient-specific quality assurance 
tests for SRS/SBRT treatment plans and to compare the results. 
Material and Methods: For this purpose, the dose distributions of 30 patients from different 
disease groups planned to be treated with SRS/SBRT treatment schemes and the results 
obtained by measuring the quality assurance tests required before treatment separately in EPID 
and ArcCheck detector systems were compared with the dose distributions calculated in TPS 
using the gamma index method. . During the comparisons, the gamma index criteria were dose 
difference and distance to agreement (DTA), respectively: 3-3% mm, 3-2% mm, 2-3% mm, 2
2% mm, 2-1% mm, 1-2% mm and 1-1% mm criterias were used. Then, the differences between 
the two dose distributions were calculated according to each gamma index evaluation criterion 
and gamma index passing rates (GPR) were found. 
Results: In the results obtained, according to the 3-3% mm, 3-2% mm, 2-3% mm and 2-2% 
mm gamma index criteria, the GPR values obtained from EPID and ArcCheck detectors, 
viii 
respectively were 98.54±2.20%; 97.66±0.63%; 97.22±3.90%; 92.26±16.98% and 
99.60±0.33%; 98.34%±0.20; 99.17±0.58%; 97.01±1.69%. It has been observed that there is no 
significant difference in these criteria between the results of two different measurement 
systems. However, when the evaluation criteria were reduced to 2-1% mm, 1-2% mm and 1
1% mm, significant differences were observed in the GPR results of both detectors. 
Conclusion: All dosimetric systems used in quality assurance tests of patients in RT have 
different features and different spatial resolutions. It may be possible to increase the quality of 
treatment for the patient by using detectors that can detect errors that may occur during 
treatments in advance. For this reason, it is recommended to know exactly the characteristics 
of the dosimetry system to be selected and used and to compare measurement results with 
different dosimetric systems when necessary. Additionally, in order to obtain accurate quality 
assurance tests, the selection of gamma tolerance limits should be specific to each clinical 
treatment site and detector used. 
Keywords: Stereotactic radiosurgery (SRS), stereotactic body radiation therapy (SBRT), 
Patient-specific quality assurance test, portal dosimetry,  ArcCheck