Edirne (Keşan) bölgesi kumtaşlarının yapı taşı olarak kullanılabilirliği
The usability of Edirne (Kesan) region sandstones as building stone
Yazar: İSMAİL KILIÇ
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜLÇİN KÜÇÜKKAYA
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining ; Mimarlık = Architecture ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Doğal taşlar = Natural stones ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Kimyasal özellikler = Chemical properties ; Malzeme özellikleri = Material properties ; Mekanik özellikler = Mechanical properties ; Mineralojik özellikler = Mineralogical properties ; Restorasyon = Restoration ; Yapı malzemeleri = Building materials ; Yapı taşları = Building stones

Özet:
Bu çalışmada, Keşan, Yenimuhacir ve Danışmen formasyonlarına ait kumtaşlarının; jeolojik, mineralojik, petrografik, kimyasal, fiziksel, mekanik ve teknolojik özellikleri belirlenerek, yapı taşı olarak kullanılabilirliği tespit edilmeye çalışılmıştırKeşan formasyonunu oluşturan kumtaşları, açık gri, kirli yeşil, sert, çok kalın ve orta-kalın katmanlıdır. Denizaltı yelpaze ortamı özellikleri gösteren formasyon, üst Eosen yaşta ve 1500 m kalınlıktadır. Yenimuhacir formasyonu, genel olarak ince taneli, ince tabakalı kumtaşlarından oluşmaktadır. Delta ilerisi, delta yamacı ortamında çökelen formasyon, üst Eosen yaşta ve 600 m kalınlıktadır. Danışmen formasyonu, çakıltaşı bantları ve değişik düzeylerde linyitler içeren kumtaşlarından oluşmaktadır. Delta düzlüğü ve akarsu ortamlarında meydana gelen formasyon orta Oligosen yaştadır ve yer yer 1000 m kalınlık göstermektedir.Deneysel çalışmalar ile belirlenen, mineralojik, petrografik, kimyasal, fiziksel ve mekanik özelliklere göre, Keşan ve Danışmen kumtaşlarının yapı taşı olarak kullanılabileceği tespit edilmiştir. Yenimuhacir kumtaşının fiziksel özelliklerinin yeterli olmadığı, atmosferik koşullara karşı dayanıklılık göstermediği belirlenmiştir. Bu nedenlerle, Yenimuhacir kumtaşının yapı taşı olarak kullanılamayacağı saptanmıştır.Tarihi Rektörlük Binası kumtaşlarında görülen bozulmaların en önemli sebeplerinin; kumtaşı bünyesinde bağlayıcı olarak bulunan karbonat çimentonun çözünerek boşalması, feldispat minerallerinin ayrışması sonucu oluşan killeşme ve getirdiği alterasyonlar olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, geological, mineralogical, petrographic, physical, chemical, mechanical and technological properties of the sandstones of Keşan, Yenimuhacir and Danışmen formations are determined and they are also studied as building stone.The sandstones of Keşan formation are light grey, dirty green, hard, very thick and medium layered. The upper formation that displays undersea fan environment specifications is at the age of upper Eosen and 1500 m thick. Yenimuhacir formation, in general is consist of fine grid, fine layer sandstones. The settled formation at the shoulder and front of delta is at the age of upper Eosen and 600 m thick. Danışmen formation is made out of pebble bands and sandstones that contain various levels of coal. The formation at the plateau of delta and the river beds are at the age of Oligosen and 1000 m thick.It has been determined, by experimental studies toward geological, mineralogical, petrographic, physical, chemical, mechanical and technological properties, that Kesan and Danismen sandstones can be used as building stone. It is determined that Yenimuhacir sandstones physical properties are not adequate and they are not strong enough against atmospheric conditions. Therefore Yenimuhacir sandstone can not be used as building stone.Sandstones used in the historical building which is being used as rectorship of the university building, has some deteriorations. Some of the most important reasons for these deteriorations are as follows: carbonate cement as a binging agent in the sandstone are being solved away and leaving empty spaces behind, the separation of the feldspar causing clay formation and therefore altering the sandstone.