Ürdün'ün su kaynaklarının ekonomi politiği
Political economy of Jordan's water resources
Yazar: EGEMEN SERTYEŞİLIŞIK
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF CEYLAN
Marmara Üniversitesi / Ortadoğu Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Ekonomi Politiği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Su = Water ; Su kaynakları = Water resources ; Ürdün = Jordan

Özet:
Dünyada su kaynaklarının sabit olması ve nüfusun artması sonucu su kaynakları her geçen gün daha kıt hale gelmekte ve böylece değeri sürekli artış göstermektedir. Ortadoğu ülkelerinde de su kaynaklarının diğer bölgelere göre daha az olması ve hızlı nüfus artışı yüzünden söz konusu su kıtlığı kendini daha fazla hissettirmektedir. Nitekim bölgede su kıtlığı yaşayan ülkelerin başında Ürdün gelmektedir. Ülke sahip olduğu konum ve coğrafi şartların yanı sıra yönetim zafiyeti nedeniyle su kıtlığı çekmektedir.
Ürdün'ün denize sadece 30 km'lik kıyısı bulunması ve nüfusun hızla artması ülkenin su kaynakları üzerinde önemli bir baskı oluşturmuştur.  Keza var olan su kaynaklarının da verimli yönetilememesi nedeniyle ülke çok maliyetli projelere imza atmak zorunda kalmıştır. Fakat ülke genelinde %50'lilere varan kayıp su oranı telafi edilmediği takdirde, yüksek maliyetli projeler sonucunda su arzında gerçekleşen artışın önemli bir miktarı kayıp oranına dahil edilerek sarf edilmiş olacaktır. Bu çalışmada tarım sektöründe WaterGy gibi yeni teknolojilerin kullanılması ve su şebekelerinin özelleştirilmesiyle birlikte ülkedeki su kaynaklarının verimli yönetilebileceği ve su kayıp oranlarında 10 yıl içinde önemli azalmaların meydana gelebileceği tespit edilmiştir. Söz konusu zaman diliminin hesaplanması için Ürdün'ün su kayıp kaçak oranı ekonometrik analiz kullanılarak İstanbul ile karşılaştırılmıştır. İstanbul'un verimli yönetim sayesinde su kayıp kaçak oranındaki azalmayı Ürdün su hizmetlerinin özelleştirmesi sayesinde sağlayabilecektir. Dolayısıyla da bu çalışmada su kaynakları kıt olan ülkenin özelleştirme ve verimli su yönetimi sayesinde kendine yeterli hale gelmesinin mümkün olabileceği ortaya konulmuştur.

Abstract:
As the shortage in water resources increases day by day due to the increase in the population, the value of the water is continuously increasing. Water scarcity is felt more in Middle East countries due to less water resources than other regions and rapid population growth. Indeed, Jordan is one of the countries facing water scarcity in region. Country is facing water scarcity due to management weakness besides its location and geographical conditions.
Rapid population increase and 30 km seacoast of Jordan established considerable pressure on country's water resources. Country, lack of efficient water resource management, has been forced to sign costly projects. However, if water loss up to 50% across country isn't compensated, significant amount of increased water supply, obtained through costly projects, will be spent as loss. In this study, it has been identified that efficient water resources management and significant water lost-rate reduction in 10 years can be accomplished by using new technologies in agriculture as WaterGy together with privatization water supply network. Jordan's water lost-rate has been compared with those of Istanbul, using econometric analysis for calculation aforementioned time-period. Jordan can achieve water loss reduction rate, as accomplished by efficient management of Istanbul, through privatization of water services. Therefore, in this study it has been indicated that the country with scarce water resources can become self-sufficient by privatization and efficient water management.