Çözüm odaklı psikolojik danışma yaklaşımına dayalı grupla psikolojik danışmanın ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizlik üzerindeki etkisi
The effect of solution focused group counseling on rumination and learned helplessness
Yazar: MEHMET ÜNAL
Danışman: PROF. DR. DİĞDEM MÜGE SİYEZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Grupla psikolojik danışma = Group counselling ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Ruminasyon = Rumination ; Çözüm odaklı psikolojik danışma = Solution focused counseling ; Öğrenilmiş çaresizlik = Learned helplessness

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, çözüm odaklı psikolojik danışma yaklaşımına dayalı grupla psikolojik danışmanın lise öğrencilerinin ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın amacı doğrultusunda lise öğrencilerine yönelik 6 oturumluk çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programı geliştirilmiştir. Geliştirilen programın pilot çalışması 8 öğrenciyle yapılarak oturumlar süre, içerik, etkinlikler bağlamında değerlendirilerek programa son şekli verilmiştir. Pilot uygulama sonrasında 10. ve 11. sınıf öğrencilerine (n = 641) Ruminasyon Ölçeği ve Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği uygulanmıştır. Her iki ölçme aracından da ortalamanın bir standart sapma üzerinde puan alan öğrenciler belirlenmiştir (n = 120). Bu öğrencilerle bireysel olarak görüşülmüş ve çalışmayla ilgili genel olarak bilgilendirilmişlerdir. Çalışmaya gönüllü olarak katılım sağlamak isteyen her okuldan 10'ar öğrenci belirlenmiştir. Okullar deney, kontrol ve plasebo gruplarına yansız olarak atanmıştır. 
	Araştırmada 3 (deney, kontrol, plasebo) x 3 (ön test, son test, izleme testi) karışık desen kullanılarak programın etkililiği test edilmiştir. Deney grubundaki deneklerle çözüm odaklı grupla psikolojik danışma oturumları yürütülmüş; kontrol grubundaki deneklere herhangi bir uygulama yapılmamış, plasebo grubundaki deneklerle ise deney grubuyla paralel zaman diliminde mesleki rehberlik etkinlikleri yapılmıştır. Oturumların tamamlanmasının ardından ise deney, kontrol ve plasebo grubundaki deneklere Ruminasyon Ölçeği ve Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği tekrar uygulanmıştır. Son test uygulamasından 1 ay sonra ise yine deney, kontrol ve plasebo grubundaki deneklere ölçekler tekrar uygulanmıştır.
	Verilerin analizinde çok değişkenli ANOVA (MANOVA) analizi kullanılmıştır. Bu analizi kullanmak için gruplardaki katılımcı sayısının birbirine eşit ya da yakın olması, tek değişkenli normallik ve çok değişkenli normallik, doğrusallık sayıtlısı, eş varyanslılık, çoklu bağlantı problemin olmaması varsayımları test edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programına katılan deney grubundaki öğrencilerinin, plasebo ve kontrol grubundaki öğrencilere göre Ruminasyon Ölçeği ve Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği puan ortalamalarında istatistiksek olarak anlamlı bir düşüş olduğunu ve bu düşüşün izleme testinde de korunduğunu göstermektedir.  
	Sonuç olarak, ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizliği azaltmaya yönelik geliştirilen çözüm odaklı psikolojik danışma yaklaşımına dayalı grupla psikolojik danışmanın etkili olduğu görülmüştür. Buna göre programın yaygınlaştırılması ve çevrim içi ortama taşınarak etkiliğinin test edilmesi için yeni çalışmalar yapılabilir.

Abstract:
The main aim of this study is to investigate the effect of solution focused group counseling on the rumination and learned helplessness levels of high school students. For this purpose of the research, an 6-sessions solution focused group counseling program for high school students were developed. The pilot study of the program was conducted with 8 students and the sessions were evaluated in the context of duration, content and activities and the final form of the program was prepared. After the pilot study, 10th and 11th grade students (n = 641) were applied the Rumination Scale and the Learned Helplessness Scale. Students scoring over a standard deviation from the mean were determined from both measurement tools (n = 120). These students were interviewed individually and were generally informed about the study. 10 students from each school who want to participate voluntarily in the study were determined. Schools were assigned to the experimental, control, and placebo groups impartially. 
	In the research, the effectiveness of the program was tested using 3 (experiment, control, placebo) x 3 (pre-test, post-test, follow-up test) mixed pattern. With the subjects in the experimental group, solution focused group counseling sessions were conducted; no application was made to the subjects in the control groups, and vocational guidance activities were carried out with the subjects in the placebo groups in parallel with the experimental groups. After the sessions were completed, the Rumination Scale and the Learned Helplessness Scale were applied to the subjects in the experimental, control and placebo groups. A month after the post-test application, the scales were applied again to the subjects in the experimental, control and placebo groups.
	Multivariate ANOVA (MANOVA) analysis was used to analyze the data. In order to use this analysis that the assumptions of the number of participants in the groups are equal or close to each other, univariate normality and multivariate normality, linearity count, covariance, and multiple connection problems were checked. The findings obtained from the study show that the students in the experimental group who participated in the solution focused group counseling program had a statistically significant decrease in the mean scores of the Rumination Scale and the Learned Helplessness Scale compared to the students in the placebo and control group, and this decrease was also maintained in the follow-up tests.
	As a result, it was found that solution focused group counseling developed to reduce rumination and learned helplessness is effective. Accordingly, new studies can be conducted to expand the program and to test its effectiveness by moving it online.