Açık ekonomilerde döviz kuru dinamikleri: Türkiye örneği
Exchange rate dynamics in open economies: Turkey case
Yazar: OKYAY UÇAN
Danışman: PROF. DR. MURAT DOĞANLAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Açık ekonomi = Open economy ; Döviz = Foreign exchange ; Döviz kuru = Exchange rate ; Ekonomi = Economy ; Türkiye = Turkey

Özet:
1970'li yıllardan bu yana dalgalı döviz kuru sistemine geçilmesiyle dünya finans piyasalarındaki en önemli gelişmelerden biri olan finansal sermaye hareketlerindeki kısıtlamaların kaldırılmasına paralel olarak döviz kuru belirleme sorunu ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda Satınalma Gücü Paritesi (PPP). ve Mundell Fleming (MF). modeline ek olarak Sabit Fiyat Varsayımı ile Parasalcı Yaklaşım (SPMA), Esnek Fiyat Varsayımı ile Parasalcı Yaklaşım (FLMA). ve Hibrit Yaklaşımı (RID). modelleri analiz edilecektir. Bu çalışmada 1990:Q1 ? 2010:Q2 dönemine ait üçer aylık verilerle birim kök, eşbütünleşme ve hata düzeltme modeli kullanılarak döviz kuru belirleme modellerinin Türkiye ekonomisi üzerine uygulanabilirliliğinin test edilmesi amaçlanmıştır. Ek olarak, kura etki eden başlıca makroekonomik değişkenlerin neler olduğu sorusuna da cevap aranmaktadır. İncelenen dönem itibariyle ele alınan modellerde tam anlamıyla bir uyum sağlanamamıştır. Fakat, genel itibariyle modellerde para arzı farklılığı anlamlı bulunmuştur. Diğer taraftan, SPMA yaklaşımını test eden modellerde yurtiçi kısa dönem faiz oranı ve faiz oranı farklılığı anlamlı bulunurken, Hibrit Yaklaşımını test eden modellerde gelir farklılığı anlamlı çıkmıştır. Bulunan sonuçlara göre dışa açılmayı takiben finansal liberilizasyon sonrası döviz kurlarının belirlenmesinde uluslararası piyasalar ve makroekonomik değişkenlerin etkili olmasıyla merkezi otoritenin kur belirleme yönündeki rolünün zayıfladığı görülmektedir.Anahtar Kelimeler: PPP, SPMA, FLMA, RID, Birim Kök, Eşbütünleşme, Nominal Döviz Kuru, Para Politikası , Türkiye Ekonomisi

Abstract:
Exchange rate determining problem came to existence in parallel with abolishing the constraints on financial capital movements that is one of the most important developments in the world finance markets, under the floating exchange rate regime after 1970?s. In this content, in addition to Purchasing Power Parity (PPP). and Mundell Fleming (MF). model; Sticky Price Monetary Approach (SPMA), Flexible Price Monetary Approach (FLMA). and Hybrid Monetary Model (RID). will be analyzed. This study has examined the applicability of the exchange rate determining models on Turkish economy during 1990:Q1 ? 2010:Q2 using unit root test, cointegration techniques and error correction mechanism. Moreover, answer of what are the fundamental macroeconomic variables that affect the exchange rate is also quested. Analyzed models are not harmonized during the period 1990:Q1 ? 2010:Q2. However, generally the variable that is domestic money supply relative to the foreign money supply is found significant. On the other hand, while domestic short run interest rate and relative interest rates are found significant in the models that test the SPMA, relative income is found significant in the models that test RID. According to the results, the role of central authority in determining the exchange rates is weakened after the financial liberalization.Keywords: PPP, SPMA, FLMA, RID, Unit Root, Cointegration, Nominal Exchange Rate, Monetary Policy, Turkish Economy