Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri
Critical thinking tencencies of teacher canditates
Yazar: İSMAİL TECİK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TAHİR KARABOĞA
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Eğitim fakülteleri = Education faculties ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, yükseköğretim düzeyinde eğitim fakültelerinde eğitim gören öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerini tespit etmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmanın verileri, 2021-2022 öğretim yılı güz döneminde Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi eğitim gören öğretmen adaylarından, Semerci ve Ünal (2016) tarafından geliştirilen, "Eleştirel düşünme eğilimi" ölçeği ile toplanmıştır. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışma, betimsel bir alan araştırmasıdır. Bu çalışmada öğretmen adayların eleştirel düşünme eğilimleri öğretmen adaylarının cinsiyet, yaş, sınıf, annenin eğitimi, babanın eğitimi, ailenin gelir düzeyi ve yaş özellikleri açısından incelenmiştir. Bu araştırmanın evrenini, 2021-2022 öğretim yılında Mersin Üniversitesi eğitim fakültesinde öğrenim gören 2292 öğrenci oluşturmaktadır. Bu evreni temsil etmeye yönelik 1, 2, 3 ve 4. sınıflardan oluşan 386 öğretmen adayı araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilim puanlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilim toplam puanları ve ölçek alt boyut puanların yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri cinsiyete göre anlamlı bir fark ortaya çıkmış; kadın öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilim puan ortalamaları, erkek öğretmen adaylılarının puan ortalamalarından daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri okudukları bölüm değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının bölüme göre puan ortalamaları açısından en yüksekten en küçüğe göre sırasıyla; PDR, Okul Öncesi Öğretmenliği, Türkçe Öğretmenliği, Sınıf Öğretmenliği, İlköğretim Matematik, İngilizce Öğretmenliği ve Fen Bilgisi Öğretmenliği programları olarak sırlandığı görülmüştür. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri yaş değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği, Öğretmen adaylarının yaş gruplarına göre puan ortalamalarına açısından en yüksek puanın 24 yaş aralığı grubunda, en düşük puan ortalamasının 18-19 yaş aralığı grubunda olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri anne ve baba eğitim düzeyi değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği, annesi ve babası lise ve üniversite mezunu öğretmen adaylarının toplam puanları diğer eğitim düzeyindekilerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının aile gelir düzeyi değişkenine göre eleştirel düşünme eğilimlerinde bir farklılık yarattığı söylenebilir. Bu farkın kaynağı ise ailesinin geliri 8001 TL ve üzeri olan öğretmen adayları ile ailesinin geliri 4001 TL - 6000 TL arası olan öğretmen adayları oluşturmuştur. Buna göre ailesinin geliri 8001 TL ve üzeri olan öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilim puanlarının ailesinin geliri diğer gelir grubunda olan öğretmen adaylarının puanlarından daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri sınıf düzeyi değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Fakat puan otalamaları açısından 4 sınıfta olan öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilim puanlarının o

Abstract:
This research aims to determine the critical thinking dispositions of students studying at higher education faculties. The data of this research were collected with the "Critical thinking disposition" scale developed by Semerci and Ünal (2016), one of the teacher candidates studying at Mersin University Faculty of Education in the fall semester of the 2021-2022 academic year. This study, which was conducted to determine the critical thinking dispositions of teacher candidates, is a descriptive field study. In this study, pre-service teachers' critical thinking dispositions were examined in terms of gender, age, class, mother's education, father's education, family income and age characteristics. The universe of this research consists of 2292 students studying at Mersin University education faculty in the 2021-2022 academic year. To represent this universe, 386 pre-service teachers consisting of 1st, 2nd, 3rd and 4th grades formed the sample of the research. According to the findings obtained from the research, it was determined that the pre-service teachers' critical thinking disposition scores were high.
According to the results obtained from the research, it was determined that the pre-service teachers' critical thinking disposition total scores and scale sub-dimension scores were high. Pre-service teachers' critical thinking dispositions differed significantly by gender; it was seen that female pre-service teachers' critical thinking disposition mean scores were higher than male pre-service teachers' mean scores. It was determined that the critical thinking dispositions of the pre-service teachers did not show a statistically significant difference according to the variable of the department they studied. In terms of the average score of the teacher candidates according to the department, from the highest to the lowest, respectively; It has been observed that PCG, Preschool Teaching, Turkish Language Teaching, Classroom Teaching, Elementary Mathematics, English Teaching and Science Teaching programs are classified. It was determined that the critical thinking dispositions of the pre-service teachers did not show a statistically significant difference according to the age variable. It has been determined that the highest score in terms of the mean score of teacher candidates by age groups is in the age group of 24, and the lowest mean score is in the age group of 18-19. It was determined that the critical thinking dispositions of the pre-service teachers participating in the research did not show a statistically significant difference according to the mother and father education level variable, and the total scores of the pre-service teachers whose mothers and fathers graduated from high school and university were higher than those of other education levels. It can be said that there is a difference in the critical thinking dispositions of teacher candidates according to the family income level variable. The source of this difference is the pre-service teachers whose family income is 8001 TL and above, and the teacher candidates whose family income is between 4001 TL and 6000 TL. Accordingly, it was determined that the critical thinking disposition scores of the teacher candidates whose family income is 8001 TL and above are higher than the scores of the teacher candidates whose family income is in the other income group. It was determined that teacher candidates' critical thinking tendencies did not show a statistically significant difference according to the grade level variable. However, in terms of point averages, it was determined that the average of the critical thinking disposition points of the pre-service teachers in 4 classes was higher than the average points of the 3, 2 and 1st classes.