Uluslararası Deniz Hukuku çerçevesinde boğazlarda kıyı devletinin yetkileri
Coastal state jurisdiction in the straits under the law of the sea
Yazar: DENİZ KIZILSÜMER
Danışman: PROF.DR. MELDA SUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Boğazlar = Straits ; Deniz hukuku = Law of the sea ; Geçiş rejimi = Transition regime ; Transit geçiş hakkı = Right to pass through ; Uluslararası hukuk = International law ; İcra = Enforcement (Hukuk)

Özet:
ÖZET "Uluslararası Deniz Hukuku Çerçevesinde Boğazlarda Kıyı Devletinin Yetkileri" isimli çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Öncelikle, çalışmamıza uluslarararası ulaşımda kullanılan boğazların tanımı ve önemiyle başladık. Daha sonra ayrıntılı olarak 19. yüzyılın sonlarından itibaren boğazlardan geçiş rejiminin tarihi gelişimini inceledik. 1930 Uluslararası Deniz Hukuku Kodifikasyonu Konferansına, Korfu Boğazı Davasına, Birinci Deniz Hukuku Konferansı, Deniz Yatağı Komitesi ve Üçüncü BMDH Konferansı çalışmalarına değindik. 1958 Sözleşmesi uyannca uluslararası boğazlarda uygulanacak askıya alınamaz zararsız geçiş hakkından söz ettik. 1982 BMDH Sözleşmesinde uluslararası boğazlardan geçiş rejiminin düzenlendiği III. Bölüm hükümlerini inceledik. Sözleşmeye göre, boğazların türlerini ve bu boğazlara uygulanabilecek ikili rejim çerçevesinde askıya alınamaz zararsız geçiş hakkını ve transit geçiş hakkını inceledik. Transit geçiş hakkının örf ve âdet kuralı niteliği üzerinde durduk. Askıya alınamaz zararsız geçiş hakkı ve transit geçiş hakkı çerçevesinde kıyı devletinin sahip olduğu düzenleme ve icra yetkilerini irdeledik. Kıyı devletlerinin ulaşım güvenliği ve deniz çevresinin korunmasına ilişkin yetkilerini belirttikten sonra bazı suçlara ilişkin yetkilerini ve boğazlarda işbirliği olanaklarını inceledik. Son Bölümde ise, Türk Boğazları'nın özel durumundan ve Türkiye'nin kıyı devleti olarak yetkilerinden söz ettik. Montrö Sözleşmesi hükümlerini inceledikten sonra Uluslararası Denizcilik Örgütünde Türk Boğazlarına ilişkin olarak yapılan çalışmalardan söz ettik. Yapılan iç hukuk düzenlemelerinin uluslararası hukuka uygunluğunu tartıştık. Türk Boğazlan'ndan uygulanabilecek sözleşmeleri ve iç hukuk kurallarını belirttik. Son olarak, Türk Boğazlan'ndan geçen gemilerin ödemesi gereken vergi ve harçlar ile Türk Boğazlarfnda yapılabilecek işbirliğini tartıştık.

Abstract:
ABSTRACT Coastal State Jurisdiction in the Straits under the law of the Sea is dealt with in this this thesis comprised of four chapters. First of all, the definition and the importance of the international straits was given. Then the evolution of straits' regime from the late of 19th century, 1930 Conference on Codification of the Law of the Sea, the Corfu Channel Case, UNCLOS I, the workings of the Deep Seabed Committee was studied. 1958 TSCZ Convention requires the non-suspendable innocent passage for the ships passing through the straits which are used for international navigation between one part of the high seas or the territorial sea. In the 1982 UNCLOS, navigation through the international straits was regulated in the Part III. 1982 UNCLOS brought an innovative, bilateral regime for the straits. The coastal state jurisdiction under the right of non-suspendable innocent passage and transit passage was scrutinized. In the Convention the right of transit passage was the backbone for international straits regime. The controversy over customary nature of the right of transit passage was also discussed. Last chapter is dedicated to the Turkish Straits. The unique characteristics of the Straits was stated. The rights of Turkey as a coastal state was discussed and the detailed provisions of the Montreux Convention and the initiative taken by Turkey to improve the safety of navigation in the Turkish Straits and its compatibility with the international law was dealt with in the chapter. VI