Sağlık çalışanlarında iş stresi ile bozulmuş yeme tutumları arasındaki ilişkide başa çıkma davranışlarının düzenleyici rolü
The moderator role of coping behaviors in the relationship between job stress and disordered eating attitudes among healthcare professionals
Yazar: YAREN ERDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU TAŞFİLİZ
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Günlük yaşantının büyük bir bölümünü kaplayan stres bireylerin sağlığını pek çok yönden olumsuz etkileyebilmektedir. Bunlardan en önemlilerinden biri ise yeme tutumlarına olan etkisidir. Bireylerin gün içerisinde en çok vakitlerini geçirdikleri yerin iş ortamı olması nedeniyle "iş stresi" özellikle bireylerin sağlığına önemli ölçüde etki etmektedir. İş yerinde yaşanan yoğun stres sonucunda bireylerin yeme tutumlarında bozulmalar görülebilmekte, yeme tutumlarının bozulması ise yeme bozukluklarının görülmesinin temelini oluşturabilmektedir. Sağlık sektörü genel çalışma koşulları ve gerektirdiği kritik iş sorumlulukları sebebi ile beraberinde yüksek iş stresi getirmekte ve bu durum ise sağlık çalışanlarını yeme bozuklukları açısından riskli bir konuma getirmektedir. Bireylerin stres ile nasıl başa çıktıklarının anlaşılması bu riskleri azaltıcı önlemler alınabilmesi için önemlidir. İşlevsel başa çıkma davranışlarının stres ile sağlık arasındaki ilişkinin yönünü etkilediğine dair alan yazında yer alan bulgular doğrultusunda bu çalışmada, sağlık çalışanlarında iş stresi ile bozulmuş yeme tutumları arasındaki ilişkide başa çıkma davranışlarının düzenleyici etkisi incelenmiştir. Çalışmada, 18-64 yaş arası (Ort. = 36.12, SS = 11.73) 202 sağlık çalışanına kolayda örnekleme yoluyla ulaşılmıştır. Veri toplama aşamasında Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ), İsveç İş Yükü-Kontrol-Destek Ölçeği (İş Stresi Ölçeği) ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeğinden yararlanılmıştır. Bu ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 27 ve JAMOVI uygulaması kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, iş stresi ve iş yükü ile kısıtlayıcı yeme arasında istatiksel olarak negatif yönde, anlamlı ve güçlü bir ilişki bulunmuştur. Sosyal destek ile kısıtlayıcı yeme arasında ise pozitif yönde, anlamlı ve güçlü bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, iş stresi ile kısıtlayıcı yeme arasındaki ilişkide işlevsel ve işlevsiz başa çıkma davranışları düzenleyici etki göstermiştir. Sosyal destek ile kısıtlayıcı yeme arasındaki ilişkide ise sadece işlevsiz başa çıkma davranışları düzenleyici etki göstermiştir. Araştırmanın bulguları ilgili literatür ile ilişkisi bağlamında tartışılmış ve değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Stres, İş Stresi, Yeme Tutumları, Bozulmuş Yeme Tutumları, Başa Çıkma Davranışları

Abstract:
Stress, which occupies a significant portion of daily life, can negatively impact individuals' 
health in many ways. One of the most important of these is its effect on eating behaviors. 
Due to the fact that the workplace is where individuals spend most of their time during the 
day, "job stress" particularly affects individuals' health to a significant extent. Intensified 
stress in the workplace can lead to disruptions in individuals' eating behaviors, and these 
disruptions can lay the foundation for eating disorders. The healthcare sector, with its general 
working conditions and critical job responsibilities, brings along high levels of work stress, 
putting healthcare professionals at a risky position regarding eating disorders. Understanding 
how individuals cope with stress is important for taking preventive measures against these 
risks. Building upon findings in the literature suggesting that functional coping behaviors 
influence the relationship between stress and health, this study examines the regulatory effect 
of coping behaviors on the relationship between work stress and disrupted eating behaviors 
among healthcare professionals. In the study, a sample of 202 healthcare professionals aged 
18-64 (X = 36.12, SD = 11.73) was reached through convenience sampling. The Eating 
Attitudes Test (EAT-26), Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ), Swedish Demand-Control-Support Questionnaire (DCSQ), and Ways of Coping Scale were used in the data collection phase. The data obtained from these scales were analyzed using SPSS 27 and JAMOVI software. The research findings reveal a statistically significant, strong negative relationship between work stress and restrictive eating, as well as a statistically significant, strong positive relationship between social support and restrictive eating. Functional and dysfunctional coping behaviors showed a regulatory effect on the relationship between work stress and restrictive eating. In the relationship between social support and restrictive eating, only dysfunctional coping behaviors exhibited a regulatory effect. The findings of the study were discussed and evaluated in relation to the relevant literature.

Keywords: Stress, Job Stress, Eating Behaviors, Disordered Eating Behaviors, Coping Behaviors