Vardiyalı çalışan hemşirelerde diyabet riskinin belirlenmesi
Determination of diabetes risk of nurses working in shifts
Yazar: SERPİL TÜRKER ÇEKİNMEZ
Danışman: PROF. DR. NERMİN OLGUN
Acıbadem Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dahiliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Risk faktörleri = Risk factors ; Vardiya sistemi = Shiftwork system

Özet:
Bu çalışma özel bir sağlık kuruluşunda çalışan hemşirelerde diyabet riskinin belirlenmesi ve vardiyalı çalışmanın diyabet riskine etkisini değerlendirmek amacıyla kesitsel tipte yapıldı.
Araştırmaya özel bir sağlık grubunun İstanbul Hastaneleri?nde yatan hasta katı, yoğun bakım ünitesi, poliklinik, acil servis ve ameliyathane ünitelerinde çalışan 18 yaş üzeri 682 hemşire dahil edildi. Veriler,  ?Genel Bilgi Formu?? ve Tip 2 Diyabet risk değerlendirme formu (Tip 2 Diyabet risk anketi (FINDRISK) ) aracılığı ile anket ve ölçüm yöntemleri kullanılarak toplandı. 
Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 27,2±6,6 (18-52), BKİ ortalaması 22,6 ± 3,3 (15,63 ? 37,18) `dir. Katılımcıların toplam çalışma süresi ortalaması 6,00±7,220 yıl, toplam vardiyalı çalışma süresi ortalaması 5,00±5,366 yıldır. Vardiyalı çalışma süresi 0-2 yıl olanların %61,5?u (n:112) diyabet toplam risk skoru düşük risk, vardiyalı çalışma süresi>10 yıl üstü olanların ise % 43,7?sinin (n:76) yüksek/çok yüksek riskli olduğu ve vardiyalı çalışma süresi ile diyabet toplam risk skoru arasındaki ilişkinin ileri derecede anlamlı olduğu (p=0,000<0.05) bulundu. Vardiyalı çalışma süresi 3-9 yıl olanların diyabet riski, vardiyalı çalışma süresi 0-2 yıl olanlara göre OR=2,57 (1,31 ? 5,03) kat yüksekti (p=0,006<0,01). Vardiyalı çalışma süresi 10 yıldan fazla olanların diyabet riski, vardiyalı çalışma süresi 0-2 yıl olanlara göre OR=26,78 (12,58 ? 57,01) kat yüksek bulundu (p=0,000<0,01). 
Sonuç olarak; vardiyalı çalışma yılı arttıkça diyabet riskinde orta ve yüksek/çok yüksek risk oranları artmaktadır. Vardiyalı çalışma süresi 10 yıldan fazla olanların diyabet riskinin, vardiyalı çalışma süresi 0-2 yıl olanlara göre 26,78 kat yüksek olduğu bulundu. Gece vardiyasında çalışan hemşirelerin yıllık diyabet taramalarının yapılması ve diyabet koruma programlarına katılmaları önerilmektedir.

Abstract:
This cross-sectional study was conducted to determine the diabetes risk of nurses working at a private hospital and the influence of shift working to the diabetes risk. 
The observational study was conducted at a hospital in Istanbul which is a member of private hospital group. The sample consisted of 682 nurses, aged 18 or older, work at in-patient unit, intense care unit, polyclinics, emergency unit, and operating room. The data were obtained using `general information form? and Type 2 Diabetes Risk evaluation form (Type 2 Diabetes Risk Test-FINDRISK) and the measurement method. The participants are aged 27,2±6,6 (18-52), and have body mass index 22,6 ± 3,3 (15,63 ? 37,18) on average. Total operating time of the participants on average is 6,00±7,220 years while total duration of the shift on average is 5,00±5,366 years. The results reveal that there is a significant relationship (p=0,000<0.05) between duration of shift working and total risk score of diabetes, 61,5 % (n:112) of the participants, those with 0-2 years in shift working have lower total risk score of diabetes, 43,7 % (n:76) of the participants, those with 10 years and more in shift working have higher total risk score of diabetes. 
The diabetes risk of nurses who work for 3-9 years was OR=2,57 (1,31 ? 5,03) times higher than the nurses working for 0-2 years (p=0,006<0,01). However the study revealed that the diabetes risk of nurses who work for more than 10 years was OR=26,78 (12,58 ? 57,01) times higher than nurses working for 0-2 years (p=0,000<0,01). 
As a result as the duration of shift working increases the risk of diabetes increases in the moderate and higher degree. The study revealed that the diabetes risk of the nurses working for more than 10 years was 26,78 times higher than the nurses who work for 0-2 years. It is essential for the nurses who have been working at night shifts to have diabetes-related healthcare screening annually and to participate in at diabetes protection programs.