Öğretimsel liderlik ve öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları: Öğretmen özerkliği ve kolektif öğretmen yenilikçiliğinin aracı rolü
Instructional leadership and teachers' instructional practices: The mediating role of teacher autonomy and collective teacher innovativeness
Yazar: KAMURAN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT KALMAN
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Öğretim uygulamaları = Teaching practices ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretimsel liderlik ve öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasındaki ilişkide öğretmen özerkliğinin ve kolektif öğretmen yenilikçiliğinin aracılık rolünün incelenmesidir. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını, 2021-2022 eğitim ve öğretim yılında Gaziantep ilinin Şahinbey ve Şehitkâmil ilçelerinde yer alan resmi ortaokullarda, liselerde ve Bilsem'de görev yapan 554 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Öğretimsel Liderlik Ölçeği", "Öğretmen Özerkliği Ölçeği", "Kolektif Öğretmen Yenilikçiliği Ölçeği" ve "Öğretim Uygulamaları Ölçeği" olmak üzere beş bölümden oluşan veri toplama aracı kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, SPSS 27.0 paket programı ve SPSS PROCESS Macro eklentisi kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde; t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi testi ve ardışık aracılık testinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda okul müdürlerinin öğretimsel liderliği, öğretmen özerkliği ve kolektif öğretmen yenilikçiliği ile öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasında orta düzeyde pozitif yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin araştırma kapsamındaki değişkenlere ilişkin algıları demografik değişkenlere göre incelendiğinde; cinsiyet, yaş ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, öğretimsel liderlik ve öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasında anlamlı bir ilişki vardır. Öğretmen özerkliğinin öğretimsel liderlik ve öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasındaki ilişkide aracılık etkisi olduğu; kolektif öğretmen yenilikçiliğinin öğretimsel liderlik ve öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasındaki ilişkide aracılık etkisi olduğu ve öğretmen özerkliğinin ve kolektif öğretmen yenilikçiliğinin öğretimsel liderlik ve öğretmenlerin öğretimsel uygulamaları arasındaki ilişkide ardışık aracılık etkisi olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen özerkliğinin ve kolektif öğretmen yenilikçiliğinin desteklenmesi yoluyla okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarının öğretmenlerin sınıfiçi öğretim uygulamalarını olumlu yönde etkileyebileceği söylenebilir. Araştırma sonuçlara dayalı olarak öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The study aimed to investigate the mediating role of teacher autonomy and collective teacher innovativeness in the relationship between instructional leadership and teachers' instructional practices. It utilized a relational survey model within the framework of quantitative research methods. The participants included 554 teachers working in public middle schools, high schools, and the Science and Art Center in the Şahinbey and Şehitkâmil districts of Gaziantep province during the 2021-2022 academic year. A data collection tool, consisting of five sections including the "Personal Information Form", "Instructional Leadership Scale", "Teacher Autonomy Scale", "Collective Teacher Innovation Scale", and "Instructional Practices Scale", was employed to gather data. Data analysis was performed using the SPSS 27.0 package program and the SPSS PROCESS Macro plug-in, incorporating statistical techniques such as t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis test, and sequential mediation test. The study revealed a moderate positive relationship between principals' instructional leadership, teacher autonomy, collective teacher innovativeness, and teachers' instructional practices. Analysis of teachers' views on the research variables according to demographic factors (gender, age, and professional seniority) indicated no significant differences. Results showed a significant relationship between instructional leadership and teachers' instructional practices. Specifically, teacher autonomy was found to mediate the relationship between instructional leadership and teachers' instructional practices, and collective teacher innovativeness also played a mediating role. Notably, teacher autonomy and collective teacher innovativeness were identified as having a serial mediating effect on the relationship between instructional leadership and teachers' instructional practices. In conclusion, supporting teacher autonomy and collective teacher innovativeness can positively impact teachers' instructional practices by enhancing the effectiveness of school administrators' instructional leadership behaviors. The research findings offer valuable insights, leading to the formulation of recommendations based on the study's findings.