Türkiye'nin Kuzey Irak politikası: Devlet-hükümet ilişkileri
Northern Iraq policy of Turkey: State-government relationships
Yazar: ZÜLFÜ DAĞDEVİREN
Danışman: DOÇ.DR. MUHİTTİN ATAMAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Türkiye = Türkiye

Özet:
Kuzey Irak stratejik konumu, sahip oldugu dogal kaynaklar ve bölgeninsosyal-kültürel, beseri yapısı gibi sebeplerden dolayı iç ve dıs kaynaklı birçokmücadeleye sahne olmustur. ABD liderligindeki koalisyon güçlerinin II. Körfezharekâtından (1991) sonra, Kuzey Irak'ın yeni statüsünün ne olacagı konusundabirçok görüsme ve antlasmalar yapılmıstır. (Dublin, Ankara, Washington süreçleri)ABD 11 Eylül 2001'de yasanan terör saldırısından sonra Ortadogu'yu yenidensekillendirmeyi hedeflemistir. ABD, Irak'ta Batı dünyası ile uyumlu bir rejimhedeflemektedir. Fakat ABD III. Körfez Harekâtından sonra Irak'ta amaçladıgı huzurortamını henüz saglayamamıstır.Kuzey Irak'ta yasayan Kürtler ise uluslararası kamuoyunun Irak'tahedefledigi yeni idare seklinin kurulmasına verecegi destege karsılık, 1974'tekiözerklik yasası ile elde ettigi sartlardan daha iyisini elde etmeye çalısmaktadır.Kürt gruplar konuyu, ?Bagımsız Kürt Devleti? hedefinin bir parçası olarakdegerlendirmektedir. ?Bagımsız Kürt Devleti? tezi, Sii-Sünni bütün Arapları veTürkmenleri rahatsız etmektedir. Bu durumda diger etnik ve dini grupların, Kürtgruplara karsı birlesecegi düsünülmektedir. Kuzey Irak, bulundugu konum itibariyleGüneybatı Asya'nın önemli dört ülkesini (Türkiye, Suriye, Irak ve ran)etkileyebilecek bir konumdadır. Bu durum, bölgede etkili olmak isteyen aktörlerinsayısını ve iliskilerin karmasıklıgını artırmaktadır.Bu çalısmada Kuzey Irak'ın cografi ve stratejik önemi ile sosyo-ekonomikve siyasi durumu, ortaya konulmustur. Bölgenin yakın tarihi, Körfez Savası'ndakidurumu, özellikle ABD ve koalisyon güçlerinin Irak harekâtı sonrasında bölgedekigelismeler ısıgında Türkiye'nin ve bölgede menfaati olan ülkelerin bu gelismelerkarsısındaki politikaları incelenerek, Türkiye'nin uygulaması gereken politikalarhakkında degerlendirmeler yapılmıstır.Irak'ın parçalanmasını hedefleyen her türlü gelismeye karsı aktif stratejilerbelirlenmelidir. Aksi halde bu parçalanma karsısında kriz odaklı bir tutum takınmakTürkiye'nin bölgesel etkinligini yok etmesiyle birlikte, iç ve dıs güvenligi ile ilgiliciddi riskler de beraberinde dogurabilir. Belirtilen riskleri bertaraf etmek amacıyla,Türkiye, proaktif bir politika izlemelidir

Abstract:
There have been many struggles originating from inner and outer reasons inthe Northern Iraq because of its strategic location, natural resources and socio-culturalhuman structure. After the Second Gulf Operation (1991) in the leadership of theUSA, lots of negotiations and agreements have been done about what the status ofNorthern Iraq would be (Dublin, Ankara, Washington processes) by the CoalitionForces. The USA aimed to reshape the Middle-East after the terror attack on 11thSeptember 2001. The USA aims a regime in Iraq compatible with the West. Howeverafter the Third Gulf Operation the USA has not provided peace aimed in Iraq yet.As for the Kurds living in the Northern Iraq are trying to get better rights thanthe opportunities they got with the 1974 autonomy law by giving support to the newgovernment which is aimed in Iraq by international public opinion. Kurd groups areevaluating the subject as a part of ?Independent Kurd State? target. The thesis of?Independent Kurd State? disturbs all the Shi´i and Sunni Arabs and Turkmen. In thissituation it is thought that other ethnic and religious groups would gather against Kurdgroups. In terms of its location Northern Iraq could affect the four important countryof South-east Asia (Turkey, Syria, Iraq and Iran). This situation increases thecomplexity of relationships and the number of the actors who want to be effective inthe region.In the study, the geographic and strategic importance of Northern Iraq andsocio-economic and political situation are put forward. Evaluations have been doneabout the policies that have to be applied by Turkey in the light of near history of theregion, its situation in the Gulf War, and the policies against the developments of theUSA, Coalition Forces, Turkey, and the countries which have benefits.Active strategies have to be determined against every kind of developmentsthat aim the disintegration of Iraq. Otherwise, to behave in a crisis focused manneragainst this disintegration, with the destruction of the Turkey?s regional effectiveness,it would cause serious inner and outer security risks. Turkey has to follow a proactivepolicy to leave out the mentioned risks.