Türkçe tabanlı diyalog sistemi tasarımı ve internet (chat) ortamlarından bilgi çıkarımı
Designing a turkish based dialog system and information extraction from internet (chat) mediums
Yazar: ÖZCAN ÖZYURT
Danışman: Y.DOÇ.DR. CEMAL KÖSE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
DDİ (Doğal Dil İşleme), yapay zekanın en önemli araştırma ve uygulama konularındanbiridir. Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte, yakın gelecekte insanlarla makinelerin anlaşabilmelerimümkün hale gelebilecektir. Makine-insan etkileşiminin temel aracının dil olacağıdüşünüldüğünde, bilgisayarın doğal dilde söylenilenleri anlama ve yorumlama becerisinikazanmasının önemi anlaşılmaktadır. Bu becerinin kazanılması için, en temel düzeyde doğaldildeki ifadelerin makineler tarafından anlaşılır biçime getirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada,Türkçe dilbilgisi kuralları ışığında, Türkçe metinlerin bilgisayar tarafından anlaşılması veyorumlanmasına yönelik bir diyalog sistemi tasarlanmaya çalışılmıştır. Bu sayede, insan -bilgisayar diyalogunun sağlaması amaçlanmıştır.Chat (sohbet) ortamları, günümüzde insanların sosyal ve günlük hayatlarında önemli biryer tutmaktadır. Bu ortamlardaki konuşmalar, konuşmacıların cinsiyetleri, alışkanlıkları, eğilimlerigibi birçok parametreye göre şekillenmektedir. Chat ortamlarının haberleşme ve bilgi paylaşımaracı olarak kullanılmasından dolayı, bu ortamlarda konuşmacılara ait çeşitli bilgiler olabilir. Buyüzden, chat ortamlarından bilgi çıkarımı gittikçe önem kazanmaktadır. Bilgi çıkarımı sayesinde,konuşmacılar hakkında çeşitli bilgiler elde edilebilir. Bu çalışmada, chat ortamlarından bilgiçıkarımının bir örneği olarak, konuşmacıların cinsiyetlerinin belirlenmesine yönelik bir cinsiyetayırt etme fonksiyonu geliştirilmiştir. İnternet ortamındaki chat programlarından biri olan mIRC(Microsoft İnternet Sohbet Programı) ve yerel ağda chat yapmak için geliştirilmiş programyardımıyla elde edilen veriler değerlendirilmiş ve bu verilerden çeşitli istatistikler çıkarılmıştır. Buistatistikler yardımıyla cinsiyet ayırt etme fonksiyonu oluşturulmuştur. Kullanılan konuşmalar, bufonksiyon yardımıyla teste tabi tutulmuş ve konuşmacıların cinsiyetleri belirlenmeye çalışılmıştır.Elde edilen sonuçlar, gerçek sonuçlarla karşılaştırılarak sistemin karar vermedeki doğrulukderecesi belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
NLP (Natural Language Processing) is one of the most important research and applicationarea in artificial intelligence. Hence, human-machine interaction is one of the importantapplication areas in NLP. The basic tool of human-machine interaction is the language,therefore it is very clear that how important is the ability of understanding and interpreting ofnatural language by computer. With improvement of technology, humans and machine interactionis now possible. For the interaction, the expressions in natural language must be converted to aform that understandable by the machines. In this study, a dialog-based system, under the Turkishgrammar rules, is designed so that computers are able to understand and interpret the text fromdialogues.Nowadays, chat mediums take an important place at social and daily life of humans.Conversations in chat mediums are taken shape with many factors such as chatters sex, habits,tendencies and etc. Because chat mediums are used as a communication and information-sharingtool, the medium may include important information about chatters. Therefore, extraction ofinformation from chat mediums is getting important more and more. Owing to informationextraction, valuable information about chatters can be obtained from the mediums. A part of this, asex discrimination function is also proposed for sex identification of chatter in the medium. Todevelop the identification system, statistical information is acquired from a specially designed chatsystem at a local network and Internet (mIRC). By the help of this statistical information, the sexdiscrimination function is formed. Hence, conversations from the mediums are subjected by thefunction and sexes of chatters are defined. Then, the results are compared with the real data andthe accuracy of the identification system is evaluated.