Kültürel mirasın yönetim sürecinde HBIM sisteminin etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of the HBIM system in the management process of cultural heritage
Yazar: MELEK DÜLGEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP YEŞİM İLERİSOY
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Süreç yönetimi = Process management

Özet:
Kültürel mirasın korunması ve denetlenmesi, geçmişin izlerini bugüne taşıyan ve gelecek nesillere aktarılmasını sağlayan kritik bir süreçtir. Kültürel mirasın korunması ve denetlenmesinde, tarihi yapı bilgi modelleme (HBIM) sisteminin Türkiye'deki kamusal süreçler bağlamında etkilerinin değerlendirilmesi, bütüncül bir süreç yönetim sistemi kurgulayabilmek adına önemli bir rol oynamaktadır. Dijital teknolojinin imkanları ve kullanımına yönelik araştırmalar günümüzde yaygınlaşmış olmasına rağmen HBIM sistemi kapsamında ele alınan konuların, üç boyutlu ölçüm çalışmaları ve modelleme sistemleri üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. HBIM sistemini üç boyutlu bir model üretmekten öte bilginin işlenmesi, aktarımının sağlanması ve denetlenebilir bir veri yönetim sistemi olarak ele almak sürdürülebilir stratejilerin üretilmesiyle doğrudan ilişkilidir. Bu çalışma kapsamında, koruma ve denetleme sisteminin iyileştirilmesinde etkili multidisipliner kriterleri ve süreç yönetim aşamalarını içeren bir literatür çalışması yapılmış, elde edilen veriler doğrultusunda ICOMOS (International Council on Monuments and Sites) tarafından yayınlanan koruma tüzüklerinde yer alan maddeler ile kurdukları ilişki incelenmiştir. Teorik olarak sunulan koruma prosedürleri kapsamında, süreç yönetim aşamaları ve multidisipliner kriterler doğrultusunda, Kapadokya'da yer alan korunması gerekli taşınmaz kültür varlığına ilişkin mevcut süreç yönetiminde ortaya çıkan sorunlar tespit edilmiş, insan faktörünü minimize eden sistematik bir HBIM model önerisinin sunulması, denetleme mekanizmasına entegre edilebilir sistemlerin araştırılması, mevcut sürecin iyileştirilmesine yönelik çözüm önerilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Alan çalışması kapsamında, mevcut süreç yönetim modelinin, önerilen HBIM süreç yönetim modeli ile karşılaştırılması yapılarak nicel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
The preservation and supervision of cultural heritage constitute a critical process that carries the traces of the past into the present and ensures their transmission to future generations. In this context, the evaluation of the effects of Historical Building Information Modeling (HBIM) system within the context of public processes in Turkey plays a significant role in constructing a comprehensive process management system. Despite the widespread research on the possibilities and utilization of digital technology, it is observed that the topics addressed within the scope of HBIM primarily focus on three-dimensional measurement studies and modeling systems. Conceptualizing the HBIM system not only as a tool for generating three-dimensional models but also as a system for processing information, facilitating its transfer, and establishing a verifiable data management system is directly related to the development of sustainable strategies. Within the scope of this study, a literature review encompassing effective multidisciplinary criteria and process management stages in the improvement of preservation and supervision systems was conducted. Based on the obtained data, the relationship between the provisions in the conservation charters published by the International Council on Monuments and Sites (ICOMOS) and the theoretical preservation procedures presented in the study was examined. In line with the process management stages and multidisciplinary criteria theoretically presented for conservation, problems arising in the existing process management regarding immovable cultural heritage in Cappadocia were identified. The aim was to propose a systematic HBIM model minimizing the human factor, investigate integrable systems for the supervision mechanism, and develop solution proposals for improving the current process. Within the scope of the study, a quantitative evaluation was conducted by comparing the existing process management model with the proposed HBIM process management model.