Karpuzda aşılı fide kullanımının bitki büyümesi, verim ve meyve kalitesi üzerine etkileri ile aşı yerinin histolojik açıdan incelenmesi
Effects of grafted seedling on plant growth, yield and quality of watermelon and histological investigation of grafting point
Yazar: HALİT YETİŞİR
Danışman: PROF.DR. NEBAHAT SARI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aşı teknikleri = Graft techniques ; Aşı uyuşmazlığı = Grafting incompatibility ; Bitki büyüme = Plant growth ; Histoloji = Histology ; Karpuz = Watermelon ; Meyve kalitesi = Fruit quality

Özet:
öz DOKTORA TEZİ KARPUZDA AŞILI FİDE KULLANIMININ BİTKİ BÜYÜMESİ, VERİM VE MEYVE KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLERİ İLE AŞI YERİNİN HİSTOLOJİK AÇIDAN İNCELENMESİ Halit YETİŞİR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BAHÇE BİTKİLERİ ANABİLİM DALI Danışman : Prof. Dr. Nebahat SARI Yıl : 2001, Sayfa: 179 Jüri: Prof. Dr. Nebahat SARI Prof. Dr. Kazım ABAK Prof. Dr. Ruhsar YANMAZ Prof. Dr. Sinan ETİ Yrd. Doç. Dr. Mustafa PAKSOY Araştırma 1999-2001 yılları arasında yürütülmüştür. Çalışmada 5'i açık tozlanan, 7'si hibrit 12 farklı kabak anacının Crimson Tide karpuz çeşidinde bitki gelişmesi, bitki besin maddeleri alımı, verim ve kaliteye olan etkileri ile Fusarium solgunluğuna karşı mücadelede etkinliği araştırılmıştır. Bunun yanında kabak anaçları ile karpuz arasındaki uyuşma durumları da incelenmiştir. Üç yıllık çalışmalar sonucunda Lagenaria grubuna giren anaçların karpuzla iyi uyuşma gösterdiği ve % 95'in üzerinde aşı tutma oranına sahip olduğu tespit edilmiştir. Cucurbita grubu anaçlarda bu oran % 60'Iara kadar düşmüştür. Bütün aşılı bitkiler kontrol bitkilerine göre daha hızlı büyümüş ve güçlü olmuşlardır. Aşılı bitkilerde anaca bağlı olarak kontrole göre % 200'ü aşan verim artıştan tespit edilmiştir. Bu artış Fusarium solgunluğunun sorun olduğu yıllarda daha fazla olmuş ve % 400'lere ulaşmıştır. Kalite analiz sonuçlarında kontrol bitkileri ile aşılı bitkiler arasında meyve büyüklüğü hariç, önemli bir fark bulunmamıştır. Bitkilerde yapılan yaprak analiz sonuçlarında topraktan kaldırılan toplam makro ve mikro elementlerin aşılı bitkilerde daha fazla olduğu (özellikle Fe) tespit edilmiştir. Aşılı bitkiler, anaçlar ve kalem Fusarium oxysporum f.sp. niveum'un bilinen üç ırkına karşı testlenmiş ve test sonucunda bütün aşılı bitkiler ve anaçlar dayanıklı bulunurken, C. Tide çeşidi Fusarium oxysporum f.sp. niveum'un 2 no'lu ırkına duyarlı bulunmuştur. Yapılan histolojik çalışmalarda Lagenaria üzerine aşılı bitkilerde uyuşmazlık saptanmamış, buna karşılık C. maxima, C. moschata ve bu iki türün melezleri üzerine aşılı bitkilerden alınan örneklerde aşı yerinde aşın şişmeler ve iletim demetlerinde kıvrılmalar tespit edilmiştir. Çalışmanın son yılında, üç su kabağı anacı üzerinde farklı bitki sıklığının verim ve kaliteye etkileri araştırılmıştır. Aşılı bitkilerde hektara 4000 - 5000 bitki ile ekonomik anlamda verim alınabileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Anaçlar, aşı uyuşmazlığı, aşı teknikleri, Fusarium' a. dayanıklılık, bitki büyümesi,

Abstract:
ABSTRACT PhD THESIS EFFECTS OF GRAFTED SEEDLING ON PLANT GROWTH, YIELD AND QUALITY OF WATERMELON AND HISTOLOGICAL INVESTIGATION OF GRAFTING POINT Halit YETİŞÎR DEPARTMENT OF HORTICULTURE INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Supervisor : Prof. Dr. Nebahat SARI Year: 2001, Pages: 179 Jury : Prof. Dr. Nebahat SARI Prof. Dr. Kazım ABAK Prof. Dr. Ruhsar YANMAZ Prof. Dr. Sinan ETİ Assist. Prof. Dr. Mustafa PAKSOY The studies were carried out between 1999 and 2001. In this study, effects of different rootstocks on plant growth, plant nutrition uptake, yield and quality and effectiveness of grafting on different rootstocks against Fuasitm wilt were investigated. In this study, 5 open pollinated and 7 Fj hybrids were used as rootstocks. Crimson Tide watermelon cultivar was used as scion. In addition to this, graft compatibility of these rootstocks with watermelon was studied. According to results of three years studies, it was determined that Lagenaria type rootstocks had high level of affinity (95 %) with watermelon. The affinity rates decreased to 60 % Cucurbita type rootstocks. All grafted plants grew faster than control plants, and they had also much more biomass than control. Depending on vegetative growth, it was determined that grafted plants had 200 % more yield than control. When the Fusarium wilt was present, 400 % yield increase was determined in grafted plant. In quality analysis, any significant difference was not found between control and grafted plant except fruit size. According to leaf analysis results, total nutrition uptake was higher in grafted plant than control in all macro and micro elements (specifically in Fe). Rootstocks, scion and grafted plants were tested against known three races of Fusarium oxsyporum f. sp. niveum and it was found that all grafted plant and rootstocks were resistant to all races. On the other hand, C. Tide was found as susceptible to race 2. In histological studies, incompatibility did not found in Lagenaria type rootstocks, in contrast, in grafted plants on C. maxima, C. moschata and their interspecific hybrids, abnormal swelling at grafting point and coiling in vascular bundle were determined. In plants without affinity problem, number and diameter of vascular pipe increased. In the last year of the study, effect of plant density on yield and quality was investigated in grafted watermelon on three bottle gourds and it was found that economical yield could be obtained by 4000 - 5000 plants/ha. Key Words: Rootstocks, grafting incompatibility, resistance to Fusarium, plant growth II