Geleneksel olmayan para politikası araçlarının finansal istikrar üzerindeki etkisi: Türkiye ekonomisi üzerine bir uygulama (2011-2019)
The effect of unconventional monetary policy tools on financial stability: An application on the Turkish economy (2011-2019)
Yazar: MURAT AKÇA
Danışman: PROF. DR. VEDAT KAYA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Finansal istikrar = Financial stability ; Fiyat istikrarı = Price stability ; Para politikaları = Monetary policies ; Para politikası araçları = Monetary policy toolls

Özet:
2008 yılında yaşanan küresel finans krizine kadar, merkez bankaları geleneksel para politikası araçları ile fiyat istikrarını sağlamaya çalışmakta ve fiyat istikrarının sağlandığı bir ekonomide finansal istikrarın da sağlanacağı düşünülmekteydi. Fakat yaşanan kriz sonrasında, fiyat istikrarının sağlandığı ekonomilerde finansal istikrarsızlıklar devam etmiş ve geleneksel para politikası araçlarının finansal istikrarı sağlama konusunda yetersiz olduğu görülmüştür. Bu nedenle, merkez bankaları fiyat istikrarı ile birlikte finansal istikrarı da sağlayabilecek yeni para politikası araçlarını kullanmaya başlamışlardır. TCMB de hem krizin hem de gelişmiş ülke merkez bankalarınca uygulanan genişleme politikalarının olumsuz etkilerini ortadan kaldırmak amacıyla 2010 yılının son döneminde geleneksel olmayan para politikası araçlarını kullanmaya başlamıştır.
Bu bağlamda çalışmada geleneksel olmayan para politikası araçları ve finansal istikrarı ölçmeye yönelik çalışmalar incelenmiş ve Türkiye ekonomisi özelinde geleneksel olmayan para politikası araçlarının finansal istikrar üzerindeki etkisi incelenmiştir.Bu amaç doğrultusunda, Türkiye ekonomisi için 1990-2019 dönemini kapsayacak şekilde bir finansal istikrar endeksi hesaplanmış ve geleneksel olmayan para politikası araçlarının bu endeks üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmada, finansal istikrar ile geleneksel olmayan para politikası araçları arasındaki ilişki Ocak 2011-Aralık 2019 dönemi için NARDL modeli kullanılarak analiz edilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, Türkiye'de finansal sistemin kırılgan bir yapıda olduğu ve yaşanan krizlerden büyük ölçüde etkilendiği görülmüştür. Ayrıca, TCMB tarafından kriz sonrası uygulanan para politikaların finansal istikrar üzerindeki etkisinin zayıf olduğu ve finansal istikrarın uzun dönemde düşüş eğiliminde olduğu belirlenmiştir. Yapılan analizin sonuçlarına göre, fiyat istikrarı ve finansal istikrar gibi iki temel hedefin sadece merkez bankası tarafından uygulanacak para politikaları ile sağlanamayacağı, para politikalarının ekonominin arz yönündeki sıkıntıları giderecek maliye politikaları ile desteklenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Abstract:
Until the global financial crisis in 2008, central banks were trying to maintain price stability with conventional monetary policy tools and it was assumed that if price stability is secured in an economy financial stability is also secured. However, after the crisis, financial instability continued in economies which has secured price stability and it was seen that conventional monetary policy tools were insufficient to secure financial stability. For this reason, central banks have started to use new monetary policy tools that can secure financial stability along with price stability. The CBRT started to use unconventional monetary policy tools in the last period of 2010 in order to eliminate the negative effects of both the crisis and the expansion policies implemented by the central banks of developed countries.
In this context, unconventional monetary policy tools and studies to measure financial stability were examined in this study, and it was aimed to examine the effects of unconventional monetary policy tools on financial stability in the Turkish economy. For this purpose, a financial stability index for the Turkish economy, covering the period 1990-2019, was calculated and the effects of unconventional monetary policy tools on this index were examined. In the study, the relationship between financial stability and unconventional monetary policy tools was analysed by using the NARDL model for the period of January 2011-December 2019.
As a result of the study, it is seen that the financial system in Turkey is in a fragile structure and has been greatly affected by the crises. In addition, it was determined that the monetary policies implemented by the CBRT after the crisis had a weak effect on financial stability and financial stability was in a downward trend in the long run. According to the results of the analysis, it is evaluated that the two main objectives such as price stability and financial stability cannot be achieved only with the monetary policies to be implemented by the central bank, and that monetary policies should be supported by fiscal policies that will eliminate the problems in the supply side of the economy.