Cerrahi ve doğal menapoz olgularının kan lipit profili, androjen seviyeleri ve kemik yapım ve yıkım belirteçleri açısından  karşılaştırılması ve cerrahi menapozun olumlu ve olumsuz sonuçlarının tespiti
Comparison of surgical and natural menopause cases in terms of blood lipid profile, androgen levels and bone formation and resorption markers and determination of adverse and negative consequences of surgical menopause
Yazar: PINAR AYDOĞAN AVŞAR
Danışman: PROF. DR. M. NEDİM ÇİÇEK
Sağlık Bakanlığı / Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitimi ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Cerrahi ve doğal menapoz olgularını, kan androjen düzeyleri, lipit profili, kemik yapım ve yıkım döngüsü belirteçleri, smearde atrofi varlığı ve KMD değerleri açısından karşılaştırmak ve cerrahi menapozun yaşam kalitesi üzerine olumsuz bir etkisi olup olmadığını saptamak.
Gereçler ve Yöntem: Çalışmaya, kriterlere uyan 90 menapoz olgusu dahil edildi. Olguların yaşı, boyu, kilosu, obstetrik ve jinekolojik anamnezleri  menapoz tipi, menapoza girme yaşı, prematür menapoz varlığı, toplam menapoz süresi, yaşam tarzı, güneşe maruziyetleri, HRT kullanma ve süresi ve sistemik ek hastalıkları kaydedildi. Başvuran olgulardan PAP smear alındı, femur ve vertebra KMD'leri ve kanda T. kollestrol, HDL, LDL, trigliserid, T.kalsiyum, fosfor, ALP, albümin, E2, TSH, T.testosteron, DHEAS, F.testesteron, androstenedion, osteokalsin, SHBG ile idrarda deoksipiridinolin tetkikleri istendi. KMD değerleri -1 SS' dan büyük olanlar normal,-1 ile -2.5 SS arasında olanlar osteopeni grubuna, -2.5 SS'dan küçük olanlar ise osteoporoz grubuna dahil edildiler. Cerrahi ve doğal menapoz grupları, bu parametreler açısından karşılaştırıldı. 12 olgu, HRT kullanma öyküsü olması nedeniyle ayrı olarak karşılaştırma yapıldı.
Bulgular : Cerrahi (n=35) ve doğal menapoz (n=43) olguları arasında BMI, yaşam tarzı ve güneşe maruziyet, toplam menapoz süresi ve menapoza girme yaşı, kan lipit profili, F.testosteron, E2, DHEAS, androstenedion, fosfor, ALP ve idrarda deoxipiridinolin parametreleri açısından anlamlı fark bulunmadı. Kan T. Testosteron ve SHBG değerleri doğal  menapoz grubunda , kan total ve iyonize kalsiyum değerleri ise cerrahi menapoz grubunda anlamlı olarak  daha yüksek tespit edildi. (p<0.05) Osteopeni ve smearde atrofi varlığı cerrahi menapoz grubunda anlamlı olarak yüksek bulundu. (p<0.05) HRT alma ile (n=12) , osteopeni veya osteoporoz varlığı arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilemedi.(p<0.05)
Sonuç: Doğal menapoz grubunda, cerrahi menapoz grubuna göre anlamlı olarak yüksek tespit edilen kan testosteron değerinin, overin postmenapozal dönemde de fonksiyonel olduğunun ve  testosteron salgısına devam ettiğinin kanıtıdır ve hastaları kemik kaybına ve genital organlarda atrofiye karşı korumaktadır. Ooferektomi kararı her hastaya özel olmalıdır ve ooforektomi endikasyonunun olmadığı hastalarda, overlerin korunmasının, vücuttaki doğal fizyolojik dengeyi koruyarak yaşam süresini uzatacağı ve yaşam kalitesini arttıracağı düşüncesine ulaşılmıştır. Ayrıca cerrahi menapoz doğal bir süreç olmayıp hastaların yakından takibi gerekmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: Menapoz, Cerrahi Menapoz, Doğal Menapoz, Osteoporoz, Osteopeni, Postmenapozal Androjen Seviyesi, HRT, Ooferektomi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to compare the parameters, which; blood androgen levels and lipid profile, the markers of bone formation and resorption, BMD values and  the presence of atrophy in pap smear, between the surgical and natural menopause cases and to determine if surgical menopause have a negative impact on quality of life.                                                          Materials and Methods: 90 menopause cases that match the criterias were included in the study. The age, height, weight, obstetrical and gynecological histories, type of menopause, menopause age, presence of premature menopause, the total duration of menopause, lifestyle, sun exposure, the use of HRT and systemic comorbidities were recorded. PAP smears were taken from patients and patients all had femoral and vertebral BMD examination. T.cholesterol, HDL, LDL, triglycerides, t.calcium, phosphorus, ALP, albumin, E2, TSH, t.testosterone, DHEAS, f.testosterone, androstenedione, osteocalcin and SHBG levels were measured in blood, and urinary deoxypyridinoline levels were measured. BMD values that were greater than -1 SD were included in the normal group, BMD values between -1 and -2.5 were included in the osteopenia group and BMD values that are less than -2,5 SD  were included in the osteoporosis group. Natural and surgical menopause groups were compared in terms of these parameters. 12 patients were compared separately because of a history of HRT use.                                                                                                                                                            Results: There was no significant difference in BMI, lifestyle, exposure to the sun, the total of duration of menopause and  the menopause age parameters between sugical(n=35) and natural(n=43) menopause groups. Also there was no significant difference in blood lipid profile and f.testosterone, E2, DHEAS, androstenedione, phosphorus, ALP levels and urine deoxipiridinolin levels. Blood t.testosterone and SHBG levels were found significantly higher in  the natural menopause group and blood total and ionized calcium levels were found significantly higher in the surgical menopause group.(p<0.05) Osteopenia and the presence of atrophy in pap smears were found, significantly higher in the group of surgical menopause. (p<0.05). No statistically significant association could be determined between the presence of osteopenia or osteoporosis and the use of  HRT(n=12). (p>0.05)
Conclusion: Significantly higher levels of blood testosterone was detected in the natural menopause group. This proves that postmenopausal ovaries are still functional and continues secreting testosterone  which protects patients against atrophy of genital organs and bone loss. We reached the idea that,  the decision of bilateral oophorectomy should be specific to the individual patient and the conservation of ovaries in patients that have no  indication for oophorectomy, will save the  natural and physiological balance of the body, extend life expectancy and increase the quality of life. In addition, surgical menopause is not a natural process, close monitoring of the patients is required.
KEY WORDS: Menopause, Surgical Menopause, Natural Menopause, Osteoporosis, Osteopenia, Postmenopausal Androgen Levels, HRT, Oophorectomy