Yaşlı bireylerde denge ve yürütücü işlev ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between balance and executive function in elderly individuals
Yazar: EMİNE AYÇA ÖDEMİŞLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. SONGÜL AKSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Denge = Equilibrium ; Geriatri = Geriatrics ; Postural denge = Postural balance ; Vestibül = Vestibule ; Vestibüler fonksiyon testleri = Vestibular function tests ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; Yönetici işlevler = Executive functions

Özet:
Vücudun en önemli yeteneklerinden biri hem dinlenme hem hareket halindeyken yer çekimine göre konumunu korumaktır. Yürüme ve denge kontrolünde yürütücü işlev önemli bir bilişsel faktördür. Yürüme performansı için farklı yürütücü işlev bileşenlerinin etkileşimi gereklidir. İnsanların yaşlanma süreciyle birçok yapı ve organ yaşa bağlı değişiklikler gösterir. Yaşlanmaya bağlı olarak denge sistemi bileşenlerinin ve yürütücü işlevlerin zayıflaması yürüme ve dengeyi etkileyebilir, düşme riskini artırabilir. Bu çalışmanın amacı yaşlı bireylerde denge ve yürütücü işlev becerilerinin ilişkisini incelemektir. Çalışmaya 60 yaş ve üstü toplam 84 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Çalışmada bireylere Zamanlı Kalk Yürü Testi, Mini-BESTest, Digit Symbol Substition Test (DSST), İz Sürme Testi A ve B (İST-A, İST-B) Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Ölçeği, Geriatrik Depresyon Ölçeği uygulandı. Elde edilen bulgulara göre Mini-BESTest ve Zamanlı Kalk Yürü Testi sonuçları ile DSST, İST-A, İST-B sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki çıkmıştır (p<0.05). Yaşlanma ile hem denge becerilerinde hem de yürütücü işlev becerilerinde azalma görülmüştür (p<0.05). Geriatrik Depresyon Ölçeği ile Zamanlı Kalk Yürü Testi arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır (p<0.05). Yaşlılar için Fiziksel Aktivite Ölçeği ile hem Mini-BESTest hem Zamanlı Kalk Yürü Testi arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır (p<0.05). Bulgularımız doğrultusunda denge becerileriyle yürütücü işlev becerileri arasında düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Denge becerileri yüksek olan bireylerin düşük olanlara göre daha iyi yürütücü işlev becerisi gösterdiği çalışmamızda sunulmuştur. Çalışmamızdan elde edilen sonuçlara göre denge ve yürütücü işlevlerin birbirleriyle ilişkili olduğu, bu ilişkiye fiziksel aktivite ve depresyonun katkı sağladığı görülmektedir.

Abstract:
One of the body's most important abilities is to maintain its position relative to gravity, both at rest and in motion. Executive function is an important cognitive factor in gait and balance control. The interaction of different executive function components is necessary for walking performance. With the aging process of people, many structures and organs show age-related changes. Weakening of balance system components and executive functions due to aging may affect walking and balance and increase the risk of falling. This study aims to examine the relationship between balance and executive function skills in elderly individuals. A total of 84 healthy individuals aged 60 and over were included in the study. In the study, Timed Up and Go Test, Mini-BESTest, Digit Symbol Substition Test (DSST), Trail Making Test A and B (TMT-A, TMT-B), Physical Activity Scale for the Elderly, Geriatric Depression Scale were applied to the individuals. According to the findings, there was a statistically significant relationship between the results of Mini-BESTest and Timed Up and Go Test and DSST, TMT-A, TMT-B (p<0.05). Both balance skills and executive function skills decreased with aging (p<0.05). The relationship between Geriatric Depression Scale and Timed Up and Go Test was statistically significant (p<0.05). The relationship between the Physical Activity Scale for the Elderly and both the Mini-BESTest and Timed Up and Go Test was statistically significant (p<0.05). In line with our findings, a low-level significant relationship was found between balance skills and executive function skills. It was presented in our study that individuals with high balance skills showed better executive function skills than those with low balance skills. According to the results obtained from our study, it is seen that balance and executive functions are related to each other, and physical activity and depression contribute to this relationship.