Aşkî ve Heft Peyker Mesnevisi (İnceleme-metin-özel adlar dizini)
Aşkî and his Heft Peyker Mesnevi (Analysis-text- index of proper names)
Yazar: ASLI AYTAÇ
Danışman: PROF. DR. FATMA SABİHA KUTLAR OĞUZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşki = Aşki ; Edebiyat = Literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Heft Peyker Mesnevisi = Heft Peyker Rhyme ; Mesnevi = Mathnawi ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Çalışmamızda XV. yüzyıl şairlerinden Aşkî'nin Heft Peyker mesnevisinin yazı çevrimi ve incelemesi yapılmıştır. Bu sayede, Nizâmî'nin Heft Peyker mesnevisinin, Türk edebiyatında günümüzde elde olan ilk tercümesi ilim dünyasına kazandırılmıştır.
Çalışmamız giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır: "Aşkî'nin Hayatı ve Eserleri", "İnceleme" ve "Metin". Giriş kısmı; Heft Peyker mesnevisinin kaynağı, anlatım tekniği, Fars ve Türk edebiyatlarında Heft Peyker konusunda eser meydana getirmiş şairler ve eserleri hakkındadır. Birinci bölüm; Aşkî'nin hayatı ve eserleri ile ilgili bilgileri içermektedir. İkinci bölümde; Aşkî'nin Heft Peyker mesnevisi dış yapı ve iç yapı açısından değerlendirilmiştir. Sonrasında ise orijinali Nizâmî'ye ait olan eserle Aşkî'nin eseri arasında bir karşılaştırma yapılmış, iki eser arasındaki benzerlik ve farklılıklara işaret edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın üçüncü ve son bölümünde ise metnin yazı çevrimine yer verilmiş, metin hazırlanırken izlenen yol ve kullanılan transkripsiyon sistemine ait bilgiler aktarılmıştır. 
Aşkî'nin bu eseri, bugünkü bilgilerimizle Nizâmî'nin aynı adlı eserinden yapılmış elde olan ilk tercüme olmasıyla, şair bu anlamda, kendinden sonraki meslektaşlarına yol gösterici olarak değerlendirilmektedir. 


Anahtar Sözcükler:
Heft Peyker, Behrâm-ı Gûr, Aşkî, Nizâmî-i Gencevî, Türk Edebiyatı, hikâye, mesnevi.

Abstract:
In this dissertation, the transcription and analysis of Aşkî's Heft Peyker masnavi, which is a poem from 15th century have been done. In this respect, the first translation of that masnavi have been brought to the research field of Turkish literature. 
This work consists of three main sections after an introduction section. These three chapters are; Aşkî's life and his works, analysis of the masnavi and transcription. Introduction section includes the origin of the Heft Peyker masnavi, narrative techniques and the poets who have worked on a masnavi in this subjectthe first section is about the poem Aşkî's life and his works. In the second section, the external and internal structure of his work was evaluated. After these, a comparison was made between the Nizâmî's Heft Peyker and the Aşkî's. The similarities and the differences between these two works were tried to be pointed out. In the third and the last section of the dissertation, the text has been transcripted. Also the system and the method used during this transciption has been pointed out. 
This masnavi of Aşkî can be regarded as a guide to his later colleagues in these sense, since this work is the first translation obtained from Nizâmî's Heft Peyker by our present knowledge, and gives a new subject to be processed into Turkish literature. 


Key Words:
Heft Peyker (Haft Paikar), Behrâm-ı Gûr, Aşkî, Nizâmî-i Gencevî, story, mesnevi, masnavi.