Ebeveynin aşı reddi tutumunun başlıca etik teoriler üzerinden normatif analizi
Normative analysis of parent's vaccine rejection attitudes based on major ethical theories
Yazar: MERVE ERDEM
Danışman: PROF. DR. FATMA ARIN NAMAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Biyoetik = Bioethics ; Kamu yararı = Public interest ; Tıp etiği = Medical ethics ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Tarihte aşısı bulunmadan önce birçok bulaşıcı hastalık, milyonlarca insanı hayattan koparmış ve bundan en çok çocuklar etkilenmiştir. Çiçek hastalığı, salgın hâline gelince bu durumun önüne geçmek ve insanları hayatta tutabilmek için birtakım teknikler geliştirilmiş ve sonunda modern aşılamaya geçilmiştir. Ancak bu çabalara ve bilimsel gelişmelere rağmen aşıya karşı muhalif sesler hiç susmamıştır. Toplumsal bağışıklık elde edildikçe, ebeveynlerin dikkati aşıların yan etkilerine çevrilmiş bunun yanında felsefi ve dini argümanlara komplo teorileri de eklenerek aşıya karşı direnç artmıştır. Bir yandan özgürlükler bağlamında ebeveynin çocuğu hakkında karar verici statüde olması diğer yandan aşısızlığın neden olabileceği salgından toplumun zarar görebilme ihtimali ortaya etik ikilemler çıkarmıştır. Son yıllarda artan aşı karşıtlığı sebebiyle ABD'de ve Avrupa'da görülen kızamık salgınları sonucu çocukluk çağı aşılarına bazı zorunluluklar ya da cezalar getirilmiştir.
Bu çalışmada, aşı karşıtı hareketler tarihi süreci içerisinde incelenmiş, günümüzdeki aşı karşıtlığı argümanlarına yer verilmiştir. Tamamen normatif bir çalışma olan bu doktora tezinde, tıp etiğinde en sık başvurulan etik teorilerin sahip olduğu argümanlara göre ebeveynin çocukluk çağı aşılarını reddi tutumu etik açıdan analiz edilmiştir. Bu etik teorilerin kurucularının siyaset felsefesi görüşlerine de girilerek çocukluk çağı aşılarının zorunluluğu sorgulanmıştır. Ebeveynlerin çocukluk çağı aşıları reddi tutumunun ahlaki olarak meşru olup olmadığı etik kuramlara başvurularak gerekçelendirilmiş ve çalışmanın sonunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In history, before a vaccine, many infectious diseases detach millions of people from life, and children were most affected. As far as smallpox produced epidemics, various techniques for survival were developed and eventually promoted to modern vaccination. However, despite scientific developments, voices against the vaccine have never been silenced. As herd immunity was achieved, parents' attention turned to the side effects of vaccines, conspiracy theories were added to philosophical and religious arguments, resistance to vaccines increased. Ethical dilemmas arise on the one hand, as the parents are decision-makers for their child in the context of freedoms, and on the other hand, because of the possibility of harming society from the epidemic disease that may be caused by not being vaccinated. Due to the increasing opposition to vaccination in recent years, some obligations have been imposed on childhood vaccinations as a result of measles outbreaks in the USA and Europe. In this study, anti-vaccine movements are evaluated within the historical process, and today's anti-vaccine arguments are also included.
In this normative study, parents' childhood vaccination rejection attitude was analyzed ethically according to the arguments of the frequently referenced ethical theories in medical ethics. The necessity of childhood vaccinations was examined by referring to the political-philosophical views of these ethical theories' founders. Whether the parent's denial of childhood vaccines is morally legitimate or not was justified with arguments by referring to ethical theories, and some suggestions have been made at the end of the study.