Üniversite öğrencilerinde kendine zarar verme davranışı ile ilişkili faktörlerin incelenmesi: Mükemmeliyetçilik, strese yönelik tepkisellik ve baş etme tarzlarının rolü
The examination of factors related to self-harm among university students: The role of perfectionism, perceived stress reactivity and coping
Yazar: DİDEM MALKOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK BAHTİYAR
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kendine zarar verme davranışı = Self-injurious behavior ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Mükemmellik = Perfection ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress ; Stresten kaçma reaksiyonu = Escape reaction ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Kendine zarar verme davranışı, bireyin bilinçli bir intihar amacı olmadan, beden dokusunda hasara yol açacak şekilde gerçekleştirdiği eylemlerdir (Favazza, 1989). Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinde kendine zarar verme davranışının mükemmeliyetçilik, strese yönelik tepkisellik ve başa çıkma tarzları ile olan ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Güncel bir kavram olan strese yönelik tepkisellik, bireyin gündelik hayatın içerisinde stresli olarak algıladığı durumlara verdiği tipik psikolojik/fizyolojik tepkileri ve bu tepkilerin yoğunluğunu ifade etmektedir (Schlotz ve ark., 2011). Bu çalışmada ayrıca, strese yönelik tepkiselliği değerlendirmek için geliştirilen, Algılanan Strese Yönelik Tepkisellik Ölçeği'nin (Perceived Stress Reactivity Scale; Schlotz, Yim, Zoccola, Jansen, Schulz, 2011) Türkçe uyarlaması yapılmış ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 18-25 yaş arasındaki, 588 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak demografik bilgi formunun yanı sıra, Kendine Zarar Verme Davranışı Envanteri, Algılanan Stres Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri kullanılmıştır. Sonuçlar ilk olarak, Türkçe Algılanan Strese Yönelik Tepkisellik Ölçeği'nin orijinali ile aynı yapıya sahip, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu ortaya koymuştur. Çalışmanın bulgularına göre üniversite öğrencilerinin % 47.96'sında kendine zarar verme davranışı görülmektedir. Bu davranışı yapan öğrencilerin, yapmayanlara göre daha yüksek mükemmeliyetçilik ve stres tepkiselliğine sahip olduğu ve işlevsiz baş etme tarzlarını
 
daha fazla kullandıkları gözlenmiştir. Ayrıca, sosyal olarak belirlenmiş mükemmeliyetçilik ve sosyal değerlendirmeye yönelik tepkisellik ile strese yönelik çaresiz ve boyun eğici yaklaşımın kendine zarar verme davranışındaki artışla anlamlı olarak ilişkili olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar üniversite öğrencilerinin kendine zarar verme eğilimde, sosyal ve bireysel özelliklerin önemini işaret etmektedir. Çalışmanın bulguları, ilgili alanyazınla birlikte değerlendirilmiş, bu sonuçlardan hareketle önleyici ve sağaltıcı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Self-harm is defined as the set of intentional actions that result in the direct injury on the body tissue without the deliberate attempt at suicide (Favazza, 1989). The aim of this study is to examine the relationship of self-harm with perfectionism, perceived stress reactivity, and coping. Perceived stress reactivity is a timely concept that captures an individual's reactions to the situations s/he perceives as stress inducing in addition to assessing the intensity of those reactions (Schlotz et al., 2011). In this study, the Perceived Stress Reactivity Scale is translated and adapted into Turkish and the scale's psychometric properties are examined (Perceived Stress Reactivity Scale; Schlotz, Yim, Zoccola, Jansen, Schulz, 2011). The sample of the study consists of 588 university students within 18 - 25 age interval. In this work, the Demographic Information Form, Inventory of Statements about Self-Injury, Perceived Stress Scale, Ways of Coping Scale, Multidimensional Perfectionism Scale, as well as Brief Symptom Inventory are used for data collection. The results show that the Turkish Perceived Stress Reactivity Scale has the same structure with the original one, providing valid and reliable results. According to the findings of this study, 47.96% of the university students inflict self- harm. The students who inflict self-harm have a higher level of perfectionism, stress reactivity, and maladaptive coping compared to the students who do not. The study also shows that socially prescribed perfectionism, reactivity to social evaluation and despairing and submissive approach are positively associated with the increase in self-
 
harm behavior. The results highlight that both personal and social factors play a role in creating a tendency towards self-harm among university students. The findings of the study are evaluated in relation to the relation to the relevant literature and both preventive and curative suggestions are provided.