Margı-taycılar-sepetçi, Süleymaniye ve Tutluca (Eskişehir) manyezit yataklarının jeolojik, jeokimyasal özellikleri ve kökeninin araştırılması
Investigation geology, geochemistry and origin of margi-taycilar-sepetçi, Süleymaniye ve Tutluca (Eskişehir) magnesite occurences
Yazar: ASUMAN KAHYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KUŞCU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Eskişehir İli'nde üç yerde bulunan ve jeolojisi, jeokimyası, izotop jeokimyası özellikleri incelenen manyezit oluşumları İzmir-Ankara Sütür zonunda, Tavşanlı peridotitlerinde yer almaktadır. Çalışma alanlarında en yaşlı birimi Triyas yaşlı Metadetritik birimler oluşturmaktadır, Triyas yaşlı Ofiyolitik birimler ise bu birimler üzerine tektonik dokanakla gelmektedir. Süleymaniye ve Margı-Taycılar civarında ofiyolitik birimler Orta-Üst Miyosen yaşlı Porsuk Formasyonu ile; Tutluca civarında ise Pliyosen yaşlı Ilıca Formasyonu ile uyumsuz olarak üzerlenmektedir. Tüm bu birimler üzerine alüvyonlar uyumsuz olarak gelmektedir. Manyezit oluşumları ileri derece bozunmuş ultramafik kayaçların kırık ve çatlakları içinde bireysel damarlar ve stokverkler şekilde yataklanma göstermektedirler. Petrografik olarak manyezitler genellikle manyezit bazı örneklerde ise çok az kalsit ve dolomit mineralleri içermektedir. Manyezit oluşumları Ni, Cr, Co, Cu, Fe, Mn, Sr, Ba, Hg ve Ti içeriği açısından altere ultramafiklere bağlı manyezitlerle uyum içerisindedir. Manyezit oluşumlarının δ 13C değerine göre oluşumda etkili olan karbonun; atmosferik kökenli CO2, topraktan gelen CO2, yeraltında çözünmüş inorganik karbondan gelen CO2, tatlı su karbonatları ile manto kökenli CO2'in de çok az etkili olduğu görülmüştür. δ 18O değerlerine göre oksijenin kaynağının denizel kireçtaşları ve metamorfik kayaçlardan geldiği görülmüştür. Manyezit oluşumları REE/ kondrit normalize diyagramına göre pozitif La, Eu, Lu negatif Ce, Sm, Tb, Yb anomalisi vermektedir ve pozitif Eu anomalisi ikincil mineralizasyonu, yüksel fO2 ve alkali ortamı ifade etmektedir. Manyezit oluşumlarının izotop değerlerine göre manyezitlerin mineralleşme sıcaklığı 70-100 oC oluğunu söyleyebiliriz. Süleymaniye Köyü listvenitleri Fe2O3-SiO2-CaO+MgO üçgen diyagramına göre silis-karbonat listvenit olarak tanımlanmıştır oluşum sıcaklık aralığı ise 150-300 oC ve Ph'ın < 9 olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The magnesite occurences was investigated by its geology, geochemistry and its stable isotope in three areas of Eskişehir where are located in İzmir-Ankara Sütür Zone and peridodite of Tavşanlı region. In the study areas oldest rock unit is Triassic Metadetritic units and is tectonically overlain by Triassic Ophiolites units. Middle-Upper Miocene Porsuk Formation rest on unconformably on ultramafic units in Süleymaniye, Margı-Taycılar and their surrounding area while Tutluca and its around area Pliocene aged Ilıca Formation rest on unconformably on ultramafic rocks. All of these units cover unconformity Quaternary alluvions. The magnesite occurences indicate that two different depositional form with individual veins and stockwork type magnesite in fracture and crack the altered ultramafic rocks. In petrographic magnesite sample generally include magnesite while some sample have a little calcite and a dolomite. The results indicate that the content the magnesite occurences especially Ni, Cr, Co, Cu, Fe, Mn, Sr, Ba, Hg and Ti are suitable for alteredultramafic related magnesite. According to δ 13C value of the magnesite indicate the source of carbon as: atmospheric CO2, soil CO2, fresh water, ground water dissolved inorganic carbon and a little mantle CO2 effect the formation of magnesite. The data, obtained by using δ 18O value showed that oxygen source for magnesite was derived from marine limestone and metamorphic rocks. REE/condrite normalize diagrams of magnesite showed to have some positive La, Eu, Lu and negative Ce, Sm, Tb, Yb anomalies and positive Eu anomalies indicates that second mineral mobilization, hight fO2 and alkali environment. Depending on the izotopic value of magnesite occurences we can say precipitation temperature of magnesite is 70-100 oC. According to Fe2O3-SiO2-CaO+MgO ternary diagram listweanite of Sülemaniye village was defined the silica-carbonate listweanite; the formation temperature was determined between 150-300 oC and Ph was found to be below 9.