Kablo imalatı yapan bir fabrikada ergonomik risk değerlendirmesi: OWAS, cornell kas iskelet sistemi rahatsızlık ölçeği ve HMD yöntemi uygulamaları
Ergonomic risk assessment in a cable manufacturing factory: Application of OWAS, cornell musculoskeletal discomfort ques-tionnaire and HMD method
Yazar: ESİN YOMRALIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE ENSARİ ÖZAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Bilişsel ergonomi = Cognitive ergonomics ; Ergonomi = Ergonomics ; Hızlı maruziyet değerlendirme = Quick exposure check ; Kablo üretimi = Cable production ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Çalışanlar = Workers ; Ölçekler = Scales ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Yoğun işgücü kullanımı, yoğun iş temposu ve uygun olmayan çalışma duruşları meslek hastalıkları ve özellikle kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının oluşumunda büyük rol oynamaktadır. Çalışanların sağlıklı bir çalışma hayatının olması ve çalışma verimliliğinin arttırılabilmesi için çalışma ortamında ergonomik şartların sağlanması gerekmektedir.
Bu tez çalışmasının amacı; tehlikeli sınıfta yer alan bir kablo üretim fabrikasında izolasyon, büküm, kılıflama, örgü, ambalajlama, kalite kontrol ve sevkiyat bölümlerindeki çalışanların işlerini yaparken ki duruş pozisyonları, çalışma ortamı, makine ve ekipmanları da dikkate alınarak ergonomik risk analiz yöntemleri ile değerlendirmektir.
Çalışma kapsamında İstanbul'da bulunan kablo imalat fabrikasının 30 çalışanına "Cornell Kas İskelet Rahatsızlık Ölçeği", "HMD", "OWAS" ve "Çalışan Sağlığı Bilgi Formu" uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri için SPSS 21.0 kullanılmıştır. Analizlerde Shapiro-Wilk testi, One Way ANOVA, Post-Hoc LSD ve Kruskal-Wallis testi tekniklerinden yararlanılmıştır. 
Kablo imalat sektörü üretim, kalite kontrol ve sevkiyat işlerinde ergonomik açıdan en riskli vücut bölgesi "yüksek" HMD maruziyet düzeyi ile "omuz/kol" (%36,7) olarak belirlenmiştir. Sevkiyat bölümü çalışanlarının "omuz/kol" maruziyet düzeylerinin "çok yüksek" olduğu saptanmıştır. Çalışanların en sık ağrı, sızı ve rahatsızlık hissettikleri vücut bölümlerinin "ayak" (%30) "omuz" (%13,3) ve "alt bacak "(%13,3) olduğu tespit edilmiştir. Çalışanların OWAS skorlarına göre %30'unun yüklenme ve zorlanmanın fazla olduğu (C3 kategorisi) koşullarda çalıştığı tespit edilmiştir.  Kablo imalat sektörü için en tehlikeli iş bölümünün "sevkiyat" bölümü olduğu saptanmıştır.
Sonuçlara göre çalışılan iş bölümü, yapılan işin tanımı ve genel sağlık durumu çalışanların ergonomik risk faktörlerine maruziyetlerini etkilemektedir Çalışma ortamında iş güvenliği sağlanması için devlet, işveren ve çalışanlar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Intensive workforce, intense work tempo and unsuitable working postures play a major role in the formation of occupational diseases and especially musculoskeletal disorders. In order to have a healthy working life and to increase their working efficiency for the employees, ergonomic conditions must be provided in the working environment.
The aim of this thesis is to evaluate the positions of the employees in the insulation, twisting, sheathing, braiding, packaging, quality control and shipping departments of a cable production factory in the hazardous class, by taking into account the working environment, machinery and equipment, with ergonomic risk analysis methods.
Within the scope of the study, " Cornell Musculoskeletal Discomfort Questionnaire ", "HMD (QEC)", "OWAS" and "Employee Health Information Form" were applied to 30 employees of the cable manufacturing factory in Istanbul. SPSS 21.0 was used for statistical analysis of the data. Shapiro-Wilk test, One Way ANOVA, Post-Hoc LSD and Kruskal-Wallis test techniques were used in the analysis.
In cable manufacturing sector production, quality control and shipment works, the most ergonomically risky body area was determined as "shoulder/arm" (36.7%) with "high" HMD exposure level. It was determined that the "shoulder/arm" exposure levels of the dispatch department employees were "very high". It has been determined that the parts of the body where the employees feel pain, aches and discomfort the most are "foot" (30%), "shoulder" (13.3%) and "lower leg" (13.3%). According to the OWAS scores of the employees, it has been determined that 30% of them work in conditions where the load and strain are high (C3 category). It has been determined that the most dangerous division of labor for the cable manufacturing sector is the "shipping" division.
According to the results, the division of labor, the definition of the job and the general health status affect the exposure of the employees to ergonomic risk factors.