Cerrahi girişim geçiren yaşlı hastalarda bakım bağımlılığı durumlarının belirlenmesi
Determination of care dependence conditions in elderly patients undergoing surgery
Yazar: DEMET FİDAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE CENGİZ AÇIL
Sakarya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Hastalık ve sakatlıkların giderek artmasına paralel olarak bakım gereksiniminin ve hastaneye yatışların arttığı bilinmekle birlikte yaşam süresinin uzaması ve yaşlı nüfus oranının artması da yaşlı cerrahi girişim sayısının artmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda cerrahi girişim geçiren yaşlı hastalarda bakım bağımlılığı durumlarını belirlemek amacıyla bu çalışma planlandı.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma evrenini Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi cerrahi kliniklerinde 65 yaş ve üzeri cerrahi girişim geçirmiş hastalar oluşturdu. Araştırma örneklemini 75 kadın ve 75 erkek hasta olmak üzere 150 hasta oluşturdu. Hastalar ile ameliyat sonrası dönemde Kişisel Bilgi Formu ve Bakım Bağımlılığı ölçeği kullanılarak görüşüldü. Veriler IBM SPSS Statistics 26 programına aktarılarak tamamlandı. Çalışma verileri değerlendirilirken kategorik değişkenler için frekans dağılımı (sayı, yüzde), sayısal değişkenler için tanımlayıcı istatistikler verildi. İki grup arasındaki fark olup olmadığına bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla grup arasında fark olup olmadığına tek yönlü varyans analizi (OneWay ANOVA) ile bakıldı. Sayısal ölçümler arasındaki ilişkinin incelenmesinde pearson korelasyon analizinden yararlanıldı. Ölçek güvenilirliği için ise cronbach alfa değerinden yararlanıldı. 
BULGULAR: Katılımcıların yaş aralıkları 65-74 yaş arası %70,7, 75-84 yaş arası %21,3, 85 ve üzeri %8 iken yaş ortalamaları ise 72,26±7,17 olup beden kitle indeksi (BKİ) ortalamaları 27,35±5,86' dır. Cerrahi girişim geçiren yaşlı hastaların %50'si kadın, %50'si erkek, %62'si ilkokul mezunu, %65,3'ü evli, %53,3'ü çalışmakta, %36,7'si sigara kullanmakta ve %9,3'ü alkol kullanmaktaydı. Katılımcıların hastanede kalma süre ortalaması 13,71±18,16 iken %37,8'i genel cerrahi, %26,4'ü ortopedi, %17,6'sı gastroonkoloji servisinde yatmaktaydı. Hastaların %86'sı herhangi bir kronik hastalığa sahipken kronik hastalıklar arasında en fazla hipertansiyon (%78,7) yer almaktaydı. Ayrıca %17,3'ünün daha önce cerrahi girişim öyküsü olup hepsininde refakatçisi sürekli olarak vardı. Hastaların bakım bağımlılığı ölçek puan ortalaması 56,02±16,98'dir. Çalışmada alkol kullanımı, kronik hastalık varlığı, cerrahi girişim öyküsü, BKİ ve hastanede kalma süresinin bakım bağımlılığı üzerine bir etkisi bulunmazken; yaş, cinsiyet, öğrenim durumu, medeni durum, çalışıp-çalışmama ve sigara kullanım durumları ile bakım bağımlılığı arasında anlamlı bir fark bulundu.
SONUÇ: Cerrahi girişim geçirmiş geriatrik hastaların yaş düzeyi arttıkça bakım bağımlılığına olan gereksinimleri de aynı oranda artmaktadır. Ayrıca kadın cinsiyet olması, eğitim durumunun düşük olması, bekâr olmanın yanı sıra beyin cerrahi ve ortopedi servisinde yatan hastalarında bakım bağımlılığı durumlarının arttığı görülmektedir. Sonuç olarak ileri yaşla birlikte görülen biyo-psiko-sosyal değişiklikler hastaların ameliyat öncesi ve sonrasına yönelik bakım bağımlılıklarını etkilemekte ve bu hastalara bakım veren sağlık çalışanlarının özellikle de hemşirelerin bakım sürecinde geriatrik hasta bakımına yönelik olarak hastayı bir bütün olarak ele alması gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Bakım Bağımlılığı, Cerrahi Girişim, Yaşlı Hasta

Abstract:
INTRODUCTION AND OBJECTİVE: Although it is known that the need for care and hospitalizations are increasing in parallel with the increasing number of diseases and disabilities, the prolongation of life expectancy and the increase in the elderly population also lead to an increase in the number of surgical interventions for the elderly. In this context, this study was planned to determine the care dependency status of elderly patients undergoing surgical intervention.

MATERIALS AND METHODS: The study population consisted of patients aged 65 and over who had undergone surgical intervention in the surgical clinics of Sakarya Training and Research Hospital. The research sample consisted of 150 patients, 75 female and 75 male patients. Patients were interviewed using in the Personal Information Form and the Care Dependency scale in the postoperative period. The data were transferred to the IBM SPSS Statistics 26 program and completed. While evaluating the study data, frequency distribution (number, percentage) for categorical variables and descriptive statistics for numerical variables were given. Independent sample t-test was used to determine whether there was a difference between the two groups, and one-way analysis of variance (One Way ANOVA) was used to determine whether there was a difference between more than two groups. Pearson correlation analysis was used to examine the relationship between numerical measurements. Cronbach's alpha value was used for scale reliability.

RESULTS: The age range of the participants is 70.7%  between the ages of 65-74, 21.3% between the ages of 74-85, 8% between the ages of 85 and over, while the average age is 72.26±7.17 and the average body mass index (BMI) is 27.35± It is 5.86.Of the elderly patients who underwent surgical intervention, 50% were women, 50% were men, 62% were primary school graduates, 65.3% were married, 53.3% were working, 36.7% were smokers, and 9.3 of them were using alcohol. While the average hospital stay was 13.71±18.16, 37.8% were in general surgery, 26.4% were in orthopedics, and 17.6% were in gastro-oncology. He was lying in the service. While 86% of the patients had any chronic disease, the most common chronic disease was hypertension (78.7%). In addition, 17.3% had a history of previous surgical intervention and all of them had a permanent companion. The average score of the patients' care dependency scale is 56.02±16.98. In the study, alcohol use, presence of chronic disease, history of surgical intervention, BMI and length of hospital stay did not have an effect on care dependency; A significant difference was found between age, gender, education level, marital status, working or not working, smoking status and care dependency.

CONCLUSION: As the age of geriatric patients who have undergone surgery increases, their need for care dependency increases at the same rate. In addition, being female, having a low level of education, being single, and being a patient in the neurosurgery and orthopedic wards also increase the level of care dependency. As a result, bio-psycho-social changes seen with advanced age affect the care dependency of patients before and after surgery, and healthcare professionals, especially nurses, who care for these patients need to consider the patient as a whole for geriatric patient care during the care process.
Keywords: Care Depency, Surgical Intervention, Elderly Patient