Çağdaş sanatta kendilik kaygısı
Self-concern in contemporary art
Yazar: AYŞEGÜL SÖĞÜT
Danışman: PROF. FEVZİYE EYİGÖR PELİKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Amaç: Varoluşsal farkındalığın gerekliliği 'kendilik kaygısı' yaşamaktır. Bu kaygıyı yalnızca 
yaşayarak değil aynı zamanda yaratarak yansıtmak zorunda olan sanatçılar, yaşamını, 
kendiliğini, hakikatle olan ilişkisini ve 'epistemik, etik, estetik, dini varoluşu'nu yapıp eylediği
'kendilik nesnesi' aracılığıyla aktarmaktadır. Bu kapsamda çağdaş sanatta kendilik kaygısı 
taşıyan sanatçı öznelere odaklanmak ve kendilik nesnesi olan sanat yapıtlarını incelemek 
amaçlanmıştır.
Yöntem: Tez konusu nitel araştırma yöntemine dayalı, betimsel araştırma amaçlı bir çalışma 
olarak geliştirilmiştir. 'Kendilik kaygısı' hakkında multi disipliner literatür taramaları yapılarak 
elde edilmiş verilerin sanat alanındaki yansımaları sentezlenerek, teorik ve pratik yorumlamalar
yapılmıştır. 
Bulgular: Sanat hakikatin işe koyulduğu tarihsel süreç olarak kişiyi dünyaya açan ve 
özgürleştiren bir ifade aracıdır. Sanat-etik bağlamıyla sanatın nihai gayesine ulaşmaya çalışan 
sanatçıların yer yer parrhesiatik duruş sergileyerek, kendilik tekniklerini kullanarak, yaşamın 
sanat eseri gibi inşa edilmesine destek vererek yeni ve farklı bir sanat biçimi oluşturdukları, 
'sanatsal hakikatle' biricikliği sağladıkları tespit edilmiştir.
Sonuç: Lacan'ın ayna evresinde ötekini tanımayla başlayan öznelleşme süreci, Kohut'un 
benliğe uygun nesnelerin tanımlanması ile devam ederken, kendi için kaygı duyan birey 
kendilik tekniklerini kullanmaktadır. Bulunduğu konumu keşfeden, hayatla ilişkisini sanata 
yansıtan sanatçı, böylelikle estetik doyum ve duygulanımın en üst düzeyini ifade eden kendini 
gerçekleştirmeye kadar varabilmektedir. Çağdaş sanatçılar, Alkibiades'in de bahsettiği gibi
"kendiyle ilgilenilen sanatı" tüm çeşitliliği ve özgünlüğüyle görünür kılmıştır.

Anahtar Kelimeler: kendilik kaygısı, kendilik nesnesi, parrhesia, yaşam sanatı, çağdaş sanat

Abstract:
Purpose: The necessity of existential awareness is to experience 'self-concern'. Artists, who 
have to reflect this anxiety not only by living but also by creating, convey their life, self, their 
relationship with truth and their 'epistemic, ethical, aesthetic, religious existence' through the 
'object of self' they make and act. In this context, it is aimed to focus on artist subjects who are 
concerned with the self in contemporary art and to analyse artworks that are objects of the self.
Method: The thesis was developed as a descriptive research study based on qualitative research 
method. Theoretical and practical interpretations were made by synthesising the reflections of 
the data obtained by scanning the multidisciplinary literature on 'self-anxiety' in the field of 
art.
Findings: Art is a means of expression that opens and liberates the individual to the world as a 
historical process in which truth is put to work. Artists who try to reach the ultimate goal of art 
in the context of art-ethics have been found to create a new and different form of art by 
exhibiting a parrhesiatic stance, using self techniques, supporting the construction of life as a 
work of art, and ensuring uniqueness with 'artistic truth'.
Results: While the process of subjectification, which starts with the recognition of the other in 
Lacan's mirror phase, continues with Kohut's identification of objects suitable for the self, the 
individual who is concerned about himself uses the techniques of the self. The artist, who 
discovers his/her position and reflects his/her relationship with life in art, can thus reach selfrealisation, which expresses the highest level of aesthetic satisfaction and emotion. 
Contemporary artists, as Alkibiades mentions, have made visible 'the art of self-interest' in all 
its diversity and originality.

Key Words: anxiety of self, object of self, parrhesia, life art, contemporary art