Azerbaycan'da göçmen ve mültecilerin sağlık hakları: Yasal çerçeve, mevcut durum, sorunlar ve olası çözümler
The right to health of migrants and refugees in Azerbaijan: The legal framework, current cituation, problems and possible solutions
Yazar: NAJIBA RAFIZADE
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT AKBOLAT
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Göçmenler = Emigrants ; Mülteci hakları = Refugee rights ; Mülteciler = Refugees ; Sağlık hakkı = Health right

Özet:
Göç olgusu ve buna bağlı olarak gelişen göçmen ve mülteci sorunu dünyanın süregelen sorunları arasında önemini korumaktadır. Bu kapsamda önemli prolemlerden biri, göçmen ve mültecilerin sağlık hizmeti alma hakkını nasıl kullandığıdır. Bazı ülkelerde göçmen ve mülteciler, sağlık hizmetine erişimde ciddi problemler yaşamaktadır. Bu bağlamda planlanan bu tezin amacı, Azerbaycan'da göçmen ve mültecilerin sağlık haklarını araştırmak, bu alandaki mevcut durumu incelemek, varsa sorunları ortaya çıkarmak ve bu sorunların çözüm yollarına ilişkin önerilerde bulunmaktır. Çalışmanın evrenini Azerbaycan'da yaşayan göçmen ve mülteciler oluşturmaktadır. Çalışmanın hedef nüfusu hakkında net veri bulunmamakta olup Azerbaycan Göç İdaresi'nin resmi sitesinden elde edilen bilgiye göre 2016 yılında Azerbaycan'da oturum izni almak için başvuranların sayısı 53.214'dür. Ayrıca, 2015 yılında Azerbaycan'da yaşayan mülteci ve sığınmacıların sayısı 1.200.500 kişidir. Çalışmada basit rastgele örnekleme yöntemiyle 230 göçmen ve mülteciye ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak literatür ve uzman görüşlerinden yararlanılarak göçmen ve mülteciler hakkında genel bilglerin de yer aldığı; Azerbaycan'a geldikten sonra sağlık davranışında bir değişiklik olup olmadığı, kendi dillerini kullanarak sağlık hizmetlerine erişim ve sağlıkları hakkında bilgi alma durumları; özel hayata saygı ve Azerbaycan sağlık sistemine ilişkin önerileri kapsayan beş bölümlük bir anket formu oluşturulmuştur. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler ve ki-kare analizinden yararlanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, Azerbaycanda göçmen ve mültecilerin sağlık haklarının korunması alanında bazı sorunlar mevcuttur. Bunların başında, Azerbaycan halkına sağlanan sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanma hakkının geçici ikamet eden göçmenler için yasalarla sınırlandırılmış olması ve göçmenlerin büyük kısmının (%68,70) cepten ödeme yaparak sağlık hizmetlerinden yararlanmasıdır. Ayrıca, katılımcıların Azerbaycan'da sunulan sağlık hizmetleri ile ilgili başlıca şikayetleri hizmetlerin pahalı olmasıdır. Çalışmanın sonuçlarına göre göçmen ve mültecilerin  menşe ülkelerindeki sağlık davranışları ile Azerbaycan sağlık davranışları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Göçmen ve mültecilerin bazı hizmetler hakkında bilgileri bulunmamakta ve sınırlı da olsa dil bariyeri sebebiyle sorunlar yaşamaktadırlar. Buna rağmen, göçmen ve mültecilerin Azerbaycan sağlık hizmetinden memnuniyet düzeyleri oldukça yüksektir. Araştırmanın bulgularına dayanarak yasaların bir daha gözden geçirilmesi, sağlık harcamalarının indirilmesi, sağlık kuruluşlarında dil bariyeri ile ilgili sorunların giderilmesi önerilmektedir. Daha önce Azerbaycanda böyle bir çalışmanın yapılmaması çalışmanın güçlü yönünü; çalışmanın Azerbaycan'ın sadece üç ilinde (Bakü, Sumqayıt, Hırdalan) gerçekleşmiş olması ise en temel sınırlılığını oluştırmaktadır.

Abstract:
Migration and migrants' problem taking place nowadays keeps their actuality. One of the problems in this scope is how migrants and refugees utilizate their right to health care. Migrants and refugees have some problems in the access of health care services in the different countries. That is why the purpose of this study was to examine the right to health of migrants and refugees in Azerbaijan, to analyze the current situation in this area, to reveal existing problems and to put forward recommendations on the ways of addressing them. Taking into consederation the specialist opinions there has been prepared a five-part questionnaire, including along with general information on migrants and refugees, such as their health care behaviour after coming to Azerbaijan, access to health and health information, using their own language, respect for privacy, and recommendations on the health system in Azerbaijan. The universe of this study are immigrants and refugees living in Azerbaijan. There is no accurate data on the target population of the study: so according to the official information of State Migration Service number of migrants have applied for temporary or permanent residence in 2016 is 53.214. In addition, number of refugees and displaced persons living in Azerbaijan by 2015 is 1.200.500. Surveys which have been conducted within the scope of this study and has comprised immigrants living in Azerbaijan (worker immigrants, foreign students, etc.) and refugees, have conducted with 230 people, including immigrants and refugees selected by random sample method. Fort the analyzing of data have been used the descriptive statistic and the chi=square analysis. According to the findings of the study, there are some problems in the protection of immigrants' health rights in Azerbaijan. The fact that the right to free use of health services provided to citizens is limited by law for immigrants who are temporarily residing and the majority of immigrants (68.70%) have to make out-of-pocket payments is one of these problems. In addition to this, the participants' main complaint regarding the provision of health care in Azerbaijan is the excessive costs. According to the results of the study, there was no significant difference between the health behavior of migrants and refugees in Azerbaijan and in the countries of origin. It has been determined that immigrants and refugees have no information about some services and there exist the language barriers. It has been seen that immigrants and refugees are very satisfied with the health service of Azerbaijan. Based on the findings of the study there have been put forward on such suggestions as revision of laws, reducing the health care costs and solving the problems related to the language barriers occuring in medical institutions.The strength of the study is its uniqueness for Azerbaijan and it weakness is its realization only in three provinces of Azerbaijan (Baku, Sumqayit, Hirdalan).