Malatya yöresinde yayılış gösteren Hypericum L. (kantaron) türleri üzerinde farmasötik botanik araştırmalar
Pharmaceutical botanical studies on Hypericum L. species distributed in Malatya province
Yazar: İSMET GÜRHAN
Danışman: PROF. DR. TURAN ARABACI
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Eczacılık Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Bu tezin amacı, Malatya'da yayılış gösteren Hypericum L. cinsine ait 11 taksonun morfolojik, anatomik, palinolojik özelliklerini, antioksidan aktivitelerini, uçucu yağ bileşimlerini ve içerdikleri bazı fenolik bileşiklerin miktarlarını belirlemektir.
Materyal ve Metot: Bitki materyalleri takson lokasyonlarına yapılan arazi çalışmalarıyla toplanmıştır. Morfolojik, anatomik ve palinolojik çalışmalar toplanan örnekler üzerinde yapılmıştır. Antioksidan aktivite çalışmaları toplanan örneklerden hazırlanan su ve metanol ekstreleri ile, DPPH ve ABTS yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Toplanan örneklerin toprak üstü kısımlarından elde edilen uçucu yağlar GC-MS cihazında analiz edilmiştir. Ekstrelerdeki fenolik bileşiklerin tayini için HPLC cihazı kullanılmıştır.
Bulgular: Anatomik incelemelerde, örneklerin kök ve gövdelerinin benzer yapıda, yaprak anatomilerinin ise bazı farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Yaprakta; salgılı ya da salgısız emergens, tek ya da iki sıralı epiderma, salgı kanalı içeren veya içermeyen floem hücreleri, ekvifasiyal ya da bifasiyal mezofil tabakası gibi özellikler bakımından farklılıklar göstermektedir. Tüm örneklerde stoma anizositik tiptedir. Fenolik içeriği örneklere ve ekstrelere göre değişiklik göstermektedir. Uçucu yağ analizlerinde ana bileşenler α-pinene, spathulenol ve limonene olarak belirlenmiştir. DPPH ve ABTS yöntemlerinde en yüksek antioksidan aktivite H. perforatum'un metanol ekstresinde gözlenmiştir. 
Sonuç: H. microcalycinum, H. retusum, H. uniglandulosum, H. capitatum var. luteum ve H. malatyanum'un anatomik özellikleri, H. spectabile, H. uniglandulosum, H. capitatum var. luteum, H. thymopsis ve H. malatyanum'un palinolojik özellikleri ilk kez bu çalışmada verilmiştir. Subprolat ve prolat polen şekilleri örnekler arasında daha sık gözlenmiştir. Örneklerden elde edilen ekstrelerdeki bazı fenolik bileşikleri HPLC ile belirlenmiştir. Antioksidan aktivite çalışmaları iki farklı yöntem ile yapılmıştır. H. malatyanum türünün uçucu yağ bileşenleri ilk kez bu çalışmada verilmiştir. 
	Anahtar Kelimeler: Anatomi, Antioksidan Aktivite, Hypericaceae, Morfoloji,  Uçucu Yağ

Abstract:
Aim: The aim of this thesis is to determine the morphological, anatomical, palynological features, antioxidant activities, essential oil compositions and the amounts of some phenolic compounds of 11 taxa of the genus Hypericum L. distributed in Malatya.
	Material and Method: The plant materials were collected during the field studies from the locations of taxa. Morphological, anatomical and palynological studies were performed on the collected specimens. Antioxidant activity studies were carried out with water and methanol extracts prepared from the collected samples, by using the DPPH and ABTS methods. The essential oils obtained from the aerial parts of the collected samples were analyzed by the GC-MS equipments. HPLC device was used in phenolic studies.
	Results: In the anatomical examinations, it was determined that the roots and stems of the samples had a similar structure, while the leaf anatomy showed some differences. In the leaf; It shows differences in terms of features such as secretory or non-secretory emergences, single or double layered epiderm, phloem cells with or without secretory canals, equifacial or bifacial mesophyll layer. The stomatas are anisocytic in the all specimens. Phenolic contents are varies according to samples and extracts. The main components were found as α-pinene, spathulenol and limonene in the essential oil. The highest antioxidant activity was observed in the methanol extract of H. perforatum in the DPPH and ABTS methods.
	Conclusion: The anatomical features of H. microcalycinum, H. retusum, H. uniglandulosum, H. capitatum var. luteum and H. malatyanum, the palynologically properties of H. spectabile, H. uniglandulosum, H. capitatum var. luteum, H. thymopsis and H. malatyanum were given for the first time in this study. Subprolate and prolate pollen shapes were more frequently observed among the specimens. Some phenolic contents of the specimens  were determined by HPLC. Antioxidant activity studies were carried out with two different methods. Essential oil components of H. malatyanum were given for the first time in this study.
Keywords: Anatomy, Antioxidant Activity, Essential oil, Hypericaceae, Morphology