AMS-02 tarafından kozmik ışınlarda kaydedilen e-, e+ ve helyum akıları arasında süperistatistiksel bir karşılaştırma
A superstatistical comparison between e-, e+ and helium fluxes recorded in cosmic rays by AMS-02
Yazar: FATMA KAMER KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLİSTAN ÇİĞDEM YALÇIN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Kozmik ışınlar bilim dünyası önünde hala gizemini koruyan bir fenomen olarak durmaktadır.
Bu nedenle yüklü parçacıklardan oluştuğu ve Dünya üzerinde elde edilemeyecek kadar çok
yüksek enerjilere sahip olduğu bilinen kozmik ışınların incelenmesi ile önemli bilgiler elde
edilebileceği beklenmektedir.
Bu amaç için yapılan deneylerden biri de Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS - the International
Space Station) üzerine yerleştirilmiş olan Alfa Manyetik Spektrometre (AMS-02 the Alpha
Magnetic Spectrometer) deneyidir. 19 Mayıs 2011 tarihinden 19 Mayıs 2021 tarihine kadar bu
deneyde kozmik ışınların kökenini anlamak ve karanlık madde, anti-madde gibi fizik
fenomenlerinin keşfi için 178.204.061.232 adet kozmik olay kayıt edilmiştir.
Süperistatistik, karmaşık sistemlerin sınıflandırılması ve anlaşılması için güçlü tekniklerden
biridir. Çok yakın bir zamanda, süperistatistik teknikler ile AMS-02 tarafından kayıt edilen
enerji dağılımında gerçekleşen çoklu kozmik olayların süperpozisyonu analiz edilmiş ve
süperistatistiksel yaklaşımın kozmolojik kaynakların etkilerinin de ortaya çıkarılmasına
yardımcı olacak bir yöntem olduğu da görülmüştür.
Bu yüksek lisans tezinin amacı karmaşık sistemler için geliştirilmiş olan süperistatistik
tekniğini tanıtmak ve Uluslararası Uzay İstasyonuna konuşlanmış olan AMS-02 deneyinde
kaydedilen helyum akısının süperistatistik analizi ile incelemenin yanı sıra bu analiz sonuçlarını AMS-02 deneyinde kaydedilmiş olan elektron ve pozitron akılarının süperistatistik analizleri
ile karşılaştırmaktır.

Abstract:
Cosmic rays still remain a mysterious phenomenon in the scientific world. Therefore, it is
expected that important information can be obtained by examining cosmic rays, which are
known to be composed of charged particles and have very high energies that cannot be obtained
on Earth.
One of the experiments conducted for this purpose is the Alpha Magnetic Spectrometer (AMS02 Alpha Magnetic Spectrometer) experiment placed on the International Space Station (ISS).
From 19 May 2011 to 19 May 2021, 178.204.061.232 cosmic events were recorded in this
experiment to understand the origin of cosmic rays and to discover physical phenomena such
as dark matter and anti-matter.
Superstatistics is one of the powerful techniques for classifying and understanding complex
systems. More recently, the superposition of multiple cosmic events in the energy distribution
recorded by AMS-02 has been analyzed using the superstatistical techniques, and it has been
seen that the superstatistical approach is a method that will help reveal the effects of
cosmological resources.
The purpose of this master's thesis is to introduce the superstatistical techniques developed for
complex systems and to examine the results of the superstatical analysis of the helium flux recorded in the AMS-02 experiment deployed on the International Space Station and also to
compare these analysis results with the results of the superstatistical analysis of the electron and
positron fluxes recorded in the AMS-02 experiment too.