Türkiye'de tam tasdik denetimi uygulamaları ve tam tasdik denetim yapısı
Practices and structures of corporate tax certification audit in Turkey
Yazar: HÜSEYİN KAAN YURTTAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLÜMSER ÜNKAYA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Muhasebe = Accounting ; Tasdik denetimi = Certification Auditing ; Vergi denetimi = Tax audit ; Vergiler = Taxes ; Yeminli mali müşavirlik = Sworned certified public accountancy

Özet:
Muhasebe; belirli standartlar çerçevesinde sınıflandırılmış mali veriyi bir sistematik düzen içerisinde bilgi kullanıcılarına sunan ve ilgili veri ile gerçekleştirilen mali işlemlerin etkin olarak takip edilmesini sağlayan dinamik bir yapıdır. Yüzyıllar içerisinde; kullanılan bir araç olmaktan tüm dünyada önemli bir meslek faaliyetine dönüşen muhasebe, meslek özelinde bir tutum ve efektif bir bilgi düzeyi gerektirmektedir.
Ülkemizde 1989 yılında yürürlüğe giren 3568 sayılı meslek mensupları mevzuatı ile birlikte muhasebe mesleği kapsam ve şartları ile birlikte hukuki olarak ortaya konmuştur. Devletlerin temel gelir kaynağı olan vergiler, muhasebe kavramı ile doğrudan ilişki içerisindedir. 
Farklı başlık ve ölçütlere dayandırılan çok sayıda vergi türü ülkemizde de mevcuttur. Etkin ve adil şekilde vergi toplama faaliyeti yürütülmesi için doğru yönetilen bir denetim mekanizması en önemli gerekliliktir. 
Devlet nezdinde vergi denetimi faaliyetlerini vergi müfettişleri yürütürken, ülkemizdeki sektör çeşitliliği ve ekonomik büyüklük göz önüne alındığında bu kademelerin her uygulama ve faaliyeti kontrol edebilmesi zorluklar içermektedir. Bu nedenle yeminli mali müşavirlere kamu otoritesi adına denetim yetkisi ve sorumluluğu verilmiştir. 
Son yıllarda yaygınlaşan tam tasdik denetimi hizmetleri ile, yeminli mali müşavirler ve kendilerine bağlı olan ekipleri yıl içerisinde periyodik olarak ilgili kurumların tüm hesaplarını mali mevzuat ve hükümler uyarınca inceleyerek denetim hizmeti kapsamı içerisinde danışmanlık hizmeti de sunarak mali idare tarafından gerçekleştirilecek olası bir vergi denetiminde oluşacak riskleri minimum düzeyin de altına indirmeyi amaçlamaktadır. 
Her meslek grubu ve faaliyetlerinde görülebileceği gibi yeminli mali müşavirler de çeşitli mesleki sorun ve zorluklarla karşı karşıya kalmakta, faaliyetlerini zaman zaman etkin şekilde yürütememektedir. Bu hususta mükellef, mali idare ve meslek odaları ana paydaşlar olarak sorunların çözümleri için koordineli hareket ederek, devlet üst yönetimini ve yasama mekanizmasını yönlendirmek zorundadır. 
Bu çalışmada muhasebe, bağımsız dış denetim, vergi denetimi ve yeminli mali müşavirlik kavramları ayrı ayrı açıklanarak aralarındaki ilişki, tarihsel süreçleri, yasal dayanak ve yükümlülükleri ele alınarak Türkiye'deki tam tasdik denetimlerine ilişkin usul ve esaslar tüm yapı ve süreç gözetilerek ayrıntılarıyla ortaya konmuştur.
Tam tasdik denetimi saha çalışması ile, denetçilerin müşteri ofislerinde denetim faaliyetlerini uygulama metotları, karşılaşılan sorunlar gözlemlenmiş, son bölümde yeminli mali müşavirlik ve tam tasdik faaliyeti özelinde bu sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Vergi, muhasebe, denetim, yeminli mali müşavir, tam tasdik.

Abstract:
Accounting is a dynamic structure that presents financial data which was classified in terms of particular standards in a systematic approach to the parties and observes financial transactions effectively. Over the centuries; it has transformed from a tool to an important professional activity in the world, also it requires a special attitude and effective information level. 
In our country, accounting has been put forward in 1989 by the Law no. 3568 with the scope and conditions as legally. Taxes are the main income resources of the governments and directly related with the accounting concepts.
There are many kinds of the taxes based on the different heading and criterions in our country, too. A rightly managed auditing mechanism is the most important necessity in order to collect taxes effectively and fairly.
In the presence of the government, tax inspectors conduct the tax auditing activities, it is difficult to control each activity and application by considering the sectoral diversity and economic growth. Therefore, audit authority and responsibility had been given to the sworn-in certified public accountants in behalf of public authority.
Sworn-in certified public accountants and their teams periodically control all accounts of the companies according to the fiscal legislation and conditions by widely spreading tax certification services in last years. By providing consulting services in tax certification services, their main goal is to reduce possible risks under the minimum level for governmental tax inspection.
Sworn-in certified public accountants could come across with different kinds of professional problem and difficulties as in each professional group and activities, operations may not be effectively conducted. In these conditions, tax payer, fiscal authority and professional chambers should operate coordinately as main parties and they have to direct governmental management and legal mechanism in order to solve the issues.
In this study; accounting, independent audit, tax audit and sworn-in certified public accountants have been explained conceptually and separately, main procedures and principles have been put forward by discussing relations, historical processes, legal basis and conditions and basing on Turkey's tax certification structure and process.
Auditing methods and general problems of tax auditors have been observed by tax certification fieldwork, solution proposals to these problems have been presented specific to sworn-in certified public accountants and tax certification in the last chapter.

Keywords: Tax, Accounting, Audit, Sworn-in Certified Public Accountant, Tax Certification.