Vatandaş odaklı kamu hizmeti yaklaşımı ve kamu ekonomisi bakımından sonuçları (Türkiye'de sağlık sektörü örneği)
Citizen oriented public service approach and its consequences on public economy (A case study of health sector in Turkey)
Yazar: ÖZGE UYSAL
Danışman: PROF. DR. TURKAY BERKSOY
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Teorisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Kamu ekonomisi = Public economy ; Kamu hizmetleri = Public services ; Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sektörü = Health sector ; Vatandaşlık = Citizenship

Özet:
1980'li yılların sonrasında neoliberal politikaların yükselişi, küreselleşme, bilgi
ve iletişim teknolojilerinde yaşanan ilerlemeler, postmodern anlayışın öne çıkması ve
sivil toplum anlayışının güçlenmesi gibi birçok gelişme kamu kesimi ve kamu
hizmetinde bir değişim yaratmaya başlamıştır. Kamu hizmetlerinin sunum, bütçe ve
denetim gibi farklı alanlarda kendini hissettiren bu değişimi belirleyen temel model
vatandaş odaklı kamu hizmeti yaklaşımıdır. İşletme yönetiminde uygulanan müşteri
odaklı anlayışın bazı teknik ve ilkelerinden yararlanarak, onları kamu yönetimi kalıbı
içerisinde eriten bu yaklaşım, kar değil kamu hizmeti merkezli, müşteri değil vatandaşı
esas alan; ancak, kamu yararı ve hakkaniyet ölçülerine bağlı kalarak, kamu hizmetini
etkin-verimli-ekonomik ve kaliteli olarak sunmaya çalışan bir nitelik arz etmektedir.
Sahip olduğu bu özellikleriyle de kamu ekonomisini pek çok açıdan etkilemektedir.
Bu yaklaşım tüm dünyada olduğu gibi Türkiye?de de kendini hissettirmektedir.
En çok hissettirdiği alanların başında ise sağlık sektörü gelmektedir. Bu bağlamda
çalışmada öncelikle, vatandaş odaklı yaklaşımın teorisine ve genel olarak Türkiye ve
dünya örneklerine değinilmiştir. Daha sonra, Türkiye'de sağlık sektöründe Sağlık
Dönüşüm Programı'yla getirilmek istenen vatandaş odaklı hizmet uygulamalarına ve bu
uygulamaların kamu ekonomisi açısından yarattığı sonuçlara yer verilmiştir. Bu şekilde
gerçekleştirmek istenen dönüşümün ne kadar vatandaş odaklı olduğu ve amacına ulaşıp
ulaşmadığı değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, etkin ve verimli bir kaynak kullanımına,
optimal kaynak tahsisine, mali alan yaratımına, hizmete erişimde ve hizmet kalitesinde
artışa, beşeri, fiziki ve sosyal sermayenin güçlenmesine, adalet ve eşitliğin sağlanmasına
kadar birçok başlıkta bir etki yaratıp yaratmadığı analiz edilmiştir.



Anahtar Kelimeler: Kamu Hizmeti, Vatandaş Odaklı, Kamu Ekonomisi, Sağlık Sektörü, Sağlıkta Dönüşüm Programı

Abstract:
Many developments such as the rise of neoliberal politics, the globalization,
the progress in information and communication technology, the prominence of
postmodern consciousness and the strength of civil society have gone through the
change in public sector and public service since 1980s. The main model which settles
this change in showing itself in different fields such as the provision, budgeting and
control of public services, is the citizen oriented public service approach. This approach
which uses some techniques and principles of the customer oriented approach in
business management and harmonizes them in public management, has a nature of not
profit but for public service centered, not customer but for citizen oriented and
provision of public services efficiently, economically and in quality by the way of
faithful to public interest and justice. Due to these qualifications, this approach affects
public economics in many respects.
This approach makes itself evident in Turkey like as all of the world. Health
sector is the first one of these sectors. Concordantly, in this study, the theory of citizen oriented approach and the applications of this approach in Turkey and in some other
countries in the world are mentioned firstly. Then, the citizen oriented public services
which are put forward by The Health Transformation Program and their effects on
public economics are investigated. In this way, the evaluation is made that how citizen
oriented the transformation is and if it has reached its goals. In this context, the analyses are made in many topics such as the efficient and productive use of resources, the
optimal allocation of resources, the creation of fiscal space, the raise of public service
quality and access, the strength of physical, human and social capital and the secure of
justice and equality.



Key Words: Public Service, Citizen Oriented, Public Economics, Health Sector, The Health Transformation Program