Türkiye'de kronik hastalıklar ve multimorbidite sıklığındaki değişim
Changes in chronic diseases and multimorbidity prevalance in turkey
Yazar: ALİ KÖSE
Danışman: PROF. DR. BELGİN ÜNAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Değişim = Change ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Morbidite = Morbidity ; Prevalans = Prevalence

Özet:
Kronik hastalıklar ve multimorbidite toplumda yaygındır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de 2008'den 2019'a kadar olan dönemde yaşa, cinsiyete, öğrenim durumu ve İBBS bölgelerine göre kronik hastalıklar ve multimorbidite prevalansındaki 11 yıllık değişimi incelemektir. Bu araştırma için TÜİK'in 2008'den 2019'a kadar 2 veya 3 yılda bir yaptığı Türkiye Sağlık Araştırması'nın verileri kullanılmıştır. TÜİK Sağlık Araştırması, sağlık ve sağlıkla ilgili davranışları inceleyen, tüm ulusu yansıtan kesitsel bir araştırmadır.
2008'den 2019'a kadar her yıla ait veritabanlarında analize alınan 15 yaş üstü katılımcı sayısı sırasıyla 14655, 14447, 28055, 26075, 23606, 17084 kişidir. Her  bir TÜİK Sağlık Araştırması veri tabanında TÜİK tarafından sağlanan ağırlıklar kullanılarak cinsiyete, yaş gruplarına, öğrenim durumuna ve IBBS bölgelerine göre kronik hastalıklar ve multimorbidite için tanımlayıcı istatistikler hesaplanmıştır. Multimorbidite için basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Kronik hastalıklar ve multimorbiditede için 11 yıllık süreçteki mutlak ve göreli değişimler EXCEL programında incelenmiştir. 2008'den 2019'a kadar olan dönemde inme hariç hipertansiyon, astım, diyabet, kalp hastalığı sıklığında artış olmasına rağmen en çok artış mutlak olarak %5,5, göreli olarak %239 ile KOAH sıklığında ve mutlak olarak %5,8, göreli olarak ise %144,5 ile depresyon sıklığında olmuştur. Kadın cinsiyette, düşük öğrenim düzeyi olan grupta, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yaşayanlarda, 55-64 yaş ve üzeri olan grupta multimorbidite sıklığındaki artış daha belirgindir.  Kronik hastalıklar ve multimorbidite sıklığı giderek artmaktadır.

Abstract:
Chronic diseases and multimorbidity are common in the community.The aim of this study is to examine the 11-year change in the prevalence of multimorbidity and chronic diseases according to age, gender, educational status and IBBS regions from 2008 to 2019 in Turkey. For this research, the data were used from the Turkey Health Survey, conducted by TUIK every 2 or 3 years from 2008 to 2019. TUIK Health Survey is a cross-sectional survey that examines self reported health and health-related behaviors and represents the whole nation.
The number of participants over the age of 15 analyzed in the databases of each year from 2008 to 2019 is 14655, 14447, 28055, 26075, 23606, 17084, respectively. Descriptive statistics for chronic diseases and multimorbidity were calculated according to gender, age groups, educational status and IBBS regions by using the weights provided by TUIK in each TUIK Health Survey database, and Simple linear regression analysis was performed for multimorbidity.
Absolute and relative changes in chronic diseases and multimorbidity over the 11-year period were examined in the EXCEL program. Although there was an increase in the prevalence of hypertension, asthma, diabetes, and heart disease excluding stroke in the period from 2008 to 2019, the highest increase was in the prevalence of COPD with 5.5% in absolute terms, 239% in relative terms, and in the prevalence of depression with 5.8% in absolute terms and 144.5% in relative terms.

The prevalence of chronic diseases and multimorbidity is increasing gradually.