Türkiye'de biyokaçakçılığa (yaban hayatı kaçakçılığı) ilişkin farkındalık analizi, son 20 yıl içerisindeki değişim ve mücadele yönetimi hakkında güncel değerlendirme
Awareness analysis on biosmuggling (wildlife smuggling) in Türkiye, current evaluation of change and fight management in the last 20 years
Yazar: CEMAL TOPDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OKAN ÜRKER
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yaban Hayatı Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Almanca Öğretimi
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Doğal bitkiler = Natural plants

Özet:
Doğada bulunan her bir canlı türünün bir işlevi olduğu düşünüldüğünde, bir tür kaybının, doğrudan bütün canlıların yaşamını etkileyebilecek sonuçları ortaya çıkarmış olacaktır. Doğada bulunan bitki ve hayvanları ya da onlara ait parçaları yetkili makamların izni olmadan doğadan alınması ve yurt dışına çıkartılması "biyokaçakçılık (Yaban Hayatı Kaçakçılığı)" veya diğer adıyla "biyokorsanlık" olarak isimlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin biyolojik çeşitliliğinin önemini ortaya koymak, biyolojik çeşitliliğin azalmasına neden olan biyokaçakçılığa dikkat çekerek, Türkiye'de biyokaçakçılığın önlenmesine katkıda bulunmuş olmaktır. Dolayısıyla bu çalışmada biyokaçakçılığa ilişkin dünyadan ve ülkemizden ilgili mevzuatlar ve kurumsal yapılar hakkında bilgilere yer verilmiştir.
İnternet ortamında yapılan araştırmalarda elde edilen veriler/açıklamalar/bilgi-belgeler ile konuya ilişkin yayınlanmış makaleler, ilgili kamu kurum-kuruluşlarından konuya yönelik elde edilecek vaka verileri çalışmanın materyallerini teşkil etmiştir.
Çalışmada yöntem olarak derleme, anket çalışmaları/farkındalık analizleri, istatistiki analizler, süreç yönetimi yaklaşımlarından/metotlarından yararlanılmıştır. Meydana gelen olayların medyaya yansıması, daha önce yayımlanan dokümanların incelenmesini müteakip bu veriler 2013 yılında ilan edilen Biyokaçakçılıkla Mücadele Rehberi'nin yayınlandığı tarihin öncesi (2003-2012) ve sonrasını (2013-2022) 10'ar yıllık zaman dilimlerinde kapsayacak biçimde ayrılarak, rehberin uygulanmasındaki etkinlik/verimlilik durumu ülke genelinde yaşanılan vakalardaki değişimin niceliksel olarak analiz edilmesiyle test edilmiştir. Bununla birlikte konuya ilişkin sahadaki farklı paydaşlara yönelik farkındalık analizleri; uygulamalı olarak Ankara İli-Çubuk İlçesi'ndeki kamu kurum ve kuruluşların personeli ve Esenboğa Havalimanı'ndaki gümrük personeline yönelik algı/farkındalık anketleri ile test edilmiştir. Tüm bu verilerin sonucunda yaban hayatı kaçakçılığına yönelik mücadele yönetimi noktasındaki güncel sorunların tespiti ve çözüm önerilerinin ortaya konulması ise çalışmanın sonuç/öneri bölümünü oluşturmuştur. Çalışma ile biyokaçakçılığa karşı mücadele eden kurumların farkındalık düzeyleri ölçülmüştür.

Abstract:
Considering that every living thing in nature has a function, the loss of a species will have consequences that can directly affect the life of all living things. Taking plants and animals or their parts from nature without the permission of the authorities and taking them abroad is called "biosmuggling (Wildlife Smuggling)" or "biopiracy". The aim of this study is to reveal the importance of Turkey's biodiversity and to contribute to the prevention of biosmuggling in Turkey by drawing attention to the biosmuggling that causes the reduction of biodiversity. Therefore, in this study, information about the relevant legislation and institutional structures from the world and our country regarding biosmuggling is given.
The data explanations information-documents and articles published on the subject and case data to be obtained from the relevant public institutions-organizations on the subject constitute the materials of the study.
In the study, compilation, survey studies awareness analysis, statistical analysis, process management approaches methods were used. Following the reflection of the events in the media and the examination of the previously published documents, these data were separated in 10 year time periods before (2003-2012) and after (2013-2022) the date of publication of the Anti-Bio-smuggling Guide announced in 2013. Efficiency efficiency status was tested by quantitatively analyzing the change in cases across the country. In addition, awareness analyzes for different stakeholders in the field on the subject; It has been tested practically with perception awareness surveys for the personnel of public institutions and organizations in Ankara Province-Çubuk District and the customs personnel at Esenboğa Airport. As a result of all these data, the determination of the current problems in the management of the fight against wildlife smuggling and putting forward the solution proposals formed the conclusion recommendation part of the study. With the study. The awareness levels of institutions fighting against biosmuggling were measured.