Ortaokul öğrencilerinin öyküleyici metinlere ilişkin tepkilerinin alımlama estetiği kuramı açısından incelenmesi
The examination of middle school students' reader responses on narrative texts in terms of reception aesthetic theory
Yazar: AHMET SELÇUK ONARICIOĞLU
Danışman: PROF. DR. OSMAN UYANIK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alımlama = Reception ; Alımlama estetiği = Rezeptionsashetik ; Hikaye = Story ; Hikaye edici metin = Narrative text ; Okur merkezli kuram = Reader response approach ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin öyküleyici metinlere ilişkin tepkileri alımlama estetiği kuramı açısından incelenmiştir.
Öğrencilerin tepkilerini belirlemek için 2 adet örtük, 2 adet yalın anlamlı öykü seçilmiştir. Öyküler belirlenirken öykülerde dramatik çözüm, sis etkisi, deus ex machina (ileri tesadüf etkisi) vb. kurgu teknikleri içeren öyküler araştırma için tercih edilmiştir. Öyküler belirlendikten sonra öğrencilerin sözlü tepkilerini okuma sürecinin beş ayrı bölümünde tespit etmek için öyküler önemli noktalarında kesilmiş ve bu bölümlere sözlü okur tepki soruları eklenmiştir. Öykülerin sonlarına ise öğrencilerin okuma süreci sonunda yazılı tepki soruları eklenmiştir.
Öğrencilerin alımlamalarını tespit edebilmek için ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiş, 12-14 yaş aralığında 40 öğrenci araştırmaya dâhil edilmiştir. Görüşmelerin tamamı 28 hafta sürmüştür. Öğrencilerin okuma sürecindeki beş ayrı yerdeki sözlü tepkileri ses kayıt cihazıyla kaydedilmiştir. Yazılı tepkileri ise okuma süreci sonrasında öğrencilerin yazılı cevaplarıyla sağlanmıştır.
Araştırma nitel araştırmadır ve betimsel analiz kullanılmıştır. Öğrencilerin tepkileri değerlendirilmiş ve 6 kategoriye ulaşılmıştır. Ek olarak kategoriler metin odaklı olarak incelenmiştir. Araştırmanın sonunda anlatım ve kurgu tekniklerine göre öğrencilerin alımlamalarının nasıl şekillendiğine dair genel sonuçlara ulaşılmıştır. Bu doğrultuda öykü meydana getirme ve öyküleri eğitim materyali olarak kullanma yönünde çocuk edebiyatı ve Türkçe eğitimine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Alımlama Estetiği Kuramı, Okur-Tepki Kuramı, Öykü, Yabancılaştırılan Metin, Örtük Anlamlı Metin, Yalın Anlamlı Metin, Öyküde Kurgu

Abstract:
In this study, response of secondary school students on narrative texts were examined in terms of reception aesthetics theory.
2 implicit and 2 simple short stories were chosen to determine students response. While determining the short stories, containing ficton techniques such as dramatic ending, fog effect, deus ex machina etc. were preferred for research After determining stories, short stories were cut at important points to identify students oral responses in five separate parts of the reading process. A written reader response question was added to the end of the stories to determine the students' written answers at the end of the reading process.
40 students between the ages of 12-14 were included in the study. These students were selected by the criterion sampling method to determine their reception. Interviews lasted 28 weeks. Each student gave oral responses in five different places during the reading process. The oral responses of the students were recorded with a voice recorder. Written responses were provided with the written answers of the students after the reading process.
In the study, descriptive analysis was used and was a qualitative study. The responses of the students were evaluated and 6 categories were reached. Intercalarity, the categories were examined with a text based. At the end of the research, according to the narration and fiction techniques, general conclusions about reception of students have been reached. In this direction, suggestions were made for children's literature and Turkish education for to create stories and use them as educational materials.

Key words: Reception Aesthetic Theory, Reading-Response Theory, Short Story, Alienated Meaningful Stories, Implicitly Meaningful Stories, Simple Short Stories, Fiction In The Story