Türkiye'de anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanlık alanında çalışma koşulları ve mesleki riskler
Anesthesiology and reanimation professionals and working conditions and occupational risks
Yazar: ALİ ÖZYURT
Danışman: PROF. DR. YAŞAR KESKİN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Doktorlar = Physicians ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel ; Türkiye = Turkey ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Anesteziyoloji ve Reanimasyon uzmanlığı meslek olarak ağır ve çok tehlikeli iş koşullarında yürütülmektedir. Toplum ve ulusal sağlık otoriteleri düzeyinde yeterli farkındalık yoktur. Anesteziyoloji ve Reanimasyon alanında çalışanların tükenmişliği, mesleki riski, çalışma koşullarının düzeltilmesi, iş güvenliğinin sağlanması gibi konularda sağlık alanındaki karar vericilerin bilinç düzeyinin arttırılması gerekmektedir. Anesteziyoloji ve Reanimasyon uzmanlık alanının sorunlarını görünür kılmak, ulusal çapta bir fotoğrafını bugüne kadar çekilememiştir. Bu çalışmanın amacı Anesteziyoloji ve Reanimasyon uzmanlık alanına özgü meslek sorunları, çalışma koşulları ve mesleki riskleri açığa çıkarmaktır.
Anesteziyoloji ve Reanimasyon uzmanlık alanındaki çalışma şartlarına kantitatif bir odaklanma sağlamaya çalışan araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini Türkiye'de çalışmakta olan Anesteziyoloji ve Reanimasyon hekimleri ile asistanları oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş, 2013 yılında yapılan 47. Ulusal Kongre olan Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kongresine katılan 1400 anestezi uzmanı ve 300 asistana anket soru formları dağıtılmıştır. Ayrıca Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanları Derneği üye veri tabanı üzerinden elektronik olarak tüm üyelere e-posta ile web tabanlı anket gönderilmiştir. Geri dönüşler sonucu 484 katılımcı ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu sayı evrenin %12'sini temsil etmektedir. Analizlerde; sıklık dağılımları yanı sıra anlamlılık testleri ve korelasyon-regresyon analizleri yapılmıştır. Bizim anketimizde katılımcıların sadece üçte biri iş sağlığı ve güvenliği açısından tedbirler alındığını belirtmiş, üçte biri ise bu konuda bilgisinin olmadığını belirtmiştir. Bu bulgular, özellikle anestezi pratiğinde, hem tedbirlerin yetersizliğine hem de bu konuda yeterli farkındalık olmadığına çarpıcı bir biçimde işaret etmektedir.
Özellikle yukarıda tartışılan tükenmişlik sendromu, stres, mobbing, şiddet, enfeksiyon hastalıkları, gaz ve radyasyon maruziyeti, madde bağımlılığı ve intihar, kas ve iskelet sistemi hastalıkları başta olmak üzere, özel risk alanları belirlenmeli ve olabildiğince kaynağında ve etkin önlemler erkenden alınmalıdır. Her ne kadar birçok risk ile ilgili olarak, anestezistlerin kendilerinin farkındalığı olmasına ve olumsuzlukları yüksek olarak algılamalarına rağmen, toplumsal farkındalık azdır.
1
Toplumun, devlet kurumlarının ve sivil toplum örgütlerinin farkındalığını arttırmak yönünde çalışmalar yapılmalıdır. Bu sorunların çözümü için ilgili diğer tıp disiplinlerinin ve tüm tarafların etkin katılımının olacağı ekip çalışması şarttır.

Anahtar kelimeler: Anesteziyoloji, çalışma koşulları, mesleki riskler, iş kazaları, çalışan güvenliği.

Abstract:
This study is aimed to increase the awareness of health authorities about the heavy and dangerous working conditions of Anesthesiology and Reanimation professionals and improvement of working conditions, ensuring the safety. This study is designed as a cross-sectional descriptive study and focuses on the working conditions of anesthesiology physicians and provides quantitative results about it. In the analysis; frequency distributions, as well as tests of significance and correlation- regression analysis were performed. A survey were applied to 484 anesthesiologist. One third of respondents mentioned that occupational health and safety precautions are not sufficient in their working area and the other one-third reported the lack of information about the health and safety precautions. These findings point out that in practice of anesthesia there is no awareness of health and safety issues. Statistical monitoring of morbidity and mortality for the anesthesiologist and the definition of occupational diseases should be made. Extra precautions should be taken if necessary professional competence requirements and age restrictions should be applied. As discussed above specific risks like burnout, stress, mobbing, violence, infectious diseases, inhalation of gases and radiation exposure, substance abuse and suicide, musculoskeletal system disease, possible resources, and effective measures must be taken in advance. Although most of the anesthesiologists perceive and are aware of the risks factors related their working environments the awareness of the society is low. The state institutions and civil society organizations should work to increase the awareness. An active teamwork with the participations of related medical disciplines and parties is essential. The consciousness of being a team should be supported by social events.

Key words: Anesthesiology, working conditions, occupational risks, industrial accident, employee safety.