Muslihuddîn Muhammed Lârî'nin Mir'atü'l-Edvâr ve Mirkâtü'l-Ahbâr adlı eseri ve Selçuklu tarihi açısından değerlendirilmesi
Muslihuddîn Muhammed Lârî's work named Mir'atu'l-Edvâr and Mirkâtü'l-Ahbâr and its evaluation in terms of Seljuk
Yazar: MAİDE BAŞ
Danışman: PROF. DR. ERGİN AYAN
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
"Muslihuddîn Muhammed Lârî'nin Mir'atü'l-Edvâr ve Mirkâtü'l-Ahbâr Adlı Eseri ve Selçuklu
Tarihi Açısından Değerlendirilmesi" adlı tez çalışmamız Büyük Selçuklu Devleti, Irak
Selçukluları, Kirman Selçukluları ve Türkiye Selçuklu Devleti tarihi ve sultanları hakkında
genel bilgiler vermenin yanı sıra müellifin dönemin ön plana çıkan önemli gördüğü olayları
hakkında kısa bilgiler vermektedir. Muslihuddîn Muhammed Lârî'nin Mir'atü'l-Edvâr ve
Mirkâtü'l-Ahbâr adlı eserinin Selçuklular ile ilgili bilgi veren kısmını günümüz Türkçesine
aktardığımız bu çalışma, Selçuklu tarihi hakkında çalışma yapanların ve tarihe ilgi duyanların
istifade etmesi açısından önem arz etmektedir. Araştırma konusu olan Selçukluların siyasi,
sosyal, ekonomik ve askeri tarihine ışık tutmakla birlikte yaşamış oldukları coğrafya hakkında
bilgiler sunmaktadır. Bunun yanı sıra eser içinde bulundurduğu bazı ilginç hikâyeler ile
dönemin sultanlarının olaylara karşı bakış açısı, karakteristik özellikleri ve toplumun yapısı
hakkında fikir sahibi olmayı sağlamaktadır. Farsça bir dünya tarihi olan Mir'atü'l-Edvâr ve
Mirkâtü'l-Ahbâr adlı eser, II. Selim'e ithaf edilmiş ve Hoca Saadeddîn Efendi tarafından
Osmanlı Türkçesine çevrilmiştir. Müellif, eserinde her devlet ve sultan hakkında verdiği
bilgileri yeni başlıklar açarak aktarmış ve bu anlamda okuyucuya kolaylık sağlamıştır. Ayrıca
eser birçok topluluğun dini inançlarına, geleneklerine, eski âlimlere, bazı ilim dallarına ve Türk
inançlarına dair mühim bilgiler ihtiva etmektedir. Çalışmamızda verilen bilgileri günümüz
Türkçesine aktarırken dönemin İslam kaynakları, Bizans kaynakları, Haçlı Kronikleri, Ermeni
ve Süryâni vekayinâmelerinden faydalanarak karşılaştırmaya, bazı tarihsel ve yazınsal hataları
düzeltmeye gayret ettik.
Anahtar Kelimeler; Muslihuddîn Muhammed Lârî, Mir'atü'l-Edvâr ve Mirkâtü'l-Ahbâr,
Selçuklular.

Abstract:
Our thesis titled "Muslihuddîn Muhammed Lârî's Work Named Mir'atü'l-Edvâr and Mirkâtü'lAhbâr and its Evaluation in Terms of Seljuk History" provides general information about the
history and sultans of the Great Seljuk State, Iraq Seljuks, Kirman Seljuks and Turkish Seljuk
State. In addition to giving information about the important events of the period, it also gives
brief information about them. This study, in which we have translated into modern Turkish the
part of Muslihuddîn Muhammed Lârî's work called Mir'atü'l-Edvâr and Mirkâtü'l-Ahbâr, which
provides information about the Seljuks, is important for the benefit of those who study Seljuk
history and those who are interested in history. It sheds light on the political, social, economic
and military history of the Seljuks, which is the subject of the research, and provides
information about the geography in which they lived. In addition, with some interesting stories
it contains, the work provides an idea about the sultans of the period's perspective on events,
their characteristic features and the structure of the society. The work named Mir'atü'l-Edvâr ve
Mirkâtü'l-Ahbâr, a world history in Persian, was published in II. It was dedicated to Selim and
translated into Ottoman Turkish by Hoca Saadeddîn Efendi. In his work, the author conveyed
the information he gave about each state and sultan by opening new headings and made it easier
for the reader in this sense. In addition, the work contains important information about the
religious beliefs and traditions of many communities, ancient scholars, some branches of
science and Turkish beliefs. While transferring the information given in our study into today's
Turkish, we tried to compare it by making use of the Islamic sources of the period, Byzantine
sources, Crusader Chronicles, Armenian and Assyrian chronicles, and to correct some historical
and literary errors.
Keywords; Muslihuddîn Muhammed Lârî, Mir'atü'l-Edvâr and Mirkâtü'l-Ahbâr, Seljuks