Verilen eğitimin aile sağlığı elemanlarının riskli gebe yönetimi hakkındaki bilgi ve tutumlarına etkisi
Effect of the education given on the knowledge and attitudes of the family health care providers on risky pregnancy manegement
Yazar: RABİYE ÖZLEM ULUTABANCA
Danışman: PROF. DR. ELÇİN BALCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Gebelik = Pregnancy ; Gebelik-yüksek riskli = Pregnancy-high-risk ; Hasta takibi = Follow up studies ; Prenatal teşhis = Prenatal diagnosis ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Bu çalışmada; aile sağlığı elemanlarına verilen eğitimin aile sağlığı elemanlarının (ASE) riskli gebelik hakkındaki bilgi ve tutumlarına etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yarı deneysel olan bu araştırmada, ön test – son test tek grup deneme modeli kullanıldı. Kayseri ilinin beş merkez ilçesinde (Kocasinan, Melikgazi, Talas, Hacılar ve İncesu) bulunan aile sağlığı merkezlerinde (ASM) Şubat –Temmuz 2018 tarihleri arasında yapıldı. Verilerin toplanmasında, ASE'lerin sosyodemografik özellikleri ve riskli gebelik hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemeye yönelik soruları içeren 33 soruluk anket formu kullanıldı. Araştırmaya dahil edilen ASE'lerin görev yaptıkları ASM'lerde hizmeti aksatmayacak şekilde eğitim grupları oluşturularak 6 farklı günde öğleden önce ve öğleden sonra gerçekleştirilen   üçer saatlik eğitim  seanslarında ön test uygulamasını takiben hizmet içi eğitim (HİE) verildi. HİE'den üç ay sonra katılımcılar görev yaptıkları ASM'de ziyaret edilerek son test uygulandı. 321 kişiye ait veriler değerlendirildi. Eğitim öncesi ve eğitim sonrası verilerin karşılaştırılmasında, kategorik veriler için Mc Nemar testi, kullanıldı. p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir.
ASE'lerin % 98.4'ünün kadın, %78.8'inin ebe ve % 69.2'sinin 61 ay ve üzeri süredir aile hekimliği sisteminde çalıştığı belirlenmiştir. Daha önce uyum eğitimi alan ASE oranı % 65.4,  hizmet içi eğitim alanların oranı % 27.9 olarak belirlenmiştir. ASE 'lerin %70.8'i eğitimin süresini, % 70.5'i eğitimin kalitesini ve %72.4'ü ise eğitimin içeriğini yeterli bulduklarını ifade etmişlerdir. ASE'lerin %71.0'i gebe izlemleri ile ilgili olarak diğer sağlık kuruluşları ile işbirliği yaptığını, %95.0'ı riskli gebelerini düzenli olarak Toplum Sağlığı Merkezine bildirdiklerini, %57.5'i özellikle ulaşılamayan riskli gebeler için Toplum Sağlığı Merkezinden destek almadıklarını ifade etmiştir. ASE'lerin %80.1'inin ev ziyareti yapmadığı belirlenmiştir. ASE'lerin %54.7'si riskli gebe yönetim politikalarını yeterli bulmadıklarını belirtmişlerdir; % 42.5'i riskli gebe yönetimi ile ilgili önerilerde bulunmuştur. ASE'lerden rehberi okuyanların oranı eğitim öncesi %47.0 iken eğitim sonrası bu oranın %85.4'e yükseldiği görülmüştür. ASE'lerin gebelik izlemleri ve riskli gebe kriterleri ile ilgili sorulara verdikleri doğru cevapların sayısında, eğitim öncesine göre artış olduğu, ASE'lerde verilen eğitim sonrasında riskli gebe yönetimi ile ilgili bilgi ve tutumlarda anlamlı düzeyde değişim olduğu belirlenmiştir. ASM'de çalışan ASE'lerin riskli gebe yönetimi ile ilgili farkındalık düzeylerinin artırılması için eğitim programlarının yaygınlaştırılarak mevcut bilgilerinin güncellenmesi gerekmektedir. ASE'lerin yenilenen rehberler, algoritmalar ve oluşturulan modüllerden haberdar edilmeleri sağlanmalıdır. Eğitimlerin daha etkili ve kalıcı olması için tekrarlı eğitimler verilmeli ve sonuçları izlenmelidir.
Anahtar Kelimeler:	Aile Sağlığı Elemanı, Riskli Gebe, Gebe İzlem, Doğum Öncesi 
Bakım, Hizmet İçi Eğitim

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the effects of the education given to family health personnel on the knowledge and attıtudes of family health personnel about risky pregnancy.
In this semi-experimental study, a pre-test-final Test single group trial model is used. The study was held on February –July 2018 at Family Health Centers (FHC) located in five central districts of Kayseri province (Kocasinan, Melikgazi, Talas, Hacılar, and Incesu). A 33-question questionnaire was used to collect the data, which included questions to determine the socio-demographic characteristics of FHCs and information, attitudes, and behaviors about risky pregnancy. Without disrupting service on FHCs' where family health personnel work; training groups were formed and performed before noon and in the afternoon on 6 different days in-service training (IST) was given following pre-testing in three-hour training sessions. Three months after IST, participants were visited at the FHCs, where they served, and the final test was performed. Three months after IST, participants were visited at the FHCs where they served, and the final test was performed. Data from 321 people were evaluated. MC Nemar test for categorical data was used to compare pre-and post-training data and p values<0.05 were considered significant.
It was determined that 98.4% of family health personnel were female, 78.8% were obstetricians and 69.2% worked in the family medicine system for 61 months and over. The proportion of family health personnel who had previously received compliance training was 65.4%, and the proportion of those who had previously received IST was specified as 27.9%. 70.8% of family health personnel stated that they considered the duration of the education, 70.5% the quality of the education, and 72.4% the content of the education is sufficient. 71.0% of FHCs cooperate with other health organizations about pregnant monitoring; 95.0% reported their at-risk pregnant women to the Community Health Centre regularly and 57.5% support from the Community Health Center, especially for pregnant women at unattainable risk, they stated that they did not take support. It was found that 80.1% of FHCs' did not make home visits. 
54.7% of family health personnel stated that they did not consider risky pregnant management policies adequate; 42.5% made recommendations on risky pregnant management. The rate of those who read the guide from FHCs' was 47.0% before education and this rate increased to 85.4% after the education. It was determined that there was an increase in the number of correct answers given by family health personnel to questions about pregnancy monitoring and risky pregnancy criteria compared to before training and that there was a significant change in knowledge and attitudes about risky pregnancy management after training in family health personnel. To increase the awareness of risky pregnancy management of family health personnel working on FHCs; it is necessary to update their existing information by spreading education programs. It should be ensured that family health personnel ought to be informed of the updated guidelines, algorithms, and modules created. For the purpose of the trainings to be more effective and permanent, repeated training should be given and the results should be monitored.
Key Words:	Family Health Personnel, Risky Pregnant, Pregnant Observation, Prenatal 
Care, In-Service Education.