Zabıt ceridelerine göre I. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Ermeni  gündemi
Armenian agenda in the First Grand National Assembly according to the minutes
Yazar: ONUR ÖZ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET ERAT
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
İtilaf Devletleri tarafından ortaya atılan Anadolu'da Ermenilere yönelik katliam yapıldığı iddiaları üzerine TBMM, açıldıktan bir gün sonra bu iddialara cevap vermiş. Bizzat Mustafa Kemal Paşa, meclis kürsüsünden yaptığı açıklamalarla bu iddiaları yalanlamış, aksine Ermenilerin Anadolu'da yaşayan Türk ve Müslüman halka yaptıkları baskı ve zulümleri ortaya koymuştur.Katliam iddialarıyla Ermenileri mazlummuş gibi gösterip onlara Anadolu'dan yurt kazandırmayı amaç edinen İtilaf Devletleri, karşılarında kararlı ve tavizsiz bir tutum sergileyen TBMM'yi bulmuşlardır. 
Türk ve Müslümanlara yaptıkları katliamlardan dolayı Ermenilere yönelik bir harekât başlatmadan önce TBMM, Kafkaslardaki etkisini giderek arttıran Sovyetlerle yakın ilişkiler kurmak istemiş. Ancak, onların da Ermenilere Doğu Anadolu topraklarından vaatlerde bulunması üzerine Ermenilere yönelik doğu harekâtını başlatmıştır. Harekât sonrası imzalanan Gümrü Barışının onaylanması için de TBMM içerisinde yoğun bir çaba harcanmıştır.
 Nihayetinde TBMM, Lozan Barışıyla Batılı ülkelerin Ermeni taleplerini kesin olarak savuşturmuş. Lozan Konferansında yaşanan gelişmelerden an be an haberdar edilen mebuslar, Ermeniler hakkında tavizsiz bir duruş sergilemişlerdir. Diğer taraftan TBMM, savaş dolayısıyla geride kalan sahipsiz Ermeni mallarının da akıbetini belirlemiş. Aldığı bir dizi önlemlerle bu malların kötüye kullanılmasının önüne geçmeye çalışmıştır.

Abstract:
The TBMM responded to the allegations of a massacre of Armenians in Anatolia, made by the Allied Powers, the day after it opened. Mustafa Kemal Pasha himself denied these allegations with statements he made from the parliamentary rostrum, and on the contrary, he revealed the oppression and cruelty that the Armenians inflicted on the Turkish and Muslim people living in Anatolia. The Allied Powers, who aimed to portray the Armenians as oppressed with the allegations of the massacre and to gain them a homeland in Anatolia, found the TBMM displaying a determined and uncompromising attitude.
Before launching an operation against the Armenians due to the massacres they committed against the Turks and Muslims, the TBMM wanted to establish close relations with the Soviets, whose influence in the Caucasus was increasing. However, when they also made promises to the Armenians about the lands of Eastern Anatolia, it launched the eastern operation against the Armenians. Intense efforts were made within the TBMM to have the Gyumri Peace signed after the operation approved. 
Ultimately, the TBMM definitively warded off the Armenian demands of Western countries with the Treaty of Lausanne. The deputies, who were informed about the developments at the Lausanne Conference, displayed an uncompromising stance regarding the Armenians. On the other hand, the TBMM also determined the fate of the Armenian properties left behind as a result of the war. It tried to prevent the misuse of these properties with a series of measures it took.