Kurumsal iktisat çerçevesinden fikri mülkiyet hakları ve ekonomik büyüme
Intellectual property rights and economic growth within the framework of institutional economics
Yazar: YUNUS EMRE GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. AZİZ BURAK ATAMTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Yeni kurumsal iktisat = New institutional economics

Özet:
Günümüzde yaşanan hızlı küreselleşme ile beraber bilgi, üretim süreçlerine önemli bir faktör olarak  dahil olmasının yanında  ekonomik açıdan  değeride  önemli ölçüde artmıştır. Dünyanın bilgi ekonomisine doğru hareket etmesi nedeniyle  gayri maddi haklar kapsamında yer alan fikri mülkiyet  küresel toplumun  ve teknolojik ilerlemenin önemli bir parçası haline gelmiştir . Bundan dolayı ülkeler fikri mülkiyet haklarının korunmasına ve hukuki altyapıların oluşturulmasına daha fazla önem vermektedirler. Bu noktan hareketle Türkiye ve BRICS ülkelerinde ekonomik büyüme ve fikri mülkiyet hakları arasındaki ilişki 2007-2017 dönemi için incelenmiştir. Çalışmada ilk olarak yatay kesitler (ülkeler) arasındaki bağımlılık düzeltilen LMadj (Adjusted Lagrange Multiplier) testiyle incelenmiştir. Daha sonra serilerin durağanlığı ikinci nesil birim kök testlerinden Bai ve Carrion-i-Silvestre (2009) testi ile incelenmiş, GSYİH ve IPR serilerinin birinci farklarında durağan olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Daha sonra seriler arasında, eş-bütünleşme ilişkisinin varlığını sınayan ve Westerlund ve Edgerton (2008) tarafından geliştirilen LM-based testi ile GSYİH ile IPRS arasında panel eş-bütünleşme ilişkisinin var olduğu belirlemiştir. Bu sonuçtan hareketle serilerin uzun dönemde birlikte hareket ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak GSYİH ve IPRS arasındaki kısa ve uzun dönemdeki ilişki PMG (Pooled Mean Group) yöntemi kullanılarak yapısal kırılmalar dikkate alan ve, yapısal kırılmaları dikkate almayan iki model oluşturularak ayrı ayrı tahmin edilmiştir. Her iki modelden elde edilen sonuçlara göre BRICS ülkeleri ve Türkiye'de uzun dönemde fikri mülkiyet hakları indeksinde meydana gelen bir artışın ekonomik büyümeyi olumlu yönde etkilediğini kısa dönemde ise bir etkisinin olmadığı ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Knowledge is an important factor in the production process and its economic value has increased significantly with the effect of the rapid globalization experienced today. Since the world is moving towards the knowledge-based economy, intellectual property within the scope of intangible rights has become a significant part of the global society and technological progress. Therefore, countries have given weight to both the protection of intellectual property rights and the establishment of legal infrastructure. From this point of view, the dissertation has examined the relationship between economic growth and intellectual property rights both in Turkey and the BRICS countries for the 2007-2017 period. To begin, the dependence between horizontal cross-sections (countries) has been examined with the corrected LMadj (Adjusted Lagrange Multiplier) test. Then, the stationarity of the series has also been examined by Bai and Carrion-i-Silvestre (2009) test which is one of the second generation unit root tests and it was found that the first differences of the GDP and Intellectual Property Rights Index series were stable. Later, the LM-based test, which was developed by Westerlund and Edgerton (2008) and it tests the existence of co-integration relationship between the series, determined that there is a panel co-integration relationship between GDP and IPRI. To conclude, the series move together in the long term. Also, the short and long term relationship between GDP and IPRI has been estimated separately by constructing two models. The first model takes into account structural breaks using the PMG (Pooled Mean Group) method and the latter does not take into account structural breaks. According to the results obtained from the models, both in Turkey and the BRICS countries, while an increase in the IPRI in the long run positively affects economic growth, it has been demonstrated that it has no effect in the short term.