Ebû Tâlib el-Mekkî ve Ebû Hâmid Muhammed el-Gazâlî'de rıza anlayışı
Conception of consent in Ebû Tâlib el-Mekkî ve Gazâlî
Yazar: EMİNE OLGUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MANSUR GÖKCAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Ebu Talib el-Mekki = Ebu Talib el-Mekki ; Gazzali = Gazali ; Rıza = Consent ; Tasavvuf = Mystic ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Tasavvuf insanın başına gelen sıkıntı, dert, bela vb. durumlara karşı rıza, teslimiyet, tevekkül prensipleriyle kişinin dayanıklılık gücünü artırmayı hedeflemektedir. Böylece kul karşılaştığı her durumda düşebileceği girdaplardan kurtulma yollarını öğrenerek iç huzura ulaşabilmektedir. Psikolojik araştırmalar içsel dindarlığı güçlü olan insanların daha dayanıklı olduğunu göstermektedir. Rıza ehli kul, dış bağımlıklardan kurtulmuş ve her şeyin Allah'tan geldiği bilen kişidir.
Kur'an-ı Kerim ve hadislerde önemi vurgulanan rıza, İslâm dininin temel ahlaki prensiplerinden biridir. Kur'an-ı Kerim'de rıza kavramının merkezinde 'Allah'ın kulundan razı olması' bulunmaktadır. Öncelikli olarak Allah'a nispet edilen rızanın Allah'a ve kula dönük olan iki yönü bulunmaktadır. Allah'ın kulundan razı olmasının neticesinde kul Allah'tan razı olmaktadır.
 Rıza, tasavvufî hayatın mihveri, ilahi sevginin özü ve meyvesidir. Rıza, kişinin bir şeyi memnuniyetle kabullenmesi ve kabullenmekten herhangi bir sıkıntı duymamasıdır Rıza, ilahi irade hükmünü yerine getirirken kalbin huzur ve sükûn içinde olmasıdır. Allah'ın kulu için ezelde yaptığı tercihe, kulun itiraz etmemesi ve sıkıntı duymadan hoşnut olmasıdır.
Bütün işlerde takdir edilene kalpten sevinmek, her durumda nefsi hoş tutup kalbi huzuru sağlayarak herşeye kanaat etmek, Allah'ın takdiriyle mutlu olmak O'nun yaptığının güzelliğine olan inancını yitirmemek, rızanın tezahürlerindendir. Rıza, tevekkül, muhabbet, sabır, zühd gibi kavramlarla yakından ilişkili bir kavramdır.
Ebû Tâlib el-Mekkî ve Gazâlî tasavvuf tarihine yön veren mutasavvıflardandır. Gazâlî'nin tasavvuf anlayışının oluşmasında Mekkî önemli bir yere sahiptir. Mekkî'den sonra yaşayan Gazâlî usul ve tasavvufî anlayış bakımından ondan etkilenmiştir. Mutasavvıflarımız Ehl-i Sünnet anlayışı çerçevesinde bir tasavvuf anlayışını benimsemişlerdir. Rıza kavramını da bu anlayışları çerçevesinde ele almışlardır.

Abstract:
Sufi aims to increase one's endurance power with the principles of consent, surrender, trust against the trouble, trouble, trouble, etc. that occur to the person. Thus, the servant can reach internal peace by learning ways to escape the vortexes he may fall into in any situation he encounters. Psychological research shows that people with strong inner religiosity are more resilient. The servant of the people of Reza is the one who has been freed from the external dependencies and knows that everything comes from Allah.
  Consent, which emphasizes its importance in the Holy Qur'an and hadiths, is one of the basic moral principles of the Islamic religion. At the heart of the concept of consent in the Qur'an is 'God's willingness to his servant'. There are two aspects of God and the good that are primarily in the face of God. As a result of God's favor, the servant is pleased with God.Reza is the algeand of sufi life, the essence and fruit of divine love. Consent, any of the person's acceptance and acceptance of something with pleasure. 
To be happy with the heart of what is appreciated in all affairs, to be happy with everything by keeping the soul pleasing in every situation, to be happy with God's will, not to lose faith in the beauty of What He has done, is one of the manifestations of consent. It is a concept closely related to concepts such as consent, trust, conversation, patience, clan.
Abu Tâlib al-Mekkî and Ghazali are among the mutasavvfs that guide the history of sufi sufi. Mekkî has an important place in the formation of Gazâlî's understanding of sufism. He was influenced by the sucenic procedural and sufi understanding that lived after Mekkî. Our mutasavvfs have adopted a understanding of sufism within the framework of the understanding of circumcision. They also discussed the concept of consent within the framework of these understandings.