Aynı rutin biyokimya tetkiklerini çalışan ''ikiz otoanalizörlerin'' performansının farklı istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmesi
Evaluation of the performance of "twin auto analysers" that work the same routine biochemistry assays BY different statistical methods
Yazar: SELİN ONUR
Danışman: DOÇ. DR. BANU İŞBİLEN BAŞOK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Biyokimya = Biochemistry ; Hareketli ortalama = Moving average ; Referans değerler = Reference values ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; İstatistik = Statistics ; İstatistiksel yöntemler = Statistical methods

Özet:
Sağlık kurumlarında test çeşitliliğinin ve test istemlerinin giderek artması nedeniyle rutin biyokimyasal testlerin zamanında çalışılması ve raporlanabilmesi için -düşük ölçekli bir tıbbi laboratuvarda dahi- genellikle iki ve üzeri sayıda otoanalizörün kurulumu zorunlu hale gelmiştir. Bilinen büyük cihaz üreticileri saatlik hızı yüksek otoanalizörler üretmelerine rağmen tek bir analizörün artan laboratuvar iş yükünü karşılaması genellikle mümkün değildir. Bu nedenle, birçok tıbbi biyokimya laboratuvarında aynı fiziki mekanda konumlandığı için aynı ortam koşullarından etkilenen, tek bir operatör tarafından çalıştırılan ve aynı biyokimyasal testlerin çalışıldığı marka ve modeli eş en az iki otoanalizörün (ikiz analizör) kullanımına sıklıkla rastlanmaktadır. Günlük laboratuvar işleyişinde bu cihazların arasında analitik açıdan bir fark olmadığı varsayılır. İkiz analizörler arasındaki fark günlük pratikte hasta sonuçları karşılaştırılarak değerlendirilse de bu farkın sürekli monitorizasyon gerektirecek düzeyde olup olmadığına dair yeterince veri bulunmamaktadır.
Çalışmamızda ikiz analizörler arasındaki fark glukoz, üre, kreatinin, ürik asit, aspartat aminotransferaz, alanin aminotransferaz, alkalen fosfataz, gamma glutamil transferaz, laktat dehidrogenaz, direkt bilirubin, total bilirubin, total protein, albümin, trigliserid, kolesterol, yüksek dansiteli lipoprotein, amilaz, lipaz, kalsiyum, magnezyum, fosfor, C-reaktif protein, demir, ansatüre demir bağlama kapasitesi, kreatin kinaz, ferritin, sodyum, potasyum ve klor parametreleri ile değerlendirildi. Bu parametreler 31 gün boyunca 3 seviye şeklinde çalışıldı. Değerlendirme için wilcoxon, paried t- testi, spearman's rho, passing bablok, bland altman, konkordans korelasyon katsayısı ve üstel ağırlıklı hareketli ortalama istatistiksel yöntemleri kullanıldı. Ayrıca ikiz analizörler arasındaki bias hem biyolojik varyasyondan hesaplanan bias ile hem de referans değişim değeri ile karşılaştırıldı. 
Bu çalışmanın özelinde glukoz, kreatinin, LDH, total protein, albümin, kolesterol, kalsiyum, magnezyum, fosfor, sodyum ve klor testlerinde ikiz analizörlerin anlamlı farklı sonuç üretebildiği görülse de aralarındaki fark klinik açıdan sorun teşkil etmiyordu. Sadece kalsiyumda 11. gün 2. seviyesinde kritik farklılık vardı. Bu kritik fark, hazırladığımız EWMA grafiği ile de pratik bir şekilde izlenebildi.
Hazırlanan EWMA grafikleri ikiz analizörler arsındaki farkı zaman bazlı ve sürekli olarak, pratik ve tek bir grafik ile izlenebilmesi sağladı. Kalsiyum testindeki kritik hata hazırlanan EWMA grafiğinde bu nokta üst limiti aşmış bir nokta olarak net olarak izlenebildi. Böylece ikiz otoanalizörler arasında fark, farklı seviyelerdeki düzeyleri dahil gösterilmiş olarak real-time olarak izlenebilir hale getirilmiştir.

Abstract:
Due to increasing number and variety of test requests in health institutions, installation of two or more auto analyzers is often essential -even in small medical laboratories- for timely testing and reporting procedures of routine biochemical parameters. Even the high speed auto analyzers by leading medical device manufacturers fail to meet the increasing workload of laboratories on their own as a single device. Therefore it's common practice for several biochemistry laboratories to have two identical auto analyzers of the same brand and model (twin analyzer), run by a single operator, analyzing the same biochemical parameters. Since these two devices are located in the same space, they are affected by the same environmental conditions.  It is assumed that these devices are identical in terms of analytical performance for day-to-day laboratory analyses. Differences between devices are evaluated daily by comparing patient results however there is not sufficient data on whether these variations should be constantly monitored.
In this study we evaluated the results of twin analyzers for following parameters: Glucose, urea, creatinine, uric acid, aspartate aminotransferase, alkaline phosphatase, gamma-glutamyl transferase, lactate dehydrogenase, direct bilirubin, total bilirubin, total protein, albumin, triglyceride, cholesterol, high density lipoprotein, amylase, lipase, calcium, magnesium, phosphorus, C-reactive protein, iron, unsaturated iron binding capacity, creatine kinase, ferritin, sodium, potassium and chlorine. Aforementioned parameters were studied in 3 levels for the duration of 31 days. Results were analyzed using the statistical techniques Wilcoxon, paired t-test, spearman's rho, passing bablok, bland altman, concordance correlation coefficient and exponentially weighted moving average. In addition bias between the two analyzers were compared to both bias based on biological variation and the reference change value. 
In this particular study significantly different results were obtained for the parameters glucose, creatinine, LDH, total protein, albumin, cholesterol, calcium, magnesium, phosphorus, sodium and chlorine; however the difference was small enough to be reported. Only calcium showed critical difference for day 11 level 2 results. We were able to monitor this critical difference easily on the EWMA graph we designed.
EWMA diagrams allowed us to constantly monitor the difference between twin analyzers against time in a practical way and with a single graph. The critical error in calcium testing was observed as a spot above the upper limit in EWMA diagram prepared. We were able to monitor the variation between twin analyzers including concentrations in different levels as real-time data.