Metalik maden araştırmalarında gradient ve pole-dipole elektrot dizilimlerinin ardışık kullanımı: Kötüre-Ördek Köyü (Elbistan, Kahramanmaraş) sahasına uygulama
The use of the gradient and pole-dipole electrode arrays in the explorating the metallic ore: the application to the field of kötüre-ördek village (Elbistan, Kahramanmaras)
Yazar: ERCAN DURMAZ
Danışman: PROF. DR. HAKAN KARSLI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Bu çalışmada, metalik maden araştırmalarının en etkin jeofiziksel yöntemi olan jeolojik materyallerin elektriksel özdirenç ve yüklenebilirliğinin (şarjabilite) ölçüldüğü İndüksiyon Polarizasyon (IP) yöntemin uygulamasında gradient ve pole-dipole elektrot dizilimlerinin ardışık kullanımının ilkeleri ve katkıları çalışılmıştır. Amaçlanan prosedür, Kahramanmaraş ili, Afşin ilçesinin 8 km güneybatısında ve Elbistan-Göksun yolu üzerinde yer alan Kötüre-Ördek köy sahasında Bakır-Molibden (Cu-Mo) cevher yatağının varlığının ve sınırlarının belirlenmesi için uygulanmıştır. Bu kapsamda, toplamda 99 km olan hatlar üzerinde Gradient dizilimi ile sahanın sülfür içeriği ve elektrik özdirenç değişimi taraması yapılmış ve anomalilerin yoğunlaştığı tespit edilen bölgelerde K-G yönlü 18 adet profilde toplam 51 km uzunluğunda pole-dipole elektrot dizilimi ile özdirenç ve yüklenebilirlik ölçümleri yapılmıştır. Tüm verilerin analizi ve ters çözümü sonucu elde edilen 2 boyutlu özdirenç ve yüklenebilirlik kesitleri muhtemel cevher yatağının genel sınırlarının ve sondaj lokasyonlarının belirlenmesi açısından yorumlanmıştır. Sonuç olarak, gradient ve pole- dipol dizilimlerinin ardışık kullanılmasının hem maden cevherinin konumunun yanal ve düşey yönde belirlenmesi, hem daha güvenilir sonuçlar elde edilmesinin yanı sıra, toplam maliyette yaklaşık %60'lık bir kazanç sağlamıştır.

Abstract:
In this study, the principles and contributions of the sequential use of gradient and pole-dipole electrode arrays in the application of the induced polarization (IP) method in which electrical resistivity and chargeability of geological materials are measured, which is the most effective geophysical method of metallic mine researches, are studied. The proposed procedure was applied to determine the presence and boundaries of Copper- Molybdenum (Cu-Mo) ore deposit in the village of Kötüre-Ördek, 8 km southwest of Afşin district of Kahramanmaraş province and on Elbistan-Göksun highway. In the scope, the sulfur content and electrical resistivity changes of the geological materials in the area were first scanned on totally 99km profiles by using gradient array, afterwards resistivity and chargeability measurements were achieved by using pole-dipole electrode array of 51 km length for 18 profiles along N-S direction in the regions where the anomalies are concentrated. The two-dimensional resistivity and chargeability sections obtained from the analysis and inversion of all data were interpreted to determine the general boundaries of the ore deposit and the drilling locations. As a result, the sequential use of gradient and pole-dipole arrays resulted in both a lateral and vertical determination of the location of the ore and a more reliable result, as well as approximately 60% gain in total cost.