Devletleşme sürecinin filistinli mültecilere siyasal ve hukuksal etkisi
Political and legal effects of the process of becoming a state on Palestinian refugees
Yazar: ALAAEDDIN DIAB
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEDA ÖZ YILDIZ
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet = State ; Devlet inşaası = State building ; Filistin = Palestine ; Filistin mültecileri = Palestinian refugees ; Filistin sorunu = Palestine problem ; Hukuk = Law ; Hukuki statü = Legal status ; Hukuksal korunma = Legal protection ; Mülteciler = Refugees ; Siyasal etki = Political clout

Özet:
Çıkış noktası Ortadoğu coğrafyası olmakla birlikte kısa süre içerisinde uluslararası alanda bir "mesele" haline gelen Filistin topraklarının Birleşmiş Milletler kararıyla Arap ve Yahudiler arasında bölünmesi, aynı zamanda uluslararası camiada devam eden ve pekçok ülkeyi doğrudan ilgilendiren yeni bir sorunu da beraberinde getirmiştir: "Filistinli mülteciler meselesi".  Bu çalışmanın konusu 1948 yılında günümüze Filistin mültecilerine yönelik uluslararası çözüm önerilerinin kronolojik olarak incelenmesidir. Araştırmanın amacı, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Güvenlik Konseyi, Filistin Mültecilerine Yardım ve Çalışma Ajansı gibi uluslararası kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilmeye çalışılan Filistin meselesine yönelik çözüm önerilerinin Filistinli mültecilere etkisinin değerlendirilmesidir. Bu amaca ulaşmak için öncelikle "Filistinli mülteci meselesi" kavramsal ve tarihsel olarak ortaya konularak uluslararası çözüm öneri ve tartışmaları tek tek bu kavram üzerindeki mevcut ve olası etkileri üzerinden ele alınmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde Filistinli mülteciler meselesinin tarihsel kaynakları ortaya konularak Osmanlı döneminden günümüze Filistin toprakları üzerinde Filistin halkının karşılaştığı siyasi, ekonomik ve sosyolojik sorunlar kronolojik olarak sunulmuştur. İkinci bölümde ise İsrail sınırları içindekiler dahil olmak üzere Filistinli mültecilerin, özellikle de yerleştikleri ülkelerdeki ve mülteci kamplarında kalan Filistinlilerin karşılaştıkları sorunlar çeşitli başlıklar altında ele alınmıştır. Hukuki statülerinin belirsizliği ile birlikte beraberinde çeşitli güvenlik, ekonomik, sosyal, eğitim ve sağlık sorunları yaşayan Filistinliler neredeyse yerleştikleri tüm coğrafyada insan haklarına aykırı yaşam koşulları altında ve birbirine benzer sorunlarla yaşamaktadırlar. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise Filistin mülteci meselesini çözmeye yönelik olarak Birleşmiş Milletler'in şimdiye kadarki rolü analiz edilmiştir. 181 sayılı karar ile birlikte başlayan bu süreç incelendiğinde günümüze kadarki zaman dilimi içinde alınan kararların Filistinli mültecilerin hukuki statülerine ve haklarına uzun vadeli ve adaletli bir çözüm üretmediği ve İsrail'in bölgedeki konumunun daha da güçlendiği görülmektedir. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise günümüzde de gündemdeki yerini koruyan Filistin vatandaşlığı hakkının genel olarak Filistinli mülteci meselesine etkisi incelenmiştir. Görünürde Filistin devletinin varlığının hukuki olarak uluslararası arenada tanınması ve Filistinli mültecilere vatandaşlık hakkı statüsünün verilmesiyle meselenin çözümüne katkı sunabilecek bir gelişme olarak görülen bu durumun özünde Filistinlilerin aleyhine işleyebileceği öne sürülmektedir. Zira çalışmanın son bölümünde yer verilen Filistin Devletine BM'de gözlemci üyelik verilmesi gelişmesi gibi bu uluslararası çözümle birlikte Filistin halkının bölünme öncesi sınırlardaki haklarını talep etmesi ve geri dönme hakkının ellerinden alınacağı değerlendirilmektedir. Bu noktada Filistin mülteci meselesinin çözümüne Filistin Kurtuluş Örgütü'nün Filistin devletinden daha fazla katkı sağlayacağı görülmektedir.

Abstract:
The division of Palestine territories between Arabs and Jews with the decision of the United Nations, which has become an international "issue" in a short time despite having started in the Middle East region, has also brought out a new problem that continues to draw attention in the international community and concerns many nations directly: "The Issue of Palestinian Refugees". The subject of this study is chronologically examination of the international solution offers from 1948 until our day about the Palestinian refugees. The purpose of the study is to evaluate the impact of the solution offers, which the international organizations like the General Assembly, Security Council and the Relief and Works Agency for Palestine Refugees of the United Nations have tried to implement, on the Palestinian refugees. In order to achieve this purpose, "the issue of Palestinian refugees" is stated conceptually and historically and the solution offers and discussions are examined through the existing and potential impacts of them on this concept.
In the first part of the study, the political, economic and sociologic problems that the Palestine peoples faced in the Palestine region were presented chronologically from the Ottoman era until today by stating the historical sources of the issue of Palestinian refugees.
In the second part, the problems that the Palestinians face within the territories of Israel and especially the countries and refugee camps, in which they are living, are considered under various topics. Experiencing many security, economic, social, educational and health problems along with the uncertainty of their legal status, the Palestinians live under conditions that violate the human rights and deal with similar problems in almost every country that they are living. In the third part of the study, the role of the United Nations was analyzed until today about the solution of the issue of Palestinian refugees. When this process, which started with the decision number 181, is examined, it is seen that it have not created a long-term and just solution for the Palestinian refugees' legal status and rights and reinforced the position of Israel in the region. In the fourth part of the study, the impact of the Palestinian citizenship right, which is still a controversial problem at the present, on the issue of Palestinian refugees is examined. This situation, which can be seen as a development that can contribute to the recognition of the Palestinian state in the international arena and granting the citizenship right to Palestinian refugees, is claimed to be capable of being used against the Palestinians. In the last part, along with the international solution of giving a spectator membership at the UN for the Palestinian State, it is evaluated that the peoples of Palestine's demanding their rights on the previous borders and their rights to return can be taken from them. At this point, it is seen that the Palestine Liberation Organization will contributes more than the Palestine state in the solution of the Palestinian refugee issue.