İran'da 1979 devrimi'nden sonra egemenlik ve siyasal iktidar
Sovereignty and political power in iran aftr the 1979 revolution
Yazar: GHOLAMREZA POORBAGHER
Danışman: PROF.DR. TÜLİN ÖNGEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Batı'dan esinlenerek 1906'da İran'da gerçekleşen Meşrutiyet Devrimide laik egemenlik anlayışına dayanan ulus devlete ulaşmayı hedeflemiştir.Ancak anayasa hazırlanırken ?egemenlik halka aittir? maddesinin yanına dinadamlarının etkisiyle, Tanrısal Egemenlik anlayışını çağrıştıran ?yasalarınşeriata uygunluk maddesi? eklenmiştir. Yani 1979 devriminden önce İran'daiki egemenlik anlayışı vardı; Tanrısal egemenlik anlayışı ile laik egemenlikanlayışı. Bu dönemdeki iki zıt egemenlik anlayışının belli aralıklarla toplumdaiktidar çatışmalarına yol açarak varlığını devrime kadar sürdürmüştür. Öteyandan bu dönemde yasal olarak siyasal iktidarı laikler kullanarakmeşrutiyetini ulemadan almalıydı. Ancak pratikte ulemayı devre dışıbırakarak monarşi diktatörlük iktidarı elinde bulunduruyordu.Bu iktidar çatışmaları sonucunda 1979 devrimi gerçekleşmiştir. 79devriminden sonra egemenliğin sadece tanrıya ait bir hak olarak görüldüğü,yasama yetkisinin tanrıya ait olmakla birlikte anayasanın temelini kuranoluşturmaktadır. Tanrısal egemenliğin kullanımı Humeyni'nin ?Velayeti Fahik?teorisi çerçevesindedir. Bu teori Şii Siyasal düşüncesindeki imametöğretisinin revizyon edilmiş şeklidir. Böylece modern unsurlarla dogmatikesaslar birleştiği ?İran İslam Cumhuriyeti?ne biz ?modern totaliter teokrasi?diyoruz. Günümüz koşullarında böyle bir siyasal düzen varlığını fazlasürdüremeyeceği apaçık bir gerçektir.

Abstract:
Poorbagher, Gholamreza, Sovereignty and Political Power in Iran after the1979 Revolution, Master?s Degree Thesis, Consultant: Prof.Dr. Tülin Öngen, 161 p.The Constitutionalist revolution which had inspiration from the West takingplace in 1906 in Iran aimed to reach a national state based on secular sovereignty.However, while the Constitution is being prepared, with the influence of ecclesiastics?the coherence of legislations to Islamic law clause? which is reminiscent ofCelestial Sovereignty was added besides ?sovereinty belongs to the public? clause.This meant that there were two sovereignty conceptions in Iran before the 1979revolution; Celestial sovereignty conception and secular sovereignty conception.These two contrary sovereignty conceptions continued their existence until therevolution causing power conflict in the community from time to time. On the otherhand, the seculars were using the political power legally taking legitimation fromscholars. However, in practice the monarch dictatorship bypassing the scholarswithholded the power.As a result of these power conflicts 1979 revolution took place. After the 79revolution sovereignty was seen only a privilege belonging to God, despite thelegislative power belonged to God, Quran formed the essence of the constitution.The route of administration of celestial sovereignty was within the framework ofHumeyni?s ?Wardship of Fahik? theory. This theory is revised form of imamateteaching in Shi?ite political ideology. Thus, we call ?Iranian Islamic Republic? as?modern totaliter theocracy? in which modern elements are combined with dogmaticprinciples. It is evident that such a political order will not be able to maintain itsexistence further in today?s conditions.