Nöromiyelitis optika hastalarında kognitif fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of cognitive function in neuromyelitis optica patients
Yazar: AHMET YABALAK
Danışman: DOÇ. DR. BURCU ALTUNRENDE
İstanbul Bilim Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresyon = Depression ; Miyelit = Myelitis ; Nöromiyelitis optika = Neuromyelitis optica ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Nöromiyelitis optika; optik nörit ve LETM ile karakterize merkezi sinir sisteminin
inflamatuar bir hastalığıdır. Kognitif fonksiyon bozukluğu, hastalığın yarattığı fiziksel
özürlülükten bağımsız olarak günlük yaşam aktivitelerini, sosyal yaşamı ve iş verimini etkileyen
önemli bir unsurdur. NMO hastalarında kognisyonu değerlendirmek üzere yapılan az sayıda
çalışma mevcuttur. Bu nedenle Türk NMO hastalarında BRB-N, BDE ve ACE-R testleri ile
kognitif durum tayini yaparak; kognitif bozukluğun sıklığı ve kognitif fonksiyon bozukluğu ile
ilişkili olabilecek etkenlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve metod: NMO tanısıyla İstanbul Bilim Üniversitesi Nöroloji Polikliniğinden
takipli; takipleri sırasında BRB-N, ACE-R ve BDE testleri yapılmış olan; çalışma kriterlerine
uygun 22 olgunun dosyaları etik kurul onayı alındıktan sonra retrospektif olarak
değerlendirilmiştir. BRB-N testinde en az iki alt testte normatif verilere göre 5. persantilin altında
olan olgularda kognitif fonksiyon bozukluğu olduğu, diğer olgularda olmadığı kabul edilmiş ve
KFB sıklığı saptanmıştır. KFB olan ve olmayan gruplar yaş, cinsiyet, hastalık düzeyi, eğitim
düzeyi, NMO Ig G sonucu, EDSS skoru, kranyal MRG'de lezyon olup olmamasına göre
karşılaştırılmıştır. Hastaların demografik, klinik ve radyolojik verilerinin depresyonla ilişkisi
değerlendirilmiştir. ACE-R testinin skorları incelenerek NMO hastalarında ACE-R testinin KFB
saptamada duyarlılığı ve özgüllüğü değerlendirilmiştir. Çalışmamızda elde edilen veriler IBM
SPSS Statistics 20.0 programı ile değerlendirilmiş; tüm istatistikler için anlamlılık düzeyi p≤0.05
olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Olguların yaşları 23 ile 65 arasında değişmekte olup; ortalama yaş 42,86±10,98
yıldır. Hastaların %45,5'inde (n=10) KFB; %50'sinde ise (n=11) depresyon saptanmıştır. KFB olan
olgularda istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yaşın daha yüksek olduğu, eğitim düzeyinin daha
düşük olduğu, EDSS ve BDE skorlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Kognisyon durumuna göre cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p<0,05). KFB
olan olguların PASAT, SPART kısa süreli bellek, SRT uzun süreli bellek, SRT kısa süreli bellek,
SDMT ve sözel akıcılık skorları, KFB olmayanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha düşük
saptanmıştır. KFB olan ve olmayan olguların SPART uzun süreli bellek skorları arasında
istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Hastalarda en sık etkilenen kognitif
profilin; bellek kusuru, dikkat ve yürütücü işlevlerde bozulma olduğu izlenmiştir. ACE-R testinin
NMO hastalarında duyarlılığı ve özgüllüğü değerlendirildiğinde ACE-R testinin tanı değerinin
istatistiksel olarak iyi seviyesinde olduğu; 82,5 kesme değerinde, %88 duyarlılık ve %75 özgüllük
ile KFB saptayabileceği bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda kognitif bozukluk ve depresyon NMO hastalarının yaklaşık
yarısında saptanmıştır. ACE-R testinin de klinik pratikte NMO'da KFB tanısında
kullanılabileceği kanısına varılmıştır. NMO hastalarında KFB ve depresyon sıklıkla eşlik eden
tablolar olması nedeni ile hastaların bu yönden mutlaka değerlendirilmesi ve tedavilerinin
düzenlenmesi, hastaların yaşam kalitesinin yükseltilmesi açısından büyük önem arz etmektedir.

Abstract:
Purpose: Neuromyelitis optica is an inflammatory disease of the central nervous system
which is characterized by optic neuritis and LETM. Cognitive function impairment is an important
component that has effects on social life, daily life activities and working effectivity regardless of
physical disability. There are few studies on cognitive impairment in NMO patients. The purpose
of this study is to assess the factors that may be related with the frequency and level of cognitive
function impairment bu performing cognitive function tests like BRB-N, BDI and ACE-R in
Turkish NMO patients.
Material and methods: The files of 22 patients who are followed in Istanbul Bilim
University neurology polyclinic with NMO suitable for study criteria and has had BDI, BRB-N
and ACE-R tests while being followed are evaluated retrospectively after ethical council approval.
The cases who are under 5 percentile in the normal values of BRB-N test were diagnosed with
cognitive impairment, other cases were taken as not impaired and by this process, the frequency of
cognitive impairment is obtained. The groups with and without cognitive impairment were
compared according to age, sex, level of disease, level of education, pathologic findings on cranial
MRI, NMO Ig existence and EDSS score. The relation of the clinical, radiological and
demographic values and patients' depression level was evaluated. The specificity and sensitivity of
ACE-R test on detecting cognitive impairment were assessed through ACE-R test results. Results
in our study were evaluated with SPSS 20 statistics program and all statistic results with a p less
than 0,05 were taken as significant.
Results: The mean age of the patients was 42,86±10,98, changing between 23 and 65.
45,5% (n=10) of the patients had cognitive impairment and 50% (n=11) had depression. The group
with cognitive impairment had significantly older age, lower educational status, higher EDSS and
BDI scores (p<0,05). Gender was not a affecting factor on cognitive function. Patients with
cognitive impairment had significantly lower PASAT, SPART short term memory, SRT long term
memory, SRT short term memory, SDMT and verbal fluency scores than non cognitive impairment
group. SPART long term memory scores did not show significant difference between groups
(p>0,05). The mostly affected cognitive profile was found to be memory impairment, attention and
processing dysfunction. When the specificity and sensitivity of ACE-R test on NMO patients were
evaluated, diagnostic level of the test was found to be statistically good since it can detect
cognitive impairment with a sensitivity of 88% and specificity of 75% on a cut off level of 82,5.
Conclusion: In our study, approximately half of the patients had depression or cognitive
impairment. It has been concluded that ACE-R test can be used to detect cognitive impairment in
NMO patients. Since cognitive impairment and depression are frequent in NMO patients, for their
quality of life, it is important for the patients to be assessed on these aspects of the disease.