Eşikaltı ve eşiküstü sunum düzeyi ile hazırlayıcı ve hedef uyaranlar arasındaki süre değişimlemesinin duygusal hazırlama üzerindeki etkileri
Effects of subliminal and supraliminal presentation and manipulations of duration between prime and target stimuli on emotional priming
Yazar: GÜLCAN ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT ŞENYÜZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal uyaran = Affective stimulus ; Eşikaltı sunum = Subliminal presentation ; Eşiküstü sunum = Supraliminal presentation ; Farkındalık = Awareness

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kişilere eşikaltı sunulan duygusal uyaranların, hemen sonrasında sunulan nötr hedef uyaranlara ilişkin yapılan değerlendirmeler üzerindeki etkisini incelemektir. Bu doğrultuda duygusal değerliği üç düzeyde farklılaşan (olumlu, olumsuz, nötr) görsel hazırlayıcıların (olumlu, olumsuz, nötr) eşikaltı sunulmasının, hemen sonrasında gösterilen nötr hedef uyaranlara ilişkin duygusal değerlendirmeleri nasıl etkilediğinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu amaçla iki deney yapılmıştır. Deney I'de hazırlayıcıların, hemen sonrasında sunulan hedef uyaranlar üzerindeki etkisini görmek üzere duygusal değerlendirme ölçümleri hazırlayıcı sunumunun hemen ardından alınmıştır. Deney II'de ise bu etkinin görece kalıcılığını incelemek üzere, hazırlayıcılardan sonra sunulan hedef uyaranlara ilişkin duygusal değerlendirme ölçümleri gecikmeli olarak alınmıştır. Deney I ve Deney II'den elde edilen resim duygusal değerlendirme ölçümlerine ilişkin veriler 2 (değerlendirme zamanı: hemen değerlendirme, gecikmeli değerlendirme) x 2 (hazırlayıcının sunum düzeyi: eşikaltı, eşiküstü) x 3 (hazırlayıcının duygusal değerliği: olumlu, olumsuz, nötr) son faktörde tekrar ölçümlü ANOVA tekniği ile analiz edilmiştir. Çalışmada hemen değerlendirmenin yapıldığı koşulda, eşiküstü sunum düzeyi grubunda olumsuz hazırlayıcılardan sonra sunulan hedef resimler, olumlu ve nötr hazırlayıcılardan sonra sunulan hedef resimlere göre daha olumsuz olarak değerlendirilmiştir; ancak eşikaltı sunum düzeyi grubunda hazırlayıcının duygusal değerlikleri arasında resim duygusal değerlendirme ölçümleri bakımından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Gecikmeli değerlendirme koşulunda da, hiçbir sunum düzeyi grubunda hazırlayıcının duygusal değerlikleri arasında resim duygusal değerlendirme ölçümleri bakımından anlamlı bir fark görülmemiştir. Hemen değerlendirme koşulunda, eşiküstü sunum düzeyi grubunda ortaya çıkan hazırlama etkisiyle ilgili sonuçlar, gecikmeli değerlendirme koşulunda ortaya çıkmamıştır; bu sebeple eşiküstü sunum düzeyinde oluşan hazırlama etkisinin sürekliliğinin olmadığı söylenebilir.



Anahtar Sözcükler 
Duygusal uyaran, eşikaltı sunum, eşiküstü sunum, farkındalık, hazırlama etkisi.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effects of subliminally presented emotional stimulus on evaluations of neutral target stimulus that offered immediately after them. In this direction,  it is intended to reveal how emotional valence of visual primes presented subliminally at three different levels (positive, negative, neutral) effect emotional evaluations of following target stimuli. Two experiments were conducted for this purpose. In Experiment I, in order to see the effect of primes on immediately following target stimuli, emotional assessment measures were taken immediately after each prime's presentation. In Experiment II, in order to examine the possible priming effect's relative permanence, emotional evaluation measurements of the target stimuli were taken with a delay. The data that obtained from Experiment I and Experiment II for the target image emotional evaluation measurements were analysed by using a 2 (evaluation time: immediate evaluation, delayed evaluation) x 2 (presentation level of prime: subliminal, supraliminal) x 3 (emotional valence of prime: positive, negative, neutral) factorial ANOVA with repeated measures on one factor. Results revealed that when the assessments were carried out immediately, for supraliminal presentation group, the target images presented after negative primes were evaluated more negatively than the target images presented after positive and neutral primes; but for subliminal presentation group, there was not a significant difference among the prime valence in terms of emotional evaluation measurements. In the delayed evaluation condition, there was not any significant difference in terms of image emotional evaluation measurements due to prime valence significant. Findings illustrates that priming effect emerged in the condition of immediate evaluation, for the level of supraliminal presentation; but this effect did not occur in the condition of delayed evaluation. For this reason, it can be claimed that priming effect ocurring after supraliminal presentation of negative primes has a relatively short lifespan.




Key Words
Affective stimulus, subliminal presentation, supraliminal presentation, awareness, 
priming effect.