Edirne ili keşan içesine bağlı iki köyde tarım çalışanlarının deri kanseri risk düzeyleri, risk algıları konu ile ilgili bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of skin cancer risk levels, risk perceptions, knowledge, attitudes and behaviors of agricultural workers in two villages of keşan district of Edirne province
Yazar: GÜLSÜM TOMBUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLFİYE ÇELİKKALP
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Deri hastalıkları = Skin diseases ; Güneş radyasyonu = Solar radiation ; Kaçınma davranışı = Avoidance behavior ; Kırsal sağlık = Rural health ; Radyasyondan korunma = Radiation-protection ; Risk algılaması = Risk Perception ; Spektrofotometri-ultraviyole = Spectrophotometry-ultraviolet

Özet:
Giriş ve Amaç: Deri kanseri tüm dünyada ve Türkiye'de artan insidansı ile dikkat çeken önemli bir sağlık sorunudur. Bu çalışmada, tarım çalışanlarının deri kanseri risk algıları, risk düzeyleri, deri kanseri ve güneşten koruma ile ilgili bilgi düzeyleri ve davranışlarını belirlemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan çalışma Edirne ili Keşan ilçesine bağlı Akhoca ve Suluca köylerinde yaşayan 186 tarım çalışanı ile yürütülmüştür. Veriler, tarım çalışanlarının sosyodemografik özelliklerini sorgulan kişisel bilgi formu, Fitzpatrick deri fototipi sınıflaması, deri kanseri bilgi ve davranış soru formları ile toplanmıştır. Anket yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. İstatistiksel analizleri yapmak için SPSS (IBM SPSS Statistics 20) adlı paket program kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmada tarım çalışanlarının yaş ortalaması 52,89±13,63 olup %89,8'i erkek ve %67,7'si ilkokul mezunudur. Katılımcıların %34,4'ünün Fitzpatrick deri fototipi sınıflamasına göre yüksek risk düzeyinde olduğu fakat %75,3'ünün kendisini deri kanserine yakalanma açısından riskli görmediği belirlenmiştir. Tarım çalışanlarının bilgi puan ortalaması 7,76±1,65, davranış puan ortalaması 12,11±3,78'dir. Tarım çalışanlarının bilgi puan ortalamasını özellikle yüksek gelir durumuna sahip olma 0,896 puan ve 40 yaşından küçük olma 0,854 puan arttırmaktadır. Davranış puan ortalamasını ise kadın cinsiyeti 3,562 puan, 6 aydan daha az çalışma süresi 1,987 puan, risk düzeyi 2,306 puan ve bilgi puan ortalaması 0,385 puan arttırmaktadır. 
Sonuç: Çalışmada her üç çiftçiden birinin deri kanseri risk düzeyinin yüksek olduğu söylenebilir. Bununla birlikte katılımcıların deri kanseri ve güneşten korunma ile ilgili bilgi düzeyinin iyi olduğu fakat davranış puanlarının düşük olduğu belirlenmiştir.  Risk düzeyleri yüksek, bilgi ve davranış puan düzeyleri düşük olan kişilere yönelik deri kanseri ve güneşten korunma hakkında eğitimler verilmesi ve tarama programlarının düzenlenmesi gereklidir.
Anahtar kelimeler: Deri kanseri, tarım çalışanı, risk algısı, risk düzeyi, güneşten korunma

Abstract:
Background and Aim: Skin cancer is an important health problem that attracts attention with its increasing incidence all over the world and in Turkey. This study aimed to determine the skin cancer risk perceptions of agricultural workers, their risk levels, their knowledge levels and behaviors regarding skin cancer and sun protection. 
Material and Methods: The study, which is descriptive and cross-sectional, was conducted with 186 agricultural workers living in Akhoca and Suluca villages in Keşan district of Edirne province. Data were collected with a personal information form that questions the sociodemographic characteristics of agricultural workers, Fitzpatrick skin phototype classification, and skin cancer knowledge and behavior questionnaires. The survey was applied using face-to-face interview technique. A package program called SPSS (IBM SPSS Statistics 20) was used to perform statistical analyses. 
Results: In the study, the average age of agricultural workers is 52.89±13.63, 89.8% of them are male and 67.7% are primary school graduates. It was determined that 34.4% of the participants were at high risk according to the Fitzpatrick skin phototype classification. However, 75.3% of them did not consider that they are at risk for skin cancer. The average knowledge score of the participants is 7.76±1.65, and the average behavioral score is 12.11±3.78. Especially having a high income level increases the average knowledge score of agricultural workers by 0.896 points and being under 40 years of age by 0.854 points. Female gender increases the average behavioral score by 3.562 points, working time of less than 6 months increases by 1.987 points, risk level increases by 2.306 points and the average knowledge score increases by 0.385 points.
Conclusion: In the study, it can be concluded from the study that one in every three farmers has a high risk of skin cancer. However, it was determined that the participants' knowledge level about skin cancer and sun protection was good, but their behavior scores were low. It is necessary to provide training on skin cancer and sun protection and organize screening programs for people with high risk levels and low knowledge and behavior scores.
Keywords: skin cancer, agricultural worker, risk perception, risk level, sun protection