K-562 hücre serilerinde imatinib'e karşı gelişen dirençte rol oynayan gen ifade değişimlerinin saptanması
Determining changes in the expression of genes playing role in imatinib resistance of K562 cell lines
Yazar: YALDA HEKMATSHOAR
Danışman: PROF. DR. ASUMAN SUNGUROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Apoptozis = Apoptosis ; Gen ifadesi = Gene expression ; Hücre dizisi = Cell line ; Lösemi-miyeloid = Leukemia-myeloid ; Otofaji = Autophagy ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İmatinib mesilat = Imatinib mesilat

Özet:
İmatinib mesilat, BCR-ABL tirozin kinazın seçici inhibitörü olarak tasarlanan etkili bir terapötik ajandır. İmatinib ve diğer TKI?ler KML hastalığının tedavisinde kullanılarak hayatta kalma şansını artırmaktadır ama hastaların bazılarında TKI?lerine özellikle İmatinibe karşı direnç gelişmekte ve tedavinin başarısız olmasıyla hastalığın yeniden nüks etmesine neden olmaktadır. KML?de ilaç direnciden sorumlu mekanizmalar arasında BCR-ABL genindeki mutasyonlar ve BCR-ABL?den bağımsız diğer mekanizmalar görev almaktadır. Bu tez çalışmasında BCR-ABL?dan bağımsız mekanizmalar araştırılmıştır. İlaç taşınmasından sorumlu taşıyıcı proteinlerinin ifade seviyelerindeki artış ve azalma, apoptoz sinyal yolaklarının inhibisyonu, otofajinin indüklenmesi, DNA tamir mekanizmasındaki artış ve transkripsiyon faktörlerindeki değişimler, ilaç direncinin oluşumunda ve KML tedavisinin başarısızlığında görevli BCR-ABL?den bağımsız mekanizmalar arasındadır. 
Bu tez çalışmasında in-vitro ortamda insan KML hücresi olan K562 hücre serisi kullanılarak; K562 hücrelerine (K562s) artan dozlarda İmatinib uygulanarak 5µM İmatinibe karşı dirençli (K562r) hale getirilmiştir. İlaç influks ve efluks genleri, pluripotent kök hücre karakterinde rol oynayan  genler,  apoptoz ve otofajiden sorumlu genler ve tamirden sorumlu gen ifade değişimleri kıyaslanarak ilaç direncinde etkili olabilecek yolaklar incelenmiştir. 
Bu tez çalışması sonunda; ilaç influks ve efluks genlerinden MDR-1, BCRP,OCT-1?in; gen ifadelerinde anlamlı değişiklikler olduğunun belirlenmesi ve özellikle MDR?nin ifadesindeki artış dirençle primer ilişkili bulunmuştur. Apoptoz ve otofaji yolaklarındaki gen ifade değişimleri en etkin olarak BCL-2 ve BECLIN1?de gözlenmiştir. Düşük doz İmatinib direncinden BCL-2 sorumlu iken yüksek doz İmatinib direncinde otofajinin bu sürece katıldığı belirlenmiştir.
Bu çalışmada ayrıca kök hücre karakterinden  ve kendini yenilemeden sorumlu OCT-4, NANOG, SOX-2 genlerinin ifadeleri İmatinib direncinde düşük dozdan yüksek doza doğru orantılı olarak arttığı belirlenmiştir.  İlave olarak DNA onarım genlerinden MSH ve MLH gen ifadelerinin İmatinib direnç gelişiminde rol oynadığı belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Apoptoz, İmatinib direnci, KML, Otofaji

Abstract:
Leukemia, occures in blood cell precursors as a result of mutation and chromosomal translocation, characterized by uncontrollable proliferation and defined as a hematologic malignancy. Chronic myeloid leukemia (CML ), t ( 9 ; 22 ) ( q34, q11 ) resulting from the Philadelphia (Ph ) chromosome is characterized by the presence of fusion of the BCR and ABL genes, resulting in malignant leukemic cells, it is replacing the normal bone marrow, malignant haematopoietic stem cell disease. Imatinibmesylate, the BCR - ABL tyrosine kinase inhibitor selectively designed as an effective therapeutic agent. It is used in the treatment of CML with other TKIs, but the chances of survival of patients with Imatinib decreased because of resistanceto Imatinib so it is caused by failure of the treatment. The mechanisms responsible for drug resistance in CML are BCR- ABL gene mutations and BCR- ABL independent mechanisms. BCR-ABL independent mechanisms included  expression level of Carrier transporters which are responsible for transporting drugs, inhibition of apoptosis signaling pathways, induction of  autophagic, changes in transcription factors,  increases and changes in DNA repair mechanisms. In this study, examined the mechanisms responsible for resistance to Imatinib in humal CML cell lines K562. K562 cells (K562s) are obtained by increasing doses of Imatinib to 5?M so Imatinib-resistant (K562r) has been made. Then transporting the drug resistant cells, DNA repair, pluripotent stem cell character of the formation, by determining changes in the expression of genes responsible for apoptosis and autophagic pathways and drug resistance genes that may be effective have been identified.

Key words: Apoptosis, Autophagy, CML, Imatinib resistance