Down sendromlularda plazma çinko, selenyum, magnezyum, serum serbest T3, serbest T4, TSH ve plazma total antioksidan kapasitenin incelenmesi /
Yazar: GÜLDEN BAŞKOL
Danışman: PROF. DR. CEMİL ÇELİK ; YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN AMANVERMEZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2001
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Down Sendromu (DS), en sık 21. kromozom çiftinin iki yerine üç kromozomdan oluşması, nadiren de translokasyon sonucu ortaya çıkar (8). Eser elementler sağlıklı yaşam için vazgeçilmez olup, yokluklarında veya eksikliklerinde organizmanın işleyişinde metabolik bozukluklara ve hatta ölüme yol açarlar (69). Eser elementler büyüme, doku tamiri ve birçok metabolik işlemler için gereklidir. Eser elementlerin fonksiyonlarının birçok ayrıntısı henüz bilinmemesine rağmen, bazı genel özellikleri çok iyi tanımlanmıştır. Organizmanın normal işlevini sürdürebilmesi için, eser elementlere mutlaka ihtiyaç vardır (58). DS'lu çocuklarda, özellikle Çinko (Zn) ve Selenyum (Se) düzeylerinin düşük olduğu bildirilmesine karşın, bu konu henüz tam netlik kazanmamıştır (56, 94). Çinko ve selenyumun tiroid hormonlarının metabolizmasında rol oynadığı düşünülmektedir (53, 81). Ancak bu konu tüm ayrıntılarıyla anlaşılamamıştır. Tiroid hastalıkları ile Down sendromu arasındaki ilişki çok iyi tanımlanmıştır. Bununla beraber Down sendromlularda hipotiroidizm prevalansı çok değişkendir. Down sendromlularda sonradan meydana gelen hipotiroidizm otoimmün sebebe bağlanmıştır (54). Bu noktadan hareket ederek bu araştırmamızda Samsun ili ve çevresinde yaşayan 35 Down Sendromluda Zn, Se ve Magnezyum düzeylerine bakılmıştır. Sonuçlar aynı yaş grubundaki 35 sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılmıştır. Ayrıca bu çalışmada serbest T3, serbest T4 ve TSH düzeylerinin saptanması ve tiroid hormonları ile çinko ve selenyum arasındaki korelasyonun belirlenmesi amaçlandı. Down sendromlularda antioksidan kapasiteye ait çok sayıda çalışma yapılsa da, total antioksidan kapasite çok net değildir (40). Bu çalışmada aynı zamanda ek parametre olarak Down sendromlularda total antioksidan kapasitenin belirlenmesi de amaçlandı. Plazma Zn ve Mg konsantrasyonları Zeeman alev atomik absorbsiyon spektrofotometresi (ASS), Se konsantrasyonları ise grafit furnace atomik absorpsiyon spektrofotometresi kullanılarak ölçüldü. Serbest T3, serbest T4 ve TSH analizleri Bayer firmasına ait Advia Centaur cihazında kemilüminesans metoduna göre çalışıldı. Total antioksidan düzeyinin tayini; heparinli plazmada VIIspektrofotometrik esasa dayanan, Total Antioksidant Durum Randox kiti kullanılarak yapıldı. DS'lu grupta çinko, selenyum ve magnezyum düzeyleri sırasıyla 12.37 ± 3.6 nmol/L, 0.58 ±0.17 |nmol/L ve 0.78 ±0.17 mmol/L (aritmetik ortalama ± SD) olarak saptandı. Kontrol grubunda ise bu eser elementlerin düzeyleri sırasıyla 15.88 ± 6.42 jamol/L, 0.66 ±0.15 ^mol/L ve 0.49 + 0.10 mmol/L olarak tespit edildi. DS'lu grup ile kontrol grubu arasında çinko, selenyum ve magnezyum düzeyleri karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar tespit edildi. DS'lu grupta çinko ve selenyum düşük, magnezyum düzeyleri ise anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. DS'lu grupta FT3, FT4 ve TSH düzeyleri sırasıyla 3,21 ± 0,82 pg/mL, 1,16 ± 0,22 ng/dL ve 4,43 ± 2,45 |iU/ml_ (aritmetik ortalama ± SD) idi. Kontrol grubunda ise FT3, FT4 ve TSH düzeylerinin aritmetik ortalaması sırası ile 3,67 ± 0,86 pg/mL, 1,20 ± 0,18 ng/dL ve 3,22 ± 1,69 nU/mL idi. DS'lu grup ile kontrol grubu arasında FT3 ve TSH düzeyleri karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi. DS'lu grupta FT3 düzeyi düşük, TSH düzeyi yüksek olarak tespit edilmiştir. FT4 düzeyi için her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilemedi. Çalışmamızda baktığımız diğer bir parametre, total antioksidan durum düzeyi (TAD) idi. Total antioksidan durum düzeyi 20 DS'lu ve 10 sağlıklı kişide incelendi. Total antioksidan durum düzeyinin aritmetik ortalaması ve standart deviasyonu DS'lu grupta 1,56 ± 0,48 mmol/L idi. Kontrol grubunun total antioksidan durum düzeyinin aritmetik ortalaması ve standart deviasyonu ise 1,48 + 0,46 mmol/L idi ve bu parametre için Down sendromlu grupta istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilemedi. Ayrıca bu çalışmada, Çinko ve selenyum ile FT3, FT4 ve TSH arasında da bir korelasyon tespit edilememiştir. Yine, ilginç olarak Down sendromlu kişilerde serbest T3 ile serbest T4 arasında pozitif bir korelasyon tespit edildi. Yapılan literatür çalışmasında bu korelasyonla uyumlu yayına rastlanılamadı. Sonuç olarak, DS'lu çocuklara bütün eser elementlerin verilmesi yerine sadece bireysel olarak eksik olan eser elementlerin verilmesi tedavi açısından VIIIdaha uygun görünmektedir. Downlu çocuklara bilinçsizce uygulanan eser element uygulamalarının bu çocukların metabolizmalarını bozabileceği ve olumsuz tablolara yol açacağı unutulmamalıdır. Ayrıca Down sendromlu çocukların özellikle tiroid hastalıkları açısından riskli bir grubu oluşturdukları göz önünde bulundurularak, bu kişilerde düzenli olarak serum TSH, serbest T3 ve serbest T4 düzeylerinin incelenmesi, bu çocukların sağlıklı yaşam sürmeleri açısından önemlidir. Anahtar Sözcükler: Down sendromu, eser element, tiroid hormonları, total antioksidan kapasite. IX

Abstract:
Down's Syndrome (DS) is usually due to changes in chromosome number 21. One of these changes is translocation and the other is 3 stranded chomozomes instead of 2 strand in chromosome number 21 (8). Trace elements are very important for a healthy life (69). In their absence or deficiency whole the metabolic pathways in the organism are effected and these may cause even death of the organism. Trace elements are essential for growth tissue repair and many metabolic events. Although our knowledge about trace elements include general properties some of the details are still missing (58). In children with DS especially zinc and selenium levels are found to be low but the information about this topic is not certain yet (56, 94). It is thought that zinc and selenium levels affect thyroid hormon metabolism (53, 81). The relationship between DS and thyroid disease is well defined. Together with this prevelance of hypothyroidism in DS is variable. It is thought that acquired hypothyroidism is due to autoimmune mecanism (54). In our study we measured zinc, selenium magnesium levels in 35 children with DS. Results are compared with healthy controls at the same age group. In this study we also measured FT3, FT4 and TSH levels and try to examine, if there is any correlation between thyroid hormon levels and trace elements (zinc and selenium). There are many studies about antioxidant capacity in children with DS but none of these include total antioxidant capacity. In our study we used total antioxidant capacity as an additional parameters. Plasma zinc and magnesium concentrations are measured with flame absorbtion spectrophotometer (AAS), and selenium concentration are measured with graphite furnace atomic absorbtion spectrophotometer. FT3, FT4 and TSH analyses are performed with Advia Centaur device which belong to Bayer firm, according to the chemiluminescence method. Total antioxidanrt levels are determined in heparinized plasma according to spectrophotometer rules and total antioxidant randox kit were used. Zinc, selenium and magnesium levels are detected 12,37 + 3.6 ^mol/L, 0,58 ±0,17 nmol/L and 0,78 +0,17 mmol/L (mean + SD) respectively in children with X \»DS. Levels of these elements were found 15,88 ± 6,42 nmol/L, 0,66 ± 0,15 ^mol/L and 0,49 ± 0,10 mmol/L respectively in control group. Zinc, selenium and magnesium levels were examined statistically in DS and control groups and there was statistically significant difference. Zinc and selenium levels were found significantly very low in contrast to magnesium levels which were found significantly very high in DS. FT3, FT4 and TSH levels were found 3,21 ± 0,82 pg/mL, 1,16 ± 0,22 ng/dL and 4,43 ± 2,45 nU/mL (mean ± SD) respectively in DS. FT3, FT4 and TSH levels were found 3,67 ± 0,86 pg/mL, 1,20 ± 0,18 ng/dL and 3,22 ± 1,69 jj.U/mL respectively in control group. FT3 and TSH levels were examined statistically in DS and control groups and there was statistically significant difference in DS in contrast to FT4. FT3 level was found significantly low and TSH level were high in DS. Total antioxidant capacity (TAC) is determined in 20 children with DS and 10 healthy control. TAC level were detected 1,56 ± 0,48 mmol/L in DS, 1,48 ± 0,46 mmol/L in control group respectively. There is no statistically significant difference between DS group and control group for this parametres. In addition in our study, we found that there is no corelation between FT3, FT4,TSH levels and zinc-selenium levels. Also there is a positive correlation between FT3 and FT4 detected.When we have a look at the studies done in the past literatures there is no finding about this positive correlation. Morever when we look at the literatures and past study results there are many dilemmas about zinc and selenium levels in children with DS. So instead of giving all trace elements giving deficient trace element seems a better way of treatment. We should not forget that giving all trace elements to these children may alter their metabolism inappropriately. Additionally DS is risk factor for having a thyroid disease since then serum FT3, FT4 and TSH levels should be measured in this risky group constantly. These measurements are necessary in this group of children to go on their healthy lifes. XIKey words: Down Syndrome, trace elements, thyroid hormones, total antioxidant capacity. XII