Kadı Abdülcebbar'da lütuf teorisi
The theory of lutf in Qadi 'Abd al-Jabbar
Yazar: MAHSUM AYTEPE
Danışman: PROF. DR. ŞABAN ALİ DÜZGÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Kadı Abdülcebbar = Qadı Abdulcabbar ; Kötülük = Evil ; İlahi lütuf = Divine grace ; İslamiyet = Islam ; İyilik = Goodness

Özet:
ÖZET
Bu çalışma, Kadı Abdülcebbar'ın lütuf kavramı ekseninde geliştirdiği düşünceleri ele almaktadır. Onun bu konudaki düşünceleri giriş ve üç bölümde ele alınmıştır. Giriş kısmında lütuf kavramı, ahlak felsefesindeki karşılığı olarak görülebilecek inayet kavramı ile mukayese edilerek ele alınmıştır.
Birinci bölümde, lütuf teorisinin dayandığı düşünsel arka plana işaret edilmiştir. Bu doğrultuda, Mu'tezile'nin adalet ilkesi kapsamında değerlendirilen kudret, irade, eylem ve bilgi konularına Allah ve insan açısından değinilmiştir. Kadı'ya göre Allah'tan insana ulaşan bir yardım olarak lütuf kavramı kudret, irade, bilgi gibi dinamikler dikkate alınarak ele alınabilir. 
İkinci bölümde, lütuf kavramının terminolojik ve problematik çerçevesi belirlenmeye çalışılmıştır. Bu şekilde Kadı'nın kavrama getirdiği açılımın sınırlarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Kadı'ya göre lütuf teklife ilişkin konular için geçerlidir, teklif ise kişinin en başta özgür seçimini esas almaktadır. Allah'ın teklife muhatap kıldığı insana yardım etmesi vaciptir. Ancak buradaki vucubiyet ahlaki bir değer taşır.
Üçüncü bölümde, Kadı'nın lütuf teorisiyle temellendirmek istediği konulara değinilmiştir. Bu bağlamda kötülük problemi, şeriat, nübüvvet ve bilgi gibi konulara yer verilmiş ve Kadı'nın bunları lütuf ile nasıl temellendirdiği gösterilmeye çalışılmıştır. Kadı'ya göre, Allah tarafından gelen elemler lütuftur. Şeriat, nübüvvet ve bilgi, iyiyi seçmeye yaklaştıran nitelikleriyle lütuftur.

Abstract:
ABSTRACT
This study deals with Qadi 'Abd al-Jabbar ideas which he developed the context of the concept of grace (lutf). His thoughts on this subject are discussed in the introduction and three chapters. The concept of grace in the introduction, has been argued by comparsion with the concept of providence as the same meaning in moral philosophy.
In the first part, the theoretical background based on theory of grace has been clarified. In this context, the power, will, action and knowledge according to God and man which are assessed in the context of the principles of justice of Mu'tazilite have been concerned. According to Qadi, the concept of grace as God's help to people could argue by taking into consideration the dynamics of power, will and knowledge.
In the second part, terminological and problematic frame of the concept of grace is discussed. In this way, to the limits of expansion concept Qadi has brought have been attained. 
According to Qadi, grace is effective which is related to the issues and obligation is based on the free choice of the people. God must help the people who is objected to obligation. But in here the necessity carries moral values. 
In the third part, issues Qadi intends to substantiate the theory of grace are argued. In this context, issues are discussed such as problem of evil, sharia, prophecy and knowledge and it is indicated how Qadi founden by grace. According to Qadi, the pain from God is grace. Sharia, probhecy and knowledge are grace with the qualities which makes the people closer to googness.