Matematik öğretmenlerinin sahip oldukları matematiksel değerlerin belirlenmesi: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması
Determining the mathematical values of mathematics teachers: Scale development and application study
Yazar: RAZİYE KIYDAL
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN PINAR BAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Eğitsel değerler = Educational values ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Matematiksel Değerler Ölçeği'ni oluşturmak ve matematik öğretmenlerinin Matematiksel Değerler Ölçeği'ni kullanarak sınıf içi uygulamalarda sahip oldukları değerleri belirlemektir. Ölçek geliştirme süreci altı aşamada gerçekleştirilmiştir.
İlk aşama olarak madde havuzunun oluşturulmasına yönelik alanyazın taraması yapılmıştır. Alan yazında yer alan değer, matematik ve değer, matematiksel değerler incelenmiştir. Matematiksel değerlere yönelik temel değer çiftlerinin incelendiği ulusal ve uluslarası çalışmalar incelenmiştir. Bununla birlikte değerlerin farklı değişkenler ile ilişkisine yer veren çalışmalara yönelik alanyazın incelenerek onu etkileyen etmenler araştırılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı öğretmenler ile görüşmeler yapılarak matematiksel değerlerin farkında olup sınıf içi uygulamalara yansıtan matematik öğretmenlerinin sahip olması gereken duyuşsal özelliklerin neler olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. 
Araştırmanın ikinci adımında izlenen yol ise ölçek türünün belirlenmesidir. Ölçek türü belirlenirken, kullanımının kolay olması, duyuşsal özellikler ve katılımcıların seviyeleri dikkate alındığında en çok tercih edilen ölçek türü olan 5'li likert tipi ölçek tercih edilmiştir. 
Üçüncü aşamada olarak uzman görüşlerine başvurulmuştur. İlk olarak üç konu alanı uzmanının görüşleri alınarak amaca hizmet etmeyen veya aynı amaca hizmet eden maddelerde sadeleştirme yapılmıştır daha sonra beş eğitim uzmanının görüşleri doğrultusunda aynı anlama gelen, birden fazla anlam ifade eden maddeler çıkarılmıştır. Son olarak dil alanında uzman iki kişinin görüşleri alınarak seviye, dil bilgisi ve anlatım yönünden sadeleştirilme yapılarak 101 maddelik madde havuzu 75 maddeye indirilmiştir. 
Dördüncü aşama pilot uygulamanın yapılmasıdır. Asıl uygulamada karşılaşılabilecek sorunları öngörebilmek ve anlaşılırlığını test etmeye ilişkin uygulama yapılmıştır. Ölçeğin anlaşılabilirliğini test etmek temel amaçtır. Bu amaçla gerçekleştirilen uygulamada yanlış anlaşılan veya anlaşılması güç olan herhangi bir maddeye rastlanılmamıştır.
Sonraki adım olarak ölçek taslağı, tipik durum örnekleme yöntemi ile seçilen örnekleme uygulanarak açımlayıcı (n=207) ve doğrulayıcı (n=186) faktör analizi yapılmıştır. 75 soru ile başlayan açımlayıcı faktör analizi sürecinde 207 verinin uygunluğu test edilmiştir sonrasında faktörleştirme işlemleri uygulanmıştır. Orta düzeyde faktörler arası ilişki bulunduğundan oblique döndürme yöntemlerinden promax döndürme tekniği uygulanarak 75 soruluk taslak formdan 40 madde çıkarılarak 6 faktörlü 35 maddeden oluşan ölçek elde edilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliğini arttırmak amacıyla 186 veriye yönelik doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Temel paramatere ölçümlerinde elde edilen t değerinin .01 düzeyinde manidar olduğu sonucuna ulaşılmış, incelenen uyum iyiliği indekslerinin eşik değerlerinin üzerinde olduğu görülmüştür.
Son adım olarak güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilerek çalışmada ölçeğe ait maddelerin madde toplam korelasyonlarının .301 ile .782 arasında değerler aldığı gözlenmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık ölçümleri için tercih edilen Cronbach Alpha katsayısı .958 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin altı alt boyutuna ait Cronbanch Alpha katsayıları ise sırasıyla .967, .925, .776, .941, .838 ve .920 olarak hesaplanmıştır. Ayırt ediciliğini test etmek amacıyla gerçekleştirilen alt ve üst %27'lik grupların puan ortalamaları arasındaki farklılığın .01 düzeyinde anlamlı olduğu görülmüştür.
Araştırmanın sonucu olarak matematik öğretmenlerinin sahip oldukları matematiksel değerleri belirlemeye yönelik altı faktörlü (Rasyonellik=F1, Nesnecilik=F2, Kontrol=F3, İlerleme=F4, Açıklık=F5 ve Gizem=F6) geçerli ve güvenilir bir ölçek oluşturulmuştur.
Son olarak oluşturulan Matematiksel Değerler Ölçeği ile cinsiyet değişkeni arasında bağımsız gruplar t-testi yapılmıştır ve aralarında anlamlı bir ilişki olmadığı gözlenmiştir (t=-1.204, p>0.05). Alt boyutları arasında nesnelcilik alt boyutu (t=-2.809 p<0.05) dışında diğer matematiksel değer boyutları ile cinsiyet değişkeni arasında ilişki bulunmamıştır. Ancak nesnecilik alt boyutunda erkek öğretmenlerin kadın öğretmenlere göre sınıf içi uygulamalarda nesnecilik değerine daha fazla vurgu yaptığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar kelimeler: Değer, Matematik Eğitiminde Değer, Ölçek Geliştirme, Matematiksel Değer

Abstract:
The purpose of this study, Creating A Scale Of Mathematical values and identify the values that mathematics teachers have in classroom practice using the Mathematical Values Scale. The process of scale development was carried out in six stages. As a first stage, a review of literature was conducted to create an item pool. Value, mathematics and value, mathematical values in thel iterature were examined. National and international studies which has been examined basic value pairs for mathematical values were examined. In the meantime, examining the literature studies that include the relations of values with different variebles was examined and the factors affecting it were investigated. By interviewing with the teachers who are affiliated to the Mininstry Of National Education and being aware of mathematical values and reflecting in class practices, it was tried to reveal the affective characteristics that mathematics teachers should have.
The second way been followed in the research is identifying the type of scale. While identifying the type of scale, 5-point Likert type scale was prefferred considering it's easy to use, affective characteristics and the level of participants.
As a third stage it has been consulted to expert opinions. Firstly, by taking the opinions of the three subject area experts, the simplification been done on the fields serving the purpose. Then upon five education experts ideas, items with the some meaning and more than one meaning were removed. In conclusion, by taking by taking the opinions of two experts in their field of language, the item pool of 101 items was reduced to 75 items by simpliftying them in terms of level, grammar and expression.
Fourth stage is the doing pilot scheme. An application has been done to see and test the problems that may be came across in the main application. It's the main purpose to test the comprehensibleness of the scale.
It was not found any substance that was misundertood or difficult to understand in the application which was carried out for this purpose.
As the next step, exploratory and confirmatory factor analysis was carried out by applying the scale draft to the sample selected with the typical case sampling method. At the process of exploratory factor analysis which has started with 75 questions, the suitability of 207 data was tested. Then factorization procodures were applied. Since there was a midlevel of relationship between the factors, promax rotation technique which is one of the oblique rotation methods was applied. And than a scale consisting of 35 items with 6 factors was obtained by removing 40 items from the 75 question draft form. To increase the construct validity of the scale, confirmatory factor analysis was conducted for 186 data at the first level. It was landed up that the value which has obtained in the basic parameter measurements was meaningful at the 01 level. It has been seen that the goodness of fit indexes which was examined were above the threshold values.
As the last step, carriying out reliability studies it was observed that the item-total correlations of the items of the scale took values between .301 and .782. The Cronbanch Alpha coefficient was has been preferred for the internal consistency measurements of the scale was calculated as .958.
The Cronbach Alpha coefficients belonging the 6-sub dimensions of the scale were respectively calculated as . .967, .925, .776, .941, .838 and .920. It was seen that the difference between the lower and upper 27 % groups scares of average , which was carried out to test their discrimination, was meaningful at the .01 level
As a result of theresearch, a valid and reliable scale with six factors (rationality=F1,objectivism=F2, control=F3, progress=F4, clarity=F5, mystery=F6) was created as a helper to identify the mathematical Values that mathematics teachers have.
Finally, independent group tests has been done among the Scale Of Matematical Values and the gender variable, it has been observed that there is not a meaningful relationship among them. Among the sub-dimensions except the sub-dimension of objectivizm, it has not been found a relationship among the other scale of matematical volues and gender variable. However, it is stated that male teachers has emphasised and used more objectivizm values in classroom exercising than female teachers.
Keywords: Value, Value in Mathematics Education, Scale development, Mathematical Value