Doğanın neoliberalizasyonunun politiği ve pratiği: Türkiye'de suyun metalaşması üzerinden bir analiz
Policiy and practice of neoliberalisation of nature: An analysis through the commodification of water in Turkey
Yazar: SİBEL ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA EŞKİ UĞUZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Bütünleşik su kaynakları yönetimi = Integrated water resource management ; Ekoliberalizm = Ecoliberalism ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Hükümet politikaları = Government policies ; Kamu politikaları = Public policies ; Metalaşma = Commodization ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Su kaynakları = Water resources ; Çevre politikaları = Environmental policies ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
"Doğanın neoliberalizasyonu", neoliberal kapitalizmin yönlendirdiği; serbest piyasa çevrecilerinin neoliberal doğa kavrayışı ve stratejileriyle biçimlendirdiği; doğal değerlerin iktisadi değeri olmadığı için korumasız ve tahrip edilmeye açık olduğu gerekçesiyle metalaştırılmasının meşru kılınmaya çalışıldığı; politik bağlamını ana eksende özelleştirme, ticarileştirme, metalaştırma, kuralsızlaştırma, yeniden kurallaştırma gibi araçların oluşturduğu; politika araçlarının pratikteki yansımalarının genel olarak, doğal kaynakların ekonomik bir değer olarak kabul edilerek sermaye birikimine sokulmaları şeklinde gerçekleştiği; bir sermaye projesi ve dönüşüm sürecini anlatmaktadır. Ayrıca doğanın neoliberalizasyonu, doğaya ilişkin politika alanlarının tamamını (iklim değişikliğinden enerjiye, kentleşmeden ormancılığa, atık yönetiminden su politikalarına kadar) trajik bir biçimde etkileyen, ekosistemi küresel çapta tahrip etme potansiyeline haiz bir dönüşüm hikayesi olarak da okunabilir. Bu tezde, söz konusu hikaye, Türkiye'de su politikaları ve metalaştırma pratiği üzerinden ele alınmıştır. Böylece Türkiye'nin su kaynaklarının, neoliberalizasyon sürecinde, nasıl devlet kontrolünden ve politik tartışmalardan uzaklaştırılıp piyasaya yaklaştırıldığı ve metalaştırmanın, su krizini aşmanın bir yolu olarak sunulduğu ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Ayrıca serbest piyasa çevrecilerinin suyu metalaştırma gerekçesinin geçerlilik zemini, spesifik olarak Türkiye'de içme suyu piyasası ve ambalajlı su sektörü verileri üzerinden sorgulanmış ve bununla aynı zamanda suyun metalaştırılmasının çok boyutlu etkilerine ilişkin değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
The "neoliberalization of nature" corresponds to a capital project that is managed by neoliberal capitalism in the background and shaped by the neoliberal nature understanding and strategies of free market environmentalists. From another point of view, it describes an exploitation of nature in which the commodification of natural values is tried to be legitimated. Neoliberalization of nature in the political context; it is a set of interrelated institutional and organizational processes that develop in the axis of policy tools such as privatization, commercialization, commodification, deregulation and re-regulation. The general reflection of this in practice is the acceptance of natural resources as an economic value and their inclusion in capital accumulation. In addition, it can also be read as a transformation story with the potential to destroy the ecosystem on a global scale, tragically affecting all policy areas related to nature (from climate change to energy, from
urbanization to forestry, from waste management to water policies). In this thesis, the story is discussed through water policies and commodification practices in Turkey. Thus, it has been revealed how Turkey's water resources have been removed from state control and brought closer to the market with neoliberalization, and commodification is presented as a solution to the water crisis. In addition, the validity ground of the neoliberals' justification for commodifying water was questioned through the data of the drinking water market and packaged water sector in Turkey, and at the same time, the multidimensional effects of the commodification of water were evaluated.