Türk müziği keman icrasında örtük bilgilerin tespiti üzerine bir inceleme ve eğitim içerikli uygulamalar
A review on the determination of implied information about ornaments in Turkish music violence playing and applications with educational content
Yazar: ATALAY DURMAZ
Danışman: PROF. DR. TURAN SAĞER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Keman = Violin ; Müzik = Music ; Müzik eğitimi = Music education ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk müziği = Turkish music ; Çalgı eğitimi = Instrumental education ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; Çalgılar = Musical instruments ; Örtük işlevsellik = Implicit functionality

Özet:
Süslemeler Türk Müziğinin en önemli özelliklerinden biridir. Müzikte melodilerin daha etkili ifade edilmesini sağlayan süslemeler, eserleri başka bir boyuta taşımakta ve müziğe ayrı bir renk katmaktadır. Süslemeler icracının çaldığı enstrümana, icra ettiği transpoze ses sahasına, varsa eşlik ettiği enstrümana, eserin bestelendiği döneme, makamına, formuna, icracının teknik kapasitesine ve icracının müzikal estetiğine göre değişiklikler gösterir. Türk Müziğinde süslemeler nota üzerinde belirtilmemiş, icracıya bırakılmıştır. Kişiye özel, yazıya dökülmemiş, sadece sesli kaynaklardan ulaşabildiğimiz, eserlerde kullanılan süslemelerin her biri örtük bilgidir. Bilgi yönetiminde örtük bilgi olarak adlandırılan bilgi, insanın beyninde, deneyimlerle, sezgilerle, kıyaslamayla yer edinen ve ifşa edilmeyen bilgiler olarak tanımlanır. İcracının deneyimi ve tecrübesi ile doğaçlama yaptığı bu süslemeler örtük bilgi olarak kabul edilir. Öğrenciler süslemeyi öğrenirken taklit ederek öğrendiği için öğreten kişinin bu bilgileri açık bilgiye dönüştürmek gibi bir kaygısı yoktur. Bu çalışmada usta çırak yöntemiyle öğretilen ve günümüze kadar ulaşan Türk Müziğinin yirmibir adet saz eserinin ses kayıtları incelenmiştir. Türk Müziğin en önemli keman icracılarından Nubar Tekyay, Sadî Işılay ve Cevdet Çağla'nın icra ettiği saz eserleri Türk Müziğindeki örtük bilgilere örnek olarak ele alınıp incelenmiştir. Bu amaçla, eserlerin ses kayıtlarına ulaşılmış, diktesi yapılarak notaya alımı gerçekleştirilmiştir. Eserlerin icrasında kullanılan süslemelere ilişkin örtük bilgiler tespit edilmiştir. Birbirinden kıymetli bu üç icracının kullanmış olduğu süslemeler, Türk Müziğinde eğitime katacağı değer bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu değerli kemanîlerin yaşadıkları döneme ait icra ve yorumlar unutulmaya yüz tutmuştur. Tez çalışmasında Nubar Tekyay, Sadî Işılay ve Cevdet Çağla'nın icra ettiği saz eserlerine ait yazılı kaynaklar yani notalar ortaya konulmuş ve bu eserlerde kullanılan süslemelerin uygulanması için eğitim amaçlı egzersizler yazılmıştır.

Abstract:
Ornaments are one of the most important features of Turkish Music. The decorations, which enable the melodies to be expressed more effectively in music, carry the works to another dimension and add a different color to the music. The decorations vary according to the instrument played by the performer, the transposed sound field he performs, the instrument he accompanies, if any, the period in which the piece was composed, its mode, form, the technical capacity of the performer and the musical aesthetics of the performer. In Turkish Music, the decorations are not specified on the note, they are left to the performer. Each of the decorations used in the works, which are personal, not written, that we can only reach from audio sources, are implicit information. The knowledge that is called tacit knowledge in knowledge management is defined as knowledge that takes place in the human brain with experiences, intuitions, comparisons and is not disclosed. These decorations improvised by the experience and experience of the performer are considered tacit knowledge. Since students learn by imitating while learning to decorate, the teacher does not have any concerns about transforming this information into explicit knowledge. In this study, the sound recordings of twenty-one instrumental pieces of Turkish Music, which were taught by the master-apprentice method and survived until today, were examined. The instrumental works performed by Nubar Tekyay, Sadi Işılay and Cevdet Çağla, who are among the most important violin players of Turkish Music, have been examined as examples of implicit knowledge in Turkish Music. For this purpose, the sound recordings of the works were accessed, dictation and notation were carried out. Implicit information about the decorations used in the performance of the works has been determined. The ornaments used by these three precious performers are of great importance in terms of the value they will add to education in Turkish Music. The performances and interpretations of the period in which these valuable violinists lived have tended to be forgotten. In the thesis study, written sources, namely notes, of instrumental works performed by Nubar Tekyay, Sadi Işılay and Cevdet Çağla were revealed and educational exercises were written for the application of the ornaments used in these works.