Tekerlekli sandalye basketbol sporunun üst ekstremite fonksiyonları üzerine etkisi
The affects of wheelchair basketball sport on upper extremity functionality
Yazar: ESRA BEZCİLER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NECMİYE ÜN YILDIRIM
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma; tekerlekli sandalye basketbol sporu yapan bireylerde üst ekstremite fonksiyoneldüzeyleri belirlemek, Uluslararası Tekerlekli Sandalye Basketbol Federasyonununsınıflandırma sistemine göre puanlandırılan düşük gövde kontrollü ile yüksek gövdekontrollü sporcuların ve Türkiye tekerlekli sandalye basketbol liginde oynayan 1. ve 2.ligoyuncularının üst ekstremite fonksiyonel düzeylerini karşılaştırmak ve bu konuda çalışansağlık elamanları için bir değerlendirme prosedürü oluşturmak amacıyla yapılmıştır.Çalışmamıza 60 sporcu dahil edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen sporcular oynadıkları ligeve sınıflamadan aldıkları puanlara göre iki şekilde gruplandırılmıştır. Sporcuların spor yapmaile ilgili karakteristik özellikleri belirlemek için anket yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilensporculara üst ekstremite fonksiyonellik düzeyini belirlemek amacıyla; vücut kitle indeksleri(VK ), normal eklem hareketleri, izometrik kas kuvvetleri, izometrik ve izotonik kassalenduransları, görsel ve işitsel basit reaksiyon zamanları, hızları, el becerileri ve omuz ağrılarıdeğerlendirilmiştir. Düşük gövde kontrollü ve yüksek gövde kontrollü sporcuların tekerleklisandalye kullanma süresi (yıl), spor yaptıkları yıl, haftalık çalışma saatleri, antreman saatleri,normal eklem hareket açıklıkları(NEH), üst ekstremite izometrik kas kuvvetleri, izometrik veizotonik endurans değerleri, görsel ve işitsel basit reaksiyon zamanları, purdue pegboard elbeceri testi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Düşük veyüksek gövde kontrollü sporcular arasında engelli olma süreleri, transfer sayıları, sağ ve solomuz internal ve eksternal rotasyonu, sol önkol supinasyonu hareket açıklığı, hızları ve PC-WUSPI omuz ağrı skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05).Toplam PC-WUSPI ağrı skoru düşük gövde kontrollü sporcularda daha yüksek olduğugörülmüştür(p<0.05). I. ve II. lig oyuncularının sağ omuz fleksiyonu izometrik kas kuvvetive okulda veya işte olan günlük yaşam aktiviteleri sırasında hissettikleri omuz ağrısındaistatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0.05). Engelli olma süreleri, haftadayaptıkları antreman saati ve WUSPI skorları, el bileği fleksiyonu izometrik kas kuvveti ilehız arasında, sol önkol pronasyonu ile izotonik endurans arasında anlamlı bir ilişkibulunmuştur (p<0.05). Elde ettiğimiz veriler doğrultusunda, tekerlekli sandalye basketboloyuncularının fonksiyonel düzeylerinin değerlendirilip, sporcuların hem puanları hemdefonksiyonel kapasitelerine göre sporcuya özel antrenman ve rehabilitasyon programlarınınplanlanması gerektiği sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Tekerlekli sandalye basketbol sporu, WUSPI skalası, fonksiyonel kapasite

Abstract:
This study consists of determining the upper extremity functionality in wheelchairbasketball players, comparing the upper extremity functionality of the first andsecond league players who play in Türkiye Wheelchair Basketball League, andhigher and lower body controlled players who designed according to points frominternational wheelchair federation classification system. 60 players has participatedthe study. Players were divided into two groups according to the league that they arebelong to and the points they get from international wheelchair basketballclassification system. A questionnaire has been designed to investigate maincharacteristic features of wheelchair basketballing. To determine the level of theirupper extremity functionality; some variables like body index, upper extremity rangeof motion, isometric muscle strenghts, isometric and isotonic muscle endurance,audio and visual simple reaction times, velocity, hand abilities and shoulder pain areevaluated. It?s not found out a significant difference between two groups (higher andlower body controlled players) according to the variables like wheelchair propulsiontime(year), active sport years, weekly working hours, weekly training hours, upperextremity range of motion, isometric muscle strenghts, right and left isometric andisotonic muscle endurance, audio and visual simple reaction times, velocity andpurdue pegboard hand ability retardation period, test on higher and lower bodycontrolled players (p>0.05). We found out a significant difference between higherand lower body controlled players in respect to their period of being handicapped,number of transfers they?ve made, right and left internal rotation ROM, left forearmsupination ROM, velocity and PC-WUSPI score (p<0.05). Another finding is thatthe total PC-WUSPI score was higher in lower body controlled players (p<0.05).Another significant differences between I. and II. League players were; rightshoulder flexion isometric muscle strenght and perceived shoulder pain during dailylife activities at home or school (p<0.05). There is a correlation players? period ofbeing handicapped and their weekly training hours with their WUSPI scores(p<0.05). Another correlation was found between wrist flexion isometric musclestrenght and velocity (p<0.05). Another correlation was found between left forearmpronation ROM and isotonic endurance (p<0.05). According to the findings thefunctional levels of wheelchair basketballers must be evaluated and new training andrehabilitation programs specific to the players must be designed through the pointsand functional capacities of players.Keywords: Wheelchair basketball sports, WUSPI, functional capacity