BİLSEM öğrencilerinin biyoloji dersini öğrenirken kullandıkları zihin alışkanlıklarının gelişimi üzerine eylem araştırması
An action research about the development of habits of mind that BİLSEM's students use while learning biology lesson
Yazar: HASAN AKDENİZ
Danışman: PROF. DR. GÜLAY EKİCİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Zihin alışkanlıkları = Habits of mind ; Zihnin uzamsal alışkanlıkları = Spatial habits of mind ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmanın amacı, zihin alışkanlıkları temelli biyoloji dersi öğretim yaklaşımına göre hazırlanmış öğretim etkinliklerinin öğrencilerin biyoloji dersini öğrenirken kullandıkları zihin alışkanlıkları gelişimine etkisini incelemektir. Costa ve Kallick (2008)'in tanımladığı [ısrarcılık, düşünmeden hareket etmeyi yönetme, başkalarını anlayış ve empati ile dinleme, esnek düşünme, düşünme hakkında düşünme (metabiliş), doğruluk ve kesinlik için çabalama, soru sorma ve problemler ortaya atma, önceki bilgileri yeni durumlara uygulama, netlik ve kesinlikle düşünme ve iletişim kurma, tüm duyular aracılığı ile veri toplama, yaratma, hayal etme ve yenilik getirme, merak ve şaşkınlıkla cevap verme, makul riskler alma, mizah bulma, birbirine bağlı düşünme ve sürekli öğrenmeye açık olma] 16 zihin alışkanlığı kullanılmıştır. Özel yetenekli öğrencilerin zihin alışkanlıklarının gelişiminin incelenmesinde Costa ve Kallick (2008)'in belirttiği; zihin alışkanlıklarının anlamını keşfetme, zihin alışkanlıklarına yönelik kapasitenin genişlemesi, zihin alışkanlıklarına yönelik farkındalığı artırma, zihin alışkanlıklarına yönelik değerleri artırma ve zihin alışkanlıklarını yansıtma basamakları dikkate alınmıştır. Araştırmada, iç içe karma araştırma modeli kullanılmıştır. İç içe karma model araştırması olarak gerçekleştirilen bu araştırmanın nitel boyutunda eylem araştırmasından, nicel boyutunda ise boylamsal tarama deseninden yararlanılmıştır. Araştırma, pilot ve asıl uygulama olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında Ankara ilindeki Yasemin Karakaya Bilim ve Sanat Merkezinde biyoloji alanında eğitim gören özel yetenekli öğrenciler oluşturmuştur. Uygulama sürecine, araştırmacı ile beraber biyoloji öğretmeni de gözlemci olarak katılmıştır. Çalışmanın amaçlarına ulaşmak için gerekli olan veriler; kişisel bilgi formu, Zihin Alışkanlıkları Envanteri, Zihin Alışkanlıkları Rubrik Formu, Zihin Alışkanlıkları Akran Değerlendirme Formu, Etkinlik Değerlendirme Formu, video kayıtları, araştırmacı notları ve Öz Değerlendirme Formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin zihin alışkanlarının gelişiminde biyoloji dersi öğretim etkinliklerinin önemli bir etkisi olduğu, kız ve erkek öğrencilerin kullandıkları her bir zihin alışkanlığının gelişiminde cinsiyet değişkenin etkili olmadığı, öğrencilerin en sık karşılaştığı sorunların ise yazı yazma, öğretim etkinliklerinde kullanılan görsellerin yetersizliği, zaman kullanımı, zihin alışkanlıklarının kullanımı, metabiliş etkinlikleri, öz değerlendirme, etkinliklerin içeriğinin yoğunluğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda zihin alışkanlıkları ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to analyze the effects of learning activities on the development of habits of mind that gifted and talented students use while learning biology lessons. These learning activities are constructed according to the teaching methods of biology lessons based on habits of mind. Costa and Kallick (2008) describes these habits of mind for 16 of the attributes that human beings display when they behave intelligently. 16 habits of mind (persisting,managing impulsivity, listening with understanding and empathy, thinking flexibly, thinking about thinking, striving for accuracy, questioning and posing problems, applying past knowledge to new situations, thinking and communicating with clarity and precision, gathering data through all senses, creating, imagining, innovating, responding with wonderment and awe, taking responsible risks, finding humor, thinking interdependently, remaining open to continuous learning) identified by Costa and Kallick (2008) are used in this research. Five dimensions of growth (Exploring Meanings, Expanding Capacities, Increasing Alertness, Extending Values, Building Commitment) clear guide to and description of development and improvement on gifted and talented students in the Habits of Mind. In this research, a nested mixed research model was used as a research technique. According to the applied method which is nested mixed research model, qualitative measurements are gathered from action research and quantitative measurements are gathered from longitudinal survey method. The research was carried out in two stages as a pilot and main implementation. The study group was selected from gifted and talented students who are studying in the field of biology at Yasemin Karakaya Science and Art Center in Ankara in the 2018-2019 academic year. Biology teacher participated in the implementation process together with the researcher as an observer. The data required to achieve the objectives of this study; personal information form, habits of mind inventory, habits of mind rubric, peerassessment form, learning activity evaluation form, video records, researcher field notes, and student self-assessment form. According to the findings of this research, teaching activities of biology lessons had a significant impact onthe development of students' habits of mind, and also gender variable was not effective on the development of each habits of mind used by male and female students. The most common problems faced by students were writing, lack of visuals in learning activities, use of time, use of habits of mind and metacognition activities. Based on the results that are obtained by this research, suggestions were made about the habits of mind.