Saldırgan realizm ve büyük güçler: Ukrayna krizinde Rusya
Offensive realism and great powers: Russia in the Ukraine crisis
Yazar: ERAY ALIM
Danışman: DOÇ. DR. FUAT AKSU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Realizm = Realism ; Rus-Ukrayna ilişkileri = Russian-Ukraine relations ; Rusya = Russia ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Ukrayna = Ukraine ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Ukrayna krizi son beş yıllık zaman diliminde uluslararası siyaset sahnesinde öne çıkan hadiselerden biri olmuştur. Bu kriz toplumsal ve siyasal gerginlikler, silahlı çatışma ortamı, toprak ilhakı, barış anlaşmaları ve Rusya-Batı gerginliği gibi önemli olayları içinde barındırmıştır. Rusya, krizin başlangıcında Ukrayna'yı Avrupa Birliği ile Ortaklık Anlaşması imzalamaktan vazgeçirip kendi liderliğinde kurulan Avrasya Ekonomi Birliği'ne dahil etmeye çalışmıştır. Ukrayna'da devlet başkanın azliyle sonuçlanan ani bir iktidar değişikliği sonrasında ise stratejik çıkarlarının tehdit altında olduğunu düşünerek, potansiyel tehlikeleri gidermek amacıyla askeri yöntemlere başvurmuştur. Böylece Rusya, Ukrayna krizinde yaşanan gelişmelerin yönünü tayin eden başat aktör olmuştur. Bu saptamadan hareketle bu çalışma Ukrayna krizini bir vaka incelemesi olarak seçerek, Rusya'nın Ukrayna krizinde izlediği politikanın bir incelemesini yapmıştır. Gerekli tartışmalar geliştirilirken, Rusya'nın büyük bir güç olmasından hareketle, büyük güç politikasını açıklayan bir teorik perspektifin Ukrayna krizinde Rusya'nın eylemlerini anlamlandırmaya yardımcı olacağı düşünülmüştür. Bu bağlamda bu çalışma, Saldırgan Realist teorinin temel hipotezlerinden yararlanarak büyük güç siyasetinin karakteristiklerine ilişkin kavramsal/kuramsal bir çerçeve ortaya koyup, Rusya'nın Ukrayna krizi sırasında izlediği politikanın süreç takip yöntemi kullanılarak bir analizini gerçekleştirmiştir. Ulaşılan sonuç neticesinde, Rusya'nın Saldırgan Realist teorinin öngördüğü büyük güç davranışını sergileyerek, gücünü ve güvenliğini konsolide etmek için AEB üzerinden bölgesel hegemonik bir düzen kurmayı hedeflediği ve bu tasavvura uygun olarak Ukrayna'yı da bu örgüte katmaya çalıştığı vurgulanmıştır. Fakat bunu başaramayınca Rusya'nın, Ukrayna'nın Batı'ya kaybedilmesi ve Kırım üzerindeki nüfuzunun zarar görmesini önlemek için, Saldırgan Realist bir açıdan 'en kötü senaryoya karşı' harekete edip, askeri güç kullanımına başvurduğu ortaya konulmuştur. Krizin her iki aşamasında da Rusya'nın güç dengesindeki konumu ve güvenlik eksenli çıkarlarını merkeze alarak, inisiyatif alan ve revizyonist davranan büyük güç politikası sergilediği belirtilmiştir. Bununla birlikte bu çalışma, AB, ABD ve Çin gibi uluslararası sistemdeki etkili güçlerin Ukrayna krizi sırasında Rusya ile olan etkileşimlerini de mercek altına alarak, büyük güçler arasındaki ilişkilere ve uluslararası siyasi dinamiklere de ışık tutabilmiştir. Rusya'nın merkezi aktör olduğu bir analitik çerçevede, büyük güç politikasının bölgesel düzlemde hegemonya arayışı üzerinden icra edildiği, uluslararası düzlemde ise fırsatçı, revizyonist ve maksimum güç arayışında olan aktör davranışını yansıttığı, Ukrayna krizine referansla bu çalışmada ortaya konulmuştur.

Abstract:
The Ukraine crisis is one of the most significant international political events of the last five years. This crisis has encompassed a wide range of issues such as social and political tensions, armed conflicts, land annexation, peace agreements and Russia-West tensions. The first phase of the Ukraine crisis was marked by Russia's attempts to prevent Ukraine from signing an Association Agreement with the European Union and incorporate it into the Russia-led Eurasian Economic Union (EEU). But following a sudden change of government in Ukraine, which resulted from the removal of the incumbent president, Russia, by concluding that its strategic interests came under threat, set out to eliminate potential dangers through military means. Hence, from the outset Russia has been the main actor that determined the course of events surrounding the Ukraine crisis. Based on this contention, this study seeks to examine Russia's policies during the Ukraine crisis by choosing this event as its case study. In exploring this case, it was concluded that due to Russia's status as a great power, a theoretical perspective focusing on great power politics would help produce a thorough assessment of Russia's actions. In this respect, by drawing on Offensive Realism's main axioms, this study presents a theoretical framework of great power politics and examines Russia's policies via process tracing. It is concluded in this work that, Russia, in line with Offensive Realism's hypothesis that great powers seek to consolidate their power and security though regional hegemony, aimed to achieve this goal through the formation of the EEU, into which it sought to integrate Ukraine. But as it was unable to achieve this goal, consistent with Offensive Realist theory's worst-case scenario assumption, Russia resorted to the use of force with the aim of stopping Ukraine's drift towards the West, as well as eliminating the risk of losing its influence over Crimea. It is demonstrated in this work that, in both stages of the crisis Russia exhibited opportunistic and revisionist great power behaviour on the basis of balance of power considerations and security interests. In addition, by investigating how other influential international actors such as the EU, the US and China interacted with Russia during the Ukraine crisis, this study also sheds light on the relations among great powers as well as international political dynamics. Within an analytical framework centering on Russia, this work demonstrates with reference to the Ukraine crisis that, great power politics is characterized by hegemony pursuit in regional context and opportunist, revisionist and power-maximizing actor behaviour in international context.