Bismil ilçesinin coğrafyası
Geography of Bismil district
Yazar: NURETTİN ÖZGEN
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZÇAĞLAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Türkiye Coğrafyası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bismil ilçesi, Güneydoğu Anadolu bölgesinin Dicle bölümünde yeralmaktadır. İdari ünite olarak Diyarbakır iline bağlı olan Bismil ilçesi; 1932yılında Bucak, 1936 yılında ise ilçe statüsü kazanmıştır. 1748 km2'lik yüz ölçümesahip olan ilçe; bir şehir, iki kasaba (Yukarı Salat ve Tepe) ve biri belediye örgütlü(Ambar) olmak üzere 109 köy idari alanından oluşmaktadır.Yukarı Dicle havzasında yer alan Bismil depresyonunun kuzeyinde vegüneyinde uzanan Silvan ve Mardin Eşiği Platoları, yörenin karakteristik anajeomorfolojik yapısını yansıtmaktadır. Jeolojik ve jeomorfolojik havza tanımınauygun bir doğal yapı gösteren Bismil depresyonunda; beşeri faaliyetleriyaygınlaştıran en önemli doğal unsurlardan biri Dicle nehri ve kollarıdır (Ambar,Göksu, Savur, Pamuk, Salat, Şeyhan ve Sinan çayı?). Bu akarsular GAP'ınkuruluş ve gelişiminde etkili olan en önemli parametrelerden biridir.Güneydoğu Anadolu bölgesinin genelinde olduğu gibi, Bismil yöresinde de?yarı kurak step iklimi? etkili olmaktadır. Bu iklim koşulları ile birlikte, yörenindiğer doğal ortam faktörlerinin de yansımasıyla gelişen kırmızı kahverengi vekahverengi topraklar yaygın bir uzanış göstermektedir. Tahıl tarımı için uygunolan bu topraklarda, beşeri faaliyetlerin gelişmesiyle antropogen step vejetasyonugeniş bir yayılış göstermiştir.Bismil depresyonunda kurulan yerleşim üniteleri ve sürdürülen beşerifaaliyetler; Paleolitik, Neolitik ve Kalkolitik dönemden günümüze kadar kesintisizbir şekilde süregelmiştir. Bismil şehrinin de yer aldığı Dicle nehri vadisi boyuncabulunan yüzlerce höyük bu düşünceyi desteklemektedir.ANAHTAR KELİMELER: Bismil ilçesi, Dicle nehri, Bismil depresyonu,Sübsidans, Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Tepe, Yukarı Salat, Verevli fay, Alüvyaltoprak, Antropojen Step, Paleolitik dönem, Neolitik dönem, Kalkolitik dönem,Çökme Dolinleri, Göl, Şehir, Kasaba, Köy, Tahıl tarımı, Pamuk, Hollik, Kerpiç,GAP, Planlama Coğrafyası, SWOT Analizi.

Abstract:
Bismil is located in the Tigris part of the South-Eastern of Anatolia. Bismilwhich is a part of Diyarbakır, was a sub district in 1932, and became a district in1936. It has an area of 1748 km2; which consist of one city, two towns (YukarıSalat and Tepe) and a municipality (Ambar Village), 109 village areas.Silvan and Mardin folded plateaus, located on the north of Bismildepression; it reflects the main characteristics of morphological features of theregion. The Tigris and its extensions (Ambar, Göksu, Savur, Pamuk, Salat andSinan Stream ...) have been main reason of merging of a well-developedagricultural area in Bismil region which has a suitable natural formationdefinition for Geologic and Geomorphologic river basin.Just like in the most of part of the South-Eastern of Anatolia, a semi- drystep climatic feature is dominant in Bismil region. As a result of these climaticconditions and other natural activities in the region, reddish brown and browntypes of soils are widespread. These fertile lands, steps anthropogenic vegetation iswidespread with the development human activities.Settlement units located in Bismil depression, uninterruptly back toPalaeolithic, Neolithic, and Calcolitic period. Hundreds mound spread out aroundthe Tigris Valley support this claim.KEY WORDS: Bismil District, The Tigris River, Bismil depression, TigrisRiver Valley, Land Subsidence, South-Eastern Anatolia, Tepe, Yukarı Salat,Oblique Fault, Alluvial Soil, Anthropogenic Steppe, Palaeolithic Period, Neolithicperiod, Calcolitic period, Caprock Dolines, Lake, Urban, Town, Village, GrainAgriculture, Cotton, Hollic, Adobe, GAP, Planning Geography, SWOT Analysis.