Çağdaş Türk resim sanatına yansıyan mitolojik kadın imgeler: Sanatçı günlüğü uygulamasıyla bir inceleme
Mythological female images reflected in contemporary Turkish painting: An examination with the artist diary application
Yazar: BAHAR KENAN İDGÜ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ERTUĞRUL KÜPELİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Mitoloji, geçmişten bugüne insanoğlunun düşünme biçimini, yaşam birikimini, inanç ve başarı ürünlerini aktarmada kullandığı evrensel bir dildir. Anadolu mitolojisi ise bu evrensel dilin en eski en varlıklı ve en verimli olanıdır. Tanrılar, tanrıçalar, yaratıklar, doğa olayları ve yaşamın gizleri, kökenleri gibi temel unsurları içeren zengin Anadolu mitolojisiyle özdeşleşen en önemli mitolojik unsur ise 'kadın' imgesidir. İnsanoğlunun yaşamı anlamlandırma çabasında yaradılış, doğum, tanrısal irade, güç gibi mitolojik unsurlarla donatılan kadın, sanattaki pek çok enstrümanla da bir araya geldiğinde anlamlı birer ifade aracına dönüşmüştür. Bu bağlamda Çağdaş Türk Resim Sanatında sanatçı eserlerine yansıyan mitolojik kadın imgelerinin nasıl ele alındığını ve hangi pratiklerle sunulduğunu tespit etmek, sanat eğitimi alan öğrencilerin konu bağlamında sanatçı günlüklerine yansıyan sanat ürünlerini, sanatsal üretim süreçlerini, düşün ve görüşlerini ele almak araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırma, 2023–2024 eğitim-öğretim yılı, güz dönemi, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Resim-iş Eğitimi Anabilim Dalı 3. Sınıf "Resim Anasanat Atölye" dersini alan toplam 10 öğrenci ve dersi yürüten araştırmacının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri 2023-2024 eğitim öğretim yılının güz döneminde 2 Kasım 2023 - 23 Kasım 2023 tarihleri arasındaki 4 haftalık süre zarfında toplanmıştır. Araştırmada sanatçı günlüğü uygulamasıyla, sanat temelli bir yaklaşım olan a/r/tografi yöntemi ve nitel araştırma yöntemlerinden görüşme, gözlem, doküman incelemesi kullanılmış olup, yarı yapılandırılmış öğrenci görüşme formları, öğrenci günlükleri ve araştırmacı günlükleri veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Bu araştırma ilk çağlardan itibaren Anadolu mitolojisinin doğurduğu 7 mitolojik kadın imgesinin incelenmesinin ardından 1980 sonrası Çağdaş Türk Resim Sanatında Ahmet Özol, Aslı Kutluay, Berna Türemen, Can Göknil, İbrahim Balaban, Lütfü Kaplanoğlu, Mevlüt Akyıldız, Nevra Bozok, Özdemir Yemenicioğlu ve Tomur Atagök'ün eserlerine yansıyan mitolojik kadın imgelerinin analizi ile sınırlandırılmıştır. Araştırmada, Çağdaş Türk Resim sanatçılarının, Anadolu mitolojisinin kadın figürlerini renkli ve sembolik bir dille, güçlü ve özgün şekilde resmettikleri görülmüştür. Bu eserlerde mitolojik kadın imgelerinin yaşam döngüsündeki önemli rolüne vurgu yapılmış, kimlik oluşturma ve geçmişle bağlantı kurma süreçlerinde Anadolu mitolojisinin kültürel köklerimizi besleyen hayati bir unsur olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca Anadolu kültür ve tarihinin mitolojik kadın imgelerle sosyal, psikolojik, toplumsal ve felsefi açıdan öğrenci çalışmalarına Çağdaş Türk Resim sanatçılarının eserlerinden ilham alarak katkı sağlandığı görülmüştür. Sanatçı günlüğü uygulamasının, öğrencilerin yaratıcı ve özgün eserler üretmesinde, disiplin, düzen ve motivasyon sağlayan, günlük yaşam deneyimlerini ve sanatsal süreçlerini sanatçı günlükleriyle entegre ederek doğrudan sanat eserlerine yansıtma olanağı tanıyan etkili bir araç olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Mythology is a universal language used by mankind from past to present to convey the way of thinking, life accumulation, belief and success products. Anatolian mythology is the oldest, richest and most productive of this universal language. The most important mythological element identified with the rich Anatolian mythology, which includes basic elements such as gods, goddesses, creatures, natural events and the mysteries and origins of life, is the image of 'woman'. Equipped with mythological elements such as creation, birth, divine will and power in the effort of mankind to make sense of life, the woman has turned into a meaningful means of expression when combined with many instruments in art. In this context, the aim of the research is to determine how mythological female images reflected in the works of artists in Contemporary Turkish Painting Art are handled and with which practices they are presented, and to address the art products, artistic production processes, thoughts and opinions of art education students reflected in the artist diaries in the context of the subject. The research was carried out with the participation of a total of 10 students taking the 3rd grade 'Painting Anasanat Workshop' course of Gazi University Gazi Faculty of Education, Department of Fine Arts Education, Department of Painting and Business Education, autumn term, 2023-2024 academic year, and the researcher conducting the course. The data of the research were collected in the autumn semester of the 2023-2024 academic year during the 4-week period between 2 November 2023 and 23 November 2023. In the research, a/r/tography method, which is an art-based approach, and interview, observation, document analysis from qualitative research methods were used with the artist diary application, and semi-structured student interview forms, student diaries and researcher diaries were used as data collection tools. This research is limited to the analysis of 6 mythological female images created by Anatolian mythology since the early ages and the analysis of mythological female images reflected in the works of Ahmet Özol, Aslı Kutluay, Berna Türemen, Can Göknil, İbrahim Balaban, Lütfü Kaplanoğlu, Mevlüt Akyıldız, Nevra Bozok, Özdemir Yemenicioğlu and Tomur Atagök in Contemporary Turkish Painting Art after 1980. In the research, it has been observed that Contemporary Turkish Painting artists depict the female figures of Anatolian mythology in a colourful and symbolic language in a strong and original way. In these works, the important role of mythological female images in the life cycle has been emphasised, and it has been revealed that Anatolian mythology is a vital element that feeds our cultural roots in the processes of identity formation and connection with the past. In addition, it has been observed that Anatolian culture and history has contributed to student studies in terms of social, psychological, social and philosophical aspects with mythological female images by being inspired by the works of Contemporary Turkish Painting artists. It has been revealed that the artist diary application is an effective tool that provides discipline, order and motivation for students to produce creative and original works, and allows them to reflect their daily life experiences and artistic processes directly to their works of art by integrating them with artist diaries.