Amasya'da Osmanlı Devri anıtları
Ottoman Period architectural monuments in Amasya
Yazar: İSRAFİL MUTLU
Danışman: PROF. DR. SULTAN MURAT TOPÇU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Bu çalışmanın konu başlığı Amasya'da Osmanlı Devri Anıtlarıdır. Amasya, 1393 yılında Yıldırım Bayezid tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. 1393 yılından Cumhuriyet'e kadar Amasya'da Osmanlı dönemine ait birçok mimari eser inşa edilmiştir. Amasya Osmanlı hanedanlarının sancak beyliği merkezi olması ve İstanbul-Tebriz ticaret yol ağı üzerinde bulunmasından dolayı sosyal-iktisadi olarak gelişmiş bir şehirdir.
Amasya'da Osmanlı Devri Anıtları adlı çalışma Amasya il merkezinde bulunan külliye, cami, medrese, mescit, imaret  (zaviyeli cami), imaret  (aşevi), mektep, han, hamam, bedesten, türbe, muvakkithane, çeşme gibi yapı grupları incelenerek 5 bölümden oluşmaktadır. 
Birinci bölümde, çalışmanın amacı, önemi ve konuyla ilgili kaynaklar hakkında bilgiler verilmiş ve çalışmada nasıl bir yöntem izlendiği açıklanmıştır.
İkinci bölümde, Amasya'nın ilk çağlardan Osmanlı İmparatorluğunun çöküşüne kadar geçen dönemdeki tarihsel süreç açıklanarak, İmar faaliyetlerinde bulunan Osmanlı Hanedanlarını ve devlet adamları'nın biyografileri verilmiştir.
Üçüncü bölümde, saha çalışması sonucu elde edilen bilgiler işlenerek katalog bölümü oluşturulmuştur. Bu bölümde 7 cami, 3 medrese, 3 mescit,  6 imaret, 13 türbe, 9 hamam, 17çeşme, 2 aşevi,  2 sıbyan mektebi, 1 muvakkithane ve 1 ilkokul ile birlike toplam 64 adet mimari yapının tanımları yapılmıştır. 
Dördüncü bölüm, katalog bölümde tanımı yapılan mimari yapıların genel özellikleriyle değerlendirilmesi yapılarak tipolojileri verilmiştir. Tipolojileri yapılan mimari eserlerin benzer örnekleri ile süsleme, plan ve malzeme yönünden karşılaştırılması yapılmıştır.
Beşinci bölümde ise elde edilen verilerin toplu değerlendirmesi yapılarak görüş ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Amasya, Osmanlı, Külliye, Cami, Medrese.

Abstract:
The title of this study is Ottoman Period Monuments in Amasya. Amasya was annexed to the Ottoman lands by Yıldırım Bayezid in 1393. From 1393 until the Republic, many architectural works belonging to the Ottoman period were built in Amasya. Amasya has been a socially-economically developed city because it was the center of the sanjak principality of the Ottoman dynasties and was located on the Istanbul-Tabriz trade route network.
The study titled Monuments of the Ottoman Period in Amasya consists of 5 sections by examining building groups such as kulliye, mosque, madrasah, masjid, imaret  (mosque with zawiye), imaret  (soup kitchen), school, inn, bath, bathhouse, bedesten, tomb, muvakkithane, fountain in Amasya city center.
In the first part, information about the purpose and importance of the study and the sources related to the subject has been given and the methodology of the study has been explained. In the second part, the historical process of Amasya from the early ages to the collapse of the Ottoman Empire has been explained and the biographies of the Ottoman dynasties and statesmen who have been involved in reconstruction activities have been given. In the third section, the catalog section has been created by processing the information obtained as a result of the fieldwork. In this section, a total of 64 architectural structures including 7 mosques, 3 madrasahs, 3 masjids, 6 imaret, 13 tombs, 9 baths, 17 fountains, 2 soup kitchens, 2 sanatoriums, 1 muvakkithane and 1 primary school have been described. In the fourth section, the general characteristics of the architectural structures described in the catalog section have been evaluated and their typologies have been given. The typologies of the architectural works have been compared with similar examples in terms of ornamentation, plan and material. In the fifth chapter, opinions and suggestions have been presented by making a collective evaluation of the data obtained.
Key words: Amasya, Ottoman, Kulliye, Mosque, Madrasa.