Türkiye Türkçesi ve Kırgız Türkçesinin kelime grupları bakımından karşılaştırılması /
Yazar: İBRAHİM ATABEY
Danışman: PROF. DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Kelimeler = Words ; Kırgızca = Kyrgyz language ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish

Özet:
Türkçenin uzun bir tarihî geçmişe sahip olması ve çok geniş bir coğrafyaya yayılması, çeşitli tarihî, siyasî ve iktisadî gelişmeler, onun birçok kola ayrılmasına sebep olmuştur. Bu ayrılmalar, genel olarak lehçe ve şive seviyesindedir. Uzun yıllar hem coğrafî, hem de siyasî olarak Türkiye Türkçesinden uzak kalmak zorunda bırakılan diğer Türk lehçelerini konuşanlar, son on yıldaki gelişmeler sonucunda birbirleriyle karşılaşmak, birbirlerini anlamak imkânına kavuşmuştur. Bu noktada, karşılıklı olarak lehçeleri araştırma, benzerlik ve farklılıkları belirleme ihtiyacı da ortaya çıkmıştır. Bu ihtiyaçtan yola çıkılarak yapılan bu çalışmada, Türkiye Türkçesi ile Kırgız Türkçesi kelime grupları bakımından karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma yapılırken, iki lehçenin gramer kitaplarından faydalanılmış, benzerlik ve farklılıklar edebî metinlerden seçilmiş örnek kelime grubu ve cümlelere dayandırılmıştır. Karşılaştırma sonucunda, ikisi de Türkçenin birer lehçesi olan Türkiye Türkçesi ile Kırgız Türkçesi arasında, kelime grupları seviyesinde şu sonuçlar ortaya çıkmıştır : 1. Türkiye Türkçesi ile Kırgız Türkçesi, Türkçenin kelime dizilişinde en eski dönemlerden beri devam eden "Yardımcı unsur başta, asıl unsur sonda bulunur." ve "Yardımcı unsur tâbi olan, asıl unsur ise tâbi olunandır." şeklindeki değişmez kuralları korumuşlardır. 2. Türkiye Türkçesi ile Kırgız Türkçesi kelime gruplarının yapısı bakımından, birkaç özellik dışmda, farklılık göstermezken, Türkiye gramerciliği ile Kırgızistan gramerciliği arasında, kelime grubu anlayışı ve kelime gruplarını inceleme yöntemleri açısından farklılıklar bulunmaktadır. Her iki lehçe arasındaki anlayış ve yöntem farklılıkları arasında, birbirlerini tamamlayacak nitelikte olanları da vardır.

Abstract:
The Turkish Language has a long historical past, a very wide geographical expanse, and various historical, political and economic developments which resulted in its division into many branches. These branches were generally on the level of dialect and accent. The people speeching the Turkish dialects other then Turkey Turkish, which were kept separate due to political and geographical reasons for many years, have been able to interact with each other as a result of the developments of the last ten years and thus have had the chance to understand each other. At this point there has arisen the need to research these respective dialects and discuss their similarities and differences. In view of this need this work will compare Turkey Turkish and Kirghiz Turkish in terms of groups of vocabulary. When making the comparison information has been utilised from the two dialects' grammar books and literary texts. As a result of the comparison of vocabulary groups of Turkey Turkish and Kirghiz Turkish which are both dialects of Turkish, the following conclusions have been reached : 1. The alignment of the word in Kirghiz Turkish and Turkey Turkish are in the form of unchangeable rules in which "the subordinated elements are always at the beginning of the phrasal structure, and the main elements which the subordinate element is dependent on, are always at the end of the phrasal structure." 2. Even though there are almost no differences between Turkey Turkish and Kirghiz Turkish in terms of the structure of vocabulary groups, there are differences among the scholars in defining the vocabulary groups of both dialects and also in their methodology on this question. Yet, some of these differences in scholarship will complement each other and together will allow us to have a better understanding of the similarities and dissimilarities between Turkey Turkish and Kirghiz Turkish. n