Ankilozan spondilit hastalarında tanı alma sürecive tanıda gecikme nedenlerinin analizi
Diagnosis process in ankylosing spondilitis patientsand analysis of the reasons for delay in diagnosis
Yazar: MELİKE ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. CEMAL BES
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing

Özet:
Amaç: Kliniğimizde Ankilozan Spondilit (AS) tanısı ile takip edilen
hastaların, tanı sürecindeki gecikme, tanı alma sürecini uzatan veya kolaylaştıran
faktörleri saptamayı amaçladık.
Yöntem: Kasım 2023-Ekim 2024 tarihleri arasında İstanbul Başakşehir Çam
ve Sakura Şehir Hastanesi Romatoloji kliniğinde AS tanısı konulmuş olan ve dahil
edilme kriterlerini karşılayan 99 hasta incelemeye dahil edilmiştir.
Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 39,38±9,96 olup %54,5'i erkek ve
%45,5'i kadındı. En sık ilk şikayet bel-kalça ağrısı ve hareket kısıtlılığıydı.
Semptomların başladığı yaş ortalama 25,8 olup hastaların %24,2'si 1-3 ay içinde
doktora başvurmuştur. İlk şikayetten tanıya kadar geçen süre ortalama 5,8 yıl idi.
Hastaların %37,4'ünde aile öyküsü, %60,6'sında HLA B27 pozitifliği, %13,3'ünde
üveit vardı. Hastaların %22,2'si tanı almadan önce >6 doktora gitmiştir ve en sık
başvurulan klinikler fiziksel tedavi ve rehabilitasyon ile romatoloji bölümüydü.
Kadın hastalarda aile hekimi başvurusu daha fazla olmuştur (p=0,034). En çok
başvurulan kurum eğitim ve araştırma hastaneleri (%70,7) olup en sık konulan yanlış
tanı lomber disk herniydi (%38,6). AS tanısı en sık eğitim ve araştırma hastaneleri
romatoloji bölümlerinde konulmuştur (%56,6). Erkek hastalarda dış merkezden sevk
edilme oranı daha yüksek bulunmuştur (p=0,040). Tedavi sonrası en sık kullanılan
ilaç nonsteroid anti-inflamatuar ilaçlardı (%96). Tedavi öncesinde sabah tutukluğu
>30 dakika olan hasta oranı %52,6 olup tedavi sonrasında %21,2'ye düşmüştür.
Tedavi sonrası kadın hastalarda halsizlik, boyun-sırt ağrısı, hassasiyet ve sabah
tutukluğu parametreleri daha düşük bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Romatoloji polikliniklerine ulaşım kolaylığı ve romatolog sayısının
artması ile AS tanısındaki gecikme süresi eski yıllara göre biraz daha kısalmıştır.
Cinsiyetler arasında AS tanı ve tedavi süreci benzer olmakla birlikte tanı öncesi
doktor önerisi dışı tedavi kullanımı ve aile hekimine başvurma oranı kadın hastalarda
daha yüksek bulunmuştur.

Abstract:
Aim: We aimed to determine the delay in the diagnostic process and the
factors that prolong or facilitate the diagnostic process in patients with Ankylosing
Spondylitis (AS) in our clinic.
Methods: Between November 2023 and October 2024, 99 patients who were
diagnosed with AS in the Rheumatology clinic of Istanbul Başakşehir Çam and
Sakura City Hospital and met the inclusion criteria were included in the study.
Results: The mean age of the patients was 39.38±9.96 years and 54.5% were
male and 45.5% were female. The most common initial complaint was low back-hip
pain and limitation of movement. The mean age at onset of symptoms was 25.8 years
and 24.2% of the patients consulted a doctor within 1-3 months. The mean time from
the first complaint to diagnosis was 5.8 years. 37.4% of the patients had family
history, 60.6% had HLA B27 positivity, and 13.3% had uveitis. 22.2% of the patients
visited >6 physicians before diagnosis and the most common clinics were physical
therapy and rehabilitation and rheumatology departments. Female patients were more
likely to consult a family physician (p=0.034). The most common referral institution
was training and research hospitals (70.7%) and the most common misdiagnosis was
lumbar disc herniation (38.6%). AS was most commonly diagnosed in the
rheumatology departments of training and research hospitals (56.6%). The rate of
referral from an external centre was higher in male patients (p=0.040). The most
commonly used drug after treatment was nonsteroidal anti-inflammatory drugs
(96%). The proportion of patients with morning stiffness >30 minutes was 52.6%
before treatment and decreased to 21.2% after treatment. Fatigue, neck-back pain,
tenderness and morning stiffness parameters were found to be lower in female
patients after treatment (p<0.05).
Conclusion: With the ease of access to rheumatology outpatient clinics and
the increase in the number of rheumatologists, the delay in the diagnosis of AS has
shortened slightly compared to previous years. Although the AS diagnosis and
treatment process was similar between genders, the use of non-physician-

12

recommended treatment before diagnosis and the rate of referral to the family
physician were found to be higher in female patients.