Papa III. Innocentius dönemi  Papalık-İngiltere ilişkileri (1198-1216)
The Papal-Britain relationship during the period of Pope Innocentius III. (1198-1216)
Yazar: YASEMİN GÜNER
Danışman: DOÇ. DR. HASAN AKYOL
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Avrupa = European ; Hristiyanlık = Christianity ; Orta Çağ = Middle Ages ; Papalık = Papacy ; İngiltere = England

Özet:
Ortaçağ Avrupa tarihinde Din-devlet ilişkileri dikkate değer konulardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Roma İmparatorluğu topraklarında ortaya çıktığı dönemde başlangıçta Museviliğin reforme hareketi olarak görülen Hristiyanlık, Roma İmparatorluğu'nun devlet dini ile çelişen görüşleri sebebiyle uzun yıllar baskı ve zulüm politikalarıyla karşı karşıya kalmış olsa da Hz. İsa'nın çarmıha gerilmesinden sonraki dönemde Roma İmparatorluğu topraklarında geniş bir alana yayılmış ve İmparator Büyük Theodosius ile birlikte resmi devlet dini olarak kabul edilmiştir.   IV. Yüzyıla kadar İmpatorluk baskısı altındaki bir kurum olan Kilise,  Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılışından sonraki dönemde Ortaçağ Avrupasında ortaya çıkan otorite boşluğunu doldurmuş ve siyasi açıdan kurumsallaşmıştır. Katolik inanca göre bizzat Hz. İsa tarafından kurulup, "Tanrı'nın Yeryüzündeki Krallığı" olarak kabul edilen Kilise'nin hiyerarşik yapılanmasının başında ise Papa bulunmaktadır. Siyasi güçlerini ilahi otoriteye dayandıran papaların bu gücü, Kilise'nin toprak sahibi olmasıyla artmış ve imparatorların meşruiyetlerini dine dayandırıp papaların elinden taç giyerek tahta çıkmalarıyla zirveye ulaşmıştır. Kurumsallaşan Papalık kurumunun bundan sonra temel amacı, Hristiyan dinini Barbar kavimler arasında yayarak Avrupa'yı Hristiyanlığın merkezi haline getirmek olmuştur. Papa I. Gregorius ile başlayan bu misyonerlik faaliyetlerinin önemli bir durağı da İngiltere olmuştur. Roma İmparatorluğu'nun uzaktaki bir eyaleti konumunda olan İngiltere'de pagan Kelt toplumu ile sonraki süreçte Anglosaksonlar arasında Hristiyan dininin yayılmasında Papa I. Gregorius (590-604) tarafından gönderilen misyonerlerin etkisi oldukça büyüktür. Bu noktada Aziz Augustine'in misyon faaliyetleri Canterbury Kilise'nin kurulmasıyla sonuçlanmış ve Papalığn etkisi altındaki Kilise, İngiltere topraklarında kurumsallaşmaya başlamıştır. Aziz Augustine tarafından Canterbury'de kurulan Kilise, bu dönemde ve ilerleyen süreçte adeta Papalık kurumunun İngiltere'deki bir kolu olarak görev yapmıştır. Tezimizin konusu olan Papa III. Innocentius döneminde ise Roma Kilisesi'nin Canterbury Kilisesi ile olan ilişkileri oldukça canlıdır. Canterbury başpiskoposu Hubert Walter'ın ölümü ile Papalık kurumu ve İngiltere Krallığı arasında başlayan atama tartışmaları Papa III. Innocentius ve Kral John'u karşı karşıya getirmiştir. Bu noktada Papalığın Canterbury Kilisesini özerk bir yapı olarak görmesi ve atama sürecine müdahalede bulunması İngiltere Krallığı'nı önce enterdi sürecine sokmuş ve daha sonraki süreçte Kral John'un aforoz edilmesiyle sonuçlanmıştır. İngiltere ve Papalık arasında yaşanan bu hâkimiyet mücadelesi dönemin siyasi koşullarının etkisiyle İngiltere topraklarını Papalığın fiefi haline getirirken, Avrupa topraklarında hâkimiyet sağlamak için dini otoritesini kullanan Papalık kurumunu ise dönemin siyasi yapısında adeta bir derebeyi haline getirmiştir.

Abstract:
Religion-state relations are one of the most important issues in the history of medieval Europe. Although Christianity, which was initially seen as a reform movement of Judaism when it emerged in the territory of the Roman Empire, faced oppression and persecution policies for many years due to its conflicting views with the state religion of the Roman Empire, it spread to a wide area in the territory of the Roman Empire in the period after the crucifixion of Jesus Christ and was accepted as the official state religion with Emperor Theodosius the Great. The Church, which was an institution under imperial oppression until the IVth century AD, filled the vacuum of authority that emerged in medieval Europe after the fall of the Western Roman Empire and became politically institutionalized. According to Catholic belief, the Church, which was founded by Jesus Christ himself and accepted as the "Kingdom of God on Earth", has the Pope at the head of its hierarchical structure. This power of the popes, who based their political power on divine authority, increased with the Church's land ownership and reached its peak when emperors based their legitimacy on religion and ascended to the throne wearing crowns from the hands of the popes. The main aim of the institutionalized Papacy from then on was to spread the Christian religion among the Barbarian tribes and make Europe the center of Christianity. An important stop of these missionary activities that started with Pope Gregorius I was England. The missionaries sent by Pope Gregorius I (590-604) had a great influence on the spread of the Christian religion among the pagan Celtic society in England, which was a distant province of the Roman Empire, and the Anglo-Saxons in the following period. At this point, St. Augustine's mission activities resulted in the establishment of the Church of Canterbury and the Church under the influence of the Papacy began to institutionalize in England. The Church founded by St. Augustine in Canterbury served as a branch of the Papal Institution in England during this period and in the following period. During the reign of Pope Innocentius III, the subject of this thesis, the Roman Church's relations with the Church of Canterbury were quite lively. With the death of Hubert Walter, the Archbishop of Canterbury, the appointment disputes between the Papal States and the Kingdom of England brought Pope Innocentius III and King John against each other. At this point, the fact that the Papacy saw the Church of Canterbury as an autonomous structure and intervened in the appointment process first put the Kingdom of England into the process of interference and later resulted in the excommunication of King John. While this struggle for dominance between England and the Papacy turned the lands of England into the fief of the Papacy with the effect of the political conditions of the period, the Papal Institution, which used its religious authority to ensure dominance in European lands, turned the Papal Institution into an overlord in the political structure of the period.