Türk vergi sisteminde dolaylı ve dolaysız vergilerin adalet bağlamında incelenmesi
Examination of indirect and direct taxes in the context of justice in the Turkish tax system
Yazar: ÖZLEM GENÇTÜRK MALKOÇOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HASAN YILMAZ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Adalet = Justice ; Dolaylı vergiler = Indirect taxes ; Dolaysız vergiler = Direct taxes ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi adaleti = Tax equity ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergiler = Taxes

Özet:
Tarihsel süreç içerisinde adalet kavramı farklı görüş ve yaklaşımlarla açıklanmaya çalışılmıştır. Düşünürlerce, pek çok adalet tanımı ve anlayışı ortaya konulmuştur. Ancak kesin ve mutlak anlamda adaletin tek bir tanımı yapılamamıştır. Toplumun genelinde, hukuk ve siyaset felsefesinde, kültürel sistemlerde ve daha birçok alanda var olan adaleti sağlama düşüncesi vergi sisteminde de gereklilik arz etmiştir. Buradan hareketle vergide adaletin sağlanması adil bir vergi sisteminin başlıca amaçları arasında yer almıştır. Vergide adalet, vergi ödemekle yükümlü kişilerin ödeme güçlerine göre vergilendirilmesi anlamında kullanılmaktadır. Adil bir vergi sisteminin kurulması aşamasında vergide adalet ilkelerine ve vergi adaletini etkileyen unsurlara genişçe yer verilmesi gerekmiştir. Bu çerçevede dolaylı ve dolaysız vergilerde ele alınmıştır. Çalışmamızda; gelir, servet ve harcama vergileri, dolaylı ve dolaysız vergiler sınıflandırılmasına göre incelenmiş olup 2006-2020 yılları toplam vergi gelirleri içerisindeki oranlarına yer verilerek vergilemede adaletin ne ölçüde gerçekleştiği tespit edilmeye çalışılmaktadır. Ayrıca araştırmamızın asıl amacını, vergi adaletinin sağlanmasında dolaylı ve dolaysız vergi türlerinin avantajlı ve dezavantajlı yönleri ortaya konularak muhtemel dezavantajlı yanlarının ortadan kaldırılması suretiyle vergi adaletine olumlu katkı sağlama adına yapılan düzenlemeler oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Adalet, Vergi Adaleti, Dolaylı Vergiler, Dolaysız Vergiler

Abstract:
In the historical process, the concept of justice has been tried to be explained with different views and approaches. Many definitions and understandings of justice have been put forward by thinkers. However, just a  definition of justice in the absolute and absolute sense has not been made. The idea of providing justice, which exists in society in general, in law and political philosophy, in cultural systems and in many other areas, has also become a necessity in the tax system. From this point of view, ensuring justice in tax is among the main objectives of  tax system which provide fair. Tax justice is used in the sense of taxation of taxpayers according to their ability to pay. During the establishment of a fair tax system, it was necessary to include the principles of justice in taxation and the factors affecting tax justice. In this context, direct and indirect taxes are discussed. In our study; income, wealth and expenditure taxes, indirect and direct taxes have been examined according to their classification, and it will be tried to determine to what extent the justice in taxation is realized by including  their ratios in total tax revenues for the years 2006-2021. In addition, the regulations made in order to contribute positively to tax justice in income, wealth and expenditure taxes will be conveyed.

Keywords: Justice, Tax Justice, Indirect Taxes, Direct Taxes