Tip 1 diabetes mellituslu 12- 18 yaş arası adölesanlarda kan şekeri ölçüm becerilerini değerlendirme ölçeği: Ölçek geliştirme çalışması
The scale for assessing blood glucose measurement skills in adolescentswith type 1 diabetes mellitus between 12-18 years of age: Scale development work
Yazar: SEVGİM KÜÇÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURDAN AKÇAY DİDİŞEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kan glükozu ölçümü-bireysel = Blood Glucose Self-Monitoring ; Yapı geçerliği = Construct validity ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Amaç: Bu araştırma Tip 1 Diabetes Mellituslu 12- 18 yaş arası adölesanlarda kan şekeri ölçüm becerileri değerlendirme ölçeğini geliştirebilmek için planlanmış bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Yöntem: Araştırma metodolojik tipte olup Eylül 2019- Eylül 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Endokrinoloji Servisi ve Çocuk Endokrin Polikliniklerinde, Tip 1 Diabetus Mellitus tanılı 12-18 yaş arasında olan ve araştırmaya katılmak için gönüllü olan adölesanlar ile yapılmıştır. Araştırmada veri toplama yönteminde, 'Tanıtıcı Bilgi Formu' ve geliştirilmiş olan 35 maddelik 'Kan Şekeri Ölçüm Becerileri Taslak Form' kullanılmıştır. İlk aşamada pilot çalışma (n: 102) yapılmıştır. Verilerin analizi SPSS 25.0 ve Amos paket programları kullanılarak değerlendirilmiştir. 'Kan Şekeri Ölçüm Becerileri taslak formu'nun kapsam geçerliliği ise Davis Tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliği için ise Cronbach Alpha katsayısı, madde toplam puan korelasyonları, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Tip 1 Diabetes Mellituslu 12- 18 Yaş Arası Adölesanlarda Kan Şekeri Ölçüm Becerileri Değerlendirme Ölçeği toplam varyansın %73,558'ini açıklayan 5 alt boyuttan (işlem hazırlığı, cihaz hazırlığı, işlem, değerlendirme ve temizlik) ve 28 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri ise 0.888, Bartlett's küresellik Testi ise X2=7207,466 olarak istatistiksel ileri düzeyde anlamlı bulunmuştur. Ölçek maddelerinin kapsam geçerlilik indeksi ise 0,85-1,00; faktör yükleri ise 0,61-0,96; madde toplam puan korelasyonları 0,427- 0,653 ve alt boyutların Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayısı= 0,895- 0,946 olup yüksek güvenirliktedir. Geliştirilen ölçeğin toplam puan ortalamaları incelendiğinde ise işlem 4,35±0,87; cihaz hazırlığı 4,57±0,70; temizlik aşaması 4,68±0,53; değerlendirme 4,48±0,78; işlem hazırlığı 4,58±0,62 olarak bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi ile elde edilen uyum ölçütleri RMSEA=0,066, GFI=0,85 CFI=0,938, RMR=0,042, IFI=0,938, TLI=0,929 olup Ki-Kare/ Serbestlik Derecesi ise (X2/sd)= 2,327 olup mükemmel bir uyum göstermektedir. Sonuç: Araştırmamızda geliştirilmiş olan Tip 1 Diabetes Mellituslu 12- 18 Yaş Arası Adölesanlarda Kan Şekeri Ölçüm Becerilerini Değerlendirme Ölçeği beşli likert tipte bir ölçek olup 28 madde ve 5 alt boyuttan oluşan geçerli ve güvenilir ölçektir.

Abstract:
Objective:The main aim of this study is to develop a Turkish language "Blood Glucose Measurement Skills Assessment Scale İn Adolescents Aged 12- 18 With Type 1 Diabetes Mellitus", which can evaluate blood glucose measurement competence in adolescents. Methods: The research is of a methodological type and was conducted between September 2019 and September 2020 at the University of Health Sciences Tepecik Training and Research Hospital in Pediatric Endocrinology Service and Pediatric Endocrinology Polyclinics. It was conducted with adolescents diagnosed with Type-1 Diabetes between the ages of 12-18 who volunteered to participate in the study. In the data collection method in the study, "blood glucose measurement skills draft form" and "introductory information form" were used. Scope validity of the blood glucose measurement skills form was carried out using the Davis Technique. A pilot study was conducted with 102 adolescents. Data analysis was done using SPSS 25.0 and Amos package programs. Cronbach's Alpha coefficient, item total score correlations, explanatory and confirmatory factor analyzes were performed for the validity and reliability of the scale. Results: The Scale of Blood Glucose Measurement Skills Assessment in Adolescents with Type-1 Diabetes Mellitus between the ages of 12-18 is composed of 5 subdimensions (process preparation, device preparation, process evaluation and cleaning) and 28 items that explain 73.558% of the total variance. The Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) value of the scale was found to be 0.888, Bartlett's Test X2 = 7207.466 statistically advanced level significant. The scope validity index of the scale items is 0.85-1.00; factor loads 0.61-0.96; Item-total score correlations are 0.427-0.653, and the Cronbach Alpha Reliability Coefficient of the sub-dimensions = 0.895-0.946 and it has high reliability. When the total scores mean of the developed scale are examined; process 4.35 ± 0.87; device preparation 4.57 ± 0.70; cleaning step 4.68 ± 0.53; rating VI 4.48 ± 0.78; The process preparation was found to be 4.58 ± 0.62. The fit criteria obtained by Confirmatory Factor Analysis are RMSEA = 0.066, GFI = 0.85 CFI = 0.938, RMR = 0.042, IFI = 0.938, TLI = 0.929 and Chi-Square / Degree of Freedom (X2 / df) = 2.327 and it shows perfect fit. Conclusion: Developed in the study the Assessment Scale for Blood Glucose Measuring Skills in Adolescents with Type 1 Diabetes Mellitus between the ages of 12 and 18 is a valid and reliable five point l ikert type scale consisting of 28 items and 5 subdimensions and it has been concluded that adolescents with Type 1 Diabetes Mellitus.