Hemodiyaliz hastalarının uyku kaliteleri ve konfor düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between sleep quality and comfort levels of hemodialysis patients
Yazar: DENİZ BÜYÜKBAKIRCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEFİKA DİLEK GÜVEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLEYHA KILIÇ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Hemodiyaliz =   ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, hemodiyaliz hastalarının uyku kaliteleri ile konfor düzeyleri arasındaki 
ilişkinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı ilişki arayıcı tipte gerçekleştirilmiştir.
Araştırma, Aralık 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında Kayseri il merkezinde bulunan ikisi 
kamu biri özel merkez olmak üzere üç hemodiyaliz merkezinde tedavi gören 126 böbrek 
yetmezliği hastası ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri Hasta Tanıtım Formu, 
Pitssburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Hemodiyaliz Konfor Ölçeği (HKÖ) 
kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde güvenirlik analizi, tanımlayıcı 
istatistikler, bağımsız gruplarda t testi, ANOVA Varyans analizi, Pearson Korelasyon 
Analizi ve Lineer Regresyon analizi kullanılmıştır.Araştırmada, anlamlılık düzeyi p<0.05 
olarak kabul edilmiştir. 
Araştırmaya katılan hemodiyaliz hastalarının %54'ünün kadın, yaş ortalamasının 
57.12±13.33 ve %37.3'ünün 55-69 yaş aralığında, %60.3'ünün evli, %34.1'inin okuryazar, %82.5'inin çalışmadığı, %20.6'sının sigara ve %1.6'sının alkol 
kullandığı, %28'sinin 1-5 yıl arasında böbrek yetmezliği tanısı aldığı, %48.6'sının böbrek 
yetmezliği dışında kronik hastalık tanısı aldığı saptanmıştır. Araştırmada, hemodiyaliz 
hastalarının çoğunluğunun bir yıldan fazla süredir hemodiyalize girdiği, tamamının 
hemodiyaliz seans süresinin 4 saat olduğu, %95.2'sinin haftada 3 kez hemodiyalize 
girdiği ve %42.1'inin özel merkezde hemodiyalize girdiği, hemodiyalize bağlı en çok 
yorgun hissetme/enerjide azalma, kas krampları, uykuyu sürdürmede zorlanma, uykuya 
dalmada zorlanma, kaşıntı, kaygılı hissetme ve üzgün hissetme yaşadıkları saptanmıştır.Araştırmada, hemodiyaliz hastalarının PUKİ'nden ortalama 13.17±3.20 puan ve 
HKÖ'nden ortalama 31.35±6.26 puan aldıkları, hastaların uyku kalitesinin kötü düzeyde 
konforunun ise iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, hemodiyaliz hastalarının 
PUKİ toplam puanı ile HKÖ toplam puanları arasındaki korelasyon değeri negatif yönde 
ve düşük düzeyde (r=-0,297; p<0.005) anlamlı olduğu; hemodiyaliz hastalarındaki uyku 
kalitesindeki düşüşün konfor düzeyini anlamlı bir şekilde azalttığı belirlenmiştir. 
Araştırmada, hemodiyaliz hastalarının uyku kalitesi değişkeni ile hemodiyaliz tedavisi 
sürecindeki konfor değişkeni arasında anlamlı bir ilişki olduğu, hastaların uyku kalitesi 
düzeyi ile hemodiyaliz tedavisi sürecindeki konforun toplam varyansının %10.4'ünü 
açıkladığı, hemodiyaliz hastalarının kötü uyku kalitesinin hemodiyaliz tedavisi 
sürecindeki konforu -0.028 kat azalttığı ancak bu etkinin anlamlı olmadığı belirlenmiştir 
(p>0.05).
Sonuç olarak; hemodiyaliz hastalarındaki uyku kalitesi düzeyi ile hemodiyaliz konfor 
düzeyi arasında anlamlı ve düşük düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, 
hemodiyaliz hastalarının kötü uyku kalitesinin hemodiyaliz tedavisi sürecindeki konforu 
azaltıcı bir etki gösterdiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler : Böbrek Yetmezliği, Hemodiyaliz, Hasta, Konfor, Uyku Kalitesi.

Abstract:
The research was carried out in a descriptive relationship-seeking type in order to 
determine the relationship between the sleep quality and comfort levels of hemodialysis 
patients.
The research was carried out with 126 kidney failure patients who were treated in three 
hemodialysis centers, two of which are public and one private, located in Kayseri city 
center between December 2021 and January2022. The data of the study were obtained 
using the Patient Information Form, Pitssburgh Sleep Quality Index (PSQI) and 
Hemodialysis Comfort Scale (HDCS). Reliability analysis, descriptive statistics, 
independent groups t test, ANOVA analysis of variance, Pearson Correlation Analysis and 
Linear Regression analysis were used in the evaluation of the data. In the study, the level 
of significance was taken as p<0.05.
In the study, hemodialysis patients participating of 54% were female, average 
57.12±13.33 years old, 37.3% were between 55-69 years old, 60.3% were married, 34.1% 
were literate, 82.5% were unemployed, 20.6% were It was determined that smokers and 
1.6% used alcohol, 28% were diagnosed with kidney failure between 1-5 years, 48.6% 
were diagnosed with chronic diseases other than kidney failure. In the study, the majority 
of hemodialysis patients were on hemodialysis for more than one year, all of them had a 
hemodialysis session of 4 hours, %95.2 were three times a week, and %42.1 were on 
hemodialysis in a private center, the most common hemodialysis-related feeling of 
tiredness/decreased energy, muscle cramps, difficulty in maintaining sleep, falling asleep. 
It was determined that they had difficulty in diving, itching, feeling anxious and feeling sad. In the study, it was determined that hemodialysis patients scored an average of 
13.17±3.20 points in the PSQI and an average of 31.35±6.26 points in the HDCS, and the 
sleep quality of the patients was poor and their comfort was at a good level. In the study, 
the correlation value between the total score of PSQI and the total score of HDCS of 
hemodialysis patients was negative and low (r=-0.297; p<0.005). It was determined that 
the decrease in sleep quality in hemodialysis patients significantly reduced the comfort 
level. In the study, it was found that there was a significant relationship between the sleep 
quality variable of hemodialysis patients and the variable of comfort in the hemodialysis 
treatment process, it explained 10.4% of the total variance of the sleep quality level of the 
patients and the comfort in the hemodialysis treatment process, and the poor sleep quality 
of the hemodialysis patients decreased the comfort in the hemodialysis treatment process 
by -0.028 times. It was determined that this effect was not significant (p>0.05).
As a result; It has been determined that there is a significant and low level relationship 
between the sleep quality level in hemodialysis patients and the hemodialysis comfort 
level. In the study, it was determined that the poor sleep quality of hemodialysis patients 
had a reducing effect on the comfort in the hemodialysis treatment process.
Keywords : Renal Failure, Hemodialysis, Patient, Comfort, Sleep Quality.