Görsel sanatlar alanında üstün (Özel) yetenekli çocukların tanılanmasında kullanılacak kriterlerin uzman görüşleriyle belirlenmesi
Determination of criteria by experts opinion for the identification of gifted/talented children in the field of visual arts
Yazar: ATİLLA ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. MELEK GÖKAY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KURNAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görsel sanatlar = Visual arts ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
ÖZET
İnsanlığın ve ülkelerin geleceğinde çok büyük öneme sahip olmaları nedeniyle üstün yetenekli bireylerin eğitimleri, bütün dünyada önemli bir konu olmuştur. Ancak bütün dünyada üzerinde çok tartışılan diğer bir konu da, bu tip bireylerin doğru tanılanabilmesidir. Alan araştırmalarına bakıldığında, konuya ilişkin birçok araştırmanın olmasına rağmen; görsel sanatlar alanındaki üstün yetenekli bireylerin tanılanmasına yönelik araştırmaların çok az sayıda olduğu görülmektedir. Özellikle Türkiye'de yapılan çalışmaların ise, az sayıda olduğu görülmüştür. Bu araştırmanın da çıkış noktası olan, görsel sanatlardaki üstün yetenekli bireylerin tespit edilmesinde kullanılabilecek kriterlerin neler olması gerektiği sorunu ortaya çıkmaktadır. 
Eğitim sistemimiz açısından bir boşluğu dolduracağı düşünülerek, bu çalışmayla sanat alanına özgü üstün (özel) yeteneklilerin tanılanmasında uzmanlar ya da eğitimciler tarafından kullanılabilecek olan kriterlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu araştırmanın, gelecekteki akademik araştırmalara zemin oluşturarak standart bir değerlendirme ölçeğinin geliştirilmesi yolunda öncü olabileceği düşünülmüştür. Bütün bunlara bağlı olarak; yapılan bu çalışma, üstün (özel) yetenekli çocukların gerçekleştirecekleri sanatsal etkinlikleri, sahip oldukları tasarım güçleri ve yaratıcı fikirleri vasıtasıyla Türk toplumunu dünya toplumları içerisinde temsil edecekleri ve kültür dünyası içerisinde derin birer izler bırakmalarını sağlayacak olmasından dolayı önemlidir. 
Bu kapsamda; geliştirilen sabit form görüşme anketi aracılığıyla, sanat eğitimi alanında çalışan akademisyenler, sanatçılar ve görsel sanatlar öğretmenleri ile sınıf öğretmenlerinden oluşan 50 uzmanın görüşlerine başvurulmuştur. 
Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada, hazırlanan görüşme formu aracılığıyla uzmanların görüşlerinden elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırma, uzmanların görüşlerinden elde edilen bulgular ve yorumlara dayalı elde edilen sonuçlar ve yapılan tartışma ile sınırlıdır.
Elde edilen verilere göre, görsel sanatlar alanında üstün yetenekli olan bireyleri tanılamak amacıyla kullanılabilecek kriterler ile çok yönlü tanılama yöntemlerinin kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Buna bağlı olarak, gelecekteki çalışmalara başlangıç oluşturması ile bu tip bireylerin tanılanmasında kullanılması amacıyla içerisinde kriterlerin ve yöntemlerin de bulunduğu 15 farklı öneride bulunulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Üstün yetenek, görsel sanatlar alanında üstün yetenek, üstün yetenekliliğin tanılanması, tanılama kriterleri, tanılama yöntemleri.

Abstract:
SUMMARY
The education of gifted individuals has become an important topic all over the world, because of the fact that they have great prescriptions in the future of mankind and the countries. The education of these individuals differ by country, it is met with Science and Art Centers in the Ministry of National Education in Turkey. Yet another issue that is very much debated all over the world is that such individuals can be correctly identifying. Regarding field researches, although there are many researches on the subject; there are few studies on the identification of gifted/talented individuals in the field of visual arts. Especially the studies that done in Turkey, were seen to be a small number. As the starting point of this research, the question that what criteria should be used identifying the gifted/talented individuals in the visual arts arises.
It is aimed to determine the criteria that can be used by experts or trainers in the identification of superior (special) talents specific to the field of arts, with with the thought that filling a gap in terms of our education system. It was also thought that this research could lead to the development of a standard assessment scale by laying the groundwork for future academic research. Depending on all these; this study is important because it will enable the Turkish society to represent in the world societies and to leave deep traces in the cultural world through the artistic activities of gifted/talented (special) talented children, their design power and their creative ideas.
In this scope; through the developed fixed form interview questionnaire, the opinions of 50 experts composed of academicians, artists and visual arts teachers working in the field of art education and class teachers were consulted.
In this study using qualitative research methods, the data obtained from the opinions of experts via prepared interview form were used. The research is limited to the results and discussions based on the findings and interpretations obtained from the experts' views.
According to the data obtained, it had become to the conclusion the criteria that can be used to identify gifted/talented individuals in the field of visual arts and that  all-purpose identification methods can be used.  Depending on this, 15 different proposals have been made, including criteria and methods, in order to be used in the diagnosis of such individuals with the formation of a starting point for future studies.
Key Words: Gifted/talented, gifted/talented in the field of visual arts, identification of gifted/talented, criteria of identification, methods of identification.