Sigorta işletmeciliğinde katkı ve fayda planlamasının karşılaştırmalı olarak analizi ve örnek uygulama
As a comparative analysis of the contribution and benefit plans in the insurance bussiness and sample application
Yazar: EMİNE EBRU AKIN AKSOY
Danışman: PROF. DR. AHMET AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Sigortacılık = Insurance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktüerya = Actuary ; Emeklilik = Pension ; Emeklilik sistemi = Pension system ; Sigorta = Insurance ; Sigorta şirketleri = Insurance companies ; Sigortacılık = Insurance

Özet:
İlgili tez çalışmasının temel amacı, belirli fayda planı ve belirli katkı planının karşılaştırılmasıdır. Bu kapsamda karşılaştırmaya temel olan unsur getiri oranı riskidir. Getiri oranının sabit koşullar altında ve belli bir dönem sonra farklılaşması koşullarında katkı payı, emekli maaşı, aktüeryal yükümlülük, toplu ödeme ve stopaj kesintileri üzerine etkisi incelemeye çalışılmıştır. Diğer bir ifade ile beklenen getiri oranının farklılaşmasını ifade eden getiri oranı riskinin katılımcı, emeklilik şirketi ve devlet üçlüsü üzerine etkisi incelenmiştir. Daha sonra da yeni bir emeklilik planı önerisinde bulunulmuştur.İlgili örnek uygulama, iki emeklilik planının aynı koşullarda karşılaştırılabilirliğinin sağlanması amacıyla bireysel emeklilik sistemi esas alınmış uygulama örneği sisteme ait kurallara bağlı kalınarak geliştirilmiştir. Örnek uygulama kapsamında, özel emekliliğe katılmayı gönüllü olarak isteyen 18?46 yaş arasındaki erkek bireyler alınmıştır. Bu bireylerin belirli fayda planında çalışma dönemi maaşının son üç döneminin ortalamasının %90'ını emekli maaşı olarak almak isterken, belirli katkı planında ise çalışma dönemi maaşının %10'unu katkıda bulunmak istedikleri varsayılmıştır. Bu amaçla aktüeryal dengelerin kurulmasında ?Bireysel Sabit Prim Yöntemi? uygulanırken, aktüeryal yükümlülük hesaplamalarında ise ileri doğru yöntem uygulanmıştır.Uygulama sonuçlarında ise, belirleri fayda planlarında, sabit getiri oranı koşullarında getiri oranındaki artışın katkı payı tutarını, aktüeryal yükümlülüğü, toplu ödeme tutarını ve dolayısıyla stopaj tutarlarını azalttığı, emekli maaşı tutarını etkilemediği tespit edilmiştir. Getiri oranının 10. dönemde farklılaşması durumunda ise, katkı payı tutarı ve emekli maaşı, katılımcıya yapılan toplu ödemeler ve stopaj kesintilerinin bundan etkilenmediği ancak, emeklilik şirketinin aktüeryal yükümlülüğünü etkilendiği tespit edilmiştir. Belirli katkı planında ise, sabit getiri oranı koşullarında, getiri oranındaki farklılaşmanın katkı payı ödemelerini etkilemediği ancak getiri oranındaki artışın emekli maaşlarını, aktüeryal yükümlülüğü, toplu ödemeleri ve stopaj ödemlerini artırdığı, getiri oranının 10. dönemde arttığı koşullar altında ise, katkı payı ödemelerinin ve aktüeryal yükümlülüğün bu farklılaşmadan etkilenmediği, emekli maaşının, toplu ödemelerin ve stopajın artış gösterdiği tespit edilmiştir. Önerilen yeni planda ise, sabit getiri oranı koşullarında belirli fayda planı sonuçlarını verirken 10. dönemde farklılaşan getiri oranı koşullarında katılımcının katkı payı ödemeleri getiri oranı ile ters yönlü hareket ederken, emeklilik şirketinin aktüeryal yükümlülüğü ve emeklilik maaşı etkilenmemektedir. Bu etki prim ödeme döneminde devam etmekte, prim ödeme dönemi sona erdiğinde ise belirli fayda planındaki gibi sonuçlar doğurmaktadır. Ancak getiri oranı riskinin sadece katılımcıya ya da sadece emeklilik şirketine yüklenmesi engellenmektedir. Böylece getiri oranı riski bakımından daha adil bir emeklilik planı yapısı ortaya koymaktadır.

Abstract:
The main goal of the thesis is to compare defined benefit plan and defined contribution plan. In this context, the element that is essential to compare is the rate of return risk. The effects of the rate of return under the fixed conditions and variable conditions after a certain period on the contribution, pension, actuarial liability, lump sum and tax were to be reviewed. In other words, it was investigated the effects of the rate of return risk implying the expected rate of return?s variation on the participants, pension companies and tha states. Then, a new pension plan has been developed to suggest.The application ground on the basis of individual pension system to compare two pension plans face the same conditions. The application developed based on the rules adhering to systems. Within the scope of application, examples were men who want to volunteer to paticipate in private pension age between 18?46 individuals. It is assumed that in the defined benefit plans individuals want to receive 90% of period of the last three terms average salary as the pension, while in the defined contribution plan individuals want to contribute 10% of salary. For this purpose actuarial balance in establishment of ? Individual Fixed Premium Method? is applied, ?Prospective Method? is used to calculate actuarial liability.Application results in defined benefit plans confirmed that under the fixed rate of return conditions increasing the rate of return reduces contribution, actuarial liability lump sum and tax , but not affects pension. The variation of rate of return condition on 10th period, this return doesn?t affect contribution, pension, lump sum and tax, but affects actuarial liability. In defined contribution plan, under the fixed rate of return conditions, change of rate of return doesn?t affect contribution but increasing of rate of return makes pension, actuarial liability, lump sum and tax increased, increasing of return condition on 10th period, this doesn?t affect contribution, actuarial liability but this makes pension, lump sum and tax increased. Purposed new plan, in the fixed rate of return condition, has same results as defined benefit plan, in variation of rate of return on 10th period condition, contribution and rate of return move in the opposite way and actuarial liability and pension aren?t affected. While this effect has been continuning in premium payment period, they lead to the defined benefit plan as the premium payment period ends. However, rate of return risk establishment has been blocked to burden just only participant or on the pension companies. Thus, the new pension plan could be revealed more equtable retirement plan in term of rate of return risk.