Metil fenidatın sıçanlarda beyin nitrik oksit ve antioksidan enzim düzeyleri üzerine etkisi /
Yazar: MEHMET AYHAN CÖNGÖLOĞLU
GATA / Tıp Fakültesi / Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2003
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
VII. ÖZET Metilfenidat (MPH), Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tanısı almış çocukların belirtilerinin iyileştirilmesinde en yaygın olarak kullanılan ilaç ve kapsamlı olarak araştırılmış olmasına karşın MPH kullanımının farmakodinamik özellikleri (ilaç konsantrasyon-etki ilişkisi) ve uzun süreli tedavinin beyin ve psikiyatrik morbidite üzerine etkileri hala çözülmemiş bir çok soruyla karşı karşıyadır. Özellikle; DEHB belirtilerinin tedavisindeki etki mekanizmalarının neler olduğu ve uzun süreli MPH kullanımının beyin üzerine olumsuz etkileri olup olmadığı tartışmalıdır. Bu çalışmada MPH'ın DEHB belirtilerinin tedavisindeki etki düzenekleri içinde nitrik oksitin (NO) rolü ve MPH'ın beyin üzerine olumsuz etkileri olup olmadığını değerlendirmek için antioksidan enzimler üzerine olan etkileri araştırıldı. Çalışma için toplam 20 adet erkek periadölesan VVistar sıçanı alınarak rasgele iki gruba ayrıldı. Orogastrik aparatın yerleştirilmesi sırasında oluşan travmaya bağlı olarak kontrol grubundan 1, MPH grubundan ise 2 tanesi öldü ve çalışma 17 sıçanla bitirildi. 8 hafta süre ile, birinci gruba 10 mg/kg/gün dozunda MPH, ikinci gruba ise çalışma grubuna verilen sıvı ile eşit hacimde distile su verildi. 8 inci haftanın sonunda sıçanlarda beyin cGMP, SOD. GSH-PX ve MDA düzeyleri ölçüldü. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular şunlardır: Çalışma grubunda kontrol grubuna oranla, cGMP ve SOD beyin düzeyleri anlamlı derecede yüksek bulundu ancak aynı sıçanlarda beyin GSH-Px ve MDA düzeylerinde farklılık yoktu. Bu çalışmada sıçanlarda cGMP ile SOD beyin düzeyleri arasında pozitif ilişki bulundu. Bu sonuçlar; MPH'ın prefrontal korteks başta olmak üzere bir çok kortikal alanda kan akımını artırıcı etkisini, serebral mikrosirkülasyonda ve geniş serebral arterlerde üretilen ve güçlü bir vazodilatör madde olan endotelial NO üzerinden yapabileceğini 45düşündürmektedir. Ayrıca NO'in, nörotransmisyonda düzenleyici rol oynayan bir nörotransmitter olarak ortaya çıkan bir serbest radikal molekül olduğu, santral NO'in nöronal plastisite ile yakın ilişkisi olabileceği ve normal beyin gelişimi, öğrenme ve bellek fonksiyonlarında önemli rol oynadığı ileri sürüldüğünden MPH'ın DEHB belirtileri üzerine NO üzerinden yaptığı olumlu etkilerin, kanlanmayı artırmanın yanında doğrudan nöronal iletimin modulasyonu yoluyla da olabileceği düşünülebilir. İlaveten, daha öncesinde araştırmacılar tarafından iştah kaybı, uykusuzluk, irritabilite ve agresyon gibi MPH tedavisi sırasında sık olarak gözlenen yan etkilerin NO ile ilişkili olduğu gösterildiği göz önüne alındığında MPH tedavisi sırasında gözlenen yan etkilerin de NO üzerinden gerçekleşebileceği ileri sürülebilir. 46

Abstract:
VIII. SUMMARY Methyl phenidate (MPH) is the most commonly used drug for the children diagnosed as having attention-deficit hyperactivity disorder (ADHD). Although ADHD has been widely studied, the use of MPH in ADHD still poses a number of unresolved questions, including its pharmacodynamic characteristics (drug concentration-effect relationship) and the effect of long term treatment on the patient's psychopathology later in life. The objective of this study is to provide an analysis of the role of nitric oxide (NO) in MPH's mechanism of action and MPH's effects on the antioxidant enzym systems in order to determine pathologic effects of long term MPH treatment. A total of 20, four-week-old, Wistar male rats were randomly assigned to two groups. Three of rats died because of the trauma during application of the orogastric apparatus and the study was finished with 17 rats. Group I were administered with 10 mg/kg/day MPH and group II were administered with dystiled water for 8 weeks. At the end of 8 weeks, brain cGMP, SOD, GSH-Px and MDA levels of the rats were measured. The following results were obtained from analysis: Brain cGMP and SOD levels were higher in the study group when compared with the control group, but there were no significant differences between brain GSH-Px and MDA levels of the groups. There was a positive statistically correlation between brain cGMP and SOD levels. These findings suggest that; the function of MPH on increasing regional cerebral blood flow of the fronto-striato-thalamic circuit may be related with endothelial NO; a potent vasodilatator molecule synthesized by the endothelial cells of serebra! arterias. As recent studies suggest that NO, a gaseous intercellular messenger, may be a neurotransmitter that has function in neural transmission and neural plasticity, 47and may play a considerable role in learning and memory, in conclusion; NO may have a role on the positive effects of MPH on ADHD symptoms directly by the modulation of neural transmission as well as increasing cerebral blood flow. In addition; since relation between nitric oxide pathway and the most common adverse effects on methylphenidate like; insomnia, decreased appetite, irritability and anxiety have been shown, it can be suggested that adverse effects of MPH may also be related with NO. 48