Akdeniz çevresi ortaçağ camcılığı ışığında Demre Aziz Nikolaos Kilisesi cam buluntuları
Glass findings from Demre (Myra) St. Nicholas Church, in the light of medieval Mediterranean Glassware
Yazar: ÖZGÜ ÇÖMEZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. T. ENGİN AKYÜREK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazıları, 1989 yılından bu yana, Prof. Dr.Yıldız Ötüken tarafından sürdürülmektedir. Çalışmamın konusunu, Demre AzizNikolaos Kilisesi kazılarının başından 2003 yılına kadar bulunan camların tümü ile,2003 yılından sonra bulunanlar arasındaki yeni tipler oluşturmaktadır. Bu tezdecevap bekleyen ana sorunlar, Demre camlarının üslup, form ve işlevsel özellikleri;kullanım alanları; tarihlendirme sorunları; ve Akdeniz çevresinde cam üretimi vekullanımı içindeki yeri olmuştur.Bu sorunların çözümlenmesi için, öncelikle camların restitüsyonları yapılmış,işlevlerine göre gruplanmışlardır. Bu gruplar, kendi içlerinde türlere ve tiplereayrılmışlardır. Tipolojisi yapılan bu camlar, form ve bezeme açısından Akdenizçevresindeki diğer yerleşimlerin buluntularıyla karşılaştırılarak, işlev ve tarihlemeçalışmaları yapılmıştır. Ancak, buluntuların değerlendirilmesindeki en önemlibelirleyici, kazıda bulunan mekanların özellikleri ve kazıda ortaya çıkan tabakalarındeğerlendirilmesi olmuştur. Bunlara ek olarak, çalışmamızı oluşturan parçalariçinden seçilen camların kimyasal analizleri yapılmış, bu şekilde üretimözelliklerinin ve kullanılan hammaddelerin tespit edilmesi amaçlanmıştır.Buluntular arasında 166 çubuklu kandil, 93 kulplu kandil, 119 kadeh kandil, 7zarf içi kandil, 388 pencere camı, 46 hacı şişesi, 15 günlük kullanım şişesi, 2kavanoz, 1 kavanoz kapağı, 57 kase, 7 sürahi, 10 bardak, 38 bilezik, 3 boncuk ve birde yüzük mevcuttur, iki kabın ise işlevi tespit edilememiştir. Demre camlarının tümformlarının saptanabilmesi amacıyla tek ağız ve kaidelerin de tipolojisi yapılmıştır.İçlerinde az miktarda Roma dönemi kasesi hariç, 6.yy. ile 13.yy. arasında çeşitliyüzyıllara tarihlenen buluntular vardır. Ayrıca, Demre'de cam üretimi yapıldığınıgösteren cüruflar, fritler ve şekillendirme artıkları tespit edilmiştir. Buluntularınkendi içlerinde paralel özellikler gösteriyor olmaları, ortaçağ boyunca Demre'dekullanılan camların büyük çoğunluğunun yine Demre'de üretildiğini göstermektedir

Abstract:
The Excavations at St. Nicholas Church at Demre, Antalya have beencontinued since 1989 by Prof. Dr. Yıldız Ötüken. In this study, all the glasses foundfrom 1989 to 2003 are studied, also the new forms found after 2003 are added. Themain questions of this study are, style, form and functional problems of Demreglasses, dating problems and their place in Mediterranean glass production.To answer these questions, the glasses have been restituted, and groupedaccording to their functions and types. After studying typology of the glass, theywere compared in terms of form and decoration with the findings of other sitesaround Mediterranian. Also function and dating problems have been studied. Thefindings were examinated in terms of features of their findspots and stratigraphy. Bythe chemical analyses of these glasses, their production characteristics and materialshave been studied.Among the findings, there are 116 stemmed lamps, 93 lamps with handles,119 goblets used as lamps, 7 bowl-shaped suspension lamps, 388 window panes, 46pilgrim bottles, 15 bottles for daily use, 2 jars, 1 jar lid, 57 bowls, 7 flasks, 10beakers, 38 bracelets, 3 beads and 1 finger ring. To determine all the forms atDemre, typology of rim and bottom fragments have also been made. Except fromsome Roman bowls, the glasses are dated between 6th to 13th century, their detailedstudy is also made.The slags, frits and forming chips found during the excavation proves thatthere was a glass production at Demre in the Middle Ages. The parallel featuresamong the glass findings show most of the glasses used at Demre were producedlocally.