Akut tüketici egzersizin farklı bilişsel test skorları üzerine etkisi
The effect of acute supramaximal exercise on different cognitive test scores
Yazar: HİLMİ ÖĞÜT
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZGÖREN ; PROF. DR. CEM ŞEREF BEDİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyofizik = Biophysics
Dizin: Bellek = Memory ; Biliş = Cognition ; Egzersiz = Exercise ; Seçici dikkat = Selective attention ; Testler = Tests ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Amaç: Fiziksel egzersizin bilişsel işlevlerde iyileştirme etkileri olduğu belirtilmektedir. Kullanılan egzersiz protokolleri ve bilişsel testlerin farklılığı nedeniyle bildirilen sonuçlar birbirine uymamaktadır. Farklı egzersiz protokollerinin bilişsel test performansları üzerine etkilerini araştıran çalışmalar bulunmasına rağmen, aynı egzersiz protokolünün farklı bilişsel testlerdeki sonuçlarını araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu yüzden egzersizin hangi bilişsel işlevlere etkisinin olduğu ve bu etkiyi hangi testlerin daha iyi gösterdiği konusunda net bilgiler yoktur. Bu çalışmanın amacı; aynı egzersiz protokolünün farklı bilişsel testlerin performansı üzerinde oluşturduğu etkiyi, bireylerin tepki süreleri ve doğru/yanlış sayıları değişimi aracılığıyla ortaya koymaktır.

Yöntem: Bu çalışma Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyofizik Anabilim Dalı Beyin ve Egzersiz Araştırmaları Laboratuvarı'nda gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 20 sağlıklı gönüllü (Yaş: 21.85±2.03 yıl; 11 kadın) katılmıştır. Kısa süreli tüketici egzersiz için supramaksimal bir egzersiz tipi olan Wingate Anaerobik Güç Testi (WAnT), bisiklet ergometresinde uygulanmıştır. Katılımcılara egzersizin beş dakika öncesi ve beş dakika sonrasında olmak üzere, üç farklı bilişsel test (2-Geri Testi, Flanker Testi ve Simon Testi) uygulanmıştır. Bilişsel test performansını değerlendirmek üzere tepki süreleri ve doğru/yanlış yanıt sayıları kaydedilmiştir. İstatistiksel analizleri SPSS 22.0 programında gerçekleştirilmiştir.

Bulgular: Egzersiz öncesi ve sonrasında uygulanan bilişsel test skorları karşılaştırılmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel olarak analizine göre; Flanker Testinin egzersiz sonrası Doğru Yanıt Oranı (DYO) değerlerinde egzersiz öncesine göre anlamlı olarak bir azalma (P<0.05), egzersiz sonrası Doğru Yanıt Tepki Süresi (DYTS) ve Toplam Tepki Süresi (TTS) değerlerinde de egzersiz öncesine göre anlamlı olarak bir kısalma (P<0.05) gözlenmiştir. 2-Geri ve Simon Testi skorları ortalamalarında anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır.

Sonuç: Akut kısa süreli tüketici egzersiz; bilişsel işlevlerden kısa süreli hafıza (çalışma belleği) performansını ölçen 2-Geri Testi ve bozucu etkiye karşı koyabilme yeteneği performansını ölçen Simon Testi skorlarını etkilememiş, seçici dikkat performansını ölçen Flanker Testi doğru yanıt skorlarını ise olumsuz yönde etkilemiştir. Tepki sürelerindeki kısalmanın testi tekrarlamaktan kaynaklanabileceği düşünülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Supramaksimal egzersiz, bilişsel işlev, seçici dikkat, çalışma belleği, bozucu etkiye karşı koyabilme

Abstract:
Aim: It is suggested that physical exercise improves cognitive functions. However, due to variation in exercise protocols and cognitive tests used, reported results do not match. Altough there are some studies that investigate effects of different exercise protocols on cognitive test performance, no study investigated effects of the same exercise type on different cognitive test. Therefore there isn't clear knowledge about which cognitive functions are affected by exercise and which tests are uperior to reveal this effect. Aim of this study is to exert effects of the same exercise protocol on performances in different cognitive tests via alterations in reaction times and number of correct/wrong responses of individuals.

Method: This study is conducted in Brain and Exercise Research Laboratory of Dokuz Eylul University,  Faculty of Medicine, Department of Biophysics. Twenty healthy volunteers (Age: 21.85±2.03 years, 11 females) attended the study. A supramaximal exercise, Wingate Anaerobic Test (WAnT) is utilized on cycle ergometer as short term high-intensity exercise. Subjects performed three different cognitive tests (2-Back Test, Flanker Test and Simon Test) five minutes before and five minutes after exercise. In order to evaluate cognitive test performance, reaction times and number of correct/wrong responses were recorded. Statistical analyses were performed via SPSS 22.0 software.

Results: Cognitive performance scores performed before and after exercise are compared. According to the statistical analysis of the data, accuracy (correct response ratio), reaction time of correct responses, and reaction time of all responses significantly decreased after exercise (P<0.05). No significant differences were observed for 2-Back and Simon Tests scores.

Conclusion: Acute short term high-intensity exercise did not affect scores of 2-Back Test which measures working memory performance and Simon Test which measures inhibition performance, whereas it negatively affected correct response scores of Flanker Test that measures selective attention performance. Shortening of reaction times is proposed to be result of repetition of the test.

Keywords: Supramaximal exercise, cognitive function, selective attention, working memory, inhibition