Kolorektal kanserli hastalarda küratif rezeksiyon sonrasında metakronöz karaciğer metastazı gelişmesinde etkili olan risk faktörlerinin karşılaştırılması
Comparison of effective risk factors to development metachronous liver metastases after curaticve resection in patients with colorectal cancer
Yazar: DOĞUKAN AKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. NAİL ERSÖZ ; DOÇ. DR. ZAFER KILBAŞ
GATA / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karsinoembriyonik antijen = Carcinoembryonic antigen ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kolorektal kanserli hastalarda küratif cerrahi sonrasında metakranöz karaciğer metastazı gelişiminde etkili olan risk faktörlerini araştırmaktır. Bu amaçla, ocak 2011 ile ocak 2016 yılları arasında Gata Genel Cerrahi kliniğinde kolorektal kanser cerrahisi uygulanmış olan 568 hasta retrospektif olarak araştırıldı. Bu hastaların 37'sinde senkron karaciğer metastazı saptanırken, 27'sinde metakranöz karaciğer metastazı saptanmıştır. Metakranöz karaciğer metastazı gelişimine etkisi olduğu düşünülen, yaş, aile geçmişi, preoperatif ve postoperatif CEA, AFP, CA 19-9, WBC, ALT, AST, ALP, GGT değerleri ile cerrahinin elektif veya acil olması, tümör lokalizasyonu, tümör invazyon derinliği, lenf nodu tutulumu, çıkarılan ve pozitif olan lenf nodu sayısı ve bunların birbirine oranı, tümör gradı ve histolojisi, tümörde lenfovasküler ve perinöral invazyon varlığı, cerrahi ve çevresel cerrahi sınırları, adjuvan ve neoadjuvan  kemoterapi alıp almadıkları, gibi faktörler incelendi. Yapılan istatiksel çalışma sonucunda küratif rezeksiyon sonrası metakranöz karaciğer metastazları ortalama 14,2' inci aylarında görülmüştür (minimum:6, maximum:26). Karaciğer metastazı gelişimine etkili faktörler olarak preoperatif ve postoperatif CEA yüksekliği, lenfovasküler invazyon varlığı, operasyona alış şekli (acil vakalar), cerrahi sınır pozitifliği anlamlı saptanmış olup, yapılan ileri regresyon analizinde CEA düzey yüksekliği ve lenfovasküler invazyon pozitifliği gerçek anlamlı olarak saptanmıştır.      
Bu çalışma ile küratif kolorektal kanser cerrahisi sonrasında karaciğer metastazı gelişimi açısından riskli hastaların saptanması ve bu hastaların takibinde dikkatli olunması açısından CEA yüksekliğinin ve lenfovasküler invazyon pozitifliğinin etkili olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to find the risk factors for the metachronous liver metastasis after curative colorectal cancer operations. 568 colorectal cancer patients who had curative surgery at Gulhane Military Medical Academy, Department of General Surgery, between 2011-2016, were evaluated retrospectively. Synchronous liver metastasis were determined at 37 patients and 27 had metachronous liver metastasis. Risk factors for metachronous liver metastasis such as; age, family history, preoperative and postoperative CEA, AFP, CA 19-9, WBC, ALT, AST, ALP, GGT levels, elective vs urgent operation, localization of the tumour, invasion of the tumour, lymph node involvement, quantity of dissected lymph nodes, quantity of positive lymph nodes, and ratio of positive lymph nodes to dissected lymph nodes, lymphovascular invasion, perineural invasion, tumour grade and histology, circumferencial resection margin and resection margin, history of adjuvant and neoadjuvant chemotherapy, were analyzed for the patients. Statistical analysis showed, the mean duration for metachronous liver metastasis for colorectal cancer after curative surgery is 14,2 months (6-26). The statistically significant factors for development of metachronous liver metastasis after curative surgery for colorectal cancers are; preoperative and postoperative high CEA levels, lymphovascular invasion, urgent operations and positive resection margin. Regression analysis showed high CEA levels and lymphovascular invasion is strongly statistically significant.
This study indicates that high levels of CEA and lymphovascular invasion are  the most important factors for predicting the metachronous liver metastasis after curative surgery, and also these parameters can be used to define and follow up the patients with increased risk.