Ortaöğretimde beslenmeye yönelik bilgilerin bağlam temelli 
öğrenme düzeyine etkisi ve uygulanma oranları
The effect of context-based learning level information for 
feeding in secondary education and the implementation rates
Yazar: SEMA YOLCU
Danışman: PROF. DR. A. ESER ELÇİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Bağlam temelli yaklaşım = Context based approach ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı; 9. sınıf Biyoloji dersindeki Canlıların Temel Bileşenleri (CTB)
konusundaki beslenmeye yönelik bilgilerin Bağlam Temelli Öğretilme düzeyinin
belirlenmesi, öğrencilerin beslenmeye dair öğrendikleri bilgileri yaşamlarında uygulama
oranlarının araştırılması ve beslenme alışkanlıklarının başarılarına etkisinin tespit edilmesidir.
Araştırmada sağlıklı yaşama yönelik önerilere de yer verilmiştir.
Çalışma için geliştirilen anketteki, Müfredat ve Bağlam Temelli Öğrenmeye yönelik
başarı testlerinin güvenirlilik ve geçerlilik çalışmaları 2012-2013 eğitim-öğretim yılı Bahar
Dönemi'nde Özel Ceceli Anadolu Lisesinde (ÖCAL) 43 öğrenciye pilot uygulama olarak
yapılmıştır. Yapılan analiz işlemleri sonucunda testler yeniden düzenlenmiş, Müfredat ve
Bağlam Testleri uygulama için hazır hale getirilerek 253 kişilik Özel Anlam Sağlık Meslek
Lisesinde (ÖASML) uygulanmıştır.
Araştırmada Betimsel Model kullanılmıştır. Sınıfların denkliğinin ölçülmesi için
Mantıksal Düşünme Yeteneği Testi (MDYT) ve arkasından alışkanlık sorularıyla birlikte
Müfredat ve Bağlam Testleri uygulanmıştır. Müfredat ve Bağlam Testlerinin geçerlik ve
güvenirliği için yapılan ön uygulamadan elde edilen veriler Excel 7 programına aktarılmış ve
testlerin diğer analizi işlemlerinde SPSS 17.00 programı kullanılmıştır. SPSS 17.00 programı
ile yüzde ve kişi sayısı dağılımları, Shapiro-Wilk ve Kolmogorov-Smirnov Normallik analiz
testleri, İlişkisiz (Bağımsız) Örneklemler için homojen dağılımlı gruplarda Bağımsız Gruplar
t-Testi, homojen dağılım olmayan gruplarda ise Mann-Whitney U Testiyle ve Wilcoxon Testi,
çeşitli değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki kare ve Tek Değişkenli Varyans Analizi testleri
kullanılmıştır.
Bulgulara göre plot uygulamanın yapıldığı okulun Müfredat ve Bağlam testlerindeki
başarısı ve Canlıların Temel Bileşenleri konusunda beslenmeye yönelik bilgilerin Bağlam
Temelli öğrenilme oranı ÖASML'e göre fazla olduğu bulunmuştur.
ÖASML'de kız öğrencilerin testlerdeki başarı oranları fazladır ve istatistiksel yönden
anlamlıdır. Öğrencilerin SBS başarısına göre Bağlam testi puanları da anlamlı olarak
yüksektir. Okul dışı ders takviyesi alıp almamaları öğrencilerin yapılan testlerdeki başarılarını
etkilememiştir.
Beden kitle indeksine göre öğrencilerin %71,6'sı normal kilodadır. Öğrenciler
arasında kilolu veya zayıf olmanın uygulanan testler, SBS ve biyoloji karne notları yönünden
başarıya etki etmediği görülmüştür. CTB konusu işlendikten sonra beslenme alışkanlıklarının
değiştiğini söyleyen öğrencilerin testlerdeki başarısı diğerlerine göre fazladır, ama istatistiksel
açıdan anlamlı farklılık bulunmamıştır. Beslenme öğünlerini atlamaları durumunun akademik
başarılarını etkilemediği anlaşılmıştır.
Öğrenciler kalıtsal yatkınlıklarına göre beslenmelerine dikkat etmemektedirler ve
çoğunluğu (%60,2) fast-food tarzı beslenmeyi tercih etmişlerdir. Büyük bir kısmı okullarında
obezite ve sağlıklı yaşama yönelik çalışmalar yapıldığını söylemişlerdir.
Genel olarak öğrenciler CTB konusuna dair bilgilerini Bağlam Temelli
öğrenebilmekte ama bu bilgileri yaşamlarında beslenme alışkanlıklarına yeteri kadar
yansıtamamaktadırlar.

Anahtar Kelimeler: Bağlam Temelli Öğrenme, Sağlıklı Beslenme, Canlıların Temel 
Bileşenleri, Spor, Alışkanlı

Abstract:
The aim of this study is to assess the level of context-based learning on the subject of Basic
Components of Living Organisms (BCLO) in students taking 9th grade level biology courses and to
investigate the rate in which students apply what they learn on the subject of nutrition and the success
of dietary habits of students. The present research also includes suggestions regarding healthy living.
The reliability and validity of the questionnaire developed for the study were determined
through curriculum and context-based success tests which were performed on spring semester 2012-
2013, on 43 students from Özel Ceceli Anadolu Lisesi (ÖCAL). The questions, which, need to be
omitted, were determined upon performed analyses. Later, curriculum and context tests were applied
on a group of 253 students that are studying in Özel Anlam Sağlık Meslek Lisesi (ÖASML).
The present study utilizes descriptive model. In order to assess the equivalence between
classes, Logical Reasoning Ability Test (LRAT) was performed, followed by Curriculum and Context
tests. The data acquired from validity and reliability tests were analyzed by Excel 7 software. SPSS
17.00 was utilized for analysis of results of tests performed on classes. Shapiro-Wilk and
Kolmogorov-Smirnov Normality analysis tests were used for distribution of percentage and number of
persons; Independent groups T-tests were used for homogenously distributed independent samples;
Mann-Whitney U and Wilcoxon Tests were used for comparison non-homogenous groups; and Chi
square and single variable Variance Analysis were performed for comparison of various variables.
According to the results, the levels of success in Curriculum and context test and effect of
level of context based learning on Basic Components of Living Organisms on nutritive knowledge was
higher in pilot group, compared to ÖASML.
The success levels of female students were higher in ÖASML in a statistically significant way.
The Context test scores were also in relation with the students SBS scores. Whether the students
received extracurricular supporting courses were statistically irrelevant.
According to BMI results, 71,6% of the students was of normal weight. There were no
statistical significant difference between obese and normal weight students in regard to end-of-term
scores in biology. Students who stated that their eating habits have changed after BCLO course
performed more successfully on tests, although in a statistically non-significant manner. There were
no relations between academic success and skipping meals.
According to the results students do not pay attention to healthy living and 60,2% of them
preferred fast-food type of nutrition. A significant percentage of the students have stated that their
schools thought on subjects of obesity and healthy living.
Generally students were able to learn subject of BCLO in a context based fashion, yet this
did not reflect on their dietary habits.

Key words: Context-based learning, Healthy nutrition, Basic components of living things, 
Sports, Habit