Etkileşimli masal anlatıcılığı yöntemiyle çocukların mesleklere ilişkin cinsiyet algılarının incelenmesi: Bir eylem araştırması
Investigating children's gender perceptions of professions through interactive storytelling: An action research
Yazar: FATMA AYSUN AKBAL
Danışman: DOÇ. DR. PINAR BAĞÇELİ KAHRAMAN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın ve Aile Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki toplumsal cinsiyet = Occupational gender ; Çocuk eğitimi = Child education ; İnteraktif anlatı = Interactive narrative

Özet:
Toplumsal cinsiyet kalıp yargıları, erken çocukluk döneminden başlayarak hayatın hemen her alanında etkisini göstermektedir. Mesleklerin algılanışı, meslek seçimi gibi iş hayatına ilişkin konular da toplumsal cinsiyet kalıp yargılarından etkilenen alanlardandır. Bu çalışmada, etkileşimli masal anlatıcılığı yöntemiyle gerçekleştirilen eğitim sürecinin çocukların mesleklere yönelik edindikleri cinsiyetçi bakış açılarına ilişkin görüşlerine nasıl yansıdığı incelenmiştir. 60-72 aylık okul öncesi çocuklarının edindikleri toplumsal cinsiyete dayalı kalıp yargıları eşitlikçi anlayışa dönüştürmeyi amaçlayan bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada çocukların meslekleri algılayışları, edindikleri toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına göre meslekleri eril, dişil ve her iki cinsiyetin de yapabileceği meslekler olarak değerlendirmeleri nitel olarak betimlenmeye çalışılmıştır. Bu araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Bursa ili Nilüfer ilçesinde bulunan bir okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60-72 aylık, 7 kız 7 erkek toplam 14 çocukla gerçekleştirilmiştir. İlk görüşmede çocukların on altı adet meslekle ilgili görüşleri alınmıştır. Çocukların cinsiyetçi yaklaşımlarını değiştirmek amacıyla bir eylem planı yapılarak toplumsal cinsiyet eşitliği farkındalığını arttırıcı niteliğe sahip eşitlikçi bakış açısıyla yeniden yazılmış masallarla bir masal anlatım atölyesi tasarlanmıştır. Çocuklarla dört hafta süren etkileşimli masal atölyesi sonrasında yapılan son testte ise aynı meslekler çocuklara sorulduğunda hem kadın uygunluğu hem de erkek uygunluğu fark edilir bir şekilde azalarak her iki cinse ilişkin uygun bulma sayısının yükseldiği gözlemlenmiştir. Etkileşimli masal atölyesi sonrası çocukların mesleklere ilişkin algılarında cinsiyet faktörünün azaldığını, istek, beceri gibi faktörlerin ortaya çıktığını söylemek mümkündür. Araştırma, toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik eğitimlerde etkileşimli masal anlatıcılığının ilgi çekici, etkili, uygulanabilir bir yöntem olarak kullanılması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
Gender stereotypes have an impact on almost every aspect of life starting from early childhood. Issues related to business life such as the perception of professions and career choice are among the areas affected by gender stereotypes. In this study, it was examined how the educational process carried out with the interactive storytelling method reflected on children's views on the gendered perspectives they have acquired about professions. In this study, which aims to transform the gender-based stereotypes acquired by 60-72-month-old preschool children into an egalitarian understanding, action research method, one of the qualitative research methods, was used. In the study, it was tried to qualitatively describe children's perception of professions and their evaluation of professions as masculine, feminine and professions that both genders can do according to the gender stereotypes they have acquired. This study was conducted with 14 children, 7 girls and 7 boys, aged 60-72 months, attending a preschool education institution in Nilüfer district of Bursa province in the 2021-2022 academic year. In the first interview, children's views on sixteen professions were obtained. In order to change children's sexist attitudes, an action plan was developed and a storytelling workshop was designed with fairy tales rewritten from an egalitarian perspective to raise awareness on gender equality. In the post-test conducted with the children after the four-week interactive storytelling workshop, it was observed that when the same professions were asked to the children, both female suitability and male suitability decreased noticeably, and the number of suitable jobs for both genders increased. It is possible to say that after the interactive fairy tale workshop, the gender factor decreased in children's perceptions of professions, and factors such as desire and skill emerged. The research is important in terms of using interactive storytelling as an interesting, effective and applicable method in trainings on gender equality.