Takviye edici gıdalarda ve bitkisel çaylarda pirolizidin alkaloidlerinin miktar tayini ve toksikolojik açıdan değerlendirilmesi
Quantity determination and toxicological evaluation of pyrrolizidine alkaloids in supplementary foods and herbal TEA
Yazar: MERVE NİSA SELCEN GÜRBÜZ
Danışman: DOÇ. DR. EMRE DURMAZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Besin destekleri = Dietary supplements ; Beslenme = Nutrition ; Bitkisel çaylar = Herbal teas ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Piroliz = Pyrolysis ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Pirolizidin alkaloidleri (PA), dünya çapında 6000'den fazla bitki türünde bulunan ve en yaygın toksik ikincil bitki metabolitleridir. Bu bileşiklerin özellikle 1,2 doymamış bağ yapısına sahip olanları, genotoksik ve kanserojen özellikleriyle insan sağlığı açısından tehdit oluşturmaktadır. Düzenleyici kurumlar arasında PA ile kontamine olmuş ürünlerin tüketilmesi ile ilgili riskler konusunda kaygı ve artan bir farkındalık bulunmaktadır. Çalışmamızda PA varlığı yeşil çay ve yeşil çay takviyeleri, form çayları ve papatya çayları, karışık bitki çayı gibi yapısında PA bulunmayan ürünlerin ve karakafes otu, öksürük otu gibi bu alkaloitleri içeren ürünlerin miktar tayinleri gerçekleştirilmiştir. 28 adet PA analizi Bfr yöntemi temel alınarak kuadrupol uçuş zamanlı kütle spektrometresi-sıvı kromatografisine (LC-MS-QTOF) dayalı bir yöntem valide edilerek gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda 34 farklı üründe en çok intermidine ve N-oksiti olmak üzere 11 farklı PA'lara rastlanmıştır. PA içen örnekler dışındaki 31 örneğin %44'ünde (14) en az bir PA tespit edilmiştir.  En yüksek toplam PA miktarları beklenildiği üzere Sympytum officinale örneklerine aittir. Analizi yapılan numunelerde 17'sinde 2,70 ng/g-9,37 µg/g aralığında değişen miktarlarda PA'lara rastlanmıştır. Numunelerde tespit edilen miktarların bazıları izin verilen limit değerlerin üzerinde olduğu görülmüştür. Ülkemizde bulunan farklı tipteki örneklerle ilgili ilk veriler elde edilmiştir

Abstract:
Pyrrolizidine alkaloids (PA) are the most common toxic secondary plant metabolites found in more than 6000 plant species worldwide. These compounds especially those with 1,2 unsaturated bonds, pose a threat to human health with their genotoxic and carcinogenic properties. There is concern and growing awareness among regulators about the risks associated with consuming PA-contaminated products. For this purpose a method based on quadrupole time-of-flight mass spectrometry-liquid chromatography (LC-MS-QTOF) was validated to determine the amount of PA in herbal supplements and teas. 28 PA were analyzed. Quantification of products such as green tea and green tea supplements, form teas and chamomile teas, mixed herbal teas, and products containing PA alkaloids such as comfrey and coltsfoot were performed .In our study, 11 different PAs, mostly intermidine and N-oxide, were found in 34 different products. At least one PA was detected in 44% (14) of 31 samples, excluding PA-containing samples. The highest total PA amounts belong to Sympytum officinale samples, as expected. In the analyzed samples, varying amounts of PAs were found in the range of 2.70 ng/g-9.37 µg/g in 17 of them. It was concluded that some of the amounts detected in the samples were above the allowable limit values. The first data on different types of samples found in our country were obtained.