Renal transplantasyon ve kronik hemodiyaliz hastalarında dolaşımda thrombomodülin, endotelyal protein c reseptör ve tümör nekrozis faktör alfa düzeyleri
Plasma levels of soluble endothelial cell protein C receptor, soluble thrombomodulin and tumor necrosis factor in renal transplant recipients and hemodialysis patients: prospective comparative study
Yazar: SEMİHA URVAY
Danışman: DOÇ. DR. KENAN KEVEN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Nefroloji = Nephrology ; Üroloji = Urology

Özet:
Son dönem böbrek yetmezliği hastalarında en sık mortalite nedenikardiovasküler hastalıklardır. Bu hasta grubunda sağ kalımı uzatan ve yasamkalitesini artıran en etkili tedavi seçeneği renal transplantasyondur. Ancakbasarılı bir nakil sonrası dahi yüksek kardiyovasküler mortalite oranları devametmektedir. Endotel hasarının kardiyovasküler komplikasyonları tetiklemedeönemli rolü olduğu ve endotel fonksiyonundaki değisikliklerin aterosklerotiklezyon gelismesindeki en erken olay olduğu bilinmektedir. Soluble endotelyalprotein C reseptör (sEPRC) ile soluble Thrombomodulin (sTM) endotel hasarbelirleyicileri olarak gösterilen ve endotelin antikoagülasyon aktivitesini yansıtaniki yeni belirteçtir.Bu çalısmanın ama, sEPRC, sTM ve TNF-alfa düzeylerinin RTx alıcılarındave kronik hemodiyaliz hastalarında değerlendirilmesidir. 27 RTx alıcısı ve 15 HDhastası çalısmaya dahil edilmistir. Renal transplant alıcıları nakil öncesi ve 3 aysonra, HD hastaları bazal ve 3 ay sonra değerlendirmeye alındı. HD hastalarıRTx bekleme listesinde bulunan hastalardı. Demografik özelliklere ek olaraksEPCR, sTM, TNF-alfa ve CRP düzeyleri bazal ve 3. ayda analiz edildi. Ayrıcaortalama yası 35±7 olan 27 sağlıklı kontrol (16 kadın /11erkek) grubundasEPCR düzeyleri ölçüldü ve iki grupla karsılastırıldı. Ortalama yaslar RTxkolunda 34±8 ve HD kolunda 38±6 idi, cinsiyet dağılımı RTx ve HD grubundasırası ile 18 erkek/9kadın ve 8erkek/7kadın olarak benzerdi. RTx hastalarının17 tanesi canlı donör ve 10 tanesi kadavradan nakil yapılmıs hastalardı vekonvansiyonel üçlü immunsüpresif tedavi almakta idiler. (siklosporin A ya datacrolimus, azatiopirin veya mikofenolat mofetil ve steroid içeren klasik üçlüprotokol)Bazalde HD ve RTx grubunda sEPRC, sTM ve TNF-alfa düzeyleri arasındaanlamlı farklılık yoktu. Ancak 3. ayda RTx hastalarında, sEPCR ((266±132 -117±72 ng/ml), sTM (635±165 -100±41 ng/ml), TNF-alfa (11.2±4.3 - 6.0±3.5pg/ml) ve kreatinin seviyeleri (9.7±3.6 - 1.2±0.2 mg/dl) belirgin gerilemisken(p<0.0001) HD grubunda değisiklik gözlenmedi. Yirmiyedi sağlıklı kiside sEPCRseviyeleri 79±26 ng/ml olarak bulundu ve her iki gruptanda düsüktü. 3. aydasEPCR seviyeleri HD hastalarından düsük saptanmaya devam ederken, RTxgrubu ile karsılastırıldığında anlamlı farklılık saptanmadı.Sonuçta bu çalısma ile endotel hasar belirleyicileri olan ve endotelyalantikoagülasyon savunma mekanizması ile iliskili olan sEPCR ve sTMdüzeylerinin hemodiyaliz hastalarında yüksek olduğu ve renal transplantasyonsonrası belirgin biçimde düstükleri gösterilmistir.Anahtar sözcükler: Böbrek transplantasyonu, inflamatuar sitokinler, sEPCR,son dönem böbrek yetmezliği, sTM.

Abstract:
Cardiovascular disease is a major cause of death in end stage renaldisease. Renal transplantation is the best treatment modality for improvingpatient survival and quality of life. Both thrombomodulin (TM) and endothelialprotein C receptor (EPCR) are candidate biomarkers of endothelial damage andhave a role of anti-thrombotic defense mechanism in vascular structure. In thisstudy, we aimed to investigate soluble EPCR (sEPCR), soluble TM (sTM) andtumor necrosis factor-alpha (TNF-alpha) levels in hemodialysis (HD) and renaltransplant (RTx) recipients. 27 RTx recipients and 15 HD patients were recruitedto the study. RTx recipients were evaluated before and 3 months after Tx. HDpatients were also followed up at the same time interval (3 months). In additionto evaluation of demographic features, plasma sEPCR, sTM and TNF-alphalevels were measured and analyzed at baseline and 3 months later. Moreover,27 healthy subjects (16female/11male), with a mean age of 35±7, wereevaluated regarding sEPCR, and the results were compared with those of thetwo groups. The mean age was 34±8 and 38±6, and sex distribution was18male/9female and 8male/7female in the RTx and HD groups, respectively. InRTx recipients, 17 had living-related and 10 had deceased-donor transplantationusing conventional triple (steroid + azatioprin/mycofenalate mofetil +tacrolimus/cyclosporin-A) immunosuppression. At baseline, there was nodifference in sTM, sEPCR, TNF-alpha and C-reactive protein (CRP) betweenthe groups. In paired analysis, sEPCR (266±132 to 117±72 ng/ml), sTM(635±165 to100±41 ng/ml), TNF-alpha (11.2±4.3 to 6.0±3.5 pg/ml) andcreatinine levels (9.7±3.6 to 1.2±0.2 mg/dl) were significantly decreased in RTxpatients (p<0.0001) at 3 months, while there was no change in the HD group. Inthe 27 healthy subjects, sEPCR was found to be 79±26 ng/ml at baseline, whichwas lower than in both groups. At 3 months, sEPCR in healthy subjects waslower than in the HD group; however, there was no significant differencecompared with the RTx group. We showed that the recently proposedendothelial damage biomarkers, sTM and sEPCR, are elevated in HD patientsand significantly decrease after kidney transplantation.Key Words: End stage renal disease, inflammatory cytokines, kidneytransplantation, sEPCR, sTM.