Halide Edib Adıvar'da Cumhuriyet döneminin siyasal eleştirisi
Political criticism of the Republican period in Halide Edib Adıvar
Yazar: KADİR AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. AYTAÇ YILDIZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adıvar, Halide Edip = Adıvar, Halide Edip ; Cumhuriyet = Republic ; Manda = Mandate ; Siyasal eleştiri = Political criticism ; Siyasi görüşler = Political thoughts

Özet:
Cumhuriyet döneminin önemli edebiyatçılarından biri olan Halide Edib Adıvar, 1882-1964 yılları arasında yaşamış ve tarihin önemli anlarına şahitlik etmiş bir yazardır. Adıvar, yazarlığının yanında öğretmen, gazeteci, asker ve siyasetçi gibi unvanlara da layık görülmüştür. Ancak, edebiyatçı kimliği ve milli mücadeledeki katkılarıyla anılmak yerine daha çok siyasi düşünce yapısı üzerinden gündeme gelmiş ve farklı kesimlerin eleştirilerine maruz kalmıştır. Bu nedenle bu çalışmanın temel amacı Halide Edib'in Cumhuriyet dönemindeki siyasal eleştirisini incelemek ve siyasi düşünce yapısıyla ilgili ortaya atılan çok sayıda görüş farklılığına onun gözünden cevap verebilmektir. Bu çalışma kapsamında bulunduğu sosyal çevre ve eğitim hayatının onun siyasi düşünce yapısı üzerindeki etkilerini anlamak adına ilk bölümde Halide Edib'in hayatına yer verilmiştir. İkinci bölümde Cumhuriyet dönemindeki genel siyasi ve toplumsal görünüm üzerinde durularak 1918- 1945 yılları arasını kapsayan önemli siyasi olaylar incelenmiş ve Halide Edib'in bu durumlara karşı yaklaşımı önemli bir kaç olay üzerinden ele alınmıştır. Çalışmadaki son bölümde Halide Edib'in eserleri değerlendirilerek Cumhuriyet dönemindeki siyasi düşünce yapısı aydınlatılmaya çalışılmıştır. Ayrıca Halide Edib'in siyasi düşüncesiyle ilgili farklı görüşler bir arada verilmeye çalışılmış ve bu konudaki yeni eleştirel yaklaşımların önünün açılması sağlanmıştır. Halide Edib'in milliyetçi bir tavır sergilediği, Mandacılığı savunduğu ancak bu konudaki fikirlerinin zamanla değiştiği, inkılapların bazılarına olumlu yaklaştığı birçoğunu ise erken verilmiş kararlar olarak değerlendirdiği, Cumhuriyet'i zaruret olarak görse de demokrat bir Cumhuriyet istediği aksi takdirde uzun yıllar süren bir parti diktatörlüğünden başka bir şey olmayacağına inandığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet, Halide Edib Adıvar, Mandacılık, Miting, Siyasal düşünce

Abstract:
Halide Edib Adıvar, one of the important literati of the Republican era, was a writer who lived between 1882 and 1964 and witnessed the important moments of history. In addition to his authorship, Adıvar was also deemed worthy of titles such as teacher, journalist, soldier and politician. However, instead of being mentioned with his literary identity and contributions in the national struggle, he came to the agenda mostly through political thought and was criticized by different sections. For this reason, the main purpose of this study is to examine Halide Edib's political criticism in the Republican era and to respond to many differences of opinion regarding the political mindset. In the first chapter, the life of Halide Edib is included in the first chapter in order to understand the effects of the social environment and education life on which it is included, on its political thought structure. In the second part, by focusing on the general political and social appearance in the Republican period, important political events covering 1918-1945 were examined and Halide Edib's approach to these situations was handled through several important events. In the last part of the study, the works of Halide Edib were evaluated and the political thought structure in the Republican period was tried to be enlightened. In addition, different opinions about the political thought of Halide Edib were tried to be brought together and new critical approaches were paved. it was concluded that Halide Edib has a nationalist attitude, advocates Mandateism, but her ideas on this issue change over time and most of the reforms are positive, see many as early decisions and want a democratic Republic even if they see the Republic as a must, that the Republic believed that it would be nothing more than a long-term party dictatorship.

Keywords: Halide Edib Adıvar, Mandate, Political Thought, Rally, Republic