Yenilenebilir enerjiye yönelik ödeme istekliliğini belirleyen faktörler: Türkiye örneği
Analysis of factors that influence the willingness to pay for renewable energy: The case of Turkey
Yazar: IFTIKHAR MUHAMMAD
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RECEP ULUCAK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Enerji kaynakları = Energy resources ; Koşullu Değerleme Yöntemi = Contingen Valuatron Method ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources ; Ödeme istekliliği = Payment willingness

Özet:
Enerji kaynakları sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın önemli bir parçasıdır. Enerji talebi artmakta ve gelecekte de artması beklenmektedir. Enerji üretim planlaması ve artan enerji talebi, ülkelerin kalkınma planlarının en önemli öğeleri arasındadır. Hızla büyüyen ekonomiye ve artan nüfusa sahip olan Türkiye, artan enerji talebiyle başa çıkmak için önlemler almak zorundadır. Türkiye yabancı enerji kaynaklarına büyük ölçüde bağımlıdır. Bununla birlikte, fosil yakıtlara dayalı enerji tüketimi ekonomik, çevresel ve politik sorunlar yaratmaktadır. Bu nedenle, Türkiye sürdürülebilir ekonomik kalkınmayı sağlamak için iç enerji kaynaklarını ve temiz enerji kaynaklarını değerlendirmeli ve kullanmalıdır. 
Türkiye, enerji ithalatını en aza indirgemek, iç enerjiyi en üst düzeye çıkarmak ve 2023 yılına kadar yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminin %30'unu üretmek amacıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından tasarlanan bir eylem çerçevesi geliştirmiştir. Türkiye'nin iddialı yenilenebilir enerji hedeflerini gerçekleştirmesi için YÖİS (Yenilenebilir enerji için ödeme istekliliği), uygun politikayı yönlendirmede merkezi bir rol oynamaktadır. Bu amaçla, Türkiye'nin 12 büyükşehrinde 2500 haneye yüz yüze görüşmeler yapılmış ve anket uygulanmıştır. Türk vatandaşlarının yeşil elektrik için ödeme istekliliğini araştırmak amacıyla ve bu istekliliği etkileyen yaş, gelir, eğitim gibi sosyal faktörlerinin analizi için Tek Yönlü Varyans Analizi (One-way ANOVA) ve Post-Hoc testler kullanılmıştır. Oneway-ANOVA, yenilenebilir enerji için ödeme istekliliğini etkileyen çeşitli faktörler grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların bulunup bulunmadığını araştırmak için ve Post-Hoc testi ise gruplardan hangisinin farklı olduğunu incelemek için kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre incelenen katılımcılar arasında toplam enerji üretiminde yenilenebilir enerjinin %20 ve %30'luk paylarını ödemeye istekli olma konusunda istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğunu göstermektedir.
Yenilenebilir enerjinin %20'lik payının sonuçlarına göre orta gelirli grupların alt ve üst gelir gruplarından daha yüksek ödeme yapmaya istekli olduklarını göstermektedir. Bununla birlikte, yüksek derecede çevre bilincine sahip katılımcılar, yenilenebilir enerjinin %20'lik payı için yüksek ödeme eğilimindedir. Öte yandan, yenilenebilir enerjinin %30'unu oluşturan sonuçlar, 65 yaş üzeri olan ve yüksek geliri olan grupların yenilenebilir enerji için yüksek ödeme istekliliğinin olduğunu göstermektedir. Ayrıca, sonuçlar ilkokul ve lisans eğitim grupların yenilenebilir enerjinin %30'luk payı için daha fazla ödeme istekliliğini göstermektedir.
Türk vatandaşlarının düşüncelerine göre yenilenebilir kaynaklarından üretilen elektrik enerjisinin Türkiye'nin enerji bağımlılığının azaltılmasında en etkili kaynak olduğunu göstermekte ve enerji bağımlılığını azaltmak için Türk vatandaşlarının toplam elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının %30'u payı için daha fazla ödeme istekliliğini göstermektedir. Bunula birlikte, sonuçlar Türk halkının, %20'lik pay için ayda 9,25 TL ve yenilenebilir enerjinin %30'luk payı için ayda 4,77 TL ödeme yapmaya istekli olduklarını göstermektedir. Bu çalışma, hükümete ve kamu hizmet şirketlerine etkili mekanizmalar tasarlama, enerji portföyündeki yenilenebilir enerjinin daha büyük bir bölümünü desteklemek için uygun miktarda ücret alma ve hedeflerini gerçekleştirme konularında yararlı bilgiler sunabilir. 
Anahtar Kelimeler: Yenilenebilir Enerji, Ödeme İstekliliği, Koşullu Değerleme,  One-way ANOVA, Türkiye

Abstract:
Energy resources constitute a crucial part of economic development. Given the ever-increasing demand for energy, countries have directed focus on energy planning to respond the increasing demand. In line with the wave, Turkey being an energy-dependent country has adopted key measures to sustain its increasing energy needs. However given the economic, environmental and political ills that come along with energy consumption, Turkey is obliged to assess and employ its domestic and clean energy sources in a framework consistent with sustainable development goal. 
Turkey has developed an action framework designed by the Ministry of Energy and Natural Sources with a view of minimizing energy import and maximizing domestic energy and produce 30% of electricity production from renewable energy sources all the way through 2023. In order to materialize its ambitious renewable energy targets, Willingness to Pay (WTP) plays the central role in directing appropriate policy. On the basis of this discrepancy, this study was carried out to investigate the willingness to pay (WTP) of the Turkish citizens for green electricity by employing One-way Analysis of Variance (One-way ANOVA) and interviews were conducted face-to-face comprising of 2,500 households in 12 major metropolitan cities of Turkey based on contingent valuation method consisting of a total of 26 questions. Oneway-ANOVA was used to investigate whether any statistically significant differences could be found between the groups of various factors affecting WTP. Additionally, post-hoc test using the Tukey's test was employed to examine which of the groups differed. The results of the analysis suggest that there are several statistically significant differences in the WTP for 20% and 30% shares of renewable energy in total energy mix between the examined participants.
The results for 20% share of renewable energy indicate that middle-income groups are willing to pay higher than lower and upper-income groups. Additionally, highly environmentally conscious people tend to pay high for 20% share of renewable energy. On the other hand, the results for 30% share of renewable energy show that high-income groups and old age groups indicated a positive and high willingness to pay for renewable energy. Moreover, primary school and undergraduate educational groups recorded highly significant results for willingness to pay. On the effects of renewable energy, most people who think renewable energy would reduce energy dependency of Turkey showed higher willingness to pay for renewable energy.
The results also indicate that Turkey residents are willing to pay 9.25 Turkish Liras per month for a 20% share and 4.77 Turkish Liras per month for a 30% share of renewable energy in total energy production. This study may offer useful insights to the government and utility companies to design effective mechanisms, charge appropriate amount to support a larger share of renewable energy in the energy portfolio and to carry out their targets.  
Keywords: Renewable energy, Willingness to pay, Contingent valuation, One way ANOVA, Turkey