İzmit Körfezi Havzası'nın jeomorfolojisi
Geomorphology of basin of the  Izmit bay
Yazar: SUNA İLZE
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ EKİNCİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akarsu havzaları = Stream basins ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties ; Kıyı jeomorfolojisi = Coastal geomorphology ; Neotektonik evrim = Neotectonic evolution ; Paleotektonik = Paleotectonic ; İzmit Körfezi = İzmit Bay

Özet:
İzmit Körfezi Havzası 1810 km² yüzölçümü ile Marmara Bölgesi?nde aktif tektonik kuşak olan Kuzey Anadolu Fay Hattı?nın üzerinde yer almaktadır. Paleozoik?ten günümüze kadar değişik yaşta kayaçlar sahada yayılmış bulunmaktadır. Bu kayaçlar daha çok paleozoik temelden müteşekkildir. Aktif levha hareketlerine bağlı olarak farklı tektonik stildeki hareketlerin kontrolünde bir morfoloji söz konusudur. Sahada farklı seviyelerde farklı aşınım dönemlerine ait aşınım yüzeyleri, taraçalar, akarsu vadilerindeki eğim kırıklıkları çoklu döngüye işaret eden başlıca işaretlerdir. Bu yönüyle saha polisikliktir. Sahada mevcut olan yerşekilleri morfoklimatik bakımdan ise flüvial süreçlerin kontrolündedir. Bu bakımdan ise monojenik bir relief bulunur. Deniz seviyesinden başlayan yükselti 1460 metreye kadar çıkar böylece yükselti amplütüdü 1460 metredir. Ortalama eğim ise 10,9°?dir. Sahada klasik olarak dağ, plato ve kıyılardaki taban düzlükleri ile ovalar olmak üzere ana yerşekilleri sınıflandırılabilir. Dağlık saha körfezin güney-güneydoğusunda dikkat çeker. Gerek kuzeyde gerekse güneyde platoluk saha büyük bir yayılış alanına sahiptir. Platolar akarsular tarafından parçalanmış ve yaygın olarak tepelik bir görüntü ortaya çıkmıştır. Özelikle su bölümü hatlarında aşınımdan kurtulan tepeler görülmektedir. Ovalık kısım ise hemen kıyının gerisinde bulunur. İnceleme sahasının içinde  körfez olması nedeniyle 158,92 km uzunluğunda bir kıyıya dolayısıyla kıyı reliefine ait unsurlara da sahip bulunur. Bunlardan başka sahada karst ve volkan morfolojisine ait reliefte dikkat çeker. Sahada tektonizma ile akarsu şekillendirmesi aktif olarak devam etmektedir. Relief aşınım döngüsü bakımından ileri gençlik ve olgunluk safhasındadır.

Abstract:
The İzmit Bay, with an area of 1810 km2, appears over the active tectonic fault belt of Northern Anatolia. The area is surrounded by graywackes of different ages. These graywakes mostly are composed of Paleozoic elements.  Depending upon the drifts of active plates, morphology exists on the control of drifts in different tectonic types.  The erosion and corrosion surfaces, terraces, slope breaks in river valleys found in the field, which belong to different periods with different levels, can be treated as indications to multiple cycles.  From this aspect, the field is considered as polycyclic. The available landforms on the field are under the control of fluvial processes in the context of morpho-climatics. Thus, a monogenetic relief exists. The height starting from the sea level, reaches up to 1460 meters so height amplitude is 1460 meters with mean slope of 10,9o. Classically, the main landform of the field area can be classified as mountain, plateau and coastal base level. The hilly field stands out in the south-south east region of the bay. The plateaus can be found both north and south which have widely spread throughout the area. The plateaus are ragged by the rivers and widely a hilly topology is generated. Especially, in the water-division tracks, hills which survived from erosion and corrosions are observed.  The base level appears just behind the coastal. Since the observation area accommodates a bay with a shore of 158,92 km in length, thereby it consists ingredients of shore reliefs. Furthermore, reliefs which belong to karst and volcano morphology attract attention in the region.  Also, in the region, it is observed that a pattern formation by river based on tectonics, actively continues.  The relief is classified according to cycle, its former youth and maturity phase with respect to the erosion cycle.