İslam hukukunda borcun şirketlerin sermayesi üzerindeki etkisi
The effect of debt on the capital of companies in Islamic law
Yazar: AHMED RIFAİ
Danışman: DOÇ. DR. ADNAN ALGÜL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Alacak hakkı = Right to claim ; Borçlar = Debts ; Sermaye = Capital ; Zekat = Alms ; Şirketler = Companies

Özet:
Çağımızda borca dayalı işlemler ciddi anlamda artmış ve görmezden gelinmesi imkânsız bir gerçeklik halini almıştır. Öyle ki, çoğu kimse ya borçlu ya da alacaklı bir vaziyete gelmiştir. Aynı durum ticarî kuruluşlar için de geçerlidir. Bu araştırmanın problemi, şirket borçlarının sermaye üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğudur. Zira şirketler, ticâri faaliyetlerini yürütmek üzere çoğu zaman borçlanmak suretiyle dış finansman sağlama yoluna gitmektedirler. Daha da ötesi sırf borca dayalı işlemlerde bulunmak üzere kurulmuş olan veya sermayesi salt borçtan müteşekkil olan şirketler de mevcuttur. Bu çalışmada sermaye kavramı, sermaye türleri, borç kavramı, borç türleri, İslam hukuku açısından caiz olan borçlanma çeşitleri ve borcun şirketlerin sermayeleri üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Bu manada öncelikle borçlanmanın hükmü ortaya konulmaya çalışılmış, kimi borçlanma türlerinin caiz olmadığı, kimisinin caiz olduğu beyân edilmiştir. Bununla birlikte borç satışından söz edilmiş ve birçok formunun bulunduğu izah edilerek bazısının İslam hukuku açısından caiz olduğu, bazısının caiz olmadığı açıklığa kavuşturulmuştur. Tezin asıl konusunu teşkil eden borcun şirket sermayeleri üzerindeki etkisi incelenirken, borcun hisse alım satımına etkisi ve ortak giriş çıkışına etkisi gibi temel hususların yanı sıra manevî varlıkların sermayeye etkisi, değersiz alacakların sermayeye etkisi, sermaye güvenliği ve iflasın sermayeye etkisi gibi konular ele alınmıştır. Bunlar ele alınırken de özellikle sermayeye dair zekât konularına temas edilmiştir. Çalışmada varılan en önemli sonuçlardan biri, aşırı borçlanmanın yüksek oranda olumsuz etkilere sahip olduğu, bu nedenle borçlanmanın belirli kural ve sınırlar dâhilinde yapılması gerektiğidir.

Abstract:
The great exchange of benefits between people today entails debts. Many are not without being a creditor or debtor, but have already found institutions based on dealing with debts, and many banks, financial institutions and companies are not without debts, as well as their capital is debt. This research focused on dealing with companies' debts and their impact on their capital, in the following order: Preliminary research: included the concept of debt, its causes, and risks of expansion. Chapter I contains: the concept of capital (language and terminology), its types (used in contemporary time), and types of debt (personal, commercial, social, non-existent and questionable). Chapter II includes: Disposals of companies' debts and judgements (in which: buying and selling debts, salam debt, making debt the case of the capital of salam, debt reconciliation, debt insurance, loan exchanges, debt scheduling and compensation for delays in debt repayment). Chapter III contains: Impact of debt volume on companies' capital and related issues (The impact of corporate debt on the entry and exit of one of its partners, the impact of moral asset valuation on corporate capital, the impact of increased debt on corporate equity trading, the impact of bad debt return after deduction of profits, corporate capital safety, corporate bankruptcy and liquidation and its impact on capital). The research examines the implications of corporate debt, whether or not debt is in doubt, how it is dealt with, the mechanism for assessing moral assets and its impact on capital, how debt is disposed of in and out of some corporate partners, and the effects of partners' insolvency on their debt and its link to partners' personal funds, which has had an impact on companies of all kinds in contemporary financial crises; Some of them declared bankruptcy because of their debts and others called for their termination to solve the resulting problems. related to the realities of today's people; Access to