Kronik rinosinüzit komorbiditesinin alerjik rinitli çocuklarda hastalık şiddeti, semptom skorları ve yaşam kalitesi üzerine olan etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of chronic rhinosinusitis comorbidity on disease severity, symptom scores and quality of life in children with allergic rhinitis
Yazar: ZEYNEP KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. HİMMET HALUK AKAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Komorbidite = Comorbidity ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Rinit-alerjik = Rhinitis-allergic ; Sinüzit = Sinusitis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Alerjik rinit (AR) ve kronik rinosinüzit (KRS) yaşam kalitesini düşüren kronik üst solunum yolu hastalıklarıdır. Bu tez çalışmasında AR ile birlikteliği sık görülen KRS komorbiditesinin; AR' de hastalık şiddeti, semptom skorları ve hastaların yaşam kalitesi üzerine olan etkilerini incelemeyi amaçladık.
Materyal ve Metot: Çalışmamız retrospektif olarak 2021 yılında İstanbul Kanuni Sultan ve Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yapıldı. Çocuk Alerji ve Kulak Burun Boğaz (KBB) poliklinikleri tarafından ortak takip edilen 5-18 yaş arası 50 KRS komorbiditesi olan (Grup-1) ve 50 KRS komorbiditesi olmayan (Grup-2) AR tanılı toplam 100 çocuk hasta çalışmaya dahil edildi. Kayıtlı veriler üzerinden üç aylık anti-inflamatuar (nazal steroid + montelukast) tedavi öncesi ve sonrası sonuçları vizüel analog skala (VAS) ölçeği, total rinit semptom skoru (TRSS), pediatrik rinokonjunktivit yaşam kalitesi anketi (PRQLQ) formları tarandı. Ayrıca yine kayıtlı veriler üzerinden hastaların deri prik testi (DPT) sonuçları, endoskopik muayene bulguları, immünoglobulin (Ig) değerleri, eozinofil sayıları ve eozinofil yüzdeleri not edildi. Gruplar arasında ve grupların kendi içinde bu değişkenlerin karşılaştırmaları yapıldı. 
Bulgular: Gruplar arasında rinit başlangıç yaşı, eşlik eden alerjik konjonktivit (AK), atopik dermatit (AD), besin alerjisi, sinüzit, otit, septum deviasyonu, adenoid hipertrofi (AH) durumları, ilk beş yaşta nebül tedavisi gerektiren hışıltı atağı öyküsü, adenoidektomi, tonsillektomi, tüp timpanoplasti durumu, sigara maruziyeti ve ailede alerji öyküsü arasında anlamlı fark yoktu. Yine gruplar arası karşılaştırmalarda DPT'de duyarlanma, eozinofil sayıları, eozinofil yüzdeleri, total IgE, IgA, IgM ve IgG düzeyleri arasında anlamlı farklar bulunamadı. Grup-1' de gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) (p<0,05) ve endoskopi muayene bulgularından mukozal hiperemi (p<0,05) daha sık gözlendi. Grupların arası karşılaştırmalarda Lund-Kennedy endoskopik (LK) değerlendirme skorları, TRSS skoru ve PRQLQ skorları hem tedavi öncesinde hem de sonrasında Grup-1 de daha yüksek bulundu (p<0,05). VAS skoru tedavi öncesinde Grup-1'de daha yüksek iken (p<0,05) tedavi sonrasında gruplar arasında ise VAS skoru açısından fark yoktu. 
Sonuç: Bu tez çalışmasında KRS komorbiditesinin; AR hastalarında hastalık şiddetini ve semptom skorlarını artırdığını bulduk. Bunun sonucunda da hastaların yaşam kalitesinin skorlarının da düştüğü gözlendi. Özetle AR'de daha şiddetli hastalık ve daha yüksek semptom skorları varlığında KRS komorbiditesi akla gelmelidir. Bunun sonucunda hastaların gerekli tedaviyi hızlı şekilde almalarını sağlayarak yaşam kalitesinde belirgin artışlar görülebilecektir.
Anahtar kelimeler: Alerjik rinit, Kronik rinosinüzit, VAS, TRSS, PRQLQ, Lund-Kennedy

Abstract:
Introduction and Aim: Allergic rhinitis (AR) and chronic rhinosinusitis (CRS) are chronic upper respiratory tract diseases that reduce the quality of life. In this thesis, we aimed to examine the effect of CRS comorbidity, which is frequently associated with AR disease, on the quality of life and disease severity of AR patients.
Material and Method: In our study, a total of 100 patients with AR, 50 with CRS comorbidity and 50 without CRS comorbidity, among children aged 5-18 years, who were followed up in the Children's Immunology and Allergy Outpatient Clinic and ENT Outpatient Clinic of Kanuni Sultan and Süleyman Training and Research Hospital in 2021, were retrospectively analyzed. Previously filled VAS (Visual analog scale) scale, TNSS (Total rhinitis symptom score), PRQLQ (Pediatric rhinoconjunctivitis quality of life questionnaire) questionnaires, endoscopic examination findings, blood tests, SPT (skin prick test) results and results before and after three months of anti-inflammatory treatment were scanned through the recorded data. Recorded VAS, TNSS, PRQLQ results and endoscopic examination findings were compared between and within the groups after 3 months of anti-inflammatory treatments.
Results: There was no significant difference between the groups, age at onset of rhinitis, comorbidity of AK (Allergic conjunctivitis), age of onset of AK, comorbidity of AD (Atopic dermatitis), food allergy, doctor-diagnosed sinusitis, otitis, history of wheezing attack requiring nebula treatment in the first five years of age, adenoidectomy, tonsillectomy, history of tube tympanoplasty, smoking, exposure to pets, family history of allergies, consanguinity. The frequency of GERD (Gastroesophageal reflux disease) was high in the CRS group (p<0.05). There was no significant difference between the groups in terms of SPT results. There were no significant differences between the eosinophil counts, eosinophil percentages and total IgE levels of the groups. When the endoscopic examination findings are examined; mucosal hyperemia was found to be higher in patients with CRS (p: 0.001). There was no significant difference between the groups in the percentages of septum deviation and adenoid hypertrophy (AH). The Lund-Kennedy (LK) endoscopic evaluation score in the patient group with CRS was higher both before and after the treatment compared to the group without CRS comorbidity (p<0.05). While the VAS score was higher in the AR group with CRS before the treatment (p<0.05), there was no difference in the VAS score between the groups after the treatment (p>0.05). TNSS and PRQLQ scores were higher in the AR group with CRS both before and after treatment (p<0.05).
Conclusion: In this thesis study, an increase in the severity of AR symptoms and a decrease in treatment efficiency were observed in the presence of CRS comorbidity. Considering an underlying AR diagnosis in the presence of higher symptom scores and atopy in patients with CRS, and considering CRS comorbidity in patients with follow-up AR will lead to the patients receiving the necessary treatment and a significant increase in their quality of life.
Keywords: Allergic rhinitis, Chronic rhinosinusitis, VAS, TNSS, PRQLQ, Lund-Kennedy