Sosyal medya kullanım motivasyonları üzerine karşılaştırmalı bir araştırma: Facebook, Twitter, Instagram örneği
A comparative research on social media usage motivations: Facebook, Twitter, Instagram
Yazar: AYTEN BARAK
Danışman: PROF. DR. SEÇİL DEREN VAN HET HOF
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Facebook = Facebook ; Kullanımlar ve doyumlar = Uses and gratifications ; Motivasyon = Motivation ; Sosyal medya = Social media ; Twitter = Twitter ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnstagram = Instagram

Özet:
Üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanım motivasyonlarını kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı çerçevesinde üç platform (Facebook, Twitter, Instagram) üzerinden karşılaştırmalı bir biçimde ortaya çıkarmayı amaçlayan bu çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı ile igili literatür taraması yapılmış daha sonra yaklaşımın diğer kitle iletişim modelleri arasındaki yerine değinilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, sosyal medya kavramı açıklanmış, aynı zamanda kullanımlar ve doyumlar yaklaşımı bağlamında sosyal medya kullanım motivasyonları üzerine yapılan araştırmalar incelenmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi, örneklemi, sınırlılıkları ve araştırma sorularına yer verilmiştir. Uygulama bölümünde ise nicel veri toplama tekniklerinden olan anket tekniği ile oluşturulan soru formu Türkiye'de devlet ve özel olmak üzere 94 üniversiteden 628 öğrenciye uygulanmış, elde edilen veriler SPSS 20 programına girilerek analiz edilmiştir. Katılımcılarıların demografik özellikleri ile sosyal medya kullanımları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı ki-kare analizi ile belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma kapsamında sosyal medya kullanım motivasyonlarına yönelik ifadeler faktör analizine tabi tutulmuş ve sosyal etkileşim, gözetim, kendini ifade etme, kendini sunma, benliğininin imajını oluşturma şeklinde 5 farklı faktör elde edilmiştir. Sosyal medya kullanım motivasyonlarının cinsiyet faktörüne göre farklılaştığı t-tesi sonucu ortaya çıkmıştır. Sosyal etkileşim, gözetim ve kendini sunma faktörlerinde kadın ve erkekler aynı düzeyde önemserken, kendini ifade etme ve benliğin imajını oluşturma faktörlerinde ise kadınların erkeklere göre daha çok önemsedikleri sonucuna varılmıştır. Çalışmanın temel amacı olan sosyal medya kullanım motivasyonlarının sosyal medya platformlarına göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek için tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda sosyal medya kullanım motivasyonlarından kendini ifade etme ve sosyal etkileşim eylemlerinin daha çok Twitter üzerinden, kendine sunma eyleminin ise Instagram üzerinden gerçekleştiği belirlenirken, gözetim ve benliğin imajını oluşturma faktörlerinin ise üç sosyal medya platformu üzerinden eşit şekilde gerçekleştiği elde edilmiştir.   

Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Motivasyon, Web 2.0, Kullanımlar ve Doyumlar

Abstract:
The study analyzes the motivation of university students from the perspective uses and gratifications theory in comparison of three social media platforms, i.e. Facebook, Twitter, Instagram.  In the first part of the study, the uses and gratifications literature is assessed in realtion to its place among other mass communication theories and approaches. In the second part of the study, the historical development of the social media is described and research on social media based on used and gratifications theory had been summarized. In the third part of the study, research method, sapling, research limitations and research questions are given. This part is followed by the research findings based on the quantitative data analysed by SPSS 20. The questionaire is applied to 628 students from 94 universites with an online form. Major factors derived from the literature were social interaction, survelience, self-expression, selfpresentation, self-image. These factors are also observed in the research findings. These factors differed with the social media platform and with gender. While social interaction, survelience and self-presentation did not differentiate among gender, self-expression and selfimage were stronger among female participants. In order to answer the main research question on the difference of factors among social media platforms, one way variance analysis is applied. According to this analysis twitter differs from the other platfoms in factos of selfexpression and social interaction, whereas Instagram is stonger in the fact of self-presentation. Surveliance and self-image does not meaninfully differentiate between the three social media platforms. 

Keywords: Social Media, Motivation, Web 2.0, Uses and Satisfaction