Güreş hakemlerinin stres kaynakları ve başa çıkma yöntemleri
Coping style and source of stress among wrestling referees
Yazar: TARIK ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN FARUK ŞİRİN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Spor = Sports
Dizin: Güreş = Wrestling ; Hakemler-spor = Referees ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Stres = Stress ; Stres faktörleri = Stress factors ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Bu araştırma; Güreş hakemlerinin stres kaynakları ve stres kaynakları ile başa çıkma yöntemlerini belirlemek, klasman, yaş ve hakemlik yılı değişkenlerinin stres kaynakları ve stres kaynakları ile başa çıkma yöntemleri üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır.
	Araştırmada mevcut durumu ortaya çıkartmayı amaçlayan betimsel taramaya yönelik bir yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu, 2012-2013 sezonunda Türkiye Güreş Federasyonu'na bağlı tesadüfi örneklem yöntemiyle seçilen 38 ilden 29'u aday, 41'i bölge, 69'u milli ve 62'si uluslararası olmak üzere aktif görev yapan toplam 201 hakem oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen "Güreş hakemleri Stres Kaynakları" ve "Güreş hakemleri Stres Kaynakları ile Başa Çıkma Yöntemleri" ölçekleri ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır.  Verilerin analizinde, Ölçeklerin yapı geçerliliğini incelemek için faktör analizi ve ölçeklerin güvenirliğini belirlemek üzere Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılmıştır. Ayrıca frekans, yüzde ve aritmetik ortalamanın yanı sıra gruplar arası ortalama karşılaştırması için t testi ve tek yönlü varyans analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi için α=0.05 seçilmiştir.
	Araştırma sonucunda, Güreş hakemlerinin en önemli (en çok işaretlenen) stres kaynağı "antrenör tarafından sözlü  saldırı" olduğu, daha sonra sırası ile "Yanlış ve hatalı karar verme", "üst kategori hakemlerinin karara etkisi", "kuralların çok sık değişmesi" ve "saha içi yönerge ve yönetmeliklerin eksikliği" stres kaynakları olduğu belirlenmiştir. Güreş hakemlerinin stres kaynakları alt boyutlarından elde ettiği en yüksek ortalama değer ise 'mekanikte  hata' stres kaynağına aittir. Daha sonra sırası ile "hatalı karar", "fiziksel ve sözel saldırı tehdidi", "diğerlerinin varlığı" ve "performans endişesi" stres kaynağına aittir. Güreş hakemlerinin stres kaynaklarının klasman, yaş ve hakemlik yılına göre karşılaştırılması amacı ile yapılan test sonuçlarına göre, stres kaynakları alt boyutlarında (fiziksel ve sözel saldırı tehdidi, diğerlerinin varlığı, performans endişesi, hatalı karar, mekanikte hata) klasmanına, yaş ve hakemlik yıllarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.
	Güreş hakemlerinin beş önemli (en çok işaretlenen) stres kaynakları ile başa çıkma yöntemlerinde en çok kullanılan yöntemin pozitif bilişsel yaklaşım yöntemi olduğu tespit edilmiştir. Güreş hakemlerinin klasman, yaş ve hakemlik yılına göre, belirlenen beş önemli stres kaynağı ile başa çıkmak için kullanılan yöntemler (pozitif bilişsel yaklaşım, davranışsal yaklaşım ve negatif bilişsel yaklaşım) açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılıklar tespit edilmiştir.

Abstract:
This research is to determine the methods of wrestling referees about coping with stress and sources of stress, and to investigate the impact of classification, age and referee years variables on coping with sources of stress and stress sources.

 	A method used for descriptive survey which aims to reveal the current situation is used in this research. The sample group of the study consists of a total of 201 referees on active duty who are chosen in the 2012-2013 season in Turkey Wrestling Federation's 38 provinces selected by random sampling method, 29 of whom are candidates, 41 of whom are regional, 69 of whom are national and 62 of whom are international. 'Wrestling Referee Stress Resources' and 'Wrestling referee and Coping with Stress Resources' scales and 'Personal Information Form' , all developed by the researcher ,are used in the research as a data collecting tool. In analyzing the data, factor analysis was used to examine the construct validity of the scale and Cronbach's Alpha internal consistency coefficient was used to determine the reliability of the scales. In addition, as well as frequency, percentage and the arithmetic mean, t-test for intergroup average comparison and one-way analysis of variance techniques were used. α=0.05 was chosen for significance level in the research.

In the end of the research it's determined that , the most important (most marked) stress source of wrestling referees is 'verbal attack by the coach', followed by 'false and erroneous decision-making', 'impact of the upper category referees on the decision ',' changing the rules very often ' and 'the lack of internal guidelines and regulations in the field'.The highest average value obtained from the sub-dimensions of stress sources belongs to 'error in the mechanic'  stressor. Then, respectively, 'wrong decision', 'physical and verbal attack threat', the presence of others' and 'performance anxiety' stressors follow it. In the test results for purposes of comparing stress sources of wrestling referees in terms of  classification, age and referee years, in the subdimensions  of stress sources (physical and verbal threat of attack, the presence of others, performance anxiety, incorrect decisions, errors in mechanics) according to their referee years, class field and age statistically significant differences were detected .

It's detected that positive cognitive approach method is the most preferred method used in coping with five major (most marked) stressors methods of wrestling referees. According to classification, age and referee years of wrestling referees, in terms of the methods  to deal with the identified five major sources of stress (positive cognitive approach, the behavioral approach and negative cognitive approach), statistically significant differences  have been identified.