Siyah Alaca'larda topallığın sıralı lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmesi
Evaluation of lameness for Holstein Friesian cows with ordinal logistic regression analysis
Yazar: ŞEYDA ER
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM TAKMA
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Biyometri ve Genetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Sığırlarda görülen topallık, hayvan refahını olumsuz yönde etkileyen aynı zamanda da ciddi ekonomik kayıplara neden olan önemli sorunlardan biridir. Topallık esnasında sığırlar ağrılı bir süreç yaşamakta ve bu nedenle sığırların refahı olumsuz yönde etkilenmektedir. Ayrıca sığırların metabolizmasında aksaklıklar meydana gelmekte, süt veriminde azalma, gebelik başına tohumlama sayısında artma ve döl veriminde düşme gibi sorunlar görülmektedir. Topallık sorunu olan sığırlar tedavi edilmediğinde ilerleyen zamanlarda yüksek tedavi masrafları, sürüden ayıklanma; hatta ölüm gibi ciddi ekonomik kayıplar ortaya çıkmaktadır.

Bu tezde sıralı lojistik regresyon yöntemi tanıtılarak Siyah Alaca ineklerdeki topallık düzeyi ve buna etki eden faktörler sıralı lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırmanın materyalini İzmir ilindeki toplam 34 çiftlikte bulunan 1048 adet Siyah Alaca ırkı süt ineği oluşturmaktadır. Çalışmada süt ineklerindeki topallığın yaygınlığı ve topallığa neden olan risk faktörleri tespit edilmek istenmiş ve bu amaçla laktasyon sırası, sağılan gün sayısı (days in milk, DIM), vücut kondisyon puanı (VKP), alt arka bacak hijyen puanı, Sürü büyüklüğü, bakım yapan, işletme (çiftlik) sahibinin eğitim durumu, (süt çiftçisinin deneyimi) bakıcı deneyimi, barınağın kapalılık durumu, puanlama sezonu, inek başına alan, inek başına toprak alan, inek başına beton alan, temizlik sıklığı, toplam yem tüketimi içindeki yoğun yem oranı, kaba yem ve yoğun yemle besleme metodu, yemleme grubu oluşturma, doğum öncesi besleme, yemleme danışmanı, yoğun yem içeriğinde metabolik enerji düzeyi sınıfı, ayak banyosu, tırnak kesimi değişkenleri bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. Bu değişkenlerin topallık puanı bağımlı değişkeni üzerindeki etkilerinin incelenmesi IBM SPSS v25 paket programı kullanılarak, logit bağlantılı sıralı lojistik regresyon analizi ile yapılmıştır.

Analizler sonucunda laktasyon sırası, vücut kondisyon puanı ve inek başına toprak alan bağımsız değişkenlerinin topallık üzerinde etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Lameness in cattle is one of the major problems that adversely affect animal welfare and also causes serious economic losses. During lameness, the cattle suffer a painful process and thus the welfare of cattle is negatively affected. In addition, problems in the metabolism of cattle occur, decrease in milk yield, increase in the number of insemination per pregnancy and decrease in fertility are observed. If the cattle with lameness problems are not treated, then high treatment costs will be eliminated from the herd; even serious economic losses, such as death.

In this thesis, ordinal logistic regression method is introduced and lameness level in Holstein Friesian cows and the factors affecting it are examined by ordinal logistic regression analysis. The research is carried out on 1048 Holstein Friesian dairy cows in 34 farms in İzmir province. In this study, it was aimed to determine the prevalence of lameness in dairy cows and the risk factors that cause lameness. For this purpose, parity, days in milk (DIM), body condition score (VKP), lower hind leg hygiene score, herd size, educational status of the caretaker (farm owner), experience of caretaker (dairy farmer's experience), closure status of the shelter, scoring season, area per cow, soil area per cow, concrete area per cow, frequency of cleaning, intensive feed rate in total feed consumption, feeding method with roughage and intensive feed content, feeding group formation, prenatal feeding, feeding consultant, metabolic energy level class, foot bath, nail cutting variables were considered as independent variables. The effects of these variables on the lameness score which is the dependent variable, analyzed by ordinal logistic regression with logit link, were using IBM SPSS v25 package. As a result of the analysis, it was concluded that the parity, body condition score and soil area per cow variables were effective on lameness score