Postmodern kültürde kişiselleştirilmiş mekânlar ve moda ekolojisi: Nişantaşı örneği
Personalized spaces and fashion ecology in postmodern culture: The case of Nişantaşı
Yazar: YAĞMUR EROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEM TUTAR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Habitus = Habitus ; Kentler = Cities ; Kimlik = Identity ; Kişiselleştirme = Personalization ; Medya = Media ; Mekan temsilleri = Representations of space ; Postmodern toplum = Postmodern society

Özet:
Batılı toplumlarda 1970'li yıllarda sosyo-kültürel alanda başlayan bir dizi değişimi ifade eden postmodern kültür, geleneksel ve modern dönemden kopuşu niteleyen zaman ve mekân örgütlenmesiyle öne çıkmaktadır. Küresel alandaki neoliberal politikaların bir parçası olarak Batı dışı toplumları da süreç içerisinde etkisi altına alan postmodern kültür, bireysel tüketim olgusu üzerinden işlerlik kazanmaktadır. Geleneksel ve erken modern dönemdeki toplumun yapısal bütünlüğünün bozulduğu bu dönemde gündelik hayat kültürleri içerisinde kişisel tercih ve tarzlar ön plana çıkarken, kentsel mekânlar yeni tarz ve üsluplarla stilize edilmeye başlanmıştır. Kapitalist üretim ve tüketim süreçleri kentsel mekânı benzerlik ve farklılıklar temelinde bir ayrışma mekanizmasında örgütlerken tüketim kültürüne ilişkin içerik, enformasyon ve uzmanlık bilgileri medya araçlarının vasıtasıyla toplumsal dolaşıma girmektedir. Bu uzmanlık alanlarından biri olan moda bilgisi günümüzde kılık kıyafet alanı dışında kültürel alanın tüm yüzeyine nüfuz ederek kentsel alanda farklılaşmanın bir unsuru haline gelmiştir. Toplumsal alanda yeni sosyalliklerin kurulmasında, birey ve grup yaşantısının bir parçası haline gelen moda ekolojisi olarak adlandırılabilecek olan bu yeni kültürel çevre söz sahibidir. Postmodern dönemde kişiler ve topluluklar arasındaki ilişkileri belirleyen bu kültürel habitus sembolik bir tüketim alanı haline gelmiştir. 
Bu çalışmada kent sosyolojisi içerisinde Ekolojik Yaklaşım ve Yeni Marksçı Kent Teorisi birlikte ele alınarak bir yandan kentsel mekânda ayrıcalıklı toplumsal sınıfların tarihsel süreç içerisinde toplumsal mekâna mevzilenmesi ele alınırken diğer yandan neoliberal toplumsal dinamiklerin kent planlamasına etkisinin kültürel sonuçlarının tartışılması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda günümüzde kentsel mekân üzerinde tüketim ekonomisine dayalı yaşam politikalarının bir parçası olarak kişiselleştirilmiş mekân sunumları görünürlük kazanmaktadır. Bu mekânsal pratikler bir yandan birey ve toplumsal gruplar ekseninde kültürel farklılaşmanın merkezleri olarak öne çıkarken diğer yandan tüketim kültürü içerisinde moda bilgisi üzerinden yaratılmış ekolojik bir çevre oluşturmaktadır. Kentsel alanın anonimliği içinde farklılığın kültürel sistem tarafından yaratıldığı bu yapılı çevre aynı zamanda temsiliyetin mekânı haline gelerek tabakalaşmış bir kültürel örüntü meydana getirmektedir.

Abstract:
Postmodern culture, which expresses a series of changes that started in the socio-cultural field in the 1970s in Western societies, stands out with the organization of time and space, which characterizes the break from the traditional and modern period. As a part of the neoliberal policies in the global arena, the postmodern culture, which has also influenced non-Western societies in the process, becomes functional through the phenomenon of individual consumption. In this period, the structural integrity of the traditional and early modern society was disrupted while personal preferences and styles came to the fore in daily life cultures. Urban spaces began to be reformed with new patterns and styles. While the capitalist production and consumption processes organize the urban space in a segregation mechanism on the basis of similarities and differences, the content, information and expertise of consumption culture enter into social circulation through media tools. Fashion knowledge, which is one of these areas of expertise, has become an element of differentiation in the urban area by penetrating the entire surface of the cultural area, except for the field of attire. This new cultural environment, which can be called fashion ecology, which has become a part of individual and communal life, has a say in the establishment of new sociability in the social field. In the postmodern era, the cultural habitus, which determines the relations between individuals and communities, has become a symbolic consumption area. 
In this study, it is aimed to discuss the cultural consequences of the impact of neoliberal social dynamics on urban planning, and the settlement of privileged social classes in urban space in the historical process by considering the ecological approach and the new Marxian urban theory together in urban sociology. In this context, personalized space presentations are gaining visibility as a part of life policies based on the consumption economy of urban space. While these spatial practices stand out as centers of cultural differentiation on the axis of individuals and social groups, on the other hand, they create an ecological environment created through fashion knowledge within the consumption culture. This constructed environment, in which difference is created by the cultural system in the anonymity of the urban area, also becomes the space of representation and creates a distinguished cultural pattern.