Hadisler bağlamında İslâm toplumunda yaşlılık ve yaşlılar
In the context of hadiths the elderly and old age in the Islamic society
Yazar: DİLEK ÖZKALAYCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSAB HAMOD
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İnsan çocukluk ve gençlik dönemlerinden sonra yaşlılığa adım atmaktadır. Yaşlılık
fiziksel, ruhsal ve sosyal açılardan çeşitli sıkıntılar yaşanılan bir dönemdir, yaşlılar
da bu dönemin temsilcileridir. Zamanla, kitle iletişim araçlarının ve küreselleşmenin
etkisiyle toplumların kültüründe var olan yaşlılık algısı ve yaşlılara karşı olan tutum
ve davranışlar değişime uğramıştır. Doğal bir süreç olan yaşlılık günümüzde kabul
edilmemesi gereken bir dönem olarak görülmekte, gençleri güçlü ve üretici, yaşlıları
âciz ve tüketici olarak algılayan ideolojiler yaşlıları toplum için bir yük olarak
manipüle etmeye çalışmaktadır. Sözlü ya da fiili şiddete, ihmale veya istismara
maruz kalan yaşlılar savaşlarda her türlü işkence ve zulme uğramaktadır. Yaşlılar
tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını sürecinde sağlık, eğitim ve sosyal
haklardan mahrum edilmiş hatta ölüme terk edilmiştir. Bütün bu yaşananlar İslâm
dininin yaşlılık olgusuna yaklaşımının, yaşlıya verdiği değerin, yaşlı haklarının ve
toplumun yaşlıya karşı olan sorumluluklarının bilinmesinin gerekliliğini ortaya
koymuş ve "Hadisler Bağlamında İslâm Toplumunda Yaşlılık ve Yaşlılar" isimli
tezin hazırlanmasına neden olmuştur. Bu tez girişle beraber dört bölümden ve
sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın amacı, önemi, metodu ve
kaynakları tanıtılmıştır. İkinci bölümde yaş, yaşlı ve yaşlılık kavramları açıklanmış,
yaşlılığın bilimde ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile Birleşmiş Milletler'de (BM)
yapılan tanımları izah edilmiştir. Üçüncü bölümde sünnette yaşlılığın genel
özelliklerinden, Yüce Allah'ın yaşlıya verdiği maddi ve manevi ikramlardan ve
yaşlıların zorlandıkları ibadetlerde faydalanacağı kolaylıklardan bahsedilmiştir.
Dördüncü bölümde yaşlıların önemi ve sosyal hayatta öncelikleri, onlara karşı
takınılacak tutum ve davranışlar ile Müslüman olmayan yaşlıların hakları işlenmiştir.
İslâm dininde yaşlılık hürmet görülen bir dönemdir. Yaşlılar toplum tarafından
korunup gözetilecektir, sosyal hayatta bazı öncelikleri ve zorlandıkları ibadetlerde
ayrıcalıkları vardır. Yüce Allah'a itaatkar olan yaşlılar ve yaşlılarını koruyup gözeten
toplumlar maddi ve manevi ikramlara mazhar olmaktadır.
Anahtar kalimeler: Hadis, Yaşlı, Yaşlılık, Yaşlı Hakları, Yaşlıya Hürmet

Abstract:
After childhood and youth, people step into old age. Old age is a period in which
various difficulties are experienced physically, spiritually and socially, and the
elderly are representatives of this period. Over time, with the influence of mass
media and globalization, the perception of old age that exists in the culture of
societies and attitudes and behaviors towards the elderly have changed. Old age,
which is a natural process, is seen as a period that should not be accepted today,
ideologies that perceive young people as strong and productive, old people as
helpless and consumers are trying to manipulate the elderly as a burden for society.
Elderly people who are subjected to verbal or physical violence, neglect or abuse
are subjected to all kinds of torture and cruelty in wars. The elderly have been

deprived of health, education and social rights or even left to die during the Covid-
19 pandemic, which has affected the whole world. All these events have revealed

the need to know the approach of the Islamic religion to the phenomenon of old
age, the value it gives to the elderly, the rights of the elderly and the responsibilities
of society towards the elderly have led to the preparation of the thesis entitled "Old
Age and the Elderly in Islamic Society in the Context of Hadiths". This thesis
consists of four chapters including the introduction, and a conclusion. In the
introduction section, the purpose, importance, method and resources of the research
are introduced. In the second part, the concepts of age, old age and senility, the
definitions of old age in science, in the World Health Organization (WHO) and the
definitions made at the United Nations (UN) have been explained. In the third part,
the general characteristics of old age in the Sunnah, the material and spiritual treats
given by Allah to the elderly and the facilities that the elderly will benefit from in
the worship they have difficulty to do are mentioned. In the fourth chapter, the
importance of the elderly and their priorities in social life, attitudes and behaviors to
be taken towards them, as well as the rights of non-Muslim elderly people are
discussed. In Islam, old age is a period that is respected. The elderly will be
protected and taken care of by the society, they have some priorities in social life
and privileges in religious practices that they have difficulty with. The elderly who
are obedient to Allah and the societies that protect and take care of their elders are
allowed material and spiritual treats.
Keywords: Hadith, Elderly, Old Age, Elderly Rights,Respect for the Elderly