Edremit Körfezi'nden alınan deniz sedimentlerindeki radyoaktivitenin ve ağır metallerin değerlendirilmesi
Evaluation of radioactivity and heavy metals of marine sediments from Edremit Bay
Yazar: HAZAL AKSOY
Danışman: PROF. DR. EROL KAM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Fizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Edremit Körfezi = Edremit Gulf ; Gama spektroskopisi = Gamma spectroscopy ; Çökeller = Sediments

Özet:
Dünyanın var oluşundan bu yana doğada mevcut olan elementler, sahip oldukları özellikleriyle hem çevreye hem de canlı sağlığına etki etmektedirler. Özellikle Sanayi Devrimi sonrasında hızla ilerleyen endüstriyelleşme ve sürekli artan nüfusa dayalı olarak insan faaliyetlerinin çevreye yaydığı çeşitli kimyasal bileşenler, yer kabuğu üzerindeki ağır metal kirliğilinin hızla artmasına sebebiyet vermektedir. Benzer şekilde, doğadaki radyoktif elementlerin mevcudiyeti de canlıların maruz kaldığı radyasyon miktarını hem direkt hem de dolaylı olarak etkilemektedir. Ağır metal ve radyasyon kirliliklerinin seviyelerindeki artış canlıların maruziyet düzeylerini de gitgide arttırmaktadır. Bu maruziyetlerin belli bir seviyeyi aşmaları halinde gerek toksik gerekse kanserojen etki gösteren ağır metaller ve radyasyon, çeşitli sağlık sorunları tehdidini ortaya çıkarmaktadır. Bu sonuçlar göz önüne alındığında bir bölgedeki radyoaktivite ve ağır metal düzeylerinin tespit edilmesinin halk sağlığı açısından büyük önem arz ettiği anlaşılmaktadır. 
Bu tez çalışmasında Edremit Körfezi'nin belirli noktalarından alınan deniz sedimenti örneklerindeki ağır metallerin ve radyoaktif elementlerin varlığı araştırılmıştır. Ağır metal varlığının tayininde Lazerle İndüklenmiş Plazma Spektroskopisi (LIBS) ve X-ışını Floresans (XRF) Spektroskopisi olmak üzere iki farklı yöntem kullanılmıştır. Yapılan çalışmada bu yöntemlerin avantajları ve dezavantajları sonuçlarıyla beraber değerlendirilmiştir. Gama spektroskopisi için ise yüksek saflıkta Germanyum (HPGe) dedektörü ile ölçümler gerçekleştirilmiş olup bölgedeki radyoaktivite seviyesi incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar daha önce yapılan çalışmalarla karşılaştırılmıştır ve otoritelerce kabul görülen referans değerlerle uyumluluğu araştırılmıştır.

Abstract:
Elements that have been present in nature since the existence of the world affect both the environment and the health of living things with their properties. Especially after the Industrial Revolution, the rapidly advancing industrialization and various chemical components that human activities spread to the environment, based on the ever-increasing population, cause a rapid increase in heavy metal pollution on the earth's crust. Similarly, the presence of radioactive elements in nature affects the amount of radiation that living things are exposed to, both directly and indirectly. The increase in the levels of heavy metal and radiation pollution increases the exposure levels of living things. If these exposures exceed a certain level, heavy metals and radiation, which have both toxic and carcinogenic effects, pose the threat of various health problems. Considering these results, it is understood that the determination of radioactivity and heavy metal levels in a region is of great importance in terms of public health.
In this thesis, the presence of heavy metals and radioactive elements in marine sediment samples taken from certain points of Edremit Bay was investigated. Two different methods, Laser Induced Plasma Spectroscopy (LIBS) and X-ray Fluorescence (XRF) Spectroscopy, were used for the determination of heavy metal presence. In the study, the advantages and disadvantages of these methods were evaluated together with their results. For gamma spectroscopy, measurements were made with a high purity Germanium (HPGe) detector and the radioactivity level in the region was examined. The results obtained were compared with the previous studies and their compatibility with the reference values accepted by the authorities was investigated.