Güncel sanatın, dilin toplumsal cinsiyet algısı üzerinden inşasına karşı eleştirisi
Criticism of contemporary art that against the construction of language based on gender perception
Yazar: AYŞEGÜL AKGÜN SÜRMELİ
Danışman: DOÇ. DR. CEREN YILDIRIM
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Dil kullanımı, toplumsal cinsiyet ve cinsiyet kavramı çerçevesinde oluşturulan yargılar ile sosyal ve kültürel açıdan güçlü göstergeler içeren bir araçtır. Toplumsal normların, cinsiyet üzerinde toplum tarafından kurgulanması, kavramı ele alış biçimini etkilemektedir. Toplumun, birincil önemde gördüğü için öne çıkardığı cinsiyet tarafından şekillenmesi, öteki cinsiyetin her alanda ikincil kalarak kısıtlanmasına neden olmaktadır. Bu, toplum açısından temel bir sorundur. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin, düşünceyi oluşturan ve algılama biçimini şekillendiren dil üzerindeki önemi yadsınamaz.
Çalışmanın birinci bölümünde, kadının 'öteki' cinsiyet olarak kabul edilmesinin toplumun deneyimleri sonucunda oluştuğu ve bu oluşumda dilin köklü, yaygın ve sürekli söylemler üreterek bir mekanizmaya dönüşmesi ele alınmıştır. Dillerdeki cinsiyetçi söylemlere değinilmiş ve Türkçenin ne düzeyde cinsiyetçi bir dil olduğu incelenmiştir. 
İkinci bölümde toplumsal cinsiyet rolleri ve toplumsal cinsiyet eşitsizliğine karşı geliştirilen feminist dil, feminist hareketlerle birlikte ele alınmıştır. Feminist hareketin Türkiye'de etkisine yer verilmiştir.
Üçüncü bölümde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin feminist sanattaki yansımaları incelenmiş, güncel sanat üretiminde konuyu eleştirel bir bakış açısı ile ele alan sanatçı örneklerine yer verilmiştir. Sanatçıların eserleri cinsiyet ve dil analizleri baz alınarak incelenmiştir. Feminist sanatçıların güncel sanat üretimlerinde ortak plastik bir dil oluşturdukları bulgulanmış, bu nedenle sanatçı çalışmaları biçimsel ve kavramsal açıdan incelenmiştir.
Tezin son bölümünde sanatçının bireysel çalışmaları görsellerle desteklenmiş; feminist sanat bağlamında, dildeki söylemlerin toplumsal cinsiyet eşitsizliğini sürekli kılmasına yönelik eleştiri sunulmuştur.

Anahtar sözcükler: dil, toplumsal cinsiyet, kadın, feminizm, güncel sanat

Abstract:
Language use is a tool that contains strong social and cultural indicators with judgments formed within the framework of the concept of gender and gender. The construction of social norms on gender by society affects the way the concept is handled. The fact that society is shaped by the gender that it puts forward because it sees it as of primary importance causes the other gender to be restricted by remaining secondary in every field. This is a fundamental problem for society. The importance of gender inequality on the language that creates thought and shapes the way of perception cannot be denied.
In the first part of the study, it is discussed that the acceptance of women as the other gender occurred as a result of the experiences of the society and that in this formation, language turned into a mechanism by revealing deep-rooted, widespread and continuous discourses. Sexist discourses in languages were mentioned and the extent to which Turkish was a sexist language was examined.
In the second part, the feminist language developed against gender roles and gender inequality is discussed together with feminist movements. The impact of the Feminist Movement in Turkey after 1960 is included.
In the third chapter, the reflections of gender inequality in conceptual art were examined; Examples of artists who approach the subject from a critical perspective in contemporary art production are included. The artists' works were examined based on gender and language analysis. As a result, it was found that feminist artists created a common plastic language, therefore the similarities between them were examined in formal and conceptual terms.
In the last part of the thesis; the artist's individual works are supported by visuals, and in the context of feminist art, it presents criticism of the discourses in the language to perpetuate gender inequality.

Keywords: language, gender, women, feminism, contemporary art