Sınırlı süreli şema terapi müdahale programının panik bozukluk belirtileri üzerine etkisi
Effect of limited-term schema therapy intervention program on panic disorder symptoms
Yazar: EMİNE ERKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT YÜKSEL
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Panik Bozukluk (PB) toplumda oldukça yaygın olarak görülen, kişilerin sosyal ve iş yaşamlarını bozan, genellikle diğer psikiyatrik bozukluklarla birlikte seyreden bir ruhsal sağlık sorunudur.  Şema Terapi (ŞT) tedavisi zor olarak görülen ruhsal bozuklukları tedavi etmek için bütüncül bir terapi modeli olarak geliştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı sınırlı süreli Şema Terapi müdahale (SŞTM) programının PB belirtileri üzerine etkisinin araştırılmasıdır. 
Yarı deneysel araştırmada 18-45 yaş aralığında 13 PB tanısı konmuş katılımcılara 12 seans SŞTM uygulandı. Veri araçları olarak Young Şema Ölçeği Kısa Formu 3 (YŞÖ-KF3 (YSQ)) ve Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı   5 (DSM-5) Panik Bozukluğu Ölçeği (DPBÖ) kullanıldı. Katılımcılara SŞTM öncesinde ön test (ÖT), SŞTM sonrasında son test (ST) ve altı ay sonra izlem testi (İT) uygulandı. Analizlerde ölçümler arasındaki fark için Friedman Testi, Wilcoxon Signed-Rank testi ve DPBÖ ile YSQ alt ölçeklerinin ilişkisini saptamak için Spearman korelasyon testi kullanıldı. SŞTM sonrası hastaların PB şiddeti puanlarında SŞTM öncesine göre azalma oldu (p=0.001). PB tanısı almış hastalarda SŞTM sonrasında Başarısızlık (p=0.033), Karamsarlık (p<0.001), Sosyal İzolasyon-Güvensizlik (p=0.014), Onay Arayıcılık (p=0.037), Kendini Feda (p=0.043) ve Terk Edilme (p=0.015) şema puanlarında azalma oldu. Bu sonuçlar, altı ay sonraki izlem değerlendirmesinde de devam etti. 
Bu sonuçlar SŞTM'nin, PB hastaları için alternatif bir müdahale seçeneği olabileceğini düşündürmektedir

Abstract:
Panic Disorder (PD) is a mental health problem that is very common in society, disrupts people's social and work lives, and often comorbid with other psychiatric disorders. Schema Therapy (ST) was developed as an integrated therapy model to treat mental disorders that are considered difficult to treat. The aim of this study is to investigate the effect of a limited-term Schema Therapy intervention (SŞTM) program on PD symptoms.
In the quasi-experimental research, 12 sessions of SŞTM were applied to 13 participants diagnosed with PD between the ages of 18-45. Young Schema Scale Short Form 3 (YŞS-KF3 (YSQ)) and Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders 5 (DSM-5) Panic Disorder Scale (DPDS) were used as data instruments. The participants were administered a pre-test (PT) before SŞTM, a post-test (ST) after SŞTM, and a follow-up test (IT) six months later. In the analyses, Friedman Test, Wilcoxon Signed-Rank test were used for the difference between measurements, and Spearman correlation test was used to determine the relationship between DPDS and YSQ subscales. There was a decrease in PD severity scores of the patients after SŞTM compared to before SŞTM (p=0.001). After SŞTM in patients diagnosed with PD, there was a decrease in schema scores in Failure (p=0.033), Pessimism (p<0.001), Social Isolation-Distrust (p=0.014), Approval Seeking (p=0.037), Self-Sacrifice (p=0.043) and Abandonment (p=0.015). These results continued at the six-month follow-up evaluation.
These results suggest that SŞTM may be an alternative intervention option for PD patients