Kirazda yeni terbiye sistemleri üzerine araştırmalar
The researches on the new training systems in cherry
Yazar: DİLEK SOYSAL
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ DEMİRSOY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde, kiraz üreticileri ve bilim insanları tarım işçisi bulma zorluğu ve daha kolay bahçe yönetimi nedeniyle bodur yetiştiriciliğe ve yeni terbiye sistemlerine yönelmektedirler. Bu nedenle son yıllarda birçok ülke kirazlarda yeni terbiye sitemlerine odaklanmıştır. Ülkemizde ise elmalarda yapılan birkaç çalışma hariç bu konuda eksiklik olduğu görülmektedir. Türkiye, dünyada kiraz üretimi ve ihracatı açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Türkiye'nin kirazda, üretim ve ihracattaki liderliğini koruması için geleneksel yöntemlerle yetiştiricilikten modern yöntemlere geçmesi gerekmektedir. Bu yeni yöntemler iyi bir bahçe yönetimi ve bilgi birikimi gerektirir. 2014-2017 yılları arasında yürütülen bu çalışmada, Tall Spindle Axe (TSA), Super Spindle Axe (SSA), Uprighting Fruiting Offshoot (UFO) ve Kym Green Bush (KGB) gibi yeni terbiye sistemlerinin Türkiye'de uygulanabilirliğini belirlemeyi amaçlanmıştır. Denemede '0900 Ziraat/Gisela 6' kombinasyonu ve Vogel merkezi lider sistemi kontrol olarak kullanılmıştır. Çalışmada lider üzerindeki birincil sürgünlerin çapı (mm), boyu (cm) ve kalınlığı (mm), budama süresi (kg/sa), meyve ağırlığı (g), meyve çapı (mm), meyve sertliği (kg/cm2), meyve rengi, suda çözünebilir kuru madde içeriği (%), titre edilebilir asit (%) gibi bazı meyve özellikleri ile ağaç başına (g/ağaç) ve birim alana verim (g/m2) tespit edilmiştir. Ağaçlar en erken sırasıyla SSA ve TSA sistemlerinde şekillenmiştir. UFO sistemi hasada daha kolay imkân veren duvar şeklinde bir yapı oluşturmuştur. KGB sisteminde ağaçlar 2-3 yıl içinde şekillenmiştir. Denemedeki ilk sonuç ve gözlemlere göre Vogel merkezi lider ile karşılatırıldığında denenen bu yeni sistemlerde hasat daha kolay; hasat ve budama işçiliği daha düşük olmuştur.
Denemenin Amerika'da Michigan State Üniversitesi'nde yapılan kısmında, her iki çeşit/anaç kombinasyonunda da SSA terbiye sisteminde toplam yaprak alanı ve birim alana düşen yaprak alanı diğer sistemlerden daha yüksek olmuş, toplama süresi ve meyve iriliği bakımından ise UFO sistemi ön plana çıkmıştır. 
Sonuç olarak ilk sonuçlar bu yeni sistemlerin ülkemiz için kullanışlı ve uygulanabilir olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Recently, cherry growers and scientist have turned to dwarf growing and new training systems such as apples because of the difficulty of finding agricultural workers and easy management practices for trees. For this reason, most countries have focused on new training systems in sweet cherries, lately. In our country, it seems that these types of studies are inadequate except for a few studies in apple. Turkey has an important potential in terms of cherry production and exportation in the world. However, cherry production is still done commonly traditional methods. It needs that Turkey is changing from traditional to modern cherry production. However, the new training systems are required a good orchard management and knowledge accumulation. This study aimed to determine the applicability of new training systems such as Tall Spindle Axe (TSA), Super Spindle Axe (SSA), Uprighting Fruiting Offshoot (UFO) and Kym Green Bush (KGB) in Turkey in 2014-2017. In the experiment, '0900 Ziraat/Gisela 6' combination and Vogel central leader (VG) system as a control were used. To determine the appliıcability of training systems,  length and number of primary shoots on leader and also some fruit properties such as fruit diameter (mm), fruit weight (g), fruit firmness (kg/cm2), fruit color values, soluble solid content (%), titratable acid content (%), yield (g/tree) and unit per land area (g/m2). The trees were formed in the earliest at SSA and TSA training systems, respectively. The UFO system created a wall shape that is easier to harvest. The trees in the KGB system were shaped in 2-3 years. According to preliminary results and observations, harvest was easier and labor of harvest and pruning was lower the news systems than those of of Vogel central leadar. 
In the part of the experiment conducted at Michigan State University in the USA, in both scion/rootstock combinations the total leaf area and the leaf area per unit area in the SSA training system were higher than the other systems and the UFO system came to the forefront in terms of harvest efficiency and fruit size.
Therefore, preliminary results showed that these systems were useful and applicable in Turkey.