Otizm spektrum bozukluğu tanılı 3-6 yaş çocuklarda çocuk ve anne mizacının hastalık şiddeti ve komorbid ruhsal sorunlar ile ilişkisi
The relationship of child and mother's temperament with disease severity and comorbid mental problems in 3-6 years old children with Autism Spectrum Disorder
Yazar: BEYZA BİRSEN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. CANER MUTLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anneler = Mothers ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Komorbidite = Comorbidity ; Mizaç = Temperament ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Çocuklar = Children

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızın temel amacı; Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı çocukların ve annelerinin mizacının hastalık şiddeti ve komorbid ruhsal sorunlarla ilişkisinin araştırılmasıdır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Araştırmaya İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran, 3-6 yaş arasında olup DSM-5 tanı kriterleri ile Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı alan 58 çocuk alınmıştır. İstanbul Süleymaniye Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Pediatri Polikliniğine başvuran çocuklar değerlendirilerek tipik gelişimi olan ve olgu grubu ile yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş 58 çocuk ile kontrol grubu oluşturulmuştur. Olgu grubu katılımcılara araştırmacı tarafından çocukluk otizmi derecelendirme ölçeği (ÇODÖ) uygulanmıştır. Tüm katılımcıların anneleri çocuklarını göz önünde bulundurarak çocuk davranış listesi kısa formunu (ÇDL-KF)  ve güçler ve güçlükler anketini (GGA), kendilerini göz önünde bulundurarak TEMPS-A mizaç değerlendirme ölçeğini doldurmuşlardır.
BULGULAR: Çocuk davranış listesi alt özelliklerinden rahatsızlık, algısal hassasiyet, yaklaşım/olumlu katılım, dürtüsellik, mutsuzluk, dikkati odaklama, gülümseme/kahkaha, engellenme denetimi puanlarının olgu grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu bulunmuştur. Çocuk davranış listesi alt boyutlarından olumsuz duygulanım, dışa dönüklük ve çabalı kontrol puanları olgu grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. ÇDL alt özelliklerinden rahatsızlık, engellenme denetimi ve algısal hassasiyet puanları ve olumsuz duygulanım ve çabalı kontrol alt boyut puanları ÇODÖ puanıyla istatistiksel olarak anlamlı olarak negatif korele bulunmuştur. ÇDL alt özelliklerinden etkinlik seviyesi, kızgınlık/düş kırıklığı GGA toplam güçlük puanı ile anlamlı olarak pozitif korele, dikkati odaklama, azalan tepki/sakinleşme, engellenme denetimi anlamlı olarak negatif korele saptanmıştır. Çabalı kontrol alt boyutunun toplam güçlük puanıyla negatif ilişkili olduğu bulunmuştur. GGA alt özelliklerinden hiperaktivite, akran problemleri ve toplam güçlük puanlarının olgu grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu, sosyal davranış puanının ise düşük olduğu saptanmıştır. TEMPS-A mizaç ölçeği alt özellik puanlarından siklotimik ve hipertimik mizaç puanlarının olgu grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır. TEMPS-A mizaç ölçeği alt grupları ile OSB'li çocuklardaki hastalık şiddeti arasında ilişki bulunamamıştır. TEMPS-A anksiyöz mizaç özelliği puanı ile GGA toplam güçlük puanı arasında anlamlı olarak pozitif korele olduğu, siklotimik mizaç puanı ile duygusal semptom ve davranış bozukluğu puanları arasında anlamlı olarak pozitif yönde korele olduğu saptanmıştır. 
SONUÇ: Bulgular okul öncesi OSB'li çocuklarda farklı mizaç özellikleri olduğunu, çocuk mizacının hastalık şiddeti ve komorbid ruhsal sorunlar ile ilişkili olabileceğini, anne mizacının komorbid ruhsal sorunlarla ilişkili olabileceğini ancak hastalık şiddetiyle ilişkisinin olmayabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
AIM: The aim of this study is to investigate the relationship of child and mother's temperament with disease severity and comorbid mental problems in children with autism spectrum disorder (ASD).
MATERIAL AND METHODS: 58 children aged between 3-6 years who were admitted to outpatient unit of child and adolescent psychiatry clinic of the Istanbul Bakirkoy Professor Dr Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital and diagnosed with Autism Spectrum Disorder according to DSM-5 criteria, were included in the study. The children who were admitted to the pediatric outpatient clinic of Istanbul Süleymaniye Maternity and Childhood Education and Research Hospital were evaluated and 58 children with typical development and matched age and sex were included in the control group. The case group was administered the childhood autism rating scale (CARS) by the researcher. The mothers of all the participants filled out the Children's Behavior questionnaire short form and the Strength and Difficulties Questionniare (SDQ) considering their children, and TEMPS-A temperament assessment scale considering themselves. 
RESULTS: It was found that the scores of discomfort, perceptual sensitivity, approach, impulsivity, sadness, attentional focusing, smiling/laughter, inhibitory control were significantly lower in the case group compared to the control group. Negative affect, surgency and effortful control scores found to be significantly lower in the case group compared to the control group. Discomfort, inhibitory control and perceptual sensitivity, negative affect and effortful control subscale scores were found to be significantly negative correlated with CARS scores. Activity level and anger/frustration were significantly positive correlated with SDQ total difficulty score while attentional focusing, falling reactivity and soothability, inhibitory control were significantly negative correlated with it. The effortful control subscale was found to be significantly negative correlated with the total difficulties score. It was found that hyperactivity, peer problems and total difficulty scores of SDQ subscale were significantly higher and social behavior score was lower in the case group compared to the control group. Cyclothymic and hyperthymic temperament scores of TEMPS-A were found to be significantly lower in the case group compared to the control group. No relationship was found between TEMPS-A subscales scores and disease severity score in children with ASD. There were a significant positive correlations between TEMPS-A nervious-anxious temperament score and SDQ total difficulty score, and between cyclothymic temperament score and emotional problems and conduct problems scores.
 CONCLUSION: Findings suggest that preschool children with ASD have different temperament characteristics, that the child temperament may be associated with disease severity and comorbid mental problems, that the mother temperament may be associated with comorbid mental problems, but may not be associated with disease severity.