Türk bankacılık sisteminde banka üst düzey yönetiminin hukuki yapısı, yetki, görev ve sorumlulukları
Legal structure, powers, duties and responsibilities of senior management of the bank in The Turkish banking system
Yazar: ÇİĞDEM DAYAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER KORKUT
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada Bankacılık Mevzuatında "üst düzey yönetim" olarak ifade edilen, Bankacılık Kanunu 25.maddede yer alan niteliklere sahip, banka genel müdür, genel müdür yardımcıları ve bunlara denk ya da üstü konumlarda görev yapan yöneticiler ele alınarak, bunların, hukuki durumları, hakları, yetkileri, görev ve sorumlulukları inceleme konusu yapılmıştır.
Bankalar her ne kadar anonim şirket şeklinde kurulmuş olsalar da banka genel müdür, genel müdür yardımcıları ve bunlara denk ya da üstü konumlarda görev yapan yöneticileri, diğer şirket yöneticilerden farklı yetki, görev ve sorumluluk ile farklı mali ve sosyal haklara sahiptirler. 
Banka üst düzey yönetimi, bankanın faaliyete geçebilmesi için varlığı zorunlu olan, yetki ve görevleri kanunla ya da yönetim kurulu tarafından gerçekleştirilen yetki devri ile belirlenmiş, son derece ciddi risk ve sorumluluklar üstlenen bir organ olup, sadece genel kanunlarda değil Bankacılık Kanunu gibi özel kanunlar, yönetmelikler, tebliğler ve iyi uygulama rehberleri ile dağınık bir şekilde düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu'nda yönetim kurulu üyeliği, müdürler, yöneticiler veya üst düzey yöneticiler gibi ifadelerin yer aldığı maddelerden hangilerinin ne şekilde banka üst düzey yönetimine uygulanacağı çalışmada netleştirilmiş keza bankacılık mevzuatında ve ilgili olabilecek diğer mevzuatlarda yer alan hükümler uygulamadaki örnekleri ile beraber tespit edilmiştir. Banka üst düzey yönetiminin yetki ve görevleri nedeniyle taşıdıkları riskleri dikkate alınarak mali ve sosyal hakları da gerek mevzuat ile gerekse banka ile aralarında yaptıkları hizmet sözleşmeleri ile özel olarak düzenlenmiş olup bunların da neler olduğu belirlenmiştir. Üst düzey yönetimin yetkilerini kullanırken ve görevlerini ifa ederken bir zararın doğmuş olması halinde bu zararı tazmin etmelerinin ve doğrudan iflaslarının istenebilmesi mümkün olup, işbu durum üst düzey yönetimin banka ile ilgili verecekleri kararlarda çekingen davranmalarına ve risk almak istememelerine neden olmakta, sorumluluktan kurtuluş ya da sorumluluğu azaltan nedenler büyük önem kazanmaktadır. Keza üst düzey yönetimin risklerine karşı son yıllarda yönetici sorumluluk sigortası yapılması da talep edilmekte ve kullanımı yaygınlaşmakta olup, bunların üst düzey yönetimin sorumluluklarını ne şekilde etkileyeceği de incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Banka üst düzey yöneticileri, üst düzey yönetim, banka genel müdür ve yardımcıları, banka üst düzey yönetiminin mali hakları yetki görev ve sorumlulukları.

Abstract:
In this study, the general manager, deputy general managers of the bank and managers working in equal or higher positions, who are referred to as "senior management" in the Banking Legislation, who have the qualifications specified in Article 25 of the Banking Law, are taken into consideration and their legal status, rights, powers, duties and responsibilities are examined.
Although banks are established in the form of joint stock companies, the general manager, deputy general managers and managers working in equivalent or higher positions have different powers, duties and responsibilities and different financial and social rights than other company managers. 
The senior management of the Bank is a body whose existence is mandatory for the bank to start operating, whose powers and duties are determined by law or by the delegation of authority carried out by the board of directors, and which assumes extremely serious risks and responsibilities, and is regulated not only in general laws but also in special laws, regulations, communiqués and good practice guides such as the Banking Law. In the study, it has been clarified which of the articles in the Turkish Commercial Code, which include expressions such as board membership, managers, managers or senior managers, will be applied to the senior management of the bank, and the provisions in the banking legislation and other relevant legislation have been determined together with their examples in practice. Taking into account the risks that the Bank's senior management carries due to their powers and duties, their financial and social rights are specifically regulated by both the legislation and the service contracts they have made with the bank, and these have been determined. In the event that a loss has arisen while the senior management is exercising its powers and performing its duties, it is possible for them to compensate for this damage and to be directly bankrupted, and this situation causes the senior management to be hesitant and not want to take risks in their decisions regarding the bank, and the reasons that relieve or reduce responsibility gain great importance. Likewise, in recent years, executive liability insurance (D&O insurance) has been requested and its use has become widespread against the risks of senior management, and how these will affect the responsibilities of senior management has also been examined.

Keywords: Bank senior managers, senior management, bank general managers and their assistants, financial rights of the bank's senior management, authority, duties and responsibilities of the bank's senior management