Obez çocuk ve adölesanlarda tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of thyroid functions in obese children and adolescents
Yazar: ABDULLAH KILAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE DERYA BULUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Obezite = Obesity ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity

Özet:
Amaç: Bu çalışmada obez ve normal kilolu çocukları tiroid fonksiyonları açısından kıyaslamayı ve tiroid hormonlarının antropometrik ölçümler, kan lipid düzeyleri ve insülin direnci gibi parametreler ile olan ilişkisini aydınlatmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: Bu çalışmada, SBÜ Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinoloji ve Sağlam Çocuk polikliniklerine 1 Mart 2021 ile 1 Mart 2022 yılları arasında başvuran hastaların dosyası retrospektif olarak tarandı. 320'si obez 217'si normal kilolu olmak üzere toplam 537 hasta çalışmaya dâhil edildi. İki grubun demografik verileri, antropometrik ölçümleri, serbest tiroid hormonları, TSH, total kolesterol, HDL, LDL, trigliserid düzeyi, tiroid ve karaciğerin ultrasonografik görüntüleme bulguları karşılaştırıldı.
Bulgular: Obez çocukların ortanca yaşları 12, normal kilolu çocukların ortanca yaşı 11,83 olarak bulundu. Obez çocukların sT3, TSH ve sT3/sT4 oranı normal kilolu çocuklara oranla anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. sT4 düzeyi açısından iki grup arasında anlamlı farklılık bulunmadı. Obez çocukların HDL ve trigliserid düzeyleri normal kilolu çocuklara oranla anlamlı düzeyde yüksek iken iki grup arasında total kolesterol ve trigliserid düzeyi açısından anlamlı farklılık bulunamadı. Çalışmaya dâhil ettiğimiz obez çocuklarda dislipidemi görülme sıklığı %49,8 iken bu oran normal kilolu çocuklarda %21,7 idi. Obez çocuklarda tiroid volümü normal kilolu çocuklara oranla anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. Obez çocukların %47,1'inde tiroid parankiminde hipoekoik heterojenite saptanırken bu oran normal kilolu çocuklarda %11,7 idi. Obez çocuklarda hepatosteatoz görülme oranı %56,3 iken bu oran normal kilolu çocuklarda %6,6 idi. Hastaların sT3 düzeyleri obez çocuklarda bel/kalça oranı ile ve TSH düzeyi ile pozitif yönlü anlamlı korelasyon gösterdi. Hastaların sT3/sT4 oranları bel kalça oranı, trigliserid düzeyi ve HOMA-IR ile pozitif yönlü anlamlı korelasyon gösterdi. Çalışmaya dâhil edilen obez çocukların %14'ünde, normal kilolu çocukların ise %2,3'ünde subklnik hipotiroidi görüldü. Subklinik hipotiroidisi olan obez çocuklarda trigliserid düzeyi, ötiroid obez çocuklara oranla anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı.
Sonuç: Obez çocuklarda subklinik hipotiroidi görülme sıklığı normal kilolu çocuklara göre anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Obezite nedeniyle poliklinik başvurusunda bulunan çocuklarda, sT4 düzeyi normal aralıklarda iken TSH düzeyinin 4,5-10 mU/L aralığında olduğu ılımlı TSH yüksekliklerinde, medikal tedaviye başlama kararı vermek için acele edilmemesi, tedavide ilk basamak olarak hastanın yaşam tarzında ve beslenme alışkanlıklarında yapılacak değişikliklerle kilo kaybının hedeflenmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Ayrıca obez çocuklarda sT3 düzeyinin bel kalça oranı ile pozitif yönlü, sT4 düzeyinin trigliserid düzeyi ve HOMA-IR ile negatif yönlü, sT3/sT4 oranının ise HOMA-IR değeri, bel kalça oranı ve trigliserid düzeyi ile pozitif yönlü anlamlı düzeyde korelasyon göstermesi nedeniyle, sT3 düzeyinde artış veya sT4 düzeyinde düşüş tespit edilen obez hastaların insülin direnci ve kardiyovasküler komplikasyonlar açısından dikkatle takip edilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Çalışmamızda, obez çocukların %47,1'inde tiroid otoantikorları negatif olduğu halde tiroid bezinin ultrasonografik görüntülemesinde parankimde hipoekoik heterojenite saptanmıştır. Bu nedenle, obez çocuklarda görülen parankim hipoekojenitesi ve heterojenitesi, otoimmün tiroidit açısından güvenilir bir uyarıcı değildir.

Anahtar Kelimeler: obezite, çocuk, subklinik hipotiroidi, tiroid volümü, tiroid fonksiyon testi

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to compare obese and normal weight children in terms of thyroid functions and to elucidate the relationship of thyroid hormones with parameters such as anthropometric measurements, blood lipid levels and insulin resistance.
Material and Methods: In this study, the files of the patients who applied to the SBU Ankara Atatürk Sanatoryum Training and Research Hospital Pediatric Endocrinology and Healthy Child outpatient clinics between March 1, 2021 and March 1, 2022 were retrospectively scanned. A total of 537 patients, 320 of whom were obese and 217 were normal weight, were included in the study. Demographic data, anthropometric measurements, free thyroid hormones, TSH, total cholesterol, HDL, LDL, triglyceride levels, ultrasonographic imaging findings of thyroid and liver were compared between the two groups.

Results: The median age of obese children was 12 years, and the median age of normal-weight children was 11,83 years. The fT3, TSH and fT3/fT4 ratios of obese children were found to be statistically significantly higher than those of normal weight children. There was no significant difference between the two groups in terms of fT4 level. While HDL and triglyceride levels of obese children were statistically higher than those of normal weight children, no significant difference was found between the two groups in terms of total cholesterol and triglyceride levels. The incidence of dyslipidemia in the obese children included in the study was 49.8%, while this rate was 21.7% in the children with normal weight. Thyroid volume was found to be statistically higher in obese children compared to normal weight children. Hypoechoic heterogeneity was found in the thyroid parenchyma in 47.1% of obese children, while this rate was 11.7% in normal-weight children. While the rate of hepatosteatosis was 56.3% in obese children, this rate was 6.6% in normal-weight children. The fT3 levels of the patients showed a statistically significant positive correlation with the waist/hip ratio and TSH level in obese children. Patients' fT3/fT4 ratios showed a statistically significant positive correlation with waist hip ratio, triglyceride level and HOMA-IR. Subclinical hypothyroidism was observed in 14% of obese children and in 2.3% of normal weight children included in the study. The triglyceride level in obese children with subclinical hypothyroidism was found to be statistically significantly higher than in euthyroid obese children.

Conclusions: The incidence of subclinical hypothyroidism in obese children was found to be statistically significantly higher than in normal-weight children. In children who apply to the outpatient clinic due to obesity, while fT4 level is in the normal range, and TSH level is in the range of 4.5-10 mU/L, moderate TSH levels should not be rushed to start medical treatment, and as the first step in the treatment, changes to be made in the patient's lifestyle and eating habits should lead to weight loss. We think that the loss should be targeted. In addition, fT3 level is positively correlated with waist-hip ratio, fT4 level is negatively correlated with triglyceride level and HOMA-IR, and fT3/fT4 ratio is positively correlated with HOMA-IR value, waist-hip ratio and triglyceride level in obese children. We think that obese patients with increased fT3 or decreased fT4 levels should be followed carefully in terms of insulin resistance and cardiovascular complications. In 47.1% of obese children included in our study, hypoechoic heterogeneity was detected in the parenchyma in ultrasonographic imaging of the thyroid gland, although thyroid autoantibodies were negative and urinary iodine excretion was normal. Therefore, parenchymal hypoechogenicity and heterogeneity seen in obese children is not a reliable stimulus for autoimmune thyroiditis.

Keywords: Obesity, children, subclinical hypothyroidism, thyroid volume, thyroid function test