Sürdürülebilir araç tasarımı için çok ölçütlü karar verme yöntemi ile malzeme seçimi
Material selection using multi-criteria decision making for sustainable vehicle design
Yazar: BERKAN YÜKSEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÖNDER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design
Dizin: Endüstri tasarımı =

Özet:
Bu araştırma, endüstriyel tasarımın temelinde yer alan sürdürülebilirlik ilkesini merkeze alarak, ürünlerin yaşam döngüsü boyunca ekonomik, çevresel ve sosyal anlamda ortaya çıkabilecek olumsuz etkileri en aza indirme hedefine odaklanmaktadır. Özellikle otomotiv sektöründe malzeme seçimi, çevresel mevzuat ve yasal düzenlemelerle uyumlu olma zorunluluğundan kaynaklı olarak, tasarımcılar için giderek daha karmaşık bir süreç haline gelen söz konusu konuya ilişkin bu bağlamda, enerji tüketimi, emisyonlar, atık yönetimi ve geri dönüşüm gibi çeşitli perspektifler üzerinden malzeme seçiminin çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik önemi ele alınmıştır. Ayrıca, mevcut ve gelecekte yürürlüğe girecek düzenlemelerin malzeme seçimine olan etkilerini değerlendirerek, otomotiv endüstrisinin küresel ve ulusal düzeydeki mevzuat ve yasal uyum süreçlerinin ışığında analiz etmektedir. Sürdürülebilir otomobil tasarımında çok ölçütlü bir karar sistemi olan TOPSIS metodolojisinin etkinliği vurgulanmakta ve içten yanmalı, elektrikli ve hibrit sistemleri içeren araçlar için farklı senaryolarda optimal malzeme seçimi için bir çerçeve sunulmuştur. Çalışma neticesinde içten yanmalı araçlar için genel anlamda sürdürülebilir malzeme seçiminde Alüminyum malzemenin seçildiği, elektrikli araçlar için oluşturulan senaryoda Çelik malzemenin ön planda olduğu ve son olarak yakın gelecekte daha da yaygınlaşması beklenen hibrit araçlar için oluşturulan senaryoda yine Alüminyum malzemenin ideal malzeme olarak ön plana çıktığı görülmüştür. Bu analizin, otomotiv endüstrisinin sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşma sürecine yönelik önemli bir bakış açısı kazandırılacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study focuses on the central principle of sustainability underlying industrial design, aiming to minimize the adverse economic, environmental, and social impacts throughout the life cycle of products. Particularly in the automotive sector, material selection has become an increasingly complex process for designers due to the necessity of compliance with environmental regulations and legal requirements. In this context, the critical importance of material selection for environmental sustainability is addressed through various perspectives such as energy consumption, emissions, waste management, and recycling. Furthermore, the study evaluates the impact of existing and future regulations on material selection, analyzing the global and national regulatory compliance processes of the automotive industry. The effectiveness of the TOPSIS methodology, a multi-criteria decision-making system in sustainable automotive design, is emphasized. A framework for optimal material selection in different scenarios, including internal combustion, electric, and hybrid vehicles, is presented. As a result of the analysis, Aluminum is identified as the sustainable material choice for internal combustion vehicles. In the scenario for electric vehicles, Steel emerges as the predominant material. Lastly, in the scenario for hybrid vehicles, which is expected to become more widespread in the near future, Aluminum once again stands out as the ideal material. It is thought that this analysis will provide an important perspective on the process of achieving the sustainability goals of the automotive industry.