İslam mecmuası üzerine sosyolojik çözümleme
Sociological analysis of "islam mecmuasi"
Yazar: YASİN UZUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET ALİ AYDEMİR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dergiler = Magazines ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Türkçülük = Turkism ; İslam mecmuası = Islamic journal ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslâm Mecmuası (1914-1918), I. Dünya Savaşı yıllarında yayımlanan, II. Meşrutiyet (1908)'ten itibaren ortaya çıkmaya başlayan düşünce akımlarından Türkçülük ile İslâmiyet'i birleştirme gayesiyle ortaya çıkan bir fikir dergisidir.
Derginin yayımlanış amacı, her sayının kapağında yazan "dinli bir hayat, hayatlı bir din" düsturuyla açıklanmıştır.
İslam Mecmuası'nın İslamcı düşüncede olan diğer dergilerden farkı, 'millet' kavramı ile İslamcılık düşüncesini birlikte ele alması ve İslam'ın sosyal tarafı ile ilgili konularda yoğunlaşmış olmasıdır. 
Kazanlı Halim Sabit'in idaresinde iki haftalık olarak 12 Şubat 1914 - 30 Ekim 1918 tarihleri arasında yayım hayatını sürdüren İslam Mecmuası, 63 sayı çıkmıştır. Başlangıçta 32 sayfa iken maddî sıkıntıların baş gösterdiği savaş yıllarında sayfa sayısı 16, bazen de sekiz sayfaya inmiştir.
İslam dünyasının geri kalış sebepleri, derginin ele aldığı önemli konulardan biridir. Başta Cemalettin Efgani, İslam'ın ilerlemeye engel olmadığını makalelerinde izah etmiştir. İslamiyet, yaşanması gerektiğinden farklı bir şekilde yaşandığı için sıkıntıların oluştuğu ifade edilmiştir. Ayrıca dinde olmayan şeylerin etkisinde kalındığı, ilerlemek için din dışı uygulamaların atılarak Hz. Peygamber zamanındaki öz ve sade hayata dönülmesi gerekliliği vurgulanmıştır. Müslümanların içinde bulunduğu kötü durum sert ve eleştirel bir dille tartışılmış, ıslahat faaliyetlerine önem verilmesi istenmiştir.
İttihad ve Terakki ilk başta 'İslam Birliği' siyasetini savunurken, daha sonra Türkçülük siyasetini benimsemiştir. Tam da bu zamanda ortaya çıkan İslam mecmuası, savaş ortamından ve İttihat Terakki'den etkilenmiş, ancak yine de temel islami düşünceden sapmamıştır.

Abstract:
Islamic Mecmuası (1914-1918), published in the years of World War I, II. It is an intuitive idea magazine that aims to reconcile Islamic thought with Turkist thought from the currents of ideas that emerged after the declaration of Constitutional Monarchy (1908).
The purpose of the publication is explained by the motto "a religious life, a living religion" written on the cover of each number.
The distinguishing feature of the Islamic Mecmua from other Islamist magazines of the period is that it treats the concept of nation and Islamic thought together and concentrates on the matters related to the social direction and function of Islam.
In the administration of Kazanlı Halim Sabit, the magazine was published sixty-three issues as a fifteen-day period between 12 February 1914 - 30 October 1918. At the beginning it was thirty-two pages, but because of the material troubles of the years of war, then the volume went down to sixteen, sometimes eight.
One of the important issues dealt with in the Islamic Mecmuası is the reasons for the rest of the Islamic world. It is emphasized that Islamism does not interfere with development in many articles, which are mostly influenced by Jamalddin-i Efgānî, and it is emphasized that Islam does not live in accordance with Islam.
In addition, it is stated that the muslims are under the influences of the superstitions and that these superstitions should be thrown away to return to the righteousness of the Asr-ı saâdet, and it is urged to attach importance to the reform movements by criticizing the muslims situation.
The magazine had been puplished when the Party of Union and Progress had abandoned ittihad-ı İslâm politics and adopted Turkism as its official policy instead. It continued to publish despite its influence from the severe conditions of World War I and did not leave its aims stated in the first issues.