Gebelerin olağan şikayetleriyle başa çıkma yolları ve etkileyen faktörler
Dealing with common complaints during pregnancy and factors affecting coping
Yazar: RESMİYE AYAN
Danışman: PROF. DR. NEZİHE KIZILKAYA BEJİ
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Gebelik komplikasyonları = Pregnancy complications ; Semptomlar ve genel patoloji = Symptoms and general pathology ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Gebelikte oluşan sistemik değişikliklere bağlı olarak, kadınlar gebelikleri süresince olağan şikâyetler yaşamakta ve bu nedenle yaşam kaliteleri olumsuz etkilenmektedir. Gebekadınlar olağanşikâyetlerle başa çıkmak birtakım yöntem/uygulamalara başvurmaktadırlar. Bu araştırma gebelerin olağan şikâyetleriyle başa çıkma yolları veetkileyen faktörlerinin incelenmesi amacıyla ile tanımlayıcı olarak yapıldı.
Araştırma İstanbul ilinde Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğinde 03.12.2012 ? 25.03.2013 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine başvuran tüm gebe kadınlar, örneklem grubunu ise araştırmaya katılmayı kabul eden 1.Trimestır 100, 2.Trimestır 100, 3.Trimestır 100 olan toplam 300 gebe oluşturdu. Araştırmada veri toplamak için literatür doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu kullanıldı. Gebelere uygulanan anket formu, gebelerin tanıtıcı özellikleri, gebelerin gebelikte ilaç kullanma durumları, gebelikte görülen olağan şikâyetler ve onlarla başa çıkma yollarına ilişkin soruları içermektedir. Veriler karşılıklı görüşme yöntemi ile toplandı. Toplanan verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, ki-kare, frekans, korelasyon analizi kullanıldı. 
Gebelerin en sık yaşadıkları şikâyetler Gastrointestinal sistemde %44.8 iştahta artma; Kardiyovasküler sistemde %17.7 bacaklarda varis; Solunum sisteminde %27.7 nefes darlığı; Üriner sistemde %75.7 sık idrara çıkma; Kas-iskelet sisteminde %44 sırt ağrısı; Deri değişikliklerinde %34 stria; diğer şikâyetlerde %40.7 sıcak basması olarak saptandı. Gebelikte görülen olağan şikayetlerle başa çıkmak için %25.3' ünün ilaç,  %16' sının ilaç dışı yöntem, %14' ünün ilaç ve ilaç dışı yöntemi bir arada, %44.7' sinin hiçbir yöntem kullanmadığı saptandı. Olağan şikayetlerle başa çıkmak için ilaç kullanan gebelerin %32.6' sının reçeteli, %3' ünün reçetesiz, %3.7' sinin reçeteli/reçetesiz, %60.7' sinin ilaç kullanmadığı bulgulandı. Gebelerin ilaç dışı yöntem olarak %4.50' sinin midede yanma şikayetinde süt içtiği, deri değişikliklerinde %10.78' inin bebek yağı, %8.82' sinin badem yağı kullandığı saptandı. Reçetesiz ilaç olarak doktor tarafından daha önce önerildiği ağrı kesici kullanıldığı tespit edildi. Üniversite mezunu gebe kadınların ortaokul ve altı düzeyde eğitimi olan kadınlara göre ilaç ve ilaç dışı yöntemlere daha fazla başvurdukları (x2 = 22,332; p=0,001) belirlendi. Planlayarak gebe kalan kadınların daha az reçeteli/reçetesiz ilaç kullandıkları (x2 = 10,248; p=0,017), gebelik haftası ilerledikçe yöntem kullanımının arttığı (x2=47,289; p=0,000), gebelik haftası ilerledikçe reçeteli/reçetesiz ilaç kullanımının arttığı (x2 = 20,982; p=0,002) saptandı.
Araştırmamız sonucunda gebelikte olağan şikâyetlerin yaygın olduğu, kadınların yaklaşık olarak yarısının bu şikâyetlerle başa çıkmak için bir yöntem kullandığı veyöntem kullanımını gebenin eğitim düzeyi, gebelik haftası ve planlı bir gebelik olma durumunun etkilediği belirlendi.

Anahtar kelimeler: Gebelikte olağan şikâyetler, gebelikte ilaç kullanımı, başa çıkma yöntemleri

Abstract:
Pregnant women experience various usual complaints due to systemic changes during pregnancy, and therefore pregnancy-associated complaints impair the quality of life of pregnant women. Pregnant women use a number of strategies/interventions for coping with usual pregnancy-related complaints. This descriptive study aimed to examine the methods for coping with usual complaints of pregnant women and to determine the associated factors for coping with pregnancy-related complaints. The study was conducted between 03 December 2012 ? 25 March 2013 in Istanbul at Bezmialem Foundation University Faculty of Medicine Clinic of Obstetrics and Gynecology. The study population comprised pregnant women continuing their regular visits for prenatal care at Bezmialem Foundation University Faculty of Medicine, Obstetrics and Gynecology Clinic in Istanbul, and pregnant women who agreed to participate in the study. The sample included a total of 300 pregnant women at their first (n = 100), second (n = 100) or third (n = 100) trimester. The data were collected using a questionnaire prepared by the researcher. Questionnaire included questions about personal characteristics of pregnant women, medication use during pregnancy, usual complaints during pregnancy, and coping strategies for managing with pregnancy-related complaints. Data were collected by face to face interview.Data were analyzed using chi-square, frequency and correlation analysis. The most common gastrointestinal, cardiovascular and pulmonary complaints in pregnant women were increased appetite (44.8%), varicose veins in legs (17.7%) and shortness of breath (27.7%), respectively. The other common urinary, musculoskeletal and skin-related complaints were frequent urination (75.7%), back pain (44%), striae (34%) and hot flashes (40.7%). Pregnant women used pharmacological agents (25.3%), non-pharmacological methods (16%), and a combination of pharmacological and pharmacological methods (14%) for coping with the usual pregnancy-related complaints. Nearly forty five percent (44.7%) of women did not use any pharmacological and non-pharmacological methods for coping with the usual pregnancy-related complaints. The study found that pregnant women used presecribed medications (32.6%), unpresecribed medications (3%), both presecribed and unpresecribed medications together (3.7%) for coping with usual pregnancy-related complaints. More than sixty percent of sample (60.7%) did not use any medication for coping with usual pregnancy-related complaints. Pregnant women most often used non-pharmacological methods for coping with gastrointestinal complaints. Pregnant women reported drinking a glass of milk to ease the discomfort of heartburn (4.50%), and using baby oil (10.78%)  or  almond oil (8.82%) for dealing with skin changes. Pregnant women used the over-the-counter analgesics which had been previously prescribed by a physician. Pregnant women with a university degree, compared to pregnant women with secondary school or less education, used more pharmacological and non-pharmacological methods (?2= 22.332, p = 0.001). Those women who planned their current pregnancy reported to use less prescription medication/over-the-counter medications (?2 = 10.248, p = 0.017). Women with higher gestational age used more often a method for coping with pregnancy-associated complaints (?2 = 47.289, p = 0.000) and used more prescription medication/over-the-counter medications (?2 = 20.982 p = 0.002). The study found that complaints associated with pregnancy were common, and almost half of the women used a method for coping with the pregnancy-associated complaints. Using methods for coping with the pregnancy-related complaints was associated with variables such as women's level of education, gestational age and the type of conception (planned pregnancy). 

Key words: Common complaints during pregnancy, medication use during pregnancy, coping strategies.