İbn Nübâte el-Mısrî ve Serhu'l-Uyûn fî Şerh-i Risâlet-i İbn Zeydûn adlı eserinin incelenmesi
The life of Ibn Nubâta al-Misrî and examination of his work named "Serhu'l-Uyûn fî Şerh-i Risâlet-i İbn Zeydûn"
Yazar: HALİME ÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN FAZLIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Risale = Pamphlet ; İbn Nübate el-Mısri = İbn Nübate el-Mısri ; İbn Zeydun = İbn Zeydun ; Şerh = Commentary

Özet:
İbn Nübâte el-Mısrî, Memlükler döneminde yaşamış önemli âlim ve
ediplerdendir. Endülüs edebiyatına küçük yaşlarda ilgi duymaya başlamış ve hayatının
ilerleyen aşamalarında Endülüs edebiyatıyla ilgili çeşitli ürünler ortaya koymuştur. Tezde
ele alınan Serhu'l-'uyûn isimli eserinde de İbn Nübâte, Endülüslü şair İbn Zeydûn'un
yazdığı hezliyyât türü bir risâleyi şerh etmiştir. Hezliyyât kelimesi şaka, mizah manasında
Arapça hezl kökünden türemiştir. Bu tür risâlelerde ciddi mevzular mizahî bir üslupla ele
alınır. İbn Zeydûn risâlesini, dönemin önemli devlet adamlarından vezir Ebû 'Âmir b.
'Abdûs tarafından sevgilisi Vellâde'ye yazılan bir risâleye cevaben Vellâde'nin ağzından,
ağır alay ifadeleri kullanarak yazmıştır. Söz konusu şerh, sadece bu risâlenin
açıklamasından ibaret olmayıp, edebiyat, tarih, felsefe, kimya, astroloji, tıp vb. birçok
disipline dair bilgiler ihtiva etmesi sebebiyle ansiklopedik bir eser hüviyeti taşımaktadır.
Tez üç ana bölüme ayrılarak oluşturulmuştur. İlk bölümde Risâle'nin yazarı İbn
Zeydûn'un hayatı ve risâlesi ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Risâle'nin şârihi olan İbn
Nübâte el-Mısrî'nin hayatı ve yaşadığı dönem hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın son
kısmı olan üçüncü bölümde ise Risâle'nin şerhi; muhtevası, kaynakları gibi çeşitli
başlıklar altında incelenmiş ve tahlil edilmiştir.

Abstract:
Ibn Nubata al-Misri is one of the prominent Muslim scholars who was active
during the Mamluk period. He started to be interested in Andalusian literature at a young
age and in the later stages of his life, he penned several works related to this literature. In
his work entitled Sarh al-'uyûn, the main text of this thesis, Ibn Nubata comments on a
risalah (booklet) written by Ibn Zaydun in hazliyya style. The word hazliyya is derived
from the root hazl which means quip and clever joke. In this style of writing, the author
discusses serious and important issues with a mocking tone. Ibn Zaydun wrote this
Risalah in a mocking style as if he was narrating on behalf of Vallâda in response to
another risalah written by vizier Abu 'Âmir b. 'Abdus addressed to his girlfriend Vallada.
The commentary in question is not only about explaining this risalah but it has also an
encyclopedic characteristic as it contains a great deal of information about literature,
history, philosophy, chemistry, astrology, medicine and various other disciplines.
The thesis is divided into three main chapters. In the first chapter, the life of Ibn
Zaydûn, The Risalah, the authorship are discussed. In the second chapter, the life of Ibn
Nubata al-Misri, who is the commentator of The Risalah and the period he lived in are
explained. In the last and third chapter of this thesis, the commentary of The Risalah is
analysed and examined under various headings.