Hilal sembolü ve İslam
Crescent symbol and Islam
Yazar: HİLAL KURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE AKINCI AMBAROĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ay = Moon ; Din = Religion ; Hilal = Crescent ; Sembolik değerler = Symbolic values ; Semboller = Symbols ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslam geleneğinde Allah'ın nişanesi olarak kabul edilen hilal sembolü, önceleri 
Mezopotamya, Yunan-Roma, Mısır, Arap, Çin ve Hint gibi başka medeniyetlerde yer aldığı 
gibi Orta Asya'da Türkler tarafından da yoğun biçimde kullanılmıştır. Tarihsel süreçte birçok toplumun farklı anlamlar yükleyerek kullandığı bu sembol, İslam'ın kabulüyle de dönüşerek kullanımına devam edilmiştir. İslam'ın sembolü olarak yer edinmesi XI. yüzyıla kadar götürülebilen hilal, Türk-İslam sanatında tasvir, mimari, kabartma ve bayrak gibi çeşitli eserler üzerinde zengin bir yer edinmiştir.
Dini semboller, dini bir anlamın veya manevi hakikatlerin duyularla algılanabilir 
nesneler aracılığıyla aktarılmasına imkan sağlarlar. Bu anlamda dini semboller kendisinden başka bir gerçekliğe, kutsala işaret etmektedir. Çalışma alanımızı toplumun ortak hafızasında yer edinmiş olan hilal sembolünün İslam dünyasında sembol haline gelme süreci oluşturmaktadır. Bu nedenle çalışmamızda sembollerin kavramsal çerçevesi belirlenmeye çalışılarak hilal sembolünün İslam geleneğinde Kur'an-ı Kerim ve hadislerdeki yeri ve önemi vurgulanacaktır. Amacımız kültürel aktarımı da sağlayan sembolün tarihi, mitolojik, kültürel ve dini olarak açıklanabilmesidir. Bu bağlamda fenomenolojik, deskriptif, karşılaştırmalı ve tarihsel yöntemlerden faydalanılmıştır.
Hilal sembolü ve İslam adlı çalışmamız, İslam'ın simgesi olarak kabul edilen hilal 
sembolünün mitolojik ve tarihsel arka planı ile İslam öncesi ve sonrası gelenekteki yerini ele almaktadır. Hilal sembolünün coğrafi ve kültürel etkenler göz önünde tutularak diğer medeniyetlerdeki varlığına değinilmiştir. İslam geleneğinde hilalin sembolleşme süreci çeşitli eserler üzerinde kullanımına dair örneklerle incelenerek çalışmaya katkı sağlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sembolizm, hilal sembolü, İslam, mitoloji

Abstract:
The crescent symbol, which is accepted as the sign of Allah in the Islamic tradition, 
was used extensively by the Turks in Central Asia, as well as in other civilizations such as Mesopotamia, Greco-Roman, Egypt, Arab, Chinese and Indian. This symbol, which has been used by many societies with different meanings in the historical process, has been 
transformed and continued to be used with the acceptance of Islam. The crescent, whose place as a symbol of Islam can be traced back to the 11th century, has gained a rich place on various works such as depictions, architecture, reliefs and flags in Turkish-Islamic art.
Religious symbols allow a religious meaning or spiritual truth to be conveyed through 
perceptible objects to the senses. In this sense, religious symbols point to a reality other than itself, to the sacred. The process of becoming a symbol in the Islamic world of the crescent symbol, which has taken a place in the collective memory of the society, constitutes our study 
area. For this reason, in our study, the place and importance of the crescent symbol in the Islamic tradition in the Qur'an and hadiths will be emphasized by trying to determine the conceptual framework of the symbols. Our aim is to explain the symbol, which also provides cultural transfer, as historical, mythological, cultural and religious. In this context, phenomenological, descriptive, comparative and historical methods were used. 
Our study titled Crescent Symbol and Islam deals with the mythological and historical 
background of the crescent symbol, which is accepted as the symbol of Islam, and its place in pre-Islamic and post-Islamic tradition. The existence of the crescent symbol in other civilizations has been mentioned by considering the geographical and cultural factors. The process of symbolization of the crescent in the Islamic tradition has been examined with 
examples of its use on various works and contributed to the study.
Keywords: Symbolism, crescent symbol, Islam, mythology