Kent merkezindeki tescilli yapıların algılanabilirliğinin ölçülmesi: Mersin örneği
Measuring the perceptivity of registered buildings in the city center: The case of Mersin
Yazar: SENEM GÖÇMEN
Danışman: DOÇ. DR. GÖZDE EKŞİOĞLU ÇETİNTAHRA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tarihi yapılar bulunduğu kentlerde, kentlilerin tarih boyunca sosyal, ekonomik,
kültürel yaşayışlarına ışık tuttuğu gibi kentlerin mekânsal olarak dönüşümünün ve
gelişiminin izlerini aktaran miras niteliğine de sahiptir. Kentte yaşayan kentlilerin veya
ziyaretçilerin çoğunun kent belleğinde önemli bir yerde duran tescilli yapıların
geçmişine, özelliklerine, hatta tescilli olduklarına dair yeterli ve yetkin bilgiye sahip
olmaları ile sürdürülebilir, gelecek nesillere aktarılabilir sağlıklı bilgiye dönüşmesi
arasında güçlü bir ilişki bulunmaktadır. Bireylerde tarihi mirasa ilişkin oluşması
gereken, niteliklerini saptamaya yönelik değer yargılarının var olması için öncelikle
tarihi miras bütünlüğünde, bu tescilli yapıların varlığının ve değerinin bilinci
oluşturulmalıdır. Bu kapsamda tescilli yapıların kentin kullanıcıları tarafından nasıl
algılandığı, algılanma düzeyini etkileyen yapısal nitelikler ile sembolik değerlerin
neler olduğunu belirlemek, tarihi yapıların korunması açısından da önemli olacaktır.
Bu kapsamda bu çalışma, Mersin kent merkezinde bulunan dört farklı tescilli yapı
üzerinden, kent kullanıcılarının yapının algılanma düzeyini ölçmeye, bu düzeyi
etkileyen yapısal nitelikler ile sembolik değerler arasındaki ilişkiyi çözümlemeyi
amaçlamaktadır. Çalışma alanında, farklı yapısal nitelikleri olan tescilli yapılar
seçilmiştir. Bu yapılar ile ilgili gerekli envanter taramaları ve yerinde incelemelerin
ardından yapıların algılanabilirliği bağlamında değerlendirmek üzere Mersin ilinde
120 kişinin katılımıyla bir anket çalışması yapılmıştır. Anketin ana bulguları, tescilli
yapının yakın çevresinin estetik değerini etkileyen özelliklerden bazılarının, yapının
algılanabilirliğini etkilediğini göstermektedir. Çıkan sonuçlar neticesinde, bilimsel
yazında ve uygulama alanında değerli bulunan tescilli yapıların, algılanma düzeyinin
tespiti ile tarihi miraslara ilişkin farkındalık yaratılabilmesi için literatüre ve uygulama
alanına katkıda bulunması beklenmektedir.

Abstract:
Historical buildings not only shed light on the social, economic, and cultural lives
of the citizens throughout history, but also have a heritage quality that conveys the
traces of the spatial transformation and development of the cities. There is a strong
relationship between the fact that most residents or visitors living in the city have
sufficient and competent information about the history, features, and even the fact that
they are registered, of registered buildings that have an important place in the city's
memory, and their transformation into sustainable and healthy information that can be
transferred to future generations. For individuals to have value judgements regarding
historical heritage and determining their qualities, awareness of the existence and value
of these registered structures should be created within the historical heritage integrity.
In this context, determining how registered buildings are perceived by the users of the
city, what structural qualities and symbolic values affect the level of perception, will
also be important for the protection of historical buildings.
In this context, this study aims to measure the perception level of city users about
the historical buildings, through 4 buildings in Mersin city center, and to analyze the
relationship between the structural qualities and symbolic values that affect this level.
In the study area, registered buildings with different structural qualities were selected.
After the necessary inventory scans and on-site examinations regarding these
structures, a survey study was conducted with the participation of 120 people in Mersin
province in order to evaluate the structures in terms of their perceptibility. The main
findings of the survey show that some of the features affecting the aesthetic value of
the registered structure's immediate surroundings affect the perceptibility of the
structure. In addition, in consequence of the results, it will contribute to the literature
and application field to raise awareness of historical heritage by determining the
perception level of registered buildings that are valuable in the scientific literature and
application field.