Şiddetli akne vulgarisi olan kadın hastalarda hiperandrojenizm ve insülin direnci ve izotretinoin tedavisinin bu parametreler üzerine olan etkileri
Hyperandrogenism and insulin resistance in female severe acne vulgaris patients and effects of isotretinoin treatment on these parameters
Yazar: FATMA ÇETİNÖZMAN
Danışman: PROF. DR. GONCA ELÇİN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dermatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Akne vulgaris pilosebase ünitenin sık rastlanan inflamatuvar hastalığıdır.
Androjenlerin akne patogenezinde rolü olduğu bilinmekte ve polikistik over sendromu
(PKOS) na şiddetli akne eşlik edebilmektedir. Doğurganlık çağındaki kadınlarda
hiperandrojenizmin en sık sebebi olan PKOS'nin patogenezinde insülin direncinin
önemli rolü olduğu bilinmekte, Amerikan Diyabet Cemiyeti (ADA) PKOS'li
kadınlarda diyabet taramasını önermektedir. İzotretinoin şiddetli akne tedavisinde
kullanılan A vitamini türevidir. Bu çalışmanın amacı şiddetli aknesi olan kadın
hastaların, polikistik over sendromlu kişilerdekine benzer şekilde, glukoz tolerans
bozukluğu ve tip 2 diyabet gelişimi açısından risk taşıyıp taşımadıklarını belirlemek
ve izotretinoin tedavisinin hiperandrojenemi ve insülin direnci parametreleri üzerine
olan etkilerini araştırmaktı. Bu amaçlarla prospektif kontrollü bir çalışma planlandı ve
bu çalışmaya şiddetli aknesi olan 18 yaş ve üzeri kadınlar ile yaş ve vücut kitle indeksi
benzer olan sağlıklı kadınlar dahil edildi. Akne ve kontrol grubunda serum androjen
düzeyleri, serbest androjen indeksi (SAİ), serum insulin düzeyleri, standart oral
glukoz tolerans testi ile serum glukoz düzeyleri, homeostatik model ile insülin direnci
(HOMA-IR) ve serum lipid düzeyleri değerlendirildi. Bu testler hasta grubunda
izotretinoin tedavisi sonrasında tekrar edildi. Çalışmayı 32 akne hastası ve 21 kontrol
hastası tamamladı ve çalışma süresince 24 hasta en az 6 ay süreyle izotretinoin
tedavisini aldı. Çalışma sonucunda 32 akne hastası ve 21 kontrolde serum androjen
düzeyleri, SAİ, serum insulin düzeyleri, serum glukoz düzeyleri ve HOMA-IR
sonuçlarında arasında ve 24 akne hastasında izotretinoin tedavisi öncesi ve sonrası
arasında bu değerlerde istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. Akne ve
kontrol grubunun bazal lipid profilleri arasında istatistiksel farklılık yoktu. Ancak
izotretinoin tedavisi öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında serum trigliserid seviyeleri
arasındaki fark tedavi sonrasında normal sınırlar içinde olmakla birlikte istatistiksel
anlamlı olarak yüksek bulundu (P= 0.003). Verilerimiz tek başına şiddetli akne
varlığının glukoz tolerans bozukluğu ve tip 2 diyabet gelişimi açısından bağımsız risk
faktörü olmadığını göstermektedir. Veriler izotretinoinin akneyi tedavi ederken serum
androjen düzeyleri ve/veya insülin direnci parametrelerini etkilemediğini ve normal
sınırlar içinde kalmakla birlikte serum trigliseridlerinin, tedavi öncesi seviyeler ile
karşılaştırıldığında izotretinoin tedavisi sonrasında istatistiksel anlamlı olarak
yükselmesinin insülin direnci ile ilişkili olmadığını düşündürmektedir.

Abstract:
Acne vulgaris is a common inflammatory disease of the pilosebaceous unit. Role of
androgens in the pathogenesis of acne is well-known and severe acne might
accompany the clinical manifestations of polycystic ovary syndrome (PCOS). PCOS
is the most common androgen-excess disorder in reproductive females and insulin
resistance plays a major role in its pathogenesis. The American Diabetes Association
recommends screening of diabetes for PCOS patients. Isotretinoin, which is a
derivative of vitamin A, is an effective drug for severe acne. The purposes of this
study were to investigate whether severe acne patients, similar to the risk in PCOS
patients, have an elevated risk of glucose intolerance and type 2 diabetes, and to
evaluate the effects of isotretinoin therapy on the parameters of hyperandrogenemia
and insulin resistance. For these purposes a prospective study was planned and female
patients with severe acne of age 18 years and older, and body mass index -matched
female healthy controls were included. Serum androgens, free androgen index (FAI),
serum insulin levels, serum glucose levels with standard oral glucose tolerance test
(OGTT), homeostatic model assessment of insulin resistance (HOMA-IR) and lipid
profile tests were performed in acne patients and controls. All tests were repeated after
a minimum of 6-month isotretinoin treatment in acne patients. At the end of the study
32 acne patients and 21 controls completed the study, and 24 acne patients received a
minimum of 6-month isotretinoin treatment. It was found that baseline serum
androgen levels, FAI, fasting insulin, fasting glucose and HOMA-IR in 32 acne
patients and 21 controls were not statistically significantly different, as well as lipid
profiles in the acne patients at baseline and the controls. However, triglycerid levels
were statistically significantly elevated after isotretinoin treatment compared to
baseline levels (P = 0.003). Our data showed that severe acne itself is not an
independent risk factor for developing glucose intolerance and type 2 diabetes. Data
suggest that improvement of acne during isotretinoin treatment is not related to serum
androgen levels and/or insulin resistance. We believe that, although triglyceride levels
were within normal ranges after isotretioin therapy, the statistically significant
increase when compared with pre-treatment levels is not related to insulin resistance