Tios antik kenti savunma mimarisi
Tios antique city defense architecture
Yazar: GÜRCAN LAÇİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUAT YILMAZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Bithynia bölgesi = Bithynia region ; Kaleler = Fortnesses ; Surlar = City walls ; Tios = Tios

Özet:
Karadeniz'in önemli antik kentlerinden olan Tios Antik Kenti, Paphlogania ve
Bithynia'yı birbirinden ayıran önemli bir kıyı kentidir. Zonguldak İli'nin Çaycuma ilçesi'nin
Filyos Beldesinde, Tios Antik Kentinin Akropol ve Aşağı Şehirinde yer alan sur kalıntıları
çalışmamın konusunu oluşturmaktadır.
Çalışamanın amacı Antik dönemde Billaios nehrinin de etkisiyle önemli bir ticari
nokta olan kent, birçok defa istilaya uğramıştır. Bu sebeple savunma mimarisi açısından
önemli izler taşımaktadır. Savunma mimarisi ile alakalı bölgede ünik ve az çalışma olması
sebebiyle tercih edilmiş olup, bölge için önemli bir antik kent olan Tios antik kenti tabanlı bir
çalışma yürütülmüştür. 3.70 hektarlık bir alanı çevrelediği belirginleşen sur duvarı,
Hellenistik Dönemden, Geç Bizans Dönemine kadar kenti çevrelemiş ve bu döneme ait
kalıntılar tespit edilmiştir.
2015-2018 yılları arasında sur duvarı ve çevresinde gerçekleştirilen kazı çalışmaları ve
alınan numuneler üzerinde Petrografik inceleme, SEM/EDX, XRF analizleri yapılarak sur
duvarının geçirdiği evreler ortaya konulmuştur. İlk evre olarak tespit edilen sur duvarı
Helenistik döneme tarihlendirilmektedir. Kazı çalışmaları neticesinde bu döneme ait
arkeolojik materyalde tespit edilmiştir. İkinci evre ise M.S. III. yüzyıla tarihlendirlen Got
akınlarıyla birlikte oluşturulan tahkimat duvarıdır. Üçüncü evre 12-14. yüzyıla tarihlendirlen
Bizans İmparatorluk çağıdır. Son evre Ceneviz dönemine ait olmakla ile beraber ek yapılar
ilave edilmiştir.
Tios antik kentini çevreleyen sur duvarı, 61.17 hektarlık bir alanı kapsayarak sur
duvarının içine aldığı alanın geçirdiği evreleri, onarımları, eklentileri ortaya konulmuştur. Sur
duvarının eksik olduğu noktalar ve muhtemel güzergâhları verilmiştir. Çeşitli dönemlerde
kullanım gören sur duvarının günümüzde var olan erken dönemden geç döneme nerelerde
savunmaya ihtiyaç duydukları açıklanarak, konum ve lokalizasyonu belirtilmiştir. Eski
fotoğraflar, planlar ve analizler neticesinde sur duvarındaki doğal ve beşeri faktörlerden
oluşan tahribatlara değinilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bithynia, Tios, Kale, Sur Duvarı, Tahkimat Duvarı

Abstract:
The ancient city of Tios, which is one of the most important cities of the Black Sea, is
an important coastal city separatingPaphlagonia and Bithynia. The ruins of the walls in the
Acropolis and Lower City of the Ancient City of Tios in Filyos District of Caycuma County
of Zonguldak province are the subject of my work.
The purpose of the present study was to investigate theevents relating the invasion of
the city many times in antiquity as an important commercial point because of the influence of
the Billaios River. For this reason, it has important traces in terms of defense architecture. It
was preferred because there are few studies conducted about the region related to the defense
architecture; and for this reason, the present study that was based on the ancient city of Tios,
which is an important ancient city for the region, was conducted. The walls, which are
apparentto surround an area of 3.70 hectares, surrounded the city from the Hellenistic period
to the Late Byzantine period; and the remains of this period were identified in this context.
Petrographic examination, SEM/EDX, XRF analyses were made on the excavations in
and around the walls between 2015 and 2018; and the stages of the wall were determined. The
walls, which were identified as the first stage, dated to the Hellenistic period. As a result of
the excavations, some archaeological materialswere also identified belonging to this period.
The second stage was the reinforcement walls dated as back as the Goth raids in the 3rd
Century A.D. The 3rd stage was the Byzantine Imperial Era dating back to the 12-14th
Centuries. Although the last stage belongs to the Genoese period, additional structures were
added.
The walls surrounding the ancient city of Tios, the stages of the wallsin an area of
61.17 hectares, the repairs and additionswere determined in the present study. The areas
where the walls were missing, and possible destinationswere also given. The position and
localization of the walls, which were used in various periods, were explained together with
the areas where they needed to defend from the early period to the late period. The
destructionson the walls consisting of natural and human factors were also mentioned as a
result of the examining the old photographs, plans and analyses.
Keywords: Bithynia, Tios, Castle, Walls, Fortification Walls