Stratejik yönetim kapsamında yapay zeka rolü üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on the role of artificial intelligence in the scope of strategic management
Yazar: FARİDA MAMMADOVA
Danışman: DOÇ. DR. OYTUN BORAN SEZGİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, stratejik yönetim süreci ve aşamalarında yapay zeka kullanımının ne kadar mümkün olduğunu öğrenmek, bu kullanımın işletmeye ve karar verme sürecine nasıl fayda sağlayabileceğini ve bu işbirliğinin, stratejik yöneticiye nasıl katkıda bulunabileceğini açığa çıkarmaktır. Aynı zamanda, stratejik yönetim sürecinde, yapay zeka kullanımı sırasında stratejik yöneticinin hangi görevlere sahip olduğunu, bu işbirliğinin nasıl yönetilmesi gerektiğini, stratejik yönetim sürecinde yapay zeka kullanımının ne tür engellerle karşılaşabileceğini araştırmak amaçlanmıştır. Yapay zeka ve stratejik yönetim süreci arasındaki mümkün olabilecek işbirliğini derinlemesine irdeleyebilmek adına bu aşartırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan "ölçüt önekleme" ve "kartopu örnekleme" yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışmada betimleyici araştırma tipi kullanılmıştır
Araştırma sorularına cevap bulmak adına, stratejik yönetim ve yapay zeka kavramlarının her ikisine aşina olan ve çalışma hayatında bu işbirliğini değerlendirebilen 11 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sırasında katılımcılar ile olan diyalogların ses kaydı alınmış ve sonrasında bu ses kayıtları dinlenerek metin haline dönüştürülmüştür. 
Analizler sonucunda, yapay zekanın karar verme sürecinde yardımcı rolünü üstlenen, stratejik yönetim süreci ve aşamalarındaki faaliyetleri hızlandırarak, senaryolar geliştirebilen, var olan veri ile seçenekler sunabilen bir sistem olduğu bulgusu elde edilmiştir. Yapay zeka ve stratejist ilişkilerinde bir direnç olduğunu, günümüz işletmelerinde yöneticilerin bu sistemlerin stratejik yönetim sürecine sağlayabileceği katkıdan habersiz olduğu, bununla ilgili bilgi düzeyinin yetersiz olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda araştırma sonucunda, yapay zeka sistemleri kullanımı sırasında, insanın, beceri, sezgi, içgüdü ve tecrübesiyle her zaman önde olduğu bulgusu da elde edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the extent to which artificial intelligence can be used in the strategic management process and stages, how this usage can benefit the organization and decision-making process, and how this collaboration can contribute to the strategist. Additionally, the study aims to investigate the tasks that a strategic manager has during the use of artificial intelligence in the strategic management process, how this collaboration should be managed, and the potential obstacles that may arise during the use of artificial intelligence in the strategic management process. In this study, to thoroughly examine the possible collaboration between artificial intelligence and the strategic management process, were used qualitative research methods. The purposive sampling methods of "criteria sampling" and "snowball sampling" were used in this research. In this study, descriptive research type was used.
In order to find answers to the research questions, were conducted in-depth interviews with participants who are familiar with both the concepts of strategic management and artificial intelligence and can appreciate this collaboration in business sphere. During the interviews, audio recordings of dialogues with the participants were made, which were then listened to and converted into text.
As a result of the analysis, it has been found that artificial intelligence is a system that plays the role of helping in the decision-making process, can develop scenarios by accelerating the activities in the strategic management process and stages, and can offer options with the existing data. It has been determined that there is a resistance in the relations of artificial intelligence and strategist, that the managers in today's businesses are unaware of the contribution these systems can provide to the strategic management process, and the level of knowledge about this is insufficient. At the same time, as a result of the research, it has been found that human is always ahead with his skills, intuition, instinct and experience during the use of artificial intelligence systems.