Üniversite öğrencilerinde karotis intima media kalınlığının beslenme, fiziksel aktivite, vücut kompozisyonu ve uyku kalitesi ile ilişkisi
The association of carotid intima media thickness with nutrition, physical activity, body composition and sleep quality in university students
Yazar: ELVAN NUR ALTUNTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FERHAN MANTAR
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vücut bileşimi = Body composition ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Ateroskleroz, arter duvarında inflamasyon ve plak oluşumu ile karakterize edilir. Çocuklukta başlayıp yaşam boyu ilerleyebilen arter duvarının kalınlaşması plak oluşumundan önce gerçekleşir. Karotis intama media kalınlığı (CIMT) bir subklinik ateroskleroz belirtecidir. Kardiyovasküler hastalık (KVH) değiştirilebilir risk faktörleri ve ateroskleroz arasındaki ilişki orta yaşlı ve yaşlı bireylerde iyi anlaşılmasına rağmen genç erişkinlerde kanıtlar sınırlıdır. Yapılan araştırmada, 18-29 yaş arası 333 üniversite öğrencisinin ultrasonografik görüntüleme (USG) ile CIMT ölçülmüş, antropometrik ve kan basıncı ölçümleri alınmış, beslenme durumu, fiziksel aktivite düzeyi, uyku kalitesi ve genel özellikler anket yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Demografik anketle aile KVH öyküsü, sigara ve alkol kullanımı ve su tüketim miktarı belirlenmiştir. Besin Tüketim Sıklığı Anketi (FFQ) yardımı ile Akdeniz diyeti puanı (MEDS) hesaplanmıştır. Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) ile metabolik eşdeğer (MET) hesaplanmış ve fiziksel aktivite düzeyi belirlenmiştir. Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ile puan hesaplanarak uyku kalitesi belirlenmiştir. Bu risk faktörleriyle CIMT arasında grup farklılığı ve ilişki analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan değerlendirmede, erkeklerde kadınlara göre anlamlı olarak daha fazla (sırasıyla (mm); 0.63; 0.60, p<0.05); sigara içenlerde, içmeyen ve bırakmışlara göre anlamlı olarak daha fazla (sırasıyla (mm); 0.68; 0.60; 0.63, p<0.05); yükselmiş kan basıncı olan katılımcılarda normal, 1'inci ve 2'nci seviye hipertansiyon gruplarına göre anlamlı olarak daha fazla (sırasıyla (mm); 0.68; 0.60; 0.62; 0.64, p<0.05) CIMT'e sahip oldukları bulunmuştur. Diğer risk faktörlerinin gruplarında, CIMT'de anlamlı bir farklılık gözlemlenmemiştir (p>0.05).  CIMT ile yaş, cinsiyet (erkek cinsiyetinde olmak), sigara kullanımı, kan basıncı ve Bel/Boy (B/B) oranı ile pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki gözlemlenmişken (ilişki katsayıları, sırasıyla; 0.130; 0.103; 0.096; 0.116; 0.097, p<0.05); aile KVH öyküsü, beden kitle indeksi (BKI), bel çevresi, Bel/Kalça (B/K) oranı, vücut yağ oranı, MEDS, MET ve PUKİ puanı arasında herhangi anlamlı bir ilişki gözlemlenmemiştir (p>0.05).

Abstract:
Atherosclerosis is characterized by inflammation and plaque formation in the arterial wall. The thickening of the artery wall, which can start in childhood and progress throughout life, occurs before plaque formation. Carotid intima-media thickness (CIMT) is an indicator of subclinical atherosclerosis. Although the relationship between cardiovascular disease modifiable risk factors and atherosclerosis is well understood in middle-aged and elderly individuals, the evidence in young adults is limited. In the research, 333 university students aged 18 to 29; CIMT was measured by ultrasonographic imaging; anthropometric and blood pressure measurements were taken; nutritional status, physical activity level, sleep quality and general characteristics were determined using the survey method. Family history, smoking status, alcohol and water consumption were determined by demographic survey. Mediterranean diet score (MEDS) was calculated using the Food Frequency Questionnaire. The Metabolic Equivalent (MET) was calculated from the International Physical Activity Survey and physical activity level was determined accordingly. Sleep quality was determined by calculating the score with the Pittsburgh Sleep Quality Index. Group differences and correlation analysis between these risk factors and CIMT were performed. In the evaluation, CIMT was significantly higher in males than females (0.63mm; 0.60mm, respectively; p<0.05); significantly higher in smokers than non-smokers and previous smokers (0.68mm; 0.60mm; 0.63mm, respectively; p<0.05); significantly higher in elevated blood pressure group than normal, 1st and 2nd level hypertension groups (0.68mm; 0.60mm; 0.62mm; 0.64mm, respectively; p<0.05). In the groups of other risk factors, no significant difference was observed in CIMT (p> 0.05). While the positive and significant correlation was observed with CIMT for age, gender (male gender), smoking, blood pressure and waist to height ratio (correlation coefficients; 0.130; 0.103; 0.096; 0.116; 0.097, respectively; p<0.05), no significant correlation was observed for BKI, waist circumference, waist to hip ratio, body fat percentage, MEDS, MET and sleep quality score (p>0.05).