Susam bitkisinde (Semamum indicum L.) anter kültürü ile kallus oluşturma potansiyelinin araştırılması
Investigation of the potential of callus formation on sesame (Sesamum indicum L.)
Yazar: M. TOLGAHAN HAKAN
Danışman: PROF. DR. KUDRET KABAR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Anter kültürü = Anther culture ; Kallus oluşumu = Callus formation ; Sesamum indicum = Sesamum indicum ; Susam = Sesame

Özet:
Bu çalışmada susam bitkisinin (Sesamum indicum L.) 3 farklı genotipi kullanılarak anter kültür tekniği uygulanmıştır. Bu amaçla Baydar-2001, Muganlı-57 çeşitleri Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi?nden temin edilmiş, yerel genotip ise Denizli-Çal bölgesinden temin edilmiştir. Susam tohumları doku kültürü çalışmaları için Süleyman Demirel Üniversitesi Biyoloji Bölümü Doku Kültürü ve Biyodozimetri Laboratuvarında yetiştirilmiştir. Bu çalışmalarda her bir genotip için, morfolojik ve sitolojik çalışmalar yapılarak uygun tomurcuk ve mikrospor safhası belirlenmiştir. Uygun safhaların belirlenmesinden sonra yetiştirilen donör bitkilerden alınan anterler, 2 mg/L dicamba ve 1 mg/L kinetin ile modifiye edilmiş MS kültür ortamına alınmışlardır. Donör bitkiden alınan anterler ikiye ayrılarak bir gruba 24 saat +4oC?de önişlem uygulanmıştır, diğer gruba önişlem uygulanmamıştır. Böylelikle susam bitkisinde erkek üreme hücrelerinde totipotensi araştırılması yapılmıştır. Bu araştırma ile totipotensiye genotipin ve önişlem uygulamasının etkisi ortaya konulmuştur. Kültür ortamına konulan anterlerden kallus meydana getirenler tespit edilerek kallus oluşum yüzdesi hesaplanmıştır. Böylece soğuk önişlem etkisi ve genotiplerin anrogenesis yeteneği karşılaştırılmıştır. Buna göre, ön işlem yapılmayan deneme grubunda totipotensi yeteneği en yüksek olan genotip Denizli-Çal olarak bulunmuştur. Bunu yaklaşık olarak aynı değerde olan Muganlı-57 ve Baydar-2001 çeşitleri takip etmiştir. Soğuk önişlem yapılan deneme grubunda ise Muganlı-57 çeşidi en yüksek totipotensiye sahip çeşit, onun ardından Baydar-2001 ve en düşük totipotensi yeteneği ise yerel genotipte bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Anter kültürü, Sesamum indicum L., totipotensi, soğuk önişlem.

Abstract:
In this study, anther culture technique was applied using three different genotypes of sesame. For this purpose, Baydar-2001, Muganli-57 varieties were supplied from Suleyman Demirel University, Faculty of Agriculture, local genotype was supplied from the region of Denizli-Çal. Sesame seeds were grown for tissue culture studies in Laboratory of Tissue Culture and Biodosimetry at Biology Department, Suleyman Demirel University. The appropriate bud and microspores stage for each genotype were determined by performing morphological and cytological studies. After the determination of the appropriate stages, anthers from donor plants, were transferred to modified MS culture medium with 2 mg/L dicamba and 1 mg/L kinetin. Anthers from donor plants were divided into two groups. One of them were applied chilling pretreatment at +4oC for 24 hours. The other group (control) weren?t applied any pretreatment. In this manner, on sesame plants, the male reproductive cells? totipotency was investigated. The eeffects of chilling pretreatment and genotype on the totipotency were put forward. The percentage of callus formation from the anthers put into culture medium were calculated. Thus, the effect of chilling pretreatment and androgenesis ability of genotypes were compared. According to this, it was found that Denizli-Çal local genotype was the highest totipotency ability on the trial group without pretreatment. It was followed by Muganlı-57 and Baydar-2001 which have approximately the similar values. Muganlı-57 type belong to chilling pretreatment group, was the highest totipotency and Baydar-2001 followed it and it was found that the local genotype has the lowest totipotency ability.

Keywords: Anther culture, Sesamum indicum L., totipotency, chilling pretreatment.