Açık kalp cerrahisi planlanan hastaların hastalık algılarının ameliyata özgü kaygı düzeylerine etkisi
The effect of perceptions of illness on the levels of anxiety specific to the surgery of patients planned for open HEART surgery
Yazar: HAZAL ONBAŞIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVCAN AVCI IŞIK
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Hastalık algısı = Illness perception ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Kalp cerrahisi, kardiyovasküler bakım ve tedavide başarılı bir girişimsel teknik olmasına rağmen, birçok hastada kaygının eşlik ettiği stresli ve yaşamı tehdit eden bir deneyimdir.  Hastalık algısı, ameliyat öncesi dönemde hastaların kaygı düzeylerini belirleyen önemli etkenlerden biridir. Bu araştırma, açık kalp cerrahisi planlanan hastaların hastalık algılarının, ameliyata özgü kaygı düzeylerine etkisinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Araştırma Ankara Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Gazi Hastanesi'nin kalp-damar cerrahisi yoğun bakım ünitesi ve kalp-damar cerrahisi servisinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Hastalık Algısı Ölçeği ve Ameliyata Özgü Kaygı Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi, araştırma kriterlerine uyan 92 hastadan oluşmaktadır. Verilerin değerlendirilmesinde T testi, ANOVA testi, Pearson Korelasyon testi ve Regresyon testi kullanılmıştır. Hastalar, hastalık algısı ölçeğinin hastalık kimliği alt boyutunda çoğunlukla yorgunluk (%78,3) ve soluk almada güçlük (%66,3) yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Hastalık algısı ölçeğinin hastalık hakkındaki görüşler alt boyutunda en yüksek duygusal temsiller maddesi (19,66 ± 4,49), olası hastalık nedenleri alt boyutunda en yüksek kişisel atıflar maddesi (21,87 ± 5,64) bulunmuştur. Hastaların ameliyata özgü kaygı ölçeği madde toplam puan ortalaması (28,37 ± 7,46) olarak belirlenmiştir. Hastalar yaşadıkları kaygının nedeni olarak çoğunlukla ameliyat sonrası çok ağrı çekeceğini düşünme (3,65 ± 1,15) olarak belirtmişlerdir. Regresyon analizi sonucuna göre hastalık algısı ölçeğinin süre (akut/kronik), sonuçlar ve kontrol edilmeyen bedensel faktörler alt boyutları, ameliyata özgü kaygıyı pozitif yönde anlamlı bir şekilde etkilemektedir (beta=0,429; beta=0,178; beta=0,246; p=.05). Sonuç olarak hastaların hastalık algıları ile ameliyat özgü kaygı düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Bu veriler doğrultusunda ameliyat öncesi dönemde hastaların hastalık algılarının, ameliyata özgü kaygılarının ve arasındaki ilişkinin belirlenmesi, perioperatif hasta eğitimlerinin bu doğrultuda planlanması önerilmektedir.

Abstract:
Although cardiac surgery is a successful interventional technique in cardiovascular care and treatment, it is a stressful and life-threatening experience accompanied by anxiety in many patients. Illness perception is one of the important factors that determine the anxiety levels of patients in the preoperative period. This study was conducted in a descriptive type to investigate the effect of illness perceptions of patients who were planned for open heart surgery on their surgery-specific anxiety levels. The research was carried out in the cardiovascular surgery intensive care unit and cardiovascular surgery service of Ankara Gazi University Health Research and Application Center Gazi Hospital. The data of the study were collected through the Personal Information Form, the Illness Perception Scale, and the Surgery-Specific Anxiety Scale. The sample of the study consisted of 92 patients who met the research criteria. T test, ANOVA test, Pearson Correlation test and Regression test were used to evaluate the data. Patients stated that they mostly experienced fatigue (78.3%) and difficulty in breathing (66.3%) in the illness identity sub-dimension of the illness perception scale. The highest emotional representations item (19.66 ± 4.49) in the views about illness sub-dimension of the illness perception scale and the highest personal attributions item (21.87 ± 5.64) in the possible causes of illness sub-dimension were found. The surgery-specific anxiety scale item total score average of the patients was determined as (28.37 ± 7.46). The patients mostly stated that they would have a lot of pain after the surgery (3.65 ± 1.15) as the reason for their anxiety. According to the results of the regression analysis, the duration (acute/chronic), results and uncontrolled physical factors sub-dimensions of the illness perception scale positively affect the anxiety specific to the surgery in a significant way (beta=0,429; beta=0,178; beta=0,246; p=.05). As a result, it was found that there was a positive and significant relationship between the patients' perceptions of illness and their surgery-specific anxiety levels. In line with these data, it is recommended to determine the patient's perceptions of the illness, surgery-specific anxieties and the relationship between them in the preoperative period, and to plan perioperative patient education accordingly.