Fen bilimleri öğretmen adaylarının eleştirel düşünme ve bilimsel muhakeme becerilerinin geliştirilmesi
Development of critical thinking and scientific reasoning skills of science teacher candidates
Yazar: NURCAN KARAGÖL
Danışman: DOÇ. DR. ESME HACIEMİNOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilimsel beceri = Scientific skill ; Bilimsel düşünce = Scientific thought ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Muhakeme yeteneği = Reasoning ability ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri, bilimsel sorgulama becerileri, bilimsel süreç becerileri ve özyeterlik inançları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde Fen Bilimleri Öğretmenliği okuyan ve bilimsel muhakeme dersi alan 3. sınıf 50 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak için ''Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği'', ''Mantıksal Düşünme Becerisi Testi'', ''Bilimsel Süreç Becerileri Testi '' ve ''Fen Öğretimi Özyeterlik İnanç Ölçeği'' ve öğretmen adaylarının uygulama hakkındaki görüşlerini içeren yansıma kâğıtları kullanılmıştır. Verilerin analizinde nicel ve nitel analizler birlikte ele alınmıştır. Nicel verilerin analizi için bağımlı grup t testi ve betimsel istatistikler hesaplanmıştır. Nitel verilerin analizi için toplanan yansıma kağıtları içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel analizleri sonucunda etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerileri testi ön test son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak bilimsel süreç becerileri testinin alt boyutları incelendiğinde hipotez kurma ve tanımlama, grafiği ve verileri yorumlama, araştırmayı tasarlama alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının fen öğretimi özyeterlik inanç ölçeği ön test son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak fen öğretimi özyeterlik inanç ölçeğinin alt boyutları incelendiğinde kişisel fen öğrenmeye yönelik sonuç beklentisi alt boyutunda anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ölçeği ön test son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak eleştirel düşünme eğilimleri ölçeği alt boyutları incelendiğinde akıl yürütme ve sistematiklik alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkinlik temelli uygulamaların fen bilimleri öğretmen adaylarının mantıksal düşünme becerileri testi ön test son test sonuçları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak mantıksal düşünme becerileri testinin alt boyutları incelendiğinde kütlenin hacmi ve korunumu, değişkenlerin kontrolü, korelasyonel düşünme ve hipotetik düşünme alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın nitel sonuçları beceriler, öğrenme ortamı, uygulama süreci ve duyuşsal değişimler temaları çerçevesinde incelenmiştir. Fen bilimleri öğretmen adayları, bu süreçte bilimsel süreç becerileri, yaratıcı düşünme becerileri, eleştirel düşünme becerileri, araştırma becerileri, sorgulama becerileri, problem çözme becerileri, bilimsel sorgulama becerileri ve yaparak yaşayarak öğrenme becerilerinin geliştiğini yansıtmışlardır ve hazırladıkları portfolyonun önemini vurgulamışlardır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of activity-based practices on critical thinking tendencies, scientific inquiry skills, scientific process skills and self-efficacy beliefs of science teacher candidates. The research was conducted with 50 teacher candidates of the 3rd grade who studied Science Teaching at Akdeniz University Faculty of Education in the spring semester of the 2020-2021 academic year and took scientific reasoning courses. In the study, parallel design, which is one ofthe mixed research methods, was used. ''Critical Thinking Tendency Scale'', ''Logical Thinking Skill Test'', ''Scientific Process Skills Test'' and ''Science Teaching Proficiency Belief Scale'' as well as thereflection papers containing the opinions of teacher candidates about the application were usedto collect thedataof the study. In the analysis of the data, bothquantitative and qualitative analyses were discussed together. For the analysis of quantitative data, dependent group t test and descriptive statistics were calculated. The reflection papers collected for the analysis of qualitative data were analyzed by content analysis. As a result of the quantitative analysis of the study, a statistically significant difference was found between the results of the scientific process skills test pretest and posttest of science-based applications of science teacher candidates. However, when the sub-dimensions of the scientific process skills test were examined, it was concluded that there was no significant difference in the sub-dimensions of hypothesizing and defining, interpreting the graph and data, and designing the research. A statistically significant difference was found between the results of the science teaching self-efficacy belief scale pretest and post-test of science-based applications of science teacher candidates.However, when the sub-dimensions of the science teaching self-efficacy belief scale were examined, it was concluded that there was no significant difference in the sub-dimension of the outcome expectation for personal science learning. A statistically significant difference was found between the results of the critical thinking tendencies scale pretest and posttest of science-based applications of science teacher candidates. However, when the sub-dimensions of the scale of critical thinking tendencies were examined, it was concluded that there was no significant difference in the sub-dimensions of reasoning and systematism. A statistically significant difference was found between the results of the pretest and the post-test of the logical thinking skills test of science teacher candidates of activity-based applications. However, when the sub-dimensions of the logical thinking skills test were examined, it was concluded that there was no significant difference in the volume and conservation of mass, control of variables, correlational thinking and hypothetical thinking sub-dimensions. The qualitative results of the study were examined within the framework of the themes of skills, learning environment, application process and affective changes. Science teacher candidates reflected that their scientific process skills, creative thinking skills, critical thinking skills, research skills, questioning skills, problem solving skills, scientific inquiry skills and learning by doing skills have improved in this process and emphasized the importance of the portfolio they prepared.