Tip-2 diyabetli hastaların geleneksel ve tamamlayıcı tıp ürünü kullanım durumları ve ilişkili faktörler
Use of traditional and complementary medicine products and related factors in patients with type 2 diabetes
Yazar: ELİF DOĞAR
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE TUBA AKBAYRAM
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Diyabet hastaları geleneksel ve tamamlayıcı tıp ürünü olarak bitkisel ürünleri yaygın olarak kullanmaktadır. Bu çalışma tip 2 diyabet hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tıp ürünü kullanım durumlarını ve bunlarla ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte yapılan çalışmada diyabet hastalarına yüz yüze görüşme tekniğiyle anket uygulandı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 280 hastanın yaş ortalaması 58,18 ±9,4 yıl olup %63,9'u kadındı. Son 1 yılda hastaların %30,4'ünün bitkisel ürünleri kullandığı bulundu. Hastalarının yaş, cinsiyet, medeni durum, gelir düzeyi, diyet, egzersiz/spor yapma özellikleri ile bitkisel ürün kullanımı arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Eğitim seviyesi lise ve üniversite olan bireylerin bitkisel ürün kullanma oranı (% 47,4), lise altında olan bireylere (%27,7) göre anlamlı yüksekti (p=0,014). Diyabet tanı süresi, insülin kullanımı, HbA1c seviyesi ile bitkisel ürün kullanımı arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Nefropatisi olan hastaların bitkisel ürün kullanma oranı, nefropatisi olmayan hastalara göre istatistiksel olarak düşüktü (p=0,045). Hastaların %58,8'inin kan şekerini düzenlemek, %17,6'sının kilo vermek, %14,1'inin kan yağlarını (kolesterolü) azaltmak ve %9,4'ünün tansiyonu düşürmek amacıyla bitkisel ürünleri kullandığı bulundu. Kan şekerini düzenlemek için zeytin yaprağı, tarçın ve çörek otu, kan yağlarını azaltmak için ceviz suyu ve limon, tansiyonu düşürmek için sarımsak ve limon, kilo vermek için limon ve yeşil çay en fazla kullanılan ürünlerdi. Bitkisel ürün kullanımı sırasında iki hastanın ilaç kullanmayı bıraktığını, 6 hastanın ilaç kullanma sıklığını azalttığı bulundu. Ürün bilgisinin en fazla akraba/arkadaştan öğrenildiği ve hastaların %74,1'inin ürün kullandığını doktoruna söylemediği saptandı. 
Sonuç: Hastaların yaklaşık üçte birinin bitkisel ürünleri kullandığı ve büyük çoğunluğunun doktoruna söylemediği saptanmıştır. Doktorların diyabet hastalarına bitkisel ürün kullanımı ile ilgili sorgulama ve bilgilendirme yapması önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp, Bitkisel ürün

Abstract:
Objective: Diabetic patients widely use herbal products as a product of traditional and complementary medicine. This study was conducted to determine the use of traditional and complementary medicine products in type 2 diabetes patients and the factors associated with them.
Materials and Methods: In the cross-sectional and descriptive study, a questionnaire was applied to diabetic patients with face-to-face interview technique.
Results: The mean age of the 280 patients included in the study was 58.18 ±9.4 years, and 63.9% were female. It was found that 30.4% of the patients used herbal products in the last 1 year. There was no significant relationship between age, gender, marital status, income level, diet, exercise/sports characteristics and herbal product use. The rate of herbal product use of individuals with high school and university education levels (% 47,4) was significantly higher than individuals under high school(%27,7) (p=0,014). There was no significant relationship between diabetes diagnosis time, insulin use, HbA1c level and herbal product use. The rate of herbal product use in patients with nephropathy was statistically lower than in patients without nephropathy (p=0.045). It was found that 58.8% of the patients used herbal products to regulate blood sugar, 17.6% to lose weight, 14.1% to reduce blood fats (cholesterol), 9.4% to lower blood pressure. Olive leaf, cinnamon and black cumin to regulate blood sugar, walnut juice and lemon to reduce blood fats, garlic and lemon to lower blood pressure, lemon and green tea to lose weight were the most used products. It was found that two patients stopped using drugs during the use of herbal products, and 6 patients reduced the frequency of drug use. It was determined that the product information was mostly learned from relatives/friends and 74.1% of the patients did not tell their doctor that they used the product.

Conclusion: It has been determined that about one-third of the patients use herbal products and the vast majority do not tell their doctor. It is important for doctors to question and inform diabetic patients about the use of herbal products.

Keywords: Diabetes Mellitus, Traditional and Complementary Medicine, Herbal product