Dalgıçlarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu prevalansının araştırılması
Investigation of the prevalence of attention deficit and hyperactivity disorder in divers
Yazar: SONER ULUDAĞ
Danışman: PROF. DR. AKIN SAVAŞ TOKLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Deniz ve Sualtı Hekimliği = Marine and Underwater Medicine
Dizin: Dalgıçlar = Divers ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Prevalans = Prevalence ; Ruh sağlığı = Mental health

Özet:
Giriş: Erişkin Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), mesleki, akademik ve sosyal işlevsellikte önemli sorunlar ile ilişkili olabilen kalıcı bir dikkat eksikliği ve/veya hiperaktivite-dürtüsellik modeli ile karakterize nörogelişimsel bir bozukluktur.  Erişkin DEHB ve dalışla ilgili bilinçli kararlar verebilmek için, dalgıçlar arasında bu durumun daha fazla tanımlanması gerekmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 18-44 yaşındaki popülasyonda yapılan çalışmalarda erişkin dönem DEHB prevalansının %3,4 (1,2-7,3 arasında değişen oranda) olarak tespit edildiği bilinmektedir. Çalışmamızda ülkemizde daha önce araştırılmamış olan "Türkiye'de dalgıçlarda Erişkin DEHB prevalansının araştırılması'' amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Türkiye'de dalış türü fark etmeksizin profesyonel, rekreasyonel ya da mesleki amaçlı dalışlar gerçekleşen dalıcılarda Erişkin DEHB sıklığının araştırılması hakkında, çevrimiçi yapılan anket formuyla veri toplanmış ve incelenmiştir. Erişkin DEHB'nin değerlendirilmesi amacı ile ASRS-5 tarama ölçeği kullanılmış olup, ayrıca dürtüselliğin değerlendirilmesi amacı ile BDÖ-11 (Barrat Dürtüsellik Ölçeği-11)'den faydalanılmıştır. Çalışmamızda olası Erişkin DEHB'yi değerlendirmede kullanılan ASRS-5 puanı kesme noktası 13 puan olarak belirlenmiştir. 
Bulgular: Çalışmamızda toplamda 294 katılımcı anketi tamamlamıştır. Katılan tüm dalıcılar değerlendirildiğinde ASRS-5 ölçeğinden 13 ve üzeri puan alan toplam 32 dalıcı (%10,9) tespit edilmiştir. Ayrıca ASRS-5 puanı kesme noktasının üzerinde tespit edilen dalıcıların BDÖ-11 skoru ortalama 71,4±9,9, kesme noktası ve altında kalan dalıcılar değerlendirildiğinde ise BDÖ-11 ortalama skorunun 54,8±8,4 olduğu öğrenilmiştir.  
Sonuç: Elde edilen bulgular ışığında dalgıç popülasyonunda Erişkin DEHB'nin nadir karşılaşılan bir tıbbi durum olmadığı düşünülmektedir. Bu çalışma ülkemizde dalgıç popülasyonunda Erişkin DEHB yaygınlığı tahminini ortaya koyan ilk çalışma olmakla birlikte ilerideki çalışmalarda klinik görüşme metotları kullanılarak ileri seviye değerlendirmede bulunulması ve sağlıklı bir kontrol grubu ile çalışmanın daha büyük örneklemde ele alınmasının çalışmanın değerini artıracağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu; yaygınlık tahminleri; dalışa uygunluk; ruh sağlığı; dalış tıbbı.

Abstract:
Introduction: Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder characterized by a persistent pattern of attention deficit and/or hyperactivity-impulsivity that may be associated with significant problems in occupational, academic, and social functioning. This condition needs to be further defined among divers in order to be able to make informed decisions about adult ADHD and diving. It is known that in studies conducted by the World Health Organization (WHO) in the population aged 18-44, the prevalence of ADHD in adulthood was found to be 3.4% (ranging between 1.2-7.3%). In our study, it was aimed to "Investigate the prevalence of adult ADHD in divers in Turkey", which has not been investigated in our country before.
Material and method: In our study, data were collected and analyzed by means of an online questionnaire to investigate the prevalence of adult ADHD in divers who dive professionally, recreationally or professionally, regardless of the type of diving in Turkey. The ASRS-5 screening scale was used to evaluate adult ADHD, and the BIS-11 (Barrat Impulsivity Scale-11) was used to evaluate impulsivity. In our study, the cut-off point for the ASRS-5 score used to evaluate possible adult ADHD was determined as 13 points.
Results: In our study, a total of 294 participants completed the questionnaire. When all participating divers were evaluated, a total of 32 divers (11%) were identified with a score above 12 on the ASRS-5 scale. In addition, divers with ASRS-5 scores above the cut-off point had an average BIS-11 score of 71.4±9.9, and divers with an ASRS-5 score above the cut-off point had an average BIS-11 score of 54.8±8.4.
Conclusion: In the light of the findings, it is thought that adult ADHD is not a rare medical condition in the diver population. Although this study is the first study to reveal the estimation of adult ADHD prevalence in the diver population in our country, it is thought that advanced evaluation by using clinical interview methods in future studies and considering the study with a healthy control group in a larger sample will increase the value of the study.
Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder; prevalence estimates; fitness to dive; mental health; diving medicine;