Kronik hastalığı olan çocukların ebeveynlerinde sıkıntı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Distress scale in parents of a child with chronically: Validity and reliability study
Yazar: RAHİME ÇÖMLEKCİ ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMRA KÖSE
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing

Özet:
Bu araştırma Lotte Haverman tarafından 2013 yılında geliştirilen Kronik Hastalığı olan Çocukların Ebeveynlerinde Sıkıntı Ölçeği'nin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olup olmadığını incelemek amacıyla metodolojik türde yapıldı. Araştırma, Haziran 2023- Haziran 2024 tarihleri arasında Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde hizmet veren çocuk servislerinde tedavi gören ve polikliniklerinde muayene olan; kronik hastalığı olan çocukların ebeveynleri ile yapıldı. Araştırma araştırmaya katılmaya gönüllü kronik hastalığı olan 355 çocuğun ebeveyni ile tamamlandı. Araştırma verileri Kronik Hastalığı olan Çocukların Ebeveynlerinde Sıkıntı Ölçeği ve Bilgi Formu ile toplandı. Zamana karşı değişmezliğinin saptanmasında ölçek; 30 ebeveyne 2 hafta ara ile uygulanarak test- tekrar test yöntemi kullanıldı Araştırma verileri, belirtilen hastanede yüz yüze toplandı ve tüm etik ilkelere uyuldu. Verilerin değerlendirilmesinde, geçerlik için kapsam geçerliği (KGİ) ve yapı geçerliği (DFA ve AFA), güvenirliği için iç tutarlılık, test tekrar test, KR-20 ve madde analizleri kullanıldı. Ölçeğin toplam KGİ'nin 0,972 olduğu, KMO değerinin 0,855 ve Barlett's testi sonucunun ise 638,570 (p<0,05) olduğu bulundu. Toplam varyansın %43,4 olduğu ve ölçeğin maddelerin faktör yüklerinin en düşük 0,523, en yüksek 0.792 olduğu belirlendi. Ölçeğin modellerinin uyum indeks değerleri GFI 0,971, CFI 0,965, RMSEA 0,067 olarak bulundu. Ölçeğin KR-20 değerinin 0,707 ile 0,92 arasında olduğu ve ölçeğin iç güvenirliğinin yüksek olduğu saptandı. Ölçeğin toplam madde kolerasyonu 0,863 olduğu bulundu. Sonuç olarak, Kronik Hastalığı olan Çocukların Ebeveynlerinde Sıkıntı Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlendi. Ölçüm aracının Türkçe'ye kazandırılması hem araştırma hem de klinik ortamlarda ebeveynlerin tek bir ölçüm aracı ile genel sıkıntı seviyesini ölçmek ve sıkıntının nedenleri hakkında ek bilgi, müdahale için imkân sağlayacaktır. Ayrıca bir ebeveyn için hangi problemlere ne tür destek gerektiğini değerlendirmek için, problem listesindeki cevaplar; hemşireler, sosyal hizmet uzmanları ve psikologların psikolojik destek programlarının uygulanmasında ve değerlendirilmesinde bir kılavuz olarak işlev görmesini sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, Ebeveyn, Geçerlik ve güvenirlik, Hemşire, Kronik hastalık, Stres.

Abstract:
This research was conducted in a methodological manner to investigate whether the Turkish version of the Stress Scale in Parents of Children with Chronic Illness, developed by Lotte Haverman in 2013, is a valid and reliable measurement tool. The study was conducted between June 2023 and June 2024 in the pediatric services of Konya Necmettin Erbakan University Hospital, where children with chronic illnesses received treatment and were examined in outpatient clinics. The research was conducted with the parents of voluntary participants, totaling 355 children with chronic illnesses. Research data were collected using the Stress Scale in Parents of Children with Chronic Illness and an Information Form. To determine its temporal stability, the scale was applied to 30 parents with a two-week interval using the test-retest method. The research data were collected through face-to-face interviews at the specified hospital, and all ethical principles were adhered to. Statistical analyses such as Content Validity Index (CVI) and construct validity (EFA and CFA) for validity, and internal consistency, test-retest, KR-20 and the analyses of substances were used in data evaluation. The total CVI of the scale was found to be 0.972, the KMO value was 0.855, and the result of Barlett's Sphericity Test was 638.570 (p<0.05). The total variance was 43.4%, and the factor loadings of the items ranged from 0.523 to 0.792. The fit indices of the scale models were found to be Goodness of Fit Index (GFI) 0.971, Comparative Fit Index (CFI) 0.965, and Root Mean Square Error of Approximation (RMSEA) 0.067. The KR-20 value of the scale ranged from 0.707 to 0.92, indicating high internal reliability. The total item correlation of the scale was found to be 0.863. In conclusion, it was determined that the Turkish version of the Dıstress Scale For Parents Of Chıldren Wıth Chronıc Illness: Valıdıty And Relıabılıty Study. The adaptation of the measurement tool into Turkish will enable the measurement of general stress levels of parents with a single thermometer in both research and clinical settings, and will provide additional information about the causes of stress for intervention. Moreover, the responses in the problem list can serve as a guide for nurses, social workers, and psychologists in the implementation and evaluation of psychological support programs, assessing which problems require what type of support for a parent.

Keywords: Children, Chronic illness, Nursing, Parents, Stress, Validity and reliability.