Gelişimsel yetersizliği olan ve normal gelişim gösteren çocukların ailelerinin erken okuryazarlığa ilişkin inançları ile erken okuryazarlık ev ortamı arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relation between parents beliefs about early literacy and offered to their children home early literacy environment whose children have developmental disabilities and normally developing childrens
Yazar: BANU KARAAHMETOĞLU
Danışman: PROF. DR. FAHRİYE FİGEN TURAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Büyüme bozuklukları = Growth disorders ; Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk gelişme bozuklukları = Child development disorders ; Çocuk gelişme bozuklukları-yaygın = Child development disorders-pervasive ; Çocuklar = Children ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu çalışmada 4-6 yaş arasındaki gelişimsel yetersizliği olan ve normal gelişim gösteren çocukların ailelerinin ev ortamında çocuklarına sunmuş oldukları erken okuryazarlık ortamları ve ailelerin erken okuryazarlık inançlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada ailelerden bilgi toplamak amacıyla bu çalışma için hazırlanan Demografik Bilgi Formu, yine bu çalışma için geliştirilen Erken Okuryazarlık Ev Ortamı Ölçeği (EROY-EV), ölçüt geçerliği için kullanılan Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği (EVOK) ve Ebeveyn Okuma İnançları Ölçeği (EOİÖ) kullanılmıştır. Normal gelişim gösteren çocuğu olan 32 aile ve gelişimsel yetersizliği olan çocuğa sahip 20 aile çalışmaya katılmıştır. Erken Okuryazarlık Ev Ortamı Ölçeği (EROY-EV)'nin geliştirilmesi aşamasında ise 119 normal gelişim gösteren çocuk ailesi çalışmaya katılmıştır. Araştırmanın analizleri betimsel istatistikler, Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testleri kullanılarak yapılmıştır. Çalışmanın sonunda özellikle ebeveynlerin öğrenim durumları başta olmak üzere, ebeveyn yaşları ve aylık gelir düzeyleri ile kullanılan araçların bazı alt boyutları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Normal gelişim gösteren ve gelişimsel yetersizliği olan çocukların ailelerinin görüşlerine göre EROY-EV'in, EOİÖ'nin ve her iki ölçeğin bazı alt boyutları arasında ilişki bulunmuştur. Normal gelişim gösteren çocukların aileleri, EROY-EV'in "Yazı İlgisi" ve "Kitap Okuma Sıklığı" alt boyutlarından gelişimsel yetersizliği olan çocukların ailelerine göre daha yüksek puan almışlardır. Normal gelişim gösteren çocukların aileleri, EOİÖ'nün "Olumlu Etki", "Sözel Katılım", "Okuma Yönergesi" ve "Bilgi Kaynağı" alt boyutlarında diğer gruba göre daha yüksek, gelişimsel yetersizliği olan çocukların aileleri ise "Öğretimin Etkililiği" alt boyutunda diğer gruba göre daha yüksek sıra ortalamasına sahiptirler.Anahtar sözcükler: Erken okuryazarlık, erken okuryazarlığa ilişkin inançlar, erken okuryazarlık ev ortamı, gelişimsel yetersizlik

Abstract:
This study has been planned in order to research the relationship of early literacy environments of families who have offered to their children in home environment and their beliefs of early literacy, whose children who have developmental disabilities between 4-6 years of age and children who show normal growing. In the study, Demographic Information Form and Early Literacy Home Environment Scale (ELHES) developed to gather information from families; The Home Early Literacy Environment Scale (HELS) which is used for criterion validity studies and Parents Reading Beliefs Inventory (PRBI) are used. 32 families whose children show normal developing and 20 families whose children have developmental disabilities have participated in the study. In the development process of ELHES, 119 families with normal growing have participated in the study. Analysis of the survey is made by using of descriptive statics, tests of Kruskal Wallis and Mann Whitney U. According to the results of the study, there has been found a significant relationship between especially the education levels of parents, parents' age and income levels with some factors of scales used. According to the opinion of families of both groups it has been found correlation between some factors of ELHES, PRBI and each other of these scales. Families whose children developing normally have received better rankings than families whose children having developmental disabilities about factors of ELHES which are "Print Interest" and "Frequency of Storybook Reading". It has been found that other families have higher average score than other group about factors of PRBI which are "Positive Affect", "Verbal Participation", "Reading Instructions" and "Knowledge Base". And also families whose children having developmental disabilities have higher average score than other group about factor of PRBI which is "Teaching Efficacy".
Key Words: Early literacy, parent literacy beliefs, home early literacy environment, developmental disabilities.