Beden eğitimi öğretmenlerinin engelli öğrencilere öğretmeye yönelik tutumları
Attitudes of physical education teachers for teaching disabled students
Yazar: GAMZE BEYAZOĞLU BACI
Danışman: PROF. DR. OĞUZ ÖZBEK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education ; Beden eğitimi = Physical education and training ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Engellilik = Disability ; Spor = Sports ; Spor eğitimi = Sport education ; Öğretme = Teaching ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu keşfedici sıralı karma model araştırmasının amacı beden eğitimi öğretmenlerinin engelli öğrencileri öğretmeye yönelik tutumları ölçeğini geliştirmek ve test etmektir. Bu araştırma keşfedici sıralı karma desen ile gerçekleştirilmiştir. Bu desenin amacı öncelikle nitel olarak küçük bir örneklemle araştırma yapmak sonra nitel bulguların geniş bir örnekleme genellenip genelleyemeyeceğine karar vermektir. Üç aşamalı keşfedici sıralı karma desenin belirlediği bu çalışmanın ilk aşamasında beden eğitimi öğretmenlerinin sınıflarındaki engelli öğrencileri öğretmeye yönelik tutumlarını tanımlamak için yüz yüze görüşme ile elde edilen nitel veriler kullanılmıştır. Bu nitel bulgular daha geniş katılımcı grubuna uygulanabilecek bir ölçek geliştirmek için kullanılmıştır. Bu durum çalışmanın 2. aşamasını oluşturmaktadır. Çalışmanın 3. aşamasında bu nitel verideki ifadeler daha sonra ölçek deneme formuna yerleştirilerek Türkiye'deki beden eğitimi öğretmenlerinin engelli öğrencileri öğretmeye yönelik tutumları ile ilgili bir dizi önerme test edilebilmek için kullanılmıştır. Nitel veriler için görüşme yapılan çalışma grubunu toplamda MEB'de çalışan 14 beden eğitimi öğretmeni oluşturmaktadır. İkinci aşama için MEB'de görev yapan 300 beden eğitimi öğretmeni ile üçüncü aşama için yine MEB'de görev yapan 612 beden eğitimi öğretmeni yer almaktadır. Nitel verilerin elde edilmesinde yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Nitel görüşme formunda açık uçlu on dört soru yer almıştır. Görüşme yolu ile elde edilen verilerde tematik analiz kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde veriler normal dağıldığı için, parametrik testlerden t testi ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre planlanmış davranış teorisi çerçevesinde Türk beden eğitimi öğretmenlerinin engelli öğrencileri öğretmelerine yönelik tutumlarını tahmin etmek için uygun bir model olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca tutum ölçüsü öznel norm, algılanan davranışsal kontrol, davranışa yönelik tutum ve davranışsal amaç öğretmenlerin tutumlarının önemli yordayıcılarıdır. Ek olarak her boyut bazı değişkenler ile yüksek derecede ilişkilidir. Bu çalışmada elde edilen nitel bulgular öğretmenlerin engelli öğrencileri öğretmekle ilgili tutumlarını derinlemesine ortaya çıkarmış, devamındaki nicel araştırma Türkiye'deki beden eğitimi öğretmenlerine genelleyebileceğini ortaya koymuştur. Son olarak, demografik değişkenler, öğretmenlerin öğretim deneyimlerinin yeterlik düzeyi, lisans eğitiminde özel eğitim dersi alıp almama durumu, lisans eğitiminde engelliler için beden eğitimi ve spor dersi alıp almama durumu, öğretmenlik sırasında çeşitli kurs, eğitim vb.(hizmet içi eğitim) alıp almama durumu, yaş, medeni durum gibi önceden düşünülmüş kavramlar öğretmenlerin tutumları ile yüksek derecede ilişkilidir.

Abstract:
The purpose of this exploratory sequential mixed model research is to develop and test scale for physical education teachers' attitude towards teaching disabled students. This research was carried out with an exploratory sequential mixed pattern. The purpose of this pattern is primarily to conduct a research with a small sample qualitatively, and then to decide whether the qualitative findings can be generalized to a large sample or not. At the first stage of this study, which has been determined by the three-stage exploratory sequential mixed pattern, qualitative data obtained through face-to-face interview were used to define physical education teachers' attitudes towards teaching disabled students within their classes. Since there is no scale regarding physical education teachers' attitudes towards teaching disabled students in Turkish literature, a scale should be developed in accordance with the opinions of the participants. These qualitative findings have been used to develop a scale which can be applied to a larger group of participants. This is the second stage of the study. In the 3rd stage of the study, the expressions within this qualitative data have then been placed on the scale trial form and have been used in order to test a series of thesis regarding physical education teachers' attitudes towards teaching disabled students in Turkey. The study group interviewed for qualitative data consists of 14 physical education teachers working in MNE. For the second stage there are 300 physical education teachers working in MNE and for the third stage there are 612 physical education teachers working in MNE. Semi-structured interview technique has been used to obtain qualitative data. The qualitative interview form included fourteen open-ended questions. Thematic analysis was used on the data obtained through the interview. Since the data was normally distributed within the analysis of quantitative data, T test and anova tests were used. According to the results of the research, it has been revealed that it is a suitable model for estimating Turkish physical education teachers' attitudes towards disabled students within the framework of theory of planned behaviour. Moreover, attitude measure subjective norm, perceived behavioural control, attitude towards behaviour and behavioural objective are important predictors of teachers' attitudes. In addition, each dimension is highly correlated with some variables. The qualitative findings obtained in this study have revealed the teachers' attitudes towards teaching disabled students in-depth and the subsequent research has revealed that they may be generalized to physical education teachers in Turkey. Finally, aforethought terms such as, demographic variables, adequacy level of teachers' teaching experiences, whether they have taken special education classes during undergraduate education, whether they have taken physical education and sports classes for disabled people during undergraduate education, whether they have taken various courses, education, etc. (in-service training) during teaching, age, marital status, are highly correlated with teachers' attitudes.