Bilişsel ayrışma ve bilişsel yeniden yapılandırma süreçlerinin sosyal kaygı üzerindeki etkileri
The effects of cognitive defusion and cognitive restructuring processes on social anxiety
Yazar: GÜNEY TAN ÇARIKÇI
Danışman: PROF. DR. KAASIM FATİH YAVUZ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel ayrışma = Cognitive defusion ; Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Kabul ve kararlılık terapisi = Acceptance and commitment therapy ; Sosyal kaygı = Social anxiety

Özet:
Bu araştırmanın amacı sosyal kaygısı yüksek bireylerle yapılan tek seferlik bilişsel ayrışma ve bilişsel yeniden yapılandırma terapötik müdahalelerinin sosyal kaygı düzeyleri, bilişsel ayrışma becerisi ve bilişsel çarpıtmalar üzerindeki etkisini araştırmaktır. Çalışma iki deney gruplu ön test ve son test modeline dayalı deneysel bir çalışmadır. Katılımcılar sosyal kaygıları yüksek ve komorbid bir psikiyatrik tanıları olmayan 18-55 yaşlar arasında, 19 kadın ve 5 erkekten oluşmaktadır. Bilişsel ayrışma ve bilişsel yeniden yapılandırma gruplarına 12'şer katılımcı seçkisiz olarak atanmıştır. Katılımcılara tek seferlik görüşmeden önce ön test, görüşmeden bir hafta sonra ise son test olarak Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği (LSK), Sosyal Kaçınma ve Huzursuzluk Ölçeği (SKH), Drexel Ayrışma Ölçeği (DAÖ) ve Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği uygulanmıştır. Bilişsel ayrışma deney grubunda zihne teşekkür yöntemi, bilişsel yeniden yapılandırma deney grubunda ise Sokratik diyalog uygulanmıştır. Veriler, her iki müdahalenin LSK puanlarında anlamlı bir düşüş sağladığını göstermektedir. Bilişsel ayrışma müdahalesi, sosyal kaygıyı daha etkili bir şekilde azaltmıştır. Sadece bilişsel ayrışma deney grubu SKH skorlarında anlamlı düşüş sağlamış, bilişsel yeniden yapılandırma müdahalesi ise anlamlı bir düşüş sağlamamıştır. Sadece bilişsel ayrışma müdahalesin DAÖ skorları ile ölçülen ayrışma becerisi üzerinde anlamlı bir artış sağlamıştır, bilişsel yeniden yapılandırma DAÖ skorlarını anlamlı düzeyde artış sağlamamıştır. Bilişsel ayrışma müdahalesi, 10 farklı bilişsel çarpıtmanın tamamında anlamlı düzeyde düşüş sağlamıştır. Buna karşın, bilişsel yeniden yapılandırma müdahalesi, 10 çarpıtmanın sadece 5'inde anlamlı düzeyde düşüş elde etmiştir. Elde edilen bulgular Kabul ve Kararlılık Terapisinde (ACT) kullanılan bilişsel ayrışma müdahalesinin sosyal kaygı alanında etkililiğini destekleyen niteliktedir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of one-time cognitive defusion and cognitive restructuring therapeutic interventions with individuals with high social anxiety on social anxiety levels, cognitive defusion skill and cognitive distortions. The study is an experimental study based on a pre-test and post-test model with two experimental groups. The participants consisted of 19 women and 5 men between the ages of 18-55 who had high social anxiety and did not have a comorbid psychiatric diagnosis. 12 participants were randomly assigned to the cognitive defusion and cognitive restructuring groups. Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS), Social Avoidance and Distress Scale (SADS), Drexel Defusion Scale (DDS) and Cognitive Distortions Scale (CDS) were applied to the participants as a pre-test before the one-time intervention and as a post-test one week after the intervention. In the cognitive defusion experimental group, the method of thanking your mind was applied, and in the cognitive restructuring experimental group, Socratic dialogue was applied. The data show that both interventions resulted in a significant decrease in LSAS scores. The cognitive defusion intervention reduced social anxiety more effectively. Only the cognitive defusion experimental group provided a significant decrease in SADS scores, while the cognitive restructuring intervention did not provide a significant decrease. Cognitive defusion alone provided a significant increase in defusion ability as measured by the intervention's DDS scores, cognitive restructuring did not provide significant increase in defusion scores. The cognitive defusion intervention resulted in significant reductions in all 10 different cognitive distortions. In contrast, the cognitive restructuring intervention achieved a significant reduction in only 5 out of 10 distortions. The findings support the effectiveness of the cognitive defusion intervention used in Acceptance and Commitment Therapy (ACT) in the field of social anxiety.