Bir üniversite hastanesinde konik ışınlı bilgisayarlı tomografinin çocuk ve genç bireylerde kullanım endikasyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of indications for cone beam computed tomography in children and young individuals in a university-based hospital
Yazar: ROVSHAN ISMAYILOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BESTE ÖZGÜR
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Tomografi = Tomography ; Çocuk diş hekimliği = Pediatric dentistry

Özet:
Bu araştırmanın amacı Hacettepe
Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT)
çekilen çocuk ve genç hastalarda KIBT endikasyonlarını ve bu endikasyonların farklı
kategorilere (yaş, cinsiyet, görüntü alanı, görüntülenmek istenen bölge) göre dağılımı
incelemektir. 01 Ocak 2018 - 01 Ocak 2020 tarihleri arasında çekilen toplam 7131
görüntü değerlendirilmiş ve KIBT istek formları eksiksiz olan 0-18 yaş aralığındaki
649 pediatrik hasta dahil edilmiştir. Her birey için cinsiyet, doğum tarihi, KIBT
alınan tarih, KIBT isteği yapılan anabilim dalı, KIBT istek nedenleri, görüntü alanı
(FOV), görüntülenmek istenen bölge (ROI), KIBT'nin tekrar edilmesi gereksinimi ve
aynı bireyden takip için KIBT alınma durumu ile tarihleri kaydedilmiştir. Çocuk ve
genç hastalarda en fazla belirlenen KIBT istek nedeni "maloklüzyon ve dentofasiyal
anomaliler" (%28.7) olmuştur. Kadınlarda "maloklüzyon ve dentofasiyal anomaliler"
ile "implant planlama"; erkeklerde ise "fasiyal travma", "dental travma" ve
"süpernümere diş" endikasyonları diğer cinsiyete göre daha fazla bulunmuştur
(p<0.05). 13-18 yaş grubunda "maloklüzyon ve dentofasiyal anomaliler", "fasiyal
travma", "implant planlama" ve "temporomandibular eklem problemleri" KIBT
endikasyonları arasında daha fazla yer alırken; 7-12 yaş grubunda ise "dental
anomaliler" ve "süpernümere diş" daha fazla yer almıştır (p<0.05). Görüntülenmek
istenen bölge (ROI) olarak maksillanın (%35.1) en sık tercih edildiği, bunu "tüm
kafa" (%30.5) görüntülerinin izlediği belirlenmiştir. Çekilen KIBT'lerin görüntü
alanı değerlendirildiğinde hastaların %53.2'sında küçük (≤10 cm), %17.1'unda orta
(11 cm-15 cm), %29.7'inde ise geniş FOV (23 x 17 cm) boyutu kullanıldığı
görülmüştür. "Maloklüzyon ve dentofasiyal anomali" endikasyonu ile KIBT alınan
hastaların büyük çoğunluğunda (%89.6) geniş FOV boyutu seçilmiştir. Takip amaçlı
KIBT alınan hastaların oranı %16.2 iken, bunların %51.4'ünde neden olarak
"ortodontik takip", %42.0'ında "cerrahi takip" ve %6.6'sında ise "diğer" seçenekleri
işaretlenmiştir. Araştırmanın bulguları, çocuk ve genç bireylerde KIBT
gerekçelendirilmesinin güncel rehberlere göre farklılık gösterdiğini ve benzer
çalışmalara kıyasla daha büyük FOV boyutları tercih edildiğini göstermiştir.

Abstract:
The aim of this research is to evaluate the indications of cone beam
computed tomography (CBCT) in children and young patients who underwent a
CBCT scan in Hacettepe University Faculty of Dentistry and the distribution of the
CBCT indications according to different categories (age, gender, field of view,
region of interest). A total of 7131 CBCT scans, which were taken between 01
January 2018 and 01 January 2020, were reviewed and 649 pediatric patients (0-18
years) with complete request forms were included. Data related to gender, date of
birth, date of CBCT scan, referring department, CBCT indications, field of view
(FOV), region of interest (ROI), need for re-exposure, consecutive follow-up scans
and their timing were recorded. The most common reason for CBCT referral in
children and young patients was "maloclusion and dentofacial anomalies" (%28.7).
Indications of "maloclusion and dentofacial anomalies" and "implant planning" in
girls and "facial trauma", "dental trauma" and "supernumerary tooth" in boys were
recorded more frequently compared to other gender (p<0.05). "Maloclusion and
dentofacial anomalies", "facial trauma", "implant planning" and "assessment of
temporomandibular joint" were more common indications in the 13-18 age group,
while "dental anomalies" and "supernumerary teeth" were more involved in the 7-12
age group. Maxilla (35.1%) was identified as the most frequently imaged region
(ROI), followed by the "face" (30.5%). When the FOV dimensions of the CBCT was
evaluated, a small (≤10 cm) FOV was preferred in 53.2% of the patients, followed by
medium (11 cm-15 cm) FOV in 17.1% and large FOV (23 x 17 cm) in 29.7%. The
large FOV dimension was selected in the majority of patients (89.6%) who received
CBCT with the indication of "maloclusion and dentofacial anomalies". The rate of
patients who received more than one CBCT examination was 16.2% and the reason
was stated as "orthodontic follow-up" (51.4%), "surgical follow-up" (42.0%) or
"other" (6.6%). The findings of the current study indicated that justification of CBCT
was not in line with the current guidelines and larger FOVs were preferred compared
to similar studies.