İngiltere ve türkiye'deki ilköğretim ı. kademede insan hakları eğitimlerinin karşılaştırılması
The comparison of human rights education on first level of primary education in england and turkey
Yazar: METİN ELKATMIŞ
Danışman: PROF.DR. AYŞEGÜL ATAMAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalısma ilkögretim birinci kademe düzeyinde ngiltere ve Türkiye'deuygulanmakta olan insan hakları egitim programlarının karsılastırılması, resmi vesivil toplum kurulusları ile akademik çevreden konu alanı uzmanlarının görüsleridogrultusunda getirilen verilerle bu alanda çalısacaklara ısık tutması amacıylahazırlanmıstır.Arastırmada doküman incelemesi ile görüsme gibi iki farklı teknik birliktekullanılarak getirilen bulguların desteklenmesi amaçlanmıstır. Elde edilen verilerinçözümlenmesinde; çalısmanın birinci boyutu için doküman incelemesi yapıldıgındanveriler karsılastırmalı olarak ele alınmıs, getirilen programlar sahip oldukları ögelerve özellikleri açısından degerlendirilmistir. Çalısmanın ikinci boyutunda ise, uzmangörüsleri, resmi ve sivil toplum kuruluslarının görüsleri yarı yapılandırılmıs görüsmeteknigi ile toplanmıstır. Görüsme verileri ayrı ayrı kategorilenerek içerik analiziyöntemiyle verildikten sonra öneriler bölümünde veri olarak kullanılmıstır.Arastırma bulgularına göre ulasılan bazı sonuçlar özetle söyledir; ngiltere'deinsan hakları egitimine yönelik baslı basına bir ders bulunmazken söz konusudisipline iliskin konular vatandaslık egitimi dersi adı altında verilmektedir.Türkiye'de ise bu durum insan hakları ve vatandaslık egitimi ara disiplini baslıgı ileverilmektedir. Her iki programında birbirine benzer ve farklı yönleri bulunmaktadır.Örnegin, ngiltere'deki ögretim programlarında, programın ögelerinden hedefkavramı yerine ?ögrenme amaçları? kullanılırken Türkiye'de ?kazanım? ifadesikullanılmaktadır.ngiltere'de program ögrenciyi düsündürmeye, mukayeseler yaptırmaya,hayata dair gerçeklere yorumlamalar yaptırmaya, yeteneklerinin farkında, elestireldüsünmeye, sorgulamaya, sorumluluk almaya dönük bir anlayısla hazırlanırken,Türkiye'de kazanımların yarısından fazlası bilissel alana yönelik olarakhazırlanmıstır. Dolayısıyla ngiltere'deki programın yapılandırmacı egitim modelinedaha uygun olan bir anlayısla düzenlendigini, Türkiye'deki programın ise halendavranısçı egitim modelinin izlerini tasıdıgını söyleyebiliriz.ngiltere'de içerigin belirlenmesine yönelik ana kavramlar ve özelliklerbelirlenerek, her bir amaç dogrultusunda yazılmıs konular listesi yer almaktadır.Ancak Türkiye'de bu ögeye iliskin daha sınırlı bulguya ulasılmıstır. Egitimdurumları açısından her iki programda da düzenlenecek etkinlikler açık bir sekildeörneklendirilmis, ögretmenin rolü ve yapması gerekenler tablolar halindeiibelirtilmistir. Degerlendirme ögesine iliskin olarak ise her iki ülkede de her hangi birbulguya rastlanmamıstır.Yapılan literatür taraması ile görüslerine basvurulan tüm çevrelerden eldeedilen sonuçlara göre; ilkögretim birinci kademe düzeyinde bagımsız bir insanhakları dersine gerek olmadıgı anlasılmıstır. nsan hakları egitim programlarınıngelistirilmesi çalısmalarında, bu alanda yetkin kurum ve temsilcilerinin olmasıgerektigi de saptamalar arasındadır. nsan hakları egitim programının kazanımlarıayrıntıdan uzak, duyarlı ve saygılı bir birey yetistirmeyi amaç edinmelidir.lkögretim düzeyinde daha çok yasamla ilgili olan, farklılıklara saygı, düsünceleresaygı, hak, temel hak ve özgürlükler gibi konuların öncelikli olarak ele alınmasınadikkat çekilmistir. çerik ilkögretim çagı çocugunun gelisimsel özellikleri dikkatealınarak somuttan soyuta, basitten karmasıga, kolaydan zora dogru bir sıralamaylahazırlanmalıdır. Egitim durumları ögrenciyi merkeze alan, bilgiyle uygulamanın içiçe oldugu etkilesimsel yöntemlerle desteklenmelidir. Degerlendirme ise süreceyönelik olarak, çagdas ölçme degerlendirme yöntemleriyle gerçeklesmesi gerektigide belirlemeler arasındadır.

Abstract:
This study has been prepared by the comparison of the human rightseducation applied on the first level of primary school in England and Turkey andthrough the views of the experts of academic milieu on this matter and governmentaland non-governmental organizations.In the research, it was aimed to verify the findings acquired by using twodifferent techniques like document analysis and negotiation. In the analysis of theacquired findings, the data was dealt with comparatively since a document analysishas been conducted for the first step of the research, and the introduced programswere evaluated according to the features and items they possess. In the second step ofthe research, the views of the experts and governmental and non-governmentalorganizations have been brought together by half-established negotiation techniques.Negotiation data, after having been categorized seperately and presented throughcontent analysis, has been used as data in proposition section.Some results achieved acccording to the research findings can be summarizedlike that: while there is not a lesson by itself intented for human right education inEngland, subjects related to the mentioned discipline topic are given under the nameof citizenship education. As to Turkey, the same issue is provided under the title ofintermediate discipline of human rights and citizenship education. Both programsshare similar and different aspects. For instance, while in England `teachingobjectives? is used instead of the concept of target?one of the item of the program,the term `acquisition? is used in Turkey for the same concept.While in England the program makes students think, compare and contrast,comment on the facts related to real life, be aware of their skills and provides theman understanding based on critical thinking, inquiring and taking responsibility, inTurkey more than half of the acquisition has been prepared for the cognitive area.For this reason, we can say that the program used in England is prepared by anapproach more appropriate to the constructive education model whereas in Turkeythe program still bears the trace of the education model based on behaviour.In England, by determining the main concepts and features intended forestablishing the contents, a list of subjects written in accordance with each objectivetakes place. But, in Turkey limited findings related to this item has been achieved. Interms of educational condition, the activities to be arranged in both programs hasbeen summarized explicitly, and the role of teachers and the things they should doivhave been stated in frames. As for the evaluation item, no finding has been comeupon.According to the results acquired from the milieu whose views were askedfor through a literature review, it has been understood that there is no need for humanright education by itself on the first level of primary school. In the studies carried outto improve human rights education programs, the necessity for authorizedassociations and representatives is among the ascertainments. The acquisition of thehuman rights education should take as a goal to bring up individuals who arecourteous, sensible and away from detail. On the primary school level, it has beenstressed that subjects especially related to life such as respect for the opinions anddiscrepancy, basic rights and freedom should be handled in priority. Contents shouldbe prepared in an order from concrete to abstract, simple to complex and easy todifficult considering the development age of primary school children. Educationalconditions should be supported with techniques which center on student and in whichinformation and practice are included together. As for the evaluation, as intended forthe process, the necessity of its being implemented through contemporary measuringand assessment techniques is among the resolution.