Bilim kurgu sinemasında tekno-kültürün inşası
Construction of technoculture in science fiction cinema
Yazar: ONUR O. AKŞİT
Danışman: PROF. DR. KONCA YUMLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bilim-kurgu = Science-fiction ; Kültür = Culture ; Sinema = Cinema ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization

Özet:
Bu tez çalışmasının kuramsal kısmının ilk ana başlığında tekno-kültürün etrafını sardığı tekno-bilim kavramı, insan ve teknoloji ilişkisi ve bilimsel bilginin araçsal akıl ekseninde dönüşümü temaları etrafında kendine yer bulmaktadır. Ardından tekno-kültürün kavramsal çerçevesi içinde tanımı yapıldıktan sonra sanayileşme, askeri yöntemler ve kapitalist söyleme dayanan tarihçesi çıkarılıp ve tekno-kültüre dair literatürün birçok farklı düşünceden oluştuğu ortaya konmaktadır. Son alt başlıkta ise tekno-kültürün bir sosyal temsil olarak günlük düşüncede nasıl inşa edildiği ele alınmaktadır. Sıradan insanın günlük hayatı her geçen gün daha çok teknoloji merkezli olmakta ve bu da günlük düşünce içeriklerini derinlemesine etkilemektedir. Günlük düşünceye müdahale tekno-kültürün kodlarına göre kurgulanmış yeni bir görselliğe sahip kültür ürünleri üzerinden gerçekleşmektedir.Kuramsal kısmın ikinci ana başlığında, yapılan literatür araştırması sonucunda belirlenmiş tekno-kültüre ait temalar çözümlenmektir. İlk olarak tekno-kültürel söylemin içeriğini oluşturan ideolojiler, ikinci olarak da ideolojileri taşıyan ve biçimini oluşturan söylem düzeni ele alınmaktadır. Tekno-kültürel söylem düzeninin içeriğini oluşturan çeşitli ideolojilerin dönüştürdüğü mekân ve zaman algısı, bu mekân ve zaman içinde yaşayan bireyin benliği ve bireye dayatılan tüketim kültürü ilk alt başlığın konusudur.Tekno-kültürün temaları hakkındaki ikinci alt başlıkta, tekno-kültürel söylemin dönüştürdüğü ve teknik meseleye indirgediği beden algısı ve inanç kavramları ele alınmaktır. Ardından ağ toplumunda dönüşen bilgi ve iktidar ilişkileri ve teknolojik tahakküme bir muhalefet oluşturmanın potansiyelleri ortaya konmaktadır. Kuramsal kısım boyunca tekno-kültüre ait ideoloji ve söylemin görsel kültür ürünlerinde nasıl ifade edildiğine dair örnekler de kendine yer bulmaktır.Araştırma kısmında ise ilk olarak tekno-kültürün temaları göz önüne alınarak seçilmiş 2000 yılı sonrası bilim-kurgu filmleri çözümlenmektedir. Bilimkurgu sineması tekno-kültürün yürüttüğü günlük düşüncenin ve praksisin anlatısı haline gelmiştir. Tekno-kültürel söyleme uyarlanmış benlik, beden ve zaman/mekân kurgusu bilimkurgu sinemasında görsel olarak temsil edilmektedir. Çoğunlukla popüler bilimkurgu filmlerinin seçilmesinin nedeni; tekno-kültürel söylemin, belli bir praksisin anlatısı haline gelen bu tür filmler ile yayılıp bir sosyal temsil olarak kabulü kolay olacak biçimde inşa edilmesidir. İkinci olarak üniversite öğrencileri ile tekno-kültür ve gelecek hakkında görüşleri üzerine bir odak grup çalışması da yapılmıştır.

Abstract:
In this dissertation, technoscience concept that surrounded by technoculture, human and techonology relation and transformation of scientific information in sense of pragmatism is explained in the first main title of theoretical chapter. Then; first, technoculture is identified within the conceptual framework; secondly, a brief history of technoculture is written according to industrialization, militarist methods and capitalist discourse and formation of the literature belongs to technoculture had different angles is explained. In the final subtitle it is argued that, how technoculture is being constructed through everyday life practices. Ordinary poeple?s everyday life is being technology oriented day by day and this affects the contents of everyday thinking. Intervention to the everyday thinking is being operated by cultural products that have a new visuality made by codes of technoculture.In second main title of theoretical chapter, technocultural themes according to literatural study are analyzed. Ideologies that consist the content of technocultural discourse then, the order of discourse that forms and carries the ideologies is explained. Perception of space and time, self of an individual that lives in this space and time and consumption culture that imposed to the individual formed by various ideologies that consist the content of technocultural discourse are the subjects of the first subtitle.In the second subtitle about themes of technoculture, faith and perception of body that transformed by technocultural discourse are explained. Then, knowledge and power relations that transformed in network society and potential of resistance against the domination of technoculture are expounded. Examples about how technocultural ideologies and discourses are expressed through visual culture products is took place through theoretical part.In research chapter, first, particular science fiction films after 2000 are analyzed. Science fiction cinema has become a narrative of everyday thinking and practice dominated by technoculture. The construction of self, body and space/time adapted to technocultural discourse. Deployment of technocultural discourse has become available through science fiction films as narratives of a certain practice then technoculture is constructed as a social representation that can be easily accepted. This consists the reason of selecting mostly popular science fiction films for the research. Secondly, a focus group study is done among university students about their perceptions on technoculture and future.