Kontrol odağı ve örgüt kültürünün çalışanların örgütsel bağlılığına etkisinde örtük liderliğin aracı rolü: Uyum esaslı bir araştırma
The mediating role of implicit leadership in the effect of locus of control and organizational culture on employees' organizational commitment: A congruence based reserach
Yazar: UMUT AYYILDIZ
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ASUMAN AKDOĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aracılık = Meditation ; Denetim odağı = Locus of control ; Liderlik = Leadership ; Sağlık sektörü = Health sector ; Çalışanlar = Workers ; Ölçekler = Scales ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örtük liderlik = Implicit leadership

Özet:
Bu çalışmada; bir tarafta kontrol odağı gibi kişisel bir faktörün, diğer tarafta
örgüt kültürü gibi ortamsal bir faktörün örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi ve bu iki
değişkenin örgütsel bağlığa etkisinde, örtük liderliğin aracılık rolü analiz edilmiştir.
Balıkesir ilinde eğitim ve sağlık sektöründe görev yapmakta olan 558 çalışandan
elde edilen verilere dayanan araştırma sonucunda kontrol odağı açısından; iç kontrol
odağının örgütsel bağlılığa etkisinde algılanan liderliğin ve uyum değişkeninin aracılık
etkisinin bulunduğu, örtük liderlik teorilerinin ise dış kontrol odağı ile örgütsel bağlılık
arasında aracılık rolünü üstlendiği tespit edilirken; örgüt kültürü açısından örgüt kültürü
boyutlarının tümünün örgütsel bağlılığa etkisinde algılanan liderliğin ve uyum
değişkeninin aracılık etkisinin bulunduğu, örtük liderlik teorilerinin ise sadece esnek
örgüt kültürünün örgütsel bağlılığa etkisine aracılık ettiği belirlenmiştir. Aracılık
testlerinde Çağdaş Yaklaşıma uygun olarak Bootstrap yöntemi esas alınmıştır.
Ayrıca araştırmanın örneklemini oluşturan eğitim ve sağlık olmak üzere iki
farklı sektör çalışanları arasında araştırmanın çoğu değişkeni açısından farklılıklar
olduğu tespit edilmiş, sektöre özgü bazı özelliklerin ve Covid-19 pandemi sürecinin, söz
konusu farklılıkların sebepleri olabileceği değerlendirilmiştir. Bazı demografik, mesleki
ve ailevi özelliklerin; araştırmanın değişkenleri üzerindeki etkilerine yönelik tespitler,
araştırmada elde edilen diğer sonuçlar arasındadır. Araştırma sonucunda elde edilen
bulgular ışığında, örgütler ile yöneticilerine ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study; the effects of locus of control– as a personal factor on one side, and
organizational culture– as a contextual factor on the other side, on organizational
commitment have been analyzed together with the mediating role of implicit leadership.
At the end of this study which is based on the data from 558 employees working
in education and health sectors in Balikesir province, while for the locus of control; the
mediating roles of perceived leadership and congruence variable in the "effect of
internal locus of control on organizational commitment" and mediating role of implicit
leadership theories "between external locus of control and organizational commitment"
have been confimed; for the organizational culture, the mediating roles of perceived
leadership and congruence variable in the " effect of all-of-the organizational culture
dimensions on organizational commitment" and mediating role of implicit leadership
theories only in the "effect of flexible organizational culture dimension on
organizational commitment" have been confirmed. For the mediating role analyses,
Bootstrap method has been used in accordance with the Contemporary Approach.
Also some industry-specific features and Covid-19 pandemic process have been
considered as the reasons of differences in terms of most variables, between education
and health sectors which constitute the sample of this search. Findings about the effects
of some demographic, professional and family characteristics; on this search's variables,
are also among the results of this search. In the light of the findigs obtained from the
search, suggestions have been made to organizations, their managers and researchers.