İşe tutulmanın öncülleri ve sonuçları
Antecedents and consequences of job engagement
Yazar: ADEM TUTAN
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR KÖKALAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; İş stresi = Job stress ; İş-aile çatışması = Work-family conflict ; İşe tutulma = Job engagement ; İşe yabancılaşma = Work alienation ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Bu tez çalışması işe tutulma kavramına ilişkin öncüllerini ve sonuçlarını açıklamaya çalışan bu sebeple birbiri ile ilişkili olarak hazırlanmış üç farklı çalışmadan oluşmaktadır. Nicel yöntemlerin kullanıldığı bu çalışmalarda analiz için gerekli veriler bir çevrimiçi anket hazırlama programı olan Google Form ile toplanmıştır. Toplanan verilerin analizleri SPSS 25 ve AMOS 25 programları yardımı ile ayrı ayrı gerçekleştirilerek ayrı alt bölümler halinde sunulmuştur. 
İlk çalışmada, çalışanların günlük iş-aile çatışması, iş stresi ve duygusal dengenin işe tutulma üzerindeki etkilerinin çok düzeyli bir analizi araştırılmıştır. Araştırmaya, toplu taşıma sektöründe raylı sistemlerde faaliyet gösteren 40 tren sürücüsü katılmıştır. Bu 40 tren sürücüsüne 10 gün boyunca (işlerinin sonunda) aynı takma adla anketler doldurtularak elde edilen 400 anketle veriler analiz edilmiştir. Zamana ve kişiye göre farklılık göstereceği varsayıldığından çok düzeyli bir araştırma modeli olarak tasarlanan ve günlük iş stresinin, iş aile çatışmasının ve duygusal dengenin tren sürücülerinin işe tutulma üzerindeki etkilerinin amaçlandığı bu çalışmada elde edilen sonuçlar, oluşturulan hipotezleri desteklediği görülmüştür. Yapılan analizlere göre, günlük iş stresi ve iş aile çatışması ile günlük işe tutulma arasında negatif bir ilişki varken, duygusal denge ile işe tutulma arasında pozitif ilişki vardır. 
İkinci çalışmada, işe yabancılaşması sabit olan bir çalışanın pozitif psikolojik sermayesi yüksek veya düşük olma durumu kişinin işe tutulmasını etkileyip etkilemediği amaçlanmıştır. Yani pozitif psikolojik sermayenin bu iki kavram arasındaki düzenleyici rolü var mı? Yine raylı sistemlerde faaliyet gösteren 277 istasyon amirinden toplanan veriler sonucunda, işe yabancılaşma ile işe tutulma anlamlı olumsuz ilişki bulunmuş ve bu iki kavram arasındaki etkide pozitif psikolojik sermaye nin düzenleyici rolü olduğu sonucuna varılmış ve hipotezler desteklenmiştir. 
Üçüncü çalışmada ise, işe tutulma ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide iş güvencesizliğinin aracı rolü amaçlanmıştır. İstanbul'da ki 361 taksi şoföründen elde edilen veriler toplanarak analiz edilmiştir. Analiz sonucuna göre, işe tutulma düzeylerinin işten ayrılma niyetleri ve iş güvensizliği üzerinde anlamlı ve negatif bir etkiye neden olduğu, çalışanların iş güvensizliği düzeylerinin işten ayrılma düzeyleri üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye neden olduğu görülmüştür. Ayrıca iş güvencesizliğinin, işe tutulma ile işten ayrılma niyeti arasındaki etkileşimde kısmi aracı role sahip olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlara göre hipotezlerimizin tamamının desteklendiği görülmüştür.

Abstract:
This thesis study consists of three different studies prepared in relation to each other, trying to explain the premises and consequences of the concept of job engagement. In these studies using quantitative methods, the data required for analysis were collected with Google Form, an online survey preparation program. The analyzes of the collected data were carried out separately with the help of SPSS 25 and AMOS 25 programs and presented in separate subsections.
The first study explored a multilevel analysis of the effects of employees' daily job stress, work-family conflict, and emotional balance on job retention. 40 train drivers operating in rail systems in the public transportation sector participated in the research. The data were analyzed with 400 surveys obtained by having these 40 train drivers fill out surveys under the same pseudonym for 10 days (at the end of their work). The results obtained in this study, which was designed as a multi-level research model and aimed at the effects of daily work stress, work-family conflict and emotional balance on train drivers' job retention, as it was assumed to vary according to time and person, were seen to support the hypotheses created. According to the results of the analysis, while there is a negative relationship between daily work stress and work-family conflict and daily job retention, there is a positive relationship between emotional balance and job retention.
In the second article, it is aimed to analyze the moderating role of employees' positive psychological capital in the relationship between job engagement and job alienation. Again, as a result of the analysis made with the data collected from 277 station managers operating in the rail systems, while there was a negative significant relationship between job alienation and job engagement, the fact that the effect of job alienation on job engagement resulted in positive psychological capital regulating this effect supports the hypotheses.
In the third study, it was aimed to analyze the mediating role of job insecurity in the relationship between job retention and intention to leave. Data obtained from 361 taxi drivers operating in Istanbul were collected and analyzed. As a result of the analyses, it was seen that job retention levels caused a significant and negative effect on turnover intentions and job insecurity, and employees' job insecurity levels caused a significant and positive effect on turnover levels. In addition, it was determined that job insecurity had a partial mediator role in the interaction between job retention and intention to leave. According to these results, it was seen that all of our hypotheses were supported.