Sağlık çalışanlarının bitkisel ürünleri güvenli kullanımına yönelik tutumlarının değerlendirilmesi - bir vakıf üniversitesi hastanesi örneği
Evaluation of attitudes of health care professionals towards the safe use of herbal products – a foundation university hospital example
Yazar: ÜMMÜ GÜLSÜM KARATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR ESEN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bitkisel ürünler, geçmişten günümüze kadar birçok kültürde beslenmenin önemli bir parçası olmuştur. Ülkemizde bitkisel ürünler oldukça yaygın olarak kullanılmaktadır. Bitkisel ürünler konusunda sağlık çalışanlarının görüşlerinin ne olduğuna dair yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma sağlık çalışanlarının bitkisel ürünleri güvenli kullanımına yönelik tutumlarını değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. İstanbul Biruni Üniversitesi Hastanesi'nde çalışan 160 sağlık çalışanı çalışmaya dahil edilmiştir. Veriler yüz yüze toplanmıştır. Çalışmanın veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu ve Bitkisel Ürünlerin Güvenli Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği Anketi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS-15.0 programı kullanılmıştır. Çalışmada ölçekten alınan toplam puana göre meslekler arası istatiksel açıdan fark bulunmuştur (p<0.05). En yüksek puanı sağlık lisansiyeri grubu (diyetisyen, fizyoterapist, eczacı, odyolog) almıştır. Düzenli bitkisel ürün kullanan sağlık çalışanlarının ortalama puanları daha yüksek bulunmuştur ve istatiksel açıdan önemli bulunmuştur (p<0.05). Düzenli bitkisel ürün kullanan sağlık çalışanları ve sağlık lisansiyeri meslek grubunun bitkisel ürünlerin güvenli kullanımına yönelik daha doğru bilgiye sahip olduğu ve daha olumlu tutum gösterdikleri sonucu bulunmuştur. Ölçek sonuçları ayrıca 4 alt faktörde incelenmiştir. Bu faktörler meslek ve eğitim durumlarına göre değerlendirilmiştir. Eğitim açısından sonuçlara bakıldığında faktör 2'de kadınlarda "Ön lisans – lisansüstü" arasında ve "lisans – lisansüstü" arasında önemli fark bulunmuştur (p<0.05). Faktör 3'te ise kadınlar arasında "Ön lisans – lisansüstü" grupları arasında önemli fark bulunmuştur (p<0.05). Bu sonuçlara göre lisansüstü eğitimi almış kadın sağlık çalışanlarının faktör 2 ve faktör 3 konularında daha doğru bilgiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Meslekler açısından sonuçlar incelendiğinde, faktör 2 ve faktör 3 açısından önemli farklılık bulunmuştur (p<0.05). İstatiksel farklılığın kaynağına göre sağlık lisansiyeri grubu faktör 2 ve faktör 3 konularında daha yüksek bilgiye sahip olduğu ve diğer mesleklere göre daha pozitif bir tutum gösterdikleri sonucu bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Bitkisel ürün, güvenli kullanım, sağlık çalışanları

Abstract:
Herbal products have been an important part of nutrition in many cultures from past to present. Herbal products are widely used in our country. There are not enough studies on the opinions of health professionals about herbal products. This study was conducted to evaluate the attitudes of healthcare professionals towards the safe use of herbal products. 160 healthcare professionals working at Istanbul Biruni University Hospital were included in the study. Data were collected face to face. The Personal Information Form and the Attitude Scale for the Safe Use of Herbal Products Questionnaire were used as the data collection tools of the study. SPSS-15.0 program was used in the analysis of the data. In the study, a statistical difference was found between occupations according to the total score obtained from the scale (p<0.05). The highest score was received by the health licensee group (dietitian, physiotherapist, pharmacist, audiologist). The mean scores of healthcare professionals using regular herbal products were found to be higher and statistically significant (p<0.05). It was found that the health professionals and health licensors who regularly use herbal products have more accurate information about the safe use of herbal products and have more positive attitudes. Scale results were also analyzed in 4 sub-factors. These factors were evaluated according to their occupation and education status. Considering the results in terms of education, a significant difference was found between "Associate degree - graduate" and "undergraduate - graduate" among women in factor 2 (p<0.05). In factor 3, a significant difference was found between the "Associate degree - postgraduate" groups among women (p<0.05). According to these results, it was concluded that female health workers who received postgraduate education had more accurate information on factor 2 and factor 3. When the results were examined in terms of occupations, a significant difference was found in terms of factor 2 and factor 3 (p<0.05). According to the source of the statistical difference, it was found that the health license group had higher knowledge on factor 2 and factor 3 and showed a more positive attitude than other professions.
Keywords: Health care professionals, herbal product, safe use