Öğretmenlerin bilgi güvenliği farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of information security awareness and digital literacy level of teachers according to various variables
Yazar: SAADETTİN ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA KÜÇÜK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi güvenliği = Information security ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Farkındalık = Awareness ; Sınıf öğretmenliği = School teachers ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin bilgi güvenliği farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ve öğretmenlerin bilgi güvenliği farkındalığı ile dijital okuryazarlıkları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığının tespit edilmesidir. 
Yöntem: Çalışmada nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutuna Türkiye'deki farklı illerde MEB'e bağlı okullarda çalışan farklı branşlardaki 658 öğretmen katılmıştır. Nitel boyutunda ilkokul ve ortaokul kademelerinde çalışan 12 öğretmenle görüşülmüştür. Çalışmanın verilerinin toplanmasında kişisel bilgi formu, Öğretmenler İçin Bilgi Güvenliği Farkındalık Ölçeği, Dijital Okuryazarlık Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır.
Bulgular: Verilerin analizi sonucunda öğretmenlerin bilgi güvenliği farkındalık düzeylerinin normal seviyede, dijital okuryazarlık düzeylerinin orta altı/zayıf seviyede olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin bilgi güvenliği farkındalık düzeyleri mezun oldukları bölüm, çalıştıkları öğretim kademesi ve hizmet içi eğitim alma durumlarına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Ancak cinsiyet, mesleki kıdem ve çalıştıkları okul bölgesine göre anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri mezun oldukları bölüm ve hizmet içi eğitim alma durumlarına göre anlamlı farklılık göstermektedir. Ancak cinsiyet, mesleki kıdem, çalıştıkları öğretim kademesi ve okul bölgesine göre anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Öğretmenlerin bilgi güvenliği farkındalıkları ve dijital okuryazarlıkları arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Nitel araştırmaya katılan öğretmenlerin çoğunluğu yeterli bilgiye sahip olmadıklarından bilgi güvenliği ve dijital okuryazarlık konularında kendilerini yetkin hissetmediklerini belirtmişlerdir. Diğer yandan bilgi güvenliği ve dijital okuryazarlık konularında yetkin olduklarını belirten öğretmenlerin kullandıkları teknolojik araçlarla öğrenme ortamını zenginleştirdikleri anlaşılmıştır.
Sonuçlar: Çalışma sonuçlarına göre öğretmenlerin bilgi güvenliği farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin artırılması için ihtiyaçlarına göre gerekli eğitimlerin düzenlenerek öğretmenlerin desteklenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to examine teachers' information security awareness and digital literacy levels according to various variables and to determine whether there is a significant relationship between teachers' information security awareness and digital literacy.
Method: In this study, a mixed research method, in which quantitative and qualitative methods are used together, was used. 658 teachers from different branches and provinces who worked in the Ministry of Education in Turkey participated in the quantitative part of this study. In the qualitative part, 12 teachers who worked in primary and secondary schools were interviewed. To gather data for the study; personal information form, Information Security Awareness Scales for Teachers, Digital Literacy Scales, and semi-structured interview form were used.
Findings: As a result of the analysis of the data, it was determined that the teachers' information security awareness levels were at a normal level, and their digital literacy levels were below medium/weak. Teachers' information security awareness levels show significant differences according to their faculty department, education level, and in-service training. However, there were no significant differences according to gender, professional seniority, and the school district they worked in. Teachers' digital literacy levels show significant differences according to their faculty department and in-service training. However, there were no significant differences according to gender, professional seniority, education level, and the school district they worked in. A positive and moderately significant relationship was found between teachers' awareness of information security and their digital literacy level. Most of the teachers participating in the qualitative part of the study stated that they didn't feel competent because of inadequate information about information security and digital literacy. On the other hand, it is understood that teachers who stated that they had sufficient knowledge enriched the learning environment with the technological tools they used.
Conclusions: As a result of the study, teachers should be supported by necessary training to increase their information security awareness and digital literacy levels based on their needs.