Hangar türü çelik sanayi yapısında farklı makas ve çapraz tiplerinin yapısal sistem üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of different shear and cross types on the structural system in hangar type steel industrial structure
Yazar: İBRAHİM TARIK ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAĞMUR DİKİCİAŞIK ; DOÇ. DR. SERDAR ÇARBAŞ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Deprem yönetmelikleri = Earthquake regulations ; Endüstriyel yapılar = Industrial structures ; Hangar = Hangar ; Kafes sistemler = Truss systems ; Çelik yapılar = Steel structures

Özet:
Gelişen teknoloji ve değişen dünya koşulları ile birlikte yapı sektöründeki ihtiyaçlar ve çözümler de değişim geçirmekte, bilimsel alandaki güncel yaklaşımlar ile uyumlu bir gelişim göstermektedir. Alternatif yapı metotlarına kıyasla çelik yapı sistemleri, zorlu koşullara dayanıklı ve çeşitli geometrideki yapı ihtiyaçlarına güvenli çözümler sunabilmektedir. Bu motivasyon ile hazırlanan tez çalışmasında, hangar tipi endüstriyel çelik yapıların, örgü düzeni ve stabilite durumları değiştirilerek analizler gerçekleştirilmiş ve sonuçlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Sabit bir lokasyon üzerinde aynı boyutlara sahip toplam 24 farklı endüstriyel yapının, farklı 3 makas ve 6 çapraz sistemi için sabit ve hareketli yükler altında yapısal analizler gerçekleştirilmiş, elde edilen sınır değerleri incelenmiştir. TS EN 1991-1-4, TS EN 1991-1-3 standartları, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018) ve Çelik Yapıların Tasarım Hesap ve Yapım Esaslarına Dair Yönetmelik (ÇYTHYE 2018) esas alınmıştır. Zaman-tanım alanında mod toplama yöntemi ile deprem hesabı yöntemi kapsamında 6,8 M_s büyüklüğündeki 1992 Erzincan depremi verileri kullanılarak gerçek deprem ivmeleri ile dinamik analizler gerçekleştirilmiştir. Çelik elemanların tasarımında ise ÇYTHYE 2018'de bulunan Yük ve Dayanım Katsayıları ile Tasarım yöntemi esas alınmıştır. Sonuç değerlerinde sadece kapasite tasarımında sınırlandırma yapılmış, her tür yapı elemanından en az birinin %80 kapasite ile çalışması sağlanmış ve diğer değerlerin okuması yapılmıştır. Yapısal analiz programı üzerinde yürütülen analizlerden elde edilen taban kesme kuvvetleri, yapı ağırlıkları, kolon üst nokta ötelenmeleri, tepe noktası ötelenmeleri ve maksimum ötelenme sonuçları kıyaslamalı olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak; dışmerkez çaprazlı yapıların yapı ağırlığı yönünden, merkezi çaprazlı yapıların ise ötelenmeler yönünden daha avantajlı sonuçlar sunabildiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
With the developing technology and changing world conditions, the needs and solutions in the construction sector are also changing and transforming. Compared to steel structure systems alternatives, it offers safe solutions in difficult conditions and in structures with variable geometry. Based on this context, different analyzes were carried out by changing the knitting pattern and stability of the hangar type industrial steel structures, which were determined as the main subject of the thesis, and the results were compared. 24 different structures with the same base area, same height and built on the same location, were examined in 3 truss and 6 cross system types. Analysis and loading conditions are based on TS EN 1991-1-4, TS EN 1991-13, TBDY 2018, (Turkey Building Earthquake Regulation) ÇYTHYE 2018 (Regulation on Design, Calculation and Construction Principles of Steel Structures). The data of the 1992 Erzincan earthquake with a magnitude of 6.8 M_s were used within the scope of the earthquake calculation method with the mode superposition method in the time-history method, and the structural analysis was carried out with the realistic earthquake accelerations. In the design of the steel elements, the Load and Resistance Factor Design in ÇYTHYE 2018 were taken. In the obtained results, only the capacity design was limited, at least one of each type of constructional steel element was ensured to work with capacity ratio of 80%, and the other values were read-only. Analysis results were compared in terms of base shear forces, structural weight, column top dreifts, apex drifts and maximum drift. Analyzes were conducted using the SAP2000 structural analysis program. As a result, it was observed that the eccentrically braced structures provided advantageous results in terms of the total weight of the structure while the concentrically braced structures in terms of translations.