5-18 yaş grubu lösemi ve lenfoma tanılı hastaların yaşam kalitelerinin ve sosyodemografik özelliklerinin değerlendirilmesi, kardeş ve kontrol grubu ile karşılaştırılması
Evaluation of life quality and sociodemographic characteristics of patients with 5-18 age group leukemia and lymphoma, comparison with sibling and control group
Yazar: TUĞBA KARAKÖSE GÖK
Danışman: PROF. DR. NURDAN TAÇYILDIZ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kanser hastaları = Cancer patients ; Kardeşler = Brothers ; Lenfoma = Lymphoma ; Lösemi = Leukemia ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Son yıllarda etkin tedavi yöntemleri ile yaşam oranları yükselen kanser hastalarını, uzun dönemde kronik sağlık sorunları ve yaşam kalitesi problemleri etkilemektedir. Çalışmamızda tedavisi devam eden, tedavisi biteli 5 yıldan daha az süre geçen ve tedavisi biteli 5 yıl ve daha uzun süre geçen hastalar, sağlıklı kontrol grubu ve kardeş grubu ile kıyaslanarak yaşam kalitesi açısından değerlendirilmiştir. Hastalarla aynı genetik ve sosyodemografik özellikleri taşıyan kardeşlerin, yaşam kalitelerinin incelenmesi amacıyla çalışmaya kardeş grubu da dahil edilmiştir. Oluşturulan üç grup, yaşam kaliteleri ve sosyodemografik özellikler bakımından incelenmiştir. 
Gereç ve Yöntem: Bu tez; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim dalı Çocuk Hematoloji-Onkoloji Bilimdalı, Çocuk Onkoloji Bölümünde yapılmıştır. 76 lenfoma ve lösemi tanısına sahip çocuk hasta grubunu, hasta çocukların kardeşlerinden oluşan 36 çocuk kardeş grubunu ve 79 sağlıklı çocuk kontrol grubunu oluşturmuştur. Toplam 191 çocuk çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların yaşam kalitelerini değerlendirmek için PedsQL anketinin Türkçe çevirisi kullanılmıştır. İstatistiksel analizler için IBM SPSS-25 paket programından faydalanılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlılık düzeyi için p<0,05 alınmıştır.
Bulgular: Hasta, kardeş ve kontrol grubunun sosyodemografik özellikleri incelendiğinde; hasta, kardeş ve kontrol grubunun yaş, yaş grubu ve cinsiyet bakımından benzer gruplar olduğunu saptadık. Ancak üç grup için eğitim durumlarının aynı olmadığını belirledik. Çalışmaya katılan ailelerin sosyodemografik özellikleri ile hasta, kardeş ve kontrol grubu arasında herhangi bir ilişki bulunamadı. Yaş gruplarına göre hasta, kardeş ve kontrol grubunun yaşam kaliteleri değişmektedir. Ayrıca bu tezde hastaların tedavi sürelerine göre yaşam kalitelerinin değiştiği sonucuna ulaşılmıştır. Tedavisi devam eden grupta yaşam kalitesi skorları belirgin düşük saptanmıştır. Çalışmaya katılan hastaların lenfoma veya lösemi olmalarının yaşam kaliteleri üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Yapılan ROC analizi sonucuna göre; hasta grubunda ÖTP 69,3'ün altında olan çocukların yaşam kalitelerinin kötü olduğu, bu değerin üzerinde olan çocukların yaşam kalitesinin iyi olduğu, kardeş grubunda ise ÖTP 86,2'nin altında olan kardeşlerin yaşam kalitelerinin kötü olduğu, bu değerin üzerinde puan alan çocukların yaşam kalitesinin iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Hasta ve kardeş grubunda yaşam kalitesi üzerinde etkisi olan bağımsız değişkenleri belirlemek amacıyla yapılan çoklu lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre, hasta grupta; tedavi durumu ve yaş grubu değişkenlerinin hastaların yaşam kaliteleri üzerinde etkili olduğunu saptadık. Tedavisi devam eden grupta, kötü yaşam kalitesi riski, tedavisi biteli 5 yıl ve üzerinde süre geçen çocuklara göre 7,48 kat daha yüksek iken (OR=7,48; p<0,05), tedavisi biteli 5 yıldan daha az olanlara göre ise 2,64 kat daha yüksektir (OR=2,64; p>0,05). Kardeş grubunun yaşam kalitesi üzerinde etkisi olan herhangi bir bağımsız değişken tespit edilememiştir.  
Sonuç: Lösemi ve lenfoma tanısı alan hastaların yaşam kalitesi, kardeşleri ve sağlıklı gruba kıyasla belirgin olarak düşük saptanmıştır. Yaşam kalitesi açısından kardeş grubu ve sağlıklı kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamamıştır. Ayrıca kanser hastalarının tedavi süresi hastaların yaşam kalitesi üzerine doğrudan etkilidir. Tedavi bittikten sonra geçen zaman uzadıkça hastaların yaşam kalitesinin daha iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Lösemi, Lenfoma, Yaşam Kalitesi, ÇİYKÖ

Abstract:
Purpose: In recent years, cancer patients who have increased life rates with effective treatment methods have been affecting chronic health problems and quality of life problems in long term. In our study, patients with ongoing treatment, <5 years with treatment and ≥ 5 years with treatment were compared with healthy control group and evaluated in terms of quality of life. The siblings of the patients were also included in the study to determine if there were any effects of the presence of cancer patients at home on the quality of life of the siblings. The three groups were examined in terms of quality of life and sociodemographic characteristics.
Materials and Methods: This thesis was carried out in the Department of Pediatric Hematology-Oncology, Department of Pediatrics, Ankara University Faculty of Medicine. A total of 191 children were included in the study, including 36 children with sibling, 76 healthy children and 79 healthy children. The Turkish translation of the PedsQL questionnaire was used to evaluate the patients' quality of life. IBM SPSS-25 package program was used for statistical analysis. For statistical significance, p <0.05 was taken.
Results: When the sociodemographic characteristics of the patient, sibling and control group were examined; we determined that the patients, siblings and control groups were similar in age, age and gender. However, we found that the education levels for the three groups were not the same. In addition, we determined that the sociodemographic characteristics of the families who participated in the study and the patient, sibling and control group were not correlated. In this thesis, it was concluded that the quality of life of the patients changed according to the duration of treatment. Patients with lymphoma or leukemia had no effect on quality of life. According to the results of ROC analysis; While the quality of life of the children with STS<69,3 was bad in the patient group, this value was STS<86,25 in the sibling group. According to the results of the multiple logistic regression analysis conducted to determine the independent variables affecting the quality of life in the patient and sibling group, the patient group; We determined that treatment status and age group affect the quality of life of patients. The risk of quality of life in the ongoing treatment group was 7.48 times higher than the children who had ≥5 years of treatment (OR=7,48; p<0,05), and 2.64 times higher than those who were treated <5 years (OR=2,64; p>0,05). In this study, there were no independent variables that had an impact on the quality of life of the sibling group.
Conclusion: The quality of life of patients diagnosed with leukemia and lymphoma is significantly lower than that of siblings and healthy group. In terms of quality of life, no statistically significant difference was found between the sibling group and the healthy control group. In addition, the duration of treatment of cancer patients has a direct impact on the quality of life of patients. As the time elapsed after the end of treatment, the quality of life of the patients was found to be better.

Keywords: Leukemia, Lymphoma, Quality of Life, PedsQL