Türkiyeli ve İranlı evli bireylerde evlilik uyumu, denetim odağı ve problem çözme becerisinin incelenmesi
Investigation of marital adjustment, locus of control and problem solving ski̇lls of Turkish and Iranian married individuals
Yazar: ROZITA FAKHIMIFARHADI
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Denetim odağı = Locus of control ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Türkler = Turks ; İranlılar = Iranians

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiyeli ve İranlıevli bireylerinevlilik uyumlarını, denetim odaklarını ve problem çözme becerilerini çeşitli değişkenlere göre incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu Tebriz'den 300, Ankara'dan 300 evli birey olmak üzere toplam 600 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Evlilik Uyumu Ölçeği, Rotter İç-Dış Kontrol Odağı Ölçegi ve Problem Çözme Envanteri kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında katılımcılarla yüz yüze görüşülerek çalışmaya gönüllü olarak katılan bireylereölçme araçları uygulanmıştır. Toplanan verilerin istatistiksel analizinde SPSS21 paket programından yararlanılmıştır. Verilerin analizinde,öncelikle araştırmaya dahil olan katılımcıların demografik özelliklerine ilişkin analizler yapılmıştır. Daha sonra araştırmanın  bağımsız değişkenlerine göre her iki ülke katılımcılarının evlilik uyumu, denetim odağı ve problem çözme puanları karşılaştırılarak incelenmiştir. Puanlar arasındaki farklılıkları belirleye bilmek için çift yönlü varyans analizi kullanılmıştır. İstatistiksel olarak anlamlı farklılıkların tespit edildiği durumlarda  hangi gruplar arasında farklılaşma olduğunu belirlemek için Tukey HSD testi kullanılmıştır. Son olarak da evlilik uyumu, denetim odağı ve problem çözme becerisi arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: Katılımcıların evlilik uyumu puanları ülkelere göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. İranlı katılımcıların evlilik uyumu puanları, Türkiyeli katılımcılardan daha yüksek bulunmuştur. Evlilik uyumu puanlarında katılımcıların eğitim durumu, sosyo-ekonomik düzeyi ve çalışma durumuna göre anlamlı farklılıklar bulunurken; cinsiyet, yaş, evlilik süresi ve çocuk sayısına göre anlamlı bir fark bulunmamıştır.Katılımcıların denetim odağı puanları anlamlı bir farklılık göstermektedir. İranlı katılımcıların içsel denetim algıları Türkiyeli katılımcılardan anlamlı olarak daha yüksektir.Katılımcıların problem çözme puanlarının ülkelere göre anlamlı bir farklılık gösterdiği bulunmuştur. Türkiyeli katılımcıların problem çözme becerisi algıları İranlı katılımcılardan daha yüksektir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate marital adjustment, locus of control, and problem solving skills of Iranian and Turkish married individuals with regard to various variables. The study group consisted of 300 individuals from Tabriz and 300 from Ankara; therefore, with a total sample of 600 participants. Personal Information Form, Marital Adjustment Scale, Rotter's Internal-External Locus of Control Scale and Problem Solving Inventory were used as data collection tools in the research by conducting face-to-face interviews with the participants. SPSS 21 package program was used for statistical analysis of the collected data. In the analysis of the data, firstly, analyzes were made on the demographic characteristics of the participants involved in the survey. Subsequently, marital adjustment, locus of control and problem solving scores of the participants of both countries were examined by comparing them according to the independent variables of the research. Two-way analysis of variance was used to determine differences between scores. When statistically significant differences were found, Tukey HSD test was used to determine which groups differed. Finally, relationships between marital adjustment, locus of control and problem solving examined. The following results were obtained in the study: Participants' marital adjustment scores were statistically significant between the two countries. The marital adjustment scores of the Iranian participants were higher than those of Turkish respondents. There were significant differences in marital adjustment scores according to the participants' educational status, socio-economic level and working status; gender, age, duration of marriage and number of children. Participants' locus of control scores also showed statistically meaningful differences. Iranian participants' perceptions of internal locus of control is significantly higher than the Turkish participants'. Participants' problem-solving scores were found to differ significantly between the two counties' respondents. The Turkish participants' perceptions of problem solving skills are higher in comparison to the Iranian participants'.