Yapay zekânın felsefi kökenleri ve gelişimi
The philosophical origins and the development of artificial intelligence
Yazar: NAZLI GÜLŞAH CİMİLLİ
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN ÇÖKELEZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilim ve Teknoloji Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: Bilim felsefesi = Science philosophy ; Bilim tarihi = History of science ; Dil = Language ; Felsefe = Philosophy ; Gösterge bilim = Semiotics ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Bu çalışmanın amacı, "Yapay Zekâ"nın felsefi temellerini, bilinç, hafıza, dil, mantık süreçlerine göre, tarihsel perspektif içinde incelemektir.
Ayrıca, bu çalışmada, insanın düşünme ve öğrenme stillerini makineye atfeden yapay düşünme, yapay bilinç ve makine öğrenmesi gibi konulara ve Yapay Zekâ'nın insan bilişsel yetilerine yakınsama süreçlerine paralel olarak değinilmesi, düşünce tarihi içerisindeki gelişim süreçlerinin incelenmesi de amaçlanmaktadır. Düşünme, öğrenme ve konuşma edimleri, karşılaştırmalı olarak felsefi boyutta incelenecektir.
"Yapay Zekâ" terimi, ilk kez 1956'da Darmouth konferansında John McCarthy tarafından bu isimle telaffuz edildiği için, bilim tarihinde, söz konusu kavram nispeten genç bir disiplin olarak kabul edildiği hâlde, "kavramsal tarih" bağlamında, Yapay Zekâ'nın bir kavram olarak yer aldığı Antik Çağ'dan itibaren anlatılmaya çalışılacaktır.
Zihin ve akıl yürütme gibi konular ise, Platon'un Diyaloglar'daki tartışmalardan başlatılarak ele alınacaktır.
17. Yüzyıl Rasyonalist ekollerin, hem Yapay Zekâ alanında hem de zihin felsefesi alanında önemli bir etkiye sahip oldukları fikrinden hareketle, düşüncenin kavramsal tarihi konusu, özellikle Descartes'ın görüşleri temelinde açıklanmaya çalışılacaktır. 
Bu bağlamda, 11. yüzyıl filozoflarından İbn-i Sina'nın felsefesiyle de karşılaştırmalı olarak, insanın bilişsel kapasiteleri ve zihin-beden problemi gibi konular da incelemeye tabi tutulacaktır.
Yapay Zekâ alanında ortaya atılan iddialar çerçevesinde, tarihsel gelişim süreçlerine paralel olarak, Yapay Zekâ'nın özellikle felsefi açıdan izah edilmesi amaçlanmaktadır.
Alan Turing'in ortaya attığı "Makineler düşünebilir mi?" sorusu üzerinden, düşünen bir makinenin, düşünebilme ve insan zihnine yakınsama imkânları, felsefi açıdan sorgulanacaktır.
Bir Yapay Zekâ programının, beynin çalışma prensibini nasıl modellediğini açıklamak için, Yapay Zekâ'nın gelişim süreçleri de, makine öğrenmesi ve derin öğrenme gibi kavramlar üzerinden anlatılmaya çalışılacaktır. Ayrıca Searle'ün Çin Odası örneği, farklı bakış açılarından incelenerek, bilinç ve maksatlılık gibi kavramların sorgulanması amaçlanmaktadır.
Son olarak da Yapay Zekâ algoritmalarında kullanılagelen yapay dil konusu, doğal dil işleme, dil yetisi, göstergebilim, dilin kaynağı ve imkânı gibi konularla birlikte ele alınarak tartışılmaya çalışılacaktır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the philosophical basis of Artificial Intelligence in according with the consciousness, memory, language, logic processes in the historical perspective.
In order to address the historical development of topics such as artificial thinking, artificial consciousness and machine learning which attributes human learning styles to the machine, as well as the processes of convergence to human cognitive capacities, in parallel with human thought, it is aimed to question comparatively the act of thinking, learning and language capabilities in a philosophical dimension. 
Even though, it is fair to say for Artificial Intelligence that, it is a relatively young discipline in the history of science, regarding that the term of Artificial Intelligence was first pronounced with this name by John McCarthy in Darmouth conference in 1956, its conceptual history will be told starting from the Ancient times when Artificial Intelligence took place as a concept. The subjects such as mind and reasoning will be discussed starting from the arguments in Plato's Dialogues.
Based on the idea that The Rationalist Ecoles in the 17th Century have an important effect on Artificial Intelligence as well as in the field of philosophy of mind; the cognitive capacities of human and mind-body problem will be discussed beginning from the 17th Century by aiming to explain the conceptual history of thought with the views of Descartes and in comparison with the philosophy of Avicenne, who is one of the 11th Century philosophers.
Within the framework of the claims made in the field of artificial intelligence, it is aimed to explain especially from the philosophical aspect in parallel with the historical development processes of Artificial Intelligence.
The question of "Can machines think?", which was posed by Alan Turing in1950, will be discussed through the the possibilities of a thinking machine's capacity of thinking and converging to the human mind will be quesitoned in philosophical aspects.
The development processes of Artificial Intelligence will also be told over concepts such as machine learning and deep learning to explain how an artificial intelligence program models the working principle of the brain. In addition, it is aimed to discussed concepts such as, consciousness and intentionality by analysing Searle's Chinese Room example from different points of views. 
Finally, the subject of artificial language used in artificial intelligence algorithms, will be discussed together with topics such as the ability of language, natural language processing, the semiology, the origin of language and the possibility of language.