2000 sonrası muhafazakâr medyanın yapısal dönüşümü: Yeni Şafak ve Milli Gazete örnekleri
The structural transformation of conservative media after 2000: Yeni Şafak and Milli Gazete case studies
Yazar: ŞENOL ÇARIK
Danışman: PROF. DR. H. BARIŞ DOSTER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Gazeteler = Newspapers ; Milli gazete = Milli newspaper ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Neo-muhafazakarlık = Neo-conservatism ; Türk basını = Turkish press ; Türk medyası = Turkish media ; Yeni Şafak gazetesi = Yeni Şafak newspapers

Özet:
Toplumun köklü bir biçimde değişmesine karşı çıkan muhafazakârlık, bu tavrına gerekçe olarak,
radikal değişikliklerin ardından düzeltilmesi olanaksız sonuçlar ve yıkımların ortaya çıkacağı savını öne
sürmektedir. Muhafazakâr düşünce, eski düzene ait kurumların birçoğunun bugün de varlığını
sürdürmesini savunmaktadır. Köklü değişikliklere karşı tepki gösterirken, bir yandan da değişimin
olağan bir şekilde meydana gelmesini istemekte, böylelikle eski düzene ait kurumların doğal bir
dönüşüm geçireceği düşünülmektedir. Türkiye'de ise bilhassa Tanzimat ve Islahat Hareketleri sürecinde
değişimin hali hazırdaki kurumların korunarak hayata geçirilmesi düşüncesine rağmen, bu fikri yeterli
bulmayan muhafazakâr bir duruş belirmiştir. Cumhuriyet'in ilk döneminde ise gelenekçi ve kültürel
bakış açısıyla, cumhuriyetçi muhafazakâr yaklaşımla entelektüel bir temel oluşmuştur. Demokrat Parti
ile merkez sağın ideolojisi olarak kabul edilen muhafazakârlığın gelişmesiyle birlikte sermaye yapısında
zaman içerisinde değişimler görülmüştür. Özellikle de 1980 sonrasında politik ve ekonomik alandaki
değişimler, muhafazakâr sermaye ve medya yapısında dönüşümleri ortaya çıkarmıştır.
Bu çalışmadaki temel tezimiz, Türkiye'de muhafazakâr medyanın 2000 sonrasında, özellikle de
Adalet ve Kalkınma Partisi'nin 2002'de iktidara gelişiyle birlikte yapısal anlamda, haber içeriği ve
söylem anlamında değişiklik gösterip, dönüştüğüdür. Öncesinde daha çok Anadolu'da etkin iş adamları,
KOBİ'ler, tüccarlar ve esnafa dayanan muhafazakâr sermaye tabanı, 2000 sonrasında gittikçe büyümüş,
holdingleşme artmıştır. Muhafazakâr burjuvazi daha da büyümeyi ve dışa açılmayı hedeflemiş, küresel
sermaye ve Avrupa'yla ilişkileri geliştirerek sistemle bütünleşmeye çalışmıştır. Geçmişteki radikal tavır
yerini daha ılımlı bir söyleme, neoliberalizm ve piyasa koşullarına uygun bir yapıya bırakmıştır. Bu
değişim sonucunda muhafazakâr çevrenin siyasetlerinin ve söylemlerinin değişmeye başladığı
görülmüştür. Adalet ve Kalkınma Partisi'nin 2002 yılında iktidar oluşunun ardından yürüttüğü ılımlı ve
merkezileşen siyaset ve söyleminin, 1980'li ve 1990'lı yıllarda bir bölümü kapitalist sisteme muhalefet
eden, bir bölümü ise "ahlaklı kapitalizm"i savunan, başka bir bölümü ise çoğunlukla dini ve kültürel
referanslarla meseleleri yorumlamaya çalışan siyasal İslamcı-muhafazakâr çevre ve yayınları üzerindeki
etkisi çalışmada ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Bu kesimin büyük çoğunluğunun 2000 sonrasında,
siyasal iktidarın politika ve söylemleri paralelinde dönüşüm gösterdiği görülmüştür. Ana akım
medyanın sahipliğinin süreç içerisinde siyasi iktidara yakın sermaye gruplarına geçişiyle birlikte ana
akım medya-muhafazakâr medya arasındaki farklar azalmış, medyanın büyük çoğunluğu merkezileşmiş
benzer bir yapıya dönüşmüştür. Bu sebeplerden ötürü, yeni muhafazakâr sermayenin sahipliğini yaptığı
medya grupları, sadece muhafazakâr medyayı değil bir anlamda bu medyanın da dâhil olduğu yeni
merkezi medyayı da içermektedir.

Anahtar kelimeler: Muhafazakâr Medya, Basın, Gazete, Yapısal, Dönüşüm, Muhafazakârlık

Abstract:
Conservatism, which opposes the radical change of society, suggests the argument that after
radical changes there will be consequences and destructions that cannot be corrected. Conservative
thought advocates that many of the institutions belonging to the old order continue to exist today. While
opposing to radical changes, conservatism advocates that change should occur in the usual way, so that
it is believed that the institutions belonging to the old order will undergo a natural transformation. In
Turkey, in particular, despite the idea that the change should be implemented through protecting the
existing institutions, especially in the process of the Tanzimat and Reclamation Movements, a
conservative stance has emerged that does not consider this idea sufficient. In the first period of the
Republic, an intellectual basis was formed from a traditionalist and cultural point of view, as well as a
republican conservative approach. With the development of conservatism, which is considered as the
ideology of the Democratic Party and the center-right, changes have been observed in the capital
structure over time. In particular, changes in the political and economic sphere after 1980 have led to
transformations in the structure of conservative capital and the media.
Our main thesis in this study is that conservative media in Turkey has changed and transformed
structurally in terms of news content and discourse after 2000, especially since the Justice and
Development Party came to power in 2002. Previously, the conservative capital base, which was mostly
based on influential businessmen, small and medium enterprises, merchants and tradesmen in Anatolia,
has grown more and more after 2000, and the holding has increased. The conservative bourgeoisie aimed
to grow further and expand outward, tried to integrate with the system by developing global capital and
relations with Europe. The radical attitude of the past has been replaced by a more moderate rhetoric,
neoliberalism and a structure in accordance with market conditions. As a result of this change, it has
been observed that the policies and discourses of the conservative environment have started to change.
After coming to power, the Justice and Development Party took power in 2002 and conducted a part in
politics and discourse of the 1980s and 1990s centralization on those who oppose the capitalist system,
there is a section called "moral capitalism" I defended, another part that tries to interpret cultural
references and political issues, mostly with religious Islamic-conservative publications and study the
impact on the environment has been investigated in detail. Parallel to changing policies and discourses
of the political power, it has been seen that the vast majority of this segment has been transformed after
2000.With the transition of ownership of mainstream media to capital groups close to political power in
the process, the differences between mainstream media and conservative media have decreased, and the
vast majority of media has decentralized into a similar structure. For these reasons, the media groups
owned by the new conservative capital include not only the conservative media, but also the new central
media, including these media in a sense.

Keywords: Conservatism, Conservative Media, Press, Newspaper, Transformation