Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile komorbid yavaş bilişsel tempo tanılı çocuklarda yeme alışkanlıkları, kaygı düzeyleri ve serum kortizol seviyesi ile vücut kitle indeksi arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi
Evaluation of relationships  between eating habits, anxiety levels and serum cortisol level and body mass index in children diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder and attention deficit and hyperactivity disorder with comorbid slow cognitive tempo
Yazar: IŞIL KAYI
Danışman: DOÇ. DR. BÜŞRA OLCAY ÖZ
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu çalışma Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'na komorbid Yavaş Bilişsel Tempo (YBT) tanılı olguların kliniğini tanımlama, bu iki olgu grubu arasındaki yeme davranışlarının incelenmesi ve farkların gösterilmesi ve bunların DEHB alt görünümleri ve yeme davranışlarının kaygı düzeyleri ile ilişkilendirilmesini amaçlamaktadır. Ayrıca her iki grubun Vücut Kitle İndeksi persentilleri (VKİ-p) ve kan kortizol seviye ölçümleri ile yeme davranışları, kaygı düzeyleri ve DEHB semptomları arasında ilişklerin araştırılmasını amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran, DSM-5'in tanı kriterlerine göre; yalnızca DEHB tanısını alan 45 çocuk ile DEHB+YBT 46 çocuk, dahil olma kriterlerine uygun bulunarak, yaş ve cinsiyet bakımından eşleştirilmiş ve çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma hakkında bilgilendirme yapılıp yazılı onam alınmıştır. Her iki gruptaki katılımcılara ve ebeveynlerine sosyodemografik veri formu, Barkley Çocuk Dikkat Anketi, Çocuklarda Beslenme Davranışı Anketi (ÇBDA), Çocukluk Çağı Anksiyete Tarama Ölçeği (ÇATÖ), Turgay Çocuk ve Ergenlerde Davranış Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Değerlendirme ve Tarama Ölçeği (T-DSM-IV-Ö) verilmiştir. Ayrıca çalışmaya katılan çocukların serum Kortizol ve VKİ ölçümleri yapılmıştır.

Bulgular: Sosyodemografik verilerle elde edilen bilgiler ışığında; DEHB+YBT grubunun DEHB grubuna oranla anlamlı düzeyde öğün sayısının fazla olduğu bulundu. DEHB+YBT grubunda okulda, evde ve haftalık olarak her bir alanda daha düşük fiziksel aktivite gösteriyor olması, DEHB grubundakilerden anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. DEHB grubunda ise birden fazla ortamda yüksek fiziksel aktivite gösterme, DEHB+YBT grubundakilerden anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı. Gruplar arası baskın görünümler açısından kıyaslamalara bakıldığında; DEHB grubuna göre DEHB+YBT grubunda dikkatsizlik baskın olma oranları anlamlı düzeyde daha yüksek iken hiperaktive/dürtüsellik baskın olma oranları anlamlı düzeyde daha düşük tespit edildi. DEHB+YBT grubunda ölçülen, ÇATÖ ölçeği toplam puanı ve alt ölçek puanları anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu. DEHB+YBT ve DEHB gruplarında, ÇATÖ alt ölçekleri ve ÇBDA alt ölçek puanları arasında anlamlı pozitif korelasyon tespit edildi. DEHB+YBT grubundaki VKİ-p değeri ile Gıdadan Keyif Alma, Gıdaya Yaklaşma Toplam, Davranım Bozukluğu (DB) Total Puanı puanları arasında pozitif ilişkiler saptandı, DEHB grubunda ise; VKİ-p değeri ile Gıda Heveslisi, Duygusal Aşırı Yeme, Gıdadan Keyif Alma ve İçme Tutkusu puanları arasında pozitif ilişkiler saptandı.

DEHB'ye komorbid YBT grubunda serum kortizol düzeyleri ile çalışmada incelenen ÇATÖ, ÇBDA, T-DSM-IV, BÇDA ve bu ölçeklerin alt ölçek puanları arasında anlamlı düzeyde bir ilişki saptanmadı ancak DEHB grubunda sadece serum kortizol düzeyleri ile ayrılık anksiyetesi alt ölçek puanı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulundu.
Sonuçlar: Çalışmamızda DEHB ve DEHB+YBT'li olgularda yeme davranışları ve kaygı düzeylerinin birbiri üzerine pozitif ve negatif yönlerde etkileri olabildiği, bu durumların olgulardaki DEHB baskın görünümlerine göre farklılıklar gösterebileceği ve de VKİ-p ile yeme davranışların arasında ilişkiler bulunmuştur. VKİ ve kan kortizol seviye ölçümleri ile yeme davranışları, kaygı düzeyleri ve DEHB semptomları arasında ilişkilerin daha iyi açıklanması için daha geniş örneklemli çalışmalar gereklidir. Çalışmamız sonuçları ile bu olguların tanı sonrası takip ve koruma amaçlı alınabilecek sosyal ve tıbbi önlemler üzerine çıkarımlar yapılabilmesi açısından katkı sağlayacaktır.

ANAHTAR KELİMELER: Anksiyete Bozukluğu, Beslenme Davranışı, DEHB, Kortizol, VKİ, YBT

Abstract:
Objective: The aim of this study is to describe the clinic of cases diagnosed with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) and Sluggish Cognitive Tempo (SCT) comorbid with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder, and to show the differences between these two groups by examining their eating behaviors. It also aims to evaluate the relationship between ADHD sub-presentations and eating behaviors of these two groups and their anxiety levels. In addition, it was aimed to investigate the relationships between Body Mass Index percentiles (BMI-p) and blood cortisol level measurements of both groups and eating behaviors, anxiety levels and ADHD symptoms.

Materials and Methods: According to the diagnostic criteria of DSM-5, those who applied to Düzce University Faculty of Medicine Child and Adolescent Psychiatry Polyclinic; 45 children diagnosed with ADHD only and 46 children diagnosed with ADHD and SCT were included in the study. Among these children, those who met the inclusion criteria were matched in terms of age and gender and included in the study. Information about the study was provided and written consent was obtained. Participants in both groups and their parents were administered sociodemographic data form, Barkley Child Attention Questionnaire, Child Nutrition Behavior Questionnaire, The Screen for Child Anxiety and Related Disorders (SCARED), Turgay DSM-IV Based Assessment and Screening Scale for Behavior Disorders in Children and Adolescents was applied. Additionally, serum Cortisol levels and BMI measurements were taken for the children participating in the study.

Results: With the information obtained from sociodemographic data; It was found that the number of meals in the ADHD+SCT group was statistically significantly higher than the ADHD group. The ADHD+SCT group's average physical activities at school, at home and weekly were found to be lower. In the ADHD group, the rate of high physical activity in more than one environment was found to be significantly higher than in the ADHD+SCT group. When looking at comparisons between groups in terms of dominant appearances; While inattention predominance rates were significantly higher in the ADHD+SCT group, hyperactive/impulsive predominance rates were significantly lower. The total score and subscale scores of the SCARED scale measured in the ADHD+SCT group were found to be significantly higher. In the ADHD+SCT and ADHD groups, a significant positive correlation was detected between the SCARED subscales and the ÇBDA subscale scores. Positive relationships were detected between BMI-p value and Food Enjoyment, Food Approach Total, DB Total Score scores in the ADHD+AD group. In the ADHD group; A positive correlation was detected between BMI-p value and Food Enthusiasm, Emotional Overeating, Food Enjoyment and Drinking Passion scores.
In the ADHD comorbid SCT group, no significant relationship was detected between serum cortisol levels and the scales examined in the study and the subscale scores of these scales. However, in the ADHD group, a positive significant relationship was found between serum cortisol levels and separation anxiety subscale score.

Conclusions: In our study, it was observed that eating behaviors and anxiety levels in cases with ADHD and ADHD+SCT can have positive and negative effects on each other, and that this varies between groups depending on the predominant appearance of ADHD. Additionally, relationships between BMI-p and eating behaviors were found in these groups. Studies with larger samples are required to better explain the relationships between BMI-p and blood cortisol level measurements and eating behaviors, anxiety levels and ADHD symptoms. The results of our study will contribute to making inferences about social and medical measures that can be taken for follow-up and protection purposes after diagnosis of these cases.

KEY WORDS: ADHD, Anxiety Disorder, BMI, Cortisol, Feeding Behavior, SCT