Kültür endüstrisinde sanat ve tasarım nesnelerinin göstergeleri ve seramik uygulamalar
Sing of art and design objects in culture industry and ceramic practices
Yazar: ŞENAY ŞEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EFE TÜRKEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Gösterge bilim = Semiotics ; Kültür = Culture ; Kültür endüstrisi = Cultural industry ; Kültürel etki = Cultural effect ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Tasarım = Design

Özet:
Kültür kavramının kendi kendine, herhangi bir dış etmenin etkisinde kalmadan oluşumunun üzerine endüstrinin ekonomik çerçevedeki ve sınırları aşarak getirdikleriyle birlikte kültürün yapısında oluşan bozunma hem toplumu hem de toplumu meydana getiren değerleri etkilemiştir. Ancak bazı değerler kapitalizmin bir aracı olarak ekonomiye eklemlenmiştir; bu değerlerden biri de sanattır. Aynı şekilde tasarım da, kültürün içerisinde var olan, ancak yüzyıllar sonra kuramsallaşan, literatürde yerini alan, zanaatı ve sanatı kapsayan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Sanatın ve tasarımın yeni üretilen toplumsal kavramları ve endüstrileşen kültürün içerisindeki hareketleri ve bunların nasıl birer yol izledikleri son yıllarda pek çok tartışmanın da konusu olmuştur.
Kavramların iç içe geçerek piyasalaştığı sanat ortamında, tasarım ve kültür kavramları da piyasanın koşulları doğrultusunda yeniden biçimlendirilmiştir. Bu kavram karmaşası bireylerin ihtiyaçlarını da derinden etkilemiştir. İstekler, ihtiyaçlar ve arzulara karşı sürekli yeni olanın arzı, kendisine genel geçer anlık duyguların eşlik ettiği yeni hayat tarzları yaratmıştır. Kültür ise genel geçerlik üzerine değil, yerellik üzerine temellenmiştir. Oysa sınırların ortadan kalktığı 'küresel köy' perspektifini yitirmiş ve tek bir düzlem olarak sunulmaktadır. Dolayısıyla yerellik ortadan kalkmış, dünyanın her bir noktasında her bir his, her bir an, her üretilen sanat eseri aynılaşmaya başlamıştır. Bu tekdüzeliğin üzerine ihtiyaçlardan doğan talep yok edilmiş, yerine itibar ve lüks kavramı getirilmiştir. Piyasalaşan sanat, ihtiyacın iktisadi kodlarını galeriler, mezatlar ve ses getiren lüks sergiler üzerinden tekrar yorumlamış ve bunu endüstriyel bir araç haline getirmiştir. İhtiyaç artık hümanist bir kavram değil, 'piyasa'ya hizmet eden bir kavram halini almıştır. Tasarım nesnelerinin işlevselliğiyle sanat nesnelerinin işlevsizliği arasında bir fark kalmamıştır. Bu tartışmalar üzerinden lüks kavramı, tasarımın işlevselliği ya da sanatın işlevsizliği odak noktası alınarak, seramik malzemesi ile bu birbirine geçen kavramların göstergeleri tartışılmıştır. 

Anahtar Sözcükler: 
Kültür, Toplum, Sanat, Tasarım, Göstergebilim.

Abstract:
The distortion in the structure of culture, which was brought on by industrialism that transgressed both boundaries and the framework of economy following the self-development of the concept of culture without external influences, has also impacted the values that constitute both the society and the social values. However, some values have been articulated into economy as a capitalist tool; one of these values is art. Similarly, design, which exists within culture yet which has become institutionalized through the centuries and thus had found its place in literature, comes to light as a concept that incorporates artisanship and art. The newly produced concepts of art and design, their movement within the industrializing culture, and their paths have become the topic of numerous debates in the recent years.
In arts, where concepts intertwine with each other, the concepts of design and culture were restructured in line with market conditions. This conceptual chaos has also significantly affected individual needs. The continuous supply of innovation in the face of wants, needs, and desires has produced new lifestyles accompanied by universal and fleeting sentiments. On the other hand, culture is grounded in locality rather than universality. Yet, the global village, where boundaries have dissipated, has lost its perspective and is presented as if it were a linear platform. As such locality too has dissipated and uniformity has began to dominate each feeling, each moment, and each new artwork worldwide. On top of this monotony, the demand born of needs has been obliterated as it was replaced by the concepts of respectability and luxury. Art, which has become commodified, has transformed the financial codes of needs into galleries, auctions, and luxurious celebrity exhibitions, mutating them into industrial tools. The concept of need, now with its humanist substance lost, is in the service of the markets. The difference between the functionality of design objects and the non-functionality of art objects. [Here,] the materials of ceramic, the concept of luxury, and the indicators of the intertwining of these concepts are discussed through these debates and grounded in the non-functionality of art or the functionality of design.

Keywords: 
Culture, Society, Art, Design, Semiology.