Sıcaklık stresinin döl verim kriterleri üzerine etkisi ve süt verimi ile ilişkileri açısından sürü kayıtlarının değerlendirilmesi üzerine bir çalışma
A study to evaluate herd records related with the effect of heat stress on reproductive criteria and relation with milk yield
Yazar: HÜSEYİN ÜÇEŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERAP GÖNCÜ KARAKÖK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fertilite = Fertility ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt verimi = Milk yield ; Sıcaklık stresi = Temperature stress

Özet:
Sıcaklık stresi süt sığırcılığı işletmelerinde önemli bir problemdir. Sıcaklık stresi, süt veriminde düşme, üreme ile sağlık problemlerinde artış ve ekonomik kayıplarla sonuçlanır. Süt verimi hayvanın genetik ve çevre interaksijonunun bir sonucudur. Belirli bir ırkın süt verimi, özellikle tropikal çevre şartlarında ya da ekosistemlerde iklim ile bu iklimin etki ettiği yem kalite ve miktarı, hastalık ve parazitlerin varlığı ve de besleme, sıcaklık ve sağlık kısıtlamalarım iyileştiren teknolojinin kullanılması ile etkileşir. Bu çalışmada, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma Uygulama Çiftliği'nde yetiştirilen Siyah Alaca (SA), İsrail Siyah Alaca (İSA) ve Kilis tipi GSK sığır ırkları ve bunların melezlerine ait 30 yıllık periyottaki (1973-2003) kayıtlar kullanılmıştır. Çalışmada, 3683 doğum, 7813 çiftleşme ve 2321 de süt verim kaydı değerlendirilerek, Çukurova Bölgesi için yaz aylarında artan çevre sıcaklığı ve yüksek oransal nem olması durumunda strese giren hayvanların döl ve süt verimlerindeki değişim analiz edilerek sonuçlar tartışılmıştır. SA'ların ilkine çiftleştirme yaşı, ilkine buzağılama yaşı ve servis periyodu sırasıyla 594±6, 895±6 ve 135±3 gün olduğu hesaplanmıştır. Buzağılama aralığı, gebelik süresi, damızlıkta kullanma süresi sırasıyla 404±3 gün, 277±0 gün, 1003±41 gün olarak saptanmıştır. Laktasyon süresi, laktasyon süt verimi, düzeltilmiş 305 gün süt verimi ve kuruda kalma süresi ortalama değerleri sırasıyla 299±2 gün, 4917±50 kg, 4885±46 kg ve 77±2 gün olarak tespit edilmiştir. Çukurova Bölgesi'ndeki Siyah Alaca'larda servis periyodu, buzağılama aralığı, laktasyon süresi, laktasyon süt verimi, düzeltilmiş 305 gün süt verimi ve kuruda kalma süresi için buzağılama ayına göre aralarındaki farkın istatistiki olarak önemli (P<0.01) olduğu tespit edilmiştir. İlkine çiftleşme yaşı için de istatistiki farkın önemli (PO.05) olduğu belirlenmiştir. Fakat diğer özellikler için gruplar arası fark istatistiki olarak önemsizdir. Anahtar Kelimeler: Sıcaklık stresi, süt sığırcılığı, döl verimi, süt verimi.

Abstract:
Heat stress is a serious problem in dairy farming. It results in lower milk yield, disturbances in reproduction, health problems and economic loss. Milk yields are a product of animal genetic and environmental interactions. Milk yield for a specific genotype, especially in tropical environments or ecosystems, is a function of climate and its interactive influences on the quantity and quality of feed, the presence of disease and parasites and the utilization of technology to alleviate nutritional, thermal and health limitations. In this study, in 30 year period (1973-2003) data were avaible from Black and White (BW), Israel Black and White (D3W) and South Anatolian Red (Kilis) cattle breeds and their crossbreeds kept at Research and Production Unit of the University Çukurova Faculty of Agricullture. In the study, 3683 parturation, 7813 breeding and 2321 lactation records were analysed and the results were discussed to asses the effect of heat stress on reproduction and milk production traits for Çukurova region. Average age at first breeding, age first calving and service period were calculated as 594±6, 895±6 and 135±3 days respectively. Calving intervals, days in calf and longevity were determined as 404±3, 277±0, respectively. Lactation period, lactation yield, 305- days lactation yield and length dry period were determined as 299±2 days, 4917±50 kg. 4885±46 kg and 77±2 days respectively. The differences betweeen month of calving were statistically significant (PO.01) for days open, calving interval, lacatation period, lactation milk yield, 305-days milk yield and length dry period for Black and White cattle under Çukurova regional conditions. This effect was determined statisticaly significant (PO.05) for age at first breeding. But the differences between the other characteristics were not statistically significant. Keywords: Heat stress, dairy cattle, progeny yield, milk yield.