Türkiye'de kadın antrenör olmak: Kadın antrenörlerin perspektifinden karşılaştıkları sorun ve engellerin araştırılması
Being A female coach in Turkey: Investigation of problems and obstacles from female coaches' perspective
Yazar: NESİL ÖZBAY ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN SUNAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antrenör = Trainer ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadınlar = Women ; Sermaye = Capital ; Spor = Sports ; Tahakküm = Domination ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışma; ülkemizdeki spor örgütlerinin çatısı altında konum edinen kadın antrenörlerin mesleklerinde yaşadıkları sorunların ve algıladıkları engellerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi çerçevesinde fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Nitel araştırmalarda kullanılan amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilen 50 kadın antrenör, çalışmanın örneklem grubunu oluşturmuştur. Kadın antrenörlerin spor örgütlerinde en az üç yıl aktif olarak antrenörlük yapmaları ölçüt olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda; Ankara, İstanbul, İzmir ve Manisa illerinde bulunan Gençlik ve Spor İl Müdürlükleri ve Spor Kulüplerinde görev yapan kadın antrenörler araştırmanın çalışma grubu içerisine dahil edilmiştir. 
Çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Görüşme sorularının belirlenmesinde; toplumsal cinsiyet yaklaşımı ile Pierre Bourdieu'nün eril tahakküm, simgesel şiddet ve sermaye adlı kavramsal araçlarından yararlanılmıştır. Bireysel ve yüz yüze gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu doğrultuda; ortaya çıkan bulgular dört ana tema altında toplanmıştır. Birinci ana tema; kutuplaştırılmış alan döngüsü adlı temadır. Alt temaları; sayısal ve kültürel eril üstünlük, baskı ve dışlama, yetersiz görülme ve medyadaki görünmezliktir. İkinci ana tema; kişisel sınırlılıklar adlı temadır. Alt temaları; eril tasvir sistemiyle algılama, annelik-çalışma hayatı ve ev yükümlülükleri arasındaki denge ve mesleki öz yeterlik eksikliğidir. Üçüncü ana tema; örgütsel iktisadi sermaye kısıtlılığı temasıdır. Alt temaları; tesis eksikliği, yetersiz malzeme desteği ve maddi kaynakların kısıtlılığıdır. Dördüncü ana tema; sporcu ebeveyni sorunu adlı temadır. Alt temaları; ebeveynlerin spora bakış açısı ve olumsuz ebeveyn müdahalesidir. 
Sonuç olarak; ataerkil yapının şekillendirdiği kemikleşmiş toplumsal cinsiyet yapılanması, antrenörlük mesleğinde erilliğin lehine bir hiyerarşi ortaya çıkarmaktadır. Bu hiyerarşiyle kutuplaştırılan eril alandaki kadın antrenörün başarılı varlığı ve görünürlüğü antrenörlük mesleğindeki ataerkilliği iktidarsızlaştırmaktadır.  Bu durumun sonucunda oluşan eril tahakkümün varlığı ve bu tahakkümün normal ve meşru kabulü; kadın antrenörü antrenörlük mesleğinde nesne, erkek antrenörü ise mesleğin öznesi olarak konumlandırmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the problems faced and obstacles perceived in professional life by the female coaches who have achieved positions under sports organizations in our country. In the study, phenomenological design within the framework of qualitative research method. Fifty female coaches who were selected by the criteria sampling method, were the sample group of the study. Sample of the research consisted of 50 female coaches who were selected via criterion sampling method which is a purposive sampling method used in qualitative research. The selection criteria for female coaches was the condition to be actively working as trainer in sport organizations for at least three years. Accordingly, female coaches employed in Provincial Directorates of Youth and Sports and Sports Clubs in Ankara, İstanbul, İzmir and Manisa were included in the study group of the research. 
The data were collected via semi-structured interview method. A social gender approach and conceptual tools of Pierre Bourdieu, i.e. male dominance, symbolic violence and capital, were employed in establishing the interview questions. The data collected via individual and face-to-face interviews were analyzed by the content analysis method. The finding were categorized under four main themes. First main theme is called polarized field cycle. The subthemes are: numerical and cultural male supremacy, oppression and exclusion, being considered inadequate and invisibility in media. The second theme is individual limitations. The subthemes are: perception via male description system, balance between maternity-professional life and household obligations, and lack of professional self-sufficiency. The third main theme is organizational economic capital restriction. Its subthemes are: lack of facility, insufficient material support and restricted financial resources. The fourth main theme is sportsman's parent problem. The subthemes are parents' perspective regarding sports and negative parent intervention. 

As a result, the rooted social gender structure shaped by patriarchal structure brings out a hierarchy in training profession in favor of masculinity. The successful presence and visibility of the female coach in the masculine field, which is polarized by this hierarchy, is impoverishing patriarchy in the training profession. The existence of masculine domination resulting from this situation and acceptance of this domination as normal and legitimate, positions the female coach as the subject of the training profession, while positioning the male coach as the object of it.