1960-1975 yılları arasında sol basında Türk-Amerikan ilkişkileri
1960-1975 years between in leftist media Turk-Amerikan relations
Yazar: TÜLAY ARPA
Danışman: PROF. DR. AYFER ÖZÇELİK
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Basın = Press ; Sol ideolojiler = Left ideologies ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Türkiye ve Amerika arasındaki iliskiler 1960?larda solcu yazarlar tarafından
sorgulanmaya baslamıstır. Bu elestirilerin baslamasında Türk Amerikan iliskilerinde yasanan
olumsuzluklar kadar olusan yeni politik kültürün de etkisi olmustur. 1961 Anayasasının
getirdigi kısmi özgürlükler sayesinde, Türkiye?nin iç siyasi hayatında yeni bir dönemi
açılırken, Türk dıs politikası da sorgulanmaya baslamıstır. Bu elestirilerin baslamasında
olusan yeni politik kültürün yanında Türk-Amerikan iliskilerinde yasanan olumsuzlukların da
payı olmustur. Sol basında yapılan tartısmalar, genelde Türkiye?nin dıs politikası özelde
Türkiye- Amerikan iliskileri konusuna farklı bir bakıs açısı getirmistir. Öyle ki, 10 yıl
öncesinde Türkiye-Amerikan iliskilerinin bilinmeyen bir çok yönü açıklıga kavusmus ve
geleneksel Türk dıs politikası tartısmaya açılmıstır.
Bu dönemde sol akımların gelismesi, Türkiye-Amerika ilisiklerinin sorgulanmasının
baslatırken, bu tartısmalar sol grupların iç politikada seslerini daha fazla duyurmalarını
saglamıstır. Çünkü sol basında ele alınan konulardan bir çogu Kıbrıs meselesi?nde oldugu gibi
Türk halkının milli hassasiyetinin en yogun oldugu konulardı. Bu gruplar Türkiye?nin
Amerika?dan baglarını koparmadıkça hiçbir ulusal davasında basarılı olamayacagını
savunmuslardır. Solcu yazarlara göre, ikili anlasmalar ve askeri, ekonomik yardımlar
Türkiye?nin dıs politikasında hareket özgürlügünü engelliyordu. Askeri üsler ise, Türkiye?yi
beklenmedik bir savasın içine sokma tehlikesini tasıyordu. Solcu yazarlar yazılarında, Türk
hükümetlerini bu tehlikelere karsı uyarmıslardır. Asırı sol yazarların incelemelerinde
Sovyetler Birligi, ABD?ye alternatif olarak görülürken, ılımlı sol yazarlar, Atatürkçü dıs
politika yani bütün devletlerle esit mesafede iliskiler kurulması üzerinde yogunlasmıslardır.

Abstract:
The beginning of very serious critical analysis in various aspects on relations between
Turkey and the US was initiated in 1960?s. Thanks to freedoms which 1961 Constitution
brought about, a new chapter in Turkish domestic political life has begun and in parallel of
this development, Turkish foreign policy has been scrutinized carefully. In this respect, it
could be argued that Turkish leftist writers and intellectuals have begun to analyze Turkish
stance and her foreign policy regarding the US critically in this period. In the early stage of
critically analyzing Turkish-American relations, some negative developments and relatively
newly experienced political culture in this relationship had also played very substantial role in
the beginning of discussion. The discussion made by the leftist media has led to different
point of view on Turkish foreign policy in general and also Turkish-American relations in
particular. In such that the some dimensions of Turkish-American relations, which has not
been known publicly in that time, have been noticed and in this respect traditional Turkish
foreign policy has been debated.
In this period, while the development of left currents has initiated the critically study
of Turkish-American relations, the discussions on Turkish-American relations has led to
greater voice and role by left groups in domestic politics. Because many of the topics such as
Cypriot issue, discussed by the left media were top sensitive issues in which Turkish people
followed closely. The leftist groups claimed that Turkey could not be successful in any of her
national matters as long as she would break off her relations with the U.S. According to leftist
writers, mutual agreements and military, economic assistances have hindered Turkey?s
freedom of action in her foreign policy. On the other hand American military bases have
potentially risked Turkey to take part in any unexpected war. Therefore, leftist writers had
warned Turkish government this potential threat in their columns. While ultra leftist writers
have had considered SSCB as an alternative power against the U.S in their studies, moderate
leftist writers focused on Kemalist foreign policy, which required equal distance to all
countries.