Üriner sistemden izole edilen enterococcus faecalis türündeki bakterilerin virülans faktörlerinin saptanması ve antibiyotik direncinin araştırılması
Investigation of virulence factors and antibiotic resistance of enterococcus faecalis bacteria isolated from urinary tract
Yazar: DENİZ TURAN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜRLER
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Enterokoklar, virulansı düşük mikroorganizmalar olmakla birlikte, yapısal olarak
birçok antimikrobiyal maddeye dirençlidirler. Aynı zamanda dış ortam koşullarına da
dayanıklı olmaları, bu bakterilerin hastane ortamında diğer bakterilere oranla daha uzun süre
canlı olarak bulunmalarına neden olur.
 Bu özellikleri nedeniyle enterokoklar son yıllarda hastane infeksiyonu etkeni olarak
ilk sıralarda yer almaktadırlar. Üriner sistem infeksiyonları (ÜSĐ) enterokokların neden
olduğu en sık infeksiyon olup, çoğu nozokomiyaldir ve daha çok altta yatan üriner sistem
anomalisi bulunan, kateter ve/veya üriner alet gibi ürolojik girişim uygulanmış olan hastalarda
görülür. Önceden antibiyotik kullanımı da (özellikle sefalosporinler, vankomisin veya
aminoglikozidler) dirençli enterokok infeksiyonu gelişmesi için risk faktörüdür. Tüm
enterokok infeksiyonlarının % 80-90'ından E. faecalis, % 5-10'undan E. faecium
sorumludur. Enterokokların oluşturduğu infeksiyonların patogenezinde rol oynayan virulans
faktörleri henüz tam netlik kazanmamıştır ancak hemolizin, jelatinaz ve enterokok yüzey
proteini (Esp) sıklıkla araştırılan virulans faktörleridir.
 Bu çalışmada; hasta idrarlarından izole edilen E. faecalis suşlarının virulans
faktörlerinin saptanması ve antibiyotik direncinin gösterilmesi, virulans faktörlerinin varlığı
ile antibiyotik direnci arasındaki ilişkinin gösterilmesi, yine ÜSĐ gelişmesi için risk oluşturan
üriner kateter kullanımı ile virulans faktörleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
 Bu amaçla idrar örneklerinden izole edilen ve VITEK 2 (bioMerioux-Fransa)
sisteminin  Gram pozitif tanımlama kiti  ile E. faecalis olarak saptanan toplam 100 suş
çalışmaya alınmıştır. Virulans faktörlerinden hemolizin ve jelatinaz fenotipik olarak
belirlenmiştir. Esp varlığı ise DNA ekstraksiyonundan sonra esp 11 ve esp 12 primerleri
kullanılarak PCR yöntemiyle araştırılmıştır. Antibiyotik duyarlılıkları disk difüzyon ve E-test
yöntemiyle araştırılmış, sonuçlar Clinical and Laboratory Standards Instute (CLSI) ve
European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) önerileri
doğrultusunda değerlendirilmiştir. Çalışmada elde edilen verilere göre; antibiyotik direnç
oranları ampisilin, norfloksasin, nitrofurantoin, yüksek düzey gentamisin (YDGD) ve yüksek
düzey streptomisin (YDSD) için sırasıyla % 2, % 31, % 1, % 22 ve % 37 olarak saptanırken,
vankomisin, linezolid ve tigesikline dirençli suş saptanmamıştır. Virulans faktörleri açısından
değerlendirildiğinde; suşların toplam olarak % 82'sinin jelatinaz, % 67'sinin Esp ve %
35'inin hemolizin oluşturduğu saptanmıştır. Aynı zamanda suşların % 37'nin Esp ve
jelatinazı, % 24'ünün Esp, jelatinaz ve hemolizini birlikte oluşturduğu belirlenmiştir. 8 suşun
ise bu üç virulans faktöründen herhangi birini oluşturduğu saptanmamıştır.
Sonuç olarak antibiyotik direnci ile virulans faktörleri varlığı arasında anlamlı bir
ilişki bulunmamıştır. Ayrıca üriner kateter uygulanan hastalarda uygulanmayan hastalara göre
virulans faktörlerinin varlığı arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır.
Anahtar kelimeler: Enterococcus faecalis, antibiyotik direnci, virulans faktörleri.

Abstract:
Although enterococci are less virulent than many other bacteria, being resistant to
many antimicrobials and also to the external environmental conditions make them survive
longer in hospital environment than other bacteria.
Because of these characteristics, enterococci take the first place as agent in nosocomial
infections. Being the most common infection caused by enterococci, urinary tract infections
(UTI) are generally nosocomial and are most often seen in patients having urinary system
anomaly and in patients to whom urological procedures like catheter and/or urinary
instruments have ben applied. Antibiotic consumption (especially cephalosporins,
vancomycin or aminoglycosides) is also a risk factor for enterococcus acquisition. E. faecalis
is responsible for % 80-90 and E. faecium is responsible for % 5-10 of all enterococcal
infections. Virulance factors playing a role in the pathogenesis of enterococcal infections has
not been clarified yet. However, hemolysin, gelatinase and extracellular surface protein are
the most often investigated virulance factors.
In this study, it was aimed: To detect the virulance factors of E. faecalis isolated from
urine samples of patients, to show the relationship between the presence of virulance factors
and antibiotic resistance, to investigate the relationship between antibiotic resistance and
urinary catheter utility which is a risk factor of UTI and to investigate the presence of
virulance factors.
For this purpose, 100 strains isolated from urine samples and identified as E. faecalis
by Gram positive identification kit of VITEK 2 system (bioMerioux) were included in the
study. From the virulance factors, hemolysin and gelatinase were detected phenotypically.
Esp was detected by PCR using primers Esp 11 and 12 after DNA extraction. Antibotic
susceptibility testing was carried out by disc diffusion and E-test methods and the results were
analysed according to Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI) and European
Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing (EUCAST) recommendations.
According to our results, antibiotic resistance rate for ampicilin, norfloxacin,
nitrofurantoin, high level gentamycin and high level streptomycin were observed as 2, % 31,
% 1, % 22 and % 37 respectively. No resistant strain to vancomycin, linezolid and tygecyclin
was detected. Wirh respect to virulance factors, the most often detected virulance factor is
gelatinase ( 82) followed by Esp (% 67). The number of strains in which each of 3 virulance
factors were detected at the same time was 24 (% 24), where as no virulance factor was
detected in 8 (% 8) strains. No significant relationship was found between antibiotic
resistance and presence of virulance factors. No significant difference was found for the
presence of virulance factors and antibiotic resistance between patients to whom urinary
catheter was applied and to whom urinary catheter was not applied.
Key words: Enterococcus faecalis, antibiotic resistance, virulence factors.