Ebeveyn ergen ilişki niteliği ve ebeveyn öz-şefkat düzeylerinin ergenlerin psikolojik sağlamlık ve öz-denetim becerileri ile ilişkisi
The relationship between parent-adolescent relationship quality and parental self-compassion levels with adolescents' resilience and self-regulation skills
Yazar: İLAYDA BALABAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL SELCEN GÜLER
BEYKOZ ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Ölçekler = Scales ; Öz denetim = Autocontrol ; Öz duyarlılık = Self compassion

Özet:
Ergenlik çocukluktan çıkılıp yetişkinliğe hazırlanılan, pek çok değişimin yaşandığı bir dönemdir. Değişimlerin yaşanması psikolojik ve davranışsal olarak ergeni zorlayabilmektedir. Ergenlerin psikolojik ve davranışsal sorunlar yaşamasını önleyecek ya da sorunları iyileştirebilecek faktörler araştırmalara konu olmuştur. Literatüre bakıldığında ebeveynlerin öz şefkatinin ve ebeveyn ergen ilişkisinin ergenlerin ruh sağlığı üzerinde pozitif etkiye sahip olduğuna dair çalışmalar bulunmaktadır. Aynı zamanda psikolojik sağlamlık ve öz denetim becerisinin de ergenin ruh sağlığı ve gelişimleri üzerinde olumlu ve koruyucu etkilerinin bulunduğu çalışmalar mevcuttur.
Bu çalışmaya ebeveyn-ergen ilişki niteliği ve ebeveyn öz-şefkat düzeylerinin ergenlerin psikolojik sağlamlık ve öz-denetim becerileri ile ilişkilerinin incelenmesi amacıyla İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı olan 3 Anadolu Lisesinde eğitim gören 457 ergen ve 457 ebeveyn olmak üzere toplam 914 kişi dâhil edilmiştir. Çalışmada, 'Öz-Şefkat Ölçeği', 'Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği', 'Ergenlerde Öz-Denetim Becerileri Ölçeği', 'Ebeveyn- Ergen İlişki Niteliği Ölçeği' ve 'Demografik Bilgi Formu' kullanılmıştır. Ölçekler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bu çalışmada demografik bilgilerin değişkenlerini incelemek için betimleyici yöntemler; gruplar arası farkları incelemek için t testi ve Tek Faktörlü ANOVA kullanılmıştır. Analiz öncesinde dağılımların normallikleri her ölçek ve ölçeklerin alt boyutları için incelenmiştir ve ölçeklere ve alt boyutlara ilişkin toplam puanlar alındıktan sonra veriler uç değer açısından kontrol edilmiştir. Bu çalışmanın alt amaçlarını incelemek amacıyla değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi için Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Ebeveyn Ergen İlişki Niteliği, Ebeveyn Öz Şefkat Düzeyleri, Ergen Psikolojik Sağlamlık ve Ergen Öz Denetim Becerileri ebeveynin cinsiyetine, gelir durumuna ve ergenin cinsiyetine göre farklılaşmaktadır. Pearson korelasyon analizi sonucunda Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Ergen Öz Denetim Ölçeği ile Öz Şefkat alt boyutları ve Ebeveyn Ergen İlişki Niteliği alt boyutları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Ergen Psikolojik Sağlamlığını, Ebeveyn Öz Şefkat Düzeyleri ve Ebeveyn Ergen İlişki Niteliğinin anlamlı olarak yordadığı görülmektedir; Ergen Öz Denetim Becerilerini ise Ebeveyn Öz Şefkat Düzeylerinin anlamlı olarak yordamadığı, Ebeveyn Ergen İlişki Niteliğinin anlamlı olarak yordadığı görülmektedir. Sonuç olarak psikolojik sağlamlık ve öz denetim becerisi ergenlerin ruh sağlığını etkileyen faktörlerdir, bu çalışmanın ergenlerin psikolojik sağlamlık ve öz denetim becerilerini yükseltmek için verimli olacağı düşünülmektedir.Tüm bu bulguların literatüre katkıları tartışılmıştır.

Abstract:
Adolescence is a period in which many changes are experienced at a time when adolescents leave childhood and prepare for adulthood. Experiencing changes can affect the adolescent psychologically and behaviorally. Factors that can prevent adolescents from experiencing psychological and behavioral problems or help them reduce their problems have been the subject of research. When we look at the literature, there are studies that show that parents' self-compassion and parent-adolescent relationship have a positive effect on adolescents' mental health. At the same time, there are studies in which psychological resilience and self-regulation skills have positive and protective effects on adolescents' mental health and development. In this study, a total of 914 people, 457 adolescents and 457 parents, studying at 3 Anatolian High Schools affiliated to the İzmir Provincial Directorate of National Education, were included in order to examine the parent-adolescent relationship quality and parental self- compassion levels in terms of their relationship with the psychological resilience and self- regulation skills of adolescents. 'Self-Compassion Scale', 'Child and Adolescent Psychological Resilience Scale (CYRM-12)', 'Adolescent Self- Regulation Skills Scale', Parent-Adolescent Relationship Quality Scale' and 'Demographic Information Form' were used. Data were analyzed using the SPSS program. In this study, descriptive statistics were used to examine the demographic variables, One-Way ANOVA and the t test were used to examine the significance of the differences between groups. Before the analysis, the normality of the distributions was examined on the basis of each scale and its sub-dimensions, and the data were checked for extreme values. In order to examine the sub-objectives of this study, Pearson Correlation Analysis was used to examine the relationships between the variables. According to the findings obtained from the research, Parent-Adolescent Relationship Quality, Parental Self-Compassion Levels, Adolescent Psychological Resilience and Adolescent Self-Regulation Skills differ according to the parent's gender, income status and the adolescent's gender. As a result of the Pearson Correlation analysis, a significant relationship was found between the Psychological Resilience Scale and the Self-Compassion sub-dimensions and the Parent-Adolescent Relationship Quality sub-dimensions. It was found that Parental Self-Compassion Levels and Parent-Adolescent Relationship Quality significantly predicted Adolescent Psychological Resilience Levels and Adolescent Self-Regulation Skills. As a result, resilience and self- regulation skills are factors that affect the mental health of adolescents, it is thought that this study will be productive to increase adolescents' resilience and self-regulation skills. The contribution of all these findings to the literature is discussed.