Hikmet Onat imzalı Salacak isimli yağlı boya tabloda uygulanan mist-lining yöntemi
Mist-lining method applied on Salacak, a oil painting by Hikmet Onat
Yazar: SELEN SERTAB KAYSER
Danışman: DOÇ. DR. GÜLDER EMRE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Taşınabilir Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mist-lining = Mist-lining ; Onat, Hikmet = Onat, Hikmet ; Resim sanatı = Painting art ; Ressamlar = Painters ; Tuval resimleri = Canvas paintings ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Yağlı boyalar = Oil paints

Özet:
Bu tez çalışmasında, özel bir koleksiyonda bulunan, Hikmet Onat imzalı Salacak isimli tabloda, güncel bir soğuk astarlama tekniği olan mist-lining yöntemi uygulanmıştır. Mist-lining yöntemi 1990'lı yıllarda Amsterdam SRAL'da Jos van Och tarafından soğuk astarlama yöntemi olarak geliştirilmiştir. Mist-lining yönteminde, kullanılan yapıştırıcı ve solvent miktarının en az seviyede tutulması amaçlanmaktadır. Bu yöntem, kapalı bir ortamda çözücü buharına dayalı, yeniden etkinleştirme yönteminin sistematik kullanımına dayanmaktadır. Astarlama bezinin yüzeyi liflendirilerek pürüzlü bir yüzey elde edilmektedir. Böylelikle yapıştırıcı beze emilmeden liflerin üzerine tutunma sağlamaktadır. Salacak isimli tablonun taşıyıcı bezi ince, boya tabakası ise kalındır. Bezin taşıyıcılığı yeterli gelmemektedir. Bu nedenle Salacak isimli tabloda astarlama yapılmasına karar verilmiştir. Astarlama yöntemi olarak en az miktarda yapıştırıcı ve çözücü kullanımına dayanan mist-lining yöntemi tercih edilmiştir. Yöntemde kullanılacak astarlama bezi olarak keten bez, yapıştırıcı olarak ise Plextol B500 1/3 oranında seyreltilerek kullanılmıştır. Liflendirilen astarlama bezinin üzerine yapıştırıcı püskürtülerek uygulanmış ve kurutulmuştur. Etkinleştirme bezi olarak pamuklu kumaş tercih edilmiştir. Çözücü olarak kullanılan solvent ise toluendir. Çalışma kapsamında astarlama yöntemlerinin ve mist-lining yönteminin tarihsel gelişimi ve uygulama esasları incelenmiştir. Salacak isimli tablonun belgeleme ve inceleme çalışmaları kapsamında görünür ışık (VIS), eğimli ışık, morötesi (UV) ışık, kızılötesi (IR) ışık ve x-ışını yöntemleri kullanılmıştır. Tablo üzerinde mikroskop ile incelemeler de yürütülmüştür. Yapılan incelemeler sonucunda, tabloda zamanla meydana gelen bozulmalar ve nedenleri tespit edilmiştir. Salacak isimli tablo daha önce restore edilmiştir. Ancak bu restorasyon uygulamaları sırasında eserle uyumlu olmayan malzemeler kullanılmış ve bu işlemler sonucunda eser hasar görmüştür. Boya katmanında görülen çatlak ağının nedeni, eski restorasyon sırasında sağlamlaştırma amacıyla tabloya uygulandığı düşünülen hayvansal tutkaldır. Tespit edilen bozulmaların nedeni olan eski uygulamalar geri alınıp, bozulmaların restorasyonu yapılmıştır. Mist-lining yönteminin kelime kökeni incelenmiş ve yöntemin Türkçe karşılığı önerilmiştir.

Abstract:
This thesis is on, the mist-lining method, which is a contemporary cold lining technique, was applied to the painting entitled Salacak by Hikmet Onat, which belongs to a private collection. The mist-lining method was developed as a cold lining method by Jos van Och at Amsterdam SRAL in the 1990s. In the mist-lining method, it is aimed to keep the amount of adhesive and solvent used in lining to a minimum. This method is based on the systematic use of the solvent vapor reactivation in a closed environment. In this method, a rough surface is obtained by fibrating the surface of the lining cloth. Thus, the adhesive provides adhesion to the fibers without being absorbed into the cloth. The carrier textile of the painting entitled Salacak is thin, and the paint layer is thick. The textile is not sufficient as a base. For this reason, it was decided to linet he painting. The mist-lining, which is based on the use of the least amount of adhesive and solvent, was preferred as the lining method. Linen as the new textile base and Plextol B500 diluted 1/3 as an adhesive was used. The adhesive was applied by spraying on the fibered lining cloth and dried. As the activation cloth. The solvent is toluene. Within the scope of the study, the historical development and application principles of lining methods and mist-lining were examined. Visible light (VIS), tangent light, ultraviolet (UV) light, infrared (IR) light and x-ray methods were used for the documentation and examination of the painting entitled Salacak. Microscopic examinations were also carried out on the painting. As a result of the examinations, the deteriorations and their causes over time were determined. The painting entitled Salacak had been restored before. However, during these restorative applications, not compatible materials were used; and the work was damaged as a result of these processes. The reason for the crack network seen on the paint layer is the animal glue, which is thought to have been applied to the painting for the purpose of reinforcing during the old restoration. The old applications, which were the cause of the detected deteriorations, were taken back and the deteriorations were restored. The word origin of the mist-lining method has been examined and an equivalent Turkish term has been suggested.