İşverenin fesih hakkının toplu iş sözleşmesiyle sınırlandırılması
Limitation of employer's right of cancellation by collective bargaining agreement
Yazar: MERVE ARBAK
Danışman: PROF. DR. ERCÜMENT ÖZKARACA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fesih = Cancellation ; Fesih hakkı = Cancellation right ; Haklı nedenle derhal fesih = Termination of the contract for just cause ; Haksız fesih = Unjust termination ; Sınırlandırma = Limitation ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş hukuku = Labour law ; İş sözleşmesi = Employment contract ; İşveren = Employer

Özet:
Çalışma konumuz işverenin fesih hakkının toplu iş sözleşmesiyle sınırlandırılmasıdır. Uygulamada iş ilişkisini sona erdiren temel sebeplerden biri olan işverenin fesih hakkı ve fesih hakkının toplu iş sözleşmesi özerkliğine dayanılarak sınırlandırılabilmesinin incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Sürekli borç niteliğinde olan iş sözleşmesinin fesih yoluyla sona erdirilmesi işçi veya işveren tarafından tek taraflı irade beyanının karşı tarafa ulaşmasıyla mümkün olmaktadır. Öte yandan iş sözleşmesinin sona ermesine ilişkin ülkemizde uygulanan kanuni düzenlemeler genel olarak nispi emredici niteliktedir. Anılan özelliği nedeniyle kanuni düzenlemelerle işçi lehine değişiklikler yapılabilmektedir. İşverenin fesih hakkının sözleşmelerle sınırlandırılması veya bu hakkın kullanılmasına ilişkin koşulların ağırlaştırılması, feshe ilişkin kuralların nispi emredici nitelik taşıması nedeniyle mümkündür. Uygulamada işverenin fesih hakkının düzenlenmesi daha çok toplu iş sözleşmesiyle olmaktadır. Söz konusu bu durumun en büyük sebebi ise işveren karşısında güçsüz konumda olan işçilerin bireysel anlamda işveren ile pazarlık gücüne sahip olamaması ve bu konudaki taleplerin ancak toplu iş sözleşmesiyle sağlanabilmesinden kaynaklanmaktadır. İş Hukuku'nun temel amaçlarından bir tanesi işçinin feshe karşı korunmasıdır. İşçinin feshe karşı korunması ise en başta kanuni yollarla gerçekleştirilir. Öte yandan bugün hala işçilere sağlanan koruma yeterli düzeyde değildir. Kanuni düzenlemelerdeki eksiklikler uygulamada işverenin fesih hakkının toplu iş sözleşmesiyle düzenlenmesini gerekli kılmıştır. İşverenin hizmet sözleşmesini fesih hakkına ilişkin İş Kanunu'ndaki maddeler, çalışanlar için iş güvencesinin temelini oluşturur ve çerçevesini çizer. Bununla birlikte İş Hukuku'nun temel ilkeleri ve liberal anlayışın esas aldığı sözleşme özgürlüğü ilkesi, taraflara bu çerçevenin genişletilmesi olanağını vermektedir. Çalışanların işveren karşısında bireysel iş ilişkisine nazaran daha güçlü oldukları toplu iş sözleşmeleri, iş güvencesinin genişletilmesine hizmet edebilir. 
Sayılan gerekçeler çerçevesinde çalışmamızda öncelikle iş sözleşmesinin fesih şekillerine değinilmiştir. Ardından toplu iş sözleşmesi ve toplu iş sözleşmesinin iş sözleşmesi üzerindeki etkileri dikkate alınarak, işverenin fesih hakkına getirilen sınırlamalar incelenmiştir. Öte yandan işverenin fesih hakkına getirilen sınırlamaların sınırının ne olacağı konusu da çalışmamız için önemli bir unsur olduğundan, İş Hukuku'nun temel ilkeleri ile birlikte bu sınırlara da değinilmiştir.

Abstract:
The subject of our dissertation is limitation of the employer's right of cancellation by a collective bargaining agreement. It is of great importance investigation of the right of employer's cancellation of the work contact, which is one of the most common reasons of termination of the work contact in practice. Therefore termination of the work contact could be possible when one of the party gets the one-sided declaration of intention. The legal arrangements related to the termination of contact for service are relatively imposing in our country. Because of that reason, the legal arrangements can be changed in favor of the employee. The limitation of an employer's right of cancellation could be possible owing to imposing regulations of termination. In practice, the regulation of the employer's right of termination is done by collective bargaining commonly. The reason is that employes are weak against the employer. They have no power in negotiation with the employer. The only way of replying demands of employes to the employer is collective bargaining. One of the basic principles of labor law is protecting employee against the employer. The employes can be protected against cancellation of work contact by legal regulations. Legal arrangements protecting employes against termination were made and were improved in our country for a long time. But the protection level of legal arrangements is still not enough.
Because of the reasons explained above, the types of termination of work contact were referred in our dissertation by citing decisions of the supreme court of appeal. Afterward, limitations on the employer's right of termination of work contact are investigated by taking into account collective bargaining. Because of the fact that defining borders of termination is one of the important circumstances for our dissertation, the borders will be examined in consideration of labour law.