Çocuk acil servise astım atak ile gelen hastalarda astım kontrolünün, ilaç uyumunun ve inhaler kullanım tekniğinin değerlendirilmesi
Evaluation of asthma control, medication compliance and inhaler use techniques in patients arriving to the pediatric emergency department with asthma attacks
Yazar: NUREFŞAN BORAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA KURT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Çocukluk çağında en yaygın kronik hastalık astımdır ve
tedaviye rağmen önemli sağlık sorunlarına yol açabilen bir durumdur. Tedavide
inhaler ilaçların kullanılması yaygındır, ancak yanlış uygulamalar astım kontrolünün
bozulmasına ve ataklara neden olabilir. Bu nedenle hastalara ve ailelerine inhaler
kullanımı hakkında eğitim verilmesi ve düzenli olarak kontrol edilmesi gereklidir.
Astım gibi kronik hastalıklarda ilaç uyumu da önemli bir sorundur. Bu yüzden
yapılan bu çalışmayla birlikte hastaların inhaler kullanım tekniklerini, ilaç
uyumlarını değerlendirmek, hastaların doktor kontrolüne uyumları ile hastalığın
şidddeti arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi Çocuk acil Kliniğine
01.04.2022- 31.03.2023 tarihleri arasında başvurmuş olan hastalardan astım atak
nedeni ile değerlendirilen hastalar incelenmiş ve 4-18 yaş arasında olan hastalar
çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın kapsadığı hastaların inhaler kullanım tekniği,
astım kontrolünü değerlendirmek için farklı anketler geliştirilmiş ve 4-11 yaş ve 12
yaş ve üstü iki farklı yaş grubundaki hastalar için yaşa uygun astım kontrol testleri
kullanılmıştır. Ayrıca GINA rehberine uygun olarak hastaların son 4 hafta içindeki
semptomlar, ilaç kullanımı ve acil servis başvuruları gibi kriterlere göre astım
kontrolü değerlendirilmiştir. Çalışmanın kontrol grubunda ise, 4 18 yaş arasında olan
ve hastanemiz alerji polikliniginde astim tanısı ile izlenmekte olan ve son 1 yıl
içerisinde astim atak geçirmemiş olan hastalar incelenmiştir.
Bulgular: Astım kontrolü dikkate alındığında atak grubunda en son kontrol
zamanı, bir önceki atak zamanı kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük
olduğu gözlemlenmiştir. Astım nedeniyle yoğun bakım yatış oranı atak grubunda
kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca atak
grubunda astım kontrol düzeyi iyi olan hastaların oranı ve toplam astım kontrol test
puanı kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük olduğu tespit edilmiştir. Düzenli
astım ilacı kullanım durumu incelendiğinde kontrol grubunda atak grubuna göre
düzenli ilaç kullanımı anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca atak
grubunda Ventolin kullanım oranı kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek
olduğu sonucuna varılmıştır. Atak grubunda inhaler 5 saniye çalkalanır aşamasına
doğru yanıtı veren hastaların oranı, madeni tüpü aşağı bastırın spacer içinden 5-6
nefes alın aşamasına doğru yanıtı veren hastaların oranı, ikinci dozdan önce tekrar
inhaler çalkalayın aşamasına doğru yanıtı veren hastaların oranı kontrol gurubundan
anlamlı olarak daha düşük olduğu gözlemlenmiştir.
Sonuç: Çalışma, astım ataklarına neden olan faktörleri ve inhaler kullanım
tekniği ile ilaç uyumunun bu ataklarla ilişkilendirilip ilişkilendirilmediğini
incelemektedir. Bu çalışmanın sonuçları, astım tedavisi ve hastaların yönetimi
konusundaki anlayışımızı artırabilir ve daha etkili tedavi stratejilerinin
geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Astım, astım kontrolü, astım şiddeti, ilaç uyumu, inhaler
kullanımı

Abstract:
Introduction and Purpose: Asthma is the most common chronic disease of 
childhood and can lead to significant health problems despite treatment. It is
common to use inhaler medications in treatment, but incorrect applications can lead
to deterioration of asthma control and attacks. Therefore, patients and their families
need to be educated about inhaler use and checked regularly. Medication compliance
is also an important problem in chronic diseases such as asthma. Therefore, this
study aimed to evaluate patients' inhaler usage techniques and medication
compliance, and to evaluate the relationship between patients' compliance with
doctor control and the severity of the disease.
Materials and Methods: Patients evaluated for asthma attacks who applied
to Ankara City Hospital Pediatric Emergency Clinic between 01.04.2022 and
31.03.2023 were examined and patients between the ages of 4-18 were included in
the study. Different questionnaires were developed to evaluate the inhaler usage
technique and asthma control of the patients included in the study, and age-
appropriate asthma control tests were used for patients in two different age groups: 4- 
11 years old and 12 years and above. In addition, in accordance with the GINA
guideline, patients' asthma control was evaluated according to criteria such as
symptoms, medication use and emergency department visits in the last 4 weeks. In
the control group of the study, patients between the ages of 4 and 18 who were being
followed up with a diagnosis of asthma in our hospital's allergy clinic and who had
not had an asthma attack in the last year were examined.
Results: Considering the asthma control group, it was observed that the last
control time and the previous attack time in the attack group were significantly lower
than the control group. It was observed that the rate of intensive care due to asthma
was significantly higher in the attack group than in the control group. In addition, it
was determined that the proportion of patients with good asthma control levels and
the total asthma control test score in the exacerbation group were significantly lower 
than the control group. When regular asthma medication use was examined, it was
determined that regular medication use was significantly lower in the control group
than in the attack group. It was also concluded that the Ventolin use rate in the attack
group was significantly higher than the control group. In the attack group, the
proportion of patients who gave the correct response to the "shake the inhaler for 5
seconds" phase, the proportion of patients who responded correctly to the "press the
metal tube down, take 5-6 breaths through the spacer" phase, and the proportion of
patients who responded correctly to the "shake the inhaler again before the second
dose" phase were significantly lower than the control group. has been observed.
Conclusion: The study examines the factors that cause asthma attacks and
whether inhaler use technique and medication compliance are associated with these
attacks. The results of this study may increase our understanding of asthma treatment
and management and contribute to the development of more effective treatment
strategies.
Keywords: Asthma, asthma control, asthma severity, drug compliance, inhaler use