Bilim tarihi temelli laboratuvar öğretiminin sınıf öğretmeni adaylarının fen bilimleri dersi beceri ve duyuş öğrenme alanlarına etkisi
The effect of history of science based laboratory instruction on primary school pre-service teachers' ability and affective learning domains
Yazar: HAKKI İLKER KOŞTUR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SARIKAYA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Beceri eğitimi = Skill training ; Bilim tarihi = History of science ; Bilimsel işlem becerisi = Scientific process skill ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Duyuşsal öğrenme = Affective learning ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Laboratuvar çalışmaları = Laboratory studies ; Sınıf öğretmenliği = School teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, bilim tarihi etkinlikleri aracılığıyla bilimsel süreç becerileri öğretimi yapılan grup (deney grubu) ile deneylerle bilimsel süreç becerileri öğretimi yapılan gruptaki (kontrol grubu) sınıf eğitimi öğretmen adaylarının beceri, tutum, özyeterlik ve mantıksal düşünme puanları arasında fark olup olmadığının araştırılması ve öğretim süreciyle ilgili olarak katılımcıların fen bilimleri programında bulunan bilgi, beceri ve fen-teknoloji-toplum-çevre öğrenme alanlarıyla ilgili görüşlerinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu bir vakıf üniversitesinin eğitim fakültesi sınıf öğretmenliği anabilim dalında öğrenim gören ve 2014-2015 öğretim yılının bahar döneminde Fen Laboratuvarı II dersinin iki şubesine rastgele atanan 44 ikinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Öntest-sontest kontrol gruplu desen kullanılan bu araştırma, katılımcılar deney ve kontrol gruplarına rastgele atandığından dolayı deneysel bir araştırmadır. Araştırmada iki aylık süre boyunca yapılan uygulamada deney grubundaki öğrenciler bilim tarihi etkinlikleriyle, kontrol grubundaki öğrenciler ise deneylerle bilimsel süreç becerileri öğrenimi görmüşlerdir. Öğretim süreci boyunca kullanılan etkinlik ve deneyler ile araştırmacı tarafından hazırlanan bilimsel süreç becerilerini geliştirmeye yönelik tartışma soruları araştırma içinde sunulmuştur. Araştırma için belirlenen hipotezleri test etmek için gereken nicel veriler dört veri toplama aracı ile elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları: a) Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT), b) Fen Öğretimine Yönelik Tutum Ölçeği (FÖYT), c) Fen Bilgisi Öğretimine Yönelik İnançlar Ölçeği (FÖZİ), d) Mantıksal Düşünme Yeteneği Testi'dir (MDYT). Araştırmada fen bilimleri programı ile ilgili yorum yapabilmek için programı oluşturan dört öğrenme alanı göz önünde bulundurularak BSBT ve MDYT testlerinin beceri; FÖYT ve FÖZİ ölçeklerinin duyuş; bilim tarihi etkinliklerinin ise FTTÇ (fen-teknoloji-toplum-çevre) öğrenme alanlarını temsil ettiği kabul edilmiştir. Araştırmanın hipotezlerinin test edilebilmesi amacıyla ilişkili örneklemler için t-Test ve ilişkisiz örneklemler için t-Test analizleri yapılmıştır. Sonuçların değerlendirilmesi esnasında anlamlılık düzeyi .05 olarak belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucu bu araştırmada bilim tarihi etkinlikleri ile yürütülen laboratuvar modelinin, deneylerle yürütülen laboratuvar modeline göre öğrencilerin beceri ve duyuş öğrenme alanlarına anlamlı katkı sağladığı görülmüştür. Nicel analizlerden elde edilen bu bulgular, araştırmacı tarafından derlenen ve öğretim süreci boyunca her iki gruptan da elde edilen sınıf içi gözlemler, grup içi ve gruplar arası tartışmalar ve araştırmacının tuttuğu saha notları ile desteklenmiştir. Sonuç bölümünde fen bilimleri programının daha etkili yürütülebilmesi için araştırmanın bulgularından yola çıkılarak öneriler sunulmuştur.



Anahtar Kelimeler: Bilimsel süreç becerileri, bilim tarihi, beceri öğrenme alanı, duyuş öğrenme alanı, fen-teknoloji-toplum-çevre öğrenme alanı, fen bilimleri dersi müfredatı

Abstract:
The purpose of this research is to investigate whether there is a difference between the group where science process skills are taught through history of science activities (experimental group) and the group where science process skills are taught through science experiments (control group) in terms of pre-service classroom teachers' science process skills, attitudes towards science, science self-efficacy beliefs and logical thinking scores. In addition, pre-service teachers' views on science curriculum related with the teaching process were examined. The study group of this research is 44 sophomore pre-service classroom teachers who were registered to faculty of education of a private university. Participants in the study group were randomly attended to Science Laboratory II course in 2014-2015 spring semester. As participants were randomly enrolled to two sections of the course, this research can be called a true experimental research. Pretest-posttest control group design was used in this research. Science process skills were taught through history of science activities in experimental group and through science experiments in control group during a two-month teaching process. Activities and experiments in both groups were designed and instructed by the researcher and they are presented in the study. In order to test the hypothesis of the research, quantitative data were gathered through four scales. These scales are: a) Science Process Skills Test (SPST), b) Science Teaching Attitude Scale (STAS), c) Science Teaching Efficacy Belief Instruments (STEBI), and d) The Test of Logical Thinking (TOLT). Learning domains of the Turkish science curriculum are relevant with these scales. To interpret the findings and associate them with the Turkish science curriculum, in this research, SPST and TOLT were designated to measure and represent the ability domain, and STAS and STEBI to measure and represent the affective domain of Turkish science curriculum. In addition, science experiments are related to knowledge domain and history of science activities are related to knowledge and science-technology-society-environment domain of the curriculum. Hypotheses testing were conducted with "independent samples t-Test" and "paired samples t-Test". Data were analyzed and evaluated by t-Tests after setting a significance level of .05. As a result, analysis showed that teaching science process skills through history of science activities (experimental group) had higher statistically significant effect on ability and affective learning domains than teaching science process skills through science experiments (control group). These quantitative results were supported with the qualitative data which were obtained from classroom observations, in-group and within groups discussions, and researcher's field notes. In conclusion, suggestions were presented in order to carry out a high performance science curriculum based on the findings of this research.


Keywords: Science process skills, history of science, ability domain, affective domain, science-technology-society-environment domain, science curriculum