Orta Doğu'da devlet ve sınır: Irak-Kuveyt ilişkilerinde sınır sorunları
State and border in the Middle East: Border issues in Iraq and Kuwait relations
Yazar: SONER DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN MEHMETCİK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Irak = Iraq ; Kuveyt = Kuwait ; Körfez Savaşı = Gulf War ; Saddam Hüseyin = Saddam Hüseyin ; Savaş = War ; Sınır = Boundary ; Sınır ilişkileri = Boundary relations ; Sınır sorunu = Border problems ; Sınır çizme problemi = Demarcation problem

Özet:
Orta Doğu siyasi tarihinde, sınır sorunları ve bu sorunların neden olduğu bölgesel gerilimler önemli bir konudur. Ulusal egemenlik ve bölgesel değerler dikkate alınmadan belirlenen sınırlar tarihteki birçok çatışmanın nedeni olmuştur. Irak-Kuveyt arasındaki tartışmalı sınırlar, iki ülkeyi sürekli karşı karşıya getirmiştir. Irak'ın Kuveyt'e yönelik tarihsel, ekonomik, jeopolitik, siyasi ve stratejik argümanları öne sürerek Kuveyt üzerinde hak iddia etmesi, tartışmalı bir şekilde çizilen sınırlardan kaynaklanmaktadır. Irak-Kuveyt arasındaki sınır sorunları iki ülkeyi 1961 yılında savaşın eşiğine getirmiş, 1990 yılında ise Irak'ın Kuveyt'i işgaliyle sonuçlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, 1958-1994 yılları arasında Irak'ın Kuveyt ile yaşadığı sınır anlaşmazlıklarını, sınır çalışmaları kapsamında analiz etmektir. Bu çalışmanın önemli bir bulgusu, Irak'ın Kuveyt'i işgalinin sınır problemlerinin yanı sıra, Basra Körfezi'ne erişimdeki ekonomik, siyasi ve jeopolitik faktörlerin de önemli bir rol oynadığının ortaya konmasıdır. Irak için Basra bölgesinin önemi; 1960'lı yıllara kadar petrol çıkartılmadan önce ağırlıklı olarak güvenlik ve stratejik temelliydi. Fakat, petrol bölgelerinin değerlenmesi ve önemli bir gelir kaybı olmasından sonra Irak'ın Basra bölgesine yönelik amaçları değişmiştir. Ayrıca, 1980-88 İran-Irak Savaşı ile ortaya çıkan ekonomik çöküntünün Kuveyt'in işgal edilmesinde önemli bir sebep olduğu değerlendirilmektedir. Çalışmanın amaçlarına ulaşmak, neden ve nasıl soru setinin oluşturduğu araştırma sorularına cevap bulabilmek için nitel araştırma yöntemlerinden vaka çalışmalarının alt araştırma birimi olan açıklayıcı vaka çalışması yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
When conducting an analysis of the contemporary political history of the Middle East, it becomes evident that border conflicts and the subsequent regional tensions that arise from such disputes hold a significant position. The borders established in the Middle East have resulted in conflict and war among the respective states because they were drawn without considering sovereignty and regional values. The disputed borders between Iraq and Kuwait have constantly brought the two countries against each other. Iraq's claim on Kuwait by putting forward historical, economic, geopolitical, political, and strategic arguments for Kuwait stems from the controversially drawn borders. Border issues between Iraq and Kuwait almost brought about the war in 1961 but resulted in the occupation of Kuwait by Iraq in 1990. The main purpose of this study is to examine the border disputes between Iraq and Kuwait between 1958-94, within the scope of border studies, with the theory of state, sovereignty, and territoriality, and to evaluate the effects of the results brought to Iraq. Another aim of the study is to illustrate that more than the border issues that Iraq presented as the reason for the invasion of Kuwait is needed and that the economic, political, and geopolitical factors are important in this invasion in accessing the Persian Gulf. The importance of the Basra region for Iraq was mainly security and strategic before oil was extracted until the 1960s. However, Iraq's aims for the Basra region have changed after the oil fields were appreciated, and there has been a significant loss of income. In addition, the economic collapse that emerged with the 1980-88 Iran-Iraq War is considered an important reason for the invasion of Kuwait. To achieve the study's objectives and answer the research questions of why and how, the explanatory case study method, a qualitative research method and a sub-research unit of case studies, were used.