Bazı tek yıllık çim (Lolium multiflorum Lam.) çeşitlerinde azotlu gübrelemenin yem verimine ve kalitesine etkisi
The effect of nitrogen fertilization on forage yield and quality in some italian ryegrass (Lolium multiflorum Lam.) varieties
Yazar: MUHAMMED SAİT AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞABAN YILMAZ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, tarla denemesi şeklinde, 2017-2018 vejetasyon döneminde, Hatay ekolojik koşullarında ve Mustafa Kemal Üniversitesi'ne bağlı Telkaliş Araştırma ve Uygulama Merkezi arazisinde (Reyhanlı/Hatay) yürütülmüştür. Tarla denemesi tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Buna göre ana parselde 5 farklı azot (Üre %46 N) dozuna [ 0 (kontrol), 5, 10, 15 ve 20 kg/da)] alt parselde ise 3 farklı tek yıllık çim (Lolium multiflorum Lam.) çeşidine (Hellene, Trinova ve Devis) yer verilmiştir. Araştırmada farklı azot dozlarının tek yıllık çim çeşitlerinin verim ve kalitesine etkisinin belirlenmesi için; bitki boyu, sap kalınlığı yeşil ot verimi, kuru ot verimi, ham protein oranı, protein verimi, ham kül içeriği, Nötrde Çözünmeyen Lif (NDF) ve Asitte Çözünmeyen Lif (ADF) İçeriği ile Nispi Yem Değeri (NYD) incelenmiştir. Azot dozlarının bitki boyuna etkisi önemsiz bulunmasına rağmen, artan azot dozu çeşitlerin bitki boyunda yükselişe neden olmuştur. Ayrıca artan azot dozuna bağlı olarak yeşil ve kuru ot veriminde artış olduğu görülmüştür. Bütün çeşitlerde ham protein oranları ile protein verimleri artan azot uygulamasıyla artmış ve en yüksek değerlere 15 kg/da N dozuyla ulaşılmıştır. Ancak çeşitlerin sap kalınlığının azotlu gübrelemeden etkilenmediği belirlenmiştir. Azotlu gübrelerin çeşitlerin ham kül miktarı, NDF ve ADF oranı ile NYD üzerinde de etkisinin olmadığı saptanmıştır. Araştırma verileri bir bütün olarak ele alındığında azotlu gübrelerin tek yıllık çim çeşitlerinde belirli bir seviyeye kadar verim ve kaliteyi arttırdığı, ancak daha yüksek azotlu gübre dozlarının (özellikle 20 kg/da N dozu) yem verimi ve kalitesini azatlığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle ekonomik sebepler de dikkate alınarak Hatay ekolojik koşullarında tek yıllık çim üretiminde 5-10 kg/da N dozunun önerilebileceği sonucuna varılmıştır. İncelenen birçok özellik üzerinde Devis çeşidinin diğer çeşitlerden daha üstün olduğu sonucuna varılmıştır. Trinova çeşidi ise ikinci tercih olabilir. Ancak NYD yönüyle Hellen çeşidi ön plana çıkmaktadır.

Abstract:
This study was carried out as a field trial in the vegetation period of 2017-2018, at the Mustafa Kemal University Telkaliş Research and Application Center (Reyhanlı/Hatay) under the ecological conditions of Hatay-Turkey. The field trial was set up 3 repetitions according to randomized split block experimental design. Accordingly, there were 5 different nitrogen doses [0 (control), 5, 10, 15 and 20 kg/da)] in the main plot and 3 different Italian ryegrass varieties (Hellene, Trinova and Devis) in the sub-plot. In order to determine the effect of different N doses on yield and quality of perennial ryegrass varieties; plant height, stem diameter, fresh forage yield, dry forage yield, crude protein yield, rate of crude protein, crude ash content, Neutral Detergent Fiber (NDF) and Acid Detergent Fiber (ADF) contents and Relative Feed Value (RFV) were examined. Although the effect of nitrogen doses on plant height was found to be insignificant, increasing nitrogen dose caused an increase in plant height of cultivars. In addition, an increase in fresh and dry forage yields were observed due to the increased nitrogen doses. Crude protein yields and crude protein contents increased with increasing nitrogen doses as well, and the highest values were reached with a dose of 15 kg/da N application. However, the stem diameter of the varieties was not affected by nitrogen fertilization. It has been also determined that nitrogenous fertilizers have no effect on the crude ash contents, NDF and ADF contents, and RFV values of the Italian ryegrass varieties. It has been concluded from research data that nitrogen fertilizers increase yield and quality of the Italian ryegrass up to a certain level, but higher nitrogen fertilizer doses (especially N dose at 20 kg/da) decrease the feed yield and quality. Therefore, 5-10 kg/da N dose can be recommended in Italian ryegrass production under Hatay/Turkey ecological conditions also by considering economic reasons. Devis cv. was more superior than others in terms of many investigated traits. Trinova variety can be the second choice for the region. However, the Hellen variety came into prominence in terms of RFV.