Şefik Hüsnü Değmer'den İşçi Partisi'ne Aydınlık Hareketi'nin tarihsel süreci
Historical process of lightning movement from Sefik Husnu Degmer to Worker Party
Yazar: ENVER EMRE ÖCAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ KARACA
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Aydınlık Hareketi = Aydınlık Movement ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Değmer, Şefik Hüsnü = Değmer, Şefik Hüsnü ; Komünizm = Communism ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history ; İşçi Partisi = Labour party

Özet:
Türkiye'nin ilk komünistlerinden olan Şefik Hüsnü Değmer'in öncülüğünde ortaya çıkan ve Türk siyasal hayatının tanıdık simalarından Doğu Perinçek'in liderliği ile varlığını devam ettiren, neredeyse bir asırlık bir politik hareket olan Aydınlık Hareketi'nin, varlığını muhafaza ettiği bu uzun yıllar içinde, geçirmiş olduğu teorik ve pratik evreler, politik dönüşümler, değişimler ve yaşadığı siyasal iniş ve çıkışlar nesnel şekilde incelenmeye çalışılmıştır. İncelemenin konusu geniş bir tarih kesitini kapsadığından dolayı, hareketin hayata geçirdiği tüm pratik ve teorik birikim, olduğu gibi ortaya konamamıştır. Ancak, Kürt meselesi başta olmak üzere milliyetçilik, Kemalizm, Kurtuluş Savaşı ve onu takip eden Cumhuriyet Devrimleri, Laiklik ve dine yönelik yaklaşım, Türk Ordusu'na tavır, enternasyonal komünist hareket ve onun SSCB ve Çin gibi lider ülkeleri ile ikili ilişkiler gibi spesifik konularda öne çıkan siyasetler, ortaya konan pratik ve hareketin bu konulardaki düşünsel yaklaşımları, detaylı biçimde irdelenmiştir. Böylece Türk sosyalizm hareketine damga vurmuş ve devrimci birikime tartışılmaz bir katkı sunmuş olan bu hareketin, başından itibaren izlemiş olduğu çizgide bir sapma veya çelişki olup olmadığı, tutarlı bir hareket olarak mı kaldığı, yoksa derin savrulmalar mı yaşadığı sorularına, öncelikle, hareketin kendi yayın organları ve mensuplarının kaleme aldığı eserler temel alınarak cevap aranmaya çalışılmıştır. Bu arayışın bir parçası olarak, Türk siyasal yaşamına damga vurmuş tarihi olaylar ve önemli konular, Aydınlık Hareketi tecrübesi ışığında bir kez daha ele alınmış ve detaylı biçimde analiz edilmiştir. Netice olarak, Türk siyasetinin kaygan zemininde, kayda değer bir süre boyunca ayakta kalmayı başarabilmiş, önemli bir siyasi hareketin yüz yıllık macerası teori ve pratiği ile birlikte, bir bütün halinde incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
This study tries to review objectively the theoretical and practical phases, political transformations, changes, and political ups and downs experienced by the Aydinlik Movement, an almost century-old political movement that was born under the leadership of Şefik Hüsnü Değmer, one of the first communists of Turkey, and carries on today under the leadership of Doğu Perinçek, one of the familiar faces in Turkish political life, throughout all those long years of survival. Since the subject of this review covers a large part of history, it was not possible to reflect the entire practical and theoretical accumulation put by the movement into practice. However, the outstanding policies, actual practices with regard to specific issues such as the approach towards nationalism, mainly the Kurdish problem, Kemalism, the War of Independence and the Republican Revolutions following it, Laicism, and religion, the attitude towards Turkish army, the international communist movement and its bilateral relations with the leading countries such as the USSR and China, and the intellectual approach of the movement towards such issues have been analyzed in detail. In this way, we have tried to find answers to the questions such as whether there is any diversion or inconsistency in the path followed by this movement, which has left its mark on Turkish socialist movement and made an unquestionable contribution to the revolutionist accumulation, from the beginning or not, whether it has continued as a consistent movement or experienced broad drifts, by consulting mostly on the movement's own publications and the literature created by its members. As part of this quest, historical events and important issues that have left their marks on Turkish political life have been handled and analyzed in detail in the light of the Aydinlik Movement experience. In conclusion, the centennial adventure of an important political movement that has managed to stand on the slippery ground of Turkish politics for a considerable period of time has been examined in its entirety in terms of its theory and practice.