İntratorasik tüberkülozlu hastalarda PPD, PA akciğer grafisi ve BT Toraks bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of PPD, PA chest X-ray and thorax CT findings in intrathoracic tuberculosis
Yazar: LEYLA ÇAKMAK ESEN
Danışman: PROF. DR. MURAT ELEVLİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Göğüs hastalıkları = Thoracic diseases ; Radyografi = Radiography ; Tomografi = Tomography ; Tüberküloz = Tuberculosis ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Tüberküloz (TB), dünya ülkelerinde morbidite ve mortalitesi yüksek olan, yavaş ve sinsi gelişen, en sık akciğerlerde ortaya çıkan, kronik bir hastalıktır. Biz bu çalışmamızda Çocuk Kliniği'nde yatan veya ayaktan takip edilen, TB hastalığı tedavisi alan, 0-18 yaş arası 100 hastanın PPD, PA Akciğer grafisi, toraks  bilgisayarlı tomografisi (BT) bulgularıyla, demografik, klinik ve laboratuvar bulgularını retrospektif olarak inceledik. Böylece TB tanısının doğru ve hızlı bir şekilde konulması, etkin tedaviye başlanması için kullandığımız yöntemlerden hangisinin en yol gösterici olduğunu saptamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya alınan 100 olgunun klinik özellikleri, radyolojik bulguları ve laboratuvar sonuçları retrospektif olarak incelendi. Tüberküloz hastalığı klinik bulgular, TDT, Interferon Gamma Release Assay (IGRA), PA akciğer grafisi, toraks BT, ARB ve kültür duyarlılık testleri kullanılarak konuldu. PA Akciğer grafisi ve toraks BT için biri çocuk radyoloğu olmak üzere iki radyologdan yorum alındı.
Bulgular: 1-17 yaş arasında olan hastaların yaş ortalaması 9,5±4,8 idi. %53 (n=53) kız, %47 (n=47) erkekti.Yaş dağılımları %26 (n=26) 5 yaş altı, %26 (n=26) 5-10 yaş arası, %48 (n=48) 10 yaşın üstüydü. En sık başvuru sebebi %61 (n=61) öksürüktü. Özgeçmişte en çok %11 (n=11) astım öyküsü vardı. Fizik muayenede en sık solunum seslerinde azalma görüldü. Laboratuvarda en yüksek oran %68.8 (n=33) sedimentasyon yüksekliği idi. Mycobacterium tuberculosis %45.2 (n=19)  hastada kültürde üretilmişti. Hastaların PPD ortalaması 12,97±7,82 mm, PPD pozitifliği %61.6 idi. BCG skar pozitiflik oranı %88'di. Akciğer grafisinde en sık bulgu %52 (n=52) hiler dolgunluktu. Diğer en sık bulgular %25 (n=25) atelektazi, %24 (n= 24) konsolidasyondu. Toraks BT'de en sık hiler lenfadenopati (LAP) %51 (n=51) oranında saptanmıştı. Diğer sık bulgular ise %44 (n=44) konsolidasyon, %30 (n=30) atelektaziydi. PPD pozitif hastaların tomografi bulgularından atelektazi, buzlu cam, alveoler infiltrasyon majör fissürde belirginleşme bulgu oranları PPD negatif hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü.(p= 0,004, p=0.003, p= 0.02, p=0.03). BCG pozitif hastaların tomografide hiler LAP bulgusu BCG negatif hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p=0.011). BCG pozitif hastaların tomografi bulgularından buzlu cam, tomurcuklanan ağaç bulgu oranları BCG negatif hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü (p= 0.048, p=0.007). Toraks BT'de kalsifiye LAP, konsolidasyon saptanma oranı akciğer grafisine göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (her ikisi için p=0,001). Toraks BT'de kalsifiye LAP saptanma oranı kadın cinsiyette, konsolidasyon saptanma oranı erkek ve kadın cinsiyette akciğer grafisine göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,006, p=0,036, p=0,007). Toraks BT'de Lap+konsolidasyon birlikteliği, akciğer grafisine göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek çıktı (p<0.001).
Sonuç: Tüberkülozun radyolojik bulguları oldukça geniş kapsamlıdır.Toraks BT incelemesi özellikle mediastinal ve hiler lenf nodlarının değerlendirilmesinde ve bazı parankimal bulguların tespitinde akciğer grafisine göre daha etkin olabilmektedir.
Anahtar Kelimeler:Çocuk, tüberküloz, göğüs grafisi, toraks tomografisi

Abstract:
Aim: Tuberculosis (TB) is a chronic disease with the highest morbidity and mortality rate in the world, which is slow and insidious, most commonly occurring in the lungs. We retrospectively reviewed the demographic, clinical and laboratory findings of tuberculosis (TB) disease, PPD, PA chest X-ray and chest computed tomography (CT) findings, which were followed or remotely monitored in the Children's Clinic. We aimed to determine which of the guiding principles is most useful for correct and rapid placement of TB diagnosis and effective treatment.
Material and Methods: The clinical features, radiological findings and laboratory results of 100 patients studied were retrospectively reviewed. Tuberculosis was diagnosed using clinical findings, PPD, IGRA, PA chest X-ray, chest CT, ARB and culture sensitivity tests. Two radiologists, one of whom was a pediatric radiologist, commented chest X-ray and thorax CT.
Results: The mean age of the patients between 1-17 years of age was 9,5 ± 4,8. 53% (n = 53) girls, and 47% (n = 47). Age distributions were 26% (n = 26) under 5 years, 26% (n = 26) were between 5 and 10 years old and 48% (n = 48) were older than10 years old. The most common reason for admission was cough (61%). There was a maximum of 11% (n = 11) of asthma in the background. The most frequent decrease in respiratory sounds was seen on physical examination. The highest rate in the laboratory was 68.8% (n = 33) sedimentation increase. Mycobacterium tuberculosis was produced in 45.2% (n = 19) patients in culture. The mean PPD of the patients was 12.97 ± 7.82 mm and the PPD positivity was 61.6%. The BCG scar positivity rate was 88%. The most frequent finding on chest X-ray was 52% (n = 52) hilar lymphadenopathy. Other most common findings were atelectasis in 25% (n = 25), consolidation in 24% (n = 24).  The most frequent,hilar lymphadenopathy (LAP) in thorax CT was found in 51% (n = 51). Other frequent findings were consolidation in 44% (n = 44) and atelectasis in 30% (n=30). Atelectasis, ground glass, alveolar infiltration, prominence of major fissure finding rates of PPD-positive patients were statistically significantly lower than PPD-negative patients. (p= 0,004, p=0.003, p= 0.02, p=0.03). The BCG positive patients were found to have LAP statistically significantly higher than negative patients (p=0.011). The torax CT findings which are, ground glass, budding tree, of the BCG positive patients were statistically significant lower (p = 0.048, p = 0.007), compared with the BCG negative patients. Calcified lymphadenopathy and consolidation detection rate on torax CT was statistically higher than chest X-ray (p = 0.001 for both). The detection rate of calcified LAP in the torax tomography was statistically higher in female gender and the detection rate of consolidation was statistically higher in male and female gender higher than chest X-ray. (p=0,006, p=0,036, p=0,007). Lap + consolidation on CT was found statistically significant higher than chest X-ray (p<0.001).
Conclusion: The radiological findings of tuberculosis are quite extensive. Torax CT examination is especially effective in evaluating mediastinal and hilar lymph nodes and in detecting some parenchymal findings compared to chest X-ray.
Keywords: Child, tuberculosis, chest X-ray, thorax tomography