Linaria corifolia desf. üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosytical studies on linaria corifolia
Yazar: MELİKE UTLU
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ERCİL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Plantaginaceae familyasının bir üyesi olan Linaria Mill. cinsi ülkemizde yaygın şekilde bulunmaktadır. Dünya üzerinde yaklaşık 200 türü, Türkiye'de 21 Linaria (Nevruzotu) türü bulunmakta ve bunlardan da 12'si endemik olarak yer almaktadır. Halk arasında hemoroit, vasküler hastalıklar ve yaralarda kullanılan Linaria türlerinin antioksidan, anti-enflamatuvar, analjezik, anti-asetilkolinesteraz, antitümör başta olmak üzere pek çok önemli aktiviteleri bulunmaktadır. Tez çalışmamız kapsamında endemik Linaria corifolia Desf. bitkisinden hazırlanan n-butanol ve etil asetat alt ekstrelerinin fitokimyasal içeriği araştırılmış, 8 bileşik izole edilmiştir. Bileşiklerden 7 tanesinin yapısı spektroskopik yöntemler kullanılarak aydınlatılmıştır. Elde edilen antirrinozit, 6-ß-hidroksiantirrit, katalpol ve okubin bileşikleri n-butanol alt ekstresinden izole edilmiştir. Etil asetat alt ekstresinden prunasin, linariin, akteozit ve iridoit glikoziti yapısında olduğunu düşündüğümüz bir madde elde edilmiştir. Linaria türlerinde yapılan biyolojik aktivite çalışmalarından yola çıkılarak, bitkinin in vitro kolinesteraz inhibitör, antioksidan ve anti-enflamatuvar aktiviteleri araştırılmış, toplam fenolik bileşik ve flavonoit miktar tayinleri yapılmıştır. Kolinesteraz inhibitör aktivitenin belirlenmesinde Ellman yöntemi, antioksidan aktivitede DPPH, ABTS radikal süpürücü etki tayini ve CUPRAC yöntemleri ve anti-enflamatuvar etki için Siklooksijenaz-2 (COX-2) enzim inhibisyonu testi kullanılmıştır. Ekstre, alt ekstreler ve saf maddelerin bütirilkolinesteraz inhibitör aktiviteleri, asetilkolinesteraz inhibitör aktivitelerine göre düşük bulunmuştur. Etil asetat alt ekstresi ve linariin bileşiğinin asetilkolinesteraz inhibitör etkisi daha yüksek belirlenmiştir. Toplam fenolik bileşik miktarıyla orantılı olarak etil asetat alt ekstresinin antioksidan aktiviteleri yüksek çıkmıştır. n-Butanol alt ekstresinin toplam flavonoit miktarı ekstre ve diğer alt ekstrelere göre yüksek bulunmuştur. Ekstre ve alt ekstrelerin anti-enflamatuvar aktiviteleri oldukça düşük gözlenmiştir. Tez çalışmamız sonucu elde edilen bileşiklerin tümü L. corifolia bitkisinden ilk kez izole edilmiştir.

Abstract:
Linaria Mill. genus that is a member of the Plantaginaceae family is widely found in our country. There are approximately 200 species of Linaria in the world, 21 in Turkey, and 12 of them are endemic. Linaria species, traditionally used for hemorrhoids, vascular diseases, and wounds, have antioxidant, anti-inflammatory, analgesic, anti-acetylcholinesterase, and antitumor activities. Within the scope of our thesis study, the phytochemical content of the endemic Linaria corifolia Desf. plant was investigated and 8 compounds were isolated. The structures of 7 of the compounds were elucidated using spectroscopic methods. The antirrhinoside, 6-ß-Hydroxyantirrhide, catalpol, and aucubine compounds were isolated from n-butanol sub-extract. Prunasin, linariin, acteoside, and a substance that we think has the structure of iridoid glycoside were obtained from ethyl acetate sub-extract. Based on the biological activity studies conducted on Linaria species, the plant's in vitro cholinesterase inhibitor, antioxidant, and anti-inflammatory activities were investigated, and total phenolic compound and flavonoid contents were determined. Ellman's method was used to assess cholinesterase inhibitor activity, DPPH, ABTS radical scavenging effect determination, and CUPRAC methods were used to determine antioxidant activity, and the COX-2 inhibitor screening test was used to determine the anti-inflammatory effect. Butyrylcholinesterase inhibitory activities of extract, sub extracts and pure substances were lower than their acetylcholinesterase inhibitory activities. The acetylcholinesterase inhibitory effect of ethyl acetate sub-extract and linariin compound was higher. Antioxidant activities of ethyl acetate sub-extract were high in proportion to the total content of phenolic compounds. The total flavonoid content of the n-butanol sub-extract was higher than other extracts. The anti-inflammatory activities of the extract and sub-extracts were found to be quite low. All of the compounds obtained from our thesis study were isolated from the L. corifolia plant for the first time.