Yüksek katlı binalarda kolonların betonarme veya kompozit tasarlanmalarına göre emlak birim maliyeti göz önünde tutularak satış fiyatı üzerinden yapı birim alanında kar zarar analizi
Profit and loss analysis of unit area of buildings by considering the unit cost og the building value and considering the cost increase due to design of composite columns
Yazar: DİLARA ÖZŞENOL
Danışman: DOÇ. DR. SEYİT ÇERİBAŞI
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yapı Deprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Deprem Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Tez kapsamında, kompozit kolonlu yüksek yapı veya betonarme kolonlu yüksek yapı seçiminin, maliyet ve kâr endeksinde, yapı değeri ve yapı yüksekliğine göre optimumu araştırılmıştır. 
Optimum seçimin hangi koşullarda, hangi sistem ile olacağına karar verebilmek için, 20 katlı ve 50 katlı, olmak üzere, toplam dört farklı yapı tasarlanmış, analiz ve dizayn edilmiştir. Bu yapılardan iki tanesi 20 katlı olmak üzere, biri kompozit kolonlu, biri ise betonarme kolonlu tasarlanmıştır. Diğer iki yapı da 50 katlı olmak üzere, bir tanesi kompozit kolonlu, diğeri ise betonarme kolonludur. Kat sayıları aynı, kolon sistemleri farklı olan yapıların, kolon sistemleri haricinde tüm tasarım özellikleri aynı tutulmuştur. 
Yapılar SAP2000 ve ETABS programları ve XTRACT ve EXCEL yardımcı programları vasıtası ile Türk deprem ve tasarım yönetmeliklerine uygun olarak tasarlanmış, analiz ve dizayn edilmiştir. Elde edilen yapılar kat sayılarına göre gruplandırılarak, kolonlarının metrajları çıkartılmış ve Türkiye'de en çok tercih edilen maliyet analizi yöntemlerinden birine göre maliyetleri belirlenmiştir. Çıkan sonuçlar, 2021 yılı, İstanbul ve çevresi, konut yapıları m2 değerleri üzerinden yorumlanmıştır.   
Elde edilen veriler vasıtası ile, kompozit kolonlu sistemin, malzeme ve işçilik giderleri ışığında değerlendirilmesi ile, daha maliyetli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonucun, kat sayısı azaldıkça, arttığı, yani yüksekliği fazla olan yapılarda kompozit kolon, betonarme kolon arası maliyet farkının azaldığı, görülmüştür. Bununla birlikte, kompozit kolonlu sistemde, kolonların planda kapladığı alanların daha az çıkması sebebiyle, yapıdaki net oturum alanının arttığı görülmüştür.
Kompozit kolonlu sistemler ile betonarme kolonlu sistemlerin karşılaştırılması sonucu ortaya çıkan tüm bu bulguların, kompozit kolonlu sistemlerde maliyetin artması fakat aynı zamanda net oturum alanının da artması, yapı müteahhitini bir karar vermeye zorlamaktadır. Bu kararın, yapının yapılacağı bölgedeki yapı değerleri ve kat sayısına göre olduğu açıktır. 
Tez kapsamında yapılan değerlendirme ile, yapı değeri yüksek ve ortalama değerde olan, yani yaklaşık 3500 tl/m² ve üzeri değerdeki yerlerde ve BYS 2 sınıfına giren yapılarda, kompozit kolon uygulamasının daha kârlı olduğu, BYS 1 sınıfındaki yapılar için ise İstanbul ve çevresi için, düşük, orta ve yüksek değer olarak bahsettiğimiz her yerde, kompozit kolon uygulamasının daha kârlı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Within the scope of the thesis, the optimum of the choice of high structure with composite column or high structure with reinforced concrete column was investigated in terms of cost and profit index, building value and building height.
A total of four different buildings, 20 floors and 50 floors, have been designed and analyzed in order to decide under which conditions and with which system the optimum choice will be made. Two of these structures are designed with 20 floors, one with composite columns and one with reinforced concrete columns. The other two structures are 50 floors, one with composite columns and the other with reinforced concrete columns. The design features of the structures with the same number of floors and different column systems are kept the same except for the column systems.
The structures were designed and analyzed in accordance with Turkish earthquake and design regulations by means of SAP2000 and ETABS programs and XTRACT and EXCEL utilities. The resulting structures are grouped according to the number of stories, quantities of the column was discarded and the costs are determined according to one of the most preferred cost analysis method in Turkey. The results are interpreted on the basis of the year 2021, Istanbul and its environs, housing buildings m2 values.
Based on the data obtained, it is concluded that the composite column system is more costly by evaluating it in the light of material and labor costs. It has been observed that this result increases as the number of floors decreases, that is, the cost difference between composite columns and reinforced concrete columns decreases in structures with higher height. However, in the composite column system, it was observed that the net sitting area in the building increased due to the less space occupied by the columns in the plan.
As a result of the comparison of composite column systems and reinforced concrete column systems, all these findings increase the cost in composite column systems but also increase the clear plan area, which forces the building contractor to make a decision. It is clear that this decision is based on the building values and the number of floors in the region where the building will be built.
With the evaluation made within the scope of the thesis, it has been determined that the high and average value of the composite column application is 3000 TL / m² and above and it is more profitable for places in the BYS 2 class. It is concluded that composite column application is more profitable for buildings in BYS 1 class, in Istanbul and its surroundings, wherever we mention low, medium and high values.