Deneysel diyabet oluşturulmuş ratlarda farklı ısıl işlemlerle kurutulmuş soğanların serum paraoksonaz-1 (PON1) düzeyine ve bazı biyokimyasal parametrelere etkilerinin araştırılması
Research on the effects of onions dehydrated with different heat treatments on the serum paraoxonase-1 (PON1) level and some biochemical parameters in experimental diabetes induced rats
Yazar: TAHA GÖKMEN ÜLGER
Danışman: PROF. DR. FUNDA PINAR ÇAKIROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Literatürdeki birçok çalışmada hipoglisemik, hipolipidemik ve antioksidan etki gösterdiği belirtilen soğanın, uygulanacak ısıl işlemlerle fonksiyonel etkilerinde meydana gelecek muhtemel değişimlerin saptanması adına, ülkemizde en fazla üretilen ve tüketilen soğan türü olan kışlık soğan (sarı soğan) farklı ısıl işlemlerle kurutularak (liyofilizatörde -76 °C ve fırında 80 °C sıcaklıkta) standart rat yemlerine %5 oranında ilave edilmiş ve diyabet üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca antioksidan etkinliği bilinen C vitamininin belirtilen parametrelere olan etkisinin incelenerek gruplarda oksidan-antioksidan kapasitede meydana gelen değişimlerle, PON1 enzim aktivite düzeylerinde meydana gelen değişimlerin değerlendirilmesi ve PON1 enziminin diyabet varlığında oksidatif strese karşı koruyucu rolünün aydınlatılması hedeflenmiştir. Canlı ağırlıkları birbirine yakın 40 adet Wistar cinsi erkek rat her biri 8 rattan oluşan kontrol grubu (K), diyabetik kontrol grubu (DK), diyabet + liyofilize soğan tozu grubu (DL), diyabet + termal soğan tozu grubu (DT) ve diyabet + C vitamini grubu (DC) olmak üzere 5 gruba ayrılmıştır. Deneysel diyabet oluşturulmak istenen 32 rata intraperitoneal enjeksiyonla 45 mg/kg STZ enjekte edilmiş ve sonrasında 8 hafta süreyle K ve DK grubu standart rat yemi ile, DL grubu liyofilize soğan tozu içerikli (%5) yemle, DT  grubu termal soğan tozu (fırında kurutulmuş) içerikli (%5) yemle, DC grubu ise C vitamini ilaveli yemle (200 mg/kg) ad libitum beslenmiştir. Deneme süresi boyunca ratların AKŞ ve ağırlıkları düzenli olarak takip edilirken 8 haftalık deneme süresi sonunda ratlardan ketamin-ksilazin anestezisi altında intrakardiyak kan alınmış ve kan örnekleri santrifüj edilerek serum elde edilmiştir. Serum örneklerinden total kolesterol, trigliserid, LDL kolesterol, HDL kolesterol, TAS, TOS ve PON1 aktivite düzeyleri tayin edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre liyofilize soğan tozunun AKŞ, TOS, total kolesterol, LDL kolesterol ve trigliserid düzeylerini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azaltırken, HDL kolesterol, TAS, PON1 ve insülin düzeylerini anlamlı düzeyde artırdığı görülmüştür (p<0.05). Fırında kurutulmuş soğan tozu verilen grubun çalışmanın 7. günü ölçülen AKŞ değerleri ile 2., 4., 6., ve 8. haftalarında ölçülen değerler arasında istatistiksel farklılığın bulunmadığı, fakat 4., 6., ve 8. haftalarda ölçülen AKŞ düzeylerinin diyabetik kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05).  Aynı zamanda fırında kurutulmuş soğan tozunun TAS, TOS, total kolesterol, LDL kolesterol, trigliserid, HDL kolesterol, PON1 ve insülin düzeylerine ise istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). C vitamininin ise TAS düzeyini ve PON1 aktivite düzeylerini anlamlı düzeyde artırdığı (p<0.05) diğer parametrelere ise istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 8 haftalık besleme süresi sonunda deneysel diyabet oluşturulmuş sıçanların vücut ağırlıklarının anlamlı olarak azaldığı gözlenmiştir (p<0.001). Deneysel diyabet oluşturulan gruplar arasında (DK, DL, DT ve DC) ise deney sonundaki vücut ağırlığına ilişkin istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05).

Abstract:
In order to determine the possible changes in the functional effects of the onion which is indicated to show hypoglycemic, hypolipidemic, and antioxidant effects in many studies in the literature, winter onion (yellow onion) is dried by different heat treatments (at -76 °C in lyophilizator and at 80 °C  in oven) and added to standard rat feed (%5) and it was aimed to determine its effects on diabetes. In addition, it was aimed to evaluate the changes in the levels of PON1 enzyme activity by the changes in the oxidant-antioxidant capacity of the groups and clarify the protective role of PON1 enzyme against the oxidative stress in the presence of diabetes by examining the effect of vitamin C, which is known to have antioxidant activity on the parameters mentioned above. Forty Wistar male rats whose weights are close to each other were divided into 5 groups each of which consists of 8 rats, as the control group (K), diabetic control group (DK), diabetes + lyophilized onion powder group (DL), diabetes + thermal onion powder group (DT), and diabetes + vitamin C Group (DC). 32 male Wistar rats which were intended to induce experimental diabetes were injected 45 mg/kg STZ and then, K and DK groups were fed with standard rat diet, DL group was fed with %5 lyophilized onion diet, DT group was fed with %5 thermal onion diet and DC group was fed with vitamin C diet (200mg/kg) as ad libitum. At the end of the 8-week feeding period in which fasting blood glucose and weights of rats were monitored regularly, intracardiac blood was taken from the rats under ketamine-xylazine anesthesia and blood samples were centrifuged and serum was obtained.  Serum total cholesterol, triglyceride, LDL cholesterol, HDL cholesterol, TAS, TOS and PON1 activity levels were determined from serum samples. According to the results of analyses, it was found that while lyophilized onion powder significantly increased HDL cholesterol, TAS, PON1 and insulin levels, it significantly decreased the levels of STD, TOS, total cholesterol, LDL cholesterol and triglyceride levels (p <0.05). There was no significant difference between FBG of oven-dried onion powder-administered group measured on the 7th day of the study and the values measured at 2nd, 4th, 6th, and 8th weeks; but it was found that FBG levels measured at 4th, 6th, and 8th weeks were statistically significantly lower than of the diabetic control group (p<0.05). At the same time, it was determined that there was no statistically significant effect of the oven-dried onion powder on TAS, TOS, total cholesterol, LDL cholesterol, triglyceride, HDL cholesterol, PON1 and insulin levels (p>0.05). It was also found that Vitamin C significantly increased TAS level and PON1 activity levels (p<0.05) while it did not have a significant effect on other parameters. In addition, body weight of experimental diabetic rats was significantly reduced at the end of the 8-week feeding period (p<0.001). There was no statistically significant difference in the body weights among experimental diabetic groups (DK, DL, DT and DC) at the end of the experiment (p>0.05).