Sigarayı bırakan kişilerde vücut kitle indeksi ve kan lipit profili değişiminin incelenmesi
Research of body mass index and blood lipid profile change in persons whoquit smoking
Yazar: MELTEM FİDAN GÜNDÜZ
Danışman: DOÇ. DR. MÜKREMİN ER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Giriş: Tütün dünyada tek başına en önemli ölüm nedenidir ve tütün kullanımının en yaygın
şekli sigaradır. Dünyada ve ülkemizde en ölümcül hastalıklar olan akciğer kanseri, Kronik
Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), larynx kanseri, kardiyovasküler ve serebrovasküler
hastalıkların oluşmasında değiştirilebilen risk faktörlerinden biri de sigaradır. Sigara kullanımı, hem lipit profilini değiştirerek hem de doğrudan etki ile kardiyovasküler hastalık riskini arttırır. Sigaranın bırakılması ile HDL de artış, LDL ve Total kolesterolde azalma yani lipit profilinde düzelme beklenmektedir. Sigaranın bırakılması ile artan vücut ağırlığının lipit profilindeki bu düzelmeyi nasıl etkilediğini araştırmayı amaçladık.
 Materyal ve Metod: Çalışmamız 01.03.2021-30.06.2022 tarihleri arasında Göğüs
Hastalıkları Sigara bırakma polikliniğine başvuran kişilerde yapıldı. Ankara Şehir Hastanesi
Etik Kurulu'ndan onay alınarak çalışmaya başlandı. Çalışmaya bu tarihlerde sigara bırakma
polikliniğine başvurup sigarayı bırakmış olan 102 hasta alındı. Çalışmaya alınan hastalara ait bilgiler retrospektif olarak hastane kayıt sisteminden elde edildi. Olguların cinsiyet, yaş, kronik hastalık öyküsü, sigara bırakmak için aldıkları tedaviler, kaç yıldır ve günde kaç adet sigara içtikleri, fagerström bağımlılık testi skorları gibi verileri kaydedildi. Hastaların kaçıncı ay kontrollerine geldiği, ilk başvurularındaki ve kontrollerinde ölçülen LDL-K, HDL-K, Total Kolesterol, trigliserid ,VLDL değerleri , vücut ağırlığı ve vücut kitle indeksi değişimleri kayıt edilerek bu veriler karşılaştırmalı olarak değerlendirildi.
 Bulgular: Olguların %34.3'ü(n=35) kadın, %65.7'si(n=67) erkek idi. Olguların yaş
ortalaması 45.60±11.83 yıl olup yaş aralığı 20-79 idi. Çalışmaya alınan hastalarda en sık
görülen ek hastalık hipertansyon (%20.6) iken bunu psikiyatrik hastalıklar (%12.7), koroner
arter hastalıkları (%11.8) ve tiroit hastalıkları (%7.8) takip etti. Hastaların sigarayı bıraktıktan sonra kontrole geldiklerinde saptanan kilo değerleri (82.26±17.27) , başlangıç kilo değerlerine (78.22±16.29) göre artmış olarak saptandı (p<0.001). Buna paralel olarak kontrol vücut kitle indeksi (VKİ) değerleri (28.08±4.84) , başlangıç VKİ değerlerine göre (26.73±4.65) artmış olarak saptandı (p<0.001). VKİ değişimine göre sınıflandırılmaksızın tüm grupların lipit profiline bakıldığında ilk başvuru ve sigarayı bıraktıktan sonraki kontrol total kolesterol değerleri arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). Kontrol HDL değerleri, başlangıç HDL değerlerine göre anlamlı derece artmış saptandı(p<0.001). LDL , trigliserid ve VLDL değerlerinde sigarayı bıraktıktan sonra anlamlı düşüş görüldü (p<0.001). VKI azalan ve
değişmeyen grupta (n=33, %32.7) total kolesteroldeki değişim miktarı, VKI 0-2 artan
gruba(n=39, %38.6) ve VKI > 2 artan (n=29, %28.4) gruba göre daha yüksek bulunmuştur.
VKI değişmeyen ve azalan grupta total kolesteroldeki azalmanın diğer iki gruba göre daha
belirgin olduğu saptanmıştır (p<0.05).
 Sonuç: Olgularımızda sigarayı bıraktıktan sonra total kolesterol, LDL, trigliserid
değerlerinde azalma, HDL değerinde artış gözlenmiştir. Total kolesterol değerlerinde kontrolde azalma gözlenirken bu azalma miktarı istatiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır ancak trigliserid ve LDL değerlerindeki azalma, HDL değerlerindeki artış istatiksel açıdan anlamlıdır. Sigarayı bıraktıkan sonra kişilerde istatiksel açıdan anlamlı vücut ağırlığı ve VKI artışı olduğu gözlenmiştir.VKI artışı olmayan grupta total kolesterol değerlerinde anlamlı düşüş izlenirken VKI artışı olan gruplarda anlamlı artma veya azalma saptanmamıştır. HDL, LDL, VLDL,trigliserid değişimlerinin VKI artışı ile anlamlı ilişkisi gözlenmemiştir. Sigara bırakma sonrası görülebilen VKI artışının sigaranın lipit paremetreleri üzerine faydalı etkisini engellemediği ancak VKI artışı olmayan gruplarda beklenen faydanın daha çok olduğu gözlenmiştir.
 Anahtar Kelimeler: Sigarayı bırakma, kilo, VKI , lipit profili

Abstract:
Introduction: Tobacco is the single most important cause of death in the world and the
most common form of tobacco use is smoking. Smoking is one of the most modifiable risk
factors in the formation of many fatal diseases such as lung cancer, Chronic Obstructive
Pulmonary Disease (COPD), larynx cancer, cardiovascular and cerebrovascular diseases,
which are the most deadly diseases in the world and in our country. Smoking increases the risk of cardiovascular disease both by changing the lipid profile and by direct effect. With the cessation of smoking, an increase in HDL, a decrease in LDL and total cholesterol, that is, an improvement in the lipid profile is expected. We aimed examining how body weight increased by smoking cessation affected this improvement in lipid profile.
 Materials and Methods: Our study was carried out between 01.03.2021 and 30.06.2022
in people who applied to the Chest Diseases Smoking Cessation Polyclinic. The study was
started with the approval of Ankara City Hospital Ethics Committee. 102 patients who applied
to the smoking cessation outpatient clinic at this time and quit smoking were included in the
study.Information about the patients included in the study was obtained retrospectively from
the hospital registry system. Data such as gender, age, history of chronic disease, treatments taken to quit smoking, years and how many cigarettes per day, and Fagerström addiction test scores were recorded. These data were evaluated comparatively by recording which month the patients came to their controls, LDL-C, HDL-C, Total Cholesterol, triglyceride, VLDL values,body weight and body mass index changes measured at their first admission and controls.
 Results: 34.3% (n=35) of the cases were female and 65.7% (n=67) were male. The mean age
of the cases was 45.60±11.83 years and the age range was 20-79. The most common additional
disease in the patients included in the study was hypertension (20.6%), followed by psychiatric diseases (12.7%), coronary artery diseases (11.8%) and thyroid diseases (7.8%). The weight values (82.26±17.27) determined when the patients came to the control after quitting smoking were found to be increased compared (78.22±16.29)to the initial weight values (p<0.001).Parallel to this, control body mass index (BMI) values (28.08±4.84) were found to increase compared to baseline BMI values (26.73±4.65) (p<0.001). When the lipid profile of all groups was examined without being classified according to BMI change, no significant difference was found between the control total cholesterol values at the time of first admission and after quitting smoking (p>0.05).Control HDL values were significantly increased compared to baseline HDL values (p<0.001). A significant decrease was observed in LDL,triglyceride and VLDL values after quitting smoking (p<0.001). The amount of change in total cholesterol was found to be higher in the group whose BMI decreased and did not change
(n=33, 32.7%) compared to the group with 0-2 increased BMI (n=39, 38.6%) and the group
with a BMI > 2 increased (n=29, 28.4%). . It was determined that the decrease in total
cholesterol was more significant in the group whose BMI did not change and decrease,
compared to the other two groups (p<0.05).
 Conclusion: After quitting smoking, a decrease in total cholesterol, LDL, triglyceride
values and an increase in HDL values were observed in our cases. While a decrease was
observed in total cholesterol values in the control, this amount of decrease was not statistically significant, but the decrease in triglyceride and LDL values and the increase in HDL values were statistically significant. It was observed that there was a statistically significant increase in body weight and BMI in people after quitting smoking. While a significant decrease was observed in total cholesterol values in the group without BMI increase, no significant increase or decrease was found in the groups with increased BMI. No significant relationship was observed between HDL, LDL, VLDL, and triglyceride changes with BMI increase. It was observed that the increase in BMI that can be seen after smoking cessation did not prevent the beneficial effect of smoking on lipid parameters, but the expected benefit was more in the groups without an increase in BMI.
 Keywords: Smoking cessation, weight, BMI, lipid profile