Uluslararası ilişkilerin diplomatik söyleme yansıması: Zürih Protokolleri örneğinde Türkiye-Azerbaycan-Ermenistan'ın eleştirel söylem çözümlemesi
The reflection of international relations on diplomatic discourse: The critical discourse analysis of Turkey-Azerbaijan-Armenia in the case of Zurich Protocols
Yazar: GÜLNARE MAHMUDOVA
Danışman: PROF. DR. FATİH KESKİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Diplomasi = Diplomacy ; Eleştirel jeopolitik = Critical geopolitics ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Ermenistan = Armenia ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Zürih Antlaşması = Zurih Treaty ; Zürih Protokolleri = Zurich Protocols

Özet:
10 Ekim 2009 tarihinde İsviçre'nin Zürih kentinde Türkiye ve Ermenistan arasında, 1993 yılında Ermenilerin Azerbaycan'ın Kelbecer ilini işgal etmesi üzerine Türkiye'nin sınırları kapatmak suretiyle Ermenistan ile dondurduğu diplomatik ilişkilerin yeniden kurulmasını ve geliştirilmesini öngören "Zürih Protokolleri" imzalanmıştır. Ancak imzalanan protokoller Azerbaycan'ın kırgınlığına sebep olunca, Türkiye'nin (Dağlık) Karabağ işgalini gerekçe göstererek protokolleri TBMM gündemine dahi almaması Ermenistan'ın onay sürecini durdurmasıyla sonuçlandı. Böylece Türkiye ve Ermenistan arasında "komşularla sıfır sorun" politikası çerçevesinde normalleştirilmesi öngörülen ilişkiler normalleşemeden belirsiz bir süreliğine durdurulmuş oldu. Uluslararası Andlaşma niteliği taşıyan Zürih Protokolleri Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan'ın politik gündemini uzun süre meşgul ettiğinden dolayı her üç ülkenin Devlet Başkanlarının diplomatik söylemlerine yansımıştır. Uluslararası ilişkilerin iletişim dili olan diplomaside söylemler ülkelerin kendi dış politikasında benimsedikleri ideolojiler ve ulusal çıkar, güç, güvenlik gibi uluslararası ilişkilerin temel kavramları çerçevesinde inşa edildiğinden dolayı uluslararası ilişkileri etkiyebilmekte ve bundan etkilenebilmektedirler. Bu görüşten hareketle, bu çalışmada normalleşme süreci öncesi ve protokollerin Ermenistan Parlamentosundan geri çekildiği tarihe kadar olan dönemde Türkiye, Azerbaycan ve Ermenistan Devlet Başkanlarının uluslararası ilişkilerini protokoller ile ilgili inşa ettikleri diplomatik söylemlerine nasıl yansıttıkları ve diplomatik söylemlerinin uluslararası ilişkilerini ne şekilde etkilediği araştırılmıştır. Diplomatik söylemde görünen anlamlardan ziyade görünmeyen anlamlar ve bu anlamların uluslararası ilişkilerde ne ifade ettiği Teun A.van Dijk'ın eleştirel söylem çözümlemesi yöntemiyle tespit edilmiştir.

Abstract:
On the 10th of October 2009, "Zurich Protocols", which stipulate re-establishment and re-development of the diplomatic relations frozen between Turkey and Armenia further to closure of the borders with the Armenia upon the invasion by Armenians of Kelbecer province of Azerbaijan in 1993, were signed between Turkey and Armenia in Zurich of Switzerland. However, the fact that the signed protocols resulted in the disappointment of Azerbaijan further led to cessation of the ratification process by Armenia in view of Turkey's not having included the protocols in the agenda of Turkish Grand National Assembly (TBMM) on the pretext of invasion of (Nagorno) Karabakh by Turkey. Thus, relations envisaged to be normalized in accordance with "zero problem with neighbors" policy between Armenia and Turkey were suspended indefinitely without having been normalized. Zurich Protocols, which are of the nature of an International Treaty, were reflected in the diplomatic discourse of Presidents of the three countries owing to the coverage of the issue in the political agenda of Turkey, Azerbaijan and Armenia. In diplomacy, which is regarded as the communication language of international relations, discourse may influence and be influenced by the fact that it is built in accordance with the basic concepts of the international relations such as ideologies adopted by countries in their foreign policy, as well as national interest, power and security. Based on this view, this study investigates how the Presidents of Turkey, Azerbaijan and Armenia reflect the international relations in their diplomatic discourse built through protocols and how their diplomatic discourse affect the international relations during the period from prior to the normalization process until the date on which the protocols were withdrawn from Armenian Parliament. In diplomatic discourse, the Critical Discourse Analysis of Teun A. Van Dijk was used in order to ascertain the apparent conceptions rather than non-apparent ones and what such conceptions predicate in international relations.