Meme tedavisinde IMRT ve 3D CRT tekniklerinin karşılaştırılması
Comparison Of IMRT and 3D CRT techniques for breast cancer treatment
Yazar: IRMAK KAMCEZ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ÖZBAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Meme kanseri kadınlarda en sık görülen kanser çeşididir ve tedavisinde radyoterapinin yeri önem taşır. Radyoterapideki gelişmeler meme kanseri tedavisi için değişik yöntemler kullanılmasına imkân vermektedir. Bu yöntemler hedef kanser hücrelerinin etkili biçimde yok edilmesi ve hedefin etrafındaki sağlıklı dokuların korunması için geliştirilmişlerdir. Bu nedenden dolayı yöntemlerin hangi konularda etkin olduğunun belirlenmesi önemlidir. Türkiye'de 3D CRT(üç boyutlu konformal radyoterapi) ve IMRT(yoğunluk ayarlı radyoterapi) teknikleri birçok merkezde yaygın bir biçimde kullanılmaktadır.
Bu çalışmada 5 sol meme ve 5 sağ meme kanseri hastası için hem geleneksel 3D CRT yöntemi hem de IMRT yöntemi kullanılarak tedavi planları oluşturulmuştur. Tedavi planlarından doz hacim histogramları (DVH) elde edilmiştir. Hedef hacminin (PTV) ve kritik organların dozları (OAR) DVH'lerden elde edilen bilgiler kullanılarak belirlenmiştir. PTV'nin değerlendirilmesi için HI ve CI hesaplanmıştır.  Bunun yanı sıra teknikler arasında doz dağılımı açısından istatistiksel bir fark olup olmadığını araştırmak için istatistiksel çalışma yapılmıştır.
Bu çalışmanın sonunda, hedef hacim her iki teknikle de homojen bir şekilde ışınlanabilmekle birlikte sonucun IMRT tekniğinde 3D CRT tekniğine oranla daha iyi olduğu görülmüştür. Işınlanan alanın dışında kalan, karşı meme, karşı akciğer ve sağ meme ışınlamalarındaki kalp gibi kritik organların 3D CRT tekniğinde IMRT'ye göre daha iyi korunduğu, sol meme ışınlamalarında kalbin aldığı dozun da iki teknik için fazla değişmediği görülmüştür. 
Hastaya uygulanacak radyoterapi tekniğine karar verilirken, özellikle genç hastalarda, ışınlanan memenin karşı tarafında bulunan meme ve akciğer dokusunun aldığı dozlar dikkate alınmalıdır. 

Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, 3 Boyutlu Konformal Radyoterapi, Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi, DVH.

Abstract:
Breast cancer is the most widespread cancer type for women and its treatment heavily relies on radiotherapy. Improvements on radiotherapy enables different techniques to be used for treatment. This different techniques were developed for efficiently destroying cancer cells and protecting the healthy tissue around target. For his reason, it is imperative to study this techniques and determine their strengths and weaknesses. 3D CRT and IMRT techniques are commonly used at many medical centers in Turkey.
This study aims to compare IMRT and 3D CRT techniques and determine their strengths. To achieve this, 10 different left and right breast cancer patients' are evaluated. IMRT and 3D CRT plans are developed and DVH for each plan is obtained. Delivered doses for target volume(PTV) and organ at risk(OAR) are determined by using DVH data. HI and CI values determined for PTV evaluation. In addition to that, statistical evaluation is made for determining if the dose distributions had statistically meaningful differences between two techniques. 
The results indicated that the target volumes can be irradiated homogenously for both techniques; however IMRT performed better in that regard. The OAR volumes such as contralateral breast, contralateral lung and hearth in right side breast irradiation protected better with 3D CRT technique while hearth doses in left sided breast irradiation was similar for both techniques.
While determining radiotherapy technique, especially for young patients, contralateral breast and lung doses should be carefully examined.

Key Words: Breast Cancer, 3D CRT, IMRT, DVH.