Ergenlerde kişilik özelliklerinin sınav kaygısı ve okula bağlanma stilleri üzerinde etkisi
The effects of personality traits in adolescents on exam anxiety and school attachment styles
Yazar: TİLBE ONUK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RUKİYE HAYRAN
Işık Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Ergenler = Adolescents ; Kaygı = Anxiety ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Okul bağlılığı = School attachment ; Okul hayatı = School life ; Sınav kaygısı = Test anxiety

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, 13 – 18 yaş arasındaki ergenlerin kişilik özelliklerinin sınav kaygısı ve okula bağlanma stilleri üzerindeki medyatör etkisini ölçümlemek ve değerlendirmektir. 

Yöntem: Araştırmada, 138'i erkek, 147'si kız olmak üzere 285 katılımcı yer almıştır. Değerlendirme sürecinde katılımcıların, Sınav Kaygısı Ölçeği, Çocuk Ergen Okula Bağlanma Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Testi ölçeklerini doldurumaları beklenmiş, elde edilen veriler de SPSS programına (21. versiyon) aktarılmıştır. Bu verilerin analiz edilmesinde Pearson Korelasyon analizi, Bağımsız örneklemler için t-testi ve Tek Yönlü ANOVA kullanılmıştır. 

Bulgular: Sınav kaygısı düzeyleri ile okula bağlanma arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır (r=.088, p=.140) ve okula bağlanmanın da sınav kaygısı üzerinden yordayıcı bir etkiye sahip olmadığı gözlemlenmiştir [F(1,280)=2.188, p=.140]. Dışa dönüklük ve duygusal denge (r=.189, p=001), sorumluluk ve duygusal denge (r=.477, p=000), uyumluluk ve duygusal denge (r=.197, p=.001), sorumluluk ve uyumluluk (r=.366, p=001), dışa dönüklük ve uyumluluk (r=.459, p=.000), dışa dönüklük ve sorumluluk (r=.382, p=.000) aralarında pozitif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ek olarak, anne-baba yanında yaşayan 13 – 18 yaş aralığındaki ergenlerin daha az duygusal dengesizlik kişilik özelliği seviyesine sahip oldukları görülmüştür [F(3,276)=4.149, p=.007]. Erkeklerin duygusal denge düzeylerinin, kadınlardan daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir [t(283)=2.529, p=.012]. Okula bağlanma düzeyi ile duygusal denge (r=.145*, p=.000) arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmektedir. Aile gelir durumu arttıkça okula bağlanma seviyesinin de artış gösterdiği görülmüştür [F(2,280)=2.631, p=.035]. Ek olarak, öğretmenlerinin hepsi ile iyi ilişkiye sahip olanlar öğretmenlerinin daha fazla bir okula bağlanma seviyesine sahip oldukları görülmüştür [F(2,282)= 22.571, p=.000]. Yakın arkadaş sayısı az olanların daha az okula bağlanma seviyesine sahip oldukları saptanmıştır [F(3,281)=5.486, p=.001]. Erkeklerin okula bağlanma düzeylerinin kadınlardan daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir [t(283)=2.029, p=.043]. Kardeş sıralamasında ilk sırada olanların, kardeş sıralamasında beşinci olanlardan ve dördüncü sırada olanlardan anlamlı düzeyde fazla sınav kaygısına sahip oldukları görülmüştür [F(2,278)=7.647, p=.00]. Kardeş sıralamasında ikinci sırada olanların, kardeş sıralamasında beşinci olanlardan anlamlı seviyede daha yüksek bir sınav kaygısı seviyesine sahip oldukları saptanmıştır [F(2,278)=5.596, p=.00]. Son olarak, Kadınların sınav kaygısı düzeylerinin, erkeklerden daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir [t(283)=-4.276, p=.00].

Sonuç: Bu çalışmanın bazı sonuçlarının geçmiş araştırmaların verileri ile benzer olmamasının sebepleri, demografik değişkenlerin dağılımı ve örneklem boyutunun düzeyinin literatür kapsamına göre daha az olması olarak görülmektedir. Gelecek araştırmalarda, örneklem boyutunun ve örneklemin seçimi aşamasında sonuçlarda sapma oluşturabilecek demografik değişkenlerin kontrol edilmesi ve daha homojen bir dağılım sağlanması, sonuçların daha benzer bir şekilde ortaya çıkmasını sağlayacaktır. Sonuç olarak, bu araştırma okula bağlanma ve sınav kaygısının ne gibi faktörlerden etkilendiğini vurgulamaktadır.

Abstract:
Objective: The main purpose of this research is to measure and evaluate the possible mediator effect of the personality traits of adolescents between the ages of 13 and 18 on exam anxiety and attachment styles to the school. 

Methods: 285 participants, (138 male and 147 female) were included in the research. The Exam Anxiety Scale, the Child's Scandinavian Attachment Scale, and the Five Factor Person Exams are distributed to the participants and the obtained data were transferred to the SPSS program (21st Versions). Pearson Correlation, Independent t-test and One Way ANOVA Analysis were carried out to analyze the data.

Results: According to the findings, any significant relationship was not observed between exam anxiety levels and attachment to the school (r = .088, p = .140), and it was also observed that attachment on school did not have a predictive effect on the anxiety of the exam [F (1,280) = 2.188, p =.140]. There is a substantive relationship observed between extroversion and emotional balance (r=.189, p=001), responsibility and emotional balance (r=.477, p=000), compatibility and emotional balance (r=.197, p=.001), responsibility and compatibility (r=.366, p=001), extroversion and compatibility (r=.459, p=.000) and extroversion and responsibility. It was observed that emotional balance levels of males are higher than females [t(283)=2.529, p=.012]. It can be seen that there is a significant positive relationship between their attachment on school and emotional balance (r=.145*, p=.000). It was observed that their attachment on school increases as their family income increases [F(2,280)=2.631, p=.035]. In addition, those who have close relationships with their teachers also have a higher level of attachment on school [F(2,282)= 22.571, p=.000]. It was observed that those who have fewer close friends have lower level of attachment on school [F(3,281)=5.486, p=.001]. It was also observed that the attachment level on school of males are higher than females [t(283)=2.029, p=.043]. It was observed that those who were born before their brothers and sisters have significantly more exam anxiety than those who were born in fourthly or fifthly [F(2,278)=7.647, p=.00]. It was found out that those who were born after their first brother or sister have a higher exam anxiety than those who were born in fifthly [F(2,278)=5.596, p=.00]. Finally, it can be said that exam anxiety of females is higher than exam anxiety of males [t(283)=-4.276, p=.00].

Conclusion: The reason why the results of this study are inconsistent with the data of previous studies is that the distribution of demographic variables and the level of the sample size are not practiced properly in the literature. In future research, controlling the demographic variables that may deviate from the results of the sample size and sample selection, and ensuring a more homogeneous distribution, will lead to a more accurate outcome. As a result, this research emphasizes possible factors that effect attachment on school and exam anxiety.