Sermaye şirketlerinde azınlık hakları Türk ve Ohada hukuklarının karşılaştırılması
Protection des actionnaires minoritaires dans les sociétés des capitaux,Etude comparative des droits Turc et Ohada
Yazar: AHMED EMEDİ USENİ
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÖZKAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Afrika  Ticaret Kanunu Uyum Örgütü = Organization for the Harmonization of African Business Law ; Azınlık hakları = Minority rights ; Sermaye şirketleri = Capital companies ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Şirketler = Companies ; Şirketler hukuku = Company law

Özet:
Tüm sermaye şirketlerinde, "sermaye" niteleyicisinin de belirttiği üzere, hissedarların şirket
borçlarına karşı sorumluluğu, hissedarların şirkete hisse katılım değerleriyle sınırlı olduğu 
prensibi kabul edilir. Aynı şekilde, hissedarların ticari kararlardaki ağırlığı aynı sınırlama 
prensibine bağlı olarak belirlenir. Ticari şirketler hakkındaki Türk yasalarında ve Afrika 
Ticaret Kanunu Uyum Örgütünün (Organisation pour l'harmonisation en Afrique des droits 
des affaires, OHADA) yasalarında, sermaye şirketlerinde, "hissedarların sorumluluk ve 
ağırlığı prensiplerinin" sıkı bir şekilde korunduğunu gözlemleriz.
Hissedarların genel olağan ve olağanüstü kurulları, genellikle, şirketin günlük yönetimini 
aşan kararları alma yetkisine sahiptir. Bu kararlar kesin belirlenmiş bir çoğunluğa göre alınır. 
Sermaye şirketlerinin günlük yönetimi alanında kalan bütün kararlar, bahsi geçen şirketlerin 
ticari katılım oranlarına göre – aslında hissedarlardakileri gelen – şirketlerin yönetim 
organlarının yetkilerinden kaynaklanır.
Sermaye şirketlerinde, genel kurullar veya yönetim organları tarafından alınan, tüm kararlar, 
bu şirket hissedarları bahse geçen kurullara veya organlara katılmalarsalar bile, tüm şirket 
hissedarları için geçerli, uygulanabilir veya muhalefet edilebilirlerdir. Bu durum göz önüne 
alındığında şöyle bir çıkarımda bulunabiliriz: bu tür şirketlerde, hisselerin çoğunluğunu 
elinde bulunduran hissedarlar, bu şirketleri idare etme yetkisini de aynı zamanda elinde 
bulundurmaktadırlar.
Birçok aynı durumda, çoğunluk hissedarları ve azınlık hissedarları arasındaki menfaat 
çatışmalarını gözlemleyebiliriz. Oybirliği veya nitelikli çoğunluk gerektiren kararlar dışında, 
çoğunluk hissedarları, olağan ve olağanüstü kurallarda tüm yetkiyi ellerinde 
bulundurmaktadır. Aynı şekilde, sermaye şirketlerinin yönetim organlarında, çoğunluk 
hissedarları her zaman yöneticileri tayin etmektedir. Bu koşullarda, kararların alınmasında, 
çoğunluğun azınlığın menfaatlerinin göz önüne aldığı durumlarla karşılaşmak pek olanaklı 
değildir.
Bu nedenle, çoğunluğun karşılıklı menfaatleri ve azınlığın menfaatleri arasındaki denge 
sorunu, genellikle çoğunluğa karşı azınlığın haklarının ve menfaatlerinin korunması 
sorunuyla bir tutulmayı hak etmektedir. Özellikle, çoğunluğu kontrol etmek yoluyla 
suiistimalleri önlemek veya hissedarlar arasındaki çatışmaları azaltmak için, azınlığa bazı 
haklar ve yetkiler vermek suretiyle azınlığı korumak esastır. Ancak, bu hak ve yetkilerin 
kapsamı "çoğunluk tarafından yönetim prensibi" ile sınırlandırılmalıdır. 
Bu çalışma kapsamında, OHADA ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ticaret hukukunda yer aldığı 
şekliyle, sermaye şirketlerinde azınlığın korunması hakkındaki uygulanan yolları analiz ettik. 
Bununla beraber, azınlık hissedarlarının korunması hakkında statü düzenlemelerini analiz 
edebilmek için, OHADA ve Türk hukukundaki, bazı sermaye şirketlerinin esas 
sözleşmelerini örnek olarak aldık. Hissedarlar, bu sözleşmelerde, yasalarda öngörülen 
düzenlemelerden daha iyi düzenlemeleri öngörme olasılığına sahip olmaktadırlar.
Bu çalışmanın sonuçlarının, Afrikalı ve Türk hukukçular için olduğu kadar OHADA'ya üye 
ülkelerden Türkiye Cumhuriyeti'ne yatırım yapmak isteyen herkes için yararlı olacağı 
inancındayız.

Abstract:
Dans les sociétés commerciales des capitaux, il existe le principe de délimitation des 
responsabilités des actionnaires par rapport aux dettes sociales et aux prises de décisions 
sociales. En lisant attentivement la législation turque sur les sociétés commerciales et la 
législation de l'Organisation pour l'harmonisation en Afrique des droits des affaires 
« Ohada» en sigle, nous observons également l'existence de ce principe de délimitation des 
responsabilités et de poids des actionnaires dans les sociétés commerciales des capitaux 
prévues dans toutes les deux législations.
En Droit de l'Ohada tout comme en Droit Turc des sociétés commerciales, les assemblées 
générales des actionnaires dans les sociétés des capitaux, disposent de la compétence de 
prendre les décisions sur la politique générale et qui dépassent la gestion quotidienne des 
sociétés. Les décisions des assemblées générales sont prises, selon la majorité bien 
déterminée au cas par cas. Tandis que, les organes de gestion de ces sociétés, disposent des 
compétences pour décider sur la gestion quotidienne desdites sociétés.
Toutes les décisions prises tant par les assemblées générales des actionnaires que par les 
organes de gestion des sociétés commerciales des capitaux, demeurent valables et opposables 
à tous les actionnaires sociaux; même à l'égard des actionnaires qui n'y ont pas participé. Au 
regard de cette observation, il nous est logique d'affirmer que dans les sociétés des capitaux, 
ce sont les actionnaires majoritaires qui disposent logiquement tous les pouvoirs de décider 
sur les sorts sociaux. 
Dans pareilles conditions, nous pouvons observer que les conflits d'intérêts entre les 
actionnaires majoritaires et ceux minoritaires, sont inévitables. Sauf pour les décisions qui 
nécessitent l'unanimité ou celles qui requièrent une majorité qualifiée, les actionnaires 
majoritaires détiennent tous les pouvoirs des décisions dans les assemblées et même dans les 
organes de gestion car, ce sont toujours les actionnaires majoritaires qui désignent les 
dirigeants de ces sociétés en fonctions de leurs poids sociaux. Il est ainsi peu probable que la 
majorité prenne en considération les intérêts de la minorité dans la prise des décisions. 
Pour cette raison, la question d'établir l'équilibre entre les intérêts respectifs des actionnaires 
majoritaires et ceux des minoritaires, mérite d'être assimilée en général à la question de la 
protection des droits et intérêts de la minorité contre la majorité. Plus précisément, il est 
indispensable de protéger la minorité en lui accordant certains droits et pouvoirs pour qu'elle 
puisse contrôler la majorité aux fins de prévenir les abus ou de limiter les conflits entre les 
actionnaires. Cependant, l'étendue de ces droits et de ces pouvoirs mérite d'être limitée par le 
principe de la gestion sociale par la majorité.
Dans le cadre de cette étude, nous avons analysé la manière dont les actionnaires minoritaires 
sont protégés dans les législations de l'Ohada et turque. En plus, nous avons approfondi notre 
étude avec les analyses des dispositions statutaires y relatives d'une dizaine des sociétés 
commerciales des capitaux de deux Droits concernés car, les actionnaires disposent 
légalement le pouvoir d'en prévoir meilleur que ce qui était prévu par les législateurs. Nous 
sommes convaincus que les résultats de cette étude, seront théoriquement bénéfiques pour les 
juristes qui s'intéressent aux Droits turc et de l'Ohada et pratiquement importants pour toute 
personne qui souhaite investir tant dans la République de Turquie que dans l'un des dix-sept 
(17) pays membres de l'Ohada.