Çocuk emniyetli ilaç ambalajlarının geriatrik yaş grubu için kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the usage of medicine packaging with child safety for the geriatric age group
Yazar: ESER KASAPOĞLU GESOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE MELTEM ÖZKAHRAMAN ŞEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı / Endüstri Ürünleri Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Son yıllarda hastanelere zehirlenme nedeni ile başvuran çocuk hastaların zehirlenme sebepleri incelendiğinde, yaklaşık olarak yüzde kırk beşini ilaç zehirlenmelerinin oluşturduğu görülmektedir. Hukuksal açıdan ilaç ambalajlama yöntemleri üzerinde yasalaşmış belirli kriterler bulunmaktadır. Dolayısıyla ilaç ambalajı üretiminin bu kriterlere uygun olarak yapılması gerekmektedir. Ambalaja yönelik bu kriterlerin sadece ilaçların saklama koşullarını incelediği ve üzerinde bulunan grafik ve yazılı ibarelerin, genellikle saklama koşullarına ve kullanıma ilişkin olduğu görülmektedir. 
Sağlık Bakanlığı'na ait ilaç yönetmeliğine göre, çocuk emniyetine ilişkin önlem olarak üretilen tüm ilaç ambalajlarında "Çocuklarının ulaşamayacağı yerlerde saklayınız'' ibaresinin yer almasının zorunlu olduğu görülmektedir. Çocukların zehirlenmelerden korunması sadece ilacın güvenli saklanması ile mümkün olmamaktadır, bu nedenle tek başına bu ibarenin ambalaj üzerinde yer alıyor olması yeterli güvenlik önlemi olarak değerlendirilemez. 
Dünya genelinde üretici firmalar sadece ilacın korunmasına yönelik ilaç ambalajlama yapmamakta, üretimdeki teknolojik gelişmeler sayesinde ilaca bağlı çocuk zehirlenmelerine karşı tedbir amaçlı çocuk emniyetli kapak sistemlerini de geliştirmeye çalışmaktadırlar. Çocuk emniyetli olarak isimlendirilen bu ambalajların asıl amacı 5 yaş altı çocukların açamayacağı fakat yetişkin kullanıcıların rahatlıkla açabileceği ambalajlar olmasıdır. Ancak mevcut ilaç ambalajlarında yetişkin ibaresinde belirli bir yaş sınırlaması bulunmamaktadır. Bu noktada kullanıcı profili olarak yetişkin kullanıcılar ele alındığında, mevcut çocuk emniyetli ambalajlarda tamamen sağlıklı bireylerin hedeflendiği ve bu nedenle ürünün geliştirilmesi aşamasında geriatrik kullanıcılar açısından kullanılabilirliğine ilişkin belirgin eksiklikler ortaya çıktığı görülmektedir. 
Öncelikle geçtiğimiz yıllara oranla yaşlı nüfustaki artış da göz önünde bulundurularak, bu tür ilaç ambalajlarında yaş ilerlemesiyle birlikte ortaya çıkan fiziki fonksiyonlardaki azalma değerlendirilmelidir. Çocuk emniyetli ilaç ambalajları ile el ilişkisi incelendiğinde geriatrik hastaların kullanımı açısından ciddi problemler olduğu görülmektedir.
Uzuv olarak el, karmaşık işlev fonksiyonlarını çözebilecek detaylara sahiptir. Doğal bir süreç olarak tutma, kavrama, dokunma ve temas etmeye ilişkin el fonksiyonlarında geriatrik dönemde değişimler olmaktadır. Bunun yanı sıra yaşla gelişen bazı hastalıkların bu eylemleri gerçekleştirmede gerilemeye sebep olduğu bilinmektedir.
Hayati risk taşıyan tansiyon, kolesterol, kalp ilacı, şeker ilacı ve benzeri ilaçların daha çok geriatrik dönemdeki kullanıcılar tarafından devamlı kullanımı söz konusudur. Çocuklar tarafından alınması durumunda hayati risk teşkil edebilecek bu ilaç gruplarında çocuklara yönelik yapılmış bir çalışmaya rastlanmamaktadır.
Bu nedenle bu çalışmada ilaç ambalaj sektörü açısından geriatrik hastaların yetişkin kategorisinde ele alınması, süreklilik arz eden, hayati fonksiyonlara yönelik ilaçları kullanıyor olmaları, bu ilaçların çocuk sağlığı açısından birinci derece risk unsuru oluşturması nedeni ile yetişkin ambalajlarında çocuk emniyet kilidi kullanılması ikilemi önemli konu başlıklarıdır.
Geriatrik dönemde olmaları nedeni ile 65 yaş üstü kullanıcılar, bu kullanım kayıplarını yaşayan, grup olarak çocuk emniyetli ilaç ambalajı kullanılabilirliğini test edebilecek bir kullanıcı grubu olarak seçilmiştir. 
Bu çalışma, geriatrik kullanıcılar açısından, ilaç ambalajı tasarımlarının hangi kriterlere bağlı kalarak yapılması gerektiğini, çocuk emniyetli ilaç kapağı tasarımı üzerinden inceleyerek, hem çocuk açısından güvenilir hem de geriatrik kullanıcıların kullanımına uygun tasarlanacak kapakların tasarım kriterlerini, tespit etmeyi hedeflemektedir.

Abstract:
As a consequence of the inquisitions that examines the child patients who registered to the hospitals with the complains of poisoning, almost 45% of the child patients presents symptoms of drug poisoning. Medicine packaging procedures are subject to legal regulations thereby production of drug packaging must follow legal restrictions. These regulations imply only the storage conditions and the written&visual warnings on the surface of packages contains storage and usage instructions.
Within these warnings, only the "Keep out of children's reach" warning which is mandatory to be placed on drugs according to the drug regulation of Ministry of Health, concerns about the child safety. Safe storage of drugs would not keep children away from the risk of poisoning only by itself thus it can be concluded that only written storage warning is not effective.
Worldwide packaging companies continue ongoing studies to develop seals with child safety to restrain drug caused child poisoning with the help of new technological developments apart from common production only with storage warnings.
Safe sealed packages named as child safety packages aims to be unavailable to be open by children below 5 but to be user friendly and easily to be used by adult consumers. Current medicine packages do not contain an age restriction. Even though the target customers of the child safety packages are considered to be healthy adults there can be seen an obvious usability absence by geriatric age customers.
The decrease of the physical functionality with the aging cannot be ignored in consideration of the increasing portion of elder people in society in recent years. When we evaluate the relationship between medicine packages with child safety and hand functions serious usage problems can be observable among geriatric patients.
As a detailed organ hand is capable to solve complex functions. During the geriatric period, hand functions go through some changes in processes of holding, grabbing and touching as a part of the natural slowdown. Apart from this, it is known that some health problems caused by aging lead to problems in these hand functions also.
Some vital medicines such as high blood pressure, cholesterol, diabetes are regularly used by patients. These medicines can cause vital damages if they misused by children but there is no study has been conducted about these product groups in the frame of child usage.
In this study we focus on the research subjects of geriatric patients considered as adult users in medicine packaging sector, geriatric patients who use medicines for vital functions and continuum needed to use, and adult medicines which contains child safety which is why risk of the child poisoning.
Geriatric period consumers who are above 65 and experience these usage ability loses are chosen as the test group of this study to test the usage difficulties of the medicine packages with child safety.
We aim to describe the consumer friendly medicine packaging design criteria which are suitable for geriatric consumers and at the same time safe for children by examining medicines with child safety seal in this study.