İndigo boyalı ipliklerden geri dönüşüm ile elde edilen liflerin iplik ve kumaş performansına etkisi
The effect of recycled fibers from indigo dyed yarns on yarn and fabric performance
Yazar: FEHMİ BAYLAK
Danışman: PROF. DR. BELKIS ZERVENT ÜNAL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Artan dünya nüfusunun elyaf ihtiyacını karşılamak ve tarım alanlarının giderek azalması nedeniyle tekstil sektöründe sürdürülebilirliğin önemi her geçen gün artmaktadır. Denim kumaşlarda en çok tercih edilen elyaf pamuk elyafıdır. Pamuğun tekstil pazarındaki kullanım payının giderek artması sebebiyle denim kumaşlar üzerinde de sürdürülebilirlik çalışmaları yapılmaktadır. Tez çalışmasıyla indigo boyalı atıl ipliklerin geri dönüştürülmesi ile sürdürülebilir bir denim üretim prosesi sağlanması amaçlanmıştır. Denim işletmesinden elde edilen atık haldeki indigo boyalı iplikler mekanik geri dönüşümle elyaf haline getirilmiştir. Elde edilen lifler harmanda %30, %50 ve %70 oranında pamuk elyafı ile karıştırılarak iplik üretimi gerçekleştirilmiş, üretilen karışım ipliklerin test değerleri %100 pamuk iplikleri ile karşılaştırılmıştır. İplik içerisinde recycle elyaf oranı arttıkça beklenen şekilde iplik özelliklerinin bir miktar olumsuz etkilendiği görülmüştür. 1 kg iplik üretim hammadde maliyetinin ise recycle oranı arttıkça düştüğü sonucuna varılmıştır. Üretilen ipliklerden 3/1 Z dimi örgüsünde denim kumaş üretilmiş olup kumaşlara elastikiyet, kopma mukavemeti, yırtılma mukavemeti, gramaj, çözgü çekmesi, atkı çekmesi, hava geçirgenliği, yumuşaklık ve sürtmeye karşı renk haslığı testleri uygulanmıştır. Recycle elyaf kullanımının kumaşın elastikiyet, gramaj, çözgü ve atkı çekmesi ile sürtmeye karşı renk haslığı üzerinde olumsuz bir etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. İplikte recycle elyaf kullanılarak üretilen kumaşların, %100 pamuk ipliği kullanılarak üretilen kumaşlara göre yırtılma ve kopma mukavemetlerinin ise bir miktar azaldığı tespit edilmiştir. Yapılan yaşam analizi değerlendirmesinde kaynak tükenmesi, küresel ısınma, insan yaşamı üzerindeki toksik etki, tatlı su yaşamı üzerindeki toksik etki, deniz yaşamı üzerindeki toksik etki, karasal yaşam üzerindeki toksik etki ve toplam su kullanımı gibi değerlerin etkisine bakılmıştır. Kumaşlarda geri dönüşüm elyaf oranı arttıkça paralel doğrultuda yaşam analizi değerleri olumlu etkilenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Pre-Consumer, İndigo İplik Açma, Geri Dönüşüm iplik, Yaşam Analizi Değerlendirmesi

Abstract:
The importance of sustainability in the textile industry is increasing day by day due to meeting the fiber needs of the increasing world population and the gradual decrease in agricultural areas. The most preferred fiber in denim fabrics is cotton fiber. Due to the increasing share of cotton in the textile market, sustainability studies are also carried out on denim fabrics. The thesis study aims to provide a sustainable denim production process by recycling indigo dyed waste yarns. Waste indigo dyed yarns obtained from the denim mill were turned into fibers by mechanical recycling. The resulting fibers were mixed with 30%, 50% and 70% cotton fibers in the blend to produce yarn, and the test values of the blended yarns were compared with 100% cotton yarns.  It has been observed that as the rate of recycled fiber in the yarn increases, the yarn properties are slightly negatively affected, as expected. It was concluded that the raw material cost of 1 kg of yarn production decreases as the recycle rate increases. 3/1 Z twill woven denim fabric was produced from the produced threads, and elasticity, tensile strength, tear strength, grammage, warp shrinkage, weft shrinkage, air permeability, softness and color fastness to rubbing tests were applied to the fabrics. It has been observed that the use of recycled fibers does not have a negative effect on the fabric's elasticity, weight, warp and weft shrinkage and color fastness to rubbing. It has been determined that the tear and tensile strength of fabrics produced using recycled fiber in the yarn is slightly reduced compared to fabrics produced using 100% cotton yarn. In the life analysis evaluation, the effects of values such as resource depletion, global warming, toxic effect on human life, toxic effect on freshwater life, toxic effect on marine life, toxic effect on terrestrial life and total water use were examined. As the recycled fiber ratio in fabrics increased, life analysis values were positively affected in parallel.

Keywords: Pre-Consumer, Indigo Spinning, Recycled Yarn, Life Cycle Assessment