Sîdî Muhtar b. Ahmed el-Küntî'nin hayatı eserleri ve tasavvufî görüşleri
The life and sufi views of Sidi Muhtar Ibn Ahmed el-Kunti
Yazar: MUSTAFA POLAT
Danışman: PROF. DR. İSA ÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Şeyh Sîdî Muhtar b. Ahmed el-Küntî, Kuzey Afrika coğrafyasında milâdî XVIII. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren başlayıp XIX. yüzyılın başlarına kadar etkin bir sûfî şahsiyet olarak faaliyet göstermiştir. Özellikle Kâdiriyye tarîkatını Kuzey Afrika'nın genelinde yaymasıyla tanınmış olan Şeyh Sîdî Muhtar, aynı zamanda bir âlim, sûfî ve siyasî lider olarak önemli bir rol üstlenmiştir. Bu kimliğinin yanı sıra, Ukbe b. Nâfî soyundan gelen ve Kuzey Afrika'da ilim ve irşad faaliyetleri yürüten Küntî kabilesine mensup bir şahsiyettir.
Şeyh Sîdî Muhtar, ilmi eğitimini Timbuktu'nun önde gelen âlimlerinden, Muhammed Ahmed el-Yeltemâtîhî, Şeyh Ehe el-Kelharmî ve Şeyh Ende Abdîllah-i Velâtî gibi şahısların yanında tamamladıktan sonra, Kâdiriyye tarîkatının önde gelen şeyhlerinden biri olan Şeyh Ali b. Necib'e intisap etmiştir. Şeyhinden hilafet görevini devraldıktan sonra, Küntî kabilesinin öncülüğünde yürütülen ilim ve irşad faaliyetlerini özellikle Merâkeş, Fâs, Keyrevân gibi Kuzey Afrika'nın farklı bölgelerine yaymıştır.
Bu çalışma, Kuzey Afrika coğrafyasında faaliyet gösteren Şeyh Sîdî Muhtar'ın hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, çalışmanın temel hedefi, Şeyh Sîdî Muhtar'ın kendi yazılı eserlerine dayanarak ortaya çıkan öğretilerini tespit etmek ve yaşadığı bölgede gerçekleştirdiği değişim ve dönüşümü analiz etmektir. Bu analiz, onun bireysel ve toplumsal etkisinin daha derinlemesine anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Tarîkat, Sîdî Muhtar, Kâdiriyye Tarîkatı, Muhtariye Medresesi.

Abstract:
From the early 18th century to the start of the 19th century, Sheikh Sidi Muhtar ibn Ahmed Kunti was a significant Sufi leader in the North African region. As a scholar, Sufi, and political leader, Sheikh Sidi Muhtar was particularly notable for his dissemination of the Qadiriyya order throughout North Africa. He was also a member of the Kunti tribe, descended from Ukbe ibn Nafi, and worked as a guide and teacher throughout North Africa in addition to this identification.
Sheikh Sidi Muhtar joined Sheikh Ali ibn Nacib, one of the most influential sheikhs of the Qadiriyya order, after completing his scholastic instruction with eminent Timbuktian scholars such Muhammad Ahmed al-Yeltemâtîhî, Sheikh Ehe al-Kelharmî, and Sheikh Ende Abdîllah-î Velâtî. He increased educational and guidance initiatives under the direction of the Kunti tribe after taking over his sheikh's position of leadership, especially in various parts of North Africa such as Marrakesh, Fes, and Qairawan.
The objective of this research is to investigate the life, works, and Sufi beliefs of Sheikh Sidi Muhtar, a man who lived and worked in North Africa. In this regard, the primary goals of the research are to ascertain the lessons drawn from the writings of Sheikh Sidi Muhtar and to examine the modifications and advances he effected in the area. This study will advance knowledge of his influence on society and on individuals.
Keywords: Sufism, Order, Sidi Muhtar, Qadiriyya Order, Muhtariye Madrasa.
nra doldurulacaktır.