Orman işletmeciliğinde bilgi sistemi
Information systems for forest management
Yazar: HAKAN YENER
Danışman: PROF.DR. KADİR ERDİN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Bilgi sistemleri = Information systems ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Orman işletmeleri = Forest enterprises

Özet:
V. ÖZET "Orman İşletmeciliğinde Bilgi Sistemi" "Orman İşletmeciliğinde Bilgi Sistemi" isimli bu tez çalışması dört ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, orman işletmesi ve orman işletmeciliği kavranılan hakkında kapsamlı bilgiler verilmiş ve ormancılık çalışmalarının daha etkin bir şekilde yürütülebilmesi için Orman Bilgi Sistemi (ORBİS)'nin gerekliliği vurgulanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, bu konuda bugüne kadar yapılan çalışmalar da dikkate alınarak konunun teorik bazda incelenmesi gerçekleştirilmiş ve bir Orman Bilgi Sistemi' nin oluşturulmasında izlenmesi gerekli metodoloji (yöntem) ortaya konmuştur. Bu bölümde, veri, bilgi, sistem, bilgi sistemi, coğrafi bilgi sistemi gibi kavramlar açıklanmış ve bunların birbirleri ile ilişkileri belirtilmiştir. Yine bu bölümde, coğrafi bilgi sistemlerinde veri tipleri (raster, vektör, tematik), veri kaynaklan ve veri elde etme yöntemleri, veri tabam yönetim sistemleri (DBMS) ele alınarak bu konulara açıklık getirilmiştir. Bir coğrafi bilgi sisteminin temel bileşenleri olan, yazılım, donanım, veriler ve kullanıcılar bileşenleri ayrıntılı olarak açıklanmış ve bir CBS yazılım paketinin seçiminde dikkat edilmesi gereken önemli özellikler belirtilmiştir. Bu bölümün sonunda ise orman bilgi sisteminin oluşturulmasında izlenecek metodoloji (yöntem) aşama aşama irdelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde orman işletmeciliğinde kullanılmak üzere Orman Bilgi Sistemi (ORBİS) model çalışması gerçekleştirilmiştir. Bu bölümde, çalışmanın amacı bir kez daha vurgulandıktan sonra geniş kapsamlı bir veri tabam tasarımı gerçekleştirilmiş ve tasarlanan modeli test etmek amacıyla seçilen bir alanda (İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü, İstanbul Orman İşletme Müdürlüğü, İstanbul Merkez Orman İşletme Şefliği) pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Pilot çalışma çerçevesinde seçilen model uygulama alanının tanıtımı ve 159seçilmesinde etkili olan faktörler belirtilmiş ve uygulamada kullanılan yazılım ve donanım özellikleri ayrıntılı olarak verilmiştir. Daha sonra, model çalışmasına yönelik tasarlanan kartografik katmanlar ve öznitelik verilerinin sisteme girilmesi gerçekleştirilerek ORBİS modeli oluşturulmuştur. Bu bölümün son aşamasında sistem yeteneklerini kullanarak elde edilebilecek baza katmanlar (türetilebilen katmanlar) elde edilmiş, karma (hibrid) yapıda tasarlanan orman bilgi sistemine yalan gelecekte ormancılık çalışmaları için çok daha önemli hale gelecek olan uydu verilerinden (raster yapıdaki) elde edilebilecek bilgilerin entegrasyonu (uyarlanması) bir örnekle gösterilmiştir. Bu bölümün son aşamasında, ormancılık çalışmaları için çok önemli olan harita, tablo vs. şeklindeki bilgilerin, oluşturulan model üzerinde yapılan sorgulama ve analizlerle nasıl elde edilebileceği örneklerle gösterilmiştir. Tezin dördüncü ve son bölümünde ise, çalışmanın genel bir değerlendirmesi yapılarak önerilerde bulunulmuş ve ülkemiz koşullarında oluşturulacak böylesi bir sistemin ülkemiz ormancılığına yapacağı katkılar açıklanmaya çalışılmıştır. 160

Abstract:
SUMMARY "Information Systemsfor Forest Management" This Ph. D. thesis named "Information Systems for Forest Management" has four main chapters. Forest enterprise and forestry concepts have been explained detailed and the need of the Forest Information Systems (FIS) have been pointed out for the better forestry operations in the first chapter. in second chapter, theorical investigation of the topic has been done by examining the literatüre, and the related methodology of FIS has been brought into public view. Data, system, information system and GIS concepts have been explained and their relations with each other have been pointed out in this chapter. Data types (raster, vector and thematical), data sources, data obtaining methods and data base management systems have also been explanined in this chapter. The sofhvare, hardware, data and users as main components of GIS have been detailed explained and the important characteristics of chosing a GIS sofhvare package has been determined. The methodology of setting up a FIS has gradually been discussed at the end of this chapter. The model study of FIS has been realised for use in Forest enterprise in chapter 3. After pointing out of the aim of this study again, vast content data base design has been studied and the pilot study has been realised in order to test the designed model in İstanbul Forest Region (Directorate of Regional Forest of İstanbul, Directorate of Forest District of İstanbul, Central Ranger District of İstanbul), in the frame of pilot study, the model application area has been introduced and the factors of chosing the application area have been determined and the characteristics of hardware and sofhvare used in application have been given datailed. Then, FIS model has been made by entering the cartographic layers and the attribute data designed 161for the model into the system. Some layers (derivated layers) have been obtained by using system capabilities. Hybrid FIS will be very important tool for the forestry applications in near future. For that reason it has been shown an example of integrated information from the satellite images. It has been shown how to obtain an information like map, table etc... that are very important for forestry purposes by analysing and inquiring on designed model at the end of the chapter. Some suggestions have been proposed by evaluating the study, and contributions of such system proper to Turkish conditions into the Turkish Forestry have been declared in the fourth and the last chapter. 162