Kemoterapotik kullanımına bağlı kutanöz yan etkilerin değerlendirilmesi
Evaluation of cutaneous side effects due to chemotherapeutic drugs USE
Yazar: ZEYNEP UTLU
Danışman: YRD. DOÇ. HANDAN BİLEN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Dermatoloji = Dermatology ; Onkoloji = Oncology

Özet:
Giriş: Kanser dünya genelinde giderek artan bir sağlık problemi haline gelmeye başlamıştır ve bu durum ciddi bir yük oluşturmakla birlikte önemli kayıplara yol açmaktadır. Kanser istatistiklerine göre Dünya'da 14,1 milyon yeni kanser vakası görülmüş ve 8,2 milyon kansere bağlı ölüm raporlanmıştır. Kanser tedavisinde cerrahi, radyoterapi, kemik iliği nakli, alternatif tıp teknikleri sıklıkla uygulanan yöntemler olarak sayılabilir. Primer korunma üstünde ilk durulan konu olup erken tanı alan hastalarda da cerrahi tedavi ile küratif tedavi şansı olabilmektedir. Ancak cerrahi şansı olmayan ve ileri evrede olan kanserlerde son yıllarda daha çok geliştirilmiş olan ve hastaların tedavi şansını arttıran kemoterapi öne çıkmaktadır. Bu tedavilerin hastalığı tamamen ortadan kaldırma şansı yüksek olmasa bile hastalığın şiddetinde azalma, hastanın kliniğinde düzelme yaratmaktadır. Klasik kemoterapi tedavilerinde tedavi hedefe özgü olmadığı için en çok karşılaşılan ve tedaviyi zorlaştıran şüphesiz yan etkiler olmuştur ve oldukça sık izlenmiştir. Son dönemlerde hedefe yönelik tedaviler geliştirilmiş ve yan etkiler azaltılmış olmasına rağmen bu yan etkiler tamamen ortadan kalkmamış ve halen bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yan etkilerden de en sık karşılaşılan dermatolojik yan etkilerdir.
Amaç: Bu çalışmadaki amacımız bahsi geçen yan etkilerin tanımlanması ve sınıflandırılmasına katkı sağlamaktır. Kemoterapi tedavisi alan ve dermatoloji kliniğimize yan etkiler nedeniyle başvuran hastalar aldıkları tedaviye göre gruplandırılıp bu yan etkilerin raporlanarak bu konuda açığın kapanmasına katkıda bulunmayı hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Nisan 2016-Aralık 2016tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıklar polikliniğine yönlendirilen ve kemoterapi tedavisi alan 18 yaş üstü hastalar dahil edilmiştir. Çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 128 hasta alındı. Hastaların kullandıkları kemoterapik ilaç bilgisi not edildi. Kullanılan ilaca göre öncelikle klasik kemoterapi ilacı kullanan hastalar ve hedefe yönelik ilaç tedavisi alanlar olmak üzere iki grup oluşturuldu. Daha sonra alt gruplandırmalar oluşturularak not edildi.
Bulgular: En sık görülen yan etki kserozis oldu. Hastaların %72,7'sinde (93 hasta) kserozis izlendi. Diğer sık görülen yan etkiler; 64 hastada (%50) alopesi, 63 hastada (%49,2) pruritus, 34 hastada (%26,6) mukozit, 30 hastada (%23,4) cilt pigmentasyonu, 35 hastada (%27,3) palmar plantar eritem izlenmiştir. En az görülen yan etkiler ise; AraC kulaklar, epidermal distrofi ve akut graft versus host hastalığı sadece birer hastada izlendi.
Sonuç: En sık görülen yan etkiler açısından klasik kemoterapi ilaçlarını kullanan ve hedefe yönelik tedavi alan hasta grubu karşılaştırıldı. Yapılan analizde gruplar arasında hiçbir yan etki açısından anlamlı düzeyde fark saptanmadı. Tüm sık görülen yan etkilerin iki grupta da birbirlerine yakın sıklıkta görüldü. En fazla fark cilt pigmentasyonunda izlendi. Cilt pigmentasyonu klasik kemoterapi tedavisi alan grupta 26 (%27,7) hastada görülürken, hedefe yönelik tedavi alan grupta 4 (11,8) hastada görüldü. Ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değildi (p:0,061).

Abstract:
Introduction: Cancer has recently become an increasing health problem throughout the world and this situation causes both a serious burden and also significant loses.
According to the cancer statistics, around 14,1 million of incidences have been seen and 8,2 millions of death number based on cancer have been reported. Radiotherapy, transplantation of bone marrow, alternative medical techniques are frequently applied methods in order to treat cancer.
The primary protection is the first matter emphasized and may be a curative treatment chance by the surgery for the early diagnosed patients. Yet, the chemotherapy which increases the treatment possibility has recently become prominent for the cancer cases who do not have any surgery chance and severe level.
Even so these treatments may not eradicate the the disease as a whole, these may occur alleviation of severity of disease and amelioration of clinic of patients. There are some side effects which make the treatment difficult and are met the most frequently in the classical chemotherapy tratments because the treatment is not special to the target and undoubtedly these are observed very frequently.
The treatments have been recently developed to the target and despite the fact that the side effects have been eased, but not removed completely and stand still a problem. The dermatological ones are the most encoutered side effects.
Aim: In this study, we has aimed to define the side effects mentioned and contibute those to be classified. The patients who are treated with chemotherapy and applied to our dermatology clinics for the side effects have been classified to the treatments and closing the deficiency in this area has been aimed by reporting these side efefcts.
Material and Methods: The patients older than 18 years, who are channelled to the outpatient clinic of Dermatological and Veneeral Diseases of Faculty of Medicine in theAtatürk University and treated with chemotherapy, have been included to this study between the April and December 2016. 128 volunteer patients have been taken to this study. The chemotherapical medicine information was noted. According to the medicines used, the patients have been classified mainly under two groups as the patients used the classical chemotherapy and target-oriented medicines. Later on, some subgroups were constituted.
Findings: Xerosis was the most frequent side effect. Xerosis was observed at 72,7% of the patients (93 patients). The other frequent side effects observed were alopecia (64 patients, 50%), pruritus (63 patients, 49,2 %), mucositis (34 patients, 26,6 %), skin pigmentation (30 patients, 23,4 %), palmarplantareritem (35 patients, 27,3 %). The least observed side effects were AraC ears, epidermaldistrphy and accute graftversushost syndrome with only one patient for each.
Result: The patient groups who used classical chemotherapy and target-oriented medicines were compared in terms of the most frequent side effects. According to the analysis, there was not observed any significant difference between the groups in terms of side effects. All the most frequent side effects were observed closely at the two groups. The most difference was observed from skin pigmentation. Skin pigmentation was observed from 26 patients taken the classical chemotherapy medicine (27,7 %), 4 patients taken the target-oriented medicine (11,8 %). However, this difference had not statistically important (P:0,061).