Hazar ötesi üzerine hakimiyet mücadeleler ve Rusların Türkmen bölgesi işgali
Struggles for domination over the trans-caspian and Russian occupation of the Türkmen region
Yazar: DİLFUZA SADULLAYEVA
Danışman: DOÇ. DR. HASAN IŞIK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Hazar bölgesi = Caspian region ; Ruslar = Russians ; Seyyahlar = Travellers ; Türkistan = Turkistan ; Türkmenler = Turkomans ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İşgal = Occupation

Özet:
Bu çalışmada amaç; 19. yüzyılda bölgeye gelen Rusların Türkistan'da yer alan zengin bölgelerin ve Hazar Ötesi Türkmenleri üzerinde yürüttükleri çalışmaları analiz etmektir. Rusların yürüttüğü bir takım ilmi, bilimi ve askeri çalışmalar ile Rus tarihçi ve devlet adamlarının Türkmenler hakkındaki düşünceleri açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. İşgal sırasında bölgede yaşanmış olaylar ve akabinde gelişen işgalin Türkmen toplumu ve kültürü üzerindeki etkisine değinilmiştir. Türkmenlerin "Göktepe"de aldıkları mağlubiyet gibi yaşanan hadiseler ile hemen ardından yükselen Rus hâkimiyeti sürecinin bölge üzerindeki etkisi, Rusların Türkmenler üzerinde hâkimiyet kurabilmek için yaptığı uygulamalar hakkında bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırmada konuyla ilgili yapılmış çalışmalardan faydalanılmakla beraber öncelikle çalışmaya kaynaklık edecek olan söz konusu Rusça kaynakların çevirisi yapılarak kaynaklar arasında yer verilmiş ve içerikleri analiz yöntemi ile ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Çalışma iki ana bölümden oluşmakla birlikte bu başlıklara bağlı olarak alt başlıklar yer almaktadır. Birinci bölümde Rusların işgal öncesi Türkmen toprakları üzerinde yaptığı bazı faaliyetler ve bölgenin işgal altına alınma sürecinde yaşanan olaylar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yine aynı bölümde Türkmenlerin yaşadığı coğrafya, Türkmenlerin kişilik özellikleri gibi konular üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Çarlık Rusya'nın işgalinin ardından yaşanan süreç ve bölgeye getirmiş olduğu yeni sistem hakkında bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Bu bölümde Rusların kendi çıkarları için bölgeyi ekonomik anlamda sömürge altına alma, Türkmenleri kendilerine has eğitim ve kültür anlayışlarından uzaklaştırma çabası aktarılmaya çalışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: General Skobelev, Göktepe Savaşı, Türkmenler, Rus Seyyahları

Abstract:
Struggles for Domination over the Trans-Caspian and Russian Occupation of the Turkmen Region
The aim of this study; this study aims at analyzing studies carried out by the Russians who came to the region in the 19th century on the rich regions of Turkestan and the Trans-Caspian Turkmens, moreover it reveals the scientific and military studies carried out by the Russians along with thoughts of Russian historians and decision makers about the Turkmen, beside the events that took place in the region during the occupation and the effect of the subsequent occupation on the Turkmen society and culture. Some conclusions have been reached about the events such as the defeat of the Turkmens in "Göktepe" and the effect of the Russian domination process that rose immediately after. It is concluded that the Russians had some practices to establish dominance over the Turkmens. Beside benefiting from the previous studies on the subject, Russian resources that deserve to be considered were translated and studied.
The study consists of two main parts and their sub-titles. In the first part, some activities of the Russians on the Turkmen lands before the occupation and the events that took place during the occupation of the region were tried to be revealed. In the same section, the geography of Turkmens and their personality traits were discussed. In the second part, information was given about the process experienced after the occupation of Tsarist Russia and the new system it brought to the region. In this section, the effort of the Russians to colonize the region economically for their own interests and to deprive the Turkmen from their own education and culture has been clarified.

Keywords: General Skobelev, Battle of Goktepe, Turkmens, Russian Travelers