Adana ve Osmaniye ağızlarında geçmiş zaman işaretleyicilerinin doğrudanlık-dolaylılık bağlamında görünümleri
In the context of directivity and indirectivity; Features of past tense markers in the dialects of Adana and Osmaniye
Yazar: ESİN AL
Danışman: DOÇ. DR. YETER TORUN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adana = Adana ; Anadolu ağızları = Anatolia dialects ; Ağızlar = Dialects ; Geçmiş zaman = Past tense ; Osmaniye = Osmaniye

Özet:
Bu çalışmanın konusunu Adana ve Osmaniye ağızlarında geçmiş zaman işaretleyicilerinin doğrudanlık ve dolaylılık bağlamında görünümleri oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Faruk Yıldırım'ın Adana ve Osmaniye İlleri Ağızları II kitabındaki derleme metinleri incelenmiştir. 
Çalışma giriş, kuramsal açıklamalar ve değerlendirmeler, inceleme ve sonuç olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. 
Çalışmanın giriş bölümünde konu, amaç, kapsam, malzeme ve yöntem hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümü olan kuramsal açıklamalar ve değerlendirmeler kısmında ise geçmiş zaman işaretleyicileri, kip, kiplik, görünüş, kılınış, doğrudanlık, dolaylılık kavramları ve bu kavramların geçmiş zaman işaretleyicileri ile ilgileri üzerine çalışmış  araştırmacıların görüşlerine yer verilmiş ve çalışmaya kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. 
İnceleme bölümünde Faruk Yıldırım'ın Adana ve Osmaniye İlleri Ağızları II adlı çalışmasından geçmiş zaman işaretleyicilerinin geçtiği kullanımlar tespit edilmiş, tasnif edilmiş ve ardından doğrudanlık ve dolaylılık bağlamında görünümleri incelenmiştir. Ekler doğrudanlık, dolaylılık ve dolaylılık-dışı görünümlerine göre üç temel gruba ayrılmış ve kullanım özellikleri belirlenmiştir. 
Sonuç ve değerlendirmeler bölümünde ise incelenen geçmiş zaman işaretleyicilerinin biçimsel ve anlamsal kullanım özellikleri, bu işaretleyicilerin doğrudanlık ve dolaylılık bağlamında benzeyen ve ayrılan yönleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. 

Anahtar kelimeler: Geçmiş zaman, işaretleyici, doğrudanlık, dolaylılık.

Abstract:
The subject of this work is the study of directivity andindirectivity features of past tense markers in the dialects of Adana and Osmaniye. It's intended to present the directivity andindirectivityfeatures of past tense markers in the dialects of Adana and Osmaniye. 
The study consists of four parts: introduction, theoretical explanations and evaluation, review and conclusion. 
The introduction contains information such as subject, intention, extent, instruments, method. 
In the second part, the part of theoretical explanations and evaluations includes the researchers' views concerning terms such as the past tense markers, mode and modality, aspect, directivityindirectivityterms and their relations with their past tense markers. And thus a theoretical framework is established for this study. 
In the part review (examination), the usages of past tense markers in the study of Faruk Yıldırım named Adana ve Osmaniye İlleri Ağızları II are determined, classified and reviewed concerning the directivity andindirectivitycontext. The suffixes have been divided into three basic groups -direct, indirect and nonindirect features- and their use characteristics have been determined.  
In the part of conclusion and evaluation, the formal and semantic use characteristics of the past tense markers and their similar and departing aspects in the context of directivity andindirectivityhas been tried to be evaluated. 
 
Key Words: past tense, marker, directivity, indirectivity.