Tepekışla barajı ve hidroelektrik enerji santrali (HES) derivasyon tüneli (Erbaa, Tokat) kaya kütlesi jeomekanik karakterizasyonu ve tahkimat sistemlerinin değerlendirilmesi
Rock mass geomechanical characterization and evaluation of the support systems of Tepekisla dam and hydroelectric power plant derivation tunnel (Erbaa, Tokat)
Yazar: ŞEYDANUR TECİMER
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN AHMET NEFESLİOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada Tepekışla Barajı ve Hidroelektrik Enerji Santrali kapsamında yaklaşık 504 m uzunluğunda ve 6.30 m çapında inşa edilen derivasyon tünelinin kaya kütlesi jeomekanik karakterizasyonu ve tahkimat sistemlerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmada ön araştırmalar kapsamında tünel güzergâhının jeolojik incelemesi, temel jeolojik ve jeomekanik değerlendirmeler ve jeoteknik saha inceleme planı yapılmıştır. Müteakiben gerçekleştirilen tasarım aşaması araştırmaları kapsamında; tünel güzergâhı ve portalların belirlenmesi, ayrıntılı jeolojik ve jeomekanik incelemeler, jeolojik ve jeoteknik problemlerin değerlendirilmesi, malzemelerin jeomekanik özelliklerinin ve tasarım ölçütlerinin Q, RMR ve GSI sistemlerine göre belirlenmesi gerçekleştirilmiştir. Ampirik yöntemlere bağlı olarak önerilen destek sistemlerinin doğrulanması ve performanslarının değerlendirilmesi için tünel güzergâhı boyunca kritik kesitlerde sonlu elemanlar analiz yöntemi kullanılarak gerilme ve deformasyon analizleri yapılmıştır. Son aşama olan inşaat aşaması araştırmaları kapsamında ise jeolojik ve jeoteknik izleme, inceleme, gözlem ve deformasyon okumaları ile elde edilen parametreler sonucunda, söz konusu tahkimatların yer koşullarına göre modifikasyonları gerçekleştirilmiş ve revize destek sistemleri önerilerek uygulanmıştır. Sayısal analiz sonuçlarının sınır değer çıktığı bölgede göçük meydana gelmesi sayısal analiz sonuçlarının önemini vurgulamıştır. Tasarım aşaması önerilen tahkimat sistemleri ile inşaat aşaması uygulanan tahkimat sistemlerinin birbiri ile %62 oranında tutarlılık sergilediği ve %38'lik tutarsızlığın veri yetersizliğinden kaynaklandığı sonucuna varılmıştır. Bu %38'lik tutarsızlık inşaat aşamasında maliyet artışına ve zaman kaybına neden olmuştur. Söz konusu çalışma alanı için, tasarım aşamasında daha fazla veri ile tahkimat sisteminin belirlenmesinin önemi anlaşılmıştır.

Abstract:
In this study, geomecanical characterization of the rock mass and the support systems of the derivation tunnel, which was constructed at a diameter of about 504 m and a diameter of 6.30 m within the scope of Tepekışla Dam and Hydroelectric Power Plant, were evaluated. Within the scope of the preliminary researches in the study, geological survey of the tunnel route, basic geological and geomechanical evaluations and plan of  geotechnical site investigation were made. In the scope of design phase studies which were subsequently; detailed geological and geomechanical analyzes, evaluation of geological and geotechnical problems, determination of geomechanical properties of materials and design criteria according to Q, RMR and GSI systems were carried out. Stress and deformation analyzes were performed by using finite element analysis method in the critical sections along the tunnel route to evaluate the validity and performance of the proposed support systems depending on the empirical methods. In the last stage of the construction phase investigations, modifications were made according to the ground conditions of the fortifications as a result of the parameters obtained by geological and geotechnical monitoring, analysis, observation and deformation readings and revised support systems have been proposed and implemented. Numerical analysis results highlighted the importance of numerical analysis results in the occurrence of dent in  valley regions which have limit value. The result was that the design phase of the proposed support systems and the construction stages of the support systems were 62% coherent and also 38% inconsistent due to data inadequacy. This 38% inconsistency caused cost increase and waste of time in the construction phase. It was understood that It was important to determine the support system with more data during the design phase, for the field of study in question.