Kamu ve özel ortaöğretim okulları yönetici ve öğretmenlerinin örgütsel meşruiyet algıları
Organizational legitimacy perceptions of public and private high school administrators and teachers
Yazar: TUNCER FİDAN
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Meşruiyet = Legitimacy ; Okul yönetici algısı = School administrators perception ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada kamu ve özel ortaöğretim kurumları yönetici ve öğretmenlerinin örgütsel meşruiyet algılarının ve yöneticilerin örgütsel meşruiyet stratejilerini ne düzeyde kullandıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Nicel ve nitel araştırma yöntemlerine yer veren "karma araştırma" modeli niteliğinde olan araştırmanın hedef evrenini, İstanbul İlinde görev yapan 722 kamu ve 468 özel lisede görev yapan 4,209 yönetici ve 44,633 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmanın örnekleminde 352 yönetici ve 381 öğretmen yer almıştır. Çalışmanın nitel bölümüne, kamu ve özel okullarda görev yapan sekiz yönetici ve sekiz öğretmen katılmıştır. 
Örneklemi oluşturan gruplara araştırmacı tarafından hazırlanan "Örgütsel Meşruiyet Ölçeği" ve "Örgütsel Meşruiyet Stratejileri Ölçeği" uygulanmıştır. Nicel araştırma ölçeklerine ilişkin katılımcıların verdikleri yanıtların aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Araştırmaya katılanların bağımsız değişkenlere göre örgütsel meşruiyet algı düzeyleri ile yöneticilerin kullandıkları stratejilere ilişkin görüşlerini belirlemek için ilişkisiz örneklemler t-testi, tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) ve Kruskal Wallis H testi uygulanmıştır. Örgütsel meşruiyet yönetimi stratejilerinin örgütsel meşruiyet algısının önemli yordayıcıları olup olmadıkları çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Anlamlılık testlerinde α=.05 anlamlılık düzeyi esas alınmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında katılımcılar ile görüşme yapılmış, ardından görüşme dökümleri içerik analizine tabi tutulmuştur. 
Bu araştırmada elde edilen bulgular kamu ve özel okul yönetici ve öğretmenlerinin pragmatik, ahlaki ve bilişsel meşruiyet türlerinde yüksek düzeyde meşruiyet algısına sahip olduklarını göstermiştir. Bunun yanında özel okul yönetici ve öğretmenleri bütün meşruiyet alt boyutlarında, kamu okullarındaki meslektaşlarına nazaran daha yüksek meşruluk algısına sahiptir. Yöneticiler meşruiyet kazandırma ve sürdürme stratejilerini genellikle kullanırken, onarma stratejilerini nadiren kullanmaktadır. Ayrıca kazandırma, sürdürme ve onarma stratejileri pragmatik meşruiyetin takas ve etki-kişilik meşruiyeti alt boyutlarının anlamlı yordayıcısıdır. Ahlaki meşruiyet türünün alt boyutları olan sonuç, işlem ve yapı meşruiyeti alt boyutları ise kazandırma ve sürdürme stratejileri tarafından anlamlı bir şekilde yordanırken, onarma stratejileri herhangi bir etkiye sahip değildir. Kazandırma, sürdürme ve onarma stratejileri bilişsel meşruiyet türünün anlaşılabilik alt boyutunun anlamlı yordayıcılarıdır. Öte yandan aksidüşünülmezlik alt boyutunda değişkenlik anlamlı bir şekilde farklılaşmamaktadır.


Anahtar Kelimeler: Örgütsel Meşruiyet, Meşruiyet Yönetimi Stratejileri,Meşrulaştırma

Abstract:
The aim of this study is to determine the organizational legitimacy perception levels of public and private high school administrators and teachers, and the frequencies of organizational legitimacy management strategies used by administrators.  A mixed type research design in which quantitative and qualitative methods were included was employed in this study. In quantitative stage, the target population of the study consisted of 4,209 administartors and 44,633 teachers working at 722 public and 468 private schools. Proportional stratified sampling technique was adopted to choose 352 administrators and 381 teachers to represent the population. In the qualitative stage, the study group was composed of eight administrators and eight teachers working in public and private schools.
"Organizational Legitimacy Scale" and "Organizational Legitimacy Management Scale" developed by the researcher were used in this study. Arithmetic mean and standart deviation values were calculated for the scores of the participants in the quantitative stage. To determine whether the organizational legitimacy perceptions and opinions on legitimacy management strategies of participants differ in terms of independent variables of the study t-test, one way analysis of variance and Kruskal Wallis H test were conducted. Also multiple regression analysis was conducted to determine whether the legitimacy management strategies were significant predictors of organizational legitimacy perceptions of the participants or not. The significance tests were performed at two-tailed level of 0.05. Content analysis was conducted of the qualitative data obtained from the interviews with the participants in the qualitative stage. 
The findings obtained in the study demonstrate that public and private high school administrators and teachers have high levels of pragmatic, moral and cognitive legitimacy perceptions regarding their schools. In addition, private school administrators and teachers have higher levels of perceptions on all sub-dimensions of organizational legitimacy than their colleagues in public schools have. Administrators usually use gaining and maintaining strategies, whereas they occasionally use repairing strategies. Moreover gaining, maintaining and repairing strategies of legitimacy management are significant predictors of the subdimensions of pragmatic legitimacy. Furthermore, gaining and maintaining strategies are predicted to be positively related to the subdimensions of moral legitimacy, while repairing strategies are not. Finally gaining, maintaining and repairing strategies are significant predictors of comprehensibility subdimension of cognitive legitimacy, whereas the variability does not differ significantly in taken-for-grantedness subdimension.



Key Words: Organizational Legitimacy, Legitimacy Management Strategies, Legitimation