Zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin,çocuklarının eğitimine katkı ve katılımları
Contributions and participations of the families on the mentally disabled childrens' educations
Yazar: FİLİZ ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÜMİT SEVİĞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, zihinsel engelli çocuğa bakım veren ailelerin çocuğun eğitimine katkı ve katılımlarının
hangi düzeyde olduğunu ortaya çıkartmak amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Kayseri Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde yer alan 4 özel eğitim ve rehabilitasyon
merkezinde eğitim alan 228 zihinsel engelli çocuğa bakım verenler araştırma kapsamına alınmıştır.
İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nden, kurumlardan ve ailelerden izin alınmıştır. Veriler, araştırmacı
tarafından hazırlanan anket formu aracılığı ile birinci derecede bakım veren bireylerle yüz yüze
görüşülerek toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzde ve ki kare testleri kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; bakım verenlerin %85.5'ini anneler oluşturmaktadır.
Okula devam eden engelli çocukların %42.1'inin 0-7 yaş grubunda ve %69.7'sinin gelişim geriliği
olduğu belirlenmiştir. Zihinsel engelli çocuğa verilen eğitim konularını genç yaşta ve eğitim düzeyi
yüksek olan bakım verenlerin daha fazla bildiği bulunmuştur. Bakım verenin eğitim düzeyi ile
eğitim konularını bilme durumu arasındaki ilişki önemli bulunmuştur (p<0.05). 13 yaş ve üstü
çocuğa bakım verenlerin %23.9'u ve otistik çocuğa bakım verenlerin %19.5'i çocuğuna verilen
eğitimin konularını bilmemektedir. Çocukların okula devam süresi ve ailenin sosyo-ekonomik
düzeyi arttıkça eğitim konularını bilme durumunun da arttığı bulunmuştur. Birey sayısı 4 ve daha az
olan ailelerde bakım verenlerin yarıdan fazlası tüm zamanını çocuğa ayrılırken, 5 ve üzeri birey
sayısına sahip ailelerde %38.1'i 1-3 saat arası, %37.2'si tüm zamanlarını ayırdıkları ve ailedeki
birey sayısının artmasıyla bakım verenin kendine zaman ayırma isteğinin de arttığı saptanmıştır.
Bakım verenin çocuğun eğitimiyle ilgili bilgisinin yeterli olmaması, çocuğun evdeki eğitimini
doğru yönlendirmesini ve yeterli eğitim almasını engellemektedir. Bu nedenle ailelere sürekli ve
düzenli olarak eğitim ve danışmanlık hizmetinin verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The present study was descriptively carried out in order to determine the educational contributions
given to mentally disabled children by the caregivers and to decide the level of their participation.
Those who provided care to 228 mentally disabled children and were employed at 4 private
education and rehabilitation centers within Kayseri Province borders were included in the research.
The necessary approvals of National Educational Directorate of Kayseri Province, the private
education and rehabilitation centers and children's families were obtained. The data were collected
through questionnaire forms designed by the researchers and through a face to face interview with
the first degree caregivers. Percentage and chi-square tests were used in order to evaluate the data.
According to the results % 85.5 of the caregivers were mothers. % 42.1 of the children who
attended schools belonged to 0-7 age group and % 69.7 of them had developmental retardation. It
was found out that caregivers who were younger and had a higher educational level knew the topics
of the training course given to the mentally disabled children better. The relation between
educational level of the caregiver and their knowledge about the topics of training course was
considered as significant (p<0.05). It was learnt that %23.9 of those who cared children at the age of
13 or older and %19.5 of those who cared an autistic child did not know the training course given to
the children. It was found that as the children's school continuation lasted and socio economic level
of the family increased so did the knowledge about the topics of the training course" of the family.
More than half of the caregivers who had 4 or fewer family members reserved whole day for the
children whereas % 38.1 of those with 5 or more family members assigned 1-3 hours and % 37.2
gave their whole day. This showed that the number of family member increased so did the
caregiver's wish to spare time for himself/herself.
The fact that caregivers had an insufficient knowledge about the education of the mentally disabled
children prevented the children from getting an adequate education and directing the home training
course correctly. Therefore, it was recommended to provide a continuous and regular training
course and to give consultation to the families.