Batman şehrinin beşeri ve ekonomik coğrafyası
Human and economic geography of the city of Batman
Yazar: MAHMUT TEKİK
Danışman: DOÇ. DR. M. DURSUN ÇİTÇİ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu çalışmada ülkemizin Güneydoğu Anadolu Bölgesi Dicle Bölümü?nde bulunan Batman şehrinin beşeri ve ekonomik coğrafya özellikleri incelenmiştir.
Yaklaşık 622 km²?lik bir alana sahip olan Batman şehrinin denizden yüksekliği 560 m?dir. İl merkezi Batman Çayı havzasında düz bir arazi üzerine yerleşmiştir. Dicle Nehri batıdan doğuya doğru akarak il topraklarından geçer. Batman Çayı, Batman-Diyarbakır il sınırını çizerek Dicle Nehri ile birleşir. Şehrin doğusunda petrol üretimi yapılan 1288 m. yükseklikte Raman Dağı ve Güneydoğu Torosları vardır.
Batman şehir merkezi çok eski bir tarihi geçmişe sahip olmamasına rağmen merkez köy ve ilçeler oldukça eski bir tarihi geçmişe sahiptir. Batman Çayı?nın adı 1950?li yılların başında İluh Köyü?ne verilerek 1957 yılında Siirt?e bağlı Batman İlçesi kurulmuştur.
1940?lı yılların başında 13 haneli İluh adlı küçük bir köyden ibaret olan Batman şehrinin, Raman Dağı?nda ilk petrolün bulunmasıyla kaderi değişmeye başlamıştır. Petrol üretimiyle beraber 1955 yılında Batman şehir merkezinde modern bir rafineri kurulmuş ve Batman?ın nüfusu Türkiye?de benzeri görülmemiş bir nüfus artışına sahne olmuştur. Batman, Türkiye?de köy statüsünden çok kısa bir sürede il statüsüne kavuşup, bu kadar fazla nüfusa sahip olan tek şehir örneğidir. TPAO ve TÜPRAŞ Rafinerisi?nin Batman şehirleşmesine ve nüfus artışına olan etkisi 1980?li yıllara kadar devam etmiştir.
Araştırma sahasının kurulmuş olduğu topografya, litolojik ve jeomorfolojik açıdan uygun olmayan bir sahadır. Dolayısıyla Batman şehir merkezinde yerleşmeden kaynaklı birçok fiziki, beşeri ve ekonomik sorun ortaya çıkmıştır.
Batman şehri nüfusu işgücünün önemli bir bölümü hizmet ve sanayi sektöründe çalışmaktadır.



Anahtar Kelimeler: Batman şehri, İluh, Petrol, Raman Dağı, Yerleşme

Abstract:
In this study, properties of human and economic geography of the city of Batman, located in the Southeastern Anatolia Region?s Dicle Part, are investigated.
Batman is 560 m above the sea level and has an area of about 622km2. The city center is located on a flat terrain in the Batman River Basin. The Tigris (Dicle) River flows west to east through the provincial territory. Brook of Batman merges with the Tigris River by marking Batman-Diyarbakır provincial border. In the east of the city, there are Raman and Southeastern Taurus Mountains which have an altitude of 1,288 m. Oil Production is performed in that part of the city.
Although Batman?s city center is not very historical, centrally located villages and districts have a very ancient history. After the name of Batman River had been given to the village of Iluh in the early 1950s, Batman was firstly established as a province of Siirt in 1957.
Batman was consisted of a small village of Iluh with 13 houses in 1940s. After the discovery of oil in Raman Mountain, its destiny started to change. Along with the oil production, a modern refinery was established in the city center in 1955 and there occurred an unprecedented population growth in the city.  In Turkey, Batman is the only city sample which passed from a status of village to a provincial status in a very short period of time. The impact of TPAO and TUPRAS refineries on the urbanization and population of Batman continued until 1980s.
The Topography of the survey area is not a suitable field from lithological and geomorphological points of view. Thus, there emerged many physical, human and economic problems in the city center regarding the settlement.
An important part of the labor population of Batman is employed in service and industrial sectors.



Key Words: The City of Batman, Iluh, Petroleum, Raman Mountains, Settlemen