Türkiye'de yerfıstığı tarımında teknik ve ekonomik etkinlik
Technical and economic efficiency of peanut production in Turkey
Yazar: OĞUZ PARLAKAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TUNA ALEMDAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Türkiye'de yerfıstığı üretimine yer veren işletmelerde yerfıstığı üretimi için teknik, ekonomik ve tahsis etkinlik düzeylerinin tahmin edilmesidir. Bu amaçla Türkiye'deki yerfıstığı üretiminin %80'inden fazlasını gerçekleştiren Adana ve Osmaniye illerinde yerfıstığı yetiştirilen 90 işletmeden elde edilen verilere dayanılarak Veri Zarflama Analizi ve Stokastik Sınır Analizi yöntemleri kullanılmak suretiyle etkinlik analizleri yapılmıştır. Analizlerde temel değişkenler olarak yerfıstığı verim miktarı, saf azot, saf fosfor, makine gücü ve işgücü kullanım düzeyleri ile ilaç masrafları kullanılmıştır. Etkinsizlik modelinde sosyo-ekonomik değişkenler olarak eğitim, yerfıstığı alanı, aile işgücü oranı, sulama sayısı, yerfıstığı parsel sayısı ve önerilen saf azot kullanım düzeyi yer almıştır. Sonuçlar teknik etkinliğin 0,81 ile 0,86 arasında değiştiğini, ekonomik ve tahsis etkinliklerinin ise 0,60 ve 0,74 civarında olduğunu göstermektedir. Teknik etkinsizlik işletmelerin etkinlik sınırının altında üretim yapmalarından kaynaklanmaktadır. Yerfıstığı yetiştiren işletmeler açısından üretim etkinliğinde kazanç sağlama açısından tahsis etkinliğinde sağlanacak iyileştirmeler daha önemli görünmektedir. Etkinlik düzeyleri ile eğitim, ekim alanı ve önerilen düzeyde azot kullanımı arasında pozitif; aile işgücü oranı, sulama sayısı ve parsel sayısı arasında negatif bir ilişki bulunmuştur. Ancak sadece eğitim, ekim alanı ve aile işgücü oranı arasındaki ilişki istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
The primary objective of this study is to estimate the level of technical, economic and allocative efficiency for peanut production in the farms growing peanut in Turkey. The data, obtained from 90 peanut growing farms located in Adana and Osmaniye provinces, which together accounts for more than 80% of Turkey?s peanut production, were analyzed using Data Envelopment Analysis and Stochastic Frontier Analysis methods. Peanut yield, pure nitrogen, pure phosphorus, machinery operating time, labour and cost of pesticide were used in the analysis as variables of efficiency models.The results reveal that technical efficiency varies between 0,81 and 0,86, economic and allocative efficiencies are around 0,60 and 0,74 respectively. Technical inefficiency stems from the fact that farms produce much lower than their corresponding production frontier. Improvement of allocative efficiency appears to be relatively more important than technical efficiency as a source of gains in productive efficiency for the sample peanut growing farms.Efficiencies are positively correlated with education, planting area, and use of proposed levels of nitrogen, and negatively correlated with ratio of family labor, number of irrigations, and number of plots. However, only the effects of education, planting area and ratio of family labor were found to be statistically significant.