İslam hukukuna göre yapay zekânın hukuki mahiyeti
The legal nature of artifical intelligence in terms of Islamic law
Yazar: İBRAHİM GEZER
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ACAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Ehliyet = Capacity ; Sorumluluk = Responsibility ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bilişim bilimlerinin bir alt kategorisi olarak "yapay zekâ" ile çalışan
sistemeler uzun zamandır kendi alanı dışında farklı alanlara da etki etmektedir. Bu
alanlardan bir tanesi de İslam Hukuku bilim dalıdır.
Bu çalışmamızda, yapay zekânın bilimsel mahiyetini, hangi bakış açısıyla
değerlendirilmesi gerektiğini, pozitif hukukun konuyla ilgili kısa çözüm önerilerini
ve İslam Hukuku bilim dalının konu ile ilgili ne gibi tekliflerde bulunabileceği ele
alınmıştır.
Giriş kısmında konunun önemine, etki alanına ve fıkhi açıdan neden ele
alınması gerektiğine değinilmiştir.
Birinci bölümde yapay zekânın anlaşılması için, detaylı bir şekilde ne ile karşı
karşıya olduğumuz, yapay zekâ ile ilgili temel kavramlar ve yapay zekânın nasıl
çalıştığı ele alınmıştır.
İkinci bölümde, konunun hukuk bilimi tarafından nasıl ele alındığına
örneklik teşkil etmesi için pozitif hukukta bu konunun nasıl ele alındığı
gösterilmiştir. Bu bölümde yapay zekânın nasıl değerlendirildiği, hangi kanuni
düzenlemeler altında ele alındığı, nesne olarak kendisine nasıl bakıldığı ve mahiyet
itibariyle hangi başlık altında tartışıldığı tartışılmıştır.
Çalışmamızın son bölümünde ise, yapay zekâ meselesinin İslam Hukuk Usulü
ve İslam Hukuku açısından nasıl değerlendirilebileceği ele alınmıştır. Bu bölümde
öncelikle konu için üst düzey öneme sahip olan ruh, bilinç ve akıl konuları, bilimsel
tartışmaların ışığında açıklanmaya çalışılmıştır. Daha sonra hukuki ehliyet için
temel rol oynayan akıl hakkında İslam Hukuk Usulü üzerinden bazı
değerlendirmeler yapılmıştır. Metodolojik temeller atıldıktan sonra, yapay zekânın
İslam Hukuku bakımından hangi başlık altında ele alınabileceğine değinilmiş ve
yapay zekâdan doğacak zararların kimler tarafından giderilmesi gerektiği
tartışılmıştır. Son olarak ise yapay zekânın ahlaki boyutuna değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İslam Hukuku, Yapay Zekâ, Ehliyet, Sorumluluk, Zarar.

Abstract:
Artificial Intelligence, as a sub-category of information sciences, has had an
impact on different fields outside of its field for a long time, and one of these fields is
the science of Islamic Law.
In our thesis, we discussed the scientific character of Artificial Intelligence,
from which point of view it should be evaluated, short solution proposals of positive
law and what kind of proposals Islamic Law can make on the subject.
Our study consists of an introduction and three parts.
In the introduction part, the importance of the subject, its scope and why it
should be discussed in terms of fiqh are mentioned.
In the first chapter, in order to understand Artificial Intelligence, what we are
faced with in detail, the basic concepts of Artificial Intelligence and how Artificial
Intelligence works are discussed.
In the Second Chapter, it is shown how this issue is handled in positive law to
serve as an example of how the issue is handled by legal science. In this section, it has
been discussed how Artificial Intelligence is evaluated, under which legal regulations
it is handled, how it is viewed as an object and under which title it is discussed in
terms of nature.
In the last part of our study, how the issue of Artificial Intelligence can be
evaluated in terms of Islamic Law and Islamic Law is discussed.

Keywords: Islamic Law, Artificial Intelligence, Driving License, Liability, Damage.