Corci Zeydan'ın İstanbul'a Seyahat isimli eserinde mimari ve sosyal hayat
Architecture and soscial life in Corci Zeydan's book called Istanbul'a Seyahat
Yazar: BETÜL NUR SEMİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH TOK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma; Batı'nın misyonerlik öğretileri çerçevesinde Arap bir oryantalist olarak 
yetişen Corci Zeydan'ın "İstanbul'a Seyahat" adlı seyahatnamesinden yola çıkarak 
hazırlanmıştır. Çalışmamızda, bu eseri seçmemizin en temel nedeni Corci Zeydan'ın 
yetiştiği ortam ve mensup olduğu milli alt yapılarla birlikte II. Abdülhamid karşıtı olup
İttihat ve Terakki yanlısı sergilediği tutumu olmuştur. Bu sebeple çalışmanın amacı 
Corci Zeydan'ın gözlemlerine dayanarak 1909 yılının İstanbul'unu oryantalist ve 
Batılı diğer ecnebi seyyahların gözlemleri ile karşılaştırmak ve 20. yy. başlarına 
girerken İstanbul'daki halkların sosyal-kültürel hayatını arşiv belgeleri ile ortaya 
çıkarmak ve Corci Zeydan'ın gözlemlerini delillendirmektir. Bu maksat doğrultusunda 
çalışmamız İstanbul'un mimari eserleri ve sosyal hayatı ile sınırlandırılmıştır. 
Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği ile birlikte 
konunun etraflıca ortaya konulabilmesi adına arşiv belgeleri, dönem kronikleri, 
yabancı seyahatnameler, dönem fotoğrafları ve çağdaş araştırmacıların çalışmaları 
kullanılmıştır. Çalışmanın sonunda diğer seyyahlar ile karşılaştırıldığında ve arşiv 
belgeleri ile desteklendiğinde Corci Zeydan'ın gözlemlerinin o dönem İstanbul'unu 
doğru bir şekilde yansıttığı görülmüştür. Bununla birlikte birincil kaynaklar 
incelendiğinde Corci Zeydan'ın yukarıda zikrettiğimiz kişisel birikimleriyle iddia 
ettiği bazı gözlemlerinde objektif olmadığı ortaya çıkmıştır. Araştırmanın nihayetinde 
II. Meşrutiyet döneminin başlangıcı olan 1909 yılı İstanbul'u ve bu dönemin getirdiği 
sosyal değişimler seyyahların gözlemleri, arşiv belgeleri ile ortaya çıkarılmış, çalışma 
sonlandırılmıştır.

Abstract:
This study is based on the travelogue "İstanbul'a Seyahat" by Corci Zeydan, who grew 
up as an Arab Orientalist within the framework of the missionary teachings of the 
West. In our study, the main reason for choosing this work is the environment in which 
Corci Zeydan grew up and the national backgrounds to which he belonged, as well as 
his stance against Abdul Hamid II and in favour of the Committee of Union and 
Progress. For this reason, the aim of the study is to compare the Istanbul of 1909 with 
the observations of Orientalists and other foreign Western travellers based on Corci 
Zeydan's observations; and to reveal the social and cultural life of people in Istanbul 
at the beginning of the 20th century through archival documents and to prove Corci 
Zeydan's observations. For this purpose, our study is limited to the architectural 
monuments and social life of Istanbul. In the study, the technique of document 
analysis, one of the qualitative research methods, was used and it relied on archival 
documents, contemporary chronicles, foreign travelogues, contemporary photographs 
and the works of contemporary researchers to reveal the subject in detail. At the end 
of the study, Corci Zeydan's observations, when compared with other travellers and 
supported by archival documents, were found to be an accurate reflection of Istanbul 
at the time. However, when the primary sources were analysed, it was found that Corci 
Zeydan was not objective in some of his observations, which he claimed were based 
on his personal experiences mentioned above. At the end of the study, the Istanbul of 
1909, the beginning of the Constitutional Monarchy II period, and the social changes 
brought about by this period were revealed through the observations of travellers and 
archival documents, and the study was concluded.