Osmanlı tarihçiliğinde Fezail edebiyatı (Mer`ì b. Yusuf`un Kalaidü`l-İkyan fi Fezaili Ali Osman örneği)
The Fadhail/ virtue literature in Ottoman histography (the sample of Mer`ì b. Yusuf`s work titled Qalaid al-İkyan fi Fadhaili Ali Othman)
Yazar: EYÜP ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. NESİMİ YAZICI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Tarihçiliğinde Fezâll Edebiyatı (Mer'î b.Yusufun Kalâidü'l- îkvân fî Fezâili Âli Osman Örneği), Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof. Dr. Nesimi YAZICI, 124 s. XVII. asrın başlarında Mısır'da önde gelen Hanbelî f akiklerden biri olan Mer'î b. Yusuf tarafından Osmanlı Devleti'ni kuran Osmanlı hanedanını, devletin Arap tebeası nezdinde meşrulaştırmak amacıyla yazılmış olan, Kalâidü'l-İkyân fi Fezâili Âli Osman isimli eseri incelemeyi amaçlayan bu çalışma, bir giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın kaynakları hakkında bilgiler verdik ve çalışmamıza başlık olarak seçilen "Fezâil Edebiyatı" tabirinden ne kasdettiğimizi açıkladık. Birinci Bölüm'de Osmanlı hanedanının yapısını ve temel özelliklerini inceledik. Ayrıca Mer'î b. Yusuf un eserinin gelenek içerisindeki yerini tespit edebilmek için, Osmanlı tarih yazıcılığında, hanedan için söz konusu edilen fazilet unsurlarını inceledik. Bunu yaparken "hilâfet" kavramını merkeze alarak, hanedanın meşrulaştırmasında dinin ve dinî kavramların ne gibi fonksiyonları olduğunu belirlemeye çalıştık. İkinci Bölüm'de Mer'î b. Yusuf un hayatı ve çalışmaları hakkında bilgi verdikten sonra, Kalâidü'l-İkyân fî Fezâili Âli Osman isimli eseri tahlil etmeye çalıştık. Eserin dili, üslûbu, nüshaları ve kaynakları hakkında bilgi vermenin akabinde içeriğini inceleyerek fazilet literatürü içerisinde durduğu yeri tespit etmeye çalıştık. Sonuç kısmında ise, bu eserde Mer'î b. Yusuf un temel gayesinin Arap tebea nezdinde Osmanlı hanedanlığını meşrulaştırmak olduğunu, bunun için de dine ve hanedanı överken onların dini davranışlarına önem verdiğini vurguladık. Bize göre muhtemelen bu iki nokta, yazarı oldukça farklı bir anlatım ve üslûp kullanmaya sevk etmiş olmalıdır. Öyle ki, bu durum bu sahadaki diğer eserlerle karşılaştırıldığında eserin orijinalitesini teşkil etmektedir.

Abstract:
The Fadhail / Virtue Literature in Ottoman Historiography ( The Sample of Marl b. Yûsufs Work titled Oalâid al-Ikyân ft FadhâUi Âli Othman ), Master's Thesis, Advisor: Professor Nesimi Yazıcı, 124 p. This study which aims to examine the work titled Kalâid al-Ikyân fi FadhâUi Âli Othman written by Mar'î ibn Yûsuf, who is one of prominent Hanbalî juristconsults in Egypt at the beginning of XVII. century, to legitimate Ottoman dynasty, that established Ottoman State, in the judgement of Arabian citizens of State consists of an introduction, two chapter and conclusion In the introduction, we gave information on sources of the study and explained what we intended with the term of "Fadhail/ Virtue Literature" selected as title for this study. In the first chapter, we examined the structure and basic characteristics of Ottoman Dynasty. In addition to this we investigated Fadhail / Virtue elements attributed to dynasty in the Ottoman Historiograhpy in order to find the place of Mart ibn Yûsufs work among tradition. By centralizing on "KhUafah" term, we maked effort to determine what like functions religion and religious terms had for the legitimation of dynasty. In the second chapter, after giving information on Mart ibn Yûsufs biography and works, we attempted to analyse his work titled Qalaid al-Ikyân fi FadhâUi Âli Othman. Besides giving information on language, style, other manuscript copies and sources of the work we tried to examine its content and find its place among Fadhail / Virtue Literature. In the conclusion, we stated that Marl ibn Yûsufs main objective in this work was to legitimate Ottoman dynasty in the judgement of Arabian citizens, for this reason he attached importance to religion and religious attidudes of dynasty in his praise for them. To us, these two points probably must have led the author to use so different sense and style that is the originality of the work in comparison with others in this field.