Farklı uygulamaların bazı lale türlerinde (Tulipa gesneriana L., tulipa sintenisii baker.) bitki gelişimi ile soğan ve çiçek muhafazası üzerine etkileri
The effects of different treatments on plant growth, storage of bulbs and flowers in some tulip (Tulipa gesneriana L., tulipa sintenisii baker.) species
Yazar: EVRAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN SÖYLEMEZOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Lale = Tulips ; Soğuk depolama = Cold storage

Özet:
Çalışma, 2006-2009 yılları arasında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'nde yürütülmüştür. Bitkisel materyal olarak hem ticareti yapılan kültür lalesi (Tulipa gesneriana L.) hem de Muş lalesi (Tulipa sintenisii Baker.)ne ait soğanlar ve çiçekler kullanılmıştır. Çalışma birbirinden bağımsız 4 farklı araştırma konusundan oluşmuştur. Birinci aşamada, Ankara koşullarına uygun ticari çeşitler belirlenmiştir. İkinci aşamada, soğan depolama denemeleri yapılmış olup, bu denemelerde farklı depolama koşulları (20-21°C'de adi depolama, 1°C'de torf içerisinde depolama, 20°C'de normal atmosferde ve 20°C'de %1, %2, %3 O2 + %3 CO2 içeren kontrollü atmosferde depolama), depolama süresi ve tür/çeşitler incelenmiştir. Çalışmanın 3. aşamasında, farklı Ca kaynakları [CaCl2 ve Ca(NO3)2] ve dozlarının (100-150 ppm) bitki gelişim performansına etkileri belirlenmiştir. Çalışmanın 4. aşamasında ise lale çiçeklerinin vazo ömrü üzerine dört farklı perianth gelişme dönemi, depolama sıcaklıkları (0°C, 5°C, 10°C) ve sukroz dozlarının (%0, %2, %5) etkileri araştırılmıştır.
Çalışmada Ankara koşullarına en uygun ticari lale çeşitlerinin Purissima ve Guiseppe Verdi olduğu saptanmıştır. Purissima çeşidinde en uygun depolama süresinin 3 ay, en uygun depolama koşulunun ise 20-21°C'de adi depolama olduğu belirlenmiştir. Bu koşullarda depolanan soğanlarda ağırlık kaybının % 4,98, dışsal etilen sentezi miktarının 0,72 ppm/kg.h ve ABA miktarının ise 25,29 ng/g olduğu saptanmıştır. Bitki gelişim performansı bakımından en uygun Ca kaynağının 150 ppm dozundaki Ca(NO3)2 olduğu ve bitki bünyesindeki Ca oranını (4033,3 ppm) artırdığı tespit edilmiştir. Purissima ve Guiseppe Verdi ile Muş lalesinde farklı perianth gelişme dönemi, farklı depolama sıcaklıkları ve farklı sukroz dozu uygulamalarına göre vazo ömrünün 1,2 gün  ile 6,4 gün arasında değiştiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted in Ankara University Faculty of Agriculture Department of Horticulture from 2006 to 2009. Bulbs and flowers of different tulip species (Muş lalesi, Tulipa sintenisii Baker.) and (Tulipa gesneriana L.) varieties were used as plant material. The study consisted of 4 independent research experiments. Suitable varieties for Ankara conditions was determined in first stage. The bulbs were stored in different conditions (in peat at 1°C; common storage at 20-21°C; normal atmosphere at 20°C; controlled atmosphere with O2 1%, 2%, %3 + CO2 3%  at 20°C), storage period and species/varieties were examined in second stage. The effects of different types of Ca fertilizer [CaCl2 and Ca(NO3)2] and different (100-150 ppm) concentrations on plant growth were determined in third stage. The effects of 4 different development stages of perianth, storage temperatures (0°C, 5°C, 10°C) and sucrose concentrations (2%, 5%) on vase life of flowers were identified in last experiment. 
Tulip cv. Purissima and Guiseppe Verdi were determined as suitable for Ankara condition. The optimal bulb storage period and condition of cv. Purissima was 3 months in common storage at 20-21°C. During storage period 4,98% of bulbs weight loss, ethylene (0,72 ppm/kg.h) and ABA (25,29 ng/g) amounts were determined in common storage. According to plant growth performance optimal Ca fertilizer was 150 ppm Ca(NO3)2, Ca concentrations of plant was increased. Vase life was varied from 1,2 to 6,2 days according to different applications (perianth development stages, storage temperatures and sucrose concentrations) in tulip species of Muş lalesi and Purissima, Guiseppe Verdi.