Berlin'de mekan savaş hafıza ilişkisi: Beelitz sanatoryumu
Relationship among space&war and memory: Beelitz sanatorium
Yazar: CANSU ESER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE GÜNDEM
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture ; Tarih = History
Dizin: Alman mimarisi = German architecture ; Bellek = Memory ; Kentsel mekan = Urban space ; Mekan = Space ; Mekansal bellek = Spatial memory ; Mimari mekan = Architectural space ; Savaş = War ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Soğuk savaş = Cold war

Özet:
İnsanlık tarihine baktığımızda, tarih yazımının çok önemli bir bölümünü savaşların
oluşturduğunu görmekteyiz. Dünya üzerinde insanlık var olduğundan beri; dini,
milli, ekonomik, siyasi amaçlarla, küçük ve büyük çaplı binlerce savaş
gerçekleşmiştir. Zaman ilerledikçe, teknolojinin gelişmesiyle savaşın yarattığı
yıkımın etkileri inanılmaz boyutlara ulaşmıştır.
Savaşın kent mekânında yarattığı biçimsel ve işlevsel değişimin, tahribatın, toplum
ve kent hafızasında oluşturduğu algının incelendiği bu tez çalışmasında; dünya
genelinde en büyük tahribat ve ölüm oranını ortaya çıkaran II. Dünya Savaşı'nın,
Avrupa'daki kilit noktası Berlin şehrine odaklanılmıştır. 1898 yılında Endüstri
Devrimi'nin Berlin'de sebep olduğu nüfus patlaması ile başlayan ve toplum genelini
etkileyen tüberküloz hastalığının tedavisi için Alman İmparatorluğu'nun şansölyesi
Otto von Bismarck'ın önderliğinde başlayan sanatoryum hareketi ile, Berlin şehir
merkezine yakın konumlandırılan Beelitz Sanatoryumu, Beelitz Ormanı arazisi
üzerinde inşa edilmiş, yüz yıl boyunca sağlık merkezi olarak hizmet vermiştir. 2014
yılında arazi üzerinde büyük çaplı bir toplu konut projesi başlatılmıştır. Var olan
binaların dış cepheleri aslına uygun şekilde onarılarak ve iç mekânlarda çeşitli
düzenlemeler yapılarak, binalar yeniden işlevlendirilmiştir. Bu büyük çaplı proje tüm
arazi ve binaların taşıdığı hafızayı yok olmakta tehdit etmektedir.
Bu çalışma; savaşa,ölümlere,acıya ve ele geçirilmeye rağmen mimari mevcudiyetini
günümüzde hala sürdüren Beelitz Sanatoryumu'nun; terk edildikten sonra toplum
hafızasında yarattığı korkutucu imgelemin değişmesi gerektiğini anlatarak,
Almanya'nın savaş hafızasını oluşturan önemli nirengi noktalarından biri olarak
yeniden yapılandırılarak "mekan, savaş ve hafıza" kavramlarına uygun şekilde; ticari
kaygılardan bağımsız, topluma ve dünyaya yaşananları unutturmayacak bir biçimde
asıl işlevine kavuşarak mimarlık tarihinde yerini almasını amaçlamaktadır.

Abstract:
If we have a look at the history of the humanity, we see that the essential part of the historiography were the wars. Since the mankind appeared on the earth, hundreds of wars which were religious, national, economic, political, minor or major, have occurred. As time went by, with the help of technological progress, the effects of the war destruction reached unbelievable dimensions.
In this thesis, about which is studied the formal and functional change of the war in the city and the perception the war made in the city and society memory; Berlin, which was the key point of Europe where the World War II made the most destruction and death rate worldwide is focused on. In 1898, for the treatment of tuberculosis, started with the problem of living spaces and affected the public that the Industrial Revolution caused in Berlin, Beelitz Sanatorium, by the leadership of Chancellor Otto von Bismarck of German Empire located not far from the city center, was built in Beelitz Woods and served as the health center for about a hundred years.In 2014, a large-scale mass housing project was launched on the land. The buildings have been re-functionalized by repairing the exteriors of the existing buildings in accordance with the original and by making various arrangements in the interior spaces. This large-scale project threatens to destroy the memory of all land and buildings.
This study tells the Beelitz Sanatorium which still has its architectural existence, despite the wars, deaths, pain and being captured, of which scary imagery in the memory of society after being left should be changed, and also the study aims; being one of the most important reference points which were the war memory of German, the sanatorium should be reconstructed in accordance with the terms "space, war and memory", being away from commercial worry, remembering the experiences the society and the world, regaining its main function the Beelitz Sanatorium take part in the history.