Irak petrolü (1888-1931) ve Türk petrol şirketinin stratejisi
Iraqi oil (1888-1931) and the strategy of the Turkish petroleum company
Yazar: HAWAZEN SAAD IHSAN AL-DOORI
Danışman: DOÇ. DR. ARİF KOLAY
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Ham petrol = Crude oil

Özet:
Tarihsel olarak, petrol uluslararası çatışmalarda önemli bir rol oynamıştır. Petrolün bir yakıt kaynağı olarak giderek artan ihtiyacı açık hale geldikçe, uluslar zengin petrol kaynaklarına sahip bölgeleri kontrol etmek için önemli çabalar sarf etmeye başladılar. Bu bağlamda, Osmanlı Sultanı II. Abdulhamid, Bağdat, Musul ve Basra vilayetlerindeki bu zengin bölgelerin aç gözlü ulusların eline geçmesini engellemek için gerekli tedbirleri aldı ve bu bölgeleri etkili bir şekilde kendi özel mülkü haline getirdi.
Osmanlı İmparatorluğu ile Almanya arasındaki güçlü ilişki, özellikle demiryolu inşası ile ilgili ekonomik ilişkiler açısından Almanlara petrol ayrıcalıkları elde etme fırsatı sundu. Sonuç olarak, Almanlara bu bölgelerde ilk petrol ayrıcalığı verildi, bu da diğer büyük dünya güçleri arasında böyle kayıpları kabul etmeye hazır olmayan hoşnutsuzluğa yol açtı. Bu konu etrafındaki siyasi olaylar kötüleştikçe, durum Almanlara karşı döndü ve petrolün tarihinde İngiltere'nin liderliğinde yeni bir dönemin başlangıcını işaret etti.
İngiltere, önemli petrol ayrıcalıkları elde etmeyi aktif olarak arayan ülkelerden biri olmasına rağmen, Fransa ve Amerika benzer petrol odaklı politikaları izledi. Bununla birlikte, İngiltere, çevik politikaları ve önemli mali kaynakları sayesinde, bölgede petrol çıkarma ve üretme konusunda önde gelen oyunculardan biri olan bir şirket kurmayı başardı. Bu girişim aracılığıyla, şirket resmi olarak Irak hükümetinden petrol ayrıcalığı elde etti ve bölgelerdeki politika ve stratejilerini etkili bir şekilde uygulama yeteneği kazandı.

Anahtar Kelimeler: Anlaşmalar, Bağdat, Irak Petrolü, Musul, Petrol İmtiyazlari, Türk Petrol Şirketi

Abstract:
Historically, oil has played a pivotal role in international conflicts. As the increasing need for oil as a fuel source became evident, nations began making significant efforts to control areas rich in oil resources. In this context, the Ottoman Sultan Abdulhamid II took necessary measures to prevent these rich regions in the provinces of Baghdad, Mosul and Basra from falling into the hands of greedy nations, effectively making them his private property.
The strong relationship between the Ottoman Empire and Germany, especially in terms of economic ties related to railroad construction, presented a significant opportunity for the Germans to easily obtain oil concessions. Consequently, the Germans were granted the first oil concession in these regions, which led to discontent among other major world powers that were not prepared to accept such losses. As political events surrounding this issue deteriorated, the situation turned against the Germans, marking a new era in the history of oil under the leadership of England.
Although England was one of the countries that actively sought significant oil concessions, France and the United States pursued similar oil-focused policies. However, Britain, thanks to its astute policies and substantial financial resources, succeeded in establishing a company that became one of the foremost players in the region in the extraction and production of oil. Through this endeavor, the company obtained an official oil concession from the Iraqi government, granting it the ability to effectively implement its policies and strategies in the region.

Keywords: Agreements, Baghdad, Iraqi Oil, Mosul, Oil Concessions, Turkish Petroleum Company