İntihar davranışı; nedenleri, önleme çalışmaları ve risk faktörleri
Suicidal behavior, causes, prevention and risk factors
Yazar: YİĞİT GÜRDAL
Danışman: PROF. DR. SAİT CAHİT ALKIŞ
Üsküdar Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
İntihar olgusunun son yıllarda artan oranları göz önünde bulundurulduğunda, özellikle intiharın biyolojik-psikolojik ve sosyal nedenlerinin bir arada bulunduğu bütüncül bir çalışma yapılmak istenmiştir. Bu çalışma bir meta-sentez çalışmasıdır, elde edilen bulgular bütüncül bir bakış açısıyla tartışılmıştır. Araştırmada 1920-2021 arasında literatürde bulunan ve güvenirlikleri yüksek çalışmalara öncelik verilmiştir. Bununla birlikte; güncel çalışmalardan Sars-CoV-2 pandemisinin intiharla ilişkisi ve evrimsel psikoloji alanlarına da yer verilmiş ve ayrıca tartışılmıştır. Bu meta sentez çalışmasının sonucunda; intiharın biyolojik ve psikolojik olarak birbirlerini etkileyen süreçler sonucunda gerçekleştiği, yalnız tek bir durumun neticesinde gerçekleşmediği yorumu yapılmıştır. Nitekim psikoloji ve sosyoloji açısından intihar etiyolojisi, bir konsensüs etrafında toplanamamıştır. İntihar olgusunun gerçekleşmesi hususunda ekoller patogenezlere farklı yorumlar getirse dahi, risk faktörleri benzeşmektedir. İntihar davranışının risk faktörleri; herhangi bir psikiyatrik hastalığın bulunması (özellikle depresyon), umutsuzluk, çocukluk çağı ve güncel travmatik yaşantılar, ekonomik nedenler ve kişinin sosyal uyumsuzluğu olarak öne çıkmaktadır. Varoluşçu psikoloji ve evrimsel psikoloji gibi alanların ise, klasik metotlardan ayrılan önermeleri mevcuttur. Altruistik teori, Toksoplazma Gondii paraziti ve memeli hayvanlarda gözlenen intihar davranışı, insan davranışlarıyla etkileşimli bir şekilde ele tartışıldığında bu konuda yapılan çalışmalar için önemli roller oynayabilir. Ayrıca önleme çalışmaları kısmında dikkat çeken ve göz ardı edilen faktörler tartışılmış, doğu ülkelerinin ve toplumların intihar önleme konusuna yeterince önem vermediği gözlemlenmiştir. İntiharın kompleks mekanizmalarına karşın önleme çalışmalarına yeterli önem verildiğinde, kendini yok etme düşünceleri ve davranışları azaltılabilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Considering the increasing rates of suicide in recent years, it was desired to conduct a holistic study in which the biological-psychological and social causes of suicide were combined. This study is a meta-synthesis study, the findings were discussed from a holistic perspective. In the study, the priority was given to studies with high reliability and validity in the literature between 1920-2021. With this; Among the current studies, the relationship between the Sars-CoV-2 pandemic and suicide and the fields of evolutionary psychology are also included and discussed separately. As a result of this literature review: It has been interpreted that suicide occurs as a result of processes that affect each other biologically and psychologically, and that it does not occur as a result of only a single situation. As a matter of fact, the etiology of suicide in terms of psychology and sociology could not be gathered around a consensus. Even if the schools have different interpretations of the pathophysiology regarding the occurrence of suicide, the risk factors are similar. Risk factors of suicidal behavior; the presence of any psychiatric disease (especially depression), hopelessness, childhood and current traumatic experiences, economic reasons and social maladjustment of the person. Fields such as existential psychology and evolutionary psychology have propositions that differ from classical methods. Altruistic theory, Toxoplasma Gondii parasite, and suicidal behavior observed in mammals can play important roles for studies on this subject when discussed in an interactive way with human behavior. In addition, the notable and neglected factors were discussed in the prevention studies section, and it was observed that countries and societies did not attach sufficient importance to suicide prevention. Despite the complex mechanisms of suicide, self-destructive thoughts and behaviors can be reduced when sufficient attention is paid to prevention efforts.