El dokuması halı tezgâhına inovatif yaklaşım
An innovative approach to the hand wovencarpet looms
Yazar: İHSAN AKKUŞ
Danışman: PROF. DR. FİLİZ NURHAN ÖLMEZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokuma tezgahları = Weaving looms ; El dokumacılığı = Hand weaving ; El dokumaları = Handwovens ; Halı dokumacılığı = Carpet weaving ; Halılar = Carpets ; Kirkitli dokumalar = Kirkitli weaving ; Yenilikçi = Innovative

Özet:
Piyasada var olan el dokuması halısı üretim teknikleri incelendiğinde firmaların en önemli sorununun, üretim sürelerinin uzunluğu olduğu görülür. Bu durum ön görülen üretim maliyetini doğrudan etkileyen bir faktördür. Üretim sürecini kısaltmak için tezgâhların inovafit bir bakış açısıyla yeniden tasarlanması önemlidir. Bu çalışmanın amacı; el dokuması halı üretiminde önemli bir etken olan tezgâhların inovatif bir yaklaşımla yeniden ele alınarak geliştirilmesidir. Üretim maliyetini düşürmek ve üretim sürelerini azaltmak hedeflenmektedir. Bu amaçla el dokuması halıcılıkta kullanılan tezgâhlar incelenmiştir. El dokuması halı üretiminde maliyet ile tezgâhtan, dolayısıyla onu kullanan işçiden, kaynaklanan üretim süreleri birbirine bağımlı iki bileşendir. Önerilen yenilik ile üretimdeki iş gücü azaltılarak üretimin maliyeti minimum düzeye çekilmeye çalışılmıştır. Bunun için düğüm sıraları arasına atkı atmada ve kirkitleme işlemi için tarak mekanizması geliştirilmiştir. Önerilen tarak mekanizmasının, halının düğüm sıklığına göre ayarlanarak üretimi hızlandırması düşünülmüştür. Tarak mekanizmasının tezgâhlara eklenmesiyle daha düşük maliyet ile üretim sağlanmış aynı zamanda da üretim hataları en aza indirilerek neredeyse ortadan kaldırılmıştır. Özellikle halılarda meydana gelen sıklık kalite hatası, dipperi hatası, desen hatası, sık-seyrek hatası, atkı fışkırığı ve kirkit hatası gibi dokuma işçisinden kaynaklanan hataların ortadan kaldırılması sağlanmıştır. Halı dokuma işçilerinin hata yapması engellendiği gibi işçiler atkı atma ve kirkitleme işlerinde harcadıkları güç azaltılmış ve daha fazla düğüm atma imkânı bulmuşlardır.

Abstract:
It has been marked that the greatest challenge of the firms regarding the current hand knotted rug production techniques is the length of the production process. This directly affects the production cost envisaged. It is of great importance to redesign rug looms through an innovative approach so that the production process could be shortened. The purpose of this study is to evaluate the looms that have a major place in the production of hand knotted rugs through an innovative approach and to come up brand new recommendations. To reduce the production cost and shorten production process is among the objectives. Thus, the looms used in hand knotted rug weaving have been investigated. In hand knotted rug weaving, cost and production process resulting from the loom, in other words from the staff using the loom, are two independent variables. The proposed improvement shall help reduce the labor in production as well as minimize the weaving cost. The reed system is proposed for weft insertion into knot line sand for combing process. It is proposed that the comb system shall speed the production once it has been set according to the know frequency of the rug. Low cost production has been ensured and the production defect have been minimized once the comb system has been inserted into looms. Problems like quality defects, dipper defects, shape defects, tight-loose defects, picking defects and weft crimps that frequently happen in rugs and stem from the person weaving the rug are targeted to be removed. This system does not only lessen the defects caused by the weaving staff but it also reduces the effort put into wefting and picking. Thus, those who weave the rugs have the opportunity to insert more knots into the rugs.