AB ortak ulaştırma politikası kapsamında havacılık stratejileri ve Türkiye'deki havayolu ulaştırmasına etkileri
Aviation strategies within the scope of EU common transport policy and the effects on airline transportation in Türkiye
Yazar: GAMZE UÇAR
Danışman: PROF. DR. CEM SAATCİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Avrupa Birliği'nin (AB) kurulduğu yıllardan itibaren üzerinde çalışmalar yürüttüğü ortak ulaştırma politikasından yola çıkılarak hava taşımacılığı özelinde güdülen politikalar bu çalışmanın analiz konusunu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, tarihsel süreç içerisinde Avrupa Birliği'nin hava ulaştırma sektöründe liberalleşme hareketleri havayollarına etkileri ile birlikte değerlendirilmiştir. Birliğe üyelik süreci devam eden Türkiye'nin AB havacılık politikaları ile etkileşimi incelenmiştir. Her geçen gün gelişim gösteren Türk sivil havacılık sektörünün geleceği göz önünde bulundurularak, AB ile ilişkilerin seyrine dair çıkarımlarda bulunulmuştur. 

Türkiye'de ulaştırma sektörü alanında birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen, hava ulaştırması özelinde detaylı çalışma eksikliği görülmektedir. Ancak, son yıllarda Türk sivil havacılığının büyüme hızı göz önünde bulundurulduğunda, bu alanda yapılacak çalışmaların sağlayacağı katkı önemlidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. AB hava ulaştırma politikalarının üye devletlere, üçüncü ülkelere ve havayollarına etkisi tablo, grafik ve şekiller kullanılarak yorumlanmıştır. Çalışma süresince çeşitli kitap, makale, dergi, anlaşma metinleri ve elektronik kaynakların yanı sıra sektörde tecrübeli havacılık çalışanlarının görüşlerinden faydalanılmıştır. 

Çalışma sonucunda, AB havacılık pazarında liberalleşme hareketlerinin hem AB'ye üye devletler hem de havacılık anlaşmaları akdettiği üçüncü ülkeler açısından her zaman tüm yönleriyle olumlu sonuçlar doğurmadığı tespit edilmiştir. Kimi havayolları için pazarda yeni fırsatlar elde etme, kimileri içinse pazar payını kaybetme anlamına gelmiştir. 

AB'nin Türkiye ile havacılık alanında inşa etmek istediği iş birliğinin mevcut konjonktürde Türkiye'de faaliyet gösteren havayolları için olumsuz sonuçlar doğurabileceği sonucuna varılmıştır. Türkiye ile müzakerelerin AB-Türkiye hava pazarına özgün olacak şekilde mütekabiliyet ilkesi esas alınarak yeniden değerlendirilmesinin faydalı olacağı öngörülmektedir.

Abstract:
The European Union (EU) has been working on a common transport policy since its early years. In this respect, the policies pursued in particular for air transport constitute the analysis subject of this study. The liberalization movements of the European Union in the air transport sector have been evaluated with the effects on the airlines in the historical process. The interaction of Türkiye -whose membership process continues- with EU aviation policies has been examined. Taking into consider the future of Turkish civil aviation sector, which is developing day by day, inferences have been made regarding the course of relations with the EU.

Although many studies have been conducted in the transportation sector in Türkiye, there is a lack of detailed studies on air transport. However, considering the growth potential of Turkish civil aviation in recent years, such studies contribution would be of great help. EU air transport policies and its interactions with Türkiye was analyzed with qualitative research method. The effects of air transport policies on member states, third countries and airlines are interpreted by using tables, graphics and figures. During the preparation of the study, various books, articles, journals, agreement texts and electronic resources were used. Additionally, the opinions of experienced aviation employees in the sector were consulted.

As a result of the study, it has been determined that the liberalization movements in the EU aviation market do not always produce positive results in all aspects for both EU member states and third countries with which aviation agreements are concluded. While some airlines gained new opportunities, others lost their market shares.

It has been concluded that the cooperation that the EU wants to build with Türkiye in the field of aviation, may have negative consequences for the airlines operating in Türkiye in the current conjuncture. It is anticipated that it would be beneficial to re-evaluate the negotiations with Türkiye on the basis of the principle of reciprocity in a way that would be specific to the EU-Türkiye air transport market.