Irak Türkmenlerinin yaygın eğitim yoluyla Latin harfli Türkçe öğrenimi
Turkish-learning in Latin letters through non-formal education of Iraqi Turkmens
Yazar: MANAL SHAMS ALDEEN BAHAULDDİN WINDAWI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA KOLUKISA
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Irak = Iraq ; Irak Türkleri = Iraq Turkish ; Latin harfleri = Latin characters ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yaygın eğitim = Non-formal education

Özet:
Amaç: Yapılan bu çalışmada Irak'ta yaşayan Türkmenlere yaygın eğitim yoluyla ve Latin harfleriyle Türkçe eğitimi verilmesinin dil gelişimi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi, bunun yanında yaygın eğitimde Türkçe öğretimi konusunda karşılaşılan sorunların ders paydaşları tarafından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu tez çalışmasında nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırma belli bir duruma ilişkin sonuçlar ortaya koymayı amaçlandığından durum çalışması deseniyle örülmüş, var olan bir durumun tek başına analiz edilip bütüncül şekilde betimlenmesi yapılacağından bütüncül tek durum çalışması şeklinde desenlenmiştir. Araştırmaya Kerkük ve Bağdat Türk Kültür Merkezlerinde öğretici olarak görev yapan bireyler gönüllü olarak katılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin yüz yüze röportaj esnasında verdikleri yanıtlar ses kaydına alınmış, daha sonra katılımcıların sözleri anlam bütünlüğü korunarak akademik bir dil ile yazıya aktarılmıştır.
Bulgular: Uygulama sonucunda elde edilen verilere göre merkezlerde görev yapan öğreticiler, Türkmenlerin Latin harfleri ile Türkçe öğrenmelerine katkı sağlamakta, ana dilde eğitim almalarına destek olmaktadır. Türkmenlerin ana dilde eğitim görmelerine engel olan nedenlerin başında siyasi çekişmeler ve yöneticilerin bu konuyla ilgili hassasiyetlerinin düşük olmasının neden olduğu, hatta katılımcı görüşleri değerlendirildiği zaman Türk Kültür Merkezlerinin kapatılmasında siyasi nedenlerin yanında merkez yöneticilerinin vasıfsız hareketlerinin de etkisinin olduğu görülmektedir. Elde ettiğimiz bulgulara göre Türkmenlerin Latin harfleri ile Türkçe öğrenim süreçlerini olumsuz yönde etkileyen diğer nedenlerden biri de Türkmenlerin konuştukları gibi Latin harflerini okumaya çalışmalarıdır. Kültür Merkezlerine gelen öğrencilerin Türkçe öğrenmede sorun yaşamalarının bir diğer nedeni olarak okullarda verilen eğitimin genel olarak İngilizce ağırlıklı olması gösterilebilir. 
Sonuç: Bu çalışmada Irak Türkmenlerinin Latin harfli Türkiye Türkçesini öğrenmek için ne gibi imkânları hayata geçirdiklerine ve bu uğurda ne gibi fedakârlıklar yapıp ne gibi bedeller ödedikleri konusuna eğilmeye çalıştık. Bu çalışmanın, Irak Türkmenlerinin en önemli kültür varlığı olan dilini koruma ve geliştirmesine, bu yolla varlığını devam ettirme çabasına katkı sağlayacağına inanıyoruz.

Abstract:
Purpose: The focus of this research is to determine the effects of providing Turkish education to Turkmens living in Iraq through non-formal education and in Latin letters on language development, as well as to assess the difficulties encountered by course participants in teaching Turkish in non-formal education.
Method: In this thesis study, qualitative research methods were used. Since the research aimed to reveal results related to a certain situation, it was knitted with a case study pattern, and since an existing situation would be analyzed and described in a holistic way, it was designed as a holistic single case study. Individuals who serve as instructors in Turkish Culture Centres in Kirkuk and Baghdad volunteered to take part in the study. The answers supplied by the research participants during the face-to-face interview were recorded, and the participants' words were subsequently transformed to writing in an academic language, keeping their meaning intact.
Findings: According to the information gathered as a result of the application, the teachers working in the centres enable students during the study in Turkish using Turkmen Latin letters and encourage their education in their mother tongue. Political conflicts and administrators' lack of sensitivity to the issue are the primary barriers to Turkmens receiving education in their mother tongue, and when participant opinions are analysed, it is clear that the centre managers' unskilled movements, as well as political factors, have an impact on the closure of Turkish Cultural Centres. One of the other factors that has a detrimental impact on Turkmens' Turkish learning processes with Latin letters, according to our findings, is that they try to read Latin letters like Turkmens speak. Another reason why kids who come to Culture Centres have difficulty learning Turkish is because most school teaching is offered in English.
Result: In this research, we tried to concentrate on the chances Iraqi Turkmens used to learn Turkish using Latin letters, as well as the compromises they made and the fees they incurred to do so. We believe that this research will aid in the preservation and development of the language, which is Iraqi Turkmens' most valuable cultural asset, as well as the endeavour to keep it alive in this way.