İlköğreim okullarında görev yapan öğretmenlerin arkadaşlık başarı ve statü çabaları ve bu çabaların örgütsel vatandaşlık davranışlarıyla ilişkisinin incelenmesi
The study on the efforts of the teachers at primary schools to make friendship and to achieve statues and the relationship of these efforts with the behaviors for organisational citizenship
Yazar: OSMAN NAR
Danışman: PROF. DR. CANAN ÇETİN
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Örgüt, işgörenlerin işbirliği, yardımseverlik ve fedakarlık gibi davranışları sıklıkla gösterdiklerinde amaçlarına daha kolay ulaşabilir. Beklenen iş gereksinimlerini aşan bu davranışlar, literatürde örgütsel vatandaşlık davranışı olarak nitelendirilmektedir. Örgütsel vatandaşlık davranışları, örgütte çalışan bireylerin rol kapsamı içinde ya da bunun üzerinde olan isteğe bağlı olarak gösterdikleri, fakat örgütün ödül sistemi içinde yer almayan, örgütün işleyişini olumlu yönde destekleyen davranışlardır.Kendine özgü koşulları içerisinde, insan ve toplum hayatında önemli yeri olan eğitim örgütlerinde gösterilen örgütsel vatandaşlık davranışı çok daha önemli görülmektedir. Bu nedenle ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin başarı, statü ve arkadaşlık çabaları ve bu çabaların örgütsel vatandaşlık davranışlarıyla ilişkisinin bilinmesi önem taşımaktadır.Çalışmamız teorik bir çerçevede sunulduktan sonra örgütsel vatandaşlık davranışını ölçmek için Van Dyne Graham ve Dienesch tarafından 1994 yılında geliştirilen örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği kullanılarak hazırlanmıştır. Başarı, statü ve arkadaşlık güdüleri, için 2002 yılında Barrick Stewart ve Piotrowski tarafından geliştirilen güdü yönelimi envanteri kullanılmıştır.Araştırmamız İstanbul ili Ataşehir ilçesindeki 12 ilköğretim okulunda görev yapan 254 öğretmen üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu ölçekler sonucunda veriler değerlendirilerek; ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin başarı, statü, arkadaşlık çabalarının örgütsel vatandaşlık davranışı ile ilişkisi açıklanmaya çalışılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre başarı çabası arttıkça örgütsel vatandaşlık davranışları azalırken, statü çabası ve arkadaşlık çabası arttıkça örgütsel vatandaşlık davranışları da artmaktadır. Faktörleri oluşturan maddelerin ortalamaları incelendiğinde, en yüksek ortalamanın kurallara uyma olduğu yani öğretmenlerin en çok kurallara uyma davranışını benimsedikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
It is easier for the organization to reach its goals if behaviours like cooperation, charity and sacrifice are shown more frequently. These behaviours that go beyond the expected work requirements are considered as organizational citizenship behavior in the literature. Organizational citizenship behaviors are behaviours that people working in the organization display as a part of their role or of their own accord and these behaviours are not included in the organization's reward system but they support the operation of the organization in a positive way.Within its own conditions, the organizational citizenship behavior that has an important role in the life of a human and society and is shown in education organizations, is seen much more important. Therefore, it is important to know the efforts of the teachers working in primary schools for success, status, friendship and the relationship between these efforts and organizational citizenship behavior.After being presented in a theoretical aspect, our work has been prepeared in order to measure organizational citizenship behavior by using organizational citizenship behavior scale that was developed by Van Dyne Graham and Dienesch in 1994. For success, status and friendship motives; the motive orientation inventory that is developed by Barrick Stewart and Piotrowski in 2002 is used.Our research is accomplished through 254 teachers working in the 12 primary schools in Istanbul Ataşehir district. The purpose of the research is to explain the relationship between the efforts of the teachers working in primary schools for success, status, friendship and organizational citizenship behavior by evaluating the data according to the results of these scales.According to the results of the research; as the effort for success increases, the organizational citizenship behavior decreases and as the effort for status and friendship increases, the organizational citizenship behavior also increases. When the average of the clauses forming the factors are examined, it is observed that the highest average of is obeying the rules, meaning that the teachers have most commonly adopted the behavior of obeying the rules.