Okul öncesi ve ilkokul dönemi çocukların ebeveynlerinin çocuklarının haklarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of parents' attitudes to the rights of the children of pre-school and primary school period in terms of various variables
Yazar: BELGİN DAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞİRİN YILMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ebeveynler = Parents ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuk Hakları Sözleşmesi = Children Rights Convention ; Çocuk hakları = Children's rights ; Ölçekler = Scales ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çocuğu okul öncesi ve ilkokul döneminde olan ebeveynlerin, çocuklarının haklarına yönelik tutumlarını ve çocuklarının haklarına yönelik tutumlarına etki eden değişkenleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma, çocuk hakları ve aile tutumları konusunda ebeveynlerin ne düşündüklerini, ebeveynlerin çocuk haklarının varlığını kabul edip etmedikleri ve çocuk haklarının bilinirlik düzeyleri konusunda bilgi vereceğinden önem taşımaktadır. Bu araştırmanın evren ve örneklemini, İstanbul iline ait değişik semt ve bölgelerindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel okullara devam etmekte olan 3-10 yaş aralığında olan  okul öncesi ve ilkokul eğitimine devem eden çocukların 307 sayıdaki ebeveynleri oluşturmuştur. Bu araştırmada ebeveynlerin, çocuklarının ''Bakım ve Koruma,'' "Devlet Güvencesi ve Desteği" ve "Kendi Kendine "Karar Verme" haklarına ilişkin tutumlarını belirlemek amacıyla ebeveynlere ait bilgilerin yer aldığı ''Demografik Aile Bilgi Formu'' ve ''Çocuk Haklarına İlişkin Ebeveyn Tutum Ölçeği' kullanılmıştır. Ebeveynlerin, çocuk haklarına yönelik mevcut tutumlarının, çocuğun yetişkinlik dönemine yönelik etkilerin araştırılması önerilmektedir. Araştırmadan elde edilen sonuçlarda ilkokul döneminde bulunan çocukların ''Bakım ve Koruma,'' Devlet Güvencesi ve Desteği'' ile ''Kendi Kendine Karar Verme'' değerleri, okul öncesi dönemde bulunan çocukların değerlerinden anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Erkek çocuğa sahip ebeveynler, kız çocuğuna sahip ebeveynlerden daha fazla ''Kendi Kendine Karar Verme'' boyutundan yana tutum göstermiştir. Kız çocuğuna sahip ebeveynler, erkek çocuğuna sahip ebeveynlerden daha fazla ''Devlet Güvencesi ve Desteği'' ile ''Bakım ve Koruma'' boyutundan yana tutum göstermiştir. Kadın ebeveynler, erkek ebeveynlere göre daha fazla ''Bakım ve Koruma,'' ile ''Devlet Güvencesi ve Desteği'' boyutundan yana tutum sergiler iken erkek ebeveynler, kadın ebeveynlerden daha fazla ''Kendi Kendine Karar Verme'' boyutundan yana tutum göstermiştir. Herhangi bir öğrenim mezuniyeti olmayıp öğrenim bilgisini okuma-yazma biliyor olarak tanımlayan, ilköğretim ve lise eğitim seviyesine sahip ebeveynlerin, üniversite ve yüksek lisans/doktora eğitim seviyesine sahip ebeveynlerden daha fazla ''Bakım ve Koruma'' boyutundan yana tutum gösterdiği ve ebeveynlerin eğitim seviyesi yükseldikçe ''Devlet Güvencesi ve Desteği'' boyutundan yana tutumlarında azalma olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın diğer sonuçlarına göre ebeveynlerin eğitim düzeyleri, gelir seviyeleri ve yaş ortalamalarına göre çocuklarının ''Bakım ve Koruma,'' ''Devlet Güvencesi ve Desteği'' ile ''Kendi Kendine Karar Verme'' alt boyut puanları arasında anlamlı derecede farklılıklar olduğu saptanmıştır. Ayrıca araştırma sonucunda ebeveynlerin büyük çoğunluğunun, çocuk haklarına ilişkin ilgili yayın ve haberleri takip etmediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk Hakları, Ebeveyn, Ebeveyn Tutumları, Çocuk Hakları Sözleşmesi, Ebeveynlerin Çocuk Hakları Tutumları.

Abstract:
This study was conducted to determine the attitudes of parents whose children are in pre-school and primary school period towards their children's rights and the variables that affect their attitudes towards their children's rights. This research is important because it will give information about what parents think about children's rights and family attitudes, whether parents accept the existence of children's rights and the level of awareness of children's rights. The population and sample of this study consisted of 307 parents of children aged between 3 and 10 years of age who attended public and private schools affiliated to the Ministry of National Education in different districts and regions of Istanbul. In this study, "Family Information Questionnaire" and "Parental Attitude Scale Regarding Children's Rights", which include demographic information, were used to determine the attitudes of parents towards their children's rights to Care and Protection, "State Security and Support" and "Self-Decision Making". It is recommended to investigate the effects of parents' current attitudes towards children's rights on the child's adulthood. In the results obtained from the research, the values of "Care and Protection," "Government Assurance and Support" and "Self-Decision Making" of the children in the primary school period were found to be significantly higher than the values of the children in the pre-school period. Parents with sons were more in favor of "Self-Decision" than parents of daughters. Parents with daughters favored "Government Assurance and Support" and "Care and Protection" more than parents with sons. While female parents were more in favor of "Care and Protection," and "State Assurance and Support" than male parents, male parents were more in favor of "Self-Decision" than female parents. Literate, primary and high school education parents are more in favor of "Care and Protection" than parents with university and graduate/doctorate education, and as the education level of the parents increases, they are in favor of "State Assurance and Support". It was found that there was a decrease in their attitudes. According to the other results of the study, it was determined that there were significant differences between their children's "Care and Protection, State Security and Support" and "Self-Decision Making" attitudes according to the education level, income level and average age of the parents. In addition, it was determined in the study that the majority of parents do not follow the relevant publications and news about children's rights.

Keywords: Child Rights, Parents, Parental Attitudes, Child Rights Convention, Parents' Attitudes on Child Rights.