Ergenlerde farklı spor tiplerinin kemik mineral dansitesi üzerine etkisi
Effects of different sports on bone mineral density in adolescents
Yazar: ERSİN GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. ORHAN DERMAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Ergenler = Adolescents ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kemik dansitesi = Bone density ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Kemik yaşam boyunca maruz kaldığı iç ve dış uyaranlara cevap veren dinamik bir dokudur. Kemik sağlığını etkileyen potansiyel faktörler genetik, hormonlar, beslenme ve fiziksel aktivitedir. Fiziksel aktivite kemik dansitesinde değişikliklere neden olabilen değiştirilebilir bir faktördür. Yaşamın üçüncü on yılı itibariyle ulaşılan zirve kemik kütlesi (ZKK) osteoporoz ve ileriki yaşlardaki kırık riski açısından belirleyicidir. Bu nedenle kemik mineral dansitesi üzerindeki herhangi bir pozitif etki kemik sağlığına yönelik şimdiki ve gelecekteki tehditlere karşı koruyucudur. İskelet spesifik spor aktivitelerinden kaynaklanan yüklenmeye adapte olur. Farklı spor tipleri çok farklı mekanik yüklenmelere neden olabilir. Yük taşıyan veya iskelet üzerinde darbeli yüklenme oluşturan spor aktivitelerinin darbesiz sporlara göre daha yüksek kemik dansitesi ile ilişkilidir. Bu çalışmada, femur ve lomber vertebra alansal kemik mineral dansitesi (aKMD), kemik mineral içeriği (KMİ) ve aKMD Z-skorları, yüzme (n=50, tekrar edici darbesiz spor), buz pateni (n=7, tekrar edici yüksek darbeli spor) ve pentatlon (n=18, tekrar edici darbesiz ve düşük darbeli sporların kombinasyonu) dallarında bulunan ergen sporcularda karşılaştırıldı. Buz patencilerin proksimal femur bölgesindeki (toplam, trokanter, boyun) ortalama aKMD değerleri istatistiksel olarak diğer gruplardan yüksekti. Spor grupları arasında proksimal femur ve lomber vertebra KMİ ve Z-skorları açısından anlamlı farklılık yoktu. Ergen sporcuların enerji ve kalsiyum alımları önerilen diyetle alım değerlerinin çok altındaydı. Ayrıca sporcularda vitamin D eksikliği prevalansı yüksek olarak bulundu. Sonuç olarak, buz pateninde olduğu gibi yük taşıyan ve yüksek darbeli fiziksel aktiviteler KMD üzerinde bölge spesifik pozitif etkilere sahiptir ve klinik olarak önemli olan ZKK'ni etkileyebilir. Dengeli beslenme çocuklarda kemik sağlığı açısından gerekli olduğundan, ergen sporcuların vitamin D durumları, enerji ve kalsiyum alımları değerlendirilmelidir.

Abstract:
Bone is a dynamic tissue that responds to the external and internal stimuli to which it is exposed across the life course. Potential factors that influence bone health include genetics, hormones, nutrition, and physical activity. Physical activity is one of the modifiable factors that may lead to changes in bone density. Peak bone mass (PBM) attained by the third decade of life is an important determinant of the risk of osteoporosis and fracture in late adulthood. Any positive influence on bone mineral density may prevent serious present and future threats to bone health. Skeleton adapts to the loading that results from specific sports activities. Different types of sports can cause very different mechanical loadings. Sports activities including weight bearing exercises, or producing impact loading on the skeleton, are associated with higher bone density than non-impact sports. In this study, femur and lumbar spine areal bone mineral density (aBMD), bone mineral content (BMC) and aBMD Z-scores were compared among adolescent athletes involved in swimming (n=50, repetitive non-impact sport), ice sakting (n=7, repetitive high impact sport) and pentathlon (n=18, combination of repetitive non-impact and low-impact sports). Mean aBMD values of ice skaters at the proximal femur (total, trochanter, neck) were statistically higher than in other groups. No significant differences were found for BMC and Z-scores at the proximal femur and lumbar spine between sport groups. Energy and calcium intakes of adolescent athletes were far below the recommended dietary intake levels. Also, a high prevalence of vitamin D deficiency among athletes was found. In conclusion, weight bearing and high impact physical activity as in the case of ice skating has a site specific positive effect on BMD and may influence clinically important PBM. As adequate nutrition is essential for bone health in children, energy and calcium intakes as well as vitamin D status should be assessed in adolescent athletes.