Non-hodgkin lenfoma tedavisinde ilaç direncini yenmek amacıyla aktif hedeflendirilmiş, çoklu ilaç yüklü nanopartiküllerin geliştirilmesi ve in vitro- in vivo etkinlik ve güvenliliğinin değerlendirilmesi
Development and in vitro-in vivo evaluation of active targeted multidrug loaded nanoparticles to overcome drug resistance in the treatment of non-hodgkin lymphoma
Yazar: NURBANU DEMİRTÜRK
Danışman: PROF. DR. EREM BİLENSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Günümüzde Non-Hodgkin Lenfoma'nın birinci basamak tedavi yöntemi olarak, siklofosfamid, doksorubisin, vinkristin gibi antikanserlerin yanı sıra, prednizon ve monoklonal antikor Rituksimab'ı da içeren (R-CHOP) "4'lü ilaç rejimi" kullanılmaktadır ancak antikanser ilaç direnci nedeniyle istenen başarı sağlanamamaktadır. Bu tez kapsamında mitokondriyi hedeflemeyi sağlayan "Guanidin grubu" içeren amfifilik ve polimerik siklodekstrinler ile hazırlanan nanopartiküller kullanılarak, R-CHOP tedavisinin etkililiğini arttırmak, yan etkilerini azaltmak ve gelişen ilaç direncinin aşılması amaçlanmıştır. Tezin ilk aşamasında hemoliz, biyolojik sıvıda stabilite ve kompleman aktivasyonu gibi çalışmalarla siklodekstrin türevlerinin güvenliliği kanıtlanmıştır. Ardından her bir antikanser ilacın miktar tayini için HPLC yöntemleri valide edilmiştir. Daha sonra ise başarılı bir şekilde rituksimab ile aktif hedeflendirilmiş çoklu ilaç yüklü nanopartiküller nanopresipitasyon yöntemi ile hazırlanmış ve partikül büyüklüğü, yüzey yükü, ilaç yükleme etkinliği, ilaç salım profili belirlenmesi gibi in vitro karakterizasyon çalışmalarının ardından 2 ve 3 boyutlu hücre kültürü çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İlaç çözeltileri ile karşılaştırıldığında aktif hedeflendirilmiş ilaç yüklü nanopartikül uygulanan lenfoma hücre hatlarında canlılık açısından istatistiksel olarak anlamlı derecede azalma görülmüştür (p<0.05). Son olarak in vivo deneyler kapsamında Balb/c farelerde farmakokinetik ve biyoyararlanım çalışması, güvenlilik çalışması, antitümöral etkinlik çalışması gerçekleştirilmiş ve ilaç direncini aşmada umut vaad eden bir model ilaç taşıyıcı sistem ortaya konmuştur.

Abstract:
Currently, the first-line treatment for Non-Hodgkin Lymphoma (NHL) involves a "4-drug regimen" known as R-CHOP, which includes anticancer agents such as cyclophosphamide, doxorubicin, and vincristine, as well as prednisone and the monoclonal antibody rituximab. However, due to anticancer drug resistance, the desired level of success is not always achieved. This thesis aims to enhance the effectiveness of R-CHOP therapy, reduce side effects, and overcome emerging drug resistance by using nanoparticles made from amphiphilic and polymeric cyclodextrins containing "guanidine groups" that target mitochondria. In the first phase of the thesis, the safety of cyclodextrin derivatives was demonstrated through studies on hemolysis, stability in biological fluids, and complement activation. Subsequently, HPLC methods were validated for quantifying each anticancer drug. Following this, rituximab-targeted, multi-drug-loaded nanoparticles were successfully prepared using the nanoprecipitation method. In vitro characterization studies, including particle size, surface charge, drug loading efficiency, and drug release profile, were conducted, followed by 2D and 3D cell culture studies. The results showed a statistically significant reduction in cell viability in lymphoma cell lines treated with the targeted drug-loaded nanoparticles compared to drug solutions (p<0.05). Finally, in vivo experiments were carried out in Balb/c mice to assess pharmacokinetics, bioavailability, safety, and antitumor efficacy. The study has led to the development of a promising model drug delivery system for overcoming drug resistance.