Tarihi kent dokusunda yeni yapı tasarım ölçütleri ve Fener semti örneğinde uygulanabilirliğinin irdelenmesi
Design criterion of the new building on historical urban pattern and analyzing its applicability in example of Fener
Yazar: GÖZDE ENÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MÜNEVVER DAĞGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent tarihi = Urban history ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Tarihi doku = Historical tissue ; Tarihi kent dokusu = Historical urban tissue ; Tarihi yarımada = Historical peninsula ; Tasarım yöntemleri = Design methods ; Tasarım ögeleri = Design elements ; Yeni yapılaşma = New structuring

Özet:
Kentler yüzyıllar boyu kültür ve medeniyetlerin doğup geliştiği yerler olmuştur. İnsanoğlunun yerleşik hayata geçmesiyle ortaya çıkan kentler, yaşanan coğrafi, sosyolojik, kültürel vb. olayların etkisiyle tarihsel bir kimlik kazanmıştır. Kentlere bu tarihsel kimliği katan en önemli unsur ise tarihi kent dokusu ve bu dokuyu oluşturan özgün yapılardır. İnsanların ve doğanın değişmesiyle kentler de değişime uğramakta, tarihi kent dokusu uygunsuz yeni yapılaşmalarla tahrip edilmekte ve hatta yok edilmektedir. Kentlerin tarih boyunca kazandığı tarihsel kimliğin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması adına, yeni yapılaşmanın özgün dokuya uygun bazı ölçütler doğrultusunda gerçekleşmesi gerekmektedir.Bu çalışma, tarihi bir çevrede yeni yapı tasarlarken yol gösterici olarak kullanılabilecek tasarım ölçütlerinin ve yöntemlerinin irdelenmesi ve tarihi dokuya sahip bir bölgede belirlenen bir çalışma alanında, bu ölçütler ve yöntemler kullanılarak yeni yapı önerilerinin yapılmasını amaçlamaktadır.Çalışma kapsamında, eski bir kent dokusu olarak belirlenen Tarihi Yarımada'da yer alan Fener Semti'nin iki caddesi (Vodina ve Yıldırım Caddeleri) çalışma alanı olarak seçilmiştir.Çalışma 7 bölümden oluşmaktadır:1. bölümde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmaktadır.2. bölümde kent kavramı açıklanmış ve kentin tarihsel gelişiminden bahsedilmiştir. Ayrıca, tarihi kent ve kent dokusunun özellikleri açıklanmış, tarihi kent dokusu koruma kavramı ile beraber irdelenmiştir.3. bölümde ise yeni yapı kavramı açıklanmıştır. Ayrıca, farklı tasarımcıların belirlediği yeni yapı tasarım ölçütleri ve yöntemleri irdelenmiştir.4. bölümde çalışma alanı olarak seçilen Fener Semti'nin tarihinden bahsedilmiş ve mimari özellikleri ile kent dokusu incelenmiştir.5. bölümde Fener Semti'ndeki Yıldırım ve Vodina Caddeleri'ne cephesi olan 8 adet yapı adasında yapılan çeşitli analizler yer almaktadır. Bu analizler;?Tescil durumu analizi,?Mekan analizleri?Cephe analizleri olmak üzere üçe ayrılmıştır.6. bölümde, çalışmanın 5. bölümünde yapılan analizlerden elde edilen veriler doğrultusunda, çalışma alanında seçilen bazı boş parsellere önerilen yeni yapı tasarımları yer almaktadır. Bu tasarımlar; kütle önerileri, malzeme önerileri ve işlev önerileri olmak üzere üçe ayrılmıştır.7. bölümde ise bu çalışmanın sonuçları ve 6. bölümde yer alan yeni yapı önerilerinden örnekler yer almaktadır.

Abstract:
Cities have been the places where cultures and civilizations appear and develop. Cities that exist by human being comes down to settled life have got a historic identity by means of geographical, sociological and cultural events etc. The most important item of the historic identity of cities is its historic urban pattern and the original buildings that form this pattern. Cities also change with changing people and the nature. This means that the historic urban pattern is demolished and even destroyed by improper new buildings. For conservation of the historic identity that cities get it during the history and providing its sustainability, the new settlements must be built in accordance with some design criterions that are proper with the original pattern.The aim of this thesis is to explicate design criterions and methods that are used by designing in a historical environment and also to design new buildings by using these design criterions and methods in a region that has a historical pattern.Two roads of Fener district that is in The Historical Peninsula (Tarihi Yarımada) that has an old urban pattern were selected as the working area (Vodina and Yıldırım Street).This thesis consists of 7 chapters:In the chapter 1, the aim, the scope and the method of the study have been explained.In the chapter 2, concept of the city and historical development of the city have been explained. Also the historical city and the historical pattern have been explained. The historical urban pattern has been explicated by the concept of conservation.In the chapter 3, the new building concept has been described. Also design criterions and methods of the new building that were determined by different architects have been explicated.In the chapter 4, the history of Fener district that has been choosen as the workplace and its architectural characteristics and urban pattern have been explicated.In the chapter 5, there are various analyses that were done at 8 blocks of buildings which have the façade to Vodina Street and Yıldırım Street. This analyses are;?Registration analyse?Place analyses?Facade analysesIn the chapter 6, there are several design suggestions to some empty areas in accordance with data that got the analysis. This degigns are; mass suggestion, material suggestion and function suggestion.In the chapter 7, there are the results of this study and examples of the suggestions that are in the chapter 6.