Gümrük Birliği ve rekabet: Türkiye uygulaması
Customs Union and competition: The case of Turkey
Yazar: ERTUĞRUL YILDIRIM
Danışman: Y.DOÇ.DR. HASAN VERGİL
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Kurum : ZKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisat Anabilim DalıTez Başlığı : Gümrük Birliği ve Rekabet: Türkiye UygulamasıTez Yazarı : Ertuğrul YıldırımTez Danışmanı : Yrd.Doç.Dr. Hasan VergilTez Türü, Yılı : Yüksek Lisans Tezi, 2005Sayfa Adedi : 150ÖZETEkonomik entegrasyonların rekabet etkisi, entegrasyon üyesi olan ülkenin yurt içipiyasalarındaki rekabet ortamı üzerine etkisi ve ilgili ülkenin uluslararası rekabet gücüüzerindeki etkisi olarak ikiye ayrılabilir. Ekonomik entegrasyonun dinamik etkilerinden biriolan rekabet etkisi konusunda teorik literatür, ekonomik entegrasyonun yurt içi rekabetortamını iyilileştirdiği ve ekonominin yapısında değişiklik yaptığını ileri sürmektedir. Fakat,bir kısım ampirik literatür teorik literatürün çıkarsamalarına ters sonuçlar bulmuştur. Buçalışmada AB ile gümrük birliğinin Türkiye'nin yurt içi piyasalarındaki rekabet ortamı veTürkiye'nin AB piyasalarındaki rekabet gücü üzerine etkisi incelenerek, teorik literatürünekonomik entegrasyon hakkındaki çıkarsamalarının Türkiye örneği üzerinde geçerliliği testedilmiştir.Bu etkiyi incelemek için ekonomik entegrasyon ve rekabet literatürü sunulduktansonra, yurt içi piyasalardaki rekabet ortamını ölçmek için altı sektörün fiyat-maliyet marjlarıhesaplanmış ve Türkiye'nin AB piyasalarındaki rekabet gücünü ölçmek için 215 sektörünaçıklanmış karşılaştırmalı üstünlük endeksleri hesaplanmıştır. Sabit etkiler panel verimodelleri kullanılarak yapılan tahminlerde gümrük birliğinin Türkiye'nin yurt içiendüstrilerindeki rekabet ortamını AB'den yapılan ithalat vasıtasıyla olumsuz etkilerken,AB'ye yapılan ihracat ve dünyanın geri kalanından yapılan ithalat aracılığıyla olumluetkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, Türkiye'nin AB piyasalarındaki rekabet gücü ilegümrük birliği arasındaki ilişkinin tahmin edildiği ikinci sabit etkiler panel veri analizinde,gümrük birliğinin hem Türkiye'nin ileri teknoloji mallarında hem de taklidi zor araştırmayoğun mallardaki rekabet gücünü olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılırken, sermayeyoğun mallardaki ve ara teknoloji mallarındaki rekabet gücünü olumsuz yönde etkilediğisonucuna varılmıştır.Anahtar KelimelerGümrük Birliği, Rekabet Etkisi, Panel Veri Analizi, Rekabet Gücü, AB

Abstract:
Institution : ZKU Instute of Social Sciences Department of EconomicsHeading of Thesis : Customs Union and Competition: The Case of TurkeyAuthor of Thesis : Ertuğrul YıldırımAdviser of Thesis : Asst. Prof. Hasan VergilType, Year of Thesis : MSc. thesis, 2005Number of Pages : 150ABSTRACTThe effects of economic integration on competition can be categorized into twoparts: the effect on competition environment in the member country, and the effect oninternational competition power of the member country. Altough the theoretical literatureclaims that economic integration improves the domestic competition environment in acountry and changes the structure of the economy, some empirical literature reachedopposite conclusions. This study aims to test the inferences of theoretical literature oneconomic integration using the case of Turkey by investigating domestic competitionenvironment of Turkey and Turkey?s competition power in European Union markets afterthe customs union agreement with the European Union .In order to examine these effects, having presented the literature on economicintegration and competition, price-cost margin of six sectors are computed to measure thedomestic competition environment in Turkey and revealed comparative advantage index of215 sectors are computed to measure competition power of Turkey in European Unionmarkets. Using fixed effects panel data models, it is concluded that while the customs unionagreement has a negative effect on domestic competition environment in imports from theEU, it has positive effect on domestic competition environment in Turkey both in importsfrom the rest of the world and exports to the EU. In additon, in the second fixed effectspanel data models which estimate the relationship between competition power of Turkey inEuropean Union markets and the customs union agreement, it is concluded that while thecustoms union agreement has positively affected the Turkey?s competition power in bothhigh-tech goods and difficult-to-imitate research-intensive goods, it has negatively affectedthe Turkey?s competition power in capital-intensive goods and intermediate technologygoods.KeywordsCustoms Union, Competition Effect, Panel Data Models, Competition Power, EU