Türkiye sağlık durumu göstergelerinin zaman serileri analizi ile tahmini
Forecasting Turkey's health status indicators by time series analysis
Yazar: MERVE FERAH
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA ALTINTAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Sağlık durumu göstergeleri = Health status indicators ; Sağlık göstergeleri = Health indicators ; Tahmin yöntemleri = Estimation methods ; Zaman serileri = Time series ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Sağlık hizmetlerinin etkin ve verimli sunumu için ilgili hizmetin şu andaki ve beklenen verilerinin üretilmesi gerekmektedir. Kişi başına düşen sağlık harcamaları, beklenen yaşam süresi, bebek ölüm oranları, anne ölüm oranları bir ülke için belirlenen en temel sağlık göstergeleridir. Türkiye de sağlık alanında son yıllarda yapmış olduğu çalışmalarla sağlık hizmet sunumu ve sağlık sektörünün işleyişinde önemli gelişmeler göstermiştir. Sağlık alanında yapılan yatırımlarla beraber sağlık harcamalarında artış gözlemlenmiş, toplum sağlığının iyileştirilmesini amaç edinen bu projelerde sistemin verimliliğini arttırmak için çalışmalar yapılmıştır.
Günümüzde sağlık sisteminin verimlilik ve etkinliğini ölçmek için Dünya Sağlık Örgütü tarafından uluslararası sağlık durumu göstergeleri oluşturulmuştur. En temel göstergeler beklenen yaşam süresi, hekim başına düşen hasta sayısı, yatak sayısı, doğurganlık hızı, sağlık harcamalarının gayrisafi yurtiçi hasıladaki payı, hekim sayısı, kaba ölüm hızı, kaba doğum hızı, bebek ölüm hızıdır. Bu göstergeler sağlık durumunun tanımlanması, belli zamandaki değişimlerin ölçümü ve analizi için kullanılmaktadır. Ancak ulusal ve uluslararası veri tabanlarında en güncel veriye ulaşmak genellikle mümkün olmamaktadır. Çünkü veriler gerçekleştikleri zamandan birkaç yıl sonra erişime açılmaktadır. Bu nedenle gelecek yıllara ilişkin tahmin yapma ve tahmin yöntemleri büyük önem taşımaktadır. Bu tezde de incelenen sağlık durumu göstergeleri en son 2018 yılına ait olup 2019 ve 2020 yılları tahmin edilmiştir. Tahminler farklı zaman serileri analizleriyle yapılmış ve gerçek değerler erişime açıldığında hangi tekniğin daha az hata ile tahmin yaptığını saptamak amaçlanmıştır.

Abstract:
In order to represent effective and productive health services, current and expected data should be produced. Gross domestic product, life expectancy, infant mortality rate, and maternal mortality rate are basic determined health indicators for a country. Turkey has also importantly developed on health policies, with several studies related to health services and health sector. It has been observed that health expenditures increased by investments on health in Turkey, and health productivity has been tried to be improved by related projects.
Today, international health indicators have been developed to measure productivity and efficiancy of health service. Basic indicators are life expectancy, number of patients per physicians, number of hospital beds, fertility rate, health expenditure per gross national income, number of physicians, crude death rate, crude birth rate and infant mortality rate. That indicators are used for definitions, measuring and analyzing changes in time. determining differences. But, it's impossible to achieve current data from national and international databases. Because data are shared after a few years. There fore, forecasting and forecasting methods are very important. In this thesis, examined health status indicators are for the year 2018, 2019 and 2020 are forecasted.  Indicators are forecasted by different time series analyses and to determine the technique which gives the minimum error is aimed when current data is available.