Hicri III. asır muhaddislerinin ideolojik aidiyetlerinin hadis rivayetlerine yansıması
The ideological concerning of the third age's narrators to reflect on reporting of hadith
Yazar: UĞUR ERMAN
Danışman: PROF. DR. AHMET KELEŞ
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhaddis = Muhaddthoon ; Mutezile = Mutazila ; Re`y hadis = Re`y hadis ; Rivayetler = Rumours ; İdeoloji = Ideology ; İslami ideoloji = Islamic ideology ; İslamiyet = Islam

Özet:
"Hicrî III. Asır Muhaddislerinin İdeolojik Âidiyetlerinin Hadis Rivâyetlerine Yansıması" konulu bu tez, bir Giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmından müteşekkildir. Tezin Giriş kısmında tezde incelenen sorun, bu sorunu çözmek için kullanılan yöntem, araştırmanın konusu, amacı ve önemi, kavramsal çerçeve ve proje boyunca yoğunlukla istifade edilen kaynaklardan bahsedilmiştir.
Çalışmanın birinci bölümünde siyâsî âidiyetlerle hadis arasındaki ilişki ve bu ilişkinin ilk üç asırdaki hadis rivâyetine etkisinden bahsedilmiştir. Bu başlık altında İslam âleminde iç kargaşalara sebep olabilecek siyasi olaylardan söz edilmiş ve Emevî ve Abbâsîler devrinde oluşan ideolojik yaklaşımlar ve ideolojilerinin ana fikirlerini nasıl oluşturduklarından bahsedilmiştir. Ayrıca ilk üç asırda yaşayan toplumların sosyo-kültürel durumu hakkında bilgi verilmiştir. 
Tezimizin ikinci bölümünde ideolojinin tanımı ve ideolojik hadisçiliğin tanımı ve tarihsel seyri, ideolojik hadisçiliğe sebep olan âmiller, ideolojik hadisçilik açısından temel fırkalar olan Hâricîler, Mürcie,  Mu'tezile, Şîa ve Ehl-i hadîs'in Hadis rivâyet ilmindeki yeri, mezkûr fırkalara mensup muhaddislerin hadis yorumu ve hadis anlama tarzından örnek rivâyetler öncülüğünde bahsedilmiştir.
Üçüncü bölümde ise Mihne sürecinin rivâyet diline yansımasından mezkûr ekoller arası yaşanan polemiklerin hadis rivâyetine örnek rivâyetler vermek suretiyle nasıl yansıdığının pratik sonuçlarından bahsettik.  
Tezimizin Sonuç kısmında ise araştırmamızda vardığımız sonuçlar ve tavsiyeler genel hatlarıyla zikredilmiş ve çalışmada yararlandığımız kaynakların sıralanmasıyla teze son verilmiştir.

Abstract:
This thesis project is consisted of an introduction, three main chapters and the conclusion(summary)  in which encapsulates  the subject which is  the reflection of the ideological attitudes of the Muhadditheen (Hadith Scholars) who lived in the Hijri the third century. The problem examined in the thesis project at the introduction of the thesis project, the method used to solve this problem, the theme of the research, the conceptual framework in the thesis project and the sources heavily used throughout the project are mentioned.
In the first part of the thesis project, the relation between the hadiths and the political associations and the influence of this relation on the narration of hadiths in the first three centuries is mentioned. Under this title, political events that may cause internal turmoil in the Islamic world were mentioned, and the ideological approaches that occurred during the Umayyad and Abbasîds periods and how their ideologies formed the main ideas were mentioned. In addition, information was given about the socio-cultural status of societies living in the first three centuries.
In the second part of the thesis, the definition of ideology and the definition of ideological hadith and its historical course, the origins that lay foundation of ideological hadith, as the main divisions in terms of ideological Hadithism, the place of Hâricîler, Mujtázile, Shía and Ahl-i hadîs and their role in the story of hadith account, the hadith interpretation and the hadith interpretation style.
In the third chapter, we mentioned the practical consequences of the Mihnist period on the narration language, the polemics living among the sects of the school by giving sample narrations and how they are reflected in the hadith narrative.
In the Conclusion section of our thesis project, the outcomes and recommendations we have made in our research are outlined. The thesis has also been finalized with the gathering of resources that we have been able to use to complete the project.