Türkçe derslerinde bibliyoterapi ile değer eğitimi
The values education with bibliotherapy in Turkish lessons
Yazar: DİLEK BİLGİN
Danışman: PROF. DR. NECATİ DEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkçe derslerinde yapılan değer eğitimi çalışmalarında bibliyoterapi yönteminin etkisini incelemektir. Türkçe derslerinde bibliyoterapi yönteminin kullanılmasının ortaokul öğrencilerinin eğitim ortamındaki akranlarına yönelik adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik eğilimlerine etkisi tespit edilmiş ve bibliyoterapinin Türkçe derslerinde yapılan değer eğitimi çalışmalarında kullanılmasına dair önerilerde bulunulmuştur. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada yürütüldüğü karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen, nitel bölümünde görüşme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin yedi ayrı bölgesinden seçilmiş birer merkez okulda okuyan 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel verileri çalışma grubu öğrencilerinden rastgele örneklem yolu ile belirlenen öğrencilerle yapılan görüşmelerden elde edilmiştir. Araştırmanın nitel ve nicel verileri eş zamanlı olarak toplanmıştır. Çalışma grubu öğrencilerinin eğitim ortamındaki akranlarına yönelik değer eğilimlerini belirlemek için araştırmacı tarafından her bir kök değer için birer eğilim ölçeği geliştirilmiş ve araştırmada kullanılmıştır. Çalışma grubu öğrencilerinin özelliklerini belirlemek için "Kişisel Bilgi Formu", çalışmayı yürüten öğretmenlerin özelliklerini belirlemek için "Öğretmen Bilgi Formu", öğretmen ve öğrencilerin görüşlerini tespit etmek için görüşme formları kullanılmıştır. Araştırmanın  nicel verileri aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde ve frekans kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma grubu öğrencilerine ilişkin veriler bağımsız gruplar t-testi ile nitel veriler ise içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucuna göre Türkçe derslerinde değer eğitiminde bibliyoterapi yönteminin kullanılmasının ortaokul öğrencilerinin eğitim ortamındaki akranlarına yönelik adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik eğilimlerini artırdığı görülmüştür. Türkçe derslerinde değer eğitiminde bibliyoterapinin kullanılmasının kök değerleri kazandırmada etkili olduğu, öğrencilerin okuma öncesi okuma sırası ve okuma sonrası etkinliklerle destekledikleri kitap okuma çalışmalarının onların okuma sürecindeki motivasyonlarını olumlu etkilediği, çocukların değerleri okudukları kitaplardaki kahramanların dünyasına girerek benimsedikleri sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the effect of bibliotherapy method on the values education conducted in Turkish lessons. The Turkish lesson's effect of using bibliotherapy method on the middle school students' tendencies towards justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism and charitableness towards their peers in the educational environment has been determined and the suggestions have been made for the use of bibliotherapy in the education of values studies in Turkish lesson. In the research, the mixed method has used which is quantitative and qualitative research methods are carried out together. Pretest-posttest experimental design with control group has been used in the quantitative part of the research, interview method has been used in the qualitative part. The study group of the research is 5, 6, 7 and 8th grades who are studying at a central school selected from seven different regions of Turkey in the 2022-2023 academic year the class consists of students. The qualitative data of the research has been obtained from interviews with students determined by random sampling from the students of the study group. The Qualitative and quantitative data of the research has been collected simultaneously. In order to determine the value tendencies of the study group students towards their peers in the educational environment, a tendency scale was developed by the researcher for each basic value and used in the research. "Personal Knowledge Form" has used to determine the characteristics of the students of the study group, "Teacher Knowledge Form" has used to determine the characteristics of the teachers conducting the study, interview forms have used to determine the opinions of teachers and students. The quantitative data of the research have analyzed using arithmetic average, standard deviation, percentage and frequency. The data related to the study group students have analyzed by independent groups t-test and qualitative data have analyzed by content analysis. According to the research results, it has been found that using the bibliotherapy method in values education in Turkish lesson increases the tendencies of middle school students towards justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism and charitableness towards their peers in the educational environment. It has been found that the use of bibliotherapy in values education in Turkish lessons is effective in gaining basic values, the book reading studies supported by students with pre-reading, reading moment and post-reading activities positively affect their motivation in the reading process, and children adopt values by entering the world of the characters in the books they read.