Johann Wolfgang Von Goethe'nin 'Reineke Fuchs' adlı eserinden hareketle diliçi ve diller arası uyarlama çevirilerde kazançlar ve kayıplar
Gains and losses in intralingual and interlingual adaptation translations based on Johann Wolfgang Von Goethe's novel 'Reineke Fuchs'
Yazar: MEYSUN SÖZERİ
Danışman: DOÇ. DR. NEJDET NEYDİM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Goethe = Goethe ; Uyarlamalar = Adaptations ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation

Özet:
Çocuk ve gençlerin birer minyatür yetişkin olduğuna dair anlayış yıllar önce yıkılmış olup onlara özgü bir edebiyat oluşturulmaya başlanmış olsa da bu, kimi konuların onlardan kesinlikle uzak tutulması gerektiği ve çocuk ve gençlik edebiyatında asla yer alamayacağı anlamına gelmemektedir. Yetişkin edebiyatı ile çocuk ve gençlik edebiyatı arasında konusal açıdan kırmızı çizgiler olmamalıdır çünkü uygun bir dille çocuklara anlatılamayacak hiçbir şey yoktur. Yetişkin edebiyatı kaynaklı, çocuk ve gençlik edebiyatına uyarlanan diliçi ve diller arası uyarlama çeviriler söz konusu bu algının yıkılmasında önemli bir etkendir. Bu gibi çalışmalar esnasında kaynak metnin ne gibi kazanç ve kayıplara uğradığı tezimizde tartışılacaktır.
Tez çalışmasının üzerine kurulu olduğu kaynak metin Johann Wolfgang von Goethe'nin yetişkin edebiyatına yönelik olarak yazılmış olduğu 'Reineke Fuchs' başlıklı eseri ile çocuk ve gençlik edebiyatına uyarlanmış Janosch'a ait diliçi çevirisi ve Zeyyat Selimoğlu'na ait diller arası çevirisidir. Bahsi geçen bu üç eser öncelikle Christiane Nord'un metin inceleme modeli doğrultusunda analiz edilmiş ve karşılaştırılmış; ESİT (1957'de kurulmuş olan Paris Çevirmen ve Yorumcu Yüksekokulu) araştırmacılarının bir ürünü olan Yorumlayıcı Çeviri Kuramı doğrultusunda çeviribilimsel açıdan incelenmiş; çevirilerin hedef kitlesine uygunluğu ele alınmış ve son olarak da kazanç ve kayıplar açısından değerlendirilmiştir.

Abstract:
Although the opinion that children and young people are miniature adults has been destroyed years ago and a specific literature has been started to be created for them, this does not mean that certain subjects are strictly kept away from them and that they can never take place in children's and youth literature. There should not be any red lines between adult literature and child and youth literature because there is nothing that cannot be explained to children in a suitable wording. Adults literature based intralingual and interlingual translations adapted to children's and youth literature are an important factor in the demolition of this perception. What kind of gains and losses the source text suffers during such translations will be discussed in our thesis.
The main texts on which the thesis is based on, is the novel of Johann Wolfgang von Goethe, titled as 'Reineke Fuchs' and written for adult literature, the intralingual translation of Janosch and the interlingual translation of Zeyyat Selimoğlu, both adapted to children's and youth literature. These three works were firstly analyzed and compared in line with Christiane Nord's text analysis model; it was analyzed in terms of translation, in line with the Interpretive Translation Theory, a product of the researchers of ESIT (Paris School of Translators and Interpreters established in 1957); the suitability of the translations to the target audience is discussed and finally evaluated in terms of gains and losses.