Sağlık Bakanlığına bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak değerlendirilmesi
Evaluation of the training and research hospital performance related to Ministry of Health by using multiple criteria decision making methods
Yazar: FERHAT BAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSEN ALOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; Hastaneler = Hospitals ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Eğitim ve araştırma hastaneleri teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetlerinin yanında bilimsel araştırma ve eğitim faaliyetlerinin yürütüldüğü sağlık kuruluşlarıdır. Kamu hastanelerinin kuruluş amacı karlılık olmasa da belirli bir bütçe içerisinde hizmetlerini sunmaktadır ve kamu kaynaklarının daha verimli kullanılabilmesi amacıyla performanslarının değerlendirlmesi gerekmektedir.
Bu araştırmanın amacı, ülke çapında faaliyet gösteren Sağlık Bakanlığı'na bağlı eğitim ve araştırma hastaneleri (EAH)'nin performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak değerlendirilmesidir. Performans değerlendirmesi yapabilmek için EAH'nin sağlık hizmeti sunarken kullandıkları temel girdiler ve ürettikleri temel çıktılar belirlenmiş ve bu girdi ve çıktılar baz alınarak hastanelerin kendi aralarındaki performans etkinlikleri çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Araştırmanın evrenini; Sağlık Bakanlığı'na bağlı EAH oluşmaktadır. Maliyet değişkeni olarak; hastanelerin yoğun bakım dahil tescilli yatak sayısı, sağlık personeli sayısı, yatırım gideri, tıbbi malzeme ve ilaç gideri, hizmet alım gideri, personel gideri, işletme gideri kullanılmışken, fayda değişkeni olarak; diş ve acil dahil muayene sayısı, yatan hasta sayısı, yatılan gün sayısı, yoğun bakım dahil yatak doluluk oranı ve tahakkuk geliri kullanmıştır. Parametrelerin ağırlıklarının belirlenebilmesi amacıyla delfi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Sağlık Bakanlığı'na bağlı EAH'nin 2013-2018 yılları verileri kullanılmıştır. Veriler; BTA, AÇ, VIKOR, TOPSIS, MOORA, COPRAS, EATWOS, GİA ve ARAS yöntemleri kullanılarak analiz edilmiş ve hastanelerin sıralamalarının çalışmanın yapıldığı yıla ve yönteme göre değişiklik gösterdiği görülmektedir.

Abstract:
Training and research hospitals are health institutions where scientific research and education activities are carried out as well as diagnosis, treatment and rehabilitation services. Although the purpose of establishment of public hospitals is not profitability, they offer their services within a certain budget and their performance should be evaluated in order to use public resources more efficiently.
The purpose of this research is to measure the performance of teaching and research hospitals (TRH) related to the Ministry of Health operating nationwide. The basic inputs they use when using TRH healthcare to performance assessments and the basic outputs they produce are determined and based on these inputs and outputs, the performance activities of the hospitals among themselves are evaluated using multi-criteria decision making methods.
The universe of the research consists of teaching and research hospitals of the Ministry of Health. In this research were used as cost variable; the number of registered beds that including intensive care unit, number of healthcare personnel, investment expense, medical equipment and drug expense, service purchase expense, personnel expense, number of examinations that including teeth and emergency and as the utility variable, inpatients number of days spent, bed occupancy, including intensive care and accrued revenue. Delphi method was used to determine the weights of the parameters. 2013-2018 data of the Ministry of Health teaching and research hospitals were used in the study. Data were analyzed SAW, WP, VIKOR, TOPSIS, MOORA, COPRAS, ARAS, EATWOS and GRA methods. It has been observed that the rankings of the hospitals differed according to the year and method of the study.