Okul müdürü olma istekliliği, algılanan kurumsal destek, kişilik ve okula liderlik etme motivasyonu arasındaki ilişkiler
The relationships among willingness to be a school principal, perceived institutional support, personality and motivation to lead the school
Yazar: CANAN ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ARASTAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin okul müdürü olma istekliliği, algılanan kurumsal destek, kişilik ve okula liderlik etme motivasyonu arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan nicel araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerine bağlı ilkokullarda görev yapan 417 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada, "Okul Yöneticisi Olmaya İsteklilik ve Uyum Ölçeği", "Beş Faktör Kişilik Ölçeği", "Algılanan Kurumsal Destek Ölçeği" ve "Okula Liderlik Etme Motivasyonu Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı ve hiyerarşik regresyon kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin okul müdürü olma istekliliğinin orta düzeyde olduğu, en yüksek ortalamanın mesleki yeterlik ve başarı inancı, en düşük ortalamanın statü ve kazanım alt boyutuna ait olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul müdürü olma istekliliklerinin cinsiyete ve eğitim durumuna göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür. Öğretmenlerin okula liderlik etme motivasyonlarının eğitim durumuna göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı, cinsiyete göre liderlik ve okul iklimi alt boyutlarında, yaşa ve mesleki kıdeme göre mesleki memnuniyet alt boyutunda anlamlı bir biçimde farklılaştığı görülmüştür. Okul müdürü olma istekliliği ile okula liderlik etme motivasyonu arasında negatif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır. Kişiliğin okul müdürü olma istekliliğindeki varyansın %5'ini açıkladığı, modele okula liderlik etme motivasyonu eklendiğinde okul müdürü olma istekliliğindeki değişimin %19'unu yordadığı, algılanan kurumsal desteğin yordayıcılığının olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationships between teachers' willingness to become school principals, perceived institutional support, personality and motivation to lead the school. The sample of the quantitative study designed in the relational survey model consisted of 417 teachers working in primary schools in the central districts of Ankara province in the 2023-2024 academic year. In the study, "Willingness and Adaptation Scale to Become a School Administrator", "Five Factor Personality Scale", "Perceived Institutional Support Scale" and "Motivation to Lead School Scale" were used. Arithmetic mean, standard deviation, t-test, one-way ANOVA, Pearson product-moment correlation coefficient and hierarchical regression were used to analyze the data. As a result of the study, it was determined that teachers' willingness to become school principals was at a moderate level, the highest mean belonged to the professional competence and success belief, and the lowest mean belonged to the status and achievement sub-dimension. It was seen that teachers' willingness to become school principals differed significantly according to gender and educational status. It was observed that teachers' motivation to lead the school differed significantly according to educational status, leadership and school climate sub-dimensions according to gender, and professional satisfaction sub-dimension according to age and professional seniority. There was a negative and moderately significant relationship between willingness to be a school principal and motivation to lead the school. Personality explained 5% of the variance in willingness to be a school principal, motivation to lead the school predicted 19% of the variance in willingness to be a school principal when motivation to lead the school was added to the model, and perceived institutional support had no predictive power.