Cinsiyet hormonlarının akrilamid toksisitesine etkilerinin in vitro koşullarda araştırılması
Investigation of the effects of sex hormones on acrylamide toxicity under in vitro conditions
Yazar: FEDAA ABO RAS
Danışman: PROF. DR. GÜL ÖZHAN ; DOÇ. DR. MAHMUT FIRAT KENANOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: Cinsiyet hormonları = Sex hormones ; Toksikoloji = Toxicology ; Toksisite = Toxicity

Özet:
Akrilamid (AA), yüksek karbonhidrat ve düşük protein içeriği olan yiyeceklerin yüksek sıcaklıkta pişirilmesiyle oluşur. Literatür verilerine göre AA karsinojeneze neden olacak şekilde hormon sistemlerine müdahale edebileceği düşünülmektedir. Epidemiyolojik çalışmalar, diyetle AA alımının endometriyal, over ve östrojen reseptörü pozitif meme kanserleri ve meme kanseri mortalitesi riski arasında pozitif ilişkiler olabileceğini bildirmektedir. Sentetik oral östrojen bileşiği etinilestradiolün, çoğu doğum kontrol hapında bulunan gonadal yapılara zarar verdiği ve gonadal büyümeyi engellediği gösterilmiştir. Tez çalışmasında, AA ve östrojenin temel formu 17β-estradiolün (ES) tek başına ve kombine maruziyet durumunda insan meme adenokarsinom MCF-7 hücresinde genetik materyal ve hücresel düzeyde toksik etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla; hücre canlılığı ve proliferasyonu üzerine etki, oksidatif hasar ve apoptoz oluşturma potansiyeli değerlendirilmiştir. ES'nin AA toksisitesi üzerine modülatör etki gösterdiği, düşük ES konsantrasyonlarında AA'nın sitotoksik etkisini azalttığı ve dolayısıyla da ES'nin koruyucu olabileceği gözlenirken, yüksek ES konsantrasyonlarında, AA'nın toksik etkisinin ES ile daha da arttığı tespit edilmiştir. AA, ES ve kombinasyonları MCF-7 hücreleri üzerine genotoksik etki göstermiş, lipid, protein ve DNA üzerinde oksidatif hasar riskini arttırmış, MCF-7 hücresinin buna karşı antioksidan yanıt oluşturduğu gözlenmiş, ancak oksidatif hasar göstergelerine rağmen apoptotik etki gözlenmemiştir. AA ve ES'ye insan popülasyonunda geniş ölçüde maruz kaldığı göz önüne alındığında, elde edilen verilerin halk sağlığı açısından değerli olduğu, ES ve AA maruziyetiyle ilişkili risklerin daha ayrıntılı bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlayacağı ve riskleri azaltmak için stratejiler geliştirmeye yardımcı olacağı beklenmektedir.

Abstract:
Acrylamide (AA) is formed by cooking foods with high carbohydrate and low protein content at high temperature. According to literature data, AA is thought to interfere with hormone systems to cause carcinogenesis. Epidemiological studies report that dietary AA intake may have positive associations with the risk of endometrial, ovarian and estrogen receptor positive breast cancers and breast cancer mortality. The synthetic oral estrogen compound ethinylestradiol has been shown to damage gonadal structures and inhibit gonadal growth in most contraceptives. In this thesis, the toxic effects of AA and 17β- estradiol (ES), the basic form of estrogen, on human breast adenocarcinoma MCF-7 cells at the genetic material and cellular level were investigated. For this purpose, the effect on cell viability and proliferation, oxidative damage and apoptosis potential were evaluated. It was observed that ES showed modulatory effect on AA toxicity, decreased the cytotoxic effect of AA at low ES concentrations and thus ES may be protective, while at high ES concentrations, the toxic effect of AA was further increased by ES. AA, ES and their combinations showed genotoxic effects on MCF-7 cells, increased the risk of oxidative damage to lipids, proteins and DNA, induced an antioxidant response in MCF- 7 cells, but no apoptotic effect was observed despite indications of oxidative damage. Given the widespread exposure to AA and ES in the human population, it is expected that the data obtained are of public health value, will contribute to a more detailed understanding of the risks associated with ES and AA exposure, and will help to develop strategies to reduce risks.