Yaban mersini meyvesinin bilişsel performans ve ruh hali üzerindeki etkisi: Randomize kontrollü çalışmaların sistematik bir incelemesi
The effect of blueberry fruit on cognitive performance and mood: A systematic investigation of randomized controlled studies
Yazar: MELİS TOKAY
Danışman: PROF. DR. AYŞE ASLI BARLA DEMİRKOZ
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Yaban mersini, bilişsel performans ve ruh hali için faydalı olabilecek polifenoller açısından zengin bir meyvedir. Bu sistematik derleme, yaban mersini tüketiminin insanlarda bilişsel performans ve ruh hali üzerindeki potansiyel etkilerini araştıran randomize kontrollü çalışmalardan elde edilen mevcut kanıtları incelemeyi amaçlamaktadır. 
Literatür taraması kapsamında 2012 yılı ve sonrasındaki verilere PubMed, Google Scholar, Science Direct gibi arama motorlarından yararlanılarak araştırma yapılmıştır. Çalışmada İngilizce ve Türkçe dilinde yaban mersini, Vaccinium myrtillus L., biliş, bilişsel, nöropsikoloji, demans, Alzheimer, ruh hali, hafıza anahtar kelimeleri kullanılarak randomize kontrollü ve deneysel çalışmalar taranmıştır. Bu sistematik derlemeye yaban mersini tüketiminin biliş ve ruh haline etkisi ile ilgili yapılan ancak randomize-kontrollü olarak yapılmamış, deneysel olmayan ve farklı üzümsü meyve kullanılan makalelerin tamamı dahil edilmemiştir. Sistematik incelemeye dahil etme şartları PICOS (P: Katılımcıların özellikleri, I: Yapılan müdahaleler, C: Kıyaslama grupları, O: Çıktılar, S: Araştırma sonuçları) yardımıyla gerçekleşmiş olup araştırmaya toplam 19 makale tanımlanmıştır. Sistematik derlemeye dahil edilen 10 çalışmada yaban mersini tüketimi yaşlı ve çocuklarda kısa veya uzun süreli hafıza, yürütücü işlev gibi bazı bilişsel performans ölçümlerini iyileştirmede etkili olmuştur. 2 farklı çalışmada genç yetişkin ve ergenlerde yaban mersininin ruh haline olumlu etkisi görülürken; 3 çalışmada katılımcıların (bir çalışma çocuk, 2 çalışma yaşlılar üzerine) duygu durumlarında iyileşme bildirilmemiştir. Bu durum yaban mersininin bilişsel ve ruh hali etki mekanizmasının yeterince bilinmemesinden kaynaklı olabilmektedir. 4 çalışmada ise bireylerde yaban mersini tüketiminin bilişsel gelişmede iyileşme etkisi görülmemiştir. 
Mevcut kanıtlara dayanarak, yaban mersini meyvesi bazı bilişsel performans ölçümlerini iyileştirebilir. Bununla birlikte çeşitli popülasyonlarda benzer yaban mersini ve tutarlı bir şekilde bildirilen bilişsel performans araçları ile yapılan daha fazla veriye ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Antioksidan, Bilişsel performans, Ruh hali, Yaban mersini.

Abstract:
Blueberries are a fruit rich in polyphenols that may be beneficial for cognitive performance and mood. This systematic review aims to examine the available evidence from randomized controlled trials investigating the potential effects of blueberry consumption on cognitive performance and mood in humans. 
Within the scope of the literature review, data from 2012 and onwards were searched using search engines such as PubMed, Google Scholar and Science Direct. In the study, randomized controlled and experimental studies were searched using the keywords blueberry, Vaccinium myrtillus L., cognition, cognitive, neuropsychology, dementia, Alzheimer's, mood, memory in English and Turkish. This systematic review excluded all articles on the effect of blueberry consumption on cognition and mood that were not randomized-controlled, non-experimental and used different berries. The inclusion criteria for the systematic review were PICOS (P: Characteristics of participants, I: Interventions, C: Comparison groups, O: Outcomes, S: Results) and a total of 19 articles were identified. In 10 studies included in the systematic review, blueberry consumption was effective in improving some cognitive performance measures such as short- or long-term memory and executive function in the elderly and children. While 2 different studies showed a positive effect of blueberries on mood in young adults and adolescents, 3 studies did not report improvement in the mood of the participants (one study on children, 2 studies on the elderly), which may be due to the fact that the mechanism of cognitive and mood effects of blueberries is not sufficiently known. In 4 studies, blueberries did not improve cognitive development. 
Based on the available evidence, blueberry fruit may improve some measures of cognitive performance. However, more data with similar blueberries and consistently reported cognitive performance tools in diverse populations are needed.
Keywords: Antioxidant, Cognitive performance, Mood, Blueberry.