Bazı konserve gıdalarda bisfenol A miktarının ve halk sağlığı riskinin değerlendirilmesi
Evaluation of bisphenol A amount and public health risk in some canned foods
Yazar: BURÇİN AĞDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA PEHLİVANLAR ÖNEN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Hijyeni ve Teknolojisi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Gıda Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Besinler = Foods ; Bisfenol A = Bisphenol A ; Halk sağlığı = Public health ; Konserve = Canned ; Konserve endüstrisi = Canned industry ; Konserve kutuları = Canned boxes ; Konserve ürünleri = Canned product

Özet:
Bisfenol A, insan sağlığı için risk oluşturan, gıda ile temas eden ambalaj malzemelerinin yapımında da kullanılan kimyasal bileşiklerden biridir. İnsanların Bisfenol A' ya maruz kalmasından, en fazla paketleme materyalinden migrasyon yolu ile Bisfenol A' nın geçtiği gıda maddeleri, özellikle de konserve gıdalar sorumludur. Çalışmamızda Türkiye' de satışa sunulan konserve gıdalarda BPA varlığını ve buna bağlı halk sağlığı riskini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Bu çalışmada, Türkiye' de farklı illerde süpermarketlerde ve internet üzerinden satışa sunulan 13 farklı firmaya ait 33 adet ton balık konservesi (Grup I), 8 farklı firmaya ait 13 adet diğer balık konservesi (Grup II), 8 farklı firmaya ait 10 adet et-tavuk-hindi konservesi (Grup III) (aynı firma örneklerinde ise farklı kutu tipi ve farklı içerikler olmasına dikkat edilmiştir), olmak üzere toplam 23 farklı firmaya ait 56 örnek, HPLC yöntemiyle Bisfenol A varlığı yönünden analiz edilmiş ve buna bağlı halk sağlığı risk değerlendirmesi yapılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda Grup I' de 0.08 μg/kg-51.94 μg/kg ortalama 12.44±2.34 μg/kg, Grup II' de 0.27 μg/kg - 130.51 μg/kg ortalama 15.50±10.08 μg/kg, Grup III' de 0.54 μg/kg - 69.61 μg/kg ortalama 11.23±6.62 μg/kg olarak tespit edilmiştir. Çalışma grupları arasında BPA değerleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir (P>0.05). Ayrıca çalışma gruplarındaki sade ve yağlı-soslu konservelerin BFA değerleri karşılaştırıldığında, hem grup içi hem de gruplar arası istatistiksel olarak farklılık önemli bulunmamıştır (P>0.05).
Farklı konserve ürünlerin tüketim miktarları ve belirlenen ortalama Bisfenol A miktarları değerlendirildiğinde, tahmini günlük maruziyetin erkek ve kadın için sırasıyla, Grup I' de 0.0037-0.0042 μg/kg/gün, Grup II' de 0.0046-0.0052 μg/kg/gün ve Grup III' de 0.0033-0.0038 μg/kg/gün olduğu saptanmıştır. Analiz edilen numunelerde BPA bulunmuştur; ancak belirlenen değerlerin günlük maruziyet miktarı olarak belirlenen limitlerin altında olduğu saptanmıştır. Buna ilaveten farklı kaynaklardan gelebilecek ve toplam diyet ile maruz kalınacak BPA miktarı düşünüldüğünde analiz edilen ürünlerdeki kontaminasyonun halk sağlığı açısından dikkat çekici olduğu görülmektedir.

Abstract:
Bisphenol A is one of the chemical compounds that poses a risk to human health and is also used in the production of packaging materials that come into contact with food. Foodstuffs, especially canned foods to which Bisphenol A passes through the packaging materials are responsible for human exposure to Bisphenol A
In our study, it was aimed to reveal the presence of BPA in canned foods offered for sale in Turkey and the public health risk depends on this. In this study, 33 canned tuna (Group I) from 13 different companies, 13 canned fish (Group II) from 8 different companies, 10 canned meat-chicken- turkey (Group III) (in the samples of the same company, different can types and different contents were noted) from 8 different companies, which are offered for sale in supermarkets and on the internet in different provinces in Turkey, were used. A total of 56 samples belonging to 23 different companies, were analyzed for the presence of Bisphenol A by HPLC method and a public health risk assessment was made accordingly.
As a result of the analyses, 0.08 μg/kg-51.94 μg/kg average 12.44±2.34 μg/kg in Group I, 0.27 μg/kg - 130.51 μg/kg average 15.50±10.08 μg/kg in Group II, 0.54 μg/kg - 69.61 μg/kg in Group III and as an average of these three groups 11.23±6.62 μg/kg. was determined . No statistically significant difference was found between the study (P>0.05). In addition, when compared of sauce-free and oily/ saucely canned foods in the study groups in terms of BFA values,, there was no statistically significant difference between the groups and within the group (P>0.05).
When the consumption amounts of different canned products and the determined average amounts of Bisphenol A are evaluated, the estimated daily exposure for men and women, respectively, is 0.0037-0.0042 μg/kg body weight day in Group I, 0.0046-0.0052 μg/kg body weight day in Group II and 0.0033-0.0038 μg/kg body weight day in Group III, was found. BPA was found in the analyzed samples; however, it was detected that the determined values were below the limits determined as the daily exposure amount. In addition, considering the amount of BPA that may come from different sources and be exposed by the total diet, it is seen that the contamination in the analyzed products is remarkable in terms of public health.