Okul tükenmişliği, okula yabancılaşma, bilinçli farkındalık ve öz yeterlik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between school burnout, school alienation, mindfulness, and self-efficacy
Yazar: YUSUF İSKENDER ÖZSARI
Danışman: DOÇ. DR. SELİM GÜNDOĞAN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada lise öğrencilerinde okul tükenmişliği, okula yabancılaşma, bilinçli farkındalık ve öz yeterlik arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma grubunu Hatay ilinin İskenderun ilçesinde öğrenim gören 759 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri Demografik Bilgi Formu, Okul Tükenmişlik Ölçeği, Okula Yabancılaşma Ölçeği, Ergen ve Yetişkinler İçin Bilinçli Farkındalık Ölçeği ve Çocuklar İçin Öz Yeterlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri ve bağlantıları incelemek amacıyla ilişkisel model kullanılmıştır. Verilerin analizinde korelasyon, çoklu doğrusal regresyon, t testi ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Okul tükenmişliği ile okula yabancılaşma arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki; okul tükenmişliği ile bilinçli farkındalık ve öz yeterlik arasındaysa negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Okula yabancılaşmanın okul tükenmişliğini pozitif olarak yordadığı; bilinçli farkındalık ve öz yeterliğin ise okul tükenmişliğini negatif olarak yordadığı bulunmuştur. Cinsiyetler arası anlamlı farklılıklar incelendiğinde; okul tükenmişliği değişkeni için anlamlı farklılık olmadığı ancak okula yabancılaşmanın güçsüzlük alt boyutunda kız öğrencilerin daha çok okula yabancılaşma yaşadığı, bilinçli farkındalığın reaktif olmamak, yargılayıcı olmamak ve alt boyutlarında kız öğrencilerin daha çok bilinçli farkındalık düzeyine sahip olduğu ve öz yeterlik akademik öz yeterlik, sosyal öz yeterlik ve duygusal öz yeterlik alt boyutlarında erkek öğrencilerin öz yeterlik algısının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca sınıf düzeyleri açısından okul tükenmişliği, okula yabancılaşma, bilinçli farkındalık ve öz yeterlik sınıf düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Bu farklılıklar okul tükenmişliği, okula yabancılaşma ve öz yeterlik değişkenleri sınıf düzeyi arttıkça artış göstermiştir. Bilinçli farkındalık değişkeni ise farklı sınıf düzeylerinde farklılaşmıştır. Bu araştırmanın sonuçları liselerde okul tükenmişliğini azaltmada yararlı olacaktır. Bu çalışmadan sonra yapılacak çalışmaların daha farklı eğitim kademelerinde yürütülmesi ilişkilerin derinlemesine incelenmesi için yararlı olacaktır.

Abstract:
This study investigated the relationships between school burnout, alienation, mindfulness, and self-efficacy among high school students. The research group consisted of 759 high school students attending schools in the İskenderun district of Hatay province, Turkey. Research data were collected using a Demographic Information Form, School Burnout Scale, School Alienation Scale, Mindfulness Scale for Adolescents and Adults, and Self-Efficacy Scale for Children. A relational model was used to examine the relationships and connections between variables. Correlation, multiple linear regression, t-test, and ANOVA analyses were conducted for data analysis. According to the research results, a significant positive relationship was found between school burnout and alienation.
In contrast, a significant negative relationship was found between school burnout and mindfulness as well as self-efficacy. School alienation positively predicted school burnout, while mindfulness and self-efficacy negatively predicted school burnout. When examining significant differences between genders, no significant difference was found out the school burnout variable, but significant differences were found for school alienation, mindfulness, and self-efficacy variables. Furthermore, it was found that school burnout, school alienation, mindfulness, and self-efficacy variables significantly differed according to grade levels. The differences in variables such as school burnout, school alienation and self-efficacy have shown an increase as the class level increases. The variable of mindfulness, however, has differentiated across different class levels. The results of this research will be beneficial in reducing school burnout in high schools. Conducting further studies in different educational levels after this study will be useful for a deeper investigation of the relationships.