Hemodiyaliz tedavisi alan bireylere bakım veren aile üyelerinin bakım veren yükü, psikolojik dayanıklılık ve algılanan sosyal destek düzeylerinin ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of caregiver burden, psychological resilience and perceived social support levels of family members caring for individuals receiving hemodialysis treatment and their relationship
Yazar: SEMRA USTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEHER GÖNEN ŞENTÜRK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Hemodiyaliz tedavisi alan bireylere bakım veren aile üyelerinin bakım veren yükü, psikolojik dayanıklılık ve algılanan sosyal destek düzeylerinin ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmış tanımlayıcı kesitsel bir araştırmadır. Örneklem, 229 aile üyesinden oluşmaktadır. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (BVYÖ), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ile toplanmıştır. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile 5 farklı hemodiyaliz merkezinde, Aralık 2021-Nisan 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, Kruskal-Wallis H, Mann-Whitney U, t testi ve tek yönlü ANOVA, pearson korelasyon ve doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır.
Bakım verenlerin yaş ortalaması 47,59±13,41, % 62'si kadın, %87,8'si evli, %34,1'i 4 ve üzerinde çocuğa sahip, %43,7'si ilkokul mezunu, %74,2'si çalışmamakta, %50,7'si 1-6 yıldır bakım vermekte, %58,5'u bakımda bir başkasından destek almaktadır. BVYÖ toplam puan ortalaması 19,48±11,42, KPSÖ toplam puan ortalaması 19,18±7,80, ÇBASDÖ toplam puan ortalaması 50,44±14,07'dir. Aileden algılanan sosyal destek ve psikolojik sağlamlık düzeyi bakım yükünü negatif yönde yordamaktadır (p<0,05). Bakım verenlerin sosyal destek düzeyi ve psikolojik sağlamlık düzeyi arttıkça bakım verme yükü azalmaktadır. Hemşireler aile üyelerine danışmanlık ve eğitim vererek sosyal kaynaklara yönlendirebilir, psikolojik dayanıklılık düzeyini arttıracak girişimleri rutin uygulama içerisine entegre edebilir.
Anahtar Kelimeler: Algılanan Sosyal Destek, Bakım Veren, Bakım Yükü, Hemşirelik Bakımı, Psikolojik Dayanıklılık.

Abstract:
It is a descriptive cross-sectional study conducted to examine the levels of caregiver burden, psychological resilience and perceived social support of family members who care for individuals receiving hemodialysis treatment and the relationship between them. The sample consisted of 229 family members. Data were collected using the Introductory Information Form, the Zarit Burden Interview (BI), the Brief Resilience Scale (BRS) and the Multidimensional Perceived Social Support Scale (MSPSS). Data were collected by face-to-face interview method in 5 different hemodialysis centers between December 2021 and April 2022. Number, percentage, mean, Kruskal-Wallis H, Mann-Whitney U, t test, one-way ANOVA, pearson correlation and linear regression were used to evaluate the data.
The mean age of caregivers was 47.59±13.41 years, 62% were female, 87.8% were married, 34.1% had 4 or more children, 43.7% had primary school education, 74.2% were not working, 50.7% had been providing care for 1-6 years, and 58.5% received support from someone else. The mean total score of the CBS was 19.48±11.42, the mean total score of the CPSS was 19.18±7.80, and the mean total score of the CPSAS was 50.44±14.07. Perceived social support from family and psychological resilience level predicted care burden negatively (p<0.05).As the level of social support and psychological resilience of caregivers increases, the burden of care decreases. Nurses can direct family members to social resources by providing counseling and training, and integrate interventions to increase the level of psychological resilience into routine practice.
Keyword: Perceived Social Support, Caregiver, Care Burden, Nursing Care, Psychological Resilience