Tarihi açıdan Atatürk Dönemi iktisat politikaları (1923-1938)
Economic politicies of Atatürk period from historical perspective (1923-1938)
Yazar: SALİH ERCEYES
Danışman: DR. AYHAN AFŞİN ÜNAL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada, Osmanlı mparatorluğu'nun dağılma süreci sonunda kurulan yeniCumhuriyetin izlediği iktisat politikaları ele alınmıştır. Bu esnada 1923-1938döneminde bu politikaların oluşmasına etki eden etkenler ve uygulama sonuçlarıdeğerlendirilmiştir. Araştırmanın amacı, 1923-1938 devresindeki ekonomik yapıyıtarihsel bir bütünlük içerisinde ele alarak Türkiye'nin yakın dönemlerdeki iktisadûtarihinin anlamlandırılabilmesine katkıda bulunmaktır. Türkiye'deki ekonomik yapıyıaçıklama ve anlama uğraşında belirleyici olanı olmayandan ayırma çabası temel çalışmailkemizi oluşturmuştur. Sayısal veriler ise çalışmamızın temel dayanağını teşkil etmiş vetahlillerde güvenilir sonuçlara ulaşmanın ancak ölçülebilir bulgulardan yola çıkmaklamümkün olabileceğini göstermiştir.Bu tez üç ana bölümden oluşmakla beraber birbirinden ayrılmaz bir bütündür Birincibölümde Osmanlı Devleti'nin yıkılması ve kazanılan Kurtuluş Savaşı esnasında ülkeninekonomik durumu açıklanmış, yeni cumhuriyetin devraldığı ekonomik miras ortayakonulmaya çalışılmıştır. kinci bölümde, yeni cumhuriyetin temel ekonomikpolitikalarının belirlendiği zmir ktisat Kongresi'nden ve iktisat politikalarınınoluşmasında etkisi olan Lozan Anlaşması'nın ekonomik hükümlerinden ve iktisatpolitikalarının tezahürü olan ekonomik reformlardan ve devletçilik uygulamalarındanbahsedildi. Üçüncü ve son bölümde ise Türk ekonomisi hem genel olarak hem desektörler itibarı ile dönem başındaki durum ile karşılaştırmalı olarak mukayeseedilmiştir.Çalışmada tarama modeli kullanılarak öncelikle arşivlerden yararlanma yolunagidilmiştir. Bu amaçla TBMM Zabıt Cerideleri ve Başbakanlık Cumhuriyet Arşivitaranarak konumuzla ilgili kaynaklar değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Bunun yanında dönemin olaylarını yansıtması ve resmi süreli yayın olması nedeniyle Basın YayınEnformasyon Genel Müdürlüğü'nde ?Ayın Tarihi? adlı yayın incelemeye tabitutulmuştur. Ayrıca konu ile ilgili hatırat, araştırma, makale ve tetkik eserlerdenfaydalanılmıştır. Sayısal verilere kaynak olarak ise D E ve DPT gibi resmi kurumverileri kullanılmaya gayret edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the economic policies of new republic which was founded after thedecline of the Ottoman Empire was researched. Meanwhile, the factors and the resultsof the applications that influenced the realization of these policies between 1923 and1938 were evaluated. The aim of this study, by considering the historical structure as awhole, is to contribute to the explanation of the late economic history of Turkey. Ourmajor principle is to try to defer the determining factors to realize and explain theeconomic structure in Turkey from the non-determining ones. Our study is based onnumerical data and the analyses have proved that getting the relevant result is possiblewhen using measurable findings.This thesis consists of three major chapters. These chapters make up a whole, though. Inthe first chapter, the downfall of the Ottoman Empire and the economic conditions ofthe country was explained and the economic values inherited by the new republic weretried to determine. In the second chapter, the zmir Economic Congress where the basiceconomic policies of the new Republic were determined and the economic terms of theLozan Agreement, which had an effect on the determination of the economic policiesand economic reforms indicating the economic policies and applications of the statismwere mentioned. In the third chapter, which is the last one, the condition of Turkisheconomy was compared with its condition at the beginning in terms of sectors and ingeneral.In the study, using the scanning methods, archives were mainly used. For that purpose,the records of the Turkish Parliament and the Republic Archive of the Prime Ministrywere searched. In addition, due to reflecting the events of the period and being a formalperiodical of that time, in the Department of Press and Publication, the periodical called `The Date of The Month? was examined. Furthermore, other related sources such asreminiscences, researches, articles, and analytical works are used. For numerical data,some state institutions like DIE (State Statistics Organization) and DPT (State PlanningOrganization) were used.