Kur'ân ilimleri bağlamında Ahkâf Sûresi
Ahqaf period in the context of Qur'an sciences
Yazar: NİZAMETTİN KESKİN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN MOLLAİBRAHİMOĞLU
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, yüz on dört sûreyi ihtiva eden Kur‟ân-ı Kerîm‟deki Mekkî sûrelerden biri olan Ahkâf sûresinin Kur‟ân ilimleri ile ilgisinin ne seviyede olduğunun ortaya konması amacına yöneliktir. Ahkâf sûresi, Kur‟ân-ı Kerîm‟in her şeye gücü yeten azîz ve her işi hikmetli olan yüce Allah tarafından indirildiğini vurgulayarak başlayan, inci gibi art arda dizilmiş yedi sûrenin sonuncusudur. Bu yönüyle sûre, önceki sûrelerin içerdiği konuları özet olarak sunması bakımından devamı niteliğindedir. Özellikle Fussılet sûresinde şiddetli bir kasırga ile helâk edildiği ifade edilen Âd kavminin helâk edildiği yerin söz konusu sûre‟de zikredilmesi de dikkat çekicidir. Ayrıca Ahkâf sûresinin hem önceki sûreler (el-Mü‟min, Fussılet, eş-iûrâ, ez-Zuhrûf, ed-Duhân, el-Câsiye) hem de sonraki sûre (Muhammed) ile münâsebeti sebebiyle bir köprü konumunda bulunması dolayısı ile sûrenin Kur‟ân ilimleri yönünden çalışılmasının faydalı olacağı ve böylece "Hâ-mîm" ile başlayan sûreler hakkında da bir fikir edinilmesinin mümkün olacağı düşünülmüştür.
Tez çalışması bir giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, önemi, amacı, yöntem ve kaynakları ele alınmıştır. Birinci bölümde Ahkâf sûresinde yer alan bazı kelimeler Garîbu‟l-Kur‟ân ilmi açısından değerlendirilmeye tabi tutulmuş, ardından gruplandırılan âyetlerin sibak ve siyakı göz önünde bulundurularak tefsirlerine yer verilmiştir. ikinci bölümde ise söz konusu sûre ulûmü‟l-Kur‟ân açısından değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda Fevâtihu‟s-Süver, Âyet, Kelime ve Harf Bilgileri, Fâsıla, Esmâu‟s-Süver, Mekkî-Medenî, Tertîbu‟s-Süver, Esbâb-ı Nüzûl, Nâsih ve Mensûh, Vücûh ve Nezâir, Fedâilu‟l-Kur‟ân, Münâsebâtü‟l-Kur‟ân, Ahkâmü‟l-Kur‟ân, Kasasu‟l-Kur‟ân, Kıraat Farklılıkları, Vakf ve ibtidâ, i„câzu‟l-Kur‟ân, Bedâi„u‟l-Kur‟ân, Emsâlü‟l-Kur‟ân ve Hazif başlıkları altında Ahkâf sûresi incelenmiş ve söz konusu ilimlerin sûredeki yoğunluğu azımsanmayacak derecede olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study is a study aimed at revealing the level of the relation of the Surah Ahqaf, which is one of the Makki surahs in the Qur'an, which contains one hundred and fourteen surahs, with the sciences of the Qur'an. Surah Ahqaf is the last of the seven surahs lined up like pearls, which begins by emphasizing that the Qur'an was sent down by the Almighty, the omnipotent and the wise God. In this respect, the surah is a continuation of the previous surahs in terms of presenting the subjects included in a summary. It is also noteworthy that the place where the tribe of Ad, who is said to have been destroyed by a severe hurricane in Fussilat Surah, was destroyed is mentioned in the above mentioned surah. In addition, the Ahkâf surah is a bridge due to its relationship with both the previous surahs (al-Mu'min, Fussilet, al-Shura, ez-Zuhrûf, ed-Duhan, al-Jasiye) and the later surah (Muhammad). It was thought that it would be beneficial to study in terms of the sciences of the moment, and thus it would be possible to get an idea about the surahs starting with "Hâ-mîm".
The thesis consists of an introduction, two chapters and a conclusion. In the introduction, the subject, importance, purpose, method and sources of the study are discussed. In the first part, some words in the chapter of Ahqaf were evaluated in terms of the science of Garîbu'l-Qur'an, and then their interpretations of the grouped verses were given, taking into account their sibak and siyaq. In the second part, it has been tried to evaluate the sura in terms of ulûmü'l-Qur'an. In this context, Fevâtihu's-Süver, Verse, Vocabulary and Letters, Fâsıla, Esmâu's-Süver, Mekkî-Medenî, Tertibu's-Süver, Esbâb-ı Nüzül, Nâsih ve Mensûh, Vücûh ve Nezâînâir, Fedâilü'l, l-Kur'an, Ahkâmü'l-Kur'an, Kasasu'l-Kur'an, Differences in Recitation, Foundation and Ġbtidâ, Ġ'câzu'l-Kur'an, Bedâi'u'l-Kur'an, Emsâlü Surah Ahqaf has been examined under the titles of 'l-Qur'an and Hazif, and it has been determined that the density of the said sciences in the surah is not to be underestimated.