El-Cezire bölgesi İslam âlimlerinden İbn Esir'in hayatı, eserleri ve tarihçiliği
The li̇fe, works, and hi̇stography of al-athir one of the Islamic scholars from Al-Kazeera regi̇on
Yazar: İZZETTİN AKLAN
Danışman: PROF. DR. ADEM TUTAR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Din görevlileri = Religious officials ; El Cezire = Al Jazeera ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tarihçilik = Historiography ; İbnü`l-Esir = İbnü`l-Esir ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tarih, geçmiş hakkındaki çeşitli anlatılardır. Tarihçi yani anlatıcı da tarihi malumat ve anlatılan konunun sıhhati açısından önemlidir.  Bugünkü Şırnak ilinin Cizre ilçesinde doğan âlimlerden İbn Esir'in hayatı, eserleri ve tarihçiliği adıyla yapmış olduğumuz bu çalışmada tarihin önemli bir şahsiyetini tanıtmak amaçlanmıştır. Buna göre el-Cezire'den hareketle bu beldenin Müslümanlaşması ile kültürümüze katmış olduğu mümtaz şahsiyetlerden sadece biri olan İbn Esir ve eserlerinin geçmişi aydınlatma ve birikimini kendinden sonrakilere aktarma çabasını gözler önüne sermek istedik. Böylece Türk ve İslam Tarihindeki konumu ile tarih alanına kattığı yenilikler anlaşılmış olacaktır.
Çalışmada Cezeri nisbesiyle de tanınan İbn Esir'in doğduğu ve o dönemde zengin ilim-kültür merkezi olan Cizre'nin bulunduğu bölgeden araştırmayı ele alarak, bu bölgenin Müslümanların fethinden hemen sonra Müslümanlar nezdindeki hizmetlerine ve bölgenin önemine değinilmiştir. Böylelikle İbn Esir'in doğduğu, yetiştiği ortam ve ilmi kişiliği arasında bağlantı kurulacak olup, bölgenin İbn Esir ve eserlerine etkisi anlaşılmaya çalışılmıştır. Eserlerinin ve tarihçiliğinin araştırılmasıyla da hem kendinden önceki tarihi haber ve rivayetleri nasıl okuduğu, hem de tarih sahasına katmış olduğu yenilik ve fikirleri ile tarihe katkısı tespit edilmiştir. İbn Esir'in eserleri ve diğer tarih kitaplarından istifade edilerek hazırlanan bu çalışmada tarihçinin, tarih ilmindeki konumu ve eserlerinin önemi anlaşılmıştır.

Abstract:
History is various narratives about the past. The historian, the narrator, is also important for the historial knowledge and the truth of the subject. In this study, which we have done with the life, works and historiography of Ibn al-Athir, one of the scholars born in Cizre district of Şırnak province, it is aimed to introduce an important personality of history. According to this, we wanted to display İbn al-Athir, who is only one of the excellent personalities who were added to our cuture with the Islamization of this town by al-Jazeera, and his efforts to shed light on the history of his works, and to transfer his knowledge to later generations. This, his position in Turkish and Islamic history and his innovations in the field of the history will be understood.
In this study, following the survey of the region where Ibn al-Athir, also known as Cezeri, was born and where Cizre was a rich science-culture center at that time, the services of this region immediately after the conquest of Muslims and the importance of the region were motioned. Thus, a connection will be established between Ibn al-Athir's birthplace, the environment he grew up and his scientific personality and the effect of the region on Ibn al-Athir and his works and historiography, his contribution to history has been determinend as well as how he has read the previous historical news and narrations and with his innovations and ideas that he has added to the history field. In this study, prepared by taking advantage of Ibn al-Athir's works and other history and the importance of his works are under stood.