Hemodiyaliz tedavisi alan hastaların evde bakım vericilerine verilen eğitimin bakım yüküne ve hastaların yaşam kalitesine etkisi
The effect of training provided to home caregivers of patients who received hemodialysis treatment upon care burden and patients' quality of life
Yazar: BETÜL BAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEL CANAN DEMİRBAĞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Eğitim = Education ; Hastalar = Patients ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Dünyada ve ülkemizde önemli bir sağlık problemi olan kronik böbrek hastalığı ve buna yönelik uygulanan hemodiyaliz tedavisi; bir yandan hastanın yaşam süresini uzatırken, diğer taraftan hastayı başka birine bağımlı hale getirmekte ve yaşam kalitesini etkilemekte, ayrıca hastaların evde bakımını sürdüren bakım vericilerinin de bakım yükünü artırmaktadır. Hastaların ev ortamında bakım vericileri ile geçirdikleri sürede yaşadıkları problemlere erken önlem ve destek çok önemlidir. Bu doğrultuda çalışma, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların bakım vericilerine ev ortamlarında hemşire tarafından, bireye özgü eğitim kitapçığı ile verilen yapılandırılmış eğitimin, bakım vericilerin bakım yüküne ve hastaların yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Araştırma, Trabzon il merkezine bağlı özel bir diyaliz merkezine kayıtlı 200 hemodiyaliz tedavisi alan hasta ve bakım vericisinden, kabul edilme ve dışlanma kriterlerine uygun 35 kişiyle ev ortamlarında, ön test-son test düzeninde yarı deneysel olarak gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında; Hemodiyaliz Hastasının Bilgi Formu, Barthel Indeksi, SF 36 Ölçeği, Bakım Vericinin Bilgi Formu, Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği ve hasta/bakım vericilerin problemlerine yönelik literatür doğrultusunda geliştirilen bireye özgü Eğitim Kitapçığı kullanıldı. Bakım vericilere ilk hafta ön test, sonraki üç hafta planlı eğitimler ve bir ay sonra son test olmak üzere toplamda beş kez ev ziyareti yapıldı. Bakım vericilere, bireye özgü geliştirilmiş eğitim kitapçığı ile verilen eğitim uygulamasının; bakım vericilerin bakım yükü puan ortalamasını istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalttığı ve hastaların özellikle ağrı boyutu başta olmak üzere tüm alt boyutlarda yaşam kalitesinin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde arttığı görüldü (p<0.05). Bakım yükü ile yaşam kalitesi arasında eğitim öncesi ve sonrası istatistiksel olarak anlamlı ilişki elde edildi (p<0.05). 
Sonuç olarak, bu araştırma HD hastalarına ve bakım vericilerine yönelik planlı ev ziyaretleri ve bireye özgü girişimlerin olumlu etkinliğini göstermesi yönünde önemli bir çalışma olmuştur.

Abstract:
Hemodialysis treatments of chronic renal disease –which is a crucial problem both across the world and in our country- -on the one hand- prolong patients' life but -on the other hand- make patients dependent on somebody by affecting their quality of life but also increase care burden of care givers who perform home care. It is very important to take measures against patients' problems occurring at home and to support these patients. The current study was conducted to assess the effect of the structured training provided by nurses to home caregivers at home environment using customized guidebook for patients who received hemodialysis treatment upon care burden and patients' quality of life. The study was semi-experimentally done with pre-test and post-test design at home environments of 35 patients and their caregivers that met inclusion and exclusion criteria out of 200 hemodialysis patients and their caregivers in the city center of Trabzon Province. To collect data; Hemodialysis Patient Information Form, Barthel Index, SF 36 Scale, Caregiver Information Form, Zarit Caregiver Burden Scale and a customized Training Guidebook-designed in line with the literature for exploring patient/caregiver problems- were used for caregivers. Five home visits were made to caregivers for first  week pre-test, next there week planned trainings and after one month post-test. It was found that trainings with an individual developed training guidebook given to caregivers statistically decreased their average care burden score and patients' quality of                life-particularly pain statistically increased in all subdimensions (p<0.05). There was a statistically significant correlation between care burden and quality of life before and after the trainings (p<0.05). 
As a result; this study was an important study in that planned home visits made to HD patients and caregivers and customized interventions produced positive effects.