İki farklı polimerizasyon mekanizmasına sahip rezin simanların pulpa odasına diffüze olan HEMA miktarının incelenmesi
Evaluation of HEMA in pulp chamber from resin cements with two different polymerization mechanisms
Yazar: ÖNJEN TAK
Danışman: DOÇ. DR. ASLIHAN ÜŞÜMEZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı; çürükten etkilenmiş ve etkilenmemiş posterior dişlerde farklı kalan dentin kalınlıklarında, IPS Empress II porselen sistemi ile hazırlanan inley restorasyonların, iki farklı polimerizasyon (kimyasal ve dual polimerizasyon) mekanizmasına sahip kompozit rezin simanlar ile yapıştırıldıktan sonra, pulpa odasına diffüze olan 2-Hidroksietil metakrilat (HEMA) salınımını High Performance Liquid Chromatography (HPLC) analizi ile in-vitro koşullarda değerlendirmektir.Çalışmada 60 adet çürüklü ve 60 adet çürüksüz olmak üzere toplam 120 adet insan molar dişleri kullanıldı. Molar dişler, oklüzal yüzeyleri üstte kalacak şekilde mine sement birleşim sınırının 5 mm apikal seviyesine kadar akrilik bloklara gömülerek; mesiodistal olarak 6 mm, bukkolingual olarak 3 mm ve derinliği okluzoservikal olarak 2 mm olacak şekilde standart kavite açma makinesi ile Klass I inley kaviteler açıldı. Çürüklü dişlerde standart kaviteler açıldıktan sonra, kalan çürük dokusu çürük belirleme ajanı ile tespit edilip su soğutmalı angulduruva ile kaldırıldı. Daha sonra dişler, mine-sement sınırının 2 mm apikalinden köklerinden ayrıldı ve pulpa dokusu uzaklaştırıldı. Kavite tabanı ile pulpa odasının tavanı arasındaki kalan dentin kalınlığı; çürüksüz dişlerde pulpa boynuzları ile pulpa odası tavanının orta noktası, çürüklü dişlerde ise en derin çürük bölgesi ile pulpa boynuzları olmak üzere 4 noktadan kumpasla ölçüldü. Dişler; 0,5-1,9 mm ve 2-3,5 mm olacak şekilde iki farklı dentin kalınlıklarında alt gruplara ayrıldı ve İlgili dentin kalınlıklarına göre sınıflandırılan örneklerden oluşan 3 farklı siman grubu (RelyX ARC, Multilink Automix, Panavia F 2.0) oluşturuldu (n=10).Hazırlanan modellerdeki kavitelere uygun olacak şekilde IPS Empress II porselen materyalinden restorasyonlar yapıldı. Porselen inley restorasyonlar dişlere yapıştırılmadan önce, dişlerin mine-sement sınırına 1 ml distile su içeren polipropilen tüpler kırmızı yapışkan mumla sabitlendi. Uyumlanan porselen restorasyonlar tek bir kişi tarafından 3 farklı kompozit rezin siman ile parmak basıncı altında dişlere yapıştırıldı. Hazırlanan örneklere yapıştırılmış olan polipropilen tüpler içerisindeki 1 ml distile su, polimerizasyon sonrası 4,32 dakika ve 24 saatte değiştirildi. Polipropilen tüplerden plastik enjektörler ile 1 cc' lik numuneler alındı ve alınan numuneler HPLC cihazında ölçülerek salınan HEMA miktarı tespit edildi. HEMA miktarının nın tespiti, her monomere ait retansiyon zamanları ve bu zamanlarda oluşan pikler gözlenerek yapıldı.Testler sonucunda pulpa odasına salınan HEMA değerleri; yapıştırıcı kompozit rezin siman, test periyodu, kalan dentin kalınlığı, çürük durumu dikkate alınarak dört yönlü varyans analizi (ANOVA) ve bunu takiben Tukey HSD testlerine tabii tutuldu.Çalışmamızda porselen inley restorasyonların yapıştırılmasında kullanılan 3 farklı rezin simandan tüm zaman periyotlarında HEMA salınmıştır. En fazla toplam HEMA salınımını Multilink Automix, en az salınımı ise Rely X ARC rezin siman göstermiştir. HEMA salınımı açısından; Multilink Automix ile RelyX ARC ve Panavia F arasındaki fark istatistik olarak önemli iken (p<0,05), Panavia F ile RelyX ARC arasında istatistik olarak önemli fark görülmemiştir (p=0,615). En fazla HEMA salınımı, 0,5-1,9 mm kalan dentin kalınlığında Multilink Automix rezin simanında tespit edilmiştir.Rezin simanlardan en fazla salınımın 24 saat sonunda olduğu görülmüştür. Ancak 4,32 dakika ile 24 saat arasında istatistik olarak önemli bir fark bulunmamıştır (p=0,597). Dişlerde çürük varlığı ya da yokluğu, HEMA salınımını etkilememiştir (p=0,386). Tüm dişlerde kalan dentin kalınlığı arttıkça, HEMA salınım miktarı azalmıştır (p<0,05). Literatürde gösterilen değerler dikkate alındığında, test edilen rezin simanlar pulpa dokusuna toksik etkiye sahip değildir.Anahtar Sözcükler: dentin geçirgenliği; diffüzyon; HEMA; monomer salınımı.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the HEMA diffusion amounts from composite resin cements that have two different polymerization mechanism in non-caries and caries human molar teeth at different remaining dentin thickness by HPLC in-vitro.120 freshly extracted caries and non-caries human molar teeth were used in this study. Molar teeth were embedded in chemically cured acrylic resin blocks up to 5 mm below the cemento-enamel junction. Class 1 inlay cavity was prepared using a standart cavity instrument according to the following guidelines; mesio-distally 6mm, bucco-lingually 3mm and occluso-cervically 2mm. Remaining caries were determined by using caries indicator and removed with contra-angel handpiece. In each tooth, the root system was cut transversely 2 mm apical to the cemento-enamel junction and discarded. The remaining dentin thickness between the pulpal wall of the cavity and the roof of the pulp chamber was measured at 4 points for each tooth. The teeth were divided into two sub-groups with dentin thickness in the ranges 0.5-1.9mm and 2-3.5 mm and 3 different cement groups (RelyX ARC, Multilink Automix, Panavia F 2.0) were generated.IPS Empress 2 ceramic restorations were manufactured to restore the prepared cavities. Before cementation, a polypropylene chamber containing 1 mm distilled water was attached to each tooth at the cemento-enamel junction with red sticky wax. Ceramic restorations were cemented using 3 different composite resin cement under finger pressure by the same investigator. The contents of the polypropylene chambers were replaced with freshly distilled water at 4.32 min. and 24 hours. The eluates were then analyzed for HEMA release by HPLC device.After tests, HEMA diffusion amounts were analyzed using 4-way ANOVA and Tukey HSD test.HEMA was detected from 3 different resin cement at all time periods. Multilink Automix resin cement showed the highest HEMA release and RelyX ARC resin cement demonstrated the lowest HEMA release. While there were significant differences between Multilink Automix and RelyX ARC - Panavia F (p<0.05), no significant difference was detected between Panavia F and RelyX ARC (p=0.615). The highest HEMA release was determined in Multilink Automix resin cement at 0.5-1.9 mm remaining dentin thickness.In this study, the highest HEMA release was observed after 24 h. No significant difference was found between 4.32 min and 24 h. Caries precence or absence in teeth did not affect the HEMA release. The increase of the remaining dentin thickness reduced the HEMA release amount. The resin cements tested had no toxic effect to the pulp when the results in the literatures were considered.Key words: dentin permeability; diffusion; HEMA; monomer release.