Eyyübiye ilçe merkezinin sürdürülebilir kentsel gelişim ve değişiminin geodesign yöntemi kullanılarak incelenmesi
Investigation of the center's sustainable urban development and change by using the geodesign method
Yazar: ABDULLAH İZZEDDİN KARABULUT
Danışman: PROF. DR. SEDAT BENEK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Bölgesel coğrafya = Regional geography ; Geodesign = Geodesign ; Kentsel gelişme = Urban development ; Sürdürülebilir gelişme = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Şanlıurfa-Eyyübiye = Şanlıurfa-Eyyübiye

Özet:
Günümüzün temel problemlerinden birisi çevre sorunları ve yaşanılabilir bir ortam konusudur. Bu, politikacılar, kent planlamacıları, akademisyenler, çevreci hareketler ve sivil toplum kuruluşları nezdinde sıcaklığını koruyan önemli bir konu olmaya devam etmektedir. Dolayısıyla bu çalışmanın konusunu, bir taraftan Sanayi Devrimi sonrası artan kırdan kente göç ve nüfusun hızlı artışı, diğer taraftan da, günümüz dünyasındaki savaşların, buhranların ve iç çatışmaların bir sonucu olarak zorunlu kitlesel göçlerin artışının yoksulluk, işsizlik gibi ekonomik sorunlar, çarpık kentleşme gibi olguların harmanlanmasıyla ortaya çıkan gecekondu gibi yeni yerleşim yerlerini insani açıdan yaşanabilir olup olmadığını tartışmaya açmaktadır.
Bu bağlamda, bir taraftan 1960'lı yıllardan itibaren artan kırdan kente göç, diğer yandan da Suriye'de 2011 yılında iç savaşın patlak vermesiyle beraber iç savaştan kaçan insanların ülkelerini terk edip Türkiye'ye sığınmalarıyla mevcut yerleşim yerleri kaldırabileceğinden çok daha fazla insana ev sahipliği yapmaya başlamıştır. Nitekim, Suriye'deki bu iç savaştan, Şanlıurfa gibi sınır illeri fazlasıyla etkilenmiştir. Bu durum, Şanlıurfa şehrinin mevcut nüfusuna yakın bir nüfusu barındırmak zorunda kalmasına neden olmuştur. Daha önce kırdan kente göçte yaşanan kentsel sorunların üzerine Suriyeli göçünün de eklemlenmesiyle bu sorun daha da derinleşmeye başlamıştır. Bu hızlı nüfus artışı da beraberinde insanları, sosyoekonomik faaliyetleri sürdürmek için yeni mekân arayışlarına ve bu mekânları şekillendirerek yeni yapılar inşa etmeye yöneltmiştir. Bu yerleşim birimleri özellikle az gelirli bölgelerde gecekondu yapıları meydana getirerek çarpık kentleşmeye neden olmuştur.
Bu sebeplerden dolayı bu çalışma, Şanlıurfa şehrinde benzer özellikte bir şehirleşmeye sahip olan 276,352 nüfuslu, 17,453 (km²/kişi) nüfus yoğunluklu ve 15,85 km² alana sahip Eyyübiye ilçe merkezinin kentsel dönüşüm projeleri için insanların sosyoekonomik durumlarına uygun yaşanılabilir bir kent inşa etmek için kentsel gelişime/değişime ilişkin öneriler sunmak üzere hazırlanmıştır. CBS yazılımlarından biri olan Arcgis aktif biçimde kullanıldığı bu çalışmada, yer tasarımında kullanılan geodesign yöntemi ile şehrin doğal ortam ile ilişkisini göz önüne alarak, şehrin gelişimi, nüfus artış oranları ile ihtiyaç duyulabilecek yeni kentsel gelişim alanlarını belirlemeye çalışmaktadır.
Netice itibariyle bu çalışmada, 39 şehirsel mahallenin oluşturduğu Eyyübiye ilçesindeki toplam yüz ölçümü 12.21 km², toplam nüfusunun 244,683 kişi ve 39,307 hanenin bulunduğu 24 mahallenin tamamında kentsel gelişim/değişime ihtiyacı olduğu saptanmıştır. Ortalama hane halkı büyüklüğünün 6.22 kişinin olduğu, km² ye 20,038.34 kişinin düştüğü bu yerleşim alanları için öncelikli düzenlemesi gereken 7.89 km2 yerleşim alanı ve öncelikli yerleşime açılması gereken 22.61 km2 alan ile birlikte 30.35 km2 ile karşılanabilir olduğu hesaplanmıştır. Bu sebeple çalışmada, söz konusu bu alanın yerleşime açılması durumunda nüfus yoğunluğunun da düşeceğinin altı çizilmektedir.

Abstract:
One of the main problems of today is environmental issues and habitable environment. This continues to be an important issue for politicians, urban planners, academics, environmentalist movementsö and non-governmental organizations. Therefore, the subject of this study is blended with the economic problems such as poverty, unemployment, and the rapid increase of the population from rural to urban areas as a result of the wars, depressions and internal conflicts that opens up new settlements, such as slums, to discuss whether they are humanly viable.
In this context, urban migration has been increasing rural areas since the 1960s, on the other hand people fled from Syria in 2011 with the civil war and become refugees in Turkey. Existing settlements in Turkey have started to host more people than their capacities. As a matter of fact, border provinces such as Şanlıurfa were heavily affected by this civil war in Syria. This situation caused the city of Şanlıurfa to have a population close to its current population. With the addition of Syrian migration to urban problems previously experienced in rural-to-urban migration, this problem started to deepen further. This rapid population growth has also led people to search for new places to continue their socioeconomic activities and to form new structures by shaping these places. These settlements created slum structures especially in low-income areas, causing distorted urbanization.
For this reason, this study aims to build a livable city in the city of Şanlıurfa, with a population of 276,352, with a similar urbanization, 17,453 (km² / person) population density and 15.85 km² of Eyyübiye district center, suitable for the socioeconomic conditions of people. It has been prepared to provide suggestions for urban development/change. In this study, Arcgis, which is one of the GIS software, is actively used, by considering the city's relationship with the natural environment with the geodesign method used in the ground design, it tries to identify new urban development areas that may be needed with the city's development, population growth rates.
As a result, in this study, it was determined that the total surface area of Eyyübiye district, which is comprised of 39 urban neighborhoods, needs urban development/change in all 24 neighborhoods with a total population of 12.21 km², 244,683 people and 39,307 households. It has been calculated that 7.89 km2 of settlements that need to be prioritized for these residential areas with an average household size of 6.22 people and 20.038.34 people per km² can be met with 22.61 km2 area that needs to be opened for priority settlement along with 30.35 km2. For this reason, it is underlined that the population density will decrease if this area is opened to settlement.