Türkiye'nin cari işlemler açığının sürdürülebilirliği
Turkish current account deficits sustainability
Yazar: SELÇUK GÜLOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. M. VEDAT PAZARLIOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Dünya ekonomilerinde özellikle 1980 ve 1990'ların sonlarında yasanan krizlerinnedeni olarak kriz yasayan ülkelerde var olan dıs dengesizlik dolayısıyla verilen yüksekcari açıklar gösterilmisti. Geçmis dönemde savunulan cari dengeye ulasma biçimleriyüksek hacimli sermaye hareketleri nedeniyle geçerliligini yitirmistir. Bu dönemdensonra modern bir yaklasım olan dönemlerarası tüketim yaklasımı popüler halegelmistir. Buna göre cari açık veren ülke dönemlerarası bütçe kısıtını tatminedebiliyorsa bu durumda cari islemler açıgı sürdürülebilir olmaktadır. Türkiyeekonomisi de 1994 ve 2001 yıllarındaki krizlerde yüksek sermaye çıkısları yasamıs vecari açıgını bu dönemlerde sürdüremez hale gelmistir. 2001 yılından sonrakidönemlerde Türkiye'de rekor düzeyde cari islemler açıkları gerçeklesmistir. Bu dageçmis dönem cari açıkların sürdürülebilirliginin sorgulanmasına neden olmaktadır.Bu çalısmanın amacı, Türkiye'nin cari açık sürdürülebilirligini esbütünlesmeyöntemiyle analiz etmektir. Bu amaçla Hakkio ve Rush'ın (1991) olusturdugu veHusted'ın (1992) cari açık sürdürülebilirligi için gelistirdigi model kullanılmıstır. Sözkonusu modele göre eger modelde yer alan X ve MM degiskenleri arasında esbütünlesikiliski varlıgı, cari islemler açıgının sürdürülebilirligi için yeterli olmaktadır. Böyleceülke bütçe kısıtını tatmin ederek cari açıgını sürdürebilmektedir. Çalısmada 1987 ile2006 yılları arasındaki çeyrek yıllık veriler kullanılmıstır.Çalısmada elde edilen bulgular, Türkiye'nin geçmis dönemde verdigi cariaçıklarının güçlü formda sürdürülebilir oldugunu göstermektedir. ModeldeTürkiye'deki kriz yıllarının etkisi ortadan kaldırılmıstır ve modelin istikrarlılık testsonucu da yapısal kırılmaların uzun dönem için elde edilen tahminleri etkilemedigigörülmüstür. Bu da Türkiye'nin dönemlerarası bütçe kısıtını tatmin ettigini ve gelecekdönemde elde edilecek gelirlerin cari açıkları kapatmada yeterli olacagınıgöstermektedir.Anahtar Kelimeler; 1) Cari Açık, 2) Türkiye Ekonomisi, 3) Dönemlerarası Yaklasım, 4)Johansen Esbütünlesme Testi, 5) Zivot-Andrews Birim Kök Testi

Abstract:
World economies have financial crisis experience; especially Latin America andSoutheast Asian countries because of having external imbalances at the end of 1980?sand 1990?s. The ways of theoretical current account adjustment have become invalidsince high volume of capital inflows raised. However in the last period intertemporalconsumption theory became more popular in the economic literature. In this view if adebtor country satisfies its intertemporal budget constraint then its current accountdeficit will be sustainable. Also Turkish economy has experience of high volume capitaloutflows therefore current account deficits were become unsustainable in 1994 and 2001years. After 2001?s Turkey?s current account deficits have reaching maximum levels sothat Turkey?s current account position is argued again.The aim of this study is to analyze the sustainability of current account deficits inTurkey by employing cointegration methods. For this reason Husted (1992) model isused for current account deficits sustainability. In this model, if model?s variables whichare X and MM are cointegrated, current account deficit will be sustainable however thiscondition is sufficient to sustainability. Thus debtor country is going to satisfy itsintertemporal budget constraint. Quarterly data between 1987 and 2006 is used in thisstudy.The results of the study show that Turkey?s current account sustainability isstrongly sustainable so that Turkey?s intertemporal budget constraint is satisfied byforeign trade data. Structural change investigates endogenously in time series and itseffect to model is removed by adding dummy variables. However robustness of long-runestimated parameters is applied F-break point test which shows that long-run estimatedparameters isn?t affected significantly by structural changes in the time span. In thisway our conclusion is Turkey?s current account position is sustainable so that futureincome will be enough to meet past current account deficits.Keywords; 1) Current Account Deficits, 2) Turkish Economy, 3) Intertemporal Model,4) Johansen Cointegration Test, 5) Zivot-Andrews Unit Root Test