Hematolojik malignitesi olan hastaların febril nötropeni risk düzeylerine göre semptom kümelenmesinin belirlenmesi
Determination of symptom clustering according to the risk level of febrile neutropenia in patients with haematological malignancy
Yazar: SEDA SÜNCAZOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK SEZGİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Hematolojik kanser tanısı olan hastalar hastalığın fizyopatolojik süreci ve tedavide kullanılan kemoterapi, radyoterapi gibi tedavi modalitelerinin yan etkileri nedeniyle sıklıkla birden fazla semptomu birarada yaşamaktadırlar. Bu durum semptom yönetiminin sağlanmasını güçleştirmektedir. Hastaların yaşadıkları en önemli semptom febril nötropenidir. Bu nedenle hastaların febril nötropeni risk düzeylerine göre semptom kümelerinin belirlenmesi bakımın kalitesine katkıda bulunacaktır. Çalışmanın amacı, hematolojik malignitesi olan hastaların febril nötropeni risk düzeylerine göre semptom kümelenmesinin belirlenmesidir.
Çalışma tanımlayıcı tiptedir, Aralık 2022- Ağustos 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Servisinde yürütülmüştür. Örneklem 116 hastadan oluşmuştur. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Bilgiler Formu", Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği, ECOG Performans Ölçeği ve MASCC skorlama sistemi kullanılmıştır.Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerden sayı, yüzde, ortalama, standart sapma; Febril nötropeni risk düzeylerine göre semptomların belirlenmesinde küme analizi kullanılmıştır.
Katılımcıların yaş ortalaması 51.74±15.61, %64.7'si erkek, %71.6'sı evli, %78.4 ü çalışmamaktadır. Hastaların %68.1'inin AML tanısı bulunmaktadır. ECOG Performans Skalası ortalamasının 2,57±0,62 olduğu; MASCC ortalamasının 18,42±4,36 olduğu ve Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği ortalamasının 17,37±4,12 olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada sıvı volüm dengesizliği kümesi (şişkinlik hissi, idrar yapmada zorluk, el ve ayaklarda şişme), GİS kümesi (bulantı, kusma), dermatoloji kümesi (cilt değişiklikleri, kaşıntı, terleme), psikoloji kümesi (endişenlenme, kendini üzgün hissetme) ortaya çıkmıştır.
Çalışma sonucuna göre hematolojik malignitesi olan hastaların yaşadıkları semptom kümelerinin belirlenebilmesi için her bir hematolojik malignite grubunda çalışmaların yapılması, farklı hematolojik malignitelerin farklı semptom kümelerinin oluşup oluşmadığının belirlenmesi, hastaların kemoterapi süreci ve sonrasında febril nötropeni riskinin hesaplanması ve izlenmesi, sağlık profesyonellerinin yaşanan semptomlara yönelik uygun bakım protokollerini planlaması, önerilmektedir.

Abstract:
Patients with hematologic cancer often experience multiple symptoms due to the physiopathologic process of the disease and the side effects of treatment modalities such as chemotherapy and radiotherapy. This situation makes it difficult to provide symptom management. The most important symptom experienced by patients is febrile neutropenia. Therefore, determining symptom clusters according to the risk levels of febrile neutropenia will contribute to the quality of care. The aim of the study was to determine the symptom clustering of patients with haematological malignancy according to the risk levels of febrile neutropenia.
The study was descriptive in nature and was conducted between December 2022 and August 2023 in the Haematology Service of Health Sciences University Bozyaka Training and Research Hospital. The sample consisted of 116 patients. "Descriptive Information Form", Memorial Symptom Rating Scale, ECOG Performance Scale and MASCC scoring system were used for data collection. In the analysis of the data, number, percentage, mean, standard deviation from descriptive statistics; cluster analysis was used to determine the symptoms according to the risk levels of febrile neutropenia.
The mean age of the participants was 51.74±15.61 years, 64.7% were male, 71.6% were married and 78.4% were not working. AML was diagnosed in 68.1% of the patients. The mean ECOG Performance Scale was 2.57±0.62, the mean MASCC was 18.42±4.36 and the mean Memorial Symptom Rating Scale was 17.37±4.12. In the study, fluid volume imbalance cluster (feeling of bloating, difficulty urinating, swelling in the hands and feet), GIS cluster (nausea, vomiting), dermatology cluster (skin changes, itching, sweating), psychology cluster (worrying, feeling sad) emerged.
vi
According to the results of the study, it is recommended that studies should be conducted in each haematological malignancy group to determine the symptom clusters experienced by patients with haematological malignancies, to determine whether different symptom clusters occur in different haematological malignancies, to calculate and monitor the risk of febrile neutropenia in patients during and after chemotherapy, and for healthcare professionals to plan appropriate care protocols for the symptoms experienced.