Etkili okul ve örgüt kültürü değişkenlerinin öğretmen motivasyonu ve öğretmen sınıf liderliği ile ilişkisi
The relationship of effective school and organizational culture variables with teacher motivation and teacher class leadership
Yazar: BÜLENT DURSUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KORKMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadolu öğretmen liseleri = Anatolia teacher high schools ; Eğitim liderliği = Education leadership ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Okul kültürü = School culture

Özet:
Araştırmada öğretmen algılarına göre etkili okul ve örgüt kültürü değişkenlerinin öğretmen motivasyonu ve öğretmen sınıf liderliğiyle ilişkisi araştırılmıştır. Ankara merkez ilçesinde 501 öğretmen üzerine etkili okul, örgüt kültürü, öğretmen motivasyonu ve öğretmen sınıf lideriliği ölçeği uygulanmıştır. Katılımcıların cinsiyet, yaş ve kıdem durumlarında çoğunlukla fark olmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak sınav ile öğrenci alan okullarda sınavsız yani ortalama ile öğrenci alan okullar arasında etkili okul, örgüt kültürü öğretmen sınıf liderliği ve öğretmen motivasyonu ölçeklerinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Sınavlı okullar lehine çıkan sonuçlarda ortaöğretimde sınavla öğrenci alan ve merkezi seçme yöntemiyle seçilen öğretmenlerin okullarında etkililik daha yüksek, kültürü hiyerarşi yerine işbirliği olduğu, öğretmen sınıf liderliğinin daha yüksek algıya sahip olunduğu ve öğretmenlerin motivasyonunun daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca araştırmada yapısal eşitlik modeli test edilmiştir. Araştırmada etkili okul boyutlarının Maslow'un ihtiyaç motivasyon teorisi Herzberg'in hijyen motivasyon teorisi test edilmiştir. Etkili okul boyutları hijyen unsurları içermektedir. Bu hijyen unsurların öğretmen motivasyonuna doğrudan ve öğretmen sınıf liderliği üzerinden bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Örgüt kültürünün ise öğretmen motivasyonu üzerinde doğrudan ve öğretmen sınıf liderliği üzerinden etkisi olduğu belirlenmiştir. Öğretmen sınıf liderliğinin doğrudan öğretmen motivasyonu ile ilişkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In the study, the relationship of effective school and organizational culture variables with teacher motivation and teacher classroom leadership was investigated according to teacher perceptions. Effective school, organizational culture, teacher motivation and teacher classroom leadership scale were applied to 501 teachers in the central district of Ankara. It was concluded that there was mostly no difference in the gender, age and seniority of the participants. However, a significant difference was found in the scales of effective school, organizational culture, teacher classroom leadership and teacher motivation between schools that accept students with an exam, that is, schools that accept students with an average. In the results in favor of schools with exams, it was found that teachers who accepted students by examination in secondary education and were selected by the central selection method were more effective in their schools, had a higher culture of cooperation instead of a hierarchy, had a higher perception of teacher classroom leadership, and a higher motivation of teachers. In addition, the structural equation model was tested in the research. In the study, Maslow's need motivation theory of effective school dimensions and Herzberg's hygiene motivation theory were tested. Effective school dimensions include hygiene elements. It has been observed that these hygiene elements do not have a direct effect on teacher motivation and through teacher classroom leadership. It has been determined that organizational culture has a direct effect on teacher motivation and through teacher classroom leadership. It has been found that teacher classroom leadership is directly related to teacher motivation.