Ön ergenlik döneminde algılanan anababalık, algılanan sosyal yetkinlik ile siber zorbalık arasındaki ilişki
The relationship between perceived parentity, perceived social competencies and cyber bullying in pre-adolescence period
Yazar: GÖZDE BAŞKAYA
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN GÜNEY KARAMAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada ergenlerin siber zorbalık rollerinde demografik özelliklerine ve bazı internet kullanım özelliklerine göre anlamlı olarak farklılaşmanın olup olmadığı ve algıladıkları anababalık ile algıladıkları sosyal yetkinliğin siber zorbalık rollerini yordama derecesi incelenmiştir.
Araştırmada ilişkisel araştırma modellerinden yordayıcı korelasyonel araştırma kullanılmıştır. Araştırma grubu 2021-2022 ve 2022-2023 öğretim yıllarında Ankara ilinde eğitimlerine devam devam eden 12-15 yaş arasındaki 602 ortaöğretim öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırma grubundaki öğrencilere "Algılanan Anababalık Ölçeği", "Algılanan Sosyal Yetkinlik Ölçeği" ve "Siber Zorbalık Davranış Ölçeği" uygulanmıştır. Araştırma sorularını yanıtlamak için t testi, ANOVA analizi, Kruskal Wallis H, Mann-Whitney U testleri ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır.
Yapılan analizlerin sonucunda erkeklerin kızlara göre daha yüksek düzeyde siber seyirci rolünde; sınıf düzeyine göre sekizinci sınıfların dokuzlara göre daha yüksek düzeyde siber savunucu rolünde; internette daha fazla zaman geçiren katılımcıların daha fazla siber mağdur ve siber seyirci rolünde olduğu görülmüştür. İnternette tanımadığı kişilerle iletişime geçen ve kimliğini gizlediğini ifade eden bireylerin daha fazla siber mağdur, siber savunucu ve siber seyirci rolünde olduğu bulunmuştur. Anne babanın internette geçirilen süreyi/sosyal medya hesaplarını kontrol ettiğini ifade eden bireylerin daha fazla siber mağdur rolünde bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak yaşa göre siber zorbalık rollerinde farklılaşmanın bulunmadığı görülmüştür.
Hiyerarşik regresyon analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre ergenlerin siber zorbalık davranış rolleri (siber mağdur, siber savunucu, siber seyirci) üzerinde algıladıkları anababalığın ve algıladıkları sosyal yetkinliğin düşük düzeyde ama anlamlı şekilde etkili olduğu ortaya konmuştur. Çalışma sonuçları ergenin sosyal ilişkilerinde önemli bir yere sahip olan sosyal yetkinliğin ve ailenin siber zorbalık rollerini belirlemedeki rolünü göstermiştir.

Abstract:
In this study, it was investigated whether there is a significant difference in the cyberbullying roles of adolescents according to their demographic characteristics and some internet usage characteristics, and the extent to which their perceived parenting and perceived social competence predict their cyberbullying roles.
Predictive correlational research, one of the relational research models, was used in the study. The research group consists of 602 secondary school students aged 12-15 who continue their education in Ankara in the 2021-2022 and 2022-2023 academic years. "Leuven Adolescent Perceived Parenting Scale", "Perceived Social Competence Scale" and "Cyberbullying Behavior Scale" were applied to the students in the research group. To answer the research questions, t-test, ANOVA analysis, Kruskal Wallis H, Mann-Whitney U tests and hierarchical regression analysis were used.
As a result of the analyzes, boys have a higher level of cyber bystander role than girls; according to the grade level, the eighth graders have a higher level of cyber defender role than the nines; it has been seen that the participants who spend more time on the internet are more in the role of cyber victims and cyber bystander. It has been found that individuals who communicate with people they do not know on the Internet and state that they hide their identity are more in the role of cyber victims, cyber defenders and cyber bystanders. It has been concluded that individuals who state that their parents control the time spent on the internet/social media accounts are more in the role of cyber victims. Finally, it was observed that there was no differentiation in cyberbullying roles according to age. 
The findings of this study showed that perceived parenting and perceived social competence were low but significantly effective on adolescents' cyberbullying behavior roles (cyberbully, cybervictim, cyberdefender, cyberbystander). The results of the study show the role of social competence, which has an important place in the social relations of the adolescent, and family in determining the cyberbullying roles.