Erişkin dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan bireylerin Rorschach testi aracılığıyla değerlendirilmesi
Assessment of adults with attention deficit hyperactivity disorder using the Rorschach test
Yazar: YASEMİN ÖZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZHAN HERDİ
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan bireylerin kişilik özelliklerini ve işleyişini Rorschach Mürekkep Lekesi Yöntemi ile incelemektir. Literatürde DEHB'nin nöropsikolojik süreçlere olan etkileri geniş çapta araştırılmış olmasına rağmen, DEHB'li erişkinlerin kişilik işleyişine odaklanan çalışmalar sınırlıdır. Bu araştırma, DEHB'nin kişilik gelişimi ve işleyişi üzerindeki etkilerini psikanalitik bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, düşünceye yatırım süreçleri, duygulanım süreçleri, dürtü kontrolü ve emosyonel tepkiler, sosyal uyum ve nesne ilişkileri gibi kişilik özellikleri incelenmiştir. Çalışma, Exner ve Chabert'in Rorschach analizinde önerdiği temel alanlar doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

Yöntem: Çalışma grubumuz, psikiyatri kliniğine Ekim 2023-Nisan 2024 tarihleri arasında başvuruda bulunan 15 hastadan oluşmaktadır. Bu hastalar, DSM-V tanı ölçütlerine göre Erişkin DEHB tanısı almıştır. Kontrol grubu ise 15 katılımcıdan oluşmaktadır. Bu katılımcılar, kişisel bilgi formu ve test değerleri doğrultusunda DEHB olmayan bireyler olarak değerlendirilmiştir. Katılımcılara araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Ölçeği, Yale Brown OKB ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Rorschach Testi uygulanmıştır. Veri toplama araçları ile elde edilen ölçek verileri kullanılarak araştırmaya uygun olmayan katılımcılar dışlanmıştır.  Araştırmaya dahil edilen örneklemin elde edilen Rorschach verileri bilgisayar ortamına sayısal ifade olarak girilmiş ve küçük örneklem büyüklüğü nedeniyle sosyal bilimler için istatistik paket programı (SPSS 25) kullanılarak Mann Whitney U testi ile analiz edilmiştir.

Bulgular: DEHB grubunda Rosrchach Testinde; düşünceye yatırım ve gerçeklikle bağın varlığına işaret eden yanıtlar (R, Dd), anskiyete ve depresif hassasiyete işaret eden yanıtlar (E) dürtüsellik, duygu kontrolü ve çevreye uyum sağlama konusunda zorluklara işaret eden yanıtlar (FC, ∑K), zayıf kişiler arası beceri ve sosyal kurallara uyumlamada zorluk (K-, Kan) yanıtları kontrol grubunun yanıtlarından anlamlı şekilde farklılaşmaktadır (p<.05).

Ek olarak DEHB'li erişkinlerde Rorschach içerikleri de, kişilik yapılanmalarında çeşitli alanlara tekabül eden bileşenlerinin farklılaştığını doğrulamaktadır. Araştırmada DEHB'li erişkinlerde yanıtlar iç dış sınırların kırılganlığı, nesnelere zarar verme ve yok etme eğilimiyle gelen yoğun saldırganlık dürtüleri, beden imgesinin birleşiminde zayıflık, ikincil cinsiyet özellikleri ile ilgili zayıflık, kişiler arası ilişkilerde bozulma ile ilişkilendirilmiştir.

Sonuç: Çalışmamız, Erişkin DEHB'lilerin duygulanım süreçlerinde bozulma, yüksek dürtüselliğe karşı zayıf dürtü kontrolü, sosyal uyum zorlukları gösterdiğini ve kaynağını içsel nesnelerle ilgili altta yatan sorunsaldan aldığına işaret etmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the personality characteristics and functioning of individuals with Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) using the Rorschach Inkblot Method. Although the effects of ADHD on neuropsychological processes have been widely investigated in the literature, studies focusing on the personality functioning of adults with ADHD are limited. This research aims to evaluate the effects of ADHD on personality development and functioning within a psychoanalytic framework. In this context, personality traits such as investment in thought processes, affective processes, impulse control and emotional responses, social adaptation, and object relations were examined. The study was conducted in accordance with the key areas proposed by Exner and Chabert in their Rorschach analysis.

Method: Our study group consists of 15 patients who visited the psychiatry clinic between October 2023 and April 2024. These patients were diagnosed with Adult ADHD according to DSM-V diagnostic criteria. The control group consists of 15 participants. These participants were evaluated as non-ADHD based on the personal information form and test values. Participants completed the Demographic Information Form developed by the researcher, the Attention Deficit Hyperactivity Disorder Scale, the Yale-Brown Obsessive-Compulsive Scale, the Beck Depression Inventory, the Beck Anxiety Inventory, and the Rorschach Test. Participants who did not meet the study criteria were excluded based on the data obtained from the assessment scales. The Rorschach data of the included sample were digitized and analyzed using the Mann-Whitney U test with SPSS 25 due to the small sample size.

Results: In the ADHD group, responses on the Rorschach Test indicating investment in thought and connection to reality (R, Dd), anxiety and depressive sensitivity (E), difficulties with impulsivity, emotional control, and environmental adaptation (FC, ∑K), and poor interpersonal skills and challenges in adhering to social norms (K-, Kan) significantly differed from the control group's responses (p<.05).

Additionally, the Rorschach content in adults with ADHD confirms that the components corresponding to various areas of personality structure differ. In the study, responses in adults with ADHD have been associated with fragility of internal and external boundaries, intense aggression impulses involving tendencies to harm and destroy objects, weaknesses in body image integration, vulnerabilities related to secondary sexual characteristics, and disruptions in interpersonal relationships.

Conclusion: As a result of our study, adults with ADHD exhibit impairments in emotional regulation processes, weak impulse control in the face of high impulsivity, and difficulties in social adaptation.