Rus emperyalizmine karşı Kuzey Kafkasya'da birlik kurma çalışmaları (1781-2011)
Studies on establishing the union in North Caucasus against Russian imperialism (1781-2011)
Yazar: BEKİR ÖZBAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYFULLAH YALIN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Bağımsızlık mücadelesi = Struggle for independence ; Kafkas İslam Ordusu = Caucasian Islam Army ; Kuzey Kafkasya = North Caucasia ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Rus işgali = Russian occupation ; Rus yayılmacılığı = Russian diffusionism ; Rusya = Russia ; İmam Mansur = İmam Mansur ; İmam Şamil = İmam Şamil

Özet:
Bu tezde, Kuzey Kafkasya'da Rus işgaline karşı birlik olarak mücadele eden Kafkasyalılar'ın çalışmalarını inceleyeceğiz. Kafkasya şüphesiz sadece Kuzey Kafkasya'dan ibaret değildir. Rus emperyalizmi ve işgaline en çok direnenler Kuzey Kafkasyalılar olmuştur.

Tezin konusu üç evreyi içermekle birlikte önce Kafkasya ve Kafkasyalılar ile birlik dönemlerine kadar olan tarihi olayları yazdık. Diğer kısımlar ise, Birlik kurma dönemleri, İmam Mansur ve İmamlar dönemi, Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti dönemi, Çeçen bağımsızlık savaşı ve bu sürecin sonucundan, Kafkas Emirliği ilanı ile birlikte günümüze kadardır.

Kafkasya kültür dağıdır. Ortak bir yaşam kültürüne ulaşmış bu insanlar, giyimlerinde, davranışlarında, toplumsal yapılarında benzerlik gösterirken, özgür olarak yaşamak için birlik halinde bağımsz bir devlet yapısına ulaşamamışlardır. Bunun çok çeşitli sebepleri vardır. En temel sebepleri ise dillerin ve milletlerin çokluğu, coğrafya şartlarının ağırlığı dolayısyla bir araya gelememek; diğer millet veya devletlerin güçlü dönemlerinde bu toprakları işgal ya da yönetmek istemeleridir.

Kuzey Kafkasyalılar, Ruslara karşı sırtını her ne kadar geçit vermez dağlara yaslasa bile önü ve yan tarafları istilaya açık bir bölgedir. Bu sebepten bu coğrafyanın insanları savaş ve istila dönemlerinde, düşmana vurkaç taktiği yapıp dağlara sığınmışlardır. Ama batıdan gelen yeniliklerle ateşli silahların savaşlarda Ruslar tarafından da kullanılması, durumu Kafkasyalılar aleyhine değiştirecektir. Artık dağlar, ormanlar derin vadiler onları koruyamamıştı.

	Kafkasya'ya kalıcı yerleşmek için işgal eden Ruslar çok farklıydı. Bu büyük istilacı ve yok edici düşmana karşı birlik olmak, birlikte savaşmak, özgürlüğü bağımsız bir devlet çatısı, bir bayrak altında yapmak gerekiyordu.

İşte İmam Mansur bunu kavramış ve vaazlarıyla 1781'den itibaren Kuzey Kafkasya'da 'Birlik kurma çalışmalarını' başlatıp, birlikte savaşıp, birlikte bağımsız bir devlet olma fikrinin temelini atmıştır. 

Kafkas milletleri ve beyleri/hanları sık sık taraf değiştirmişlerdir. İmamlar ilk başta bu kişilere şiddetle karşı koyup onları bertaraf etmek için mücadele etmiştir. İmamlar, birliğin önündeki engelerin en büyüğünü yerli işbirlikçiler ve düşmanla ittifak kuranları görüyorlardı. 

Rus ihtilalinden sonra kurulan Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti, imkânsızlılar nedeniyle Kafkasya'daki kaosu lehe dönüştüremeyince, bu durumdan Bolşevikler galip gelmişlerdi. Bundan sonra SSCB bayrağı altında parça parça özerk devletçikler altında kominist bir rejim Kafkasyalılar'ı bekleyecektir. 

Çeçenler'in son yıllardaki Ruslar'a karşı destansı mücadeleleri diğer Kafkasyalılar'ın desteğinden mahrum kalmıştır. Bunun üzerine başta gençler olmak üzere Rus işgalinden rahatsız olan, tam bağımsız devlet olarak yaşamak isteyenler Selefi Araplar'ında etksiyle radikal İslam'a kaymaktadırlar. Bu durum Kafkasya'da mücadele edenleri, Rusya ve tüm dünyada özgürlük savaşcıları değil, vahhabist teröristler olarak tanınmalarında etkili oldu.


Anahtar Kelimeler: Kafkasya'nın işgali, Kuzey Kafkasya, Kuzey Kafkasya'da birlik, Kafkasya'da bağımsızlık, İmam Mansur, İmam Şamil.

Abstract:
In this thesis, we will examine the efforts of Caucasians in the North Caucasus who wanted to fight as a unity against the Russian occupation. The Caucasus is undoubtedly not only made up of North Caucasus. North Caucasians have been the ones that resisted Russian imperialism and the occupation most. 

We wrote a thesis on the subject of historical events in the Caucasus and Caucasians period up to the union before but includes three phases. The period of unity formation, the period of the Imam Mansur and Imams, the period of the North Caucasus Republic, Chechen independence and the period of war are the days of the announcement of the Caucasus Emirate.

The Caucasus is a cultural heritage. These people, who have reached a common life culture, show similarity in their clothing, behavior, and social structures; they haven't reached an independent state structure in order to live freely. There are many reasons for this. The most obvious of them are being unable to get together because of the multitude of languages and nations, the hardship posed by geographical conditions as well as other nations' or states' desire to occupy or manage these lands during their powerful periods.

Even though the North Caucasus lays its backs on mountains that do not parade, its front and sides are open to exploitation the Russians. For this reason, people of this geographical region have taken refuge in the mountains during times of war and invasion. But the use of firearms by the Russians in wars with innovations from the West changed the situation against the Caucasus. Mountains, forests, deep valleys would no longer protect them.

The Russians occupying the Caucasus for permanent settlement were very different. It was necessary to unite against this great invader and destructive enemy, to fight together, to make freedom under the flag of an independent state.

At this point, Imam Mansur laid the foundations of the concept and the idea of starting a 'unity-building work' in the North Caucasus since 1781 with its conception and preaching fighting together and becoming a state of independence together. 

The Caucasian nations and their lords / hans often changed sides. The Imams first struggled to resist these people and to dispose them. Imams saw local collaborators and those who allied with the enemy as the greatest obstacles in front of the union.  

The Bolsheviks became victorious in this situation because of the North Caucasus Republic, established after the Russian revolution, could not turn the chaos in the Caucasus back to the effect of impossibility. After that, under the flag of the USSR, the Caucasians would expect a communist life under fragmentary autonomous states.

The epic struggles of the Chechens against the Russians in recent years have been deprived of the support of other Caucasians. On top of this, especially young people, who were disturbed by the Russian occupation and want to live as a fully independent state, would move to radical Islam under the influence of the Salafi Arabs. This caused those struggling in the Caucasus to be laid-off as wahhabist terrorists, not freedom fighters in Russia and all over the world.

Key Words: Occupation of the Caucasus, North Caucasus, unity in the North Caucasus, independence in the Caucasus, Imam Mansur, Imam Shamil.