Gözleme dayalı çalışmalarda propensity skor ve sosyal bilimlerde bir uygulama
Observational studies for propensity score and application for social sciences
Yazar: AYSEN ŞİMŞEK KANDEMİR
Danışman: PROF. DR. ŞAHAMET BÜLBÜL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Gözleme dayalı olarak yapılan çalışmalarda deney ve kontrol gruplarına atanacak olan birimlerin üzerinde araştırmayı yapan kişinin bir kontrolü yoktur. Bu durum birimlerin hem demografik özellikleri hem de ortak değişkenleri bakımından birbirlerinden farklılık göstermesine dolayısı ile yapılacak olan tahminlerin sapmalı olmasına neden olacaktır.Ortaya çıkan bu sapmaları azaltacağı düşünülen ve bir denge skoru olarak da ifade edilen Propensity Skorlar Rosenbaum ve Rubin tarafından 1983 yılında geliştirilmiştir. İlgili skorlar ya normallik varsayımı şartı aramayan Lojistik Regresyon Analizi ya da normallik varsayımı şartı arayan Diskriminant Analizi yardımı ile hesaplanır. Propensity Skorlar bu analizlerden birisi yardımıyla bir kez belirlendikten sonra eşleştirme, tabakalara ayırma ya da regresyon düzeltmesi yöntemlerinden birisi kullanılarak daha homojen grupların oluşturulması sağlanmış olur. Böylece yapılan tahminin standart sapması azaltılmış olur.Propensity Skorların özellikle tıp biliminde kullanılması sosyal bilimlerde de kullanılabilirliğini görmek istememize neden olmuştur. Bu amaçla çalışmanın uygulama bölümüne denizcilik sektörün gemi inşaat ve bakımında faaliyet gösteren KOBİ'ler dahil edilmiştir. Gittikçe gelişen Toplam Kalite Yönetimi, Kalite Güvence Sistemine olan gerekliliği de beraberinde getirmektedir. ISO 9001:2000 KYS belgesinin işletmeler için hemen hemen alınması zorunlu hale gelmiş olması ve bu belgenin aynı zamanda çalışanlar içinde önem teşkil etmesi çalışma konusu olarak belirlenmesini sağlamıştır.Aynı sermaye büyüklüğüne ve aynı sayıda iş gören sayısına sahip ISO 9001:2000 KYS belgesine sahip olan ve olmayan KOBİ'ler uygulama konusu olarak tercih edilmiştir. Bu KOBİ'lerde çalışanların ?Memnuniyet?, ?Aidiyet? ve ?KOBİ Çalışanlarının Sorunları? duygularının ISO 9001:2000 KYS belgesine sahip olan ve olmayan KOBİ'lerde ne gibi bir faklılık gösterdiği belirlenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak Propensity Eşleştirmesi yapmadan önce yapılan test sonuçlarında ISO 9001:2000 KYS belgesi sahibi olan ve olmayan KOBİ çalışanları arasında ?Memnuniyet?, ?KOBİ Çalışanlarının Sorunları? açısından anlamlı bir farklılık çıkarken, ?Aidiyet? açısından anlamlı bir farklılık çıkmamıştır. Propensity Eşleştirmesi yapıldıktan sonra ise yukarıda ifade edilen KOBİ çalışanları arasında ?Memnuniyet?, ?KOBİ Çalışanlarının Sorunları? ve ?Aidiyet? açısından farklılıklar anlamlı olarak ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Propensity Skor, Propensity Eşleştirmesi, SPSS için Propensity Eşleştirmesi'ne Ait Makro, Sapmanın Azaltılması

Abstract:
The researcher has no control over the units which are assigned to experiment and control groups in the studies based on the observation. This situation will result in the differences of the units in terms of both demographic features and covariates thus there is the possibility of deviations in the estimations.Propensity scores, developed in 1983 by Rosenbaum and Rubin are thought to decrease these deviations. It can also be described as a balance score. Related scores are calculated by means of either Logistic regression analysis in which normalisation assumption is not a must or discriminant analysis in which normalisation assumption is a must. After propensity scores are determined once, more homogeneous groups are formed by means of one of these analyses: matching, stratification or regression adjustment methods. This enables the decrease of standard deviation in estimations.Propensity scores are used in medicine; we can simply deduce that they can also be used in social sciences. For this purpose, KOBIs, operating in naval construction and maintenance of maritime sector are included to the range of application of the study. More and more developing total quality management requires quality safety system along with itself. Almost all enterprises have to get the ISO 9001:2000 KYS documents. At the same time this document has importance for the employers. Thus taking all of these into account, it was decided that this document should be the study case.For the study, two kinds of KOBIS were chosen. On the one side, there are KOBIS that has ISO 9001:2000 KYS on the other side; there are KOBIS that doesn?t have it. They both have the same capital growth and the same number of employer. How the ?satisfaction, belonging and the problems of the KOBI workers? feelings of employers working in these KOBIs differ in the KOBIs that have ISO 9001:2000 KYS document and the KOBIS that doesn?t have this document? As a result, in the test results carried out before propensity matching, the outcome was: between the employers who have ISO 9001:2000 KYS and the ones who don?t, there is a meaningful difference in terms of ?satisfaction and the problems of the KOBI workers?. However, there is not a meaningful difference in terms of belonging. After propensity matching is carried out, among the KOBI workers mentioned above differences are meaningful in terms of ?satisfaction, belonging and the problems of the KOBI employers?Key words: Propensity Score, Propensity Matching, SPSS Macro for Propensity Score, Decreasing of Deviation