Cumhuriyet Dönemi tarih ders kitaplarında Sultan II. Abdülhamit imajı
Sultan II. Abdulhamit's image in the history textbooks of the Republic of Turkey
Yazar: SUAT ÇATAR
Danışman: PROF. DR. VAHDETTİN ENGİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Tarih = History ; Tarih dersi = History lesson ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih kitapları = History books ; İmaj = Image

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yakın tarihimizin tartışmalı aktörlerinden biri olan Sultan II.
Abdülhamit'in Türkiye Cumhuriyeti tarih ders kitaplarındaki imajını ortaya koymak ve
bu imajın zaman içerisinde bir değişime uğrayıp-uğramadığını saptamaktır. Bu
çerçevede, cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar uzanan süreç içerisinde
yayımlanan ortaöğretim tarih ders kitapları incelenmiştir. Araştırmada doküman analizi
yöntemi kullanılmıştır. İncelenen ders kitapları 1930'lu yıllardan başlayıp 2010'lu
yıllara kadar uzanan bir zaman dilimi içerisinden seçilmiştir. Tarih ders kitaplarından
elde edilen veriler, Türk Tarih Tezi Öncesi Dönemi, Türk Tarih Tezi Dönemi, Türk
İslam Sentezi Dönemi ve Pedagojik Dönem olmak üzere 4 temel kategori ışığında
incelenmiştir.
Çalışma; ''Giriş'', ''Alan Yazın'', ''Yöntem'', ''Bulgular ve Yorum'', ''Sonuç,
Tartışma ve Öneriler'' olmak üzere toplamda 5 bölümden oluşmaktadır. Alan Yazın
bölümünde; Tarih Öğretimi ve Tarih Ders Kitapları, Cumhuriyet Döneminde Tarih
Öğretimi ve Tarih Ders Kitaplarının Evrimi, İlgili Araştırmalar konuları üzerinde
durulmuştur.
Araştırmanın sonucunda, tarih ders kitaplarındaki Sultan II. Abdülhamit imajının Türk
Tarih Tezi Öncesi Dönemde negatif olduğu ve bu negatifliğin derecesinin Türk Tarih
Tezi Dönemi'nde artarak devam ettiği tespit edilmiştir. Her iki dönemde II.
Abdülhamit, gerici, başarısız ve hürriyet karşıtı olarak tanımlanmıştır. Türk İslam
Sentezi Dönemi'nde ise söylemin belirgin bir şekilde yumuşadığı görülmüştür. Bu
dönemde, bahsi geçen dönemlerin aksine II. Abdülhamit'in anayasal sistemi ortadan
kaldırmasının gerekliliği ortaya koyulmuş, dış politikada başarılı olduğunun altı
çizilmiştir. Pedagojik dönemde ise, bu durum devam etmekle beraber Sultan Hamit,
eğitime, kültüre, Müslümanlara ve Türklere önem veren bir padişah olarak
resmedilmiştir. Öte yandan her dönemde Sultan Hamit'in otoriterlikle ülkeyi yönettiği
belirtilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to reveal, one of the most controversial figures of our recent
history, Sultan II. Abdülhamit's image in the history textbooks of the Republic of
Turkey and to determine whether this image has undergone a change over time. . In this
context, secondary education textbooks published in the process from the founding of
the Republic to the present day have been examined. Rhetoric and document analysis
and techniques have been used in this research. The textbooks which have been
researched have been selected from a period of time starting from 1930 to 2010. The
data obtained from the history textbooks have been analyzed under four main
categories: The Pre-Turkish historical thesis, The Turkish historical thesis, The Turkish
Islamic Synthesis and the Pedagogical period.
The study consists of 5 sections; 'Introduction', 'Field Literature , 'Method', 'Findings
and Comments', 'Conclusions, Discussion and Suggestions'. In Field Literature
Section; History Teaching and History Textbooks, in Republican period; History
Teaching and The Evolution Of History Textbooks and related research topics are
focused on.
As a result of the research, Sultan II. Abdülhamit's image in the history textbooks has
been determined to be negative in the pre-history period of Turkish history and that the
degree of this negativity continued to increase during the Turkish historical thesis
period. In these two periods Abdülhamit II was defined as reactionary, unsuccessful
and anti-freedom. In the period of Turkish Islamic synthesis, it has been observed that
the discourse was clearly softening. In this period, contrary to the periods mentioned, It
was revealed that it was necessary to eliminate the constitutional system of Abdulhamit
II and underlined that it was successful in foreign policy. In the Pedagogical period,
although this situation continues, Sultan Hamit was depicted as a Sultan who cared
about education, culture, Muslims and Turks. On the other hand, during all periods, it
was stated that Sultan Hamit ruled the country with authoritarianism.