Yapı malzemelerinin ekolojik bir yaklaşımla değerlendirilmesine yönelik bir çalışma
A study on evaluation of building materials with an ecological approach
Yazar: MURAT ONAT
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY ESİN
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapı üretimi sırasında kullanılan hammadde, su ve bunların elde edilmesinde kullanılan enerji, doğal dengeleri etkiledikleri için küresel ve bölgesel ölçekte çevre sorunlarına neden olmaktadır. Gelecek nesillere sağlıklı bir doğal çevrenin bırakılması adına, yapı üretimi sırasında doğal dengeye verilen zararın durdurulması, hatta bu sürecin geri işletilmesi sağlanmalıdır. Bu amaçla, çevreye duyarlı bir yapı üretim sektörü için her şeyden önce toplumda ekolojik bir bilinçlenmenin idari yapı, eğitim kurumları ve sosyal kurumların organize çalışmaları ile gerçekleştirilmesi, bu alanda yapılan araştırma ve çalışmaların desteklenip; elde edilen sonuçların uygulamaya geçirilmesi gerekmektedir. Bu çalışma kapsamında, öncelikle temel yapı malzemelerinin ekolojik etkilerinin değerlendirilmesi yapılmakta; ardından malzemelerin üretim süreci gözlemlenip, incelenerek bu sürecin çevreye olan olumlu ve olumsuz etkileri ortaya konmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, çalışmanın amacı, yöntemi, konu ile ilgili kavramlar ve tanımlar ışığında küresel ve Türkiye'deki çevre sorunları belirlenmektedir. İkinci bölümde yapı malzemelerinin çevre sorunlarına etkileri üzerinde durularak, yapı malzemelerinin dünyanın doğal dengesine olduğu kadar insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri açıklanmıştır. Üçüncü bölümde yapı malzemelerinin ekolojik açıdan değerlendirilebilmesi için kriterler belirlenmiştir. Bu kriterler kaynak etkinliği, iç konfor koşullarına etkisi, doğal ortama etki ve atıklar olarak üç ana başlık altında toplamıştır. Bu ekolojik kriterler r çerçevesinde temel yapı malzemelerinin değerlendirilmeleri yapılmıştır. Değerlendirmeler neticesinde, yapı malzemelerinin elde edilmeleri sırasında doğal kaynakların çok tüketildiği, bazı yapı malzemelerinin insan sağlığına olumsuz etkileri olduğu ve özellikle ürettikleri atıklar ile çevreyi olumsuz etkiledikleri sonucuna varılmıştır.Bu edinilen bilgiler doğrultusunda Türkiye'deki mevcut durumu değerlendirmek için alan çalışması yapılmıştır. Gebze ve yakın çevresinde temel yapı malzemesi üreten tesislerde elde edilen bilgiler doğrultusunda yapı malzemelerinin üretilmesi sırasında kullanılan hammadde, enerji, su, oluşan atıklar ve çevresel etkilerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu değerlendirmeler neticesinde bazı yapı malzemelerinin üretimleri aşamasında yoğun bir enerji kullanımı olduğu, doğal kaynakların çok tüketildiği ve çeşitli türde atıklara neden olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda yapı malzemelerinin üretim aşamasında, çevreye bilinçli yaklaşımlarla ekolojik dengeye daha duyarlı ürünler elde edilebilmektedir.Anahtar kelimeler: Ekolojik yapı malzemesi, çevre, sürdürülebilirlilik, yenilenebilir kaynaklar, geri dönüşüm

Abstract:
Because of their effects on ecological balance; raw materials, water and energy used in building construction; result in global and regional environmental problems. In order to hand down a healthy nature to the future generations, it is crucial to cease giving harm to the nature during building construction and even to invert the harming process. In line with this, government, educational establishments and social institutions must collaborate for improving an ecological awareness for the building construction sector that is sensitive to the nature. Moreover, the studies and the researches in this field must be supported and the findings of these studies must be taken into practice. In this study, the ecologic effects of building materials are evaluated at first. Then through observing and investigating the production process of these materials; the positive and negative effects of this process on nature are revealed. On the first part of the study; considering the aim of the study, methodology and related delineations, the ecological problems of Turkey and the whole world are verified. In the second part, emphasizing the growing corollary of building materials on ecological problems, the effects of building materials on human health as well as the world's ecologic balance are discussed. In the third part, the criteria for evaluating the building materials from the ecological perspective are determined. This criterion is classified into three main topics; resource effectiveness, the effects of construction materials on indoor comfort r conditions and the effects of building materials on natural environment and their wastes. Basic building materials are evaluated considering these ecologic criteria. As a result, it is found that the resources are exhausted more than the necessary, during the production of building materials. Moreover, the results showed that some of the basic building materials had significant negative effects on human health and the environment, especially through the wastes they produced.viı In line with these findings, a fieldwork is accomplished to evaluate the present status of Turkey. The data are collected from the organizations located around Gebze which produce building materials. Then, the raw materials and energy used in production process, and wastes and environmental effects that emerged as a result of production process are evaluated. As a result it is found that during the production process of some of the building materials, more resource is exhausted, more energy is used and more amounts of waste is produced. According to these results, via adopting environment-conscious approach on production process of the building materials; it is seen that products which are much more sensitive on environmental problems may be produced.Key words: Green building material, environment, sustainability, renewable resources, recycling