Yapay zekâ perspektifiyle vergi incelemesi
With artificial intelligence perspective tax inspection
Yazar: MUHAMMET GÖZCÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KÜÇÜKKAYA
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Muhasebe = Accounting ; Vergi denetimi = Tax audit ; Vergi kaçakçılığı = Tax evasion ; Vergiler = Taxes ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Bu çalışmanın konusu, vergi idaresi (devlet) tarafından mükellef veya vergi 
sorumluları nezdinde yapılan vergi incelemesi fiilinin, bilimsel çalışmaların en 
önemlisi ve son basamağı olarak ifade edilen Yapay Zekâ perspektifiyle, diğer bir 
değişle teknolojisiyle ele alınmasını içermektedir. Amacımız, vergi idaresi (vergi 
denetimi) bünyesinde kurulması düşünülen Yapay Zekâ teknolojisi ile etkin, verimli 
ve eş (cari) zamanlı bir vergi incelemesi gerçekleştirebilmek; vergi kayıp ve 
kaçakçılığını minimize ederek, kayıtdışı ekonomi alanını azaltmak ve bunun 
sonucunda kayıtlı ekonomi alanının artırılmasına katkı sağlamaktır.
Bu çalışmanın sonunda, Yapay Zekâ teknolojisinin, günümüz dünyasında ve 
özellikle de ülkemizde vergi denetimi alanında kullanılabilmesinin mümkün olduğunu 
ve gelecekte de bu teknolojinin güçlenerek devam edeceği ve netice olarak devletin ve 
toplumsal hayatının her alanına yayılacağı bilimsel çalışma ve kaynaklarla tespit 
edilmiştir. Ayrıca, Yapay Zekâ teknolojisinin çağımızda hızla ilerlediği, her türlü mal 
ve hizmetlerin, hatta insanoğlunun bilgi ve veri havzasına dâhil edildiği, nüfusun ve 
vergi mükellef sayısının geometrik dizi şeklinde arttığı ve piyasa ekonomisinin bu 
teknolojiyi her geçen gün aktif olarak kullandığı düşünüldüğünde, bu teknolojinin 
vergi idaresi tarafından vergi incelemelerinde hayata geçirilmesinin bir zorunluluk 
geldiği, bu çalışma ile bir kez daha vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yapay Zekâ (YZ), Vergi, Vergi İncelemesi, Vergi 
Kaçakçılığı, Muhasebe, Kayıtdışı Ekonomi

Abstract:
The subject of this study includes the handling of the tax inspection act by the 
tax administration (state) before the taxpayer or tax responsible, with the perspective 
of Artificial Intelligence, which is expressed as the most important and last step of 
scientific studies, in other words, technology. We aim to carry out an effective, 
efficient and simultaneous (current) timely tax inspection with Artificial Intelligence 
technology, which is planned to be established within the tax administration (tax 
audit); To reduce the area of informal economy by minimizing tax loss and evasion 
and as a result, to contribute to increasing the area of the formal economy.
At the end of this study, it has been determined by scientific studies and 
resources that it is possible to use Artificial Intelligence technology in the field of tax 
auditing in today's world and especially in our country and that this technology will 
continue to gain strength in the future, and as a result, it will spread to all areas of the 
state and social life. In addition, considering that Artificial Intelligence technology is 
advancing rapidly in our age, all kinds of goods and services, even human beings are 
included in the information and data basin, the population and the number of taxpayers 
increase in the form of a geometric series, and the market economy uses this 
technology actively day by day. In this study, it has been emphasized once again that 
it is a necessity to be implemented in tax inspections.
Keywords: Artificial Intelligence (AI), Tax, Tax Inspection, Tax Evasion, 
Accounting, Informal Economy