Muhammed bin Ömer ve "Risale-i Tecvîd" isimli eseri (İnceleme-metin)
Muhammed bin Omar and his work titled "Risale-i Tecvîd" (Review-text)
Yazar: SELÇUK ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET GÖKDEMİR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion

Özet:
Muhammed b. Ömer, Osmanlı Devletinin başkenti olan İstanbul'da yaşamış, Şehzâde Camii'nde imam-hatiplik yapmış, bu vazifesiyle beraber Zal Paşa Camii hatipliğini de ifâ etmiş kıymetli bir tecvîd âlimi ve seçkin bir imam hatiptir. Kırâat ve tecvîd alanında zamanının mühim zatlarından olan Muhammed b. Ömer, tecvide dair sahip olduğu birikimi Risâle-i tecvîd adlı eserinde tâliplilerin istifadesine sunmuştur. Müellifin, yaptığı çalışmada eserini gereksiz teferruatlardan arındırarak istifadeyi artırdığı anlaşılmaktadır. Hafızlığını tamamlayıp Nişancı Camii İmamı Muhammed Efendi'den ilm-i kırâatı tedris ettikten sonraki süreçte kıraat ilmindeki birikiminin yanında sesinin duruluk ve güzelliği vesilesiyle Şehzade Camiine imam oldu. Bu vazifesini Zal Paşa Camii hatipliğiyle beraber îfâ etti. 1099 senesinin Muharrem ayında sultan imamlığı ile Sultan Ahmed Medresesi müderrisliğine tayin edildi. Akabinde aynı senenin Zilhicce ayında vefat etti. Kabri, Edirne Üç Şerefiyeli Camii'nin mihrap istikametindeki kabristandadır. Muhammed b. Ömer, Risâle-i Tecvîd adındaki eserin müellifidir.  Bu eser 1093 (Kasım 1682) senesinde tamamlanmış, mukaddime ve maksat bölümünden teşekkül etmiştir. 
Müellif, eserin mukaddime kısmına, tecvidin mahiyet ve gerekliliği ile harflerin mahreç ve sıfatlarına dair mâlumatlar vererek başlamıştır. Mütâkip kısımda, eûzü-besmele, Kur'ân ve tecvidin tarifleri, medler, İmam Hafs'ın tanıtımı, tenvin-sakin nûn'un hükümleri ile imale, idğam, izhar-ı kameriyye ve idğâm-ı şemsiyye, râ'lar babı, lam'lar babı, zamir, sekte, vakıf, teshil, ha-i sekt, işmam, maktuat-mevsulat, ta ve tekbir bahislari, ravm ve hemze-i vasl ile ibtida konularını işlemiştir.

Abstract:
Mohammed b. Omar is a precious tajwid scholar and distinguished imam orator who lived in Istanbul, the capital city of the Ottoman Empire, served as an imam-orator in the Sehzâde Mosque, and with this duty he also served as an orator of the Zal Pasha Mosque. One of the prominent figures in the field of charity and tajwid, Muhammed b. Omar presented his knowledge of tajwid to the use of the suitors in his work called Risâle-i tajwid. It is understood that the author increased the use of his work by clearing unnecessary details. After completing his memorization, he became an imam of the Şehzade Mosque thanks to his knowledge of recitation and the clarity and beauty of his voice in the period after his knowledge of the science of qiraat from Nisanci Mosque Imam Muhammed Efendi. He performed this duty together with Zal Pasha Mosque. He was appointed as the imam of the sultan and the professor of the Sultan Ahmed Madrasa in Muharram in 1099. Subsequently, he passed away in the same year in Zilhicce. His grave is in the cemetery of Edirne Uc Serefeli Mosque in the direction of mihrab. Mohammed b. Omar is the author of the work called Risâle-i Tajwid. This work was completed in 1093 (November 1682) and was completed on the date of formation of the preliminary and purpose section.
 The author started to give information about the nature of tajwid and the origins and attributes of the letters to the muaddime section. In the following part, eûzü-besmele, the descriptions of the Quran and tajwid, the introduction of Imam Hafs, the decrees of tenvin-calm nûn and imale, idğam, izhar-ı kameriyye and idğâm-ı Şemsiyye, raâ'lar babı, lam 's covered the subjects of babi, pronoun, sect, foundation, teshil, ha-i sekt, işmam, maktuat-mevsulat, ta and takbir bets, ravm and hemze-i vasl and ibtida.