Balkan Türk edebiyatının dijital medyada görünümü üzerine bir inceleme
A research on the presence of Balkan Turkish literature in digital media
Yazar: MUMIN ALIOV
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞÜKRÜ ÇORUK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dijital çağda edebiyat ve edebiyatçılar daha önce hiç olmadığı kadar hızlı bir şekilde yayılma ve kitlelere ulaşma fırsatını yakalamıştır. Bir dil çatısı altında edebiyat yapanlar arasında âdeta sınır kalmamıştır. Aynı gelişmenin bir devamı niteliğinde farklı edebiyatlar arasında da sınırlar gittikçe incelmektedir. Gidişat, insanlığın ortak edebiyat anlayışı oluşturması yönündedir. Dünyada ve Türkiye'de edebiyat sanatının bir dijitalleşme serüveninde olduğu görülmektedir. Yapılan çalışmada genelde dünyada, özelde Türkiye'de ve detayda ise Balkan coğrafyasında temayül gösteren bu süreç ele alınmıştır. Çoğunlukla bir ayrım gözetmeksizin birlikte veya birbirinin yerine kullanılan iki kavram mevcuttur: Dijitalleşen Edebiyat ve Dijital Edebiyat. Bu kavramların sınırları çizilmiş, her birinin özellikleri açıklanarak tanımlanmış ve farklı nüansları ortaya konulmuştur. Gittikçe yaygınlık kazanan ve birçok alanı etkileyen dijitalleşme serüvenine doğal olarak Balkan Türk Edebiyatı da dâhil olmuştur. Bu çalışmanın temel amacı, Balkan Türk Edebiyatının genel seyrini bir bütün olarak el alma ve özelde de ülkeler bazında dikkatli tahkikler yapma doğrultusunda, Türkçe olarak yayın yapan ve Türkçe edebî ürünler içeren dijital medya mecralarını tespit etmektir. Edebî muhtevaya sahip olanlarını saptamak ve Türkçenin temsil boyutunu ortaya koyma gayreti güdülmüştür. Türkçenin güncel hâliyle yazılı olarak kullanılışı ve Balkan Türklerinin asırlardır Türk basını aracılığıyla verdiği edebî mücadeleyi de dikkatlere sunmaktır. Balkanlarda kademeli bir ilerleme söz konusu olsa da nihai kertede kapsamlı ve çok yönlü taramalarla elde edilen sonuçlar neticesinde Türkçenin boy gösterdiği dijital mecraların büyük bir yekûn oluşturduğu ortaya konulmuştur. Bu bağlamda edebiyat sanatı dijitalleşmeden kendine düşen payı alarak, dijital medya mecralarının birçoğunda varlık gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
In the digital age, literature and the literary people have had the opportunity to spread and reach the masses faster than ever before. There is almost no limit between those who make literature under the umbrella of a language. As a continuation of the same development, the borders between different literatures are getting thinner. The trend is towards the creation of a common understanding of literature by humanity. It is seen that the art of literature in the world and in Turkey is on a digitalisation adventure. In the study, this process, which tends to be in the world in general, in Turkey in particular, and in the Balkan geography in detail, is discussed. There are two concepts that are often used together or interchangeably without distinction: Digitalised Literature and Digital Literature. The boundaries of these concepts have been drawn and the characteristics of each of them have been explained and defined and their different nuances have been revealed. Naturally, Balkan Turkish Literature has been included in the adventure of digitalisation, which has become increasingly widespread and has affected many areas. The main purpose of this study is to determine the digital media channels broadcasting in Turkish and containing Turkish literary products, in order to consider the general course of Balkan Turkish Literature as a whole and to make careful investigations on the basis of countries in particular. An effort has been made to identify those with a literary content and to reveal the representational dimension of Turkish Language. It is also to bring to attention the use of Turkish in its current form in written form and the literary struggle of the Balkan Turks for centuries through the Turkish press. Although there is a gradual progress in the Balkans, it has been revealed that, in the final instance, as a result of comprehensive and versatile scans and the results obtained, the digital channels in which Turkish appears constitute a large sum. In this context, it has been determined that the art of literature takes its share from digitalisation and has a presence in many of the digital media channels.