Yazlıca (Ilıca/Kütahya) bölgesi killerinin jeolojisi, mineralojisi ve seramik sektöründeki kullanımının araştırılması
Investigation of the geology, mineralogy and use of clays of the Yazlıca (Ilıca/Kütahya) region in the ceramic industry
Yazar: EMRE KAÇAR
Danışman: PROF. DR. GÜRSEL YANIK
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Alterasyon = Alteration ; Bazalt = Basalt ; Kil = Clay ; Kütahya = Kütahya

Özet:
Dünyadaki enerji ve hammaddeye olan yüksek talep, aynı zamanda ülkeler arasındaki siyasi gerilimlerle birlikte yol açtığı enerji ve hammadde krizi giderek büyümüştür. Bu sebepler nedeniyle seramik sektöründe yeni ve yerli kaynakların araştırılması için çalışmalara başlanmıştır.
Bu tez çalışması kapsamında, seramik sektöründe üretimin öncü şehirlerinden biri olan Kütahya bölgesindeki mevcut hammadde potansiyeli olan kil yataklarının değerlendirilebilmesi için çalışmalarda bulunulmuştur. Eskişehir I24-d1 ve I24-d4 paftaları içerisinde yer alan Yazlıca (Ilıca/Kütahya) bölgesindeki killerin jeolojik olarak oluşumu incelenmiş olup seramik özellikleri araştırılmıştır. Bölgedeki Kızılkaya Volkanitleri (Mk) içerisinde yer alan bu kil örneklerine kimyasal, mineralojik, teknolojik ve termal davranışlarının belirlenebilmesi için analizler yapılmıştır. Bazaltik kayaçların ayrışmasıyla oluşan kil örneklerinin X-ışınları kırınım verileri, elektron mikroskobu incelemeleri, kimyasal ve termal analiz sonuçlarına göre, montmorillonit, nontronit ve alüminoseladonit minerallerinin başlıca kil mineralleri olduğu tespit edilmiştir. Alınan kil örneklerinin seramik özellikleri için Keramika Seramik şirketi mevcut masse formülasyonu içerisine %1-3-5-7 şeklinde ilave edilmiştir. Pigment etkisinin incelenmesi için Opak, Transparan ve Mat sırlar içerisine yeşil kil ilavesi sonucunda artistik sır efektleri elde edilmiştir. Sonuç olarak Yeşil kil örneğinin seramik pigmenti olarak kullanılabileceği görülmüştür. Kırmızı renkteki kil örneklerinin kırmızı masse ve tuğla-kiremit üretiminde kullanılabilecek niteliktedir. Bu tez çalışması, TÜBİTAK 2210-D Sanayiye Yönelik Yurt İçi Yüksek Lisans Burs Programı kapsamında desteklenmiştir.

Abstract:
The high demand for energy and raw materials in the world, as well as the political tensions between the countries, caused the energy and raw material crisis to grow. Due to these reasons, studies have been started to search for new and domestic resources in the ceramic industry.
Within the scope of this thesis study, studies have been carried out to evaluate the raw materials in the Kütahya region, which is one of the leading cities in the ceramic sector. The geological formation of the clays in the Yazlıca (Ilıca/Kütahya) region, which are located within the Eskişehir I24-d1 and I24-d4 sheet, has been studied and their ceramic properties have been investigated. Analyses have been made to these clay samples contained in the Kızılkaya Volcanics (Mk) in the region in order to determine their chemical, mineralogical, technological and thermal behaviour. According to the XRD data, clay samples formed by basalt decomposition as a result of geothermal alteration were determined to be smectite and celadonite. For the ceramic properties of the clay samples taken, 1-3-5-7% was added into the masse formulation of Keramika Seramik. In order to examine the pigment effect, artistic glaze effects were obtained as a result of adding green clay into Opaque, Transparent and Matt glazes. As a result, it was found that the Green clay sample can be used as a ceramic pigment. It can be used in the production of red masse and brick-tile production of red clay samples. This thesis study was supported within the scope of TÜBİTAK 2210-D Domestic Graduate Scholarship Program for Industry.