Elektrik piyasaları, borsaları ve fiyat riskinin yönetilmesi
Electricity markets, power exchanges and managing the price risk
Yazar: ALİ CAN KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH TEMİZEL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Elektrik = Electricity ; Elektrik borsaları = Power exchanges ; Elektrik enerjisi = Electrical energy ; Enerji piyasası = Energy market ; Fiyat = Price ; Fiyat oluşumu = Price discovery ; Risk yönetimi = Risk management

Özet:
Elektrik sektöründe liberalleşme aşamalarının başında devlet kontrolündeki tekel şirketlerin yeniden yapılandırılması gelmektedir. Elektrik sektörünün üretim, iletim ve dağıtım kısımlarına ayrılıp, iletim hariç diğer kısımlara özel sektörün girişinin önünün açılmasıyla birlikte yatırımcılar bu sektörlere yatırım yapmaya başlamışlardır. Böylece elektrik piyasalarında rekabetçi bir yapıya geçiş başlamıştır. Elektrik enerjisi, piyasaların serbestleşmesi sürecinin bir parçası olarak yalnızca bir tüketim maddesi olmaktan çıkmış ve finansal piyasaların bir parçası haline gelmiştir. Bunun başlıca nedenleri olarak elektrik pazarında serbest fiyat hareketlerinin oluşması ve buna bağlı olarak fiyatlarda oluşan oynaklık ve risk gösterilebilir. Bu yüzden elektriğin fiziksel olarak toptan ya da perakende günlük ticaretinin yanında futures, forward ve opsiyon kontratları da alınıp satılmaya başlanmıştır. Özellikle ABD ve Avrupa'da yalnızca enerji ve enerji türev ürünlerinin alınıp satıldığı borsalar kurulmuştur. Son yıllarda Türkiye'de de enerji sektöründe serbestleşme yönünde önemli adımlar atılmış ve ayrı bir enerji borsası kurma safhasına geçilmiştir. Bu çalışmada Avrupa ve Amerika'daki enerji borsaları araştırılarak elektrik ticaretinin enerji borsaları içindeki konumu, elektrik kontratlarının özellikleri ve bu borsaların işleyişleri ile elektrik piyasalarında görülen risklerin ortaya konması, bu bilgiler ışığında da Türkiye için öneriler oluşturulması hedeflenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Elektrik Piyasaları, Elektrik Borsaları, Gün Öncesi Piyasası,Elektrik Kontratları

Abstract:
Liberalization process in electricity sector has started with reconstruction of state controlled monopolies. Firstly generation, transmission and distribution activities were unbundled. Then free entry legislations for generation and distribution activities have been applied. Thus private investments were encouraged to invest in electricity sector and transition to competitive electricity markets had been started. Liberalization policies on energy industry change the nature of electricity. It is not just an ordinary consumable item anymore, but also an important part of the financial markets. The main reason of that is price volatility and risks depending on free market conditions. Therefore besides day ahead and intraday spot markets, electricity futures, forwards and options are part of electricity trading. America and some European countries have power exchanges intended for only energy and energy derivatives. Also Turkey has a goal of opening an power exchange in the near future. Aim of this paper is making suggestions for improving electricity market in Turkey through researching risks which are seen in power markets, role of electricity trading in power exchanges and features of electricity contracts used in the power exchanges located in Europe and United States.



Keywords: Electricity Markets, Power Exchanges, Day-Ahead Market, Electricity Contracts