Antiviral etkili Favipiravir'in yeşil kromatografi ile analizi
Simultaneous analysis of antiviral effective Favipiravir by green chromatography
Yazar: AYŞENUR FİZAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Analitik kimya = Analytical chemistry ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid

Özet:
Fizan, A. Antiviral Etkili Favipiravir'in Yeşil Kromatografi ile Analizi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Analitik Kimya Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2023. Günümüzde yapılan bilimsel araştırmalar arasında, çevre ve insan sağlığı güvenliğini ön planda tutan analizlerin gerçekleştirilebilmesi için geliştirilen yeşil kromatografi tekniği önemli bir yer tutmaktadır. Yeşil kromatografik analiz süreçleri, zararlı çözücülerin tüketiminin azaltılması veya daha çevre dostu çözücülerle değiştirilmesi gibi temellere dayanabilmektedir. Bu çalışmada, COVID-19 tedavisinde de kullanılan antiviral etkili Favipiravir (FAV)'in farmasötik preparattan yeşil kromatografik analizi için yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) yöntemi geliştirilmiş ve ICH kılavuzu doğrultusunda valide edilmiştir. Geliştirilen yöntemde; iç standart olarak Parasetamol (PAR) kullanılmış olup analizlerin tümü Zorbax C8 (150 × 4.6 mm, i.ç., 5 µm) analitik kolon kullanılmıştır. Kromatografik ayırım için hareketli faz olarak kullanılan 30 mM derişiminde sodyum dihidrojen fosfat tamponu (pH 4.2) ve etanol 97:3 h/h oranında karıştırılmış ve akış hızı olarak 1 mL.dk-1 olarak belirlenmiştir. UV dedektör kullanılarak 290 nm dalga boyunda sinyaller kaydedilmiştir. Favipiravir ve parasetamolün seçilen optimize edilen kromatografik şartlardaki alıkonma zamanları sırasıyla 5.1 ve 8.2 dakikadır. Geliştirilen yöntemler, ICH Q2R1 analitik yöntem validasyon rehberinde belirtilen kararlılık, özgünlük, doğrusallık, duyarlılık, doğruluk, kesinlik, tutarlılık ve sağlamlık parametrelerine göre valide edilerek güvenirliliği kanıtlanmıştır. Favipiravir için doğrusallık aralığı 1-100 µg.mL-1 olarak tespit edilmiş olup gözlenebilme sınırı (LOD); 0.57 µg.mL-1, alt tayin sınırı (LOQ) ise, 0.90 µg.mL-1 olarak bulunmuştur. Bu tezde, geliştirilen ve valide edilen yöntem, Favipiravir içeren tablet preparatlarından analizine uygulanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Favipiravir, yeşil kromatografi, HPLC, farmasötik analiz, tablet.

Abstract:
Fizan, A. Simultaneous Analysis of Antiviral Effective Favipiravir by Green Chromatography, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences Analytical Chemistry Program Master Thesis, Master of Sciences Thesis, Ankara, 2023. Among the scientific researches carried out today, the green chromatography technique, which has been developed to carry out analyzes that prioritize environmental and human health safety, has an important place. Green chromatographic analysis processes can be based on reducing the consumption of harmful solvents or replacing them with more environmentally friendly solvents. In this study, a high-performance liquid chromatography (HPLC) method was developed for the green chromatographic analysis of the antiviral effective favipiravir, which is also used in the treatment of COVID-19, which is used as an internal standard, from the pharmaceutical preparation and validated in accordance with the ICH guideline. In the developed method; Paracetamol (PAR) was used as internal standard and Zorbax C8 (150 × 4.6 mm i.d., 5 µm) analytical column was used for all analyzes. Sodium dihydrogen phosphate buffer (pH 4.2) and ethanol at a concentration of 30 mM, which was used as the mobile phase for chromatographic separation, were mixed at a rate of 97:3 h/h, and the flow rate was determined as 1 mL.min-1. Signals were recorded at a wavelength of 290 nm using a UV detector. The retention times of favipiravir and paracetamol at the selected optimized chromatographic conditions are 5.1 and 8.2 minutes, respectively. The developed methods have been validated according to the stability, originality, linearity, sensitivity, accuracy, precision, consistency and robustness parameters specified in the ICH Q2R1 analytical method validation guide, and their accuracy and reliability have been proven. A linearity range of 1-100 µg.mL-1 was determined for favipiravir, and the limits of detection (LOD); 0.57 µg.mL-1, and the lower limit of detection (LOQ) was found to be 0.90 µg.mL-1. The method developed and validated in this thesis was applied to the analysis of tablet preparations containing favipiravir.
Keywords: Favipiravir, green chromatography, HPLC, pharmaceutical analysis, …………….tablet.