Bozkır kavimlerinde askeri kültür (Başlangıçtan IX. yüzyıla kadar)
Military culture in steppe tribes (From beginning to IXth century)
Yazar: EDA DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. ESMA REYHAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri hayat = Military life ; Askeri taktik = Military tactic ; Askeri teşkilat = Military organization ; Askeri yapı = Military structure ; Bozkır kavimleri = Steppe tribes ; Bozkır kültürü = Steppe culture ; Savaş tekniği = War technique ; Silahlar = Guns

Özet:
Bozkırlar Orta Asya, Kuzey Asya ve Doğu Avrupa olarak bilinen coğrafi sahadan oluşmaktadır. Bozkırlılar bu coğrafyada uzun zaman diliminde varlıklarını hissettirmişler ve kendilerine ait bir kültür oluşturmuşlardır. Onlar atı ehlileştirip, binek hayvanı olarak kullanmışlardır. Bundan başka maden işleyiciliği, özellikle demircilikte ileri gitmişlerdir. Atın hızı ve demirin vurucu gücünden büyük ölçüde yararlanmışlardır. Onların kültürleri at ve demir sayesinde güç ve hız kazanmıştır. Askeri yönden güçlü bir yapıya kavuşmuşlardır. Hem kurgan buluntuları hem de yazılı kaynaklardaki bilgiler onların askeri gücünü açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Onların yetiştiği çevre ve eğitimleri askeri bakımdan güçlerini ortaya koymaktadır. Bozkırda av, sürü ve akın hayatın üç temel unsurudur. Avcılık, sürü otlatma ve akınlara katılma onların en önemli işleri olarak dikkat çekmektedir. Günlük hayatta at yarışları, ok atışları, güreş gibi sporlar da savaş için bir eğitim oluşturuyordu. Savaşacak kişi aldığı eğitimle cesaret, dayanıklılık, disiplin gibi özellikleri kazanıyordu. Savaşacak kişinin atının eğitimi ve özellikleri de önemli bir yer tutuyordu. Savaş sırasında en çok kullanılan silah yay-ok idi. Bundan başka saldırı silahı olarak balta, kılıç, kama ve mızrak da kullanılıyordu. Savunma silahı olarak ise zırh, miğfer ve kalkan kullanılıyordu. Askeri kavram ve unvanlar da oldukça önemliydi. Bozkır kavimlerinin orduları düzenli bir yapıya sahipti. Ordu içinde süvari, yaya, özel ve keşif birlikleri vardı. Ordunun asıl ana unsurunu süvari birlikleri oluşturuyordu. Süvariler savaşlarda at üzerinde en çok yay gerip ok atıyordu. Bu durumda uzaktan savaş taktiğini uygulamaktaydılar. Böyle bir savaş kendileri için kan kaybını azaltıyordu. Düşmana karşı uyguladıkları savaş taktiği de oldukça gelişmişti. Savaş taktiği üç aşamadan oluşuyordu. Bunlar yıldırma ve yıpratma, sahte geri çekilme ile pusuya düşürme ve imha idi. Savaş taktiğinin uygulanmasında insan, coğrafya ve zamanlama faktörleri önemli bir yer tutuyordu. Bu taktiği İskitler, Hunlar, Gök Türkler ve daha sonraki bozkır kavimleri başarıyla uygulamışlardır.

Abstract:
Steppes consist of geographical places which are known as Central Asia, North Asia and Easteren Europe .The Steppe tribes made their presence felt in this geography for a long time and created a culture of their own. They tamed the horse and used it as a riding horse. Moreover, they have gone further in mining, especialy in forging. They greatly benefited from the speed of the horse and the striking power of iron. Their cultures gained strength and speed thanks to horse and iron. They  have reached a strong military structure. Both kurgan finds and information in written sources clearly demonstrate their military power. Their environment which they grow into and the education they got, reveals their superior military power. In the steppe, hunt, flock and raid are the three basic elements of life. Hunting, herding and influxing attract attention as their most important jobs. In daily life sports such as horse racing, arrow shooting, wrestling were also training fort he war.  The person to fight was gaining features such as courage, endurance and discipline with the training he received. The training and characteristics of the horse of the warrior had a major importance, also. The most used weapon during the war was bow-arrow. Moreover, ax, sword, wedge and spear were also used as attack weapons. Armor, helmet and shield were used as defense pweapons. Military concepts and titles were also very important. Armies of steppe tribes had a regular structure. There were cavalry, pedestrian, private and reconnaissance troops within the army. Cavalry troops were the main element of the army. Cavalry were stretching bow and throwing arrows while standing on their horses in the war area. In this case, they were implementing remote combat tactics. Such a war was reducing blood loss for them. The battle tactics they used againist the enemy were also highly developed. Savaş taktiği üç aşamadan oluşuyordu. The battle tactics consisted of three stages. These were intimidation and arttrition, setting up an ambush by fake retreat, and annihilation. Human, geography and timing factors played an important role in the implementation of the battle tactics. The Scythians, Huns, Gok Turks and the later steppe tribes successfully implemented this tactic.