Fen bilgisi öğretmen adaylarının yapılandırmacı kurama dayalı öğretim uygulamalarının analizi ve geliştirilmesi
An analysis and development of pre-service science teachers' constructivist-oriented teaching practices
Yazar: NİLAY CEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN TATAR
Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Öğretmen adayları lisans eğitimi boyunca yapılandırmacı kuramla ilgili teorik bilgiler  edinmektedirler. Ancak bu bilgilerini sınıf ortamında nasıl uyguladıklarının araştırılması  gerekmektedir. Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının yapılandırmacı kura ma dayalı  fen derslerini nasıl planlayıp, uyguladıklarını tespit etmek, ne tür zorluklarla karşılaştıklarını  belirlemek ve verilen eğitim aracılığıyla bu zorlukları aşmasını sağlayıp, uygulamalarını  iyileştirmektir.  Araştır mada nitel araştırma desenlerind en birisi olan eylem araştırması yöntemi  kullanılmıştır. Araştırma grubunun belirlenmesinde ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır.  Araştırmaya Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü, Fen Bilgisi  Eğitimi Anabilim Dalında son sınıfta ö ğrenim gören "Öğretmenlik Uygulaması" dersi alan  dört öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada dokuman analizi, görüşme ve gözlem yöntemleri  kullanılarak veriler toplanmıştır. Katılımcıların ders planları veri toplama aracı olarak  kullanılan dokümanlardır.  Görüşme verileri görüşme formu, katılımcıların öğretim  uygulamalarına dair veriler ise gözlem formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde  betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Ders planları "ders planı değerlendirme  aracı ", öğretim  uygulamaları ise  " ders performa n sı değerlendirme aracı " ile analiz edilmiştir.  Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, katılımcıların öğretim programlarını  kullanmaya yönelik bilgi eksikleri olduğu tespit edilmiştir. Programda yer alan kazanımları  (becerileri) dik kate almadan planlama yapmaları bu durumun göstergesidir. Kavram  yanılgılarının önemi hakkında bilgi sahibi olmalarına rağmen, planlama ve uygulama  sırasında öğrencilerin olası yanılgılarını göz ardı etmektedirler. Ayrıca çoğunlukla öğretmen  merkezli öğret im yöntem ve teknikleri tercih ettikleri, derslerde öğretmen açıklamalarına,  öğrenciyi düşünmeye araştırmaya yönlendirmeyen soru ve dönütlere sıklıkla yer verdikleri  belirlenmiştir. Katılımcıların konu alan ve pedagojik alan bilgilerindeki eksiklikleri yön tem,  materyal seçimi, soru ve dönüt türlerini etkilemektedir. Ancak öğrencileri grup çalışmaları  için motive edici uygulamalara yer vermektedirler. Kazanımları değerlendirmede alternatif  değerlendirme araçlarını sıklıkla tercih ettikleri tespit edilmiştir. Öğrencilere verilen ödevlerin  pekiştirmeye yönelik olması da karşımıza sıklıkla çıkan bir durumdur. Ayrıca planlama  iii sırasında kaynak ku llanımları oldukça kısıtlıdır.  Çoğunlukla ders kitabı ve öğretmen  kılavuzlarını temel kaynak olarak kullanmaktadırlar.  Bu araştırmada katılımcıların yapılandırmacı kurama dayalı öğretim uygulamalarını  iyileştirmek için eğitimler verilmiştir. Bu eğitimlerde plan ve uygulamalarındaki eksik ve  hataları giderilmeye çalışılmıştır.  Katılımcıların y ukarıda değinilen problemlerin  üstesinden  çoğunlukla  geldikleri tespit edilmiştir.  Öğretmen adayları zamanla öğrenci merkezli  etkinlikler tercih ederek yapılandırmacı kuramın esaslarına dayalı dersler planlamaya  başlamışlardır. Farklı kaynakla rdan hazırladıkları etkinliklerde yöntem ve  materyal  çeşitliliğini dikkate al mışlardır.  İçeriği günlük hayatla ilişkilendirmeye önem vererek,  öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini geliştirmeye odaklanmışlardır.  Dersin  aşamalarına özen göstererek zaman kontrolünde başarılı olmuşlardır. Öğretmen adayları  uygulamaların sonunda kendilerini ders planlama ve uygulama sürecinde daha başarılı  gördüklerini ifade etmişlerdir.  Verilen eğitimler katılımcıların gelişimine büyük oranda  katkıda bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak öğr etmen  eğitimcilerine ve bu konuda araştırma yapmak isteyen araştırmacılara bazı önerilerde  bulunulmuştur.

Anahtar sözcükler: Yapılandırmacılık, öğretmen adayı eğitimi, eylem araştırması

Abstract:
During their undergraduate studies, pre - service teachers have obtained theoretical  knowledge about constructivist theory. However,  needs to be  investigated that how they  applied those knowledge in classroom setting. The aim  of  this study is to define how pre - service teachers plan and  implement their lessons based upon constructivist theory, to identify  what kind of problems they encounter and to  enhance the  in implementations towards  constructivist orientation by helping them in overcoming these difficulties via delivered  training. Action research method as a is used in this study qualitat ive research design. To define research group, criterion sa mpling method is used. Participants of the research are four senior  pre - service teachers from Cumhuriyet University, Faculty of Education, Department of  Primary Education, Science Education Department who are taking "Teaching Practi c e"  course. Data gathere d through document analysis, interview and observation methods.  Participants' lesson plans are the documents used as data collection tool. Interview data  is  collected through  interview form, data related with participants' teaching practises are  collected  through observation form. Lesson plans are analysed by "lesson plan eval uation  rubric"; teaching practic es are  evaluated by showed that  " lesson performance rubric " . F indings , that participants have lack of information on using teaching programs.  They  are p lanning without taking attainments (skills) into consideration is an indicator of this  situation. Although they  know  the importance of misconceptions, they ignore students'  possible misconcept ions during planning and practic e. Furthermore it is defined tha t they  prefer teacher - centered teaching methods and techniques, teacher's explanations during  lessons, questions and feedbacks do not direct students to thinking and research frequently.  Participants' lack of content knowledge and pedagogical knowledge aff ect the types of  method, selection of material, types of question and feedback. However, they also  make use  of motivational practic es for group works. It is found that they frequently prefer alternative  assessment tools in evaluating educational attainmen ts. We frequently encounter that  homework given to the students are oriented to reinforcement. Moreover,  re source using  during planning is considerably limited. The y frequently use d course book and teacher's book  as main source.  In this research , trainings are given to particip ants to enhance teaching practic es based  upon constructivist theory. With these trainings,  we  eliminate d the lacks and  mistakes in  planning and practic es. It is defined that  they 've overcome most of the difficulties mentione d  above. Pre - service teachers have preferred student - centered activities in  time course and have  begun to plan their lessons as complies with the principles of the constructivist approach.  They have taken method and material diversity into consideration in their activities prepared  via  using  different sources. While they have given importance to associating the content with  daily life, they have focused on developing high - level abilities of the students. They were  successful at time control by caring to the processes of the lesson. At the end of the  trainings ,  pre - service teachers have expressed that they have considered themselves more successful in  planning and application process of the lesson. Trainings have contributed to the development  of the  participants to a large extent.  Based upon the findings from the research, some  suggestions are delivered to the teacher trainers and researchers who want to do research on  this topic.

Keywords:  Constructivism, pre - service teacher education, action resea rch.