İstanbul ili Tuzla ilçesi birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışanların el hijyeni inanç ve uyumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of hand hygiene belief and  condordance of primary healthcare workers in primary healthcare facilities in Tuzla District in İstanbul provience
Yazar: DERYA ÇAKIRLI KOZİK
Danışman: DOÇ. DR. CAN ÖNER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; El yıkama = Hand disinfection ; Hijyen = Hygiene ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Sağlık personeli = Health personnel ; İstanbul-Tuzla = Istanbul-Tuzla

Özet:
Amaç: Birinci basamakta görev yapan sağlık çalışanlarında el hijyenine inanç durumu ve el hijyeni uygulamalarının belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışma İstanbul İli Tuzla İlçesi İlçe Sağlık Müdürlüğü (İSM), Aile Sağlığı Merkezleri (ASM), Verem Savaş Dispanseri (VSD) ve Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi (AÇSAP)' nde yürütüldü. El hijyeni uygulama envanteri ve el hijyeni inanç ölçeği ile el hijyenine inanç ve uyum değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya toplam 210 kişi katılmıştır. Katılımcıların %77,6 (n=163)'sı kadın  %22,4 (n=47)'ü erkektir. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 37,6±8,8 yıldır. Katılımcıların çok büyük bir kısmı Aile Sağlığı Merkezinden (ASM) çalışmaya katılmıştır. Ortalama hizmet süreleri 13,4±9,3 yıldır. Meslek grupları ele alındığında hekimlerin ortalama ölçek puanı 84,6±6,9 iken yardımcı sağlık çalışanlarının ölçek puanları ortalaması 81,9±8,9 dur. Ortalama ölçek puanları temizlik personelinde 81,3±12,7 destek personelinde ise 78,0±9,6 olarak hesaplanmıştır. Meslek grupları ele alındağında ortalama ölçek puanı açısında gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmaktadır (p=0,014). Hizmet süresi ile ölçekten alınan puan arasında anlamlı güçlü bir korelasyon söz konusudur (r=0,865;p=0,468). Yaş ile uygulama puanı arasında anlamlı bir korelasyon bulunmaktadır (r=0,159; p=0,021). Meslek grupları ele alındağında ortalama uygulama puanı açısında gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmaktadır(p=0,000). Katılımcıların hizmet yılları açısından ortalama uygulama puanına bakıldığında anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,061). Hizmet süresi ile ölçekten alınan puan arasında anlamlı bir korelasyon söz konusudur (r=0,945 p=0,005).
Sonuç: El hijyeni sağlık hizmeti ile ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde anahtar rolü oynamaktadır. El hijyenine inanç ve uyumun değerlendirilmesi için el hijyeni inanç ölçeği (EHİÖ) ve el hijyeni uygulama envanteri (EHUE) kullanılmaktadır. Sağlık personelinin uyumunun arttırılması için eğitimler düzenlenmelidir. 
Anahtar kelimeler: Birinci Basamakta Görev Yapan Sağlık Çalışanları, El hijyeni, El Hijyeni İnancı, El Hijyeni Uyumu

Abstract:
Aim: It was aimed to determine the state of belief in hand hygiene and hand hygiene practices in healthcare professionals working in primary health care.
Methods: This cross-sectional study was conducted in Istanbul Province Tuzla District Health Directorate, Tuzla District Family Health Care Centers , Tuberculosis Dispensary and Mother Child Health Care and Family Planning Center. Hand hygiene practices inventory and hand hygiene belief scale were used to evaluate hand hygiene belief and compliance.
Results: A total of 210 people participated in the study. 77.6% (n = 163) of the participants were female and 22.4% (n = 47) were male. The average age of the participants in the study was 37.6 ± 8.8 years. Most of the participants participated in the study were from Tuzla District Family Health Centers. Average tenure period was 13.4 ± 9.3 years. When occupational groups were considered, the mean hand hygiene belief scale score of physicians was 84.6 ± 6.9, while the mean scale score of assistant healthcare workers was 81.9 ± 8.9. Average scale scores were calculated as 81.3 ± 12.7 for cleaning staff and 78.0 ± 9.6 for support services staff respectively. In terms of occupational groups, there was a significant difference between the groups in terms of mean scale scores (p = 0.014). There was a significant strong correlation between tenure period and the score obtained from the scale (r = 0.865; p = 0.468). There was a significant correlation between age and hand hygiene practices inventory score (r = 0.159; p = 0.021). In terms of occupational groups, there is a significant difference between the groups in terms of average inventory score (p = 0.000). When the average inventory score of the participants in terms of tenure period was considered, a significant difference was found (p = 0.061). There was a significant correlation between tenure period and the score obtained from the hand hygiene belief scale (r = 0.945;   p = 0.005).
Conclusion: Hand hygiene plays a key role in preventing healthcare related infections. Hand hygiene belief scale and hand hygiene practice inventory are used to evaluate hand hygiene belief and compliance. Trainings should be organized to increase the compliance of health staff.
Key words: Healthcare Professionals Working in Primary Care, Hand Hygiene, Hand Hygiene Belief, Hand Hygiene Compliance