Dünyada kripto paralar üzerine vergisel düzenlemeler ve Türkiye yansımaları
Tax regulations on cryptocurrency in the world and its reflections on Turkey
Yazar: AYŞEGÜL KARAÇAĞIL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA TUNÇEL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
2008 yılında dünya genelinde yaşanan ekonomik kriz sonrası insanlar farklı ekonomik yatırım yolları aramaya başlamıştır. Bu süreçte, insanların başlangıçta şüpheli yaklaştığı ancak zamanla çok büyük gelir beklentileri ile sahiplendiği kripto para sisteminin temeli, Satoshi Nakamoto tarafından yayımlanan bir makale ile atılmıştır.  Bu makale yayımlanana kadar, mevcut sistem içinde merkezi otorite ve finans kurumlarının kontrolünde olan para ve yatırım piyasası; ilk kripto para birimi olan Bitcoin'in yaygınlaşması ile değişime uğramış, artık bağımsız ve kişisel olarak hareket eder hale gelmiştir. Yatırım yaparken merkezi otoritenin kontrolü dışında ve bağımsız hareket edilebiliyor olunması aynı zamanda kötü niyetli düşüncelerin de prim yapmasını sağlamış ve kara para aklama, kontrolsüz para aktarımı gibi yasa dışı işlemlere yol açmıştır. Her geçen gün daha fazla kullanıcı seviyesine ulaşan kripto para piyasası on dört yıl gibi kısa bir sürede çok büyük bir işlem hacmine ulaşmış ve bu büyük gelirin kontrol dışı hareket ediyor olması devletleri tedirgin etmiştir. Bazı devletler denetim mekanizmaları geliştirme yoluna giderken, bazı devletler de tüm kripto para işlemlerini tamamen yasaklayarak bu büyük hacimli yeni ekonomik yatırım sistemini kontrol altına almaya çalışmıştır.  Bunun yanı sıra Türkiye'nin de içinde bulunduğu bazı devletler kripto para işlemleri karşısında kararsız kalmış ve herhangi bir yasal düzenleme yapmamıştır. Bu karmaşık düzen ve farklı bakış açıları içerisinde ulaştığı ekonomik boyutlar göz önüne alındığında kripto para piyasasının yasal olarak kontrol altına alınması fikri, dünyada genel kabul görmüş ve ülkeler değişik uygulamalar ile tedbirler almaya başlamıştır. Alınan tedbirlerin en önemlisi, vergi uygulamaları konusunda olmuştur. Ülkeler tarafından öncelikle kripto paraların kanuni olarak nasıl tanımlanacağı ve vergiyi doğuran olay kapsamında nasıl değerlendirileceği tespit edilmeye çalışılmış fakat birbirinden farklı görüşler ve uygulamalar ortaya çıkmıştır. Bu çalışma ile kripto para sisteminde uygulanacak vergilendirme yöntemleri farklı ülkeler özelinde incelenmiş ve Türkiye için yol gösterici çeşitli önerilere yer verilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Kripto Para, Blokzincir Teknolojisi, Vergi Sistemleri, Vergisel Düzenlemeler.

Abstract:
After the worldwide economic crisis in 2008, people started to look for different ways of economic investment. In this process, the foundation of the crypto money system, which people initially approached with suspicion, but over time adopted with enormous income expectations, was laid with an article published by Satoshi Nakamoto. Until this article is published, the money and investment market, which is under the control of the central authority and financial institutions in the current system; It has changed with the spread of Bitcoin, the first crypto currency, and now it has become independent and personal. The fact that the action can be done independently and outside the control of the central institution while investing, has also led the malicious thoughts providing the money laundering and uncontrolled money execution. Cryptocurrency market, which has reached more and more user rate every day, has reached a very large transaction volume in a short period of fourteen years and has activated the states to take control on this large income. While some states have gone to develop control mechanisms, some states have tried to control this new large-volume economic investment system by completely banning all crypto money transactions. In addition, some states, including Turkey, remained undecided in the face of crypto currency transactions and did not make any legal arrangements. Considering the economic dimensions it has reached within this complex order and different perspectives, the idea of legally controlling the crypto money market has been generally accepted in the world and countries have started to take measures with different applications. The most important of the measures taken was about tax applications. Countries have tried to determine how cryptocurrencies will be legally defined and evaluated within the scope of taxable events, but different views and practices have emerged. In this study, the taxation methods to be applied in the crypto money system are examined in different countries and various suggestions are given for Turkey.
Keywords: Cryptocurrency, Blockchain Technology, Tax systems, Tax Regulations.