Modifiye kardiyovasküler hastalıklara ilişkin tutum ve inançlar risk anketi'nin (M-KARTİRA) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of the modified cardiovascular diseases attitudes and beliefs risk questionnaire (M-CARABRQ)
Yazar: ECEM NUR AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN DURUTÜRK
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Çalışmanın amacı; Türk yetişkin bireylerde, M-KARTİRA'nın Türkçe uyarlaması ve kültürel adaptasyonunu sağlayarak, geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır. Çalışmamıza, 18 yaş ve üzeri, Türkçe okuma-yazma bilen, hamile olmayan, kardiyovasküler ve kronik sistemik hastalığı bulunmayan, psikiyatrik bozukluk tedavisi altında olmayan ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 205 sağlıklı yetişkin birey (yaş ortalaması: 38,46±13,51 yıl, vücut kütle indeksi: 24,36±3,91 kg/m²) dahil edildi. Bireylere Türkçe çevirisi yapılan  M-KARTİRA ile belirlenen risk algısının karşılaştırılmasını göstermek amacıyla Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi (KARRİF-BD) Ölçeği uygulandı. Ölçeklerin zamansal geçerliliğini test etmek için 48 saat sonra,     
M-KARTİRA ve KARRİF-BD ikinci kez uygulandı. M-KARTİRA anketinin tespit ettiği risk algısı ile KARRİF-BD ölçeğinin belirlediği risk algısı arasında anlamlı bir şekilde ilişki ve benzerlik olup olmadığı karşılaştırıldı. M-KARTİRA'nın Cronbach alfa (α) katsayısı 0,88 bulundu. M-KARTİRA alt boyutlarının (Algılanan Kalp Krizi veya Felç Riski, Algılanan Egzersiz Yapma Faydaları ve Niyetleri, Algılanan Sağlıklı Beslenme Faydaları ve Niyetleri, Sigara Bırakmanın Yararları ve Hedefleri) iç tutarlılık değeri sırasıyla 0,81, 0,76, 0,72, 0,71 bulundu. M-KARTİRA ile KARRİF-BD alt boyut puanları arasındaki korelasyonlar incelendiğinde M-KARTİRA ile KARRİF-BD ölçeği ve alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler vardı (p<0,05). Sonuç olarak, yetişkin bireylerin bilgi düzeylerinin ve kardiyovasküler hastalık risk faktörlerinin belirlenmesi amacıyla geliştirilmiş ve henüz Türkçe'ye adaptasyonu yapılmamış olan M-KARTİRA, Türk yetişkin bireylerde geçerli ve güvenilir bir ankettir. İleriki çalışmalarda M-KARTİRA anketi kullanılarak farklı popülasyonlarda farkındalık ve risk algısının da belirlenmesinin uygun rehabilitasyon programlarının geliştirilmesinde yol gösterici olabileceğini düşünmekteyiz.   
Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler hastalıklar, risk algısı, risk farkındalığı, geçerlik, güvenirlilik.                                                                                                                                                                   Başkent Üniversitesi Tıp ve Sağlık Bilimleri Araştırma Kurulu ve Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Proje no: KA23/394).

Abstract:
The aim of the study is to validate and assess the reliability of the Turkish adaptation and cultural adaptation of the M-CARABRQ scale in Turkish adults. The study included 205 healthy adult participants (mean age: 38.46±13.51 years, body mass index: 24.36±3.91 kg/m²) who were 18 years or older, literate in Turkish, not pregnant, without cardiovascular or chronic systemic diseases, not undergoing psychiatric treatment, and voluntarily participated in the research. To compare the risk perception identified by the Turkish version of M-CARABRQ, the Cardiovascular Disease Risk Factors Knowledge Level (CARRF-KL) Scale was administered. To test the temporal validity of the scales, M-CARABRQ and CARRF-KL were re-administered 48 hours later. The study compared whether there was a significant relationship and similarity between the risk perception identified by the 
M-CARABRQ questionnaire and the risk perception determined by the CARRF-KL scale. The Cronbach's alpha (α) coefficient for the M-CARABRQ was found to be 0.88. The internal consistency values for the subscales of M-CARABRQ (Perceived Risk of Heart Attack or Stroke, Perceived Benefits and Intentions to Exercise, Perceived Benefit and Healthy Eating Intentions, Benefits and Intentions to Stop Smoking) was found to be 0.81, 0.76, 0.72, 0.71 respectively. When examining the correlations between the subscale scores of M-CARABRQ and CARRF-KL, statistically significant relationships were found between M-CARABRQ and CARRF-KL and their subscales (p<0.05). In conclusion, 
M-CARABRQ, which was developed to determine the knowledge level and cardiovascular disease risk factors of adult individuals and has not yet been adapted into Turkish, is a valid and reliable questionnaire for Turkish adults. We believe that using the M-CARABRQ questionnaire in future studies to determine awareness and risk perception in different populations could be instrumental in developing appropriate rehabilitation programs.
Key Words: Cardiovascular diseases, risk perception, risk awareness, validity, reliability.
Approved by Başkent University Medicine and Health Sciences Research Board and Ethics Committee (Project number: KA23/394).