Türklerin İslamiyeti kabulüne kadar tarihte Türk göçleri
Turkish migrations in history until the acceptance of Islam by the Turks
Yazar: ALEYNA İZMİRLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ŞEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Bozkır kültürü = Steppe culture ; Eski Türkler = Old Turks ; Türk destanları = Turkish legends ; Türkistan = Turkistan ; Yarı göçebe hayvancılık = Semi-nomadic livestock ; İslamiyet öncesi = Before Islam

Özet:
Göç, insanın temel ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile toplu ya da bireysel olarak yaşadığı mekandan şartların daha elverişli olduğu mekanlara gerçekleştirdiği yer değiştirme hareketidir. Dünya tarihi, çeşitli sebepler ile gerçekleşen sayısız göç hareketlerine tanıklık etmiştir. 
Türk yaşam tarzının göçebe olduğunu ileri süren bazı Batılı ve Türk araştırmacılar bulunsa da buna katılmak mümkün değildir. Zira köklü bir kültür, kuvvetli bir töreye sahip olan ve sayısız devletler kuran Türk toplumunun tam manasıyla göçebe olduğunu ileri sürmek doğru olmayacaktır. Bu nedenle yapılan yer değiştirme hareketlerinin sebepleri dikkate alınarak Türkler için göçebe değil konargöçer topluluk tabirini kullanmak daha yerinde olacaktır. Diğer göçebe toplumlarda görülen kanunsuzluk ve düzensizliğin Türklerde görülmemesi de bu düşünceyi desteklemektedir. Nitekim devlet yönetimini ve sosyal hayatı düzenleyen kurallar ile vatan kavramının varlığı buna en büyük kanıttır. Gerek yazılı kaynaklar gerekse destan ve efsaneler gibi sözlü kaynaklar incelendiğinde göçün yalnızca toplu yer değiştirme hareketi olmadığı anlaşılmaktadır. Yine göçler sadece kutsiyet atfedilen yerlere yapılan fütuhatlar ile olmamış iklim şartlarının zorluğu, nüfus artışı, siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle de gerçekleşmiştir. 
Giriş bölümünde Türk adının anlamı, Türk soyu hakkındaki rivayetler, Türk boyları, Türklerin inançları ve tezde yararlanılan kaynaklar hakkında bilgi verilmiştir. İlk bölümde, göç kavramı üzerinde durulmuş, tanımı, türleri ve sebeplerinden bahsedilmiştir. Ayrıca göçebe ve konargöçer hayat tarzı hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, Türklerin yaşamış oldukları coğrafyanın özellikleri ve sosyal yapı anlatılmıştır. Türk topluluklarının göçleri M.Ö. ve M. S. olarak iki başlık altında incelenmiştir. Kavimler Göçü başta olmak üzere, Hun, Uygur, Göktürk, Oğuz topluluklarının göçleri ile Avrupa ve Balkanlara göç eden topluluklar hakkında bilgiler verilmiştir. Göçlerin sosyal hayata olan etkisi ise destan ve efsanelerden yararlanılarak detaylı olarak yorumlanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, Türk göçlerinin sebep ve sonuçları üzerinde durulmuştur. Göçlerin sebepleri ekonomik, coğrafi, sosyal ve siyasi olarak ele alınmıştır. Ayrıca göçlerin karakterini yansıtması açısından önemli olan cihan hakimiyeti anlayışının etkisi incelenmiştir. Türk göçlerinin sonuçları ise dünya ve Türk tarihi açısından iki farklı başlık altında değerlendirilmiştir.
M.Ö. ilk devirlerden M.S. XI. yüzyıla kadar yapılan Türk göçleri, Türk kimliği ve töresi ön plana çıkarılarak anlatılmıştır. Türklerin yalnızca en basit ifadeyle göçebe bir topluluk olmadığı, yapılan her göç hareketinin ekonomik, coğrafi, sosyal ve siyasi sebepleri olduğu tespit edilmiştir. Türk göç hareketlerini geniş kapsamda ele alan çalışma, yurt edinme gayesindeki Türklerin geçirdikleri süreçleri ifade etmektedir. Türk göç hareketleri, Türk efsane ve destanlarındaki yeriyle, sosyal ve siyasi hayatı şekillendiren cihan hakimiyeti ülküsü temel alınarak açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Göç, Türk, İslamiyet öncesi, Konargöçer, Göçebe.

Abstract:
Migration is the movement of people, collectively or individually, from the place where they live to places where conditions are more favorable in order to meet their basic needs. World history has witnessed countless migrations for various reasons.
Although there are some Western and Turkish researchers who argue that the Turkish way of life is nomadic, it is not possible to agree with them. Because it would not be correct to say that Turkish society, which has a deep-rooted culture, a strong tradition, and has founded countless states, is nomadic in the full sense of the word. For this reason, it would be more appropriate to use the term nomadic rather than nomadic society for the Turks, taking into account the reasons fort he migrations. The fact that the Turks did not exhibit the lawlessness and disorder of other nomadic societies supports this idea. In fact, the existence of rules regulating state administration and social life, as well as the concept of homeland, are the greatest proofs of this. Analyzing both written sources and oral sources such as epics and legends, it becomes clear that migration is not just a mass movement of people. Again, migrations took place not only with conquests to places considered sacred, but also because of difficult climatic conditions, population growth, and political conflicts.  
In the introduction, the meaning of the Turkish name, the rumors about the Turkish ancestry, the Turkish tribes, beliefs of the Turks and the soursces used in the thesis are given. In the first chapter, the concept of migration is emphasized, its definition, types and reasons are mentioned. In addition, information about the nomad and the nomadic way of life is given. In the second chapter, the characteristics of the geography where the Turks lived and the social structure were explained. The migrations of the Turkish communities are analyzed under two headings as B.C. and A.D. information is given about the migrations of the Hun, Uighur, Gokturk, Oghuz communities, especially the tribal migration, and the communities that migrated to Europe and the Balkans. The impact of migrations on social life is interpreted in detail with the help of epics and legends. In the last part of the study, the causes and consequences of Turkish migrations are emphasized. The causes of migrations are discussed as economic, geographical, social and political. In addition, the effect of the understanding of world domination, which is important in terms of reflecting the character of migrations, is analyzed. The results of Turkish migrations are evaluated under two different headings in terms of world and Turkish history. 
Turkish migrations from the earliest times of B. C. to the XI century A. D. are described by emphasizing Turkish identity and tradition. It has been established that the Turks were not only a nomadic community in the simplest sense, but that each migratory movement had economic, geographical, social and political reasons. The study, which deals with Turkish migrations in a broad sense, expresses the processes that Turks went through in order to acquire a homeland. Turkish migrations are explained in terms of their place in Turkish legens and epics and the ideal of world domination that shapes social and political life.

Key Words: Migration, Turk, Pre-Islamic, Nomadic, Nomad.