Prizren Sancağı'nın idari ve sosyo-ekonomik yapısı (1877- 1912)
Administrative and socio-economic structure of the Sanjak of Prizren (1877- 1912)
Yazar: ZEKİRJA SHABANİ
Danışman: PROF. DR. MAHİR AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
XIX. yüzyılın sonları ile XX. yüzyılın başı, Osmanlı İmparatorluğu'nun özellikle idarî, sosyal ve ekonomik yapılarında önemli dönüşümlerin yaşandığı bir dönemdir. Bu doktora tezinde; İmparatorluğun eyalet sisteminin önemli bir bölgesi olan Prizren sancağında 1877- 1912 yılları arasında bu değişimlerin nasıl ortaya çıktığı incelenmiştir. Prizren sancağının idarî organizasyonu ile mutasarrıflık, kaymakamlık ve nahiye müdürlükleri gibi idarî birimlerine odaklanarak yerel yönetim, hiyerarşi ve çeşitli yetkililerin rolleri ayrıntılı bir şekilde değerlendirilip sunulmuştur. Ayrıca bölgenin etnik ve dinî çeşitliliği incelenerek kozmopolit yapının günlük yaşam, eğitim ve sosyal kurumlar üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Ekonomik açıdan ise yerel ekonomiyi sürdüren tarım, hububat, hayvancılık, zanaat ve madencilik ele alınıp ticaret ve vergi sistemlerinin yerel topluluklar üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Prizren sancağının sosyo-ekonomik dönüşümü, Osmanlı yerel yönetimi ile merkez yönetimi arasındaki ilişki çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bölgedeki idarî değişimlerin ve modernleşme çabalarının göstergesi olarak altyapı, ulaşım ve iletişim hizmetlerinin gelişimine özel önem verilmiştir. Bu doktora çalışmasında, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Prizren sancağındaki idarî ve sosyo-ekonomik dinamikleri ortaya çıkarmak için yapılan ayrıntılı incelemeler ve elde edilen veriler, geniş arşiv araştırmalarına ve tarihî kaynaklara dayanmaktadır.

Abstract:
The late 19th and early 20th centuries marked a period of profound transformation in the Ottoman Empire, particularly in its administrative, social, and economic structures. This doctoral thesis examines these shifts as they played out in the Prizren Sanjak between 1877 and 1912, a pivotal region within the Empire's provincial system. The study delves into the administrative organization of the Sanjak, focusing on its divisions into mutasarrıflık, kaymakamlık, and nahiye directorates, and provides a detailed assessment of the local governance, hierarchy, and the roles of various officials. Furthermore, this research explores the ethnic and religious diversity of the population, investigating how the cosmopolitan makeup of the region influenced daily life, including its educational and social institutions. Economically, the thesis examines the main sectors - agriculture, cereals, livestock, crafts, and mining - that sustained the local economy, alongside an analysis of trade and taxation systems and their impact on local communities. The socio-economic transformation of the Prizren Sanjak is framed within the broader context of the relationship between local governance and the central Ottoman administration. Special attention is given to the development of infrastructure, transportation, and communication services as indicators of administrative change and modernization efforts in the region. This thesis is grounded in extensive archival research and historical sources, offering an in-depth study of the administrative and socio-economic dynamics in the Prizren Sanjak during the final decades of Ottoman rule.