Hacılar ilçesinde 15-49 yaş grubu kadınlarda salamura gıda tüketimi,  hipertansiyon görülme sıklığı ve idrarla sodyum atılımı
The brined food consumption, hypertension prevalence and urinary sodium excretion among women aged between 15-49 years in hacilar province
Yazar: SERAP YAVUZ
Danışman: PROF. DR. OSMAN CEYHAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Gıdalar = Foods ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kadınlar = Women ; Kayseri-Hacılar = Kayseri-Hacılar ; Salamura = Brine ; İdrar = Urine ; İdrar tahlili = Urinalysis

Özet:
Bu araştırma, Kayseri ili Hacılar ilçesinde 15-49 yaş grubu kadınlarda, salamura gıda tüketimi ve hipertansiyon görülme sıklığını belirlemek ve idrarla sodyum atılımını saptamak amacıyla planlanmıştır. Saha çalışması niteliğindeki bu çalışma 1 Şubat-1 Mayıs 2016 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini Kayseri İli Hacılar İlçesindeki 15-49 yaş grubu kadınlar oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, araştırmanın amacına uygun 32 sorudan oluşan anket formu ile toplanmıştır.
Veriler Statistical Package for Social Sciences for Windows 22.0 programı yardımı ile değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin normal dağılıma uyup uymadıkları Shapiro Wilks normallik analizi ile test edilmiştir. Normal dağılım göstermeyen değişkenler için Kruskal Wallis Varyans analizi ve Man-Whitney U Test analizi  kullanılmıştır. Ailedeki birey ve çocuk sayısı, aylık gelir, beden kütle indeksi, su tüketimi ve idrarla sodyum atılımı gibi  nicel değişkenlerin ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Çalışmamızda nitel değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanılmıştır.
Araştırma kapsamına alınan 15-49 yaş grubu 700 kadının yaş ortalaması 38.8 9.4 yıldır. Kadınların %80.3'ünün aile yapısı çekirdek aile olup, %91.2'si ev hanımıdır. Kadınların %67.7'si ekonomik durumunu orta, %8.0'ı da kötü olarak ifade etmiştir.
 Araştırma kapsamına alınan kadınlarda  hipertansiyon görülme sıklığı %17.3 olarak bulunmuştur. Kadınların hepsinin salça ,%92.9'unun zeytin, %85.9'unun peynir, %75'inin salamura asma yaprağı, %70.7'sinin turşu ve %55.6'sının da et ve et mamüllerini salamura gıda olarak tükettiği tespit edilmiştir.
Kadınların demografik özelliklerine göre kan basıncı durumları incelendiğinde; yaş, eğitim durumu, medeni durum ve doktor tarafından hipertansiyon tanısı alma ile yüksek kan basıncı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05).
Turşu ve zeytin tüketimi ile kan basıncı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05).
Turşu ve asma yaprağı tüketenlerin ve bilinçli tuz kısıtlaması yapanların, idrarla sodyum atılımı düzeyleri anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p<0.05). 
Sonuç olarak, araştırma bölgemizde tuz alımı ve hipertansiyon vakalarının sayısını artırabilecek düzeyde fazla tüketilen ve tuz içeriği yüksek olan salamura gıdaların tüketiminin azaltılması önerilebilir. 

Anahtar Kelimeler: Salamura Gıda, İdrarla Sodyum Atılımı, Beslenme Durumu, 15-49 Yaş Grubu Kadın,  Hipertansiyon

Abstract:
This study was planned to determine the brined food consumption and hypertension prevalence and urinary sodium excretion among women aged between 15-49 years in Hacılar province, Kayseri. This fieldwork study was conducted between February 1st-May 1st, 2016. The universe of the study was consisted of women aged between 15-49 years, residing in Hacılar province, Kayseri. The data were obtained by a questionnaire form including 32 questions related to the aim of the study.
The data were analyzed through Statistical Package for Social Sciences for Windows 22.0 programme. Shapiro Wilks normality test was used to determine the data for normal distribution. For data not exerting normal distribution, Kruskal Wallis analysis of variance and Mann-Whitney U tests were performed. For quantitative data as the number of family members and children, monthly income, body mass index, water consumption and urinary sodium excretion; mean and standard deviation values were calculated. Chi-square test was used to compare qualitative variables.
The mean age of 700 women participants aged between 15-49 years were 38.8 9.4 years. Of these women; 80.3% had a nuclear family, 91.2% were housewives. The 67.7% of the women self-reported their economical status as moderate, while 8.0% reported it as poor. 
The hypertension prevalence among the women participants was 17.3%. Of the women; entire group consumed tomato paste, 92.9% consumed olives, 85.9% consumed cheese, 75% consumed brined vine leaves, 70.7% consumed pickles and 55.6% consumed meat and meat products as brined foods.  
There were significant differences between age, educational status, marital status and being diagnosed with hypertension by a physician, in terms of hypertension status according to demographic characteristics among women (p<0.05).
There was a significant difference between pickles and olive consumption and blood pressure (p<0.05).
Urinary sodium excretions were significantly higher among women consuming pickles and brined vine leaves and restricting salt consciousnessly (p<0.05).
In conclusion, a decreased consumption for brined foods with a high salt content which may be a risk to increase salt consumption and number of cases with hypertension in our research area were recommended.
Key words: Brined Food, Urinary Sodium Excretion, Nutritional Status, Women Aged between 15-49 years, Hypertension