Sürücü belgesi gerektirmeyen araç kazalarının travma ve epidemiyolojik özellikleri
Trauma and epidemiological characteristics of vehicle accidents without driving license
Yazar: ÖNDER ACAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KEŞAPLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Bisiklet = Bicycle ; Epidemiyolojik faktörler = Epidemiologic factors ; Kazalar = Accidents ; Sürücüler = Drivers ; Trafik kazaları = Traffic accidents ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
AMAÇ: Bisiklet, elektrikli bisiklet, elektrikli scooter, kaykay, paten ve hoverboard gibi ehliyetsiz kullanılabilen araçlar tüm dünyada geniş bir yaş grubu tarafından kullanımları giderek artan araçlardır. Bu çalışmada ehliyetsiz kullanılan araçlar ile meydana gelen kazalara ait demografik bilgiler ile taburculuk ve yatışı ile ilişkili olabilecek parametreleri belirlemeyi amaçladık. 
GEREÇ VE YÖNTEM: 1 Haziran 2021 – 30 Eylül 2021 tarihleri arasında Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisine sürücü belgesi gerektirmeyen araçlarla kaza sonucu başvuran hastalar ileriye dönük olarak bu çalışmaya dahil edildi. Çalışma hastalarına ve kazalara ait yaş, cinsiyet, kullanılan araç tipi, kazanın olduğu yol tipi, aracın kullanım amacı, araçla olan deneyim süresi, koruyucu ekipman kullanımı, kaza mekanizması, sürücünün ehliyetinin olup olmaması, varsa etanol düzeyi ve acil servisten sonlanım durumu kaydedildi. Ayrıca vücut diyagramı üzerinde de yaralanma lokalizasyonları ve tipleri kaydedildi.  
BULGULAR: Toplamda 366 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışma hastalarının yaş ortalaması 22,7±14,4 ve %78,7'si (n=288) erkekti. Hastaların kaza yaptığı araçların %65,6'sı (n=240) bisikletti. Elektrikli bisiklet kullananların kullanmayanlara göre hastaneye yatış oranı anlamlı biçimde yüksekti (%20,5 (n=9) vs %10,2 (n=33); p=0,046). Kazalar en sık karayolunda meydana gelmişti (%69,9; n=256) ve karayolunda meydana gelen kazaların yatış oranı diğerlerine göre daha yüksekti (%13,7 (n=35) vs %6,4 (n=7); p=0,044). Ayrıca ulaşım nedeniyle kullanıldığında yatış oranı kullanmayanlara göre daha yüksekti (%17,3 (n=19) vs %9 (n=23); p=0,023). En sık yaralanma şekli %56,6 (n=207) ile yumuşak doku travmasıydı. Kask kullananlarda kullanmayanlara göre baş-boyun yaralanması anlamlı biçimde daha azdı (%3,9 (n=6) vs %19,3 (n=41); p=0,000).  
SONUÇ: Bu çalışmanın sonuçlarına göre ehliyetsiz kullanılabilen araçlardan en çok kaza yapılan aracın bisiklet, en çok kazanın ise karayolunda olduğu, karayolunda meydana gelen kazaların ve elektrikli bisiklet kazalarının diğerlerine göre daha ciddi olduğu, kaskın baş-boyun travmalarına karşı koruyucu olduğu, bu kazaların çoğunun acil servisten taburcu olabilecek düşük enerjili travmalar olduğu saptandı.
ANAHTAR KELİMELER: Ehliyet, bisiklet, elektrikli bisiklet, elektrikli scooter, kaykay, paten

Abstract:
BACKGROUND: Bicycles, e-bikes, e-scooters, skateboards, roller skates and hoverboards, vehicles used without a driver license, are getting used widely across the world by all age groups in a surging manner. This study aimed to establish the demographic data as to the accidents related to the aforementioned vehicles and the parameters pertaining to admission and discharge as well. 
MATERIALS AND METHODS: Patients presented to the Antalya Training and Research Hospital Emergency Department with an injury secondary to a vehicle not requiring a driver license were recruited prospectively between 1 June 2021 and 30 September 2021. Age, gender, type of vehicle used, type of road where the accident occurred, purpose of using of the vehicle, duration of experience with the vehicle, use of protective equipment, accident mechanism, possessing a driver license or not, ethanol levels if exists and emergency department outcomes were recorded into the study form. Besides, injury localizations and type of injuries were recorded on the body diagram. 
RESULTS: A total of 366 patients were included into the study. The mean age of the study patients was 22.7±14.4 years and 78.7% (n=288) of them male. Bicycles were the most prevalent vehicles involved in the accidents by 65.6% (n=240). Admission rates were higher in patients using e-bike compared to others (20.5% (n=9) vs 10.2% (n=33); p=0.046) Accidents occurred mostly on highways (69.9%; n=256) and admission rates were higher compared to others (13.7% (n=35) vs 6.4% (n=7); p=0.044). Besides, admission rates were also higher in patients using these vehicles for transportation (17.3% (n=19) vs 9% (n=23); p=0.023). The most common type of injury was soft tissue trauma with 56.6% (n=207). Helmet use was associated with less head and neck injury when compared to the patients non using it (3.9% (n=6) vs 19.3% (n=41); p=0.000).  
CONCLUSION: This study showed that bicycle is the most prevalent vehicle related to an accident among the vehicles not requiring a driver license. Furthermore, accidents were most common on highways and accidents on highways are more serious than the others as well as the e-bikes. Helmet using is protective against head and neck trauma. Most of the accidents by the vehicles not requiring a driver license are low-energy traumas that can be discharged from the emergency department.
KEYWORDS: Driving license, bicycle, e-bike, e-scooter, skateboard, roller skates