Osmangazi'nin şehirsel gelişimi: Sorunlar ve çözüm önerileri /
Yazar: MÜCAHİT OĞUL
Danışman: PROF. DR. MESUT DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Coğrafya = Geography ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Bursa-Osmangazi = Bursa-Osmangazi ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Endüstri = Industry ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel gelişme = Urban development ; Kentsel yerleşim = Urban settlements ; Tarım = Agriculture

Özet:
Osmangazi ilçesi, Marmara Bölgesi'nin Güney Marmara Bölümü'nde yer
almaktadır. Bursa ilinin en büyük ilçesi olan Osmangazi, Bursa merkez ilçelerinin
kesiştiği bir sahada bulunmaktadır. Osmangazi ilçesinin bulunduğu saha; coğrafi
konumu, ılımın iklim koşulları ve topoğrafik yapısı (Bursa Ovası ve Uludağ) sayesinde
tarih boyunca birçok devletin (Roma, Bizans, Osmanlı) önemli bir merkezi olmuştur.
Osmanlı Devleti'nin Bursa'yı fethetmesinden (1326) sonra Osmangazi'nin
bulunduğu alan çok büyük mekânsal değişimler sergilemiştir. Ancak Cumhuriyet'in
ilanından sonra başlayan sanayileşme hareketleri şehrin günümüzdeki görünümünü
belirleyen temel etkendir. Özellikle 1961 ve 1971 yıllarında bölgede iki adet organize
sanayi bölgesinin kurulması bölgenin göç alarak şehirleşmesini hızlandırmıştır. 1987
yılında Bursa Merkez ilçesinin lağvedilip yerine Osmangazi ile beraber üç merkezi
ilçenin kurulmasıyla günümüz Osmangazi ilçesinin sınırları oluşturulmuştur.
Osmangazi, sahip olduğu doğal ve beşeri özellikleri ile bir tarım ve sanayi
şehridir. Osmangazi'de çalışma çağındaki nüfusun fazla olması, sanayi kuruluşlarının
yer seçiminde Osmangazi'nin bir çekim merkezi olmasını sağlamıştır. Bursa
Ovası'nın önemli bir kısmının Osmangazi sınırları içerisinde bulunması da ilçede
tarımsal faaliyetlerin gelişmesinde etkili olmuştur.
Bu çalışmanın amacı, Osmangazi şehrinin mekânsal gelişim süreçlerini ortaya
koymak, şehrin ekonomisine etki eden faaliyetleri belirlemek ve şehirdeki mekânsal
ve ekonomik sorunlara çözüm önerileri sunmaktır.

Anahtar Kelimeler: Osmangazi, Bursa, Şehirleşme, Tarım, Sanayi.

Abstract:
Osmangazi is a district of Bursa province. It is located on the South Marmara
Region. Osmangazi is the biggest district of Bursa province and it is at the intersection
point of the all central districts of Bursa province. The place of district always has been
a significant center through the history with the importance of its geographical
position, climatic conditions and topography (Bursa Plain and Uludağ).
After the conquest of Bursa by the Ottoman Empire, the area that Osmangazi
is located showed very significant spatial changes. However, industrialization
processes that began after the republic are the main factors for current landscape of the
city. The region got immigrations and urbanized quickly after establishment of two
organized industrial zone in 1961 and 1971. In 1987, the Bursa Central district is
removed and established three new districts which are named as Nilüfer, Yıldırım and
Osmangazi. In this way, the borders of Osmangazi district has defined.
Osmangazi is an agricultural and industrial city via its natural and human
characteristics. Its huge amount of young population made Osmangazi a center of
attraction to decide location for new industrial establishments. A significant part of
Bursa Plain with in the Osmangazi borders led to the development of agricultural
activities in the district.
The aim of this study is to explore spatial development processes of the district,
to define activities affecting the economy and to offer solution for economic and
spatial problems of Osmangazi district.

Keywords: Osmangazi, Bursa, Urbanization, Agriculture, Industry.