1990 sonrası türkiye'de uygulanan vergi politikaları ve kayıt dışı ekonomiyi önleyici etkisi /
Yazar: NESLİHAN ASLAN ÖZTÜRK
Danışman: Y.DOÇ.DR. RAMAZAN ARMAĞAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance

Özet:
Vergi; devletin, yüklenmis oldugu kamu hizmetlerini yerine getirebilmekiçin hizmete karsılık oldugunu belirtmeksizin egemenlik gücüne dayanarak cebribir sekilde gerçek ve tüzel kisilerden aldıgı maddi katkıdır.Vergiler; konularına, mükellefiyet sekillerine, oranlarına, matrahlarına,tarh ve tahsil usullerine göre çesitli biçimlerde sınıflandırılmaktadır.Her ülkenin kendi sosyal, ekonomik ve siyasal yapısının özelliklerini vedüzenini yansıtan kendine özgü bir vergi sistemi mevcuttur. Vergi sistemi,ekonomik sistemin hem türevi, hem de bir islevidir.Vergi politikaları uygulamak suretiyle ekonominin yönlendirilmesi çesitliyollarla mümkün olmaktadır. Bunlar arasında en etkin uygulanan ve özelliklegelismekte olan ülkelerde özel bazı yatırımların tesvik edilmesi ve tasarrufsermaye birikiminin saglanması için basvurulan vergi politikası uygulaması,vergi indirimleri veya muafiyetlikleridir.Bir ülkenin vergilemede basarılı olabilmesi için vergi kanunlarınınrasyonelligi yanında, vergi idaresinin kanunları etkin bir sekilde uygulayacakteknolojik alt yapıya, insan kaynagına ve denetim mekanizmasına sahip olmasıgerekmektedir. Aksi halde kayıt dısı ekonomi sorunu ortaya çıkar.Kayıt dısı ekonomi iki açıdan büyük önem tasımaktadır. Toplamekonominin bir bölümü resmi kayıtlara girmedigi sürece ekonominin gerçekboyutunu ve ekonomik büyüklüklerin göreli agırlıgını saptamak mümkündegildir. Buna baglı olarak, ekonomik sorunlara dogru tanı koymak vegelistirilen politikaların uygulanısında etkinligin saglanması da olası degildir.Vergi kaçagının yaygın oldugu durumlarda ekonomide nakitgereksiniminin artacagı varsayımı altında vergi kaçagına baglı olarak ekonomidepara talebinin de artacagı ileri sürülmektedir. Ekonomide islem saiki ile paratalebinin artması faiz haddinin yükselmesine yol açar. Faiz haddinin yükselmesiise yatırımlar üzerinde olumsuz etkiye yol açar. Kayıt dısı ekonomininhesaplanmasında farklı yöntemler uygulanmaktadır. Fakat hiçbiri net sonuçlarvermemektedir.8Güçlü Ekonomiye Geçis Programı'nın temel hedefi sürdürülemezboyutlara varmıs olan kamu borçlarına yol açan borç dinamiginin ortadankaldırılarak Türkiye ekonomisinin olaganüstü bir dıs yardıma muhtaçkalmayacak bir yapıya kavusturulmasıdır.Bu çalısmada; yukarıda kısaca bahsedilmis olan konular baslıklar altındakapsamlı bir sekilde ele alınmıstır.Çalısma, dört bölümden olusmaktadır. Birinci bölüm; vergileme kavramı,vergi politikaları ve Türk Vergi Sisteminin yapısı konularından olusmaktadır.kinci bölümde; kayıt dısı ekonomi, vergisel boyutu, Türkiye'de kayıt dısıekonominin durumundan bahsedilmistir. Üçüncü bölümün konusu; Türkiyeekonomisinin 1990 sonrası yapısı, Güçlü Ekonomiye Geçis Programı veTürkiye'nin Avrupa Birligi vergilendirme politikalarına uyumundanolusmaktadır. Dördüncü ve son bölümde ise; OECD ülkelerine iliskin vergiistatistikleri, Türkiye'nin durumu ve sektörel vergi yüklerinde yasanandegismeler ele alınmıstır.

Abstract:
Tax is the financial subscription that the government demands fromconventional and real persons, in terms of its sovereignty power. Thegovernment demands it by compulsorily and without defining which service itcompensates for.Taxes are classified in terms of their subjects, kind of liabilities, theirproportions, basis of taxation, tax impositions, and in terms of how they arecollected.Each country has its own Taxation System which reflects its social,economic, and political characteristics and regime. Taxation System is bothderivative and function of its economic system.It is possible to conduct the economy in various ways by implementingTaxation policy. Among these, what is most effectively applied are the taxationpolicy implementations notably carried out in developing countries to encouragespecific private investments and the taxation policy implementation which isapplied in order to provide savings capital fund, tax abatement or taxexemptions.It is crucial that a country, should possess the technological facilities,human resources and control mechanism in addition to its rational tax laws sothat it should be successful at taxation. Otherwise, the problem of unregisteredeconomy emerges.Unregistered economy is of great importance in two aspects; It isimpossible to determine its relative weight of economic size unless a part ofeconomy is out of official registration. In relation to this, it is not probable todetermine the right diagnosis for the economic problems, and to provide theeffectiveness in the implementation of policies developed.10It is put forward that in the event of widespread tax evasion, there wouldbe the possibility of increase in requirement for liquid funds and there wouldalso be an increase in cash demand in economy.Banking and increase in demand for fund give way to the increase ininterest rates. And this leads to a negative effect on investments.Different policies are applied in calculating the unregistered economy. Butno one gives sharp results.The basic aim of Transition Program to Strong-Stable Economy is toenable the Turkish Economy stand on its feet without support of foreign fundsand to abrogate debt dynamics which becomes not sustainable that cause publicdebts.In this study; the topics briefly pointed out above were discussedextensively under the titles.The study consists of four chapters.First chapter; taxation concept, taxation policies and the structure ofTurkish taxation system.Second chapter; unregistered economy, and its taxation dimension, thesituation of registered Economy in Turkey.Third chapter; the structure of Turkey's economy after 1990, transitionprogram to strong-stable economy and taxation policies promoting investmentsFourth chapter; Tax statistics related to the OECD countries, Turkey'scondition and the changes experienced in the Sectoral Taxation Charges.