Şeyh Eşref Bin Ahmed'in İbret-name isimli mesnevisi (edisyon kritik, inceleme, metin) /
Yazar: ESRA DEMİR
Danışman: PROF. DR. ORHAN BİLGİN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mesnevi = Mathnawi ; İbretname = İbretname ; Şeyh Eşref bin Ahmed = Sheikh Eşref bin Ahmed

Özet:
Şeyh Eşref b. Ahmed'in İbret-nâme adlı eseri, nasihat-nâme tarzında yazılmış bir mesnevîdir.Eser, 155 varaklık bir yazmada altı adet mesnevi ve tercî tarzında yazılmış bir münâcâtla birlikte yer almaktadır.İbret-nâme yazmanın 136- 198. varakları arasında bulunmaktadır.Yazmadaki üçüncü mesnevidir. Şairin ismine mevcut biyografik eserlerde ve edebiyat tarihlerinde rastlanamamıştır. İbret-nâme adlı mesnevinin içinde bulunduğu yazma mecmua M. Fuat Köprülü'den Yapı Kredi Bankası'na intikal eden yazmalar arasındadır.(Demirbaş no: 133), (107) numarada kayıthdır.Mesnevînin metni Nasuh b. Ahmed tarafından 856/1452'de Edirne'de istinsah edilen bu nüshaya göre tesis edilmiştir. İbret-nâme 885 beyitten oluşmaktadır. Tâ i lâ tün fa ilâ tün fa i 1ün" vezniyle nazmedilmiştir.Mesnevî dinî-ahlâkî öğütler içermektedir. Eşref b. Ahmed İbret-nâme'de okuyucuya doğrudan öğüt verirken, sözlerini ayet ve hadislerle desteklemiştir.Mesnevî genel ahlak kuralları ile ilgili öğütlerin yanı sıra beşerî münasebetlere dair de öğütler içermektedir.öğütlerin büyük bir kısmı dünya hayatının geçiciliğine, bu dünyada ahiret hayan için hazırlık yapmanın önemine işaret etmektedir.Allah'ın yüceliği, dünya ömrünün kısalığı gibi hususlar vurgulanırken, vücut azalarının önemi için de geniş bir bölüm ayrılmıştır.Bu bölümde göz, kulak, dil,eL,ayak gibi azalar çeşitli yönleri anlatılmış, bunlardan ibret alınması istenmiştir. Şöhret, şehvet, hırs ve tamahın insan için zararlı olduğu; hikmet ve ibretin insana kazandırdığı mertebeler, dünyada iyi ad bırakmanın önemi, gaflete MKâttANIASYONdüşmeme, hizmette bulunma, son durağın kabir olduğunu unutmama gibi öğütler ayet ve hadisler telmih yapılarak verilmiştir. Cömert olmanın önemi, borçluya sabırlı davranma, israf etmeme, kanaatkar olma, doğru sözlü olma, aceleci davranmama, zanda bulunmama, iyi niyetli olma gibi beşerî münasebetlere dair hasletler öğütlenmiştir.

Abstract:
Ibret-name of Sheikh b. Ahmed is a mesnevi written in the form of nasihat- name. This work takes place in a collection of writing with 155 leaf, consisting six mesnevi and a munacat written in the form of terci. Ibretname takes place between the leaf 136-198. This work is the third mesnevi in the manuscript. The name of the author could not be found in the present biographic works and literary history. Ibret-name is among the manuscripts that was inherited to Yapi Kredi Bank by Fuad Köprülü. It is recorded by the inventory number 133, 107. Text of the mesnevi was based on the one copied by Nasuh b. Ahmed in 856/1452, Edirne. Ibret-name consists of 885 verses. It was written in verses with the meter of "Fa i la tun & i la tun & i 1ün". Mesnevi consists of religious and moral advises. In Ibret-name, while giving advices to the reader directly, Esref b. Ahmed reinforces his words by verses and hadiths. Beside the general moral norms and related advices, Mesnevi also includes advices regarding human relations. Some of the advices refers the temporality of the earthly life and the importance of being in preparation in this life for life to come. While such aspects like the exaltation of Allah, the brevity of the earth/ life, a broad chapter was also allocated for the importance of the body organs. In this chapter such organs like eye, ear, tongue, hand and foot were explicated with various aspects and asked for taking warning. Such advices, like that sexual desire, desire, passion and greed İs harmful;the ranks that wisdom and warning brought in to people, the importance of a good impression, not to act heedlessly, to service, not to forget that the grave is the final stand were given by alluding to verses and hadiths. )N Mvn Virtues regarding human relations like the importance of generosity, being patient to the debtor, not to squander, to be contended, to be honest, not to behave impatient, not to conjecture and and to be paid with good intentions were adviced.