Diyabetik ayağı olan yaşlı hastaların sağlık inançlarının diyabet yükü üzerine etkisi
The effect of health beliefs of elderly diabetic foot patients on diabetes burden
Yazar: ADİLE SAVSAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLSÜM NİHAL ÇÜRÜK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Geriatri = Geriatrics ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Yaşlılar = Aged

Özet:
DİYABETİK AYAĞI OLAN YAŞLI HASTALARIN SAĞLIK İNANÇLARININ    DİYABET YÜKÜ ÜZERİNE ETKİSİ
Adile SAVSAR
Erciyes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Hemşirelik Anabilim Dalı
Yüksek Lisans Tezi, Kasım 2017
Danışman: Yrd. Doç. Dr. Gülsüm Nihal ÇÜRÜK
ÖZET
Araştırma, diyabetik ayağı olan yaşlı hastaların sağlık inançlarının diyabet yükü üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. 
Çalışma Nisan 2016-Mart 2017 tarihleri arasında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Anabilim Dalı ile Ortopedi ve Travmatoloji Anabilim Dalı'na bir yıl içerisinde başvuran ve diyabetik ayak tanısı almış olan, 65 yaş üstü 115 hasta ile tamamlanmıştır. 
Veriler araştırmacı tarafından, hasta tanıtım formu, diyabet hastalarında sağlık inanç modeli (SİM) ölçeği ve yaşlılarda diyabetin yükü ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı ile bireylerden yazılı bilgilendirilmiş olur alınmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde non parametrik testler olan Mann Whitney U, Kruskal Wallis testleri ve Spearmen korelasyon analizi kullanılmıştır.
Araştırmada, hastaların SİM puanlarının ortalamanın üstünde (4.18±.510) dolayısıyla inanç ve tutumlarının olumlu, diyabet yükü puanlarının ise (52±.40)  orta düzeyde olduğu bulunmuştur. Kadınların, öğrenim düzeyi düşük olanların, egzersiz yapmayanların, diyabetle ilgili eğitim almayanların, düzenli kan şekeri ölçümü yapmayanların, diyabetik ayak yarası evre (4/5) olanların, diyabetik ayak dışında komplikasyon gelişenlerin ve düzenli ayak bakımı yapmayanların SİM ölçek puan ortalaması daha düşük bulunmuştur. Hastalardan 75 yaş ve üzerinde olanların, bekarların, kadınların, köy/kasabada yaşayanların, 21 yıl ve üzeri diyabet hastası olanların, başkalarına bağımlı şekilde ilaç kullananların, diyete uyumu kötü olanların, egzersiz yapmayanların, diyabet ile ilgili bilgiye gereksinim duyanların, diyabetik ayak yarası evre 4/5 olanların, diyabetik ayak dışında ek komplikasyon gelişenlerin ve düzenli ayak bakımı yapmayanların diyabet yükü yüksek bulunmuştur. Diyabet hastalarında SİM ölçeği ile yaşlılarda diyabetin yükü ölçeği arasında negatif yönlü, zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p<0.01).
Çalışmamızda hastaların sağlık inançlarının pozitif/olumlu, diyabet yüklerinin ise orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hemşireler yaşlı diyabetlilerin diyabet yükünü belirleyerek bu yükü etkileyen faktörleri araştırmalı ve hastaların sağlıklı yaşam biçimi davranışı kazanmalarında yol gösterici olmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Diyabet, Diyabetik Ayak, Sağlık İnancı, Hastalık Yükü, Hemşire

Abstract:
THE EFFECT OF HEALTH BELIEFS OF ELDERLY DIABETIC FOOT PATIENTS ON DIABETES BURDEN
Adile SAVSAR
Erciyes University, Institute of Health Sciences
Department of Nursing
Postgraduate Thesis, November 2017
Advisor: Assist. Prof. Gülsüm Nihal ÇÜRÜK
ABSTRACT
This descriptive study was conducted for evaluating the effect of the health beliefs of elderly diabetic foot patients on diabetes burden. 
The study was completed with 115 patients aged 65 or above who referred to the Department of Undersea and Hyperbaric Medicine and the Department of Orthopedics and Traumatology of Haydarpaşa Training Hospital of the Gülhane Military Medical Academy within the course of a year between April 2016 and March 2017, and were diagnosed with diabetic foot. 
The data was collected by the researcher using patient identification form, health beliefs model (HBM) scale in diabetic patients and elderly diabetes burden scale. The approval of the ethics committee and written informed consent of the individuals were obtained. In the statistical analysis of the data, the non-parametric Mann Whitney U test, Kruskal Wallis test and Spearman correlation cnalysis were used. 
In the study, patients scored above average (4.18±.510) on HBM, therefore were found to have positive beliefs and attitude, whereas they scored medium level (52±.40) on diabetes burden. The average scores of the HBM scale were lower in women, those with low educational level, those who do not exercise, those who have not been educated on diabetes, those who do not regularly measure their blood sugar levels, those with stage (4/5) diabetic foot ulcers, those who have developed comorbid complications in addition to diabetic foot and those who do not perform regular foot care. The diabetes burden was found to be high in patients at the age of 75 or above, single people, women, village/town residents, those with an illness duration of 21 years or above, those who are dependent on others for drug use, those with poor diet compliance, those who do not exercise, those who require knowledge on diabetes, those with stage 4/5 diabetic foot ulcers, those who have developed comorbid complications in addition to diabetic foot and those who do not perform regular foot care. A weak negative statistically significant correlation was found between HBM scale in diabetic patients and elderly diabetes burden scale (p<0.01).
In this study, it was determined that the health beliefs of the patients were positive whereas their diabetes burden was at medium level. Therefore, nurses should determine the diabetes burden in elderly diabetic patients and examine the factors that affect such burden in order to guide them towards adopting healthy lifestyle behaviors. 

Key words:  Elderly, Diabetes, Diabetic Foot, Health Belief, Disease Burden, Nurse