Isparta Eğirdir bölgesi elma bahçelerinde Akdeniz meyvesineği Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae)'ne karşı bazı entomopatojen fungusların laboratuvar ve arazi koşullarında uygulanarak etkinliklerinin belirlenmesi
Determination of the effectiveness of entomopatogenic fungi on mediterranean fruit fly, Ceratitis capitata (Wiedemann) under the laboratory and field conditions in Egirdir region of Isparta province
Yazar: MEHMET SEDAT SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KARACA
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Akdeniz meyve sineği = Ceratitis capitata ; Beauveria bassiana = Beauveria bassiana ; Elma = Apple ; Entomopatojenler = Entomopathogens ; Isparta-Eğirdir = Isparta-Eğirdir

Özet:
Akdeniz meyve sineği (AMS), Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera; Tephritidae çok sayıda önemli ticari meyve türlerinde zarar yapan ve ihracatta tolerans gösterilmeyen bir zararlı türüdür. Kimyasal mücadelenin olumsuzluklarının sık konuşulduğu bu dönemde biyolojik mücadele araştırmaları hız kazanmıştır. Böceklere bulaşarak popülasyonlarını baskı altında tutan entomopatojen funguslar üzerinde araştırmalar her geçen gün artmaktadır. Bu araştırma; Akdeniz meyve sineğinin son larva döneminin toprakta pupa olma özelliğinden faydalanarak, topraktan izole edilmiş yerel entomopatojen fungusların son dönem larvalar üzerindeki ölüm oranlarının saptanması amacıyla yapılmıştır.  
Denemede yerel olarak izole edilen 2 adet Beauveria bassiana izolatı ve 1 adet Isaria fumosorasea izolatı ve bunların 5 farklı dozu kullanılmıştır. 3. dönem Akdeniz meyve sineği larvalarına laboratuvar ortamında petri kaplarında ve steril toprak ortamında 5 farklı doz uygulanmıştır. Deneme verileri değerlendirildiğinde IFR isimli Isaria fumosorasea izolatı ile LD.2016 isimli Beauveria bassiana izolatının M6-4 izolatına oranla daha etkili olduğu tespit edilmiştir. Bazı dozların döl verimini etkilediği görülmüştür. Yarı doğal arazi çalışmaları IFR ve LD.2016'nın en yüksek 3 dozu ile çalışılmıştır. Isparta ili Eğirdir ilçesinde zararlının biyolojisi takip edilemediği için sadece Antalya ilindeki 2020 ve 2021 yıllarında kurulan deneme alanından alınan veriler değerlendirilmiştir. 2020 yılında, IFR ve LD.2016 izolatlarının 108 konidi/mL konsantrasyonundaki ölüm oranları sırasıyla %65 ve %62, 107 konidi/mL ise , %60, %55 ve 106 konidi/mL ise %42 ve %35 olmuştur. 2021 yılı IFR ve LD.2016 izolatlarının 108 konidi/mL ölüm oranları sırasıyla, %60 ve %60 olurken, 107 konidi/mL ,%56 ve %55 ve 106 konidi/mL  ise %40 ve %34 olmuştur. Yerel izolatların Akdeniz meyve sineği mücadelesinde kullanılabilme yeteneğinin olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Mediterranean fruit fly (Medfly), Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae) is a pest that damages many important commercial fruit species and is not tolerated in export. In this period, when the negative effects of chemical control were frequently discussed, biological control research gained momentum. Research on entomopathogenic fungi, which infects insects and suppresses their populations, is increasing day by day. This research; it was carried out to determine the mortality rates of local entomopathogenic fungi isolated from the soil on the last stage larvae by taking advantage of the last larval stage of the Mediterranean fruit fly to pupae in the soil. Two locally isolated Beauveria bassiana isolates and 1 Isaria fumosorasea isolate and 5 different doses of these were used in the experiment. 5 different doses were applied to 3rd period Mediterranean fruit fly larvae in petri dishes and sterile soil environment in laboratory environment. When the trial data were evaluated, it was determined that Isaria fumosorasea isolate named IFR and Bauveria bassiana isolate named LD.2016 were more effective than M6-4 isolate. It has been observed that some doses affect fertility. Semi-naturel field studies were studied with the highest 3 doses of IFR and LD.2016. Since the biology of the pest could not be followed in Eğirdir district of Isparta province, only data ontained from the trial area established in Antalya province in 2020 and 2021 were evaluated. In 2020, mortality rates of IFR and LD.2016 isolates at 108 konidi/mL are %65 and %62, at 107 konidi/mL are %60 and %55, at 106 konidi/mL are %42 and %35, respectively. In 2021, mortality rates of IFR and LD.2016 isolates at 108 konidi/mL are %60 and %60, at 107 konidi/mL are %56 and %55, at 106 konidi/mL  are %40 and %34, respectively. Local isolates are considered promising at Mediterranean fruit fly control.