Son devir İslam hukukçularında Mustafa Ahmed ez-Zerkâ'da yöntem
The method of Mustafa Ahmad al-Zerkâ' who was one of the last period Islamic lawyers
Yazar: KAMİL IŞIK
Danışman: PROF. DR. SAFFET KÖSE
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Mustafa Ahmed ez-Zerka = Mustafa Ahmed ez-Zerka ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam hukukçuları = Islamic lawers

Özet:
Mustafa Ahmed ez-Zerkâ' 1325/1907 yılında Suriye'nin Halep şehrinde doğdu. Dinî ilimleri aldığı Hüsreviyye Medresesi'nden sonra Fransız mektebine devam etti. Yüksek öğrenimine Dımaşk Üniversitesi'nde başladı. Adı geçen üniversitenin Hukuk ve Edebiyat Fakültelerinden mezun oldu. Üniversite eğitiminden sonra Halep'te bir süre avukatlık yaptı. 1944 yılında Dımaşk Üniversitesi'ne öğretim üyesi olarak tayin edildi ve burada İslâm hukuku dersleri verdi. Emekli olduğu 1966 yılına kadar bu üniversitede çalıştı. 1971-1989 yılları arasında Ürdün Üniversitesi'nde İslâm hukuku dersleri verdi. Ardından 19 Rabi`ulevvel 1420/03 Temmuz 1999 tarihindeki vefatına kadar Suudî Arabistan'ın Riyad şehrinde yaşadı.O İslâm hukukunun tedavi, koruma ve yönlendirme olmak üzere üç görevi olduğunu zikreder. İslâm hukukunun bütün zamanların ve mekanların ihtiyaçlarını karşılayacak niteliklere sahip olduğuna inanır. İctihadı İslâm hukukunun ruhu ve hayat kaynağı olarak görür. Günümüzde şûrâ ictihadının yapılması gerektiğine inanır. Hiçbir mezhebin tek başına İslâm dinini temsil edemeyeceğine inanır. İslâm hukukuyla ilgili konuları ele alırken kolaylaştırma, sedd-i zerâi`, zaruret gibi İslâm hukukçularının tamamı tarafından dikkate alınan ilkelere yer vermiştir. Fıkhî hükümlerin, İslâm dininin genel maksatlarıyla bağlantısını kurarak onları hikmet ve illetleriyle birlikte zikretmesi onun fetva verirken izlediği metodlardandır. Fetvalarını küllî kaidelerle temellendirmesi, soru soranı daha geniş bilgi elde edebileceği kaynağa yönlendirmesi, haram olan hususlarda mubah alternatiflere işaret etmesi ve değişik vesilelerle karşılaştığı arkadaşlarıyla istişare etmesi onun başvurduğu yöntemlerdendir.

Abstract:
Mustafa Ahmad al-Zerkâ? was born in Aleppo, in Syria in 1325/1907. He attended a French school then joined al-Khusrawiyah, an Islamic religious school. He began his university education at Damascus University. He graduadet Law and Literature Faculties of that university. After his university education he worked as a lawyer in Aleppo.In 1944, he became a lecturer at University of Damascus, he taught Islamic law. He continued to teach in the university until his retirement in 1966. He has been e lecturer of Islamic law Universty of Urdun between 1971 and 1989. He had lived in Riyadh until died in Riyadh on Saturday Rabi`ulawwal 19, 1420/ July 3, 1999.He states out that the Islamic law has three important duties including protection, recovering and orientation. He believes that İslamic law has qualities which can carry the needs of all times and places. He sees interpretion as the soul resource of İslamic law. He beleives the needs of council interpretiteon. He points out that any schools could not represent the İslamic Religion. While he was studying on the subjects about the Islamic Law, he did care the principles which were studied and given importance by Islamic Lawyers like to prevent the bads, necessity and getting something easy. One of the methods he follows while he was giving fatwas is to make a relationship between main reasons and the general purposes of Islamic Religion.Some of the methods he follows are to be based his fatwas on the general rules, to point the forbidden things to on alternative allowed solutions, to transfer the person who is asking a question to a larger source from which can be taken larger information and being in a coordination with his friends whom he met them in different situations.Key words: Mustafa Ahmad al-Zerkâ?, lawyer, Islamic law, Damascus University, interpretion, council interpretiteon, principles, fatwas, methods, necessity, something easy, alternative allowed solutions,