Romatolojik hastalıklarda atlantoaksiyal eklem subluksasyonu ile hastalık aktivitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between atlantoaxial joint subluxation and disease activity in rheumatological diseases
Yazar: YAŞAR TÜRKER
Danışman: DOÇ. DR. ATALAY DOĞRU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Romatoid artrit (RA), ankilozan spondilit (AS) ve psöriatik artrit (PsA) kronik inflamasyonla seyreden, patolojik mekanizmaları birbirinden farklı romatolojik hastalıklardır. Servikal omurga tutulumu sonucu atlantoaksiyal subluksasyon (AAS) her 3 hastalıkta da görülebilmektedir. Servikal dinamik grafiler ile AAS tanısı konulmaktadır. Atlantoaksiyal aralığın 3 mm üstü olması anlamlı kabul edilir. Çalışmamızda romatolojik hastalıklarda (RA, AS ve PsA) AAS ile hastalık aktivitesi arasındaki ilişki ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlandı. 
RA tanılı 100, AS tanılı 100, PsA tanılı 50 ve kontrol grubu 50 sağlıklı birey değerlendirildi. Demografik özellikler, hastalık yılı, sigara kullanımı, biyolojik ajan kullanımı kaydedildi. Hastalık aktivitesi HES (hassas eklem sayısı), ŞES (şiş eklem sayısı), VAS (görsel analog skala), akut faz reaktanları ile değerlendirildi. RA için DAS28 (hastalık aktivite skoru), CDAI (klinik hastalık aktivite indeksi) ve SDAI (sadeleştirilmiş hastalık aktivite indeksi); AS ve PsA için BASDAİ (Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi), ASDAS-CRP (Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru-C reaktif protein) skorları hesaplandı. AAS, dinamik servikal grafilerle değerlendirildi. Atlantoaksiyal aralığın 3 mm ve üstü olması AAS olarak tanımlandı. 
RA, AS, PsA ve kontrol grubunda sırasıyla AAS sıklığı % 10 - % 9 - % 12 - % 2 olarak saptandı. Bu 3 hastalık grubunda AAS ile hastalık aktivite skorlamaları arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. RA hastalarında AAS hasta grubunda daha yüksek DAS-28-CRP, SDAI ve CDAI skorları saptansa da bu durum istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı. RA'da yüksek RF'ye sahip olan hastalarda AAS sıklığının arttığı görüldü (p=0,035). AS ve PsA'da hastalık yılı arttıkça AAS sıklığının arttığı görüldü (p=0,001 ve p=0,008). RA'da hastalık yılı yüksek olanlarda AAS sıklığı artmış görülse de istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı. 
Sonuç olarak AAS'nin daha çok RA ile ilişkili bir klinik olduğu düşünülürken, çalışmamızda AS ve PsA'da da benzer oranlarda gelişebileceği görüldü. RA, AS ve PsA hastaları değerlendirilirken boyun ağrısı ve paresteziler açısından sorgulanmalıdır. Her 3 hastalık grubunda da yüksek hastalık yılına sahip olanlar, RA hastalarından yüksek RF'ye ve yüksek hastalık kompozit indekslerine sahip olanlar boyun ağrısı ve parestezi açısından özellikle sorgulanmalıdır. AAS açısından şüphe gelişmesi halinde bu hasta grupları dinamik servikal grafilerle değerlendirilmelidir. AAS, romatolojik hastalıklarda akılda bulundurulmalı ve klinik pratikte hastalar semptomlar açısından sorgulanmalıdır.

Abstract:
Rheumatoid arthritis (RA), ankylosing spondylitis (AS) and psoriatic arthritis (PsA) are rheumatological diseases with different pathological mechanisms and characterized by chronic inflammation. Atlantoaxial subluxation (AAS) can be seen in all 3 diseases as a result of cervical spine involvement. AAS is diagnosed with cervical dynamic radiographs. An atlantoaxial interval of over 3 mm is considered significant. Our study aimed to evaluate the relationship between AAS and disease activity and related factors in rheumatological diseases (RA, AS and PsA). 
100 patients diagnosed with RA, 100 with AS, 50 with PsA and 50 healthy control subjects were evaluated. Demographic characteristics, disease years, smoking, and use of biological agents were recorded. Disease activity was assessed with tender joint count, swollen joint count, VAS (visual analog scala), and acute phase reactants. DAS28 (Disease Activity Score), CDAI (Clinical Disease Activity Index), and SDAI (Simplified Disease Activity Index) were calculated for RA; BASDAI (Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index) and ASDAS-CRP (Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score – C - reactive protein ) scores were calculated for AS and PsA. AAS was evaluated with dynamic cervical radiographs. AAS was defined as an atlantoaxial gap of 3 mm or more.
The frequency of AAS in the RA, AS, PsA and control groups was determined as 10% - 9% - 12% - 2%, respectively. No significant relationship was found between AAS and disease activity scores in these 3 disease groups. Although higher DAS-28-CRP, SDAI and CDAI scores were detected in the AAS patient group in RA patients, this was not found to be statistically significant. It was observed that the frequency of AAS increased in patients with high RF in RA (p=0,035). It was observed that the frequency of AAS increased as the disease year increased in AS and PsA (p=0,001 ve p=0,008). Although the frequency of AAS increased in those with high disease years in RA, it was not found to be statistically significant.
In conclusion, while AAS is thought to be a clinic associated with RA, our study showed that it can develop at similar rates in AS and PsA. RA, AS and PsA patients should be questioned in terms of neck pain and paresthesias when evaluating them. Those with high disease years in all 3 disease groups, those with high RF and high disease composite indexes among RA patients should be questioned in terms of neck pain and paresthesias. In case of suspicion of AAS, these patient groups should be evaluated with dynamic cervical radiographs. AAS should be kept in mind in rheumatological diseases and patients should be queried about their symptoms in clinical practice.