Radyoterapide yüksek enerjili foton kullanılarak yapılan pelvik bölge ışınlamaları içın hedef hacimdeki partikül sayı karşılaştırmaları
Particle number comparisons in target volume for pelvic area radiation irradiation with using high energy photons in radiotherapy
Yazar: AYŞE BESTE ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. AYLİN FİDAN KORCUM ŞAHİN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Neoplazmlar = Neoplasms ; Parçacık hızlandırıcılar = Particle accelerators ; Pelvik neoplazmlar = Pelvic neoplasms ; Radyoaktivite = Radioactivity ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated

Özet:
Amaç: Yüksek enerjiler kullanılarak yapılan foton radyoterapisi uygulamalarında, lineer hızlandırıcı yapısındaki malzemelerde kullanılan ağır metaller ve oda içindeki materyaller sebebiyle oluşan etkileşimler sonucunda çok sayıda ve farklı tiplerde radyoaktif parçacıkların ortaya çıktığı bilinmektedir. Bu çalışmada, birincil ışınlama bölgesinde tedavi sırasında hastanın maruz kalabileceği partikül sayısının tespit edilmesi amaçlanmaktadır.
Yöntem: Rando fantomdan alınan bilgisayarlı tomografi (BT) görüntülerinin üstüne, farklı enerjiler ile kama filtrelerden veya segmentlerden yararlanılarak oluşturulan tedavi planları kullanılarak, 6 adet indiyum yaprakçığı hedef hacim içerisinde düzenli bir şekilde konumlandırılarak ELEKTA Synergy ve ELEKTA Synergy Platform modelli lineer hızlandırıcılar ile ışınlanmıştır. Germanyum yarıiletken dedektörü ve Maestro analiz programı kullanılarak gama spektrumu oluşturulmuştur. Belirli enerjideki bir pike bakılarak dedektör tarafından sayılan toplam partikül sayısı elde edilmiştir.
Bulgular: Medikal lineer hızlandırıcı ile yapılan ışınlamalar sonucunda, yüksek enerjiler kullanıldığında çeşitli etkileşimlere bağlı olarak ortaya çıkan partikül sayısının, enerji değeri arttıkça yükseldiği saptanmıştır. Segmentli planlarda 18 MV ile ışınlanan yaprakçıklardan alınan ölçüm sonuçları, en yüksek değerde çıkmıştır. 18 MV segmentli, 18 MV kama filtreli, 10 MV kama filtreli ve 10 MV segmentli planlar için partikül sayısı ölçüm değerleri sırasıyla; 1528±42, 970±33, 93±12 ve 62±11 olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: Yüksek enerjili radyoterapi sırasında oluşabilecek partikül etkileşimleri sonucunda istenmeyen radyasyon açığa çıkabilir. Farklı planlama teknikleri ve daha yüksek enerjiler kullanıldığında ise bu durumun oluşabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
Objective: It's a known fact that so many type and numbers of radioactive particles appear in high energy level photon radiotherapy practices because of the heavy metals used in structure of medical linear accelarator and the materials exist in the room where experiment has made. This study aims that obtaining the particle number that received by a patient for pelvic region during the therapy.
Method:  Using treatment plans created with using the wedge filters or segments with the computed tomography (CT) images of the human equivalent structural model RANDO phantom, 6 indium foils being stationed inside the target volume in order had been beamed using ELEKTA Synergy and ELEKTA Synergy Platform type linear accelarators. Particle number was detected using germanium semi-conductor detector and Maestro analysis software by the help of a known energy peak.
Results: Particle production is observed due to various interactions when high energies are used with a medical linear accelerator. Rise in particle number due to higher energy levels is determined as a result of apropriate evaluations. Particle number measurement results obtained from indium irradiated with 18 MV in segmented plans are in the the maximum value compared to various plans. The measurement result values for 18 MV segmented, 18 MV with wedge filter, 10 MV with wedge filter and 10 MV segmented plans are respectively 1528±42, 970±33, 93±12 ve 62±11.
Conclusion: Possible particle radiation contamination during high energy radiotherapy is negligible considering the obtained results. Paticle number increase should be considered thoroughly due to possible increased duration of irradition when different planning techniques and higher energy levels are used.