Van ilinde üretilen takıların bazı özellikleri
Some properties of jewellery produced in Van
Yazar: BİRNAZ ER
Danışman: PROF. DR. NURAN KAYABAŞI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı / El Sanatları Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Gümüş = Silver ; Gümüş takılar = Silver jewelerys ; Takılar = Jewellerys

Özet:
Bu çalışmada Van ili gümüş işlemeciliğinde kullanılan savat tekniği ile üretilen takılar, Van Müzesi'nde bulunan gümüş ürünler, ürünlerin yapım teknikleri, geçmişteki ve günümüzdeki durumu araştırılmıştır. Gümüş işlemeciliğinde kullanılan araçlar, Van'da yapılan savat tekniğinin yapım aşamaları, üretilen ürünlerin özellikleri belirlenmiştir.Van ilindeki gümüş ürünlerde savat tekniği yoğun olarak uygulanmaktadır. Savat işlemeciliğinde, Van Kalesi, Akdamar Kilisesi, Van Kedisi, Van Lalesi figürleri ile Urartuların tanrıları olan Kral Haldi'nin simgesi ?Aslan? ve barış tanrıları ?Teişeba?nın boğa simgesi motif olarak kullanılmaktadır.Günümüzde savat tekniğiyle kolye, kolye ucu, bilezik, küpe gibi giyim aksesuarları üretilmektedir. Urartu dönemi takılarında kullanılan döküm, kabartma ve kazıma teknikleri takıların üretiminde kullanılmaktadır.Araştırma kapsamında, atölye ve şehir merkezinde bulunan mağazalarda çekilen 120 ürün arasında 53 adet ürünün ve ayrıca Van Müzesinde incelenen 35 adet giyim aksesuarının fotoğrafları çekilerek bilgi formları oluşturulmuştur.Takı üretimi yapan kişilerin özelliklerini belirlemek için hazırlanan görüşme formu 50 kişiye uygulanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda: Van'da ustaların büyük bir çoğunluğu erkektir ve ustaların çoğunluğu 26-30 yaş aralığındadır. Büyük bir kısmı lise mezunu olan ustalar, geçimlerini altın-gümüş işlemeciliği, serbest çalışma gibi olanaklarla sağlamaktadırlar.Ustalar, tasarımlarında herhangi bir bilgisayar programı kullanmadan, daha önce yapılmış ürünlerden esinlenerek oluşturdukları tasarımlarında bitkisel, hayvansal, geometrik, sembolik motifleri, ekme ve sürme savat teknikleriyle uygulamaktadırlar.

Abstract:
In this study, jewellery produced with niello technique in the Van, silver ornaments from the Museum of Van and the production techniques of today and past have been examined. The tools used in silver embroidery, the applying stages of niello have been determined.Van Castle, Akdamar Church, Van Cat, Van Tulip figures, lion symbol of King Haldi and bull symbol of king Teiseba are used in jewellery as a symbol for niello.Today, Necklaces, pendants, bracelets, earrings are produced with niello technique. Casting, embossing and engraving techniques are used in jewellery producing.Within this research, İnformation forms have been prepared for elected 53 of 120 items in workshops and stores. 35 Pieces of clothing accessories photographs were analyzed at the Van Museum.İnterview form has been applied to the 50 silver masters, to determine their characteristics. İt is identified that big part of jewellery masters are men, they are between 26-30 years old. The biggest part of masters are graduated from high school, they provide living by jewellery making and free working and they have green card insurance.