İklim koşulları ile bitki örtüsü arasındaki ilişkilerin uzaktan algılama yöntemleri ile incelenmesi
An evaluation of relationships between climatic conditions and vegetation by using remote sensing techniques
Yazar: GÖKAY GÖKSU
Danışman: PROF. DR. MURAT KARABULUT
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bitki ekolojisi = Plant ecology ; Bitki örtüsü = Vegetation ; Bitkiler = Plants ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; İklim = Climate ; İklim koşulları = Climatic conditions

Özet:
Türkiye bulunduğu topografyası, iklim özellikleri, jeolojisi ve jeomorfolojisi açısından dikkate alındığında ekosistem çeşitliliği oldukça yüksek coğrafi bir konuma sahiptir. Bitki örtüsünün kısa mesafelerdeki değişimi tür çeşitliliğini artırdığı gibi bitki örtüsünün zamansal ve mekânsal olarak da birbirinden farklılık göstermesine neden olmaktadır.
Ekosistemlerdeki karmaşık yapıların anlaşılabilmesi amacıyla geçmiş dönemlerde birçok metot denenmiştir. Ancak, geniş alanlarda geleneksel metotların uygulanması zamansal ve ekonomik açıdan oldukça zordur. Son yıllarda uydu teknolojilerinin hızla gelişmesi, uzaktan algılama metotlarının gelişimini de beraberinde getirmiştir. Böylece, uzaktan algılama verileri sayesinde geniş alanlardan bitki örtüsünün biyolojik ve fizyolojik karakterlerinin izlenmesi de mümkün hale gelmiştir. 
Bu çalışmanın amacı, iklim koşulları ile bitki örtüsünde arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve izlenmesidir. Bu amaçla, bitkilerin zamansal değişiminin izlenmesi ve bitkilerin iklim değişkenlerinden yağışa verdikleri tepkinin ölçülmesi için SPOT-Vegetation uydu verileri ve yersel meteorolojik ölçüm istasyonu verileri kullanılmıştır. 1998-2013 yılları arasında bitkilerin vejetatif aktivitelerini belirlemek amacıyla, SPOT-Vegetation uydusuna ait 10 günlük Normalize Fark Bitki İndeksi (NDVI) değerleri kullanılarak, bitki örtüsünün 10 günlük periyotlarda zamansal değişimi izlenmiş ve bitkilerin yağışa verdiği tepki ölçülmeye çalışılmıştır. Ayrıca, mekânsal olarak birbirinden farklılık gösteren formasyonların yeşillenme dönemleri Vejetasyon Durum İndeksi (VCI) kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışma periyodu boyunca, bitkilerin vejetasyon aktivite seviyeleri, vejetasyon süreleri ve maksimum-minimum aktivite gösterdikleri dönemler belirlenmiştir. Sonuç olarak, farklı ekosistemlerdeki bitkilerin birbirlerinden farklı sürelerde vejetatif aktivite gösterdikleri ve fenolojik başlangıç evrelerinin farklı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca orman, tarım, çayır ve mera gibi arazi yüzeylerinin yağışlara ne kadar sürede tepki gösterdikleri belirlenmiştir.


Anahtar Kelimeler: Bitki indisleri, Bitki, Fenoloji, Bitki ekolojisi, Uzaktan Algılama, SPOT-Vegetation, Türkiye

Abstract:
When the locational characters of Turkey (such as topography, climatic conditions, geology and geomorphology) is considered, it has high ecosystem diversity because of these factors. The change of vegetation structures in the short range causes to not only increase species richness but also raises vegetation differences as temporal and spatial.
Despite of numerous methods have been tested to understand complex ecosystem patterns, it is hard to apply traditional techniques in vast areas because of time and economic limitations. Recent technological developments bring on various remote sensing tools and techniques. Thus, it is possible to monitoring biological and physiological properties of vegetation by remotely sensed data.
The purpose of this study determine and monitoring relationships between climatic conditions and vegetation characters using remote sensing data; tools and techniques. For this aim, Spot-VGT data used for monitoring temporal change of vegetation characters and meteorological stations data used for the effect of precipitation to vegetation characters. 10 days composite NDVI images were used to measure of the vegetation change and monitoring of vegetation activities from 1998 to 2013. Additionally, it was analyzed greenness period for spatially different formations by using Vegetation Condition Index (VCI). In addition, it has been analyzed vegetation activity levels, vegetation phenology and minimum-maximum vegetation activities the during the study period. As a result, there is a significant difference in view of vegetation activity period and onset to phonology between dissimilar ecosystems. Moreover it was determined response times to precipitation for different vegetation types such as woody, agricultural and grassy vegetation.


Keywords: Vegetation index, Vegetation state, Phenology, Remote sensing, SPOT-Vegetation, Turkey.