Ergenin sosyal yetkinlik beklentisini yordayan bazı değişkenler
Some variables which predict the social self-efficacy of adolescents
Yazar: EMİNE AKKAPULU
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET BİLGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
3ÖZETERGENİN SOSYAL YETKİNLİK BEKLENTİSİNİ YORDAYANBAZI DEĞİŞKENLEREmine AKKAPULUYüksek Lisans Tezi; Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman:Yard. Doç. Dr. Mehmet BİLGİNHaziran 2005, 95 sayfaBu araştırma, ergenlerin; anne-babalarına ve arkadaşlarına bağlılık, problemçözme becerileri, öğrenilmiş güçlülük ve anne-babalarının evlilik uyumlarını algılamadüzeyleri ile anne-babalarının evlilik uyumları ve annelerinin kişilerarası ilişkileregirme düzeylerinin sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerini ne oranda yordadığınıincelemek amacıyla yapılmıştır.Uygulamalar, 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılında Yüreğir Atatürk Lisesi'ndeöğrenim görmekte olan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 194 ergen ve onlarınanneleri üzerinde yapılmıştır.Araştırmada; ergenlerin sosyal yetkinlik beklentisi düzeylerini ölçmek amacıyla?Sosyal Yetkinlik Beklentisi Ölçeği Ergenlik Formu (SYBÖ-E)?, anne-babalarınabağlılıklarının bilişsel ve duyuşsal boyutlarını ölçmek amacıyla ?Anne-Baba BağlılıkÖlçeği (ABBÖ)?, arkadaşlarıyla arasındaki bilişsel-duyuşsal bağlılığın boyutlarınıölçmek amacıyla ?Arkadaş Bağlılık Ölçeği (ABÖ)?, anne-babaların evlilik uyumdüzeylerini ölçmek amacıyla ?Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ)? annelerin kişilerarasıilişkilerini ölçmek amacıyla Kişilerarası İlişkiler Ölçeği (KİÖ), ergenlerin,problemçözmede kendine güvenini, bireysel kontrol duygusunu ve yaklaşım biçiminideğerlendirmek amacıyla ?Problem Çözme Envanteri (PÇE)?, stres yaratan durumlarkarşısında bireyin kullanabileceği bilişsel stratejilerden ne ölçüde yararlandığını vekendini denetleme becerilerini ölçmek amacıyla ?Rosenbaum'un Öğrenilmiş Güçlülük4Ölçeği (RÖGÖ)? ve ergenlerin anne-babalarının evlilikte yaşadıkları mutluluk veuyumu nasıl algıladıklarına yönelik değerlendirme yapabilmek amacıyla ?AlgılananEvlilik Uyumu Anketi? kullanılmıştır.Ayrıca araştırma kapsamında; 2003-2004 Eğitim-Öğretim Yılında AtatürkLisesi'ne devam 236 kişilik örneklem grubunda SYBÖ-E, ABBÖ, ve ABÖ'nin geçerlikve güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan geçerlik-güvenirlikçalışmalarında SYBÖ-E, ABBÖ ve ABÖ ölçeklerinin benzer ölçekler geçerliğine OfferBenlik İmgesi ölçeğiyle olan korelasyonuna bakılmış ve aralarında anlamlı düzeydeilişkiler olduğu bulunmuştur. Ölçeklerin güvenirlik değerlerine ise cronbach alfagüvenirlik katsayısı, madde-toplam puan korelasyonları, testi yarılama ve test-tekrarıyöntemlerine göre bakılmış ve anlamlı ilişkiler elde edilmiştir. Elde edilen değerlerinölçeklerin geçerlik ve güvenirliğini desteklediği saptanmıştır.Aşamalı Regresyon Analizi sonucunda ergenlerin sosyal yetkinlik beklentisidüzeylerini yordayan değişkenlerin açıklanan toplam varyansa olan katkılarına göresırasıyla öğrenilmiş güçlülük, problem çözme becerisi, algılanan evlilik uyumu,arkadaşlara bağlılık düzeyi, annelerin kişiler arası ilişkilere girmedeki besleyici ilişkitarzı düzeyleri ve anne-babaya bağlılık değişkenlerinin olduğu saptanmıştır. Yordayıcıaltı değişkenin ergenlerin sosyal yetkinlik beklentisi düzeyi puanlarında gözlenentoplam varyansın % 58.3'ünü açıkladığı belirlenmiştir. Ergenin sosyal yetkinlikbeklentisi düzeyini yordamada öğrenilmiş güçlülüğün varyansa olan katkısı %29.3,problem çözme becerisinin %16.3, algılanan evlilik uyumunun %5.7, arkadaşlarabağlılık düzeyinin %4.2, besleyici ilişki tarzı düzeyinin %1.5 ve anne-babaya bağlılıkdeğişkeninin %0.9 olduğu tespit edilmiştir. Ancak analiz sonucunda ergenlerin anne-babalarının evlilik uyumları ve annelerinin kişiler arası ilişkilerde kullandıklarızehirleyici ilişki tarzı düzeylerinin, ergenlerin sosyal yetkinlik beklentilerinin anlamlıyordayıcıları olmadığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Sosyal yetkinlik beklentisi, ergen

Abstract:
5ABSTRACTSOME VARIABLES WHICH PREDICT THE SOCIALSELF-EFFICACY OF ADOLESCENTSEmine HABERDAR-AKKAPULUM.A. Thesis; Department of Education SciencesSupervisor:Asst. Prof. Dr. Mehmet BİLGİNJune 2005, 95 pagesThis study was made in order to examine the rate of how adolescents? socialself-efficacy levels are predicted by the variations such as the level of the adolescents?attachment to their parents and their peers, problem solving skills, learnedresourcefulness, perceived marital adlustment of their parents, parental-maritaladjustment and their mothers? interpersonal relationships.This study was conducted with 194 volunteered students from Yüreğir AtatürkHigh School during 2003-2004 Education Year and their mothers, too.Social Self-Efficacy Scale for Adolescents (SSES-A) was used in this study inorder to measure the level of the social self-efficacy of adolescents and The Inventoryof Parent Attachment (IPA) was used to determine adolescents? cognitive and affectivedimensions of their attachment to their parents and smilarly, The Inventory of PeerAttachment (IPA) was used to determine the cognitive-affective dimensions of theattachment to their friends. However, Marital Adjustment Test (MAT) was used todetermine the level of their parents? marital adjustment. For measuring the level of theirmothers interpersonal relationhips, Interpersonal Relationship Scale (IPRS) was used.Also, Problem Solving Inventory (PSI) was used to assess the adolescents? self-confidence, self-control in problem solving and the way they approach problems.Rosenbaum?s Learned Resourcefulness Schedule (RLRS) was used when facing6stressful situations and their self-control skills. Finally, Perceived Marital AdjustmentOuestionnaire was used to evaluate how adolescents percieve the marital adjustmentand happiness of their parents.Apart from this, a study of the reliability and the validity of The Social Self-Efficacy Scale for Adolescents (SSES-A), The Inventory of Parent Attachment (IPA)and The Inventory of Peer Attachment (IPA) was made with the sample group of 236students who attended Yüreğir Atatürk High School during 2003-2004 Education Year.The results suggested a significant correlations with the validity of The Offer Self-Image Questionnaire (OSIQ). As for the reliability of the scales used in the study, theresults were compered with cronbach alfa reliability coeffieciency, the total itemcorrelations, split-half test and the re-test methods and the findings showed a significantcorrelation. Finally, the reliability and the validity of the scales were supported by thefindings.At the end of the stepwise regression analyses; it was found that, in accordancewith their contributions to the total variance; learned resourcefulness, problem-solvingskills, perceived marital adjustment, the level of the peer attachment, the mothers?nourishing interpersonal relations and parental attachment levels, respectively, weresignificant predictors were significant predictors of the social self-efficacy. These sixpredictors were reported to explain 58.3 % of the total variance. It was also found thatthe contribution of the learned resourcefulness was 29.3 %, of the problem solving skillswas 16.3 %, perceived marital adjustment was 5.7 %, peer attachment was 4.2 %, thestyle of the nourishing interpersonal relationships was 1.5 % and the variable of theparental attachment was 0.9 %. However, the results of the analyses showed that theadolescents? parantal-marital adjustment and the level of the their mothers? poisoninginterpersonal relatioships were insignificant predictors of the their social self-efficacy.Key Words: Social Self-Efficacy, Adolescent,