Lösemili çocuklarda "çocuklar ve gençler için ağız bakım rehberi" kullanımının oral mukozit gelişimine etkisi
The effect of "the oral assessment guide for children and adolescent" on the development of oral mucositis in children with leukemia
Yazar: ÖZLEM ALEMDAR
Danışman: DOÇ. DR. FİGEN YARDIMCI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Ağız sağlığı = Oral health ; Gençler = Youngs ; Lösemi = Leukemia ; Rehber kitaplar = Guide book ; Stomatit = Stomatitis ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing ; Çocuklar = Children ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Araştırmaya Haziran 2019 - Ağustos 2019 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Hastanesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Hematoloji Kliniği'nde bakım ve tedavisi devam eden, lösemi tanısı almış, araştırmanın sınırlılıklarına uyan 2-18 yaş grubu 30 çocuk ve ebeveynleri dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak "Çocuk ve Ebeveyn Bilgi Formu" ve "Çocuklar ve Gençler İçin Ağız Bakım Rehberi ve Oral Bakım Protokolü" kullanılmıştır. Verilerin toplanması çocuğa kemoterapi tedavisi başlanmadan bir gün önce başlayıp 21 gün boyunca sürmüştür. Çocuk ve ebeveynden her sabah çocuğun ağız içini araştırmacı tarafından temin edilen abeslang ve bir ışık kaynağı ile rehbere göre değerlendirmesi istenmiştir. Rehberden alınan toplam puana göre ağız bakımı yapma sıklığı belirlendikten sonra ağız bakım protokolündeki adımları takip etmesi istenmiştir.
Araştırmadan elde edilen verilerin analizi SPSS 25.0 programında; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Shapiro-Wilk, Spearman korelasyon analizi ile incelenmiştir.
Çocukların %86,7'sinin akut lenfoblastik lösemi tanısı ile izlendiği, %33,3'ünün tedavi süresinin 0-1 ay olduğu, %76.7'sinin aldığı kemoterapi kür sayısının 1-5 kür arasında değiştiği görülmüştür. Çocukların %86,7'si ağız içini her gün kontrol ettiği ancak %80'nin düzenli olarak ağız bakımı yaptığı saptanmıştır. Ağız bakımını düzenli yapmama nedeni olarak %16.7 oranında ağız bakımını yapmayı sevmedikleri belirlenmiştir. Oral mukozit oluşumunda en şikayetçi oldukları durum %53,3 oranında ağrının olması olarak saptanmıştır. Çocukların kemoterapi tedavisi süresine göre oral mukozitin 0-6 ay tedavi görenler için 6.40±6.58 gün, 6 ay ve üzeri tedavi alanlar için 10.75±5.03 gün sürdüğü belirlenmiştir. Çocukların 'Çocuklar ve Gençler İçin Ağız Bakım Rehberi'nden aldıkları puanlar ile; mukozit evresi, ağrı puanı, nötrofil sayısı ve trombosit sayısı arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (p<0.01).
Sonuç olarak; lösemili çocuklarda 'Çocuklar ve Gençler İçin Ağız Bakım Rehberi'nin oral mukozitin erken dönemde fark edilmesini sağladığı ve rehber ile hergün ağız değerlendirmesi yapılmasına ek olarak düzenli ağız bakımı yapılmasının oral mukozit derecesine etki ettiği saptanmıştır. Bu konuda örneklem sayısının fazla, randomize kontrollü deneysel araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The study included 30 2-18-year-old children who were diagnosed with leukemia and whose healthcare and treatment continued in the Hematology Clinic of Ege University Hospital Health Application and Research Center Child Health and Diseases Department between June 2019 and August 2019 and their parents. Data collection tools used in the study were the "Child and Parent Information Form" and "The Oral Assessment Guide for Children and Adolescent and Oral Care Protocol". Data collection started one day before the onset of chemotherapy and lasted for 21 days. The children and parents were asked to evaluate the child's mouth in accordance with the guidelines every morning using the abeslang and a light source provided by the researcher. After the frequency of oral care was determined based on the total score obtained from the guidelines, they were asked to follow the steps described in the oral care protocol.
The data obtained from the study were analyzed using the SPSS 25.0. In the analysis, numbers, percentages, arithmetic mean, standard deviation, Shapiro-Wilk and Spearman correlation analysis were used.
Of the children, 86.7% were followed up due to the diagnosis of acute lymphoblastic leukemia, and 33.3% had a treatment period of 0-1 months. The number of chemotherapy sessions ranged from 1 to 5 in 76.7% of them. Of the children, although 86.7% checked the inside of the oral cavity every day, the rate of those who performed oral care regularly was 80%. When those who did not perform oral care regularly were asked why they did not, 16.7% said that they did not enjoy performing oral care. The point 53.3% of the patients complained during oral mucositis formation was that they suffered pain. Oral mucositis lasted 6.40±6.58 days in those who had chemotherapy for 0-6 months and 10.75±5.03 days in those who had chemotherapy for 6 months or more. There was a significant relationship between the scores the children obtained from the "The Oral Assessment Guide for Children and Adolescent", and mucositis stage, pain score, neutrophil count and platelet count (p <0.01). 
In conclusion,  it was determined that "The Oral Assessment Guide for Children and Adolescent" contributed to the early diagnosis of  oral mucositis in children with leukemia, and that performing oral care regularly in addition to daily evaluation of the mouth influenced the degree of oral mucositis. It is recommended to conduct randomized controlled experimental studies with a large sample size.