Psikiyatri kliniğinde çalışan hemşireler için kanıta dayalı ilaç yönetimi rehberi ile ilaç uygulama-takip çizelgesi geliştirilmesi ve kullanımlarının nitel araştırma yöntemi ile değerlendirilmesi
Development of evidence-based medication management guideline and medication application-follow-up chart for nurses working in psychiatry clinics and evaluation of their use with qualitative research method
Yazar: MELİSA BULUT
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Kanıta dayalı uygulamalar = Evidence-based practice ; Kurala dayalı sistemler = Rule-based systems ; Psikiyatri klinikleri = Psychiatry clinics ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikotrop ilaçlar = Psychotropic drugs ; Tedavi kılavuzları = Practice guideline ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: İlaç yönetimi; ilacın satın alımı ile başlayıp, ilacın hastada oluşturduğu etkinin ve sonuçların değerlendirilmesine kadar geçen süreçte güvenli, etkili, etik, maliyet etkin ve hasta merkezli bir bakım yaklaşımıdır. Psikiyatrik tedavi ve bakımda önemli bir yere sahip olan psikotrop ilaç yönetimi sürecinde, psikiyatri kliniğinde çalışan hemşirelerin; hastanın değerlendirilmesi, tedavi yöntemlerinin koordinasyonu, ilaçların uygulanması, ilaç etkilerinin izlenmesi, ilaç eğitimi ve klinik ilaç araştırma çalışmalarında yer alma sorumlulukları vardır. Hemşirelerin psikotrop ilaç yönetimindeki sorumluluklarını yerine getirebilmeleri için en etkin yöntem kanıta dayalı stratejilerin klinik kullanımıdır. Psikiyatri kliniğinde hemşirelerin ilaç yönetimine etkin katılabilmeleri, güvenli ve kaliteli ilaç yönetiminin gerçekleşebilmesi için kanıta dayalı ilaç yönetimi rehberi ile ilaç uygulama-takip çizelgesinin geliştirilmesi ve kullanımlarının değerlendirici nitel durum araştırması ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: National Institute for Health and Care Excellence (NICE) Kanıta Dayalı Rehber Geliştirme Süreci esas alınarak psikiyatri kliniğinde çalışan hemşireler için Kanıta Dayalı İlaç Yönetimi Rehberi (KDİYR) ve İlaç Uygulama-Takip Çizelgesi (İUTÇ) geliştirilmiştir. Geliştirilen araçlar Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'nde kullanılmış; kullanımları Kasım 2020 ile Ocak 2021 tarihleri arasında klinikte çalışmakta olan on hemşirenin (n=10) katılımıyla değerlendirici nitel durum çalışması ile değerlendirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Bireysel Veri Toplama Formu, Görüşme Formu, dokümanlara dair verilere ulaşmak için Kanıta Dayalı İlaç Yönetimi Rehberi (KDİYR) ve İlaç Uygulama Takip Çizelgesi (İUTÇ), gözleme dair verilere ulaşmak için araştırmacının gözlem notları kullanılmıştır. Görüşme, doküman ve araştırmacının gözlem notlarından elde edilen verilerin analizinde Merriam'ın durum analizi yönteminden faydalanılmıştır. 
Bulgular: Verilerin analizi sonucunda üç tema: (i) başlangıç aşaması, (ii) uygulama aşaması, (iii) sonlanma aşaması ve devam ettiriciler; on iki alt tema elde edilmiştir. 
Sonuç: Hemşireler geliştirilmiş olan araçların bilgi eksikliğini gidermede, etkin ve güvenli bir ilaç yönetimi süreci oluşturmada, hemşirelik bakımının kalitesini yükseltmede ve devamlılığını sağlamada, hasta sonuçlarını yükseltmede etkisinin olduğunu ifade etmişlerdir. Hemşireler tarafından araçların klinikte rutin kullanımına devam edilmesi istenmiş, bunun için birtakım öneriler sunulmuştur. Dünya'da ve ülkemizde ilk kez psikiyatri hemşirelerinin ilaç yönetiminde kullanabilecekleri bir kanıta dayalı ilaç yönetimi rehberi ve ilaç uygulama-takip çizelgesi geliştirilmiştir.

Abstract:
Objective: Medication management is a safe, effective, ethical, cost-effective and patient-centered care approach in the process starting with the purchase of the drug and continuing with evaluate the effect and results of the drug on the patient. In the process of psychotropic medication management, which has an important place in psychiatric treatment and care, nurses working in psychiatry clinics have responsibilities for evaluating the patient, coordination of treatment methods, administration of drugs, monitoring drug effects, drug education and taking part in clinical drug research studies.Clinical use of evidence-based strategies is the most effective method for nurses to fulfill their responsibilities in psychotropic medication management. In psychiatry clinic, it was aimed to develop evidence-based medication management guideline and medication application-follow-up chart and to evaluate their use with an evaluative qualitative case study in order to enable nurses to participate effectively in medication management and to achieve safe and quality meedication management.
Materials and Methods: The Evidence-Based Medication Management Guideline (EBMMG) and the Medication Application-Follow-up Chart (MAFC) were developed based on the NICE (National Institute for Health and Care Excellence) Evidence-Based Guideline Development Process, for nurses working in the psychiatry clinic.  The developed tools were used in Gulhane Training and Research Hospital Mental Health and Diseases Clinic; their use was evaluated in an evaluative qualitative case study with the participation of ten nurses (n = 10) who were working in the clinic between November 2020 and January 2021. As data collection tools, Individual Data Collection Form, Interview Form, Evidence-Based Medication Management Guideline (EBMMG) and Medication Application-Follow-up Chart (MAFC) for access the data about the documents, and the observation notes of the researcher to reach the data about the observation were used. Merriam's situation analysis method was used in the analysis of the data obtained from the interviews, documents and observation notes of the researcher.
Findings: As a result of the analysis of the data, three themes: (i) initial phase, (ii) implementation phase, (iii) termination phase and continuers; and twelve sub-themes were obtained. 
Conclusion: It has been revealed that the developed tools eliminate the lack of knowledge of nurses, create an effective and safe medication management process, increase the quality and continuity of nursing care, and increase patient outcomes. The nurses asked to continue the routine use of the tools in the clinic, and some suggestions were made for this. For the first time in the world and in our country, an evidence-based medication management guideline and medication application-follow-up chart have been developed that psychiatric nurses can use in medication management.