Sarkoidoz hastalarının tanı, tedavi ve izlem süreçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of diagnosis, treatment and follow up period in sarcoidosis patients
Yazar: FİLİZ SADİ AYKAN
Danışman: PROF. DR. HALUK TÜRKTAŞ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Hasta takibi = Follow up studies ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sarkoidoz = Sarcoidosis ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Sarkoidoz; nedeni tam olarak bilinmeyen, tutulan bölgelerde non kazeifiye granülomatöz inflamasyonla karakterize multisistemik bir hastalıktır. Sarkoidozda tüm organ sistemleri tutulabileceği gibi vakaların %90'ında akciğer ve intratorasik lenf nodu tutulumu gözlenmektedir. Spontan remisyon oranlarının %60-70 civarında olduğu hastalık genel olarak benign seyirli ve iyi prognozlu hastalıklar grubunda değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, kliniğinimizde sarkoidoz tanısı ile izleme alınan hastaların tanı, tedavi ve klinik izlem süreçlerinin değerlendirilmesi ve hastaların genel özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda 1994-2010 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları kliniğine başvuran ve sarkoidoz tanısı ile izleme alınan hastaların retrospektif olarak değerlendirilmesi yapıldı. Hasta bilgilerine; kliniğimizde oluşturulan ``İntertisyel Akciğer Hastalıkları Dosya Arşivi'' ve kliniğimizde hasta takibi için kullanılan ?Sarkoidozlu Hasta İzlem Kartları? aracılığıyla ulaşıldı.Çalışma kapsamına alınan 100 hasta arasında kadın/erkek oranının 2,8 olduğu, ortalama tanı yaşlarının 44±12 olduğu, cinsiyetler arasında tanı yaşı açısından fark olmadığı görüldü. Hastalarımızın yaklaşık yarısının ev hanımı olduğu, erkeklerin %50'sinde, kadınların %17'sinde sigara kullanma öyküsü olduğu, sigara kullanan hastaların daha ileri evrelerde (evre 2-3) başvurduğu görüldü. Ailesel sarkoidoz hastalarımızın %3'ünde saptandı. Dispne, öksürük ve başta eritema nodozum olmak üzere cilt lezyonlarının en sık görülen klinik yakınmalar olduğu, hastaların %96'sına tanı sırasında akciğer BT tetkiki yapıldığı görüldü. ACE, sedimantasyon, serum ve idrar kalsiyum düzeyleri ile hastalığın evresi arasında ilişki saptanmadı. En sık restriktif paternde olmak üzere hastaların %34'ünde tanı anında SFT bozukluğu ve %49'unda DLCO değerlerinde azalma olduğu görüldü. FEV1, FVC ve DLCO değerlerindeki azalma ile hastalık evresi arasında anlamlı ilişki saptandı. Hastaların %98'inde akciğer, %43'ün de ise ekstrapulmoner tutulumların olduğu, en sık görülen ekstrapulmoner tutulumun cilt tutulumu olduğu görüldü. Ekstrapulmoner tutulum oranlarında; yaş ve evre artışıyla birlikte anlamlı azalma olduğu saptandı. Tüm izlemleri boyunca hastaların %43'üne tedavi verildiği görüldü. Tedaviye yanıt alınan hastaların tanı ACE düzeylerinin alınamayanlara göre daha yüksek olduğu saptandı. Relaps'ın; ileri evrelerde ve tanı anında tedavi verilerek izlenen hastalarda daha sık olduğu görüldü. Tedaviye yanıt alınan hastalarda ACE düzeylerindeki azalmanın, FEV1 ve FVC değerlerindeki artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı. Çalışmamız verilerinin bazı farklılıklar dışında genel anlamda literatür verileriyle benzer olduğu sonucuna varıldı.

Abstract:
Sarcoidosis is a multisystemic disease of unknown cause, leading to non-caseous granulomatous inflammation to the areas involved. Although all organ systems can be involved in sarcoidosis, in 90% of the cases Lung and intrathorasic lymph node involvement is seen. The spontaneous remission rate is around 60-70% and therefore the disease is generally evaluate in benign with a good prognostic outcome diseases group. The aim of this study was to evaluate the diagnosis, treatment and follow-up process of patients enrolled in our clinic and determine their common characteristics. Our study comprised of the retrospective evaluation of patients applying to Gazi University Medical Faculty Chest Disease Clinic between the years 1994-2010 with the diagnosis of sarcoidosis. The patient?s information was gathered using ?Interstitial Lung Disease File Archives? and ?Follow-up Cards of Sarcoidosis Patients? used for patients follow-up within our clinic.Within 100 patients chosen for the study; the female to male ratio was 2.8, the average age at diagnosis was 44±12 years and approximately half of the female patients were house wives, about 50% of the males and 17% of the females had a history of smoking, smoking patients had advanced disease stage (stage 2-3) at diagnosis than non-smokers. Familial sarcoidosis was present in about 3% of the patients. Dyspnea, coughing and skin leasions (most common erithema nodosum) were the chief clinical complaints. In about 96% of the patients lung CT had been performed at diagnosis. Blood ACE, sedimentation, calcium and urine calcium levels were found to be unrelated with the disease stage. About %34 of the patients had a defective respiratory function tests at the time of diagnosis (most of them had restrictive patern) and %49 of the patients had a decrease in DLCO values. There was a significant relationship between the decrease in FEV1, FVC and DLCO values and disease stage. Within all sarcoidosis patients %98 of them had pulmonary and %43 had extrapulmonary involvement; skin involvement being the most common extrapulmonary involvement. There was a significant decrease in the extrapulmonary involvement with the increase in age and stage. Throughout the follow-up about 43% of the patients were given treatment. The patients responding to the treatment had higher ACE levels compared to patients who remained unresponsive. The relapse rate was higher in advanced stage and patients who were followed up after being given treatment at the time of diagnosis. The decrease in ACE levels and increase in FEV1 and FVC values were found to be statistically significant in patients who responded to the treatment. Our study, with the exception of a few different data, was found to be generally similar with data in the literature.