Çocuklar için uyku bozuklukları ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği
Validity and reliability of turkish version of the sleep disturbances scale for children
Yazar: SERAY AĞCA BİLMENOĞLU
Danışman: PROF. DR. IŞIK GÖRKER
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Psikolojik ölçekler = Psychological scales ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışmamızda Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC) isimli ölçeğin Türkçe'de geçerlilik ve güvenilirliği değerlendirilmiştir. Ölçek çeviri-tekrar çeviri ve içerik geçerlilik analizi uygulanarak Türkçeleştirilmiştir.
Edirne il merkezinde bulunan, yaşları 6-16 arasında değişen, toplamda 1903 öğrencinin ebeveynleri çalışmaya alınmıştır. Çalışmaya alınan ebeveynlere sosyodemografik veri formu, Çocuklar için Uyku Bozuklukları Ölçeği (ÇUBÖ), Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) uygulanmıştır. Ölçeğin güvenilirlik ve geçerliliğini değerlendirmek üzere iç tutarlılık analizi, korelasyon analizi, test-tekrar test analizi, karşılaştırılabilir formlar analizi, doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır.
İç tutarlılığı yüksek düzeyde saptanmıştır (Cronbach α=0,84). Test-tekrar test güvenilirliğinin yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır (r=0,79, p=0,000). ÇUBÖ'nün toplam puanı ile ÇUAA'nın toplam puan korelasyonları 0,62 olarak saptanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre Türkçe ölçeğin, orijinal ölçeğin modeli ile uyumlu olduğu görülmüştür. Goodness of Fit Index (GFI) değeri 0.921 olarak saptanmıştır.
Ölçeğin ortalama toplam puanı 36,75±8,54'tür. Ölçeğin kesme puanı olan 39 değerinin üzerinde olan 607 (%31,9) çocukta uyku sorunu saptanmıştır. T-skorlar hesaplanılarak yapılan değerlendirmede T-skoru >70 olanlar %4,15 oranında, alt ölçeklerden en sık %5,15 oranıyla uykuda aşırı terleme bozukluğu, en az %3,73 oranıyla uykudan uyanma bozuklukları saptanmıştır. Cinsiyete göre karşılaştırıldığında aşırı uykululuk bozukluğu kızlarda daha fazlayken, uykuda aşırı terlemenin erkeklerde daha fazla olduğu görülmüştür. Eğitim düzeyi yüksek ailelerin puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür.
Bu sonuçlar, ebeveyn geri bildirimine dayalı olan ÇUBÖ'nün, uyku bozukluğu semptomlarını sorgulamada kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğunu göstermiştir.

Abstract:
In this study, the validity and reliability of the Turkish version of the Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC) was evaluated. The scale was translated into Turkish by applying translation, back-translation and content validation.
The parents of 1903 students aged between 6-16 years, living in the city centre of Edirne were included in the study. Sociodemographic data form, Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC), Children Sleep Habits Questionnaire (CHSQ) were applied to the parents included in the study. Internal consistency analysis, correlation analysis, test-retest analysis, comparable forms analysis, confirmatory factor analysis were used to evaluate the reliability and validity of the scale.
Internal consistency was high (Cronbach α = 0,84). The test-retest analysis showed high level of reliability (r = 0,79, p=0,000). Total score correlation between SDSC and CHSQ was determined as 0,62 which means there is moderate relation in between. According to the results of confirmatory factor analysis, Goodness of Fit Index was found to be consistent with the original scale model (GFI=0,921). 
The mean total score of the scale was 36,75 ± 8,54. Among the whole sample, 607 (%31,9) children with a cut-off score of over 39 were found to have sleep problems. T-scores were calculated and the scores of those with a total T-score over 70 were found to be 4,15 percent, the most common sleep disorder was sleep hyperhidrosis with 5,15 percent and the rarest was disorders of arousal which found to be 3,73 percent. Comparing the gender, excessive sleep disturbance was higher in girls, while excessive sweating in sleep was more common in boys. It was observed that families with high educational level had higher scores.
These results showed that the Turkish version of SDSC, which is parent-reported, is a valid and reliable scale that can be used to assess the symptoms of sleep disorders.