Gastroenteroloji kliniğinde endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi (ERCP) işlemi yapılan hastaların biyokimyasal ve görüntüleme bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of biochemical and imaging findings of patients hospitalized to the gastroenterology clinic and performed endoscopic retrograde cholangiopancreatography (ERCP) procedure
Yazar: MECİT BAHAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CENGİZ ; PROF. DR. MUSTAFA GÜLŞEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Biyokimya = Biochemistry ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Görüntüleme yöntemleri = Imaging methods ; Kolanjit = Cholangitis ; Kolanjiyopankreatografi-endoskopik retrograd = Cholangiopancreatography-endoscopic retrograde ; Koledokolityazis = Choledocholithiasis ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Gastroenteroloji Kliniğine Yatırılarak Endoskopik Retrograd Kolanjiopankreatografi (ERCP) İşlemi Yapılan Hastaların Biyokimyasal ve Görüntüleme Bulgularının Değerlendirilmesi
Amaç: Endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi (ERCP); safra yolları ve pankreas hastalıklarının tanı ve tedavisinde önemli bir yer tutan, aynı seansta hem tanı hem de tedavi edebilme imkanı sunan çeşitli komplikasyonları olabilen ve gastroenterolojinin günlük pratiğinde  sıklıkla kullanılan invaziv bir işlemdir. ERCP işlemi ileri invaziv bir işlem olması nedeniyle beraberinde çeşitli komplikasyonları barındırmaktadır. Bu komplikasyonların en önemlileri pankreatit, kanama ve perforasyondur. Bu komplikasyonlar için risk oluşturan çeşitli faktörler tanımlanmıştır. Ancak buna rağmen hala ERCP ilişkili komplikasyonlar önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu çalışmadaki amaç ERCP ilişkili komplikasyonları etkileyen olası risk faktörlerini belirlemektir. Buna ek olarak akut kolanjit ve safra yollarında darlık tespit edilen hastalar için olası risk faktörlerini belirlemektir. Ayrıca ultrasonografi ile koledokolitiazis tanısının sensitivite ve spesifitesini belirlemektir.
Yöntem: Çalışmaya Gastroenteroloji Kliniğine yatırılarak ERCP işlemi yapılan 18 ve 94 yaş aralığındaki 300 hasta dahil edildi. ERCP yapılan hastaların yaş, cinsiyet, başvuru şikayeti, hastanede kalış süresi, işlem öncesi yapılan ultrasonografi bulguları, işlem öncesi yatışta bakılan biyokimyasal parametreleri ve ERCP işlemine ait bulgular değerlendirildi. Belirtilen bağımsız değişkenlerin ERCP ilişkili komplikasyonlar, akut kolanjit ve safra yollarında taş dışı darlık ile ilişkisi değerlendirildi. Bağımsız değişkenlerin belirlenmesinde Ki-Kare testi ve student T testi kullanıldı. Bu test sonuçlarıyla elde edilen anlamlı değişkenler ile lojistik regresyon modeli oluşturuldu. P<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 300 hastanın 162 tanesi kadın, 138 tanesi erkekti. ERCP ilişkili komplikasyon gelişen hasta sayısı 95 olarak tespit edildi. Hastaların yaş ortalaması (60 ± 18,8) olarak hesaplandı. En sık başvuru şikayeti karın ağrısıydı. ERCP ilişkili komplikasyonlar ile arasında anlamlı ilişki bulunan değişkenler primer kanülasyon (OR:0,316, %95 CI:0,161-0,623, p:0,001) pankreasa stent takılması (OR:3,233, %95 CI:1,331-7,852, p:0,010) ve yatışta pankreatit (OR:0,492, %95 CI:0,243-0,993, p:0,048) olarak belirlendi. Akut kolanjit ile arasında anlamlı ilişki bulunan değişkenler erkek cinsiyet (OR:1,804, %95 CI:1,069-3,046, p:0,027), yaş≥65 (OR:2,294, %95 CI:1,360-3,871, p:0,002), yatış gün sayısı≥5 gün (OR:1,860, %95 CI:1,063-3,253, p:0,030)  olarak belirlendi. Safra yollarında darlık ile arasında anlamlı ilişki bulunan değişkenler yaş≥65 (OR:2,482, %95 CI:1,012-6,087, p:0,047), koledok çapı 10≥ mm (OR:6,718, %95 CI:2,327-19,396, p<0,001), koledokolitiazis (OR:0,058, %95 CI:0,024-0,143, p<0,001), intrahepatik safra yollarında dilatasyon (OR:3,418, %95 CI:1,353-8,636, p:0,009) olarak belirlendi. Ultrasonografinin koledokolitiazisi saptamadaki sensitivitesi % 22,36 ve spesifitesi %87,3 olarak bulundu.
Sonuç: Primer kanülasyon, pankreasa stent takılması, yatışta pankreatit olması ERCP ilişkili komplikasyonlar ile ilişkili bulunmuştur. Erkek cinsiyet, yaş≥65 ve yatış gün sayısı≥5 gün akut kolanjit ile ilişkili bulunmuştur. Yaş≥65, koledok çapı 10≥ mm, koledokolitiazis, intrahepatik safra yollarında dilatasyon safra yollarında darlık ile ilişkili bulunmuştur. Ultrasonografinin koledokolitiazis için tanısal sensitivitesinin düşük ancak spesifitesinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: ERCP, Koledokolitiazis, Kolanjit, Ultrasonografi, Cinsiyet

Abstract:
ABSTRACT
Evaluation of Biochemical and Imaging Findings of Patients Hospitalized to the Gastroenterology Clinic and Performed Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography (ERCP) Procedure
Aim: Endoscopic retrograde cholangiopancreatography (ERCP); It is an invasive procedure that has an important place in the diagnosis and treatment of biliary tract and pancreatic diseases, can be diagnosed and treated in the same session, can have various complications and is frequently used in the daily practice of gastroenterology. ERCP is a highly invasive procedure, it has various complications. The most important of these complications are pancreatitis, bleeding and perforation. Various factors have been identified that pose a risk for these complications. However, ERCP-related complications are still an important cause of morbidity and mortality. The aim of this study is to identify possible risk factors affecting ERCP-related complications. In addition, to identify possible risk factors for patients with acute cholangitis and biliary stenosis.Furthermore it is to determine the sensitivity and specificity of the diagnosis of choledocholithiasis by ultrasonography.
Methods: The study included 300 patients between the ages of 18 and 94 who were admitted to the Gastroenterology Clinic and underwent ERCP. Age, gender, complaint at admission, length of hospital stay, ultrasonography findings, biochemical parameters checked before the procedure, and the findings of the ERCP procedure of the patients who underwent ERCP were evaluated. The relationship of the stated independent variables with ERCP-related complications, acute cholangitis, and biliary stenosis was evaluated. Chi-square test and student T test were used to determine the independent variables. A logistic regression model was created with the significant variables obtained with these test results. P<0.05 level was considered statistically significant.
Results: Of the 300 patients included in the study, 162 were female and 138 were male. The number of patients who developed ERCP-related complications was determined as 95. The mean age of the patients was calculated as (60 ± 18.8). The most common complaint was abdominal pain. Variables that were significantly associated with ERCP-related complications were determined as primary cannulation (OR:0,316, %95 CI:0,161-0,623, p:0,001), pancreatic stenting (OR:3,233, 95% CI:1,331-7,852, p:0,010), and pancreatitis at admission (OR:0,492, 95% CI:0,243-0,993, p:0,048). Variables that were significantly associated with acute cholangitis were male gender (OR:1.804, 95% CI:1.069-3.046, p:0.027), age≥65 (OR:2.294, 95% CI:1.360-3.871, p:0.002), hospitalization the number of days was determined as ≥5 days (OR: 1,860, 95% CI: 1.063-3.253, p: 0.030). Variables with a significant relationship with biliary stenosis were age≥65 (OR:2,482, 95% CI: 1.012-6.087, p:0.047), common bile duct diameter 10≥ mm (OR:6,718, 95% CI:2.327-19.396, p< 0.001), choledocholithiasis (OR:0.058, 95% CI:0.024-0.143, p<0.001), dilatation of the intrahepatic bile ducts (OR:3.418, 95% CI:1.353-8.636, p:0.009). The sensitivity and specificity of ultrasonography in detecting choledocholithiasis was 22.36% and 87.3%.
Conclusion: Primary cannulation, stenting of the pancreas, pancreatitis on admission were associated with ERCP-related complications. Male gender, age ≥65, and hospitalization ≥5 days were associated with acute cholangitis. Age ≥65, choledochal diameter 10≥ mm, choledocholithiasis, dilatation of intrahepatic bile ducts were associated with stenosis of the biliary tract. It has been found that the diagnostic sensitivity of ultrasonography for choledocholithiasis is low but the specificity is high.
Keywords: ERCP, Choledocholithiasis, Cholangitis, Ultrasonography, Gender