Yayalaştırma uygulamalarının ticari aktivitelerin canlılığı üzerindeki etkileri: Antalya, Abdi İpekçi–Şarampol caddeleri örneği
Effects of pedestrianization practices on the vitality of commercial activities: Antalya, Abdi İpekçi–Şarampol streets example
Yazar: BAHAR KİRŞAN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER GÜRER
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentlerin içsel dinamikleri ile şekillenen göç ve nüfus artışı, kentsel alanlarda
hızlı bir değişim ve dönüşüm süreci başlatarak kentlerin çeperlerde büyümesini
tetiklemiştir. Artan nüfusa paralel olarak büyümeye başlayan kentler farklı yaşam
biçimlerine ve kültürlere sahip kitleleri bir araya getirmiş, farklı yaşam dinamiklerinin
bir araya geldiği kentlerde yolculuk talepleri farklılaşmış ve karayollarındaki araç
sayıları artmıştır. Bu artış başta çevresel sorunlar olmak üzere pek çok kentsel
problemin de ortaya çıkmasına neden olmuştur. Trafik sorunlarına çözüm bulmak
amacıyla dünyadaki pek çok yerel yönetim, insan hareketliliği arttırmada ve çevreyi
iyileştirmede önemli bir rol oynayan yayalaştırma çalışmaları yapmaya başlamıştır.
Yayalaştırma projeleri, günümüzün otomobil odaklı kentlerinde trafik sakinleştirmenin
yanı sıra sürdürülebilirliği ve yaşanabilirliği arttırmak için bir kentsel canlandırma
stratejisi olarak da uygulanmaktadır. Dolayısıyla yayalaştırma projeleri
gerçekleştirildikleri alanlarda, gerek mekânsal canlılığı gerekse ekonomik hareketliliği
arttırmada önemli etkiler yaratmaktadır. Bu çalışma ile yayalaştırma uygulamaları
sonrasında meydana gelen mekânsal dönüşümün, uygulama yapılan caddelerdeki ticari
canlılığı ve mekânsal hareketliliği arttırmadaki etkisi sorgulanmaktadır. Yayalaştırılan
alanlardaki mekânsal dönüşümün ve ticari birimlerdeki işlevsel dönüşümün, işletmeler
ve alanın canlılığı üzerindeki etkileri değerlendirilerek gelecekte uygulanacak
yayalaştırma projelerinin başarılı olabilmesi ve uygulamadaki aksaklıkların en aza
indirilebilmesi hedeflenmektedir.

ANAHTAR KELİMELER: Yayalaştırma, Ticari Sokakların Yayalaştırılması, Mekânsal Kalite, Canlılık, İşlevsel Dönüşüm

Abstract:
Migration and population growth shaped by the internal dynamics of cities have
triggered the growth of cities on the periphery by initiating a rapid change and
transformation process in urban areas. Cities that have started to grow in parallel with
the increasing population have brought together masses with different lifestyles and
cultures, and in cities where different life dynamics come together, travel demands have
differentiated and the number of vehicles on the highways has increased. This increase
has led to the emergence of many urban problems, especially environmental problems.
In order to find solutions to traffic problems, many local governments around the world
have started to carry out pedestrianization studies, which play an important role in
increasing human mobility and improving the environment. Pedestrianization projects
are implemented as an urban revitalization strategy to increase sustainability and
livability as well as traffic calming in today's automobile-focused cities. Therefore,
pedestrianization projects create significant effects in increasing both spatial vitality and
economic mobility in the areas where they are implemented. This study questions the
effect of the spatial transformation that occurs after pedestrianization applications on
increasing commercial vitality and spatial mobility on the streets where the applications
are made. By evaluating the effects of spatial transformation in pedestrianized areas and
functional transformation in commercial units on businesses and the liveliness of the
area, it is aimed to ensure that future pedestrianization projects are successful and to
minimize disruptions in implementation.

KEYWORDS: Exhilaration, Functional Transformation, Pedestrianization, Pedestrianization of Commercial Streets, Spatial Quality