"Klinik uygulama rehberleri adaptasyon stratejisi" geliştirilmesi ve stratejinin pilot denemesi
Development of clinical practice guidelines adaptation strategy and pilot trial of strategy
Yazar: DUYGU AYHAN BAŞER
Danışman: DOÇ. DR. RABİA KAHVECİ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş: Türkiye'de sağlık hizmetlerinde kökten bir değişim süreci
yürütülmekte ve birinci basamak yönelimli bir sağlık sistemi oluşturulma çalışmaları
hızla devam etmektedir. Kaliteli klinik uygulama rehberlerinin geliştirilmesi bu
değişim çalışmaları içinde çok önemli bir yer tutmaktadır. Klinik Uygulama
Rehberleri tüm dünyada 3 yöntem kullanılarak geliştirilmektedir. Ülkemizde ise de
novo yöntemlerle ya da direk tercüme edilerek geliştirilmektedir; ancak diğer bir
rehber geliştirme yöntemi olan adaptasyon yöntemi ile oluşturulduğu belirtilen
herhangi bir rehbere ya da adaptasyon stratejilerine dair herhangi bir çalışmaya
rastlanmamıştır.
Bu çalışma ile amacımız, klinik uygulama rehberleri için ülkemize özgü
adaptasyon stratejisi geliştirmektir. İkincil amacımız ise strateji geliştirirken Sağlık
Bakanlığı tarafından tercüme edilerek sunulan Finlandiya kaynaklı elektronik birinci
basamak rehberlerinin seçilen pilot konularının adaptasyon gerektiren alanlarını
belirlemek ve stratejinin pilot testini de bu vesileyle gerçekleştirmektir
Gereç ve Yöntem: Ülkemize özgü adaptasyon stratejisi geliştirmek için
"ADAPTE Adaptasyon Rehberi" temel alınacak rehber olarak belirlendi. Sağlık
bakanlığının birinci basamağa yönelik çeviri rehberleri üzerinden pilot çalışma
yapılması uygun görüldü. Belirlenen seçim yöntemine göre, ulaşılan rehberler
içinden adaptasyonu gerçekleştirilecek olan iki rehber belirlendi. Rehber adaptasyon
komitesi üyeleri belirlendi. Seçilen pilot rehberlerin adaptasyon gerektiren alanları
belirlendi. Pilot rehberin adaptasyonunun gerçekleştirilmesi sırasında ADAPTE'nin
mevcut haliyle kullanılabilirliği denenip, rehber içinde adaptasyon sürecinde
kullanılması gereken ek parametreler de belirlendi.
Bulgular: ADAPTE rehberinin Türkiye şartlarına adaptasyonu sonucu, 24
adımın 2 tanesi reddedilmiş, 4 tanesi modifikasyon ile 3 tanesi ek öneri ile ve 15
tanesi ise olduğu gibi kabul edilmiştir.
Elektronik Kanıta Dayalı Tıp Rehberleri-Peptik Ülser Rehberinin
değerlendirilmesi sonucu; rehberde 2 sağlık sorusuna tam cevap bulunamamıştır,
bunun dışında verilen öneriler günlük birinci basamak pratiği ile de
karşılaştırıldığında tanıda verilen bazı öneriler hariç uygulanabilir olarak
değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucu Elektronik Kanıta Dayalı Tıp Rehberleri Hipertansiyon Rehberinde verilen öneriler bazılarında adaptasyona gidilerek ve 1
sağlık sorusuna cevap niteliğinde öneri eklenerek birinci basamakta kullanımı uygun
olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç: Rehber adaptasyonu henüz çoğu ülke ve kurum/ kuruluş için yeni bir
kavramdır. ADAPTE adaptasyon rehberinin ülkemize adaptasyonu ile ülkemizde
kullanımı kolaylaşacak ve önümüzdeki günlerde oluşturulacak rehberler de novo
yöntemler kadar maddi ve manevi efor harcanmadan, kullanacak kitlenin işine
yarayacak bilgiler seçme, eleme ya da modifiye etme yöntemi ile daha az efor ile
daha çabuk bir şekilde bir rehberde toplanabilecektir.

Abstract:
Introduction: In Turkey, a fundamental change process in health care carried
out and primary care-oriented health care system developing studies rapidly
continues. The development of high quality clinical practice guidelines has a very
important place in these changes. The clinical practice guidelines developed by using
3 methods in all over the world. In our country, guidelines are developed by de novo
methods or translated directly; but we have not been obtained any guideline which
developed by the other guideline developing method named as adaptation method or
any study about adaptation strategy.
Our goal with this study is to develop adaptation strategies spesific to our
country for clinical practice guidelines. Our secondary goal is to identify areas that
require adaptation in selected pilot issues of Finland sourced electronic primary care
guidelines which translated and presented by health ministry when developing
strategies and and also on this occasion to perform the pilot-testing of the strategy.
Materials and Methods: "ADAPTE Adaptation Guideline" determined as a
basis guide to develop adaptation strategies specific to our country. The ministry of
health translation guidelines for primary health care was considered appropriate to
the pilot study. According to the determined selection methods, two guidelines
through reached guidelines which will be adapt were determined. Guideline
adaptation committee members were determined. Adaptation required areas of the
selected pilot guidelines' have been identified. During the implementation of
adaptation of pilot guidelines, the availability of ADAPTE' with current state was
tried, the additional parameters in guidelines which should be used in the adaptation
process was also determined.
Findings: As a result of adaptation of ADAPTE guideline to conditions in
Turkey, 2 of 24 steps rejected, 4 of them have been accepted with modification, 3 of
them have been accepted with additional suggestions and 15 of them have been
accepted as it is.
As a result of the evaluation of Electronic Evidence-Based Medicine
Guidelines- Peptic Ulcer Guidelines; the full answer to the 2 health questions was not
found in the guideline, other than that when the given recommendations compared 
with the daily practice of primary care, the recommendations were assessed as
applicable excluding some recommendations at diagnosis part of guideline.
As results of evaluation, the recommendations given in Electronic Evidence
Based Medicine guidelines- Hypertension Guidelines were considered available for
use in primary care the for by going to adaptation in some recommendations and by
adding a recommendation as a response to the one health question.
Result: The guideline adaptation is a new concept for many countries and the
institution / organizations. By the adaptation of ADAPTE Adaptation Guidelines to
our country, the usage of this guideline in our country will be facilitate and the
information in the guidelines that will useful to audience to use and will be created in
the days ahead, will be collected in a guideline more quickly with less effort by the
selection, screening, or modifying and without having to spend much material and
spiritual effort as de novo methods and methods