Olumsuz çocukluk yaşantıları: Okul öncesi öğretmenlerinin, eğitim yöneticilerinin ve destek personelinin farkındalık ve müdahale stratejileri
Adverse childhood experiences: Awareness and intervention strategies of preschool teachers, educational administrators and support staff
Yazar: AYDIN OLCAY
Danışman: DOÇ. DR. ÖZKAN ÖZGÜN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Farkındalık = Awareness ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Olumsuz erken çocukluk deneyimleri = Negative early childhood experiences

Özet:
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan öğretmen, eğitim yöneticisi ve destek personelinin olumsuz çocukluk yaşantılarına ilişkin farkındalık düzeylerine dair yeterlilik algılarını ve tercih ettikleri müdahale stratejilerini incelemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın katılımcıları Adıyaman il merkezinde yer alan bağımsız anaokullarında çalışan amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yaklaşımı ile seçilen 23 yönetici, 78 öğretmen ve 40 destek personeli olmak üzere toplam 141 kişiden oluşmaktadır. Bu araştırmada veri toplama araçları olarak; Öğretmen Yetkinlik Ölçeği, Olumsuz Çocukluk Yaşantıları Tespit Yeterliliği, Çocukluk Yaşantılarına Olası Müdahaleler Anketi ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Normallik testleri, geçerlilik ve güvenirlik analizlerinin ardından bulgulara ulaşmak için betimsel analizler ile Kruskal Wallis-H Testi ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Öğretmenler kendi sınıflarındaki çocukların olası olumsuz çocukluk yaşantılarını (OÇY) tespit edebilme konusunda kendilerini kısmen yeterli gördükleri bulunmuştur. Eğitim yöneticileri OÇY tespit konusunda kendilerini yeterli görürken destek personelinin ise bu konuda kendilerini yetersiz gördükleri saptanmıştır. Yapılan Kruskal Wallis-H testine göre öğretmen, eğitim yöneticisi ve destek personeli arasında olumsuz çocukluk yaşantıları tespit yeterliliği ve alt boyutları aile içi işlevsizlikleri, duygusal-fiziksel ihmal ve istismar saptama yeterliliği açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu görülmüştür. Gruplar arasında cinsel istismarı tespit yeterliliği açısından anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır.
Bu çalışmanın amaçlarından bir diğeri okul öncesi eğitim kurumlarında çalışan personelin olumsuz çocukluk yaşantılarını fark etmeleri durumunda nasıl bir müdahale stratejisi izleyeceklerini ortaya çıkarmaktır. Eğitim çalışanlarının olumsuz çocukluk yaşantılarını tespit etmesi durumunda ağırlıklı olarak okul rehberlik servisine yönlendirme yaparak müdahalede bulunacaklarını, bildirim noktasında ise en çok okul müdürüne bildirim bulunmayı tercih edecekleri, savcılığa bildirimde bulunmanın ise en az tercih edilen bir müdahale stratejisi olduğu görülmüştür.
Son olarak mesleki rolüyle ilgili zorluklarla başa çıkma yeteneğine sahip, mesleği ile ilgili akademik becerilerini geliştirmiş, değişime açık bilişsel ve sosyal olarak çevresiyle uyum içerisinde olma özelliklerinin mesleki öz yetkinlik olarak tanımlandığı bilinmektedir. Öğretmenlerin mesleki öz yetkinlikleri ile olumsuz çocukluk yaşantıları tespit yeterliliği arasındaki ilişkiye bakıldığında iki değişken arasında olumlu yönde anlamlı bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Mesleki bakımdan kendilerini daha yetkin olarak algılayan öğretmenlerin olumsuz çocukluk yaşantılarını tespit etme bakımından kendilerini yeterli gördükleri dikkati çekmiştir. Mesleki yetkinliği yüksek öğretmenlerin aile içi işlevsizlikleri, duygusal ve fiziksel ihmal ile istismarı tespit etme konusunda kendilerine daha çok güvendikleri ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Olumsuz çocukluk yaşantıları, olumsuz çocukluk yaşantılarına ilişkin farkındalık, olumsuz çocukluk yaşantılarına müdahale stratejileri, okul öncesi eğitimi, erken çocukluk dönemi

Abstract:
The aim of this study is to analyze the perceptions of efficacy of teachers, education administrators and support personnel working in early childhood education institutions regarding their awareness of adverse childhood experiences and their preferred intervention strategies. The study was designed in the relational survey model, one of the quantitative research methods. The Participants of the study consisted of a total of 141 people, 23 administrators, 78 preschool teachers and 40 support personnel, identified through maximum diversity sampling approach, one of the purposive sampling methods, working in public kindergartens in the city center of Adıyaman. As data collection tools in this research; Teacher Efficacy Scale, Adverse Childhood Experiences Detection Efficiency, Potential Interventions in Childhood Experiences Questionnaire and Personal Information Form were used. After normality tests, validity and reliability analyzes, descriptive analyzes, Kruskal Wallis-H test and correlation analyzes were performed to reach the findings. It was found that the teachers considered themselves partially sufficient in detecting the possible adverse childhood experiences (ACE) of the children in their classes. It has been determined that while education administrators consider themselves sufficient in detecting adverse childhood experiences (ACE), support personnel consider themselves inadequate in this regard. According to the Kruskal Wallis-H test, it was observed that there was a statistically significant difference among teachers, education administrators and support personnel in terms of their ability to detect adverse childhood experiences and family dysfunctions, emotional-physical neglect and abuse. It was determined that there was no significant difference among the groups in terms of sexual abuse detection adequacy.
Another aim of this study is to reveal what kind of intervention strategy the personnel working in early childhood education institutions will follow if they realize their adverse childhood experiences. It has been seen that if education staff detect adverse childhood experiences, they will intervene mainly by directing them to the school guidance service, but at the point of notification, they will mostly prefer to notify the school principal while reporting to the prosecutor's office is the least preferred intervention strategy.	Finally, it is known that professional self-afficacy is defined as having the ability to cope with the difficulties related to his professional role, developing his academic skills related to his profession, being open to change, cognitively and being in harmony with his environment socially. The relationship between teachers' professional self-efficacy and their ability to detect adverse childhood experiences was examined and it was found that there was a positive and significant relationship between the two variables. It is noteworthy that teachers who perceive themselves as more competent in terms of professionalism consider themselves sufficient in terms of detecting adverse childhood experiences. It has been revealed that teachers with high professional competence are more confident in detecting family dysfunctions, emotional and physical neglect and abuse.

Keywords; Adverse childhood experiences, awareness of adverse childhood experiences, intervention strategies of adverse childhood experiences, early childhood education, early childhood period