Kadına yönelik ölümle sonuçlanan şiddetin değerlendirilmesi
Evaluation of violence against women resulting in death
Yazar: CELAL BÜTÜN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞEVKİ SÖZEN
Adalet Bakanlığı / Adli Tıp Kurumu / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2002
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Cinsiyete dayalı şiddet, kadınlara yönelik olarak cinsiyetleri nedeniyle zarar verici davranışları içermektedir. Kadına yönelik şiddet, eş istismarı, cinsel saldırı, evlilik parası cinayetleri, evlilik içi cinsel şiddet, zorla fahişelik yaptırma, kadın genital bölgelerine zarar verme ve kız çocuklarının cinsel istismarı gibi geniş bir spektrumda ortaya çıkmaktadır. Bu tür şiddet eylemleri herhangi bir yetişkin kadına veya kız çocuğuna sözel veya fiziksel güç kullanımı, zorlama veya yaşamı tehdit eden yoksun bırakmalar sonucu kişinin fiziksel veya psikolojik zarar görmesi ve özgürlükten yoksun kalması yanında ölümle de sonuçlanabilmektedir.
Çalışma, kadına yönelik şiddet sonucu ölüm meydana gelen ve adli makamlar tarafından Adli Tıp Kurumu (ATK) Morg İhtisas Dairesi'ne (MİD) otopsileri yapılmak üzere gönderilen kadın olgular üzerinde yapılmıştır. Bu konuda daha önceden hazırlanmış öngörüşme formları olguların yakınları ile görüşülerek düzenlenmiş ve otopsi bulguları, adli belgeler ile varsa hastane belgeleri temin edilerek elde edilen verilerin standart sapma, sayı ve yüzdeleri saptanmıştır. Bulguların istatistiksel analizi, Epi-Info 2000 programında ki-kare ve Fisher kesin ki-kare testleri uygulanarak literatür eşliğinde yorumlanmıştır.
Olguların %42.5'i 19-30 yaş grubunda, %30'u  31-40 yaş grubunda yoğunlaşmakta ve bu durum şiddetin daha çok genç kadınlara yönelik olduğunu göstermektedir. 
Olgularla ilgili görüşülen kişilerin %75'ini yakın akrabaları oluşturmaktadır. Olguların çoğu %87.5'i ev kadını ve %82.5'i ilköğretim düzeyinde bir eğitim seviyesine ve %55'inin düşük ekonomik gelir düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Olguların ve saldırganların alkol ve madde bağımlılığına ilişkin yeterli veri elde edilememiştir.
Yaşam şekli açısından sıklıkla %82.5'inin ailesiyle birlikte yaşadığı, %67.5'inin çocuk sahibi olduğu ve %40'ının dört ve üstünde kardeşi bulunduğu saptanmıştır.
Saldırgan profili açısından verilere ulaşma zorluğu bulunmakla birlikte çalışmamızda saldırganların %93.3'ünün erkek olduğu ve eğitim durumu değerlendirildiğinde %61.9'unun ilköğretim düzeyinde bir eğitim durumuna sahip olduğu belirlenmiştir. Saldırganların herhangi bir madde ve alkol kullanımına ilişkin verilere ulaşmak kısıtlı olduğundan bu durumlar yeterince değerlendirilememiştir. Olay yeri açısından %85'inin evde gerçekleştiği ve şiddet uygulayıcıların çoğunlukla kadının yakınları veya tanıdıkları olduğu belirlenmiştir.
Otopsileri yapılan olgularda en fazla yaralanan bölgeler; %32.5 boyun, %22.5'unun baş, %7.5'unun göğüs bölgesi ve diğer vücut bölgeleri olduğu, cinayetlerde baş bölgesi yaralanmaları intiharlara oranla anlamlı olarak daha fazla bulunmuştur.
Olguların ölüm nedenleri ve orjini birlikte irdelendiğinde; sıklıkla intiharlarda asıya bağlı mekanik asfiksi, cinayetlerde sıklıkla ASY ve KDAY'na bağlı iç organ ve büyük damar yaralanmasından gelişen iç kanama sonucu ölümün gerçekleştiği  saptanmıştır. Cinayet olgularında çocuk sahibi olma sıklığının anlamlı olarak daha fazla görülmekteyken intihar olgularında ise çocuk sahibi olmama sıklığı, cinayet olgularına göre anlamlı olarak daha fazla olduğu görülmüştür. 
Kadına yönelik şiddete bağlı ölümler bütün insanlığı ilgilendiren bir sorun olması yanında adli tıp açısından tanı konulması ve rapor edilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Kadına yönelik şiddet ölümle de sonuçlanabilmesi nedeniyle yalnızca adli tıp uzmanlarının değil diğer hekim grupları, hukukçular, güvenlik güçleri ve sivil toplum kuruluşlarının içinde yer alacağı bir ekip çalışması ile tanı konulması, önlenmesi ve rehabilitasyon sürecini de kapsayan  bir yaklaşımın yaşama geçirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Gender-based violence includes a host of harmful behaviors that are directed at women and girls because of their sex, including wife abuse, sexual assault, dowry-related murder, marital rape, selective malnourishment of female children, forced prostitution, female genital mutilation, and sexual abuse of female children. 
This study includes death of whose autopsies performed at State Institute of Forensic Medicine occurred due to violence directed towards women. The data obtained from interviewing the relatives of the victims, judicial documents and if possible clinical reports were analyzed for their standard deviations, counts and ratios. The statistical analysis of the data was performed with Epi Info 2000 by means of chi-square and Fisher exact chi-square and the results were evaluated with respect to the relevant scientific literature. 
The cases were within 42.5% within the age group of 19-30 years and 30% were within 31-40 years, thus gender related violence was mostly against younger women. 
75% of the persons interviewed were close relatives of the victim. 87.5% of the cases were housewives with an education of elementary school level, 55% of the cases were from low-income groups. Data regarding the alcohol or substance addiction were not adequate for both the victims and the assailants. 
With regard to the life styles, 82.5% of the cases were living together with their families, 67.5% had offspring and 40% had four or more siblings. 
Although it was difficult to obtain data regarding the assailant profiling, 93.3% of the assailants were male and 61.9% had a training of elementary school level. It was not possible to assess the addiction profile of the assailants due to constraints in collecting relevant data. Regarding the crime scenes, 85% of the events took place at home and most of the offenders were found to be a relative or an acquaintance. 
The autopsy findings revealed that the injuries frequently occurred at 32.5% neck, 22.5% head, and 7.5% the chest and other regions. In homicide cases head injuries were found to be significantly high in compare to suicide cases.
When the cause of death and manner of death evaluated together; mechanical asphyxia had been the leading cause of death in suicide cases, whereas in homicide cases the causes of death were hemorrhage of the big vessels or internal organ injuries due to gunshot wounds and incising instruments. In homicide cases the proportion of victims with offspring was significantly higher, whereas in suicide cases the proportion of the victims without offspring was found to be significantly higher. 
Death due to violence against women is a universal concern in every society but it also significantly concerns forensic medicine with respect to diagnosis and reporting. And as violence against women might result with death, it should be handled by a teamwork composed of forensic medicine specialists, but also other medical specialties, judicial people, security forces, and non-governmental organizations in order to establish an approach of continuity in diagnosis, prevention and rehabilitation course.