Obez bireylerde duygusal yeme, kontrolsüz yeme ve bilişsel kısıtlama eğilimi ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between emotional eating, uncontrolled eating, cognitive restriction tendencies and mindfulness in obese individuals
Yazar: SAADET GÖKGÜL BAYINDIR
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ UĞUZ
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aşırı yeme bozukluğu = Binge-eating disorder ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Bilişsel kısıtlama = Cognitive restriction ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Kontrolsüz yeme = Uncontrolling eating ; Obezite = Obesity ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada; obez olan bireylerde, duygusal yeme, kontrolsüz yeme ve bilişsel kısıtlama eğilimleri ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma örneklemini, 2021 yılı içerisinde, Konya Ereğli İlçe Sağlık Müdürlüğünde bulunan diyetisyen kliniğine ilk kez başvuran, beden kitle indeksi 30 ve üzeri olan danışanlardan 201 kişi oluşturmuştur. Katılımcılara, Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ), Üç Faktörlü Yeme Ölçeği (TFEQ-R21) ve Demografik bilgi formu uygulanmıştır.  Bu araştırmanın sonuçlarına göre, duygusal yeme ve bilinçli farkındalık arasında negatif yönlü iyi düzeyde anlamlı bir ilişki vardır (r=-.641, p=,000). Kontrolsüz yeme ve bilinçli farkındalık arasında negatif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki vardır (r=-.601, p=,000). Bilinçli farkındalık ve bilişsel kısıtlama arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki vardır (r=,314, p=,000). Sosyodemografik özelliklerle karşılaştırıldığında; kadınların duygusal yeme puanları erkeklere göre daha yüksektir. 25-30 yaş grubunun duygusal yemesi, 31-40 yaş grubuna göre daha yüksektir. Eğitim durumuna bakıldığında; İlköğretim, ortaöğretim ve önlisans eğitim durumundakilerin lisans eğitim durumundakilere göre daha fazla duygusal yemesi bulunmaktadır. Kontrolsüz yemede cinsiyete göre farklılaşma görülmezken, bekarların evlilere göre daha fazla kontrolsüz yemeleri bulunmaktadır. Eğitim durumuna göre karşılaştırıldığında, ortaöğretim eğitim durumundakiler lisansüstü ve lisans eğitim durumuna göre; ilköğretim eğitim durumundakiler lisansüstü eğitim durumundakilere göre daha fazla kontrolsüz yemeleri bulunmaktadır. 25-30 yaş grubunun, 18-24 yaş grubu hariç, diğer yaşlara göre daha fazla kontrolsüz yemesi bulunmaktadır. Bilinçli kısıtlama, medeni duruma göre farklılık göstermekte, evliler bekarlara göre daha fazla bilişsel kısıtlama yapmaktadır. Bilinçli farkındalık düzeylerinde, erkeklerin farkındalık puanı kadınlardan daha yüksek; eğitim durumu karşılaştırıldığında lisans ve lisansüstü eğitimi olanlar ilköğretim ve ortaöğretime göre daha yüksek farkındalığa sahiptir. Yaş değişkenine bakıldığında 31-40 yaş grubu en yüksek farkındalığa sahip olduğu görülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: bilinçli farkındalık, duygusal yeme, kontrolsüz yeme, bilişsel kısıtlama.

Abstract:
In the research, in individuals with obesity; the relationship between emotional eating, uncontrolled eating and cognitive restriction tendencies and mindfulness levels was investigated. The research sample consisted of 201 people who applied to the dietitian clinic for the first time and had a body mass index of 30 and above. The "Conscious Awareness Scale (BİFÖ), Three-Factor Eating Scale (TFEQ-R21) and Demographic Information Form" were administered to the participants. According to the results of the research, there is a good negative correlation between emotional eating and mindfulness (r=-.641, p=.000). There is a moderate negative correlation between uncontrolled eating and mindfulness (r=-.601, p=.000). There is a week positive correlation between cognitive restriction and mindfulness (r= 314, p=,000). Compared to socio-demographic properties, women's emotional eating scores are higher than men's. Emotional eating, in 25-30 age group is higher than the 31-40 age group. When the education level is considered, those with primary, secondary and associate degree education have more emotional eating than those with undergraduate education. While there is no gender differentiation in uncontrolled eating, single people have more uncontrolled eating than married people. When compared by education level, those with secondary education have more uncontrolled eating than those with undergraduate education and  postgraduate education. Those in primary education have more uncontrolled eating than those in postgraduate education. The 25-30 age group has more uncontrolled eating than other ages (Except for the 18-24 age group). Conscious Awareness levels, men have a higher awareness score of women, when the educational status compared, those with undergrauate and graduate education have higher awareness compared to primary and secaondary education. Considering the age variable, it is seen that the 31-40 age group has the highest awareness.
Keywords: mindfulness, emotional eating, uncontrolled eating, cognitive restriction.