Tanzimat'tan Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar var olan kadın oyun yazarlarının metinlerinde toplumsal cinsiyet
Gender in the texts of female dramatists from from the Tanzimat era to the early years of the Turkish Republic
Yazar: MERAL HARMANCI TURUNÇOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FAKİYE ÖZSOYSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ataerkil = Patriarchal ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadın yazarlar = Female writers ; Karşılaştırmalı edebiyat = Comparative literature ; Oyun yazarları = Play wrights ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Bu tez çalışması ile Tanzimat döneminden Cumhuriyet döneminin ilk yıllarına kadar süregelen modernleşme sürecinde farklı kadın yazarlar tarafından yazılmış olan 7 tane oyun metni toplumsal cinsiyet üzerinden ele alınır. Bu oyunlar analiz edilirken, pek çok feministin de düşünmüş olduğu kadınca bir yazın biçimi var mıdır sorunsalı üzerinde durulur. İncelenen bu oyun metinlerinde, kadın yazarların ideolojik tezlerini oluşturmalarına ve bunları metinlerine nasıl yansıttıklarına değinilir. Ayrıca kendilerine özgü bir dil ya da anlatım biçimi oluşturup oluşturamadıkları üzerinde durulur. Bu sebeple de oyunlar feminist eleştiri kuramları incelenerek eleştirilir. Bu incelemenin sonucunda, feminist yapısöküm, göstergebilim, alımlama ve yorumbilim yöntemleriyle metinlerin ürettikleri anlamlar analiz edilir. Yapılan çalışma sonucunda, Osmanlı toplumunun ilk kadın yazarlarının, oyunları aracılığıyla, geleneksel ataerkil kuralları eleştirdikleri anlaşılmaktadır. Eleştirdikleri ataerkil kuralların dönüştürülmesi için stratejik bir anlatım dili oluşturdukları ve farklı anlatım teknikleri kullanarak metinleri aracılığıyla direnç odağı yarattıkları ortaya konur. Kadın yazarların kendilerine ait bir görme biçimiyle, geleneksel ataerkil öğelerde kırılmalar meydana getirdikleri söylenebilir. Sonuç olarak bu çalışma Tanzimat döneminden Cumhuriyet döneminin ilk yıllarına kadar var olan kadın oyun yazarlarının, kendilerine ait bir görme biçimiyle içinde yaşadıkları ataerkil yaşam kurallarını dönüştürmeye odaklandılarını ortaya koyar.

Abstract:
In this study, 7 plays written by different female dramatists within the modernization process; starting from the Tanzimat era to the early years of the Turkish Republic, are handled in terms of gender. Through the analysis, the question of whether there is a feminine writing style or not will be questioned as it has been done by other feminists many times before. In those analyzed texts, the way these female writers construct their ideological arguments and the way they are reflected in the texts are dealt with. Whether these dramatists can compose their own way of writing or narrative style is also accentuated. Therefore, these plays are criticized by probing feminist literary criticism theories. At the end of this study, the meanings which are produced by the texts are explored by the methods of feminist deconstruction, semiotics, reception and hermeneutics. As a consequence of the studies, it has been understood that the first female dramatists of Ottoman society criticize the traditional patriarchal rules by means of their plays. This reveals that these dramatists have formed a strategic narrative language in order to transform the patriarchal rules they have criticized, and using different narrative techniques, they have created a focus of resistance by means of their texts. It can be stated that female dramatists can rupture the traditional patriarchal elements by the help of their own way of thinking. As a consequence, this study reveals the idea that female dramatists between the Tanzimat era and the early years of the Republic of Turkey, try to transform the patriarchal rules of the society they live in by means of a thinking of their own.