Ankara Ulus tarihi kent merkezindeki ticaret binalarının değişimi ve mekânsal analizi
The change and spatial analysis of trade buildings in historical city center of Ulus, Ankara
Yazar: BETÜL ASAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET UYSAL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Alışveriş = Shopping ; Ankara = Ankara ; Mekan = Space ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Tarihi kent merkezi = Historical city centre ; Ticaret = Trade

Özet:
Tezin konusu, Ankara Ulus Tarihi Kent Merkezinde ki ticaret binalarında 20. yy'daki değişimin mekânsal analizlerinin yapılmasıdır. Çalışmanın amacı; Ankara'nın geçmişte ilk yerleşim merkezi olan ve ilk ticari fonksiyonlarının toplandığı bu bölgede ki ticaret binalarının gelişiminin mekânsal ve kentsel ölçekte incelenerek, seçilen binalarda mekânsal analizler yaparak mekânsal ve mimari özelliklerini tespit etmektir.Geçmişten günümüze ticaret ve alanlarının oluşumunun tanımlanması ile başlanan çalışmada öncelikli olarak geleneksel ve modern ticaret mekânları hakkında genel bilgiler verilmiştir. Daha sonra cumhuriyetle birlikte başkent olan Ankara'nın mekânsal gelişimi ile birlikte ticaret mekânları incelenmiştir.Ulus tarihi kent merkezi ölçeğinde özellikle yarışmalarla elde edilmiş, Ulus Meydanı çevresinde yer alan ticaret binalarının mekânsal analizleri yapılmıştır. Seçilen binalarda ki mekânsal analizler; genel yerleşim, mekânsal organizasyon, cephe ve üçüncü boyut kriterleri çerçevesinde 3 aşamada yapılmıştır.Son olarak elde edilen mekânsal analiz bulguları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Analiz bulguları sonucunda ise Ulus'un tarihi kent merkezi özelliği taşıdığı ve tarih boyunca ticaret eyleminin devam ettiği bir alan olduğu görülmüştür. Bu alanda günümüzde geleneksel ticaret eyleminin devam ettiği, modern ticaretin ise Kızılay'daki ticaret mekânları ve kent dışında konumlanan alışveriş merkezlerinde yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca seçilen binaların formlarının araziye uygun, düzgün geometrili olduğu, yaya hareketlerinin yoğunluğuna göre dükkân cephelerinin ve mimari biçimlenmenin gerçekleştiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The subject of the thesis is the spatial analysis of developments occurred in 20th century in trade centers and buildings located in Historical City Center of Ulus, Ankara. The purpose of the study is to identify spatial and architectural components of selected buildings within the scope of Ulus Historical City Center using spatial analysis method by examining developments of trade buildings that have been the first settlement center and the area that assembled first trade functions of the region in a spatial and municipal scale.The study that starts with the chronological development of trade and trade areas primarily gives the definitions of traditional and modern trade centers and provides general information about these areas. Subsequently trade centers are analyzed together with the spatial development of Ankara which became the capital city with the establishment of the republic.Within the scale of Ulus historical city center, the spatial analysis of buildings especially gained through contests and which stand within the vicinity of Ulus Square was made. The spatial analysis of selected buildings was done in a three level study of general settlement, spatial organization and three dimensional analysis.Finally, the results gained through spatial analysis were evaluated on a comparative basis. In the light of the findings from these analyses, it was observed that Ulus carries the features of being a historical city center and has always been a location for trade throughout the history. In this respect, it was identified that while traditional trading activities still continues there, the modern trade is done in trade centers in Kızılay and shopping centers outside the city center. It was also identified that the forms of the selected buildings are appropriate to the land, good in geometry, the frontline of the shops and the architectural design is implemented in accordance with the density of pedestrians.