İletişim bağlamında Arapçada terim oluşturma yöntemleri
Methods of forming Arabic terms in the context of communication terminology
Yazar: MUHAMMED TECEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ AYTEKİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Terimler = Terms ; İletişim = Communication ; İletişim teknolojisi = Communication technology ; İştikak = Derivation

Özet:
Sâmi diller olarak tanımlanan ve bu dil ailesine mensup olan Arapça, kelime yapısı itibariyle bükümlü diller grubuna girmektedir. Genellikle iştikâk (türetim) yöntemiyle kelime elde edilen Arapça yapı itibariyle esnek özelliğe sahip olup bir kök kelimeden çok sayıda kelime türetme imkânına sahiptir.
Bu çalışmada, Arapçanın terim türetme potansiyeliyle beraber iletişimin somut tezahürü olan terimleri, iletişim terimlerinin ne şekilde oluşturulduğu bağlamında ele almaya çalıştık. Kavramsal ve kuramsal çerçeve çizilirken klasik eserlerden ve modern dönem Arapça terim çalışmalarından elde edilen örneklerle üzerinde çalışılan konu somutlaştırılmaya çalışılmıştır.
Çalışma, dört bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. 
Birinci bölümde araştırmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi ve yararlanılan Türkçe ve Arapça kaynaklardan belli başlıları belirtilmiştir. Ayrıca konuyla ilgili tespit edilen doğrudan veya dolaylı olarak yapılan çalışmalar kronolojik sırasına göre verilmiş, konuyu çalışmaya duyulan ihtiyacın ne olduğu, literatürde hangi boşluğu doldurduğuna temas edilmiştir. 
İkinci bölümde terimin tanımı, özellikleri ve terminoloji hakkında genel bilgiler verildikten sonra, Arap dünyasında yapılan terim çalışmalarından, klasik dönemden günümüze kadarki süreçte kişisel ve kurumsal faaliyetlerden bahsedilmiştir.
Üçüncü bölümde Arap dilini geliştiren terim türetme yöntemleri açıklanmıştır. Lafzî, mânevî ve iktirâzî olarak üç ana başlık altında ele aldığımız bu yöntemlerden sonra terim türetmede çok kullanılan Arapça kalıplar üzerinde durulmuştur.
Dördüncü bölümde ise iletişimin tanımı ve iletişim türleri tanımlandıktan sonra yazılı iletişime örnek olarak postanın Arap coğrafyasındaki tarihsel gelişimi ve örneklem olarak seçilen bazı posta terimlerinin iştikâk bağlamında değerlendirmesi yapılmıştır. Ardından görsel ve işitsel iletişimle ilgili bilgiler verildikten sonra örneklem olarak seçtiğimiz bazı telekomünikasyon terimlerinin iştikâk bağlamında değerlendirmesi yapılmıştır. Son olarak günümüz medyası ve sosyal medya platformlarıyla ilgili genel bilgiler verildikten sonra yine örneklem olarak seçtiğimiz bazı medya terimlerinin iştikâk bağlamında değerlendirmesi yapılmış ve çalışma sonuç bölümüyle sonlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Arap Dili, Terim, İştikâk, İletişim, İletişim Terminolojisi.

Abstract:
Arabic, which is defined as Semitic languages and belongs to this language family, is in the group of twisted languages in terms of its word structure. The Arabic language, which is generally obtained by the method of derivation, has a flexible feature in terms of its structure and has the opportunity to derive many words from a root word.
In this study, we tried to deal with the terms that are the concrete manifestation of communication, together with the term derivation potential of Arabic, in the context of how communication terms are formed. While drawing the conceptual and theoretical framework, the subject studied is tried to be embodied with examples obtained from classical works and modern period Arabic term studies.
The study consists of an introduction and four parts.
In the introduction, the subject, purpose, importance, method of the research and some of the Turkish and Arabic sources used are stated. In addition, the direct or indirect studies identified on the subject are given in chronological order, the need to study the subject and the gap it fills in the literature are mentioned.
In the first chapter, after giving general information about the definition, features and terminology of the term, term studies in the Arab world, personal and institutional activities from the classical period to the present are mentioned.
In the second part, the derivation methods that develop the Arabic language are explained. After these methods, which we have discussed under three main headings as literal, spiritual and loanword, the Arabic patterns that are widely used in deriving terms are emphasized.
In the third chapter, after defining the definition of communication and types of communication, the historical development of post in the Arab geography as an example of written communication and some of the postal terms selected as examples are evaluated in the context of derivation. Then, after giving information about visual and auditory communication, some telecommunication terms that we selected as samples were evaluated in the context of derivation. Finally, after giving general information about today's media and social media platforms, some media terms that we chose as a sample were evaluated in the context of derivation and the study is concluded with the conclusion part.

Keywords:  Arabic, Term, Derivation, Communication, Communication Terminology.