Çanakkale ili Barbaros Mahallesi zeminlerinin sıvılaşma potansiyelinin belirlenmesi
Determination of liquefaction potential of soil in Barbaros Neighborhood, Canakkale
Yazar: PINAR İSKENDERKAPTANOĞLU TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. SÜHA ÖZDEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; SPT =   ; Zemin sıvılaşması = Soil liquefaction

Özet:
Bu çalışma kapsamında; Türkiye'de birinci derece deprem bölgesinde yer alan Çanakkale ili merkez yerleşim alanındaki, Barbaros Mahallesi'nde yer alan zeminlerin sıvılaşma potansiyelinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çanakkale ili, Merkez ilçede sıvılaşma potansiyeli bakımından en riskli olduğu bilinen ve en geniş alana sahip mahalle olan Barbaros Mahallesi bu nedenlerden dolayı tercih edilmiştir. Çalışma alanı zeminlerinin sıvılaşma analizleri standart penetrasyon deneyi (SPT) yöntemi kullanılarak yapılmıştır. 2011-2016 yılları arasında yapılan 425 sondaja ait arazi ve laboratuvar deneyleri toparlanıp, düzenlenerek bir veritabanı oluşturulmuştur.  Emre ve ark., (2012)'nın yenilemiş olduğu Türkiye diri fay haritaları; Çanakkale (N35-10b), Bandırma (NK35-11b), Ayvalık (NJ35-2) ve Balıkesir (NJ35-3) paftalarından yararlanılarak, çalışma alanının 100 km yarıçapı içinde; çalışma alanına olan uzaklığı, arasındaki kaya türü, oluşabilecek olan depremin derinliği, büyüklüğü, süresi, ivmesi, fayın uzunluğu, türü, atım miktarı ve tarihsel geçmişi gözönüne alınarak söz konusu çalışma alanını ve çevresini öncelikli olarak etkileyebilecek iki önemli fay hattı tanımlanmıştır. Bu faylar; Ganos ve Yenice-Gönen Fayları olarak belirlenmiştir. Wells ve Coppersmith (1994) tarafından üretilen denklem yardımıyla Ganos ve Yenice-Gönen fay hatlarının üretebilecekleri en büyük deprem moment büyüklükleri hesaplanmıştır. Çalışma alanının birinci derece deprem bölgesinde yer almasından dolayı ivme değeri, azalım ilişkileri kullanılmadan, birinci derece deprem bölgesi etkin ivme değeri (0,4 g) seçilmiştir. Bu veriler gözönüne alınarak; Mw=7,2 ve amax= 0,4 g değerleriyle bir deprem senaryosu oluşturulmuştur. Bu senaryoya göre; zeminlerin sıvılaşmaya karşı güvenlik katsayısı (FL), NovoLiq programı yardımıyla bulunmuş ve bu değer baz alınarak veriler, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) olan ArcGIS 10 yazılımı ile bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Bu program yardımıyla mahallenin yeraltı suyu yüzeyden derinlik haritası ve her 1,5 metrede bir sıvılaşma potansiyeli haritaları oluşturulmuş ve sıvılaşabilecek alanlar haritalar üzerinde gösterilmiştir. 1,5 m derinlikte Barış Kordonu ve Çanakkale Havaalanı civarında sadece 2 noktada gözlenen sıvılaşma, 6 metreden sonra yeraltı su seviyesinin de etkisiyle mahallenin iç bölgelerine yayılarak çalışma alanının kuzey bölgesinin yarısından fazlasını etkisi altına almaktadır. Çalışma alanında sıvılaşma gözlenmeyen yerler (Şekerpınar mevkii ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nin konumlandığı yerlerdir) yeraltı suyu seviyesinin düşük ve/veya olmadığı yerlerdir.

Abstract:
Within this study, the aim was to determine the liquefaction potential of soil in Barbaros Neighborhood in Çanakkale city center located in a first degree earthquake region in Turkey. Barbaros Neighborhood was chosen as it is known to be at highest risk of liquefaction within Çanakkale Center and as it covers a large area. Liquefaction analyses of soil from the study area were performed with the standard penetration test (SPT). Field and laboratory experiments from 425 drillings between 2011 and 2016 were collected and organized into a database. Based on the updated active fault map of Turkey by Emre et al. (2012) using sheets for Çanakkale (N35-10b), Bandırma (NK35-11b), Ayvalık (NJ35-2) and Balıkesir (NJ35-3), two significant faults that may affect the study area and surroundings were determined within a 100 km radius of the study area based on distance from the study area, rock types in between, depth, size, duration and acceleration of a possible earthquake, and length, type, slip amount and historical activity of the fault. These faults were the Ganos and Yenice-Gönen Faults. With the aid of the equation by Wells and Coppersmith (1994), the moment magnitudes of the largest earthquake possibly produced by the Ganos and Yenice-Gönen Faults were calculated. As the study area is within a first degree earthquake zone, the acceleration values were chosen as the first degree earthquake zone acceleration value (0.4 g) without using reduction associations. Based on this data, an earthquake scenario with Mw=7,2 and amax= 0,4 g was created. According to this scenario, the reliability coefficient of soils against liquefaction (FL) was found with the aid of the NovoLiq program and based on this value data were uploaded into a computer environment within Geographical Information System (GIS) ArcGIS 10 software. Using this program a depth map for groundwater in the neighborhood and a map of liquefaction potential every 1,5 m was created and areas that may liquefy were shown on the map. At 1,5 m depth liquefaction was only observed at 2 points near Barış Kordonu and Çanakkale Airport, after 6 m with the effect of groundwater level it spreads to the internal regions of the neighborhood and affects more than half of the northern region of the study area. Liquefaction was not observed on the map (Şekerpınar locale and the location of Çanakkale Onsekiz Mart University) in areas where groundwater levels were low and/or absent.