Kısmi dışlanmanın dört temel ihtiyaç ve duygulanım üzerindeki etkilerinin iç-dış grup bağlamında incelenmesi: LGBTİ örneği
Investigating the effects of partial exclusion on four fundamental needs and affect in ingroup/outgroup context: A case of LGBTI
Yazar: ÇAĞLA KASAPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM MERT TEKÖZEL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygulanım = Affective ; Dışlanmışlık = Exclusion ; LGBTİ = Lesbian, Gay, Bisexsuel, Trans, İntersex ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Temel ihtiyaçlar = Basic needs

Özet:
Literatürde kişiyi dışlayan ve dahil eden kişilerin iç-dış grup üyeleri olmalarının psikolojik etkilerini değerlendiren çalışmaların henüz kısıtlı olduğu, kısmi dışlanmanın etkilerinin iç-dış grup üyeleri tarafından uygulanmasına göre nasıl fark göstereceğine dair çalışmanın ise henüz yapılmadığı görülmektedir. Literatürde karşılaşılan bu boşluklardan hareketle, bu çalışmada uzun süreli dışlanma mağdurlarının (eşcinsel erkekler) anlık bir dışlanma deneyimi esnasında kendilerini dışlayan, dahil eden ve kısmi olarak dışlayanların iç grup ya da dış grup üyeleri olmalarından nasıl etkilendiklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kipling D. Williams'ın (2007) dışlanma sonucunda temel psikolojik ihtiyaçların tehdit edildiğini açıklayan teorisine dayanarak tasarlanan deneyde psikolojik dışlanma türü ve deneye birlikte katılınan grubun üyeliği olmak üzere iki bağımsız ölçüm kullanılmıştır. Psikolojik dışlanma değişkeninin dışlanma, dahil edilme ve kısmi dışlanma olmak üzere üç düzeyi; grup üyeliği değişkeninin ise iç grup üyeleri ile deneye katılma ve dış grup üyeleri ile deneye katılma olmak üzere iki düzeyi bulunmaktadır. Deneyde 120 eşcinsel erkek katılımcı, internet üzerinden iki gerçek oyuncuyla oynadıklarını düşündükleri Sanal Top Oyunu'nu (Cyberball) dışlanma, dahil edilme ve kısmi dışlanma koşullarında iç grup ya da dış grup üyeleriyle oynamışlardır. Katılımcılar bu oyuna her bir koşulda 20 katılımcı olacak şekilde seçkisiz olarak atanmışlardır. Oyun sonrasında bağımlı ölçümlerden ilki olan dört temel psikolojik ihtiyacın tehdit edilme düzeyi İhtiyaçlara Yönelik Tehdit Ölçeği ile; katılımcıların deneye katıldıkları gruba dair izlenimleri, deney sonrası olumlu ve olumsuz duygulanım düzeyleri ve aynı grupla deneye tekrar katılmaya yönelik isteklilik düzeyleri ise Sanal Top Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Değerlendirmelerden elde edilen verilerle yapılan istatistiksel analiz sonucunda, temel psikolojik ihtiyaçların ve duygulanımın iç veya dış grup üyeleri tarafından dahil edilmeye göre değişmediği; ancak iç grup üyeleri tarafından tam dışlanan katılımcıların dış grup üyeleri tarafından tam dışlanan katılımcılara kıyasla daha yüksek düzeyde olumsuz duygulanım ve benlik değeri ihtiyaçlarına yönelik tehdit hissettikleri görülmüştür. Bulgular aynı zamanda, kısmi dışlanma koşulunda iç grup üyesi tarafından dahil edilmenin katılımcıların benlik değeri, anlamlı varoluş ve kontrol ihtiyaçlarının iç grup üyeleri tarafından tam dahil edilme koşulundakine benzer düzeyde tatmin edilmesini sağladığını göstermiş; diğer bir deyişle, iç grup üyesinin dışlanma esnasında kişiye verdiği sosyal destek, bahsi geçen psikolojik ihtiyaçları dışlanma tehdidinden korumuştur. Aynı koruyucu etki, katılımcıların dışlanma esnasında dış grup üyesinden sosyal destek gördükleri koşulda ortaya çıkmamış; hatta dış grup üyesinin verdiği sosyal desteğe rağmen katılımcıların benlik değeri ihtiyaçları tam dışlanma koşulundaki katılımcıların benlik değeri ihtiyaçlarıyla benzer düzeyde tehdit edilmiştir. Sonuç olarak çalışmanın tamamında elde edilen bulgular, iç grup üyeleri tarafından dışlanmanın benlik değeri ihtiyacı için dış grup üyeleri tarafından dışlanmaya kıyasla daha tehdit edici olduğunu savunan geçmiş çalışmalar ile iç grup üyesi tarafından verilen sosyal desteğin temel psikolojik ihtiyaçları dışlanma tehdidinden koruduğunu savunan çalışmaları desteklemekte; dahası bu savların oldukça dezavantajlı bir grubun üyeleri için geçerli olabildiğini göstererek literatüre katkıda bulunmaktadır.

Abstract:
There are limited studies focusing on the psychological effects of being excluded and included by in-group and out-group members, yet no study has investigated whether the effects of partial exclusion differ according to group status. Based on identified gaps in the literature, this study aimed to evaluate how victims of long-term exclusion (homosexual men) are affected by an instant experience of exclusion, inclusion and partial exclusion of in-group or out-group members. Experiment conducted in this study is based on Kipling D. Williams's (2007) theory, which is designed on the idea that fundamental psychological needs (belonging, self-esteem, meaningful existence and control needs) are threatened by social exclusion. Therefore, the dependent variables are fundamental psychological needs and affect along with the independent variables being as exclusion status. Exclusion status has three levels as exclusion, inclusion and partial exclusion whereas group status has two levels as playing Cyberball with in-group members and out-group members. In the experiment, 120 male homosexual participants were randomly assigned to play a Virtual Ball Game (Cyberball) which is told to be played online and against two human players but is in fact played against computer-controlled opponents. Participants were assigned equally into six different conditions as being excluded, included and partially excluded by either two in-group or two out-group members. Initially, four fundamental psychological needs were evaluated via Need Threat Scale. Next in order positive and negative affect levels, participants' impressions about the group they played the game with and their willingness to participate again in the experiment with the same group were evaluated via the Cyberball Scale. Data obtained from these scales were statistically analyzed and results showed that need satisfaction and affect levels do not change between being included by in-group and out-group members; however, participants who were completely excluded by in-group members reported lower levels of self-esteem and higher levels of negative affect than participants who were excluded by out-group members. Findings also revealed that being included by an in-group member in the partial exclusion condition helped self-esteem, meaningful existence and control needs to be satisfied to the extent of being fully included by in-group. In other words, the social support given to the individual by an in-group member during the exclusion protected these psychological needs from the threat of exclusion. On the contrary, any protective effect did not occur if the participants received social support from an out-group member during exclusion. This finding is important since it shows effects of exclusion on psychological needs may vary according to group status of social supporters and is discussed in the light of related literature. Putting all the findings together showed that predictions of recent researchers were valid to assume exclusion by the members of the in-group would have more negative effects on the self-esteem needs than the exclusion by the members of the out-group and social support given by an in-group member is more protective against the threat of social exclusion than social support given by an out-group member. More importantly, our research extended past research by showing these assumptions could be applied to long-term exclusion victims.