Çağdaş çocuk kitaplarında aile büyüklerinin sunuluş biçimleri
Presentation of elderls in families in the contemporary childrens's books
Yazar: AYŞEGÜL GÖKSEL
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ARICI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Aile büyükleri = Grandparents ; Benlik sunumu = Self-presentation ; Edebi eserler = Literary works ; Edebi metinler = Literary texts ; Kitaplar = Books ; Sevgi = Love ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bir ulusun varlığını devam ettirebilmesinin teminatlarından sayılan aile, zamanla
farklı biçimlere evrilmiştir. Bu süreç, büyük ebeveyn-torun ilişkisinde sancılı
değişimleri beraberinde getirmiştir. Çekirdek aileye sıkıştırılan çocuk, aile
büyüklerinin tecrübe ve sevgisiyle büyüme olanağından mahrum bırakılmıştır.
Çocuğun gelişiminde sağlıklı kurulan büyük ebeveyn-torun ilişkisine ihtiyaç vardır.
Modern dünyanın bu ilişkiye izin vermediği durumlarda mevcut boşluğu
doldurmak için çocuk edebiyatına da mühim görevler düşmektedir.
Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasıyla gerçekleştirilen bu çalışmada
çağdaş çocuk kitaplarında yer alan aile büyüklerinin sunuluş biçimleri ele
alınmıştır. Çalışma kapsamında içerisinde büyük ebeveyn-torun ilişkisini ve
aktarımını ihtiva eden ölçüt örnekleme ile araştırma nesnesi olarak belirlenen 15
çocuk kitabı doküman olarak kabul edilmiş ve analiz sürecinde doküman
incelemesinden yararlanılmıştır. Araştırmacı tarafından okunan ve içerik analizi
yöntemiyle analiz edilen kitaplarda yer alan dede/nine figürlerinin sunuluş biçimleri
ve torunlarıyla kurdukları iletişim türleri tespit edilmiştir. Elde edilen veriler,
uzman görüşüne başvurularak kategorilendirilmiştir. İçerik analizi ile
kategorilendirilen mevcut veriler, betimsel analiz ile yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda, incelenen eserlerde en fazla "günlük yaşam" ana
kategorisine yer verildiği belirlenmiştir. Mevcut kitaplar içinde en fazla rastlanan
unsur ise "kişiler arası olumlu iletişim"dir. Eserlerde "vatan sevgisi" kategorisine
hiç yer verilmediği tespit edilmiştir. Toplam unsur miktarının en fazla olduğu eser
"Ninemin Yemekleri Dedemin Oyuncakları", unsur çeşitliliğine en fazla yer verilen
eser ise "Dedemin Uçan Dairesi"dir. Her iki kategoride de en az unsur tespit edilen
eser, "Çetin Ceviz"dir. Elde edilen bulgular doğrultusunda nine ve dede figürlerinin
sunuluş biçimleri unsurlarının çocuk kitaplarında dengeli dağılım göstermediği,
belirli kategorilere odaklanıldığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, çocuk edebiyatı, nine, dede

Abstract:
The family, which is considered as one of the guarantees for the continuity of a
nation, evolved different forms over time. This process has brought about painful
changes in the relationship between grandparents and grandparents. The child, who
was squeezed into the core family, was deprived of the opportunity to grow with
the experience and love of the family elders. However, there is a need for a
grandparent's grandchild relationship established in the child's development. When
the modern world does not allow this relationship, the task of filling the existing
gap falls into children's literature.
In this study, which is a case study which is one of the qualitative research designs,
presentation forms of family elders in contemporary children's books are discussed.
Within the scope of the study, the criterion that includes the relationship and
transfer of grandparent grandchildren was accepted as a document and 15 children's
books identified as a research object were used as documents and document
analysis was used during the analysis process. The forms of presentation of
grandfather / grandmother figures in the books read by the researcher and analyzed
by content analysis method and the types of communication they established with
their grandchildren were determined. The data obtained were categorized with
reference to expert opinion. Existing data categorized by content analysis was
interpreted by descriptive analysis.
As a result of the research, it is determined that the books in the books examined
have the most daily life category. The most common element among the current
books is the positive interpersonal communication. In books, it is determined that
there is no place in the category of homeland love.The book "Dedemin Uçan
Dairesi", in terms of elementary diversity in contemporary children's books, and
"Ninemin Yemekleri Dedemin Oyuncakları" in terms of total element ratio, has the
most elements." Çetin Ceviz" is the book with the least element in both categories.
According to the findings, it was determined that the forms of presentation of
grandmother and grandfather figures did not show balanced distribution in
children's books and focused on certain categories.

Keywords: Children, children's literature, grandmother, grandfather