Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda leptin ve ghrelin serum düzeylerinin uyku alışkanlıkları ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between SLEEP habits and leptin-ghrelin serum levels in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: ÖZGE DOMBAYCI
Danışman: DOÇ. DR. NİLFER ŞAHİN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ghrelin = Ghrelin ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Leptin = Leptin ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Çocuklar = Children

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk çağında sık görülen nörogelişimsel bir bozukluk olup, komorbid bir durum olarak uyku sorunlarına sık rastlanmaktadır. Bununla birlikte birtakım hormonların nörogelişimsel bozukluklar ve uyku ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Yapacağımız bu çalışmada DEHB'li çocuklarda uyku alışkanlıklarının leptin-ghrelin serum düzeyleri ile ilişkisini incelemek amaçlanmaktadır. Çalışmaya DEHB tanısı alan ve ek psikiyatrik hastalığı olmayan 6-12 yaş aralığında 45 olgu ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş, herhangi bir kronik fiziksel ya da psikiyatrik hastalığı olmayan, sağlıklı 45 kontrol alındı. Tüm katılımcılar için ebeveynlerine Sosyodemografik Veri Formu, Turgay Yıkıcı Davranım Bozuklukları için DSM-IV'e dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi, Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi verildi. Tüm katılımcılardan 8 saatlik açlık sonrası sabah 08.30-10.00 saatleri arasında alınan kan numunelerinden, leptin ve ghrelin serum düzeyleri ölçüldü. Çalışmanın sonuçlarında DEHB grubunda uyku sorunu varlığı istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksek bulundu. DEHB ve kontrol grubu karşılaştırıldığında DEHB grubunda akşamcı kronotipin daha sık olduğu bulundu. DEHB grubunda kontrol grubuna kıyasla leptin serum düzeyleri daha yüksek, ghrelin serum düzeyleri ise daha düşüktü. Bunun yanında uyku sorunu olan DEHB tanılı olgularda uyku sorunu olmayanlarla kıyaslandığında leptin ghrelin serum düzeyleri açısından anlamlı fark bulunmadı. Leptin ile uykuya dalmanın gecikmesi ve uykuda solunum bozulması alt ölçek puanlarında pozitif yönde korelasyon bulunurken ghrelin serum düzeyleri ile uyku sorunları alt tipleri ile korelasyon saptanmadı. Bununla birlikte uyku sorunu varlığının ve ghrelin serum düzeyinin DEHB üzerinde bağımsız bir risk faktörü olduğu saptandı. DEHB varlığının ise uyku sorunu üzerine bağımsız bir risk faktörü olduğu bulundu. Yapılan ROC curve analizinde ghrelin serum düzeylerinin DEHB için tanısal bir belirteç olarak kullanılabileceği saptandı.

Anahtar kelimeler: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, kronotip, uyku sorunu, leptin, ghrelin

Abstract:
Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a common neurodevelopmental disorder in childhood, and sleep problems are frequently encountered as a comorbid condition. However, it is known that some hormones are associated with neurodevelopmental disorders and sleep. In this study, it is aimed to examine the relationship between sleep habits and leptin-ghrelin serum levels in children with ADHD. Forty-five patients aged 6-12 years, who were diagnosed with ADHD and had no additional psychiatric disease, and 45 age- and sex-matched healthy controls without any chronic physical or psychiatric disease were included in the study. Sociodemographic Data Form, Turgay DSM-IV-Based Disruptive Behavioral Disorders Screening and Rating Scale, Childhood Chronotype Questionnaire, Child Sleeping Habits Questionnaire were given to parents for all participants. Leptin and ghrelin serum levels were measured from blood samples taken from all participants between 08.30 and 10.00 in the morning after 8 hours of fasting. In the results of the study, the presence of sleep problems was found to be statistically significantly higher in the ADHD group. When ADHD and control groups were compared, it was found that evening chronotype was more common in the ADHD group. Leptin serum levels were higher and ghrelin serum levels were lower in the ADHD group compared to the control group. In addition, there was no significant difference in serum levels of leptin ghrelin in ADHD patients with sleep problems when compared with those without sleep problems. While there was a positive correlation between leptin and delayed falling asleep and sleep disturbance subscale scores, no correlation was found between ghrelin serum levels and sleep problems subtypes. However, the presence of sleep problems and serum ghrelin levels were found to be independent risk factors for ADHD. The presence of ADHD was found to be an independent risk factor for sleep problems. In the ROC curve analysis, it was determined that ghrelin serum levels could be used as a diagnostic marker for ADHD.

Keywords: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, chronotype, sleep problem, leptin, ghrelin