2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşayan kişilerin travma sonrası stres belirtileri, travma sonrası büyüme düzeyleri ve algılanan sosyal destek düzeylerinin incelenmesi
Examination of post-traumatic stress symptoms, post-traumatic growth levels and perceived social support levels in individuals who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes
Yazar: OĞUZHAN KAZANCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT AKCANBAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşamış kişilerin; travma sonrası stres, travma sonrası büyüme ve algılanan sosyal destek düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubu; depremleri yaşamış, 18 yaşın üzerinde, 407 kişiden oluşmaktadır. Bu doğrultuda katılımcılara; Kişisel Bilgi Formu, Deprem Sonrası Travma Düzeyini Belirleme Ölçeği, Travma Sonrası Büyüme Envanteri ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği uygulanmıştır. Toplanan veriler SPSS 29.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarında karşılaştırma analizlerine bakıldığında, travma sonrası stres düzeyi; cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, çalışma durumu, yakın kaybı yaşama durumu, hasar düzeyi ve depremlerden sonra psikolojik destek alma durumuna göre anlamlı farklılık göstermiştir. Travma sonrası büyüme düzeyinde; cinsiyet, eğitim düzeyi ve depremden sonra psikolojik destek alma durumuna göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Algılanan sosyal destek düzeyinde ise; yaş, çalışma durumu ve eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık saptanmıştır. Korelasyon analizlerine bakıldığında ise; travma sonrası büyüme düzeyi ile travma sonrası stres düzeyi arasında anlamlı ve pozitif yönde düşük seviyede ilişki analiz edilirken; travma sonrası büyüme düzeyi ile algılanan sosyal destek düzeyi, anlamlı ve pozitif yönde orta seviyede ilişkili bulunmuştur.  Araştırma sonuçlarına dayalı olarak bu çalışmanın, deprem gibi zorlayıcı travmatik yaşam olayları sonrasında gerçekleştirilecek psikolojik destek faaliyetlerinde ve afetler için ruh sağlığı politikalarının geliştirilme süreçlerinde faydalı olacağı düşünülmektedir. Ruh sağlığı profesyonellerince travmatik yaşantılara yönelik yürütülen psikososyal destek çalışmalarında zorlu yaşam olaylarının travma sonrası büyümeye katkısında, algılanan sosyal desteğin etkisinin göz önünde bulundurulmasının yardım alanların iyileşme süreçlerini destekleyeceği düşünülmektedir.

Abstract:
The main aim of this research is to examine the levels of posttraumatic stress, posttraumatic growth, and perceived social support among individuals who experienced the 2023 earthquakes centered in Kahramanmaraş, considering various variables. The study employed the relational screening model, a quantitative research method. The study group consists of 407 individuals who experienced the earthquakes and are over 18. Accordingly, participants were administered the Personal Information Form, the Post-Earthquake Trauma Level Determining Scale, the Posttraumatic Growth Inventory, and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support. The collected data were analyzed using the SPSS 29.0 program. In the research results, when looking at the comparative analyses, it was found that the level of posttraumatic stress showed significant differences based on gender, education level, marital status, employment status, experience of loss, level of damage, and whether psychological support was received after the earthquakes. Regarding the level of posttraumatic growth, significant differences were found based on gender, education level, and whether psychological support was received after the quake. In terms of perceived social support, significant differences were observed based on age, employment status, and education level. In correlation analyses, a low but significant positive relationship was identified between post-traumatic growth level and posttraumatic stress level, while a moderate and significant positive relationship was found between posttraumatic growth level and perceived social support level. Based on the research results, it is believed that this study will be beneficial in psychological support activities conducted after challenging traumatic life events, such as earthquakes, and in the development of mental health policies for disaster situations. In psychosocial support efforts aimed at addressing traumatic experiences, it is suggested that mental health professionals consider the impact of perceived social support on post-traumatic growth. This consideration is expected to aid in enhancing the recovery processes of those receiving help.