Koroner anjiyografi uygulamalarında operatörün göz lensinin maruz kaldığı radyasyon dozunun belirlenmesi
Determiation of the radiation dose to which the operator's eye lens is exposed in coronary angiography applications
Yazar: AHMED NACİ COŞKUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FÜSUN ÇETİN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Fiziği Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Göz = Eye ; Koroner anjiyografi = Coronary angiography ; Mercek = Lens ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry

Özet:
Çeşitli klinik alanlarda X ışınları ile görüntüleme yöntemlerinin kılavuzluğunda uygulanan girişimsel işlemlerin hızla artması, bu işlemleri uygulayan operatörlerin daha uzun süre ve daha yoğun iyonlaştırıcı radyasyona maruz kalmasına neden olmuştur. Yapılan epidemiyolojik çalışmalar en önemli mesleki risklerden birinin, göz merceğine saçılan X ışınları nedeniyle kristal lensin saydamlığını yitirmesi veya katarakt oluşumu olduğunu ortaya koymaktadır. 
Her ne kadar daha önce göz lensi için doz sınırı 150 mSv olarak belirlenmiş ise de yapılan en son epidemiyolojik çalışmaların lens opaklığının ve kataraktın daha önce düşünülenden daha düşük doz seviyelerinde de meydana geldiğini kanıtlamasıyla, Uluslararası Radyasyondan Korunma Komitesi (ICRP) 2011 yılında Radyasyon çalışanları için göz lensi doz sınırının 20 mSv'e düşürülmesini önermiştir.
Türkiye'de 5 Temmuz 2012 tarihinde 28344 sayılı resmi gazetede yayınlanan "Sağlık Hizmetlerinde İyonlaştırıcı Radyasyon Kaynakları İle Çalışan  Personelin Radyasyon Doz Limitleri Ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik ile göz lensi için yıllık doz limiti 20 mSv olacak şekilde revize etmiştir.
   Bu tez çalışmasında yeni göz lensi doz sınırları çerçevesinde Ülkemizdeki durumu değerlendirmek üzere bazı önde gelen koroner anjiyografi bölümlerinde yapılan işlemlerde operatörlerin maruz kaldığı radyasyon lens dozlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Toplam 26 katılımcı ile yapılan çalışmada, farklı koroner anjiyografi birimlerindeki girişimsel işlemlerde operatörlerin göz lensine çarpan ikincil X-ışınlarından kaynaklanan lens dozları Hp(3) Termolüminesans Dozimetre (TLD) kullanılarak bir aylık periyodda ölçülmüştür. Işınların geliş açısından bağımsız ölçüm yapan bu dozimetreler operatörün göz çevresine yerleştirilerek, lens dozları ölçülmüştür. Alınan veriler akredite bir dozimetre laboratuvarında okutularak bir aylık sürede maruz kalınan toplam dozlar belirlenmiştir. Anjiyografi birimlerindeki skopi cihazlarında gerçekleştirilen işlemlerde toplam doza maruz kalma süreleri de tespit edilerek, elde edilen bu veriler yardımıyla doz hızları hesaplanmıştır.
      İstanbul Eğitim Araştırma Hastanesi Anjiyografi Birimi için ortalama doz hızı değeri 0,0392 ±0,0105 µSv/sn, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Anjiyografi Birimi için ortalama doz hızı değeri 0,0309 ±0,0138 µSv/sn, Haseki Eğitim Araştırma Hastanesi Anjiyografi Birimi için ortalama doz hızı değeri 0,2260 ±0,2698 µSv/sn olarak hesaplanmıştır. Tüm bu kliniklerdeki işlemler için elde edilen ortalama doz hızı ise 0,0935 ±0,1103 µSv/sn olarak bulunmuştur. 20 mSv'lik sınır değer esas alındığında güvenli çalışma doz hızı 10 µSv/saat (0, 0027 µSv/sn) olarak hesaplanabilir. Elde edilen bu değerler esas alınarak değerlendirildiğinde, söz konusu birimlerde çalışanların minimum ortalamadan 33,6 kat daha fazla lens dozuna maruz kaldığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, çalışanların güvenlik kültürünü arttırarak ve çalışma koşullarını düzenleyerek X ışınları kılavuzluğunda uygulanan anjiyo işlemleri sırasında yeni veya ek koruma önlemlerinin alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In recent years, rapidly increasing applications of X-ray image-guided in a wide range of clinical areas has caused operators to subject a more intensive and protracted exposure to ionizing radiation. Some studies shows that one of the most important occupational risks is the loss of crystalline lens clarity or cataract. Although previously lens dose limit was 150 mSv for radiation workers, the International Commission on Radiation Protection (ICRP) in 2011 recommended the lowering of the annual eye lens dose limit from 150 mSv/year to 20 mSv/year. This recommendation is based on the epidemiological evidences about that detectable lens opacity and cataract occurs at dose levels lower than previously considered. Thereupon, all countries updated their national legislation in accordance with this recommendation of the ICRP. Turkey also revised its annual dose limit for eye lens as 20 mSv, with the "Regulation on Radiation Dose Limits and Working Principles of Personnel Working with Ionizing Radiation Sources in Health Services" published in the Official Gazette No. 28344 on 5 July 2012.
In this study, it is aimed to measure the radiation doses of the operators' eye lenses for some leading coronary angiography units to consider the situation in our Country in the context of new eye lens dose limits. With 26 participants in total, operators' lens doses from scattered radiations are measured by using angle- independent Hp (3) Thermoluminescence Dosimeters (TLD) for one month periods for the interventional procedures performed in various coronary angiography centres. These dosimeters are placed around the eye of the operator. The dosimeters were read by an accredited dosimeter laboratory and the total lens doses were determined.  Total exposure times in scopy devices in the angiography units are also determined. The dose rates are calculated by using obtained data, the average dose rate value for Istanbul Training and Research Hospital is calculated as 0.0392 ± 0.0105 µSv / s. The average dose rate value for Istanbul University- Cerrahpaşa Faculty of Medicine Hospital and Haseki Training and Research Hospital are calculated as 0.0309 ± 0.0138 µSv/s and 0.2260 ± 0.2698 µSv/s, respectively. The mean value obtained from all these clinics is 0.0935 ± 0.1103 µSv / sec.
Based on the limit value of 20 mSv, the safe working dose rate can be calculated as 10 µSv / hour (0.0027 µSv / sec). It can be seen from the data obtained from this study that calculated eye lens dose is 33,6 times more than the minimum average. It is concluded that new and additional protection measurements should be taken during angio operations, by improving safety culture of operators and working conditions.