Dış ekonomik yardımların Afganistan ekonomik ve toplumsal gelişmesine etkisi
The effect of foreign economic aid on economic and social development in Afghanistan
Yazar: ATIQULLAH AZIZI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRÜ YAZĞAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Dış yardımlar = External aids ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Ekonomik yardımlar = Economic aids ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments ; Toplumsal gelişme = Social development

Özet:
Afganistan coğrafi konumu itibariyle, Dünya'nın stratejik bölgesinde yer aldığı her kes tarafından bilinen bir gerçektir. Bu sebepten dolayı tarih boyunca sürekli büyük güçlerin istilasına maruz kalmıştır. Afganistan tarih boyunca büyük güçlerin Asya'ya hâkim olmak ve kendi menfaattarını gerçekleştirmek için bir çekişme alanı olarak görülmüştür. 11 Eylül 2001 saldırıları sonrası ABD ve NATO müttefikleri olmak üzere bir çok ülke Afganistan'a girmiştir. Afganistan'a girmesini takiben uluslararası yardım kuruluşları ve yardım yapan ülkeler Afganistan'a gelmeye başladılar. Afganistan ekonomisi uzun yıllardan bu yana dış yardımlara bağlı bir ekonomidir. Özellikle 2001 sonrası dönemleri uluslararası kuruluşların tek amacı ülkenin yıkılmış altyapısını tekrardan inşa/imar etmek idi. Bu sebeple ülkenin yeniden imarı için yardımda bulunan ülkeler ve uluslararası yardım kuruluşları yaklaşık 119 milyar dolar gibi bir bütçe tahsis etmişlerdir. Bu çalışma'da dış yardımları teorik kısmının yanı sıra Afganistan'a yapılan dış ekonomik yardımların ülkenin ekonomik ve toplumsal gelişmesine etkisini ve değişkenliklerini nitel ve nicel bir şekilde analiz edilmiştir. 
Bu çalışmanın neticesinde bağımsız değişken olarak dış yardımların ülkenin gayri safi milli hasıla, eğitim, sağlık, refah, vb. alanlarda olumlu şekilde etkili olduğu ancak dış yardımların güvenlik, uyuşturucu ile mücadele ve işsizlik gibi sos yo- ekonomik konularda fazla etkili olmadığı görülmüştür. Fakat şunu zikretmekte fayda var ki, dış ekonomik yardımlar ülkede genel olarak halkın eğitim, sağlık gibi temel alanlarda ulaşmasını daha kolay hale getirmiştir.

Abstract:
It is a known fact that Afghanistan is located in the strategic region of the world due to its geographical location. For this reason, it has been subject to the invasion of great powers throughout history. Afghanistan has historically been seen as an area of conflict for the great powers to dominate Asia and achieve their own interests. After the September 11, 2001, attacks, USA, and NATO allies have entered into Afghanistan. Following their entry into Afghanistan, international aid organizations and aid donors began to come to Afghanistan. Afghanistan's economy has been dependent on foreign aids for many years. Especially after 2001, the sole purpose of international organizations was to rebuild/reconstruct the destroyed infrastructure of the country. For this reason, the countries and international aid organizations that have contributed to the reconstruction of the country have allocated a budget of approximately 119 billion dollars. In addition to the theoretical part of foreign aid, this study analyzes the effect and variability of foreign on the economic and social development of the country in a qualitative and quantitative way.
As a result of this study, as an independent variable, the foreign aids have been effective to the country's gross national product, education, health, welfare, etc. But it has not been so effective in socio-economic issues such as security, the fight against drugs and unemployment. However, it is worth mentioning that foreign aids have made it easier for the general public of the country to develop basic areas such as education and health.