Hicaz Kuvve-i Seferiyesi'nin Birinci Dünya Savaşı'ndaki misyonu
The mission of the Hejaz Force Expedition in the First World War
Yazar: GÜLÜZAR AVCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET DOĞAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Dünya Savaşı I = World War I ; Hicaz = Hedjaz ; Kuvve-i Seferiye = Expedition the Force ; Orta Doğu = Middle East ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
Birinci Dünya Savaşı insanlık tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir. Avrupa'da pek çok ülkenin katılımıyla gerçekleşen ve çok önemli sonuçlar doğuran ilk büyük savaştır. Her devlet kendi çıkarlarını gerçekleştirmek için siyasal çıkar çatışmaları başlatmış, bloklaşan Avrupalı devletler silahlanma ve sömürgecilik yarışına girmiş, Osmanlı Devleti de bu mücadelenin ortasında kalmıştır. Osmanlı Devleti, savaş öncesinde Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşları'nda topraklarını kaybetmiş, bu durum devleti siyasi ve ekonomik sıkıntılara sokmuştur. Diplomatik yalnızlıktan kurtulmak isteyen Osmanlı Devleti 1914 yılı sonunda Almanya yanında savaşa sürüklenmiştir. Sürekli toprak kayıpları yaşadığı ve önemli bir dış borç yükü altında olduğu bir dönemde kendisini çok cepheli bir savaşın içinde bulan Osmanlı Devleti'nin İtilaf Devletleri bloğuna karşı mücadele verdiği cephelerden biri de Hicaz-Yemen-Asir Cephesi'dir. Kızıldeniz boyunca uzanan Hicaz, Arap Yarımadası'nın önemli yerleşim bölgelerinden biridir. Tarihi, dini dokusu ve önemli ticaret yolları üzerinde bulunması nedeniyle önemli bir jeopolitik konuma sahip olan Hicaz'ın, Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla stratejik önemi daha da artmıştır. 19. yüzyılın sonlarına doğru petrolün yakıt olarak kullanılmaya başlanması sanayileşmiş/sanayileşme yolundaki ülkeler arasında politik, ekonomik ve askerî mücadelelere sebebiyet vermiş ve bu başta İngiltere olmak üzere Fransa ve Almanya'nın Orta Doğu'ya ilgisi giderek artmıştır. Bünyesinde önemli miktarda gayrimüslim azınlık barındırmakla birlikte, nüfusunun çok büyük büyük çoğunluğu Müslüman olan Osmanlı Devleti için ise Hicaz bölgesi, Avrupalı hasımlarına nazaran daha büyük bir anlam ifade etmektedir. Çünkü Hicaz bölgesi, İslam dininin peygamberi olan Hz. Muhammed'in İslam'ı tebliğ ettiği kutsal topraklara ve İslam dini ile bütünleşmiş mukaddes mekanlara ev sahipliği yapmaktadır. Bu nedenle Osmanlı Devleti bahse konu toprakları kaybetmemek adına büyük çaba sarf etmiş, Birinci Dünya Savaşı'nı bitiren 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Mütarekesi'ne göre Hicaz, Asir, Yemen, Suriye ve Irak'taki Osmanlı askerlerinin İtilaf Devletlerine teslim olması gerekirken; Kuvve-i Seferiye Komutanı Fahreddin Paşa mütareke hükümlerine uymamış ve Medine'yi 13 Ocak 1919 tarihine kadar müdafaa etmiştir.

Abstract:
The First World War is one of the most important turning points in the history of humanity. While European states' entrance into an armament and colonialism race caused the breakout of a great war, the Ottoman State took its share from this situation as well. The Ottoman Empire lost its lands in the Tripoli War (Turco-Italian War) and the Balkan Wars before this Great War, and this situation put the state into economic problems. The Ottoman State, with the intention to give an end to this diplomatic isolation, developed its relations with Germany, and this situation dragged the Ottoman Empire into war on the side of Germany. The Hejaz-Yemen-Asir Front is one of the fronts on which the Ottoman Empire, which found itself in a multi-front war at a time when it was constantly losing land and was under a significant external debt, struggled against the Allied Powers bloc. The Hejaz, which stretches along the Red Sea, is one of the important settlements of the Arabian Peninsula. The strategic importance of the Hejaz, which has an important geopolitical position due to its historical, religious texture and being on important trade routes, has increased even more with the opening of the Suez Canal. The use of oil as a fuel towards the end of the 19th century led to political, economic and military struggles between industrialized/industrialized countries, which increased the interest of France and Germany in the Middle East, especially in England. The Hejaz region, on the other hand, had a greater significance for the Ottoman Empire, whose population was mostly Muslim, despite having a significant non-Muslim minority compared to its European rivals. Because the Hejaz region, the prophet of the religion of Islam, it is home to the holy lands where Prophet Muhammad preached Islam and the holy places that are integrated with the religion of Islam. For this reason, the Ottoman Empire made great efforts not to lose the aforementioned lands. According to the Armistice of Mudros on 30 October 1918, which ended the First World War, the Ottoman soldiers in Hejaz, Asir, Yemen, Syria and Iraq should surrender to the Entente Powers; The Commander of the Military Forces, Fahreddin Pasha, did not comply with the terms of the armistice and defended Medina until 13 January 1919.