Doğu Türkistan Kırgızlarından derlenmiş metinler (Gramer-metin-indeks)
Texts derived from the Khirgizes in the Eastern Turkestan (Grammar-text-index)
Yazar: GÜLSİNE UZUN
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KAYMAZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çin'in Dogu Türkistan Bölgesi, burada yasayan Türk halklarının varlıgısebebiyle Türk kültürü ve tarihinin en önemli bölgelerinden biri olma özelliginigöstermektedir.Tarihleri boyunca bir çok cografyada ve dagınık bir sekilde yasayanTürkler, yüzyıllar boyunca yeni yollar, yeni alanlar, yeni yurtlar arayarak birbirlerindenbazen kopmuslar ama her zaman aynı ata kültürünü yasamıs, aynı dili konusmayadevam etmislerdir. Dogu Türkistan Kırgızları da Kırgız Türklerinden bazı sebeplerdenötürü ayrı cografyalarda yasamak zorunda kalsalar da aynı kültürü yasamakta ve aynıdili konusmaktadırlar. Yasadıkları bölgenin, Türk halklarının çesitliligi ve yogunluguaçısından degisik bir yapıya sahip olması ve yine Çin kültürünün hakimiyeti altındaolmaları bile kendi kültürlerine sahip çıkmalarını engelleyememistir. Diger Türkhalklarıyla bu cografyada bulustukları için onlardan dil ve kültür açısından etkilenmislerama temelde kendi dillerini korumaya ve konusmaya devam etmislerdir.Simdiye kadar bu bölgede yasayan Kırgızlar ile ilgili Türkiye'de bir çalısmayapılmamıs olması dikkatimizi bu yöne çekmis ve bu bölge Kırgızlarının dili ve kültürüçalısma konumuz seçilmistir. Çalısmamızda, Dogu Türkistan Kırgızlarından derlenenmetinlerle birlikte, Dogu Türkistan Kırgız Türkçesinin ses, sekil ve cümle bilgisiüzerinde durulurken, Kırgız Türkçesiyle karsılastırılmıs ve aradaki farklılıklar veyaortaklık gösteren unsurlar ortaya konulmaya çalısılmıstır. Sözlük hazırlanırken de yineDogu Türkistan Kırgız Türkçesinin söz varlıgı, Kırgız Türkçesinden farklı olarakkullanılan veya farklı telaffuz edilen kelimeler, bununla birlikte diger dillerden geçen veDogu Türkistan Kırgız Türkçesi söz varlıgına yerlesmis kelimeler de verilmeyeçalısılmıstır.

Abstract:
Eastern Turkistan region in China is very important region because this region is themost important region in the world that lived Turkish ancient culture and history. During thehistorical process, the Turks as a scattered people have been lived in different location andduring the centuries, looked for new places, new roads and new lands. Sometimes, Turks havebeen separated to each other but they are always live own father?s culture, they continue tospeak same language. However, due to various reasons, Kyrgyz people who lived in EasternTurkistan had to be separate other Kyrgyz People but they have been lived in the past samehistory and speak same language. In spite of all negative conditions; Chinese culture has beendominant over the Kyrgyz culture and Kyrgyz people living in different places but Turkishpeople in Eastern Turkistan can protect own culture and language . They affected other Turkicsocieties in these places but they continue to speak and protect their own original language.Until now, there is no study in the literature related to Kyrgyz people that living inEastern Turkistan. That?s why we decide to make a study about Eastern Turkistan Kyrgyzpeople?s language and cultural structure. In our thesis, some texts are being examined thatcollected from Eastern Turkistan Kyrgyz people and we tried to study about the voice, formand sentence structure in Eastern Turkistan Kyrgyz language. And then we tried to compareEastern Turkistan Kyrgyz people?s language and basic Kyrgyz language and tried to findsimilar and difference aspects. When the dictionary are being prepared, we tried to showexistence of speech of Eastern Turkistan language, words have different usages and sameusages from standard Kyrgyz language and the effects of other languages on EasternTurkistan Kyrgyz language.