Üniversite öğrencilerinin bilişsel çarpıtma düzeyleri ile problem çözme becerileri ve umutsuzluk düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between cognitive distortion, hopelessnes, and personal problem solving in university students
Yazar: MERAL AĞIR
Danışman: PROF.DR. HALUK YAVUZER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Umutsuzluk = Hopelessness

Özet:
Bu arastırma, üniversite bilissel çarpıtma düzeyleri ile kisilerarası iliskilerdeyasanan problemleri çözme biçimleri ve geleceklerine dair olumsuz algıları,umutsuzluk düzeyleri arasında bir iliski olup olmadıgının incelemeyiamaçlamıstır.Arastırma verileri toplam 251ögrenciye, arastırmanın amacı dogrultusunda,arastırmacı tarafından gelistirilen ?Bilgi Toplama Formu?, ?CDS ?BilisselÇarpıtma Ölçegi? , ?Problem Çözme Becerilerini Algılama Ölçegi?, ?UmutsuzlukÖlçegi? ölçekleri uygulanarak elde edilmistir.Arastırmanın ilk asamasında bireylerin bilissel çarpıtma düzeylerinin tespiti içinCognitive Distortion Scales (CDS)- Bilissel Çarpıtma ölçeginin dilsel esdegerlik,Geçerlik, Güvenirlik çalısmaları yapılmıstır.Arastırmada elde edilen sonuçlar ise özetle;1. Arastırmanın birinci amacı dogrultusunda elde edilen bulgular ;1.1 Cinsiyet degiskenine göre Bilissel Çarpıtma Ölçegi alt boyutları puanortalamaları birbirinden anlamlı derecede farklılasmaktadır.1.2 Yas degiskenine göre Bilissel Çarpıtma Ölçegi alt boyutları puanortalamaları birbirinden anlamlı derecede farklılasmamaktadır.1.3 Sosyoekonomik düzey degiskenine gore Bilissel Çarpıtma Ölçegi altboyutları puan ortalamaları birbirinden anlamlı derecede farklılasmaktadır1.4. stanbul'daki ikamet özelligi degiskenine göre Bilissel Çarpıtma Ölçegi altboyutları puan ortalamaları birbirinden anlamlı derecede farklılasmamaktadır.1.5. Anne egitimi degiskenine göre , Bilissel çarpıtma ölçegi alt boyutları içinde;Olumsuz Benlik, Kendini suçlama ve yasamı tehlikeli görme alt boyutlarındaanlamlı farklılıklar bulunmustur..IV1.6. Baba egitimi degiskenine göre , Bilissel çarpıtma ölçegi alt boyutları içinde;sadece Olumsuz Benlik alt boyutunda anlamlı farklılıklar bulunmustur.2. Arastırmanın ikinci amacı dogrultusunda elde edilen sonuçlar;2.1.Cinsiyet özelligi degiskenine göre Beck Umutsuzluk Ölçegi ve ProblemÇözme Envanteri birlikte ele alındıgında, , puan ortalamaları birbirinden anlamlıderecede farklılasmaktadır.2.2.Yas degiskenine göre Beck Umutsuzluk Ölçegi ve Problem ÇözmeEnvanteri puan ortalamaları arasında anlamlı farklılıklar bulunamamıstır.2.3.Sosyoekonomik düzey degiskenine göre Beck Umutsuzluk Ölçegi veProblem Çözme Envanteri toplam puan ortalamaları birbirinden anlamlıderecede farklılasmamaktadır.2.4.stanbul'daki ikamet özelligi degiskenine gore üniversite ögrencilerinin BeckUmutsuzluk ve PÇE puan ortalamaları birbirinden anlamlı derecedefarklılasmamıstır.2.5. Anne egitim degiskenine göre Beck Umutsuzluk ve PÇE puan ortalamalarıbirbirinden anlamlı derecede farklılasmamıstır.2.6. Baba egitim degiskenine göre Beck Umutsuzluk ve PÇE puan ortalamalarıbirbirinden anlamlı derecede farklıdır.3. Arastırmanın üçüncü amacı dogrultusunda elde edilen bulgulara göre,üniversite ögrencilerinin olumsuz benlik algısı, kendini suçlama, çaresizlik,umutsuzluk ve yasamı tehlikeli görmeye dayalı bilissel çarpıtmaları artısgösterdikçe, buna baglı olarak umutsuzluk düzeyleri de artıs göstermektedir.4. Arastırmada üniversite ögrencilerinin olumsuz benlik algısı, kendini suçlama,çaresizlik, umutsuzluk ve yasamı tehlikeli görmeye dayalı bilissel çarpıtmalarıartıs gösterdikçe, buna baglı olarak problemleri çözme konusundaki kendilerineolan güven düzeyleri de düsüs göstermektedir.5. Arastırmanın besinci amacına yönelik yapılan çoklu regresyon analizisonucunda ?Bilissel Çarpıtma Ölçegi? Alt Boyutları içinde sadece olumsuz benlikalgısı ve umutsuzlugadayalı bilissel çarpıtmanın, umutsuzluk özelliginiistatistiksel açıdan yordanabilecegi anlasılmıstır. ?Bilissel Çarpıtma Ölçegi? AltBoyutları için yapılan analizler sonucunda sadece çaresizlik ve yasamı tehlikeligörmeye dayalı bilissel çarpıtmanın, problem çözme becerisi konusundakikisisel algıyı istatistiksel açıdan yordanabilecegi anlasılmıstır.Anahtar Kelimeler: Bilissel Çarpıtma, Olumsuz Benlik Algısı, Umutsuzluk,Problem Çözme Becerileri.

Abstract:
The Purpose of this research is to find the relationship between Cognitive Distortion,hopelessness, and personal problem solving. The research group is form from 251university students which includes 149 female students and 102 male students.Through the process of collecting data, Cognitive Distortion scales, hopelessnessscale, problem solving inventory and the researcher?s questionnaire were used.As the first step of the research, studies on speech equivalence, trustworthiness andvalidity were made to standardize the Cognitive Distortion scales to TurkishStandards. The research data was statistically analyzed by multiple anova tailvariance analysis (MANOVA) and regulation analysis.The results of this research indicate that the subtitles of Cognitive Distortion scalessignificantly differ according to sex. Self-blame, a subtitle of Cognitive Distortionamongst male students is significantly higher than female students. Self-criticism (lowself-esteem and self-devaluate), another subtitle of Cognitive Distortion, differaccording to socioeconomic status. Low socioeconomic status leads to a differencein self-criticism amongst university students. Mothers with low education lead to selfcriticism,self-blame and preoccupation with danger amongst university students.Literate fathers who are primary school graduates lead to self-criticism amongstuniversity students. Other subtitles of Cognitive Distortion scales don?t differaccording to age, residential status.Through the following steps of the research, when hopelessness and problem solvinginventory are considered together, hopelessness is found to be higher amongst malestudy groups compared to female study groups. Fathers who are primary schoolgraduates or university graduates lead to hopelessness at a higher rate amongstuniversity students. Age, socioeconomic status, residential status, mothereducational status didn?t create a difference on hopelessness and problem solvinginventory. Significant relations were found between university students? CognitiveDistortion and hopelessness. As self-criticism, self-blame, helplessness,hopelessness and preoccupation with danger, the subtitles of Cognitive Distortion,increase, hopelessness increases, too. Significant relations were found betweenCognitive Distortion and problem solving skills. According to problem solvinginventory as the subtitles of Cognitive Distortion, self-criticism, self-blame,helplessness, hopelessness and preoccupation with danger increase, selfconfidence,decreases. The subtitles of Cognitive Distortion, self-criticism, self-blame,helplessness, hopelessness and preoccupation with danger can measure Beck?shopelessness scale, statistically. Helplessness and preoccupation with danger canmeasure problem solving skills.The results of this research are similar to depression and research findings whichcauses depression according to Beck?s Cognitive Theory. In other words, theresearch data show the relationship between Beck?s depression theory, CognitiveDistortion, and hopelessness, problem solving skills.Keywords: Cognitive Distortion, Negative Self-criticism, Hopelessness, ProblemSolving Skills