Üniversite öğrencilerinde obsesif kompulsif yeme davranışı ölçeği ile beslenme durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between obsessive compulsive eating behavior scale and nutritional status in university students
Yazar: KERİM KAAN GÖKÜSTÜN
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN AYAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Tutumlar = Attitudes ; Yeme bağımlılığı = Food addiction ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışma 14 sorudan oluşan Obsesif Kompulsif Yeme Davranışı Ölçeği'nin (OKYD) geçerlik-güvenirliliğini belirlemek ve bu ölçek ile beslenme durumu arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacı ile planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'nde lisans eğitimi alan, herhangi bir besin veya besin grubundan kaçındığını belirten 265 (170 kadın, 95 erkek) öğrenci ile yapılmıştır. Çalışma iki aşamalı olarak yürütülmüştür. İlk aşamada Obsesif Kompulsif Yeme Davranışı Ölçeği'nin geçerlik ve güvenirliği yapılmıştır. Ölçeğin geçerliği için açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmış, Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26) ve Yale Besin Bağımlılığı Ölçeği ile arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Ölçeğin güvenirliği için ise Cronbach-α katsayısına bakılmıştır. İkinci aşamada öğrencilerin genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları ile yeme tutumu (YTT-26), besin bağımlılığı, sağlıklı beslenme takıntısı (ORTO-11), antropometrik ölçümleri ve fiziksel aktivite düzeyleri değerlendirilmiştir. Bireyler obsesif kompulsif yeme davranışı olma (OKYD ≥11) ve olmama (OKYD<11)  durumuna göre değerlendirilmiştir. Bireylerin yaş ortalaması 20,83 ± 1,96 yıl, Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalaması 22,19 ± 2,85 kg/m2, toplam OKYD, düşünce bastırma & kontrol, çabalama & performans, imajinasyon, besin bağımlılığı semptom sayısı, YTT-26 ve ORTO-11 puan ortalamaları sırasıyla; 7,94 ± 6,53, 4,59 ± 4,02, 1,15 ± 1,62, 1,73 ± 1,57, 3,51 ± 1,33, 15,76 ± 9,34, 27,24 ± 4,43'tür. Çalışmaya katılan bireylerin %33,2'sinde Obsesif Kompulsif Yeme Davranışı belirlenmiştir. Bireylerin OKYD'ye göre cinsiyet, yaş, , öğrenim durumu, sağlık sorunu varlığı, öğünleri tüketme durumu, arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken (p>0,05), ana öğün atlama nedenleri arasında 'yemek hazır olmadığı için' yanıtını veren bireyler arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,05). OKYD'ye göre bireylerin fiziksel aktiviteleri ve antropometrik ölçümleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Toplam OKYD puanı ile besin bağımlılığı semptom sayısı, YTT-26 puanı ve ORTO-11 puanları arasında anlamlı bir korelasyon bulunmuştur (p<0,05). Bel çevresi, bel/kalça oranı ve bel/boy oranı ile OKYD puanı, besin bağımlılığı semptom sayısı ve ORTO-11 puanları arasında bir korelasyon bulunmazken (p>0,05); bel çevresi ve bel/kalça oranı ile YTT-26 puanları arasında zayıf, negatif bir korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Obsesif kompulsif yeme davranışı ile besin bağımlılığı ve sağlıklı beslenme takıntısı arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için toplumda farklı yaş gruplarına yönelik çalışmalar yapılmalıdır. 
Anahtar kelimeler: Obsesif kompulsif yeme davranışı, besin bağımlılığı, yeme tutumu, sağlıklı beslenme takıntısı

Abstract:
This study was planned and conducted in order to determine the validity and reliability of Obsessive Compulsive Eating Scale (OCES) consisting of 14 questions and to evaluate the relationship between this scale and nutritional status.The study was carried out on 265 students (170 females, 95 males) who were educated at Ankara Yıldırım Beyazıt University and reported any current avoidance of a specific food or food group. First, the validity and reliability of the Obsessive Compulsive Eating Scale was set. For the validity of the scale, descriptive and confirmatory factor analyzes were administered and correlations between Eating Attitude Test-26 (EAT-26) and Yale Food Addiction Scale were examined. Second, general information, dietary habits, eating attitudes (EAT-26), food addiction, healthy eating fixation (ORTO-11), anthropometric measurements and physical activity levels of university students were evaluated. Individuals were evaluated according to whether they had obsessive-compulsive eating behavior (OCES ≥11) or not (OCES <11). The mean age of the individuals was 20,83 ± 1,96 years, the mean body mass index (BMI) was 22,19 ± 2,85 kg/m2, total OCES, thought suppression & control, striving & performance, imagination, symptom counts of food addiction, EAT -26 and ORTO-11 mean scores were 7,94 ± 6,53, 4,59 ± 4,02, 1,15 ± 1,62, 1,73 ± 1,57, 3,51 ± 1,33, 15,76 ± 9,34, 27,24 ± 4,43, respectively. 33,2% of the participants were found to have Obsessive Compulsive Eating Behavior (OCEB). According to the OCEB, while there was no significant difference between individuals' gender, age, education level, presence of health problem and consumption of meals (p> 0,05), statistically significant differences were found among the main skipping reasons for 'not being prepared' (p <0,05). There was no statistically significant difference between the physical activities and anthropometric measurements of the individuals according to OCEB (p> 0,05). Significant correlation was found between total OCES scores and the symptom count of food addiction, EAT-26 score and ORTO-11 scores (p <0,05). There was no correlation between waist circumference, waist / hip ratio and waist-to-height ratio, OCES score, symptom count of food addiction and ORTO-11 scores (p> 0,05); a weak negative correlation was found between waist circumference and waist / hip ratio and EAT-26 scores (p <0,05). Studies on different age groups should be conducted in order to better understand the relationship between obsessive-compulsive eating behavior and nutritional addiction and healthy eating fixation.
Key words: Obsessive compulsive eating behavior, food addiction, eating attitude, healthy    eating fixation