Osmanlı Devleti'nde İngiliz misyoner okulları
British missionary schools in Ottoman Empire
Yazar: YUNUS EMRE UÇAN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH SAYDAM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Misyoner okulları = Missionary schools ; Misyonerlik = Missionary ; Misyonerlik faaliyetleri = Missionary activities ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Tarih = History ; Yabancı okullar = Foreign schools ; Yakın Çağ = Modern Times ; İngiltere = England

Özet:
Bu çalışmada, Osmanlı topraklarında açılan İngiliz misyoner okulları incelenmiştir. Osmanlı coğrafyasının İstanbul, Aydın, Van, Kudüs, Beyrut, Cebel-i Lübnan gibi stratejik önemi olan yerlerinde yüzlerce okul açılmıştır. Farklı din ve mezheplere mensup binlerce çocuk hayatlarının en kritik dönemlerini Hristiyan etkisi altında geçirmiştir. Okulların müfredatlarına konulan İncil dersleri ile eğitim verdikleri insanları Hristiyanlaştırmaya, kendilerine sempati duyan bir kesim oluşturmaya çalışmışlardır. Dil dersleri bu okullara kalite katan önemli bir unsur olmuştur. Kızların eğitimine ayrı bir önem verilmiştir. Bu noktada hijyen, ilk yardım, ev ekonomisi, el işi, ev işi dersleri eğitim programlarına eklenmiştir. Böylece Hristiyan öğretinin yayılmasında etkili olacak geleceğin anneleri bu kurumlarda eğitim almıştır. Eğitim programlarında kriket, basketbol, futbol, tenis gibi çeşitli spor dallarına yer verilmesi Hristiyan mesajının iletilmesinde önemli avantajlar sağlamıştır. Bu eğitim kurumlarının Osmanlı Devleti ve toplum hayatı üzerinde eğitim alanında olduğu gibi sosyal, kültürel, siyasi, ekonomik, dinî anlamda çok yönlü etkileri olmuştur. Tabii bir sonuç olarak Osmanlı Devleti bu etkilere karşı devletin ve toplumun bütünlüğünü korumak ve güçlendirmek adına o günün şartları nisbetinde önlemler almıştır. Devlet-i Aliyye'nin yıkılmasından sonra da misyonerler çalışma alanlarına yenilerini katarak faaliyetlerini farklı platformlarda sürdürmüşlerdir.



Anahtar Kelimeler: İngiliz misyoner okulları, İngiliz Misyoner Cemiyetleri, Osmanlı Devleti, Eğitim, Eğitim Politikası, Müfredat Programları.

Abstract:
In this study the British missionary schools in the Ottoman territory were investigated. Hundreds of schools have been opened in strategic regions of Ottoman geography such as Istanbul, Aydin, Van, Jerusalem, Beirut and Lebanon. Thousands of children from different religions and sects spent the most critical period of their lives under the influence of Christianity. Through the Bible classes in their curriculum, missionary schools tried to Christianize the people they teach or create sympathy toward themselves. Language courses have been an important factor that improves quality of these schools. A special attention has given to the education of girls. At this point, classes such as hygiene, first aid, home economics, handicrafts, and home business have been added to the curriculum. Therefore mothers of the future, who will be effective in spreading the Christian doctrine, are educated in these institutions. Promoting variety of sports such as cricket, basketball, football, tennis has eased the transmission of the Christian message. These educational organizations affected the Ottoman Empire and the social life in the territory in the way that, in addition to education, they affected social, cultural, political, economical, and religious life from various aspects. As a matter of course, the Ottoman Empire, in accordance with the conditions of the period, took precautions to protect the unity of the state and the society against these effects.   After the collapse of the Empire the missionaries continued their activities by adding new ones to their work areas.  



Keywords: British Missionary Schools, British Missionary Societies, Ottoman Empire, Education, Education Policy, Education Curriculums.