Yapıbozumuna uygun bina tasarımı
Building design for deconstruction
Yazar: EBRU DOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER ŞÜKRÜ DENİZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Binaların konvansiyonel yaklaşımlarla tasarımı, yapım, uyarlama, yenileme, iyileştirme ve yıkım faaliyetleri sırasında çok fazla atık oluşmasına yol açmakta ve çoğunlukla kontrolsüz şekilde doğaya terkedilen bu atıklar ise önemli çevre sorunlarına neden olmaktadır. Ayrıca günümüzde, bina yapım, kullanım ve yıkım süreçlerinde daha fazla enerji ve kaynak korunumu ihtiyacı, binaların, elemanların, bileşenlerin ve malzemelerin yaşam süresinin uzatılmasını öngörmeyen tasarım yaklaşımlarının değiştirilmesini, yeniden kullanıma (reuse) ve geri dönüşüme (recycling) uygun yeni tasarım stratejilerinin geliştirilmesini gerektirmektedir.
Yapıbozumuna (deconstruction) Uygun Bina Tasarımı (YUBT), atık oluşturmaksızın bina konfigürasyonunda değişikliklere imkan sağlayabilen bir tasarım stratejisidir. YUBT, çevre korunumu ve maliyet etkinliği açısından, yapı elemanları, bileşenleri ve malzemelerinin yeniden kullanılmasına ve geri dönüştürülmesine imkan veren bir araç olarak kullanılabilir. YUBT, yapı elemanları, bileşenleri ve malzemelerinin hızla ve kolaylıkla onarılmasına, değiştirilmesine ve yenilenmesine imkan sağlayarak, gelecekte bu konularda risk ve maliyet oluşmasını engeller. Bir binanın yapıbozumuna uygun tasarlanması, binanın ve bina parçalarının faydalı yaşam süresi sonunda gelecek için kaynak olmasına imkan sağlar ve kaynak kullanımına uygun biçimde yaşam döngüsü oluşturulmasına yardımcı olur. Bu sayede, bina ve bina parçaları ikinci bir yaşam şansına sahip olabilecektir. Bu, özellikle gelecekte çevresel yasalar kapsamında kabul edilemez duruma düşülmemesi açısından da önemlidir. YUBT yaklaşımında genellikle yeni ürün ve malzeme tüketimi olmaması nedeniyle CO2 salımı azalır, mevcut malzemelerin kültürel değeri korunur, doğal kaynaklara olan talep ve böylece çevre kirliliği azalır. 
Bu çalışmanın amacı, bir binanın yapıbozumuna, diğer bir deyişle, yapım, değiştirme, yenileme ve yıkım atıklarını minimize edecek, bina sistem parçalarının yeniden kullanım ve geridönüşüm olanaklarını ortaya koymaktır.  Bu kapsamda, yeni malzeme tüketimini ve atıkları azaltmayı, binaların ve bina parçalarının yaşam sürelerini artırmayı ve yaşam süresi sona eren bina parçalarının yeniden kullanılabilir malzeme olmasını sağlayabilen çözümler araştırılmıştır. Bu çözümler, konvansiyonel yapı sistemlerine alternatif, yeniden kullanım ve geridönüşüm imkânı olan yapı ve yapı sistemlerini içermektedir. 
Çalışmada, bina yapıbozumu yaklaşımı, bina yapıbozum önündeki engeller ve sorunlar ortaya konulmuştur. YUBT süreci, ilkeleri ve planı açıklanmış ve YUBT sürecinde geri kazanım olanakları bina sistem parçaları üzerinde irdelenmiştir.

Abstract:
During activities of construction, adaptation, restoration, renovation and demolition the conventional buildings cause a huge amount of waste dumped irresponsibly to the natüre causes substantial damage in the environment. Besides, the need for the preservation of more energy and resources in the processes of the construction, use and demolition of buildings requires that designing approaches that do not involve long life span of buildings, elements, components and materials be changed and new designing strategies for reuse and recycling be developed.
Building Design for Deconstruction (BDfD) is a designing strategy that allows for alterations in the configuration of a building without creating waste. In terms of environmental preservation and cost efficiency, BDfD can be used as a tool that enables the reuse and recycling of building elements, components and materials. By enabling rapid and efficient repaired, adapted and dismantled building elements, components and materials, BDfD prevents future risks and costs. Designing a building for deconstruction allows for the buildings and building parts to be a resource for future use after a beneficial life span and helps create a life cycle appropriate for resources. Thus, buildings and building parts will have second lives. This is especially important in that it will be possible to avoid being branded as unacceptable in terms of future environmental regulations. In the BDfD approach, CO2 emission decreases because of not using new materials and products, cultural value of the existing materials is preserved, and the demand for natural resources and, thus, environmental pollution decreases.
The aim of this study is to establish the possibility of reuse and recycling of building system parts by minimizing the wastes of deconstruction, in other words, construction, adaptation, renovation and demolition. To this end, the solutions, which decrease the consumption of new materials and wastes, end of the life spans of buildings and building parts and the reuse of building parts whose life spans have expired, is researched. These solutions alternative to conventional building systems includes building and construction systems that reuse and recycling opportunities.
In the study, deconstruction approach, barriers and problems of deconstruction have been established. BDfD process, principles and plan have been explained and recovery possibilities BDfD process have been investigated on building system parts.