Sosyal hizmet bakış açısıyla çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların icrası uygulamaları
A social work perspective on enforcement practices of court orders regarding return and contact concerning children
Yazar: GÖKTAN KOÇYILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. SUNAY İL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Kişisel ilişki = Personal connection ; Sosyal hizmetler = Social services ; Vesayet = Guardianship ; Çocuk teslimi = Delivery of the child ; Çocuklar = Children ; İcra hukuku = Enforcement law

Özet:
Bu araştırmanın amacı çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin olarak verilen mahkeme kararlarının icra daireleri tarafından zorla yerine getirilme sürecini, sosyal hizmetin bakış açısıyla incelemektir. Araştırmanın ana sorunsalı öncelikle sistemin işleyişini ve bu işleyişin öznelere etkilerini tespit edebilmek, sistemin çocuk haklarına ve bu konudaki uluslararası standartlara uygunluğunu denetlemek ve nihayet sosyal hizmetin sistem içerisindeki işlevsellik düzeyini görünür kılmak olarak üç başlıkta formüle edilmiştir.Araştırmanın yöntemi olarak niteliksel yöntem tercih edilmiştir. Olguları ve işleyişleri bireylerin deneyimleri çerçevesinde tümevarımcı bir yaklaşımla inceleyen niteliksel yöntemin, çok boyutlu bir sistem olan çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mahkeme kararlarının icrası uygulamalarının her bir özne grubu bağlamındaki görüntüsünün belirlenebilmesi ve sistemin derinlemesine anlaşılabilmesi açısından uygun olduğu düşünülmüştür.Araştırma konusu uygulamaları derinlemesine inceleyen, yüksek lisans veya daha yukarı düzeydeki bir araştırmaya ne hukuk ne de sosyal hizmet literatüründe rastlanmamıştır. Bununla birlikte, icra sisteminin adli bir sistem olması, aynı zamanda sistemin hukuki boyutunun ve temel kavramlarının üzerinde durulmasını da gerekli kılmıştır. Bu nedenle de araşrtırmanın kuramsal çerçevesinde sistemin hem hukuksal boyutuna hem de sosyal hizmet boyutuna değinilmiştir.Araştırma, Ankara Adliyesi'ndeki 32 İcra Dairesi nezdinde amaçlı (yargısal) örnekleme tekniği kullanılarak seçilen 10 dosyada yer almış 4 ayrı özne grubundaki (ana-babalar, avukatlar, uzmanlar, icra memurları) toplam 32 kişiyle yapılan derinlemesine görüşmelere dayanmaktadır. Bunun yanı sıra araştırma kapsamında katılımcı gözlem ve doküman araştırmasından da diğer veri toplama araçları olarak faydalanılmıştır.Araştırma neticesinde, mevcut sistemin hem ana-baba hem de çocuk odağında olumsuz etkilerinin bulunduğu anlaşılmış ve özellikle ?alacaklılar? bakımından ağır sonuçların ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Yanı sıra sistemin bu şekliyle temel çocuk haklarını sağlamaktan uzak olduğu ve sosyal hizmetin sistem içerisinde işlevsel olamadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.Nihayet, araştırmanın son kısmında, çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin mahkeme karlarının yerine getirilmesinin icra-iflas sistemi dışına çıkarılması önerilmiş ve aile mahkemeleri ve adli sosyal hizmet odaklı yeni bir model geliştirilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research was to examine enforcement practices of court orders regarding return and contact concerning children by execution offices with a brief social work perspective. The main problematic of the research was formulated in three captions which are; to define the process of the system and affects of this processes over parents and children, to check compability of the system with children rights and international standards regarding that issue and lastly to make visible the functionality of social work throughout the system.Qualitative method was chosen as the research method. Qualitative method, in which phenomenons and processes are examined by experiences of subjects with an inductive approach, was thought to be adequate for defining the view of enforcement practices of court orders regarding return and contact concerning children from each subject group?s point of view and also to have a deep understanding on the system.Neither in law nor in social work literature any other research could be found which is at least master thesis degree. In addition to this, as the enforcement system is an juridical sytem, the legal dimension and basic concepts of the system was also emphasized. By the virtue of this, both legal and social work dimensions of the system was mentioned in the theoretical framework of the researchThe research was based on the in-depth interviews had with 32 people through 4 subject groups (parents, lawyers, experts, execution officers) which are chosen by purposeful (judgement) sampling technique throughout 10 files of 32 Execution Offices in Ankara Courthouse. Besides, participant observation and document research was also used as other data collection techniques in the scope of the research.As the result of the research, it was understood that the existing system has so many negative effects on parents and on children and it was determined that there are very heavy results for the ?demanders? in particular. Also, the system being far away from fulfilling the child rights and social work being unfunctional in the system were other results achieved.Lastly, in the final part of the research, it was recommended to remove the enforcement practices of court orders regarding return and contact concerning children out from execution system and a new model was developed which focuses on Family Courts and forensic social work.