Magazin ve yarışma programlarının gecekondulu kadınların kente uyum sürecindeki etkileri
The Affects of magazine and competition programmes on the slum resident women who are in the adaptation process to the city life
Yazar: SENEM MERT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİLÜFER ÖZCAN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Teknolojik gelişmelerle birlikte kitle iletişim araçlarının hızla gelişip yaygınlaşması, bu araçlardan özellikle televizyonun, toplumdaki bireyler üzerinde etkilerini arttırmasına, toplumsal değişme ve gelişme hızını önemli ölçüde etkilemesine sebep olmuş; bu gelişmelerle sosyoloji ve iletişim bilimlerinde etki araştırmaları önem kazanmıştır. Televizyon hem görsel hem de sesli iletişimi sağlayan, aynı anda çok sayıda alıcıya ulaşan, kitleleri etkileme ve yönlendirme olgusuna sahip bir iletişim aracıdır. Televizyon eğitim, enformasyon ve eğlendirme işlevleri ile hayatımızın her alanında yer alan vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Endüstrileşmekte olan toplumumuzda kırda çözülme ve kentte yoğunlaşma 1940Tarın sonlarında başlamıştır. Türkiye'deki göç hareketlerinin bir sonucu olarak, özellikle gelişmiş kentlerin belli bölgelerinde imarsız ve plansız yapılaşmalar sonucu gecekondu olarak adlandırılan yerleşim yerleri ortaya çıkmıştır. Gecekondu ailesi kente göç sonrasında uyum sağlamada sürekli değişme ve gelişme aşaması sürecindedir. Bu süreçte gecekondu ailesi, kitle iletişim araçlarından en fazla televizyonun etkisinde kalmaktadır. Televizyonun etkileri öncelikle sosyalizasyon sürecinde ortaya çıkmaktadır. Ülkemizde 1990 yılında yayma başlayan özel kanalların hızla çoğalması medyada büyük değişimlere sebep olmuştur. Televizyonun etkilerinin olumlu ve olumsuz yönde olduğuna dair pek çok görüş mevcuttur. Televizyonda giderek artan oranda eğlence fonksiyonunun ağır bastığı programların yer aldığı yönünde güçlü bir görüş ve buna bağlı eleştiriler mevcuttur. Televizyon programlarının içerikleri, daha fazla seyirci toplayabilmek adına, toplumsal kültürel seviyeyi düşürmekte ve kültürel açıdan doyurucu olmamaktadır. Bununla paralel olarak televizyon programlarına yönelik en yoğun eleştirilerden biri de televizyonun, zevk ve istekleri bir örnek olmuş ve vasat bir entelektüel düzeyi temsil eden bir kitle kültürü/popüler kültür yaratmakta olduğudur.Ill Bu tezin hazırlandığı dönemde, yoğun eleştirilere hedef olan, herkesin konuştuğu, pek çok kişi tarafından izlenmekte olan, kiminin küçümsediği, kiminin övgüyle söz ettiği iki program türü ülkemiz televizyonlarında gündemdeydi: Magazin ve yarışma programları. Bu çalışma, televizyonda uzun süreden beri yayınlanmakta olan magazin programları ve son yıllarda yayınlanmaya başlayan yurtdışı formatlı "Popstar" ve "Biz Evleniyoruz" adlı yarışma programlarının etkilerinin incelenmesine yönelik yapılmış bir çalışmadır. Araştırmamız, gecekondu bölgesinde yaşayan evli ve çocuklu kadınları kapsamaktadır. Gecekondulu kadınların televizyonda yayınlanan magazin ve yarışma programlarını izleme alışkanlıkları, bu programların aile, çevre ve günlük yaşamlarına etkileri ve programların iletileri hakkındaki değerlendirmeleri araştırılmıştır. Çalışmamızın temel amaçları, gecekondulu izleyici kadınların kente uyum sağlama aşamasında magazin ve yarışma programlarının gündelik yaşamlarında nasıl bir rol oynadığını ortaya koymak, bu programların izlenme nedenlerini belirlemek, bu programların gecekondulu izleyici kadınların kişilik, rol ve günlük yaşantılarmdaki kararları üzerindeki olası etkilerini tespit etmektir. Ankara ili Etimesgut ilçesinde bulunan Halk Eğitimi Merkezi'nde öğrenim gören gecekondulu kadınlarla yapılan bu çalışma, kırsal kesimden kente göç etmiş gecekondu bölgesinde yaşayan kadınların kente uyum süreçlerinde, yaşadıkları yeni sosyalizasyonlarında magazin ve yarışma programlarının etkilerini göstermek amacıyla yapılmıştır.

Abstract:
The rapid expansion of mass communication in conjunction with the technological progress has caused the means of media, especially the television to have more influence on the people in the society; by these improvements the effect researches in Sociology and Communication Sciences have gained more importance. Television is a mass communication mean which provides both vocal and visual communication, reaches many recipients at the same time, has the power of affecting, appealing and directing the public. Television has an indispensable place in our lives with its education, entertainment and information functions. In our industrializing public, dissolution in rural area and geographical concentration in urban area started in the end of the 1940's. As a result of the immigration movements in Turkey, buldings without a reconstruction plan and settling areas called "shanty town" or "slum area" occured, especially in some parts of metropolitans. Slum families migrated from rural area are in an inversion, adaptation and harmonisation process after migrating to the big cities. In this process, slum families are under the affect of the television much more then the other mass communication means. The influences of television occurs firstly in the socialization process. The rapid rise in the broadcasts of private commercial stations in 1990's caused big changes in media. There are opposite visions about the influences of the television, whether these are positive or negative. There is a strong concept and critique about that; television has progressive programmes which only has entertainment function. The contents of the television programmes are lowering the social and culturel level and they are not satisfying for gathering more audience. In this context, one of the most intensive critiques is television's creating a mass popular culture which has the uniform pleasures and requests, representing an average intellectual cultural level.At the time of writing this paper, two types of programmes had been broadcasted, which were the targets of dense criticism; everybody was talking about them, most people were watching them, some were depreciating and some were commending them: Magazines and Competition Programmes. This study aims to analyse the influences of the magazine programmes which have been broadcasted for a long period and the competition programmes which have been started to be broadcasted in the last few years such as "Popstar" and "We Are Getting Married". Our research includes the women who are living in the slum area, married and have chidren. Slum resident women's habbits of watching magazine and competition programmes, the effects of these programmes on their families, neighbourhood and daily rutines and these women's evaluations about these programmes' messages were studied in this research. The main aims of this study are: to state the role of the magazines and competiton programmes in the slum women spectators' adaptation process to the modern city life; to find out the reasons of following these programmes; to determine the possible influences of these on the women's personalities, roles and the decisions in daily lives. This study which is implemented to the slum resident women that were getting trained in the Public Education Centre in Etimesgut Ankara, aims to represent the influnces of the magazine and competition programmes on the women's socialization and adaptation process who immigrated from rural areas.