Parlamenter hükümet sistemleri ve Afganistan için parlamenter hükümet sisteminin uygulanabilirliği
Parliamentary governmental systems and the applicability of the parliamentary system in Afghanistan
Yazar: QAİSAR NASRAT
Danışman: DOÇ. DR. SABAHATTİN NAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Demokrasi = Democracy ; Hükümet sistemi = Government system ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Temsili hükümet sistemleri = Representative goverenment systems

Özet:
Son yıllarda, karşılaştırmalı hükümet sistemleri kapsamında, demokrasi ve istikrar için en iyi hükümet biçiminin tanımlamasına ilişkin çok sayıda bilimsel eser yayımlanmış ve parlamenter sistemin, başkanlık sisteminden daha uygun olup olmadığı hakkında tartışmalar yapılmıştır. Ancak bu çalışmada, hangi hükümet sisteminin en iyi olup olmadığı tartışmasından ziyade, Afganistan'ın bulunduğu sosyal, kültürel ve tarihi koşullarına göre hangi sistemin daha uygun olduğu konusu ele alınmıştır.
Afganistan'da 2001 yılından beri uygulamakta olan başkanlık sisteminin değiştirilmesine yönelik tartışmalar, ülkenin demokratik geçiş sürecinde olması, başkanlık sisteminin katılımcı ve kapsayıcı olmaması, sistemin tekrar otoriterizme kayması gibi kaygıların yanı sıra birçok krizle karşı karşıya kalınmış olmasından kaynaklanmaktadır. Nitekim başkanlık sisteminin uygulama ve deneyimlerine bakınca, söz konusu kaygıların haklılık payı yüksektir.
Bu çalışma, parlamenter sisteminin kurumsal özellikleri, demokratik istikrar, birlikte yaşama, iyi yönetişim ve demokrasi gibi konular açısından başkanlık sisteminden daha uygun olduğu iddiasını tartışmaktadır. Bu tespit yapılırken, incelenen bazı parlamenter sistemlerle yönetilen ülkelerin uygulamalarından sonuçlar çıkarmak suretiyle, Afganistan'da parlamenter sistemin uygulanabilirliği ileri sürülmüştür. Dolayısıyla, başkanlık sistemine alternatif bir model olarak parlamenter sisteminin Afganistan'da uygulanabilirliği konusu, elde edilen bulgular ışığında tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In recent years, within the context of comparative politics, several academic works have been published on the explanation of the best form of governmental system in terms of democracy and stability, and there has been debate about whether a parliamentary system is more appropriate than a presidential system. However, this paper investigates, rather than discussing which system of government is the best or not, the issue of which system is more appropriate in terms of social, cultural and historical conditions of Afghanistan.
Since 2001 debate over a change of presidential system in Afghanistan stem from the fact that it is in a democratic transition period, the presidential system is not participatory and inclusive, and the country has faced many crises as well as concerns such as the shift towards authoritarianism. Indeed, considering the practices and experiences of the presidential system, these concerns have a high rightfulness.
 This paper examines the claim that the parliamentary system is more appropriate than a presidential system in terms of institutional features, democratic stability, coexistence, good governance and democracy. While making this determination, the applicability of the parliamentary system in Afghanistan was put forward by drawing conclusions from the practices of the countries governed by parliamentary systems. Therefore, the applicability of the parliamentary system in Afghanistan as an alternative model to the presidential system has been tried to be determined in the light of the findings of this study.