Öğretmenlerin 21. yüzyıl becerileri kapsamında karar verme stilleri ile mesleki özerklik davranışları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' decision making styles and professional autonomy behaviors within the scope of 21st century skills
Yazar: ASLI EROL
Danışman: DOÇ. DR. BESTE DİNÇER
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Aydın ili Nazilli ilçesinde farklı eğitim kademelerinde görev yapmakta olan öğretmenlerin 21. yüzyıl becerileri kapsamında karar verme stilleri ile mesleki özerklikleri arasındaki ilişkinin belirlenen alt problemler ve cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, okul türü ve branş değişkenleri kapsamında incelenmesidir. Araştırmanın örneklem grubunu 2021–2022 eğitim ve öğretim yılında Aydın ili Nazilli ilçesinde farklı kademelerde görev yapmakta olan 435 öğretmen oluşturmaktadır. İlişkisel (korelasyonel) tarama modelinin kullanıldığı nicel türdeki bu araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu 21. Yüzyıl Becerileri Ölçeği, Karar Verme Stilleri Ölçeği ve Öğretmenlerin Özerkliği Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin analizi için betimsel istatistikler ile Mann–Whitney U testi, Kruskal–Wallis H testi, Pearson momentler çarpımı korelasyon testi ve binomial lojistik regresyon kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, öğretmenlerin 21. yüzyıl beceri düzeyleri, karar verme stilleri ile mesleki özerklik düzeylerine ve alt boyutlarına ait puanların ortalamanın üzerinde yer alarak yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin 21. yüzyıl beceri düzeyleri demografik değişkenlere göre farklılaşma durumu incelendiğinde cinsiyet ve okul türü boyutlarında anlamlı farklılaşma görülmüştür. 21. yüzyıl becerileri kapsamında kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlerden, ilkokul öğretmenlerinin lise öğretmenlerinden daha yüksek puanlara ulaştıkları tespit edilmiştir. Karar verme stilleri alt boyutlarının demografik değişkenlere göre farklılaşma durumları incelendiğinde cinsiyet ve mesleki kıdem boyutlarında anlamlı farklılaşma bulunmuştur. Sezgisel karar verme stilinde kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlerden; rasyonel karar verme stilinde 6–10 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin 16–20 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenlerden daha yüksek düzeylerde puan elde ettikleri görülmüştür. Öğretmenlerin mesleki özerklik düzeyleri demografik değişkenlere göre farklılaşma durumları incelendiğinde cinsiyet, mesleki kıdem ve okul türü boyutlarında anlamlı farklılaşma elde edilmiştir. Mesleki özerklik kapsamında kadın öğretmenlerin erkek öğretmenlerden, 0–5 yıl mesleki kıdemi olan öğretmenlerin 11–15 yıl ve 16–20 yıl mesleki kıdemi olan öğretmenlerden, ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin lise öğretmenlerinden daha yüksek ortalamalar elde ettikleri tespit edilmiştir.
Araştırmadan elde edilen diğer bir önemli bulgu ise 21. yüzyıl toplam beceri puanları ile rasyonel karar verme stili alt boyutu puanları ve 21. yüzyıl toplam beceri puanları ile öğretmen özerkliği toplam puanları arasındaki ilişkinin orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı olduğudur. Araştırmanın dikkat çeken son bulgusu ise; öğretmenlerin 21. yüzyıl beceri düzeylerinin, ortalamanın altında veya üstünde olması bakımından yeterli ya da yetersiz olarak değerlendirilmesinde sadece özerklik toplam puanları ile rasyonel karar verme stili değişkenlerinin istatistiksel olarak anlamlı bir rolünün elde edilmiştir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: 21. Yüzyıl Becerileri, Öğretmenlerin Mesleki Özerkliği, Öğretmen Özerkliği, Karar Verme, Karar Verme Stilleri.

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between decision making styles and professional autonomy of teachers working at different educational levels in the province of Aydın, Nazilli, within the scope of the sub–problems determined and the variables determined gender, age, professional seniority, school type and branch; within the scope of 21st century skills. The sample group of the research consists of 435 teachers working at different levels in the district of Nazilli in Aydın province in the 2021–2022 academic year. Personal Information Form, Multidimensional 21st Century Skills Scale, Decision Making Styles Scale and Teachers' Autonomy Scale were used as data collection tools in this quantitative study in which the relational (correlational) survey model was used. For the analysis of the data collected within the scope of the research, descriptive statistics, Mann–Whitney U test, Kruskal–Wallis H test, Pearson product–moment correlation test and binomial logistic regression were used.
According to the results obtained in the study, it was seen that the scores of the 21st century skill levels, decision making styles, professional autonomy levels and sub–dimensions of the teachers were above the average and at a high level. When the 21st century skill levels of teachers were examined according to demographic variables, a significant difference was observed in the dimensions of gender and school type. Within the scope of 21st century skills, it has been determined that female teachers have higher scores than male teachers and primary school teachers have higher scores than high school teachers. When the differentiation status of the sub–dimensions of decision making styles according to demographic variables was examined, a significant difference was found in the dimensions of gender and professional seniority. In the intuitive decision making style, female teachers compared to male teachers; in the rational decision making style, it was seen that teachers with 6–10 years of professional seniority achieved higher scores than teachers with 16–20 years of professional seniority. When the differentiation status of teachers' professional autonomy levels according to demographic variables was examined, a significant differentiation was obtained in terms of gender, professional seniority and school type. Within the scope of professional autonomy, it has been determined that female teachers have higher averages than male teachers, teachers with 0–5 years of professional seniority have higher averages than teachers with 11–15 years and 16–20 years of professional seniority, and primary and secondary school teachers have higher averages than high school teachers.
Another important finding obtained from the study is that the relationship between 21st century total skill scores and rational decision making style sub–dimension scores, and between 21st century total skill scores and teacher autonomy total scores is moderate and statistically significant. The last remarkable finding of the study is; only the autonomy total scores and rational decision making style variables had a statistically significant role in the evaluation of teachers' 21st century skill levels as sufficient or insufficient in terms of being above or below the average.

KEY WORDS: 21st Century Skills, Teachers' Professional Autonomy, Teachers' Autonomy, Decision Making, Decision Making Styles.