Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi için kavramsal model önerisi: Türkiye doğal gaz sektörü uygulaması
Conceptual model proposal for sustainable supply chain management: Turkey natural gas industry application
Yazar: PINAR GÜROL
Danışman: PROF. DR. AVNİ ZAFER ACAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tedarik ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration

Özet:
Ülkeler arası ticaretin artması ile birlikte gelişen rekabet ortamında tedarik zincirleri, "karşılaştırmalı üstünlükler" teorisi uyarınca zincirin her bir parçasının en etkin ve verimli olarak temin edilebileceği coğrafyalara doğru yayılmıştır. Ancak artan rekabet ve teknolojik gelişmeler birçok kurumu aynı kaynağı kullanmaya zorunlu kılmıştır. İktisadın temel öngörüsü olarak "ihtiyaçların sınırsız, kaynakların ise kısıtlı olması" nedeniyle söz konusu kaynaklara erişim ve bunun sürdürülebilirliğinin sağlanması stratejik önem kazanmış, kurumlar "kaynak bağımlılığı" yaklaşımıyla tedarik zincirlerini başlangıç noktasından son müşteriye erişinceye kadar optimize etmek zorunda kalmıştır. Maliyet odaklı optimizasyon modelleri rekabetçi dış koşullarda zincirin sürdürülebilirliğini sağlamada yetersiz kalmaktadır. Tedarik kaynaklarında farklılaşmaya giderken risk yönetimi odaklı, ekonomik verimlilik ile birlikte bölgeselleşme ile küreselleşmenin dikkate alındığı, çevresel faktörlerin gözetildiği bir yönetim modeline ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda tez çalışmasında "Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi Modeli" geliştirilerek literatüre kazandırılmıştır. Enerjinin mevcut sanayilerin stratejik girdilerinden birisi olması, Türkiye'nin enerji ihtiyacının önemli bir kesimini karşıladığı doğalgaz tedarikinde dışa bağımlı olması ve tedarikçileri arasında büyük bir miktarı tek kaynaktan sağlaması kaynakta yaşanacak olası bir kesintide büyük aksaklıklar yaşanmasına sebebiyet verebilecektir. Bu sebepten geliştirilen "Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi Modeli" Türkiye doğal gaz sektöründe uygulanmıştır. Bu tez çalışmasının amacı; Türkiye'nin enerji tedarikinde kaynak bağımlılığını azaltarak doğal gaz tedarikini sürdürülebilir kılmak için tedarik yolları ve muhtemel tedarikçilerini işlem maliyet etkin bir şekilde belirlenmesidir. Bu amaca ulaşmak için "Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetimi Modeli" oluşturulmuş, modelden elde edilen kriterler uzman görüşleriyle değerlendirilmiş ve tedarikçi seçimi için kısıtlar oluşturulmuştur. Elde edilen kısıtların ilavesiyle doğrusal programlama modeli kurulmuş ve 12. Kalkınma Planının bitişine denk gelen 2028 yılına kadarki Türkiye'nin yıllık doğal gaz tedarik miktarı tahminlerine göre her yıl için tedarikçi ülkeler, tedarik miktarları ve yolları senaryo bazlı olarak AIMMS modelleme paketi 4.59x64 sürümü ile analiz edilmiştir.

Abstract:
Supply chains in a competitive environment with the increase of trade between countries, spread to the geographies where each part of the chain can be provided most effectively and efficiently in accordance with the theory of "comparative advantages". However, increasing competition and technological developments have forced many institutions to use the same resource. Access to the resources and ensure sustainability has become a strategic importance to the fact that "the necessities are unlimited and the resources are limited" as the basic assumptions of economics. Cost-oriented optimization models are insufficient to ensure the sustainability of the chain in competitive external conditions. While diversifying supply sources there is a need for a management model that focuses on risk management, and taking into consideration economic efficiency, regionalization, globalization, and environmental factors. In this context, "Sustainable Supply Chain Management Model" has been developed and brought into literature in thesis study. Because energy is one of the strategic input of existing industries, and Turkey's an important part of energy source is natural gas, and a large amount of natural gas is supplied by a single supplier, any disruption in the natural gas supply of Turkey will cause major troubles. For that reason, developed "Sustainable Supply Chain Management Model" has been applied in Turkey's natural gas sector.  The aim of this study is determining Turkey's sustainable natural gas supply, possible suppliers and supply routes by reducing the transaction costs and dependence on suppliers. To achieve this goal, "Sustainable Supply Chain Management Model" was created, the criteria obtained from the model were evaluated with expert opinions, and constraints for supplier selection were established. A linear programming model was established with the addition of constraints and according to Turkey's annual natural gas supply forecasts until 2028 (which is the end of Turkey's 12th Development plan) natural gas supplier countries, amounts, and routes were analyzed by scenario-based AIMMS modelling package with 4.59x64 version.