Yazılı ve sözlü kaynaklara dayalı Romanya Türklerinin dili ve söz varlığı
The language and vocabulary of the Turks from Romania based on verbal and written source
Yazar: CİDEN SENA MENABİT
Danışman: PROF. DR. HAMZA ZÜLFİKAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Yazılı ve Sözlü Kaynaklara Dayalı Romanya Türklerinin Dili ve Söz Varlığı adlı teziminamacı, Romanya'nın Dobruca bölgesinde konuşulan Kırım ve Nogay Türkçesi diye deadlandırılan, Kıpçak grubuna dahil olan Türk ağızlarını metinlere dayandırıp ses ve yapıözelliklerini ortaya koyarak, söz varlığını tespit etmektir.Tezimiz giriş dışında, beş ana bölümden ve sonuçtan oluşmaktadır.Giriş bölümünde Türkiye sınırları dışında kalan ve bir yazı dili olmayan Türkçeninağızlarıyla ilgili biblyografya niteliğinde çalışmalar gözden geçirildikten sonra, yaşadığım ülkeRomanya'daki Türk -Tatar ağızları ve bu konuda yapılan araştırmalar hakkında bilgi verilmiştir.Giriş bölümünün sonunda, araştırmamda uyguladığım dil yöntemi yer alır.Birinci bölümde, Romanyada'daki Türk -Tatar Varlığının tarihi ele alınmıştır. Bubölüm üç başlık altında incelendi. Bunlardan biri ?Osmanlı Öncesi Türk- Tatar Varlığı?, diğeri?Osmanlılar Zamanında Romanya'daki Türk-Tatar Varlığı? ve son olarak ?GünümüzdeRomanya'daki Türk-Tatar Varlığı?.İkinci bölümde Romanya'daki Türk dilinin eğitimini ele aldıktan sonra, bu ülkedeki hemRomen hem Türk -Tatar asıllı araştırmacıların Türk dili ve Osmanlı tarihiyle ilgili eserleriüzerinde duruldu.Üçüncü ve dördüncü bölümler, tezimizin asıl konusunu oluşturan Romanyada'daki Türk-Tatar ağızlarının ses ve şekil bilgisi açısından incelenmesine ayrıldı. Ortaya koyduğumuzözellikler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.Tezin son bölümünde bir dizin vardır. ?Söz Varlığı ve Özel İsimlerin Dizini? adınıtaşıyan bölümünde ağızlarda çeşitli ses özellikleriyle biçimleri değişen şekiller yer almakta,bunların tarihû dönemlerdeki asılları gösterilerek bazı etimolojiler yapılmaktadır.Tezimizin başka araştırmacılara da fayda sağlaması düşünülmüş. Ağız araştırmalarınailişkin tespitler yapılırken nüfus dağılımı ve yerleşim alanlarını belirlemek üzere çeşitli haritalarve çizimlere de tezde yer verilmiştir.

Abstract:
Based on the study of the characteristic of the structure and phonetics of thedialects, as it result from the texts, my thesis entitled ?The Language and Vocabulary ofthe Turks from Romania Based on Verbal and Written Sources? aimed to determine thevocabulary of the Crimean and Nogay Turkish spoken in Dobrogea region fromRomania, dialects belonging to the Kipchak group of Turkish Language.Besides the İntroduction and the Conclusion, my thesis consists of five mainchapters.After I studied the bibliography concerning the dialects of the Turkish Languagespoken outside the borders of Turkey and having no written from of language, in theİntroduction, I reffered to the dialects spoken in the country I live in, Romania, dialectsnamed Turkish -Tatar, as well as the researches made in this field. İn the end of theİntroduction you can also find the linguistic approach of my research.İn the first chapter I studied ?The Existence of the Turhish -Tatars fromRomania?. This chapter consists of three parts. These are: ?The Existence of Turkish -Tatars from Romania before the Ottomans?, ?The Existence of Turkish -Tatars fromRomania during the Ottomans? and ? The Existence of Turkish -Tatars in the Today?sRomania?.İn the second chapter, after studying the profile of the education in the TurhishLanguage in Romania, I analyzed the works of both the Romanian and the Turk -Tatarminority, over the Turkish Language and Ottoman history.The third and the fourth chapters are dedicated to the mains subject of my thesis,wich is analyzing the dialects of the Turkish -Tatar language spoken in Romania, fromthe phonetically and structural point of view.The characteristics mentioned in these chapters have been analyzed bycomparison.İn the end of the thesis and index can be found.İn the chapter entitled ?Vocabulary and İndex of Names?, there were analyzedthe forms changing according to the different specificity of the dialects and by referringto the original forms used in the past, making thus and etymological study.The thesis was thought to be helpful to others researches, too. When establishingthe characteristics of the dialects, there were also took into consideration factors as thespread of the population and the inhabited regions, through maps that can be foundenclosed.