Kapadokya bölgesinde (Nevşehir) kara kaplumbağası (Testudo graeca Linnaeus, 1758) üzerine biyo-ekolojik çalışmalar
Bio-ecological studies on the spur-thighed tortoise (Testudo graeca Linnaeus, 1758) in the Cappadocia region (Nevsehir)
Yazar: GÖNÜL ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER AYAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, 2011 ve 2013 yılları arasında, Kapadokya Bölgesi-Nevşehir İli sınırları içerisinde bulunan Kaplumbağa Vadisi ve Nar Vadisi?nde Testudo graeca?ların morfometrik özellikleri, beslenme aktiviteleri ve endo-ekto parazitleri; hibernasyon ve estivasyon dönemleri ve habitat tercihleri ile üreme aktiviteleri araştırılmıştır. Kaplumbağa Vadisi?nde 21 erişkin dişi, 36 erişkin erkek, 8 erişkin öncesi ve 2 juvenil birey; Nar Vadisi?nde ise 17 erişkin dişi, 20 erişkin erkek, 1 erişkin öncesi ve 5 juvenil birey yakalanarak işaretlenmiş ve morfometrik ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Türün bu bölgede Asteraceae, Rosaceae, Fabaceae, Brassicaceae, Poaceae, Lamiaceae, Chenopodiaceae, Scrophulariaceae familyalarına ait bitkilerle beslendiği, dışkılarında Tachygonetria ve Angusticaecum cinsi nematodların bulunduğu ve Hyalomma cinsi kenelere konaklık ettikleri tespit edilmiştir. Ekim-Mart ayları arasında hibernasyonla aktivitelerini sonlandırdıkları, Mayıs-Eylül ayları arasında ise estivasyonla aktivitelerini azalttıkları ve aktivitelerinin meteorolojik parametrelerden etkilendiği gözlenmiştir. Hibernakulumlarının genellikle Astragalus, Bromus, Salsola, Ranunculus cinsi bitkilerin; estivasyon oyuklarının ise genellikle Astragalus, Bromus, Salsola, Ranunculus, Tilia, Amygdalus, Alkanna, Euphorbia ve Onosma cinsi bitkilerin altında olduğu belirlenmiştir. Nisan ve Ekim ayı içerisinde olmak üzere yılda iki çiftleşme dönemlerinin olduğu ve Mayıs-Temmuz ayları arasında oluşturdukları kuluçlarının 1-8 yumurta içerdiği belirlenmiştir. Bu çalışma boyunca tosbağaların biyoekolojileri hakkında elde edilen bilgilerin literatüre katkı sağlaması ve koruma çalışmalarına temel oluşturması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Testudo graeca, Hibernayon, Hibernakulum, Estivasyon, 
Kaplumbağa Vadisi, Nar Vadisi.

Abstract:
In this study, morphometric features, feeding activities, endo-ecto parasites, hibernation and aestivation periods and habitat preferences and breeding activities of Testudo graeca were investigated in Kaplumbağa Valley and Nar Valley in Nevşehir-Cappadoccia Region. In Kaplumbağa Valley 21 adult females, 36 adult males, 8 subadults and 2 juvenil individuals; in Nar Valley 17 adult females, 20 adult males, 1 subadullt and 5 juvenil individuals were caught, marked and their morphological measurements were done. It was detected that this species feed on plant from Asteraceae, Rosaceae, Fabaceae, Brassicaceae, Poaceae, Lamiaceae, Chenopodiaceae, Scrophulariaceae families. Tachygonetria and Angusticaecum from nematods were found in feces and it was detected that Hyalomma ticks were hosted by Testudo graeca in this region. It was observed that they finished their activities with hibernation period between October-March and they diminished their activities with aestivation period between May-September and their activities were effected from meteorological parameters. Their hibernaculums were generally under plants from Astragalus, Bromus, Salsola, Ranunculus genus and their aestivation burrows were generally under plants from Astragalus, Bromus, Salsola, Ranunculus, Tilia, Amygdalus, Alkanna, Euphorbia and Onosma genus. It was observed that there were two mating seasons in April and October in a year, their nest including 1-8 eggs were done between May-July. It was aimed that data gained about bioecology of tortoises during this study would contribute to literature and would form basis for conservation studies.

Keywords: Testudo graeca, Hibernation, Hibernaculum, Aestivation, Kaplumbağa Valley, 
Nar Valley