Biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik eğitim için öğrenme ön koşulları
Learning pre-conditions for protecting the biodiversity
Yazar: SEVİLAY DERVİŞOĞLU
Danışman: PROF.DR. HALUK SORAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyolojik çeşitlilik = Biological diversity

Özet:
Bu arastırmanın temel amacı etkili bir biyolojik çesitlilik egitimi için gerekli ögrenmeön kosullarının belirlenmesidir. Bu amaç dogrultusunda ögrencilerin biyolojikçesitlilige ve biyolojik çesitliligin azalmasına yönelik düsünceleri ile biyolojikçesitliligi koruma egilimlerine etki eden faktörler belirlenmeye çalısılmıstır.Arastırma tarama modelinde olup, nitel ve nicel arastırma yöntemleri kullanılmıstır.Arastırma'nın ilk asamasında Ankara'daki 15 lise 3. sınıf ögrencisi ile yarıyapılandırılmıs görüsme yapılmıstır. İkinci asamada, Türkiye'nin farklı cografikbölgelerinde bulunan 499 lise 3. sınıf ögrencisine degerlere, inançlara, normlara,davranıslara ve problem algısına yönelik ölçme araçları uygulanmıstır.Arastırma sonucunda, ögrencilerin biyolojik çesitlik algılarının büyük ölçüde canlıtürleri boyutuna yönelik oldugu belirlenmistir. Ögrencilerin biyolojik çesitliliginazalmasında rol oynayan ekonomik unsurları algılamakta güçlük yasadıklarıgörülmüstür. Burada ekolojik-sosyal ikilemi algılamaları bakımından ögrenci tipleribelirlenmistir. Deger-İnanç-Norm kuramı içerisinde ögrencilerin biyolojik çesitliligikoruma egilimlerine etki eden en önemli unsurun kisisel normlar oldugubulunmustur. Aynı zamanda ögrencilerin biyolojik çesitliligi korumaya yönelikyetenek bilinci ne kadar fazlaysa, koruma egilimlerinin de o derece arttıgıbelirlenmistir. Deger tipleri içerisinde ise biyolojik çesitliligi koruma egilimlerine etkieden en önemli degisken evrenselciliktir. Ögrencilerin biyolojik çesitliligikorumalarında sosyoekonomik problem algısının ekolojik problem algısından dahaetkili oldugu bulunmustur.Anahtar kelimeler: Biyolojik çesitlilik egitimi, ekolojik-sosyal ikilem, biyolojikçesitliligi koruma egilimi.

Abstract:
This study basically intends to define the learning pre-conditions for an effectivebiodiversity education. To this end, it was aimed to define the factors affecting thestudents? tendencies towards protecting the biodiversity and their opinions aboutthe biodiversity and diminution of biodiversity.The study is carried out in screening procedure, and qualitative and quantitativeexperimental methods have been utilized. In the first phase of the study, therehave been carried out semi-structured interviews with fifteen students at grade 11in Ankara. In the second phase, 499 students at grade 11 in various regions inTurkey were asked to fill a questionnaire which consists of scales for the values,beliefs, norms, behaviors and problem conception.As a result of the study, it has been identified that the biodiversity conception ofstudents consists mostly species of living beings. It has been observed thatstudents have difficulty in perceiving the economic elements which contribute tothe diminution of biodiversity. Here, the student types have been determinedaccording to their perception of economic-social dilemma. It has been found outthat the most important element affecting the tendencies of students for protectingthe biodiversity is the personal norms within the framework of value-belie-normtheory. At the same time, it has been clarified that the more the ability awarenessof the students for protecting the biodiversity is, the more their tendency forprotecting increases. The most important variant among the value types affectingtheir tendencies for protecting the biodiversity is universalism. It has been detectedthat the socioeconomic problem conception of the students is more effective inprotecting the biodiversity than their ecological problem conception.Keywords: Biodiversity education, ecological-social dilemma, tendency forprotecting the biodiversity.