Ergenlerin toplumsallaşmasında internet kullanımının aile ve okul bağlamında yarattığı sorunlar
The problems of teen-age socialization related with spending time on internet from the perspectives of family and school
Yazar: BELGİN ARSLAN CANSEVER
Danışman: PROF. DR. ÖNAL SAYIN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Kurumlar Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sosyalleşme = Socialization ; Öğrenci sorunları = Problems of the students ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students ; İnternet = Internet ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ergenlerin internet kullanımının aile ve okuldaki toplumsal ilişkilerinde yarattığı sorunların belirlenmesidir. Araştırma, nitel ve nicel desenlerin birlikte kullanıldığı eklektik bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, İzmir'in Bornova ve Karşıyaka ilçelerinde İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı devlet ve özel ilköğretim okullarında II. kademeye devam etmekte olan öğrenciler (6, 7 ve 8. sınıf), bu öğrencilerin velileri ve öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklem için nicel verilerin toplanmasında, tabakalı örneklem deseni kullanılmış ve 1020 öğrenci, 860 veli ve 505 öğretmene ulaşılmıştır. Nitel verilerin çalışma grubunu ise, maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak seçilen 36 öğrenci, 26 veli ve 27 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada nicel veriler için ölçme aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen öğretmen, öğrenci ve veli anketleri kullanılmıştır. Nitel veriler ise, yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel veriler SPSS 17.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler değerlendirilirken, tanımlayıcı istatistik metotlarının (frekans, yüzde) yanı sıra niceliksel verilerin karşılaştırılmasında Pearson ki-kare bağımsızlık testinden yararlanılmıştır. Nitel verilerin analiz edilmesindeyse, göstergebilimin metin çözümleme modellerinden A.J. Greimas'ın eyleyenler modeli (actantial model) kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, internetin cinsiyete dayanan ayrımı pekiştirdiğini, sınıf içinde gruplaşmaları artırarak sınıf yapısının birbirine yabancılaşmış, birbirini dışlayan arkadaşlık grupları biçimde örgütlendiğini göstermiştir. Araştırmada velilerin akademik başarı kaygısıyla çocuklarının daha çok bu yönde gelişimleri için çaba gösterdikleri ancak bunu yaparken internetin ergene verebileceği zararlar konusunda yeterince sorumluluk almadıkları, denetim yapmadıkları ortaya çıkmıştır. Ayrıca Türk toplumunda ergenlik dönemi konusunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olunmadığı da belirlenmiştir. Araştırmanın bu sonuçları doğrultusunda, ebeveyn ve öğretmenlere bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to identify the problems between adolescents? use of the Internet and its effects on existing relationships with their families and schools. The research is based on a mix method which quantitative and qualitative methods are used together. The population of this study is composed students in the second stage of their primary education (grades 6, 7, and 8), their parents and teachers in the public and private primary schools under the direct control of the Provincial Directorate of National Education in Karsiyaka and Bornova districts of Izmir. In the process of quantitative data collection, stratified sampling method was used and the sample size was composed of 1020 students, 860 parents, and 505 teachers. In the process of qualitative data collection, maximum variation sampling method was used and the sample size was composed of 36 students, 26 parents, and 27 teachers. In order to assess the quantitative data researcher-developed questionnaires were given out to the teachers, students and parents as a measurement tool. Qualitative data were obtained using semi-structured interviews. The quantative data were analyzed by using SPSS 17.0 statistical program. In the process of data analysis, descriptive statistical methods (frequency, percentage) as well as Pearson's chi-square independence test were used to compare quantitative data. During the qualitative data analysis process, A.J. Greimas' actantial model as one of the text analysis model of semiotics was used. Research findings indicated that through the use of Internet, gender-based discrimination is consolidated and forming the basis of group structures in the class perpetuates mutually exclusive friendship dynamics. Also, research results showed that parents do not take enough responsibility for the possible damages of the usage of Internet, and also parental control mechanism on Internet usage is not sufficient. In addition, research results supported that there is insufficient knowledge and experience regarding adolescent period in Turkish society. In line with these results of the research, some suggestions for parents and teachers are presented.