Aşkale ilçesi ve köylerindeki kültür varlıkları
The cultural heritage in Aşkale province and its villages
Yazar: NURGÜL AKBABA
Danışman: PROF. DR. HALDUN ÖZKAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Erzurum-Aşkale = Erzurum-Aşkale ; Höyükler = Tumuluses ; Kaya mezarları = Rock tombs ; Kültür = Culture ; Kültür tarihi = Cultural history ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Mezarlar = Graves ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Tarihi yapılar = Historic structures

Özet:
Aşkale ilçesi, Doğu Anadolu Bölgesinin Erzurum-Kars Bölümünde ve Erzurum ili sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe, yaklaşık 1650 m. yüksekliğindeki Karasu vadi tabanının kuzey kesimindeki taraça yüzey üzerinde kurulmuştur. Aşkale, Hint-Avrupa İpek Yolu üzerinde olması ile bütün milletlerin dikkatini üzerine çekmiş, coğrafyasından kaynaklanan stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca çeşitli ulusların uğrak yeri olmuştur. Cumhuriyet'in ilan edildiği dönemde Erzurum'a bağlı Tercan ilçesinin bir bucağı iken 1935 yılında Tercan'ın Erzincan'a bağlanması üzerine bucak olarak Erzurum'a bağlanmıştır. 1937 yılında ise ilçe statüsü kazanmıştır. İlçe, ulaşım açısından önemli bir yerde bulunmasına ve eski İpek Yolu üzerinde yer almasına rağmen kültür varlıklarının incelenmesi konusunda bir hayli ihmal edilmiştir. Öyle ki birkaç çalışma dışında kapsamlı çalışma maalesef yapılmamıştır. Bu araştırmalarda tespit edilmiş birkaç yapıya ait bilgi ve belge dağınık bir biçimde olup derli toplu bir çalışma ortaya konulmamıştır.
Yukarıda izah etmeye çalıştığımız eksikliği ortadan kaldırmak ve Aşkale'deki ecdat yadigârı tarihi eserleri bilimsel bir yaklaşımla değerlendirmek için bu tez çalışması meydana getirilmiştir. Aşkale ilçesi ve ilçeye bağlı 67 köyde bulunan höyükler, kazılar, kaleler, kaya mezarları, kiliseler, camiler, hanlar, hamamlar, köprüler, evler, çeşmeler, değirmenler, mezar taşları, şehitlikler, okullar, mimari parçalar ile mutfak eşyaları ve sandıklar bu tezde değerlendirmeye aldığımız başlıklardır.
Anahtar Kelimeler: Erzurum, Aşkale, Köy, Kültür Varlıkları.

Abstract:
Aşkale province is located within Erzurum-Kars section of Eastern Anatolia Region and within the borders of the city of Erzurum. The province is based on the patio surface which is in the north part of the Karasu Valley subsail, an an height of approximately 1650 meters. Aşkale has caught the attention of all nations with its being on Indian-European Silk Way and has been a frequent destination for several nations because of its strategic geographical location. While Aşkale was a sub-district of the province of Tercan under the city of Erzurum during the period of the proclamation of teh Turkish Republic, in 1935 after Tercan was centralized under Erzincan, Aşkale was bound as a sub-district of Erzurum. In 1937, it was legalized as a province. The province was neglected in terms of examining its cultural assets in spite of being located on old Silk Way and having an important location for transportation. In fact, except for a few comprehensive studies, no study has been conducted. The information and documents identified in those studies are scattered and there hasn't been a proper study so far.
To dispose the above mentioned deficienciy and gap and to interpret the ancestral historical artifacts with a scientific approach, this thesis study has been planned. The mounds, excavations, castles, rock-cut tombs, curches, mosques, inns, turkish baths, bridges, hauses, fountains, mills, martyrdoms, stations, schools, architectural pieces, kitchen utensils and chests in Aşkale province and its 67 villages are the items that have been examined in this study.
Key Words: Erzurum, Aşkale, Village, Cultural Herıtage.