5.1 miksajı stereo sistemlere uyarlamak: "Down mix"
Adaptation of 5.1 sound system to stereo sound system: "Downmix"
Yazar: TUTKU ERTİT
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL BARKIN ENGİN
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ses Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Müzik = Music ; Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
1927 yılında sinema sektörüne dahil olan ses teknolojisi, geçen 91 yıl içinde giderek artan
bir ivme ile sektörün vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Anlatıma yön veren, algıyı
yönetebilen, filmin anlatımını ve izleyiciye geçmesini daha üst bir seviyeye çıkaran çok
önemli bir unsurdur. Teknolojinin ilerlemesi her şeyde olduğu gibi, sinema sektörüne de
katkıda bulunmuştur ve ses bölümünün giderek daha fazla önem teşkil etmesiyle "ses
departmanı" başlığı altında ayrı bir mühendislik gerektiren branş oluşmuştur. Ses
departmanında çalışan mühendisler, teknolojik gelişmeleri takip ederek günümüzde en çok
kullanılan 5.1 denilen toplam altı monitörden ses alınabilen ses teknolojisine göre filmin
miksajını yapmaya başlamışlardır. Sinema salonlarında en yaygın bulunan ses sistemi
5.1'dir. 7.1 ve Dolby Digital'ın Atmos isimli teknolojisi, 5.1 sistemlerden daha fazla ses
gerçekliği elde etme imkanı sunmasına karşın, çok daha fazla pahalı ekipmanlar
gerektirdiği için, endüstriyel olarak dünyada en çok 5.1 sistem kullanılmaktadır. Bu nedenle
de final mix mühendislerinin en yatkın olduğu miksaj biçimi de 5.1'e göre yapılan
miksajdır. Durum sinema salonları için böyle iken; evlerdeki televizyon yayınları ile Netflix, BluTV,
PuhuTv gibi dijital platformlarda yayınlanacak filmlerde ise durum değişmektedir. Her
evde 5.1 ses sisteminin bulunmaması göz önünde bulundurulduğunda, daha ilkel teknoloji
olarak tanımlayabileceğimiz stereo sistemler ön plana çıkmaktadır. Televizyon ve
bilgisayar üzerinde bulunan stereo ses sistemi 5.1'deki altı kanal kullanımı yerine sadece
sağ ve sol kanal olmak üzere 2 kanallık ses imkanı sunar. Dolayısıyla genel geçer 5.1'e
göre miksajı yapılmış bir sinema filmini televizyon ve diğer dijital platformlarda
duyurabilmek için ayrı bir miksaj yapılması gerekir. Yapılan bu miksajın dünya genelindeki
ismi Down Mix'tir.
Bu tez kapsamında sırasıyla ses teknolojisinin gelişiminden ve optimum seviyede Down
Mix'in nasıl yapılacağına ek olarak da dijital ses düzenleme programlarının yaptığı
otomatik down mix ile ses mühendisinin kendisinin yaptığı down miks'in kıyaslanması
amaçlanmaktadır.

Abstract:
The sound technology, which was included in the movies in 1927, has become an essential
part of the industry with an increasing acceleration over the past 91 years. It is a very
important element that directs the narrative, influences the perception, and increases the
movie to a higher level of cinematic narration. The advancement of the technology has
contributed to the movies as well as everything else, and with the importance of the sound
department, a new engineering discipline have been formed under the title of 'sound
department'. Sound engineers have started to mix the film according to the ''5.1'' sound
technology which can be received from total of 6 monitors. The most common sound
system used in the movie theaters is 5.1. Although 7.1 and Dolby Digital's Atmos
technology provide more sound reality than 5.1 systems, 5.1 systems are the most preferred
system, since 7.1 and Dolby Digital's Atmos technology require much more expensive
equipment. Therefore, the mixing format is being set according to 5.1 format by the final
mix engineers. Meanwhile the technical requirements are different in TV broadcasts and
digital platforms such as Netflix, BluTV, PuhuTv. The number of people who don't have a
5.1 sound system in their home is considerable. For this reason, stereo systems which can
be defined as more primitive technology, becomes more preferable for those platforms. The
stereo sound system located on the TV and computers offers 2 channels of sound, just the
right and the left channel, instead of using 6 channels in 5.1. Therefore, a new sound mix
must be made for a movie which was mixed according to 5.1 sound system in order to
adapt it for television and other digital platforms. Down Mix is the global name of this
mixing procedure.
In the context of this thesis, the development of sound technology will be discussed and
how to do down mix at optimum level will be explained. In addition, it is aimed to
compare the down mix made by the sound engineer and the automatic down mix made by digital sound editing programs.