Huzurevinde verilen hemşirelik hizmetlerinin yaşlıların öz yeterlilik algıları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of nursing services provided in nursing home to self-efficacy perceptions and healthy lifestyle behaviors of the elderly
Yazar: HÜLYA KULAKÇI
Danışman: PROF. DR. OYA NURAN EMİROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Davranış biçimleri = Behavior patterns ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Huzurevleri = Nursing homes ; Sağlık tutumları = Health attitudes ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar için sağlık hizmetleri = Health services for the aged ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Özbakım = Self-care

Özet:
Huzurevinde verilen hemşirelik hizmetlerinin yaşlıların öz yeterlilik algıları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi amacı yapılan bu araştırma yarı deneysel araştırma düzeninde yapılmıştır. Keçiören Huzurevi ve Sosyal Yardımlaşma Kurumu'nda yaşayan, araştırma kriterlerine uygun ve araştırmaya katılmayı kabul eden 30 yaşlı araştırma örneklemini oluşturmuştur. Yaşlılara verilen hemşirelik hizmetleri 01 Ekim 2009 ? 18 Haziran 2010 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri; Yaşlı Değerlendirme Formu, Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Skalası, Öz Etkililik-Yeterlilik Ölçeği ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II kullanılarak toplanmış ve yaşlıların hemşirelik bakımı Omaha Sistemi kullanılarak kaydedilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, pearson korelasyon analizi, tekrarlı ölçümlerde tek yönlü varyans analizi ve tekrarlı ölçümlerde iki faktörlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, sağlık eğitimi, rehberlik ve danışmanlık, tedavi ve işlem, vaka yönetimi ve sürveyans kapsamında verilen hemşirelik hizmetlerinin yaşlıların öz yeterlilik algıları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına olumlu yönde katkı sağladığı belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca, yaşlıların öz yeterlilik algıları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu, hemşirelik hizmetleri doğrultusunda öz yeterlilik algısı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki gücünün araştırma süresince arttığı tespit edilmiştir (p<0.01). Araştırma sonuçları doğrultusunda, hemşirelerin huzurevinde yaşayan yaşlıların öz yeterlilik algıları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını değerlendirmeleri ve hemşirelik hizmetleri ile yaşlıların bu yönde motivasyonlarının arttırılması önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: Yaşlı, Huzurevi, Öz Yeterlilik Algısı, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışı, Hemşirelik Hizmeti

Abstract:
This study was carried out as semi-experimental design to the aim of evaluation of the effect of nursing services provided in nursing home to self-efficacy perceptions and healthy lifestyle behaviors of the elderly. The study sample consisted of 30 elderly living in Keçiören Nursing Home and Social Welfare Institution, appropriate for the research criteria and accepted to participate in the study. Nursing services given to the elderly were carried out between 01 October 2009 and 18 June 2010. Study datas were collected by using Elderly Assessment Form, Katz Activities of Daily Living Scale, Self-Efficacy Scale and Healthy Life-Style Behavior Scale II and nursing care of elderly recorded by using Omaha System. Pearson correlation analysis, one-way repeated measures analysis of variance and two-factor repeated measures analysis of variance were used in evaluation of the datas. As a result of the study, it was determined that nursing services provided in the context of health teaching, guidance and counseling, treatment and processing, case management and surveillance made a positive contribution to self-efficacy perceptions and healthy lifestyle behaviors of the elderly (p<0.05). Furthermore, it was determined that there was a positive relationship between self-efficacy perceptions and healthy lifestyle behaviors of the elderly and the power of the relationship between self-efficacy perceptions and healthy lifestyle behaviors was increased during the study process in accordance with nursing services (p<0.01). According to the results of the study, it was suggested that nurses should assess self-efficacy perceptions and healthy lifestyle behaviors of the elderly living in nursing home and the motivations of the elderly should be increased in this direction with nursing services.Key Words: Elderly, Nursing Home, Self-Efficacy Perception, Healthy Lifestyle Behavior, Nursing Service