Güzel sanatlar liseleri vurmalı çalgılar eğitimi programına yönelik bendir çalgısı öğretim modeli önerisi
Bendir instrument teaching model proposal for fine arts high schools percussion education program
Yazar: KAMİL KARAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ÖZALTUNOĞLU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Vurmalı çalgılar = Percussion instruments

Özet:
Güzel sanatlar liselerinin vurmalı çalgı öğretim programları incelendiğinde, bu programlarda bendir çalgısına yönelik herhangi bir öğretim modelinin olmadığı gözlemlenmiştir. Şüphesiz mesleki müzik eğitimi veren bu kurumlarda Türk müziği icralarında aktif olarak kullanılan bendir çalgısının eğitiminin belirli bir sistem dahilinde verilmiyor olması, önemli bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu eksikliğin giderilmesine hizmet eden bu araştırmanın amacı, uzman görüşleri doğrultusunda güzel sanatlar lisesi vurmalı sazlar eğitim programına yönelik "icra tekniği" ve "usûl öğretimi" temeline dayalı haftalık periyotlarla uygulanacak başlangıç seviye "bendir" öğretim modeli oluşturmak, oluşturulan öğretim modelinin uygulanması sonucunda bu modelin işlevselliğini ve kullanılabilirliğini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda hedeflenen sonuçlara ulaşabilmek için nicel yöntem tekniklerinden ön test ve son testli tek gruplu yarı deneysel desen, nitel yöntem tekniklerinden ise durum çalışması deseninden yararlanılmıştır.  
Uzman görüşü alınarak hazırlanan öğretim modeli, 2022-2023 Eğitim Öğretim yılında Sivas Muzaffer Sarısözen Güzel Sanatlar Lisesi müzik bölümünde öğrenim gören öğrenciler arasından "amaçlı örnekleme" yöntemiyle belirlenen 19 öğrenciye deneysel olarak uygulanmıştır. Çalışma grubunun bendir icra becerisi ve ritim tekrar edebilme düzeylerine ilişkin verileri elde etmek için araştırmacı tarafından uzman görüşleri ve araştırmanın amaçları doğrultusunda hazırlanan "Bendir İcra Becerisi Değerlendirme Formu" ve "Ritmik Hafıza Ölçme Aracı" kullanılmıştır. Çalışma grubunun ön test ve son test performansları video kayıt cihazı ile kaydedilmiş bu videolar uzman kurul tarafından izlenerek ilgili veri toplama araçlarıyla değerlendirilmiştir. Uzman değerlendirmeleriyle elde edilen ön test- son test puanları arasındaki farklılığı ölçmek için Wilcoxen Rank testi kullanılmıştır. Bunun yanı sıra gelişimlerini gözlemlemek adına her ders sonunda çalışma grubuna araştırmacı tarafından hazırlanan "Haftalık Kazanım Değerlendirme Formu" uygulanmış; elde edilen veriler, frekanslar ve yüzdelerle hesaplanarak analiz edilmiştir. Ayrıca deneysel işlemin sonunda çalışma grubunun uygulanan öğretim modeline ilişkin görüşleri yarı yapılandırılmış sorular ile tespit edilmiş, çalışma grubunun verdiği cevaplar içerik analizi ile çözümlenmiştir. 
Araştırmanın sonucunda çalışma grubuna uygulanan bendir öğretim modeli önerisinin, grupta yer alan katılımcıların bendir icra becerilerine ve ritim tekrar edebilme düzeylerine olumlu katkı sağladığı tespit edilmiştir. Ayrıca kazanım değerlendirme formlarından elde edilen bulgular da çalışma grubunun bendir icra becerilerinde gelişme olduğu tespitini doğrular niteliktedir. Deney sonunda alınan öğrenci görüşlerine göre ise bendir çalgısı öğretim modeli önerisinin öğrenmeye teşvik ettiği ve kullanılabilir bir öğretim modeli olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Vurmalı Çalgı, Bendir, Öğretim Modeli, Güzel Sanatlar Lisesi

Abstract:
When the percussion instrument teaching programs of fine arts high schools is examined, it is observed that there is no teaching model specifically designed for the bendir instrument in these programs. Undoubtedly it is an important problem that the absence of a structured education for the bendir instrument, actively used in Turkish music performances, in these institutions providing vocational music education. The aim of this research, which serves to overcome this deficiency, is to create a beginner level "bendir" teaching model to be applied in weekly periods based on "performance technique" and "procedural teaching" for the percussion instruments education program of fine arts high school in line with expert opinions, and to determine the functionality and usability of this model as a result of the application of the created teaching model. In order to reach the targeted results in line with this purpose, a one-group quasi-experimental design involving pre-test and post-test assessments is utilized from quantitative method techniques and a case study design is utilized from qualitative method techniques.
The teaching model, which was prepared by taking expert opinion, was applied experimentally to 19 students who were determined by the "purposive sampling" method among the students studying in the music department of Sivas Muzaffer Sarısözen Fine Arts High School in the 2022-2023 academic year. In order to obtain data on the bendir performance skills and rhythm repetition levels of the study group, the "Bendir Performance Skill Evaluation Form" and "Rhythmic Memory Measurement Tool" prepared by the researcher in line with the expert opinions and the aims of the research were used. The pre-test and post-test performances of the study group were recorded with a video recorder and these videos were watched by an expert committee and evaluated with the relevant data collection tools. Wilcoxen Rank test was used to measure the difference between the pre-test and post-test scores obtained by expert evaluations. In addition, the "Weekly Outcome Assessment Form" prepared by the researcher was applied to the study group at the end of each lesson in order to observe their development; the data obtained were analyzed by calculating frequencies and percentages. In addition, at the end of the experimental process, the opinions of the study group about the teaching model applied were determined with semi-structured questions, and the answers given by the study group were analyzed by content analysis.
As a result of the research, it was determined that the bendir teaching model proposal applied to the study group contributed positively to the bendir performance skills and rhythm repetition levels of the participants in the group. In addition, the findings obtained from the achievement evaluation forms also confirm the determination that the study group's bendir performance skills have improved. According to the student opinions taken at the end of the experiment, it was determined that the bendir instrument teaching model proposal encouraged learning and was a usable teaching model.
Keywords: Percussion Instrument, Bendir, Teaching Model, Fine Arts High School