Çağdaş Türk resminde lekesel soyutlama bağlamında peyzaj teması
Landscape theme in the context of stained abstraction in contemporary Turkish painting
Yazar: MEVLÜT ÖZEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET DALKIRAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
"Çağdaş Türk Resminde Lekesel Soyutlama Bağlamında Peyzaj Teması" konulu Sanatta Yeterlik tez çalışmasında amaç, lekesel soyutlama bağlamında peyzaj temasının çağdaş Türk resim sanatındaki kullanımına dair örneklerin tespit edilerek incelenmesi ve elde edilen bulguların bir kaynakta toplanmasıdır. Türk resim sanatı, başlangıcından itibaren peyzaj resimleriyle belirginleşmiş ve peyzaj temasını, zaman içinde gelişimini sürdürürken de muhafaza etmiştir. Cumhuriyet'in ilanından sonra, özellikle 1950'li yıllarda soyut resimle tanışan sanatçıların, doğa betimlemeleri üzerine denemeler yaparak peyzaj resmini kendi tarzlarında daha özgün yorumlarla ele aldıkları görülmektedir. Gözleme dayalı anlatım biçimleriyle başlayan soyutlanmış peyzaj resimleri, sanatçıların özgün ve duygusal tepkileriyle birleşerek farklı ifade biçimlerine dönüşmüştür. Farklı araştırmalar ışığında incelendiğinde, Türk resminin en zengin konu çeşitliliği peyzaj soyutlamalarında kendini göstermektedir ve bu tür çalışmalar günümüze kadar devam etmektedir. Sanatçılar, doğayı renk ve leke duyarlılıklarıyla algılamışlar ve biçimleri lekesel bir bakış açısıyla ele almışlardır. Bu bağlamda, lekesel soyutlama tekniğiyle yapılmış peyzaj temalı resimlerde söz konusu ifade biçimlerinden biridir. Dolayısıyla, lekesel soyutlama bağlamında peyzaj temasının çağdaş Türk resim sanatındaki kullanımına dair örneklerinin tespit edilerek incelenmesi ve elde edilen bulguların bir başlık altında toplanarak ilgili literatüre katkıda bulunulması ve bununla birlikte alan araştırmacılarına yeni bir kaynak oluşturulması açısından önemli olduğu düşünülmüştür. Bu bağlamda araştırma, 1950-2024 yılları arasında çağdaş Türk resim sanatı içerisinde eser üreten sanatçılardan; Lütfü Günay, Adnan Turani, Turan Erol, Fethi Arda, Atilla Atar, Zahit Büyükişleyen, Veysel Günay, Alaybey Karoğlu, Hakan Esmer ve Barış Sarıbaş'a ait lekesel soyutlama bağlamında peyzaj teması görülen eser örnekleri ile sınırlıdır. İncelenmek üzere seçilen sanatçılar, araştırma konusu kapsamındaki istikrarlı tutumları nedeniyle tercih edilmişlerdir.
Genel tarama modelinin esas alındığı araştırmada, nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılmıştır. Nitel verileri elde edebilmek için araştırma sürecinde "literatür taraması ve eser analizi" yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırma yurt içi kütüphanelerde ve ulusal/uluslararası sanal ortamlarda yapılmış, elde edilen veriler toplanarak değerlendirilmiştir. Ayrıca konuyla alakalı bildiri, makale ve ulusal tez veri merkezindeki tezlerin taraması yapılarak araştırmayı destekleyici bilgilerden yararlanılmıştır.

Abstract:
The aim of the Proficiency in Art thesis titled "Landscape Theme in the Context of Stained Abstraction in Contemporary Turkish Painting" is to identify and examine examples of the use of the landscape theme within the context of stain-based abstraction in contemporary Turkish painting and to compile the findings into a resource. Turkish painting has been characterized by landscape paintings since its inception, and the landscape theme has been maintained as it has evolved over time. After the proclamation of the Republic, particularly in the 1950s, artists who were introduced to abstract painting began to experiment with nature depictions, interpreting landscape painting in more original ways through their unique styles. These abstracted landscape paintings, which began with observational expression forms, have evolved into different modes of expression, merging with the artists' unique and emotional responses. When examined in the light of various studies, it is evident that the richest variety of subjects in Turkish painting manifests itself in landscape abstractions, a tradition that continues to this day. Artists have perceived nature through their sensitivity to color and form, approaching shapes with a stain-based perspective. In this context, paintings with a landscape theme executed using stain-based abstraction techniques represent one of these forms of expression. Therefore, it is considered important to identify and examine examples of the use of the landscape theme within the context of stain-based abstraction in contemporary Turkish painting, to compile the findings under a single title, and to contribute to the relevant literature while providing a new resource for field researchers. In this context, the research is limited to examples of works by artists who have produced within contemporary Turkish painting between 1950 and 2024, where the theme of landscape in the context of stain-based abstraction is observed, including Lütfü Günay, Adnan Turani, Turan Erol, Fethi Arda, Atilla Atar, Zahit Büyükişleyen, Veysel Günay, Alaybey Karoğlu, Hakan Esmer, and Barış Sarıbaş. The artists selected for examination were chosen due to their consistent attitudes within the scope of the research topic.
In the research based on the general survey model, qualitative research methods and techniques were used. To obtain qualitative data, the methods of "literature review and artwork analysis" were employed during the research process. The research was conducted in domestic libraries and national/international online platforms; the collected data were gathered and evaluated. Additionally, supportive information was obtained by reviewing related papers, articles, and theses available in the National Thesis Center.