Genç tüketicilerin geri dönüşüm davranışını etkileyen faktörler
The factors influencing young consumers' recycling behavior
Yazar: DİLARA DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. İNCİ DURSUN
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ambalaj atıkları = Packaging waste ; Evsel atıklar = Domestic wastes ; Kentsel atıklar = Urban wastes ; Plastik atıklar = Plastic wastes ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Sıfır atık = Zero waste ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çevre dostu davranışlar = Pro-environmental behaviours ; Öznel norm = Subjective norm

Özet:
Tüketim, insanoğluyla birlikte var olan bir olgudur. Ancak sanayi devrimi, kentleşme ve nüfus artışı gibi faktörler neticesinde tüketim farklı bir yöne evrimleşmiş, temel ihtiyaçların karşılaması boyutunu aşmıştır. Bu durumun yan etkisi olarak, çevresel problemler meydana gelmiştir ve gerek insanoğlunun gerekse doğanın geleceğini tehlike altına almıştır. Daha temiz ve yeşil bir gelecek için bugünden filizlenen gençlerin istenilen çevreci davranışlar sergilemesi, çevresel tehditleri daha kontrol edilebilir kılmaktadır. Ancak tüketici portföyünün en geniş yelpazesinden olan genç tüketicilerin çevresel kaygı açısından daha endişeli, eğitim seviyesi yüksek ve çevresel konulara yönelik tutumları yaşlı tüketicilere oranla daha olumlu olmasına karşın, tutumların eylemlere dönüşmesi noktasında daha çekingen bir tavır sergilediği görülmüştür. Bu durum, ahlaki değerlerin eylemlere yön verdiğini savunan Norm Aktivasyon Teorisi ile çatışmaktadır. Bu durumun nedenlerini araştırmak amacıyla yapılan nihai çalışmada, genç tüketicilerin geri dönüşüm davranışına yön veren faktörlerin neler olduğu Norm Aktivasyon Teorisi çerçevesinde incelenmiş ve davranışlara etki eden motivasyonlar / kısıtların neler olabileceğine dair hipotezler geliştirilmiştir. Buna ek olarak, Planlı Davranış Teorisi değişkenlerinden kısmen yararlanılmış, bilgi ve duysal tepki değişkenleri de araştırmaya dahil edilmiştir.
Anket yöntemi kullanılarak 17-34 yaş aralığında bulunan 404 genç yetişkin bireylerden online anket yöntemi ile veri toplanmıştır.
Anket verileri SPSS programında geçerlilik ve güvenilirlik analizine tabi tutulmuştur. Anlamlılık düzeyi bulunan faktörler arasındaki ilişkinin varlığı, gücü ve yönünü anlayabilmek adına korelasyon ve regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen dikkat çekici bulgular arasında objektif bilginin hiçbir faktör ile ilişkisinin olmadığı görülürmüş; ancak genel anlamda, geliştirilen hipotezlerden duygusal tepki, subjektif bilgi, subjektif normun pozitif; algılanan maliyet faktörünün ise negatif yönlü bir ilişkiye sahip olduğu anlaşılmıştır. Buna ek olarak, araştırma çıktıları Norm Aktivasyon Teorisi ile paralel niteliktedir.

Abstract:
Consumption is a phenomenon that exists with human beings. However, as a result of factors such as the industrial revolution, urbanization and population growth, consumption has evolved in a different direction and has exceeded the extent of meeting basic needs. As a side effect of this situation, environmental problems have occurred and have endangered the future of both human and nature. For a cleaner and greener future, young people sprout from today exhibit the desired environmental behaviors, making environmental threats more controllable. However, although young consumers, who are among the widest range of the consumer portfolio, are more concerned in terms of environmental concerns, have a higher education level and have a more positive attitude towards environmental issues than older consumers, it has been observed that they display a more timid attitude in terms of turning their attitudes into actions. This situation conflicts with Norm Activation Theory, which argues that moral values guide actions. In the final study to investigate the reasons for this situation, the factors that guide the recycling behavior of young consumers were examined within the framework of the Norm Activation Theory, and hypotheses were developed about the motivations / barriers affecting the behaviors. In addition, the Planned Behavior Theory variables were partially utilized, and knowledge and sensory response variables were also included in the study.
Using the questionnaire data was, 30 questions, a 5-point Likert scale and 20 questions about the factors that shape the recycling behaviors of 404 young adults aged 17-34 were asked in total to measure the real knowledge level. The questionnaire data were subjected to validity and reliability analysis in SPSS program. Correlation and regression analysis were performed in order to understand the existence, strength and direction of the relationship between the factors with significance level. The findings, in general, support the developed hypotheses.