X-ray radyasyon ile indüklenmiş parotis hasarına karşı dexmedetomidin ve amifostinin etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of effects of dexmedetomidine andamifostine against x-ray radiation-induced parotis damage
Yazar: GÖKHAN ŞAFAK
Danışman: DOÇ. DR. METİN ÇELİKER
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Amifostin = Amifostine ; Deksmedetomidin = Dexmedetomidin ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Parotis bezi = Parotid gland ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing ; Sıçanlar = Rats ; X ışını = X ray

Özet:
Amaç: Tüm dünyada kanser hastalarının yaklaşık %50-60'ı tedavilerinin bir
aşamasında radyoterapiye ihtiyaç duyar. Baş-boyun kanserlerinin tedavisinde ana
yöntemlerden biri olan radyoterapinin uygulanılan hedef organın yanında ikincil organlar
üzerine olan olumsuz etkilerinin önüne geçilememiştir. Bu bağlamda çalışmamızda
parotis dokusunda iyonize radyasyonun neden olduğu histopatolojik ve biyokimyasal
değişiklikleri saptamak ve meydana gelmesi muhtemel olumsuz değişikliklere karşı
deksmedetomidinin etkisini amifostin ile karşılaştırarak incelemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Sprague Dawley cinsi erkek sıçanların kullanıldığı bu çalışma; kontrol
grubu, iyonize radyasyon grubu, iyonize radyasyon+deksmedetomidin-100, iyonize
radyasyon+deksmedetomidin-200 ve iyonize radyasyon+amifostin grubu olmak üzere 5
gruptan oluşmaktadır. X-ray radyasyon uygulanan gruplar baş-boyun bölgesi etkilenecek
şekilde tek doz 8 Gy X ışınına maruz bırakılmıştır. X ışınına maruz bırakılan gruplar, 24
saat sonra histopatolojik ve biyokimyasal değerlendirmeler için örnekler alınarak
sakrifiye edilmiştir. Alınan kesitler histopatolojik olarak değerlendirme için Hematoksilen&Eozin ve Masson-Goldner trikrom ile boyanmış, ayrıca özel boyama yöntemi aktif
Kaspaz-3 primer antikoru ile işaretlenmiştir. Biyokimyasal değerlendirme için doku
örneklerinden MDA ve GSH tayini yapılmıştır.
Bulgular: Doku MDA seviyelerinde, aktif Kaspaz-3 pozitivitesinde ve çeşitli
histopatolojik hasar belirteçlerinde kontrol grubuna kıyasla iyonize radyasyon grubunda
istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu tespit edilmiştir. Deksmedetomidin ve amifostin
uygulanan gruplarda bu seviyelerin belirgin bir farkla azalmış olduğu tespit edildi. Bunun
yanında GSH seviyesinin kontrol grubuna kıyasla sırasıyla; iyonize radyasyon, iyonize
radyasyon+deksmedetomidin-100 grubunda azaldığı; iyonize radyasyon+deksmedetomidin-200, iyonize radyasyon+amifostin grubunda artan seviyelerde olduğu tespit
edilmiştir.
Sonuç: Dexmedetomidin, iyonize radyasyonun neden olduğu tükürük bezi hasarı
üzerinde önemli bir koruyucu etkiye sahip olabilir.
Anahtar Kelimeler: İyonize radyasyon, Deksmedetomidin, Amifostin, Sıçan

Abstract:
Objective: Approximately 50-60% of cancer patients all over the world need
radiotherapy at some stage of their treatment. Radiotherapy, which is one of the main
methods in the treatment of head and neck cancers, has not been prevented from adverse
effects on secondary organs besides the target organ. In this context, we aimed to
determine the histopathological and biochemical changes in parotid tissue caused by
ionizing radiation and to examine the effect of dexmedetomidine against possible
negative changes by comparing it with amifostine.
Method: This study, in which Sprague Dawley male rats were used, consisted of
5 groups: the control group, ionized radiation group, ionizing radiation+dexmedetomidine-100, ionized radiation+dexmedetomidine-200 and ionized radiation+amifostine
group. X-ray irradiation groups were exposed to a single dose of 8 Gy X-ray, affecting
the head and neck region. The groups exposed to X-ray were sacrificed after 24 hours by
taking samples for histopathological and biochemical evaluations. The sections taken
were stained with Hematoxylin & Eosin and Masson-Goldner trichrome for histopathological evaluation, and also marked with special staining method active Caspase-3 primary antibody. MDA and GSH were determined from tissue samples for biochemical
evaluation.
Results: A statistically significant increase in tissue MDA levels, active Caspase3 positivity and various histopathological damage markers was found in the ionized
radiation group compared to the control group. It was found that these levels were
significantly decreased in dexmedetomidine and amifostine groups. In addition, the GSH
level compared to the control group; ionizing radiation decreased in ionizing radiation+
dexmedetomidine-100 group; Increased levels were found in ionizing radiation+
dexmedetomidine-200, ionizing radiation+amifostine group.
Conclusion: Dexmedetomidine can have a significant protective effect on
salivary gland damage caused by ionizing radiation.
Keywords: Ionizing radiation, Dexmedetomidine, Amifostine, Rat