İşletme performansını ve iş doyumunu artıran örgütsel konfigürasyonlar
Organizational configurations boosting enterprise performance and job satisfaction
Yazar: ALPEREN EKREM ÇELİKDİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA İÇERLİ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Firma performansı = Firm performance ; Konfigürasyon = Configuration ; Konfigürasyon yönetimi = Configuration management ; Performans = Performance ; Örgütler = Organizations ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Örgütlerin birçok kompleks nedensellik içeren etkenlerin bileşiminden oluştuğu bilinmektedir. Örgütsel Konfigürasyonlar kavramı, durumsallık yaklaşımı ile başlamış ve bir örgütün en iyi tek bir yapılanma ile konfigüre edilemeyeceği "bir sistemin aynı son duruma farklı ve özgün başlangıç noktalarından ulaşabileceği" olarak tanımlanan, eş sonluluk kavramı ile devam etmiştir. Benzer pratik ve stratejilere sahip işletmelerin, kümelenmiş gruplar olarak görülebileceği ve bu belirleyici örgütsel özellik ve stratejilerin işletmenin performansını şekillendirdiği belirtilmiştir. Bu nedenle, Örgütsel Konfigürasyonlar yaklaşımının önemi artmaktadır. Bununla birlikte, işletmelerin sürdürülebilir performans gösterebilmeleri çalışanların desteğiyle olabileceğinden, tasarlanması istenen Örgütsel Konfigürasyonların buna göre biçimlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışma ile Orta Anadolu bölgesi otomotiv yedek parça sektörü ana kütle olarak seçilmek suretiyle, yüksek performans gösteren Örgütsel Konfigürasyonlar, Miles ve Snow tipolojileri kuramı baz alınarak belirlenmiştir. Hedeflenen çıktı ile, bu çıktıyı oluşturan bağımsız değişkenler kümesi arasındaki ilişki, küme teorik yaklaşımı (set theorethical approach) ile açıklamayı amaçlayan bir yöntem olan Bulanık Küme QCA (Fuzzy Set Qualitative Comparative Analysis) ile tespit edilmiştir. İşletme performansı sağlanırken, aynı anda çalışan iş doyumunun da yüksek olabilmesi için Karar Vericinin tercihlerine göre yapılması gereken düzenlemeler, Yöneylem Araştırması metotlarından olan Uzlaşık Programlama yardımıyla modellenmiştir. Çalışma sonuçları, Miles ve Snow tipolojilerini desteklemekte olup, yatırımsal, mühendislik ve yönetimsel problemlerini, çevre ve rekabet şartlarına uygun çözümlerle yöneten işletmelerin yüksek performans gösterdiği, çalışanlarını yetkilendiren ve kararlara katılım göstermelerini teşvik eden işletmelerin, çalışan iş doyumlarının da yüksek olduğu sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
It is known that organizations consist of a combination of several causal factors. Organizational Configurations theory had started with the contingency theory. Contingency theory is known as, an organization cannot be configured with the best single structure and Organizational Configurations theory has developed by the equafinality approach. Equafinality is defined as, "a system can reach the same final situation from different and original starting points". It has been stated that businesses with similar practices and strategies can be seen as clustered groups and these decisive organizational characteristics and strategies shape the performance of the enterprise. Therefore, the importance of Organizational Configurations approach is increasing. However, since the sustainable performance of the enterprises can be supported with the efforts of the satisfied employees, the Organizational Configurations that are desired to be formed should be shaped accordingly. With this study, the automotive spare parts sector of Central Anatolia Region was selected as the main sample and high performaning Organizational Configurations was determined based on the Miles and Snow typologies theory. The relationship between the targeted output and the set of independent variables that make up this output was determined by Fuzzy Set Qualitative Comparative Analysis, which aims explaining with the set theorethical approach. While providing high enterprise performance, the arrangements to be made in order to have high job satisfaction at the same time according to Decision Makers choices, are modeled by the help of Compromise Programming which is one of the Operations Research methods. The results of the study support the Miles and Snow typologies. Finally the results show that, enterprises that manage their enterpreneural, engineering and administrational problems with solutions suitable for environment and competition conditions, authorizing the employees and encouraging them to participate in the management processes,  reach high performance and job satisfaction results.