Rotavirüs gastroenteriti nedeniyle hastaneye yatırılan çocukların annelerinin kaygı, sosyal el yıkama ve hastalığa yönelik bilgi durumu
Anxiety, social hand washing and knowledge of the disease in mothers of children hospitalized for rotavirus gastroenteritis
Yazar: BİLAL TAYANÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KURUDİREK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; El yıkama = Hand disinfection ; Gastroenterit = Gastroenteritis ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Rotavirüs enfeksiyonları = Rotavirus infections ; Rotavirüsler = Rotaviruses ; Yatan hastalar = Inpatients ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, rotavirüs gastroenteriti nedeniyle hastaneye
yatırılan çocukların annelerinin kaygı, sosyal el yıkama ve hastalığa yönelik bilgi
durumunu değerlendirmektir.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı türde yapılan bu araştırma, Şubat 2022 - Ocak
2023 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmanın evrenini, Atatürk Üniversitesi Sağlık
Araştırma ve Uygulama Hastanesi çocuk servislerinde yatmakta olan 0-5 yaş aralığında
rotavirüs gastroenteriti tanısı almış çocukların anneleri oluşturdu. Örneklem seçimine
gidilmeden, evrenin tümü ile çalışıldı. Araştırmaya alınma kriterlerini taşıyan ve
araştırmaya katılmayı kabul eden 108 anne örneklemi oluşturdu. Verilerin toplanmasında
"Anket Formu", "Durumluk Kaygı Ölçeği (DKÖ)" ve "Sosyal El Yıkama Bilgi Ölçeği
(SEYBÖ)" kullanıldı.
Bulgular: Araştırmada, annelerin yaş ortalamasının 28.47±4.53, çocuk yaş
ortalamasının 15.84±10.12 ay olduğu, annelerin %31.5'inin lise mezunu olduğu,
%80.6'sının çalışmadığı ve %49.1'inin gelirinin giderine denk olduğu saptandı.
Çocukların %41.7'sinin yaz mevsiminde yatış yaptığı, %52.8'sinin çocuğunun
emzirmediği, %26.2'sinin ishal şikâyetinin olduğu, %90.7'sinin rotavirüs aşısı olmadığı
ve %55.6'sının rotavirüs nedeniyle sağlık kuruluşuna başvurmadığı belirlendi. Annelerin
%58.3'ünün rotavirüs aşısının varlığını bildiği, %39.8'inin aşı hakkında bilgiyi sağlık
personelinden aldığı, %62'sinin rotavirüs aşısının korumasını bilmediği ve %40.5'inin
aşı hakkında bilgisi olmadığı için aşıyı yaptırmadığı saptandı. Annelerin %63'ünün
rotavirüs hastalığının bulaşıcı olduğunu söylerken, %45.6'sının bulaşma yolu olarak
dışkı-oral yolu ifade ettiği, %61.1'inin rotavirüs hastalığı durumunda bebeğe anne sütü
vermeye devam ettiği belirlendi. Annelerin %53.7'sinin rotavirüs hastalığı olan hastaya
temas izolasyonu uygulanabileceğini belirtirken, %28.8'i enfeksiyon bulaştırma riski
olan çocuğa yapılabilecek girişimler için uygun el yıkama tekniğini ifade etmişlerdir.
Annelerin %100'ünün rotavirüs enfeksiyonu olan çocuğa bakım verdikten sonra elleri
yıkadıkları saptandı.
Annelerin DKÖ puan ortalaması 39.69±5.11, SEYBÖ puan ortalaması
60.41±18.99 olduğu saptandı. Araştırmada, ortaokul mezunu olan annelerin SEYBÖ
puan ortalamalarının diğer gruplara göre daha yüksek ve gruplar arasındaki farkın
istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı. Çocukların hastaneye yaz aylarında yatış
yapan grubun sosyal el yıkama bilgi ölçeği puan ortalamalarının diğer gruplara göre daha
düşük ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0.05).
Sonuç: Araştırmada, rotavirüs hastalığı olan çocukların annelerinin kaygı
düzeylerinin düşük ve sosyal el yıkama bilgi düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi.
Annelerin rotavirüs hastalığını duydukları fakat hastalık hakkında bilgi durumlarının
sınırlı olduğu, korunma ve bazı uygulamalarda yetersiz olduğu görülmektedir. Konu ile
ilgili annelere yönelik bilinçlendirme ve farkındalık oluşturacak yaklaşımlarda bulunması
önerilir.
Anahtar Kelimeler: Anne, bilgi durumu, kaygı, rotavirüs, sosyal el yıkama

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the anxiety, social hand washing of
mothers of the children hospitalized for rotavirus and their disease-related knowledge.
Materials and Methods: This descriptive study was processed between February
2022 and January 2023. The group of the study consisted of mothers of children aged 0-
5 who were diagnosed with rotavirus gastroenteritis in the pediatric wards of Atatürk
University Health Research and Application Hospital. The study was carried out with the
entire group without selecting a sample. A sample of 108 mothers who met the inclusion
criteria and agreed to participate in the study was formed. "Questionnaire Form", "State
Anxiety Scale (SAS)" and "Social Hand Washing Information Scale (SHWIS)" were
used to collect data.
Results: In the study, it was determined that the average age of the mothers were
28.47±4.53, the average age of the children were 15.84±10.12 months, 31.5% of the
mothers were high school graduates, 80.6% were not working, and 49.1% of them had
income equal to their expenses. It was determined that 41.7% of the children were
hospitalized in the summer, 52.8% did not breastfeed, 26.2% had diarrhea, 90.7% were
not vaccinated for rotavirus, and 55.6% did not apply to a health institution due to
rotavirus. It was determined that 58.3% of the mothers knew about the existence of the
rotavirus vaccine, 39.8% received information about the vaccine from the health
personnel, 62% did not know about the protection of the rotavirus vaccine, and 40.5% did
not have the vaccine because they did not know about the vaccine. It was determined that
63% of the mothers said that the rotavirus disease was contagious, 45.6% expressed the
fecal-oral route as the transmission route, and 61.1% continued to breastfeed the baby in
case of rotavirus disease. While 53.7% of the mothers stated that contact isolation can be
applied to the patient with rotavirus disease, 28.8% stated that the appropriate hand
washing technique for the interventions that can be done to the child with the risk of
transmitting infection. It was determined that 100% of the mothers washed their hands
after caring for the child with rotavirus infection.
It was determined that the average SAS score of the mothers was 39.69±5.11, and
the average score of SHWIS was 60.41±18.99. In the study, it was determined that the
average SHWIS score of the mothers who graduated from secondary school was higher
than the other groups and the difference between the groups was statistically significant.
The social handwashing knowledge scale average scores of the children hospitalized in
the summer months were lower than the other groups, and the difference between the
groups was found to be statistically significant (p<0.05).
Conclusion: In the study, it was determined that the mothers of children with
rotavirus disease had low anxiety levels and high social handwashing knowledge levels.
It is seen that mothers have heard of rotavirus disease, but their knowledge about the
disease is limited, and prevention and some practices are insufficient. It is recommended
to raise awareness and also awareness-raising approaches are recommended to the
subject.
Keywords: Mother, knowledge status, anxiety, rotavirus, social hand washing