Topraktan ve yapraktan bor uygulamalarının pamuğun (Gossypium hirsutum L.) verim, verim unsurları ve lif özelliklerine etkisi
The effect of soil and foliar applied boron on yield, yield components and fiber traits of cotton (Gossypium hirsutum L.)
Yazar: SERDAL KUTLU
Danışman: DOÇ. DR. HASAN HALİLOĞLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bor = Boron ; Lif özellikleri = Fiber properties ; Pamuk = Cotton ; Toprak = Soil ; Verim = Yield

Özet:
Topraktan ve yapraktan bor uygulamalarının pamuğun (Gossypium hirsutum L.) verim, verim unsurları ve lif özelliklerine etkisini belirlemek amacıyla yürütülen bu çalışma; Şanlıurfa İli Eyyübiye İlçesi Külünçe köyünde 2021 yılı yaz sezonunda yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Denemede Şanlıurfa ilinde yaygın olarak ekilen Candia pamuk çeşidi bitki materyali olarak kullanılmıştır. Denemede bor uygulamaları topraktan (Kontrol, 60, 120, 180 ve 240 g da-1 bor) ve yapraktan [(7.5, 15, 22.5 ve 30 g da-1 bor (2 uygulama) bor)] olarak uygulanmıştır. Her parselden hasattan önce tesadüfi seçilen 10 bitki üzerinden bitki boyu, odun dalı sayısı, meyve dalı sayısı, koza sayısı, koza ağırlığı ve koza kütlü pamuk ağırlığı saptanmıştır. Her parselden alınan 500 g kütlü pamuk örneği çırçırlanıp çırçır randımanı, 100 tohum ağırlığı, lif indeksi ve elde edilen lif pamuk örneklerinden de lif kopma dayanıklılığı, lif inceliği, lif uzunluğu ve kısa lif indeksi özellikleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda; en yüksek kütlü pamuk verimi topraktan 180 g da-1 (510.33 kg da-1), yapraktan 30 g da-1 (2 uygulama) (508.43 kg da-1) ve yapraktan 22.50 g da-1 (2 uygulama) (507.17 kg da-1) bor uygulamalarından; en yüksek meyve dalı sayısı (9.27 adet/bitki), koza sayısı (9.23 adet/bitki), koza ağırlığı (7.22 g) ve koza kütlü pamuk ağırlığı (5.17 g) topraktan 180 g da-1 bor uygulamasından; en yüksek lif uzunluğu (29.97 mm) yapraktan 30 g da-1 (2 kez uygulama) bor uygulamasından elde edilmiştir. Bor uygulamalarının bitki boyu, odun dalı sayısı, çırçır randımanı, 100 tohum ağırlığı, lif indeksi, lif kopma dayanıklılığı, lif inceliği ve kısa lif indeksi özelliklerine herhangi bir etkisi bulunamamıştır. Pamuk için yapılacak olan bor uygulamalarında ekimden hemen önce toprağa 180 g da-1 veya yaprağa 30 g da-1 (2 kez uygulama) bor uygulanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study determined the effect of soil and foliar applied boron (B) on yield, yield components and fiber traits of cotton (Gossypium hirsutum L.) in Külünçe village, Eyyübiye district, Şanlıurfa province Türkiye during 2021. The experiment was conducted according to randomized complete block design with three replications. Candia cotton variety widely cultivated in Sanliurfa was used as plant material. The B treatments included in the study were soil [control, 600, 1200, 1800 and 2400 g ha-1) and foliar application (75, 150, 225 and 300 g ha-1 (2 applications)]. Plant height, number of monopodial and sympodial branches, number of bolls per plant, boll weight and boll seed cotton weight were recorded from 10 randomly selected plants before harvesting. Ginning outturn, 100 seed weight, fiber index and fiber strength, fiber fineness, fiber length and short fiber index were determined from 500 g of ginned seed cotton samples. The results revealed that highest seed cotton yield (5103.30 kg ha-1) was noted for 1800 g ha-1 soil applied B, 300 g ha-1 (2 applications) foliar applied B (5084.30 kg ha-1) and 225 g ha-1 (2 applications) foliar applied B (5071.70 kg ha-1). The highest number of sympodial branches (9.27/plant), the highest number of bolls per plant (9.23/plant), the highest boll weight (7.22 g) and the highest boll seed cotton weight (5.17 g) was recorded from the plants receiving 1800 g ha-1 soil applied B. Similarly, the highest fiber length (29.97 mm) was recorded from the plants receiving 300 g ha-1 (2 times application) foliar applied B. Boron applications had non-significant effects on plant height, number of monopodial branches, ginning outturn, seed index, fiber index, fiber strength, fiber fineness and short fiber index. It is concluded that 1800 g ha-1 soil application or 300 g ha-1 (2 times applications) foliar application of B should be used to improve cotton productivity.