Türkçe dersinde çağrışımın kullanımı ile ilgili gereklilikler ve öneriler
The necessity and recommendations on the usage of association in Turkish language education
Yazar: NAZİFE BURCU ERDEN
Danışman: DOÇ. DR. GIYASETTİN AYTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Çağrışım = Associative

Özet:
TÜRKÇE DERSİNDE ÇAĞRIŞIMIN KULLANIMI İLE İLGİLİ GEREKLİLİKLER VE ÖNERİLERERDEN, Nazife BurcuYüksek Lisans, Türkçe Eğitimi Ana Bilim DalıTez Danışmanı: Doç. Dr. Gıyasettin AYTAŞOcak,2011Bu çalışmada çağrışım kavramının eğitim, psikoloji ve felsefe alanlarında kullanımı ve özellikleri ile ilgili verilerden yola çıkılarak sınırlılıkları ve etki alanları belirlenmiştir. Bu belirleme sürecinde, çağrışımın ünlü filozof ve psikologlarca dönemlere göre algılanış biçimlerine yer verilmiş, buradan hareketle de zihnin temel çalışma prensibi olan çağrışımın benzerlik, zıtlık, sıklık, zaman, mekân ve neden-sonuç ilişkilerine bağlı olarak ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Bu ilişkiler, öğrenme kuramları içerisinde ele alınarak çağrışım ile öğrenme arasındaki ilişki belirlenmiştir. Bu belirlemede, çağrışım ve öğrenme ilişkisi kapsamında davranışçı çağrışım kuramları, bilişsel ağırlıklı davranışçı yaklaşım, bilişsel öğrenme yaklaşımı ve nörofizyolojik yaklaşım incelenmiş ve her yaklaşım içerisinde öğrenmenin gerçekleşmesi ister zihinsel, ister davranışsal bir süreç olsun, mutlaka çağrışıma dayandırılmıştır. Çağrışım, hem öğrenmenin ilk adımında hem de öğrenilenlerin ortaya çıkışında etkin rol oynamaktadır. Öğrenme için temel teşkil eden böylesine önemli bir unsurun, bu özelliği göz önüne alınarak eğitim öğretim ortamlarında kullanılmasının gerekliliği ortaya konmuştur.Eğitim öğretim süreci içerisinde çağrışımın disiplinli ve bilinçli bir sistem dahilinde incelenmediği görülmüştür. Türkçe öğretim programında çağrışımın doğru bir tanımlaması yapılmamıştır. Bu da çağrışımın tanımlanmamış eğitim öğretim sürecinde kullanımıyla ilgili büyük eksiklikler görülmesine sebep olmuştur. Kelimelerin oluşum, değişim süreçlerinden onları edinime kadar sürece etki eden çağrışımın, dilin anlam çerçevesini de genişlettiği göz önüne alındığında Türkçe dersinde bilinçli kullanımı üzerinde önemle durulması gereği ortaya çıkmaktadır.Çağrışımın dilbilim içerisindeki yerinin incelenmesiyle, dilin ortaya çıkışının doğada bulunan canlıların ve nesnelerin belli çağrışımlar oluşturmasına bağlı olduğu ve dilin gelişim süreçlerinde çağrışımların temel alındığı belirlenmiştir. Çağrışımın diğer alt disiplinlerle ilişkisi ele alınarak anlambilim, edimbilim, ruhdilbilim, kavram ve kelime oluşumu, yaratıcı drama ve tiyatro, psikiyatri, medya ve pazarlama gibi alanlardaki önemi tespit edilmiştir.Çalışmada yöntem olarak doküman analizi seçilmiş, bu hususla ilgili olarak yerli ve yabancı kaynaklar; eğitim, felsefe ve psikoloji disiplinleri içerisinde ele alınarak incelenmiştir. Karakter ve dünya görüşünü belirlemede, dil ediniminde, öğrenme psikolojisinde temel alınan çağrışımın; eğitim öğretim programlarına yön veren bir yaklaşım olarak ele alınması ile ilgili tespitler ortaya konarak Türkçe dersinde, çağrışımın daha verimli nasıl kullanılabileceğiyle ilgili önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, çağrışım, çağrışım ilkeleri, dil eğitimi, öğrenme kuramları, yaklaşım.

Abstract:
ABSTRACTTHE NECESSITY AND RECOMMENDATIONS ON THE USAGE OF ASSOCIATION IN TURKISH LANGUAGE EDUCATIONERDEN, Nazife BurcuMasters Degree, Department of Turkish Language EducationThesis Advisor: Doç. Dr. Gıyasettin AYTAŞJanuary,2011In this research, the finitude and field of influence of the concept of association is determined based on the usage and specialties of the concept of association in educational, psychological and philosophical fields. During this determination, conception of reputed philosophers and pshyhologists are mentioned, and from this point of view it is set forth that the association which is the principle of the working of the brain emerges depending on the resemblance, contrast, frequence, time, location and cause and effect relationships. Approaching these relationships within theories of learning, the relationship between the association and learning is designated. In this designation, within the relationship of association and learning behavioural association theories, cognitive behavioural approach, cognitive learning approach and neurophysics approach are analysed and realization of learning, whether in an intellectual or behavioural course, is based on association in each approach. Association plays an effective role in both the first step to learning and emergence of the learned. The necessity of usage of such an important element in fields of education is presented taking into consideration of its specialty which is being a foundation to learning .It is understood that during the education perion association is not used effectively and consciously system. Association is not described properly in Turkish language teaching, thusin charge of the evoluation of this matter during the education period so much deficiency is detirmeined. Taking into consideration that association which effects the creation, alteration and acquisition of words, expands the frame of semantics of a language; the necessity to emphasize the usage of association in Turkish language education comes out.Examining the association within linguistics and semantics, it is indicated that the emergence of a language depends on the associations made of living thigs and objects in the nature, and associations are at the forefront of the course of development of a language. Taking into consideration of the relationships of association with other disciplines, its importance within pragmatics, psychology, formation of concepts and words, creative drama and theatre, psychiatry, media and advertising is confirmed.As the model to the research, analysis of documents is chosen, both native and foreign sources about this subject matter are included in this research associating these with education, philosophy and psychology. Recommendations are given on how association can be used more effectively in Turkish language education, setting forth the findings revealing that association, which forms a base on determination of charachter, language education, perception of world and the course of learning, should be used as an approach directing the education and teaching programmes.Keywords: Turkish teaching, association, principles of association, theories of teaching, language training, approach.