Kuşaklar arası spor tüketiminin süreçsel analizleri
Processional analysis of intergenerational sports consumption
Yazar: MAHMUT ELMAS
Danışman: DOÇ. DR. VELİTTİN BALCI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Spor pazarlaması = Sports marketing

Özet:
Tüketmek, doğumdan ölüme tüm canlıların var olabilmek, varlığının standartlarını yüksek tutabilmek 
amaçlarıyla gerçekleştirdikleri eylem veya eylemsizliklerdir. Spor endüstri olarak bireylerin serbest 
zamanlarında tükettiği bir aktiviteler dizisi olduğu gibi, bir sporcunun, spor medyacısının vb. mesleği, 
kasların ve kemiklerin ihtiyaç duyduğu hareketliliğin bir gereği, zihnin rutinden ayrılmak için aradığı 
etkinliklerden biridir. Bireylerin bu doğrultuda tükettiği spor ürünleri, kuşak kavramı altında 
sınıflandırılan, zamanın etki ve deneyimleri sonucu kişiselleşmiş ve tüketimlerinde de farklılıklar ortaya 
çıkarmıştır. Bununla birlikte tüketiciler çeşitlenmiş ve yıllar içerisinde değişime uğramıştır. Çalışmamız 
kapsamında günümüz tüketicilerinin çoğunluğunu oluşturan, X, Y ve Z olarak adlandırılan kuşakların 
oluşturduğu spor tüketicilerinin yıllar içerisinde uğradığı değişim ve gelişimin analizleri doğrultusunda 
ortaya çıkabilecek diğer tüketim davranışlarına yönelik öngörülerde bulunmak amaçlanmıştır. 
Çalışmanın evrenini Ankara' da X, Y ve Z kuşakları olarak tanımlanmış bireylerden oluşan, devlet veya 
özel spor merkezlerinde spor yapan kişiler oluşturmuştur. Örneklemini ise amaçsal örnekleme tekniği 
ile seçilmiş toplam 450 katılımcıdan oluşan bireyler oluşturmuştur.  Nicel olarak tasarlanan çalışmanın 
verileri Erdeveciler vd. (2019) tarafından geliştirilen Spor Tüketim Ölçeği ve destekleyici sormaca 
çalışması ile toplanmıştır.  Nominal değerlerden oluşan ikili grupları ki kare testi, bağımsız ikili grupları 
test etmek için bağımsız örneklem t-testi (Independent sample t-test), iki sürekli değişkenin 
karşılaştırılması için ise korelasyon analizi kullanılmıştır. Çoklu değişkenler arasındaki tüketim 
farklılıklarını bulabilmek için ise tek yönlü Varyans analizi (One Way Anova) ve tekrarlı testler Anova 
analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda spor tüketicilerinin kuşaklararası spor tüketimlerinde 
spor medyası, spor etkinlikleri ve sportif ürün alt boyutlarında farklılıklar olduğu bulunmuştur. Buna 
ek olarak y kuşağının gelecek yıllarda spor tüketiminde artışlar ve azalışlar öngörüldüğü gibi değişiklik 
olmaması muhtemel maddelerde ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Consuming is the action or inaction situations by all living beings from birth to death in order to exist 
and keep the standards of their life high. As an industry, sports is a series of activities that individuals 
consume in their free time, as well as an activity of an athlete, as a job of sport journalist, as a 
requirement of the mobility required by muscles and bones, and is one of the activities that the mind 
seeks to break away from the life routine etc. In this regard, the sports products consumed by individuals, 
classified as generation, have become personalized as a result of the effects of time and experiences of 
individuals and have resulted in differences in their consumption. Besides, consumption has diversified 
and changed over the years. Within the scope of our study, based to make predictions about other 
consumption behaviors and typologies that may emerge in line with the analysis of the changes and 
generations called X, Y and Z, have undergone over the years, which constitute the majority of today's 
consumers. The study's population consisted of individuals defined as X, Y, and Z generations in 
Turkey, who engage in sports activities at either public or private sports centers. The data of the 
quantitatively designed study were collected from a sample group selected with the purposeful sampling 
technique from the universe of individuals living in Turkey who are total of 450 participants previously 
done sports regularly, followed sports regularly in the media or in the field of sports, or consumed sports 
products decisively. The study data was obtained through a survey and the Sports Consumption Scale 
developed by Erdeveciler et al. (2019). Chi-square test was used to analyze the nominal values of the 
binary groups, independent sample t-test was used to test independent binary groups, and correlation 
analysis was conducted to compare two continuous variables. One-way analysis of variance (ANOVA) 
and repeated measures ANOVA were utilized to identify consumption differences among multiple 
variables. As a result of the research, it was found that there are differences among intergenerational 
sport consumption of sport consumers in the sub-dimensions of sport media, sport events and sportive 
products. In addition, increases and decreases in the sport consumption of the millennials in the coming 
years were predicted but some items seem to remain unchanged.