Çevrimiçi mesleki öğrenme ağlarının öğretmen adaylarının araştırmacı kimlik eğilimleri, sosyal sorumluluk temelli liderlik algıları ve sosyal ağlara dayalı öğrenme algıları üzerindeki etkisinin incelenmesi: Dijital öğretmen topluluğu
Analysis of online professional learning networks' effect on pre-service teachers' researcherly dispositions, socially responsible leaderships and social networks based learning: Digital teacher community
Yazar: GÜROL YOKUŞ
Danışman: PROF. DR. TUĞBA YELKEN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Araştırmacı öğretmen = Teacher as researcher ; Liderlik = Leadership ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Çevrimiçi öğrenme = Online learning ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu çalışmanın amacı hizmet öncesi öğretmen adayları için bir çevrimiçi mesleki öğrenme
ağı oluşturarak (Dijital Öğretmen Topluluğu), bu çevrimiçi mesleki öğrenme ağının onların
araştırmacı kimlik eğilimi, sosyal sorumluluk temelli liderlikleri ve sosyal ağlara dayalı öğrenme
algıları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu çalışmada Web 2.0 araçları kullanılarak oluşturulan
çevrimiçi mesleki öğrenme ağının öğretmen adayları tarafından nasıl algılandığı ve ilgili
değişkenler açısından etkililiği üzerinde durulması planlanmıştır. Bu çalışmada karma araştırma
yöntemlerinden eş zamanlı iç içe geçmiş deneysel desen tasarımı tercih edilmiştir. Bu çalışmada
hem nicel hem nitel veriler toplanmıştır. Araştırmacı Kimlik Eğilimi Ölçeği ve Sosyal Ağlara Dayalı
Öğrenme Algısı Ölçeği geliştirme aşamasında 675 öğretmen adayı; yarı deneysel işlem
aşamasında deney grubunda 12, kontrol grubunda 12 olmak üzere toplam 24 öğretmen adayı;
nitel aşamada ise deney grubunda yer alan 12 öğretmen adayı yer almıştır. Araştırmacı kimlik
eğilimi, sosyal sorumluluk temelli liderlik ve sosyal ağlarda öğrenme ile ilgili deney grubuyla
çevrimiçi mesleki öğrenme ağı içerisinde etkinlikler yapılırken; kontrol grubunda portfolyo
kullanılmıştır. Nicel aşamada üç ölçekten elde edilen ön test ve son testler; nitel boyutta ise
öğretmen adaylarının çevrimiçi tartışma duvarı kayıtları ve odak grup tartışması verileri
incelenmiştir.
Çevrimiçi mesleki öğrenme ağının araştırmacı kimlik eğilimi, sosyal sorumluluk temelli
liderlikleri ve sosyal ağlara dayalı öğrenme algısı üzerindeki etkisini araştırırken ilişkili
örneklemler t-testi, ilişkisiz örneklemler t-testi, ANCOVA, MANOVA ve MANCOVA analizi
yapılmıştır. Çevrimiçi mesleki öğrenme ağının etkiliğine yönelik katılımcı görüşlerinin
incelenmesinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinden elde edilen
nicel bulgular değerlendirildiğinde deney grubunda bulunan öğretmen adaylarının araştırmacı
kimlik eğilimlerinin tüm alt boyutlarında –başka bir ifadeyle- "araştırmaya değer verme,
araştırma yeterlilikleri, araştırmaya karşı direnç ve algılanan yararlılık" alt boyutlarında son test
lehine anlamlı farklılık olduğu; kontrol grubunun ise sadece "araştırmaya değer verme" alt
boyutunda son test lehine anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Sosyal sorumluluk temelli
liderlik değişkeni açısından bakıldığında, deney grubunda bulunan öğretmen adaylarının
"kendini bilme, uyum, sorumluluk, iş birliği, ortak amaç, vatandaşlık, medeni tartışma ve değişim"
alt boyutlarında son test lehine anlamlı farklılık meydana geldiği görülmüş; fakat kontrol
grubunda her hangi bir boyutta ön test son testler arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.
Sosyal ağlara dayalı öğrenme algısı değişkeni açısından bakıldığında, deney grubunun "etkileşime
dayalı öğrenme, kullanım kolaylığı, paylaşım ve kişiselleştirme" alt boyutlarında son test lehine
anlamlı bir farklılığın meydana geldiği görülürken; kontrol grubunda ön test son testler arasında
sadece "etkileşime dayalı öğrenme" alt boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmuştur.
Çevrimiçi mesleki öğrenme ağlarını kullanan öğretmen adayları, çevrimiçi mesleki
öğrenme ağlarında kalıcı öğrenmenin gerçekleştiğini, öğrenmenin çeşitlendiğini, bu ağların
paylaşım ve öğrenmeyi artırdığını, , zengin kaynaklara erişimi, bilgi ve deneyimlerin paylaşımını
sağladığını vurgulamışlardır. Ayrıca, bu ağların araştırmaya dayalı karar almayı, araştırmaya
değer vermeyi, iş birliğine dayalı çalışmayı, bireysel ve toplumsal değişimi (kendini tanıma, uyum,
grupla ortak amaç, medeni tartışma) desteklediğini belirtmişlerdir. Son olarak, bu çalışma
kapsamında çevrimiçi mesleki öğrenme ağlarıyla ilgili çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to create an online professional learning network and to investigate the
effect of this online professional learning network on pre-service teachers' researcherly
dispositions and socially responsible leaderships. Concurrent embedded experimental mixed
design is used as a research method in this study. Both quantitative and qualitative data are
collected in this study. Researcherly Dispositions Scale and Socially Responsible Leadership Scale
are used to collect quantitative data; pre-service teachers' online discussion wall posts and focus
group discussion are used to collect qualitative data. Study group includes 12 pre-service teachers
in experimental group and 12 pre-service teachers in control group.
In order to investigate the effect of this PLN on pre-service teachers' researcherly
dispositions, socially responsible leadership and social networks-based learning perceptions,
Related Samples T-Test, Unrelated Samples T-Test, ANCOVA, MANOVA and MANCOVA are used.
Also, content analysis method is used to analyze the views of pre-service teachers about
effectiveness of PLN. Firstly, findings from analysis of quantitative data show that there is a
significant difference in all subscales of researcherly dispositions of pre-service teachers in
experimental group –in other words, in subscales of "valueing research, research competences,
resistance to research, perceived usefulness"; however, in control group, there is a significant
difference only in subscale of "valueing research". Secondly, it comes out that online professional
learning networks increase all subscales of socially responsible leadership in experimental group
at a significant level, namely "consciousness of self, congruence, commitment, collaboration,
common purpose, controversy with civility, citizenship, change". However, when it comes to
control group, there is found no significant difference between pre-test and post-test scores of
socially responsible leadership. Thirdly, in terms of social networks-based learning, it comes out
that there is a significant difference in pre-test and post-test scores of experimental group in
subscales of "interaction based learning, ease of use, sharing and customization". However, when
pre-test and post-test scores of control group are analyzed, ther is found a significant difference
only in subscale of "interaction based learning".
Pre-service teachers who use online professional learning networks emphasize that
permanent learning occurs and learning is diversified in PLNs. Also, these networks increase
learning and sharing of knowledge and experiences, provide access to rich resources, contribute
to research-based decisions, support valueing research, cooperative working, individual and
societal change (consciousness of self, congruence, common purpose, controversy with civility).
Lastly, there are some suggestions related to online professional learning networks.