Deneysel hemorajik şok modeli oluşturulan ve kolloid sıvılarla tedavi edilen ratlarda şokun koagülopati ve endotel hasarı üzerine etkisi
The effect of hemorrhagic shock on coagulopathy and endothelopathy in rats with experimental hemorrhagic shock model and treated with colloids
Yazar: MEHMET ÖNDER AYDIN
Danışman: PROF. DR. KEMAL TOLGA SARAÇOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı / Cerrahi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Fibrinojen = Fibrinogen ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Koagülasyon = Coagulation ; Sindekan-1 = Syndecan-1 ; Sıçanlar = Rats ; Şok-hemorajik = Shock-hemorrhagic

Özet:
Amaç: Hemorajik şok, kanamaya bağlı olarak dolaşan kan hacminin azalması sonucu meydana gelen hücresel düzeyde perfüzyon yetersizliğidir. Hemorajik şok gelişen hastalarda koagülopati ve endotel hasarı görülmektedir. Yapılan çalışmalarda hemorajik şokta görülen koagülopati ve endotel hasarı nedenleri henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Hemorajik şokta farklı tedavi protokolleri geliştirilmiştir. Birçok çalışmaya rağmen, verilecek sıvının türü, ne miktarda, ne kadar hızda verileceği, ne zaman sonlandıralacağı ve ideal sıvı belirlenememiştir. Sunulan tez çalışmasında deneysel hemorajik şok modeli oluştururarak koagülopati, endotel hasarı belirteçleri ve farklı kolloid sıvıların hemodinamik yanıtları incelenmiştir.

Gereç ve Yöntem: Çalışmada 20 adet 10-12 haftalık 160-217 gr ağırlığında Sprague Dawley cinsi rat kullanılmıştır. Çalışmaya alınan ratlar 4 gruba ayrılmıştır: 1-Kontrol grubu, 2-Hemoraji grubu, 3- Hidroksi etil nişasta (HES) grubu, 4-Jelatin grubu. Kontrol grubu dışındaki tüm gruplarda deneysel hemorajik şok modeli oluşturuldu ve hemoraji sonrası 60 dakika (dk) boyunca resüsitasyon sıvıları, HES ve jelatin grubuna uygulandı. Tüm gruplarda bazal, hemoraji ve sıvı infüzyon döneminde hemodinamik kayıt oluşturuldu. Resüsitasyon sonrası alınan kan örneklerinde koagülopati açısından okside fibrinojen düzeyi, akciğer doku kesitlerinde endotel hasarı açısından sindekan-1 doku dağılımını gösteren Histokimyasal skor (H-skor) değerleri  ve akciğer doku kesitlerinde akciğer hasar skoru değerleri incelendi.

Bulgular: Grupların solunum hızı ölçümleri karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Kalp hızı ölçümleri kontrol grubuna göre, hemoraji grubunda hemorajinin 20., 30. dk ve infüzyon sırasındaki ölçümlerde anlamlı düşük;  HES grubunda hemoraji   ve infüzyon sırasındaki ölçümlerde anlamlı düşük; jelatin grubunda ise hemorajinin 20., 30. dk ve infüzyonun 10.dk'da anlamlı düşük görüldü (p<0.05). Kan basıncı ölçümleri kontrol grubuna göre, hemoraji grubunda hemorajinin 20., 30. dk ve infüzyon sırasındaki ölçümlerde anlamlı düşük;  HES grubunda hemoraji sırasındaki ve infüzyonun 10., 20., 30. dk'daki ölçümlerde anlamlı düşük; jelatin grubunda ise hemoraji sırasındaki ve infüzyonun 10. dk'daki ölçümlerde anlamlı düşük görüldü (p<0.05). Grupların okside fibrinojen değerleri karşılaştırıldığında, istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Hemoraji, HES ve jelatin gruplarındaki akciğer hasar skoru değerleri, kontrol grubuna göre anlamlı yüksek görüldü (p<0.01). HES ve jelatin gruplarındaki akciğer hasar skoru değerleri, hemoraji grubuna göre anlamlı düşük görüldü (p<0.01). HES grubu ile jelatin grubunun akciğer hasar skoru değerleri arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Grupların H-skorları karşılaştırıldığında, hemoraji, HES ve jelatin gruplarındaki  H-Skor  değerleri, kontrol grubuna göre anlamlı düşük görüldü (p<0.01). HES ve jelatin gruplarındaki H-skor değerleri, hemoraji grubuna göre anlamlı yüksek görüldü (p<0.01). HES grubu ile jelatin grubunun H-Skor değerleri arasında anlamlı  bir fark saptanmadı (p>0.05).

Sonuç: Hemorajik şok tedavisinde hem HES'in hem jelatinin hemodinamik ölçümlerde iyileşme sağladığı ama jelatinin daha etkin olduğu gösterildi. Hemorajik şokun okside fibrinojeni artırdığı ve uygulanan kolloid tedavisiyle iyatrojenik olarak daha da arttığı görüldü. Hemorajik şokta akciğerde doku hasarı geliştiği ve hem jelatin hem HES resüsitasyonu ile akciğerde doku hasarın azaldığı gösterildi. Hemorajik şokta akciğerde endotel hasarı geliştiği ve hem jelatin hem HES resüsitasyonu ile akciğerde endotel hasarın azaldığı gösterildi.

Abstract:
Aim: Hemorrhagic shock is the insufficiency of perfusion at the cellular level as a result of decreased circulating blood volume due to bleeding. Coagulopathy and endothelial damage are seen in patients who develop hemorrhagic shock. The causes of coagulopathy and endothelial damage seen in hemorrhagic shock have not been fully elucidated yet. Different treatment protocols have been developed for hemorrhagic shock. Despite many studies, the type of fluid to be administered, how much, how fast it will be given, when to terminate it, and the ideal fluid have not been determined. In the presented thesis, coagulopathy, endothelial damage markers and hemodynamic responses of different colloid fluids were investigated by creating an experimental hemorrhagic shock model.

Materials and Methods: In the study, 20 10-12 weeks old Sprague Dawley rats weighing 160-217 g were used. The rats included in the study were divided into 4 groups: 1-Control group, 2-Hemorrhage group, 3- Hydroxy ethyl starch (HES) group, 4- Gelatin group. Experimental hemorrhagic shock model was created in all groups except the control group, and resuscitation fluids were applied to the HES and gelatin groups for 60 minutes (min) after hemorrhage. Hemodynamic recording was established in all groups during basal, hemorrhage and fluid infusion periods. Oxidized fibrinogen level in terms of coagulopathy in blood samples taken after resuscitation, Histochemical score (H-score) values showing the syndecan-1 tissue distribution in terms of endothelial damage in lung tissue sections and lung damage score values in lung tissue sections were examined.

Results: When the respiratory rate measurements of the groups were compared, no statistically significant difference was found (p>0.05). Compared to the control group, heart rate measurements were significantly lower in the hemorrhage group at the 20th, 30th minutes and during the infusion; In the HES group, hemorrhage and measurements during infusion were significantly lower; In the gelatin group, hemorrhage was significantly lower at the 20th, 30th minutes and at the 10th minute of the infusion (p<0.05). Compared to the control group, blood pressure measurements were significantly lower in the hemorrhage group at the 20th, 30th minutes and during the infusion; In the HES group, the measurements during the hemorrhage and at the 10th, 20th, and 30th minutes of the infusion were significantly lower; In the gelatin group, the measurements were significantly lower during the hemorrhage and at the 10th minute of the infusion (p<0.05). When the oxidized fibrinogen values of the groups were compared, no statistically significant difference was found (p>0.05). Lung damage score values in hemorrhage, HES and gelatin groups were significantly higher than the control group (p<0.01). Lung damage score values in HES and gelatin groups were significantly lower than those in the hemorrhage group (p<0.01). There was no significant difference between the lung injury score values of the HES group and the gelatin group (p>0.05). When the H-scores of the groups were compared, the H-Score values in the hemorrhage, HES and gelatin groups were significantly lower than the control group (p<0.01). H-score values in HES and gelatin groups were significantly higher than those in the hemorrhage group (p<0.01). There was no significant difference between the H-Score values of the HES group and the gelatin group (p>0.05).

Conclusion: It has been shown that both HES and gelatin provide improvement in hemodynamic measurements, but gelatin is more effective in the treatment of hemorrhagic shock. It was observed that hemorrhagic shock increased oxidized fibrinogen and increased iatrogenically with the applied colloid therapy. It has been shown that tissue damage develops in the lung in hemorrhagic shock and tissue damage in the lung is reduced with both gelatin and HES resuscitation. It has been shown that endothelial damage develops in the lung in hemorrhagic shock and that the endothelial damage in the lung is reduced with both gelatin and HES resuscitation.