Evrenin muhafızları olarak Holywood'un süper kahramanları
Hollywood superheroes as guardians of the galaxy
Yazar: KEMAL ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SERPİL KIREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Hollywood = Hollywood ; Hollywood = Hollywood ; Kapitalist toplumlar = Capitalist societies ; Kapitalist ülkeler = Capitalist countries ; Kapitalizm = Capitalism ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Süper kahramanlar = Superheroes

Özet:
İlk Süpermen filmi olan Süpermen ve Köstebek Adam (1951) filminden itibaren 2017'ye kadar yapılmış olan bütün Süpermen, Batman, Örümcek Adam, Thor, Demir Adam, Kaptan Amerika, Hulk, X Men ve Yenilmezler filmlerinden oluşan otuz beş süper kahraman filminin incelendiği bu çalışmada, süper kahraman film hikayelerinin yapıları ve söylemleri ele alınmıştır. Çalışmada yapısalcı metod ve söylem analizi olmak üzere iki farklı yöntem kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilecek bulguların doğrulanabilmesi için bu modeller birbirini teyit edecek şekilde aynı filmler üzerinde uygulanmış ve çalışmanın bitiminde aynı sonuçlar elde edilmiştir. 
Yapısalcı kısımda Hollywood üretimi süper kahraman filmlerinin anlatı yapılarını tahlil etmek için yeni bir model geliştirilmiştir. Bu modele göre bütün süper kahraman filmlerinde üç farklı düzeyde dört farklı evre tespit edilebilmektedir. Birinci düzeyin evreleri: Başlangıç Hali – Tehdidin Belirmesi – Kahramanın Müdahalesi – Başlangıç Haline Dönüş şeklindedir. İkinci düzeyin evreleri: Yerleşik Düzen – Düzene Saldırı – Düzeni Muhafaza Çabası – Yerleşik Düzene Dönüş şeklindedir. Üçüncü Düzeyin Evreleri: Kapitalizmin İktidarı – Bu İktidara Saldırı – İktidarın Savunulması – İktidara Dönüş ve İktidarın Tahkimi şeklindedir. Yapı ve söylemin iç içe geçtiği bu düzey ve evreler incelenen otuz beş süper kahraman filmi üzerinden tespit edilmiştir. Bu modelle birlikte, yapıları itibarıyla dört evreli olarak ele alınıp incelenen süper kahraman filmlerinin hikayeleri incelendiğinde, ilk evrede kapitalist sistemin ideal düzen olarak sunulduğu, ikinci evrede ortaya çıkan bu düzene yönelik tehdidin insanlığa yönelik bir tehdit olarak kodlandığı, üçüncü evrede bu tehditle mücadele edilirken sistemin kurtuluş mücadelesinin insanlığın var oluş mücadelesiyle eşleştirildiği, dördüncü evrede sistemin kendine yönelik olan tehdidi süper kahraman eliyle yok ederek ilk evreye döndüğü, bunu yaparken insanlığı kurtarıyor algısı yaratarak sistemi tahkim ettiği ortaya koyulmuştur. 
Söylem analizinin kullandığı son bölümde süper kahraman filmlerinde system ve evren masaya yatırılmıştır. Ortaya çıkan sonuca göre, Süper kahraman filmlerinde gerçek dünyaya benzer ve hatta aynı şekilde işleyen bir sistem vardır, bu sistem kaptilazmin kurmacadaki temsilcisidir. Bu sistemin temel öğeleri; kapitalist kent, şaşkın sürü, ulus ötesi şirketler, En Üstün Yasa, tehdit ve sistemin panoptik gözetleyicisi olan süper kahramanlardır. 
Süper kahraman filmlerinin incelenmesiyle elde edilen sistemin öğelerine yakından bakılacak olursa, bu sistemin en önemli öğesi kapitalist kent olarak adlandırılan metropollerdir. Bu metropoller bütün filmlerde idealize edilen yaşam biçimleriyle sunulur. Bu bakımdan bütün süper kahramanların kapitalist kentleri koruması bu iddianın en büyük kanıtıdır. Bilhassa New York örneği üzerinden korunan bütün kapitalist kentler aynı zamanda sistemin devamlılığı için esastır. Sistemin devamlılığı için gereken diğer unsur, Lippman'ın geniş halk yığınlarını tanımlamak için kullandığı (1993), bu çalışmada ise süper kahraman filmlerindeki kentli sakinleri tanımlamak için kullanılan "şaşkın sürü"dür. 
"Şaşkın sürü", süper kahraman filmlerinde kendi geleceklerini belirleyecek yetkinliği olmayan ve iyiyle kötü savaşının arasında kalıp kurbanlaştırılan büyük kentli kitlelerdir. Bu kitlelerin dünyanın geleceğiyle ilgili hiçbir belirleyici etkinliği olmadığı gibi, kendi kaderleri hakkında da söz sahibi değillerdir. "Şaşkın sürü" olarak adlandırılan geniş kentli kitlelerin yöneticisi konumundaki dar ve elit sınıf ise ulus ötesi şirket sahipleridir. Süpermen'in Daily Planet, Batman'in Wayne Şirketi, Demir Adam'ın Stark Şirketi'ni temsil ettiği gibi bütün süper kahramanların bir şirketin temsilcisi olduğu düşünüldüğünde bu iddia özellikle önem kazanmaktadır. Bu bakımdan ele alınan süper kahraman filmlerinden tespit edildiği üzere, kapitalist kentleri ve bu kentlerin sakinleri olan "şaşkın sürü"leri yönetici konumunda olan sermaye sahibi dar ve elit sınıf, ulus ötesi şirketleriyle bütün sistemi, dolayısıyla bütün kainatı yönetmektedir. "En Üstün Yasa", süper kahraman filmlerindeki temel yasadır. Bundan dolayı bu yasanın hükümleri devletlerin yasalarının hükümleriyle çeliştiğinde bu yasa esas alınır. 
Bu çalışmaya bütünüyle bakıldığında, Hollywood üretimi süper kahramanların içinde üretildikleri ekonomik sistemi ve dünya tasavvurunu meşrulaştırarak hem yapıları hem söylemleri itibarıyla kapitalist sistemin benimsetilmesi için kullanılan ideolojik aygıtlar olduğu ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
Superheroes, created in comics at the end of the 19th century, appear in cinema in the second half of the century. From the Superman and Mole Man (1951), first feature length superhero movie in Hollywood, the other super hero films, the most popular Batman, Iron Man, Spider-Man, Captain America, Hulk, X-Men, Avengers, are made. This study is focused on the relation between the structures and the discourses of these films and the capitalism. With the aid of structure analysis and discourse analysis, this study discussed defense of capitalism in 35 superhero movies. Efforts to maintain American values and lifestyle, and the capitalist system in these films are examined in terms of Hollywood, identification, ideology, the star system and the popular culture through structural analysis and discourse analysis.
According to our model for analyze of structures of superhero movies, there are four phases in each movie: Stage 1: initial state (the capitalist system) → Stage 2: threat (attack on capitalism) →Stage 3: hero's intervention (the defense of capitalism) Stage 4: return to start (return to capitalism and consolidation of capitalism). This model, which is obtained through a structuralist approach through superhero films, will be interpreted using discourse analysis.
Each superhero film has a different pilot, shooting date, actors and technical facilities. But beyond all these differences, there is a basic narrative structure that is common for all films. At this study, the common model and discourse of the superhero movie narratives and the repeated narrative phases of these films are searched. 
In the last chapter of this thesis, the fictional universe is discussed in superhero films with the aid of discourse analysis. According to the result, there is a system in Superhero movies, which represent the capitalism. Basic elements of this system; capitalist city, bewildered herd, transnational corporations, the Supreme Law, threat and the superheroes who are the panoptic supervisors of the system.
If we take a closer look at the elements of the system obtained through the study of superhero films, the most important element of this system is the metropolises called capitalist cities. These metropolises are presented with idealized lifestyles in all films. In this respect, the protection of capitalist cities by all superheroes is the greatest proof of this claim. All capitalist cities, represented by the New York City, are also essential for the continuity of the system. The other element necessary for the continuity of the system is the "bewildered herd" used by Lippman to describe large masses of people (1993), in this study used to describe urban inhabitants in superhero films.
"Bewildered herd" do not have the competence to determine their future in superhero films and are sacrificed between good and evil war. These masses have no decisive influence on the future of the world, nor do they have a say about their own destiny. The narrow and elite class, which is the ruler of the large urban masses called "bewildered herd", are transnational company owners. This claim is particularly important considering that all superheroes are representative of a company, as Superman's Daily Planet, Batman's Wayne Company, and Iron Man's Stark Industries. As can be seen from the superhero films discussed in this respect, the capitalist narrow and elite class governing the capitalist cities and the inhabitants of these cities govern also the whole system and therefore the whole universe. "The Supreme Law" is the basic law in superhero films. Therefore, when the provisions of this law conflict with the provisions of the laws of states, this law shall prevail.
Looking at this study in its entirety, it becomes clear that superheroes are ideological devices used for the adoption of the capitalist system both in terms of their structures and discourses by legitimizing the economic system and world imagination in which they are produced. Shortly, it is determined that superheroes are guards of the capitalism and the superhero films structurally and discursively serve capitalism.