Yükselen piyasa ekonomilerinde dış borç sürdürülebilirliği: Yapısal kırılmalı, kantil ve panel birim kök testleri ile 1981-2021 dönemi analizi
Sustainability of external debt in emerging market economies: An analysis for the 1981-2021 period using structural break, quantile and panel unit root tests
Yazar: BÜŞRA DAĞAR
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA AKIN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı, az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yurt içi tasarruf açığı, yüksek kamu harcamaları, dış ticaret açıkları ve döviz talebinin dış borçlanmayı arttırdığına dikkat çekerek, 1981-2021 döneminde Türkiye, Brezilya, Çin, Kolombiya, Mısır, Hindistan, Filipinler, Endonezya, Meksika ve Peru'nun dış borç sürdürülebilirliğini incelemektir. Bu amaçlar çalışmada, panel birim kök testleri ve yapısal kırılmalı testlerle farklı varsayımlar test edilmiştir. İlk olarak, panel birim kök testleri kullanılarak yatay kesit bağımlılığı analizi yapılmış ve değişkenler arasında korelasyonun varlığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda Levin, Lin ve Chu (LLC), Harris Tzavalis (HT), CIPS ve PANICCA testler ile değişkenlerin durağanlıkları test edilmiştir. Bulgular, dış borç stokunun sürdürülebilir olduğunu, ancak borç servisinin GSMH'ye oranı gibi bazı değişkenlerde kalıcı şokların dış borç sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini göstermektedir. Ülke bazında daha ayrıntılı analizler için yapısal kırılmalı ve kantil birim kök testleri kullanılarak, dış borç göstergelerinin kalıcı ve geçici şoklara tepkisi incelenmiştir. Yapısal kırılmalı testlerde Türkiye, Çin, Filipinler, Endonezya, Meksika, Mısır ve Peru için dış borç sürdürülebilirken, Brezilya, Kolombiya ve Hindistan'da sürdürülemez sonuçlar elde edilmiştir. Örneğin, Türkiye'de dış borç stokunun GSMH'ye oranında en düşük dönemde şokların geçici olduğu görülmüş; diğer dönemlerde ise şokların kalıcı olduğu, dolayısıyla sürdürülemez olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Ekonometrik analiz bulguları, seçilen yükselen piyasa ekonomilerinde dış borç sürdürülebilirliğinin farklı dönemlerde farklı etkiler altında olduğunu göstererek, politika yapıcılar için önemli çıkarımlar sunacağı değerlendirilmektedir. Ülkelerin mali disiplin ve bütçe yönetimi, finansal reformlar, yabancı yatırımcıları çekme gibi önlemler alması sürdürülebilir borç yönetimi açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
The main objective of this thesis is to examine the external debt sustainability of Turkey, Brazil, China, Colombia, Egypt, India, Philippines, Indonesia, Mexico and Peru during the period 1981-2021, by highlighting how the domestic saavings gap, high public expenditures, trade deficits and demand for foreign currency increase external borrowing in underdeveloped and developing countries. For this purpose, the study tests various assumptions using panel unit root tests and structural break tests. Firstly, a horizontal cross- sectional dependence analysis was conducted using panel unit root tests, and the presence of correlation between the variables was detected. In this context, the stationarity of the variables was tested usingg the Levin, Lin and Chu (LLC), Harris Tzavalis (HT), CIPS and PANICCA tests. The findings show that the external debt stock is sustainable but permanent shocks in certain variables, such  as the ratio of debt service to GDP, threaten the of external debt. To conduct more detailed country-specific analyses, the response of external debt indicators to permanent and temporary shocks was examined using structural break and Kantil unit root tests. The structural break tests showed that external debt is sustainable for Turkey, China, the Philippines, Indonesia, Mexico, Egypt, and Peru, while unsustainable results were found for Brazil, Colombia, and India. For example, in Turkey, during the period with the lowest external debt stock-to-GDP ratio, the shocks were found to be temporary, while in other periods, the shocks were permanent, thus indicating unsustainability.
The econometric analysis results suggest that external debt sustainability in the selected emerging market economies is subject to different effects in different periods, offering significant insights for policymakers. Measures such as fiscal discipline and budget management, financial reforms, and attracting foreign investors are crucial for sustainable debt management.