İdiopatik intrakranial hipertansiyonda adipokinler
Adipokines in idiopathic intracranial hypertension
Yazar: AHMET MAĞRUR KARAGÜLMEZ
Danışman: PROF. DR. EYLEM TEKE
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
İdiopatik İntrakranial Hipertansiyon (İİH) genellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda görülen, herhangi bir nedene bağlanamayan kafa içi basınç artışının olduğu bir hastalıktır. Yaygın tariflenen semptomlar baş ve boyun ağrısı, kulak çınlaması, dizziness, çift görme ve görme kaybıdır. Klinik olarak kafa içi basınç artışıyla ilişkilendirilebilecek bulguları olan hastalarda nörogörüntüleme yöntemleriyle intrakranial hipertansiyonun sekonder nedenleri ekarte edildikten sonra yapılan lomber ponksiyonda beyin omurilik sıvısı (BOS) açılış basıncının 25cmH2O'nun üzerinde saptanması ile tanı konulmaktadır. Tedavi hedefi BOS basıncının düşürülmesiyle özellikle görme kaybı gibi kalıcı bulguların önlenmesine dayanmaktadır.  Literatürdeki çalışmalar, boşaltıcı lomber ponksiyon uygulamalarına ek olarak asetozalamid kulllanımı ve diyetle kilo kaybının tedavide etkili olduğunu göstermektedir. Dirençli hastalarda optik sinir kılıfı fenestrasyonu, BOS şantı, transvers sinüs stentleme gibi cerrahi teknikler de uygulanabilmektedir. 
İİH tanılı hastaların büyük çoğunluğunu obez kadınların oluşturması, İİH'li hastalarda kilo alımının var olan semptomları kötüleştirmesi, bununla beraber %6 lık bir kilo kaybıyla semptom düzelmesinin sağlanabilmesi hastalık ve obezite arasındaki ilişkiyi güçlendirmektedir. Adipokinler, yağ dokusundan salınan ve besin alımı, enerji dengesi, lipit ve glukoz metabolizması, kardiyovasküler sistem, inflamasyon ve bağışıklık sistemi modülasyonu gibi birçok farklı alanda rolleri olan hormonlardır. Obezite durumu yağ hücreleri tarafından salınan adipokinlerin miktarını değiştirebilir ve bu da çeşitli metabolik ve inflamatuar durumları tetikleyebilir. Proinflamatuar sitokinlerin İİH'de rolü olduğu daha önce yapılan bazı çalışmalarda vurgulanmıştır. Ancak obezitede miktarı değişen adipokinlerin iflamatuar sistem üzerinden İİH patogenezine etkisini araştıran yeterli çalışma bulunmamaktadır. Ayrıca adipokin düzeylerinin obezitede değişkenlik gösterdiğiyle ilgili çok sayıda çalışma olsa da İİH ile obezite arasındaki olası ortak patolojide adipokinlerin rolü yeterince araştırılmamıştır. 
Bu çalışmada daha önce İİH'li hastalarda hiç incelenmemiş olan visfatin, resistin, apelin ve adipsinin; ayrıca İİH'de çalışma sayısı çok az olan leptin ve adiponektinin İİH tanılı hastalar ve sağlıklı kontrollerde serum düzeyleri karşılaştırılmıştır. İİH grubu kendi içinde semptomlar, nörolojik ve oftalmolojik muayene bulguları, göz dibi incelemeleri, nörogörüntüleme bulguları ve BOS parametreleri açısından değerlendirilmiştir. İİH grubu obezite olanlar ve olmayanlar olarak 2 alt gruba ayrılmış ve bu 2 alt grup arasında İİH semptom ve nörooftalmolojik muayene bulguları, radyolojik bulgular, serum adipokin düzeyleri, BOS açılış basıncı ayrıca diğer serum ve BOS parametreleri  karşılaştırılmıştır. Vaka ve kontrol grubunda serum adipokin düzeyleri ile başta vücut kitle indeksi(VKİ) olmak üzere yaş, lipid profili, BOS açılış basıncı, BOS protein düzeyi gibi diğer tanımlayıcı değişkenlerin korelasyon analizi yapılmıştır.
Çalışmamızda daha önce İİH'li hastalarda hiç araştırılmamış olan apelinin İİH grubunda kontrollere göre istatistiksel açıdan anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğunu tespit ettik. Antiinflamatuar etkisinin olduğu varsayılan apelinin hasta grubumuzda yüksek saptanmasının İİH patogenizinde hakim olması muhtemel inflamatuar süreçlere bağışıklık sistemin verdiği bir yanıt ve inflamasyon baskılayıcı bir mekanizma olabileceğini düşünmekteyiz. Diğer adipokinlerinin hepsi İİH'li hastalarda kontrol grubuna göre daha yüksek tespit edildi ancak bu fark istatistiksel açıdan anlamlı değildi. Çalışmamızda VKİ ya da BOS açılış basıncı ile adipokin düzeyleri arasında anlamlı bir korelasyon tespit edilmemiştir.
İİH'de adipokinlerin obezite ve inflamatuar sistem mediatörleriyle arasındaki ilişkiyi ortaya koyabilmek için bu adipokinlerin çeşitli sitokinlerle korelasyonunun incelendiği, ayrıca BOS ve serum düzeyinin İİH'li hastalar ve sağlıklı kontroller arasında karşılaştırıldığı geniş kapsamlı çalışmaların yapılması gerekmektedir. Gelecekte bu alanda yapılacak çalışmalar yağ dokudan salınan bu hormonların İİH patogenezine muhtemel etkisinin netleştirilmesine yardımcı olacaktır.

Abstract:
Idiopathic Intracranial Hypertension (IIH) is a disease that is usually seen in women of childbearing age and causes increased intracranial pressure that cannot be attributed to any cause. Commonly described symptoms include head and neck pain, tinnitus, dizziness, diplopia and vision loss. In patients with findings that can be clinically associated with increased intracranial pressure, the diagnosis is made by detecting the cerebrospinal fluid (CSF) opening pressure above 25cmH2O in the lumbar puncture performed after secondary causes of intracranial hypertension are excluded by neuroimaging methods. The treatment goal is based on preventing permanent symptoms, especially vision loss, by reducing CSF pressure. Studies in the literature show that the use of acetosalamide and weight loss through diet, in addition to unloading lumbar puncture applications, are effective in the treatment. Surgical techniques such as optic nerve sheath fenestration, CSF shunt, and transverse sinus stenting can also be applied in resistant patients.
The fact that the majority of patients diagnosed with IIH are obese women, that weight gain worsens existing symptoms in patients with IIH, and that symptom improvement can be achieved with a 6% weight loss strengthens the relationship between the disease and obesity. Adipokines are hormones released from fat tissue and have roles in many different areas such as food intake, energy balance, lipid and glucose metabolism, cardiovascular system, inflammation and immune system modulation. The state of obesity can alter the amount of adipokines released by fat cells, which can trigger various metabolic and inflammatory conditions. The role of proinflammatory cytokines in IIH has been emphasized in some previous studies. However, there are not enough studies investigating the effect of adipokines, whose amounts change in obesity, on the pathogenesis of IIH through the inflammatory system. In addition, although there are many studies showing that adipokine levels vary in obesity, the role of adipokines in the possible common pathology between IIH and obesity has not been adequately investigated.
In this study, visfatin, resistin, apelin and adipsin, which have never been examined in patients with IIH before; Additionally, serum levels of leptin and adiponectin, which have few studies on IIH, were compared in patients diagnosed with IIH and healthy controls. The IIH group was evaluated within itself in terms of symptoms, neurological and ophthalmological examination findings, fundus examinations, neuroimaging findings and CSF parameters. The IIH group was divided into 2 subgroups, those with obesity and those without, and IIH symptoms and neuroophthalmological examination findings, radiological findings, serum adipokine levels, CSF opening pressure and other serum and CSF parameters were compared between these 2 subgroups. Correlation analysis was performed between serum adipokine levels and other descriptive variables such as body mass index (BMI), age, lipid profile, CSF opening pressure, and CSF protein level in the case and control groups.
In our study, we found that apelin, which has never been investigated in patients with IIH before, was statistically significantly higher in the IIH group than in controls. We think that the high level of apelin, which is assumed to have an anti-inflammatory effect, in our patient group may be a response of the immune system to the inflammatory processes that are likely to dominate the pathogenesis of IIH and an inflammation suppressive mechanism. All other adipokines were detected higher in patients with IIH than in the control group, but this difference was not statistically significant. No significant correlation was detected between BMI or CSF opening pressure and adipokine levels
In order to reveal the relationship between adipokines and obesity and inflammatory system mediators in IIH, comprehensive studies need to be conducted in which the correlation of these adipokines with various cytokines is examined, and CSF and serum levels are compared between patients with IIH and healthy controls. Future studies in this field will help to clarify the possible effect of these hormones released from fat tissue on the pathogenesis of IIH.