Türkiye-ABD ilişkilerinin 1998 sonrası savunma sanayii politikalarına etkileri
Turkey-US relations' effects on defense industry policy after 1998
Yazar: CUMA TEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN SENCER PEKER
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Savunma = Defence ; Savunma endüstrisi = Defence industry ; Savunma politikası = Defence policy ; Türk savunma endüstrisi = Turkish defense industry ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu tezde Türkiye-ABD ilişkilerinin 1998 sonrası dönemde savunma sanayii politikalarına etkileri incelenerek; Türk savunma sanayiinin güncel yapısının anlaşılması hedeflenmiştir. Bu kapsamda nitel araştırma yöntemleri kullanılarak dönemsel irdelemeler yapılmış, karşılaştırmalı analizlerle ilişkilerin savunma sanayiine ve savunma sanayii politikalarına etkileri araştırılmıştır. 
Uluslararası ilişkiler ve savunma sanayii devletler için kritik öneme sahip kavramlardır. Dolayısıyla birbirini etkileyen unsurlardır. Savunma sanayii uluslararası ilişkileri etkilemekte, devletlerin dış politikası da egemenliğin gereği olarak savunma sanayii politikalarına yön vermektedir. Kısacası uluslararası ilişkiler, diplomasi, dış politika ve savunma sanayii arasında birbirini derinden etkileyen ve birbirini besleyen ilişkiler ağı bulunmaktadır.
Türkiye-ABD ilişkileri dikkate alındığında savunma sanayii politikalarının etkilendiği görülmektedir. Truman Doktrini kapsamında ABD'den alınan askeri yardımlarla yerli savunma sanayii kuruluşlarının faaliyetleri sekteye uğramıştır. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı'ndan sonra Türkiye'ye uygulanan silah ambargosu neticesinde Türk Savunma Sanayii kuruluşlarının sayısı artmıştır. 1998 yılından sonra iki ülke arasında yoğunlaşan krizlerin de etkisiyle Türk Savunma Sanayii üretim ve ihracat kapasitesini arttırmıştır. 2017-2021 yılları arasında ABD ile yaşanan F-35 ve S-400 Krizlerinin ardından da Türkiye NATO standartlarına sahip savunma sanayii ürünlerinden kopma eğilimi göstermiştir. Sonuç olarak savunma sanayii politikaları Türkiye-ABD ilişkilerinden etkilenerek yeni bir yol ayrımına gelmiştir.

Abstract:
In this thesis, the effects of Turkey-US relations on defense industry policies are examined after 1998; it is aimed to understand the current structure of the Turkish defense industry. In this context periodic analyzes were made using qualitative research methods; the effects of relations on the defense industry and defense industry policies were investigated with comparative analyzes.
International relations and the defense industry are critical concepts for states. Therefore, they are factors that affect each other. The defense industry affects international relations. The foreign policy of the states directs the defense industry policies as a requirement of sovereignty. In short, there are many relations network between international relations, diplomacy, foreign policy and the defense industry that deeply affect and feed each other.
Considering Turkey-US relations, it is seen that defense industry policies are affected. Within the scope of the Truman Doctrine, the activities of domestic defense industry organizations were interrupted by the military aid received from the USA. As a conclusion of the arms embargo applied to Turkey after the 1974 Cyprus Peace Operation, the quantity of Turkish Defense Industry organizations increased. After 1998, the Turkish Defense Industry increased its production and export capacity with the effect of the intensifying crises between the two countries. After the experienced F-35 and S-400 Crises with the USA between 2017-2021, Turkey has shown a tendency to break away from defense industry products with NATO standards. As a result, defense industry policies have come to a new crossroads, influenced by Turkey-US relations.