Aile hekimliği asistanlarının gezegen sağlığı ve çevre-sağlık ilişkisi konularında bilgi ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and behaviours of family medicine residents on planetary health and environment-health relationship
Yazar: HAVA FATMA KÜÇÜKBESLEME
Danışman: UZMAN MERTHAN TUNAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş: Toplum sağlığı ve doğal çevre konusunda özel bir sorumluluğu olan aile hekimleri hastaları ve içinde yaşadıkları ekosistemin sağlığını uygun ve etkin koruma sağlayarak iyilik halinin korunmasına yardımcı olurlar. Çalışmamız bu amaçla aile hekimlerinin çevre tutumunun etik boyutunu belirlemek ve çevre olayları konusunda bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla dizayn edilmiştir.
Materyal ve Metot: Etik onam alındıktan sonra 01.03.2024-30.04.2024 tarihleri arasında Adana ili Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği kliniğinde gerçekleştirildi. Örneklem büyüklüğü 92 kişi olarak hesaplandı ve çalışmaya 94 katılımcı dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik bilgi formu, Ekosentrik, Antroposentrik ve Antipatik Tutum Ölçeği, Atmosfer ile İlgili Çevre Problemleri Konularında Kavram Yanılgılarını Tespit Eden Üç Aşamalı Tanı Testi uygulandı. Bulgular istatiksel paket programı ile analiz edildi. 
Bulgular: Katılımcıların %40,4'ü kadındı. Katılımcıların toplam ekosentrik tutum puan ortalaması %62,7 antroposentrik tutum puan ortalaması %41,0 antipatik tutum puan ortalaması %15,4 olarak hesaplandı. Cinsiyet değişkenine göre tüm boyutlarda anlamlı fark saptandı. Çalışmamızda bilimsel bilgi oranı en yüksek olan soru, ozon tabakasının işlevinin sorulduğu soru iken, kavram yanılgısı oranının en yüksek olduğu soru, sera etkisinin yararlı mı zararlı mı olduğunun sorgulandığı soru oldu. Şanslı tahmin/güven eksikliği oranı en fazla olan soru sera etkisinin tanımının sorulduğu soru iken, bilgi eksikliği oranı en çok olan, asit yağmurlarının sonuçlarının sorulduğu soru oldu.
Sonuçlar: Aile hekimleri varolan kişi merkezli bakım anlayışı ve korumayı önceleyen yaklaşımı ile günümüzde ve gelecekte gezegen sağlığı için daha fazla sorumluluk üstlenmelidir. Çalışmamızda; aile hekimliği asistanlarının çevreye yönelik ekosentrik tutum puan ortalamaları yüksek bulunmasına rağmen çevre sorunları hakkındaki bilgi düzeyleri düşük bulundu. Çevrenin insan sağlığına etkileri ve insanın çevrenin sağlığına olan etkileri üzerine müfredatın tıp eğitimnde zenginleştirilmesi varolan kavram yanılgılarının ve bilgi eksikliklerinin giderilmesine yardımcı olacaktır.

Anahtar Kelimeler: 	Gezegen sağlığı, Tek sağlık, Çevre sorunları, Ekosentrik tutum, Antroposentrik tutum

Abstract:
Introduction: Family physicians, who have a special responsibility for public health and the natural environment, help to maintain well-being by providing appropriate and effective protection of the health of their patients and the ecosystem in which they live. For this purpose, our study was designed to determine the ethical dimension of family physicians' environmental attitude and to measure their level of knowledge about environmental events.
Materials and Methods: After ethical approval was obtained, the study was conducted between 01.03.2024-30.04.2024 in the Family Medicine clinic of Adana City Training and Research Hospital in Adana province. The sample size was calculated as 92 people and 94 participants were included in the study. Sociodemographic information form, Ecocentric, Anthropocentric and Antipathic Attitude Scale, a Three-Tier Diagnostic Test Identified Misconceptions on the Atmosphere Related Environmental Problems were applied to the participants. The findings were analysed with statistical package programme. 
Results: 40.4% of the participants were female. The mean total ecocentric attitude score of the participants was 62.7%, the mean anthropocentric attitude score was 41.0%, and the mean antipathetic attitude score was 15.4%. A significant difference was found in all dimensions according to gender variable. In our study, the question with the highest rate of scientific knowledge was the question about the function of the ozone layer, while the question with the highest rate of misconception was the question about whether the greenhouse effect was beneficial or harmful. The question with the highest rate of lucky guess/lack of confidence was the question asking the definition of the greenhouse effect, while the question with the highest rate of lack of knowledge was the question asking the results of acid rain.
Conclusions: Family physicians, with their existing patient-centered care approach and emphasis on prioritizing prevention, should take on more responsibility for planetary health both now and in the future.  In our study, although the mean scores of ecocentric attitude towards the environment of family medicine residents were found to be high, their level of knowledge about environmental problems was found to be low. Enhancing the medical education curriculum to include a comprehensive understanding of the reciprocal relationship between the environment and human health will aid in rectifying prevailing misconceptions and bridging knowledge deficiencies.

Key Words: 	Planetary health, One health, Environmental problems, Ecocentric attitude, Anthropocentric attitude