Çocuklarında otizm spektrum bozukluğu olan anne ve babaların tükenmişlik düzeyleri
Level of burnout of parents with autism spectrum disorder in their children
Yazar: SONA ADIGÖZALOVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE ELAGÖZ YÜKSEL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level

Özet:
Anne babalar çoğunlukla gelişimsel problemi tanıyan ilk insanlardır. Tanıyı aldıktan sonra çocuklarına uygun hizmetler bulup geliştirene kadar endişelerini sürdürmeleri gerekir. Uygun bir tedavi programı bulduklarında ebeveynler genellikle eğitim programında öğrenilen becerilerin ev ortamına aktarılmasına ve çocuklarına evde, toplumda bu davranışları öğretmelerini sağlamak için çocuklarının eğitiminde aktif ortaklardır. Çocuğunun önemli gelişimsel problemi olduğunu ve çocuğun ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik fedakarlık yapmak zorunda olan ebeveynler üzüntü, öfke, hayal kırıklığı veya diğer karmaşık duygularla yüzleşebilir.
Bu araştırmada çocuklarında otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan ve olmayan anne ve babaların tükenmişlik düzeyleri ve onunla ilişkili değişkenlerin saptanması, çocuğun ve ailenin içinde bulunduğu olumsuz etkilerinin minimuma indirilmesi, aile gereksinimlerinin yeterli düzeyde desteklenmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubu Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde eğitim gören OSB tanısı almış çocukların ebeveynleri ve normal gelişim gösteren çocukların ebeveynlerinden oluşmuştur. Çalışmaya OSB'li çocuklara sahip 54 ebeveyn ve normal gelişim gösteren çocuklara sahip 40 ebeveyn olmak üzere toplam 94 kişi katılmıştır. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Stress Belirtileri Ölçeği, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Envanteri uygulanmıştır. Araştırmada ebeveynlerin sosyo-demografik özellikleri ( yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, kronik hastalık) ile Stres Belirtileri, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Envanteri  arasındaki ilişkiye bakılmıştır. OSB tanısı almış kronik hastalığı olan ebeveynlerde Stress Belirtileri Ölçeği ''Ağrı Yakınma'' düzeyinin anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edilmiştir. aynı zamanda kronik hastalığın olma durumunda OSB tanısı almış çocuklara sahip ebeveynlerde kronik hastalığı olmayanlara göre ''Duygusal Tükenme'' daha yüksek düzeydedir. OSB tanısı almış çocuklardaki otizm derecesinin yükselmesi ebeveynlerin Beck Umutsuzluk Ölçeğinin alt boyutu olan ''Gelecek ile ilgili Duygu ve Beklentiler''ini etkilemektedir. Maslach Tükenmişlik Envanteri ''Duygusal Tükenme''puanlarının artmasıyla Stres Belirtileri ''Bilişsel-Duyusal Yakınma'' ve ''Ağrı Yakınma''düzeyleri de artmaktadır. Maslach Tükenmişlik Envanteri ''Duyarsızlaşma'' puanlarının artması ile Stres Belirtileri ''Bilişsel-Duyusal Yakınma'' ve ''Ağrı Yakınma''düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif anlamlılık bulunmuştur.

Abstract:
Parents are the first to recognize developmental problems. After receiving the diagnosis, they should continue to worry until they find and develop appropriate services for their children. When parents find an appropriate treatment program, they are usually active partners in the home program to transfer the skills learned in the education program to their and to teach these behaviors at home and in a society. A parent who has a significant developmental problem and who has to sacrifice to meet the needs of the child can face sadness, anger, disappointment or other complex feelings.
İn this study, it was aimed to determine the burnout levels and releated variables of the parents with and without autism spectrum disorder, to minimize the negative effects of the child and the family, and to support the family needs at an adequate level. The study group consisted of parents of children diagnosed with ASD in special education and rehabilitation centers and parents of children with normal development. A total of 94 people, including 54 parents with ASD and 40 parents with normal developmental children participated in the study. Demographic information form, Stress Symptoms Scale, Beck Hopelesssness Scale and Maslach Burnout İnventory were applied to the participants. The relationship between the socio-demographic characteristics of the parents (age, gender, educational status, marital status, chronic illness) and Stress Symptoms Scale, Beck Hopelessness Scale and Maslach Burnout İnventory were examined. The Stress Symptoms were significantly higher in parents with chronic disease who were diagnosed with ASD. At the same time, parents with children diagnosed with ASD have a higher level of Emotional Exhaustion than those without cronic diseases. The increase in the degree of autism in autism in children diagnosis of ''Affects the parents in Future Feelings and Expectations'', which is the sub-dimesion of the Beck Hopelessness Scale. Maslach Burnout İnventory increases the levels of Emotional Exhaustion, Stress Symptoms, ''Cognitive-Sensory Complaints'' and ''Pain Complaints''.