Yaşlılarda aşılama konusunda bilgi, tutum ve davranışın saptanması
The investigation of knowledge, attitude and behaviour about vaccination in the elderly
Yazar: AHMET ÇAĞRI BÜKE
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN KESER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Geriatri = Geriatrics ; Tutumlar = Attitudes ; Yaşlılar = Aged ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Bu çalışma ile ileri yaş grubundaki kişilerde aşı ile önlenebilen enfeksiyon hastalıklarına karşı mevcut aşılar konusunda bilgi, tutum ve davranışın saptanması amaçlanmıştır. 
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İzmir Narlıdere Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde kalan, yaşları 65 ve üzerinde olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden gönüllü kişilere aşılar ile ilgili bilgi, tutum ve davranışı araştıran anket soruları bire bir ve yüz yüze görüşülerek sorulmuş ve alınan yanıtlar formlara kaydedilmiştir.
Ankete katılan kişi sayısı 150'dir. Yaş ortalamaları 78.13 ± 6.971 olup, 89 (%59.3)'u kadın, 61 (%40.7)'i erkektir. Katılımcıların %45.3 (68)'ü 65–77 yaş arası, %54.7 (82)'si 78 yaş ve üzerindedir. Katılımcıların %50'sinden fazlası daha önce hastalık geçirilmedi ya da aşı yapılmadı ise tetanos, hepatit A, hepatit B, pnömokok, mevsimsel grip, Haemophilus influenzae ve Covid-19 aşısı ile aşılanması gerekliliğini vurgulamıştır. Buna karşın suçiçeği, zona, kızamık, kızamıkçık, kabakulak, difteri ve boğmaca aşısına %50'sinden fazlası gerek olmadığını belirtmiştir. Çalışma ileri yaş grubundaki kişilerin en çok hepatit A, hepatit B, pnömokok, mevsimsel grip, Haemophilus influenzae ve Covid-19 etkenleri ile hastalığa yakalanmaktan korktuklarını ve bunlara karşı aşılanmanın yararlı olduğunu vurguladıklarını ortaya koymuştur. Kendilerine aşı yapıldığını belirtenler; pnömokok aşısı için 94 kişi (%62.7), mevsimsel grip aşısı için 141kişi (%94), H.influenzae aşısı için 82 kişi (%54.7) ve Covid-19 aşısı için 150 kişi (%100)'dir. 
İleri yaş grubunda yapılması ve/veya tekrar dozları uygulanması gereken aşılar arasında önerilen mevsimsel grip, pnömokok, zona, tetanos, difteri, boğmaca, Covid-19 ve hepatit B aşılarından zona, boğmaca, tetanos ve hepatit B'ye karşı aşılanma düşük oranlarda saptanmıştır. 
Herhangi bir nedenle sağlık kurumlarına başvuran ileri yaş grubundaki kişilere aşılar ile ilgili hekimler tarafından bilgilendirme yapılması, ayrıca bilgilendirici broşürlerin hazırlanmasının yararlı olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of the study is to determine the knowledge, attitude and behavior of people in the advanced age group about the vaccines and vaccine prevented infectious diseases.
Study was conducted with people aged 65 and over who were living at the Elderly Care and Rehabilitation Center at Narlıdere, Izmir, an establishment of Ministry of Family, Labor and Social Services. Questionnaire investigating knowledge, attitude and behavior related to vaccination and vaccine prevented infectious diseases were asked face to face to people who voluntarily participated in the study and the answers were recorded. The number of people participating in the survey was 150. The mean age was 78.13 ± 6.971. Eighty-nine (59.3%) of them were female and 61 (40.7%) were male. More than 50% of the participants emphasized that they should be vaccinated with tetanus, hepatitis A, hepatitis B, pneumococcal, seasonal flu, Haemophilus influenzae and Covid-19 vaccines if they have not had a disease or have not been vaccinated before. On the other hand, more than 50% of participants stated that vaccination against chickenpox, shingles, measles, rubella, mumps, diphtheria and pertussis is not required. The study revealed that people in the advanced age group were most afraid of acquiring a disease with hepatitis A, hepatitis B, pneumococcus, seasonal flu, Haemophilus influenzae and Covid-19 agents and emphasized that it was beneficial to be vaccinated against them. However, 94 people (62.7%) had the pneumococcal vaccine, 141 people (94%) had the seasonal flu vaccine, 82 people (54.7%) had the H.influenzae vaccine, and 150 people (100%) had the Covid-19 vaccine. 
Among seasonal influenza, pneumococcal, shingles, tetanus, diphtheria, pertussis, Covid-19 and hepatitis B vaccines that recommended to be administered and/or given in repeated doses in the advanced age group, vaccination against shingles, pertussis, tetanus and hepatitis B was found at low rates.
It was concluded that it would be beneficial to inform the elderly people by physicians who applied to health institutions for any reason, about vaccines and to prepare informative brochures.