Risk yönetimi bakış açısıyla bir sağlık sisteminin değerlendirilmesi: Türkiye iş gücü riskleri
Assessment of a healthcare system from the perspective of risk management: Turkey workforce risks
Yazar: NESRİN ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. MEHVEŞ TARIM
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Öğrenciler-sağlık meslek okulları = Students-health occupation

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında, Türkiye Sağlık Sistemi'nin sistemde yer alan paydaşlar tarafından risk yönetimi perspektifiyle değerlendirilmesi ve sağlık sistemi bileşenlerindeki sorunların ve iş gücü risklerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. 
Gereç ve Yöntem: Son dönemlerde sağlık bilimleri bölümlerinde artan fakülte sayılarının, plansız iş gücü arzının getirdiği ya da getireceği sonuçların değerlendirilmesi için iş gücü bileşeni özelinde detaylı bilgiye ulaşmak için tüm paydaşları temsil edecek bir grupla yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile nitel araştırma gerçekleştirilmiştir. Mezun olmak üzere olan öğrencilerin kariyer streslerini belirlemek amacıyla Tıp, Diş Hekimliği, Eczacılık, Sağlık Yönetimi ve Sağlık Meslek Yüksek Okulu son sınıf öğrencilerine 'Kariyer Stresi Değerlendirme Ölçeği' uygulanmıştır. Toplamda fakültelerde 581( Devlet:369, Vakıf: 212), meslek yüksekokullarında 488 (Devlet:359, Vakıf: 129) olmak üzere; 1069 ankete ve evrenin %56,26'sına (n=1069) ulaşılmıştır.
Bulgular: Kariyer Stresi Ölçeği sonuçlarının cinsiyete göre farklılaşmasının tespit edilebilmesi için Mann-Whitney U Testi uygulanmıştır ve 'İş Bulma Baskısı' dışında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Araştırmaya katılan öğrencilerin %32'si erkek (n=339), %.68'i kadındır (n=730)(Erkek Md:3,00, Kadın Md:3,33 p<0,01). Analiz sonuçlarında 'üniversite türüne' göre anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Meslekler arasındaki farklılığı ortaya koymak için Kruskal-Wallis Testi uygulanmıştır ve tüm faktörlerde anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Farkın kaynağına yönelik yapılan Bonferonni düzeltmesi sonucunda Diş hekimliği ile SHMYO arasında 'İş Bulma Baskısı' ve 'Dışsal Çatışma';  Eczacılık ve SHMYO arasında 'İş Bulma Baskısı'; Tıp ile SHMYO arasında 'İş Bulma Baskısı'; Sağlık Yönetimi ile SHMYO arasında 'İş Bulma Baskısı' anlamlı farklılık göstermiştir. 
Sonuç: Sahadan toplanan nitel bulgular ile öğrencilere uygulanan anket sonuçlarından elde edilen veriler genel anlamda birbiri ile örtüşmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Türkiye sağlık sistemi, sağlık iş gücü, sağlık eğitimi, risk yönetimi, kariyer stresi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the Turkish Healthcare System from the perspective of risk management and to identify the problems in the components of the healthcare system and risks of health workforce.
Materials and Methods: A qualitative research study was conducted using semi-structured interview questions with a group representing all stakeholders to evaluate the consequences of the increasing number of faculties in healthcare sciences and the unplanned workforce supply. A Career Stress Assessment Scale was administered to final year students of Medicine, Dentistry, Pharmacy, Health Management, and Health Vocational High Schools to determine their career stress levels. A total of 1069 surveys were completed, with 581 (State: 369, Foundation: 212) from faculties and 488 (State: 359, Foundation: 129) from vocational schools, resulting in a response rate of 56,26% (n=1069) of the population.
Results: Mann-Whitney U test was applied to determine whether there was a difference in Career Stress Scale results based on gender, and it was found that there was no significant difference except for "Employment Pressure" (Male (n=339)Md:3,00, Female(n=730) Md:3,33 p<0,01). There was no significant difference based on the type of university in the analysis results. Kruskal-Wallis test was applied to determine differences between professions, and it was found that there was a significant difference in all factors. Significant differences were found in "Employment Pressure" and "External Conflict" between Dentistry and Health Vocational High Schools, "Employment Pressure"  between Pharmacy and Health Vocational High Schools, "Employment Pressure" between Medicine and Health Vocational High Schools, and "Employment Pressure" between Health Management and Health Vocational High Schools. 
Conclusion: The qualitative findings obtained from field research and the survey results obtained from students generally overlap with each other.

Keywords: Turkey health system, health workforce, health education, risk management, career stress.