İç mimarlık perspektif eğitiminde görme biçimine yönelik deneyim odaklı informel bir model önerisi: Mimari fotoğraf
An informal experience-based model proposal on the perception of perspective in interior architecture education: Architectural photography
Yazar: FEYZA NUR DİŞKAYA
Danışman: PROF. DR. DAMLA ALTUNCU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİYE RAHŞAN KARABETÇA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Deneyim = Experience ; Görsel algılama = Visual perception ; Mimari fotoğraf = Architectural photography ; Perspektif = Perspective

Özet:
Bu çalışma, iç mimarlık eğitiminde perspektif ve mimari fotoğrafın görsel algı üzerindeki etkilerini incelemektedir. İç mimarlık eğitimi, öğrencilere mekânın çok katmanlı ve kapsamlı boyutlarını estetik, işlevsel ve diğer özellikleriyle kavrama yeteneği kazandırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada deneyim odaklı öğrenme yöntemleri, bu eğitim sürecini daha da güçlendiren bir yaklaşım olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın amacı, iç mimarlık eğitiminde perspektifin görsel algı üzerindeki etkilerini ve bu bağlamda mimari fotoğrafın oynadığı rolü incelemektir. Perspektif, bir mekânın nasıl algılandığını belirleyen önemli bir unsurdur. Ancak bu çalışmada, perspektifin yalnızca bir görsel temsil olmaktan öteye geçtiği ve gözlemcinin mekânsal algısını ve nesnelere yönelik algısal yaklaşımını da şekillendirdiği gösterilmiştir. Bu çerçevede, mimari fotoğrafın perspektif aracılığıyla mekân algısının nasıl değiştirilebileceğini anlamaya yönelik deneyim odaklı informel bir eğitim modeli oluşturulmuştur. Görsel deneyim süreci, dikkat mekanizmaları ve görsel algı süreçlerine odaklanarak incelenmiştir. Dünya, bir seferde algılayabileceğimizden çok daha fazla bilgi içermekte ve bu bilgiyi seçici bir şekilde işlemek için dikkat mekanizmaları devreye girmektedir. Dikkat, aşağıdan-yukarıya ve yukarıdan-aşağıya süreçler olarak iki temel mekanizma ile yönlendirilmektedir. Aşağıdan-yukarıya süreçler, görsel olarak belirgin nesnelere dikkati çekerken, yukarıdan-aşağıya süreçler ise bu dikkati yönlendirme veya bastırma işlevini üstlenmektedir. Bu süreçler, görsel algının nasıl şekillendiği ve nesnelerin boyutları, pozisyonları ve ilişkilerinin nasıl algılandığı konusunda belirleyici rol oynamaktadır. Çalışmada, bir öğrencinin kendi algıladığı mekânı nasıl temsil edebileceği ve bu temsilde etkin bileşenleri nasıl belirleyip ifade edebileceğini incelemek amacıyla, mimari fotoğraf, iç mimarlık eğitiminde kullanılabilecek önemli bir araç olarak ele alınmıştır. Mekânsal davranışların incelenmesinde kullanılan göz izleme yöntemi ile öğrencilerin dikkat süreçleri ve görsel algıları analiz edilmiştir. Tobii Pro X2-60 Ekran tabanlı göz izleyici ile yapılan deneyler, aşağıdan-yukarıya ve yukarıdan-aşağıya süreçlerin görsel dikkati nasıl yönlendirdiğini ve fotoğraf çekme deneyiminin bu süreçlerde önemli bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Bu bulgular doğrultusunda, mimari fotoğrafın iç mimarlık eğitimi içerisinde bir araştırma ve eğitim aracı olarak nasıl entegre edilebileceği üzerine deneyim odaklı informel bir eğitim modeli önerilmiştir. Bu model, mimari fotoğraf atölyesi formatında tasarlanmış, uygulanmış ve geliştirilmiştir. Atölye çalışmaları, öğrencilerin görsel algılarını ve mekânsal kavrayışlarını derinleştirmeye yönelik pratik ve teorik etkinlikleri içermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, mimari fotoğrafın iç mimarlık eğitimine entegrasyonunun, öğrencilerin görsel algılamalarını derinleştiren ve zenginleştiren önemli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study examines the effects of perspective and architectural photography on visual perception in interior architecture education. Interior architecture education aims to equip students with the ability to understand the multifaceted and comprehensive dimensions of space, including aesthetic, functional, and other characteristics. Experience-based learning methods emerge as an approach that further strengthens this educational process. The study aims to investigate the impact of perspective on visual perception within interior architecture education and the role of architectural photography in this context. Perspective is a crucial element that determines how a space is perceived. However, this study demonstrates that perspective extends beyond mere visual representation, shaping the observer's spatial perception and perceptual approach toward objects. In this context, an informal, experience-based educational model has been developed to understand how architectural photography can alter spatial perception through perspective. The visual experience process has been examined by focusing on attention mechanisms and visual perception processes. The world contains far more information than we can perceive at once, necessitating the involvement of attention mechanisms to selectively process this information. Attention is directed by two fundamental mechanisms: bottom-up and top-down processes. Bottom-up processes draw attention to visually salient objects, while top-down processes direct or suppress this attention. These processes play a decisive role in how visual perception is shaped, and how the dimensions, positions, and relationships of objects are perceived. The study explores how a student can represent a space as they perceive it, and how they can identify and express the key elements in this representation, positioning architectural photography as an important tool in interior architecture education. The spatial behaviors of students were analyzed using eye-tracking methods, with their attention processes and visual perceptions studied through the Tobii Pro X2-60 Screen-Based Eye Tracker. The experiments revealed how bottom-up and top-down processes direct visual attention and highlighted the significant role of the photographic experience in these processes. Based on these findings, an experience-based informal educational model integrating architectural photography as a research and teaching tool in interior architecture education has been proposed. This model was designed, implemented, and refined in the format of an architectural photography workshop. The workshop activities included practical and theoretical exercises aimed at deepening students' visual perception and spatial understanding. In conclusion, this study demonstrates that the integration of architectural photography into interior architecture education can serve as a significant tool that deepens and enriches students' visual perception.