Pulmoner emboli ile obstrüktif uyku apne sendromu arasındaki ilişki
Relationship between pulmonary emboly and obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: ÖZLEM KAHYA
Danışman: DOÇ. DR. SİNEM NEDİME SÖKÜCÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Yedikule Göğüs Hastalıkları Ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Emboli = Embolism ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Tromboz = Thrombosis ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar, obstrüktif uyku apne sendromunun (OUAS) en önemli komplikasyonlarından biridir. Pulmoner tromboemboli (PTE) miyokard infarktüsü, serebrovasküler olay (SVO)'dan sonra en sık görülen görülen kardiyovasküler hastalıktır. Son zamanlardaki çalışmalarda OUAS ile PTE arasında bir ilişki olduğu, OUAS'ın PTE için bir risk faktörü olduğu gösterilmiştir. Çalışmamızda PTE hastalarında OUAS sıklığını, OUAS'ın PTE şiddeti ile ilişkisini ve PTE hastalarında 1 aylık mortaliteye etkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, prospektif, karşılaştırmalı vaka kontrol yönteminde olan çalışmamıza 01/07/2018-04/01/2020 arasında SBÜ Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi E.A.H' de göğüs hastalıkları kliniklerinde yatan, nonmasif PTE tanısı pulmoner bilgisayarlı tomografi (BT)- anjiyografi veya pulmoner ventilasyon perfüzyon sintigrafisi ile kesinleştirilmiş 198 hasta alındı. Hastaların gündüz aşırı uyku hali Epworth anketiyle; OUAS riski Berlin, STOP ve STOP- BANG uyku anketleri ile değerlendirildi. Hastaların tanı anındaki demografik ve klinik verileri, komorbideteleri, PE şiddet indeksi (PESİ), basitleştirilmiş PE şiddet indeksi (SPESİ), WELLS skorları, troponin, D-dimer değerleri, ekokardiyografi (EKO) bulguları incelendi. Epworth, Berlin, STOP, STOP- BANG uyku anketleri açısından yüksek ve düşük riskli hasta grupları PTE parametreleri açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: 198 hastanın 121'i (%61) erkek, ortalama yaşı 58,2±16,3'tü. PE tanılı 198 hastada yapılan anketler sonucunda hastaların 138'inde (%69,6) Berlin, 174'ünde (%87,8) STOP-BANG, 152'sinde (%76, 7) STOP anketi, 127'sinde (%64,1) Epworth anketi yüksek riskli olarak saptandı. Uygulanan logistik regresyon analizi sonucunda, Berlin skoru ile diabetes mellitus(DM), hipertansiyon(HT), kalp yetmezliği, PESİ ve SPESİ skoru, troponin değerleri arasında; Epworth skoru ile WELLS skoru arasında; STOP BANG skoru ile PESİ skoru arasında ve STOP skoru ile HT varlığı arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). 1 aylık takip süresinde hastalardan 9'u eksitus olup mortalite %4,5 olarak saptandı.
Sonuç: OUAS ve PTE, Virchow triadı olarak adlandırılan vasküler endotelyal hasar, venöz staz, hiperkoagülabilite patofizyolojik mekanizması nedeniyle ilişkilidir. PTE tanılı hastalarda OUAS prevalansını ve gündüz aşırı uyku halini sıklığını normal popülasyona göre artmış bulduk. Çalışmada, OUAS'ın PTE riskini, şiddetini, prognozunu ağırlaştırabildiği ve bunun PESİ, WELLS, SPESİ skorlarıyla, Troponin, PROBNP değerleriyle ilişkili olduğu gösterildi. Aynı zamanda, gündüz aşırı uyku halinin WELLS skoru ile ilişkili olduğu gösterildi. Çalışmamızın sonucu olarak OUAS'ın PTE için bir risk faktörü olabileceği düşünüldü.

Abstract:
Objective: Cardiovascular diseases are one of the most important complications of obstructive sleep apnea syndrome (OSAS). Pulmonary thromboembolism (PTE) is the most common cardiovascular disease after myocardial infarction and cerebrovascular accident (CVA). In recent studies, it has been shown that there is a relationship between OSAS and PTE and OSAS is a risk factor for PTE. In our study, we aimed to evaluate the frequency of OSAS in PTE patients, the relationship of OSAS with the severity of PTE, and its effect on 1-month mortality in PTE patients.
Materials and Methods: Our study, which is a single-center, prospective, comparative case control method, contains 198 patients were diagnosed as non-massive PTE in pulmonary diseases clinics at SBU Yedikule Chest Diseases and Thoracic Surgery EAH between 01/07/2018-04/01/2020 who were confirmed by angiography or pulmonary ventilation perfusion scintigraphy were recruited. Daytime sleepiness was assessed with Epworth questionnaire, and OSAS risk was assessed with Berlin, STOP and STOP-BANG sleep questionnaires. Demographic and clinical data, comorbidities, PE severity index (PESI), simplified PE severity index (SPESI), WELLS scores, troponin, D-dimer values, echocardiography (ECHO) findings were examined. Epworth, Berlin, STOP, STOP-BANG sleep groups were compared in terms of PTE parameters.
Results: 121 of 198 patients (61%) were male and the mean age was 58.2 ± 16.3. As a result of the questionnaires conducted in 198 patients with PE; Berlin in 138 (69.6%), STOP-BANG in 174 (87.8%), STOP in 152 (76%, 7), Epworth questionnaire in 127 (64.1%) patients shown high risk. As a result of the logistic regression analysis applied, between Berlin score and diabetes mellitus (DM), hypertension (HT), heart failure, PESI score, SPESI and troponin values; between Epworth score and WELLS score; between STOP BANG score and PESI score, and between STOP score and HT presence was found statistically significant relationship(p <0.05). During the 1-month follow-up period, 9 of the patients were exitus and mortality was 4.5%.
Conclusion: OSAS and PTE are related to the pathophysiological mechanism of vascular endothelial damage, venous stasis, hypercoagulability called the Virchow triad.
We found the prevalence of OSAS and excessive daytime sleepiness increased in patients with PTE compared to the normal population. In the study, it was shown that OSAS can increase PTE risk and aggravate severity and prognosis, this is related with PESI, WELLS, SPESI scores, Troponin, PROBNP values. At the same time, it was shown that excessive daytime sleepiness was associated with the WELLS score. As a result of our study, it was thought that OSAS could be a risk factor for PTE.