Transmedya hikaye anlatıcılığının arketipsel ve kültürel bağlamda incelenmesi: Türk Frankensteın olarak "Yaratılan"
Examining transmedia storytelling in an archetypical and cultural context: The "Creature" as Turkish Frankenstein
Yazar: KÜBRA NUR BEKARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. GİZEM PARLAYANDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Arketip = Archetype ; Canavar = Monster ; Frankenstein = Frankenstein ; Modern = Modern ; Prometheus = Promethean ; Transmedya = Transmedia ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Arketipler, hikaye anlatma araçlarında kullanımları oldukça yaygın olan bilinçdışı unsurlar olarak transmedya hikaye anlatıcılığı ile kültürel farklılıkların izleriyle hikaye örgüsünde yer almışlardır. Netflix yapımları gibi yeni medya mecralarında oluşan dizi ve film evreninde arketipsel kökleri barındıran karakterler yer alırken, bu karakterlerin kötücül ve iyicil olup olmamasına göre arketipsel tutumlarının yanı sıra, kültürel farklılıkları da dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, Çağan Irmak'ın (2023) yazıp yönettiği Netflix yapımı Yaratılan dramasının, Mary Shelley'in (1818) Frankenstein kitabının çekirdek transmedya hikayesi eksenindeki arketipsel ve kültürel öğeleri incelenecektir. Çalışmanın kuramsal çerçevesinde transmedya hikaye anlatıcılığı, transmedyanın özellikleri, transmedyada kültür ve arketiplerin kolektif bilinçdışı, kültürel bellek gibi kavramlarla ilişkisi ve yeni medya ile Türkiye'de transmedya anlatımından bahsedilmiştir. Çalışmada kuramsal çerçeveden sonra Frankenstein'ın (Shelley, 1818) hikayesi ve öğelerine odaklanılarak, Mary Shelley'in (1818) Frankenstein romanı, transmedya evreni, Canavar arketipi, ötekilik, modernizm, Modern Prometheus miti ve Aydınlanma Felsefesi üzerinde durulmuştur. Yaratılan (Yön. Çağan Irmak, 2023) dramasındaki olay örgüleri, Gömülü Teori yaklaşımıyla kodlanarak, Mary Shelley'in (1818) eserindeki çekirdek hikayeden esinlenilerek transmedya hikaye anlatıcılığı ile Türk Frankenstein temsili şeklinde ortaya çıkan arketipsel ve kültürel benzerliklerle farklılıklar bağlamında incelenmiştir. Böylece çalışmada transmedya hikaye anlatıcılığının arketipsel ve kültürel etkileri ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
Archetypes, as unconscious elements that are widely used in storytelling tools, have taken place in storytelling with traces of cultural differences through transmedia storytelling. While there are characters with archetypal roots in the series and movie universe created on new media channels such as Netflix productions, the archetypal attitudes of these characters, whether they are malevolent or benevolent, as well as their cultural differences draw attention. In this study, the archetypal and cultural elements of the Netflix drama series Creature, written and directed by Çağan Irmak (2023), will be analyzed on the axis of the core transmedia story of Mary Shelley's (1818) Frankenstein. In thethe theoretical framework of the study, transmedia storytelling, the characteristics of transmedia, the relationship of culture and archetypes in transmedia with concepts such as collective unconscious and cultural memory, and transmedia narration in Türkiye with new media are discussed. After the theoretical framework, this study focuses on the story of Frankenstein (Shelley, 1818) and its elements; Mary Shelley's novel Frankenstein (1818), the transmedia universe, the Monster archetype, otherness, modernism, modern Prometheus myth and Enlightenment Philosophy. The plot lines in the series Yaratılan (Director Çağan Irmak, 2023) were coded with the Grounded Theory approach, and the archetypal and cultural similarities and differences that emerged in the form of Turkish Frankenstein representation through transmedia storytelling inspired by the core story in Shelley's (1818) work were analyzed.