Hastalarda güçsüzlük değerlendirme ölçeğinin geliştirilmesi
Development of powerlessness assessment scale in patients
Yazar: BETÜL BAL
Danışman: PROF. DR. HAVVA ÖZTÜRK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bireylerin iyileşmesini olumsuz etkileyen güçsüzlüğün ve boyutlarının tanımlanıp değerlendirmesinde geçerli ve güvenilir ölçme araçlarına gereksinim vardır. Bu araştırmanın amacı, hasta ve hemşirelerin değerlendirmesi ile hastaların güçsüzlük düzeyini belirleyecek bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın örneklemini, temel bileşenler analizi için Yozgat il merkezindeki bir üniversite hastanesinde çalışan 304 hemşire ve yatan 309 hasta oluştururken, doğrulayıcı faktör analizi için aynı ildeki bir kamu hastanesinde görev yapan 165 hemşire ve yatan 166 hasta oluşturmuştur. Test-tekrar test analizi ise 20 hemşire ve 20 yatan hasta ile yürütülmüştür. Veriler, bilgi formu ve taslak Hastalarda Güçsüzlük Değerlendirme Ölçeği ile toplanmıştır. Analizler sonucunda taslak ölçeğin kapsam geçerlik indeksi 0.75 tir. Temel bileşenler analizi için Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0.90, Barlett testi X2=10118.96 (p<0.05), anti imaj korelasyon değerleri 0.82 ile 0.95 arasındadır. Temel bileşenler analizinde, Hastalarda Güçsüzlük Değerlendirme Ölçeğinin 24 madde ve dört alt boyut ile şekillendiği, maddelerin faktör yük değerlerinin 0.882 ile 0.649 arasında olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde ise düzeltilmiş Χ2/Sd değeri 2.43, RMSEA değeri 0.07, GFI değeri 0.90, SRMR değeri 0.058, CFI değeri 0.94, NFI değeri 0.90 ve TLI=0.93'tür. Yakınsak geçerlik için ölçek alt boyutların ortalama açıklanan varyansı 0.54-0.75, yapı güvenirlik değerleri 0.82-0.91 arasındadır. Güvenirlik için Cronbach Alpha değeri 0.91, madde toplam korelasyon değerleri 0.47-0.91 ve test-tekrar testte r=0.88 (p<0.001) ve t=0.316 (p>0.05) dır. Bunun yanı sıra hastalara göre ölçek toplam puan ortalaması 3.79±0.75 ve hemşirelere göre 3.29±0.50'dir. Ayrıca hastaların yaşı, mezuniyet ve çalışma durumu, gelir düzeyi ve hastalık durumunu, hemşirelerin ise medeni durumu ve çalıştıkları klinik güçsüzlük algısını etkilemiştir (p<0.05). Sonuç olarak hastalar ve hemşireler tarafından değerlendirilebilen Hastalarda Güçsüzlük Değerlendirme Ölçeği geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabilir.

Abstract:
Valid and reliable measurement tools are needed to identify and evaluate the perception of powerlessness and its dimensions that negatively affect the recovery of individuals. The aim of this study was to develop a measurement tool to determine the level of powerlessness of patients through the assessment of patients and nurses. The sample of the study for principal component analysis consisted of 304 nurses working in a university hospital in Yozgat city center and 309 inpatients, while the sample for confirmatory factor analysis consisted of 165 nurses working in a public hospital in the same city and 166 inpatients. Test-retest analysis was conducted with 20 nurses and 20 inpatients. Data were collected with the information form and the draft Patients' Powerlessness Assessment Scale. As a result of the analyses, the content validity index of the draft scale was 0.75. For the principal component analysis, Kaiser-Meyer-Olkin value was 0.90, Barlett test X2=10118.96 (p<0.05), and anti-image correlation values were between 0.82 and 0.95. In the principal component analysis, the scale was constructed with 24 items and four sub-dimensions, and the factor loadings of the items were between 0.882 and 0.649. In confirmatory factor analysis, the adjusted Χ2/Sd value was 2.43, RMSEA value was 0.07, GFI value was 0.90, SRMR value was 0.058, CFI value was 0.94, NFI value was 0.90 and TLI=0.93. For convergent validity, the average variance extracted of the scale sub-dimensions is between 0.54-0.75 and construct reliability values were between 0.82-0.91. For reliability, Cronbach's Alpha value was 0.91, item total correlation values were 0.47-0.91, and test-retest r=0.88 (p<0.001) and t=0.316 (p>0.05). In addition, the mean total scale score was 3.79±0.75 for patients and 3.29±0.50 for nurses. In addition, patients' age, graduate and working status, income level and disease status, and nurses' marital status and the clinic they worked in affected the perception of powerlessness (p<0.05). In conclusion, the Patient Powerlessness Assessment Scale, which can be evaluated by patients and nurses, can be used as a valid and reliable measurement tool.