Antik Yunan tragedyalarında tanrı ve kader kavramları
The concepts of god and fate in ancient Greek tragedies
Yazar: FARUK YORGUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖNAL
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Antik Yunan = Ancient Greece ; Kader = Destiny ; Mitoloji = Mitology ; Presokratif felsefe = Presocratic philosophy ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Trajedi = Tragedy

Özet:
Bu tezin amacı, Antik Yunan kültürel mirasının önemli yapı taşlarından biri olan tragedyalardaki "Tanrı" ve "Kader" kavramları ile bu iki kavramın ilişkili olduğu zorunluluk kavramını ele almak ve bu kavramlar ile Pre-Sokratik filozofların, varlığın ana maddesi ve ilk nedeni/ilkesi olarak kabul ettikleri arkhe anlayışları arasındaki ilişkiye dikkat çekmektir. Bu yönüyle bu çalışmada köklerini Homeros ve Hesiodos'un şiir geleneğinden alan tragedyalar, felsefeyle ilişkisi bağlamında incelenecektir.
Tezin ilk bölümünde tragedyanın neliği, kökeni ve tragedya sözcüğünün etimolojisi araştırılarak tarihsel ve dilsel bir altyapı oluşturulacak ve keçi şarkısı'nın neden trajik olduğu üzerine bazı savlar ileri sürülecektir. Tezin ikinci bölümünde Antik Yunan düşünce dünyasının her alanında etkisi görülen ve tragedyaların da ana kaynaklarından biri olan tanrı, din ve inanç sistemleri incelenecektir. Antik Yunan din ve tanrı anlayışının tragedyaların olduğu kadar felsefenin de yöntem açısından, kurucu öğelerinden biri olduğu tezi savunulacaktır.
Tezin son bölümde ise Yunan tragedyalarındaki kader kavramı incelenecektir. Buna bağlı olarak, Pre-Sokratik filozofların arkhe olarak öne sürdükleri su, apeiron, ateş, hava, toprak vb. ilk unsurlar veya nedenler ile Antik Yunan'daki kader inancı arasındaki ilişki ortaya çıkarılacaktır. Tezin asıl hipotezi ise Pre-Sokratik filozofları bu türden ilk neden fikrine götüren düşüncenin Antik Yunan mitoloji geleneğinde ve tragedyalarında işlenen kader anlayışının ötesinde bir yasa, bir ilke ve belirleyici bir güce işaret eden anlamlara sahip olmasıdır.

Anahtar Sözcükler: Homeros, Hesiodos, Mitoloji, Tragedya, Aiskhylos, Sophokles, Euripides, Tanrı, Din, Kader, Zorunluluk, Pre-Sokratik Felsefe.

Abstract:
This study aims to examine the concepts of "God" and "Fate" with the concept of necessity to which these two concepts are related in Ancient Greek tragedies which are the corner stones of Ancient Greek cultural inheritance, and to draw attention to the relationship between these concepts and the understandings of pre-Socratic philosophers of primary matter or the first cause of existence which they accept as an arche. From this perspective, tragedies which owe their origins to Homer and Hesiod's tradition of poem are going to be examined in the context of their relationship to the philosophy in this study.
In the first chapter of the thesis, by making researches on the whatness, the origin and the etymology of tragedies, a historical and linguistic infrastructure will be constructed and some claims will be put forward to make it clearer why the song of goat (tragedy) is tragic. In the second chapter, God, religion and belief systems whose effect can be seen almost in every part of the world of thought of Ancient Greek, and which are also one of the main sources of tragedies will be focused on. The thesis that the understanding of Ancient Greek religion and god are methodically founding elements of tragedy as much as they are of philosophy will be defended.
In the last chapter, the concept of fate in Ancient Greek tragedies will be focused on in detail. In this respect, there will emerge that there is a relation between arche such as; water, fire, air, earth, apeiron etc. which pre-Socratics put forward as the first cause and the belief of fate in Ancient Greek. The main hypothesis of this thesis is the assertion that the understanding of fate existing in the tradition of Ancient Greek mythology and in the tragedies is one of the reasons that has led pre-Socratics to the idea of the first cause.

Key Words: Homer, Hesiod, Mythology, Tragedy, Aiskhylos, Sophocles, Euripides, God, Religion, Fate, Necessity, Pre-Socratic Philosophy.