Anayasa mahkemesi kararları ışığında özel hayatın gizliliği hakkı
The right to privacy in the light of constitutional court decisions
Yazar: MUTLU ÜLKER ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. AYHAN DÖNER
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmanın amacı; gelişen teknoloji ve toplumsal dinamikler ile paralellik 
göstererek değişikliğe uğraması hasebiyle tüm detayları ile çerçevesi çizilemeyen özel 
hayat kavramını Anayasa Mahkemesi kararları ışığında incelenmek ve özel hayat
kavramının kapsamının ve sınırlarının yorumlanması yönünde bir bakış açısı getirmektir. 
Bu doğrultuda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ve Yargıtay kararları ile 
öğretideki görüşlerden de yararlanılmıştır.
Çalışmanın ilk bölümünde, özel hayat ifadesi tanımlanmaya çalışılarak kavramın 
tarihsel gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. Ardından özel hayat kavramını açıklamaya 
yönelik teoriler, özel hayat kavramının kapsamı, özel hayatın gizliliği hakkı ve devletin 
özel hayatın gizliliği hakkı kapsamındaki yükümlülükleri, özel hayatın gizliliği hakkının 
korunma nedenleri ve hakka yönelen müdahale biçimleri incelenmiştir. 
İkinci bölümde, 1982 Anayasasında düzenlenen özel hayatın gizliliği hakkı ve 
Anayasanın "Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması" başlığı altında düzenlenen kişisel 
veriler, konut dokunulmazlığı ve haberleşme hürriyetine yer verildikten sonra Avrupa 
İnsan Hakları Sözleşmesi ve 1982 Anayasası kapsamında özel hayatın gizliliği hakkının 
sınırlandırılmasına ilişkin şartlar incelenmiştir.
Tez çalışması ile özel hayat kavramının yalnızca mahremiyet içeren hususlardan 
ibaret olmadığı, bu kavramın geniş yorumlanması gerektiği, kişiyi diğerlerinden ayırıp 
bireyselleştiren, sosyal hayat sürdürmeyi sağlayan, kişiliğin geliştirilmesiyle uyumlu
hukuksal çıkarların özel hayat alanı kapsamında değerlendirildiği ve toplum gelişim 
gösterdikçe bu kavrama yeni alanların dâhil olacağı sonucuna varılmıştır. Devletin 
organları vasıtasıyla kişilerin özel hayatlarına hukuka aykırı şekilde müdahale etmeme
yönündeki negatif yükümlülüğünün yanı sıra kamu organları, diğer kişiler veya bireylerin 
birbirlerine yönelik olarak özel hayatın gizliliği hakkına saygı göstermesini sağlamak ve 
hukuka aykırı müdahaleleri engellemek için gerekli önlemleri alma şeklinde pozitif 
yükümlülüklerinin bulunduğu, devletin üstlendiği yükümlülüklerini yerine getirilmemesi 
halinde özel hayatın gizliliği hakkını ihlal edeceği anlaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the concept of private life, which cannot be 
framed in all its details due to its changes in parallel with the developing technology and 
social dynamics, in the light of the decisions of the Constitutional Court and to bring a 
perspective on the interpretation of the scope and limits of the concept of private life. In 
this respect, the decisions of the European Court of Human Rights, the decisions of the 
Court of Cassation and the opinions in the doctrine have also been utilized.
In the first part of the study, the term private life is defined and the historical 
development of the concept is explained. The theories to explain the concept of private 
life, the scope of the concept of private life, the right to privacy of private life and the 
obligations of the state within the scope of the right to privacy of private life, the reasons 
for the protection of the right to privacy of private life and the forms of interference to 
the right are examined. 
In the second part, the right to privacy regulated in the 1982 Constitution and the 
personal data, inviolability of residence and freedom of communication regulated under 
the title of "Privacy and Protection of Private Life" of the Constitution are examined, and 
the conditions for the limitation of the right to privacy under the ECHR and the 1982 
Constitution are examined.
The thesis concludes that the concept of private life does not only consist of matters 
involving privacy, that this concept should be interpreted broadly, that legal interests that 
distinguish and individualize the person from others, enable social life, and are compatible with 
the development of personality are considered within the scope of private life, and that new areas 
will be included in this concept as society develops. In addition to the State's negative obligation 
not to unlawfully interfere with the private lives of individuals through its organs, it is understood 
that the State has positive obligations to ensure that public organs, other persons or individuals 
respect the right to privacy and to take necessary measures to prevent unlawful interference, and 
that the State will violate the right to privacy if it fails to fulfill its obligations