Türkiye'de Pleurotus eryngii kompleks türlerinin morfolojik, moleküler karakterizasyonu ve in vitro gelişimlerinin optimizasyonu
Morphologic and molecular characterization of Turkish Pleurotus eryngii and optimization of in vitro mycelial growth
Yazar: MUSTAFA KEMAL SOYLU
Danışman: PROF. DR. DURSUN EŞİYOK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Pleurotus eryngii kompleks türleri, Umbelliferae ve Compositea familyalarına ait bazı bitki türlerinin kök ve gövde atıklarında zayıf parazit veya fakültatif mutualistik olarak yaşamaktadırlar. Türkiye'nin farklı bölgelerinde doğal olarak bulunabilmekte ve Kulacık, kulakçık, çaşır, çakşır, çaşur, kinkor, kevçir, heliz, mantıka, mantuka ve göbelek gibi yöresel isimlerle adlandırılmaktadır.
Bu çalışma 2009-2016 yılları arasında yürütülmüştür. Türkiye'nin farklı lokasyonlarından toplam 200 adet Pleurotus eryngii kompleks türlerine ait örnekler toplanmıştır. Toplanan örneklerin morfolojik özellikleri ve mikroskobik özellikleri belirlenmiştir. Toplanan mantarlar, Erynginum campestre L., Ferula communis var. communis, Heracleum antasiaticum Maden, Ferula orientalis L. Prangos ferulacea Lindl., Prangos uechtritzii Boiss et. Hausskn ile ilişkilidir. Toplanan taze mantarların dokularından 104 izolat elde edilmiş ve 80 adet spor izi alınmıştır. İzolatlar, spor izleri ve kurutulmuş mantar örnekleri mantar gen bankasında saklanmıştır.
Ayrıca, toplam 112 izolat ve 25 kuru mantar örneğinin, moleküler analizi yapılmıştır. EF-1α ve RPB2 genlerinin kısmi sekansları Pleurotus eryngii kompleks türleri arasındaki filogenetik ilişkiyi yorumlamak için kullanılmıştır. Türkiye'deki Pleurotus eryngii türleri altı gruptan oluşmuştur. Eryngii, ferulae, nebrodensis yanında, üç yeni takson ilk kez tanımlanmıştır. Bu çalışma ile son olarak, 28 izolatın misel gelişim performansları, farklı sıcaklıklarda test edilmiştir. K16 ve K7 en hızlı gelişime, K123 ve K121 en yavaş misel gelişimine sahip olmuşlardır.

Abstract:
Pleurotus eryngii species complex grow as a weak parasites or facultative mutualistic on the root and stem residues of plants belonging Umbelliferae and Compositea families. They can be found naturally in different regions of Turkey and are called local names such as Kulacık, kulakçık, çaşır, çakşır, çaşur, kinkor, kevçir, heliz, mantıka, mantuka and göbelek.
This study was carried out between 2009-2016. Total 200 samples belonging Pleurotus eryngii species complex were collected from different locations of Turkey. The morphological characteristics and microscopic features of the collected samples were determined. Collected mushrooms were associated with Erynginum campestre L., Ferula communis var. communis, Heracleum antasiaticum Maden, Ferula orientalis L., Prangos ferulacea Lindl., Prangos uechtritzii Boiss et. Hausskn. 104 isolates were obtained from the tissues of the collected fresh mushrooms and 80 spore prints were obtained. Isolates, spore prints and specimens were preserved in the mushroom gene bank.
In addition, molecular analysis was applied to a total of 112 isolates and 25 specimens. The partial sequences of the EF-1α and RPB2 genes were used to interpret the phylogenetic relationship of the Pleurotus eryngii complex species. Turkish Pleurotus eryngii species complex was divided into six groups. In addition to eryngii, ferulae and nebrodensis, three new taxa were identified first time. Finally, mycelial growth performances of 28 isolates were tested at different temperatures. K16 and K7 had the fastest mycelial growth, whereas K123 and K121 had the slowest.