Nevrotikliğin izlerlik değerlendirmede rolü
The role of neuroticism in contingency judgment
Yazar: MUHAMMED NUR SUNA
Danışman: DOÇ. DR. RAHMİ SAYLIK
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada; nevrotikliğin izlerlik değerlendirmesi süreçlerinde nasıl bir farklılığa yol açtığının incelenmesi amaçlanmıştır. Eysenck Kişilik Envanteri – Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu kullanılarak 345 katılımcının nevrotiklik düzeyleri taranmış olup 85 katılımcı yüksek ve düşük nevrotik olarak gruplandırılıp çalışmaya dahil edilmiştir. İki aşamalı olarak dizayn edilen deney serisinde katılımcılara sırasıyla nötr ve duygusal uyaran içeren izlerlik testleri sunulmuştur. Bu izlerlik testleri ise kendi içinde sırasıyla; pozitif, sıfır ve negatif izlerlik türünde olacak şekilde oluşturulmuştur. Bu şekilde, yüksek ve düşük nevrotik grupların farklı uyaran ve izlerlik türlerine göre sergiledikleri izlerlik değerlendirme düzeyleri karşılaştırılmıştır. Deney verileri, IBM SPSS 25 programında bağımsız örneklemlerde t testiyle analiz edilmiş olup sonuçlar, yüksek düzeydeki nevrotikliğin izlerlik değerlendirmedeki tüm uyaran ve izlerlik türlerinde farklılığa yol açmadığını göstermiştir. Yüksek nevrotiklerin nötr uyaranlardan ziyade duygusal uyaranlardaki izlerlik değerlendirme düzeylerinde düşük nevrotiklere kıyasla ayrışma yaşadıkları, bu ayrışmanın hiçbir negatif izlerlik koşulunda gerçekleşmediği bulunmuştur. Düşük nevrotiklerin özellikle duygusal uyaranlardaki izlerliği daha iyi ayırt ettikleri görülmüştür. Bu durumun özellikle olumsuz duygusal uyaranlardaki izlerlik değerlendirme testinde belirginleştiği tespit edilmiştir. Çalışma, özellikle klinik ve bilişsel psikoloji gibi alanlara işlevsel nitelikte katkılar sunmuştur.

Abstract:
In this study, the aim was to examine the role of neuroticism on contingency judgment processes. Using the Eysenck Personality Inventory- Revised Short Form, the neuroticism levels of 345 participants were assessed to create groups of high and low neurotics. In total 85 participants identified as 47 high and 38 low neurotics. In a two-stage experimental design, participants were randomly presented with contingency tests containing neutral, positive and negative emotional stimuli. Thus, the contingency judgments of high and low neurotic groups were tested according to different stimuli and types of contingency learning. The experimental data were analyzed on IBM SPSS 25, using an independent samples t-tests, and the results indicated that high levels of neuroticism did not lead to differences in contingency judgments across all types of stimuli and contingencies. It was observed that the high neuroticism group showed a differentiation in contingency judgment levels with emotional stimuli compared to neutral stimuli, in contrast to the low neuroticism group. The low neuroticism group was found to better differentiate contingency learning with emotional stimuli. It was observed that this difference between groups was particularly pronounced in the contingency judgment test with negative emotional stimuli. The study has provided functional contributions, especially to fields such as clinical and cognitive psychology.