Türkiye ve Irak'ta ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programları ve ders kitaplarında insan haklarına ilişkin içeriklerin karşılaştırılması
Comparison of human rights content in secondary school social studies curricula and textbooks in Turkey and Iraq
Yazar: SHLER ADNAN ZEDAN BIBANI
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL KAŞTAN
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de ortaokul (5., 6., ve 7.) ve Irak'ta ortaokul (1., 2., ve 3.) sınıflar sosyal bilgiler dersi öğretim programları ve ders kitaplarında yer alan insan hakları eğitimine ilişkin ortak noktaları ve farklılıkları belirlemektir. Her devletin ayrı ayrı ortaokullarında sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında yer alan insan haklarının (kazanım, beceri, ve değer)  ve sosyal bilgiler ders kitaplarında (metin ve görsel) yer alan insan haklarının durumunu gerçekleştirmesi. Araştırmanın örneklemini Türkiye ve Irak'taki ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında insan haklarına ilişkin kazanım, beceri, değer ile Türkiye'de ortaokul (5. 6., ve 7.) sınıf sosyal bilgiler ders kitabı ve Irak'ta ortaokul (1., 2., ve 3.) sınıf sosyal bilgiler ders kitabı oluşturmaktadır. Bu araştırmanın verilerinin analizinde nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda ise Türkiye'de ortaokul (5., 6., ve 7.) ve Irak'ta ortaokul (1., 2., ve 3.) sosyal ders kitaplarının içeriğinde insan hakları konusu genel olarak hem metin hem de görsellerle ele alınmaktadır. Sadece görselde yer alan Irak'ın 1. Sınıfı hariç. Bu bağlamda insan hakları konusu, Türkiye ortaokul okullarının sosyal ders kitaplarında, Irak ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarına göre daha kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Ancak Türkiye'de ortaokul (5., 6., ve 7.) ve Irak'ta ortaokul (1., 2., ve 3.) sınıflar sosyal bilgiler ders kitaplarının içeriğinde Irak'ın 3. Sınıfı hariç hiçbir ünite doğrudan insan haklarına ayrılmamaktadır.

Abstract:
The main aim of this research is to identify the commonalities and differences regarding human rights education in the social studies curriculum and textbooks of middle school (grades 5, 6, and 7) in Turkey and middle school (grades 1, 2, and 3) in Iraq. It aims to examine the status of human rights (achievements, skills, and values) in the social studies curriculum and textbooks of middle schools in each country separately. The sample of the research consists of the human rights achievements, skills, values, and the social studies textbooks of middle school (grades 5, 6, and 7) in Turkey, and the social studies textbooks of middle school (grades 1, 2, and 3) in Iraq. Document analysis methods from qualitative research were used in the data analysis of the research. The results of the research indicate that the issue of human rights is generally addressed both in text and visuals in the content of social studies textbooks for middle school (grades 5, 6, and 7) in Turkey and middle school (grades 1, 2, and 3) in Iraq, except for the visuals in Iraq's 1st grade. In this context, the issue of human rights is more comprehensively addressed in the social studies textbooks of middle schools in Turkey compared to those in Iraq. However, none of the units in the content of the social studies textbooks for middle school (grades 5, 6, and 7) in Turkey and middle school (grades 1, 2, and 3) in Iraq, except for Iraq's 3rd grade, are directly devoted to human rights.
Keywords: Social Studies, Human Rights, Curriculum, Textbook Review.