Doğal gaz fiyatlarını etkileyen faktörler: Panel veri analizi
Factors affecting natural gas prices: Panel data analysis
Yazar: FATİH GÖRAL
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHA KARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: Doğal gaz = Natural gas ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Fiyat hareketi = Price movement ; Nedensellik = Causality ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Bu çalışma, doğal gaz fiyatları ile petrol, kömür, altın fiyatları ve faiz oranı arasında uzun dönemli ilişki olup olmadığının, ayrıca ihracatçı ülkelerin pazar çeşitliliği ile ihracatın boru hattı veya LNG formunda yapılmasının doğal gaz fiyatlarına etkisinin analiz edilmesini amaçlamaktadır. Çalışmada, küresel anlamda en büyük doğal gaz ihracatçısı ülkeler arasında yer alan Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Norveç, Hollanda, Rusya, Avustralya ve Endonezya'nın Temmuz 2003-Aralık 2013 dönemindeki aylık verileri dikkate alınarak panel veri analizi yöntemlerinden faydalanılmıştır.
Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin incelenebilmesi için korelogram ve panel birim kök testleri ile durağanlık sınaması, sonrasında eşbütünleşme testi gerçekleştirilmiştir. Eşbütünleşme parametrelerinin belirlenmesi amacıyla FMOLS ve DOLS modelleri kullanılmıştır. Eşbütünleşme modeline dâhil edilmeyen değişkenler ile doğal gaz fiyatları arasındaki ilişkinin yönü ve derecesinin belirlenebilmesi için Hausman testi sonucunda kullanımı uygun görülen tesadüfi etkiler modeli ile panel veri analizi gerçekleştirilmiştir.
Panel eşbütünleşme testi sonucunda, doğal gaz fiyatı, petrol fiyatı, altın fiyatı ve faiz oranları arasında uzun dönemli bir ilişkinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. FMOLS ve DOLS model sonuçları, doğal gaz fiyatlarının uzun dönemdeki gelişiminde petrol ve altın fiyatlarının anlamlı etkisinin olduğunu göstermektedir. Nedensellik testi, petrol fiyatları ile doğal gaz fiyatları arasında iki yönlü, altın fiyatlarından doğal gaz fiyatlarına doğru tek yönlü Granger nedenselliğinin olduğunu göstermiştir. Panel veri analizi sonucunda, kömür fiyatlarındaki artış ve ihracatçı ülkelerin pazar çeşitliliğinin doğal gaz fiyatlarında artışa, ihracatın çoğunlukla boru hattı olarak gerçekleşmesinin fiyatlarda azalışa neden olduğu görülmüştür. Çalışmada elde edilen bulgular, literatürdeki benzer çalışmalarda ulaşılan sonuçları desteklemektedir.




Anahtar Sözcükler
Doğal Gaz Fiyatı, Petrol Fiyatı, Kömür Fiyatı, Altın Fiyatı, Faiz Oranı, PanelEşbütünleşme, Nedensellik, Panel Veri Analizi, LNG, Kaya Gazı

Abstract:
This study endeavors to examine the long-run relationship between natural gas prices and oil, coal, gold prices and interest rates, as well as figure out the effects on prices of exporting countries' market diversification and exporting natural gas by pipeline or LNG. In the study, panel data analysis methods are employed by considering the monthly data of globally biggest natural gas exporting countries United States of America, Canada, Norway, Netherlands, Russia, Australia and Indonesia from July 2003 to December 2013.  
In order to analyse the long-run relationship between variables, stationary is tested by correlogram and panel unit root tests, then cointegration test is done. FMOLS and DOLS models are used to determine cointegration parameters. As per Hausman test's result, panel data analysis is performed by random effects model to reveal the direction and degree of the relationship between natural gas prices and variables that are not included in the cointegration model. 
Panel cointegration test results present a long-run relationship between natural gas prices and oil prices, gold prices and interest rates. According to the FMOLS and DOLS models' findings, oil and gold prices have significant effects on natural gas prices in the long-run. Causality test displays two-way Granger causality between natural gas and oil prices, and one-way causality from gold prices to natural gas prices. Empirical results of the panel data analysis show that increase in coal prices and market diversification of exporting countries increase natural gas prices, on the other hand exporting by pipeline decreases natural gas prices. The findings of the study support the results of similar studies in the literature.



Key Words
Natural Gas Price, Oil Price, Coal Price, Gold Price, Interest Rate, Panel Cointegration,
Causality, Panel Data Analysis, LNG, Shale Gas