Bariatrik cerrahi hastalarında yeme davranışı bozuklukları, duygu durumu ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of eating behavior disorders, emotional state and quality of life in bariatric surgery patients
Yazar: MELİS AYCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN AÇIKGÖZ PINAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Obezite = Obesity ; Obezite cerrahisi = Bariatric surgery ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma, Ankara'da bir obezite cerrahi merkezine başvuran bariatrik cerrahi yapılan bireyler ile bariatrik cerrahi adaylarının yeme bozuklukları, duygu durumları ve yaşam kalitelerini karşılaştırmak ve bu faktörler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacı ile yapılmıştır. Çalışma bariatrik cerrahi yapılan bireylerin oluşturduğu vaka grubu (n=30) ve bariatrik cerrahi adaylarının oluşturduğu kontrol grubu (n=30) olmak üzere toplam 60 katılımcı ile kesitsel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Kontrol grubu, vaka grubu ile yaş ve operasyon öncesi beden kütle indeksi eşleştirilerek çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların genel bilgileri, klinik bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve antropometrik ölçümleri araştırmacılar tarafından hazırlanan form ile elde edilmiştir. Yeme bozuklukları, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (YBDÖ); duygu durumları, Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ) ve Duygu Durum Profili Ölçeği (DP) ve yaşam kalitesi Kilonun Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi Ölçeği (IWQOL-Lite) ile değerlendirilmiştir. Vaka grubunun %73,3'ü ve kontrol grubunun %53,3'ü kadınlardan oluşmaktadır (p>0,05). Yaş ortalamaları vaka grubunda 36,7±10,03 yıl ve kontrol grubunda 39,0±9,60 yıl olarak belirlenmiştir (p>0,05). Vaka grubundaki bireylerin %90,0'ı (n=27) sleeve gastrektomi ve %10,0'u (n=3) gastrik bypass operasyonu geçirmiştir. Bariatrik cerrahi sonrası geçen süre vaka grubunun %70,0'inde (n=21) 3 ay veya daha az ve %30,0'unda (n=9) 3-12 aydır. Ölçeklerin total skorlarında vaka ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p>0,05). Bununla birlikte, YBDÖ alt ölçeklerinden kısıtlama alt ölçeği kısıtlayıcı yeme davranışlarının vaka grubunda daha fazla olduğunu göstermiştir (p=0,05). Katılımcıların IWQOL-Lite alt ölçek analizlerine göre ise vaka grubu bedensel işlevler açısından daha yüksek yaşam kalitesine sahiptir (p=0,02). Ayrıca total IWQOL-Lite skorlarına göre bariatrik cerrahi sonrası 3-12 ay geçen bireylerde yaşam kalitesi daha yüksektir (p=0,04). Ek olarak, IWQOL-Lite alt ölçek skorlarından bedensel işlevler (p=0,04), özgüven (p=0,02) ve toplum baskısı (p=0,04) alt ölçek skorlarının post-operatif 3-12 ay olan bireylerde anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir.  Cerrahiden bağımsız olarak, total DYÖ skorları kadınların erkeklerden daha fazla duygusal yiyici olduğunu göstermiştir (p=0,002). Ek olarak, duygu durumları ile yeme bozuklukları arasında pozitif, bunların yaşam kalitesi ile arasında ise negatif korelasyon vardır. Bariatrik cerrahinin başarısında, kilo kaybının yanı sıra yeme bozuklukları ve duygu durumlarının iyileştirilmesi ile birlikte yaşam kalitesinde artışın desteklenmesi de önemlidir. Bu nedenle, bariatrik cerrahi geçiren bireylerde bu faktörlerin bir arada değerlendirildiği ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
This study was conducted to compare the eating disorders, emotional states and quality of life between who underwent bariatric surgery and bariatric surgery candidates who applied to an obesity surgery center in Ankara and to evaluate the relationship between these factors. This study was conducted as a cross-sectional study with a total of 60 participants, including the case group (n=30) of individuals who underwent bariatric surgery and the control group (n=30) of bariatric surgery candidates. The control group was involved in the study by matching the case group with age and pre-operation BMI. General information, clinical information, nutritional habits and anthropometric measurements of the participants were obtained with the form prepared by the researchers. Eating disorders were evaluated with Eating Disorder Examination‐Questionnaire (EDE-Q), emotional states with Emotional Eatar-Questionnaire (EEQ) and Profile of Mood States-Questionnaire (POMS), and quality of life with Impact of Weight on Quality of Life-Lite Questionnaire (IWQOL-Lite). 73.3% of the case group and 53.3% of the control group were women (p>0.05). The mean age was determined as 36.7±10.03 years in the case group and 39.0±9.60 years in the control group (p>0.05). 90.0% (n=27) of the individuals in the case group had sleeve gastrectomy and 10.0% (n=3) had gastric bypass operation. In the case group, the period after bariatric surgery was 3 months or less in 70.0% (n=21) and 3-12 months in 30.0% (n=9). It was observed that there was no significant difference between the case and control groups in the total scores of the scales (p>0.05). However, the restraint subscale from the EDE-Q subscales showed that restrictive eating behaviors were more common in the case group (p=0.05). According to the analysis of IWQOL-Lite subscales, the case group had a higher quality of life in terms of physical functions (p=0.02). In addition, it was determined that physical functions (p=0.04), self-esteem (p=0.02) and public distress (p=0.04) subscale scores from IWQOL-Lite subscale scores were significantly higher in individuals who were 3-12 months post-operatively. Furthermore, according to the total IWQOL-Lite scores, the quality of life was higher in patients with a post-operation period of 3-12 months (p=0.04). Total EEQ scores, regardless of surgery, showed that women were more emotional eaters than men (p=0.002). In addition, there is a positive correlation between emotional states and eating disorders and a negative correlation between them and quality of life. In the success of bariatric surgery, in addition to weight loss, it is also important to support the improvement of eating disorders and emotional states, as well as an increase in the quality of life. Therefore, further studies are needed to evaluate these factors together in who underwent bariatric surgery.