Özel eğitim okullarında geliştirilmiş olan bireyselleştirilmiş eğitim programlarının (BEP) kalitelerinin incelenmesi
Examining the qualities of individual education programs (İEP) developed in special education schools
Yazar: ŞÜKRAN ALAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEYSEL AKSOY
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireyselleştirilmiş öğretim yöntemi = Individual teaching method ; Eğitim kalitesi = Education quality ; Eğitim programları = Education programs ; Kalite = Quality ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu araştırmada özel eğitim okullarında geliştirilen Bireyselleştirilmiş Eğitim Programlarının (BEP) kalitelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Özel eğitimin temel ilkelerinden olan ve eğitsel bir yol haritası niteliğindeki BEP'lerin kalitelerini ortaya koyulması ve bu amaçla BEP kalitesini değerlendirebilecek geçerliği ve güvenirliği sağlanmış Türkçe bir aracın bulunmaması araştırmanın gereksinimlerini oluşturmaktadır. Araştırmanın ilk çalışmasında BEP Kalitesini Değerlendirme Ölçeği (BEPKDÖ) geliştirilmiştir ve BEPKDÖ ile 180 BEP değerlendirilerek aracın psikometrik nitelikleri incelenmiştir. Geçerlik için BEPKDÖ'nün kapsam ve yapı geçerliği kriterlerini sağladığı; güvenirlik kapsamında madde-toplam korelasyonu ve alt ölçekler arası korelasyonlar, iç tutarlık katsayısı, alt-üst 27 güvenirliği, puanlayıcılar arası güvenirlik kriterlerini karşıladığı görülmüştür. Bu doğrultuda BEPKDÖ geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış iki alt ölçekli ve 16 maddeli bir değerlendirme aracı olarak son halini almıştır. Sekiz madde BEP Öğretimsel Bileşenler Alt Ölçeği'nde ve sekiz madde ise BEP Tamamlayıcı Bileşenler Alt Ölçeği'nde yer almaktadır. Araştırmanın ikinci çalışmasında BEPKDÖ kullanılarak 211 BEP'in kaliteleri incelenmiştir. Analizler sonucunda BEP'lerin kalitelerinin düşük olduğu, BEP amaçlarının sayısının çok yüksek olduğu, okul düzeyi arttıkça BEP'lerin kalitesinin düştüğü, 1-5 yıl özel eğitim deneyimine sahip öğretmenlerin hazırladığı BEP'lerin daha kaliteli olduğu, öğrencilerle ilk kez karşılaşan öğretmenlerin hazırladığı BEP'lerin, aynı öğrencilerle önceki yıllara ilişkin deneyimi bulunan öğretmenlerin hazırladığı BEP'lerden daha kaliteli olduğu görülmüştür. BEP kalitesinin toplam puan üzerinden tanı grupları arasında farklılaşmamasına rağmen alt ölçekler arasında farklılaştığı görülmüştür.

Abstract:
This study aims to examine the qualities of Individual Education Programs (IEPs) developed at special education schools. The requirements of this study are to reveal the quality of IEPs which are one of the essential principles and a route map of special education and to develop a valid and a reliable scale for evaluating IEPs. For that purpose, in the first part of the study, IEP Quality Assesment Scale (IEPQAS) was developed by evaluating 180 IEPs and analyzing the psychometric construct validity of the scale. In this sense, the psychometric qualities of IEPQAS as a 16-item scale consisting 2 subscales met the criteria of content and construct validity. Within the scope of reliability, item-total correlation and inter-scale correlations, reliability of internal consistency coefficient, lower-upper 27 reliability, and reliability among the raters were met as well. As a result, a 16-item IEPQAS scale including two sub-scales was formed and its reliability and validity were proven. Both IEP Instructional Components sub-scale and IEP Complementary Components Sub-scale include 8 items severally. In the second part of the study, the qualities of 211 IEPS were examined via IEPQAS. The results show that the number of the goal and objectives listed in IEPs are very high; the qualities of IEPs are low in general; the quality of IEPs decrease as the educational stage of students promotes and the quality of IEPs prepared by the teachers who have special education experience for 1 to 5 years are better. Furthermore, the IEPs prepared by the teachers who have previous experience with the same students are more qualified than the IEPs prepared by the teachers who have met with the students for the first time.