Emzirmeyi etkileyen kültürel değerler
Cultural values that affect breast-feeding
Yazar: BAŞAK DEMİRTAŞ
Danışman: PROF.DR. LALE TAŞKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Ankara, 2005. Araştırma, annelerin emzirme davranışlarını etkileyen kültüreldeğerlerini belirlemek amacıyla niteliksel olarak yapılmıştır. 293 anne araştırmanınevrenini, 24 anne de örneklemini oluşturmuştur. Araştırmanın verileri annelerinevlerinde görüşme rehberi aracılığıyla yüzyüze derinlemesine görüşmeler yapılarakelde edilmiştir. Veriler, içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular,doğumdan sonra bebeğin ilk beslenmesi, halen emzirme durumu, emzirmenin anneiçin anlamı, emzirme problemleri, ek gıdaya başlama, bebeği sütten kesmeuygulamaları, annenin emzirmenin yararları konusundaki kendi düşünceleri,emzirme ile ilgili bilgi kaynakları olmak üzere sekiz ana temada toplanmıştır.Çalışmada, ilk sütün yararı ve önemini farkeden annelerin doğum sonrası enerken dönemde bebeklerini istekle emzirdikleri, bebeğin tek memeden doyduğunainanmaları nedeniyle tek memeden emzirme davranışının yaygın olduğubulunmuştur. Bu davranışlarında deneyimli anneleri örnek almaktadırlar. Gebe ikenbebeklerini sütten kestiklerini belirten anneler, gebe iken sütün acıdığını, bebeğizehirleyebileceğini ve haram olduğunu düşünmektedirler. Bir üst kuşak, kızçocuğunun uzun sure emzirilmemesini önermektedir. Görev olduğu için emzirdiğinibelirten annelerin bu düşüncelerinin arkasında, dini inanışlarının etkisinin olduğubelirlenmiştir. Kalabalık ortamlarda ve ev dışındaki sosyal ortamlarda annelerinemzirme sıkıntısı yaşadıkları belirlenmiştir. Annelerin meme ucu çatlaklarında kremkullanmak konusunda tereddütleri bulunmakta, kremin bebeğe zarar vereceğinidüşünmektedirler. Bütün eğitim düzeylerinde, her yaştan anneler tarafından kilolubebeğin tercih edildiği belirlenmiştir. Bir üst kuşak, annelerin ek gıdaya erkenbaşlaması yönünde çaba göstermektedir. Anneler, ek gıdalara erken dönemdebaşlanmadığı durumda, bebeğin daha sonraki dönemlerde ek gıdaya karşı isteksiz vedaha seçici olduğunu düşünmektedirler. Bebeğin su ihtiyacı olduğu düşünülerek altıaydan önce su verilmektedir. Bir üst kuşak ve komşular, anneleri bir yaşından öncebebeklerini sütten kesmeleri konusunda teşvik etmektedirler. Bir üst kuşağınemzirme ve bebek beslenmesi konusundaki deneyimlerinin, sağlık personelininözellikle doğumdan sonra ilk emzirme zamanı konusundaki önerilerinin, deneyimliannelerin rol modeli olarak kabul edilmesinin, kilolu bebeğin sağlıklı olacağınayönelik inanışların, ek gıdalara erken başlama eğiliminin ve dini inanışların emzirmedavranışını etkilediği belirlenmiştir. Araştırmada bu sonuçlar doğrultusunda,emzirmeye yönelik eğitim programlarının hedef grubun kültürel özellikleri ileuyumlu olacak şekilde düzenlenmesi, sağlık personelinin ilk sütün önemi ve yararınıözellikle vurgulamaları, medyada emzirme ve bebek beslenmesi konularındakiprogramlara daha geniş yer verilmesi, eğitimlerde bir üst kuşağın da hedef grupolarak ele alınması, ev ziyaretlerinin birinci basamak sağlık hizmetleri içindeetkinliğinin artırılması, hemşirelik eğitiminde emzirmenin kültürel boyutunun da elealınması önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: Kültürel emzirme uygulamaları, kültürel değerler ve emzirme,geleneksel emzirme davranışları.

Abstract:
Ankara, 2005. This research is a qualitative study which was done to determine thecultural values that affect the breast-feeding behaviors of the mothers. 293 mothersconstituted the population of the research. 24 mothers who had 4 to 24 month-oldbabies were sampled from this population. The research data were collected by in-depth interviews by using an interview guide. The data were assessed throughcontent analysis. The findings obtained were grouped into eight main themes: thebaby?s first feeding after birth, present breast-feeding status, the meaning of thebreast-feeding to the mother, breast-feeding problems, starting supplemental food,weaning practices, the mother?s own thoughts on the benefits of the breast-feeding,her information sources pertaining to breast-feeding.In the study, it was found out that the mothers who became aware of thebenefit and importance of the colostrum willingly breast-fed their babies in the earlypostpartum period and that the practice of feeding from one breast was widespreadbecause they believed that it was generally enough for the baby to be full. In thisbehavior, they adopted experienced mothers as role models. The mothers whoweaned during pregnancy thought that the milk produced in this period got sour,could poison the baby and was forbidden by religion. It was determined that the oldergeneration recommended that baby girls should not be breast-fed for a long time.Some mothers thought that breast-feeding was a duty. It was determined that areligious belief underlied these thoughts. They also stated that they got embarrassedwhen they had to breast-feed in public. Mothers hesitated to use cream to treat nippletrauma because they thought that cream could be harmful to the baby. It wasdetermined that mothers of all education levels and of all ages preferred a bit plumpbabies. The older generation encouraged mothers to start supplemental food early.Mothers thought that babies would be unwilling and selective to eat supplementalfood if they did not start supplemental food early. Babies were given water before sixmonths because they were thought to need water. The older generation and neighborsencouraged mothers to wean before the baby was one year old. It was determinedthat the older generation? s experiences of breast-feeding and baby feeding,recommendations made by health workers in particular for the first breast-feedingtime after birth, adoption of the experienced mothers as rol models, the belief thatplump babies are healthier, the tendency to start supplemental food early andreligious belief affected breast-feeding behavior. In accordance with these researchresults, recommendations for organizing educational programs related to breast-feeding by taking the target group?s cultural values into account, for health workersto emphasize the benefit and importance of the colostrum in particular, for givingmore coverage to breast-feeding and baby feeding programs in media, for the oldergeneration to be targeted in educational programs as well, for increasing theinfluence and importance of the home visits in the primary health services, for alsocovering the cultural aspect of the breast-feeding in nursing education were made.Key words: Cultural breastfeeding practices, cultural values and breastfeeding,traditional breastfeeding behaviors.