Eşmolar konsantrasyonlu farklı karbonat kaynaklarının sıcaklık stresi altındaki yaşlı ticari yumurta tavuklarının verim özellikleri ve yumurta kabuk kalitesine etkileri
Effects of different carbonate sources with equimolar concentrations on production traits and egg shell quality of aged commercial laying hens in heat stress condition
Yazar: ASLI SELVİ
Danışman: PROF. DR. SİNAN SEFA PARLAT
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni, Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma eşmolar konsantrasyonlu karbonat kaynaklarının sıcaklık stresi altındaki yaşlı ticari yumurta tavuklarının verim özellikleri ve yumurta kabuk kalitesine etkilerini belirlemek için Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni Bölümü Deney Hayvanları Araştırma Merkezi'nde yürütülmüştür. Denemede eşmolar konsantrasyonlu sodyum bikarbonat (NaHCO3) ve sodyum karbonat (Na2CO3) karışımı (1M NaHCO3 + 1M Na2CO3) %16 HP ve 2.850 kg/kcal ME %4.0 Ca ve %0.4 P içeren mısır – soya küspesi ağırlıklı bazal rasyona % 0.10, %0.15 ve %0.20 seviyelerinde ilave edilip deneme rasyonları oluşturulmuştur. Deneme; kontrol (K: %0) ve 3 adet muamele grubu (I: %0.1; II: %0.15; III: %0.20) olmak üzere toplam 4 gruptan oluşturulmuştur. Deneme grupları beş tekerrürlü olup, her bir tekerrürde 4 adet yumurta tavuğu bulunmaktadır. Denemede 64 haftalık yaşta toplam 80 adet Lohman hattı ticari yumurta tavuğu kullanılmıştır. Deneme apartman tipi kafeslerde yürütülmüş olup, deneme kümesi 30 0C sıcaklık ve %60 nisbi nem olacak şekilde otomatize edilmiştir. Havalandırma ise otomatik olarak gerçekleştirilmiştir. Deneme süresi 56 gündür. Yem ve su serbest olarak verilmiştir. Denemede günlük 16 saat ışık + 8 saat karanlık aydınlatma programı uygulanmıştır. Aydınlatma şiddeti 15 lüks olarak standardize edilmiştir. Tavukların yumurta verimleri, kırık – çatlak yumurta sayıları, yem tüketimleri ve yem değerlendirme katsayısı verileri dönemsel olarak belirlenmiştir. Yumurta kalitesine (yumurta kabuğu kırılma direnci, yumurta kabuk kalınlığı, yumurta kabuk ağırlığı, yumurta kabuğu özgül ağırlığı ve yumurta ağırlığı) ilişkin özellikler ise denemenin 15., 30. ve 45. günlerinde belirlenmiştir. Deneme sonunda yumurta verimi bakımından grup ortalamaları arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Denemenin 30. gününe ait yumurta ağırlığına ilişkin grup ortalamaları arasında
gözlemlenen farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Denemenin 45.Gününe ait; yumurta kabuk ağırlığı, kabuk özgül ağırlığı ve kabuk kalınlığına ilişkin grup ortalamaları arasında gözlemlenen farklılıklar istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Deneme sonunda ise kabuk kırılma mukavemeti, kabuk özgül ağırlığı, kabuk kalınlığı ve kabuk ağırlığı oranına ilişkin grup ortalamaları arasında gözlemlenen farklılıklar istatistiksel olarak önemsiz; yumurta kabuk ağırlığı ve yumurta ağırlığına ilişkin grup ortalamaları arasında gözlemlenen farklılıklar ise istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Deneme sonu itibariyle; yumurta verimi, yumurta ağırlığı ve yumurta kabuk ağırlığına ilişkin veriler dışındaki diğer performans verileri arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak önemsiz bulunduğu için, sıcaklık stresi altındaki yaşlı ticari yumurta tavuğu rasyonları için optimal uygulamaların I. Muamele grubu (%0.10) veya II. Muamele grubu (%0.15) olabileceğini söylemek mümkündür.
Anahtar Kelimeler: Sıcaklık Stresi, Sodyum Bikarbonat, Sodyum Karbonat, Yumurta Tavuğu

Abstract:
This study was carried out at Selcuk University, faculty of Agricalture, department of animal sience, Experimental Animals Research Center to determine the effects of equimolar concentrations of different carbonate sources on the yield characteristics and eggshell quality of old commercial layer hens in heat stress condition. In the experiment, a mixture equimolar concentration of sodium carbonate (Na2CO3) and sodium bicarbonate (NaHCO3) (1M NaHCO3 + 1M Na2CO3) were added to the corn-soybean meal based ration containing 16% CP, 2.850 ME kcal/kg, 4.0% Ca and 0.4% P at 0.10%, 0.15%, and 0.20% levels, respectively. This experiment was consisted of 4 groups in total, including control (C: 0%) and 3 treatment groups (I: 0.1%; II: 0.15%; III: 0.20%). Experimental groups have five replications and each replication has 4 laying hens. A total of 80 commercial laying hens of the Lohman line at 64 weeks of age were used in the experiment. The experiment was carried out in apartment type cages, and the experimental set was automated at a temperature of 300C and a relative humidity of 60%. Ventilation was carried out automatically. The trial period is 56 days. Feed and water were given ad-libitum. In the experiment, a daily lighting program of 16 hours of light + 8 hours of darkness was applied. Illumination intensity is standardized as 15 lux. Egg production of hens, number of broken and cracked eggs, feed consumption and FCR data were determined periodically. The characteristics related to egg quality (eggshell breaking force, eggshell thickness, eggshell weight, eggshell specific gravity ang egg weight) were determined on the 15th, 30th and 45th days of the experiment. The differences between the group means in terms of egg production were found to be statistically significant (p<0.05). The differences between the groups means in terms of egg weight on the 30th day of experiment were found to be statistically significant (p<0.05). The differences between the groups means in terms of eggshell weight, eggshell specific gravity and eggshell thickness on the 45th day of experiment were found to be statistically significant (p<0.05). The differences between the groups means in terms of eggshell breaking force, eggshell specific gravity, eggshell thickness and eggshell weight ratio on the overall of experiment were found to be statistically insignificant, the differences between the groups means in terms of eggshell weight and egg weight were found to be statistically significant (p<0.05). As of the end of the trial; Since the differences between performance data other than the data on egg production, egg weight and egg shell
weight were found to be statistically insignificant, it is possible to say that optimal application for aged commercial laying hen rations under heat stress may be the I and II treatment groups respectively (0.10% , 0.15%).
Keywords: Heat