Reşîdüddîn Fazlullah-ı Hemedânî'nin Câmi'u't-Tevârîh adlı eserinde Sultan Mahmud Devrine dair kayıtlar ve değerlendirmesi
The Records About the Period of Sultan Mahmud in Rashid-al-Din Fadlullah Hamadani's work named Jamiʿ al-Tavarikh and Their Assessments
Yazar: AYBUKE GÜLBEYAZ
Danışman: PROF. DR. İLYAS TOPSAKAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Cami-üt Tevarih = Cami-üt Tevarih ; Reşidüddün el-Hamedani = Rashid al-Din Hamadani ; Sultan Mahmud Dönemi = Sultan Mahmud Period

Özet:
Gazneliler Devleti'ni doğunun en güçlü ve İslâm dünyasının en zengin devletlerinden biri haline getirmiş olan Gazneli Sultan Mahmud, izleri titizlikle takip edilmesi gereken bir Türk kahramanıdır. İslâm tarih yazınında birçok tarihçi, bu güzide hükümdara çalışmalarında özel bahisler açmış ve eserleri hakkında meraklıları bilgilendirmiştir. Ancak bunların içinde kuşkusuz en önemlisi, Reşîdüddîn Fazlullah Hemedânî'ye ait olan Câmiu't-Tevârîh adlı nitelikli tarih kitabıdır. Nitekim yazar, dünya tarihi olarak tasarladığı bu eserinde Gazneliler Devleti'nin asil kurucusu Sebük Tegin ve oğlu Gazneli Mahmud'a özel bir bölüm ayırarak doyurucu bilgiler sunmuştur. Bu çalışmada tarih yazıcılığında yetkinliğini ispat etmiş bu yazarın, Gazneli Mahmud'a dair yazdıkları Türkçeye kazandırılacak ve metnin görece kapalı anlatımı, dipnot bilgilendirmeleri ile aydınlatılmaya çalışılacaktır. Bununla birlikte metinde anlatılan olayların daha net anlaşılması ve dönemin genel manzarasını hayal etmeyi kolaylaştırması açısından Gazneli Mahmud'un döneminde hüküm süren hanedanlıklara da özel bir bölüm ayrılarak Sultan Mahmud ile olan ilişkileri de dâhil olmak üzere haklarında bilgi verilecektir. Çalışma, eserin içeriğine yönelik üzerine kurulan bu tez doğrultusunda bir değerlendirme ile sona erecektir.

Abstract:
Sultan Mahmud of Ghazni, who made the Ghaznavid State one of the most powerful states of the east and the richest states of the Islamic world, is a Turkish hero the footsteps of whom must be followed carefully. Many historians in the Islamic history literature made special references to this eximious ruler in their studies and informed the curious people about his works. However, undoubtedly, the most important one among these is the qualified history book named Jamiʿ al-Tavarikh by Rashid-al-Din Fadlullah Hamadani. The writer, indeed, presents satisfying information by giving a special part about Sabuktigin, the founder of the Ghaznavid State and his son Sultan Mahmud of Ghazni in this work, which he designed as world history. In this study, the writings about Mahmud of Ghazni of this writer, who proved his competence in historiography, will be introduced into Turkish and the relatively hidden expression of the text will be tried to be illuminated by footnotes. In addition to this, there will be given a special part to the dynasties who reign in the period of Mahmud of Ghazni and  information about them including their relations with Sultan Mahmud to make the events narrated in the texts be understood more clearly and to make easier the imagination of the general atmosphere of the period. The study will end with an assessment along with that thesis, which is based on the content of the work.