COVİD-19 pandemisinin meme kanseri tanısı konulan hastaların klinik ve patolojik evreleri üzerine etkisi
The impact of the COVID-19 pandemic on the clinical and pathological stages of the patients diagnosed with breast cancer
Yazar: HÜSEYİN GARİP
Danışman: DOÇ. DR. İLYAS BAŞKONUŞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER AYTEKİN
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Lenf nodları = Lymph nodes ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazm metastazları = Neoplasm metastasis ; Pandemiler = Pandemics ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sigara içme = Smoking ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
15.12.2021 tarihli etik kurul onayından sonra Covid-19 pandemi öncesi bir yıllık dönem ile Covid-19 pandemi dönemindeki bir yıllık dönemde meme kanseri tanısı alan hastaların demografik verileri, tümör boyutu, aksiller lenf nodu pozitifliği, uzak organ metastazı durumu, neoadjuvan kemoterapi durumu, uygulanan cerrahi türü, hormon reseptör durumu, USG bulguları, hastalık evresi, tümör markerları, Ki-67 proliferasyon indeksleri, histolojik grade'leri, C-ERB-B2 pozitiflik durumu gibi parametreler karşılaştırıldı. 
Retrospektif olarak yapılan çalışmamıza Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği'nde meme kanseri tanısı konulan, cerrahi ve onkolojik tedavisine merkezimizde devam eden 18 yaş üstü, erkek ve kadın toplamda 298 hasta alındı. Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı'na ait arşivdeki ve hastane veri tabanındaki hastaların kayıtlı verileri incelendi. Veriler ilk COVİD-19 vakasının görüldüğü 11.03.2020 tarihinden önceki 1 yıllık dönem (10.03.2019-10.03.2020) ve ilk vakanın görüldüğü tarihten itibaren 1 yıllık dönem (11.03.2020-11.03.2021) olarak karşılaştırıldı. Elde edilen veriler, IBM SPSS.23 (IBM Inc., Chicago, IL, ABD) istatistik programı kullanılarak analiz edildi. Çalışmaya alınan vakaların 186'sı (%62,4) pandemi öncesi, 112'si (%37,6) pandemi döneminde başvuran hastalardı. Hastaların 295'i (%99,0) kadın, 3'ü (%1,0) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 53,45±11,88 idi. Cinsiyet ve yaş ortalaması açısından dönemler arasında anlamlı fark saptanmadı.
Meme kanseri tanısı konulan 298 hastanın 186'sı (%62,4) Covid öncesi dönemine, 112'si (%37,6) Covid dönemine ait hastalardı. Meme kanseri tanısı konulan kişi sayısında literatür ile uyumlu olarak %39,7 lik bir düşüş olduğu görüldü. Pandemi dönemi öncesinde hastaların 25'inde (%13,4), Covid döneminde ise hastaların 4'ünde (%3,6) aile öyküsü mevcuttu. Aile öyküsü ile Covid dönemi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p=0,005). Pandemi dönemi öncesinde hastaların 55'inde (%29,6), Covid-19 döneminde ise hastaların 14'ünde (%12,5) sigara kullanımı görüldü. Sigara kullanımının Covid-19 döneminde azaldığı ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu gözlendi (p=0,001). Covid öncesinde hastaların 50'sinin (%26,9), Covid döneminde ise hastaların 41'inin (%36,6) histopatolojik grade'i 3 idi. Histopatolojik grade açısından bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p=0,018). Covid öncesi döneme göre Covid döneminde hastaların hastalık evrelerinde artış olduğu izlendi. Bu açıdan da dönemler arasında  istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p=0,035). Covid dönemi ile Covid öncesi dönem kıyaslandığında ameliyat çeşitleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptandı. Pandemi öncesinde Meme Koruyucu Cerrahi(MKC) oranları fazla iken, pandemi döneminde MKC oranlarının azaldığı, yerini Simple Mastektomi ve Modifiye Radikal Mastektomi(MRM) ye bıraktığı görüldü (p<0,001). Pandemi döneminde C-ERB-B2 over ekspresyonunun da istatistiksel açıdan anlamlı olarak arttığı saptandı (p=0,047).
Pandemi döneminde tümör boyutunun (T), aksiller lenf nodu metastaz oranının, neoadjuvan kemoterapi oranının ve uzak metastaz oranının arttığı ancak istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı saptandı. (sırasıyla; p=0,535, p=0,070, p=0,148, p=0,153) 
Çalışmamızda tümör tipi, Ki-67 proliferasyon indeksleri, hormon reseptör durumları arasında iki dönem arasında anlamlı fark saptanmadı.
COVID-19 gibi salgın durumlarında sosyal hayattaki kısıtlılıklar ve bulaş korkusu ile hastaların hastaneye başvuru süresi uzayabilmektedir. Bu durum, meme kanseri gibi malign hastalıklarının tanısında gecikmelere ve hastalık evresinde ilerlemelere neden olabilmektedir. Bu ve buna benzer salgın durumlarında, kontaminasyon önlemleri alınarak poliklinik faaliyetleri ve tarama programlarının aksatılmadan devam ettirilmesi için halk bilinçlendirilip tarama ve takip programlarına uyulması konusunda cesaretlendirilmelidir. 

Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, COVID-19 Pandemisi, tümör evresi, tümör boyutu, sigara

Abstract:
After approval of ethical committee dated 15.12.2021; Covid-19 pre-pandemic a one-year term with the Covid-19 pandemic in the period of a one-year period within demographic data of patients who received a diagnosis of breast cancer, tumor size, axillary lymph node positivity, the status of distant metastases, the status of neoadjuvant chemotherapy, type of surgery, hormone receptor status, USG findings, stage of disease, tumor markers, Ki-67 proliferation index, histological part to remove the C-Erb-B2 positive parameters such as status were compared. 
A total of 298 patients over the age of 18, male and female, who were diagnosed with breast cancer at the General Surgery Clinic of Gaziantep University Faculty of Medicine and continued their surgical and oncological treatment at our center, were enrolled in our retrospective study. The registered data of the patients in the archives and hospital database belonging to the Department of General Surgery of the Faculty of Medicine of Gaziantep University were examined. The data were compared as 1 year period (10.03.2019-10.03.2020) prior to the date of the first COVID-19 case on 11.03.2020 and 1 year period (11.03.2020-11.03.2021) from the date of the first case on 11.03.2020. The data were analyzed by IBM SPSS.23 (IBM Inc., Chicago, IL, USA) program. Of the cases included in the study, 186 (62.4%) were patients admitted before the pandemic and 112 (37.6%) were patients admitted during the pandemic period. Of the patients, 295 (99.0%) were female and 3 (1.0%) were male. The mean age of the patients was 53.45±11.88. There was no significant difference between the periods in terms of gender and average age.
Of the 298 patients diagnosed with breast cancer, 186 (62.4%) were patients belonging to the pre-Covid period and 112 (37.6%) were patients belonging to the Covid period. It was found that there was a 39.7% decrease in the number of people diagnosed with breast cancer in accordance with the literature. Family history was present in 25 (13.4%) of the patients before the pandemic period and in 4 (3.6%) of the patients during the Covid period. It was found that there was a statistically significant relationship between family history and Covid (p=0.005). Smoking was observed in 55 of the patients (29.6%) before the pandemic period and in 14 of the patients (12.5%) during the Covid-19 period. It was observed that smoking decreased during the Covid-19 period and this was statistically significant (p=0.001). The histopathological grade of 50 (26.9%) of the patients before Covid and 41 (36.6%) of the patients during Covid was 3. It was found that this increase was statistically significant in terms of histopathological grade (p=0.018). It was observed that there was an increase in the disease stages of patients during the Covid period compared to the pre-Covid period. In this respect, a statistically significant difference was found between the pre-Covid and Covid periods(p=0.035). When the Covid period was compared with the pre-Covid period, it was found that there was a statistically significant relationship between the types of surgery. While Breast Conserving Surgery rates were high before the pandemic, it was observed that rates decreased during the pandemic period and were replaced by Simple Mastectomy and Modified Radical Mastectomy (MRM) (p<0.001). It was found that C-ERB-B2 ovarian expression also increased statistically significantly during the pandemic period (p=0.047).It was found that tumor size (T), axillary lymph node metastasis rate, neoadjuvant chemotherapy rate and distant metastasis rate increased during the pandemic period, but there was no statistically significant difference. (respectively; p=0.535, p=0.070, p=0.148, p=0.153) In our study, no significant differences were found between the tumor type, Ki-67 proliferation indices, hormone receptor  between the two periods.
In epidemic situations such as COVID-19, the duration of patients' admission to the hospital may be prolonged due to restrictions in social life and fear of transmission. This condition can cause delays in the diagnosis of malignant diseases such as breast cancer and worsening of the disease stage. In this and similar epidemic situations, public awareness should be raised and encouraged to comply with screening and follow-up programs in order to continue outpatient clinic activities and screening programs without interruption by taking personal protection measures.
Keywords: Breast Cancer, COVID-19 Pandemic, Tumor Stage, Tumor Size, Smoking