IPARD desteklerinden yararlanan kanatlı eti üreticilerinin üretim ve pazarlama yapısı: Ankara ili örneği
Production and marketing struction of poultry meat producers which benefited from IPARD supports: Ankara example
Yazar: ÖZGEN MARTAL
Danışman: PROF. DR. MEVHİBE ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomik analiz = Economic analysis ; IPARD = IPARD ; Kümes hayvanları ürünleri = Poultry products ; Kırsal kalkınma = Rural development

Özet:
Tarım, insanoğlunun gıda ve giyinme gibi fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamasının yanı sıra, birçok sanayi dalına ham madde sağlayan ve sanayi ürünlerini de talep eden, ayrıca, istihdam, dış ticaret ve milli gelire katkısı açısından da önemli sektördür. Doğal koşullara bağlılığı nedeniyle risk ve belirsizliklere açık olması tarımın finanse edilmesini /desteklenmesini gerekli kılmaktadır. Türkiye'de tarım sektörüne yönelik birçok finansal destek sunulmaktadır. Bu çalışmada, kırmızı et fiyatlarındaki artışlarla birlikte hayvansal protein temini açısından stratejik bir önem kazanan kanatlı eti sektörü ve Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) tarafından verilen IPARD hibelerinden yararlanan Ankara İlindeki 52 kanatlı eti işletmesinin yapısal durumları ve yıllık faaliyet sonuçlarına göre ekonomik analizi ortaya konulmuştur. 
İncelenen işletmeler IPARD desteklerinden 2014-2016 yılları arasında faydalanmış, ortalama destek miktarı ise 265.000-360.000 avro arasında değişmiştir. İşletmelerin ortalama işletme genişliği 14,68 dekar, nüfus ve işgücü varlığı 1,76 EİB, nüfusun %65'i aktif nüfus olup, bunun da %75'i erkektir. Aktif sermayenin %61,26'sı bina, %25,62'si hayvan, %0,33'ü para, %10,96'sı alet ve makine, %1,81'i malzeme ve mühimmat sermayelerinden oluşmaktadır. Öz sermayenin aktif sermayeye oranı %99,71'tir.  İşletmelerde GSH ortalaması 1.364.197 TL, GSÜD 1.396.666 TL'dir. Toplam işletme masraflarının %40'ı değişen masraflardan oluşmaktadır. Mali rantabilite %13,26 ve ekonomik rantabilite %13,30 olarak tespit edilmiştir.  İncelenen işletmelerde IPARD desteklerinin üretim kapasitesini %100 arttırdığı ve Avrupa Birliği'ne atık yönetimi açısından gerekli altyapı uyumuna katkı verdiği belirlenmiştir. Ancak IPARD desteklerinde bürokratik işlemlerin uzun olması, ödemelerin zamanında alınamaması ve finansal yetersizliklere bağlı olarak kümeslerin zamanında bitirilememesi önemli sorunlardır. İşletmelerin %62'sinde tekrar hibeye başvurma isteğine karşın, artan maliyetler, döviz kurundaki dalgalanmalar ve başka alanlara yatırım düşüncesi nedeniyle olumsuz bakan işletmeciler de bulunmaktadır.

Abstract:
Agriculture, in addition to meeting the physiological needs of human beings such as food and clothing, is an important sector in terms of its contribution to employment, foreign trade and national income, providing raw materials to many industries and demanding industrial products. Being open to risks and uncertainties due to its dependence on natural conditions makes it necessary to finance/support agriculture. Many financial supports are offered to the agricultural sector in Turkey. In this study, the poultry meat sector, which gained strategic importance in terms of animal protein supply with the increase in red meat prices, and the economic analysis of 52 poultry meat enterprises in Ankara, which benefited from the IPARD grants given by the Agriculture and Rural Development Support Institution, according to their annual activity results were presented.
The surveyed enterprises benefited from IPARD supports between 2014 and 2016, and the average amount of support varied between 265,000-360,000 Euros. The average enterprise size of the enterprises is 14.68 decares, the population and labor force is 1.76 male labor force, 65% of the population is active population and 75% of this is male. 61.26% of the active capital consists of buildings, 25.62% of animals, 0.33% of money, 10.96% of tools and machinery, 1.81% of materials and ammunition. The ratio of equity to active capital is 99.71%. Gross product average in enterprises is 1,364,197 TL, Gross production value is 1,396,666 TL. 40% of total operating costs consist of variable costs. Financial profitability was determined as 13,26% and economic profitability as 13,30%. It has been determined that IPARD supports increase the production capacity of the examined enterprises by 100% and contribute to the harmonization of the necessary infrastructure in terms of waste management to the European Union. However, the lengthy bureaucratic procedures, the inability to receive payments on time, and the inability to complete the poultry houses on time due to financial inadequacies are important problems in IPARD supports. Despite the desire to apply for a grant again in 62% of the enterprises, there are also operators who are negative due to increased costs, fluctuations in exchange rates and the thought of investing in other areas.