Türk modernleşme sürecinde dil olgususun sosyolojik analizi
Sociological analysis of the phenomenon of language during the process of Turkish modernization
Yazar: HASAN HÜSEYİN AYGÜL
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Bölümü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tezin amacı, Cumhuriyet'in ilk döneminde gerçekleşmiş olan Türk Dil Reformu'nun, Türk modernleşme sürecinde ve Türk ulusal kimliğinin kuruluş sürecinde oynamış olduğu rolü analiz etmektir.Çalışmanın ilk bölümünde, araştırmanın alanı ve kapsamı hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Batı'da modernleşme, ulusçuluk, ulus-devlet, dil gibi olgular ele alınarak açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, aynı olguların Türkiye'deki durumu ortaya konulmuştur. Bunun için Atatürk'ün ?Nutuk? adlı eserinden alınan metinler, kutular içinde, metnin anlamsal bütünlüğü göz önünde bulundurularak yazıya aktarılmış ve değerlendirmeler yapılmıştır. Her iki bölüm içinde, ulus-inşa sürecinde sıklıkla vurgulanan sosyal dil mühendisliği gibi bir kavramlaştırmadan yola çıkarak, dilin modernleşme ve milliyetçilik politikaları açısından taşımış olduğu önem dikkate alınmıştır. Ayrıca bu bölümle ilgili olarak Türk Dil Kurultay Müzakere Zabıtları ve Tezler, Türk Dil Kurultay Kılavuzları gibi çeşitli tarihsel belge ve dokümanlar içerik olarak değerlendirilmiş, özetler halinde kurultaylarda yapılan konuşmalar ve sunulan tezler çalışma içinde verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise, Atatürk'ün bir lider olarak bu süreçteki etkisi ve rolü üzerine, özellikle birincil kaynaklara gidilerek; Nutuk, Söylev ve Demeçler, Atatürk Tamim Telgraf ve Beyannameler ve diğer eserlerden alınan metinler üzerinde nitel araştırma yöntemlerinden biri olan içerik analizi tekniği ile değerlendirmeler yapılmıştır. Son bölümde ise genel bir değerlendirme yapılmış, bu sürece ilişkin olarak bazı yargılara ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Modernleşme, Ulusçuluk, Ulus-Devlet, Dil, Kültür, Kimlik, Türk Dil Kurumu, Güneş-Dil Teorisi

Abstract:
The aim of this thesis is to analyze the role of the Turkish Language Reform, which took place in the early years of the Republic, during the period of Turkish modernization and the emergence of the Turkish national identity.In the first chapter of the study, some information is given concerning the field and scope of the study. In the second chapter of the study, such phenomena as modernization in the West, nationalism, nation state, language were discussed and described. As for the third chapter of the study, the position of the same phenomena in Turkey was studied. Therefore, taking their semantic integrity into consideration, the texts which were taken from Ataturk's ''Speech'' were written down in boxes and evaluations were made. In both chapters, the importance of the language with regard to the modernization and nationalism was considered through the concept of social language engineering which was emphasized during the period of nation building. Besides, various records and documents such as Turkish Language General Assembly Discussion Records and Thesis, Turkish Language General Assembly Guides which are relevant to this chapter were evaluated as regards their content, and the speeches which were made at the general assembly as well as the presented thesis were included in summaries in this study. In the fourth chapter of the study, using content analysis technique which is one of the qualitative research methods and especially benefiting from the primary resources, evaluations concerning the effect and role of Ataturk as a leader in this process were made on the texts taken from the Speech, Discourses and Statements, Ataturk?s Circular Letters, Telegrams, and Declarations as well as other works. In the last chapter, a general assessment was made and several conclusions related to this process were drawn.Key Words: Modernization, Nationalism, Nation-State, Language, Culture, Identity, Turkish Language Association, Sun-Langu