Açık kalp cerrahisi hasta bakım protokolünün geliştirilmesi ve sternotomi sonrası gelişen ağrıya etkisi
Development of an open heart surgery patient care protocol and its effect on post-sternotomy pain
Yazar: NECİBE DAĞCAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞAH GÜROL ARSLAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akut ağrı = Acute pain

Özet:
Açık kalp cerrahisi sonrası sternotomiye bağlı ağrı nedeniyle hastalar birçok sorunla karşılaşmaktadır. Bakım protokolleri bütüncül bakım sağlayarak, ağrı ve ağrıya bağlı gelişen sorunları ortadan kaldırabilir. Çalışmamızın amacı, açık kalp cerrahisi hasta bakım protokolünün geliştirilmesi ve sternotomi sonrası gelişen ağrıya etkisinin incelenmesidir. Çalışmamızda ikincil olarak, protokolün ağrı ile ilişkili anksiyete, bakım kalitesi, yaşamsal ve biyokimyasal parametrelere etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Araştırma tek-kör randomize kontrollü olarak 64 hasta ile tamamlanmıştır. Veriler "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Sayısal Ağrı Değerlendirme Ölçeği", "Sternotomi Sonrası Takip Formu", "Durumluk Anksiyete Ölçeği" ve "Ameliyat Sonrasi Ağrının Giderilmesinde Hastaya Verilen Bakım Kalitesinin Değerlendirilmesi Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Deney grubundaki hastalara ameliyat sonrası 0., 1. ve 2. günlerde geliştirilen protokol doğrultusunda bakım verilmiştir. Kontrol grubundaki hastalara ise yoğun bakım ünitesinin rutin hemşirelik bakımı uygulanmıştır. Verilerin analizinde ANOVA, tanımlayıcı ve Student's t testi kullanılmıştır. 
Yapılan istatiksel değerlendirmede deney grubu ağrı değerlendirme ölçeği puan ortalamaları (1,26±0.80) ile kontrol grubu (4.32±1.50) arasındaki fark anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Deney grubunun analjezik kullanım sayısının (1.41±.80), kontrol grubuna göre (3.22±1.79) istatistiksel açıdan anlamlı derecede (p<0.001) düşük olduğu saptanmıştır. Deney grubunun ön test (39.28±9.77) ve son test (28.28±5.25)   durumluk anksiyete ölçeği puan ortalamaları ile kontrol grubu ön test (58.03±7.07) ve son test (44.12±14.61) ortalamaları arasında fark bulunmuş olup (p<0.001), iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı sonuç bulunmamıştır (p=0.386). Deney grubunun ameliyat sonrası ağrının giderilmesinde hastaya verilen bakım kalitesinin değerlendirilmesi ölçeği puan ortalamaları (66.5±4.6), kontrol grubuna göre (44.03±8.63) daha yüksek bulunmuştur. Deney ve kontrol grunbunun nabız ve oksijen satürasyonu değerleri arasında da anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0.001). 
Geliştirilen protokol ağrı, NSAİİ ve opioid kullanımı ve anksiyete düzeyini azaltıp, bakım kalitesinin düzeyini artırmada etkili bulunmuştur. Ayrıca oksijen satürasyonunu artırarak, nabız hızını azalttığı belirlenmiştir. Protokolün, farklı kardiyak cerrahi geçiren hasta gruplarında da kullanılması, etkisinin devamlılığını saptamak için uzunlamasına çalışmaların planlanması, protokolde yer alan hemşirelerin ve protokolün uygulandığı hastaların deneyimlerinin değerlendirilmesi için çalışmaların yapılması önerilebilir.

Abstract:
Patients face many problems due to sternotomy-related pain after open heart surgery. By providing holistic care with care protocols, pain and pain-related problems can be eliminated. The aim of our study is to develop an open heart surgery patient care protocol and examine its effect on pain after sternotomy. Secondly, our study aimed to examine the effect of the protocol on pain-related anxiety, quality of care, vital and biochemical parameters.
The study was completed in a single-blind randomized controlled manner with 64 patients. Data were collected using the "Descriptive Characteristics Form", "Numerical Pain Assessment Scale", "Post-Sternotomy Follow-up Form", "State Anxiety Scale" and " Scale for Evaluation of the Quality of Care Given to the Patient in Relief of Post-Operative Pain". Patients in the experimental group were given care in accordance with the developed protocol on postoperative days 0, 1 and 2. Routine nursing care of the intensive care unit was applied to the patients in the control group. ANOVA, descriptive and Student's t test were used to analyze the data.
In the statistical evaluation, the difference between the average pain assessment scale scores of the experimental group (1.26±0.80) and the control group (4.32±1.50) was significant (p<0.001). It was determined that the number of analgesics uses in the experimental group (1.41±.80) was statistically significantly (p<0.001) lower than the control group (3.22±1.79). There was a difference between the pretest (39.28±9.77) and posttest (28.28±5.25) state anxiety scale mean scores of the experimental group and the pretest (58.03±7.07) and posttest (44.12±14.61) mean scores of the control group (p<0.001). There was no statistically significant result between the two groups (p = 0.386). The average score of the experimental group on the scale for evaluating the quality of care given to the patient in relieving postoperative pain (66.5±4.6) was found to be higher than the control group (44.03±8.63). A significant difference was also detected between the pulse and saturation values of the experimental and control groups (p<0.001). 
The developed protocol was found to be effective in reducing pain, NSAID and opioid use and anxiety levels, and increasing the level of care quality. It has also been determined that it reduces the pulse rate by increasing oxygen saturation. It may be recommended to use the protocol in different groups of patients undergoing cardiac surgery, to plan longitudinal studies to determine the continuity of its effect, and to conduct studies to evaluate the experiences of the nurses involved in the protocol and the patients to whom the protocol is applied.