Mevlâna müzesi'nin psiko-sosyal kalite bağlamında, yaş ve cinsiyete göre incelenmesi
Investigation of Mevlana museum in the context of psycho-social quality by age and gender
Yazar: FATMA KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM DEMİRKAN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Psikoloji = Psychology ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features

Özet:
İnsan-mekân arasındaki ilişki kişinin mekân içerisinde veya çevresinde edindiği deneyimler doğrultusunda oluşur. Mekânsal konforun sağlanabilmesi için fiziksel etmenlerin yanı sıra psikolojik ve sosyal etmenlerin de irdelenmesi önem taşımaktadır. Mekânları algılayış biçimi, kişisel birikimler, sosyal ve fiziki çevreyi etkilemesi ve karşılıklı olarak etkilenilmesi psiko-sosyalin temelini oluşturmaktadır. Mekâna dair oluşan duygular, istekler, tercihler, düşünceler, algılamaya bağlı olarak şekillenmektedir. Tez çalışmasında Mevlâna Müzesinde psiko-sosyal kalite deneyimleri incelenmiştir. Tasarlanan mekânın psiko-sosyal kaliteye etkisi ve ziyaretçiler üzerindeki etkisi temel alınmıştır. Müzede, mekân ve ziyaretçiler sürekli etkileşim halindedirler. Ziyaretçiler mekânı deneyimleyerek duygu ve düşüncelere sahip olurlar. Alan çalışması için Konya'da bulunan Mevlâna Müzesi seçilmiştir. Müzede 389 kişi ile anket yapılmış ve kayıt altına alınmıştır. Ziyaretçilerin deneyimleri SPSS programına işlenmiştir. Ankette sorulan sorular cinsiyet ve yaşa göre incelenmiştir. Cinsiyete göre; müzeyi ziyaret etme, aktivite imkanları, prestij algısı, kimlik algısı ve güzellik algısı incelenmiştir. Yaş aralığına göre; ruh sağlığı, müzenin şu anki durumu, uyandırdığı duygular, ulaşım, sosyal ilişkiler incelenmiştir. Müze-aktivite, ziyaretçi-deneyim, ziyaretçi-düşünce, müze-prestij, müze-duygu ilişkileri incelenmiştir. Müzede gereksinim, ziyaretçilerin algılama düzeyleri, deneyimleri ve gözlemlerinden oluşmaktadır. Mekânın verdiği his ve duyguları ortaya çıkartmaktır. Bu hislerin oluşumunda psiko-sosyal gereksinimler etkilidir. Müze ziyareti sonrasında elde edilen bulgular tasarıma ve müzenin gelişmesine katkı sağlayacaktır. Psiko-sosyal etkenler mekân ile iletişimi sağlamaktadır. Psiko- sosyal kalite mekânda hissettirebildikçe, memnuniyette artacaktır. Elde edilen bulgular sonucunda müze için öneriler getirilmiştir.

Abstract:
The relationship between human and space is formed in line with the experiences of the person in or around the space. In order to ensure spatial comfort, it is important to examine psychological and social factors as well as physical factors. The way of perceiving the places, personal experiences, influencing the social and physical environment and being mutually affected form the basis of psycho-social. Emotions, wishes, preferences, thoughts about the place are shaped depending on the perception. In the thesis study, psycho-social quality experiences in Mevlana Museum were examined. The effect of the designed space on psycho-social quality and its effect on visitors is taken as a basis. In the museum, space and visitors are in constant interaction. Visitors have feelings and thoughts by experiencing the place. The Mevlana Museum in Konya was chosen for the field study. A survey was conducted with 389 people in the museum and they were recorded. Visitors' experiences are recorded in the SPSS program. The questions asked in the questionnaire were analyzed according to gender and age. By gender; visiting the museum, activity opportunities, perception of prestige, perception of identity and perception of beauty were examined. According to the age range; mental health, current state of the museum, the emotions it evokes, transportation, social relations are examined. Museum-activity, visitor-experience, visitor-thought, museum-prestige, museum-emotion relations were examined. The need in the museum consists of the perception levels, experiences and observations of the visitors. It is to reveal the feelings and emotions of the place. Psycho-social needs are effective in the formation of these feelings. The outcomes obtained after the museum visit will contribute to the design and the development of the museum. Psycho-social factors provide communication with space. As the psycho-social quality can be felt in the space, the satisfaction will increase. As a result of the findings, suggestions were made for the museum.