Okul yöneticilerinin yaşadığı örgütsel stres ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Relationship between organizational stress experienced by school administrators and their organizational commitment
Yazar: BELDA BERTAN KAZAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BOYACI
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Kurumları İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, okul yöneticilerinin örgütsel stres algısının örgütsel bağlılıklarını nasıl etkilediğini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, ilk olarak örgütsel stres ve örgütsel bağlılık kavramları ayrı ayrı ele alınmış, ayrıca iki temel kavram arasındaki ilişki teorik açıdan incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 eğitim öğretim yılında İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Kartal, Pendik ve Tuzla ilçelerindeki okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerindeki okullarda görev yapan okul yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise basit tesadüfi örneklem yöntemi ile seçilmiş olan 360 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu (KBF), Örgütsel Kimlik Algısı Ölçeği (ÖKAÖ) ve Örgütsel Stres Ölçeği (ÖSÖ) kullanılmıştır. Veriler, katılımcılardan pandemi koşulları nedeniyle internet üzerinden Google Form aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS Ver.22 paket programı kullanılmıştır. Öncelikle tanımlayıcı istatistikler yardımıyla katılımcıların genel profili oluşturulmuş, verilerin analiz edilmesi sürecinde; betimsel istatistikler (ortalama, standart sapma, minimum, maksimum), bağımsız örneklemler t-testi, Tek Yönlü Anova hesaplanmıştır. Okul yöneticilerinin örgütsel stres düzeyleri ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişki korelasyon analizi yardımıyla incelenmiştir. Araştırma sonuçları, okul yöneticilerinin örgütsel stres düzeyleri ile örgütsel bağlılıkları arasında orta düzeyde ve negatif yönlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Okul yöneticilerinin örgütsel stres düzeyleri orta seviyede olup, bu düzeylerin cinsiyet, yaş, medeni durum, öğrenim durumu ve kıdem yılı değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Örgütsel bağlılık düzeylerinin ise yüksek seviyede olduğu, erkek yöneticilerin kadınlara göre daha yüksek örgütsel bağlılık gösterdiği ve yaş ile kıdem arttıkça bağlılığın arttığı saptanmıştır. Araştırma, mesleki doyumun örgütsel stresi azalttığını ve örgütsel bağlılığı artırdığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar doğrultusunda, okul yöneticileri ile eğitim alanında çalışan araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Eğitim, Stres, Örgütsel Stres, Örgütsel Bağlılık, Okul Yöneticileri

Abstract:
The main purpose of this study is to determine how school administrators' perception of organizational stress affects their organizational commitment. For this purpose, firstly, the concepts of organizational stress and organizational commitment were discussed separately, and the relationship between the two basic concepts was examined theoretically. The population of the study consists of school administrators working in pre-school, primary, secondary and high school schools in Kartal, Pendik and Tuzla districts of Istanbul Provincial Directorate of National Education in the 2021-2022 academic year. The sample of the study consists of 360 school administrators selected by simple random sampling method. Personal Information Form (PIF), Organizational Identity Perception Scale (OIPS) and Organizational Stress Scale (OSS) were used in the data collection process. Data were collected from the participants via Google Form over the internet due to pandemic conditions. IBM SPSS Ver.22 package program was used for data analysis. First of all, the general profile of the participants was created with the help of descriptive statistics, and in the process of analyzing the data; descriptive statistics (mean, standard deviation, minimum, maximum), independent samples t-test, One-Way Anova were calculated. The relationship between school administrators' organizational stress levels and organizational commitment levels was examined with the help of correlation analysis. The results of the study showed that there is a moderate and negative relationship between school administrators' organizational stress levels and organizational commitment levels. The organizational stress levels of school administrators were found to be at a medium level and these levels showed significant differences according to the variables of gender, age, marital status, education level and years of seniority. It was found that organizational commitment levels were at high level, male administrators showed higher organizational commitment than female administrators, and commitment increased with increasing age and seniority. The study reveals that professional satisfaction reduces organizational stress and increases organizational commitment. In line with these results, various suggestions are presented for school administrators and researchers and practitioners working in the field of education.
Keywords: Education, Stress, Organizational Stress, Organizational Commitment, School Administrators