Kent içerisinde kalan sanayi alanlarının dönüşüm dinamikleri: Adana örneği
Transformation dynamics of industrial areas within the city: Adana case
Yazar: ABDULLAH TÜRKEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN SARIKAYA LEVENT
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Adana = Adana ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Postfordizm = Postfordism ; Sanayisizleşme = Deindustrialization

Özet:
Geçmişte kent çeperlerinde kurulan, kentlerin temel ekonomik gelişme ve kalkınmasında önemli bir rol oynayan sanayi alanları zaman içerisinde kent ile bütünleşerek kent merkezi içerisinde kalmıştır. Geçmişte üretim faaliyeti gösteren bu alanların son yıllarda kentlerin büyümesi ve dönüşmesi ile ortaya çıkan yeni kentsel mekân ihtiyaçları doğrultusunda, plan kararlarıyla yeniden değerlendirilmesi güncel konulardan biri haline gelmiştir. Kentlerin nüfus artışına paralel olarak hızla büyümesi ve yayılması ile birlikte kent içinde kalmış sanayi alanlarının dönüşümü günümüzde yaygın bir şekilde gözlemlenmektedir. Bu alanlar çoğunlukla rekreasyon alanları, üniversite alanları, sosyo-kültürel tesis alanları, rezidanslar ve alışveriş merkezleri gibi büyük ölçekli kentsel projeler şeklinde dönüşmektedir.
Kent merkezinde kalmış sanayi alanlarının dönüşüm süreçleri ve biçimleri ile ilgili geniş bir literatür bulunmakla birlikte bu dönüşüm süreçlerinin temelinde yatan dinamikler yeterince incelenmemiştir. En belirgin hali İstanbul'da gözlemlenen bazı çalışmalar bu dönüşüm süreçlerinin aslında Neoliberal politikaların bir sonucu olduğunu savunmakla birlikte, bazı çalışmalar ise kentlerin kendi doğası gereği kent ekolojisi yaklaşımı çerçevesinde bu dönüşüm süreçlerini yaşayacağını, kentlerin zamanla gelişen ulaşım olanakları, erişilebilirlikleri, kentsel mekânların değişen ihtiyaçları ve ekonomik gelişmeler doğrultusunda birtakım yeni fonksiyonlara dönüşebileceğini, kentlerin zamanla büyümesinin bir sonucu olarak tüm dünyada gözlemlenen dönüşüm süreçlerinin Türkiye'de de gözlemlenebileceğini savunmaktadır. Bazı çalışmalar bu dönüşüm süreçlerinin endüstrisizleşmenin bir sonucu olarak ortaya çıktığını iddia ederek post-fordizme bağlamaktadır. Özellikle gelişmiş ülkelerdeki sanayinin, işgücünün ucuz olduğu ülkelere taşınması ile birlikte atıl kalan sanayi alanları, kentsel alanda istihdam yaratmak ve kentin ekonomisini canlandırmak amacıyla dönüştürülür. Bir grup çalışma ise kentsel mekânda yaşanan bu dönüşümleri kapitalist sistemde sermayenin döngülerinin ve krizlerinin sonucu olarak sermaye birikiminin yeni alanlara yönelmesinin bir sonucu olarak görmektedir.
 Adana kent merkezinde yer alan Döşeme Mahallesi ve civarında bulunan eski sanayi alanlarının değişim ve dönüşüm süreçlerini tetikleyen dinamikleri tartışmayı amaçlayan bu çalışma, neoliberalizm, post-fordizm, sermayenin döngüleri ve krizleri ile yerel dinamiklerin dönüşüm üzerindeki etkilerini kapsamlı ve karşılaştırmalı bir yaklaşımla incelemiştir.

Abstract:
Industrial areas, which were once established in the periphery of the city in the past and played an important role in the basic economic development of the cities, have become integrated with the city and remained within the city center in time. In recent years, transformation of old industrial areas located within the city centers through plan decisions has become one of the major discussion topics in planning discipline. By the rapid growth and expansion of the cities in parallel with the population growth, the transformation of industrial areas within the city is a commonly observed phenomenon today. These areas are mostly refunctioned as recreation areas, universities, socio-cultural facilities, residences and shopping malls by large-scale urban projects.
There is an extensive literature on the redevelopment processes and forms of old industrial areas in the city center, yet the underlying dynamics of these redevelopment processes have not been adequately studied. Some of the studies especially focusing on Istanbul argue that these transformation processes are actually the result of neoliberal policies, whereas other studies in parallel lie with the urban ecology discussions argue that such redevelopment processes are observed all over the world as a normal and expected result of the expansion of the city. Some studies suggest that these transformation processes occur as a result of deindustrialization process and post-fordism. Particularly with the shift of industrial production in developed countries to countries where the labor force is cheap, industrial areas that are left idle are refunctioned in order to create new job opportunities and stimulate the economy of the city. There are also arguments claiming that these transformations in the urban space are the result of capital accumulation as a result of the cycles of capitalism.
 This study aims to investigate the dynamics triggering the transformation processes of the old industrial areas in Döşeme Neighborhood in the city center of Adana with a comprehensive and comparative perspective in the context of neoliberalizm, post-fordism and cycles, crisis of capitalism and local dynamics.