Müşteri mi taraftar mı? İstanbul futbol kulüplerinin taraftarları üzerine niteliksel bir çalışma
Customer or fan? A qualitative study on fans of football clubs in Istanbul
Yazar: ÖMER BURAK KALPAKLIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERHAT DEĞER
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmada futboldaki endüstriyelleşmenin futbol taraftarlarını nasıl etkilediği anlaşılmaya çalışılmıştır. Futbolun televizyonda kendisine yer bulmasıyla beraber futbol dünyanın her yerine ulaşmış ve sınırları genişlemiştir. Oyunun bu kadar küreselleşmesinde televizyonun etkisi büyük olmuştur. Bu tezde endüstriyel futbol ile beraber değişen taraftarlık profilleri Adorno ve Horkheimer'ın kültür endüstrisi kavramı üzerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Stadyumlarda katılımcı gözlem yapılmış ve Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Fatih Karagümrüklü toplam 23 taraftar ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler ışığında endüstriyel futbolun getirdiği değişim ile beraber statlardaki taraftarların seyircileştiği ve agresif taraftar profilinin de disipline edildiği sonucuna ulaşmıştır. Buna karşılık tribüncülerin endüstriyel futbolun uygulamalarından rahatsız olduğu ve futbolun endüstriyelleşmesine muhalefet ettikleri görülmüştür. Özellikle passobilet ve 6222 sayılı sporda şiddetin önlenmesine ilişkin yasanın futbol taraftarlarınınen fazla şikayet etikleri ve endüdtriyel futbolun statlardaki "trbüncülük geleneğini" bastırmaya yönelik uygulamalar olduğu görüşü taraftarlar tarafından paylaşılmıştır. Bu bakımdan taraftarın bir yandan müşterileşirken bir yandan da endüstriyel futbol ile aralarında gerilimli bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, it is tried to understand how industrialisation in football affects football fans. With football finding a place on television, football has reached all over the world and its borders have developed. Television has had a great impact on this globalisation of the game. In this thesis, the changing fan profiles with industrial football have been tried to be understood through Adorno and Horkheimer's concept of culture industry. Participant observation was conducted in the stadiums and in-depth interviews were conducted with 23 fans from Galatasaray, Fenerbahçe, Beşiktaş and Karagümrük. In light of the data obtained from the interviews, it was concluded that with the change brought by industrial football, the stadium fans have become spectators and the aggressive fan profile has been disciplined.
On the other hand, it has been observed that the fans are uncomfortable with the practices of industrial football and oppose the industrialisation of football. In particular, passobilet and Law No. 6222 on the Prevention of Violence in Sports are the practices that football fans complain about the most and that industrial football is aimed at suppressing the "tradition of tribunalism" in the stadiums. In this respect, it has been concluded that there is a tense relationship between fans and industrial football while at the same time, they are becoming customers.