Vertebral arter baskınlığının ve baziler arter tortiozitesinin hemifasiyal spazm ile olan ilişkisi
The relationship of vertebral artery prevalence and basilar artery tortiosity with hemifacial spasm
Yazar: MEHMET MAHSUM KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA ŞAHİN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Arterler = Arteries ; Baziler arter = Basilar artery ; Tikler = Tics ; Vertebral arter = Vertebral artery

Özet:
Amaç: Hemifasiyal spazm (HFS) etyolojisinde en büyük neden fasiyal sinir köklerinin vasküler basıya maruz kalmasıdır.  Bu basıdan en çok parafasiyal vertebral arter (VA), baziler arter (BA), posterior inferior serebellar arter (PICA) ve/veya anterior inferior serebellar arter (AICA) sorumlu tutulmaktadır. Anjiografik çalışmalar VA'larda görülen laterizasyon, açılanma ve tortiozitenin fasiyal sinir kökü basısına neden olabileceğini iddia etmektedir. Bu çalışmamızda VA dominansı ve BA tortiozitesi ile HFS arasında bir ilişkinin olup olmadığını araştırmayı amaçladık. 
Gereç-Yöntem: Çalışmaya 50 HFS tanılı hasta (vaka grubu) ve HFS tanısı olmayan 100 kişi dahil edildi (kontrol grubu).  Kontrol grubu vaka grubuna benzer vasküler risk faktörü (DM, HT, HL, KAH ve SVH) olanlar ve olmayanlar olarak 50 şer kişilik iki eşit gruba ayrıldı. Hem vaka hem de kontrol grubunda sadece beyin ve servikal MRA incelemesi yapılmış olanların verileri incelendi. Tüm hastaların beyin-servikal MRA görüntülemelerine bakılarak vertebral arter dominantlık sıklığı belirlendi; baziler arter tortiozite indeksi (BATİ), baziler arter sapma açısı ve baziler arter bükülme uzunluğu (BABU) hesaplandı. Daha sonra vaka ve kontrol grupları arasında demografik veriler (yaş, cinsiyet), VA dominansı sıklığı, BATİ, BASA ve BABU değerleri açısından anlamlı bir farklılık olup olmadığına bakıldı. 
Bulgular: Çalışmamıza HFS tanısı olan 50, benzer risk faktörlerine sahip 50 (1.kontrol grubu), ve hiçbir risk faktörü olmayan (2.kontrol grubu) 50 olmak üzere toplam 150 kişi dahil edildi. Bu 150 kişinin %43.3'ü erkeklerden (n= 65) ve %56.7'si ise kadınlardan (n= 85) oluşmaktaydı. Ek olarak, her üç grubun cinsiyet dağılımları arasında istatiksel anlamlı farklılık bulunmadı (p= 0.188). Ortalama yaş dağılımları açısından bu üç grup birbiriyle karşılaştırıldığında, istatiksel olarak anlamlı olmasa bile, HFS grubunun yaş ortalamasının (60.02 ± 11.99 yıl) diğer iki gruba göre daha yüksek olduğu tespit edildi (p= 0.142). 
HFS ve birinci kontrol grubu arasında diyabet (DM) (p= 0.617), hipertansiyon (HT) (p= 0.161), hiperlipidemi (HL) (p= 0.629), koroner arter hastalığı (KAH) (p= 0.424) ve serebrovasküler hastalık (SVH) (p= 0,825) açısından anlamlı bir fark bulunmadı. Benzer şekilde bu üç grup arasında vertebral arter dominansı açısından da anlamlı bir fark bulunmadı (p= 0.961). Her üç grupta da dominant vertebral arterlerin üçte ikisinin sol tarafta daha baskın olduğu bulundu. Baziler arter tortiozite parametreleri açısından bu üç grubu kıyasladığımızda, BATİ ve BASA ortalamaları açısından gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunmadı. Bununla birlikte, BABU ortalamaları açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulundu. Grupların ikili karşılaştırılmasında ikinci kontrol grubunda BABU ortalaması diğer iki gruba göre anlamlı olarak daha düşük elde edildi.  Ancak HFS ve birinci kontrol grubu arasında BABU açısından anlamlı bir fark bulunmadı. Bu çalışmada yaş ile birlikte BATİ, BASA ve BABU parametreleri arasında bir korelasyon izlenmedi. Benzer şekilde HFS tarafı ile baziler arter bükülme yönü veya dominant VA tarafı arasında da bir ilişki tespit edilmedi. 
Sonuç: Bu araştırmada BABU değeri ikinci kontrol grubunda HFS ve birinci kontrol gruplarına kıyasla anlamlı olarak daha düşük bulundu. Diğer parametreler olan VAD, BATİ ve BASA parametreleri açısından gruplar arasında anlamlı fark izlenmedi. Elde ettiğimiz bu bulgular HFS hastalarındaki vasküler kompresyon patogenezine katkı sağlayabilir.

Abstract:
Objectives: The major cause of hemifacial spasm (HFS) etiology is exposure of facial nerve roots to vascular compression. Parafacial vertebral artery (VA), basilar artery (BA), posterior inferior cerebellar artery (PICA) and/or anterior inferior cerebellar artery (AICA) are most responsible for this compression. Angiographic studies claim that laterization, angulation, and tortuosity seen in VAs may cause facial nerve root compression. In this study, we aimed to investigate whether there is a relationship between VA dominance and BA orthoticity and HFS.
Materials-Methods: 50 patients with HFS (case group) and 100 patients without HFS diagnosis (control group) were included in the study. The control group was divided into two equal groups of 50, each with and without vascular risk factors (DM, HT, HL, CAD and CVD) similar to the case group. Only the data of those who had brain and cervical MRA examinations in both the case and control groups were analyzed. The frequency of vertebral artery dominance was determined by looking at the brain-cervical MRA imaging of all patients; basilar artery tortuosity index (BATI), basilar artery deviation angle and basilar artery bending length (BABU) were calculated. Then, it was examined whether there was a significant difference between the case and control groups in terms of demographic data (age, gender), frequency of VA dominance, BATI, BASA and BABU values.
Results: A total of 150 people, 50 with a diagnosis of HFS, 50 with similar risk factors (1st control group), and 50 without any risk factors (2nd control group), were included in our study. Of these 150 people, 43.3% were men (n= 65) and 56.7% were women (n= 85). In addition, there was no statistically significant difference between the gender distributions of all three groups (p= 0.188). When these three groups were compared with each other in terms of mean age distribution, it was found that the mean age of the HFS group (60.02 ± 11.99 years) was higher than the other two groups, even if it was not statistically significant (p= 0.142).
		There was no significant difference between HFS and the first control group in terms of diabetes (DM) (p= 0.617) , hypertension (HT) (p= 0.161), hyperlipidemia (HL) (p= 0.629), coronary artery disease (CAD) (p= 0.424)  and cerebrovascular disease (SVH) (p= 0,825). Similarly, there was no significant difference between these three groups in terms of vertebral artery dominance (p= 0.961). In all three groups, two-thirds of the dominant vertebral arteries were found to be more dominant on the left side. When we compared these three groups in terms of basilar artery tortiosity parameters, no significant difference was found between the groups in terms of BATI and BASA averages. However, a significant difference was found between the groups in terms of BABU means. In the pairwise comparison of the groups, the mean BABU in the second control group was found to be significantly lower than the other two groups. However, no significant difference was found between HFS and the first control group in terms of BABU. In this study, no correlation was observed between age and BATI, BASA and BABU parameters. Similarly, no relationship was found between the HFS side and the basilar artery bending direction or the dominant VA side.
Conclusion: In this study, BABU value was found to be significantly lower in the second control group compared to the HFS and first control groups. There was no significant difference between the groups in terms of VAD, BATI and BASA parameters, which are other parameters. These findings may contribute to the pathogenesis of vascular compression in HFS patients.