İlkokul ve ortaokul öğrencilerinin sosyal, duygusal ve ahlaki gelişimleri ile empatik eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between the social, emotional and moral development of primary and secondary school students and their empathic tendencies
Yazar: BUŞRA KIRAN AKÇA
Danışman: PROF. DR. ZELİHA NURDAN BAYSAL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlak gelişimi = Moral development ; Duygusal gelişme = Emotional development ; Empati = Empathy ; Empatik eğilim = Empathic inclination ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal duygusal gelişim = Social emotional development ; Sosyal gelişme = Social development ; Ölçekler = Scales ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilkokul ve ortaokul öğrencilerinin sosyal-duygusal ve ahlaki gelişimleri ile empatik eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. İlişkisel tarama yöntemiyle gerçekleştirilen bu araştırmada örnekleme türü olarak tabakalı örnekleme metodundan yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul Avrupa Yakası'ndaki devlet okullarında 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda öğrenim gören 8-14 yaş aralığındaki 460 öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında, Sosyal-Duygusal ve Ahlaki Gelişim Ölçeği (SDAGO), KA-Sİ Çocuk ve Ergenler İçin Empatik Eğilim Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde "Bağımsız Örneklem t-Testi", "Tek Yönlü ANOVA", "Pearson Korelasyon Katsayısı", "Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi" kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, ilkokul ve ortaokul öğrencilerinin sosyal-duygusal ve ahlaki gelişimleri ile empatik eğilimleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, ilkokul öğrencilerinin sosyal-duygusal ve ahlaki gelişimleri ile empatik eğilimleri ortaokul öğrencilerinden daha yüksek düzeyde gözlenmiştir. Sosyal-duygusal ve ahlaki gelişimin duygusal empati üzerindeki yordayıcılık etkisine bakıldığında, çoklu regresyon analizinin varyansın %37'sini açıkladığı; bilişsel empati üzerindeki yordayıcılık etkisi incelendiğinde ise çoklu regresyon analizinin varyansın %31'ini açıkladığı görülmüştür. Buna göre öğrencilerin cinsiyetleri (kız), yaşları, olumlu sosyal davranış ve dürüstlük alt boyutlarından aldıkları ortalama puanlar, duygusal empati alt boyutundan alınan ortalama puanlar üzerinde anlamlı düzeyde yordama etkisi oluşturmuştur. Ayrıca öğrencilerin cinsiyetleri (kız) ve olumlu sosyal davranış alt boyutundan aldıkları ortalama puanlar bilişsel empati alt boyutundan alınan ortalama puanlar üzerinde anlamlı düzeyde yordama etkisi meydana getirmiştir. Sosyal-duygusal ve ahlaki gelişim alt boyutlarının empatik eğilim alt boyutları üzerindeki yordayıcılık etkisi incelendiğinde ise dürüstlük, öz-kontrol, evde saygı değişkenleri ile duygusal empati arasındaki ilişki öğrenim görülen okul düzeyine göre farklılaşmıştır. Buna göre ilkokul düzeyinde daha güçlü bir ilişkinin varlığı ortaya çıkmıştır. Buradan hareketle bazı öneriler getirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between the social-emotional and moral development of primary and secondary school students and their empathic tendencies. The stratified sampling method was used as the sampling type in this study, which was carried out with the relational screening method. The study group of the research consists of 460 students between the ages of 8-14 who are studying in the 3rd, 4th, 5th, 6th, 7th, and 8th grades in public schools on the European side of Istanbul. Social-Emotional and Moral Development Scale, KA-SI Empathic Tendency Scale for Children and Adolescents, and Demographic Information Form prepared by the researcher were used to collect data. "independent sample t-Test", "one way ANOVA", "pearson correlation coefficient", and "multiple linear regression analysis" were used in the analysis of the data. According to the results of the research, a positive and significant relationship was found between the social-emotional and moral development of primary and secondary school students and their empathic tendencies. In addition, primary school students' social-emotional and moral development and empathic tendencies were observed at a higher level than secondary school students. Considering the predictive effect of social-emotional and moral development on emotional empathy, multiple regression analysis explained 37% of the variance; when the predictive effect on cognitive empathy was examined, it was seen that multiple regression analysis explained 31% of the variance. Accordingly, the student's gender (female), age, and average scores from the positive social behavior and honesty sub-dimensions had a significant predictive effect on the mean scores from the emotional empathy sub-dimension. In addition, student's gender (female) and the average scores they got from the positive social behavior sub-dimension had a significant predictive effect on the mean scores of the cognitive empathy sub-dimension. The predictive effect of the social-emotional and moral development sub-dimensions on the empathic tendency sub-dimensions, the relationship between the variables of honesty, self-control, respect at home, and emotional empathy differed according to the level of education. Accordingly, the existence of a stronger relationship has emerged at the primary school level. Based on this, some suggestions have been made.