Doğrudan yabancı yatırımların gelişmekte olan ülke ekonomilerine etkileri: Serbest bölgeler açısından bir analiz
The effects of foreign direct investments on the economies of developing countries: An analysis from the side of free zones
Yazar: CELAL DÜZENLİ
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEVLÜT KARABIÇAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
ÖZETDOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLARIN GEL ŞMEKTE OLANÜLKE EKONOM LER NE ETK LER : SERBEST BÖLGELERAÇISINDAN B R ANAL ZCelal DÜZENLSüleyman Demirel Üniversitesi, ktisat BölümüYüksek Lisans Tezi, 142 sayfa, Eylül 2006Danışman: Yrd. Doç. Dr. Mevlüt KarabıçakBu tezin amacı; gelişmekte olan bir ülke olan Türkiye serbest bölgelerinin doğrudanyabancı yatırım performanslarını incelemek ve doğrudan yabancı yatırımların Türkiyeekonomisi üzerine etkilerini serbest bölgeler açısından araştırmaktır. Bu konuyu tahliledebilmek için Türkiye'nin yabancı sermaye ve teknoloji ihtiyacını karşılamak maksadıyla1988 yılından günümüze kadar ülkemizde faaliyette bulunan serbest bölgelerin faaliyetlerinive doğrudan yabancı yatırım performanslarını incelemek gerekmektedir.Çalışmada doğrudan yabancı yatırımların gelişmekte olan ülke ekonomilerineetkileri, serbest bölgeler açısından ele alınmış ve doğrudan yabancı yatırımlar yüzeysel olarakincelenmiştir. Doğrudan yabancı yatırımların ülkemiz ekonomisi üzerine etkileri serbestbölgelerle sınırlandırılmıştır.Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmada ilk olarak serbest bölge vedoğrudan yabancı yatırım teorileri ortaya konulmuştur. Doğrudan yabancı yatırım ve serbestbölgelerin tanımları, ortaya çıkış nedenleri, önemleri, fayda ve mahsurları ele alınmıştır.kinci bölümde Türkiye'de serbest bölgelerin tarihsel gelişimi, uygulama esasları,ortaya çıkış nedenleri ve Türkiye serbest bölgeleri ayrı ayrı ve geniş olarak incelenerekperformansları değerlendirilmiştir.Üçüncü bölümde ise Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırım performansı tarihselgelişim, mevzuat, teşvikler ve mevcut durum ele alınarak incelenmiş ve doğrudan yabancıyatırımların Türkiye ekonomisi üzerine etkileri konuya serbest bölgeler açısından bakılarakdeğerlendirilmiştir.hracat için yatırım ve üretimi artırmak, yabancı sermaye ve teknoloji girişinihızlandırmak amacıyla 1988 yılından bugüne kadar faaliyette olan serbest bölgelerimiz 23.3milyar dolarlık ticaret hacmiyle ülkemiz ekonomisi açısından son derece önemlidir. Fakatserbest bölgelerin doğrudan yabancı yatırım performansları beklenenin çok altındadır.hracata dayalı kalkınma modeli uygulayan Türkiye'nin ihracatını arttırması beklenen serbestbölgelerin, aksine ekonomimiz üzerinde ithalat baskısı yarattığı görülmektedir.Sonuç olarak Türkiye ihracatını arttırmak, daha çok yabancı sermaye ve teknolojiçekmek için serbest bölgelere gereken önemi vermelidir. Yabancı sermaye için gerekenuygun siyasi ve ekonomik ortam sağlanmalıdır. Daha önemli teşvikler sağlanmalı ve gerekliyasal düzenlemeler yapılarak serbest bölgelerin daha etkin kullanılabilmesi için gerekentedbirler alınmalıdır.Anahtar Kelimeler: Serbest Bölgeler, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Gelişmekte OlanÜlkeler, Yabancı Sermaye.

Abstract:
ABSTRACTTHE EFFECTS OF FOREIGN DIRECT INVESTMENTS ON THEECONOMIES OF DEVELOPING COUNTRIES: AN ANALYSISFROM THE SIDE OF FREE ZONESCelal DÜZENLSüleyman Demirel University, Department of EconomicsPost Graduation Thesis, 142 pages, September 2006Supervising Professor: Asst. Prof. Dr. Mevlüt KarabıçakThe aim of the thesis is to examine the foreign direct investment performance of freezones in Turkey, a developing country, and to study the effects of foreign direct investmentson Turkish economy from the side of free zones. To analyze this subject, it is required tosearch the foreign direct investment performances and activities of free zones which havebeen working since 1988 till now in order to cover Turkey?s need to foreign capital andtechnology.In the work the effects of foreign direct investments on the economies of developingcountries has been taken up from the side of free zones and foreign direct investments hasbeen analyzed superficially. The effects of foreign direct investments on Turkish economyare limited with free zones.The work is formed of three parts. First the theories of free zones and foreign directinvestments have been exposed in the work. Descriptions, the reasons of coming out,importance, utilities and objections of foreign direct investment and free zones have beentaken up.In the second part, the historical development, applications essences, the reasons offree zones in turkey and Turkey?s free zones with their performances are evaluated andexamined separately and widely.In the third part, Turkey?s performance of foreign direct investments, forming ofhistorical development, law, incitements and present situation, is examined. The effects offoreign direct investments on Turkish economy are evaluated from the side of free zones.Free zones, which are activating since 1988 in order to increase investment andproduction for exporting and accelerating the entry of foreign capital and technology, areultimately important for Turkish economy with their 23.3 billion dollar trading capacity. Butthe foreign direct investment performances of free zones are far off expectations. On thecontrary to expectations, free zones which are expected to increase Turkey?s export, hascreated a force on import of turkey which applies a development model depending on importAs a result has to attach importance to free zones in order to increase export andbring in more foreign capital and technology. Suitable political and economical conditionshave to be obtained for foreign capital. More important incitements and legal arrangementshave to be done in order to make use of free zones more efficiently.Key Words: Free Zones, Foreign Direct Investments, Developing Countries, ForeignCapital.