Davranışsal iktisat bağlamında hanehalkı elektrik tüketiminin belirleyicileri
Determinants of household electricity consumption in the context of behavioral economics: The case of Konya
Yazar: AYŞEN EDİRNELİGİL
Danışman: PROF. DR. MEHMET MUCUK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Elektrik = Electricity ; Elektrik tüketimi = Electric consumption ; Enerji = Energy ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Hanehalkı tüketimi = Household consumption ; Konya = Konya ; Tasarruf = Saving

Özet:
Klasik iktisat okulunun temel varsayımı, bireyin rasyonel olduğu yönündedir ve iktisadi modeller bu varsayım üzerine inşa edilmiştir. Ancak davranışsal iktisat alanında yaşanan gelişmeler, gerçek hayatta karar alırken bu rasyonellikten sapmalar olduğunu göstermektedir. Psikolojik unsurlar dâhil edilerek yapılan araştırmalar, iktisadi ajanların 'sınırlı rasyonelite'ye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle, rasyonel birey varsayımına dayanan politikalar etkinsiz kalabilmektedir.
Davranışsal iktisat, birey davranışlarının yönlendirilebilir olduğunu ve daha iyi kararlar alabilmeleri için 'dürtme' politikasının uygulanabileceğini öne sürmektedir. Bu doğrultuda; dünyada pek çok ülke, davranışsal kamu politikalarını sağlık, eğitim, çevre ve tasarruf gibi alanlarda uygulamaya başlamıştır. Davranışsal kamu politikalarının uygulanabileceği alanlardan biri de stratejik öneme sahip olan enerji alanıdır.
Bu çalışmada, enerji tasarrufu davranışı, elektrik enerjisi bağlamında incelenmiştir. Dünyada başarılı örnekleri olan sosyal dürtme ve çevresel dürtme politikaları, hane halklarını elektrik tasarrufu yapmaya yönlendirmek amacıyla kullanılmıştır. 210 hane ile gerçekleştirilen saha deneyinden elde edilen bulgular, sosyal dürtmenin hane halklarının, kontrol grubuna kıyasla elektrik tüketimlerini azalttığını göstermektedir. Ancak çevresel dürtme sonucunda, kontrol grubuna kıyasla deney grubunun elektrik tüketim miktarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Deney çalışmasına ek olarak yapılan anket çalışmasında ise, psikolojik faktörlerin enerji tasarrufu davranışı üzerinde etkili olduğu, ancak gelir dışında demografik faktörlerin enerji tasarrufu davranışını etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, sosyal normların, bir dürtme politikası olarak uygulanmasının, bireylerin enerji tasarrufu davranışını değiştireceğine ve enerji tüketim miktarlarının azalacağına işaret etmektedir.

Abstract:
The basic assumption of the classical school of economics is the rational agent and economic models are built on this assumption. However, developments in behavioral economics show that there are deviations from this rationality when making decisions in real life. Studies conducted by including psychological elements show that economic agents have 'bounded rationality'. Therefore, policies based on the rational agent assumption may be ineffective. 
Behavioral economics proposes that individual behavior is manageable and that the policy of 'nudging' can be applied for making better decisions. In this direction; Many countries in the world have started to implement behavioral public policies in areas such as health, education, environment and savings. One of the areas where behavioral public policies can be applied is the energy field, which has strategic importance.
In this study, energy saving behavior is investigated in the context of electrical energy. Social nudging and environmental nudging policies, which have successful examples in the world, have been used to direct households to save electricity. Findings from a field experiment with 210 households show that social nudging reduces households' electricity consumption compared to the control group. However, as a result of environmental nudging, no statistically significant difference was found in the amount of electricity consumption of the experimental group compared to the control group. In addition to the experimental study, the survey study concluded that psychological factors were effective on the energy saving behavior, but demographic factors other than income did not affect the energy saving behavior. The findings indicate that the implementation of social norms as a nudge policy will change the energy saving behavior of individuals and the amount of energy consumption will decrease.