Memlûklu maden sanatında Selçuklu etkileri
The Seljuk influences on metal arts during Mamluk Period
Yazar: IBRAHİM HASSANEIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMİNE NAZA DÖNMEZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Aydınlatma ekipmanları = Lighting equipments ; Maden sanatı = Metalwork ; Madeni eserler = Metal objects ; Memlükler = Mamluks ; Sanat = Art ; Sanat tarihi = Art history ; Selçuklu sanatı = Seljukid art ; Selçuklular = Seljuks ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Dünya tarihi boyunca bütün medeniyetlerin birbirinden etkilenerek kendine has bir medeniyet inşa etmiştir. Bu kuralın bir parçası olarak Memlûklu maden sanatı da bir başka medeniyet olan Selçuklular'dan önemli derecede etkilenmiş ve kendi medeniyetini kurmuştur. Bizim bu araştırmamızın ana gayesi Memlûklu maden sanatında Selçuklu etkilerini incelemektir. "Memlûklu Maden Sanatında Selçuklu Etkileri" isimli çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. 
Birinci bölümde, Memlûklu maden sanatına Selçuklu etkilerinin nasıl geçtiği konusuna aydınlık getirilmeğe çalışılmıştır. Bu etkileşime sebep olan nedenlerin başında geldikleri için Eyyûbîler dönemi, Selçuklular ve Memlûklular arasındaki siyasi, kültürel ve ticari ilişkiler, Mısır'a sığınan Selçuklu emirleri ve aileleri, sanatçı hareketleri ve ilişkileri, gönderilen hediyeler ve koleksiyonlar gibi konular bu bölümde ele alınmıştır. 
İkinci bölümde, değerlendirme konusu ele alınmıştır. Bu değerlendirme de kendi içinde madeni eserler formu ve süsleme motifleri adlı iki ana başlık altında ele alınmıştır. Madeni eserler form açısından, buhurdanlar, kalem kutusu, lamba kaideleri, lambalar, şamdanlar gibi aydınlatma araçları, leğenler ve kapı tokmakları vb. Memlûklu döneminde yapılmış madeni eserler formunda Selçuklu sanatının etkisi incelenmeğe tabi tutulmuştur. Süsleme motifleri açısından ise Memlûklu madeni eserlerin üzerinde işlenmiş taht sahneleri, av sahneleri, eğlence sahneleri gibi insan ve hayvan figürlü konular, astrolojik tasvirler, hayvan ve kuş figürleri, form ve mana açısından yazı motifleri, geometrik motifler, bitkisel motifler gibi süsleme konuları üzerinde durulmuştur. Böylece Memlûklu maden sanatında işlenmiş süs konularında Selçuklu sanatının etkisi tespit edilmeğe çalışılmıştır.
Çalışmamızın üçüncü bölümü ise katalogdan oluşmaktadır. Katalogda Selçuklu ve Memlûklu devrinde yapılmış olan madeni kap cinsleri ve çalışmada birebir ele alınmış örnekler, buhurdanlar, kalem kutusu, lamba kaideleri, lambalar, şamdanlar gibi aydınlatma araçları; leğenler ve kapı tokmakları gösterilmiştir.

Abstract:
This thesis consists of three sections explaining the Seljuk influence on Metal Arts during Mamluk period.
The first section clarifies the methods that Seljuks used to influence the Metal Arts during Mamluk period. Among these methods were Ayyubid, the cultural and the political relations which tied Mamluks and Seljuks, also the Seljuk's princes and their family who went to Egypt, in addition to the immigrations of artists, gifts, collectibles and trade relations. 
The second section talks about the Seljuk effects on the Arts of  Mamluk's Metal. This section is addressing two main points; the first point is "Shapes of Metal Objects" and the second point is "Used Decorative Objects". Regarding the first point, a research has been conducted on "Mamluks Shapes of Metal Objects" and the effects of Seljuk's arts on these shapes. Among these shapes Incense burners, Pencil box, Candlestick, Lamps, Lamp stands, Bowls, and Door knockers. Regarding the second point, a research has been conducted on the "Used Decorative Objects" which appeared on the Mamluk Metal Arts; like the topics of the relation between human and animal, astronomical imagery, shapes of birds and animals, decorative calligraphy in terms of form and content, and decorative plant and geometric items. All these areas have been clarified and emphasized the effects of Seljuk Arts.
The third section consists of a catalogue includes different samples of Seljuk and Mamluk Metal Arts and these samples have been identified and described like found Incense burners, Pencil box, Candlestick, Lamps, Lamp stands, Bowls, and Door knockers.