Türkiye'de katılım bankacılığı, katılım bankacılığı sistemindeki fiziksel altın toplama uygulamalarının ekonomiye etkisi
Participation banking in Turkey the effect of physical gold collection practices in participation banking system on the economy
Yazar: MUSTAFA YASİN DANIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT DAĞLI
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Genel İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Altın = Gold ; Altın bankacılığı = Gold banking ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Bankalar = Banks ; Ekonomik etki = Economic effect ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector ; Türk bankacılık sistemi = Turkish banking system

Özet:
Türklerin, bankacılık faaliyetlerine başlaması 19. Yüzyılda Osmanlı Devleti Dönemi ile gerçekleşmiştir. Daha sonrasında Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kurulması ile birlikte bankacılık üzerine birçok yenilikler ortaya çıkmıştır. Dünyada 1970'li yıllarda etkisini gösteren katılım bankacılığı, Türkiye'de ilk olarak 1983 yılında çıkan Kanun hükmünde kararname ile özel finans kurumlarının kurulmasına izin verilmesi ile birlikte tanınmaya başlamıştır. 2005 yılına kadar özel finans kurumları olarak adlandırılan katılım bankaları 2005 yılında çıkarılan 5411 sayılı Kanun ile birlikte ''Katılım Bankaları'' unvanını alarak ticari bankacılık faaliyeti gösteren diğer bankalarla daha yoğun bir şekilde rekabet etmeye başlamıştır.
Altın bankacılığı, toplumun yatırım/tasarruf amaçlı elinde tuttuğu altınları bankalara çekerek ekonomiye kanalize etmenin bir aracıdır. İlk olarak 1980'li yıllarda bir bankanın altın mevduatı sertifikası çıkarması ve çeyrek altın alımı/satımı ile başlamıştır. 1990'lı yıllarda ise, bir başka banka altın bankacılığı alanında kuyumculara altın kredisi sağlama çalışması yapmış, ancak başarılı olamamıştır (Öz, 2015: 44). Buna karşılık, altın mevduatı hesapları bilançolarda yer almaya başlamıştır. Bu ilk teşebbüslerin ardından, 2010'lardan sonra fiziki olarak altın toplayan bir katılım bankası, önemli bir finansal kaynağın bankaların Pasif kalemlerindeki yerini almasını sağlamıştır (Çeliktedir, Çetin, 2015: 11-32). Altının bankalar açısından önemli ve yaygın bir finansal kaynak olabileceği gerçeği keşfedilmiştir. Aslında, katılım bankaları zihinsel olarak böyle bir yeniliğe önceden hazırlıklıdırlar. Zira altın, faizsiz bankacılığın dayandığı (İslami) prensipler açısından zaten emtia değil para olarak kabul edilmektedir. Yanı sıra, faizsiz bankaların mevcut veya potansiyel müşterilerinin çoğunluğu inançları gereği tasarruflarının bir kısmını faiz içermeyen yatırım araçlarında değerlendirme eğilimindedir. Bu kapsamdaki araçların başında ise, altın gelmektedir.
Katılım bankaları bu ve buna benzer saiklerin neticesinde "altın bankacılığı"na geçişte öncülük yapmakta gecikmemişler, aynı şekilde kavramın Türk bankacılık sektörüne kazandırılmasına da öncülük yapmışlardır.
Bu çalışmada; katılım bankalarının fiziki altın toplama uygulamasının bireylere, ülke ekonomisine, bankacılık sektörüne olan katkıları hakkında araştırma yapılıp incelenmiştir. Bu çalışma bundan sonraki çalışmalara kaynak olması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler; Bankacılık, Katılım Bankacılığı, Altın Bankacılığı

Abstract:
Turks started banking activities in the 19th century with the Ottoman Empire Period. Later in the Republic of Turkey on banking it has emerged with the establishment of many innovations. In the year 1970 showing the effect of participation in the banking world, first as a law by decree in the provision of private financial institutions started in 1983 with the recognition being allowed to be built in Turkey. Participation banks, which were called special finance institutions until 2005, took the title of "Participation Banks" with the Law No. 5411 enacted in 2005 and started to compete more intensely with other banks engaged in commercial banking activities.
Gold banking is a means of channeling the gold that the society holds for investment / savings purposes to the economy by attracting them to banks. It first started in the 1980s with a bank's gold deposit certificate and quarterly gold purchase / sale. In the 1990s, another bank made efforts to provide gold loans to jewelers in the field of gold banking, but it was not successful (Öz, 2015: 44). On the other hand, gold deposit accounts started to be included in the balance sheets. Following these first attempts, a participation bank that physically collected gold after 2010 has ensured that an important financial resource takes its place in the liabilities of banks (Çelikdemir, Çetin, 2015: 11-32). The fact that gold can be an important and common financial resource for banks has been discovered. In fact, participation banks are mentally prepared for such an innovation in advance. Because gold is regarded as money, not a commodity, in terms of the (Islamic) principles on which interest-free banking is based. In addition, the majority of current or potential customers of interest-free banks tend to invest some of their savings in interest-free investment instruments by their beliefs. Gold comes first among the vehicles in this scope.
As a result of these and similar motives, participation banks were quick to pioneer the transition to "gold banking", and likewise pioneered the introduction of the concept to the Turkish banking sector.
In this study; The physical gold collection practice of participation banks has been researched and analyzed about the contributions of individuals, the country's economy and the banking sector. This study is aimed to be a source for future studies.

Keywords: Banking, Participation Banking, Gold Banking