Periyodik takipteki kanser hastalarında; kanser nüks korkusu, COVİD-19 korkusu ve psikolojik dayanıklılık ilişkisinin değerlendirilmesi
In cancer patients in periodic follow-up; fear of cancer recurrence, fear of covid-19 and evaluation of the relationship with psychological resilience
Yazar: AYŞE YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LOKMAN KORAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Onkoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korku = Fear ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Neoplazm metastazları = Neoplasm metastasis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nüks = Recurrence ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological

Özet:
Kanser fiziksel sağlığımızı etkilediği gibi ayrıca alışık olmadığımız çok çeşitli duyguları ortaya çıkarabilir. Diğer taraftan mevcut duyguların daha yoğun yaşanmasına neden olabilir. Yeni Koronovirüs Hastalığı (COVID-19) salgınının bireysel, ulusal ve uluslararası düzeyde etkileri izlenmektedir. Salgının bireysel düzeyde çaresizlik, hastalık ve ölüm duygularını tetiklediği açıkça gözlemlenmiştir. Bu çalışmada, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversite Hastanesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı polikliniklerine başvuran, kanser tanısıyla periyodik takipte olan hastalar arasından kriterlere uyanlar çalışmaya alındı. Hormonal tedavi dışındaki kemoterapi ve radyoterapi gibi planlanmış tedaviler çalışmanın başlangıcından en az üç ay önce tamamlanmış hastalarda COVID-19 korkusu, kanser nüks korkusu (FCR; Fear of Cancer Recurrance) ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Hedef populasyon içinde toplam 164 hasta, sosyodemografik özellikler, kanser nüks korkusu kısa ölçeği, COVID-19 korkusu ölçeği ve psikolojik dayanıklılık ölçeğini içeren anket formunu tamamladı. Yüz altmış dört katılımcının 129'u kadın, 147'si evliydi. Katılımcıların yaş ortalaması 60.14±0.78, (34-88) ve tanıdan itibaren geçen süre 3.98±2.55 yıl olarak saptandı. 113 meme kanseri, 32 kolorektal kanser ve 19 küçük hücre dışı akciğer kanseri hastası anketi yanıtladı. Katılımcıların %66.5'i (n=109) ilköğretim, %9.1'i (n=15) ortaöğretim, %24.4'ü (n=40) üniversite mezunuydu. İl merkezinde oturan katılımcılar %36.6 (n=60), ilçe merkezinde oturanlar %36 (n=59) ve köy-kasabada oturanlar %27.4'lük kısmını oluşturuyordu. Geliri giderin altında olan hastalar %49.4 (n=81) ve gelir-gider durumu eşit veya üstü olan hastalar %50.6 (n=83) kısmı oluşturuyordu. 
Sosyodemografik verilerin analizinde kadın ve erkek hastalar arasında psikolojik dayanıklılığın, kadınlara kıyasla erkeklerde daha yüksek olduğu saptandı (p=0.003) Meme kanseri hastalarında psikolojik dayanıklılık, diğer iki kanser türüne göre daha düşük saptandı (p=0.035). Kanser nüksü için kontrol muayeneleri geciken hastalarda, takipleri için gecikme yaşamayanlara göre COVİD-19 korkusunun daha yüksek olduğu bulundu (p=0.047). Gelir-gider dengesi eşit olmayanlarda psikolojik dayanıklılığın daha düşük düzeyde olduğu saptandı ( P=0.030). Yaşadığı yer, eğitim düzeyi, evlilik durumu gibi diğer sosyodemografik verilerle kanser nüks korkusu, COVİD-19 korkusu ve psikolojik sağlamlılık arasında istatistiksel anlamlılığa ulaşan herhangi bir bulgu saptanmadı. Kanser nüks korkusu ve psikolojik dayanıklılık açısından bu yaş grupları arasında istatistiki anlamlılık saptanmadı. Pandemi döneminde kanser nüks korkusu yaşayan hastaların, bu korkularının COVİD-19 korkusu tarafından predikte edildiği gösterilmiştir (Beta 0.456, R2 0.203).
Pandemi döneminde hastaların hem nüks korkuları hem de koronavirüs ile enfekte olma korkusu, artmaktadır. Psikolojik dayanıklılıklarını artıracak uygulamaların bu korkuların üstesinden gelmek için katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Cancer not only affects our physical health, but it can also reveal a wide variety of emotions that we are not accustomed to. On the other hand, it can cause existing emotions to be experienced more intensely. The effects of the New Coronovirus Disease (COVID-19) epidemic are monitored at the individual, national and international levels. It has been clearly observed that the epidemic triggers feelings of helplessness, sickness and death at the individual level. In this study, patients who met the criteria among the patients who applied to the outpatient clinics of Çanakkale Onsekiz Mart University Hospital Medical Oncology Department and were followed up periodically with the diagnosis of cancer were included in the study. It was aimed to evaluate the relationships between fear of COVID-19, fear of cancer recurrence (FCR) and resilience in patients whose planned treatments such as chemotherapy and radiotherapy other than hormonal therapy were completed at least three months before the start of the study.
A total of 164 patients in the target population completed the questionnaire including sociodemographic characteristics, fear of cancer recurrence short scale, fear of COVID-19 scale and psychological resilience scale. Of the 126 participants, 129 were women and 147 were married. The mean age of the participants was 60.14±0.78 (34-88), and the time from diagnosis was 3.98±2.55 years. 113 breast cancer, 32 colorectal cancer, and 19 non-small cell lung cancer patients answered the questionnaire. 66.5% (n=109) of the participants were primary school graduates, 9.1% (n=15) were secondary school graduates, and 24.4% (n=40) were university graduates. The participants living in the city center were 36.6% (n=60), those living in the district center were 36% (n=59), and those living in the village-town constituted 27.4%. Patients with an income below the expense accounted for 49.4% (n=81) and patients with an equal or higher income-expenditure status comprised 50.6% (n=83).
In the analysis of sociodemographic data, it was determined that psychological resilience was higher in males than females between male and female patients (p=0.003). Psychological resilience in breast cancer patients was found to be lower than in the other two cancer types (p=0.035). It was found that the fear of COVID-19 was higher in patients whose control examinations were delayed for cancer recurrence compared to those who did not experience delay in follow-up (p=0.047). Psychological resilience was found to be lower in those with unequal income-expenditure balance (P=0.030). No statistically significant finding was found between other sociodemographic data such as place of residence, education level, marital status, and fear of cancer recurrence, fear of COVID-19, and psychological resilience. There was no statistical significance between these age groups in terms of fear of cancer recurrence and psychological resilience. It has been shown that these fears of patients who have a fear of cancer recurrence during the pandemic period are predicted by the fear of COVID-19 (Beta 0.456, R2 0.203).
During the pandemic period, both the fear of recurrence and the fear of being infected with the coronavirus increase. It is predicted that practices that will increase their psychological resilience will contribute to overcoming these fears.