Babaların işitme kayıplı çocuklarının dil gelişimlerindeki rollerinin incelenmesi: Gömülü teori araştırması
The role of fathers in the language development of children with hearing loss: A grounded theory research
Yazar: FATİH MEHMET ACAR
Danışman: PROF. DR. ZERRİN TURAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Babalar = Fathers ; Dil gelişimi = Language development ; Gömülü teori = Grounded theory ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Araştırmanın amacı, babaların işitme kayıplı çocuklarının dil gelişimlerindeki rollerini keşfetmek ve bu rolleri kapsamlı bir kavramsal çerçeve ile açıklayan bir kuram geliştirmektir. Bu amaçla araştırma gömülü teori olarak desenlenmiştir. Araştırmanın katılımcıları 0-3 yaş aralığında işitme kayıplı çocuğu olan 12 babadan oluşmaktadır. Araştırma verileri yarı-yapılandırılmış görüşmeler, gözlemler, belgeler, ürünler ve araştırma günlüğü ile elde edilmiştir. Veriler sürekli karşılaştırmalı analiz ve yapılandırmacı gömülü teori kodlama sürecinden yararlanılarak çözümlenmiştir. Her bir veri seti diğerleriyle karşılaştırılmış ve veriye dayalı bir kuram inşa edilmiştir. Kuram doğrultusunda babaların babalık rolü algılarının olduğu, çocuklarının bakım ve gelişimlerinde bu algılarıyla rol oynadıkları ortaya çıkmıştır. İşitme kaybı tanısıyla aile yaşantılarının farklılaştığı, bu doğrultuda çocukları için işitme teknolojileri edindikleri ve aile eğitimlerine devam ettikleri görülmüştür. Aile eğitimlerinden edindikleri deneyimle aile yaşantılarını yeniden düzenledikleri ve bu etkileşim ortamlarında çocuklarının dil gelişimlerini desteklemek için etkinlikler yaptıkları saptanmıştır. Çocuklarının gelecekleri için planlamalar yaptıkları ve yaşantılarını garanti altına almak istedikleri ortaya koyulmuştur. İçinde bulundukları sosyal çevreyle etkileşim içinde oldukları, bu etkileşimin çocuklarının dil gelişimi desteklemelerine olumlu katkılar sağladığı bulunmuştur. Babaların içinde yaşadıkları toplumdan beklentilerinin olduğu, diğer işitme kayıplı çocuk ailelerine de önerilerde bulundukları açıklanmıştır. İşitme kayıplı çocuk babaların rollerinin detaylı olarak keşfedilmesinin alanyazın bilgi temeline ve alandaki uygulamalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of the research is to explore the role of fathers in the language development of children with hearing loss and to build a theory that explains these roles with a comprehensive conceptual framework. For this purpose, the research was designed as grounded theory. The participants were twelve fathers of children with hearing loss aged between 0-3 years. Data were collected through semi-structured interviews, observations, documents, artifacts and a research journal. The data were analyzed by constant comparative analysis and constructivist grounded theory coding process. Each data of the fathers was compared with the others and a substantive theory was constructed. The substantive theory indicated that the fathers have the fatherhood role perceptions and acted according to these perceptions in the care and development of their children. Their family lives changed with the diagnosis of hearing loss, they obtained hearing technologies for their children and attended early intervention seasons. They rearranged their family lives with the experience they gained from early intervention and organized activities to support their children's language development in new interaction environments. They also made plans for their children's futures and wanted to guarantee their future lives. They were in interaction with their social circle and these interactions contributed positively to support the language development of their children. They have expectations from the society they live in and also recommendations for other families of children with hearing loss. Exploring the roles of fathers with children who have hearing loss in detail was expected to contribute to the knowledge base of literature and to practices on the field.