Diabetes mellituslu hastalarda D vitamini ve parathormon düzeyinin mikrovasküler komplikasyonlarla ilişkisi
The relationship of vitamin D and parathormony level and microvascular complications in patients with diabetes mellitus
Yazar: BATUHAN BAYBARS DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. EMİN MURAT AKBAŞ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabet komplikasyonları = Diabetes complications ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Komplikasyonlar = Complications ; Paratiroid hormon = Parathyroid hormone ; Vasküler hastalıklar = Vascular diseases ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Giriş: Diyabetin neden olduğu mortalite ve morbiditenin büyük bir kısmını vasküler 
komplikasyonlar oluşturmaktadır. D vitamininin glikoz metabolizması üzerinde önemli etkileri 
vardır. D vitamini insülin sentezine katkıda bulunur ve insüline karşı gelişen periferik direncin 
azalmasında rol oynar. Ayrıca D vitamini renin anjiotensin aldosteron sistemini baskılayıp 
albüminüriyi azaltırken, anti-inflamatuar, immünmodülatör ve hücre proliferasyonu 
düzenleyici etkileri de vardır. Fakat D vitamini eksikliği ve gelişen sekonder hiperparatiroidinin 
mikrovasküler komplikasyonlar ile ilişkisi net değildir. Bu çalışmada D vitamini ve 
Parathormon (PTH) düzeylerinin diyabetik nöropati, retinopati ve nefropati ile ilişkisini 
değerlendirmeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Kesitsel nitelikteki bu çalışmaya 18 yaş üzeri Diabetes Mellitus tanısı 
olan 510 hasta dahil edilmiştir. Klinik bilgiler değerlendirilerek laboratuvar sonuçları tıbbi 
kayıtların incelenmesi yoluyla elde edilmiştir. Hastalar D vitamini seviyesine göre eksiklik (D 
vitamini < 10 ng/mL), yetersizlik (10 ng/mL ≤ D vitamini < 20 ng/mL) ve D vitamini yeterli 
(D vitamini ≥ 20 ng/mL) olarak üç gruba ayrıldı. Parathormon düzeyinin≥88 pg/mL olması 
hiperparatiroidi olarak tanımlandı. Gruplar arasında mikrovasküler komplikasyonların oranları 
araştırıldı.
Bulgular: Hastalar D vitamini düzeyine göre gruplandırıldığında, gruplar arasında diyabetik 
nefropati ve diyabetik retinopati açısından istatistiksel olarak anlamlı fark varken diyabetik 
nöropati açısından fark yoktu. D vitamini düzeyi arttıkça diyabetik nefropati ve diyabetik 
retinopati sıklığının azaldığı görüldü. Hastalar PTH düzeyine göre gruplandırıldığında, gruplar 
arasında diyabetik nefropati açısından istatistiksel olarak anlamlı fark varken, diyabetik 
retinopati ve diyabetik nöropati açısından fark yoktu. PTH düzeyi arttıkça diyabetik nefropati
görülme sıklığının arttığı görüldü. D vitamininin diyabetik retinopatinin bağımsız 
öngördürcüsü olduğu, PTH'ın ise diyabetik nefropatinin bağımsız öngördürücüsü olduğu 
saptandı.
Sonuç: Diyabetik hastalarda D Vitamini eksikliğinin taranması ve D vitamini takviyesi 
sağlanması hem kan şekeri regülasyonunu sağlamada hem de diyabetik nefropati ve diyabetik 
retinopati gelişimini önlemede faydalı olabilir. Ayrıca klinik pratikte, D vitamini seviyesine ek 
olarak, çalışmamızda tespit etmiş olduğumuz PTH ve diyabetik nefropati ilişkisi nedeni ile, 
diyabet hastalarında PTH düzeyi takibi ek fayda sağlayabilir. Diyabete bağlı mikrovasküler 
komplikasyonlar ile D vitamini ve PTH seviyesi ilişkisini araştıracak, sebep sonuç ilişkisini 
ortaya koymayı amaçlayan çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Diabetes Mellitus, D vitamini, Parathormon, Diyabetik Mikrovasküler 
Komplikasyonlar

Abstract:
Introduction: Vascular complications constitute a large part of the mortality and morbidity 
caused by diabetes. Vitamin D has important effects on glucose metabolism. Vitamin D 
contributes to insulin synthesis and plays a role in reducing peripheral resistance to insulin. In 
addition, while vitamin D suppresses renin angiotensin aldosterone system and reduces 
albuminuria, it also has anti-inflammatory effects, immunomodulatory and cell proliferation 
regulatory effects. However, the relationship of vitamin D deficiency and developing secondary 
hyperparathyroidism with microvascular complications is not clear. In this study, we aimed to 
evaluate the relationship of vitamin D and parathormone (PTH) levels with diabetic neuropathy, 
retinopathy and nephropathy.
Materials and Methods: 510 patients over 18 years of age with Diabetes Mellitus were 
included in this cross-sectional study. Clinical information was evaluated and laboratory results 
were obtained through examination of medical records. Patients were divided into three groups 
according to their vitamin D level as those with deficiency (vitamin D < 10 ng/mL), 
insufficiency (10 ng/mL ≤ vitamin D < 20 ng/mL), and those with adequate vitamin D (vitamin 
D ≥ 20 ng/mL). Parathormone level ≥88 pg/mL was defined as hyperparathyroidism. The rates 
of microvascular complications between groups were investigated.
Results: When the patients were grouped according to their vitamin D levels, there was a 
statistically significant difference between the groups in terms of diabetic neuropathy and 
diabetic retinopathy, but there was no difference in terms of diabetic nephropathy. It was 
observed that the frequency of diabetic neuropathy and diabetic retinopathy decreased as the 
vitamin D level increased. When the patients were grouped according to PTH levels, there was 
a statistically significant difference between the groups in terms of diabetic neuropathy, but 
there was no difference in terms of diabetic retinopathy and diabetic neuropathy. It was 
observed that the incidence of diabetic neuropathy increased as the PTH level increased. It was 
determined that vitamin D was an independent predictor of diabetic retinopathy, and PTH was 
an independent predictor of diabetic nephropathy.
Conclusion: Screening for vitamin D deficiency and providing vitamin D supplementation in 
diabetic patients may be beneficial both in providing blood sugar regulation and in preventing 
the development of diabetic neuropathy and diabetic retinopathy. Also, in clinical practice, in 
addition to vitamin D levels, PTH level monitoring in diabetic patients may provide additional 
benefit due to the relationship between PTH and diabetic neuropathy that we found in our study. 
There is a need for studies that will investigate the relationship between diabetes-related 
microvascular complications and vitamin D and PTH levels, and aim to reveal the cause-effect 
relationship.
Keywords: Diabetes Mellitus, Vitamin D, Parathormone, Diabetic Microvascular 
Complications