Domates anacı tohumlarında bazı kaliteyi iyileştirici uygulamaların çimlenme ve çıkış kapasitesi üzerine etkileri
The effects of some quality improvement treatments on the germination and emergence capacity of tomato rootstocks
Yazar: ÜZEYİR YİĞİT
Danışman: PROF. DR. AHMET BALKAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Son yıllarda fide üretim tesislerinde, ticari aşılı domates fidesi üretiminde kullanılan anaç tohumlarında, çimlenme oranının düşük olması ve homojen fide çıkışının sağlanamaması gibi bazı zorluklarla karşılaşılmaktadır. Bu çalışmanın amacı,  domates anaç tohumlarında yaşanan bu sorunların çözümüne yönelik olarak farklı kimyasal uygulamalar ile çimlenmenin teşvik edilmesi ve homojen bir çimlenme ve çıkış performansının sağlanmasıdır. Çalışmada, domates anaç çeşidi olarak S. lycopersicum x S. pimpinellifolium türler arası melezi Yavuz F1 ve S. lycopersicum x S. hirsutum melezi AS4XLH F1 çeşitleri kullanılmıştır. Domates anaç tohumlarında ekim öncesinde GA3 (250, 500, 750 ve 1000 ppm), KNO3 (%0.5, %1.0, %3.0 ve %5.0), SNP (100, 200 ve 300 µM) ve PEG (%27.3, %30.2 ve %34.2) kalite iyileştirme uygulamaları yapılmıştır. Çalışmada kullanılan kimyasal uygulamalar ve dozlarının domates anaçlarında tohum çimlenme oranı üzerine etkileri istatistiksel olarak önemli düzeylerde farklılık göstermiştir. Çimlenme oranı bakımından en iyi sonuçlar, her iki çeşitte de %0.5 ve %1.0'lik KNO3 uygulamalarında belirlenmiştir.   Her iki anaç tohumunda da %27,3'lük PEG 6000 uygulaması en düşük %50 çimlenme süresini sağlamış ve sırasıyla 5.0 gün ve 4.8 gün olarak belirlenmiştir. Ayrıca, %27,3'lük PEG 6000 uygulaması aynı zamanda anaç tohumlarının her ikisinde de kontrol uygulamasına göre çimlenme hızını da artırmıştır. En yüksek çimlenme hızı, %77.0 ile Yavuz F1 anaç tohumlarındaki 250 ppm ve 500 ppm'lik GA3 uygulamasından elde edilmiştir. %50 çıkış süresi yönünden tüm uygulamaların her iki anaç tohumunda da olumlu yönde etkisi olmaz iken AS4XLH F1 tohumlarında 250 ppm GA3 uygulaması %70.75'lik oranla en yüksek çıkış hızını sağlamıştır. Çıkış oranı yönünden ise AS4XLH F1 tohumları için bir çok uygulama kontrol uygulamasının üzerinde çıkış oranı sağlarken en yüksek çıkış oranı ise %86.0 ile 100 µM'lük SNP uygulamasından elde edilmiştir. En etkili kimyasal ve dozlarının tam ve kesin olarak saptanması amacıyla; önümüzdeki dönem farklı domates anaçlarında belirtilen kimyasalların öne çıkan dozlarının denenmesi planlanmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Domates anacı, Tohum kalitesi, Çimlenme, Çıkış, Kimyasal, Doz

Abstract:
In recent years, there have been some difficulties in seedling companies due to the low germination rate of rootstock seeds and the using of non-uniform seedling for commercial grafted tomato seedling production. The aim of this study is to encourage germination and to achieve a uniform germination and emergence performance by different treatments in order to solve these problems in tomato rootstock seeds. In the study, S. lycopersicum x S. pimpinellifolium interspecific hybrids Yavuz F1 and S. lycopersicum x S. hirsutum  hybrids AS4XLH were used as tomato rootstock varieties. In the quality improvement practices carried out before the sowing of tomato rootstock seeds, GA3 (250, 500, 750 and 1000 ppm), KNO3 (0.5%, 1.0%, 3.0% and 5.0%), SNP (100, 200 and 300 µM) and PEG (27.3%, 30.2% and 34.2%) were used. The effects of different chemical treatments and doses used in the study on the germination rate of tomato rootstocks varied. The effects of various chemicals and doses on the germination rate of tomato rootstock seeds used in the study were found significantly statistically. The best results in terms of germination rate were determined in 0.5% and 1.0% KNO3 applications in both varieties. The minimum 50% germination time was determined in 27.3% PEG 6000 application in both rootstock seeds and it was determined as 5.0 days and 4.8 days respectively. The 27.3% PEG 6000 application also increased the germination rate according to the control application in both rootstock seeds. The highest germination rate with 77.0% was obtained from 250 ppm and 500 ppm GA3 application of Yavuz F1 rootstock seeds. While 50% emergence time did not have a positive effect on both rootstocks, the highest emergence rate with 70.75% in AS4XLH F1 seeds was determined in 250 ppm GA3 treatment. In the most of the treatments for AS4XLH F1 seeds are provided emergence rate above the control application, while the highest emergence rate with 86.0% was obtained from 100 μM SNP application. In order to determine the most effective chemicals and doses; it is planned to test the prominent doses of chemicals mentioned in different tomato rootstocks in the coming period.


Key Words: Tomato rootstock, Seed quality, Germination, Emergence, Chemical, Dose