Öğretmenlerin öğrenciler ile ilişkilerde etik ilkelere uygun davranma durumlarının incelenmesi
The investigation of teachers' behaviors compliance with ethical principles in relations with students
Yazar: HASAN ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA TİCAN BAŞARAN ; DR. SİBEL AYDOĞAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Milli eğitim = National education

Özet:
Eğitim sistemlerinin en önemli ögelerinden birisi öğretmenlerdir. Çalışmalar öğretmen niteliği ile öğrenci başarısı arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu sebeple, öğretmenler, görevlerini eğitimin temel prensiplerine, hedeflerine ve mesleki etik ilkelere uygun bir biçimde yerine getirmekle sorumludur. Bu doğrultuda 2015 yılında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından eğitim öğretim hizmeti verenler için mesleki etik ilkeler uygulamaya konulmuştur.
Bu araştırmanın hedefi, ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin eğitim öğretim hizmeti verenler için belirlenmiş olan mesleki etik ilkelerden öğrencilerle ilişkilerde etik ilkelere uygun davranma durumlarını ortaya koymaktır. Bu amaca ulaşabilmek için çalışma nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeline dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında Muğla ili Menteşe ilçesinde yer alan ortaöğretim kurumlarından 420 öğrenci ve 301 öğretmen çalışma grubunu oluştururken, ikinci aşamasında aynı ilde Menteşe dışındaki ilçelerde bulunan ortaöğretim kurumlarından 216 öğretmen ve 851 öğrenci oluşturmuştur. Veriler, çalışma kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen eğitim öğretim hizmeti verenler için mesleki etik ilkeler temel alınarak öğretmen ve öğrencilere yönelik olarak geliştirilen veri toplama araçlarıyla toplanmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde standart sapma, aritmetik ortalama, % oranı, tekrarlanma sıklığı gibi betimsel istatistiklerle birlikte t-testi, ANOVA gibi kestirimsel istatistikler de kullanılmıştır. Yapılan analizler; çalışmaya katılan öğretmen ve öğrencilerin öğretmenlerin öğrenciler ile ilişkilerde etik ilkelere büyük oranda uygun davrandıklarını düşündüklerini ancak, öğrencilerin daha olumsuz algılara sahip olduklarını, öğretmen ve öğrenciler arasındaki bu farklılığın istatistiksel olarak da anlamlı olduğunu göstermiştir. Öğretmenlerin meslektaşlarının öğrenciler ile ilişkilerde etik ilkelere uygun davranma durumları ile ilgili algıları cinsiyetlerine, kıdemlerine, görev yapmakta oldukları okul türüne, ortalama sınıf mevcudu, etik ilkelerin bilinme ve görünürlük durumuna göre göre anlamlı farklılık göstermezken, öğrencilerin de öğretmenlerinin öğrenciler ile ilişkilerde etik ilkelere uygun davranma durumları ile ilgili algıları cinsiyetlerine, sınıf düzeylerine, öğrenim görmekte oldukları okul türlerine, ortalama sınıf mevcudu, etik ilkelerin bilinme ve görünürlük durumuna göre göre farlılık göstermemiştir. 
Anahtar Kelimeler: etik, meslek etiği, mesleki etik ilkeler, öğretmenlik meslek etiği, eğitim öğretim hizmeti verenler için mesleki etik ilkeler

Abstract:
One of the most important elements of education systems is teachers. Studies show a strong relationship between teacher quality and student success. Therefore, teachers are responsible for fulfilling their duties in accordance with the fundamental principles, goals, and professional ethical principles of education. In this regard, professional ethical principles for educators were put into practice by the Ministry of National Education in 2015. The aim of this research is to reveal whether teachers working in secondary schools comply with the professional ethical principles on relationships with students. To achieve this goal, the study was conducted based on the survey model. While in the first phase of the research, 420 students currently attending secondary schools in the Menteşe district of Muğla province and 301 teachers working in the same schools formed the study group, in the second phase, 216 teachers and 851 students from secondary schools in the districts other than Menteşe in the same province. Data were collected using data collection tools developed for teachers and students based on the professional ethical principles determined by the Ministry of National Education for educators. Descriptive statistics such as standard deviation, arithmetic mean, percentage rate, frequency of occurrence, along with predictive statistics such as t-test, ANOVA, were used in analysing the research data. The analyses indicated that though the teachers and the students participating in the study believe that teachers largely comply with ethical principles in their relationships with students, the students have more negative perceptions. The difference between teachers and students is statistically significant. Teachers' perceptions of their colleagues' behaviour in accordance with ethical principles in their relationships with students did not differ significantly based on their gender, seniority, type of school they work in, average class size, knowledge and visibility of ethical principles. Similarly, students' perceptions regarding their teachers' behaviour in compliance with ethical principles in their relationships with students did not show a statistically significant difference based on their gender, grade levels, types of school they attend, average class size, knowledge and visibility of ethical principles. 
Keywords: ethics, professional ethics, professional ethical principles, teaching profession ethics, professional ethical principles for educators.