Dorsolateral prefrontal kortekse tdcs uygulamasının sanal gerçeklik deneyiminde algı değişimine etkisi
The effect of TDCS application to the dorsolateral prefrontal cortex on perception change in virtual reality experience
Yazar: MURAT KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇER ESKİKURT ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENOL PİŞKİN
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinirbilimler Ana Bilim Dalı / Sinirbilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel uyarım = Cognitive stimulation ; Dorsolateral prefrontal cortex = Dorsolateral prefrontal korteks ; Fiziksel benlik algısı = Physical self perception ; Görme algısı = Visual perception ; Prefrontal korteks = Prefrontal cortex ; Psikolojik algılama = Psychological perception ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Zihin felsefesi = Mind of philosophy ; Zihin psikolojisi = Mind psychology ; İnsan psikolojisi = Human psychology

Özet:
Transkraniyel Doğru Akım Uyarımı (tDAU - transcranial direct current stimulation - tDCS), kortikal aktivasyonu kolaylaştıran veya zorlaştıran popüler bir beyin uyarım yöntemidir. Sanal gerçeklik (VR) teknolojisi ise, oyun endüstrisi ile ivme kazanmış fakat son yıllarda tedavi ve araştırma amaçlı olarak da kullanılan donanımsal simülasyon sistemidir. VR teknolojisinin, tDCS ile birlikte kullanıldığı alanlar, özellikle beyin araştırmalarının konusu haline gelmiştir. Bu çalışmada dorsolateral prefrontal kortekse (DLPFC) tDCS uygulayarak katılımcıların sanal gerçeklik deneyimlerindeki algı değişimleri incelemiştir. Çalışmanın amacı, DLPFC'ye uygulanan aktif tDCS'nin, sham tDCS uyarımına kıyasla katılımcılarda VR mevcudiyet deneyimlerini artırması beklenmektedir. Çalışmaya 42 gönüllü katılmıştır ve iki gruba aktif ve sham olmak üzere 21'şer kişi olarak tek kör randomize kontrollü olarak atanmıştır. Katılımcılara tDCS uygulaması öncesinde alıştırma ve mevcudiyet deneyimlerini değerlendirdikleri ölçeği doldurmaları için VR deneyimi yaşatılmıştır. Katılımcıların VR deneyimleri Bulunuşluk Hissi Ölçeği (BHÖ) ile puanlandırılmıştır. Çalışmanın sonucunda sağ DLPFC anodal, sol DLPFC katodal uyarımı, aktif grubun grup içi daha yüksek bir gerçeklik deneyimi yaşamalarına neden olmuştur. İki grubun birbirleriyle karşılaştırılmasında, tDCS öncesi ve sonrasına göre herhangi istatistiksel bir farklılık bulunmamıştır. Sham grubu, grup içi karşılaştırmasında tDCS sonrası, önce ile kıyaslandığında katılımcıların daha yüksek bir gerçeklik deneyimi yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar ile DLPFC'e uygulanan tDCS'nin, VR deneyiminde algı değişimine etkisi olduğu ve subjektif durumların araştırma sonuçlarını beklenmeyen sonuçlarla etkileyebileceği gösterilmiştir.

Abstract:
Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS) is a popular brain stimulation method that facilitates or challenges cortical activation. Virtual reality (VR) technology is a hardware simulation system that has gained momentum with the gaming industry but has also been used for therapeutic and research purposes in recent years. The areas where VR technology is used together with tDCS have become the subject of brain research. In this study, we applied tDCS to the dorsolateral prefrontal cortex (DLPFC) and examined the perceptual changes in participants' virtual reality experiences. The aim of the study is that active tDCS applied to the DLPFC is expected to enhance VR presence experiences in participants compared to sham tDCS stimulation. Forty-two volunteers participated in the study and were assigned to two groups, active and sham, as 21 participants each in a single-blind randomized controlled trial. Before the tDCS application, participants were given a VR experience to fill in the scale in which they evaluated their experience of familiarization and presence. The VR experiences of the participants were scored with the Presence Questionnaire (PQ). As a result of the study, right DLPFC anodal and left DLPFC cathodal stimulation caused the active group to have a higher in-group reality experience. When the two groups were compared with each other, no statistical difference was found before and after tDCS. In the in-group comparison of the sham group, it was concluded that the participants had a higher reality experience after tDCS compared to before. With the results obtained, it has been shown that tDCS applied to DLPFC has an effect on perception change in VR experience and subjective situations may affect the research results with unexpected results.