Fenamifos'un sebep olduğu akciğer toksisitesi üzerine naringenin'in koruyucu rolü
Protective effect of naringenin on lung toxicity caused by fenamiphos
Yazar: İLHAN DORUKHAN ÇOKER
Danışman: PROF. DR. FATMA GÖKÇE APAYDIN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Fenamifos (FNP) ülkemiz ve dünya genelinde sıklıkla kullanılan organoforsfatlı bir tarım ilacıdır. Tarım alanlarında elma, portakal gibi birtakım ürünlerin ilaçlanmasında kullanılmaktadır. Naringenin (NAR), portakal, limon, bergamot ve domates gibi turunçgillerde bolca bulunan, antioksidan bir bileşiktir. Bu tez çalışmasında, sıçan akciğer dokusunda fenamifosun sebep olduğu toksikolojik etki üzerine naringeninin koruyucu etkisi araştırılmıştır. Bu tez çalışmasında kullanılan deney hayvanları 4 eşit gruba ayrılmıştır. Bunlar; kontrol grubu, fenamifos (0,76 mg/kg/gün) uygulanan grup, naringenin uygulanan grup (50 mg/kg/gün) ve fenamifos (0,76 mg/kg/gün) + naringenin (50 mg/kg/gün) uygulanan gruptur. Kimyasal maddeler deney hayvanlarına günde bir defa olacak şekilde oral gavaj yoluyla 28 gün boyunca uygulanmıştır. Deney hayvanlarına uygulama sonunda sıçan akciğer dokularındaki malondialdehit (MDA) seviyeleri ve antioksidan enzim aktiviteleri (SOD, CAT, GPx ve GST) spektrofotometrik metotlarla belirlendi. MDA seviyeleri ve antioksidan enzim (süperoksit dismutaz, katalaz, glutatyon peroksidaz, glutatyon S-transferaz) aktiviteleri belirlendiğinde kontrol grubuyla naringenin uygulanan gruptaki akciğer dokuları arasında belirleyici bir fark gözlenmemiştir. 4. hafta sonunda kontrol ile fenamifos uygulanan gruplar karşılaştırıldığında SOD, CAT, GPx ve GST enzim aktivitelerinde düşüş gözlenirken MDA seviyelerinde yükselme belirlenmiştir. Fenamifos ve naringenin birlikte uygulandığı grupta ise araştırılan parametrelerde iyileşme gözlenmiştir. Fenamifos uygulanan grupların akciğer dokularında amfizematöz değişiklikler, mononükleer hücre infiltrasyonu,  alveolar septada kalınlaşma, hemoraji ve alveolar dejenerasyonlar tespit edilmiştir. Fenamifos ve naringenin birlikte uygulandığı ratların akciğer dokularında daha az histopatolojik değişimler gözlenmiştir.

Abstract:
Fenamiphos (FNP) is an organophosphate insecticide used to control many nematode pests in agricultural soils. It is preferred on plants such as oranges, apples, tobacco and some types of cereals. However, the significant negative ecological effects of fenamiphos have recently begun to attract attention. Naringenin (NAR) is a bitter and colorless compound found abundantly in citrus fruits such as lemon, orange, bergamot, clementine and tomato. In this thesis study, the protective effect of naringenin on fenamiphos-induced damage in rat heart tissue was examined. In the experiments conducted in this study, ethical standard protocols for the use of experimental animals were followed. Experimental animals were divided into 4 groups. These; control group, fenamifos (0.76 mg/kg/day) applied group, naringenin applied group (50 mg/kg/day) and fenamifos (0.76 mg/kg/day) + naringenin (50 mg/kg/day). is the applied group. Chemical substances were applied to the experimental animals by oral gavage once a day for 28 days. At the end of the application to the experimental animals, malondialdehyde (MDA) levels and antioxidant enzyme activities (SOD, CAT, GPx and GST) in the rat heart tissues were determined by spectrophotometric methods. When MDA levels and antioxidant enzyme (superoxide dismutase, catalase, glutathione peroxidase, glutathione S-transferase) activities were determined, no significant difference was observed between the heart tissues of the control group and the naringenin applied group. When the control group was compared with the fenamifos-treated group at the end of the 4th week, a decrease was observed in SOD, CAT, GPx and GST enzyme activities, while an increase in MDA levels was determined. As a result, naringenin reduced the oxidative stress caused by fenamiphos. Emphysematous changes, mononuclear cell infiltration, thickening of alveolar septa, haemorrhage and alveolar degenerations were detected in the lung tissues of fenamiphos treated groups. Less histopathological changes were observed in the lung tissues of rats administered fenamiphos and naringenin together.