Türkçenin ikinci/yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ileri düzey ders kitaplarındaki okuma etkinliklerinin incelenmesi
Analysis of reading activities in advanced coursebooks used in teaching Turkish as a second/ foreign language
Yazar: MUHAMMETALİ AKYASAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜRKAN MORALI
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkçenin ikinci/yabancı dil olarak öğretimi amacıyla hazırlanmış ileri düzey ders
kitaplarında yer alan okuma etkinliklerini; sayı, tür ve uygulama süreci bakımından
incelemek amacıyla ortaya konan bu araştırmada nitel araştırmalarda sıklıkla tercih
edilen yöntemlerden biri olan doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın
dokümanları altı farklı ders kitabından oluşmuştur. Dokümanlardan elde edilen veriler
hem betimsel hem de içerik analizi yoluyla incelenmiştir. Elde edilen bulgular
sonucunda tüm ders kitaplarında toplam 501 okuma etkinliği tespit edilmiştir. Okuma
etkinlikleri iki ders kitabında ünitelere dengeli dağılım gösterirken diğer dört ders
kitabında ise ünitelere dengeli bir dağılım göstermemektedir. Uygulama süreci
bakımından bu etkinliklerin 59'unun okuma öncesi, 13'ünün okuma sırası ve geriye
kalan 429'unun ise okuma sonrası süreçte gerçekleştirilmeye uygun etkinlikler olduğu
belirlenmiştir. Altı ders kitabında toplam 37 farklı türde okuma etkinliğine yer
verildiği görülürken en fazla etkinlik türünün açık uçlu soru, eşleştirme, doğru-yanlış
ve çoktan seçmeli soru türlerinde olduğu görülmüştür. Tüm ders kitapları için hem
etkinlik türü hem de uygulama süreci bakımından etkinliklerin dengeli bir dağılım
göstermediği görülmüştür. Dolayısıyla ders kitaplarının etkinlik türü ve etkinliklerin
uygulama süreci bakımından yeniden gözden geçirilerek yapılandırılmalarına yönelik
önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar sözcükler: ders kitabı, etkinlik, ileri düzey, okuma becerisi, Türkçenin
ikinci/yabancı dil olarak öğretimi.

Abstract:
This research aimed to examine the reading activities included in advanced
coursebooks prepared for the purpose of teaching Turkish as a second/foreign
language in terms of number, type and application process. In this study, document
analysis as one of the most preferred methods in qualitative research was used. The
documents of the study consisted of six different coursebooks. The data obtained from
the documents were examined through both descriptive and content analysis. As a
result of the findings, a total of 501 reading activities were determined in all
coursebooks. While the reading activities show a balanced distribution in the units in
the two coursebooks, they do not show a balanced distribution in the units in the other
four coursebooks. In terms of the application process, it was determined that 59 of
these activities were suitable for pre-reading, 13 were while reading, and the remaining
429 were activities suitable for post-reading. While it was seen that a total of 37
different types of reading activities were included in the six coursebooks, it was
observed that the most common types of activities are open-ended questions,
matching, true-false and multiple-choice questions. For all coursebooks, it was
observed that the activities did not have a balanced distribution in terms of both the
type of activity and the application process. Therefore, suggestions have been made
for the restructuring of the coursebooks in terms of the type of activity and the
implementation process of the activities.
Keywords: activity, advanced, coursebook, reading skill, teaching Turkish as a
second/foreign language.