Bilimde tümevarım sorunu üzerine bir çalışma
The problem of induction in science
Yazar: MEHMET ALİ SARI
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL GÜZEL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Tümevarım sorunu, bilim ve bilimsel önermelere ilişkin tartışmalardan biridir. Öyle kiHume'un olgusal bilgilerin temelinde bulunan nedensellik ilkesini içgüdüsel bir inancadayandırması, olguları dile getiren bilimsel önerme ve yargıların geçerliliği sorununuortaya çıkarır. Böylelikle tümevarıma ilişkin geleneksel felsefe sorunundan anlaşılan da,geleceğin geçmiş gibi olacağı inancının ya da böyle yargılardan oluşan bilimselönermelerin nasıl temellendirileceği olur. Bu bağlamda tümevarım sorunununçözümüne yönelik arayışlar, geleceğin geçmiş gibi olacağı inancını sağlayan bir ilkeninvarolup olmadığına indirgenmiştir.Giriş bölümünde, ?tümevarım sorununun? ne olduğu ve nasıl tanımlandığı ele alınıpgösterilecektir.Birinci bölümde, Aristoteles'in ve Bacon'ın tümevarım anlayışları, ?tümevarımsorununun? tarihsel arka planını oluşturmaları bakımından, bilim ve bilimsel bilgiden neanladıkları gözönünde bulundurularak ele alınacaktır.İkinci bölümde, olgusal bilgilerin temelinde yer aldığını düşündüğü bir ilke olmasıdolayısıyla ?neden-etki bağı? kavramını ele alıp geçmişten hareketle geleceğe ilişkinyapılan çıkarımların bir geçerlilik ölçütünün olup olmadığını soruşturan Hume'un vebilimde tümevarımlı bir düşünme biçimi yoktur diyen Popper'ın anlayışları birtümevarım eleştirisi yapmaları açısından ele alınacaktır.Üçüncü bölümde, tümdengelimli bilime geçerlilik sağlayacağını düşündüğü ?doğanıntek biçimliliği? gibi bir tümevarım ilkesi ileri süren Mill'in ve ?tümevarım sorununu?bilimin meşruluğu için çözülmesi gereken gerçek bir felsefi sorun olarak görenRussell'ın düşünceleri ele alınacaktır.Dördünce bölümde, tümevarımın temelini, tümevarımın kullanım işlevinin bir varsayımolarak kabul edilmesine dayandıran Reichenbach'ın yaklaşımı ele alınacaktır.Beşinci bölümde, ?tümevarımı temellendirme? çabalarının olanaksız olduğunu ilerisürerek, ?tümevarım sorununu? dilsel çözümlemeler altında ele alan Goodman veStrawson'un yaklaşımları, tümevarım sorununun yeni sorunlara işaret edip etmediğibelirlemesine dayanarak ele alınacaktır.Sonuç bölümünde, ?tümevarımı temellendirme? uğraşılarının tümevarım sorununagerçekten bir çözüm önerisi sunup sunmadıkları, bilimsel kuramları oluşturanönermelerin ne türden önermeler ve yargılar olduğu sorusuna dayanarakdeğerlendirilecektir. Bu noktada tümevarım sorununu çözme uğraşılarının çözümdençok çözümsüzlüklere ve ne tür sorunlara işaret ettiği gösterilecektir.Anahtar Kelimeler: Tümevarım, Tümevarım Sorunu, Tümevarım İlkesi, Epagoge,Akılyürütme, Bilim, Nedensellik, Doğanın Tek Biçimliliği, Yevi Paradoksu.

Abstract:
The problem of induction is one of the debates regarding science and scientificpropositions. As such, Hume?s building the principle of causality underlying factualknowledge on an instinctive belief gives rise to the question of the validity for scientificpropositions and judgments expressing the matters of fact. Hence, what is to beunderstood about the traditional philosophical problem of induction is how to justify thebelief in the future supposed to be the same as the past or how to justify the scientificpropositions composed of such judgments. In this context, the attempts directed to thesolution of the problem of induction are reduced to if there is a principle causing thebelief in the future supposed to be the same as the past.Introduction to the thesis will be concerned with the questions such as what ?theproblem of induction? is and how it is described.In the first part, Aristotle and Bacon?s insights of induction by taking into considerationtheir ideas of science and scientific knowledge will be dealt with in terms of theircontributions for the historical background of ?the problem of induction?.In the second part, Hume?s investigation regarding if there is a criterion held valid forthe inferences from past to future on the concept of ?relation of cause-effect? seen as anunderlying principle of factual knowledge will be set forth as well as Popper?s views,stating that there is no inductive form of thinking in science, in virtue of their criticismsof induction.In the third part, Mill?s thoughts on principle of induction, namely, ?the uniformity ofnature?, permitting the validity for deductive science and Russells?s ideas spelling outthe ?the problem of induction? as the genuine problem of philosophy to be solved forthe justification of science will be elaborated.In the fourth part, Reichhenbach?s approachment to the problem, who grounded thebasis of induction on the pragmatical function of induction accepted as a hypothesis willbe discussed.In the fifth part, the approachments of Goodman and Strawson claiming the useless ofattempts for ?the justification of induction? as well as copying with the ?the problem ofinduction? under linguistic analysis will be explored in terms of whether or not theypoint out new and fresh questions germane to the problem of induction.As a result of this study, the attempts for the ?justification of induction? will beappraised if they really offer a solution, in virtue of the question asking what types ofpropositions and judgments construct the statements of scientific theories. At this point,it will be displayed that the attempts for the solution of the problem of induction causeto happen the unsolutions rather than solutions as well as the questions they imply.Keywords: Induction, The Problem of Induction, The Principle of Induction, Epagoge,Reasoning, Science, Causality, The Uniformity of Nature, Paradox of Yevi.