Van Gölü suyunun toprakta yarayışlı fosfor analizinde kullanılabilirliği
Potential use of Van Lake water in the analysis of available phosphorus in soil
Yazar: EMRAH KÜSE
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ BOZKURT
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Farklı ekstraksiyon yöntemlerinin etkinliğinin belirlenmesi üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Bu araştırmanın amacı, toprakta yarayışlı fosfor analizinde sodyum bikarbonat çözeltisi (Olsen yöntemi) yerine Van Gölü suyunun kullanılabilirliğini belirlemektir. Yürütülen çalışmada Kampüs, Edremit ve Gevaş'tan alınan toplam 30 toprak örneğinde ekstraksiyon çözeltisi olarak Van Gölü suyunun etkinliği 5 farklı toprak: ekstraksiyon çözeltisi oranı (1:10, 1:15, 1:20, 1:25 ve 1:30) ve 3 farklı çalkalama süresi (30, 45 ve 60 dakika) kullanılarak denenmiştir. Denemede kullanılan 30 toprak örneğinde Neubauer yöntemine göre çavdar (Aslım 95) bitkisi yetiştirilmiş ve çeşitli biyolojik parametreler (bitki ağırlığı, bitki fosfor konsantrasyonu ve bitki fosfor alımı) belirlenmiştir. Yapılan korelasyon analizleriyle çeşitli biyolojik parametreler ve Olsen yöntemiyle belirlenen fosfor miktarı kullanılarak en uygun toprak: ekstraksiyon çözeltisi oranı ve çalkalama süresi belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, Van Gölü suyu kullanılarak denenen farklı toprak: ekstraksiyon çözeltisi oranları ve farklı çalkalama süreleri ile bitki yaş ağırlığı, bitki kuru ağırlığı, bitki fosfor konsantrasyonu, bitki fosfor alımı ve Olsen yöntemine göre belirlenen fosfor miktarı arasında çok önemli (p<0.001)  korelasyonlar belirlenmiştir. Biyolojik parametrelerden bitki fosfor alımı dikkate alındığında en yüksek korelasyonu veren toprak: çözelti oranı 1:30 (r = 0.916) ve en uygun çalkalama süresinin 60 dakika (r= 0.875) olduğu, Olsen yöntemi dikkate alındığında ise 1:15 oranı (r = 0.973) ve 45 dakika çalkalama süresinin (r = 0.977) en yüksek korelasyonu verdiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar Van Gölü suyunun toprakta yarayışlı fosfor analizinde sodyum bikarbonat çözeltisi yerine kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Many studies have been done on determining the effectiveness of different extraction methods The purpose of this study is to determine the usability of Van Lake water instead of the sodium bicarbonate solution (Olsen method) in the analysis of available phosphorus in the soil. In the current investigation, effectiveness of Van Lake water as an extraction solution in 30 soil samples collected from Campus, Edremit and Gevaş was examined at five rates of soil extraction (1:10, 1:15, 1:20, 1:25 and 1:30) and three shaking time (30, 45 and 60 minutes). Rye plant (Aslım 95) was cultivated based on Neubauer method and various biological parameters (plant weight, plant phosphorus concentration, and plant phosphorus uptake) were determined. Using correlation analysis with various biological parameters and the amount of phosphorus extract based on Olsen method, the optimum soil extraction rate and time duration of agitation were determined. Results showed that various extraction solution rates and shaking time  as measured by using Van Lake water were significantly correlated (p<0.001) with plant weight, plant phosphorus concentration, plant phosphorus uptake and phosphorus amount obtained according to Olsen method. Of biological parameters when the plant phosphorus uptake was considered, the greatest correlation coefficient was obtained for the soil extraction rate of 1:30 (r = 0.916) and shaking time was 60 minutes (r= 0.875). Given the Olsen method, 1:15 rate (r = 0.973) and 45 minutes as the shaking time (r= 0.977) revealed the highest correlation coefficients. The results pointed out that Van Lake water has suffice utility in analyzing available phosphorus in soil instead of sodium bicarbonate solution.