Sosyal fobi belirtileri, yetişkin bağlanma boyutları ve kişilerarası ilişki biçimleri arasındaki ilişkiler
Relationships between social phobia symptoms, adult attachment dimensions and interpersonal relationship styles
Yazar: ERSİN BAYRAMKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ELİF KABAKÇI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Depresyon = Depression ; Fobiler = Phobic disorders ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Sosyal fobiler = Phobia-social ; Sürekli Kaygı Envanteri = Trait Anxiety Inventory ; Sürekli kaygı = Trait anxiety ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal fobi (SF) belirtileri, yetişkin yakın ilişkilerde bağlanma boyutları ve kişilerarası ilişki biçimleri arasındaki ilişkileri, depresyon ve kaygı belirtilerini istatistiksel olarak kontrol ederek incelemektir. Buna ek olarak SF' nin cinsiyetler arası ilişkisi de değerlendirilmiştir.Bu araştırmanın örneklemini, 2007-2008 öğretim yılında ülkemizin çeşitli üniversitelerinin 1., 2., 3. ve 4. sınıflarında okuyan toplam 634 kişi oluşturmaktadır. Örneklemde 434 (% 68.5) kız ve 200 (% 31.5) erkek öğrenci yer almaktadır. Örneklemin yaş ranjı 17-33, yaş ortalaması ise X: 21.04 (SS: 1.82) olarak hesaplanmıştır. Örneklemde yer alan öğrencilerin 125' i (% 19.7) 1. sınıfa, 156' sı (% 24.6) 2. sınıfa, 180' i (% 28.4) 3. sınıfa ve 173' ü (% 27.3) 4. sınıfa devam etmektedir. Araştırmada yer alacak katılımcıların sosyo-demografik bilgilerini toplamak için Kişisel Bilgi Formu, SF belirtilerini belirlemek için Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği (LSKÖ), yetişkin bağlanma stillerini belirlemek için Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II (YİYE-II), kişilerarası ilişki biçimlerini belirlemek için Kişilerarası İlişkiler Ölçeği (KİÖ), depresyon belirtilerini belirlemek için Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve kaygı belirtilerini belirlemek için Durumluk/Sürekli Kaygı Envanteri (DSKE) kullanılmıştır.Yapılan analizlerde, SF ile yetişkin bağlanma boyutları (kaygı ve kaçınma) ve kişilerarası ilişki biçimleri (besleyici, zehirleyici) arasında anlamlı ilişkilerin olduğu gözlenmiştir. SF belirtisi yüksek olan kişiler, olmayanlara göre bağlanmanın kaygı ve kaçınma boyutundan anlamlı olarak daha yüksek puanlar almışlardır. Buna paralel olarak SF belirtisi yüksek olan kişiler olmayanlara göre zehirleyici ilişki biçimlerinden anlamlı olarak daha yüksek puan alırken, besleyici ilişki biçimlerinden daha düşük puan almışlardır. Bunlara ek olarak, regresyon analizi sonuçlarına göre, kaygı ve depresyon belirtileri kontrol edildikten sonra yakın ilişkilerde kaygı, kaçınma ve kişilerarası ilişkilerde zehirleyici biçimin SF belirtilerini yordama gücü olduğu görülmüştür. Çalışmanın bulguları ilgili literatür sonuçları ile tartışılmıştır.Anahtar Sözcükler:Sosyal fobi belirtileri, bağlanma boyutları, kişilerarası ilişki biçimleri, depresyon belirtileri, durumluk ve sürekli kaygı belirtileri

Abstract:
The aim of this study was to investigate the relationship between social phobia (SP) symptoms, attachment dimensions in close relationships, interpersonal relationship styles after controlling for depressive and anxiety symptoms. In addition, gender differences on SP symptoms were explored.The sample included 634 (434 female and 200 male) university students. The age range of the sample was 17-33 years, with a mean age of 21.04 (SD=1.82). The 19.7% of the sample involved freshman students, 24.6 % were second graders, 28.4% third graders and 27.3% were fourth graders. The Personal Information Form was used to obtain socio-demographic information. SP symptoms were measured by Liebowitz Social Anxiety Scale. Experiences in Close Relationships Inventory, and Interpersonal Relationships Scale were applied to assess adult attachment dimensions and interpersonal relationship styles, respectively. Besides, depression and anxiety symptoms were measured by Beck Depression Inventory and State/Trait Anxiety Inventory, respectively.The statistical analyses revealed that SP had significant relationships with adult attachment dimensions as well as interpersonal relationship styles. Participants were categorized into the three groups as low, middle, and high according to the points they got on the measures. Thus, individuals who were at the high group on SP symptoms had high points on anxiety and avoidance dimensions of attachment as compared to those whose SP symptoms were at middle or low level. Consistent with this finding, individuals who were at the high group on SP symptoms had high points on poisonous style in interpersonal relationship whereas they were at the middle or low groups on supporter style. In addition, the regression analyses demonstrated that anxiety and avoidance dimensions in close relationships and also poisonous style in interpersonal relationships predicted SP symptoms after controlling for anxiety and depression symptoms. The results were discussed according to relevant literature findings.Key Words:Social phobia symptoms, attachment dimensions, interpersonal relationship styles, depressive symptoms, state and trait anxiety symptoms.