Şedd-i Rihâl (Üç kutsal mescide yolculuk) hadîsi ve değerlendirilmesi
The hadith Sedd-i Rihal (Trevel to three holy masjids) and its evaluation
Yazar: HÜSEYİN KANDEMİR
Danışman: PROF. DR. HACI MUSA BAĞCI
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Kutsal yerler = Sacred places ; Mescid-i Aksa = Masjid al-Aksa ; Mescid-i Haram = Masjid al-Haram ; Mescid-i Nebevi = Masjid al-Nabawi ; Mescitler = Masjids ; Müslümanlar = Muslims ; İslamiyet = Islam

Özet:
Her ümmetin, dinden veya dinden olmayan kendine özgü birçok kutsalı bulunmaktadır. İslâm ümmetinin de kutsallığını dinden alan, zaman ve mekân bağlamında değerlendirilen kendine özgü bir takım kutsalı bulunmaktadır. Müslümanlar bu kutsallara canı ve malı pahasına, gerekli önemi verdiği oranda İslâm ümmeti, yitirmiş olduğu ve özlemini duyduğu gerçek değerine daha da yaklaşacaktır. Zira bu kutsallar, İslâm Ümmetine birçok faydanın yanında, Müslümanların kenetlenmesine vesile olan en önemli bir görevi icrâ etmektedir. İşte bu kutsalların en önemlilerinden biri âyet ve hadîslerde "Allâh'ın Evleri" diye adlandırılan mescidlerdir. Zira İslâm dininde ibâdet edilen mekânlar olarak mescidler, kutsal ve korunmuş mekânlar olarak kabul edilmektedir. Bu mescidler arasından üç büyük kutsal mescid (Mescid-i Harâm, Mescid-i Nebevî ve Mescid-i Aksâ) ayrı bir öneme sahiptir. Nitekim İslâm'da ilk kıble olan Mescid-i Aksâ,  Allah'a ibâdet edilmek için inşâ edilen ilk mâ'bet olan Kâ'be ve Hz. Peygamber'in (s.a.v.) inşâ ettiği Peygamber mescidi olarak bilinen Mescid-i Nebevî'nin ayrı bir özelliği bulunmaktadır. Bu özellik hadîslerde sıkça ifade edilmiş bu hadîslerden biri çalışmamıza konu olan Şedd-i rihâl hadîsidir. Bu hadîs en genel anlamıyla (ibadet) amacıyla sadece üç kutsal mescide (Mescid-i Harâm, Mescid-i Nebevî ve Mescid-i Aksâ) yolculuk yapmayı teşvîk etmekle beraber onlara özel bir fazîlet atfetme anlamını taşımaktadır. 
Çalışmamız bir giriş ve iki bölümden ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, sınırları, amacı, önemi ve yöntemi hakkında bilgi verildikten sonra İslâm dinindeki kutsal mekân tasavvuru özellikle Kâbe, Mescid-i Nebevî ve Mescid-i Aksâ özelinde ele alınmaktadır. Birinci bölümde Şedd-i rihâl hadîslerinin geçtiği temel hadîs kaynaklar tespit edilerek, buralardaki metin ve anlamının yanında bu eserlerde yer alan rivâyetler şematize edilerek sened tenkidine tabi tutulmuş ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. İkinci bölümde ise söz konusu hadîsler metin tenkidi kıriterleri açısından değerlendirilmiş, hadîs şârihlerinin yorumlarına yer verilmiştir, Ayrıca hadîslerin İslâmî ilimlerdeki yansımaları yanında güncel tartışmalardaki boyutu ele alınmış, sonuç kısmında ise çalışmada ulaşılan sonuçlara değinilerek hadîs hakkında objektif bilgiler sunmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler
Şedd-i Rihâl, Hadîs, Mescid-i Harâm, Mescid-i Nebevî, Mescid-i Aksâ

Abstract:
Each Ummah has its own blessed places existing or non-existing in their religion. Islam Ummah also has some blessed places which gain their holiness from religion and are evaluated in terms of time and place. Islam Ummah will approach their real values that they have lost and have been awaiting as far as Muslims give the necessary importance to these blessed places at the cost of their lives and riches. Because, these blessed places carry out the most important function for Islam Ummah which leads Muslims to clamp together besides many other benefits. Therefore, one of the most significant blessed places are the masjids, named as "Allah's Houses" in Qur'anic verses and hadiths. Because, masjids are places where Muslims worship and are accepted as holy and protected places in Islam. Of these masjids, three great ones (al-Masjid al-Haram, al-Masjid al-Nabawi, and al-Masjid al-Aqsa) have different importance. The reason for this is that the first kiblah in Islam is al-masjid al-Aqsa; and the first sanctuary built to worship for Allah is Kaaba; and the masjid built by Holiness Prophet Muhammed and known as "Prophet's Masjid" is al-Masjid al-Nabawi which has different features. This features are frequently mentioned in hadiths, and one of these hadiths, Şedd-i Rihal (no permission to travel to the masjids except for the three ones mentioned above), is the subject of our study. This hadith not only encourages to travel to only three holy masjids (al-Masjid al-Haram, al-Masjid al-Nabawi and al-Masjid al-Aqsa) in the most general sense (for worshipping) but also carries a special wisdom to them. 
Our study consists of an introduction part and two other parts and a conclusion part. In the introduction part, after information about subject, limits, objective, importance and method of the study is given, the consideration of blessed places in Islamic religion is especially studied in terms of Kaaba, al-Masjid al-Nabawi and al-Masjid al-Aqsa. In the first part, Basic hadith sources where Şedd-i Rihal hadiths are mentioned were determined, and not only the texts and meaning but also narrations taking place in these works were schematized and were applied sened criticism and evaluations were made; and also the comments of hadith interpreters' were given place. Moreover, the reflections of hadiths in Islamic sciences and their dimensions in current debates were discussed; and in conclusion part, objective information about hadiths were tried to be presented mentioning the results obtained.

Key Words
Şedd-i Rihal, Hadith, al-masjid al-Haram, al-Masjid al-Nabawi, al-Masjid al-Aqsa