Talebin kayıp satışa dönüşmesi durumunda kampanya etkisini dikkate alan dinamik stok modeli uygulaması
Dynamic stock model application considering the effect of the campaign in case of demand turning into lost sales
Yazar: YUSUF ALİ DANIŞ
Danışman: PROF. DR. EMRE İPEKÇİ ÇETİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Deterministik stok kontrol modelleri = Deterministic inventory control models ; Dinamik programlama = Dynamic programming ; Stok yönetimi = Stock management ; Talep tahmini = Demand estimation ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management

Özet:
Üretim ve stok yönetimi, yol açtığı sonuçlar itibarıyla diğer yönetim faaliyetleri üzerinde büyük etkilere sahiptir. Konunun geniş kapsamlı olması farklı şekillerde ele alınmasına neden olsa da, temel hedefler arasında israfın yok edilmesi, maliyetlerin minimize edilmesi ve müşteri memnuniyetinin sağlanması yer almaktadır. Bir tedarik zincirindeki problem için ihtiyaç duyulan uzlaşık çözümün araştırılması, ancak akademik bir bakış açısıyla mümkün olmaktadır. Bu çalışmada, tedarikçi yönetimli envanter sistemiyle faaliyet gösteren bir üreticinin üretim ve stok yönetimindeki sorunları, talep tahmini altında stok modelleme problemi olarak ele alınmış ve toplam maliyetler karşılaştırılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, tedarik zinciri ve stok yönetimi kavramsal açıdan incelenmiş ve uygulamalardaki sorunlara karşılık öneriler dile getirilmiştir. İkinci bölümde, literatürde yer alan stok kontrol modelleri detaylı bir biçimde analiz edilmiş, talep yapısına göre kurgulanan modeller arasındaki farklılıklar gösterilmiştir. Talep tahmin yöntemleri olarak zaman serileri analiz yöntemleri ve yapay sinir ağları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, yıllık satış hacmine göre sınıflandırılan ve belirli varsayımlar altında seçilen en önemli stok kalemlerine ait talep tahminleri üstel düzleştirme, ARIMA modelleri ve yapay sinir ağları yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Gerçeğe en yakın elde edilen öngörü değerleri stok modeline girdi olarak aktarılmıştır. Talebin tahmin edilmesi ve değişken bir yapıda olması nedeniyle deterministik dinamik stok kontrol modeli oluşturulmuş ve literatürdeki diğer çalışmalardan farklı olarak zamanında karşılanamayan taleplerin doğrudan satış kaybına dönüşmesi durumu kampanya etkisini de gözeterek ele alınmıştır. Önerilen model sayesinde elde edilen toplam maliyetin, firma politikaları sonucunda ortaya çıkan toplam maliyetten önemli derecede düşük olduğu yapılan analizlerle tespit edilmiştir.

Abstract:
Production and inventory management has significant effects on other management operations in terms of the results it causes. Although the broad scope of the subject causes it to be addressed in different ways, main objectives are eliminating waste, minimizing costs and ensuring customer satisfaction. Investigating the compromise solution in a supply chain is possible only with an academic perspective. In this study, the problems in production and inventory management of a manufacturer operating with a vendor-managed inventory system are considered as a inventory modeling problem under demand forecasting and total costs are compared. In the first chapter of the study, supply chain and inventory management were examined conceptually and suggestions were made for the problems in practice. In the second chapter, the inventory control models in the literature are analyzed elaborately and the differences between the models based on the demand structure are indicated. Time series analysis and artificial neural networks are explained as demand forecasting methods. In the third chapter, demand forecasts for the most important stock items, classified according to annual sales volume and determined under certain assumptions, were made using exponential smoothing methods, ARIMA models and artificial neural networks methods. The forecasted values closest to real ones were transferred as inputs to the inventory model. Since the demand was predicted and had an erratic structure, a deterministic dynamic stock control model was created. Unlike other studies in the literature, the situation in which demands that are not met on time directly turn into lost sales is addressed by taking into account the promotion effect. It was found that the total cost obtained by the proposed model was significantly lower than the total cost resulting from company policies by means of the analysis.