Köprüçay ırmağı başpınar mevkisinde yer alan dağ alabalığının (salmo labecula) morfolojik özellikleri, gamet kalitesi ve larvalarının yeme adaptasyon başarısı üzerine bir çalışma
A sudy on morphology, gamete quality and adaptation to fish culture of mountain trout (salmo labecula) from Köprüçay river
Yazar: COŞKUN SAMİ TOSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİT BAYRAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Bilimleri Ana Bilim Dalı / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında Köprüçay ırmağının kaynaklarından birinde, Isparta ili Aksu ilçesinde yer alan Başpınar mevkiinde yaşayan endemik Salmo labecula türü balıklar üzerinde morfolojik özellikler, sperm ve yumurta özellikleri ve kültüre adaptasyon konuları üzerinde çalışıldı.
Morfolojik veriler ve fekondite, sperm (sperm hareket oranı, süresi ve sayısı) ve yumurta (yumurta çapı, ağırlığı, döllenme, gözlenme oranı değerleri gibi anaç verimliliği verilerinin eldesi için balıklar elektroşoker yöntemiyle yakalanarak, tek bir balık dahi zayi etmeden yerinde ölçüm yapıldı. Buna ilaveten elde edilen yumurta ve sperm kullanılmasıyla dölleme işlemi yapılarak larva üretimi sağlandı ve bu larvaların kültür şartlarında üretim başarısı araştırıldı.
Örneklenen 70 adet balık ile morfolojik veriler 17 adet ölçüm üzerinden elde edildi. Bu ölçümlerden total boy 19,48±3,53 cm., çatal boy 17,55±3,44 cm., dorsal yükseklik 4,42±0,87 cm., siyah benek çapı 0,52±0,17 cm. olarak bulundu. Balıkların kondisyon faktörü 1,48±0,53'dür. Nispi fekondite 296,36±147,06 adet/birey, yumurta kalite ölçümlerinden yumurta çapı 4,01±0,26 mm., döllenme oranı % 95±0,03, gözlenme oranı % 87±0,05 olarak tespit edildi. Sperm kalite özelliklerinden sperm hareket oranı % 92,71±5,06, süresi 65,43±6,68 sn. ve sperm sayısı 6,44±1,11x109/ml ölçüldü. Larvaların yeme adaptasyonu üzerine yapılan çalışmalarda larvaların aşırı duyarlılığı, çalışmanın yapıldığı dönemde görülen hastalık problemi nedeniyle gösterge sonuç elde edilemedi.
Sonuçlar değerlendirildiğinde çalışmanın yapıldığı bölgede yer alan dağ alabalıklarının çevresel baskı altında olmalarının, kaynağın belirli bir bölgesinde sıkıştıklarından ve beslenmeden kaynaklı anaçların nispeten küçük olmasının, larvaların aşırı duyarlılığının ve kültür şartlarının elde edilen veriler ve larva üretim başarısı üzerinde etkili olduğu görüldü. Yapılan diğer çalışmalarda farklı isimlendirmelerde verilerek bölgeye endemik olduğu bildirilen dağ alabalığının yumurta ve sperm karakteristikleri anaç özelliğini temsil etmekle birlikte anaçların boy ve ağırlık bakımından küçük kalmasının anaç verimliliğini olumsuz etkilediği ve bu olumsuz etkinin balığın bu bölgedeki popülasyonunu tehlike altına soktuğu görüldü. Daha önce yapılan popülasyon çalışmalarına ilaveten anaçların verimliliği üzerinden popülasyonunun tehlike altına girdiğinin tespiti nedeniyle bu bölgenin ve bu bölgede yer alan dağ alabalığı popülasyonunun koruma altına alınmasını önermekteyiz.
iii
Anahtar Kelimeler: Dağ alabalığı (Salmo labecula), morfoloji, yumurta, sperm, larva

Abstract:
In the scope of this thesis, morphological characteristics, sperm and egg quality and adaptation to aquaculture conditions of natural living mountain brown trout (Salmo labecula) was studied in Köprüçay River region that located in Isparta province, Aksu county, Başpınar place.
Morphological parameters, broodstock characteristics with fecundity, sperm and egg parameters were measured catched by elctoshocker method without loss any single fish. In addition to that adaptation success to aquaculture of mountain brown trout larvae was studied from sperm and egg that obtained in the study.
Morphological data was measured via 17 parameters on sampled 70 fish. Form some of these morphological data, total length 19,48±3,53 cm., fork length 17,55±3,44 cm., dorsal body length 4,42±0,87 cm., black spot diameter 0,52±0,17 cm. was obtained. Condition factor was 1,48±0,53. While relative fecundity was 296,36±147,06 egg/individual, egg diameter, fertilization rate, eyeing rate were respectively 4,01±0,26 mm., % 95±0,03, % 87±0,05. From sperm quality parameters, sperm movement rate and duration end sperm count were respectively % 92,71±5,06, 65,43±6,68 sn. and 6,44±1,11x109/ml. Adaptation success to aquaculture of brown trout larvae was not obtain because of disease problems and sensitiveness of the larvae.
As a result, environmental oppression, squash into Başpınar place, nutrional constraint, sensitivenees of larvae and culture conditions of mountain trout that living in the study region was evaluated as effective on the obtained data and adaptaion succues of larvae to aquaculture. Within other studies mountain trout described as different scientific name and reported as endemic to region. In this study, we obtained normal broostock parameters with egg and sperm characteristics but not with broodstock weight and length. All these results with previous population studies and these abnormal broodstock weight and length with normal broodstock egg and sperm parameters suggest that population is under threat. We profound that the population of mountain trout should be taken under protection.
Keywords: Mountain brown trout (Salmo labecula), morphology, egg, sperm, larvae