Yarı düzenli SR) değişen yıldızlarda çoklu periyotlar
Multiple periods for semiregular (SR) variable stars
Yazar: ELANUR DİKİCİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CAHİT YEŞİLYAPRAK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Yarı düzenli (SR) değişen yıldızlardan SRa tipi yıldızların, Mira tipi yıldızlarla evrimsel bir ilişkisi olduğu bilinmektedir. Bu yıldızların ayrı bir sınıf değil, SRb ve Mira tipi yıldızlardan oluşmuş karışık bir grup olabileceği düşünülmektedir. Özellikle dev (III) ışıma gücündeki SRa ve SRb tipi yıldızların Mira tipi yıldızlardan farklı Periyot - Parlaklık (PL), Periyot - Renk (PC) ve Periyot - Yarıçap (PR) bağıntıları gösterdikleri de bilinmektedir. Bu nedenle, SR tipi değişenlerde periyot (P) bilgisi çok daha önemlidir. Evrimsel olarak, SRb ile Mira tipi yıldızların arasındaki bir süreçte olduğu düşünülen SRa tipi değişenlerin, bazen SR bazen de Mira gibi değişim gösterdikleri gözlemsel olarak da kanıtlanmıştır. Bu özellikleri, SRa tipi yıldızların birden fazla periyoda sahip olabileceklerinin en önemli göstergesidir. Değişimi çok düzenli olmayan bu tip yıldızların, periyotlarının belirlenmesi uzun dönemli ve mümkün olduğunca kesintisiz gözlemler gerektirmektedir. Bu tür gözlemlere en uygun teleskoplardan biri, TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi'nde bulunan ROTSE-IIId robotik teleskobudur. Bu çalışmada, ROTSE-IIId teleskobu ile TUG'da 2004-2009 yılları arasında gözlenmiş çoklu periyoda sahip olduğu düşünülen 15 SRa tipi yıldız incelenmiş, güncel veya ilk kez bulunan periyotları, periyot oranları ve ışık eğrileri verilmiştir. Bu çalışma, TÜBİTAK TBAG - 108T475 projesi desteğiyle gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
It is known that SRa type variables, which are one subgroup of semiregular (SR) variable stars, are associated evolutionary with Mira type stars. It is considered that SRa stars might be a group originated from mixture of SRb and Mira type variables, not a distinct class. SRa and SRb type stars with their luminosity class of giant (III) show specially the Period ? Luminosity (PL), Period ? Color (PC) and Period ? Radius (PR) relations different from Mira stars. Therefore, the period data is very important for SR type variables. SRa variables are in a process between SRb and Mira type stars evolutionarily. It is proven observationally that SRa variables show the variation like sometimes SR sometimes Mira type stars. These properties of SRa variables are an important indicator about their having multiperiods. Long-term and continuous observations are required to determine the periods of these type stars. The most appropriate telescope for these type observations is Robotic Optical Transient Search Experiment telescope (ROTSE?IIId) located at TÜBİTAK National Observatory (TUG) in Antalya. In this study, 15 SRa variables observed between 2004 and 2009 with ROTSE-IIId in TUG were examined and their actual or new pulsation periods, period ratios and light curves were given in detail. This study was realized with the support of TÜBİTAK TBAG project number of 108T475.