Bor içerikli atıksuların arıtımında bitümlü şeyl kullanımı olanaklarının araştırılması
Investigation of the possibilities of oil shale in the treatment of boron-containing wastewater
Yazar: SHIRIN AKBARI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞENER
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Bitümlü şistler = Oil shales ; Bor giderimi = Boron removal ; Filtreleme = Filtration ; Niğde-Ulukışla = Niğde-Ulukışla ; Çevre = Environment

Özet:
İçme ve sulama sularını en çok kirleten toksik elementlerin başında bor gelmektedir. Bu nedenle bor giderimi hem insan sağlığı açısından hem de sağlıklı tarım ürünü yetiştirilebilmesi açısından oldukça önemlidir. Gerçekleştirilen çalışmada, atıksulardan bor giderimi için adsorpsiyon yöntemi, adsorban madde olarak ise Niğde – Ulukışla yöresinde bulunan bitümlü şeyller kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan Bor örnekleri ETİ BOR tarafından üretimi yapılan ürünlerden alınmıştır. Alınan bu örneklerden yapılan SEM EDX sonuçlarına göre çözeltiye kolay alınabileceği ve ayrıca çinko ile sodyum içermeleri nedeni ile Çinko Borat ve Gübre örnekleri filtrasyon için seçilmişlerdir. Yapılan XRD çözümlemelerine göre Ulukışla bitümlü şeyllerinde; mika, kuvars ve jips egemen mineraller olarak gözlenirken, kalsit, dolomit ile pirit az miktarda
bulunmakta ve feldispat iz mineral olarak gözlenmektedir. Yapılan XRF analizi sonuçlarına göre SiO2, Fe2O3 ve ateşte kayıp yüzde değerleri görece yüksek çıkmaktadır. Yapılan filtrasyon sonrası Çinko Borat çözeltisinde 3.77 mg/L, Na-Borat
çözeltisinde ise 2.7 mg/L eksilmeler gözlenmiştir. Bu noktadan hareketle çalışmamızın amacı doğrultusunda bitümlü şeyllerin Bor içerikli çözeltilerin filtrelenmesinde kullanılabileceği belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Bitümlü Şeyl, Ulukışla, Niğde, bor giderimi, filtrasyon, çevre

Abstract:
Boron is one of the most toxic elements that pollute drinking and irrigation water. So removal of boron is very important both in terms of human health and growing healthy agricultural products. In this study, the adsorption method was used for boron removal from wastewater. Oil shales found in Niğde – Ulukışla region were used as adsorbent material. Boron samples used in the study were taken from the products produced by ETİ BOR. According to the SEM EDX results of these samples, Zinc Borate and Fertilizer samples were chosen for filtration because they can be easily taken into the solution and also contain zinc and sodium. According to XRD analysis, in Ulukışla oil shales; mica, quartz and gypsum are observed as dominant minerals, calcite, dolomite and pyrite are found in small amounts and feldspar is observed as trace minerals.
According to the results of XRF analysis, loss percentage values in SiO2, Fe2O3 and loss on ignition are relatively high. After filtration, reductions of 3.77 mg/L in Zinc Borate solution and 2.7 mg/L in Na-Borate solution were observed. From this point of view, it has been determined that oil shales can be used in the filtration of Boron-containing solutions in line with the purpose of our study.

Keywords: Oil shale, Ulukışla, Niğde, boron removal, filtration, environment