İmam hatip ortaokullarında görevli öğretmenlerin işe yabancılaşmasına ilişkin algıları (Diyarbakır İli örneği)
Percepti̇ons of work ali̇enati̇on i̇n i̇mam orator secondary school teachers
Yazar: AHMET ÇAĞLAYAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABİDİN DAĞLI
Zirve Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Diyarbakır = Diyarbakır ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Yabancılaşma = Alienation ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İmam hatip ortaokulları = Religious Vocational secondary school ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, "İmam Hatip Ortaokullarında Görevli
Öğretmenlerin İşe Yabancılaşmasına İlişkin Algıları" nı saptamaktır. Araştırmanın
evreni, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır il merkezinde bulunan 7 İmam
Hatip Ortaokulunda görevli 243 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın evreni
küçük olduğundan örneklem alma yoluna gidilmemiş, evrendeki tüm öğretmenlere
anket uygulanmış, ancak 200 öğretmenin anketi değerlendirmeye alınmıştır.
Araştırmada Eryılmaz (2010) tarafından geliştirilmiş olan "Örgütsel Yabancılaşma
Ölçeği" kullanılmıştır. Bu ölçek beş boyut ve 38 maddeden oluşmaktadır. Bu
boyutlar "güçsüzlük", "anlamsızlık", "kuralsızlık", "yalıtılmışlık" ve "kendine
yabancılaşma"dır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi,
varyans analizi (one way), Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi
0,05 olarak alınmıştır. Verilerin analizinden elde edilen bazı önemli bulgular aşağıda
sıralanmıştır:
I. Öğretmenlerin algılarına göre, işe yabancılaşma düzeyleriyle ilgili en
yüksek ilk üç madde sırasıyla; (1)İşimde tükendiğimi, yıprandığımı hissediyorum
( x=2.47; Nadiren), (2) Okuldaki kuralların yaratıcılığımı engellediğini düşünüyorum
( x=2.30; Nadiren ), (3) Okuldaki anlaşmazlıkların çözümü konusunda yapabileceğim
bir şey olmadığını düşünüyorum ( x =2.25; Nadiren), okulda bürokratik işleyişin beni
koşulsuz uyuma zorladığını düşünüyorum ( x =2.25; Nadiren) ile okulda kendi
koyduğum kuralları uyguluyorum ( x =2.25; Nadiren) dır. Öğretmenlerin algılarına
ii
göre işe yabancılaşma düzeyleriyle ilgili en düşük ilk üç madde ise sırasıyla;
(1)Meslektaşlarımın beni iş konularıyla ilgili olarak kullandıklarını düşünüyorum
( x=1,47; Hiçbir zaman) ile öğretme eyleminin anlamsız bir çaba olduğunu
düşünüyorum ( x =1,47; Hiçbir zaman), (2) Bir öğretmen olarak kendimi işe yaramaz
ve önemsiz hissediyorum ( x =1,51; Hiçbir zaman), (3) Okulda dışlandığım duygusunu
yaşıyorum ( x =1,52; Hiçbir zaman) ile kendimi topluma katkısı olmayan bir birey
olarak değerlendiriyorum ( x =1,52; Hiçbir zaman)'dır.
Öğretmenlerin işe yabancılaşmaya ilişkin algıları "güçsüzlük"( x =1.92),
"kuralsızlık"( x =2.17), "yalıtılmışlık"( x =1.82), "kendine yabancılaşma" boyutunda
( x=1.86) "Nadiren", "anlamsızlık" ( x =1.76) boyutunda "Hiçbir zaman" ve tüm
ölçek bazında ise ortalama ( x =1.89) "Nadiren" düzeyinde saptanmıştır.
II. Araştırmaya katılan öğretmenlerin; öğrenim durumu, cinsiyet, medeni
durum ve mesleki kıdem değişkenine göre, "güçsüzlük", "anlamsızlık" ve
"yalıtılmışlık" boyutlarında algıları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır. Ancak,
"kuralsızlık" ve "kendine yabancılaşma" boyutlarında ise grupların algıları arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır.

Abstract:
The purpose of this work "Imam orator secondary school teachers in perception regarding the hiring of alienation" to determine. The universe of the 2014-2015 academic year in the city of Diyarbakir in 7 Imam and Preacher Middle School 243 teacher assistants form. The universe is not made to The sample is small, a questionnaire applied to all teachers in the universe, but there were 200 teacher evaluation questionnaire. Research Eryilmaz (2010), which was developed by the "Organizational Alienation Scale" were used. This scale consists of five dimensions and 38 items. These dimensions are "weakness", "nonsense", "irregularity", "isolation" and "self-alienation" is. Data were analyzed by arithmetic mean, standard deviation, t-test, analysis of variance (one way), Mann-Whitney U test was used. The level of significance was taken as 0.05. Some important findings obtained from the data analysis are listed below:
I. According to the perceptions of teachers, respectively, the first three items on the highest level of work alienation; (1) I run out of my job, I feel like I wear (2) I think that the rules prevent my creativity at school (= 2.30; rarely) (3) I think that there is nothing I can do about the resolution of disputes at school (= 2:25; rarely), I think the bureaucratic school forced me to sleep unconditional (= 2:25; rarely), I'm following my own rules set by the school (= 2:25; rarely). The first three items on the lowest level of work alienation according to the perception of teachers respectively;
(1) I think they used me as my colleagues on business issues (= 1.47; Never)
I think it is a pointless endeavor of teaching and action (= 1.47; Never) (2) I feel
iv
myself useless and insignificant as a teacher (= 1.51; Never) (3) I'm feeling excluded from school (= 1.52; Never) and I consider myself as an individual, do not contribute to society (= 1.52; Never).
Perceptions about work alienation of teachers "weakness" (= 1.92), "anomie" (= 2:17), "isolation" (= 1.82), "self-alienation" in size (= 1.86), "Rarely", "nonsense" (= 1.76) in size "Never" and on the basis of the average of all scale (= 1.89) "Rarely" was found in level.
II. Teachers participating in the study; education, gender, marital status and seniority variable, "weakness", "nonsense" and "isolation" was found a significant difference in perception in size. However, the "irregularity" and "self-alienation" a statistically significant difference between groups in the perception of size was detected.