Seyyid Mehmed Ali Mesnevî-yi Ma'nevî (321a-360b arası) (İnceleme-metin-sözlük-tıpkıbasım)
Seyyid Mehmed Ali Mesnevî-yi Ma'nevî (Between 321a-360b) (Review-text-dictionary-literally published)
Yazar: AYGÜL DABAN
Danışman: PROF. DR. BEKİR ÇINAR
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Seyyid Mehmed Ali'nin Mesnevî-yi Ma'nevî adlı eserinin 321a-360b varakları arasındaki bölümlerinin detaylı bir şekilde incelenmesi, metnin çevriyazıya aktarılması ve tıpkıbasımının yapılmasıdır. Çalışmamız üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, şârihin hayatı ve şerh yöntemi ele alınmış, ikinci bölümde eserin muhtevası incelenmiş, üçüncü bölümde ise şerh metni sunulmuştur. Şerh metninin hemen ardından, eserde geçen mecaz ve metaforların anlamlarını açıklayan bir Murâd Sözlüğü yer almaktadır. Bu sözlük, metinde kullanılan tasavvufi kavramların ve şârihin ifadelerinde gizlenen anlamların daha net bir şekilde anlaşılmasını sağlamayı amaçlamaktadır.
Çalışmada kullanılan metin, Mesnevî-yi Ma'nevî'nin tek nüshasına dayanmaktadır. Ancak tek nüsha olması ve metnin zamanla yıpranması nedeniyle okuma zorluklarıyla karşılaşılmıştır. Yazının yer yer silik olması ve eksik kısımlar barındırması, çalışmanın ilerleyişini güçleştirmiştir. Bu zorlukları aşabilmek için şerhin metni, Ankaravî'nin şerhiyle karşılaştırmalı olarak okunmuş ve gerekli görülen yerlerde eksiklikler tamamlanmaya çalışılmıştır. Şârih, Ankaravî'nin metnindeki bazı kelimeleri farklı dillerde (Arapça, Farsça veya Türkçe) karşılıklarıyla değiştirdiği için bu incelikler de göz önünde bulundurulmuş ve metin bu doğrultuda oluşturulmuştur. Ayrıca, müstensihin hatalarından kaynaklanan eksik veya sorunlu kısımlar, metin tamiri yöntemine başvurularak düzeltilmiştir.
Metin içerisindeki ayet ve hadisler, çevriyazıyla sunulmuş; tercümeleri ilgili yerlerde dipnotlarla açıklanmıştır. Hadislerin bulunabilen kaynakları belirtilmiş, kaynağı tespit edilemeyen hadisler ise yalnızca tercümeleriyle verilmiştir. Metin transkripsiyonu sırasında Klasik Türk Edebiyatı'nın bilimsel çevriyazı sistemi temel alınmış, Arapça ve Farsçadaki uzun sesler için "Ā/ā", "Ì/ì", "Ū/ū" gibi göstergeler kullanılmıştır. Eserdeki beyitler, hem koyu hem de italik biçimde belirtilmiş, varak numaraları [321a][360b] şeklinde gösterilmiştir. Her varakta yer alan satır sayısı 15'tir ve satır numaraları parantez içinde (1), (2), (3) şeklinde belirtilmiştir. Satır sonlarında bölünen kelimelerin bölündüğü kısımdan itibaren numaralandırma yapılmıştır.

Abstract:
He subject of this study is a detailed analysis of the chapters of Seyyid Mehmed Ali's Mesnevî-yi Ma'nevî between varas 321a-360b, transliteration and facsimile edition of the text. Our study consists of three main parts. In the first part, the life of the commentator and his commentary method are discussed, in the second part the content of the work is analyzed, and in the third part the text of the commentary is presented. Immediately following the commentary text, there is a Murād Dictionary that explains the meanings of the metaphors and metaphors in the work. This glossary aims to provide a clearer understanding of the Sufi concepts used in the text and the meanings hidden in the commentator's expressions.
The text used in the study is based on a single copy of Masnavi-yi Ma'nevî. However, reading difficulties were encountered due to the single copy and the wear and tear of the text over time. The fact that the text is faint in places and has missing parts made the progress of the study difficult. In order to overcome these difficulties, the text of the commentary was read in comparison with Ankaravī's commentary and the deficiencies were tried to be completed where necessary. Since the commentator replaced some words in Ankaravī's text with their equivalents in different languages (Arabic, Persian or Turkish), these subtleties were also taken into consideration and the text was composed accordingly. In addition, the missing or problematic parts caused by the errors of the annotator have been corrected by applying the method of text repair. The verses and hadiths in the text are presented with translations and their translations are explained with footnotes where relevant. The sources of the hadiths that can be found are indicated, and the hadiths whose sources cannot be identified are given only with their translations. During the transcription of the text, the scientific translation system of Classical Turkish Literature was taken as a basis, and indicators such as "Ā/ā", "Ì/ì", "Ū/ū" were used for long sounds in Arabic and Persian. The couplets in the work are indicated in both bold and italicized format, and their varak numbers are shown as [321a][360b]. The number of lines in each varak is 15 and the line numbers are indicated in parentheses as (1), (2), (3). The words that are divided at the end of the lines are numbered starting from the part where they are divided.