Lise öğretmenlerinin işe bağlılıklarının yordayıcıları olarak kariyer uyumluluğu ve kariyer geliştirme arzularının incelenmesi
An investigation of career adaptability and career development aspirations as predictors of work engagement of high school teachers
Yazar: ŞEYDA ATALAY
Danışman: PROF. DR. ALİ ERYILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer geliştirme = Career development ; Kariyer uyumu = Career adaptability ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Öğretmenler = Teachers ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Bu araştırma lise öğretmenlerinin kariyer uyumluluğu ve mesleki yönelim ve kariyer geliştirme arzularının işe bağlılıklarını ne derece yordadığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ayrıca lise öğretmenlerinin işe bağlılıklarının cinsiyet, yaş, medeni durum, hizmet yılı ve okul türü değişkenleri açısından anlamlı derecede farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmaya 168'i kadın (%57.7), 123'ü (%42.3) erkek olmak üzere toplam 291 öğretmen katılmıştır. Veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği (UWES-TR)", 
"Kariyer Uyumluluğu Ölçeği" ve "Mesleki Yönelim ve Kariyer Geliştirme Arzusu Ölçeği (MYEKÖ)" kullanılmıştır. Lise öğretmenlerinin işe bağlılıklarının demografik değişkenler açısından anlamlı derecede farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız gruplar için t –testi ve tek yönlü varyans analizi(ANOVA) ile incelenmiş, işe bağlılığın cinsiyet, medeni durum, hizmet yılı ve okul türü değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı, yaş değişkeni açısından ise işe bağlılıkta anlamlı bir farklılaşma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kariyer uyumluluğu ölçeği alt boyutlarının işe bağlılık ölçeği alt boyutlarını ne derece yordadığını belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda kariyer uyumluluğu alt boyutlarının işe istek duyma alt boyutundaki toplam varyansın %38'ini, işe adanma alt boyutundaki toplam varyansın %49'unu, işe yoğunlaşma alt boyutundaki toplam varyansın %30'unu açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır. Mesleki yönelim ve kariyer geliştirme arzusu alt boyutlarının ise işe istek duyma alt boyutundaki toplam varyansın %31'ini, işe adanma alt boyutundaki toplam varyansın %34'ünü, işe yoğunlaşma alt boyutundaki toplam varyansın ise %25'ini açıkladığı bulunmuştur. Oluşturulan modellerdeki bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkeni anlamlı bir şekilde yordayıp yordamadığı incelenmiş, kariyer keşfinin işe bağlılığın tüm alt boyutlarını anlamlı bir şekilde yordadığı, kariyer planlamasının ise işe bağlılığın alt boyutlarını anlamlı bir şekilde yordamadığı bilgisi elde edilmiştir. Mesleki yönelim ve kariyer geliştirme arzusu alt boyutlarından planlanan çaba ve planlanan ısrarlılık işe bağlılığın tüm alt boyutlarını anlamlı şekilde yordarken, liderlik arzusu işe bağlılığın alt boyutlarını anlamlı şekilde yordamamaktadır. Mesleki gelişim arzusunun ise işe istek duyma ve işe adanmayı anlamlı şekilde yordadığı, işe yoğunlaşmayı anlamlı şekilde yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: İşe Bağlılık, Kariyer Uyumluluğu, Mesleki Yönelim ve Kariyer Geliştirme Arzusu

Abstract:
This study aims to determine to what extent career adaptability, professional engagement and career development aspirations predict work engagement of high school teachers. The study also examined whether high school teachers' work engagement differed significantly in terms of gender, age, marital status, years of service, and school type variables. The study sample consists of 168 female teachers (57.7%) and 123 male teachers (42.3%). "Personal Information Form", "Utrecht Work Engagement Scale (UWES)", "Career Adaptability Scale", and "Professional Engagement And Career Development Aspirations Scale (PECDA)" were used as data collection tools. Within the scope of the research, whether the work engagement of high school teachers differed significantly in terms of demographic variables was examined by t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) for independent samples. It was concluded that work engagement did not differ significantly according to gender, marital status, years of service and school type, but there was a significant differentiation in terms of the age variable. Multiple regression analysis was conducted to determine to what extent sub-dimensions of the career adaptability scale predict sub-dimensions of the work engagement scale. As a result of the analysis, it was concluded that the sub-dimensions of career adaptability significantly explained 38% of the total variance of vigour, 49% of the total variance of dedication and 30% of the total variance of absorption. It was found that the sub-dimensions of professional engagement and career development aspirations significantly explained 
31% of the total variance of vigour, 34% of the total variance of dedication and 25% of the total variance of absorption. It was examined whether each independent variable in the created models predicted the dependent variable significantly. It was found that career exploration significantly predicted all sub-dimensions of work engagement, while career planning did not significantly predict sub-dimensions of work engagement. While planned effort and planned persistence, which are the sub-dimensions of professional engagement and career development aspirations, significantly predict all sub-dimensions of work engagement, leadership aspirations do not significantly predict sub-dimensions of work engagement. Besides, professional development aspirations significantly predict vigour and dedication, but it does not significantly predict absorption. Following the data obtained, career adaptability and career development aspirations are effective on teachers' work 
engagement, and it is thought that the results of this research will help on the work to be done to increase teachers' work engagement.
Key Words: Work Engagement, Career Adaptability, Professional Engagement and Career Development Aspirations.