Mütareke'den 1938'e Maltepe
Maltepe from Truce to 1938
Yazar: ONUR ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN BEYOĞLU
Yeditepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Kent tarihi = Urban history ; Siyasi hayat = Political life ; Sosyal hayat = Social life ; İstanbul-Maltepe = İstanbul-Maltepe

Özet:
Maltepe, İstanbul'un Anadolu yakasında yer alan ve denize kıyısı olan bir ilçesidir. Maltepe'de tarih öncesine ait bazı eşyalara ve mağaralara rastlanmıştır. Bu da yerleşimin tarih öncesinde başladığını göstermektedir. Ancak yerleşime dair en net bulgular MS VII. yüzyılda Bizans dönemiyle ortaya çıkmıştır. Bizans döneminde bir kıyı köyü olan Maltepe'de ayrıca bir saray ve manastırın izlerine rastlanmıştır.

1075 yılından itibaren gerçekleşen Anadolu Selçuklu hâkimiyeti ile Türklerin akınına uğrayan Maltepe, 1096 yılında başlayan I. Haçlı Seferleri sonucunda tekrar Bizans hâkimiyetine geçmiştir.

Osmanlı döneminde 1329 yılında yaşanan Pelekanon Savaşı sonucunda tekrar Türkler'in eline geçen Maltepe, Osmanlı'nın 1402 yılında girdiği Fetret Dönemi ile tekrar Bizans hâkimiyetine girmiştir. Ancak 1413 yılı itibariyle Fetret Döneminden çıkan Osmanlı Devleti, Maltepe'yi tekrar ele geçirmiştir. 1509 yılında meydana gelen büyük bir depremde büyük hasara uğrayan Maltepe'nin yerleşim merkezi biraz daha batıya yani şimdiki yerine taşınmıştır.

Maltepe'de Osmanlı döneminde çoğunlukla Rumlar ve Türkler bir arada yaşamıştır. Osmanlı Devleti'nin yıkılış süreci ve I. Dünya Savaşı ile bu birliktelik bozulmuş ve savaşın sonunda çoğunlukla Rum çeteleri ve Millî Mücadeleye katılan Türk müfrezeleri karşılıklı çatışmıştır. Millî Mücadelenin kazanılmasıyla Lozan Antlaşması imzalanmış ve Mübadele Sözleşmesi gereği İstanbul belediye sınırları dahilindekiler hariç, Osmanlı Rumları Yunanistan'a, Batı Trakya hariç, Yunanistan Türkleri ise Türkiye'ye göç etmiştir. Bu durumdan etkilenen Maltepe'de yeni bir sosyal yapı oluşmuş ve 1923 yılında ilan edilen Cumhuriyet'le beraber modern Maltepe tarihi başlamıştır.

Anahtar Kelimeler: Maltepe, İstanbul, Bizans, Osmanlı, Mübadele Anlaşması, Cumhuriyet

Abstract:
Maltepe is located on the Anatolian side of Istanbul. Although some prehistoric items were found in Maltepe, the most clear findings of the settlement were revealed during the Byzantine period in AD VII. In Maltepe, which was a coastal village during the Byzantine period, traces of a palace and monastery were also found.

Maltepe, which had been flocked with the Anatolian Seljuk rule since 1075, was again under Byzantine domination after the First Crusades in 1096.

Maltepe, which was once again seized by the Turks after the Battle of Pelekanon in 1329 during the Ottoman period, re-entered Byzantine domination with the period of the Ottoman Empire's conquest of 1402. However, as of 1413, the Ottoman Empire, which came out of the period of fetret, regained Maltepe. The settlement of Maltepe, which suffered great damage during a major earthquake in 1509, was moved a little further westwards to its present location.

During the Ottoman period in Maltepe, mostly Greeks and Turks lived together. With the collapse of the Ottoman Empire and the World War I, this unity was disrupted and at the end of the war, mostly the Greek gangs and the Turkish gangs who participated in the national struggle were in conflict. National won the fight by the Treaty of Lausanne signed and exchange law should Ottoman Greeks of Istanbul within municipal boundaries except those of Greece, except Western Thrace Turks, while Greece and emigrated to Turkey. A new social structure was formed in Maltepe which was affected by this situation and the history of modern Maltepe started with the Republic declared in 1923.

Key Words: Maltepe, İstanbul, Byzantine, Ottoman, Exchange Agreement, Republic