Kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda ağız ve diş sağlığının değerlendirilmesi
Evaluation of oral and dental health in children with chronic kidney disease
Yazar: FATMA ÖZLEM GENÇTÜRK
Danışman: PROF. DR. MUKADDES KALYONCU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diş sağlığı araştırmaları = Dental health surveys ; Çocuklar = Children

Özet:
Kronik hastalıklarda ağız ve diş sağlığı olumsuz etkilenebilmektedir. Bu çalışmada kronik böbrek hastalığında (KBH) ağız ve diş sağlığının durumunu belirlemeyi ve metabolik kemik hastalığı (MKH) varlığının etkisinin olup olmadığını değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmaya Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi, Çocuk Nefrolojisi Polikliniğinde KBH tanısı ile izlenen 51 çocuk ve KTÜ Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Kliniğine başvuran yaş ve cinsiyet uyumlu 51 sağlıklı çocuk alındı. Çocukların ve ailelerinin sosyodemografik özellikleri, ağız bakımı ve beslenme alışkanlıkları sorgulandı. Diş eti sağlığı plak indeks (Pİ) ve gingival kanama indeksi (GBİ) ile, dişler Decay-Missing-Filling-Teeth (DMFT/dmft) indeksi ile değerlendirildi. KTÜ Tıp Fakültesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylandı. Hastaların 29'u (%56,8) erkek olup yaş ortalaması 12,7±3,3 yıl idi. KBH grubunda anne baba eğitim düzeyi ve gelir düzeyinin daha düşük olduğu, hastaların diş fırçalama alışkanlığının daha kötü olduğu tespit edildi (sırasıyla p:0,04, p:<0,0001, p:0,02). KBH grubundaki çocuklarda kontrol grubuna göre daha fazla Pİ (sırasıyla %54,5-%45,5, p:0,021) ve GBİ (sırasıyla %48,8-%37,8, p:0,028) varlığı tespit edildi. KBH grubundaki çocukların kontrol grubuna göre DMFT indeksinin (sırasıyla 0,02±0,03, 0,03±0,03, p:0,024) daha düşük olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi. MKH varlığında Pİ, GBİ ve DMFT/dmft indeksleri değerlendirildiğinde anlamlı fark tespit edilmedi (p>0,05). Çalışmamızda KBH grubunda anne babanın eğitim ve gelir düzeyinin daha düşük, çocuklarda ağız ve diş sağlığına yönelik alışkanlıkların daha kötü olmasına rağmen kontrol grubu ile aralarında çürük açısından anlamlı fark tespit edilmemesinin KBH'de oral pH'nın düşük olması ve karyojenik bakterileri inhibe etmesine, KBH hastalarının asidoza yönelik sodyum bikarbonat tedavisi almalarına bağlandı. KBH olan hastalarda Pİ ve GBİ'nin anlamlı olarak daha yüksek olmasının KBH'de diş taşı oluşumu ve buna bağlı inflamasyon artışına bağlı olabileceği düşünüldü. KBH olan çocuk ve aileleri, hastalığa bağlı olabilecek ağız komplikasyonları konusunda bilgilendirmeli, gerekli önlemlerin alınabilmesi ve gecikmeden müdahale edilebilmesi için çocuk nefrologları ve çocuk diş hekimleri iletişim halinde olmalıdır. Çalışmamız KBH'de MKH varlığında ağız ve diş sağlığının değerlendirildiği ilk çalışma olmakla birlikte MKH varlığında fark olmamasının olgu sayımızın az olmasına ve hastaların tedavi altında olmasına bağlı olabileceğini düşünmekteyiz. Bu sonuçlarla daha fazla hasta sayısını içeren geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Oral and dental health may be adversely affected in chronic diseases. In this study, we aimed to determine the state of oral and dental health in chronic kidney disease (CKD) and to evaluate whether the presence of metabolic bone disease (MBD) has an effect. The study included fifty-one children followed up with the diagnosis of CKD in the Pediatric Nephrology Outpatient Clinic of Karadeniz Technical University (KTU) Faculty of Medicine and fifty-one age- and gender-matched healthy children who applied to the KTU Faculty of Dentistry Pedodontics Clinic were evrolled. Sociodemographic characteristics of their patients were questioned, oral care and nutritional habits of children were questioned. Gum health was evaluated with plaque index (PI) and gingival bleeding index (GBI), and teeth with Decay-Missing-Filling-Teeth (DMFT/dmft) index. It was approved by the Scientific Research Ethics Committee of KTU Faculty of Medicine. Of the patients 29 (56.8%) were male and the mean age was 12.7±3.3 years. It was determined that the education level and income level of the parents were lower in the CKD group, and the tooth brushing habits of the patients were worse (p:0.04, p:<0.0001, p:0.02, respectively). Children in the CKD group had higher PI (54.5% versus 45.5%, p:0.021) and GBI score (48.8%-37.8%, p:0.028, respectively) than the control group. It was determined that the DMFT index of the children in the CKD group was lower than the control group, and this difference was statistically significant (0.02±0.03 versus 0.03±0.03, p:0.024). When PI, GBI and DMFT/dmft indices were evaluated in the presence of MBD, no significant difference was found (p>0.05). In our study, the fact that there was no significant difference between the CKD and the control group in terms of caries despite the lower education and income level of the parents in the CKD group and the worse oral and dental health habits in children. It was attributed to the fact that they received sodium bicarbonate therapy for acidosis. It was thought that the significantly higher PI and GBI in patients with CKD might be due to the formation of tartar and the associated increase in inflammation in CKD. Children with CKD and their families should be informed about oral complications that may be related to the disease, and pediatric nephrologists and pediatric dentists should be in contact in order to take necessary precautions and intervene without delay. Although our study is the first to evaluate oral and dental health in the presence of MBD in CKD, we think that the lack of difference in the presence of MBD may be due to the small number of cases and the fact that the patients were under treatment. With these results, we think that large-scale studies with larger number of patients are needed.