Ergenlerde reaktif-proaktif saldırganlık ile ebeveyn duygusal erişilebilirliği: Duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü
Reactive - proactive aggression and parents emotion availability in adolescents: The mediator role of emotion regulation difficulties
Yazar: AHMET ÇAĞLAR ÖZDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Duygusallık = Sentimentality ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Proaktif kişilik = Proactive personality ; Saldırganlık = Aggressiveness

Özet:
Bu araştırmada ergenlerde ebeveynin duygusal erişilebilirliği ve reaktif-proaktif saldırganlık arasında duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü incelenmiştir. Araştırma Adana ili merkez ilçelerinde yer alan sekiz lisenin 9., 10., 11. ve 12. sınıfına devam eden 423 kız, 353 erkek olmak üzere toplam 776 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ergenlerin  reaktif-proaktif saldırganlıklarına ilişkin veriler  'Reaktif-Proaktif Saldırganlık Ölçeği' (Raine ve ark., 2006) , ebeveyn duygusal erişilebilirliğine ilişkin veriler 'Ebeveyn Duygusal Erişilebilirliği Ölçeği' (Lum ve Phares, 2005) ve duygu düzenleme güçlüğüne ilişkin veriler ' Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği ' (Gratz ve Roemer, 2004) ve kişisel bilgilere ilişkin veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' kullanarak elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler çoklu regresyon ve sobel testi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda reaktif-proaktif saldırganlık toplam puanı ile duygu düzenleme güçlüğü toplam puanı arasında pozitif yönlü anlamlı, ebeveyn duygusal erişilebilirliği ile negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Ergenlerin toplam saldırganlık düzeylerinin babaya duygusal erişim, duygusal tepki farkındalığındaki yetersizlikler ve olumsuz duygu deneyimlemelerinde dürtü kontrol güçlüğü saldırganlığı açıklamada anlamlı katkılar yapan değişkenler olduğu belirlenmiştir. 
Ergenlerin proaktif saldırganlık düzeyleri babaya duygusal erişim, duygusal tepki farkındalığındaki yetersizlikler, duygusal tepkilerin kabul edilmemesi, etkili olarak algılanan duygu düzenleme stratejilerine erişimdeki sınırlılık, olumsuz duygu deneyimlemelerinde dürtü kontrol güçlüğü, olumsuz duygu deneyimlemelerinde güçlükle bağdaşan hedef yönelimli davranışlar alt boyutları tarafından yordandığı tespit edilmiştir. Reaktif saldırganlık düzeyleri babaya duygusal erişim, duygusal tepki farkındalığındaki yetersizlikler, duygusal tepkilerin kabul edilmemesi, olumsuz duygu deneyimlemelerinde dürtü kontrol güçlüğü alt boyutları tarafından yordandığı belirlenmiştir. Duygu düzenleme güçlüğünün, reaktif-proaktif saldırganlık ve ebeveyn duygusal erişilebilirliği arasındaki ilişkide aracı bir etkiye sahip olup olmadığını sınamak için gerçekleştirilen sobel test sonucunda duygu düzenleme güçlüğünün reaktif-proaktif saldırganlık ve ebeveyn duygusal erişilebilirliği arasında kısmi aracı değişken olduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Reaktif - proaktif saldırganlık, ebeveyn duygusal erişilebilirliği, duygu düzenleme güçlüğü.

Abstract:
In the present study, the mediator role of emotion regulation in the relationship between parental emotional availability and reactive-proactive aggression in adolescents was examined. The study was conducted in 8 high schools in the province of Adana and its central districts. The participants were 776 students (423 females and 353 males) who were ninth, tenth, eleventh, and twelfth graders. The researcher used the "Reactive-Proactive Aggression Questionnaire" (Raine et al., 2006) to collect the data related to adolescents' reactive-proactive aggression.  The "Lum Emotional Availability of Parents (LEAP) Scale" (Lum and Phares, 2005) was used to measure parental emotional availability. The data related to the difficulties in emotion regulation was collected through using the "Difficulties in Emotion Regulation Scale" (Gratz and Roemer, 2004). The researcher developed "Personal Information Form" to elicit personal information of participants. The data was analyzed through Multiple Regression Analysis and Sobel Test. The results of the study revealed that there was a positive and significant relationship between reactive-proactive aggression total score and difficulties in emotion regulation total score. Moreover, there was a negative and significant relationship between reactive-proactive aggression total score and parental emotional availability total score. It was revealed that emotional availability of father, inadequacies in the awareness of emotional reactions, and impulse control difficulty in negative emotion experiences were the main determinants for total aggression levels of adolescents. In addition, emotional availability of father, inadequacies in the awareness of emotional reactions, non-acceptance of emotional reactions, limited access to emotion regulation strategies, impulse control difficulty in negative emotion experiences, goal-oriented behaviors related to emotion regulation difficulty in negative emotion experiences were the main determinants of  the proactive aggression levels of adolescents. Besides, emotional availability of father, inadequacies in the awareness of emotional reactions, non-acceptance of emotional reactions, and impulse control difficulty in negative emotion experiences were the main predictors of the reactive aggression levels. The results of the Sobel Test that was conducted to find out whether or not the emotion regulation difficulty had an impact on the relationship between proactive-reactive aggression and parental emotional availability revealed that the emotion regulation difficulty was a partial mediator between proactive-reactive aggression and parental emotional availability.  

Key Words: Reactive - proactive aggression, parental emotional availability, emotion regulation difficulty