Kolorektal metastaz nedeniyle karaciğer rezeksiyonu yapılan hastaların hastalıksız ve genel sağkalımını etkileyen prognostik faktörlerin değerlendirilmesi
Assessment of prognostic factors affecting disease-free and overall survival of patients with liver resection for colorectal metastases
Yazar: BAKHTİYAR CHAKHALOV
Danışman: UZMAN AYHAN ÖZSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer neoplazmları = Liver neoplasms ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Neoplazm metastazları = Neoplasm metastasis ; Prognoz = Prognosis ; Sağkalım = Survival

Özet:
Amaç: Kolorektal kanser tanısı konulan hastaların %50-60'ından fazlasında yaşamları içinde karaciğer metastazı gelişecektir. Karaciğer metastazları için rezeksiyon, kolorektal kanser tedavisinin rutin bir parçası haline gelmiştir ve en etkili tedavi yöntemidir. Bu çalışmanın amacı kolorektal metastaz nedeniyle karaciğer rezeksiyonu yapılan hastalarda hastalıksız ve genel sağkalımı etkileyen prognostik faktörlerin ortaya konmasıdır.
Gereç ve yöntem: SBÜ Okmeydanı Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Ocak 2006 – Aralık 2017 tarihleri arasında hastanemizde kolorektal metastaz nedeniyle karaciğer rezeksiyonu yapılan 105 hastanın kayıtları retrospektif olarak incelendi. Sürvi analizleri Kaplan-Meier metodu, sürvi farkları Log-Rank (Mantel-cox) testi ile, multivariate analizleri Cox Regression risk modeli ile değerlendirildi. Hastaların genel ve hastalıksız sağkalımını etkileyen yaşı, primer tümör yerleşimi, iki ameliyat arasındaki zaman, primer tümör histolojik tipi, primer tümör diferansiyasyon derecesi, primer tümör lenf nodu durumu, karaciğer metastazının zamanlaması, ameliyat öncesi CEA düzeyi, karaciğer metastazının dağılımı, metastatik karaciğer lezyon boyutu, metastaz sayısı, metastatik karaciğer tümör cerrahi sınırı ve karaciğer rezeksiyon genişliği gibi prognostik faktörler değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamızda hastanın yaşı, primer tümör histolojik tipi, diferansiyasyon derecesi, primer tümör lenf nodu durumu, ameliyat öncesi CEA düzeyi, metastatik lezyonların boyutu, cerrahi sınırı ve cerrahi rezeksiyon genişliğinin (hepsi için p<0,0001) genel sağkalıma etkisi olduğu görülmüştür. Aynı şekilde hastanın yaşı, diferansiyasyon derecesi, primer tümör lenf nodu durumu, ameliyat öncesi CEA düzeyi, metastatik lezyonların boyutu ve cerrahi rezeksiyon genişliğinin (hepsi için p<0,0001), metastatik lezyonun zamanlaması (p=0,011) ve cerrahi sınırın (p=0,011) hastalıksız sağkalıma etkisi olduğu görülmüştür. Hastanın primer tümör yerleşiminin, iki ameliyat arasındaki zaman, metastatik lezyonun dağılımı ve sayısının genel sağkalıma, primer tümör yerleşiminin, histolojik tipinin, metastatik lezyonun dağılımı ve sayısının hastalıksız sağkalıma etkisinin olmadığı görüldü.
Sonuç: Kolorektal metastaz nedeniyle karaciğer rezeksiyonu yapılan hastalarda genel sağkalım ve hastalıksız sağkalım birçok faktörlerden etkilenmektedir. Cerrahi planlama yapılırken bu faktörlerin dikkate alınması gerekmektedir. Çalışmamızda anlamlı çıkan prognostik faktörlerin hastaya cerrahi planlayıp preoperatif hazırlarken ve cerrahi sonrası takiplerinde dikkate alınması gerektiğini düşünmekteyiz.

ANAHTAR KELİMELER: Kolorektal kanser, karaciğer metastazları, hepatik rezeksiyon, sağkalım.

Abstract:
Aim: More than 50-60% of patients with colorectal cancer will eventually develop hepatic metastases during the course of their disease. Hepatic resection is a safe and effective therapy for metastatic colorectal cancer and has become a routine part of the treatment and is the only therapy to date to be potentially curative. The aim of this study is to evaluate the prognostic factors affecting the disease-free and overall survival in patients undergoing hepatic resection for colorectal cancer metastasis.
Materials and Methods: Between January 2006 and December 2017, 105 patients underwent hepatic resection for colorectal metastasis at the University of Health Sciences Okmeydani Research and Training Hospital, were retrospectively reviewed using the hospital's medical records. Overall and disease-free survival rates were calculated using the method of Kaplan-Meier, Log-Rank (Mantel-cox) test was used to compare survival in the univariate analysis and multivariate analysis was calculated using a Cox regression risk model. Patients were evaluated for age, site of primary tumor, time between two surgeries (colorectal and hepatic resection), primary tumor histological type, primary tumor differentiation grade, primary tumor lymph node status, timing of hepatic metastasis (metachronous/synchronous), preoperative CEA level, distribution of liver metastasis, size and number of metastatic liver lesions, surgical margin status and extent of liver resection to define prognostic factors affecting overall and disease-free survival.
Results: In our study, age, primary tumor histological type, differentiation grade, primary tumor lymph node status, preoperative CEA level, size of metastatic lesions, surgical margin and extent of liver resection (p<0.0001 for all) were significantly associated with overall survival. Similarly, the patient's age, differentiation grade, primary tumor lymph node status, preoperative CEA level, size of metastatic lesions and extent of liver resection (p<0.0001 for all), timing of hepatic metastasis (p=0.011) and surgical margin (p=0.011) were significantly associated with disease-free survival. Primary tumor localization, time between two operations, distribution and number of metastatic lesions were found to not associated with overall survival, primary tumor localization, histological type, distribution and number of metastatic lesions were found to not associated on disease-free survival.
Conclusion: In patients undergoing hepatic resection for colorectal metastases, overall survival and disease-free survival are affected by many factors. It is necessary that this factors must consider while planning surgery. Our results suggest that the prognostic factors which are significant in our study should be taken into consideration in the preoperative planning and postoperative follow-up of the patient.

KEYWORDS: Colorectal cancer, liver metastases, hepatic resection, survival.