İlköğretim okullarında mesleki öğrenme topluluğu ile bürokratik yapı ve örgütsel güven arasındaki ilişki
The relationship between professional learning community bureaucratic structure and organizational trust in primary education schools
Yazar: FATMA KALKAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE OTTEKİN DEMİRBOLAT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Bürokratik örgüt = Bureaucratic organization ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Mesleki öğrenme topluluğu = Professional learning community ; Örgütsel güven = Organizational trust ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Okullarda mesleki öğrenme toplulukları oluşturma girişimleri çoğu zaman başarısızlıkla
sonuçlanmaktadır. Çünkü bu girişimlerin çoğu, okul örgütünün biçimsel ve doğal yönleri
gözetilmeden uygulamaya geçmekte ve istenen sonuçların alınmaması üzerine bir süre
sonra rafa kaldırılmaktadır. Oysa istenen sonuca ulaşmak için öncelikle örgütte bazı
biçimsel ve biçimsel olmayan düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Mesleki öğrenme
topluluğunun oluşumu, gelişimi ve sürdürülmesi bağlamında bürokratik yapı ve örgütsel
güven örgütün iki önemli yönüdür. Bürokratik yapı örgütün biçimsel yönünü temsil
ederken; örgütsel güven örgütün biçimsel olmayan doğal yönünü temsil etmektedir.
Bu çalışmanın amacı ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin mesleki öğrenme
topluluğu, bürokratik yapı ve örgütsel güven değişkenlerine ilişkin algı düzeylerini
saptayarak; bu değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Daha belirgin olarak,
örgütsel güvenin bürokratik yapı ile mesleki öğrenme topluluğu arasında aracı bir etkiye
sahip olup olmadığını test etmektir.
Bu araştırmada, ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2013-2014
eğitim-öğretim yılında Ankara ilinin yedi ilçesinde (Altındağ, Çankaya, Gölbaşı Keçiören,
Mamak, Pursaklar, Yenimahalle) bulunan resmi ilköğretim okullarında görev yapan 20.203
öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini tabakalı-rastgele örnekleme
yöntemine göre seçilen 805 öğretmen oluşturmuştur. Okullar eğitim kademelerine (ilkokul
ve ortaokul) tabakalara ayrılmıştır.
Araştırma verilerinin toplanmasında Mesleki Öğrenme Topluluğu Ölçeği (Olivier, Hipp ve
Huffman, 2003), Okul Yapısının Etkiliği Ölçeği (Hoy ve Sweetland, 2000) ve Örgütsel
Güven (Hoy ve Tschannen-Moran, 2003) kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde 

SPSS 13.00 ve Lisrel 8.80 paket programları kullanılmıştır. Ölçeklerin yapılarını
doğrulamak amacıyla yol analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Parametrik olmayan
testlerden ise ilişkisiz ölçümler için Kruskal Wallis H-testi, Mann Whitney U-testi, ilişkili
ölçümler için Wilcoxon Đşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Ayrıca Pearson Momentler
Çarpımı Korelâsyon Katsayısı, çoklu doğrusal ve hiyerarşik regresyon analizi
uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda mesleki öğrenme topluluğu ile bürokratik yapı ve örgütsel güven
arasında anlamlı ilişkilerin olduğu görülmüştür. Bürokratik yapının mesleki öğrenme
topluluğu ile hem doğrudan hem de örgütsel güven üzerinden dolaylı ilişkili olduğu
bulunmuştur. Örgütsel güven mesleki öğrenme topluluğunu doğrudan etkilemektedir. Ayrıca
örgütsel güven, bürokratik yapı ve mesleki öğrenme topluluğu arasında kısmi aracı
değişkendir.



Anahtar Kelimeler : Mesleki öğrenme topluluğu, Bürokratik yapı, Örgütsel güven

Abstract:
At schools attempts to create professional learning communities usually result in failure.
Because these attempts are put in action without considering school organization's formal
and informal aspects and upon not getting desired results they are shelved after a while.
In order to reach the expected results, however, in the organization some formal and
informal arrangements must be done. In the context of the professional learning
communities' formation, development and maintenance, bureaucratic school structure and
organizational trust are two important aspects of organization. While bureaucratic structure
of school organization represents the formal aspect of the organization's non-formal
aspect, organizational trust represents a natural aspect which is informal.
Purpose of this research is to determine the perception levels of primary education teachers
with respect to professional learning community, bureaucratic structure and organizational
trust and point out the relation between them. More specifically, the study aims to test
whether organizational trust have a mediator impact on relationship between professional
learning community and bureaucratic school.
In this research relational survey method was used. The population of the research
comprised 20.203 teachers working in the state primary education schools within seven
districts (Altındağ, Çankaya, Gölbaşı Keçiören, Mamak, Pursaklar and Yenimahalle) of
Ankara province during the 2013-2014 educational year. The sample of this research
included 805 primary education school teachers selected according to the stratified 
sampling method. Schools were layered according to their education level (primary school
and secondary school)
In the research, to collect data Professional Learning Community Scale (Olivier, Hipp and
Huffman, 2003), Enabling School Structures Scale (Hoy ve Sweetland, 2000) and
Organizational Trust Scale (Hoy ve Tschannen-Moran, 2003) were used. To analyze
research data, SPSS 13.00 and Lisrel 8.80 programmes were used. To confirm the
structures of the scales, path analysis was used. Off all the non-parametric tests for nonrelated
measurements Kruskal Wallis H-test, Mann Whitney U-test, Wilcoxon Signed
Rank Test for related measurements were used. In addition, Pearson Moments Product
Correlation Coefficient, multiple linear and hierarchical regression analysis were applied.
In the end of research it was seen that there were meaningful relationships between
professional learning community, bureaucratic structure and organizational trust. It was
found that bureaucratic structure and professional learning community were both directly
related to each other and indirectly related by means of organizational trust. Organizational
trust directly effected professional learning community. In addition, organizational trust
was a partial mediator variable between bureaucratic structure and professional learning
community.



Key Words : Professional learning community, Bureaucratic structure,Organizational trust