Bazı kornişon tipi hıyar genotiplerinin morfolojik ve moleküler karakterizasyonu
Morphological and molecular characterization of some gherkin type cucumber genotypes
Yazar: HÜLYA ERARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN PINAR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hıyar (Cucumis sativus L.), beslenme açısından önemli bir sebze olup, tarihsel olarak
kültüre alınması eskiye dayanır. Ana vatanı Hindistan olarak kabul edilen hıyar, Orta
Asya, İran ve Anadolu üzerinden Avrupa'ya yayılmıştır. Günümüzde hıyar üretimi,
çoğunlukla hibrit tohumlar kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Hibrit çeşitler, bitkilerin
verimliliğini artırmak ve hastalıklara karşı dayanıklılığı sağlamak amacıyla
geliştirilmektedir. Ancak, güncel çeşitlerin sadece klasik ıslah yöntemleriyle
geliştirilmesi zaman alabilmektedir. Modern ıslah tekniklerinin tercih edilmesi, bitkisel
üretim dahil olmak üzere verim artışına ve yeni çeşitlerin daha hızlı bir şekilde piyasaya
sunulmasına olanak tanımaktadır. Diğer türlerde olduğu gibi hıyar ıslahında da ilk aşama
ebeveyn hatların geliştirilmesi, karakterizasyonu ve heterotik grupların oluşturulmasıdır.
Buradan hareketle bu çalışmada Kornişon tipi F1 hıyar ıslahı programı için geliştirilmiş
96 adet ıslah hattının moleküler ve morfolojik karakterizasyonunun yapılarak heterotik
grupların oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışmada morfolojik karakterizasyon için
toplam 43 morfolojik özellik kullanılmıştır. Moleküler karakterizasyon için ise 10 adet
SRAP markır kombinasyonu ve 6 adet ISSR markırı kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara
göre hıyar genotipleri arasında önemli varyasyon elde edilmiş ve hem moleküler hemde
morfolojik verilerle 12 adet heterotik grup elde edilmiştir. Elde edilen bulgular F1 hıyar
ıslahı programına önemli katkılar sunabilecektir.
Anahtar Kelimeler: Hıyar, kornişon, morfolojik, moleküler, karakterizasyon

Abstract:
Cucumber (Cucumis sativus L.) is an important vegetable in terms of nutrition and its
historical cultivation dates back to the past. Cucumber, which is considered to be the
homeland of India, spread to Europe via Central Asia, Iran and Anatolia. Today,
cucumber production is mostly carried out using hybrid seeds. Hybrid seeds have been
developed to increase the productivity of plants and to provide resistance to diseases.
However, it may take time to develop current varieties only with classical breeding
methods. The preference of modern breeding techniques allows for increased
productivity, including plant production, and faster introduction of new varieties to the
market. As in other species, the first stage in cucumber breeding is the development,
characterization and formation of heterotic groups of parental lines. Based on this, this
study aimed to establish heterotic groups by performing molecular and morphological
characterization of 96 breeding lines developed for the Gherkin type F1 cucumber
breeding program. A total of 43 morphological traits were used for morphological
characterization in the study. For molecular characterization, 10 SRAP marker
combinations and 6 ISSR markers were used. According to the findings, significant
variation was obtained among cucumber genotypes and 12 heterotic groups were obtained
with both molecular and morphological data. The findings may provide significant
contributions to the F1 cucumber breeding program.
Keywords: Cucumber, pickled, morphological, molecular, characterisation