Ortopedik engelli eşlerin evlilik doyumu: Yalova örneği
Marriage satisfaction of orthopedically disabled spouses: Yalova case
Yazar: METİN ÖKSÜZ
Danışman: PROF. DR. MUSA ŞAHİN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile danışmanlığı = Family counseling ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Evlilik = Marriage ; Evlilik birliği = Marriage union ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Evlilik ilişkisi = Marital relationship ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yeti yitimi = Disability

Özet:
Engelli refahı alanında, engelli bireylerin evlilik yaşamları hakkında yürütülen çalışmaların azlığı dikkat çekmektedir. Bununla birlikte sosyal medya ve yazılı basında engelli bireylerin evlilikleri ya da evlendikten sonra hastalık veya kaza gibi nedenlerle engelli olan bireylerin evliliklerine dair haberler de giderek artmaktadır. Bu haberler içerisinde ortopedik engelli bireylerin evliliklerine dair haberlere daha sık rastlanmaktadır.
Bu araştırmanın amacı, ortopedik engelli bireylerin evlilik yaşam deneyimlerini, evliliğe yönelik tutumlarını, aile ve sosyal çevre ilişkilerini, evlilikten sağladıkları doyumu nasıl ifade ettiklerini, bu süreçte profesyonel desteğe ihtiyaç duyup duymadıklarını belirlemek, toplumun ortopedik engelli bireylerin evlilik yaşamlarına dair gerçekçi bilgilere ulaşmasını sağlamak ve bu bağlamda çeşitli öneriler geliştirmektir. Bu amaca ulaşmak için araştırmada sosyal ya da beşerî bir probleme bireylerin veya grupların atfettiği anlamları keşfetme, deneyimleri ortaya çıkarma ve anlamaya yönelik bir yaklaşımı benimseyen nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik yöntem kullanılmıştır.
Araştırmanın evrenini Yalova il sınırları içerisinde ikamet eden ortopedik engelli evli bireyler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi, amaçlı örnekleme yöntemleri arasında en yaygın olarak kullanılan kartopu tekniği ile belirlenmiştir. Araştırma örneklemini 19 ortopedik engelli çift oluşturmaktadır. Araştırma verileri 01 Haziran 2021-31 Aralık 2021 tarihleri arasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşmelerle elde edilmiştir. Metodolojik olarak verilerin analizinde tümevarımsal kodlama yolu takip edilmiştir. Veriler Max Qualitative Data Analysis (MAXQDA2022) programı aracılığıyla analiz edilmiştir.  
Araştırma sonucunda; ortopedik engelli bireylerin, evlilik yaşamları ve evlilikten duydukları doyumu olumlu olarak açıkladıkları anlaşılmıştır. Araştırmanın en önemli sonuçlarından biri özellikle evlilik öncesinde engel durumuna sahip katılımcıların, engelli biri ile evlenmek istediklerinde kök aile üyelerince reddedici tutumlarla karşılaşmalarıdır. Gerek evlilik öncesi gerekse evlilik sonrasında engel durumu yaşayan katılımcılar, evlilik yaşamları ve evlilik doyumları ile ilgili konularda duygusallıktan ziyade yaşadıkları koşulların gerçekliğini kabul ederek doyum aramaktadırlar. Araştırmanın bir diğer sonucu da katılımcıların çoğunluğunun evlilik ve aile danışmanlarının engellilere özgü konularda kendilerine yeterince destek veremediklerini belirtmeleridir. Bu bağlamda evlilik ve aile danışmanlığı programlarının engellilere özgü konuları içerecek şekilde geliştirilmesi talep edilmektedir. Elde edilen bir diğer sonuç da toplumun, engellilerin evliliğine yönelik olumsuz tutumlarının eksik ya da yetersiz bilgiden kaynaklandığıdır. Sosyal hizmet uygulama ve eğitimlerinde koruyucu-önleyici, geliştirici-destekleyici programların geliştirilmesinde yarar görülmektedir.

Anahtar kelimeler: Sosyal hizmet, Ortopedik engellilik, Aile, Evlilik, Evlilik danışmanlığı

Abstract:
In the field of disability welfare, the scarcity of studies on the marital life of people with disabilities is remarkable. In addition, news about the marriages of people with disabilities and individuals who become disabled after marriage due to illness or accident has been increasing in social media and printed media. Among this news, news about orthopedically disabled individuals' marriages is more common. 
The aim of this research is to determine how individuals with orthopaedic disabilities express their marital life experiences, attitudes towards marriage, family and social environment relations, satisfaction from marriage, and whether they need professional support in this process to enable society to reach realistic information about the marital life of orthopedically disabled individuals, and in this context, various to develop recommendations. In order to achieve this aim, the phenomenological method, one of the qualitative research designs, which adopts an approach to discover the meanings attributed by individuals or groups to a social or human problem to reveal and understand experiences, had been used.
The research population consists of orthopedically disabled married individuals residing within the borders of Yalova province. The research sample has been determined by the snowball technique, which is the most widely used among the purposeful sampling methods. The research sample consists of 19 orthopedically disabled couples. Research data were obtained through face-to-face interviews using a semi-structured interview form between 01 June 2021 and 31 December 2021. Methodologically, inductive coding, was followed in the analysis of the data. Data were analyzed using the Max Qualitative Data Analysis (MAXQDA 2022) program.
As a result of the research it has been understood that individuals with orthopaedic disabilities explain their marital life and satisfaction with marriage affirmative. One of the most important results of the research is that especially the participants with a disability before marriage face rejecting attitudes from their root family members when they want to marry a disabled person. Participants who experience disability both before and after marriage have been searching for satisfaction by accepting the reality of the conditions they live in rather than being emotional about their marital life and marital satisfaction. Another result of the research is that the majorities of participants stated that the marriage and family counsellors could not provide them with sufficient support on issues specific to the disabled. In this context, it is requested that marriage and family counselling programs have developed to include topics specific to the disabled. Another result obtained is that the negative attitudes of society towards the marriage of the disabled are due to incomplete or insufficient information. It is beneficial to develop protective-preventive, developer-supportive programs in social work practices and pieces of training.

Keywords: Social work, Orthopaedic disability, Family, Marriage, Marriage counseling