Kronik böbrek yetmezliğinde hemodiyalizin kan kurşun, kadmiyum, çinko ve bakır düzeylerine etkileri
Effects of hemodialysis on blood lead, cadmium,zinc and copper in chronic renal failure
Yazar: AYÇA DOĞAN
Danışman: PROF. DR. TÜLİN SÖYLEMEZOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Bakır = Copper ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Kadmiyum = Cadmium ; Kurşun = Lead ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Çinko = Zinc

Özet:
Bu çalışmada son dönem böbrek yetmezliği olan 126 hemodiyaliz hastası ve 51 sağlıklı kişiden alınan kan örneklerindeki metal ve iz element düzeyleri karşılaştırılmıştır. Mikrodalga fırında yakılan kan örneklerinde kadmiyum ve kurşun düzeyi Grafit Fırınlı Atomik Absorbsiyon Spektrometresi, bakır ve çinko düzeyi ise Alevli Atomik Absorbsiyon Spektrometresi ile ölçülmüştür. Sonuçlar SPSS 15.0 istatistik programı ile değerlendirildi.Çalışma sonucunda hasta grubunda ölçülen ortalama kan Pb düzeyleri (26,33±1,56 ppb), kontrol grubundan (57,81±2,00 ppb) yüksek bulunmuştur (p<0,001). Hasta grubuna ait Zn düzeyleri ise (1,00±0,05 ppm) kontrol grubundan (2,04±0,22 ppm) düşüktür (p<0,001). Kontrol ve hasta grubuna ait Cd ve Cu düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmamaktadır.Cinsiyetler arasında sadece Cu düzeylerinin erkeklerde (0,98±0,03 ppm) kadınlardan (1,15 ± 0,52 ppm) anlamlı olarak düşük çıktığı görülmüştür (p<0,05). Pb, Cd ve Zn düzeylerinde cinsiyetler arasında anlamlı fark bulunmamaktadır.Çalışmaya alınan tüm bireylerdeki hemoglobin düzeyleri ve metal düzeyleri incelendiğinde Hb değeri 12 g/dl altında olan bireylerde ölçülen Zn düzeyi ortalama (1,05±0,10 ppm), 12 g/dl üzerinde olan bireylerden (1,63±0,15 ppm), düşük bulunmuştur (p<0,05). Yine Hb düzeyi 12 g/dl altındaki bireylerde Pb düzeyleri (50,59±3,07 ppb), 12 g/dl üzerindekilerden (42,11±2,41 ppb) yüksektir (p<0,05) Hb değerleri ile Cd ve Cu düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.Hct değerleri 36 g/dl altında olan bireylerde ortalama Zn düzeyleri (1,08±0,12 ppm), Hct değerleri 36 g/dl üzerindeki bireylerden (1,58±0,14 ppm) anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p<0,05).Tüm bireyler kreatinin değerlerine göre 0-15 mg/dl arasında 2 gruba ayrılarak metal düzeyleri karşılaştırıldığında kreatinin değerleri 1,5 mg/dl üstünde olanlarda Pb düzeyi (57,81±2,00 ppb) kreatinin düzeyi 1,5 mg/dl altındaki bireylerde ölçülen Pb düzeyinden (26,33±1,56 ppb) anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,001).Yine kreatinin düzeyi 1,5 mg/dl üstündeki bireylerde Zn düzeyi (1,00±0,05 ppm), kreatinin değeri 1,5 mg/dl altındaki bireylerde saptanan Zn düzeylerinden (2,04±0,22 ppm) anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p<0,001).Ferritin düzeyleri 300 ng/mL üstündeki bireylerde Pb değerleri (57,91±3,37 ppb), 300 ng/mL altındaki bireylerden (41,73±2,15 ppb) yüksek (p<0,001) bulunmuştur. Ferritin düzeyleri 300 ng/mL üstündeki bireylerde Zn düzeyleri (0,97±0,07 ppm) ferritin değerleri 300 ng/mL altındaki bireylerden (1,57±0,13 ppm) düşük bulunmuştur (p<0,05). Cd ve Cu düzeyleri ile ferritin düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Trigliserit düzeyi 150 mg/dL üzerindeki bireylerde Cu düzeyi (0,95±0,04 ppm) trigliserit düzeyi 150 mg/dL altındaki bireylerin Cu düzeyinden (1,08±0,04 ppm) anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). Tüm bireylerde HDL değerleri ve metal düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.Hemodiyaliz hastaları hemodiyaliz seansları açısından 0-120 ay arasında gruplara ayrılarak metal düzeyleri karşılaştırıldığında Zn, Cu, Cd ve Pb düzeyleri ile hemodiyaliz süresi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.Bu çalışma hemodiyaliz hastalarında belirli aralıklarla metal düzeyi ölçümlerinin yapılmasının ve gerekli çelasyon ve replasman tedavileriyle yaşam kalitelerini artırmanın önemine dikkat çekmektedir.

Abstract:
In this study blood samples of 126 terminal hemodialysis patients and 51 healthy controls have been compared regarding levels of metal and trace elements. After blood samples were ignited in microwave oven with nitric acid; cadmium and lead levels were measured by Varian AA240Z Zeeman Graphite Furnace Atomic Spectrometer, Copper and Zinc levels were measured by Varian AA240FS Fast Sequantial Flame Atomic Absorbtion Spectrometer. SPPS 15.0 programme was used for statistical analysis.Lead levels are higher (26,33±1,56 ppb) in patients group than in control group (57,81±2,00 ppb). This is statistically significant (p<0,001). On the other hand Zinc levels in patients (1,00±0,05 ppm) are lower than in control group (2,04±0,22 ppm). This finding is also statistically significant (p<0,001). Copper levels are significantly lower in men (0,98±0,03 ppm) than in women (1,15 ± 0,52 ppm) (p<0,05). There is no significant difference between sexes regarding Pb, Cd ve Zn levels.Hemoglobine level seems to be a determinant regarding metal levels in all patients except Cd and Cu. Such as approximate Zn level (1,05±0,10 ppm) is lower than those (1,63±0,15 ppm) whose Hb level is over 12g/dl. This statistically significant (p<0,05). Similarly approximate Pb level is (50,59±3,07 ppb) higher (42,11±2,41 ppb) than those whose Hb level is over 12g/dl. This is also statistically significant ( p<0,05). As mentioned before there is no significant difference metal levels (Cd and Cu) and hemoglobin values. Another finding of interest is the lower level of Zinc in cases (1,08±0,12 ppm) whose hematocrit value is below 36 g/dl while it is (1,58±0,14 ppm) in cases with a hematocrit value over 36 g/dl. This finding is statistically significant (p<0,05).All cases are divided into two groups according to their creatinine values (0-15mg/dl). When metal levels are assessed together it is found creatinine value is related to Pb level. When creatinine level is high Pb level is also high. But this is not the case for Zinc; high creatinine values go with low Zinc levels. This finding is statistically significant (p<0,001). Cd and Cu levels are not related to creatinine levels.Lead levels (57,91±3,37 ppb) are higher in cases whose ferritin levels are over 300 ng/ml than in cases (41,73±2,15 ppb) whose ferritin levels are below 300 ng/ml. This is statistically significant (p<0,001). Zinc levels is lower (0,97±0,07 ppm) in cases wih a ferritin level over 300 ng/ml as compared to those (1,57±0,13 ppm) whose ferritin levels are below 300 ng/ml. No difference is found as to Cd and Cu. Cu levels is lower (0,95±0,04 ppm) in cases with trigliseride level over 150 mg/dL as compared to those (1,08±0,04 ppm) whose trigliseride levels are below 150 mg/dL .There seems no difference between metal levels and HDL values.Hemodialysis sessions are grouped quantitatively. There is no difference between numbers of hemodialysis session and metal levels (Zn, Cu, Cd, Pb).In conclusion this study emphasises the importance of measurement of metal levels periodically in hemodialysis patient. Therefore it becomes a fact to enhance patient?s life quality through some chelation and replacement therapies.