Günlük davranış karneleri (GDK) uygulanmasının otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda yıkıcı davranış bozukluğu üzerindeki etkisi üzerine bir eylem araştırması /
Yazar: MEHMET DOĞRU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜL KAHVECİ
European University of Lefke / Yurtdışı Enstitü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı Günlük Davranış Karneleri/Kartları'nın (GDK) tepki bağımlı
silikleştirme sistemi ile birlikte uygulanmasının yüksek işlevli OSB olan öğrencilerde
sınıflarında akademik etkinliğe katılma ve öfke ilişkili davranışların azaltılmasındaki
etkisi incelenmiştir. Araştırmanın katılımcıları; yüksek işlevli Otizm Spektrum
Bozukluğu (YİOSB) olan öğrenci, branş öğretmenleri, okul yöneticileri, öğrenci
ailesi ve araştırmacıdır. Araştırma bir eylem araştırmasıdır. Araştırmanın çalışma
aşamasında ilk olarak kaynak odada eğitim gören YİOSB olan öğrencinin yıkıcı
davranış bozuklukları tespit edilmiştir. Bu davranış bozukluklarının tespit edilmesi
için branş öğretmenleri ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Öğrencinin gösterdiği
problem davranışlarının sıklığı öğretmenlere dağıtılan formlarla tespit edilmiştir.
Öğretmenlerden gelen geri bildirimlere göre öğrenci için en uygun pekiştireçler
belirlenmiştir. Bu pekiştireçlere ulaşmak için öğrenciye günlük davranış kartları
hazırlanmış ve bu kartlar branş öğretmenlerine dağıtılmıştır. Öğrencinin problem
davranışlarında belirlenen ölçütlerde azalmalar olduğunda yeşil kart, belirlenen
ölçütün üstünde artış olması durumunda kırmızı kartlar öğretmenler tarafından
imzalanıp öğrenciye verilmiştir. YİOSB olan öğrenci topladığı kartları her hafta
araştırmacıya teslim edip uygun pekiştireçlerle ödüllendirilmiştir. Çalışmanın
ilerleyen aşamalarında tepki silikleştirme yöntemi uygulanmış olup öğrencinin
hedeflenen davranışlara kalıcı olarak ulaşması amaçlanmıştır. Çalışmanın son
aşaması olan uygulama sonrası süreçte, uygulama aşamasında gerçekleştirilen
müdahalelerin katılımcılar üzerindeki değişiklikleri belirlemek amacıyla sosyal
geçerlilik verileri toplanmıştır. Araştırma sonucunda erişilen bulgular; okul çaplı
olumlu davranışsal destek uygulaması destekli günlük davranış kartları
uygulamasının kaynaştırma ortamında eğitim alan YİOSB olan öğrencinin sosyal
beceri ve iletişim düzeylerinde artış, problem davranış düzeylerinde azalış olduğu,
arkadaşlık ilişkilerinin olumlu yönde geliştiği ve öğrencinin ders başarı düzeyinde
artış olduğu görülmüştür.
Anahtar Sözcükler: Kaynaştırma, yüksek işlevli OSB, günlük davranış kartları,
sosyal iletişim, problem davranış.

Abstract:
The purpose of the study was to examine the effects of implementing Daily Behavior
Report Cards (DBRC) with a response-dependent extinction system on enhancing
classroom academic engagement and reducing anger-related behaviors in students
with high-functioning Autism Spectrum Disorder (ASD). Participants in the study
included students with high-functioning ASD, teachers, school administrators, the
student's family, and the researcher. The research was an action research study. In the
initial phase of the study, disruptive behavior disorders were identified in a student
with high-functioning ASD who was educated in a resource room. These behavioral
disorders were identified through interviews with subject teachers. The frequency of
the student's problematic behaviors was determined using forms distributed to the
teachers. Based on feedback from the teachers, the most appropriate reinforcers for
the student were identified. Daily behavior cards were prepared for the student to
access these reinforcers, and these cards were distributed to the subject teachers.
Green cards were issued by the teachers when reductions in problematic behaviors
met the specified criteria, and red cards were issued when increases exceeded the set
criteria. The student delivered the collected cards to the researcher weekly and was
rewarded with appropriate reinforcers. In the later stages of the study, the extinction
method was applied with the goal of the student achieving the targeted behaviors
permanently. In the final phase of the study, social validity data were collected to
determine the changes in participants due to the interventions made during the
application phase. The findings of the research showed that the implementation of
DBRC supported by school-wide positive behavioral support in an inclusive
education environment led to increases in social skills and communication levels,
decreases in problem behavior levels, improvements in friendship relations, and an
increase in academic success for students with high-functioning ASD.
Keywords: Inclusion, high-functioning ASD, daily behavior cards, social
communication, problem behavior.