Yabancı portföy yatırımlarının 2005-2020 dönemi BİST 100 endeksi üzerinde etkisi
The effect of foreign portfolio investments on the 2005-2020 period BİST 100 index
Yazar: BAKHTIYAR ALAKBAROV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÇETİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Birim kök testleri = Unit root tests ; Borsa = Stock exchange ; Borsa endeksi = Stock exchange index ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Portföy yatırımları = Portfolio investments ; Uluslararası portföy = International portfolio ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yabancı yatırımcılar = Foreign investors

Özet:
Günümüzde bilgi ve iletişim teknolojilerinin desteklediği finansal piyasalarda yaşanan gelişmeler sonucunda yatırımcılar kolay, hızlı ve şeffaf şekilde dünyanın farklı noktalarına yatırım yapmaktadırlar. Her bir yatırımcının amacı düşük riskle yüksek getiri sağlamaktır. Yatırımcıların bu amaca ulaşması için yatırım yaptıkları finansal ürünü etkileyen faktörler hakkında bilgi sahibi olmaları gerekmektedir. Bu faktörleri belirlemek için söz konusu finansal ürünün getirisini etkileyen değişkenlerin ekonometrik analizinin yapılması büyük önem arz etmektedir. 
Bu çalışmada yabancıların 2005-2020 döneminde Borsa İstanbul'da (BİST) yaptıkları alış satış işlemlerinin BİST 100 endeksinin yükseliş ve düşüşlerinde etkisinin olup olmaması araştırılmıştır.  Analizde BİST 100 endeksi bağımlı değişken, yabancı portföy yatırımları (YPY) ise bağımsız değişken olarak yer almıştır. 01.01.2005 ile 31.12.2020 tarihleri arasındaki aylık verilerle değişkenler arasındaki korelasyon, ADF, PP ve KPSS birim kök testleri, Granger Nedensellik Testi, Engle-Granger ve Johansen-Juselius eşbütünleşme testleri ve VAR analizi yapılmıştır.
Çalışma sonucunda, yabancı portföy yatırımları ile BİST 100 endeksi arasında 0.33 pozitif ilişki olduğu ve bu değişkenlerin durağan olmadığı tespit edilmiştir. Böylelikle ilgili değişkenler arasında uzun dönemde ilişki olduğu sonucu elde edilmiştir. Granger testinin sonucunda BİST 100 ve YPY değişkenleri arasında nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir. Modelde otokerlasyon ve değişen varyans sorunu olmadığı ve hata terimlerinin normal dağılmamakta olduğu tespit edilmiştir. Modelde 2008 yılında yapısal kırılmanın olduğu tespit edilmiştir. 
Anahtar kelimeler: Yabancı Portföy Yatırımı, BİST, İMKB, BİST 100, Eşbütünleşme analizi, Birim kök testi, Granger nedensellik testi, VAR analizi.

Abstract:
Today, as a result of developments in financial markets supported by information and communication technologies, investors invest in different parts of the world in an easy, fast and transparent way. The goal of every investor is to provide high returns with low risk. In order for investors to achieve this goal, they need to have information about the factors affecting the financial product they invest in. In order to determine these factors, it is of great importance to make an econometric analysis of the variables that affect the return of the financial product in question.
In the analysis, In this study, it has been investigated whether the buying and selling transactions of foreigners in the Borsa Istanbul (BIST) during the 2005-2020 period have an effect on the rise and fall of the BIST 100 index. In the analysis, BIST 100 index was included as the dependent variable, and foreign portfolio investments (FPİ) as the independent variable. Correlation between variables with monthly data between 01.01.2005 and 31.12.2020, ADF, PP and KPSS unit root tests, Granger Causality Test, Engle-Granger and Johansen-Juselius cointegration tests and VAR analysis were performed.
As a result of the study, it has been determined that there is a 0.33 positive relationship between foreign portfolio investments and BIST 100 index and these variables are not stationary. Thus, it was concluded that there is a long-term relationship between the related variables. As a result of the Granger test, a causal relationship could not be determined between BIST 100 and FPİ variables. It has been determined that there is no autocharlation and varying variance problem in the model and the error terms are not normally distributed. It has been determined that there is a structural break in the model.
Keywords: Foreign portfolio ınvestment, BİST, İMKB, BİST 100, Cointegration analysis, Unit root test, Granger causality test, VAR analysis.