Hakkâri ili Mezer (Mezerk) dokumaları ve yeni tasarımlar
Mezer (Mezerk) weavings and new designs in Hakkâri
Yazar: GÜLŞEN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SEMA TAĞI
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokumacılık = Weaving ; Dokumalar = Weavings ; Düz dokuma = Straight weaving ; Hakkari = Hakkari ; Mezer dokumaları = Mezer weaving

Özet:
Bir toplumun özgün ya da geleneksel kültür yapısını bizlere gösteren kendine özgü renk, motif ve desen özelliklerine sahip el dokumaları Anadolu'nun birçok yerleşim yerinde yapılmaktadır. Bu yerleşim yerlerinde biri de Hakkâri'dir. Hakkâri'de "mezer" adı verilen düz dokumalar günümüzde dokunmamakta fakat elde kalan son örneklerin kullanılmasına devam edilmektedir. Bu çalışmada yörede dokumacılığın geçmişteki ve günümüzdeki durumunun belirlenmesi, mezer dokumaların bazı teknik özellikleri (en boy ölçülerinin, saçak uzunluğu, atkı ve çözgü sıklıklarının belirlemesi gibi), kullanılan hammadde, dokunduğu tezgâh tipi, dokuma tekniği, motif, renk ve kompozisyon özelliklerinin incelenmesi ve bu özelliklerden yola çıkarak yeni dokumalar yapılması amaçlanmıştır.  Bu amaçla eskiden halı, kilim, parzun, çarpana, kolon, heybe, beşik bağı, beşik, çanta, tuzluk, şal şepik, kuşak ve bellik gibi çeşitli dokumaların yoğun olarak yapıldığı Hakkâri merkez mahalle, köyleri ve ilçeleri ziyaret edilmiştir. Dokumacılarla ve dokumacılığın durumunu bilen kişilerle görüşülerek mezer dokuma örneklerin bulunduğu tespit edilen evlere gidilerek ulaşılabilen 114 adet (mêzer, mêzerk) dokumanın teknik, motif, renk ve komposizyon özellikleri belirlenmiş ve fotoğrafları eklenerek yörenin dokuma kataloğu oluşturulmuştur. Yörede çözgü yüzlü, atkı yüzlü ve dimi tekniğinde dokumalar görülmektedir. Yöreye özgü motiflerin aslına sadık kalınarak, yeni desen tasarımlarında kullanılmasıyla bir koleksiyon oluşturulmuştur

Abstract:
Hand-woven fabrics with distinctive colors, motifs and patterns that show the unique or traditional cultural structure of a society are made in many settlements of Anatolia. One of these settlements is Hakkâri. In Hakkâri, plain weaving which are called "mezer" are not weaved today, but the remaining samples are still being used. In this study, it is aimed to determine the past and present situation of weaving in the region, some technical characteristics of mezer weavings (such as length measurements, fringe length, determination of weft and warp frequencies), raw material used, type of weaving, weaving technique, motif, color and composition characteristics and created new weavings by using this characteristic. For this purpose,we visited to the weavers and we were interviewed with people who are expert about  the status of weaving at villages and towns in the center of Hakkari where  made very intense various weavings like the carpet, rugs, bell, multiplier, column, saddle bag, cradle, bag, salt shaker, shawl, belt. In addition, we visited the houses where weaving samples were found and the technical specifications, motif, colour and desing characteristics of the weaving were determined and their photographs were taken and documented. As a result of the field research, 114 samples were reached. New patterns, have been designed by hold the originals of the region unique and a collection has been created by using this new pattern designs.