İlkokul 3. sınıf hayat bilgisi dersinde çocuk hakları eğitimine yönelik bir eylem araştırması
An action research toward child right education in primary school 3RD grade life sciences course
Yazar: ESRA NUR TUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. İREM PAMUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı 3. sınıfta okutulan Hayat Bilgisi dersi kapsamında etkinlik temelli çocuk hakları eğitimi süreci planlamak, uygulamak ve bu öğretim sürecinin çocuklara katkılarını incelemektir. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırmasına göre desenlenmiştir. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yönteminden benzeşik örnekleme yöntemine göre belirlenmiş olup Bitlis ilinde yer alan bir ilkokulda 3. sınıfta öğrenim gören 25 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada öncelikle ihtiyaç analizi yapılmıştır. İhtiyaç analizinin sonuçlarından hareketle çalışma grubunun ihtiyacına yönelik Çocuk Hakları Eğitimi Programı tasarlanmıştır. Veri toplama aracı olarak; ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin demografik bilgilerini içeren Kişisel Bilgi Formu ve araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu olan Eğitim Günlükleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırma bulgularına göre ilkokul 3. sınıf öğrencileri Çocuk Hakları Eğitimi Programı ile yaşama hakkı, oyun oynama hakkı ve katılım hakkı gibi hakları öğrenmişlerdir. Öğrenciler haklarını öğrenirken aynı zamanda yaratıcılık, sosyal farkındalık, karşılaştırma ve öz farkındalık gibi becerileri de kazanmışlardır. Ayrıca eğitime katılan öğrencilerin münazara yapma, tekerleme yazma ve altı şapkalı düşünme tekniği gibi öğretim yöntemlerini bu eğitim programı ile deneyimledikleri de bulgular arasında yer almaktadır. 
Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre öğrenciler Çocuk Hakları Eğitimi Programı sürecinde aktif katılım sağlayarak zengin deneyimler yaşamışlardır. Öğrenciler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nde yer alan Medeni Haklar ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar kategorisinde yer alan haklarını öğrenmişlerdir. Birbirleri ile ilişkili olan bu hakların eğitiminde öğrenciler bir etkinlikte birden fazla hakları öğrenmişlerdir. Ayrıca öğrenciler haklarını öğrenirken aynı zamanda yaşlarına ve gelişimlerine uygun beceriler de kazanmışlardır. Araştırma sonuçlarına göre öğrenciler bu eğitim sürecinde farklı öğrenme yöntemleri aracılığıyla çocuk haklarını keyif alarak, eğlenerek ve böylece daha kolay bir şekilde öğrenmişlerdir. Bu durum, eğitim programının etkili bir şekilde tasarlanması ve uygulanmasının, öğrencilerin konuya duyarlılık kazanmalarını ve bilgiyi pratiğe dönüştürmelerini desteklediğini de göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk Hakları, Çocuk Hakları Eğitimi, Eylem Araştırması, Hayat Bilgisi Dersi

Abstract:
Aim: The aim of this research is to plan and implement the activity-based children's rights education process within the scope of the Life Sciences course taught in the 3rd grade and to examine the contributions of this teaching process to children.
Materials and Methods: The research was designed according to action research, one of the qualitative research methods. The study group was determined according to the affine sampling method from the purposeful sampling method and consists of 25 students studying in the 3rd grade at a primary school in Bitlis. In the research, firstly, a needs analysis was conducted. Based on the results of the needs analysis, a Child Rights Training Program was designed to meet the needs of the working group. As a data collection tool; Personal Information Form, which contains demographic information of 3rd grade primary school students, and Education Diaries, a semi-structured interview form prepared by the researchers, were used. The data obtained was analyzed by descriptive analysis and content analysis.
Results: According to the research results, primary school 3rd grade students learned about rights such as the right to live, the right to play and the right to participate through the Children's Rights Education Program. While students learned their rights, they also gained skills such as creativity, social awareness, comparison and self-awareness. It is also among the findings that the students who participated in the training experienced teaching methods such as debating, writing rhymes and the six-hat thinking technique with this training program.
Conclusion: According to the results of the research, students had rich experiences by actively participating in the Child Rights Education Program process. Students learned their rights in the Civil Rights and Economic, Social and Cultural Rights categories in the Convention on the Rights of the Child. In the education of these interrelated rights, students learned more than one right in one activity. In addition, while students learned their rights, they also gained skills appropriate to their age and development. According to the results of the research, students learned about children's rights with pleasure, fun and thus more easily through different learning methods during this education process. This also shows that effective design and implementation of the educational program supports students in gaining sensitivity to the subject and turning knowledge into practice.

Key Words: Action Research, Child Rights, Child Rights Education, Life Sciences Course