Romatoid artritte tedavinin uyku kalitesi üzerine etkisi
Effect of treatment on sleep quality in rheumatoid arthritis
Yazar: MEHMET SIDDIK TUNÇAY
Danışman: DOÇ. ÖZLEM ŞAHİN
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit = Arthritis ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Tedavi = Treatment ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışmanın amacı Romatoid Artrit hastalarında uyku kalitesi ve yorgunluğun incelenmesi ve tedavinin bu parametrelere olan olası etkisinin araştırılmasıdır.
Çalışmaya RA tanısı alan 78 hasta ve 48 sağlıklı kontroller dahil edildi. Hasta ve sağlıklılarda Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) uyku bozukluğunun değerlendirmesi için ve Çok Boyutlu Yorgunluk Degerlendirme anketi (MAF) yorgunluk değerlendirmesi için kullanıldı. Hastalık aktivitesi Hastalık Aktivite Skoru 28(DAS28) ve ağrı değerlendirmesi için Vizüel Analog Skala(VAS) ölçeği ile değerlendirildi. Hastalar aldığı tedavilere göre iki gruba ayrıldı. Birinci grup non-biyolojik Hastalık Modifiye Edici Antiromatizmal İlaçlar (DMARD) tedavisi alan hastalar ve ikinci grup ise hem non-biyolojik hemde biyolojik DMARD tedavi alan hastalar olarak ayrıldı.
Hasta grubunun toplam uyku kalitesi ölçek puanı(toplam PUKİ) ortalaması 8.46±3.9 olarak bulundu. Sağlıklı kontrol grubunun ise toplam PUKİ ortalaması 4.04±2.24 olarak bulundu. Toplam PUKİ değerleri ortalaması açısından 2 grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0.001; t=8.023). Hasta grubunun toplam MAF puanı ortalaması 28.25±13.43, kontrol grubunun ise 20.16±11.05 olarak bulundu. İki grup arasındaki fark anlamlıydı (p=0.001; t=3.668). PUKİ'nin tüm alt bileşenlerinin ortalama puanları da hasta ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak farklıydı (p≤0.005). Alınan tedavilere göre karşılaştırıldığında toplam PUKİ puanı non-biyolojik DMARD grubunda 9.08±3.87, biyolojik + non biyolojik DMARD grubunda 7.60±3.89 olarak bulundu. Biyolojik + non biyolojik DMARD grubunda toplam PUKİ puanı daha düşük olmasında rağmen her iki grup arasında fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0.100; t=1.665). Non-biyolojik DMARD grubunda uyku bozukluğu ve gündüz işlevsellik puanı sırayla 1.86±0.69; 1.40±0.83 olarak bulundu. Biyolojik + non biyolojik DMARD grubunda ise 1.54±0.66;  0.84±0.93 olarak bulundu. Her iki grup arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulundu (p=0.043; t=2.054, p=0.008; t=2.730). Non-biyolojik DMARD grubunda MAF puanı 30.94±13.91 olarak bulundu. Biyolojik + non biyolojik DMARD grubunun MAF puanı ise 24.59±12.01 olarak bulundu. Her iki grup arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulundu (p=0.038; t=2.109).
RA hastalarında uyku kalitesinin ve yorgunluğun sağlıklı bireylere göre daha kötü olduğu saptanmıştır. Yüksek hastalık aktivitesinin uyku latensinde uzamaya, gündüz işlevselliğinde azalmaya ve daha fazla yorgunluk semptomlarına neden olduğu bulunmuştur. Biyolojik ve non-biyolojik DMARD tedavisini birlikte alan hastalarda uyku bozukluğu, gündüz işlevselliği ve MAF skoru parametreleri tek başına non-biyolojik DMARD tedavisini alanlara göre daha iyi olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, uyku kalitesi, yorgunluk, hastalık aktivitesi, ağrı, RA tedavileri

Abstract:
The aim of this study is to evaluate sleep quality and fatigue in patients with rheumatoid arthritis (RA) and to investigate effect of treatment on these parameters. 
 The study included 78 patients diagnosed as RA and 48 healthy controls. Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) was used to assess sleep disorder, while Multidimensional Assesment of Fatique Scale (MAF) was used to assess fatigue in both patients with RA and healthy controls. In addition, disease activity score 28 (DAS28) and visual analog scale (VAS) were used to assess disease activity and pain, respectively. The patients were stratified into 2 subgroups according to treatment received: group 1 received non-biological disease-modifying anti-rheumatic drugs (DMARDs) and group 2 received both non-biological and biological DMARDs. 
 The mean total PSQI score was found as 8.46±3.90 in patient group, whereas 4.04±2.24 in control group. There was significant difference in mean total PSQI score between groups (p=0.001; t=8.023). The mean total MAF score was found as 28.25±13.43 in patient group whereas 20.16±11.05 in control group, indicating significant difference (p=0,001; t=3.668). There was also statistical significant in mean scores of all PSQI subscales between patient and control groups. When treatments received were considered, it was found that mean total PSQI score was 0.08±3.87 in non-biological DMARD subgroup and 7.60±3.89 in biological plus non-biological DMARD subgroup. Although it was lower in biological plus non-biological DMARD subgroup, there was no significant difference between subgroups (p=0.100; t: 1.665). Sleep quality and daytime functionality scores were found as 1.86±0.69 and 1.40±0.83 in non-biological DMARD group, whereas 1.54±0.66 and 0.84±0.93 in biological plus non-biological DMARD group, respectively. A significant difference was found between groups (p=0.043 and t=2.054; p=0.008 and t=2.730, respectively). MAF score was found as 30.94±13.91 in non-biological DMARD group, while 24.59±12.01 in biological plus non-biological DMARD group. A significant difference was found between groups (p=0.038; t=2.109). 
It was found that sleep quality and fatigue were poorer in patients with RA compared to healthy individuals. It was found that higher disease activity resulted in prolonged sleep latency, decreased daytime functionality and greater fatigue symptoms. It was seen that sleep quality, daytime functionality and MAF scores were better in patients received biological plus non-biological DMARD therapy when compared to those received non-biological DMARD therapy alone. 

Keywords: Rheumatoid arthritis, sleep quality, fatigue, disease activity, RA treatment