Ginkgo biloba L. ekstresi içeren bitkisel ilaçlar ve bitkisel ürünler üzerinde karşılaştırmalı fitoeşdeğerlik çalışmaları
Comperative phytoequivalence analysis on herbal drugs and herbal products that include Ginkgo biloba L. extract
Yazar: ASLI BÜYÜKKAYA
Danışman: PROF. DR. L. ÖMÜR DEMİREZER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Flavonoidler = Flavonoids ; Ginkgolid = Ginkgolide ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid

Özet:
Ginkgo biloba. L. Ginkgoaceae familyasının yaşayan tek türüdür. Çin'e özgü bir ağaç olmakla beraber Avustralya, Güneydoğu Asya, Avrupa, Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yetişen bu ağacın yapraklarının standardize ekstresi olan EGb 761, serebrovasküler yetmezlik, demansın eşlik ettiği zihinsel hastalıklar, periferik arteriyel tıkanıklık, kulak çınlaması, vertigo ve astım tedavisinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada, farklı firmalara ait Ginkgo biloba L. ekstresi içeren 6 adet bitkisel ilaç ve 7 adet bitkisel üründeki ginkgolitlerin (Ginkgolit A, B, C ve J) LC-MS ile, flavonoit glikozitlerinin asit hidroliziyle elde edilen flavonol aglikonlarının (kersetin, kemferol ve izoramnetin) HPLC-DAD ile miktar tayinleri yapılmış ve flavonoit glikozitlerinin kromatografik parmak izleri karşılaştırılarak fitoeşdeğerlikleri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak incelenen bitkisel ilaçların ve bitkisel ürünlerin tümünde ginkgolitlere ve flavonoit aglikonlarına kalitatif olarak rastlanmıştır. Ancak tablet/ kapsül başına düşen miktarlar etiketlerinde belirtilenlerden eksik bulunmuştur. Kromatografik parmak izi profilleri karşılaştırıldığında 6 adet bitkisel ilacın fitoeşdeğer olduğu gözlenmiştir. Bitkisel ilaç kapsamında değerlendirilmeyen, çeşitli firmalara ait 7 adet bitkisel ürünün 5'inde ise flavonoit glikozitlerine rastlanmadığı gibi rutin ile tağşiş edilerek total flavonoit miktarının istenen sınırlara getirildiği tespit edilmiştir. 2'si ise kantitatif olarak bitkisel ilaçlarla benzer profiller vermiştir.

Abstract:
Ginkgo biloba L. is the only surviving member of the Ginkgoaceae family. Egb 761, the standardised extract prepared from the leaves of Ginkgo tree, which is native to China however also grown in Australia, south-east Asia, Europe, Japan, and the United States of America, have been used for treatment of cerebrovascular insufficiency, cognitive disorders with demential syndromes, periferal arterial occlusive diseases, tinnitus, vertigo and asthma. In this study, ginkgolides ( ginkgolides A, B, C and J) and flavonoid aglycones (quercetin, kaempferol and isorhamnetin) which were obtained from the acid hydrolysis of the flavonoid glycosides of six pharmaceutical herbal drugs and seven herbal products belonging to different companies, were quantitatively analyzed by LC-MS and HPLC-DAD, respectively. Also the evaluation of the phytoequivalence was carried out by comparing chromatographic fingerprint profiles. As a result, in this study we analysed that, all pharmaceutical herbal drugs and herbal products contain ginkgolides and flavonoide aglycones qualitatively. However the quantitiy of ginkgolides and flavonoide aglycones per tablet/capsul were found lower than declareted on labels. When chromatographic fingerprint profiles of the flavonoide glycosides compared, it was seen that, six pharmaceutical herbal drugs were phytoequivalent to each other. But the five of the seven herbal products which weren?t accepted as pharmaceutical herbal drug, haven?t contained flavonoide glycosides and adulterated with rutine to reach expected total flavonoide glycoside amounts. Two of them have showed similar profiles with that of pharmaceutical herbal drugs qualitatively.