Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi döneminde sosyalizm tartışmaları
Debates on Socialism during the First Grand National Assembly of Türkiye
Yazar: ERAY KÖROĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN REYHAN
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), "Meclis Hükümeti Sistemi"ni benimseyerek; yasama, yürütme ve yargı organlarını kendi bünyesinde toplamış ve "güçler birliği" ilkesini kabul etmiştir. TBMM Başkanı Mustafa Kemal, hem Meclisin (yasama) hem de hükümetin (yürütme) başkanlığını yapmıştır.
Tezin konusu; Birinci TBMM döneminde yaşanan sosyalizm tartışmalarıdır. Konu, 1920-1923 Yılları arasında, Türkiye başta olmak üzere, çeşitli ülkelerde yaşanan, Birinci TBMM ve sosyalizmle bağlantılı olarak Türkiye'yi etkileyen olayları kapsamaktadır. Tezin kavramsal çerçevesini oluşturan temel terimler; Birinci TBMM, Mustafa Kemal, Müdafaa-i Hukuk Grubu, İkinci Grup, Sosyalizm, Komünizm, Bolşevizm, Yeşil Ordu Cemiyeti, Türkiye Komünist Fırkası, Halk Zümresi, Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası, Enver Paşa ve Mustafa Suphi'dir. 
Tez, "nitel" araştırma yöntemi ile oluşturulmuştur. Tezde, nitel araştırma yöntemi veri analiz tekniklerinden birisi olan; literatür taraması, doküman belge analizi ve biyografik veri toplama tekniklerinin bileşiminden oluşan, veri çeşitlemesi tekniği kullanılmıştır. Veri çeşitlemesi tekniğinin kullanılma nedeni, Birinci TBMM dönemiyle ilgili verileri en sağlıklı biçimde elde edebilmektir.  
Tezde, Birinci TBMM ile ilgili genel bilgiler elde edilmiş ve bu bilgiler ışığında Meclisin niteliği, milletvekillerinin sosyo-ekonomik durumu ve siyasal tercihleri belirlenmiştir. Yapılan incelemelerde; Birinci TBMM döneminde mecliste bulunan sosyalist milletvekillerinin, çoğu zaman susturulduğu, dışlandığı ve birçoğunun yargılandığı görülmüştür. Ancak, ilk meclis olmasına rağmen; farklı siyasi grupları bünyesinde barındıran, farklı sosyo-ekonomik ve kültürel özelliklere sahip milletvekillerinden oluşan ve çok sesli bir meclis olan Birinci TBMM'nin, her türlü olumsuzluğa rağmen, Türkiye tarihinin en demokratik meclisi olduğu anlaşılmıştır. 
Birinci TBMM; Bolşevik Devrimin, etkilerini Rusya dışında da göstermeye başladığı bir dönemde açılmış ve Bolşevik Devriminden etkilenmiştir. Başta Mustafa Suphi olmak üzere Türk komünistler, komünizmi Türkiye'ye getirebilmek için mücadele etmişler; ancak, başarılı olamamışlardır. RFSSC Yönetimi, Türkiye'nin iktidar mücadelesinde, Mustafa Kemal yerine Enver Paşa'yı desteklemiştir. Ayrıca, RFSSC, komünizmi, Türkiye'ye yaymaya çalışırken, görev verdiği Türk Devrimcilerine sahip çıkmamış, onları yalnız bırakmıştır. Mustafa Suphi'nin öldürülmesine, Nazım Bey'in bakanlıktan alınmasına, diğer Türk komünistlerin İstiklal Mahkemelerinde yargılanmasına ve ceza almasına yeterince tepki göstermemiştir.
RFSSC, anti-emperyalist olarak nitelediği Türk Devrimine, karşılıksız yardım yapmıştır. Yapılan karşılıksız yardımlar, Mustafa Kemal'in elini güçlendirirken, Türk Komünistlerini zor durumda bırakmıştır. 1920 Yılından itibaren mecliste komünizmle ilgili tartışmalar yaşanmış; komünist milletvekillerine baskı yapılmıştır. Ancak, komünistlere yönelik baskılar, 1921 Yılında üst düzeye çıkmıştır.

Abstract:
The First Grand National Assembly of Türkiye (TBMM) gathered the legislative, executive and judicial bodies within itself and accepted the principle of "union of powers" by adopting the "Parliamentary Government System". Mustafa Kemal, Speaker of the Grand National Assembly of Turkey, served as the head of both the Parliament (legislative) and the government (executive).
The subject of the thesis is the debates that took place during the first Turkish Grand National Assembly period. The subject covers the events that took place between 1920 and 1923 in various countries, especially in Turkey, and that affected Turkey in connection with the First Grand National Assembly of Turkey and socialism. Basic terms that form the conceptual framework of the thesis are as follows: The First Grand National Assembly of Turkey, Mustafa Kemal, the Defense of Law Group, the Second Group, Socialism, Communism, Bolshevism, the Green Army Society, the Turkish Communist Party, the People's Group, the Turkish People's Participation Party, Enver Pasha and Mustafa Suphi. 
The thesis was created with the "qualitative" research method. In the thesis, qualitative research method is one of the data analysis techniques. Data triangulation technique, which consists of a combination of literature review, document-by-document analysis and biographical data collection techniques, was used. The reason for using the data diversification technique is to obtain data regarding the First Grand National Assembly of Turkey term in the most reliable way.
In the thesis, general information about the First Grand National Assembly of Turkey was obtained and in the light of this information, the nature of the Assembly, the socio-economic situation of the MPs and their political preferences were determined. In the examinations carried out, it was observed that the socialist MPs who were in the parliament during the first Turkish Grand National Assembly were often silenced, excluded and many of them were tried. However, although it was the first parliament; it has been understood that the First Grand National Assembly of Turkey, which was a multi-voiced parliament comprising different political groups and consisting of deputies with different socio-economic and cultural characteristics, was the most democratic parliament in the history of Turkey, despite all kinds of negativities.
First Turkish Grand National Assembly was opened at a time when the Bolshevik Revolution began to show its effects outside Russia and was influenced by the Bolshevik Revolution. Turkish communists, especially Mustafa Suphi, struggled to bring communism to Turkey; However, they were not successful. The Russian Federative Soviet Socialist Republic (RFSSR) Administration supported Enver Pasha instead of Mustafa Kemal in Turkey's struggle for power. Moreover, while the RFSSC was trying to spread communism in Turkey, it did not support the Turkish Revolutionaries it assigned and left them alone. She did not react sufficiently to the murder of Mustafa Suphi, the dismissal of Nazım Bey from the ministry, and the trial and punishment of other Turkish communists in the Independence Courts.
RFSSC provided unrequited aid to the Turkish Revolution, which is described as anti-imperialist. While the unrequited aid strengthened Mustafa Kemal's hand, it left the Turkish Communists in a difficult situation. Since 1920, there were discussions about communism in the parliament and Communist MPs were put under pressure. However, the pressures on communists increased to the highest level in 1921.