Topuk kanı alma işlemi uygulanan prematüre bebeklerde gelişimsel destekleyici pozisyonların bebeğin ağrısı, stresi ve konforuna etkisi
The effect of pain, stress and comfort of developmental supporting positions during the heel lance in premature i̇nfants
Yazar: AYŞE KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. DİDAR ZÜMRÜT BAŞBAKKAL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Çocuk sağlığı = Child health ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu araştırma, prematüre bebeklere topuk kanı alma sırasında bebeği çevreleyerek verilen gelişimsel destekleyici pozisyonların bebeğin ağrısına, stresine ve konforuna etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür.
Yöntem: Araştırma, tek grupta ön test-son test desenli deneysel bir çalışmadır. Araştırmaya 30-36. gebelik haftasında doğmuş olan 33 prematüre bebek alınmıştır. Araştırma verileri, Bebeği Tanıtıcı Bilgi Formu, Hasta Takip Formu, Yenidoğan Konfor Davranış Ölçeği (YKDÖ), Yenidoğan Bebek Ağrı Ölçeği (NIPS) ile toplanmıştır. Topuk kanı alma işlemi sırasında 3. günde supine, 4. günde prone pozisyonu çarşaf veya havlu kullanılarak verilmiştir. Prematüre bebek verilen pozisyonda 30 dakika izlenmiştir. Daha sonra topuk kanı alma işlemi başlatılmıştır. Prematüre bebekler topuk kanı alma işlemi süresince kameraya kayıt edilmiştir. İşlem sonrası videolar, iki uzman öğretim üyesi (gözlemci) tarafından ölçekler kullanılarak değerlendirilmiştir. İşlem öncesi, işlem sırası ve işlem sonrası oksijen satürasyonu ve kalp atım hızı kayıt edilmiştir. Ayrıca ağlama süresi kayıt edilmiştir. İşlem öncesi 5. dakika ve işlem sonrası 30. dakikada tükürük örneği alınmıştır. Tükürük örnekleri santrifüj işleminden sonra -80 ˚C'de dondurulmuştur. Veri toplama süreci bittikten sonra Salımetrıcs Cortizol Elisa Kit ve Salımetrıcs Melatonin Eliza Kit ile tükürük analiz işlemi yapılmıştır. Verilerin analizinde Power analizi, Shapiro-Wilk analizi, Wilcoxon Testi, McNemar Test, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis Test, Sınıf İçi Korelasyon Katsayısı (ICC) uygulanmıştır. 
Bulgular: İşlem sırası oksijen satürasyonu prone pozisyonunda anlamlı daha düşük (p<0.05), kalp atım hızı açısından anlamlı fark belirlenmemiştir (p>0.05). Prone pozisyonunda ağlama süresi daha kısadır (p<0.000). Her iki gözlemci için NIPS puanı, YKDÖ puanı, ağrı tahmini ve distres tahmini puanları açısından iki pozisyon arası anlamlı fark vardır (p<0.000). Prone pozisyonunda işlem öncesi ve sonrası tükürük kortizol düzeyleri anlamlı olarak daha az (p<0.000) melatonin değerleri açısından pozisyonlar arasında anlamlı fark belirlenmemiştir (p>0.000). 
Sonuç: Prone pozisyonu prematüre yenidoğanlarda ağrıyı azaltıcı,  konforu arttırıcı ve stresi azaltıcı bir etkiye sahiptir ve ağrıyı azaltmada ilaç dışı bir yöntem olarak kullanılabilir. 

Anahtar Kelimeler: prematüre bebek; ağrı; konfor; stres; kortizol düzeyi; melatonin düzeyi.

Abstract:
Aim: In this study, premature newborns was conducted to determine of the effect of baby's pain, stress and comfort during heel lance of surrounded by the developmental supportive position.
Method: This research is an experimental study pre-test and post-test pattern in a single group. The study data were collected with 'İnfant Information Form, Patient Follow-up Form, Comfort-Neo Scale and Neonatal Infant Pain Scale (NIPS). During the heel lance procedure is given 3rd day in supine and  4th day on the prone position in infants. Positions are given using linen or towels. Premature infant given position was monitored for 30 minutes.Then heel lance has started. The premature neonates have been recorded by the camera during heel lance procedure. The videos are evaluated using scales by two specialists (observer) in postprocedural. In addition, pre-procedure, during the procedure and post-procedure oxygen saturation and heart rate were recorded. Also criying time was recorded. Saliva samples were taken prior to 5 second and after 30 second heel lancing. Saliva samples were frozen at -80 ° C after centrifugation. After the data collection process is finished that the saliva  were saliva analyzed with Salımetrıcs Cortizol Elisa Kits and Salımetrıcs Melatonin Eliza Kit. The data evaluation was carried out with Power analizi, Shapiro-Wilk analizi, Wilcoxon Test, McNemar Test, Mann-Whitney U Test, Kruskal-Wallis Test, İnterclass Correlation Coefficient (ICC).
Result: Oxygen saturation at intraprocedure were significantly lower in the prone position and non-significant mean differences in heart rate (p>0.05). Shorter duration of crying (P = .014) were observed for prone position. The mean NIPS score, YKDÖ score, pain forecast score and distress forecast score for premature neonates who were prone position during the procedure was significantly lower than the score for infants in the supine position each for the two observers (p<0.000). Also, the level of salivary cortisol had significantly increased in the prone position, but non-significant mean differences in the level of salivary melatonin between positions.
Conclusion: Prone position has an effect reducing pain, enhancing comfort and reducing stress in preterm newborns and can be used as a non-pharmacological method for pain relief.

Keywords: premature infants; pain; comfort; stres; cortisol levels; melatonin levels.