Sosyal bilgiler öğretmenlerinin politik okuryazarlık becerisinin geliştirilmesine ilişkin görüşleri
Opinions of social studies teachers on the development of political literacy skills
Yazar: SİBEL ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN KELEŞOĞLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışmanın temel amacı sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki politik okuryazarlık becerileri ile ilgili kazanımların kazandırılmasına ve öğretim sürecinde yaşadıkları durumlara ilişkin görüşlerini değerlendirmektir. Öğretmenlerin politik okuryazarlık becerisinin öğretimi sırasında yaşadıkları durumların, becerinin öğrencilere kazandırılması noktasında büyük önem taşıdığı düşünülmektedir. 
Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden temel nitel araştırma modeliyle yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2021- 2022 Eğitim Öğretim yılında Ankara ilinde görev yapmakta olan 22 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, katılımcılarla yüz yüze-çevrim içi görüşmelerle ve yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırma sonunda elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Tüm görüşmeler ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Çalışma sonucunda öğretmenlerin politik okuryazarlık kavramına ilişkin literatürdeki tanımlarla benzer tanımlamalar yapabildikleri, politik okuryazar bir bireyde olması gereken nitelikleri sıralayabildikleri görülmüştür. Öğretmenlerin, öğrencilerin politik okuryazarlık becerilerini etkin vatandaşlık ve birey ve toplum öğrenme alanlarındaki kazanımlarla geliştirmeye çalıştıkları, ancak öğretim programını yeterli bulmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler politik okuryazarlık becerisinin kazandırılması esnasında, öğrenci ve ailelerin ön yargılarından kaynaklı yanlış anlaşılma tedirginliği, öğrencilerin soyut düşünme becerilerinin gelişmemiş olması, ders süresinin yetersizliği,  gibi sorunlarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu sorunların giderilmesine yönelik ise, öğretim programına yönelik düzenlemelerin yapılması, vatandaşlık ve demokrasi eğitimi dersinin geri getirilmesi, politik okuryazarlık eğitimine yönelik özel bir programın tasarlanması, ailelere seminerler verilmesi gibi çözüm önerilerinde bulunmuşlardır.

Abstract:
The main purpose of this study is to get the opinions of social studies teachers about the acquisition of political literacy skills in the social studies curriculum and the situations they experience in the teaching process. It is thought that the situations experienced by the teachers while teaching the political literacy skill are of great importance in terms of gaining the skill to the students.
The study was carried out with the basic qualitative research model, which is one of the qualitative research methods. The study group of the research consists of 22 social studies teachers working in Ankara in the 2021-2022 academic year. The data of the study were collected through face-to-face-online interviews with the participants and using a structured interview form prepared by the researcher. The data obtained at the end of the research were analyzed with the descriptive analysis method. All interviews were recorded with a voice recorder. As a result of the study, it was seen that the teachers were able to make similar definitions with the definitions in the literature regarding the concept of political literacy, and to list the qualities that a politically literate individual should have. It was concluded that the teachers tried to improve the students' political literacy skills with the achievements in the areas of effective citizenship and individual and society learning, but they did not find the curriculum sufficient. During the acquisition of political literacy skills, teachers are faced with problems such as the anxiety of being misunderstood due to the prejudices of students and families, the lack of development of students' abstract thinking skills, and the lack of course time. In order to overcome these problems, they suggested solutions such as making arrangements for the curriculum, bringing back the citizenship and democracy education course, designing a special program for political literacy education, and giving seminars to families.