Savaş ve çatışma ortamında ikincil travmatik stres ile psikolojik dayanıklılık ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship among secondarytraumatic stress, resiliency, and perceived socialsupport in war and conflict zones
Yazar: RUKİYE DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. CUMHUR TAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Savaş = War ; Sosyal destek = Social support ; Stres = Stress ; Travma = Trauma ; Çatışma = Conflict ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma, savaş ve çatışma ortamında ikincil travmatik stres, psikolojik
dayanıklılık ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkiyi incelemeyi
amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında gönüllü veya profesyonel olarak savaş ve
çatışma ortamında çalışan 154 kişi ile çalışma yürütülmüştür. Anket çalışmasına
katılmayı onaylayan katılımcılara Demografik Bilgi Formu, İkincil Travmatik Stres
Ölçeği, Yetişkinler için Dayanıklılık Ölçeği ve Algılanan Sosyal Destek ölçeği
uygulanmıştır. Araştırmada, ikincil travmatik stres, psikolojik dayanıklılık ve
algılanan sosyal destek arasındaki ilişkilerin incelenmesine ek olarak demografik
değişkenler bakımından araştırma değişkenlerinin karşılaştırması yapılmıştır. Elde
edilen bulgulara göre, ikincil travmatik stres istemsiz etkilenmeler ile psikolojik
dayanıklılık sosyal yeterlilik ve algılanan sosyal destek aile alt boyutu ile negatif
yönlü ilişkili bulunmuştur.İkincil travmatik stres kaçınma alt boyutu, psikolojik
dayanıklılık aile uyumu ve algılanan sosyal destek arkadaş alt boyutu ile negatif
yönlü ve anlamlı ilişkili bulunmuştur. İkincil travmatik stres uyarılmışlık alt boyutu
ile algılanan sosyal destek aile ve arkadaş alt boyutları negatif yönlü ve anlamlı
ilişkili bulunmuştur. Doğrusal regresyon analizi bulgularına göre, ikincil travmatik
stres kaçınma alt boyutu algılanan sosyal destek arkadaş alt boyutu tarafından negatif
yönlü ve anlamlı düzeyde yordanmaktadır.Ayrıca, ikincil travmatik stres uyarılmışlık
alt boyutu, algılanan sosyal destek arkadaş alt boyutu tarafından negatif yönlü
yordanmaktadır. Demografik değişkenlerle ilgili bulgulara göre, cinsiyet, yaş,
medeni durum, çalışma süresi, çalışılan kurum ve psikiyatrik tedavi değişkenlerine
göre, ikincil travmatik stres, psikolojik dayanıklılık ve algılanan sosyal destek alt
boyutlarının anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Elde edilen bulguların, savaş
ve çatışma ortamında çalışan gönüllü ve profesyonellerin mesleki ve psikososyal iyi
oluş düzeyleri ve psikolojik belirtilerine ilişkin önemli bulgular sunduğu ve ileri
çalışmalara katkı sağladığı düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: İkincil Travma, Psikolojik Dayanıklılık, Sosyal Destek,
Travma

Abstract:
This study aims to examine the relationship between secondary traumatic stress,
psychological resilience and perceived social support in a war and conflict zones.
Within the scope of the research, a study was conducted with 154 people working
voluntarily or professionally in a war and conflict environment. Demographic
Information Form, Secondary Traumatic Stress Scale, Adult Resilience Scale and
Perceived Social Support Scale were applied to the participants who approved to
participate in the survey study. In the research, in addition to examining the
relationships between secondary traumatic stress, psychological resilience and
perceived social support, a comparison of the research variables was made in terms
of demographic variables. According to the findings obtained, secondary traumatic
stress was found to be negatively related to involuntary reactions and psychological
resilience, social competence and perceived social support family sub-dimension.
The secondary traumatic stress avoidance subscale was found to be negatively and
significantly related to psychological resilience, family cohesion, and perceived
social support friend subscale. The secondary traumatic stress arousal subscale and
the perceived social support family and friend subscales were negatively and
significantly related. According to the linear regression analysis findings, the
secondary traumatic stress avoidance subscale was negatively and significantly
predicted by the perceived social support friend subscale. In addition, the secondary
traumatic stress arousal subscale is negatively predicted by the perceived social
support friend subscale. According to the findings related to demographic variables,
secondary traumatic stress, psychological resilience and perceived social support
sub-dimensions differed according to gender, age, marital status, working time,
institution and psychiatric treatment variables. It is thought that the findings obtained
present important findings regarding the professional and psychosocial well-being
levels and psychological symptoms of volunteers and professionals working in a war
and conflict zones and contributed to further studies.
Keywords: Secondary Trauma, Psychological Resiliency, Social Support,
Trauma