Tedarik zinciri yönetimi uygulamaları ve bunların Türkiye'deki küçük ve orta ölçekli işletmelerin rekabet avantajı üzerindeki etkisi
Supply chain management practices and their impact on the competitive advantage of small and medium enterprises in Türkiye
Yazar: DANYA RAOUF BEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİT ŞAHİN
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Türkiye'deki Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerde (KOBİ) kapasite kullanımı, firmaların
etkinliği, esnekliği ve rekabet gücüne önemli bir etkiye sahiptir. Buna karşılık, kapasite yeterince
kullanılmadığında, bu durum yerel ve bölgesel pazarlarda sunulan ürünlerin rekabet gücünü
olumsuz etkilemektedir. Bu sorunu ele almak için, Türkiye'deki rekabetçi KOBİ'lerin teşvik
edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı, tedarik zinciri yönetimi (TZ)
uygulamalarının, örneğin tedarikçilerle stratejik ortaklıklar, müşteri ilişkileri yönetimi, bilgi
paylaşımı ve kalitesi, israfı olmayan sistemler, risk ve getiri paylaşımı, KOBİ'lerin tedarik zinciri
çevikliği (TZÇ) ve rekabet avantajı (CA) üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışma, ilgili
literatürde kapsamlı bir inceleme yapmış ve teorik bir çerçeve ve model geliştirmiştir. Sonuç
olarak, bu çalışma TZ uygulamalarını, Türkiye'deki KOBİ'ler için rekabet avantajı sağlayabilecek
değerli kaynaklar olarak görmektedir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi tercih edilmiştir.
Değişkenleri ölçmek amacıyla alan yazın taranarak bir anket hazırlanmıştır. Çalışmadaki
değişkenler arasındaki ilişkileri analiz etmek için uygun istatistiksel yöntemler ve çoklu doğrusal
regresyon teknikleri kullanılarak bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkisi
belirlenmiştir. Anket, Türkiye'nin farklı bölgelerindeki KOBİ sahiplerine ve çalışanlarına
uygulanmış, 437 KOBİ yöneticisi ve sahibinden geri dönüş alınmıştır. Anketin geçerlilik ve
güvenirliği hesaplanmış olup verilerin analizi için SPSS istatistik paket programı kullanılmıştır.
Bulgular, tedarikçilerle stratejik ortaklıklar, müşteri ilişkileri yönetimi, bilgi paylaşımı ve kalitesi,
israfı olmayan sistemler, risk ve getiri paylaşımı gibi TZ uygulamalarının hem TZÇ'yi hem de
RA'yı önemli ölçüde yordadığını göstermiştir. Ayrıca, TZÇ'nin CA üzerinde önemli bir etkiye
sahip olduğu bulunmuştur. Ek olarak, bulgular TZÇ'nin TZ uygulamaları ile CA arasındaki
ilişkide aracılık ettiğini doğrulamıştır. Sonuç olarak, TZ uygulamaları, doğrudan ve dolaylı olarak
CA oluşturmaya katkıda bulunan TZÇ'yi oluşturmada merkezi bir rol oynamaktadır. Bu çalışma,
rekabet avantajı elde etmek için KOBİ yöneticilerine ve iş sahiplerine etkili bir TZ yönetimi
stratejileri uygulamalarını önermektedir. Çalışmayla elde edilen sonuçlardan hareketle,
Türkiye'deki KOBİ'lerin bu uygulamaları benimsenmesini teşvik edici politikalar
geliştirilmelidir. Çalışma bir açıdan TZ uygulamalarına katkı sunarken, diğer açıdan CA ve genel
firma başarısı arasındaki ilişkiyi anlamak için kavramsal bir çerçeve sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tedarik Zinciri Yönetimi, Tedarik Zinciri Yönetimi Uygulamaları, Rekabet
Avantajı, Türkiye.

Abstract:
The use of capabilities has a significant impact on the efficiency, Agility, and
responsiveness of Turkish small and medium-sized enterprises (SMEs). Conversely,
underutilization of capacity can negatively impact the competitiveness of the products offered by
these companies in local and regional markets. To solve this problem, it is important to promote
competitive enterprises in Turkey. Therefore, the purpose of this study is to explore the impact of
supply chain management practices such as strategic partnerships with suppliers, customer
relationship management, information sharing, information quality, zero waste systems, and risk
and reward sharing on supply chain agility in Turkey Competitive advantage of small and
medium-sized enterprises. The study conducted a comprehensive literature review and developed
a theoretical framework and model. Ultimately, this study considers supply chain management
practices as valuable resources that can bring competitive advantage to SMEs in Turkey. The
study adopted a quantitative approach and designed a questionnaire to measure the variables based
on previous literature. Statistical methods and multiple linear regression techniques were used to
analyze the relationships between the study variables. The survey was distributed to employees
and company owners in several Turkish states and 437 responses were received from SME
managers. The validity and reliability of the survey instrument were reviewed methodologically,
and data analysis was conducted using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS). The
results show that supply chain management practices such as strategic partnerships with suppliers,
customer relationship management, information sharing and quality, zero waste systems, and risk
and reward sharing significantly predict supply chain agility and competitive advantage.
Furthermore, agility was found to have a significant impact on competitive advantage.
Furthermore, the results confirm that supply chain agility plays a mediating role in the relationship
between supply chain management practices and competitive advantage. Finally, supply chain
management practices play a vital role in improving supply chain responsiveness and contribute
directly and indirectly to building competitive advantage. To gain a competitive advantage, the
study recommends managers and entrepreneurs to implement effective supply chain management
strategies. Furthermore, policies should be developed to encourage Turkish SMEs to adopt these
practices. From an academic perspective, this study contributes to the current knowledge of
supply chain management practices and provides a conceptual framework for understanding the
relationship between these practices and the competitive advantage and overall success of
companies in the Turkish context.
Key words: Supply Chaın Management, Supply Chaın Management Practıces, Competıtıve
Advantage, Turkey.