Yüksek yapılarda uzak ve yakın saha deprem etkileri
Near-fault and far-fault effects on tall buildings
Yazar: RECEP EKREM SEZGİN
Danışman: PROF. DR. KEMAL BEYEN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Deprem Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Deprem = Earthquake ; Doğrusal olmayan dinamik sistemler ve yöntemler = Nonlinear dynamical systems and methods ; Yüksek yapılar = High structures

Özet:
Ülkemizin özellikle büyük şehirlerinde gün geçtikçe artan bir yüksek yapı stoğu 
bulunmaktadır. Bu yapıların depremde hasar görmesi durumunda güçlendirilmeleri çok zor 
olmaktadır. Yüksek binaların içinde aynı anda bulunan insan sayısı da oldukça fazladır.  Tüm 
bunlar göz önüne alındığında, olası depremlerde hasar görecek olan yüksek yapılar, 
çevrelerine ve içindeki insanlara büyük zararlar verebilirler. Bu sebeplerle yüksek yapıların 
tasarımında bu afetlerden kaynaklanan etkiler doğru bir şekilde değerlendirilmelidir. 
Yüksek yapıların sahip olduğu bazı dinamik özellikler, deprem karşısında farklı açılardan 
değerlendirilmelerini zorunlu kılmaktadır. Bu özelliklerinden birisi olan uzun periyotlardaki 
doğal salınımlarıdır. Uzak saha depremlerinde uzun periyot bölgesinde görülen salınımlar, 
yüksek yapıların salınımları ile örtüşmektedir. Bu örtüşme yüksek yapılarda farklı etkilere 
sebep olabilmektedir.  
Günümüzde yürürlükte olan TBDY 2018, yüksek yapıların analizinde zaman-tanım alanında 
yapılacak analizleri zorunlu tutmaktadır. Bu analizlerde kullanılacak deprem kayıtlarının 
yapı sahasına uzaklığı konusunda bir kriter bulunmamaktadır. Uzak ve yakın saha 
depremlerinin yüksek yapılar üzerindeki farklı etkilerinin anlaşılabilmesi için TBDY 2018'e 
uygun olarak 11 adet yakın saha ve 11 adet uzak saha deprem kaydı seçilmiştir. Kayıtlar, 
Pasifik Deprem Mühendisliği Araştırma Merkezi'nden alınmıştır. Bu kayıtlar yüksek 
yapının bulunduğu konuma ait spektrum ile ölçeklenerek ve ölçeklenmeden ayrı ayrı analiz 
edilmiştir. 
Sonuçlar taban kesme kuvvetleri, göreli kat ötelemeleri, deformasyonlar ve elemanların 
tasarım kuvvetlerinin değerleri üzerinden mukayeseli olarak tartışılmıştır. Bu simülasyon 
çalışmalarından elde edilen gerçeğe yakın davranışı yansıtmak için tipik çıktı örnekleri 
olarak bazı dikkat çeken analiz sonuçları verilecektir.

Abstract:
Especially in big cities, there is a big stock of tall building increasing in number everyday in 
our country. If these structures are damaged in an earthquake, it is difficult to strengthen 
them. The number of people in high-rise buildings at the same time is also quite high. 
Considering all of these, high-rise buildings that will be damaged in possible earthquakes 
can cause major damage to their environment and people inside the building. For these 
reasons, the effects of these disasters should be properly evaluated in the design of high-rise 
buildings. 
Some dynamic features of high-rise buildings make it necessary to evaluate them from 
different perspectives in the face of earthquakes. One of these features is its natural 
oscillations in long periods. The oscillations observed in the long period region in far-field 
earthquakes coincide with the oscillations of tall structures. This overlap can cause different 
effects on tall buildings. 
TBDY 2018, which is in force today, requires time-history analyzes for tall buildings. There 
is no criteria for the distance of earthquake records to be used in these analyzes to the 
building site. In order to understand the different effects of far-field and near-field 
earthquakes on tall buildings, 11 near-field and 11 far-field earthquake records were selected 
in accordance with TBDY 2018. The records were obtained from the Pacific Earthquake 
Research Center (PEER). These records were used in analyzes separately with and without 
scaling with the spectrum of the location of the building. 
The results are discussed comparatively on the values of shear forces, story drifts, 
deformations and design forces of the elements. Some spectacular conclusive results are 
given as typical output examples to reflect the approximate real behaviour from this 
simulation studies.