Etkileşimli oyun temelli gelişim destek programının bebeklerin bağlanma düzeylerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the Effectiveness of Interactive Play-Based Development Support Program on the Levels of Toddlers' Attachment
Yazar: TANSEN TAYGUR ALTINTAŞ
Danışman: PROF. DR. MÜDRİYE YILDIZ BIÇAKÇI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Ana-çocuk bağlılığı = mother-child attachment ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Bağlanma = Attachment ; Bebekler = Infant ; Destek programları = Support programs ; Etkili iletişim = Efficient communication ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
12-24 aylık bebeklere verilen Etkileşimli Oyun Temelli Gelişim Destek Programının Bebeklerin Bağlanma Düzeylerine Etkisinin olup olmadığının belirlenmesinin amaçlandığı araştırmada karma araştırma yöntemlerinden iç içe karma desen kullanılmıştır. Araştırmaya 6 bebek deney ve 6 bebek kontrol olmak üzere 12 bebek dahil edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda bebeğin bağlanma düzeyini değerlendirmek için Waters ve Deane (1985), tarafından geliştirilmiş Sümer, Sayıl ve Kazak Berument (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış olan Bağlanma Davranışları Sınıflandırma Seti (BDSS)'den elde edilen bulgular ile araştırmacı tarafından hazırlanan "Bebek Ebeveyn Oyun Davranışları Gözlem Formu" bulguları, nitel boyutunda ise annelerle yapılan görüşmeler ve programın uygulandığı süreçte elde edilen etkinlik gözlemleri bulguları bulunmaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda 12-24 aylık bebeklere 8 hafta boyunca ev ziyaretleri yoluyla Etkileşimli Oyun Temelli Gelişim Destek Programı (EOT-GDP) uygulanmıştır. Programın etkililiğini değerlendirmek amacıyla öntest-sontest ve kalıcılık testleri karşılaştırılmıştır. Ayıca etkinlikler gözlem formu ile değerlendirilmiş ve anne görüşleri doğrultusunda da Etkileşimli Oyun Temelli Gelişim Destek Programı değerlendirilmiştir. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre Etkileşimli Oyun Temelli Gelişim Destek Programı uygulanmasından sonra deney ve kontrol grubunun Bağlanma Davranışları Sınıflandırma Seti (BDSS) puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Buna göre Etkileşimli Oyun Temelli Gelişim Destek Programı (EOT-GDP) deney grubundaki bebeklerin bağlanma düzeyleri üzerinde anlamlı bir farklılık ortaya koymuştur. Araştırmanın nitel gözlem bulguları da programın bebeklerin bağlanma düzeylerini desteklediğini, ayrıca Programı Değerlendirmeye Yönelik Görüşme Formu ile elde edilen bilgiler ile programın hem bebekler açısından hem de anneler açısından, bağlanma ve diğer gelişim alanlarındaki farkındalığı desteklediğini ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda anne babalara, alanda çalışan uzmanlara ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Anne Bebek Etkileşimi, Bağlanma, Bebeklik Dönemi, Gelişimsel Destek, Oyun

Abstract:
The aim of the study was to determine whether the Interactive Play-Based Development Support Program, which is given to toddlers' aged 12-24 months, has an effect on the Attachment Levels of Toddlers'. In this study embedded design from mixed research methods was used. In this study, 12 toddlers', 6 of them as experimental group and 6 of them as control group, were included. In the quantitative dimension of the study, the findings obtained from the Attachment Q Sort  (BDSS) developed by Waters and Deane (1985), adapted to Turkish by Sümer, Sayıl and Kazak Berument (2016) and the findings of the "Baby Parent Play Behaviors Assessment Observation Form" prepared by the researcher, qualitative part of the interviews with the mothers and the findings of the activity observations obtained during the process of the program are found. In line with the purpose of the study, Interactive Play-Based Development Support Program was applied to toddlers' aged 12-24 months through home visits for 8 weeks. In order to evaluate the effectiveness of the program, pre-test-post-test and retention tests were compared. In addition, the activities were evaluated with the observation form and the Interactive Play-Based Development Support Program was evaluated in line with the mothers' opinions. According to the quantitative results of the study, it was observed that there was a statistically significant difference between the Attachment Q Sort (BDSS) scores of the experimental and control groups after the Interactive Play-Based Development Support Program. The qualitative observation findings of the study also revealed that the program supports the attachment levels of Toddlers', and with the information obtained through the mother interview form, the program supports the awareness of attachment and other development areas both in terms of babies and mothers. Based on the findings of the research, suggestions were given to parents, experts in the field, politicians and institutions.

Keywords: Attachment, Early Intervention, Infancy, Mother-Toddler Interaction, Play