Setirizin etkin maddesine sahip farmasötik preparatlarda biyoanalitik yöntem validasyonu
Bi̇oanalyti̇cal method vali̇dati̇on i̇n pharmaceuti̇cal preparati̇ons contai̇ni̇ng ceti̇ri̇zi̇ne
Yazar: OĞUZHAN SAVAŞ
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KADIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Biyolojik analiz = Biological assay ; Farmasötikler = Pharmaceuticals ; HPLC yöntemi =   ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Setirizin = Ceritizine ; Spektrofotometre = Spectrophotometer ; Spektroskopi = Spectroscopy ; İlaç stabilitesi = Drug stability ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Amaç. Farmasötik preparatlarda Setrizinin belirlenmesi için iki analitik yöntemin geliştirilmesi, geçerlilik testlerinin yapılması, Setrizin içeren farmasötik prepatlarda miktar analizinin gerçekleştirilmesi ve hazırlanan Setrizin standart çözeltilerinin değişik bozundurma ortamlarında geri kazanım ile stabilite değerlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Metot. UV-Görünür Bölge spektrofotometrik ölçümler için optimum dalga boyu 247 nm olarak belirlendi ve ölçümler 200-350 nm dalga boyu aralığında gerçekleştirildi. HPLC-UV analizleri için optimum kromatografik koşullar metanol/ACN/TFA Su (30/25/45, v/v/v) oluşan mobil faz, 10 µl enjeksiyon hacmi, 1ml/dak akış hızı, C18 (250x4,6 mm,5µm ) kromatografik kolon ile izokratik elüsyon sistemi olarak belirlendi.  
Bulgular. UV-Görünür bölge spektrofotometri yöntemi için doğrusal aralık 5-100 µg/mL olarak belirlendi. Yöntemin geçerlilik testleri yapıldı. Standart çalışma çözeltileriyle yapılan gün içi analizlerde kesinlik ve doğruluk değerleri sırasıyla  %0,85 ve % 0,89 değerlerinin altındaydı. Günler arası ölçümlerde ise kesinlik ve doğruluk değerleri sırasıyla  %1,33 ve %-1,45 değerlerinin altında bulundu. HPLC-UV yönteminde doğrusal çalışma aralığı 1-30 µg/mL olarak belirlendi. Yönteminin validasyon çalışmasında standart çalışma çözeltileri ile yapılan analizlerde gün içi kesinlik ve doğruluk değerleri sırasıyla %3,48 ve %-5,72'nin altında, günler arası ölçümlerde ise kesinlik ve doğruluk değerleri sırasıyla %4,44 ve %-3,05 değerlerinin altıda bulundu. Stabilite testleri için Setrizin etken maddesinin farklı degredasyon koşulları altında stabilitesi geri kazanım yöntemiyle belirlendi. 
Sonuç. Setrizin için geliştirilen ve valide edilen spektrofotometrik ve HPLC-UV yöntemleri farmasötik preparatta Setrizin analizinde başarı ile uygulandı. Setrizinin yüksek asidik ve bazik ortamlarda ve özellikle oksidasyon ortamında stabil olmadığı belirlendi. Geliştirilen yöntemlerin farmasötik endüstride kalite kontrol çalışmalarında ve deneysel araştırmalarda uygulanabilir olduğu kanaatindeyiz.

Anahtar Kelimeler: Setirizin dihidroklorür, UV-Görünür Bölge Spektroskopisi,
HPLC, Zorlanmış Degradasyon

Abstract:
Aim. The aim of this study is developing two analytical methods for determining cetrizine in pharmaceutical preparations, validation of analytic methods, quantity analysis of pharmaceutical preparations containing cetrizine and determination of recovery and stability values of standard solution of cetirizine under different degradation environments .
Materials and Methods. The optimum wavelength for UV-Visible spectrophotometric measurements was 247 nm and the measurements were performed in the 200-350 nm wavelength range.  Optimum chromatographic conditions for HPLC-UV analysis were defined as methanol/ACN/TFA mobile phase consisting of water (30/25/45, v/v/v), 10 µl injection volume, 1ml/min flow rate, C18 (250x4,6 mm, 5 µm) chromatographic column and isocratic elution system.
Results. The linear range for UV-Visible spectrophotometry method was determined as 5-100 µg/mL. The validity tests of the method were performed. İn daily analysis with standard working solutions, the accuracy and precision values were below the values of 0.85% and 0.89%, respectively. In measurements between days the accuracy and precision values were below the values of 1.33% and -1.45%, respectively. The linear working range was determined as 1-30 µg / mL in HPLC-UV method. In the validation study of the method, daily analysis with standard working solutions, the accuracy and precision values were below the values of 3,48% and -5,72%, respectively and between days the accuracy and precision values were below the values of 4.44% and -3.05%, respectively. Stability of cetirizine under different degradation conditions for stability tests was determined by recovery method.
Conclusion. The spectrophotometric and HPLC-UV methods developed and validated for setrizin were successfully applied in the pharmaceutical preparation in the cetrizine analysis. It was determined that the cetrizine was not stable in high acidic and basic environments and especially in oxidation environment. We believe that developed methods can be applied in quality control studies and experimental studies in pharmaceutical industry.

Keywords: Cetirizine dihidrochloride, UV-Visible Spectroscopy, HPLC, Forced
Degradation