Birinci basamak sağlık çalışanlarında irritabl barsak sendromu prevalansı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Determination the prevalence and related factors for irritable bowel syndrome in primary healthcare workers
Yazar: MUHARREM PANGAL
Danışman: PROF. DR. HASAN BASRİ ÜSTÜNBAŞ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Dışkılama = Defecation ; Kayseri = Kayseri ; Prevalans = Prevalence ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık personeli = Health personnel ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmayı Kayseri ili birinci basamak sağlık çalışanlarında, irritabl barsak sendromu (İBS) prevalansı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amacıyla tasarlandık.Metot: Kayseri Türkiye'nin 1.200.000'den fazla nüfusa sahip bir ilidir. Kayseri İlinde birinci basamak sağlık hizmeti veren aile sağlığı merkezleri (ASM), toplum sağlığı merkezleri (TSM), sağlık evleri (SE) ve entegre devlet hastanelerinde (EDH) çalışan 1120 sağlık personelinin tümünü çalışmamıza dahil ettik. Bu çalışma Mayıs - Ekim 2011 tarihleri arasında yapılmıştır. Toplam 751 kişi anket formunu doldurup onam formunu imzalayarak çalışmaya katıldı. Ancak bunlardan 14 kişi dışlama kriterleri nedeniyle çalışmaya alınamadı. Nihai olarak evrenimizin %65.8'i (737/1120) çalışmaya alındı. İBS tanısı için Roma III kriterlerini kullanıldı. Ayrıca katılımcıların sosyodemografik özellikleri, yaşam tarzı ve alışkanlıkları, hastalık özgeçmişleri, alarm semptomları, depresif semptomları ve İBS semptom şiddetini sorgulandı.İBS varlığı ile; yaş, cinsiyet, gelir düzeyi, meslek, evlilik durumu, evde yaşayan kişi sayısı, fiziksel aktivite düzeyi, sigara-alkol kullanımı, kahve, çay içimi arasındaki ilişki tek ve çoklu değişkenli Lojistik Regresyon analizi ile yapıldı. İstatistiksel İnceleme için SPSS 15,0 programı kullanıldı.Bulgular: Çalışmaya alınan 737 kişinin yaş ortalaması 37.2 (6.9) ve 454'ü (%61.6) 40 yaş altında, 444'ü (%60.2) kadın, 293'ü (%39.8) erkekti. Sağlık çalışanlarında İBS prevalansını %12.9 (kadınlarda %15.1, erkeklerde %9.6) olarak saptadık. IBS'lileri alt tiplere göre ayırdığımızda 25'ini (%26.3) İBS-K (constipation), 14'ünü (%14.7) İBS-D (diarrhea), 54'ünü (%56.8) İBS-M (mixed) ve 2'si ni (%2.2) İBS-U (unsubtyped) olduğunu tespit ettik. Her iki cinsiyette de en sık rastlanan alt tip İBS-M'dir.İBS prevalansı ile sosyodemografik özellikler, yaşam tarzı ve alışkanlıklar arasında anlamlı bir ilişki saptamadık. Çalışma grubumuzda İBS'lilerde orta ve yüksek şiddette semptoma sahip olanların oranı %53,7 idi. Kırk yaş altında olanlarda ise bu oran %62.5'dir (?²:9.519, p:0.023). İBS'lilerde, İBS'li olmayanlara göre alarm semptomu anlamlı düzeyde yüksekti (?²=22.177 p<0.001). İBS'lilerde İBS'li olmayanlara göre yandaş hastalığa sahip olma ve ilaç kullanma oranını daha yüksek bulduk (?²=11.626 p=0.001).Regresyon analizinde İBS prevalansı ile depresif semptomlar, kadın cinsiyet ve il merkezinde çalışma arasında artan bir ilişki; entegre devlet hastanesi sağlı elemanı olma arasında ise azalan bir ilişkisi olduğunu saptadık. Çoklu regresyon analizinde İBS prevalansı ile depresif puan ve il merkezinde çalışma arasında artan bir ilişki saptadık.Sonuç: Bildiğimiz kadarıyla bizim çalışmamız sağlık çalışanlarında yapılmış ilk çalışmadır. Sağlık çalışanlarındaki İBS prevalansını genel toplum çalışmalarıyla benzer bulduk. Ayrıca orta ve yüksek şiddette İBS semptomlarının kişilerin günlük aktivitelerini etkileyeceğini düşünüyoruz. Sonuç olarak İBS ve depresyon birlikteliği mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.Anahtar Sözcükler: Birinci basamak, İrritabl barsak sendromu, Sağlık çalışanları, prevalans.

Abstract:
Objective: We designed this study to find out the prevalence of irritable bowel syndrome (IBS) and the related factors in the primary health care workers (PHCW) in KayseriMethod: Kayseri is a city in Turkey, with a population more than 1.200.000 people. We included all of the (1120) primary health care workers (PHCW) in each primary health care institution in Kayseri; Family Health Centers (ASM), Community Health Centers (TSM), Integrated State Hospital (EDH), and Sub-health centers (SE). This study was conducted between May and October 2011. A total of 751 participants were included in the study by giving consent form and fill in the questionnaire. However, we excluded 14 participants due to exclusion criteria. Ultimately 65.8% (737 out of 1120) of our samples were included in the study. ROME III criteria were used to diagnose IBS. Additionally socio-demographic variables, lifestyle parameters, depressive symptoms, alarm signs and IBS symptoms severity of the participants were questioned.The relationships between the presence of IBS and age, gender, income level, occupation, marital status, number of people living at home, physical activity level, alcohol, smoking, cola, tea and coffee consumption were determined by uni- and multivariate logistic regression analysis. SPSS 15.0 statistical program was used for statistical analysis.Results: The age mean age of the study population was 37.2 (6.9) and 454 (61.6%) of them were under the age of 40; 444 of them (60.2%) were female and 293 (39.8%) were male. In primary health care workers we found IBS prevalence as 12.9% (15.1% in females and 9.6% in males). In classification of these according to their subtypes we found the prevalence as 26.3%, 14.7%, 56.8%, 2.2% respectively for IBS-C, IBS-D, IBS-M, IBS-U (C: Constipation, D: Diarrhea, M: Mixed, U: Unsubtyped ) respectively. IBS-M was the most prevalent subtype both in males and females.We could not find any significant difference between the personal characteristics, sociodemographic variables and lifestyle parameters and IBS. The symptom severity score of IBS was moderate or high in 53.7% of our study population. This rate was 62.5% under the age of 40 (?²=9.519, p=0.023). IBS patients significantly had more alarm signs compared to those without IBS (?²=22.177, p<0.001). We found comorbidities and drug use higher in w IBS patients when compared with individual without IBS (?²=11.626, p=0.001).In univariate logistic regression analysis we found that IBS prevalence has a positive relationship with depressive symptoms, female gender, and working in city center, and negative relationship with being medical staff in the Integrated State Hospital. In multivariate analysis we was found that IBS prevalence has an positive relationship with high depressive scores and working in city center.Conclusion: To our knowledge this is the first study which was conducted in primary healthcare workers. We found that IBS prevalence in primary healthcare workers are similar to those with general population. Additionally we consider that medium or high level IBS symptoms may interfere with daily activities of individuals. Finally we argue that association of IBS and depression must definitely be taken into considerationKey words: Primary healthcare, Irritable bowel syndrome, Healthcare workers, Prevalence.