Erişilebilirlik ve evrensel tasarım kapsamında kent parklarının incelenmesi: Trabzon Ortahisar Bölgesi örneği
Examination of urban parks within the scope of accessibility and universal design: The case of Trabzon Ortahisar Region
Yazar: ZEHRANUR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA ARAZ USTAÖMEROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yaşadığımız çevrede birçok kentsel mekânın ve yapının büyük bir çoğunluğunun engelli ve 
hareket kısıtlılığı olan bireyler için erişilemez durumda olduğu gözlemlenmektedir. Kentlerin 
oluşturduğu engeller nedeniyle toplumla bütünleşemeyen insanlar, evden dışarıya çıkmayıp 
topluma katılamamaktadır. Bu durumu sonlandırmak için kentsel mekânlar ve binalar sadece belirli 
gruptaki insanları değil herkesi düşünerek tasarlanmalıdır. Kent parkları, insanların dinlenmek ve 
eğlenmek için ortak kullandıkları, yeşile dokunup onu hissedebildikleri kamu alanlarıdır. Bu 
yüzden kent planlaması yapılırken parklar önemle ele alınmalı, kent içinde yeterli sayıda ve iyi 
tasarlanmış olmalıdırlar. 
Bu çalışma sadece engellilerin ve hareket kısıtlılığı yaşayanların değil, her insanın kent 
parkları kullanımında karşılaştığı sorunları araştırmayı ve bu sorunlara evrensel tasarım ve 
erişilebilirlik kapsamında çözüm sunmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda herkesin parkları eşit 
kullanabilmesi için, erişilebilirlik kavramının ve standartlarının, evrensel tasarım kavramının ve 
ilkelerinin incelenerek, kent parklarının mevcut durumunu belirlemek ve saptanan sonuçlar 
doğrultusunda çözüm önerisi getirmek çalışmanın ana hedefidir. Trabzon'un merkez ilçesi olan 
Ortahisar'da büyüklük, yoğunluk ve konum özellikleri dikkate alınarak 4 park (Millet Bahçesi Avni 
Aker Parkı, Meydan Parkı, Botanik Park, Eko Park) örnek alan olarak seçilmiştir. Kent parklarında 
kullanıcıların kolayca kentsel yaşama katılabilmesi için mevcut eksiklikleri belirlemek, parkların 
daha erişilebilir hale getirilmesi için yapılması gereken düzenlemeleri ortaya koymak 
amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Erişilebilirlik, Evrensel Tasarım, Kent Parkları.

Abstract:
It is observed that the majorşty of many urban spaces and structures in the environment we 
live in are inaccessible to individuals with disabilities and mobility impairments. Due to the 
obstacles created by the cities we live in. People who cannot integrate with the society cannot go 
out of the house and join the society. To end this situation, urban spaces and buildings should be 
designed with everyone in mind, not just people in a certain group. Urban parks are public spaces 
that people use to relax and have fun, and where they can touch and feel the green. Therefore, parks 
should be taken into consideration while urban planning is being done, and they should be welldesigned and in sufficient number within the city. 
This study aims to investigate the problems faced by not only the disabled and those with 
mobility restrictions, but also all people in the use of urban parks, and to offer solutions to these 
problems within the scope of universal design and accessibility. In this context, the main objective 
of the study is to determine the status of urban parks by examining the concept and standards of 
accessibility, the concept and principles of universal design. In Ortahisar, the central district of 
Trabzon, 4 parks (Avni Aker Nation Garden Park, Atatürk Square Meydan Parkı, Botanical Park, 
Eko Park) were selected considering their size, density and location characteristics. It is aimed to 
determine the existing deficiencies in urban parks so that users can easily participate in urban life, 
and to reveal the arrangements that need to be made to make the parks more accessible. Key Words: Accessibility, Universal Design, Urban Parks.