Boğa dikeni (Eryngium campestre) bitki ekstrelerinin biyolojik aktivitesinin araştırılması ve bitkinin kimyasal bileşenlerinin karakterizasyonu
Investigation of biological activity on plant extracts of boğa dikeni (Eryngium campestre) and characterization of its chemical compositions
Yazar: HÜSEYİN AKŞİT
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM DERMİRTAŞ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Apiaceae = Apiaceae ; Esterleşme = Esterification ; HPLC yöntemi =   ; Kuersetin = Quercetin ; Rutin = Routine ; Yağ asitleri = Fatty acids ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Bu çalışmada, ülkemiz florasında da yayılış gösteren Eryngium campestre (Boğa Dikeni) ekstrelerinin, insektisit aktivite ve anti kanserojen aktivite gibi bazı biyolojik aktiviteleri incelenmiştir. Bu bağlamda; bitkiden elde edilen ekstrelerin, önemli depo zararlılarından olan Buğday biti (Sitophilus granarius) üzerine insektisit aktivitesi ve Vero hücrelerine (Afrika Yeşil maymunu böbrek kanseri hücreleri) karşı anti kanserojen (Proliferasyon Deneyi) aktivitesi incelenmiştir. Bu amaçla, bitkiden elde edilen ham metanol:diklorometan (1:1) ekstraktının, buğday biti üzerine insektisit aktivite denemeleri ve Vero hücrelerine karşı anti kanserojen aktivite denemeleri yapılmış ve olumlu sonuçlar alınmıştır. Etkili fraksiyonları belirlemek için, ham ekstrakt vakum kromatografi ile değişik polariteli çözücü sistemleri kullanılarak yedi fraksiyona ayrıştırıldı. Bu fraksiyonlar, tekrar böcekler üzerine denendi, etki gösteren fraksiyonlar belirlendi. Bitkinin kimyasal bileşenlerinin aydınlatılması amacıyla yapılan çalışmalarda, bitkinin uçucu yağları ve sabit yağ asidi bileşenleri GC-MS ile analiz edilmiştir. Ayrıca bitkiden, mannitol ve sukroz izole edilip yapıları spektral yöntemlerle aydınlatılmıştır. Bitkinin polifenolik bileşenlerinden olan rutin ve kuersetin HPLC ile belirlenmiştir. Rutin bitkiden izole edilerek yapısı NMR teknikleri ile aydınlatılmıştır.

Abstract:
In this study, biological activity such as insecticide activity and anticancerogen activity of Eryngium campestre extracts (Boğa dikeni which is also grown in Turkish flora) were investigated. Therefore, extract obtained from the plant was investigated against important stored product insects Bugday Biti (Stophilus granarius) and anticancerogen activity against Vero cells (the kidney of a normal adult African Green monkey, Cercopithecus aethiops). For this aim, crude methanol:dichloromethane (1:1) extract obtained from the plant for Stophilus granarius and anticancerogen activity against Vero cells were used and obtained affirmative results. For determination of the effective fractions, crude extract was separated with vacuum chromatography for seven fractions using different solvents in different polarity. These fractions tested for Stophilus granarius again and determined the effective fractions. In the study for identification of the chemical composition of the plant, essential oil and fatty acids were analysed with GC-MS. In addition, two carbohydrates (mannitol and sucrose) were isolated from the plant and characterized with spectral methods. Rutin and Quercetin as plant?s polyphenolic compounds were determined with HPLC. Rutin was isolated from the plant and identified using the NMR techniques.