Bir arada yaşamanın Kur`ani temelleri /
Yazar: ORHAN ATALAY
Danışman: PROF. DR. SADIK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Din = Religion
Dizin: Birlikte yaşama = Cohabitation ; Din = Religion ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyalleşme = Socialization ; İslamiyet = Islam

Özet:
IV ÖZET DOKTORA TEZÎ BİR ARADA YAŞAMANIN KUR'ÂNÎ TEMELLERİ Orhan Atalay Danışman : Prof. Dr. Sadık KILIÇ Jüri 1998 -Sayfa: 313 Prof. Dr. Sadık KILIÇ Çıkış noktası, farklı dil, etnik, ırk, kültür ve dinlere sahip toplulukların aynı coğrafyalarda bir arada yaşama sorununa çözüm arayışı olan çoğulculuk problerrıinin, Kur'anî temelleri ve sınırlarını belirlemek amacına matuf bu çalışma, öncelikle, farklılığın ilâhî hikmet boyutunu belirlemeyi hedeflemektedir. Buna göre, ırk, dil, etnik ve kültürel farklılıkları antropolojik birer ilâhî işaret (ayet) olarak tanımlayan Kur'an, bununla beraber, söz konusu farklüıklann toplumsal gruplar arasında herhangi bir kast, ayırım veya eşitsizliğin gerekçesi olamayacağını vurgulamakta ve, tüm insanların aynı biyolojik kökeni paylaştıklarına defalarca dikkat çekmektedir. Antropolojik farklılıklara bundan öte bir değer yüklemeyen Kur'an, her farklılığın ilâhî birer inşâ sonucu varlık bulduğunu, dolayısıyla, bu alanda beşerî bir tercihin veya katkının söz konusu edilemeyeceğini belirterek, "seçilebilir" olmayan olguların insanî ayırımların mantıkî birer nedeni olamayacağını açıkça belirtirken, o da, her normatif disiplin gibi, "seçilebilir" değerler alanında bir ayırım yaparak; iyi ile kötü, iman ile küfür arasında bir ayırım yapmakta ve, bunun neticesi olarak da, insanlık alemini, inanan ve inanmayanlar olarak, ikiye ayırır. Tüm toplumsal düzenlemeleri bu temel ayınım esas alarak belirleyen Kur'an, "inanma" olgusunun tamamen bireysel özgür bir tercih sorunu olduğuna sıkça dikkat çekerken, en geniş çerçevesiyle dinî hürriyeti onaylamakla da, "öteki" olarak tanımladığı "inanmayanlar"la birlikte yaşamanın en sağlıklı ve reel esaslarını vaz etmiştir. Buna göre gayr-i müslim unsurlar, müslümanlarla birlikte yaşamayı bir sözleşme ile onaylamaları halinde, dinî alanlarında tamamen hür ve serbest; toplumsal hak ve ödevlerde ise, müslümanlarla eşit bir tarzda yaşayabilirler. İlk müslüman toplumun teşekkül sürecinde Hz. Peygamber'in kutlu elleriyle hayata geçirilen bu yöntem, tarih boyunca tüm müslüman toplumlarca yaşarda geldiği içindir ki, İslâm kültür coğrafyasında etnik katliam, diyaspora, engisizyon gibi, birlikte varolmayı imkânsız kılan metotlar vücut bulmamıştır. Buna göre İslâm'da, "ötekine" kendi dinini zorla kabullendirmeyi hedefleyen bir "Kutsal Savaş" yoktur. Çoğu zaman, özellikle oryantalizm tarafından, "Kutsal Savaş" olarak tanımlanan "Cihad" ise, esasen, "ötekine" bir inancı dayatmayı değiL aksine, özellikle din konusunda, insanî iradenin özgür seçimini engelleyen güçlerin veya şartların ortadan kaldırılması olarak tanımlanmıştır.

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. THESİS THE QURANIC FOUNDATIONS FOR COEXiSTENCE Orhan Atalay Supervisor : Prof. Dr. Sadık KILIÇ 1998 -Page: 313 Jury : Prof. Dr. Sadık KILIÇ This study done for determining the Quranic bandries of the problem of coexistence or pluralism, the origin of which was to find a solution to the problem of socities having different language, race, religion and culture, and living togethet in the same geopraphical area, aimed, especially, to searc for the divine reason of the difference. Therefore, the Quran, defining the differences of race; language, etnicity and culture as antropholojical divine verses, doesn't accept the differences mentioned above as the cast, discrimination or the reason of inequality among the social groups, and it also stresses frequently on the ide that all humanbeing share the same biological origine, and points out that such discriminations are a sort of deviaton and alienation. The Quran, which doesn't interpret antropological differences beyond what has been said, by saying that all the differences came into being by divine construction, and that's why, pointign out that the humanistic choice is impossible, while stressing on that the values unselectible cannot be the logical reasons of humanistic discriminations, like all normative disciplines, by discriminating that goodness is not the same as the evil, and faith is not the same as unfaith. Thus, the Quran, as a categorical result of this discrimination, dicides all the people lived in every geographical area throughout the history into two; believers, and unbelievers. The Quran, which determines the whole social order by accepting this basic difference as an essence^ by, at the same tine, stressing on that the phenomenon of belife is completely a matter of free choice, says that no method of violence and force has theological and legal result. The Quran, which makes believers theological proclaim obligatory, as a unique method of this obligation, prefers the method of transmitting the "word" to the other. Thus, as for "jihad" which the Quran supports, is not a means to be applied in order to have "the others" accept your own belief, but is an action of overcoming the forces or contitions preventing the free choice of hümanbeings, especially theologicallay. When these situations are overconed, the people are coinpleteley free in their theological choices. Either accepting Islam or remaining in their own religion, they can be the real nember of the Islamic society as a result of social agreement or by signing an unoffensiveness agreement they can have opportunity or living shoulrer to shoulrer with muslims.