SGLT-2 inhibitörü tedavisi alan ve NAFLD tanısı olan tip 2 diyabetli olguların metabolik parametreleri ve karaciğer fibrozis skorlarının retrospektif olarak değerlendirilmesi /
Yazar: NURANA ALIYEVA
Danışman: PROF. DR. ŞEVKİ ÇETİNKALP
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Elastografi = Elastography ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Pulmoner fibroz = Pulmonary fibrosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Giriş ve Amaç: NAFLD (non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı), dünya çapında genel
popülasyonun %25'ini etkileyen kronik karaciğer hastalığının en yaygın nedeni haline
gelmiştir. NAFLD, basit karaciğer yağlanmasından NASH (non-alkolik steatohepatit) ve
siroza uzanan geniş bir tanımlamadır. NAFLD diyabetin yeni bir komplikasyonudur.
Diyabetli olgularda, basit bir steatozun erken evrede saptanması, NASH'e ilerlemeyi
önlemede atılacak ilk adımdır. SGLT-2 (Sodyum-glukoz ko-transporter 2) inhibitörleri, Tip 2
Diabetes Mellitus (T2DM) tedavisinde kullanılan yeni bir oral ilaç sınıfıdır. SGLT-2
inhibitörlerinin kardiyorenal, kardiyovasküler faydaları ve tüm nedenlere bağlı mortaliteyi,
hastaneye yatışı azalttığı bilinmektedir. Bu çalışmada tip 2 diyabete bağlı NAFLD tanılı
hastalarda SGLT-2 inhibitörleri ile tedavinin karaciğer fibrozisi üzerine olan etkisi Transient
Elastografi (TE) kullanılarak araştırıldı.
Gereç-Yöntem: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, İç Hastalıkları Kliniği,
Endokrinoloji ve Hepatoloji polikliniğinde 2018-2020 yılları arasında takipli, tip 2 diyabete
bağlı NAFLD tanısı alıp, HbA1c≥6,5 ve fibroscande fibrozis ≥ F2 olan ve takip süreçlerinde
tedavilerine SGLT-2 inhibitörü eklenen 17'si kadın ve 9'u erkek toplam 26 hastanın dosyası
retrospektif olarak incelendi. Hastaların biyokimyasal parametreleri, kilo, VKİ (vücut kitle
indeksi), TE, NAFLD fibrozis skoru (NFS) ve FİB-4 skoru tedaviye başlamadan önce ve 6.ay
kontrolleri kaydedildi.
Bulgular: SGLT-2 inhibitörleri ile 6 ay tedavi sonrası kilo (Δ=-2 kg; p<0,001), VKİ (Δ=-1,9
kg/m2; p<0,001), HbA1c (glikozillenmiş hemoglobin) (Δ=-%0,7; p<0,001), ALT (alanin
aminotransferaz) (Δ=-7 U/L; p=0,005), AST (aspartat aminotransferaz) (Δ=-6,5 U/L;
p=0,012) ve TE ile ölçülen karaciğer katılığında (Δ=-3,9 kPa; p=0,006) istatistiksel anlamlı
regresyon izlendi. Çalışmada karaciğer fibrozisini değerlendirmek için NFS ve FİB-4 skoru
kullanıldı. NFS (Δ=-0,42) ve FİB-4 skorunda (Δ=-0,33) regresyon izlendi, ancak bu
istatistiksel anlamlı değildi (p>0,05). HbA1c>%1 değişiklik olan grupta serum ALT, AST,
GGT (gama glutamil transferaz) düzeyinde daha fazla azalma olduğu görüldü (p<0,001).
Metformin, pioglitazon ve SGLT-2 inhibitörü ile olan tedavi kombinasyonu kilo (Δ=-3,5 kg),
VKİ (Δ=-2,4 kg/m2), HbA1c (Δ=-%0,75), serum ALT (Δ=-11,5 U/L), AST (Δ=-11,5 U/L),
GGT (Δ=-13,5 U/L), LDL (düşük yoğunluklu lipoprotein) (Δ=-30 mg/dl) ve trigliserid (Δ=-
x
30,5 mg/dl) düzeyinde iyileşme sağladı ve TE ile ölçülen karaciğer katılığı Δ=-3,7 kPa
geriledi.
Sonuç: SGLT-2 inhibitörleri ile tedavi sonrası kilo, VKİ, HbA1c, ALT, AST ve TE ile
değerlendirilen karaciğer fibrozisinde istatistiksel anlamlı regresyon izlendi. Metformin,
pioglitazon ve SGLT-2 inhibitörü ile olan tedavi kombinasyonu kilo, VKİ, HbA1c, karaciğer
transaminazları, LDL, trigliserid düzeyinde iyileşme sağladı ve en iyi tedavi şekliydi.
Anahtar kelimeler: Tip 2 DM, NAFLD, NASH, SGLT-2 inhibitörü, Transient Elastografi

Abstract:
Background: Recently, NAFLD (non-alcoholic fatty liver disease) has become the most
common cause of chronic liver disease affecting 25% of the general population worldwide.
NAFLD definiton has a broad spectrum from simple fatty liver to NASH (non-alcoholic
steatohepatitis) and cirrhosis. Detection of the simple hepatosteatosis at early stage is the first
step for preventing progression to NASH in indiviudals with diabetes. SGLT-2 (Sodiumglucose co-transporter 2) inhibitors are a new class of oral drugs used in the treatment of Type
2 Diabetes Mellitus (T2DM). It is known that SGLT-2 inhibitors have cardiovasculer benefits
and these drugs reduce all-cause mortality and hospitalization. In this study, the effect of
treatment with SGLT-2 inhibitors on liver fibrosis in patients diagnosed with NAFLD due to
type 2 diabetes was evauleated by using Transient Elastography (TE).
Methods: The files of 26 patients, 17 female and 9 male who were followed up with the
diagnosis of NAFLD due to type 2 diabetes between 2018-2020 in Ege University Faculty of
Medicine, Internal Diseases Clinic, Endocrinology and Hepatology outpatient clinic, were
retrospectively analyzed. All of these patients had HbA1c≥6,5, TE ≥ F2. SGLT2 inhibitors
had been started to these patients during follow-up. Biochemical parameters, weight, BMI
(body mass index), TE, NAFLD fibrosis score and FIB-4 score were recorded in all patients
before starting treatment and at the 6th month follow-up.
Results: After 6 months of treatment with SGLT-2 inhibitors, a significant regression was
observed in liver stiffness (Δ=-3,9 kPa; p=0,006) measured by weight (Δ=-2 kg; p<0,001),
BMI (Δ=-1,9 kg/m2; p<0,001), HbA1c (glycated hemoglobin) (Δ=-%0,7; p<0,001), ALT
(alanine aminotransferase) (Δ=-7 U/L; p=0,005), AST (aspartate aminotransferase) (Δ=-6,5
U/L; p=0,012) and TE. NFS and FIB-4 score were used to evaluate liver fibrosis in the study.
Regression was observed in NFS (Δ=-0,42) and FİB-4 score (Δ=-0,33), but this was not
statistically significant (p>0.05). A greater decrease in ALT, AST, GGT (gamma glutamyl
transferase) was observed in the group with more than 1% change in HbA1c (p<0,001). The
best improvement of weight (Δ=-3,5 kg), BMI (Δ=-2,4 kg/m2), HbA1c (Δ=-%0,75), serum
ALT (Δ=-11,5 U/L), AST (Δ=-11,5 U/L), GGT (Δ=-13,5 U/L), LDL (low-density
lipoprotein) (Δ=-30 mg/dl) and triglyceride levels (Δ=-30,5 mg/dl) was observed in the
combination group of metformin, pioglitazone and SGLT-2 inhibitor and liver stiffness that
was measured by TE decreased as Δ=-3,7 kPa.
Conclusion: After 6 months of treatment with SGLT-2 inhibitors, a significant regression
was observed in liver stiffness measured by weight, BMI, HbA1c, ALT, AST and TE. The
best improvement of weight, BMI, HbA1c, liver enzymes, LDL and triglyceride levels was
observed in the combination group of metformin, pioglitazone and SGLT-2 inhibitor.
Keywords: Tip 2 DM, NAFLD, NASH, SGLT-2 inhibitor, Transient Elastography