Ordu yöresinin bütün tarihi çerçevesinde 1642 Tarihli Mufassal Avarız Defteri'nin tahlili: TÜSOKTAR veri tabanına dayalı bir araştırma
Analysis of detailed Avarız Register Dated 1642 with in the context of total history of the Ordu district: The research based on TÜSOKTAR date base
Yazar: FULYA EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Tarih = History
Dizin: Avarız Defteri = Avarız Register ; Defterler = Registers ; Ordu = Ordu ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Tezde, Ordu yöresine ait 1642 tarihli Mufassal Avarız Defteri incelenilerek, yörenin 17. yüzyıl ortalarındaki sosyal ve ekonomik yapısındaki özellikler üzerinde duruldu. Bu arada yöre ile ilgili yapılmış araştırmalardan da yararlanılarak, yerleşim, iskân ve nüfus konularındaki değişim ve devamlılıkları tespit ve tahlil etmek çalışmanın amaçlarından biridir. Osmanlı Devletinde özellikle 16. yüzyılın sonlarından itibaren timar sisteminin bozulması ile beraber tahrir geleneğinin de terk edilmesi, nüfus ve iskân tarihi konularında tarihçilerin dikkatini avarız defterlerine yönlendirmiştir. Çalışılan dönem, Celâli İsyanlarının Anadolu'da yaratmış olduğu bunalım ve kargaşa döneminin sonrasına tekabül etmektedir. 17. yüzyılın ortalarında yapılan Anadolu ile ilgili diğer araştırmalardan da yaralanılmış ve Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde nüfusta önemli bir düşüş olduğu görülmüştür. Ordu yöresi ile ilgili bu çalışmadaki veriler diğer çalışmalarla karşılaştırılmıştır. İncelenilen dönemde de görülen nüfusun düşüşü ve yerleşimdeki değişim konularında bir takım saptamalar yapılmıştır. Tezin birinci bölümünde yöredeki yerleşim özellikleri ve yerleşim birimlerinde meydana gelen değişim ve devamlılıklar ortaya konulmuştur. İkinci bölümde Ordu yöresinde 17. yüzyıl ortalarında nüfus, toplum ve iskân özellikleri incelenilmiş ve bu yapılırken önceki döneme ilişkin çalışmalardan da yararlanılmıştır. Üçüncü bölümde incelenilen defterde kayıtlı vergi mükellefi hane reislerinin toprak tasarruf biçimleri, gelirleri ortaya konulmuştur. Ayrıca yöredeki vakıflar hakkında da bilgi verilmiştir. Sonuç olarak, Ordu yöresi ile ilgili 1 642 Mufassal Avarız defterindeki nüfus, yerleşim ve toplumla ilgili verilerin incelenilmesi sureti ile gerçekleştirilen bu çalışmanın Osmanlı sosyal tarihi araştırmalarına katkıda bulunacağı umulmaktadır.

Abstract:
In the thesis, a detailed Avarız Register dated 1642 and belonging to the kaza of Ordu-yu Bayramlu is studied. Especially social and economic conditions and their features of Ordu in the middle of the 17th century are examined. Mean while, the previous research on Ordu was also useful. One of the aims of this project is to investigate changes and continuies in population and settlements. In the following Ottoman Empire, especially the degeneration of timar system, the classical tahrir tradition was also abandoned beginning from the late 16th century. And this event attracted attention of historians who are the history population and settlement with the help of Avarız Registers. The period studied corresponds to the aftermath Celâli Rebellions which caused crisis and chaos in Anatolia. In this framework research on some other regions of Anatolia in the 17th century has been utilized to comprehend the population decrease in some of the regions in Anatolia. Later the result of this study about Ordu was compared with those of other studies. We have also tried to evaluate the population fall as well the decrease and changes in settlements. In the first part of this thesis, features of settlement in the kaza of Ordu and changes and continuties in settlements have been taken up. In the second part; population, society and settlement features in the kaza of Ordu in the middle of 17th century have been analyzed.with the help of the the previous research. In the third part, the ways of land use of tax-paying households are examined; we have also dealt with regional pious foundations. Consequently, we hope that, through a study of data concerning population, society and settlements found in the detailed avarız register of the Ordu district dated 1642, we have made a small contribution to the researc on the social history of the Ottoman Empire.