Bazı turunçgil türlerinde embriyogenik kallusların in vıtro muhafazası ve genetik kararlılıklarının rapd markırları ile araştırılması
In vitro conservation of embryogenic callus obtained from some citrus species and determination of their genetic stability by using rapd marker
Yazar: İSMAİL VAROL
Danışman: DOÇ. DR. YILDIZ AKA KAÇAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada on farklı turunçgil genotipinden elde edilen embriyonik kallusların in vitro'daazaltılmış büyüme koşullarında muhafazası ve farklı muhafaza sürelerinde (30, 60, 90 gün) bukalluslardan sürgün ve bitkicik elde etme olanakları araştırılmıştır. In vitro muhafaza sonrasında eldeedilen sürgün ve bitkiciklerde moleküler analizler gerçekleştirilerek in vitro koşullarda muhafazasırasında genetik yapılarında bir değişim olup olmadığı belirlenmiştir.Embriyogenik kalluslar tam çiçeklenmeden 2-8 hafta sonra kültüre alınan ovüllerden eldeedilmişlerdir. Tez çalışması kapsamında kullanılan turunçgil türlerine ait kallus oluşum oranlarıdeğerlendirildiğinde; I. yıl denemelerinde, en fazla kallus oluşum oranı C. aurantium (% 52) ve P.trifoliata (% 40) türlerinde gerçekleşmiştir. En düşük kallus oluşturma oranı % 9 ile C. medica'dagerçekleşirken, C. ichangensis türünden kallus oluşumu gözlenmemiştir. II. yıl denemelerinde I. yıldenemelerinde olduğu gibi en yüksek kallus oluşturma oranı C. aurantium (% 52) türünden eldeedilmiş, bunu % 40 kallus oluşturma oranı ile P. trifoliata (% 40) izlemiştir. En düşük kallusoluşturma oranı % 5 ile C. medica'da gerçekleşmiştir. C. grandis türünden kallus oluşumugözlenmemiştir.Denemede yer alan genotiplerden elde edilen kallusların ağırlıkları değerlendirildiğindebirinci yıl denemelerinde en fazla kallus ağırlık ortalamaları C. aurantium (0.,90 g) ve P. trifoliata(0,85 g) türlerinde görülmüştür. Bu türlerin dışındaki diğer türler arasında istatistiksel olarak farklılıkgörülmemiştir. II. Yıl denemelerinde kallus ağırlıkları incelendiğinde C. aurantium (0,55 g), P.trifoliata (0.25 g) ve C. ichangensis (0,24 g) türlerinden en yüksek kallus ağırlıkları elde edilmiştir.Sürgün ve bitkiciğe dönüşüm oranları bakımından I. yıl denemelerinde E. glauca ve P.trifoliata'dan sırasıyla 30, 60, 90 günlük kalluslardan %60 (3/5), %90,5 (19/21), %100 (10/10) E.glauca'dan %75 (6/8), %100 (6/6), %91,7 (11/12) P. trifoliata 'dan sürgün ve bitkicik elde edilirken,diğer genotiplerden sürgün ve bitkicik elde edilememiştir. II. yıl denemelerinde E. glauca'dansırasıyla 30, 60, 90 günlük kalluslardan 25, 27, 9 sürgün, P. trifoliata'dan 3, 3, 0 sürgün, C.reticulata'dan 3, 1, 0 sürgün, C. ichangensis'ten 1, 0, 2 sürgün elde edilmiştir.Çalışma sonunda yapılan RAPD yöntemi ile elde edilen bitkicik ve sürgünlerin genetikstabiliteleri saptanmış, ismine doğru oldukları ortaya konulmuştur. Toplam 21 RAPD primerikullanılmış ve 8 primer istenilen amplifikasyonu vermediği için değerlendirilmeye alınmamıştır.Değerlendirilmeye alınan 13 primerden toplam 33 band elde edilmiştir.Anahtar kelimeler: Citrus, Embryogenik kallus, BAP, In vitro muhafaza, genetik kararlılık

Abstract:
In this research, in vitro conservation in slow growth conditons of ovule-derived embryogeniccallus from ten different citrus species and possibilities of developing in to shoots and plantlets fromthese calli at different conservation periods (30, 60, 90 days) is studied. After in vitro conservationmolecular analysis was performed on obtained shoot and plantlets, and determined genetic stabilityduring in vitro conservation conditions.Embryogenic calli were obtained from ovule cultured 2-8 weeks after anthesis. Callusformation ratio of citrus species used on the thesis were taken in to consideration; at the treatment offirst year; C. aurantium (% 52) and P. trifoliata (% 40) had the highest callus formation rate. While C.medica (% 9) had the lowest callus formation rate, C. ichangensis had no callus formation. At thetreatment of second year; as the first year treatment, C. aurantium (% 52) and P. trifoliata (% 40) hadhighest callus formation ratio, C. medica had the lowest callus formation rate (% 5), C. grandis had nocallus formation.Callus weight of citrus species used on the thesis was taken in to consideration, at the firstyear C. aurantium (0.90 g) and P. trifoliata (0.85 g) had the highest callus weight ratio. Other specieshad no difference from viewpoint of callus weight as statistically. At the second year; C. aurantium(0.55 g), P. trifoliata (0.25 g) and C. ichangensis (0.24 g) had the highest callus weight.Viewpoint of development ratio in to shoot and plantlet, at the first year treatment; shoots andplantlets were obtained from 30, 60, 90 daily calli of E. glauca as % 60 (3/5), %90.5 (19/21), % 100(10/10) respectively and P. trifolita as % 75 (6/8), % 100 (6/6), % 97.7 (11/12) respectively. At thesecond year treatment 25, 27, 9 shoots (E. glauca), 3, 3, 0 shoots (P. trifoliata), 3, 1, 0 shoots (C.reticulata) and 1, 0, 2 shoots (C. ichangensis) were obtained form 30, 60, 90 daily calli respectively.At the end of thesis, genetically stability of shoots and plantlets obtain from callus wasdetermined by RAPD makers and it was understood that recovery they was true to the type. Totally 21RAPD primers were used, 8 primers couldn?t consdered to give unexpected amplification. Thirteenprimers which is considered gave totally 33 bands.Key Words: Citrus, Embryogenic callus, BAP, in vitro conservation, geneticstability