Orhan Pamuk ve poetikası
Orhan Pamuk and his poetics
Yazar: ÖZGE SAĞIN
Danışman: PROF. DR. CEMAL SAKALLI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Pamuk, Orhan = Pamuk, Orhan ; Poetika = Poetics ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Poetika, Aristotales'ten günümüze kadar tartışılan, geçerliliğini bugün de koruyan, her çağda güncel olmuş bir kavramdır. Aristoteles'in Mimesis ile başlattığı, lirik, drama ve epik formlara yayılan bu kavram, yalnızca şiirle sınırlı kalmayarak edebiyat sanatının tüm alanlarında karşılık bulmuştur. Bugün poetika kavramı başlangıcında olduğu gibi sadece şiir anlayışı, şiir bilgisi ile biçimsel olarak sınırlı değildir, aksine edebi anlayış, edebi tutum, yazma tarzı gibi içeriklerle genişlemiş bir kavramdır.  Günümüzde poetika tüm edebi türleri kapsayan, genel edebi ve estetik tartışmalarının şemsiye kavramı, edebiyat biliminin eş anlamlısı olarak kullanılmaktadır.  Edebiyat sanatının temel türleri olan lirik, epik ve dram genel ve biçimsel bir poetik çerçeveye oturtulabilmiştir. Modern zamanların epik bir türü olan roman ise, biçimsel olarak nesirdir, ancak henüz yenidir. Nesir bir tür olarak roman, her türlü edebi türü ve biçimi içinde barındırabilmektedir. Bundan dolayı da romana ilişkin genel bir poetik çerçeve belirlemek imkânsızdır. Çünkü roman türü sürekli bir değişim, dönüşüm içerisindedir, yenilikçidir. Bundan dolayı da genel bir çerçeveye sığdırılamayacak, sınırlandırılamayacak kadar geniş biçim özelliklerine sahip bir türdür. Roman türüne özgü bir poetikadan söz etmek o nedenle mümkün değildir. Ancak her romancının, onu özgün kılan, kendine has bir yazma anlayışının varlığı da bilinen bir gerçektir. Bu çalışmanın amacı, Orhan Pamuk'un roman, romancılık ve yazma anlayışını ortaya koymaktır.  Orhan Pamuk'un roman anlayışı, poetik tavrı hem roman sanatına ilişkin denemelerinden hem de "Kara Kitap" (1990) adlı romanından hareketle incelenmiştir. Roman sanatına ilişkin denemelerinde Orhan Pamuk kendisini saf ve düşünceli bir yazar olarak konumlandırır. Saf geleneksel, düşünceli ise modern anlayışla yazma pratiğine denk gelmektedir. Orhan Pamuk daha çok düşünceli, yani, modernist bir romancıdır. Anılan romanında hem modern hayatın parçalı öznesi, parçalı hayatı konulaştırılmış, hem de modern edebiyatın çoklu izlek yapısı parçalı, bir o denli de hareketli kurgulanmıştır. Kara Kitap romanında Orhan Pamuk'un yazma anlayışı, yani poetikası, parçalılık ve hareketlilik olarak öne çıkmaktadır.

Abstract:
Poetics is a concept discussed in every age and survived until today since Aristotle. The concept, which Aristotle started with Mimesis, spreading to lyric, drama and epic forms, is not only limited to poetry, but it also shows itself in all areas of Literature art. Today, poetics concept is not only limited to understanding poetry formally as it was at the beginning. Rather, it is it is an expanded concept with content such as literary understanding, literary attitude, and writing style. Today, poetics is used as the synonym of literary science for general literary and aesthetic discussions covering all literary genres. Lyric, epic and drama, which are the basic types of literary art, have been placed in a general and formal poetic framework. Novel, an epic genre of modern times, is formally prose, but it is still new. As a prose genre, novel can contain any literary genre and form. Therefore, it is impossible to determine a general poetic framework related to novel. Because the novel genre is in constant change and transformation, it is innovative. As a result, it is a genre with a wide range of features that can not be fit into a general frame and cannot be limited. Therefore, it is not possible to talk about novel-specific poetics. However, it is a known fact that every novelist has a unique understanding of writing which makes them unique. The purpose of this study is to reveal Orhan Pamuk's understanding of novel, novelism and writing. Orhan Pamuk's understanding of novel and his poetic attitude were analyzed examining both his essays on the art of the novel and his novel "The Black Book" (1990). In his essays on novel art, Orhan Pamuk has positioned himself as a pure and thoughtful writer. Respectively, pure coincides with the practice of writing with traditiona understandingl; and thoughtful coincides with modern understanding. Orhan Pamuk is rather thoughtful, that is, a modernist novelist. In the aforementioned novel, both the fragmented subject and the fragmented life of the modern life are subjects, and the multi-track structure of modern literature is constructed fragmented and so much mobile. In The Black Book novel, his understanding of writing, i.e. his poetics, stands out as fragmentation and mobility.