Şehrengiz-i İstanbul ve Vize (Giriş- inceleme- metin- sözlük)
Istanbul and Vize cities (Entry – analyze – text – glossary)
Yazar: NEŞE BEKAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET MEHDİ ERGÜZEL
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Davud Katib = Davud Katib ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dil özellikleri = Language features ; Kırklareli-Vize = Kırklareli-Vize ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İstanbul = Istanbul ; Şehrengizler = Şehrengizler

Özet:
Şehrengizler bir şehrin güzelliklerini ve güzellerini anlatan, genellikle mesnevi
tarzında yazılmış eserlerdir. Türk edebiyatında ilk örneklerine XVI. yüzyılda rastlanan
şehrengizler, XVIII. yüzyılda son örneklerini vererek görevini tamamlar.
Şehrengizler bahsettikleri şehirler hakkında önemli kültürel ve sosyal bilgiler
içerir. Yazıldıkları dönemin dil özelliklerini yansıtır. Davud Kâtib' in Şehrengiz- i
İstanbul Ve Vize adlı eseri baştan yirmi altı sayfa eksik olmakla birlikte eldeki varak
sayısı 27b ile 58a arasındadır ve 683 beyitten oluşmaktadır. Oldukça hacimli olan eser,
Arapça ve Farsça kelimelerle dolu olsa da ağır sayılmayacak akıcı ve anlaşılır bir Türkçe
ile yazılmıştır. Şair gayet samimi, içten bir dil kullanmış, yaşadıklarını ve hissettiklerini
içtenlikle dile getirmiştir. Şehrengiz- i İstanbul Ve Vize adlı eser bu bakımdan
sergüzeştnâme özelliği göstermektedir.
Şair sevdiği bazı isimleri anmış, onlara övgüler düzmekten de geri kalmamıştır.
Davud Kâtib eserinde öncelikle İstanbul ve İstanbul'un güzelliklerinden bahsetmiş,
Ayasofya, Yeni Camii, Galata gibi yerlere özellikle yer vermiş, oradan Vize şehrine ve
Çorlu' ya geçerek gezip gördüklerini anlatmış, Ergene ırmağı kenarlarını tasvir etmiş
tekrar İstanbul' a dönerek İstanbul'un güzellerini ve güzelliklerini anlatmaya devam
etmiştir.
Eserin dil özellikleri devrini çok iyi yansıtmakta olup kullandığı çoğu deyim ve
sözler günümüzde geçerliliğini korumaktadır. Eser hakkında genel bilgi verdikten
sonra tezimizin asıl konusu olan metin- inceleme- sözlük bölümüne geçilmiştir. Bu
bölüm kelime grupları, sözcük türleri, söz varlığı, asıl metin ve değerlendirme
bölümlerinden oluşmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Davud Kâtib, Şehrengiz, İstanbul, metin, inceleme, sözlük.

Abstract:
Sehrengizs are literory works which is generally written in mesnevi verse form
and these works rave about beauties of and in the city. Sehrengizs firstly began to be
written in XVI. century and comleted its aim giving its final writing in XVIII.
Şehrengizs involve vital information in the terms of culture and social
background about the cities which are mentioned in it. These literary works reflect
the functions of the language of the era when they were written. The work which is
named as Istanbul and Vize Sehrengiz was written by Davud the Scribe is comprised
of 27b and 58a lamination with the missing head chapter and 683 couplet. This
intense work was written in a fluent and comprehensible Turkish language but not in
a causticity language despite the fact that it has lots of Arabic and Persian vocabulay.
The author used guite intimate and vivid language redacting of his feelings and his
life fairly. The work which is named as Istanbul and Vize Sehrengiz has the feature of
Sergüzeştname (Adventure Letters) in the terms of its topic.
Author mentioned some valuble names for him and also praised them. Initially,
Davud the Scribe emphasized Istanbul and beauties of this city, especially underlined
Hagia Sophia, Yeni Cami and Galata referred to places he saw and walked around
going from Istanbul to Vize city and Corlu, described Ergene river vicinity and
continued mentioning about beauties of and in Istanbul turning back again to
Istanbul.
This literary work reflects its era vividly and still has been surviving the idioms
and utterances which were used by himself in it. It is going to be handled that
analyzing text- dictionary section after mentioning general information about the
work in this article. The following section is comprised of lexical phraises, rhetorical
function, idiomatic, main text and evoluation section.
Key words: Davud Kâtib , Şehrengiz, Istanbul, text, analyzing, dictionary