Aile Hukukunda vesayet ve uygulamada vesayet davaları
Custody in Family Law and custody cases in practice
Yazar: ÖMER TAŞKIRICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KEMAL ATASOY
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
1982 Anayasası'nın ikinci maddesinde sosyal devlet olmak Türkiye Cumhuriyeti devletinin nitelikleri arasında sayılmıştır. Sosyal devlet ilkesinin gereklerinden biri, devletin zayıf ve savunmasız vatandaşlarının kişisel ve ekonomik çıkarlarını gözetmesidir. Korunmaya muhtaç olanlar arasında çocuklar ilk sırada yer almaktadır. Kural olarak, çocuklar ebeveynlerinin velayeti altındadır. Kanun, çocuğun çıkarlarını en iyi koruyacak kişinin anne-baba olduğu varsayımından hareket ederken bununla birlikte, bazı durumlarda çocuk ebeveynlerinin velayeti dışında olabilir. Bu durumda çocuğun menfaatini korumak isteyen kanunumuz vesayet müessesesini düzenlemiştir. Vesayet ve velayet birbirini ikame eden kurumlardır.  Vesayet, yalnızca çocukları değil, ergin olmakla birlikte kendi kişisel ve ekonomik hak ve menfaatlerini  koruyamayacak  durumdaki  vatandaşlar  için  de  bir  güvencedir.  Kanunda  sınırlı  olarak  sayılan  hallerden  bir  ya  da  bir  kaçının  bulunmasıyla  zorunlu  olarak  kamu  eliyle  korunma  söz  konusu  olabileceği gibi, ergin kişinin yine kanunda sayılan belirli koşulların bulunması  durumunda  tamamen  kendi  istek  ve  arzusuyla,    kişisel  ve  ekonomik  çıkarlarının  kamu  eliyle  korunmasını  istemesi  de  mümkündür.  Bu  gibi  hallerde de vesayet kurumu devreye girer. Gerek küçük olması, gerekse kısıtlanması nedeniyle korunma ihtiyacı  duyan kişi adına her türlü işlemi yapmak ve onun kişiliğine ve mallarına özen  gösterip korumakla yükümlü bulunan kişi ise vasidir. Vasi, kanunda belirtilen  niteliklere  sahip,  vasiliğin  olumlu  ve  olumsuz  koşullarını  taşıyan  kişiler  arasından vesayet makamı tarafından belirli bir süre için atanır.
Vasi, görevi süresince kanunda belirtilen hak ve yükümlülüklere sahip olmakla birlikte, küçüğün ve kısıtlının her türlü kişisel ve ekonomik menfaatlerini korumak ve vesayet makamına periyodik olarak hesap vermek zorundadır. Vesayet altındaki kişinin malvarlığını eksiksiz teslim etmekle yükümlüdür. Aksi halde vasi tazminattan sorumlu olabilir.
Kurumun korumak istediği kişilerin korunması, sosyal hayata uyumları, bazı ekonomik ve kişilik hak ve yükümlülüklerinin yerine getirilmesi bu kurumun her yönden sağlıklı işleyişine ve gelişmesine bağlıdır. Dolayısıyla  vesayet  organları olan vasi, vesayet makamı ve denetim makamının şekli olarak var olması tek başına  vesayet  altındaki  kişinin  korunmasını  sağlamaya  yetmez.  Belirtilen  amaçları  yerine  getirmedikleri  takdirde  bu  organlar  zamanla  işlevsiz  birer  kurum  haline  dönüşürler.  Bu  sebeple bu durum söz konusu organların her açıdan desteklenmesi ve geliştirilmesini gerekli  kılar.
Türk kanun koyucu 4721 sayılı yeni Türk Medeni Kanununu kabul etmiş ve 1 Ocak 2002 tarihinde yürürlüğe koymuştur. Kanun vesayet alanında da bazı reformlar yapmıştır. Bu reformlar kurumun işleyişine katkı sağlamış ve eski hukuk döneminde oluşan boşlukları doldurmuştur. Bu düzenlemeler dikkate alındığında, vesayet altındaki kişi ile vesayet organlarının adeta bütünleştiği görülmektedir. Vesayet organları, vesayet altındaki kişinin zaaflarını tamamlar, kişiliğini korur, onun adına ekonomik ve hukuki işlemlerde bulunur. Bunu yaparken de çıkarlarını gözetmek zorundadır. Kısacası, küçüklerin sosyal hayata hazırlanması ve kısıtlıların haklarını kaybetmeden yaşamalarının düzenlenmesi vesayet kurumlarının başarısına bağlıdır.

Abstract:
In the second article of the 1982 Constitution, being a social state is counted among the qualifications of the Republic of Turkey. One of the requirements of the social state principle is that the state looks after the personal and economic interests of its weak and defenseless citizens. Children are in the first place among those in need of protection. As a rule, children are in the custody of their parents. While the law assumes that the parent is the person who will best protect the child's interests, however, in some cases the child may be outside the custody of the parents. In this case, our law, which wants to protect the interests of the child, has regulated the institution of guardianship. Guardianship and guardianship are institutions that replace each other. Guardianship is a guarantee not only for children, but also for adults who are unable to protect their personal and economic rights and interests. In the presence of one or more of the conditions listed as limited in the law, there may be compulsory protection by the public, and it is also possible for the adult person to request the protection of his personal and economic interests by the public, in case of certain conditions listed in the law. In such cases, the guardianship institution comes into play. The guardian is the person who is obliged to carry out all kinds of transactions on behalf of the person in need of protection due to his/her small size and limitation, and to take care and protect his/her personality and property. The guardian is appointed by the guardianship authority for a certain period of time among persons who have the qualifications specified in the law and who have the positive and negative conditions of guardianship.
While the guardian has the rights and obligations specified in the law during his/her duty, he/she has to protect all kinds of personal and economic interests of the minor and the disabled and periodically give an account to the guardianship authority. He is obliged to deliver the assets of the person under guardianship in full. Otherwise, the guardian may be liable for compensation.
The protection of the people that the institution wants to protect, their adaptation to social life, the fulfillment of certain economic and personal rights and obligations depend on the healthy functioning and development of this institution in every aspect. Therefore, the existence of guardianship, guardianship authority and supervisory authority, which are the guardianship organs, alone is not sufficient to ensure the protection of the person under guardianship. If they do not fulfill the stated objectives, these bodies turn into dysfunctional institutions over time. For this reason, this situation necessitates the support and development of these organs in every aspect.
The Turkish legislator adopted the new Turkish Civil Code No. 4721 and put it into effect on January 1, 2002. The law also made some reforms in the field of guardianship. These reforms contributed to the functioning of the institution and filled the gaps in the old legal period. When these regulations are taken into account, it is seen that the person under guardianship and the guardianship organs are almost integrated. The guardianship bodies complement the weaknesses of the person under guardianship, protect his personality, and take economic and legal transactions on his behalf. While doing this, he has to look after his interests. In short, the preparation of the minors for social life and the regulation of the disabled to live without losing their rights depends on the success of the guardianship institutions.