İlkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinde problemli teknoloji kullanımı, algılanan stres düzeyi ve okul doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The examination of relationships between problematic technology use, perceived stress level and school satisfaction among 3rd and 4th grade primary school students
Yazar: NİHAL YARDIMCI
Danışman: DOÇ. DR. IŞIL TEKİN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilkokul 3. ve 4. sınıfa giden öğrencilerde problemli teknoloji kullanımı, algılanan stres düzeyi ve okul doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Doğrudan ilişkilerin yanı sıra, algılanan stres düzeyi ile okul doyumu arasındaki ilişkide problemli teknoloji kullanımının aracı rolü incelenmiştir. Ayrıca problemli teknoloji kullanımı, algılanan stres düzeyi ve okul doyumu, demografik değişkenler (cinsiyet, yaş, kardeş sayısı, teknolojik cihazların kullanım süreleri, en çok kullanılan teknolojik cihazlar ve teknolojik cihazların kullanım amaçları) açısından incelenmiştir. 
Araştırmanın örneklemi, İstanbul'un Kartal ve Pendik ilçelerinde 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören 742 öğrenciden oluşmaktadır. Katılımcı öğrencilerin 372'si kız, 370'i erkektir. Öğrencilerin uygulamaya katılımı için öncelikle velilere aydınlatılmış onam formu doldurtulmuş, sonrasında ise öğrencilere gönüllü katılım onam formu doldurtulmuştur. Öğrencilerden veri toplamak için Kişisel Bilgi Formu, problemli teknoloji kullanımlarını ölçmek için Çocuklar İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği, algılanan stres düzeyini ölçmek için 7-11 Yaş Arası Çocuklar İçin Algılanan Stres Ölçeği ve okul doyumunu ölçmek için Çocuklar İçin Kapsamlı Okul Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Analizler için SPSS 23 paketinden yararlanılarak; değişkenler arasındaki ilişki analizi için Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu, Doğrusal Regresyon Analizi, aracılık analizi, değişkenlerin demografik verilere göre farklılaşma analizi için Bağımsız Gruplar t Testi ve Tek Yönlü Varyans (ANOVA) Analizi yapılmıştır. 
Araştırmanın sonuçlarına göre çocuklarda problemli teknoloji kullanımı ile algılanan stres düzeyi arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki, problemli teknoloji kullanımı ile okul doyumu arasında negatif yönlü anlamlı ilişki ve algılanan stres düzeyi ile okul doyumu arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Doğrusal regresyon analizi sonucuna göre algılanan stres düzeyinin problemli teknoloji kullanımını yordadığı, problemli teknolojinin okul doyumunu yordadığı ve algılanan stres düzeyinin okul doyumunu yordadığı tespit edilmiştir. Algılanan stres düzeyinin okul doyumu üzerindeki etkisinde ise problemli teknoloji kullanımının aracı rolü istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Son olarak, sürekli değişkenler demografik veriler açısından incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre problemli teknoloji kullanımının cinsiyet, teknolojik cihaz kullanım süresi ve teknolojinin kullanım amacına göre farklılaştığı; algılanan stres düzeyinin teknolojik cihaz kullanım süresi ve teknolojinin kullanım amacına göre farklılaştığı; algılanan çaresizlik alt boyutunun cinsiyet, teknolojik cihaz kullanım süresi ve teknolojinin kullanım amacına göre farklılaştığı; algılanan özyeterlilik alt boyutunun yaş ve teknolojinin kullanım amacına göre farklılaştığı; okul doyumunun ise teknolojik cihaz kullanım süresi, bilgisayar kullanımı tercihi ve teknolojinin kullanım amacına göre farklılaştığı bulunmuştur. 
Araştırma sonuçlarından yola çıkarak, problemli teknoloji kullanımı ile algılanan stresin, okul doyumu üzerindeki etkisi sebebiyle, alanda çalışan uzmanlara, ilkokulda okul doyumunu konu alan grup çalışmalarına stres yönetimi ve bilinçli teknoloji kullanımını dahil etmeleri önerilmektedir. Araştırmacılara ise ilkokul düzeyinde problemli teknoloji kullanımı, algılanan stres düzeyi ve okul doyumları arasındaki ilişkileri, nitel ve deneysel yöntemler ile çalışmaları önerilmektedir. Daha derinlemesine bilgiler elde edilmesi için de boylamsal ya da karma yöntemler ile çalışılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationships between problematic technology use, perceived stress levels, and school satisfaction among 3rd and 4th grade primary school students. In addition to direct relationships, the mediating role of problematic technology use in the relationship between perceived stress level and school satisfaction was also investigated. Furthermore, problematic technology use, perceived stress level, and school satisfaction were examined in terms of demographic variables (gender, age, number of siblings, duration of technological devices usage, most frequently used technological devices, and purposes of technological devices usage).
The sample of the study consists of 742 students studying in the 3rd and 4th grades in the Kartal and Pendik districts of Istanbul. Of the participating students, 372 are girls and 370 are boys. To obtain the participation of the students, firstly, informed consent forms were filled out by the parents, and then voluntary participation consent forms were filled out by the students. To collect data from students, Personal Information Form, The Digital Addiction Scale for Children to measure problematic technology use, The Perceived Stress Scale for Children Aged 7-11 to measure perceived stress levels, and The Overall School Satisfaction Scale for Children to measure school satisfaction were used. For the analyses, SPSS 23 package was used; Pearson Product-Moment Correlation for relationship analysis between variables, Linear Regression Analysis, mediator variable analysis, Independent Sample t-Test, and One-Way ANOVA for the analysis of differences in variables according to demographic data were conducted. 
On the basis of research results, significant relationship was found between problematic technology use, perceived stress, and school satisfaction. Based on the linear regression analysis, it was found that perceived stress level predicted problematic technology use, problematic technology use predicted school satisfaction, and perceived stress level predicted school satisfaction. The mediating role of problematic technology use in the effect of perceived stress on school satisfaction was found to be statistically significant. Finally, continuous variables were examined in terms of demographic data. The results showed that problematic technology use varied according to gender, duration of technological device use, and purpose of technology use; perceived stress level varied according to duration of technological device use and purpose of technology use; the perceived helplessness sub-dimension varied according to gender, duration of technological device use, and purpose of technology use; the perceived self-efficacy sub-dimension varied according to age and purpose of technology use; and school satisfaction varied according to duration of technological device use, preference for computer use, and purpose of technology use.
On the basis of the research results, due to the effect of problematic technology use and perceived stress on school satisfaction, it is recommended that psychological counselors may include stress management and conscious technology use in group studies on school satisfaction in primary schools. Researchers are recommended to study the relationships between problematic technology use, perceived stress and school satisfaction at the primary school level using qualitative and experimental methods. In order to obtain more in-depth information, it is recommended to work with longitudinal or mixed methods.