Finansal derinleşmeyi etkileyen faktörler: Gelişmekte olan ülkeler üzerine bir uygulama
Factors affecting financial deepening: An application on developing countries
Yazar: ARZU ÖZMERDİVANLI
Danışman: DOÇ. DR. VELİ AKEL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal derinlik = Financial deepening ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Liberalleşme = Liberalization ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Finansal derinleşme finansal sistemde biriktirilen fonların reel sektöre ne ölçüde aktarıldığını göstermekte ve finansal derinleşme düzeyi arttıkça ülkeler finansal ve ekonomik açıdan daha fazla gelişebilmektedir. Finansal derinleşme düzeyi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler açısından farklılık göstermekte ve finansal derinleşme düzeyinin yükseltilmesinde her bir ülkede dikkate alınacak faktörler de ülkelerin finansal, ekonomik, politik, sosyal ve kurumsal yapılarına göre değişebilmektedir. 
Çalışmanın amacı gelişmekte olan hangi ülkelerin finansal derinleşme açısından farklı, hangilerinin benzer özellikler gösterdiğini belirlemek ve gelişmekte olan ülkelerde finansal derinleşmeyi etkileyen faktörleri ekonometrik analizlerle incelemektir. Bu kapsamda çalışmada iki uygulama yapılmıştır. İlk uygulamada gelişmekte olan 17 ülkede 1997 – 2014 dönemini kapsayan verilerle kümeleme analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda ülkeler finansal derinleşme açısından dört farklı sınıfa ayrılmış ve finansal derinleşme açısından benzer olan ülkeler aynı kümede, benzer olmayan ülkeler farklı kümelerde yer almışlardır.
İkinci uygulamada 1980 – 2014 dönemi ve 11 gelişmekte olan ülke için, yıllık veriler üzerinden dinamik panel veri regresyon, panel eşbütünleşme ve panel nedensellik analizleri kullanılarak, finansal derinleşme ile finansal derinleşmeyi etkilediği öne sürülen faktörler (finansal liberalizasyon, enflasyon, brüt yurtiçi tasarruflar, ticari açıklık ve doğrudan yabancı yatırımlar) arasındaki ilişki hem genel olarak hem de ülke bazında incelenmiştir. Analiz sonuçları, finansal liberalizasyonun, enflasyonun, ticari açıklığın, geçmiş dönemlerdeki finansal derinleşme uygulamalarının ve doğrudan yabancı yatırımların gelişmekte olan bazı ülkelerde finansal derinleşmeyi etkileyen önemli faktörler olduğunu ve ülke bazında elde edilen bulgular ise finansal derinleşmeyi etkileyen faktörlerin ülkeler açısından farklılık arz ettiğini göstermektedir. Bu bulgular, finansal derinleşme düzeyinin artırılmasında, her bir ülkedeki politika yapıcıların hem bütün ülkelerde finansal derinleşmeyi etkileyen önemli faktörleri hem de kendi ülkeleri için kritik öneme sahip faktörleri dikkate almaları gerektiğini vurgulamakta ve daha sonra yapılacak çalışmalar için yeni yaklaşımlar sunmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Finansal Derinleşme, Gelişmekte Olan Ülkeler, Kümeleme Analizi, Panel Veri Analizi

Abstract:
Financial deepening shows to extend to which the funds saved in the financial system are transferred real sector and as the level of financial deepening increases countries can develop more economically and financially. The level of financial deepening differs in terms of developed and developing countries. Factors to be taken into consideration in each country can be changed according to the financial, social and institutional structures of the countries in the increase of the level of financial deepening.
The aim of the study is to determine which developing countries are different from each other in terms of financial deepening and which have similar characteristics and examine the factors affecting financial deepening in developing countries by econometric analysis. In this context, two empirical works have been made. In the first empirical work, a clustering analysis was carried out in 17 developing countries covering the period from 1997 to 2014. As a result of the analysis, the countries were divided into four groups in terms of financial deepening and the countries with similar financial deepening were in the same cluster and the non-similar countries were in different clusters.
In second empirical work, the relationship between financial deepening and the factors (financial liberalization, inflation, gross domestic savings, trade openness and foreign direct investment) that are suggested to affect financial deepening has been examined both in general and country base for the period 1980 – 2014 and 11 developing countries on annual data using dynamic panel data regression analysis, panel cointegration analysis and panel causality analysis. The results of the analysis show that financial liberalization, inflation, trade openness, past financial deepening practices and foreign direct investments are important factors affecting financial deepening in some developing countries and country-based findings demonstrate that the factors affecting financial deepening differ in terms of countries. These findings emphasize that policymakers in each country need to consider important factors affecting financial deepening in all countries as well as factors with critical prescriptions for their own countries in raising the level of financial deepening and present new approaches for future studies.
Key Words: Financial Deepening, Developing Countries, Clustering Analysis, Panel Data Analysis