Şemsüddin Semerkandî'nin Beşârâtü'l-İşârât adlı eserinin 3. bölümünün tahkik ve değerlendirmesi
Shams al-Din al-Samarqandi's Basharat al-Isharat 3. Part: Critical edition and evaluation
Yazar: SADİ YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA ARKAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: 13. yüzyıl = 13. century ; Beşaratü'l-İşarat = Beşaratü'l-İşarat ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam ; Şemsu'd-Din Muhammed b. Eşref es-Semerkandi = Şemsu'd-Din Muhammed b. Eşref es-Semerkandi

Özet:
Yazma eserler, tarihte yaşamış önemli bilim adamlarının gerçekleştirmiş oldukları
bilimsel faaliyetleri günümüze taşımaları itibariyle önemli kaynaklardır. Bu alanda
yapılacak araştırmalar sayesinde bilim tarihi çalışmaları daha sağlıklı bir zemine
oturtulmuş olacaktır. Bu çalışmanın araştırma konusu, 13. yy.'da yaşamış bilim
adamlarından Şemsüddin Semerkandî'nin İbn Sinâ'nın el- İşârât ve't-Tenbîhat adlı
eserine yazmış olduğu bir şerh olan Beşârâtü'l-İşârât adlı eserin "nefs" konusunun yer
aldığı 3. bölümdür. Çalışmamızda nefs bölümünün tahkik, tercüme ve değerlendirmesi
yapılmıştır. Şemsüddin Semerkandî hakkında daha önce yapılmış çalışmalar göz önüne
alınarak hayatı, ilmi kişiliği ve yaşadığı dönem konularının ayrıntılarına girilmemiştir.
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde, çalışmada kullanılan
nüshalar, tahkik metodu ve tercüme yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölüm
nefs bölümünün değerlendirmesinden oluşturmaktadır. Semerkandî kapalı üslupla
yazılmış olan İşârât'ı açıklamak için klasik şerh metodunu kullanmıştır. Yeri
geldiğinde kendine ait eklemelerde de bulunmuştur. Anlaşıldığı kadarıyla
Semerkandî'nin gayesi yeni bir düşünce ortaya koymak değil, müphem olan esere
açıklık kazandırmaktır. Üçüncü bölüm tahkikli metinden oluşmaktadır. Çalışmanın ek
bölümünde ise Beşârât'ın ilgili bölümünün Türkçe çevirisine yer verilmiştir. Çeviride
Semerkandî'nin kullandığı kelimeler dışına çıkılmamış ve birebir tercüme yapılmıştır.
Sonuç olarak, Semerkandî'nin Beşarât adlı eserinin nefsle ilgili bölümünün
anlaşılması adına bir ilerleme sağlanmıştır. Ayrıca tahkikli metinle eserin bir kısmı
bilim dünyasına kazandırılmış olup, İslam bilim tarihine sınırlı da olsa bir katkı
sağlanılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Semerkandî, Beşârât, İbn Sinâ, Nefs

Abstract:
This thesis aims to present critical edition, translation and evaluation of the third part
(on the soul) of Shams al-Din al-Samarqandi's Basharat al-Isharat on Ibn Sina's alIsharat wa't-Tanbihat. Since there are works done on Samarqandi before, dealing
with his life, his age and his thought, this thesis discusses these issues only briefly. It
consists of four chapter. The first chapter presents information about the manuscripts
and the methodology that is used in this study. The second chapter gives an evaluation
of the chapter on the soul. It presents Samarqandi's method of commenting on the
Isharat. It shows that Samarqandi tries to clarify Ibn Sina's expressions only and does
not aim to put forward new ideas. The third part presents the critical edition of the third
part of the Basharat. The fourth part consists of Turkish translation of the text. In the
translation a method of literal translation is preferred. It is hoped that this study on
Samarqandi's Basharat will contribute to some extend to the History of Science.

Key words: Samarqandi, Basharat, İbn Sina, Soul