Kilikya Ermeni Kralı I. Hetum ve zamanı (1226-1270)
King of Cilicia Armenian I. Hethum and his time (1226-1270)
Yazar: MÜNEVVER ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. ALTAY TAYFUN ÖZCAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Genel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Kilikya Ermeni Krallığı = Kingdom of Cilician Armenia ; Memlükler = Mamluks ; Mengü Han = Möngke Khan ; Selçuklular = Seljuks

Özet:
Kilikya, üzerinde kurulu bulunduğu bölge ve çevresinde düzenlenen akınlar dolayısıyla sürekli olarak tehlike altında bulunan bir bölgeydi. Bu bölgenin tek hâkimi olan Bizans İmparatorluğu'nun burada zaman zaman otorite sarsılması yaşaması, bölgeyi önce Müslümanların sonrasında da Türkmen grupların odak noktası haline getiriyordu. Bundan dolayı Bizans İmparatorluğu, bölgeyi güvence altına almak maksadıyla uyguladığı nüfus politikası ile Ermenileri bölgeye yerleştirmiştir. Kilikya'ya yerleşimin ardından Ermeniler, uzun yıllar boyunca Bizans İmparatorluğu himayesi altında varlık göstermeye devam ettiler. Bu bağlılık önce baronluk, sonrasında da krallık olarak Ermenilere bağımsız bir siyasi kimlik kazandırdı. 
Bu durum, Ermenilerin kısa zaman içerisinde önce Büyük Selçuklu ve sonrasında da Türkiye Selçukluları ile bağımsız bir temas kurmasına olanak sundu. Bu ilişkiler ağı ilerleyen yıllarda Ermenilerin Moğollara tabiiyeti ve bu sayede Moğollarla iyi bir ilişki kurması, yakın çevrede yaşayan diğer halkların siyasi durumunu da etki altına alıyordu. İlerleyen yıllarda Haçlılar ile yakın temaslar kurarak Haçlı Seferlerinde de kritik bir rol üstlendiler. Bu çalışmada, Ermenilerin Kilikya'ya ilk yerleşimi meselesini aydınlatmakla birlikte, bu süreçten itibaren Ermenilerin Kilikya'daki varlığına ve krallığa doğru giden tarihsel gelişim sürecine de değinilecektir. Nitekim 1226-1270 yılları arasında Kilikya Ermeni Krallığı'nın en parlak devrinde krallık görevini yerine getiren I. Hetum ve onun zamanında kurulan siyasi ilişkiler çerçevesinde Kilikya Ermenilerinin tarihi üzerinde durulacaktır.

Abstract:
Cilicia was a region under constant threat due to the raids organized in and around the region. The fact that the Byzantine Empire, the sole ruler of this region, suffered from occasional shakes in its authority made the region a focal point first for Muslims and then for Turkmen groups. Therefore, the Byzantine Empire settled Armenians in the region with the population policy it implemented in order to secure the region. Following the settlement in Cilicia, Armenians continued to exist under the protection of the Byzantine Empire for many years. This loyalty gave Armenians an independent political identity, first as a barony and then as a kingdom. 
This soon allowed Armenians to establish independent contacts with the Great Seljuks and then the Seljuks of Turkey. In the following years, this network of relations led to the subordination of the Armenians to the Mongols and thus a good relationship with the Mongols, which in turn influenced the political situation of other peoples living in the immediate vicinity. In the following years, they established close contacts with the Crusaders and played a critical role in the Crusades. This study will shed light on the issue of the first settlement of Armenians in Cilicia, as well as the presence of Armenians in Cilicia and the historical development process leading to the kingdom. As a matter of fact, the history of Cilician Armenians will be emphasized within the framework of Hethum I, who served as the king during the most brilliant period of the Armenian Kingdom of Cilicia between 1226-1270, and the political relations established during his reign.