Parkinson hastalarında sensoriomotor eğitimin üst ekstremite fonksiyonları, aktivite ve katılımı üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of sensoriomotor training on upper extremity functions, activity and participation in parkinson's patients
Yazar: ÖZLEM MENEVŞE
Danışman: PROF. DR. SEVİL BİLGİN ; DOÇ. DR. MURAT GÜLTEKİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fizyoterapi = Physiotherapy ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Üst ekstremite = Upper extremity ; İşlevselllik, Yeti yitimi ve Sağlığın Engellilik Uluslararası Sınıflandırması = International Classification of Functioning, Disability, and Health

Özet:
Parkinson Hastalığı (PH) üst ekstremitede ilerleyici limitasyonlara neden olan bir hareket bozukluğu hastalığıdır. Servikal bölge yoğun proprioseptif afferent içermesi nedeniyle sensorimotor kontrolde önemli rol oynar. Çalışmamızın amacı PH'de servikal sensorimotor eğitimin (S-SME) İşlevsellik, Yetiyitimi ve Sağlığın Uluslararası Sınıflandırması (ICF) çerçevesinde üst ekstremite fonksiyonu üzerine etkisini incelemekti. Tek kör randomize kontrollü çalışmaya 27 PH hastası (11 kadın, 16 erkek, ortalama yaş 63,4±8,74) dahil edildi. Bireyler kontrol grubu (KG, n=12) ve S-SME grubu (n=15) olarak ikiye ayrıldı. KG üst ekstremiye yönelik iyi yapılandırılmış fizyoterapi alırken, S-SME grubuna ek olarak S-SME verildi. Her iki grup 8 hafta süresince haftada 3 gün toplam 24 seans fizyoterapi programına alındı. Vücut yapı ve fonksiyonları; Birleşik PH Değerlendirme Ölçeği (BPHDÖ) I-III-Toplam, Fahn Tolesa Marin klinik tremor derecelendirme ölçeği, parmak vurma testi, New York postür analizi, Parkinson yorgunluk ölçeği, el ve parmak kavrama kuvvetleri, Kraniyoservikal Fleksiyon Testi (KSFT), servikal kasların endurans testleri, eklem pozisyon hatası, hareketli iki nokta ayrım testi, Semmes Weistein Monofilament Testi, vizuel analog skala ve ağrı basınç eşiği ile aktivite ve katılım; BPHDÖ II, Purdue Pegboard Testi (PPT), PPT'ye ek kognitif ve motor çift görev performansları, Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi ve Parkinson Hastalığı Anketi (PDQ-39) ile çevresel faktörler ise araştırmacılar tarafından yapılandırılmış sorularla değerlendirildi. S-SME'nin üst ekstremite ile ilişkilendirilen parametrelerde gelişim sağladığı tespit edildi (p<0,05). Vücut yapı ve fonksiyonlarında servikal ve üst ekstremite propriosepsiyonu ile KSFT'de S-SME lehine anlamlı gelişme görüldü (p<0,05). Aktivite ve katılımda PDQ-39 GYA alt ölçek skorunda KG lehine anlamlı gelişme vardı (p<0,05). S-SME programı özellikle derin servikal kasların kuvvet ve enduransını, servikal propriosepsiyonu ve üst ekstremitede tüm eklemlerin propriosepsiyonunu artırmak için daha etkili görünmektedir. Çok eklemli üst ekstremite hareketlerinin kontrolünde bozukluklar görülen PH'de tüm eklemlerin propriosepsiyonundaki artış motor kontrolü artırmak için önemli olabilir. S-SME programı hafif ve orta evre PH'de üst ekstemite bozukluklarını azaltmak ve aktivite ile katılımı artırmak için etkili bir eğitim programı olarak önerilebilir. 
Anahtar Kelimeler: ICF, propriosepsiyon, sensorimotor eğitim, rehabilitasyon, üst ekstremite.

Abstract:
Parkinson's Disease (PD) is a movement disorder that causes progressive limitations in the upper extremity. The cervical region plays an important role in sensorimotor control because it contains intense proprioceptive afferents. This study aimed to examine the effect of cervical sensorimotor training (C-SMT) on upper extremity function in PD within the framework of the International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Twenty-seven PD patients (11 women, 16 men, mean age 63.4±8.74 years) were included in the single-blind randomized controlled study. Patients were randomly divided into the control group (CG, n=12) and the C-SMT group (n=15). While CG received well-structured physiotherapy for the upper extremity, the C-SMT group additionally received C-SMT. Both groups were included in a physiotherapy program for a total of 24 sessions, three days a week for eight weeks. Body structure and functions were evaluated with the Unified Parkinson's Disease Rating Scale (UPDRS) I-III-Total, Fahn Tolesa Marin clinical tremor rating scale, finger tapping test, New York posture rating chart, Parkinson fatigue scale, grip/pinch strength, Craniocervical Flexion Test (CCFT), cervical muscles endurance tests, joint position error, moving two-point discrimination test, Semmes Weinstein Monofilament Test, visual analog scale, and pressure pain threshold. Activity and participation were evaluated with UPDRS-II, Purdue Pegboard Test (PPT), cognitive and motor dual tasks on PPT, Disabilities of the Arm, Shoulder, and Hand Questionnaire, and Parkinson's Disease Questionnaire (PDQ-39). Environmental factors were evaluated with structured questions by the researchers. C-SMT provided improvement in parameters linked with upper extremity (p<0,05). There was a significant improvement in body structure and functions in favor of C-SMT in cervical and upper extremity proprioception, and CCFT (p<0.05). There was a significant improvement in PDQ-39 ADL subscale score in favor of CG in activity and participation (p<0.05). C-SMT was more effective especially for enhancing the strength and endurance of the deep cervical muscles, cervical proprioception, and proprioception of all joints in upper extremity.  Since impairments in the control of multi-joint upper extremity movements are observed in PD, increasing proprioception of all joints may be important to increasing motor control. C-SMT program may be effective in reducing upper extremity structure and function impairments and increasing activity and participation in early- and middle-stage PD. 
Key Words: ICF, proprioception, rehabilitation, sensorimotor training, upper extremity.