Hipertansif hastalarda tedavi uyumu ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yaşam kalitesi üzerine etkisi
Effect of medication adherence and health literacy levels on health related quality of life patients with hypertension
Yazar: MEDİNE ÇETİN ERDEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEREN PAMUK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Hipertansiyon = Hypertension ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, hipertansif hastaların sosyodemografik özelliklerini ve hastalıkları hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalıklarını ayrıntılı incelemek; hastaların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile tedavi uyumlarını saptayıp bunların birbiriyle ilişkisini ve yine bunların bireylerin yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Tanımlayıcı kesitsel nitelikte olan bu çalışma 01.10.2019-31.12.2019 tarihleri arasında İKÇÜ Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne herhangi bir nedenle başvuran bireylerden oluşmuştur. Örneklem büyüklüğü NCSS/PASS programı aracılığıyla minimum 221 kişi olarak hesaplanmıştır. Araştırmaya dahil olma kriterlerini taşıyan bireylere sosyodemografik veri anketi, TSOY-32, Hipertansif Bireylerin Tedaviye Uyumu ve Yaşam Değişikliği Başarısını Değerlendirme Ölçeği ve SF-36 ölçeği uygulanmıştır. Veriler bireylerle yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiye Ki Kare Testi ile bakılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişki durumu Spearman korelasyon analizi ve lineer regresyon analizi ile belirlenmiştir.
BULGULAR : Çalışmaya katılan 221 kişinin yaş ortalaması 61.66±12.98 (min:21, max:91)' olup, %63.8' i kadın idi. Hipertansiyon tedavisi uyum ölçeği puan ortalaması 66.41 olarak bulunmuştur. Hipertansiyon tedavisine uyum gösteren kişiler tüm katılımcıların %54.3'ü idi. TSOY-32 puan ortalaması 24.99 olarak bulunmuştur. Katılımcıların Ht tedavisine uyum durumları ile sağlık okuryazarlık düzeyleri arasındaki korelasyon değerlendirildiğinde aynı yönde, güçlü düzeyde anlamlı ilişki olduğu tespit edildi (r:0.532) (p<0.001). Ht uyumu ve sağlık okuryazarlık düzeyi ile yaşam kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur.
SONUÇ: Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve hipertansiyon tedavi uyum durumlarının yaşam kalitesi üzerine etkisi anlamlıdır. Yaşam kalitesindeki artış sağlık hizmetlerinde iyileşmeye ve sağlık harcamalarının düşmesine neden olur. Bireylerin eğitim düzeyleri ve sağlıkla ilgili farkındalıklarının artması için gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: hipertansiyon, sağlık okuryazarlığı, tedavi uyumu, yaşam kalitesi, yaşam tarzı değişiklikleri.

Abstract:
AIM: The aim of this study is to examine in detail the sociodemographic characteristics of hypertensive patients and their knowledge and awareness about their disease; to determine the health literacy levels of patients and their compliance with treatment and to reveal the relationship between them and their effects on the quality of life of individuals.
MATERIAL AND METHOD: This descriptive cross-sectional study consisted of individuals who applied to IKCU Atatürk Training and Research Hospital for any reason between 01.10.2019-31.12.2019. The sample size was calculated as a minimum of 221 people through the NCSS/PASS program. Sociodemographic data questionnaire, TSOY-32, Scale of Evaluation of Hypertension Medical Adherence with Treatment and Life Change Success Scale, and SF-36 scale were applied to the individuals meeting the inclusion criteria. The data were collected by interviewing individuals face to face. The relationship between categorical variables was examined using the Chi-Square Test. The relationship between the scales was determined by Spearman correlation analysis and linear regression analysis.
RESULTS: The average age of 221 people participating in the study was 61.66 ± 12.98 (min: 21, max: 91), 63.8% of them were women. Hypertension medical adherence scale mean score was found to be 66.41. People who adherence with hypertension treatment were 54.3% of all participants. TSOY-32 average score was found to be 24.99. When the correlation between the adherence with hypertension treatment and health literacy levels of the participants was evaluated, it was found that there was a strong and significant correlation (r: 0.532) (p <0.001). A statistically significant relationship was found between Ht adherence and health literacy level and quality of life.
CONCLUSİON: The effect of participants' health literacy levels and hypertension medical adherence on quality of life is significant. The increase in the quality of life causes an improvement in health services and a decrease in health expenditures. Necessary arrangements should be made in order to increase the education level and health awareness of individuals.
Keywords: hypertension, health literacy, medical adherence, quality of life, lifestyle changes.