İzmir il merkezinde 3-60 ay arası çocuklarda gelişme geriliği prevalansı
The prevalance of developmental delay among children aged 3-60 months in İzmir city center
Yazar: AYLİN DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP KARTAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebekler = Infant ; Büyüme = Growth ; Büyüme bozuklukları = Growth disorders ; Prevalans = Prevalence ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales ; İzmir = Izmir

Özet:
Gelişme geriliği; konuşma ve dil gelişimi, motor gelişim, sosyal gelişim ve bilişsel
gelişim alanlarındaki gerilik olarak tanımlanır. Dünyada, çocukluk yaş grubunda, %5-15
oranında gelişme geriliği görülmektedir. Türkiye'de birinci basamakta yapılmış gelişme
geriliği prevalans çalışması bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı; İzmir il merkezindeki 3-
60 ay arası çocuklarda gelişme geriliği prevalansını saptamaktır.
Kesitsel, tanımlayıcı çalışma İzmir ili merkez ilçelerindeki 12 Aile Sağlığı Merkezi
(ASM)'nde, 1 Kasım 2013- 31 Ocak 2014 tarihleri arasında, çeşitli nedenlerle bulunan 3-60
ay arası 1514 çocuk ile tamamlanmıştır. Annelere yüzyüze görüşmeyle araştırmacı tarafından
oluşturulmuş anket ile çocukların yaşlarına uygun Erken Gelişim Evreleri Envanteri (EGEE)
uygulanmıştır.
Çalışma sonucunda EGEE ölçeği ile gelişme geriliği prevalansı 3-60 ay arası
çocuklarda %6,4 (%95 GA 5,2-7,7) bulundu. Yaş gruplarına göre prevalanslar ise %3,3-12,1
arasında değişmektedir. Çocukların gelişme geriliği ile anne yaşı, anne-baba eğitim durumu,
sosyoekonomik düzey, annenin gebelik öncesinde ve gebelik sırasında geçirdiği hastalıklar,
çocuğun doğum şekli ve kilosu, postnatal dönemdeki hastalıkları, anne sütü alma süresi
arasında anlamlı ilişki bulundu.
Çocukların büyüme ve gelişimlerinin öncelikle izlendiği birinci basamakta, ailenin
doldurabildiği, pratik, geçerli ve güvenilir tarama araçlarından biri olan EGEE ile gelişme
geriliğinin erken dönemde tanınabilmesi ve belirlenen risk faktörlerinin izlem sırasında
dikkate alınması önemlidir. Gelişme geriliği olan çocukların erken dönemde tanınması ile
erken rehabilitasyon hizmeti sağlanarak yaşam kalitelerinin yükselmesine katkıda
bulunulabilir.

Anahtar kelimeler: Gelişme geriliği, prevalans, EGEE, birinci basamak

Abstract:
Developmental delay is defined as delays in speech and language development, motor
development, social-emotional development, and cognitive development. Worldwide, the
prevalence estimations in pediatric population ranges between 5% and 15%. But in Turkey,
there is no prevalence studies in primary care on developmental delay. The aim of this study
was to determine the prevalence of developmental delay among children aged 3-60 months in
Izmir.
A cross-sectional, descriptive research included 1514 children aged 3-60 months, who
were at the 12 family health centers (FHC) for any reason in Izmir between November 1,
2013 and January 31, 2014. The questionnaire and age-specific ASQ-TR (Ages and Stages
Questionnaire Turkish version) was administered in a face to face interviews by the researcher
to the mothers.
The prevalence of developmental delay determined by ASQ-TR was 6.4% (95% CI 5.2-
7.7). The prevalence for age groups changed between 3.3 and 12.1%. Significant relationship
was found between developmental delay and maternal age, maternal-paternal education,
socioeconomic status, comorbidities of mothers, diseases during pregnancy, types of birth and
birth weights of children, postnatal diseases and duration of breastfeeding.
Identifying developmental delay in children earlier by administering a validated,
reliable, parent-completed questionnaire as ASQ-TR and detecting risk factors for delay are
crucial for primary care where their growth and development is monitored. By identifying
developmental delay and referring to rehabilitation services earlier may help to improve their
quality of life.
Key words: Developmental delay, prevalence, ASQ, primary care