Mera alanlarında bulunan bitki türleri ve etkileri: Düzce merkez örneği
The plant species and their impacts in pasture areas: A case study from Düzce central district
Yazar: UFUK AKGÜN AKSAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE YAZLIK
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Biyolojik çeşitliliğin sürdürülmesinde en önemli doğal kaynaklar arasında yer alan mera alanları iklim değişikliği başta olmak üzere doğal ve antropojenik etkenlere bağlı olarak değişmektedir. Karşılaşılan doğal değişimler karşısında alınabilecek önlemler çok sınırlı olsa da antropojenik değişimleri yönetim altında tutmak mümkündür. Mera alanlarında antropojenik olumsuz etkenler içerisinde yer alan kaybının engellenmesi ve ayrıca istila potansiyeli yüksek bitkilerin mera bitki kompozisyonunu değiştirmesi en yüksek riskler arasında sayılabilir. Bu risklere karşı ilgili alanlarının korunması ve bitkisel çeşitliliğin gözetim alında tutulması gereklidir. Bunun için ilk önceliklerden biri mera alanlarındaki bitki kompozisyonunun bölgesel ve alt bölgesel çapta belirlenmesidir. Bu çalışmada; Düzce'de sürdürülebilir mera alanları için yapılabilecek mera ıslahı ve yönetimi çalışmalarına kaynak sağlayacak veriler elde etmek amaçlanmıştır. Bu amaç için Düzce ili merkez ilçe sınırları içerisinde yer alan mera alanlarında bitki türlerinin tespiti, tespit edilen türlerin potansiyel etkileri incelenmiş ve ayrıca mera kullanımında karşılaşılan olumsuz durumlar belirlenmiştir. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde; Düzce ili merkez ilçe sınırlarında olan mera alanlarında 31 familyaya bağlı 133 taksonun varlığı tespit edilmiştir. Bu taksonlara ait familyalar dikkate alındığında Asteraceae 25 takson ile ilk sırada yer alırken bunu sırasıyla Poaceae (15) ve Fabaceae (11) familyaları takip etmiştir. Taksonların yaşam formları incelendiğinde; çok yıllık 56 takson ilk sırada yer alırken, tek yıllık 45, iki yıllık yedi ve çoklu yaşam formu sergileyen 25 takson belirlenmiştir. Tespit edilen 133 taksonun etki durumları toksik ve yaralanma + yün kalitesine etki yönü ile incelenmiş ve 72 taksonun ilgili etki durumlarını taşıdığı belirlenmiştir. Bu etki durumlarına göre; 29 takson yem değeri olmasına rağmen toksik, 25 takson toksik, 10 takson yaralanma + yün kalitesi ve 8 takson'da ise yaralanma + toksik etkilere sahiptir. Düzce merkez ilçe mera alanlarına yönelik veriler ilk kez bu çalışma ile belirlenmiştir. Dolayısıyla bu veriler hem bölgesel hem de Türkiye mera alan çalışmaları bakımından bilime ilk katkıyı sağlar.

Anahtar sözcükler: Asteraceae, Etki, Mera, Poaceae, Sürdürülebilir.

Abstract:
Pasture areas, which are among the most important natural resources in maintaining biological diversity, are constantly changing due to natural and anthropogenic factors, especially climate change. Although the measures that can be taken against the natural changes are very limited, it is possible to manage the anthropogenic changes. Preventing the loss, which is among the anthropogenic negative factors in pasture areas, and also changing the pasture plant composition of plants with high invasion potential can be considered among the highest risks. Against these risks, it is necessary to protect the relevant areas and keep the plant diversity under surveillance. For this, one of the first priorities is to determine the plant composition in pasture areas at regional and sub-regional level. In this study, it was aimed to obtain data that will provide a source for pasture improvement and management for pasture areas in Düzce. For this purpose, the determination of plant species in the pasture areas located within the borders of the central district of Düzce province, the potential effects of the identified species were examined and also the negative situations encountered in the use of pasture were determined. When the obtained data are evaluated; in the pasture areas within the borders of Düzce province central district, the existence of 133 taxa belonging to 31 families has been determined. Considering the families belonging to these taxa, Asteraceae ranks first with 25 taxa, followed by the families Poaceae (15) and Fabaceae (11), respectively. When the life forms of taxa are examined; while 56 taxa perennial took the first place, 45 taxa for one year, seven for two years and 25 taxa with multiple life forms were determined. The impacts of 133 taxa were investigated in terms of toxicity and injury + wool quality, and 72 taxa were found to have the relevant impact states. According to these impact conditions, 29 taxa have toxic impacts, although they have feed value, 25 taxa have toxic impacts, 10 taxa have injury + wool quality and 8 taxa have injury + toxic impacts. Thus, these data provide the first contribution to science in terms of pastures studies both regional and Turkey's.

Keywords: Asteraceae, Impact, Pasture, Poaceae, Sustainable.