Sümer kil tabletleri ve uygulamalar
Sumerian clay tablets and practices
Yazar: DAMLA KARTUM
Danışman: DOÇ. MEMDUHA CANDAN GÜNGÖR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı / Seramik ve Cam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Güzel sanatlar = Fine arts ; Kil = Clay ; Sanat seramiği = Art ceramics ; Sanat tarihi = Art history ; Sümerler = Sumerians ; Çivi yazısı = Cuneiform

Özet:
İnsanlığın ilkel kabile topluluklarından medeniyete geçişi, çeşitli toplumsal gelişimsel süreçlerle gerçekleşmiştir. Bu süreç ve gelişmelerden ilki, belki de en önemlisi yazının icadıdır. Avcı toplayıcı insanın öncelikle tarıma başlaması ve hayvanları evcilleştirmesiyle yerleşik hayata geçilmiştir. İlkel, küçük topluluklar halinde yaşamdan, daha büyük topluluklar halinde yaşamaya ve dolayısıyla toplum olmaya geçen insanoğlu, toplumsal hayatı düzenlemek ve yeni başladığı küçük ticari hayatı yönetmek için kayıt tutma ihtiyacı duymuştur. Başlangıçta tarım, hayvancılık ve ticari amaçlarla başlayan bu ihtiyaç, süreç içerisinde toplum kurallarının da belirlenmeye başlaması ile çeşitli anlaşmazlıkları yahut anlaşmaları, ilerleyen gelişim süreciyle birlikte edebiyatı, tüm bunlarla birlikte yazının icadına giden bir süreci başlatmış ve medeniyetin temelini atmıştır. İnsanoğlunun bu doğal ilerleme aşamalarında öne çıkan topluluk olan Sümerler, yerleşik toplum hayatını en iyi uygulamaya geçirdiği bilinen uygarlıktır. Bu noktada uygarlık olma sebebi tam da bu yerleşik hayat düzenini sağlamak için kayıt tutma ihtiyacıyla yazıyı icat etmeleri olmuştur. Bu kayıt tutma ihtiyacı da kayıt tutulan materyal ihtiyacı doğurmuş, çeşitli denemelerden (tokenler, düğümler, ağaç kabukları vs.) sonra kil tabletler kullanılmıştır. Kil tabletler üzerindeki şekil ve sembollerle ifade edilen anlatımlara "çivi yazısı" denilmektedir. 
İnsanlık geçmişten günümüze hala yazıya muhtaçtır. Yazmanın, okumanın düşünmenin iletişim kurmanın önemi geçmişten günümüze sürmektedir. Hangi dilde yazılırsa yazılsın düşüncelerin kalıcı hale gelmesi tablet, kağıt yahut dijital e-kitap olsun, insanlık düşünmeye, yazmaya, iletişim kurmaya ve gelişmeye devam etmektedir.
Bu çalışma medeniyet sürecinin işleyişi ve gelişimini anlamak hedefiyle Sümerlerin kil tabletleri üzerine bir araştırma olmakla birlikte, kişisel uygulamalar içermektedir. 
	Tez çalışmasında Sümer kil tabletleri ve Sümerler ile ilgili kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Tablet çeşitlerine yer verilmiş, Sümer kil tabletleri hakkındaki bilgi, örnekler üzerinden aktarılmaya çalışılmıştır. Sümerlerin coğrafyası, tarihi, dil ve edebiyatı, kültür, sanat, mimari alanındaki gelişimleri, toplumsal yapısı, din ve mitoloji, ekonomi ve matematikle ilgili konulara değinilerek Sümerler hakkında kısaca bilgi verilmektedir. Sümer kil tabletleri referans alınarak meydana getirilen tasarımlar, uygulamalar kısmının konusunu oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sümerler, Kil Tablet, Çivi Yazısı, Seramik, Sanat.

Abstract:
The transition of humanity from primitive tribal communities to civilization has taken place through various social developmental processes. The first of these processes and developments, perhaps the most important, is the invention of writing. After the hunter-gatherer people started agriculture and domesticated animals, settled life was started. Mankind, who passed from living in primitive small communities to living in larger communities and thus becoming a society, needed to keep records in order to organize social life and manage the small commercial life that he had just started. This need, which started with agriculture, animal husbandry and commercial purposes at the beginning, started a process leading to the invention of writing, along with various disagreements or agreements with the beginning of the determination of the rules of society in the process, along with the progressive development process, and laid the foundation of civilization. The Sumerians, the prominent community in these natural progress stages of mankind, is the civilization that is known to have put the settled community life into best practice. At this point, the reason for civilization was precisely that they invented writing with the need to keep records in order to provide this settled life order. This need for record keeping also led to the need for record-keeping materials, and after various trials (tokens, nodes, bark, etc.), clay tablets were used. Expressions expressed with figures and symbols on clay tablets are called "cuneiform".
Humanity still needs writing from past to present. The importance of writing, reading, thinking and communicating continues from past to present. No matter what language it is written in, whether it is a tablet, a paper or a digital e-book, the thoughts become permanent, humanity continues to think, write, communicate and develop.
Although this study is a research on clay tablets of Sumerians with the aim of understanding the functioning and development of the civilization process, it includes personal applications.
In the thesis study, a comprehensive literature review about Sumerian clay tablets and Sumerians was made. Types of tablets are included, information about Sumerian clay tablets has been tried to be conveyed through examples. Sumerian geography, history, language and literature, culture, art, development in the field of architecture, social structure, religion and mythology, economy and mathematics are given briefly information about the Sumerians. The designs created with reference to the Sumerian clay tablets are the subject of the applications section.