Kahramanmaraş anlatıları üzerine ansiklopedik bir tasnif denemesi (mekân, kültür, dil, insan)
An encyclopedic classification attempt on Kahramanmaraş narratives(space, culture, language, human)
Yazar: SETENAY KOÇTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SELİM SOMUNCU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışma, Kahramanmaraş'a özgü yöresel sözcüklerin anlamlarını ve bu sözcüklerin edebi metinlerdeki kullanımlarına yer veren ansiklopedik bir sınıflandırmayı konu almaktadır. Sözlükçülük çalışmaları, dilin sosyokültürel bağlamını anlamada kritik bir araçtır. Sözlükler; toplumların zihniyetini, yaşam tarzlarını ve kültürel pratiklerini yansıtan değerli kaynaklardır. 
Çalışma yapılırken öncelikle Kahramanmaraş'ı konu alan eserler literatür taraması yöntemiyle tespit edilmiştir. Bu eserlerden yöresel sözcükler derlenmiştir. Elde edilen veriler kullanıldıkları bağlamlar ve anlamlarına göre derlenmiştir. Edebi eserler, toplumun kültürel birikimini ve dilin değişim ve dönüşümünü anlamada önemli bir araçtır Edebi eserler aracılığıyla Kahramanmaraş'ın zengin kültürel ve dilsel yapısı ele alınmaktadır. Çalışma bir kısmı arkaik olan yöresel sözcüklerin yalnızca günlük dilde değil aynı zamanda edebi dil olarak da nasıl işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Edebi metinlerde yer alan sözcükler bölgesel kimliği ve kültürel değerleri aktarma noktasında önemli işleve sahiptir. Tespit edilen sözcükler yöresel olup ağız özellikleri dikkate alınarak derlenmiştir. Sözcükler kendi aralarında sınıflandırılarak normal ve yer adları olarak ikiye ayrılmıştır. Kullanılan kaynak kitaplardan alıntılar yapılarak sözcüklerin anlamı örneklendirilmiştir.
Çalışma dil ve kültür etkileşimini anlamada edebi eserlerin ve sözcüklerin kritik bir öneme sahip olduğunu göstermesi açısından dikkate değerdir. Kahramanmaraş'a özgü sözcüklerin derlenmesi ve sınıflandırılması bu sözcüklerin korunmasına ve aktarılmasına katkıda bulunacak bir temel oluşturmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, Kahramanmaraş'ın dil ve kültür zenginliğinin edebi eserler üzerinden sistematik bir şekilde analiz edilmesiyle yerel dilin korunmasına ve kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılmasına önemli katkılar sunmaktadır. Edebi metinlerin sosyokültürel indeksler üzerinden incelenmesi, bölgesel kimlik oluşumunu ve kültürel dinamiklerin anlaşılmasını sağlamaktadır. Bu bağlamda Kahramanmaraş'ın edebi portresi, dil ve kültür çalışmaları için zengin bir kaynak olarak değerlendirilmektedir.

Abstract:
This study is an encyclopedic classification of the meanings of regional words specific to Kahramanmaraş and their usage in literary texts. Lexicography is a critical tool in understanding the sociocultural context of language. Dictionaries are valuable sources reflecting the mentality, lifestyles and cultural practices of societies. Analyzing the narratives specificto Kahramanmaraş and giving the meanings of the local words in these narratives and classifying the local words constitute the basis of this research.
While conducting the study, first of all, Works about Kahramanmaraş were identified through literature review method. Local words were compiled from these works. The data obtained were compiled according to the contexts in which they were used and their meanings. Literary Works are an important tool in understanding the cultural accumulation of society and the change and transformation of language. Through literary works, the rich cultural and linguistic structure of Kahramanmaraş is discussed. The study reveals how local words, some of which are archaic, function not only in everyday language but also as literary language. The words in literary texts have an important function in conveying regional identity and cultural values. The identified words are local and were compiled by taking dialectal features into consideration. The words were classified into two categories: regular and place names. The meaning of the words is exemplified with quotations from the source boks used.
The study is noteworthy for showing that literary Works and words have a critical importance in understanding the interaction of language and culture. The compilation and classification of words specific to Kahramanmaraş forms a basis that will contribute to the preservation and transmission of these words. As a result, this study makes important contributions to the preservation of the local language and the transfer of cultural heritage to future generations by systematically analyzing the linguistic and cultural richness of Kahramanmaraş through literary works. Analyzing literary texts through sociocultural indexes provides an understanding of regional identity formation and cultural dynamics. In this context, the literary portrait of Kahramanmaraş is considered as a rich source for language and cultural studies.