Romatoid artritli hastalarda aromaterapi masajı ve refleksoloji uygulamalarının ağrı ve yorgunluğa etkileri
The effects of aromatherapy massage and reflexology interventions  
on pain and fatigue in patients with rheumatoid arthritis
Yazar: ZEHRA GÖK METİN
Danışman: DOÇ. DR. LEYLA ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Aromatikler = Aromatics ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Ağrı = Pain ; Hemşirelik = Nursing ; Masaj = Massage ; Refleksoterapi = Reflexotherapy ; Romatoid artrit =   ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu randomize kontrollü çalışmanın amacı, aromaterapi masajı ve refleksolojinin romatoid artrit hastalarında görülen ağrı ve yorgunluk üzerine etkilerinin incelenmesidir. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Romatoloji polikliniğinde, Temmuz 2014-Ocak 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemini randomizasyonla seçilen aromaterapi masajı (n=17), refleksoloji (n=17) ve kontrol grubundan oluşan toplam 51 romatoid artrit hastası oluşturmuştur. Çalışmada tabakalı randomizasyon kullanılmıştır. Hastalar yaş, ağrı skoru, yorgunluk, hastalık aktivite skoru ve tedavi protokolüne göre tabakalandırılmıştır. Aromaterapi grubundaki hastaların (n=17) her iki dizine, her uygulamada 30 dakika süreyle, haftada üç kez aromaterapi masajı, refleksoloji grubundaki (n=17) hastaların her iki ayağına, her uygulamada 40 dakika süreyle haftada bir kez refleksoloji, ev ziyaretleriyle toplam altı hafta boyunca uygulanmıştır. Kontrol grubuyla (n=17) haftada bir defa görüşülmüş, araştırma boyunca herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Ağrı düzeyi "Visual Analog Skala" ile yorgunluk "Yorgunluk Ciddiyet Skalası" ile ölçüldü. Hastalık aktivitesi için, "Romatoid Artrit Hastalık Aktivite Değerlendirme" formu kullanıldı ve sağlık algısı "Sağlık Değerlendirme Anketi" ile değerlendirildi. Aromaterapi grubunda ağrı skorları, araştırmanın ikinci ve altıncı haftaları arasında, yorgunluk dördüncü ve altıncı haftalar arasında azalmıştır (p<0,05). Refleksoloji grubunda ise ağrı ve yorgunluk uygulama boyunca azalmıştır (p<0,05). Aromaterapi masajı, sabah tutukluğu üzerine herhangi bir etkide bulunmamasına rağmen, refleksoloji sabah tutukluğunu dördüncü haftadan itibaren kısaltmıştır (p<0,05). Her iki yöntem de, hastaların sağlık algısını arttırmıştır (p<0,05). Bu çalışmada, aromaterapi masajı ve refleksolojinin romatoid artrit hastalarında ağrı ve yorgunluğu azaltmada ve sağlık algısını artırmada etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sabah tutukluğunu azaltmada sadece refleksoloji etkili olmuştur. Hemşireler, romatoid artritin semptom yönetiminde aromaterapi ve refleksolojiyi güvenle kullanabilirler.

Abstract:
The purpose of this randomized controlled study was to investigate the effects of aromatherapy massage and reflexology on pain, and fatigue in patients with rheumatoid arthritis. This study was performed in rheumatology clinic of Hacettepe University between July 2014 and January 2015. The sample of the study consisted of a total of 51 rheumatoid arthritis patients, selected randomly to receive aromatherapy massage (n=17), reflexology (n=17) and a control group (n=17). The stratified randomization was used in this study. Patients were stratified according to age, pain score, fatigue, disease activity score and type of treatment protocol. Aromatherapy massage was applied on both knees of patients in aromatherapy group three times in a week for 30 minutes each, and reflexology was administered to both feet of patients in reflexology group once a week for 40 minutes each with home visits during 6 weeks. Control group were interviewed once a week and administered no intervention during the study. Pain severity was measured with "Visual Analogue Scale" and fatigue with "Fatigue Severity Scale". "Rheumatoid Arthritis Disease Activity Assessment Form" was used for disease activity, and health perception evaluated by "Health Assessment Questionnaire". Pain scores lessened in aromatherapy patients between 2nd and 6th weeks and fatigue between 4th and 6th weeks. As for reflexology group, pain and fatigue alleviated throughout the intervention period. Despite aromatherapy massage had not an impact on morning stiffness, reflexology shortened it as from 4th week (p<0.05). Both methods improved patients' health perception (p<0.05). This study revealed that aromatherapy massage and reflexology were effective in reducing pain and fatigue and improving health perception in patients with rheumatoid arthritis. Reflexology had solely been effective in reducing morning stiffness. Aromatherapy and reflexology should be used safely by nurses for symptom management of rheumatoid arthritis.