Tip 1 diyabetli çocukların hastalıklarına yönelik tutumları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
The determination of the factors affecting attitudes orienting to the diseases of type 1 diabetic children
Yazar: ARZU ÇELEBİ
Danışman: DOÇ. DR. AYDA ÇELEBİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Hemşirelik = Nursing ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Tip 1 Diyabetli Çocukların Hastalıklarına Yönelik Tutumları ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi
Amaç: Araştırma, Tip 1 diyabetli çocukların hastalıklarına yönelik tutumları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma, Erzurum'da, bir üniversite hastanesi ve bir eğitim-araştırma hastanesinin pediatrik endokrinoloji polikliniklerinde, Eylül 2013-Haziran 2014 tarihleri arasında tanımlayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, belirtilen hastanelerin pediatrik endokrinoloji polikliniklerine kayıtlı olan ve düzenli kontrole gelen 150 Tip 1 diyabetli çocuk oluşturmuştur. Örneklem yöntemine gidilmeden 9-18 yaş grubunda olan, en az ilköğretim 3. sınıf düzeyinde okuma yazma bilen, en az altı aydır Tip 1 diyabet hastalığı tanısı almış olan, zihinsel bir problemi olmayan 104 Tip 1 diyabetli çocuk ile çalışma yapılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında, "Çocuk Tanıtım Formu" ve "Çocuğun Kendi Hastalığına Yönelik Tutumu Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelik, ortalama, bağımsız gruplarda t testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Cronbach alpha katsayı hesaplaması kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada, çocukların %58.7'sinin 13-18 yaş grubunda yer aldığı, %56.7'sinin kız olduğu, %45.2'sinin 9-12. sınıfta öğrenim gördüğü ve çocukların tamamının insülin kullandığı saptanmıştır. Araştırma kapsamına alınan Tip 1 diyabetli çocukların sosyal güvencelerinin olma durumu, annelerinin eğitimi, annelerinin çalışma durumu, babalarının eğitimi ve birinci derece akrabasında diyabet olma durumunun çocukların hastalıklarına yönelik tutumları üzerine etkili olduğu bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca, çocukların kan şekerini düzenli ölçme durumları ve ölçüm sıklıkları, hastalığın günlük yaşam aktivitelerini etkileme durumu ve hastalıkları hakkındaki bilgi düzeylerinin de hastalıklarına yönelik tutumlarını etkilediği saptanmıştır. (p<0.05). 
Sonuç: Araştırmada, Tip 1 diyabetli çocukların kendi hastalıklarına yönelik olumlu ya da olumsuz herhangi bir tutuma sahip olmadıkları ve bazı değişkenlere göre hastalığa yönelik tutumun etkilendiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çocuk, Hemşire, Tip 1 Diyabet, Tutum.

Abstract:
The Determination of the Factors Affecting Attitudes Orienting to the Diseases of Type 1 Diabetic Children
Aim: The study was carried out with the aim of determining of the factors affecting attitudes orienting to the diseases of type 1 diabetic children.
Materials and Method: The study was carried out descriptivly in pediatric endochronology polyclinics of an educational and research hospital and a university hospital between the dates September 2013 and June 2014 in Erzurum. The content of the study consisted of 150 type 1 diabetic children coming to control to pediatric endochronology polyclinics of mentioned hospital. The study group of the research consisted of 104 type 1 diabetic children who are at 9-18 years of age and being literate at least 3nd class level and having diabetes diagnosis for at least six months and mental without problems. In the collection of study data, "Child Introduction Form" and "Child 
Attitude Towards Illness Scale" were used. In the assesment of the data, percentage, average, independent-samples t test, Mann-Whitney U test, Kruscal Wallis test and Cronbach alpha coefficiency calculating were used.
Results: It was found out that 58.7% of the children were at 13-18 years of age and that 56.7% of the children became girls and that 45.2% of the children were receiving education in 9-12nd class and that all of them used insulin. It was also found out that type 1 diabetic children included in the study content have social security and that their mothers education level and their mothers works or their fathers education level and that they have 1st grade relatives having diabetes affected the attitudes orienting to children's diseases (p<0.05). In addition, it was observed that measuring of blood sugar regularly by children and that the frequency of measuring of blood sugar and that  affecting the status of the disease activities of daily living and that  the knowledge about their diseases affected the attitudes orienting to children's diseases (p<0.05).
Conclusion: In the study, it was found out that the attitudes of type 1 diabetic children orienting to their diseases bacame neutral and it was affected according to some variables.
Key Words: Attitude, Child, Nurse, Type 1 Diabetes.