Sakınım planlamasının bir bileşeni olarak acil toplanma alanlarının incelenmesi: Konyaaltı (Antalya) örneği
As a component of avoidance planning inspection of emergency assembly areas: Konyaalti (Antalya)example
Yazar: DİLRUBA TAŞ
Danışman: PROF. DR. DUYGU GÖKCE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Şehir planlama =   ; Şehircilik = Urbanization

Özet:
Son yıllarda dünya genelinde afetlerle mücadelenin kent düzeyinde yapılması, bunun da afetlere karşı dirençli kentler yaratılmasıyla mümkün olabileceği ortaya konulmaktadır. Türkiye'de geçmişten günümüze birçok deprem, sel, heyelan gibi birçok doğal afet meydana gelerek ciddi hasarlara neden olmuştur. Ülkemizdeki yerleşim yerlerinin pek çoğu çeşitli afet riskleri barındırmaktadır. Bu risklerin her biri sakınım planlaması kapsamında tek tek incelenmelidir. Sakınım planlaması, afet riski azaltmaya yönelik bir süreci ifade eder. Sakınım planlaması, planlama çalışmalarında farklı perspektif ile ortaya çıkan, fiziki ve sosyal sistemlerin içerdiği afet riskini azaltmayı amaçlayan bir kavramdır. Deprem afeti sonucunda afet yönetimi kapsamında afet sonrası yapılması gereken çalışma, uygulama ve organizasyonların başında acil toplanma alanlarının yer seçiminin doğru belirlenmesi gelmektedir. Bu doğrultuda, Coğrafi Bilgi Sistemleri, veri girişi, analiz, görselleştirme gibi birden fazla fonksiyonu içinde barındıran ve afet yönetiminde en çok kullanılan araç olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kapsamda ikinci derece deprem bölgesinde yer alan, sel ve taşkın riskleri taşıyan, Antalya'nın merkez ilçelerinden biri olan, en fazla dış göçe maruz kalan ve nüfusun hızla arttığı Konyaaltı ilçesi çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Çalışmada; 'afete dirençli kentler', 'sakınım planlaması', ''acil toplanma alanları' kapsamındaki bilimsel çalışmalar incelenmiş olup, konuyla ilgili lisansüstü tezler ve makalelerden yararlanılmıştır. Ayrıca, ulusal ve uluslararası düzeyde afet yönetimi ile ilgili yapılan çalışmalar, imar mevzuatı ve afet ile ilgili diğer mevzuat incelenmişitir. Mekânsal açıdan Konyaaltı İlçesinin kentsel yerleşim alanında bulunan acil toplanma alanlarının niteliksel ve niceliksel özellikleri CBS kullanılarak sayısal ortama aktarılmış, Mevcut Arazi Kullanımı, İmar Planı Kararları, Eğim, Yükselti, Jeolojiik Yapı, Fay Hattına Uzaklık, Heyelan Riskine Uzaklık, Dere Taşkın Riskine olan Uzaklık, Sağlık Alanlarına Erişim, Yol Kademelenmesi ve Nüfus analizleri yapılmıştır. Yapılan analiz çalışmalarından elde edilen bulgular doğrultusunda, Konyaaltı ilçesi kentsel yerleşim alanındaki sakınım planlamasının önemli bir bileşeni olan acil toplanma alanlarının uygunluğu ve yeterliliği değerlendirilmiş olup bu çerçevede öneriler geliştirilmiştir. Afete dirençli kentler inşaa edebilmek için sakınım planlaması çalışmalarının mekânsal boyutta önemli bir bileşenini oluşturan acil toplanma alanlarının yer seçimlerinin ve yeterliliklerinin afet yönetimindeki yeri ve önemi ortaya konulmuştur.

Abstract:
In recent years, it has been demonstrated that combating disasters around the world can be done at the city level, and this can be achieved by creating cities that are resistant to disasters. Many natural disasters such as earthquakes, floods and landslides have occurred in Turkey from past to present and caused serious damage. Many of the settlements in our country have various disaster risks. Each of these risks should be examined one by one within the scope of prevention planning. Mitigation planning refers to a process for disaster risk reduction. Mitigation planning is a concept that emerges from different perspectives in planning studies and aims to reduce the disaster risk inherent in physical and social systems. As a result of an earthquake disaster, the first of the studies, practices and organizations that need to be done after the disaster within the scope of disaster management is the correct location selection of emergency meeting areas. In this regard, Geographic Information Systems emerge as the most used tool in disaster management, incorporating multiple functions such as data entry, analysis and visualization. In this context, Konyaaltı district, which is located in the second degree earthquake zone, carries flood and inundation risks, is one of the central districts of Antalya, is exposed to the most external migration and the population is rapidly increasing, was determined as the study area. In the study; Scientific studies on 'disaster resistant cities', 'avoidance planning' and 'emergency assembly areas' were examined, and postgraduate theses and articles on the subject were used. In addition, studies on disaster management at national and international levels, zoning legislation and other disaster-related legislation were examined. Spatially, the qualitative and quantitative characteristics of emergency assembly areas in the urban settlement area of Konyaaltı District were transferred to the digital environment using GIS, Current Land Use, Zoning Plan Decisions, Slope, Elevation, Geological Structure, Distance to Fault Line, Distance to Landslide Risk, Distance to Stream Flood Risk, Access to Health Areas, Road Grading and Population analyzes were carried out. In line with the findings obtained from the analysis studies, the suitability and adequacy of emergency assembly areas, which are an important component of the avoidance planning in the urban settlement area of Konyaaltı district, were evaluated and suggestions were developed within this framework. In order to build disaster-resistant cities, the place and importance of location selection and adequacy of emergency assembly areas, which constitute an important component of avoidance planning studies at the spatial dimension, in disaster management has been revealed.