Afrika'nın artan önemi ve afrika'da ÇİN-ABD rekabeti
The increasing importance of Africa and the Chinese-American rivalry in Africa
Yazar: MEHMET ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MUHİTTİN ATAMAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika = Africa ; Afrika ülkeleri = African countries ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Güç dengesi = Power balance ; Güç ilişkileri = Power relations ; Rekabet = Competition ; Rekabet politikaları = Competition policies ; Sosyal politika = Social policy ; Uluslararası politika = International policy ; Çin = China

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Afrika'nın önemini vurgulamak, Afrika'da etkinlik gösteren bölgesel ve küresel güçlerin faaliyetlerinin kısaca analizini yapmak ve kıtanın özellikle son yıllarda giderek artan önemine paralel olarak Çin ile ABD'nin Afrika'daki rekabetinin ekonomik, askeri, siyasi ve sosyo-kültürel analizini yapmaktır. Pek çok bölgesel ve küresel güç, Afrika'yla hem önceki ilişkilerinin bir uzantısı şeklinde ve hem de doğal zenginliklerinin paylaşılması ve pazar oluşturma gibi unsurlara istinaden bu kıtaya yönelik ilgilerini, özellikle 2000'li yıllardan sonra, yoğunlaştırmışlardır. Bu gelişmeler, özellikle son yıllardaki etkinlikleriyle öne çıkan ABD ve Çin'in bu kıta üzerindeki askeri, siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel faaliyetlerinin incelenmesi gerekli kılmıştır. Afrika'nın önemini arttıran bu rekabetin analizi yapılmadan kıtasal gelişmelerden haberdar olmak, hatta bu kıta üzerinde oynanan oyunları anlayabilmek ve doğru okuyabilmek imkansızdır.Bu çalışmanın kapsamı aşağıdaki şekilde belirlenmiştir. Son 30 yıldır uygulamaya koyduğu ekonomik reform süreciyle birlikte Çin ekonomisi hızla gelişmektedir. Buna bağlı olarak ortaya çıkan hammadde ihtiyacının ve son 10 yıldır izlediği aktif dış politikanın bir sonucu olarak Afrika kıtasına açılmak istemektedir. Diğer taraftan, ABD de kıtadaki bazı ülkelerden petrol çıkarılmaya başlanması ve askeri hedeflerinin gerektirmesi üzerine gözlerini tekrar Afrika'ya dikmiştir. Bu iki gücün kıtaya yönelik politikaları ve çıkarları, Çin ile ABD'yi bir rekabet ortamına sürüklemiştir.Bu çalışmada öncelikle Afrika'nın artan önemi incelenecektir. Ardından bölgesel ve küresel güçlerin bu kıta ile ilişkileri ele alınacaktır. Ancak tezin esas konusu kıtadaki faaliyetlerinin yoğunluğuyla dikkat çeken Çin ile ABD arasındaki rekabettir. ABD ile Çin'in genel rekabeti sınırlı bir biçimde incelendikten sonra Çin ile ABD'nin Afrika'daki askeri, siyasi, ekonomik ve sosyo-kültürel rekabeti analiz edilecektir.Bu çalışmada iki hipotez üzerinde durulmuştur. Birincisi, özellikle son 10 yılda Afrika'nın önemi arttığı için kıtada yoğun bir Çin-ABD rekabeti yaşanmaktadır. İkincisi, kıtadaki Çin-ABD rekabetinin sebepleri temelde Afrika'daki sömürge döneminden artakalan ve henüz tüketilmeyen petrol başta olmak üzere doğal kaynaklardan pay alma, pazar oluşturma ve kıtadan kendi çıkarlarına yönelik gelişen tehditlere karşı önlemler almadır. Bu bağlamda çalışmada aşağıdaki sorulara cevap aranacaktır. 21. yüzyılda Afrika'nın önemi neden artmaktadır ve Afrikalı devletlerin uluslararası politikadaki yeri ve önemi nedir? Bölgesel (Hindistan, Türkiye, Brezilya ve İran) ve küresel (AB, Rusya ve Japonya) güçlerin Afrika'ya yönelik politikaları nasıldır? Gerçekte bir Çin-ABD rekabeti var mıdır, varsa ne ölçüdedir? İki küresel gücün Afrika Kıtası'na yönelik politikaları ve faaliyetleri nelerdir? Bunların faaliyetleri Afrika'da bir rekabet ve çatışma ortamı oluşturmakta mıdır, oluşturmakta ise hangi yönlerden yaşanmakta ve ne aşamadadır?

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the rivalry between China and the United States (the US) in Africa parallel to Africa?s growing importance in recent years. It claims that both global and regional powers which have a long history of interests and relationship in the continent have intensified their activities in the 21st century in order to exploit the natural wealth and the market of the continent. However, in recent years, China and USA are the most significant global power which increased immensely their military, political, economic and socio-cultural activities on the continent. This study will try to explain the rivalry between these two global powers. Without analyzing of this rivalry, it is difficult to understand the recent developments occurred on this continent.This study?s covers the following subjects. China?s economy developed rapidly as a result of the implementation of the economic reform in the last 30 years. China needs natural resources and new markets to foster its economic development. China has been an active foreign policy especially in the last 10 years. Therefore, China tries to enter into African continent. However, the US, the hegemon of the world, tries to reclaim its access and interests in Africa. The US attempts to exploit African countries for economic (oil, natural gas, and other natural resources) and security (military bases) purposes. The claim of Chinese and American national interests led to a competitive environment in Africa.This thesis consists of two hypotheses. First, the China-US rivalry in Africa intensified in the last 10 years due to Africa?s increasing importance. Second, China and the US have been experiencing a political, economic, military and cultural rivalry in this continent. Factors such as the creation of a market, production of oil and other natural sources, which are inherited from the colonial period, and prevention of threats emerged from this continent directed to the national interests of these global powers determine the rivalry between China and the US.This study will try to answer to the following questions. Why is the Africa continent important in the 21st century? Why the importance of the African continent increases? What are the African states? importance and their place in international politics? Do regional such as India, Turkey, Brazil and Iran and global powers such as the EU, Russia and Japan intensify their activities in the continent? Is there really a Chinese-American rivalry in the continent? If there is, what is the extent of this rivalry? What are the Chinese and American policies towards the African continent? Do their activities and interests create a competitive and conflictual environment on Africa?