Şanlıurfa'da hasat edilen buğday ürününe karışan yabancı ot tohumlarının belirlenmesi
Determination of weed seeds mixed to wheat grains in Şanlıurfa province
Yazar: MUHİDDİN ÖSÜN
Danışman: PROF. DR. İLHAN ÜREMİŞ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Hasat = Harvesting ; Yabancı ot tohumu = Foreign seed ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Bu çalışma Şanlıurfa ilinde hasat edilen buğday ürününe yabancı ot tohumlarının karışma potansiyelini belirlemek amacıyla 2019 yılında yürütülmüştür. Yapılan çalışmalarda Şanlıurfa il genelinde toplam 188 köyden alınan buğday örneklerindeki yabancı ot tohumlarının türleri, karışma miktarı ve oranları ile rastlama sıklıkları tespit edilmiştir. Buna göre Şanlıurfa il genelinde 1'i monokotiledon (Poaceae), 14'ü dikotiledon olan toplam 15 familya'ya ait 31 cins ve 33 yabancı ot türü tohumu karıştığı saptanmıştır. Buğday örneklerine en fazla karışan yabancı ot türü Poaceae familyasına aittir. Şanlıurfa ilinde bulunan ilçeler arasında buğday ürününe karışan yabancı otlar; miktar (adet/kg) ve ağırlık açısından (g/kg) açısından Harran ilçesinde, tür açısından ise (adet/kg) Haliliye ilçesinde en yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Şanlıurfa ilinde 1 kg buğday örnekleri incelendiğinde en çok karışan yabancı ot türü 100,095 adet/kg ile Sinapis arvensis'in olduğu belirlenmiştir. Bu tür Avena sterilis (71.254 adet/kg), Convolvulus arvensis (53.194 adet/kg), Sorghum halepense (33.939 adet/kg), Phalaris sp. (21.758 adet/kg), Trifolium sp. (16.024 adet/kg) ve Vaccaria pyramidata (15.197 adet/kg) tarafından izlemiştir. Yabancı otların ağırlığı ve karışma oranı incelendiğinde ilk sırada 2.015 g ve % 24.788 ile Avena sterilis olduğu belirlenmiştir. Bunu sırasıyla; C. arvensis (0.721 g ve % 8.869), Hordeum sp. (0.649 g ve % 7.984), S.  arvensis (0.538 g ve % 6,618), Vicia sativa (0,355 g ve % 4,121), Secale cereale (0.216 g % 2,6579) ve Silybum marianum (0.231 g ve % 2.621) yabancı ot tohumları izlediği saptanmıştır. Rastlama sıklığı (%) incelendiğinde; toplanan örneklerin % 50'nin üstünde rastlanma sıklığı (ÇR) bulunan yabancı ot tohumları sırasıyla; A. sterilis (% 73.241) ve S. arvensis (% 59.426) olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the potential of weed seeds contamination in the wheat grain harvested in Şanlıurfa province in 2019. In the studies carried out in the wheat samples taken from 188 villages in Sanliurfa province, weed seed species, the amount and rates of contamination, and the frequency were determined. According to this, it has been determined that 31 genus and 33 weed species belonging to 15 families, of which 1 monocotyledon (Poaceae), 14 of which were dicotyledonous, were contamined in Şanlıurfa province. The most common weed species mixed in wheat samples belongs to the Poaceae family. Among the districts in Şanlıurfa province, weeds mixed with wheat grains; In terms of quantity (number/kg) and weight (g/kg), it was found to be at the highest level in Harran district, and in terms of species (number/kg) in Haliliye district. When 1 kg wheat samples were examined in Şanlıurfa province, it was determined that Sinapis arvensis was the most mixed weed species with 100,095 number/kg. This species was followed by Avena sterilis (71,254 number/kg), Convolvulus arvensis (53,194 number/kg), Sorghum halepense (33.939 number/kg), Phalaris sp. (21,758 number/kg), Trifolium sp. (16,024 number/kg) and Vaccaria pyramidata (15,197 number/kg). When the weight and mixing ratio of weeds were examined, it was determined that Avena sterilis was the first with 2.015 g and 24.788%. This species was followed by C. arvensis (0,721 g ve 8,869%), Hordeum sp. (0,649 g ve 7,984%), S.  arvensis (0,538 g ve 6,618%), Vicia sativa (0,355 g ve 4,121%), Secale cereale (0,216 g 2,6579%) ve Silybum marianum (0,231 g ve 2,621%). When the frequency of occurrence (%) is analyzed; weed seeds with a prevalence (CR) above 50% of the collected samples, respectively; A. sterilis % (73,241) and S. arvensis (59,426%).