Kemahlı Ebu'l-Kemâl Şeyh İbrâhim Hakkı ve Miftâhu'l-Ma'ârif adlı eseri
Kemahlı Ebu'l-Kemâl Sheikh Ibrâhim Hakkı and the work of Miftâhu'l-Ma'ârif
Yazar: MUSTAFA YEŞİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT SANDIKÇI
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kemahlı Ebu'l-Kemâl Şeyh İbrâhim Hakkı Efendi, 20. yüzyılın en önemli tasavvufî şahsiyetlerinden biri olarak, eserleri, ilmî faaliyetleri ve saraya yakınlığı ile dikkat çeken bir şahsiyettir. Erzincan'ın Kemah İlçesinin Müşekrek Köyünde 1859 yılında başlayan hayatı, almış olduğu ilim ve tasavvufî terbiye ile Hicaz bölgesi, Şam ve Mısır seyahatleri ile Türkiye'nin çeşitli illerine yaptığı seyahatler ve saray vaizliğine kadar uzanan bir çizgide devam etmiştir. Ömrünü ilme ve ilmî neşre adayan, Erzincan Mevlevihane'sinin son postnişîni Şeyh İbrâhim Hakkı Efendi, 14 Ekim 1924 tarihinde memleketi Erzincan'da vefat etmiştir. Kabri, Terzibaba Mezarlığındadır. Bu itibarla çalışmamızda Şeyh İbrâhim Hakkı Efendi hakkında elimizdeki veriler ve daha önce yapılmış çalışmalar ışığında kronolojik takibe önem vermek sûretiyle kapsamlı bir araştırmanın ürünü olarak dinî-tasavvufî yönü göz önünde tutularak hayatı ve eserlerinin tanıtıldığı bir bölüm ayrılmıştır.
Kemahlı İbrâhim Hakkı'nın, basımı yapılan beş eserinden biri olan Miftâhu'l-Ma'ârif, varlık, bilgi, seyr ü sülûk başta olmak üzere ele aldığı konular ve bu konulara dair yapılan yaklaşımlar açısından oldukça önemlidir. Nefs, Allah, dünya ve âhiret olmak üzere dört başlığın dinî-tasavvufî açılardan ele alınmak sûretiyle incelenmesinin yanı sıra, tasavvufî açıdan oldukça önemli olan bu başlıkların bizzat şeyhlik makamındaki müellif tarafından yorumlanmış olması, eserin ehemmiyetinin bir başka boyutunu ortaya koymaktadır. Yapacak olduğumuz bu çalışmanın, hem tasavvuf literatüründeki bir boşluğu daha doldurmak ve hem de müellif ve eserinin tanıtılmasını sağlamak açısından önemli olacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Kemahlı Ebu'l-Kemâl Şeyh İbrâhim Hakkı Efendi is recognized as one of the most important Sufi personalities of the 20th century, notable for his works, scholarly activities, and proximity to the palace. His life began in Müşekrek Village of Kemah District, Erzincan in 1859, progressing through religious and Sufi education, travels to the Hijaz region, Damascus, and Egypt, as well as journeys to various cities in Turkey, culminating in his appointment as a palace preacher. Devoted to knowledge and scholarly publications throughout his life, Şeyh İbrâhim Hakkı Efendi, the last sheikh of the Erzincan Mevlevi Lodge, passed away in his hometown of Erzincan on October 14, 1924. He is buried in Terzibaba Cemetery. Therefore, our study emphasizes a chronological approach, highlighting his religious and Sufi aspects based on available data and previous research.
Kemahlı İbrâhim Hakkı's work "Miftâhu'l-Ma'ârif," one of the five published works, holds significant importance due to its treatment of topics such as existence, knowledge, and spiritual journey, among others, and the approaches taken towards these topics. Examining these four main themes from religious and Sufi perspectives, and particularly the interpretation provided by the author himself from his position as a sheikh, underscores the significance of the work. We believe that our study, by filling a gap in Sufi literature and introducing the author and his work, will be important both academically and in promoting understanding.