Erzurum yöresinde hububat tarımında tohum yatağı hazırlamada kullanılan bazı toprak işleme aletlerinin toprağa olan mekanik etkilerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma /
Yazar: İSMAİL ÖZTÜRK
Danışman: PROF.DR. HASAN BAL
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1991
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarımsal mekanizasyon = Agricultural mechanization ; Tohum yatağı = Seedbed ; Toprak işleme aletleri = Tillage equipment

Özet:
ÖZET Bu çalışma ile Erzurum yöresinde hububat tarımı için tohum yatağı hazırlamada kullanılan makina ve alet kombinasyonlarının 3.6 ve 7.2 km/h ilerleme hızlarında, tek ve çift olmak üzere iki geçiş sayısında toprağın karıştırılması, parçalanması, gözenek hacmi ve yüzey düzgünlüğü üzerindeki etkileri araştırılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla toprak frezesi, kombikrümier, diskli tırmık-tapan ve kültüvatör-dişli tırmık kombinasyonları ile karşılaştırmalı denemeler yapılmıştır. Bu denemeler % 13.19 nem sınırları içerisinde killi-tınlı bir toprak bünyesine sahip olan bir alanda yürütülmüştür. Denemede toprak karıştırılmasının belirlenmesi için toprak yüzeyine serpilen etiket materyallerin (buğday ve mısır taneleri) işlemeden sonra toprak katmanlarındaki dağılımları saptamıştır. Aletlerin parçalama etkisi toprak yüzeyinde oluşturdukları agregat fraksiyonlarının ağırlık yüzdeleriyle, gözenek hacmine olan etkileri ise, 0-15 cm derinliğindeki toprak katmanlarında belirlenen gözenek hacmi yüzdeleriyle ifade edilmiştir. Toprak işlemeden sonraki yüzey düzgünlüğü çubuklu profilograf aleti ile yapılan ölçümlerle belirlenmiştir. Sonuçta, en iyi karıştırma derecesi toprak frezesi ile çalışmada elde edilmiştir. Toprak frezesi etiket materyallerini işleme derinliğindeki toprak katmanlarına homojen olarak karıştırılmıştır. Diskli tırmık-tapan kombinasyonu, kombikrümier ve kültüvatör-dişli tırmık kombinasyonu sırasıyla karışım gittikçe bozulmuştur. Diskli tırmık-tapan kombinasyonu ve kombikrümier yüzeysel bir karışım oluşturmasına karşın kültüvatör-dişli tırmık kombinasyonu ile iyi bir karışım sağlanamamıştır. Toprak frezesi, işleyici organların kesme ve çarpma etkisi ile daha fazla toprak parçalanmasına neden olmuş, kombikrümlerden diskli tırmık-tapan ve kültüvatör-dişli tırmık kombinasyonuna doğru küçük agregat miktarı gittikçe azalmıştır. Bütün aletleri ile çalışmada yüksek ilerleme hızı ve geçiş sayısının artırılmasında toprak parçalanmasının arttığı saptanmıştır. Toprak frezesi ile işlenmiş parsellerde küçük toprak parçacıklarının oluşumuyla endüşük gözenek hacmi ortaya çıkmasına karşın, bu değer kök gelişimini engelleyici sınırlar altına düşmemiştir. Diskli tırmık-tapan kombinasyonu ve kombikrümler düşük bir gözenek hacmi oluşturmuş, kültüvatör-dişli tırmık kombinasyonu ise en yüksek gözenek hacminin oluşumuna neden olmuştur. Kültüvatör-dişli tırmık kombinasyonu ile işleyici organların hareket doğrultusunda oluşturdukları çizilerden dolayı düzgün yüzey elde edilememiş, diğer makina ve alet kombinasyonlarıyla çalışmalarda ise oluşturdukları yüzey düzgünlüğü bakımından fark bulunamamıştır. Araştırma sonunda toprağa verilen ek maddelerin (ahır gübresi, kompost, yeşil gübre, toprak herbisitleri, sentetik maddeler vb.) toprak katmanlarına homojen bir şekilde karıştırılmasında toprak frezesinin kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca bu makina ile parçalanmış toprak agregatlarından oluşan düzgün bir toprak yüzeyi sağlanmış ve kök gelişimi için gerekli su ve havayı içerebilecek bir gözenek hacmi oluşturulmuştur. Diskli tırmık-tapan kombinasyonuna ilişkin deneme sonuçları toprakta fazla parçalanmanın arzu edilmediği durumlarda ve taşlı topraklarda bu kombinasyon ile homojen bir karışımın sağlanabileceğini göstermiştir. Kombikrümler İyi bir parçalama etkisi göstermesine ve kök gelişimi için uygun bir gözenek hacmi oluşturmasına karşın toprakta homojen bir karışım ve yüzey düzgünlüğü sağlayamamıştır. Kültüvatör-dişli tırmık kombinasyonu ise yapılan bütün denemelerde kaliteli bir tohum yatağı için gerekli olan etkileri gösterememiştir. Bu kombinasyon arkasında bulunan dişli tırmığın daha etkili bir şekilde geliştirilmesi veya yerine döner tırmıkların kullanılmasının gerek parçalama gerekse yüzey düzgünlüğü üzerine olumlu etkileri olacaktır.

Abstract:
Ill SUMMARY In this study, the effects of mixing, clod breaking, porosity and surface smothness of the farm machinery and implements which widely used for seedbed preparation at cereal cultivation in Erzurum region were determined. The following machine and implement combinations were used: rotary cultivator, toothed harrow-rotary harrow combination, disc harrow-scrubber combination and cultivator-toothed harrow combination. All machine and implements were used at speed of 3.6-7.2 km/h, with one or two trip. The soil in which the experiments were conducted is clay-loam and has moisture content of 13-19 percent. In order to determine mixing effect, materials of label (wheat and corn) were broadcast upon the surface of soil and after tillage theirs range within soil layers, was determined. Clod breaking effect was expressed as weight percents of agregate fractions, and porosity effect as porosity percents determined within soil layers of 0-15 cm depth. Surface smoothness after tillage was determined by a barred profilograph device. Resultly, the best mixing was obtained with rotary cultivator. Rotary cultivator uniformly mixed label materials through soil layers. The mixing is worse and worse from disc harrow-scrubber combination to toothed harrow-rotary harrow combination and cultivator-toothed harrow combination. Although disc harrow-scrubber combination and toothed harrow-rotary harrow combination caused to shallow mixing, cultivator-toothed harrow combination did not provide the good mixing. With rotary cultivator, the effect of cutting and impact of working implements caused to more broken clod; the amount of small agregate is lower and lower from toothed harrow-rotary harrow combination to disc harrow-scrubber combination and cultivator-toothed harrow combination. With the all implements, the higher the farward speed and trip number are, the higher the clod breaking. With rotary cultivator small agregate presence reduced porosity, but this situation could not prevent the root growing. Although disc harrow-scrubber combination andIV toothed harrow-rotary harrow combination caused to low porosity, cultivator-toothed harrow combination caused to the highest porosity. With cultivator-toothed harrow combination, the smooth surface did not obtained due to the furrows from vorking implements. This point of view any difference did not obtain between other machine and implement combinations. As a result of the research, rotary cultivator can used for a homogeneous mixing of additive materials (manure, compost, green manure, soil herbicides, synthetic materials ect.) to the soil layers. In addition, a soil with breaked agregat and a smooth surface were provided, and a proper porosity for a root growing was obtained by this machine. If the excessive breaking is not required or soils, have very stones disc harrow-scrubber with provide a homogeneous mixing effect. Although, toothed harrow-rotay harrow combination had a good mixing effect and proper porosity for root growing, but a homogeneous mixing and a smooth surface was not obtained. Cultivator-toothed harrow combination had hot a good effect for seedbed preparation, of this implement combination toothed harrow must be developed or a rotary harrow must be used instead of toothed harrow to obtain a proper effect for both breaking and surface smoothness.