Enterpolasyon yöntemiyle elde edilen GNSS hızlarının doğruluklarının araştırılması
Investigation of accuracy of GNSS velocities obtained by interpolation method
Yazar: HÜLYA BALABAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM TİRYAKİOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM SOLAK
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Küresel uydu seyrüsefer sistemi = Global satellite navigation system ; Referans çerçevesi = Reference frame

Özet:
4 boyutlu Türkiye Ulusal Referans Çerçevesi (TUREF)'ni ilk kez 2005 senesinde Türkiye'nin ulusal datumu olarak kullanılmak üzere tanımlamıştır. TUREF; 2005 epoğunda olup ITRF96 (International Terrestrial Reference Frame) datumu ile uyumlu bir referanstır. Ülkemizde kadastral çalışmalarda elde edilen verilerin tek datumla epokta arşivlenebilmesi için ITRF96 datumu 2005.0 epoğuna taşınması gerekmektedir. Bu taşıma işlemleri için gerekli olan noktasal hızlar Türkiye Ulusal Temel GPS Ağı-Türkiye Ulusal Sabit GPS Ağı-Aktif (TUTGA-TUSAGA-Aktif) noktaları dışında enterpolasyonla elde edilmektedir. Enterpolasyonda kullanılan GNSS nokta hızlarına etki eden çok sayıda faktör vardır. Bunlardan bazıları tektonik hareketler sonucu oluşan değişiklikler ve ölçü sayısındaki veri yetersizliği olarak ifade edilebilir. Aktif tektonik kuşakların üzerinde bulunan ülkemizde meydana gelen depremlerin etkisiyle noktaların koordinat ve hızlarında değişimler görülmektedir. Deprem etkisinin devam ettiği post sismik dönem, depremin büyüklüğüne göre 1-2 ay ile 5-15 yıl arasında sürebilmektedir (Tiryakioğlu vd. 2018). Bu süre içerisinde noktaların hızlarının ve koordinatlarının yeniden hesaplanması, güncellenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Afyonkarahisar ve civarında bulunan C1 ve C2 noktalarının geçmiş dönemlerde enterpolasyonlarla hesaplanan hızları ilgili kurumlardan temin edilmiştir. Daha sonra bu noktaların güncel hızları Harita Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan güncel hız alanı kullanılarak enterpolasyon ile hesaplanmıştır. Elde edilen güncel hızlar ile geçmiş dönemdeki hızlar arasındaki farklar incelenmiş ve bileşen bazında fark haritaları oluşturulmuştur. Fark haritaları incelendiğinde bileşen bazında farkın yüksek çıktığı değerlerin X bileşeninde 17.14 mm/yıl, Y bileşeninde 13.89 mm/yıl, Z bileşeninde ise 13.95 mm/yıl olduğu görülmüştür.

Abstract:
Turkey's national datum was defined for the first time in 2005 as a 4-dimensional Turkey National Reference Frame (TNRF). The TNRF is in the 2005 epoch and compatible with the ITRF-96 datum. The data obtained from cadastral studies in Turkey should be transformed to ITRF96 datum (2005.0 epoch) to archive. The velocities required for the transformation calculate by interpolation, except for the TUTGA and Tusaga-Active sites. There are many factors that affect GNSS velocities. Some of these can be expressed as changes caused by tectonic movements and insufficient data in the number of GNSS measurements.There are changes in the coordinates and velocities of the sites with the effect of the earthquakes in our country, which is located on active tectonic belts. The post-seismic period in which the earthquake effect continues can be between 1-2 months and 5-15 years, depending on the magnitude of the earthquake. During this time, the velocities and coordinates of the sites must to be updated. In this research, the velocities of C1 and C2 sites in Afyonkarahisar and its vicinity, which were calculated by the interpolation method in the previous years, were provided from the official institutions. Then, the current velocities of these sites were calculated by interpolation using the current velocity field published by the General Directorate of Maps (HGM). The velocity differences at each sites were calculated using these two velocity fields and difference maps were created for each coordinate component. According to the results, the maximum differences were found to be 17.14 mm/yr for the X component, 13.89 mm/yr for the Y component and 13.95 mm/yr for the Z component.