İran belgesel sinemasında gerçek ve gerçekçilik
Real and reality in Iran documantary film
Yazar: FARHAD EIVAZI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGÜR VELİOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Belgesel film = Documentary film ; Belgeseller = Documentaires ; Gerçeklik = Reality ; Sinema = Cinema ; İran = Iran ; İran sineması = Iran cinema

Özet:
Bu çalışmada, belgesel sinemada "gerçek" ve "gerçeklik" kavramları sorgulanmış ve belgesel sinema bağlamında yeniden tanımlanmaya çalışılmıştır. Ancak bu iki önemli kavram, yani belgesel ve gerçek kavramı iç içe geçmiş anlamlar ve düşünceler biçiminde kullanılmaya alışılmıştır. Bu katmanların içinde bulunan anlamlara ulaşabilmek için öncelikle bu kavramların tanımlarına başvurmak gerekmektedir. Farklı sınıflandırmalar ve yeni ulaşılan veriler bir araya getirilerek, farklı disiplinlerin penceresinden bakılarak bu kavramlar tanımlanmaya çalışılmıştır. Belgesel filmin bir sanat ürünü ve aynı zamanda iletişim aracı olarak işlevlerini tanımlayan yeni bakış açıları bulunmaya çalışılmıştır. Belgesel sinema bir evrensel haberleşme aracı olduğu gibi aynı zamanda bir sanat ürünüdür. Gelgelelim belgesel sinema, kendisinden doğan kurmaca sinemanın aksine, ayrıca gerçekleri yansıtmakla yükümlüdür. Ancak gerçek kavramı, insanoğlunun geçmişten bugüne üzerinde tartıştığı ve kesin sonuçlara ulaşamadığı, bir uzlaşı sağlayamadığı temel konulardan biridir. Bu durumda belgesel sadece bir sanat ürünü ve medyanın bir parçası olarak görülüp değerlendirilememektedir. Belgeleme ve gerçekleri yansıtma sorumluluğu taşıyan bu genç sanat, kendinden önce varolan sanatların birikimini değerlendiren zor bir yolculuğa girişmiş durumdadır. Her ne kadar ondan doğan kurmaca sinema, daha büyük bir yaygınlık kazanmışsa da belgesel sinema yine de, toplumsal sorumluluğunun bir sonucu olarak, değerini yitirmemiştir. Bu çalışmada ulaşılan sonuçları daha iyi anlamak için, dünya sinemasında kendine özgü bir yer edinmiş olan İran Sineması'ndan örnekler üzerinden gidilerek, ileri sürülen düşünce ve saptamalar somut hale getirilmeye çalışılmıştır. Böylece belgesel sinemada gerçeğin ne olduğu, belgesel sinemada nasıl bir yere sahip olduğu, belgesel sinemaya nasıl yansıtılması gerektiği gibi temel sorulara cevap verilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, concepts of reality and realism in documentary film were examined, with a view towards further clarifying them in context of documentary film. These two concepts -documentary and reality- have become conflated with interwoven meanings and ideas. In order to more clearly discern the nature of these distinct aspects of documentary film, it is first necessary to refer to the definitions of these concepts. Within this study, these concepts were considered from the perspectives of various disciplines by bringing together different classifications and new knowledge. New perspectives were explored by which the functions of documentary film are described as an art, as well as a communication medium. Documentary film, as well as being a universal communication medium, is an artwork, too. Unlike fiction film, which developed from the documentary film, documentary film also has responsibility for representing reality. However, the concept of reality is one of the fundamental issues that human beings have discussed throughout history, but have been unable to arrive at a universally agreed, definitive understanding. Consequently, the documentary, however, can not be regarded merely as an artwork and a medium. This young art that has the responsibility of documenting and representing reality, has embarked on a difficult journey that utilises the accumulation of the arts that existed before. Although the fiction film has gained greater popularity, the documentary film has not lost its value, on account of its social responsibility. In order to better understand the conclusions reached in this study, the proposed ideas were considered in context of examples from Iranian cinema, which has acquired its own unique place in world cinema. Thus, the study aimed to seek answers to basic questions such as what is the reality in the documentary film, what is the status of fact/truth in the documentary film, and how the reality should be represented in the documentary film.