İdiopatik pulmoner fibrozis'te biyolojik belirteçler
Biomarkers in idiopathic pulmonary fibrosis
Yazar: ABDULLAH KAYIKÇI
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ALATAŞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Prognoz = Prognosis ; Pulmoner fibroz = Pulmonary fibrosis ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
İdiyopatik pulmoner fibrozis (İPF), nedeni bilinmeyen, kötü prognozlu, kronik ve ilerleyici bir akciğer hastalığıdır. Hastalığın erken tanısında, prognozun belirlenmesinde ve tedaviye yanıtın izlenmesinde biyobelirteçler üzerinde çalışılmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı İPF'nin tanısında, tedavi izleminde ve prognozunun değerlendirmesinde pro-BNP, KL-6, MMP-7, SP-A, SP-D, VEGF ve periostin yerinin belirlenmesidir. SP-A ve periostin düzeyleri İPF ve İPF dışı hastalarda kontrol grubuna kıyasla yüksek olarak bulundu (sırasıyla p= 0.002, p<0.001 ve p=0.002, p=0.006). Pro-BNP düzeyleri kontrol grubuyla karşılaştırıldığında sadece İPF grubunda anlamlı olarak yüksekti (p=0.005). Takipte İPF'li hastaların 6 ay sonraki FEV1 (%), FVC (%), restriksiyon ve difüzyon şiddetlerinin biyobelirteç düzeyleri ile korelasyonuna bakıldığında MMP-7 düzeyleri ile restriksiyon şiddetleri arasında (p= 0.020), KL-6 düzeyleri ile restriksiyon ve difüzyon şiddetleri arasında (p=0.002), SP-A düzeyleri ile FVC (%) arasında (p=0.006) korelasyon saptandı. İPF'li hastaların biyobelirteç düzeyleri ve SFT bulguları ile tedavi başlangıcı ve 6. ay arasındaki ilişki YÇBT bulguları ile değerlendirildiğinde; progresyon saptananlarda SP-A düzeyleri ile TLC (%) ve DLCO (%) ölçümleri arasında anlamlı fark saptandı (sırasıyla p=0.034, p=0.020 ve p=0.001). İPF'li hastalarda sağkalım ile ilişkili olan biyobelirteçler SP-D (p=0.025) ve KL-6 (p=0.021) olarak belirlendi. Artan SP-D düzeyleri ile iyi prognozla, artan KL-6 düzeyleri ile kötü prognoz ile ilişkili bulundu. GAP evresine göre sağkalım süreleri karşılaştırıldığında evre 3'teki hastaların prognozu daha kötüydü. İPF'li hastaların pro-BNP düzeyleri GAP evre 1 ve 3 arasında anlamlı fark gösterdi (p=0.021). Sonuç olarak; İPF'li hastalarda tanıda SP-A, periostin ve pro-BNP, takipte SP-A, MMP-7 ve KL-6, prognoz tayininde SP-D ve KL-6 düzeylerinin anlamlı katkısı olabileceğini düşünülmektedir. 

Anahtar kelimeler: İPF, biyobelirteç, tanı, prognoz, tedavi
Destekleyen Kurumlar: Eskisehir Osmangazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından (Proje kodu: TTU-2021-1622) desteklendi.

Abstract:
Idiopathic pulmonary fibrosis (IPF) is a chronic and progressive lung disease of unknown cause with a poor prognosis. Biomarkers are being studied in the early diagnosis of the disease, determining the prognosis and monitoring the response to treatment. The aim of this thesis study it is to determine the location of pro-BNP, KL-6, MMP-7, SP-A, SP-D, VEGF and periostin in the diagnosis, treatment follow-up and evaluation of the prognosis of IPF. SP-A and periostin levels were found to be higher in IPF and non-IPF patients compared to the control group (p=0.002, p<0.001 and p=0.002, p=0.006, respectively). Pro-BNP levels were significantly higher only in the IPF group when compared to the control group (p=0.005). When the correlation between the biomarker levels of FEV1 (%), FVC (%), restriction and diffusion severity of the patients with IPF 6 months later in the follow-up was examined, there was a difference between MMP-7 levels and restriction severity (p=0.020), KL-6 levels and restriction and diffusion intensities. (p=0.002), a correlation was found between SP-A levels and FVC (%) (p=0.006). When the relationship between biomarkers levels and PFT findings of patients with IPF and the initiation of treatment and the 6th month was evaluated with HRCT findings; There was a significant difference between SP-A levels and TLC(%) and DLCO (%) measurements in patients with progression (p=0.034, p=0.020 and p=0.001, respectively). Biomarkers associated with survival in patients with IPF were determined as SP-D (p=0.025) and KL-6 (p=0.021). It was found that increased SP-D levels were associated with good prognosis, and increased KL-6 levels were associated with poor prognosis. When the survival times were compared according to the GAP stage, the prognosis of the patients in stage 3 was worse. The pro-BNP levels of patients with IPF showed a significant difference between GAP stage 1 and 3 (p=0.021). As a result; It is thought that SP-A, periostin and pro-BNP levels can contribute significantly in the diagnosis of patients with IPF, SP-A, MMP-7 and KL-6 levels in the follow-up, and SP-D and KL-6 levels in the determination of prognosis.
Key Words: IPF, biomarker, diagnosis, prognosis, treatment                    
Supporting Institutions: Supported by Eskisehir Osmangazi University Scientific Research Projects Coordination Unit (Project code: TTU-2021-1622).