İletişimsel emek çağında bir özgürleşme aracı olarak feminist distopya örnekleri: Mülksüzler, Damızlık Kızın Öyküsü, Ahitler
Examples of subjectivation and dystopia as a means of emancipation in the age of communicative labour: The Disposseessed, The Handmaid's Tale, The Testaments
Yazar: SILA AYDEMİR KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. MELTEM BOSTANCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Feminist distopya = Feminist dystopia

Özet:
Emeğin iletişimsel dönüşümü ve neoliberal özneleşmeyi feminist paradigma ve
Marksist literatür aracılığıyla konu edinen bu tez, özgürleştirici bir araç olarak
feminist özneleşmenin imkanlarına dair literatüre katkıda bulunmayı amaçlar. Dilin
ideolojik bağlamını sorunsallaştıran ve romanı bir toplumsal iletişim aracı olarak
kavramsallaştıran Marksist dil kuramına dayanan bu tez, feminist distopik romanları
nitel bir yaklaşımla ele alır. Bu bağlamda Mülksüzler, Damızlık Kızın Öyküsü ve
Ahitler romanlarındaki feminist özneleşme pratikleri betimsel analizle incelenmiştir.
İletişimsel emek kavramı ile geç kapitalizm çağında emeğe yönelik dilsel becerilerin
zorunluluğu ve dönüşümü tartışılmaktadır. Feminist paradigmanın emeğin iletişimsel
dönüşümü ile kapitalizmin yeniden üretime, ev içi emeğe ve kadın emeğine
müdahalesi arasındaki ortaklıkları ve stratejilerin benzerliğini ortaya koyduğu;
böylece teori ve eylemliliği bir arada yürüten önemli özneleşme pratiklerini
barındırdığı ileri sürülmektedir. Yıllardır kadınların duygularına, arzularına yönelik
uyguladığı stratejilerle kadınların emeğini değersizleştiren, özel/kamusal alanda
kadınların eşit bir şekilde yer almasını engelleyen patriyarkal kapitalizm stratejileri,
günümüzde emeğin iletişimsel dönüşümüyle tüm emek piyasası üzerinde
uygulanmaktadır. Kadınların emeğine yönelik değersizleştirme girişimi ve
kamusal/özel alanda kadınların konumunu belirleyen toplumsal cinsiyet
eşitsizliklerine karşı feminist paradigma, emeğin iletişimsel dönüşümünden daha
önceki dönemlere dayanan uzun soluklu ve köklü stratejiler ortaya koymuştur.
Dolayısıyla feminist özneleşmenin geç kapitalizmin neoliberal öznesine karşıt bir
özgürleşme aracı olabilecek bir yol haritası sunduğu tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: feminist distopya, feminist özne, iletişimsel emek, neoliberal
özne, geç kapitalizm, roman

Abstract:
This thesis, which deals with the communicative transformation of labour and
neoliberal subjectivation through the feminist paradigm and Marxist literature, aims
to contribute to the literature on the possibilities of feminist subjectivation as a means
of emancipation. Based on the Marxist theory of language, which elaborates the
ideological context of language and conceptualizes the novel as a means of social
communication, this thesis deals with feminist dystopian novels with a qualitative
approach. In this context, feminist subjectivation practices in the novels The
Dispossessed, The Handmaid's Tale and The Testament were examined through
descriptive analysis. The necessity of labour's linguistic skills and its forced
transformation under late capitalism are discussed through the concept of
communicative labour. It is argued that the feminist paradigm reveals the alliances
and similarities of strategies between the communicative transformation of labour
and the capitalist intervention in reproduction, domestic labour and women's labour.
In doing so, it enfolds important practices of subjectivation that carry out theory and
agency together. The strategies of patriarchal capitalism, which for years have
devalued women's labour and prevented women from taking an equal place in the
private/public sphere with the strategies it has applied to women's feelings and
desires, are now being applied to the entire labour market with the communicative
transformation of labour. Against the devaluation of women's labour and the gender
inequalities that determine women's position in the public/private sphere, the
feminist paradigm has demonstrated long-term and deep-rooted strategies that go
back to the communicative transformation of labour. Therefore, it is argued that
feminist subjectivation offers a roadmap that can be an emancipatory means against
the neoliberal subject of late capitalism.

Keywords: feminist dystopia, feminist subject, communicative labour, neoliberal
subject, late capitalism, novel.