Diyaliz merkezine başvuran hastalarda malnütrisyon ile yaşam kalitesi arasındaki ilişki
Relationship between quality of life and malnutrition among patients HWO apply dialysis center
Yazar: SERKAN GÜNALAY
Danışman: DOÇ. DR. HALUK MERGEN ; PROF. DR. HARUN AKAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Periton diyalizi = Peritoneal dialysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve amaç: Kronik böbrek hastalığının insidansı ve prevalansı her geçen gün artmaktadır. Günümüzde renal replasman tedavilerinin amacı sadece yaşam süresinin uzatılması değil, aynı zamanda hastaların yaşam kalitesinin de geliştirilmesidir. SDBH döneminde olan hastalarda yaşam kalitesi ile morbidite ve mortalite arasında yakın bir ilişki vardır. Hastalarının yaşam kalitesini etkileyen en önemli faktörlerden biri beslenmedir. Malnütrisyonun önlenmesi hastalarda yaşam kalitesini ve süresini artırmaktadır. Biz bu çalışmada SDBH döneminde hastaların beslenme parametreleri, antropometrik ölçümler ve malnütrisyon sıklığını değerlendirmeyi, yaşam kalitesi düzeylerini belirlemeyi ve malnütrisyon ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi saptamayı ve yaşam kalitesini iyileştirilmesine yönelik gerekli önlemleri saptamayı amaçladık.
Yöntem: Çalışma 2016 Mayıs- 2016 Ağustos tarihleri arasında İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi ayaktan günübirlik hemodiyaliz servisine başvuran hastalar ve rutin kontrollerine gelen periton diyalizi hastalarından 18 yaş üstü olan 50 hemodiyaliz hastası ve 10 periton diyaliz hastası olmak üzere toplam 60 hasta ile yapılmıştır. Hastalara ilk bölümde sosyodemografik verileri, boy, kilo, vücut kitle indeksi, bel çevresi, triceps cilt kıvrım kalınlığı, prediyalitik sistolik ve diyastolik kan basınçları, Kt/V ve URR değerleri, laboratuvar parametreleri, ikinci bölümde Mini Nutritional Assessment-Short Form (MNA-SF) ölçeği ve üçüncü bölümde EQ-5D genel yaşam kalitesi ölçeği olmak üzere 3 bölümden oluşan anket formu uygulanmıştır. Tüm veriler elde edildikten sonra SPSSv22 yardımıyla elektronik ortama aktarılarak, istatistiksel olarak analiz edildi. İstatistiksel olarak p değerinin 0,05 ten küçük olması anlamlı kabul edildi.
Bulgular: 27'si erkek (%45) 33'ü kadın (%55) olmak üzere toplam 60 hastayla yapılan çalışmamızda hastalarımızın %83,3'ü hemodiyaliz %16,7'si periton diyalizi tedavisi almaktaydılar. PD grubunda HD grubuna göre TCKK ortalaması anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (p=0,033). HD ve PD grubu arasında medeni durum, ekonomik durum, eğitim durumu açısından farklılık yoktu. Özellikle hipertansiyon olmak üzere komorbid durum varlığı PD'de daha fazla saptandı (p=0,023, p=0,050). Komorbid hastalık varlığının yaşam kalitesi ve malnütrisyona etkisi saptanmadı. PD grubunda diyete uyum gösterme oranı daha yüksek olmasına rağmen Kt/V ve İDWG ve sistolik tansiyon açısından farklılık saptanmadı. Kadınlarda hedef Kt/V ye ulaşma oranı daha yüksek saptandı (p=0,001). EQ5D indeks skoru HD grubunda 0,60±0,29, PD grubunda 0,68±0,33; EQ5D VAS skoru HD grubunda 66,7±22,3 PD grubunda 58,1±13,1 olarak saptandı ve HD grubu ile PD grubu arasında anlamlı fark saptanmadı. Erkekler ile kadınlar arasında yaşam kalitesi ve algısı arasında fark saptanmadı. Sadece HD grubunda olağan aktivitelerle ilgili problem yakınmasının daha fazla olması anlamlı bulundu (p=0,010). Hemoglobin, CRP, albümin, fosfor, kolesterol, kalsiyum, potasyum, tansiyon değerleri ile yaşam kalitesi arasında ilişki saptanmadı. Sadece anemi düzeyinde hemoglobin düşüklüğü olan hastalarda yaşam kalitesi algısının daha bozuk olduğu saptandı(p<0,001). Hastalarda yaşam kalitesi ile yaş arasında negatif, Kt/V ile pozitif korelasyon saptandı. Hastalarda komorbidite bulunmasının yaşam kalitesini, yaşam kalite algısını ve malnütrisyon düzeyini etkilemediği saptandı. Komorbid hastalıklardan KAH olması durumunda hastaların hareketle ve olağan aktivitelerle ilgili yakınmalarının daha fazla olduğu saptandı (p=0,007, p=0,028). Ekonomik durum ile malnütrisyon, yaşam kalitesi ve algısı arasında ilişki saptanmadı. MNA-SF skor ortalaması HD grubunda 10,4±2,8, PD grubunda 10,5±2,9 olarak saptandı ve HD ve PD grubu arasında farklılık saptanmadı. Erkekler ile kadınlar arasında malnütrisyon açısından fark saptanmadı ancak kadınlarda TCKK, total kolesterol ve HD grubunda Kt/V daha yüksek saptandı (p=0,002, p=0,003, p=0,007). Nutrisyonel durum ile TCKK, bel çevresi, VKİ ile negatif korelasyon saptandı (p<0,001, p=0,020, p<0,001). Malnütrisyonlu grupta yaşam kalitesinin daha bozuk olduğu saptandı (p=0,001). Malnütrisyonlu grupta yaşam kalite algısının daha kötü olduğu saptandı (p=0,014). Hastalık süresinin nütrisyonel durumu olumsuz etkilediği saptandı (p=0,039).
Sonuç: Malnütrisyon hemodiyaliz ve periton diyalizi hastalarında sık görülür ve yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Malnütrisyonun erken tanı ve tedavisiyle hastaların yaşam kalitelerinin artırılması önemli bir seçenek olabilir. Çok merkezli geniş hasta popülasyonlarında yapılacak yeni çalışmalar ile daha net bilgilerin ortaya çıkması sağlanacaktır.

Abstract:
Introduction and aim: Incidence and prevalence of chronic kidney disease is increasing day by day. Today, the purpose of renal replacement therapies is not only to prolong survival but also to improve life qualities of effected patients. In patients with end stage renal disease (ESRD), there is a strong relationship between quality of life and morbidity and mortality.  One of the most important factors effecting patients' quality of life is nutrition.  Prevention of malnutrition improves life quality and survival of patients. In this study, we aimed to evaluate nutrition parameters, anthropometric measurements and prevalence of malnutrition, to determine the level of life quality, to detect the relationship between malnutrition and quality of life and to detect necessary precautions for improving the quality of life in patients with ESRD. 
Method: This study was performed with totally 60 patients of whom 50 hemodialysis and 10 peritoneal dialysis patients between May 2016- August 2016 who were admitted to both daily hemodialysis unit and routine peritoneal dialysis follow up clinic in İzmir Tepecik Research and Training Hospital aged over 18. Survey form consists of 3 sections was applied to patients. First section includes social and demographic data, height, weight, body mass index, waist circumference, triceps skinfold thichness, pre dialysis session systolic and diastolic blood pressure, Kt/V and URR values, laboratory parameters. Second section includes Mini Nutritional Asessment- Short Form (MNA-SF) and third section includes EQ-5D general quality of life scale. After all data was collected, it was transferred to electronic environment with the help of SPSSv22 and statistically analyzed. Results are accepted as statistically meaningful p value below 0,05. 
Results: 27 men (%45), 33 women (%55) totally 60 patients were included to study. %83,3 of them was on hemodialysis(HD) and %16,7 of them was on peritoneal dialysis(PD). Average triceps skinfold thickness (TST) was higher in PD group when compared to HD group and it was statistically meaningful. (p=0,033).  There was no diffference between PD and HD groups in terms of marriage status, economical state, education level of patients. Existence of co morbidities, especially hypertension was higher in PD group (p=0,023, p=0,050). There was no affect of co morbidities on the quality of life. Despite in PD group, diet compliance was better, there was no difference about Kt/V, IDWG and systolic blood pressure among groups. Reaching the target Kt/V value was higher among women. (p=0,001). EQ5D index score in HD group was 0,60±0,29, in PD group was 0,68±0,33; EQ5D VAS score was 66,7±22,3 in HD group, in PD group it was 58,1±13,1. There was no difference between HD and PD group. There was no difference in perception of the quality of life and level of the quality of life between men and women. It was significant that the HD group had more complaints about the usual activities (p = 0.010). Hemoglobin, CRP, albumin, phosphorus, cholesterol, calcium, potassium, blood pressure levels were not correlated with the quality of life. Patients with lower hemoglobin levels which were consistent with anemia had an impaired perception of quality of life (p<0,001). The quality of life was negatively correlated with age and positively correlated with Kt/v values in patients. Existence of co morbidities did not effect the quality of life and its perception of patients and malnutrition level. In the case of CAD from comorbid diseases, patients were more likely to complain about movement and usual activities (p = 0.007, p = 0.028).  There was no correlation between economical state and malnutrition, the quality of life and its perception. The average MNA-SF score was 10,4±2,8 in HD group, was 10,5±2,9 in PD goup and there was no difference between groups. There was no difference in malnutrition level between men and women but TST, total cholesterol level were higher in women and Kt/V value was higher in HD group. (p=0,002, p=0,003, p=0,007).  Nutritional status and TST, waist circumference, body mass index were negatively correlated. (p<0,001, p=0,020, p<0,001).  Quality of life was lower among patients with malnutrition. (p=0,001). Perception of quality of life was worse in patients with malnutrition. (p=0,014).  Duration of disease effected nutritional status negatively. (p=0,039).
Conclusion: Malnutrition is frequent in both hemodialysis and peritoneal dialysis patients and effects the quality of life negatively. With the early diagnosis and treatment of malnutrition, improvement of the quality of life may be an important option. Multi-center based new studies including more patients will lead us to obtain more accurate data.