Osteogenezis imperfekta ile takipli olan çocuk olgularda rutin oftalmolojik muayene, görsel uyarılmış potansiyeller (VEP) incelemesi ve optik koherens tomografi (OCT) ile göz tutulumunun yapısal ve fonksiyonel olarak değerlendirilmesi
Evaluation of structural and functional ocular involvement in pediatric cases followed with osteogenesis imperfecta through routine ophthalmological examination, visual evoked potentials (VEP) assessment and optical coherence tomography (OCT)
Yazar: AYŞE ELİF UYSAL
Danışman: PROF. DR. ERCAN DEMİR
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Osteogenezis İmperfekta, tekrarlayan kemik kırıkları, iskelet deformitesi ve mavi sklera ile karakterize, vakaların %90'dan fazlasında tip 1 kollajeni kodalayan COL1A1 ve COL1A2 genlerindeki mutasyonların sorumlu olduğu, bu nedenle tip 1 kollajen içeren tüm doku ve organları etkileyebilen bir hastalıktır. Başlıca kemik, deri, diş ve göz, yapısında en fazla miktarda tip 1 kollajen 
içeren dokulardır. Retina ve optik sinir de dahil olmak üzere, göze ait birçok yapı  tip 1 kollajen içermekte olup, Oİ hastalığında bu yapıların da etkilenmesi beklenir.
Amaç: Osteogenezis İmperfekta hastalarının göz hastalıkları açısından sağlıklı bireylere göre daha fazla risk altında olduğunu göstermek, daha önce değerlendirilmemiş olan optik sinir ve retina yapılarını Görsel Uyarılmış Potansiyeller (VEP) ve Optik Koherens Tomografi (OCT) ile değerlendirerek bu yapıların etkilenme durumunu araştırmak.
Gereç ve Yöntem: Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Beslenme ve Metabolizma Bilim Dalı Polikliniği tarafından Osteogenezis İmperfekta ile takipli 19 gönüllü hastaya, Gazi Üniversitesi Göz Hastalıkları Polikliniği'nde rutin göz muayenesi ve OCT, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nöroloji Bilim Dalı Elektromiyografi (EMG) ve Uyarılmış Potansiyeller Laboratuvarı'nda VEP testi 
uygulanmıştır. Son 1 yıl içinde herhangi bir nedenle VEP testi uygulanmış olan 19 sağlıklı birey 1. Kontrol grubunu, son 3 yıl içinde herhangi bir nedenle rutin göz muayenesi ve OCT uygulanan 19 sağlıklı birey 2. Kontrol grubunu oluşturmuştur. Hastalara kırma kusurları, görme keskinliği, göz içi basıncı muayeneleri, OCT ile Retina Sinir Lifi Tabakası (RNFL) ölçümü, Enhanced Depth Imaging-OCT (EDI-OCT) ile koroid kalınlığı ölçümü yapılarak kaydedilmiştir. Ayrıca Pattern VEP ve Flash VEP testleri uygulanarak kaydedilmiştir. Göz ölçümlerinin hasta ve kontrol  grupları arasındaki karşılaştırmalarında normal dağılıma uyan verilerde Bağımsız Örneklem t testi, normal dağılıma uymayan verilerde Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Nominal değişkenlerin grup karşılaştırmalarında Ki-Kare test kullanılmıştır. Değerlendirmelerde IBM SPSS Statistics 20 programı kullanılmıştır ve istatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edilmiştir.
Bulgular: Yapılan tetkiklerin sonuçlarında; hasta ve 1. Kontrol gruplarındaki bireylerin Pattern VEP-Sağ ve Sol Göz P100 Latans değerleri arasında ve Pattern VEP-Sağ Göz P100 Amplitüd değerleri arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). Diğer VEP ölçümlerinde anlamlı fark saptanmamıştır. Hasta ve 2. Kontrol gruplarındaki bireylere ait RNFL ve koroid kalınlığı ölçümlerinde 
anlamlı fark saptanmamıştır. 19 hastanın 1'inde (%5,2) astigmatizm, 2'sinde (%10,4) tek gözde retina dekolmanı ilişkili görme kaybı, 8'inde (%42,1) mavi sklera saptanmıştır. Göz içi basıncı ölçümleri tüm hastalarda normaldir. 
Sonuç: Hasta grubumuzda retina dekolmanı ilişkili görme kaybı ve astigmatizm bulgularının varlığı literatür ile uyumlu şekilde Oİ hastalarının göz hastalıkları açısından sağlıklı bireylere göre daha fazla risk altında olduğunu göstermektedir. RNFL değerlendirmeleri normal görülen hastaların VEP 
değerlendirmelerinde latansların kontrol grubuna göre anlamlı derecede uzun çıkması, VEP'in optik sinir hasarını saptamada erken dönemde daha duyarlı olması ile ilişkili olabilir. Osteogenezis İmperfekta hastalarının optik sinir ve retina yapılarını değerlendirmek üzere, bu hasta grubuna VEP ve OCT tetkiklerinin uygulandığı ilk çalışma olma özelliğine sahip olan çalışmamız, Oİ hastalarının rutin göz muayene takiplerinin yanında, elektrofizyolojik tetkiklerin de optik sinir ve 
retina izleminde yer alması gerektiğini düşündürmektedir.

Abstract:
Introduction: Osteogenesis Imperfecta (OI) is a genetic disorder characterized by recurrent bone fractures, skeletal deformities, and blue sclera, with more than 90% of cases attributed to mutations in the COL1A1 and COL1A2 genes encoding type 1 collagen. As a result, it affects tissues and organs containing type 1 collagen, including bones, skin, teeth, and ocular structures. Ocular involvement is expected in OI since many eye structures, including the retina and optic nerve, 
contain type 1 collagen.
Aim: To demonstrate that individuals with Osteogenesis Imperfecta are at a higher risk for eye diseases compared to healthy individuals and to investigate the structural and functional status of the optic nerve and retina, which have not been previously evaluated, using Visual Evoked Potentials (VEP) and Optical Coherence Tomography (OCT).
Materials and Methods: Nineteen voluntary patients undergoing followup for Osteogenesis Imperfecta at the Pediatric Nutrition and Metabolism Department of Gazi University Medical Faculty were performed to routine eye examinations and OCT at the Ophthalmology Department of Gazi University 
Hospital. Additionally, VEP tests were conducted at the Pediatric Neurology Department Electromyography (EMG) and Evoked Potentials Laboratory. Nineteen healthy individuals who had undergone VEP testing for any reason in the past year constituted the first control group, and 19 healthy individuals who had undergone routine eye examinations and OCT in the last three years constituted the second control group. Measurements included refractive errors, visual acuity, 
intraocular pressure examinations, OCT measurements of Retinal Nerve Fiber Layer (RNFL), and choroidal thickness measurements using Enhanced Depth Imaging-OCT (EDI-OCT). Pattern VEP and Flash VEP tests were also recorded. Independent Samples t-test and Mann-Whitney U test were used for data with normal and non-normal distributions, respectively, for comparisons between patient and control groups. Chi-square test was used for nominal variable comparisons. IBM SPSS Statistics 20 software was used for analysis, and a significance level of p<0.05 was accepted.
Results: In the results of the examinations, a significant difference was found in Pattern VEP Right and Left Eye P100 Latency values and Pattern VEP Right Eye P100 Amplitude values between patients and the first control group (p<0.05). No significant differences were observed in other VEP measurements. There were no significant differences in RNFL and choroidal thickness 
measurements between patients and the second control group. Astigmatism was present in 1 patient (5.2%), vision loss associated with retinal detachment in one eye in 2 patients (10.4%), and blue sclera in 8 patients (42.1%). Intraocular pressure measurements were normal in all patients.
Conclusion: The presence of vision loss associated with retinal detachment and astigmatism in our patient group is consistent with the literature, indicating that individuals with OI are at a higher risk for eye diseases than healthy individuals. The discrepancy between normal RNFL evaluations and VEP results suggesting optic nerve damage in some patients may be related to the greater sensitivity of VEP in detecting early optic nerve damage. Our study, the first to apply VEP and OCT examinations to evaluate optic nerve and retinal structures in OI patients, suggests that in addition to routine eye examinations, electrophysiologic studies should be included in follow-up of optic nerve and retinal structures in OI patients.