Romantik ilişkilerde aldatma: Bağlanma boyutları, kişilik özellikleri ve ilişki bağlanımı
Infidelity in romantic relationships: Attachment dimensions, personality traits and relationship commitment
Yazar: SEREN MÜEZZİNOĞLU
Danışman: PROF. DR. FERİDE BACANLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Psikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aldatma = Deception ; Bağlanma = Attachment ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Romantizm = Romanticism ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students ; İlişki = Relationship ; İlişki doyumu = Relationship satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın iki temel amacı vardır. Birincisi romantik ilişkilerde ilişki bağlanımının, ilişki doyumu, ilişki yatırımı ve seçeneklerin niteliğini değerlendirme arasındaki ilişkilerden oluştuğunu açıklayan Yatırım Modelinin, Türk üniversite öğrencileri için geçerli olup olmadığını araştırmaktır. İkincisi romantik ilişkilerde aldatmanın, kişilik özellikleri, bağlanma boyutları ve ilişki bağlanımı arasındaki ilişkilerden oluşan bir modelin açıkladığı yapı olup olmadığını araştırmaktır.
Araştırmanın katılımcılarını Ankara'daki Ankara Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde çeşitli bölümlerde okuyan, yaşları 19-39 arasında değişen ( = 22,4 ve SS=2,4)  425'i kadın, 269'u erkek olmak üzere toplam 694 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Aldatma Ölçeği, İlişki İstikrarı Ölçeği, Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri II kullanılmıştır. Veriler SPSS ve Lisrel istatistik programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma hipotezlerini test etmek için Pearson Çarpımı Momentler Korelasyonu, örtük ve gözlenen değişkenlerle yol analizi kullanılmıştır. 
Araştırmanın ilk sonuçlarına göre Yatırım Modelinin Türk üniversite öğrencileri üzerinde geçerli olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın diğer sonuçları beş faktör kişilik özellikleri, bağlanma boyutları (kaygı ve kaçınma) ve ilişki bağlanımının doğrudan ve dolaylı olarak romantik ilişkilerde aldatma ile ilişkili olduğunu ve sınanan modelin bir bütün olarak aldatma ile ilişkili  olduğunu ortaya koymuştur. Geliştirilen bu aldatma modeline göre bağlanma boyutlarından kaygı aldatma ile doğrudan ve ilişki bağlanımı üzerinden dolaylı olarak ilişkilidir. Bağlanma boyutlarından kaçınma, aldatma ile ilişki bağlanımı üzerinden dolaylı olarak ilişkilidir. Beş faktör kişilik özelliklerinden deneyime açıklık aldatma ile doğrudan ve ilişki bağlanımı üzerinden dolaylı olarak ilişkilidir. Yumuşak başlılık, aldatma ile doğrudan ilişkilidir. Sorumluluk, aldatma ile ilişki bağlanımı üzerinden dolaylı olarak ilişkilidir. Dışadönüklük ve nörotizm ise aldatma ile ilişkili değildir. Sonuçlar literatür ve kuramlar açısından tartışılmış, gelecekte yapılacak araştırmalara ve Psikolojik Danışma ve Rehberlik alanına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study has two main purposes. The first one is to explore whether Investment Model, which explains that relationship commitment in romantic relationships consist of relationship satisfaction, relationship investment and quality of alternatives,  is valid for Turkish University students. The second aim is to investigate whether infidelity in romantic relationships is a structure explained by a model that consists of the relations among personality traits, attachment dimensions and relationship commitment. 
Participants consist of 425 females and 269 males, totally, 694 university students whose age ranges from 19 to 39 ( = 22,4 ve SS=2,4) and who study at different departments at Ankara University, Gazi University, Hacettepe University and Middle East Technical University.  In order to collect data, Infidelity Scale, Relationship Stability Scale, Adjective Based Personality Scale and the Experiences in Close Relationships Scale II were used. Data were analyzed using SPSS and Lisrel Statistics Program. Pearson Product-Moment Correlation Coefficient and path analysis with latent variables and observed variables were used to test research hypothesis. 
According to the first results of the study, Investment Model is valid for Turkish university students. The other results of the study revealed that five-factor personality traits, attachment dimensions (anxiety and avoidance) and relationship commitment are directly or indirectly related to infidelity in romantic relationships and the tested model is related to infidelity as a whole. According to this infidelity model, anxiety, one of the dimensions of attachment, is directly related to infidelity and it is indirectly, through relationship commitment, related to infidelity. Avoidance, one of the attachment dimensions, is indirectly, through relationship commitment, related to infidelity. Openness to experience, one of the five-factor personality traits, is directly related to infidelity and it is indirectly related through relationship commitment. Agreeableness is directly related to infidelity. Conscientiousness is indirectly, through relationship commitment, related to infidelity. Extraversion and neuroticism are not related to infidelity. Results were discussed with regard to literature and theories; some suggestions were made regarding future research and Psychological Counselling and Guidance.