Türkiye Avrupa Birliği ilişkilerinde egemenlik sorunu
The sovereignty problem between Turkey and the European Union relations
Yazar: MURAT ALAKEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ARMAĞAN EMRE ÇAKIR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Devletler topluluğu = Society of states ; Egemenlik = Sovereignty ; Federalizm = Federalism ; Türkiye = Turkey ; Ulus-devlet = Nation-state ; Ulusüstülük = Supranasyonalite

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Türkiye-AB ilişkilerinde egemenlik sorunukonusunda, uluslararası ilişkiler bağlamında, tarihî gelişim içerisinde teorik tartışmalaryapmaktır. Egemenlik, ulus devlet siyasasının iç ve dış ilişkilerini, ekonomik, hukuki vesosyal düzenini şekillendiren bir normdur. Egemenlik, ulus devlet sonrası süreçte,ulusüstü AB yapılanmasıyla da gündeme gelmiştir.Egemenlik kavramının teorik olarak çeşitli tanımları yapılmıştır. Westphaliasonrası ortaya çıkan egemen Avrupa devlet sisteminin hukuki, siyasal, ekonomik vesosyal yapısı, egemenlik boyutunda incelenmiştir. Modern uluslararası ilişkileringelişiminde önemli bir yer tutan egemenlik, Avrupa ulus devletler düzenini kuranönemli siyasi olay ve gelişmeler de tartışılır.Savaş sonrası Avrupa'sında Westphalia egemen ulus devlet sisteminin yerinialmakta olan AB; siyasal, ekonomik ve sosyal açıdan egemenlik bağlamında ele alınır.Ekonomik entegrasyon, siyasal birlik, ulusal egemenlik, federalizm, konfederalizm vb.AB'yi betimleyen siyasaların egemenlik söylemi vurgulanır. Ayrıca AB kurumlarınıntarihî gelişimi, anayasal yapılanma ve egemenlik tartışmalarını sürdürür.Türkiye'nin egemenlik anlayışı tarihî gelişim içinde ele alınmıştır. Türkiye,Kurtuluş Savaşı'yla birlikte, Batılılaşmak ve çağdaşlaşmak, muasır medeniyetseviyesine ulaşmak için siyasal, ekonomik ve kültürel reformlar yaparak Avrupamodern egemen ulus devlet sistemine geçmiştir. Türkiye, geleneksel toplum yapısınımodern, seküler, çağdaş, homojen bir ulus devlet siyasasına dönüştürürken; etnik, dinî,bölgesel ve ideolojik temelli sorunlar da ortaya çıkar. Türkiye'de siyasal iktidarı elegeçiren partilerin iktidarları süresince kendi çoğunlukçu ve fraksiyoncu millî egemenlikanlayışına, Rousseau'cu anlamda genel iradeyi temsil ettiğini düşünerek, Hobbes'cumutlak devlet egemenliğini topluma ulusal egemenlik anlayışı gibi sunması bu partilerinLock'cu anlamda demokratik, sivil, sınırlı ve çoğulcu bir toplumsal egemenlikanlayışını yansıtmasına engel olmaktadır. Dolayısıyla, Türkiye'nin siyasal sisteminindemokratik süreci darbeli olmakta, jeopolitik konumu da istikrarsızlığıkolaylaştırmaktadır.Türkiye AB ilişkilerinde egemenlik bağlamında; siyasal, ekonomik, sosyal,hukuk ve güvenlik sorunları vardır.Türkiye, AB'ye tam üyelik sürecinde, AB üyelerinden ve aday ülkelerdenfarklı olarak kendine has güçlü bir ulus devlet egemenlik kurgusuna sahiptir. Bu güçlüdevlet egemenliği anlayışı; jeopolitik, siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel açıdanTürkiye'nin-AB ile ortak bir egemenlik inşasını, paylaşımını, transferinigüçleştirmektedir. Fakat Türkiye bu sorunları tek tek çözmektedir.Anahtar Kelimeler: Egemenlik, Ulus Devlet, Federalizm, Devletler Sistemi,Avrupa Birliği, Türkiye.

Abstract:
The basic purpose of this dissertation is to discuss the sovereignty matter,between Turkey and European Union relations within theoretical framework of theInternational relations discipline in the process of historical context. The sovereignty isa norm which shapes the polity of the nation state in terms of its internal, externalrelations, economy, politic, legal and social order. But, by the post-nation state process,supranational EU structure also brought that issue back into agenda.There has been done various theoretical definitions of the sovereignty notions.After the Westphalia there emerged the sovereign European state system which haspolitical, economical, legal and social order, had been analysied within the sovereigntyperspectives. The sovereignty which developed the modern international relations byconstructing modern nation state order, also comprises the important political aspects ofthe European historical events, too.In the postwar Europe, the EU replaces the Westphalian sovereign nation statesystem by political, economical, legal and social direction in the context of sovereigntydimension. To explicate the sovereignty expression of the EU?s polity, it also confineseconomic integration, political union, national sovereignty, federalizm, confederalizm,regionalism, transtate alternative variations. Moreover, the EU institutions? historicalimrovements contributes in sovereignty issue in the extent of constitutionalization,democracy, legitimacy, authority and responsibility.Turkey?s sovereignty comprehension, are investigated in the historical content.By the Independence War, Turkey aimed to adopt European sovereign nation statesystem by realizing political, economic, legal and cultural reforms in the name ofwesternization, civilization and modernization.Turkey transformed successfully its traditional social structure into modern,secular, contemporaneous, homojen republican sovereign nation state polity; Though itencountered with ethnic, religious, regional and ideological resistances. Whereas,Turkey experiences with some difficulties of the multiparty system in the process ofdemocratization in which parties forms the government impose its majoritariansovereign perceptions. In addition, they implement or introduce their sovereigntyconception as Rousseau?s ?general will? in the sense of Hobbes? absolute statesovereignty so as to national sovereignty rules over society. Thus, this type ofconception prevents the government from applying, limited, civil, democratic, pluralistsocial sovereignty principles in the logic of Locke. In a nutshell, Turkey?s democraticprocess is interrupted oftenly and geopolitical power structures also leads to instability.There are some problematic issues. Those are politic, economic, legal, socialand security matters in the context of sovereignty, between Turkey-EU relations.Turkey owns a very strong nation state sovereignty script, in the process offullmembership into EU, apart from the EU members and other candidate countries.Eventhough there are various geopolitical order alternatives, quests and troubles;Turkey that conciously tries to overcome those barriers one by one so as to sharesovereignty with the EU.Keywords: Sovereignty, Nation State, Federalizm, System of States, EuropeanUnion, Turkey.