Günlük besin takviyeleri için bor ester kompleks bileşikleri. Sentezleri, yapısal karakterizasyonları ve sitotoksik incelemeleri
Boron ester compounds for daily nutritional supplements. Synthesis, structural characterizations and cytoxic investigations
Yazar: MELDA BOLAT BÜLTER
Danışman: PROF. DR. DURSUN ALİ KÖSE
Hitit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
İnsanların daha sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürdürebilmesi için koruyucu, önleyici, destekleyici ve tedavi edici bileşiklerin keşfedilmesi yaşadığımız yüzyıl için önemli bir yer teşkil etmektedir. Borun biyolojik etkilerinin çok çeşitli olması bu anlamda umut vaadetmektedir. Bor elementinin, yaşam fonksiyonu gösteren organizmaların üzerinde yaşam döngülerini tamamlamak için önemli olduğu bilinmektedir. İnsan ve hayvanlarda enerji metabolizması, mineral metabolizması, hormon metabolizması, kemik yapısı ve fonsiyonksiyonu ve diğer biyolojik süreçlerde düzenleyici rol oynadığı görülmüştür. DNA'nın korunması oksidatif stres etkili olması gibi her geçen gün faydaları artmaktadır. Bu anlamda bor yeni terapötik ajanların geliştirilmesinde umut vaadetmektedir. Özellikle takviye edici gıda kapsamında bor türevlerinin kullanımı son yıllarda artış göstermektedir. Bu tez çalışmasında sitrik asit, salisilik asit, malik asit, aspartik asit, glisin, askorbik asit, laktoz, glikoz, fruktoz, glukozamin, kondritin sülfat biyolojik ligantları ile bor monoester ve bor diester yapıları sentezlenmiştir. Bor ester yapılarını kararlı kılmak için Na, K, Mg, Ca katyonları kullanılmıştır. Sentezlenen maddelerin yapısal özellikleri, katı halde sulu çözeltilerinden kristallendirilerek/çöktürülerek kazanımları sağlanan moleküllerin, elemantel analiz, erime noktası tayini, infrared spektroskopisi analizi (FT-IR), termal analiz (TGA/DTA), kütle analizi (GC-MS) ve tek kristal yapı analiz (SC-XRD) yöntemleri ile açıklanmaya çalışılmıştır. Yapısal olarak incelenen moleküllerin biyouyumluluk çalışmaları kapsamında sitotoksik özellikleri incelenmiştir.

Abstract:
The discovery of protective, preventive, supportive and therapeutic compounds for people to lead a healthier and higher quality life constitutes an important place for the century we live in. The wide variety of biological effects of boron is promising in this regard. It is known that the element boron is important for completing the life cycles of organisms that show life functions. It has been observed that it plays a regulatory role in energy metabolism, mineral metabolism, hormone metabolism, bone structure and function, and other metabolic processes in humans and animals. The benefits are increasing day by day, such as the protection of DNA and the effect of oxidative stress. In this sense, boron shows promise in the development of new therapeutic agents. The use of boron derivatives has increased in recent years, especially in the context of food supplements. In this thesis, biological ligands of citric acid, salicylic acid, malic acid, aspartic acid, glycine, ascorbic acid, lactose, glucose, fructose, glucosamine, chondritin sulfate and boron monoester and boron diester structures were synthesized. Na, K, Mg, Ca cations were used to stabilize boron ester structures. The structural properties of the synthesized compounds, the molecules obtained by crystallization/precipitation from their solid aqueous solutions, elemental analysis, melting point determination, infrared spectroscopy analysis (FT-IR), thermal analysis (TGA/DTA), mass analysis (GC-MS) and single crystal structure analysis (SC-XRD) methods have been elucidated. The cytotoxic properties of the structurally examined molecules were investigated within the scope of biocompatibility studies.