Doğu Karadeniz mimari arşivi için sanal gerçeklik modeli
Virtual reality model for Eastern Black Sea architectural archive
Yazar: AYHAN KARADAYI
Danışman: PROF. DR. ZAFER ERTÜRK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Arşivler = Archives ; Benzetim = Simulation ; Bilgisayar destekli tasarım = Computer aided design ; Mimari arşiv = Architectural archive ; Multimedya = Multimedia ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; İnternet = Internet

Özet:
Bu çalışma, sürekli yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan mimari değerlerin belgelenmesine, tanıtılmasına yönelik olarak, bilgisayar ve internet yardımıyla, sanal ortamda oluşturulan bir simulasyon modelidir. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mimarlık Bölümü'nde, oluşturulan Doğu Karadeniz yöresine ait (Trabzon, Rize, Giresun, Ordu, Artvin, Gümüşhane) çok kapsamlı bir mimari röleve arşivi vardır. Bu çalışma ile mevcut bilgilere yenileri de eklenerek, elektronik ortama aktarmanın sistematiği oluşturulmuştur. Her platformda çalışabilen VRML (virtual reality modelling language) dilinde yapıların üç-boyutlu modelleri oluşturulup, çeşitli animasyon, grafik vd. efektlerle internet'de kullanıma açılmıştır. Doğu Karadeniz Sanal Mimari Arşivi'nin URL adresi şöyledir: http://www.dkma.ktu.edu.tr Üç-boyutlu modelin yamsıra ses, video görüntü, yazı, grafik ve benzerlerinin kullanıldığı çoklu ortam (multimedia) kullanıcının bir çok duyusuna hitap eden etkili bir öğretme/öğrenme yöntemidir. Bir kere yapıların modelleri elektronik ortamda oluşturulduktan sonra üçüncü şahısların bu bilgiye erişmeleri ve onu kullanmaları geleneksel yöntemlere göre çok hızlı ve etkilidir. İnternet'de uzaktan eğitim (distance learning) gibi çalışmalar bu çalışmanın tamamlayıcısı olabilecektir. Örneğin bilgisayar destekli tasarım (CAD) dersleriyle entegre edilmiş "sanal tasarım dersleri" uzaktan eğitim için düşünülebilir. Burada sunulan çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın amacı, sorunun ve varsayımların ortaya konması, çalışmanın yöntemi, kaynakların taranması, konuyla ilgili kısa hatırlatmalar ve terminoloji bilgileri yer almaktadır. İkinci bölümde, ilk bölümde belirlenen yöntem doğrultusunda tez kapsamında yapılan çalışmalar, mevcut bilginin tasnifi, modelin arayüzünün oluşturulması, yazılım ve donamm kısıtlamaları yer alır. Ayrıca oluşturulan modeller de bu bölümde tanıtılmaktadır. Üçüncü bölüm elde edilen model'in çalışan ve çalışmayan yönlerini irdelemektedir. Oluşturulan sanal modelin pratik yararlarının yamsıra diğer modellerle birer kıyaslaması da yapılmaktadır. Dördüncü bölümde akademik, uygulama, koruma ve tanıtım açısından bu çalışma ile varılan sonuçlar sunulmaktadır. Beşinci bölüm ise bu çalışmanın devamı olabilecek veya benzer konuda çalışacak araştırmacılara önerileri içerir.Anahtar Kelimeler: Mimarlık, Sanal Gerçeklik, İnternet, Bilgisayar Destekli Tasarım, BDT, Arşiv, Görsel Model, Simulasyon, Çoklu Ortam

Abstract:
Virtual Reality Model for Eastern Blacksea Architectural Archive This study is a computer simulation model aiming documentation and dissemination of the historic architectural objects on internet. There is a very large architectural documents' archive in the Department of Architecture of Karadeniz Technical University (Trabzon, Türkiye). The documents consist of variety of building types and ornaments from Eastern Blacksea Region of Turkey (samples are from such cities as Trabzon, Rize, Giresun, Ordu, Artvin, Gümüşhane). An information system is developed for the above mentioned archive with this study. 3-Dimensional models of buildings are created with VRML and variety of animation techniques, graphics effects are added to the models. The URL address of the Eastern Blacksea - Virtual Architectural Archive is: http://www.dkma.ktu.edu.tr Besides 3-D model such multimedia effects as sound, video view, text all together are effective way of teaching and learning. Once the 3-D model of buildings are transformed into the electronic environment, third persons can reach and manipulate these information very fast and easily comparing to traditional methods. Such further studies as 'distance learning' over internet would complete this study. For example 'virtual design studio' classes that is integrated with CAD classes would be considered as distance learning. This thesis consists of six chapters. First chapter includes the purpose of the study, definition of the problem and hypotheses, method of the study, literature review, short definitions of the terminology. The second chapter is the application of the method and there are classification of existing documents, creation of simulation model's interface, limits of softwares and hardwares. 3-D models of the selected buildings are introduced in this chapter. In the third chapter, there is comparisons of the simulation model's positive and negative aspects. Besides practical benefits of the created simulation model, comparisons with other simulation models are also included in this chapter. The fourth chapter gives the results of this study from academic, practice, preservation and promotional point of view. The fifth chapter gives some further proposals for researchers.Key Words: Architecture, Virtual Reality, Internet, Computer Aided Design, CAD, Archive, Visual Model, Simulation, Multimedia