Öğretmenlerin özyönelimli öğrenme deneyimleri
Self directed learning experiences of teachers
Yazar: BETÜL DAĞ
Danışman: PROF. DR. AHMET YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyografi temelli öğrenme = Biography based learning ; Öz yönetimli öğrenme = Self-directed learning ; Öğrenme deneyimi = Learning practices ; Öğrenme yönelimi = Learning orientation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma özyönelimli öğrenme motivasyonu yüksek olduğu varsayılan öğretmenlerin meslekleri ile ilgili ve meslek dışı alanlardaki özyönelimli öğrenme pratiklerini incelemeyi amaçlamıştır. Çalışmada biyografik anlatı yöntemi tercih edilmiş, bu anlatılar da Belgesel Yöntem ile analiz edilmiştir. Teorik örneklem yolu ile çalışmaya Ankara ili Yenimahalle ilçesinde kamuya bağlı liselerde çalışan 18 İngilizce öğretmeni dahil edilmiştir.
Araştırma bulguları katılımcıların deneyimlerinin onların hem mesleki alanda hem de meslek dışı alandaki özyönelimli öğrenme pratiklerine farklı şekillerde yansıdığını göstermiştir. Destekleyici aile tutumu, öğretmen figürleri ve olumlu kurumsal yapı katılımcıların daha geniş bir alanda özyönelimli öğrenmeye yönlendirirken; destekleyici aile tutumu eksikliği ve meslek seçim sürecindeki olumsuz sosyo ekonomik deneyimler katılımcıları daha kısıtlı bir özyönelimli öğrenme örüntüsüne yönlendirmektedir.
Ayrıca çalışma kapsamında katılımcıların meslekleri ile ilgili özyönelimli öğrenme etkinliklerinde hem çevrimiçi hem de basılı kaynakları kullandıkları, bu alanda alan bilgisine dair araştırmalara yoğunlaştıkları görülmüştür. Yukarıdaki bulgulara ek olarak katılımcıların kitap okumaktan, kurslara gitmekten, film izlemekten, spor yapmaktan ve seyahat etmekten hoşlandıkları da bulunmuştur. Ayrıca katılımcıların okul dışındaki bu aktivitelerinin öğretmenlik pratiklerine de yansıdığı görülmüştür.
Katılımcıların anlatılarının Belgesel Yöntem ile analizi sonucunda iki farklı öğretmen tipolojisine ulaşılmıştır.  Bunlardan ilki özyönelimli öğrenmeyi daha geniş alanda deneyimleyen, öğretmenlik dışındaki hayatını da mesleği ile ilintilendiren, müfredat dışı etkinlikler yapan, veli ve öğrenci ile birebir görüşmelere vakit ayıran ve öğrenme ihtiyaçları söz konusu olduğunda insiyatif alabilen öğretmendir. Bu öğretmenlerin anlatılarında farklı okuryazarlık pratiklerinin aktif olarak deneyimlenmesi ve ailelerin kendileri ile akademik ve psikolojik olarak yakından ilgilendiğini görmek mümkündür. Verilerin analizi sonucu ortaya çıkan ikinci tip öğretmenin ise,  özyönelimli öğrenme etkinliklerini alan bilgisine yoğunlaştırdığı, öğretmenlik dışındaki hayatını mesleği ile ilintilendirmediği, müfredat dışı etkinlikler ve okul dışı öğrenci veli görüşmeleri konusunda isteksiz olduğu gözlemlenmiştir. Bu öğretmenlerin biyografileri incelendiğinde ailelerinde okuryazarlık pratiklerinin sıkça deneyimlenmediği, okul hayatlarında ailelerinden destek göremedikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğretmenlik mesleğini seçerken olumsuz sosyo ekonomik şartların etkisinde kalmış olan öğretmenlerin de ikinci öğretmen tipopjisinde olduğunu görmek mümkündür.
Araştırma sonunda öğretmenlerin özyönelimli öğrenme deneyimlerinin çok değişkenli bir yapı olduğu görülmüştür. Öğretmen öğrenmesi ile ilgilenen politika yapıcıların ve araştırmacıların konu ile ilgili süreçleri yönetirken öğretmen öğrenmesinin farklı boyutlarını dikkate almaları önerilmiştir.

Abstract:
This study aimed to examine the self-directed learning practices of teachers, who are assumed to have high motivation for self-directed learning, in their professional and non-professional areas. In the study, the biographical narrative method was preferred, and these narratives were analyzed with the documentary method. Eighteen English teachers working in public high schools in Yenimahalle district of Ankara province were included in the study by means of theoretical sampling.
The research findings showed that the experiences of the participants were reflected in their self-directed learning practices in different ways, both in the professional and non-professional areas. While the supportive family attitude, teacher figures and positive institutional structure lead the participants to self-directed learning in a wider area; Lack of supportive family attitude and negative socio-economic experiences in the career choice process lead the participants to a more limited self-directed learning pattern.
Moreover, within the scope of the study, it was seen that the participants used both online and printed resources in self-directed learning activities related to their profession, and they focused on research on content knowledge in this field. In addition to the above findings, it was also found that the participants enjoyed reading books, going to courses, watching movies, doing sports and traveling. In addition, it was observed that these activities of the participants outside the school were also reflected in their teaching practices.

As a result of the analysis of the narratives of the participants with the documentary method, two different teacher typologies were reached. The first of these is the teacher who experiences self-directed learning in a wider area, connects his life outside of teaching with his profession, does extra-curricular activities, spares time for one-on-one meetings with parents and students, and can take initiative when it comes to learning needs. In the biographical background of these teachers, it is possible to see that the transfer of cultural capital and families are closely interested in them academically and psychologically.It has been observed that the second type of teacher, which emerged as a result of the analysis of the data, concentrates self-directed learning activities on content knowledge, does not associate his life outside of teaching with his profession, and is reluctant about extracurricular activities and out-of-school student-parent meetings. When the biographical backgrounds of these teachers were examined, it was revealed that literacy practices were not frequently experienced in their families and that they could not receive support from their families in their school life. In addition, it is possible to see that teachers who have been under the influence of negative socio-economic conditions while choosing the teaching profession are also in the second teacher typopy.
At the end of the research, it was seen that teachers' self-directed learning experiences were a multivariate structure. It has been suggested that policy makers and researchers interested in teacher learning should consider the different dimensions of teacher learning while managing the processes related to the subject.