Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin özür sözedimi üretimleri
The production of apology speech act by 5th grade students
Yazar: BÜŞRA GOCİAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÖZAY KARADAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı ana dili Türkçe olan ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin özür yükümlülüğü doğuran çeşitli durumlarda özür dileme stratejilerini ne şekilde ve ne sıklıkta kullandıklarını betimlemek, cinsiyete bağlı olarak özür dileme stratejisi seçimlerindeki farklılıkları ortaya koymaktır. Araştırmanın bir diğer amacı ise ana dili Türkçe olan 5. sınıf öğrencilerinin özür yükümlülüğü doğuran çeşitli durumlarda tanımlanan suç eylemlerini ciddi bulma düzeylerini cinsiyete bağlı olarak incelemektir. Araştırmaya Karaman il merkezinde devlet okulunda öğrenim gören 363 ortaokul 5. sınıf öğrencisi katılmıştır. Veriler özür dileme yükümlülüğü doğuran on iki farklı durumu içeren Söylem Tamamlama Testi (STT) ve suçu ciddi bulma düzeyini ölçen dereceli puanlama anahtarı aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Elde edilen nitel veriler, Cohen & Olshtain'ın (1983) özür dileme stratejilerinin Hatipoğlu (2012) tarafından uyarlanan bir versiyonu ile nicel verilere dönüştürülmüş, (SPSS) 26.0 Statistics paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerin özür dileme stratejilerinin kullanımında bazı bağlam değişkenlerine karşı duyarlılığa sahip oldukları ve sıklıkla açık özür ifadelerini kullanmaya eğilimli oldukları görülmüştür. Cinsiyete göre öğrencilerin suçun ciddiyetine yönelik algıları benzerlik gösterse de özür dileme ve dilememe tercihlerinde ve özür dileme stratejilerinin kullanımında anlamlı farklılık gözlemlenmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to describe how and how often the 5th grade school students, whose mother tongue is Turkish, use apology strategies in various situations that impose obligation of apology and to reveal the differences in apology strategies choices depending on gender. Another purpose of this study is to examine depending on gender that the students' perceptions of the severity of offence for the offence acts defined in various situations that impose obligation of apology. 363 5th grade students studying at a public school in Karaman participated in this study. The data were collected through the Discourse Completion Test (DCT), which includes twelve different situations that impose obligation of apology and a rubric that measures students' perceptions of the severity of the offence. Survey model, one of the quantitative research methods, was used in this study. The qualitative data obtained were converted into quantitative data with a version of Cohen & Olshtain's (1983) apology strategies adapted by Hatipoğlu (2012) and analyzed using the (SPSS) 26.0 Statistics package program. As a result of the study, it was seen that the students were sensitive to some context variables in the use of apology strategies and were often inclined to use explicit apology expressions. Although the perceptions of the students regarding the severity of the offence were similar according to gender, a significant difference was observed in the students' preferences for apologizing and not apologizing and the use of apology strategies.