Üreme mevsimindeki tuj ırkı koyunlarında kısa ve uzun süreli progesteron uygulamalarının fertilite parametrelerine etkisi
The effect of short and long term progesterone applications on fertility parameters of tuj sheep in breeding season
Yazar: SON NURİYE ÇELİK
Danışman: PROF. DR. CİHAN KAÇAR
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fertilite = Fertility ; Hayvancılık işletmeleri = Livestock enterprises ; Koyunculuk = Sheep farming ; Koyunlar = Sheep ; Progesteron = Progesterone ; Tuj koyunları = Tuj sheeps ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Üreme = Reproduction ; Üreme zamanı = Brearing season

Özet:
Bu çalışmada, üreme sezonundaki Tuj ırkı koyunlarda kısa ve uzun süreli intravaginal progesteron uygulamalarının fertilite parametreleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Çalışmaya Eylül ayında başlandı ve klinik olarak sağlıklı olan 53 Tuj ırkı koyun çalışmaya dahil edildi. Grup I'e (G1 n=20)  0.gün progesteron emdirilmiş sünger (60 mg, medoksiprogesteron asetat) bir aparat yardımıyla vaginaya yerleştirildi. Dördüncü gün koyunlara 2 mL PGF2α kas içi (Cloprostenol, Gestavet-Prost®, Hipra, Türkiye) uygulandı. Beşinci gün 400 IU PMSG enjekte edildi ve sünger vaginadan çıkartıldı. Grup II'ye (G2, n=18)  progesteron emdirilmiş sünger intravaginal olarak uygulandı. Dokuzuncu gün 2 ml PGF2α kas içi enjekte edildi. Onuncu gün 400 IU PMSG enjekte edildi ve sünger vaginadan çıkartıldı. Grup III (G3, n=15) kontrol grubu olarak alınmış ve herhangi bir uygulama yapılmadı.  Tüm gruplara koç katımı yapıldı. Östrusun belirlenmesi ve koyunların çiftleşmesi için klinik olarak sağlıklı 7 adet Tuj ırkı koç kullanıldı. Östrus takibi 6 saat aralıklar ile 7 gün boyunca yapıldı. Takip edilirken koyunlar en az 2 saat süreyle gözlemlendi. Koçların atlamasına izin veren koyunların östrusta olduğu tespit edildi ve kayıt altına alındı. Gebelik muayenesi koç katımından 35 gün sonra transrektal ultrasonografi ile yapıldı. Serum progesteron düzeylerini belirlemek için G1'deki koyunlarda 0, 4 ve 5. günlerde her uygulama öncesinde kan alındı. G2'deki 0, 9 ve 10. günlerde her uygulama öncesi kan alındı. Kontrol grubundaki koyunlarda ise 0, 4, 5, 9 ve 10. günlerde kan alındı. Çalışmada östrus oranı, östrus başlama zamanı, östrus süresi, gebelik oranı, konsepsiyon oranı, fekondasyon, ikizlik oranı, kuzu verimi, kuzu ağırlıkları ve kuzuların cinsiyet oranı gibi parametrelere bakıldı. İstatistik analizler SPSS® programıyla yapıldı. Çalışma sonucunda gruplar arasında östrus oranında anlamlı fark bulundu (P<0,05). Östrus oranı G1'de %70, G2'de %94,4 ve G3'de %33,3 olarak bulundu. Diğer fertilite parametlerinde, gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı. Sonuç olarak Tuj ırkı koyunlardan üreme mevsiminde kullanılan kısa ve uzun süreli intravaginal progesteron uygulamalarının koyunlarda östrus oranını arttırdığı saptanmıştır.

Abstract:
In this study, the effects of short and long-term intravaginal progesterone administrations on fertility parameters in Tuj sheep during the breeding season were investigated. The study was carried out between September and March. A total of 53 clinically healthy Tuj sheep were selected. In Group I, progesterone-impregnated sponge (60 mg, medoxyprogesterone acetate) was inserted into the vagina on day 0. On the fourth day, 2 ml of PGF2α (Cloprostenol, Gestavet-Prost®, Hipra, Turkey) was administered intramuscularly to the sheep. On the fifth day, 400 IU PMSG was injected and the sponge was removed from the vagina. In Group II (G2, N=18) progesterone-impregnated sponge was applied intravaginally. On the ninth day, 2 ml of PGF2α was injected intramuscularly. On the tenth day, 400 IU PMSG was injected and the sponge was removed from the vagina. Group III (G3, N=15) was taken as the control group and no application was made. Coach participation was made in all groups. Seven clinically healthy Tuj rams were used for the determination of estrus and mating of sheep. Oestrus follow-up was done at 6-hour intervals for 7 days. Sheep were observed for at least 2 hours while being followed. The sheep that allowed the rams to jump were found to be in oestrus and were recorded. Pregnancy examination was performed by transrectal ultrasonography 35 days after the introduction of the ram. To determine serum progesterone levels, blood was drawn before each application on days 0, 4 and 5 in G1 ewes. Blood was drawn before each administration on days 0, 9, and 10 in G2. Blood was drawn from the sheep in the control group on days 0, 4, 5, 9 and 10. In the study, parameters such as estrus rate, onset time of estrus, duration of estrus, pregnancy rate, conception rate, fecondation, twinning rate, lamb yield, lamb weights and sex ratio of lambs were examined. Statistical analyzes were performed with the SPSS® program. As a result of the study, a significant difference was found in the oestrus rate between the groups (P<0.05). The estrus rate was 70% in G1, 94.4% in G2, and 33.3% in G3. There was no significant difference between the groups in other fertility parameters. As a result, it was determined that short and long-term intravaginal progesterone applications used in the breeding season of Tuj sheep increased the rate of estrus in sheep.