Sosyo-ekonomik durumun okul öncesi dönem çocuklarının çevre farkındalığına etkisi
The effect of socio-economic status on environmental awareness of preschool children
Yazar: BEYZA ECE DAŞ
Danışman: PROF. DR. MAKBULE MEZİYET ARI
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Durmaksızın gelişen teknolojinin etkisi insanların yaşam tarzlarında değişikliklere neden olmaktadır. Değişikliklerin başlıca etkilerinden biri olarak yaşam alanlarının doğal ortamlardan betonlaşmış kalabalık şehirlere doğru şekillenmesi sonucunda insanların doğal çevre ile etkileşimi kısıtlanmış, hatta insanlar doğadan çekinir hale gelmiştir. Özellikle şehirleşme oranının ve sosyoekonomik düzeyin yüksek olduğu bölgelerde çeşitli nedenlerle çocukların doğrudan doğa deneyimlerinde bulunmasına olumsuz bir tavır sergilenmeye başlanmıştır. Bu tavır çocukların çevreye karşı olumlu tutum geliştirmesi için bir engel oluşturmaktadır. İçlerinde yaşadıkları çevre ne olursa olsun 21. yüzyıl ailelerinin sosyoekonomik düzeyleri çocukların teknolojiyle tanışma yaşına etki edebilmektedir. Bu araştırmada farklı sosyoekonomik düzeylerdeki çocukların çevre ile ilgili çeşitli durumlara karşı algılarının araştırılması amaçlanmıştır; hangi sosyoekonomik düzeydeki çocukların doğa deneyimlerinin daha fazla olduğu, bu deneyimlerin doğa farkındalıklarına bir etkisinin olup olmadığı ve yüksek farkındalık gösteren çocukların doğal ortamda aktif oyun deneyimi ve dijital ortamda oyun seçeneklerinden hangisini seçtikleri tespit edilmek istenmektedir. Bu amaç doğrultusunda, çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu Trabzon İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 4 okul öncesi eğitim kurumundaki 20 çocuk; Rize İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 3 okul öncesi eğitim kurumundaki 15 çocuk olmak üzere toplam 35 çocuk ve velileri oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından oluşturulan görsellerin kullanıldığı yarı yapılandırılmış görüşmeler ve demografik bilgi toplamak amacıyla oluşturulan aile bilgi formu ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda çocuğun yaşı, kardeş sayısı, okul öncesi eğitim kurumundaki senesi, anne baba eğitim düzeyi, aile gelir düzeyi ve anne mesleğinin çevre farkındalığını etkilediği görülmüştür. Yüksek farkındalık gösteren çocukların doğal ortamda oyun oynamayı tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The impact of ever-developing technology is  the interaction of people with the natural environment has been restricted as a result of the shaping of living spaces from natural environments to concretized crowded cities, and people have even become afraid of nature. Especially in regions where the rate of urbanization and socioeconomic level is high, there has been a negative attitude towards direct nature experiences of children for various reasons.  Regardless of the environment in which they live, the socioeconomic level of 21st century families can affect the age at which children are introduced to technology. This study aims to investigate the perceptions of children at different socioeconomic levels towards various situations related to the environment; it is aimed to determine which socioeconomic level children have more nature experiences, whether these experiences have an effect on their nature awareness, and which of the active play experience in the natural environment and play in the digital environment options children with high awareness choose. For this purpose, case study method, one of the qualitative research methods, was used in the study. The study group consisted of 20 children in 4 pre-school education institutions affiliated to Trabzon Provincial Directorate of National Education and 15 children in 3 pre-school education institutions affiliated to Rize Provincial Directorate of National Education, totaling 35 children and their parents. Data were collected through semi-structured interviews using visuals created by the researcher and a family information form designed to collect demographic information. As a result of the study, it was seen that the child's age, number of siblings, years in preschool education institution, parental education level, family income level and mother's occupation affected environmental awareness. It was concluded that children with high environmental awareness preferred to play in a natural environment.