Karasu (Araban) ve Merzimen (Yavuzeli) derelerinin mevsimsel su kalitesi ve kirlilik düzeylerinin belirlenmesi
Determination of seasonal water quality and pollution levels of Karasu (Araban) and Merzimen (Yavuzeli) streams
Yazar: ONUR BAYKAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET DOĞAN ; DOÇ. DR. MUHİTTİN DOĞAN
Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu araştırma ile Gaziantep ilinin Araban ve Yavuzeli ilçelerinin önemli akarsularından olan, tarımsal sulama amacıyla kullanılan ve tarımsal faaliyetlerin etkisinde bulunan Karasu ve Merzimen Derelerinin mevsimlik organik ve inorganik kirlilik düzeyleri ile bu derelerin su kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, standart metodlar esas alınarak mevsimsel olarak su örneklemeleri yapılmıştır. Su sıcaklığı ve pH'sı in situ ölçülmüş ve alınan su örnekleri suyun fizikokimyasal parametrelerinin kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ), biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ), askıda katı madde (AKM), toplam azot (TN) ve fosfor (PO4-P) belirlenmesinde, organoklorlu insektisitler (hekzaklorobenzen, alaklor, aldrin, isodrin, alfa-klordan, gama-klordan, endosulfan-I, endosulfan-II, endosulfan sülfat, dieldrin, endrin, toksafen ve 4,4ˊ-DDT) ile ağır metallerin (Pb, Cr, Ni, Cu, Zn ve Fe) varlığının ve düzeylerinin analiz edilmesinde kullanılmıştır. Fizikokimyasal parametrelerden sıcaklığın mevsimsel değişim ile uyumlu olduğu, pH değerleri dikkate alındığında derelerin zayıf bazik karakter gösterdiği ve AKM değerinin yazın azaldığı belirlenmiştir. Su kalite düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla sonuçlar Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği (SKKY) ile karşılaştırıldığında Karasu ve Merzimen Derelerinin sıcaklık, pH, AKM, KOİ ve BOİ değerleri açısından I. sınıf, toplam azot değerleri açısından III., fosfor değerleri için ise II. Sınıf su kalitesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Analiz edilen organoklorlu pestisit konsantrasyonlarının içme suyu için Avrupa Komisyonu Yönetmeliği tarafından tanımlanan izin verilebilir sınırların altında olduğu, Merzimen ve Karasu Derelerinde pestisit derişimlerinin mevsimsel olarak anlamlı bir değişiklik göstermediği bulunmuştur. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından önerilen sulama suyundaki maksimum element konsantrasyonlarına göre Karasu Deresinin sulama için uygun olduğu, Merzimen Deresinin Zn içeriğinin ise izin verilen maksimum değerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Ağır metal düzeylerinde mevsimsel olarak değişiklikler gözlenmesine rağmen, genel olarak artan ya da azalan yönde bir eğilim belirlenmemiştir.

Abstract:
The determination of seasonal organic and inorganic pollution levels and water quality of Karasu and Merzimen Streams, important streams of Araban and Yavuzeli Provinces of Gaziantep city, used as agricultural irrigation and being under influence of agricultural activites was intended with the present investigation. With this purpose, water samplings were performed seasonally based on standard methods. The water temperature and pH level were detected in situ and collected water samples were used for determination of the physicochemical parameters of water (chemical oxygen demand (COD), biological oxygen demand (BOD), suspended solids (SS), total nitrogen (TN) and phosphorus (PO4-P), to analyse the presence and the levels of organochlorine pesticides (hexachlorobenzene, alachlor, aldrin, isodrin, alpha-chlordane, gamma-chlordane, endosulfan-I, endosulfan-II, endosulfan sulfate dieldrin, endrin, toxaphene, 4,4ˊ-DDT) and heavy metals (Pb, Cr, Ni, Cu, Zn and Fe). Among physicochemical parameters, temperature was determined to be consistent with seasonal changes, pH values presented slightly alkaline character of streams and SS values decreased in summer. The results were compared with Water Pollution Control Regulation (WPCR) to assess water quality levels. According to this, Merzimen and Karasu streams were found to be first class water quality in terms of temperature, pH, SS, COD and BOD, to be third class water quality according to TN and second class water quality when considering o-PO4 levels. The concentrations of analysed organochlorine pesticides were lower than the permissible limits prescribed by the European Commission Directive for drinking purposes and there was no statistically significant difference in pesticide concentrations between Merzimen and Karasu streams seasonally. According to recommended maximum element concentrations for irrigation purposes by United Nations Food and Agricultural Organization (FAO) Karasu Streams was considered to be suitable for irrigation meanwhile Zn content of Merzimen Stream was found to be higher than maximum recommended level. A general increasing or decreasing trend was not determined in heavy metal levels in spite of observed seasonal alterations.