İklim değişikliği hakkında bilgi aşılamasının fen bilimleri öğretmen adaylarının yanlış bilgiye karşı direnç kazanımına ve eleştirel düşünme becerisine etkisi
The effect of inoculation about climate change on prospective science teachers' resistance acqusition against misonformation and their critical thinking skills
Yazar: ÇAĞDAŞ ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. MUTLU NİSA ÜNALDI CORAL
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, öncelikle aşılama uygulamalarının iklim bilimi hakkındaki yanlış bilgilere karşı direnç sağlayıp sağlamadığı ve eleştirel düşünme becerileri üzerinde etkisi olup olmadığı araştırılmıştır. Bunu yaparken, pasif ve aktif olmak üzere iki tür aşılama kullanılmış, hangisinin direnç sağlamada daha iyi olduğunu ve eleştirel düşünme becerileriyle nasıl etkileşime girdiklerini keşfetmek için karşılaştırmalar yapılmıştır. Aktif aşılama uygulaması çoğunlukla "Huysuz Dayı" adlı bir oyuna bağlı olduğundan, katılımcıların eğitim programlarında dijital oyunların kullanımına ilişkin görüşleri araştırılmıştır. Bu nedenle, bu çalışma hem nicel hem de nitel kısımları içeren karma yöntemli bir çalışmadır. Araştırmanın nicel kısmı yanlış bilgilendirmeye karşı direnç oluşturma ve eleştirel düşünme becerileriyle, nitel kısmı ise katılımcıların görüşleriyle ilgilidir. Çalışma grubu, 2022-2023 akademik yılında Mersin Üniversitesi'nde öğrenim gören ve daha önce hiç iklim bilimi dersi almamış 25 fen bilimleri öğretmen adayından oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde, katılımcıların kavram yanılgısı düzeylerini belirlemek amacıyla "Huysuz Dayı'nın" geliştiricisi tarafından geliştirilen bir form, Pamukkale Eleştirel Düşünme Becerileri Ölçeği-Çoktan Seçmeli Formu ve Öğretimde Dijital Oyun Kullanımına İlişkin Görüşme Anketi kullanılmıştır. Çalışmada müdahale ve veri toplama süreçleri öncesinde pasif aşılama metinlerinin hazırlanması, Huysuz Amca oyununun Türkçe oynanabilir hale getirilmesi, pilot çalışma vb. hazırlık süreci gerçekleştirilmiştir. Müdahale süreci, 1 oturum ders tanıtımı, 1 oturum ön ölçümler, 8 oturum aşılama ve 1 oturum son ölçümler olmak üzere toplam 11 oturumda çevrimiçi olarak tamamlanmıştır. Ön ve son test puanları arasındaki değişimin pasif ve aktif aşılama gruplarına göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Karışık Gruplar Arası İçi Varyans Analizi testi gerçekleştirilmiştir. Bulgular, aşılama uygulamalarının zaman içinde yanlış bilgiye karşı direnç oluşturmada büyük ve anlamlı bir fark yarattığını, ancak iki farklı aşılama türü arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir. Aynı bulgular eleştirel düşünme becerileri için elde edilmemiş, zamana göre anlamlı bir farklılaşma gözlenmemiş, aktif aşılamanın pasif aşılamanın aksine eleştirel düşünme becerilerinde artışa neden olduğu görülmüştür. Ayrıca katılımcılar, öğretimde dijital oyun kullanımının geleneksel yönteme kıyasla süreç ve sonuç açısından daha avantajlı olduğunu belirtmişlerdir. Özetle, aşılamanın (ya da kavram yanılgısı temelli öğretimin) eğitimde kullanılmasının yanlış bilgiye karşı direnç oluşturmada, bir başka deyişle yanlış bilginin oluşmasını engellemede etkili bir yöntem olduğu söylenebilir. Hipotize edilen sonuçlar elde edilemediği için, aşılama teorisi ile eleştirel düşünme becerileri arasındaki ilişki hala daha fazla araştırmaya ihtiyaç duymaktadır. Son olarak, öğretmen adayları dijital oyunların öğretimde kullanılmasını geleneksel yönteme kıyasla birçok açıdan avantajlı bulmaktadır.

Abstract:
In this study, whether inoculation treats deliver resistance to misinformation about climate science and whether it has effect on critical thinking skills were investigated. While doing this, two types of inoculation – passive and active was utilized, comparison were made to explore which one is better in delivering resistance and how they interact with critical thinking skills. As active inoculation treat mostly dependent on a game namely "Cranky Uncle", participant opinions about use of digital games in educational programs were investigated. Therefore, this is a mixed-method study containing both quantitative and qualitative parts. The quantitative part of the research is related to the building of resistance against misinformation and critical thinking skills, and the qualitative part is related to the participants' views. Study group consisted of 25 prospective science teachers studying at Mersin University in the 2022-2023 academic year who had never taken a course on climate science before. A self-developed form by creator of "Cranky Uncle" intending to determine misconception level of participants, Pamukkale Critical Thinking Skills Scale – Multiple Choice Form and Interviewing Questionnaire Regarding Use of Digital Games in Teaching were used to collect data. Before the intervention and data collection processes in the study, a preparatory process was carried out, which included the preparation of passive inoculation texts, making the Cranky Uncle game playable in Turkish, and pilot study and so on. The intervention process was completed online in a total of 11 sessions, including 1 session of course introduction, 1 session of pre-measurements, 8 sessions of inoculation and 1 session of post-measurements. The Mixed Between-Within Subject Analysis of Variance test was performed to determine whether the change between the pre and post-test scores differed significantly according to the passive and active vaccination groups. The findings showed that inoculation treatments made a large and significant difference in the building of resistance to misinformation over time, but there was no significant difference between the two different types of inoculation. The same findings were not obtained for critical thinking skills, no significant differentiation was observed according to time, and it was observed that active inoculation caused an increase in critical thinking skills in contrast to passive inoculation. In addition, the participants stated that the use of digital games in teaching is more advantageous in terms of process and outcome compared to the traditional method. To sum up, it can be said that the use of inoculation (or misconception-based teaching) in education is an effective method in building resistance against misinformation, in other words, in preventing the formation of misinformation. Because the hypothesized results were not obtained, the relationship between inoculation theory and critical thinking skills is still in need of further research. And finally, prospective teachers find the use of digital games in teaching advantageous in many aspects compared to the traditional method.