Çocukluk çağında yanık önleme programı'nın bakım vericinin bilgi düzeyine ve ev ortamı risk faktörlerinin azaltılmasına etkisi
The effect of "Childhood burns prevention program" on the knowledge level of the caregivers and on reducing the risk factors in the home environment
Yazar: ZELİHA YÖNDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAHİDE TUNÇBİLEK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Anne eğitimi = Mother education ; Bakım verenler = Caregivers ; Hemşirelik = Nursing ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yanıklar = Burns ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma, yanık geçiren çocuğun bakım vericilerine yönelik "Çocukluk Çağında Yanık Önleme Programı" geliştirilmesi ve bu programın etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla tek grup ön test–son test desenli yarı deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara ili Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi ve Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Hastanesi yanık ünitelerine Kasım 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında başvuran 154 bakım verici oluşturmuştur. Araştırma örneklemine, örnekleme dahil edilme kriterlerine uyan ve yanık geçirmiş 35 çocuğun bakım vericisinden biri olan ilk 35 kişi dahil edilmiştir. Araştırmada ev ziyareti, eğitim ve afiş içeren "Çocukluk Çağında Yanık Önleme Programı" geliştirilmiştir. Bakım vericilere bu program dahilinde iki kez ev ziyareti yapılmıştır. Birinci ev ziyaretinde bakım vericilere yanık önlemeyle ilgili eğitim verilmiş ve evlerine yanık risk faktörlerini içeren afiş asılmıştır. Ayrıca birinci ve ikinci ev ziyaretlerinde bakım vericilerin yanıkla ilgili bilgi düzeyleri ve ev ortamındaki risk faktörleri araştırmacı tarafından geliştirilen formlar ile değerlendirilmiştir. Araştırmada ev ortamındaki yanığa ilişkin toplam risk faktörü eğitim öncesi 28,94±6,24 iken eğitim sonrası 14,68±3,74'dir. Eğitim sonrası toplam risk faktöründe %50 oranında azalma görülmüş ve bu azalma istatiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca bakım vericilerin eğitim öncesinde yanığa ilişkin toplam doğru yanıt sayısı 8,60±2,62 iken eğitim sonrasında 11,71±1,70'dır. Bakım vericilerde eğitim sonrasında yanığa ilişkin toplam doğru yanıt sayısında istatiksel açıdan anlamlı bir artış olduğu saptanmıştır (p<0,05). Çalışma sonucunda yanık önlemeye daha fazla önem verilmesi, toplumu bilgilendirme ve farkındalık çalışmalarının arttırılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted as a quasi-experimental study with one group pretest - posttest design to develop "Childhood Burns Prevention Program" for the caregivers of a child with burns and to evaluate the effectiveness of this program. The study population consisted of 154 caregivers who applied to the burn units of Hacettepe University Adult Hospital and Ankara Bilkent City Hospital Children's Hospital between November 2019-February 2020. The study group consisted of the 35 caregivers, who met the inclusion criteria, of 35 children with burn. In the study, "Childhood Burns Prevention Program" including home visits, training and poster was developed. Two home visits were done to caregivers within using this program. Caregivers were trained about the prevention of burns and posters including risk factors were hung in home during the first home visit. In addition, the burn knowledge levels of caregivers and risk factors in the home environment related to burn were evaluated during the first and second home visits. In the study, the total risk factor related burns in the home environment was 28.94±6.24 before the training, while it was 14.68 ± 3.74 after the training. After the training, there was 50% decrease in the total risk factor and this decrease was found to be statistically significant (p <0.05). In addition, the total number of correct answers related the burn before the training was 8.60±2.62, and 11.71±1.70 after the training. It was determined that there was a statistically significant increase in the total number of correct responses to the burn after training in caregivers (p <0.05). As in conclusion, it is recommended to give more importance to prevent burn injuries and to increase public informing and awareness activities.