Ardahan ili su ürünleri tüketim alışkanlıklarının belirlenmesi
Determination of consumption habits of aquatic products in Ardahan province
Yazar: EMEL KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MERAL PENBE SOYLU
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Ardahan ilinde yaşayanların su ürünleri tüketimine yönelik tutum ve davranışlarını belirlemektir. Araştırma, 2014-2015 yılları arasında çalışmanın amacına uygun olarak hazırlanmış anket formu kullanılarak tüketicilerle yüz yüze gerçekleştirilmiştir.
Katılımcıların %73.84'ü Ardahan'ın yerlisi ve %26.15'i göçmen olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %38.08'i kadın, %61.92'si erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 32.50, ortalama aylık gelirleri ise 1862.80 TL'dir. Araştırma bulgularına göre, kişi başına düşen yıllık balık tüketimi 39 kg, kişi başına düşen aylık balık tüketimi ise 3.25 kg dır. Tatlı su balıklarından en fazla tercih edilen alabalık (%75.22) olurken, deniz balıklarında ise en çok tercih edilen hamsidir (%48.57). Katılımcıların %21.98'i balıketi, %18.73'ü tavuk, %17.62'si dana, %13.52'si kaz, %13.34'ü koyun, %6.67'si keçi, %4.19'u hindi, %1.71'i ise midye, karides gibi su canlılarını tercih etmektedirler. Balığın tercih edilmesinin nedenlerinin başında %45.03 ile sağlıklı olması gelmektedir. Katılımcıların %26.49'u balığı damak tadı, %14.24'ü besleyici olması, %2.32'si aile kültürü ve %1.99'u ekonomik olduğunu düşünerek %0.33'ü ise kolay hazırlandığı için tercih etmektedirler. Balıketi sevmemelerinin nedeni ise kokusu (%5.63),  tadı ve alışkanlığın olmaması (%1.99), temizleme güçlüğü (%1.66)  ve görünüşünden (% 0.66)  kaynaklanmaktadır. Katılımcıların %37.39'u ızgara, %36.97'si fırında pişirme, %15.13'ü haşlama-buğulama, %2.73'ü işlenmiş (konserve-tütsüleme) tercih ederken %7.77'si diğer yöntemlerle balığı pişirmektedir. Tüketicilerin %76.49'unun balık dışında su ürünleri tüketmediği saptanmıştır. Diğer su ürünlerinden en çok tüketilen %11.92 ile midyedir. Katılımcıların %40.07'si balık avlamaktadır. Katılımcıların tüketim açısından kültür balığı ve av balığı arasındaki tercihi ise av balığıdır. Bunun nedeni; av balığının doğal ortamda yetişmesi ve sağlıklı olduğudur. Katılımcıların %22.19'u işlenmiş su ürünleri tüketmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ardahan, Su Ürünleri tüketimi, Balık.

Abstract:
The main goal of the present study is to determine attitude and behavior towards aquatic products consumption in Ardahan province. In order to reach the goals of the study, a survey was created and conducted with the consumers using face to face interviews between 2014-2015. 
Seventy four percent of participants were local residents of Ardahan province  and 26% were migrants. Thirty eight percent of participants were female while 62% were male. The average age was 32.50 and the monthly income was 1862.80 TL. According to the findings, fish consumption was 39 kg person/year; and 3.25 kg person/month. The most preferred fresh-water fish species was trout (75.22%) while the most preferred marine fish was anchovy (48.57%). Twenty two percent of participants reported fish, 19% chicken, 18% veal, 14% goose, 13% mutton, 4% goat as the most preferred meat. The most reported reason for preferring fish (45%) was its benefits for health. Twenty six percent of participants reported its taste, 14% its nutritional value, 2% family tradition, and % 2 the easiness of its preparation, as the reason of their preference of fish. The reasons for not preferring fish were its odour (6%), taste (2%), difficulty of preparation (2%), and appearance (1%). Thirty seven percent of participants preferred fish on the grill, 37% in the oven, 15% as steaming, and 3% as processed (canned). Rest of the participants (8%) cooked fish in other ways.  Seventy seven percent of the participants did not consume other aquatic products except fish. The second most consumed aquatic product was mussel (12%) Forty percent of participants was able to fish. Instead of farm raised fish, participants preferred wild-caught fish because these fish were raised in natural habitats and thus healthy. Twenty two percent of participants  consumed processed aquatic products.

KeyWords: Ardahan, consumption of aquatic products, fish.