Reddedilme türü, benlik değeri ve reddedilme duyarlılığının açık ve belirsiz reddedilme karşısında verilen tepkiler üzerindeki etkisi
The effect of rejection type, self esteem, and rejection sensitivity on reactions to explicit and ambiguous rejection
Yazar: FIRAT BUĞRA FIRATLI
Danışman: PROF. DR. ORHAN AYDIN
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik = Ego ; Benlik değeri = Self-worth ; Benlik saygısı = Self esteem ; Dışlanmışlık = Debauchery ; Reddedilme duyarlılığı = Rejection sensitivity ; Reddetme = Refusal ; Tepki = Response

Özet:
Bu çalışmada, açık ve belirsiz reddedilme karşısında verilen tepkilerin dışlanma türü, benlik değeri, reddedilme duyarlılığı, yaş ve cinsiyete bağlı olarak değişip değişmediği incelenmiştir. Çalışma, yaşları 18-59 arası değişen, 195 kadın, 169 erkek, toplam 364 katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği ve Rosenberg Benlik, Değeri Ölçeği, açık ve belirsiz reddedilmeyi durumlarını manipüle etmek için oluşturulan iki kısa öykü ile katılımcıların bu öykülerde tanımlanan durumlara nasıl tepki vereceklerini belirttiği bir dışlanma tepkileri ölçeğinden yararlanılmıştır. Verilerin korelasyon analizi ve karışık desen ANOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Verilere uygulanan varyans analizlerinin sonuçları açık reddedilmenin belirsiz reddedilmeye göre daha fazla olumsuz, daha az olumlu tepkiye yol açtığını göstermiştir. Bunun yanı sıra benlik değeri düşük olan katılımcılar reddedilmeye, türünden bağımsız olarak daha fazla olumsuz, benlik değeri yüksek olan katılımcıların ise daha fazla olumlu tepki verdikleri gözlemlenmiştir. Reddedilme duyarlılığı yüksek olan katılımcıların, türünden bağımsız olarak, reddedilmeye daha fazla olumsuz tepki verdikleri, ancak, olumlu tepkiler açısından reddedilme duyarlılığı yüksek ve düşük katılımcılar arasında bir fark olmadığı görülmüştür. Demografik değişkenler ilişkin sonuçlar cinsiyetin reddedilme karşısında verilen olumlu ya da olumsuz tepkilerde herhangi bir farklılık yaratmadığını, yaşın ise her iki reddetme türü ile negatif yönde zayıf bir ilişkisinin bulunduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
The present study investigated the effects of types of rejection, rejection sensitivity, self-esteem, age and gender on reactions to being rejected. The study was conducted with 364 participants aged 18-59 years, of whom 195 were females and 169 were males.  Rosenberg Self-esteem Scale, Rejection Sensitivity Scale, two vignettes depicting explicit and ambiguous rejections and a scale constructed to measure reactions to being rejected were used for data collection. Data were analyzed using correlational analyses and mixed design ANOVA. The results of ANOVA showed that participants reacted more negatively and less positively to explicit rejection than they did to ambiguous rejection.   Results also reviled main effect of self-esteem and rejection sensitivity. Independent of type of rejection, participant with higher self-esteem reacted less negatively and more positively to rejection. Higher rejection sensitivity was related to negative reactions, but not positive reactions. Male and female participant did not differ in their reaction rejection. There were weak correlations between age and reactions to explicit and ambiguous rejections.