Kırsal kalkınma yatırımlarının desteklenmesi programından faydalanan işletmelerin ekonomik analizi: Şanlıurfa-Diyarbakır örneği
Economic analysis of the enterprises supported by rural development investsments program: Şanliurfa-Diyarbakır sample
Yazar: VEYSEL ASOĞLU
Danışman: PROF. DR. TURAN BİNİCİ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Kırsal kalkınma = Rural development ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives ; Yatırım yönetimi = Investment management

Özet:
Çalışmanın ana kapsamını Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programından (KKYDP) Şanlıurfa ve Diyarbakır'da faydalanan (1-7.etap) KOBİ'ler oluşturmaktadır. Bu çalışmanın ilk bölümünde kalkınma, büyüme ve kırsal kalkınma kavramları üzerinde durulmuştur. Bununla beraber güncel tarımsal ve kırsal kalkınmaya dayalı istatistikler aktarılarak devamında tarıma dayalı sanayi işletmeleri ve bu işletmelere sağlanan hibe, destek ve teşviklerin neler olduğu aktarılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde bu ve benzer konularda daha önce gerçekleştirilen çalışmalar özetlenmiştir. Üçüncü bölümde ise işletme yetkilileri ile yapılan anket sonuçlarının frekans dağılım sonuçları aktarılarak  kurulan hipotezler non-parametrik test yöntemleri  (Wilcoxon Signed Rank, Ki-Kare Bağımsızlık, Mann Withney U ve Kruskal-Wallis Testleri) ve SPSS 18.0 paket programı yardımıyla test edilmiştir. KKYDP kapsamında iki ilde 215 KKYDP projesi  197 farklı tarıma dayalı sanayi işletmesince uygulamaya konulmuştur. Ancak tam sayım yöntemi ile anket verileri toplanmaya çalışıldığında projeyi alan yetkililerin işlettiği 120 faal işletme olduğu tespit edilmiştir. Bu işletmelerden elde edilen verilerin analiz sonuçlarına göre Şanlıurfa'daki 71 işletmeye göre Diyarbakır'da destekten faydalanan 49 işletme genel anlamda daha başarılı görülmüştür. Proje öncesinde işletmelerin istihdam ortalaması 6.53 iken proje sonrasında bu değer 12. 68 olmuştur. Diyarbakır'da Tarım Ürünlerinin Depolanması ve Soğuk Hava Deposu projeleri daha başarılı iken Şanlıurfa'da Tarım Ürünleri Depolaması ve Bitkisel Üretim ve İşleme projeleri kısmen diğer proje türlerine göre daha başarılıdır. Çalışma KKYDP'nin Ekonomik Yatırımlarının değerlendirilmesi adına bölgede yapılan  ilk araştırmadır. 

Anahtar Kelimeler: Kırsal Kalkınma, Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı                         (KKYDP), Tarıma Dayalı Sanayi İşletmesi

Abstract:
The main scope of the study is the Small and Medium-Sized Enterprises (SME) which benefit from Rural Development Investments Support Program (RDISP) in Sanlıurfa and Diyarbakır (1st-7th stage). In the first part of this study, the terms of development, growth and rural development were mentioned. In addition to this, current statistics about agricultural and rural development were provided and information was given about agro-industries and what are some grants, supports and incentives provided for these enterprises. In the second part, studies carried out previously on similar topics were summarized. In the third part, frequency distribution results of the questionnaire conducted with the enterprise officials were provided and the hypothesizes developed were tested using nonparametric test methods (Wilcoxon Signed Rank, Chi Square Test of Independence, Mann Whitney U and Kruskal-Wallis Tests) and SPSS 18.0 package program. 215 RDISP projects were put into practice in 2 cities as part of RDISP by 197 different agro-industries. However, when the questionnaire data were collected by complete counting method, it was found out that the officials to whom the projects were given had 120 active enterprises. According to analysis results of the data obtained from these enterprises, 49 enterprises benefitting from the support in Diyarbakır were found to be more successful in general terms compared to 71 enterprises in Sanlıurfa. While the average employment of the enterprises before the project was 6.53, this rate was found to be 12.68 after the project. While the projects of Storing Agricultural Products and Cold- Storage Depot in Diyarbakır were more successful, the projects of Storing Agricultural Products and Plant Production and Operation in Sanlıurfa were partly more successful compared to other project types. This study is the first one to have been conducted in the area to evaluate of Economic Investments of RDISP.


Keywords: Rural Development, Rural Development Investments Support Program (RDISP), Agro-Industry