Dijital ortamda sunulan model aracılığıyla taklit becerilerinin öğretiminin OSB'li çocuklarda etkililiğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of teaching imitation skills in children with ASD through a model presented in the digital environment
Yazar: ŞAFAK KESKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TUBA CEYHUN
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sayısal ortam = Digital media ; Taklid = Imitate ; Taklit beceriler = Imitation skills ; Video = Video

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), sosyal, iletişimsel ve bilişsel sorunlarla görülen ve yaşam boyu süren nörogelişimsel bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır. OSB olan çocuklar genellikle göz temasından kaçınmakta, bebeklik döneminde isme tepki vermekte, yüz ifadelerini algılamakta ve taklit becerilerinde sınırlılıklar gösterebilmektedir. Taklit becerilerinin, bebeklik ve erken çocukluk döneminde yeni beceri ve kavramları öğrenme ve başkalarıyla sosyal-duygusal etkileşimde bulunma işlevi vardır. OSB olan çocuklar, tipik gelişim gösteren çocuklara göre taklit becerilerinde yaşadıkları sınırlılıklar nedeniyle becerileri öğrenmede ve bireylerle sosyal etkileşime girmekte ciddi gerilikler sergileyebilmektedir. 
Teknolojinin güncel olarak yaygınlaşmasıyla, OSB olan bireylerin eğitimleri konusunda yeni uygulamalar denenmektedir. Bu araştırmada dijital ortamda sunulan model aracılığıyla taklit becerilerinin öğretiminin OSB olan çocuklarda etkililiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, 2022 yılında Afyonkarahisar ilinde Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı olan, 3-6 yaş arasında 3 erkek çocuk ile yürütülmüştür. Araştırmada tek denekli araştırma desenlerinden katılımcılar arası çoklu başlama düzeyi modeli kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen veriler sonucunda, dijital ortamda sunulan model aracılığıyla taklit becerilerinin öğretiminin 8-10 hafta sürede Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı almış çocukların taklit becerilerini öğrenmeleri üzerinde etkili olduğu ve bu becerinin farklı kişilerde genellenebildiği tespit edilmiştir. Araştırma süreci sona erdiğinde yapılan izleme oturumlarında katılımcıların  ikinci, dördüncü ve altıncı haftada kazanılan bu beceriyi sürdürebildiklerini görülmüştür. Uygulama sonrasında araştırmanın sosyal geçerlik verileri elde etmek amacıyla değerlendirilen ebeveyn görüşleri de yapılan uygulamanın etkili olduğu yönündedir. 
Anahtar Kelimeler: Video Model, Taklit Becerileri, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB).

Abstract:
Autism Spectrum Disorder (ASD) is defined as a lifelong neurodevelopmental disorder seen with social, communicative and cognitive problems. Children with ASD usually avoid eye contact, react to the name in infancy, perceive facial expressions and show limitations in their imitation skills. Imitation skills have the function of learning new skills and concepts in infancy and early childhood and interacting social emotional with others. Children with ASD may exhibit serious setbacks in learning skills and social interaction with individuals due to the limitations they experience in imitation skills compared to children with typical development.
With the current spread of technology, new applications are being tried on the education of individuals with ASD. In this study, it was aimed to examine the effectiveness of teaching imitation skills in children with ASD through the model presented in the digital environment. The research was carried out with 3 boys between the ages of 3-6 who were diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) in Afyonkarahisar in 2022. In the study, multiple baseline model among participants, one of the single-subject research designs, was used.
As a result of the data obtained from the research, it was determined that the teaching of imitation skills through the model presented in the digital environment has an effect on learning the imitation skills of children diagnosed with Autism Spectrum Disorder in 8-10 weeks and it has been detected that these skills can be generalized to different people. In the monitoring sessions held when the research process ended, it was seen that the participants were able to maintain this skill gained in the second, fourth and sixth weeks. Parental opinions evaluated in order to obtain social validity data of the research after the application are also that the application is effective.

Keywords: Video Model, Imitation Skills, Autism Spectrum Disorder (ASD).