Acentenin ücret hakkı
The remuneration right of agency
Yazar: NEYTULLAH GÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET FATİH ARICI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Acente sözleşmesi = Agency contract ; Acenteler = Agents ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Ücret = Wage

Özet:
Acentenin en önemli hakkı olan ücret hakkı konusunda 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu (ETK) yeterli düzenlemeler içermemekteydi. Kanundaki boşluklar uygulamada güçlükler yaratıyordu. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TK) ile acente açısından büyük öneme sahip olan ücret hakkı Alman Ticaret Kanunu'ndan esinlenerek yeni bir düzenlemeye kavuşturulmuştur. Bu düzenlemelerle özellikle acenteye ücret hakkı kazandıran işlemler ayrıntılı olarak hüküm altına alınmış ve acentelik sözleşmesinin sona ermesi halinde dahi diğer koşulların da sağlanmasıyla acenteye ücret talep edebilme imkanı tanınmıştır. Bunun yanı sıra acentenin tahsil komisyonu talep edebilmesi de önemli düzenlemeler arasında yer almaktadır. 
ETK'daki yetersiz düzenleme nedeniyle ücrete hak kazanma zamanının belirlenmesi öğretide birtakım tartışmaları da beraberinde getirmiş ve uygulamada karışıklığa neden olmuştur. TK m.114 ile getirilen düzenlemeyle ücrete hak kazanma zamanı açıkça işlemin başarısına bağlanmıştır. Bununla beraber ücret hakkının düşmesine yol açan bozucu şartlar da getirilmiştir. Ücretin miktarı konusunda TK ile ETK'ya paralel bir düzenleme getirilmiştir. Acentenin ücret hakkı ile ilgili olarak bir diğer önemli düzenleme de ücretin ödenme zamanı ve hesaplanmasına ilişkin acentenin müvekkilden bilgi ve belge isteme veya defter ve belgelerin ilgili kısımlarını inceleme hakkını düzenleyen TK m.116 hükmüdür.
Tezimizin ilk bölümünde genel olarak acentelik sözleşmesine değinilmiş, ikinci bölümde acentenin ücret hakkına ilişkin getirilen yeni düzenlemeler incelenmiştir. Bununla beraber ücret hakkı ile ilişkili olan ücret tazminatı ve denkleştirme talebi de ücret hakkı ile bağlantılı bir şekilde sınırlandırılarak üçüncü bölümde ele alınmıştır.

Abstract:
Turkish Commercial Code (ETK) no. 6762 did not include adequent regulations on the remuneration demand right; which is the most important right of an agent. The remuneration demand right that is so important for an agent was reformed with Turkish Commercial Code (TK) no. 6102. With these reforms, especially operations that brings the remuneration demand right were regulated in detail; and agents were given the remuneration demand right even after agent contract expires given that other conditions are satisfied. Besides, the collecting commission demand right were also among important regulations that come with the new commercial code.
The point at which agents attain the remuneration demand right was another issue that was not adequately regulated. For that reason, determination of the point at which agents attain the remuneration demand right had been widely debated and this uncertanity caused confusion in application of the law. With a new regulation included in TK no. 114; the point at which agents attain the remuneration demand right was clearly conditioned upon successful completion of the operation. Besides, dissolving conditions of remuneration demand right were also introduced. Another regulation introduced on the remuneration demand right of agents is TK no. 116 that regulates the time of payments of remunerations; and the right of an agent to ask for information and documents from client or directly examining relevant parts of commercial books and documents. 
The first part of our thesis touches on the subject of agent contract in general. In the second part, the new regulations on remuneration demand right of agents are investigated. In addition, the remuneration compensation that is related to remuneration right; and parts of the subject of portfolio compensation claim that are related to remuneration right are investigated in the third parts.