Bipolar bozuklukta retinal tabakaların ve fundus mikrovasküler yapılarının kantitatif araştırılması
Quantative investigation of retinal layers and fundus microvascular structures in bipolar disorder
Yazar: AYGUN YUSIFOVA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT İLHAN ATAGÜN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Fundus oculi = Fundus oculi ; Göz = Eye ; Retina = Retina ; Retina hastalıkları = Retinal diseases ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Giriş: Retinal vasküler ve nöral yapılarla beyin arasında anatomik, fizyolojik ve patolojik birçok benzerlikler olması nedeniyle retinal yapılar serebral ve serebrovasküler sistem hakkında güvenilir bilgi verebilir. Yakın tarihlerde major depresif bozuklukta ve şizofrenide yapılmış çalışmalarda retinal vasküler sistemde arteriollerdes daralma, venüllerde genişlemeler tespit edilmiştir. Ancak literatür taramalarımızda bipolar bozuklukta retinal yapılarla ilgili sadece bir çalışmaya rastlanmıştır. Nörotrofinler proliferatif ve mitojenik etkileriyle dokuların gelişme ve canlılığı sürdürme gibi işlevlerine katkıda bulunurlar. Retinal vasküler ve nöronal yapılar nörotrofinlerin bu etkilerine duyarlıdır ve nörotrofin düzeyleriyle retina yapıları arasında ilişki olduğu farklı klinik popülasyonlarda gözlenmiştir. Bipolar bozukluğun farklı dönemlerinde nörotrofin düzeylerinde değişkenlikler görülebilmektedir. Beyin kaynaklı büyüme faktörü (BDNF), vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF), fibroblast büyüme faktörü (FGF) ve epidermal büyüme faktörü (EGF) önemli büyüme faktörleridir. Bu çalışmada bipolar bozukluğun farklı dönemlerinde nörotrofin düzeyleri, nöral ve vasküler yapılar ve nörotrofin düzeyleriyle retinal yapılarda olası değişikliklerle aralarında bir ilişki olup olmadığı incelenmiştir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya DSM-IV tanı ölçütlerine göre 13 manik dönemde olan, 14 depresif dönemde olan ve 14 remisyonda olan toplam 41 bipolar bozukluk hastası ve 31 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Tüm katılımcalara sosyodemografik veri formu uygulandı. Katılımcılar Hamilton Depresyon Derecelendirme ölçeği (HDDÖ) ve Young Mani Derecelendirme ölçekleri (YMDÖ) ile değerlendirildiler. Sonrasında katılımcılar Heidelberg Optik koherens Tomografi (OKT) Spectralis (Heidelberg, Almanya) marka cihaz ile orbital tomografi ve TRC-50DX (Topcon, Japan) cihazıyla retina görüntülemesi işlemine alındılar. Retina fundus fotoğrafı çekilmeden önce bireylerin her gözüne birer damla %1 Siklopentolat HCl 5 ml damlatılarak midriyatik etki için ortalama 30 dakika bekletildi. Daha sonrasında katılımcılardan antekübital venden bir biyokimya tüpüne kan örneği alındı.
Bulgular: Bipolar bozukluk grubu ve sağlıklı kontrol grubu arasında, bipolar bozukluk grubunda da manik, depresif, remisyon dönem grupları arasında fundus retina damar ölçümleri bakımından anlamlı fark bulunmadı. Büyüme faktörlerinin kan düzeyleri de gruplar arasında ve bipolar bozukluk grubunda dönem grupları arasında fark göstermedi. Bipolar bozukluk ve sağlıklı kontrol grubu arasında OKT ölçümleri bakımından karşılaştırıldığında Bipolar bozukluk grubunda sağlıklı kontrollere kıyasla R-GCL1 ve R-GCL3 kalınlıklarında azalma bulundu. Bipolar bozuklukta manik, depresif ve remisyon dönem grupları arasında R-RNFL4 kalınlığı remisyon grubunda maniye, mani grubunda da depresyon grubuna kıyasla azalma bulundu. Sağlıklı kontrol grubunda VEGF değeri ile CRVE ve MVD arasında pozitif korelasyon ve R-Retina2, R-Retina3, R-Retina5, L-Retina2, L-Retina3, L-Retina5 ile FGF arasında, R-RNFL3 ve L-RNFL2 ile EGF arasında negatif korelasyon bulunmuştur. Bipolar bozukluk grubunda yaşla CRAE, MAD arasında, hastaneye yatış sayısı ile CRAE, MAD, CRVE, MVD arasında pozitif korelasyon, hastalık başlangıç yaşı ile CRVE, MVD arasında negatif korelasyon bulunmuştur. CRAE / CRVE oranının bağımlı, büyüme faktörlerinin bağımsız değişken oldukları modelde bipolar bozukluk grubunda anlamlılık sınırında bir sonuç tespit edilmiştir. Modele göre VEGF bipolar bozukluk grubunda CRAE / CRVE oranının belirleyicisi olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: Bipolar bozuklukta retinal yapılarda metabolik stres faktörlerinin olmadığı durumlarda bir bozukluk görülmediği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: bipolar bozukluk, optik koherans tomografi, retinal fundus fotoğrafı, retinal yapılar

Abstract:
Introduction: Retinal structures can provide reliable information about the cerebral and cerebrovascular system since there are many similarities between anatomic, physiological and pathological features between the retinal vascular and neural structures. Recently, narrowing of the arterioles in the retinal vascular system and widening of the venules have been detected in studies performed in major depressive disorder and schizophrenia. However, only a study of retinal structures in bipolar disorder was found in our literature search. Neurotrophins contribute to their function as proliferative and mitogenic effects, such as the maintenance and viability of tissues. Retinal vascular and neuronal structures are susceptible to these effects of neurotrophins and have been observed in different clinical populations in which neurotrophin levels are associated with retinal structures. Variations in neurotrophin levels may be observed at different periods of bipolar disorder. Brain derived growth factor (BDNF), vascular endothelial growth factor (VEGF), fibroblast growth factor (FGF) and epidermal growth factor (EGF) are important growth factors. In this study, neurotrophin levels, neural and vascular structures and possible changes in retinal structures and their associations were investigated in different periods of bipolar disorder.
Materials and Methods: A total of 41 patients with bipolar disorder who were in 13 manic episodes, 14 in depressive period and 14 in remission according to DSM-IV criteria and 31 healthy volunteers were included in this study. A sociodemographic data form was applied to all participants. The participants were evaluated with the Hamilton Depression Rating Scale and Young Mania Rating Scales. Afterwards, participants were evaluated with Heidelberg OCT Spectralis (Heidelberg, Germany) for orbital tomography and with TRC-50DX (Topcon, Japan) for retinal imaging. Before retinal fundus photography, 1 ml of 1% cyclopentolate HCl was added dropwise to each eye of the individuals and waited 30 minutes for midratic effect. Then blood samples were taken from the antecubital vein to a biochemistry tube.
Results: There was no significant difference between the bipolar disorder group and the healthy control group in terms of fundus retinal vein measurements and also no significant difference between subgroups of bipolar disorder groups including manic, depressive and remission episode groups. Blood levels of growth factors did not differ between the bipolar disorder and healthy control groups and also between the subgroups of bipolar disorder group. When bipolar disorder and healthy control groups are compared in terms of the optical coherence tomography (OCT) measurements, there was a decrease in the thickness of R-GCL1 and R-GCL3 in the bipolar disorder group compared to healthy controls. When subgroups of bipolar disorder group are compared, more decrease in R-RNFL4 thickness is found in the remission group compared to mania, and in mania compared to depression group. In healthy control group, there was a positive correlation between VEGF and CRVE, MVD and there was a negative correlation between FGF and R-Retina2, R-Retina3, R-Retina5, L-Retina2, L-Retina3, L-Retina5, and also negative correlation between EGF and R-RNFL3, L-RNFL2. In the bipolar disorder group, there was a negative correlation between age of disease onset and CRVE, MVD, and there were positive correlations between age and CRAE, MAD, and between hospitalization number and CRAE, MAD, CRVE, MVD. In the model that the CRAE / CRVE ratio is dependent and the growth factors are independent variables, a result is found to be significant in bipolar disorder group. According to the model, VEGF was found to be the predictor of CRAE / CRVE in the bipolar disorder group.
Conclusion: It is concluded that there are no abnormalities of the retinal structures in the absence of metabolic stress factors in bipolar disorder. 

Keywords: bipolar disorder, optical coherence tomography, retinal fundus photography, retinal structures