Sağlık çalışanlarının organ bağışı hakkındaki bilgi düzeylerinin ve tutumlarının incelenmesi: Bir devlet hastanesi örneği
A study of the knowledge level and attitude of healthcare workers about organ donation: An example of a state hospital
Yazar: CEMİLE KARATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ F. ÖZLEM YILMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Beyin ölümü = Brain death ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Devlet hastaneleri = State hospitals ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Organ nakli = Organ transplantation ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bireylere ikinci bir yaşam şansı tanıyan organ naklinde büyük gelişmeler yaşanmasına rağmen, en önemli sorunlardan biri organ bağışının yetersiz düzeyde olmasıdır. İnsanların doğumundan ölümüne daima yanında yer alan, insanları sağlık alanında yönlendiren ve bilgilendiren sağlık çalışanlarının, organ nakli ve bağışı hakkındaki tutum ve bilgi düzeyini belirlemek amacıyla bir devlet hastanesi sağlık çalışanlarına uygulamak üzere bu çalışma planlanmıştır. 
Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırma Konya İlinde bir devlet hastanesinde 252 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler katılımcı tanıtım formu, Organ Bağışı Tutum Ölçeği ve Organ-Doku Bağışı ve Nakli Bilgi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklere ek olarak, bağımsız değişkenlerde t-testi ve ANOVA analizleri uygulanmıştır.
Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %51,2'si 31-40 yaş aralığında olup, %52,4'ü erkek ve %79,8'i bekar, %69,0'u diğer sağlık çalışanı grubundan oluşmaktadır. Organ bağışında bulunanların oranı %24,2 olarak saptanmıştır. Çalışmaya katılan sağlık çalışanlarının Organ Bağışı Tutum Ölçeği Yardımseverlik/Ahlaki Değerler/İnançlar alt boyutundan %96,8±22,2, Tıbbi Olarak İhmal Edilme Korkusu alt boyutundan 24,2±13,0 ve Bedensel Yaralanma Korkusu alt boyutundan ise 26,4±12,0 puan; Organ-Doku Bağışı ve Nakli Konusunda Bilgi Düzey Ölçeği Donör Özellikleri alt boyutundan 3,53±0,98 ve Organ Bağışı ve Nakline İlişkin Yasal, Etik ve Tıbbi Süreç alt boyutundan 8,42±3,27 puan ortalamaları aldıkları saptanmıştır. Çalışmada lisansüstü eğitim düzeyine sahip sağlık çalışanının, daha alt eğitim seviyesine sahip olanlara göre, doktorların diğer sağlık çalışanlarına göre, yasal konularında bilgisi olanların olmayanlara göre negatif tutumlarının daha düşük olduğu saptanmıştır. Organ bağışını arttırmada en etkili yolun eğitim (%67,1) ve din görevlilerinin açıklamaları (%15,9) olduğunu düşünmektedirler.
Sağlık çalışanlarının organ bağışlama durumları az bulunmuştur. Eğitimin organ bağışını arttırmada etkin olduğu görüldüğünden, sağlık çalışanlarına hizmet içi eğitimlerde organ bağışına yönelik eğitimlerin sürekli olması göz önünde bulundurulmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Organ Bağışı, Sağlık Çalışanı, Beyin Ölümü

Abstract:
Although there have been great developments in organ transplantation, which gives individuals a second life, one of the most important problems is the insufficient level of organ donation.This study was planned to apply to health workers of a state hospital in order to determine the attitude and level of knowledge about organ transplantation and donation of health workers, who always stand by people from birth to death, guide and inform people in the field of health.
This descriptive and cross-sectional study was conducted in a state hospital in Konya province with 252 participants. Data were collected using participant introduction form, Organ Donation Attitude Scale and Organ-Tissue Donation and Transplantation Information Scale. In the analysis of the data, in addition to descriptive statistics, independent variables t-test and ANOVA analysis were used.
51.2% of the healthcare workers participating in the study are between the ages of 31-40, 52.4% are male and 79.8% are single. 69.0% constitute the other health workers group. The rate of those who donated organs was found to be 24.2%. It has been determined that health care workers got  96.8±22.2 points from Organ Donatiıon Attitude Scale Helpfulness / Moral Values / Beliefs Sub-dimension, 24.2±13.0 points from Medical Neglect Sub-dimension, 26.4±12.0 points from Physical Injury Sub-dimension,  3.53±0.98 points Organ-Tissue Donation and Transplantation Donör Characteristics sub-dimension and 8.42±3.27 from Legal, Ethical and Medical Process of Organ Donation and Transplantation. In the study, it was determined that health workers with a postgraduate education compared to those with a lower level of education, doctors compared to other healthcare workers, and those who had knowledge of legal issues compared to who had no knowledge level had a lower negative attitude, They think that the most effective way to increase organ donation is education (67.1%) and statements by religious officials (15.9%).
Health workers have fewer organ donation situations. Since training seems to be effective in increasing organ donation, it should be taken into consideration that the training for organ donation should be continuous in in-service trainings for healthcare workers.

Keywords: Organ Donation, Healthcare Personnel, Brain Death