Adölesanlar için hedonik yeme ölçeğinin geliştirilmesi, Akdeniz diyetine uyumları ve duygusal yeme durumlarının belirlenmesi
Development of hedonic eating scale for adolescents, their adaptation to the Mediterranean diet and determination of emotional eating status
Yazar: BUSE ÇEVİKER
Danışman: DOÇ. DR. HANDE ÖNGÜN YILMAZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU AYDIN HAKLI
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Ergenler = Adolescents ; Faktör analizi = Factor analysis ; Hedonizm = Hedonism ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Adölesan dönemde hedonik yemenin saptanması amacıyla kullanılabilecek bir ölçme aracına gereksinim olması nedeniyle Adölesanlar için Hedonik Yeme Ölçeği (AHYÖ)'nin geliştirilmesi ve adölesanların Akdeniz diyetine uyumlarını ve duygusal yeme durumlarını belirleyerek aralarındaki ilişkinin değerlendirilmesinin amaçlandığı araştırmada ilk olarak içerik ve kapsam geçerliliği doğrultusunda Adölesanlar için Hedonik Yeme Ölçeği (AHYÖ) oluşturulmuştur. Kapsam Geçerlilik Oranı (KGO) 0,75 olarak bulunmuştur. Araştırma 324 (147 erkek, 177 kız) gönüllü adölesanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda AHYÖ "Yeme Hazzı" ve "Kontrollü Yeme" olmak üzere iki faktörde toplanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçlarına göre uyum indeksleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuştır. AHYÖ'nün güvenilirlik analizi için hesaplanan Cronbach alfa değeri 0,943 'tür. Eş zamanlı geçerlik için kullanılan Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği (YFAS) ve Lezzetli Besinleri Tüketme Motivasyonu Ölçeği (T-PEMS) ile AHYÖ arasında orta düzeyde pozitif ilişki olduğu (sırasıyla r=0,474; p<0,001 ve r=0,540; p<0,001) bulunmuştur.   Adölesanların Akdeniz diyetine uyumları Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) ve duygusal yeme durumları Çocuk ve Ergenler için Duygusal Yeme Ölçeği kullanılarak belirlenmiştir. Adölesanların Akdeniz diyetine uyumları ile duygusal yeme durumları (r=-0,116; p>0,05), ve hedonik yeme (r=0,025; p>0,05) arasında ilişki  olmadığı; duygusal yeme durumları ile hedonik yeme arasında ise orta düzeyde pozitif yönlü ilişki olduğu (r=0,543; p<0,05) belirlenmiştir. Bu araştırmanın sonucunda; AHYÖ, adölesanların hedonik yeme durumlarının belirlenmesi için gelecekteki araştırmalarda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak literatüre kazandırılmıştır.
Anahtar kelimeler: Adölesan, Akdeniz Diyeti, Duygusal Yeme, Faktör Analizi, Hedonik Yeme, Ölçek Geliştirme

Abstract:
In the research, which aimed to develop the Hedonic Eating Scale for Adolescents (HESA) and to evaluate the relationship between adolescents by determining their adaptation to the Mediterranean diet and their emotional eating status, due to the need for a measurement tool that can be used to determine hedonic eating in the adolescent period, first of all, Hedonic Eating for Adolescents in line with content and content validity. Scale (HESA) was created. The Coverage Validity Rate (CVR) was found to be 0,75. The research was carried out with the participation of 324 (147 boys, 177 girls) voluntary adolescents. As a result of the Explanatory Factor Analysis (EFA), HESA was collected in two factors as "Eating Pleasure" and "Controlled Eating". According to the Confirmatory Factor Analysis (CFA) results, the fit indices were found to be at an acceptable level. The Cronbach's alpha value calculated for the reliability analysis of HESA was 0,943. It was found that there was a moderate positive correlation between Yale Eating Addiction Scale (YFAS) and the Turkish Palatable Foods Motivation Scale (T-PEMS), which were used for concurrent validity, and HESA (r=0,474; p<0,001 and r=0,540; p<0,001) respectively. Adolescents' adherence to the Mediterranean diet was determined using the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED) and their emotional eating status was determined using the Emotional Eating Scale for Children and Adolescents. There was no relationship between adolescents' adherence to the Mediterranean diet and emotional eating (r=-0,116; p>0,05), and hedonic eating (r=0,025; p>0,05); On the other hand, it was determined that there was a moderate positive relationship between emotional eating states and hedonic eating (r=0,543; p<0,05). As a result of this research; HESA has been brought to the literature as a valid and reliable measurement tool that can be used in future research to determine the hedonic eating status of adolescents. Key words: Adolescent, Mediterranean Diet, Emotional Eating, Factor Analysis, Hedonic Eating, Scale Development