Mide kanserinin tanı ve cerrahi tedavi süreçleri üzerinde COVİD-19 pandemisinin etkileri
Effects of the COVİD-19 pandemic on the diagnosis and surgical treatment processes of stomach cancer
Yazar: EKİN ULUSOY
Danışman: PROF. DR. TAYLAN ÖZGÜR SEZER
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
Amaç: Kliniğimizde opere edilmiş olan mide kanseri tanılı hastaları şikayet başlangıcı ile tanı 
arasındaki süre, tanı anında ilerlemiş hastalık bulgularının (bölgesel yayılım / peritoneal 
karsinomatoz) mevcudiyeti, tanı zamanından (uygulanmış ise neoadjuvan tedavi ve)
operasyona dek olan süreçleri, intra-operatif değerlendirmede ilerlemiş hastalık bulgularının 
mevcudiyeti, uygulanan gastrektomi genişliği, ileri hastalık nedeniyle daha fazla rezektif 
cerrahi ya da ek tedavi (ek çevre organ rezeksiyonu, CRS, HIPEC) uygulanma durumu ve 
patolojik evrelemeleri bazında tarayarak; Dünya Sağlık Örgütü (WHO) COVID-19 pandemi
ilanından (11.03.2020) önceki ve sonraki 3 yıllık dönemler içerisindeki farklılıkları kıyaslayıp, 
pandemi döneminin mide kanserinin tanı ve cerrahi tedavi süreçlerini ne derecede etkilemiş 
olabildiğini tespit etmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: 11 Mart 2017 ila 11 Mart 2023 tarihleri arasında tanı almış ve mide kanseri 
nedeniyle hastanemize başvurarak rezeksiyon cerrahisi uygulanmış olan hastalar retrospektif 
olarak tarandı. Bu 6 yıllık dönemde mide kanseri nedeniyle cerrahi uygulanmış olan 395 
hastadan; tanı ve tedavi süreçleri ile ilgili gerekli veriler elde edilemeyen, tanısal yöntemler ve 
eksploratif cerrahi ile inoperabl kararı verilerek adjuvan tedaviye yönlendirilen, dış merkezde 
definitif cerrahi uygulanmasının ardından ek cerrahi tedavi gereksinimi nedeniyle kliniğimizde 
opere edilmiş ya da palyatif tedavi uygulanmış olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Bu kriterler 
ile yapılan dışlama sonrasında 197 hasta çalışmamıza dahil edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastalar pandemi öncesi (PÖ) ve pandemi sonrası (PS) olmak 
üzere iki gruba ayrılmıştır. Buna göre pandemi öncesi grupta 137 hasta (%69,5) mevcut iken 
pandemi sonrası grupta 60 hasta (%30,5) olduğu görülmüştür. Çalışmaya dahil edilen tüm 
parametreler iki grup arasında kıyaslanmış ve p değerleri hesaplanmıştır. İki grup arasında; tanı 
anında lokal ileri hastalık mevcudiyeti, CRS + HIPEC uygulanmış olması ve takip süresindeki
mortalite açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (sırasıyla p=0,031, p=0,028, 
p=0,005). Sağkalımlar arasında istatistiksel anlamlılık saptanamamış olup (p=0,765); pandemi 
öncesi grupta genel sağkalım 50,02 ± 2,78 ay, pandemi sonrası grupta ise 32,52 ± 2,24 ay 
saptanmıştır. Bir yıllık ve 3 yıllık sağkalımlar da benzer bulunmuştur.
Sonuç: İlk ve en belirgin bulgu; beklenen ve literatür ile de uyumlu olan; PS grubunda, PÖ 
grubuna kıyasla belirgin şekilde azalmış olan cerrahi sayısıydı. PÖ grubunda, PS grubuna 
kıyasla, tanı anında lokal ileri hastalık bulgusu varlığında (T4, N+) istatistiksel olarak anlamlı 
fark mevcuttu. PS grubunda artan neoadjuvan tedavi oranı da gözetildiğinde; lokal ileri 
hastalıklar için pandemi döneminde cerrahi yerine ilk tedavi modalitesi olarak kemoterapi daha
çok tercih edilmiş olabilir ve bu da cerrahiye yönlendirilmiş olan lokal ileri evredeki hastalarda 
rölatif bir azalma ile sonuçlanmış olabilir. PS grubunda PÖ grubuna kıyasla CRS+HIPEC 
uygulamasında anlamlı azalma mevcuttu. Kötü bir prognoza sahip bu durumda; pandemi 
sürecindeki tedavi rehberlerinde CRS+HIPEC endikasyonun göreli olarak kısıtlanmasının 
önerilmesi nedeniyle ve beklenen fayda ile pandemi döneminde artmış riskler 
karşılaştırıldığında; cerrah ve hasta daha konservatif tedavi yöntemlerini seçme eğiliminde 
olmuş olabilir. pTNM ve prognostik evre, şikayetlerin başlangıcı ile tanı arasında geçen süre, 
tanı ile ilk tedavi arasında geçen süre parametreleri açısından PÖ grubu ile PS grubu arasında 
istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi. Bu durum hastanemizin bulunduğu ilin sosyo-ekonomik koşulları, hastanemizin sağlık hizmetlerindeki konumu ve araştırmanın "rezeksiyon 
cerrahisi" yapılabilmiş hastalar ile sınırlı kalmış olması (cerrahiye uygun olan, cerrahi için 
seçilerek tarafımıza yönlendirilmiş olan, dolayısıyla kısmen düşük evrede hastalar), pandemi 
döneminin bu parametrelerdeki beklenen olumsuz etkisini azaltmış olabilir.
ANAHTAR KELİMELER: Mide adenokarsinomu; Mide kanserinin cerrahi tedavisi;
COVID-19; pandemi

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the impact of the COVID-19 pandemic on the diagnosis and surgical treatment processes of gastric cancer. We compared the periods before and after the World Health Organization (WHO) declared COVID-19 a pandemic (March 11, 2020) over three years. The comparison focused on the duration between the onset of symptoms and diagnosis, the presence of advanced disease findings (regional spread/peritoneal carcinomatosis) at diagnosis, the processes from diagnosis to surgery (including neoadjuvant therapy if applied), the presence of advanced disease findings in intra-operative evaluation, the extent of gastrectomy performed, the application of more extensive resective surgery or additional treatments (additional peripheral organ resection, cytoreductive surgery (CRS), Hyperthermic Intraperitoneal Chemotherapy (HIPEC)) due to advanced disease, and pathological staging.
Materials and Methods: Patients diagnosed with gastric cancer and who underwent resection surgery in Ege University Faculty of Medicine Hospital between March 11, 2017, and March 11, 2023, were retrospectively reviewed. Out of 395 patients who underwent surgery for gastric cancer during these six years, those who missed necessary data regarding diagnosis and treatment processes, were deemed inoperable after diagnostic methods and exploratory surgery, were operated on in our clinic due to the need for additional surgical treatment after definitive surgery in an external centre or received palliative treatment were excluded. After applying these exclusion criteria, 197 patients were included in our study.
Results: The patients were divided into two groups: pre-pandemic (PP) and post-pandemic (PS). Accordingly, 137 patients (69.5%) were in the PP group and 60 patients (30.5%) in the PS group. All parameters included in the study were compared between the two groups, and p-values were calculated. Statistically significant differences were found between the two groups in terms of the presence of locally advanced disease at diagnosis, the application of CRS + HIPEC, and mortality during follow-up (p=0.031, p=0.028, p=0.005, respectively). No statistical significance was found in survival rates (p=0.765); overall survival was 50.02 ± 2.78 months in the PP group and 32.52 ± 2.24 months in the PS group. One-year and three-year survival rates were similar.
Conclusion: The first and most noticeable finding was the significantly reduced number of surgeries in the PS group compared to the PP group, which is consistent with expectations and literature. There was a significant difference in the presence of locally advanced disease (T4, N+) at diagnosis in the PP group compared to the PS group. Considering the increased rate of neoadjuvant therapy in the PS group, chemotherapy might have been more preferred as the initial treatment modality for locally advanced diseases during the pandemic, resulting in a relative reduction in locally advanced-stage patients referred for surgery. The application of CRS+HIPEC was significantly reduced in the PS group compared to the PP group. Given the poor prognosis in such cases, the relative restriction of CRS+HIPEC indications in treatment guidelines during the pandemic and the increased risks during the pandemic compared to expected benefits might have led surgeons and patients to choose more conservative treatment methods. No statistically significant difference was found between the PP and PS groups regarding pTNM and prognostic stage, duration between the onset of symptoms and diagnosis, and duration between diagnosis and initial treatment. This could be attributed to the socio-economic conditions of the province where our hospital is located, the position of our hospital in healthcare services, and the limitation of the study to patients who underwent resection surgery (patients suitable for surgery, selected and referred to us for surgery, thus partially in lower stages), potentially mitigating the expected adverse effects of the pandemic on these parameters.
Keywords: Gastric adenocarcinoma; Surgical treatment of gastric cancer; COVID-19; pandemic