Üniversite öğrencilerinin ahlâka dair konuşmalarındaki konum alışlar
The positionings of university students in their talking about the morality
Yazar: LATİF KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. SİBEL AYŞEN ARKONAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Ahlaki eylemlilik = Moral agency ; Konumlandırma = Positioning ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin ahlâka dair konuşurken, ahlâkı nasıl anlamlandırdıkları konumlandırma teorisi çerçevesinde, özne konumları incelenerek ele alınmıştır. Bu çerçevede, üniversite öğrencilerinin etkileşimdeki konuşmalarda ne türden konumlandırma stratejileri kullandıkları ve bu konumlandırma stratejileri ile ne el etmeye çalıştıkları incelenmiştir.Çalışmanın katılımcılarını İstanbul?da üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören 8 kadın, 7 erkek olmak üzere toplam 15 öğrenci oluşturmuştur. Kendilerini ideolojik olarak  farklı şekillerde tanımlayan bu öğrenciler ile her birinde en az 3 kişi olmak üzere toplam 4 odak grup görüşmesi yapılmıştır. Yapılan görüşmeler söylem analizi ile analiz edilmiştir.Yapılan analizler sonucunda katılımcıların üç temel başlık altında sınıflandırılabilecek stratejiler kullanarak konum aldıkları görülmüştür. İlk olarak, katılımcıların ahlâka dair konuşurken, yaptıkları eylemlerin sorumluluğunu almaları gerektiğinde bu sorumluluğu farklı stratejiler kullanıp kendilerinin dışında tutacak şekilde konum aldıkları görülmüştür. İkinci olarak, katılımcıların ahlâki olup olmadığına dair konuştukları eylemlerin kendilerine sağladığı menfaat üzerinden konum aldıkları tespit edilmiştir. Son olarak katılımcıların konuşma içerisinde hem yaptıkları eylemi hem de bu eylemdeki failliklerini farklı konumlandırma stratejileri kullanıp muğlaklaştırarak konum aldıkları görülmüştür. Bütün bu bulgular neticesinde, kişinin kendisinin merkezde olduğu, ahlâkın ve ahlâki olanın ise araçsallaştırıldığı bir anlam inşasının ortaya konulduğunu söylemek mümkündür.



Anahtar Kelimler: Ahlâk, ahlâk söylemi, söylemsel psikoloji, konumlandırma teorisi, söylem analizi

Abstract:
In this study, how the university students consider the morality in their talking about it is approached by examining the subject positioning in terms of the positioning theory.  In that sense, what kind of positioning strategies the university students have utilised and what they have wished to acquire with these strategies in talk-in-interaction are examined as well.The participants of the study consist of 8 women and 7 men, in total 15 people, who are educated in various departments at the universities in Istanbul. With these students who define themselves ideologically diverse, 4 focus groups ?compromise at least 3 components- interviews were held. And these interviews have been analysed with discourse analysis.In the end of the analyses it has been observed that the participants have positioned themselves by utilising strategies that can be categorised under three main topics. First of all, on talking about the morality, when they are to take the responsibilities of the actions they have done, the participants have been observed to position themselves in a manner that they exclude those responsibilities from themselves by utilising different strategies. Secondly, it has been noted that the participants position themselves according to the benefits of the actions they opine whether it is moral or immoral. Terminally, the participants have been observed to position themselves by making both their actions and their activity in these actions obscure in their talking through utilising various positioning strategies. As a result of these findings, it would be possible to claim that there is a meaning construction set forth in which the individual takes place in the centre of it and the morality and which is moral are turned into mere instruments.



Keywords: Morality, discourse of morality, discursive psychology, positioning theory, discourse analyses