Sağlık çalışanlarında iş yaşam dengesinin Absenteeism'e ve Presenteeism'e etkisi: Ölçek uyarlama ve geliştirme çalışması
Effect of work life balance on Absenteeism and Presenteeism in healthcare workers: Scale adaptation and development study
Yazar: SALİM YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SELMA SÖYÜK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Presenteeizm = Presenteeism ; Sağlık personeli = Health personnel ; Çalışanlar = Workers ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; İş-yaşam dengesi = Work-life balance ; İşe devamsızlık = Absenteeism

Özet:
Çalışanın iş yaşam dengesinin bozulması, bireysel ve örgütsel çıktılar açısından tarafların amaçları gerçekleştirmesini güçleştiren bir unsurdur. İş yaşam dengesi bozulduğunda çalışan verimli ve etkin çalışabilecek yetiyi kaybedebilmekte ve absenteeism, presenteeism gibi davranışlar içerisine girebilmektedir. Örgütler ve çalışanlar için iş yaşam dengesi, absenteeism ve presenteeism düzeylerinin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması tarafların çıkarları için önem arz etmektedir. Bahsi geçen konularda güncel ve kapsamlı ölçüm araçlarına ihtiyaç olduğu görülmüştür. Bu sebeple araştırmada, sağlık çalışanlarında iş yaşam dengesinin absenteeisme ve presenteeisme etkisini incelemek, güncel ve kapsamı geniş ölçekler ortaya koymak amaçlanmıştır.
Araştırmada iş yaşam dengesini ele alan bir ölçek Türkçe'ye uyarlanmış, absenteeism ve presenteeism konularında ise ölçekler geliştirilmiştir. Metodolojide madde analizi, açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, yaklaşan ve uzaklaşan geçerlilik, gruplar arası farklar geçerliliği ve yordama geçerliliği kullanılmıştır. Güvenilirlik analizinde ise Cronbach Alpha kat sayısından yararlanılmış ve test tekrar test metodu izlenmiştir.
Araştırma sonucunda sağlık çalışanlarında iş yaşam dengesinin presenteeisme %16,9'luk bir etkisinin olduğu, absenteeisme ise %3,0'lık etkisinin olduğu saptanmıştır. Ölçekler sağlık çalışanlarında uygulanmış olsa da diğer sektörlerin de kullanabileceği biçimde dizayn edildiğinden başka alanlarda da kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: sağlık çalışanları, iş yaşam dengesi, absenteeism, presenteeism, ölçek uyarlama ve geliştirme

Abstract:
The deterioration of the employee's work-life balance is an element that makes it difficult for the parties to achieve the goals in terms of individual and organizational outcomes. When the work-life balance is disturbed, the employee may lose the ability to work efficiently and effectively and may engage in behaviors such as absenteeism, presenteeism. It is important for the interests of the parties to determine the work-life balance, absenteeism, and presenteeism levels for organizations and employees and to take the necessary measures. It has been seen that up-to-date and comprehensive measurement tools are needed in these issues. For this reason, it is aimed to examine the absenteeism and presenteeism effect of work-life balance in health care workers and to reveal current and wide-ranging scales in the research.
In the research, a scale addressing work-life balance was adapted to Turkish, and scales were developed on absenteeism and presenteeism issues. In the methodology, item analysis, explanatory factor analysis, confirmatory factor analysis, convergent and divergent validity, between-group difference validity, and predictive validity were used. In the reliability analysis, the Cronbach Alpha coefficient was used, and the test-retest method was followed.
As a result of the research, it was determined that work-life balance has an effect of 16.9% on presenteeism and 3.0% on absenteeism in healthcare workers. Although the scales have been applied to health care professionals, it is recommended to be used in other areas as they are designed to be used by other sectors.

Key Words: health workers, work life balance, absenteeism, presenteeism, scale adaptation and development