Knidos teritoryumu pişmiş toprak boğa figürinleri
Terracotta bull figurines from the territory of knidos
Yazar: DERVİŞ OZAN TOZLUCA
Danışman: PROF. DR. ERTEKİN MUSTAFA DOKSANALTI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Knidos teritoryumu günümüz Datça ya da Reşadiye Yarımadası sınırlarında kalan bölgedir. Karia Bölgesi'ne dahil edilen Knidos toprakları ince-uzun ve engebeli bir yarımadadır. Yarımadanın kuzeyinde Keramaikos körfezi, batısında Kos, güneyinde Syme ve Rodos doğusunda ise Bybassos körfezi yer alır. Yaklaşık 65 km uzunluğundaki teritoryumda doğudan batıya doğru Emecik Apollon Kutsal Alanı, Burgaz Arkeolojik Alanı ve Knidos Antik Kenti bölgedeki en önemli antik kalıntılardır. Emecik/Alavara, Mesudiye ve Kumyer Kaleleri ise en erken Klasik Dönem'den itibaren kullanılmış, Knidos teritoryumu chorasını koruyan ikincil önemli merkezlerdir. 
	Pişmiş toprak boğa figürinleri tarih öncesi dönemlerden beri yapılmaktadır. Girit'te Erken Minos dönemiyle birlikte zirve kutsal alanları ve diğer kült mekanlarında adak olarak görülmeye başlanır ve bu kullanım Geç Tunç Çağı'na kadar devam eder. Karanlık Çağ Sonrası artan üretim Olympia, Samos, Girit ve Kıbrıs başta olmak üzere elle veya çarkla şekillendirilmiş boğa figürinlerinin Ege Denizi çevresinde yoğun bir şekilde kullanılmaya başladığını ve Geç Geometrik Dönemle birlikte bu tarz figürinlere olan talebin arttığını görürüz. 
	Knidos teritoryumunda yer alan Emecik, Knidos, Burgaz ve Kumyer çalışmamıza konu olan buluntuların gün yüzüne çıkarıldığı yerlerdir. Ancak Knidos, Burgaz ve Kumyer buluntuları Emecik'e kıyasla oldukça az sayıdadır. Kutsal alanlarda adak olarak kullanılmış bu figürinlerin kronolojisinin netleştirilmesi, teritoryumda kullanımı ve dağıtımı bugüne kadar yapılan çalışmalar dikkate alınarak yorumlanmıştır. 
	Knidos teritoryumu boğa figürinleri MÖ 8. yüzyıl sonlarından MÖ 7. yüzyıl sonlarına kadar kullanılmıştır. Sekiz ayrı tipte incelediğimiz figürinlerin %92'si elle şekillendirilmişken çark yapımı figürinler de teritoryumda bulunmuştur. Sahip oldukları geometrik bezemelerle, Geç Geometrik Döneme tarihlediğimiz boğa figürinleri tipolojinin ve figürinlerin stil gelişiminin anlaşılmasına yardımcı olmuştur. Knidos teritoryumunda bugünkü verilerimize göre Geç Geometrik Dönem'de görülmeye başlayan boğa figürinlerinin MÖ 7. yüzyılın ilk yarısıyla birlikte üretimleri tavan yapmıştır.

Abstract:
The territory of Knidos corresponds to the modern-day Datça or Reşadiye Peninsula. The lands of Knidos, included in the Caria Region, form a long and narrow, rugged peninsula. To the north of the peninsula lies the Keramaikos Gulf, to the west Kos, to the south Syme and Rhodes, and to the east the Bybassos Gulf. The territory, approximately 65 km long, includes the Emecik Apollo Sanctuary, the Burgaz Archaeological Site, and the ancient city of Knidos as the most important ancient remnants in the region. The Emecik/Alavara, Mesudiye, and Kumyer Fortresses have been used since the earliest Classical Period and served as secondary important centers protecting the chora of Knidos territory.
Terracotta bull figurines have been crafted since prehistoric times. Starting from the Early Minoan period in Crete, they began to appear as votive offerings in peak sanctuaries and other cultic sites, a practice that continued into the Late Bronze Age. Following the Dark Ages, the production of these figurines increased, and they were widely used across the Aegean, particularly in places like Olympia, Samos, Crete, and Cyprus. From the Late Geometric Period onwards, the demand for such figurines in the Aegean region surged.
The Emecik, Knidos, Burgaz, and Kumyer sites in the Knidos territory have yielded the finds discussed in this study. However, the finds from Knidos, Burgaz, and Kumyer are considerably fewer compared to those from Emecik. The chronology, use, and distribution of these figurines, which were used as votive offerings in sacred areas, have been interpreted considering previous studies.
Bull figurines in the Knidos territory were used from the late 8th century BCE to the late 7th century BCE. Of the eight types of figurines analyzed, 92% were hand-shaped, while wheel-made figurines were also found in the territory. The bull figurines, dated to the Late Geometric Period with their geometric decorations, have helped understand the typology and stylistic development of these figurines. According to current data, the production of bull figurines in the Knidos territory began in the Late Geometric Period and peaked in the first half of the 7th century BCE.