Türkiye'de kritik altyapılar bağlamında doğal kaynak yönetimi
Natural resource management in regard to critical infrastructures in Turkiye
Yazar: YUNUS İNAN
Danışman: PROF. DR. ELİF ÇOLAKOĞLU
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Doğal kaynaklar = Natural resources ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Kamu yönetimi = Public administration ; Kaynak yönetimi = Resource management ; Kritik altyapıların korunması = Critical infrastructure protection ; Su = Water ; Su yönetimi = Water management ; Toprak = Soil ; Çevresel güvenlik = Environmental security

Özet:
Kritik altyapı ve kaynak, geçtiğimiz birkaç on yılda önem kazanmış bir kavramlardır. Kritik altyapı kavramına dair tartışma her ne kadar 1990'lı yıllarda ortaya çıkmış olsa da, kavramın kapsamı son yıllarda genişlemiş ve birçok kamu veya özel sektörün sunmuş olduğu hizmetler bu kapsamda değerlendirilmeye başlanmıştır. Kritik altyapı kapsamında ülkelerin ele almış olduğu altyapılar veya kritik kaynaklar, içinde bulundukları coğrafya veya deneyimlemiş oldukları tehditlere göre farklılık göstermektedir. Fakat doğal kaynakların bu kapsamda değerlendirilmesi, içinde bulunulan dönemde ciddi etkileri görülmeye başlanan küresel ısınma tehdidi ile önem kazanmıştır. Türkiye için de önem arz eden doğal kaynaklar arasından su, toprak ve enerji kaynakları, kritik altyapılar kapsamında değerlendirilmeye çalışılmış ve bu kaynakların neden kritik altyapı kapsamında ele alınması gerektiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye'nin özellikle su ve toprak varlığını yönetmede takip etmekte olduğu politikalar eleştirilmiştir. Çünkü bu iki kaynağın, ülkeler için hayati öneme haiz enerji kaynakları gibi değerlendirilmemekte ve ussallıktan uzak uygulamalar nedeniyle geri dönüşümü olmayacak şekilde kullanılmaktadırlar. Sürdürülebilir politikaların önem kazandığı günümüzde, su ve toprak için de bu politikaların acil hayata geçirilmesi gerektiği açıktır. Bu kaynakların yönetimindeki çok başlılık nedeniyle, kaynak israfı yaşanan ciddi sorunlar arasında yer almaktadır. Enerji kaynakları konusunda ise Türkiye'nin enerji potansiyelini yeniden değerlendirmesi gerektiği, çevre dostu ve yeşil enerji formlarının tercih edilmesi maliyet-etkinlik açısından dikkate alınması gereken bir konudur. Son olarak ise kritik altyapıların yönetimi konusunda Türkiye'nin teşkilatlanmasının mevcut durumda yeterli olmadığı; ABD'nin uygulamakta olduğu bakanlık düzeyinde bir yapının bu kaynakların yönetimi konusunda sorumlu ve koordine makamı olması gerektiği fikri savunulmaktadır.

Abstract:
Critical infrastructures and resources are concepts that have gathered importance for the last few decades. Even though the discussions over concept of critical infrastructure emerged in the 1990s, the content of that has broadened recently and many of the services provided by both the government and private enterprises have been considered through the scope of critical infrastructures. The infrastructures and resources countries accept as critical vary depending on the geography and threats that they have undergone. However, the consideration of natural resources as critical infrastructures has been mainly triggered due to threat of the global warming, effects of which have clearly been observed lately. Of the natural resources that are important for Türkiye, water, soil and energy resources are tried to be considered as critical infrastructures, and why these resources must be considered as critical infrastructures have been put forward. In parallel with that, the policies followed to administer and manage Türkiye's water and soil assets are discussed critically since these two assets are not considered as critical ones like those of the energy resources that are inevitably vital for countries, and they are consumed irreversibly due to irrational practices. It is emergent that sustainable policies for water and soil resources be implemented as the concept of sustainable policies are on the agenda. Due to the multi-head management of these resources, waste of water and soil resources being experiences is among the vital issues today. On the energy resources, it is essential that Türkiye both must reassess its energy recourse potential and prefer green and environmentally friendly energy forms regarding that they are more cost-effective. On the management of critical infrastructures, finally, Türkiye's organization in the current situation seems not adequate, and it is supported a ministry-level organization employed by the USA should be responsible for the management and coordinating authority over these resources.