Annelerin evlat kaybı sonrası yas süreci deneyimi: Yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile incelenmesi
Bereavement experiences of mothers after child loss: Examining with interpretative phenomenological analysis
Yazar: TUĞÇE BAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU UYSAL
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anneler = Mothers ; Evlat kaybı = Child’s death ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Yas = Mourning ; Yas tutma = Bereavement ; Ölüm = Death

Özet:
Evlat kaybı en zorlu yaşam deneyimlerinden biridir. Bu çalışmanın amacı annelerin evlat kaybı deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Annelerin evlat kaybı sürecini nasıl deneyimlediklerini, bu süreçte hangi baş etme yöntemlerini kullandıklarını ve sosyo-kültürel etmenlerin yas süreci üzerindeki etkisini ortaya koymak üzere niteliksel yöntemle yürütülmüştür. Evladını doğal sebepler kaynaklı kaybeden 7 anneyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve veriler Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (YFA) Yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucu annelerin evlat kaybı deneyimini yansıtan 5 temel tema oluşmuştur. Bu temalar (1) kayıp sonrası yas, (2) kaybın getirdiği değişimler, (3) baş etme yöntemleri, (4) sosyo-kültürel faktörler ve (5) yas sürecini etkileyen diğer etmenler olarak sıralanabilir. Kayıp sonrası yas teması kayba verilen duygusal tepkiler ve yas sürecinin gelgitli doğası alt temalarını kapsamaktadır. Kaybın getirdiği değişimler teması benlikte ve ilişkilerde değişim alt temalarından oluşmaktadır. Baş etme yöntemleri dini başa çıkma, sosyal başa çıkma, duygu odaklı başa çıkma ve biliş odaklı başa çıkma alt temalarından oluşmaktadır. Sosyo-kültürel faktörler teması dini-kültürel yas ritüelleri ve insanların yas deneyimine etkisi olarak iki alt temayı kapsamaktadır. Son olarak yas sürecini etkileyen diğer etmenler teması; yas tutan kişiyle ilgili etmenler, kaybedilen kişiyle ilgili etmenler ve dışsal etmenler olmak üzere 3 alt temadan oluşmaktadır. Yürütülen  analizler sonucu ulaşılan bulgular ilgili literatür ve teoriler ışığında tartışılmıştır. Çalışma sonucu ulaşılan veriler doğrultusunda uygulayıcılara ve gelecek çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Loss of the child is one of the most devastating experiences of life. The aim of this study is to examine mothers' experiences of child loss in depth. The study was conducted with a qualitative method in order to reveal how the mothers experienced the loss of a child, what coping methods they used in this process, and the effect of socio-cultural factors on the grieving process. Semi-structured interviews were conducted with 7 mothers who lost their children due to natural causes, and the data were analyzed using the Interpretive Phenomenological Analysis (IPA) method. As a result of the analyzes, superordinate themes were formed which were (1) mourning after the loss, (2) the changes brought about by the loss, (3) coping mechanisms, (4) socio-cultural factors and (5) other factors affecting the grieving process. The theme of mourning after the loss includes the emotional reactions to the loss and the oscillatory nature of grief. The theme of changes brought about by loss consists of sub-themes of change in self and relationships. Sub-themes under the theme of coping methods can be listed as religious coping, social coping, emotion-focused coping, and cognition-focused coping. The theme of socio-cultural factors covers two sub-themes as religious-cultural mourning rituals and the effect of people on the mourning experience. Finally, the theme of other factors affecting the grieving process consists of 3 sub-themes: factors related to the bereaved person, factors related to the deceased person, and external factors. Findings of the study were discussed in the light of the relevant literature and theories. Suggestions were made for practitioners and future studies in accordance with findings reached as a result of the study.