Otoyollarda kullanılan akıllı ulaşım sistemi uygulamaları: Ankara-Niğde otoyolu ve Kuzey Marmara otoyolu arasında akıllı ulaşım sistemlerinin karşılaştırılması
Applications of intelligent transportation systems used on highways: A comparison of smart transportation systems between Ankara-Nigde and Kuzey Marmara highways
Yazar: ADEM PAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYLAN ENGİN
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Akıllı Ulaşım Sistemleri ve Teknolojileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Akıllı sistemler = Intelligent systems ; ELECTRE yöntemi = ELECTRE method ; Kara yolu ulaşımı = Land transportation ; Otoyollar = Motorways ; TOPSIS = TOPSIS ; Şehiriçi ulaşım = Urban transport

Özet:
İnsan nüfusunun artmasıyla, kişisel araç sahipliliği ve toplu ulaşımda kullanılan araç sayısı da artmaktadır. Trafik yoğunluğunun artması özellikle nüfus yoğunluğunun fazla olduğu kentlerde insanların yaşamını zorlaştırmaktadır. Günlük yaşamda hemen hemen her bireyin iş, okul, gezi vb. nedenlerle kullandığı ulaşım günlük yaşamlarının önemli bir zaman dilimini oluşturmaktadır.  
Ulaşım alanında bireylerin ulaşımda geçirdikleri kayıp zamanı, trafik kazalarını, tüketilen yakıt ve zararlı gaz salınımını azaltmaya yönelik verimli ve kaliteli yeni yollar yapılmaktadır. İhtiyaç duyulan yeni yollar sadece beton, çelik altyapısıyla değil akıllı ulaşım sistemi altyapısı ile donatılarak projelendirilmektedir. Çalışmaların bir kısmı da daha çok şehirlerarası ulaşımda hızlı ve güvenli yolculuğu sağlayan otoyollarda yapılmaktadır. Otoyollar araçların yüksek hızlarda seyrettiği, trafiğin yoğun olsa dahi trafik akışının sağlanması gereken karayollarıdır.
Ülkemizde; ulaşım sektöründe içinde bulunduğu çağa ayak uydurmakta, modern karayolları inşa etmektedir. Trafik hacminin yüksek olduğu kesimlerde hızlı, güvenilir, konforlu ve akıllı otoyollar yapılmaktadır. Ülkemizde karayolu ulaşım projeleri kapsamında otoyollarda akıllı ulaşım sistemleri uygulamaları yapılmaktadır.
Bu çalışmada ülkemizde yapımı tamamlanan Ankara-Niğde Otoyolu ve Kuzey Marmara Otoyolu'nun akıllı ulaşım sistemleri uygulamaları incelenmiştir. Otoyollar kendi aralarında akıllı ulaşım sistemleri yönünden karşılaştırılmıştır. Karar verme aşamasında ÇKKV yöntemlerinden AHP, TOPSIS ve ELECTRE kullanılmıştır. Akıllı ulaşım sistemlerini oluşturan kriterlerin ağırlıklandırılması için ilk olarak AHP yöntemi ile uygulama yapılmıştır. Bulunan sonuçlar neticesinde TOPSIS ve ELECTRE yöntemi ile de karşılaştırmalı analiz yapılarak, alternatiflerden en uygun olanın seçiminin yapılması amaçlanmaktadır.

Abstract:
With the increase in the human population, the number of people's own personal vehicles and the number of vehicles used in public transportation increase in direct proportion. The increase in traffic density makes life difficult for people, especially in cities with high population density. In daily life, almost every individual has work, school, trip, etc. For these reasons, transportation is an important part of their daily life.
In the field of transportation, efficient and high-quality new ways are being made to reduce the time lost by individuals in transportation, traffic accidents, consumed fuel and harmful gas emissions. New roads that are needed are not only designed with concrete and steel infrastructure, but also equipped with smart transportation system infrastructure. Some of the studies are mostly carried out on highways that provide fast and safe travel in intercity transportation. Highways are highways where vehicles travel at high speeds and traffic flow must be ensured even if the traffic is heavy.
In our country; It keeps up with the era it is in in the transportation sector and builds modern highways. Fast, reliable, comfortable and smart highways are built in areas with high traffic volume. In our country, smart transportation systems are implemented on highways within the scope of highway transportation projects.
In this study, smart transportation systems applications of Ankara-Niğde Highway and Northern Marmara Highway, which have been completed in our country, were examined. Highways were compared among themselves in terms of smart transportation systems. AHP, TOPSIS and ELECTRE from MCDM methods were used in the decision making phase. In order to weight the criteria that make up the smart transportation systems, firstly, the AHP method was applied. As a result of the results found, it is aimed to make a comparative analysis with the TOPSIS and ELECTRE methods, and to choose the most suitable one among the alternatives.