Meme kanseri hastalarında tedavi ilişkili nötropeni gelişimini etkileyen risk faktörleri
Risk factors affecting development of treatment associated neutropenia in breast cancer patients
Yazar: ALPER SARI
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL AŞÇIOĞLU HAYRAN ; PROF. DR. M. Kadri ALTUNDAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Komorbidite = Comorbidity ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nötropeni = Neutropenia ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Bu çalışmada sistemik kemoterapi alan meme kanseri hastalarında  kemoterapinin indüklediği nötropeni (CIN) gelişimini etkileyen tedavi ilişkili ve hasta ilişkili risk faktörlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 2006-2013 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi'nde sistemik antrasiklin, taksan ve CMF kemoterapileri alan 679 kadın meme kanseri hastası dahil edilmiştir. Primer koloni stimüle edici faktör profilaksisi alan hastalar çalışma dışında bırakılmıştır. Doz değişimi ve koloni stimüle edici faktörler ile sekonder profilaksi etkisini dışlamak için hastaların ilk kez nötropeniye girdikleri kemoterapi kürü dikkate alınmıştır. Hastaların demografik özellikleri (yaş, vücut kitle indeksi (VKİ), menapozal durum, komorbiditeler, Charlson Komorbidite İndeksi (CKİ) skoru), uygulanan tedaviler (cerrahi türü, kemoterapi rejimi, radyoterapi alma durumu, trastuzumab alma durumu) ve tedavi öncesi tam kan sayımı parametreleri (beyaz küre sayısı, nötrofil sayısı, lenfosit sayısı, nötrofil/lenfosit oranı) ile ilişkili veriler tıbbi kayıtlardan retrospektif olarak toplanmıştır. Bu değişkenler ile tedavi ilişkili nötropeni gelişimi/şiddeti arasındaki ilişki araştırılmıştır. Tüm analizlerde gruplar arası fark için istatistiksel anlamlılık sınırı p<0,05 olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: Yapılan tek yönlü analizlerde düşük VKİ ve düşük bazal beyaz küre sayısı ile nötropeni gelişimi arasında ilişki saptanmıştır (p= 0,001 ve p< 0,001). Nötrofil/lenfosit oranı 3'ün altında ve üstünde olan hastalara arasında benzer nötropeni gelişim oranları bulunmuştur (p=0,448). Çok değişkenli regresyon analizinde ileri yaş (≥60), düşük bazal beyaz küre sayısı ve 2 veya daha fazla komorbiditeye sahip olmanın nötropeni riskini artırdığı gösterilmiştir (p=0,014,p=0,048 ve p=0,002). Kemoterapi rejimi grupları arasında nötropeni gelişimi ve şiddeti açısından fark izlenmemiştir. Fazla kilolu veya obez olmanın ise riski azalttığı görülmüştür (p=0,001 ve p<0,001). Metastatik hastalığı olanlarda evre 3-4 nötropeni riskinin arttığı saptanmıştır (p=0,007). 
Sonuç: Sonuç olarak bu çalışmada ileri yaşta olmanın (≥60), düşük vücut kitle indeksinin, düşük bazal beyaz küre sayısının ve 2 veya daha fazla komorbiditeye sahip olmanın kemoterapi ilişkili nötropeni riskini artırdığı gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kemoterapi İlişkili Nötropeni, Meme Kanseri, Komorbidite

Abstract:
Aim: This study aims to investigate treatment and patient related risk factors that influence development of chemotherapy induced neutropenia (CIN).
Material and Method: 679 female breast cancer patients who received anthracycline, taxane or CMF containing chemotherapy regimens between 2006-2013 in Hacettepe University Oncology Hospital were participated in this study. Patients who received granulocyte colony stimulating factor as primary prophylaxis were excluded. To exclude impact of using colony stimulating factors as secondary prophylaxis  and alternation  in chemotherapy doses, we took into account the  chemotherapy cycle in which neutropenia developed first. Data about demographic characteristics ( age, body mass index (BMI), menopausal status, comorbidities, Charlson Comorbidty Index score), treatment modalities ( type of surgery, chemotherapy regimen, receiving radiotherapy or trastuzumab), pretreatment blood count parameters ( white blood cell count, absolute neutrophil count, lymphocyte count, neutrophil/lymphocyte ratio) of patients were collected retrospectively from medical records. The relationship between these variables and development/severity of chemotherapy induced neutropenia was examined. The difference between the groups were accepted as significant if p<0.05 in all analyzes.
Results: In univariate analysis, CIN was found associated with lower BMI and lower baseline white blood cell count (p= 0,001 ve p< 0,001). Similar neutropenia rates was monitored between patients who have neutrophil/lymphocyte ratio ≥3 and <3 (p=0,448). In multivariate logistic regression analysis; older age (≥60), lower baseline white blood cell count and having 2 or more comorbidities were shown to increase risk of neutropenia ((p=0,014,p=0,048 and p=0,002). CIN development and severity did not differ between chemotherapy regimen groups. Being overweight or obese decrease risk of CIN (p=0,001 and p<0,001). Grade 3-4 CIN incidence was statistically higher in metastatic patients (p=0,007). 
Conclusion: We conclude that older age ( ≥60), lower baseline white blood cell count, lower body mass index and  having 2 or more comorbidities are associated with increased risk of CIN. 

Keywords: Chemotherapy Induced Neutropenia, Breast Cancer, Comorbidity