Yoksulluk ölçümleri üzerine bir değerlendirme ve Türkiye ile seçilmiş OECD ülkelerinde gelir yoksulluğunun ölçülmesi
An assessment on poverty measurements and measurement of income poverty in Turkey and selected OECD countries
Yazar: GİZEM UYSAL
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN MUALLA YÜCEOL
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Bu tez çalışmasında seçilen OECD ülkeleri ve Türkiye arasındaki yoksulluk durumunu karşılaştırmalı bir perspektifle incelenmektedir. Yoksulluğun tanımı, ölçüm yöntemleri ve etkileyen faktörler gibi temel konulara odaklanarak farklı ülkelerdeki yoksulluk seviyeleri analiz edilmektedir. İlk olarak yoksulluk kavramına ilişkin tanımlar ve kapsam ele alınmaktadır. Geçmişten günümüze kadar olan süreçte devletlerin ve milletlerin ortak sorunu olan yoksulluk, sadece gelir eksikliğiyle sınırlı kalmayıp aynı zamanda eğitim, sağlık, konut, beslenme gibi birçok boyutu içeren olgu olarak ifade edilmektedir. Bu çalışmada yoksulluk ölçümünde kullanılan farklı metodolojiler detaylarıyla incelenerek mutlak yoksulluk, gelir eşiği ve yoksulluk çizgisine dayanan geleneksel yaklaşımların yanı sıra göreli yoksulluk ölçümü gibi tek boyutlu ve çok boyutlu yoksulluk ölçüm yöntemleri ele alınmaktadır. Dünyada sürekli olarak farklılık gösteren yoksulluk olgusuna göre ölçüm yapan Birleşmiş Milletler (BM), Dünya Bankası (WB), Amerika ve Afrika Kalkınma Bankaları ile Uluslararası çalışma örgütü, IMF, Eurostat, OECD ve TÜİK gibi kurumların yaklaşımlarına yer verilmektedir. Bu tez çalışmasında aralarında Polonya, Finlandiya, Yunanistan, İtalya ve İsveç'in yer aldığı beş farklı OECD ülkesi ile Türkiye arasındaki yoksulluğun karşılaştırmalı analizine yer verilmekte ve bu ülkeler arasındaki farklılıklar ve benzerlikler ortaya koymaya çalışılmaktadır. Ülkelerin seçiminde kişi başı düşen gelir, yaşam standartları ve coğrafi konum gibi kriterler dikkate alınmıştır. Bunun için OECD ve TÜİK tarafından uygulanan gelire dayalı göreli yoksulluk ölçüm yöntemi ile Dünya Bankası tarafından uygulanan çok boyutlu yoksulluk ölçüm verileri kullanılacak ve bu ülkelerdeki yoksulluk değerleri Türkiye ile kıyaslanacaktır. Bu analizler ile yoksulluğun karmaşık doğasını anlamak, farklı ölçüm yöntemlerinin yoksulluk sıralamalarındaki etkisi, politika yapıcılara bilgi sağlamak ve sürdürülebilir çözümler geliştirmek için temel karşılaştırılabilir verilerin sunulması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, Yoksulluk Ölçüm Yöntemleri, OECD, TÜİK, Dünya Bankası

Abstract:
In this thesis study, the poverty situation between choosen OECD countries and Turkey is examined from a comparative perspective. Poverty levels in different countries are analyzed by focusing on basic issues such as the definition of poverty, measurement methods and factors which affect poverty. First, the concept and definition of poverty and its scope are discussed. It is stated that poverty, which is a common problem of states and nations in the period from the past to the present, is not only limited to lack of income, but also a phenomenon that includes many dimensions such as education, health, housing, nutrition. In this study, different methodologies that are used in poverty measurement are examined in detailed way. In addition to traditional approaches based on absolute poverty, income threshold and poverty line, one-dimensional and multidimensional poverty measurement methods such as relative poverty measurement are considered. The approaches of institutions such as the United Nations (UN), the World Bank (WB), the American and African Development Banks, the International labour organization, IMF, Eurostat and OECD which measure poverty according to the phenomenon that constantly differs in the world, are included. In this thesis study, poverty levels in OECD countries and Turkey are compared. This comparative analysis attempts to describe the differences and similarities between the countries and provides a comparative analysis of poverty between five different OECD countries and Turkey, including Poland, Finland, Greece, Italy and Sweden. Criteria such as per capita income, living standards and geographical location were taken into account in the selection of countries. For this purpose, the income-based relative poverty measurement method applied by the OECD, TUIK and multidimensional poverty measurement data applied by the World Bank will be used and the poverty values in these countries will be compared with Turkey. With these analyses, it is aimed to understand the complex nature of poverty, the impact of different measurement methods on poverty rankings, to provide information to policy makers and to provide basic comparable data to develop sustainable economical and political solutions.

Keywords: Poverty, Poverty Measurement Methods, OECD, TUIK, World Bank