Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşması Örgütünün yapısı ve ülkeler ile yürüttüğü çalışmalar: İran örneği
The structure of the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization and its studies with countries: The case of Iran
Yazar: EZGİ DURSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR ANIL
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü / KBRN-P Savunma Ana Bilim Dalı / KBRN Savunma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering ; Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, İran'ın nükleer enerji programları ve örtülü olarak yürüttüğü 
düşünülen nükleer silah faaliyetlerini ele almaktır. Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması 
Antlaşması Örgütünün (CTBTO) ülkelerle yürüttüğü faaliyetler kapsamında, İran'ın nükleer 
enerji politikasına etki eden süreçler kapsamlı olarak incelenmiştir. 
Nükleer enerji üretimi ve nükleer silah kullanımı, önceden olduğu kadar günümüzde de 
tartışmaların odağı olan bir konudur. Nükleer enerji üretimi, temiz bir yöntem olsa da küçük bir 
hatayı affetmediği için, günümüzde bile devletler tarafından kuşkuyla karşılanmaktadır. Bunun 
yanı sıra nükleer faaliyetlerin ikiyüzlü doğası gereği, gizli çalışmalarla nükleer silah yapımında 
kullanılması da ayrı bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. 
İran'ın örtülü nükleer silah üretim faaliyetlerinin ortaya çıkmasıyla, bu konuyla ilgili endişelerin 
dünya kamuoyunda arttığı gözlenmektedir. İran'ın IAEA'nın gizli nükleer projelerini yürüttüğü 
iddialarıyla ilgili yapılan denetimlerde bu iddiaların doğrulandığı belirtilmektedir ve İran'ın 
nükleer programının başlangıcı ve uluslararası anlaşmalar çerçevesindeki statüsü bu çalışmada 
açıklanmaktadır. 
İran, nükleer faaliyetlerinin barışçıl olduğunu savunmasına rağmen barışçıl amaçlarla 
kullanmama şüphesi ortadan kalkmış değildir. Bu çalışmada İran'ın nükleer politikasının 
Nükleer Denemelerin Kapsamlı Yasaklanması Antlaşmasına (CTBT) ters düşebilecek faaliyetleri 
göz önünde bulundurularak ileriye dönük çıkarımlar yapılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: 
KBRN Savunma, Nükleer silah, Nükleer Denemeler, Nükleer Enerji Politikaları, CTBTO, İran.

Abstract:
The purpose of this thesis is to address Iran's nuclear energy programs and its suspected covert 
nuclear weapon activities. Within the framework of the activities conducted by the 
Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty Organization (CTBTO) with countries, the processes 
influencing Iran's nuclear energy policy have been comprehensively examined. 
Nuclear energy production and the use of nuclear weapons remain topics of debate, just as they 
have been in the past. While nuclear energy production is considered a clean method, it is still 
met with skepticism by states due to its unforgiving nature when it comes to even small errors. 
Furthermore, due to the inherently dual nature of nuclear activities, the possibility of covert 
operations being used for nuclear weapon production adds another layer of concern. 
The revelation of Iran's covert nuclear weapon production activities has increased global 
concerns on this matter. Inspections carried out regarding the allegations of Iran conducting 
secret nuclear projects confirm the validity of these claims, and this study explains the inception 
of Iran's nuclear program and its status within international agreements. 
Despite Iran's claims that its nuclear activities are peaceful, doubts regarding its true intentions in 
using nuclear energy for peaceful purposes still persist. As a result of this study, future 
implications have been drawn by considering Iran's nuclear policy in light of potential activities 
contradicting the Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty (CTBT). 
Key Words: 
CBRN Defence, Nuclear weapons, Nuclear Tests, Nuclear Energy Policies, CTBTO, Iran.