Özel hastanelerde sağlık çalışanlarının psikososyal risklerinin değerlendirilmesi ve risklerle ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Evaluation of psychosocial risks of healthcare professionals in private hospitals and determining the factors related to the risks
Yazar: TUĞÇE GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖNER KURT
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sanat Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-özel = Hospitals-private ; Psikolojik sağlık = Psychological health ; Psikososyal risk = Psychosocial risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Sağlık hizmetinin sunulmasında özne görevi gören sağlık çalışanları; çalışma ortamında sağlıklarını ve güvenliklerini tehdit eden fiziksel, biyolojik, kimyasal ve psikososyal risklerle karşı karşıyadır. Fazla iş yükü, zaman baskısı, rol çatışması, tükenmişlik, yönetimin destek eksikliği gibi çok çeşitli risklerden oluşan psikosoyal riskler; çalışanların fiziksel ve psikolojik sağlıklarını, aile ve sosyal yaşamını birçok yönden olumsuz etkilemektedir. Sağlık çalışanlarının sağlık ve güvenlikleri açısından olumlu bir çalışma ortamında işlerini yürütmesi ve psikososyal risklerin önlenmesinde içinde bulunduğumuz toplum yapısı, mevcut sağlık politikaları, çalışma şartları, sağlık yöneticilerinin farkındalığı ve konuya ilişkin bilgi düzeyi gibi birçok faktör etkilidir.
Bu çalışmada, Mersin ilinde bulunan özel hastanelerde çalışanların psikososyal risklerinin ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kesitsel tiptedir. Araştırmanın minimum örneklem büyüklüğü; Open Epi Version 3.01 programı ile %50 sıklık, %95 güven aralığı ve ±5 hata payı ile 317 kişi olarak hesaplandı. Araştırmanın örneklemini, Mersin il merkezindeki altı özel hastanede görev yapan ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 317 sağlık çalışanı oluşturdu. Araştırmanın örneklemi, tabakalı ağırlıklandırılmış örnekleme yöntemi kullanılarak belirlendi. Araştırmanın verileri, sosyodemografik ve çalışma yaşamına ilişkin verileri sorgulayan anket formu ve "Kopenhag Psikososyal Risk Değerlendirme Ölçeği" kullanılarak araştırmacı tarafından yüz yüze görüşülerek toplandı. Araştırma verilerinin sunumunda tanımlayıcı istatistikler, sayı ve yüzde dağılımları, ortalama, standart sapma, en düşük, en yüksek değerleri kullanıldı. Verilerin analizinde Ki-Kare Testi ve Student T Testi kullanıldı. Çalışmada istatistiksel önemlilik düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının yaş ortalaması 32.8±11.1 yıldı. 317 sağlık çalışanından %63.7'si kadın, %52.4'ü bekar, %41,3'ü sözel şiddete maruz kalmış ve %39.1'i sözel veya fiziksel şiddete şahit olmuştu. Çalışanların %42.3'ünün çalışma ortamının sağlığını olumsuz etkilediğini düşünmekte olduğu saptandı. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının %48.9'unun liderlik kalitesi, %48.6'sının adalet-saygı, %44.8'inin üst sosyal destek açısından yüksek riskli grupta bulunduğu belirlendi. Yönetimle doğrudan ilişkili olan; liderlik kalitesi, adalet-saygı, üst sosyal destek ölçek boyutları açısından sözel şiddete maruz kalanlar, maruz kalmayanlara göre; sözel veya fiziksel şiddete şahit olanlar, şahit olmayanlara göre; çalışma ortamının sağlığını olumsuz etkilediğini düşünenler, olumsuz etkilediğini düşünmeyenlere göre daha yüksek risk düzeyine sahipti. Liderlik kalitesi, adalet-saygı, üst sosyal destek ölçek boyutları açısından yüksek riskli grupta bulunan çalışanların sözel şiddete maruz kalma sayısı ve sözel veya fiziksel şiddete şahit olma sayısı ortalamaları düşük riskli grupta bulunanlara gore daha fazlaydı. 
Psikososyal risklerle mücadelede sağlık yöneticileri ve akademisyenler tarafından ulusal düzeyde konunun önemine dikkat çekilmesi, sağlık çalışanlarının çalışma ortamı ve şartlarına yönelik kapsamlı politikalar oluşturulması, sağlık hizmetinin yeterli sayıda çalışanla sunulması; sağlık kurumları yöneticilerinin çalışanlarıyla sosyal ilişkilerini güçlendirmesi ve adaletli, yol gösteren, destekleyen bir lider yönetici olmasının önemli ve gerekli olduğu kanaatindeyiz.

Abstract:
Health workers who act as subjects in the provision of health services; are faced with physical, biological, chemical and psychosocial risks that threaten their health and safety in the working environment. Psychosocial risks consisting of a wide variety of risks such as excessive workload, time pressure, role conflict, burnout, lack of management support; It negatively affects the physical and psychological health, family and social life of employees in many ways. Many factors such as the structure of our society, current health policies, working conditions, awareness of health managers and the level of knowledge on the subject are effective in the prevention of psychosocial risks and the conduct of their work in a positive working environment in terms of health and safety of health workers.
In this study, it was aimed to determine the psychosocial risks and related factors of employees in private hospitals in Mersin. The research is of cross-sectional type. The minimum sample size of the study; It was calculated as 317 people with the Open Epi Version 3.01 program with a frequency of 50%, a confidence interval of 95%, and a margin of error of ±5. The sample of the study consisted of 317 healthcare professionals working in six private hospitals in Mersin city center and voluntarily participating in the research. The sample of the study was determined using the stratified weighted sampling method. The data of the study were collected by face-to-face interviews by the researcher using a questionnaire form questioning sociodemographic and working life data and the "Copenhagen Psychosocial Risk Assessment Scale". Descriptive statistics, number and percentage distributions, mean, standard deviation, minimum and maximum values were used in the presentation of the research data. Chi-Square Test and Student's T Test were used in the analysis of the data. The statistical significance level was accepted as p<0.05 in the study. The mean age of the health workers participating in the study was 32.8±11.1 years. Out of 317 healthcare workers, 63.7% were women, 52.4% were single, 41.3% were exposed to verbal violence, and 39.1% had witnessed verbal or physical violence. It was determined that 42.3% of the employees think that the working environment negatively affects their health. It was determined that 48.9% of the health workers participating in the research were in the high-risk group in terms of leadership quality, 48.6% in terms of justice-respect, and 44.8% in terms of upper social support. Directly related to the management; In terms of leadership quality, justice-respect, and upper social support scale dimensions, those who were exposed to verbal violence compared to those who were not; Those who witnessed verbal or physical violence compared to those who did not; Those who thought that the working environment had a negative effect on their health had a higher risk level than those who did not think that it had a negative effect. In terms of leadership quality, justice-respect, and upper social support scale dimensions, the average number of exposure to verbal violence and witnessing verbal or physical violence was higher in the high-risk group compared to those in the low-risk group.
To draw attention to the importance of the issue at the national level by health managers and academics in the fight against psychosocial risks, to create comprehensive policies for the working environment and conditions of health workers, to provide health services with sufficient number of employees; We believe that it is important and necessary for the managers of health institutions to strengthen their social relations with their employees and to be a fair, guiding and supportive leader manager.