Acınetobacter baumannii izolatlarında çeşitli antibiyotik kombinasyonlarının sinerjistik etkisinin dama tahtası yöntemiyle araştırılması
Investigation of the synergistic effects of various antibiotic combinations in acinetobacter baumannii isolates using the checkerboard method
Yazar: NİLGÜN ONGUN
Danışman: DOÇ. DR. FIRAT ZAFER MENGELOĞLU
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Acinetobacter baumannii = Acinetobacter baumannii ; Antibiyotikler = Antibiotics ; Antibiyotikler-kombine = Antibiotics-combined ; Kolistin = Colistin ; Sinerji = Synergy ; Sulbactam = Sulbactam ; Vankomisin = Vancomycin ; İmipenem = Imipenem

Özet:
Acinetobacter cinsi bakteriler son yıllarda yoğun bakım üniteleri başta olmak üzere hastane infeksiyonlarında en sık izole edilen etkenler arasındadır. Son yıllarda bu mikroorganizma pnömoni, idrar yolu infeksiyonları, septisemi ve menenjit gibi ciddi hastalık tablolarından sorumlu ve çoklu ilaç direnci gösteren bir patojen olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde Acinetobacter baumannii suşlarına bağlı olarak oluşan infeksiyonların tedavisinde kullanılan antimikrobiyal ajanlara karşı giderek artan direnç oranları ülkemizde de önemli bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Acinetobacter baumannii'nin daha sık infeksiyon etkeni olması ve antimikrobiyal direnç oranlarının artması tedavide yeni seçenek ilaçların araştırılmasını gerektirmiştir.
Bu çalışma Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Bakteriyoloji Laboratuvarında yapıldı. 01/04/2009-20/11/2013 tarihleri arasında çeşitli klinik örneklerinden izole edilen 30 Acinetobacter baumannii suşu çalışmaya dahil edildi. Bakterilerin tanımlanması BD Phoenix 100 (Becton Dickinson, Sparks, Maryland, ABD) otomatize bakteri tanımlama sistemi kullanılarak tür düzeyinde yapıldı. Acinetobacter baumannii kökenlerinin antibiyotik duyarlılıkları disk difüzyon yöntemi ile belirlendi. Antibiyotik duyarlılık sınırları Clinical and Laboratory Standards Institute (Klinik ve Laboratuvar Standartları Enstitüsü, CLSI) 2014 kriterlerine göre değerlendirildi. Çoklu ilaç direnci gösteren 12 A. baumannii suşunda kolistin-vankomisin, kolistin-imipenem, kolistin-sulbaktam ve imipenem-sulbaktam kombinasyonlarının etkinliği dama tahtası yöntemiyle araştırıldı.
Araştırılan dört kombinasyon için dama tahtası yöntemi ile elde edilen franksiyonel inhibitör konsantrasyonu indeksi değerlerine göre kolistin-sulbaktam kombinasyonunun 9'unda (%75) aditif, 3'ünde (%25) etkisiz; kolistin-imipenem kombinasyonunun 7'sinde (%58,3) aditif, 5'inde (%41,7) etkisiz; kolistin-vankomisin kombinasyonunda 7 (%58,3) izolatta aditif, 5 (%41,7) izolatta etkisiz; imipenem-sulbaktam kombinasyonunun tamamında etkisiz saptanmıştır. Sonuç olarak çalışmamızda, çoklu ilaç direnci gösteren Acinetobacter baumannii izolatlarının minimum inhibitör konsantrasyon değerleri genellikle yüksek bulunmuştur. Sinerjik ve antagonist etki saptanmamıştır. 
Direnç oranlarının daha fazla artmaması için uygun endikasyonlarda kombinasyon halinde antibiyotik kullanılması ve Acinetobacter baumannii suşlarıyla yapılan in-vitro çalışmalarda etkili olarak saptanan antimikrobiyal ajan kombinasyonlarının etkinliklerinin ileri klinik çalışmalarla araştırılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Acinetobacter baumannii, sinerjik etki, dama tahtası, kolistin, vankomisin, imipenem, sulbaktam

Abstract:
Acinetobacter genus bacteria are considered as one of the most often isolated agents during the recent years especially in the intensive care units  as nosocomial infections. In the last years, this microorganism is seen as a pathogen with multiple drug resistance which is seen in pneumonitis, urinary tract infections, septicaemia and menengitis. Nowadays, the resistance against antimicrobial agents used for treatment of infections caused by Acinetobacter baumannii strains have also become an important medical problem in our country. The fact of Acinetobacter baumannii becoming a more common infection agent and the increase upon the antimicrobial resistance has required researches upon new drugs.
This study was done at Microbiology Laboratory of Abant Izzet Baysal University Faculty of Medicine. A total of  30 Acinetobacter  baumannii strains isolated from various clinical samples during 01/04/2009-20/11/2013 were included in the study. The identification of the bacteria was done in species level using BD Phoenix 100 system (Becton Dickinson, Sparks, Maryland, USA).The antibiotic susceptibilities of A. baumannii strains were identified using the disc diffusion method. Antibiotic susceptibility breakpoints were evaluated according to the Clinical and Laboratory Standards Institute  2014 criteria. Colistin-vancomycin, colistin-imipenem, colistin-sulbactam, imipenem-sulbactam combination efficiencies of 12 Acinetobacter baumannii strains which have shown multiple drug resistance were examined with checkerboard method.
Results of the four combinations with checkerboard method has shown that colistin-sulbactam combination had additive effect in nine isolates (%75), and was non-effective in three isolates (%25); colistin-vancomycin combination had additive effect in seven isolates (%58,3), and promiscous effect in five isolates (%41,7); imipenem-sulbactam combination had promiscous effect effectin 12 isolates (%100) according to the fractional inhibitory concentration index rates. In conclusion, our studys howed that Acinetobacter baumanii isolates with multiple drug resistance had mostly high Minimum Inhibitory Concentration (MIC) rates. No synergic or antagonist effects were found. 
For prevention of the increase in the resistance rates, antibiotic combinations with appropriate indications should be used, and the efficiency of the antimicrobial agent combinations determined as effective with in vitro studies on Acinetobacter baumannii strains should be examined with further clinical trials.

Keywords: Acinetobacter baumannii, synergistic effect, checkerboard, colistin, vancomycin, imipenem, sulbactam.