Risk altında karar almada neoklasik ve alternatif yaklaşımlar: Kayıplar alanında risk tavırlarına ilişkin davranışsal bir araştırma
Neoclassical and alternative approaches to decision making under risk: A behavioral research relating to risk attitudes in the loss domain
Yazar: GELENGÜL KOÇASLAN
Danışman: PROF. MİTHAT ZEKİ DİNÇER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Fayda teorisi = Utility theory ; Karar verme = Decision making ; Kayıp = Loss ; Neo-klasisizm = Neo-classicism ; Rasyonellik = Rationality ; Risk alma davranışı = Risk taking behavior ; İrrasyonalite = Irrationality

Özet:
Beklenen fayda teorisi genel olarak rasyonel seçimin normatif ve risk altında bireysel karar almanın tanımlayıcı bir modeli olarak kabul edilmektedir. Teori John Von Neumann ve Oscar Morgenstern tarafından 1944 yılında önerilmiş ve analitik elverişliliği nedeniyle neoklasik iktisat teorisinde büyük geçerlilik kazanmıştır. Bununla birlikte; teorinin ve aksiyomlarının sorgulanması uzun zaman almamıştır. En iyi bilinen karşıt örnek 1953 yılında Fransız İktisatçı Maurice Allais tarafından açıklanmıştır.Beklenen fayda teorisi halen risk altında bireysel karar almanın kalbi olarak kabul edilmektedir. Davranışsal ve deneysel iktisattaki son gelişmelerle birlikte; iktisatçılar ve psikologlar risk altında alınan kararları modellemeye büyük ilgi göstermişler ve riskli beklentiler arasındaki bireysel seçimlerin, beklenen fayda teorisinin temel prensipleri ile çeşitli tutarsızlar sergilediklerini keşfetmişlerdir. Neoklasik iktisat teorisinde tanımlandığı anlamda rasyonel davranıştan sistematik sapmaları daha iyi anlamak ve beklenen fayda teorisini geliştirmek üzere 1979 yılında Daniel Kahneman ve Amos Tversky tarafından ?beklenti teorisi? önerilmiştir.Bu çalışmada risk altında bireysel davranış neoklasik ve alternatif yaklaşımlar çerçevesinde incelenmektedir. Bu kapsamda, bireyin risk altındaki kararlarında kendisine teoride atfedilen rasyonaliteden sapması ve bunun fayda fonksiyonu üzerinde yaratacağı etki ve seçimlerin kazançlar ve kayıplar karşısında nasıl bir farklılık göstereceği araştırılmıştır. Çalışmada ayrıca; riskli ve kesin kayıplar arasındaki bireysel seçimlerin değer fonksiyonuyla birleştirildiği davranışsal bir araştırma gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Expected utility theory has been generally accepted as a normative model of rational choice and as a descriptive model of individual decision making under risk. The theory was suggested by John Von Neumann and Oscar Morgenstern in 1944 and gained great currency in neoclassical economic theory because of its analytical convenience. Nonetheless, it didn?t take long time that the validity of the theory and its axioms were called into question. The best known counter-example was explained by French economist Maurice Allais in 1953.The theory of expected utility theory has been still accepted as the heart of the invidual behavior under risk in neoclassical economic theory. With the recent progress in behavioral and experimental economics; economists and psychologists have devoted much attention to modeling decisions made under risk and have discovered that individual choices among risky prospects exhibit several inconsistencies with the basic tenets of the expected utility theory. To better understand systematic deviations from rational behavior in the manner described in the neoclassical consumer theory and to develop expected utility theory; ?prospect theory? was suggested by Daniel Kahneman and Amos Tversky in 1979.This study examines the individual behavior under risk as part of neoclassical and alternative approaches. In this context, deviations from rationality attached to individual decision making under risk in the theory, its effects on the utility function and how choices differentiate in view of gains and losses are investigated. It is also performed a behavioral research where individual choices between risky and certain losses are combined with the value function.