Okuma Sağaltımı Programının (OSP) tasarlanması ve etkililiğinin değerlendirilmesi: İlkokul örneği
Design, effectiveness and evaluation of the Reading Intervention Curriculum (RIC): Primary school example
Yazar: MURAT TEMUR
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Disleksi = Dyslexia ; Eğitim programları = Education programs ; Okuma eğitimi = Reading training ; Okuma güçlüğü = Reading difficulty ; Okuma sağaltımı programı = Reading intervention curriculum ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın amacı; okuma güçlüğü olan öğrencilerin okuma becerilerini geliştirmek amacıyla ne tür bir programa ihtiyaç duyulduğunu belirlemek ve belirlenen ihtiyaçlara uygun bir program hazırlayarak, öğrencilerin okuma becerileri üzerindeki etkisini test etmektir. Bu kapsamda araştırmanın iki alt amacı bulunmaktadır. Bu alt amaçlar (1) "Okuma Sağaltımı Programının (OSP) tasarım aşamasına yönelik ihtiyaç analizi yapmak ve bu doğrultuda OSP'yi oluşturmak", (2) "OSP'yi uygulamak ve etkililiğini değerlendirmek"tir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırmanın iki alt amacını gerçekleştirmek için iki ayrı çalışma grubu oluşturulmuştur. Araştırmanın birinci çalışma grubu (ihtiyaç analizi); 13 sınıf öğretmeni, 10 okul yöneticisi, 10 veli ve okuma güçlüğü ile ilgili yapılmış 30 uygulamalı çalışmadan oluşmaktadır. Araştırmanın ikinci çalışma grubu (değerlendirme) ise; 5 okuma güçlüğü çeken öğrenci, bu öğrencilerin velileri (5 kişi) ve sınıf öğretmenlerinden (5 kişi) oluşmaktadır. Araştırmanın birinci alt amacını gerçekleştirmek için "Öğretmen Görüşme Formu", "Yönetici Görüşme Formu", "Veli Görüşme Formu" ve "Analiz Formu"; ikinci alt amacını gerçekleştirmek için ise, "Yanlış Analiz Envanteri", "Okuma Prozodisi Rubriği", "Metinler", "Ses Kayıtları", "Öğretmen Görüşme Formu 2", "Veli Görüşme Formu 2" ve "Öğrenci Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmada, görüşme formları ile toplanan verilerin analizinde, betimsel ve içerik analizi teknikleri; yanlış analiz envanteri, okuma prozodisi rubriği, ses kayıtları ve metinlerin analizinde ise kendi norm değerleri kullanılmıştır. Araştırmanın birinci amacı sonucunda; katılımcıların okuma güçlüğü ile ilgili hatalı ve eksik bilgilere sahip olduğu; genel anlamda bu öğrencilere dönük özel bir çalışma yapılmadığı, çoğunlukla normal sürecin tekrar edildiği; öğretmenlerin uzmandan, okul yönetiminden ve velilerden destek alamadıkları; okuma güçlüğü çeken öğrencilerle çalışma sürecinde birtakım zorluklarla karşılaştıkları; öğretmenlerin yarısından fazlasının, velilerin ise tamamının okuma güçlüğü çeken öğrencilerin sorunlarıyla mücadele etme konusunda kendilerini yeterli hissetmediği; öğretmenlerin büyük çoğunluğunun bu öğrencilere sınıf içerisinde yeterli desteği veremediği; öğrencilere uygun müdahale/strateji/yöntem/teknik vb. hakkında veli ve öğretmenlerin yeterli bilgi sahibi olmadığı; öğrencilere uygun materyal bulma ve planlama yapma konusunda öğretmenlerin sorun yaşadığı bulgularına ulaşılmıştır. Ayrıca bu aşamada, okuma güçlüğünü gidermeye yönelik öğretmenlerin, okul yöneticilerinin ve velilerin görüş ve önerileri alınmış, okuma güçlüğü ile ilgili yapılan uygulamalı çalışmalar incelenmiştir. Daha sonra bu bulgular doğrultusunda OSP tasarlanmıştır. Araştırmanın ikinci alt amacına ulaşmak için ise OSP, ortalama 14 hafta boyunca, 5 okuma güçlüğü olan öğrenciye uygulanmış ve öğrencilerin okuma becerileri üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda; programın uygulandığı öğrencilerin tamamının kelime tanıma becerilerinin geliştiği ve düzeylerinin yükseldiği, okuma hatalarının azaldığı, okuma hızlarının arttığı ve anlama düzeylerinin yükseldiği görülmüştür. Prozodik okuma düzeyleri incelendiğinde ise, Öğrenci 5 dışında diğer dört öğrencinin puanlarında artış olduğu görülmüştür. Bu kapsamda; çok bileşenli bir program olan OSP'nin, öğrencilerin akıcı okuma ve anlama becerilerini geliştirmede etkili olduğu söylenebilir. Araştırmanın son kısmında ise ulaşılan sonuçlar literatür ışığında tartışılmış, araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika yapıcılara birtakım önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this research is to determine what kind of curriculum is needed to improve the reading skills of students with reading difficulties, preparing a curriculum suitable for the identified needs and to test the curriculum effect on students' reading skills. In this context, the research has two sub-objectives. These sub-objectives are (1) "Conducting a needs analysis for the design phase of Reading Intervention Curriculum (RIC) and creating the curriculum accordingly" and (2) "To implement RIC and evaluate its effectiveness". In the research, action research, one of the qualitative research designs, was used. Two separate study groups were formed in order to realize the two sub-objectives of the research. The first study group of the research (needs analysis); is consists of 13 primary school teachers, 10 school administrators, 10 parents and 30 applied studies on reading difficulties. The second study group (evaluation) of the research is consists of 5 students with reading difficulties, their parents (5 people) and primary school teachers (5 people). In order to realize the first sub-objective, "Teacher Interview Form", "Administrator Interview Form", "Parent Interview Form" and "Analysis Form" were used and in order to realize the second sub-objective "Error Analysis Inventory", "Reading Prosody Rubric", "Texts", "Audio Recordings", "Teacher Interview Form 2", "Parent Interview Form 2" and "Student Interview Form" were used. In the research, descriptive and content analysis techniques in the analysis of data collected by interview forms; in the analysis of error analysis inventory, reading prosody rubric, audio recordings and texts, their own norm values were used. As a result of the first sub-objective of the research, it was determined that the participants had erroneous and incomplete information about reading difficulties, in general, there was no special study for these students, mostly the normal process was repeated, that teachers could not get support from experts, school management and parents, they encountered some difficulties in the process of working with students with reading difficulties, more than half of the teachers and all of the parents do not feel competent to deal with the problems of students with reading difficulties, that the majority of teachers could not provide sufficient support to these students in the classroom, parents and teachers do not have enough information about the appropriate intervention/strategy/method/technique for students. It has been found that teachers have problems in finding suitable materials for students and planning. In addition, at this stage, the opinions and suggestions of teachers, school administrators and parents to overcome reading difficulties were taken, and applied studies on reading difficulties were examined. Afterwards, RIC was designed in line with these findings. In order to achieve the second sub-objective of the research, RIC was applied to 5 students with reading difficulties for around 14 weeks and its effect on students' reading skills was examined. As a result of the research; it was observed that the word recognition skills of all the students to whom the curriculum was applied improved and their levels increased, their reading errors decreased, their reading speed increased and their comprehension levels increased. When the prosodic reading levels are examined, it is seen that there is an increase in the scores of the other four students except Student 5. In this context; RIC, which is a multi-component curriculum, can be said to be effective in improving students' fluent reading and comprehension skills. In the last part of the research, the results were discussed in the light of the literature, and some suggestions were made to researchers, practitioners and policy makers.