Hipertansif bireylerde kognitif fonksiyonların ilaç uyumuna etkisi
The effect of cognitive functions on drug adherence in hypertensive individuals
Yazar: ELİF AYDIN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Tekrarlanan ofis ölçümlerinde arteriyel kan basıncının 140/90 mmHg den daha yüksek olması hipertansiyon (HT) olarak tanımlanır. Hipertansiyon zaman içinde vücutta birçok organ fonksiyonunu bozarak ciddi mortalite ve morbiditeye neden olmaktadır. Bu nedenle kişilerin yaşı ne olursa olsun, kan basıncının optimal seviyede tutulması gerekmektedir. HT tanısı almış yetişkinlerin yaşam tarzı değişikliklerinin yanında antihipertansif tedavi alması gerekmektedir. Hipertansiyon tedavisinin istenen başarılı sonuçlara ulaşabilmesi için etkili ilaçları reçete edildiği gibi almak ve bunlara bağlı kalarak doğru kullanmak gerekmektedir. Hipertansiyonda doğru ilaç kullanımını birçok faktör etkileyebilir. Bunlar arasında ileri yaş, düşük eğitim seviyesi, farmakoterapiye uyumsuzluk, olası hafıza veya zayıf biliş ile ilgili sorunlar, düşük sosyoekonomik durum vs. bulunmaktadır. Bu nedenler arasındaki 'tedaviye uyumsuzluk', dünya genelinde kötü HT kontrolünün başlıca nedenidir. Çalışmamızda hipertansiyon tanılı hastaların kognitif fonksiyonları ve hipertansiyon  tedavisine uyum düzeyleri arasındaki ilişki araştırılarak bu yaş grubunda gelişen kognitif bozuklukların onların HT tedavilerini nasıl etkilediğini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya aile hekimliği polikliniğine başvuran 50-65 yaşında, çalışmaya katılmayı kabul eden hipertansiyon tanılı 208 hasta dahil edildi. Hastalara sosyodemografik bilgiler ile Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum (HBHTUÖ) ve Mini Mental Durum Testi (MMSE) ölçekleri kullanılarak ilaç kullanımı ile ilişkilerini içeren anket soruları iletildi. Bu sorularla hastaların ilaç kullanım sıklığı, medikal alt boyut, beslenme alt boyut, görüşme alt boyut ile hastaların kognitif fonksiyonları yönelim, kayıt hafızası, hatırlama, lisan, dikkat ve hesaplamaları değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmamıza katılan hastaların yaş ortalaması 58,7±4,9 olup HBHTUÖ sonucuna göre HT tedavisine uyumunun iyi düzeyde olduğu (%86,9) sonucuna varılmıştır. Hastalarımızın ortalama MMSE skoru (25,0±3,8) olarak saptanmıştır. Kadınlarda HT tedavisine uyumu daha düşük bulunmuştur. Evli olan hastaların tedaviye uyumları daha yüksektir, bekar olanlarda ortalama beslenme uyumu daha düşük olarak saptanmıştır. Çalışmamızda ortalama HBHTUÖ toplam ve alt grup skorları eğitim düzeyleri, çalışan ve çalışmayanlar arasında farklılık yoktu. Hastalardan ek kronik hastalık bulunup bulunmama durumuna göre olanlar ile hipertansiyon öyküsü kısa ya da uzun süre öncesine dayananlar arasında, son bir yıl içinde hipertansiyon nedeniyle acil servise başvuran ve başvurmayanlar arasında, hipertansiyon nedeniyle hastaneye yatanlar ve yatmayanlar arasında tedavi uyumları benzerdi. Çalışmamızda MMSE skoruna göre belirlenen kognitif düzey grupları ortalama HBHTUÖ toplam ve alt grup skorları açısından benzer olarak saptanmıştır. 
Sonuç: 50-65 yaş arası hastaların kognitif fonksiyonları ile tedavi uyumu arasındaki etkinliğini belirlemeye yönelik daha fazla sayıda çalışma yapılması, HT hastalarının takipleri için önemlidir.
Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, Kognitif Fonksiyonlar, Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği

Abstract:
Objective: Arterial blood pressure higher than 140/90 mmHg on repeated office measurements is defined as hypertension (HT). Hypertension causes serious mortality and morbidity by disrupting many organ functions in the body over time. Therefore, regardless of age, blood pressure should be kept at an optimal level. Adults diagnosed with HT should take antihypertensive treatment in addition to lifestyle changes. In order for HT treatment to achieve the desired successful results, it is necessary to take effective drugs as prescribed and use them correctly by adhering to them. Many factors can affect correct drug use in HT. These include advanced age, low education level, non-adherence to pharmacotherapy, possible problems with memory or poor cognition, low socioeconomic status, etc. The "non-adherence to treatment" among these causes is a major cause of poor HT control worldwide. In our study, it was aimed to investigate the relationship between the cognitive functions of patients with hypertension and their level of adherence to hypertension treatment, and to reveal how cognitive disorders in this age group affect their HT treatment.
Method: The study included 208 patients with hypertension aged 50-65 years who applied to the family medicine outpatient clinic and accepted to participate in the study. Sociodemographic information, Hill-Bone Hypertension Treatment Adherence Scale (HBHTAS) and Mini Mental State Exemine (MMSE) scales were used to ask the patients about their relationship with drug use. With these questions, the patients' frequency of drug use, medical sub-scale, nutrition sub-scale, interview sub-scale, and cognitive functions of the patients, orientation, recording memory, recall, language, attention and calculation functions were evaluated.
Results: The mean age of the patients participating in our study was 58.7±4.9 years, and it was concluded that their adherence to HT treatment was at a good level (86.9%) according to the HBHTAS results. The mean MMSE score of our patients was determined as 25.0±3.8. Adherence to HT treatment was found to be lower in women. Married patients had higher adherence to treatment, and single patients had lower average dietary adherence. In our study, there was no difference between the mean HBHTAS total and subgroup scores, education levels, working and unemployed. Adherence to treatment was similar between patients according to the presence of additional chronic disease and those with a short or long history of hypertension, between those who applied to and did not apply to the emergency department due to hypertension in the last year, and those who were hospitalized with hypertension and those who were not hospitalized. 
Conclusion: In our study, the cognitive level groups determined according to the MMSE score were found to be similar in terms of the mean HBHTAS total and sub-scale scores. It is important for the follow-up of HT patients to carry out more studies to determine the efficacy between the cognitive functions of patients aged 50-65 years and their adherence to treatment.
Keywords: Hypertension, Cognitive Functions, Hill-Bone Hypertension Treatment Adherence Scale.