Nazlı Eray'ın hikâye ve romanlarında Ankara'nın kentsel bellek mekânları
Urban memory spaces of Ankara in Nazlı Eray's works
Yazar: AYŞEN ALPASAR
Danışman: PROF. DR. SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmanın amacı, toplumsal bellek kavramının alt kavramlarından olan ve kent mekânının belleği aktarım ve yansıtma biçimlerine odaklanan kentsel bellek kavramını Nazlı Eray'ın (1945-) eserlerinde incelemek, Türk edebiyatı metinlerinde henüz araştırılmamış olan kavramı alana getirmek ve Nazlı Eray'ın Ankara özelindeki kent deneyimini ve algısını ortaya koymaktır. Türk edebiyatında fantastik edebiyatın olgun örneklerini veren, postmodern anlatı tekniklerinden de faydalanarak düş ile gerçeğin sınırlarının yok olduğu sanatıyla büyülü gerçekçiliğin ilk örneklerini veren Nazlı Eray'ın hikâye ve roman türündeki eserleri tercih edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Nazlı Eray'ın hayatı, sanat yaşamı ve eserleri; ikinci bölümünde toplumsal bellek, bellek-mekân ilişkisi ve kentsel bellek kavramları ile kentsel bellek mekânı olarak Ankara; üçüncü bölümde ise eserlerde tespit edilen bellek mekânları ele alınmıştır. Çalışmanın verilerin yorumlandığı ve örnekleme yönteminden faydalanılan üçüncü bölümünde, Nazlı Eray'ın kenti toplumsal bellek mekânlarında ancak sıklıkla bireysel deneyimlerinden faydalanarak algıladığı, kentin işlevde olan ya da olmayan pek çok bellek mekânına yer verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Kentin sürekli yeni anlamlar kazanan, değişip dönüşen yapısı doğrultusunda yazarın da kent imgesi, anı, gösterge, beden pratikleri, deneyim ve yaratım gibi odaklara başvurarak kendi kentine yüklediği anlamlar araştırılmıştır. Çalışmada ayrıca, bir rota deneyimleyicisi olan Nazlı Eray'ın eserlerinde geçen kentsel bellek mekânlarının haritalandırma çalışması yapılmış, böylece verilerin görsel incelemesine de yer verilmiştir.

Anahtar sözcükler
Nazlı Eray, Ankara, toplumsal bellek, kentsel bellek, kent imgesi, Maurice Halbwachs.

Abstract:
The aim of this study is to examine the concept of urban memory, a sub-concept of social memory that focuses on the ways of transferring and reflecting the memory of urban space, in the works of Nazlı Eray (1945-). The study seeks to introduce this concept, which has not yet been extensively researched in Turkish literature, and to explore Nazlı Eray's understanding of the city, specifically Ankara. Nazlı Eray's works were chosen because she has produced mature examples of fantasy literature in Turkish literature and has provided some of the first examples of magical realism, using postmodern narrative techniques that blur the boundaries between dream and reality. The first part of the study covers Nazlı Eray's life, artistic career, and works. The second part discusses Ankara as a space of urban memory, including the concepts of social memory, the relationship between memory and space, and urban memory. In the third section, the memory places identified in Eray's works are analyzed. Using a sampling method to interpret the data, the study concludes that Nazlı Eray perceives the city in terms of social memory spaces, frequently drawing on her individual experiences. It was found that the city includes many functional and non-functional memory spaces. In line with the city's structure, which continuously gains new meanings, changes, and transforms, the meanings that the author attributes to her city are investigated through focuses such as urban image, memory, sign, body practices, experience, and creation. The study also determined that Nazlı Eray directly experienced Ankara and reflected the city's changes over the approximately fifty-year period during which she produced her works.

Keywords
Nazlı Eray, Ankara, Collective memory, urban memory, city image, Maurice Halbwachs.