Hemşirelerin kişilik özellikleri ile işbirliği niyetinin Planlı Davranış Teorisi kapsamında incelenmesi: Sağlık kurumları örneği /
Yazar: KADRİYE SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL CANKUL
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Planlı Davranış Kuramı = Theory of Planned Behavior ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; İşbirlikçi davranışlar = Collaborative behaviours

Özet:
Çalışmanın amacı, planlanmış davranış teorisi kapsamında; hemşirelerin sahip oldukları kişilik özelliklerinin, işbirliği niyetlerinden elde edilen verilere göre aralarında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığının incelenmesidir. Çalışmanın evrenini, bir kamu hastanesinde çalışan hemşirelerdir. (N=600) Çalışmada evrenden örneklem belirleme işlemi yapılmamış, hastanede görev yapan tüm hemşirelere anket uygulanması planlanmış ve uygulanmıştır (n=549). Veri toplama aracı olarak beş faktör kişilik özellikleri ölçeği, hemşire-hemşire işbirliği ölçeği ve genel işbirliği ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21.0 (Statistical Package for the Social Sciences) istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın ana ve alt hipotezlerinin testi yapılmadan önce kullanılan ölçeklerin güvenilirlikleri Cronbach's Alpha Analizi ile test edilmiştir. Anketten elde edilen verilerle istatistiki analiz yapılmadan önce normal dağılım testi yapılmıştır. Hemşirelere uygulanan anket sorularının planlı davranış teorisi ve alt boyutlarını ne kadar açıklayabildiğini ve tüm anket sorularının planlı davranış teorisi alt boyutlarına nasıl dağıldığını tespit etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda tüm anket sorularının ölçmek istediğimiz planlı davranış teorisini %61 açıkladığı ve Kaiser-Meyer-Olkin Örnekleme Yeterliliğinin Ölçümü sonucunun yüksek olduğu (KMO=0,935) tespit edilmiştir. Yaptığımız çalışmada; planlı davranış teorisinin alt değişkenlerinden algılanan davranışsal kontrol/öz etkililik/normatif inanç boyutlarının hemşirelerin çalıştığı bölüm bakımından, algılanan davranışsal kontrol/öznel norm boyutlarının hemşirelerin hastanede çalışma süresi bakımından ve normatif inanç/öz etkililik boyutlarının sağlık sektöründe çalışma süresi bakımından aralarında anlamlı bir fark bulunmuştur. Sonuç olarak işbirliği niyeti ile nevrotiklik/açıklık/özdisiplin kişilik tipleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Bu kişilik tiplerine sahip olan hemşirelerin işbiliğine olan yatkınlıkları daha yüksektir. Çalışma sonucunda planlı davranış teorisi kapsamında, hemşirelerin kişilik özellikleri ve işbirliği niyetlerini geliştirmeye yönelik öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Hemşire, Kişilik Özellikleri, İşbirliği, Planlı Davranış Teorisi

Abstract:
The aim of the study, within the scope of planned behavior theory; The aim of this study is to examine whether there is a significant relationship between the nurses' personality traits, according to the data obtained from their cooperation intentions. The population of the study consists of nurses (N=600) working in a public hospital. In the study, sampling from the population was not performed, and a questionnaire was planned and applied to all nurses working in the hospital (n=549). Five factor personality traits scale, nurse-nurse collaboration scale and general collaboration scale were used as data collection tools. SPSS 21.0 (Statistical Package for the Social Sciences) statistical package program was used in the analysis of the data. Before testing the main and sub-hypotheses of the research, the reliability of the scales used was tested with Cronbach's Alpha Analysis. Before performing statistical analysis with the data obtained from the questionnaire, the normal distribution test was performed. Factor analysis was applied to determine how well the questionnaire questions applied to the nurses could explain the planned behavior theory and its sub-dimensions, and how all the questionnaire questions were distributed in the planned behavior theory sub-dimensions. As a result of the analysis, it was determined that all survey questions explained the theory of planned behavior that we wanted to measure by 61% and the result of the Kaiser-Meyer-Olkin Sampling Adequacy Measurement was high (KMO = 0.935). In our study; A significant difference was found between the dimensions of perceived behavioral control/self-efficacy/normative belief, one of the sub-variables of the theory of planned behavior, in terms of the department the nurses work in, the dimensions of perceived behavioral control/subjective norm in terms of the length of time nurses worked in the hospital, and the normative belief/self-efficacy dimensions in terms of working time in the health sector. As a result, a significant difference was found between the intention to cooperate and neuroticism/openness/self-discipline personality types. Nurses with these personality types are more prone to cooperation. As a result of the study, within the scope of planned behavior theory, suggestions were made to improve nurses' personality traits and cooperation intentions.
Keywords: Nurse, Personality Traits, Cooperation, Planned Behavior Theory