Uluslararası ilişkilerde insani müdahalenin siyasi meşruiyet sorunu
The problem of political legitimacy of humanitarian interventions in international relations
Yazar: AYŞEGÜL GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. NEZİR AKYEŞİLMEN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Meşruiyet = Legitimacy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
II. Dünya Savaşı'ndan sonra insanlığın aynı acıları yaşamaması, dünya barış ve istikrarını korumak, insan haklarının korunması ve geliştirilmesini sağlamak amacıyla Birleşmiş Milletler kurulmuş ve 1948'de İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin kabul edilmesiyle önemli standartlar oluşturulmuştur. Devletler, uluslararası alanda saygınlık kazandırdığından insan hakları konusunda özenli davranmaya başlamıştır. Ancak dünyanın değişik bölgelerinde otoriter rejimlerin veya başarısız devletlerin insan haklarını görmezlikten geldikleri veya uygulamada başarısız oldukları görülmektedir. Bu gibi durumlara karşı uluslararası toplumun müdahalesi gündeme gelebilmektedir. İnsani müdahale bir devletteki kitlesel ve sistematik insan hakları ihlallerine maruz kalan, hayatları tehlike altında bulunan devlet vatandaşlarını korumak, temel insan haklarının yaygın ve ağır şekilde ihlal edilmesini önlemek amacıyla ilgili devletin rızası alınmadan müdahale edilmesi olarak tanımlanmaktadır. Soğuk Savaş döneminde yapılan müdahalelerde Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği arasındaki güç mücadelesinin ön plana çıktığı görülmektedir. Soğuk Savaş sonrası dönemde ise blokların dağılmasıyla istikrarsızlaşan coğrafyalarda dini, etnik ve kaynak paylaşımına dayanan çatışmalar yaygınlaşmış, devlet içindeki çatışmalar artmıştır. Ancak insani müdahalenin hangi durumlarda gerçekleştirilebileceği konusunda ortak bir anlayış oluşturulamamıştır. Güvenlik Konseyi'nin benzer durumlara farklı karar vermesi standartların yetersizliğinden kaynaklanmaktadır. İlgili devletin daveti veya Güvenlik Konseyi kararı ile yapılan müdahaleler hukuki ve siyasi açıdan meşru sayılmaktadır. Ancak bazı kesimler müdahalenin siyasi meşruiyetini kabul etmemektedir. Çünkü müdahalenin insani neden yerine siyasal aktörün çıkarı doğrultusunda yapıldığını ileri sürmektedirler. Çalışmada yapılan insani müdahaleler siyasi boyutuyla değerlendirilmiş ve insani müdahalenin uluslararası ilişkilerde gündemdeki yerini koruduğu gözlenmiştir.

Abstract:
The United Nations was established in order to protect the peace and stability of the world and to protect and develop human rights after the Second World War, and important standards were established by the adoption of the Universal Declaration of Human Rights in 1948. States have begun to be careful about human rights because they have earned prestige in the international arena. However, it appears that in different parts of the world, authoritarian regimes have come to ignore human rights or fail to provide human rights in practice. The intervention of the international community against such situations may come to an end. Humanitarian intervention is defined as the intervention without the consent of the relevant state in order to protect the citizens whose lives are endangered and which are subject to mass and systematic human rights violations and to prevent the widespread and severe violation of fundamental human rights. The interventions during the Cold War can be evaluated as the power struggle between the United States and the Soviet Union. In the post-Cold War era, conflicts based on religious, ethnic and resource-sharing have widespread and conflicts within the state have increased. However, there is no common understanding of where human intervention will take place. The fact that the Security Council makes different decisions for similar situations is due to the lack of standards. The intervention with the invitation of the relevant state or the decision of the Security Council is legally and politically legitimate. However, some do not accept the political legitimacy of the intervention. They argue that the interventions are made for political interests instead of human cause. In this study the cases of humanitarian interventions were evaluated in terms of political dimension and it was observed that the humanitarian intervention maintained its importance on the international agenda.