Çocuklarda fraktal analiz yöntemi ile mandibular kemik değişikliklerinin incelenmesi
Investigation of mandibular bone changes byfractal analysis method in children
Yazar: İHYA ÇAKMAKÇI
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM GÜLER
Ordu Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Büyüme = Growth ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Fraktal analiz = Fractal analysis ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Mandibula = Mandible ; Yaş faktörleri = Age factors ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Tıp ve diş hekimliği alanında radyografiler ve dijital görüntüler üzerinde potansiyel anomalilerin ve mevcut hastalıkların değerlendirilmesinde fraktal analiz (FA) yöntemi kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; çocuklarda mandibular kemik trabekülasyonu ve mineralizasyonunda, yaşla ve cinsiyetle beraber görülen değişikliklerin FA yöntemi ile incelenmesidir.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmada Ordu Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı'na Ocak 2012-Ocak2020 tarihleri arasında dental tedavileri için başvuran 6-14 yaş arasındaki toplam 540 hastanın (n=60, her yaş grubunda 30 kız ve 30 erkek) panoramik radyografileri retrospektif olarak incelenmiştir. Dijital panoramik radyografiler üzerinde beş ayrı bölgeden [sol mandibular foramenin anterioru (ROI 1), sol angulus bölgesi (ROI 2), simfizis bölgesi (ROI 3), sağ angulus bölgesi (ROI 4), sağ mandibular foramenin anterioru (ROI 5)] 50x50 boyutlarında ROI'lerin koordinatları ImageJ programı kullanılarak belirlenmiştir.  Seçilen bölgelerden, FA yöntemi ile fraktal boyut (FB) ortalamaları hesaplanmış ve tüm veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir. 
Bulgular: FB ortalaması en yüksek sağ angulus bölgesinde (ROI 4), en düşük ise sol mandibular foramenin anterioru bölgesinde (ROI 1) tespit edilmiştir. Seçilen tüm bölgelerdeki FB ortalamalarında yaş grupları arasında hem kız hem de erkeklerde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (P>0.05). 9 yaş grubunda erkeklerin sol angulus bölgesinde (ROI 2), 11 yaş grubunda kızların sol mandibular foramenin anterioru bölgesinde (ROI 1), genel toplamda ise kızların sağ mandibular foramenin anterioru bölgesinde (ROI 5) daha yüksek FB ortalamaları tespit edilmiştir ve bu durum istatistiksel olarak anlamlıdır (sırasıyla, P=0.003, P=0.041 ve P=0.017). 	
Sonuçlar: Çalışmamızın sınırları dahilinde, FB ortalamaları yaş faktöründen ziyade cinsiyet faktöründen daha fazla etkilenmiştir. 
         
Anahtar Kelimeler: Büyüme ve gelişim, fraktal analiz, çocuk, yaş, cinsiyet

Abstract:
Aim: Fractal analysis (FA) method is used to evaluate potential anomalies and existing diseases on radiographs and digital images in medicine and dentistry. Aim of this study is to examine the changes in mandibular bone trabeculation and mineralization with age and gender in children by using FA method.
Materials and Methods: In the study, panoramic radiographs of 540 patients between the ages of 6-14 who applied to Ordu University Faculty of Dentistry, Department of Pediatric Dentistry between January 2012 and January 2020 for dental treatments (n=60, 30 girls and 30 boys in each age group) were retrospectively analyzed. The coordinates of the 50x50 sized ROIs from five different regions [anterior of the left mandibular foramen (ROI 1), left angulus region (ROI 2), symphysis region (ROI 3), right angulus region (ROI 4)), anterior of the right mandibular foramen (ROI 5)] on digital panoramic radiographs were determined using the ImageJ program. Fractal dimension (FD) averages were calculated from the selected regions using the FA method and all data were statistically analyzed.
Results: FB mean was highest in the right angulus region (ROI 4), and lowest in the anterior of the left mandibular foramen region (ROI 1). No statistically significant difference was found between the age groups for both boys and girls in terms of FD mean in all selected regions (P>0.05). When the relationship between gender and FD averages in each age group was examined, ROI 2 values in the 9 age group were higher for boys, ROI 1 values in the 11 age group were higher for girls, ROI 5 values were higher in general total for girls, and this difference was statistically significant (respectively, P=0.003, P = 0.041 and P = 0.017).
Conclusion: Within the limits of our study, FD averages in all selected regions were more affected by the gender factor rather than the age factor.

Keywords: Growth and development, fractal analysis, child, age, gender