İstanbul hava partikül Madde (PM2.5 ve PM10) örneklerinde Be-7, Po-210 ve Pb-210 radyonüklid aktivitelerinin ve akciğer biyoerişebilirliklerinin belirlenmesi
Determination of Be-7, Po-210 And Pb-210 radionuclide activities in İstanbul air particulate matter (PM2.5 and PM10) samples and their lung bioaccessibilities
Yazar: ESİN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MURAT BELİVERMİŞ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Artan fosil yakıt kullanımı ve şehirleşmeyle birlikte yüksek miktarlarda partikül madde atmosfere karışmaktadır. Hava partikül maddeleri; havada asılı halde bulunan ve boyutları 0.002μm-500μm aralığında değişen çeşitli fraksiyonlardaki katı veya sıvı taneciklerdir. Partikül madde içeriğinde pek çok farklı kirletici yer alabilir ve bu kirleticiler sağlık açısından büyük tehdit oluşturmaktadır. Bu çalışmada şehir havasındaki partiküllerde içeriğinde radyonüklid aktiviteleri değerlendirilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Çevre Koruma Müdürlüğü'nün belirlenen istasyonlarından (Aksaray ve Kadıköy) atmosferik partikül madde toplama cihazları kullanılarak elde edilen hava filtrelerinde PM2.5 ve PM10 fraksiyonlarındaki 210Po, 210Pb ve 7Be radyonüklidlerinin aktiviteleri belirlenmiştir. Farklı zaman dilimleri ve mevsim koşullarında yapılan örneklemelerle yağış, rüzgar, sıcaklık gibi iklim koşullarının radyonüklidlerin aerosollere tutunma düzeyleri ve birikimleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. 7Be aktivitesi, PM10 'da 1,34 - 10 mBq/m3 aralığında ölçülmüştür. 210Po aktivitesi; PM10'da 0,06 - 0,64 mBq/m3 aralığında değişirken; PM2,5 'ta 0,61 – 0,07 mBq/m3 arasında belirlenmiştir. 210Pb 'un aktivitesi Kadıköy İstasyonunda ortalama 0,96 mBq/m3 Aksaray istasyonunda ise 0,62mBq/m3 olarak ölçülmüştür. Akciğer biyoerişebilirlik testi (in vitro solunum testi) yöntemi ile 210Pb 'un solunum yoluyla insan akciğerlerine ulaşabilecek miktarları tespit edilmiş ve akciğerlere ulaşabilen değerleri ortalama %23 olarak ölçülmüştür.

Abstract:
Large quantities of particulate matter have released into the atmosphere due to increasing fossil fuel use and urbanization. Air particulate matter (PM) is solid or liquid particles suspended in air and various fractions ranging in size from 0,002 μm to 500 μm. Many different contaminants may be present in particulate matter and they are major health hazard. In this study, radionuclide activity in the particulate matter of urban air were evaluated. 210Po, 210Pb and 7Be activities in PM2.5 and PM10 were measured from Kadıköy and Aksaray stations in Istanbul. The air filters were obtained by using atmospheric particulate matter collection devices of Environmental Protection and Control Department of Istanbul Metropolitan Municipality. The effects of meteorological dynamics such as precipitation, wind and temperature on the radionuclide retention and accumulation in aerosols were investigated by sampling in different season changes. Be-7 activity was found in the range of 1.34-10 mBq/m3. Po-210 activity was 0.06-0.64 mBq/m3 in PM10 while it was determined in the range of 0.07-0.61 mBq/m3 in PM2.5. The activity of 210Pb is avarage 0,96 mBq/m3 in Kadıköy station while it is 0,62 mBq/m3 in Aksaray station. The lung bioaccesibility test (in vitro respiration test) method was used to determine the concentration of 210Pb that could reach the human lungs was measured as 0,32 mBq/m3.