Selçuklu ve Abbasi hanedan evliliklerindeki çeyizlerin siyasi ve ekonomik boyutu
Political and economic dimensions of dowry in Seljuk and Abbasid dynasty marriages
Yazar: ELİF HARMANCI
Danışman: DOÇ. DR. SAYİME DURMAZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Abbasiler = Abbasids ; Abbasiler Dönemi = Abbasid Periods ; Ekonomik etki = Economic effect ; Evlilik = Marriage ; Orta Çağ = Middle Ages ; Selçuklu Hanedanı = Seljuks Dynasty ; Siyasal etki = Political clout ; Siyaset = Politics ; Çeyiz = Dowry

Özet:
Kuruluşunun ardından siyasi hâkimiyetini diğer devlet ve hanedanlar arasında güçlendirmeyi amaçlayan Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey, hanedanlar arası yapılan siyasi evliliklere büyük önem vermişti. Bu nedenle Selçuklu Sultanları, Abbasi Hilafeti ile aralarındaki iyi ilişkileri güçlendirmek ya da kötü ilişkileri düzeltmek amacıyla birçok kez evliliği siyasi bir araç olarak kullanmış ve bu yolla aralarındaki ilişkileri düzenlemeye çalışmışlardır. Selçuklu-Abbasi arasındaki ilişkileri düzenlemek adına ilk adım Sultan Tuğrul'un yeğeni Hatice Arslan Hatun ile Halife el-Kaim Biemrillah'ın evlilikleriyle atılmıştır. İlerleyen süreçlerde de sıklıkla Selçuklu sultanları ve Abbasi halifeleri evlilikler üzerinden bir takım hedeflerini gerçekleştirmeye çalışmışlardır. Bu hedefler içerisinde Hatunların getirmiş oldukları çeyizlerin de büyük bir payı vardır.  
Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey'in Halife el-Kaim Biemrillah'ın kızı Seyyide Hatun ile evlenirken çeyiz olarak Altuncan Hatun'dan kalma verimli arazilerin ikta olarak, ayriyeten 300.000 nakit altın dinarın verilmesi çeyizin ekonomik boyutunu gözler önüne sermeye yeterlidir. Ayrıca çeyizler üzerinden kaynaklarda incelemeler yapıldığında çeyizler üzerinden yaşanan bir takım olayların ilişkileri etkilediği dikkati çekmektedir. Bu nedenle çeyiz konusunun araştırılması önem arz etmektedir.

Abstract:
After its establishment, Seljuk Sultan Tuğrul Bey, who aimed to strengthen his political dominance among other states and dynasties, gave great importance to political marriages between dynasties. For this reason, the Seljuk Sultans used marriage as a political tool many times in order to strengthen the good relations between them and the Abbasid Caliphate or to fix the bad relations, and they tried to regulate the relations between them in this way. In order to regulate the relations between the Seljuks and the Abbasids, the first step was taken with the marriage of Sultan Tugrul's niece Hatice Arslan Hatun and Khalifa al-Kaim Biemrillah. In the following processes, Seljuk sultans and Abbasid caliphs often tried to achieve some of their goals through marriages. Among these goals, the dowry brought by the women has a great share.
It is enough to reveal the economic dimension of the dowry by gving 300,000 cash gold dinars as the dowry of the fertile lands left by Altuncan Hatun as a dowry while the Sejuk Sultan Tugrul Bey married Seyyide Hatun, the daughter of Khalifa al-Kaim Biemrillah. In addition, when examining the sources on dowries, it is noteworthy that a number of events experienced over dowries affect relations. For this reason, it is important to investigate the dowry issue.