Türkiye'de evde bakım hizmeti veren yabancı uyruklu çalışanlar bağlamında sosyal güvenlik ve sosyal politika önerileri
Social security and social policy advices in the context of the foreigners working in home care services in Turkey
Yazar: BEKİR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET MERVE ÖZAYDIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Evde çalışanlar = Homeworkers ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal politika = Social policy ; Yabancı işçiler = Foreign workers ; Yabancı uyruklu kadınlar = Foreign domestic women

Özet:
İnsanoğlunun toplumsal yaşamı boyunca rastlanan evde yaşlı, hasta, engelli ve çocuk bakımı genellikle kadınlar tarafından yapılmış olup sanayileşme, kentleşme ve demografik değişim gibi nedenlerle kadınların işgücüne katılımlarının artması ile evdeki bakım işinin de başkalarınca yapılması ihtiyacı doğmuştur. Bu ihtiyaç çoğunlukla kayıt dışı olarak karşılanmakta olup yatılı kalacak bakıcı istendiğinde ise ekonomik kriz, sosyal ve siyasal dengesizlikler, iç çatışma ve savaş, siyasi baskılar, doğal afetler ve kitlesel şiddet gibi nedenlerden dolayı göç ile yer değiştiren göçmen ev işçisi kadınlar bu hizmeti yerine getirmektedirler. Bu çalışmanın amacı ise evde bakım hizmetleriyle ilgili ülke örneklerini ve uluslararası mevzuatı ele alıp Türkiye'deki mevzuatla karşılaştırırken, diğer yandan ise evde bakım hizmetleri veren yabancı uyruklu göçmen işçilerin yaşadığı sorunları sahada tespit edip değerlendirerek olası politika ve uygulama önerilerini geliştirmektir. Bu bağlamda, bu tezin saha araştırmasında kartopu örneklemesi ile Ankara'da evde bakım işinde çalışan 36 yabancı uyruklu ev işçisi ile derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Nitel analizler çerçevesinde ulaşılan sonuçlara göre görüşülen göçmen ev işçilerinin köken ülkelerinden daha fazla para kazandıkları için Türkiye'de çoğunlukla kayıt dışı çalıştıkları, yatılı ve tam zamanlı olarak evde bakım hizmeti verdikleri görülmüştür. Günlük çalışma süreleri ortalaması 17 saatten fazla olan bu ev işçilerinin çalışma sürelerine kıyasla aylık gelirlerinin düşük olduğu saptanmıştır. Görüşülen göçmen ev işçilerinin büyük kısmı sağlık güvencesi olmadan çalışmakta, hastalık durumunda işverenlerinden ilaç desteği almakta, memleketlerinden getirdikleri ilaç, vitamin ve bitkisel çayları kullanmaktadırlar. Göçmen ev işçileri kazandıkları para ve kendilerine sunulan imkânlar göz önünde bulundurulduğunda çalışma koşullarından memnun olduklarını fakat kayıtlı ve sağlık güvencesine sahip bir şekilde çalışmak istediklerini ifade etmişlerdir. Yarı-yapılandırılmış derinlemesine soru formunun kullanıldığı saha araştırmasında ulaşılan bulgular neticesinde Türkiye'de evde bakım işinde çalışan göçmen ev işçileri için yasal mevzuat, sağlık hizmetlerine erişim, sosyal güvenlik, örgütlenme ve doğru bilgilendirme başlıkları altında birçok öneri geliştirilmiştir. Evde bakım emeğini veren yabancı uyruklu işçilerin bakış açısından yararlanılarak ve karşılaştıkları sorunlardan yola çıkılarak yürütülen bu araştırma, bütüncül bir çerçeveden bakılarak konuya yaklaşılması ve sosyal güvenlik ile sosyal politika önerilerinin sunulması nedeniyle önem arz etmektedir.

Abstract:
Home care for older, sick, disabled or children, which is encountered throughout the social life of human beings, has been generally done by women. Industrialization, urbanization and demographic change increase the participation of women for the workforce, and thus the home careshould be done by some others. This need is satisfied informally and if live-in domestic workers are requested, those would be the migrant women who immigrated due to economic crises, social and political disturbance, infighting and civil war, political pressure, natural disasters and mass violence. The aim of this study is to compare countries' examples and international regulations with the Turkish national legislation in one hand, while to identify and evaluate the problems of migrant domestic workers problem in the field and to develop possible policy and implementation advices on the other hand. In this context, in the field research of this thesis, with the snowball sampling in-depth interviews are made with 36 foreigners who are working in home care sector in Ankara. According to the results of qualitative analyses, it's identified that migrant domestic workers generally work informal, full-time and live-in in addition come to Turkey for earn much more money. It's detected that average daily working time of those workers are more than 17 hours but their monthly salaries are relatively less regarding to their working hours. Most of the interviewers don't have health insurance, take medicine from their employers, and bring medicine, vitamin pills and herbal tea from their home country. The interviewed migrant domestic workers are satisfied with the working conditions with respect to provided opportunities and salary, but they wanted to work with social security assurance and registered. In the context of the findings obtained in the field research where semi-structured in-depth questionnaire is used, many advices are proposed for migrant domestic care workers in Turkey under the titles of legislation, access to health services, social security, organization and accurate information. This research, which was carried out by using the point of view of the migrant domestic workers and basing on their faced problems, is important due to its approach including a holistic perspective and proposed advices of social security and social policy.