Sosyal medya kullanan beliren yetişkinlerin Kahramanmaraş Depremi sonrası ikincil travmatik stres belirtileri ile travma sonrası büyüme ve psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişki
The relationship between secondary traumatic stress symptoms and post-traumatic growth and psychological well-being of adults using social media after Kahramanmaraş Earthquake
Yazar: YURDAGÜL TURAN
Danışman: PROF. DR. SEHER BALCI ÇELİK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikolojik Danışma ve Rehberlik Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu araştırmada, sosyal medya kullanan beliren yetişkinlerin (18-25 yaş) Kahramanmaraş depremi sonrasında yaşadıkları ikincil travmatik stres belirtileri ile travma sonrası büyümeleri ve psikolojik iyi oluşları incelenmiştir. Bu araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Amasya Üniversitesi ve Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi öğrencilerinden rastgele seçilen 500 öğrenci oluşturmuştur.  Araştırmada elde edilen verilere göre, 24-25 yaş grubundakilerin Kişisel Güçlülük ve Yaşamı Takdir Etme alt boyut puanlarının, 18-19 yaş grubundakilere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Araştırmamızda kadınların İkincil Travmatik Stres Düzeyleri Ölçeği puanlarının erkeklere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Erkeklerin Başkalarıyla İlişkiler alt boyut puanlarının kadınlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Amasya Üniversitesi öğrencileri, "başkalarıyla ilişkiler" konusunda daha yüksek puan alırken, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi öğrencileri "manevi değişim" konusunda daha yüksek puan almıştır. YouTube kullanıcılarının Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puanları ve Yeni Fırsatlar, İlişkiler, Kişisel Güçlülük, Yaşamı Takdir Etme alt boyut puanları, Instagram, TikTok ve X/Twitter kullanıcılarına göre anlamlı derecede düşüktür. Ayrıca, YouTube kullanıcılarının Travma Sonrası Büyüme Envanteri puanları da Facebook, Instagram, TikTok ve X/Twitter kullanıcılarına göre daha düşüktür. Buna karşılık, X/Twitter kullanıcılarının Başkalarıyla İlişkiler ve Travma Sonrası Büyüme Envanteri puanları WhatsApp kullanıcılarına göre daha yüksektir. Sosyal medyada günde 0-1 saat zaman geçirenlerin ikincil travmatik stres düzeyleri en düşüktür ve psikolojik iyi oluş puanları, günde 3 saat ve üzeri zaman geçirenlere göre daha yüksektir. Günde 2-3 saat zaman geçirenlerin manevi değişim puanları ise 0-1 saat geçirenlere göre daha yüksektir. Deprem içeriklerini hiç takip etmeyenlerin ikincil travmatik stres düzeyleri, bazen, sık sık ve çok sık takip edenlere göre daha düşüktür, ancak bu kişilerin yeni fırsatlar alt boyut puanları en düşüktür. Sosyal Medya Kullanıcıları için İkincil Travmatik Stres Düzeyleri Ölçeği puanı ile Travma Sonrası Büyüme Envanteri puanı arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulunmaktadır. Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puanı ile Travma Sonrası Büyüme Envanteri puanı arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulunmaktadır. Sosyal Medya Kullanıcıları için İkincil Travmatik Stres Düzeyleri Ölçeği puanı ile Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puanı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.

Abstract:
In this study, the secondary traumatic stress symptoms experienced by young adults (18-25 years old) who use social media after the Kahramanmaraş earthquake, as well as their post-traumatic growth and psychological well-being were examined. Relational scanning model was used in this research. The sample of the research consisted of 500 randomly selected students from Amasya University and Samsun Ondokuz Mayıs University. According to the data obtained in the research, it was found that the Personal Strength and Appreciation of Life subscale scores of those in the 24-25 age group were significantly higher than those in the 18-19 age group. In our research, it was determined that women's Secondary Traumatic Stress Levels Scale scores were significantly higher than men. It was found that men's Relationships with Others subscale scores were significantly higher than women. While Amasya University students received higher scores on "relations with others", Samsun 19 Mayıs University students received higher scores on "spiritual change". Psychological Well-Being Scale scores and New Opportunities, Relationships, Personal Strength, Appreciation of Life subscale scores of YouTube users are significantly lower than Instagram, TikTok and X/Twitter users. Additionally, YouTube users have lower Post-Traumatic Growth Inventory scores than Facebook, Instagram, TikTok and X/Twitter users. In contrast, X/Twitter users have higher Relationships with Others and Posttraumatic Growth Inventory scores than WhatsApp users. Those who spend 0-1 hour a day on social media have the lowest secondary traumatic stress levels and their psychological well-being scores are higher than those who spend 3 hours or more a day. Spiritual change scores of those who spend 2-3 hours a day are higher than those who spend 0-1 hours. The secondary traumatic stress levels of those who never follow earthquake content are lower than those who sometimes, frequently and very frequently follow them, but these people have the lowest new opportunities subscale scores. There is a weak positive correlation between the Secondary Traumatic Stress Levels Scale for Social Media Users score and the Posttraumatic Growth Inventory score. There is a weak positive relationship between the Psychological Well-Being Scale score and the Post-Traumatic Growth Inventory score. No significant relationship was found between the Secondary Traumatic Stress Levels Scale for Social Media Users score and the Psychological Well-Being Scale score.