İzmir Körfezi'ndeki dil balığı (Solea solea L., 1758)'nın biyoekolojisi ve aküakültüre alma olanakları üzerinde araştırmalar /
Yazar: BELGİN HOŞSUCU
Danışman: PROF. DR. ATİLLA G. ALPBAZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 1991
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Biyoekoloji = Bioecology ; Dil balığı = Common sole ; Solea solea = Solea solea ; Su ürünleri = Aquatic products ; İzmir Körfezi = İzmir Bay

Özet:
Bu çalışmada İzmir Körfezi S. solea türü dil balığının yumurta, larva ve erginleri hakkında bazı biyoekolojik araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırmadan elde edilen temel sonuçlara göre bu türün akuakültüre alınma olanakları incelenip, diğer araştırmalara ışık tutması hedef alınmıştır. Araştırmada biyolojik ve fizikokimyasal örneklemeler 1 yıl boyunca her ay yapılmış olup, trolle ve uzatma ağlarıyla 335 adet dil balığıyla planktondan bu türe ait 61 adet canlı yumurta elde edilmiş ve biyolojik, ihtiyoplanktonik incelemeye tabi tutulmuşlardır. S. solea türü dil balığının yumurta, larva ve erginlerinin morfolojileriyle İzmir Körfezi 'nde esas alınan istasyonlardaki dağılımı ve bollukları araştırılmıştır. Denizden canlı olarak toplanan S. solea yumurtaları ve bu yumurtalardan çıkan larvaların gelişim safhaları incelenmiş, aşağı yukarı larvaların 3 aylık gelişimleri gözlenmiştir. Denizden getirilen dil balığı anaçları Urla tesislerindeki tanklara adapte edilmeye ve yumurta alınmaya çalışılmıştır. Araştırma sonunda İzmir Körfezi 'nde çalışma yapılan istasyonlarda yaşayan S. solea populasyonunun 30-51 m. derinliklerde, 12-24°C sıcaklıklarda, %o 35-38 şalini tede, 7.2-8.2 pH'da ve 5.6-8.6 mg/lt. oksijen aralıklarında yaşamlarını sürdürdükleri saptanmıştır. S. solea türü dil balığının yüzgeç formülü D.Q Q. A V P şeklinde, 1in lateral sayısı 160, orta- 68,84 56,65 6,8 5 lama omur sayısı 50 olarak bulunmuştur. Yakalanan dil balıklarının ortalama total boyu 26.2 cm. olup, maksimum 34.5 cm. ve minimum 11 cm.'dir. Boy- ağırlık ilişkisi son derece kuvvetli olup (r = 0.95), kondüsyon faktörü değerleri en fazla 6 ve 7. yaş gruplarında (0.95-0.98) tespit edilmiştir. Erkek bireylerin total boyu79 dişi bireylere göre daha küçüktür. Ayrıca populasyonda her 2 eşeyin miktarlarına bakıldığında erkek ve dişi oranlarının çok normal olduğu (% 49.3 Q, % 50.78 0) saptanmıştır. S. solea populasyonunda 1-7 yaş grubu arası bireylere rastlanmış olup, 3-4 yaş bireyleri dominanttır. S. solea türü dil balığının erkek gonatları dişinin gonadına ve diğer pekçok balıkların gonatlarına göre son derece küçük olarak saptanmıştır. İzmir Körfezi 'nde çalışılan istasyonlar arasında en fazla miktarda S. solea türüne Uzunada civarında (% 40), en az miktarda ise Güzelbahçe'de (% 8) rastlanmıştır. İzmir Körfezi S. solea populasyonunun üreme periyodu Aralık, Ocak, Şubat ve Mart ayları olarak saptanmıştır. Planktonda en fazla yumurtaya Şubat ayında (47 adet) rastlanması ve G.S.I. değerinin maksimum (6.86) çıkması Aralık, Ocak, Şubat, Mart aylarında yumurtlama için gonatların hazır olduğunu göstermektedir. Yumurtlama zamanı boyunca (4 ay) sıcaklık 12.5-14°C arasında değişmektedir. Pelajik karakterde olan S. solea yumurtasının şekli yuvarlak, perivitellin mesafesi dar, vitellüsü periferde segmentli, yağ damlası vitellüs etrafında küçük ve çok sayıda, sarı renkli, üzüm salkımı şeklinde dağılmıştır. Yu murta çapı ortalaması 1.19 mm. (1.08-1.26 mm.) tespit edilmiştir. Çalışılan istasyonlar arasında en fazla miktarda yumurtaya Güzelbahçe'de, en az yumurtayada Tuzla civarında rastlanmıştır. Canlı olarak denizden getirilen S. solea yumurtaları gaşturulasyon (İB/II) safhasından itibaren oda sıcaklığında inkübe edilmişlerdir. Çıkan prelarvalar 2.2 mm. boyda olup, 88. gün 24 mm. total boya erişmişlerdir. Larva 8 mm. total boya ulaştığında metamorfoz geçirmiştir. 3 aylık yaşama periyodu içinde Brachionus plicatilis ve Artemia salina ile beslenmişlerdir.80 Doğadan yakalanan anaçlar tanklara yerleştirildiklerinde genellikle yaşatılamamışlardır. Bunun nedeninin ağların denizde uzun süre bırakılması (1-2 gün) ve ağlardan çıkarılırken yeterli titizliğin gösterilmemesinden olduğu sanılmaktadır. Doğadan yakalanan S. solea türü dil balığı anaçları tanklara, alışkın olduğu basıncı bulamadığından uzun sürede adapte olmaktadır. Bu nedenle hormon enjeksiyonuyla yumurta alımına gidilmelidir. Ancak bu konuda kapsamlı araştırmaların yapılması gerekmektedir.

Abstract:
In this investigation,, some of the bio-ecological researches, considering, the eggs, larvae and adults of sole, S. solea living in İzmir Bay has been done. It has been aimed to lead to the other researches on aquaculture proba bilities of this species, with the results of this investi gations. ; _ Sampling were done in. a year period with monthly intervals, by using trawl and gill net. 335 individuals of sole and 61 alive eggs from plankton with plankton net were collected and invis'tigated for their biological and ichtyoplanktonical characteristics. Beside the morphologi cal studies of eggs, larvae and adults of sole, their distribution and abundance in the selected stations located in İzmir Bay were studied as well. The developmental stages of eggs collected from na tural waters were observed and larvae hatched from these eggs were kept alive about 3 months. The spawners from na tural waters (wild) were brought to the laboratory and kept for adaptation and spawning. According to the results of these studies, sole population inhabiting in İzmir Bay, prefer to live in the waters with 30-51 m. dept, 12-25 °C temperature, 35-38 %o salinity, 7.2-8.2 pH and 5.6-8.6 mg 0/1. Mean total lenght of catched sole were estimated as 26.2 cm. with 34.5 cm. of maximum lenght and 11 cm. as minimum. Relation between lenght and weight were highly significant (r - 0.95) and condition factor were calculated maximum value between 6 and 7 years old groups (0.95-0.98). The* fin formüle, line-lateral number and the number of vertebrae of sole were determined as Dg8 g4%6 65^6 8P5 ' 160 and 50 respectively.82 Total lenght of male were shorter than of females. Also, it was determined ' that the ratio between male and female numbers in population were quite normal (49 % Q, 50.78 % u). The age of sole in population were ranged bet ween 1-7 years and the individuals in 3-4 years old were dominant. The size of gonads of male were smaller than of females as well as the most of the other species's. The most of the individuals of sole were found around Uzunada (40 %) and, the less in Gülbahçe (8 %) among the stations studied in İzmir Bay. The spawning period of sole were recognized as De cember, January, February and March in izmir Bay. It was predicted that the gonads were ready to spawn in these months, because the most of the eggs were collected in Feb ruary and G.S.I, number were maximum (6.86). The temperatu re of sea water were ranged between 12.5-14°C during spaw ning period (4 month). The shape of pelagic eggs of sole were round, narrow in perivitellin distance-, with periferically segmented vi- tellüs, lipid droplets which were small, a lot in number, yellowish coloured and morulae distiribution located arround vitelliis. Mean diameter of eggs were calculated as 1.19 mm. (1.08 - 1.26 mm.). The eggs collected in maximum number from Gülbahçe and minimum in Tuzla among the stations. The eggs of sole collected from natural waters, were incubated at room temperature during following stages of gasturulae (1B/II).. Prelarvae were 2.2 mm. in lenght when they newly hatched and they riched about 24 mm. total lengh up to 88th day. They completed metamorphosis when they grown up to 8 mm. They were fed with Artemia salina and Brachionus plicatilis during 3 month study period. The studies to keep alive the spawners collected from natural waters, were not succeded in tanks under labo ratory conditions. Their death were thought due to the leaving the nets for long time in the sea (1-2 day) an to hurt the fish during collection.83 Acclimation of spawners of sole tranfered from natu ral waters to the tanks, were took long period because of the pressure in the were. low. Therefore, spawning must be obtained by injecting of hormones. However, it need more studies about this subject.