Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi yüksek din öğretimi mezunlarının din anlayışları
The religious understanding of the higher religious graduates in Türkiye during the Rebuplican era
Yazar: MUSTAFA YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. ARİF KORKMAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din eğitimi = Religious education ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Din öğretimi = Religious teaching ; Dindarlık = Religiousness ; Üniversite öğrencileri = University students ; İlahiyat = Theology ; İlahiyat fakülteleri = Theology faculties

Özet:
Türkiye'de Cumhuriyet Dönemi yüksek din öğretiminin kalıcı hâle gelmesi, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinin 1949 yılında açılmasıyla başlamıştır. Bu kurumlardan mezun olan kitlenin oluşturduğu dindarlık tipolojisi, 70 yılı aşan tecrübesi ve elit/rasyonel dini temsil düzeyi ile sosyolojik bir araştırma niteliği taşıyan bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Türkiye genelinde yüksek din öğretimi kurumlarından mezun olmuş kişilerin, dini anlayışları inanç, ibadet, bilgi, etki ve duygudan oluşan dindarlığın boyutları kapsamında ele alınmıştır. Yüksek din öğretimi mezunlarının dinsellik ve dindarlık açısından incelendiği çalışmada, ilahiyatçıların dinî inanç ve pratiklerinin, somut hayatta ve toplumsal gerçeklik içerisinde nasıl yansıdığı, nasıl uygulandığı, gündelik hayatlarını ve ilişkilerini nasıl biçimlendirdiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda nicel bulgulara ulaşmak için ülke genelinden kartopu yöntemi ile evreni temsil edecek düzeyde örneklem oluşturulmuş ve anket uygulanmıştır. 
Araştırmanın amacına uygun olarak, ilahiyatçıların din anlayışlarındaki farklılaşmaya etki edebileceği düşünülen cinsiyet, yaş, mezun olunan dini yükseköğretim kurumu, meslek, çalışılan kurum ve benimsenen İslami yorum biçimi gibi değişkenlerle, değişmeler arasındaki ilişkiler, etki ve tepkiler tespit edilmiş ve ilahiyatçıların dinî yaşayışları sosyolojik olarak incelenmiştir. Oluşturulan dinî tutum ölçeği ile katılımcıların geleneksel veya modern dinî görüşlerden hangisini daha çok benimsediği ölçülmüş, güncel dinî konular hakkındaki mevcut ilahiyatçı tutumları tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Nicel yöntemin kullanıldığı bu araştırmada örnekleme tekniğine başvurulmuş, yüksek din öğretimi mezunlarından 390 kadın 693 erkek olmak üzere toplam 1083 kişi ile anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Yüksek din öğretimi, İlahiyat(çı)lar, Dindarlık, Dindarlığın Boyutları, Din Sosyolojisi

Abstract:
Higher religious education became permanent in the Republican era of Türkiye with the opening of the Faculty of Theology in Ankara University in 1949. The typology of religiosity created by the number of graduates from these institutions, and the level of elite / rational religious representation with more than 70 years of experience forms the main subject of this sociological study. The religious understanding, attitudes and behaviours of people, graduated from higher religious education institutions of Türkiye are discussed within the scope of religiosity consisting of ideological, ritualistic, intellectual, consequential and experiential dimensions. In this study it is determined how the religious beliefs and practices of theologians are reflected in concrete life and social reality. Additionally, how they are applied and how they shape their lives and relationships based on the religion and religiosity of the graduates of higher religious education are examined. In this context, in order to reach quantitative findings, a sample is created from all around the country with the snowball method to represent the universe and a questionnaire is applied. 
In accordance with the purpose of this research, the relationships, effects and reactions between the variables such as gender, age, graduated religious higher education institution, profession, institution they are working at present, the adopted Islamic interpretation style, which are thought to affect the differentiation in the religious attitudes, the religious life and behaviours of the theologians are studied sociologically. With the created religious attitude scale, it is measured whether the participants adopted either traditional or modern religious views. Likewise, the current theological attitudes about current religious issues are determined.
In this research, in which quantitative methods are used, sampling technique is applied, and a survey is conducted with a total of 1083 people, 390 women and 693 men, who graduated from higher religious education. 
Keywords: Higher religious education, theologians(s), Religiosity, Dimensions of Religiosity, Sociology of Religion.