Ankara'nın seçilmiş verem savaş dispanserleri'nden ekim 2018-ocak 2019 tarihleri arasında hizmet alan Ankara'nın merkez ilçelerinde ikamet eden yeni tüberküloz tanılı hastaların ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of the compliance of new tuberculosis patients to the medicines served between october 2018-january 2019 from selected tuberculosis dispensaries of Ankara
Yazar: ŞAHİN CAN ÖZALTUN
Danışman: PROF. DR. LEVENT AKIN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ankara = Ankara ; Dispanser = Dispansery ; Genelleştirilmiş tahmin denklemleri = Generalized estimating equations ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Kohort çalışmaları = Cohort studies ; Mycobacterium tuberculosis = Mycobacterium tuberculosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Bu araştırma Ankara'nın seçilmiş Verem Savaş Dispanserleri'nde Ekim 2018 - Ocak 2019 tarihleri arasında yeni tüberküloz vakası olarak başvuran hastaların sosyodemografik özelliklerinin ve ilaç uyumuna etkili olan değişkenlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın dâhil etme kriteri hastaların araştırmaya katılmayı kabul etmesidir. Araştırma prospektif kohort tipinde bir epidemiyolojik araştırma olup hastalardan tedavileri esnasında üç kez veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak 84 soruluk veri toplama formu uygulanmıştır. Belirtilen tarihler arasında yeni TB tanısı alan 84 hasta ile ilk izlem yapılmış olup 38 hasta ile çalışma tamamlanmıştır. Olguların %52,4'ü kadın,  yaş ortalaması ise 44,7'dir. Olguların %92,9'unu 15 yaş üstü nüfus oluşturmuştur. 6 yaş ve üstü kişiler arasında okuma yazma bilmeme düzeyi (%15,2) yüksek olarak gözlenmiştir. Ortalama hane içi kişi sayısı 4,1'dir. Çalışmada akciğer dışı tüberküloz (AD-TB) sıklığı %58,4'tür. Araştırmada HIV(+) TB olgusu bulunmamaktadır. İlaç uyumu üzerine etkili değişkenler tekrarlı ölçümlerin analizini yapan Generalized Estimating Equations yöntemi ile değerlendirilmiştir. Buna göre TB ilaçlarını günlük temin etme, ilaçların düzenli alınmaması halinde bulaştırıcılığın süreceğini bilme, ilaçlarını Aile Sağlığı Merkezinden temin etmeme, çalıştığı iş yerinden ilaç temini için ayrılırken izin almama, yüksek gelir düzeyi, düzenli uyuma, AD-TB olma, ortaokul mezunu ve üzeri öğrenim düzeyinde olma ve alkol almamanın ilaç uyumunu artırdığı ve farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the sociodemographic characteristics of the patients who applied to the selected Tuberculosis Dispensaries of Ankara between October 2018 and January 2019 as a new tuberculosis case and to determine the variables that affect the medication compliance of the patients. The inclusion criterion of the study was the acceptance of the patients to participate in the study. The study was a prospective cohort-type epidemiological study and data were collected from patients three times during treatment. Data collection form with 84 questions was applied as data collection tool. The first follow-up was performed with 84 patients with newly diagnosed TB and the study was completed with 38 patients. 52.4% of the cases were female and the average age was 44.7. 92.9% of the cases were over 15 years of age. Illiteracy levels (15.2%) were found to be high among people aged 6 and over. The average number of households is 4.1. The incidence of extra-pulmonary tuberculosis (AD-TB) in the study was 58.4%. There were no HIV (+) TB cases in the study. The variables effective on compliance with medication treatment were evaluated with the Generalized Estimating Equations method, which analyzes repetitive measurements. Accordingly, it was found that to provide TB medications daily, to know that infectiousness will continue if the medications are not taken regularly, not to be able to provide the medications on a daily basis from the Family Health Center, not to be able to get permission when leaving the workplace for the supply of medications, high income level, regular sleep, to be an AD-TB patient, secondary and higher education level and not to drink alcohol increase medication compliance and it was determined that the difference is statistically significant.