Grafik tasarım eğitiminde tipografik imgelemi geliştirme uygulamaları
Typographic imagery development applications in graphic design education
Yazar: NURAN ÇALIK GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN KAHRAMAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Deneysel tipografi = Experimental typography ; Grafik eğitimi = Graphic education ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Grafik tasarımı eğitimi = Graphic design education ; Görsel iletişim tasarımı = Visual communication design ; Kavramsal tipografi = Conceptual typography ; Kinetik tipografi = Kinetic typography ; Sanat eğitimi = Art education ; Sayısal tipografi = Digital typography ; Yeni tipografi = New typography

Özet:
Tasarımı yapacak kişi geçmişten günümüze kimi zaman önceki dönemin koşullarından kimi zaman var olduğu dönemin koşullarından etkilenerek veya bu koşullardan tamamen bağımsız bir şekilde zihninde çeşitli imgeler oluşturmuştur. Sonrasında ise bu imgeler içeriksel, biçimsel ve teknik olarak bazen önceki imgelerle bağlantılı veya bazen de önceki imgelerden bağımsız bir şekilde yeni imgelemlere dönüşmüştür. Bir grafik tasarımcı için konu, mesaj, metin gibi içerikleri daha önce düşünülmemiş, var olmamış şekilde imgelemlere, tasarımlara dönüştürmek çok önemlidir. Bu sebeple çalışmada öncelikle kavramsal çerçeve ile bu kavramlar açıklanmıştır. Araştırmanın uygulama kısmı için ise grafik tasarım eğitimi alan üniversite öğrencilerinin tipografik imgelemlerini geliştirmek amaçlanmıştır. Karma araştırma yöntemine sahip olan bu araştırmada hem nicel hem de nitel veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın ilk çalışma grubunu 2022- 2023 Eğitim- Öğretim yılı İstanbul ilinde bulunan iki devlet ve iki vakıf üniversitesinden toplam 108 öğrenci oluşturmaktadır. İkinci çalışma grubunu ise Türkiye genelindeki 35 akademisyen oluşturmaktadır. Nicel veri toplama araçları öğrencilerin demografik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla hazırlanan kişisel bilgi formu ve öğrencilerin tasarladıkları afişlerin değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan dereceli puanlama anahtarıdır. Öğrencilere yönelik hazırlanan öz değerlendirme formu ve akademisyenler için hazırlanan görüşme formu ise araştırmanın nitel veri toplama araçlarıdır. Nicel veri toplama araçlarından kişisel bilgi formu ve dereceli puanlama anahtarı ile öğrencilerin demografik özellikleri belirlenmiş ve performansı ölçülmüştür. Nitel veri toplama araçlarından öğrencilere yönelik öz değerlendirme formu ve akademisyenlere yönelik görüşme formundan elde edilen veriler ise içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlardan bazıları şunlardır: Kavramsal çerçeve ile grafik tasarımın ve tipografinin gelişimi ve değişimi üzerinde zihindeki imgelerin ve zihinde oluşturulan imgelemlerin çok önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Uygulama sonucunda ise katılımcıların çoğunluğu çalışmanın temel amacını kavrayıp bireysel olarak zihinlerinde tipografik imgelem oluşturma konusunda nasıl bir yol izleyebileceklerini öğrenmişlerdir. Akademisyenlerin çoğunluğu da öğrencilerin tipografik imgelemlerinin geliştirilmesine yönelik tecrübelerini paylaşarak alana katkı sağlamışlardır.

Abstract:
The person who will make the design has created various images in own mind from past to present, sometimes influenced by the conditions of the previous period, sometimes by the conditions of the current period, or completely independent of these conditions. Afterwards, these images transformed into new images, sometimes in connection with the previous images or sometimes independently of the previous images, contextually, formally and technically. It is very important for a graphic designer to transform content such as subject, message, text into images and designs that have not been thought of or existed before. For this reason, in the study, these concepts are first explained with the conceptual framework. For the application part of the research, it was aimed to develop the typographic imagination of university students studying graphic design. This research, which has a mixed research method, used both quantitative and qualitative data collection techniques. The first study group of the research consists of a total of 108 students from two state and two foundation universities in Istanbul in the 2022-2023 academic year. The second working group consists of 35 academicians from across Türkiye. Quantitative data collection tools are the personal information form prepared to determine the demographic characteristics of the students and the rubric prepared to evaluate the posters designed by the students. The self-evaluation form prepared for students and the interview form prepared for academics are the qualitative data collection tools of the research. The demographic characteristics of the students were determined and their performance was measured with the personal information form and rubric, which are quantitative data collection tools. The data obtained from the self-evaluation form for students and the interview form for academics, which are qualitative data collection tools, were analyzed by content analysis. Some of the results obtained in the research are: It has been revealed that the images in the mind and the imaginations created in the mind are very important in the development and change of the conceptual framework and graphic design and typography. As a result of the application, the majority of the participants understood the main purpose of the study and learned how to individually create typographic imagination in their minds. The majority of academics have also contributed to the field by sharing their experiences regarding the development of students' typographic imagination.