Platon'un bilgi teorisi bağlamında Menon, Phaidon, devlet ve Theaitetos diyaloglarının incelenmesi
A study of menon, Phaidon, state and Theaitetos dialogues in the context of Platon's knowledge theory
Yazar: NURGÜL AKDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. RIZA BAKIŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Devlet = State ; Epistemoloji = Epistemology ; Menon = Menon ; Phaidon = Phaidon ; Platon = Platon ; Theaitetos = Theaitetos ; İdea = Idea

Özet:
Bu çalışmada düşünce tarihinin en etkili filozoflarından biri olan Platon'un kendinden sonra gelen filozofları etkilediği alanlardan biri olan bilgi teorisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Farklı dönemlerde yazmış olduğu eserlerinde Platon'un ele aldığı konular ve bu konuların dile getirilişindeki dil ve edebiyat özellikleri birbirinden farklı olduğu için eserlerin sırasıyla takip edilmesi, onun belli bir konudaki düşüncesinin gelişim aşamalarını görmek için önemlidir.  Bu gerçeği göz önünde bulundurarak onun bilgi teorisindeki gelişim ve değişimin görülebilmesi için farklı dönemlerde yazmış olduğu Menon, Phaidon, Devlet ve Theaitetos diyaloglarında serdetmiş olduğu bilgi konusundaki düşünceleri bir araya getirilmiştir. 
Platon, gençlik dönemi olarak adlandırılan eserlerinde dostluk nedir, cesaret nedir, dindarlık nedir gibi ahlâkî sorular üzerinde durmuş ancak bilgi konusuna değinmemiştir. Gençlikten olgunluk dönemine geçiş eserleri arasında yer alan Menon'da gerçek bilginin yani epistemenin anımsamadan (anemnesis) başka bir şey olmadığı tezini ileri sürerek ilk kez bilgi ile ilgili görüşlerini ortaya koymuştur. Phaidon'da ise gerçek bilginin nesnesinin idealar olması gerektiğini kanıtlayarak anemnesis kuramına ontolojik bir temel sağlamıştır. Phaidon'dan kısa süre sonra yazmış olduğu Devlet'te ise idealar kuramına dayanarak gerçek bilginin ne olduğunu, bilgi ile sanı arasında nasıl bir ayrım olduğunu, bilgi türleri ve bunlara karşılık gelen zihin hallerinin neler olduğunu açıklayarak geniş bir epistomoloji sunmuştur. Yaşlılık dönemi diyaloglarından olan Theaitetos'da ise Platon, bilginin özü nedir sorusu bağlamında öne sürülen üç yanıtı teker teker çürüterek bilginin ne olmadığını açıklamıştır.
Çalışmamızda yer yer diğer diyaloglarından da istifade edilerek Platon'un bu dört temel diyaloğu esas hareket noktası olarak alınmış ancak bunlarla yetinilmeyip Platon'un düşüncesinin anlaşılmasında yardımcı olan Aristoteles'in yorumlarından ve çağdaş dönemde gerek batılı Platon yorumcularının gerekse de ülkemizdeki değerli bilim insanlarının Platon üzerine yapmış oldukları bilimsel çalışmalardan da istifade edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Platon, Epistemoloji, Bilgi, İdea, Anemnesis, Menon, Phaidon, Devlet, Theaitetos.

Abstract:
In this study, the theory of knowledge of Plato, one of the most influential philosophers in the history of thought and which greatly influenced the philosophers after him, was discussed. Since the subjects that Plato dealt with in his works written in different periods and the language and literature features in the expression of these subjects are different from each other, it is important to follow the works in order to see the development stages of Plato's thought on a certain subject. In order to see the development and change in Plato's theory of knowledge, his thoughts about the theory of knowledge that he wrote in the dialogues "Menon", "Phaidon", "Republic" and "Theaitetos" were brought together.
Plato emphasized moral questions such as "what is friendship", "what is courage", "what is piety" in his works called his youth, but he did not convey his views on knowledge. In Menon, which is among the works of transition from youth to maturity, he put forward the idea that "real knowledge is nothing but remembering" and put forward his views on knowledge for the first time. In Phaidon, on the other hand, he provided an ontological basis to the theory of "anemnesis" by proving the idea that "the object of real knowledge must be ideas". In Republic, which he wrote shortly after Phaidon, on the basis of the theory of ideas, he presented a broad epistemology by explaining "what real knowledge is", "what kind of distinction is between knowledge and conjecture", "what are the types of knowledge and the corresponding states of mind". In Theaitetos, one of his old age dialogues, Plato disproved the three answers put forward in the context of "what is the essence of knowledge" and explained "what knowledge is not". 
In our study, these four basic dialogues of Plato were taken as the main sources, and other dialogues were also benefited from time to time. In addition, the comments of Aristotle, who helped to understand Plato's thought, and the scientific studies of Plato by western Plato commentators and scientists in our country in the contemporary period were also benefited.
Keywords: Plato, Epistemology, Knowledge, Idea, Anemnesis, Menon, Phaidon, Republic, Theaitetos.