Kazandırmanın hukukî sebebi (Causa)
Cause of the acquisition
Yazar: ESEN KABAŞ TEZCAN
Danışman: PROF. DR. OĞUZ SADIK AYDOS
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlandırma = Indebtment ; Hukuki sonuç = Judicial conclusion ; Sebep = Causal ; Soyut hak = Abstraktes recht ; Özel hukuk = Private law ; İktisab = Acquisition

Özet:
Her kazandırmanın bir sebebi vardır. Hukukî sebep kavramı da esas itibariyle kazandırma kavramı ile birlikte kullanılır ve hukukî sebep, kazandırmayı, işleme katılan taraflar ve özellikle kazanan taraf açısından haklı göstermeye yarar. Kanunda hukukî sebep kavramına ilişkin bir tanım mevcut değildir. Hukukî sebep (causa), kazandırıcı işlemde, kazandırmada bulunan tarafın doğrudan ulaşmak istediği, tarafların üzerinde mutabık kaldığı, işleme hukukî karakterini veren en yakın ve tipik amacı ifade eder. Kazandırma ile takip edilen amacın tipik bir amaç olması, söz konusu işlemi kim yaparsa yapsın kişiden kişiye değişmeyen, herkes için aynı olan amaç anlamına gelir. Bu bakımdan hukukî sebep, hukuk düzeninin bir işleme bağladığı objektif sonucu da ifade eder. Hukukî sebebin, kazandırmada bulunan tarafın amacı ve tarafların amaç üzerine anlaşması şeklinde iki unsuru söz konusudur. Hukukî sebep, kazandırmaya hukukî karakterini verdiği ve dolayısıyla yapılan işlemin hukukî niteliğini gösterdiği için, o işleme uygulanacak hukuk kurallarını da belirler. Ayrıca hukukî sebep, hukukî işlemlerin ve bu çerçevede kazandırıcı işlemlerin kuruluş ve geçerliliğinde de büyük bir öneme sahiptir. Zira hukukî sebep, sözleşmenin objektif esaslı unsurlarından birini oluşturur. Bu bakımdan irade açıklamalarının hukukî sebep üzerinde de birbirine uygun olması gerekir. Kazandırmanın amacına ilişkin olarak tarafların yaptıkları anlaşma "sebep anlaşması" olarak ifade edilmektedir. Borçlandırıcı işlem ile yapılan kazandırmalarda hukukî sebep, "iç sebep" olarak yapılan işlemin içerisinde yer almakta ve işlemin zorunlu bir unsurunu teşkil etmektedir. Bu bakımdan borçlandırıcı işlemler kural olarak sebebe bağlı işlemlerdir. Tasarruf işlemi ile yapılan kazandırmalarda hukukî sebep, "dış sebep" şeklinde ortaya çıkmakta ve bu işlemin yapılmasına temel teşkil eden borçlandırıcı işlemi ifade etmektedir. Tasarruf işleminin hukukî sebebinin dış sebep şeklinde olması, borçlandırıcı işlemdeki geçersizliğin tasarruf işlemini etkileyip etkilemeyeceği sorusunu gündeme getirmektedir. Tasarruf işleminin sebebe bağlı olup olmadığı hukuk politikası sonucunda belirlendiği için bu konuda genel bir ifadede bulunmak mümkün değildir. Türk/İsviçre hukuku bakımından taşınmaz mülkiyetinin devri dışındaki kazandırıcı işlemlerin sebebe bağlı olup olmadığı oldukça tartışmalıdır.

Abstract:
Every acquisition has a cause. The consept of cause is also mainly used together with the acquisitive transactions and the cause justify in terms of the parties participating in the transaction and especially the winning party. There is no definition of the concept of cause in the law. Cause (causa), expresses the closest and typical purpose that gives the legal character to the transaction, on which the party making the acquire wants to reach directly, on which agreed upon by the parties. The purpose pursued by the acquisitive transactions is a typical purpose, means that the purpose does not change from person to person, is the same for everyone, regardless of who does the transaction. In this respect, the cause also expresses the objective result that the legal order connects to a transaction. The cause has two elements: the purpose of the winning party and the agreement of the parties on the purpose. The cause also determines the legal rules to be applied to the transaction, since it gives the legal character to the acquisition and therefore shows the legal nature of the transaction. In addition, the cause has a great importance in the establishment and validity of legal transactions and in this context, the acquisitive transactions. Because the cause constitutes one of the objective essential elements (essentialia negotii) of the contract. In this regard, declarations of intent must be consensus with each other on cause. The agreement of the parties regarding the purpose of acquisitive transaction is expressed as the "cause agreement". The cause for the acquisition made with a promissory transaction is included in the transaction made as an "internal cause" and and constitutes a essential element of the transaction. In this respect, promissory transactions are, as a rule, causal transactions. The cause for the acquisition made with a dispositive transaction appears in the form of "external cause" and expresses to the promissory transaction that forms the basis for this transaction. The fact that the cause for the dispositive transaction is in the form of an external cause bring forward the question whether the invalidity of the promissory transaction will affect the dispositive transaction. It is not possible to make a general statement on this issue, as it is determined as a result of the legal policy whether the dispositive transaction is causal or not. In terms of Turkish/Swiss law, it is highly controversial whether the acquisitive transactions other than the transfer of immovable ownership causal or not.