Küresel petrol şoklarının sürdürülebilir havayolu faaliyeti yürüten firmaların hisse getirileri üzerindeki etkileri
Effects of global oil shocks on stock returns of companies conducting sustainable airline operations
Yazar: ELİF ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMET GÜRSOY
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gümrük İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Finansal sürdürülebilirlik = Financial sustainability ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Sürdürülebilir ekonomiler için gerekli olan enerji kullanımının büyük çoğunluğu hala fosil yakıtlardan oluşturmaktadır. Bu doğrultuda akademik literatürde enerji belirsizliği, küresel petrol şokları ile hisse senedi getirileri arasındaki ilişkiyi araştıran çalışmalara da rastlanmaktadır. Bu çalışma da ise, küresel petrol şoklarının sektörel bazda sürdürülebilir lojistik faaliyeti yürüten BIST Sürdürülebilir Endeksi bileşenlerinden oluşan TAV, THY ve Pegasus hisse senedi getirileri arasındaki ilişki incelenmiştir. Havayolu endüstrisi, petrol fiyat şoklarından önemli ölçüde etkilenen bir sektördür. Petrol fiyatlarında ani yaşanan artışlar veya düşüşler havayolu firmalarının işletme maliyetleri doğrudan etkilediğinden, hisse getirilerinde değişikliklere neden olabilmektedir. Bu çalışma, veri seti 29.04.2013-30.12.2022 tarihleri arasındaki günlük 2396 gözlem baz alınarak, Diebold ve Yılmaz'ın (2009, 2012, 2014) bağlantılılık yaklaşımına dayalı bir TVP-VAR modeliyle incelenmiştir. Analiz sonuçlara göre, OPEC ile TAV, THY ve Pegasus arasındaki yayılımların tek yönlü olduğu görülmüştür. Diğer bir sonuç ise OPEC ve TAV'ın yayımların alıcısı konumunda iken THY ve Pegasus getiri yayımların vericisi konumundadır. En son olarak bulguların COVİD-19 krizinden sonra dipte olan yayılımlar 2020-2023 tarihleri arasında hemen hareket kazanıp 2014-2020 tarihleri arasındaki kıyasa göre %50 oranında bir artışla sıçrama yapmıştır. Elde edilen bulgular, petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmaları dikkate alarak bu firmaların gelecekteki performanslarını daha iyi tahmin etmeleri ve uygun stratejileri benimsemelerini mümkün sağlayabilir. Havayolu endüstrisindeki yatırımcılar, yöneticiler ve politika yapıcılar için ipuçları ile rehberlik sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Lojistik, TVP-VAR. Küresel Petrol Şokları, Hisse Senedi Getirileri

Abstract:
The vast majority of energy use required for sustainable economies still comes from fossil fuels. In this regard, studies investigating the relationship between energy uncertainty, global oil shocks and stock returns are also found in the academic literature. In this study, the relationship between global oil shocks and the stock returns of TAV, THY and Pegasus, which are the components of the BIST Sustainable Index, which carries out sustainable logistics activities on a sectoral basis, was examined. The airline industry is a sector significantly affected by oil price shocks. Since sudden increases or decreases in oil prices directly affect the operating costs of airline companies, they may cause changes in stock returns. In this study, the data set was examined with a TVP-VAR model based on the connectivity approach of Diebold and Yılmaz (2009, 2012, 2014), based on 2396 daily observations between 29.04.2013-30.12.2022. According to the results of the analysis, it was seen that the spreads between OPEC and TAV, THY and Pegasus were one-way. Another result is that while OPEC and TAV are the recipients of the broadcasts, THY and Pegasus are the transmitters of the revenue broadcasts. Most recently, the findings show that the spreads, which were at the bottom after the COVID-19 crisis, immediately gained momentum between 2020-2023 and jumped with an increase of 50% compared to the comparison between 2014-2020. The findings may enable these companies to better predict their future performance and adopt appropriate strategies, taking into account the fluctuations in oil prices. It can provide tips and guidance for investors, executives and policymakers in the airline industry.

Key Words: Sustainable Logistics, TVP-VAR. Global Oil Shocks, Stock Returns