Türkiye ve Pakistan güncel sanat ortamında bir ifade aracı olarak 'Minyatür'
'Miniature' as a means of expression in the contemporary art environment of Türkiye and Pakistan
Yazar: ESRA DERELİ
Danışman: PROF. FİLİZ ADIGÜZEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Güncel sanat = Contemporary art ; Güzel sanatlar = Fine arts

Özet:
İçinde bulunduğu çağa ve kültüre göre tanımı güncellenen canlı bir olgu olarak
sanat, kendi alt başlıklarında açtığı kavramlarla sanat eserlerini veya pratiklerini
kategorize etmeyi mümkün kılmıştır. Ancak günümüzde sanatı herhangi bir kimlikle
anmak için gerekli olan belirleyici sınırların flûlaştığını söylemek doğru olacaktır.
Muğlaklıktan beslenen bu postmodernist tavırla ortaya çıkan çoklu ve melez yapıda,
alışılmışın dışında bir dil olarak minyatürün güncel sanattaki varlığı, hangi rolle olursa
olsun (biçim, görsel hafıza, içerik…) yadsınamaz.
Sanat; kendini çevreleyen unsurlarla sürekli iletişim halinde olduğundan, sanatçı
da bu çevrenin sunduğu kavram, yöntem, konu ve materyallerle söylemini
somutlaştırmaktadır. Özellikle 1960 sonrası gen yapısı değişen sanat; sanayileşmiş
toplumdan ve tüketim kültüründen doğan alıntı estetiğinin yanı sıra (temellük, yeniden
üretim) kurgulanmış bir gerçeklik de (simülasyon) barındırmaktadır.
Bilindiği üzere sanatta evrensellik-yerellik konusu geçmişten beri tartışılıyor
olmakla birlikte farklı nedenlerle de olsa batının, sanat piyasasındaki evrensel tahakkümü
açıktır. Türkiye'deki nedenler daha ziyade kuramsal boşluğa işaret ederken; konu
başlıklarından bir diğeri olan Pakistan'da, Hint alt kıtasında ticaretle başlayan İngiliz
sömürgeciliği etkilerinden söz edilebilir.
Bu tezde ise; Türkiye ve Pakistan güncel sanat ortamında söylemini minyatür
sanatına ait argümanlar yoluyla aktarmayı tercih eden bazı sanatçıların sanat
eserleri/pratikleri özelinde minyatürün güncel sanatta konumlanışına değinilmiştir. Bu
kapsamda çalışmalarına yer verilen sanatçılar; Onur Hastürk, Murat Palta, Filiz Adıgüzel
ve Halil Altındere'nin yanı sıra Shahzia Sikander, Imran Qureshi ve Nusra Latif Qureshi
olmuştur.

Abstract:
Art, as a living phenomenon whose definition is updated according to the era
and culture in which it exists, has made it possible to categorize works of art or practices
with the concepts opened under its own subheadings. However, it would be correct to say
that today, the defining boundaries required to commemorate art with any identity have
become blurred. In this multiple and hybrid structure that emerged with the postmodernist
attitude fed by ambiguity; the existence of miniature as an unconventional language in
contemporary art is undeniable, regardless of its role (form, visual memory, content…).
Since art is in constant communication with the elements that surround it, the
artist concretizes his/her discourse with the concepts, methods, subjects and materials
offered by this environment. Especially art whose gene structure changed after 1960; in
addition to the aesthetics of quotation arising from industrialized society and consumer
culture (appropriation, reproduction), it also contains a fictionalized reality (simulation).
As it is known, the issue of universality-locality in art has been discussed since
the past, but the universal domination of the West in the art market is obvious, albeit for
different reasons. While the reasons in Turkey mostly point to a theoretical gap; in
Pakistan -another of the topics- the effects of British colonialism, which started with trade
in the Indian subcontinent, can be mentioned.
In this thesis, the positioning of miniature in contemporary art has been
mentioned specifically with the artworks/practices of some artists who prefer to convey
his/her art discourse through the arguments of miniature in the contemporary art of
Turkey and Pakistan. The artists whose works are included in this context are; Onur
Hastürk, Murat Palta, Filiz Adıgüzel and Halil Altındere, Shahzia Sikander, Imran
Qureshi and finally Nusra Latif Qureshi.