Topkapı Sarayı Müzesinde sergilenen Ming dönemi porselenleri ile 15-17. yy. İznik çinilerinin kompozisyon özellikleri bağlamında karşılaştırılması
Ming period porcelains exhibited in the Topkapı Palace Museum and the 15-17th century. Comparison of 19th century İznik tiles in the context of their compositional features
Yazar: HEDİYE BAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇETİN ÖZTÜRK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Topkapı Sarayı Müzesi = Topkapı Palace Museum

Özet:
Porselen beyaz, sert hamurlu, yarı saydam bir seramik türüdür. Beyaz ve Sert hamurlu, yüksek ısıda fırınlanmış kapların günümüze gelen en erken tarihlileri M.Ö. 3. yüzyıla aittir ve bunlar porselenin öncüleridir. Çin'de hüküm sürmüş olan Ming hanedanlığı (1368-1644) döneminde, 14. yüzyıl sonlarında ilk defa mavi-beyaz porselenler üretilmiştir ve üretilen porselenler önemli bir ticaret eşyası haline gelerek Orta doğu pazarında etkili olmuştur. Osmanlı İmparatorluğunun güçlenerek sınırlarının genişlemesi, İpek yolunun Osmanlı sınırlarından geçmesi Osmanlı ve Ming Hanedanlığı arasındaki ilişkilerin gelişmesini sağlamıştır ve 15. yüzyılda Osmanlı sarayına çeşitli yollarla gelen yüksek kaliteli Çin porselenleri Osmanlı çini sanatını teknik, kompozisyon, desen, renk ve form açısından gelişimini etkilemiştir. Osmanlı dönemi çini sanatçıları Çin porselenlerinin beyaz sert bünyeli, mavi beyaz dekorlu ve şeffaf sırrının seviyesine ulaşabilmek için araştırmalar yapmış ve çini hamurunda ve dekorda yenilikler getirilmiştir. Bursa Yeşil Cami, Edirne Muradiye Cami ve İznik'te yapılmış eserler incelendiğinde Çin porselenlerinin etkilerine örnek oluşturmaktadır.
Günümüzde Topkapı Sarayı Müzesinde sergilenen Çin Porselenleri, on bini aşan sayısı ile Çin dışındaki en büyük ve ünlü porselen koleksiyonudur. Bu Araştırma kapsamında Topkapı Sarayı Çin porselenleri koleksiyonu içinde bulunan Çin porselenlerinden Ming hanedanlığı dönemi porselenleri ile 15-17. yüzyıl İznik çinileri teknik, form, desen ve kompozisyon açısından karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda Çin porselenlerinin Osmanlı çini sanatını ve özellikle İznik dönemi çinilerini önemli ölçüde etkilediği, Osmanlı dönemi çinicilerin Çin porselenlerini bazen bire bir taklit ettiği bazen de desen, kompozisyon ve formlara kendi zevk ve yorumlarını ekleyerek klasik dönem çini sanatını geliştirdikleri tespit edilmiştir. Çini sanatı açısından önem teşkil eden konumuz dâhilinde ulaşılan bilgiler tarafımızca değerlendirilip değerlendirme ve sonuç kısmıyla çalışma tamamlanmıştır.

Abstract:
Porcelain is a type of white, hard-paste, translucent ceramic. The earliest surviving vessels of white and hard paste, baked at high temperatures, date back to B.C. They date back to the 3rd century and are the pioneers of porcelain. During the Ming dynasty (1368-1644), which reigned in China, blue-white porcelain was produced for the first time at the end of the 14th century, and the produced porcelains became an important trade item and had an impact on the Middle Eastern market. The strengthening of the Ottoman Empire and the expansion of its borders, the passage of the Silk Road through the Ottoman borders enabled the development of relations between the Ottoman Empire and the Ming Dynasty, and the high-quality Chinese porcelains that came to the Ottoman palace in various ways in the 15th century affected the development of Ottoman tile art in terms of technique, composition, pattern, color and form. Ottoman period tile artists carried out research to reach the level of white hard-bodied, blue-white decorated and transparent glaze of Chinese porcelains, and innovations were introduced in tile paste and decoration. When the works made in Bursa Green Mosque, Edirne Muradiye Mosque and Iznik are examined, they are examples of the effects of Chinese porcelain.
The Chinese Porcelains exhibited in the Topkapı Palace Museum today are the largest and most famous porcelain collection outside of China, with more than ten thousand items. Within the scope of this research, among the Chinese porcelains in the Topkapı Palace Chinese porcelain collection, Ming dynasty period porcelains and 15-17th century porcelains. 19th century Iznik tiles were compared in terms of technique, form, pattern and composition. As a result of the research, it was determined that Chinese porcelains significantly influenced the Ottoman tile art and especially the Iznik period tiles, and that the Ottoman period tile makers sometimes imitated Chinese porcelains exactly and sometimes improved the classical period tile art by adding their own tastes and interpretations to patterns, compositions and forms. The information obtained within the scope of our subject, which is important in terms of tile art, was evaluated by us and the study was completed with the evaluation and conclusion part.