Türkiye ve İran arasındaki düzensiz göç sorunu ve sınır güvenliği
The problem of irregular migration between Turkey and Iran and border security
Yazar: İSMAİL HAKKI ELÇİ
Danışman: PROF. DR. EYÜP CÜNEYT AKALIN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganlılar = Afghans ; Düzensiz göç = Irregular immigration ; Göçler = Migrations ; Güvenlik = Security ; Güvenlikleştirme = Securitization ; Sınır güvenliği = Border security ; Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; Türkiye = Türkiye ; İran = Iran

Özet:
Türkiye'de yıllık olarak yakalanan düzensiz göçmenlerin yaklaşık %80'i İran topraklarını kullanarak Türkiye'ye gelen göçmenlerden oluşmaktadır. Bu durum İran'ı, Türkiye'nin göç probleminde önemli bir ülke konumuna yükseltmektedir. Hatta İran'ın 1979'dan beri düzenli olarak yaklaşık 3 milyon Afgan göçmene ev sahipliği yaptığı düşünüldüğünde, İran sadece transit bir ülke değil, Türkiye için kaynak bir ülke konumunu da taşımaktadır. Ancak Türkiye'de düzensiz göç konusunda yapılan akademik tartışma ve çalışmalarda İran'ın bu önemli konumu göz ardı edilmekte, daha çok kaynak ülkelere odaklanılmaktadır. 
Bu bağlamda özellikle Afgan göçmenlerin neden Türkiye'ye göç ettikleri sorusu sadece Afganistan'da değil İran'da da aranmalıdır. İran'ın 1980'lerde Afgan göçmenlere yönelik yürüttüğü ensar-muhacir politikasından vazgeçip, son dönemde göç politikalarını güvenlikleştirmesi, Afgan göçünün önemli bir sebebini oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu çalışma Türkiye'de İran'ın göç politikalarını ele almada görülen literatür eksikliğini gidermeyi amaçlamakta, İran'ın göç politikalarının Türkiye'nin göç problemindeki önem derecesinin ortaya konulmasına odaklanmaktadır. 
Çalışmanın temel hipotezi: "İran'ın göç konusunu güvenlikleştirmesi, hem İran'da yaşayan hem de İran'ı transit ülke olarak kullanan Afgan göçmenlerin, Türkiye ve Avrupa'ya yönelmelerine sebep olmaktadır"  savıdır. Çalışmada ulaşılan sonuç, hipotez ile aynı yönde olmuş, Türkiye'nin düzensiz göç problemini çözmede İran ile işbirliği anlamında yapabileceği bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Approximately 80% of irregular migrants arrested annually in Turkey are migrants who come to Turkey via Iranian territory. This situation elevates Iran to an important country in Turkey's migration problem. In fact, considering that Iran is home to approximately 3 million Afghan migrants, it is also a migration source country for Turkey. However, academic studies on irregular migration in Turkey seem to ignore this important position of Iran and focus more on the source countries.
In this context, the question of why Afghan migrants migrate to Turkey should be sought not only in Afghanistan but also in Iran. Iran's abandonment of its open door policy in the 1980s and its securitization of immigration policies is a major cause of Afghan migration. This study aims to address the lack of literature on Iran's migration policies in Turkey and to demonstrate the importance of Iran's migration policies.
The main hypothesis of the study is the argument that: "Iran's securitization of immigration causes Afghan immigrants, both living in Iran and using Iran as a transit country, go towards Turkey and Europe. The result reached in the study was in the same direction as the hypothesis and some suggestions were made in terms of cooperation with Iran in solving the irregular migration problem of Turkey.