Hekzaklorosiklotrifosfazenin RMgX, RLi VE RZnX türü organometalik bileşiklerle reaksiyonlarının incelenmesi
Investigation of the reactions of hexachlorocyclotriphosphazene with organometallics as RMgX, RLi and RZnX compounds
Yazar: MEHMET ŞAKİR ECE
Danışman: Y.DOÇ. FATİH ASLAN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalismada, hekzaklorosiklotrifosfazenle (I) RMgX, RLi ve RZnX organometalikbilesiklerle reaksiyonlar gerçeklestirildi. RMgX bilesigi tiyo-2-il- magnezyum bromür ve n-bütilmagnezyum bromür kullanildi. RLi bilesigi olarak 2-tiyenillityum ve n- bütillityumkullanildi. RZnX bilesigi olarak 2-tiyenilçinko bromür ve n-bütilçinko bromür kullanildi.Reaksiyonlar, farkli organometalik bilesikler kullanildigindan farkli sartlarda gerçeklestirildi.I ile RMgX reaksiyonu toluen çözücüsünde oda sicakliginda 2 hafta devam ettirildi. I ile RLireaksiyonu toluen çözücüsünde oda sicakliginda 2 gün devam ettirildi. I ile RZnX reaksiyonutoluen çözücüsünde sicakta 7 gün devam ettirildi.I ile RMgX ve RZnX bilesiklerin reaksiyonundan sübstitüe siklotrifosfazen31olusmadigi P NMR spektroskopisiyle belirlendi. I ile 2-tiyenillityumun reaksiyonundan isehekza(2-tiyenil)siklotrifosfazenin (VII) sentezlendi. Bu çalismada sentezlenen bilesiklerinfrared, 1 H, 13 31C and P NMR spektroskopisi ve elementel analizle karakterize edildi. VII31bilesiginde fosfazen halkasinin oldugu infrared ve P NMR spektroskopisiyle belirlendi. VIIbilesiginin IR spektrumunda siklotrifosfazendeki halka P=N bagina ait karakteristik olangerilme titresiminden dolayi 1219 cm-1 de siddetli absorbans görüldü. Bu spektrumlarda digerpikler C-H, N-H, C=C, P-O-C ve P-N titresimleri için tespit edilebildi. VII bilesiginin tam31 31sübstitüe oldugu P NMR spektroskopisiyle belirlendi. P NMR spektrumunda 13.99 ppmde singlet olarak bir pik görüldü. II ve III bilesiklerinin 1 H ve 13C NMR spektrum analizi deyapilari dogrulamaktadir.Bu çalismada, RMgX ve RZnX bilesiklerinin reaksiyonla rinda sübstitüesiklotrifosfazen bilesikleri sentezlenemedi. RLi reaksiyonunda hekza(2-tiyenil)siklotrifosfazenin (VII) bilesigi sentezlendi.

Abstract:
In this study, hexachlorocyclotriphosphazene (I) was treated with thiophen-2-yl- magnesium bromide (II), n-butylmagnesium bromide (IV), 2-thienyllithium (VI),n-butyllithium (VIII), 2-thienylzinc bromide ( ) and n-butylzinc bromide ( II)X Xreagents in THF solvent at hot and room temperature under argon atmosphere.Organocyclotriphosphazene derivates were not isolated in the reactions of RMgXand RZnX reagents. But, fully substituted hexa(2-thienyl)cyclotriphosphazene(VII)was synthesized by the reaction of I with 2-thienyllithium.The synthesized compounds in this study were characterized by infrared, 1 H,13C and 31 P NMR spectroscopy and elemental analysis. The absent or presence of the31phosphazene ring in the compounds was confirmed by infrared and P NMR31spectroscopies. The infrared and P NMR spectra of III, V, IX, XI and XIIIcompounds were not showed characteristic peaks of phosphorus and the P=N band in31cyclotriphosphazenes. The infrared and P NMR spectrum of VII compound wereshowed characteristic peaks of phosphorus and the P=N band incyclotriphosphazenes. The elemental analysis values found and calculated aresuitable structure of VII. The fully substitution of compound VII was confirmed by31 31P NMR spectroscopy. The P NMR spectrum was showed a peak at 13.99 ppm asa singlet. 1 H and 13 C NMR spectra of II and III compounds also provided a completeproof of structures.In this study, desired organophsophazenes derivates could not beisolated.Hexa(2-thienyl)cyclotriphosphazene(VII) could be synthesized by the reaction of Iwith 2-thienyllithium.