Türk vergi hukuku'nda yoklama
Inspection in Turkish tax law
Yazar: EMİNE SOYLU GÖKSOY
Danışman: PROF. DR. FUNDA BAŞARAN YAVAŞLAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Mali hukuk = Fiscal law ; Türk Vergi Kanunu = Turkish Tax Code ; Vergi Kanunu = Tax Code ; Vergi denetimi = Tax audit ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergi yoklama = Tax inspection

Özet:
Vergiyi doğuran olayla ilişki içine giren herkes yoklamaya tabidir. Bu yükümlünün bildirimleri veya idarenin kendi tespitleri nedeniyle olabileceği gibi vergi idaresi dışındaki kurumların bildirimleri ve idareye gelen ihbar dilekçelerine istinaden de olabilir.  Önemli olan yoklamanın konusuna giren ve yoklama ile tespiti yapılabilecek olan durumun varlığıdır. Yoklama vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi, yükümlünün beyanlarının doğruluğunun araştırılması ve delillerin toplanması açısından önemli bir denetim aracıdır.
Yoklama vergiyi doğuran olayın meydana geldiği yerde ve yoklanacak olana haber verilmeden yapılan bir denetim şeklidir. Bu nedenle yoklama ile kişinin temel hak ve özgürlüklerine kolayca sınırlama getirilebilir. Devletle yükümlüyü karşı karşıya getiren bu denetim aracının, müdahale sınırlarının hukuk kurallarına göre belirlenmesi gerekir. Bu çalışmada, denetim sistemi içinde önemli bir yere sahip olduğunu düşündüğümüz yoklamanın işleyişi, sorunları ve sisteme getirdiğimiz öneriler çalışılmıştır.
Çalışmanın ilk kısmında, yoklamanın hukuksal boyutu ve uygulamadaki hususları açıklanmıştır. Ayrıca diğer denetim araçlarına ve yoklamanın bu denetim araçları ile arasındaki farklılıklara değinilmiştir.
İkinci bölümde ise, özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı ve mülkiyet hakkının anlamları açıklanmaya çalışılmıştır. Ardından bu haklara yoklama ve yoklamada el koyma yetkisinin kullanılarak nasıl müdahale edildiğine, el koyma yetkisinin kullanım şartlarına değinilmiştir. Ayrıca konu Anayasa, yasalar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi(AİHS), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi(AİHM) ve Yüksek Mahkeme kararları ile açıklanmıştır.
Çalışmanın üçüncü kısmında, yoklamanın daha etkin ve verimli olması ve Anayasa, AİHM, Ceza Muhakemesi Kanunu(CMK) doğrultusunda tekrar düzenlenmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Every individual who is involved in a taxable event is subject to inspection. This can be carried out in consequence of taxpayers' notices or the detections of the tax administration as well as with reference to the notices of the other public institutions except the tax administration and the petitions submitted  to the tax administration. The important thing is the presence of the situation that comes into the subject of the inspection  and can be detected by inspection. The inspection is an important  audit tool in terms of preventing of tax loss and evasion ,investigating the accuracy of the taxpayers'statements and collecting evidence.
   The inspection is a way of inspection that is carried out   where a taxable event occurs and without notice of taxpayers. Therefore, the fundamental rights and freedoms of the person can be easily restricted by inspection. The boundaries of intervention of this audit means that taxpayers and the state come across, require to be determined due process of law. We think that inspection has an important place in the system of tax audit and in this study, we put emphasis on the process and problems of the inspection, and our proposals about this audit means.
 In the first chapter of the study; the legal dimension of inspection and widespread-intensive tax audit and issues in practice is explained. Besides, other audit means and the differences between the inspection and those audit means are mentioned.
In the second chapter; the meanings of the right of privacy, the immunity of domicile, the right of property are tried to be explained. Afterwards it is mentioned that how these rights are intervened by inspection and by the seizure in the course of inspection, and the conditions in the authority of seizure. Besides, this matter is explained by Constitution, laws, European Convention On Human Rights, European Court of Human Rights and the judgements of Supreme Court.
In the third chapter of the study, some proposals for inspection to be more efficient and productive, and to be rearranged in accordance with The Constitution, European Court of Human Rights, and Law of Criminal Procedure are submitted.