Mobilizasyon teorisi bağlamında büyük Zonguldak grevi
The great Zonguldak strike in the context of the mobilization theory
Yazar: BÜLENT ÖZEL
Danışman: PROF. DR. SADIK KILIÇ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü = Labour Economics and Industrial Relations Departments ; Çalışma ekonomisi = Labour economics ; Çalışma ilişkileri =

Özet:
Bu çalışma Türkiye işçi sınıfı tarihinin en önemli işçi eylemlerinden biri olan Büyük Zonguldak Grevini, John Kelly'nin mobilizasyon teorisinden yararlanarak açıklar. Grevle ilgili yapılan çalışmalardaki teorik boşluğu vurgulayarak, greve yönelik özgün bir açıklama getirir. Teorideki enformel ve formel liderlik, adaletsizlik, örgütlenme, sosyal kimlik (ve sosyal ağlar), fırsatlar-tehditler ve karşı-mobilizasyon boyutlarının belirleyici rolünü spesifik olarak gösterir. Yarı yapılandırılmış mülakatlara dayanarak ve mobilizasyon teorisi üzerinde süregiden tartışmalara atıf yaparak, diğerlerinin arasında, şu tespitlerde bulunur: i) Mobilizasyon teorisi Zonguldak grevini tüm boyutlarıyla ikna edici bir şekilde açıklar. ii)  Yine de teorinin açıklama gücünü arttırmak için, bu boyutlara sıralı bir sürecin unsurları olarak değil, bütüncül ve aralarındaki karşılıklı belirlenmeler dikkate alınarak bakılmalıdır. iii) Kelly'nin en çok eleştiri aldığı nokta liderliği aşırı vurgulaması olsa da, enformel ve formel liderlik Zonguldak grevinin gerçekleşmesinde Kelly'nin öne sürdüğünden bile daha ileri düzeyde belirleyicidir. iv) Bazı kolektif eylemleri (mesela Zonguldak grevini) daha iyi açıklamak için adaletsizliğin daha geniş bir kavramsallaştırmasına ihtiyaç vardır. v) Kelly'nin takipçilerinin çalışmalarında geçen örgütlenme ve mobilizasyon kavramlarının birbirinden farklı olduğu ve kolektif eylemleri açıklarken derin örgütlenme kavramına atıfta bulunulması gerektiği yönündeki görüşleri onaylar. Böylece çalışma, mobilizasyon teorisini güçlü bir şekilde onaylamakla kalmaz, aynı zamanda ürettiği eleştirel bilgiyle teoriye katkı sağlar.

Abstract:
This study clarifies the Great Zonguldak Strike in 1991, one of the most significant labor movements in Turkish history, by using John Kelly's mobilization theory. By highlighting the theoretical gaps in previous studies about this movement, it provides an original contribution to illustrating the strike in this way. It demonstrates the decisive role of informal and formal leadership, injustice, organization, social identity (and social networks), opportunities-threats, and counter-mobilization dimensions in explaining the action. Based on semi-structured interviews and referencing ongoing debates on mobilization theory, it draws the following, among others, inferences: i) Mobilization theory convincingly explains the Zonguldak strike in all its dimensions. ii) To enhance the theory's explanatory power, however, these dimensions should be considered not as elements of consecutive processes but as interconnected and interdependent components. iii) While John Kelly has been criticized for overly emphasizing leadership by his followers, informal and formal leadership are even more determinative in the Zonguldak case than Kelly indicated. iv) There is a need for a broader conceptualization of injustice to describe more effectively some collective actions (such as the Zonguldak strike). v) The study confirms arguments that organizing and mobilizing are distinct phenomena, and the "deep organizing" notion is more convincing in defining the dimension of organization. Therefore, this thesis not only gives empirical support for mobilization theory but also contributes to it by producing some critiques.