Prostat kanserli hastalarda multiparametrik magnetik rezonans görüntüleme bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of multiparametric magnetic resonance imaging findings in patients with prostate cancer
Yazar: MUSTAFA BALCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN AYDIN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prostat hastalıkları = Prostatic diseases ; Prostat neoplazmları = Prostatic neoplasms ; Prostatit = Prostatitis

Özet:
Prostat Kanserli Hastalarda Multiparametrik Magnetik Rezonans Görüntüleme Bulgularının Değerlendirilmesi
Amaç: Prostat kanseri ve kanser dışı prostat hastalığı olan lezyonların multiparametrik magnetik rezonans görüntüleme (MpMRG) bulgularının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal Metod: Bu çalışmada Aralık 2017 ile Ocak 2020 tarihleri arasında SDÜTF Hastanesi Radyoloji ünitesinde 1.5T MR cihazında MpMRG yapılan 99 olgunun dijital radyoloji arşiv sisteminde kayıtlı olan görüntüleri retrospektif olarak değerlendirildi. Bu olguların görüntüleme protokolü; T2A TSE aksiyel-koronal-sagital, T1A TSE axial-koronal-sagital, Difüzyon ağırlıklı görüntüleme ve Dinamik MR serilerinden oluşmaktaydı. Lezyonların yeri, morfolojisi, ekstraprostatik yayılımı, T2A sinyalleri, difüzyon kısıtlılığı, kontrast tutulumu (maksimum konsantrasyon değeri (Cmax) ve akselerasyon zamanı (AZ)) değerlendirildi. Ekstraprostatik yayılım (EPY) tipleri iki grupta (EPY1 ve EPY2) toplanarak, EPY ile yakın invazyon arasındaki ilişkiler incelendi. Bulgular arasındaki ilişki SPSS 20.0 programı ile değerlendirildi.
Bulgular: Değerlendirilen 99 olgunun 75'i prostat Ca (PCa), 24'ü prostat Ca dışı lezyona (PCa-DL) sahipti. PCa tanısı alan hastaların yaş ortalaması daha yüksekti (p=0,002). PCa hasta grubunda prostat hacmi anlamlı düzeyde düşük iken (p<0,001); total PSA, serbest PSA ve PSA dansite sonuçları anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,001).
Dinamik incelemede PCa ve PCa-DL grupları arasında Tip 1 ve Tip 3 eğri oranları açısından anlamlı farklılık saptanırken (p<0,002), Tip 2 eğri oranları benzer bulundu. 
Hastaların PI-RADS skor oranları, PCa olan ve olmayan hastalar arasında anlamlı farklılık gösterdi (p<0,001). 
Periferal gland yerleşimli PCa ve PCa-DL grupları arasında; gerek ADC değerleri (p<0,001) gerekse semikantitatif inceleme bulgularında (Cmax, AZ) (p<0,005) anlamlı farklılık saptandı. Transizyonel zon yerleşimli PCa ve PCa-DL grupları arasında T2A-SIL (p<0,001) ve T2A-SIL/T2A-SIH (p<0,035) değerleri arasında anlamlı farklılık saptandı. Santral gland lezyonlarında PI-RADS skoru ile T2A-SI arasında negatif korelasyon saptandı (p=0,008).
Transizyonel zon yerleşimli lezyonlarda T2A-SI ile Cmax değerleri arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Ancak T2A-SI ile Cmax değerleri arasında belirgin negatif yönlü ilişki bulundu. Ayrıca AZ ile Cmax değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı olmayan negatif yönlü ilişki dikkati çekti.
Gerek nörovasküler band invazyonu, gerek seminal vezikül invazyonu, gerekse rektoprostatik açı obliterasyonu, EPY2 grubunda daha fazla görüldü.   Ayrıca EPY düzeyi arttıkça yakın invazyon oranlarında artış saptandı (p<0,001).
Sonuç: Multiparametrik prostat MRG, prostat kanserini ortaya koyan en değerli noninvaziv tanı yöntemi konumundadır. Bu yöntemde periferal zonda ADC ve dinamik inceleme ile transizyonel zonda T2A sinyal intensitesi benign-malign lezyon ayrım tahmininde, oldukça önemli rol oynamaktadır. Bu çalışma ile  akselarasyon zamanı ve T2A-SI'nın doğru tanıya ek katkı sağladığı gösterilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: prostat kanseri, prostatit, multiparametrik magnetik rezonans görüntüleme, T2 ağırlıklı görüntüleme, dinamik kontrastlı inceleme, ekstraprostatik yayılım

Abstract:
Evaluation of Multiparametric Magnetic Resonance Imaging Findings in Patients with Prostate Cancer
Purpose: Multiparametric magnetic resonance imaging (MpMRG) findings of the lesions with prostate cancer and non-cancerous prostate disease are aimed.
Materials-Method: In this study, the images recorded in the digital radiology archive system of 99 patients who underwent mpMRG on 1.5T MR device in SDÜTF Hospital Radiology Unit between December 2017 and January 2020 were evaluated retrospectively. Imaging protocol consisted of these cases; T2A TSE axial-coronal-sagittal, T1A TSE axial-coronal-sagittal, diffusion-weighted imaging and Dynamic MR series. The location, morphology, extraprostatic spread, T2A signals, diffusion restriction, contrast enhancement (Cmax and acceleration time) of the lesions were evaluated in MR imaging. Extraprostatic extension, types were collected in two groups (EPY1 and EPY2), and the relationships between extraprostatic spread and near invasion were evaluated. The relationship between the findings was evaluated with the SPSS 20.0 program.
Findings: Of the 99 cases evaluated, 75 had Prostate Ca (PCa) and 24 had non-cancer prostate disease. Accordingly, the average age of patients diagnosed with PCa was higher (p = 0.002). While the prostate volume was significantly lower in the PCa patient group (p <0.001); Total PSA, free PSA and PSA density results were significantly higher (p <0.001).
In dynamic analysis, there was a significant difference between PCa and PCa-DL groups in terms of type1 and type 3 curve rates (p <0.002), type2 curve rates were similar. 
The PI-RADS score rates of patients differed significantly between patients with and without PCa (p <0.001). 
Between the peripheral gland located PCa and PCa-DL groups; There was a significant difference in both ADC values (p <0.001) and in the semi-quantitative analysis findings (Cmax, AZ) (p <0.005). There was a significant difference between transitional zone located PCa and PCa-DL groups between T2A-SI (p <0.001) and T2A-SIL / T2A-SIH (p <0.035) values. A negative correlation was found between PI-RADS score and T2A-SI in central gland lesions (p = 0.008).
There was no significant relationship between T2A-SI and Cmax values in lesions with transitional zones. However, a significant negative correlation was found between T2A-SI and Cmax values. In addition, statistically insignificant negatively relationship between AZ and Cmax was calculated.
Neurovascular band invasion, seminal vesicle invasion, and rectoprostatic angle obliteration were more common in the EPY2 group. In addition, as the level of EPY increased, an increase in near invasion rates was detected (p <0.001).
Conclusion: Multiparametric prostate MRI is the most valuable noninvasive diagnostic method that reveals prostate cancer. In this method, ADC and dynamic examination in the peripheral zone and T2A signal intensity in the transitional zone play an important role in the prediction of benign-malignant lesion. In this study, the acceleration time and T2A-SI have been shown to make an additional contribution to the correct diagnosis.

          Key Words: prostate cancer, prostatitis, multiparametric magnetic resonance imaging, T2 weighted imaging, dynamic analysis, extraprostatic extension