Murat nehrinin Bingöl sınırları içerisinde yaşayan bazı Cyprinid balıkların parazit faunası ve mevsimsel dağılımları
The parasite fauna and seasonal distribution of some Cyprinid fishes living in Bingol city borders of the Murat river
Yazar: NİMETULLAH KORKUT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KOYUN
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology ; Biyoloji = Biology ; Parazitoloji = Parasitology

Özet:
Murat Nehrinde doğal olarak yaşayan Cyprinion macrostomum, Chondrostoma regium, Capoeta umbla ve Squalius cephalus balık türlerinin parazit faunası, Temmuz 2017 - Haziran 2019 tarihleri arasında, iki yıl süreyle ve aylık periyotlarla tespit edilerek mevsimsel dağılımları araştırılmıştır. Dört farklı balık türünden toplam 23 farklı parazit türü tespit edilmiş, bunların konak türü, mevsimsel değişimler ve konak büyüklüğüne göre dağılımları açıklanmıştır. Normallik testi sonucu verilerin, büyük örneklemlerde sıklıkla görüldüğü gibi, normal dağılmadığı görülmüş (p<0,05), bu nedenle veriler non-parametrik testler ile açıklanmıştır.
İncelenen dört farklı balık türününün toplam parazitlenme düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür (p>0,05). Herhangi bir parazit ile enfekte olma oranı C. umbla'da (% 81,7) en yüksek seviyeye ulaşırken onu sırasıyla S. cephalus (% 81,2), C. macrostomum (% 75,8) ve C. regium (% 68,8) takip etmiştir. Genel enfestasyon durumu, tüm balıklar için, her mevsimde birbirine yakın değerler almış, ancak yaz ve kış mevsimlerindeki enfestasyon miktarları arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu görülmüştür (p<0,05). Farklı büyüklüklerdeki konak balıklar arasında toplam parazit enfestasyonu düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05), bununla birlikte konak büyüklüğünün arttıkça parazit infrapopulasyonlarının da arttığı tespit edilmiştir.
Çalışmada tespit edilen parazitlerden Dactylogyrus macrostomi, Dactylogyrus lenkorani tbilisi, Dactylogyrus linstowi, Dogielius molnari ve Gyrodactylus paranemachili ülkemiz için yeni kayıtlar olurken, diğer bazı parazit türleri de yeni konak kayıtları ile beraber bildirilmiştir. Ayrıca bu çalışma ile ilk kez Dactylogyrus'lara (Monogenea) ait post larval Oncomyracidia detaylı bir şekilde fotoğraflanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Cyprinid, Murat Nehri, konak-parazit etkileşimi.

Abstract:
Some Cyprinid fish species; Cyprinion macrostomum, Chondrostoma regium, Capoeta umbla and Squalius cephalus living naturally in the Murat River, were investigated for helminth fauna and determined seasonal effects between July 2017 and June 2019 for two years and monthly periods. A total of 23 different parasite species were identified from four different fish species, and their distribution according to host species, seasonal changes and host size was explained. As a result of the normality test, the data were not normally distributed as seen in large samples (p <0.05), so the data were explained by non-parametric tests.
It was observed that there was no statistically significant difference in total parasitization levels of four fish species studied (p> 0.05). The rate of infection with any parasite reached the highest level in/on C. umbla (81.7%), while it was followed by S. cephalus (81.2%), C. macrostomum (75.8%) and C. regium (68.8%), respectively. General infestation status for all fish has taken values close to each other in all seasons, but the difference between the infestation amounts in summer and winter was found to be statistically significant (p <0.05). It was determined that there was no statistically significant difference in total parasite infestation levels among host fish of different sizes (p> 0.05), however, as the host size increased, parasite infrapopulations also increased.
While Dactylogyrus macrostomi, D. lenkorani tbilisi, D. linstowi, Dogielius molnari and Gyrodactylus paranemachili are new records for Turkey, and some other parasite species have also been reported with new host records. In addition, with this study, post-larval Oncomyracidia belonging to Dactylogyrus (Monogenea) genus was photographed in detail for the first time.

Keywords: Cyprinid, Murat River, host-parasite interaction.