COVİD-19 enfeksiyonu geçiren sağlık çalışanlarında nörokognitif özellikler ve travma sonrası stres bozukluğu arasındaki ilişki
The relationship between neurocognitive features and post-traumatic stress disorder in healthcare workers after COVID-19 infection
Yazar: NAİLE ÖZGE UTKAN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM TAYMUR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Sağlık personeli = Health personnel ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı COVİD-19 geçiren sağlık çalışanlarında nörokognitif özellikleri değerlendirmek ve eşlik eden travma sonrası stres bozukluğu belirtileri ile arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya; COVİD-19 tanısı olan 15 doktor, COVİD-19 tanısı olan 15 hemşire, COVİD-19 geçirmemiş 15 doktor, COVİD-19 geçirmemiş 15  hemşire olmak üzere toplam 60 katılımcı dahil edilmiştir. Araştırmaya katılmaya gönüllü olan bireyler; Sosyodemografik Veri Formu, Klinisyen Tarafından Uygulanan Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği(CAPS), Olayların Etkisi Ölçeği(OEÖ), SCL-90-R Belirti Tarama Testi,  SCİD-5: DSM-5 Tarafından Yapılandırılmış Klinik Görüşme, Stroop Testi TBAG Versiyonu, İz Sürme Testi(İST), Sözel Bellek Süreçleri Testi(SBST), Çizgi Yönü Belirleme Testi ve Rey-Osterrieth Karmaşık Figür Testi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmamızda COVİD-19 tanısı olan sağlık çalışanlarında TSSB yaygınlığının %30 olduğu bulunmuştur. Buna ek olarak, COVİD-19 tanısı olmayan grubun Rey-Osterrieth Karmaşık Figür Testi Gecikmeli Hatırlama skor ortalamalarının, COVİD-19 tanısı olan grubun skor ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu (Z=-2,319, p=0,020)  bulunmuştur. COVİD-19 tanısı olmayan grubun Rey-Osterrieth Karmaşık Figür Testi Anlık Hatırlama skor ortalamalarının, COVİD-19 tanısı olan grubun skor ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu (T=-2,82, p=0,007)  gözlenmiştir. COVİD-19 tanısı olmayan grubun Çizgi Yönü Belirleme Testi skor ortalamalarının, COVİD-19 tanısı olan grubun skor ortalamalarından istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu (T=-2,08, p=0,042)  bulunmuştur. COVİD-19 tanısı olan ve olmayan bireyler arasında SCL-90 alt ölçek skorları, CAPS alt ölçek skorları, OEÖ alt ölçek skorları ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklılık göstermediği gözlenmiştir. Hiyerarşik Regresyon Modelinde alt ölçek skorları incelendiğinde, COVİD-19 tanısı olan sağlık çalışanlarında İST-B süre değerlerini açıklamada, CAPS Yeniden Yaşama ve Toplam OEÖ Puanı skorlarının istatiksel açıdan anlamlı seviyede etkili olduğu bulunmuştur. Buna ek olarak Hiyerarşik Regresyon Modelinde COVİD-19 tanısı olan sağlık çalışanlarında alt ölçek skorları incelendiğinde, SBST Anlık Bellek skor değerlerini açıklamada, CAPS Yeniden Yaşama, CAPS Bozukluk Süresi ve Toplam OEÖ Puanı skorlarının istatiksel açıdan anlamlı seviyede etkili olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda COVİD-19 tanısı olan sağlık çalışanlarında kısa süreli ve uzun süreli görsel bellek, görsel-uzaysal algılamanın COVİD-19 geçirmemiş sağlık çalışanlarına göre anlamlı derecede bozuk olduğu gösterilmiştir.  Çalışmamızdan elde edilen sonuçlar neticesinde COVİD-19 tanısı olan ve olmayan sağlık çalışanlarında eşlik eden TSSB belirtileri ve eşlik eden psikopatolojiler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sağlık çalışanlarında COVİD-19 sonrası nörokognitif özellikler ve bunların eşlik eden TSSB belirtileri ile ilişkisini inceleyen daha fazla çalışmaya gereksinim vardır. 
Anahtar Kelimeler: COVİD-19, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Nörokognitif Özellikler

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the neurocognitive features of healthcare workers diagnosed with COVID-19 and to examine the relationship between these features and accompanying post-traumatic stress disorder symptoms. 
Material and Methods: A total of 60 participants, including 15 doctors with a diagnosis of COVID-19, 15 nurses with a diagnosis of COVID-19, 15 doctors without a diagnosis of COVID-19 and 15  nurses without a diagnosis of COVID-19 were included in the study. Individuals volunteered to participate in the study were evaluated by Sociodemographic Data Form, Clinician-Administered Post Traumatic Stress Disorder Scale(CAPS), Impact of Events Scale-Revised(IES-R), Symptom Checklist-90(SCL-90), Structured Clinical Interview for Dsm-5 Disorders(SCID-V), Stroop Test TBAG version, Trail Making Test, Öktem Verbal Memory Processes Test, Benton Judgment Of Line Orientation and Rey-Osterrieth Complex Figure Test. 
Results: In our study, the prevalence of PTSD in healthcare workers diagnosed with COVID-19 was found to be 30%. Additionally, the mean Rey-Osterrieth Complex Figure Test Delayed Recall score of the group without a diagnosis of COVID-19 was found to be statistically significantly higher than the mean score of the group with a diagnosis of COVID-19 (Z=-2.319, p=0.020). The Rey-Osterrieth Complex Figure Test Immediate Recall score averages of individuals without a diagnosis of COVID-19 were observed to be statistically significantly higher than the average scores of individuals with a diagnosis of COVID-19 (T=-2.82, p=0.007). The mean Benton Judgment Of Line Orientation score of the group without the diagnosis of COVID-19 was detected to be statistically significantly higher than the mean score of the group with the diagnosis of COVID-19 (T=-2.08, p=0.042). The mean scores of SCL-90 subscale scores, CAPS subscale scores, and IES-R subscale scores were observed not to differ statistically between individuals with and without a diagnosis of COVID-19. Considering the examination of the subscale scores in the Hierarchical Regression Model, the CAPS Reexperiencing Symptoms and Total IES-R Scores were found to be statistically significantly effective in explaining the Trail Making Test-Part B duration values in healthcare workers with the diagnosis of COVID-19. Besides, examining that the subscale scores in the Hierarchical Regression Model, the CAPS Reexperiencing Symptoms, CAPS Duration of disturbance, and Total IES-R Scores were statistically significantly effective in explaining the Öktem Verbal Memory Processes Test İmmediate Memory score values in healthcare workers with the diagnosis of COVID-19. 
Conclusion: In our study, short-term and long-term visual memory and visuospatial perception were shown to be significantly impaired in healthcare workers diagnosed with COVID-19 compared to healthcare workers without a diagnosis of COVID-19. There was no significant difference between the accompanying PTSD symptoms and accompanying psychopathologies in healthcare workers with and without a diagnosis of COVID-19. More studies are needed to examine the neurocognitive features of healthcare workers after COVID-19 and their relationship with accompanying PTSD symptoms. 
Keywords: COVID-19, Post Traumatic Stress Disorder, Neurocognitive Feature