İki uçlu bozukluğu olan kadınlarda anneliğe yönelik tutumlar
Attitudes towards motherhood in women with bipolar disorder
Yazar: MELİS BOZOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜLYA BİLGİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Annelik = Motherhood ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Bu tanımlayıcı araştırma, iki uçlu bozukluğu olan kadınlarda anneliğe yönelik tutumları incelemek amacıyla, Temmuz 2022- Haziran 2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini sosyal medya üzerinden ulaşılan üreme çağındaki nullipar iki uçlu bozukluk tanılı ve ruhsal bozukluğu olmayan ve üreme çağında olan kadınlar oluşturdu. Araştırmanın örneklemini oluşturan 112 kadından araştırmacılar tarafından literatürden yararlanarak oluşturulmuş ve bireysel özellikleri, üreme sağlığına ve iki uçlu bozukluk tanı ve tedavisine dair bilgileri değerlendiren 37 soruluk bilgi formu ile veriler toplandı. İstatistiksel analizde, tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, karşılaştırmalarda Bağımsız Gruplar T-Testi, Anova Testi, Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H testi kullanıldı. İlişki tespitinde ise Pearson ya da Spearman korelasyon analizinden yararlanıldı. Çalışmada iki uçlu bozukluk tanılı kadınların doğurganlığa ve çocuk sahibi olmaya yönelik ölçek alt boyutlarından beklentiler ve planlamayı kapsayan üçüncü alt boyut puanlarının ruhsal bozukluğu olmayan kadınlara göre düşük bulundu. Anneliğe yönelik duygu ve düşünce ifadelerinde en sık bahsedilen duygunun "arzulama", en sık ifade edilen düşünce temasının ise "anne olmayı düşünmeme" olduğu saptandı. İki uçlu bozukluk tanılı kadınların çocuk sahibi olmadan önceki beklentileri ve planlarının ruhsal bozukluğu olmayan katılımcılardan daha düşük olduğu bulundu. İki uçlu bozukluk tanılı kadınların doğurganlığa ve çocuk sahibi olmaya yönelik tutumları üzerinde medeni durum ve yaş gibi bireysel özelliklerin ve hastaneye yatış sayısı ve ilk atak türü gibi hastalığa dair özelliklerin etkisi olduğu bulunurken, üreme sağlığına dair özelliklerin etkisi olmadığı saptandı. Sonuç olarak anneliğe yönelik tutumu etkileyen faktörler içerisinde iki uçlu bozukluk tanılı kadınlara özgü faktörler yer almaktadır. Bu faktörlerin ayırt edilmesi ruh sağlığı alanında çalışan klinisyenler, özellikle ruh sağlığı ve psikiyatri hemşireleri tarafından, sürdürüm tedavilerinde dikkat edilmesi gereken noktalarda yeni bir bakış açısı geliştirilebilmesi açısından önemlidir. Ayrıca iki uçlu bozukluğun yönetiminde hastayla birlikte çalışılabilecek alanlar hakkında farkındalık kazanılabilecektir.

Abstract:
This descriptive study was conducted between March 2023 and June 2024 to examine attitudes towards motherhood in women with bipolar disorder. The study population consisted of reproductive-age, nulliparous women with bipolar disorder and those without mental disorders, reached through social media. Data were collected from a sample of 112 women using a 37-item questionnaire developed by researchers based on literature, assessing individual characteristics, reproductive health, and knowledge of bipolar disorder diagnosis and treatment. In statistical analysis, in addition to descriptive statistics, Independent Groups T-Test, Anova Test, Mann Whitney U Test and Kruskal Wallis H test were used for comparisons. Pearson or Spearman correlation analysis was used to determine the relationship. The study found that women with bipolar disorder had lower scores on the fertility and childbearing expectations and planning subscale compared to women without mental disorders. It was determined that the most frequently mentioned emotion in expressions of feelings and thoughts about motherhood was "desire" and the most frequently expressed thought theme was " not planning to become a mother". It was found that women diagnosed with bipolar disorder had lower expectations and plans about having children than participants without mental disorders. While individual characteristics like marital status and age, as well as illness-related factors like the number of hospitalizations and type of first episode, affected attitudes towards fertility and childbearing in women with bipolar disorder, reproductive health factors had no effect. In conclusion, factors specific to women with bipolar disorder affect attitudes towards motherhood. Identifying these factors is important for mental health professionals, especially psychiatric nurses, to gain new perspectives for maintenance treatments and enhance collaboration with patients in managing bipolar disorder.