Hristiyan misyon hareketleri ve sömürgecilik dönemi
Christian mission movements and the colonial era
Yazar: EMİNE ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ARAS
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Cizvitler = Jesuits ; Dominiken tarikatı = Dominiken religious order ; Fransisken = Franciscan ; Katolik = Catholic ; Misyonerlik = Missionary ; Protestanlık = Protestantism ; Sömürgecilik = Colonialism

Özet:
Sömürgecilik, bir toplumun bir bölgede ortaya koyduğu maddi ve manevi birikimlere yapılan saldırıdır. Sömürülen halkların sosyal, siyasi ve dini hakları kısıtlanmıştır. Tarih, sömürge ülkelerinde yaşayan yerli halkların bir kısmının köleleştirildiğine bir kısmının da feci şekilde katledildiğine tanık olmuştur. İşgalci güçler sömürge ülkelerinde iskân politikası uygulayarak sömürge ülkelerinde yaşayan yerli halkları asimile etmişlerdir. Sömürgecilik tarihi Eski Yunan ve Roma'ya kadar uzanır. Çin, Babürlü Hanedanlığı ve Japonya İmparatorluğu erken dönemlerde sömürgecilik yapmıştır. Müslümanlar ise sömürgecilik faaliyeti yürütmeden yayılma politikası izlemişlerdir. Bu anlayış ile Müslümanların hâkim olduğu topraklar Yeni Çağ'da Asya, Afrika, İber Yarımadası ve Batı Avrupa'ya ulaşmıştır. Sömürgecilik, XVI. XVII. ve XVIII. yüzyıllarda çok ileri boyutlara ulaşmıştır. Bu dönemde özellikle Katolik ve Protestan devletler, keşif ve sömürgecilik yoluyla Hristiyanlığı yaymışlardır. Kâşifler misyoner gruplarla birlikte hareket etmişlerdir. XVI. XVII. ve XVIII. yüzyıllarda Fransiskenler, Dominikenler ve Cizvitler sömürge bölgelerinde misyonerlik yapmışlardır. Bu gruplar Katolik sömürgeci devletlerden olan Fransa, İspanya ve Portekiz'in sömürgelerinde görev yapmışlardır. Yine bu yüzyıllarda Protestan sömürgeci devletlerden İngiltere ve Hollanda'nın sömürge bölgelerinde Protestanlığı yaymak için teşkilatlar kurulmuştur.
Fransiskenler, Dominikenler, Cizvitler ve Protestan misyoner gruplar gittikleri sömürge ve misyon ülkelerinde eğitim kurumları, kilise ve şapeller açmışlardır. Sömürgeciliğe ve misyonerliğe maruz kalan yerli halkların farklı tutumları olmuştur. Dinlerini değiştiren yerliler olduğu gibi dinlerini değiştirmeyen yerliler de olmuştur. Bazı yerliler ise Hristiyanlığı kendi dinleriyle sentezleyerek kabul etmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Sömürge, Misyonerlik, Katolik, Protestan, Fransiskenler, Cizvitler, Dominikenler.

Abstract:
Colonialism is an attack on the material and moral accumulations of a society in a region. The social, political and religious rights of the exploited peoples were restricted. History has witnessed that some of the indigenous peoples living in colonial countries were enslaved and some were brutally murdered. The occupying powers assimilated the indigenous peoples living in the colonial countries by applying a settlement policy in the colonial countries. Colonial history goes back to Ancient Greece and Rome. China, the Mughal Dynasty, and the Empire of Japan were early colonizers. Muslims, on the other hand, followed a policy of expansion without carrying out colonial activities. With this understanding, the lands dominated by Muslims reached Asia, Africa, the Iberian Peninsula and Western Europe in the New Age. Colonialism, XVI. XVII. and XVIII. It has grown to a very advanced level over the centuries. During this period, especially Catholic and Protestant states spread Christianity through exploration and colonialism. Explorers acted together with missionary groups. XVI. XVII. and XVIII. In the centuries, Franciscans, Dominicans, and Jesuits served as missionaries in colonial areas. These groups served in the colonies of the Catholic colonial states of France, Spain and Portugal. Again in these centuries, organizations were established to spread Protestantism in the colonial regions of England and the Netherlands, which are among the Protestant colonial states. Franciscans, Dominicans, Jesuits and Protestant missionary groups opened educational institutions, churches and chapels in the colonial and mission countries they went to. Indigenous peoples exposed to colonialism and missionary attitudes have had different attitudes. There have been natives who have changed their religion, and there have also been natives who did not change their religion. Some natives adopted Christianity by synthesizing it with their own religion.
Keywords: Colonialism, Mission, Catholic, Protestant, Franciscans, Jesuits, Dominicans.