Geçmişten günümüze Sivas'ta hamam kültürü
Turkish bath culture from the past to the present in Sivas
Yazar: FARUK BÜYÜKTANIR
Danışman: DOÇ. DR. ŞEREF BOYRAZ
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Bilim (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Bütün eski uygarlıklar vücut temizliğinin yanı sıra simgesel olarak ruh temizliğini amaçlayan ve dinsel bir mana taşıyan yıkanma işlemine önem vermişlerdir. İlk başlarda dinî gayelerle başlayan temizlenme, yıkanma ihtiyacı daha sonra kapalı mekân olan hamamların yapılması ile daha ileri düzeye ulaşmıştır. Yıkanmayı günlük yaşamın bir parçası durumuna ilk getiren millet Yunanlılardır. Yaptıkları mekânlarla sağlık ve spor merkezi özelliği taşıyan hamamlar aynı zamanda eğlence yeri olma, hoşça vakit geçirme mekânı olma özelliği de kazanmıştır. Yunanlılar Roma hamamlarının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Roma hamamları Türklerin hamam mimarisinin oluşmasında çok etkili olmuştur.Anadolu'ya gelen Türklerin beraberinde getirdikleri banyo kültürü Roma ve Bizans hamam geleneğiyle birleşip, İslamiyet'in de emrettiği temizlik kurallarıyla bütünleşince Türk hamamları ortaya çıkmıştır. Türk hamamları kendi geleneğini oluşturarak dünya literatürüne girmiştir.Hamamlar ilk kuruluşlarındaki amaçlarının dışına çıkarak, yeni işlevler kazanmıştır. Doğumdan ölüme kadar birçok özel törenin, kutlamaların ve eğlencelerin yapıldığı, insanların kişisel bakımlarını yaptıkları, hastalıklarının tedavisinde kullandıkları mekânlar olmuştur. Öyle ki hamamlar edebiyat, minyatür, resim, sinema gibi sanatlara; sempozyum, sergi, belgesel ve kitap gibi bilimsel çalışmalara ya konu olmuştur ya da bir bölümünü etkilemiştir.Bu meyanda çalışmamızdaki amacımız; Sivas hamamlarının tarihî, mimarî ve kültürel özelliklerini incelemek, Türk hamamları içerisinde yerini tespit etmek, hamam kültürümüzün geçmiş ile günümüz arasındaki değişimini ortaya koymak ve gündelik hayatımızda yerini belirlemektir.Anahtar Sözcükler: Sivas, Hamam, Kültür.

Abstract:
Bath that carries sacred meaning and purpose of symbol soul cleanliness beside body the cleanliness was important in all old civilization.At begining bath, wash need started for the religious aim than it reached further degree after public baths ware built.Greeks were the first nation that who put bath in part of daily life.The places that they builded and the baths which are featured as health and sports center, attained being a place of amusement, being a place of entertainment. Greeks provided Rome baths to be arised. Rome baths impacted on formation of Turkish baths's architecture.Turkish baths are arised when the bath culture that is accompanied by the Turks who came to Anatolia is combined with Rome and Byzantine baths traditions, and is integrated with cleanup rules that Islam tells. Turkish baths entered into world literature with obtaining its own traditions.Baths obtained new utilizations with exceeding the purposes which are intended in first times when they were builded. It became a place that speacial ceromany starting from birth to death, celebrations and entertainments were took place, people made their personel care, used for treatment of illness. So that baths became theme in such as art like literature, miniature, art, cinema; became subject in symposium, exhibition, documentary film and scientific studies or effects part of these.In the meantime our aim is; to investigate historical, architectural and culturel characteristics of Sivas baths, establish it's place in Turkish baths, to put forward the change between past and now of our bath culture and determine the place in our daily life.Key words: Sivas, bath, culture.