Kuşan İmparatorluğu döneminde Hindistan siyasi tarihi ve edebiyatı
Indian history and literature in Kushans Empire period
Yazar: YALÇIN KAYALI
Danışman: PROF. DR. H .DERYA CAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Hindoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Tarih = History
Dizin: Budizm = Buddhism ; Edebiyat = Literature ; Hindistan = India ; Hindoloji = Hindology ; Hinduizm = Hinduism ; Hint edebiyatı = Indian literature ; Hint tiyatrosu = Indian theatre ; Kuşanlar = Kushans ; Siyasi tarih = Political history

Özet:
Orta Asya'daki vatanlarından göç ettirilen Yüeçiler, uzun süren göç hareketlerinin sonunda Kuzey Hindistan'a gelerek yerleşmiş ve beş ayrı kola ayrılmışlardır. Kuşanlar olarak anılan kolu ise, Kuşan İmparatorluğu'nu kurmuş ve Afganistan'dan Kuzey Hindistan'a kadar genişleyen büyük bir coğrafyada yüzyıllar boyunca egemen olmuştur.

İmparatorluğun kuruluş dönemi kralları sırasıyla, Kucula (Kacula) Kadphises, Vima Takto ve Vima Kadphises'dir. Yükselme dönemi ise, Kral Kanişka'nın kazandığı zaferler ve Buddhizm'e sağladığı katkılarla anılmaktadır.  Duraklama ve dağılma dönemi ile ilgili bilgilerimiz ise oldukça sınırlı olmakla birlikte, Huvişka, Vasişka ve Vasudeva adlı kralların tahta geçtikleri bilinmektedir. MÖ 1. yüzyıl itibariyle egemen olan Kuşan hâkimiyetinin, MS 2. sonları itibariyle gücünü kaybettiği ve bölgede güçlenen Sasaniler'in etkisiyle yıkıldıkları bilinmektedir.

Kuşan İmparatorluğu'nun kültür tarihine olan katkıları ise, en az siyasi tarihi ile ilgili gelişmeler kadar hareketlidir. Kanişka döneminde toplanan Buddhist konsey ve sonucunda Buddhizm'in mezheplere ayrılarak Hindistan dışına yayılması, ilgili dönemde gerçekleşmiştir. Ayrıca yazılan sūtralar ve Aşvaghosha'nın Buddhist edebiyata katkıları dönemin oldukça önemli gelişmelerdendir. Buddha'nın insan biçimindeki heykellerinin yapılışı, Gandhara ve Mathura adı verilen ekoller sayesinde yaygınlaşması, Kuşan döneminin en önemli sanatsal faaliyetleri arasında gösterilmektedir.  Ancak yapılan bütün araştırma ve çalışmalara rağmen, Kuşan Tarihi, içerisindeki birçok bilinmezlikle Hint Tarihindeki gizemini korumaya devam etmektedir.

Abstract:
The Yuechis being forced to emigrate from their lands moved to North India and settled down there, and then they were split into five branches. The branch known as Kushans founded Kushan Empire and they had the control over for centuries in the area stretching from Afghanistan to North India. The rulers of Rise period were chronologically Kucula (Kacula) Kadphises, Vima Takto and Vima Kadphises. Expansion period was known for the victories won by King Kanisha and his contributions to Buddhism.

The information related to the Stagnation and Dissolution periods were so limited, however, it is known that the kings called Huvishka, Vasishka and Vasudeva ascended to the throne. It is known that The Kushan power dominating as of 1st century B.C. lost its power by 2nd century B.C and was dismantled by Sasanians gaining power in the area.

The contributions to the cultural history were as hectic as the developments in the political history. The Buddhist council gathered in Kanisha's period and as a result the spread of Buddhism out of India after its split into sectarians happened in this period. The sutras and Aşvaghosha's literary contributions to Buddhist Literature were among the crucial developments of the period. The constructions of the Human-shaped Buddha's sculptures, its proliferation by virtue of the styles called Gandhara and Mathura were regarded as the most important development of the artistic activities. Nonetheless, despite all the researches and studies, history of Kushan continues to remain a mystery within many obscurities in the Indian History.