SSCB Dönemi ve sonrası Kırgız Cumhuriyeti Parlamentosu'nun düzeni
USSR after period and layout of parliament of the Kyrgyz Republic
Yazar: MARLIS OROZONOV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT ÖZLER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Parlamento = Parliament ; Siyasal sistem = Political system ; Siyasi yapı = Political structure

Özet:
Parlamenter hükümet sistemi devletin şekline bağlı değildir. Monarşilerde de,cumhuriyetlerde de yaşayabilir. Fakat, otoriter ve totaliter rejimlerle bağdaşmaz.Parlamenter hükümet sistemi, İngiltere'de doğmuştur. Tıpkı kuvvetler ayrılığıprensibi gibi parlamentarizm de insan kafasından doğmuş mücerret bir sistemolmayıp, tarihi bir gelişmenin muayyen bir devresindeki prensip ve unsurları ihtivaetmektedir. Yani önce uygulama görmüş, sonra kitaplarda formüle edilmiştir.Parlamenter rejimde kuvvetler ayrılığı yumuşak, organların birbirleriylemünasebetleri ve faaliyet ortaklığı gayet sıkıdır. Parlamenter rejimde hiçbir büyükdevlet işi yoktur ki, parlamento ile hükümetin el ele verip ortak çalışması sonucuolmasın. Her iki organın da birbirlerinin faaliyet sahalarında karşılıklı olarak hak veyetkileri vardır. Mesela kanunların yapılmasında, teklifinde, müzakeresindehükümetle parlamento ortak çalışırlar.Parlamenter hükümet sisteminde kuvvetler arasında eşitlik ve denge olduğuiçin, parlamento gerektiğinde hükümeti düşürebilmekte, hükümet de şartlarıngerçekleşmesi halinde parlamentoyu feshederek seçimlere gidebilmekte, halkınoyuna başvurmaktadır. Her iki kuvvet arasındaki eşitlik ve denge prensibi sonucu birkuvvetin diğerini ezmesinin önüne geçilmek istenmiştir.Böylelikle kuvvetler ayrılığının sadece yazılı olarak var olduğu, ancakuygulamada tek parti otoritesi altında yönetilen totaliter bir sistemden çıkmışKırgızistan'ın batı demokrasilerindeki temsili demokrasinin özünü oluşturanparlamentarizme geçmesi kolay olmayan seçeneklerden birisiydi. Çünkü SSCBdöneminde sözde ülkenin parlamentosu olan Yüksek Şura olmasına rağmen kararlarKomünist Parti'sinin direktifleri ve kararları doğrultusunda çıkıyordu. Anayasalolarak kuvvetler ayrılığı vardı, ama bütün yönetim küçük parti nomenklatür kesiminiiielindeydi. Dolayısıyla bundan yola çıkarak SSCB'nin genelinde olduğu gibiKırgızistan'da da gerçek bir bağımsız parlamentodan söz edilemezdi.Bağımsızlıkla beraber günümüze kadar parlamentonun oluşma sürecianayasal ve siyasal anlamda ilerleme kaydetmiştir. Bazı dönemlerde ortaya çıkanantidemokratik uygulamalara rağmen parlamento kendi işlevini sürdürmektedir. Budevletin kendi fonksiyonunu sürdürmesi yanında toplumsal uzlaşma, siyasi istikrarve en önemlisi demokratik süreç bakımından önemlidir.Parlamentonun günümüzdeki en önemli görevlerinden birisi milleti devletnezdinde temsil etmek, milletin arzu ve isteklerini gerçekleştirmek ile katılımcıdemokrasiyi sağlamaktır. Bu çalışmada Kırgız Parlamentosunun SSCB dönemininbaşlangıcından itibaren geçirdiği süreç ile bağımsızlıktan sonraki dönemde geçirdiğikurumsallaşma evresini ele almaya çalışacağız.Anahtar Sözcükler: Parlamento, Parlamentarizm, Kuvvetler Ayrılığı,Katılımcı Demokrasi.

Abstract:
Parliamentary government system does not depend on the form of state. It canexist in monarchies or republics. But it doesn?t suit authoritarian and totalitarianregimes. Parliamentary government system was born in England. As in the principleof division of powers, parliamentarism also isn?t an absolute system born in the headof a man; it contains the principles and elements in a certain phase of a historicaldevelopment. In other words, it was first applied, and then formulated in books.Division of powers is soft, and the interactions of the organs with each other,and the activity association are quite tight. There is no great government affair in theparliamentary regime that isn?t a result of a cooperation of the parliament and thegovernment. Both bodies have rights and authorizations in their activity areas. Forinstance, the parliament and the government work together in offering, negotiatingand issuing regulations.As there is equality and balance between the powers in the parliamentarygovernment systems, the parliament can overthrow the government when necessary,and the government can revoke the parliament and call an election, appeal to thepublic. They are meant not to have more power over the other as a result of theequality and balance principle between the two powers.Therefore, seperatiyon of powers only existed in writing, but it was hard forKyrgyzstan to cross over to parliamentarism, which is the core of the representativedemocracy of the western democracies, of Kyrgyzstan that has left a totalitariansystem under the authority of one party. Because, although the Supreme Council wasthe parliament of the country in the USSR period, the decisions were taken by thedirectives and decisions of the Communist Party. Constitutionally, there was divisionof powers, but the whole administration belonged to the small party nomenclaturesection. Therefore, there wasn?t actually an independent parliament in Kyrgyzstan asin the USSR.Together with the independence, the time of the emergence of the parliamentadvanced constitutionally and politically. Despite the antidemocratic practices thatemerged in some periods, the parliament continues its function. This is important forthe government to continue its function as well as for public accommodation,political stability and most importantly, the democratic period.One of the most important duties of the parliament is to represent the publicbefore the government, and to enable the participatory democracy by realizing therequests and wishes of the public. We will try to approach the period the KyrgyzParliament experienced since the USSR period, and the institutionalization periodafter independence.Keywords: Parliament, Parliamentarism, Seperation of Powers, ParticipatoryDemocracy.