Annelere verilen eğitimin 0-3 yaş grubu çocuklarda ev kazaları farkındalığı etkisi
The effect of education given to mothers on home accidents awareness in 0-3 age group children
Yazar: EDA GÜLBETEKİN
Danışman: PROF. DR. FATMA GÜDÜCÜ TÜFEKCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne eğitimi = Mother education ; Anneler = Mothers ; Ev kazaları = Home accidents ; Eğitim = Education ; Farkındalık = Awareness ; Kazalar = Accidents

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, 0-3 yaş grubu çocuğu olan annelere verilen ev kazaları eğitimi ile annelerin farkındalıklarını geliştirmek ve eğitimin etkisini değerlendirmek, etkileyen faktörleri belirlemek, bunun için Anne Ev Kazaları Farkındalık Ölçeğini geliştirip, geçerlik-güvenirlik çalışmasını yapmaktır.
Yöntem: Araştırma, metodolojik ve deneysel olarak, iki aşamalı gerçekleştirildi. Birinci aşamada, Anne Ev Kazaları Farkındalık Ölçeği geliştirmek için madde havuzu çalışması, uzman görüşlerinin alınması, ön uygulamadan sonra geçerlik-güvenirlik çalışması yapıldı (S=400). İkinci aşama, ev kazaları eğitiminin annelerin ev kazaları farkındalıklarına etkisini değerlendirmek için ön-test son-test kontrol gruplu deneysel olarak gerçekleştirildi. Araştırma, Iğdır'da Sağlık Müdürlüğü, Karaağaç Aile Sağlığı Merkezi'nde, Temmuz-Ekim 2019 tarihleri arasında yapıldı. Araştırmanın evrenini, belirtilen aile sağlığı merkezine herhangi bir nedenle başvuran, araştırma kriterlerine uyan anneler (S=103) oluşturdu. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Anne Ev Kazaları Farkındalığı Değerlendirme Ölçeği ile elde edildi. Çocuk Ev Kazaları Eğitimi, çocuk ev kazaları eğitim kitapçığı ve sunusu ile yapıldı. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, ki kare, varyans ile değerlendirildi. Etik ilkelere uyuldu.
Bulgular: Anne Ev Kazaları Farkındalık Ölçeği, Düşmeye Karşı Farkındalık, Yanıklara Karşı Farkındalık, Boğulma ve Zehirlenmelere Karşı Farkındalık, Kesici ve Delici Alet Yaralanmalarına Yönelik Farkındalık alt boyutları ile 55 maddeden oluşan,  5'li likert tipi, geçerlik (madde toplam korelasyon değerleri; r=.383-.645, Alpha katsayısı=.968) ve güvenirlik (test tekrar test; r=0.990, ayırt edicilik; p=.000<.001) ölçütlerini kabul edilebilir ve yüksek düzeyde karşılayan özellikleri ile geliştirildi. 
Deney ve kontrol gruplarının annelerin özellikleri yönünden benzer oldukları saptandı (p˃.05). Deney grubundaki annelerin ev kazaları farkındalık düzeyi, ev kazaları eğitiminden sonra kontrol grubundaki annelere göre önemli düzeyde daha yüksekti (p<.001). Üniversite mezunu, çekirdek ailede yaşayan, geliri giderinden fazla olan, anneliği 20-35 yaşlar arasına rastlayan ve 0-3 yaşında bir çocuğu olan annelerin çocuk ev kazaları farkındalığı önemli düzeyde daha yüksekti (p<.05). 
Sonuç: Anne Ev Kazaları Farkındalık Ölçeği, Türk Toplumunda, 0-3 yaş grubu çocuğu olan annelerin ev kazaları farkındalığını geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirmek için kullanılabilir, farklı kültürlere uyarlanabilir. Annelerin 0-3 yaş grubu çocuklarda ev kazaları farkındalığına yönelik eğitilmeleri farkındalıklarının geliştirilmesinde etkili olabilir. Üniversite mezunu olmayan, geniş ailede yaşayan, geliri giderinden az ve denk olan, anneliği 20 yaşından önceye rastlayan ve 0-3 yaşında iki ve daha fazla çocuğu olan annelerin çocuk ev kazaları farkındalığının önemli düzeyde daha düşük olması, bu özellikteki annelerin dikkatle izlenmelerini gerektirebilir.
Anahtar Kelimeler: Anne, çocuk, ev kazaları, eğitim, farkındalık, hemşire

Abstract:
Aim: The aim of this research is to improve the awareness of mothers and evaluate the impact of education, to determine the factors affecting the education of mothers with children of 0-3 age group, to determine the factors affecting the education, thus to develop the Mother-Home Accidents Awareness Scale and to conduct a validity-reliability study.
Method: The study was conducted in two stages, methodologically and experimentally. In the first stage, item pool study, expert opinions were taken to develop Mother Home Accidents Awareness Scale, and validity-reliability study was performed after pre-application. (S=400) The second stage was carried out experimentally with pre-test post-test control group to evaluate the effect of home accident education on mothers' awareness of home accidents. The research was carried out in the Directorate of Health in Iğdır, Karaağaç Family Health Center between July and October 2019. The universe of the research consisted of mothers (S = 103) who applied to the specified family health center for any reason and who met the research criteria. The data were obtained by Personal Information Form and Mother Home Accident Awareness Rating Scale. The research was carried out experimentally with pre-test post-test control group. Children's Home Accidents Training was carried out with the child home accidents training booklet and presentation. The data were evaluated with descriptive statistics, chi-square and variance. Ethical principles were followed. 
Results: Maternal Home Accidents Awareness Scale, Awareness Against Fall, Awareness Against Burns, Awareness of Drowning and Poisoning, Awareness of Cutting and Drilling Tool Injuries 55 items, a likert type of 5, acceptable and high level of validity  (item total correlation values; r =. 383-.645, Alpha coefficient = .968) and reliability (test-retest; r = 0.990, discrimination; p = .000 <.001).
The experimental and control groups were similar in terms of the characteristics of the mothers (p˃.05). The mothers in the experimental group had a significantly higher level of awareness of home accidents than the mothers in the control group (p<.001). The awareness of child home accidents was significantly higher among mothers who were university graduates, living in nuclear families, whose income was higher than their expenses, whose mother was between 20-35 years old and who had a 0-3 year old child (p<.05).
Conclusion: Mother Home Accidents Awareness Scale can be used in Turkish Society to evaluate the awareness of home accidents of mothers with 0-3 age children validly and reliably, and can be adapted to different cultures. Training of mothers for 0-3 age group children on home accident awareness can be effective in developing their awareness. Significantly lower awareness of child home accidents for mothers who are not university graduates, live in a large family, whose income is lower and equivalent, whose motherhood is before the age of 20, and who have two or more children at the age of 0-3, may require careful monitoring of these mothers.
Key Words: Awareness, child, education, home accidents, mother, nurse 
r