Pandemi süresince yaşlı olmak: Korona virüs salgını ve uygulanan devlet politikalarının yaşlılar üzerindeki etkileri
Being old during the corona virus pandemic: The impact of the coronavirus pandemic and the state policies on older persons
Yazar: FATMANUR ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. KAYHAN DELİBAŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Yaş, yaşlılık ve yaşlanma çok yönlü bir olgudur. Biyolojik bir evreye denk geldiği
gibi sosyolojik bağlamda sosyokültürel bir olgu olarak tanımlanabilir. Yaşlanma son elli
yılda küresel çapta ortaya çıkmıştır ve günümüzde Türkiye'de pek çok kişinin
deneyimlediği bir yaşam evresi haline gelmiştir. Yaşlılık, bebeklik, gençlik gibi olgulara
nazaran daha yeni bir olgudur. Geçmişte ortalama yaşam süresi 40 yaş civarında
olduğundan pek az insan yaşlılık sürecini deneyimleyebiliyordu. Bu yüzden yaşlılığa ilişkin
bilgimiz sınırlıdır. Ancak gelişen sağlık teknolojileri, artan refah seviyesi, savaşların
azalması gibi nedenlerle yaşlı sayısı tüm toplumlarda hızla artmaktadır. Yaşlılar, toplum
nüfusunun önemli bir yüzdesini oluşturmaktadır. Dünya Sağlık Örgütüne göre 65 yaş ve
üzeri kişiler yaşlı olarak tanımlanmaktadır. Ancak yaşlılar da kendi içlerinde "genç
yaşlılar", "ileri yaşlılar" ve "çok ileri yaşlılar" olarak ayrılabilmektedirler. Yaşlılar topluma
etki edecek siyasi güce sahip heterojen bir gruptur. Bu yüzden yaşlılara yönelik uygulanacak
politikalar önem kazanmıştır. İçinde yaşadığımız toplum pek çok bakımdan risk ve
belirsizlikler toplumu olarak tanımlamak mümkündür. İnsanların eylemlerinin merkezine
risk, tehlike, güvensizlik, korku gibi olgular yerleşmişlerdir. Güvenlik, risk toplumun temel
motivasyonu haline gelmiştir. Böyle bir atmosferde Covid-19 salgının ortaya çıkması ve
kısa sürede pandemi haline gelmesiyle birlikte tüm dünyada insanlar büyük korku ve panik
yaşamışlardır. Covid-19 riski karşısında bireysel önlemlerin yetersiz kalması ile devlet
müdahalesine zorunlu hale gelmiştir. Ulus devletin tekrar öneminin artmasıyla birlikte
bireylerin yaşamlarının her alanı yönetim nesnesi haline gelmiştir. Risk gündelik hayatın her
noktasına yayıldığı ve gözle görülemediği için devletler riskli sanılan her türlü davranışı
sınırlandırmaya çalışmışlardır. Süreçte birtakım yeni "yeni normal" belirleyerek gündelik
yaşam yeniden düzenlemeye girişmiştir. Riskler karşısında risk konumları meydana gelir,
riskler karşısında bazıları daha kırılgandır. Covid-19 riski karşısında da salgının ilk başlarında bağışıklık sistemi zayıflayan 65 yaş ve üzeri kişilerin diğerlerine göre daha fazla
risk altında olduğu belirtildiği için devlet müdahalesini en çok hisseden grup olmuştur.
Ancak riskler farklı bir paylaşım mantığı ile ilerlediği için risk eninde sonunda onu üretenler
de dahil herkesi etkiler.
Covid-19 21. yüzyılın en büyük salgını olması sebebiyle geçmişten farklı özellikler
sergileyen risk toplumunda çok daha farklı algılanmıştır. Bu salgından en çok etkilenen grup
olan 65 yaş ve üzeri (yaşlılar) toplumda diğer yaş grupları kadar görünür olmayan, ancak
son yıllarda nüfus içerisindeki oranları artmaya başlayan bir grup olması dolayısıyla bu
grubun önemi artmaktadır. Diğer yandan, bu grubun özellikleri tam olarak bilinmediği gibi
yaşlıların pandemide evde izole olmaları onlara yönelik ön yargıların da artmasına sebep
olmuştur. Bu çalışmada yaşlıların, diğer yaş grupları gibi pek çok farklı özelliğe sahip, farklı
deneyimleri ve sosyo-kültürel özellikleri olan bir grup olarak algılanması ve Covid-19
salgını sürecinde uygulanan politikalardan ne şekilde etkilenip etkilenmediklerini tespit
etmek amaçlanmıştır.
Bu çalışmanın evrenini yaşlı nüfus oranı %10'un üzerinde olan Aydın ve Burdur
illeri oluşturmaktadır. Basit tesadüfi örnekleme yönüyle seçilen 537 kişi üzerinde uygulanan
anket tekniği ile toplanan veriler ışığında temelde yaşlılığın, Covid-19 salgını süresince
maruz kaldıkları kısıtlamalar karşısında deneyimleri ve salgın sürecini algılama biçimlerini
ortaya koymaya çalışmaktadır.

ANAHTAR KELİMELER: : KoronaVirüs, Pandemi, Risktoplumu, Yaşlılık ve Toplum, Yönetişimsel.

Abstract:
Old age, which is considered the last stage of human life, has rapidly become a life stage experienced by many people both in Turkey and around the world. It is a newer phenomenon compared to cases such as old age, infancy and youth. Since the average life expectancy was 30-40 years in the past, very few people went through the old age process, so our knowledge about old age is limited. However, the number of elderly people is increasing rapidly in all societies due to reasons such as developing health technologies, increasing welfare level, and decreasing wars. The elderly make up a significant percentage of the community population. According to the World Health Organization, people aged 65 and over are defined as elderly. However, the elderly can also be divided into "young old people", "advanced old people" and "very advanced old people". The elderly are a heterogeneous group with political power to influence society. Therefore, policies to be implemented for the elderly have gained importance. The society we live in can be defined as a society of risks and uncertainties in many respects. Phenomena such as risk, danger, insecurity and fear are placed at the center of people's actions. Security has become the main force of the risk society. In such an atmosphere, with the emergence of the corona virus epidemic and its becoming a pandemic in a short time, people all over the world experienced great fear and panic. With the inadequacy of individual measures against the risk of corona virus, the need for state intervention has become mandatory. With the increase in the importance of the nation state again, every aspect of the lives of individuals has become the object of administration.Since the risk has spread to every part of daily life and cannot be seen with the naked eye, states have eliminated all kinds of behaviors that are thought to be risky. By determining the "new normal" of the society, daily life was reorganized. In the face of risks, positions of risk occur, in the face of risks some are more endangered. In the face of the risk of corona virus, it was stated that people aged 65 and over, whose immune system was weakened at the beginning of the epidemic, were more at risk than others, so it was the group that felt the state intervention the most. However, since risks progress with a different sharing logic, risk ultimately affects everyone, including those who produce it.
Due to the fact that the corona virus is the biggest epidemic of the 21st century, it has been perceived much differently in the risk society, which has different characteristics from the past. The group most affected by this epidemic, aged 65 and over (the elderly), is a group that is not as visible as other age groups in the society, and its numbers have started to increase in recent years, so the characteristics of this group are not fully known and the elderly are approached with prejudice.
In this study, it is aimed to perceive the elderly as a group with many different characteristics, different experiences and socio-cultural characteristics like other age groups, and to determine how they are affected by the policies applied during the corona virus epidemic. The population of this study is Aydın and Burdur provinces, which have an elderly population of over 10%. In the light of the data collected by the questionnaire technique applied on 537 people selected by simple random sampling, it basically tries to reveal the experiences of old age in the face of the restrictions they were exposed to during the corona virus epidemic, and the ways of perceiving the corona virus.

KEY WORDS: Agingand Society, Corona Virus, Governmentality, Pandemic, Risk society