Doğu karadeniz bölgesi kıyı kesimi bitki örtüsünün peyzaj mimarlığı açısından değerlendirilmesi
An assessment of nothern black sea coastal vegetation with the perspective of landscape architecture
Yazar: HİLAL KAHVECİ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ACAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kıyı alanları, dünyada ve ülkemizde dikkat çeken peyzaj karakterleri oluşturmaktadır. Doğal ya da müdahaleler sonucu oluşan kıyı alanlarındaki ortamların peyzaj mimarlığı açısından değerlendirilmesi, kıyı alanlarında gerçekleştirilecek sürdürülebilir peyzaj planlama ve tasarım çalışmaları açısından önemlidir. Ülkemizin önemli kıyı alanlarına sahip Doğu Karadeniz Bölgesi gerek iklim gerekse topoğrafik yapısı açısından farklılık gösteren, zengin bitki tür çeşitliliğine ve görsel açıdan dinamik etkiye sahip habitatları içermektedir. Bu nedenle çalışma kapsamında Doğu Karadeniz kıyı kesiminde (Ordu il sınırından Gürcistan sınırına kadar) gün geçtikçe tahrip olmaya devam eden kıyı alanları mevcut doğal verileri tespit edilmiş, vejetasyon yapısı ve ortam ilişkileri istatiksel analizlerle ortaya koyulmuş ve peyzaj mimarlığında uygulamaya yönelik bitki özellikleri ele alınmıştır. Araştırma kapsamında yapılan arazi çalışması ile 141 örneklem alanda EUNIS'e göre 11 habitat sınıfı belirlenmiş ve bulunma yüzdesi en fazla ilk üçü Ficus carica L. (56.74), Robinia pseudoacacia L. (%51.77), Torilis arvensis (HUDS.) LINK subsp. arvensis (HUDS.) LINK (%50.35) olan 218 bitki taksonu tespit edilmiştir. Tespit edilen bitki taksonları floristik açıdan değerlendirilmiş ve uygulamaya yönelik seçim için bitki özellikleri (kentsel tolerans, peyzaj etkisi, fonksiyonel özellik, yenilenme özelliği ve ekonomik özellik) skorlama yapılarak istatiksel analizlerle öne çıkan bitkiler ve özellikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak kıyı alanlarında tespit edilen bitki çeşitliliğinin önemli ölçüde olduğu ve bitki seçim kriterlerinin uygulamaya yönelik tasarımlarda kentsel tolerans ve peyzaj etkisi özelliğinin ön plana çıktığı görülmüştür. Ayrıca tespit edilen bitki türlerinin özelliklerine göre peyzaj tasarım çalışmalarında kullanımlarına yönelik önerilerde bulunulmuştur.Bu araştırmanın sonuçları, Doğu Karadeniz Kıyı Alanları'nın vejetasyon yapısı açısından güncel durumunu gösteren temel veri oluşturmaktadır.

Abstract:
Coastal areas form interesting landscape characters in the world, as well as Turkey. Assessment of the environment in coastal areas that are consequences of natural events or interventions based on the perspective of landscape architecture is significant in sustainable landscape planning and design studies that would be conducted in coastal areas. One of the important coastal areas in Turkey, Eastern Black Sea Region includes coastal habitats that differ in climate and topographical features with a rich plant diversity and a dynamic visual effect. Thus, within the context of the present study, current natural data for coastal areas at Eastern Black Seaboard (from Ordu provincial border to the Georgian national border) where the destruction still continues every day and the vegetation structure and environmental relationships were determined using statistical analyses and plant characteristics based on landscape architecture applications were discussed. In the field study conducted within the context of this research, 11 habitat classes were determined in 141 sampling areas based on EUNIS and 218 different plant species were identified where the three with the highest frequency were Ficus carica L. (56.74), Robinia pseudoacacia L. (%51.77), Torilis arvensis (HUDS.) LINK subsp. arvensis (HUDS.) LINK (%50.35). Determined plant species were assessed floristically, and for the application, plant characteristics (urban tolerance, landscape effect, functionality, renewal feature and economic feature) were scored to determine the prominent plants and their characteristics based on the statistical analyses. As a result, it was observed that vegetation diversity identified in coastal regions was significant and urban tolerance and landscape effect properties were prominent in application-oriented design of plant selection criteria. Furthermore, recommendations were made for the use of determined plant species in landscape design work based on their characteristics. The results of the present study consist of the basic data that demonstrates the current status of Eastern Black Sea coastal area vegetation structure.