Yüksek çürük riskli yetişkinlerde farklı koruyucu programların etkinliği: Bir klinik çalışma
Effectiveness of different preventive program in high caries risk adults: A clinical study
Yazar: SAİD KARABEKİROĞLU
Danışman: PROF. DR. NİMET ÜNLÜ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Koruyucu diş hekimliği = Preventive dentistry

Özet:
Yüksek çürük riskine sahip 154 genç yetişkin bu çalışmada değerlendirildi. Bütün dişlerin durumu klinik ve radyografik değerlendirme yapılarak DSÖ kriterlerine göre belirlendi. Tüm bireyler için DMFT, DMFS ve SiC ortalamaları tespit edildi. Her diş ve yüzey için ayrıntılı olarak çürük risk değerlendirmesi gerçekleştirildi. Başlangıçta genel sağlık, diyet, ağız hijyeni ve flor kullanımı ile ilgili veriler elde edildi. Mutans streptokok ve laktobasil sayısı, tükürük akış hızı ve tamponlama kapasitesini içeren tükürük analizleri gerçekleştirildi. Bireyler 7 koruyucu program grubuna ayrıldı; (OH+:Pozitif kontrol, OH-:Negatif kontrol, FV:Flor vernik, KV:Klorheksidin vernik, PT:Probiyotik tablet, PFV: FV+PT, PKV: KV+PT). OH- grubu hariç diğer gruptaki bireyler 12 hafta boyunca düzenli olarak (başlangıç, 1 hafta, 4 hafta ve 12 hafta) takip edildi. 12 hafta süresince her kontrol zamanında plak indeksi, diyet alım sıklığı, tükürük akış hızı, tamponlama kapasitesi, MS ve LB seviyeleri kaydedildi. Çürükle ilgili 8 faktör karyogram programına girildi ve karyogramın belirlediği çürükten korunma şansının yüzdesi hesaplandı. Bir yıl sonra DMFT ve DMFS ortalamaları tekrar hesaplandı. Bütün gruplar için yeni çürük oluşumunda etkili karyogramda kullanılan faktörler ve çürükten korunma skorları arasındaki farklılıklar Kruskall Wallis ve Mann Whitney-U testleri kullanılarak kıyaslandı. 
Çalışmamızda DMFT: 8.23, DMFS: 12.6, SiC: 10.66 olarak bulundu. Dişlerin çürükten etkilenme yüzdeleri arasında fark istatistiki olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Cinsiyet ve DMFT, plak indeksi ve DMFT-DMFS, eğitim seviyesi ve DMFS, anne eğitim seviyesi ve DMFT arasında anlamlı ilişki bulundu. 1450 ppm florlu diş macunu kullanımının, probiyotikli tablet çiğnemenin, flor ve klorheksidin verniğin tek veya tabletle kombine uygulanmasının, her seansta bireylerin çürükten korunma şanslarının yüzdesini yükselterek, çürük risk profillerini anlamlı derecede modifiye ettiği görülmüştür (p<0.001). Anlamlı değişimin özellikle karyogram parametreleri (diyet, bakteri, hassaslık, çevresel ve karyogram risk grubu) ile ilgili olduğu bulundu. Karyogram programındaki faktörler tek başına değerlendirildiğinde sadece tükürük akış hızının bir yıl sonraki çürük oluşumunu anlamlı olarak etkilediği belirlendi (p<0.05).
1450 ppm florlu diş macununun 1 yıl boyunca düzenli olarak kullanılmasının genç yetişkinlerde çürük riskini azaltabildiği karyogram programı kullanılarak gösterilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to evaluate the effectiveness of different preventive program in high caries risk adults. 
154 young adults (18-25 years) with high caries risk were evaluated in this study. Dental caries risk for all teeth assessment was made clinically and radiographically determined according to WHO criteria. Mean DMFT, DMFS and SiC were identified for all subjects. Caries risk assessment was carried out for each teeth and teeth surface. At baseline, data on general health, diet, oral hygiene and use of fluoride were obtained. Saliva analyses included mutans streptococci (MS) and lactobacilli (LB) counts, secretion rate and buffer capacity were carried out. Subjects were divided seven different preventive groups (OH+:Positive control, OH-:Negative control, FV:Fluoride varnish, KV:Chlorhexidine varnish, PT:Probiotic tablet, PFV: FV+PT, PKV: KV+PT). They were followed for 12 weeks (begining, 1 week, 4 week and 12 week) with visits except for OH- group. Plaque index, diet frequency and salivary chair-side tests to record the flow rate, buffer capacity and MS and LB counts were performed at each visit. Based on these data, eight caries-related variables were collected and inserted into the Cariogram software to calculate the actual chance of avoiding caries for each subject. The mean DMFT and DMFS were calculated one year later. The factors used in Cariogram and the caries avoiding chance scores were separately compared with Kruskall Wallis and Mann Whitney-U tests in respect of new caries formation for all groups.
DMFT, DMFS, SiC was found 8.23, 12.6, 10.66, respectively. Significant differences was found the percentages of teeth by affected dental caries (p<0,05). Only significant related was found with gender and DMFT, plaque index and DMFT-DMFS, education level and DMFS, mother education level and DMFT. The use of 1450 ppm fluoridated toothpaste, chewing probiotic tablet, single fluoride and chlorhexidine varnish application or combine usage with probiotic tablet resulted in a statistically significant modification of the caries-risk profile, increasing the actual chance of avoiding caries in the future for all subjetcs at each visit following baseline (p < 0.001). The significant changes essentially related to the cariogram parameters (diet, bacteria, susceptibility, circumstances and cariogram risk group). When the factors in Cariogram were separately assessed, only saliva secretion rate were determined to effect the caries formation significantly after one year (p<0.05). 

The regularly short-term (one year) use of 1450 ppm fluoridated toothpaste is able to reduce the caries risk in young adults, which can be clearly demonstrated using Cariogram software.