Alkol kullanımına bağlı oluşan nörotoksisitede zonisamidin etkinliğinin incelenmesi
Investigation of the effect of zonisamide in alcohol-induced neurotoxicity
Yazar: NİLÜFER DÖNMEZDİL
Danışman: PROF. MURAT AKKUŞ
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Amaç: Bu çalışma, alkol bağımlılığına bağlı nörotoksisitede zonisamidin nöroprotektif etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Özellikle hipokampus bölgesindeki alkol kaynaklı hasar üzerinde odaklanan araştırma, zonisamidin bu kritik bölgede oluşan hücresel ve moleküler düzeydeki değişikliklere etkisini incelemiştir.
Gereç ve Yöntem: Toplam 40 Wistar albino erkek rat, Dicle Üniversitesi'nden alınan onay doğrultusunda dört gruba ayrılmıştır: bir sham grubu ve üç deney grubu. Deney gruplarına günlük 100 mg/kg dozunda oral zonisamid uygulanmış, ayrıca Majchrowicz binge alkol protokolüne göre dört gün süresince günde üç kez etanol verilmiştir. Deney sonunda elde edilen beyin dokusu, formalinle fikse edilip parafine gömülerek mikrotom kesitleri hazırlanmıştır. Kesitler Hematoksilen-Eozin boyası ile histopatolojik olarak, IBA-1, pCREB ve DCX antikorları ile de immünohistokimyasal olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: İmmünohistokimyasal analizler, zonisamidin alkolle indüklenen nörodejenerasyon üzerine koruyucu etki gösterdiğini ortaya koymuştur. IBA-1 boyamasıyla mikroglia aktivasyonunda azalma, zonisamid verilen gruplarda belirgin hale gelmiştir. Kontrol grubunda alkol nedeniyle düşen pCREB seviyelerinin zonisamid tedavisi sonrası normale dönmesi, ilacın nöronal fonksiyonların korunmasında etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca, DCX ekspresyonunun zonisamid uygulanan ratlarda artış göstermesi, ilacın yalnızca hücresel bütünlüğü korumakla kalmayıp aynı zamanda nörogenez süreçlerini desteklediğine işaret etmektedir.
Sonuç: Bu çalışma, zonisamidin alkol indüklü hipokampal nörotoksisiteye karşı nöroprotektif özelliklerini net bir şekilde ortaya koymuştur. Bulgular, zonisamidin alkol bağımlılığı tedavisinde potansiyel bir ajan olabileceğini, hipokampal hasarı önleme ve iyileştirmede etkili rol oynayabileceğini göstermektedir. Bu sonuçlar, zonisamidin daha geniş klinik çalışmalarda değerlendirilmesi ve alkol bağımlılığına bağlı beyin hasarının tedavisinde yeni terapötik yaklaşımların geliştirilmesine temel oluşturmaktadır.

Abstract:
Aim: This study aimed to evaluate the neuroprotective effects of zonisamide against alcohol-induced neurotoxicity. Focusing particularly on alcohol-related damage in the hippocampus, it examined how zonisamide influences the cellular and molecular changes occurring within this critical region.
Materials and Methods: With approval from Dicle University, a total of 40 male Wistar albino rats were divided into four groups: one sham group and three experimental groups. The experimental groups received daily oral administration of zonisamide at a dose of 100 mg/kg, and ethanol was administered three times daily for four days according to the Majchrowicz binge alcohol protocol. After the experimental period, brain tissues were fixed in formalin, embedded in paraffin, and sectioned with a microtome. These sections were evaluated histopathologically using Hematoxylin-Eosin staining and immunohistochemically using IBA-1, pCREB, and DCX antibodies.
Results: Immunohistochemical analyses revealed a protective effect of zonisamide against alcohol-induced neurodegeneration. The IBA-1 staining indicated reduced microglial activation in the zonisamide-treated groups. While pCREB levels were decreased in the alcohol-treated control group, these levels returned to normal in the zonisamide-treated rats, suggesting that the drug helps maintain neuronal function. Additionally, increased DCX expression in the zonisamide-treated groups suggests that the compound not only preserves cellular integrity but also supports neurogenic processes.
Conclusion: This study clearly demonstrates the neuroprotective properties of zonisamide against alcohol-induced hippocampal neurotoxicity. The findings suggest that zonisamide may be a promising agent in the treatment of alcohol dependence, effectively preventing and reversing hippocampal damage. These results lay a solid foundation for further clinical research and the development of new therapeutic approaches to combat alcohol-related brain injury.