Azerbaycan yer adlarında etnotoponimler
Etnotoponims in Azerbaijan place names
Yazar: TÜRKANA HÜSEYNOVA
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KAYMAZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Lehçeleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Tarih = History
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Coğrafi adlar = Geographical names ; Dilbilim = Linguistics ; Toponomiya = Toponymy ; Yer adları = Place names

Özet:
Onomastik ilminin bir alanını teşkil eden Toponimi coğrafi yer adlarını araştırmaktadır. Toponimi Yunan dilinde topos ?yer, alan?, onoma ?ad? kelimelerinden oluşur ve ?yer adı? anlamına gelmektedir. Toponimi üç ilmin-tarih, coğrafya, dilcilik ilimlerinin merkezinde durmaktadır. Toponimi coğrafya ilmi olmadan mekansız, dilcilik ilmi olmadan dilsiz (lal), tarih ilminden uzak köksüzdür (Budagov, 1994:270). Toponimler halkımızın milli manevi servetidir. Ağamusa Ahundov toponimleri ?Toprağın Köksünde Tarihin İzleri? diye adlandırmıştır.Yapmış olduğumuz bu çalışma Giriş ve Sonuç bölümleri ile birlikte toplam altı bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Azerbaycan Tarihi ve Sosyokültürel Yapısı Üzerine Genel Bir Bakış, Azerbaycan Yer Adları Üzerine Yapılan Çalışmalar ve Tezde Kullanılan Yöntem üzerinde duruldu. I. Bölümde AZERBAYCAN'IN ETNOTOPONOMİK KATMANLARI, II. Bölümde ETNOTOPONİMLERİN TÜRLERİ, III. Bölümde LEKSİK SEMANTİK İNCELEME, IV. Bölümde YER ADLARININ GRAMER YAPISI hakkında bilgiler sunuldu.Azerbaycan'da yapılmış olan toponimi çalışmalarından hareketle Azerbaycan coğrafyasında halen yaşamakta olan etnotoponimler derlenerek incelenmiştir. Böylece Azerbaycan coğrafyasında tarih boyunca hangi etnik grupların bulundukları, bunlardan hangilerinin izlerinin kaldığı ortaya konularak yalnız toponimi çalışmalarına değil tarih alanına da katkıda bulunmak hedeflenmiştir.Azerbaycan`daki etnotoponimleri araştırırken bunu yalnız Azerbaycan`da bulunan yer adlarıyla sınırlandırmamak gerekir. Şimdi komşu ülkelerin sınırları içinde bulunan tarihi Azerbaycan topraklarında da Türk kavimlerinin isimlerine ilişkin çok sayıda etnotoponim vardır. Bu tezimizde Azerbaycan`da bulunan ve paralelleri komşu ve akraba topluluklarında da mevcut olan yer adlarına yer verildi.

Abstract:
Toponymy is the scientific study of place names , their origins, meanings, use and typology. The word "toponymy" is derived from the Greek words tópos (?????) ("place") and ónoma(?????) ("name"). Toponymy is itself a branch of onomastics, the study of names of all kinds. Toponymy is distinct from, though often confused with etymology, which is the study of the origins of words. Toponies are national spiritual wealth of our people. According Ağamusa Ahundov :Toponimes are "Traces of the soil at the root of history" .Introduction and Conclusion sections of this work we have done together with the total consists of six chapters. Historical and socio-cultural structure with Azerbaijan in the Introduction Overview of the Azerbaijan Place Names on the Work and His thesis focused on the method used. I. OPPRESSIVE section ETNOTOPONOMİK Layers, II.TYPES ETNOTOPONİMS section, III. Lexical section SEMANTIC REVIEW, IV. The department presented information about the grammatical structure of place names.Toponymes, having played inportance role in definition of identity of inhabitans in proposed district. As a reason of that toponymes of Azerbaijan district should be carefully researched with the aims to response towards range pretensions. In this work, given evaluation, firstly for toponyme names which Azerbaijan have had during historical period, then for toponymes which have been remained from turkish inhabitants in this region. These toponymes have been used by turkish inhabitants in different period and even today, widely used as toponymes in different Turkish states. Toponymes which are closely related with historical past of Azerbaijan, at the same time confirm the etnical identity of inhabitants of the region.Etoponymistes in Azerbaijan have to investigate the place names note only in Azerbaijan but also in other terotories. That is located within the borders of neighboring countries, the Turkish tribes on the territory of Azerbaijan on a number of names are etnotoponim. This thesis related toponymies in Azerbaijan and for parallels in the names of neighbors and relatives in the communities in which there was .