Okul öncesi eğitim ortamının kalitesinin çocukların yaratıcılığına etkisi
The influence of early childhood environment quality on children's creativity
Yazar: İPEK KARLIDAĞ
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL SARA GÖNEN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kalitesi = Education quality ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Bu araştırma Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız anaokullarındaki okul öncesi eğitim ortamlarının sahip olduğu kalite düzeyinin çocukların yaratıcılığına olan etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2015-2016 eğitim yılında Ankara'da Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bağımsız anaokulları ve bu anaokullarında eğitim görmekte olan 5-6 yaş okul öncesi dönem çocukları oluşturmaktadır. Örneklem grubunu ise grubunu ise Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 6 bağımsız anaokulunda bulunan 6 okul öncesi eğitim sınıfı ve bu sınıflarda eğitim görmekte olan 117 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada okul öncesi eğitim ortamlarının kalite düzeyini değerlendirmek için Okul Öncesi Eğitim Ortamı Değerlendirme Ölçeği (ECERS) ve Yaratıcı Davranış Gözlem Formu çocukların yaratıcılıklarını değerlendirebilmek için kullanılmıştır. Araştırma sürecinde elde edilen verilerin analizinde Hiyerarşik Doğrusal Modelleme (HLM) analizi kullanılmıştır. Araştırmanın analizlerinde SPSS tabanlı çalışan HLM 7.00 programının öğrenciler için geliştirilmiş sürümü kullanılmıştır. Bunun yanında betimsel istetistiklerin hesaplanmasında ve düzenlenmiş verilerin HLM 7.00 programına aktarılmasında SPSS 20 programından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda okula ilişkin toplam kalite düzeyi değişkeninin; okul öncesi dönem çocuklarının esneklik, akıcılık, orijinallik ve zenginleştirme alt boyutlarındaki yaratıcı davranışlarını anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur. Araştırmanın bu bulgusuna göre toplam kalite düzeyinin yüksek olduğu okullardaki çocukların esneklik, akıcılık, orijinallik ve zenginleştirme alt boyutundan aldıkları puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Bununla birlikte toplam kalite düzeyinin yaratıcılığın alt boyutları üzerindeki etki düzeyi incelendiğinde en çoktan en az etkiye doğru zenginleştirme, orijinallik, akıcılık ve esneklik alt boyutu şeklinde olduğu görülmektedir. Ayrıca sosyo-ekonomik düzeyin; çocukların esneklik, akıcılık, orijinallik ve zenginleştirme alt boyutlarındaki yaratıcı davranışlarını anlamlı bir şekilde yordadığı ortaya çıkmıştır. Buna karşın çocuğa ait okula devam süresi, cinsiyet ve yaş değişkenlerinin ise çocukların esneklik, akıcılık, orijinallik ve zenginleştirme alt boyutlarında aldıkları puanlar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Araştırma sonuçları göz önünde bulundurularak çocukların yaratıcılıklarının geliştirilmesine katkıda bulunmak amacıyla araştırmaya ve uygulamaya yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
This research aims to explore the effect of early childhood environment quality of preschools served under Ministry of National Education on children's creativity. Population of this research consist of preschools which are located in Ankara, Capital of Turkey, and served under Ministry of National Education and 5-6 years old children who are attended these preschools in 2015-2016 school year. The sample of the study involves 6 preschool classrooms in 6 preschools under served Ministry of National Education, each of the classrooms in different preschools, and 117 children who are enrolled these preschools. In this research, Early Childhood Environment Rating Scale(ECERS) is used in order to evaluate the quality of preschool environment. Also, Creative Behaviour Observation Form is used to assess creativity of children. Hierarchical Linear Modelling (HLM) was applied to analyse the data obtained during the research. In the analysis of the research, student version of SPSS based HLM 7.00 was used. In addition to this, SPSS 20 was used in order to conduct descriptive statistics and transfer organized data to HLM 7.00. At the result of the research, it was found that the creative behaviours of the preschool children in terms of flexibility, fluency, originality, and elaboration significantly predicted by variables of total quality level of preschool. In detail, it was seen that children who enrolled in the preschools which have higher environment quality, achieved higher results in the sub-dimensions of creativity which are flexibility, fluency, originality and elaboration. Beside this, it was seen that total quality level of preschool effects elaboration most between sub-dimensions of creativity. Then originality, fluency and flexibility come after elaboration respectively. Also it was found that socio-economic levels of families significantly predict creative behaviours of children in terms of flexibility, fluency, originality and elaboration. In spite of this, attendance time, sex and age have no effect on creative behaviours of children in terms of flexibility, fluency, originality and elaboration. In the light of the research results, some recommendations for research and implementation have been developed to contribute to the development of children's creativity.