5-6 yaş çocuklarının bilişsel tempolarının bazı değişkenlere göre incelenmesi
Investigation of 5-6 years children cognitive tempos according to some variables
Yazar: YASEMİN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. FATMA ABİDE GÜNGÖR AYTAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel tempo = Cognitive tempo ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu çalışmada, 5-6 yaş çocuklarının bilişsel tempolarının, mizaç özellikleri ile çocuk ve aileye ilişkin değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara İli Çankaya İlçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokul ve ortaokul bünyesinde bulunan anasınıflarına devam eden 5-6 yaş okul öncesi dönem 258 çocuk ve onların anneleri oluşturmaktadır. Araştırmada kolay ulaşılabilir örneklem yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada çocuklarla ilgili demografik bilgileri öğrenebilmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan annelerin cevapladığı "Kişisel Bilgi Formu", çocukların mizaç özelliklerinin belirlenmesi amacıyla anne cevaplarına dayanan "Çocuklar İçin Kısa Mizaç Ölçeği" ve çocukların bilişsel tempolarını belirleyebilmek için "Kansas Okul Öncesi Çocuklar İçin Düşüncelilik ve İçtepisellik Ölçeği" kullanılmıştır. Çocukların bilişsel tempo düzeylerine ilişkin frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Ardından demografik bilgilere göre bilişsel tempo düzeylerinin anlamlı bir farklılaşma gösterip göstermediğinin belirlenmesi amacı ile ki kare istatistiği hesaplanmıştır. Çocukların kısa mizaç ölçeği puanlarına ilişkin öncelikle minimum, maksimum, ortalama ve standart sapma değerlerini içeren betimsel istatistikler hesaplanmıştır. Ardından çocukların demografik özelliklerine göre mizaç puanlarının anlamlı bir değişiklik gösterip göstermediğinin incelenmesi amacıyla iki kategorili karşılaştırmalarda normallik varsayımı karşılandığı için ilişkisiz ölçümlerde t testi hesaplanmıştır. İkiden fazla grubu olan değişkenlerin karşılaştırılması amacıyla öncelikle varyansların homojenliği Levene Testi ile belirlenmiş; varyansların homojen olduğu durumda tek yönlü varyans analizi (One Way ANOVA), varyansların homojen olmadığı durumda ise Kruskal Wallis Testi hesaplanmıştır. Çocukların bilişsel tempo düzeylerinin mizaç düzeylerine göre anlamlı bir farklılaşma gösterip göstermediğinin belirlenmesi amacıyla önce varyansların homojenliği test edilmiş, ardından tek yönlü varyans analizi (One Way ANOVA) hesaplanmıştır. Farklılaşmanın olduğu durumlarda post – hoc LSD Testi hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda 5-6 yaş çocuklarının bilişsel tempolarının mizaç alt boyutlarına göre sıcakkanlılık-utangaçlık mizaç puanlarına (F(3,257)=2,451; p>0,05); sebatkarlık mizaç puanlarına (F(3,257)=0,776; p>0,05) ve tepkisellik mizaç puanlarına (F(3,257)=1,219; p>0,05) göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the cognitive tempo of 5-6 years old children according to temperament characteristics and variables related to child and family.The sample of the study consisted of and 5-6 years old 258 preschool children attending kindergartens within the primary and secondary schools afiliated to Ministry of National Education and their mothers in Çankaya District of Ankara. In the study, easily accessible sampling method was used. In this research The Personal Information Form which was prepared by the researcher and answered by mothers in order to learn the demographic information about the children, "Brief Temperament Scale for Children" based on the mother answers in order to determine the temperament characteristics of the children, and the "Kansas Reflection-Impulsivity Scale for Preschoolers (KRISP), to determine Preschool Children's determine the cognitive tempo of the children were used. Frequency and percentage values of cognitive tempo levels of children were calculated. Then, chi-square statistic was calculated to determine whether cognitive tempo levels differ significantly according to demographic information. Descriptive statistics including minimum, maximum, average and standard deviation values were calculated related to children's short temperament scale scores. Then to examine whether the temperament scores of the children showed a significant change according to the demographic characteristics, the t test was calculated for unrelated measurements since the assumption of normality was met in two-category comparisons. To compare the variables with more than two groups, firstly the homogeneity of the variances was determined by Levene Test. In case of variance homogeneity One way ANOVA, and in cases where the variances were not homogeneous Kruskal Wallis Test was calculated. To determine whether the cognitive tempo levels of the children showed a significant differentiation according to their temperament levels, homogeneity of the variances was tested first and then One Way ANOVA was calculated. In cases of differentiation, post - hoc LSD test was calculated. As a result of the study, according to the temperament subscales of cognitive tempo of 5 -6 years old children warm-bloodness-shyness (F(3,257)=2,451; p>0,05); patienceness (F(3,257)=0,776; p>0,05) and responsiveness (F(3,257)=1,219; p>0,05) shows no significant difference according to temperament scores.