Arıtma çamurlarının farklı katkı malzemeleri ile birlikte kompostlaştırılabilirliğinin araştırılması
Investigation of co-composting of sewage sludge with different additive materials
Yazar: FEVZİ ŞEVİK
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL TOSUN ; PROF. DR. KAMİL EKİNCİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Tez çalışmasında ülkemizin en önemli atıklarından biri olan arıtma çamurları (AÇ), Akdeniz ve Ege bölgelerinde zeytin işleme prosesi atıklarından olan üç faz pirina atığı (3FP) ve sığır gübresinin (SG) tek başına ve birlikte kompostlaşma potansiyeli araştırılmıştır. Kompost karışımlarında yeterli FAS oranını sağlamak amacıyla domates sapları (DS) kullanılmıştır. Kompostlaştırma işlemi için hazırlanan karışım materyalleri FAS ve C/N oranlarına göre ayarlanmıştır. Kompostlaştırma işlemi paslanmaz çelikten yapılmış tam otomasyon sistemine sahip 15 adet 100 litrelik aerobik reaktörlerde gerçekleştirilmiştir. Kompostlama prosesinde sıcaklık kontrolü havalandırmaya bağlı olarak Rutgers stratejisine göre gerçekleştirilmiştir. 
Kompostlaştırma çalışmaları 32 gün süreyle izlenmiştir. Stabilizasyon süreci SG ağırlıklı karışımlarda kısa sürerken, 3FP ağırlıklı karışımlarda lignin yapısından dolayı uzun sürmüştür. En yüksek sıcaklık gelişimi AÇ+SG+DS karışımının bulunduğu reaktörlerde gerçekleşmiştir. Çalışma sonuçlara göre, çoklu materyallerle yapılan kompostlamanın tek materyalle yapılan kompostlamaya göre daha verimli olduğu görülmüştür. Kompost karışımlarından elde edilen en iyi sonuçlar; AÇ+3FP+DS karışımı için C/N:20, FAS:%32, 3FP+SG+DS karışımı için C/N:30, FAS: %32 ve AÇ+SG+DS karışımı için C/N:20, FAS: %37 olan karışımlardan elde edilmiştir.
AÇ+SG+DS karışımının kompostlanmasında oluşan egzoz gazları biyofiltreden geçirilerek biyofiltrenin amonyak tutma verimi belirlenmiştir. Biyofiltre malzemesi olarak kullanılan kompostun amonyak tutma verimi %99 seviyesinde gerçekleşmiştir.

Abstract:
In this thesis, compostability of treatment sludges (AÇ) which is one of the most important wastes in our country, three-phase pomace (3FP) produced from olive processing in Mediterranean and Aegean regions and cattle manure (SG) together and alone were investigated. Tomato wastes (DS) were used to provide sufficient Free Air Space (FAS) in composting matrix. The composting mixtures prepared for composting process were adjusted based on FAS and C/N ratios. Composting process was performed in fiften-100 liter fully automated stainless steel aerobic reactors. Temperature control in the composting process was maintained based on Rutgers strategy. 
Composting studies lasted for 32 days. While the stabilizing process continued short time for mixtures which have cattle manure predominantly, it was continued longer time for mixtures which have 3FP predominantly due to the structure of lignin. The highest temperature development was realized in composting mixtures of AÇ+SG+DS. The results showed that multiple materials were more successfully composted than that of single material. Best results were obtained for AÇ+3FP+DS mixture with C/N of 20 and FAS of  %32, 3FP+SG+DS mixture with C/N of 30 and FAS of %32, and AÇ+SG+DS mixture with C/N of 20 and FAS: %37.
Ammonia gases exited from composting of AÇ+SG+DS mixture were passed through biofilter and efficiency of the biofilter was determined. The efficiency of compost used as biofilter material for ammonia trapping was %99.