Kur'ân-ı Kerim'in nahiv ilmine etkisi
The effect of the Qur'an on the syntax science
Yazar: ALAADDİN ŞÜKÜR
Danışman: PROF. DR. YAŞAR KURT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Bu çalışmada; Kur'ân-ı Kerim'in nahiv ilmine etkisi konusu incelenmiştir. Bilindiği üzere Kur'ân-ı Kerim Arap dili ile nazil olmuştur. Yeryüzünde konuşulan her bir dil gibi Arap dilinin de belirli bazı gramer kuralları vardır. Kaynaklarda Araplar tarafından Kur'an'ın nüzûlünden önce de bilindiği söylenen nahiv ilmine ait gramer kaideleri zamanla unutulmuştur. Nahiv ilmine ait unutulan bu gramer kaideleri Kur'ân-ı Kerim sayesinde Hz. Ali'nin (r.a.) talimatı ile Ebu'l-Esved ed-Düelî tarafından tekrar ortaya çıkartılmıştır. Nahiv ilmine dair kaidelerin tesbiti İslâmî fetihlerle birlikte Arapların Arap olmayan ülke halklarıyla olan iletişimleri ile birlikte başlamıştır. Zira bu fetihler yoluyla aslen Arap olmayan topluluklar müslüman olmuş, Araplarla sağlıklı bir iletişim kurarak Kur'ân ve sünneti doğru anlayabilmeleri için Arap dilini ve gramerini öğrenmeye ihtiyaç duymuşlardır. Ancak bu topluluklar konuşmalarında oldukça fazla hata (lahn) yapmışlardır. Onların yaptıkları bu lahn zamanla Arapların dillerinde de görülmeye başlamıştır. Hatta Kur'ân-ı Kerim'e sirayet etmiş ve Kur'ân tilavetinde de görülmeye başlamıştır. Bu durum, Araplar arasında dillerinin tamamen bozulacağı ve Kur'ân-ı Kerim'in manasının anlaşılmasında çok büyük yanlışlara neden olacağı hususunda oldukça endişe doğurmuştur. Bu endişe ve korku sorumluluk sahiplerinin nahiv ilminin kurulması konusunda derhal harekete geçerek duruma müdahale etmeleri için gerekli zeminin hazırlanması ve alt yapının oluşturulmasına vesile olmuştur. 
Dilciler nahiv ilminin kuruluşunda olduğu gibi kaidelerinin tesbitinde de çok hassas davranmışlar, çölde yaşayan, her ne şekilde olursa olsun hiçbir yabancıyla asla iletişim kurmayan ve bu sayede dillerini bozulmaktan koruyan, Arapçayı fasih konuşan bedevi Araplardan istifade ettikleri gibi, Kur'ân-ı Kerim'den de oldukça faydalanmışlardır. Kaynaklarda ifade edildiği üzere şayet Kur'ân-ı Kerim olmasaydı Araplar bu gün konuştukları dilden tamamen farklı bambaşka bir dil konuşuyor olurlardı. Kısacası Arap dili günümüzdeki varlığını Kur'ân-ı Kerim'e borçludur.  
Bu bağlamda Kur'ân-ı Kerim, nahiv ilimini önemli ölçüde etkilemiştir. Kur'ân-ı Kerim, bazı nahiv kaidelerinin tesbit edilmesine, oluşturulmasına, desteklenmesine, ta'liline, bir kısmının iptal edilmesine, bazı nahiv konularının ise çeşitlendirilmek suretiyle zenginlik kazanmasına etki etmiştir.
Anahtar kelimeler: Kur'ân, kıraat, îcaz, lahn, nahiv, ekol, Basra, Kûfe, Bağdat, Mısır, Endülüs.

Abstract:
In this study; The effect of the Qur'an on syntax science has been examined. As it is known, the Qur'an was sent in Arabic language. Like every language spoken on the earth, the Arabic language has certain grammatical rules. Syntax science, which is said to be known by Arabs in some sources before the receipt of Qur'an, was later forgotten. This forgotten science was revealed again thanks to the Qur'an. This started together with Islamic conquests. Because, through these conquests, non-Arab communities became Muslims, they needed to learn Arabic language and grammar to establish a healthy communication with Arabs and to understand the Qur'an and Sunnah correctly. However, these communities made a lot of mistakes in their talk. These mistakes which they did, gradually began to appear in the languages of the Arabs. This has caused considerable concern among Arabs that their language will be utterly degraded and accordingly will cause great mistakes in understanding the meaning of the Qur'an. This anxiety and fear has been instrumental in the preparation of the groundwork and infrastructure for respondents to act immediately on the issue of the establishment of the syntax code.
The linguists have been very sensitive to the establishment of syntax science and principles; they have benefited from the Qur'an as well as the fluent Bedouin who live in the desert and whose language was not spoiled as they never communicate with any stranger. As it is expressed in the sources, if the Quran did not exist, the Arabs would speak a totally different language than the one they talk today. In short, the Arabic language owes its present existence to the Qur'an.
In this context, the Qur'an had influence on the syntax science to a great extent. The Holy Qur'an had influence on the determination creation, support and analysis of some syntax principles, the cancellation of some of them and enrichment of some syntax subjects through diversification.
Key words: Qur'an, reading, laconic, mistake, syntax, ecole, Basra, Kufa, Baghdad, Egypt, Andalusia.