Uluslararası ilişkilerin geliştirilmesinde kamu ve sivil toplum kuruluşlarının stratejik işbirliği: Türkiye
Strategic cooperation between public institutions and civil society organizations in the development of international relations: Turkey
Yazar: FERHAT ÇELİK
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL DEMİRKAYA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetişim ve Sivil Toplum Kuruluşları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu = Foreign Economic Relations Board ; Kamu diplomasisi = Public diplomacy ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Stratejik iş birliği = Strategic alliances ; TÜSİAD = Turkish Industrialist' and Businessmen' s Association ; Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı = Turkish International Cooperation and Development Agency ; Uluslararası stratejik iş birliği = Intenational strategical cooperation ; Yunus Emre Enstitüsü = Yunus Emre Institute ; İktisadi Kalkınma Vakfı = Economic Development Fund

Özet:
Tarihsel süreç incelediğinde yaşanan değişim ve dönüşümler çerçevesinde sivil toplum kuruluşları ve kamu kurumlarının uluslararası ilişkilerin geliştirilmesinde ve sürdürülmesinde çeşitli aktörlerle birlikte önemli bir role sahip olduğu gözlemlenmiştir.  Kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları uluslararası alanda sosyal, ekonomik ve kültürel faaliyetler üstlenirken aynı zamanda o ülkede diplomasinin en önemli unsuru olarak kabul edilirler.
Bu çalışmanın amacı; Türkiye bağlamında, uluslararası ilişkilerin geliştirilmesinde kamu ve sivil toplum kuruluşlarının yürüttüğü sosyal, ekonomik, kültürel etkinliklerin, Türkiye'nin uluslararası saygınlığına ve diplomatik faaliyetlerine pozitif etkisinin bulunup/bulunmadığı araştırmaktadır. Çalışmada uluslararası ilişkilerin geliştirilmesinde ve sürdürülmesinde etkin olan devlet, uluslararası örgütler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör gibi aktörler dikkate alınarak, Türkiye'nin uluslararası menfaatleri doğrultusunda kamu ve sivil toplum kuruluşlarının stratejik iş birlikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Stratejik iş birliklerinde kuruluşların varlığı, kimliği,kapasitesi, yetenekleri, becerileri ve işlevsel yapıları değişkenler olarak analiz edilmiştir. Çalışmada sivil toplum kuruluşları ve kamu kurumları iş birliği çerçevesinde demokrasi, diplomasi, ekonomi, eğitim, insan hakları gibi faktörlerin uluslararası alandaki etkisi incelenirken aynı zamanda bu faktörlerin kuruluşların sosyal, ekonomik, kültürel çalışma alanlarına katkıları değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, 2005-2019 yılları arasında Türkiye'de faaliyet yürüten ve veri setine ulaşılabilen Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA), Yunus Emre Enstitüsü (YEE), Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEIK), İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV), Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (TÜSİAD) olmak üzere beş adet kamu ve sivil toplum kuruluşunun stratejik eylemleri, planlamaları, etkinlikleri, projeleri, performansları ve somut göstergeleri araştırılmıştır. Çalışmada kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının sosyal, ekonomik ve kültürel faaliyetler üzerindeki etkilerini analiz etmek için alanında uzmanlaşmış kişilerle mülakatlar yapılmıştır.
Elde edilen bulgular neticesinde, Türkiye'nin menfaatleri doğrultusunda incelenen kurumların sosyal, ekonomik, kültürel stratejik faaliyetlerinin uluslararası bağlamda etkisinin olduğu görülmüştür. İncelenen kurumların uluslararası üyelikleri veya diğer kamu kurumlarıyla ve STK'larla iş birliklerinin/ortaklıklarının çalışmalara katkı sağlama oranın yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra uluslararası alanda kuruluşların karşılaştığı zorluklar ve engellerin ülkelerde yaşanan siyasi istikrasızlıkların, iklimin, çalışma koşullarının, ihtiyaç önceliklerinin, kamu kurumlarının altyapısının yetersizliği, mevzuat işleyişlerinin, ilişki sistemindeki karşı kanat kuruluşundaki insan kaynağı yetersizliğinin, ittifakların ve AB nezdinde Türkiye ile ilgili olumsuz düşünce ve algıların olduğu şeklinde analiz edilmiş ve buna ilişkin ise etkili çözüm stratejileri sunulmuştur. Aynı zamanda uluslararası süreçte kamu kurumlarının ve sivil toplum kuruluşlarının beklentilerine yönelik analiz yapılmış ve bu kuruluşların Türkiye'nin uluslararası diplomatik gücünün ve saygınlığının artırılmasına ilişkin temennileri belirtilmiştir.
Yapılan analizler, kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşlarının etkinliğini artırabilmesi ve uluslararası alanda işlerini sağlıklı ve sürdürebilir yürütebilmesi için hem uluslararası alanda hem de kendi aralarında yüksek iş birliklerine, ortaklıklara ve üyelikleri sahip olması gerektiği yönünde kanıtlar sağlamıştır. Sivil toplum kuruluşları, faaliyetlerinin ve kapasitelerinin kalitesini artırmalı, uluslararası iş birliğine sahip STK'larla ilişkileri geliştirmeli, uzmanlaşmalı, uzun vadeli ve sürdürebilir projeler üretmelidir. Buna ek olarak kamu kurumları ise uzun vadeli dışa açılım stratejileri yaparak, sürece özel sektörü ve STK'ları dahil ederek, yurt içinde ve yurt dışında yapılan çalışmaları daha iyi tanıtarak ve sistematik diyalog ve istişare ile uluslararası alanda kamu diplomasisi kaynaklarını etkin kullanarak hedeflerine ulaşabilirler.

Abstract:
Examining the historical process of the world, it has been observed that civil society organizations (CSO) and public institutions play a major role in maintaining and developing international relations. Public institutions and civil society organizations are responsible for engaging, in social, economic and cultural activities internationally, and are also considered the most important actor in the field of diplomacy in the countries in which they operate.
The aim of this study is to investigate whether the social, economic and cultural activities undertaken by public and civil society organizations in the development of international relations in Turkey have a positive impact on Turkey's international reputation and diplomatic activities. In this study, by taking into account (considering) the actors such as state, international organizations, civil society organizations and private sector, the strategic cooperation of the public and civil society organizations is tried to determine with international interests of Turkey. In strategic collaborations, the existence (presence), identity, capacity, abilities, skills and functional structures of those organizations were analyzed as variables. In this study, the impact of factors such as democracy, diplomacy, economy, education and human rights on the activities of civil society organizations and public institutions in the international arena is examined, at the same time, the contribution of these factors to the social, economic and cultural fields of work of organizations were evaluated. In this context, the strategic actions, planning, activities, projects and performances of the following five public institutions and civil society organizations operating in Turkey between 2005 and 2019 were investigated. The 5 institutions examined are: Turkish Cooperation and Coordination Agency, Yunus Emre Institute, Foreign Economic Relations Board, Economic Development Foundation, Turkish Industry and Business Association. In this study, interviews were conducted with individuals specializing in the field to analyze the impact of public institutions and civil society organizations on social, economic and cultural activities.
International membership of the examined institutions or their cooperation/partnership with other public institutions and CSO's has been seen to contribute to these activities. In addition, the challenges faced by organizations in the international arena have been observed. A few of these difficulties include: instability of the country's political climate, working conditions, needs, priorities, public institutions and a lack of infrastructure, regulatory mechanisms, lack of human resources in the organization the relationship of the wing system against the alliance and have negative thoughts and perceptions about Turkey in the EU and effective solutions and strategies for these problems are presented in the study. At the same time, analysis was conducted on the expectations of public institutions and civil society organizations in the international process and these organizations expressed their desire to increase Turkey's international diplomatic power and reputation.
Analysis provided evidence that the public institutions and civil society organizations should have both high international cooperations, partnership and membership among themselves in order to increase their activities and maintain their work in international field in a healthy and sustainable manner. Civil society organizations should improve the quality of their activities and capacities, develop relations with CSOs with international cooperation, and produce long-term and sustainable projects. In addition, public institutions can achieve their goals by developing long-term strategies, including the private sector and CSOs in the process, better promoting the work done at home and abroad, and effectively using public diplomatic resources at the international level.