"Devereux" okul öncesi ölçeğinin uyarlanması ve ikinci adım erken müdahale programının etkililiğinin değerlendirilmesi
Adaptation of Devereux preschool scale and evaluation the effectiveness of second step early intervention program
Yazar: ŞEYDA İNCE SEZER
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL GÖNEN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal gelişme = Emotional development ; Erken müdahale eğitim programı = Early intervention educational program ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyal gelişme = Social development ; Çocuk gelişimi = Child development ; Ölçekler = Scales ; İkinci adın programı = Second step program

Özet:
Çocukların sosyal duygusal gelişimlerine etki eden programların kullanılması ve bu
programların etkililiğinin araştırılması çocukların sosyal duygusal gelişimi açısından
önemli bir adımdır. İkinci Adım programı, çocukların sosyal duygusal yönden
desteklenmesini hedefleyen bir programdır. Bundan dolayı yapılan araştırmanın
amacı; İkinci Adım programının 36-60 ay arası çocukların sosyal duygusal
gelişimleri üzerindeki etkililiğinin incelenmesidir. DCEA-P2 ölçek geçerlik güvenirlik
çalışmasına 998 çocuk üzerinden her bir çocuk için çocukların velileri ve
öğretmenleri katılmıştır. İkinci Adım Programının etkililiğini ölçmek için deney
grubuna 47 çocuk kontrol grubuna ise 31 çocuk katılmıştır. Araştırmada ilk olarak
İkinci Adım programının etkililiğinin belirlenmesi amacıyla DECA-P2 (Devereux
Early Childhood Assessment P-2) (Devereux Erken Çocukluk Değerlendirme Ölçeği
P-2) ölçeğinin adaptasyonu yapılmıştır. Ölçek adaptasyon çalışmasının ardından
programın etkililiğini ölçmek için kullanılmıştır. İkinci olarak da İkinci Adım
programının etkililiğini incelemek için ön test ve son test kontrol gruplu yarı deneysel
desen kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde deney ve kontrol gruplarının ön test,
son test ve izleme testi puanları arasındaki farkın anlamlı olup olmadığını görmek
için parametrik ve parametrik olmayan analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular
kısmında, İkinci Adım programının 36-60 ay arasındaki çocukların sosyal duygusal
gelişimleri üzerinde olumlu etkileri tespit edilmiştir. Çocukların girişkenlik,
özdüzenleme, bağlanma/ilişki kurma ve toplam koruyucu faktörler alt boyutlarında
programı alan çocuklar lehine sonuç ortaya çıkmıştır. Kız çocuklarının erkek
çocuklarına göre sosyal duygusal açıdan yüksek puan aldıkları bulunmuştur.
Ölçeğin girişkenlik, özdüzenleme, bağlanma/ilişki kurma ve toplam koruyucu
faktörler alt boyutunda 4-5 yaş çocuklarının 3-4 yaş çocuklarına göre programdan
daha yüksek puan aldıkları ortaya çıkmıştır. Sonuçlarda uygulamanın önemi ve
uygulamanın nasıl yaygınlaştırılabileceği konusunda değerlendirmeler yapılmıştır.

Anahtar sözcükler: sosyal duygusal gelişim, okul öncesi dönem, erken müdahale
programları, İkinci Adım programı, DECA-P2 ölçeği

Abstract:
Investigating the effectiveness of programs is an important step for children's social
emotional development. Second Step program (SSP) aims to support children
socially- emotionally. Therefore, the purpose of research is; examination of the
Second Step program's effectiveness between 36-60 months children in terms of
social emotional development. In order to determine the effectiveness of SSP, the
adaptation of DECA-P2 (Devereux Early Childhood Assessment P-2) scale was
performed. Parents and teachers of 998 children participated in the study. To
measure the effectiveness of SSP, 47 children in the experimental, 31 children in
the control group participated. After the scale adaptation, it was used to measure
the effectiveness of this program. A semi-experimental pattern with pretest and
posttest control groups was used to examine the effectiveness of SSP. In the
analysis of quantitative data, parametric and non-parametric analysis methods were
used to see whether the difference between the pretest, posttest and follow-up test
scores of the experimental and control groups was significant. In the findings part,
positive effects of the program on the social emotional development of 36-60 months
children were determined. In the sub-dimensions of assertiveness, self-regulation,
attachment / relationship building, and total protective factors, results were found in
favor of children who took the program. It has been found that girls score higher
than boys. In the sub-dimensions, children aged 4-5 got higher scores than 3-4
years. In the results, evaluations were made about the importance of the application
and how the application could be expanded.

Keywords: social emotional development, preschool term, early intervention
programs, Second Step program, DECA-P2 scale