Türkiye'deki sığınmacıların üçüncü bir ülkeye gidiş için bekleme sürecinde karşılaştıkları sorunlar
The Problems faced by the asylum seekers in Turkey in the process of waiting period to go to a third country
Yazar: SEMA BUZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜMİT ONAT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Göçler = Migrations ; Mülteciler = Refugees ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Sığınmacılar, siyasal, dinsel, etnik konumlan nedeniyle kendi ülkesinde baskı ve zulüm görmekten korktuğu için ülkesinden ayrılan, başka bir ülkeden sığınma talebinde bulunan kişilerdir. Bu ayrılış, belki de hiçbir zaman ülkesine tekrar dönmemekle sonuçlanabilir. Ülkesinden kaçmak zorunda kaldıkları durumlarda, geliş süreçlerinde yaşadıkları şiddet deneyimleri, gidilen ülkedeki bekleme sürecinde karşılaştıkları sorunlarla birleşmekte ve böylece sığınmacılar baş edemeyecekleri bir durumla karşılaşmaktadır. Türkiye 1951 Mültecilerin Hukuki Durumu'na İlişkin Cenevre Sözleşmesini ve 1967 Protokolü'nü coğrafi çekince koyarak nedeniyle imzalamıştır. Buna göre Avrupa dışındaki ülkelerden gelenlere "sığınmacı", Avrupa ülkelerinden gelenlere "mülteci" denmektedir. Bu kişiler, Türkiye'de yerleşmeleri Türk yasaları uyarınca mümkün olmayan ve üçüncü bir ülkeye gitmek ya da geçici sürelerle ülkemizde kalmak durumunda olan kişilerdir. Bekleme sürecinde ise bir toplumda yabana olarak bulunmak ile başlayan pek çok karmaşık sorun yaşadıkları düşünülmektedir. Bu sorunların, sosyal hizmet mesleki müdahaleleri ile çözüleceğine inanılmaktadır. Sosyal hizmet, sığınmacıların sığınmacılık deneyiminden en az derecede etkilenmesi, sosyal işlevselliklerini yeniden kazanmaları yönünde özellikle güçlendirme ve savunuculuk yoluyla, çeşitli müdahale düzeylerine sahip bir meslektir. Sosyal hizmetin etik değerleri de sığınmacılara ırk, dil, din, sosyal statü vb. ayrımı yapılmaksızın yaklaşma ve kültürel farklılıklarına saygı duyma konusunda rehber niteliği taşımaktadır. Bu araştırmada üçüncü bir ülkeye gitmeyi bekleyen Avrupa dışındaki ülkelerden gelen sığınmacıların karşılaştıkları ve sosyal hizmeti ilgilendiren sağlık, eğitim, ekonomik, çalışma yaşamı ve uyum ve sosyal ilişki kurmaya ilişkin sorunları belirlenmeye ve irdelenmeye çalışılmıştır.iii Tarama modelinde yapılan araştırmanın nüfusunu, 20 Mart-20 Haziran 2001 tarihleri arasında Ankara, Konya, Karaman, Isparta ve Burdur' da yaşayan ve üçüncü bir ülkeye gitmeyi bekleyen 506 sığınmacı oluşturmaktadır. Araştırmada sığınmacıların yaşadıkları sorunları belirlemeye yönelik olarak araştırmacı tarafından geliştirilen soru kağıdı kullanılmıştır. Verileri değerlendirmede sığınmacıların sosyo-demografik özelliklerine ve Türkiye'de karşılaştıkları sağlık, eğitim, ekonomik, çalışma yaşamı ve uyum ve sosyal ilişki kurmaya ilişkin sorunlar frekans ve yüzde dağılımları olarak verilmiştir. Buna göre sığınmacıların Türkiye'de bekleme sürecinde sağlık, eğitim, ekonomik, çalışma ve uyum ve sosyal ilişki kurmada sorun yaşadıkları saptanmıştır. Ardından bu sorunlar üzerinde yaş, cinsiyet, medeni durum, Türkçe bilme ve Türkiye'de bekleme süresi gibi sosyo-demografik faktörlerin bir farklılık yaratıp yaratmadığına ki-kare analiziyle bakılmış ve sosyo-demografik faktörlerin, ekonomik sorunlar dışında bahsedilen tüm sorunlar üzerinde bir farklılık yarattığı bulunmuştur. Çalışma, bulgulardan hareketle sığınmacılar alanında çalışan ulusal, uluslararası ve gönüllü kişi, kurum ve kuruluşlara, öncelikli olarak ele almaları gereken sorunlar ve sığınmacılara ilişkin sosyal hizmet uygulamaları önerileri ile son bulacaktır.

Abstract:
Asylum seekers, are people who leave their countries and apply for asylum from other country, because of their fear of facing pressure and persecution in their own countries caused by their political, religious and ethnic position. This separation, may result with never turning back. In situations forcing to escape from their countries, the violence they experienced in the coming process, unites with the problems they face on waiting period in the country gone and thus asylum seekers face a situation they can not handle. Turkey, has signed 1951 Convention relating to the Status of Refugees and 1967 Prothocol with geographic limitation. According to these, people coming from countries out of Europe are called asylum seekers, and the ones coming from European countries are called refugees. These are people whose settling are impossible because of Turkish laws and have to go to a third country or stay in the state of settling temporary in our country. In the waiting process they are thought to have many complex problems beginning with being a stranger in a community. The problems, are believed to be solved with professional interventions of social work. Social work is a profession having several intervention levels for asylum seekers to be effected from the asylum experience and gaining back their social functioning by means of empowerment and advocacy. The ethical values of social work have the characteristics of guidance of approaching asylum seekers without discrimination of race, language, religion, social status differences, and respecting cultural differences. In this research, the problems of asylum seekers, coming from non-European countries and waiting to go to a third country, face; health, education, economical, employment and adaptation which concern social work and problems regarding social relation are tried to determine and scrutinize. The population of this research made by survey model is composed by 506 asylum seekers waiting to go to a third country and living in Ankara, Konya, Karaman, İsparta and Burdur between 20 March-20 July 2001.In this research, questionnaire has been developed by the researcher aimed at determining the problems of the asylum seekers. In evaluating the data asylum seekers socio-demographic features health, education, economical, employment, adaptation and establishing social relations problems are given as frequencies and percentages. According to these it is stated that asylum seekers in their waiting periods in Turkey live problems related health, education, economical, employment and adaptation and establishing social relations. Chi-square analysis has been used to determine the effect of socio-economic features, age, sex, marital status, competency in Turkish knowledge and length of waiting period in Turkey effect the problems faced. It can be concluded that all socio-demographic factors, except economical problems, create differences on all the problems mentioned. This presentation will be concluded with the problems which should have priority for the national and international instruments, persons, institutions and suggestions for related social work practice concerning asylum seekers.