Serebral felçli çocuklarda epilepsi gelişimi için risk faktörlerinin retrospektif olarak belirlenmesi
Determining risk factors of epilepsy at childern with cerebral palsy in retrospective study
Yazar: FERDA GÜRKAN
Danışman: PROF. DR. SARENUR GÖKBEN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Epilepsi = Epilepsy ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors ; Serebral palsi = Cerebral palsy ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Çocuklar = Children

Özet:
ÖZET

SEREBRAL FELÇLİ ÇOCUKLARDA EPİLEPSİ GELİŞİMİ İÇİN RİSK FAKTÖRLERİNİN RETROSPEKTİF OLARAK BELİRLENMESİ

Amaç: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı'nda 2008-2015 yılları arasında izlenen 116 serebral felçli olgunun verileri ile (grup 1), 118 epilepsinin eşlik ettiği serebral felçli olgunun (grup 2) verileri karşılaştırılarak, serebral felçli çocuklarda epilepsi gelişimi için risk faktörlerinin retrospektif olarak belirlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Hastaların dosyalarından demografik verileri, fizik bakı bulguları, mevcut laboratuvar verileri (kraniyal ultrasonografi (USG), kraniyal bilgisayarlı tomografi (BT), kraniyal manyetik rezonans görüntüleme (MRG)), gözlenen nöbet tipi/tipleri, EEG bulguları, epileptik sendrom tipi ve hastanın aldığı tedaviler incelenmiş ve epilepsinin eşlik ettiği ve etmediği gruplar bu değişkenler açısından karşılaştırıldı.Araştırma verileri IBM SPSS Statistics 17.0 programında analiz edildi. Analizlerde tanımlayıcı istatistiklerde, ki kare, t-test ve lojistik regresyon analizi kullanıldı. p<0,05 olduğu durumlar istatistik olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Grup 1'deki 116olgunun %39,7'si kız ve %60,3'ü erkekti. Grup 2'deki 118 olgunun %42,4'ü kız ve %57,6'sı erkekti. Grup 1'de çalışma esnasındaki ortanca yaş, 101,5 ay, grup 2'de ise 115,5 ay olarak bulundu. Anne-baba arasında akrabalık, grup 1'de %17,2 iken, grup 2'de %19,5 olarak saptandı. Gruplarda birinci derece akrabalarda nöbet öyküsü benzer oranlarda saptandı. Seksiyo/sezaryen (C/S) ile doğum grup 1'de %48,1 iken, grup 2'de %57,6 olarak saptandı. Grup 1'de ortanca gestasyonel yaş 38 hafta, grup 2'de ise 38,5 hafta olarak saptandı. Doğum ağırlığı değerlendirildiğinde grup 1 için ortanca değer 2765 gram iken, grup 2 için bu değer 2940 gram olarak bulundu. Iki grup arasında pre/peri/postnatal risk faktörlerininvarlığı benzer oranlarda idi.Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde ortanca yatış süresi ve mekanik ventilasyon uygulanma oranı grup 1 ve 2'de benzerdi. Grup 1'de 20 olguda, grup 2'de ise 45 olguda neonatal konvülziyon kaydedildi.Neonatal dönemde geçirilen nöbet tipleri açısından gruplar değerlendirildiğinde fokal klonik ve jeneralize tonik nöbetlerin, ileride epilepsi gelişen grupta anlamlı derecede sık görüldüğü gözlendi. Neonatal EEG'dezemin ritmi, grup 1'de%23,5, grup 2'de %64,7 oranında anormal izlendi. Grup 1'de %80, grup 2'de ise %93,3sıklıkta yenidoğan yoğun bakım ünitesinde taburculukta en az bir antiepileptik kullanımı saptandı. Yenidoğan döneminde çekilen kraniyal USG, BT veMRG anormal bulguları açısından her iki grup arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Altıncı ayda kontrol EEG'leri çekilen grup 1'deki olgularda%94,4 sıklıkta zemin ritmi normal saptanırken, bu oran grup 2'de %68,5 olarak bulundu. SF tipleri içerisinde en sık izlenen spastik bilateral (tetraplejik) tip grup 1'de %36,2, grup 2'de %55,9 sıklıkta idi. Ikinci sıklıkta görülen SF tipi spastik unilateral tip grup 1 ve 2 için de benzer oranda gözlendi. Spastik bilateral diplejik tip, grup 1'de %32,8, grup 2'de %16,9 sıklıkta idi. Grup 2'deki olgularda ortanca epilepsi başlangıç yaşı 6 ay olarak saptandı. Grup 2'deki olgularda en sık gözlenen nöbet tipi jeneralize nöbetler olup %46,6 oranında gözlendi. Fokal ve/veya sekonder jeneralize nöbetler%39 oranında idi. Epilepsisi olan olguların 9'unda (%10,1) infantil spazmlar gözlendi. Epilepsi gelişen olguların çekilen son EEG'leri incelendiğinde zemin ritmi %70,3 normal saptandı. Yedi olguda West Sendromu görülürken, iki olguda öncesinde West Sendromu varken, izleminde Lennox Gastaut Sendromu geliştiği izlendi.Grup 2'deki olguların %7,6'sında izlemde antiepileptik tedavi kesilirken, diğer olguların tümü en az bir antiepileptik kullanmaktaydı. Çoklu ilaca rağmen dirençli epilepsi gelişimi %20,3 sıklığında gözlendi. Kraniyal MRG'de periventiküler lökomalazi her iki grupta benzer olarak görüldü. Kraniyal MRG'de serebral atrofi, serebral anomaliler ve hidrosefali grup 2'de anlamlı olarak daha sık izlendi. Intrakraniyal kanama ve iskemik değişiklikler grup 1'de %9,8, grup 2'de%4,7 sıklıkta idi. Tüm olgularda SF'ye eşlik eden problemler incelendiğinde görme problemleri, mental retardasyon ve mikrosefali grup 2'de anlamlı olarak sık görüldü.Bu problemlerin eşliği epilepsi gelişim riskini sırasıyla 3, 4 ve 3,8 kat arttırdığı saptandı. İşitme problemleri iki grupta benzer oranda saptandı. 
Sonuç:Serebral felçli hastalarda aşağıdaki faktörler epilepsi gelişimi için anlamlı risk faktörü olarak saptandı (p<0,05).
•	Neonatal nöbet varlığı, 
•	Neonatal dönemde fokal klonik nöbet ve jeneralize tonik tip nöbet,
•	Neonatal dönemde çekilen EEG'de temel aktivitenin anormal olması,
•	Yenidoğan yoğun bakım ünitesinden taburculukta antiepileptik ilaç kullanımı, 
•	Bilateral spastik (tetraplejik) serebral felç varlığı, 
•	6. ayda çekilen EEG'de epileptik aktivite varlığı, 
•	Nörogörüntülemede serebral atrofi, hidrosefali ve serebral anomali varlığı, 
•	Görsel problemler, 
•	Mikrosefali,
•	Mental retardasyon.
Anahtar Sözcükler: Serebral felç, epilepsi

Abstract:
ABSTRACT

DETERMINING RISK FACTORS OF EPILEPSY AT CHILDERN WITH CEREBRAL PALSY IN RETROSPECTIVE STUDY

Objective:  At Ege University Faculty Of Medicine, Department Of Pediatrics, Department Of Pediatric Neurology, between 2008-2015, 116 non-epileptic children with cerebral palsy (group 1) and 118 epileptic children with cerebral palsy (group 2) has been studied and to determine risk factors of epilepsy at children with cerebral palsy, case data of these groups compared to each other retrospectively.
Materials and Methods: Demographical values, physical examination, existing laboratory values (cranial ultrasonography (USG), cranial computerized tomography (CT), cranial magnetic resonance imaging (MRI)), type/types of seizures, findings of EEG, type of epileptic syndrome and medications of patients took are analyzed and epileptic and non-epileptic groups are compared according to these variables. Data of this study is analyzed via IBM SPSS 17.0 program. At analysis, ki-square, t-test and logistic regression analyze has been used for defining statistics. Values with p<0,05 are considered as statistically significant.
Results: %39,7 of group 1 with 116 patient were female and %60,3 of it were male. %42,4 of group 2 with 118 patient were female and %57,6 of it were male. Mean value of age at group 1 was 101,5 month old and group 2 was 115,5 month old. %17,2 of group 1 are children who has parents from same lineage and this value is %19,5 at group 2. Seizure history is found similar between first degree relatives of groups. Birth via caesarean section (C/S) is found %48,1 at group 1 and %57,6 at group 2. Gestational age of group 1 was 38 weeks and group 2 was 38,5 weeks. Mean value of birth weight of group 1 was 2765 gram and group 2 was 2940. Pre/peri/postnatal risk factors of these groups were similar. Mean value of newborn intensive care unit period and mechanic ventilation usage rate were similar between groups. 20 in group 1, 45 in group 2, neonatal convulsion cases have been recorded. When we compare groups according to types of seizures in neonatal period, focal clonic and generalized tonic seizures recorded significantly frequently in group 2. Basal rhythm of neonatal EEG was abnormal at %23,5 of group 1 and %64,7 of group 2. At least one antiepileptic agent was used at discharging patients from neonatal intensive care unit in group 1 by %80 and group 2 by %93,3. No difference found between groups in terms of imaging systems (USG, CT, MRI) findings. When we look at 6th month EEG screening results, %94,4 of group 1 had normal basal rhythm meanwhile %68,5 of group 2 had normal basal rhythm. Spastic bilateral (tetraplegic) type, which is most common CP type, has been seen %36,2 in group 1 and %55,9 in group 2. Spastic unilateral type, which is 2nd most common CP type, has been seen similar between group 1 and 2. Spastic bilateral diplegic type has been seen %32,8 in group 1 and %16,9 in group 2. Mean age to start epilepsy is 6months in group 2. Most common seizure type seen in group 2 was generalized type seizures with %46,6. Focal and/or secondary generalized seizure types were %39. 9 epileptic case (%10,1) had infantile spasms. Screening EEG basal rhythm finding were normal in %70,3 at new epileptic cases. 7 cases had West syndrome meanwhile 2 cases had West syndrome first, but then clinical presentation shifted towards Lennox Gastaut Syndrome. Anti-epileptical treatment stopped at %7,6 of group 2, others keep using at least one anti-epileptic medication. Even with multiple anti-epileptic medication, %20,3 of group 2 developed resistant type epilepsy. Periventricular leukomalacia detected similar amounts between 2 groups in cranial MRI scanning. Cerebral atrophy, cerebral anomalies and hydrocephaly are seen in group 2 significantly more. Intracranial hemorrhage and ischemia are seen at %9,8 of group 1 and %4,7 of group 2. When we check problems that co-exist with CP in all cases, we saw that sight problems, mental retardation and microcephaly are significantly more at group 2. Risk multipliers of these problems are 3 times for sight problems, 4 times for mental retardation and 3,8 times for microcephaly. Hearing problems incidence were similar between these 2 groups. 
Conclusion: 
These factors are found clinically significant for epilepsy in cerebral palsy children (p<0.05):
•	Seizure history in neonatal period
•	Focal clonic or generalized tonic type seizure history in neonatal period
•	Abnormal findings at basal activity of EEG in neonatal period
•	Using antiepileptic agent at discharging patients from neonatal intensive care unit
•	Existing bilateral spastic (tetraplegic) cerebral palsy
•	Epileptic activity in 6th month screening EEG
•	Existing cerebral atrophy , hydrocephaly, and cerebral anomaly in neuroimaging systems
•	Sight problems
•	Microcephaly
•	Mental retardation

KEYWORDS: Cerebral palsy, epilesy