Çocukluk çağı travması ve bilişsel duygu düzenleme arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü
The relationship between the childhood traumas and cognitive emotion regulation: The mediator role of early maladaptive schema domains
Yazar: HAVVA NURAY FİDANBOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBANUR BAYRAM KUZGUN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, çocukluk çağı travmaları ve bilişsel duygu düzenleme arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolü incelenmiştir. Araştırmaya 406 kişi katılmıştır. Katılımcılara "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Young Şema Ölçeği Kısa Formu", "Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği" ve "Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği" uygulanmıştır. Katılımcıların yanıtları SPSS 25.0 paket programına girilerek veri analizi yapılmıştır. Sosyodemografik değişkenler bakımından erken dönem uyumsuz şemalar, bilişsel duygu düzenleme ve çocukluk çağı travmaları puanlarındaki farklılıkları incelemek için bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA uygulanmıştır. Erken dönem uyumsuz şemalar, bilişsel duygu düzenleme ve çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi için Pearson korelasyonu uygulanmıştır. Çocukluk çağı travmaları ve bilişsel duygu düzenleme arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolünü incelemek için PROCESS eklentisi ile dördüncü model uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, sosyodemografik değişkenler bakımından çocukluk çağı travmaları, erken dönem uyumsuz şemalar ve bilişsel duygu düzenleme puanlarında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Korelasyon bulguları doğrultusunda, çocukluk çağı travmaları ile uyumsuz bilişsel duygu düzenleme ve erken dönem uyumsuz şema alanları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişki saptanmıştır. Ayrıca, uyumsuz bilişsel duygu düzenleme, çocukluk çağı travmaları, kopukluk ve reddedilmişlik ile aşırı tetikte olma şema alanları tarafından pozitif yönlü ve anlamlı düzeyde yordanmaktadır. Oluşturulan model, varyansın %39'unu açıklamaktadır. Ayrıca, erken dönem uyumsuz şema alanlarının çocukluk çağı travmaları ve uyumsuz bilişsel duygu düzenleme arasındaki ilişkide aracı rolüne ilişkin bulgulara göre, tüm şema alanlarının kısmi aracı rolü olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Bilişsel Duygu Düzenleme, Duygu Düzenleme, Çocukluk Çağı Travmaları, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Şema, Travma.

Abstract:
In this study, the mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between childhood traumas and cognitive emotion regulation was examined. 406 people participated in the study. "Sociodemographic Information Form", "Young Schema Questionnaire Short Form", "Cognitive Emotion Regulation Scale" and "Childhood Mental Trauma Scale" were applied to the participants. The responses of the participants were entered into the SPSS 25.0 package program and data analysis was performed. Independent sample t-test and one-way ANOVA were applied to examine the differences in early maladaptive schemas, cognitive emotion regulation and childhood trauma scores in terms of sociodemographic variables. Pearson correlation was applied to examine the relationship between early maladaptive schemas, cognitive emotion regulation and childhood traumas. In order to examine the mediating role of early maladaptive schemas in the relationship between childhood traumas and cognitive emotion regulation, the fourth model was applied with PROCESS plug-in in SPSS. According to the findings of the study, significant differences were found in childhood traumas, early maladaptive schemas and cognitive emotion regulation scores in terms of sociodemographic variables. In line with the correlation findings, a positive and significant relationship was found in childhood trauma scores with maladaptive cognitive emotion regulation and early maladaptive schemas. In addition, maladaptive cognitive emotion regulation was positively and significantly predicted by childhood traumas, disconnection and rejection, and hyper-vigilance schema domains. The model explained 39% of the variance. In addition, according to the findings regarding the mediating role of early maladaptive schema domains in the relationship between childhood traumas and maladaptive cognitive emotion regulation, it was found that all schema domains had a significant partial mediating role.

Key Words: Cognitive Emotion Regulation, Emotion Regulation, Childhood Traumas, Early Maladaptive Schemas, Schema, Trauma.