S.b.ü. Gülhane Tıp Fakültesi öğrencilerinin türkök ile ilgili farkındalıkları ve gönüllü kök hücre donörü olma konusundaki yatkınlıklarının değerlendirilmesi /
Yazar: DİLRUBA İLAYDA ÖZEL BOZDAĞ
Danışman: PROF. DR. MELTEM AYLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin TÜRKÖK ile ilgili farkındalıkları ve gönüllü kök hücre donörü olma konusundaki yatkınlıklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi 4., 5. ve 6. sınıf öğrencileri tarafımızca oluşturulan ankete davet edilmiştir. Ankete katılmaya gönüllü olan katılımcılara toplamda 64 soru ve önerme sunulmuştur. Anket için herhangi bir ölçek kullanılmamıştır. Toplanan veriler öncelikle katılımcıların sınıflarına ve cinsiyetlerine göre değerlendirildi. Veriler normal dağılım göstermiyordu. Değerlendirmede süreksiz kategorik değişkenlerin ilişkisi değerlendirildiği için ki-kare analizi yapıldı ve p değeri <0,05 anlamlı olarak kabul edildi. Aralarında istatistiksel olarak ilişki olduğu saptanan analizler için phi ve cramer's V ile ilişkinin gücü incelendi. phi ve cramer's V değeri 0-0,35 arasında düşük düzeyde ilişkili, 0,36-0,65 arasında orta düzeyde ilişki, 0,66-1 arasında yüksek düzeyde ilişki olduğu kabul edilerek değerlendirildi. İstatistiksel analizde SPSS versiyon 25.0 kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi 4., 5. ve 6. sınıf öğrencileri arasından 263 gönüllü katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların 86'sı (%32,7) 4. sınıf, 90'ı (%34,2) 5. sınıf ve 87'si (%33,1) 6. sınıf öğrencisiydi. Katılımcıların 141'i (%53,6) erkek, 122'si (%46,4) kadın cinsiyetteydi. Analizlere göre HKHN, kök hücre donörlüğü ve TÜRKÖK ile ilgili sınıf ilerledikçe sorulara ve önermelere anlamlı olarak daha doğru cevaplar verdiğini fakat anket genelinde doğru cevap verilen soru ve önermelerin tümüne oranının yeterli olmadığını saptadık. Kadın cinsiyetteki katılımcıların anlamlı olarak kök hücre donörü olmaya ve bu konuda çalışmalar yapmaya daha olumlu baktıklarını saptadık.
Sonuç ve Tartışma: Aferez işleminin donör için riskli olmaması ve aferez işleminin birkaç gün yüksek doz analjezik ihtiyacı olacak kadar ağrılı bir işlem olmaması konularında katılımcıların sınıfları arasında 6. sınıfların lehine anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Kök hücre donörü olmak isteyen birinin nereye yönlendirileceğini bilme ve hekimlik hayatında kök hücre donörlüğü ile ilgili çalışmalar yapmayı isteme konularında katılımcıların sınıfları arasında 6. sınıfların lehine anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Anketten sonra kök hücre donörü olmayı düşünme konusunda katılımcıların sınıfları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Anketten sonra kök hücre olmayı düşünme ile cinsiyet arasında kadın cinsiyet lehine anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Hekimlik hayatında kök hücre donörlüğü ile ilgili çalışmalar yapmayı isteme ile cinsiyet arasında kadın cinsiyet lehine anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Üniversite eğitimi süresince kök hücre donörlüğü ile ilgili yeterinde bilgi verildiğini düşünme ve cinsiyet arasında erkek cinsiyet lehine anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Anketten sonra kök hücre donörü olmayı düşünme ile hekimlik hayatında kök hücre donörlüğü ile ilgili çalışmalar yapmayı isteme arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu veriler ışında tıp eğitim müfredatlarına kök hücre bağışı ve TÜRKÖK ile ilgili farkındalığın artırılması için daha fazla ders eklenmesi, klinik pratiklerde donör olma ve nakil ile ilgili daha fazla uygulamalara yer verilmesi sayesinde; hekimlerin çalışma hayatlarında toplum bilinci ve farkındalığını sağlama konusunda etkili olacağını düşünüyoruz. Çalışmamızın bir sonlanımı olarak televizyon, radyo, gazete, dergi ve internet gibi medya organlarında TÜRKÖK ile ilgili daha fazla kamu spotuna yer verilmesi ve kök hücre donörlüğünün teşvik edici uygulamaların yapılmasının donör havuzunun genişletilmesi için önemli bir etken olacağı görüşündeyiz.
Anahtar Kelimeler: Hematopoetik kök hücre nakli, kök hücre donörlüğü, tıp eğitimi

Abstract:
Objectives: In this study, it was aimed to evaluate the awareness of Faculty of Medicine of Sağlık Bilimleri University's students about TÜRKÖK and their predispositions to become volunteer stem cell donors.
Materials and Methods: The 4th, 5th and 6th grade students of the Faculty of Medicine of the Sağlık Bilimleri University were invited to the questionnaire created by us. A total of 64 questions and suggestions were asked to the participants who volunteered to participate in the survey. No scale was used for the survey. The collected data were first evaluated according to the class and gender of the participants. The data did not show a normal distribution. Since the relationship between discontinuous categorical variables was evaluated in the evaluation, chi- square analysis was performed and p value <0.05 was accepted as significant. The strength of the relationship with phi and cramer's V was examined for the analyzes that were found to be statistically correlated. The phi and cramer's V values were evaluated as 0-0.35 as low correlation, 0.36-0.65 as moderate correlation, and 0.66-1 as high correlation. SPSS version 25.0 was used for statistical analysis.
Results: A total of 263 volunteer participants were included in the study among the 4th, 5th and 6th grade students of the Faculty of Medicine of the Sağlık Bilimleri University. Of the participants, 86 (32.7%) were 4th grade students, 90 (34.2%) were 5th grade students, and 87 (33.1%) were 6th grade students. 141 (53.6%) of the participants were male and 122 (46.4%) were female. According to the analyzes, we found that, as the class progressed on HSCT, stem cell donor and TÜRKÖK, it gave significantly more accurate answers to the questions and propositions, but the ratio of the questions and propositions that were answered correctly throughout the questionnaire was not sufficient. We found that female participants were significantly more positive about being a stem cell donor and working of this issue.
Conclusions and Discussion: A significant correlation was found between the classes of the participants in favor of the 6th grades in terms of the risk of apheresis for the donor and the fact that the apheresis procedure was not painful enough to require high-dose analgesics for a few days. A significant correlation was found between the classes of the participants in favor of the 6th graders in terms of knowing where to direct someone who wants to be a stem cell donor and wanting to work on stem cell donorship in the medical life. After the survey, no significant relationship was found between the classes of the participants in considering becoming a stem cell donor. After the questionnaire, a significant correlation was found between thinking about becoming a stem cell and gender in favor of female gender. A significant correlation was found between willingness to do studies on stem cell donorship and gender in favor of female gender. A significant correlation was found between gender and thinking that sufficient information was given about stem cell donation during university education in favor of male gender. A significant correlation was found between thinking of being a stem cell donor after the questionnaire and wanting to do studies on stem cell donor in the medical life. According to these data, if more courses are added to the medical education curricula to raise awareness about stem cell donation and TÜRKÖK, and more practices related to donor and transplantation are included in clinical practices; We think that physicians will be effective in raising public awareness and awareness in their working lives. As a conclusion of our study, we believe that more public service announcements about TÜRKÖK in media organs such as television, radio, newspapers, magazines and the internet and encouraging practices of stem cell donor will be an important factor in expanding the donor pool.
Keywords: Hematopoietic stem cell transplantation, stem cell donors, medical education