Şiddet ve defansif tıp uygulamaları üzerine nitel bir çalışma
A qualitative study of violence and defensive medicine practices
Yazar: AYSUN YEŞİLTAŞ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Defansif tıp = Defensive medicine ; Doktor-hasta iletişimi = Physician-patient communication ; Doktor-hasta ilişkileri = Physician patient relations ; Doktorlar = Physicians ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastalar = Patients ; Şiddet = Violence

Özet:
Hasta ve yakınlarının, hekimlere yönelik giderek artan şiddet davranışları, hekimleri dolayısıyla sağlık hizmetlerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bireylerin sağlığını iyileştirmeyi, korumayı amaç edinen hekimlere karşı yapılan şiddet içeren davranışlar bazen hekimlerin ölümüyle son bulmaktadır. Yine hekimler artan malpraktis davaları, şiddet davranışları, medyanın etkisi, hasta-hekim iletişimindeki aksaklıklar gibi nedenlerin etkisiyle defansif tıbba yönelmektedir. Dolayısıyla bu çalışma hem şiddetin hem de defansif tıbbın nedenlerinin, sonuçlarının, alınacak önlemlerin neler olabileceğini ortaya koymak amacıyla nitel olarak hazırlanmıştır. Araştırmaya, 10'u dahili branş ve 10'u cerrahi branş olmak üzere toplam 20 hekim katılmıştır. Araştırma verileri, 13.04.2017–17.08.2017 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma verileri araştırmacının yapılandırılmamış görüşmeler ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırma verileri, araştırma soruları temel alınarak bulgular tanımlanmış ve yorumlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde betimsel analiz ve içerik analiz yöntemleri kullanılmıştır.
Araştırmada şikâyet edilme, malpraktis davaları, şiddet, medya, hastaların eğitim düzeyinin düşük olması, iletişimsizlik, hekimlerin tavırları, hastaların hekimlere olan tavırları, mesleki deneyimin az olması, hasta yoğunluğu, sağlık sistemi defansif tıbbın nedenleri olarak ortaya çıkmaktadır. Defansif tıbbın sonuçları ise ekonomik zarar, TUS tercihlerinin değişmesi, başarılı hekim bulmakta zorluk yaşama, hekimlerin mesleki çekinceleri, hastaların tedaviye geç ulaşmaları, tıp mesleğinin tercih edilmemesi, başarılı hekimlere ücretle ulaşma, hekimlerin iş yükünün artması, tıbbi hata riskinin artması, hekimlerin erken emekliye ayrılmak istemeleri, sağlık hizmetlerinden memnuniyetsizliklerin azalması ve hekimlerin yaftalanmasıdır. Araştırmada defansif tıbbı önlemek için şunlar önerilmiştir; eğitim ve sağlık politikalarının iyileştirilmesi, şikâyetlerin ön elemeden geçirilmesi, sağlık çalışanlarına sahip çıkılması, hekimlerin çalışma şartlarının düzenlenmesi, sağlıkta şiddetin önlenmesi, hukukun daha etkin uygulanması, medyanın denetimi, hekime hasta seçme fırsatı tanınmasıdır.
Araştırmada hastaların olumsuz bakış açısı, eğitim düzeyinin düşük olması, medya, yönetim ve sağlık politikaları, hasta yoğunluğu, cezaların caydırıcı olmaması ve eski doktorların tavrı sağlıkta şiddetin nedenleri olarak görülmektedir. Bu nedenler sonucunda oluşan şiddet hekimlerde motivasyon eksikliği, hekimlerin defansif tıbba yönelmesi, hastanın iyi sağlık hizmeti alamaması, zaman kaybı, hekimlerde mesleki isteksizlik, hekimlerin sağlığının bozulması, hekimlerin diğer hastalara karşı ilgilerinde azalma, ekonomik kayıp yaşanması ve bazı hastanelerde yığılma ile sonuçlanmaktadır.
Ayrıca araştırmadan elde edilen en önemli sonuç şiddetin defansif tıbba, defansif tıbbın da şiddete neden olduğudur.
Sağlıkta şiddeti önlemek için başta eğitim olmak üzere cezai yaptırımlar, medyanın denetlenmesi, kamu spotları oluşturulması, Sağlık Bakanlığı'nın şiddeti önlemeye yönelik politikalar geliştirmesi, hasta yoğunluğunun azaltılması, hasta ve hekim iletişiminin geliştirilmesi, hekimlerin saygınlığının artırılması ve hekimlerin şiddet bildirimlerini yapma konusunda özen göstermesi önerilmektedir.

Abstract:
The ever-increasing patient and patient relatives violence towards doctors affects doctors and accordingly medical service negatively. Violent behaviours against to doctors who aims to heal and protect person's health sometimes ends up with death of doctors. Besides, doctors tend towards defensive medicine because of increasing malpractice cases, violent behaviours, effect of media and communication problems between doctor and patient. Hence, in this study it is designed qualitatively to show the reasons and consequences of both violence and defensive medicine and also the possible precaution can be taken towards them. 20 doctors participated in the conducted study, 10 from internal branches and 10 from surgery branches. Survey data was collected between 13.04.2017–17.08.2017. Survey data was collected in three ways: structered interview, semi structured interview and researcher dairy. Survey data were analyzed and interpreted by taking into account research questions. Descriptive and content analyses were used to evaluate survey data. In the study the reasons for defensive medicine are revealed as being complained, malpractice cases, violence, media, low level of education of patients, miscommunication, attitudes of doctors to patients and attitudes of patients to doctors, lack of professional experience of doctors, patient density and health system. The consequences of defensive medicine were found as economic loss, the change in preference in TUS, the difficulty in finding experienced doctors, professional drawback of doctors, receiving of treatment later than it is supposed to be, not being preferred the medicine as a profession, reaching to experienced doctors costly, increase in work load of doctors, increase in risk of medical error, early retirements of doctors, decrease in the dissatisfaction in health system and blaming doctors unjustly.
In the study the suggestions to prevent defensive medicine are, improvement in education and health policies, reselection of complaints, protection of health workers, improvements in work conditions of doctors, prevention of violence, effective application of law, control of media and giving the opportunity to doctors to choose the patients.
In the study, the negative perspective of patients, low level of education, media, administration and health polices, patient density, not deterrent punishments and the attitudes of old doctors are seen as the reasons of violence in health.
The violence that occurred as a result of these reasons, end up with lack of motivation of doctors, tending towards defensive medicine, not receiving proper health service, waste of time, unwillingness of doctors in professions, deterioration of doctors' health, the decrease in attention of doctors toward to patients, economic loss and density in particular hospitals. In addition, the most important result obtained with research is that violence is caused by defensive medicine and defensive medicine is caused by violence. To prevent violence in health the suggestions are stated as improvement in education, penal sanctions, control of media, creating public service ad, development of new policies about decreasing violence, decreasing patient density, improving communication between patient and doctor, increase reputation of doctors and paying attention to declaration of violence by doctors.