Siyasal İslam, otorite ve şiddet söylemi [İran örneği (2000-2015)]
Political Islam, authority and violence discourse [Example of Iran (2000-2015))
Yazar: ARASH FAZILAT
Danışman: PROF. DR. FAZLİ POLAT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Dinsel şiddet = Religious violence ; Otorite = Authority ; İran = Iran ; Şiddet = Violence

Özet:
11 Şubat 1979'da İran İslâm devrimi gerçekleşmiştir. Şah rejiminin devrilmesiyle velayet_i fakih teorisine dayalı, Ruhanîlerin üst düzeyde olduğu ve meşruiyetin din aracılığıyla sağlandığı teokratik ve totaliter bir siyasi yapı ortaya çıkmıştır. İran rejimindeki kanunların temeli din kaynaklı olduğundan rejim tarafından uygulanan her türlü şiddetin meşrulştırılması da dolaylı veya dolaysız bir şekilde din aracılığıyla yapılmaktadır. Bu çalışmanın asıl amacı, İran'da dini otoriteye dayalı sistematik şiddetin, söylemsel açıdan nasıl meşrulaştırıldığını değerlendirmektir. Araştırmanın ikinci amacı, İran'daki siyasi yapının nasıl bir ideolojik insan tipini yetiştirmek istediğini özellikleri ile ortaya çıkarmaktır. Çalışmanın üçüncü amacı, ilk başta söylemsel olarak üretilen şiddetin, daha sonra pratik çerçevede nasıl, hangi türlerde, kimlere yönelik uygulandığını açıklamaktır.
Bu doğrultuda birinci bölümde araştırmanın kavramsal ve teorik çerçevesi açıklanmıştır. İkinci bölümde, İran'da velayet_i fakih teorisine dayalı siyasi yapı açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise İran'daki şiddet söyleminin meşrulaştırma mekanizması olarak belirlediğimiz, ideolojik eğitim, ideolojik medya ve ideolojik gösterilerle ilgili toplanan veriler aktarılacaktır. Bu verilerin analizi şiddet söyleminin kaynağı olarak belirlenen üstünlük, nefret ve sorumluluk duyguları ele alınarak yapılmıştır. Aynı zamanda bu mekenizmanın amacı olan ideolojik insan tipinin özellikleri ve görevleri açıklanmış, bir sonraki safada farklı sahalardaki örneklerle şiddetin pratik çerçevede nasıl, hangi türlerde ve kimlere yönelik uygulandığı açıklanmıştır.
Bu araştırmanın yöntemi eleştirel söylem analizidir. Araştırmadaki veriler belirlenen tarihi zaman zarfında (2000-2015 yılları arasında), güvenilir kaynaklardan (kitap, gazete, konuşmalar, röportajlar, fotoğraflar, plakartlardaki sloganlar v.s) toplanmıştır. 
Araştırmananın sonucunda şu noktalara varılmıştır: İran'daki siyasi yapı sistematik bir şekilde şiddeti meşrulaştırmaya yönelik ideolojik insanlar yetiştirmektedir. Şiddeti meşrulaştırma sürecinde, İran rejimi insanların zihniyetini söylemsel açıdan ideolojik eğitim, medya ve gösteriler mekanizmasıyla yönlendirilmekte ve bu vasıtayla onlarda üstünlük, nefret ve sorumluluk duygusu yaratmaktadır. Şiddet, din aracılığıyla meşrulaştırıldığı için ideolojik insanların gözünde uygulanan şiddet kutsal bir eylem haline gelmektedir. İran rejimi yetiştirdiği ideolojik insanları kendi amaçları doğrultusunda kurumsallaşmış bir düzen haline getirerek ideolojik askerler olarak görevlendirmektedir. İdeolojik askerler, İran'daki velayet_i fakihe dayalı devrimci İslam ideolojisini muhafaza etmek ve ayakta tutmakla beraber dünya üzerinde yaymakla görevlendirilmişlerdir. Aynı zamanda İran rejimi ideolojik askerler vasıtasıyla, İran'da yaşayan dini azınlıklara, aydınlara, işçilere, kadınlara, sanatçılara, farklı cinsel kimliğe sahip olanlara, sporculara ve çocuklara yönelik din kaynaklı baskı ve şiddet uygulamaktadır. 
Anahtar Kelimeler: İdeoloji, siyasal İslam, otorite, dinsel otorite, şiddet, dinsel şiddet.

Abstract:
On February 11, 1979, the Iranian Islamic revolution took place. With the overthrow of the Shah regime, a theocratic and totalitarian political structure based on the theory of velayet_i faqih has emerged, in which the Spirit of religion is at a higher level and legitimacy is achieved through religion. Since the basis of the laws in the Iranian regime is religious, the legitimacy of all kinds of violence perpetrated by the regime is indirectly or directly through religion. The main purpose of this study is to assess how systemic violence based on religious authority in Iran is legitimized in a discourse. The second aim of the research is to reveal the characteristics of the political structure in Iran that it wants to raise the kind of ideological human type. The third purpose of the study is to explain how, in the practical context, the violence, which was initially produced as a verbal, is applied to whom.
In this context, the conceptual and theoretical framework of the research is explained in the first section. The second part describes the political structure based on the theory of velayet_i faqih in Iran. In the third section, the data collected on ideological education, ideological media and ideological demonstrations, which we define as the legitimization mechanism of the violence discourse in Iran, will be transferred. The analysis of these data is based on the feelings of superiority, hate and responsibility, which are defined as the source of violent discourse. ). At the same time, the features and duties of the ideological human type that is the object of this space organization are explained. Later, it was explained how violence was practiced in different frames and how it applied to which genres and to whom.
 The method of this research is critical discourse analysis. The data in the research are available from reliable sources (books, newspapers, interviews, interviews, photographs, slogans etc.) within the specified time period (between 2000 and 2015).s) were collected. 

As a result of the research, the political structure in Iran is systematically raising ideological people to justify violence. In the process of legitimizing violence, the Iranian regime is guided by ideological education, media and demonstrations from a discouraging point of view, and through this it creates a sense of superiority, hatred and responsibility. Since violence is legitimized through religion, violence in the eyes of ideological people is becoming a sacred act. The Iranian regime has brought up the ideological people to become an institutionalized order for their own purposes, and has appointed them as ideological soldiers. The ideological soldiers were assigned to maintain and maintain revolutionary Islamic ideology based on velayet_i fakihe in Iran, but spread it all over the world. At the same time, through ideological soldiers, the Iranian regime is applying religious pressure and violence against religious minorities, intellectuals, workers, women, artists, those with different sexual identities, athletes and children living in Iran. 

Key words: ideology, political Islam, authority, religious authority, violence, religious violence.