Yetişkinlikte bağlanma biçimleri ve obsesif kompulsif özellikler arasındakı ilişkide bilişsel esnekliğin aracı rolü
The mediating role of cognitive flexibility between attachment styles and obsessive compulsive traits in adult
Yazar: EVİN BAŞTUĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN NOYAN
BEYKOZ ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kişisel bilişsel değişkenler = Personel cognitive factors ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment

Özet:
Yetişkinlikte bağlanma stillerinin çeşitli psikopatolojiler ile ilişkili olduğu bilinmektedir. Obsesif kompulsif özelliklere sahip bireylerin bağlanma örüntülerinde aşırı korumacı, reddedilme tutumu sergileyen veya daha az yakınlık kurmalarından dolayı daha yüksek kaygılı ve kaçınma örüntüsüne sahip kişiler olduğu ve bu kişilerin de daha fazla obsesif kompulsif belirtiler gösterdikleri bildirilmiştir. Bağlanma stillerinin zihinsel olarak dış dünyadaki beklenmedik durumlarla yüzleşip başa çıkılmaya çalışılması, zor koşullardaki durumları kontrol etmeye yönelik algılama eğilimi gibi düşük esnekliğe sahip bireylerle ilişkili olabileceği görülmektedir. Geçmiş çalışmalarda bağlanma örüntüleri ile obsesif kompulsif özelliklerde bilişsel esnekliğin aracı rolünü inceleyen bir çalışma henüz yer almamaktadır. Bu çalışma, 18-60 yaş aralığındaki sağlıklı bireylerde bağlanma biçimleri ve obsesif kompulsif özellikler arasında bilişsel esnekliğin aracı rolünü incelemeyi amaçlamıştır. Bu bağlamda, sağlıklı gönüllü katılımcılara "Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (Y-BOKÖ)", "İlişki Ölçekleri Anketi", "Bilişsel Esneklik Ölçeği", "Beck Depresyon Ölçeği" ve "Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri" çevrimiçi formlar ile ortalama 20 dakika sürecek şekilde uygulanmıştır.  Aracılık analizi, SPSS üzerinden basit ve çoklu regresyon modelleri kullanılarak uygulanmıştır. Bunun sonucunda, güvenli bağlanma ve kayıtsız bağlanma alt boyutları ile Y-BOKÖ toplam puanı arasındaki ilişkide bilişsel esnekliğin kısmi aracılık etkisi olduğu bulunmuştur. Çalışma sonuçları ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
It has been reported that individuals with obsessive-compulsive traits are overprotective in their attachment patterns, exhibit a rejection attitude, or have a higher anxiety and avoidance pattern due to less intimacy, and these individuals also show more obsessive-compulsive symptoms. It seems that attachment styles may be mentally related to individuals with low flexibility, such as the ability to face and cope with unexpected situations in the outside world, the tendency to perceive to control situations in difficult circumstances. Past studies have not yet included a study examining the mediating role of cognitive flexibility in attachment patterns and obsessive-compulsive traits. This study aimed to examine the mediating role of cognitive flexibility between attachment patterns and obsessive-compulsive traits in healthy individuals aged 18-60 years. In this context, "Yale-Brown Obsession Compulsion Scale (Y-BOKÖ)", "Relationship Scales Questionnaire", "Cognitive Flexibility Scale", "Beck Depression Scale" and "State and Persistent Anxiety Inventory" were applied to healthy volunteer participants with online forms for an average of 20 minutes. Mediation  analysis was applied using simple and multiple regression models via SPSS. As a result, it was found that cognitive flexibility had a partial mediating effect in the relationship between secure attachment and informal attachment sub-dimensions and Y-BOKÖ total score. The results of the study were discussed within the framework of the relevant literature.