Portre fotoğrafı üzerine
About the portrait photografph
Yazar: OKTAY ÇOLAK
Danışman: PROF. AHMET ÖNER GEZGİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2006
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
ÖZET(PORTRE FOTOĞRAFI ÜZER NE)nsanların portre geleneğini ele almaları, fotoğrafın icat edildiği yıllardan çoköncesine dayanır. Mısır ve Yunan medeniyetlerine ait mağara resimleri ve bulguları, budüşünceyi doğrulamaktadır. Mısır'ın Fayyum Bölgesi'nde bulunan, ahşap pano ve ketenkefenler üzerine, renkli olarak yapılan portrelerin, ne amaçla yapıldıkları günümüze kadarhala bir çözüme kavuşturulamamıştır. Resim sanatında, başlangıç olarak kabul edilen portreanlayışı, bir süre sonra heykel sanatı ile üç boyutlu yapıya kavuşturulmuştu. Kyklandheykelleri olarak bilinen bu portreleri, antropolojik bir olgu olarak kavramak, önemliişlevleri bünyelerinde barındırdıklarını açıklar. nsan bedenine yakın ölçülerde yapılanheykeller, renklendirilmişlerdi. Böyle bir işlemin yapılmış olması, o dönemde insanlarınvücutlarını boyadıkları savının ortaya çıkmasına neden olur. Heykelciklerde dövme izleri,benekler ve çizgilerin varlığı, dönemin yaşam biçimine ayna tutmaktadır.Geçimlerini portre yaparak kazanan birçok ressam, fotoğrafın icat edilmesiylesanatlarını sorgulamak zorunda kalmıştı. Bir insan ne kadar iyi resmedilse de, fotoğrafıngerçekliğine ulaşamayan resim portreciliği, fotoğrafın karşısında iyice güç kaybetmeyebaşlamıştı. Birçok ressam, portrelerini resim yerine fotoğraf yoluyla üretmeye başlamıştı.Görsel eğitimi iyi derecede olan kişilerin elinde, portre fotoğrafı, yüksek bir seviyededoğmuş ve gelişen bir ivme ile ilerlemişti.Portre fotoğrafında asıl amaç; modelin kişiliğini, karakterini, gerçek ve doğru birşekilde yansıtmaktır. Fotoğrafçı amacı çok gerçekçi bir yaklaşımla portre fotoğrafınaaktarmalıdır. Modelin gizlediği duyguları ve bastırdığı arzularının üzerindeki katmanlarıkaldırıp, iç dünyasını dışa vuracak noktaya kadar taşımalıdır. Portre fotoğrafında bunoktaya ulaşmak, kolay bir iş değildir. Başarılı portre fotoğrafları üretebilmek için,modelin anatomik yapısını çözümlemeye çalışarak işe başlamak, iyi bir başlangıç noktasıolur.Portre fotoğrafçıları, modellerini, kendi bakış açıları, bilgi birikimleri vepotansiyelleri ölçüsünde analiz ederler. Bu yaklaşım, ürünlerini sübjektif karakterli yapar.Modelin kişiliğini görmek ve fotoğrafa aktarmak, fotoğrafçının görme sanatı hakkındakitecrübesine bağlı olarak değer kazanır. Modelin anatomik yapısı çözümlendikten sonra,psikolojik yönden ele alınması gerekir. Modeli incelerken, sadece psikolojisinideğerlendirmek yetmez, aynı zamanda, yaşadığı ortamı sosyolojik yönden analiz etmekgerekir. Tüm bunlar, fotoğrafçı ile modelin kurduğu iletişimin derecesine göre sonucudeğiştirir ve son şekle ulaşmasını sağlar.Portre fotoğrafını incelerken, estetik yapı da göz ardı edilemeyecek değerde önemtaşır. fade belirginliği ve kişiliğin aktarımında; arka plan, ışık, renk, mekan, uyum ve kritikanın etkili ve doğru kullanımı, paralelinde başarıyı da getirecektir. Portre fotoğrafındaamaca ulaşabilmek için, fotoğrafçının teknik bilgiye, donanıma ve ortamın hakimiyetinesahip olması gerekir. Fotoğraf alt başlıkları ele alındığında, ?portre fotoğrafçılığı? en zorolan dalların başında gelir. Bunun en büyük nedeni, portre fotoğrafında görüntülenecekobje olarak, insanın seçilmiş olmasıdır. Çünkü, her insan, çözüm bekleyen vebilinmezlerden oluşan bir varlıktır.Binlerce yıl öncelere dayanan portre sanatı, her durumda modelin kişiliğini ortayakoymayı hedefler. Portre fotoğrafında da, modelin kişiliğini ortaya çıkartmaya çalışanfotoğrafçı, modelin öznel ifade biçimlerini araştırır. Bütün bu veriler portre fotoğrafınıninsanların kişisel yansımaları olduğunu doğrular.Portre fotoğrafları aynı zamanda, birer belge olarak gelecek nesillere kalırlar.Duygusal değerler de içeren portre fotoğrafları, çekildikleri dönem hakkında ipucuvermeleri ve tarihe ışık tutmaları ile de bir başka misyonu yerine getirmiş olurlar.ANAHTAR KEL MELER: Portre Fotoğrafı, Fotoğrafçı, Model, Kişilik, yüzifadesi, ışık, renk, uyum

Abstract:
SUMMARYABOUT THE PORTRAIT PHOTOGRAPHPeople?s discourse about the portrait tradition is rooted in long before the invention ofthe photograph. Cave pictures and discoveries belonging to Egyptian and Grecian civilizationsconfirm this notion to be accurate. The motive behind the creation of colored portraitsconstructed on wooden boards and linen winding sheets, found in the Fayyum region ofEgypt, is still unresolved. The portrait conception which is accepted as the beginning of the artof painting, in some time, gained a three dimensional effect with the art of sculpture.Conceiving these portraits, known as the Kykland sculptures, as an anthropologicalphenomenon explains that they contain important functions within their structures. Thesculptures which had been created in parallel to human body size were colored. The practiceof such a procedure, contributes to the theorem that people used to paint their bodies in thatperiod. The presence of tattoo marks, spots and stripes on statuettes throw light on the lifestyleof the era.Many artists, who maintained their livelihood by making portraits, had to question theirart with the invention of photography. No matter how fine a person is portrayed, the paintingportraiture which couldn?t reach the reality of the photograph had started to lose its strengththoroughly against photography. Many artists had started to create their portraits throughphotography instead of painting. The portrait photograph had been born in a significant leveland advanced with great acceleration in the hands of people with visual education.The true goal in portrait photography is; to reflect the model?s personality and characterin a truthful and accurate manner. The photographer should transfer this to the portraitphotograph with a very realistic approach. It should be carried to the point that the layers onthe model?s hidden feelings and suppressed desires are removed and internal world isprojected. It is not an easy act to reach this point in portrait photography. In order to createsuccessful portrait photographs, one should start work by trying to analyze the anatomicstructure of the model.Portrait photographers, analyze their models to the extent of their own viewpoints,knowledge and potentials. This approach makes their products subjective in character.Perceiving the model?s personality and transferring it to photograph gains value depending onthe photographer?s experience about the art of vision. After the model?s anatomic structure, itspsychological exploration begins. While taking the model in hand, its not enough to justobserve its psychology, its environment should be examined sociologically as well. All ofthese affect the outcome, according to the degree of communication between the photographerand the model.While examining a portrait photograph, aesthetic structure carries a level of importancethat cannot be ignored. In the clarity of expression and transfer of personality, the correct andeffective use of the critical moment, background, light, color, place and harmony will in returnbring success. In order to reach the goal in a portrait photograph, the photographer shoulddominate technical knowledge, equipment and the setting. When subheadings of photographyare taken in hand, ?portrait photography? heads the lists of most difficult topics. The majorreason for this is that, the object selected for display in portrait photography is a person. Eachand every person is a being made up of uncertainties, waiting for resolution.The art of portrait based on thousands of years, aims to reveal the model?s personality inevery condition. Also in a portrait photograph, the photographer, who tries to disclose themodel?s personality, explores the model?s subjective impression manners. All these, verifythat portrait photographs are people?s individual reflections.Portrait photographs stand as documents for posterity. Containing emotional assets aswell, portrait photographs complete another mission by giving clues about the period whenthey were taken and shedding light upon history.KEYWORDS: Portrait photgrqaph, Photographer, Model, Personality, expression,Light, color, harmonyOktay Çolak