Portal hipertansiyona bağlı assitin ayırıcı tanısında assit PRO-BNP ve assit kolesterolünün önemi
Importance of ascite PRO-BNP and cholesterol in differential diagnosis of portal hypertension
Yazar: SELİN ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Asit sıvısı = Ascitic fluid ; Hipertansiyon = Hypertension ; Hipertansiyon-portal = Hypertension-portal ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Kolesterol = Cholesterol ; Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents

Özet:
GİRİŞ: Assit batın içerisinde patolojik olarak sıvı birikmesidir. Portal hipertansiyon
varlığında gelişebileceği gibi portal hipertansiyon dışı nedenlerle de görülebilmektedir.
İki ana grubun ayırıcı tanısında serum – assit albümin farkı (SAAF) en sık kullanılan
yöntemdir. SAAF'nin ≥ 1.1 g/dL olduğu durumlar portal tipte assit, SAAF'nin < 1.1
g/dL olduğu durumlar ise non-portal tipte assit olarak sınıflandırılır. Portal
hipertansiyona bağlı assit, siroz gelişmeden konjestif kalp yetersizliğine veya vasküler
nedenlere bağlı olarak da gelişebilir. Öte yandan kardiyak nedenlere bağlı siroz da
gelişebilmektedir. Bu çalışmada assitin ayırıcı tanısında hastalık etiyolojisini ve siroz
varlığını öngörmede assit kolesterol ve assit pro-BNP seviyelerinin önemi
araştırılmıştır..
Hastalar ve Yöntem: 2017 – 2020 yılları arasında İstanbul Tıp Fakültesi
Gastroenteroloji Bilim Dalı Polikliniği ve Servisi'nde assit nedeniyle takip edilen 114
hasta incelendi. Siroz tanısı klinik, biyokimya, karaciğer biyopsisi/radyolojik
görüntülemeler ile konuldu. Hastaların demografik özellikleri biyokimyasal
parametreleri, pro-BNP, assit analizi (glukoz, total protein, albümin, LDH, kolesterol,
trigliserit, pro-BNP) incelendi. Serum - assit albümin farkı (SAAF) <1.1 g/dL ve ≥ 1.1
g/dL olarak hastalar gruplandırıldı. Her iki grup karşılaştırıldı. Ayrıca sirotik ve nonsirotik olarak gruplandırılarak karşılaştırmalar yapıldı.
Bulgular: Hastaların 61'i (% 53.5) erkek ve 53'ü (% 46.5) kadın, 71'i (% 62.2) sirotik
ve 43'ü (% 37.8) non-sirotikti. Ortalama SAAF sirotik hastalarda 2.0 ± 0.6 g/dL, nonsirotik hastalarda 1.5 ± 0.7 g/dL (p=0.000) idi. Sirotik hastalarda ortalama assit
kolesterolü 27.0 ± 24.3 mg/dL ve non-sirotik hastalarda 60.0 ± 31.8 mg/dL (p=0.000)
olarak saptanmıştır. Sirotik assitte kolesterolünün eşik değeri %79.49 duyarlılık ve %75
özgüllük ile 50 mg/dL'dir. Kardiyak hastalığı olanlarda ortalama assit pro-BNP 2365.9
± 1903.7 pg/mL, kardiyak dışı portal hipertansiyona bağlı assitte 750.5 ± 3936.2 pg/mL
ve portal hipertansiyona bağlı olmayan assitte 810.3 ± 2315.1 pg/mL'dir (p=0.000).
ROC analizinde eğri altında kalan alan (AUC) 0.898 ve eşik değer 720.8 pg/mL olarak
hesaplanmıştır (duyarlılık % 85.7 ve özgüllük % 73.3).
Sonuç: Sirotik assiti belirlemede assit kolesterol düzeyi (<50 mg/dL) ve kardiyak
etiyolojiyi saptamada assit pro-BNP (>720 mg/dL) değerleri önemlidir. Rutin assit
analizinde mutlaka bakılmalıdır.

Abstract:
Introduction and Aim: Pathological fluid accumulation in the peritoneal cavity is
defined as ascites. It can be seen in portal hypertension as well as non-portal causes.
Serum – ascites albumin gradient (SAAG) is the most common used formula to
differentiate these two groups. SAAG ≥ 1.1 mg/dL indicates portal hypertension and
<1.1 mg/dL indicates non-portal hypertension. Congestive heart failure and vascular
pathologies can cause portal hypertensive ascites even before cirrhosis occurs.
Congestive heart failure can also lead to cirrhosis. In this study, we aimed to investigate
the importance of ascites cholesterol and pro-BNP levels in predicting ascites etiology
and the presence of cirrhosis.
Patients and Method: One hundred fourteen patients with ascites followed in Istanbul
University Faculty of Medicine Department of Gastroenterology between years 2017-
2020 were included in this study. Clinical findings, biochemical values, liver biopsies
and radiological findings were used to diagnosed cirrhosis. Patients' demographic
characteristics, laboratory findings, pro-BNP, ascites analysis (glucose, total protein,
albumin, LDH, cholesterol, triglyceride, pro-BNP) were evaluated. Patients were
grouped according to SAAG (as ≥ 1.1 mg/dL and <1.1 g/dL) and the presence of
cirrhosis and were compared accordingly.
Results: Of these 114 patients, 53.5% (61) were male, 46.5% were female and 62.2%
(71) were cirrhotic and 37.8% (43) were non-cirrhotic. Mean serum - ascites albumin
gradient was 2.0 ± 0.6 g/dL in cirrhotic patients and 1.5 ± 0.7 g/dL in non-cirrhotic
patients (p=0.000). Mean ascites cholesterol was 27.0 ± 24.3 mg/dL in cirrhotic and
60.0 ± 31.8mg/dL in non-cirrhotic (p=0.000). Ascites cholesterol cut off point 50
mg/dL has a sensitivity of 79.5% and specificity of 75.0%. Mean ascites pro-BNP in
patients with cardiac diseases were 2365.9 ± 1903.7 pg/mL, in patients with portal
hypertensive (non-cardiac) ascites were 750.5 ± 3936.2 pg/mL and in patients with nonportal hypertension were 810.3 ± 2315.1 pg/mL (p=0.000). Cut-off value for ascites
pro-BNP was calculated as 720.8 pg/mL in ROC analysis area under curve (AUC) as
0.898.
Conclusion: In patients with cirrhosis, cholesterol cut off value was estimated as 50
mg/dL and in patients with malign ascites was also 50 mg/dL. Ascites pro-BNP higher
than 720 pg/mL must be investigated for cardiac pathologies. These parameters must
be in our routine work-up.