Çukurova kavun karpuz alanlarında kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.) tür ve ırklarının belirlenmesi ve bazı kavun karpuz genotiplerinin yaygın kök-ur nematoduna karşı dayanıklılıklarının araştırılması
Determination of root-ur nematode (Meloidogyne spp.) species and races and resistance of some melon watermelon genotypes against common root-knot nematode in Çukurova
Yazar: DİLEK DİNÇER
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL ELEKCİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Çukurova kavun karpuz üretiminin yapıldığı alanlarda kök-ur nematodları (Meloidogyne spp.)'nın tür ve ırklarının saptanması, bulaşıklılık oranlarının ortaya konulması ve belirlenen kök-ur nematodu ırklarına karşı bazı kavun-karpuz genotip ve çeşitlerinin dayanıklılık durumlarını ortaya çıkarmak amacıyla 2017-2020 yılları arasında yürütülmüştür. Yapılan bu çalışmada, Adana İli kavun ve karpuz alanlarının sırasıyla % 43.6 ve % 37.3, Mersin İlinin ise % 57.1 ve % 54.1 oranında kök-ur nematodları ile bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu alanlardan 92 kök-ur nematodu (Meloidogyne spp.) popülasyonu elde edilmiştir. Popülasyonların tamamı moleküler PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) ve biyokimyasal PAGE (Poliakrilamid Jel Elektroforez) yöntemler ile teşhis edilmiştir. Teşhis çalışmalarında iki tür, M. incognita ve M. javanica tespit edilmiştir. İllere göre dağılımına bakıldığında, Adana İli kavun karpuz alanlarında hakim tür M. javanica (% 82.8) iken, Mersin İli'nde ise bu türün M. incognita (%71.4) olduğu belirlenmiştir. Irk belirleme çalışmalarında 61 adet M. javanica türünün 42 adedinde M. javanica ırk 1 (% 68.9) ve 19 adedinde M. javanica ırk 3 (% 31.1)  tespit edilirken, 31 adet M. incognita türünün tamamının M. incognita ırk 1 (% 100) olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, kök-ur nematodunun belirlenen ırklarına karşı 12 kavun ve 12 karpuz genotipi ile 3 kavun ve 3 karpuz ticari çeşitlerinin dayanıklılık ve üreme durumları araştırılmıştır. Çalışma sonucunda, tüm genotip ve çeşitlerin M. incognita ırk 1, M. javanica ırk 1 ve 3'üne karşı hassas oldukları saptanmıştır. Ancak, M. javanica'nın her iki ırkına karşı kavunlarda Kav-216 genotipi, karpuzlarda ise Kar-96 genotipinin en iyi reaksiyon verdiği ortaya konulmuştur. Üreme faktörü açısından her iki türün kavun karpuz genotip ve çeşitlerininin tamamında gelişip çoğaldığı ve popülasyon oluşturabildiği belirlenmiştir.

Abstract:
Objective of this research was to determine the root knot nematode species (Meloidogyne spp), their races and infestation rate in Çukurova melon and watermelon fields, and to reveal the resistance status of some melon-watermelon genotypes and varieties against the determined root-knot nematode races between 2017-2020. In this study, it was determined that melon and watermelon areas were infested by the root-knot nematodes with rates of 43.6% and 37.3% in Adana and 57.1% ve 54.1% in Mersin Province, respectively.   Total of 92 populations of Meloidogyne spp. were obtained from these areas. All populations were diagnosed with molecular PCR (Polymerase Chain Reaction) and biochemical PAGE (Polyacrylamide Gel Electrophoresis) techniques. Two species, M. incognita and M. javanica, were identified by the diagnostic studies. Considering their distributions in the sampling locations, the dominant species in the melon and watermelon production areas of Adana Province was the M. javanica (82.8%), while dominant species was the M. incognita (71.4%) in Mersin Province. In race determination studies, 42 of 61 M. javanica species had M. javanica race 1 (68.9%) and 19 M. javanica race 3 (31.1%), while all of 31 M. incognita species were identified as M. incognita race 1 (100%). In addition, their resistance and reproduction status at the 12 melon, 12 watermelon genotype and the 3 melon and 3 watermelon commercial varieties were investigated in order to determine races of root-knot nematodes. It was revealed that, all genotypes and cultivars were found to be susceptible to M. incognita race 1, M. javanica race 1 and 3. However, it was found that the Kav-216 genotype of melons and Kar-96 genotype of watermelons gave the best reaction to both races of M. javanica. In terms of reproductive factors, it has been determined that both species can develop and reproduce in all melon, watermelon genotypes and varieties, and they can form a population.