Kentsel arkeolojik alanlardaki koruma sorunsalının soli-pompeiopolis örneğinde irdelenmesi
Investigation of protection problems in urban archeological areas in soli-pompeiopolis sample
Yazar: YAKUP ERTUĞRUL YÜZER
Danışman: PROF. DR. AYSUN ÖZKÖSE
Karabük Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanlığın en büyük devrimlerinden biri tarımın keşfi olmuştur. Yerleşik hayata geçilmesi ile birlikte kentleşme süreci başlamış olarak kabul edilebilmektedir. Toplumun ekonomik, kültürel ve sosyal gelişimi kentlere yansımış ve günümüze kadar büyük değişim ve dönüşümler yaşanmıştır.
19.yy itibari ile kentlere bakış açıları da değişmeye başlamıştır. Geçmişi koruma anlayışı tarihi değerlerin geleceğe yansıtılması amacı ile gelişim göstermeye başlamıştır. Kentlerin savaşlar ile yıkıma uğraması, hızla büyüyen nüfus sonucu gelişen sosyal ve ekonomik hayatın kentlere olan yansıması tarihi dokunun tahribine neden olan faktörlerin başında gelmektedir. 
Özellikle Avrupa ülkelerinde bu tahribatın önüne geçebilmek için "Kentsel Arkeoloji" kavramı gelişim göstermeye başlamıştır. Kavramın gelişmesi ile birlikte birçok sivil toplum örgütü, devletlerin ilgili birimleri ve bilim insanları bu konularda gerek akademik gerek uygulamalı çalışmalar yapmaya başlamışlardır. Aynı zamanda disiplinler arası çalışma gerektiren kavram konusunda arkeologlar, mimarlar, şehir planlamacıları ortak çalışmalarla çok katmanlı kentlerde ki tarihi dokunun korunması ve sürdürülebilirliği için projeler üretmişlerdir. 
Avrupa'daki gelişmelerin yansımaları Türkiye üzerinde de etkili olmuştur. Kentleşmenin her evresinin izlenebildiği Anadolu toprakları kentsel arkeoloji kavramı konusunda oldukça zengindir. Fakat henüz yeni yapılaşma karşısında yeterli değer ve çalışma yapılamamaktadır. 
Bu çalışmada kentleşmenin gelişim evrelerine paralel olarak kentsel koruma anlayışının da gelişimi, oluşturulmaya çalışılan koruma algısı hususunda yapılan çalışmalar, sorun ve öneriler örnek kent Mersin üzerinden anlatılmıştır.

Abstract:
One of the greatest revolutions of humanity is the discovery of agriculture. It can be accepted that the urbanization process has started with the establishment of settled life. The economic, cultural and social development of society has been reflected in the cities and great changes and transformations have been experienced until today.
As of the 19th century, the perspectives on cities began to change. The understanding of preserving the past has started to develop with the aim of reflecting the historical values to the future. The destruction of the cities by wars and the reflection of the social and economic life that developed as a result of the rapidly growing population to the cities is one of the factors that causing the destruction of the historical structure.
Especially in European countries, in order to prevent this destruction, the concept of Urban Archeology has begun to show development. With the development of the concept, many non-governmental organizations, related units of the states and scientists have started to carry out both academic and practical studies on these issues. At the same time, about the concept subject that require interdisciplinary study, archaeologists, architects and city planners have created projects for the preservation and sustainability of the historical structure in multilayered cities.
The reflections of the developments in Europe have been effective on Turkey.
Anatolian lands, where every stage of the urbanization can be monitored, are quite rich in the concept of urban archeology. However, sufficient value and study are not able to done in the face of new structuring.
In this study, the development of urban conservation concept in parallel with the developmental stages of urbanization, studies on the perception of conservation, problems and suggestions are explained through the example city Mersin.