Çocuklarında otizm spektrum bozukluğu olan ebeveynlere sunulan koçluk uygulamalarının anne-çocuk çiftleri üzerindeki etkileri
The effects of coaching offered to parents of children with autism spectrum disorder on mother-child dyads
Yazar: ESİN PEKTAŞ KARABEKİR
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ERGENEKON
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Koçluk = Coaching ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Problem davranış = Problem behavior ; İletişim becerisi = Communication skill ; İşlevsel iletişim öğretimi = Functional communication training

Özet:
Araştırmada ebeveyn koçluğunun ebeveynlerin işlevsel iletişim öğretimini (İİÖ) uygulama becerileriyle, ebeveynler tarafından sunulan İİÖ'nün otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarının problem davranışlarının azaltılması ve çocuklarına uygun bir iletişim becerisi kazandırılması üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada yer alan annelerin ve çocukların uygulama sürecinde edindikleri davranışları uygulama sona erdikten 2, 4, 8 ve 12 hafta sonra sürdürüp sürdürmediklerini ve farklı koşullara genelleyip genellemediklerini incelemek de hedeflenmiştir. Araştırmada ayrıca annelerin araştırmanın sosyal geçerliğine ilişkin görüşleri de incelenmiştir. Araştırmaya yaşları 30-40 arasında değişen üç anne ve 4 yaşlarındaki OSB tanılı üç çocuğu katılmıştır. Annelerin İİÖ'yü uygulama düzeyleriyle çocuklarının iletişim becerilerinde ve problem davranışlarında meydana gelen değişiklikleri belirlemek amacıyla tek-denekli araştırma modellerinden anne-çocuk çiftleri arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli iç içe olacak şekilde kullanılmıştır. Bulgular ebeveyn koçluğunun, annelerin İİÖ uygulamasını kullanmayı öğrenmeleri, uygulama sona erdikten 2, 4, 8 ve 12 hafta sonra korumaları ve farklı ortamlara genelleyebilmeleri üzerinde etkili olduğunu, anneler tarafından sunulan İİÖ uygulamasının çocuklarının hedeflenen iletişim becerilerini edinmeleri, problem davranışlarının azalması ve/veya ortadan kalkması, bu davranışları belirli bir süre geçtikten sonra korumaları, farklı ortam ve kişilere genellemeleri üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Sosyal geçerlik bulguları annelerin ebeveyn koçluğu uygulaması ve İİÖ uygulaması hakkında olumlu görüş bildirdiklerini göstermiştir.

Abstract:
The main purpose of this study was to assess the impact of parent coaching on parents' implementation of functional communication training (FCT) and parent-implemented FCT on reducing problem behavior and on improving communication skills of their children with autism spectrum disorder (ASD). Another purpose was to assess if both parents and children would maintain the targeted skills after 2, 4, 8 and 12 weeks following the end of the intervention and if they would generalize those skills to different conditions. In this sense, three 4-year old childrens with ASD and their mothers aged between 30-40 participated in the study. A nested multiple-probe design across parent–child dyads was used to determine the effectiveness of parent coaching and the effectiveness of FCT. Findings of the study indicated that parent coaching was effective on acquisition of parents' implementation of FCT, promoting maintenance after 2, 4, 8 and 12 weeks following the end of the intervention and generalization of the acquired skills to different conditions. At the same time, parent-implemented FCT was found effective on reducing problem behavior and improving communication skills of children with ASD. It was also seen that children with ASD maintained those skills for a length of time and generalized them to different conditions. Lastly, social validity data showed parents had positive views about parent coaching and FCT.