Tip 2 diyabetlilerde diyabete ilişkin bilişsel ve sosyal faktörlerin metabolik kontrole etkisi
The effects of diabetes related cognitive and social factors for patients with type 2 diabetes on metabolic control
Yazar: BERNA ORHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BİLGİ GÜLSEVEN KARABACAK
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Biliş = Cognition ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Metabolizma = Metabolism

Özet:
Bu çalışma diyabetli bireylerde bilişsel sosyal faktörler ile metabolik faktörlerin ilişkisini saptamak amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini Kasım 2011-Ocak 2012 tarihlerinde ?stanbul ilinde bir kamu hastanesinde yatmakta olan veya yakın zamanda yatmış olup polikliniğe başvuran 200 diyabetli hasta oluşturdu. Verilerin toplanmasında Hasta Tanılama Formu, Çok Boyutlu Diyabet Anketi kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesi SPSS paket programı ile yüzdelik, ortalama, Spearman?s korelasyon analizi, Mann- Whitney U testi ve Kruskal Wallis testleri kullanılarak yapıldı. Diyabetlilerin yaş ortalaması 52,50±13,78 olup, %46,5?i kadın, %74?ü evli, %42,5?i ilköğretim mezunu, %78?i ailesiyle birlikte yaşamaktadır. Hastaların 9,73±8,32 yıldır diyabetinin olduğu, %74'ünün günde bir kez kan şekeri ölçümü yaptıkları görüldü. En sık görülen komplikasyon nefropati ve retinopati olarak belirlendi. Çok Boyutlu Diyabet Anketi'nin engel algısı ve yanlış yönlendirmeye dayalı davranışlar puanları ortalamanın altında iken, ciddiyet algısı, destek algısı, özyeterlik algısı ve sonuç beklentisi algısı puanları ortalamanın üzerinde bulundu. Lise ve üniversite mezunu olanlarda, ailesi ile yaşayanlarda ve düzenli egzersiz yapanlarda engel ve ciddiyet algısının düşük, destek, özyeterlilik, sonuç beklentisi algısının yüksek olduğu bulundu. Yaş ve diyabetli olma süresi ile engel ve ciddiyet algısı arasında pozitif; destek, özyeterlilik ve sonuç beklentisi algısı arasında negatif korelasyon saptandı. Çok Boyutlu Diyabet Anketi'nin engel ve ciddiyet algısı ile metabolik kontrol değişkenleri arasında pozitif; destek, özyeterlilik ve sonuç beklentisi algısı ile metabolik kontrol değişkenleri arasında ise negatif korelasyonlar saptandı. Araştırmanın bulguları doğrultusunda bilişsel sosyal faktörler ile metabolik kontrol değişkenleri arasında anlamlı ilişki olduğu sonucuna varıldı. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabet, Çok Boyutlu Diyabet Anketi, Metabolik Faktörler

Abstract:
This study has been conducted as descriptive and cross-sectional in order to determine the relation between cognitive social factors and metabolic factors in individuals with diabetes. 200 patients with diabetes who were in a public hospital in Istanbul between dates of November 2011 ? January 2012 and applied to polyclinic recently constituted the sample of this research. Patient Identification Form and Multidimensional Diabetes Questionnaire are used for data collection. Assessment of data was being conducted by using percentage average with SPSS packet program, Spearman?s correlation analysis, Mann-Whitney U test and Kruskal Wallis tests. Average age of patients were 52,50±13,78 and among these 46,5% were women, 74%married, 42,5% preliminary school graduate, 78% live with family. Patients had diabetes for 9,73±8,32 years and it was determined that 74% of them were measuring blood glucose once a day. Most common complication were determined as nephropathy and retinopathy. Handicap perception and misguided behaviour scores of Multidimensional Diabetes Questionnaire while were under average, scores of seriousness perception, support perception, self-efficacy and result expectation were found over average. For individuals with high school and college graduate degrees, living with family and regular exercisers, interference and severity perceptions were low; support, self-efficacy and result expectation perception were found high. There was a positive correlation between age and duration of illness with diabetes and handicap and seriousness whereas it was determined that there was a negative correlation between support, self-efficacy and result expectation perception. There was a positive correlation between handicap and seriousness perceptions and metabolic control parameters of Multidimensional Diabetes Questionnaire and a negative correlation was existing between support, self-efficacy and result perception and metabolic control parameters. In accordance with the findings of the research it was concluded that there was a significant relation between cognitive social factors and metabolic control parameters. Key Words: Type 2 Diabetes, Multidimensional Diabetes Questionnaire, Metabolic Factors.