İnmeli hastalarda hidrasyon durumunun değerlendirilmesi
Assessment of hydration status in stroke patients
Yazar: TURAN EYRİ
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA TÜLEK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Dehidratasyon = Dehydration ; Hidrasyon = Hydration ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalışma inmeli hastalarda hidrasyon durumunu değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı olarak yapılan bu araştırma Ekim 2019-Mart 2020 tarihleri arasında "Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Kliniği"nde yatarak tedavi gören 67 hasta ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri "Hasta Bilgi Formu", "Aldığı Çıkardığı Sıvı Takip (AÇT) Çizelgesi", "Amerikan Ulusal Sağlık Enstitüsü İnme Skalası (National Institute of Health Stroke Scale-NIHSS)", "Modifiye Barthel İndeksi (mBI)" ve "Modifiye Rankin Skalası (mRS)" kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Ki-Kare testi, Fisher Exact testi ve lojistik regresyon analizi kullanıldı. Hastaların yaş ortalaması 66,45±13,67 yıl olup %62,7'si kadındır. Hastaların %94'ü iskemik inme tanısı almıştır, %94'ünün inme dışında ek hastalığı olup, %59,7'sinde hipertansiyon mevcuttur. Hastanede kalış süresi ortalaması 11,11±6,88 gündür. Hastaların Bun/Kreatinin oranı ortalama 25,31±11,91 olup, %46,3'ünün dehidrate olduğu tespit edilmiştir. Yatış boyunca alınan günlük sıvı ortalaması 2177,56±674,65 ml, çıkarılan günlük sıvı ortalaması 1759,52±498,11 ml'dir. Yatış süresince hastaların %43,4'ünde dizartri, %38,8'inde disfaji, %20,9'unda afazi, %32,8'ünde bilişsel bozukluklar saptanmıştır. Hastaların yatış gününde ölçülen NIHSS ortalaması 10,28±5,77 puan, mRS ortalaması 4,11±1,03 puan ve mBI ortalaması 31,19±33,62 puan olup, taburculuk sırasında ölçülen NIHSS ortalaması 6,35±5,75, mRS ortalaması 2,85±1,80 ve mBI ortalaması 53,73±41,89 puandır. Hastaların hidrasyon durumları ile disfaji varlığı, diüretik kullanımı, balans ortalaması, NIHSS ve mRS puanı arasında anlamlı ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca ileri yaş ve kadın cinsiyetin de dehidratasyonu artırma eğiliminde olduğu saptanmıştır. Bu çalışma ile inmeli hastalarda akut dönemde dehidratasyon sıklığı ve ilişkili faktörler ortaya konmuştur. Hastaların yatış döneminde sıvı dengesi açısından daha yakından takip edilmesi önerilir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate hydration status of stroke patients. This descriptive research was carried out with 67 patients hospitalized in "Neurology Clinic of Health Sciences University Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital" between October 2019-March 2020. The data were collected using the "patient information form", "Fluid Input-Output Chart", "National Institute of Health Stroke Scale (NIHSS)", "Modified Barthel Index (mBI)" and "Modified Rankin Scale (mRS)". Descriptive statistics, Chi-Square test, Fisher's Exact test and binary logistic regression analysis were used for data analysis. Patients`s mean age was 66.45±13.67 and 62.7% of them were female. 94% were diagnosed with ischemic stroke, 94% had an additional disease other than stroke, and 59.7% had hypertension. The mean length of hospital stay was 11.11±6.88 days. Bun/Creatinine ratio was 25.31±11.91 and 46.3% of them were found to be dehydrated. During hospitalization, mean amount of fluid input was 2177.56±674.65 ml, and output was 1759.52±498.11 ml. During hospitalization patients had dysarthria (43.4%), dysphagia (38.8%), aphasia (20.9%) and cognitive decline (32.8%). At admission mean scores for NIHSS was 10.28±5.77, mRS 4.11±1.03 and mBI 31.19±33.62, and those scores at discharge was 6.35±5.75 for NIHSS, 2.85±1.80 for mRS and 53.73±41.89 for mBI. Significant correlations were found between hydration status and dysphagia, diuretic use, fluid balance, NIHSS and mRS scores (p <0.05). It was also found that advanced age and female gender tended to increase dehydration. This study revealed the frequency of dehydration and related factors in acute stroke patients. Monitoring patients` fluid balance more closely during hospitalization is recommended.