Pediatrik onkoloji hastalarının annelerinin bakım yükü, algıladıkları sosyal destek, ebeveyn yetkinliği ve sosyal hizmet gereksinimlerinin incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
An investigation of the care burden, perceived social support, parental competence and social service needs of the mothers of pediatric oncology patients: A mixed method study
Yazar: ZİLAN UĞURLU
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÖZBESLER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Odaklı Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Anneler = Mothers ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yetkinlik = Competence

Özet:
Bu araştırmanın amacı, pediatrik onkoloji hastalarının annelerinin bakım verme yükü, algıladıkları sosyal destek ve ebeveyn yetkinliklerinin incelenmesi, ailelerinin onkoloji tedavisi sürecinde karşılaştıkları sorunları, faydalandıkları sosyal destekler ve sosyal hizmet müdahalelerinin sıralı karma yöntemle belirlenmesidir. Nicel kısımda 40 anneden toplanan verilerin analizinde nonparametrik testler kullanılmıştır. Çocuğunda komplikasyon gelişen annelerin bakım verme yükü ortalamaları; evli, hastalık nedeniyle işinden ayrılan, ev ve arabası olan, ayni ve nakdi yardım alan, kız çocuğu olan, çocuğu radyoterapi alan, geliri 2500 TL ve üzeri olanlara göre geliri 1000-2499 TL arası olan annelerin algıladıkları sosyal destek ortalamaları; evli, ailede kronik hastalık olmayan, çocuğunun doğum sırası son olana göre ilk olan, çocuğunun hastalığı nüks eden ve komplikasyon gelişen annelerin ebeveyn yetkinliği ortalamaları istatistiki olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Lisans mezunu, çalışan, sigara kullanan, eşi alkol alan, çocuğu cerrahi operasyon geçiren, çocuğu 15-18 yaş arasına göre 6-11 yaş arası olan annelerin ebeveyn yetkinliği ortalamaları istatistiki olarak anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Annelerin bakım verme yükü ile ebeveyn yetkinliğinin disiplin boyutu; algılanan sosyal desteğin aile, arkadaş ve özel bir kişi desteği boyutları ile ebeveyn yetkinliğinin sağlık boyutu arasında orta düzeyde, negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Nicel örneklemden seçilen 10 anneden toplanan nitel verilerin içerik analizi sonucu, aileler fiziksel, psikolojik, sosyal ve ekonomik sorunlar yaşamaktadır; destek kaynakları psikolojik, sosyal, ekonomik ve ailenin içsel kaynak ve güçlü yönleridir; sosyal hizmet uzmanından psikolojik, sosyal, ekonomik ve eğitsel destek almışlardır. Pediatrik onkoloji servislerinde multidisipliner tedavi ekiplerine ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Bakım yükü, ebeveyn yetkinliği, pediatrik onkoloji, sosyal destek, sosyal hizmet uzmanı, tıbbi sosyal hizmet

Abstract:
The aim of this study is to examine the caregiving burden, perceived social support and parental competencies of mothers of pediatric oncology patients, to determine the problems faced by their families in the oncology treatment process, the social supports and social work interventions they benefit from, using sequential mixed method. Nonparametric tests were used to analyze data collected from 40 mothers in the quantitative part. Average caregiving burden of mothers with complications in their children; perceived social support average of mothers who are married, leave their jobs due to illness, have a home and a car, receive in-kind and cash aid, have a girl, have a child radiotherapy, whose income is between 1000-2499 TL compared to those 2500 TL and above; the average parental competence of mothers who are married, who do not have a chronic disease in the family, whose child's birth order is the first according to the last one, whose child's disease has recurred and who develop complications was found to be statistically significantly higher. The average parental competence of mothers who are undergraduate, working, smoking, whose husband drinks alcohol, having a child undergoing surgery, whose child is the ages of 6-11 than 15-18 was found to be statistically significantly lower. Caregiving burden of mothers and disciplinary dimension of parental competence; a moderate, negative and significant relationship was found between the family, friend and special person support dimensions of perceived social support and the health dimension of parental competence. As a result of the content analysis of the qualitative data collected from 10 mothers selected from the quantitative sample, families experience physical, psychological, social and economic problems; sources of support are psychological, social, economic and family inherent resources and strengths; They received psychological, social, economic and educational support from a social worker. There is a need for multidisciplinary treatment teams in pediatric oncology services.

Keywords: Care burden, medical social work, parental competence, pediatric oncology, social support, social worker