EVA ve TOPSIS yöntemi kullanılarak işletme performansının ölçülmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesi (medikal firmasında bir uygulama)
Measuring, comparing ant evaluating business performance using EVA and TOPSIS method (an application in a medical firm)
Yazar: YAĞMUR ŞEYMA TOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÇELENK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmelerin temel amaçları, insanların ihtiyaçlarına göre mal ve hizmetleri üreterek topluma fayda sağlayabilmek bunun sonucunda ise gelir elde edebilmektir. Bir diğer temel amacı ise uzun yıllar faaliyetini sürdürebilmektir. Bu sebeple işletme yöneticileri çeşitli stratejik kararlar alarak faaliyetlerini sürdürmeye çalışmaktadırlar. Özellikle işletmelerin performansının ölçülmesi yatırımcılar için önem arz etmektedir. Bu kararların düzgün bir şekilde verilebilmesi için çeşitli yöntemler ortaya çıkmıştır. Son yıllarda teknolojin gelişmesi, ekonomideki önemli değişiklikler ile geleneksel maliyetleme sistemlerinin etkisi azalmıştır. Etkili bir karar alma sürecinde maliyet ve performans ölçümlerinin önemi büyüktür. Özellikle değer yaratımına yönelik performans ölçme yöntemleri ilk sırada yer almaktadır. Değer en basit haliyle insanların karar verirken bağlı kaldığı ilkeler seti olarak tanımlanmaktadır. Ekonomik Katma Değer(EVA), değer yaratma anlayışı çerçevesinde geliştirilmiş olan önemli bir performans ölçütü olarak karşımıza çıkmaktadır. Stern Stewart & Company adlı danışmanlık grubu tarafından, bir değer yaratımı ölçme tekniği olarak geliştirilmiştir. Ekonomik katma değerin geleneksel performans ölçülere karşı temel üstünlüğü, işletme tarafından yaratılan değerin ölçümünde borçlar ve öz kaynaklar dâhil tüm sermayenin maliyetini dikkate almasıdır. Çalışmada halka açık olmayan bir işletmenin 2012-2023 yılları arası EVA yöntemi ile performansı ölçülmeye çalışılmıştır. Bu yaklaşım ile işletmelerdeki öz kaynak maliyetinin önemi ortaya konulmaktadır. EVA yöntemiyle birlikte Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden olan Entropi temelli TOPSIS yöntemi de kullanılmıştır. Kullanılan bu iki yöntem arasında doğrusal bir ilişki olup olmadığını görebilmek adına korelasyon analizine de yer verilmiştir.

Abstract:
The primary objectives of businesses are to fulfill societal needs by producing goods and services and, consequently, generating revenue. Another fundamental goal is to maintain long-term operations. To achieve these objectives, business managers make strategic decisions. Measuring business performance is particularly crucial for investors. Various methods have emerged to facilitate sound decision-making. In recent years, advancements in technology and significant economic shifts have diminished the influence of traditional costing systems. Cost and performance measurements are essential for effective decision-making, with value creation-oriented performance metrics taking precedence. Value, in its simplest form, is defined as a set of principles that guide human decisions. Economic Value Added (EVA), a significant performance metric developed within the value creation framework, is introduced. Stern Stewart & Company developed EVA as a value creation measurement technique. The primary advantage of EVA over traditional performance measures is its consideration of the cost of all capital, including debt and equity, when measuring the value created by a business. 
	This study evaluates the performance of a non-public company between 2012 and 2023 using the EVA method. This approach underscores the significance of the cost of equity in businesses. In conjunction with the EVA method, the Entropy-based TOPSIS method, a Multi-Criteria Decision Making (MCDM) technique, was also employed. Correlation analysis was conducted to determine the linear relationship between these two methods.