Türkiye'nin hizmet ihracatının belirleyicileri
Determinants of Turkey's services exports
Yazar: HAVVA DİLARA ATİŞ
Danışman: PROF. DR. FATİH KAPLAN
Tarsus Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Ulusal ve uluslararası ticaretteki payı her geçen gün artan hizmet sektörü, dünya ekonomisinde temel gelir kaynağı sağlayan sektörlerden biri olarak gösterilmektedir. Türkiye ekonomisi içinde dinamik bir role sahip olan hizmet dış ticareti, cari işlemler hesabının dengelenmesinde önemli rol üstlenmektedir. Hizmet dış ticaretinin öneminden hareketle oluşturulan bu çalışmada, Türkiye'nin hizmet ihracatı ile reel döviz kur endeksi, sanayi üretim endeksi, hizmet sektörü güven endeksi ve Avrupa Birliği'nin sanayi üretim endeksi arasındaki ilişki 2011:01-2023:06 dönemine ait aylık verilerle analiz edilmiştir. Çalışmada öncelikle geleneksel birim kök testi ile yapısal kırılmalı birim kök testleri kullanılarak serilerin durağanlıkları incelenmiştir. Daha sonra ARDL sınır testi ile seriler arasındaki eşbütünleşme ilişkisinin varlığı araştırılmıştır. Son olarak uzun ve kısa dönem katsayı tahmin sonuçları elde edilmiştir. Sonuçlara göre; uzun dönemde AB'nin sanayi üretim endeksinde yaşanan bir birimlik artış, Türkiye'nin hizmet ihracatını pozitif etkilemektedir. Ancak reel döviz kur endeksi, Türkiye'nin sanayi üretim endeksi ve Türkiye'nin hizmet sektörü güven endeksi uzun dönemde hizmet ihracatını etkilememektedir. Ayrıca kısa dönem tahmin sonucuna göre; kısa dönemde meydana gelecek sapmalar 3,28 dönem sonrasında uzun dönem dengesine ulaşmaktadır. Bu sonuçlara göre; Türkiye'nin hizmet ihracatında etkili olan en önemli faktörün, Avrupa Birliği'nin ekonomik performansı olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
The services sector, whose share in national and international trade is increasing day by day, is shown as one of the sectors that provide the main source of income in the world economy. Foreign trade in services, which has a dynamic role in the Turkish economy, plays an important role in balancing the current account. In this study, the relationship between Turkey's services exports and the real exchange rate index, industrial production index, services sector confidence index and the industrial production index of the European Union is analyzed with monthly data for the period 2011:01-2023:06.In the study, firstly, the stationarity of the series is analyzed by using conventional unit root test and unit root tests with structural breaks. Then, ARDL bounds test is used to investigate the existence of cointegration relationship between the series. Finally, long-term and short-term coefficient estimation results are obtained. According to the results, a one-unit increase in the industrial production index of the EU in the long term has a positive effect on Turkey's services exports. However, the real exchange rate index, Turkey's industrial production index and Turkey's service sector confidence index do not affect services exports in the long term. Moreover, according to the short-term estimation result, short-term deviations reach the long-term equilibrium after 3.28 periods. According to these results, the most important factor affecting Turkey's services exports is the economic performance of the European Union.