Behiç Bey: Belgesel içerikli mekânsal tiyatro uygulaması
Behiç Bey: Site-specific theater application with documentary content
Yazar: ESEN POYRAZ
Danışman: PROF. EROL İPEKLİ
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bu çalışmada mekân odaklı belgesel içerikli tiyatro oyunu sahneleme modelinin nasıl olabileceği araştırılmıştır ve örnek bir oyunla model oluşturulmuştur. Bu sayede seyircinin hali hazırda yaşadığı gerçek mekânı yeniden keşfetmesi hedeflenmiştir. Bu doğrultuda örnek mekân olarak Eskişehir'in bireysel ve toplumsal hafızasında önemli bir yeri olan tren istasyonu seçilmiştir. 1893 yılında demiryolunun kente gelişi ile geleneksel kentten modern kente geçiş arasında organik bir ilişki vardır. Eskişehir, Millî Mücadele döneminde de İstanbul- Ankara- İzmir demiryolu hattını birbirine bağlayan önemli bir kavşak olarak ön plana çıkmıştır. Bu stratejik öneminden dolayı 1919 – 1922 yılları arasındaki üç yıllık sürede İngiliz işgaline, Yunan işgaline ve Kurtuluş Savaşı'na tanıklık etmiştir. Eskişehir, Millî Mücadele ve demiryolları denilince de öncelikle Behiç Erkin'i anmak gerekir. Erkin, Çanakkale ve Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasında önemli katkıları olan bir kahramandır. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nın (TCDD) kurucusu ve ilk genel müdürü olan Erkin, "Demiryollarının Babası" olarak anılır. Ölümünden sonra Eskişehir'e defnedilen Erkin'in anıt mezarı yine istasyon sınırları içindedir. Tez kapsamında mekânın Eskişehir tren istasyonu, zamanın Millî Mücadele Dönemi ve insanın da Behiç Erkin olduğu "Son İstasyon Eskişehir" adlı belgesel içerikli tiyatro oyunu sahnelenmiştir. Seyirciyle anket ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve analiz edilmiştir. Oyunun yaratım ve sahneleme süreci iş paketleri ile detaylandırılmış ve model haline getirilmiştir. Çalışmanın sonunda; sonuçlar tartışılmış ve öneriler yapılmıştır.

Abstract:
In this study, it was researched how a location-focused documentary theater play staging model could be created and a model was created with an example play. In this way, it is aimed for the audience to rediscover the real place they currently live in. In this direction, the train station, which has an important place in Eskişehir's individual and social memory, was chosen. There is an organic relationship between the arrival of the railway in the city in 1893 and the transition from the traditional city to the modern city. Eskişehir came to the forefront as an important junction connecting the Istanbul-Ankara-İzmir railway line during the years of the National Struggle. Due to its strategic importance, it witnessed the British occupation, Greek occupation and the War of Independence during the three year period between 1919 and 1922. When Eskişehir, National Struggle and railways are mentioned, Behiç Erkin should be mentioned first. Erkin is a hero who contributed significantly to the victory of Çanakkale and the War of Independence. Erkin, the founder and first general manager of the Republic of Turkey State Railways, is known as the "Father of Railways". The mausoleum of Erkin, who was buried in Eskişehir after his death, is still within the borders of the station. Within the scope of the thesis, a documentary theater play called "Last Station Eskişehir" was staged, where the place was the Eskişehir train station, the time was the National Struggle Period, and the man was Behiç Erkin. Surveys and semi-structured interviews were conducted and analyzed with the audience. The creation and staging process of the play was detailed and modeled with work packages. At the end of the study; The results were discussed and recommendations were made.