Çevresel krizin bireyler üzerindeki etkilerinin ekolojik sosyal hizmet perspektifinden incelenmesi
Examining the effects of the environmental crisis on individuals from the perspective of ecological social work
Yazar: KIVANÇ UZUN
Danışman: DOÇ. DR. TANER ARTAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu karma yöntem araştırmasının amacı, ekolojik sosyal hizmet bağlamında, yetişkinlerin psikolojik sağlamlık, eko-anksiyete ve afet hazırbulunuşluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve sel/taşkına maruz kalanların deneyimlerinin keşfedilmesidir. Karma yöntemler araştırması kapsamında yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Çalışmanın verileri (nicel+nitel) eş zamanlı olarak toplanmış olup nicel boyutta Edirne ilinde yaşayan yetişkin bireyler içerisinden 408 kişiden veri toplanmış; nitel boyutta ise nicel araştırmaya katılanlardan daha önce sel veya taşkına maruz kalan 41 kişi ile görüşme yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda "Demografik Bilgi Formu", "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği", "Eko-Anksiyete Ölçeği" ve "Afet Hazırbulunuşluk Ölçeği"; nitel boyutunda ise "Görüşme Formu" kullanılarak veri toplanmıştır. Edinilen nicel veriler SPSS 25.0 ve AMOS 23.0; nitel veriler ise MAXQDA 2024 isimli bilgisayar programları kullanılarak ayrı ayrı analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, psikolojik sağlamlık ile eko-anksiyete arasında anlamlı ve negatif yönlü, afet hazırbulunuşluk ile arasında ise anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Ancak eko-anksiyete ile afet hazırbulunuşluk arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Katılımcıların psikolojik sağlamlık düzeyleri orta seviyede, eko-anksiyete ve afet hazırbulunuşluk düzeyleri ise ortalama değerin altında bulunmuştur. Sel ve taşkınlar ile iklim değişikliği arasındaki ilişkiye değinen katılımcıların bu konuda gelecek açısından endişe ve korku yaşadıklarını belirttikleri görülmüştür. Psikolojik sağlamlığın geliştirilmesinin eko-anksiyete ve afet hazırbulunuşluk üzerindeki olumlu etkileri düşünüldüğünde, afete hazırlık aşamasında birey ve toplumun direnç geliştirmesi açısından psikososyal destek çalışmalarının arttırılması önem arz etmektedir. Çalışmada edinilen bulgular ışığında, ekolojik sosyal hizmet uygulamalarının çevresel sorunlara karşı bireysel ve toplumsal direnç geliştirmeye katkı sunabileceği ve sürdürülebilir toplumsal hayatı destekleyebileceği görülmüştür. Bu doğrultuda koruyucu ve önleyici sosyal hizmet uygulamalarının benimsenmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this mixed methods research is to examine the relationship between resilience, eco-anxiety and disaster preparedness levels of adults in the context of ecological social work and to explore the experiences of flood affected people. A convergent parallel design was used in the mixed methods research. The data of the study (quantitative + qualitative) were collected simultaneously, and in the quantitative part of the study, data were collected from 408 individuals among the adults living in Edirne province; in the qualitative part, 41 individuals who had previously been affected by floods among the participants of the quantitative research were interviewed. In the quantitative part of the study, "Demographic Information Form", "Brief Resilience Scale (BRS)", "Eco-Anxiety Scale (HEAS-13)" and "Disaster Praparedness Scale" were used; in the qualitative part, 'Interview Form' was used. Quantitative data were analysed separately using SPSS 25.0 and AMOS 23.0, and qualitative data were analysed separately using MAXQDA 2024. As a result of the analyses, a significant and negative relationship was found between resilience and eco-anxiety, and a significant and positive relationship was found between resilience and disaster preparedness. However, no significant relationship was found between eco-anxiety and disaster preparedness. The resilience of the participants was found to be at an average level, while eco-anxiety and disaster preparedness were found to be lower than average. It was observed that the participants who mentioned the relationship between floods and climate change reported that they were worried and anxious about the future in this regard. Given the positive effects of increasing resilience on eco-anxiety and disaster preparedness, it is important to increase psychosocial support activities to develop individual and social resilience in the disaster preparedness phase. In the context of the findings of the study, it was observed that ecological social work practices can contribute to the development of individual and social resilience to environmental problems and support sustainable social life. In this direction, it is recommended to adopt protective and preventive social work practices.