Kurşun maruziyetinin ve şelasyon tedavisinin toksisiteyi etkileyen bazı parametreler üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of lead exposure and chelation therapy on the factors affecting the toxicity
Yazar: ASLI DİNÇER
Danışman: PROF. DR. SUNA SABUNCUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: EDTA = EDTA ; Kurşun = Lead ; Malondialdehit = Malondialdehyde ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Toksisite = Toxicity ; Toksisite testleri = Toxicity tests ; Şelasyon tedavisi = Chelation therapy

Özet:
Kurşun (Pb), ülkemiz ve dünya endüstrisinde yaygın olarak kullanılan ve önemli toksik etkileri bulunan bir ağır metaldir. Pb maruziyetinde kullanılan önemli şelasyon ajanlarından birisi sodyum kalsiyum EDTA'dır. Bu tez çalışmasında, Pb toksisitesini gösteren bazı parametreler ve esansiyel element düzeyleri üzerine uygulanan şelasyon tedavisinin etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Pb maruziyeti olan 42 işçiden şelasyon tedavisi öncesinde ve sonrasında kan ve idrar numuneleri toplanmıştır. Esansiyel elementler, oksidatif stres parametreleri (malondialdehit (MDA), protein karbonil (CO), 8-hidroksi-deoksi-guanozin (8-OHdG)) düzeyleri, antioksidan enzimlerin (süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT) ve glutatyon peroksidaz (GPx)) aktiviteleri, glutatyon (GSH) düzeyleri, ALAD enzimi aktivitesi ve polimorfizmi çalışılmıştır. Pb'ye bağlı indüklenmesi olası apoptozun şelasyon tedavisi ile değişimi de kaspaz-8 düzeyleri ölçülerek değerlendirilmiştir. Pb'ye maruz kalan işçilerde uygulanan şelasyon tedavisinin kalsiyum, bakır, mangan ve selenyum düzeylerinde anlamlı azalmaya neden olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, artan oksidatif stres parametrelerinin ve kaspaz-8 düzeylerinin şelasyon tedavisi sonrası genel olarak azaldığı, bununla birlikte antioksidan enzim aktivitelerinde artış, ALAD düzeylerinde de anlamlı bir yükselme olduğu belirlenmiştir. Çalışma grubunda, 36 işçide ALAD1-1, 5 işçide ALAD1-2, 1 işçide ALAD2-2 izozimi belirlenmiştir. Sonuç olarak, Pb maruziyetine bağlı olarak oluşan oksidatif hasar ve apoptozun geri çevrilmesinde şelasyon tedavisinin etkili olduğu bulunmuştur. Esansiyel element düzeylerindeki azalmaya karşı gıda takviyesi kullanılabileceği değerlendirilmiştir.

Abstract:
Lead (Pb) is a heavy metal with substantial toxic properties which is broadly used across industries in Turkey and around the world. Sodium calcium EDTA is an important chelation agent used in the treatment. In this dissertation study, we assessed effects of the chelation therapy used on certain Pb toxicity-indicating parameters and on essential element levels. Blood and urine samples were collected from 42 workers with Pb exposure before and after chelation therapy, and the essential element levels, oxidative stress parameters (malondialdehyde (MDA), protein carbonyl (CO), 9-hydroxy-deoxy-guanosine (8-OHdG)) levels, activity of antioxidant enzymes (superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT) and glutathione peroxidase (GPx)), glutathione (GSH) levels, ALAD enzyme activity and polymorphism were evaluated. Also, caspase-8 levels were measured to assess the modification of apoptosis –possibly induced by Pb– by chelation therapy. The chelation therapy used resulted in significant reduction of calcium, copper, manganese and selenium levels in workers exposed to Pb. Also, the oxidative stress parameters and caspase 8 levels that were elevated after chelation therapy generally receded, but we observed increased antioxidant enzyme activity and a significant elevation of ALAD levels. In the aforementioned study group, ALAD1-1 in 36 workers, ALAD1-2 in 5 workers, and ALAD2-2 isozymes in 1 worker were found. In conclusion, chelation therapy was effective in reversing apoptosis and oxidative damage caused by Pb exposure. We consider that supplements can be used to address the reduction in essential element levels.