İdrarda yasaklı madde ölçümü verilerinin istatistiksel değerlendirilmesi: Merkez laboratuvar deneyimi
Statistical evaluation of urinary illicit substance measurement data: Central laboratory experience
Yazar: KÜBRA KATİPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ALPER GÜMÜŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hastanemiz merkez laboratuvarında yapılan idrarda yasaklı madde testlerine ait verilerin istatistiksel analizini yapmaktır. Cinsiyet, yaş, istem yılı ve test isteyen birim gibi faktörler ile madde kullanımı oranları arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Bu analizler, yasadışı madde kullanımının tespiti, toplum sağlığı üzerindeki etkilerinin anlaşılması ve tedavi süreçlerinin iyileştirilmesi açısından önemli bir katkı sağlamıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, 2020-2024 yılları arasında laboratuvarımızda incelenen 9922 idrar numunesine dayanmıştır. Numuneler, Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) üzerinden elde edildi ve idrarda yasaklı madde ölçümleriyle birlikte idrar miktarı, sıcaklığı, dansite, kreatinin, nitrit ve pH gibi parametreler incelenmiştir. Analiz edilen maddeler arasında amfetamin, opiyat, barbiturat, benzodiazepin, buprenorfin ve sentetik kannabinoidler (K2-1, K2-2, K2-3) yer almıştır. Verilerin analizi, SPSS 22.0 yazılımı kullanılarak yapıldı ve tanımlayıcı istatistikler ile ki-kare testi uygulanmıştır.
Bulgular: İstatistiksel analizler, idrarda yasaklı madde tespitine ilişkin pozitif ve negatif sonuçların demografik özellikler ve diğer parametrelerle ilişkisini ortaya koymuştur. Ayrıca, ret oranları ve istemden sonuçlanma süresi (TAT) gibi süreçler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, toplumda madde kullanımı hakkında genel bir bilgi sunarak, madde bağımlılığı ile mücadele ve toplum sağlığını koruma politikalarına yön verebilecek nitelikte olmuştur.
Sonuç: Çalışmanın bulguları, yalnızca hastane verileri ile sınırlı kalmamış; aynı zamanda toplum genelinde madde kullanımıyla ilgili çıkarımlar yapılmasına da olanak sağlamıştır. Bu sonuçlar, toplum sağlığı politikalarına katkıda bulunurken klinik ve adli süreçlerde güvenilir veriler sunmuştur. Çalışma, yasadışı madde kullanımının toplum üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılması ve etkili müdahaleler geliştirilmesi açısından önemli bir zemin hazırlamıştır.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to statistically analyze the data from the prohibited substance tests conducted in the central laboratory of our hospital using urine samples. Relationships between factors such as gender, age, request year, and requesting unit and substance usage rates were evaluated. These analyses have made significant contributions to the detection of illicit substance use, understanding its impact on public health, and improving treatment processes.
Materials and Methods: The study was based on 9922 urine samples analyzed in our laboratory between 2020 and 2024. The samples were obtained through the Hospital Information Management System (HIMS) and examined for parameters such as prohibited substance measurements in urine, urine volume, temperature, density, creatinine, nitrite, and pH. Substances analyzed included amphetamines, opiates, barbiturates, benzodiazepines, buprenorphine, and synthetic cannabinoids (K2-1, K2-2, K2-3). Data analysis was conducted using SPSS 22.0 software, employing descriptive statistics and chi-square tests.
Results: Statistical analyses revealed the relationships between positive and negative results of prohibited substance detection in urine and demographic features, as well as other parameters. Additionally, specimen rejection rates and processes such as time from request to result (TAT) were analyzed. The findings provided general information about substance use in the population, offering insights for combatting substance addiction and guiding public health policies.
Conclusion: The findings of the study were not limited to hospital data but also allowed for broader inferences about substance use within the community. These results contributed to public health policies while providing reliable data for clinical and forensic processes. The study has laid an important foundation for better understanding the societal impacts of illicit substance use and for developing effective interventions.