İlkokul öğretmenlerinin öğrenen örgütü algılama düzeyleri ile örgüt sağlığı arasındaki ilişki
The relationship between perception levels of primary school teachers related to learning organization and organizational health
Yazar: KADRİ SÜLEYMAN TACAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalısmanın amacı; ilkokul ögretmenlerinin ögrenen örgütü algılama düzeylerinin örgütsaglıgı arasındaki iliskinin belirlenmesidir.Arastırma tarama modeline göre yapılmıs ve betimsel niteliktedir. Öncelikle "okul saglıgı"ve "ögrenen örgüt" konularına ait literatür çalısması yapılmıstır. Arastırmada Subas (2010)tarafından gelistirilen "ögrenen okulu algılama ölçegi" ve Akbaba Altun (2001) tarafındangelistirilen "örgüt saglıgı ölçegi" ilkokul ögretmenlerine uygulanmıstır.Bu uygulama sonuçlarının ögretmenlerin yas, cinsiyet, kıdem, ögrenim durumu, okuldakiçalısma yılı degiskenlerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermedigi arastırılmıstır.Arastırma sonuçlarının istatiksel analizleri SPSS 15.0 paket programı kullanılarakyapılmıstır. Elde edilen verilerin yüzde, frekans degerleri, aritmetik ortalama ve standartsapma degerleri bulunmustur. Degerler arasındaki farklılıkların ortaya konulabilmesi için tek yönlü varyans analizi ANOVA, bagımsız gruplar t testi, Kruskal Wallis-H, Mann- Whitney U testleri yapılmıstır.
Arastırmanın evreni 2012-2013 Egitim-Ögretim yılında stanbul ilinde Sancaktepe ilçesindeki ilkokullarda görevli sınıf ögretmenlerinden olusmaktadır. Arastırmanın örneklemi ise, Sancaktepe ilçesi 10 ilkokulda görevli 116 ögretmenden olusmaktadır. Ögrenen okul ölçeginin takım halinde ögrenme alt boyutuyla, örgüt saglıgı ölçeginin toplam puanı arasında pozitif yönde anlamlı iliski oldugu sonucuna varılmıstır. Bu durum saglıklı örgütlerde çalısan ögretmenlerin isbirligine dayalı ögrenmeyi benimsedikleri ve bireysel ögrenmeden daha faydalı buldukları seklinde yorumlanabilir. Ögrenen okul ölçegi paylasılan vizyon alt boyutu ile örgüt saglıgı toplam puanları arasında anlamlı iliskibulunmustur. Bu bilgiden hareketle saglıklı örgütlerde çalısan ögretmenlerin okulun vizyonuna önem verdikleri ve kendilerini bu vizyonun bir parçası olarak gördükleri sonucuna ulasılabilir. Ögrenen okul ölçegi kisisel hakimiyet ve zihni modeller alt boyutları
ile örgüt saglıgı toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı iliski bulunmustur. Bu durum örgüt saglıgının ögretmenler üzerindeki etkisini ortaya koymaktadır. Saglıklı örgütlerde çalısan ögretmenlerin, ögrenen örgüte iliskin algılarının da yüksek oldugu sonucuna varılabilir. Yapılan fark testleri sonucunda sınıf ögretmenlerinin örgüt saglıgını algılama düzeyleri ile ögrenen örgüt algılarının bazı degiskenlere göre anlamlı farklılıklar olusturdugu görülmüstür. lkokul ögretmenlerinin örgüt saglıgını algılama düzeyleri, örgüt saglıgı ölçeginin örgütsel liderlik, örgütsel bütünlük, çevresel etkilesim, örgütsel kimlik ve örgütsel ürün alt boyutları ele alınarak incelenmistir. Elde edilen sonuçlardan hareketle, ilkokul ögretmenlerinin örgüt saglıgı düzeylerinin okuldaki çalısma süresi, medeni durum, yas ve ögrenim düzeyi degiskenlerine göre farklılasmadıgı görülmüstür. Ancak ögretmenlerin mesleki kıdem yıllarına göre örgütsel kimlik ve örgütsel ürün algılarının farklılastıgı görülmüstür. Bu farkın kıdem yılı degiskenine göre 5 yıl ve altı grubuyla 6-
yıl grubu arasında, 5 yıl ve altı grubun lehine anlamlı oldugu sonucuna varılmıstır. Ayrıca cinsiyet degiskeninin örgütsel liderlik ve örgütsel ürün alt boyularında erkekler lehine anlamlı farklılık olusturdugu görülmüstür.
lkokul ögretmenlerinin ögrenen örgüt algıları, ögrenen okul ölçeginin takım halinde ögrenme, paylasılan vizyon, kisisel hakimiyet, zihni modeller ve sistem düsüncesi alt boyutları ele alınarak incelenmistir. Kisisel hakimiyet alt boyutunun yas degiskenine göre anlamlı farklılık gösterdigi bulunmustur. Bu farkın 30 ve daha az grupla 41 ve üstü yas gup
arasında 41 ve üstü grubun lehine oldugu sonucuna varılmıstır. Bunun yanında erkeklerin takım halinde ögrenme ve sistem düsüncesi algılarının kadınlara göre daha yüksek oldugu sonucuna varılmıstır. Kisisel Hakimiyet alt boyutunun 30 yas ve altı grupla 41 ve üstü yas grubu arasında 41 ve üstü yas grubu lehine gerçeklestigi görülmüstür. Diger alt boyutlarda
ise yas, kıdem, cinsiyet ve çalısma süresi degiskenlerine göre farklılık görülmemistir.
Anahtar Sözcükler: Ögrenen Örgüt, Ögrenen Okul, Örgüt Saglıgı, Okul Saglıgı,Ögretmen algısı

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationship between primary school teachers' perception levels of learning organization and organizational health. The research was modelled as a survey search and it is a descriptive work. First of all, research concerning "learning organization" and "organizational health" was done. During the research, as a data gathering medium, Organizational Health Scale developed by Akbaba (2001) and Learning School Scale by Subas (2010) were applied to primary school teachers. The data taken from the questionnaires were evaluated to see whether they showed any significant differences regarding the variables of age, gender, educational background, seniority and the length of service at school. In the statistical analysis of the gathered data, SPSS 15.0 software package was used. In addition to this, the percentage, frequency, means and standard deviation of the data were calculated. The tests which were conducted to be able to set the differences among the values include independent samples t-test, one way analysis of varience ANOVA, Kruskal Wallis-H test and Mann-Whitney U test.The population of the study consists of the primary school teachers working in Sancaktepe, stanbul during 2012-2013 academic year. As for the sample of the study, 116 primary school teachers working in 10 different state schools in Sancaktepe participated in the
research. It was concluded that there was a positive significant relationship between the total score of Organizational Health Scale and learning as a team which is a factor of Learning School Scale. The results of the scales show that the teachers who work in healthy organizations have internalised cooperative learning and also think that it is much more effective than individual learning. In addition, a significant relationship was found between the shared vision which is also a factor of Learning School Scale and the total score of Organizational Health Scale. It can be understood from this result that the teachers who work in healthy organizations attach a lot of importance to the visions of their schools as well as seeing themselves as a part of these visions. Furthermore, the positive significant relationship
between personal control and mental methods factors of Learning School Scale and the total score of Organizational Health Scale identifies the impact of organizational health on teachers. It can be inferred that learning organization perceptions of teachers who work in healthy organizations are high. As a result of the conducted difference tests, it was found out that the perception levels of primary school teachers related to learning organization and organizational health differed from each other significantly concerning some variables. The organizational health perception levels of primary school teachers were examined by focusing on the factors of Organizational Health Scale which are organizational leadership, organizational wholeness, environmental interactivity, organizational identity and organizational product,
According to the results, it is clear that their perception levels do not differentiate depending on length of service at school, marital status, age and educational background variables. On the other hand, primary school teachers' perceptions of organizational identity and product differentiate concerning teachers' seniority and the difference is in
favour of 5 years and under 5 years group rather than the 6-11 years group regarding the mentioned variable. Additionally, it was found out that the age variable showed a significant difference in favour of men in organizational leadership and product factors. Primary school teachers' perceptions of learning organization were examined by
considering learning as a team, shared vision, personal control, mental models and systems thinking factors of Learning School Scale in detail and it was concluded that personal control factor showed a significant difference regarding the age variable. This significant difference is in favour of 41 and over age group compared to the 30 and under 30 age
group. In addition, the data obtained from the tests indicate that men's perceptions of learning as a team and systems thinking is higher than women. It can also be pointed out that personal control factor is in favour of the 41 and over age group rather than the 30 and under 30 age group. Finally, as for the other factors, no significant differences were founddepending on age, sex, seniority and the length of service variables.
Key Words: Learning Organization, Learning School, Organizational Health, School Health, Teachers Perception.