Şeker pancarında yabancı ot mücadele yöntemleri ve bitki sıklığının verim ve verim unsurlarına etkileri
Effects of weed control methods and plant density on yield and yield components of sugar beet
Yazar: ENGİN GÖKHAN KULAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR KAYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma şeker pancarında yabancı ot mücadele yöntemleri ve bitki sıklığının verim ve verim unsurlarına etkisini incelemek amacıyla 2015, 2016 ve 2017 yıllarında Eskişehir koşullarında yürütülmüştür. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulan araştırmada, yabancı ot mücadele yöntemleri YM0 = kontrol, YM1 = ekim öncesi herbisit uygulaması, YM2  = çıkış sonrası herbisit uygulaması, YM3 = YM1 + YM2, YM4 = YM1 + el çapası ve YM5 = el çapası ile yabancı otsuz parseller olmak üzere ana parsellere, bitki sıklıkları ise sıra aralıkları 30, 35, 40, 45 ve 50 cm'ye ayarlanarak alt parsellere yerleştirilmiştir. Araştırmada yaprak ağırlığı, kök gövde ağırlığı, kök gövde çapı, kök gövde uzunluğu, kök gövde verimi, polar şeker oranı, ham şeker verimi, verim değişimi, yabancı ot yoğunluğu, yabancı ot rastlama sıklığı, yabancı ot kontrol etkinliği, yabancı ot yaş ve kuru ağırlığı özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonuçları, incelenen özelliklerin yabancı ot mücadele yöntemleri ve bitki sıklıklarına göre değiştiğini göstermiştir. Üç yılın ortalama değerlerine göre, yabancı ot mücadele yöntemleri arasında en yüksek kök gövde verimi, şeker oranı ve şeker verimi YM4 parsellerinden sırasıyla 11022 kg/da, %14,62 ve 1613 kg/da olarak belirlenmiştir. Bitki sıklıkları arasında en yüksek kök gövde verimi (6282 kg/da) 35 cm'de belirlenirken, en yüksek şeker oranı (%13,22) ve şeker verimi (953 kg/da) ise 30 cm'den elde edilmiştir. Yabancı ot yoğunluğu, yabancı ot yaş ve kuru ağırlığı bakımından en düşük değerler YM4 ve YM3 parsellerinde ölçülmüştür. Yabancı otlarla mücadele edilmediğinde yıllara bağlı olarak şeker pancarında %100'e varan oranlarda verim kaybının olduğu hesaplanmıştır. Yabancı otlar arasında rastlama sıklığı bakımından ilk sırayı %85 ile kırmızı köklü tilkikuyruğu (Amaranthus retroflexus L.) almıştır. En yoğun bulunan yabancı ot türünün 39,08 adet/m2 ile sirken (Chenopodium album L.) olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, yabancı ot mücadelesinin şeker pancarı verim ve kalitesine olumlu etkisinin olduğu, ekim öncesi ilaçlama ve çapalama içeren YM4 kombinasyonunun diğer yöntemlere göre üstünlük gösterdiği ve yüksek bitki sıklıklarının (30, 35 ve 40 cm) şeker pancarı tarlalarındaki yabancı otları baskı altına almak amacıyla önerilebileceği söylenebilir.

Abstract:
This study was carried out to investigate the effects of weed control methods and plant densities on yield and yield components of sugar beet in 2015, 2016 and 2017 under Eskişehir conditions. In the experiment designed by a split plot of randomized complete block design with four replicates, weed control methods YM0 = control (no weed management), YM1 = pre-sowing herbicide, YM2 = post emergence herbicide, YM3 = YM1 + YM2, YM4 = YM1 + hand hoeing, and YM5 = weed free with hand hoeing were placed to main plots, and plant densities arranged by row spacings of 30, 35, 40, 45 ve 50 cm were placed to sub-plots. Leaf weight, root weight, root diameter, root length, root yield, polar sugar rate, crude sugar yield, yield reduction, weed density, weed frequency, weed control efficiency, weed fresh weight and weed dry weight were investigated. The results of the research showed that weed control methods and plant densities severely affected the investigated parameters. Average values of three years showed that the highest root yield, sugar rate and sugar yield among weed control methods were determined from YM4 with 11022 kg/da, 14,62% and 1613 kg/da, respectively. The highest root yield (6282 kg/da) was obtained from 35 cm, while the highest sugar rate (13,22%) and sugar yield (953 kg/da) were determined in the plant density of 30 cm. The lowest values for weed density, weed fresh and dry weight were measured in YM4 and YM3 applications. It was calculated that the yield loss of sugar beet depending on years reached up to 100% when weeds were not controlled. Among the weed species, red-rooted foxtail (Amaranthus retroflexus L.) was the most common weed with a frequency of 85%. The most intense weed was lamb's quarters (Chenopodium album L.) with 39,08 plant/m2. It was concluded that weed control has a positive effect on the yield and quality of sugar beet and YM4, a combination of pre-sowing spraying and hand hoeing, showed the superiority to the other weed control methods and higher plant densities (30, 35 and 40 cm) should be preferred to suppress weeds in sugar beet fields.