Ankara ili Çankaya ilçesinde bir aile sağlığı birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri nüfusta pnömokok aşılama hızını arttırmaya yönelik bir müdahale çalışması
An intervention study to increase the pneumococcal vaccination rate in the population aged 65 and over registered in a family health unit in Çankaya district, Ankara province
Yazar: FATMA ÖZARSLAN
Danışman: PROF. DR. FATMA NUR BARAN AKSAKAL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi = Knowledge ; Geriatri = Geriatrics ; Pnömokok aşıları = Pneumococcal vaccines ; Pnömoni = Pneumonia ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Amaç: Bu araştırma Ankara ili Çankaya ilçesinde bir aile sağlığı birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri kişilerde pnömokok aşılama hızını tespit etmek, pnömokok aşılama hızını arttırmaya yönelik bilgilendirme müdahalesinin aşılanma hızına etkisini saptamak amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu çalışma bir müdahale araştırmasıdır. Araştırma evreni aile hekimliği birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri daha önce pnömokok aşısı yaptırmamış 493 kişidir. Belirlenen evrenden araştırmaya katılmayı kabul eden 356 kişiye (%72,2) ulaşılmıştır. Katılımcılara 28 sorudan oluşan anket formu yüz yüze uygulanmıştır. Anket sonrası, aşıların yararları, olası riskleri ve aşıların ücretsiz olarak sağlandığı bilgilerini içeren standart bir bilgi formu yüz yüze görüşme ile aktarılmıştır. Bilgilendirme müdahalesi sonrası aşı yaptırmak isteyen katılımcılara konjuge pnömokok aşısı hemen ya da daha sonra uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılanların %36,0'ının 65-69 yaş aralığında olduğu, %62,9'unun kadın, %57,3'ünün evli, %39,3'ünün ilkokul mezunu, %35,7'sinin gelir durumunun asgari ücret ve altında olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %89,9'unun kronik bir hastalığı olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %0,6'sına daha önce pnömokok aşısı önerildiği saptanmıştır. Bilgilendirme öncesi aile hekimliği birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri kişilerde herhangi bir pnömokok aşısı yaptırma hızı %7,0 iken bilgilendirme sonrası %63,0'a yükselmiştir. Bilgilendirme sonrası aşı yaptırma durumunu etkileyen faktörler; 65-79 yaş grubunda olmak, lise üzeri mezunu olmak, kronik hastalık varlığı, son 5 yılda başka aşı yaptırmış olmak ve 65 yaş ve üzerinde başka aşı yaptırmış olmaktır.  Sonuç: Risk durumu genel topluma göre daha yüksek bir grup olmasına rağmen katılımcılar erişkin aşılama konusunda yeterli bilgiye sahip değildir. Pnömokok aşısı hakkında yapılan bilgilendirme 65 yaş ve üzerinde kişilerde pnömokok aşılamasını artırmada etkin bir müdahaledir.

Abstract:
Aim: This study was conducted in order to determine the pneumococcal vaccination rate in people aged 65 years and older registered in a family health unit in Cankaya district of Ankara province, to investigate the effect of the information intervention to increase the pneumococcal vaccination rate on the vaccination rate. Methods: This study is an intervention research. The population of the research is 493 people aged 65 and older enrolled in the family medicine unit who had not previously received the pneumococcal vaccine. They were reached of 356 people (72.2%) from the determined universe who agreed to participate in the research. The questionnaire consisting of 28 questions was applied face-to-face to the participants. After the survey, a standard information form containing information on the benefits of vaccines, possible risks and free of charge of vaccinations was conveyed through a face-to-face interview. After the information intervention, the participants who wanted to be vaccinated were administered the conjugated pneumococcal vaccine immediately or later. Results: It was determined that 36.0% of the participants were between the ages of 65-69, 62.9% were women, 57.3% were married, 39.3% were primary school graduates and 35.7% had income status below the minimum income.  It was determined that 89.9% of the participants had a chronic disease. It was found that 0.6% of the participants had previously been recommended pneumococcal vaccine. The rate of receiving any pneumococcal vaccine in people aged 65 years and older enrolled in the family medicine unit before the information was 7.0% and increased to 63.0% after the notification Factors affecting vaccination status after information; To be in the 65-79 age group, to be a graduate over high school, to have a chronic disease, to have had another vaccine in the last 5 years and to have had another vaccination at the age of 65 and over. Conclusion: Although the risk status is higher than the general population, the participants do not have sufficient information about adult vaccination. Information about pneumococcal vaccine is an effective intervention in increasing pneumococcal vaccination in people aged 65 years and older.