Arkeolojik alanlarda mimari buluntuların korunması ve onarılması: Malzeme, sorunlar ve temel uygulamalar
Conservation and restoration of architecture finds in the archaeological site: Material, problems and basic applications
Yazar: GÜLSÜM ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR SELÇUK ŞENER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Antik mimari = Antique architecture ; Antik Çağ = Ancient Ages ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Koruma = Conservation ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Mimari eserler = Architectural works ; Onarım = Repair

Özet:
Geçmişten günümüze kadar birçok uygarlığa ev sahipliği yapan ülkemiz bu toplulukların ürünü olan ve yaşadıkları devrin sosyo-kültürel özelliklerini taşıyan çok sayıda kültür varlığına sahiptir. Sahip olduğu bu kültür varlıklarını gelecek nesillere aktarmak; özgün değerlerinin zarar görmemesi, sergilenmesi, sürdürülebilirliğinin sağlanması adına koruma çalışmalarının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Koruma sürecinde belgelemenin önemli bir yeri vardır. Belgelemenin doğru, tutarlı ve bilimsel olarak gerçekleştirilmesiyle arkeolojik buluntuların koruma sürecinin doğru ilerlemesi sağlanmış olacaktır. Bu koruma çalışmaları çeşitli uzmanlık alanlarının bir arada çalıştığı, kapsamlı bir planlamanın yapıldığı, eserin mevcut durumunun incelenmesi ve buna göre önleyici/etkin müdahale yöntemlerinin geliştirildiği bir süreci kapsamaktadır. Bu tezde arkeolojik alanlarda mimari buluntular üzerinde gerçekleştirilen koruma ve onarım uygulamalarının tespit edilerek mimari buluntularda koruma ve onarım uygulamalarının planlanması çalışmalarının daha sağlıklı olarak yürütülmesi, sorunların ve çözümlerinin nasıl araştırılabileceği hususunda rehber olmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda arkeolojik alanlar ve koruma, dönem yapı - malzeme özelliklerinin tespiti ve korumada etkileri, belgelemenin önemi, mimari buluntularda karşılaşılan sorunlar ve nedenleri, arkeolojik alanda antik dönem mimari buluntularındaki koruma ve onarım uygulamalarına dair yapılan çalışmalar tez kapsamı içeriğinde ele alınmıştır. Araştırma, arkeolojik alanlarda mimari buluntularda gerçekleştirilen koruma ve onarım uygulamaları; arkeolojik alandaki antik dönem (Arkaik, Klasik, Hellenistik, Roma, Bizans Dönemi) yapıları ve malzemeleri (taş, tuğla, ahşap, harç/sıva) ile sınırlandırılmıştır. Verilerin toplanması aşamasında öncelikle arkeolojik alanda mimari buluntularda gerçekleştirilen koruma ve onarım uygulamaları ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. Veri toplanması aşamasında belgesel tarama (kütüphane), gözlem ve internet kaynakları tercih edilmiş ve elde edilen veriler kullanılmıştır.

Abstract:
Our country, which has hosted many civilizations from the past to the present, has many cultural assets that are the products of these communities and have the socio-cultural characteristics of the period they live in. To transfer these cultural assets to future generations; In order to ensure that its original values are not damaged, displayed, and sustained, conservation efforts must be carried out. Documentation has an important place in the protection process. Correct progress of the conservation of archaeological finds will be ensured by the accurate, consistent and scientific documentation. These conservation works include a process in which various areas of expertise work together, a comprehensive planning is made, the current state of the work is examined and preventive / effective intervention methods are developed accordingly. In this thesis, it is aimed to determine the protection and repair practices carried out on architectural finds in archaeological sites, to guide the planning and conservation practices in architectural finds in a healthier way and to investigate the problems and their solutions. In line with this purpose, archaeological sites and preservation, determination of period building - material properties and their effects on conservation, the importance of documentation, problems and reasons encountered in architectural finds, studies on conservation and repair applications in archaeological archaeological sites in the archaeological area are discussed in the scope of the thesis. Research, conservation and restoration practices in architectural finds in archaeological sites; The ancient period (Archaic, Classical, Hellenistic, Roman and Byzantine Period) structures and materials (stone, brick, wood, mortar / plaster) in the archaeological area are limited. In the process of collecting data, a literature review was carried out regarding the conservation and repair applications carried out in the architectural finds in the archaeological area. Documentary scanning (library), observation, interview and internet resources were preferred at the data collection stage and the data obtained were used.