Adilcevaz`ın coğrafi etüdü /
Yazar: SÜLEYMAN ELMACI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALİL KOCA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Bitlis-Adilcevaz = Bitlis-Adilcevaz ; Bitlis-Adilcevaz = Bitlis-Adilcevaz

Özet:
Van Gölü'nün kuzeyinde, hemen göl kenarında Süphan Dağı güneybatısında yer alan Adilcevaz, Bitlis iline bağlı ve 89 km uzaklıkta bir ilçedir. İlçeyi güneyde Van Gölü, batıda Hasan Dağı, Kuzeyde Kafi dağı, kuzeydoğuda Seydikar dağı, doğuda ise Gülistan ovası çevreler. Adilcevaz adı Zât-el Cavz (Cevizi bol), Vad-il Cavz (Cevizler Vaidisi), daha sonra Adilcuvaz olmuş ve ses değişikliği ile Adilcevaz şeklini almıştır. Van Gölü kıyısında, genç alüvyonlardan oluşan bir birikinti konisi üzerinde kurulmuş olan Adilcevaz toplam 812 km2 lik bir yüzölçüme sahiptir. Van Gölü'nün iklim üzerinde yapmış olduğu olumlu etki nedeniyle, Doğu Anadolu'nun karasal iklimi içerisinde yumuşamış özelliklere sahip bir iklim görülür. Ortalama sıcaklık yıllık 9.2 °C dir. En düşük sıcaklık -18.5 °C en yüksek sıcaklık ise, 35.6 °C dir. Yağış miktarı ise 441.6 mm dir. Bitki örtüsü olarak, Doğu Anadolu'nun genel karakterini yansıtan stepler hakimdir. Yalnızca şehrin merkezindeki bahçeler, ceviz, kayısı, kavak ve söğüt ağaçlan ile kaplıdır. Adilcevaz'ın M.Ö. 2000 yıllarında Urartular'ın bir kale şehri olduğu, Adilcevaz kalesi ve Kefkalesinde yapılan kazılardan anlaşılmıştır. Büyük Selçuklu Devleti zamanında Türklerin eline geçen (1018) Adilcevaz 1557 yılında Kanuni'nin IrakeynII Seferi sırasında Osmanlılafa sadakatini yenilemiş, bu yıldan sonra 1927 yılına kadar Van vilayetine bağlı bir kaza olarak kalmıştır. 1927 den 1953 yılına kadar Bitlis ili Ahlat ilçesine bir nahiye olarak devam etmiştir. 1953 yılında Bitlis iline bağlı olarak ilçe ilan edilmiştir. Bu özellik günümüzde de devam etmektedir. Nüfus olarak (1927) 2.400 nüfusa sahip iken 1990 yılında 10.103 ve 1996 yılında ise 15.65 l'e çıkmıştır. 1990'daki nüfusun 4.865'inin kadın nüfûs 5270'i ise erkek nüfus oluşturmaktadır. Okuma, yazma çağı üzerindeki nüfusun % 80.3 okuma yazma bilmektedir. Ekonomik potansiyel olarak ilçenin doğusundaki Gülistan ovası ve ilçenin E99 yolu üzerinde yer alması önemlidir. Bu potansiyellere bağlı olarak ilçe ekonomisi yapılacak çalışmalarla geliştirilebilir. Deniz turizmi açısından Van Gölü, yayla turizmi açısından Süte yaylası ve dağ turizmi ve kayakçılık açısından Süphan dağı değerlendirilmelidir.

Abstract:
Adilcevaz, in the North of Van lake-just by the lake-situated in the south west of the Süphan Mountain, is a town of Bitlis and 89 km away from it. The town is surrounded by Van lake from the south, the Hasan Mountain from West, the Kafi Mountain from the North, Seydikar Mountain from the North East, and Gülistan plain from the East. The name "Adilcevaz" comes from "Zât-el Cavz (Copious Walnut), "Vad-il Cavz" (Valley of walnuts) then it turned Adilcuvaz and timely because of voice changing it became "Adilcevaz". Adilcevaz which is located on young alluvial aggregates totaly has an area of 812 km2. Since Van lake has a positive effect on its climate. It has such a softhened climate in the Anatolian's terrestrial climate. The yearly average temperature is 9.2 °C the lowesest temperature is -18.5 °C and the highest is 35.6 °C and the yearly average rain is 441.6 mm. As the natural plant cover, the steps which carry the general characteristics of the East anatolian region are dominant only the gardens in the centre of the town are covered with walnut apricut, poplar, willow trees. By the excavations at the Adilcevaz castle and Kef castle, it has been understood that Adilcevaz was a castle city of Urartians at the years of BC2000.IV Adilcevaz which was occupied by the Turks during the period of Great Selçuklu State, (1018) renewed its layalty to the Ottomans in 1557 during Kanuni's Irakeyn Battle. Then until 1927 it had been a town of Van. From 1927 to 1953, it had been a district of Ahlat town in Bitlis. In 1953, it was declared as the town of Bitlis and nowadays that situation is current. In 1927, while it had 2400, in 1990 it had 10.103 and nowin 1996 it has 15.651 population. In 1990's population 4.865 of this population are women and 5.270 of it are men. 80.3 % the people who are over 7 years can read and write. As the Economic potantial, it is important for the town having the Gülistan plain in the East and being on the E99 main road. Due to these potantials the town's Economy can be increased by the new studies for the sea tourizm-Van lake for the highplateau-Süte highland for the mount and ski tourizm-The Süphan Mountain must be put into account.