Kısıtlı sulama uygulanan zeytin ağaçlarında sulama zaman planlamasında bazı bitkiye dayalı izleme tekniklerinin kullanılabilirliği
The applicability of some plant-based moni̇tori̇ng techniques in irrigation time planning in olive trees under deficit irrigation
Yazar: NIMA POUYAFARD
Danışman: PROF. DR. ERHAN AKKUZU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki su tüketimi = Plant water consumption ; Su stresi = Water stress

Özet:
Bu çalışma 2014 ve 2015 yıllarında Tarım ve Orman Bakanlığı, Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde, Memecik çeşidi zeytin ağaçlarında yapılmıştır. Çalışmada; farklı kısıtlı sulama stratejilerinde zeytin ağaçlarında bitki su stres indeksi (CWSI), ksilem su potansiyeli (ΨS) ve stoma iletkenliğinin (gs) mevsim içerisindeki değişimleri incelenmiş; stres koşullarındaki davranışları ve aralarındaki ilişki irdelenmiştir. Ayrıca, olgunluk indeksi, et/çekirdek oranı, nem ve yağ oranı gibi bazı meyve özellikleri belirlenerek, farklı stres koşullarında ağaçların tepkileri analiz edilmiştir.
Konulara uygulanan toplam sulama suyu miktarı 78 mm ile 661 mm; bitki su tüketim değerleri ise 197 mm ile 740 mm arasında değişiklik göstermiştir. 
Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, fizyolojik parametrelerde konular arasında istatistiksel olarak önemli fark bulunmuştur. Öte yandan meyve özeliklerinde istatistiksel olarak konular arasında önemli fark bulunmamıştır. Bazı fizyolojik parametreler arasındaki ilişkilere bakıldığında, aralarında anlamı ilişki olduğu gözlemlemiştir. R2 değerleri 0.30 ve 0.68 arasında değişmiştir. 
Çalışma sonucunda verim değerlerine ilişkin elde edilen bulgular göz önüne alındığında, su kaynağının kısıtlı olduğu durumlarda çekirdek sertleşmesi, meyve büyümesi ve yağ birikimi aşamalarında olmak üzere 0 – 90 cm toprak derinliğindeki eksilen nemin %50'sini dikkate alarak 3 kez sulama yapılması önerilmiştir. Öte yandan, sulama programının oluşturulmasında, bitki su stres indeksi (CWSI), ksilem su potansiyeli (ΨS), taç sıcaklığı (Tc-Ta) ve stoma iletkenliği (gs) gibi bazı fizyolojik ölçümler kullanılabilir. Sulama zamanının programlanması açısından, ksilem su potansiyeli için 2.80 MPa, stoma iletkenliği için 348 mmol m-2s-1 ve bitki su stres indeksi için 0.18 değerleri eşik değer olarak önerilmektedir.

Abstract:
This study was carried out in the olive trees (cv Memecik) in 2014 and 2015 in the Ministry of Agriculture and Forestry, Bornova Olive Research Institute. In this study, the changes in crop water stress index (CWSI), stem water potential (ΨS) and stoma conductivity (gs) in olive trees under different deficit irrigation strategies were observed and their behavior under stress conditions and the relationship between them were observed. In addition, different reactions of trees under different stress conditions were analyzed by measuring some fruit properties such as ripeness index, meat/seed ratio, and moisture and oil ratio.
The total amount of irrigation water applied to the subjects varied between 78 mm and 661 mm. Also, evapotranspiration values ranged between 197 mm and 740 mm.
According to the data obtained from the study, a statistically significant difference was found between the subjects in physiological parameters. On the other hand, no significant difference was found between the subjects in terms of fruit characteristics. When some physiological parameters were compared, it was observed that there was an important relationship between them. R2, in this case, refers to between 0.30 and 0.68.
When the water supply is limited considering the yield results that obtained from the study, irrigation is recommended 3 times, taking into account 50% of the reduced moisture at the soil depth of 0 - 90 cm during the hardening, fruit growth and oil accumulation stages.
On the other hand some physiological measurements such as crop water stress index (CWSI), stem water potential (ΨS) and stoma conductivity (gs) can be used in the formulation of the irrigation program for the cultivars. In terms of programming of irrigation time, 2.80 MPa for stem water potential (ΨS), 348 mmol m-2s-1 for stoma conductivity (gs) and 0.18 for crop water stress index (CWSI) can be taken as a threshold value.