Yetişkinlerde düşük benlik saygısı ile bozulmuş yeme davranışları ilişkisinde klinik mükemmeliyetçilik ve duygu düzenleme güçlüklerinin aracı rolünün incelenmesi
Examining the mediating role of clinical perfectionism and emotion regulation difficulties in the relationship between low self-esteem and disordered eating behaviors in adults
Yazar: AHSEN ÜNLÜ ÇEVEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YANKI SÜSEN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Yeme bozukluğu ve bozulmuş yeme davranışı terimleri sıklıkla eş anlamlı gibi kullanılmaktadır ancak birbirlerinden farklı tanımlanmaktadırlar. Yeme bozuklukları, klinik olarak tanı koyulabilen ve tedavi gerektiren, yeme davranışlarında ciddi bozuklukları içeren durumlarken; bozulmuş yeme davranışları, yeme bozukluklarıyla sonuçlanabilecek anormal yeme alışkanlıklarını içermektedir. Yeme bozukluklarının ve bozulmuş yeme davranışlarının nedenselliğini açıklamaya yönelik çeşitli modeller geliştirilmiş olup bunlardan biri de transdiagnostik modeldir. Bu modelde yeme bozuklukları tanılarötesi bir yaklaşımla ele alınmış ve bozulmuş yeme davranışlarının sürdürülmesine neden olan faktörler tanımlanmıştır. Mevcut çalışmanın amacı bu faktörlerden olan düşük benlik saygısı, klinik mükemmeliyetçilik ve duygu düzenleme güçlüklerinin bozulmuş yeme davranışları ile ilişkisini incelemektedir. Bu kapsamda, düşük benlik saygısı ile bozulmuş yeme davranışları arasındaki ilişkide klinik mükemmeliyetçilik ve duygu düzenleme güçlüklerinin seri aracılık rolünü incelemek amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemi 259 kadın ve 64 erkek olmak üzere toplam 323 yetişkinden oluşmaktadır. Veriler demografik bilgi formu, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği-Kısa Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Klinik Mükemmeliyetçilik Ölçeği ve Duygu Düzenleme Güçlükleri Ölçeğinden oluşan online anket ile çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Analizler PROCESS makro eklentisi (Model 6) kullanılarak SPSS aracılığıyla yürütülmüştür. Sonuç olarak, düşük benlik saygısı ile bozulmuş yeme davranışları arasındaki ilişkiye klinik mükemmeliyetçilik ve duygu düzenleme güçlüklerinin hem bağımsız hem de seri sıralı olarak aracılık ettiği bulunmuştur. Bulgular, araştırmanın katkı ve sınırlılıkları alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
Although the terms "eating disorder" and "disordered eating behavior" are often used synonymously, they are defined differently. Eating disorders are clinically diagnosed and require treatment, and include serious disorders in eating behaviors; while disordered eating behaviors include abnormal eating habits that may result in eating disorders. It has been various models developed to explain the causality of eating disorders and disordered eating behaviors, and one of these is the transdiagnostic model. In this model, eating disorders are addressed with a transdiagnostic approach and the maintenance factors of disordered eating behaviors are identified. The aim of the present study was to examine the relationship between these factors, namely low self-esteem, clinical perfectionism, emotion regulation difficulties, and disordered eating behaviors. In this context, it was aimed to examine the serial mediation role of clinical perfectionism and emotion regulation difficulties in the relationship between low self-esteem and disordered eating behaviors. The sample of the study consists of a total of 323 adults, including 259 women and 64 men. Data were collected online with a questionnaire consisting of demographic information form, Eating Disorder Examination Questionnaire -Short Form, Rosenberg Self-Esteem Scale, Clinical Perfectionism Scale and Difficulties in Emotion Regulation Scale. Analyses were conducted via SPSS using PROCESS Macro (Model 6). As a result, it was found that clinical perfectionism and emotion regulation difficulties mediated the relationship between low self-esteem and disordered eating behaviors both independently and serially. The findings, contributions and limitations of the study were discussed within the framework of the literature.