Sosyal kimlik kuramı bağlamında Diyarbakırlı kadınların kendilik algıları ve din ilişkisi
Diyarbakir women's self perceptions and religion in the context of social identity theory
Yazar: SEDA MÜJDECİ
Danışman: PROF. DR. ZEKİYE DEMİR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kimlik kavramı kaynaklarda birçok değişik şekilde tanımlanmıştır. Bunlardan biri de birey veya grubun kendisini tanımlaması aynı zamanda kendisini öteki kişi ve gruplar içerisinde konumlandırmasıdır. Bu çerçevede kimlik, bireyin kendini içinde doğmuş olduğu çevrenin etkisi ile hem algılaması hem de algılayışındaki uygulamaları hayatta gerçekleştirmesiyle meydana gelen bir süreci ifade eder. Bu süreç içinde kimlik; başta tarihi, biyolojik, psikolojik, antropolojik ve sosyolojik olmak üzere pek çok unsuru taşır. Bizim üzerinde duracağımız kimliğin boyutu ise psikososyal açıdandır.
Bu bağlamda araştırmanın konusu Diyarbakır'da yaşayan kadınların sosyal kimliği ve kendilik algılarında dinin etkisidir. Araştırmanın temel amacı, Tajfel ve Turner'in oluşturduğu sosyal kimlik kuramı bağlamında Diyarbakır'da yaşayan kadınların kendilik algılarını Kürt kimliği ve din ilişkisi doğrultusunda; sosyal kimlik, iç grup kayırmacılığı, abartma etkisi ve karşılaştırma yönüyle psikososyal açıdan anlamaktır. Çalışmada nitel araştırma yönteminin yarı yapılandırılmış görüşme (mülakat) tekniği kullanılmıştır. Ayrıca konu ile ilgili dokümantasyon tekniğine uygun olarak bilgi ve belgelere başvurulmuştur. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, alt amaçları, önemi, kapsam ve sınırlılığı, geçerliliği ve güvenilirliği, yöntemi, verilerin analizi, toplanması ve mülakat süreci verilmiştir. Birinci bölümünde kavramsal ve kuramsal çerçeve ele alınmıştır. İkinci bölümde bulguların yorumlanması yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise tartışma ve sonuç ortaya konmuştur.
Diyarbakırlı kadınların sosyal kimliklerine etki eden tek bir faktör olmamış, bu durum çeşitlilik göstermiştir. Yapılan literatür okumaları ve verilerinde sosyal kimliğe yönelik Kürt katılımcıların bir olumlama yaptığı görülmektedir. Fakat bu durum her biri için geçerli değildir. Bu yargı, çalışmamızdaki konu başlıklarına göre farklılık oluşturmaktadır. Aynı sosyal grubun üyeleri her konuda aynı görüşleri veya düşünceleri paylaşmamaktadırlar. Tüm bunlarla beraber dinin payı, Diyarbakırlı kadınların sosyal kimlik oluşumunda büyük bir öneme sahiptir.

Abstract:
The concept of identity is defined in many different ways in the literature. One of them is that the individual or group defines itself and at the same time positions itself within other individuals and groups. In this framework, identity refers to a process that occurs when an individual both perceives himself/herself with the influence of the environment in which he/she was born and realizes the practices in his/her perception in life. In this process, identity carries many elements, especially historical, biological, psychological, anthropological and sociological.
The dimension of identity that we will focus on is psychosocial. In this context, the subject of the research is the effect of religion on the social identity and self-perception of women living in Diyarbakır. The main purpose of the research is to understand the self-perceptions of women living in Diyarbakır in the context of Tajfel and Turner's social identity theory in line with the relationship between Kurdish identity and religion from a psychosocial perspective in terms of social identity, ingroup favoritism, exaggeration effect and comparison. Semi-structured interview technique of qualitative research method was used in the study. In addition, information and documents on the subject were consulted in accordance with the documentation technique. Our study consists of three parts. In the introduction part of the study, the subject, purpose, sub-objectives, importance, scope and limitation, validity and reliability, method, data analysis, collection and interview process are given. In the first part, the conceptual and theoretical framework is discussed. In the second section, the findings are interpreted. The third section presents the discussion and conclusion.
There has not been a single factor affecting the social identity of women from Diyarbakır, and this situation has varied. In the literature and data, it is seen that Kurdish participants affirm their social identity. However, this is not valid for all of them. This judgment varies according to the topics in our study. Members of the same social group do not share the same views or opinions on every issue. In addition to all these, the share of religion has a great importance in the social identity formation of women in Diyarbakır.