Kayseri ilinde aile sağlığı merkezlerine (ASM) herhangi bir nedenle başvuran 18 yaş üstü bireylerin human papilloma virus (HPV) enfeksiyonu, hpv taraması ve hpv aşısı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of individuals over 18 years of age who applied to family health centers (FHC) in kayseri province for any reason about human papilloma virus (HPV) infection, HPV screening and hpv vaccination
Yazar: GÜZİN ATEŞ ÖZBEY
Danışman: DOÇ. İSKENDER GÜN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Kayseri'de aile sağlığı merkezlerine başvuran yetişkinlerdeki  HPV enfeksiyonu, HPV taraması ve HPV aşısı hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Veriler 2023 yılı Mayıs-Haziran aylarında toplanmıştır. Katılımcıların hazırladığı anket ve Waller ve ark. geliştirdiği HPV-Bilgi Ölçeği (HPV-BÖ) kullanılmıştır. Kategorik değişkenlerin analizinde pearson's ki-kare test ve Fisher's Exact test, sürekli değişkenlerde Mann-Whitney U, Kruskal Wallis testi ve spearman's sıra korelasyon katsayısı kullanılmış, p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya %50'si erkek, %50'si kadın 368 kişi katılmıştır.  Katılımcıların medyan yaşı 28 (18-65)'dir. Katılımcıların %47,6'sı HPV, %57,3'ü HPV aşısı, %42,4'ü serviks kanseri, %64,9'u pap-smear testiyle ilgili hiçbir bilgisinin olmadığını, yaklaşık yarısı bu konularda sağlık eğitimine ihtiyacı olduğunu belirtmiştir. HPV-BÖ toplam puan medyan (min-max) değerleri 5 (0-28) olup; heteroseksüellerde, bekarlarda, sağlık çalışanlarında, kendisinin, annesinin, babasının eğitim durumu yüksek olanlarda, ailesinde kanser olanlarda, alkol kullananlarda, kendisi veya eşi HPV aşısı olanlarda, ilerde kendisinin, eşinin, çocuğunun HPV aşısı olmasını isteyenlerde, partneriyle birlikte aile planlaması yöntemi kullananlarda, sağlık çalışanlarından bilgi edinenlerde daha yüksektir. Katılımcıların %3,3'ü HPV aşısı olmuş, %33,3'ü 3 doz aşılanmış, %50'si 25 yaş ve sonrasında aşı yaptırmıştır. COVID aşısı olma oranı %85,6, çocuğuna çocukluk aşılarını yaptırma oranı %85,8'dir. Katılımcıların %10,9'u HPV enfeksiyonu, %10,1'i genital siğil geçirmiştir. Düzenli pap-smear yaptırma oranı %21,0'dır. En yaygın aile planlaması yöntemi kondomdur (%64,4). Erkeklerde ilk koitus yaşı daha düşük, 15 yaş altında cinsel ilişki yaşama (%9,8) ve evlilik dışı cinsel ilişki yaşama oranı (%84,9) daha yüksektir. HPV ile ilgili en yaygın bilgi kaynağı medya-sosyal medya-internettir (%30,4). Katılımcıların %56,1'sinin HPV aşısıyla ilgili endişesi yoktur. En yaygın endişe ve aşı olmama nedeni HPV aşısını bilmemektir (%24,3 ve %63,8). HPV enfeksiyonu olanlarla olmayanların HPV aşısı olma, ileride olmayı düşünme ve pap-smear yaptırma oranı benzerdir. Katılımcıların %2,2'si homoseksüel veya biseksüeldir.
Sonuç: Katılımcıların HPV enfeksiyonu, HPV taraması, HPV aşısı hakkındaki bilgisi ile  HPV aşısı ve serviks kanseri taraması yaptırma oranları düşüktür.
Anahtar Kelimeler: Aşı Karşıtlığı, Aşı Tereddütü, Cinsel sağlık, HPV, HPV aşısı, HPV bilgi ölçeği, HPV farkındalığı, Serviks kanseri

Abstract:
Aim: The aim of this study was to evaluate the knowledge, attitudes and behaviours about HPV infection, HPV screening and HPV vaccination in adults who applied to family health centres in Kayseri.
Material and Methods: Data were collected in May-June 2023. A questionnaire prepared by the participants and the HPV-Knowledge Scale developed by Waller et al. were used. Pearson's chi-square test and Fisher's Exact test were used to analyse categorical variables, Mann-Whitney-U, Kruskal-Wallis tests and spearman's rank correlation coefficient were used for continuous variables, and p<0.05 was considered significant. 
Results: A total of 368 people, 50% male and 50% female, participated in the study.  The median age of the participants was 28(18-65). 47.6% of the participants stated that they had no knowledge about HPV, 57.3% about HPV vaccine, 42.4% about cervical cancer, 64.9% about pap-smear test and about half of the participants stated that they needed health education on these issues. The median(min-max) values of the total HPV-BS score were 5(0-28) and were higher in heterosexuals, single people, health care workers, people with higher education level of themselves, their mothers and fathers, people with cancer in their family, people who use alcohol, people who had HPV vaccination themselves&their partners, people who wanted themselves&their partners&their children to be vaccinated against HPV in the future, people who used family planning methods with their partners, and people who received information from health care workers. 3.3% of the participants received HPV vaccine, 33.3% received 3 doses, and 50% were vaccinated at the age of 25 and later. The rate of COVID vaccination was 85.6%, and the rate of having their children vaccinated with childhood vaccines was 85.8%. 10.9% of the participants had HPV infection and 10.1% had genital warts. The rate of regular pap-smear is 21.0%. The most common family planning method was condom(64.4%). The age at first coitus is lower, the rate of having sexual intercourse under the age of 15(9.8%) and having sexual intercourse outside marriage(84.9%) are higher in males. The most common source of information about HPV is media-internet(30.4%). 56.1% of the participants had no concerns about HPV vaccination. The most common reason for concern and non-vaccination was not knowing about HPV vaccine(24.3%, 63.8%). The rates of having HPV vaccination, considering HPV vaccination in the future and having pap-smear are similar between those with and without HPV infection. 2.2% of the participants were homosexual or bisexual.
Conclusion: Participants' knowledge about HPV infection, HPV screening, HPV vaccination and their rates of HPV vaccination and cervical cancer screening are low.
Keywords: Vaccine Hesitancy, Vaccine Refusal, Sexual health, HPV, HPV Vaccine,  HPV Information Scale, HPV Awareness, Cervical Cancer