Çok tehlikeli işler sınıfında çalışanların iş sağlığı ve güvenliği farkındalığı ile iş stresi ilişkisi
The relation between the occupational work healthand safety awareness and work stress of high level hazardous category employees
Yazar: AYŞIL KABAKÇI
Danışman: PROF. BÜNYAMİN BACAK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Stres = Stress ; Çok tehlikeli işler = High level hazardous job ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health ; İş stresi = Job stress

Özet:
İş sağlığı ve güvenliği farkındalığı ile iş stresi uzun yıllardır sosyal bilimler
alanında çalışma yapan araştırmacıların meşgul olduğu konulardandır. Bu iki konu
çoğunlukla birbiri ile bağımsız incelemelere tabi tutulsa da aslında aralarında tehlike
temelli bir ilişki vardır. Özellikle çok tehlikeli işlerde çalışanlar tehlike, yorgunluk,
endişe gibi nedenlerle hali hazırda strese maruz kalmaktadır. Bu durum iş kazası ve
meslek hastalığı riskleri karşısında çalışanların savunmasını azaltır. İş sağlığı ve
güvenliği konusunda farkındalık sahibi çalışanlar ise iş kazası ve meslek hastalığı
risklerinden nasıl korunacağını bilir ve bu durum çalışanlarda öz güven sağlayarak stresi
önemli ölçüde azaltır. Stres düzeyinin düşmesi tehlike temelli iş kazası ve meslek
hastalıklarının da azalmasını sağlar.
Araştırmanın birinci bölümünde iş sağlığı ve güvenliğinin tarihsel gelişimi ele
alınarak konu ile ilgili temel kavram ve tanımlara yer verilmiştir. İş sağlığı ve güvenliği
alanında mevcut mevzuat hakkında bilgi verilmiş, Dünya ve Türkiye'de iş sağlığı ve
güvenliği konusuna değinilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde, stres ve iş stresi,
strese neden olan etmenler, iş stresi modelleri, iş stresinin belirtileri ve sonuçları
incelenmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise, her iki bölümü kapsayan literatür
taramasına yer verilmiş, iş sağlığı ve güvenliği farkındalığı ile iş stresi ilişkisinin tespiti,
İzmir ilinde bulunan çok tehlikeli işler sınıfı çalışanlarına uygulanan anket
çalışmalarıyla sağlanmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre çok tehlikeli işler sınıfında çalışanların iş sağlığı ve
güvenliği konusundaki farkındalık düzeyi ile iş stresi arasında negatif yönlü anlamlı bir
ilişki tespit edilmiştir. Aynı zamanda katılımcıların bazı demografik özellikleri ile bu iki
kavram arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır.

Abstract:
Researchers working in the field of social sciences have been devoting a lot of
time to occupational health and safety awareness and work-related stress for many years.
Although these two issues have mostly been studied separately, there is actually a
hazard-based relationship between them. People working in high level hazardous jobs
are particularly liable to suffer stress because of hazards at work, fatigue and anxiety.
This makes employees more vulnerable to occupational accidents and occupational
diseases. Employees who are aware of occupational health and safety know how to
protect themselves from the risks of occupational accidents and occupational diseases
and this can significantly reduce their stress by providing self-confidence.
In the first part of the study, basic concepts are defined by looking at the
historical development of occupational health and safety. Existing occupational health
and safety legislation is covered and occupational health and safety issues in Turkey and
the rest of the world are mentioned. In part 2, stress and work-related stress, stress
factors, work-related stress models, symptoms and consequences of work-related stress
are examined, and a literature review covering both parts is included. In part 3, the
relationship between occupational health and safety awareness and work-related stress
has been determined through surveys of workers in hard level hazardous jobs in İzmir.
According to the results of the research, a negative relationship was found
between the level of awareness of occupational health and safety of the employees in the
high level hazardous job category and the extent of their work-related stress. At the same
time, significant differences were found in the data for these two measures associated
with some demographic characteristics of the participants.