Eleştirel Düşünme Becerileri Eğitimi Programı"nın geliştirilmesi ve programın okul öncesi dönem çocuklarının eleştirel düşünme becerilerine etkisi
The development of "Critical Thinking Skills Training Program" and its effect on critical thinking skills of preschool children
Yazar: EMEL DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ŞEN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu doktora tezinde, "Eleştirel Düşünme Becerileri Eğitimi Programı"nın geliştirilmesi ve okul öncesi dönem çocuklarının (60-72 aylık çocuklar) eleştirel düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada karma araştırma desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Eleştirel düşünme becerilerine yönelik geliştirilen programın etkililiği nicel verilerle ortaya konulmuş, bu veriler öğretmenler ve araştırmacıdan elde edilen nitel verilerle derinlemesine açıklanmıştır. Bu nitel veriler araştırmacı günlüğü ile deney ve kontrol grubunda bulunan öğretmenlerle yapılan ön ve son görüşmelerden elde edilmiştir. Çalışma grubu 15 çocuk deney, 15 çocuk kontrol grubunda yer alacak biçimde 30 çocuk ve iki öğretmenden oluşmaktadır. Çalışmanın nicel verilerine; "Kişisel Bilgi Formu", "Çocuklar İçin Eleştirel Düşünme Ön-göstergeleri Değerlendirme Aracı (ÇEDÖDA)" kullanılarak ulaşılırken; nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen olan "Yarı Yapılandırılmış Ön ve Son Görüşme Formları" ile elde edilmiştir. Çalışmanın verileri 2023-2024 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde toplanmıştır. Analizler sonucunda "Eleştirel Düşünme Becerileri Eğitimi Programı"nın uygulanmasından sonra çocukların ÇEDÖDA'dan aldıkları toplam puan ortalamaları arasında deney grubunun lehine anlamlı fark bulunmuştur. Bu bulguya dayanarak geliştirilen programın 60-72 aylık çocukların eleştirel düşünme becerileri üzerinde etkili olduğu ortaya konulmuştur. Bunun yanında çalışmaya katılan öğretmenler, çocukların eleştirel düşünme becerilerinin gelişiminde aile ve öğretmen rehberliğinin, bireysel ihtiyaçların ve mevcut eğitim programlarına entegre edilmiş esnek etkinliklerin önemine vurgu yapmışlardır. Deney grubu öğretmeni programın, genel olarak çocukların ve öğretmenlerin bakış açılarını değiştirdiğini belirtmiştir. Programın özellikle çocukların düşünme ve ifade becerilerini geliştirirken özgüvenlerini ve sosyal becerilerini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this doctoral dissertation, it was aimed to develop a "Critical Thinking Skills Training Program" and to examine its effect on the critical thinking skills of preschool children (60-72 months old children). Intervention design, one of the mixed research designs, was used in the study. The effectiveness of the program developed for critical thinking skills was demonstrated through quantitative data, and these data were further explained in depth using qualitative findings obtained from teachers and the researcher. These qualitative data were obtained from the researcher's diary and from pre- and post-interviews with the teachers in the experimental and control groups. The study group consisted of 30 children and two teachers, 15 children in the experimental group and 15 children in the control group. The quantitative data of the study were obtained using the "Personal Information Form" and the "Precursors of Critical Thinking Assessment for Children (PCTAC)", while the qualitative data were obtained through the "Semi-structured Pre and Post Interview Forms" developed by the researcher. The data of the study were collected in the spring semester of the 2023-2024 academic year. As a result of the analyses, a significant difference was found in favor of the experimental group between the children's total mean scores on the PCTAC after the implementation of the "Critical Thinking Skills Training Program". Based on this finding, it was revealed that the program was effective on the critical thinking skills of 60-72-month-old children. In addition, the teachers participating in the study emphasized the importance of family and teacher guidance, individual needs, and flexible activities integrated into existing educational programs in the development of children's critical thinking skills. The teacher of the experimental group stated that the program generally changed the perspectives of both children and teacher. It was concluded that the program especially improved children's thinking and expression skills while also boosting their self-confidence and social skills.