Meteorolojik faktörlere bağlı yanıcı madde nem içerikleri ve maki tipi yanıcı maddelerde yangın davranışı
Forest fuel moisture contents dependent on meteorological parameters fire behavior prediction in a maquis fuel type
Yazar: BÜLENT SAĞLAM
Danışman: DOÇ.DR. ERTUĞRUL BİLGİLİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Orman yangınları = Forest fires ; Yangın davranışı = Fire behavior ; Yanıcı maddeler = Burnable substances

Özet:
ÖZET Bu çalışmada, normal kapalı çam meşcerelerinde farklı hava hallerine göre ölü örtü nem içeriklerindeki değişimler ve maki tipi yanıcı maddelerde yangın davranışıyla ilgili iki çalışmanın sonuçları analiz edilerek sunulmuştur. Aynı zamanda, hava halleri, topografya ve yanıcı madde şartlarına bağlı olarak yangın davranışı özellikleriyle ilgili örnek bir çalışma sunulmuştur. Sonuçların analiz edilmesi ve sunulmasında Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılmıştır. Ölü örtü yanıcı madde bileşenleri (ince yanıcı madde ve humus) ile hava halleri arasındaki ilişki, sıcaklık, yağış miktarı, bağıl nem ve rüzgar hızının ince yanıcı madde nem içeriği üzerinde anlamlı etkisinin olduğunu göstermiş ve sıcaklık ile rüzgar hızı humus yanıcı madde nem içeriği üzerinde etkili bulunmuştur. Yangın davranışını farklı hava halleri şartlarında tahmin etmek ve yangın davranışını tahmin modelleri geliştirmek için, maki tipi yanıcı maddelerde bir seri deneme yangını yapılmıştır. Elde edilen ilişkiler yayılma oranının büyük oranda rüzgar hızı, yanıcı madde ortalama boyu, kapalılık ve toplam yanıcı madde miktarıyla tahmin edilebileceğini göstermiştir. Yanıcı madde tüketimini tahmin etmek için ortalama boy ve kapalılık iyi bir göstergedir. Yangın şiddeti, rüzgar hızı, ortalama boy ve kapalılıkla yakın ilişkilidir. Burada maki tipi yanıcı maddelerde yangın davranışını tahmin etmek için geliştirilen modeller, verilerin elde edildiği şartlara bağlıdır. Sonuçta, bu çalışmadan elde edilen sonuçlarla birlikte tamamlanmış diğer çalışmaların sonuçları da kullanılarak örnek bir çalışma yapılmış ve sonuçlar yangın amenajmanı açısından analiz edilmiş ve öneriler getirilmiştir. Sunulan bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, ileride oluşturulacak Türkiye yangın davranışını tahmin sistemi ve meteorolojik yangın indeksi sistemlerinin temel bir adımını oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yanıcı Madde Nemi, Yangın Davranışı, Yangın Tehlike Oranları Sistemi, Coğrafi Bilgi Sistemleri V

Abstract:
SUMMARY Forest Fuel Moisture Contents Dependent on Meteorological Parameters and Fire Behavior Prediction in a Maquis Fuel Type This study analyses and presents the results of two studies dealing with surface fuel moisture contents changes in normally stocked pine stands and fire behavior in maquis fuels under varying weather conditions. It also presents a case study in which fire behavior parameters are evaluated with respect to weather, topography and fuel conditions. To analyze and report the results of the case study Geographical Information Systems technology was utilized. The relationships between surface fuel components (fine surface fuels and duff) and weather parameters have shown that temperature, precipitation, relative humidity and wind had a significant effect on the moisture contents of fine surface fuels, and that temperature and wind were effective on duff moisture contents. To predict fire behavior under varying weather conditions and develop fire behavior prediction models, a series of experimental burns in a maquis fuel type was conducted. The relationships obtained indicated that fire spread could be predicted with a good accuracy with wind, vegetation height, vegetation cover and total fuel available for combustion. To predict fuel consumption, mean vegetation height and vegetation cover were good predictors. Fire intensity was best related to the wind, mean vegetation height and vegetation cover. Based on the relationships generated models were developed to predict fire behavior in maquis fuels under the conditions within which the range data were gathered. Finally, utilizing the results from this study complemented by others, a case study was conducted and the results were analyzed and discussed from a fire management point of view. The results obtained from the present study constitutes the very basic and fundamental first steps towards establishing fire weather and fire behavior prediction system in Turkey, and should be invaluable in all phases of fire management planning. Keywords: Fuel Moisture, Fire Behavior, Fire Danger Rating System, Geographical Information Systems