Psikolojik doğum sırasının bireyci – toplulukçu - ilişkisel benlik tipi üzerine etkisi
The effect of psychological birth order on individualist- communitarian-relational self types
Yazar: EZGİ DEDE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FERDA ŞULE KAYA
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik gelişimi = Self development ; Benlik kavramı = Self concept ; Benlik tipleri = Self-construals ; Bireysellik = Individualism ; Doğum = Delivery ; Doğum sırası = Birth order ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik doğum sırası = Psychological birth order ; Ölçekler = Scales ; İlişkisel bağımlı benlik = Relational-interdependent self-construal

Özet:
Bu araştırmada psikolojik doğum sırasının (büyük çocuk, ortanca çocuk, küçük çocuk, tek çocuk) bireyci – toplulukçu - ilişkisel benlik tipi üzerine etkisi incelenmek istenmiştir. Araştırma 2014 - 2015 yılında İstanbul' da çalışmakta olan 200 birey ile gerçekleştirilmiştir. Bireylerin psikolojik doğum sıralarını belirlemek amacıyla uyarlaması Kalkan (2005: 170) tarafından yapılan "White - Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri", ağırlıklı olarak hangi benlik yapısına ait olduklarını belirlemek amacıyla "Toplulukçu - İlişkisel - Bireyci Benlik Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde "Korelasyon, Mann Whitney U,Kruskall Wallis H, Kolmogorov Smirnov ve Anova" testlerinden yararlanılmıştır. 
Psikolojik doğum sırasına göre benlik ölçeği düzeyleri incelendiğinde; bireycilik benlik ölçeği düzeyinde en büyük yüzde 39.60 ile dikkatle bakılan/üzerine titrenilen (tek çocuk), ilişkisellik benlik ölçeği düzeyinde en büyük yüzde 37.21 ile dikkatle bakılan/üzerine titrenilen (tek çocuk), toplulukçuluk benlik ölçeği düzeyinde en büyük yüzde 40.95 ile sevimli/ikna edici(küçük çocuk) olarak bulunmuştur.
Erkeklerde psikolojik doğum sırasına göre benlik ölçeği düzeyleri incelendiğinde; ilişkisellik benlik tipi ile memnun edici/düzenleyici (büyük çocuk) doğum sırası arasında pozitif yönlü düşük düzeyde, toplulukçuluk benlik tipi ile sevimli/ikna edici (küçük çocuk) doğum sırası arasında pozitif yönlü düşük düzeyde,  toplulukçuluk benlik tipi ile dikkatle bakılan/üzerine titrenilen (tek çocuk) doğum sırası arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişki tespit edilmiştir.
Kadınlarda psikolojik doğum sırasına göre benlik ölçeği düzeyleri incelendiğinde; bireycilik benlik tipi ile memnun edici/düzenleyici (büyük çocuk) doğum sırası arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İlişkisellik benlik tipi ile dışlanmış/ihmal edilmiş (ortanca çocuk) doğum sırası arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İlişkisellik benlik tipi ile dikkatle bakılan/üzerine titrenilen (tek çocuk) doğum sırası arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Toplulukçuluk benlik tipi ile dışlanmış/ihmal edilmiş (ortanca çocuk) ve sevimli/ikna edici (küçük çocuk) doğum sırası arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 
Erkeklerde yaşadıkları aile tipine göre psikolojik doğum sırası incelendiğinde; anlamlı bir sonuca ulaşılamamıştır. Kadınlar yaşadıkları aile tipine göre psikolojik doğum sırası incelemesine alınamamıştır. Bunun nedeni kadın örneklemin hepsinin çekirdek aile içinde yaşamış/yaşıyor olmasıdır.  Geniş aile içinde yaşayan kadın örneklem sayısı yoktur. 
Psikolojik ve gerçek doğum sıralarına göre benlik ölçeği düzeyleri incelendiğinde; büyük çocuk - ortanca çocuk – küçük çocuk - tek çocuk ile bireycilik – ilişkisellik - toplulukçuluk benlik ölçeği düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Anahtar Kelimeler: Psikolojik Doğum Sırası, Gerçek Doğum Sırası, Benlik, Toplulukçu Benlik, İlişkisel Benlik, Bireyci Benlik.

Abstract:
In this study, it was willed to analyze the effect of psychological birth order (grandchild, middle child, small child, only child) on individualist- communitarian-relational self types. The study was done with 200 individuals working in Istanbul between the years 2014 and 2015. So as to determine psychological birth order of the individuals, "White-Campbell Psychological Birth Order Inventory", adaptation of which was done by Kalkan (2005: 170), and "Personal Verse Form" were utilized. "Correlation, Mann Whitney U, Kruskall Wallis H, Kolmogorov Smirnov and Anova" tests were used for the analysis of the data.
When self-scale levels were gone into according to psychological birth order, it was found that the largest percentage 39.60 referred carefully-cared/cherished (only child) in individualist self-scale level; the largest percentage 37.21 referred carefully-cared/cherished (only child) in relationality self-scale level; the largest percentage 40.95 referred cute/persuasive (small child) in communitarian self-scale level.
When self-scale levels according to psychological birth order in men was analyzed, positively meaningful low level relationship between relational self-type and satisfying/regulatory (grandchild) birth order, positively meaningful low level relationship between cute/persuasive (small child) birth order and communitarian self - type, positively meaningful low level relationship between communitarian self - type and carefully - cared/cherished (only child) birth order were identified. 
When analyzing self – scale levels in women by order of birth, a low level of positive meaningful relation between individualist self – type and satisfying/regulatory (grand child) birth order was found. A low level of positive meaningful relation was found between relationality - self type and left – off/ignored birth order (middle child). No meaningful relation between relational self – type and carefully – cared/cherished birth order (only child) was found. A low level of positive meaningful relation between communitarian self – type and left – off/ignored (middle child) as well as cute/persuasive (small child) birth orders was found. 
When psychological birth order in men according to family type they lived in was analyzed, no meaningful result was seen. Women couldn' t be taken to the analysis according to family type they lived in. The reason of this stemmed from the fact that all women in the sample lived/are living as nuclear family. There is no women sample living in extended family. 
When self - scale levels according to psychological and real birth order was analyzed, no meaningful relationship between grandchild - middle child -small child-only child and individualist – relational - communitarian self scale levels was found. 

Key Words: Psychological Birth Order, Real Birth Order, Self, Communitarian Self, Relational Self, Individualist Self.