İzmir yöresinde pazara yönelik süt sığırcılığı işletmelerinin ekonomik açıdan değerlendirilmesi üzerine bir araştırma /
Yazar: GAMZE SANER
Danışman: PROF.DR. METİN TALİM
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1993
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekonomik analiz = Economic analysis ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms ; Tarım ekonomisi = Agricultural economy ; İzmir = Izmir

Özet:
2. ÖZET Bu araştırma İzmir ilinde kültür ırkı siyah-alaca ve melezlerinin yoğun olarak bulunduğu ve pazara yönelik üretim yapan süt sığırcılığı işletmelerini kapsamaktadır. Çalışmada bu işletmelerin teknik, sosyal ve ekonomik özelliklerinin saptanması, işletmelerin bütünsel olarak ve süt sığırcılığı üretim dalı bazında faaliyet sonuçlarının ortaya konması ve çeşitli faktörler itibariyle basan analizlerine yer verilmesi ile süt maliyetini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. 109 adet işletmeden yüz yüze görüşme yolu ile toplanan veriler araştırmanın ana materyalini oluşturmuştur. îşletmeler 5-9 Baş, 10-14 Baş, 15-24 Baş, 25-39 Baş ve 40 Baştan fazla İneğe sahip olanlar olarak, beş grupta analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde, işletmelerin nüfus yapısı, işgücü durumu ortaya konmuş, aile işgücü potansiyelinin tam olarak değerlendirilemediği, işletmede kullanılan toplam işgücünün %28.57 sinin aile işgücünden karşılandığı saptanmıştır. Yabancı işgücünün %68 inin süt sığırcılığı üretim dalında değerlendirildiği, ayrıca 18-59 yaş grubunun dışındaki nüfusun da süt sığırcılığı işletmelerinde faal olarak çalıştıkları belirlenmiştir. İncelenen işletmelerin sermaye kompozisyonunda, toplam aktifte hayvan varlığının payı %10.09, bina varlığının payı ise %11.10 olarak bulunmuştur. Daha sonra İşletmelerde süt sığırcılığı üretim dalına ilişkin teknik özellikler incelenmiş, döl verim özelliklerinin, bugüne değin yapılmış çok sayıdaki araştırma sonuçlan ile benzerlik taşıması, verilerin doğruluğu ve güvenirliliği açısından önemli bulunmuştur. İşletmelerin toplam brüt hasılasının ortalama %51.58 inin süt sığırcılığından sağlandığı belirlenmiştir. Brüt hasılada ikinci sırayı pamuk üretim dalı almaktadır. Buradan hareketle işletmelerin (yan) ihtisaslaşmış süt işletmeleri olduğu ifade edilebilir. Bütünsel analizde, tüm büyüklük gruplarında net hasıla ve net çiftlik geliri pozitif bulunmuştur. Mali rantabilitenin ortalama % 3.74 oranında olması kârlılığın önemsiz düzeyde olduğunu göstermektedir.Süt sığırcılığı üretim dalında ise genelde işletmelerin zararına çalıştıkları ortaya çıkmaktadır. Sadece üçüncü grubun pozitif bir hasıla elde ettiği saptanmıştır. işletmelerin değişik basan ölçütleri kullanılarak yapılan grup analizinde İse; başarılı işletmelerde işgücü prodüktivitesinin arttığı, BBHB başına düşen işgücünün azaldığı ortaya çıkmaktadır. Başarılı işletmelerde; mevcut işgücü ve sermayenin daha etkin şekilde kullanıldıkları belirlenmiştir. Son olarakta süt maliyeti İle süt maliyetini etkileyebileceği tahminlenen de ğişkenler arasındaki İlişkiler çoklu doğrusal regresyon analizi ile belirlenmiştir. Süt maliyetinin düşürülmesinin, yem masraflarının azaltılması, yüksek süt verimi ve işgücünün etkin kullanımı ile sağlanabileceği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak; Son yıllarda İzmir yöresinde pazara yönelik süt sığırcılığı işletmelerin sayısı giderek artmış ve yerli ırkların yerini ithal yolu İle getirilen kültür ırkı siyah alaca melezleri almıştır. Bu ırkların veriminde belirgin artışların olduğu dikkati çekicidir. Süt sığırcılığı, süt ve süt ürünlerinin üretimden tüketime kadar geçen sürede ve dış pazarlarda rekabet edebilecek düzeylerde ticari bir faaliyet sonucunda gelişebilir. Ancak işletmeler teknik açıdan ne kadar iyi donatılmış olursa olsunlar, yem ve ürün fiyatlarındaki belirsizlikler, süt-yem fiyatı paritesinin düşüklüğü, süt üreticisinin gelirini olumsuz yönde etkilemektedir. Araştırma kapsamına giren bu işletmeler bitkisel ve hayvansal üretime birlikte yer vermeleri nedeniyle bir üretim dalının kaybı, diğer üretim dalının kân ile dengelenebildiği için, süt sığırcılığı faaliyetlerine devam edebilmektedir. Süt sığırcılığından beklenen gelişmenin sağlanması, üretici gelirlerindeki dalgalanmalar giderici, istikrarlı bir gelir sağlayabilecek etkin ve entegre bir hayvancılık politikasının belirlenmesi ve uygulanması ile gerçekleşebilecektir. Burada özellikle modern ve etkin bir kooperatif modeli üzerinde önemle durulması, üreticiye daha rasyonel üretim olanakları sağlanması yanında, etkin pazarlama gücü de kazandırabilecektir.

Abstract:
SUMMARY This research involves market oriented dairy farms specialized in production of Holstein and its hybrids in Izmir Province and aims to Identify the technical, social and economic characteristics of dairy farms as well as to determine the economic performance of these enterprises. Another purpose of the research is to identify the main factors effecting the cost of milk production. The counties and villages involved in this survey, have been selected by purposive sampling method, and stratified random sampling method have been used in selected 109 dairy farms to be interviewed in these villages. The dairy farms are analyzed within five sub-groups. These sub-groups are classified as farms having 5-9 cows, 10-14 cows, 15-24 cows, 25-39 cows and 40 or more cows. It is determined that the family labour usage is only 28.57 % the total labour; whereas 68% of the work is hired labour in dairy farms. Labour force other than the 18-59 age group are also working actively in dairy farming. In total active capital, the dairy cows have a share of 10.09% and the farm buildings have a share of 11.10%. The findings about the technical characteristics of dairy production are consistent with the findings of the previous dane similar researches. It was also concluded that 51.58% of the gross revenue of these farms come from dairy production; and cotton production is the second important enterprise in the gross revenue. Therefore these are considered as semi-specialized dairy farms. The net revenue and net farm income is found out to be positive in all of the farm analysis. The 3.74% financial rantability, found in the analysis indicate that the dairy farms are not noticability profitable. The dairy production, in general is found out to be non-profitable with the exception of third group (15-24 cows) having positive revenue. 166Labour force is more productively used In dairy farms that make positive profits. It is also found that labour per animal unit decreases as the profitability of the farms Increase and successfull farms have a more efficient use of labour and capital. The factors effecting the cost of milk production have been determined by multiple regression analysis. As a result we may say that the number of market oriented dairy farms have increased in Izmir Province in the recent years and native varieties have been replaced by imported Holstein pure breeds and hybrids. No matter how good the enterprises are and how high the techniques they use, uncertainlties In feed and milk prices and low milk price-feed price parity restrict improvements In the Income levels of dairy farmers. Therefore price policies should take place parallel to technical improvements in dairy farms for bettering the dairy marketing. The non-profitable dairy production of these farms is economically compansated by the combined crop production, letting them to continue dairy farming. An efficient and Integrated policy on animal husbandry is essential for Improvement in dairy farming and stabilizing dairy farmers incomes. Formation of a modern and efficient cooperative model In the region, may help farmers to rationalize their production techniques, as well as uniting the fanners to be more powerful in market. 167