Farklı ipliklerden dokunan kumaşlara çeşitli bitim işlem yöntemleri ve kimyasal maddeleri uygulamanın kumaşların fizyolojik özelliklerine etkileri üzerine bir araştırma
A research on the effects of treating the woven fabrics from different yarns with various finishing treatments and chemicals on the physiological properties of the fabrics
Yazar: EYLEN SEMA NAMLIGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÇOBAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Giysi üretiminde kullanılacak kumaşların ısı ve nem iletimini optimize etmesi ve koruyucu özellikte olması açısından termofizyolojik konforun önemi büyüktür. Özellikle en son terbiye işlemleri olan bitim işlemlerinin giysi konforunu belirlemede etkisi bulunmaktadır.Bu tez çalışmasında; farklı liflerden birtakım parametreleri sabit tutarak üretilen gömleklik kumaşlara fonksiyonellik kazandırmak amacıyla çeşitli bitim işlemleri uygulayarak lif tipi, farklı bitim işlemi/yöntemi, madde tipi ve madde konsantrasyonu gibi parametrelerin kumaşların termofizyolojik konfor özelliklerine etkisi sistematik bir şekilde incelenmiştir. Denemelerde konvansiyonel emdirme yönteminin yanında kumaştan kumaşa ilk olarak tarafımızca uygulanan transfer tekniği ile klasik ve nano ürünlerden oluşan su-yağ itici, yumuşatıcı ve buruşmazlık maddeleri aplike edilmiştir. Aplikasyonlardan sonra kumaşların hem su, yağ iticilik testleri, buruşmazlık açısı tayini, hem de ısıl iletkenlik, ısı akışı, ısıl soğurganlık, ısıl direnç, kalınlık, su buharı geçirgenliği, hava geçirgenliği ve nem iletim özellikleri gibi termofizyolojik konfor açısından önemli parametreler ölçülmüştür.Sonuç olarak, serin tutma özelliğinin arzu edildiği sıcak iklim bölgelerinde; ısıl geçirgenlik, su buharı ve hava geçirgenliği en yüksek çıkan lyocell, viskon ve bunların karışımlarının kullanımı, nem iletim kapasitelerinin ise en yüksek olduğu selülozik/poliester karışımı kumaşların kullanımı önerilmektedir. Aplikasyon yöntemi açısından değerlendirildiğinde; emdirme yöntemiyle işlem gören kumaşların bitim işlemleri açısından performansları daha yüksek çıkmasına rağmen, transfer tekniği ile işlem gören kumaşların daha hızlı kuruduğu saptanmıştır. Transfer tekniğinin ortaya çıkan bu avantajı yanında enerji, kimyasal madde ve su tasarrufu, çevre açısından minimum atık çıkarması gibi avantajlarıyla da birleştiğinde çok daha önem kazandığı açıktır. Madde tipi bazında incelendiğinde ise; konvansiyonel ürünlere göre nano ürünlerin performanslarının daha yüksek çıkması sebebiyle bu ürünlerin kullanımı önerilmektedir.

Abstract:
The importance of thermophysiological comfort is great in terms of optimizing the heat and moisture transfer of the fabrics used for the clothing production and being protective of the fabrics. Especially, the last chemical treatments are the finishing treatments that have an effect for determining the clothing comfort.In this thesis, various finishing treatments for the purpose of giving functional features have been applied to shirt fabrics woven with different fibers by some fixing production parameters. The effects of parameters such as fiber type, various finishing treatment/method, chemical type and chemical concentration on thermophysiological comfort properties of fabrics were systematically investigated. In the experiments, along with the conventional padding, the transfer technique that was applied for the first time from fabric to fabric was carried out. The classic and nano products that are water-oil repellents, softeners and cross-linking agents were applied to the fabrics. After applications, in view of thermophysiological comfort important parameters such as heat conductivity, heat flow, heat absorbtivity, heat resistance, thickness, water vapor permeability, air permeability and moisture transfer properties were measured. Furthermore the water-oil repellency tests and wrinkle recovery angles measurement were performed.As a result, in terms of material type in the hot climate regions where the cold feeling is desired, the usage of lyocell, viscose and their blends which have the highest values on the heat flow, water vapor and air permeability and the usage of cellulosic/polyester blended fabrics which have the highest values on moisture transfer are suggested. Although the performances of fabrics treated with padding method are higher than those of fabrics treated with transfer method, it is determined that the fabrics treated with transfer method dry faster. Additional to this, transfer method has many other advantages such as energy, chemical and water savings, more eco-friendly so this method is more popular. It is suggested to use nano products due to the better performances compared to the conventional chemicals.