1901-1912 arasında Türk edebiyatında eski yeni tartışmaları
Old-new debates in Turkish literature between 1901-1912
Yazar: ÇAKIR ZENGİN
Danışman: DOÇ. DR. HATEM TÜRK
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Eski-yeni tartışmaları bir edebiyat tarihinin teşekkülünü sağlayan en önemli etkendir. 1901'de Servet-i Fünûn kapatıldıktan sonra, 1905'te Çocuk Bahçesi'nde Rıza Tevfik ve Ömer Naci arasında hece-aruz tartışması yaşanmıştır. 1908'e kadar ciddi bir tartışma olmasa da mevcut dergilerdeki tartışma mahiyetinde makale ve musahabe metinleri yazılmış değerlendirilmiştir. Fecr-i Âtî topluluğu sanatçılarının verdiği eserler üzerinden de eski-yeni tartışmaları gerçekleşmiştir. Meşrutiyet döneminde daha çok Servet-i Fünûn ile Fecr-i Âtî karşılaştırmaları sonucunda eski-yeni, dünküler-bugünküler gibi isimlendirmelerle tartışmalar olmuştur. Sonrasında Genç Kalemler'in Yeni Lisan hareketi ile eski lisan-yeni lisan, hece vezni- aruz vezni tartışılmıştır. Genç Kalemler'de yine dünküler-bugünküler tartışması devam etmiştir. 
Bu çalışmada 1901-1908 arasındaki eski ve yeni tartışması mahiyetindeki yazılar ve 1908-1912 Meşrutiyet dönemindeki eski-yeni tartışmaları değerlendirilerek bu süreçlerin millî edebiyatı hazırlayan etkisinden bahsedilmiştir. Ayrıca eski-yeni tartışmalarının makale, musahabe gibi metinler haricinde edebî metinlere de konu olmasına dikkat çekilmiş ve örnek metinler incelenmiştir. Ayrıca Meşrutiyet döneminde ses getiren ve yeni sayılabilecek bazı edebî adımların mecmualardaki yansımalarına değinilmiştir. Eski-yeni mevzusu ile ilgili metinlerin fihristleri verilmiştir.
Anahtar kelimeler: Eski-yeni, hece-aruz, Servet-i Fünûn, Fecr-i Âtî, Yeni Lisan.

Abstract:
The old-new debates are the most important factor providing the formation of a literary history. After the closure of Servet-i Funun in 1901, there was a syllable-prosody discussion between Riza Tevfik and Omar Naci in the Çocuk Bahçesi in 1905. Although there was no serious discussion until 1908, there were articles and accounting texts in the current journals. The old-new discussions were also held over the works of the writers of the Fecr-i Ati community. During Constitutional Period, there were discussions with the names of old and new, past and present as a result of the comparisons between Servet-i-Funun and Fecr-i-Ati. After that, with the New Language movement of Genç Kalemler, the old language-new language, aruz prosody- prosody were discussed. In Genç Kalemler, the discussion of past and present continued.
In this study, the old and new debates of 1901-1908 and the old-new debates of 1908-1912 Constitutional period were evaluated and the effect of these processes on preparing national literature was mentioned. Furthermore, attention was drawn to the fact that the old-new discussions were also subject to literary texts in addition to articles or accounting and sample texts were examined. Additionally, some literary steps that sounded and could be considered new during the Constitutional period have been mentioned in the reflections of the papers. The phihrists of the texts related to the old-new subject are given.
Keywords: Old-New, aruz prosody- prosody, Servet-i Funun, Fecr-i Ati, Yeni Lisan.