Kurbağa Adası, Son Ada ve Tokyo'nun Son Çocukları adlı ekolojik distopya romanlarının Türk dili ve edebiyatı eğitimi açısından incelenmesi
An analysis of ecological dystopias novels Kurbağa Adası, Son Ada and Tokyo'nun Son Çocukları in terms of Turkish language and literature education
Yazar: ENVER ÇEBİ
Danışman: DOÇ. DR. SEVGÜL TÜRKMENOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Distopya; toplumsal düzenlerin bozulduğu, küresel felaketlerin yaşandığı, cehennemvari bir dünya kurgusu ile yazılmış, olayların genellikle gelecekte ya da alternatif bir dünyada geçtiği, eleştirel bir metin türüdür. Distopik romanlar, XX. yüzyılın başlarından itibaren yaşanan felaketler (savaşlar, ekonomik buhranlar, faşizm, ekolojik dengenin bozulması, kadın haklarının ihlalleri) ile birlikte ütopyaların gerçekleşmeyeceğinin anlaşılması ve insanoğlundan ümidin kesilmesiyle yazılmaya başlanmıştır. Günümüzde yaşanan distopik çağın yansıması olarak her geçen gün yeni bir distopik metin yazılmaktadır. Ekolojik distopyalar veya ekodistopyalar ise ekolojik dengenin bozulmasının getireceği felaketleri konu edinen distopik metinlerin bir çeşididir. Diğer bir deyişle ekolojik distopya, bir "kıyamet" edebiyatıdır. Küresel ısınma, sera gazı salınımı, okyanusların kirlenmesi, petrol savaşları gibi olayların daha çok konuşulur hâle gelmesi ve insanların bu konularda bilinç kazanmaya başlaması ile ekolojik distopyalar ortaya çıkmıştır. Dünyanın sonuyla ilgili bu senaryolar, insanoğlunun her zaman ilgisini çekmiştir ve çekmeye devam etmektedir.
Distopyalar, didaktik boyutu çok yüksek metin türleridir. Geçmişte yazılan distopik metinlerdeki olayların günümüzde yaşananlar ile örtüşmesi, distopyaların uyarıcı niteliği gösterir. Bu düşünceden yola çıkarak distopik romanların bir çeşidi olarak ekolojik distopyaların, çevre bilinci uyandırma noktasında okurlarda bir farkındalık yaratma potansiyelinin olduğu söylenebilir. 
Bu çalışmanın temel amacı ekolojik distopya romanlarının Türk dili ve edebiyatı eğitiminde kullanılabilirliği incelemektir. Çalışmanın verileri "nitel" araştırma yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Çalışmada desen olarak nitel araştırma desenlerinden "doküman incelemesi" deseni kullanılmıştır. Araştırmada Kurbağa Adası, Son Ada ve Tokyo'nun Son Çocukları adlı ekolojik distopya eserleri araştırma materyali olarak seçilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Seçilen ekolojik distopya roman örnekleri; eko-distopik motifler, ekolojik farkındalık, Türk dili ve edebiyatı eğitimi başlıkları altında incelenmiş ve eserlerden bu başlıklara uygun bölümler alıntılanıp yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda araştırmaya konu olan ekolojik distopya romanlarının Türk dili ve edebiyatı dersinde öğretim materyali olarak kullanılabilir olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Dystopia is a genre of critical texts written in a hellish world where social orders are disrupted, global disasters occur, and events usually take place in the future or in an alternative world. Dystopian novels began to be written after the disasters (wars, economic depressions, fascism, deterioration of ecological balance, violations of women's rights) experienced since the beginning of the twentieth century led to the realization that utopias could not be realized and human beings gave up hope. As a reflection of today's dystopian age, a new dystopian text is being written every day. Ecological dystopias or ecodystopias are a type of dystopian texts that deal with the disasters caused by the disruption of ecological balance. In other words, ecological dystopia is an "apocalyptic" literature. Ecological dystopias have emerged as events such as global warming, greenhouse gas emissions, pollution of the oceans, oil wars have become more talked about and people have started to gain awareness on these issues. These scenarios about the end of the world have always intrigued and continue to intrigue human beings.
The main purpose of this study is to examine the usability of ecological dystopian novels in Turkish language and literature education. The data of the study were obtained using "qualitative" research method. In the study, "document analysis" design, one of the qualitative research designs, was used as the design. The ecological dystopian works named "Kurbağa Adası", "Son Ada" and "Tokyo'nun Son Çocukları" were selected as research materials. Content analysis was used to analyze the data. The selected ecological dystopian novel examples were analyzed under the headings of eco-dystopian motifs, ecological awareness, Turkish language and literature education, and the sections appropriate to these headings were quoted and interpreted. As a result of the research, it was determined that the ecological dystopian novels subject to the research can be used as teaching materials in Turkish language and literature course.