Vergi ahlakını belirleyen faktörlerin analizine yönelik bir uygulama
An application for analysis of factors determinig tax morale
Yazar: ULVİ SANDALCI
Danışman: PROF. DR. AHMET KARAASLAN
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ahlak = Morality ; Kayıt dışı ekonomi = Informal economy ; Mükellef = Taxpayer ; Vergi ahlakı = Tax ethics ; Vergi psikolojisi = Tax psychology ; Yaş = Age

Özet:
Vergi, cebri ve karşılıksız bir yükümlülük olduğu için çoğunlukla mükellefler
tarafından hoş karşılanmamakta ve vergi kaçakçılığı gibi yasadışı davranışlar ortaya
çıkmaktadır. İnsanlara iyiliği ve yardımseverliği öğütleyen toplumsal kurallar bütünü
olan ahlakın yüksek olduğu toplumlarda bu yasadışı davranışlar düşük düzeyde
olmaktadır. Ahlakı geriden takip eden ve mükelleflerin vergiye karşı tutum ve
davranışlarının belirlenmesinde önemli bir rolü olan vergi ahlakı, vergi ödeme
konusundaki içsel bir motivasyon olarak tanımlanmaktadır. Mükelleflerin vergilemeye
bakışlarında önemli bir etkiye sahip olan vergi ahlakı birçok faktör tarafından
etkilenmektedir.
Çalışmamızda vergi ahlakı ve vergi ahlakıyla bağlantılı diğer kavramları
tanımladıktan sonra vergi ahlakını belirleyen faktörler anket çalışması yoluyla tespit
edilmiştir. Anket çalışması Dumlupınar Üniversitesi bünyesinde 3 fakülte ve 2
yüksekokuldan kolayda örnekleme yoluyla seçilen 1108 öğrenciye uygulanmış ve
veriler SPSS 18 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada vergi ahlakını
belirleyen faktörler 4 başlık altında analiz edilmiştir: Ekonomik, sosyokültürel, siyasi ve
ahlaki-psikolojik. Çalışmanın sonucuna göre, vergi ahlakı üzerinde en fazla ahlaki ve
psikolojik faktörler etkilidir. Vergi ahlakı en yüksek fakülte ilahiyat fakültesi iken, vergi
ahlakı en yüksek cinsiyet de kadın olarak tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada gelir
düzeyi, sınıf ve yaş ile vergi ahlakı düzeyi arasında ters bir ilişki olduğu tespit
edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergi Ahlakı, Kayıt Dışı Ekonomi, Anket.

Abstract:
Because tax is a forced and complimentary liability, it is generally not
approved by the taxpayers and illicit behaviors like tax fraud arise. People who
preached kindness and helpfulness of social rules which the whole society that morality
is high this illegal behavior is low. Tax morale which has an important role in
determining attitude and behaviors of taxpayers to tax and ethics behind following is
defined as an inner motivation in the subject of tax paying. Tax morale which has an
important effect in the taxpayers' looks to tax are affected a lot of factors.
In our study, after defining tax ethics and other notions related to tax ethics the
factors which determine tax ethics is determined by the questionairre study. The
questionairre study is applied to 1108 students which is selected from the 3 faculties and
2 colleges within Dumlupınar University by convenience sampling method and the data
ara analyzed by using the program of SPSS 18. The factors that determine tax morale
are analyzed under 4 outlines: Economic, socio-cultural, political and moralpsychological.
According to the result of the study, The moral-psychological factors are
the most effective factor on tax morale. İt is determined that while tax morale is the
maximal in religious studies faculty, tax morale is the maximal in women as a gender.
Moreover, in the study, it is determined that there is inverse relationship between
income level, class and age between tax morale.
Keywords: Tax, Tax morale, Informal economy, Survey