Genel lise matematik derslerindeki öğrenme ve öğretme süreçlerinin belirlenmesi üzerine nitel bir çalışma
A qualitative study on the description of the teaching and learning processes in secondary school mathematics lessons
Yazar: ZEHRA ÇİÇEK AKKUZU
Danışman: PROF. ZİYA ARGÜN ; YRD. DOÇ. DR. NURDAN KALAYCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Bu çalışma lise matematik öğretmenlerinin eğitim durumlarında hangi davranışlarıgösterdiklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Böyle bir çalışma öğrenci başarısına etki edenfaktörlerden biri olan eğitim durumlarında gerçekleştirdikleri davranışların ve bu davranışların eksikyönlerinin belirlenmesi açısından önemlidir.Bu amaçla yapılan araştırmada 2005-2006 eğitim öğretim yılında İstanbul İli Sultanbeyliilçesi genel liselerinde görev yapan on matematik öğretmeni çalışma grubunu oluşturmuştur.Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veriler, gözlenen öğretmen davranışlarınınaraştırmacı tarafından not tutulması yoluyla kaydedilmiştir.Verilerin analizinde gözlenen davranışlardan benzer özellik taşıyanlar bir araya getirilerektemalar oluşturulmuştur. Daha sonra bu temalar eğitim bilimleri literatürü temel alınarak ait olduğugrupların içine yerleştirilmiştir. Özellikle eğitim durumlarında gerçekleşmesi beklenen etkinlikleriçinde yer alabilecek gözlenen öğretmen davranışları tablolaştırılmış ve yorumlar yapılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre matematik öğretmenleri:1. Dersleri konu öğretimi ve problem çözme olmak üzere iki kısımda işlemektedirler.2. Konu öğretimine hangi konuyu işleyeceklerini söyleyerek başlamakta, konu öğretiminde sunuşyolu stratejisini, anlatım ve soru cevap yöntemlerini kullanmaktadırlar.3. Problem çözme sürecinde, öğrenciler problemi çözmek için uğraşırken öğrencilere ipucuverilmekte, sıra aralarında dolaşarak öğrencilerin defterlerindeki yanlışlıkları düzeltmekte ve sorularınıcevaplamaktadırlar. Ancak öğrencilere problemi çözmek için yeterince zaman vermemektedirler.Problemleri genellikle kendileri çözmekte, tahtaya öğrenci kaldıracakları zaman parmak kaldıranöğrenciler arasından seçmektedirler. Çözümden sonra anlamayan öğrenci olup olmadığını sormakta veanlamayan öğrenciler varsa çözümü tekrar anlatmaktadırlar.4. Önkoşul öğrenmeleri hatırlatmakta ve ipuçlarını kullanmaktadırlar. Ancak güdülemeyapmamakta, konuları gerçek hayatla ilişkilendirmemekte, pekiştireç kullanmamakta ve ödevvermemektedirler.Bu çalışmanın, matematik öğretmenleri tarafından, eğitim durumlarında gerçekleştirilen doğrudavranışların devam ettirilmesinde, eksiklerin yapılan öneriler doğrultusunda giderilmesinde, ayrıcamatematik öğretmenlerinin hizmet öncesinde etkili öğretim becerilerini kazanmış olarakyetiştirilmelerinde yararlı olacağı umulmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study was to determine the behaviors shown by mathematics teachers in secondarymathematics education while they teach. Such a study is important with respect to determining the rightbehaviors or negative sides of the behaviors of mathematics teachers in secondary education at schools whilethey teach as one of the factors affecting the students? achievement. For this study, the behaviors that themathematics teachers have to show for an effective teaching have been taken as the basis.For this purpose, ten teachers who teach mathematics in secondary education at schools in Sultanbeylidistrict of Istanbul in education years 2005-2006 have constituted the sample group. The researcher observedthe teachers without any interaction in their natural classroom conditions. The data and the observed behaviorswere recorded by the researcher by taking writing notes in detail. The study was conducted according to the rulesof qualitative research method.Of all the behaviors appeared during the analysis of the data, the ones with similar features weregathered and codes were formed. Then, these codes were placed in the suitable themes by taking the literature ofeducational sciences as the basis. Particularly, the observed behaviors of teachers that could take place inside theexpected activities during the education were arranged as tables and then related interpretations were made aboutthem.According to the results of the research, mathematics teachers:1. Handle the lesson in two parts as teaching the subject and solving problems.2. They start teaching by saying what subject they are going to teach and they use the strategy ofpresentation path, explaining the subject and the method of questions and answers while they teach thesubjects.3. During problem solving sessions, clues are given while the students try to solve the problem andteachers walk among the desks as they correct the mistakes in the notebooks of students and answer thestudents? questions. But they do not give enough opportunities to the students to solve the problems bythemselves. They usually solve the problems by themselves and when it comes to calling one of thestudents to come to the blackboard, they choose the students who raise their hands. After the problem issolved, they ask the class if there is anyone who did not understand and if there are, and then they re-solve and explain the problem.4. They remind pre-requisite learning and they use clues, but they do not motivate, and they do notassociate the subjects with real life, nor they use consolidator and they do not give homework.The results of this study is expected to be beneficial for mathematics teachers to continue their correctbehaviors while they teach and compensating their lacking sides by taking advantage of therecommendations and acquiring effective teaching skills before they start their in-service teaching.