Augustinus'un teslis anlayışı
Augustine's theory of trinity
Yazar: ŞEYMA LEVENT
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK HARMAN
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Analoji = Analogy ; Augustinus = Augustinus ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Hristiyanlık = Christianity ; Testis = Testis

Özet:
Hıristiyanlık'ın ihtilaflı olan fakat aynı zamanda da temelini oluşturan Baba, Oğul ve
Kutsal Ruhun tanrısallığını ifade eden teslis öğretisi üçüncü ve dördüncü yüzyıllarda
şekillenmeye başlamış bir öğretidir. Teslis fikri her ne kadar doğrudan Hıristiyanlıkla
ilişkilendirilse de Hıristiyanlık öncesi toplumlarda da üçlü tanrılar; tek bedende üç
kafa taşıyan tanrılar veya tek bir kafada üç yüz taşıyan tanrılar olarak açığa çıkmıştır.
Kutsal Kitap'ta da izi sürülen teslis ancak çıkarımsal bir yolla elde edilmiştir çünkü
ne Eski Ahitte ne de yeni Ahitte kelime ya da doktrin olarak mevcut değildir.
Hıristiyanlığın temel taşı olan teslisin tarihsel gelişim süreci beraberinde konsiller
tarihinin oluşumunu da getirmiştir. Bu çalışmada üçüncü ve dördüncü yüzyıllarda
şekillenmeye başlamış teslis doktrinini anlamak için, günümüz Batı Hıristiyanlığının
ilk evresini oluşturmuş olan Aziz Augustinus'un teslisi anlamada izlediği yolu ve
kullandığı yöntemi araştırdım. Dördüncü yüzyıl Kapadokya babaları olarak bilinen
Kayseriye piskoposu Basil, Nazianus'lu Gregory ve Nyssalı Gregor'un geliştirdikleri
"öz" (Gr. ousia) ve "şahsî varlık" (Gr. hypostasis) gibi bazı teolojik ve ontolojik
kavramlar teslis anlayışı üzerinde etkili olmuştur ve Augustinus da bu kavramları
kendi anlayış çerçevesine yerleştirmiştir. Dolayısıyla Augustinus kendinden önceki
teslis öğretisini anlamaya ve beraberinde getirdiği problemleri de analoji yöntemini
kullanarak aşmaya çalışmıştır. Bu tezin amacı teslisin tarihsel gelişimini inceleyerek
problem-çözüm aşamasını Batı Hıristiyanlığının dönüm noktası olmuş olan Aziz
Augustinus'un yöntemi üzerinden anlamaya çalışmak ve Hıristiyanlığın gelişiminde
felsefenin etkisini araştırmaktır.

Anahtar Kelimeler: Analoji, Augustinus, Öz, Teslis

Abstract:
The Trinity doctrine, which expresses the divinity of the Father, Son and Holy Spirit,
which is controversial of Christianity but also forms its basis, is a doctrine that began
to take shape in the third and fourth centuries. Although the idea of the Trinity is
primarily associated with Christianity, in pre-Christian societies it had also emerged
as triple gods, gods with a single head or gods with three faces in a single head. The
Trinity traced in the Bible was obtained only inferentially because it does not exist as
word or doctrine in either the Old Testament or the New Testament. The
development process of the Trinity, which is the cornerstone of Christianity, brought
the formation of the history of councils with it. In this study, in order to understand
the doctrine of the Trinity, which began to take shape in the third and fourth
centuries, I tried to examine the way and method used by Saint Augustine, who
formed the first phase of Western Christianity. Some theological and ontological
concepts such as "essence" (Gr. Ousia) and "person" (Gr. Hypostasis), Augustine
placed these concepts in his own understanding. Therefore, Augustinus tried to
understand the Trinity doctrine before him and to overcome the problems it brought
with it by using the method of analogy. The aim of this thesis is to examine the
historical development of the Trinity, to understand the problem-solution phase
through the method of Saint Augustine, which has been the turning point of Western
Christianity, and to investigate the effect of philosophy in the development phase of
Christianity.

Keywords: Analogy, Augustine, Essence, Trinity