İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda tutukluluk ve hükümlülük hali
Imprisonment and conviction in labor and social security law
Yazar: TALİYE AKBIYIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ EKİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğü = Convicted previously employment liability ; Hükümlüler = Convicts ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; Tutukluluk = Imprisonment ; İş hukuku = Labour law ; İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı = Employment and Social Secunity Law ; İşçiler = Workers

Özet:
İş sözleşmesi, diğer sözleşme türlerinden farklı olarak işçi ve işveren arasında güven ilişkisinin ve işçinin kişiliğinin ön planda olduğu sözleşmedir. Bu kapsamda işçinin, gözaltına alınması, tutuklanması veya hükümlü olması, İş Hukuku açısından baktığımızda özellikle iş sözleşmesinin kurulmasında ve feshinde oldukça etkilidir. İş sözleşmesinin kurulmasına ilişkin olarak kişinin eski hükümlü olması, onun iş bulmasını güçleştirmekte, ailesinin ve kendisinin geçimini zorlaştırmakla birlikte topluma uyumunu da engellemektedir. Anayasa'ya hâkim olan sosyal devlet ilkesi gereğince ve İş Hukuku'nun temel ilkelerinden işçinin korunma ilkesi neticesinde, bu duruma çözüm olarak İş Kanunu'nda, kamu kurum ve kuruluşlarına, belirli oranda eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğü getirilmiştir. İş sözleşmesinin, işveren tarafından feshine ilişkin ise İş Kanunu'nda düzenleme yapılmış; işçinin işyerinde, yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi ile işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın, 17. maddedeki bildirim süresini aşması, haklı neden olarak düzenlenmiştir.
Ceza ve infaz kurumlarında, tutuklu ve hükümlülerin çalıştırılması, gerek uluslararası sözleşmelerde gerekse iç hukukumuzda zorla çalıştırma ve angarya yasağının istisnası kabul edilmiştir. İnfaz Hukuku'nun amacı bireylerin, ceza infaz kurumlarında ıslah edilerek, topluma hazırlanmasıdır. Bireylerin ıslah edilmesinde, çalıştırılmaları en etkili yöntemlerden biridir. Bu kapsamda Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'da, ceza infaz kurumlarında bulunan meslek sahibi olamayan hükümlüler ile meslek sahibi olan isteklilerin çalıştırılması düzenlenmiştir.
Alternatif ceza ve infaz sistemi olan denetimli serbestlik uygulamasında da hükümlülerin çalıştırılmaları düzenlenmiştir. Haklarında denetimli serbestlik uygulamasına karar verilen kimselerin, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği'nde belirtilen kamu hizmeti cezası, kamuya yararlı bir işte çalışma ve gözetim altında çalışma şeklinde nitelendirilen çalışmaları yapmaları söz konusudur.
Tutuklu ve hükümlüler, yapmış oldukları çalışmalardan dolayı sosyal tehlikelere açıktır. Bu kimseler, Sosyal Güvenlik Hukuku'na hâkim olan sosyal koruma düşüncesiyle yapmış oldukları işin niteliği gereği sosyal risklere karşı güvence altına alınmış, sınırlı da olsa bazı sigorta kolları açısından 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kapsamına alınmıştır. 


Anahtar Sözcükler: tutukluluk, hükümlülük, eski hükümlü, işçi

Abstract:
Employment contract, as different from other types of contracts, is the one in which trust relationship between the employer and worker and the personality of the worker are in the foreground. In this context, the internment, arrest, and conviction of the worker are quite effective in terms of labor law especially in the establishment and rescission of the employment contract. Regarding the establishment of labor law, person's former convincement makes difficult to find job, makes difficult his and family's livelihood and also prevents his accord to life. As a solution to this problem,  liability of a certain extend ex-convicts' working in public instructions has put in place in Labor Law, in compliance with social state of the constitution and in consequence of the protection principle, which is the basic principles of the labor law. In relation to rescission of the labor contact by the employer, some regulations have been done in the labor law; when the worker sentenced prison more than seven days and who commits an offense, which cannot be postponed, or his detention or arrest situations,  transgression of notification process in the 17th matter has been organized as a justification.
Employment of prisoners and convicts in penal institutions has been accepted as forced labor and exception of drudgery ban both in international agreements and domestic law. The purpose of the law on criminal execution is to prepare individuals to the society by bettering them in the department of corrections. In the rehabilitation of individuals being employed is one of the most effective methods. In this context, it is regulated in the law on the execution of sentences and security measures that the convicts with no profession and those who are volunteers and having a profession to have employed. In the implementation of alternative penalties and enforcement system, it is organized to make the convicts work. It is appropriate for those whom probation has been given to work in useful public services, or work under custody as community service which is indicated in Exemption Services Regulations.	
Prisoners and convicts are open to social dangers due to their behaviors before. These people have been secured against social risks of their behaviors by the social protection thought in the Social Security Law, and those are come under 5510 Social Security and General Health Insurance for some insurance branches even limited. 


Key Words: detention, conviction, ex-convicts, worker