Hemşirelerin dikkat kontrol düzeylerinin belirlenmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması
Determining attention control levels of nurses: A scale development study
Yazar: NİDA KIYICI
Danışman: PROF. DR. ZELİHA KOÇ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Acil Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Acil hemşirelik = Emergency nursing ; Bölünmüş dikkat = Divided attention ; Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Odaklanmış dikkat = Focused attention ; Seçici dikkat = Selective attention ; Sürekli dikkat = Sustained attention ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Amaç: Metodolojik ve tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırmanın amacı, "Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği"ni geliştirmek ve hemşirelerin dikkat kontrol düzeylerini etkileyen faktörleri belirlemektir.
Materyal ve Metot: Araştırma 27/11/2020-3/11/2022 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi'nde yürütüldü. Bu araştırma iki aşamada gerçekleştirildi. Nitel araştırma tasarımının kullanıldığı birinci aşamasında 32 hemşire ile fenomenolojik görüşmeler yapıldı. Hemşirelerle yapılan görüşmelerden yararlanarak ve bu konudaki literatür taranarak ölçek madde havuzu oluşturuldu. Nicel araştırma tasarımının kullanıldığı ikinci aşamasında ölçek geliştirme adımları doğrultusunda 440 hemşireye "Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği Taslağı"nın geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulandı. Nicel verilerin analizinde SPSS 28 ve IBM SPSS Amos 21.0 programlarından, nitel verilerin analizinde MAXQDA 22 programından yararlanıldı.
Bulgular: Beşli likert tipi hazırlanan ve 50 maddede oluşan "Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği Taslağı" kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla uzman görüşüne sunuldu. Uzman görüşü sonrasında taslak ölçeğin Kapsam Geçerlik İndeksi 0,86 olarak belirlendi. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda bazı maddeler yapı dışına çıkartılarak, 28 madde ve 4 alt boyuttan oluşan bir taslak ölçek yapısı elde edildi. Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği, doğrulayıcı faktör analizi sonrasında 19 madde ve 4 alt boyuttan oluşan son halini aldı. Doğrulayıcı faktör analizinde ölçeğin uyum iyiliği değerleri χ²/sd: 3,00; GFI: 0,910; AGFI: 0,883; IFI:0,948; TLI(NNFI):0,923 CFI: 0,947; RMSEA:0,068; SRMR:0,045 olarak belirlendi. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle değerlendirilerek yanıtlar arasındaki uyumun çok iyi olduğu saptandı (ICC: 0,095; p<0,001). Ölçeğin Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,911 olduğu ve ölçek alt boyutlarının Cronbach Alfa güvenirlik katsayısının 0,742 ile 0,924 arasında değiştiği belirlendi. Nitel verilerin analizleri sonucunda; dikkat kavramının ne çağrıştırdığı, dikkatin dağılmasına neden olan faktörler, dikkatin önemli olduğu meslek grupları, dikkat düzeyi düşüklüğünün sonuçları ve dikkati artırmaya yönelik öneriler olmak üzere beş tema belirlendi.
Sonuç: Bu çalışmada Hemşirelerin Dikkat Kontrol Düzeylerini Belirleme Ölçeği'nin (HDKDBÖ) geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi.
Anahtar Sözcükler: Dikkat, Dikkat kontrol, Hemşire, Ölçek, Ölçek geliştirme

Abstract:
Purpose: The purpose of this research, which is planned as methodological and descriptive, is to develop the "Determining Attention Control Level In Nurses Scale" and to determine the factors affecting the attention control levels of nurses.
Material and Method: The researchers conducted the study in Ondokuz Mayıs University Health Application and Research Center Hospital between 27/11/2020 and 3/11/2022. The researchers carried out the study in two stages. In the first stage which used a qualitative research design, the researchers conducted phenomenological interviews with 32 nurses. Using the interviews conducted with the nurses, the researchers created a scale item pool by reviewing the relevant literature. In the second stage which used a quantitative research design, the researchers performed validity and reliability analyses of the "Determining Attention Control Level in Nurses Scale Draft" on 440 nurses in accordance with scale development steps. In analysis of the quantitative data used the SPSS 28 and IBM SPSS Amos 21.0 programs, in analysis of the qualitative data used the MAXQDA 22 program.
Findings: In order to evaluate content validity, the researchers broached the "Determining Attention Control Level in Nurses Scale Draft", which was a five point likert scale with 50 items, to expert opinion. Following the expert opinion, the researchers found the Content Validity Index of the draft scale to be 0.86. As a result of the exploratory factor analysis, the researchers excluded some items from the structure and obtained a draft scale structure with 28 items and four subscales. Following the confirmatory factor analysis, the researchers finalized the Determining Attention Control Level in Nurses Scale, which had 19 items and four subscales. In the confirmatory factor analysis, the researchers found the goodness of fit values of the scale to be χ²/sd: 3.00, GFI: 0.910, AGFI: 0.883, IFI: 0.948, TLI(NNFI): 0.923, CFI: 0.947, RMSEA: 0.068 and SRMR: 0.045. The researchers evaluated the reliability of the scale against time via the test-retest method and found a perfect fit between the answers (ICC: 0.095, p<0.001). The researchers found the Cronbach's Alpha reliability coefficient of the scale to be 0.911 and the Cronbach's Alpha reliability coefficients of the scale subscales to vary from 0.742 to 0.924. As a result of the analysis of the qualitative data, the researchers specified five themes as what the concept of attention connotes, factors causing distraction, occupational groups centering upon attention, the consequences of low attetion level and recommendations for doing things without mistake and increasing the attention. 
Conclusion: The present study found the Determining Attention Control Level in Nurses Scale (DACLNS) to be a valid and reliable scale. 
Keywords: Attention, Attention control, Nurse, Scale, Scale development