İşe gidip gelme rutinleri bağlamında etkileşim pratiklerinin sosyolojik bir incelemesi: İstanbul metro örneği
A sociological analysis of daily interaction practices in the context of commuting routines: Istanbul metro example
Yazar: ZELİHA AYÇA TÜRKER
Danışman: PROF. DR. BARIŞ BORA KILIÇBAY
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tez, İstanbul'da yaşayan bireylerin gündelik hayatı nasıl deneyimlediğini ortaya çıkarmak için metroyu etkileşim boyutlarıyla araştırma amacı taşımaktadır. Bir kamusal alan olarak metro, insanların günlük aktivitelerini gerçekleştirdiği ve çeşitli toplumsal süreçlere katılabilecekleri en önemli alan olarak öne çıkmaktadır. Toplumun kentsel deneyimlerini gündelik yaşam ve mekânsal pratiklerinden bağımsız düşünmek mümkün değildir. Araştırma, kentin sokak düzeyinden bir görünümünden ziyade yeraltı tünellerine odaklanarak gündelik yaşamın sıradan yönlerini göstermektedir. Mekan ve zamanla örtüşen aynı zamanda etkileşime giren bireylerin, modern şehirdeki günlük yaşamı oluşturan işe gidiş geliş rutinleri, yeraltı ritimlerini oluşturur. Modern alanları, büyük bir insan topluluğu olan metropol nüfusun biyopsisi gibidir. Kentin yüzeyi ve döngülerin geçişinden uzak yeraltı tünelleriyle, modern yaşamın, işin, acelenin ve yaşam tarzının günlük etkileşim örüntüleriyle canlandırıldığı bir sahne gibidir. Moderniteyle, ortak noktalara ve farklılıklara sahip bireyler ve grupların karşılaşma alanları haline gelen bir mekândır.
Bu çalışma, işe metro ile gidip gelen bireylerin gözden kaçan olaylar ve karşılaşmalarını inceleyerek, bireylerin etkileşimlerine etki eden gündelik hayatın rutin akışı, kente dair düşünceleri ve diğer insanlarla etkileşimlerinin etkisi üzerine inceleme amacı taşımaktadır. Metro alanları yer temelli etkileşim ve bağlantı ağlarına sahip olması ile kamusal alanlarımızın bir topluluğun, kültürel bir kimliğin gelişmesine izin veren ve diğerleri hakkında, günlük yaşam ve kimliğimiz üzerine düşünmemizi sağlayan bir aşinalık sunar. Bunun ise başkalarıyla olan ilişkilerimiz, mekan-zaman algımız ve kim olduğumuza dair anlayışımız üzerinde etkileri vardır. Bu çalışma toplumsal etkileşim perspektifinden toplu taşıma araçlarından biri olan metro üzerine fenomenolojik bir incelemeyi gerektirmektedir. Tez, günlük deneyim fenomenini hareket ve etkileşim gibi bakış açılarından ele alır. Son olarak, mekan, etkileşim, ritim ve zamansallık kavramları etrafında inşa edilmiş bir kavramsal çerçeve kullanılacak bu araştırmada, kentsel ritimlere dikkat etmenin, gündelik hayat ve etkileşim analizinde yeni bir anlayış sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract:
This thesis aims to investigate the metro with its interaction dimensions in order to reveal how individuals living in Istanbul experiences daily life. As a public space, the subway stands out as the most important area where people can carry out their daily activities and participate in various social processes. It is not possible to consider the urban experiences of a society independently of its daily life and spatial practices. The research will show the mundane aspects of everyday life by focusing on underground tunnels rather than a street-level view of the city. The commuting routines and underground rhytms of the individuals who overlap and interact with the space, which constitutes daily life in the modern city, from the underground rhythms. A metro area is like a biopsy of the metropolitan population: a large community of people. It is like the stage where modern life, work, haste, lifestyle are animated by daily interaciton patterns, with the city's surface and underground tunnels far from the passage of cycles.

By examining the overlooked events and encounters of individuals who commute by subway, this study aims to examine the effects of the routine flow of daily life, thoughts about the city, and interactions with other people that affect the interactions of individuals. Metro spaces, with their ground-based networks of interaciton and connection, offer a familiarity of our public spaces that allows a community and a cultural identity to develop and enables us to reflect on our perception of space, and out understanding of who we are. This study requires a phenomenological examination of the metro, one of the public transportation vehicles, from the experience through the lenses of the movements and interaction. Finally, in this research, which will use a conceptual framework built around the concepts of space, interaction, rhythm, and temporality, it is aimed at paying attention to urban rhythms and providing a new understanding in the analysis of everyday life.