Erken evre mikozis fungoides hastalarında dar bant ultraviyole-B tedavisinin etkinliği ve güvenilirliği
The efficacy and reliability of narrow band ultraviolet-B treatment in early stage mycosis fungoides
Yazar: TUĞBA ATCI
Danışman: PROF. DR. CAN BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Amaç: Bir T hücreli lenfoma tipi olan mikozis fungoides (MF) deri lezyonları ile ortaya çıkar ve nadiren iç organ tutulumu da yapabilir. Sadece yama ve/veya plak şeklinde deri lezyonları olan erken evre hastalarda topikal tedaviler ve foto(kemo)terapi gibi deriye yönelik tedaviler tercih edilmekte olup, tedavi yanıtları benzerdir ve tam iyileşme sağladığı kanıtlanmış bir tedavi yöntemi henüz yoktur. Bu nedenle tedavi seçiminde yan etki oranı düşük yöntemler tercih edilerek klinik iyileşme sağlanması önemlidir. Dar bant ultraviyole-B (db-UVB) tedavisi düşük yan etki riski nedeniyle erken evre MF hastalarında tercih edilen tedavi yöntemleri arasındadır. Bununla birlikte geniş hasta gruplarını kapsayarak db-UVB tedavisinin erken evre MF'deki etkisini araştıran ve nüks açısından uzun takip süresine sahip olan değerlendirmeler sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı tek bir merkezde izlenen erken evre MF hastalarında db-UVB tedavisi ile elde edilen sonuçları değerlendirmek, tedavinin etkinliğinde rol oynayan diğer etmenleri araştırmak ve sağlanabilen remisyon süresini göz önünde bulundurarak yöntemin etkisinin kalıcılığı konusunda bilgi sahibi olmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıklar Anabilim Dalı'nda yapıldı. Çalışma grubunu Mikozis Fungoides Özel Polikliniği'nde kayıtlı olan, 2003-2013 yılları arasında erken evre MF tanısı ile ilk kez db-UVB tedavisi uygulanan, tedavi sürecinde topikal kortikosteroidler dışında ek bir tedavi almayan hastalar oluşturdu. Db-UVB tedavisi ile elde edilen tedavi yanıtları ve takip bulguları hastaların dosya verilerinin incelenmesi ile değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan 60 MF'li hastanın (36 erkek, 24 kadın, yaş ortalaması 47.1± 14.7) 29'u evre IA, 31'i evre IB olarak değerlendirilmişti. Hastaların ortalama hastalık süresi 60.9±86.8 ay olarak saptandı. Hastalarda db-UVB tedavi öncesi en sık (%46.7) kullanılan tedavi topikal kortikosteroidlerdi. Çalışma grubunu oluşturan 60 hastanın 52'sinde (%86.7) tedavi ile tam yanıt, 1'inde (%1.7) kısmi yanıt elde edilmişti. Tedaviye yanıtsız hasta sayısı ise 7 (%11.7) olarak saptandı. Tam yanıt elde edilen hastalardaki ortalama seans sayısı 62.9±15.1, ortalama tedavi süresi ise 32.1±10.7 hafta şeklinde idi. Bu tedavi süresi boyunca hastalara uygulanan en yüksek doz 0.9-3.0 J/cm2 arasında olup, tedavi sonunda ulaşılan ortalama toplam (kümülatif) doz ise 62.1±41.9 J/cm2 olarak belirlendi. Tedavi sırasında sadece eritem ve kaşıntı gibi hafif yan etkiler saptanmış olup, görülme sıklığı da oldukça düşüktü. Tam yanıt elde edilen 52 hastadan takibi yapılabilmiş olan 40 hastanın ortalama takip süresi 21.9±16.4 ay ve ortalama remisyon süresi 10.3±11.0 ay olarak saptandı. Evre IA hastalarda elde edilen ortalama remisyon süresi 8.3±6.0 ay, evre IB hastalarda ise elde edilen ortalama remisyon süresi 12.3±14.2 ay olarak belirlendi ve iki grup arasındaki remisyon süresinde istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Evre IA hastaların nüks oranı %60 idi ve bu hastaların tamamında sınırlı sayıdaki nüks lezyonları için topikal kortikosteroid tercih edilmişti. Evre IB hastalardaki nüks oranı ise %80 olup, nüks lezyonları için hastaların %68.8'inde topikal kortikosteroid, %18.8'inde PUVA ve %12.5'inde ise tekrar db-UVB tedavisi başlanmıştı.
Sonuç: Erken evre MF hastalarında db-UVB tedavisine tam yanıt elde etme oranı %86.7 olup, hastaların sadece %11.7'sinde tedaviye yanıt alınamadı. Hastaların hiçbirinde tedavi sırasında ciddi bir yan etki görülmedi. Tam yanıt oranları açısından evre IA ve evre IB hastalarda anlamlı farklılık görülmemesi ve bu hastalarda uygulanan toplam seans sayısı, kümülatif doz ve tedavi süresi açısından anlamlı fark olmaması da lezyonların yaygınlığının tedavi sonucunu etkilemediğinin göstergesi olabilir. Elde edilen sonuçlar ışığında db-UVB tedavisinin erken evre MF hastalarında etkin ve güvenilir bir tedavi seçeneği olduğu söylenebilir. Bununla birlikte takip edilen hastaların %70'inde ortalama 10.3±11 ay içinde nüks ortaya çıkmasının tedavinin uzun dönem etkisinin sınırlı olduğunu düşündürmektedir. Öte yandan ortaya çıkan nüks lezyonlar için göreceli olarak agresif yöntemlerin kullanılması çok nadir gerekmişti. Bu durum db-UVB tedavisi alan hastalarda izlem süresince hastalığın şiddetinde bir artış olmadığı şeklinde yorumlanabilir.

Abstract:
Objectives: Mycosis fungoides (MF), a type of T-cell lymphoma, presents with skin lesions and rarely shows internal organ involvement. Skin-directed therapies, including topical modalities and photo(chemo)therapy are preferred in early-stage patients with cutaneous lesions such as patches and plaques, with similar results, but none has been shown to provide a cure. Therefore, it is important to choose a treatment modality that would yield the most favorable clinical improvement with fewer adverse effects. Narrowband ultraviolet B (NB-UVB) is one of the preferred treatment options in early-stage MF patients due to its low risk profile for adverse effects. However, there are limited number of studies evaluating the effects of NB-UVB on early-stage MF considering large patient groups and long-term assessment of relapses. The aim of this study was to evaluate the results of NB-UVB therapy in early-stage MF patients followed up in a single center, to investigate the role of other factors in the success of treatment, and to gain insight into the efficacy of treatment about the duration of remission.
Materials and Methods: This study was performed in Department of Dermatology and Venereology of Istanbul University, Istanbul Medical Faculty. Early-stage MF patients, registered between 2003 and 2013 in the MF outpatient clinic, received NB-UVB therapy with no additional treatment other than topical corticosteroids are included in the study. Responses to NB-UVB treatment and follow-up findings of the patients were retrieved from outpatient clinic records.
Results: A total of 60 patients (36 males, 24 females; mean age 47.1±14.7 years), 29 with stage IA and 31 with stage IB were evaluated. The mean duration of disease was 60.9±86.8 months. Topical corticosteroids were the most commonly used treatment (46.7%) before NB-UVB therapy. Complete response to treatment was achieved in 52 patients (86.7%) and partial in one patient (1.7%). Seven patients (11.7%) showed no response. Complete response was obtained after a mean of 62.9±15.1 sessions and in a time window 32.1±10.7 weeks. The largest dose per session was between 0.9 and 3.0 J/cm2, and the mean total dose at the end of treatment was 62.1±41.9 J/cm2. The incidence of adverse effects was quite low, being mild erythema and itching. Of 52 patients with complete response, 40 patients had appropriate follow-up data, showing a mean follow-up of 21.9±16.4 months and remission in 10.3±11.0 months. The mean duration of remission was 8.3±6.0 months in stage IA patients, and 12.3±14.2 months in stage IB patients, with no statistically significant difference. Relapses were seen in 60% of stage IA patients, whose recurrent lesions were preferably dealt with topical corticosteroids. A higher rate of relapses (80%) was encountered in stage IB patients, which required treatment with topical corticosteroids in 68.8%, PUVA in 18.8%, and repeating of NB-UVB in 12.5%.
Conclusion: NB-UVB therapy provided complete response in 86.7% of patients with early-stage MF, only 11.7% had no response. Serious side effects are not observed in the patients. The absence of significant differences in complete response rates, total number of phototherapy sessions, cumulative doses, and duration of therapy between stage IA and stage IB patients may indicate that involvement ratio of these two groups do not affect treatment outcome. Our results suggest that NB-UVB is an effective and safe treatment option in early-stages of MF. However, the occurrence of relapses within a mean follow-up of 10.3±11 months in 70% of patients suggests that its long-term efficacy is limited. Nonetheless, aggressive methods were rarely needed for recurrent lesions which may indicate that the severity of the disease does not increase during the short term follow up period after NB-UVB therapy.