Kanser tanı ve tedavisinde kullanılmak üzere FOLR-1 reseptörünü hedef alan peptitlerin geliştirilmesi
Development of peptides targeting the FOLR-1 receptor for utilize in cancer diagnosis and treatment
Yazar: HAYAT DİLAN ÖNSAL
Danışman: PROF. DR. CEM BÜLENT ÜSTÜNDAĞ ; DR. ÖZGÜR YILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı / Biyomühendislik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyomühendislik = Bioengineering ; Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Dünyada başlıca ölüm sebeplerinden birisi olarak son yıllarda öne çıkan kanser ve kanser türlerinin erken teşhis ve etkili tedavisi oldukça önemli bir konudur. Son yıllarda teknolojideki gelişmelere rağmen kanserden dolayı ölüm oranlarında bir azalma görülmemektedir. Kanseri etkili bir şekilde teşhis etmek ve tedavi etmek ve bu zorlukların üstesinden gelmek için geleneksel teşhis ve tedavide temel yenilikler gereklidir. Tümör hücreleri tarafından üretilen proteinler, hastalık sürecini
değerlendirmek için reseptör olarak kullanılabilir. Bu çalışmada, çok yaygın bir kanser reseptörü olan Folat reseptörü 1 (FOLR1) seçilmiştir. Peptitler gerek görüntüleme gerek ise tedavi alanındaki potansiyelleri ve çeşitlilikleri nedeniyle bu konuda gelecek vaat etmektedir. Peptitler, tek başına veya diğer terapötik ajanların yardımıyla farklı hedefleme alanlarında da etkili olabilir. Peptitlerin kanser hücrelerine olan yüksek seçicilik ve duyarlılık özelliklerinden dolayı FOLR-1
reseptörlerine bağlanarak hem kanser görüntülemede hemde kanser tedavisinde kullanılmıştır.
Bilgisayar destekli ilaç tasarımı (CADD) teknikleri kullanılarak FOLR1 reseptörüne yüksek hassasiyet ve afinite ile bağlanabilen peptitler, hem PET/CT'de kanser teşhisinde görüntüleme ajanı olarak hem de kanser tedavisinde peptit-ilaç konjugatı olarak kullanılmak üzere tasarlanmış ve sentezlenmiştir. Modelleme çalışmaları sonucunda elde edilen yedi peptit, katı faz peptit sentezi (SPPS) yöntemi kullanılarak sentezlenmiştir. Sentezlenen peptitler, ters fazlı yüksek performanslı
sıvı kromatografisi (RP-HPLC) ve sıvı kromatografi-kütle spektrometrisi (LC-MS) kullanarak saflaştırılma ve karakterize çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Tüm peptitlerin başarıyla sentezlendiği ve saflaştırıldığı gözlenmiştir.

Abstract:
A very important issue is the early diagnosis and effective treatment of cancer and cancer types, which have recently come to the fore in recent years as one of the leading causes of death in the world. Despite the advances in technology in recent years, there is no significant decrease in death rates due to cancer. Fundamental breakthroughs in traditional diagnosis and treatment are required to effectively diagnose and treat cancer and to meet these challenges. Proteins produced by tumor cells can be used as receptors to assess the disease process. In this study, Folate
receptor 1 (FOLR1), a very common cancer receptor, was utilized. Peptides are promising in this regard due to their potential and diversity in both imaging and therapeutic areas. Peptides can also be effective in different targeting areas, alone or with the aid of other therapeutic agents. Due to the high selectivity and sensitivity properties of peptides to cancer cells, they have been used both in cancer imaging and in cancer treatment by binding to FOLR-1 receptors.

Peptides that can bind to the FOLR-1 receptor with high sensitivity and affinity using computer-aided drug design (CADD) techniques have been designed and synthesized for use both as imaging agents in cancer diagnosis in PET/CT and as peptide-drug conjugate in cancer therapy.
The designed seven peptides were synthesized by solid phase peptide synthesis (SPPS) method. Reverse-phase high-performance liquid chromatography (RP-HPLC) and liquid chromatography-mass spectrometry (LC-MS) were used to purify the synthesized peptides. It was observed that all peptides were successfully synthesized and purified.