Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lugati't-Türkiyye'de fiil
The verb in Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lugati't-Türkiyye
Yazar: MUSA SALAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KASAPOĞLU ÇENGEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dilbilgisi = Grammar ; Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lugati't-Türkiyye = Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lugati't-Türkiyye ; Kıpçakca = Kıpcaks language ; Sözlük = Dictionary

Özet:
Bu tez çalışmasında, Memlûk-Kıpçak sahası eserlerinden biri olan Et-Tu?fetü'z-Zekiyye Fi'l-Lu?ati't-Türkiyye adlı sözlük-gramerin söz varlığı (Fiil), modern Kıpçak lehçelerinden biri olan Kazan Tatar Türkçesi ile artzamanlı olarak karşılaştırılmıştır. Tez, temel olarak, giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden müteşekkildir. Tezin giriş bölümünde, Memlûk sahasında yazılmış eserlerin dili ve Kazan Tatar Türkçesi hakkında bilgi verilmiş, aynı zamanda Memlûk sahasında yazılmış sözlük-gramerler tanıtılmıştır.İnceleme bölümünde, Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lu?ati't-Türkiyye adlı eserden tespit edilen fiiller, Kazan Tatar Türkçesindeki biçimleriyle karşılaştırılmıştır. Morfolojik ve semantik özelliklerin esas alındığı bu inceleme bölümü kendi içinde dört bölüme ayrılmaktadır. Birinci bölümde yapı ve anlam bakımından paralel olan fiiller; ikinci bölümde yapı bakımından paralel, anlam bakımından farklılık gösteren fiiller; üçüncü bölümde Kazan Tatar Türkçesinde karşılığı olmayan fiiller ve dördüncü bölümde morfolojik tahlili belirsiz olan fiiller incelenmiştir.Sonuç bölümünde, Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lu?ati't-Türkiyye'de Kıpçak grubu özellikleri gösteren fiiller değerlendirilmiş, eserin kendisine has özellikleri ve eserin meçhul müellifi üzerinde durulmuş ve eser ile Kazan Tatar Türkçesi arasında paralel ve farklı özellikler verilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the lexicon (verb) of Et-Tuhfetü?z-Zekiyye Fi?l-Lu?ati?t-Türkiyye, which is one of the monuments of Mameluke-Kipchak era, has been compared in diachronic way with (Kazan) Tatar Language which is one of the contemporary Kipchak Languages. The thesis, basically, does consist of introduction, examination and the conclusion parts. In the introduction part, the language of monuments having been written in Mameluke area and (Kazan) Tatar Language are delineated, furthermore dictionary-grammars which were written in Mameluke area are introduced.In the examination part, the verbs detected in the monument have been compared with their equivalents in Tatar Language. The Part of examination which is based on morphological and semantical basics is divided into four parts. In the first section of it, similar verbs according to morphology and semantics; the second, verbs which are similar according to morphology but different according to semantics; the third, verbs which do not have equivalents in Tatar Language; the fourth, verbs which have not been analysed as morphologically, have been examined.In the conclusion part, the verbs indicating Kipchak features have been considered, some features which are peculiar to the monument and some ideas about the unknown author of it have been emphasized. Furthermore, similar and different points between the monument and Kazan Tatar Language have been presented.