Elazığ ili Sivrice ilçesine ait farklı meraların bitki tür ve kompozisyonları ile ot verim ve kalitelerinin belirlenmesi
Determination of plant species and compositions, herbage yield and quality of different pastures belonging to Sivrice district of Elazığ province
Yazar: FUNDA KARAKAN KAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAŞBAĞ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Elazığ ili Sivrice ilçesi Hazar Gölü çevresindeki doğal meraların ekolojik özelliklerinin belirlenmesidir. Çalışma kapsamında, Sivrice yöresinde yer alan dört farklı doğal mera incelenmiştir. Türkiye genelinde pek çok bölgede meralar üzerine çalışmalar yapılmış olsa da, Sivrice yöresinde bu tür bir araştırmanın daha önce gerçekleştirilmemiş olması, bu çalışmayı özgün kılmaktadır. Araştırma 2022-2023 yılları arasında yürütülmüş, meraların vejetasyon dönemine ilişkin ölçümler "Nokta Quadrat" (Nokta Çerçeve) yöntemi kullanılarak yapılmıştır. İncelenen alanlarda, 19 farklı bitki familyasına ait toplam 73 tür tespit edilmiştir. Bu türlerin 9'u buğdaygil, 10'u baklagil ve 54'ü diğer bitki familyalarına aittir. En fazla tür içeren familyaların sırasıyla Asteraceae (18 tür), Fabaceae (10 tür) ve Poaceae (9 tür) olduğu belirlenmiştir.
Araştırma alanındaki baskın bitki türleri arasında Hordeum bulbosum L. (%26,49), Taeniatherum caput-medusae (L.) Nevski (%22,94), Medicago minima (L.) Bart. (%17,17) ve Lathyrus sativus L. (%14,18) ön plana çıkmıştır. Çalışma kapsamında, mevcut bitki türleri tespit edilerek baklagiller, buğdaygiller ve diğer bitki familyaları olarak sınıflandırılmıştır. Ayrıca, toplam bitki ile kaplı alan oranları, botanik kompozisyon, ağırlığa göre botanik kompozisyon, ot verimi (yeşil ve kuru), mera kalite durumları ve kalite parametreleri (HP, KM, ADF, NDF, ADP, NYD, SKM, KMT, NYK, TSBM) incelenmiştir. Bu kalite parametrelerine ek olarak, araştırma alanındaki mineral madde özellikleri (K, Ca, Mg, P, Ca/P, K/(Mg+Ca) de değerlendirilmiştir.
Araştırma bulguları, baklagiller, buğdaygiller ve diğer familyaların oranlarının, yıllara ve çalışma alanlarına göre farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu farklılıkların belirlenmesi amacıyla JUMP programında tek yönlü varyans analizi yapılmış ve gruplar arasındaki farklılıklar Lsd testi ile karşılaştırılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to determine the ecological characteristics of natural pastures around Hazar Lake in Sivrice district of Elazığ province. Within the scope of the study, four different natural pastures in Sivrice region were analysed. Although studies on pastures have been carried out in many regions throughout Turkey, the fact that such a study has not been carried out in Sivrice region makes this study unique. The research was conducted between 2022 and 2023, and measurements of the vegetation period of the pastures were made using the 'Point Quadrat' (Point Frame) method. A total of 73 species belonging to 19 different plant families were identified in the investigated areas. Of these species, 9 belonged to grass family, 10 to legume family and 54 to other plant families. The families with the highest number of species were Asteraceae (18 species), Fabaceae (10 species) and Poaceae (9 species).
The dominant plant species in the study area were Hordeum bulbosum L. (26.49%), Taeniatherum caput-medusae (L.) Nevski (22.94%), Medicago minima (L.) Bart. (17.17%) and Lathyrus sativus L. (14.18%). Within the scope of the study, existing plant species were identified and classified as legumes, grass family and other plant families. In addition, total area covered by plants, botanical composition, botanical composition by weight, grass yield (green and dry), pasture quality status and quality parameters (CP, DM, ADF, NDF, ADP, RFV, DMM, DMI, RFQ, TDN) were analysed. In addition to these quality parameters, mineral matter properties (K, Ca, Mg, P, Ca/P, K/(Mg+Ca) in the study area were also evaluated.
The findings of the research revealed that the proportions of legumes, wheatgrasses and other families differed according to years and study areas. In order to determine these differences, one way analysis of variance was performed in JUMP programme and the differences between the groups were compared with LSD test.