Çocukluğun yok oluşu: YouTube'daki çocuk kanalları üzerine nitel bir çalışma
The disappearance of childhood: A qualitative study of children's channels on YouTube
Yazar: EVRİM DEMİREL
Danışman: DOÇ. DR. GÜL ESRA ATALAY
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Medya ve Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Yeni Medya ve Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Kidfluencer = Kidfluencer ; Sosyal medya = Social media ; YouTube = YouTube ; Çocuklar = Children ; Özel hayatın gizliliğinin korunması = Right of privacy and its protection

Özet:
Çocukların tarihsel geçmişte iş gücü anlamındaki çocuk emeği bizzat ebeveynleri tarafından aile ekonomisine katkı sağlamaları için sömürülmüştür. Bu tez çocukların bugün yine bizzat ebeveynleri tarafından sosyal medya aracılığıyla yüksek derecede ekonomik kazanç sağlamak uğruna âdeta sosyal medya işçilerine hâline dönüştürüldüğünü, çocuk emeğinin sömürüldüğünü ve çocukluk zamanlarının yine ve yeniden yok edildiğini ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Bu tezde bir sosyal medya platformu olan YouTube'da aktif bir şekilde içerik üretimi gerçekleştiren çocuk kanalları ele alınmıştır. 
Tezin birinci bölümünde çocukluk tarihine odaklanılmış, öncelikle çocuk ve çocukluk kavramları sosyolojik temelde tanıtılmış ve ardından çocuk ve çocukluğun tarihsel süreci dönemler kapsamında irdelenmiştir. İkinci bölümde sosyal medya kavramı bütün yönleriyle ele alınmış, dijital riskler ön plâna çıkarılmış ve YouTube tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise YouTube'da içerik üreten çocuk kanallarının detaylı analizleri yapılmıştır. 
Çalışmada Türkiye bazında "en çok izlenen ilk 100 YouTube kanalı" sıralaması dikkate alınmış ve en çok izlenen YouTube çocuk kanalları Çok Modlu Eleştirel Söylem Analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Kanallarda bulunan toplamda "3266" video olmak üzere tüm videolar incelenmiş ve her kanaldan 2 video olmak üzere toplamda 6 video detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucunda çocukların ebeveynleri tarafından özel hayatlarının ve özel alanlarının gizliliğinin ihlal edildiği, çocuk emeklerinin ve çocukluk zamanlarının sosyal medya aracılığıyla ekonomik kazanç sağlamak amacıyla sömürüldüğü, çocukların sosyal medya kanallarında metalaştırılarak âdeta bir ürün gibi izleyiciye sunulduğu, ebeveynlerin YouTube İş Ortağı Programı ve sponsorlu anlaşmalar aracılığıyla finansal gelir elde ettiği tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, YouTube, Kidfluencer, Paylaşan Ebeveynlik, Çocukluk Tarihi

Abstract:
In the historical background, child labour, in the sense of labour force, has been exploited by their parents to contribute to the family economy. The thesis aimed to show that children today are being turned into social media workers by their parents for the sake of high economic gain through social media, child labour is being exploited and childhood time is being destroyed again and again. The thesis focused on children's channels that actively producing content on YouTube, a social media platform. 
The first section of the thesis focused on the history of childhood, first introducing the concepts of child and childhood on a sociological basis, and then examining the historical process of child and childhood within the framework of periods. In the second section, the concept of social media is explored in all its aspects, digital risks are highlighted and YouTube is discussed. In the third section, detailed analyses were made of children's channels producing content on YouTube. 
In this study, the ranking of the "Top 100 most viewed YouTube channels" in Turkey was taken into consideration and the most viewed YouTube children's channels were analysed using the method of Multimodal Critical Discourse Analysis. All videos in the channels, "3266" in total, were examined and a total of 6 videos, 2 videos from each channel, were analysed in detail. 
The research found that children's privacy and private spaces are being violated by their parents, children's labour and childhood time are being exploited for economic gain through social media, children are being commodified on social media channels and presented to audiences like a product, and parents are earning financial income through the YouTube Partner Programme and sponsorship deals.

Keywords: Social Media, YouTube, Kidfluencer, Sharenting, History of Childhood