Yeni çalışma modelleri bağlamında örgütsel gücün ve etkilemenin doğasını anlamaya yönelik bir araştırma
A research for understanding the nature of organizational power and influence in the context of new working models
Yazar: BEGÜM KANAT TİRYAKİ
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI AYŞE AYYILDIZ ÜNNÜ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Örgütsel güç = Organisational power

Özet:
Günümüzde toplumsal değişimlerin de etkisiyle örgütsel bağlamda değişim ve
dönüşümler meydana gelmektedir. Pandemi dönemi ve sonrasında bu değişimler ve
yoğunlukları daha da artmıştır. Meydana gelen değişimler ile beraber çalışma
modellerinde esneklik, teknolojik gelişmeler doğrultusunda hızlanan dijital
dönüşüm, iş-yaşam dengesinin sağlanması gibi konular daha fazla irdelenmeye
başlamıştır.
Bu değişimleri, değişimler sonucu ortaya çıkabilecek faktörleri ve süreçleri ortaya
koyabilmek adına çalışmanın temel amacı; uzaktan çalışma modelleri bağlamında
örgüt üyelerinin kullandıkları örgütsel gücü, etkileme mekanizmalarını ve bunların
seçimlerini etkileyen faktörleri açığa çıkarmak ve tanımlamaktır. Bu noktada ilk
olarak araştırmanın kavramsal çerçevesini oluşturan ana konular olan güç ve
etkileme kavramları ile uzaktan çalışma modelleri hakkında derinlemesine literatür
taraması yapılmış ve kavramlar ayrıntılı bir biçimde ilgili bölümlerde açıklanmıştır.
Çalışmanın araştırma bölümünde ise uzaktan çalışma modellerini deneyimleyen,
örgütsel güç ve etkileme konusunda derin bir anlayışa sahip olan çeşitli katılımcılar
ile amaçlı örnekleme yöntemi ve bu yöntem temelinde maksimum çeşitlilik
örneklemesi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Seçilen örneklem yöntemi
doğrultusunda farklı sektörler, pozisyonlar ve hiyerarşik düzeylerde çalışmakta olan
13 yönetici ve 12 ast ile görüşülmüştür. Bu sayede uzaktan çalışma bağlamında
örgütsel güç ve etkileme süreçleri ve bu süreçleri etkileyen dinamikler hem astların
hem de üstlerin görüşleri derinlemesine incelenerek açığa çıkarılmıştır.
Araştırıma kısmında yapılan görüşmeler sonucu elde edilen veriler yazar tarafından
deşifre edilmiş ve MAXQDA 2024 programı yardımıyla içerik analizine tabi
tutularak tematize edilmiştir. Bu noktada bulguların güvenilirliğini artırmak için
veriler birden fazla kez analiz edilmiştir.
İçerik analizi sonucu elde edilen temalara ait hiyerarşik kod-alt kod modeli
oluşturulmuş, alt kod istatistikleri incelenmiş, çapraz tablo analizi yapılmış, kod
bulutu oluşturulmuş, iki vaka modeli ortaya konmuş ve son olarak birbirleriyle
ilişkili kodları ortaya çıkarmak amacıyla kod haritaları oluşturulmuştur.
Araştırma kapsamında elde edilen sonuçlarda; uzaktan çalışma bağlamında güç ve
etkileme kavramlarının nasıl tanımlandığı, güç kaynakları ve etkileme taktiklerinin
seçimini etkileyen faktörler, kullanılan güç kaynakları ve etkileme taktikleri, etkili
ve etkisiz olarak algılanan güç kaynakları ve etkileme taktikleri, güç kullanımında
ve etkileme süreçlerinde uyum ve direnç ile karşılaşma nedenleri, güç kullanımında
ve etkileme süreçlerinde uzaktan çalışma modelleri ile beraber meydana gelen
farklılıklar ve uzaktan çalışmanın güç ve etkileme süreçlerine etkileri ortaya
çıkarılmıştır. Araştırma bulgularının en önemlileri arasında, uzaktan çalışma
kapsamında kullanılan güç kaynaklarında, sert güç kaynaklarına kıyasla daha
yumuşak güç kaynaklarının ve taktiklerin tercih edilmesi yer almaktadır. Etkileme
taktikleri kapsamındaki bulgularda ise çalışanların yöneticileri üzerindeki imajlarını
yönetmeye yönelik taktikler kullandığı görülmüştür. Uyum ile karşılaşma nedenleri
kapsamındaki bulgular, yöneticilerin geleneksel ve cezaya dayanan yöntemleri
verimli olmadığını düşündükleri için kullanmayı tercih etmediklerini ortaya
koymaktadır. Bu noktada çalışanlar ile iletişime dayalı ilişkiler kurmanın yanı sıra
daha ılımlı yaklaşımların da uyum ile karşılaşmada geçerli olduğu görülmüştür.
Astlar ise uyum ile karşılaşma nedenleri arasında Sosyal Varlık Teorisinde (Short,
Williams ve Christie, 1976) açıklanan yakınlık ve doğrudanlık gibi sosyal varlığı
güçlendirmeye yönelik olan kavramlardan bahsetmişlerdir. Uzaktan çalışma
modelleri bağlamında güç ve etkileme taktikleri kullanımında iletişimsel olarak
sağlanan dezavantajlara ilişkin olarak, astların ve üstlerin beden dili, mimikler vb.
gibi sosyal bağlama dair ipuçlarının (Sproull ve Kiesler,1986) eksikliğinden sıklıkla
bahsettikleri görülmektedir. Yine uzaktan çalışma bağlamındaki iletişim pratikleri
kapsamında, katılımcılar tarafından uzaktan çalışmanın negatif duyguları
saklayabilmek, etkin zaman yönetimi gibi pek çok avantaja sahip olduğu ifade
edilmiştir. Diğer yandan, katılımcıların önemli bir kısmının uzaktan iletişimin yüz
yüze iletişimin, iletişim verimliliği ve kalitesi açısından yerini alamayacağını
belirtmesi de önemli bir bulgu olarak karşımıza çıkmaktadır.
Yapılan analizlerden elde edilen sonuçlar doğrultusunda güç kullanımı ve etkileme
süreçleri ile ilgili olarak iki tematik gösterim oluşturulmuş ve çalışmanın temel
sonuçları ile uygulayıcılara ve alanda çalışan araştırmacılara yönelik öneriler
ayrıntılı olarak sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler; Örgütsel güç, Güç kaynakları, Etkileme taktikleri,
Uzaktan çalışma modelleri, Nitel içerik analizi

Abstract:
In today's organizational life, changes and transformations are constantly taking
place due to the impact of social changes. These changes have increased during and
after the pandemic period. The issues that have gained importance with the changes
that have occurred include flexibility in working models, digital transformation that
has accelerated in line with technological developments, ensuring work-life
balance, and more.
In order to reveal these changes, the factors and processes that may arise as a result
of these changes, the main purpose of the study is to reveal and define the
organizational power used by the members of the organization in the context of
remote working models, the mechanisms of influence, and the factors that affect
their choices. At this point, first of all, an in-depth literature review was conducted
on the main topics that constitute the conceptual framework of the research; the
concepts of power and influence and remote working models, and the concepts were
explained and conveyed in detail in the relevant sections.
In the research section of the study, the purposeful sampling method, which allows
the inclusion of various participants with a deep understanding of organizational
power and influence in the context of remote working, and maximum diversity
sampling was preferred based on this method. In line with the selected sampling
method, 13 managers and 12 subordinates working in different sectors, positions,
and hierarchical levels were interviewed. In this way, organizational power and
influence processes in the context of remote work and the dynamics affecting these
processes were deeply examined and revealed.
The data obtained as a result of the interviews conducted in the research section
were deciphered by the author and subjected to content analysis and thematized
with the help of the MAXQDA 2024 program. At this point, the data was analyzed
more than once to increase the reliability of the findings.
A hierarchical code-subcode model was created for the themes obtained as a result
of the content analysis, subcode statistics were examined, cross-table analysis was
performed, a code cloud was created, two case models were presented, and finally,
code maps were created in order to reveal the codes related to each other.
In the results obtained within the scope of the research; the concepts of perceived
power and influence in the context of remote work, factors affecting the selection
of power sources and influence tactics, power sources and influence tactics used,
effective and ineffective power sources and influence tactics, reasons for
encountering compliance and resistance in the use of power and influence
processes, differences in the use of power and influence processes, and the effects
of remote work on power and influence processes were revealed. Among the most
important research findings is that softer power sources and tactics are preferred
compared to hard power sources in the power sources used within the scope of
remote work. In the findings within the scope of influence tactics, it was observed
that employees used tactics aimed at managing their image on their managers. The
findings within the scope of the reasons for encountering compliance reveal that
managers do not prefer to use traditional and punishment-based methods because
they think they are not efficient. At this point, it was observed that in addition to
establishing communication-based relationships with employees, more moderate
approaches are also valid in encountering compliance. On the other hand,
subordinates mentioned concepts aimed at strengthening social presence such as
closeness and directness explained in Social Presence Theory (Short, Williams, &
Christie, 1976) among the reasons for encountering compliance. Regarding the
disadvantages provided communicatively in the use of power and influence tactics
in the context of remote work models, it is observed that subordinates and superiors
frequently mention the lack of social context clues such as body language, facial
expressions, etc. (Sproull & Kiesler, 1986). Again, within the scope of
communication practices in the context of remote work, participants stated that
remote work has many advantages such as hiding negative emotions and effective
time management. On the other hand, it is also an important finding that a
significant portion of the participants stated that remote communication cannot
replace face-to-face communication in terms of communication efficiency and
quality.
In line with the results, two temathic approach proposals were created regarding the
use of power and influence processes, and the results of the study and
recommendations for practitioners and researchers working in the field were
presented in detail.
Keywords; Organizational power, Power sources, Influence tactics, Remote
work, Qualitative content analysis