Pubertal jinekomasti olgularında tamoxifen tedavisinin pubertal kemik gelişimi üzerindeki etkisi
The effect of tamoxifen treatment on pubertal bone development in adolescents with pubertal gynecomastia
Yazar: SİNEM AKGÜL
Danışman: PROF. DR. NURAY KANBUR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı Bölümü / Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı / Adolesan Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Jinekomasti = Gynecomastia ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik gelişimi = Bone development ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Tamoksifen = Tamoxifen ; İskelet = Skeleton

Özet:
Puberte sırasında, her iki cinsiyette de endojen östrojen, epifizler üzerinde bifazik etki göstererek, düşük düzeylerde ergenin uzamasına ve kemik kitlesinin artmasına, yüksek düzeylerde ise epifizlerin kapanmasına neden olmaktadır. Erkek ergenlerde pubertal kemik gelişiminin zirve yaptığı Tanner evre 3-4, aynı zamanda, pubertal jinekomasti prevalansının en yüksek olduğu evrelerdir. Pubertal jinekomasti tedavisinde etkinliği gösterilmiş olan tamoxifen, bir selektif östrojen reseptör modülatörüdür ve pubertal kemik gelişimine etkileri bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı, pubertal jinekomasti tedavisinde kullanılan tamoxifenin, ergenlerde kemik mineral dansitesi ve iskelet maturasyonu üzerine olumlu veya olumsuz etkilerinin değerlendirilmesidir. Tedavi başlamadan önce çift bölge Kemik Mineral Dansitesi (KMD) çekilen, tamoxifen tedavisi en az 4 ay devam eden ve tedavi tamamlandıktan sonra 2. ayda KMD'si tekrarlanan 20 olgunun dosyası retrospektif olarak incelenmiştir. DXA (Dual Enerji X-Ray Absorbsiyometri) ile KMD ölçümleri, lumbar vertebra ve sol proksimal femurda çift yönlü yapılmıştır. Değerlendirme için toplam Z skorları ve mutlak KMD (g/cm2) değeri kullanılmıştır. Ayrıca tedavi öncesinde ve birinci yılın sonunda kemik yaşı ve boy değerlendirilmesi yapılmıştır. Tedavi öncesi ve sonrası KMD ölçümleri karşılaştırıldığında, mutlak KMD değerlerinde (g/cm2), hem lumbar (p=0,002) hem de proksimal femur bölgesinde (P=0,001) istatistiksel anlamlı artış belirlenmiş ancak Z-skorlarında istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır. Bu sonuç, tamoxifen tedavisi alan bu erkek ergenlerde, yaş, cinsiyet ve pubertal gelişimlerine uygun ve beklenen düzeylerde KMD artışı olduğunu göstermektedir. Tamoxifen tedavisinin iskelet maturasyon hızı üzerinde etkisi istatistiksel anlamlı saptanmamıştır (P=1,112). Sonuç olarak erkek ergenlerde KMD ve iskelet maturasyonunun tamoxifen tedavisinden etkilenmediği bulunmuş ve pubertal jinekomastide tamoxifen tedavisinin etkin olmasının yanında, pubertal kemik gelişimi açısından da güvenli olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
During puberty in both sexes endogeneous estrogen has a biphasic effect on epiphyses where at low levels it leads to an increase in height and bone mass whereas with higher levels this leads to closure of the epiphyses. In male adolescents the peak of pubertal bone development occurs during Tanner stage 3-4 and this is also when pubertal gynecomastia is at its highest prevalence. Tamoxifen is a selective estrogen receptor modulator, which has been shown to be successful in the treatment of pubertal gynecomastia but its effect on pubertal bone development are unknown.
The aim of this study was to asses the possible positive or negative effects of tamoxifen on BMD (Bone mineral density) and skeletal maturation when used for the treatment of pubertal gynecomastia. We retrospectively evaluated the charts of  20 cases with pubertal gynecomastia that had been taking tamoxifen for at least 4 months. BMD measured with dual-energy x-ray absorptiometry at the lumbar vertebrae and left proximal femur, z-score and absolute BMD (gr/cm2) was determined at baseline and 2 months after completing tamoxifen treatment. Additionally bone age and height was evaluated before treatment and then again one year later. Using absolute BMD (g/cm2) the mean difference from baseline was significant between the two groups at both spine (p=0,002) and femur (p=0,001), but not with the z-score. This result was attributed to the expected increase during puberty according to sex and age. We found no significant effect on skeletal maturation (p=1,112). In conclusion our findings suggest bone mineralization in adolescent males is not effected by tamoxifen treatment and it does not limit growth potential, the study shows that tamoxifen is not only effective but also safe when bone development is concerned.