Farklı kinematiklerin kök kanal preparasyonu sırasında dentin çatlağı oluşması üzerine etkilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
The comparative investigation of the effects of different kinematics on the formation of dentin cracks during root canal preparation
Yazar: GÖZDE UYSALCAN
Danışman: DOÇ. DR. DEMET ALTUNBAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental fissürler = Dental fissures ; Dentin = Dentin ; Kinematik = Kinematic ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy

Özet:
Çalışmamızda farklı kinematiklerle kullanılan döner eğe sisteminin alt çene birinci büyük azı dişlerinin mezial kök kanallarının şekillendirilmesi sırasında dentin çatlağı oluşması üzerine etkileri incelendi. 
Araştırmada iki kök kanalına ve iki apikal foramene sahip 100 adet yeni çekilmiş mandibular birinci büyük azı dişlerinin mezial kökleri kullanıldı. Dişlerin kronları ve distal kökleri elmas frezle su soğutması altında uzaklaştırıldı. Dişler rastgele 10 gruba ayrılarak, kontrol grubundaki (Grup 1) dişlere preparasyon yapılmadı. Deney gruplarında rehber yol oluşturmak amacıyla ProGlider eğesi, şekillendirme amacıyla ise ProTaper Next eğeleri farklı kinematiklerle kullanıldı. İlk deney grubunda (Grup 2) rehber yol oluşturma ve şekillendirme işlemleri Tri Auto ZX2 endodontik motor kullanılarak devamlı rotasyon hareketiyle yapıldı. Grup 3'te E-connect S endodontik motor kullanılarak 150° CW- 30° CCW resiprokasyon hareketiyle, Grup 4'te Elements™ motor kullanılarak adaptif hareketle, Grup 5'te Tri Auto ZX2 endodontik motorun Optimum Torque Reverse (OTR) fonksiyonunun 180° modunda, Grup 6'da Tri Auto ZX2 endodontik motorla OTR 240° modunda, Grup 7'de Tri Auto ZX2 endodontik motor kullanılarak Optimum Glide Path (OGP) 240° ve OTR 240° fonksiyonuyla, Grup 8'de OGP 90° ve OTR 240o  fonksiyonuyla, Grup 9'da OGP 240° ve OTR  180° fonksiyonuyla ve son olarak Grup 10'da ise OGP 90° ve OTR 180° fonksiyonuyla rehber yol oluşturma ve şekillendirme işlemleri tamamlandı.
Kök kanal şekillendirilmesinden sonra örnekler apeksten 3, 6, ve 9 mm uzaklıkta, su soğutması altında düşük hızlı testere kullanılarak horizontal doğrultuda kesildi. Çatlakların daha net izlenebilmesi için her bir kesit çürük belirleyici boya ile boyanarak, kesitlerden stereomikroskop altında 12,5x büyütmede fotoğraflar alındı. Kesitler dentin çatlağı varlığı açısından incelenerek iki farklı değerlendirme yapıldı. İlk değerlendirmede örnekler çatlak var/çatlak yok yönünden; ikinci değerlendirmede ise çatlak yok, tamamlanmış çatlak ve diğer defektlerin (tamamlanmamış çatlak ve çizgisel çatlak) varlığı yönünden incelendi. Elde edilen veriler istatistiksel olarak Khi-kare testi ile analiz edildi.
Kontrol grubunda dentin çatlağı oluşumuna rastlanmadı. Çalışmamızda en fazla defekt varlığı resiprokal ve devamlı rotasyon hareketinin kullanıldığı gruplarda belirlendi fakat bu iki grup arasında anlamlı bir fark tespit edilmedi. En fazla tamamlanmış çatlak varlığına resiprokal ve devamlı rotasyon kinematiğinde rastlanırken en fazla tamamlanmamış ve çizgisel çatlak ise OGP 240° OTR 180° grubunda bulundu. Döner eğelerle yapılan preparasyon sonucunda gruplar göz ardı edilerek kesitler değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı olmasa da en fazla dentin defektinin koronal üçlüde olduğu görüldü. İstatistiksel olarak anlamlı olmasa da en fazla tamamlanmış çatlak koronal kesitte, en fazla tamamlanmamış ve çizgisel çatlak ise orta üçlüde gözlendi. 
İn-vitro çalışmaların sınırlamaları göz önünde bulundurularak, çalışmamızda farklı döner sistem kinematiklerinin uygulandığı tüm gruplarda kök dentininde çatlak oluşumuna rastlanmıştır. Devamlı rotasyon ve resiprokasyon hareketleri dentinde daha fazla defekt oluşumuna sebep olmuştur.

Abstract:
In our study, the effects of the rotary file system used with different kinematics on the formation of dentin cracks during the shaping of the mesial root canals of the mandibular first molars were examined. 
In the present study, the mesial roots of 100 newly extracted mandibular first molars with two root canals and two apical foramina were used. The crowns and distal roots of the teeth were removed under water cooling with a diamond bur. Teeth were randomly divided into 10 groups, and no preparation was applied to the teeth in the control group (Group 1). ProGlider files were used to form a glide path in the experimental groups, and ProTaper Next files were used with different kinematics for shaping. In the first experimental group (Group 2), glide path formation and shaping processes were performed with continuous rotation movement using the Tri Auto ZX2 endodontic motor. Glide path formation and shaping processes were completed using an E-connect S endodontic motor with 150° CW- 30° CCW reciprocation movement in Group 3, an Elements™ motor with adaptive movement in Group 4, in the 180° mode of the Optimum Torque Reverse (OTR) function of a Tri Auto ZX2 endodontic motor in Group 5, in the OTR 240° mode of a Tri Auto ZX2 endodontic motor in Group 6, with the Optimum Glide Path (OGP) 240° and OTR 240° functions using a Tri Auto ZX2 endodontic motor in Group 7, with the OGP 90° and OTR 240° functions in Group 8, with the OGP 240° and OTR 180° functions in Group 9, and finally with the OGP 90° and OTR 180° functions in Group 10. 
After the root canal shaping, the samples were cut in the horizontal direction using a low-speed saw under water cooling, at a distance of 3, 6, and 9 mm from the apex. To observe cracks more clearly, each section was dyed with a caries-detector dye, and photographs were obtained from the sections under a stereomicroscope at 12.5x magnification. The sections were examined for the presence of dentin cracks, and two different evaluations were made. In the first evaluation, the samples were examined in terms of the presence/absence of cracks, and in the second evaluation, in terms of the absence of cracks, the presence of complete cracks and other defects (incomplete cracks and craze line). The data obtained were statistically analyzed using the chi-square test. 
There was no dentin crack formation in the control group. In our study, the most defects were determined in the groups in which the reciprocal and continuous rotation movements were used, but no significant difference was found between these two groups. The most complete cracks were found in reciprocal and continuous rotation kinematics, while the most incomplete cracks and craze lines were found in the OGP 240° OTR 180° group. As a result of the preparation made with rotary files, when the sections were evaluated by ignoring the groups, the most dentin defects were observed in the coronal third, although it was not statistically significant. Although not statistically significant, the most complete cracks were observed in the coronal section, while the most incomplete cracks and craze lines were observed in the middle third. 
Considering the limitations of in-vitro studies, crack formation was observed in root dentin in all groups in which different rotary system kinematics used in our study. Continuous rotation and reciprocation movements caused more defects in dentin.