Mobilya ve gıda ihracatçılarının müşteri odaklılığı, pazar dinamizminin ve yenilik odaklılığının uluslararası pazar performansına etkileri /
Yazar: ÖMER DAMLAYICI
Danışman: PROF. DR. İSMET KAHRAMAN ARSLAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
İşletmeler günümüzde hem yerel hem de uluslararası pazarlarda faaliyet göstermekte ve dış pazarlara açılmanın bir yolu olarak ihracatı tercih etmektedir. Küreselleşmenin getirdiği değişen pazar koşullarına uyum sağlamak için bu değişimleri stratejik olarak gözlemlemek ve bu değişimlere ayak uydurmak önemlidir. Uluslararası pazarlarda başarı hem şirket içi dinamiklere hem de dış pazar dinamiklerine bağlıdır. Bunun nedeni, küreselleşmeden kaynaklanan artan rekabet ve sürekli değişen müşteri istek ve ihtiyaçlarını karşılama zorluğudur. Müşterilerle yakın bir ilişki sürdürmek ve onların değişen ihtiyaçlarını sürekli olarak karşılamak, bir işletmenin pazardaki uzun vadeli başarısı için önem arz etmektedir.  Pazarlama yöneticileri, müşteri odaklılığın kârlılık ve pazar odaklılıkla yakından bağlantılı olması nedeniyle bir şirketin başarısı için çok önemli olduğuna inanmaktadır. Müşteri odaklılık, pazar payını artırarak, şikayetleri ve maliyetleri azaltarak, çalışanları motive ederek, rekabet gücünü, şirket imajını, inovasyonu ve karlılığı artırarak şirketlere katkıda bulunmaktadır. Yeniliğe odaklanmanın uluslararası pazar performansında kilit faktörlerden birisidir. Yenilik odaklı firmalar daha iyi performans göstermektedir. Başarıları yenilikçi ürünleri pazara sunmalarına bağlıdır. Müşteri ihtiyaçlarını karşılayan cazip ürün ve hizmetler yaratmaya odaklanan bu firmalar daha fazla gelir elde etmektedir. Yenilikçi firmalar, maliyetleri düşürmek ve verimliliği artırmak için yönetim ve üretim süreçlerini iyileştirebilmektedir.
Bu çalışmada önceki çalışmalardan bağımsız olarak farklı bir araştırma metodu uygulanmaktadır. Tek bir ürün grubu üzerine anket çalışması yapmak yerine, iki farklı ürün grubunu inceleyip değişkenlerin bu ürün grupları üzerindeki analizlerine yer verilmektedir. Çalışmada dayanıklı (mobilya) ve dayanıksız (gıda) ürün grupları üzerinde çalışılmıştır. Mobilya ve gıda içerik bakımından farklı tüketim alanlarını temsil etmektedirler. Bu iki farklı tüketim grubunu eş zamanlı olarak test etmek, araştırmacılara uluslararası pazar performansını birçok yönüyle inceleme fırsatı sunmaktadır. Bu tez çalışmada hipotezlere dayalı bir model test edildiği için amaca uygun olarak nedensel araştırma modeli kullanılmaktadır. Veri toplama tekniği olarak anket yöntemi kullanılmaktadır. Çalışmada İstanbul ilinde yer alan mobilya ve gıda ihracatçılarından 385 üst yönetici ile anket çalışması yapılmıştır. Bu doğrultuda işletmenin müşteri odaklılık, yenilik odaklılık, pazar dinamizmi ve uluslararası pazar performansı arasındaki ilişkisi analiz edilmektedir. Müşteri odaklılık (MO), yenilik odaklılık (YO), pazar dinamizmi (PD) ve uluslararası pazar performansı (UPP) ölçeklerinden faydalanılmaktadır. Öncelikle açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmaktadır. Ardından Yapısal Eşitlik Modeli ile müşteri odaklılığın uluslararası pazar performansına etkisinde yenilik odaklılık ve pazar dinamizminin aracılık rolü incelenmektedir. 
Çalışmadan elde edilen sonuçlar, gıda ticareti yapanların müşteri odaklılıkları, uluslararası pazar performanslarının daha yüksek olduğunu göstermektedir. Mobilya ticareti yapanların pazar dinamizimleri, dayanıksız mal ticareti yapanlardan daha yüksek olduğunu göstermektedir. İşletmelerin gıda ticareti yaparken müşteri odaklılıklarını ve uluslararası pazar peformansını mobilya ticareti yapanlara göre artırdıkları görülmektedir. Çalışmada sonuç olarak; mobilya ticareti yapan işletmelerin pazar dinamizimleri gıda ticareti yapanlara göre daha yüksektir. Müşteri odaklılığın Uluslararası pazar performansı üzerine direk etkisi istatistiksel olarak anlamlı çıkmamıştır. Ancak Müşteri odaklılığın Uluslararası pazar performansına etkisinde Yenilik odaklılık ve Pazar dinamizminin istatistiksel olarak anlamlı kısmi aracılık etkisi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Businesses today operate in both local and international markets and prefer exports as a way of opening up to foreign markets. In order to adapt to the changing market conditions brought about by globalization, it is important to strategically observe and adapt to these changes. Success in international markets depends on both internal dynamics and external market dynamics. This is due to increased competition resulting from globalization and the challenge of meeting ever-changing customer wants and needs. Maintaining a close relationship with customers and continuously meeting their changing needs is important for the long-term success of a business in the marketplace.  Marketing managers believe that customer orientation is crucial to a company's success because it is closely linked to profitability and market orientation. Customer orientation contributes to companies by increasing market share, reducing complaints and costs, motivating employees, increasing competitiveness, company image, innovation and profitability. Innovation orientation is a key factor in international market performance. Innovation-oriented firms perform better. Their success depends on bringing innovative products to the market. By focusing on creating attractive products and services that meet customer needs, these firms generate more revenue. Innovative firms can improve their management and production processes to reduce costs and increase productivity.
This study applies a different research method independent from previous studies. Instead of conducting a survey on a single product group, we examine two different product groups and analyze the variables on these product groups. The study focuses on durable (furniture) and non-durable (food) product groups. Furniture and food represent different consumption areas in terms of content. Testing these two different consumption groups simultaneously offers researchers the opportunity to examine international market performance in many aspects. Since this thesis tests a hypothesis-based model, a causal research model is used for the purpose. Survey method is used as data collection technique. In the study, a survey was conducted with 385 top managers from furniture and food exporters in Istanbul. In this direction, the relationship between customer orientation, innovation orientation, market dynamism and international market performance of the business is analyzed. Customer orientation (CO), innovation orientation (IO), market dynamism (MD) and international market performance (IMP) scales are utilized. First, explanatory and confirmatory factor analyses are conducted. Then, the mediating role of innovation orientation and market dynamism in the effect of customer orientation on international market performance is examined with Structural Equation Modeling. 
The results obtained from the study show that the customer orientation of food traders is higher than their international market performance. The market dynamism of those engaged in furniture trade is higher than those engaged in nondurable goods trade. It is seen that enterprises increase their customer orientation and international market performance while trading food compared to those engaged in furniture trade. As a result of the study, the market dynamics of furniture trading enterprises are higher than those of food trading enterprises. The direct effect of Cutomer orientation on International market performance was not statistically significant. However, statistically significant partial mediation effects of MD and Innovation Orientation were found in the effect of Cutomer orientation on International market performance.