Toplumumuzda kadına yönelik cinsel saldırganlığın sosyal psikolojik arka planı
The social psychological back ground of sexual aggression towards women in turkey
Yazar: GÜLİZ GÜLÇİN GÜZELGÜN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLGÜN MEŞE
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel saldırı suçu = Sexual attack crime ; Cinsel taciz = Sexual harassment ; Değer yargısı = Value judgment ; Kadınlar = Women ; Psikolojik etki = Psychological effect ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Saldırı = Intrusion ; Sosyal boyut = Social dimension ; Tecavüz = Rape

Özet:
Tüm dünyada ve ülkemizde şiddete maruz kalan gruplar içerisinde en başta yer alan kadınlar, günün her anında fiziksel, duygusal, cinsel ve ekonomik şiddet gibi pek çok saldırgan davranışla karşı karşıya kalmaktadır. Toplumda hâkim olan değer yargılarının etkisiyle, kadınlar yaşadıkları şiddeti, özellikle cinsel şiddeti kimseye anlatamamakta; bu durumla kendi kendilerine mücadele etmeye çalışmaları ise yaşadıkları travmayı daha da arttırmaktadır. Tecavüze ilişkin değer yargıları genellikle kadının erkeği kışkırttığını, yaşanan olayı fazla abarttığını ifade etmekte ve erkeğin kadına yönelik cinsel saldırganlığını inkâr etme ya da meşrulaştırma işlevini görmektedir. Tecavüz mitleri olarak adlandırılan bu değer yargılarını ele alan çalışmalar, tecavüzün dinamikleri ve toplumdaki algılanışı üzerinde durmaktadır.Bu çalışmada tecavüze ilişkin yanlış inançların altında yatan dinamikleri anlamak amacıyla kadınlara ve erkeklere yönelik cinsiyetçi eğilimlerin, sosyal üstünlük yöneliminin cinsel saldırganlık mitlerinin kabulüne etkisi ve bireylerin flört tecavüzü senaryosunda mağdura-saldırgana yönelik atıfları incelenmiştir. İzmir'in farklı semtlerinde ikamet eden 302 katılımcıyla yapılan çalışmada Cinsel Saldırganlığa İlişkin Mitlerin Kabulü Ölçeği (Gerger ve arkadaşları, 2007), Sosyal Üstünlük Yönelimi Ölçeği (Pratto, Sidanius, Stallworth ve Malle, 1994), Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği (Glick ve Fiske, 1996), Erkeklere İlişkin Çelişik Duygular Ölçeği (Glick ve Fiske, 1999) uygulanmış ve flört tecavüzü senaryosu sunulmuştur. Araştırma sonucunda, cinsel saldırganlığa ilişkin mitlerin kabulü ile sosyal üstünlük yönelimi arasındaki ilişkide kadınlara ve erkeklere yönelik cinsiyetçi tutumların aracı rolünün olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte sosyal hiyerarşinin devam ettirilmesine yönelik eğilimlerin tecavüz olayına, mağdura ve saldırgana ilişkin atıflarda da etkili olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular, tecavüz hakkındaki yanlış inançlarla mücadele sürecinde toplumdaki hiyerarşi yapılarının ve bu yapılara ilişkin algıların da dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
In all groups exposed to violence in our country and the world, women are the most ones exposed to aggressive behaviors such as physical, emotional, sexual and economic aggression at any moment of daily life. Due to value judgments that are dominant in society, women are unable to express the violence, particularly sexual violence they are subjected to and the efforts to struggle with the situation by themselves further increases their trauma. The value judgments about rape usually states that the women provoke men, the issue exaggerated by women and functions as the denial of men?s sexual aggression against women or as the legitimating of issue. Studies examining the value judgments that are named as rape myths focus on the rape dynamics and its perception by the society. In this study, in order to understand the underlying dynamics of false beliefs about rape, sexist tendencies against men and women, the effect of social dominance orientation on the acceptance of sexual aggression myths and the references of individuals towards victim-aggressor in dating rape scenario are investigated. This study is carried out with 302 participants residing in different districts of Izmir who are applied such scales; Acceptance of Modern Myths about Sexual Aggresion Scale (Gerger et al., 2007), Social Dominance Orientation Scale (Pratto, Sidanius, Stallworth, & Malle, 1994), Ambivalent Sexism Inventory (Glick, & Fiske, 1996), Ambivalence toward Men Inventory (Glick, & Fiske, 1999) and presented date rape scenario. This study shows that there is the agent role of sexist attitudes towards men and women in the relationship between social dominance orientation and acceptance of myths about sexual aggression. However, the tendencies towards the maintenance of social hierarchy are effective on the references related to the case of rape, the victim and the aggressor. The findings also show that the hierarchical structures of society and perceptions of those structures should be taken into consideration in the process of struggling against the false beliefs about rape.