Sabah ve akşam saatlerindeki maksimal kan laktat konsantrasyonunun kronotip açısından değerlendirilmesi
The evaluation of maximal blood lactate concentration in the morning and evening hours in terms of chronotypes
Yazar: CEM KURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERCAN HASLOFÇA
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Spor = Sports
Dizin: Anaerobik güç = Anaerobic power ; Kronobiyoloji = Chronobiology ; L-laktik asit = L-lactic acid

Özet:
Bu çalışmada amaç; maksimal kan laktatı (anaerobik kapasite) ile kronotip arasındaki ilişkinin saptanmasıdır.Bu amaçla, çalışmaya katılan 40 erkek gönüllü; Horne-Ostberg'in Sabahçıl-Akşamcıl Anketinin uygulanması ile ?Sabahçıl/Sabahçıla Yakın? ve ?Akşamcıl/Akşamcıla Yakın? olarak adlandırılan iki gruba ayrıldı. Katılımcılara, maksimal kan laktatının tespiti amacıyla performans düzeylerine göre belirlenen farklı iki koşu bandı protokolü, farklı günlerde sabah ve akşam saatlerinde olmak üzere iki kez uygulandı. Birinci protokol % 6 eğimli koşu bandında 20 km/h hız da 4 x1 dakika, ikinci protokol ise % 3 eğimli koşu bandında 18 km/h hızda 4 x1 dakika koşu şeklinde idi. Her bir dakikalık koşudan sonra katılımcılara 4'er dakikalık dinlenme aralığı verildi. Testten sonraki 3., 5. ve 7. dakikalarda kapiller kan alınarak kan laktatları belirlendi ve tespit edilebilen en yüksek değer maksimal kan laktatı olarak kabul edildi.?Sabahçıl/Sabahçıla Yakın? ve ?Akşamcıl/Akşamcıla Yakın? grupların kendi içlerinde sabah ve akşam saatlerindeki maksimal kan laktat konsantrasyonları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0.05).?Sabahçıl/Sabahçıla Yakın? grup, sabah saatlerinde aynı koşu süratini anlamlı düzeyde daha uzun süre devam ettirebilmesine karşın, maksimal kan laktatı açısından aynı paralelliği gösteremedi. ?Akşamcıl/Akşamcıla Yakın? grupta ise maksimal kan laktatı akşam saatleri lehine artış göstermesine rağmen, sabah ve akşam saatlerindeki koşu süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark elde edilmedi (p >0.05)Bu çalışmada elde edilen veriler, ulaşılan maksimal kan laktat konsantrasyonunun temelinde anaerobik kapasitenin kronotiple ilişkisinde çelişkiye neden olmaktadır.Benzer çalışmaların, yeterli sayıda ?Kesinlikle Sabahçıl? ve ?Kesinlikle Akşamcıl? kronotipli, anaerobik spor branşı uygulayıcısı üst düzey performansa sahip katılımcılar ile yapılması halinde; maksimal kan laktatı ve kronotip ilişkisinin daha açık şekilde ortaya konabileceği düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler:kronotip,sirkadiyen ritim,maksimal kan laktatı,anaerobik kapasite

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between blood lactate (anaerobic capacity) and chronotypes.40 male participants who were volunteered in the study were separated into two groups by using the Horne-Ostberg?s Morningness-Eveningness Questionnaire and groups were named as ?Morningness/Moderate Morningness Group? and ?Eveningness/ Moderate Eveningness Group?. In order to find the maximal lactate concentration for participants, 2 types of treadmill protocols which were designed according to the perfomance levels of participants were applied twice in morning and evening hours on different days. First protocol was running for 4 x 1 min. with 20 km/h on a % 6 slope, and the second one was running for 4 x 1 min. with 18 km/h on a % 3 slope. After each 1 min. running, each participant had 4 minutes of resting interval. The blood lactate were measured at 3rd, 5th and 7th minutes after the completion of test by taking capillary blood samples. Highest measure observed were accepted as the maximal blood lactate.Statistically meaningful difference were found in blood lactate levels between morning hours and evening hours for ?Morningness/ Moderate Morningness Group? and Eveningness/ Moderate Eveningness Group ? separately (p<0.05).Although ? Morningness/ Moderate Morningness Group? were able to maintain the same speed of running for longer periods of time, maximal blood lactate did not paralel with the results. In ?Eveningness/Moderate Eveningness Group?, although maximal blood lactate increased in evening hours, there were no statistically meaningful difference between the running times between morning and evening hours (p >0.05)The data obtained in the study, caused a contradiction in the relationship between chronotypes and maximal blood lactate concentration based anaerobic capacity.For further studies, If enough number of participants who are high perfomance athletes of anaerobic sports and who are ? Exact Morningness ? and ? Exact Eveningness? chronotypes are used, it?s thought that the relationship between chronotypes and maximal blood lactate will be clearer.Key words :chronotype,circadian rhythm,maximal blood lactate,anaerobic capacity