Cannabis sativa L. bitkisinin morfolojisi ve anatomisi üzerine bir araştırma
A study on the morphology and anatomy of Cannabis sativa L.
Yazar: SERKAN GÖNEN
Danışman: PROF. DR. YUSUF GEMİCİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Bölümü / Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Marijuana, cannabis veya hemp bitkisi insanlık tarihinde bilinen en eski psikoaktif bitkilerden biridir. Bu tür Cannabaceae familyasına bağlı, Cannabis genusunda sınıflandırılmıştır. Birçok botanist bu bitkinin üç türü olduğu konusunda hemfikirdir. Cannabis sativa L., bu üç türün en yaygın olanıdır. Uzun, ince ve gevşek dallanma gösteren bir gövdeye sahiptir. Gövde boyu uzunluğu 6 metreye kadar çıkabilmektedir. Cannabis indica 90 cm ile 2,5 metre arasında, piramit şekilli ve yoğun dallanma gösteren gövdeye sahiptir. Cannabis ruderalis 60 cm boy uzunluğuna sahiptir ve gövde az veya çok seyrek dallanma gösterir. Bu türler arasında ayrıca yaprak, gövde ve resin içerikleri yönünden de farklılıklar bulunmaktadır. Farklı bir sınıflandırmaya göre genus Cannabis sativa L. adıyla sadece bir tür ve Cannabis indica ve Cannabis ruderalis olarak 2 alttüre ayrılmıştır. Cannabis çok yaygın bulunan ve çeşitlilik gösteren bir bitkidir. Tüm dünyada çeşitli iklim ve toprak tiplerinde kültive edilmektedir. Bu bitkiden üretilen lif yüzyıllardır tekstil ve kağıt sektöründe kullanılmış ve sentetik lifler geliştirilene kadar halat yapımında çok önemli bir rol üstlenmiştir. Tohumları veya sıklıkla tabir edildiği şekliyle akenleri, kuş yemi ve bazı zamanlarda insanlar tarafından besin olarak kullanılmıştır. Tohumlarda bulunan yağ aydınlanma ve sabun yapımında ve günümüzde cila, muşamba ve tual boyası yapımında da kullanılmaktadır. Psikoaktif ve tıbbi etkilere sahip kimyasal içeriği başlıca dişi bitkinin çiçeklerinde bulunan yapışkan sarı renkte bulunur. Resin bitkiyi üreme esnasında olumsuz etkilerin görülebileceği nemden ve sıcaklıktan koruma fonksiyonu gösterir. Bu sebeple Meksika, Orta Doğu ve Hindistan'da yetişen türlerde resin miktarı artmaktadır. Üreme süreci üst noktada ve meyvelerin olgunlaşması tamamlandığında daha fazla resin üretimi yapılmaz. Cannabis'ten Hindistan'da sıklıkla hazırlanan bhang, ganja ve charas olarak üç tip vardır. Daha az etkili ve daha ucuz olan bhang ezilmiş ve kurutulmuş yaprak, tohum ve gövdeden üretilmektedir. Ganja, kültive edilen dişi bitkilerin çiçekli uç kısımlarından hazırlanmaktadır. Bhangtan 2-3 kere daha etkilidir. Charas, saf resindir. Orta Doğuda hashis olarak ta bilinir. Marijuana bilinen 460 dan fazla bileşik içerir. Bunlardan 60 dan fazlası 21-karbonlu cannabinoid tipinde yapılardır. THC' den sinheksil, nabilon ve levonatradol adıyla birçok sentetik bileşik üretilmiştir. Diğer başlıca canabinoid tipleri canabidioller ve canabinollerdir.Yukarıda kapsamlı özellikleri verilen Cannabis (kendir, kenevir, esrarotu) cinsi, daha çok uyuşturucu özellikleri ön plana çıkarılmakla birlikte, gerçekte çok amaçlı kullanım özellikleri olan bir bitkidir. Dahası, ?Şile Bezi? ve Rize Bezi? gibi özgün dokuma teknikleri ile beraber, geleneksel kültürümüzde de yer edinmiştir. Son yıllarda sentetik lifler kullanılmaya başlamışsa da, biyoması bu denli yüksek olan bir bitkiyi ihmal etmek çokta akılcı bir yaklaşım olarak görülemez. Çalışmamızda Ege Bölgesi'nde, Kütahya ilinde tarımı yapılan Cannabis sativa L. subsp. sativa alt türü çok yönlü olarak incelenmiştir. Bu bağlamda, tarla koşullarında ve saksılarda yetiştirilen bitkilerde farklı organ ve dokularının anatomik ve morfolojik yapısı, esrar olarak bilinen Tetra Hidro Cannabinol'un (THC) salgılandığı glandular tüylerin yapı ve yoğunlukları, ülkemizde farklı yörelere ait tohumların çimlenme fizyolojileri ve ayrıca yetişme koşulları gibi faktörler incelenmiştir. Bu çerçevede drog anatomisi üzerinde durulmuştur. Sonuçta Cannabis cinsinin yüksek oranda polimorfizm gösterdiği, taksonomik durumunun net olmadığı, temel yapısal özellikler bakımından benzerlikler göstermesine karşın, ayrıntıda farklılıklar görüldüğü ve bu farklılıklar ile THC içeriklerinin yörelere göre değiştiği görülmüştür.Anahtar kelimeler: Cannabis, Cannabis sativa L., Cannabaceae

Abstract:
The marihuana, cannabis, or hemp plant is one of the oldest psychoactive plants known to humanity. It is botanically classified as a member of the family Cannabaceae and the genus Cannabis. Most botanists agree that there are three species: Cannabis sativa, the most widespread of the three, is tall, gangly, and loosely branched, growing as high as twenty feet. Cannabis indica is shorter, about three to eight feet in height, pyramidal in shape and densely branched; Cannabis ruderalis is about two feet high with few or no branches. There are also differences among these species in the leaves, stems, and resin. According to an alternative classification, the genus has only one highly variable species, Cannabis sativa, with two subspecies, indica and ruderalis. The first is more northerly and produces more fiber and oil; the second is more southerly and produces more of the intoxicating resin. Cannabis has become one of the most widespread and diversified of plants. cultivated plant all over the world in a variety of climates and soils. The fiber has been used for cloth and paper for centuries and was the most important source of rope until the development of synthetic fibers. The seeds (or, strictly speaking, akenes) have been used as bird feed and sometimes as human food. The oil contained in the seeds was once used for lighting and soap and is now sometimes employed in the manufacture of varnish, linoleum, and artists' paints. The chemical compounds responsible for the intoxicating and medicinal effects are found mainly in a sticky golden resin exuded from the flowers on the female plants. The function of the resin is thought to be protection from heat and preservation of moisture during reproduction. The plants highest in resin therefore grow in hot regions like Mexico, the Middle East, and India. When the reproductive process is over and the fruits are fully ripe, no more resin is secreted. The cannabis preparations used in India often serve as a folk standard of potency. The three varieties are known as bhang, ganja, and charas. The least potent and cheapest preparation, bhang, is produced from the dried and crushed leaves, seeds, and stems. Ganja, prepared from the flowering tops of cultivated female plants, is two or three times as strong as bhang; Charas is the pure resin, also known as hashish in the Middle East. The marihuana plant contains more than 460 known compounds, of which more than 60 have the 21-carbon structure typical of cannabinoids. A number of synthetic congeners (chemical relatives) of THC have been developed under such names as synhexyl, nabilone, and levonatradol. The other two major types of cannabinoid are the cannabidiols and the cannabinols.Cannabis genus that we mentioned about is mostly put forward about narcotic characteristics. Actually it?s a very special plant which can be used in different ways. Moreover it has been taken a place in our traditional culture as a ?Şile bezi? or ?rize bezi?Althouh using synthetic fibers of late years, it is not a national approach to neglect such a plant with elevated biomass. Cannabis sativa L. subsp. Sativa is analyzed in different ways in our works in Aegean. We noted that it?s cultuvated in Kütahya on this context. We searched different organs? and histos? anatomic and morfological structure, known as esrar `Tetra Hidro Cannabinol?s secreted grandulars feathers? structure and density, belonging to different precincts germinals? grown conditions and germination physiology. We emhasized drog anatomy.In conclusion, it?s occured that Cannabis shows polimorfizm in a high ratio, in explicit taxonomic situation, despite exhibiting similarity on account of structurel speciality. It is seen disparities in details. It?s occured that these disparities and contents of THC can change according to precincts.Key words: Cannabis, Cannabis sativa L., Cannabaceae