Kuru tip yaşa bağlı makula dejenerasyonu hastalarında subtenon uygulanan trombositten zengin plazma tedavisinin etkinliğinin ve yaşam kalitesi ile ilişkisinin araştırılması
Evaluation of the efficacy of subtenon platelet-rich plasma therapy and its impact on quality of life in patients with dry age-related macular degeneration
Yazar: NİMET ZEYNEP TIRAŞ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM ŞAHİN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ORKUN SEVİK
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Coğrafik atrofi gelişmiş olan ileri evre yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD) hastalarına uygulanan otolog subtenon trombositten zengin plazma (TZP) enjeksiyonunun, coğrafik atrofinin ilerleyişi, okuma performansı ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Prospektif olarak planlanan çalışmaya coğrafik atrofisi bulunan 14 ileri evre kuru tip YBMD hastasının 28 gözü dahil edildi. Hastaların iyi gören gözlerine 4 hafta aralıklar ile 3 kez subtenon otolog TZP enjeksiyonu uygulandı. Hastaların kötü gören gözleri ise kontrol grubu olarak seçildi. Gözlerin değerlendirmesi işlem öncesi 0. haftada ve 3. enjeksiyon uygulandıktan 2 hafta sonrasında (10. haftada) yapıldı. Hastaların görme fonksiyonları; monoküler ve binoküler en iyi düzeltilmiş görme keskinlikleri (EİDGK), Minnesota Az Görme Okuma Testi (Minnesota Low Vision Reading Test; MNREAD) binoküler okuma performansı ve multifokal elektroretinografi (mfERG) tetkikleri ile değerlendirildi. Coğrafik atrofilerinin anatomik olarak değerlendirilmesi; hem fotoreseptör kaybı hem de retina pigment epiteli (RPE) atrofisini analiz eden GA Monitör yazılımı (RetInSight, Viyana, Avusturya) ve sadece RPE atrofisini analiz eden RegionFinder yazılımı (Spectralis®, Heidelberg Eng., Almanya) kullanılarak yapıldı. Yaşam kalitesi değerlendirilmesi için ise Ulusal Göz Hastalıkları Enstitüsü Görme İşlevi Ölçeği (National Eye Institute Visual Functioning Questionnaire-25; NEI-VFQ-25) ile uygulandı. Değerlendirilen monoküler parametreler (monoküler EİDGK, mfERG, RPE atrofisi ve fotoreseptör kaybı büyüme hızları) tedavi öncesi ve sonrasında gruplar arasında; binoküler parametreler (binoküler EİDGK, okuma performansı) ve yaşam kalitesi ölçeği ise tedavi öncesi ve sonrası olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Hastaların %71,4'ü (n=10) kadın, %28,6'si (n=4) ise erkekti. Hastaların ortalama yaşı 78,1±8,4 yıldı. Tedavi sonrasında hastaların okuma testi parametrelerinden okuma keskinliği (tedavi öncesi 0,4±0,4 logMAR; tedavi sonrası 0,3±0,4 logMAR, p=0,012) ve kritik baskı boyutunda (tedavi öncesi 0,6±0,3 logMAR; tedavi sonrası 0,5±0,3 logMAR, p=0,041)  anlamlı artış saptandı. Tedavi uygulanan gözlerde fotoreseptör kaybındaki büyüme hızı tedavi uygulanmayan gözlere göre anlamlı olarak daha yavaş olarak saptandı (sırasıyla, 0,3±0,6 mm2/yıl; 0,9±0,5 mm2/yıl, p=0,013). Tedavi ve kontrol grupları arasındaki mfERG P1 dalga amplitüd değişimleri incelendiğinde 1. halkada tedavi grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı (p=0,010). Tedavi sonrasında NEI VFQ-25 anketindeki genel görme, yakın aktivite, uzak aktivite, ruhsal sağlık, sosyal fonksiyon, rol güçlüğü, bağımlılık alt ölçeklerinde ve genel puanda istatistiksel olarak anlamlı bir artış saptandı (sırasıyla, p=0,012, p=0,003, p=0,036, p=0,001, p=0,005, p=0,012, p=0,042 ve p=0,001).
Sonuç: TZP tedavisi sonrasında okuma testi parametrelerinde ve yaşam kalitesi ölçeğinde anlamlı artış olduğu saptandı. TZP tedavisi uygulanan grupta fotoreseptör kaybındaki büyüme hızının kontrol grubuna göre daha yavaş olduğu tespit edildi. Çalışmada elde edilen bulgular TZP tedavisinin fotoreseptörlerin sağ kalımını destekleyebileceğini göstermektedir. Ancak bunu doğrulamak için daha uzun takip süreli ve daha geniş katılımcı grupları içeren çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Purpose: To evaluate the effects of autologous subtenon platelet-rich plasma (PRP) injections on the progression of geographic atrophy, reading performance, and quality of life in patients with advanced dry age-related macular degeneration (AMD) who have developed geographic atrophy.
Materials and Methods: This prospective study included 28 eyes of 14 patients bilaterally affected by advanced dry AMD who have developed geographic atrophy. Autologous subtenon PRP injections were administered to the eyes with better vision in all 14 patients thrice at four-week intervals. The eyes with worse vision were selected as the control group. The eyes were evaluated at baseline (week 0) and two weeks after the third injection (week 10). Visual function was evaluated by monocular and binocular best corrected visual acuity (BCVA), Minnesota Low Vision Reading Test (MNREAD) binocular reading performance and multifocal electroretinography (mfERG). Anatomical evaluation of geographic atrophy was performed using GA Monitor software (RetInSight, Vienna, Austria), which analyses both photoreceptor degeneration and retinal pigment epithelium (RPE) atrophy, and RegionFinder software (Spectralis®, Heidelberg Eng., Germany), which analyses only RPE atrophy. The National Eye Institute Visual Functioning Questionnaire-25 (NEI VFQ-25) was used to assess quality of life. Monocular parameters (monocular BCVA, mfERG, RPE atrophy and photoreceptor loss growth rates) were compared between the groups before and after treatment; binocular parameters (binocular BCVA, reading performance) and quality of life scale were compared before and after treatment.
Results: Of the 14 patients, 71.4% (n=10) were female, and 28.6% (n=4) were male, with a mean age of 78.1±8.4 years. After treatment, no significant difference was found in monocular and binocular BCVA, but significant improvements were observed in reading acuity (0,4±0,4 logMAR to 0,3±0,4 logMAR, p=0,012) and critical print size (0,6±0,3 logMAR to 0,5±0,3 logMAR, p=0,041). The growth rate of photoreceptor degeneration was significantly slower in the treated eyes compared to the untreated eyes (0.3±0.6 mm2/year vs. 0.9±0.5 mm2/year, p=0.013, respectively). A statistically significant increase was observed in P1 wave amplitude changes in the first ring between the treatment and control groups (p=0.010). Additionally, the NEI VFQ-25 survey showed significant improvements in general vision, near activity, distance activity, mental health, social function, role difficulty, dependency subscales, and overall score after treatment. (p=0.012; p=0.003; p=0.036; p=0.001; p=0.005; p=0.012; p=0.042 and p=0.001, respectively).
Conclusion: Significant improvements were observed in reading performance and quality of life metrics following PRP treatment. The rate of photoreceptor degeneration growth was slower in the PRP-treated group than in the control group. This study suggests that PRP treatment may support photoreceptor survival. However, studies with more extended follow-up periods and larger participant groups are needed to confirm this.