Türk göçebe sanatında ikonografi
Iconography of Turkish nomads' art
Yazar: FİGEN BALİ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ÇEŞMELİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Göçebe sanatı = Nomadic art ; Göçebeler = Nomads ; Hayvan figürleri = Animal figures ; Sanat = Art ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanat etkinlikleri = Art activities ; Sanat hareketleri = Art movements ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Erken Demir Çağından itibaren tarih sahnesinde etkili bir biçimde görülmeye başlayan İskitler ve sonrasında Hunlar kültürel ve siyasi açıdan Avrasya steplerine damga vurmuş önemli göçebe topluluklardır. Göçebe yaşamın getirdiği zorunluluklar gereği varlıklarını yer değiştirerek ve diğer topluluklarla mücadele ederek sürdüren bu göçebe topluluklar doğuda Çin'den batıda Tuna nehrine kadar olan steplerde hüküm sürmüşlerdir. Sanatlarında kendilerine has Hayvan Üslubunu oluşturmuş bu topluluklar gittikleri her yere kültürlerini ve inançlarını da götürmüşlerdir. Zaman içinde geçtikleri bölgelerdeki yerel kültürlerden de etkilendikleri gibi kendi kültür ve sanatları ile de yerel halkları etkilemişlerdir. 
Bu tezimizde göçebe Türk toplulukları İskitler ve Hunların inanışları ve bunların sanatlarına yansımaları hakkında seçilen bazı sanat eserlerinin yeniden ikonografik çözümlemelerinin yapılması amaçlanmıştır. İkonografik çözümlemeler yapabilmek için gerekli olan bilgiler ancak bu halkların mezarlarından çıkarılan arkeolojik buluntulardan ve yerleşik komşularının bıraktıkları yazılı kaynaklardan edinilebilmiştir. Seçilen eserlerin öncelikle detaylı tanımlamaları yapılmış, sonrasında da daha önce yapılmış çalışmalar ve değerlendirmelerle karşılaştırmalı olarak ikonografik çözümlemeler yapılmıştır. Çalışma eserlerle ilgili yapılan genel bir değerlendirme ile sonuçlandırılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: İskitler, Hunlar, İkonografi, Göçebe Sanatı, Göçebe Hayvan Üslubu

Abstract:
The Scythians and the Huns from the nomadic ensembles, which have been effectively seen on the stage of history since the Early Iron Age, are important nomadic communities that have marked the Eurasian steppes in cultural and political terms. As a need of the necessities of nomadic life, these nomadic communities, which displaced their existence and struggled with other communities, ruled the steppes from China in the east to the Danube in the west. These communities, which have created their own unique Animal Style in their art, have taken their cultures and beliefs everywhere they go. As they were affected by the local cultures in the regions they passed through, they influenced the local people with their own culture and arts.
In this thesis, it is aimed to make re-iconographic analysis of some selected art works about the beliefs of the nomadic Turkish communities, Scythians and Huns and their reflections of their beliefs on their art. The information needed to make the iconographic analyzes can only be obtained from the archaeological finds from their graves and from the written sources left by their resident neighbours. Detailed descriptions of the selected works were made first, and then iconographic analyzes were made in comparison with previous studies and evaluations. The study was concluded with a general evaluation of the works.
Key words: Scythians, Huns, Iconography, Nomadic Art, Animal Style