Üniversite öğrencilerinde çalışma bağlılığı, yılmazlık, öz düzenleme ve okul tükenmişliğinin incelenmesi
The investigation of study engagement, resilience, self-regulation and school burnout in university students
Yazar: CANSU HAZAL GÜÇLÜ
Danışman: PROF. DR. SELAHİDDİN ÖĞÜLMÜŞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Okul bağlılığı = School attachment ; Okul tükenmişliği = School burnout ; Tükenmişlik = Burnout ; Yılmazlık = Resiliency ; Çalışma = Work ; Çalışma tutumları = Working attitudes ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öğrenci bağlılığı = Student engagement ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin çalışma bağlılığı, okul tükenmişliği, yılmazlık ve öz düzenleme becerileri arasındaki ilişkiler, bu değişkenlerin zamana bağlı değişimleri ve birbirleriyle olan ilişkileri incelenmiştir. Birinci ölçüm için Ankara'da çeşitli üniversite ve fakültelerde öğrenim gören toplam 540 üniversite öğrencisine ulaşılmış, dört ay sonra aynı çalışma grubuna tekrar ulaşılarak 333 kadın 33 erkek (X̄=21,92) toplam 366 katılımcıyla çalışmaya devam edilmiştir. Çalışmanın verileri için Kişisel Bilgi Formu'nun yanı sıra, Utrecht İşe Bağlılık Ölçeği-Öğrenci Formu, Okul Tükenmişliği Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık (Yılmazlık) Ölçeği ve Öz Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır. Öğrencilerin çalışma bağlılığı, okul tükenmişliği, yılmazlık ve öz düzenleme becerilerinin yaş, cinsiyet, üniversite ve bu üç değişkenin temel ve ortak etkilerine göre incelenmesi için çok değişkenli varyans analizi (MANOVA), öz düzenlemenin yılmazlık, okul tükenmişliği ve çalışma bağlılığı arasındaki aracılık rolünü incelemek için yol analizi ve son olarak çalışma bağlılığı, okul tükenmişliği, yılmazlık ve öz düzenlemenin zamana bağlı değişimi ve bu değişkenlerin birbirleriyle olan ilişkilerini incelemek amacıyla çapraz zaman gecikmeli panel desen analizi yapılmıştır.
Çalışma bulgularına göre, öğrencilerin çalışma bağlılığı, okul tükenmişliği, öz düzenleme ve yılmazlık düzeylerinin üniversiteye, üniversite ve cinsiyetin ortak etkisine göre farklılaştığı görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin öz düzenlemeleri üniversite ve yaşın ortak etkisine göre farklılaşmaktadır. Yol analizi sonucunda, okul tükenmişliği ve çalışma bağlılığı arasında öz düzenlemenin kısmi aracılık rolü olduğu bulunmuştur. Son olarak yapılan çapraz gecikmeli panel desen analizi sonucunda, çalışma bağlılığının zamanla azaldığı, öğrencilerin çalışma bağlılıklarının ilerideki okul tükenmişliklerini etkilemekte olduğu, okul tükenmişliğinin zamanla arttığı ve çalışma bağlılığını olumsuz yönde etkilediği, öz düzenlemenin zamanla arttığı ve yılmazlığı olumsuz yönde etkilediği, yılmazlığın zamanla azaldığı, öz düzenlemeyi olumlu etkilediği ve çalışma bağlılığını olumsuz yönde etkilediği bulunmuştur. Bulgular ilgili alanyazın eşliğinde tartışılmış, sonraki çalışma ve uygulamalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In present study, the relationships between university students' study engagement, school burnout, resilience and self-regulation, the changes over time of these variables and their relationships with each other were examined. For the first measurement of the research, a total of 540 university students were reached, the same study group was reached again four months after the first measurement, and the study was continued with a total of 366 participants, 333 women and 33 men (X̄=21.92). In addition to the Personal Information Form, Utrecht Work Engagement Scale-Student Form, School Burnout Inventory, Resilience Scale for Adults and the Self-Regulation Questionnaire was used. Multivariate analysis of variance (MANOVA) performed to examine the main and the joint effects of age, gender, university on students' study engagement, school burnout, resilience and self-regulation. A path analysis was conducted to examine the mediating role of self-regulation between resilience, school burnout and study engagement and lastly a cross-lagged panel analysis was used to examine the change of study engagement, school burnout, resilience and self-regulation over time, and the relationships of these variables with each other.
According to the findings, students' levels of study engagement, school burnout, self-regulation and resilience levels differed depending on the university and the joint effect of university and gender. In addition, students' self-regulation levels differed according to the joint effect of university and age. Path analysis revealed the partial mediating role of self-regulation in the relationship between resilience, school burnout and study engagement. Lastly, according to the cross-lagged panel analysis, study engagement decreased over time, students' study engagement affected their future school burnout, school burnout increased over time and negatively affected study engagement, self-regulation increased over time and negatively affected resilience, resilience decreased over time, positively affected self-regulation and negatively affected study engagement. The findings were discussed in the light of the relevant literature, and suggestions were presented for further studies and applications.