Eğitim yöneticilerinin teknolojik liderlik yeterliliklerinin okullarda öğrenme analitiği kültürü oluşturma bağlamında incelenmesi
An examination of the technological leadership competencies of education managers in the context of creating a learning analytics culture in school
Yazar: SERAP ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET FARUK LEVENT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitim alanındaki verilerin her saniye, hızlı bir şekilde arttığı günümüzde bu veriyi yönetebilmek, ayıklamak ve eğitim niteliğinin geliştirilmesi amacıyla kullanabilmek okul yöneticileri için gerekli olan temel bir beceri haline gelmiştir. Bu bağlamda öğrenme sürecini dijital olarak takip ederek öğrenci davranışlarının analizi ve kişiselleştirilmiş geribildirimlere imkan sağlayan öğrenme analitiği ülkemizde yeni bir alan olarak ortaya çıkmıştır. Öğrenme analitiği uygulamalarının okullardaki uygulayıcıları olan okul yöneticilerinin verimli olabilmeleri için teknolojik liderliğe ilişkin yeterliklere sahip olması beklenmektedir. Ancak ülkemizde bu alandaki yeterlikler konusunda kurumsal bir politika olmamasından dolayı eğitim yöneticilerinin teknolojik liderlik düzeyleri ve okullarda öğrenme analitiği uygulamaları konusunda kurumlar arasında farklılıklar görülmektedir. 21. Yüzyılda ülkemizin ihtiyaç duyduğu insan gücünün nitelikleri düşünüldüğünde bu farklılıkların bu kurumlardan mezun olan öğrenciler arasında ciddi bir farklılık oluşturacağı öngörülmektedir. Bu bağlamda okullarda eğitim yöneticilerinin liderliğinde standart bir öğrenme analitiği kültürü oluşturulmasına yönelik uygulamaları incelemek, olası farklılıkları ve çatışmaları azaltmak ve eğitim verilerini daha nitelikli takip edebilmek açısından önem arz etmektedir.
Karma yöntem araştırmalarında açıklayıcı ardışık desen ile yürütülen bu çalışmanın amacı okul yöneticilerinin teknoloji standartlarına yönelik özyeterliklerini okullarda öğrenme analitiği kültürü oluşturma bağlamında incelemektir. Araştırmanın nicel boyutunda Eğitim Teknolojisi Standartlarına Yönelik Öz-Yeterlik Ölçeği (ETSYÖ), İstanbul ilinde görev yapmakta olan 600 eğitim yöneticisine uygulanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise, nitel araştırma yöntemlerinde olan etnografik durum çalışması uygulanmıştır. Bu kapsamda yaklaşık bir yıl süren veri toplama sürecinde 18 kişi ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler sonrasında bu gruptan seçilen 5 eğitim yöneticisi özelinde 20 hafta boyunca gözlem yapılmıştır. Araştırmanın etnografya süresince görüşlerine başvurulan ve alıntı yapılan kişi sayısı öğretmenler, veliler ve diğer okul çalışanları olmak üzere toplam 37 kişidir. Araştırmanın etnografik süreç verilerini yarı yapılandırılmış görüşmeler, ses kayıtları, alan notları, toplantı tutanakları oluşturmaktadır. Verilerin analizinde bilgisayar destekli nitel veri analizi programlarından MAXQDA programından destek alınmıştır. 
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, katılımcı okul yöneticilerinin teknolojik standartlara yönelik özyeterlikler açısından kendilerini orta ve üzeri düzeyde olarak ifade ettiği görülmektedir. Ancak araştırmanın nitel kısmında yapılan görüşmeler ve daha sonra uygulanan etnografik araştırma sürecinde özellikle devlet okullarında teknolojik yeterliklerin kullanımının ve öğrenme analitiği uygulamalarının birçok nedene bağlı olarak kısıtlı düzeyde kaldığı görülmektedir. Okullarda öğrenme analitiği uygulamalarının tam anlaşılamamış olması ve bu uygulamalara zemin hazırlayacak etkili bir yazılım sisteminin kullanılmaması, öğrenme analitiğinin önündeki en önemli engeller olarak ön plana çıkmaktadır.
Araştırmadan elde edilen bir diğer bulgu ise ülkemizde bu konuda uygulanan standart bir bakanlık politikası olmamasından dolayı her okulda farklı uygulamaların yapılmasıdır.  Etnografik araştırma bulguları devlet okulları ve özel okullar arasında ortaya çıkan uygulama farklılıklarına ek olarak aynı kurumda görev yapmakta olan okul yöneticilerinin dahi kişisel faktörlere bağlı olarak farklı uygulamalar yaptıklarını göstermektedir. Elde edilen bu bulgular çerçevesinde okul yöneticilerinin bu konuda daha nitelikli uygulamalar yapması için öğrenme analitiği kavramının daha iyi anlaşılması adına bakanlık düzeyinde eylem planları oluşturulması önem arz etmektedir.

Abstract:
The amount of data in the field of education is increasing rapidly every second today and, it has become extremely significant basic skill for educational leaders to be able to manage, sort and use this data to improve the quality of education. In this context, learning analytics, which enables the analysis of learner behavior and personalized feedback by following the learning process digitally, has emerged as a new field in our country. In order for educational administrators, who are the implementers of learning analytics applications in educational institutions, to be productive, they must have a certain level of competence in technological leadership. However, since there is no institutional policy regarding competencies in this field in our country, the technological leadership levels of educational administrators and learning analytics applications in schools vary significantly between institutions. Considering the qualifications of the manpower that our country needs in the 21st century, it is predicted that these differences will create a serious gap between the students graduating from these institutions. In this context, creating a standard learning analytics culture in schools under the leadership of education managers is important in terms of reducing differences and conflicts that may occur in the future and conducting the educational data in a more qualified manner.
The aim of this study, which was conducted with an explanatory sequential design which is one of mixed methods research, is to examine the self-efficacy of educational administrators towards technology standards in the context of creating a culture of learning analytics at schools. In the quantitative dimension of the research, the Self-Efficacy Scale for Educational Technology Standards (ETSYÖ), was applied to 600 school administrators working in Istanbul. In the qualitative dimension of the research, an ethnographic case study, which is one of the qualitative research methods, was applied. In this context, during the data collection process, which took approximately one year, following semi-structured interviews with 18 education managers, 5 school administrators selected as a sample were observed for 20 weeks. The total number of people whose opinions were consulted and quoted during the ethnography of the research was 37 people, including teachers, parents and other school employees. The ethnographic process data of the research consists of semi-structured interviews, audio recordings, field notes and meeting reports. MAXQDA software was used for analyses of the obtained data.
The findings of the study revealed that school administrators define themselves as medium or above in terms of self-efficacy for technological standards. However, during the interviews conducted in the qualitative part of the research and the subsequent ethnographic research process, it was observed that the use of technological competencies and learning analytics applications, especially in public schools, remained at a very limited level due to many reasons.  Learning analytics applications in schools are not fully understood and an effective software system that will pave the way for these applications is not used. These situations stand out as the most important obstacles to learning analytics. Another finding obtained from the research is that since there is no standard ministry policy on this issue in our country, practices in the school vary greatly. Ethnographic research findings show that in addition to the differences in practice between public and private schools, even school administrators working in the same institution make different practices depending on personal factors. Within the framework of these findings, it is important to create action plans at the ministry level to better understand the concept of learning analytics so that school administrators can make more qualified practices in this regard.