1960-1980 arasında yayımlanan romanlarda Almanya'ya göç konusunun incelenmesi
Analyzing the subject of migration to Germany in novels published between 1960-1980
Yazar: SAFİNAZ KURU
Danışman: PROF. DR. YAKUP ÇELİK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Roman = Novel

Özet:
İnsanlık tarihinde önemli bir yeri olan göç, Türkiye için de önemli bir toplumsal olgudur. İç göçler kadar dış göçler de hem toplum yaşamını hem de edebiyatı etkilemiştir. 1961 yılından itibaren Almanya'ya yapılan işçi göçü edebiyatımızda göç konusunu işleyen eserlerin artması bu alandaki akademik çalışmaların ivme kazanmasında önemli bir dönüm noktası olmuştur.
Bu çalışmada 1960-1980 arasındaki romanlar yayımlanma tarihine göre sıralanarak ele alınmış, yazarların Almanya'ya göç edip etmedikleri, romanın künyesi ve varsa yazarın biyografisi ile kesişen yönleri kısaca aktarılmıştır. İlk bölümde edebiyatta göçün yeri, Almanya'ya işçi göçünün sebep ve sonuçları ile Almanya'ya işçi göçünün Türk edebiyatına yansıması ele alınmıştır. İkinci bölümde romanların yapı incelemesi bütün yönleri ile yapılmakla beraber özellikle mekân ve kişi incelemesi yapılırken konunun göç olmasından kaynaklı daha detaylı çalışılmıştır. Türkiye'deki mekanalar, yollardaki mekânlar ve Almanya'daki mekânlar fiziki özellikleri, kişilerin ruhsal durumuna etkileri bakımından incelenmiştir. Her bir roman diğerlerinden bağımsız olarak ele alınıp detaylı incelenmekle beraber çalışmanın sonuç kısmında ortak yönleri tespit edilerek vurgulanmıştır.
Çalışmanın üçüncü bölümünde incelen romanlardaki ortak temalar başlıklara ayrılarak romanlar bu başlıklar altında topluca değerlendirilmiştir. Gidiş ve dönüş yolunda yaşananlar, araba sevdası, yalnızlık, ezilmişlik, aidiyet problemleri, eğitim, ailevi problemler, sağlık ve iş kazaları, ölümler, geriye dönenlere toplumun bakışı genel başlıklardır. Almanya'ya gidenler ve geride kalanlar; kadın, çocuk, erkekler olmak üzere alt başlıklara ayrılmıştır. Göçün yaşa, cinsiyete, kişinin etken veya edilgen konumda oluşuna göre etkileri araştırılmıştır.
Konun göç olması çalışmanın tarihi ve sosyolojik arka planını da sunmayı gerekli kılmış, romanlar ele alınırken bu alanlarda incelenen kaynaklardaki bilgilerden de faydalanılmıştır. Almanya'ya göçün sosyolojik etkilerinin roman yazarı tarafından esere nasıl aktarıldığı, bu romanların hangi roman anlayışına çerçevesinde değerlendirilebileceği tespit edilmeye çalışılmıştır.
İncelenen eserlerde dil ve anlatımın yalın olduğu, üslup kaygısından çok sosyal mesajların ön plana alınarak işçiler ve onların yakınlarının problemleri üzerinde durulduğu görülmüştür. Ana konu göç olmakla beraber konun farklı yönlerden ele alındığı, yazarın eğitimi ve göçten beklentilerinin bunda belirleyici olduğu görülmüştür.

Abstract:
Migration, which has played a significant role in the historical development of humanity, is also a prominent social phenomenon in Turkey. Both international migration and domestic migration have had an impact on the social fabric of societies and the development of literature. The labor migration to Germany since 1961 has been an important turning point in the acceleration of academic studies in this field in accordance with the increase in the number of works dealing with the subject of migration in our literature. 
In this study, the novels between 1960-1980 are analyzed in order of publication date. whether the authors migrated to Germany or not, the masthead of the novel and the intersecting aspects of the novel with the biography of the author, if any, are briefly mentioned. In the first part, the place of migration in literature, the causes and consequences of labor migration to Germany and the reflection of labor migration to Germany on Turkish literature are discussed. In the second part, the structure of the novels is analyzed in all aspects, with a particular focus on the analysis of the places and the characters, on the account of the fact that subject matter is migration. The places in Turkey, the places on the route and the places in Germany are analyzed in terms of their physical characteristics and their effects on the mental state of the characters. While each novel is evaluated independently and in depth, the common characteristics are highlighted and emphasized in the conclusion part.
 In the third part of the study, the common themes in the novels analyzed are divided into categories and the novels are evaluated collectively under these categories. The common themes are the experiences on the way to Germany and on the way back to Turkey, the love of cars, loneliness, oppression, problems of belonging, education, family problems, health and work accidents, deaths, and the society's view of those who return permanently. Those who went to Germany and those who stayed behind are divided into subheadings as women, children, and men. The effects of migration have been studied based on age, gender, and whether the character is in an active or passive position. 
The fact that the subject is immigration made it necessary to present the historical and sociological background of the study, and the information in the sources examined in these fields was also utilized while analyzing the novels. It has been attempted to determine how the sociological effects of immigration to Germany were reflected on the novels by the novelists, and what conceptual framework could be utilized to handle these novels. 
The works under study suggest that the language and narrative used in the novels are simple. The novelists mainly prioritize social messages rather than style concerns, especially focusing on the problems of workers and their families. Although the main subject is migration, it has been observed that the subject is handled by the novelists from varying perspectives and that the author's education and expectations from migration are decisive in this term.