Kahramanmaraş ilinde buğday tarlalarında görülen yaprakbitlerinin populasyon yoğunlukları ve doğal düşmanları
Population densities of wheat aphids and their natural enemies in Kahramanmaraş province
Yazar: GÖKHAN BİLGİN
Danışman: Y.DOÇ.DR. TÜLİN ÖZSİSLİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kahramanmaraş ilinde 2001 yılında, buğday yaprakbitlerinin populasyonyoğunlukları ve doğal düşmanlarını saptamak amacı ile farklı yerlerdeki 5 buğdaytarlasında çalışmalar yapılmıştır. Tarlalardan üçünde Golia diğer ikisinde Zenitbuğday çeşitleri yetiştirilmiştir. Her tarlada buğdayın gelişme dönemleri süresincehaftada bir kez olmak üzere sayım yapılmış ve 4 farklı yaprakbiti türüRhopalosiphum padi (L.), Sitobion avenae (Fabricius), Schizaphis graminum (Rondani)ve Metopolophium dirhodum (Walker) saptanmıştır.Buğday tarlalarında bitkilerin bütün gelişme dönemlerinde baskın olan tür R.padi olmuştur. Sapa kalkma döneminde tarlalardan ikisinde R. padi'nin populasyonusırası ile 11.7 (Golia çeşidinde) ve 13.0 (Zenit çeşidinde) birey/bitki olmuş ve tepenoktasına ulaşmıştır. Bitkilerin özellikle sapa kalkma, başaklanma ve olgunlaşmadönemlerinde görülen S. avenae'nın en yüksek populasyon yoğunluğu 0.4-2.4birey/bitki arasında değişmiştir. S. graminum ve M. dirhodum yaprakbiti türleri isebuğdayların değişik gelişme dönemlerinde farklı zamanlarda oldukça düşükyoğunluk göstermişlerdir. Yaprakbitlerinden R. padi ve S. avenae'nın yaş dağılımlarısaptanmıştır. Buğdayın kardeşlenme döneminde R. padi'nin ve sapa kalkmadöneminde de S. avenae'nın populasyonu kanatlı ve kanatsız ergin bireyler ilebaşlamıştır. Buğdayın başaklanma döneminde R. padi'nin ve olgunlaşma dönemindeise S. avenae'nın bitkilerden göç edecek olan kanatlı erginleri oluşmuştur.Buğday tarlalarında yaprakbitlerinin doğal düşmanları yoğun olarak faaliyetgöstermiştir. Yaprakbiti parazitoiti Aphidius uzbekistanicus Luzhetzki'unparazitleme oranında R. padi'nin yoğun olduğu iki tarladan birinde tepe noktasıoluşmasından bir hafta, diğerinde ise iki hafta sonra belirgin bir artış meydanagelmiştir. A. uzbekistanicus tarlalarda buğdayın değişik dönemlerinde R. padiIIIÖZET M. Gökhan BİLGİNpopulasyonunun baskı altına alınmasında önemli rol oynamıştır. Coccinellidler R.padi ve özellikle de S. avenae populasyonları üzerinde etkinlik göstermişlerdir. S.avenae ile aynı dönemlerde bitkilerde görülmeye başlayan syrphidlerin en etkiliolduğu yaprakbiti türü S. avenae olmuştur. Entomopatojen funguslar buğdayınkardeşlenme ve sapa kalkma döneminde R. padi populasyonunu infekte etmişlerdir.Fakat özellikle S. avenae'nın bitkilerde bulunduğu yağışın az olduğu dönemlerdeyaprakbitlerinde infektelenme meydana gelmemiştir.Anahtar Kelimeler : Rhopalosiphum padi, Sitobion avenae, Aphidius uzbekistanicus,buğday, yaprakbiti populasyonu, entomopatojen fungus, Coccinellidae, SyrphidaeIV

Abstract:
In this study, the population densities of aphids in five wheat fields in differentlocations in Kahramanmaras were was investigated and their natural enemies weredetermined in 2001. Golia wheat cultivar was grown in three fields and Zenit wheatcultivar was grown in the other fields. Aphids were counted only once a week duringwheat growing season. The existence of four aphid species; Rhopalosiphum padi (L.),Sitobion avenae (Fabricius), Schizaphis graminum (Rondani) and Metopolophiumdirhodum (Walker) was detected in all the fields.Rhopalosiphum padi was the dominant species in the wheat fields during wholeperiod of the growth. The population of R. padi was 11.7 (Golia wheat cultivar) and13.0 (Zenit wheat cultivar) (individual/plant) during the jointing stage of wheatgrowth in two fields and reached the peak. During the periods of jointing, headingand maturation, the maximum population density of S. avenae was 0.4-2.4(individual/plant). The aphid species, S. graminum and M. dirhodum, had quite lessdensities during various growth periods of wheat at the different time. The agedistribution of R. padi and S. avenae were determined. R. padi and S. avenaepopulations initiated by alate and apterous adults at tillering and jointing stages ofwheat growth, respectively. Migratory alate adults of R. padi and S . avenae occurredduring the period of heading and maturity, respectively.The natural enemies of aphids were intensively active in the wheat fields.Parasitism percentage of Aphidius uzbekistanicus Luthetzki obviously increased afterone week and two weeks after, the peak population of R. padi occurred in twodifferent fields. A. uzbekistanicus had an important role on the suppression of R. padipopulation in the wheat fields during different periods. The coccinellids had greatinfluence on the population of S. avenae and R. padi. Syrphids, observed on theVABSTRACT M. Gökhan BİLGİNplants at the same period with the S. avenae population had the highest effect onS. avenae. The entomopathogenic fungi infected R. padi population during the periodstillering and jointing wheat growth. However, S. avenae were not infected as theirexistence coincided with the period of less rainfall.Key Words: Rhopalosiphum padi, Sitobion avenae, Aphidius uzbekistanicus, wheat,aphid population, entomophatogenic fungi, Coccinellidae, ShryphidaeVI