Hastane yatışı gerektiren akut bronşiyolitli süt çocuklarının klinik, demografik ve laboratuvar özellikleriyle antibiyotik kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of antibiotic usage, clinical, demographic and laboratory findings in infants with acute bronchiolitis who are admitted to hospital
Yazar: AYŞE ELANUR KURTDAN DALKILIÇ
Danışman: PROF. DR. ÇAĞATAY NUHOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Bebekler = Infant ; Bronşiyal hastalıklar = Bronchial diseases ; Bronşiyolit = Bronchiolitis ; Demografi = Demography ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Laboratuvar teknikleri = Laboratory techniques ; Tedavi = Treatment

Özet:
Giriş ve Amaç: Akut bronşiolit süt çocuklarında görülen etiyolojide sıklıkla viral etkenlerin rol oynadığı, bronşiollerin inflamasyonuyla seyreden bir alt solunum yolu hastalığıdır. Bronşiolitte tedavi destek tedavisidir. Gözlemsel verilere göre çoğu merkezde bronşiolit tanı ve tedavi kılavuzuna uyum oranı düşüktür. Bu çalışmada hastane yatışı gerektiren akut bronşiyolit olgularında gereksiz antibiyotik kullanımının önlenmesi amaçlanmaktadır.

Gereç ve yöntem: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıp Fakültesi Haydarpaşa Numune Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Kliniği Servisi'nde Şubat 2020 ve Mayıs 2020 tarihleri arasında solunum sıkıntısı, takipne, hışıltılı solunum ve ateş yüksekliği şikayetlerinden birisi veya birkaçı ile başvurup akut bronşiyolit ve/veya alt solunum yolu enfeksiyonu tanısı ile serviste yatmakta olan 1 ay- 2 yaş grubunda olan 117 hasta üzerinde prospektif olarak yapılmıştır. Her sabah klinik vizitinde bir gün önce servise yatırılmış olan akut bronşiyolit / alt solunum yolu enfeksiyonu olup dahil edilme kriterlerini karşılayan olguların klinik, demografik, laboratuvar verileri olgu rapor formuna kaydedilerek, varsa antibiyotik tedavisi not edilip, hastanın klinik seyri taburcu olana dek günlük olarak izlenmiştir. Antibiyotik başlanma endikasyonu klinik ve laboratuvar verileri ışığında değerlendirilerek klinik seyri izlenmiştir.

Bulgular: Çalışmaya 117 hasta alındı. Hastaların %53,85'i erkek, %46,15'i kızdır. Hastaların yaşları, 1-6 ay, 7-12 ay ve 13-24 ay olarak sınıflandırılmıştır ve sırasıyla yüzdelikleri %52,99, %20,51, %26,5 olarak dağılmıştır. Çalışmamıza dahil olan hastalarımızın tanı gruplandırması; alt solunum yolu enfeksiyonu, bronkopnömoni ve bronşiyolit şeklinde yapılmıştır ve yüzdeleri ise sırasıyla %70,09, %8,55 ve %21,37'dir. Etkenlerin dağılım yüzdeleri etken tespit edilemeyen, viral etken saptanan, bakteriyel etken saptanan ve hem bakteriyel hem viral etken saptanan olmak üzere sırasıyla %53,85, %20,51,
%18,8 ve %6,84'tür. Lökosit değeri normal olan hastaların %60'ında CRP normal bulunmuştur. Hastalarımızda antibiyotik tedavisi verilmeyenlerin %88,9'unun akciğer grafisinde infiltrasyon saptanmamıştır. Saptanan etkenin bakteriyel ve viral olması ile akciğer grafisinde infiltrasyon varlığı, antibiyotik kullanımı, CRP'nin normal veya yüksek olması, lökosit değerleri, lenfosit değerleri ve nötrofil değerleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. 117 hastanın 99'una antibiyotik başlanmıştır. Hastaların
 
%53,8'inde etken tespit edilememiştir. Etken tespit edilemeyenlerin %63,5'inde CRP normal bulunmuş ancak bu hastaların %81'inde antibiyotik kullanıldığı görülmüştür. Solunum panelinde %10,3 haemofilus influenzae, %6,8 streptekokus pneumonia, %3,4 oranında da her iki etken tespit edilmiştir. %8'inde viral etkenlerle haemofilus influenzae veya streptokokus pneumonia ya da her ikisi birlikte saptanmıştır. Bu etkenlerin elde edildiği 31 hastanın 16'sının altı aydan küçük, 7'sinin ise dört aydan küçük olduğu görüldü.1 hasta ailesinin aşı karşıtı olması nedeniyle aşılanmamıştı. 5 hastanın ise aşı durumuyla ilgili bilgi alamadık. 10 hastanın aşı takvimine uygun olarak aşılandığı bilgisine ulaşıldı.
Akciğer grafisinde infiltrasyon olmaması, hışıltı varlığı ve CRP'nin normal olmasıyla etkenin viral olması arasında ilişki saptanmamıştır. CRP'nin yüksek olması, lökositin düşük veya yüksek olması nötrofilin düşük olması nötrofilin yüksek olması, lenfositin düşük olması lenfositin yüksek olması ve akciğer grafisinde infiltrasyonun var olması ile bakteriyel etken olması arasında ilişki bulunamamıştır.
Sonuç: Akut bronşiolit olgularında antibiyotik kullanımı tedavide yeri olmadığı halde tespit edilen etkenden ve laboratuvar verilerinden bağımsız olarak sıktır.
Anahtar Kelimeler: Bronşiolit, süt çocuğu, demografik özellikler, klinik bulgular, laboratuar bulguları, tedavi, antibiyotik

Abstract:
Background and Objectives: Acute bronchiolitis is a lower respiratory tract disease with inflammation of the bronchioles, in which viral factors often play a role in the etiology seen in infants. Treatment for bronchiolitis is supportive therapy. According to observational data, compliance with bronchiolitis diagnosis and treatment guidelines is low in most centers. In this study, it is aimed to prevent unnecessary antibiotic use in acute bronchiolitis cases requiring hospitalization.

Materials and Methods: This study was conducted at the University of Health Sciences, Faculty of Medicine, Haydarpaşa Numune Health Application and Research Center, Pediatric Clinic Service, between February 2020 and May 2020, who presented with one or more of the complaints of respiratory distress, tachypnea, wheezing and fever, and acute bronchiolitis and/or lower respiratory tract infection. This study was conducted prospectively on 117 patients aged 1 month-2 years who were hospitalized in the service with the diagnosis of infection. The clinical, demographic and laboratory data of the patients who were admitted to the service the day before during their clinical visit and met the inclusion criteria were recorded in the case report form, antibiotic treatment was noted, if any, and the clinical course of the patient was followed up daily until discharge from hospital. Antibiotic initiation indication was evaluated in the light of clinical and laboratory data, and its clinical course was followed.

Results: 117 patients participated in the study. 53,85% of the patients were boys and 46.15% were girls. The ages of the patients were classified as 1-6 months, 7-12 months and 13-24 months and their percentages were distributed as 52,99%, 20,51% and 26,5%, respectively. Diagnostic grouping of our patients included in our study; lower respiratory tract infection, bronchopneumonia and bronchiolitis, and their percentages were 70,09%, 8,55% and 21,37%, respectively. The distribution percentages of the agents are 53,85%, 20,51%, 18,8% and 6,84%, respectively, with no agent detected, viral agent detected, bacterial agent detected, and both bacterial and viral agent detected. CRP was found to be normal in 60% of patients with normal leukocyte levels. In our patients, 88,9% of those who were not given antibiotic treatment did not find infiltrates on chest X-ray. No statistically significant correlation was found between the bacterial and viral nature of the detected agent and the presence of infiltration on chest X-ray, antibiotic use, normal or high CRP, leukocyte
 
values, lymphocyte values and neutrophil values. Antibiotics were started in 99 of 117 patients. The causative agent could not be detected in 53,8% of the patients. CRP was found to be normal in 63,5% of those who could not be identified, but antibiotics were used in 81% of these patients. In the respiratory panel, 10,3% haemophilus influenzae, 6,8% streptococcus pneumonia, and 3,4% both factors were detected. Haemophilus influenzae or streptococcus pneumoniae or both were detected with viral agents in 8% of them. Of the 31 patients with these factors, 16 were younger than 6 months and 7 were younger than 4 months. 1 patient was not vaccinated due to his family being anti-vaccine. We could not obtain information about the vaccination status of 5 patients. It was found that 10 patients were vaccinated in accordance with the vaccination schedule.
There was a correlation between absence of infiltration on chest X-ray, presence of wheezing and normal CRP being viral. No correlation was found between high CRP, low or high leukocyte levels, low neutrophils, high neutrophils, low lymphocytes, high lymphocyte levels, presence of infiltration on chest X-ray and bacterial agent.

The use of antibiotics in acute bronchiolitis cases is frequent, regardless of the detected agent and laboratory data, although it has no place in the treatment.

Key Words: Bronchiolitis, infant, demographic characteristics, clinical findings, laboratory findings, treatment, antibiotic