"İlmin baştan çıkaran ve insanı sarhoş eden sihri": Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Kürtlük hakikatinin bilimsel inşası
"The tempting and intoxicating magic of science": The scientific construction of the kurdishness truth from the Ottoman to the Republic
Yazar: BAHTİYAR MERMERTAŞ
Danışman: PROF. DR. SİBEL YARDIMCI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Politik kültür =   ; Siyasi kültür = Political culture ; Türk milliyetçiliği = Turkish nationalism

Özet:
Bu tez çalışması, son dönem Osmanlı'da başlayıp Cumhuriyet'le devam eden süreçte Kürtlüğü sorunsallaştıran bilimsel ve/veya bilimsellik atfedilen metinlerin epistemolojik analizini yaparak, şimdiyi kuran tarihsel kategorileri anlamaya çalıştı. Böylelikle Kürtlerin geçmişteki bilinme (savoir) biçiminin bugünün hakikati, deneyimi ve pratiği üzerindeki etkisini tartışmayı hedefledi. Bilimsel bilgi hem yönetimsel mantıkla işleyen devleti belirler hem de yönetim stratejileri ve teknolojilerince belirlenir. Bununla ilişkili olarak bilimsel bilgi bir tür hakikat inşa ederek bireyin, toplumun, devletin mevcut ve muhtemel bilme, düşünme, söylem üretme ve pratiğini tanımlar. Bilimsel bilgi inşa ettiği hakikatle birey, toplum, devlet ve bizzat Kürtlerin, Kürtlükle ilgili söylemini, bilgisini ve tasavvurunu tanımlar. Zira tarihsel bir söylem hem döneminin epistemesi tarafından koşullanır hem de farklı formlarda da olsa şimdiye taşar. Haliyle Kürtlerle ilgili üretilen bilimsel bilgi, üretildiği tarihsel dönemle sınırlı bir söylem değildi. Aksine oluşturduğu hakikat etkileri, öznellik, güç ve stratejik süreçlerle sonrasında üretilen bilgiyle eklemlenerek varlığını sürdürüyor. Dolayısıyla Osmanlı'nın son dönemlerinde üretilen bilimsel bilgiyle Kürtlük üzerinde bir hakikat inşa edildi ve söz konusu hakikat Cumhuriyet'le birlikte iktidar stratejisine eklemlenerek bir hakikat rejimine dönüşüp toplumsal ve siyasal alana dayatıldı. Bu dönemde Kürtlere dair oluşturulan hakikat, günümüzde de farklı söylem, pratik ve temalarla varlığını devam ettiriyor.

Abstract:
This thesis tries to understand the historical categories that constitute present by making an epistemological analysis of the scientific and/or supposedly scientific texts that problematize Kurdishness in the process started in the last period of the Ottoman Empire and continued with the Republic. Thus, it aims at discussing how the way Kurdish people were known in the past (savoir) affected today's truth, experience and practice. Scientific knowledge both determines the state that operates with administerial logic and is determined by govermental strategies and technologies. In relation to this, scientific knowledge defines the existing and prospective of knowing, thinking, producing discourse, and practice of the individual, society and state by constructing a category of truth. Scientific knowledge, with the truth it constructs, defines the discourse, knowledge and imagination of the individual, society, state and the Kurds themselves about Kurdishness. Because a historical discourse is both conditioned by the episteme of its period and overflows into the present, albeit in different forms. Consequently, the scientific knowledge produced about the Kurds was not limited to the historical period in which it was produced. On the contrary, the truth-effects it creates continue to exist by being articulated with subjectivity, power and strategic processes and the knowledge produced afterwards. Therefore, a truth was built up on being Kurdish with the scientific knowledge produced in the last period of the Ottoman Empire, and this truth was integrated into the governmental strategy with the Republic by being transformed into a regime of truth, and it was imposed on the social and political sphere. Today, the truth about the Kurds created in this period continues to exist in varied discourses, practices and themes.