Mâverdî'de mürüvvet kavramı: Edebü'd Dünyâ ve'd dîn merkezinde bir inceleme
The concept of mürüwwet in mâverdî: A Study at eebü'd world ve'd dîn center
Yazar: ZEYNEP SARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FARUK ERDOĞAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak eğitimi = Moral education ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Ahlak ilmi = Moral science ; Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Ahlaki değerler = Moral values ; Ebu`l Hasan el-Maverdi = Ebu`l Hasan el-Maverdi

Özet:
İslam ahlakının temelleri içinde ilk olarak Kuran-ı Kerim, sünnet tamamlayıcı olarak da kelam, tasavvuf, fıkıh ve İslam felsefesi olarak sayılabilir. Geniş ahlak tanımlaması yapmak içinse dini ahlakın temeli üzerine İslam düşüncesinin ürünleri olan kelam, tasavvuf ve fıkıh eklenmiş hali ile felsefî ahlak yani İslam ahlak felsefesi gereklidir.  Bu doğrultuda özellikle İslam ahlak felsefesi ahlaka dair meseleleri anlamlandırmak ve çözmek için mühim bir alandır. İslam ahlak felsefesinde ahlaki incelemelerimiz ahlakla ilgili yazılan eserler çevresinde olacaktır. Kendi kategorileştirdiğimiz bu eserler: 1. Ahlaki teoriler ışığında yardımcı ahlak eserleri, 2. Ruhani terapi ve ruhani tıp geleneği içerisinde gelişen ilk felsefi ahlâk eserleri, 3. Ayrıntılı, şematik ve sistematik ahlak eserleri. Bu doğrultuda bizim yardımcı metinlerahlak eserleri içinde saydığımız Maverdi'nin Edebü'd-dünya ve'd-din adlı eseri dinî ahlak kategorisine bağlı en önemli kaynak olarak karşımıza çıkmaktadır. Eserde Maverdi'nin düşünce sisteminin önemli kavramı olarak "mürüvvet" öne çıkmaktadır. Ahlaki yetkinlik olarak tanımlanan mürüvvet Edebü'd-dünya ve'd-din' de ki tüm konuları kapsıyor olsa da Maverdi'nin özel olarak saydığı mürüvvetin şartları etrafında düşünmeye çalıştık: 1.Kişinin kendi şahsı ile ilgili mürüvvet şartları (iffet, nezahet ve sıyanet), 2. Kişinin kendi dışındakilerle ilgili mürüvvetin şartları (Müâzere, Müyâsere ve ifdâl). Çalışmamızda İslam ahlak felsefesi alanında mürüvvetin etkin yerine geri gelmesi gayesiyle Mâverdî'de ki kullanımı ve literatür içerisin de ki yeri ve önemi anlaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Among the foundations of Islamic morality, the Holy Quran can be considered first, and the Sunnah can be considered as complementary to theology, Sufism, fiqh and Islamic philosophy. In order to make a broad definition of morality, philosophical ethics, that is, Islamic moral philosophy, is required with the addition of theology, Sufism and fiqh, which are the products of Islamic thought, on the basis of religious morality. In this regard, especially Islamic moral philosophy is an important field to make sense of and solve moral issues. In Islamic moral philosophy, our moral studies will be around the works written on morality. These works we have categorized: 1. Supporting moral works in the light of moral theories, 2. The first philosophical moral works developed within the tradition of spiritual therapy and spiritual medicine, 3. Detailed, schematic and systematic moral works. In this regard, Maverdi's work titled Edebü'd-dunya ve'd-din, which we count among the auxiliary texts and moral works, appears as the most important source related to the category of religious ethics. In the work, "mürüvvet" stands out as the important concept of Maverdi's thought system. Although mürüvve, defined as moral competence, covers all the subjects in Edebü'd-dunya ve'd-din, we tried to think around the conditions of mürüwwe that Maverdi specifically lists: 1. Conditions of mürüwwe regarding one's own person (chastity, decency and security). ), 2. Conditions of intercession regarding people other than oneself (Müâzare, Müyâsera ve İddal). In our study, we tried to understand its use in al-Mawardi and its place and importance in the literature, with the aim of bringing muruwwa back to its active place in the field of Islamic moral philosophy.