İki dillilik bağlamında İngiltere'de yaşayan Türk çocuklarının ana dili Türkçeyi öğrenme durumları
The learning state of Turkish as mother tongue for Turkish children living in England in bilingualism context
Yazar: AYDIN BAYAT
Danışman: DOÇ. DR. FAHRİ TEMİZYÜREK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Türk çocukları = Turkish children ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İki dilli = Bilungualism ; İngiltere = England

Özet:
Bu çalışmanın amacı İngiltere'de yaşayan Türk çocuklarının dil tercihlerini, öğrencilerin, velilerin ve öğretmenlerin Türk diline ve Türkçe öğretimine yönelik düşüncelerini belirlemek ve değerlendirmektir. Bu araştırma ile İngiltere'de ana dili olarak Türkçe öğretiminin niteliklerini arttıracak sonuçların ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma; İngiltere'de yaşayan ve Türkçe dersine devam eden Türk öğrencilerin,  Türkçe ve Türk Kültürü dersi öğretmenlerinin ve Türk ailelerin Türkçe öğrenme durumuna yönelik düşüncelerini belirleyen tarama modelinde bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, İngiltere'deki Türk destek okullarında Türkçe dersine devam eden öğrenciler, Türkçe ve Türk Kültürü dersi öğretmenleri ve öğrencilerin velileri oluşturmaktadır. Çalışma, 2014-2015 eğitim öğretim yılı bahar döneminde; İngiltere'nin Bristol,  Londra ve Luton şehirlerinin farklı bölgelerindeki 11 Türk destek okulunda; Türkçe dersine devam eden 11-17 yaş arası 190 öğrenci, 41 Türkçe öğretmeni ve 83 öğrenci velisi ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma verilerinin elde edilmesinde öğrencilerin dil seçimleri ve kişisel bilgilerine ilişkin soruların yer aldığı Genel Bilgi Formu ve 41 maddeden oluşan "Göçmen Türk Çocuklarının Türk Dili ve Türkçe dersi ile İlgili Görüşleri" anketi kullanılmıştır. Anket sorularının cevaplandırılmasında Katılmıyorum, Kısmen Katılıyorum, Katılıyorum şeklinde derecelendirilmiş 3'lü likert ölçeği kullanılmıştır. Ankette yer alan maddeler Türkçe ve İngilizce olmak üzere iki dilde hazırlanmıştır. Böylece anket sorularının daha anlaşılır olması sağlanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 23.0 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmaya ile elde edilen veriler betimsel analiz yöntemlerinden yüzde-frekans ve çapraz tablolar ile gösterilmiştir. Sonuçların dil seçimi ve kişisel özelliklere bağımlılığı ise ki-kare analizi ile denetlenmiştir. Araştırma sonucuna göre öğrenciler; aileleriyle genellikle Türkçe konuşurken arkadaşlarıyla daha çok İngilizce konuşmayı tercih etmektedir. Bu öğrencilerin evde genellikle kullandıkları dil ise Türkçedir. Anket maddelerine verilen cevaplar ile öğrencilerin dil tercihleri arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Buna göre evinde genellikle Türkçe konuşulan çocukların Türk dili, Türkçe dersi ve Türk öğretmenler hakkında daha olumlu düşüncelere sahip olduğu görülmüştür. Öğrenciler ayrıca her Türk gencinin ana dilini çok iyi bilmesi gerektiğini, Türkçe konuşmaktan hoşlandıklarını, Türkçe öğretmenleriyle iyi anlaştıklarını ifade etmişlerdir. Bunların yanı sıra Türkçe öğrenmenin bilgilerini arttıracağını fakat kültürel gelişimlerine fayda sağlamayacağını, Türkçe ders kitaplarının öğretici olduğunu ancak Türkçe kitaplarındaki metinlerin kısmen sıkıcı olduğunu, iyi derece Türkçe öğrenmek istediğini ve Türk televizyon programlarını izlemeyi sevdiklerini belirtmişlerdir.
Türkçe ve Türk Kültürü öğretmenlerinin görüşlerini belirlemeye yönelik sunulan anketin öncesinde öğretmenlerin kişisel bilgileriyle birlikte görev süreleri ve öğretmenlik tecrübelerine ilişkin soruların yer aldığı Genel Bilgi Formu sunulmuştur. Bilgi formunun ardından öğretmenlerin; Türkçe öğretme amaçları, Türkçe öğretme ve kullanma etkinlikleri, Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerilerine yönelik görüşlerinin yer aldığı 16 açık uçlu sorudan oluşan anket uygulanmıştır.  Öğretmenler; öğrencilerin ana dilini geliştirmek amacıyla Türkçe öğrettiklerini, müfredatın yeterli olmadığını, Türkçe ders kitaplarının seviyeye uygun olmadığını, öğrencilerin Türkçeyi daha çok evde aileleriyle iletişimlerinde kullandıklarını, öğrencilerin Türkçe dersine karşı ilgisiz ve isteksiz olduğunu, yazma ve konuşma becerisinde sorun yaşadıklarını, ailelerin Türkçe konuşmaya daha çok önem vermesi gerektiğini belirtmiştir.  
Son olarak veli görüşlerinin belirlendiği çalışmada; öğrenci velilerine, kişisel bilgilerle birlikte çocuklarının aile içinde Türkçeyi kullanma durumlarına yönelik soruların yer aldığı Genel Bilgi Formu sunulmuştur. Bilgi formunun ardından yine Türkçe öğretme amaçları, Türkçe öğretme ve kullanma etkinlikleri, Türkçe eğitiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri başlıklarında açık uçlu soruların yer aldığı anket formu kullanılmıştır. Sorulara verilen cevaplar çeşitli temalar etrafında sınıflandırılmıştır. Sınıflandırılan cevaplar SPSS 23.0 programı yardımıyla çözümlenip sayısal değerlere dönüştürüldükten sonra yüzde-frekans şeklinde tablolaştırılarak çalışmaya eklenmiştir. Veliler, çocuklarının Türkçeyi doğru şekilde öğrenmesini istediklerini, çocuklarıyla Türkçe konuşmaya önem verdiklerini, çocuklarının Türkçe kelime dağarcığının çok az olduğunu, iki dili karıştırarak kullandıklarını ve Türkçe telaffuzda sorun yaşadıklarını belirtmiştir.


Anahtar Kelimeler: Ġki dillilik, dil tercihi, yurt dıĢında yaĢayan Türk çocuklarına Türkçe öğretimi, Ġngiltere

Abstract:
The aim of this study is to determine and to evaluate the opinions of students, parents and teachers on Turkish language and teaching Turkish by language selection of Turkish children living in England. It is aimed to determine the results that will improve the quality of Turkish education as a mother tongue. The method of the study has been designed as a survey specifying opinions of Turkish students getting Turkish courses, teachers of Turkish language and Turkish culture and Turkish parents living in England about the state of Turkish learning. The population of the study is composed of students attending Turkish language courses at Turkish supplementary schools in England, teachers of Turkish and Turkish culture and parents of these students. The study was carried out in the spring term of 2014-2015 academic year at 11 supplementary Turkish schools in different areas of Bristol, London and Luton with 190 students aged 11 to 17, 41 teachers of Turkish and 83 student parents.Following a General Information Form consisting of language choice and questions about personal information, a questionnaire entitled "Turkish Immigrant Children's Opinions on Turkish Language And Turkish Lesson" comprising 42 items was used to gather data for the study. A 3 type likert scale of ' Agree, Partially Agree and Do Not Agree' was used for answering the questions. The items in the questionnaire was prepared both in English and in Turkish so as to be more comprehensible. SPSS 23.0 package programme was used to analyse the data gathered. Findings obtained in the study has been shown by percentage-frequency and crosstables of descriptive analysis methods. Dependancy of results to language choice and personal characteristics has been described through chi-square analysis. According to study findigs, students prefer to speak English with their friends, while they generally use Turkish with their families. A significant difference has been detected with answers given to the questionnaire items and students' language choice. Accordingly, those who usually speak Turkish at home have more positive opinions on Turkish language, Turkish course and Turkish teachers. Besides, participants state that every Turkish young should know his mother tongue very well, they like speaking Turkish, they get along well with Turkish teachers, learning Turkish will increase their knowledge but will not contribute to cultural development, Turkish coursebooks are instructive, the texts in Turkish coursebooks are boring, they want to learn Turkish in advanced level and they love watching Turkish television programmes.In advance of questionnaire, a General Informatiom Form containing period of office and teaching experience of Turkish language and Turkish culture teachers has been submitted to determine the opinions of these teachers. Subsequently, a questionnaire of 16 open-ended questions which includes objectives for Turkish teaching of these teachers, activities of using Turkish and teaching Turkish, problems experienced through Turkish teaching and solutions to them has been carried out. Teachers has stated that they teach Turkish to improve the mother tongue proficiency of students, curriculum is insufficient, students use Turkish more at home for communication with their parents, students are apathetic and reluctant, students have difficulties in writing and speaking and parents should pay attention to speaking more. Finally, in the study where the opinions of parents are determined, a General Informatiom Form containing questions about personal characteristics and use of Turkish within the family has been submitted to parents of the students. Then, a questionnaire including open-ended questions with subtitles entitled topics of Turkish teaching objectives, activities of using Turkish and teaching Turkish, problems experienced through Turkish teaching and solutions to them has been implemented.Having been classified and then analysed via SPSS 23.0 package programme, the findings have been exhibited as numerical values. The parents state that they want their children to learn Turkish accurately, they pay attention to speak Turkish with their children, Turkish vocabulary of the children is so low, they use two languages simultaneously and they have difficulty in Turkish pronunciation.


Keywords: Bilingualism, language choice, teaching Turkish to Turkish children living abroad, England