Aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin proton pompa inhibitörleri hakkında bilgi, farkındalık ve tutumlarının değerlendirilmesi /
Yazar: ÖZLEM CAN
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Doktor asistanlar = Physician assistants

Özet:
Proton pompa inhibitörleri mide asit salgısını en güçlü şekilde bloke eden benzimidazol türevi olan, dünyada en sık kullanılan ilaç gruplarından birisidir. Asit ilişkili hastalıkların tedavisinde güvenilir ve etkin olan proton pompa inhibitörlerinin yüksek oranda gereksiz ve uzun süre kullanımı yaygın olup clostridiumdifficile enfeksiyonu, pnömoni, kemik kırıkları, B12 eksikliği, anemi, böbrek yetmezliği gibi komplikasyonlara yol açabilmektedir. Ayrıca proton pompa inhibitörlerinin aşırı kullanımı sağlık sistemine ekonomik yük getirmektedir. Bu çalışmada Aile Hekimliği Uzmanlık Öğrencilerinin proton pompa inhibitörü hakkında bilgi, farkındalık ve tutumları ile ilişkili özelliklerini araştırmak amaçlanmaktadır.

GEREÇ VE YÖNTEM

Çalışma kesitsel, tanımlayıcı ve analitik niteliktedir.Örneklemimizde İstanbul'daki 4 ayrı hastanede çalışıyor olan,142 aile hekimliği asistanına çalışmayı kabul ettiklerine dair bilgi onam formu alındıktan sonra 33 sorudan oluşan, araştırmacılar tarafından oluşturulmuşonline anket yöntemi uygulanarak toplandı. Kategorik değişkenlere ilişkin verilerin analizinde"ki-kare testi'', sayı ve yüzde değerleri kullanıldı. Mevcut verilerin analizleri SPSS istatistik programı ile yapıldı.Tüm istatistiksel testlerde önemlilik düzeyi p< 0.05 olarak kabul edildi.

BULGULAR

Araştırmaya katılan aile hekimliği hekimlerinin sadece %10'u nadiren PPİ reçeteleğini belirtmiştir. Hekimler %87 ile GÖRH endikasyonunda en fazla PPİ reçetelelediklerini bildirmiştir.Hekimler arasında en çok tercih edilen etken maddeler %83 ile pantaprazol iken ikinci sırada %53 ile lansaprazol olmuştur.Omeprazol de %10 ile en düşük orandadır.

Çalışmamızda hekimlerin yarısından fazlası, başta vitamin B12 ve demir emiliminde azalma olmak üzere yan etkiler için hastaya eğitim verdiklerini belirtmiştir. PPİ'lerinin en ideal olarak kahvaltıdan 30-60 dakika önce alınması ilgili soruyu ise hekimlerin tamama yakınıdoğru yanıtlamıştır. Ayrıca yaşam tarzı değişiklikleri konusundahekimlerin % 93'ü hastalara çeşitli önerilerde bulunmuştur.İlaç-ilaç etkileşimleri ve dikkatli kullanım ile ilgili soruları hekimlerin yaklaşık üçte ikisi doğru yanıtlamıştır.Gebelikte PPİ kullanımıile ilgili soru ise en yüksekoranda, hekimlerin yarıya yakının hatalı yanıtladıkları soru olmuştur.

SONUÇ

PPİ'lerin çoklu yan etkilerle ilişkisini gösteren gözlemsel çalışmaların her geçen gün artmasıyla birlikte hayat kurtarıcı potansiyel faydalarını gözden kaçırmamak ve kötüye kullanımın önüne geçmek için konunun bütüncül, kapsamlı ve çok yönlü bir yaklaşımla ele alınması gerekmektedir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER

Aile Hekimliği, Proton pompa inhibitörleri, Bilgi, Farkındalık

Abstract:
OBJECTIVE
Proton pumpinhibitorsarebenzimidazolederivativesthatmostpotentlyblockgastricacidsecretionandareone of themostcommonlyuseddruggroups in theworld. Unnecessaryandlong-termuse of proton pumpinhibitors, whicharesafeandeffective in thetreatment of acid-relateddiseases, is commonand can leadtocomplicationssuch as Clostridiumdifficileinfection, pneumonia, bone fractures, B12 deficiency, anemia, andkidneyfailure. Inaddition, excessiveuse of proton pumpinhibitorsimposes an economicburden on thehealthsystem. Inthisstudy, it is aimedtoinvestigatethecharacteristics of familymedicineresidentsrelatedtotheirknowledge, awarenessandattitudesabout proton pumpinhibitors.

MATERİALS AND METHODS
	
Thestudywascross-sectional, descriptiveandanalytical. Oursampleconsisted of 142 familymedicineresidentsworking in 4 differenthospitals in Istanbul, andafterobtainingtheinformedconsent form, an online questionnaireconsisting of 33 questionswascollectedbyapplyingthe online questionnairemethodcreatedbytheresearchers. Chi-square test, numberandpercentagevalueswereusedtoanalyzethe data relatedtocategoricalvariables. Theanalysis of theavailable data wasperformedwiththe SPSS statistical program. Thesignificancelevelwasaccepted as p< 0.05 in allstatisticaltests

RESULTS

Inthestudy, only 10% of thefamilymedicinephysiciansstatedthattheyrarelyprescribedPPIs. With 87%, it wasdeterminedthatphysiciansprescribedPPIsmostfrequentlyfor GERD indication. Themostpreferredactivesubstanceamongphysicianswaspantaprazolewith 83%, followedbylansaprazolewith 53%. Omeprazolewasthelowestwith 10%.
Inourstudy, morethanhalf of thephysiciansstatedthattheyeducatedthepatientaboutsideeffects, especiallydecreasedabsorption of vitamin B12 andiron. Almostall of thephysiciansansweredthequestionaboutideallytakingPPIs 30-60 minutesbeforebreakfastcorrectly. Inaddition, 93% of physiciansmadevariousrecommendationstopatientsregardinglifestylechanges.Approximatelytwothirds of thephysiciansansweredthequestionsaboutdrug-druginteractionsandcarefulusecorrectly. Thequestionabout PPI use in pregnancywasthequestionwiththehighestnumber of incorrectanswersbyalmosthalf of thephysicians.

CONCLUSION

Withthe ever-increasingnumber of observationalstudiesshowingtheassociation of PPIswithmultiplesideeffects, it is necessarytoaddresstheissuewith a holistic, comprehensiveandmultifacetedapproachandtoinvestigatetheunderlyingcauses in order not tooverlookthepotential life-savingbenefits of PPIsandtopreventmisuse.

KEYWORDS

FamilyMedicine, Proton pumpinhibitors, Knowledge, Awareness