Aile hekimliği araştırma görevlilerinin afet yönetimindeki rollerine ilişkin farkındalıkları ve afetlere hazır bulunuşlukları
Family medicine research assistants' awareness of their roles in di̇saster management and thei̇r di̇saster preparedness
Yazar: EMİNE ADİL
Danışman: DOÇ. DR. NUR DEMİRBAŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç:Afetler genellikle ani ve beklenmedik bir anda meydana gelerek ciddi hasara, yaralanmalara, kayıplara ve toplumsal sıkıntılara neden olabilirler. İnsanların afetlere hazırlıklı olmaları ve bilinçli bir şekilde tepki vermeleri hem bireylerin hem de toplumun afetlerden kaynaklanabilecek zararları en aza indirmesine yardımcı olur. Bu aşamada toplumla iç içe ve ilk temas noktası olan aile hekimlerine büyük rol düşmektedir. Aile hekimlerinin afetlerdeki yeri, afetlerle başa çıkma stratejileri, afet öncesi hazırlık, acil durum planlaması, kurtarma çalışmaları ve iyileştirme çabalarını içeren geniş bir yelpaze içerisindedir. Sunulan çalışmada aile hekimliği araştırma görevlilerinin afet yönetimindeki rollerine ilişkin farkındalıkları ve afetlere hazır bulunuşluklarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem:Kesitsel, tanımlayıcı nitelikteki bu araştırmanın evrenini Eylül 2023-Mart 2024 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi (NEÜ) Tıp Fakültesi, Konya Şehir Hastanesi (KŞH), Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi (BEAH) ve Selçuk Üniversitesi (SÜ) Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'nda eğitim alan yaklaşık 280 araştırma görevlisi oluşturdu. Gönüllülük temelinde evrenin %71,4'üne ulaşılarak 200 araştırma görevlisi hekimin verileri çalışmaya dahil edildi. Çalışmada uygulanan anket formunun ilk bölümünde; sosyodemografik bilgiler ve afetlerle ilgili sorular, ikinci bölümünde ise; "Genel Afetlere Hazırlık İnanç Ölçeği(GAHİÖ)" yer almaktadır. Elde edilen veriler SPSS (Statistical PackageforSocialSciencesfor Windows) 20.0 programı kullanılarak analiz edildi. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 200 araştırma görevlisinin yaş ortalaması 30,79±5,82 (min=24 maks=53) yıl, %59,5'i (n=119) kadın ve çalışma süresi 60,28±5,19 (min=1 maks=312) ay idi. Sel %99,5 (n=199), kasırga %98,0 (n=196) ve deprem %94,5 (n=189) ile katılımcılar tarafından en yüksek sıklıkla bilinen doğal afetlerdi. Katılımcıların afete hazır bulunma düzeyi ortalaması 4,37±1,69 (min=1 maks=10) puandı. Katılımcıların %89,3'ü (n=67) depreme, %16,0'ı (n=12) COVID pandemisini ve %4,0'ı (n=3) sele maruz kaldığını belirtti. Daha önce afet planlamasına katılan asistan hekimlerin GAHİÖ algılanan duyarlılık alt boyut ortalama puanı (23,00±3,33) katılmayanlardan (21,69±3,32) yüksekti (p=0,034). Katılımcılardan afet tatbikatına katılan grubun GAHİÖ toplam puanı (114,24±12,48) katılmayanlarınkinden (107,79±11,11) yüksek tespit edildi (p=0,002). Katılımcılardan 'aile hekiminin afetlerde rolü olmalı' diyenlerin GAHİÖ toplam ortalama puanı (114,23±11,30) 'aile hekiminin afetlerde rolü olmamalı' diyen grubunkinden (105,33±14,66) yüksek bulundu (p=0,002). Araştırma görevlilerinden afet tıbbı hakkında eğitim almak isteyenlerin GAHİÖ toplam ortalama puanı (113,18±11,47) eğitim almak istemeyenlerinkinden (102,00±15,05) yüksek saptandı (p=0,003). Hekimlerden uzman olarak çalışılacak yer seçiminde doğal afet riskini göz önüne alan grubun GAHİÖ toplam ortalama puanı (114,70±11,28) doğal afet riskini göz önüne almayanlarınkinden (109,34±12,81) yüksek bulundu (p=0,024).
Sonuç: Bu çalışmada aile hekimliği araştırma görevlilerinin afet farkındalıklarını, afete hazır bulunuşluklarını ve kendi tecrübelerini az ve yetersiz olarak değerlendirdiği saptandı. Ancak büyük bir kısmının bu konu hakkında eğitim alma ve afetin her döneminde aktif şekilde görevli olma isteğinin yüksek olması olumlu bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır. Aile hekimliği eğitim müfredatına afet ve yönetimi konusunun eklenmesi, aile hekimlerinin afet durumlarında nasıl hareket edeceklerini öğrenmelerini sağlayacak ve toplumun afetlere hazırlıklı olmasına katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Aim:Disasters often occur suddenly and unexpectedly and can cause serious damage, injury, loss and social distress. People's preparedness and conscious response to disasters help both individuals and society to minimize the damages that may arise from disasters. At this stage, family physicians, who are intertwined with the society and are the first point of contact, have a great role. The place of family physicians in disasters is in a wide spectrum including strategies for coping with disasters, pre-disaster preparation, emergency planning, rescue efforts and recovery efforts. In the present study, it was aimed to evaluate the awareness of family medicine research assistants regarding their roles in disaster management and their preparedness for disasters.
Materials and method: The population of this cross-sectional, descriptive study consisted of approximately 280 research assistants who received training in the Department of Family Medicine at Necmettin Erbakan University (NEU) Faculty of Medicine, Konya City Hospital (KŞH), Beyhekim Training and Research Hospital (BTRH) and Selçuk University (SU) Faculty of Medicine between September 2023 and March 2024. On the basis of volunteerism, 71.4% of the population was reached and the data of 200 research assistants were included in the study. The first part of the questionnaire form included sociodemographic information and questions about disasters, and the second part included the "General Disaster Preparedness Belief Scale (GDPBS)". The data obtained were analyzed using SPSS (Statistical PackageforSocialSciencesfor Windows) 20.0 program. p<0.05 was considered statistically significant.
Results: The mean age of the 200 research assistants who participated in the study was 30.79±5.82 (min=24 max=53) years, 59.5% (n=119) were female, and the duration of employment was 60.28±5.19 (min=1 max=312) months. Floods (99.5% (n=199), hurricanes (98.0% (n=196) and earthquakes (94.5% (n=189)) were the natural disasters most frequently known by the participants. The mean level of disaster preparedness of the participants was 4.37±1.69 (min=1 max=10) points. Of the participants, 89.3% (n=67) had been exposed to earthquakes, 16.0% (n=12) to the COVID pandemic and 4.0% (n=3) to floods. The mean score of the perceived susceptibility sub-dimension of the GDPBS (23.00±3.33) of the resident physicians who had previously participated in disaster planning was higher than those who had not (21.69±3.32) (p=0.034). The total score of the participants who participated in the disaster drill (114.24±12.48) was higher than that of the non-participants (107.79±11.11) (p=0.002). The total mean score of the participants who stated that 'family physicians should have a role in disasters' (114,23±11,30) was higher than the group who stated that 'family physicians should not have a role in disasters' (105,33±14,66) (p=0,002). Among the research assistants, those who wanted to receive training on disaster medicine had a higher total mean score on the GDPBS (113.18±11.47) than those who did not want to receive training (102.00±15.05) (p=0.003). Among the physicians, the total mean score of the group who considered the risk of natural disasters in choosing the place to work as a specialist (114.70±11.28) was higher than those who did not consider the risk of natural disasters (109.34±12.81) (p=0.024).
Conclusion: In this study, it was found that family medicine research assistants evaluated their disaster awareness, disaster preparedness and their own experiences as low and insufficient. However, the fact that most of them had a high desire to receive training on this subject and to be actively involved in every period of disaster was a positive result. Adding the subject of disaster and its management to the family medicine training curriculum will enable family physicians to learn how to act in disaster situations and contribute to the preparedness of the society for disasters.