Erken Dönem Avar Tarihi ve Maddi Kültürü (558-586)
Early Avar History and Material Culture (558-586)
Yazar: İRFAN TÜRKER YİĞİT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA GÖKÇE
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Avarlar, VI. yüzyılın ortalarında Orta Asya'dan göç ederek, Karpat Havzası'na
yerleşmiş bozkır kökenli bir halktır. Karpat Havzası'nda değişik etnik kökenlerden
oluşan ve yaklaşık iki yüz elli yıl süren bir Kağanlık tesis etmişlerdir. Avar
Kağanlığı'nın tarihi arkeolojik malzemenin gösterdiği çeşitliliğe göre üç temel
döneme ayrılmıştır. Bunlar; Erken, Orta ve Geç Avar dönemleridir. Erken Dönem Avar
Tarihi, Avarların Karpatlar bölgesine yerleşmeye başladığı yıllardan, VII. yüzyılın
ortalarına kadar olan zaman dilimini kapsar. Bu dönem, Avarların kendi kültürlerini
geliştirdikleri ve çeşitli Avrupa topluluklarıyla etkileşimde bulundukları
görülmektedir. Erken dönemde Avarlar, Kuzey Karadeniz topraklarındaki Hun
bakiyelerini ortadan kaldırmış, Lombardlarla ittifak tesis ederek Gepid Krallığı'na son
vermiş ve Slav istilasını lehlerine çevirerek Doğu Roma İmparatorluğu'na saldırılar
düzenlemişlerdir. Doğu Roma İmparatorluğu üzerine yapılan akınlar yıldan yıla
katlanarak ve şiddetini arttırarak devam etmiştir. Bu saldırılar boyunca Sirmium ve
Singidunum şehirlerini fethetmişler, Thessalonika'yı (Selanik) iki kez kuşatmışlardır.
Avar saldırıların son halkasını 626 yılında Sâsâni ittifakıyla gerçekleşen
Konstantinopolis Kuşatması oluşturmaktadır. Ancak bu tez çalışması 558-586 yılları
arasındaki Avar faaliyetlerine odaklanmakta ve 626 kuşatmasını kapsamamaktadır.
Tez çalışması iki kısımdan oluşmakta olup, birinci kısım ana kaynaklardan hareketle
inşa edilmiş Erken Dönem Avar tarihini anlatmaktadır. Tez çalışmasının ikinci kısmı
arkeolojik tarihlemeye göre Erken Dönem Avar Maddi Kültürü üzerine
yoğunlaşmaktadır. Tez çalışması Erken Dönem Avar tarihini, arkeolojik buluntuları ve
yazılı kaynaklarının kombinasyonuyla incelemeye çalışmaktadır.

Abstract:
The Avars, a nomadic people who migrated from Central Asia in the mid-6th century,
settled in the Carpathian Basin. In the Carpathian Basin, they established a Khaganate
consisting of diverse ethnic origins, spanning approximately two hundred and fifty
years. The history of the Avar Khaganate is divided into three main periods based on
the diversity shown by archaeological evidence: Early, Middle, and Late Avar periods.
The Early Period Avar History covers the period from the time the Avars began to settle
in the Carpathian region to the mid-7th century. During this period, it is observed that
the Avars developed their own culture and interacted with various European
communities. In the early period, the Avars eliminated the remnants of the Huns in the
Northern Black Sea territories, established an alliance with the Lombards, put an end
to the Gepid Kingdom, and turned the Slavic invasion in their favor by launching
attacks on the Eastern Roman Empire. The raids on the Eastern Roman Empire
gradually intensified year by year. Throughout these attacks, they captured the cities
of Sirmium and Singidunum and besieged Thessalonika (Thessaloniki) twice. The
final link of Avar attacks was the Siege of Constantinople in 626 through the Sassanian
alliance. However, this thesis focuses on Avar activities between 558 and 586 and does
not cover the 626 siege. The thesis is divided into two parts, with the first part narrating
the early Avar history constructed from primary sources. The second part of the thesis
focuses on the early Avar material culture based on archaeological dating. The thesis
attempts to examine the Early Period Avar history through the combination of
archaeological findings and written sources.