Tarih öğretimine yönelik sanal gerçeklik uygulamasının geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Development and evaluation of virtual reality application for history teaching
Yazar: HÜSEYİN NARİN
Danışman: PROF. DR. ERCAN AKPINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü = Department of Computer Education and Instructional Technology ; Sanal eğitim = Virtual education ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Üç boyutlu öğretim = Three dimensional teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sanal gerçeklik teknolojisi ile tarih öğretimine yönelik etkileşimli bir sanal gerçeklik uygulamasının geliştirilmesi ve değerlendirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda tasarım ve geliştirme araştırması (TGA) yöntemi ile Efes Örenyeri'ne yönelik sanal gerçeklik uygulaması geliştirilmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışma grubunu dört alan uzmanı ve dört öğrencinin oluşturduğu bu araştırmada, tarih öğretimine yönelik etkileşimli sanal gerçeklik uygulamasının geliştirilmesinde ADDIE öğretim tasarım modeli benimsenmiştir.
İhtiyaç analizinden elde edilen bulgular ve literatür ışığında, sanal gerçeklik uygulamasını geliştirme ve değerlendirme sürecinde, iki pilot ve bir nihai uygulama, Oculus Quest 2 sanal gerçeklik gözlüğü aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Uygulamanın geliştirilmesi ve değerlendirilmesi aşamasında, yarı yapılandırılmış görüşme formu, gözlem formu, anket ve Gökoğlu ve Çakıroğlu (2019)'nun sanal gerçeklik ortamlarında bulunuşluk hissi ölçeği kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerden, nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır.
Tarih öğretiminde sanal gerçeklik teknolojisi kullanımının, kalıcılığı ve aktif öğrenmeyi sağladığını, motivasyon ve derse karşı ilgiyi artırdığını, eleştirel düşünme becerisini geliştirdiğini ifade eden katılımcıların, sanal gerçeklik ortamında bulunuşlukluk düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Araştırma sonuçları incelendiğinde, katılımcılar sanal gerçeklik ortamına yönelik olumlu görüş bildirirken, tarih öğretimine yönelik geliştirilen sanal gerçeklik uygulamasının ise, öğretim teknolojisi olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Sanal gerçeklik uygulamasının, tarih öğretiminde kullanılarak farklı değişkenler üzerine etkisinin araştırılması, uygulayıcı ve geliştiricilere rehberlik ederek, araştırma ve çalışmalara ışık tutacağı beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sanal gerçeklik, tarih, üç boyutlu öğrenme ortamı.

Abstract:
The aim of this research is to develop and evaluate an interactive virtual reality (VR) application for history teaching with virtual reality technology. For this purpose, a virtual reality application for the Ephesus was developed and evaluated with the design and development research method (DDR). The ADDIE instructional design model was adopted in this study. The study group consisted of four field experts and four students in this study.
In the light of the findings obtained from the needs analysis and the literature, two pilots and one final application were carried out through the Oculus Quest 2 virtual reality glasses during the development and evaluation process of the virtual reality application. In the development and evaluation phase of the application, semi-structured interview form, observation form, survey and sense of presence scale in virtual reality environments (Gökoğlu and Çakıroğlu, 2019) were used, the descriptive statistics for quantitative data and content analysis of qualitative data were used.
It is seen that the level of presence in the VR environment is at a high level of the participants who stated that the use of VR technology in history teaching ensures permanence and active learning, increases motivation and interest in the lesson and improves critical thinking skills. When the results of the research are examined, it has been concluded that while the participants expressed a positive opinion about the VR environment, the VR application developed for history teaching could be used as an instructional technology. It is expected that the effects of VR application on different variables will be investigated by using it in history teaching and it will shed light on research and studies by guiding practitioners and developers.
Keywords: Virtual reality, history, three dimensional learning environment.