Şizofreni hastalarına uygulanan bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikolojik sağlamlık geliştirme programının psikolojik sağlamlık ve işlevselliğe etkisi
The effect of a cognitive behavioral approach based resilience development program applied to schizophrenia patients on resilience and functionality
Yazar: BEGÜM DAĞ
Danışman: PROF. DR. SELMA DOĞAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Bu araştırma şizofreni tanılı bireylere uygulanan Bilişsel Davranışçı Yaklaşım Temelli Psikolojik Sağlamlık Geliştirme Programının (PSGP), bireylerin psikolojik sağlamlık ve işlevsellik düzeyine olan etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Çalışma, Şubat 2021 - Haziran 2022 tarihleri arasında iki aşamalı olarak yürütülmüş, birinci aşama İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde bulunan bir toplum ruh sağlığı merkezinde kayıtlı 44 şizofreni spektrum bozukluğu tanısı alan birey ile tanımlayıcı ve ilişki arayıcı; ikinci aşama ise 26 şizofreni spektrum bozukluğu tanısı alan birey ile ön test son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma tasarımı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler "Kişisel Bilgi Formu (KBF)", "Beck Bilişsel İçgörü Ölçeği-Şizofrenik Hastalar İçin (BBİÖ)", "Kısa İşlevsellik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ)", ve "Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği(YPSÖ)" ile elde edilmiştir. Girişim grubundaki katılımcılar 12 hafta süreyle, haftada bir gün 2 saat süren PSGP'na alınmıştır. Elde edilen veriler ortalama, standart sapma, medyan, en düşük ve en yüksek değerler kullanılarak ve nicel bağımsız verilerin analizinde Mann-whitney u test, Ki-kare test ve Wilcoxon Test ile analiz edildi. Şizofreni tanılı bireylere yönelik bilişsel davranışçı yaklaşım temelli PSGP'na katılan bireylerin, kontrol grubuna göre psikolojik sağlamlık düzeyleri ile "YPSÖ" ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamamıştır(p>0.05). Ayrıca, programa katılan bireylerin hem işlevsellik düzeyleri kontrol grubuna göre yüksek, hem de "KİDÖ" ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur(p<0.05). Sonuç olarak; şizofreni tanılı bireylerde psikolojik sağlamlık unsurlarını içeren programların, bireylerin işlevselliğini arttırmada aracı olarak kullanılabileceği ve bilişsel davranışçı yaklaşım temelli PSGP'nın bireylerde psikolojik sağlamlığı geliştirmede etkisi olmamakla birlikte, bireylerin işlevselliğini arttırdığı görülmüştür.

Abstract:
The research was conducted to determine the effect of the Cognitive Behavioral Approach - Based Resilience Development Program (RDP), applied to individuals with a diagnosis of schizophrenia on the level of resilience and functionality of individuals.
The study was carried out in two stages between February 2021 and June 2022, the first stage was a descriptive and relationship-seeking study with 44 individuals diagnosed with schizophrenia spectrum disorder, registered in a community mental health center under the Istanbul Provincial Health Directorate; the second stage was carried out with a quasi-experimental research design with 26 individuals diagnosed with schizophrenia spectrum disorder and a pre-test post-test control group. The data were obtained with the "Personal Information Form (PIF)", "Beck Cognitive Insight Scale-For Schizophrenic Patients (BCIS)", "Brief Functioning Rating Scale (BFRS)" and "Adult Resilience Scale(ARS)". Participants in the intervention group were included in the RDP, which lasted 2 hours once a week for 12 weeks. The obtained data were analyzed using the mean, standard deviation, median, lowest and highest values, and in the analysis of quantitative independent data, Mann-whitney u test, Chi-square test and Wilcoxon test were used. There was no statically significant difference between the resilience levels and the "ARS" pre-test and post-test scores of the individuals who participated in the cognitive behavioral approach-based "RDP" for individuals with schizophrenia compared to control the group(p>0.05). In addition, the functionality levels of the individuals participating in the program were higher than the control group, and a significant difference was found between the "BFRS" pre-test and post-test scores(p<0.05). In conclusion; it has been observed that programs containing resilience elements in individuals with schizophrenia can be used as a tool to increase the functionality of individuals, and cognitive behavioral approach-based RDP has no effect on improving resilience in individuals, but increases the functionality of individuals. 
Key Words: Schizophrenia, cognitive behavioral, resilience, functionality