Sınıf atmosferinin sınıf öğretmenliği öğrencilerinin başarısına etkisinin incelenmesi
The analysis for the effect of classroom climate on the students of primary teaching
Yazar: PINAR KIZILHAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET A. KISAKÜREK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Başarı = Success ; Sınıf atmosferi = Classroom climate ; Sınıf öğretmenliği = School teachers ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf atmosferinin öğrenci başarısına etkisini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, sınıf atmosferinin öğrenci başarısına etkisi öğretim elemanı desteği, katılma, kişilerarası ilişkiler, ders düzeni, rekabet ortamı ve kuralların belirginliği açısından değerlendirilmektedir. Ayrıca bu araştırma, sınıf atmosferinin başarıya etkisini öğrencilerin demografik özellikleri (cinsiyet, mezun oldukları ortaöğretim kurumu, üniversitelerin bulunduğu coğrafi bölge, 1982 ve öncesi ile 1982 sonrası kurulan üniversitelerdeki eğitim fakülteleri) açısından incelemektedir. Bu araştırma tarama modelinde olup nicel yöntemle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini 14 üniversiteye bağlı eğitim fakültesinde öğrenim gören sınıf öğretmenliği dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmaya 788 öğrenci katılmıştır. Araştırmanın veri toplama aracı ?Sınıf Atmosferinin Başarıya Etkisi Ölçeği?dir. Bu ölçme aracı Moos ve Trickett (1974) tarafından geliştirilmiş, Kısakürek (1985) tarafından Türkçeye uyarlanmış ve araştırmacı tarafından alanyazın taranarak yeniden düzenlenmiştir. Araştırmada öğrencilere ilişkin demografik özellikler, frekans ve yüzde analizi ile incelenmiştir. Öğrencilerin sınıf atmosferinin başarıya etkisiboyutlarına ve bu boyutları oluşturan maddelere ilişkin düzeyleri ortalama ve standart sapma ile tespit edilmiştir. Öğrencilerin cinsiyet, mezun oldukları ortaöğretim kurumlarının sınıf atmosferinin başarıya etkisi t - testi ile incelenmiştir. Üniversitelerin bulunduğu coğrafi bölge ile 1982 ve önce kurulan üniversitelerin eğitim fakülteleri ile 1982 ve sonra kurulan üniversitelerin eğitim fakültelerine göre değerlendirilmesi ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ile saptanmıştır. Gruplar arasında anlamlı etkileşimlerin kaynağının tespiti için Post ? Hoc yöntemlerinden LSD testi uygulanmıştır. Gruplar arası farkın nereden kaynaklandığını belirlemek için yapılan homojenlik testinde Levene istatistiğinin eşit çıkmaması durumunda ise Dunnett's C testi uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; öğrenciler, sınıf atmosferinde katılma, öğretim elemanı desteği, rekabet ortamı ve ders düzeninin başarıyı ?çok artıracağı?; kuralların belirginliği ve kişilerarası ilişkilerin ise başarıyı ?orta düzeyde? artıracağı yönünde görüş belirtmişlerdir. Kız öğrenciler öğretim elemanı desteği ve ders düzeninin, erkek öğrencilere göre başarıyı ?daha yüksek oranda? artırdığını düşünmektedir. Erkek öğrenciler başarının artmasında kişilerarası ilişkilerin ?daha önemli? olduğu görüşündedir. Katılma, rekabet ortamı ve kuralların belirginliğine yönelik öğrenci görüşleri arasında cinsiyete göre anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Anadolu Öğretmen Lisesinden mezun olan öğrenciler, diğer ortaöğretim kurumlarından mezun olan öğrencilere göre başarının artmasında öğretim elemanı desteği, katılma, kişilerarası ilişkiler ve ders düzeninin ?daha önemli? olduğunu düşünmektedir. Mezun oldukları ortaöğretim kurumuna göre öğrenci görüşleri, rekabet ortamı ve kuralların belirginliği konusunda anlamlı farklılık göstermemektedir. Bölgelere göre ise, Akdeniz Bölgesi'ndeki eğitim fakültelerinde öğrenim görmekte olan öğrenciler, diğer bölgelerdeki eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğrencilere göre öğretim elemanı desteği, katılma, ders düzeni, rekabet ve kuralların belirginliğinin başarıyı artırmada ?daha önemli? olduğu yönünde görüş belirtmektedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki eğitim fakültelerinde öğrenim görmekte olan öğrenciler ise öğretim elemanı desteği, katılma ve ders düzeninin başarıyı artırmada ?daha az? önemli olduğunu düşünmektedir.1982 ve öncesi ile 1982 sonrası kurulan üniversitelere göre, 1982 ve öncesi kurulan üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğrenciler, 1982 sonrası kurulan üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğrencilere göre başarıyı artırma konusunda öğretim elemanı desteği, katılma, ders düzeni, kişilerarası ilişkiler ve kuralların belirginliğinin ?daha yüksek oranda? önemli olduğunu belirtmişlerdir. Rekabet ortamına yönelik 1982 ve öncesi kurulan üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğrenciler ile 1982 sonrası kurulan üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğrenci görüşleri arasında anlamlı fark görülmemiştir. Sonuç olarak, sınıf atmosferi birçok değişkenden etkilenmektedir. Bu nedenle eğitim programlarında sınıf atmosferi ile ilgili uygulamalarda her bir değişkenin (cinsiyet, öğrencilerin demografik özellikleri, öğretim elemanı tutumu, öğrencilerin formal ve informal istemleri, kurumun bulunduğu bölge vb.) etkisi dikkate alınmalıdır. Ayrıca sınıf atmosferi açısından özellikle kişilerarası ilişkiler ve kuralların önemi üzerinde durulmalıdır. Eğitim programları tasarlanırken ve geliştirilirken içerik ve yönteme odaklanıldığı kadar öğrenme öğretme ortamı, sınıf ortamındaki ilişkiler, görev odaklılık, yenilik, kurallar ve atmosferin niteliği de (örtük program) önemsenmelidir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effect of classroom climate on students? success. Teacher support, involment, affiliation, order&organisation, competition, rule clarity in the classroom affect the success of students in accordance with this main aim. In addition, this research has analyzed the effect of classroom climate on success in terms of demographic specificationsof students (sex, secondary school they graduated from, geographic regions where universities are located and faculties of education at universities founded in 1982 and before and after 1982)This study has been realized on scanning way via quantitative method. The fourth grade students of primary education department from faculties of education at fourteen universities constitute the total field of survey. 788 students have taken place in the survey. The data collection of survey is ?the Scale of the Effect of Classroom Atmosphere on Success?. This data collection tool has been developed by Moss and Trickett (1974) and adapted to Turkish by Kısakürek (1985). The researcher has rearranged it by scanning the field.In the survey, demographic specifications of the students have been analyzed with frequency and percentage analyze. The levels and factors of classroom atmosphere on students? success have been identified with average and standard deviation. The sexes of students, secondary schools they graduated from have been studied with t-test; the geographic region where universities are located and evaluating universities in accordance with their foundation dates have been examined with one way ANOVA concerning the effects of classroom atmosphere on success. LSD test included in Post- Hoc methods has been applied to determine the source of significant interaction between groups. Dunnett?s C test has been applied in the case of inequaility of Levene statistics in homogeneity test to determine the source of difference between groups.In accordance with the findings of the survey, the fourth grade students of primary education consider that ?involvement?, ?order & organisation?, ?teacher support? and ?competition? increase success in the classroom climate in high level and ?rule clarity? and ?affiliation? increase success at mid-level. Female students, compared to male students, think that ?teacher support? and ?order& organization? increase success in higher level. Male students, compared to female students, evaluate ?affiliation? factor on increasing success as more important. Students? views on ?involvement?, ?competition?, ?rule clarity? don?t differentiate a lot between sexes of students.Graduates of Anatolian Teachers High School, compared to graduates of other schools, consider ?teacher support?, ?involvement?, ?affiliation?, ?order & organization? as more significant. Students? views about ?competition? and ?rule clarity? have no significant differences in accordance with school typesthey graduated.When regions are compared, the fourth grade students of primary education department in faculties of education in the Mediterranean Region heed more ?teacher support?, ?involvement?, ?order & organization?, ?competition? and ?rule clarity? in higher level compared to the students of faculty of education in the other regions do.The fourth grade students of elementary education department in faculty ofeducation in South Eastern Anatolia Region evaluate ?teacher support?, ?involvement?, ?order & organisation? as less significant factors on increasingsuccess.The fourth grade students of elementary education department at universities founded in 1982 and before 1982 evaluate ?teacher support?, ?involvement?, ?order & organization?, ?affiliation? and ?rule clarity? as more significant on increasing success according to those at faculties of education at universities founded after 1982. There is no difference about views on ?competition? factor between universities founded in 1982 and founded before 1982 and also universities founded after 1982.Consequently, classroom atmosphere is affected by many variants, so in education programmes the effect of every variant (sex, demographic specifications of students, the attitude of academics, formal and informal demands of students, the location of the institution) should be considered in the applications concerning classroom atmosphere. In addition, the importance of subdimensions of classroom atmosphere especially interpersonal relations and rules should be asserted. While designing and developing educational programmes, learning-teaching atmosphere, relations in the classroom ambient, task oriantation, innovation and rules briefly, the quality of atmosphere should be heeded as much as content and method.