Genç yetişkinlerdeki anne kaynaklı ebeveynleşme deneyiminin güvenli bağlanma, psikolojik sağlamlık ve duygusal yoksunluk üzerindeki rolü: baba katılımı ve sosyal destek ile düzenleyici ilişkiler
The role of maternal parentification experience on secure attachment, psychological resilience and emotional deprivation in young adults: moderating relationships with father involvement and social support
Yazar: ZEYNEP ZEYNEL BİNGÖL
Danışman: DOÇ. DR. NİLAY PEKEL ULUDAĞLI
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada anne kaynaklı ebeveynleşme yaşantısının hem güvenli bağlanma ve psikolojik dayanıklılık olarak olumlu duygusal gelişim, hem de güvensiz bağlanma ve duygusal yoksunluk olarak olumsuz duygusal gelişimle ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca baba katılımı ve sosyal destek koruyucu faktörler olarak ele alınarak, anne kaynaklı ebeveynleşme yaşantılarının olumlu ve olumsuz çıktıları üzerindeki düzenleyici rolleri araştırılmıştır. Çalışmaya Türkiye'nin çeşitli illerinde ikamet eden 18–40 yaş aralığındaki 480 yetişkin birey ve bu bireylerin anneleri katılım göstermiştir. Veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Filial Sorumluluk Ölçeği, Bağlanma Temelli Zihinsel Temsiller Ölçeği, Kendini Toparlama Gücü Ölçeği, Baba Katılımı Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Algısı Ölçeği ve Young Şema Ölçeği-Kısa form 3 kullanılmıştır. Araştırmanın verileri IBM SPSS Statistics programı kullanılarak, Hayes (2013) tarafından geliştirilen PROCESS makrosu ile analiz edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, annenin ebeveynleşmesinin, genç yetişkinin ebeveynleşmesini yordadığı bulunmuştur. Gencin ebeveynleşmesi ise gencin duygusal yoksunluğunu ve güvensiz bağlanmasını yordamaktadır. Gencin ebeveynleşme düzeyi ile gencin güvenli bağlanma düzeyi ve psikolojik dayanıklılığı arasında negatif ilişki bulunmuştur. Baba katılımının, anneden gence ebeveynleşme deneyiminin aktarılmasında koruyucu role sahip olduğu görülmüştür. Sosyal desteğin ise, ebeveynleşme yaşantılarının olumsuz çıktıları üzerinde koruyucu role sahip olduğu bulunmuştur. Tüm bu bulgular ebeveynleşme yaşantısının hem olumlu hem olumsuz sonuçları olabileceğine ve bu sonuçların ortaya çıkmasında baba katılımı ve sosyal destek faktörlerinin koruyucu role sahip olabileceğine işaret etmektedir.

Abstract:
In this study, the relationship of maternal parentification experiences with both positive emotional development as secure attachment and psychological resilience and negative emotional development as insecure attachment and emotional deprivation was examined. In addition, father involvement and social support were considered as protective factors and their moderating roles on the positive and negative outcomes of maternal parentification experiences were examined. A total of 480 adult individuals between the ages of 18-40 residing in various provinces of Turkiye and their mothers participated in the study. Personal Information Form, Filial Responsibility Scale, Attachment-Based Mental Representations Scale, Resilience Scale, Father Involvement Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support Scale and Young Schema Scale-Short Form 3 were used as data collection tools. The data of the research were analyzed using IBM SPSS Statistics program and PROCESS macro developed by Hayes (2013). According to the results of the study, it was found that the mother's parentification predicted the young adult's parentification. The teen's parentification predicts the teen's emotional deprivation and insecure attachment. A negative relationship was found between the level of parentification of the young person and the level of secure attachment and psychological resilience of the young person. Father involvement was found to have a protective role in the transfer of parentification experience from mother to adolescent. Social support was found to have a protective role on the negative outcomes of the parentification experiences. All these findings indicate that parentification experiences may have both positive and negative outcomes and that father involvement and social support factors may have a protective role in the emergence of these outcomes.