Çölyak hastalığı tanısıyla takip edilen hastaların klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of clinical and laboratory findings of patients WHO were followed with the diagnosis of celiac's disease
Yazar: ŞEYDA DUZCUOSMANOĞ
Danışman: PROF. DR. DURAN ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antikorlar = Antibodies ; Diyet = Diet ; Glutenler = Glutens ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Giriş ve Amaç: Çölyak hastalığı(ÇH) genetik olarak yatkın bireylerde, gluten içeren gıdaların alınmasıyla ortaya çıkan, kalıcı intolerans ile karakterize, temel olarak ince bağırsağı etkileyen ve malabsorbsiyonla seyreden otoimmün  enteropatidir. Hem çocuklarda hem erişkinlerde görülebilen her yaşta ortaya çıkabilen bir hastalıktır. Çocuklarda ÇH'nin klasik triadı; karın şişliği, ishal ve gelişme geriliğidir. Ancak gastrointestinal, ekstraintestinal semptomlarla veya asemptomatik olarak görülebilir. Tek tedavisi yaşam boyu glutensiz diyettir. Bu çalışmanın amacı, çölyak hastalığı tanısı almış olguların klinik bulgularının, laboratuvar verilerinin ve glutensiz diyete uyumlarının değerlendirilmesidir.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 1 Ocak 2009-31 Aralık 2018 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Pediatri Gastroenteroloji bölümünde tanı alan ve takip edilen 297 Çölyak hastasının cinsiyetleri, yaşları, aile öyküsü, eşlik eden hastalık durumu, başvuru yakınmaları, antropometrik ölçümleri, fizik muayene bulguları, laboratuvar sonuçları ve endoskopik verileri retrospektif olarak tanı anında, 6.ay ve 1. yıl kontrollerinde değerlendirildi.  
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 297 olgunun yaş ortalaması 9,0±4,4 yıl  ve 186'sı (%62,6)  kızdı.  Olguların %61,6'sı klasik, %15,2'si atipik ve %13,8'i asemptomatik Çölyak hastalığı alt sınıfındaydı. En sık eşlik eden hastalıklar Tip 1 DM (%12,1), boy kısalığı (%13,8), osteopeni-osteoporoz (%15,8) ve malnütrisyondu (%11,4).  Olguların %7,7'sinde selektif IgA eksikliği saptandı. Olgularda başlangıçta en sık gastrointestinal semptomlar karın ağrısı (%26,9), ishal (%10,9) ve konstipasyon (%10,9) iken, en sık saptanan ekstraintestinal semptom boy kısalığıydı (%9,2).  En sık saptanılan fizik muayene bulgusu batında hassasiyetti(%7,2). En sık görülen laboratuvar bulguları demir eksikliği (%59,3) ve D vitamini eksikliği idi(%36,8). Olguların  %30,3'ünde anemi saptandı. 6.ay ve 12.ay kontrollerinde EMA negatif olguların antropometrik ölçümlerinin EMA pozitif olan olgulardan daha iyi olduğu görüldü.
Sonuç: Bu çalışmada zamanla atipik ÇH sıklığının arttığını, bu nedenle ekstraintestinal semptomlarla başvuran hastalarda ve asemptomatik,  ancak risk faktörü olanlarda ÇH taramasının önemini, glutensiz diyet ile birlikte klinik ve laboratuvar bulgularda iyileşme olduğunu, komplikasyonların önlenebileceğini vurgulamak istiyoruz.

Abstract:
Introduction and aim: Celiac disease (CD) is an autoimmune enteropathy that occurs with the intake of gluten-containing foods in genetically susceptible individuals, characterized by persistent intolerance, mainly affecting the small intestine and accompanied by malabsorption. It is a disease that can occur at any age, both in childhood and in adults. The classic triad of CD in children is abdominal distension, diarrhea, and growth retardation. However, it may be asymptomatic or with gastrointestinal or extraintestinal symptoms. The only treatment is a lifelong gluten-free diet. The aim of this study is to evaluate the clinical and laboratory findings, and compliance with gluten-free diet of patients diagnosed with celiac disease.

Methods: In this study, gender, age, family history, accompanying disease, complaints at admission, anthropometric measurements, physical examination, laboratory and endoscopic findings of 297 patients who were followed up with the diagnosis of CD in Erciyes University Pediatrics Gastroenterology Department between January 1, 2009 and December 31, 2018 were evaluated retrospectively at the time of diagnosis, at the 6th month and 1st year follow-up. 
Results: The mean age of 297 cases included in the study was 9.0 ± 4.4 years, and 186 (62.6%) of them were female. The disease subtypes were 61.6% classical CD, 15.2% atypical CD, and 13.8% asymptomatic CD. The most common accompaning diseases were type 1 DM (12.1%), short stature (13.8%), osteopenia-osteoporosis (15.8%) and malnutrition (11.4%). Selective IgA deficiency was found in 7.7% of the cases. While the most common gastrointestinal symptoms were abdominal pain (26.9%), diarrhea (10.9%) and constipation (10.9%), the most common extraintestinal symptom was short stature (9.2%). The most common physical examination finding was abdominal tenderness (7.2%). The most common laboratory findings were iron deficiency (59.3%) and vitamin D deficiency (36.8%). Anemia was found in 30.3% of the cases. It was observed that the anthropometric measurements of the EMA negative cases were significantly better at the 6th and 12th month follow-up compared to EMA positive cases.
Conclusion: In this study, we would like to emphasize that the frequency of atypical CD increased over time, therefore, the importance of CD screening in patients presenting with extraintestinal symptoms and in those with asymptomatic patients with risk factors. Clinical, and laboratory findings improve with gluten-free diet, and complications can be prevented,