Kastamonu Üniversitesi merkezi araştırma Laboratuvarı çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği farkındalık durum tespiti
Occupational health and safety awareness of Kastamonu Ünivesity central research laboratory employees
Yazar: ALİ KÜSEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİMAN YÜRÜTEN ÖZDEMİR
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu çalışmada, Merkezi Araştırma Laboratuvarı çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG)
farkındalık düzeyi ölçülmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Kastamonu Üniversitesi Merkezi
Araştırma Laboratuvarı çalışanlarına uygulanmak üzere literatür taraması yapılarak 37
sorudan oluşan ölçek oluşturulmuştur. Bu ölçek 15.01.2024 tarihinde yapılarak daha önce
üniversite tarafından Temel İSG eğitimi verilmiş olan 17 çalışana yüz yüze uygulanmıştır.
Likert tipi sorulardan oluşan ölçek 5 seçenekli hazırlanmış ve cevaplar; "1-Kesinlikle
Katılmıyorum", "2-Katılmıyorum", "3-Kararsızım", "4-Katılıyorum" ve "5-Kesinlikle
Katılıyorum" seçeneklerinden oluşturulmuştur. Ayrıca çalışanların sosyo-demografik
özelliklerine yönelik sorulara da yer verilmiştir. Ölçek sorularının cevapları tek tek
değerlendirilmiş ve sınıf sınır değerlerinin hesaplanmasında; Ortalama Değerlendirme Aralığı
(Tunç 2022) dikkate alınmıştır. Elde edilen veriler istatistik analizler SPSS (versiyon 22) paket
programı yardımı ile parametrik olmayan tanımlayıcı istatistikler kullanılarak frekans,
ortalama ve yüzde analizleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Buna göre 3,41-5,00 arasın çıkan
değerler başarılı 1,00-2,60 arası çıkan değer başarısız kabul edilmiştir. Araştırma kapsamında
uygulanan ölçek çalışması sonucunda elde edilen bulgulara göre; çalışanların çoğunluğunun
erkeklerden (%70,6) oluştuğu ve çoğunluk yaş aralığının 36-49 (%52,9) olduğu tespit
edilmiştir. Cinsiyete göre sorulara verilen cevaplar arasında istatistiksel olarak fark olmadığı
görülmüştür. Cinsiyet, yaş ve laboratuvar tecrübesi ile sorulara verilen cevaplar arasında
yapılan Komogorov- Simirnov K-S testine göre Normallik kontrolü değerlerine göre P<0,05
olduğundan verilerin normal dağılmadığı görülmüştür. Yaş grupları arasında farlılık olup
olmadığına bakıldığında gruplar arasında farklılık olduğu görülmüştür (P<0,05). Ayrıca
laboratuvar çalışanlarının %53'ün 6 yıl ve daha fazla tecrübeye sahip olduğu anlaşılmıştır.
Çalışanların çoğunluğu işe başlamadan önce laboratuvar genel kuralları hakkında bilgi aldığını
belirtmişlerdir. Kişisel koruyucu donanım (KKD) kullanımına ilişkin olan sorulara verilen
cevaplara göre çalışanların çoğunluğunun bilinçli olarak KKD kullandıkları ve KKD olmadan
işe başlamadıkları tespit edilmiştir. Çalışanların iş kazalarına yönelik bilgilerine dayanan
sorularda da benzer olarak çoğunluk farkındalık düzeyinin "kesinlikle katılıyorum" cevabını
vermişlerdir. Laboratuvar tecrübesi grupları arasında farlılık olup olmadığına bakıldığında
gruplar arasında farklılık olduğu görülmüştür (P<0,05). Ancak nonparametrik testlerde
farklılığın kaynağı ya da farlılık oluşturan grubun tespitine ilişkin özel bir test olmadığından
ikili karşılaştırma testi (Mann-Whitney U test) ile ortaya konulmaya çalışılmış ve elde edilen
sonuçlara göre 1-4 ve 2-4 gruplar arasında fark olmadığı (P>0,05), 1-2; 1-3; 2-3;3-4 grupları
arasında ise fark oluğu (P<0,05) belirlenmiştir. Tüm sonuçlar göz önüne alındığında
çalışanların iş yerinde İSG kurallarına uyduğu, farkındalık düzeylerinin yüksek olduğu ancak
çalışma süresi arttıkça, iş güvenliğine verdiği dikkat ve önemin azalabileceği sonucuna
varılmıştır. Çalışanın görev yaptığı iş alanı ile ilgili kişisel öz güveninin yüksek olması
durumunda, çalışma alanında gösterdiği davranışlarda dikkat seviyesi ve özeni azalmakta ve
bu durumda iş kazası riskini yükseltebileceği düşünülmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: İş Sağlığı ve Güvenliği, İş sağlığı ve Güvenliği Eğitimi, İş
Kazaları, Meslek Hastalıkları

Abstract:
In this study, it was aimed to measure the level of Occupational Health and Safety (OHS)
awareness of Central Research Laboratory employees. For this purpose, a scale consisting of
37 questions was created by reviewing the literature to be applied to Kastamonu University
Central Research Laboratory employees. This scale was conducted on 09.01.2024 and applied
face-to-face to 17 employees who had previously been given Basic OHS training by the
university. The scale consisting of Likert-type questions was prepared with 5 options and the
answers; "1-Strongly Disagree", "2-Disagree", "3-Disagree", "4-Agree" and "5-Strongly
Agree" options. In addition, questions on the socio-demographic characteristics of the
employees were also included. The answers to the survey questions were evaluated one by one
and the Average Assessment Range (Tunç 2022) was taken into consideration in calculating
the class limit values. The data obtained were evaluated using frequency, mean and percentage
analysis using nonparametric descriptive statistics with the help of SPSS (version 22) package
program. Accordingly, values between 3.41-5.00 were considered successful and values
between 1.00-2.60 were considered unsuccessful. According to the findings obtained as a
result of the survey conducted within the scope of the research; it was determined that the
majority of the employees were male (70.6%) and the majority age range was 36-49 (52.9%).
There was no statistical difference between the answers given to the questions according to
gender. According to the normality control values according to the Komogorov- Simirnov K-
S test between gender, age and laboratory experience and the answers given to the questions,
it was seen that the data were not normally distributed since P<0.05. When it was examined
whether there was a difference between age groups, it was seen that there was a difference
between the groups (P<0.05). It was also found that 53% of the laboratory workers had 6 years
and more experience. The majority of the employees stated that they received information
about the general rules of the laboratory before starting work. According to the answers given
to the questions on the use of personal protective equipment (PPE), it was determined that the
majority of the employees consciously use PPE and do not start work without PPE. Similarly,
in the questions based on the knowledge of the employees about occupational accidents, the
majority answered that the level of awareness was "strongly agree". When it was examined
whether there was a difference between the laboratory experience groups, it was seen that
there was a difference between the groups (P<0.05). However, since there is no special test for
determining the source of the difference or the group that creates the difference in
nonparametric tests, it was tried to be revealed with the pairwise comparison test (Mann-
Whitney U test) and according to the results obtained, it was determined that there was no
difference between 1-4 and 2-4 groups (P>0.05), and there was a difference between 1-2; 1-3;
2-3; 3-4 groups (P<0.05). Considering all the results, it was concluded that the employees
comply with the OHS rules at the workplace, their awareness levels are high, but as the
working time increases, the attention and importance given to occupational safety may
decrease. It is thought that if the employee's personal self-confidence about the workplace is
high, the level of attention and care in the behaviors they show in the workplace decreases and
this may increase the risk of occupational accidents.
KEYWORDS:Occupational Health and Safety, Occupational Health and Safety Training,
Occupational Accidents, Occupational Diseases