Beden eğitimi ve spor öğretmeni perspektifinden ders ve spor ortamında fair play
Fair play in class and sports environment from the perspective of physical education and sports teacher
Yazar: CİHAD GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. İLYAS GÖRGÜT
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson

Özet:
Bu çalışmada, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin Fair Play'in gelişimindeki rolüne odaklanarak, öğrencilerin sporda doğru davranışlar sergilemelerini sağlamak ve sağlıklı bir rekabet ortamı oluşturmak için gerçekleştirdikleri uygulamaları, kavrama ilişkin tutum ve bilgi düzeylerini belirleyerek farkındalık yaratmak amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemi ile hazırlanan çalışmada fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın örneklem grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile 7 bölge ve 14 büyükşehirde toplamda 21 beden eğitimi ve spor öğretmeni katılmıştır. Öğretmenler ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kapsamında ortalama 30 dakika süren bireysel görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılara veri kaybı yaşanmaması maksadıyla görüşmelerinin kayıt altına alınacağı ve sonrasında ise yazılı hale getirileceği bilgisi verilmiş ve gerekli izinler alındıktan sonrası görüşmelere başlanmıştır. Yazılı ifadelerin analizinde betimsel ve içerik analiz yöntemlerine başvurulmuştur. Yapılan analiz sonucunda Beden Eğitimi ve Spor öğretmenlerinin ders ve spor ortamında Fair Play kavramını sporcu tarafından rakipten özür dilenebilmesi, herhangi bir olumsuz durum neticesinde rakibe el uzatılması ve onu teselli ederek başarılı olması halinde tebrik etmesi şeklinde ifade etmektedirler. Kavramı öğrencilere kazandırmak için öğretmenlerin sözlü ve görsel anlatım metotlarına başvurdukları, soru-cevap yöntemi, sunuş yoluyla anlatım, buluş yoluyla anlatım, beyin fırtınası gibi yöntemler ile video kullanımı, slayt sunumu ve akıllı tahta kullanımını tercih ettikleri görülmektedir. Öğretmenlerin müsabaka esnasında kural ihlali yapan rakip takım oyuncusuna verdikleri tepkinin çeşitli durumlara göre değiştiği, kural dışı davranışa maruz kaldıklarında öz-değerlendirme yaparak sade ve kibar dil kullanmaya çalıştıkları, hakemin yanlı yönetimine maruz kaldıklarını düşündüklerinde ise Fair Play çerçevesinde yaklaşarak onaylanmayan davranışı ifade ettikleri tespit edilmiştir. Ayrıca beden eğitimi ve spor öğretmenleri hakem kararlarının eşit olarak görülmemesi ile rakip sporcuya zarar verecek davranış ve hareketlerin müsabaka sonucu üzerinde olumsuz etkileri olduğunu belirtmektedirler. Öğretmenler rakip takımın haksız bir şekilde cezalandırılması durumunda doğru kararın sağlanması için destek olmakta ve dezavantajlı atmosferin ortadan kaldırılmasına çalışmaktadırlar. Yine öğretmenlere göre spor ortamlarında adil oyun anlayışının sağlanabilmesi içini öncelikle saha içerisinde ve saha dışında yarışan bireylerin tesis, malzeme, ulaşım ve antropometrik açıdan eşit koşulara sahip olmaları, müsabaka içerisinde ise kurallar kapsamında herhangi bir ayrımcılığa maruz kalmamaları gerekmektedir. Öğretmenlere göre profesyonelliğin ön planda olduğu durumlarda üst düzey moral/motivasyon, sonuç ve hedef birincil amaç iken eğlencenin ön planda olduğu durumlarda ise Fair Play, sağlıklı yaşam ve kaliteli zaman geçirme ön plandadır. Beden eğitimi ve spor öğretmenleri antrenörlerin sporcuları arasında ayrımcılık sergilemesinin ise sporcuların moralini düşürdüğünü, bunun sonucu olarak performanslarının olumsuz etkilendiğini ifade etmektedirler. Doping kullanımı konusunda ise yapılan eylemleri öğretmenler tarafından haksız rekabete yol açan gayri ahlaki bir girişim ve karşı tarafın emeğine saygısızlık olarak görülmektedir.

Abstract:
In this study, by focusing on the role of physical education and sports teachers in the development of fair play, it is aimed to raise awareness by determining their practices, attitudes and knowledge levels about the concept in order to ensure that students exhibit correct behaviors in sports and to create a healthy competitive environment. Phenomenological design was used in the study prepared with qualitative research method. A total of 21 physical education and sports teachers from 7 regions and 14 provincial participated in the sampling group of the study with the criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods. Individual interviews were conducted with the teachers within the scope of semi-structured interview technique lasting an average of 30 minutes. The participants were informed that their interviews would be recorded and then written down in order to prevent data loss, and the interviews were started after the necessary permissions were obtained. Descriptive and content analysis methods were used to analyze the written expressions. As a result of the analysis, Physical Education and Sports teachers express the concept of fair play in the lesson and sports environment as apologizing to the opponent by the athlete, extending a hand to the opponent as a result of any negative situation, consoling him/her and congratulating him/her in case of success. It is seen that teachers use oral and visual expression methods, question-answer method, expression through presentation, expression through invention, brainstorming methods, video usage, slide presentation and smart board usage in order to teach the concept to students. It was determined that the reaction of the teachers to the rival team player who violated the rules during the competition varied according to various situations, when they were exposed to illegal behavior, they tried to use plain and polite language by self-evaluation, and when they thought that they were exposed to the referee's biased management, they approached within the framework of fair play and expressed the disapproved behavior. In addition, Physical Education and Sports teachers state that the referee's decisions are not seen equally and that behaviors and actions that harm the rival athlete have negative effects on the result of the competition. In case the rival team is unfairly punished, the teachers support the correct decision and try to eliminate the disadvantageous atmosphere. Again, according to the teachers, in order to ensure a fair game understanding in sports environments, first of all, individuals competing on and off the field should have equal conditions in terms of facilities, materials, transportation and anthropometrics, and they should not be subjected to any discrimination within the scope of the rules within the competition. According to the teachers, in cases where professionalism is at the forefront, high level morale/motivation, result and goal are the primary goals, while in cases where entertainment is at the forefront, fair play, healthy life and spending quality time are at the forefront. Physical Education and Sports teachers state that discrimination among athletes by coaches decreases the morale of athletes and as a result, their performances are negatively affected. Regarding the use of doping, teachers see the actions as an unethical attempt that leads to unfair competition and disrespect for the labour of the other party.