Türk mûsikîsinde Kâr-ı Nâtıkların beste ve güfte ilişkisi
The relationship between composition and lyrics of Kar-i Nâtiks in classical Turkish music
Yazar: SEMİH OKCU
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN ÇAKIR ; PROF. DR. ÖZGÜR SADIK KARATAŞ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Besteler = Compositions ; Dil bilim = Linguistics ; Güfte = Lyrics ; Kar-ı Natık = Kar-ı Natık ; Müzikoloji = Musicology ; Prozodi = Prosody ; Ses bilgisi = Phonetic ; Türk müziği = Turkish music

Özet:
Türk Mûsikîsinde Kâr-ı Nâtıkların Beste ve Güfte İlişkisi" adlı bu çalışma, beş bölümden oluşmaktadır. Problem durumunun ele alındığı birinci bölümde; araştırmanın amacı, önemi, varsayımı ve sınırlılıklarıyla beraber ilgili tanımlar ele alınmıştır. İkinci bölümde ise, yapılan çalışmanın yöntem kısmı ile beraber araştırmanın modeli, evren ve örneklemi, verilerin toplanması ve analizi gibi veriler bulunmaktadır. Üçüncü bölümde, Dil-Müzik ilişkisi hakkında genelden özele doğru bilgiler verilmiş, daha sonra ses bilimi olan Fonetik hakkında bilgiler verilerek, akabinde mûsikî diksiyonu olan Prozodi ve Prozodiyi oluşturan unsurlar hakkında yine genelden özele doğru bilgiler verilmiş ve son olarak Kâr-ı Nâtık formu hakkında bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde, bulgular ve yorum başlığı altında çalışmanın örneklemini oluşturan Türk mûsikîsinde Kâr-ı Nâtıkların Beste ve Güfte ilişkisi ele alınarak gerekli inceleme ve analizler yapılmıştır. Çalışmanın beşinci ve son bölümünde ise yapılan analizler bağlamında elde edilen birtakım çıkarımlar ve bunların neticesinde şahsımıza ait bazı öneriler yer almaktadır. 
Araştırma, "Nitel" araştırmalar çerçevesinde ele alınıp "Betimsel" yöntem kullanılmıştır. Betimsel yöntem doğrultusunda da "Tarama" (Survey) modelinden yararlanılmıştır. Veriler; literatür taraması, gözlem ve görüşme, içerik analizi, müzikâl analiz yöntemleri kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma konusuna yönelik olarak kullanılan bu teknikler aracılığı ile elde edilen tüm veriler analiz edilmiş ve yorumlanmıştır.
Bu çalışma; bestecilik tekniklerinde prozodi hususunun ne kadar önemli olduğunu ortaya çıkarmış olmakla beraber, hem sanatsal eserlerin devamı açısından hem de mûsikîmizi öğreticiliği açısından Kâr-ı Nâtıkların önemini bir kez daha vurgulamıştır. Araştırmaya konu olan Kâr-ı Nâtıkların beste ve güfte uyumu doğrultusunda besteleme teknikleri ve prozodi açısından genel itibariyle örnek teşkil edecek nitelikte kusursuza yakın eserler olduğu tesbit edilmekle beraber, özellikle Cumhuriyet dönemi sonrası eserlerde kusur denilebilecek hususların en asgari seviyede olduğu ayrıca göze çarpmaktadır. Çalışmamızın, yeni eserler oluşturulurken ne gibi unsurlara dikkat edilmesi gerektiğine katkı sağlayacağı gibi hangi eserlerin referans alınması hususunda da önemli rol oynayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study, named "The Relationship of Kar-ı Nâtık's Composition and Lyrics in Turkish Music", consists of five part. In the first part, where the problem situation is discussed, the purpose, importance, assumptions and limitations of the research as well as related definitions are discussed. In the second part, there are data such as the method part of the study, the model of the research, the population and the sample, the collection and analysis of the data. In the third part, accurate information about the Language-Music relationship was given from general to specific, then information was given about Phonetics, which is the science of phonology, then again, accurate information about the musical diction Prosody and the elements that make up Prosody, from general to specific, and finally, about the Kar-ı Nâtik form information is given. In the fourth part, under the heading of findings and interpretation, necessary examinations and analyzes were made by considering the relationship between Kar-ı Nâtık's Composition and Lyrics in Turkish music, which constitutes the sample of the study takes.
The research was handled within the framework of "Qualitative" research and "Descriptive" method was used. In line with the descriptive method, the "Survey" model was used. Data; literature review, observation and interview, content analysis, musical analysis methods were used. All data obtained through these techniques used for the research subject were analyzed and interpreted.
While this study revealed the importance of prosody in composition techniques, it once again emphasized the importance of Kar-ı Nâtık's in terms of both the continuation of artistic works and teaching our music. It is thought that our study will contribute to what elements should be considered while creating new works, and will play an important role in which works are taken as reference.