Konya ekolojisinde tarımı yapılan yerel nohut popülasyonları ve çeşitlerin tarımsal, teknolojik ve besinsel karakterlerinin belirlenmesi
Determining agricultural, technological and nutritional characteristics of local populations and varieties of chickpea cultivated in Konya ecology
Yazar: HAKAN BAYRAK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA  ÖNDER
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma , Konya ekolojisinden toplanan yerel nohut popülasyonları ve çeşitlerin tarımsal,teknolojik ve besinsel karakterlerinin belirlenmesi amacıyla, Konya ili Sarayönü ilçesi merkez `iç yer' mevkiinde iki farklı araştırma alanında, iki yıl süre ile (2006-2007) yürütülmüştür. Çalışmada, Konya ekolojisinden toplanan 21 nohut popülasyonu ve 5 tescilli nohut çeşidi kullanılmıştır.Araştırmanın tarla denemeleri sonuçlarına göre, her iki yılın ortalaması olarak ; çıkış süresi 15.17- 23.17 gün, çiçeklenmeye başlama süresi 27.75 -39.92 gün, içeklenme süresi 45.66 ? 61.66 gün, vejetasyon süresi 90.33 ? 105.33 gün, bitki boyu 30.45 ? 40.05 cm, bakla sayısı 20.12?30.42 adet/bitki, baklada tane sayısı 0.94?1.25 adet/bakla, ana dal sayısı 2.68?3.78 adet/bitki, yaprak sayısı 74.95-93.13 adet/bitki, ilk bakla yüksekliği 15.08?22.33 cm, tane verimi 78.14? 154.12 kg/da, bin tane ağırlığı ise 363.0- 512.17 g, hasat indeksi % 31.21- 41.83, 8 (mm) elek üstü yüzdesi % 51.66-75.66, antraknozlu bakla oranı % 2.19-28.10 olarak tespit edilmiştir. Çiçek rengi ise beyaz, beyaz-pembe ve beyaz mavi olarak gözlemlenmiştir.Bu araştırmanın ilk yılındaki sonuçlara göre, üzerinde çalışılan nohut çeşitlerinde ham protein oranı % 17.90 - 22.06, yağ oranı % 4.05 - 6.50, kül oranı % 2.20 - 2.96, selüloz oranı % 2.96 - 5.85, azotsuz öz maddeler oranı % 57.96 - 62.26, nem oranı % 6.83 - 8.33 arasında belirlenirken , tanede mineral madde içerikleri mg/kg olarak; fosfor (P) 2257.01 - 3590.37, potasyum (K) 4698.16- 7423.69, magnezyum (Mg) 799.92-1004.43, kalsiyum (Ca) 878.23-1635.85, demir (Fe) 24.44-44.52, bor (B) 223.02-494.73, bakır (Cu) 4.69- 8.20, çinko (Zn) 18.58-34.33 şeklinde belirlenmiştir. Amino asit değerleri 100 g proteinde gram olarak serine 4.01- 6.67, alanine 3.21-5.57, glycine 2.21-5.32 ,valine 3.45 - 7.77, leucine 6.20-14.99, isoleucine 3.06-6.54, lysine 5.68-10.45 , penylalanine 3.62- 11.57, threonine 3.61 - 5.62, histidine 0.61 ? 5.04, aspartic acit 9.12 - 19.96, glumatic acit 7.86 - 21.94, tryosine 2.09 - 9.14, proline 4.22 - 10.50 ve methionine 0.24-1.86 şeklinde tespit edilmiştir. Araştırmada kullanılan popülasyon ve çeşitlerin. ham protein verimi 13.72 - 26.45 kg/da, metebolik enerji değeri 2928.22 ? 3097.53 cal, su emme kapasitesi % 98.18- 104.96, fitik asit oranı % 0.60-1.28 arasında değişmiştir.Araştırma sonuçlarına göre iki yılın ortalaması olarak tane verimi bakımından Aziziye 94 çeşidi (154.12 kg/da) ile Hadim popülasyonu (145.68 kg/da) ön plana çıkarken , araştırmanın ilk yılının sonuçlarına göre; protein oranı bakımından Er 99 çeşidi (% 22.6) , protein verimi bakımından Hadim popülasyonu (26.45 kg/da) , methionine bakımından da Güneysınır (1.86 g /100 g protein ) ve Yunak (1.85 g /100 g protein ) popülasyonları ön plana çıkmıştır.Anahtar Kelimeler:Nohut (Cicer arietinum L.), Çeşit , Yerel popülasyon, Tarımsal, teknolojik ve besinsel karakterler, Kalite özellikleri,Genetik varyasyon

Abstract:
This research was conducted for a period of two years (2006-2007) at two different locations of Konya Province and Sarayönü, İçyer to determine agricultural, technological, and nutritional quality characteristics of local populations and varieties of chickpea collected from Konya ecological environment. In this study, 21 chickpea populations collected from Konya ecology and 5 registered chickpea varieties were used.According to field research results, the avearge of two years emergence duration was 15.17 - 23.17 days, number of days until flowering was 27.75 -39.92, number of flowering days was 45.66 - 61.66, number of vegetatition days was 90.33 - 105.33 days, plant height was 30.45 - 40.05 cm, number of pod per plant was 20.12 - 30.42, number of seed per pod was 0.94 - 1.25, number of primary branches was 2.68 - 3.78, number of leaves was 74.95 - 93.13, the first pod height was 15.08 - 22.33 cm, grain yield was 78.14 - 154.12 kg/da, thousand seed weight was 363 - 512.17 gr., harvest index was 31.21 - 41.83 %, 8 (mm) above sieve percentage was 51.66 - 75.66 %, antraknoz diseased of pod rate was 2.19 -28.10 %. Flower color was white and white-pink, white and blue.According to the first year results, the protein rate of chickpea varieties used in this study was 17.90 -22.06 %, fat rate was 4.05 - 6.50 %, ash rate was 2.20 -2.96 %, cellulose rate was 2.96 - 5.85 %, non-equity ratio of nitrogen substances was 57.96 -62.26 %, moisture rate was 6.83-8.33 %, the amount of calcium (Ca) was 878.23 - 1635.85 mg/kg, the amount of phosphorus (P) was 2257.01 - 3590.37 mg/kg, the amount of potassium (K) was 4698.16-7423.69 mg/kg, the amount of magnesium (Mg) was 799.92-1004.43 mg/kg, the amount of iron (Fe) was 24.44 - 44.52 mg/kg, the amount of boron (B) was 223.02 - 494.73 mg/kg, the amount of copper (Cu) was 4.69 - 8.20 mg/kg, the amount of zinc (Zn) was 18.58-34.33 mg/kg, , serine was 4.01 - 6.67 g/100 g protein , alanine was 3.21 - 5.57 g/100 g protein, glycine was 2.21 - 5.32 g/100 g protein , valine was 3.45 - 7.77 g/100 g protein, leucine was 6.20 - 14.99 g/100 g protein, isoleucine was 3.06 - 6.54 g/100 g protein , lysine was 5.68 - 10.45 g/100 g protein, penylalanine was 3.62-11.57 g/100 g protein, threonine was 3.61 - 5.62 g/100 g protein, histidine was 0.61 - 5.04 g/100 g protein, aspartic acid was 9.12-19.96 g/100 g protein, glumatic acid was 7.86 - 21.94 g/100 g protein, tryosine was 2.09-9.14 g/100 g protein, proline was 4.22 - 10.50 g/100 g protein, methionine was 0.24-1.86 g/100 g protein, protein yield was 13.72-26.45 kg/da, metabolizable energy value was 2928.22 - 3097.53 cal, water absorption capacity was 98.18 - 104.96 %, phytic acid ratio was 0.60-1.28%.According to the field research results, the avearge of two years grain yield of Aziziye 94 variety (154.12 kg/da) and Hadim population (145.68 kg/da) came into prominence while Er 99 had higher protein ratio (%22.6), Hadim population had higher protein production (26.45 kg/da), and Günesyınır and Yunak populations had higher methionine content (1.86 and 1.85g/100 g protein respectively).Key Words: Chickpea (Cicer Arietinum L.), Varieties, Local popülations, Agricultural, technological and nutritional characters, Quality traıts, Genetic variation