Orta Sakarya bölgesi kretase - tersiyer istifinin kaynak bölge ve iklimsel açılardan incelenmesi
Provenance and climatic investigation of cretaceous ? tertiary succession in the central Sakarya region
Yazar: SANEM AÇIKALIN
Danışman: DOÇ. DR. İ. ÖMER YILMAZ ; PROF. DR. FARUK OCAKOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Çalışma alanı olan Mudurnu-Göynük Havzası, Orta Sakarya Bölgesinde yer alır. NeoTetis'in kuzey kolunda konumlanan alan, paleocoğrafik özellikler açısından Kretase sonunda ana su kütlesinden kısmen ayrılmış durumdadır ve güneyinden bir dalma?batma zonu ile sınırlandırılmıştır. Alanda kıta ? kıta çarpışmasının ne zaman başladığı ise tartışmalıdır. Bu çalışmada Geç Kretase ? Erken Paleosen yaşlı üç adet ölçülü stratigrafik kesit üzerinde, sedimantolojik, sedimanter petrografik, Optik CL, jeokimyasal ve duraylı izotop çalışmaları yürütülerek okyanusun kapanma yaşına yaklaşımda bulunulmuş ve havzada hüküm süren iklimsel ve oşinografik koşullar aydınlatılmıştır. Kesitler Kampaniyen yaşlı pelajik kireçtaşları ile başlar; türbitidik kumtaşı ara tabakalı derin deniz çamurları ile devam eder. Paleosen'de sığ denizel kireçtaşı/marn ardalanması gözlenir.Kaynak bölge çalışmalarında, Geç Kampaniyen'de (71,6 Ma) kaynak kayaçların felsikten mafik karaktere evrildiği saptanmıştır. Bu, okyanusal kabuk ve metamorfik kayaçlardan oluşan yığışım prizmasının yükselerek kaynak alan oluşturduğunun işareti olarak değerlendirilmiştir. NeoTetis'in kuzey kolundaki çarpışmanın Geç Kampaniyen?Erken Mastrihtiyen yaş aralığından hemen önce gerçekleştiği ileri sürülmüştür.Belirgin iklimsel ve oşinografik değişimlerin gözlendiği bazı seviyeler küresel olaylar ile kolaylıkla deneştirilebilirken, kimilerinin küresel kayıtlarda karşılığı yoktur. 71,9 Ma dolaylarındaki deniz seviyesi yükselmesi, diğer havzalarda da kayıtlanan öztatik kontrollü bir sapmadır. Benzer şekilde, Kampaniyen?Mastrihtiyen sınırındaki (70,6 Ma) ve 69,9 Ma'daki küresel soğuma ve seviye düşümleri de Orta Sakarya Bölgesinde kayıtlanmıştır. 72,2 Ma ve 71,6 Ma'da gözlenen seviyesi yükselimleri ise havzada yaşanan tektonik olayların kontrolündedir. Özellikle 71,6 Ma'daki seviye yükselimi, üretkenlik ve detritik katkıdaki düşüş, okyanusun kapanması ve yükselen yığışım prizmasının havzada yarattığı yerel etkilerin bir sonucudur.

Abstract:
The study area, Mudurnu- Göynük Basin, is located at the Central Sakarya Region. The area was located at the northern branch of NeoTethys at the Late Cretaceous, partially separated from main water mass and bounded by a subduction complex from south. The starting age of collision in the basin is still under debate. In this study, age of collision and climatic/oceanographic conditions of the basin enlightened with sedimentological, sedimentary petrographic, Optic CL, geochemical and stable isotopic studies which were carried on three Late Cretaceous-Early Paleocene stratigraphic sections. All sections start with Campanian pelagic limestone and continue with deep marine mudstones with turbiditic sandstone interbeds. At Paleocene, shallow marine limestone/marl alternation can be seen.With provenance studies, it was determined that characteristics of source rocks evolve from felsic to mafic at Late Campanian (71,6 Ma), which considered as an uplifting of accretionary prism, made up of oceanic crust and metamorphic rock slides, to form source area. Therefore, it is proposed that the collision at the north branch of NeoTethys started just before the Late Campanian?Early Maastrichtian period.Some levels with distinct shifts in oceanographic and climatic conditions can be easily correlated with global trend, where some doesn?t have any correspondence in global records. The sea level rise at 71,9 Ma is an eustatic controlled event that also recorded in other basins. Similarly, global cooling and sea level falls at Campanian ? Maastrichtian boundary (70,6 Ma) and at 69,9 Ma are also recorded in Central Sakarya Region. Contrarily, sea level rise at 72,2 and 71,6 Ma are under control of ongoing tectonic events in the basin. Particularly, sea level rise at 71,6 Ma with fall at detritic input and productivity, are results of local effects caused by closure of the ocean and uplifting of accretionary prism.