Etkin piyasa hipotezinin yapısal kırılmalar ve koşullu değişen varyans dikkate alınarak test edilmesi: Borsa İstanbul sektör endeksleri 2002-2019 dönemi
Testing the efficient market hypothesis by considering structural breaks and conditional heteroscedasticity: Istanbul Stock Exchange sector indices 2002-2019 period
Yazar: ZEYNEP YEŞİLAY
Danışman: PROF. DR. TOLGA OMAY
Atılım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uygulamalı İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; GARCH model = GARCH model ; Parasal şoklar = Monetary shocks ; Stokastik birim kök = Stochastic unit root

Özet:
Etkin piyasa hipotezi, finansal piyasaların verimli olduğu ve varlık fiyatlarının mevcut tüm bilgileri yansıttığı öncülüne dayanmaktadır. Bu nedenle, yatırımcıların yatırım stratejilerini bilinçli şekilde oluşturmaları, riski etkili şekilde yönetmeleri için bir piyasanın etkin olup olmadığının anlaşılması önemlidir. Piyasanın etkinliğini test etmek için ise en doğru ve güvenilir modeli kullanmak elzemdir. Bu tez çalışmasında, 2002-2019 dönemini kapsayan Borsa İstanbul sektör endekslerinin verimli olup olmadığı araştırılmıştır ve bunun için en doğru yöntem aranmıştır. Bu bağlamda etkin piyasa hipotezinin gelişimi tartışılmış ve benzer araştırmalara yer verilmiştir. Etkin piyasa hipotezinin test edilmesinde yapısal kırılmaların ve GARCH etkilerinin dahil edilmesinin önemi vurgulanmıştır. Ardından geleneksel ve yenilikçi birim kök testleri seçilen veri setine uygulanmış, birim kök probleminin devam etmesi nedeniyle piyasa bu aşamada verimli bulunmuştur. Ardından model genişletilerek sırasıyla sert yapısal kırılmalar, sert ve yumuşak yapısal kırılmalar ve son olarak sert ve yumuşak yapısal kırılmalar ile GARCH etkileri dahil edilmiş ve piyasadaki etkinliğin varlığı hakkında daha kapsamlı bir anlayış sağlanmıştır. Yapısal kırılma testleri arasında en iyi performansı Çamalan, Hasdemir, Omay ve Küçüker'in (2024) yapısal kırılmalar ve GARCH etkilerinin dikkate alındığı birim kök testi sergilemiştir. Geleneksel birim kök testleri piyasa verimliliğini işaret ederken, ekonometrik model yapısal kırılmalar ve GARCH etkilerini içerecek şekilde genişletildiğinde piyasaların verimsiz olduğu görülmüştür. Ek olarak ARCH-GARCH parametrelerindeki değişimler incelenmiş ve değişimlerin birim kök testi sonuçlarına etkileri değerlendirilmiştir. Sonuçlar, bu piyasada şoklar gibi etkilerin, kısa vadeli etkilerinin oynaklık yapısını şekillendirdiğini göstermiştir. Dolayısıyla etkin piyasa hipotezinin sınanmasında yapısal kırılmaların ve GARCH etkilerinin önemi görülmüştür.

Abstract:
The efficient market hypothesis is based on the premise that financial markets are efficient and asset prices reflect all available information. Therefore, it is important to understand whether a market is efficient or not so that investors can consciously create their investment strategies and manage risk effectively. To test the efficiency of the market, it is essential to use the most accurate and reliable model. In this thesis study, it was investigated whether Istanbul Stock Exchange sector indices covering the period 2002-2019 were efficient and the most accurate method was sought for this. In this context, the development of the efficient market hypothesis is discussed, and similar research is included. The importance of including structural breaks and GARCH effects in testing the efficient market hypothesis is emphasized. Then, traditional and innovative unit root tests were applied to the selected data set, and the market was found to be efficient at this stage because the unit root problem continued. Then, the model was expanded and sharp structural breaks, sharp and smooth structural breaks, and finally sharp and smooth structural breaks and GARCH effects were included, respectively, and a more comprehensive understanding of the existence of efficiency in the market was provided. Among the structural break tests, the unit root test of Camalan, Hasdemir, Omay and Kucuker (2024), which considers structural breaks and GARCH effects, had the best performance. While traditional unit root tests indicate market efficiency, when the model was expanded to include structural breaks and GARCH effects, markets were found to be inefficient. In addition, the changes in ARCH-GARCH parameters were examined and the effects of the changes on the unit root test results were evaluated. The results showed that in this market, the short-term effects of impacts such as shocks shape the volatility structure. Therefore, the importance of structural breaks and GARCH effects has been seen in testing the efficient market hypothesis.