COVİD-19 pandemisinde görev alan ameliyathane hemşirelerinin stres düzeylerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisi
The effect of stress levels of operating room nurses on HEALTHY lifestyle behaviors in the COVİD-19 pandemic
Yazar: ZELİHA KALIN
Danışman: DOÇ. DR. NURAY AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Pandemiler = Pandemics ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Stres = Stress ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Covid-19 pandemisi sürecinde görev alan ameliyathane hemşirelerinin bu süreçte yaşadıkları stres düzeylerini belirlemek ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etkisini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirildi. 
Yöntem: Araştırmanın verileri Ağustos 2021 ve Şubat 2022 tarihleri arasında toplandı. Araştırmanın evrenini 17.02.2020 tarihli 54567092-610 sayılı Sağlık Bakanlığı "Yazılı Soru Önergesi Cevabı" konulu açıklamasına göre Türkiye'de aktif olarak görev alan 198.465 hemşire; örneklemini ise veri toplama aşamasında Covid-19 pandemi sürecinde görev alan, çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden ve veri toplama formlarını eksiksiz dolduran 347 ameliyathane hemşiresi oluşturdu.  Çalışma için gerekli izinler alındıktan sonra örneklem grubuna kartopu yöntemi ile çevrimiçi olarak ulaşıldı. Veriler "Bireysel Özellikler Formu", "Algılanan Stres Ölçeği" ve "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II" kullanılarak elde edildi. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, Bağımsız Örneklem t Testi ve Tek Yönlü ANOVA (Varyans) Analizinden  ve beraberinde Tukey testi, Pearson korelasyon testi ve Çoklu Linear Regresyon analizlerinden yararlanıldı (p<0,05).
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalamasının 31,77±7,12 yıl, %56,5'inin 30 yaş ve altı grupta yer aldığı, %79,8'inin kadın, %72,3'ünün lisans mezunu olduğu belirlendi.  Hemşirelerin Covid-19 pandemisinde; haftalık çalışma süresinin ortalama 47,22±8,23 saat olduğu, %68'inin başka servislere rotasyona gönderildiği, %84,7'sinin Covid-19 pozitif hastaların ameliyatlarında görev yaptığı ve %42,9'unun Covid-19'a yakalandığı saptandı. Hemşirelerin ASÖ ölçek toplam puanının 30,33±5,71 olduğu ve SYBDÖ-II ölçek toplam puanının 123,33±20,08 olduğu belirlendi. ASÖ ile SYBDÖ-II puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu (r=-0,169; p=0,002); yaş (β=0,12; p=0,019), artan eğitim düzeyi (β=0,16; p=0,003) ve beyin cerrahi, ortopedi ve karma cerrahi birimlerinde çalışma durumunun (β=0,19; p<0,001) hemşirelerin sağlıklı yaşam davranış düzeyini arttıran bağımsız faktörler olduğu saptandı. Ayrıca kamu hastanelerinde çalışma durumunun (β=0,20; p<0,001) hemşirelerin algılanan stres düzeyini arttıran; mesleki deneyim süresinin (β=-0,16; p=0,004) ve fiziksel aktivite davranışının (β=-0,26; p=0,001) ise hemşirelerin algılanan stres düzeyini azaltan bağımsız faktörler olduğu saptandı.
Sonuç: Hemşirelerin algılanan stres düzeyi arttıkça sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının azaldığı, eğitim düzeyi arttıkça sağlıklı yaşam davranışlarının da arttığı, fiziksel aktivite arttıkça stres düzeylerinin azaldığı görüldü.

Abstract:
Aim: This study was carried out as a descriptive study in order to determine the stress levels experienced by the operating room nurses who took part in the Covid-19 pandemic process and to evaluate its effect on healthy lifestyle behaviors. 
Method: The data of the study were collected between August 2021 and February 2022. According to the Ministry of Health's "Written Question and Answer Answer" statement dated 17.02.2020 and numbered 54567092-610, the population of the research is 198,465 nurses actively working in Turkey; The sample consisted of 347 operating room nurses who took part in the Covid-19 pandemic process during the data collection phase, agreed to participate voluntarily in the study, and filled out the data collection forms completely. After obtaining the necessary permissions for the study, the sample group was reached online using the snowball method. Data were obtained using the "Personal Characteristics Form", "Perceived Stress Scale" and "Healthy Lifestyle Behaviors Scale II". While evaluating the data, descriptive statistical methods, Independent Sample t-Test and One-Way ANOVA (Variance) Analysis, together with Tukey test, Pearson correlation test and Multiple Linear Regression analyzes were used (p<0.05). 
Results: It was determined that the mean age of the participants was 31.77±7.12 years, 56.5% of them were in the 30 years and younger group, 79.8% were women and 72.3% were undergraduate graduates. In the Covid-19 pandemic of nurses; The average weekly working time is 47.22±8.23 hours, 68% of them were sent to rotation to other services, 84.7% of them worked in the surgeries of Covid-19 positive patients and 42.9% of them were infected with Covid-19. detected. It was determined that the nurses' PSS scale total score was 30.33±5.71 and the HLBS-II scale total score was 123.33±20.08. There was a statistically significant and negative correlation between PSS and HLBS-II scores (r=-0.169; p=0.002); Age (β=0.12; p=0.019), increasing education level (β=0.16; p=0.003) and working status in neurosurgery, orthopedics and mixed surgery units (β=0.19; p<0.001) It was determined that there are independent factors that increase the level of healthy living behavior. In addition, working in public hospitals (β=0.20; p<0.001) increased the perceived stress level of nurses; professional experience period (β=-0.16; p=0.004) and physical activity behavior (β=-0.26; p=0.001) were found to be independent factors that reduced nurses' perceived stress level. 
Conclusion: It was observed that as the perceived stress level of the nurses increased, healthy lifestyle behaviors decreased, as the education level increased, healthy lifestyle behaviors increased, and as physical activity increased, stress levels decreased.