Doğu Akdeniz Bölgesi daphne türlerinin, morfolojik karakterizasyonları, süs bitkisi olarak kullanılabilecek tiplerin belirlenmesi ve çoğaltma tekniklerinin araştırılması
Morphological characterization of daphne species of the Eastern Mediterranean Region, determination of the types that can be used as ornamental plant and research the propagation techniques
Yazar: FULYA UZUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. KAZIM MAVİ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Doğu Akdeniz Bölgesi florasında yetişen ve çeşitlilik içeren Daphne türlerinin dağılımını belirlemek, belirlenen türlerde tür tespiti yapmak, seçilen türlere ait genotiplerin morfolojik olarak karakterizasyonlarını yapmak, tespiti yapılan türlerin polen morfolojilerini incelemek, seçilen bireylerin çoğaltma yöntemlerini ve süs bitkisi olarak değerlendirilmesini araştırmak amacıyla 2017-2020 yılları arasında yürütülmüştür.
Çalışmanın ilk aşamasında Hatay, Adana, Osmaniye, Mersin, Kahramanmaraş illerine survey gezileri yapılarak dört Daphne türünün (Daphne sericea, Daphne oleoides subsp. oleoides, Daphne oleoides subsp. kurdica, Daphne gnioides) teşhisi yapılmış ve bu türlerde süs bitkisi olarak kullanılabilecek genotipler morfolojik olarak incelenmiştir. Yapılan morfolojik incelemelerde Hatay ilimizde ilk kez beyaz çiçekli D. sericea genotipine rastlanılmıştır.
Çalışmada, bitki habitusunun D. sericea türünde çoğunlukla "dik çalı", D.oleoides türünde "yayvan çalı" ve D. gnioides türünde "yayvan ağaçsı" ve her üç türünde herdem yeşil olduğu saptanmıştır. D. sericea genotiplerinde bitki boyunun 52.00 cm ile 119.03 cm, yaprak alanın 1.82 cm2 ile 11.16 cm2, çiçek çapının 1.2 cm ile 1.97 cm, sürgündeki çiçek sayısının 3.0 ile 20.0 adet arasında; D.oleoides genotiplerinde bitki boyunun 15.00 cm ile 70.00 cm, yaprak alanının 0.14 cm2 ile 1.54 cm2, çiçek çapının 0.89 ile 1.88 cm, sürgündeki çiçek sayısının 4.0 ile 6.0 adet arasında ve D. gnioides genotiplerinde bitki boyunun 70.00 cm ile 290.00 cm, yaprak alanının 0.67 cm2 ile 1.54 cm2, çiçek çapının 0.46 cm ile 0.64 cm, sürgündeki çiçek sayısının 3.0 ile 4.0 adet arasında değiştiği saptanmıştır.
Çiçeklenmenin D. sericea genotiplerinde 10 Ekim ile 25 Nisan arasında (ortalama 70 gün); D.oleoides genotiplerinde 10 Nisan ile 30 Ağustos arasında (ortalama 55 gün); ve D. gnioides genotiplerinde 20 Haziran ile 30 Kasım arasında (ortalama 60 gün) gerçekleştiği gözlenmiştir. D. sericea çiçeklerinin pembe renkli ve kokulu, D.oleoides çiçeklerinin beyaz renkli ve az kokulu ve Daphne gnioides çiçeklerinin beyaz renkli ve kokulu olduğu belirlenmiştir.
Süs bitkisi olma özelliklerine göre belirlenen tartılı dercelendirme puanlamasına göre D. sericea türünden 9 genotip, D. oleoides türünden 14 genotip, D. gnioides türünden ise 5 genotip ümitvar olarak saptanmıştır. 
Çalışmada ayrıca Daphne türlerinin tohumla, çelikle ve doku kültürü ile çoğaltılabilme imkanları araştırılmıştır. Tohumla çoğaltmada en iyi sonuçlar genel olarak 90 gün soğukta katlama ile bekletilen tohumlarda belirlenmiştir. Çelikle çoğaltma da başarı elde edilememiştir. Doku kültürü çalışmalarında D. sericea türünde köklenebilen sağlıklı bitkicikler elde edilmiştir.

Abstract:
This study was carried out to investigate the distribution of Daphne species growing in the flora of the Eastern Mediterranean Region, to diagnose the species, to make the morphological characterization of the genotypes of the selected species, to examine the pollen morphology of the identified species, to research the propagation methods of the selected individuals and to evaluate the use of these species as ornamental plants during 2017 and2020.
In the first stage of the study, four Daphne species (Daphne sericea, Daphne oleoides subsp.oleoides, Daphne oleoides subsp. kurdica, Daphne gnioides) were diagnosed by making surveys in the provinces of Hatay, Adana, Osmaniye, Mersin, and Kahramanmaraş.In these species, the genotypes that can be used as ornamental plants were examined morphologically. In morphological examinations, the white flowered D. sericea genotype was first identified in Hatay. According to the weighted ranked method for the use of ornamental plants, 9 genotypes from D. sericea, 14 genotypes from D. oleoides and 5 genotypes from D. gnioides were determined as promising.  
In the study, the plant habitus was mostly "upright shrub" in D. sericea species, "flat shrub" in D.oleoides species, "flat woody" in D. gnioides and evergreen in all three species. In D. sericea genotypes, plant length was determined between 52.00 cm and 119.03 cm, leaf area between 1.82 cm2 and 11.16 cm2, flower diameter between 1.2 cm and 1.97 cm, number of flowers on shoot between 3.0 and 20.0; in D.oleoides genotypes, the plant length was investigated between 15.00 cm and 70.00 cm, the leaf area between 0.14 cm2 and 1.54 cm2, the flower diameter between 0.89 cm and 1.88 cm, the number of flowers on shoot between 4.0 and 6.0; and in D. gnioides genotypes, the plant length was examined between 70.00 cm and 290.00 cm, the leaf area between 0.67 cm2 and 1.54 cm2, flower diameter between 0.46 cm and 0.64 cm, the number of flowers on shoot between 3.0 and 4.0.
Flowering period ranged from Octaber 10 to April 25 (average 70 days) in D. sericea genotypes, ranged from April 10 to August 30 (average 55 days) in D. oleoides genotypes and ranged from June 20 to November 30 (60 days on average) in D. gnioides. D. sericea flowers were pink and odored, D.oleoides flowers were white with little odor, and D. gnioides flowers were white and odored.
Also, in the study, trials were made to investigate the propagation of Daphne species by seed, cuttings and tissue culture. The best results in seed propagation were generally determined in seeds kept in cold stratification for 90 days. Propagation with cutting has not been successful either. In tissue culture studies, it was determined that healthy plantlets that can be rooted only in D. sericea species were obtained.