Yaşlı bireylerde ilaç kullanım uyumu ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examine the relationship between drug use copliance and health literacy i̇n elderly i̇ndividuals
Yazar: GÖKHAN PINAR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Demans = Dementia ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, yaşlı bireylerde ilaç kullanım uyumu ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmada, 01.10.2019-31.12.2019 tarihleri arasında Bursa İli Yıldırım İlçesi 19 No'lu Duaçınarı Aile Sağlığı Merkezi'ne bağlı 099 No'lu Aile Sağlığı Birimine kayıtlı olan 65 yaş ve üstü olan hastalar değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılmaya gönüllü olan 183 kadın ve 190 erkek olmak üzere toplamda 373 hasta katılmıştır. Çalışmada, Olgu Rapor Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (HLS-EU-Q47) ve Morisky İlaç Kullanım Uyum Ölçeği (MMAS-8) ile Standardize Mini Mental Testi (MMSE) kullanılmıştır.
Bulgular: Bölgemizde polifarmasi (günlük 5 veya üzeri ilaç kullanma) görülme sıklığı %62,1 ve demans sıklığı %46,9 olarak belirlenmiştir. Sağlık okuryazarlığı, %61,40 oranında yetersiz, %36,50 oranında sorunlu-sınırlı, %1,90 oranında yeterli ve %0,30 oranında ise mükemmel olduğu belirlenmiştir. HLS-EU-Q47 ölçeğinden elde edilen genel ölçek puanı ile MMAS-8 ölçeğinden elde edilen toplam puan arasında anlamlı bir ilişki vardı (rs=0.36, p<0.001). HLS-EU-Q47 ölçeğinden elde edilen genel ölçek puanı ile MMSE testi üzerinden elde edilen toplam test puanı arasında da aynı yönde anlamlı bir ilişki bulunduğu belirlendi (rs=0.72, p<0.001).
Sonuç: Sağlık okuryazarlığı, ilaç kullanım sadakati ve demans birbirleri ile bağlantılı konu başlıklarıdır. Bu çalışmada, bu üç sağlık parametresi de bölgemizdeki yaşlılarda olumsuz bir tablo çizmektedir. Hastalarımızın daha iyi bir sağlık hizmeti almaları için, daha kaliteli ve uzun yaşamaları için ve sağlık harcamalarının düşmesi için sağlık okuryazarlığı, ilaç kullanım sadakati ve demans konularında sorun tespit edilen vakalarda çözüm için gerekli çalışmalar yapılmalıdır. Bütüncül yaklaşımı ilke edinen aile hekimleri bu konularda muhtemel çözümün merkezi konumundadırlar.

Anahtar Kelimeler: Yaşlı sağlığı, Polifarmasi, Sağlık okuryazarlığı, Demans

Abstract:
Aim: It is aimed to "examine the relationship between drug use copliance and health literacy in elderly individuals." 
Methods: In the study, patients aged 65 and over who were registered to the Family Health Unit No. 099 of Duaçınarı Family Health Center No. 19 in Bursa Province Yıldırım District between 01.10.2019-31.12.2019 were evaluated. A total of 373 patients, 183 women and 190 men, volunteered to participate in the study. Case Report Form, Health Literacy Scale (HLS-EU-Q47), Morisky Medication Adherence Scale (MMAS-8) and Standardized Mini-Mental Test (MMSE) were used in the study.
Results: In our region, the incidence of polypharmacy (using 5 or more drugs per day) was 62,1% and the frequency of dementia was 46,9%. It was determined that health literacy was inadequate at a rate of 61,40%, problematic-limited at a rate of 36,50%, adequate at a rate of 1,90%, and excellent at a rate of 0,30%. There was a significant correlation in the same direction between the general scale score obtained from the HLS-EU-Q47 and the total score obtained from the MMAS-8 (rs=0.36, p<0.001). It was determined that there was a significant relationship between the general scale score obtained from the HLS-EU-Q47 and the total test score obtained from the MMSE (rs=0.72, p<0.001).
Conclusion: Health literacy, medication adherence, and dementia are interrelated topics. In this study, all three health parameters draw a negative picture in the elderly in our region. In order for our patients to receive a better health service, to live longer and with better quality, and to reduce health expenditures, necessary studies should be carried out in cases where problems are detected in terms of health literacy, drug use loyalty and dementia. Family physicians, who adopt the holistic approach as a principle, are in the center of possible solutions in these issues.

Keywords: Elderly health, Polypharmacy, Health literacy, Dementia