İlaçla ilişkili çene osteonekrozunun panoramik radyografi ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülerinde fraktal boyut analiz yöntemiyle değerlendirilmesi
Fractal dimension evaluation of medication related osteonecrosis of jaws in panoramic and CBCT images
Yazar: MEHMET EGEMEN AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. DERYA YILDIRIM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Bifosfonatlar = Biphosphonates ; Boyut analizi = Size analysis ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Osteonekroz = Osteonecrosis ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic ; Zoledronik asit = Zoledronic acid ; Çene = Jaw

Özet:
İlaçlarla ilişkili çenelerin osteonekrozu (Medication related osteonecrosis of
the jaw- MRONJ) bifosfonat tedavisinin şiddetli bir komplikasyonudur. MRONJ'a
neden olan erken kemik değişikliklerini bulmak diş hekimine tedavi planlaması ve
hasta bakımında yardımcı olabilir. Fraktal boyut (FB), bir modelin detayını
inceleyerek, karmaşıklığını analiz eden matematiksel bir yöntemdir. Panoramik,
periapikal radyografilerde kullanılmış ve FB'nin kemik kütlesi ilekorelasyon
gösterdiği belirlenmiştir. Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi (KIBT) vePanoramik
Radyografi (OPG) görüntülerinde FB değerlendirmesi, bifosfonatlarla ilişkili erken
kemik değişikliklerinin tespitinde yararlı bir tanı aracı olabileceği bildirilmektedir.
Bu çalışmanın amacı, MRONJ hasta grubu ile yaş ve cinsiyet açısından uyumlu
sağlıklı bir kontrol grubunun KIBT ve OPG görüntülerinde fraktal boyutu analizi ile
çene kemiklerindeki muhtemel değişiklikleri belirlemekti.
Bu retrospektif çalışmaya, 41- 88 yaşları arasında, kadın ve erkek, 26
MRONJ bulunan hasta ve sistemik olarak sağlıklı, yaş-cinsiyet bakımından uyumlu
28 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Bu hastalara ait hem Panoramik (OPG/
Planmeca Promax, Helsinki, Finlandiya) hem Konik Işınlı Bilgisayarlı Tomografi
(KIBT/ Planmeca Promax 3DMid, Helsinki, Finlandiya) görüntüleri seçildi.
Görüntüler TIFF formatında dışarı aktarıldı, Image J yazılım programına (National
Institutes of Health,Bethesda, MD, ABD) kaydedildi, standardizasyon için anatomik
yapı dikkate alınarak süngerimsi kemik yapıda belirli alanlar (region of interest –
ROI) belirlendi ve Image J programında FB analizi yapıldı. Her örneğin FB analizi,
kutu sayma yöntemi kullanılarak gerçekleştirildi. Çalışmada elde edilen verilerin
istatistiksel analizi IBM SPSS Statistics V20,0 programı (IBM Corp., Armonk, N.Y.,
USA) ile gerçekleştirildi.
KIBT görüntülerinde MRONJ'lu hasta ve sağlıklı kontrol gruplarına ait FB
değerleri karşılaştırıldığında, sol taraftaki ROI 5 bölgesi dışında bütün ROI
alanlarında kontrol grubuna ait FB değerleri MRONJ'lu hasta grubuna göre
istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksekti. OPG görüntülerinde MRONJ'lu
hasta ve sağlıklı kontrol gruplarına ait FB değerleri karşılaştırıldığında, hiçbir ROI
alanında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmedi (p<0,05)
Bu çalışmanın sonucunda FB analizinin invaziv bir yöntem olması, ekonomik
olması, teknik hassasiyetinin düşük olması gibi avantajları da dikkate alınarak
MRONJ'un erken kemik değişikliklerini saptamada faydalı olabileceği söylenebilir.
Çalışmamızda hastalığın kemik değişiklikliklerini saptamada KIBT sonuçları OPG
sonuçlarından daha başarılı görülmektedir.

Abstract:
Medication related osteonecrosis of the jaw (MRONJ) is a severe
complication of bisphosphonate therapy. Finding the early bone changes that cause
MRONJ can assist the dentist in treatment planning and patient care. Fractal
dimension (FB) is a mathematical method that analyzes the complexity of a model by
examining its detail. It was used in panoramic, periapical radiographs and it was
determined that FB correlated with bone mass. FB evaluation in Cone-Beam
Computed Tomography (CBCT) and Panoramic Radiography (OPG) images has
been reported to be a useful diagnostic tool for detecting early bone changes
associated with bisphosphonates. The aim of this study was to determine the possible
changes in the jaw bones of the MRONJ patient group and a healthy control group
matched in terms of age and gender by fractal dimension analysis in CBCT and OPG
images.
This retrospective study included 26 patients with MRONJ and 28
systemically healthy, age-sex matched individuals included to this retrospective
study. Both Panoramic (OPG/Planmeca Promax, Helsinki, Finland) and Cone-Beam
Computed Tomography (CBCT/Planmeca Promax 3DMid, Helsinki, Finland)
images of these patients were selected. The images were exported in TIFF format,
and were exported to the Image J software program (National Institutes of Health,
Finland). Bethesda, MD, USA). FB analysis of each sample was performed using the
box-counting method. Statistical analysis of the data obtained in the study was
performed with the IBM SPSS Statistics V20.0 program (IBM Corp., Armonk, N.Y.,
USA).
When the FB values of patients with MRONJ and healthy control groups
were compared in CBCT images, FB values of the control group were statistically
significantly higher than the patient group with MRONJ in all ROI areas except the
ROI 5 region on the left. When FB values of patients with MRONJ and healthy
control groups were compared in OPG images, no statistically significant difference
was observed in any ROI area (p<0.05)
As a result of this study, FB analysis has advantages such as being an
invasive method, being economical, and having low technical sensitivity and FA may
be useful in detecting early bone changes in MRONJ. In our study, CBCT results
seem to be more successful than OPG results in detecting bone changes of the
disease.