Osmaniye'nin sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı (1923-1950)
The socio-cultural of Osmaniye and economic structure (1923-1950)
Yazar: ELİF HASKÖY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ÜNÜVAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kent tarihi = Urban history ; Osmaniye = Osmaniye ; Osmaniye-Karatepe = Osmaniye-Karatepe ; Sosyokültür = Socio-culture ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure

Özet:
1914 yılında Adana (Ceyhan, Karaisalı, Yumurtalık), Kozan (Haçin, Feke, Kars), Cebelibereket (Dörtyol, Islahiye, Bahçe, Hassa) ve Mersin (Tarsus) sancaklarından meydana gelmiştir. 1921 tarihli Teşkilatı Esasiye Kanunu ile sancakların vilayete dönüştürülmesi üzerine Mersin, Kozan ve Cebelibereket sancakları da vilayet olmuştur.  1923'de Cumhuriyetin ilanı ile Sancakların vilayete dönüştürülmesi nedeniyle "Cebelibereket Vilayeti" adını alarak yeni idari düzenleme ile vilayete dönüştürülen yönetim alanının merkezi yine Osmaniye olmuştur. 20 Mayıs 1933 tarih ve 2197 sayılı "Bazı Vilayetlerin İlgası ve Bazılarının Birleştirilmesi Hakkındaki Kanun" ile Adana'nın sınırları tekrar değişmiştir. Bu kanunla Cebelibereket vilayetinin ilga edilmesi üzerine vilayetin merkez kazası olan Osmaniye ile Bahçe, Ceyhan ve Dörtyol kazaları Adana'ya bağlanmıştır. 1996 yılında tekrar İl statüsüne kavuşan Osmaniye'nin yönetim alanı içerisinde, merkez ilçe dışında Kadirli, Düziçi, Bahçe ilçeleri ile yeni ilçelerden Sumbas, Toprakkale ve Hasanbeyli ilçeleri yer almaktadır.Tarihi süreç içerisinde idari yapılanma olarak durağan olamayan bir alana dâhil olmasının yanında Osmaniye Avrupa-Asya-Afrika kavşağında kurulmuş önemli bir merkez durumundaydı.  Bundan dolayı tarihte büyük önem taşıyan İstanbul -Bağdat demiryolu, Irak- Suriye karayolu ile demiryolu bağlantısına sahip merkez durumuna gelmiştir. Coğrafi avantajlarının yanında bereketli topraklara sahip bu coğrafya uzun yıllar Cebelibereket (bereket dağı) olarak adlandırılmıştır.Kendine has kültürel yapıya, gelenek ve göreneklere sahip olan Osmaniye; Çukurova'nın karakteristik yapısının içinde nadide bir yere sahiptir. Cumhuriyetin ilk yıllarında milli kültür ve değerlerin inkişaf ettirilmeye çalışıldığı bir zamanda kendi bünyesinde barındırdığı Karatepe höyüğü, Osmaniye ağıtları, yaylacılık geleneği ile önemli bir katkı sağlayan bu coğrafya nihayetinde bereketli toprakları nedeniyle cumhuriyet tarihinin ilk köy enstitülerinden biri olan " Düziçi Köy Enstitüsü" ne de ev sahipliği yapmıştır.

Anahtar Kelimeler: Adana, Cebel-i Bereket, Düziçi Köy Enstitüsü, Osmaniye, Karatepe Höyüğü

Abstract:
In the year 1914 Adana (Ceyhan, Karaisalı, Yumurtalık), Kozan (Haçin, Feke, Kars), Cebelibereket (Dörtyol, Islahiye, Bahçe, Hassa) and Mersin (Tarsus) consisted of these sanjaks. With the help of Turkish Constitution in 1921, sanjaks of Mersin, Kozan and Cebelibereket were become states. Due to sanjaks becoming states in 1923, with the proclamation of the republic Osmaniye has become the center of the management area of "State of Cebelibereket". In 20 May 1933 with the law 2197 called "Some Provincial Interest and Law About Merger of the Provinces" the borders of Adana changed again. Osmaniye, Bahçe, Ceyhan and Dörtyol boroughs that are the center of Cebelibereket Province were connected to each other by this law. Again in 1916 Osmaniye that became a city again in the management area also, Kadirli, Düziçi, Bahçe and Sumbas, Toprakkale and Hasanbeyli were in management area too. In this historical process beside the administrative structure that was in unstable area, Osmaniye was in an important center for the intersection of Europe-Asia-Africa. Because of these, the railway of Istanbul-Bagdat and the highway of Iraq-Syria became the center of the roads. Beside geographical advantages, Cebelibereket had loam and because of this it is called Cebelibereket (The Mountain of Fertility). Osmaniye that has unique ethos and traditions has been in the Cukurova's character. At the first years of proclamation of the republic national culture and values were tried to make flourish also with the help of transhumance tradition, Karatepe Mound and Osmaniye Laments hosted "Düziçi Köy Enstitüsü'. (Duzici Village Institute)

Key Words: Adana, Cebel-i Bereket, Duzici Village Institute, Düziçi Köy Enstitüsü, Osmaniye, Karatepe Mound