Yetkilendirilmiş yükümlü statüsünün Türkiye'deki firmaların gümrük işlemleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of authorized obligation status on the customs actions of the companies in Turkey
Yazar: MURAT ERARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE MANAVKAT
Toros Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Firmalar = Firms ; Gümrükler = Customs ; Kolaylaştırma = Facilitation ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yetkilendirilmiş yükümlülük = Authorized economic operator

Özet:
Küreselleşen dünyayla birlikte firmaların da küreselleşmesi ile ülkeler arasındaki dış ticaret hacmi günden güne artma eğilimindedir. Uluslararası ticaretin daha güvenilir ve hızlı hale getirilebilmesini teminen Dünya Gümrük Örgütü'nün (DGÖ) "Framework of Standards to Secure and Facilitate Global Trade" (SAFE) standartları çerçevesinde "Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü" (YYS) uygulaması geliştirilmiş olup, bu statüye sahip olan firmalara belirli kolaylaştırmalar ve basitleştirmeler sağlanmıştır.
Bu çalışma ile Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü uygulaması ve statü sahibi olan firmaların faydalanmış oldukları basitleştirmelerden dolayı gümrük işlemlerinde hizmet verdikleri sektör ve dış ticaret hacimlerine göre süre, maliyet ve dış ticaret hacimleri açısından farklılıkları bağımsız T testleri ile analiz edilmiştir. 
Analiz sonuçlarına göre firmaların dış ticaret hacimlerine göre ihracat, ithalat ve transit işlemlerinde gümrük işlemleri sürelerinde azalma olduğu, hizmet verdiği sektör açısından ithalat ve ihracat işlemleri süresinin yine kısaldığı ancak dış ticaret hacmine göre transit işlemleri süresinde farklılık bulunduğu anlaşılmıştır.
Firmaların dış ticaret hacimlerine göre gümrük işlemlerindeki maliyetlerinin ihracat ve ithalat işlemlerinde azaldığı ancak transit işlemi maliyetinin azalması konusunda kararsız kaldıkları, hizmet verdikleri sektör açısından ithalat ve ihracat işlemleri maliyetlerinin yine azaldığı ancak transit işlemleri maliyetinin azalması hususunda kararsız kaldıkları anlaşılmıştır.
Firmaların dış ticaret hacimlerine göre ihracat ve ithalat hacimlerinde artış olduğu ancak transit hacimlerindeki artış konusunda kararsız kaldıkları, hizmet verdikleri sektör açısından ithalat ve ihracat hacimlerinde artış olduğu ancak transit hacminde sanayi sektöründe artış olmadığı, hizmet sektöründeki artış konusunda ise kararsız oldukları anlaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Ticaretin Kolaylaştırılması, Gümrük işlemleri, Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü

Abstract:
The volume of foreign trade between countries tends to increase daily with the globalizing world and the globalization of companies.  To make international trade more reliable and faster, the "Authorized Economic Operator Status" (AEO) application has been developed within the framework of the "SAFE Frame Work of Standards" (SAFE) standards of the World Customs Organization (WDO) and certain facilities are provided to companies with this status.
In this study, the differences in terms of time, cost, and foreign trade volumes according to the sector they serve in customs procedures and foreign trade volumes due to the application of the Authorized Economic Operator and the simplifications that the companies that have the status have been analyzed with independent T-tests.
According to the results of the analysis, it has been understood that there is a decrease in the customs procedures in export, import, and transit transactions according to the foreign trade volume of the companies. The import and export transactions time is shortened accroding to the sector it serves, however, there is a difference in the duration of the transit transactions according to the foreign trade volume.
It has been understood that the costs of the companies in customs transactions according to their foreign trade volumes have decreased in export and import transactions.  The costs of import and export transactions have decreased again in terms of the sector they serve, but they are indecisive about reducing the cost of transit transactions.
It has been understood that there is an increase in export and import volumes according to the foreign trade volumes of the companies, but they are undecided about the increase in the transit volumes, there is an increase in the import and export volumes in terms of the sector they serve. However, there is no increase in the transit volume in the industrial sector, and they are indecisive about the increase in the service sector.

Keywords: TradeFacilitation, Customsprocedures, Status of Authorized Economic Operator.