Afaziyoloji ve dilbilim: afazi kaynaklı dilsel sorunların çözümlenmesine yönelik dilbilimsel yöntemler
Aphasiology and linguistics: Linguistic methods for analysis of language problems caused by aphasia
Yazar: EBRU ZARZAVATÇIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUHARREM TOSUN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Dilbilimsel araştırma alanları yalnızca dilin yapısına ve iletişimsel işlevine yönelik alanlarla sınırlı değildir. Dilbilim, nörolojik, fonolojik, biyolojik, psikolojik, sosyolojik ve yorumbilimsel incelemeleri de araştırma alanına dâhil etmiştir. Dilbilim, disiplinlerarası çalışmaların odağında bir bilim dalıdır. Dili araştırması yönüyle, dilbilgisel bir alan gibi görünmekle birlikte, dilin birçok disiplinle ilişkisini inceleyen disiplinlerarası bir yapıya da sahiptir. Dilbilim, hem sosyalbilimsel hem de doğabilimsel yöntemler kullanan ikili bir yöntemsel yapıya sahiptir. Dilbilim, sosyalbilim yönüyle, dilin yapısı ve işlevini araştırırken, doğabilimsel yönüyle de, sesin oluşumu, bilişsel eylemler, nörolojik yapılar ve dilin bozulmasıyla ortaya çıkan semptomatik sorunlarla da ilgilenir. Dilbilimin doğal araştırma alanları, dilbilimsel temel alanlar olarak tanımlanırken, dilbilimin disiplinlerarası alanları, dilbilimin yeni alanları olarak tanımlanır.
Bu çalışmada, afazili bireylerin konuşma bozuklukları Fonoloji, Morfoloji, Sentaks, Semantik ve Pragmatik seviyesinde incelenerek, dil bozuklularının düzeltilmesinde dilbilimsel yöntemlerin etkileri gözlemlenecektir. Bu amaçla dilbilimsel yapıları araştırarak, hangi dilsel hasarların ortaya çıktığını ve hangi yöntemlerle çözümlenebileceği incelenecektir. Ayrıca dilbilimin önemli bir disiplinlerarası araştırma alanı olan Afaziyoloji konusu incelenecelenecektir. Afazinin doğal bir dilsel süreç araştırması olmadığı, aksine dil yetisinin hasara uğramasıyla ortaya çıkan bir dil bozukluğu olduğunu ve bu sorunu düzeltebilmek için dilbilimin tıp bilimi ve diğer dilbilim dallarıyla nasıl ortak bir ilişki içerisinde olduğu tespit edilecektir.
Çalışmada ayrıca çok dilli afazili hastaların sistematik bir şekilde incelenmesi ve bu hastalara yönelik yapılan incelemeler yardımıyla edinilmiş olan farklı dillerin ne derece etkilendiği ve teorik bilgileri dâhilinde nasıl bir iyileşme türü sergilediğine dair sonuçlar çıkarılması amaçlanmıştır. Konu ile ilgili alan taraması yapılmış ve elde edilen veriler dâhilinde bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Linguistic research fields are not limited to the fields of language structure and communicative function. Linguistics has also included neurological, phonological, biological, psychological, sociological and hermeneutic studies into its research area. Linguistics is a discipline at the center of interdisciplinary studies. Although it seems like a grammatical field in terms of language research, it also has an interdisciplinary structure that examines the relationship of language with many disciplines. Linguistics has a dual methodological structure using both social and natural scientific methods. While linguistics investigates the structure and function of language in terms of social science, it also deals with the formation of sound, cognitive actions, neurological structures and symptomatic problems arising from the deterioration of language in its naturalistic aspect. While the natural research areas of linguistics are defined as linguistic basic areas, the interdisciplinary areas of linguistics are defined as new areas of linguistics.
In this study, speech disorders of individuals with aphasia will be examined at the level of Phonology, Morphology, Syntax, Semantics and Pragmatics, and the effects of linguistic methods in the correction of language disorders will be observed. For this purpose, by researching linguistic structures, it will be examined which linguistic damages occur and which methods can be resolved. In addition, the subject of Aphasiology, which is an important interdisciplinary research area of linguistics, will be examined. It will be determined that aphasia is not a natural linguistic process research, on the contrary, it is a language disorder that occurs when the language ability is damaged, and how linguistics is in a common relationship with medical science and other linguistics branches in order to correct this problem.
In the study, it was also aimed to systematically examine patients with multilingual aphasia and to draw conclusions about the extent to which different languages acquired with the help of the studies conducted for these patients were affected and what kind of improvement they exhibited within the scope of their theoretical knowledge. A field search was made on the subject and an evaluation was made within the data obtained.