Sağlık okuryazarlığının geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarına yönelik tutum üzerindeki etkisi: İzmir ilinde bir araştırma
The effect of health literacy on attitude towards traditional and     complementary medicine practices: A Research in İzmir province
Yazar: MERYEM ÇIRAK DAMAR
Danışman: PROF. DR. ELİF TÜRKAN ARSLAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu araştırmanın amacı sağlık okuryazarlığının, geleneksel tamamlayıcı tıp uygulamalarına yönelik tutum üzerindeki etkisini belirlemektir. Sağlık okuryazarlığını etkileyen faktörler, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları ile ilgili bilgi düzeyi durumu araştırmanın diğer amaçlarıdır. 
       Araştırmaya İzmir ilindeki 18-65 yaş arası bireyler dahil edilmiştir. Çalışmanın örneklemi, +/-0,05 hata toleransı ve %95 güven düzeyinde 384 kişi olarak hesaplanmıştır. Araştırma verileri 417 katılımcıdan Google form aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplamak amacıyla, kişisel bilgi formu, Geleneksel ve tamamlayıcı tıp konusunda bilgi düzeylerini ölçen altı soru, Bütüncül Tamamlayıcı ve Alternatif Tıbba karşı tutum ölçeği ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı ölçeğini içeren anket formu kullanılmıştır.
Demografik veriler frekans analizi; güvenilirlik Cronbach Alpha katsayısıyla, faktör tespiti Açıklayıcı Faktör Analizi ile test edilmiş ve Doğrulayıcı Faktör Analiziyle açıklayıcı faktör analizi sonucunda oluşan modelin doğruluğu test edilmiştir. Hipotez testlerinde t testi, ANOVA analizi ve basit doğrusal regresyon analizleri kullanılmıştır.
Yaş ve cinsiyete göre sağlık okuryazarlığına yönelik tutum konusunda farklılık saptanmamıştır. Eğitim ve gelir düzeyine göre her dört sağlık okuryazarlığı boyutunda anlamlı farklılık saptanmıştır. Meslek grupları arasında hastalıklardan korunma boyutunda farklılık saptanmıştır.
GETAT'a yönelik tutum konusunda yaş ve kronik hastalık durumuna göre farklılık saptanmamıştır. Eğitim düzeyine göre ise bütüncül sağlık boyutunda farklılık saptanmıştır.
Sağlık okuryazarlığının, GETAT'a yönelik tutum üzerindeki etkisini belirlemek üzere yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonucunda, sağlık okuryazarlığının, GETAT'a yönelik tutumu anlamlı, zayıf ve negatif yönlü etkilediği saptanmıştır. Sağlık okuryazarlığı arttıkça GETAT'a yönelik olumlu tutum azalmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, geleneksel tıp, tamamlayıcı tıp, alternatif tıp, okuryazarlık

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of health literacy on attitude towards traditional complementary medicine practices. The factors affecting health literacy and the level of knowledge about Traditional and Complementary Medicine Practices are other objectives of the study. 
Individuals between the ages of 18-65 in Izmir province were included in the study. The sample of the study was calculated as 384 people with an error tolerance of +/-0.05 and 95% confidence level. Research data were collected from 417 participants through Google form. In order to collect data, a questionnaire form including personal information form, six questions measuring the level of knowledge about traditional and complementary medicine, Attitude towards Holistic Complementary and Alternative Medicine scale and Turkey Health Literacy scale were used.
          Demographic data were analysed using frequency analysis, reliability was tested using Cronbach's Alpha coefficient, factor identification was tested using Exploratory Factor Analysis and the accuracy of the model formed as a result of exploratory factor analysis was tested using Confirmatory Factor Analysis. In hypothesis testing, t-test, ANOVA analysis and simple linear regression analyses were used.
             No difference was found in attitudes towards health literacy according to age and gender. Significant differences were found in all four health literacy dimensions according to education and income level. There was a difference between occupational groups in the dimension of disease prevention.
There was no difference in attitude towards GETAT according to age and chronic disease status. According to the level of education, a difference was found in the holistic health dimension.
As a result of the simple linear regression analysis conducted to determine the effect of health literacy on attitude towards GETAT, it was found that health literacy had a significant, weak and negative effect on attitude towards GETAT. As health literacy increases, positive attitude towards GETAT decreases.
Keywords: Health literacy, traditional medicine, complementary medicine, alternative medicine, literacy