Kars ve çevresinde yaşayan kültürlerin ortak gıda alışkanlıkları ve mizah
Common food habits and humor for cultures living in and around Kars
Yazar: ARZU DURUKAN
Danışman: PROF. DR. AKİLE REŞİDE GÜRSOY
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Etnik gruplar = Ethnic groups ; Gıda üretimi = Food production ; Gıdalar = Foods ; Kars = Kars ; Kültür = Culture ; Mizah = Humour ; Sözlü mizah = Verbal joke ; Yemek yemek = Eating

Özet:
Kars'ta yaşayan farklı grupların, Yerlilerin, Azerilerin, Kürtlerin, Terekemelerin, Malakanların ve bu yörede Türkmen diye adlandırılan Alevilerin ortak gıda alışkanlıklarını konu alan bu çalışmada bölgedeki sosyal yapıyı ve sürekli değişim halindeki kültürü anlamak için grupların yaşam şekilleri, tercihleri, birbirleriyle ilişkileri, çatışmaları incelenmiştir. Bu incelemeler yapılırken coğrafi ve iklim koşullarının, değişen dünyanın, gelişen iletişimin, şehirde açılan üniversitenin, yaşanan göçlerin ve korunmaya çalışılan gelenek ve göreneklerin grupların ilişkisinde ne kadar etkili olduğuna bakılmıştır. Amaç, Kars?ta, sosyal yapıyı, kültürü ve grupların ortak yaşamını gıda tüketim alışkanlıkları, benzerlikleri, ortaklıkları üzerinden yaşayarak anlamak ve sosyal değişimin yaşamlarını ne kadar değiştirdiğini belirlemektir.
Yapılan çalışma sonunda, coğrafi yapıya ve iklime uygun olarak oluşmuş olan beslenme alışkanlıklarının bütün gruplar için neredeyse aynı olduğu ancak pişirme tekniğindeki bir değişimle ya da fazladan kullanılan bir baharatla yaratılan küçük farklılığın kimliğin bir göstergesi gibi kullanılarak gruplar arasındaki farklılıkların yemekler üzerinden yaşandığı tespit edilmiştir. Mizahın da farklı grupların, farklılıklarını vurgulamak için kullandıkları bir başka araç olduğu gözlemlenmiştir. Fıkralar ve yaşanmış ya da yaşanmamış hikayeler üzerinden karşılıklı beğenmemeler ve üstünlükler vurgulandığı gözlemlenmiştir.  Evlerde yemek yerken de, kurulan büyük sofralarda da, yerel ve idari yöneticilerin bulunduğu protokol yemeklerinde de yapılan sohbetler dönüp dolaşıp komik hikâyelere gelmiştir. Devletin kendilerini unuttuğunu, hizmet alma konusunda arka sıralarda olduklarını düşünen ve her konuşmada bu küskünlüğü vurgulayan bu insanların farklılıkları ortaya çıkartarak kavga etmek yerine mizah üzerinden atışmaları kavgalara iyi bir çözüm gibi görünmektedir.

Abstract:
In this study, the subject is the common food habits of different groups living in Kars who are known as Yerli, Azeris, Kurds, Terekemes, Malakanların and Alevis called the Turkmen in this region. Way of life of groups, preferences, relationships with each other, conflicts were examined to understand the the social structure and the culture of the region in the form of continuous change. During these inspections, the effectiveness of the geographical and climatic conditions, changing world, developing communication, the university opened in the city, migration, the and traditions that are studied to protect are examined to see the effects on the relationships of groups. The goal is to understand the social structure, culture, and common life of groups by food consumption habits, similarities, partnerships and to determine how effective the social changes to their lives in Kars
At the end of the study, eating habits which are formed in accordance with the geographical structure and climate, are almost the same for all groups. But the differences between groups were determined with small differences in the cooking technique or with a spice used extra. That is the difference created in the identity with the use of dishes. It is observed that the humor is another means to emphasize the differences of different groups. It is observed that the mutual dislike and superior properties are highlighted through jokes and stories that took place or has taken place. Funny stories had comes to chats during food eaten in the houses, to the large dining tables, to dining tables of local and administrative managers. To quarrel with humor is seems a good solution instead of fight for these people who think the state forgot themselves, receiving services in the back row and who emphasizing the resentment.