Vortioksetin'in diyabetik sıçanların kognitif işlev bozuklukları üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of vortioxetine on cognitive dysfunction in diabetic rats
Yazar: GÖKHAN GÖKHANER
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR DEVRİM CAN ; PROF. DR. EMEL ULUPINAR
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Bu tez çalışmasında multimodal etki mekanizmasına sahip bir antidepresan olan Vortioksetin'in diyabet ile indüklenen öğrenme ve bellek bozuklukları üzerine olası etkinliği araştırılmıştır. Deneysel diyabet modeli sıçanlara tez doz (50 mg/kg, i.v.) streptozotosin (STZ) uygulaması ile oluşturulmuştur. Kognitif bozuklukların oluşması için 4 hafta beklendikten sonra, diyabetik sıçanlara 3 hafta süre ile Vortioksetin tedavisi (10 mg/kg ve 20mg/kg) verilmiştir. Sıçanların öğrenme ve bellek işlevleri yeni nesne tanıma, pasif sakınma ve Morris su tankı testleri ile; motor performansları ise aktivitemetre cihazı kullanılarak değerlendirilmiştir. Deney gruplarındaki sıçanların hipokampal sitokin seviyeleri ELISA yöntemi ile ölçülmüştür. Elde edilen bulgular diyabetin, sıçanların gerek motor aktivitelerini gerekse tanıma belleği, emosyonel bellek ve uzamsal bellek işlevlerini zayıflattığını ortaya koymuştur. Vortioksetin ise uygulandığı her iki dozda da diyabetik sıçanların motor aktivitelerinde anlamlı bir değişime neden olmaksızın, kognitif performanslarındaki bozuklukları iyileştirmiştir. Vortioksetin sıçanların hipokampal IL-6, TNF-α ve IL-1β seviyelerinde diyabet ile indüklenen artışları da anlamlı ölçüde azaltmıştır. Bu bulgular Vortioksetin'in diyabetik hayvanlarda görülen kognitif işlev bozukluklarını en azından kısmen inflamatuvar yanıtı regüle ederek düzelttiğine işaret etmektedir. Bu çalışmanın sonuçları Vortioksetin'in çeşitli diyabetik komplikasyonların tedavisindeki etkinlik potansiyeline ilişkin önceki çalışmalar ile birlikte değerlendirildiğinde, bu ilacın diyabetik popülasyon için önemli bir alternatif olabileceğini göstermektedir. Ancak, bu sonucun kapsamlı klinik çalışmalar ile doğrulanması gerekmektedir.

Abstract:
In this thesis study, the potential efficacy of vortioxetine, an antidepressant with a multimodal mechanism of action, on diabetes-induced learning and memory impairments was investigated. The experimental diabetes model was induced in rats by using a single dose (50 mg/kg, i.v.) of streptozotocin (STZ). After allowing 4 weeks for cognitive impairments to develop, diabetic rats were treated with vortioxetine (10 mg/kg and 20 mg/kg) for 3 weeks. The learning and memory functions of the rats were evaluated with novel object recognition, passive avoidance and Morris water maze tests; motor performances were evaluated using an activity meter. Hippocampal cytokine levels of the rats in the experimental groups were measured by ELISA method. The findings revealed that diabetes impaired both motor activity and recognition, emotional and spatial memory of rats. Vortioxetine, on the other hand, improved the cognitive performance of diabetic rats at both doses without significantly affecting motor activity. Vortioxetine also significantly reduced the diabetes-induced increases in hippocampal IL-6, TNF-α and IL-1β levels of rats. These findings suggest that vortioxetine ameliorates the cognitive dysfunctions seen in diabetic animals at least partially by regulating the inflammatory response. When the results of this study are evaluated together with previous studies on the efficacy potential of vortioxetine in the treatment of various diabetic complications, it is concluded that this drug may represent a promising alternative for the diabetic population. However, this conclusion requires confirmation through comprehensive clinical trials.