Meşrutiyet Dönemi hukuk sistemine etki eden sosyal faktörler
Social factors affecting the legal system of the Constitutional Period
Yazar: UTKU EMRE ZİLEK
Danışman: PROF. DR. SAMİ ŞENER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Tarih ve Medeniyet Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Hukuk = Law ; Hukuk sosyolojisi = Law sociology ; Kültür = Culture ; Kültür bozumu = Culture jamming ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyal bozulma = Social disorder

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Osmanlı Devleti'nin son iki yüz yılında gerçekleşen sosyal,
siyasi ve hukuki değişimlerin toplumsal etkilerini sosyolojik açıdan incelemektir.
Osmanlı Devleti savaşlarda almış olduğu ağır yenilgiler ve askeriyenin bozulan
yapısından kaynaklı olarak değişimi askeri alanda başlatmıştır. Bu değişim ve
yenileşme faaliyetleri düzenli, istikrarlı ve planlı şekilde son dönemlere kadar devam
etmiştir. Sürekli değişen siyasi ortamın ikliminden kaynaklı olarak 'modernleşme'
kavramı, günü kurtarmak için çözümlerin alelade ve toplumdaki etkilerini
irdelemeden yapılmasına sebep olmuştur.
Osmanlı modernleşmesindeki toplumun ve kültüre uyumsuzluk bir gidişat sonunda,
ilerleyen dönemlerde modernleşme süreçleri de şekilci ve yüzeysel bir şekilde
gerçekleşerek toplumsal meseleleri derinlemesine kavrayamadan eksik ve hatalı bir
şekilde sürdürülmüştür.
Modernleşme süreci kültürel olarak biçim ve öz anlamında farklı değer ve toplumlara
ait bir çözüm yolu olduğu için, toplumsal planda iki farklı kültür ve dünya görüşünü
ortaya çıkarmıştır. Bu düalizmin özellikle eğitim ve hukuk gibi iki temel alanda
Osmanlı sisteminin temellerini sarsmasından ciddi problemlere yol açtığı
anlaşılmaktadır.
Batı'dan kaynaklı ideolojik yaklaşımlar, ortaya koydukları yaşama sistemi ile
"kültürel gecikme"ye yol açmış modernleşmenin toplumsal olmaktan çok, fikri bir
değişim sürecinin toplumda gerçekleşmesine sebep olmuştur. Batılılaşma ve
modernleşmenin, hukuk sisteminde oluşturduğu yapı, sosyal ihtiyaçlara cevap vermeyerek, devletin toplum üzerindeki gücünü arttırmaktan başka bir sonuç
sağlamamıştır.
Bu çalışmada kültürün toplumun öz benliği olan ve değişim nasıl, ne şekilde olması
gerektiğine dair, önemli ipuçları verilerek, toplum ve değerler arasındaki ilişkinin;
hukuki, siyasi, iktisadi ve hatta teknolojik sistemi belirleyici bir noktada
gerçekleşmesinin faydaları üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the social effects of the social, political and legal
changes that took place in the last two hundred years of the Ottoman Empire from a
sociological perspective.
The Ottoman Empire started the change in the military field due to the heavy defeats
it received in the wars and the deteriorating structure of the military. These change
and innovation activities continued in a regular, stable and planned manner until
recent periods. Due to the climate of the ever-changing political environment, the
concept of 'modernization' has led to solutions being made in the ordinary and
without examining the effects on society in order to save the day.
As a result of the superficiality of the Ottoman modernization and the difficulties in
adapting to the society, the modernization processes in the following periods were
always at a formalist and superficial point, and could not comprehend social issues in
depth.
Since the modernization process is a solution that belongs to different values ​​and
societies in terms of form and substance, it has revealed two different cultures and
worldviews in the social context. It is understood that this dualism caused serious
problems especially since it shook the foundations of the Ottoman system such as
education and law.
Ideological approaches originating from the West have led to a "cultural delay" with
the living system they have introduced, and this has led to the realization of an
intellectual change process in society rather than a social one. The structure created by westernization and modernization in the legal system did not respond to social
needs and did not provide any result other than increasing the power of the state over
society.
In this study, by giving important clues about culture, which is the self of the society
and how and in what way change should occur, the relationship between society and
values; The benefits of realizing the legal, political, economic and even technological
system at a decisive point are emphasized.