Sezaryen sonrası laktasyon yönetim modelinin geliştirilmesi ve etkinliğinin değerlendirilmesi
Development of lactation management model after cesarean section and evaluation of its effectiveness
Yazar: ASLI EKER
Danışman: PROF. DR. ERGÜL ASLAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Anneler = Mothers ; Laktasyon = Lactation ; Sezaryen operasyonu = Cesarean section

Özet:
Sezaryen sonrası annelerin istendik sürede emzirmeleri ve bebeklerini sadece anne sütü ile beslemeleri önemlidir. Çalışmada laktasyon yönetim modeli geliştirilmesi ve sezaryen sonrası annelerde etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı. Araştırma randomize kontrollü ve deneysel tasarımda olup, 11.11.2017-31.10.2018 tarihleri arasında Mersin il merkezinde yer alan 3 farklı özel hastanede gerçekleştirildi. Toplam 66 kadın araştırmaya dahil edildi ve veri toplamak için Hasta Tanıtım Formu, Emzirme Gözlem Formu, LATCH Emzirme Tanılama Ölçüm Aracı, Bebeğin Aldığı Anne Sütü Miktarını Puanlama Sistemi-İMDAT Formu, Emzirme Tutumunu Değerlendirme Ölçeği, Emzirme Özyeterlilik Ölçeği, Anne Sütü ve Emzirme İzlem Formu kullanıldı. Veri toplamaya gebelik döneminde başlandı ve taburculuk, 1.gün, 9.gün ve ayda bir kere telefon ile aranarak 6 ay boyunca devam edildi. Geliştirilen Laktasyon Yönetim Modeli doğrultusunda deney grubuna laktasyon yönetim modeli uygulanırken, kontrol grubuna rutin klinik ptotokolü uygulandı. Programın sonunda LATCH ölçeği puan ortalamaları bakımından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu (p<0,001), deney grubunun %87,9'unun, kontrol grubunun %48,5'inin başarılı tekniği kullandığı görüldü. Deney grubunda ve kontrol grubunda aylara göre bebeği emzirme durumu bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olduğu, deney grubunun ilk ay İMDAT ölçeğinden aldıkları puan ortalamasının kontrol grubundan daha yüksek olduğu bulundu. Aylara göre bebeği sadece anne sütü ile besleme durumu incelendiğinde deney grubu ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olduğu saptandı. Deney grubunun 1 ay daha fazla süre emzirdiği, emzirme başarısının, özyeterliğinin, sadece anne sütü verme oranının daha yüksek olduğu, süt miktarının arttığı ve ilk ay için yeterli geldiği saptandı. Laktasyon yönetim modelinin
öncelikle sezaryen olanlar olmak üzere tüm gebelere uygulanması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Sezaryen, emzirme, laktasyon yönetim modeli, emzirme eğitimi.

Abstract:
It is important for mothers to breastfeed after cesarean section and to feed their babies only with breast milk. The aim of the study was to develop a lactation management model and to evaluate the effectiveness of the model in post-cesarean mothers. The study was carried out in three different private hospitals in the city of Mersin between 11.11.2017-31.10.2018 in a randomized controlled and experimental design. A total of 66 women were included in the study and to collect data, Patient Publicity Form, Training Guide to Lactation Management, A Breastfeeding Charting System and Documentation Tool (LATCH), A Tool For Assesing The Level Of Maternal Milk İntake (IMDAT), Breastfeeding Attitudes of The Evaluation Scale, Breastfeeding Self-Efficacy Scale, Breast Milk and Breastfeeding Follow-up Form were used. Data collection was started during pregnancy and continued during the discharge period by calling by phone on the first day, 9th day and once a month for 6 months. The lactation management model was applied to the experimental group in line with the developed Lactation Management Model and the routine clinical ptotocol was applied to the control group. At the end of the program there was a statistically significant difference between the groups in terms of LATCH scale mean scores (p <0.001), it was seen that 87.9% of the experimental group and 48.5% of the control group used successful technique. There was a statistically significant change in the breastfeeding status of the baby in the experimental and control groups, it was found that the mean score of the experimental group in the first month of the IMDAT scale was higher than the control group. When the breastfeeding status of the baby was examined according to months, there was a statistically significant change between the experimental group and the control group. It was found that the experimental group was breastfeeding for 1 month more, the success of breastfeeding, self-efficacy, the rate of breastfeeding alone were higher, the amount of milk increased and it was sufficient for the first month. It can be suggested that lactation management model should be applied to all pregnant women, especially those having cesarean section.
Keywords: Caesarean section, breastfeeding, lactation management model, breastfeeding training.