Atılganlık eğitiminin bedensel engelli ergenlerin beden imaji, benlik saygısı ve kendilerine yönelik tutumları üzerindeki  etikinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of effectiveness of assertiveness training for physically handicapped adults on the body image, self-esteem and attitudes directed to themselves
Yazar: İLKAY KESER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜL ÜNSAL BARLAS
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Atılganlık = Assertiveness ; Beden imajı = Body image ; Benlik saygısı = Self esteem ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Ergenler = Adolescents ; Sanat = Art ; Tedavi = Treatment ; Çocuk resimleri = Children's paintings

Özet:
Toplumda engelli ergenlerde çekingenlik, sık görülen bir davranış biçimidir. Bu davranışın düzeltilmesi için farklı yöntemler kullanılmaktadır.  Araştırmamızın amacı, bedensel engelli ergenlere verilecek atılganlık beceri eğitiminin, bedensel engelli ergenin benlik saygısı ve atılganlık becerisi üzerine etkinliğini değerlendirmektir. Çalışmamız, Milli Eğitim Bakanlığı?na bağlı Antalyada il merkezindeki Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerine devam eden 60 (30 deney, 30 kontrol grubu) bedensel engelli ergen ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, deney ve kontrol gruplarından oluşan ergenlerde, atılganlık eğitim programının etkililiğini test etmek için, ön-test ve son-test ölçümlü deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın deney ve kontrol gruplarına ait verileri elde etmek için Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği,  Rathus Atılganlık Envanteri ve kendilerini anlatmalarının istendiği resim materyali kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi için SPSS-18 paket programı ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Uygulanan sekiz oturumluk atılganlık beceri eğitim programı sonrasında bedensel engelli ergenlerin benlik saygısı ve atılganlık düzeyinde artış görülmüştür (p<0.05). Ayrıca eğitim sonrası engelli ergenlerin çizdikleri resimlerde de biçim, içerik ve kompozisyon açısından olumlu yönden değişiklikler olduğu saptanmıştır (p<0.05). Türkiye?de benzer çalışma olmamasına karşın, dünya literatürü ile bulgularımız paralellik göstermektedir. Sonuç olarak, ülkemizde bedensel engelli ergenlerde ilk defa yapılan bu araştırmada, ortaya çıkan bulgularımız; engelli ergenlere atılganlık beceri eğitiminin verilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Bu bağlamda hizmet sunan kurum ve kuruluşların eğitim programlarında atılganlık beceri eğitimine mutlaka yer verilmelidir. 

Anahtar Sözcükler: atılganlık eğitimi, bedensel engelli, benlik saygısı, ergen, resim

Abstract:
The shyness that shown among handicapped adolescents is a common behaviour in population. Different methods have been suggesting to solve this behaviour. The aim of the study was to evaluate the effectiveness of assertiveness training for physically handicapped adolescents on the self-esteem and assertiveness ability. The study sample consisted of 60 physically handicapped adolescents ( as 30 study and 30 control groups) attending to Private Training and Rehabilitation Centers in Antalya Province. In the study, pre-test and post-test measurement methods were used to test the effectiveness of the assertiveness training programme in both study group and control group. The Rosenberg Self-Esteem Scale (RSS), the Rathus Assertiveness Schedule (RAS), and Picture Drawing Method for Self-reflecting were used for data collection in both study group and control group.  Statistical package for social sciences (SPSS) 18 and the analysis of variance (ANOVA) were used for evaluation of data. After the assertiveness training programme applied for eight sessions, we found to be increased both at the assertivenes levels and self-esteem levels of physically handicapped adolescents (p<0.05). In addition, we determined positively changes as configurations, contents, and composition on the pictures that had been drown by physically handicapped adolescents after the training programme (p<0.05). Although there was no a similar study in Turkey, there was a positive relationship between our data and literatures in the world. In conclusion, our study is the first study being performed among physically handicapped adolescents in Turkey. We suggest that the assertiveness training programme should be given to physically handicapped adolescents, and also this programme should be placed on their curriculum at the schools and training centers related with physically handicapped adolescents.

Key words: adolescents, assertiveness training, physically handicapped, picture, self-esteem,