Atatürk Üniversitesi İnme Merkezi'ne başvuran akut  iskemik inme hastalarının tanı ve tedavi süreçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of diagnosis and treatment processes of acute ischemic stroke patients admitted to Atatürk University Stroke Center
Yazar: MERVE KARAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER EREN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Beyin iskemisi = Brain ischemia ; Endovasküler tedavi = Endovascular treatment ; Erzurum = Erzurum ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; İnme = Stroke ; İskemi = Ischemia

Özet:
Amaç: İnme merkezi tabanlı inme kayıtları; inme epidemiyolojisi, klinik özellikleri ve doğal seyrinin sistematik analizi için yararlı bir araçtır. İnme yaklaşımında etkili kalite metrik ve unsurlarının baz alındığı inme kayıt verilerinin analizleri, inme yönetiminin iyileştirilmesi için kullanılabilecek bilgiler sağlayabilir. Yeni kurulan inme merkezimizde, akut inme hastalarının takip ve tedavi süreçleri kayıtlarının analizi ile inme merkezi yaklaşımının etkinliğini ve bu süreçte akut inme yönetiminin daha etkili hale getirilmesini sağlayacak faktörlerin tespit edilmesini amaçladık.  
Gereç ve Yöntem: Verilerimiz, 01.01.2021 - 30.09.2021 tarihleri arasında inme merkezimize başvuran akut inme hastalarında hemorajik inme tanılı ve 18 yaş altı hastalar dışlanarak kalan hastalarda etiyoloji, risk faktörleri, klinik belirtiler, tedavi, fonksiyonel sonuçlar ve inme kalite metrik ve unsurlarını değerlendirmek için prospektif olarak kayıt altına alınmış ve inme ilişkili sınıflama sistemleri de kullanılarak istatistiksel analiz edilmiştir.   
Bulgular: 524 akut inme hastamızın 466'sı arteryal iskemik inme, 46'sı GİA ve 12'si SVT idi. Hastaların yaş ortalaması 68,3±13,9 olup %54'ü erkekti. Hastaların %13'ü acil sağlık hizmetleri, %33'ü kendi imkanları ve %54'ü başka hastaneden sevk ile başvurdu. Tüm hastaların %36'sı ilk 4.5 saat, %11'i 4.5-6 saat, %35'i 6-24 saat ve %18'i >24 saat olarak başvurdu. Başvuruda hastaların %63,5'inde motor belirtiler, %39,8'inde konuşma bozukluğu mevcuttu. İlk 4.5 saat içindeki başvuruların, acil sağlık hizmetleri ile ve şehir merkezinden başvuranlarda daha fazla olduğu görüldü (p<0,05). Hastaların başvuru NIHSS skorları; hafif %70,4 (n=338), orta %21,2 (n=99), ağır %8,4 (n=39) olarak değerlendirildi. NIHSS ile semptom-kapı zamanı arasında negatif korelasyon saptanıp NIHSS hafif olan hastaların orta ve ağır olan hastalara göre semptom-kapı zamanının uzun olduğu görüldü (p=0,000). İskemik inme 

hastalarının %88,8'inde konservatif, %6'sında İV-rtPA, %3,9'unda EVT ve %1,3'ünde İV-rtPA+EVT uygulandı. Konservatif tedavi alanların %77,2'sinin NIHSS hafif (0-6) ve İV-tPA+EVT yapılan hastaların %66,7'sinin NIHSS ağır (≥16) grubunda daha fazla olduğu görüldü (p=0,000). Hastaların %68,7'sinin taburculuk mRS 0-2 aralığında, %22,5'inin 3-5 aralığında ve %8,8'inin ise 6 idi. İlk 6 saat içerisinde başvuran hastaların zaman bağımlı metrikleri, tüm iskemik inme hastalarının ortalamalarına kıyasla daha düşük saptandı (p<0,05). İV rtPA ve EVT uygulanan hastaların semptom-kapı, kapı-BT, kapı-nörolog ve kapı-yatış zamanlarının konservatif tedavi alan hastalara göre daha kısa olduğu (p<0,05) görüldü. 
Sonuç: Hastaneye başvuruda acil sağlık hizmetleri kullanımı ve inme semptomlarının farkındalığı akut inme tedavi penceresinde yapılacak başvurular için etkili bir faktördür. Bu konuya ilişkin yapılacak organizasyon ve eğitimler sürecin hızlandırılmasında anahtar rol üstlenir. Akut inme hastalarının yönetimi ve fonksiyonel sonuçlarının iyileştirilmesi için hastaların inme merkezi kalite metrik ve unsurlarını kapsayan inme merkezlerinde takibi ve ilgili süreçlerin kayıt altına alınması esastır. Klavuzlarda önerilen zaman sürelerine erişmek için hastane içi yönetim sürecinde etkili olabilecek faktörlerin tespit edilmesi ve iyileştirilmesine yönelik çalışmalara ihtiyaç vardır. Akut girişimsel müdahalelerin akut inme prognozu üzerindeki olumlu etkisi ancak klavuzlarda önerilen kalite metrik ve unsurlarının sağlanması ile mümkün olacaktır.  
Anahtar Kelimeler: İskemik inme, inme ünitesi, inme kalite metrikleri, İV rtPA, endovasküler tedavi

Abstract:
Objective: Stroke unit-based stroke registries are a useful tool for the systematic analysis of stroke epidemiology, clinical features, and natural history. Analysis of stroke registry data, based on effective quality metrics and elements in the stroke approach, can provide information that can be used to improve stroke management. We aimed to determine the effectiveness of the stroke center approach and the factors that will make acute stroke management more effective in this process by analyzing the records of the follow-up and treatment processes of acute stroke patients admitted to our newly established stroke center. 
Material and methods: Our data were prospectively recorded to evaluate the etiology, risk factors, clinical symptoms, treatment, functional outcomes, and stroke quality metrics and factors in acute stroke patients who admitted to our stroke unit between 01.01.2021 and 30.09.2021 excluding patients with hemorrhagic stroke and patients under eighteen year. Statistical analysis was also performed using strokerelated classification systems. 
Results: 466 acute ischemic stroke, 46 TIA and 12 diagnosed with SVT of 524 patients admitted to our stroke center. The mean age of the patients was 68.3±13.9 years and 54% were male. 13% of patients by emergency medical services, 33% by own possibilities and 54% by referral from other hospitals admitted to our hospital. Of all patients, 36% admitted in the first 4.5 hours, 11% in 4.5-6 hours, 35% in 6-24 hours, and 18% in >24 hours. At admission, 63.5% of the patients had motor symptoms and 39.8% had speech disorders. It was observed that the admissions within the first 4.5 hours were higher in patients from the city center and admitted by means of the medical health services (p<0,005). Patients' admission NIHSS scores were mild 70.4% (n=338), moderate 21.2% (n=99), severe 8.4% (n=39). A negative correlation was found between NIHSS and symptom onset to door time, and it was observed that patients with mild NIHSS had a longer symptom onset to door time compared to 
xii 
patients with moderate and severe (p=0,000). Conservative treatment was applied in 88.8% of ischemic stroke patients, IV-rtPA in 6%, EVT in 3.9%, and IV-rtPA+EVT in 1.3%. It was observed that 77.2% of those who received conservative treatment were more common in the NIHSS mild (0-6) group, and 66.7% of those who received IV-tPA+EVT  in the NIHSS severe (≥16) group (p=0,000). Discharge mRS was in the range of 0-2 in 68.7% of the patients, in the range 3-5 in 22.5%, and 6 in 8.8%. The time-dependent metrics of patients admitted within the first 6 hours were found to be lower than the mean of all ischemic stroke patients (p<0,005). It was observed that the symptom onset to door time, door to CT start, door to neurology consultation and door to hospitalization times of the patients who treated IV rtPA and EVT were shorter than the patients who received conservative treatment (p<0.05). 
Conclusions: The use of emergency medical services and awareness of stroke symptoms are effective factors for admission to the hospital in the acute stroke treatment window. Organizations and trainings on this subject play a key role in accelerating the process. İn order to improve the management and functional outcomes of acute stroke patients, it is essential to follow up the patients in stroke units, which includes stroke center quality metrics and elements, and to record the relevant processes. In order to achive the time periods recommended in the guidelines, studies are needed to identify and improve the factors that may be effective in the in-hospital management process. The positive effect of acute interventional treatments on stroke prognosis will only be possible if the quality metrics and factors recommended in the guidelines are provided. 
Keywords: stroke, stroke unit, stroke quality metrics, İV rtPA, endovascular treatment