Kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) ekim alanlarında sorun olan yabancı ot türlerinin ve bunların mücadelesinde kullanılabilecek herbisitlerin fitotoksik etkilerinin saptanması
Determination of weed species and phytotoxic effects of herbicides that can be used for quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) crop
Yazar: YASEMİN KIRGEÇ
Danışman: PROF. DR. HÜSREV MENNAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kazayağıgiller (Chenopodiacea) familyasının bir üyesi olan kinoa (Chenopodium
quinoaWilld.), dünyada insan ve hayvan beslenmesinde geleceğin bitkisi olarak
adlandırılmaktadır. Kinoa, üstün protein kalitesi ve çok çeşitli mineraller, vitaminler
içermesi nedeniyle yüksek oranda besleyicidir. Ekolojik olarak farklı koşullar altında
kinoa gibi yüksek proteinli ürün üretmek için, özellikle Türkiye'nin yüksek rakımlı
bölgelerinde tarımsal geleceğin çeşitlendirilmesi açısından önemli olmaktadır.
Yabancı otlar ise genellikle kinoanın tohum verimini ve kalitesini azaltmaktadır.
Bundan dolayı yabancı ot mücadelesi oldukça önem arz etmektedir. Kinoa
yetiştirilmesinde yabancı ot mücadele sorunu dikkate alınarak, kimyasal mücadelede
gerekli herbisitlerin tespit edilmesi için çalışma yapılmıştır. Denemede ekim öncesi
ve çıkış sonrası herbisit uygulamaları ve kinoa üzerindeki fitotoksiteleri
değerlendirilmiştir. Kinoa yetiştirilen arazilerdeki mevcut yabancı ot türlerinin
rastlanma sıklıkları (%) ve yoğunlukları (bitki/m2
) belirlenmiştir. Amasya ili ve
ilçelerinde kinoa ekili alanlarda bulunan yabancı ot türlerinin rastlanma sıklığı ve
yoğunluklarına göre değerlendirildiğinde ilk sırayı, %90 rastlanma sıkılığı ve 5.05
bitki/m2 yoğunluk oranıyla en önemli yabancı ot türü Chenopodium album L.
(sirken, ak kaz ayağı) almıştır. Yapılan herbisit denemesinde ekim öncesi ilaçlamada
kullanılan aktif maddeler; lenacil, aclonifen, pendimethalin, oxadiazon ve
chloridazon+triallate' dir. Çıkış sonrası ilaçlamada ise, dört aktif madde
kullanılmıştır. Bu aktif maddelerden pendimethalin ve haloxyfop-r-methylester' in
tarla koşullarında denenmesi ve geniş çaplı araştırılması gerektiği kanısına
varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kinoa, Yabancı ot, Fitotoksite, Herbisit

Abstract:
The quinoa (Chenopodium quinoa Willd.), a member of the Chenopodiacea family,
is known as the plant of the future in human and animal nutrition in the world.
Quinoa grain is highly nutritious due to its outstanding protein quality and wide
range of minerals and vitamins. Quinoa's ability to produce high-protein grains
under ecologically extreme conditions makes it important for the diversification of
future agricultural systems, especially in high-altitude area of Turkey. Poor weed
management can significantly reduce grain yield and quality. Therefore, weed
control is very important. This study conducted to determine the necessary herbicides
in chemical control, by considering weed problem in the cultivation of the kinoa.
This study conducted to evaluate sensitivity to application of some pre sowing and
post emergence herbicides on quinoa crops. The incidence rates (%) and densities
(plants /m 2) of weeds in the quinoa-grown fields were determined. When the weed
species found in the Amasya provinces and districts were evaluated according to the
frequency of occurrence and density in m2, the main weed was Chenopodium album
L. with 90% probability of occurrence and 5.05 plant/m2
density. As pre-sowing
herbicides lenacil, aclonifen, pendimethalin, oxadiazon and chloridazone +triallate
were used. As post emergence herbicides, four active substances were used, half of
the registration dose and twice the registered dose. İt has been concluded that
pendimethalin and haloxyfop-r-methylester should be tried under field conditions
with other reserach.

Keywords: Quinoa, Weed, Phytotoxicity, Herbicide