Ameliyathanede destek yüzey kullanımının ve pozisyonların arayüz basıncına etkisi
Effect of using support surface and positions in operating room to  interface pressure
Yazar: ARZU ASLAN BASLI
Danışman: PROF. DR. MERYEM YAVUZ VAN GİERSBERGEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ameliyathane hemşireliği = Operating room nursing ; Ameliyathaneler = Operating rooms ; Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Amaç: Araştırma; ameliyathanede destek yüzey kullanımının ve pozisyonların arayüz basıncına etkisini incelemek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Randomize kontrollü deneysel tipte planlanan bu araştırma Ekim 2018- Haziran 2019 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Ameliyathanesinde yürütüldü. Araştırmaya supine ve prone pozisyonda planlı ameliyat olan, 18 yaş üzeri, ameliyat öncesi dönemde basınç yarası olmayan, ameliyatı 2 saatten uzun süren ve çalışmaya katılmaya gönüllü hastalar dahil edildi. Örneklemin büyüklüğü %95 güç, α= 0.05 yanılma düzeyinde her bir gruba 12'şer olmak üzere, toplam 72 hasta seçildi. Gruplara eşit bir dağılım yapılabilmesi için blok randomizasyon yöntemi kullanıldı. Randomizasyon bilgisayar programından elde edilen rastgele sayılar tablosundan yararlanılarak oluşturuldu. Ameliyat öncesi dönemde araştırma kriterlerine uygun hastalar belirlendi, yazılı onamı alınıp Birey Tanıtım Formu dolduruldu ve Braden Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği ile basınç yarası riski değerlendirildi. Ameliyat günü örneklem kapsamına alınan hastalar üç gruba ayrıldı. Belirlenen randomizasyon tablosuna göre hastalar bu gruplara atandı.  Birinci grupta yer alan hastalarda jel destek yüzeyi, ikinci grupta yer alan hastalarda viskoelastik sünger destek yüzeyi, üçüncü grupta yer alan hastalarda standart ameliyat masası kullanıldı. Hastanın ameliyatının gerçekleşeceği ameliyat masasında hasta ile destek yüzey arasına "basınç haritalama sistemi" ölçüm matı yerleştirildi. Ameliyat süresinde hastaların vücutlarında oluşan basınç kaydedildi ve Ameliyathanede Basınç Yarası Risk Değerlendirme Formu dolduruldu. Ameliyattan sonra ilk 24 saat Ameliyat Sonrası Basınç Yarası Gözlem Formu kullanılarak değerlendirildi. 
Çalışmada nümerik veriler ortalama, standart sapma, ortanca, minimum, maksimum değerler ile, kategorik veriler ise frekans ve oran değerleri kullanılarak IBM SPSS Statistics 25.0 paket programıyla yapıldı. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi 0,05 olarak belirlendi (etkileşim hariç, p<0,1).
Bulgular: Prone pozisyonunda destek yüzeyler arasında tüm vücut ortalama arayüz basıncı (mmHg) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı (p=0,179; p>0,05), supine pozisyonunda destek yüzeyler arasında tüm vücut ortalama arayüz basıncı (mmHg) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p=0,002; p<0,05) ve viskoelastik sünger destek yüzeyinde ölçülen ortalama arayüz basıncının; jel destek yüzeyi ve standart ameliyat masasına göre anlamlı düzeyde düşük olduğu (sırasıyla p=0,033 ve p=0,002; p<0,05) bulundu. Prone pozisyonunda destek yüzeyler arasında tüm vücut en yüksek arayüz basıncı (mmHg) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p<0,001), viskoelastik sünger destek yüzeyinde ölçülen en yüksek arayüz basıncının jel destek yüzeyi ve standart ameliyat masasına göre anlamlı düzeyde düşük olduğu (sırasıyla p=0,044 ve p=0,000; p<0,05) görüldü. Supine pozisyonunda destek yüzeyler arasında tüm vücut en yüksek arayüz basıncı (mmHg) değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p=0,015; p<0,05) ve viskoelastik sünger destek yüzeyinde ölçülen en yüksek arayüz basıncının;  standart ameliyat masasına göre anlamlı düzeyde düşük olduğu (p=0,012; p<0,05) bulundu.
Sonuç: Çalışmada ameliyathanede viskoelastik sünger destek yüzeyi kullanımının arayüz basıncını azaltmada standart ameliyat masası kullanımına göre daha etkili olduğu, jel destek yüzeyi kullanımının ise viskoelastik sünger destek yüzeyi kadar etkili olmadığı görüldü. Ameliyathanede basınç yaralanması açısından riskli olan hastalarda viskoelastik sünger destek yüzeyi kullanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler; ameliyathane, basınç yarası, destek yüzey, cerrahi hemşireliği, ameliyathane hemşireliği

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the effect of support surface usage and positions on interface pressure in the operating room.
Method: This randomized controlled experimental study was conducted between October 2018 and June 2019 in Manisa Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital Operating Room. The study included patients who had planned surgery in supine and prone positions, who were over 18 years of age, who had no pressure sores in the preoperative period, that lasted more than 2 hours and were willing to participate in the study. A total of 72 patients were selected for each group 12 with 95% power and α = 0.05 error. Block randomization method was used to distribute the groups equally. Randomization was performed by using random numbers table obtained from computer program. In the preoperative period, patients who were in accordance with the research criteria were identified, written informed consent was obtained and the Individual Identification Form was completed, and the pressure injury risk was evaluated with the Braden Pressure Injury Risk Assessment Scale. The patients included in the study on the day of surgery were divided into three groups. Patients were assigned to these groups according to the determined randomization table. Gel support surface was used in the first group, viscoelastic foam support surface in the second group, and standard operating table was used in the third group. A "pressure mapping system" measuring mat was placed between the patient and the support surface on the operating table where the patient's surgery would take place. During the operation, the pressure in the patients' body was recorded and the Pressure Injury Risk Assessment Form was filled in the operating theater. The first 24 hours after surgery was evaluated using the Postoperative Pressure Injury Observation Form.
In the study, numerical data were summarized with mean, standard deviation, median, minimum, maximum values, and categorical data were summarized with frequency and ratio values using the IBM SPSS Statistics 25.0 package program. The significance level was 0.05 in all analyzes (except interaction, p <0.1).
Results: There was no statistically significant difference between the total body mean interface pressure (mmHg) values between the supporting surfaces in the prone position (p = 0.179; p> 0.05). There was a statistically significant difference between the total body mean interface pressure (mmHg) values between the support surfaces in the supine position (p = 0.002; p <0.05), and the mean interface pressure measured on the viscoelastic foam support surface was significantly higher than the gel support surface and the standard operating table (respectively p = 0.033 and p = 0.002; p <0.05,). There was a statistically significant difference (p <0.001) between the whole body maximum interface pressure (mmHg) values between the support surfaces in the prone position (p <0.001), and the highest interface pressure measured on the viscoelastic foam support surface was significantly lower than the gel support surface and the standard operating table (respectively p = 0.044 and p = 0,000; p <0.05). There was a statistically significant difference the highest interface pressure (mmHg) of the whole body between the support surfaces in the supine position (p = 0,015; p <0,05).   The highest interface pressure measured on the viscoelastic foam support surface; it was found to be significantly lower than the standard operating table (p = 0.012; p <0.05).
Conclusion: In the study, the use of viscoelastic foam support surface in the operating room was found to be more effective than the use of a standard operating table to reduce interface pressure. It was seen that gel support surface was not as effective as viscoelastic foam support surface. Viscoelastic foam support surface is recommended for patients at risk for pressure injury in the operating room.
Keywords; operating room, pressure ulcer, support surface, perioperative nursing, operating room nursing