Ağız ve diş protezlerinden hasta tükürüğüne salınan iyon miktarının araştırılması
Investigation of the amount of ions released from the oral and dental prosthesis in the patient saliva
Yazar: OYTUN KUTSAL
Danışman: PROF. DR. ENDER AKAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NUSRET KAYA
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental materyaller = Dental materials ; Dental porselen = Dental porcelain ; Dental protezler = Dental prosthesis ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Protetik diş tedavisi = Prosthetic dental treatment ; Tükürük = Saliva ; Tükürük salgılama = Salivation ; İyon = Ion

Özet:
Giriş-Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, farklı protetik materyallerin in vivo şartlarda tükürüğe iyon salınımına; protez kullanım süresinin ve tükürük pH seviyesinin etkisinin incelenmesidir.
Materyal-Metod: Çalışmaya 3 farklı protez türü dahil edilerek 3 ana grup oluşturuldu: Tam seramik (TS), metal seramik (MS) ve metal iskeletli hareketli bölümlü protez (HBP). Tam seramik başlığı altında değerlendirilen 3 farklı materyal de araştırmaya dahil edilerek 3 alt grup oluşturuldu: Zirkonya (Zr), lityum disilikat (Ls), feldspatik porselen (F).
Tükürük örnekleri serbest akış halinde 15 ml'lik eppendorf tüplere toplanmıştır. Toplanan tükürük örnekleri 30 dakika boyunca oda sıcaklığında dinlendirildikten sonra öncelikle pH metre ile pH ölçümü yapılmıştır. Tükürük numunelerindeki eser metal konsantrasyonları ICP-MS cihazı ile ölçülmüştür. Veriler IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User V 26 (IBM Corp., Armonk, New York, ABD) ve Amos V23 (Chicago: IBM SPSS) istatistik paket programlarında değerlendirilmiştir. p<0.05 değeri istatistiksel olarak önemli kabul edilmiştir.
Sonuç-Öneriler: MS grubunda, pH düzeyi ile Cr ve Y iyonları arasında istatistiksel olarak zayıf düzey pozitif korelasyon bulunmaktadır. HBP grubunda, protezini çıkaranlarda Cr, Fe, Ni ve Y değerleri istatistiksel olarak çıkarmayanlardan düşüktür. TS grubunda Al ve Ca ile pH düzeyleri arasında istatistiksel olarak orta düzey negatif korelasyon bulunmaktadır. Si ile pH düzeyleri arasında istatistiksel olarak orta düzey pozitif korelasyon bulunmaktadır. Y ile Protez Kullanım Süresi arasında istatistiksel olarak orta düzey negatif korelasyon bulunmaktadır. TS alt gruplarından Ls grubu Na değerleri istatistiksel olarak F ve Zr değerlerinden yüksektir. Ls grubu Si değerleri istatistiksel olarak F grubu değerlerinden yüksektir. F ve Z grubunun Na ve Si değerleri istatistiksel olarak benzerdir. HBP grubunu Cr, Co ve Toplam değerleri istatistiksel olarak MS grubundan yüksektir. Diğer tüm değerler arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı değildir.
Sonuçlar incelendiğinde MS ve HBP grubunda tükürük pH'ı asidik ya da bazik oldukça, iyon salınımı artmaktadır. TS grubunda en çok iyon salınımı görülen iki numune bazik pH (pH 7.5 ve 8.1) değerindedir, en az iyon salınımı görülen iki numune ise nötr pH (pH 7.1 ve 7.2) değerine yakındır. TS grubunda en çok iyon salınım ortalama değeri ilk yıl görülmüş, daha sonra kullanım süresi arttıkça iyon değerlerinin düştüğü tespit edilmiştir. TS grubu alt grupları incelendiğinde en çok iyon salınımı gerçekleşen grubun Ls olduğu tespit edilmiş, ancak aralarında anlamlı bir fark bulunmamıştır. MS ve HBP gruplarının ortalama iyon değerleri birbirleriyle karşılaştırıldığında Fe hariç tüm iyonların HBP grubunda daha çok salınım yaptığı görülmektedir. Tüm restorasyonlarda materyal dikkate alınmadan protez kullanım süreleri ve ortalama iyon değerleri karşılaştırılmış, iki değişken arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Her bir grup ortalama iyon değerleri açısından karşılaştırıldığında, en yüksekten düşüğe iyon değerleri sırasıyla HBP, MS, Kontrol ve TS şeklinde görülmektedir.
En az iyon salınımı tam seramiklerde görülmüştür. En çok iyon salınımı hareketli bölümlü protezlerde görülmüştür. Metal içerikli restorasyonlarda nikelin en çok salınan iyonlardan biri olduğu görülmüştür. Nikelin etkileri göz önünde bulundurularak nikelsiz alaşımlara yönelinmesi gerektiği düşünülmektedir. Tüm restorasyonlardan salınan iyon miktarları günlük alım düzeylerinin altında kalmıştır. Bu sebeple kişiye özgü sistemik ya da lokal sağlık problemleri olmadıkça, günümüzde kullanılan materyallerin sağlık açısından zararlı olmadığı sonucuna varılabilmektedir

Abstract:
Introduction-Aim: The aim of this in vivo study is to examine the effects of prosthesis usage time and saliva pH level on the ion release of different prosthetic materials into saliva.
Material-Method: Three different types of prostheses were included in the study and three main groups were formed: All-ceramic (TS), metal-ceramic (MS) and metal-framed removable partial prosthesis (HBP). 3 different materials evaluated under the title of all-ceramic were included in the study and 3 subgroups were formed: Zirconia (Zr), lithium disilicate (Ls), feldspathic porcelain (F). 
Unstimulated saliva samples were collected into 15 ml eppendorf tubes. After the collected saliva samples were rested at room temperature for 30 minutes, pH measurement was made with a pH meter. Trace amount metal concentrations in saliva samples were measured with an ICP-MS device. Data were evaluated in the IBM SPSS Statistics Standard Concurrent User V 26 (IBM Corp., Armonk, New York, USA) and Amos V23 (Chicago: IBM SPSS) statistical package programs. A value of p<0.05 was considered statistically significant.
Results: In the MS group, there was a statistically weak positive correlation between pH level and Cr and Y ions. In the HBP group, the Cr, Fe, Ni and Y values of those who had their prosthesis removed were statistically lower than those who did not. There was a statistically moderate negative correlation between Al values and pH levels in the TS group. There was a statistically moderate negative correlation between Ca values and pH levels in the TS group. There is a statistically moderate positive correlation between the Si value and pH levels. There is a statistically moderate negative correlation between the Y value and the Duration of Prosthesis Use. The Na values of the Ls group, one of the TS subgroups, are statistically higher than the F and Zr values. Si values of Ls group are statistically higher than F group values. The Na and Si values of the F and Zr groups are statistically similar. The Cr, Co and mean ion values of the HBP group are statistically higher than the MS group. The relationships between all other values are not statistically significant.
When the results are examined, ion release increases as the saliva pH is acidic or basic in the MS and HBP groups. In the TS group, the two samples with the most ion release were at basic pH (pH 7.5 and 8.1), while the two samples with the least ion release were close to neutral pH (pH 7.1 and 7.2). In the TS group, the highest average value of ion release was observed in the first year, then it was determined that as the duration of use increased, the ion values decreased. When the subgroups of the TS group were examined, it was determined that the group with the highest ion release was Ls, but no significant difference was found between them. When the mean ion values of the MS and HBP groups are compared with each other, it is seen that all ions except Fe released more in the HBP group. In all restorations, denture wear times and average ion values were compared without considering the material, and no significant relationship was observed between the two variables. When each group is compared in terms of average ion values, the highest to the lowest ion values are seen as HBP, MS, Control and TS, respectively.
The least ion release was observed in all ceramics. The most ion release was observed in removable partial dentures. Nickel was found to be one of the most released ions in metal-containing restorations. Considering the effects of nickel, the use of nickel-free alloys should be considered. The amount of ions released from all restorations was below the daily intake levels. Therefore, it can be concluded that the materials used today are not harmful for human health.