Hekimlerde sigara kullanımının ve sigara bağımlılık düzeylerinin anksiyete ve dürtüsellik düzeyleri ile karşılaştırılması
Comparison of smoking status and nicotine dependency levels with anxiety and impulsivity levels among physicians
Yazar: DİDEM BAŞ
Danışman: UZMAN IŞIK GÖNENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bağımlılık = Dependency ; Depresyon = Depression ; Doktorlar = Physicians ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Hekimler = Physicians ; Sigara içme = Smoking

Özet:
AMAÇ: Sigara kullanımı dünyaca bilinen en önemli halk sağlığı problemlerinden biri olup, önlenebilir ölüm nedenleri arasında da ilk sıralarda yer almaktadır. Sigara kullanımının diğer bağımlılıklarda da olduğu gibi dürtüsellik ve anksiyete ile olan ilişkisi birçok çalışmada incelenmiş olup çalışmamızda hekimlerde nikotin bağımlılık düzeylerinin, bazı sosyodemografik özellikler, dürtüsellik düzeyleri ve anksiyeteyle olan ilişkisini incelemeyi ve bu sayede hem hekimlerde sigara bağımlılık özelliklerini hem de buna etki eden faktörleri saptayarak bağımlılık stratejileriyle ilgili yapılacak gelecek çalışmalara katkıda bulunmayı amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı, prospektif ve kesitsel tipte olan çalışmanın evrenini 1 Ekim 2020-1 Aralık 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde aktif görevde olan 590 hekim oluşturmuştur. Basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile örneklem genişliği hesaplaması yapılarak araştırmaya katılmayı kabul eden 233 hekime sosyodemografik veri formu, Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ-11), Sürekli Kaygı Ölçeği (SKÖ) ve Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) yüz yüze görüşme şeklinde uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Ankete katılan hekimlerin %54,9'u kadın olup katılımcıların yaş ortalaması 29,51±3,49 olarak saptanmıştır. Hekimlerin %30,9'unun sigara kullanıcısı olduğu; sigaraya başlama yaşının ortalama 20,68±3,44 olduğu görülmüştür. Erkeklerde sigara kullanım sıklığı %45,7, kadınlarda ise %18,8 olarak tespit edilmiştir. Sigara kullanan hekimlerin FNBT ortalama puanları 4,35±2,79' dir. Sosyodemografik veriler değerlendirildiğinde erkeklerd, bekar-boşanmış olanlarda, ebeveynlerinden en az biri sigara kullananlarda, kronik hastalığı olanlarda, alkol kullananlarda, şans oyunları oynayanlarda, araç kullanırken hız yapmayı sevenlerde ve ekstrem sporlar yapanlar, denemek isteyenler ve geçmişte yapanlarda sigara kullanım sıklığı istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. SKÖ puanları, BDÖ-11 toplam puanları ve BDÖ-11'in dikkatsel ve plansız dürtüsellik puanlarının sigara kullananlarda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. BDÖ-11 toplam puanı ve dikkatsel, motor ve plansız dürtüsellik puanları günün ilk sigarasını uyandıktan sonra ilk 5 dakikada içenlerde, 1 saatten sonra içenlerden anlamlı düzeyde yüksek görülmüştür. Günde 11-20 adet sigara içenlerde, 10 adet ve daha az içenlere göre SKÖ, BDÖ-11 ve dikkatsel, motor   ve plansız dürtüsellik puanları anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Yatmayı gerektirecek kadar hasta olduğunda dahi sigara içenlerin BDÖ-11 toplam puanları ve dikkatsel, motor ve plansız dürtüsellik puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır.
SONUÇ: Bu çalışmada rol model olma özelliği taşıyan bir meslek grubu olarak hekimlerde sigara kullanımının toplum ortalamasıyla benzer olduğu görüldü. Sigara kullananların nikotin bağımlılığının yanı sıra dürtüsellik, anksiyete ve sosyal yaşam koşulları gibi özelliklerinin bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmenin önemini vurgulamaya çalıştık. Literatürde FNBT sorularını dürtüsellik ve anksiyete özellikleri açısından inceleyen farklı çalışmalar bulamadığımızdan çalışmamızın, bu konuda yapılabilecek gelecek çalışmalara katkı sağlayacağını umut ediyoruz.

Abstract:
AIM: Smoking is one of the most important public health problems worldwide, and is among the top causes of preventable deaths. The relationship of smoking with impulsivity and anxiety, as in other addictions, has been examined in many studies and in our study, we investigated the relationship between nicotine addiction levels, some sociodemographic characteristics, impulsivity levels and anxiety in physicians, thus determining both the smoking addiction characteristics and the factors affecting it. We aimed to contribute to future studies on the smoking cessation strategies.
MATERIALS AND METHODS: The universe of the this descriptive, prospective, and cross-sectional study, consisted of 590 physicians currently  working in Health Sciences University Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital between October 1 and December1, 2020. A total of 233 physicians were included in the study calculated by the sample size using simple random sampling method. Participants were administered the sociodemographic information form, Barratt Impulsiveness Scale (BIS-11), Trait Anxiety Inventory and Fagerstrom Test for Nicotine Dependence (FTND) only for the smokers. IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 programs were used for statistical analysis and calculations. The statistical significance level was accepted as p <0,05.
RESULTS: 54.9% of the physicians participating in the survey are women and the average age of the participants was found to be 29.51±3.49. When smoking characteristics are examined, 30.9% of the physicians are smokers; and the mean age for starting smoking was 20.68±3.44.  Smoking prevalence was found to be 45.7% for men and 18.8% for women. The average FTND scores of physicians who smoke was 4.35±2.79. The frequency of smoking was found to be significantly higher in males, single-divorced, those with chronic diseases, those drinking alcohol, those gaming and gambling, those who like highspeed driving, those who alredy do, want to try and  who have previously done extreme sports. Trait Anxiety Inventory levels, BIS-11 levels and attentional and non planning impulsivity levels were significantly higher among smokers. BIS-11 total scores, attentional, motor and nonplanning scores were significantly higher among those smoking the first cigarette within five minutes after waking up than the ones smoking it after 60 minutes. Smokers smoking 11-20 cigarettes daily have significantly higher rates of Trait Impulsivity Scale, BIS-11 total, attentional, motor and nonplanning scores than those smoking 10 cigarettes or less. Physicians who report smoking in the case of being so ill that they have to spend most of the day in bed also have higher BIS-11 total scores, attentional, motor and nonplanning scores than those who doesn't smoke in case of being so ill.
CONCLUSION: Although having the responsibility to be a a role model, we found the physicians' smoking rate similar to the average rate of the general population. A holistic approach while evaluating smokers such as considering impulsivity, anxiety and social living conditions, as well as nicotine addiction can be kept in mind during smoking cessation programs. Since we could not find different studies examining FTND questions individualy in terms of impulsivity and anxiety features, we hope that our study will contribute to future studies regarding this subject.