Kronik obstrüktif akciğer hastalığında (KOAH) psikososyal uyumu etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of the factors affecting psychosocial adjustment to chronic obstructive pulmonary disease (COPD)
Yazar: SELMAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HEDİYE ARSLAN ÖZKAN
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Hemşirelik = Nursing ; Psikososyal uyum = Psychosocial harmony

Özet:
Giriş: KOAH nefes darlığı ile başlayan, alevlenmelerle seyreden, ilerleyici ve
yaşamı tehdit eden ağır bir akciğer hastalığı, bronşlarda hava yolu tıkanması ile
ilişkili kronik öksürük, solunum güçlüğü ve balgam çıkarma ile karakterize önemli
mortalite ve morbidite oranına sahip bir halk sağlığı sorunudur. KOAH sadece
fiziksel değil aynı zamanda biyolojik, ruhsal, sosyal, ailesel ve çevresel etkileri olan
kronik bir tablodur. Bu nedenle KOAH'lı bireyler günlük yaşam aktivitelerini yerine
getirmekte güçlük yaşamasının yanında birçok psikososyal sorunları da
yaşamaktadır.
Amaç: Bu çalışmada KOAH'lı bireylerin psikososyal uyumlarını etkileyen
faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlerin psikososyal uyumun alt boyutları olan;
sağlık bakımına uyum, mesleki çevre, aile çevresi, seksüel ilişki, geniş aile ilişkileri,
sosyal çevre ve psikolojik baskı üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sürreyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs
Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, KOAH kliniğinde Ağustos-Ekim 2017
tarihleri arasında 230 hastanın katılımı ile yürütülmüştür. Veriler, KOAH
Değerlendirme Anketi (CAT), Hastalığa Psikososyal Uyum-Öz Bildirim Ölçeği
(PAIS-SR) ve literatür doğrultusunda hazırlanan hastaları ve hastalıkla ilgili tanıtıcı
özellikleri içeren görüşme formu kullanılarak toplanmıştır, verilerin
değerlendirmesinde SPSS 21.0 paket program kullanılmıştır. Tanımlayıcı
istatistikler; (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) tek yönlü varyans analizi
(anova), Kolmogorov-Smirnov testi, Bağımsız Örnekler T-Testi, Post-Hoc Tukey
testi, Ki-Kare Bağımsızlık Testi kullanılarak %95 güven aralığında, anlamlılık
düzeyi için α değeri 0,05 olarak alınmış olup p<0,05 seviyesi anlamlı farklılığın
göstergesi olarak kabul edilmiştir. Araştırmanın etik kurul onayı alınmıştır.
Bulgular: Yaş ortalaması 66±10 olup %76,5'i erkek, %77'si (n=177) evli,
%52,2'i (n=120) ilkokul mezunu, %64,3'ü (n=148) gelir düzeyinin yetersiz olduğunu,
%51,3'ü (n=118) KOAH nedeniyle sigarayı bıraktığını, %67,8'i (n=156) sosyal
aktivitelere katılmadığını belirten hastaların %88,3'ü (n=203) psikososyal
uyumlarının kötü olduğu ve uyumlarının en kötü olduğu psikososyal alanlar ise
sağlık bakımına uyum ve mesleki çevreye uyumdur, uyumlarının en iyi olduğu alan
ise geniş aile ilişkileri olduğu belirlenmiştir.
Sonuçlar ve Öneriler: Çalışmamızda, kadın cinsiyet, 66-75 yaş ve üzerinde
olma, bekar olma, çocuk sahibi olmama yada 1 çocuğu olma, düşük eğitim düzeyi,
çalışma durumu, gelişmiş bir şehirde yaşama, yalnız yaşama, düşük sosyo ekonomik
durum, KOAH nedeniyle sigarayı bırakma, hastalığı ile ilgili bilgi alma durumu, 7-
11 yıl ve üzerinde süredir KOAH hastası olma, KOAH'a eşlik eden hastalık varlığı
ve sayısı, kötü sağlık algısı, fiziksel güç kaybı, hastaneye yatış sıklığı, düzenli olarak
kontrollere gitme, tedaviye yardımcı cihaz kullanma, tedaviye yardımcı kişi varlığı,
sosyal aktivitelere katılma ve evden dışarı çıkma konusunda çekinme durumu,
yüksek düzeyde uykusuzluk yaşama, KOAH'ın yaşamı etkileme düzeyi, görülen
semptom düzeyi ve sıklığı, psikososyal uyumu değiştiren faktörler olarak
belirlenmiştir. Bu çalışmada hastaların uyumunu artırmak için hastalara hastalığı ile
ilgili eğitim verilmesi, KOAH semptomlarının kontrolü, eşlik den hastalıkların ve
semptomlarının tedavi ve bakımı, hastaların sosyal aktivite gruplarına katılımlarının
desteklenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: KOAH, Kronik Akciğer hastalığı, Psikososyal Uyum,
Faktörler, Hemşirelik

Abstract:
Introduction: COPD is a public health problem that has a significant mortality and
morbidity rate with chronic cough, respiratory distress and sputum production
associated with airway obstruction in the bronchi, a progressive and life-threatening
severe pulmonary disease, starting with dyspnea, continues with exacerbations.
COPD is not only physical but also a chronic taboo with biological, mental, social,
familial and environmental effects. For this reason, individuals with COPD are
experiencing difficulties in carrying out their daily life activities as well as
experiencing many psychosocial problems.
Objective : In this study, we aimed to determine the factors affecting the
psychosocial adjustment of individuals with COPD, health care adaptation,
occupational environment, family environment, sexual relations, extended family
relationships, social environment and psychological pressure.
Material and Methot: The study was conducted with the participation of 230
patients between August-October 2017 in the COPD clinic, Surreyapaşa Chest
Diseases and Chest Surgery Training and Research Hospital. The data were collected
using the COPD Asseement Test (CAT), the Psychosocial Adaptation-Self-Report
Scale (PAIS-SR) and the interview form containing the characteristics of the patients
and the SPSS 21.0 package program in evaluating the data. Descriptive statistics;
(number, percentage, mean, standard deviation) one way analysis of variance
(ANOVA), Kolmogorov-Smirnov test, Independent samples T-test, Post-Hoc Tukey
test, Chi-square independence test were used in the 95% confidence interval and the
significance level was taken as 0,05 and p <0,05 level was accepted as a sign of
significant difference It was. Ethical committee approval was obtained from the
research.
Results: The mean age was 66 ± 10 and 76.5% were male, 77% (n = 177) married,
52.2% (n = 120) primary school graduates and 64.3% (n = 148) (n = 118), and 67.8%
(n = 156) did not participate in social activities, 88.3% of the patients (n = 203) were found to have poor psychosocial adaptations and the worst harmonized psychosocial
areas were found to be adaptable to health care and occupational environment and
the best fit was wide family relationships.
Conclusions and Recommendations: In our study, female gender, being over 66-
75 years old, being single, having no children, having 1 child, low education level,
working status, poor living conditions, living alone, low socioeconomic status,
quitting smoking due to COPD, getting information about the disease, being over 7-
11 years and over COPD, presence and number of diseases accompanying COPD,
physical loss of power, frequency of admission to the hospital, regular check-ups, use
of ancillary devices for treatment, presence of ancillary person, participation in social
activities and withdrawal from the home, high level of insomnia, level of COPD
exposure to libido, level of symptom seen and frequency, were identified as factors
that changed adjustment. In this study, it is suggested to provide education about
illness to increase patient compliance, to control symptoms of COPD, to treat and
care for accompanying diseases and symptoms, and to support patients' participation
in social activity groups.

Key words: COPD, Chronic Pulmonary Disease, Psychosocial Adjustment, Factors,
Nursing