Serahsî'nin Mebsût'ta takrîrî sünnetle istidlâlleri
Serāhsī's arguments with the tacrīrī sunnah in the Mabsūt
Yazar: ŞEYMA KARAOSMANOĞLU KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. AHMET EKŞİ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İslam âlimleri fıkhî hükümlere kaynaklık etmesi bakımından Kur'an'dan sonra sünnetin ikinci önemli kaynak olduğu üzerinde ittifak etmişlerdir. Sünnet sıhhat ve bize ulaşması bakımından tasnife tabi tutulduğu gibi mahiyet bakımından da kavlî, fiilî ve takrîrî olmak üzere üçlü bir tasnife tabi tutulmuştur. Her ne kadar bu tasnif hususunda âlimler ihtilaf etseler de sünnetin fıkhî hükümlere mesned teşkil edeceği üzerinde ittifak etmişlerdir. Bu çalışmanın konusunu oluşturan takrîrî sünnet, Peygamberimizin (s.a.v.) doğrudan veya dolaylı olarak tasvip ettiği ve onayladığı durumlardır. Fukaha kavlî ve fiilî sünnetle istidlalde bulunduğu gibi yeri geldiğinden takrîrî sünnetle de istidlalde bulunmuşlardır. Bu fakihlerden biri de Hanefî mezhebinin önde gelen âlimlerinden biri olan Şemsü'l-eimme es-Serahsî'dir. Hanefî fıkıh literatürünün ilk en hacimli kitabı olan Mebsût'u kaleme alan Serahsî, bu eserinde Hanefî mezhebinin görüşlerini delilleriyle beraber zikretmiş zaman zaman diğer mezheplerin görüş ve delillerine de yer vermiştir. Bu yönüyle söz konusu eser daha sonraki Hanefi fıkıh literatürüne de kaynaklık etmiştir. Bu çalışmada Serahsî'nin söz konusu eserinde takrîrî sünnetle istidlalleri konu edilmiştir. Diğer bazı önemli Hanefî kaynaklarına da atıfta bulunularak yani takrîrî sünnetlerin çokça delil olarak kullanıldığı tespit edilerek kaynak olarak sünnete verilen değerin ortaya koyulması hedeflenmiştir. Ayrıca Serahsî'nin takrîr mahiyetindeki bazı rivayetlerden genel ilkeler oluşturmak suretiyle takrîrî sünnetin kaynaklık ettiği hükümler sahasını genişlettiği görülmüştür.

Abstract:
Islamic scholars are unanimous that the Sunnah is the second most important source after the Qur'an as a source of fiqh rulings. The Sunnah has been classified in terms of its authenticity and reaching us, as well as in terms of its nature, it has been subjected to a triple classification as cognitive, actual and tacrīrī. Although scholars disagree on this classification, they are unanimous on the fact that the sunnah is the basis for fiqh rulings. The tacrīrī sunnah, which is the subject of this study, is what the Prophet (PBUH) directly or indirectly endorsed and approved. The jurists have used the tacrīl sunnah as much as they have used the oral and actual sunnah. One of these jurists is Shams al-eimme al-Sarahsī, one of the leading scholars of the Hanafi madhhab. He wrote the first and most voluminous book of the Hanafi fiqh literature, the Mabsūt, in which he mentioned the views of the Hanafi madhhab along with their evidences and occasionally included the views and evidences of other madhhabs. In this respect, this work also served as a source for the later Hanafi fiqh literature. This study focuses on al-Sarahsī's demonstrations with the tacrīrī sunnah in the aforementioned work. By referring to some other important Hanafi sources, in other words, it is aimed to reveal the value given to the sunnah as a source by determining that tacrīrī sunnahs are used as evidence. In addition, it has been seen that Serahsī has expanded the field of rulings in which tacrīrī sunnah is a source by establishing general principles from some narrations in the form of taqrīr.