Sağlık sektöründe Baumol maliyet hastalığının geçerliliği: Euro Bölgesinden ampirik kanıtlar
Validity of Baumol cost disease in the health sector: Empirical evidence from the Euro Area
Yazar: MURAT ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. VOLKAN YURDADOĞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Sağlık harcamalarındaki sürekli ve kümülatif artışlar kamu bütçeleri üzerine ciddi baskılar oluşturmaktadır. Politika yapıcılar ve vatandaşlar tarafından endişeyle karşılanan bu durumun nedenleri çeşitli çalışmalarda ele alınmış, fakat ortak bir mutabakat sağlanamamıştır. Sağlık harcamalarının genellikle kamu tarafından finanse edildiği göz önüne alındığında bu harcamaların nedenlerinin tespiti mali sürdürülebilirlik açısından oldukça önem taşımaktadır. Bu doğrultuda gündemdeki yerini koruyan açıklamalardan biri Baumol'un maliyet hastalığıdır. Baumol'a göre bu sürekli ve kümülatif artışın bir nedeni sağlık sektöründeki ücret artışının verimlilik artışından daha fazla olmasından dolayı birim maliyetlerin yükselmesidir. Baumol buradaki maliyet artışlarının enflasyonun üzerinde gerçekleştiğini vurgulayarak ilgili harcamaların GSYİH'ya oranının devamlı artan payına dikkat çekmektedir. Dolayısıyla sağlık harcamalardaki artış trendinde Baumol maliyet hastalığının etkili olup olmadığının araştırılması önemlidir.
Bu çalışmada 1995-2019 dönemi kapsamında güncel panel zaman serisi teknikleri kullanılarak seçili Euro Bölgesi ülkelerinde Baumol'un maliyet hastalığının sağlık sektörü özelindeki geçerliliği araştırılmaktadır. Baumol değişkeni yalnızca sağlık sektöründeki ücret ve verimlilik farkına dayandıralarak hesaplanmıştır. Böylelikle mevcut ampirik literatürün aksine sağlık sektörü toplam ekonomi veya durgun sektörlerden ayrıştırılarak özgün bir model geliştirilmiştir. Ayrıca Baumol maliyet hastalığının etkisini sınarken kişi başına düşen gelir, yaşam beklentisi, nüfus yapısı, medikal teknoloji ve sendikalaşma oranı gibi muhtemel açıklayıcı değişkenlerin rolü de kontrol edilmiştir. Elde edilen bulgular, Euro Bölgesi ülkelerindeki cari sağlık harcamalarının Baumol maliyet hastalığının etkisi olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca reel fiyatlarla tekrar sınandığında sonuçların değişmediği ortaya koyulmuştur. Diğer yandan ilgili örneklemde kişi başına düşen gelir ve ortalama yaşam beklentisinin cari sağlık harcamalarının önemli açıklayıcıları olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Steady and cumulative increases in health expenditures put severe pressure on public budgets. The reasons for this situation, which is met with concern by policymakers and citizens, have been addressed in various studies, but no common consensus has been reached. Considering that health expenditures are generally financed by the public, determining the reasons for these expenditures is very important regarding fiscal sustainability. In this context, one of the explanations that remains on the agenda is Baumol's cost disease. According to Baumol, one reason for this continuous and cumulative increase is the rise in unit costs in the health sector, which is based on the fact that wage growth is higher than productivity growth. Baumol emphasizes that cost increases exceed inflation and draws attention to the steadily increasing share of related expenditures as a percentage of GDP. Therefore, it is important to investigate whether Baumol cost disease effectively affects the upward trend in health expenditures.
This study investigates the validity of Baumol's cost disease in the health sector in selected Euro Area countries by using novel panel time series techniques for 1995-2019. The Baumol variable is calculated based on the difference between wages and productivity in the health sector. Thus, contrary to the existing empirical literature, a unique model was developed by decomposing the health sector from the total economy or stagnant sectors. The role of possible explanatory variables such as per capita income, life expectancy, population structure, medical technology, and trade unions was also controlled to test the effect of the Baumol cost disease. The findings indicate that the Baumol cost disease affects current health expenditures in the Euro Area countries. Moreover, the results remained unchanged when re-estimated in real prices. On the other hand, the findings show that income per capita and life expectancy are important explanatory factors of current health expenditures in the relevant sample.