Ülkelerin filo performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile incelenmesi
Examination of fleet performances of countries with multi-criteria decision making methods
Yazar: EVRİM IŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRAH AKDAMAR
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Deniz İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Denizcilik = Marine ; İstatistik = Statistics

Özet:
Denizyolu taşımacılığı, geçmişten günümüzde kadar değişim gösteren bir taşımacılık türüdür. Küreselleşme ile ticaret hacminin artışı taşımacılığa olan talebin artmasına neden olmaktadır. Denizyolu taşımacılığı kıtalar arası seyahatlerde, yüksek hacimli ürünlerin taşınabilmesinde, maliyet ve güvenilirliği bakımından diğer taşıma türlerine göre avantajlıdır. Ülkelerin deniz ticaret filoları, denizyolu taşımacılığındaki performansının önemli belirleyicilerindendir. Bu nedenle, ülkelerin filo performansında önemli olan göstergeleri belirlemek önem taşımaktadır. Diğer taraftan denizyolu taşımacılığı ile ilgili makro ölçekte bir analiz yapabilmek için ülkelerin filo performanslarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada ülkelerin 2018-2021 yıllarındaki filo performans göstergelerinin ağırlıklandırılmasında ve ele alınan ülkelerin ağırlıklandırılma sonuçlarına göre sıralanmasında çok kriterli karar verme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Göstergelerin ağırlıklandırılmasında CRITIC; alternatiflerin sıralamasında ise VIKOR yönteminden yararlanılmış ve hesaplamalar formüller eşiğinde Excel uygulamasında yapılmıştır. G20 ülkelerinin filo performansları açısından da rekabet gücü ve ticaret yoğunluğunun sıklıkla hangi yıllarda olduğu incelenmiştir. Literatürde filo performansları ve çok kriterli karar verme yöntemlerine ilişkin çalışmalar görülürken; ülkelerin filo performans göstergelerinin CRITIC tabanlı VIKOR yöntemiyle karar verilmesine rastlanmaması bu çalışmanın özgün yönünü oluşturmaktadır. Bulgulara göre 2018-2019 yıllarında filo performans göstergeleri önem düzeyleri, Gemilerin Maksimum Yük Taşıma Kapasitesi, Geminin Maksimum Boyutu, Geminin Ortalama Büyüklüğü, Gemi Başına Ortalama Kargo Taşıma Kapasitesi, Gemilerin Ortalama Yaşı ve Gemilerin Limanlardaki Ortalama Süreleri olarak sıralanmıştır. 2020 ve 2021 yıllarında ise 2018 ve 2019 yıllarına göre Limanlardaki Ortalama Süre ve Gemilerin Ortalama Yaşının önem düzeyleri değişmiştir. Ülkelerin sıralamasında ise Japonya, Malezya ve Hollanda'nın yüksek performans gösterdiği görülmüştür. G20 ülkeleri değerlendirildiğinde ise Japonya, Birleşik Krallık ve Almanya yüksek performansa sahip ülkeler olmuştur.

Abstract:
Maritime transportation is a type of transportation that has changed from the past to the present. The increase in trade volume with globalization causes an increase in the demand for transportation. Sea transportation is advantageous compared to other transportation types in terms of cost and reliability in intercontinental travels, transportation of high volume products. The maritime merchant fleets of countries are one of the important determinants of their performance in maritime transport. For this reason, it is important to determine the indicators that are important in the fleet performance of the countries. On the other hand, in order to make a macro-scale analysis of maritime transport, the fleet performances of the countries should be examined comparatively. In this study, Multi-Criteria Decision Making Methods were used to weight the fleet performance indicators of the countries in 2018-2021 and to rank the countries according to the weighting results. CRITIC in weighting indicators; VIKOR method was used in ordering the alternatives and calculations were made in Excel application on the threshold of formulas. In terms of fleet performances of G20 countries, competitiveness and trade intensity were examined in which years. While there are studies on fleet performances and multi-criteria decision-making methods in the literature; The fact that the fleet performance indicators of the countries are not determined by the CRITIC-based VIKOR method constitutes the original aspect of this study. According to the findings, the importance levels of the fleet performance indicators in 2018-2019 were listed as Maximum Cargo Carrying Capacity of Ships, Maximum Size of the Ship, Average Size of the Ship, Average Cargo Carrying Capacity per Ship, Average Age of the Ships and Average Time of the Ships in the Ports. In 2020 and 2021, the importance levels of Average Time in Ports and Average Age of Ships have changed compared to 2018 and 2019. In the ranking of countries, it was seen that Japan, Malaysia and the Netherlands showed high performance. When the G20 countries are evaluated, Japan, the United Kingdom and Germany are the countries with high performance.