Canlı vericili karaciğer nakli vericilerinde postoperatif kognitif fonksiyon düzeyleri
The levels of postoperative cognitive function in living liver donors
Yazar: NİZAMETTİN BUCAK
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİNE BEGEÇ
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresyon = Depression ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Organ nakli = Organ transplantation ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Testler = Tests

Özet:
Giriş ve Amaç: Postoperatif kognitif disfonksiyon; cerrahiden kısa bir süre sonra
meydana gelme eğiliminde olan bir problem olup haftalar veya aylarca sürebilen,
bazen kalıcı olabilen ve nöropsikolojik testlerle değerlendirilebilen kognitif
performanstaki değişikliklerdir. POKD önemli bir komplikasyon olup, bu hastaların
mortalite oranlarında artış olduğu bildirilmektedir.
Canlı vericili karaciğer transplantasyon cerrahisi uzun süreli ve genel anestezi
altında yapılan operasyonlardır. Karaciğerin manipülasyonu sırasında oluşabilecek
mikroemboliler yaptıkları iskemik doku hasarı nedeniyle POKD gelişimine neden
olabilirler.
Çalışmanın amacı, canlı vericili karaciğer naklinde vericilerin preoperatif ve
postoperatif kognitif fonksiyon düzeylerini ölçmektir.
Materyal Metod: Bu çalışma, etik kurul izni ve hasta onamı alındıktan sonra
karaciğer nakli vericisi olan 102 olguda gerçekleştirildi. Operasyon öncesinde bir
psikiyatrist tarafından olguların bazal kongnitif fonksiyon düzeyini saptamak için
Standardize Mini Mental test, Stroop testi, Beck Depresyon ölçeği ve İz Sürme
testleri uygulandı. Operasyon odasına alınan olgulara elektrokardiyografi, periferik
oksijen saturasyonu, noninvaziv kan basıncı monitorizasyonu yapıldı. Anestezi
derinliğini değerlendirmek amacıyla BİS monitörü kullanıldı. Olguların bazal
hemodinamik değerleri kaydedildi.
Tüm olgulara lidokain, fentanil ve tiyopental ile standart anestezi indüksiyonu
yapıldı. Kas gevşemesi vekuronyum ile sağlanan olgular entübe edildi. Olguların
39
anestezi idamesi % 40 oksijen-hava karışımı içinde izofluran, remifentanil
infüzyonu ve sisatrakuryum infüzyonu ile sağlandı. Sol radiyal arterden invaziv
arteryel kan basıncı monitorizasyonu sağlandı. Kanamanın % 20?den fazla olduğu
durumlarda intraoperatif olarak internal juguler vene santral venöz kateter
yerleştirildi.
Operasyon boyunca olguların OAB, KAH, SpO2 ve BİS değerleri kaydedildi.
Cerrahi teknik (sağ/sol lob), pringle manevrası uygulandıysa süresi, kanama miktarı
ve yapıldıysa kan replasmanının miktarı, cerrahinin süresi ve anestezi süresi,
OAB?nin 65?in altına düştüğü hipotansif ataklar kaydedildi. Postoperatif analjezi için
0.05 mg/kg iv. morfin yapıldı. Operasyon sonunda kas gevşetici etkisi antagonize
edilen olgular ekstübe edildi. Postoperatif derlenme ünitesinde yarım saat gözlenen
olgular daha sonra cerrahi yoğun bakım ünitesine gönderildi.
Operasyondan bir hafta sonra preoperatif dönemde uygulanan testler
tekrarlandı. Postoperatif komplikasyonlar ve alıcının prognozu kaydedildi.
Bulgular: Donörlerin 19?unda postoperatif dönemde enfeksiyon, ikisinde kanama,
7?sinde uzamış hiperbilirubinemi gelişti. İki donör reeksplore edildi.
Donörlerin İz Sürme A testini yapma süreleri preoperatif döneme göre
postoperatif bir hafta sonra anlamlı kısaydı (p < 0.05). İz Sürme B testinde hata
sayısı puanı preoperatif değere göre postoperatif dönemde anlamlı artmış idi (p <
0.05). Stroop test sonuçlarına baktığımızda; postoperatif Stroop siyah/beyaz okuma
ve renkli kelimeleri okuma süreleri preoperatif döneme göre anlamlı uzamıştı (p <
0.001). Renkli kelimelerin rengini söyleme ve renkli kelimeleri okuma arasındaki
süre farkı preoperatif dönemde daha uzundu (p = 0.016). Preoperatif dönemde renkli
kelimelerin rengini söylemede yapılan yanlış sayısı anlamlı fazlaydı (p = 0.044).
Donörlerin Beck Depresyon ölçeği ve Standardize Mini Mental test skorları
açısından iki dönem arasında fark yoktu.
Sonuç: Canlı vericili karaciğer naklinde vericilerin güvenliği için en büyük endişe
donör morbidite ve mortalitesi yaratacak postoperatif komplikasyonlardır. Canlı
vericili karaciğer nakli vericilerinde kognitif fonksiyon düzeylerini araştırdığımız
çalışmamızda SMMT ve İz Sürme testlerine göre POKD saptanmazken, Stroop 1 ve
40
3 testlerinde postoperatif bir hafta sonra uzama saptandı. Ancak bunun klinik
önemini araştıran ileri çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz.
Anahtar kelimeler: Postoperatif kognitif disfonksiyon, Standardize Mini Mental
test, Bispektral indeks, Donör hepatektomi, Stroop testi, İz Sürme testi, Beck
Depresyon ölçeği.

Abstract:
Backround and aim: Postoperative cognitive dysfunction (POCD), which tends to
happen soon after surgery, is a problem can persist for several weeks or months,
sometimes it may be permanent. Neuropsychological performance can be assessed
by neuropsychological tests. POCD is a serious complication and it is reported that
POCD increases rates of mortality.
Live donor liver transplantation surgery is performed under general
anesthesia and taken a long time. Microembolies cause ischemic tissue damage that
may occur during manipulation of the liver may lead to the development of POCD.
The aim of the study is measuring the levels of preoperative and
postoperative cognitive function of living donor liver transplantation donors.
Materials and Methods: This study received ethics committee approval and patient
consent, then the donor liver transplantation was performed in 102 cases.
Preoperatively to determine the level of the patients basal cognitif function,
Standardized Mini-Mental test, Stroop test, Beck Depression inventory and Trail
Making tests were performed by a psychiatrist. Electrocardiogram, arterial oxygen
saturation, noninvasive blood pressure monitoring were obtained in all patients in the
operation room. BIS monitor was used to assess the depth of anesthesia. Basal
hemodynamic values of cases were recorded.
In all patients, anesthesia was standardized with lidocaine, fentanyl and
thiopental. Patients were intubated after muscle relaxation provided with
vecuronium. Anesthesia was maintained with isoflurane in 40 % oxygen-air mixture,
an infusion of remifentanil and cisatracurium. Invasive arterial blood pressure was
42
monitored in the left radial artery. In patients where more than 20 % of intraoperative
bleeding, internal jugular vein central venous catheter was inserted.
The patients during the operation mean arterial pressure, heart rate, SpO2 and
BIS values were recorded. Surgical technique (right/left lobe), pringle maneuver
applied time, amount of bleeding and blood replacement, the duration of surgery and
anesthesia, mean arterial pressure, hypotensive episodes falls below 65 mmHg were
recorded. Postoperatively, 0.05 mg/kg iv. morphine was given for analgesia. The
patients were extubated at the end of the surgery after antagonization of muscle
relaxant effect. The patients were observed in the recovery unit for half an hour and
then sent to the surgical intensive care unit.
Preoperative tests were repeated one week after surgery. Postoperative
complications and the recipient's prognosis were recorded.
Results: In the postoperative period, infection was occured in 19 donors, bleeding in
two, prolonged hyperbilirubinemia were developed in 7 donors. Two donors were
eksplored again.
Postoperative Trail Making A test of donors compared with the preoperative period
was significantly lower (p < 0.05). Postoperative Trail Making B test number of
errors increased significantly compared to the preoperative level (p <0.05).
Postoperative Stroop black/white and color words reading time significantly
prolonged compared with the preoperative period (p < 0.001). The time difference
between telling the color of color words and reading the color words was longer in
the preoperative period than postoperative period (p = 0.016). The number of
incorrects, while telling color of color words in the preoperative period were
significantly higher than post-operative period (p = 0.044). Donors Beck Depression
inventory and Standardized Mini Mental test scores were not different preoperatively
and postoperatively.
Conclusion: The biggest concern for the safety of living donor liver transplantation
is postoperative complications that effect a donor morbidity and mortality. In this
study we investigate the level of cognitive function in donors living donor liver
transplantation based on Standardized Mini Mental test and Trail Making tests.
POCD was not observed, but in Stroop test 1 and 3, was prolonged after a week
postoperatively compared with preoperative period. However, further studies are
43
needed to investigate the clinical significance of this opinion.
Key words: Post-operative Cognitive Dysfunction, Standardized Mini Mental test,
Bispectral Index, Donor hepatectomy, Stroop test, Trail Making test, Beck
Depression inventory.