1848 ile 1891 yılları arasındaki Osmanlı mevzuatında yangın terminolojisi üzerinden Osmanlı'da yangın yönetimi olgusuna bir bakış
Between 1848 and 1891 an overview of fire managementin the Ottoman Empire through fire terminology in Ottoman Legislation
Yazar: NALAN BAHÇEKAPILI
Danışman: PROF. DR. NUR URFALIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ateş, keşfinden beri insanoğlunun varoluşu ve hayatta kalma mücadelesinde hayati
önemde olmuştur. Farklı büyüklüklerde gerçekleşmiş yangınlar şehirleri etkilemiş, yok
oluşla sonuçlanan bu hızlı değişimler, bina ölçeği ya da yerleşim dokusunda oluşan
farklılaşmalarla sonuçlanmıştır. Şehirlerin ve binaların yapımıyla ilgili deneyimler ışığında
önleyici tedbirler aranmış ve bu tedbirler insanın fiziksel çevresinin oluşumunda önemli
rol oynamıştır.
Günümüzde artık, dünyanın birçok şehrinde geçmişte yaşandığı gibi felaket ölçeğinde
yaşanan büyük yangınlar gerçekleşmiyor, fakat yangına karşı alınan tedbirler ve
uygulamada olan kurallar, yapılı çevremizin şekillenmesinde hala önemli derecede
etkilidir.
Yangınla ilgili konmuş kuralların ortaya çıkışı, İstanbul ve diğer şehirlerle benzerlikleri ve
ayrılıklarıyla karşılaştırmalı olarak incelenecek, bu kuralların farklı şehirlerde yapılı
çevreyi etkileme şekilleri de karşılaştırılacaktır. Binaların ve şehrin düzenlemelerindeki bu
değişikliklerin kuşkusuz insan ve toplum yaşamında da karşılıkları bulunuyor. Çok bilinen
sözdeki gibi 'bizim şekillendirdiğimiz binalar ve şehirler de bizi şekillendiriyor'.
Tezin amacı, Osmanlı'da 1848-1891 yılları arasına tarihlenen ve yangın güvenliği ile ilgili
olan resmi metinlerde yangın tedbirleri ve yapılı çevre ilişkisi bağlamında içerik ve
kullanılan dil üzerinden bilgi dağarcığını görünür hale getirmek ve bu yıllar arasındaki
düzenlemelerdeki değişimi ortaya koymaktadır.

Abstract:
Since its invention, fire has been vital to human existence and the struggle for
survival. Fires at varying scales have affected buildings and cities, rapidly
disappearing changes and the need for repair and renewal of heat occur quickly,
changes occur instantly. Efforts have been made to scan the cities/cities and
facilities under the guidance of the accumulations resulting from experiences, and
in this process, they have played an important role in the formation of the physical
structure of the human being.
Today, large explosions that cause disasters do not occur in many countries of the
world, as in the past, but the rules taken and presented against flares are still
significantly effective in shaping our environment.
The emergence of the rules regarding fire will be examined comparatively with the
similarities and differences between Istanbul and other cities, and how these rules
are made in different cities and affect the environment will also be checked. These
developments in the organization of buildings and the day also have their
counterparts in universal human and social life.
The thesis aims to make the vocabulary of knowledge visible through the content
and language used in the context of the relationship between fire prevention and the
built environment in the official texts on fire prevention in the Ottoman Empire
between 1848 and 1891 and to reveal the change in regulations between these years.