El-Errânî'nin el-Kâfiye Fî Şerhi'ş-Sâfiye adlı eserinin tahkîk ve tahlili
El-Errânî'nin el-Kâfiye Fîşâfiye inquiry, and analysis
Yazar: YAMAN AYOOB
Danışman: PROF. DR. NECDET ÜNAL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arapça = Arabic ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-kafiye = Grammar-rhyme ; Dil bilim = Linguistics ; Errani = Errani ; Söz dizim = Syntax ; İbnü'l-Hacib = İbnü'l-Hacib ; Şerh = Commentary

Özet:
Arap dilinde ihtisas yapan araştırmacıların çoğu, İbn Hacib (ö. 646)'in sarf ilmine dair telif ettiği 'eş-Şafiye' adlı eserinin  alanında büyük bir konum ve değere sahip olduğunu bilir. Bu eser üzerine yapılan tahkik ve şerh çalışmalarının sayısı, ona verilen değeri ve ilgiyi açıkça ortaya koymaktadır. Söz konusu şerhlerden biri de bizim çalışmamıza konu olan 'el-Kafiye fi Şerh eş-Şafiye'  başlığını taşıyan eserdir. Bu şerhin müellifi: Mahmud b. Muhammed b. Ali b. Mahmud el-Errani (ö. hicri 7. yüzyıl)'dir. 
Kitabını hicri 734 yılında tamamlayan el-Errani'nin bu şerhini, diğer 'eş-Şafiye' şerhlerinden farklı kılan birçok husus vardır. Bunlar arasında, şerh edilen metnin sözcüklerine dakik irab yapılması, kelime anlamlarının açıklanarak bu kelimelerin taşıdığı olası yönlerin ele alınmasına önem verilmesi gibi özellikler sayılabilir. Ayrıca el-Errani'nin, sarf ilminin birçok meselesine dair detaylı tahkikler yapması, görüşler belirtmesi, soruşturma, tartışma ve cevaplama konularında yoğun çaba sarf etmesi, eseri özgün kılan diğer hususlar arasında zikredilebilir. Üstelik müellif tarafından bizzat kaleme alınan sadece bir el yazması nüshanın bulunması, bu eserin bir diğer önemli özelliğidir.

Abstract:
There is no secret to whom studding the Arab language that " Al-Shaffiah " for Ibn al-Hajib in syntactic has a great value, and that value appears in the work of many scientists on it, and which received great care of the scholars, regulators, and translators; Among these explanations: the book "Al-Kafiaeh in explaining Al-Shaffiah" FOR Mahmoud b. Mohammed b. Ali b. Mahmoud al-Arrani, who ended his writings in 734 AH.
This explanation puts great interest in the text in terms of "Irab", and the indication of the meanings of words and their implications.
This explanation also included accurate insights and general investigations of many questions of grammar, in which "Al-Arrani" made a great effort in terms of the investigation, responses, reasoning and tracing all possibilities.
All this prompted me to inquire this book on the single manuscript copy of the author's, and I started it with a study of an introduction of two sections.
In the introduction, we discussed the subject of the book, its purpose, and importance, the method used in the study and describing the manuscript version adopted in the study.
In the first section we discussed the life of Ibn al-Hajib, the author of " Al-Shaffiah ", which was explained by the Al-Arrani, and its effects, and the explanation of " Al-Shaffiah ". 
After that, we talked about the life of Al-Arrani and its implications and the way he explained the book in "Al-Kafiaeh in explaining Al-Shaffiah," the sources that benefited from it, and the content of the book.
The second section was to study the content of the book scientifically.
Keywords: Al-Arrani, Arabic, syntactic, Ibn al-Hajeb, Al-Kafiaeh in explaining Al-Shaffiah.