Müslümantepe kazıları ışığında yukarı Dicle bölgesi M.Ö. II. bin mimarisi
2nd millennium B.C. architecture of upper tigris region in the light of Müslümantepe excavations
Yazar: AHMET AKKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYYÜP AY
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Asur Ticaret Kolonileri Çağı = Period of Assyrian Trade Colony ; Dicle havzası = Dicle basin ; Geç Tunç Çağı = Late Bronze Age ; Hurriler = Hurriler ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Müslümantepe = Müslümantepe ; Orta Tunç Çağı = Middle Bronze Age

Özet:
Konumları itibari ile Orta ve Doğu Anadolu kültürleri ile Suriye ve Mezopotamya kültürleri arasında kalan tampon bölgede yer alan Yukarı Dicle Bölgesi yerleşimleri, kuzeyinde ve güneyinde yer alan söz konusu bölgelerdeki kültürlerin etkilerini bünyesinde barındıran önemli yerleşim alanlarıdır. Yukarıda belirttiğimiz bu durum kültür çeşitliliği açısından bölge yerleşimlerini genellikle olumlu yönde etkilemiş olsa da zaman zaman kuzeyinde ve güneyinde yer alan büyük devlet oluşumları arasındaki sınır mücadelelerine maruz kalan bölge yerleşimlerinde, otorite boşlukları ve karmaşalardan dolayı kendine has köklü bir kültür oluşumunu olumsuz yönde etkilemiştir. 
Yukarı Dicle Bölgesi'nde M.Ö. 2. binin ilk yarısında yukarıda belirttiğimiz duruma benzer bir siyasi durum izlenebilmektedir. M.Ö. 2. binin ilk yarısında güçlü bir devlet otoritesinin yer almadığı bölgede, aşiret geleneklerini sürdüren Hurri kökenli yerleşik ya da yarı göçebe toplulukların oluşturduğu küçük devletler yer almaktadır. M.Ö. 2. binin ikinci yarısında ise bölge Hitit İmparatorluğu, Mitanni Krallığı ve Asur Devleti arasındaki egemenlik mücadelelerine sahne olmuştur.
Yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız M.Ö. 2. binyılda meydana gelen otorite boşlukları ve siyasi çekişmelerin, başta Müslümantepe olmak üzere bölgede yer alan yerleşimlerdeki mimari yapılaşma üzerinde ne tür etkiler yarattığını izlemeye çalıştığımız tez çalışmamızda, kent ve kırsal kesimdeki yerleşim dokusu, sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik yapı bütünsel olarak aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
August 2019, 185 Pages 
The Upper Tigris Region, which is located in the buffer zone between Central and Eastern Anatolian cultures and Syria and Mesopotamian cultures in terms of their location, is an important settlement that contain the effects of the north and south region cultures. The situation mentioned above generally had a positive effect on the settlements in terms of cultural diversity, sometimes it had a negative effect on the formation of a deep culture because of the authority gaps and complexities in the settlements which were exposed to border struggles between the big state formations in the north and south.
A similar political situation mentioned above can be seen in the first half of B.C. 2nd millennium in the Upper Tigris Region. There were small states founded by Hurrian originated resident or semi-nomadic communities who were following tribal traditions in the region without strong state authority in B.C. 2nd millennium. In the second half of B.C. 2nd millenum, the region witnessed the struggle for sovereignty among Hittite Empire, Mitanni Kingdom and Assyrian State.
In this thesis, we tried to monitor the impacts of the authority gaps and political conflicts of B.C. 2nd millennium which are summarized above, on the architectural structuring of the settlements in the region especially in Muslumantepe. In this thesis, the settlement texture, socio-cultural and socio-economic structure in urban and rural areas are tried to be clarified in a holistic way.