Satın alma hiyerarşisinin İslam iktisadındaki yansıması: Harcamada israfı azaltmanın bir yöntemi
Reflection of the buyerarchy of needs in Islamic economic framework: A method to reduce excessive behavior (israf) in spending
Yazar: EMİNE MÜBERRA NAS
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BULUŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı Anabilim Dalı / İslam İktisadı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics
Dizin: Satın alma = Purchasing ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Tüketim = Consumption ; İslam ekonomisi = Islamic economy ; İslamiyet = Islam ; İsraf = Extravagance

Özet:
Tüketim insanoğlunun varoluşundan beri hayatını devam ettirebilmek için gerçekleştirdiği eylemlerden biridir. İlk başlarda yeme-içme, giyinme ve barınma gibi temel ihtiyaçları karşılamak için tüketen birey, zaman içerisinde gelişen imkânlarla ihtiyaçları bunlarla sınırlı kalmamış, psikolojik ve sosyo-kültürel amaçlarla da tüketim yapmaya başlamıştır. Bu gelişmeler toplumda aşırı tüketim atmosferi oluşturarak bireyleri sınırsız ve sorumsuz tüketime yönlendirmiştir. Son dönemlerde tüketim bağımlılığını azaltarak tüketimi sınırlandırmak ve bireylere sakin tüketim alışkanlıkları kazandırmak için çeşitli savlar ve yöntemler oluşturulmuştur. "The Buyerarchy of Needs" grafiği de Sarah Lazarovic tarafından bireylerin satın alma davranışı sergilemeden önce başka alternatiflere yönelebileceğini hatırlatmak amacıyla oluşturulmuştur. Türkçe literatürde Satın Alma Hiyerarşisi olarak kendine yer bulan grafik, bireylerin ihtiyaç duydukları şeyi satın almadan önce sırasıyla sahip olduklarını kullanma, ödünç alma, takas yapma, ikinci el ürünlere yönelme ve kendin yapma seçeneklerini sunmaktadır. İslam dini inananlara dengeli davranmalarını tavsiye etmiş, hayatlarının her anında itidali elden bırakmamalarını öğütlemiş ve bu doğrultuda israfı yasaklamıştır. Nitekim İslam iktisadının temel ilke ve prensiplerinden sayılan toplumda sosyal adalet, yardımlaşma ve dayanışmanın sağlanması israfın bertaraf edilmesi ile gerçekleşecektir. Bu çalışmada tüketim ve israfın kavramsal çerçevesi oluşturulmuş, İslam iktisadında tüketim, ihtiyaç ve israf olguları incelenmiş ve İslam iktisadının bu prensibi doğrultusunda harcamada israfı azaltmanın alternatif bir yöntemi olarak kabul edilebilen Satın Alma Hiyerarşisi incelenmiş ve İslam iktisadındaki yansıması aktarılmıştır. Bu çalışmanın ortaya çıkmasındaki motivasyon bireylerin sınırsız ve sorumsuz tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesine yardım etme ümididir. Bilinçli tüketim alışkanlıklarının kazanılmasına imkân sağlayarak toplumsal ve kültürel değerleri bozan ve ekolojik ve ekonomik dengeleri etkileyen israfın azaltılmasına katkıda bulunmak hedeflenmiştir.

Abstract:
Consumption is one of the actions that human beings have taken to maintain their lives since their existence. In the beginning, the individual consuming to meet basic needs such as eating and drinking, dressing and shelter, has started to consume for psychological and socio-cultural purposes. These developments created an atmosphere of excessive consumption in the society and led individuals to unlimited and irresponsible consumption. In recent years, various arguments and methods have been created to limit consumption by reducing consumption addiction and to provide individuals with calm consumption habits. The graphic "The Buyerarchy of Needs" was created by Sarah Lazarovic to remind people that they can turn to other alternatives before exhibiting purchasing behavior. The graphic presents the options of using what they have, borrowing, swapping, thrifting and making it yourself, respectively, before buying what they need. The religion of Islam forbids excessive consumption(israf) in the direction of  the principle of responsibility and the principle of balance. As a matter of fact, the provision of social justice, cooperation and solidarity in the society(the concept of falah in Islamic Economics), which is considered one of the basic principles of Islamic economics, will be realized by eliminating waste. In this study, the conceptual framework of consumption and waste was created, consumption, need and israf phenomena in Islamic economics were examined and The Buyerarchy of Needs, which can be considered as an alternative method of reducing waste in spending in line with this principle of Islamic economics, was examined and its reflection in Islamic economics was conveyed. The motivation for the emergence of this study is the hope of helping individuals change their unlimited and irresponsible consumption habits. It is aimed to contribute to the reduction of waste, which disrupts social and cultural values and affects ecological and economic balances, by enabling the acquisition of conscious consumption habits.