Türkiye'de inanç temelli siyasal şiddet: "2 Temmuz 1993 Sivas örnek olayı"
Political violence based on faith in Turkey: "July 2, 1993 Sivas sample event"
Yazar: ALPER KASIMOĞLU
Danışman: PROF. DR. KEMAL GÖRMEZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Şiddet = Violence

Özet:
İnsanlık tarihî boyunca çeşitli sebeplerle ortaya çıkmış ve değişik şekillerde tezahür etmiş olan şiddet olgusu; gerek tanımlamalar çerçevesinde, gerek altında yatan nedenlerin açıklanmasında ve gerekse çalışma disiplini açısından birçok yöntemi içinde barındıran bir kavram olarak karışımıza çıkmaktadır. Yaygın kanaat halinde "bir amaç"mış gibi görünen şiddet, büyük çoğunlukla maddi veya manevi edinimler hedefleyen kesimlerin işlevsel aracı durumunda olabilmekte ve farklı kodlamalar (dini, etnik-politik örgütsellik) ve kaynaklarla (özgürlük, eşitlik, inanç ve tercih hürriyeti) meşruiyet kazanabilmektedir. Bu noktada -tez çalışma konusunu da oluşturan-, siyasal alanın biçimlenmesinden devlet gücünün gösterilmesine, farklı siyasal oluşumların kurulmasından yıkılmasına, başat görüşlerin sindirilmesinden toplumların yönlendirilmesine dek uzanan geniş bir alanda kendini gösteren bir şiddet unsuru bulunmaktadır ki bu da en üst tanımlamasıyla siyasal şiddettir.
Çalışma konusunun temasını; şiddetin kavramsal boyutunda, sosyal ve psikolojik, açılardan izah edilmesini de içeren kuramsal yaklaşımlar üzerinden; 2 Temmuz 1993 yılında Sivas'ta meydana gelen olayların incelenmesi oluşturmaktadır.
Çalışmanın giriş bölümü, araştırma konusunun tercih sebebi, araştırmanın yönelimi ve çalışma metodu hakkında genel bilgiler içermektedir. Şiddet kavramının kavramsal ve kuramsal bağlamda ele alınış yönlerinin aktarılması, değerlendirilmesi ve şiddet olgusunun nedenselliği, uygulanış türleri ile evrildiği aşamalar genel bir çerçevede ikinci bölümde aktarılacaktır. Bu bölümde şiddetin sosyal, psikolojik, kültürel ve siyasal bağlamları teorik manada bilhassa önemli alt başlıklar halinde ortaya konacaktır.
Üçüncü bölümde, Türkiye'de siyasal şiddet olgusunun Cumhuriyet tarihi öncesine de dayanan arka planı ve toplumsal süreç içerisinde şiddetin yönelimi irdelenmektedir. Bu sürecin inanç temelli şiddet ile ilgisi, farklılığı ve eylem yöneliminin bulguları, bölümün temel çıkarsamasını oluşturmaktadır. Tarihi süreçteki isyan hareketleri ve toplumsal olaylardaki sosyal ve siyasal durum, dinsel yaşayış ve algı tespit edilerek aktarılmaya çalışılmıştır.
Uygulamalı bölüm, din temelli siyasal şiddet evreninde 2 Temmuz 1993 Sivas Olayı'nın örneklem olarak seçilimini içermektedir. Araştırma örnekleminin kimi nitel handikapları (zaman, öznel yansıtım, ideolojik ve politik yaklaşım gibi) kabul edilerek birincil ve doğrudan etkilenen tarafların kolay ulaşılabilir durum örneklemesine dâhil edilmelerine gayret edilmiştir. Tarafların (olayı-olguyu) anlayış yönleri, tepkileri; sebep-sonuç bağlamına dönük düşünceleri ve işbu araştırmanın kavramsal-teorik arka planında yansıtılanlar, Sivas Olayı özelinde bir veri seti kabul edilmiş ve konu inceleme çalışmasının çözümlenmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
The phenomenon of violence, which has arisen for various reasons and manifests in different ways throughout human history, appears both in the context of descriptions, in the explanation of the underlying causes and in the many ways involved in the discipline of work. Violence, which seems to be a "cause" in the common state of conviction, can often be a functional instrument of targeted segments for material or spiritual acquisitions, and can gain legitimacy with different codes (religious, ethno-political organizational) and resources (freedom, equality, faith and freedom of choice). At this point — the subject of the study of thesis — there is a broad spectrum of violence, ranging from the mold of the political field to the formation of the state power, the destruction of different political entities, the intimidation of opinions to the manipulation of societies, which is political violence at its highest definition. The theme of the study is the study of the theoretical approaches to the conceptual dimension of violence, social and psychological, and the events that occurred in Sivas on July 2, 1993.
In the introduction to the study, the preference for research includes general information about the direction of research and the method of study. The transmission, evaluation of the conceptual and theoretical aspects of the concept of violence, and the stages in which the phenomenon of violence evolves with its causality, types of application will be discussed in the second part in a general framework. In this chapter, the social, psychological, cultural and political contexts of violence will be theoretically presented as particularly important sub-topics.
The third chapter focuses on the background of political violence in Turkey, which dates back to before the Republic's history, and the direction of violence within the social process. This process is related to faith-based violence, differences and findings of an action orientation are the basic concepts of the chapter. Attempts to communicate the social and political situation of the historically violent uprising movement and social events by identifying religious life and perception.
The applied section includes the selection of the July 2, 1993 Sivas Incidents in a religious-based political violent universe. Some qualitative handicaps (such as time, subjective reflection, ideological, and political approach) of the research sample have been adopted to include the primary and directly affected parties in the case of an easy to reach situation. The parties' understanding of (event-phenomenon) aspects, reactions; their ideas about the context of cause and effect; and the reflections on the conceptual-theoretical background of this research, have been adopted as a data set in the Sivas Events specification and are aimed at resolving the subject matter study.