Gastrit tanısı alan hastaların endoskopik biyopsilerindeki histomorfolojik değişikliklerin kesitsel olarak retrospektif değerlendirilmesi
Cross-sectional retrospective evaluation of histomorphologic changes in endoscopic biopsies of patients diagnosed with gastritis
Yazar: ÖZGE SULAR
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN AKYOL
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Patoloji = Pathology

Özet:
Sular Özge, Gastrit Tanısı Alan Hastaların Endoskopik Biyopsilerindeki Histomorfolojik Değişikliklerin Kesitsel Olarak Retrospektif Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Ankara, 2023. Akut ve kronik gastrit mide mukozasındaki inflamatuar değişiklikleri tanımlamaktadır. Başta Helicobacter pylori enfeksiyonu olmak üzere otoimmünite, beslenme biçimi, ilaç kullanımı ve alkol gibi birçok faktör akut ve kronik gastrit etiyolojisinde rol oynamaktadır. Gastrit tanısı mide endoskopik görüntülenmesi ve bu sırada alınan endoskopik biyopsilerin ışık mikroskobunda incelenmesi ile konulmaktadır. Aktif ve/veya kronik gastritin tanısının doğru şekilde konulması ve mümkünse etiyolojisinin aydınlatılması sadece hastanın tedavisi için değil, aynı zamanda bu etiyolojik faktörlerin (örn. H. pylori enfeksiyonu, otoimmün gastrit) neden olabileceği maligniteler açısından da önem taşımaktadır. Tüm dünyada en sık reçete edilen ilaç gruplarından biri olan proton pompa inhibitörlerinin (PPI) mide mukozası üzerinde ve tipik olarak antrum baskın kronik aktif gastrit tablosuna neden olan H. pylori gastritinin topografisinde değişiklikler yaptığı bilinmektedir. Ayrıca uzun dönem PPI kullanımı birçok yan etki ile ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle gastrit tanısı konulan hastalarda bu değişikliklerin tanınması önemlidir. Gastritlerin endoskopik ve patolojik olarak kapsamlı, evrensel ve tekrarlanabilir sınıflamasını amaçlayan güncellenmiş Sydney Sistemi, midenin en uygun şekilde değerlendirilebilmesi için antrum, korpus ve incisura angularis bölgelerinin örneklenmesini önermektedir. Bu çalışmada Hacettepe Üniversitesi Hastanesi Tıbbi Patoloji Anabilim Dalında 1995 ve 2015 yıllarında gastrit tanısı alan 400 hastanın mide endoskopik biyopsileri retrospektif olarak ışık mikroskobunda tekrar değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonunda 1995 yılında sadece antrum bölgesinin örneklendiği vaka sayısı 155 (%77,5); sadece korpus bölgesinin örneklendiği vaka sayısı 18 (%9); hem antrum hem korpus bölgesinin örneklendiği vaka sayısı 27'dir (%13,5). 2015 yılında sadece antrum bölgesinin örneklendiği vaka sayısı 85 (%42,5); sadece korpus bölgesinin örneklendiği vaka sayısı 23 (%11,5); hem antrum hem korpus bölgesinin örneklendiği vaka sayısı 92'dir (%46). 2015 yılında hem antrum hem korpus bölgesinin örneklendiği vaka sayısı 1995 yılına göre artmıştır (p<0,05). 1995 yılına ait 200 vakadan 152 tanesi (%76) H. pylori gastriti (HP), 1 tanesi (%0,5) otoimmün gastrit (OİG), 5 tanesi (%2,5) H. pylori gastriti ve OİG (HP+OİG), 30 tanesi (%15) kronik gastrit (KG), 7 tanesi (%3,5) kimyasal gastrit/gastropati (KimG), 3 tanesi (%1,5) gastrik ülser (GÜ), 1 tanesi (%0,5) lenfositik gastrit (LG) ve 1 tanesi (%0,5) doğal görünümde mide mukozası (MM); 2015 yılında 200 vakadan 87 tanesi (%43,5) HP, 8 tanesi (%4) OİG, 10 tanesi (%5) HP+OİG, 79 tanesi (%39,5) KG, 12 tanesi (%6) KimG, 2 tanesi (%1) GÜ ve 2 tanesi (%1) MM konsensüs tanısı almıştır. 2015 yılında H. pylori gastriti konsensüs tanısı alan vaka sayısı 1995 yılına göre azalmıştır (p<0,05). OİG ve HP+OİG konsensüs tanılı vakalar karşılaştırıldığında 1995 ve 2015 yılları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,7). 2015 yılında parietal hücrelerde belirginleşme morfolojik bulgusunun görüldüğü vaka sayısı 1995 yılına göre artmıştır (p<0,05). Çalışmamızın sonucunda (i) mide endoskopik biyopsilerinde hem antrum hem korpus örneklemesinin zaman içerisinde arttığı ancak halen rutin bir uygulama haline gelmediği; (ii) H. pylori gastriti oranının 20 sene içerisinde anlamlı olarak azaldığı (%78,5'a karşı %48,5); (iii) otoimmün gastrit oranının uygun örnekleme yapılmadan verilemeyeceği; 1995-2015 yılları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadığı; (iv) PPI kullanımının 2015 yılında 1995 yılına göre anlamlı bir artış gösterdiği bulunmuştur. Tüm dünyada giderek azalan H. pylori gastriti prevalansı, otoimmün gastrit tanısını tekrar gündeme getirmiştir. Son yıllarda gittikçe artan PPI kullanımının kısa ve uzun dönem olası sonuçları hakkında birçok çalışma mevcuttur. Gastroenterolog ve patologların bu konularda farkındalık sahibi olması gereklidir.

Abstract:
Sular Özge, Cross-Sectional Retrospective Evaluation of Histomorphologic Changes in Endoscopic Biopsies of Patients Diagnosed with Gastritis, Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Pathology, Ankara, 2023. Acute and chronic gastritis describes inflammatory changes in the gastric mucosa. Many factors such as autoimmunity, diet, drug use, alcohol and, especially Helicobacter pylori infection, play a role in the etiology of acute and chronic gastritis. Gastritis is diagnosed by endoscopic visualization of the stomach and light microscopic examination of endoscopic biopsies. Accurate diagnosis of active and/or chronic gastritis and, if possible, elucidation of its etiology is important not only for the treatment of the patient but also for the malignancies that may be caused by these etiologic factors (e.g. H. pylori infection, autoimmune gastritis). Proton pump inhibitors (PPIs), one of the most commonly prescribed drug groups worldwide, are known to alter the gastric mucosa and the topography of H. pylori gastritis, which typically causes antrum-dominant chronic active gastritis. In addition, long-term PPI use has been associated with many side effects. Therefore, it is important to recognize these changes in patients diagnosed with gastritis. The updated Sydney System, which aims to provide a comprehensive, universal and reproducible endoscopic and pathologic classification of gastritis, recommends sampling of the antrum, corpus and incisura angularis for optimal evaluation of the stomach. In this study, gastric endoscopic biopsies of 400 patients diagnosed with gastritis in 1995 and 2015 at Hacettepe University Hospital, Department of Pathology, were retrospectively re-evaluated under light microscope. As a result of this evaluation, the number of cases in which only the antrum region was sampled in 1995 was 155 (77.5%); the number of cases in which only the corpus region was sampled was 18 (9%); and the number of cases in which both antrum and corpus regions were sampled was 27 (13.5%). In 2015, only the antrum was sampled in 85 cases (42.5%); only the corpus was sampled in 23 cases (11.5%); both the antrum and corpus were sampled in 92 cases (46%). In 2015, the number of cases in which both antrum and corpus region were sampled increased compared to 1995 (p<0.05). Of the 200 cases in 1995, 152 (76%) were H. pylori gastritis (HP), 1 (0.5%) autoimmune gastritis (OIG), 5 (2.5%) H. pylori gastritis and OIG (HP+OIG), 30 (15%) chronic gastritis (KG), 7 (3.5%) chemical gastritis/gastropathy (KimG), 3 (1.5%) gastric ulcer (GU), 1 (0.5%) lymphocytic gastritis (LG) and 1 (0.5%) natural-appearing gastric mucosa (MM); In 2015, out of 200 cases, 87 (43.5%) were consensus diagnosed as HP, 8 (4%) as OIG, 10 (5%) as HP+OIG, 79 (39.5%) as KG, 12 (6%) as KimG, 2 (1%) as GU and 2 (1%) as MM. In 2015, the number of cases with a consensus diagnosis of H. pylori gastritis decreased compared to 1995 (p<0.05). There was no statistically significant difference between 1995 and 2015 when cases with consensus diagnosis of OIG and HP+OIG were compared (p=0.7). In 2015, the number of cases with the morphologic finding of prominent parietal cells increased compared to 1995 (p<0.05). As a result of our study, (i) both antrum and corpus sampling in gastric endoscopic biopsies have increased over time but have not yet become a routine practice; (ii) the rate of H. pylori gastritis rate decreased significantly in 20 years (78.5% vs. 48.5%); (iii) the rate of autoimmune gastritis cannot be given without proper sampling, but there was no statistically significant difference between 1995 and 2015; (iv) PPI use showed a significant increase in 2015 compared to 1995. The decreasing prevalence of H. pylori gastritis worldwide has brought the diagnosis of autoimmune gastritis back to the agenda. There are many studies on the possible short and long term consequences of the increasing use of PPIs in recent years. Gastroenterologists and pathologists should be aware of these issues.