Bağımsızlık sonrası Azerbaycan ekonomisinin gelişiminin sektörel açıdan incelenmesi
Sectoral investigation of the development of Azerbaijan economy after independence
Yazar: ELSEVAR MUSAYEV
Danışman: DOÇ. DR. ERGİNBAY UĞURLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Kalite Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Bağımsızlık = Independence ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Sektörel analiz = Sectoral analysis ; Tarım sektörü = Agricultural sector

Özet:
Azerbaycan, 71 yıllık SSCB'nin dağılması üzerine, 18 Ekim 1991'de, Bağımsızlık Kanunu'nun kabul edilmesiyle resmi olarak bağımsız olmuştur. Uzun yıllar SSCB politik yapısında merkeze bağlı yönetim şekli olmuş, ekonomiyi diğer ülkelere bağımlı kılmış ve adil rekabet ortamının gelişmesine engel olmuştur. Bağımsızlığını kazandıktan sonra Azerbaycan Cumhuriyetinin ekonomisi günümüzde çok kısa bir zamanda hızla gelişmiştir. Bağımsızlığının ilk yıllarında çok büyük ekonomik krizlerle karşı-karşı kalmış ve dünyanın yoksul ülkeleri sırasında yer almıştır. Azerbaycan Cumhuriyetinin yürüttüğü ekonomik reformlar sayesinde 27 yıllık bir süreçte pazar ekonomisine geçişi sağlamıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti ekonomisinin gelişimini sağlayan en önemli faktör sahip olduğu zengin petrol ve doğalgaz yataklarıdır. Bu yatakların işletilerek dünya piyasasına çıkışının temini için yabancı yatırımın bu sektöre büyük oranda sermaye koyuluşunu öngören ekonomik reformlar olmuştur.
Azerbaycan Cumhuriyeti ekonomiyi canlandırmak için açık piyasa ekonomisini tercih etmiş, merkezi planlama yönetimini terk ederek zengin enerji kaynaklarını kullanmaya başlamış, yabancı sermayeyi ülkeye çekme kararı almış ve söz konusu strateji kısa zamanda ekonomiye mali kaynak sağlayarak, yaşam standartlarının yükselmesine neden olmuştur. Azerbaycan Cumhuriyeti bağımsızlığının ilk yıllarında, petrol ve doğalgaz sektöründe devam ettirilen değişmez strateji, ülkeye sermaye girmesini, ihracat gelirlerinin artmasını ve uluslararası arenada statü kazanma gibi avantajlar sunması yanında ekonomiyi doğal kaynak gelirlerine bağımlı olma sorunu ile karşı karşıya koymuştur. Günümüzde de ekonominin doğal kaynaklara bağımlılık sorunu devam etmektedir. Azerbaycan'da petrol ve doğal gaz sektörüne yapılan yabancı yatırımlar sayesinde kısa zamanda devlet gelirleri artmış ve bu sektörden elde edilen gelirler sayesinde ülkenin başlıca ekonomik sorunları giderilmiştir.
Yapılan çalışmada Azerbaycan ekonomisinin gelişiminin bağımsızlık sonrası tarihi ve bugünü incelenerek ekonominin bütün sektörlerinin verileri detaylı bir şekilde ele alınmış, sektördeki üretim ve verimlilik rakamları ve bazı sektörlere şimdiye kadar yapılan yabancı yatırımlar, ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Bu çalışmada sanayi, tarım, hizmet ve enerji sektörlerinin Azerbaycan'ın ekonomisinde ne kadar önemli bir yere sahip olduğuna değinilmekle, bağımsızlık yıllarından başlayarak Azerbaycan'daki sektörlerinin verileri çizelgelerle verilmiş ve geçirdiği aşamalar incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bağımsızlık, Azerbaycan Ekonomisi, Sanayi Sektörü, Tarım Sektörü, Hizmet sektörü, Enerji Sektörü

Abstract:
After disintegration of the USSR, which existed for 71 years, Azerbaijan was formally independent on 18 October 1991, with the adoption of the Independence Law. For many years, the USSR had a centralized system of governance in a political structure, made the economy dependent on other countries and prevented the development of fair competition. After gaining independence, the economy of the Republic of Azerbaijan has developed rapidly in a very short time. In the early years of her independence, Azerbaijan faced with huge economic crises, and was on the list of poor countries of the world. Due to the economic reforms undertaken by the Republic of Azerbaijan, it has made the transition to a market economy in 27 years. The most important factor in the development of the economy of the Republic of Azerbaijan is its rich oil and natural gas deposits. Economic reforms led to a massive outflow of foreign investment capital, to use these deposits internationally.
The Republic of Azerbaijan preferred the open market economy in order to stimulate the economy, abandoned central planning management, started to use rich energy resources, decided to attract foreign capital and this strategy quickly led to an increase in living standards by providing financial resources to the economy. In the first years of independence of the Republic of Azerbaijan, the invariable strategy used in the oil and gas sector, along with such advantages as increasing incomes to the country, increasing export incomes and status in the international arena, also posed the problem of the economy's dependence on revenues from natural resources. Today, the problem of dependence on the natural resources of the economy continues. Due to the foreign investments made in the oil and natural gas sector in Azerbaijan, government incomes increased in a short period of time and the main economic problems of the country were eliminated through the incomes from this sector.
This study examines in detail the history of the past and current development of the Azerbaijani economy, after gaining independence, also data on all sectors of the economy, production and productivity indicators in this sector, as well as foreign investments made in some sectors have been analyzed to date. Along with mentioning the importance of industry, agriculture, services and energy in the economy of Azerbaijan, in this study have been provided the data on sectors in Azerbaijan in the form of tables and studied the stages they passed since gaining independence.
Keywords: Independence, Azerbaijan Economy, Industry Sector, Agriculture Sector, Service Sector, Energy Sector