Obezite polikliniğine başvuran hastalarda obezitenin sosyal izolasyona etkisi ve maliyeti: Sağlık ekonomisi perspektifinden bir bakış
The effect and cost of obesity on social isolation in patients admitting to the obesity clinic: A view from a health economics perspective
Yazar: FURKAN ALP EREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANSER BOZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sağlık Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlığın sosyal belirleyicileri = Social determinants of health ; Sosyal sağlık = Social health

Özet:
Giriş: Küresel bir halk sağlığı olan obezitenin salt tıbbi bir durum olmadığı ekonomik ve sosyal sonuçları ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği su götürmez bir gerçektir. 
Amaç: Çalışmamızın amacı obezitenin neden olduğu doğrudan parasal maliyetin bireyden yola çıkarak hesaplanması, para ile ölçülemeyecek sosyal maliyetin bir göstergesi olarak sosyal izolasyon durumunun incelenmesi, bunları etkileyecek faktörlerin tespit edilmesi, obezite maliyetinin algısını ve sürece dair yaşanan problemleri belirlemektir.
Yöntem: Gözlemsel, kesitsel olarak planlanan çalışmamız İstanbul'daki bir üçüncü basamak sağlık kuruluşunun obezite ve diyabet obezite polikliniklerine başvuran hastalarla yüz yüze görüşme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Obezite maliyeti için veri araştırmacılar tarafından geliştirilen "olgu rapor formu" ile, sosyal izolasyona dair veri ise "sosyal izolasyon ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemleri olarak sayı, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Normal dağılımın sağlandığı verilerin analizi için bağımsız örneklem T-testi ve tek yönlü Anova testi; sağlanmadığı durumda Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Kategorik veriler ise ki-kare testi ile değerlendirilmiştir. Tüm analizlerde p<0,05 (iki yönlü) değerler istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Herhangi bir işte çalışmayanlarda, geniş aile tipinde, egzersiz alışkanlığı olmayanlarda, herhangi bir kronik hastalığı olanlarda, ailesinde obeziteli bir birey bulunanlarda, çocukluk döneminde de fazla kilolu ya da obeziteli olanlarda obezitenin daha fazla görüldüğü bulunmuştur. Tüm katılımcıların obeziteye atfedilebilir ortalama aylık maliyeti 1.042,50 ± 1.755,30 ₺, yalnızca ilaç kullananların 2.433,48 ± 2.472,94 ₺, yalnızca liraglutid kullananların ise 3.556,90 ± 2.371,64 ₺ olarak hesaplanmıştır. Katılımcılar harcama/gelir oranına göre gruplandırıldığında %30,1'inin gelirlerinin %5'i ve üzerinde obezite nedenli harcama yaptığı; %20,7'sinin ise gelirlerinin %10'u ve üzerinde obezite nedenli harcama yaptığı belirlenmiştir. Hem %5 hem de %10 oranına göre finansal katastrofi riski açısından oldukça fazla sayıda katılımcının olması obezitenin bireylere ciddi maliyetleri olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Sosyal izolasyon ölçeğinden elde edilen puanlara bakıldığında en düşük ortalama 1,23 puanla "terk edilmiş" hissetme maddesindeyken en yüksek ortalama 1,57 puanla "kendine acıma" maddesindedir. Ayrıca obezite sınıfıyla, çalışmamayla ve psikiyatrik hastalık varlığı ile sosyal izolasyon skorlarının yükseldiği bulunmuştur.
Sonuç: Sonuç olarak obezitenin toplumsal ve ekonomik sonuçları vardır, obezitenin bireylere yüklediği ekonomik yükte temel belirleyici faktör sigorta geri ödeme kapsamına girmeyen tedavilerdir, sosyal izolasyon da bireylere yüklediği psikolojik ve ekonomik zorlukla bireyler üzerindeki yükü ağırlaştırmaktadır.

Abstract:
Introduction: It is an indisputable fact that obesity, which is a global public health problem, is not just a medical situation but should be evaluated together with its economic and social consequences.
Aim: The aim of our study is to calculate the direct monetary cost caused by obesity from the individual, to examine the social isolation situation as an indicator of the social cost that cannot be measured with money, to determine the factors that will affect them, to determine the perception of the cost of obesity and the problems experienced in the process.
Method: Our study was planned as an observational, cross-sectional study, and it was carried out in a tertiary healthcare institution in Istanbul. The study was conducted through face-to-face interviews with patients who applied to the obesity and diabetes-obesity polyclinics. Data for the cost of obesity were collected with the "case report form" developed by the researchers, and data on social isolation was collected with the "social isolation scale". The data obtained in the research were analyzed using the SPSS program. Number, percentage, arithmetic mean and standard deviation were used as descriptive statistical methods to evaluate the data. Independent sample T-test and One-way Anova test were employed for data analysis with normal distribution. If not, the Mann-Whitney U test and Kruskal Wallis tests were used. Categorical data were evaluated with the chi-square test. In all analyses, p<0.05 (two-tails) values were considered statistically significant in all analyses.
Findings: We have found that obesity is more common in those who do not work in any job, have a large family size, do not have a habit of exercise, have any chronic disease, have an obese individual in their family, and are overweight or obese in childhood. The mean monthly cost attributable to obesity for all participants was calculated as ₺ 1,042.50 ± 1,755.30, ₺  2,433.48 ± 2,472.94 for those using any medication for obesity, and ₺ 3,556.90 ± 2,371.64 for those using liraglutide. When the participants are grouped according to the expenditure/income ratio, 30.1% of them spend 5% or more of their income due to obesity; It has been determined that 20.7% of them spend 10% or more of their income due to obesity. The fact that there are many participants in terms of financial catastrophe risk compared to both 5% and 10% reveals that obesity has serious costs to individuals. Considering the scores obtained from the social isolation scale, the lowest average is in the item "feeling abandoned" with a score of 1.23, while the highest is in the item of "self-pity" with an average of 1.57 points. In addition, it was found that social isolation scores increased with obesity class, unemployment, and the presence of psychiatric disease.
Results: As a result, obesity has social and economic consequences. The main determining factor in the economic burden of obesity on individuals is treatments not covered by insurance reimbursement. Social isolation also aggravates the burden on individuals with the psychological and economical challenges it imposes on individuals.