Tarımsal katma değerin belirleyicileri: OECD ülkeleri örneği
Determinants of agricultural added value: The example of OECD countries
Yazar: YAĞMUR DUYGU İBİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜL BİLİCİ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik karmaşıklık = Economic complexity ; Katma değer = Value added ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Tarım = Agriculture ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Tarımsal destekleme = Agricultural support ; Tarımsal destekleme politikaları = Agricultural support policies ; İhracat = Export ; İhracat teşvikleri = Export promotion ; İstihdam = Employment

Özet:
Son dönem gelişmelerinin ışığında önemi ön plana çıkan tarım sektöründe 
bağımlılığı azaltmak ve katma değeri arttırmak ülkelerin ilk sıraya koyduğu 
hedeflerden biri haline gelmiştir. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı OECD 
ülkelerinde tarımsal katma değeri belirleyen unsurları ele almak ve bunların tarımsal 
katma değerin gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) içindeki payı üzerindeki etkilerini 
incelemektir. 35 OECD üyesinin dikkate alındığı çalışmada 2003-2019 dönemi için, 
hükümet politikalarının etkinliği ile üretim tekniğinin tarımsal katma değer üzerindeki 
etkileri panel veri analiz yöntemi ile incelenmiştir. Uygulanan politikaların etkinliği 
"hükümet etkinliği indeksi" ile temsil edilirken, üretim tekniği "ekonomik karmaşıklık 
indeksi" ile temsil edilmiştir. Analizde yer alan diğer bağımsız değişkenler olarak da tarımsal istihdamın payı, tarımsal ihracat ve tarımsal destekler dikkate alınmıştır. Çalışmada ilk olarak değişen 
varyans, otokorelasyon ve birimler arası korelasyon testlerinden yararlanılarak 
modelde herhangi bir sapma olup olmadığı belirlenmiştir. Ardından sabit etkiler 
modeli ve rassal etkiler modeli arasında tercih yapabilmek adına Hausman testi 
kullanılmıştır. Son olarak da dirençli standart hataları kullanan sabit etkiler ile model 
tahmin edilmiştir. Bulgular, hükümet etkinliği indeksi ile tarımsal istihdamın payının 
OECD ülkelerinde GSYH içinde tarımsal katma değerin payını arttırdığını ancak 
ekonomik karmaşıklık indeksi, tarımsal destek ve tarımsal ihracattaki artışın ise 
tarımsal katma değerin payını azalttığını göstermiştir. OECD üyelerinin gelişmiş ve 
gelişmekte olan ülke olarak ayrılıp karşılaştırıldığı analizlerde ise söz konusu etkilerin 
iki farklı ülke grubu için farklı olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In the light of recent developments, reducing dependence and increasing the added value in the agricultural sector, whose importance comes to the forefront, has become one of the first targets set by the countries. In this respect, the aim of this study is to examine the factors that determine agricultural added value in OECD countries and to examine their effects on the share of agricultural value added in gross domestic product (GDP). In the study in which 35 OECD members were taken into consideration, the effectiveness of government policies and the effects of production technique on agricultural added value were examined by panel data analysis method for the period 2003-2019. The effectiveness of the implemented policies was represented by the "government efficiency index", while the production technique was represented by the "economic complexity index". Other independent variables used in the analysis were taken into account as the share of agricultural employment, agricultural exports and agricultural supports. In the study, firstly, it was determined whether there was any deviation in the model by using the varying variance, autocorrelation and inter-unit correlation tests. Then, the Hausman test was used to distinguish between the fixed effects model and the random effects model. Finally, the model was predicted with constant effects using resistive standard errors. The findings showed that the share of agricultural employment with the government efficiency index increased the share of agricultural value added in GDP in OECD countries, but the increase in economic complexity index, agricultural support and agricultural exports reduced the share of agricultural value added. In the analyzes where OECD members were divided into developed and developing countries and compared, it was concluded that the effects in question were different for two different country groups.