Şanghay işbirliği örgütü: Genel görünüm ve Orta Asya
Shanghay cooperation organisation, it?s outlook and Central Asia
Yazar: NAİLYA MİNEYEVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA KÜÇÜK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölgesel iş birliği = Regional cooperation ; Bölgesel politikalar = Regional policies ; Güvenlik = Security ; Jeopolitik = Geopolitic ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya politikası = Central Asia policy ; Rusya = Russia ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Çin = China ; Şanghay İşbirliği Örgütü = Shanghai Cooperation Organization

Özet:
Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından uluslararası siyasette hızlı bir değişim gerçekleşmiştir. Bu değişim sürecinin önemli gelişmeleri bağımsızlıklarını kazanan yeni devletlerin ortaya çıkması ve artan bölgesel kurumsallaşmadır. SSCB'nin dağılmasından sonra Orta Asya'nın jeopolitik önemi açığa çıkmıştır. Bir yandan, zengin petrol ve enerji kaynaklarının varlığı, diğer yandan yaygın ulaşım ve iletişim rotaları Avrasya kıtasının jeo-stratejik ve jeo-ekonomik önemini ortaya koymaktadır. Ancak, yeni bağımsız Orta Asya devletler aynı coğrafyayı paylaşmalarından dolayı birçok sorunla karşılaştılar. Söz konusu bölgesel sorunlar Orta Asya ülkeleri arasındaki sınır uyuşmazlıkları, etnik gerilimler, su ve enerji çatışmalarıdır. Orta Asya'nın istikrarsız bölgelere yakınlığı ve bölge içinde süregiden çatışmalar hem Orta Asya devletleri için hem de bölgeye komşu devletler için bir tehdit oluşturmaktadır.Neoliberal Kurumsalcılık yaklaşımına göre uluslararası rejimler ve kurumlar devletlerarası işbirliğini gerçekleştirmede ve bu işbirliğinin süreklilik kazanmasında önemli rol oynarlar. Şanghay İşbirliği Örgütü Çin güçlü ülkeler, Rusya ve Çin, tarafından kurulmuş olabilir; ancak kurulduktan sonra bu örgüt bölgesel sorunların çözümünde etkili olmasından dolayı üye devletler bu örgüt içinde bu işbirliğini devam ettirmektedir.ŞİÖ'nün ?Şanghay Ruhu? ilkeleri üye devletler arasında hem ekonomik hem kültürel hem de ideolojik farkları gözeterek siyasal eşitlik temelinde zayıf Orta Asya ülkeleri ile daha gelişmiş üye devletler arasında bir diyalog zemini oluşturmakta ve ?ortak bir kimlik? sunmaktadır. ŞİÖ çerçevesinde bölgesel güvenlik sorunları ile mücadele etmek amacıyla gerçekleştirilen ülkelerarası koordinasyon ve bilgi paylaşımı Orta Asya'da belirsizliği ve istikrarsızlığı azaltmaktadır. Bu açıdan ŞİÖ Orta Asya devletleri arasında barış ve işbirliği için uygun bir platform sağlamaktadır.Anahtar Kelimeler: Şanghay İşbirliği Örgütü, Orta Asya, Neoliberal Kurumsalcılık Yaklaşımı, Bölgesel Güvenlik Sorunları, Bölgesel İşbirliği.

Abstract:
The end of the Cold War has created new dynamics and rapid transformation in international politics. These dynamics are characterized by the emergence of newly independent states and the increasing role and significance of regional formations as new instruments of interstate cooperation. With the collapse and disintegration of the Soviet Union has the geopolitical significance of the Central Asia appeared. Due to its pivotal geographic location with large energy deposits and transport roots Central Asia possesses geo-strategic and geo-economic significance in the Eurasian continent. Sharing common borders in this area, these newly independent Central Asian states have been facing such common regional problems as border and ethnic conflicts, water and energy disputes. The ongoing regional problems and the geographic proximity of Central Asian states to percolating zones of instability pose grave threats not only to Central Asian states themselves but also to their neighbours.According to the neoliberal institutionalist approach international rejimes and institutions play significant roles in facilitating inter-state cooperation. Despite the fact that Shanghay Cooperation Organisation was originally established by regional powers, China and Russia, themselves, all member states continue to cooperate within the institutional context of SCO as this organisation has become a useful instrument for them to find common solutions to regional problems.Though there are significant differences among the SCO members in cultural, eonomic and ideological terms, the principles of SCO known as ?Shanghai Spirit? provide a basis for dialogue, based on the principle of political equality, between the weak Central Asian states and the strong members, China and Russia. Inter-state coordination and information sharing adopted within the SCO framework to fight against regional challenges reduces the instability and uncertainty in Central Asia. The SCO, therefore, provides an important platform for achieving peace and cooperation among Central Asian states.Key Words: Shanghay Cooperation Organisation, Central Asia, Neoliberal Institutionalism, Regional Security Problems, Regional Cooperation.