İş sözleşmesiyle çalışanlar bakımından sosyal güvenlik hukukunda yaşlılık
Old age in social security law in terms of the employees working with employment contract
Yazar: ÖMER UĞUR
Danışman: PROF. DR. GÜLSEVİL ALPAGUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; Sosyal güvenlik sigortaları = Social security insurances ; Sosyal sigortalar = Social insurances ; Sosyal sigortalar sistemi = Social insurances system ; Yaşlılık = Old age ; Yaşlılık sigortası = Old age insurance ; Yurt dışı hizmet borçlanması = Foreign service debt ; Çalışanlar = Workers ; İş sözleşmesi = Employment contract

Özet:
Yaşlılık, sosyal güvenlik hukuku kapsamında korunan en önemli risklerden biridir. Çalışmamızda öncelikle yaşlılık kavramı ve bu kavramın uluslararası hukukta karşılığı incelenmiş; ardından yaşlılık sigortası ve yaşlılık sigortası kapsamında sağlanan yardımlar değerlendirilmiştir. Çalışmanın sınırlarıyla uyumlu olarak yalnızca iş sözleşmesiyle çalışanlara ilişkin konularda değerlendirmeler yapılmıştır. 
Çalışma sırasında literatürdeki eserlerden faydalanılmış, Yargıtay, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları dahil olmak üzere yargı kararları incelenmiş ve yaşlıların toplum içindeki yerinin ve durumunun tespit edilebilmesi adına istatistik verilerinden de faydalanılmıştır. Çalışma sonucunda ise uluslararası hukukta yaşlılık haline ilişkin düzenlemeleri bir bütün olarak görme imkânı oluşmuş, Türk sosyal güvenlik sisteminde yaşlılık sigortasının işleyişi ve sorunlu yönleri yabancı ülke uygulamalarına da değinilerek incelenmiştir. Bu bağlamda özellikle ev hizmetinde çalışanlara yönelik düzenlemeler cinsiyet temelli ayrımcılık bakımından değerlendirilmiş, platform çalışanlarının statüsü üzerinde durulmuş, kısmi süreli çalışanların yaşlılık sigortasındaki dezavantajlı konumu incelenmiş, yeraltı maden işyerinde çalışanların fiili hizmet süresi zammı yönünden eşitlik ilkesine aykırı düşecek kurallara tabi olduğu görülmüş ve diğer pek çok sorunla ilgili tespitlerde bulunulmuş; çözüm önerileri getirilmiştir.

Abstract:
Old age is one of the most important risks protected under social security law. In our study, first of all, the concept of old age and its reflections in international law were examined; then, old-age insurance and the benefits provided within the scope of old-age insurance were evaluated. In accordance with the scope of the study, these evaluations are restricted only to issues related to employees working with employment contracts.
During the study, the works in the literature were used, judicial decisions including the decisions of the Supreme Court, the Constitutional Court and the European Court of Human Rights were examined, and statistical data were also used in order to determine the place and status of the elderly in the society. As a result of the study, the regulations regarding old age in international law could be seen as a whole, and the functioning of old-age insurance in the Turkish social security system and its problematic aspects were examined with references to practices in the foreign countries. In this context, especially the regulations on domestic service workers were evaluated in terms of gender-based discrimination; the status of platform workers and the disadvantageous position of part-time workers in old-age insurance was examined; the fact that the employees working in the underground mining workplaces are subject to rules on actual service term increase that would contradict the principle of equality is studied and many other problems were mentioned with relevant recommendations to solve the problems.