Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde yol, yolcu ve yolculuk teması
The theme of road, passenger and journey in Republic period Turkish poetry
Yazar: EMRE DARMANCI
Danışman: PROF. DR. MERAL DEMİRYÜREK
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Yol = Road ; Yolculuk = Journey ; Şiir = Poem

Özet:
Cumhuriyet yılları, Türk Edebiyatı'nda muhtelif dönüşümlerin, siyasi ve sosyal inkılapların
edebiyatımızı da etkilediği dönemlerdendir. Atatürk'ün önderliğinde başlatılan bu süreç yeni bir 
dönemin işaret fişeği olmuştur. Bu yeni süreçte farklı edebi temalar, yine çeşitli hallerde 
edebiyatımızda yer almıştır. Yol, Yolcu, Yolculuk teması da Cumhuriyet Dönemi Türk şiiri içinde 
yer alan en kıymetli temalardandır.
Cumhuriyet yılları, Türk Edebiyatı'nda çeşitli anlayışların görüldüğü, zengin bir içerik 
sunmaktadır. Cumhuriyet döneminde, Tanzimat yıllarından beri devam edegelen batılılaşma ile 
ehemmiyet kazanan modernleşme, yalnızlaşma, dünyevileşme gibi unsurlarla geleneksel 
edebiyatımızdan bir kopuş başladığı fikri hâkimdir. Fakat yalnızlaşmanın getirdiği bir atmosfer ile 
bireyde oluşan bir yol özlemi ya da yolculuk hasleti edebiyatımızda yer yer hüküm sürmeye 
başlamıştır. Buradan hareketle geleneksel edebiyatta da yer yer karşılaştığımız yol, yolcu, yolculuk
motifi Cumhuriyet dönemi Türk şiirinde de yer tutmaya başlamıştır.
Tezimizin muhtevası, Cumhuriyet Dönemi Türk şiirini kapsamaktadır. Amacımız, dönemdeki 
şairlerden hareketle yol, yolcu ve yolculuk kavramının şiirimize yansımasını irdelemektir. 
Cumhuriyet dönemi boyunca eser veren şairlerin pek çoğu yol ve yolculuğa dair şiirler yazmıştır. 
Buna karşın hâlihazırda bu temanın literatürde az rastlanan bir durum olması ise tezimizin
önemini gözler önüne sermesi açısından kıymetli bir yer tutmaktadır.
Tez çalışmamızın yöntemi tarama, derleme ve inceleme olarak belirlenmiştir. Öncelikle döneme 
ait bu temayı işleyen şiirler taranıp derlenmiştir. Farklı sosyokültürel çevreden şairlerin yol, yolcu 
ve yolculuk kavramına şiirlerinde yer verdiği tespit edilmiştir. Haliyle ortaya kapsamlı bir 
doküman çıkmıştır. Kavramların içerdiği muhteva kapsamlı olduğundan tezin içeriği, şiirlerinde
yol, yolcu ve yolculuk kavramını hassaten seçen şairlerden sadece bir kısmını dâhil ederek 
sınırlandırılmıştır. Tez çalışmamızda özgün ve nitelikli bir bilimsel eser ortaya çıkarmak 
maksadıyla çalışmamızın kapsam olarak çok dağınıklık göstermemesi için nitelikli örneklemlere
yer verilmiştir. Tezin içeriğini en iyi yansıtan şiirlere yer verilmesine özen gösterilmiştir. Yol, yolcu 
ve yolculuk kavramını özgün bir şekilde eserlerinde yer vermeleri, dönemin öncülerinden olmaları
ve seçilen şairlerin dönemin ruhunu yansıtan bir çeşitlilik göstermesi, bu şairlerin bilimsel 
çalışmamızda yer almasında temel kriterler olarak belirlenmiştir.
Bilimsel çalışmamız üç temel bölümden müteşekkildir. Tezin ilk bölümünde "Şiire Genel Bir Bakış" 
yapılmaktadır. Tezin ikinci bölümünde, "Tematik Unsurlar" ayrı ayrı ele alınmıştır. Tezin üçüncü 
bölümünde ise "Cumhuriyet Dönemi Türk Şiir'inde Yol, Yolcu, Yolculuk Şiirleri" incelenmiştir.
Bu çalışma ile alan yazında, Cumhuriyet Dönemi Türk Şiir'inde Yol, Yolcu, Yolculuk kavramı ve bu 
temaların şiirimizde açmış olduğu ufukların literatürdeki önemli bir boşluğu dolduracağı
hedeflenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yol, Yolcu, Yolculuk, Cumhuriyet, Türk Şiiri.
Bilim Kodu: 30201

Abstract:
The Republican years are among the periods in which various transformations, political and 
social reforms in Turkish Literature also affected our literature. This process, which was 
initiated under the leadership of Atatürk, has been the flare of a new era. In this new process, 
different literary themes took place in our literature in various ways. The theme of Road, 
Passenger, Journey is also one of the most precious themes in the Turkish poetry of the 
Republican Period.
The years of the Republic offer a rich content in which various understandings are seen in 
Turkish Literature. In the Republican period, the idea that a break from our traditional 
literature started with elements such as modernization, isolation and secularization, which 
gained importance with the westernization that has continued since the Tanzimat years, is 
dominant. However, with the atmosphere brought about by loneliness, a longing for a way or 
a journey that is formed in the individual has begun to prevail in our literature from place to 
place. From this point of view, the motif of road, passenger and journey, which we encounter 
from time to time in traditional literature, has started to take place in Turkish poetry in the 
Republican period.
The content of our thesis covers the Turkish poetry of the Republican Period. Our aim is to 
examine the reflection of the concept of road, passenger and journey in our poetry, based on 
the poets of the period. Many of the poets who wrote during the Republican period wrote 
poems about the road and journey. On the other hand, the fact that this theme is currently a 
rare case in the literature has a valuable place in terms of revealing the importance of our 
thesis.
The method of our thesis study was determined as scanning, compilation and review. First of 
all, the poems dealing with this theme belonging to the period were scanned and compiled. It 
has been determined that poets from different socio-cultural environments include the concept 
of road, passenger and journey in their poems. As a result, a comprehensive document has 
emerged. Since the content of the concepts is comprehensive, the content of the thesis is limited 
by including only some of the poets who have chosen the concept of road, passenger and 
journey in their poems. In order to reveal an original and qualified scientific work in our thesis 
study, qualified samples are included so that our study does not show too much clutter in scope. 
Care was taken to include the poems that best reflect the content of the thesis. The fact that 
they included the concept of road, passenger and journey in their works in an original way, that 
they were the pioneers of the period and that the selected poets showed a diversity reflecting 
the spirit of the period were determined as the basic criteria for these poets to be included in 
our scientific study.
Our scientific work consists of three main parts. In the first part of the thesis, "An Overview of 
Poetry" is done. In the second part of the thesis, "Thematic Elements" are discussed separately. 
In the third part of the thesis, "Road, Passenger, Journey Poems in Turkish Poetry in the 
Republican Period" were examined.
With this study, it is aimed that the concept of Road, Passenger, Journey in the Turkish Poetry 
of the Republican Period and the horizons these themes have opened in our poetry will fill an 
important gap in the literature.
Keywords: Road, Passenger, Journey, Republic, Turkish Poetry.
ScienceCode: 30201