Pisum sativum (L.) üzerinde bazı şampuanların sitotoksik etkilerinin belirlenmesi
Determination of the cytotoxic effects of some shampoos on Pisum sativum (L.)
Yazar: ERCAN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM AKSOY
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Pisum sativum = Pisum sativum

Özet:
Hızla gelişen 21. yy. dünyasında kişisel bakım ürünleri tüm insanlar tarafından kullanılmaktadır. Kişisel bakım ürünlerinden şampuanlar, günlük hayatımızda en sık kullandığımız kimyasalların başında gelmektedir. Şampuanların bitkiler üzerindeki etkileri ayrıntılı olarak araştırılmamıştır. Bu çalışmada, sıklıkla kullanılan ve kimyasal formülleri ile etki mekanizmaları birbirinden farklı olan 4 saç şampuanının Pisum sativum L. tohum çimlenmesi ve kök uzunlukları üzerine sitotoksik etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Kök inhibisyon testi sonucunda A şampuanı için EC50 değeri 4,08 ml/L, 2xEC50 değeri 8,16 ml/L, B şampuanı için EC50 değeri 4,21 ml/L, 2xEC50 değeri 8,42 ml/L, C şampuanı için EC50 değeri 4,13ml/L, 2xEC50 değeri 8,26 ml/L, D şampuanı için EC50 değeri 6,21 ml/L, 2xEC50 değeri 12,42 ml/L olarak belirlendi. EC50 ve 2xEC50 değerleri kullanılarak 48 saat süreyle şampuanlarla muamele edilen Pisum sativum L. tohumlarına mitotik indeks (MI) testi uygulandı. Mitoz bölünmelerde kromozom anormallikleri saplandı. Gözlenen kromozom anormallikleri, anafazda ekvator düzleminde kayma, köprü oluşumu ve kalgın kromozom, metafazda kromozom ilmeği oluşumu, metafazda kromozom şişmesi, düzensiz metafaz, vakuolizasyon, nüklear tomurcuk, mikronükleus, kromozom uçlarında yapışma,   C-mitoz ve düzensiz profazdı. Tüm bu çalışmalar sonucunda, klasik şampuanların, bitkisel şampuanlara kıyasla daha fazla sitotoksik etkiye neden olduğu sonucuna varıldı.

Abstract:
Rapidly developing 21st century. Personal care products are used by all people in the world. Shampoos, one of the personal care products, are among the chemicals we use most frequently in our daily lives. The effects of shampoos on plants have not been studied in detail. In this study, it was aimed to evaluate the cytotoxic effect of 4 hair shampoos, which are frequently used and whose chemical formulas and action mechanisms are different from each other, on Pisum sativum L. seed germination and root length. As a result of root inhibition test, EC50 value for shampoo A is 4.08 ml/L, 2xEC50 value is 8.16 ml/L, EC50 value for shampoo B is 4.21 ml/L, 2xEC50 value is 8.42 ml/L, EC50 for shampoo C value was 4.13ml/L, 2xEC50 value was 8.26 ml/L, EC50 value for D shampoo was 6.21 ml/L, 2xEC50 value was 12.42 ml/L. Mitotic index (MI) test was applied to Pisum sativum L. seeds treated with shampoos for 48 hours using EC50 and 2xEC50 values. Chromosomal abnormalities were detected in mitosis. Chromosomal abnormalities observed were equatorial plane shift in anaphase, bridge formation and intact chromosome, chromosomal loop formation in metaphase, chromosome swelling in metaphase, irregular metaphase, vacuolization, nuclear bud, micronucleus, chromosomal tip adhesion, C-mitosis, and irregular prophase. As a result of all these studies, it was concluded that shampoos caused more cytotoxic effects compared to herbal shampoos in all experiments.