Peyzajın sosyal değerinin belirlenmesi için bir model önerisi: Denizli-Pamukkale örneği
A model proposal for determining the social value of the landscape: Denizli-Pamukkale case
Yazar: CENNET TEKİN CÜRE
Danışman: PROF. DR. NEVİN AKPINAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu araştırmada peyzaj planlama sürecinde kullanılmak üzere, peyzajın sosyal değerinin belirlenmesinde nitel yaklaşıma dayalı çerçevenin geliştirilmesi ve bu aşamanın temel bileşenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda peyzajın sosyal değerinin belirlenmesinde, nitel araştırmalarda veri toplama yöntemlerinden biri olan "görüşme" gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda yerel halk, tarım, turizm ve tekstil sektöründe çalışanlar ile yatırımcılar, araştırma alanını ziyaret eden turistler ve resmi kurumlarda çalışan uzmanlardan oluşan toplam 36 kişi ile yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sırasında katılımcıların önem verdikleri alanların belirlenmesinde, katılımcı görüşmelerine dayalı nitel haritalama yöntemi uygulanmıştır. Görüşmelerin analizi sonucunda peyzajın sosyal değerine ilişkin 11 değer kategorisi ortaya çıkmıştır.  Her bir değer kategorisi kapsamında katılımcıların önem verdikleri alanlar ve bu alanlara değer verme gerekçeleri örnek alıntılarla açıklanmıştır. Peyzajın sosyal değerinin belirlenmesi aşamasında katılımcı haritalama çalışmalarının bir sonucu olarak elde edilen bulgular, planlama sürecinde değerlendirilecek şekilde haritalara aktarılmıştır. Araştırma sonucunda; peyzajın sosyal değerine kaynak oluşturan doğal ve kültürel peyzaj bileşenlerinin mevcut özellikleri, katılımcıların bu bileşenlere değer verme gerekçeleri ile birlikte ele alınmış ve kaynakların kullanımına ilişkin irdelemeler yapılmıştır. Peyzajın sosyal değerinin belirlenmesi ve mekânsal planlama sürecindeki yerine yönelik Denizli ili Pamukkale ilçesinde ortaya konan modelin uygulanmasına yönelik görüşler ortaya konulmuş ve öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
This research aims to develop a framework based on a qualitative approach in determining the social value of the landscape and defining the essential components of this process to be used in landscape planning. For this purpose, "interview", one of the data collection methods in qualitative research, was conducted to determine the social value of the landscape. In this context, face-to-face interviews were held with 36 people, consisting of local people, workers and investors of agriculture, tourism, and textile sectors, tourists visiting the research area, and officials from institutions. The qualitative mapping method based on the participant interviews was used to determine the areas that the participants attach importance to. After analyzing the interviews, eleven value categories related to the social value of the landscape emerged. Each value category, the areas that the participants attach importance to, and the reasons for valuing these areas are explained with sample quotations. The findings obtained as a result of participatory mapping studies at the stage of determining the social value of the landscape were transferred to maps to be evaluated in the planning process. As a result, the existing features of natural and cultural landscape components, constituting the source of the social value, were discussed with the reasons for the participants. Opinions have been put forward, and suggestions have been developed for implementing the model put forward in the Pamukkale district of Denizli province regarding the determination of the social value of the landscape and its place in the spatial planning process.