Akçaabat Çarşı Bölgesi'nin 1950 sonrası fiziksel değişimi
The physical chance of the Bazaar District in Akçaabat after 1950
Yazar: OSMAN KAAN ÜÇÜNCÜ
Danışman: YRD. DOÇ. SERBÜLENT VURAL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Canlı birer organizma olan kentler tarihsel süreç içerisinde sürekli bir değişim süreci yaşamaktadır. Kentsel değişim yaşanırken, işlevsel ve kullanım yoğunluğu değişen kentlerin birçoğunda doğal yapı bozulmakta, birçok tarihi miras kaybolup gitmektedir. Ancak, her kent bünyesinde geçmişe dair izler bırakmakta ve bu izler değişim tabakaları halinde o kentin bilinçaltlarını ve belleklerini oluşturmakta, kentin geçmişi hakkında ipuçları vermektedir. Geçmişte önemli bir liman kenti olan Akçaabat kenti; hızlı kentleşme, düzensiz yapılaşma, Karadeniz Sahil Yolu ve beraberinde yapılan dolgular sonucu kıyılarının tahribata uğraması gibi nedenler sonucunda sorunlu bir kentsel değişim süreci yaşamıştır. Bu çalışmada, Akçaabat'ın kent merkezini oluşturan Çarşı Bölgesi'nde yaşanan fiziksel değişim, yer yer sosyal, kültürel ve ekonomik bileşenlere de değinilerek, üç ayrı dönemde 1950, 1980, 2000 yılı ve sonrası olarak incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, çalışmanın amacı ve kapsamı, yöntemi tanımlanmış, Akçaabat hakkında genel bilgilere ve Türkiye'de yaşanan kentsel değişim sürecine yer verilmiştir. İkinci bölümünde, yapılan çalışmanın modeli, çalışmanın yöntemi ve çalışma alanının seçimi ve sınırları açıklanmış, literatür ve arşiv araştırmalarından elde edilen veriler doğrultusunda sözlü tarih çalışmaları ile karşılaştırmalar yapılarak bölgenin üç ayrı döneminin fiziksel durum tespiti yapılmıştır. Üçüncü bölümde elde edilen bulgular doğrultusunda Çarşı Bölgesi'nin 1950'den günümüze kadar kentsel değişim süreci hakkında analiz ve değerlendirmeler yapılmıştır. Dördüncü bölümde elde edilen bulgular ve analizlerin değerlendirmeleriyle ortaya çıkan sonuçlar açıklanmış, bölgeye katkı sağlayabilecek bu çalışmanın devamı ve tamamlayıcısı olabilecek çalışma konuları önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Cities which are a living organism have experienced change periods continuously throughout the history. While urban change takes place, natural structure is destroyed and lots of historical inheritance fades away in most of the cities whose intensity of function and use varies. However, each city leaves traces about its past and these traces generate the subconscious and memories of that city in the form of change layers, and give clues about the history of the city. The city of Akçaabat, an important city of port in the past, has had a problematic urban change process due to the reasons such as fast urbanization, irregular settlements, Black Sea Coast Road, and destruction of its shores because of fill work done for the road. In this study, the physical change that has taken place in the Bazaar District, the city centre of Akçaabat, is examined in three different periods, 1950, 1980, and 2000 and following years by mentioning social, cultural and economic components as well. In the first chapter of the study, the aim, content and method of the study is defined, and general information about Akçaabat and urban change process taking place in Turkey are mentioned, too. In the second chapter, the model of the study, the method of the study, and the scope and selection of the field of study are explained. Assessment of the physical condition of the district in three different time period is done by making comparisons with oral history studies in the light of data gathered from literature and archive studies. In the third chapter, analysis and assessment about urban change in Bazaar District since 1950 are performed on the basis of the collected data. In the fourth chapter, the results obtained from the assessment of the collected data and analysis are explained, and some further studies which can be a follow-up or complement of the present study are suggested.