Kahve mekânı tasarımı ve kullanıcı ilişkisinin fenomenolojik yöntemler üzerinden irdelenmesi /
Yazar: ESMAHAN BETÜL ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM ERTEN BİLGİÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Fenomenoloji = Phenomenology ; Kafe = Cafe ; Mimari = Architectural ; Tasarım = Design ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Çevresi ile etkileşim halinde olan insan, bedensel deneyimler ve duyumlar yoluyla mekânı algılamaktadır. Bu doğrultuda algılanan mekân kullanıcının zihninde yer ederek anlamlanır. Modernizmin gözü akılla ilişkilendiren gözmerkezci bakış açısı, zaman içinde hem mekânı tasarlayan hem de kullanıcısı için tamamen göreceli bir güzellik anlayışı ile deneyimden uzak estetik formları ortaya çıkarmıştır. Ancak mekânı algılama ve bellekte mekâna dair bilgiler toplama; beş duyunun ötesinde, yaşamsallık, mekân özne etkileşimi, duyum, deneyim, hareket, zaman ve öznellikle şekillenerek mümkündür. Bu mekânsal pratiklerin odak noktasını fenomenoloji oluşturur.
Tezde, fenomenolojik yöntemin mekân algısındaki etkin rolü araştırılırken gözmerkezci yöntemle karşılaştırılması yoluna gidilmiştir. Öncelikle mekânın kullanıcıları tarafından duyu ve duyumlar aracılığı ile algılanması, hareket, zaman ve deneyimle beraber "yer" e dönüşmesi ve bellekte kalıcılığı kuramsal olarak incelenmiştir. Ardından kuramsal konunun örnek alan çalışması kapsamında veri elde etmek için kahve sunum-satış alanları seçilmiştir. Bu mekânlar köklü tarihi geçmişlerinin çalışmaya katkısı ve günümüzdeki popülerliği nedeniyle tercih edilmiştir. Çalışmanın devamında kahvenin tüm Avrupa'ya yayılması sırasında köprü görevi gören İstanbul'un Beyoğlu semtinde beş kahve mekânı seçilmiştir. Bu mekânları deneyimleyen 20 kişi üzerinde mekânları nasıl algıladıklarına ve mekân tasarımlarına ilişkin hatırladıklarına yönelik anket çalışmaları yapılmıştır.
Anketlerde, mekânı algılamada duyum ve deneyime dayanan algı ögelerini barındıran mekânlar ile görsel algıya dayanan ögeleri barındıran mekânlardan hangilerinin kullanıcı hafızasında olumlu ve kalıcı etkiler-anılar bıraktığı sorgulanmıştır. Sonuç olarak iç mekân, sadece görme duyusuna hitap eden şekilde değil, ruh ve beden bütünlüğü içinde çok duyulu deneyime imkân veren şekilde tasarlandığında, kullanıcı memnuniyetinde tam başarıya ulaşılacaktır.

Abstract:
A person interacting with the environment percieves the space by physical experiences and sensations. So, the perceived space gains the meaning by taking the place in the person's mind. Ocularcentric perspective of modernism links the eye to the mind and this viewpoint has created a new sense of beauty for both the designers and the users in time. Therefore, such a sense has caused to be formed an aesthetic form that is not related to the experience of the designers and the users. However, perceiveing the space and getting the information about the space in the mind need not only eye of the mind but also space-subject interaction, sensation, experience, time and movement in the space, subjectively. Thus, these necessities constitute the term of "phenomenology". 
While analyzing the main effects of the phenomenological method as percieving the space, this thesis uses comparisons between ocularcentric and phenomenological methods. First of all, the perception of the space with sense and sensation of the users, the change from space to "the place" by the movement, the time and the experience, and memorability are studied theoretically. Secondly, to have the data for the practice of sample space on the theoretical subject, presentation and sale areas of the coffee are chosen because they have long-standing past that is advantageous for the study and, they are super popular nowadays. After some research, five coffee shops have been determined for the practice in Beyoğlu district of Istanbul which served as a bridge during the spread of coffee all over Europe. Then, the surveys have conducted on 20 people to analyze how they have percieved the spaces and to work on what they have remembered about the design of the spaces. 
In the surveys, the spaces having perception elements based on sensation and experience and, the spaces having perception elements based on visual in perceiving space have been used to determine which spaces have had the positive and permanent effects on users' memories. As a result, when the interior not only is pleasing to the eye but also makes it possible to have multi-sensory experience in body and soul integrity, user satisfaction can be totally achieved.