Okul öncesinde kapsayıcı bir sınıf oluşturmada öğretmen çocuk etkileşimi: Öğretmenin bilinçdışı süreçleri ve aktarımsal yanıtlarının incelenmesi
Teacher child interaction in creating a holding preschool classroom:  Investigating unconscious of teachers and their transferential response
Yazar: ELÇİN GÖLBAŞI
Danışman: PROF. DR. ALEV ÖNDER
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aktarımsal yanıt = Transferential response ; Bilinçdışı = Unconscious ; Karşı aktarım = Countertransference ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sınıf oluşumu = Class formation ; Öğretmen-öğrenci etkileşimi = Teacher-student interaction

Özet:
Eğitim, duygusal bileşenleri olan bir süreçtir. Britzman'a göre (2013) eğitim ortamlarında, sevgi, şefkat, otorite ve bağlılık öğretmenin gizli motivasyonlarıdır. Öğretmeni yönlendiren duygular çoğunlukla bilinçdışıdır ve tanımlanamaz durumdadır. Bilinçdışı tepkiler, öğrencinin bir tepkisi, bir ses tonu veya bir olayla tetiklenebilir. Öğretmen hislerini konuşabilmeye başladığında, davranışları anlam kazanır. Konuşulamayan duygular öğretmenin çocukla oynama ve çalışma kapasitesini olumsuz etkiler. Öncelikle kendi duygularını analizle çocuk için zihninde yer açan öğretmen, kapsayıcı bir sınıf ortamı oluşturabilir (Şahin, 2011). Öğretmenin bu kapsayıcı rolü, duyguların analiz edildiği bir ortamda incelenebilir. Geçmiş yaşantılarından dolayı öğretmenler belirli çocuklara karşı önyargılar ya da olumsuz tepkiler geliştirebilirler. Bir önyargıyı veya olumsuz tepkiyi önleyebilen öğretmen, çocuklarla daha sağlıklı ve içten ilişkiler kurabilir. Sınıf öğretmeninin bilinçdışı tepkilerin yükünden kurtulması için eski komplekslerinden arınması ve öğrencilere karşı duygularını analiz etmesi gerekir. Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin aktarımlarını bir dizi odak grupta inceleyerek bilinçdışı duyguları ve bu aktarıma yükledikleri anlamları incelemektir. Böylece öğretmenin daha içten, doğal ve olumlu bir atmosfer oluşturarak öğrenciye sevgi, anlayış, güven, zorluklara dayanabilme ve olumsuz duyguları söze dönüştürebilme kapasitesi aşılayabileceği düşünülmüştür. Okul öncesi öğretmenlerinin kapsayıcı bir sınıf ortamı hazırlayabilmeleri açısından aktarımsal yanıtlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 4 okul öncesi öğretmeniyle 13 hafta süren odak grup toplantıları yapılmıştır. Bu toplantılarda elde edilen veriler 2 psikanalist ve 1 uzman psikolog tarafından yorumlanmış ve bu yorumlar temelinde nitel analizlere dayalı bir araştırma yapılmıştır. Yapılan odak gruplarla okul öncesi öğretmenlerinin aktarımsal yanıtları hakkında bulgular elde edilmiştir.

Abstract:
Education is a process which has emotional components. According to Britzman (2013) love, affection, authority, and attachment are hidden motivations of the teacher in educational settings. Feelings that direct the teacher are mostly unconscious and undefinable. Unconscious reactions can be triggered by a response of the student, a tone of voice, or an event. When the teacher can start to talk her feelings, her behaviors gain meaning. Unspoken feelings adversely affects the capacity of the teachers to play and work with the child. The teacher can create a holding classroom primarily by opening a space in her mind for the student through analyzing her emotions (Şahin, 2011). This container capacity of the teacher can be studied in an environment in which emotions are analyzed. Teachers can develop prejudices or negative attitudes toward certain students due to past experiences. They can establish healthier and more intimate relationships with students when they prevent a prejudice or negative reactions. The classroom teacher should be freed of past complexes and analyze her feelings in order to get rid of the burden of the unconscious reactions. The purpose of this study is to investigate preschool teachers' unconscious feelings and the meaning they attribute to the transferences by examining their own transferences during a focus group. The teacher is expected transmit love, understanding, trust, resiliency and transformation capacity (pain to the word) by creating more intimate and positive atmosphere via this awareness. The purpose is to investigate transferential response of teachers in terms of creating a holding classroom. To realize this, focus groups are gathered with 4 teachers for 13 weeks. Data were interpreted by 2 psychoanalysts and 1 psychologist and a qualitative study was conducted based on these interpretations.