Gönüllü sadelik yaşam tarzı ölçeği geliştirme ve Ankara ili uygulaması
The development of voluntary simplicity lifestyle scale and practice in Ankara province
Yazar: ŞEFİKA AKGÜL
Danışman: PROF. DR. AYBALA DEMİRCİ AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akıllı sadelik = Smart simplicty ; Bilinçli tüketim = Conscious consumption ; Sorumlu tüketim = Responsible consumption ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
"Gönüllü sadelik" kavramı, yaşam ve tüketim üzerinde etkileri olan bir kavramdır. Bu kavram modern çağın getirdiği tüketim çılgınlığına karşı bir tepki olarak ortaya çıkmıştır. Bireyin isteğiyle basit ve mütevazı bir yaşam tarzını benimsemesini ifade eder. Gönüllü sadelik, tüketim alışkanlıklarını sınırlamak, çevreye duyarlılık göstermek ve maddi olmayan değerlere odaklanmak gibi unsurları içeren bir yaşam tarzıdır. Gönüllü sadelik, bireylerin daha mutlu, dengeli ve anlamlı bir yaşam sürmelerine yardımcı olabilecek bir yaklaşım olarak alternatif bir yaşam tarzı sunmaktadır. Bu yaşam tarzının etkileri arasında stresin azalması, daha fazla zaman ve enerjiye sahip olma, daha derin ilişkiler kurma ve çevreye daha duyarlı bir yaşam sürme gibi olumlu sonuçlar bulunmaktadır. Bu tarz bir yaşamı benimseyen bireyler genellikle daha bilinçli ve mutlu bir yaşam sürdüklerini ifade etmektedirler. Bu araştırmanın amacı; tüketicilerin gönüllü sadelik yaşam tarzı davranışlarının belirlenmesine yönelik gönüllü sadelik yaşam tarzı ölçeği geliştirmek ve Ankara ili için bir uygulama yapmaktır. Ölçek geliştirme çalışması 600 tüketici ile gerçekleştirilmiştir. Yapılan ilk AFA sonucunda ölçeğin maddelerinin 12 faktör altında toplandığı görülmüştür. Bu 12 faktörün ölçeğe ilişkin açıkladığı varyans %59,316'dır. Burada bazı faktörlere çok az sayıda maddenin yük verdiği, bazı maddelerin birden fazla faktöre yük verdiği ve bazı yük değerlerinin ise .30'un altında olduğu görülmüş ve bu maddeler ölçekten çıkarılarak AFA tekrarlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda Maddi Sadelik, Ekolojik Farkındalık, Kendine Yeterlilik, Kişisel Gelişim boyutlarından oluşan 4 boyutlu 46 maddelik "Gönüllü Sadelik Yaşam Tarzı Ölçeği" elde edilmiştir. Elde edilen ölçek, Ankara ilinde ikamet eden 1122 tüketiciye uygulanarak araştırma verileri toplanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın amaçları doğrultusunda ölçekten ve alt boyutlarından elde edilen puanların belirlenen demografik değişkenlere göre istatistiksel olarak anlamlı farklılaşma durumu incelenmiştir. Bu bağlamda alt boyuta ait puan dağılımlarının ele alınan bağımsız değişkenin her bir kategorisinde normal olması durumunda, kategori sayısı iki ise ilişkisiz örneklemler için t testi, kategori sayısı ikiden fazla ise ANOVA analizi kullanılmıştır. Ölçümlere ait puan dağılımlarının ele alınan bağımsız değişkenin her bir kategorisinde normal olmaması durumunda, kategori sayısı iki ise ilişkisiz örneklemler Mann Whitney U testi, kategori sayısı ikiden fazla ise Kruskall Wallis testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları; cinsiyet değişkenine göre ekolojik farkındalık, maddi sadelik, kendine yeterlilik ve gönüllü sadelik davranışlarının kadın tüketiciler tarafından daha fazla uygulandığını, medeni durum değişkenine göre ekolojik farkındalık ve gönüllü sadelik davranışlarının evli tüketicilerde daha fazla uygulandığını, çocuk sahibi olan tüketicilerin ekolojik farkındalık ve gönüllü sadelik davranışlarını çocuk sahibi olmayan tüketicilere göre daha fazla sergilediğini göstermektedir. Bununla beraber düzenli olarak kitap okuma alışkanlığı olan tüketicilerin, kitap okuma alışkanlığı olmayan tüketicilere göre ekolojik farkındalık, maddi sadelik, kendine yeterlilik, kişisel gelişim ve gönüllü sadelik davranışlarını daha fazla gösterdikleri tespit edilmiştir. Bu çalışmada geliştirilen ölçeğin ve uygulanmasından elde edilen bulguların gönüllü sadelik yaşam tarzına yönelik gelecekte yapılacak çalışmalara yol gösterici olması beklenmektedir.

Abstract:
The concept of "voluntary simplicity" is one that impacts lifestyle and consumption. This concept has emerged as a reaction to the consumption frenzy brought about by the modern age. It refers to the individual's adoption of a simple and modest lifestyle by choice. Voluntary simplicity is a lifestyle that includes elements such as limiting consumption habits, showing environmental sensitivity, and focusing on non-material values. Voluntary simplicity offers an alternative lifestyle approach that can help individuals lead a happier, more balanced, and meaningful life. The effects of this lifestyle include positive outcomes such as reduced stress, having more time and energy, forming deeper relationships, and living a more environmentally conscious life. Individuals who adopt this lifestyle generally report living a more conscious and happy life. The aim of this research is to develop a voluntary simplicity lifestyle scale to determine the behaviors of consumers towards a voluntary simplicity lifestyle and to conduct an application for the province of Ankara. The scale development study was carried out with 600 consumers. The initial exploratory factor analysis (EFA) revealed that the items of the scale were grouped under 12 factors. The variance explained by these 12 factors regarding the scale is 59.316%. It was observed that some factors had very few items contributing to them, some items contributed to more than one factor, and some contribution values were below .30, leading to the removal of these items from the scale and the repetition of the EFA. As a result of the analyses, the 4-dimensional, 46-item "Voluntary Simplicity Lifestyle Scale" consisting of Material Simplicity, Ecological Awareness, Self-Sufficiency and Personal Development dimensions was obtained.  Administering the resulting scale to 1122 consumers residing in the province of Ankara, the research data was collected. The research is in a relational survey model. Statistically meaningful differentiation referring to the determined demographic variables of scores obtained from the scale and its sub-dimensions in line with the research objectives was examined. In this context, if the score distributions of the sub-dimension were normal within each category of the independent variable considered, a t-test for independent samples when there are two categories and ANOVA analysis when there are more than two categories was used. If the score distributions were not normal within each category of the independent variable considered, the Mann-Whitney U test was used for categories with two groups, and the Kruskal-Wallis test was used for categories with more than two groups. The research results show that women apply ecological awareness, material simplicity, self-sufficiency, and voluntary simplicity behaviors more according to the gender variable; according to the marital status variable, ecological awareness and voluntary simplicity behaviors were found to be more common among married consumers and consumers with children exhibited more ecological awareness and voluntary simplicity behaviors compared to those without children. Furthermore, consumers who regularly read books showed more ecological awareness, material simplicity, self-sufficiency, personal development, and voluntary simplicity behaviors compared to those who do not have a habit of reading books. It is expected that the scale developed in this study and the findings obtained from its application will guide future studies on the voluntary simplicity lifestyle.