Sağlık Bilimleri üniveritesi Gülhane Hemşirelik Fakültesi öğrencilerinde ortoreksiya nervoza sıklığının ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Determination of the frequency of orthorexia nervosa and related factors in Health Sciences University Gülhane Faculty of Nursing Students
Yazar: BÜŞRA BOZOĞLAN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ÇAMUR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Besin etiketi = Food label ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Sosyal medya = Social media ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Hemşirelik Fakültesi öğrencilerinde ortoreksiya nervoza (ON) sıklığının ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Literatürde ortoreksiya nervoza ile ilişkisi açısından daha önce çalışılmamış konular olan sosyal medya bağımlılığı ve besin etiketi okumayla ilgili faktörler de değerlendirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipte olan bu araştırma, Ankara ilinde bir devlet üniversitesinin hemşirelik fakültesinde öğrenim gören 343 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Toplam öğrenci sayısı 603 olup, minimum örneklem büyüklüğü 235 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın verileri 5 Ekim 2021 tarihinde, araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) ve ORTO-11 Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde dağılımları, ki-kare Testi, Mann Withney U Testi, Kruskall Wallis Testi ve Logistik Regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: ORTO-11 Ölçeği ortalama puanı 27,1±3,6'dır. Öğrencilerin %43,1'inin ON eğilimi gösterdiği bulunmuştur. Öğrencilerinin yaş ortalaması 19,8±1,4, günde sosyal medyada geçirilen süre ortalama 3,5±1,9 saat bulunmuştur. Katılımcıların %64,7'si besin etiketlerini okumaktadır. Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ortalama puanı 17,1±5,8 olup katılımcıların %48,4'ünün yüksek bağımlılık düzeyindedir. Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği ortalama puanı 73,4±10,2 olup öğrencilerin %74,1'i 64-84 puan alarak sağlıklı beslenmek konusunda yüksek tutum göstermektedir. Besin etiketini okuyanlarda; besin etiketlerinde organik ibaresini, katkı maddesi ve içindekiler bölümünü her zaman okuyanlarda; kronik hastalığı olanlarda; doktor tavsiyesi dışında besin desteği kullananlarda; herhangi bir zaman diyet yapanlarda; sosyal medyada beslenme ile ilgili kişi ya da sayfa takip edenlerde; sağlıklı beslenme konusunda sağlık meslek grubundan (doktor, hemşire vb) bilgi edinenlerde; SBİTÖ ölçeğine göre ideal düzeyde yüksek tutum gösterenlerde ortorektik eğilimi diğer gruplardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fazla bulunmuştur (p<0,05).
v
Sonuç: Topluma sağlık eğitimi veren ve sağlık hizmeti sunan önemli bir meslek grubu olan hemşirelerin sağlıklı beslenme konusunda doğru bilgiye ve davranışlara sahip olmaları önemlidir. Katılımcılarda saptanan %43,1 ortorektik eğilimi oldukça yüksektir. Hemşirelerde sağlıklı beslenmenin takıntı haline dönüşmesi, toplumu doğru bilgilendirmelerinin de önüne geçebilir. Bu nedenle eğitimleri süresince sağlıklı beslenme konusunda doğru ve yeterli eğitim almaları sağlanmalıdır.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the frequency of Orthorexia Nervosa (ON) and related factors in Nursing Faculty students. Factors related to social media addiction and food label reading, which have not been studied before in terms of their relationship with ON in the literature, were also evaluated.
Materials and Methods: This descriptive study was conducted with 343 students studying at the nursing faculty of a state university in Ankara. The total number of students was 603 and the minimum sample size was calculated as 235. The data of the study were collected on October 5, 2021, using a questionnaire prepared by the researcher, Bergen Social Media Addiction Scale, Attitude towards Healthy Eating Scale (SBIÖ) and ORTO-11 Scale. Number, percentage distributions, chi-square test, Mann Withney U Test, Kruskall Wallis Test and Logistic Regression analysis were used to evaluate the data.
Results: The mean score of the ORTO-11 Scale is 27.1±3.6. It was found that 43.1% of the students showed ON tendency. The mean age of the students was 19.8±1.4, and the average time spent on social media per day was 3.5±1.9 hours. 64.7% of the participants read the food labels. Bergen Social Media Addiction Scale mean score is 17.1±5.8, and 48.4% of the participants are at high addiction level. The mean score of the Attitudes towards Healthy Eating Scale is 73.4±10.2, and 74.1% of the students show a high attitude towards healthy eating by getting 64-84 points. Those who read the food label; Those who always read the organic phrase, additive and ingredients section on the food labels; in those with chronic diseases; those who use nutritional support other than doctor's advice; those who are on a diet at any time; those who follow a person or page related to nutrition on social media; those who obtain information about healthy nutrition from the health profession group (doctor, nurse,
vii
etc.); According to the SBIÖ scale, ON tendency was found to be statistically significantly higher in those with ideally high attitudes than the other groups (p<0.05).
Conclusion: It is important that nurses, who are an important professional group that provides health education and health services to the society, have the right knowledge and behaviors about healthy nutrition. The orthorexia tendency of 43.1% of the participants was quite high. The fact that healthy eating becomes an obsession may prevent them from informing the society correctly. For this reason, they should be provided with the right and adequate training on healthy nutrition during their education.