İş güvenliği eğitimlerinde sanal gerçeklik uygulamalarının kullanılmasının iş güvenliği uzmanları açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the use of virtual reality applications in occupational safety trainings in the terms of occupational safety specialists
Yazar: NİSANUR ODACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE ENSARİ ÖZAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sanal gerçeklik = Virtual reality ; İş güvenliği = Work safety ; İş güvenliği uzmanı = Occupational safety specialist ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Bu çalışma iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında çalışanların daha anlaşılır ve kalıcı bilgiler oluşturulması amacıyla sanal gerçeklik uygulamalarıyla verilmesi önerilen eğitimlerin iş güvenliği uzmanları açısından nasıl değerlendirildiğini incelemiştir. Çalışma iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının iş güvenliği eğitimlerinde sanal gerçeklik uygulamalarının kullanılmasına yönelik görüşlerini ortaya çıkarmayı amaçlamıştır.     
Araştırmada uzmanlar 5'li likert tipi anket ölçeği ile değerlendirilmiştir. Uzmanlardan ankette oluşturulmuş 10'u demografik bilgilerden oluşan toplam 38 soruya cevap vermeleri istenmiştir.  Anket soruları SPSS 22.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Soru gruplarının faktör yapısının tespiti için açıklayıcı faktör analizi, iki oransal değişkenin karşılaştırılması için ki-kare testi kullanılmıştır. İki evreden oluşan gruplar için bağımsız t-testi, üç evreden oluşan grupların karşılaştırılması için varyans analizi kullanılmıştır.  
Analiz sonuçlarına göre sanal gerçeklik uygulamalarını daha önceden duyan, deneyimleyen, eğitimlerinde kullanan ve kullanmak isteyen uzmanların sanal gerçeklik uygulamalarını değerlendirme düzeyleri arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Ankete katılan uzmanların yaş aralıkları analiz edildiğinde ise teknolojiyi yakından takip eden 20-30 yaş aralığındaki genç uzmanların sanal gerçeklik uygulamalarını değerlendirme düzeyleri arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Çalışma sonucuna göre demografik bilgiler haricindeki 28 sorunun güvenilirlik düzeyinin 0,96 bulunmuştur. Bu da sonuç ölçeğinin çok güvenilir düzeyde ve geçerliliğinin olduğunu ifade etmektedir.
Sanal gerçeklik uygulamaları eğitimlere alternatif değil destekleyici olarak düşünülmelidir. Bu eğitimler soyut olarak verilen eğitimlerin somutlaştırılmasını iş güvenliği eğitimlerinin daha etkin halde gerçekleştirilmesini sağlayacaktır. Bunun sonucunda tehlike ve risk algısı artacağı düşünülen çalışanların yaralanmalara ve ölümlere neden olabilecek kazaların sayısını azalacaktır.

Abstract:
This study examined how the trainings, recommended to be given by virtual reality applications in order to create more understandable and permanent information for employees within the scope of occupational health and safety law were evaluated in terms of occupational health and safety experts. The study aimed to reveal the opinions of occupational health and safety experts regarding the use of virtual reality applications in occupational safety training.
In the research, the experts were evaluated with a 5-point Likert type questionnaire scale. Experts were asked to answer a total of 38 questions, 10 of which were about demographic information.  Survey questions were analyzed with SPSS 22.0 package program. 
Explanatory factor analysis was used to determine the factor structure of the question groups, and the chi-square test was used to compare two proportional variables. Independent t-test was used for groups consisting of two stages and variance analysis was used to compare groups consisting of three stages.       
According to the results of the analysis, a significant difference was found between the levels of evaluation of virtual reality applications by experts who have previously heard, experienced, used and wanted to use virtual reality applications. When the age ranges of the experts participating in the survey were analyzed, a significant difference was found between the levels of evaluation of virtual reality applications of young experts between the ages of 20-30 who closely follow the technology. According to the results of the study, the reliability level of 28 questions, excluding demographic information, was found to be 0.96. This means that the outcome scale is very reliable and valid.
       Virtual reality applications should be considered as supportive, not alternative to training. These trainings will ensure the concretization of the abstract trainings and more effective realization of occupational safety trainings. As a result, with increased perception of danger and risk of the employees, the number of accidents that cause injuries and deaths of the employees will decrease.