Vatandaşlık ve demokrasi eğitimi programının yaratıcı drama ve diğer etkileşimli öğretim yöntemleri ile uygulanmasının akademik başarıya ve demokratik değerlere bağlılığa etkisi
The effect of the implementation of citizenship and democracy education curriculum with creative drama and other interactive teaching methods on academic achievement and loyalty to democratic values
Yazar: ÖZGÜR ULUBEY
Danışman: PROF. DR. F. DİLEK GÖZÜTOK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Demokratik değerler = Democratic values ; Değerler = Values ; Drama = Drama ; Etkileşimli öğretim teknikleri = Interactive teaching techniques ; Vatandaşlık eğitimi = Citizenship education ; Yaratıcı drama = Creative drama ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada, yaratıcı drama ve diğer etkileşimli öğretim yöntemleri
kullanılarak Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Ders Programının (VDEDP)
uygulanması sonucu öğrencilerin akademik başarılarının, demokratik değerlere
bağlılıklarının, başarılı öğrencilerin başarıları olma nedenlerinin belirlenmesi ve
program önerisi yapılması amaçlanmıştır.
Araştırmada, karma yöntem desenlerinden "İç İçe Deneysel Desen"
kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun çalışma grubunu, Çankaya İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğüne bağlı bir okulun sekizinci sınıfında öğrenim gören 80 öğrenci
oluşturmuştur. Bu öğrencilerin 30'u deney, 28'i kontrol 1 ve 22'si kontrol 2 grubunda
yer almıştır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunu ise, deney grubu
öğrencilerinin tamamı oluşturmuştur. Nicel verilerin toplanmasında, "İlköğretim
Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi Dersi Başarı Testi" (İVDEDBT) ile "Demokratik
Değerlere Bağlılık Ölçeği" (DDBÖ) kullanılmıştır. Nitel verilerin toplanması için "Yarı
Yapılandırılmış Görüşme Formu"ndan yararlanılmıştır. İVDEDBT'nin
uygulanmasından elde edilen veriler, "Karışık Ölçümler İçin İki Faktörlü ANOVA",
DDBÖ'den elde edilen veriler, "Wilcoxen İşaretli Sıralar" ve "Mann Withney U"
testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise, iki döngüde kodlanarak analiz
edilmiştir. Birinci döngüde; açık, invivo ve betimsel kodlama, ikinci döngüde, örüntü ve
eksen kodlama yapılmıştır.
Araştırma sonucunda, yaratıcı drama ve diğer etkileşimli öğretim yöntemleri ile
zenginleştirilen VDEDP MEB tarafından hazırlanan etkinlik temelli VDEDP'ye göre öğrencilerin başarılarını arttırmada ve onlarda demokratik değerlere bağlılık
oluşturmada daha etkili olduğu belirlenmiştir.
Deney grubunda yer alan öğrencilerle yapılan görüşmelerde, öğrencilerin
başarılarının altında yatan nedenler belirlenmeye çalışılmıştır. Öğrenciler, yaratıcı
drama ve diğer etkileşimli öğretim yöntemlerinin dersin konularını yaparak yaşayarak
ve daha kolay öğrenmelerini sağladığını, yöntemin canlandırma aşamasının öğretici ve
yaşama hazırlayıcı olduğunu, dersi eğlenceli ve ilgi çekici hale getirdiğini ve derse
katılımı arttırdığını belirtmişlerdir. Yaratıcı drama yöntemi ve etkileşimli öğretim
yöntemleri ile yaratıcılıklarının ve hayal güçlerinin geliştiğini, öğrendiklerini
anladıklarını, anlamlandırdıklarını ve öğrendiklerinin farkına vardıklarını ifade
etmişlerdir. Ayrıca, özgüvenlerinin, sorumluluk duygularının ve derse yönelik
tutumlarının geliştiğini, öğrenmeye ilişkin inanç ve isteklerinin arttığını belirtmişlerdir.
Deney grubundaki öğrencilerin İVDEDBT'den aldıkları puanlar incelendiğinde,
insan hak ve özgürlüklerine, demokrasi kültürüne ve bireyin sorumluluklarına ilişkin
ders kazanımlarının çoğuna ulaştıkları belirlenmiştir. Yapılan görüşmelerde de
öğrencilerin temel insan hak ve özgürlüklerini ve sorumluluklarını öğrendikleri,
öğrencilerde demokrasi kültürü oluştuğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, araştırmanın nitel
kısmında elde edilen verilerin nicel kısmından elde edilen verileri desteklediğini
göstermektedir.
Araştırma sonuçları doğrultusunda, MEB tarafından geliştirilen VDEDP'nin
yaratıcı drama ve diğer etkileşimli öğretim yöntemlerinin daha sonraki yıllarda farklı
isimlerle farklı kademelerde verilmesi olası insan hakları, demokrasi ve vatandaşlık
eğitimi gibi derslerde kullanılması önerilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine students' academic
achievement, their loyalty to democratic values and the reasons for achievement of the
successful students, and to suggest a draft curriculum through the implementation of the
Citizenship and Democracy Education Curriculum by using creative drama and other
interactive teaching methods.
This research utilizes the "Experimental Embedded Design" that is a mixed
methods research design. The participants of the quantitative part of the research are
composed of 80 eight graders in a school affiliated to the Çankaya District Directorate
of National Education. 30 students are involved in the experimental group, 28 students
are involved in the control group 1, and 22 students are involved in the control group 2.
The experimental group and the control group 1 were taught by the researcher, and the
control group 2 was taught by the teacher that was teaching the citizenship and
democracy education course. The participants of the qualitative part of the research are
composed of all of the students in the experimental group. The quantitative data was
collected through the "Primary Citizenship and Democracy Education Test" and the
"Loyalty to Democratic Values Scale". The qualitative data was constructed through the
"Semi-Structured Interview Form". The data obtained through the PCDET was
analyzed using the "Two-Way Mixed Analysis of Variance (ANOVA)", and the data
obtained through the LDVS was analyzed using the "Wilcoxon Signed-Rank Test" and
the "Mann-Whitney U Test". The qualitative data was analyzed in two coding cycles.
Open coding, in-vivo coding and descriptive coding were utilized in the first cycle
coding process, and pattern coding and axial coding were utilized in the second cycle
coding process.
As a result of the research, it is found out that the Citizenship and Democracy
Education Curriculum enriched by creative drama and other interactive teaching
methods is more effective than the task-based Citizenship and Democracy Education
Curriculum developed by the Ministry of National Education in improving the students'
achievement levels and increasing their LDVS scores.
The interviews that were conducted with the students in the experimental group
are aimed at investigating the factors that positively affect the students' achievement
levels. The students stated that creative drama and other interactive teaching methods
enabled them to learn the course content with a hands-on/minds-on experience and in an
easier way, and that the animation part of the method was informative, prepared them
for the real life, provided them with an enjoyable and interesting learning atmosphere
and increased their participation. The students expressed that the creative drama method
developed their creativity and imagination, and they could understand, comprehend and
be aware of what they learned. They also stated that their self-confidence, sense of
responsibility and course attitude was developed, and their willingness to learn was
increased.
The PCDET scores of the students in the experimental group indicate that the
students could achieve most of the course outcomes related to human rights and
freedoms, democracy culture, and individual responsibilities. In the interviews the
students also stated that they learned basic human rights, freedoms and responsibilities,
and that they embraced democracy culture. These results demonstrate that the
qualitative research data is in line with the quantitative research data.
Based on the research results, it is suggested that the curriculum developed by the
Ministry of National Education is enriched by the creative drama and other interactive
teaching methods, and that the creative drama method is utilized in the future courses
such as human rights, democracy and citizenship education that may be incorporated
into the curriculum with a different course title in different education levels.