Kişi iş uyumu ve iş stresinin örgütsel vatandaşlık üzerine etkisi: Çanakkale serbest muhasebeci mali müşavirler ve muhasebe bürosunda çalışanlar üzerine bir araştırma
The effect of person-job harmonization and job stress on organizational citizenship: A research on Çanakkale self accountant and financial advisors and workers in accounting offic
Yazar: HASAN MERT IŞIK
Danışman: PROF. DR. METİN ATMACA
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzün işletmelerinde kişi iş uyumu ve iş stresinin örgütsel vatandaşlık
davranışlarını etkilediği görülmektedir. Bunun nedeni kişi iş uyumunun çalışanların
örgütsel vatandaşlık davranışlarında olumlu etkiye neden olması, iş stresinin de çalışanları
daha fazla ılımlı olmaya yönlendirmesidir. Bu noktada araştırmanın temel amacı
Çanakkale ilindeki muhasebe meslek mensupları arasındaki kişi – iş uyumu ve iş stresinin
örgütsel vatandaşlık davranışıyla ilişkisini belirlemektir. Sözkonusu ilişkinin ne şekilde
gerçekleştiğini tespit etmek açısından literatür kapsamınsa farklı araştırmalar bulunmakla
beraber, muhasebe meslek mensupları arasında gerçekleştirilen araştırmaların adedi çok az
sayıdadır. Sözkonusu araştırma literatür içeriğinde bulunan konu ile ilgili eksikliğin
giderilmesine destek vereceği öngörülmektedir. Sözkonusu destekle muhasebe mesleğinde
kişi iş uyumu ve iş stresinin örgütsel vatandaşlık davranışlarına olumlu etkisinin
gerçekleşeceği düşünülmektedir. Araştırma beş bölümünden oluşmaktadır. Birinci
bölümde araştırmanın girişi yer almaktadır. İkinci bölümde kişi-iş uyumu tanımı türleri ve
kritelerine yer verilmiştir. Stres kavramı stresin belirtileri türleri yer almaktadır. Örgütsel
vatandaşlığın tanımı ve boyutları yer almaktadır. Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi/
materyal ve yöntem yer almaktadır. Dördüncü bölümde Çanakkale İlinde muhasebe meslek
mensupları üzerinde yapılan saha çalışmasına ait bulgulara yer verilmektedir. Katılımcılara
yapılan Likert tipi anket çalışması ve verilerin analizi bu bölümde bulunmaktadır. Beşinci
bölümde araştırmanın sonuçlarına yer verilmiştir. Çanakkale ilinde 301 muhasebe meslek
mensubuna anket uygulanmıştır. Elde edilen verilere SPSS 22.0 paket programı ile
güvenilirlik analizi, ortalama, faktör analizi, bağımsız örneklem T testi, Anova, regresyon
ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Gerçekleştirilen analizlerin neticesinde kişi iş
uyumlarının örgütsel vatandaşlık davranışları, nezaket, vicdanlılık ve sivil erdemi
etkilediği, iş stresinin ise örgütsel vatandaşlık davranışı alt boyutu centilmenliği olumsuz
olarak etkilediği saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Muhasebe Mesleği Mensubu, Kişi-İş Uyumu, İş Stresi,
Örgütsel Vatandaşlık.

Abstract:
In today's businesses, it is seen that person-job adaptation and job stress affect
organizational citizenship behaviors. The reason for this is that person-job fit has a positive
effect on employees' organizational citizenship behaviors, and job stress leads employees
to be more moderate. At this point, the main purpose of the research is to determine the
relationship between person-job fit and job stress among the accountants in Çanakkale
province with organizational citizenship behavior. Although there are different studies
within the scope of the literature in order to determine how the said relationship takes
place, the number of studies conducted among professional accountants is very few. It is
envisaged that the research in question will support the elimination of the deficiency in the
literature on the subject. With this support, it is thought that the positive effect of job
adjustment and job stress on organizational citizenship behaviors in the accounting
profession will be realized. The research consists of five parts. In the first part, there is the
introduction of the research. In the second part, the definition types and criteria of person-
job fit are given. The concept of stress includes types of symptoms of stress. The definition
and dimensions of organizational citizenship are included. In the third part, the
method/material and method of the research are included. In the fourth chapter, the
findings of the field study conducted on accountants in Çanakkale are given. The Likert-
type survey conducted with the participants and the analysis of the data are included in this
section. In the fifth chapter, the results of the research are given. A questionnaire was
applied to 301 professional accountants in Çanakkale. Reliability analysis, mean, factor
analysis, independent sample T-test, Anova, regression and correlation analyzes were
performed on the obtained data with SPSS 22.0 package program. As a result of the
analyzes carried out, it was determined that person-to-work adaptations affect
organizational citizenship behaviors, courtesy, conscientiousness and civic virtue, while
job stress negatively affects organizational citizenship behavior sub-dimension
sportsmanship.
Keywords: Accountant, Person-Job Harmony, Job Stress, Organizational Citizenship