5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında iç denetim faaliyetinde şeffaflık: Uygulamada ortaya çıkan sorunlar ve çözüm önerileri
Transparency in audit activities within the scope of Public Financial Management and Control Law no. 5018: Problems arising in practice and solution proposals
Yazar: MEHMET EKMEKÇİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ETHEM TAŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Denetim = Control ; Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu = Public Financial Management and Control Law ; İç denetim sistemi = Internal control system ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
1980'li yıllar ve sonrasında kamu yönetiminde, geleneksel kamu yönetimi
anlayışından uzaklaşılarak yerine yeni kamu yönetimi ve yönetişim anlayışı
egemen olmaya başlamıştır. Yeni kamu yönetimi ve yönetişim anlayışının
ilkelerinden olan şeffaflık bu süreçte önem kazanmıştır. Yönetimin olduğu her
yerde yönetimin bir fonksiyonu olan denetim de vardır. Yönetimin
fonksiyonlarından olan denetimin sonuçlarının şeffaflık kapsamında kamuoyu ile
paylaşılması önemlidir. Bu bağlamda genel olarak denetim, özelde ise iç denetim
etkili bir araçtır. Bu çalışmada, iç denetim faaliyetinin, uygulamada yeni kamu
yönetimi ve yönetişim anlayışının gerektirdiği ölçüde şeffaf olup olmadığı ve iç
denetçilerin, iç denetim faaliyetine ve şeffaflığa ilişkin algılarının ne olduğu
sorularına cevap aranmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi izlenmiş,
vaka çalışması yöntemi benimsenmiştir. Derinlemesine mülakat tekniğinin
kullanıldığı araştırmada, amaçlı örneklem tekniği ile seçilen 50 katılımcı ile
görüşülmüştür. Tamamı iç denetçilerden oluşan katılımcılardan 16'sı belediyede,
2'si il özel idaresinde, 25'i üniversitede ve 7'si bakanlık ve genel müdürlükte
görevlidir.
Yarı yapılandırılmış ve gelişmeci soru tekniği kullanılarak yürütülen
araştırmada verileri, katılımcıların iç denetim faaliyeti ve şeffaflığa ilişkin algıları ve iç denetim faaliyetine ilişkin sorunlar oluşturmaktadır. Veriler, "iç denetçilerin,
şeffaflığa ilişkin algıları", "iç denetçilerin, iç denetim faaliyetine ilişkin algıları",
"kurumsal ilişkiler", "iç denetçinin yönetsel süreçlere katkısı", "iç denetim
faaliyetinin şeffaflığa katkısı", "sorunlar" ve "öneriler" temaları ekseninde
değerlendirilmiştir. Bu kapsamda niteliği gereği tamamen açık bir şekilde
yürütülemeyeceği kabul edilebilen iç denetim faaliyeti, kanunlarla korunan
devletin güvenliği ve bazı kişisel bilgiler dışında şeffaf olabilir. Diğer yandan iç
denetim faaliyeti sonucu ulaşılan bilgiler güvenilir değilse, bunların şeffaflık
kapsamında paylaşılmasının da bir anlamı yoktur. Bu noktada ulaşılan ve
paylaşılan bilgilerin güvenilirliğinin sağlanabilmesi için, denetimin de denetime
açık olması gerekebilir. Bu araştırmanın sonucunda, 5018 sayılı kanun gereği
yapılan iç denetim faaliyetinin uygulamada yeni kamu yönetimi ve yönetişim
anlayışının gerektirdiği kadar şeffaf olmadığı ve iç denetçilerin büyük
çoğunluğunun yeni kamu yönetimi ve yönetişim anlayışının gerektirdiği şeffaflık
ilkesini benimsemedikleri sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yeni Kamu Yönetimi, Şeffaflık, İç Denetim

Abstract:
1980's and after, a new understanding of public administration and
governance started to dominate the public administration instead of the traditional
public administration understanding. Transparency, which is one of the principles
of the new public management and governance understanding, has gained
importance in this process. Wherever there is management, there is also control,
which is a function of management. It is important to share the results of the audit,
which is one of the functions of the management, with the public within the scope
of transparency. In this context, audit in general and internal audit in particular is
an effective tool. In this study, internal audit activity, In practice, it is aimed to
reveal whether the new understanding of public management and governance is as
transparent as required, and how internal auditors' perceptions about internal
audit activity and transparency are. In the research, qualitative research method
was followed and the case study method was adopted. In the study, in which the indepth interview technique was used, 50 participants selected by purposeful
sampling technique were interviewed. 16 of the participants, all of which are
internal auditors, are working in the municipality, 2 in the special provincial
administration, 25 in the university and 7 in the ministry and general directorate.
In the research conducted using semi-structured and progressive question
technique, the data creates problems regarding the perceptions of the participants
regarding the internal audit activity and transparency and the internal audit
activity. Data include "perceptions of internal auditors regarding transparency",
"perceptions of internal auditors about the internal audit activity", "corporate
relations", "contribution of the internal auditor to managerial processes", "the
contribution of the internal audit activity to transparency", "problems" and "suggestions". It has been evaluated on the axis of their themes. In this context, the
internal audit activity, which can be accepted as not being carried out completely
openly by its nature, should be as transparent except for the security of the state
protected by law and some personal information. On the other hand, if the
information obtained as a result of internal audit activities is not reliable, there is
no point in sharing them within the scope of transparency. At this point, the audit
may also need to be open to audit to ensure the reliability of the information that is
reached and shared. As a result of this research, the requirement of the Law No.
5018, internal audit activity requires the understanding of new public management
and governance is not as transparent as in practice, it is concluded that the
majority of the required transparency of governance and new public management
and the internal auditors that they do not have an understanding.

Keywords: New Public Management, Transparency, Internal Audit