Çiğ  süte katılan trisodyum sitrat, hidrojen peroksit, sodyum bikarbonat, sodyum hidroksit ve üre gibi katkı maddelerinin ATR-FTIR spektro-kemometrik yöntemler ile saptanması
Determination by ATR-FTIR spectro-chemometric methods of trisodium citrate, hydrogen peroxide, sodium bicarbonate, sodium hydroxide and urea added to raw milk
Yazar: ALİ CEYLAN
Danışman: PROF. DR. SULHATTİN YAŞAR
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Gıda Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Hidrojen peroksit = Hydrogen peroxide ; Kemometri = Chemometrics ; Kızılötesi spektrum = Infrare spectrum ; Sodyum bikarbonat = Sodium bicarbonate ; Tağşiş = Debasement ; Trisodyum sitrat = Trisodium citrate ; Çiğ süt = Raw milk

Özet:
Bu tez çalışmasında, süte bilenen miktarlarda katılmış olan katkı maddelerinin konsantrasyon düzeyleri kızıl ötesi spektro-kemometrik yöntemler kullanılarak tayin edilmiştir. Trisodyum sitrat, üre, sodyum bikarbonat, sodyum hidroksit ve hidrojen peroksit süt tağşişinde kullanılmıştır. En yüksek doğrulama regresyon katsayısını (R2) üreten ve tahmine ait hatanın minimum olduğu model seçilmiştir.  
Bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlara göre, süte % 0,1; 0,2; 0,3 ve 0,4 oranlarında katılan trisodyum sitrat  düzeyleri oldukça hızlı ve hassas bir şekilde tahmin edilmiştir. Kalibrasyon modeli regresyon katsayısı r2 = % 99,4 ve doğrulama modeli regresyon katsayısı R2= % 94,9 olarak saptanmıştır. 
Süte % 0,5; 0,6; 0,7 ve 0,8 oranlarında katılan üre düzeyleri de benzer şekilde tespit edilmiştir. Bu tağşiş unsuru için kalibrasyon modeli regresyon katsayısı r2 = % 99,4 ve doğrulama modeli regresyon katsayısı R2= % 99,1 şeklindedir. 
Süte  % 0,1; 0,15 ve 0,2 oranlarında katılan sodyum bikarbonat düzeyleri kabul edilebilir hassasiyette tahmin edilmiştir. Bu tağşiş unsuru için kalibrasyon modeli regresyon katsayısı r2 =  % 92 ve doğrulama modeli regresyon katsayısı R2= % 74,4 olarak elde edilmiştir. Bu sebeple, sodyum bikarbonat ile tağşiş edilen sütlerin kızıl ötesi spektro-kemometrik yöntemle tespitinin düşük olduğu görülmektedir.
Süte  % 0,05; 0,1 ve 0,15 oranlarında katılan sodyum hidroksit düzeyleri başarılı bir şekilde tahmin edilmiştir. Bu tağşiş unsuru için kalibrasyon modeli regresyon katsayısı r2 = % 99,4 ve doğrulama modeli regresyon katsayısı R2=% 93,3 gibi başarılı bir neticeye ulaşılmıştır. 
Aynı metod ile % 0,05; 0,06 ve 0,07 oranlarında hidrojen peroksit içeren çiğ sütlerinde düşük hassasiyetli sonuçlar elde edilmiştir (r2=% 93,4 ve R2=% 73,1).

Abstract:
In this study, different additives were added to raw cow's milk at different rates and the detectability of these additives using spectro-chemometric tools and methods was studied. Trisodium citrate, urea, sodium bicarbonate, sodium hydroxide and hydrogen peroxide were used. By providing input to raw milk, ATR FTIR spectra were processed with chemometric methods for determination according to rates of  0,1 %; 0,2 %; % 0,3 % and 0,4 % trisodium citrat.  For this additive, a successful result of 99.4% in the calibration set and 94.9% in the verification set was obtained.
Another study was carried out to determine the urea in raw milk rates of % 0,5; % 0,6; % 0,7; % 0,8. For this additive, 99.4 % accuracy was achieved in the calibration set and 99.1% in the validation set.
By providing sodium bicarbonate input to raw milk, ATR FTIR spectra were processed by chemometric methods for its determination according to rates of 0.1%; 0.15% and 0.2%. For this additive, 92% results in the calibration set and 74.4% in the verification set were obtained. According to these results, it is seen that the repeatability of this model is low.
Sodium hydroxide was added to raw milk and ATR FTIR spectra were processed by chemometric methods for its determination to rates of 0.05%; 0.1% and 0.15%. In the samples where this additive was entered, a successful result such as 99.4% in the calibration set and 93.3% in the verification set was achieved.
The same working method was applied to raw milk containing hydrogen peroxide that contains of rates 0.05%; 0.06% and 0.07% and results were obtained as 93.4% in the calibration set and 73.1% in the validation set.