Kant ahlakında saygı kavramı
The Concept of respect in Kant`s ethics
Yazar: GÜLAY ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERTUĞRUL RUFAYİ TURAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sistematik Felsefe ve Mantık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
ÖZETKant felsefesinin çıkış noktası geleneksel metafizik anlayışların eleştirisiylebaşlar. Kant'ın amacı sentetik apriori bilgilerin olanağına metafizikte de ulaşmaktır.Bu nedenle Kant, aynı doğrulanabilirlik veya yanlışlanabilirlik olanağına sahipbilgiler öne süren ussalcıları ve deneycileri eleştirerek, usun sınırlarını çizmeye vemetafiziğin olanaklı bir bilim olduğunu göstermeye çalışır. nsan bilgisinin ancakfenomenlerle sınırlı olduğu ve numen alanının bilgisine insan usunun ulaşamayacağıdüşüncesi, usun ideleri olan ruh, Tanrı ve özgürlük kavramlarının olanaklılığıproblemini de beraberinde getirir. Çalışmanın birinci bölümü bu problem üzerineodaklanmıştır.Kant ahlak felsefesinde özgürlüğün olanaklı olduğunu, görüngü dünyasındapratik usun koşulları içinde göstermeye çalışır. Numen alanına ait özgürlüğün, insaneylemleriyle görüngüler alanında olanaklılığının sergilenmesi, Tanrı ve ruh idelerininolanaklılığını bu ideye bağlı olarak beraberinde getirir. Ahlak alanında sentetikapriori yargılar olan ahlak yasasıyla, özgürlük ve ahlaki kişilikle olanaklı hale gelir.Kant'a göre ahlaki değer, istemenin yalnızca yasa tarafından belirlenip, eylemlerinyasaya duyulan saygıdan dolayı gerçekleştirilmesiyle mümkündür. Kant ahlakınıntemel kavramları olan iyi isteme, ödev, ahlak yasası ve özgürlük kavramlarıarasındaki bağın gösterilmesi, yasaya saygı duygusunda kendini gösteren ahlakibireyin oluşumunu anlamak açısından önemlidir. Bu nedenle bu çalışmanın ikincibölümünde bu kavramların bir açımlanması yapılmıştır.Saygı, ahlak yasasına duyulan bir duygu olarak diğer tüm eğilim, duygu ve104arzulardan farklıdır. Ahlak yasası, saygı duygusu nedeniyle istemeyi belirlemektedir.Saygının bir duygu olarak özelliği ve ahlaki değer ve eylem üzerindeki belirleyiciliğiçalışmanın üçüncü bölümünün konusudur. Bu bölümde ayrıca saygının nasıl birinsanlık idesi haline geldiği gösterilmeye çalışılmıştır. Bir duygu olarak ortaya çıkan,evrenselleştirilebilir ilkelere güdü sağlayan saygı kavramı, Kant ahlakınınolanaklılığının belirlenmesinde temel ilke olarak görülmektedir.105

Abstract:
ABSTRACTThe Kantian philosophy starts with the criticism of the views of thetraditional metaphysics. Kant?s aim is to reach the possibility of the synthetic a prioriknowledge in metaphysics. To accomplish this aim, Kant, first, criticizes therationalists and empiricists whose approaches make contradictory knowledge equallyacceptable. Kant tries to outline the borders of reason and to show how metaphysicsis a possible as science. The idea that human knowledge is just bound withphenomena and human reason can?t reach the knowledge of noumenal area gives riseto a problem about the knowability of the same conceptions as spirit, God andfreedom, all of which are ideas of the reason. The first chapter of this work focuseson this problem.Kant tries to demonstrate that freedom is possible in the philosophy of moralwithin the conditions of practical reason in the phenomenal world. To demonstratethat the freedom in the noumenal area is possible also in the phenomenal area bymeans of human actions brings together the possibility of the ideas of God and spiritconcerned with this idea. Freedom and moral personality becomes possible by meansof moral law which is the synthetic a priori judgments. According to Kant, the moralvalue becomes possible by means of determining the will only in accordance with thelaw and doing actions in accordance with the respect to law. To demonstrate therelation between the good will, duty, moral law and freedom that are the essentialconcepts of Kantian morals is too important with regard to understand thecharacteristics of a moral person that appear in the feeling of the respect to law.Therefore, these concepts are revealed in the second chapter of this work.102As a feeling to moral law, respect is different from all the other inclinations,feelings and desires. Moral law determines the will because of the feeling of respect.In the third chapter of this work, the characteristic of respect as a feeling and thedeterminating role of respect on action are considered. In that chapter it is tried todemonstrate how respect becomes an idea of humanity, too. The concept of respectthat appears as a feeling and provides motive to universalizable principle seems amain principle in determining the possibility of Kantian morals.103