Subklavyen ven çapı ve kateterizasyon başarısına hasta pozisyonu ve intravasküler volümün etkileri
The effect of patient position and volume status on subclavian vein diameter and catheterization success
Yazar: AYŞE DUYGU KAVAS
Danışman: PROF. DR. ALPER KARARMAZ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Kateterizasyon = Catheterization ; Kateterizasyon-periferik = Catheterization-peripheral ; Subklavyen ven = Subclavian vein ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Vena cava inferior = Vena cava inferior ; Venler = Veins

Özet:
Amaç: Çalışmamızda santral venöz kateterizasyon planlanan hastalarda intravasküler volümün ve hasta pozisyonunun subklavyen ven (SKV) çapına, subklavyen venin plevraya olan uzaklığına ve ultrasonografi eşliğinde gerçekleştirilen kateterizasyon işlemi başarısına etkilerini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Mekanik ventilatör desteğindeki, SKV kateterizasyonu planlanan 18 yaş üstündeki 109 hasta çalışmaya alındı. Bütün hastalara supin (SP), bacak elevasyon (BE) ve trendelenburg (TR) pozisyonları verilerek inspiryum sırasında subklavyen venin çapları, çevresi, kesit alanı ve plevraya olan uzaklığı kaydedildi. Yine supin pozisyonda ekspiryum sırasındaki subklavyen venin plevraya uzaklığı ölçüldü. İntravasküler volümü değerlendirmek amacıyla vena cava inferior çapının inspiryum ve ekspiryumdaki değişimleri kaydedilerek vena kava inferior kollapsibilite indeksi (VKİki) hesaplandı. Ardından çalışma kapsamına alınan 109 hasta randomizasyonla 3 gruba ayrılarak SP, BE ve TR pozisyonlarında ultrasonografi eşliğinde subklavyen kateterizasyon girişimi yapıldı. İşlem esnasında girişim sayısı, süresi, işlem başarısı, komplikasyonlar kaydedildi.
Bulgular: Trendelenburg pozisyondaki SKV alanı, supin ve bacak elevasyon pozisyonlarından yüksekti (P<0.05). Trendelenburg pozisyondaki SKV'nin plevraya olan uzaklığı supin pozisyondan daha kısaydı (P=0.004). İnspiryum sırasında ölçülen SKV-plevra uzaklığı ekspiryumda ölçülene göre daha küçüktü (P<0.0001). VKİki≥0.18 olanlarda supinden trendelenburg ve bacak elevasyonu pozisyonuna geçiş ile SKV alanındaki artış daha belirgin ve işlem süresi daha uzundu. SKV alanı arttıkça işlem süresinin kısaldığı, SKV-plevra mesafesi azaldıkça sürenin uzadığı saptandı.
Sonuç: Trendelenburg pozisyonunda SKV kesit alanı artmakta fakat subklavyen ven-plevra uzaklığı azalmaktadır. SKV-plevra uzaklığının azalması işlem süresini de uzatmaktadır. İntravasküler volümü yeterli olgularda pozisyon değişikliği SKV çapında farklılığa neden olmazken volüm eksikliği olanlarda pozisyon değişikliği SKV çapını artırmada daha etkindir. İntravasküler volümü yetersiz olgularda subklavyen ven çapını artırmada bacak elevasyonu da trendelenburg pozisyonu kadar etkindir.

Abstract:
Purpose: The aim of the study is to evaluate the effects of volume status and patient position on subclavian vein (SCV) diameter, the distance between subclavian vein to pleura, and the success rate of ultrasound guided catheterization process in patients enlisted to subclavian central venous catheterization.
Material and Methods: Mechanically ventilated 109 adult patients who were planned for subclavian vein catheterization were included in this study. Diameter of subclavian vein, circumference of subclavian vein, cross-sectional area of subclavian vein and the distance between subclavian vein to pleura were recorded during inspirium in supine (SP), leg elevation (LE) and trendelenburg (TR) positions. Additionally, the distance between subclavian vein to pleura were recorded during expirium in the supine position. Volume status of the patients were evaluated with Vena Cava Inferior Collapsibility Index (VCIci) which was calculated by the variation in vena cava inferior diameter during inspiration and expiration. After the basal measurements were taken the patients were randomized into three groups. Subclavian ven catheterization was performed with ultrasound guidance on SP, LE and TR positions according to the patient's group. During the catheterization number of attempts, duration of the process, success of the attempt, and complications were recorded.
Results: In trendelenburg position, the cross sectional area of subclavian vein was increased as compared to supine and leg elevation positions (P<0.05). The distance between subclavian vein to pleura was shorter in trendelenburg position as compared to supine position (P=0.004). The distance between subclavian vein to pleura measured during inspirium was less than the measurement done in expirium (P<0.0001). In patients having VCIci≥0.18 the transition from supine to trendelenburg and leg elevation positions increased the diameter of SCV more prominently and the duration of process was more prolonged. It is found that as subclavian vein area increases, the catheterization duration decreases and as the distance between SCV-pleura decreases, the catheterization duration increases.
Conclusion: In trendelenburg position subclavian vein cross sectional area increases but the distance between SCV to pleura decreases, and this decrease increases the duration of catheterization. Patients with normal intravascular volume SCV diameter is not affected with the position change, whereas SCV diameter increases with BE and TR positions in volume depleted patients.