Osmanlı Devleti'nin son döneminde Halep'te eğitim (1839-1918)
Education in Aleppo in the last period of the Ottoman State (1839-1918)
Yazar: ENVER GEZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SACİT UĞUZ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Azınlık okulları = Minority schools ; Eğitim = Education ; Eğitim faaliyetleri = Education activities ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim tarihi = Educational history ; Halep Sancağı = Aleppo Flag ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Suriye-Halep = Syria-Aleppo ; İptidai = Elementary

Özet:
Osmanlı Devleti, XVII. yüzyıldan sonra siyasi, ekonomik, sosyal, askeri alanlarda gerilemeye başlamıştır. Eski gücüne tekrar ulaşmak isteyen Osmanlı Devlet'i eğitim alanında yenilikler yapmıştır. Bu yenilikler Halep kazasında görülmüştür. Medreseler ve sıbyan mekteplerine müdahale etmeden yeni eğitim kurumları devlet tarafından açılmaya başlanmıştır. Bu yeni eğitim kurumları ilköğretim derecesinde bir programa sahip olan ibtidâi mekteplerdi. Rüşdiye mektepleri, ibtidâi mekteplerinden mezun olan öğrencilerin okuduğu ortaöğretim kurumlarıydı. İdâdîler ise devletin memur ihtiyacını karşılamak için oluşturulan eğitim-öğretim kurumlarıydı. Bu okulların yetersiz kalması sultani mekteplerin ortaya çıkmasına sebep oldu. Bu mekteplerin yanı sıra teknik eleman ihtiyaçlarını karşılamak için sanayi mektepleri açıldı. Halep kazasının özellikleri dikkate alınarak, çiftlik ve sütçülük mektepleri de açıldı. Yeni eğitim kurumlarının en büyük sıkıntısı öğretmen eksikliğidir. Daha sonraki yıllarda öğretmen yetiştirmek için yükseköğretim durumunda olan Darûlmuallim okulları açılmıştır.
 Devlet, azınlıkların okul açmasına izin vermiştir. Avrupa devletleri de Osmanlı Devleti sınırları içerisinde okullar açmıştır. Bu okullarda azınlıklara milliyetçilik fikrinin aşılanması için gayret edilmiştir.

Abstract:
The Ottoman Empire, XVII. after a century of political, economic, social, began to decline due to owning large area of land in military. The Ottoman Empire, which wanted to stop the decline and reach its old power again, made innovations in the field of education. These innovations were seen in the Aleppo District. New educational institutions started to be opened by the state without interfering with madrasas and primary schools. These new educational institutions were ibtidâi schools with a program of primary education. Rushdie schools were secondary schools where students graduated from ibtidâi schools. The Idâdî were the educational institutions established to meet the civil servant needs of the state. The inadequacy of these schools led to the emergence of sultani schools. In addition to these schools, industrial schools were opened to meet the needs of technical personnel. Taking into account the characteristics of the Aleppo region, farm and dairy schools were opened. The biggest shortage of new educational institutions is the lack of teachers. In the following years, Darûlmuallim schools, which were in higher education, were opened to train teachers. 
The state allowed minorities to open schools. European states also opened schools within the borders of the Ottoman Empire. In these schools, efforts were made to instill the idea of nationalism to minorities.