Premenstrüel sendrom etyolojisinde su ve tuz retansiyonunun yeri
Water and salt retansion in the etiology of prementrual syndrome
Yazar: M.HAKAN ŞATIROĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 1990
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Atriyal natriüretik faktör = Atrial natriuretic factor ; Etyoloji = Etiology ; Glomerüler filtrasyon hızı = Glomerular filtration rate ; Plazma = Plasma ; Premenstrüel sendrom = Premenstrual syndrome ; Sodyum = Sodium ; Su-elektrolit dengesi = Water-electrolyte balance ; Vücut sıvıları = Body fluids

Özet:
33 SONUÇ VE ÖZET Bu çalışmada PMS etyolojisinde en çok savunulan teorilerden biri olan su ve tuz retan- siyonunun, elde edilen bulgulara göre güvenilir olmadığı sonucuna varılmıştır. Aksine son yıllarda Oian ve ark.'nın geliştirdiği, vücut srvılannın kompartman değiştirerek PMS semptomlarına yol açması teorisini destekleyen sonuçlar elde edilmiştir. Bu amaçla PMS'lu hastalarda ve eşdeğer özel liklere sahip, sağlıklı kontrol grubunda plazma hacmi, ekstraselüler sıvı, glomerül filtrasyon hızı, total vücut sıvısı, atrial natriüretik protein, total değiştirilebilir sodyum, şişkinlik hissi ve vücutağııiığı parametrelerinin foliküler ve luteal fazdaki değişimleri araştırılmıştır. PMS'lu hastalarda yaygın inancın tersine luteal fazda vücut ağırlığında bir artış olmadığı gözlenmiştir (P> 0.05). Total vücut sıvısında, hem hastada hemde kontrol grubunda bir artış olmadığı bulunmuş (P>0.05), bu bulguda vücut ağırlığının artmaması ile paralellik göstermiştir. Şişkinlik hissinin sübjektif olarak değerlendirildiği görsel anolog skorlamasında PMS'lu grupta beklendiği gibi skorların luteal fazda yüksek olduğu (P< 0.001), kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik olmadığı (P>0.05) gözlenmiştir. Bunun yanında ekstraselüler sıvı hacmi ve glomerül filtrasyon hızlarında hasta ve kontrol gruplarında hem foliküler ve luteal fazlar arasında, hem de hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı bir değişme gözlenmemiş, ancak plazma hacminin hasta grubunda, luteal fazda anlamlı olarak azaldığı (P<0.05) bulunmuştur. Bu bulgular Oian ve ark.'nın PMS'lu hastalarda damar içi sıvının in- tersitisyel aralığı geçerek kompartman değiştirdiğini öne süren teorisi ile paralellik göstermektedir. Ayrıca damar içi sıvının özellikle ciltde intersitisyel aralığa geçmesi vücut ağırlığı ve belirgin ödem ol-mamasına karşın özellikle meme, karın el ve ayaklardaki premenstrüel şişkinlik hissini açıklar görünmektedir. Plazma hacmindeki azalma ANP'nin hasta grubunda düşük konsantrasyonda olmasınıda açıklar niteliktedir. Total değiştirilebilir sodyum, her iki grupta foliküler fazda benzer şekilde aynı değerlerde bulunurken, luteal fazda hasta grubunda anlamlı olarak düşük (P< 0.001), kontrol grubunda yüksek bulunmuştur (P< 0.001). Bu bulgu, PMS'lu hastalarda, hücresel dengenin bozulmasını, özellikle hipotalamik ozmotik regülasyon merkezinin etkilenerek PMS semptomlarından irritabilite ve saldırganlığı ortaya çıkmasını açıklar görünmektedir. Hasta grubunda TDS değerlerinin özellikle luteal fazda düşük olması ile ANP konsantrasyonlarının yine bu grupta anlamlı olarak düşük seviyelerde olması, ilişkili gibi görünmekte, ancak bu ilişki, ANP'nin siklik değişimleri gösterilemediği için kesinlik kazanamamaktadır. PMS'da total değiştirilebilir sodyum ve ANP değişikliklerini açıklamak için, başlı başına geniş uzun süreli ve çok denekli bir araştırmaya gereksinim olduğu ortaya çıkmıştır. Bütün bu bulgular, premenstrüel sendrom etyolojlslnde su ve tuz retansiyonunun yerinin olmadığı tezini desteklemektedir. Bu sonuçlarla PMS tedavisinde tüm dünyada yaygın olarak kullanılan diüretiklerin, aslında gereksiz, hatta çoğunun natrlüretik olduğu düşünülürse, zaten sodyum değerleri düşük olan bu hastalarda zararlı olabileceği yargısına varılmıştır. Bulguların son yıllarda PMS semptomlarının kompartmansal sıvı ve elektrolit değişimlerine bağlı olduğunu savunan teoriyi desteklediği sonucuna varılmıştır.

Abstract: