Omurilik yaralanması olan hastalara bakım verenlerin yaşam kalitesi ve bakım yükünün incelenmesi
Examining the quality of life and care burden of caregivers for patients with spinal cord injury
Yazar: KÜBRA SEZGİN
Danışman: PROF. DR. TÜLAY BAŞAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, omurilik yaralanmalı (OY) hastalara bakım verenlerin yaşam kalitesi
ve bakım yükünün incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı tipte ve kesitsel özellikte olan araştırma, Ankara Bilkent
Şehir Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi'nde yatarak tedavi gören OY'li
hastalara bakım verenlerle yapılmıştır. Araştırma, örneklem hesaplaması doğrultusunda 116
bakım veren ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yürütülebilmesi için etik kurul onayı ve
kurum izni alınmıştır. Araştırma verileri, 'Hasta Tanıtım Formu, Bakım Veren Tanıtım
Formu, Barthel İndeksi (Bİ), Bakım Verme Yükü Ölçeği (BYÖ), SF-12 Yaşam Kalitesi
Ölçeği (SF-12) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmada elde
edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı
kullanılarak analiz edilmiştir. Verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel analiz
yöntemleri (sayı, yüzde, min-maks değerleri, ortalama ve standart sapma) kullanılmıştır.
Kullanılan verilerin normal dağılıma uygunluğu basıklık çarpıklık değerleri ile test
edilmiştir. Normal dağılım gösteren ikili grup değişkenlerinin karşılaştırılmasında;
Independent Sample t testi, ikiden fazla grup değişkenlerinin karşılaştırılmasında One Way
Anova Testi; korelasyon analizi için Pearson testi kullanılmıştır. İstatistiksel kararlarda p
˂0,05 anlamlılık düzeyi kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan bakım verenlerin yaş ortalamaları 47,23±12,92, %65,5'i
kadın ve %79,3'ü evlidir. Bakım verenlerin, BYÖ puan ortalaması 49,57±16,175, SF-12'nin
alt boyutları; SF-12 fiziksel bileşen ölçeği (FBÖ-12) puan ortalaması 43,94±11,28, SF-12
mental bileşen ölçeği (MBÖ-12)" puan ortalaması 36,96±10,40'tır. Bakım verenin yaşı ve
eğitim durumu açısından BYÖ, FBÖ-12, MBÖ-12 puanları arasında istatistiksel olarak
anlamlı farklılık bulunmuştur. (p<0,05)Bu çalışmada bakım verenlerin BYÖ puanları ile
FBÖ-12, MBÖ-12puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü, orta düzey bir
ilişki bulunmuştur. (p<0,05)
Sonuç: OY'lihastalara bakım verenlerin bakım verme yükünün orta düzeyde, fiziksel ve
mental yaşam kalitesinin ortalamanın altında olduğu bulunmuştur. Bakım verenlerin bakım
yükü arttıkça, yaşam kalitesi azalmaktadır. Bakım verenlerin bakım yükü ve yaşam kalitesini
iyileştirecek sağlık, sosyal ve ekonomik destek gibi çok boyutlu strateji ve müdahalelerin
geliştirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Bakım, bakım veren, omurilik yaralanması, bakım verme yükü, yaşam
kalitesi

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the quality of life and burden of care of
caregivers of patients with spinal cord injury (SCI).
Material and Methods: The descriptive study was conducted with caregivers of patients
with SCI who were hospitalized at Ankara Bilkent City Hospital, Physical Therapy and
Rehabilitation Hospital. The research was carried out with 116 caregivers in line with the
sample calculation. In order to conduct the research, ethics committee approval and
institutional permission were obtained. The research data were collected by face-to-face
interview method using the Patient Identification Form, Caregiver Identification Form,
Barthel Index (BI), Burden of Care Scale (BIS), SF-12 Quality of Life Scale (SF-12). The
data obtained in the study were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social
Sciences) for Windows 25.0 program. Descriptive statistical analysis methods (number,
percentage, min-max values, mean and standard deviation) were used to evaluate the data.
The conformity of the data used to the normal distribution was tested with kurtosis skewness
values. In the comparison of normally distributed binary group variables; Independent
Sample t-test, One Way Anova Test for comparison of more than two group variables;
Pearson test was used for correlation analysis. A significance level of p ˂0.05 was accepted
in statistical decisions.
Results: The mean age of the caregivers participating in the study was 47.23±12.92, 65.5%
were female and 79.3% were married. The mean score of the caregivers was 49.57±16.175,
sub-dimensions of SF-12; The mean score of the SF-12 physical component scale (FIM-12)
was 43.94±11.28, and the mean score of the SF-12 mental component scale (MBS-12) was
36.96±10.40. A statistically significant difference was found between the BRS, FIM-12, and
MBS-12 scores in terms of the age and educational status of the caregiver. (p<0.05) In this
study, a statistically significant negative, moderate correlation was found between the BRI
scores of the caregivers and the FIM-12 and MBI-12 scores. (p<0.05)
Concluisons: It was found that the caregiving burden of caregivers of patients with SCI was
moderate, and the physical and mental quality of life was below average. As the burden of
care of caregivers increases, the quality of life decreases. It is recommended to develop
multidimensional strategies and interventions such as health, social and economic support to
improve the burden of care and quality of life of caregivers.
Keywords: Care, caregiver, spinal cord injury, burden of caregiving, quality of life