Tarihi yapılarda görülen zemin problemleri: Arapgir cafer paşa camii örneği
Ground problems in historical structures: The case of Arapgir cafer pasha mosque
Yazar: İSMAİL KAAN KESKİN
Danışman: PROF. DR. FATİH KÜRŞAT FIRAT
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Yığma yapılar bir çerçeve sisteme sahip olmayan ve ana taşıyıcı elemanı duvarlar olan yapılardır. Bu yapılarda, her birim kendine düşen yükü sonraki elemana aktarır ve yükün dolaylı yoldan zemine iletilmesini sağlar. Tarihi yığma yapılar, gevrek malzemelerden oluştuğu için, zeminde meydana gelen küçük bir oturma tüm sistemi etkiler. Tarihi yapıların zeminden kaynaklanan problemlerinin çoğu oturma kaynaklı olmaktadır. Oturmaların başlıca nedenleri; taşıyıcı sistemde yapılan değişiklikler, zeminde meydana gelen ayrışmalar ve kaymalar, yapı çevresinde yapılan kazı çalışmaları, temel kazıklarının çürümesi, deprem, yer altı su seviyesinin değişmesi, trafik ve diğer insan faktörleri olarak sıralanabilir. Çeşitli sebeplerle zemin problemlerine maruz kalan tarihi yapıların, aslını bozmadan, gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak önem arz etmektedir. Bunu sağlayabilmek için iyileştirme ve güçlendirme yöntemleri kullanılabilir. Teknolojik gelişmeler sayesinde zeminlerin elverişli hale getirilmesi için yeni yöntemler geliştirilmektedir. Bu çalışma sırasında Malatya ilinin Arapgir ilçesinde bulunan tarihi Cafer Paşa Cami'nin zemin problemleri yüzünden deformasyonlara maruz kaldığı tespit edilmiştir. Yapı üzerindeki gerilmeleri ve şekil değiştirmeleri saptamak için cami LUSAS sonlu elemanlar programı ile modellenmiş ve doğrusal analizleri yapılmıştır. Çalışma sonunda analiz sonuçları değerlendirilmiş ve caminin ve çevresinin güçlendirilmesi için yapılması gereken önerilerden bahsedilmiştir.

Abstract:
Masonry structures are the structures without a load-bearing frame system and whose main carrier element is the walls. In masonry structures, each unit transfers its own load to the next unit, and this is allows the load to be transferred to the ground indirectly. Since historical masonry structures are made of fragile materials, even the smallest settlements on the ground affects the whole system. The majority of the problems arising from the ground of historical structures are caused by settlement. The main reasons for settlements are as follows; changes to the carrier system, separation and slippage in the ground, excavations around the structure, rotting of foundation piles, earthquake, changes of the groundwater level, traffic and other human factors. It is very important to ensure that historical buildings, which are exposed to ground problems for various reasons, are transferred to future generations without spoiling their essence. In order to achieve this, ground improvement and strengthening methods can be used. By the aid of technological improvements, new methods are being developed to make the ground suitable. During this study, it was determined that the historical Cafer Pasha Mosque in the Arapgir district of Malatya was exposed to deformations due to the ground problems. In order to determine the stresses and deformations on the consruction, the mosque was modelled by the LUSAS finite element program and linear analyzes were made. By the end of the study the results of analyses were evaluated, the precautions to be taken to strengthen the mosque and its perimeter were mentioned.