Abdulmümin b. Ali döneminde Muvahhidler Devleti
Almohads State Under Abdulmümin b. Ali's Reign
Yazar: ADNAN ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM SARIÇAM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma giriş ve ekler dışında üç bölümden oluşmuştur. Tezin giriş bölümünde
Abdulmümin b. Ali'nin Muvahhidler tarafından halife seçilmesi öncesinde Mağrib'teki
siyasi durum ele alınmıştır. Bu çerçevede Muvahhidler Devleti'nin kurucusu olan İbn
Tûmert'in hayatı, kişiliği ve Murâbıtlarla mücadelesi hakkında kısaca bilgi verilmiştir.
Birinci bölümde, Abdulmümin'in hayatı, şahsiyeti ve halife olarak biat
almasından sonra Murâbıtlar Devleti'ne karşı savaşları incelenmiştir. Abdulmümin,
524/1130'da halife seçilmesinden sonraki ilk on yılda, Muvahhidler Devleti'nin ortaya
çıktığı Sûs bölgesindeki Musâmide kabilesi arasında devletinin kökleşmesi için siyâsî ve
askerî faaliyetlerde bulunmuştur. 534/1139'dan itibaren ise Murâbıtlara karşı büyük bir
askerî hamle başlatarak Mağribu'l-Aksâ'da Vehran, Tlemsan, Fas, Selâ gibi önemli
şehirleri ve nihayet 18 Şevval 541/24 Mayıs 1147'de Murâbıtlar Devleti'nin başkentini
istîlâ ederek bu devleti yıkmıştır.
İkinci bölümde, Merrakeş'in Muvahhidlerin eline geçmesinden sonra çıkan
isyanlar ve bu isyanların bastırılması için yapılan savaşlar, Muvahhidlerin Endülüs'ü ve
Kuzey Afrika'yı Tırablusgarb'a kadar baştan başa fethetmeleri ele alınmıştır.
Abdulmümin, bütün bu bölgeleri devletinin sınırlarına katmak için Endülüs'teki İbn
Merdeniş, İbn Hamuşk gibi Müslüman yerel liderler ve Hıristiyan güçlerle, Kuzey
Afrika'da Araplar ve Tunus çevresini işgal eden Normanlarla savaşmıştır. Abdulmümin,
yaklaşık beş yüz bin asker ve dört yüz kadar gemiden oluşan bir donanmayla, Endülüs'te
dört koldan girişeceği büyük cihad hareketi öncesinde 8 Cemaziyelahir 558/14 Mayıs
1163'de Selâ'da ölmüştür.
Üçüncü bölümünde Abdulmümin döneminde Muvahhidler Devleti'nin kültür ve
medeniyet alanında ortaya koyduğu çalışmalar incelenmiştir. Bu çerçevede, Muvahhidler
devlet teşkilatı, askerî ve sosyal yönden durumları, ilim-kültür hayatı ve imar çalışmaları
anlatılmıştır.
Bu çalışmamızın son kısmında, burada ortaya koymak istediğimiz bilgilerin daha
iyi anlaşılmasına katkıda bulunacağına inandığımız bazı ekler yer almıştır. Burada,
Abdulmümin dönemiyle ilgili kronoloji, İbn Tûmert'in Muvahhidlere Abdulmümin'i
halife olarak tavsiye ettiğini belirten bir metin ve Abdulmümin'in daha çok askerî
faaliyetlerini gösteren haritalara yer verilmiştir.

Abstract:
The present work consists of an introduction, three chapters and an appendix. In
the introduction part, the political situation before Abd al-Mu'min b. Ali was elected
Caliph by the Almohads was revised. In this connection, a brief information was provided
about Ibn Tumart's life, personality and his struggle against the Almohads.
In the first chapter, Abd al-Mu'min's life, character and his battles with the
Almoravid State. In the subsequent ten years after his election as Caliph in 1130 (524),
Abd al-Mu'min carried out political and military activities for the Almohads State to gain
roots among the Musamide tribe in the region of Sus, where the state had emerged.
Launching a major military manoeuvre against the Almoravids from 1139 (534), he seized
the major cities of Vehran, Tlemcen, Fes and Sela in Mağribu'l Aksa and finally invaded
the capital city of the Almoravids State on May 24th 1147 (18 Şevval 541), disestablishing
it.
The second chapter deals with the rebellions breaking out after Marakech's
seizure by the Almohads and battles to suppress these revolts, and the Almohads' conquest
of al-Andulus and the whole North Africa as far as Trablusgarb. In order to annex all
these territories to his state, Abd al-Mu'min, in alliance with local muslim leaders Ibn
Mardenish, Ibn Hamusk in al-Andalus and some Christian powers, fought Arabs in
North Africa and Normans who had invaded the region of Tunus. Abd al-Mu'min died
in Sela on May 14th 1163 (8 Cemaziyelahir 558) shortly before the major jihad (religious
war) through four columns consisting of about 500,000 troops and a fleet of 400 ships.
The third chapter covers works of culture and civilisation created in the
Almohads State during the reign of Abd al-Mu'min. With this regard, the state
organisation, their military and social situation, scientific and cultural life and
developmental work were included.
At the end of the present work, an appendix section is also available for all that we
have discussed to be more clearly understood. The appendixes include a chronology of the
reign of Abd al-Mu'min, a text by Ibn Tumart as a letter of recommendation to the
Almohads for them to elect Abd al-Mu'min as Caliph, maps displaying particularly the
military activities of Abd al-Mu'min.