Gençlerin demografik özellikleri, aile ve arkadaşlık ilişkileri ile okul yaşamının akran zorbalığına etkisi
Impact of youth demographic characteristics, family relations, friendships and school life on peer bullying
Yazar: AYŞE ÖZADA
Danışman: PROF. DR. VELİ DUYAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Aile içi ilişkiler = Family relations ; Akran = Peer ; Akran zorbalığı = Peer victimization ; Arkadaşlık = Friendship ; Demografi = Demography ; Gençler = Youngs ; Okul yaşam kalitesi = Quality of school life ; Okula uyum = School adjustment ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Zorbalık tüm dünyada görülen doğası, yaygınlığı ve müdahale yöntemlerine ilişkin pek çok bilimsel çalışmaya konu olan bir saldırganlık davranışıdır. Zorbalığın bireysel nedenlerine yönelik kapsamlı araştırmalar bulunmasına rağmen, özellikle lise öğrencileri arasında zorbalığın yaygınlığı ile sosyo-demografik özellikler, aile ve arkadaş ilişkileri ile okul yaşamının zorbalıkla ilişkisini tespit etmeye yönelik çalışmalar oldukça sınırlıdır.
Bu çalışmanın amacı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) liselerinde zorbalığın yaygınlığını tespit ederek, gençlerin demografik özellikleri, aile ve arkadaşlık ilişkileri, okul yaşamı ve özsaygılarının akran zorbalığıyla ilişkisini incelemektir. 
Araştırma genel tarama modellerinden olan ilişkisel tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, Olweus Zorba/Kurban Anketi, Arkadaş İlişkileri Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği ve Coopersmith Özsaygı Ölçeği kullanılmıştır. 
Araştırma kapsamına KKTC devlet liselerinde okuyan gençleri temsil edebilecek 836 genç alınmıştır. Örneklemin %50,12'sini kızlar, %49,88'ini erkekler oluşturmaktadır. Araştırmada anne-baba ilişkilerini çok kötü olarak tanımlayan gençlerin daha çok zorbalık kurbanı oldukları belirlenmiştir. Okul türleri incelendiğinde meslek liselerinde okuyan öğrencilerin ve sınıfta kalan öğrencilerin daha çok kurban, zorba ve zorba/kurban oldukları saptanmıştır. Okul yaşantısında en az bir kere disiplin cezası alan öğrencilerin zorbalık kurbanı, zorba ve zorba/kurban olma durumu ceza almayanlara göre daha yüksektir. Araştırmada okulu sevmeyen öğrencilerin kurban, zorba ve zorba/kurban olma oranı okulu sevenlere göre daha yüksektir. Bu durumda okulu sevme durumunun zorbalığa ilişkin koruyucu olduğu söylenebilir. Araştırmada Akran İlişkileri ile Coopersmith Özsaygı Ölçeği'nden alınan puanlarla akran zorbalığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Akran zorbalığı uygulayanlar Aile Değerlendirme Ölçeğinden daha yüksek puan almışlardır.

Abstract:
Bullying is a aggression behaviorn which is seen all over the world and the subject of many scientific studies on the prevalence and intervention methods. Despite extensive research on the individual causes of bullying, studies on the relationship between bullying and socio-demographic characteristics, family and friends' relationships and school life are particularly limited among high school students.
The purpose of this study is to determine the prevalence of bullying in the Turkish Republic of North Cyprus (TRNC) high schools and examine the demographic characteristics of young people, family and friendship relations, school life and self-esteem in relation to peer bullying.
The study was carried out using the relational scan model. Personal information form created by researcher, Olweus Bullying Questionnaire, Friend Relationship Scale, Family Rating Scale and Coopersmith Self Esteem Scale were used in the research.
Research conducted on 836 students in Northern Cyprus State High Scools. 12% of the sample is composed of females and 49,88% of the sample is males. In the survey, it was determined that young people who defined parental relationships as very bad were more victims of bullying. When the school types were examined, it was determined that the students who studied the vocational high schools and the students who failed in same class were more victims, bullies and bullies / victims. Students who receive disciplinary punishment at least once in school life are more likely to be victims of bullying, bully and bully / victim than those who do not. The rate of victims, bully and bully / victims of students who do not like school is higher than those who love school. In this case, it can be said that the schoollike situation is protective against bullying. It was found that there was no statistically significant difference between Peer Relations and Coopersmith Self-Esteem Scale scores and peer bullying in the study. Those who applied peer bullying scored higher than the Family Assessment Scale.