Adorno'nun Kant'ın bilgi kuramı eleştirisi
Adorno's critique of Kant's epistemology
Yazar: MEHMET HOCAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KUYURTAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Tarihi Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Adorno, Theodor = Adorno, Theodor ; Akıl = Reason ; Eleştiri = Criticism ; Epistemoloji = Epistemology ; Felsefe = Philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel

Özet:
Saf Aklın Eleştirisi zaman ve mekanın doğası, bilginin evrensel ve zorunlu koşulları, kavram ve nesne arasındaki ilişki, nedensellik sorunu, nesnelliğin temellendirilmesi, dış dünyanın kuruluşu, özdüşünümsellik, hakikat anlayışı ve metafiziğin statüsü gibi modern felsefeye özgü kimi sorunlara kendi transandantal felsefe yaklaşımı içinde çözüm üretmeye çalışır. Kant'ın bu konularda ürettiği yanıtların geçerliliğini, modern özne kavrayışına dair tartışmalardaki yerini ve Aydınlanma'ya karşı tutumunun bilgi kuramsal temellerini Adorno'nun eleştirel perspektifinden soruşturmak geleneksel yaklaşımlara kıyasla Saf Aklın Eleştirisi'ni düşünmenin daha verimli bir yolunu sunar. Adorno'nun özdeşsizlik, araçsal akıl, güçler alanı, diyalektik imge, blok metafiziği, kurtarma felsefesi, artık hakikat teorisi, diyalektik dolayım ve şeyleşme gibi farklı teorik kaynaklardan gelen kavramları felsefi bir eleştirinin bilgi kuramsal ufkunu genişletebilecek bir işleve sahiptir. Bu nedenle, modern özne ve akılsallık tartışmalarında Adorno ile Kant arasında kurulabilecek muhtemel bir diyalog Saf Aklın Eleştirisi'ni merkeze alan bilgi kuramsal bir araştırmayla desteklenmelidir. Bu çalışmanın amacı, Adorno'nun, Kant'ın bilgi kuramına ilişkin eleştirileri yoluyla hem Saf Aklın Eleştirisi'nin içerdiği kuramsal tartışmaları imkan ve sınırları bakımından incelemek, hem de Adorno'nun modern özne felsefesine ilişkin argümanlarını bu metne yönelik eleştirileri ışığında değerlendirmektir.

Abstract:
Critique of Pure Reason in its transcendental approach tries to solve some distinctive problems of modern philosophy such as the nature of space and time, relation of subject to object, necessary and universal conditions of knowledge, casuality problem, grounding of objectivity, constitution of the outer world, self-reflexivity, truth conception and the status of metaphysics. Reconsidering Kant's responses to those matters, his position in the modern subject conceptions and the epistemological basis of his attitude towards enlightenment through Adorno's criticism provides a more productive way of thinking the Critique of Pure Reason compared to traditional treatments. Adorno's specific concepts which come from different origins like non-identity, instrumental reason, force field, dialectical image, block metaphysics, philosophy of salvage, dialectical mediation and reification have essential features to broaden the epistemological horizon of a philosophical investigation. For this reason, a possible dialogue between Kant and Adorno with regards to modern subject and rationality debates requires an epistemological analysis centering Critique of Pure Reason. The aim of this study is to investigate both the possibility and limits of the theoretical assumptions in the Critique of Pure Reason and Adorno's arguments about modern subject philosophy through his critiques of Kant's epistemology.