Bulanık çok kriterli karar verme teknikleri ile hata türü ve etkileri analizi: Bağlantı elemanları sektöründe bir uygulama
Failure mode and effects analysis by fuzzy multicriteria decision making techniques: An application in the fasteners industry
Yazar: EZGİ GÜNAYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA DESTE
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağlantı elemanları = Connection elements ; Bulanık = Fuzzy ; Bulanık TOPSIS = Fuzzy TOPSIS ; Hata türleri ve etkileri analizi = Failure mode and effect analysis ; Karar verme = Decision making ; Karar verme teknikleri = Decision making techniques ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
İşletmeler, müşteri memnuniyetlerini artırarak piyasadaki rakiplerin önüne geçmek için çeşitli stratejiler uygulamaktadırlar. Bu strateji çerçevesinde kullanılan yöntemlerden biri de ürün veya hizmetlerdeki hataların daha oluşmadan önce keşfedilmesini sağlayan Hata Türü ve Etkileri Analizi (HTEA) yöntemidir.
HTEA yönteminde potansiyel hataların şiddeti, olasılığı ve keşfedilebilirliği belirlenerek puanlandırması yapılır. Ancak HTEA yönteminde, puanlanma sürecinde kullanılan ölçülerin kısıtlı yapısından dolayı daha hassas analiz gerektiren durumlarda yetersiz kalabileceğini ifade etmek mümkündür.
Bu çalışmada, bağlantı elemanları sektöründe faaliyet gösteren bir işletmede HTEA'nın klasik ölçeklendirme yönteminin dezavantajlarını ortadan kaldırmak için bulanık çok kriterli karar veme teknikleri ile bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulama çerçevesinde, işletmede belirlenen bir süreç incelenerek öncelikli olarak beyin fırtınası yöntemi ile potansiyel hatalar tespit edilmiştir. Belirlenen bu hatalar, ürün ve süreç kaynaklı olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Hataların değerlendirme sürecinde öncelikle klasik HTEA yöntemi ile analizler gerçekleştirilmiştir. Daha sonra ise, DEMATEL yöntemi ile ağırlıklandırma yapılarak bulanık çok kriterli karar verme teknikleri ile analizler yapılmıştır. Analizlerde, bulanık VIKOR, bulanık TOPSIS, bulanık MOORA ve bulanık Gri İlişkisel Analiz (GİA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu süreçte daha hassas ölçümler yapabilmek için bulanık yöntemler tercih edilmiştir. Ayrıca uygulanan yöntemlerin sonuçlarının farklılıklarından kaynaklanan hataların da en aza indirilebilmesi için beş yöntemin sonuçlarını dikkate alan bir model önerilmiştir.

Abstract:
Companies apply various strategies to increase customer satisfaction and to get ahead of their competitors in the market. One of the methods used within the framework of this strategy is the Failure Mode and Effects Analysis (FMEA) method, which enables the discovery of errors in products or services before they occur.
In the FMEA method, the severity, probability and discoverability of potential errors are determined and scored. However, due to the limited nature of the measures used in the scoring process in the FMEA method, it is possible to state that it may be insufficient in cases where more sensitive analysis is required.
In this study, an application was carried out with fuzzy multi-criteria decision making techniques in order to eliminate the disadvantages of the classical scaling method of FMEA in a company operating in the fastener industry. Within the framework of the application, a process determined in the enterprise was examined and potential errors were determined primarily by brainstorming method. These identified errors are divided into two groups as product and process origin. First of all, in the evaluation process of the errors, analyzes were carried out with the classical FMEA method. Then, by weighting with the DEMATEL method, analyzes were made with fuzzy multicriteria decision making techniques. Fuzzy VIKOR, fuzzy TOPSIS, fuzzy MOORA and fuzzy Gray Relational Analysis (GIA) methods were used in the analyses. In this process, fuzzy methods were preferred in order to make more precise measurements. In addition, in order to minimize the errors caused by the differences in the results of the applied methods, a model that takes into account the results of the five methods has been proposed.