Toplumsal cinsiyet ve hane içi şiddet
Gender role attitudes and domestic violence
Yazar: BURCU KURAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİNÇ ÇIRAK KARADAĞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Kadınlar = Women ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ölçekler = Scales ; Şiddet = Violence

Özet:
Kadına yönelik şiddet yaygın bir şekilde görülen ve sonuçları itibari ile şiddet görenleri ve toplumu olumsuz etkileyen bir olgudur. Şiddetin oluşumu, tekrar etmesi, türü ve ağırlığını belirleyen pekçok etmen bulunmakla birlikte, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve ataerkil toplum yapısı da bu konuda etkili olmaktadır. Önemli bir toplumsal sorun olan şiddet konusunun çeşitli yönleri ile çalışılması, konunun anlaşılması ve mücadele edilmesinde katkı sağlayacaktır. Böylece, 159 kadın ile gerçekleştirilen bu çalışmada, toplumsal cinsiyet rol tutum algıları ile bazı sosyodemografik özelliklerin ilişkileri ve şiddet konusunda katılımcıların duygu, düşünce ve deneyimleri anket yolu ile veri toplanarak çalışılmıştır. Anket demografik özelliklere ilişkin sorular, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği (TCRTÖ) ve şiddete yönelik görüş ve deneyimleri araştıran açık uçlu sorulardan oluşmuştur. Demografik özellikler ve toplumsal cinsiyet rol tutumlarına ait verile SPPS yardımı ile analiz edilmiştir. Açık uçlu soruların cevapları ise tematik olarak kodlanmış ve frekans analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, katılımcıların, genel olarak, eşitlikçi toplumsal cinsiyet rol tutumlarına sahip olduğunu; erken evlenme yaşınının, düşük eğitimin, düşük gelir seviyesinin ve mavi yakalı istihdam edilmenin daha eşitlikçi toplumsal cinsiyet rol tutumları ile ilişkili olduğunu göstermiştir.  Eşitlikçi rol tutumlarına sahip olmalarına rağmen bütün katılımcılar şiddet gördüğünü bildirmişlerdir. Katılımcıların büyük bir çoğunluğu (%74,8) şiddeti tüm boyutlarıyla (fiziksel, cinsel, sözlü, psikolojik, ekonomik) tanımlamışlardır. Katılımcıların %44'ü fiziksel, %22,6'sı sözlü ve %18,9'u psikolojik/duygusal şiddete maruz kaldıklarını belirtmiştir. Evlendikleri günden beri şiddete maruz kalan katılımcılar, çoğunluğu (%69,8) oluşturmakta olup, şiddet karşısında kendilerini kötü, mutsuz ve ağlamaklı hissettiklerini belirtmişlerdir. Bununla birlikte şiddetin nedeni olarak çoğunluk (%52,2) erken yaşta evliliği belirtmişlerdir. Buna karşın katılımcılar kendilerine uygulanan şiddete büyük oranda (%56) karşı çıkmadıklarını ve herhangi bir kurum/kuruluşa başvurmadıklarını (%65,4) belirtmişlerdir. Buna karşın katılımcılar kendilerine uygulanan şiddete büyük oranda (%56) pasif katlanma şeklinde tepki verdiklerini ve herhangi bir kurum/kuruluşa başvurmadıklarını (%65,4) belirtmişlerdir. Çalışmanın toplumsal cinsiyet rol tutumları ve eğitim durumu, gelir durumu gibi demografik veriler ile olan ilişkisi literatürdeki yaygın bulgulardan farklılık göstermiştir. Bu durum örneklemin özellikleri ile açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, demografik özellikler, Aile İçi Şiddet

Abstract:
The purpose of this study was to investigate gender rol attitudes with regard to demografic variables such as age, education, the age marriage, income and domestic violence in households in a governmental organizationin İzmir. Although there are many factors that affect the emergence, repetition, type and severity of violence against women, gender inequality, asymmetrical power relations between men and women stemming from the patriarchal social structure are often mentioned as the main source of violence. This study was conducted with 159 women who were working in governmental department and mostly professionals with higher education.A measurement tool, close ended and open ended questions were used for data collection. Quantitative data were collected using the Gender Roles Attitude Scale (GRAS) and analyzed in the SPSS statistical program. Regarding the study, the Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis Test and frequency analyzes were conducted. The results showed that, in general, the sample had non traditional gender role attitudes.It was olso observed that a more traditional attitude towards gender roles was observed as the level of education and income increased. Although this situation does not coincide with the basic view in the literature that the increase in education level and the egalitarian perspective on gender roles increase, it can be considered within the limitations of the research as a situation that may arise from the sample. A great majority of the participants (74.8%) defined violence in all its dimensions (physical, sexual, verbal, psychological, economic). 44% of the participants stated that they were exposed to physical, 22.6% verbal and 18.9% psychological/emotional violence. The majority (69.8%) of the participants, who had been exposed to violence since the day they got married, stated that they felt bad, unhappy and tearful in the face of this violence. However, the majority (52.2%) stated early marriage as the cause of violence. On the other hand, the participants stated that they did not oppose the violence inflicted on them to a large extent (56%) and did not apply to any institution/organization (65.4%).

Keywords: Gender, Violence Against Women, Domestic Violence