Adıyaman –Besni yöresi üzümlerinin ampelografik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of grape cultivars the ampelographic properties in Adıyaman-Besni region
Yazar: SÜMERYA ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. BAYRAM MURAT ASMA
Malatya Turgut Özal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Adıyaman-Besni = Adıyaman-Besni ; Ampelografik özellikler = Ampelographic characteristics ; Bağcılık = Viticulture ; Vitis vinifera = Vitis vinifera ; Üzüm = Grape

Özet:
Bu araştırma, Adıyaman-Besni yöresinde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin ampelografik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 2021-2022 yılları arasında yürütülmüştür. Çeşitlerin ampelografik özellikleri, "Uluslararası Bitki Gen Kaynakları Merkezi" (IBPGR) tarafından oluşturulan ve 1983 yılında yayınlanan "Descriptors for Grape (Üzüm Tanımlayıcıları)" adlı yayından faydalanılmış olmakla beraber 1989 yılında yayınlanan "Minimal Descriptor List for Grapevine Varieties" referans alınmıştır.
Adıyaman ilinin Besni ilçesine bağlı mahallelerinde ve köylerinde tespit edilen 14 üzüm çeşidi 64 karakter bakımından değerlendirilmiş; ayrıca ilçenin iklim özellikleri ve uygulanan bağcılık tekniği de incelenmiştir.
Besni yöresinde yetiştirilen 14 üzüm çeşidinin Vitis vinifera L. türüne ait oldukları, bunlardan 10 çeşidin tane kabuk rengi yeşil sarı, 2 çeşidin koyu kırmızı-siyah, 1 çeşidin kırmızı, 1 çeşidin ise siyah olduğu saptanmıştır. Sürgün ucundaki dik tüyler incelendiğinde sadece 'Besni (Peygamber Üzümü)' üzüm çeşidinde "çok seyrek" iken diğer 13 çeşitte tespit edilememiştir. Suda çözünür kuru madde (SÇKM) bakımında çeşitler %13.60-21.80, titre edilebilir asit bakımından ise 2,9-6,12 g/l arasında değerlere sahip olmuşlardır. Hasat zamanı bakımından 2 çeşit "çok geçci", 4 çeşit "geçci", 7 çeşit "orta mevsim" ve 1 çeşit ise "erkenci" sınıfına girmiştir. Çiçek yapısı bakımından 9 çeşit "erdişi", 'Hönüsü', 'Serpenekıran', 'Kırmızı üzüm', 'Tümmü' ve 'Tahannebi' üzüm çeşitleri ise "Dişi" (morfolojij erdişi fizyolojik dişi) olarak belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Bağcılık, Vitis vinifera L., Üzüm, Ampelografi, Adıyaman, Besni

Abstract:
This research was carried out to determine the ampelographic characteristics of local grape cultivars grown in Adıyaman-Besni region between 2021-2022. The ampelographic characteristics of the varieties were used in the publication "Descriptors for Grape" prepared by the "International Center for Plant Gene Resources" (IBPGR) and published in 1983, but the reference was made to the "Minimal Descriptor List for Grapevine Varieties" published in 1989.
14 Grape cultivars identified in the neighborhoods and villages of Besni district of Adıyaman province were evaluated in terms of 64 characters. In addition, the climatic characteristics of the district and the applied viticulture technique were investigated. It was determined that 14 grape cultivars belong to the Vitis vinifera L. species, of which the color of the berry skin was "green yellow" in 10 cultivars, "dark red-black" in 2 cultivars, "red" in 1 cultivar, and "black" in 1 cultivar When the erect hairs characteristics on the shoot tip are examined, it is only "very rare" in the 'Besni (Peygamber Üzümü) grape cultivar; could not be detected in the other 13 cultivars. The Total water soluable dry matter (TSS) was measured between 13.60-21.80% and the titratable acidity was measured between 2.9-6,12g/l. In terms of harvest time, 2 cultivars were "very late", 4 cultivars were "late", 7 cultivars were "mid-season" and 1 cultivar was "early".
The flower structure was determined as "Hermaphrodite" in 9 cultivars, as "Morphological hermaphrodite physiological female" in 'Hönüsü', 'Serpenekıran', 'Kırmızı', 'Tahannebi' and 'Tümmü' grape cultivars.
Key words: Viticulture, Vitis vinifera L., Grape, Ampelography, Adıyaman, Besni