İstanbul ve Gaziantep illerinde ikamet eden Suriye vatandaşlarının COVID-19 pandemisi döneminde sağlık hizmetlerine erişim algısı
Perceived access to health care during COVID-19 pandemic among the syrians residing in İstanbul and gaziantep provinces
Yazar: MERVE AY CLAVİJOOLARTE
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN EKER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: İstanbul ve Gaziantep'te ikamet eden Suriyelilerin COVID-19 pandemisi döneminde sağlık hizmetlerine erişim algıları ile ilgili durum tespiti yapmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmada veriler internet temelli anket aracılığı ile toplanmıştır. Anket sosyodemografik bilgileri ve Sağlık Hizmetlerine Erişim Engelleri modeli kullanılarak araştırmacı tarafından hazırlanan sağlık hizmetlerine erişime yönelik soruları kapsamaktadır. 
Bulgular: Çalışmaya katılanların % 70,3'i İstanbul, % 29,7'si Gaziantep'te ikamet etmektedir. % 64,6'sı ikamet ettiği ilde geçici koruma kapsamındayken %17,5'si T.C. vatandaşlığı sahibidir. Sağlık hizmetlerinden memnuniyet % 71,5, sağlık hizmetlerine erişimden memnuniyet % 69,2'dir. Katılımcıların % 31,9'unun pandemi döneminde hizmetlere erişimi azalmıştır. Devlet hastaneleri en fazla tercih edilen sağlık tesisidir. Katılımcılar sağlık hizmetlerine erişimde bilişsel, yapısal ve finansal engellerle karşılaştıklarını belirtmiştir. Katılımcıların ikamet ettikleri il ve T.C. vatandaşı olma durumuna göre algılanan bilişsel, yapısal ve finansal engellerde anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. 
Sonuç: Yasal olarak sağlık hakkı bulunan Suriyelilerin memnuniyeti yüksek olsa da hizmetlere erişimde bilişsel, yapısal ve finansal engeller mevcuttur. İkamet ili ve vatandaşlık statüsüne göre engellerin farklılaşmaması sağlıkta hakkaniyet adına olumludur. Erişimdeki engellerin azaltılması için sağlık okuryazarlığını arttırmaya yönelik çalışmalar yapılmalıdır. Hizmet sunumunun tüm aşamalarında dil desteği sunulmalıdır. Göçmen sağlığı merkezleri uzun vadede sağlık sistemine entegre edilmelidir. Yoksul göçmen ve vatandaşlara finansal destek arttırılmalıdır. Erişimi doğrudan etkileyen engellerin yanı sıra sağlığın sosyal belirleyicileri araştırmalıdır.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, Göçmen, Sağlık Hakkı, Sağlık Hizmetlerine Erişim, Suriyeli

Abstract:
Aim: The aim is to assess perceived access to health care among Syrians in Istanbul and Gaziantep during COVID-19 pandemic.
Materials and Methods: This is a descriptive cross-sectional study. Data was collected through an online survey consisting of sociodemographic data and questions on health care acess based on Health Care Access Barriers model.  
Results: 70.3 % of the participants reside in Istanbul and 29.7 % in Gaziantep. While 64.6 % are under temporary protection in the province they live in, 17.5 % has Turkish citizenship. 71.5 % and 69.2 % are satisfied with health care and access to health care, respectively.  31.9 % reported decrease in access during pandemic. Public hospitals are the most utilized facilities. The participants reported to experience cognitive, structural, and financial barriers when accessing health care. The access does not differ significantly based on city of residence and citizenship status.  
Conclusion: While Syrians' health right is protected legally and their satisfaction is high, there are cognitive, structural, and financial barriers in access. Indifference in barriers based on city of residence and citizenship status demonstrates health equity. Awareness raising activities can reduce the barriers. Language support is required throughout service provision. Migrant Health Centers should be integrated into health system in the long term. Financial support for people in poverty should increase. Besides the barriers, social determinants of health should be investigated. 

Key Words: Access to Health Care, COVID-19, Health Right, Migrant, Syrian