Büyüme ve gelişimin farklı evrelerindeki bireylerin serum ve diş eti oluğu sıvısındaki hormonal değişimlerinin incelenmesi
Investigation of the hormonal changes in serum and gingival crevicular fluid of individuals in different stages of growth and development
Yazar: SULTAN ASLIHAN ULUSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAZGI AY ÜNÜVAR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Büyüme hormonu = Growth hormone ; Ergenlik = Puberty ; Gingival oluk sıvı = Gingival crevicular fluid ; Hormonlar = Hormones ; Serum = Serum ; Servikal vertebra = Cervical vertebrae ; İnsülin benzeri büyüme faktörü I = Insulin like growth factor I

Özet:
Bu çalışmanın amacı; lateral sefalometrik radyografiler üzerinde belirlenen servikal vertebraların maturasyonel safhaları ile büyüme hormonu (GH), insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1), insülin benzeri büyüme faktörü bağlayıcı protein-3 (IGFBP-3) büyüme belirteçlerinin serum ve diş eti oluğu sıvısındaki miktarları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. 
Çalışmamıza 7-17 yaş arası henüz ortodontik tedavisi başlamamış 45 kadın, 40 erkek toplam 85 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Tedavisine başlanacak olan hastalardan ilk materyal randevusunda rutin olarak toplanan lateral sefalometrik ve panoramik röntgenlerin alındığı gün içerisinde, kan ve diş eti oluğu sıvısı örnekleri alınmıştır. Dijital olarak elde edilen radyografilerde "Modifiye Baccetti Yöntemi" kullanılarak servikal vertebralar üzerinde hastaların kemik yaşları aynı araştırmacı tarafından belirlenmiştir. Hastalardan elde edilen kan ve Ddiş eti oluğu sıvısı numunlerinde GH, IGF-1 ve IGFBP-3 belirteçleri rutin biyokimyasal yöntemlerle ölçülmüştür. Verilerin istatistiksel analizleri Kolmogorov-Smirnov testi, Kruskall-Wallis testi ve Mann Whitney U testi kullanılarak yapılmıştır.
Analizler sonucunda her iki cinsiyet için pubertenin farklı evrelerinde serum ve diş eti oluğu sıvısı GH, IGF-1 ve IGFBP-3 düzeyleri arasında istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunmamıştır. Ortalama hormon seviyeleri pubertal atılım döneminde puberte öncesi ve puberte sonrası dönemlerden daha yüksek değerlere ulaşmıştır. Erkek bireylerde DOS GH değerleri serum GH değerlerini desteklemiştir. Her iki cinsiyet için elde edilen DOS IGF-1 ve IGFBP-3 değerleri serum IGF-1 ve IGFBP-3 değerlerini destekler nitelikte bulunmuştur. 
Serum IGF-1 ve IGFBP-3 değerleri; büyüme ve gelişimin düzeyinin, pubertal büyüme atılımının tespiti ve evrelerin değerlendirilmesinde değerli bir indikatör olarak kullanılabilir. Çalışma verilerimize göre kadın ve erkek bireylerde pubertenin farklı evrelerinde ölçülen DOS IGF-1 ve IGFBP-3 değerleri serum IGF-1 ve IGFBP-3 değerlerini desteklemektedir. Bulgularımızın bir sonucu olarak büyüme mediatörlerinin tespitinde kan almaya göre daha pratik ve non-invaziv bir yöntem olan DOS kullanımı seruma alternatif bir yöntem olarak büyüme gelişim tespiti amacıyla kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Büyüme hormonu, insülin benzeri büyüme faktörü-1, insülin benzeri büyüme faktörü bağlayıcı protein-3, puberte, servikal vertebra.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the relationship between the maturational stages of the cervical vertebrae determined on lateral cephalometric radiographs and growth markers including growth hormone (GH), insulin-like growth factor-1 (IGF-1), insulin-like growth factor binding protein-3 (IGFBP-3) in serum and gingival crevicular fluid. 
85 healthy (45 females and 40 males) subjects between the ages of 7-17, who have not started orthodontic treatment yet, were included in our study. Blood and gingival crevicular fluid samples were taken from the patients to be treated on the day of routine lateral cephalometric and panoramic X-rays collected at the first material appointment. The bone ages of the patients on cervical vertebrae were determined by the same researcher using the "Modified Baccetti Method" in digitally obtained radiographs. GH, IGF-1 and IGFBP-3 markers in blood and gingival crevicular fluid samples obtained from patients were measured by routine biochemical methods. Statistical analysis of the data was performed using Kolmogorov-Smirnov test, Kruskall-Wallis test and Mann Whitney U test.
In both sexes no statistically significant difference was found between gingival crevicular fluid and serum GH, IGF-1 and IGFBP-3 levels in different stages of puberty. Mean hormone levels reached higher values in pubertal growth spurt period than in prepubertal and postpubertal periods. In male subjects GCF GH levels supported serum GH levels. In both sexes GCF IGF-1 and IGFBP-3 levels supported serum IGF-1 and IGFBP-3 levels. 
Serum IGF-1 and IGFBP-3 values can be used as a valuable indicator in determining the level of growth and development, pubertal growth spurt and evaluating the stages. According to our data, in male and female subjects GCF IGF-1 and IGFBP-3 values measured at different stages of puberty support serum IGF-1 and IGFBP-3 values. As a result of our findings, the use of GCF, which is a more practical and non-invasive method compared to blood collection, can be used for growth and development detection as an alternative method to serum.	
Key words: Cervical vertebrae, growth hormone, insulin-like growth factor-1, insulin-like growth factor binding protein-3, puberty.