Tip 2 diyabet hastalarında beslenme eğitimi ve tıbbi beslenme tedavisinin yaşam kalitesine etkisi
The effect of nutritional education and medical nutrition therapy on quality of life in type 2 diabetes patients
Yazar: DAMLA ABACI ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİR AYŞE ÖZER
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma tip 2 diyabetli bireylerde beslenme alışkanlıklarının belirlenmesi ve 3 aylık takip sonunda tıbbi beslenme tedavisinin (TBT) bireylerin antropometrik ölçümleri, biyokimyasal parametreleri ve yaşam kalitelerindeki etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma tip 2 diyabet tanısı almış ve yaşları 19-72 arasında olan 22'si kadın, 10'u erkek olmak üzere toplam 32 bireyin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Bireylerin çalışma öncesi kişisel özellikleri, beslenme alışkanlıkları, diyabet durumlarıyla ilgili bilgileri anket formuyla sorgulanmıştır. Ayrıca bireylerin TBT öncesi ve sonrası antropometrik ölçümleri, biyokimyasal bulguları, 3 günlük besin tüketim kaydı ve yaşam kalitesi ölçeği anket formuna kaydedilmiştir. İlk ölçümler ve 3 ay sonraki ölçümler arasındaki değişimler karşılaştırılmıştır. Bireylerle ayda bir yüz yüze görüşülmüş ve takipleri yapılmıştır. Çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 21 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Besin tüketim kaydı ile elde edilen veriler Beslenme Bilgi Sistemi Paket Programı (BEBİS) kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma öncesi bireylerin ağırlık ortalaması 88,1±14,6 kg, BKİ ortalaması ise 33,3±6,6 kg/m²'dir. Çalışma sonrası ise, bireylerin ağırlık ortalaması 81,4±13,6 kg'a, BKİ ortalaması ise 32,6±12,9 kg/m²'ye düşmüştür. Bireylerin ağırlık ortalamalarındaki azalma ve BKİ'nin risk gruplarına göre dağılımındaki değişiklik istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). TBT sonrası, bireylerin bel, kalça, bel/kalça ve vücut yağ oranı istatistiksel olarak anlamlı derecede azalmıştır (p<0.05). TBT öncesi bireylerin HbA1c değerleri ortalaması %6,7±1,1 iken TBT sonrası %6,1±0,7'e düştüğü belirlenmiştir. HbA1c'deki azalma istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bireylerin açlık kan glukozu, total kolesterol, LDL, trigliserit değerinin istatistiksel olarak anlamlı oranda azaldığı ve HDL değerinin ise istatistiksel olarak anlamlı derecede arttığı belirlenmiştir (p<0.05). Bireylerin çalışma öncesi özet fiziksel sağlık puan ortalamasının 53,0±11,4, özet ruh sağlığı puan ortalamasının 47,8±10,2 ve toplam yaşam kalitesi puan ortalamasının 104,2±20,5 olduğu saptanmıştır. Çalışma sonrası ise bireylerin özet fiziksel sağlık puan ortalamasının 56,8±10,2, özet ruh sağlığı puan ortalamasının 51,5±9,4 ve toplam yaşam kalitesi puan ortalamasının ise 110,9±18,2 olduğu belirlenmiştir. Bireylerin yaşam kalite puanlarındaki artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).

Abstract:
This study was conducted to determine the nutritional habits of individuals with type 2 diabetes and to examine the effect of medical nutrition therapy on the anthropometric measurements, biochemical parameters, and quality of life of individuals at the end of a 3 months follow-up. The study was conducted with the participation of a total of 32 individuals, 22 women and 10 men, who were diagnosed with type 2 diabetes and aged between 19-72. The personal characteristics, nutritional habits and diabetes status of the individuals were questioned with a questionnaire before the study. In addition, anthropometric measurements, biochemical findings, 3 days food consumption record and quality of life scale of individuals before and after medical nutrition therapy were recorded in the questionnaire form. Changes between the first measurements and those 3 months later were compared. Individuals were interviewed face to face once a month and followed up. Statistical analysis of the study was made using the SPSS 21 package program. The data obtained through the food consumption record were analyzed using the Nutrition Information System Package Program. Before the study, the weight average of the individuals was 88,1±14,6 kg and the average BMI was 33,3±6,6 kg/m². After the study, the average weight of the individuals decreased to 81,4±13,6 kg and the average BMI to 32,6±12,9 kg/m². The decrease in the weight averages of the individuals and the change in the distribution of BMI according to the risk groups were found to be statistically significant (p<0.05). After medical nutrition therapy, the waist, hip, waist/hip and body fat ratio of the individuals decreased statistically significantly (p<0.05). While the average HbA1c values of individuals before medical nutrition therapy was %6,7±1,1, it was determined that is decreased to %6,1±0,7 after medical nutrition therapy. The decrease in HbA1c was found to be statistically significant (p<0.05). It was determined that fasting blood glucose, total cholesterol, LDL, triglyceride values of individuals decrease statistically significantly, and HDL value increased significantly (p<0.05). It was found that the individuals had a pre-study summary physical health score of 53,0±11,4, a summary mental health average score of 47,8±10,2 and a total quality of life mean score of 104,2±20,5. After the study, it was determined that the summary physical health score of the individuals was 56,8±10,2, the summary mental health average score was 51,5±9,4 and the total quality of life mean score was 110,9±18,2. The increase in the quality of life scores of individuals was found to be statistically significant (p<0.05).