Mahmut Ustaosmanoğlu'nun hayatı, eserleri ve tasavvufî görüşleri
Mahmut Ustaosmanoğlu's life, works and opinions on sufism
Yazar: İSMAİL BALKANLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AŞKAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Cemaatler = Communities ; Halidi tarikatı = Halidi religious order ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Tasavvuf = Mystic ; Ustaosmanoğlu, Mahmut = Ustaosmanoğlu, Mahmut ; İslamiyet = Islam ; İsmailağa Cemaati = İsmailağa Community ; Şeyhler = Sheikhs

Özet:
Mahmut Ustaosmanoğlu, Nakşbendiyye tarikatının Hâlidiye koluna mensup bir şeyhtir. Etrafında toplanan cemaate de 1954-1996 yılları arasında imam olarak görev yaptığı, Fatih Çarşamba'daki İsmailağa Camii'ne nispetle İsmailağa Cemaati denilmiştir. 
Mahmut Ustaosmanoğlu, 1931'de Trabzon Of'ta doğmuş, Karadeniz Bölgesinde yoğun bir dinî ve ilmî ortamda, dönemin ve bölgenin önde gelen âlimlerinden iyi bir eğitim almıştır. Askerde iken tanıştığı, İstanbul'daki ilk Hâlidî Tekkesi'nin son şeyhi, aynı zamanda Osmanlı'nın fakihlerinden Ali Haydar Efendi'ye intisap etmiştir. 1954 yılında tadilatı yaptırılan İsmailağa Camii'ne, şeyhi Ali Haydar Efendi tarafından imam olarak görevlendirildikten sonra düzenli olarak Ali Haydar Efendi'den özel dersler almış, 1960 yılında Ali Haydar Efendi'nin vefat etmesiyle onun yerine geçmiştir. Tekkeyi kullanmak yerine görev yaptığı camide irşat görevini sürdürmüştür. Zorlu bir süreçten sonra etrafında büyük bir topluluk oluşmuştur. 
Kız ve erkeklerin aynı ortamda okumaları ve resmî okullarda verilen dinî eğitimi yeterli görmediği için resmî eğitime mesafeli yaklaşmış, görev yaptığı cami ve caminin çevresini, klasik Arapça ve Kur'an ilimlerinin öğretildiği bir ilim merkezine dönüştürmüştür. Kız ve erkekler için ayrı ayrı yerlerde açılan ve medrese diye adlandırılan kurslar Türkiye'nin bütün şehirlerine yayılmış, bu medreselerden birçok ilim adamı yetişmiştir. Kendisinin birçok Müslüman ilim adamı ile iyi ilişkileri olmuştur.
Yazımı sürmekte olan bir tefsir kitabı başta olmak üzere Kur'an, tefsir, hadis ve tasavvuf ağırlıklı birçok eseri vardır. Müridlerinin sosyal ortamlarda, kadın ve erkeklerin farklı yerlerde oturmasına dikkat etmeleri, erkek müridlerinin sakallarını uzatması, başlarına sarık sarıp cübbe giymeleri, kadın müridlerinin de tesettür amacıyla çarşaf giymesi ile diğer dini cemaatlerden belirgin bir şekilde farklılık göstermektedir. Kendisi ve müridleri sohbetlerinde tasavvufla ilgili konulardan çok fıkıhla ilgili konuları ele almışlardır. Tasavvufî görüşlerinde, kendisinden önceki Nakşî geleneğe sıkı bir şekilde bağlılık göstermektedir.

Abstract:
Mahmut Ustaosmanoğlu is a sheikh who belongs to the Halidiye branch of the Naqshbandi sect. The congregation gathered around him was called the Ismailağa Community, in reference to the İsmailağa Mosque in Fatih Çarşamba, where he served as an imam between 1954-1996.
Mahmut Ustaosmanoğlu was born in 1931 in Trabzon-Of, and received a good education from the leading scholars of the period and the region in an intense religious and scientific environment in the Black Sea Region. He was affiliated with Ali Haydar Efendi, who was the last sheikh of the first Khalidi Lodge in Istanbul, whom he met while in the army, and who was also one of the jurists of the Ottoman Empire. After he was appointed as an imam by his sheikh Ali Haydar Efendi to the İsmailağa Mosque, which was renovated in 1954, he regularly took private lessons from Ali Haydar Efendi, and replaced him after Ali Haydar Efendi passed away in 1960. Instead of using the dervish lodge, he continued his duty of guidance in the mosque he served. After a difficult process, a large community has formed around him.
Since girls and boys should study in the same environment and the religious education given in official schools is not sufficient, he approached official education at a distance and transformed the mosque and its surroundings into a science center where classical Arabic and Qur'anic sciences are taught. Courses called madrasahs, which were opened in separate places for girls and boys, spread to all cities of Turkey, and many scholars were trained in these madrasahs. He had good relations with many Muslim scholars.
He has many works mainly on the Qur'an, tafsir, hadith and mysticism, especially an ongoing tafsir book. It differs significantly from other religious communities in that its followers pay attention to the fact that men and women sit in different places in social environments, that male disciples grow their beards, wear turbans on their heads and wear robes, and female disciples wear chadors for the purpose of veiling. He and his followers discussed the issues related to fiqh rather than the issues related to mysticism in their conversations. In his Sufi views, he adheres strictly to the Naqshi tradition before him.