Türkiye'de tehlikeli atık yönetimi ve Avrupa Birliği ülkeleri ile karşılaştırmalı bir analiz
Hazardous waste management in Turkey and a comparative analysis with European Union countries
Yazar: GÖKHAN TENİKLER
Danışman: PROF.DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Türkiye'de atık yönetiminin yasal ve yönetsel temelleri, 1930'lu yıllara dayansa da tehlikeli atıklara ilişkin normatif ilkelerin yaşama geçirilmesi yakın bir geçmişe sahiptir.Evsel atıkların bile değerlendirilmesi veya bertarafı konusunda kapasite ve uygulama sorunu yaşayan Türkiye'de, tehlikeli atıklar gibi özel öneme sahip atıkların yönetim sürecine dahil edilmesi ciddi sorunlar ile karşı karşıyadır.Türkiye'de tehlikeli atıklar konusunda, ülke genelinde güvenilir bir atık envanterinin oluşturulamaması, kurumsal kapasite yetersizliği, üreticilerin yeterince bilgilendirilmemesi, geri kazanım ve geri dönüşüm olanaklarının sınırlı olması yanında bertaraf tesislerinin sayısının yetersizliği, çevresel risklerin görmezlikten gelinmesi, atıkların yasal olmayan şekilde gelişigüzel doğal ortama bırakılması gibi daha da uzayabilecek bir sorunlar listesi; etkili bir tehlikeli atık yönetiminin önündeki en büyük engellerdir.Ancak yönetimsel yaklaşım açısından en önemli sıkıntılardan biri, tehlikeli atık yönetiminde merkezi yaklaşımın, sorumlu birimler arasında koordinasyon sağlanmasında, denetim ve kontrol mekanizmalarının işletilmesinde ve sektörel paydaşların sürdürülebilir politikalar üretebileceği bütünleşik bir yönetim modeli oluşturulmasında yetersiz kalmasıdır.Avrupa Birliği üyelik sürecinde aday ülke statüsüne sahip olan Türkiye'deki tehlikeli atık uygulamaları, diğer AB ülkelerinde geçerli olan mevcut durum ile karşılaştırıldığında, AB atık direktiflerine ilişkin mevzuat uyumu konusunda önemli gelişmeler kaydedilmesine rağmen uygulamada ve kurumsal kapasite geliştirme konusunda büyük sıkıntılar yaşandığı görülmektedir. Bununla birlikte Türkiye'nin, genişleme sürecinde Birliğe yeni katılan bazı ülkelere göre çeşitli yönlerden daha ileri durumda olduğu dikkat çekmektedir.Anahtar Kelimeler: Tehlikeli Atıklar, Bütünleşik Tehlikeli Atık Yönetimi, Avrupa Birliği Ülkeleri, Yönetişim, Sürdürülebilir Çevre

Abstract:
Although legal and administrative basis of waste management in Turkey dates back to 1930s, application of normative principals about hazardous wastes has a more recent past.Turkey, which experiences capacity and application problems even in recovering, recycling or disposing of domestic wastes, is facing serious problems in waste-related issues which have special importance, like hazardous wastes in management processes.The most important handicaps preventing effective hazardous waste management in Turkey are problems like absence of a reliable country-wide waste inventory related to hazardous wastes, lack of institutional capacity, insufficient information provided to producers, lacking recovery and recycling possibilities besides insufficient number of disposal facilities, disregarding environmental risks, illegal and random discharging of wastes to the environment.However one of the most important problems in terms of managerial approach is the fact that central approach in hazardous waste management falls insufficient in coordinating among responsible units, operating supervision and control mechanisms and creating an within which sectoral partners can work out integrated management model sustainable policies.Comparing the hazardous waste practices in Turkey, which is acandidate in European Union membership process, with the relevant practicesin other EU countries, inspite of the way taken in legislation harmonizationwith EU waste directives, many problems are experienced in practice anddeveloping institutional capacity. However, Turkey draws attention in beingmore advanced in several aspects than some of the other countries whichrecently became members of the European Union.Key Words: Hazardous Wastes, Integrated Hazardous Waste Management, Ordinance on Control of Hazardous Waste, European Union Countries, Governance, Sustainable Environment