Sağlık kaygısı: Çocukluk çağı deneyimleri ve şema başa çıkma biçimlerinin rolü
Health anxiety: The role of childhood experiences and schema coping styles
Yazar: AYNUR ERGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİLE GAMZE YAMAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı çocukluk çağı deneyimleriyle sağlık kaygısı arasındaki ilişkide 
şema başa çıkma biçimlerinin (aşırı telafi, teslim, kaçınma) aracı rolünün incelenmesidir. 
Ayrıca araştırmada sağlık kaygısının çeşitli demografik değişkenlere göre farklılaşıp 
farklılaşmadığı da incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini 18-35 yaş aralığındaki 334 genç 
yetişkin oluşturmaktadır. Katılımcıların 156'sı (%46,7) erkek ve 178'i (%53,3) kadındır.
Araştırmada kişisel bilgi formu, Çocukluk Deneyimleri Ölçeği, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği 
ve Şema Başa Çıkma Biçimleri Ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır.
Araştırmada elde edilen verilerin analizi, SPSS 26 paket programı ve AMOS 24 paket 
programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. İlişkisel tarama modelinde olan bu çalışmada 
araştırmanın bağımlı değişkenlerinin demografik özelliklere göre farklılaşması test edilirken 
karşılaştırmalarda Bağımsız Gruplar t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve 
Scheffe testi istatistik teknikleri, çocukluk çağı deneyimleri, sağlık kaygısı ve şema başa 
çıkma biçimleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı 
Korelasyon tekniği, aracılık analizleri için yapısal eşitlik modeli (YEM) , güven aralıklarını 
test etmek amacıyla regresyon temelli Bootstrap analizi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda çocukluk çağı deneyimleri ve sağlık kaygısı arasındaki ilişkide 
şema başa çıkma biçimleri alt boyutu olan kaçınmanın aracılık ettiği tespit edilmiştir. YEM 
analizi sonuçlarına göre, test edilen modelin uyum indekslerinin iyi düzeyde olduğu 
gözlemlenmiştir. Sağlık kaygısının cinsiyet, algılanan ebeveyn tutumu ve tıbbı tanının var 
olması durumuna göre anlamlı bir farklılaşmanın olduğu; eğitim ve algılanan gelir düzeyine 
göre anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda elde 
edilen bulgular ilgili alan yazın doğrultusunda tartışılmış; ileride yapılacak çalışmalar için 
araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı Deneyimleri, Sağlık Kaygısı, Şema Başa Çıkma 
Biçimleri.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of schema coping styles 
(overcompensation, surrender, avoidance) in the relationship between childhood experiences and 
health anxiety. Additionally, the study investigates whether health anxiety varies according to 
different demographic variables. The sample of the study consists of 334 young adults aged 18-35 years. 
Of the participants, 156 (46.7%) are male and 178 (53.3%) are female. Data were collected using 
a personal information form, the Childhood Experiences Scale, the Health Anxiety Inventory, and 
the Schema Coping Styles Questionnaire.
The analysis of the data obtained in the study was conducted using the SPSS 26 and AMOS 
24 software packages. In this correlational study, Independent Samples t-Test, One-Way Analysis 
of Variance (ANOVA), and Scheffe test statistical techniques were used to test the differences in 
the dependent variables of the research according to demographic characteristics. To examine the 
relationships among childhood experiences, health anxiety, and schema coping styles, the 
Pearson Product-Moment Correlation technique was employed. For mediation analyses, the 
Structural Equation Modeling (SEM) technique was used, and regression-based Bootstrap 
analysis was utilized to test confidence intervals.
The research findings indicate that the subdimension of schema coping styles, specifically 
avoidance, mediates the relationship between childhood experiences and health anxiety. 
According to the results of the SEM (Structural Equation Modeling) analysis, the fit indices of 
the tested model were observed to be at a good level. It was found that health anxiety significantly 
differs according to gender, perceived parental attitudes, and the presence of a medical diagnosis, 
while there were no significant differences based on education and perceived income level. The 
findings of the study were discussed in the context of the relevant literature, and 
recommendations were provided for researchers and practitioners for future studies.
Keywords: Childhood Experiences, Health Anxiety, Schema Coping Styles.