Kaptanzade Ali Rıza Bey'in hayatı, eserleri, müziğimizde ve eserlerinde batı müziği etkileri
The life of Kaptanzade Ali Riza, his works, the effects of western musicon our music and his works
Yazar: ÖMER FARUK CAHİTOĞLU
Danışman: PROF. EROL DERAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Sanat Dalı / Türk Musikisi Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music

Özet:
Kaptanzade Ali Rıza Bey, 1881 yılında İstanbul'da doğmuş babasının
mesleğinden ötürü Kaptanzade ismini almıştır. Hakkında az şey bilinmesine rağmen,
yaptığı eserlerle musiki tarihimizde izler bırakan bir besteci olarak kabul görmektedir.
Devlet memurluğunun yanı sıra piyano, kanun, keman ve ney icra etmesi, bu farklı
yapıdaki enstrümanların eğitimciliğini yapması, tiyatrocu ve oyunculuk özellikleri
dikkat çekici bir durum oluşmasına neden olmuştur.
Bilhassa 19. Yüzyılda gerçekleşen toplumsal değişim, yeni bir düzen ve
anlayışın hakim olduğu bir dönem olarak kabul edilmiştir. Sanat alanında da bu
değişim, daha gelenekçi İslami bir yapıdan, batı etkilerinin görüldüğü daha farklı
motiflerin ve renklerin ortaya çıktığı bir ortamın, bir ruhun oluşmasına neden
olmuştur. Başta Osmanlı sarayında görülen bu değişim toplumdan da rağbet görünce
yavaş yavaş müzik kültürümüzde farklı anlayışlar farklı üretkenlikler doğurmuştur.
Müziğimizde bu geçiş döneminin temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Ali Rıza
Bey küçük yaşta aldığı batı eğitimine bina ettiği müzik kültürü ve anlayışı ile operetler,
marşlar, tangolar, kantolar, foksrotlar, fanteziler bestelemiştir. Şimdiki adı ile "İzmir
marşı", " İstanbul Beyefendisi", " Çapkın Kız", Denizde Akşam" bazı besteleridir. Bu
besteler o dönemde oldukça takdir görmüş, sahnelenmiş, plaklara okunmuş,
bazılarında rol almış, hatta bizzat turnelere çıkarak o dönemde bunu farklı kesimlere
sunabilmiştir. Türk Musikisinde de yapmış olduğu Fanteziler ve Şarkı formundaki
eserler çok beğeni almıştır. Yapmış olduğu sözlü eserlerde güfte olarak Ömer
Bedrettin Uşaklı'nın şiirlerini kullanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kaptanzade, İzmir Marşı, Yıldızların Altında

Abstract:
Kaptanzade Ali Rıza Bey was born in Istanbul in 1881 and took the name
Kaptanzade because of his father's profession. Although little is known about him, he
is accepted as a composer who has left traces in our music history with his works. In
addition to being a civil servant, playing the Piano, Kanun, Violin and Ney, teaching
these different instruments, the actor and acting characteristics have led to a
remarkable situation.
The social change that took place especially in the 19th century was accepted
as a period in which a new order and understanding prevailed. In the field of art, this
change has led to the formation of a spirit from a more traditional Islamic structure to
an environment where western influences are seen and different motifs and colors
emerge. This change, which was first seen in the Ottoman palace, was also popular
with the society, and gradually, different understandings in our music culture gave
birth to different productivity. Ali Rıza Bey, who is considered one of the
representatives of this transition period in our music, composed Operettas, Marches,
Tangos, Cantos, Foxrots, Fantasies with the musical culture and understanding that he
built on his western education at a young age. With its current name, "Izmir March",
"Istanbul gentleman", "Flirtatious girl", "Evening at Sea" are some of his
compositions. These compositions were highly appreciated at that time; they were
staged, played on records, and he acted in some of them, and even went on tours and
presented them to different audiences at that time. His works in the form of Fantasies
and Songs in Turkish Music, too, were highly appreciated. He used the poems of Ömer
Bedrettin Uşaklı as lyrics in his oral Works.
Keywords: Kaptanzade, İzmir Anthem, Under the stars