Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sosyal beceri öğretiminde fırsat öğretiminin etkililiği: Gürcistan örneği
The efficacy of incidental teaching in teaching social skills to children with autism spectrum disorder: The Georgia sample
Yazar: TİNATINİ GOBADZE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY ÖNCÜL
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Fırsat öğretimi = Incidental teaching ; Gürcistan = Georgia ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri eğitimi = Social skills training ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada, Gürcistan'da yaşayan otizm tanısı konmuş üç çocuğa akademik, sanat ve serbest zaman etkinlikleri sırasında sosyal becerilerinin (teşekkür etme, izin isteme ve yardım isteme) öğretiminde fırsat öğretiminin etkililiğine bakılmıştır. Araştırmada aynı zamanda fırsat öğretiminin çocukların sosyal becerilerini genelleme ve sürdürmeye etkisi de belirlenmiştir. Araştırmanın katılımcılarını Gürcistan'ın Batum şehrinde devlet okuluna devam etmekte olan ve yaşları 10-12 arasında değişen, otizm tanısı almış üç erkek çocuk oluşturmuştur. Araştırmada bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini en az bir katılımcıda incelemeyi ve bu süreci iki farklı katılımcıyla yinelemeyi amaçlayan ve kalıcılığı değerlendirmeye olanak sağlayan tek denekli araştırma desenlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. OSB olan çocuklara sosyal becerilerin öğretiminde fırsat öğretiminin etkililiğinin incelendiği bu araştırma, başlama düzeyi, toplu yoklama, öğretim, izleme ve genelleme oturumlarından oluşmuştur. Araştırmada elde edilen veriler grafiksel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırma bulguları fırsat öğretiminin OSB olan çocuklara sosyal becerileri öğrenmelerinde ve öğrendikleri becerileri sürdürmelerinde etkili olduğunu göstermektedir.


Anahtar Sözcükler: Fırsat Öğretimi, Otizm, Uygulamalı davranış analizi, Sosyal beceriler

Abstract:
In this study, the effectiveness of incidental teaching in teaching social skills (thanking, asking for permission and asking for help) during academic, art, and leisure activities to three children diagnosed with autism living in Georgia, was examined. The research also determined the effect of incidental teaching on generalizing and maintaining children's social skills. The participants of the study were three boys aged 10-12, who were diagnosed with autism and attending the State School in Batumi, a city in Georgia. In the study, a multible probe design with probe phase across participants, which is one of the single-case designs that aims to examine the effect of the independent variable on the dependent variable in at least one participant and to replicate this process in two different subjects and allows to evaluate maintenance. This research, which examines the effectiveness of incidental teaching in teaching social skills to children with autism, consisted of baseline, full probe, intervention, maintenanace, and generalization sessions. The data obtained in the study were analyzed by graphical analysis technique. The findings of the study showed that incidental teaching was effective in teaching the social skills to children with autism and maintaining the skills they learned.

Keywords: Incidental teaching, Autism, Applied behavior analysis, Social skills