Necmi Ali hayatı, eserleri ve divançesi (inceleme-metin)
Necmi Ali's life, works and divançe (study-text)
Yazar: MUSTAFA TIZLAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Divançe = Divançe ; Ehl-i beyt = Ahl al-Bayt ; Hz. Ali = Hz. Ali ; Kerbela = Kerbela ; Mevlid = Mawlid ; Necmi Ali = Necmi Ali ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmanın konusu elde tek nüshası Millî Kütüphane 06 Mil Yz A 1842 numarada bulunan Necmî Ali Divançesi'dir. Hayatı hakkında herhangi bir bilgi bulunmayan Necmî Ali, Âl-i Abâ'dan olup Alevî-Bektaşî tarikatına mensup bir şairdir. Necmî Ali'nin şiirlerinin muhtevası Hz. Muhammed (s.a.s.), Hz. Ali (r.a.), Ehl-i Beyt ve Kerbela Vakası'dır. Şiirlerinde yer yer Hurûfî unsurlara da rastlanmaktadır. Söz konusu eserdeki ifadelerden hareketle 16. yüzyıldan sonraki bir dönemde yaşadığı düşünülmektedir.

Divançesi'ndeki şiirlerden hareketle onun divan edebiyatının gerektirdiği bilgi ve donanıma sahip olduğunu söyleyebiliriz. Şiirlerinde akıcı, duru ve yalın bir dil kullanmıştır. Necmî Ali, hem aruz veznini hem de hece veznini kullanmıştır.

Çalışma, üç bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde Necmî Ali'nin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği hakkında bilgi verildi. Ardından Necmî Ali'nin diğer Necmi mahlaslı şairlerden farklı bir şair olduğunu belirtmek için edebiyatımızdaki Necmi mahlasına sahip öbür şairler hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde Divançe şekil ve içerik açısından ele alınmış olup metnin çeviri yazısında kullanılan sistem hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra tez çalışmasında kullanılan nüsha hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Divançe'nin çeviri yazılı metni yer almaktadır. Metnin oluşturulmasında Divançe'deki tertibe riayet edilmiş olup ayrıca bir tasarrufta bulunulmamıştır.

Abstract:
The subject of this study is the only copy of the National Library Necmî Ali Divançe, numbered 06 Mil Yz A 1842. Necmî Ali, who does not have any information about his life, is from Âl-i Abâ and is a poet belonging to the Alevî-
Bektaşî sect. The content of the poems of Necmi Ali, Hz. Muhammad (s.a.s.), Hz. Ali (r.a.) is the Ehl-i Beyt and Karbala Incident. Hurûfî elements are also found in his poems. Based on the statements in the work, it is thought to have lived in a period after the 16th century.

Based on the poems in Divançe, we can say that he has the knowledge and equipment required by divan literature. He used fluent, clear and plain language in his poems. Necmî Ali used both the aruz measure and the syllable measure.

The study consists of three parts. In the first part, information was given about Necmî Ali's life, works and literary personality. Afterwards, information was given about other poets who had Necmî pseudonym in our literature to indicate that Necmî Ali was a poet different from other Necmî pseudonym poets. In the second part, Divançe has been handled in terms of shape and content and information has been given about the system used in the translation of the text. Then, information was given about the copy used in the thesis study. In the third part, the translation text of Divançe is included. While forming the text, the arrangement in Divançe has been respected and no saving has been made.