Değer biçme kuramı çerçevesinde bir eleştirel söylem çözümlemesi: Rusya-Ukrayna savaşında "biz" ve "onlar" çatışması
A critical discourse analysis within the framework of appraisal theory: The "us" vs. "them" conflict in Russia-Ukraine war
Yazar: SUDE ERSOYOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜN LEYLA UZUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı / Dil Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Söylem, bir savaşın ilk bakışta görülmeyen fakat en can alıcı operasyonlarından biridir. Bu operasyon yoluyla siyasiler; bazen açık fakat çoğunlukla örtük bir şekilde "biz" ve "onlar" çatışmasını, başka bir deyişle ideolojik kutuplaşmayı inşa ederler.  Tez, Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında Rusya ve Ukrayna devlet başkanları ve dışişleri bakanlarının ideolojik kutuplaşmayı söylemlerinde nasıl inşa ettiğini eleştirel söylem çözümlemesi ve Martin ve White'ın Değer Biçme kuramı (2005) çerçevesinde araştırmaktadır. Bu doğrultuda, 21 Şubat 2022-24 Şubat 2023 tarihleri arasında Vladimir Putin, Volodymyr Zelenskyy, Sergey Lavrov ve Dmytro Kuleba'ya ait 455 konuşma analiz edilmiştir. Tez; siyasilerin olumlu/olumsuz duyguları, yargıları, değerlendirmeleri ve nasıl konumlandıklarını tutum ulamının (duygulanım, yargı ve takdir) analizi ile ortaya koymuştur. Ayrıca, Van Dijk'ın İdeolojik Kare (1998) olarak adlandırdığı "olumlu benlik sunumu" ve "olumsuz öteki sunumu" şeklindeki kuramsal çerçevesine de başvurularak Rusya ve Ukrayna taraflarının ideolojileri ve söylemsel stratejilerine ışık tutulmuştur. Her iki kuram çerçevesinde veriler istatistiksel olarak analiz edilip yorumlanmıştır.  Bulgular, savaşın her iki tarafının da iç grubu olumlu. dış grubu ise olumsuz inşa etme eğiliminde olduğunu göstermiştir. Bu anlamda, Lavrov, Kuleba ve Zelenskyy tarafından daha çok olumsuz öteki sunumunun, Putin tarafından ise olumlu benlik sunumunun tercih edildiği bulgulanmıştır. Ayrıca bulgular, tarafların en sık kullandığı tutum alt ulamının yargı olduğunu, en az tercih edilenin ise takdir olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak tez, tarafların ahlaki ve toplumsal yönleri vurgulayarak kamuoyunu kontrol etme, rıza kazanma ve dış grubu ötekileştirme niyetini gözler önüne sermiştir.

Abstract:
Discourse, at first glance, is one of the invisible yet most crucial operations of a war. Through this operation, politicians construct, sometimes explicitly but mostly implicitly, the conflict between "us" and "them", in other words, ideological polarization.  The thesis investigates how Russian and Ukrainian presidents and foreign ministers construct ideological polarization in their discourse in the context of the Russian-Ukrainian war within the framework of CDA (Critical Discourse Analysis) and Martin and White's Appraisal Theory (2005). In this respect, 455 speeches of Vladimir Putin, Volodymyr Zelenskyy, Sergey Lavrov and Dmytro Kuleba from February 21, 2022 to February 24, 2023 were analyzed. The thesis reveals the positive/negative emotions, judgements, evaluations and positioning of politicians through the analysis of the Attitude (affect, judgement and appreciation). Also, Van Dijk's theoretical framework of  "positive self-presentation" and "negative other-presentation", which he calls Ideological Square (1998), was used to shed light on the ideologies and discursive strategies of the Russian and Ukrainian sides. Within the framework of both theories, the data were statistically analyzed and interpreted. The findings showed that each side of the war tended to construct the in-group positively and the out-group negatively. In this sense, it was found that Lavrov, Kuleba and Zelenskyy mostly preferred negative other-presentation, while Putin preferred positive self-presentation. Moreover, the findings revealed that the most frequently used attitude subcategory was judgement, while the least preferred one was appreciation. To conclude, the thesis demystified the Russian and Ukranian parties' intention to control public opinion, gain consent and otherize the out-group by emphasizing moral and social aspects.