Gelibolu Yarımadası (Çanakkale) tersiyer yaşlı birimlerin stratigrafisi, sedimantolojisi ve kömür petrografisi
Stratigraphy, sedimentology and coal petrography of tertiary units in Gelibolu Peninsula (Çanakkale)
Yazar: FERDİ DEMİRTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. ERDAL KOŞUN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu inceleme Gelibolu Yarımadası'nda, Tayfur ve Cumalı köyleri çevresinde bulunan kömürlü Paleojen ve Neojen yaşlı formasyonların stratigrafik, sedimantolojik, organik petrografik ve palinolojik özelliklerinin aydınlatılmasını amaçlar. Çalışma alanında, Eosen'den Pliyosen'e kadar devam eden denizel ve karasal ortamların ürünü çökeller yer alır. Bu çökel kayaların içerisinde kömür içeren iki formasyon vardır. Bunlardan birisi Geç Oligosen yaşlı Osmancık Formasyonu, diğeri ise Geç Miyosen yaşındaki Gazhanedere Formasyonu'dur.Kömür örneklerinin petrografik analiz sonuçları benzerdir. Her iki kömür düzeyine ait örneklerin tamamı hüminit maseral grubunca zengin olup (%46-78), egemen maseral gelinitlerdir (%31-65). İnertinit (%4-8) ve liptinit (%2-9) maseral grupları hüminit grubuna göre daha düşük orandadır. Mineral maddeyi ise pirit ve diğer mineraller (kalsit, kil mineralleri ve kuvars) oluşturmaktadır. Hüminit yansıma değerleri %0,502-0,564 arasında değişmektedir. Bu değerler ASTM (American Society for Testing and Materials) (1983) sınıflama sistemine göre alt bitümlü kömüre karşılık gelmektedir.Palinolojik incelemelerin sonucuna göre, iki kömür düzeyine ait örneklerin palinolojik sayım sonuçları farklılıklar göstermektedir. Bu farklılığa bağlı olarak örnekler iki ayrı sporomorf topluğuna (Sporomof Topluluğu A ve B) ayrılmıştır.Geç Oligosen örneklerinden saptanan iklimsel değerler çökelimin sıcak nemli iklim şartlarında gerçekleştiğini göstermektedir. Geç Miyosen örneklerinde ise yıllık yağış miktarı 1000 mm`nin altına düşmektedir. Bu da muhtemelen Geç Miyosen'de oluşan kuraklıkla ilgilidir.İki kömür düzeyine ait iz element konsantrasyonları genellikle benzerdir ancak bazı elementler farklılık göstermektedir. As, U, Mo ve W değerleri Geç Miyosen yaşlı kömür düzeyinden alınan örneklerde yüksek değerlere sahipken Zn, Ni, Y, Cs, Rb değerleri ise Geç Oligosen yaşlı kömür düzeyinden alınan örneklerde daha yüksek değerlere sahiptir.ANAHTAR KELİMELER: Stratigrafi, sedimantoloji, kömür petrografisi, palinoloji.

Abstract:
The aim of this study is to determine stratigraphical, sedimentological, organic petrographical and palinological features of the coal bearing Paleogene and Neogene formations cropping out around Tayfur and Cumalı villages in the Gelibolu Peninsula. Eocene to Pliocene aged marine and terrestrial sediments that bear coal levels are represented by two formations; Late Oligocene Osmancık Formation and Miocene Gazhanedere Formation.Petrographic analysis results of all coal samples tend to have similar coal petrographic properties. Huminite is the most abundant maceral group and most abundant maceral is gelinite in all coal samples. Besides, small amounts of liptinite (mostly less than %9) and inertinite (mostly less than %8) are observed within the coals. The mineral matter of coal samples is made of clay minerals, pyrite (mainly framboidal pyrite), calcite and quartz. The reflectance measurements indicate that the rank of coals is sub bituminous.According to palynological investigations, there are differences between palynological counting results of collected samples from two coaly levels. Depend on this differences, samples are separated two sporomorph assembly (Sporomorph Assembly A and B). Late Oligocene climatic values detected by the samples demonstrate that deposition occur in hot humid climatic conditions. The amount of annual precipitation of Late Miocene samples fall below 1000 mm. This is probably related to the drought of the Late Miocene.Results of trace elements analysis of two coaly levels are generally similar but some trace element show dissimilarity. As, U, Mo and W concentrations in Late Miocene coal samples and Ni, Y, Cs, Rb concentrations in Late Oligocene coal samples have higher values.KEY WORDS: Stratigraphy, sedimentology, coal petrograhy, palynology.