Ergenlerde ilişkisel saldırganlık ile utanç ve suçluluk arasındaki ilişkide ahlaki çözülmenin aracı rolü
The rol of a tool of moral unraveling in the relationship aggression and shame and quilt in adolescent
Yazar: ÖMER FARUK TAŞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ERZİ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Ahlaki değerler = Moral values ; Duygusal ilişki = Romantic relationship ; Dışsallaştırma = Externalizing ; Ergenler = Adolescents ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Suçluluk = Criminality ; Suçluluk duygusu = Guilt ; Utanma duygusu = Shame

Özet:
Saldırgan davranışlar, bireyin hem içinde bulunduğu hem de gelecek yaşantısına yönelik birçok davranışsal ve sosyal uyumsuzluklar ile sonuçlanabilir. Saldırgan davranışların ne olduğu ve ona hangi unsurların etki ettiğinin araştırılması hem bireyin özel yaşantısı hem de kamusal hayat için önem taşımaktadır. Bu bağlamda, araştırmanın amacı; ergenlerin ilişkisel saldırganlık tutumu, utanç ve suçluluk duygulanımları ve ahlaki çözülmenin arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubu lisede eğitim ve öğretim gören İstanbul ilinde yaşayan 14 ile 19 yaş aralığındaki 174 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmaya katılan ergenlerden, Kişisel Bilgi ve Veri Formu ve Bilgilendirilmiş Onam Formu, Ergenler İçin Öz bilinçlilik Duygulanımları Testi (TOSCA-A), Arkadaşlık İlişkilerinde İlişkisel Saldırganlık Ölçeği (ARİLSÖ), Ahlaki Çözülme (Moral Disengagement) Ölçeğini doldurmaları istenmiştir. Yapılan analizler neticesinde; ilişkisel saldırganlık ve alt boyutları olan, dışlama, manipülasyon ve dedikodu, ahlaki çözülme ile pozitif yönlü anlamlı bir ilişkiye sahiptir. Yine ilişkisel saldırganlık, utanç dışsallaştırma ile pozitif yönlü anlamlı bir ilişkiye sahipken, utanç ve suçluluk ile bir ilişki bulunamamıştır. Ahlaki çözülmenin, ilişkisel saldırganlık ve utanç dışsallaştırma arasında aracı rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, ilişkisel saldırganlığın, suçluluk, utanç, utanç dışsallaştırma ve ahlaki çözülmeyi anlamlı bir şekilde açıkladığı görülmüştür.

Abstract:
Aggressive behaviors may result in many behavioral and social incompatibilities for both the individual's current and future life. Investigating what aggressive behavior is and what factors affect it is important for both the private life of the individual and the public life. In this context, the aim of the research is; the aim of this study is to examine the relationship between adolescents' relational aggression, shame and guilt feelings, and moral disengagement. The study group of the research consists of 174 students between the ages of 14 and 19 living in the province of Istanbul, who receive education and training in high school. Adolescents participating in the study were asked to fill out Personal Information and Data Form and Informed Consent Form, Self-Awareness Affects Test for Adolescents (TOSCA-A), Relational Aggression in Friendships Scale (ARILSO), Moral Disengagement Scale. As a result of the analyzes made; Relational aggression and its sub-dimensions, exclusion, manipulation and gossip, have a positive and significant relationship with moral disengagement. Again, while relational aggression had a positive and significant relationship with shame externalization, no relationship was found with shame and guilt. It has been concluded that moral disengagement has a mediator role between relational aggression and shame externalization. Finally, relational aggression was found to significantly explain guilt, shame, shame externalization, and moral disengagement.