İlkokul öğretmenlerinin örgütsel sinizm tutumları ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki
The relationship between organizational cynicism attitudes and organizational citizenship behavior of elementary school
Yazar: HİLAL ÜNAL REİS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERTUĞRUL ORAL
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu yüksek lisans tezi ilkokul öğretmenlerinin örgütsel sinizm tutumları ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkinin tespit edilmesiyle yapılan nicel bir araştırmadır. Araştırmanın evreni İstanbul ili Esenyurt ve Beylikdüzü ilçesinde 2021-2022 eğitim-öğretim yılında görev yapan ilkokul öğretmenlerinden oluşmaktadır. Bu evrenden kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 302 ilkokul öğretmeni çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Örgütsel Sinizm ölçeği ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği ile toplanan veriler istatistik paket programıyla analiz edilerek yorumlanmıştır. Veriler için normallik testleri yapılmış ve normal dağılım gösterdiği ortaya konmuştur. Parametrik analizlerin yapılması için veri setinin uygun olduğuna karar verilmiştir. Kişisel bilgi formunda yer alan değişkenlerin analizinde frekans ve yüzde değerleri analiz edilmiştir. İkili değişkenlerin analiz edilmesinde independent t-test, ikiden fazla değişkenlerin analiz edilmesinde One-Way Anova testinden yararlanılmıştır. Farkların hangi grupların arasında olduğunu belirlemek üzere post hoc analizleri yapılmıştır. Örgütsel sinizm ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin belirlenmesi için Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda ilkokul öğretmenlerinin örgütsel sinizm düzeylerinin bilişsel alt boyutunda düşük, duyuşsal alt boyutunda düşük ve davranışsal alt boyutunda orta olduğu anlaşılmaktadır. Örgütsel sinizm ölçeği toplamında ilkokul öğretmenlerinin örgütsel sinizm düzeyleri orta düzeydedir. İlkokul öğretmenlerinin örgütsel vatandaşlık davranışı yardımlaşma alt boyutunda yüksek düzeyde, centilmenlik alt boyutunda yüksek düzeyde, vicdanlılık alt boyutunda çok yüksek ve sivil erdem alt boyutunda yüksek ve örgütsel vatandaşlık davranışı toplamında yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlkokul öğretmenlerinin örgütsel sinizm tutumlarının yaş, medeni durum ve eğitim düzeyi değişkenlerinde anlamlı farklılık göstermediği, cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarının cinsiyet, medeni durum ve eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği ancak yaş değişkenine göre anlamlı farklılık göstermediği anlaşılmıştır. Ayrıca örgütsel sinizm bilişsel, duyuşsal ve davranışsal alt boyutları ile örgütsel vatandaşlık davranışı vicdanlılık, sivil erdem, yardımlaşma ve centilmenlik alt boyutları arasında negatif ilişki olduğu bulgularına ulaşılmıştır. Örgütsel sinizm toplamı ile örgütsel vatandaşlık davranışı toplamı arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Örgüt, İlkokul Öğretmeni, Örgütsel Sinizm, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı

Abstract:
This master's thesis is a quantitative research conducted by determining the relationship between primary school teachers' organizational cynicism attitudes and organizational citizenship behaviors. The population of the research consists of primary school teachers working in the provinces of Istanbul, Esenyurt and Beylikdüzü, in the 2021-2022 academic year. 302 primary school teachers selected from this universe by convenience sampling method constitute the sample of the study. Data; The data collected with the Personal Information Form, the Organizational Cynicism Scale and the Organizational Citizenship Behavior Scale were analyzed and interpreted with the statistical package program. Whether the data were normally distributed or not was analyzed by normality tests. It was revealed that the data showed normal distribution and it was decided that the data set was suitable for performing parametric analyses. Frequency and percentage values were analyzed in the analysis of the variables in the personal information form. Independent t-test was used to analyze binary variables, and One-Way Anova test was used to analyze more than two variables. Post hoc analyzes were performed to determine between which groups the differences were. Pearson Correlation analysis was conducted to determine the relationship between organizational cynicism and organizational citizenship behavior. As a result of the research, it is understood that the organizational cynicism levels of primary school teachers are low in the cognitive sub-dimension, low in the affective sub-dimension and medium in the behavioral sub-dimension. Organizational cynicism levels of primary school teachers in total organizational cynicism scale is moderate. It was concluded that primary school teachers' organizational citizenship behavior is high in the cooperative sub-dimension, high in the sportsmanship sub-dimension, very high in the conscientiousness sub-dimension, high in the civic virtue sub-dimension, and high in the total organizational citizenship behavior. It has been revealed that primary school teachers' organizational cynicism attitudes do not differ significantly in age, marital status and education level variables, but there is a significant difference according to gender. It was understood that teachers' organizational citizenship behaviors differed significantly according to the variables of gender, marital status and education level but did not differ significantly according to the age variable. In addition, it has been determined that there is a negative relationship between the cognitive, affective, and behavioral sub-dimensions of organizational cynicism and the sub-dimensions of organizational citizenship behavior, conscientiousness, civic virtue, cooperation and sportsmanship. It has been determined that there is a significant negative correlation between the total of organizational cynicism and the total of organizational citizenship behavior.

Keywords: Organization, Primary School Teacher, Organizational Cynicism, Organizational Citizenship Behavior