İslam Miras Hukukunda asabe yoluyla mirasçılık
Agnatic inheritance in Islamic Inheritance Law
Yazar: ABDURRAHMAN YAZICI
Danışman: PROF. DR. ABDÜLAZİZ BAYINDIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Akrabalık ilişkileri = Relative relationship ; Asabe = Agnate ; Feraiz Risalesi = Feraiz Brochure ; Miras = Inheritance ; Miras hukuku = Inheritance law ; Mirasçılar = Heirs ; Vasiyet = Will ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İslâm hukukunda asabe yoluyla mirasçılığı etraflı bir şekilde ortaya koyarak asabelikle alakalı meseleleri Kur'an'daki miras hükümleri ve Peygamber (sav)'in uygulamaları çerçevesinde değerlendirmektir. Asabe yoluyla mirasçılığın Sünnî mezheplerle İmâmiyye arasındaki temel farklılık da olması nedeniyle asabelikle ilgili siyasî-tarihî arka planının da göz önünde bulundurulmasına gayret edilmiştir. Temel olarak bu çalışma, giriş ve sonuç dışında dört bölümden oluşmaktadır.İlk bölümde, ?Asabe bi-gayrihi mirasçılık? başlığı altında kız çocuk, oğlun kızı, öz ve baba bir kız kardeşlerin kendi derecesindeki erkeklerle mirasçılıklarıyla ilgili meseleler ele alınmıştır. ?Asabe maa-gayrihi mirasçılık? başlıklı ikinci bölümse kendi içinde dört alt bölümden oluşmaktadır. Maa-gayrihi asabeliğin kabul ve reddine ilişkin üç farklı uygulamaya leh ve aleyhteki delillerle yer verilerek ilgili meseleler değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde, ?Asabe bi-nefsihi mirasçılık? başlığı altında, asabe yoluyla mirasçılık için gerekli şart ve kurallarla asabelikle mirasçı hısımların mirasçılıklarının keyfiyeti ele alınmıştır. Dördüncü ve son bölümdeyse ?Velâ yoluyla asabelik? başlığı altında velâ yoluyla asabe olacağı kabul edilenlerin bu mirasçılıklarına ilişkin leh ve aleyhteki delillere yer verilerek tartışılmıştır. Sonuçta ise, çalışma neticesinde ulaşılan tespitlere, önerilere ve çalışmanın eksik kalan yönlerine yer verilmiştir.

Abstract:
The purpose of this dissertation is to study agnates and their agnatic inheritance in Islamic Inheritance Law. The agnatic inheritance is the main difference between the Sunni Law Schools and Imami Law School. The principal concern of this study is to determine and evaluate the arguments for and against the agnatic inheritance. Moreover, it attempts to solve the problems relating to the agnatic inheritance in view of the inheritance clauses in the Qur?an and implementations of the Prophet (pbuh).This study consists of an introduction chapter in addition to four main chapters and a concluding chapter. The first chapter analyzes the issue of `female agnates because of male agnates? (`Asbah bi Gahirihi), their agnatic inheritance and the outcomes of this inheritance. The next chapter discusses the `agnates in the right of another? (`Asbah ma? Gahirihi) with special emphasis to the arguments for and against it. More, it lays out the problems of this agnatic inheritance. The chapter three investigates the `agnates in his own right? (`Asbah bi Nafsihi) in view of the rules of this agnatic inheritance and arguments for and against it through examples. The basic difference of this type agnate inheritance from the previous two is that it is about absolute male agnates (sons, father and further fathers of father, brothers, paternal uncles and their sons), whose relationship with the deceased is without an intervening female. The chapter four questions the `agnates with the institution of patronage or relationship between a freed slave and his former master? (`Asbah i sababiyya) by focusing on their inheritance with this institution. The concluding chapter includes the evaluation of the findings of this study alongside suggestions for further study of this issue.