Taşıyıcı bitkilerin üretim maliyetlerinin hesaplanması ve 16 nolu Türkiye muhasebe standardına göre muhasebeleştirilmesi: Fındık yetiştiriciliği yapan bir tarım işletmesinde vaka çalışması
Calculation of the production costs of the bearer plants and recognition according to Turkish accounting standard number 16: A case study in a hazelnut producing agricultural enterprise
Yazar: DURSUN KELEŞ
Danışman: PROF. DR. ABİTTER ÖZULUCAN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bitkiler = Plants ; Fındık = Hazelnut ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Tarım işletmeleri = Agricultural enterprises ; Türkiye Muhasebe Standartı 16 = Türkiye Turkish Accounting Standarts 16 ; Üretim = Production ; Üretim maliyeti = Production cost

Özet:
Taşıyıcı bitkiler, bir hesap döneminden daha uzun süre tarımsal ürün üretmek amacıyla yetiştirilen ve kendisinin kalıntı değeri haricinde tarımsal ürün olarak satış olasılığı çok düşük olan canlı varlıklardır. Bu bitkilerin büyüme, çoğalma ve kuruma gibi biyolojik dönüşüm geçirme özellikleri bulunmaktadır. Bu özellikler ise, taşıyıcı bitkilerin muhasebeleştirme ve değerleme işlemlerini daha özellikli hale getirmektedir. 
Bu doktora tezi, taşıyıcı bitki olarak fındık yetiştiriciliği yapan tarım işletmelerindeki üretim maliyetlerinin hesaplanması ve TMS 16-Maddi Duran Varlıklar Standardı'na göre muhasebeleştirilmesine ilişkin esasların açıklanması amacıyla hazırlanmıştır. 
Bu amaç doğrultusunda, Türkiye'de kurumsal olarak fındık yetiştiriciliği faaliyetlerinde bulunan bir tarım işletmesinde örnek uygulama yapılmıştır. Bu uygulama kapsamında, tarım işletmesinin faaliyet yapısına uygun maliyet yerleri oluşturulmuş ve fındık yetiştiriciliğine ilişkin üretim maliyetleri maliyet yerleri itibariyle hesaplanmıştır. Ayrıca, fındık yetiştiriciliğine ilişkin mali nitelikli işlemler TMS 16-Maddi Duran Varlıklar Standardı ile Vergi Usul Kanunu çerçevesinde muhasebeleştirilmiş ve temel mali tablolar üzerine etkileri karşılaştırılmıştır.
Yapılan karşılaştırma sonucunda, üretim maliyetlerinin ve taşıyıcı bitkilere ilişkin defter değerlerinin, her iki düzenleme açısından farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu farklılığın nedeni ise, TMS 16-Maddi Duran Varlıklar Standardı ile Vergi Usul Kanunu'nun, taşıyıcı bitkilerin değerlemesinde farklı değerleme yöntemlerini benimsemiş olmalarıdır.
Anahtar Kelimeler: Taşıyıcı Bitkiler, Tarımsal Faaliyetler, Fındık Yetiştiriciliği, Maliyet Hesaplaması, TMS 16-Maddi Duran Varlıklar Standardı

Abstract:
Bearer plants are living assets which are grown for the purpose of producing agricultural products longer than an accounting period and are very unlikely to sell as agricultural products other than their residual value. These plants have biologic transformation characteristics such as growth, proliferation and drying. These features make recognition and valuation transactions of bearer plants more specific. 
This doctoral thesis is intended to calculate the production costs of agricultural enterprises that produce hazelnut as bearer plant and to explain the principles of recognition according to TAS 16-Tangible Fixed Assets Standard. 
For this purpose, a sample practice has been carried out in an agricultural enterprise that engages in hazelnut production in Turkey. Within the scope of this practice, expense locations have been created in line with the business structure of the agricultural enterprise and the costs of hazelnut production have been calculated according to expense locations. In addition, financial transactions related to hazelnut production have been recognized within the scope of the TAS 16-Tangible Fixed Assets Standard and the Tax Procedural Law and their effects on the basic financial statements have been compared.
As a result of the comparison, it is determined that the production costs and the book values of the bearer plants differ in terms of both regulations. The reason for this difference is that the TAS 16-Tangible Fixed Assets Standard and the Tax Procedural Law have adopted different valuation methods for the valuation of bearer plants. 
Keywords: Bearer Plants, Agricultural Activities, Hazelnut Production, Cost Calculation, TAS 16-Tangible Fixed Assets Standard