Farklı şelasyon ajanlarının farklı sürelerde uygulanmasının kök dentininden büyüme faktörlerinin salınımına etkisi
The effect of the application of different chelating agents in different application time on the release of growth factors from the root dentine
Yazar: DENİZ ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ALİ ERDEMİR
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Borik asit = Boric acid ; Büyüme maddeleri = Growth substances ; Endodonti = Endodontics ; Etidronik asit = Etidronic acid ; Transforme edici büyüme faktörleri = Transforming growth factors ; Vasküler endotel büyüme faktörleri = Vascular endothelial growth factors ; İrrigasyon = Irrigation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, farklı şelatlama ajanlarının ve uygulama süresinin çekilmiş insan 
dişlerinin dentinlerinden transforme edici büyüme faktörü (TGF-β1), vasküler 
endoteliyal büyüme faktörü-A (VEGF-A) ve insülin büyüme faktörü-1 (IGF-1)
salınımı üzerindeki etkisini değerlendirmektir.
Bu çalışmada; 75 adet tek kanallı premolar dişler kullanıldı. Dişler dekorone edildikten 
sonra 8 mm uzunluğunda kök segmentleri hazırlandı. #1-4 nolu Gates Glidden 
frezlerle preparasyon yapıldı. Tüm kök segmentlerine %1,5 NaOCl irrigasyonunun 
ardından kullanılan irrigasyon solüsyonuna (%17 EDTA, %9 HEBP, %6 BA, NSS) 
göre 4 ana gruba ve uygulama sürelerine (5, 10 ve 20 dk) göre 3 alt gruba ayrıldı. 
Ardından örnekler; fosfat tamponlu salin solüsyonunda 37°C'de saklanarak 1. ve 7. 
günlerde ELISA yöntemiyle TGF-β1, VEGF-A ve IGF-1 salınım düzeyleri ölçüldü ve 
kök kanalı hacmine göre hesaplamalar yapıldı. Normal dağılan verilerde tek yönlü 
varyans analizi ve Tukey testi, normal dağılmayan verilerde Kruskal Wallis ve 
Wilcoxon testi kullanıldı.
Tüm büyüme faktörlerinde EDTA grubu NSS grubundan istatistiksel olarak anlamlı 
düzeyde daha yüksek salınım gerçekleştirmiştir (p<0,001). EDTA'nın farklı sürelerde 
uygulanmasıyla büyüme faktörlerinin salınımında istatistiksel olarak anlamlı bir fark 
gözlenmemiştir (p˃0,05).
Bu çalışmanın sınırları içerisinde; tüm irrigasyon solüsyonlarının büyüme 
faktörlerinin salınım seviyelerini zamana bağlı olarak belirgin düzeyde arttırdığı
izlenmiştir. EDTA ve HEBP'nin 10 dk uygulanmasının tüm büyüme faktörlerinde en 
yüksek miktarda salınıma neden olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the effect of different chelating agents and 
application time on transforming growth factor (TGF-β1), vascular endothelial growth 
factor-A (VEGF-A) and insulin growth factor-1 (IGF-1) release levels from the dentin 
of extracted human teeth.
In this study; after 75 single canal premolars were decorated, 8 mm long root segments 
were prepared. Preparations were made with Gates Glidden burs #1-4. After irrigation 
of 1.5% NaOCl to all root segments, they were divided into 4 main groups according 
to the irrigation solution used (17% EDTA, 9% HEBP, 6% BA, NSS) and 3 subgroups 
according to the application times (5, 10 and 20 minutes). Then, the samples were 
stored in phosphate buffered saline solution at 37°C. TGF-β1, VEGF-A and IGF-1 
release levels were measured on the 1st and 7th days by ELISA and calculations were 
made according to the root canal volume. One-way analysis of variance and Tukey test 
were used for normally distributed data, Kruskal Wallis and Wilcoxon test was used 
for data not normally distributed.
In all growth factors, the EDTA group had a significantly higher release than the NSS 
group (p<0.001). No significant difference was observed in the release of growth 
factors with the application of EDTA at different times (p˃0.05). 
Within the limits of this study; it was determined that all irrigation solutions 
significantly increased the release levels of growth factors over time and 10 min 
application of EDTA and HEBP caused the highest amount of release in all growth 
factors.