Tip 1 diabetes mellituslu adölesanlarda erken ateroskleroz belirteçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of biomarkers of early atherosclerosis in adolescents with type 1 diabetes mellitus
Yazar: ÖZLEM ENGİZ
Danışman: PROF. DR. E. NAZLI GÖNÇ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Adezyonlar = Adhesions ; Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Lipoproteinler = Lipoproteins

Özet:
Amaç: Kardiyovasküler hastalık (KVH) `a bağlı artmış ölüm riski erişkin Tip 2 DM'lerde çok iyi dokümente edilmiştir. Tip 2 DM'li gençlerde KVH riskine dair veriler sınırlı olmasına rağmen aterosklerozun çocukluk çağında başladığına dair veriler vardır. Tip 1 DM'de de erişkin yaşta ateroskleroz bulgularının olduğu ve makrovasküler komplikasyonların morbidite ve mortalitede önemli rol oynadığı bilinmektedir. Tip 2 DM'lilere benzer şekilde Tip 1 DM'lilerde lipid metabolizmasındaki bozukluğun ve ateroskleroza meyilin çocukluk döneminde başlayabileceği öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı adölesan yaş grubundaki tip 1 diyabetlilerde diyabet süreleri ve glisemik kontrolleri dikkate alınarak ateroskleroz belirteçleri ve KVH risk faktörlerini incelemektir.Yöntem: Bu çalışmaya 74 tip 1 DM (38 erkek, 36 kız; ortalama yaş 14,3±2,3 yıl), 22 metabolik sendromlu (6 erkek, 16 kız; ortalama yaş 14,0±2,3 yıl) ve kontrol amaçlı polikliniğe başvuran 38 sağlıklı adölesan (21 erkek, 17 kız; ortalama yaş 13,9±1,8 yıl) dahil edildi. Ateroskleroz gelişiminde risk faktörlerini belirlemek üzere Tip 1 DM'liler diyabet süresine göre 5 yıl altı, 5-10 yıl, ve 10 yıldan uzun olarak 3 ayrı gruba; ve glisemik kontrollerine göre HbA1c<8 ve HbA1c>8 olarak 2 ayrı gruba ayrıldı. Çalışmaya dahil edilen olguların VKİ SDS, bel/kalça ölçümü, sistolik ve diastolik kan basınçları kaydedildi. Tip 1 diyabetli adolesanların lipid profilleri, lipoprotein a ve apoprotein B düzeyleri, IL-6, TNF-?, hs-CRP, ICAM-1, VCAM-1, adiponectin ve PAI-1 düzeyleri metabolik sendromlu ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldı.Bulgular: Tip 1 DM'liler metabolik sendromlu ve sağlıklı kontrol adölesanlar ile erken ateroskleroz belirteçleri ve lipid profilleri açısından karşılaştırıldığında en kötü grup metabolik sendrom grubu idi. Sistolik ve diastolik kan basıncı diyabet süresi 10 yıldan fazla Tip 1 DM'lilerde kontrol grubuna göre daha yüksek saptandı (p<0,05). Tip 1 DM'lilerde HDL kolesterol ve lipoprotein-a yüksek düzeyde saptandı. Trigliserid, VLDL ve LDL kolesterol metabolik sendromlu hastalardan düşük ama kontrol grubundan yüksekti. Lipoprotein-a HbA1c 8'in üstü (kötü glisemik kontrol) tip 1 DM'lilerde daha yüksek idi (p<0,05). Lipoprotein-a istatiksel fark olmasa da diyabet süresi 10 yıldan fazla olan diyabetlilerde yüksek saptandı. ICAM-1 ve VCAM-1 Tip 1 DM'lilerde kontrol grubuna göre yüksekti (p: <0,001 ve p:0,043). hs-CRP Tip 1 DM'lilerde metabolik sendromlu hastalardan düşük ama kontrol grubundan yüksekti. Glisemik kontrol gözönüne alındığında tip 1 DM'liler arasında ICAM-1, hs-CRP değerlerindeki artış istatiksel farklılık göstermiyordu.Sonuç: Bu çalışma Tip 1 DM'lilerde glisemik kontrolün ve diyabet süresinin ateroskleroz belirteçleri ve lipid profilleri üzerine etkisini araştıran literatürdeki ilk çalışma olması nedeni ile önemlidir. Metabolik sendromlu adölesanların ateroskleroz belirteçlerinin tip 1 DM'lilere göre daha kötü saptanması ateroskleroz patogenezinde glisemik kontrolünden daha ziyade metabolik sendromun diğer unsurları olan obezite ve insülin direncinin etkili olduğuna işaret etmektedir. Erken ateroskleroz belirteçlerinden ICAM-1 ve VCAM-1 çocukluk çağındaki tip 1 DM'lilerde yükselmeye başlamaktadır ancak glisemik kontrolün ve diyabet süresinin bu yükselmeye belirgin etkisi bulunmamaktadır. Kötü glisemik kontrol ve diyabet süresinin uzaması lipoprotein-a düzeyini yükseltmektedir. Tip 1 DM'li gençler erişkin dönemde KVH geliştirme açısından artmış riske sahiptir. Dolayısıyla çocukluk çağında bu riski azaltmak için lipid profili ve lipoprotein-a düzeyleri taranmalı; iyi glisemik kontrol hedeflenmelidir.

Abstract:
Objective: The increased risk of death from cardiovascular disease (CVD) in adults with type 2 diabetes mellitus (DM) has been well documented. Data on CVD risk for youth with type 2 DM remains relatively sparse although early atherosclerosis has been reported in childhood. Signs of incipient atherosclerosis have also been noted in adults with type 1 DM and it is well known that macrovascular complications lead to increased morbidity and mortality rates. We speculated that dislipidemia and atherosclerosis begins early in childhood in type 1 DM. The aim of this study is to evaluate the biomarkers of atherosclerosis and cardiovascular disease risk factors in adolescents with type 1 DM considering glycemic control and diabetes duration.Study Design: 74 diabetic children (38 male, 36 female; mean age 14,3±2,3 years), 22 children with metabolic syndrome (6 male, 16 female; mean age 14,0±2,3 years) and 38 healthy adolescents (21 male, 17 female; mean age 13,9±1,8 years) were included in the study. Children with type 1 DM were divided into three groups according to diabetes duration: group 1: <5 years, group 2: 5-10 years, group 3: >10 years. Diabetic children were also divided into two groups according to glycemic control: group 1: HbA1c<8 and group 2: HbA1c>8. BMI SDS, waist/hip circumference, systolic and diastolic blood pressure values of all participants were recorded. Serum fasting lipid profile, lipoprotein-a, apoprotein B, IL-6, TNF-?, hs-CRP, ICAM-1, VCAM-1 and adiponectin levels of patients with type 1 diabetes were compared to those of adolescents with metabolic syndrome and healthy controls.Results: Children with metabolic syndrome had higher biomarkers of atherosclerosis and lipid profiles compared to those of children with type 1 diabetes and healthy adolescents. Systolic and diastolic blood pressure were significantly increased in children with diabetes duration more than 10 years compared with non-diabetic controls (p<0,05). HDL cholesterol and lipoprotein-a levels were high in children with diabetes. Serum triglyceride, VLDL and LDL cholesterol levels were lower than children with metabolic syndrome but higher than controls. Lipoprotein -a was higher in diabetics with HbA1c greater than 8 (poor glycemic control) compared to ones with HbA1c less than 8 (good glycemic control) (p<0,05). Lipoprotein-a was highest in children with diabetes duration more than 10 years although this was not statistically significant. Serum ICAM-1 and VCAM-1 levels were significantly increased in diabetic children compared with non-diabetic controls (p:<0,001 and p:0,043 respectively). hs-CRP values were lower than children with metabolic syndrome but higher than controls. The increase in ICAM-1 and hs-CRP values just missed statistical significance in diabetic subjects when glycemic control is evaluated.Conclusions: This study is the first study in literature that investigates the effects of glycemic control and diabetes duration on lipid profiles and biomarkers of early atherosclerosis in adolecents with type 1 DM. Higher values of biomarkers of atherosclerosis in children with metabolic syndrome compared to those with type 1 DM emphasize that obesity and insulin resistance are effective in the pathogenesis of atherosclerosis rather than glycemic control. ICAM-1 and VCAM-1 which are biomarkers of early atherosclerosis start to increase early in childhood in type 1 DM. Glycemic control and diabetes duration have no significant effect on markers of atherosclerosis. Lipoprotein-a increases in diabetics with poor glycemic control and long diabetes duration. Youth with type 1 DM are at increased risk for developing CVD as adults. Therefore, lipid profiles and lipoprotein-a levels should be screened and good glycemic control should be targeted in children with type 1 diabetes.