Fen bilimleri öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının teknoloji öz-yeterlik düzeylerinin ve eğitimde teknoloji kullanım amaçlarına yansımalarının incelenmesi
Investigation of science teachers' and pre-service teachers' technology self-efficacy levels and reflections to the technology in education usage purposes
Yazar: TUĞBA BAŞAR
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH AYDIN
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, fen bilimleri öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının eğitimde teknoloji kullanımı öz-yeterlik düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır.  Ayrıca, araştırmanın bir diğer amacı, fen bilimleri öğretmenlerinin derslerinde teknoloji kullanmalarına yönelik görüşlerinin alınmasıdır. Araştırmanın katılımcılarını, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Kastamonu İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ortaokullarda görev yapan 227 fen bilimleri öğretmeni ve Kastamonu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Fen Bilgisi Öğretmenliği Programında öğrenim gören 71 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma yönteminin bir çeşidi olan sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır.

Araştırmanın nicel verileri, fen bilimleri öğretmenlerine ve öğretmen adaylarına uygulanan Eğitimde Teknoloji Kullanımı Öz-Yeterlik Ölçeği ile, nitel verileri ise 12 fen bilimleri öğretmenine uygulanan Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler, SPSS paket programı ile, nitel veriler ise betimsel olarak analiz edilmiştir.

Verilerin analizi sonucunda, fen bilimleri öğretmenlerinin çoğunluğunun (%82,38) eğitimde teknoloji kullanımı öz-yeterlik düzeyleri "çok yüksek", fen bilgisi öğretmen adaylarının ise yaklaşık yarısının (%50,70) eğitimde teknoloji kullanımı öz-yeterlik düzeyleri "yüksek" olarak tespit edilmiştir. Fen bilimleri öğretmenlerinin eğitimde teknoloji kullanımı öz-yeterlik düzeyleri, cinsiyet ve eğitim seviyesi değişkenlerine göre farklılaşma gösterirken, yaş ve kıdem yılı değişkenlerine göre farklılaşmadığı görülmüştür. Erkek ve lisansüstü eğitim seviyesine sahip fen bilimleri öğretmenlerinin eğitimde teknoloji kullanımı öz-yeterlik düzeylerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının eğitimde teknoloji kullanımı öz-yeterlik düzeyleri cinsiyet, anne ve baba eğitim seviyeleri değişkenlerine göre farklılaşmazken, sınıf seviyesi değişkenine göre ise 1. sınıf ile 2. sınıf arasında, 2. sınıf lehine ve 1. sınıf ile 4. sınıf arasında 4. sınıf lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. 

Araştırmanın nitel verilerinin analiz sonucunda, fen bilimleri öğretmenleri derslerinde özellikle konuların pekiştirilmesinde, kalıcı öğrenmenin sağlanmasında, dersi daha dikkat çekici hale getirmede teknolojiyi kullandıklarını belirtmişlerdir. Özellikle teknoloji öz-yeterlik düzeyi yüksek olan fen bilimleri öğretmenlerinin derslerinde teknolojiyi kullanım amaçlarını daha iyi gerekçelendirdikleri görülmüştür. 

Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında, fen bilimleri öğretmenlerine ve fen bilgisi öğretmen adaylarına fen eğitiminde teknolojiden sıklıkla yararlanmaları önerilmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the self-efficacy levels of science teachers and pre-service teachers in the use of technology in education according to some variables. In addition, another aim of the research is to get the opinions of science teachers about the use of technology in their lessons. The participants of the research consist of 227 science teachers working in secondary schools affiliated to Kastamonu Provincial Directorate of National Education and 71 pre-service teachers studying in Science Teaching Program, Department of Mathematics and Science Education, Faculty of Education, Kastamonu University in the 2021-2022 academic year. In the research, sequential explanatory design, which is a type of mixed research method in which quantitative and qualitative research methods are used together, was used.

The quantitative data of the study were collected with the Self-Efficacy Scale of Technology Use in Education applied to science teachers and pre-service teachers, and the qualitative data were collected with the Semi-Structured Interview Form applied to only 12 science teachers. The quantitative data obtained from the research were analyzed with the SPSS package program, and the qualitative data were analyzed descriptively.

As a result of the analysis of the data, the majority of science teachers (82.38%) have "very high" self-efficacy in using technology in education, and nearly half of the pre-service teachers (50.70%) have "high" self-efficacy levels in the use of technology in education. it was observed that while science teachers' self-efficacy levels in the use of technology in education differed according to the variables of, gender and education level, it did not differ according to the variables of age and seniority. it has been determined that the male and graduate level science teachers have higher self-efficacy levels in the use of technology in education. While science pre-service teachers' self-efficacy levels in the use of technology in education did not differ according to the variables of gender, mother and father education level, a significant difference was found between the 1st grade and the 2nd grade, in favor of the 2nd grade, and between the 1st and 4th grade in favor of the 4th grade according to the grade level variable.

As a result of the analysis of the qualitative data of the research, science teachers stated that they use technology in their lessons, especially in reinforcing the subjects, providing permanent learning, and making the lesson more remarkable. It has been observed that science teachers with high technology self-efficacy levels better justify their use of technology in their lessons.

In the light of the findings obtained from the research, it is recommended that science teachers and pre-service teachers frequently benefit from technology in science teaching