Obez ergenlerde aneminin kardiyovasküler bulgulara etkisinin araştırılması
Assessment of the effects of anemia on cardiovascular findings in obese adolescents
Yazar: ÖNER YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HALE ÖREN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Hematoloji = Hematology ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Diastol = Diastole ; Ekokardiyografi-doppler = Echocardiography-doppler ; Ergenler = Adolescents ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Obezite = Obesity ; Ventriküler fonksiyon-sol = Ventricular function-left

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Çocukluk döneminde gelişen obezite, ilerki yaşamda kardiyovasküler hastalıklar açısından majör risk faktörüdür. Anemi kardiyovasküler  hastalıklar açısından seyri olumsuz etkileyen bir risk faktörüdür. Obez ergenlerde obezite ile ilişkili inflamasyon anemisi ve demir eksikliği anemisi gelişebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, obez ergenlerde aneminin  kardiyak fonksiyonlar üzerine etkisini konvansiyonel M-Mode ve Doppler ekokardiyografi bulgularıyla incelemektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Retrospektif olarak yapılan araştırmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji ve Beslenme- Metabolizma Polikliniği ile  Pediatrik Endokrinoloji Polikliniklerine başvuran, Pediyatrik Kardiyoloji Polikliniğinde ekokardiyografisi yapılan, kilo fazlalığı yakınması ile başvuran 12–18 yaş arası 29 anemik obez ergen hasta, anemik olmayan 33 obez ergen hasta ile Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Pediyatrik Kardiyoloji Polikliniği'ne başvuran, yaş ve cinsiyet olarak hasta gruplarına benzer, yapılan ekokardiyografileri sonrasında kalple ilgili sorunu olmadığı tespit edilen, sağlıklı 12-18 yaş arası vücut kitle indeksi 3-85 persantil arasında olan 33 ergen hasta kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Hasta bilgilerine hastane ve ilgili bölümlerin hasta dosyalarından ulaşıldı. Hastaların tamamı kardiyak risk faktörleri, kan basıncı, nabız ve sistemik fizik muayene bulguları ile değerlendirildi. Tüm hastaların hemogram, karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri not edildi. Obez gruplardan bakılan serum demir parametreleri, tiroid fonksiyon testleri, açlık glukoz, lipid, insülin değerleri ve CRP değerleri kaydedildi. Tüm gruplar diyet, eforla dinlenme ihtiyacı, uyku apnesi, tromboz, halsizlik açılarından araştırıldı. Ekokardiyografilerinden konvansiyonel ve M-Mod ekokardiyografik tüm parametreleri mitral kapak lateral anulustan ve septumdan Pulse wave, doku Doppler ve M-Mod akım yayılım hızları olgu veri kayıt formlarına kaydedildi. Sonuçlar uygun istatistik testler kullanılarak değerlendirildi.
BULGULAR: Gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından fark yoktu. Anemik obez ve obez gruplar arasında hipertansiyon varlığı ve insülin direnci varlığı açısından anlamlı fark bulunmadı, ancak kontrol grubuna göre obez hastalarda hipertansiyon daha fazlaydı. Diyet ve kalp tepe atımı açısından obez gruplar arasında fark vardı. Anemik obezler zayıflamak için daha çok diyet yapıyordu ve taşikardi daha yüksek oranda bulundu. Anemik obez ve obez gruplarda bakılan laboratuvar tetkiklerinde ferritin, CRP ve fibrinojen ortalama değerleri açısından anlamlı fark saptandı. Ferritin anemik obez grupta anlamlı düşük, CRP ve fibrinojen düzeyleri anlamlı yüksek bulundu. M-Mode ekokardiyografik incelemelerinin sonucundan gruplar arasında interventriküler septum diyastolik çapı (IVSD), sol ventrikül arka duvar diyastolik çapı (LVPWd), sol ventrikül kitlesi (LV Mass) ve sol ventrikül kitle indeksi (LV Mass indeks) ortalamaları açısından anlamlı fark saptandı ve bu fark kontrol grubundan kaynaklanmaktaydı. Pulse wave (PW) ve doku Doppler ekokardiyografik değerlendirmelerinde obez  hastalarda  pik erken mitral doluş hızı (Mitral E), pik erken atriyum doluş hızı (Mitral A), izovolümik relaksasyon zamanı (IVRT) ve interventriküler septum geç diyastolik dalganın maksimum hızı (IVS A') sürelerinde uzama olduğu izlendi. Ayrıca interventiküler septum erken diyastolik dalganın maksimum hızının, geç diyastolik dalganın maksimum hızına oranında (IVS E'/A') kontrol grubuna göre anlamlı fark saptandı. Ancak erken diyastolik dalganın maksimum hızının geç diyastolik dalganın maksimum hızına oranı (Mitral E/A) sonucunda anlamlı fark saptanmadı. Mitral E ve A sürelerinde anemik obez grup ile obez grup arasında anlamlı fark vardı. İnterventriküler septum ve mitral annulustan ölçülen total sistolik süre ('a' süresi) ve ejeksiyon sürelerinde (ET) obez gruplar ile kontrol grubu arasında anlamlı fark saptanmışsa da miyokardiyal performans indeksinde (MPI) anlamlı fark saptanmadı.
SONUÇLAR: Araştırmamızın sonuçlarına göre obez ergenlerde sol ventrikül diyastolik disfonksiyonu erken bulguları gösterilmiştir. Aneminin obezlerde kalp tepe atımını arttırdığı mitral annulustan ölçülen Doppler incelemelerinde diyastolik sürelere etki ettiği ve erken diyastolik disfonksiyon bulguları göstermesi açısından anlamlı bulunmuştur. Obez ergenlerde aneminin bağımsız bir kardiyovasküler risk faktörü olduğunu göstermesi açısından anlamlı bir çalışma olarak kabul edilmeli, diyet programlarında demirden fakir diyetlerden kaçınılması gerekmektedir.

Anahtar sözcükler: Demir eksikliği anemisi, Doppler ekokardiyografi, obezite, sol ventrikül diyastolik disfonksiyon.

Abstract:
INTRODUCTION: Obesity that develops during childhood is a major risk factor in terms of cardiovascular diseases in further life. Anemia is a risk factor that affects the progress negatively in patients with cardiovascular diseases. In obese adolescents, anemia may develop due to inflammation of obesity and iron deficiency anemia. The purpose of this study is to assess the effects of anemia on cardiovascular findings in obese adolescents by using conventional M-Mode and Doppler  echocardiography.
MATERIAL AND METHOD: The study has been performed retrospectively. Twenty nine obese adolescent patients with anemia and 33 obese adolescents without anemia who were 12-18 years old and who were admitted to Dokuz Eylul University Faculty of Medicine  Pediatric Gastroenterology and Nutrition Department or to the Endocrinology Outpatient Clinic and had been echocardiographically investigated in the Pediatric Cardiology Outpatient Clinic were included in the study. Thirty three adolescents who had similar age and gender and whose body mass indexes were between 3-85 percentile were included as the control group. Patients data were obtained from the relevant departments and the hospital patient files. All patients were examined according to their cardiac risk factors, blood pressures, pulse rates, and physical examination findings. Blood counts, liver and renal function tests were noted. Serum iron parameters,  thyroid function tests, fasting glucose, lipid profiles, insülin, and CRP values of the obese adolescents were recorded. The patients were examined according to their diet,  presence of  intolerance to the effort, sleep apnea, thrombosis, and fatigue symptoms. M-Mode echocardiographic parameters of all patients, lateral mitral valve annulus, septum pulse wave, tissue Doppler and M-Mode flow propagationnvelocity data were recorded from the case record forms. The results were analyzed by using proper statistical tests.
RESULTS: There were not any difference between groups in terms of age and sex. A significant difference was not found in terms of hypertension existence and insulin resistance existence between anemic obese and obese groups; however, hypertension was statistically significantly high in both groups compared to the control group. There was difference between obese groups in terms of diet and cardiac pulse rate. Anemic obeses were dieting more in order to loose weight and tachycardia was found at a higher rate. In laboratory examinations of anemic obese and obese groups, a significant difference was detected in terms of average values of ferritin, CRP, and fibrinogen. Ferritin was found significantly low, CRP and fibrinogen levels were found significantly high in the anemic obese group. According to M-Mode echocardiographic examination results, a significant difference was detected in terms of averages of interventicular diastolic diameter (IVSD), left ventricular posterior wall diastolic diameter (LVPWd), left ventricle mass (LV Mass) and left ventricle mass index, and this difference was arising from the control group. In pulse wave and tissue Doppler echocardiographic evaluations, it was monitored that there was elongation in durations of peak early mitral filling speed (Mitral E), peak early atrium filling speed (Mitral A), isovolumic relaxation time (IVRT) and maximum speed of interventricular septum late diastolic wave (IVS A') in obese patients. Additionally, a significant difference was detected in ratio of maximum speed of interventicular septum early diastolic wave to maximum speed of late diastolic wave (IVS E'/A') compared to the control group. However, there was not a significant difference detected in the result of the ratio of maximum speed of early diastolic wave to maximum speed of late diastolic wave (Mitral E/A). There was a significant difference in Mitral E and A durations between anemic obese and obese groups. Even though there was a significant difference detected between obese groups and control group in terms of sistolic duration ('a' duration) measured from interventricular septum and mitral valve annulus and injection durations (ET), there was not any significant difference detected in myocardial performance index (MPI).
RESULTS: According to the results of our research, early symptoms of left ventricle diastolic disfunction were shown in obese adolescents. It is found to be significant in terms of  anemia increasing cardiac pulse rate, affecting diastolic times in Doppler examinations measured from mitral valve annulus and showing early diastolic disfunction symptoms in obese adolescents. This study should be accepted as an important preliminary study which shows that anemia is an independent cardiovascular risk factor in obese adolescents and it is necessary to avoid low iron diet programs in these children. 

Key words: Iron deficiency anemia, Doppler echocardiography, obesity, left ventricular diastolic disfunction.