Çevrimiçi erken okuryazarlık eğitiminin özel gereksinimli çocuklarla çalışan öğretmen ve çocuk çıktıları üzerindeki etkililiği
The efficiency of online early literacy education on teachers and child outcomes working with children with special needs
Yazar: ABUZER DALGA
Danışman: DOÇ. DR. İSA BİRKAN GÜLDENOĞLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, erken çocukluk döneminde özel gereksinimli/ risk grubunda olan çocuklara eğitim veren öğretmenlere çevrimiçi sunulan erken okuryazarlık eğitiminin öğretmen ve çocuk çıktıları üzerinden değerlendirilmesidir. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında çalışmaya dâhil edilen öğretmenler deney ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrılmış, ardından deney grubundaki öğretmenlere "Erken Okuryazarlık Eğiticilerin Eğitimi" programı sunulmuştur. Çalışmanın ikinci aşamasında ise deney grubundaki öğretmenlerin Erken Okuryazarlık Eğiticilerin Eğitimi Programı'ndan edindikleri bilgiler doğrultusunda çocukların erken okuryazarlık becerilerini desteklemeleri istenmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın birinci aşamasında öğretmenlere sunulan Erken Okuryazarlık Eğiticilerin Eğitimi'nin etkililiğinin sınanması, ikinci aşamasında ise öğretmenlerin aldığı bu eğitim programının çocuklar üzerindeki etkililiğinin sınanması hedeflenmiştir. Verilerin analizinde öncelikle verilerin normallik varsayımını karşılayıp karşılamadığı incelenmiş ve verilerin normal dağılım göstermediği sonucuna ulaşılarak analizler nonparametrik teknikler ile gerçekleştirilmiştir. Deney grubundaki 200 ve kontrol grubundaki 122 öğretmenin erken okuryazarlık bilgi düzeyleri öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığı Mann Whitney-U Testi ile analiz edilmiş, öntest sıra ortalamaları arasında farklılık bulunmazken sontestlerde deney grubunun lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Ardından önce deney grubunda yer alan öğretmenlerin, daha sonra kontrol grubunda yer alan öğretmenlerin erken okuryazarlık bilgi düzeyleri öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre kontrol grubunun öntest ve sontest sıra ortalamalarında istatistiksel bir fark görülmezken deney grubundaki öğretmenlerin öntest ve sontest sıra ortalamalarında sontest lehine farklılık görülmüştür. Son aşamada ise deney grubunda yer alan çocukların (n=201) erken okuryazarlık becerileri öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgulara göre çocukların erken okuryazarlık alt testlerine yönelik öntest ve sontest sıra ortalamalarında tüm alt testlerde sontestlerdeki puanlarda anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Yapılan analizlerden elde edilen sonuçlara genel olarak bakıldığında, öğretmenlere sunulan erken okuryazarlık eğitiminin onların erken okuryazarlık bilgi düzeylerini anlamlı biçimde arttırdığı ve bu durumun çocukların erken okuryazarlık performanslarına da olumlu şekilde yansıdığı görülmüştür. Çalışmadan elde edilen bu bulgular öğretmenlerin erken okuryazarlık bilgi düzeyleri ve uygulama yetkinlikleri temelinde alanyazın eşliğinde yorumlanmış, sonuç ve önerilerle birlikte ayrıntılı biçimde sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to evaluate the online early literacy education program presented to teachers who teach children with special needs/risk groups in early childhood, based on teacher and children outcomes. The study consists of two phases. In the first phase, the teachers who participated in the study were divided into two groups as experimental and control groups, and then the online early literacy education program was presented to the experimental group. In the second phase of the study, the teachers in the experimental group were asked to support their children' early literacy skills in line with the education they obtained from the online early literacy education program. In this direction, it was aimed to test the effectiveness of the online early literacy education program in the first phase of the study, and to test the effectiveness of this program on the children' early literacy performance in the second. In the analysis of the data, first of all, it was examined whether the data met the normality assumption and it was concluded that the data did not show normal distribution, and the analyzes were carried out with nonparametric techniques. The Mann Whitney-U Test was used to analyze whether there was a significant difference between the pre-test and post-test scores of the teachers in the experimental and control groups. Then, Wilcoxon Signed Rank Test was used to analyze whether there was a significant difference between the pretest and posttest scores of the early literacy knowledge levels of the teachers in the experimental group and then the teachers in the control group. In the last stage, whether there is a significant difference between the pretest and posttest scores of the children in the experimental group in early literacy skills was analyzed with the Wilcoxon Signed Rank Test. When the results obtained from the analyzes are examined in general, it was seen that the online early literacy education program presented to the teachers significantly increased their early literacy knowledge levels and this situation positively reflected on the early literacy performance of the children. These findings were interpreted and presented in detail in the light of the literature on the basis of teachers' early literacy knowledge levels and their competencies in early literacy instructions.