Kureyşî-zâde Mehmed Fevzi Efendi, hayatı ve eserleri
Kureyşî-zâde Mehmet Fevzi Efendi: His life and works
Yazar: NERİMAN BAYBARA
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Mehmed Fevzî Efendi, 19.yy.da yasamıs Türkçe, Arapça ve Farsçaya hâkim birsâirdir. Edebiyatımızda Mehmed Fevzî adında sâirler bulunsa da renkli kisiligi ve çoksayıda eseri ile digerlerinden ayrılmaktadır.Fevzî Efendi Denizli'nin Tavas ilçesine baglı Yarangüme kazasında Kureysî-zâdeAhmed Sâkir Efendi ve Fatma Âbide Hanım'ın oglu olarak dünyaya gelmistir.Kureysî-zâde künyesini babasından devralan Fevzi Efendi'nin esas adı Mehmed Aliolup mahlası Fevzî'dir. Zamanla mahlası adının önüne geçerek Mehmed Fevzîolarak anılmıstır.Hizmet çizelgesi ve eserlerinde bildirdigine göre Fevzi Efendi egitim içinManisa, zmir, skenderiye ve Mekke'de bulunmustur. yi bir egitimden geçen FevzîEfendi, görmüs geçirmis bir zât olup hem gittigi yerlerden istifâde etmis hem degittigi yerlere faydalı olmustur. Çalısma hayatı boyunca Edirne, Antalya, Filibe,Tırnova, zmir, Ankara, Halep, Kudüs, Kayseri, Bitlis, Karesi (Balıkesir), Mekke-iMükerreme, Medine-i Münevvere'de hizmet vermistir. Müderris, mülâzım-ı sâni,kadı, nâip, müftü ve kazasker makamlarında bulunmustur. Bu esnada fıkıh, kelâm,mantık, akâid, Arapça dil bilgisi, edebiyat ve dua konulu pek çok eser telif etti.Dinî edebiyatımıza, mevlid, mièraciye, regâibiyye, naèt, kaside, münâcât gibi birçokmanzum eser katmıs olan Fevzî Efendi, ne yazıkki Tanzimat döneminin çalkantılarıarasında unutulup gitmistir. Klasik edebiyatımızın nazım ve veznini kullanmasınaragmen muhteva ve dil özellikleri açısından yeniliklere açık olan Fevzî Efendi'ninedebiyat tarihi açısından hak ettigi yere gelmesi gerektigini düsünmekteyiz.

Abstract:
Kureysî-zâde Mehmet Fevzi Efendi, who was the mufti of Edirne, livedbetween 1826-1900. He was a scholar and poet. In his poems he used thepsedo-name of Fevzi. He was the son of Ahmed Sâkir Efendi and FatmaHanım. He was born in Yarangüme, Tavas, Denizli.He visited most of Ottoman states. He promoted his knowledge andinformation through his trips around Ottoman hinterland. He was very closeto common people, accordingly he wrote his works according their needs. Hetaught in Madrasas. The books he was using as a source book in his lectureswere either written by himself or translated or paraphrased. He tried to findsolutions to the problems that were prevailent among the people because ofthe impact created by western societies. He died in 1900 in Karagumruk,Istanbul and buried in the graveyard of Fatih Mosque.He was well educated and was considered as distinguished one among hiscontemporaries. As he wrote popular books, he was well known and wellrespected scholar.The main theme he dealt with in his works was the love of the prophet and hewrote a prose just tackling this theme. He was fond of Mawlid and many timeshe got people to recite Mawlid by paying them in different places.He wrote nearly seventy works regarding Mawlid, Mi?rajiya, na?t, ragaibiyya,etc., and with these prominent works he has a distinguished place in thehistory of literature.