Dikili ağaç satış uygulamasının analizi (Borçka Orman İşletme Müdürlüğü örneği)
Analysis of standing timber sales (Borçka Directorate of Forestry Example)
Yazar: AHMET İLYAS YENİ
Danışman: PROF. DR. DEVLET TOKSOY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Orman işletmeleri = Forest enterprises

Özet:
Türkiye'de orman varlığının çok büyük bir bölümü devlete ait olup Osmanlı devletinin son dönemlerinden itibaren planlı ve sistemli bir üretime geçilebilmesi için çeşitli girişimlerde bulunulmuştur. Bu girişimlerden bir tanesi olan ormanların mültezimler tarafından satın alınarak üretime verilmesi amaçlanmıştır ki ; bu gerekli denetimlerinin yerinde yapılamaması sonucu ormanların tahribatına neden olmuştur. Daha sonra Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla birlikte ormanlara zarar veren iltizam ormancılığına son verilmiş , sonraki yıllarda da ormanlar hızla devletleştirilmiştir. Devlet tarafından devlet ormanlarında yapılan üretim işlerinde orman köylülerine ve bu köylüler tarafından kurulmuş kooperatiflere öncelik tanınmıştır. Yıllar içinde dışardan Türkiyeye giren orman emvallerinden gümrük vergilerinin kaldırılmasının ardından Orman Genel Müdürlüğü orman ürünleri üzerindeki tekelciliği kaybederek iç piyasa da malını satamaz hale gelmiştir. OGM bu durumu aşabilmek için 1996 yılından itibaren üretim maliyetlerini azaltmayı amaçlayarak dikili satış yöntemini uygulamaya başlamıştır. Bu çalışmada araştırma alanı olarak Borçka Orman işletme Müdürlüğü seçilmiştir. Çalışılan konular Borçka Orman İşletmesinin son beş yıllık dikili satış ve depo satış miktarları , kârlılık karşılaştırmaları ve Başköy Orman İşletme Şefliğinden seçilen üç farklı bölmeden depo satış ve dikili satış miktarlarının kâr oranları karşılaştırmalarının tür bazında değerlendirmesi yapılmıştır. Araştırmadan çıkan sonuçlar Borçka Orman İşletmesinde üretim rakamlarında bir değişiklik olmamasına rağmen satış yöntemlerinde dikili satışların yıllar içinde artışa geçtiği gözlemlenmiştir. Kârlılık oranları kıyaslandığında 2006-2010 yıllarında dikili satışların depo satışlarına göre oldukça kârlı olduğu görülürken 2011 yıllında özellikle Türkiyeye dış ülkelerden alternatif emval girişinin azalması sonucu alıcıların iç piyasaya yönelmesiyle depo satış fiyatları yükselerek kârlılık miktarı dikili satışları geçmiştir. Borçka Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Başköy Orman İşletme Şefliğinden alınan ve tür bazında incelediğimiz bölmelerden elde ettiğimiz sonuçlara göre; satış yöntemlerinin kârlılığında ağaç türlerinin özelliklerinden çok depo vahidi fiyatı için kullanılan kriterler etkin olmaktadır. Bunun bir sonucu olarak da depo satışıyla daha fazla gelir elde edebileceğimizi düşündüğümüz kestane türünden dikili satışından daha fazla kâr elde edildiği belirlenmiştir. Bu sonuçlardan, teknik elemanların işletme kârlılığı ve toplum memnuniyeti dengesini sağlayacak şekilde satış yöntemlerinden herhangi birini tercih etmelidir.Anahtar Kelimeler: Ormanların Planlı İşletilmesi, Dikili Ağaç Satışı, Orman Ürünlerinin Pazarlanması, Borçka Orman İşletme Müdürlüğü

Abstract:
The vast majority of forests in Turkey belong to government. There were several attempts to switch to planned, systematical production. These efforts started by the late Ottoman Empire era and still continue in present. One of the attempts was to enable production by tax-farmers buying the forests but due to lack of control and inspection it caused forest to end up damaged. After Turkish Republic was found; tax-farmer method was ended and forests were nationalized. Government prioritized forest villagers and corporations founded by forest villagers in forest production works. Lifting the custom duty from imported forest goods, over the years, caused General Directorate of Forestry (OGM) to lose his monopoly over domestic market and decreased its sales drastically. In order to increase market share and sales OGM switched to standing timber sales to reduce production costs. Borçka Directorate of Forestry was selected for this study. Study subjects were amount of Borçka Directorate of Forestry?s standing timber sales and depot sales, for the last five years, profit comparisons, and comparisons of profit, standing timber sales and depot sales of three different compartments chosen from Başköy Forest Sub-district. Results of this study demonstrated that even though there were no differences in production numbers, standing timber sale method increased profit over the years for Borçka Directorate of Forestry. Comparison of profit from 2006-2010 showed that standing timber sale is a lot more profitable than depot sale but on 2011, due to decrease in imported forest goods buyers turned to domestic market, thus, depot sales and prices were increased and surpassed standing timber sales. According to data collected from three chosen compartments, which also evaluated by tree species, from Başköy Forest Sub-district of Borçka Directorate of Forestry showed that factors that are being used to determine depot sale prices are more effective than tree species characteristics in terms of sale method profits. As a result of this standing timber sales for chestnut species, where depot sales would have been more profitable than standing timber sales, made more profit than depot sale. In conclusion, technical staff should prefer one of the sale methods that will balance the enterprise profit and community satisfaction. Key Words: Planned Operation of forests, Standing Tree Sales, Forest Products Marketing, Department of Forests Borcka