Özel gereksinimli çocuğu olan evli bireylerde ilişkisel yılmazlığın bağlanma yaralanmaları, psikolojik yardım alma tutumu ve öz-şefkat açısından incelenmesi
An examination of relational resilience in married individuals with children with special needs in terms of attachment injuries, attitudes towards receiving psychological help and self-compassion
Yazar: KÜBRA İLCİ
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI BÜŞRA AKÇABOZAN KAYABOL
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, özel gereksinimli çocuğu olan evli bireylerin ilişkisel 
yılmazlıklarının bağlanma yaralanmaları (güvensiz bağlanma ve travma), psikolojik 
yardım alma tutumu, öz-şefkat, özel gereksinimli çocuğun yaşı, engel türü, engel 
derecesi değişkenleri açısından nasıl açıklandığını araştırmaktır. Araştırma Nisan 
2023- Ekim 2023 tarihleri arasında Türkiye'de yaşayan 275 evli birey ile 
yürütülmüştür. Çalışmanın verileri İlişkisel Yılmazlık Ölçeği, Evlilikte Bağlanma 
Yaralanmaları Ölçeği, Psikolojik Yardım Alma Tutumu Ölçeği, Öz-şefkat Ölçeği ve
Demografik Bilgi Formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın verileri çoklu 
doğrusal regresyon ile SPSS 27.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çoklu 
doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre ise özel gereksinimli çocuğun yaşı, engel 
türü ve engel derecesi ilişkisel yılmazlıklarını anlamlı bir şekilde yordamamıştır. 
Güvensiz bağlanma alt boyutu anlamlı ve negatif yönde yordarken, travma alt boyutu 
ve psikolojik yardım almaya ilişkin olumlu tutum ilişkisel yılmazlığı anlamlı bir 
şekilde yordamamıştır. Öz-şefkat değişkeni ise anlamlı ve pozitif yönde ilişkisel 
yılmazlığı yordamıştır. Araştırmanın bulguları ilgili alan yazın ışığında tartışılmış, ruh 
sağlığı uzmanlarına yönelik öneriler olarak da, özel gereksinimli çocuğu olan evli 
bireylerin ilişkisel yılmazlıklarını güçlendirmek, güvenli bağlanma örüntülerini 
desteklemek ve öz-şefkat düzeylerini artırmaya yönelik grup temelli çalışmalara yer 
vermelerine, araştırmacıların ise bu alanda çalışırken spesifik bir örneklem (örn., otizm 
spektrum bozukluğu, zihinsel yetersizlik, özel öğrenme güçlüğü) seçmelerine yönelik 
öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Birey, İlişkisel Yılmazlık, Bağlanma Yaralanmaları, Psikolojik Yardım Alma Tutumu, Öz-şefkat

Abstract:
The aim of this study is to analyze the behavior of married individuals with a child 
with special needs. attachment injuries of relational resilience (insecure attachment 
and trauma), attitude towards receiving psychological help, self-compassion, age of 
the child with special needs, disability type and degree of disability variables. The 
research was conducted in Turkey between April 2023 and October 2023. with 275 
married individuals. The data of the study were obtained from the Relational 
Resilience Scale, Marital Attachment Injury Scale, Psychological Help Taking Attitude 
Scale, Self-compassion Scale and Demographic Information Form were obtained. The 
data of the study were analyzed by multiple linear regression using SPSS 27.0 package 
program. According to the results of multiple linear regression analysis, the age of the 
child with special needs, obstacle type and degree of obstacle significantly affect 
relational resilience did not predict. While insecure attachment sub-dimension 
predicted relational resilience significantly and negatively, trauma sub-dimension and 
positive attitude towards receiving psychological help did not predict relational 
resilience significantly. Self-compassion variable predicted relational resilience 
significantly and positively. The findings of the study were discussed in the light of 
the relevant literature, and recommendations were made for mental health 
professionals to include group-based studies to strengthen relational resilience, support 
secure attachment patterns and increase self-compassion levels of married individuals 
with children with special needs, and for researchers to select a specific sample (e.g., 
autism spectrum disorder, intellectual disability, specific learning disability) while 
working in this field.

Keywords: Individual with a Child with Special Needs, Relational Resilience, Attachment Injuries, Attitudes toward Seeking Psychological Help, Self-compassion