Klasik dönem Mâtürîdiyye'de Kıyâmet ve Ahiret
Judgment and afterlife in classical period Mâtürîdiyye
Yazar: MEHMET MALKOÇ
Danışman: PROF. DR. YUSUF ŞEVKİ YAVUZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Din = Religion

Özet:
Hayatı anlama ve tanımlama insanlığın en önde gelen uğraşısı olmuştur. Bu zihni çabanın merkezinde yaşama son veren ölüm ve ölüm ötesi hayat bulunmaktadır. İnsan, bu gerçeği doğru algıladığında sahip olduğu hayatı değerlendirmekte ve onu hayırlı faaliyetler alanına dönüştürmektedir. Bunu başaramadığı zaman ise ölüm ve ötesi gerçeğine zihnini kapayarak dünyadaki diğer canlılardan bir farkı kalmamaktadır.İslâm âlimleri arasında nakil-akıl dengesini kuran, nakli ihmal etmeyen akılcılığıyla tanınan Mâtürîdî, kıyâmet ve âhirete dâir yorumlarında insanın eğitilmesine ve onun psikolojisine öncelik vermiştir.Başta Mâtürîdî olmak üzere klasik dönem Mâtürîdiyye'de kıyâmet ve onun alâmetlerini, Âhiret âlemi inancını aklen nasıl temellendirildiği, bireyi âhiret inancından uzak tutan engellerin neler olduğu, ölüm ötesi hayatın aşamaları, cennet ve cehennemin özellikleri ve bu ikisinin sonsuzluğu gibi konular ele alınan başlıca konulardır.Mâtürîdî, bireyi aktifleştiren, kendine ve varlıklara karşı yararlı kılan, hayata huzur ve değer katan bir âhiret âlemi inancı fikrine sahiptir. İnsan yaşamında önemsiz bir eylem, sebep ve neticeden uzak kalmadığına göre her şeyin etrafında döndüğü hayatın bir sebep ve neticeye bağlanmaması anlamsızdır. Birey ve toplum, ölüm ve ötesiyle ilgili vahye karşı ilgisiz kalarak değil, onu kulak vererek, doğru yorumladıkları müddetçe hayatın huzuruna erecektir.

Abstract:
Understanding and describing life has been the most leading strive of mankind. There are death which ends life and life after death in the center of this intellectual endeavor. Humankind evaluates the life which he possesses when he perceives this reality and transforms it to the field of favorable activities. When he cannot accomplish this anyhow, he closes his apprehension to the reality of death and after death, and becomes no different than the other beings in the world.Mâtürîdî who establishes divine inspiration-intellect equilibrium, and is known for his rationalism which does not disregard divine inspiration, among Islamic scholars, gives priority to educating humankind and his psychology in his comments regarding judgment and afterlife.Judgment and its signs, how the belief of afterlife world is established firmly, what the obstacles which keep the individual away from the belief of afterlife are, stages of life beyond death, characteristics of heaven and hell and subject such as the eternity of these two are the principal subjects that are discussed in the classical period Mâtürîdîyye and Mâtürîdî being in the first place.Mâtürîdî, possesses a belief of afterlife world which makes the individual active, makes him useful against himself and creatures, adds serenity and value to life. It is meaningless for the life where everything revolves around not to be connected to a cause and effect considering an insignificant action does not become distance from cause and effect. The individual and the society will reach the serenity of life, not becoming uninterested against death and to the divine inspiration relating after death, but in the duration of paying attention to it and interpreting it right.