Yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların algıladıkları çevresel stresörler, uyku kalitesi ve deliryum arasındaki ilişki
The relationship between environmental stressors, sleep quality and delirium perceived by intensive care unit patients
Yazar: SEDA KELEŞ
Danışman: PROF. DR. SONGÜL KARADAĞ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Bu çalışma, yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların algıladıkları çevresel stresörler ile uyku kalitesi ve deliryum arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmıştır. 
Araştırma Aralık 2023- Mayıs 2024 tarihleri arasında Hatay Dörtyol Devlet Hastanesi Yoğun bakım Ünitelerinde yatan 120 hasta ile yapılmıştır. Araştırma için etik kurul onayı, kurum izni ve çalışmaya katılan hastalardan sözlü ve yazılı bilgilendirilmiş gönüllü olur alınmıştır. Veriler, Hasta tanıtım formu, Yoğun bakım çevresel stresörler ölçeği (YBÇSÖ), Richard-Campbell uyku ölçeği (RCUÖ) ve Deliryum tarama skalası (NuDESC) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin; SPSS (version 22.0; IBM, Chicago, IL) bilgisayar program ile değerlendirilmiş olup p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. 
Çalışmada yoğun bakım ünitesinde yatan hastaların; YBÜ-SÇÖ puan ortalamalarının 87,6±17,3, RC-UÖ 51,0±25,8, üçüncü, dördüncü ve beşinci günlerde yapılan NDESC puan ortalamalarının ise sırasıyla 0,1±0,7, 0,5±1,1 ve 0,9±1,5 olduğu belirlenmiştir. Hastaların YBÜ-SÇÖ'nün üçüncü, dördüncü ve beşinci günü puanlarıyla NDESC ölçeği arasında pozitif yönlü güçlü düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca RC-UÖ ve NDESC arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. 
Çalışmamızda, yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda çevresel stresörlerin artmasıyla ve uyku kalitesinin düşmesiyle deliryum riskinin arttığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda çevresel stresörler ve uyku sorunlarına yönelik uygulamaların yapılarak deliryum riskinin azaltılması ve deliryum riskini azaltmaya yönelik kanıta dayalı çalışmaların planlanması önerilmiştir.

Abstract:
This study was planned as a descriptive study to examine the relationship between environmental stressors perceived by patients hospitalized in the intensive care unit and sleep quality and delirium.
The study was conducted with 120 patients hospitalized in the Intensive Care Units of Hatay Dörtyol State Hospital between December 2023 and May 2024. Ethics committee approval, institutional permission and verbal and written informed consent were obtained from the patients participating in the study. Data were collected using the Patient Information Form, Intensive Care Environmental Stressors Scale, Richard-Campbell Sleep Scale and Delirium Screening Scale. Data were evaluated with SPSS (version 22.0; IBM, Chicago, IL) computer program and p<0.05 was considered statistically significant.
In the study, it was determined that the mean scores of the patients hospitalized in the intensive care unit were 87.6±17.3 on the ICU-SCQ, 51.0±25.8 on the RC-SQ, and 0.1±0.7, 0.5±1.1 and 0.9±1.5 on the NDESC on the third, fourth and fifth days, respectively. It was determined that there was a strong positive and significant relationship between the scores of the third, fourth and fifth days of the ICU-SCQ and the NDESC scale. In addition, a significant negative correlation was found betweenthe RC-AS and NDESC. These findings suggest that delirium symptoms become stronger with increasing environmental stressors and the risk of delirium increases with worsening sleep quality.
In our study, it was determined that the risk of delirium increased with increasing environmental stressors and decreasing sleep quality in patients hospitalized in the intensive care unit. In line with these results, it is recommended to reduce the risk of delirium by implementing practices for environmental stressors and sleep problems in patients hospitalized in the intensive care unit and to plan evidence-based studies to reduce the risk of delirium.