Düzenli sağlık kontrolüne alınan multipl sklerozlu hastalarda yaşam kalitesinin belirlenmesi
Determination of quality of life in multiple sclerosis patients who have been followed refularly
Yazar: ZELİHA TÜLEK
Danışman: PROF.DR. ZEHRA DURNA
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZETTülek Z. Düzenli Sağlık Kontrolüne Alınan Multipl Sklerozlu Hastalarda Yaşam KalitesininBelirlenmesi. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı. Doktora Tezi.İstanbul. 2006.Bu çalışma MS'li hastaların yaşam kalitesini ölçmek, yaşam kalitesini etkileyen faktörleribelirlemek ve bakımda yol gösterecek öneriler geliştirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Haziran 2003-Temmuz 2004 tarihleri arasında İ.Ü. İTF Nörolojik Bilimler A.D. Multipl Skleroz ve DemyelinizanHastalıklar Birimi'nde izlenen ve kontrol amacıyla polikliniğe başvuran 164 hasta ile gerçekleştirilençalışmada örneklem grubunu, MS tanısı kesinleşmiş, MS dışında herhangi bir tıbbi sorunu olmayanhastalar oluşturmuştur. Son 1 ay içinde atak geçirmiş olan ve birincil ilerleyici MS olan hastalar grubadahil edilmemiştir.Çalışmada kişisel özellikler ve hastalık özellikleri görüşme formu, yaşam kalitesi Vickreytarafından geliştirilmiş MSQL-54 (Multiple Sclerosis Quality of Life -54 item), yetiyitimi EDSS(Expanded Disability Status Scale), depresyon belirtileri Beck Depresyon Ölçeği (Beck DepressionInventory) ve mental işlev MMSE (Mini Mental State Examination) ile değerlendirilmiştir.Yaşam kalitesi ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmış, Cronbach alfa güvenirlikkatsayısı bileşik fiziksel sağlık için 0.94, bileşik mental sağlık için 0.89 olarak bulunmuş ve Türkçe'yeuyarlanmış biçimiyle kabul edilebilir olduğu belirlenmiştir.Grubumuzun EDSS skoru 3.5Â±1.5, BDI skoru 8.0Â±6.6, MMSE skoru 28.05Â±2.02'dir. MSQL-54puan ortalaması fiziksel sağlık için 62.04Â±17.72 ve mental sağlık için 61.74Â±18.93 olarak bulunmuştur.Grubumuzda hastalık fiziksel olarak ağır yaşanmamasına rağmen, mental sağlık puanlarının beklendiğikadar yüksek olmadığı görülmüştür.EDSS'nin yaşam kalitesinin fiziksel sağlık boyutu ve mental sağlığın bazı alt boyutları ve BeckDepresyon Ölçeğinin de fiziksel ve mental sağlığın tüm alt boyutları ile korelasyon gösterdiğisaptanmıştır. Atağın stresle tetiklendiğini ifade edenlerin yaşam kalitesinin tüm alt boyutlarından düşükpuan aldıkları, aynı zamanda Beck depresyon puanlarının yüksek olduğu, ev içi ve dışı rollerisürdürmede zorlandıkları belirlenmiştir.Çalışmamız MS'li hastalarda yaşam kalitesini etkileyen faktörler olarak yetiyitimi, depresyon vestres duyarlılığına işaret etmektedir. Bu hastaların yaşam kalitesini artırmada, hemşirenin önemli rollerüstlenebileceği yaşam kalitesi değerlendirmesinin, psikososyal desteğin ve semptom yönetimi/ hastalığauyum konularına odaklanan eğitim programlarının önemini ortaya koymaktadır.Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz (MS), yaşam kalitesi, hemşirelik

Abstract:
ABSTRACTTulek Z. Determination of Quality of Life in Multipl Sclerosis Patients Who Have Been FollowedRegularly. Istanbul University, Institute of Health Sciences, Department of Nursing. Doctoral Thesis.Istanbul. 2006.This study was conducted to measure quality of life and to determine factors associated withquality of life and use the outcomes in establishing recommendations for MS patient care. The sample ofthe study consisted of 164 consecutive definite MS patients who had been followed regularly by andadmitted to Istanbul University Istanbul Medical Faculty, Unit of Multiple Sclerosis and DemyelinatingDiseases between 2003 June and 2004 July. Patients who had an attack history in previous 4 weeks andhad primary progressive MS and had medical problems were not included into the sample.In the study, an interview form to obtain personal and disease related data, MSQL-54 (MultipleSclerosis Quality of Life -54 item) which was developed by Vickrey, EDSS (Expanded Disability StatusScale), Beck Depression Inventory and Mini Mental State Examination were used for data collection.Validity and reliability study was done for adapting MSQL54 to Turkish and Cronbach alphacoefficients were found to be 0.94 for physical health composite and 0.89 for mental health compositeand Turkish version was found to be acceptable in use of our MS population.Average score of EDSS was 3.5Â±1.5, of BDI was 8.0Â±6.6, of MMSE was 28.05Â±2.02. MSQL-54 scores were found to be 62.04Â±17.72 for physical health composite and 61.74Â±18.93 for mental healthcomposite. Mental health score was found to be relatively lower than expected when comparing withphysical and mental health scores reported by other researches.It was detected that EDSS was well-correlated with all domains of physical health compositeand some domains of mental health composite while BDI was correlated very well with all domains ofboth physical and mental health composite.It was detected that patients who stated that their attacks were triggered by emotional distressobtained lower scores in all domains, and they also had high BDI scores and had difficulties in carryingout in-house and outside responsibilities. Our data shows the importance of disability, emotional distressand depression as factors associated with quality of life and suggests value of evaluation of quality of lifeand providing psychosocial support and educational programs focus on symptom management andadaptation to disease for which nurses can take responsibility in improving quality of life in MS patients.Key Words: Multiple sclerosis (MS), quality of life, nursing