Aksaray ilinde bulunan tarihi köprülerin yapısal özelliklerinin incelenmesi: Tarihi Baş Köprü'deki restorasyon çalışmalarının değerlendirilmesi
Investigation of the structural features of historic bridges in aksaray: Evaluation of restoration works on the historical baş bridge
Yazar: NACİYE MÜNEVVER ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ALİ URAL
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Aksaray = Aksaray ; Doğrusal analiz = Linear analysis ; Sonlu elemanlar yöntemi = Finite element method ; Tarihi köprüler = Historical bridge ; Yapısal analiz = Structural analysis

Özet:
Tarihi kemer köprüler hakkında bugüne kadar birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar genellikle kemer formunun ve yapısal davranışlarının incelenmesi, kullanılan malzemelerin yapısal davranışa etkisi üzerine olmuştur. Bu tez çalışmasında ise Aksaray ilinde bulunan Tarihi Baş Köprü'nün restorasyon öncesi ve restorasyon sonrası durumu için farklı yük ve yük kombinasyonları altında gerçekleştirilen analiz sonuçlarından elde edilen gerilme ve deformasyon bölgeleri belirlenmiştir. Tarihi Baş Köprü, LUSAS(2022) programı kullanılarak sonlu elemanlar yöntemi ile iki durum için modellenmiş ve analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, seçilen tarihi kemer köprü üzerinde restorasyon öncesi ve sonrası durumları için elde edilen analiz sonucunda restorasyon etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Tez altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm giriş bölümü olup, literatür taramasına yer verilmiştir. İkinci bölümde, kültürel varlıkların korunmasına ilişkin bilgiler verilmekte olup koruma aşamasında nelere dikkat edileceği üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde, tarihi yığma kemer köprüler hakkında genel bilgiler verilerek tarihçesine değinilmiştir ve bölümün sonunda Aksaray ilinde bulunan örneklerine değinilmiştir. Dördüncü bölümde ise bu tez çalışmasında analizi yapılacak olan Tarihi Baş Köprü' den detaylı bir şekilde bahsedilmiş ve yapının tarihsel gelişimi, mimari dönemi, restorasyon öncesi ve restorasyon sonrası malzeme bilgileri sunulmuştur. Beşinci bölümde öncelikle bu çalışmada kullanılacak olan program hakkında bilgi verilerek seçilen köprünün restorasyon öncesi ve sonrası için oluşturulan modellemeleri üzerinde analizleri gerçekleştirilmiştir. Altıncı bölüm sonuç bölümü olup, kemer köprü üzerinde gerçekleştirilmiş olan restorasyon çalışmalarının köprülerin yapısal davranışına olumlu etkileri olduğu sonucuna varılmıştır. Tarihi yapıların geri kazanılmasında restorasyon çalışmalarının gerekli olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
Many studies have been carried out on historical arch bridges. These studies have generally focused on the examination of the arch form and its structural behavior, and the effects of the materials used on the structural behavior. In this thesis, the stress and deformation zones obtained from the analysis results performed under different load and load combinations for the pre-restoration and post-restoration condition of the Historical Baş Bridge in Aksaray were determined. Historical Baş Bridge has been modeled and analyzed for two cases with the finite element method using the LUSAS (2022) software. For this purpose, it is aimed to examine the effects of restoration as a result of the analysis obtained for the pre-restoration and post-restoration conditions on the selected historical arch bridge.
The thesis consists of six chapters. The first chapter is the introduction and literature review is included. In the second part, information about the protection of cultural assets is given and it is focused on what should be considered during the protection phase. In the third chapter, general information about the historical masonry arch bridges is given and their history is mentioned and at the end of the chapter, the examples in Aksaray province are mentioned. In the fourth chapter, the Historical Baş Bridge, which will be analyzed in this thesis, is mentioned in detail and the historical development of the building, its architectural period, pre-restoration and post-restoration material information are presented. In the fifth chapter, firstly, information about the program to be used in this study was given and the analysis of the selected bridge was carried out on the models created for the pre-restoration and post-restoration. The sixth chapter is the conclusion, and it has been concluded that the restoration works carried out on the arch bridge have positive effects on the structural behavior of the bridges. It has been observed that restoration works are necessary for the recovery of historical buildings.