Yapısal Eşitlik Modellemesi ve entelektüel sermaye üzerine bir uygulama
Structural Equation Modeling and an application on intellectual capital
Yazar: MERVE SAMİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. L. AYLİN AKTÜKÜN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Firma performansı = Firm performance ; Sermaye = Capital ; Sermaye hareketleri = Capital movements ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model

Özet:
Yapısal eşitlik modellemesi (YEM) araştırmacıların çeşitli modelleri geliştirebilmeleri, tahmin ve test edebilmelerine olanak sağlar. Ayrıca modelde yer alan değişkenlerin dolaylı ve dolaysız etkilerinin araştırılmasına da olanak sağlar.Yapısal eşitlik modellemesini diğer çok değişkenli istatistik yöntemlerden ayıran iki temel özellik söz konusudur. Birincisi, araştırmacının modelinde gizil değişkenleri oluşturmasına olanak sağlamasıdır. İkincisi, gözlenen değişkenlerdeki ölçme hatalarının da modele katılabilmesidir.Yapısal eşitlik modellemesi araştırmacıların kuramlarını sayısallaştırmasına ve bir bakıma test edebilmelerine de olanak sağlar. Yöntemde ayrıca gözlenebilen ve gizil değişkenler arasındaki ilişkiler görsel olarak sunulabilir ve böylece ilgili kuramın daha açık kavramlaştırılması mümkün olur.Bu tezde, yapısal eşitlik modellemesi ile ilişkili temel kuram sunulmuştur. Uygulama olarak İSMMMO'ya (İstanbul Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası) kayıtlı 385 firmadan oluşan bir örnekleme dayanarak, entelektüel sermayenin bileşenlerinin firma performansı üzerine etkisini ve de bileşenlerin kendi aralarındaki ilişkileri neden-sonuç bağlamında araştırdık.Ampirik sonuçlar, ilişki (müşteri) ve yapısal sermayenin performans üzerine dolaysız etkisi olduğunu gösterdi. İnsan sermayesinin ise performans üzerine dolaysız bir etkisi saptanmadı. Analizlerde ayrıca yapısal sermayenin ve insan sermayesinin ilişki sermayesi üzerine anlamlı dolaysız etkileri olduğu bulgusuna rastlandı. Dolayısıyla insan sermayesinin firma performansı üzerine dolaysız bir etkisi olmasa da ilişki ve yapısal sermayeler üzerine etkileri nedeniyle dolaylı etkisinden söz edilebilir.

Abstract:
Structural equation modeling enables researchers to develop, estimate, and test various types of models, as well as to study both direct and indirect effects of variables involved in a given model.There are two major features which distinguish structural equation modeling from the other multivariate statistical techniques. Firstly, it enables the researcher to construct latent variables. Secondly, it provides a mechanism for explicitly taking into account measurement error in the observed variables.Structural equation modeling also provides researchers with a comprehensive method for the quantification and, in a sense, testing of the theories. In structural equation modeling relationships among observed and latent variables can also be modeled pictorially to enable a clearer conceptualization of the theory under study.In this dissertation, we present the basic theory of structural equation modeling. As an application, with a sample of 385 listed firms in İSMMMO (Istanbul Chamber of Certified Public Accountants) we investigate the impact of intellectual capital elements on business performance, as well as the relationship among intellectual capital elements from a cause-effect perspective.The empirical results show that, with the exception of human capital, customer capital and structural capital have a direct effect on performance. Additionally, there are significant direct effects of human capital and structural capital on customer capital. Accordingly, although human capital does not have a direct impact on performance, it has an indirect impact on it.