Obez bireylerde vücut ağırlığı yönetimi programının öz yeterlilik ve beden algısı üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Assessment of the effects of body weight management program  on self-efficacy and body image perception of obese people
Yazar: ZEYNEP BAYER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PELİN BİLGİÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beden imajı = Body image ; Obezite = Obesity ; Vücut ağırlığı = Body weight ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırma, obez bireylerde vücut ağırlığı yönetimi programının öz yeterlilik ve beden algısı üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla, 20-50 yaş arasında, beden kütle indeksi (BKİ) >30 kg/m2 olan 30 obez kadın ile yürütülmüştür. Bireylerin öz yeterlilik durumlarını saptamak için çalışma başında ve sonunda Vücut Ağırlığı Öz Yeterlilik Yaşam Tarzının Saptanması Soru Kağıdı (WEL Test), beden algılarını saptamak için ise Figür Derecelendirme Ölçeği (FDÖ) kullanılmıştır. Beslenme ve fiziksel aktivite durumlarını değerlendirmek için 24 saatlik besin tüketim kayıtları ve fiziksel aktivite kayıtları alınmış, bu kayıtlar 8 hafta boyunca her görüşmede tekrarlanmıştır. Antropometrik ölçümleri ve vücut bileşimi analizleri (Biyoelektrik İmpedans Analizi) de her görüşmede değerlendirilmiştir. Çalışma sonunda, bireylerin BKİ değerleri anlamlı derecede azalmıştır. Toplam enerji harcaması (TEH), fiziksel aktivite ile harcanan enerji ve fiziksel aktivite düzeyi (PAL) değerlerinde anlamlı artış gerçekleştiği bulunmuştur. Bireylerin ilk görüşmede saptanan BKİ'leri ile WEL test puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamış, ek olarak bu WEL test puanları ile 8 haftanın sonundaki vücut ağırlığı kaybı arasında da herhangi bir ilişkiye rastlanamamıştır (p>0.05), çalışma sonunda ise öz yeterliliklerinde anlamlı artış gözlenmiştir (p=0.000). Bireylerin BKİ değeri ve vücut yağ oranı attıkça FDÖ'de daha şişman olan figürü tercih ettikleri saptanmıştır. Bireyler çalışma başında ve sonunda kendi vücutlarından daha "zayıf" olan figürleri seçme eğilimi göstermişlerdir. Başlangıç FDÖ skoru ve vücut ağırlığı kaybı yüzdesi arasında ters bir korelasyon saptanmıştır (p<0.05). Vücut ağırlığı yönetimi programının WEL test ve FDÖ'ye etkisini değerlendirebilmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler:  Beden algısı,  Figür Derecelendirme Ölçeği, Obezite, Öz yeterlilik, Vücut ağırlığı yönetimi,  WEL tesT

Abstract:
This research has been conducted over 30 obese women, aged 20-50 years old and had body mass index (BMI) >30 kg/m2, to assess the effects of body weight management program on self-efficacy and body image perception. To determine the self-efficacy status and body image perception of the participants, a Weight Efficacy Lifestyle Questionnaire (WEL test) and Figure Rating Scale (FRS) have been given at the beginning and at the end of the intervention. Those 24-h dietary intakes and physical activities of the participants have been recorded to evaluate their nutritional and physical activity status, for 8 weeks in each meeting (once in two weeks). Also, anthropometric measurements and body compositions have been analyzed (via Bioelectrical Impedance Analysis-BIA) in each meeting. At the end of the study the BMI values have significantly decreased. The total energy expenditure (TEE), energy expenditure due to physical activity levels and physical activity level (PAL) values of the participants have significantly increased. No significant relationship has been found between BMI values and WEL test scores obtained at the first meeting, also between the WEL test scores and weight loss during the 8 weeks intervention (p>0.05), while a significant increase has been observed in the self-efficacy at the end of the study (p=0.000). The more BMI values and body fat have increased, the fatter figures the participants have selected. The participants had been tended to pick the thinner figures which their bodies really were. There was an inverse correlation between the initial FRS score and weight loss percentage (p<0.05). To assess the effect of weight management program over WEL test and FRS, more research needs to be done.

Key Words: Body image perception, Figure Rating Scale, Obesity, Self-efficacy, Weight management, WEL test