Turunç (Citrus aurantium L.)ve kaba limon (C. jambhiri Lush.) çöğürlerinde mikoriza ve fosfor uygulamasının fidan gelişimi üzerine etkileri
Effect of mychorrhiza and phosphorus application on nursery plant development in sour orange (Citrus aurantium L.) and rough lemon (C.jambhiri Lush.) seedlings
Yazar: ERTUĞRUL TAŞTEKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEL DALKILIÇ
Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fide büyümesi = Seedling growth ; Limon = Lemon ; Mikoriza = Mycorrhiza ; Turunç = Sour orange

Özet:
Çalışma Aralık 2003-Mayıs 2005 arasında Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün Meyvecilik Bölümü'ndeki seralarda yürütülmüştür. Bitki materyaliolarak turunçgil yetiştiriciliğinde yoğun olarak kullanılan turunç anacı, aşıgözüüretiminde yoğun olarak kullanılan kaba limon anacı ve aşıgözü olarak da`Washington Navel' çeşidi kullanılmıştır. Mikoriza kokteyli, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü'nden temin edilmiştir. Ortam olarak buhar ilesterilize edilmiş torf ve pomza karışımı kullanılmıştır. Bulguların değerlendirilmesiçöğür şaşırtma zamanında, aşılama zamanında ve fidanların satışa geldiği zamanyapılmıştır.Bu çalışma ile turunç ve kaba limon anacının mikorizaya bağımlılığı, enuygun mikoriza uygulama zamanı (tohum ekim dönemi, şaşırtma dönemi), uygunmikoriza dozu (0, 50, 100, 200 g mikoriza karışımı) ve fosfor (P-, P+) uygulamasınınçöğür ve fidan gelişimine etkisi araştırılmıştır.Turunç çöğürlerinin şaşırtılmasında iyi bir kök yapısı için kriter olan kök kuruağırlığı, aşılama için en uygun kriter olan gövde çapı ve iyi bir fidan göstergesi olanfidan (kalem) çapını tohum ekim yastığı veya şaşırtma döneminde 50 g (500spor/bitki) mikoriza karışım doz uygulamasının oluşturduğu söylenebilir. Bu sonucagöre, bitki köklerinin mikoriza ile bir kez inokulasyonunun sağlanmasının yeterliolduğu düşünülmektedir.Kaba limon anacının iyi bir kök yapısına sahip olmasından dolayı mikorizayadaha az bağımlı olduğu söylenebilir.Mikoriza ortamda bulunan minimum düzeydeki fosforu bitkiye yarayışlı hale getirebilmektedir.

Abstract:
This research was conducted in greenhouses at West MediterraneanAgricultural Research Institute (BATEM), Antalya between December 2003 andMay 2005. Sour orange, extensively used in citrus nursery plant growing; roughlemon, extensively used in budwood multiplication; and `Washington Navel? forbudwood were used as plant materials. Cocktail mycorrhiza was obtained from fromthe Department of Soil Science, Faculty of Agriculture, Cukurova University. Steam-sterilized peat moss and pomza mixture was used as a planting medium. Evaluationof the data was performed at seedling transplantation, budding, and nursery plant salestages.With this research, it was aimed that the mycorrhizal dependancy of sourorange and rough lemon rootstocks, the mycorrhiza application time (seed sowingand seedling transplantation periods), and the appropriate mycorrhiza (0, 50, 100,200 g mycorrhiza mixture) and phosphorus (P-, P+) rate combination for seedlingand nursery plant development.In the sour orange rootstock, for the criteria of dry root weight, the stemdiameter of the seedling, and the stem diameter of the scion for well-established rootstructure at the seedling transplantation stage, at the budding stage, and nursery plantsale stage, respectively; 50 g (500 spore/plant) mycorrhiza application either at seedsowing bench period or at seedling tranplantation period was given the best result.As a result of this, it was thought that one time mycorrhizal infection of plant rootswas sufficient.Due to the well-established root structure of rough lemon rootstock, it couldbe said that rough lemon is less dependent to mycorrhiza inoculation. Mycorrhizacould make minimum phosphorus in the medium beneficial to the plant.