Prostat kanserli hastalarda telomeraz aktivitesinin araştırılması
Investigation of telomerase activity in prostate cancer patients
Yazar: LEVENT ZORBEK
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE MERGEN ; PROF. DR. MÜBECCEL DURUSOY
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Ökaryotik doğrusal kromozomların uçlarında yer alan ve tekrarlayan DNA dizileri ile özel proteinlerden oluşan telomerler, kromozom uçlarını yıkıma karşı korurlar. Telomer boyu değişimi, telomer proteinleri ve telomeraz enzim kompleksi tarafından kontrol edilir. Telomeraz enzimi hücre bölünmesinden sonra kromozom sonlarına, tekrar eden telomerik dizileri ekleyen enzimdir. Enzim, embriyonik hücreler ve eşey hücrelerinde aktifken, yenilenen dokuların çoğalan hücreleri hariç (aktive edilmiş lenfositler, epidermisin bazal hücreleri vs.) normal somatik hücrelerde saptanamamıştır. Kanser hücreleri telomerlerini stabil tutabilmek için telomeraz enzimini tekrar aktive etmeli ya da alternatif bir mekanizma kullanmalıdır. Tüm kanser hücrelerinin %85'inde telomeraz enziminin aktif olduğu rapor edilmiştir. Prostat kanseri erkeklerde en sık görülen kanser tiplerinden biridir. Genellikle 50 yaş üzeri erkeklerde görülür.Prostat kanserinin tanısında halihazırda kullanılmakta olan en yaygın yöntemler parmakla rektal muayene, kandaki prostat spesifik antijen (PSA) testi ve patolojik incelemedir.Bu çalışmada prostat kanserli, bening prostat hiperplazili (BPH) ve prostatitli 76 hastadan alınan biyopsi örneklerinde telomeraz aktivitesi stretch-PCR-picogreen yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Ayrıca prostat kanserli hastalardan elde edilen enzim aktiviteleri ile kandaki PSA değerleri ve Gleason Skorları arasında korelasyon olup olmadığı belirlenmiştir. 31 prostat kanserli hastanın 28'inde (%90.3) ve 35 BPH'lı hastanın 8'inde (%22.8) telomeraz aktivitesi nicel olarak belirlenmiş olup 10 prostatitli hastada telomeraz aktivitesi saptanmamıştır. Telomeraz enzim aktiviteleri ile kandaki PSA değerleri ve Gleason Skorları arasında istatistiksel açıdan önemli bir korelasyon saptanmamıştır.Sonuç olarak Stretch-PCR-Picogren yönteminin prostat kanseri tanısında mevcut yöntemlere ek olarak kullanılabilecek alternatif bir yöntem olabileceği ancak kanser evrelerini saptamada yetersiz kalacağı değerlendirilmiştir.

Abstract:
Telomeres, which are located at the ends of eukaryotic linear chromosomes and are comprised of repetitive DNA sequences with special proteins, protect ends of chromosomes against degradation. Telomere lenght is controlled by telomere proteins and telomerase enzyme complex. Telomerase is an enzyme that adds telomeric repeat at the end of chromosomes after cell division. The enzyme is active in embriyonic cells and germ cells but can not be observed in normal somatic cells except dividing cells in regenerating tissues (activeted lymphocytes, epidermal basal cells etc.). Cancer cells should reactivate the telomerase enzyme or use an alternative mechanism to stabilyze their telomeres. It is reported that telomerase is active in %85 of all cancers.Prostate cancer is one of the most common cancer type in males. It is usually observed in males over the age of 50. Most common using tools for the diagnosis of prostate cancer are rectal examination by finger, prostate spesific antigen test in blood and pathological investigation (Gleason System).In this study, we took biopsy samples from 76 patient with prostate cancer, bening prostatic hyperplasia (BPH) and prostatitis and identified telomerase activity quantitatively by using stretch-PCR-picogreen method. Then, evaluate that if there is a correlation between telomerase activity in prostate cancer with PSA level and Gleason scores. Telomerase activity was present in 28 of 31 prostate cancer (%90,3) and 8 of 35 BPH (%22,8) samples, while no telomerase activity found in 10 prostatitis samples. There was no statistically significant correlation between telomerase activity with PSA level and Gleason scores.As a result of all these, it can be evaluated that Stretch-PCR-Pciogreen method could be used as an alternative method for diagnosis of prostate cancer. However, it is not enough to determine stages of prostate cancer.