Yaratıcı şehirler ve gastronomi: İzmir'in yaratıcı şehirler ağına katılımı üzerine bir araştırma
Creative cities and gastronomy: A research on Izmir's participation in the creative cities network
Yazar: DERYA TURAN SUNAR
Danışman: PROF. DR. ORHAN AKOVA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Destinasyon = Destination ; Gastronomi = Gastronomy ; Kentler = Cities ; Kentsel yaşam = Urban life ; UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı = UNESCO Creative Cities Network ; Yaratıcı turizm = Creative tourism ; Yaratıcılık = Creativity ; Yöresel ürün = Local product ; İzmir = Izmir

Özet:
Katılımcı bir turizm faaliyeti aracılığıyla turistlere ziyaret ettikleri destinasyonun kültürünü, inançlarını ve yaşam tarzlarını anlamaları için farklı bir deneyim yaşama imkânı sunan yaratıcı turizm, turistlere yaratıcı yönlerini geliştirme olanağı sağlarken, destinasyonların ise (özellikle küçük/kırsal alanların) kalkınmalarına katkı sağlar. 1990'lı yıllar itibariyle daha net ortaya çıkmaya ve gelişmeye başlayan yaratıcı turizm, ülkelerin ve bölgelerin, sahip oldukları tarihi ve kültürü korumalarına ve gelecek nesillerine aktarmalarına yardımcı olmaktadır. Yaratıcı turizm; geleneksel turizm modellerine olan memnuniyetsizliğin artması, turistlerin yeni deneyim arayışı içinde olması hem ev sahibi destinasyon hem de turistlerin yaratıcılığının turizmin sürdürülebilir gelişimi için önemli bir potansiyel kaynak olduğunun farkedilmesi sebebiyle tüm dünyada nispeten benimsenen yeni bir niş haline gelmiştir ve birçok destinasyon yaratıcı turizm faaliyetlerini geliştirmek için çalışmaktadır.
Yaratıcı turizm faaliyetlerinin bazıları, turistleri ve yerel halkı birbirine bağlamayı amaçlayan yerel ve uluslararası ağlar tarafından sağlanmaktadır. Bu ağlardan biri de 2004 yılında UNESCO tarafından kurulmuş olan "UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı"dır. Yaratıcı Şehirler Ağı, dünyanın birçok yerinden farklı temalarla ağa katılan şehirlerin birbirleriyle iş birliği içinde tanıtımında ve gelişmesinde aktif rol oynayan bir girişimdir. Yaratıcı Şehirler Ağı, dünyadaki kültürel kümelenmelerle bilgilerini ve uygulamalarını paylaşırken bir yandan da yaratıcı endüstriler alanındaki varlıklarını ortaya çıkarmak isteyen tüm şehirlere açıktır. 
Bu çalışma, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağına İzmir şehrinin katılım potansiyelini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, şehrin turizm potansiyeline ve gastronomi kimliğine hâkim olduğuna inanılan paydaşların fikirlerine danışarak, şehrin sahip olduğu gastronomik değerleri ortaya koymak, UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı kapsamında değerlendirildiğine şehrin konuyla ilgili artı ve eksilerini incelemek ve eksik görülen yanlarına dikkat çekerek neler yapılabileceğine dair çözüm önerileri sunmak hedeflenmiştir. 
Toplumların sahip olduğu kültürel değerleri koruması ve gelecek nesillere aktarması açısından kültür turizmine göre daha sürdürülebilir olan yaratıcı turizm aynı stratejik hedeflere sahip olan UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı tarafından da önemsendiği için bu ağa dahil olmak oldukça önemlidir. Sahip olduğu kültürel zenginliğe dikkat çekip tanınırlığını ve gelecek nesillere aktarımını sağlaması açısından İzmir'in böyle bir ağa dahil olması ve şehirdeki paydaşların fikirleri alınarak konunun öneminin vurgulanması araştırmanın önemini oluşturmaktadır.
Çalışmada nitel araştırma yönteminden yararlanılmış, birinci ve ikinci bölümde doküman inceleme yapılmış, verilerin toplanması kısmında ise görüşme teknikleri kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme metodu ile şehrin turizm potansiyeline ve gastronomik kimliğine hâkim olduğu düşünülen 25 paydaşa ulaşılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre; İzmir'in UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağına katılma potansiyeline sahip olduğu sonucuna varılmıştır ancak ağa katılmadan önce şehrin değerlerinin ortaya çıkarılması ve bunun için ilgili kurum ve kuruluşların ortak paydada buluşup işbirliği ve uyum içinde çalışması gerektiği konusunda ortak bir kanı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Creative tourism, which provides tourists with a different experience to understand the culture, beliefs, and lifestyles of the destination they visit through a participatory tourism activity, provides tourists with the opportunity to develop their creative aspects and contributes to the development of destinations (especially tiny/rural areas). Creative tourism, which started to emerge and develop more clearly in the 1990s, helps countries and regions to preserve their history and culture and transfer it to future generations. Creative tourism; has become a relatively adopted new niche all over the world due to the increasing dissatisfaction with traditional tourism models, the search for new experiences by tourists, and the recognition that both the host destination and the creativity of tourists are vital potential resources for the sustainable development of tourism, and many destinations are working to develop creative tourism activities.
Some of the creative tourism activities are provided by local and international networks that aim to connect tourists and locals. One of these networks is the "UNESCO Creative Cities Network", which was established by UNESCO in 2004. Creative Cities Network is an initiative that plays an active role in the promotion and development of cities participating in the network with different themes from many parts of the world in cooperation with each other. The Creative Cities Network is open to all cities that want to share their knowledge and practices with cultural clusters around the world while revealing their presence in the creative industries.
Creative tourism, which is more sustainable than cultural tourism in terms of protecting the cultural values that societies have and transferring them to future generations, is also important to the UNESCO Creative Cities Network, which has the same strategic goals, so it is very important to be included that network. The importance of the research is that İzmir is included in such a network in terms of attracting attention to its cultural richness and ensuring its recognition and transfer to future generations, and emphasizing the importance of the issue by taking the opinions of the stakeholders in the city.
A qualitative research method was used in the study, document analysis was made in the first and second parts, and interview techniques were used in the data collection part. With the purposeful sampling method, 25 stakeholders who are thought to have a good command of the tourism potential and gastronomic identity of the city were reached. According to the findings of the research; It has been concluded that İzmir has the potential to participate in the UNESCO Creative Cities Network, but there is a common opinion that before joining the network, the values of the city should be revealed and for this, the relevant institutions and organizations should meet on common ground and work in cooperation and harmony.