Küresel değer zincirlerinin iş sağlığı ve güvenliğine etkisi: Türkiye'de tekstil sektörü örneği
The impact of global value chains on occupational health and safety: The case of the textile industry in Türkiye
Yazar: ULAŞ GÜLTEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DELİCAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Küreselleşme = Globalization ; Rekabet = Competition

Özet:
Bu çalışmanın konusu, küresel değer zincirlerinin iş sağlığı ve güvenliğine etkisidir. Bu çalışmanın amacı ise iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili düzenlemeler çerçevesinde tekstil sektöründe küresel değer zincirleri içerisinde üretim veya operasyon aşamasında yer alan taşeron işletmelerin iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarını çalışanların algıları üzerinden ele almaktır. Bu bakımdan Türkiye'nin İstanbul ilinde yer alan ve tekstil sektöründe çokuluslu işletmeden iş alan 72 taşeron işletmeden kolayda örnekleme yöntemi ile seçilen 415 çalışanla anket yapılarak veri toplanmıştır. Araştırmada küresel değer zincirlerinde iş sağlığı ve güvenliğine yönelik sorunlara yol açan faktörler ve iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili düzenlemeler dikkate alınarak oluşturulan ölçekle söz konusu taşeron işletmelerdeki çalışanların çalışma ortamı ve koşulları tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre önleyici yaklaşımın ön plana alınmaması, kayıtdışılık, sendikasızlaşma, iş sağlığı ve güvenliği profesyonellerinin nicelik ve nitelik olarak yetersizliği, iş müfettişlerinin işyeri denetimlerinin yetersizliği, çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği alanında eğitim ve bilgi verilmemesi, işverenlerin ve çalışanların güvenlik kültürünün gelişmemesi; çalışanların iş sağlığı ve güvenliğini olumsuz etkilemektedir. Atipik istihdam biçimleri ise çalışanların iş sağlığı ve güvenliğini ne olumlu ne de olumsuz etkilemektedir.

Abstract:
The subject of this study is the impact of global value chains on occupational health and safety. The aim of this study is to examine the occupational health and safety practices of subcontractors, which are in the production or operation stage in the global value chains in the textile sector, within the framework of the regulations related to occupational health and safety, through the perceptions of the employees. In this respect, data were collected by conducting a survey with 415 employees selected by convenience sampling method from 72 subcontractor companies located in İstanbul, Türkiye and receiving jobs from multinational enterprises in the textile sector. In the research, the working environment and conditions of the employees in the subcontractors in question were tried to be determined by taking into account the factors that cause problems in occupational health and safety in global value chains and the regulations on occupational health and safety. According to the results of the research, preventive approach is not prioritized, informality, non-unionization, insufficiency of occupational health and safety professionals in terms of quantity and quality, inadequacy of workplace inspections by labor inspectors, lack of training and information on occupational health and safety to employees, lack of development of safety culture of employers and employees; adversely affect the occupational health and safety of employees. Atypical employment patterns, on the other hand, affect the occupational health and safety of employees neither positively nor negatively.