Bulgaristan Türklerinin sosyo - kültürel değişimi (1944 - 1989)
Socio - cultural change of the Turks of Bulgaria (1944 - 1989)
Yazar: SEVİM HACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET SARAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Tarih = History
Dizin: Bulgaristan = Bulgaria ; Bulgaristan Türkleri = Bulgarian Turks ; Değişim = Change ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Sosyokültürel değişme = Socio-cultural change ; Türkler = Turks

Özet:
"Bulgaristan Türklerinin Sosyo-Kültürel Değişimi (1944-1989)" başlıklı bu tezin konusu, Bulgaristan'da yaşayan Türk azınlığıdır. Bu çalışmada söz konusu azınlık 1944-1989 yılları arasındaki sosyalist dönem kapsamında ele alınmıştır. Beş bölümden oluşan bu araştırmada, sosyalist Bulgar idaresinin Türk azınlığına yönelik takip ettiği siyasetlerin sonuçları, azınlık statüsü, dil, din ve geleneksel kültür öğeleri çerçevesinde incelenmiştir. Tezin amacı, ilgili dönemde Bulgaristan'daki Türklerin sosyo-kültürel bakımdan nasıl bir değişim geçirdiklerini saptamak olmuştur. Tezin birinci bölümünde, "Bulgaristan Türkleri" kavramının Türkiye'deki ve Bulgaristan'daki farklı kullanılışları üzerinde durularak, bu çalışmanın konusu olan topluluğun sınırları çizilmektedir, ikinci bölümde, Bulgaristan Türklerinin azınlık statüsünün, geçen zamanla nasıl ortadan kaldırıldığı irdelenmektedir. Araştırmanın üçüncü bölümünde, ilgili azınlığın anadili olan Türkçe'nin bağlı bulunduğu dil grubu ile Bulgaristan'da Türkoloji alanındaki çalışmalar gözden geçirilmekte, ardından bu ülkede Türkçe eğitim veren Türk azınlık okullarının kapatılması süreci, Türklere okulda Bulgarca öğretmenin zorlukları ve sonuçları incelenmektedir. Dördüncü bölümde, Bulgaristan Türklerinin dinî teşkilatı ve bunun küçültülmesine sebep olan Bulgar siyaseti irdelenerek, bu azınlığa yönelik yürütülen ateizm propagandasının zamanla ortaya çıkardığı neticeleri, istatistiksel verilerden faydalanarak aktarılmaktadır. Beşinci ve son bölümde ise, Bulgaristan Türklerinin bazı geleneksel özelliklerinin 1950'lerdeki hali araştırılarak, 1990'lara gelindiğinde bunların nasıl bir değişikliğe uğradığı incelenmektedir. Bu çalışmada ağırlıkla 20. yüzyılın ikinci yarısına ait Bulgar kaynaklarından faydalanılmıştır. Araştırmada, 1944-1989 yılları arasında sosyalist Bulgar Devleti'nin ülkedeki Türkler konusunda izlediği siyasetlerin, bu azınlığın azınlık statüsünü ortadan kaldırdığı ve Türkleri birleşik Bulgar ulusunda eritme girişimine dönüştüğü sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, Bulgaristan'daki Türklerin anadillerini öğrenmelerine ve kullanmalarına, dinî ibadette bulunmalarına ve geleneksel kültürlerine Bulgar Devleti tarafından yapılan müdahalelerin, Türk azınlığının toplumsal kimliğinin bu öğelerinde zayıflamaya sebep olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
The subject of this thesis, named " Socio-Culturai Change of the Turks of Bulgaria (1944-1989)" is the Turkish minority, that lives in Bulgaria. In this work, the above mentioned minority is examined through the 1944-1989 years of socialism period in Bulgaria. This work, that consist of five parts, researches the consequences of the policies of the socialist Bulgarian government against the Turkish minority, especially regarding its minority status, language, religion and cultural traditions. The aim of this thesis is to find how the socio-cultural characteristics of the Turks of Bulgaria had changed trough the mentioned period. The subject of the first part of this work, is the concept "Bulgarian Turks" and its different meanings in Turkey and Bulgaria. There is also the contain of this concept, which is mentioned in this work. The second part researches how the status of minority of the Turks of Bulgaria was removed. The third part of the thesis, examines the language of the Turks in Bulgaria, also the researches in Turkology in Bulgaria. The same part is the pursuit of the process of closing the Turkish minority schools in Bulgaria and the difficulties and consequences of teaching only Bulgarian to Turkish students. The fourth part examines the religious organisation of the Turks in Bulgaria, the policy of the Bulgarian government to reduce this organisation and the consequences of the atheism propaganda between the mentioned minority. The fifth and last part of this thesis is comparing the situation of some cultural aspects of the Turks of Bulgaria from 1950's to1990's. In this research the mostly used literature was the Bulgarian works of the second part of 20th century. The result of this research was that only in a half century, the policies of the Bulgarian government against the Turkish minority caused the reduction of its minority status and its assimilation in the united Bulgarian nation. IV