Farklı fosfor miktarı ve bakteri uygulamalarının susamın (Sesamum indicum L.) verim ve verim bileşenlerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of different phosphorus doses and bacteria applications on sesame (Sesamum indicum L.) yield and yield components
Yazar: KARIM TAHIROU DAN BABA
Danışman: PROF. DR. ERAY TULUKCU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, farklı fosfor miktarı (0, 2, 4 kg P2O5/da) ve bakteri uygulamalarının susamın (Sesamum indicum L.) verim ve verim bileşenlerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma Konya ekolojik koşullarında Selçuk Üniversitesi Akören Ali Rıza Ercan Meslek Yüksekokulu deneme sahasında tesadüf blokları deneme deseninde 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Tarla denemelerinin yürütülmesi esnasında verim (19.75-45.54 kg/da), bitki boyu (36.65-51.92 cm), biyomas (404.21-671.03 g); kök boyu (11.61-15.33 cm), dal sayısı (2.83-5.22 adet), kapsül sayısı (23.33-45.17 adet/bitki), kapsülde tane sayısı (48.42-76.00 adet), bin tane ağırlığı (2.38-2.86 g) ve toprakta fosfor (26.7-59.3 mg P/kg) düzeyleri belirlenmiştir. Toprağa Bacillus sp. # 189 ve fosfor dozları uygulama çalışmasında istatistiki olarak bakteri uygulamasının toprakta fosfor içeriğine, bitki boyuna, bitkide kapsül sayısına, biyomas ve verime P<0.01, kök boyu üzerine ise P<0.05 önem seviyesinde etkili bulunmuştur. Fosfor uygulamaları ise bitkide kapsül sayısı ve verim üzerine P<0,01 düzeyinde önemli olmuştur. 'Yıl x bakteri' interaksiyonu, bitkide kapsül sayısına P<0.01, bitkide dal sayısı, biyomass ve verim üzerine P<0,05 seviyesinde önemli bulunmuştur. 'Yıl x fosfor' interaksiyonu ise kök boyu ve bitkide kapsül sayısı üzerine P<0,01 düzeyinde önemli olmuştur. Bu araştırmada susamda kontrol parsellerin de verim ortalaması 24,98 kg/da olurken mikrobiyal gübreleme ve fosfor dozu uygulamalarının ortalaması ise 34,95 kg/da olmuştur. Farklı fosfor dozları ve bakteri uygulanan parsellerde verim ve verim bileşenlerine ait ortalamalar, bakteri uygulanmayan parsel ortalamalarından daha yüksek bulunmuştur. Yarı kurak bölgeleri temsil eden araştırma alanında, susam tarımında bakteri ile biyogübrelemenin, verim, verim bileşenleri ve toprağın fosfor içeriğini artırdığı görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Bacillus sp. # 189, Fosfor, Susam, Verim, Verim bileşenleri

Abstract:
This research was carried out to determine the effects of different phosphorus amounts (0, 20, 40 kg P2O5 ha-1) and bacteria application on the yield components of sesame (Sesamum indicum L.). The research was carried out in the Akören Vocational School trial site under Konya ecological conditions in a randomized block design with 4 repetitions. During the field trials, yield, plant height, biomass, root length, number of branches, number of capsules, number of seeds in capsule, thousand grain weight, phosphorus values in the soil and plant were determined. During the field trials, yield (197.5-455.4 kg ha-1), plant height (36.65-51.92 cm), biomass (404.21-671.03 g); root length (11.61-15.33 cm), number of branches (2.83-5.22 pieces), number of capsules (23.33-45.17 pieces), the number of grains in the capsule (48.42-76.00 pieces), thousand grain weight (2.38-2.86 g) and the phosphorus values in the soil (26.7-59.3 mg P kg-1) were determined. In the application of Bacillus sp.# 189 and phosphorus doses to the soil, it was found that the application of bacteria was statistically significant on the phosphorus content in the soil, plant height, the number of capsules in the plant, biomass and yield at P <0.01 and root length at P <0.05. While the phosphorus applications were statistically significant at P <0.01 on the number of capsules and yield in the plant. 'Year x bacteria' interaction were found to be significant on the number of capsules in the plant at P <0.01; on the number of branches in the plant, biomass and yield at P <0.05. 'Year x phosphorus' interaction were significant on the root length and the number of capsules in the plant at P <0.01. In this study, while the average yield of control plots in sesame was 249.8 kg ha-1, the average of microbial fertilization and phosphorus dosage applications was 349.5 kg ha-1. In plots treated with different phosphorus doses and bacteria, the averages of yield and yield components were higher than the averages of the non-bacterial parcels. It was observed that bio-fertilization with bacteria in sesame cultivation in semiarid regions increased the yield, yield components and phosphorus content in the soil.
Keywords: Bacillus sp. # 189, Phosphorus, Sesame, Yield, Yield components.