Telerehabilitasyon egzersiz programının Multiple Sklerozlu bireylerde uyku kalitesi ve yorgunluk üzerine etkisi
The effect of telerehabilitation exercise program on sleep quality and fatigue in individuals with Multiple Sclerosis
Yazar: ABDÜLKERİM KAYA
Danışman: PROF. DR. EVRİM KARADAĞ SAYGI
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörobilim Ana Bilim Dalı / Nörobilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Telerehabilitasyon = Telerehabilitation ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yorgunluk = Fatigue ; Ölçekler = Scales

Özet:
Multiple skleroz (MS), merkezi sinir sisteminin; fiziksel, emosyonel, sosyal ve
kognitif işleyişini etkileyen, çeşitli belirti ve bulgularla tanımlanan bir demiyelinizan
hastalığıdır. Yorgunluk, depresyon, uyku bozukluğu ve bilişsel etkilenim MS'in en
yaygın belirtilerindendir. Bu çalışmanın amacı herhangi bir sağlık kuruluşunda tedaviye
erişimi olmayan MS'li bireylere uygulanan telerehabilitasyon programı ile değişen uyku
kalitesi ve yorgunluk düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma 12 hafta
boyunca haftada 2 kez, telerehabilitasyon grubundaki bireylere çevrimiçi uygulamalar
ile bağlanarak bireysel egzersiz programı şeklinde uygulanmıştır. Ev tabanlı video
egzersiz grubunda ise aynı egzersizler video kaydı olarak verilip 12 hafta boyunca ve
haftada 2 kez hastaların egzersizleri yapmaları istenmiştir. Yapılan değerlendirmede
Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Yorgunluk Şiddet Ölçeği (FSS), Multiple
Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği-54 (MSQoL-54), Desteksiz Üst Ekstremite Egzersiz
Testi (UULEX) ve Zamanlı 25 Adım Yürüme Testi (T25FW) kullanılmıştır. Müdahale
sonrası kullanılan testler sonucunda her iki grupta da uyku ve yaşam kalitesinde,
yürüme hızında ve üst ekstremite dayanıklılığında artma, yorgunlukta azalma
görülmüştür. Telerehabilitasyon programının, MS'li bireylerde uyku kalitesinin ve
yorgunluğun tedavisinde kullanılabilecek etkin ve ulaşılabilir farmakolojik olmayan bir
uygulama olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Multiple sclerosis (MS), is a demyelinating disease that affects physical, emotional,
social and cognitive functioning of central nervous system and is defined by various
signs and symptoms. Fatigue, depression, sleep disturbance, and cognitive impairment
are the most common symptoms of MS. The aim of this study is to examine the
relationship between the telerehabilitation program of applied to individuals with MS
who do not have access to treatment in any health institution, and the changing sleep
quality and fatigue levels. In the study, individuals in the telerehabilitation group were
connected with online applications and an individual exercise program was applied
twice a week for 12 weeks. The home-based video exercise group was given the same
exercises as a video recording and they were asked to do the exercises twice a week for
12 weeks. Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Fatigue Severity Scale (FSS),
Multiple Sclerosis Quality of Life Scale 54 (MSQoL-54), Unsupported Upper Limb
Exercise Test (UULEX), and Timed 25-Foot Walk Test (T25FW) were used in the
evaluation. As a result of the tests used after the intervention, an improvement in sleep
and quality of life, walking speed and upper extremity endurance, and a decrease in
fatigue were observed in both groups. The telerehabilitation program is thought to be an
effective and accessible non-pharmacological application that can be used in the
treatment of sleep quality and fatigue in individuals with MS.