Metanol intoksikasyonu; Klinik özellikleri, laboratuvar bulguları ve sonuçlarının değerlendirilmesi
Methanol intoxication; Evaluation of clinical features, laboratory findings and results
Yazar: SERCAN KAMALI
Danışman: PROF. DR. MÜRVET YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Metanol oldukça toksik bir madde olarak kabul edilir ve genellikle sadece endüstriyel amaçlar için kullanılır. Ucuz ve elde edilmesi kolay olduğu için etanol yerine yasa dışı alkollü içecek üretiminde kullanılmaktadır. Toksisite en sık metanol içeren bileşiklerin kasıtsız veya intihar amacı ile aşırı tüketimi ve kontamine alkollü içeceklerin tüketilmesiyle gelişir. Metanol intoksikasyonu genellikle epizodik vakalar olarak ortaya çıksa da salgınlar nadir değildir. Hasta yönetiminde erken tanı ve tedavi esastır. Etkili ve agresif tedaviye rağmen pek çok vaka hala ölüm veya kalıcı hasarla sonuçlanmaktadır. Çalışmamızda hastanemizde takip edilen metanol intoksikasyonu tanılı hastaların klinik özellikleri, laboratuvar bulguları ve tedavi yaklaşımının değerlendirilmesi, prognoz ve hastane içi mortaliteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlandı. Ayrıca epizodik ve salgın vakalar karşılaştırıldı. 
Gereç ve Yöntem: Retrospektif olarak yapılan bu çalışmaya 18 yaş ve üzeri hastalar dahil edildi. Tüm vakalarda tanı, metanol kullanma öyküsü, metanol ilişkili uç organ hasarının klinik özellikleri ve laboratuvar bulguları ile konuldu. Anamnez ve/veya toksikolojik verilere dayanarak metanol dışındaki diğer ilaç ve kimyasalların birlikte alındığı vakalar ile metanol intoksikasyonu tanısı konmadan önce ölenler çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya dahil edilen hastaların demografik verileri, klinik özellikleri, laboratuvar bulguları ve uygulanan tedaviler hasta dosyaları ve tıbbi kayıt sisteminden elde edildi. Hastalar vaka tipine göre epizodik ve salgın vakalar olarak 2 gruba ayrıldı. Sonlanım noktası olarak ölüm, tam iyileşme ve sekelle iyileşme kabul edilerek tüm hastalar ve gruplar karşılaştırıldı. 
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 46 ± 12 yıl olan 101 hasta (95 erkek; 6 kadın) dahil edildi. Yaş ortalaması ve cinsiyet dağılımının sonlanıma etkisi benzer bulundu. Başvuru esnasında en sık şikayet görme bozukluğuydu (%52). Ayrıca hastalarda kusma (%20), karın ağrısı (%5), nefes darlığı (%32) ve merkezi sinir sistemi (MSS) belirtisi (%50) mevcuttu. Nefes darlığı ve MSS belirtilerinin ölen hastalarda tam iyileşenlere göre anlamlı fazla olduğu görüldü (p<0.001, p=0.009). Başvuru esnasındaki ortanca Glasgow Koma Skalası (GKS) skoru 14 (3-15) olup ölen hastalarda, tam iyileşen ve sekelle iyileşen hastalara göre daha düşüktü (p<0.001, p<0.001). Ölen hastaların pH, HCO3, baz açığı daha düşük, anyon açığı ve laktatı anlamlı olarak daha yüksek saptandı (hepsi için p<0.001). Ölen hastaların kreatinin, potasyum ve glukoz değerleri daha yüksek, eGFR daha düşük saptandı. Ölen ve sağ kalan hastaları ayırt etmek için yapılan analizde optimum kesim noktası GKS skoru için 10.5, pH için 7.08, HCO3  için 7.9 mmol/L, anyon açığı için 25 mmol/L, baz açığı için -26 mmol/L ve laktat için 2.4 mmol/L idi. Hastaların 42'sine (%42) serviste aralıklı hemodiyaliz, 25'ine (%25) yoğun bakım ünitesinde sürekli hemodiyaliz tedavisi uygulandı. Tam iyileşenlerde hemodiyaliz ihtiyacının diğerlerine göre daha az olduğu, ölenlerin çoğunun yoğun bakım ünitesinde, iyileşenlerin çoğuna serviste hemodiyaliz yapıldığı görüldü. Tedavi sonrası asidoz tekrarı, ölenlerde diğerlerine göre anlamlı olarak daha fazlaydı. Epizodik ve salgın vakaların demografik ve klinik özellikleri benzerdi. Salgın vakalarda epizodik vakalara göre pH, HCO3, baz açığı daha düşük, anyon açığı ve laktatı anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Salgın vakaların hemodiyaliz ihtiyacı epizodik vakalara göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0.001). Klinik sonlanım açısından 2 grup arasında fark yoktu.
Sonuç: Açıklanamayan artmış anyon açıklı metabolik asidozu olan hastalarda metanol intoksikasyonu ayırıcı tanıda mutlaka düşünülmelidir. Metanol intoksikasyonunda hemodiyaliz hayat kurtarıcı bir tedavidir. Salgın vakaların hemodiyaliz ihtiyacının ve seans sayısının epizodik vakalardan daha fazla olduğu bilinmeli ve bu durum salgın yönetiminde göz önünde bulundurulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Metanol, Hemodiyaliz, Metanol İntoksikasyonu, Zehirlenme, Salgın

Abstract:
Introduction and Objective: Methanol is considered a highly toxic substance and is usually used only for industrial purposes. Because it is cheap and easy to obtain, it is used in the production of illicit alcoholic beverages instead of ethanol. Toxicity is most commonly caused by the unintentional or suicidal overconsumption of methanol-containing compounds and the consumption of contaminated alcoholic beverages. Although methanol intoxication usually occurs as episodic cases, outbreaks are not uncommon. Early diagnosis and treatment are essential in patient management. Despite effective and aggressive treatment, many cases still result in death or permanent damage. In our study, it was aimed to evaluate the clinical features, laboratory findings and treatment approach of patients with methanol intoxication followed in our hospital, and to determine the factors affecting prognosis and in-hospital mortality. In addition, episodic and epidemic cases were compared.
Material and Methodology: Patients aged 18 years and older were included in this retrospective study. In all cases, the diagnosis was made based on the history of methanol use, clinical features of methanol-related end-organ damage, and laboratory findings. Based on anamnesis and/or toxicological data, cases where other drugs and chemicals other than methanol were taken together and those who died before the diagnosis of methanol intoxication were excluded from the study. Demographic data, clinical features, laboratory findings and treatments of the patients included in the study were obtained from patient files and medical record system. The patients were divided into 2 groups as episodic and epidemic cases according to the type of case. All patients and groups were compared, with death, complete recovery, and recovery from sequelae as the endpoint.
Findings: 101 patients (95 males; 6 females) with a mean age of 46 ± 12 years were included in the study. The effect of mean age and gender distribution on outcome was similar. The most common complaint at admission was visual impairment (52%). In addition, patients had vomiting (20%), abdominal pain (5%), shortness of breath (32%), and central nervous system (CNS) symptoms (50%). It was observed that dyspnea and CNS symptoms were significantly higher in patients who died compared to those who fully recovered (p<0.001, p=0.009). The median Glasgow Coma Scale (GCS) score at admission was 14 (3-15), and it was lower in patients who died than in patients who recovered fully and recovered with sequelae (p<0.001, p<0.001). The pH, HCO3, base gap, anion gap and lactate were found to be significantly higher in the patients who died (p<0.001 for all). The creatinine, potassium and glucose values of the patients who died were higher and eGFR was lower. In the analysis to distinguish between deceased and surviving patients, the optimum cut-off point was 10.5 for GCS score, 7.08 for pH, 7.9 mmol/L for HCO3, 25 mmol/L for anion gap, -26 mmol/L for base deficit, and 2.4 mmol/L for lactate. Intermittent hemodialysis was applied to 42 (42%) patients in the ward, and continuous hemodialysis was applied to 25 (25%) patients in the intensive care unit. It was observed that the need for hemodialysis was less in those who fully recovered, most of those who died were in the intensive care unit, and most of those who recovered were in the service. Acidosis recurrence after treatment was significantly higher in those who died than in the others. The demographic and clinical features of episodic and epidemic cases were similar. In epidemic cases, pH, HCO3, base deficit were lower, anion gap and lactate were found to be significantly higher than episodic cases. The need for hemodialysis in epidemic cases was found to be significantly higher than in episodic cases (p<0.001). There was no difference between the 2 groups in terms of clinical outcome.
Results: Methanol intoxication should be considered in the differential diagnosis of patients with unexplained increased anion gap metabolic acidosis. Hemodialysis is a life-saving treatment in methanol intoxication. It should be known that the need for hemodialysis and the number of sessions in epidemic cases are higher than episodic cases, and this should be considered in epidemic management.
Keywords: Methanol, Hemodialysis, Methanol Intoxication, Poisoning, Epidemic