Sistemik vaskülitlerde vitamin D eksikliği sıklığının araştırılması ve vaskülit aktivitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
25-hydroxyvitamin D3 deficiency: prevalance and its impact on disease activity in small-medium vessel vasculitis
Yazar: FATMA NUR KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. RAFİ HANER DİRESKENELİ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kolekalsiferol = Cholecalciferol ; Prevalans = Prevalence ; Vaskülit = Vasculitis ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Giriş: D vitamini romatoid artrit ve sistemik lupus eritamatozus gibi inflamatuar hastalıkların patogenez/progresyonunda, endotel disfonksiyonunda, aterosklerotik süreçte önemli role sahiptir ve ayrıca bu hastalıklarda önemli immünomodulatuar etkiye sahiptir. Son yayınlarda Behçet Hastalığı ve Takayasu Arteritinde vitamin D eksikliğinin oldukça yaygın olduğu ve  endotel disfonksiyonu etkilediği gösterildiği halde, küçük-orta çap damar vaskülitlerinde D vitamini düzeyi ve bunun hastalık seyrine etkisi daha önce değerlendirilmemiştir. Bu çalışmada küçük-orta çap damar vasküliti hastalarında 25-hidroksivitamin D3 [25(OH)D3] eksikliğinin  prevalansını ve bunun hastalık  aktivitesine etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Metot: Bu kesitsel çalışmada, erişkin sistemik küçük-orta çap damar vasküliti hastaları (ANCA ilişkili vaskülit, kriyoglobulinemik vaskülit [KryV], IgA vaskülit [IgAV], Poliarteritis Nodosa [PAN]) ve yaş-cinsiyet eşleştirilmiş sağlıklı bireylerin (SB) 25(OH)D3 düzeyleri ölçüldü. Bütün hastaların bazal demografik özellikleri, akut faz reaktanları, aldığı tedaviler, hastalık ölçütleri (DEI), hastalık aktivitesi (BVAS) ve hasar skorları (VDI) değerlendirildi. 25(OH)D3 düzeyi <30ng/ml ise yetersizlik, <20ng/ml ise eksiklik olarak değerlendirildi. 
Sonuçlar: Sistemik vaskülit tanısı olan 57 hasta (%33,3 yeni tanı, median hastalık süresi (IQR) 3 [1-7] yıl; GPA 28, MPA 14, KryV 2, IgAV 8,  PAN 5)  ve 101 SB alındı. Yaş ve cinsiyet açısından sağlıklı ve hasta grubun özellikleri benzerdi (51,0±1,4 yıl'a karsi48,6±14,2 yıl, p=0,32; erkek %61,4'e karsi %48,5, p=0,12). Median (IQR)  BVAS yeni/kötüleşen ve persistan,  DEI,  ve VDI skorları sırasıyla 0 (0-8), 1 (0-3), 2 (0-4) ve  3 (1-4) idi.  Elli (%87,7) hasta aktifti  (BVAS≥1; 34 yeni/kötü, 23 persistan) ve 56 (%98) hasta glukokortikoid tedavisi altındaydı. Ortalama  25(OH)D3 düzeyi vaskülit hastalarında  21,8±14, 2ng/mL ve SB'de  42,7±27,6ng/mL idi (p<0,001). Vitamin D yetersizliği ve eksikliği vaskülit grubunda anlamlı daha fazlaydı (%75,4'e karsi %33,7, p<0,001; %50'ye karsi %21,8 %, p<0,001). BVAS, DEI ve VDI skorları vitamin D eksikliği/yetersizliği olan ve olmayan hastalarda farklı değildi. 25(OH) D3 düzeyleri ile CRP arasında anlamlı negatif korelasyon saptanmasına rağmen  (r= -0,364, p=0,007), multivariate regresyon analizinde 25(OH)D3 düzeyi ile hastalık aktivitesi arasında ilişki saptanmadı.  
Sonuç: Sistemik küçük-orta boy vaskülit hastalarında D vitamini eksikliği ve yetersizliği oldukça yaygındır. Bu ön çalışmada, vaskülit hastalarında; D vitamini düzeyi ve hastalık aktivitesi arasında bir ilişki gösteremedik, ancak prospektif daha büyük örneklemli çalışmalar D vitaminin hastalık aktivitesi üzerindeki etkisini daha iyi açıklayabilir. Bu hastalar çoğunlukla yüksek doz steroid aldığı için, D vitamini düzeyi dikkatlice değerlendirilmeli ve eksik olan hastalar tedavi edilmelidir.

Abstract:
Background: Growing evidence suggests that vitamin D has important immunomodulatory effects and plays key roles in endothelial dysfunction, atherosclerosis and pathogenesis/progression of some of the inflammatory rheumatic diseases such as rheumatoid arthritis and systemic lupus erythematosus. Although recent data indicated that vitamin D deficiency is quite prevalant and affects endothelial dysfunction in Behcet's Disease and Takayasu's arteritis, vitamin D levels in small/ medium vessel vasculitis and its effects on disease course have not been evaluated.
Objectives: To determine the prevalance of 25-hidroxyvitamin D3 [25(OH)D3] deficiency and to investigate its effects on disease activity in patients with small and/or medium vessel vasculitis.
Methods: In this cross-sectional study, 25(OH)D3 levels were measured in adult patients with systemic small-medium vessel vasculitis including ANCA-associated vasculitis (AAV), cryoglobulinemic vasculitis (CryV), IgA vasculitis (IgAV) and polyarteritis nodosa (PAN), and sex-matched healthy subjects (HS). All patients' baseline demographics, disease characteristics, acute phase reactants, medications and disease extents (DEI), disease activities (BVAS) and damage scores (VDI) were determined. 25(OH)D3 level <30ng/ml and <20ng/ml were regarded as insufficiency and deficiency, respectively.
Results: Fifty seven patients (33.3% new diagnosis with disease duration mean (IQR) 3 [1-7], GPA 28, MPA 14 CryV 2 IgA vasculitis 8, PAN 5 ) with systemic vasculitis and 101 HS were included (Table 1). Median (IQR)  BVAS new/worse and persistent, DEI, and VDI scors were 0 (0-8), 1 (0-3), 2 (0-4) and 3 (1-4), respectively. Fifty patients (87.7%) were active (BVAS≥1; 34 new/worse, 23 persistent) and 56 (98% were on GC treatment at the time of recruitment. The mean 25(OH)D3 level was 21.8±14.2 ng/mL in patients with vasculitis and 42.7±27.6 ng/mL in HS (p<0.001). Vitamin D insufficiency and deficiency were significantly higher in patients with vasculitis compared to HS(75.4% vs 33.7%, p<0.001; %50 vs 21.8 %, p<0,001).Vitamin D deficient patients had slightly higher BVAS (6.5±6.7 vs. 3.7±3.7), VDI (3.8±1.4 vs. 3.2±1.3) and DEI (3.0±2.8 vs. 1.8±2.4) scores at recruitment than Vitamin D sufficient ones but the differences were not statistically significant (p>0.05). There was negative correlation with vitamin D status and CRP levels but there was no association between disease activity and vitamin D status.Conclusion: Vitamin D deficiency and insufficiency is frequent at pateints with systemic small-medium vessel vasculitis. But there was not associasiton with disease activity.