Bütünleşik afet yönetiminde kadınların afet deneyimi ve öğrenilmiş dersler
Women's disaster experience and lessons learned in integrated disaster administration
Yazar: FATMA GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Tüm dünyada sayıca artan ve giderek şiddetlenen afetler fiziksel, sosyal ve ekonomik yönden olumsuzluklar meydana getirmektedir. Ulusal ve uluslararası araştırmalar, dünyanın farklı bölgelerinde kadının ve erkeğin afetlerden farklı şekillerde etkilendiklerini ve baş etme mekanizmalarındaki farklılıkları ortaya koymaktadır. Kadınlar afetlerde deneyimleri ve yüksek bilişsel farkındalıkları ile güçlü aktörler olarak kabul edilmektedir. Bu çerçevede afetlerde kadınların yaşadıkları sorunların tespit edilmesi ve buna yönelik stratejik çözüm önerilerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Literatürde afet ve kadın araştırmaları önemsenmekle birlikte yapılan araştırmalar kısıtlı kalmaktadır. Bu sebeple farklı afet tipleri ile karşılaşan kadınların afet deneyimlerini ve öğrenilmiş derslerini derinlemesine inceleyebilmek için on dokuz kadın ile sanal ortamda görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda araştırmayı desteklemesi yönünden paydaş görüşmeleri de yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler MAXQDA 2020 nitel analiz program ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda kadınların afetlere karşı hazırlıksız oldukları, afet erken uyarılarını dikkate aldıkları, afetlerle ilgili yanlış bilgilere sahip oldukları ve afet eğitimine katılmaya istekli oldukları, afet sırasında ilk refleks davranışları ve deneyimleri sonrası doğru davranış becerisi kazandıkları, afet sonrası temel ihtiyaçlara erişimde güçlük ve güvenlik sorunları yaşadıkları, toplumsal sorunlar ile karşılaştıkları, iklimsel koşullar dolayısıyla kırılganlıklar yaşadıkları, afet sonrası dönemde psikososyal desteğe erişim güçlüğü yaşadıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak araştırma ile ortaya çıkan önemli bulgular ve tespitler afet deneyimi ve cinsiyete ilişkin sorunların çözümlenmesinde idareye yol gösterici olabilir. Araştırmamızda afetlerde kadınların deneyimlerini, özellikle afet nedeniyle hangi etmenlerin onları kırılgan hale getirdiği, toplumsal cinsiyet rollerinin afetlerdeki etkisi, afet anındaki davranışları ve deneyimleri ışığında öğrenilmiş dersleri davranışa dönüştürme eylemleri değerlendirilerek, afet araştırmalarına katkıda bulunmaktadır.

Abstract:
Disasters, which are increasing in number and getting worse all over the world, cause physical, social, and economic negativities. National and international studies reveal that men and women are affected differently by disasters in different parts of the world and the differences in coping mechanisms. Women are accepted as strong actors with their experiences and high cognitive awareness in disasters. In this context, it is necessary to identify the problems faced by women in disasters and to develop strategic solution proposals for this. Although disaster and women's studies are considered important in the literature, research are limited. For this reason, interviews were conducted with nineteen women in a virtual environment to examine in depth the disaster experiences and lessons learned of women who faced different types of disasters. At the same time, stakeholder interviews were conducted to support the research. Phenomenological design, one of the qualitative research methods, was used in the research. The data obtained in the research were analyzed with the MAXQDA 2020 qualitative analysis program. As a result of the analysis, women are unprepared for disasters, take into account the early warnings of disasters, have wrong information about disasters and are willing to participate in disaster education, gain the right behavior skills after the first reflex behaviors and experiences during the disaster, and experience difficulties in accessing basic needs and security problems after the disaster. It has been determined that they face social problems, experience vulnerabilities due to climatic conditions, and have difficulty in accessing psychosocial support in the post-disaster period. As a result, the important findings and determinations revealed by the research can guide the administration in solving the problems related to disaster experience and gender. The research contributes to disaster research by evaluating the experiences of women in disasters, especially what factors make them vulnerable due to disasters, the effect of gender roles in disasters, their behaviors at the time of disaster, and the actions of transforming learned lessons into behavior in the light of their experiences.