Geriatri kliniğinde yatan hastalarda besin alımı, malnutrisyon ve depresyon arasındaki ilişki
The relationship among nutrient intakes, malnutrition and depression in patients in geriatric clinic
Yazar: GÖKCEN İPLİKÇİ
Danışman: PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Depresyon = Depression ; Geriatri = Geriatrics ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırma Mayıs 2016-Şubat 2017 tarihleri arasında, geriatri kliniğinde yatan hastalarda besin alımı, malnutrisyon ve depresyon arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi Geriatri kliniğine yatan 65 yaş ve üzeri 28 erkek, 37 kadın toplam 65 yaşlı üzerinde yürütülmüştür. Alzheimer ve demans hastası, oral alımı kapalı, işitme ve konuşma engelli yaşlılar araştırma kapsamı dışında bırakılmıştır. Araştırma verileri gönüllü olan yaşlılar ile yüz yüze görüşme yöntemi uygulanarak anket formu yardımıyla toplanmıştır. Anket formunda sosyo-demografik özellikler, yaşam şekli ve beslenme alışkanlıkları soruları ile mini nutrisyonel değerlendirme-kısa formu (MNA-SF), besin tüketim sıklık formu, 24 saati hatırlama yöntemiyle besin kayıt formu ve geriatrik depresyon skalası-kısa formu (GDS-SF), bulunmaktadır. Ortalama yaşları 75,6±7,28 yıl olan yaşlıların, %63,2'si evde eşiyle ve %15,4'ü evde yalnız yaşamaktadır. Yaşlılarda en sık rastlanan hastalıklar sırasıyla hipertansiyon (%84,6), kalp-damar sistemi hastalıkları (%49,2) ve diyabettir (%47,7). Yaşlıların sadece %30,8'i alışverişlerini kendisi yapmakta, %38,5'i yemeklerini kendisi hazırlamakta ve %18,6'sı öğünlerini yalnız tüketmektedir. Yaşlıların %56,9'u ana öğünlerini ve %83,1'i de ara öğünlerini atlamaktadır. Günlük enerji ve protein alımları sırasıyla erkek ve kadın yaşlılarda 1335,1±483,4 kkal ve 55,5±19,97 g, 1251,6±398,7 kkal ve 54,4±21,4 gramdır. Yaşlıların MNA-SF sonuçlarına göre nutrisyonel durumları incelendiğinde erkek ve kadın yaşlılar için sırasıyla malnutrisyon durumunda olanlar %46,5 ve %21,6; malnutrisyon riski altında olanlar %35,7 ve %64,9'dur. Serum albümin (p<0,05), total protein, hemoglobin ve hematokrit (p<0,05) değerlerinin MNA-SF puanı yüksek olan yaşlılarda daha yüksek olduğu saptanmıştır. Malnutrisyon ve normal nutrisyonel durumda olan yaşlılar için ortalama gündüz uyku süresi sırasıyla 2,9±1,68 saat ve 1,3±1,63 saattir (p<0,05). Malnutrisyon durumdaki yaşlıların %14,3'ü iştah durumunu iyi ve çok iyi olarak tanımlarken, normal nutrisyonel durumdaki yaşlılarda bu sıklık %80,0'dir (p<0,05). Yaşlıların MNA-SF puanları ile folik asit alımları arasındaki korelasyon pozitif yönde ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Erkek yaşlıların %57,1'i ve kadın yaşlıların %54,1'i depresif semptomlara sahiptir. Depresif semptomları olan ve olmayan yaşlıların yaş ortalaması sırasıyla 78,0±7,66 ve 72,7±5,61 yıldır (p<0,05). Yaşlıların depresyon durumları ile total protein, açlık plazma glikozu, albümin ve serum folat seviyeleri arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Depresif semptomları olan yaşlılar gündüzleri daha sık ve daha uzun saatler uyuduklarını beyan etmişlerdir (p<0,05). Depresif semptomları olan yaşlılar daha sık öğün atladıklarını (p<0,05) ve iştah durumlarının sıklıkla daha kötü olduklarını bildirmişlerdir (p<0,05). Depresif semptomları olanlarda malnutrisyon daha yaygındır (p<0,05). Geriatri kliniğinde yatan yaşlılarda malnutrisyon ve depresyon önemli sorunlardır. Özellikle birinci basamak ve evde bakım sağlık hizmetlerinde diyetisyeninde içinde olduğu multidisipliner bir yaklaşım sağlanmalıdır. 
Anahtar Sözcükler: Beslenme, Depresyon, Malnutrisyon, Yaşlı

Abstract:
This study was conducted between May 2016 and February 2017 to determine the relationship among nutrient intake, malnutrition and depression in patients hospitalized in geriatric clinic. A total of 65 elderly patients aged 65 years and over, 28 males and 37 women in the geriatric clinic of Ankara University Faculty of Medicine were enrolled. Patients have alzheimer and dementia, can't/don't oral intake, can't/don't hearing or talking were excluded from the research. The research data were collected with the questionnaire form by face to face interview with the volunteers. The questionnaire includes socio-demographic characteristics, life style and nutritional habits, mini nutritional assessment-short form (MNA-SF), food consumption frequency form, 24-hr recall method form and geriatric depression scale-short form (GDS-SF). The average age of the elderly is 75,6±7,28 years, 63,2% is living at home and 15,4% is living alone at home. The most common diseases in the elderly were hypertension (84,6%), cardiovascular system diseases (49,2%) and diabetes (47,7%). Only 30,8% of the elderly make their shopping themselves, 38,5% prepare their own meals and 18,6% consume their meals alone. Daily energy and protein intake of male and female elderly are 1335,1±483,4 kcal and 55,5±19,97 g, 1251,6±398,7 and 54,4±21,4 g respectively and 56,9% of the elderly skipped main meals. The nutritional status of the elderly according to the MNA-SF results, malnourished elderly was 46,5% and 21,6% respectively for male and female; the risk of malnutrition was 35,7% and 64,9%. Serum albumin (p<0,05), total protein, hemoglobin and hematocrit (p<0,05) were found to be higher in the elderly with high MNA-SF score. The average daytime sleep duration for malnourished and normal elderly was 2,9±1,68 hours and 1,3±1,63 hours, respectively (p<0.05). While 14,3% of malnourished elderly people describe their appetite as good or very good, 80,0% of the elderly in normal nutritional status describe that (p<0,05). The correlation between the MNA-SF scores of the elderly and folic acid intake was found to be positive (p<0,05). 57.1% of male elderly and 54.1% of female elderly have depressive symptoms. The mean age of the elderly with depressive and non-depressive are 78,0±7,66 and 72,7±5,61 years, respectively (p<0,05). There was a significant relationship between depression status of the elderly and hematocrit, total protein, fasting plasma glucose, albumin and serum folate levels (p<0,05). Older people with depressive symptoms reported that daytime sleeps more often and longer hours (p<0,05). Elders with depressive symptoms reported that they had often skip meals (p<0,05). Malnutrition is more prevalent among elderly with depressive symptoms (p <0.05). Malnutrition and depression are important problems in geriatric clinics. A multidisciplinary approach which is included in dietitian should be provided, especially in primary care and home care health services.
Key Words: Depression, Elderly, Malnutrition, Nutrition