İnönü dönemi basını 1938-1950
The press İnonu period 1938-1950
Yazar: HASAN AYHAN
Danışman: DOÇ. DR. CANER ARABACI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Bu çalışmada esas olarak Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatının ardından devletin başına geçen ve kendisine Millî Şef denilen İsmet İnönü'nün, demokrasi açısından basına yönelik uygulamaları incelenmiştir. 
Çalışma İnönü'nün iktidar olduğu, 1938-1950 yıllarını kapsamıştır. 11 yıllık süreçte Türk basının durumu ortaya konurken, İnönü'nün siyasi, sosyal, ekonomik, dış politika uygulamalarına da değinilmiştir. Çünkü her gelişme doğrudan basını etkilemiştir.  Ayrıca Millî Şef olarak anılan İnönü'nün kişiliği, demokrasi anlayışı, basına bakışı ve iktidarını kurması ayrı başlıklar altında ortaya konmuştur. Bu şekilde yapılmasının nedeni İnönü'nün Atatürk'ün ardından  "Tek Adam" olmak düşüncesidir. Çalışmanın içinde bahsedeceğimiz gibi İnönü, Atatürk'ün karizmasının altında ezilmemek ve onun gibi tek adam olabilmek adına birçok girişimde bulunmuştur. Şüphesiz her girişim muhalif basını susturduğu gibi demokrasiye de darbe vurmuştur. 
Çalışmanın kuramsal çerçevesinde medya-siyaset ilişkisi temel alınmıştır. Basın, tarih boyunca siyasal oluşmaların sesi olması bakımından vazgeçilmez bir kurum olmuştur. Bu özelliği dolayısıyla da iktidarlar, siyasal yaşam içerisinde sürekli olarak basını denetim altına almıştır. Millî Şef dönemine de baktığımızda durum aynı olmuştur. Otoriter bir yapı içinde Türk basını 11 yılda çeşitli baskılara maruz kalmıştır.  Bu açıdan konunun kuramsal olarak dahi iyi anlaşılması adına, medya-siyaset ilişkisi ayrıntılı şekilde ortaya konduğu gibi, benzer uygulamaların İnönü'den önce de uygulandığı göstermek adına, Osmanlı Devleti ve Atatürk dönemindeki basın-siyaset ilişkisi de incelenmiştir. 
Millî Şef döneminde basına yönelik uygulamaların net bir şekilde orta konması için de, TC Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi'nden, resmi kaynaklardan, gazetelerden, dergilerden, hatıratlardan yararlanıldığı gibi geniş bir literatür çalışması da yapılmıştır. Çalışma sonunda görülmüştür ki Türk basını, İnönü döneminde de baskılarla karşı karşı kalmış, adeta nefes alamaz duruma getirilmiştir.  
Çalışmanın en önemli özelliği ise şüphesiz alanında ilk olmasıdır. Bugüne kadar Yazılan kitap ve hatıratlarda, basına yönelik uygulamalar, bölüm veya birkaç sayfa olarak yer alırken, ilk defa İnönü'nün basına bakışı müstakil bir çalışma olarak ortaya konmuştur. Bu açıdan çalışmanın bulgularının önemli bulunabileceği düşünülmektedir.



Anahtar Kelimeler: İnönü, basın, Millî Şef, medya

Abstract:
In this study mainly was took over power after the death of Mustafa Kemal Ataturk, Ismet Inonu, and he was called the National Chief of democracy are examined in terms of applications for the press. 
Study is covered İnönü's ruling years 1938-1950. 11-years period while showing the status of the Turkish press, İnönü, political, social, economic, foreign policy practices are mentioned in. Because each development directly influenced the press. Also known as the National Chief İnönü's personality, sense of democracy, and the power of the media to establish eye set forth under separate headings. The reason for this İnönü's idea to be  "One-Man"  after Atatürk. As we will cover in this study Inonu, Ataturk from being overwhelmed and under charisma has taken many initiatives in order to be the only guy like him. No doubt undermined any attempt at democracy as silenced opposition media. 
The theoretical framework is based on the relationship between media and politics. Press, throughout history, has been an institution indispensable for the political entities to be sound.  Because of this feature the governments, in political life was under constant control the media. Looking at the situation was the same as in the period of the National Chief. Authoritarian structure was exposed to a variety of pressures in the Turkish press in 11 years. 
In this respect, in the name of better understanding of the subject, even in theory, media-politics relationship as set forth in detail, to show similar practices applied before İnönü, Atatürk and period of the Ottoman Empire the press and politics were also analyzed. 
In the period the National Chief for the press in a clear way to demonstrate the applications, the Archives of the Republic of Turkey Prime Ministry, official sources, journals, magazines, memoirs were being exploited in such a wide range of literature study.  Result of the study showed that the Turkish press, Inonu's up against a growing challenge in the period, have been optimized almost can not breathe. 
The most important feature of the study is the first of no doubt. Books and memoirs written so far, the media-oriented applications, while the chapter or a few pages, look for the first time to the press İnönü has been introduced as an independent study. In this respect, the findings of the study considered that important.


Keywords: İnonu, press, National Chief, media