Organik ve konvansiyonel arı yetiştiriciliği yapan işletmelerin çeşitli teknik parametreler, arı hastalıkları ve mevcut sorunlar açısından karşılaştırılması
Comparison of organic and conventional beekeeping enterprises in terms of various technical parameters, bee diseases and current problems
Yazar: HALİL İBRAHİM KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ALPER YILMAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Zootekni Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Çalışmada, organik ve konvansiyonel arıcılık işletmelerinin sosyodemografik özellikleri, yetiştiricilik uygulamaları, arı hastalıkları, ürettikleri balların özellikleri ve yaşadıkları sektörel sorunlar açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Marmara Bölgesi'nde organik arı yetiştiriciliği yapan 18 işletme ve konvansiyonel arı yetiştiriciliği yapan 23 işletme ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilerek doldurulan anket formları, fizikokimyasal analiz için alınan bal numunesi ile nosemosis hastalığının teşhisi için alınan arı numuneleri çalışmanın veri setini oluşturmuştur. 
Organik ve konvansiyonel arıcılık işletmeleri arasında ortalama kovan sayısı ve bal verimleri arasındaki farklılıklar istatistiki olarak önemsiz bulunmuştur (P>0,05). Organik arıcılık işletmelerinin %83,33'ünün, konvansiyonel arıcılık işletmelerinin %73,91'inin ana arı yaşı 2 ve altındadır. Organik arıcılık işletmelerinde %72,22 ve konvansiyonel arıcılık işletmelerinde %70 oranlarıyla birinci sırada karşılaşılan sorun olarak; arı ürünlerinin pazarlanmasındaki zorluklar belirtilmiştir. Organik arıcılık işletmelerinde %55,55 ile arı hastalıkları, konvansiyonel arıcılık işletmelerinde ise %45 ile örgütlenme yetersizliği ikinci sırada en çok karşılaşılan sorun olarak belirlenmiştir.
Organik ve konvansiyonel yetiştiricilikle üretilen balların fizikokimyasal analiz sonuçları arasındaki farklılık önemsiz bulunmuştur (P>0,05). 
İşletme olarak değerlendirildiğinde, mikroskobik analizler sonucunda nosemosis hastalığı organik arıcılık işletmelerinin %66,6'sında, konvansiyonel arıcılık işletmelerinin %86,9'unda tespit edilmiştir. Kovan sayısına göre değerlendirildiğinde, konvansiyonel arıcılık işletmelerinde tespit edilen nosema pozitif kovan sayısı (%78,3), organik arıcılık işletmelerinde tespit edilen nosema pozitif kovan sayısından (%50) istatistiki olarak önemli düzeyde fazladır (P<0,001). Yalova ilinde bulunan nosema pozitif kovan sayısı, Çanakkale ve Balıkesir illerine göre anlamlı düzeyde daha yüksektir (P<0,001). Kovanlarda bulunan ortalama nosema spor sayısına göre konvansiyonel ve organik arıcılık işletmeleri değerlendirildiğinde konvansiyonel kovanlarda ortalama nosema spor sayısının istatistiki olarak önemli sayıda fazla olduğu belirlenmiştir (P<0,001).
Pazarlama sorunlarının çözümü için kooperatif sayılarının artırılması ve yapılarının güçlendirilmesi fayda sağlayabilecektir. Organik ve konvansiyonel yetiştiriciler arı hastalıklarının doğru teşhis ve tedavisi konusunda problemler yaşamaktadırlar. Bu durumun fazla ilaç kullanımına, arı ürünlerinde kimyasal kalıntı oluşmasına ve verim kaybına yol açma ihtimali nedeniyle ve hatalı yetiştiricilik uygulamalarının azaltılması için Uzman Veteriner hekimlerin sahada aktif görev almaları sektörün sürdürülebilirliğine olumlu katkı sağlayacaktır.

Abstract:
This study aimed to compare organic and conventional beekeeping enterprises regarding sociodemographic characteristics, breeding practices, bee diseases, honey characteristics, and sectoral challenges. The dataset included questionnaire responses from face-to-face interviews with 18 organic and 23 conventional beekeeping enterprises in the Marmara Region, along with honey samples for physicochemical analysis and bee samples for diagnosing nosemosis disease. The differences in average hive numbers and honey yields between organic and conventional beekeeping enterprises were not significant. In 83.33% of organic and 73.91% of conventional enterprises, the queen age is 2 years or younger. Marketing challenges for bee products were reported as the primary issue by 72.22% of organic and 70% of conventional enterprises. Bee diseases were identified as the second most common problem for 55.55% of organic enterprises, while 45% of conventional enterprises reported inadequate organization. The difference in physicochemical analysis results between honey produced by organic and conventional methods was not significant (P>0.05). Microscopic analysis revealed nosemosis disease in 66.6% of organic and 86.9% of conventional beekeeping enterprises. When assessed by hive numbers, the proportion of nosema-positive hives in conventional enterprises (78.3%) was significantly higher (P<0.001) than in organic enterprises (50%). The number of nosema-positive hives in Yalova province was significantly greater than in Çanakkale and Balıkesir provinces (P<0.001). Additionally, the average number of nosema spores in conventional hives was significantly higher than in organic hives (P<0.001). Increasing the number of cooperatives and strengthening their structures can help to solve marketing problems. Organic and conventional beekeepers face problems in correctly diagnosing and treating bee diseases. As this situation may lead to excessive use of pesticides, chemical residues in bee products and loss of yield, and in order to reduce poor breeding practices, the active role of specialised veterinarians in the field will contribute positively to the sustainability of the sector.