Acil servise başvuran yaşlı hastaların bireysel özellikleri ve başvurularının değerlendirilmesi
The individual characteristics of elderly patients admitted to emergency department and an evaluation of applications
Yazar: SUZAN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. NAİLE BİLGİLİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Geriatri = Geriatrics ; Hastalar = Patients ; Sağlık = Health ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Tanımlayıcı tipte olan bu çalışma 65 yaş ve üzeri bireylerin acil servise başvurularının
değerlendirilmesi amacıyla Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yapılmıştır. Araştırma 518
hastanın katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada 31 sorudan oluşan bir anket formu
kullanılmıştır. Veriler frekans, yüzdeler ve ki-kare testi ile değerlendirilmiştir. Acil servise başvuran
hastaların %78,6'sı ayaktan tedavi edilmiştir. Hastalar, solunum problemleri (%34,2),
gastrointestinal sistem problemleri (%18,0) ve non-spesifik problemler (%14,1) ile acil servise
başvurmuştur. Acil serviste hastalara konulan tanılar sıklık sırasına göre kronik obstrüktif akciğer
hastalığı atağı (%17,0), üst solunum yolu enfeksiyonu (%13,4) ve pnömonidir (%6,9). Hastaların
sağlık sorunlarında ilk başvuru yeri sırasıyla hastane poliklinikleri (%51,9), aile sağlığı merkezleri
(%48,5) ve acil servisler (%38,6)'dir. Hastaların %65,3'ü, aile sağlığı merkezlerini sonuç
alamadıklarını ve güvenemedikleri için düzenli olarak kullanmadıklarını belirtmiştir. İlaçları düzenli
kullanma, düzenli kan şekeri ve düzenli tansiyon ölçtürme kadınlarda daha yüksektir (p<0,05;
p<0,05; p<0,001). Düzenli kan şekeri kontrolü yaptırma eğitim durumu yüksek olan hastalarda
(p<0,05), düzenli tansiyon kontrolü yaptırma gelir durumu yüksek olanlarda daha yüksek
bulunmuştur (p<0,001). Eğitim seviyesi ortaokul/lise/üniversite olanlarda düzenli egzersiz yapma
oranı daha yüksektir (p<0,05). 65-75 yaş grubunun, ortaokul ve üzeri eğitime sahip olanların ve
gelir durumunun yüksek olduğunu belirtenlerin aile sağlığı merkezlerini düzenli kullandıkları
bulunmuştur (p<0,05). İlkokul mezunlarının (p<0,05), kronik hastalığı olanların (p<0,001) ve aile
sağlığı merkezlerini düzenli kullanmayanların (p<0,001) acil servisleri kullanım sıklığının son altı
ayda 1-5 kez arasında olduğu belirlenmiştir. Acil servisler gerçek anlamda aciliyeti olan hastalara
hizmet vermesi gerekirken, uygun olmayan ve poliklinik hastaların başvurduğu birimler haline
gelmiştir. Acil servislerin uygun hastalara hizmet sunması için öncelikle sevk zincirinin işletilmesi,
özellikle de birinci basamak sağlık hizmetlerinin daha etkin kullanılabilir hale getirilmesi, acil sağlık
hizmetlerinin sunumu ve kullanımı ile ilgili doğru, etkin ve uygulanabilir politikaların oluşturulması
gerekir.

Anahtar Kelimeler : Yaşlı hasta, acil servis, yaşlı sağlığı

Abstract:
This descriptive study was performed at Konya Education and research Hospital with the aim of
evaluating the application of individuals, of 65 years and older, to the Hospital's emergency
department. The study was performed with a cohort of 518 patients and a 31-question
questionnaire form was used in the study. The data was analyzed using frequencies, percentages
and a chi-square test. The percentage of patients, who presented to the emergency department
and were treated on an outpatient basis, was 78.6%. Patients presented to the emergency service
with: respiratory problems (34.2%), gastrointestinal problems (18.0%) and non-specific problems
(14.1%). The patients' diagnoses were, in descending order of frequency: episode of chronic
obstructive lung disease, (17.0%), upper respiratory tract infection, (13.4%) and pneumonia,
(6.9%). The first location for the presentation of patients with health problems at the hospital
outpatient clinics was 51.9%, at family healthcare centers, 48.5% and, at emergency services,
38.6%. The percentage of patients reporting that they did not use family healthcare centers,
because they couldn't get results and didn't trust them, was 65.3%. The rates for monitoring regular
medication use and regular blood sugar and blood pressure measurements were found to be
higher among women (p<0,05, p<0,05 and p<0,001, respectively). The regular monitoring of blood
sugar was found to be higher in those patients with a higher level of education (p<0,05) and the
regular monitoring of blood pressure was found to be higher in those with a higher level of income
(p<0,001). The rates for taking regular exercise was higher among those individuals educated to
intermediate school/high school/university graduate level (p<0,05). Patients between 65-75 years
of age, graduated from intermediate school or higher, and with a higher income, were found to use
family healthcare centers more regularly (p<0,05). The ratio for using the emergency services in
the previous sixth months was 1:5 among individuals with primary school graduation (p<0,05), with
chronic diseases (p<0,001), and individuals who didn't use family healthcare centers regularly at all
(p<0,001). It appears that emergency units are increasingly becoming places where patients
present as outpatients, for inappropriate reasons, even though they should primarily serve patients
who have genuine emergency conditions. In order for the emergency services to treat patients
appropriately, the referral chain should be activated; in particular, effective first-step health services
should be made available, and accurate, efficient and appropriate policies should be brought into
force for presentation at, and use of, emergency healthcare.

Key Words : Old patient, emergency service, older health