Alevi Bektaşi klasik kaynaklarında Peygamberlik tasavvuru
Prophetic investigation in Alevi-Bektasi classical sources
Yazar: RÜVEYDA ALPAY
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Bektaşiler = Bektashis ; Bektaşilik = Bektashism ; Bilgi kaynakları = Information sources ; Kitaplar = Books ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Peygamberlik = Prophethood ; İslamiyet = Islam

Özet:
Alevîlik-Bektaşîlik münbit bir coğrafyada ortaya çıkmış, çeşitli etkileşim ve değişimlerden geçerek günümüzdeki halini alan dini ve toplumsal gruplardan birisidir. Nüfus yoğunluğu ve tarihi tanınırlık bakımından ülkemizde hatırı sayılır bir yere sahip olan grup geçmişten bugüne merak ve araştırma konusu olmuştur. İsimlendirilme hususunda, mezhep, tarikat, tasavvufi oluşum veya senkretik bir inanç manzumesi şeklinde çeşitli görüşler öne sürülmüştür. Alevîlik-Bektaşîliğin tarihi, inanç ve erkânları gibi hususlar hakkında farklı çevrelerce çeşitli değerlendirmeler yapılmıştır. Onların inanç sistemlerinin içeriği ve uygulamalarının niteliği genel İslami anlayıştaki ilkelerle mukayese edilerek grup anlaşılmaya çalışılmıştır. Nitekim bu yapıyı yakından tanıyabilmek için yazılı kaynakların iyi analiz edilmesi önemlidir. Zira eserler bu düşünce dünyasının sahip olduğu yapı hakkında bizlere rehberlik edecek bilgiler sunmaktadır.
Çalışma Alevîlik-Bektaşîliğin klasik eserlerinde mevcut nübüvvet tasavvurunu konu edinmiştir. Araştırmanın amacı geleneksel Alevî-Bektaşî düşüncesinde peygamberlik algısının hangi noktada konumlandırıldığını tespite çalışmaktır. Bu doğrultuda Türkiye Diyanet Vakfı tarafından yayımlanan klasik eserler dizisi temel alınarak, alan yazınında kaleme alınmış çeşitli kaynaklardan da istifade edilerek bir literatür taraması yapılmıştır.

Abstract:
Alevism-Bektashism is one of the religious and social groups that emerged in a fertile geography and took its current form through various interactions and changes. The group, which has a considerable place in our country in terms of population density and historical recognition, has been a subject of curiosity and research from past to present. Various opinions have been put forward regarding the naming, such as a sect, sect, mystical formation or a syncretistic belief system. Various evaluations have been made by different circles about issues such as the history, beliefs and practices of Alevism-Bektashism. The content of their belief systems and the nature of their practices were compared with the principles of general Islamic understanding and the group was tried to be understood. As a matter of fact, it is important to analyze the written sources well in order to get to know this structure closely. Because the works provide information to guide us about the structure of this world of thought.
The study deals with the notion of prophecy in the classical works of Alevism-Bektashism. The aim of the research is to try to determine at what point the perception of prophethood is located in traditional Alevi-Bektashi thought. In this direction, a literature review was carried out by making use of various sources written in the literature, based on the series of classical works published by the Turkish Religious Foundation.