Sanat ve sanat eğitiminde feminist yaklaşımlar
Feminist approaches in art and art education
Yazar: GÜLAY BEYZANUR ALTUNBAŞ
Danışman: PROF. ÇAĞATAY İNAM KARAHAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırmada, Üniversitelerin Eğitim Fakültesi Resim-İş Eğitimi Ana Bilim
Dalları ve Güzel Sanatlar Fakülteleri resim, heykel ve grafik tasarım bölümlerinde
atölye dersi yürüten akademisyenlerin; feminizmin içinde barındırdığı toplumsal
konulara bakış açılarını ve yürüttükleri atölye derslerindeki öğrencilerin feminizmin
konularını tercih etme düzeylerini incelemektedir. Araştırmanın kuramsal
çerçevesinde, feminizmin tarihsel süreç içerisinde gelişim sürecine, kadın
sanatçılara ve kadın sanatçıların sanat eserlerine yer verilmiştir. Ayrıca sanat
eğitiminde feminist yaklaşımına değinilmiştir. Feminizmin konularından olan;
toplumsal kimlik, cinsiyet ayrımı, kadına şiddet gibi sorunların güncelliğini
sürdürdüğü görülmektedir. Günceliğini koruyan bu konuların atölye derslerini
yürüten akademisyenler tarafından nasıl ele alındığı ve öğrencilerin farkındalıklar,
ürettikleri işlere ne derece yansıtıldığı üzerine bulgular elde etmek araştırmanın
başlangıç nedeni olmuştur. Bu bağlamda, sanat ve sanat eğitiminin eleştirel aynı
zamanda sorgulayıcı yönü kullanılarak, sanat eğitimcilerin ve sanat eğitimi alan
öğrencilerin farkındalıkları üzerine durum analizi yapmak amaçlanmaktadır. Bu
amaç doğrultusunda Türkiye'deki Yükseköğretim Kuruluna bağlı Bartın Üniversitesi,
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Dicle Üniversitesi, Gazi Üniversitesi,
Marmara Üniversitesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi,
Tokat Gazi Osman Paşa Üniversitesi, Van Yüzüncü Yıl Üniversite'sinde atölye dersi
yürüten 11 akademisyen ile elektronik posta yolu ile görüşme yapılmıştır. Görüşme
soruları arasında 7 adet soru bulunmaktadır. Bu soruların 2 tanesi katılımcının kişisel
bilgilerini, geri kalan 5 adet soru ise katılımcılara araştırma ile ilgili düşünceleri
sorulmuştur. Görüşme sonrasında elde edilen veriler, tablo haline getirilmiş ve
bulgular yorumlanmıştır. Bulgularda, öğrencilerin atölye ortamında ürettikleri
işlerde toplumsal cinsiyet ve kadın haklarını konu tercihi olarak kullanmaları; bu
öğrencilerin farkındalıklarını arttırmak adına yönelik yanıtlar, kadın ve kadın temalı
eserlerin çağdaş sanatta kullanılmasına yönelik sorulan sorulara akademisyenlerin
büyük çoğunluğu olumlu yanıt vermektedir. Araştırmanın sonucunda sanat ve sanat
eğitiminde feminist bir yaklaşım gerekliliği yönelik iyileştirici öneriler
sunulmaktadır.

Abstract:
In this research, academics who conduct workshop courses in the departments
of painting, sculpture and graphic design of the Faculty of Education of Education,
Departments of Painting-Business Education of Universities and Faculties of Fine
Arts; It examines the perspectives of the social issues of feminism and the level of
the students in the workshop courses they carry out to prefer the subjects of
feminism. Within the theoretical framework of the research, the development process
of feminism in the historical process, women artists and works of art of women
artists are included. In addition, the feminist approach in art education was
mentioned. It is seen that problems such as social identity, gender discrimination and
violence against women continue to be up-to-date. Obtaining findings on how these
up-to-date topics are handled by academics who conduct workshop courses and the
students' awareness and the degree to which they are reflected in the work they
produce has been the starting reason for the research. In this context, it is aimed to
analyze the situation on the awareness of art educators and students receiving art
education by using the critical and questioning aspect of art education. For this
purpose, 11 academicians who conduct workshop courses at Bartın University, Bolu
Abant İzzet Baysal University, Dicle University, Gazi University, Marmara
University, Ondokuz Mayıs University, Sivas Cumhuriyet University, Tokat Gazi
Osman Paşa University, Van Yüzüncü Yıl University, affiliated to the Council of
Higher Education in Turkey, were interviewed via e-mail. There are 7 questions
among the interview questions. 2 of these questions were asked the personal
information of the participant, and the remaining 5 questions were asked to the
participants' thoughts about the research. The data obtained after the interview were
tabulated and the findings were interpreted. In the findings, students use gender and
women's rights as a subject preference in the works they produce in the workshop
environment; The answers to these students in order to increase their awareness, and
the majority of academicians give positive answers to the questions asked about the
use of women's and women-themed works in contemporary art. As a result of the
research, healing suggestions are presented for the necessity of a feminist approach
in art and art education.