Seyyid Kutub'un kelam sistemi
Sayyid Qutb's theological views
Yazar: FATMA PINAR
Danışman: PROF. DR. İSA YÜCEER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Seyyid Kutub = Seyyid Kutub ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bir hareket adamı olarak çağına damgasını vuran Seyyid Kutub, aynı zamanda bir düşün adamı olarak da geniş halk kitlelerine öncülük ve önderlik etmiş büyük bir Müslüman âlim-şahsiyettir. Nitekim o, edebî, siyasî, içtimaî ve itikadî konulara dair irili ufaklı otuzun üzerinde eser kaleme alarak, ülkesi Mısır başta olmak üzere, İslâm coğrafyasının büyük bir kısmında Müslüman düşüncesinin şekillenmesine katkıda bulunmuştur.
          Seyyid Kutub, Allah'ın zâtı ve sıfatları, ru'yetullah, büyük günah (kebîre), kazâ ve kader, cebr ve ihtiyâr, teklîf-i ma lâ yutak, hidâyet ve dâlâlet, kötülük (şer), nübüvvetin gerekliliği, isrâ ve mîraç, şefaat, kabir azabı, cinlerin görülüp görülemeyeceği, imâmet gibi Akâid ve Kelâm İlmi'nin belli başlı konularında görüş beyan etmiştir. Bu tezde onun büyük önem arz eden söz konusu itikadî ve kelâmî görüşleri tespit edilmeye çalışılmıştır.
          Seyyid Kutub, itikadî ve kelâmî görüşlerini beyan ederken, kelâmî tartışmalardan mümkün olduğunca uzak durmakla beraber, doğruya ulaşmada aklı da kullanmıştır. O, aklın sınırlılığı gerçeğine vurgu yapmakla birlikte, vahyi anlamada aklın birinci derecede gerekliliğine işaret etmiştir. 
          Seyyid Kutub'un, itikadî sistemini belirlerken, hangi itikadî mezhebe yakın veya uzak durduğuna dair bir ceht ve gayret göstermeksizin, "kendine özgü bir bakış açısı"nı hâkim kılmaya çalıştığı kolayca gözlemlenmektedir. Bu bağlamda onun itikadî hususlarda, akılla birlikte haber'in vazgeçilmezliğine işaret ettiği, Kur'an ve Sünnet'in temel referanslar olduğuna kuvvetli vurgu yaptığı görülmektedir. Nitekim Seyyid Kutub'un, itikadî birçok konuda Selef âlimlerinin görüşlerine meyletmiş olsa da, bazı hususlarda Eş'arîler, Mâturidîler, Mu'tezilî âlimler ve hatta Hâricîler'in görüşleri istikametinde fikirler serdettiği gözden kaçmamaktadır. Seyyid Kutub, itikadî birçok konuda Selef ve Ehl-i Sünnet'in görüşlerine katılsa da, onun büyük günah işleyen kimsenin imandan çıkarak fâsık olduğunu kabul etmesi, ayrıca ru'yetullah'ın kalbî olarak gerçekleşeceğini dile getirmesi konusunda Mu'tezile'ye; imâmetin Kureyş'ten olma şartını kabul etmeyerek de Hâricîlere yaklaştığı görülmektedir.

Abstract:
Seyyid Kutub not only marking the era as a leading man but also pioneering large mass of people as an intellectual is a great Muslim scholar.  So and so, He contributed to shape Muslim thinking particularly in his hometown Egypt, and in Islamic geography by writting over 30 big or small works about literary, political, social and theological.
Seyyid Kutub expressed an opinion about major issues of Akaid and the Kalam such as Allah's essence and attributes, ru'yetullah, great sin  (kebire), predesitination and fate, cebu and selection, bid-i ma le sinks, guidance and misguidance, evil (malice), The necessity of prophethood, insisted and ascension, intercession, the punishment of the grave, demons can be seen or cannot be seen, imamate. In this thesis, It has tried to determine his theological and the Kalam opinions which are important.
While Seyyid Kutub expressed his theological and the Kalam opinions, he kept away from theological debates as possible as, and he used the reason to reach the right too. He underlined the reality of limits of reason, and he revealed the essential necessity of reason to understand revelation. 
It is easily understood that while Seyyid Kutub formed his theological system, he tried to to dominate "a unique perspective" without standding close or avoding which theological sects. Hence, It is easily understood that he  pointed out indispensability of the news with the reason in theological matters, and he made strong emphasis that Quran and Sunnah are main referances. Thus, it cannot be escape the attention that though Seyyid Kutub inclined predecessor scholars' opinions, his opinions are close towards opinions of Ash'arites, Maturidite, Mu'tazila scholars and even Kharijites in some respects. It is seen that although Seyyid Kutub agreed with The opinions of the Salaf and Ahl al-Sunnah in Many theological topics, He is close Mu'tazila because he accepted that if one commits major sins, one exits faith, and is a deviator and Kutub says Ru'yetullah is due to the hearth too; Kutub denies the condition of imamate from Quraishi, and so He is close Kharijites.