Tokat ili merkez köylerinden derlenen yer adlarının halk etimolojisi ve toponimi bağlamında incelenmesi
Examination of place names compiled from the central villages of Tokat province in the context of folk etymology and toponym
Yazar: FATİH ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KESKİN
Samsun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Etimoloji =   ; Folklor = Folklore ; Halk hikayeleri = Folk tales ; Halk inançları = Public beliefs ; Tokat = Tokat ; Toponomiya = Toponymy

Özet:
İnsanlık ve kültür tarihinde ortaya konulan pek çok ürün büyük ölçüde dil
aracılığıyla aktarılmıştır. Bu bakımdan dil, insan ve kültür tarihi kadar eski ve bir o kadar
da önemlidir. Buradan hareketle dil ve kültür arasında önemli bir ilişki vardır. Bu nedenle
yapılan bu çalışmada dil ve kültür odaklı bir çerçevede yer alan toponimi konusu her
yönüyle ele alınmıştır. Bunların en başında dil kültür ilişkisini anlamak ve ortaya koymak
için folklordan yararlanılmıştır. Yeradları Türkçenin ses ve şekil özelliklerini içinde
barındırdığı kadar halkın inancını, dünya görüşünü, yaşamını da içinde barındırmaktadır.
Bu yeradları halkın kullandığı dil ve dil unsurları yani halk etimolojisi ve folklor
bağlamında incelenip, çok disiplinli bir yapıyla birçok koldan ele alınmıştır. Ele alınan bu
konunun bir disiplin özelinde aktarılması gerek nicelik gerekse nitelik açısından imkânsız
olduğundan bu konu çok disiplinli bir bağlamda incelenmiştir ve aktarılmıştır.
Sahadan elde edilen bulgular Tür ve Leksik-Semantik Sınıflandırma yöntemiyle
gruplandırılıp tasnif ve tahlil edilmiştir. Bu çalışmada folklor ve adbilim çalışmalarında
yaygın olarak kullanılan görüşme ve gözlem yöntemi ile birlikte elde edilen veriler
derlenmiş ve tasnif edilmiştir.
Bu çalışmada Tokat ili merkez köylerindeki 12 köy yerleşimi ve 211 yeradının
incelenmesiyle yapılmıştır. Bu yeradlarının gerek kültüre gerek Türk diline sunduğu
zenginliklerin kaybolmasının önüne akademik bir çalışma ile geçilmeye çalışılmıştır. Bu
çalışma ile yeradları folklor ve halk etimolojisi bağlamında incelenip yeni ve özgün bir
sınıflandırma yöntemiyle sınıflandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Folklor, Adbilim, Yeradbilim, Halk Etimolojisi.

Abstract:
Many products produced in the history of humanity and culture have been transferred
largely through language. In this respect, language is as old and important as human and
cultural history. In this study, the subject of toponymy is discussed from a broad
perspective within a framework focused on language and culture. First of all, folklore was
used to understand and reveal the relationship between language and culture. Place names
not only contain the sound and morphological features of Turkish, but also the beliefs,
worldview and life of the people.
Place names were also examined in the context of folk etymology and folklore, and
discussed with a multidisciplinary structure. Since it is impossible to examine the subject
under investigation under a single discipline, both in terms of quantity and quality, this
subject has been examined and conveyed in a multidisciplinary context.
The findings obtained from the field were grouped, classified and analyzed using the
Lexic-Semantic Classification method. In this study, data obtained from interviews and
observations, which are commonly used in folklore and onomastics studies, were compiled
and classified.
This study was conducted by examining 12 villages and 211 place names in Tokat
province. An academic study has attempted to prevent the loss of the richness that these
place names offer to the Turkish language. In this study, place names were examined in the
context of folklore and folk etymology and a new and original classification method was proposed.

Key Words: Folklore, Onomastics, Toponymy, Folk Etymology.