Deneysel ateroskleroz patogenezinde LDL desialilasyonunun incelenmesi
Investigation of LDL desialylation in experimental atherosclerosis
Yazar: ZEYNEP BANU ÖZTÜRK
Danışman: PROF.DR. EMİNE KÖKOĞLU ; PROF.DR. HÜSEYİN SÖNMEZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
VI. ÖZET Ateroskleroz; günümüzde en sık görülen kompleks bir hastalıktır. Aterosklerozun oluşum mekanizması henüz tamamiyle aydınlatılamamıştır. Hastalığın gelişimiyle ilgili en popular teori;arterin en iç tabakası olan endotel' de meydana gelen hasarın aterosklerozu tetiklediği yönündedir. Kanda yükselmiş kolesterol ve trigliserid düzeyleri, yüksek kan basına ve sigara kullanımı arteriyal hasar için en önemli risk faktörlerini oluşturmaktadır. Bilindiği gibi; lipoproteinler ve modifiye lipoproteinler; özellikle "Aterojenik bir lipoprotein tipi olan LDL" ateroskleroz patogenezinde önemli rol oynamaktadır. LDL vücutta başlıca kolesterol taşınmasında görev yapan lipoproteindir. LDL' nin kimyasal modifikasyonu sonucu oluşan modifiye formları, makrofajlarda ve aortik intimal hücrelerde kolesterol birikimine neden olur. Organizmada oluşabilen in vivo modifikasyonlardan biri de desialilasyondur. Yapılan birçok çalışmada koroner kalp hastalarının LDL' lerindeki sialik asid miktarlarının sağlıklı kişilerinkine oranla düşük oldukları gösterilmiştir. Sialidazlar; glikoprotein, gangliyozit, polisakkarit ve sentetik moleküllerin indirgen olmayan uçlarındaki terminal sialik asid kalıntısını hidroliz ederler. Enzim hücrede sitozol, lizozom veya membranlarda lokalizedir. Daha önce yapmış olduğumuz çalışmalarda; koroner arter hastalarında serum sialidaz enzim aktivitesinin sağlıklı bireylere oranla anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. 80Yine ateroskleroz patogenezi üzerinde yapılmış olan çalışmalarda LDL oksidasyonu da oldukça önemli yer tutmaktadır. Özellikle LDL oksidasyonu ile ilgili çalışmalar başlıca lipid perksidasyonu üzerinde yoğunlaşmaktadır. Biz bu çalışmamızda; tavşanlarla oluşturduğumuz deneysel ateroskleroz modelinde LDL desiyelilasyonu üzerinde etkili olabilecek faktörler olan serum sialidaz enzim aktivitesi ve lipid peroksidasyonunun rolünü incelemeyi amaçladık. Serum trigliserid düzeyleri 1. ayda başlangıç dönemine göre anlamlı oranda düşük (p=0.000) bulunurken, 2. ve 3. aylarda ise anlamlı oranda artmış (p=0.000) bulundu. Serum total kolesterol düzeyleri tüm gruplarda başlangıç dönemine göre anlamlı olarak yüksek (p= 0.000) olarak saptandı. Serum LDL kolesterol düzeyleri başlangıç grubuna göre 1. ayda (p=0.001), 2. ayda (p=0.003), 3. ayda ise (p= 0.001) anlamlı olarak artmış bulundu. Plazma ve LDL TBARS düzeyleri 1. ay,2. ay ve 3. aylarda başlangıç dönemine göre anlamlı olarak artmış olduğu görülmektedir (p=0.000)Plazma sialik asid düzeylerinde ise 1,2,3. aylarda başlangıç dönemine göre anlamlı oranda farklılık saptanamamıştır (p>0.05). Plazma sialidaz düzeyleri l.ay, 2.ay, 3. aylarda başlangıç dönemine oranla anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p=0.0001). Elde edilen bu bulgular doğrultusunda aterosklerozda serum sialidaz enzim aktivitesinin LDL desiyalilasyonunda oldukça önemli rol oynadığım söyleyebiliriz. Yine bu desialilasyon olayına serbest radikallerin etkisinin, LDL oksidasyonunda artışa neden olduğu, bu artışın da sialidazın LDL üzerindeki etkisini artırıcı yönde rol oynadığı söylenebilir. 81

Abstract:
Vn. SUMMARY Atherosclerosis is a complex and common disease, but the mechanisms of atherosclerogenesis remain unclear. The most attractive hypothesis proposed that atherosclerosis begins because the innermost layer of the artery, the endothelium, becomes damaged. Three possible causes of damage to the arterial wall are : elevated levels of cholesterol and triglyceride in the blood, high blood pressure and tabacco smoke. And also, we know that lipoproteins and their modified types play a key role in the pathogenesis of atherosclerosis especially "atherogenic lipoprotein; LDL". LDL is the major transporter for plasma cholesterol in man. Chemical modifications of LDL, results in forms that increase cholesterol accumulation in macrophage or aortic intimal cells. Desialylation is one of the most likely modifications of LDL to occur in vivo. In several studies, LDL isolated from plasma of patients with coronary heart disease has a low sialic acid content. Sialidases, hydrolyze the terminal, non reducing sialic acid linkage in glycoproteins, gangliosides, polysaccharides and synthetic molecules. Its cellular distribution could be cytosolic, lysosomal or in the membrane. The role of oxidized low density lipoprotein (LDL) in the atherogenesis has been well established. Studies on the oxidation of LDL have been focused mainly on lipid peroxidation. In this study; we investigated the possible roles of serum sialidase enzyme activities and lipid peroxidation in lipoprotein desialylation by using models of experimental atherosclerosis in rabbits. 82Plasma total cholesterol levels were significantly higher in 30th, 60th, 90th days as compared to the initial term, also we found significant increase in plasma LDL cholesterol levels in 30th, 60th, 90th days as compared with the initial term. LDL sialic acid levels were significantly lower in 30th, 60th, 90th days as compared the initial term. There were no significant difference in plasma sialic acid levels between the groups. LDL and plasma TBARS levels were significantly higher in 30th, 60th, 90th days as compared with the initial term. Plasma sialidase enzyme activities were found significantly elevated in same terms as compared to the initial term. According to these data; serum sialidase en2yme activities may play a important role in desialylation of LDL and also reactive oxygen species (ROS) affects this desialylation. ROS; can increase the oxidation of LDL so this may enhance the effects of sialidase on LDL desialylation. 83