Tedarik zinciri analitik kabiliyetinin firma performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri çevikliği ve tedarik zinciri dayanıklılığının rolü
The role of supply chain agility and supply chain resilience on the effect of supply chain analytics on the firm performance
Yazar: TUĞBA KARAGÜLLE
Danışman: PROF. DR. MURAT ÇEMBERCİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, büyük veri odaklı tedarik zinciri analitiği kabiliyetinin (TZAK), firma performansı (FPER) üzerindeki etkisini ve bu etkide tedarik zinciri çevikliği (TZÇ) ve tedarik zinciri dayanıklılığının (TZD) rollerini incelemektedir. Araştırma, Türkiye'deki çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren ve tedarik zinciri yönetiminde büyük veri analitiği kullanan 155 işletmeden 201 orta ve üst düzey yöneticinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Önceden test edilmiş web tabanlı bir araç kullanılarak toplanan anket verilerinin analizi için Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (PLS-SEM)  tabanlı SmartPLS 4 programı kullanılmıştır.

Çalışma, TZAK'nın FPER üzerinde doğrudan bir etkisi olduğunu ve TZÇ'nin bu ilişkide aracı bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Buna karşın, beklenenden farklı olarak TZD'nin FPER üzerinde anlamlı düzeyde etkisi bulunamamıştır. Analitik kabiliyetlerin, tedarik zinciri çevikliğini artırarak firmaların pazar koşullarına daha hızlı ve etkili yanıt vermesine olanak tanıdığı, dolayısıyla üstün firma performansı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bulgular ayrıca, tedarik zinciri yönetiminin dijital teknolojilerle entegre edilmiş bir stratejik işlev olarak yeniden tanımlandığını ve modern rekabetin tedarik zincirleri arasında geçtiğini belirtmektedir. Tedarik zinciri analitiği kabiliyetlerine yatırım yapmanın, firmaların üstün firma performansına ulaşmaları için kritik öneme sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Son olarak, çalışma çeşitli kısıtlamaları da içermektedir. Özellikle, araştırmanın kesitsel doğası ve yalnızca Türkiye'deki verilere dayanması, bulguların genelleştirilebilirliği konusunda sınırlamalar oluşturmaktadır. Gelecekteki çalışmaların, boylamsal vaka çalışmaları ve farklı coğrafyalarda yürütülecek araştırmalarla bu bulguların doğrulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Büyük Veri Analitiği Kabiliyeti, Tedarik Zinciri Çevikliği, Tedarik Zinciri Dayanıklılığı, Stratejik Tedarik Zinciri Yönetimi, Yüksek Düzeyli Yapı Analizi

Abstract:
This study examines the effect of big data oriented supply chain analytics capability (TZAK) on firm performance (FPER) and the roles of supply chain agility (TZD) and supply chain resilience (TZD) in this effect. The research was conducted with the participation of 201 middle and upper level managers from 155 organizations using big data analytics in their supply chain management processes and operating in various sectors in Turkey. Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) based SmartPLS 4 program was used to analyze the survey data collected using a pre-tested web-based tool.

The study reveals that TZAK has a direct impact on FPER, and that TZÇ plays a mediating role in this relationship. On the other hand, different than expectations, there is no significant effect of TZD on FPER. It is concluded that analytical capabilities increase supply chain agility, enabling firms to respond more quickly and effectively to market conditions, thus providing a superior firms performance.

The findings also suggest that supply chain management is being redefined as a strategic function integrated with digital technologies and that modern competition is fought across supply chains. It is concluded that investing in supply chain analytics capabilities is critical for firms to reach superior firms performance.

Finally, the study has several limitations. In particular, the cross-sectional nature of the study and the fact that it is based only on data from Turkey limit the generalizability of the findings. It is recommended that future studies confirm these findings through longitudinal case studies and research conducted in different geographies.

Keywords: Big Data Analytics Capability, Supply Chain Resilience, Supply Chain Agility, Strategic Supply Chain Management, Higher Order Constuct Analysis