Tunceli ilinde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin ampelografik özelliklerinin klasik yöntemle ve ssr markörlerle belirlenmesi
Determination of the ampelographic characters by clasiccal methods and ssr markers of grape varieties grown in Tunceli province
Yazar: NESRİN KARACA SANYÜREK
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN SÖYLEMEZOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışma, bugüne kadar hiç incelenmemiş ve Ülkesel Kolleksiyon Bağında hiç bir örneği olmayan Tunceli ili bağcılığının geniş kapsamlı olarak incelenmesi ve tespit edilecek üzüm çeşitlerinin uluslararası normlara uygun şekilde ampelografik özelliklerinin belirlenmesi ve moleküler yöntemlerden SSR markörleri kullanılarak tanımlanması amacıyla 2010-2012 yılları arasında yürütülmüştür.
Araştırmada Tunceli ilinin farklı bölgelerinde tespit edilen 52 üzüm çeşidi ampelografik özellikler bakımından yaprak, sürgün, çiçek, salkım, tane, çekirdek özelliklerini içeren 77 karakter bakımından değerlendirilmiştir. Çeşitler arasında incelenen özellikler bakımından önemli varyasyonlar ortaya çıkmıştır. 
Çeşitler arasındaki farklılıkların moleküler genetik tanımlamaları yapılmıştır. Bu amaçla yüksek ayırım gücüne sahip olan ve tüm dünya tarafından minimum standart set olarak kabul edilen toplam 6 SSR primeri (VVS2, VVMD5, VVMD7, VVMD27, VrZAG62 ve VrZAG79) kullanılmıştır. 
Ampelografik analizleri tamamlanan 52 üzüm çeşidi ile 2 referans çeşidin 6 SSR lokusu ile genetik analizleri sonucu toplam 61 allel elde edilirken, en yüksek allel sayısı 12 adet ile VVMD5 lokusunda tespit edilmiş ve ortalama allel sayısı 10,16 olarak tespit edilmiştir.
SSR markörleri kullanılarak yapılan moleküler karakterizasyon çalışması sonucunda, 1 aynı genotip, 1 sinonim ve 4 homonim durum tespit edilmiştir. Çeşitlerdeki %100 benzerlik gösteren bir sinonim çeşit dışındaki genotiplerde benzerlik oranları % 0 ile % 91,7 arasında değişim göstermiştir.

Abstract:
This study was conducted between 2010-2012 for the purpose of investigating in detail the viticulture in the province of Tunceli, which had never been studied before and no sample of which exists in National Collection Vineyard and identifying the grape varieties in accordance with international standards by using SSR markers, one of the molecular methods.
In the study, 52 grape varieties identified in various regions in the province of Tunceli were assessed in terms of ampelographic characters and 77 characters such as properties of leaves, shoots, flowers, clusters, grapes and seeds and significant variations were found between the varieties in terms of the investigated properties.
The differences between variations were determined in molecular analyses, too as in ampelographic analyses. A total number of 6 SSR primaries, a standard set for grapes, (VVS2, VVMD5, VVMD7, VVMD27, VrZAG62 ve VrZAG79) were used.
61 alelles were obtained from the genetical analyses with 6 SSR locuses of the 52 grape varieties whose ampelographic analyses were completed and the 2 reference varieties and the highest number of alleles was found to be 12 in VVMD5 locus and the average allele number was found to be 10,16.
The results of the study revealed that 1 same genotype, 1 synonym and 4 homonyms were determined. Apart from the synonyms that show 100% similarity in varieties, the similarity in genotypes ranged from 0% to 91,7%.