Arap Baharı ve HAMAS'ın siyasi düşüncesindeki değişimler
The arap spring and changes on HAMAS political thoughts
Yazar: ATIYA SEDDA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEDA ÖZ YILDIZ
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Arap Baharı'nın HAMAS'ın iç ve dış politikaları yönetiminde ve siyaset için tercih ettiği yöntemde oluşturduğu değişiklikler ile HAMAS'ın siyasi düşüncesine etkilerinin analiz edilmesidir. Bu analiz ile HAMAS'ın siyasi düşüncesinde ve kültüründe yer alan direniş kavramını anlamaya yönelik çalışmaları anlamada katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Ayrıca çalışma konusunun bir diğer amacı da Arap Baharı sonrası İslami akımların yükselişini izleyen süreçte doğal bir sonuç olarak gelişen bölgesel ve küresel değişkenlere HAMAS'ın uyum sağlama ve bu değişimleri Filistin halkı ve davası yararına kullanmada ne ölçüde başarı sağladığının da değerlendirilmesidir.
Araştırma, betimleyici bir çalışmadır ve içerik analizine bağlı bir metoda dayalı olarak temel sorusu olan "İslamcıların yönetime ulaşmasının ardından HAMAS hareketinin düşüncesinde beliren stratejik ve taktiksel değişimlerin doğası nedir?" sorusuna cevap aramaktadır. Çalışma, "Mısır ve Suriye'de halk ayaklanmaları HAMAS siyasi düşüncesinde iç ilişkilerde ve bölgesel ittifaklar bazında değişimlere yol açmıştır" ön kabulüne dayanmaktadır. Bu noktada araştırmada HAMAS'ın kendi açıklamalarına ve ilk kaynaklara dayalı olarak gerek resmi sözcülerce yapılan siyasi açıklama ve konuşmalardaki bilgileri, gerekse grupların imzaladığı anlaşmalar ve konuşmalardaki bilgiler analiz edilmektedir. Ayrıca çalışmada, HAMAS'ın siyasi tutum ve konumlanışı, Arap Baharı öncesindeki tutumları ile yapılan karşılaştırmalara başvurarak değerlendirilmektedir.
V
Çalışmada, Arap Baharı gelişmelerinin Arap rejimleri ve Arap siyasi kültüründe oluşturduğu devrimin HAMAS'ın strateji ve politikalarında doğrudan değişiklik oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır. Söz gelimi, Filistin iç barış çabaları ve halk direnişinin kabul edilişi; ilk aşamada yani Mısır'da ordunun, yasal hükümete karşı darbe yaparak HAMAS'ı terör örgütü olarak değerlendirmesinden önce Arap Baharı'nın yansıması olarak karşımıza çıkan gelişmelerdir.
Arap Baharı, HAMAS'ta birtakım olumsuz etkilere de neden olmuştur. Sözü geçen problemler, HAMAS'ın Suriye'deki stratejik merkezini ve bir müttefik olarak İran'ı yitirmesinde ortaya çıkarmaktadır. Bahsedilenler, HAMAS'ın maddi ve mali desteğini kaybetmesine, Suriye'den çıkıp birden fazla ülkeye dağılmasına yol açmıştır. Ayrıca, Mısır'daki askeri darbe, HAMAS'ı eskisinden daha şiddetli biçimde yeniden ambargo ve abluka ile karşı karşıya bırakmış ve yönetim konusunda bazı tavizlere zorlamıştır.
Arap Baharı'nın tepkisel aşaması HAMAS hareketi için büyük bir sorun anlamına gelmektedir. Gerek Arap Baharının ilk döneminde HAMAS'ın düşüncesinde ve yönteminde meydana gelen düşünce ve konumlanış temelli değişimleri sürdürme noktasında, gerekse Mısır tarafından terör örgütü olarak değerlendirilmesini ve Gazze bölgesinin ambargoya alınmasını bariz örnekleri olarak sunabileceğimiz HAMAS'a kendini zorla kabul ettiren yeni problemlerin doğası ile ilgili olarak HAMAS büyük bir açmazla karşılaşmıştır. Bundan dolayı Arap Baharının HAMAS'ın düşünce ve tutumları üzerindeki etkisini araştırmak belirli ölçüde kesintili bir meseledir, üstelik Arap Baharının yaşandığı ülkelerdeki siyasi başkalaşım sebebiyle bir anlamda da değişmiş ve terse dönmüş bir meseledir.

Abstract:
This study investigates the most important changes the rap spring has incurred on the policies and attitudes of HAMAS in its domestic and foreign affairs, and the effect these changes have had on its political thoughts. These two elements constitute the motivation for the study,where the research tries to identify the changes that occurred in HAMAS,s thought and political culture with respect to armed resistance and the way it manages its internal Palestinian affairs, inparticular the reconciliation with fatah. This research also analyzes the alterations that came out as a natural consequence of the arab spring,and HAMAS,s ability to adapt to those and employ them in a manner that serves the interests of the Palestinian people.
Using a descriptive analytical approach, the research tries to answer the following question: what are the strategic and tactical changes that occurred on the thought of HAMAS upon the reach of Islamists to power? This is done in the context of the hypothesis that the arap spring in Egypt and Syria had caused changes to the movements political thought process with regards to its internal affaires and regional alliances. The primary sources of the study rely on several literature,statements and speeches given by officials,and agreements signed by the movements,as well tracking the movements political conduct befor and after the arap spring. The study comes to conclude that the arap spring and its repercussions in revolutionizing the arab political culture and systems, had influenced HAMAS,s strategies and policies, and that the Palestinian reconciliation and consent to popular resistance were the
VII
most important outcomes during the first phase of the spring, i.e. befor the military coup in Egypt and the declaration of HAMAS as terrorist organization.
Additionally, the arab spring presented HAMAS with great challenges embodied by the loss of HAMAS's strategic host Syria and its ally iran,which resulted in the loss of financial and military aid and the exit of its political representation from Syria into several Arab countries. Also, the military coup in Egypt tightened the siege on gaza more than before, which forced HAMAS to give up some of its governance in the gaza strip. The arab spring aftershock was problematic for HAMAS, with the flow of changes in thought and conduct of the movement, as well as the new external elements it had to endure from being labeled a terrorist organization by Egypt to the tightening of the siege on gaza. Overall, astudy of the effect of the Arab Spring on HAMAS cannot be complete as the area is still undergoing rapid changes and far from being settled.