İnsan hakları açısından Ahıska Türklerinin geri dönüş sorunu
The problem of repartriation of Meskhetian Turks in terms of human rights
Yazar: EMIN ABBASOV
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ALGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ahıska Türkleri = Ahıska Turks ; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Geri dönüş = Repatriation ; Gürcistan = Georgia ; Mülkiyet hakkı = Property right ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Sürgün = Exile ; İnsan Hakları Mahkemesi = Human Rights Court ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
1944 yılında İkinci Dünya Savaşı sırasında SSCB yönetimi tarafından Gürcistan'ın Ahıska bölgesinde yaşayan ve çoğunluğu Türklerden oluşan nüfus Orta Asya ülkelerine sürgün edilmiştir. Sürgün edilirken mülk ve malvarlıklarına devlet tarafından el konulmuş ve bölgede yerleştirilen Gürcülere devredilmiştir. 1956 tarihine kadar kamplara tahkim edilmiş Ahıskalılara sonrasında da vatanlarına geri dönmelerine devlet tarafından izin verilmemiştir. SSCB'nin devlet olarak ortadan kalkmasından sonra Gürcistan bağımsızlık kazanarak Avrupa Konseyi'ne üye olarak kabul edilmiş, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni ve mülkiyet hakkının ele alındığı Sözleşme'ye Ek 1 No'lu Protokol'ü imzalamıştır. Ayrıca Gürcistan, Ahıskalıların geri dönüş sorununun çözülmesi için tek taraflı söz vermeyi gerçekleştirmiştir. Bununa da, Ahıskalıların vatanlarına dönüş mücadelesi uluslararası boyuta taşınmıştır.
Gürcistan hükümeti tarafından Ahıskalıların geri dönüşüne ilişkin 11 Temmuz 2007 tarihli 5261 sayılı Kanun'un kabul edilmesine ve Kararnameler çıkarılmasına rağmen, söz konusu ulusal mevzuatta Ahıskalıların mülkiyet haklarına ilişkin hükümler ele alınmamıştır. Mülkiyet hakkının düzenlendiği AİHS 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin Gürcistan Devleti tarafından ihlal edilmesine ilişkin iddialar gerek devlet başvurusu gerekse de bireysel başvuru yoluyla Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önüne taşınabilmektedir. Mahkeme iddiayı mülkiyet hakkının devam eden ihlali şeklinde değerlendireceği durumda Ahıskalıların lehine karar çıkarabilir. Devletin sürgün edilenlerin mülkiyetine makul karşılık ödemeden (tazminat) el koyması Ahıskalıların mülkiyet haklarının ihlal edilmesi şeklinde değerlendirilebilir.

Abstract:
In 1944, during the Second World War, the population living in the Meskhetian region of Georgia and consisting mostly of Turks was deported to the Central Asian countries by the USSR government. While they were deported, their property and assets were seized by the state and transferred to Georgians settled in the region. The Ahıska people (or Meskhetians), who were fortified in the camps until 1956, were not allowed by the state to return to their homeland afterwards. After the collapse of the USSR as a state, Georgia gained its independence and joined the Council of Europe, therefore signed the European Convention on Human Rights and the Additional Protocol No. 1 to the Convention, which deals with property rights. In addition, Georgia has made a one-sided promise to solve the return problem of Meskhetian people. As a result, the struggle of the Meskhetians to return to their homeland has reached an international dimension.
Despite the adoption of the Law No. 5261 of  July 11, 2007 on the repartriation of Ahıska people by the Georgian government and the enactment of Decrees, the provisions regarding the property rights of Ahıska people residents were not addressed in the aforementioned national legislation. Claims regarding the violation of Article 1 of the Additional Protocol No. 1 of the ECHR by the Georgian State can be brought before the European Court of Human Rights either by state or individual application. In case the court evaluates the claim as an ongoing violation of the property right, it may issue a decision in favor of the Ahıska people. The state's seizure of the property of the deported persons without reasonable compensation can be considered as a violation of the property rights of the people of Ahıska.