Psödotümör serebri sendromu patogenezinde endokrinolojik ve metabolik faktörlerin rolü
Role of endocrinologic and metabolic factors in pathogenesis of pseudotumor cerebri syndrome
Yazar: ÜLFET ZEHRA ERBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FATİH YETKİN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Adiponektin = Adiponectin ; Endokrinoloji = Endocrinology ; Hipertansiyon = Hypertension ; Leptin = Leptin ; Metabolizma = Metabolism ; Obezite = Obesity ; Patoloji = Pathology ; Pseudotümör cerebri = Pseudotumor cerebri ; İntrakraniyal hipertansiyon = Intracranial hypertension

Özet:
Amaç:Psödotümor serebri sendromu, güncel isimlendirmesi ile idiopatik intrakranial hipertansiyon(İİH), kafa içinde yer kaplayıcı lezyon veya hidrosefali olmadan ve lokalizenörolojik bulgu olmadan papilödemin eşlik ettiği kafa içi basınç artışıdır.Hastalığın etiyoloji ve patogenezi tam olarak bilinmemektedir. İİH oluşumunda toksinler, ilaçlar (steroidler, oral kontraseptifler, lityum karbonat, tetrasiklinler), obezite, gebelik, renal hastalıklar, kollajen doku hastalıkları, endokrin ve hematolojik hastalıkların rol alabileceği düşünülse de bu faktörlerle hastalık arasında ilişki tam olarak gösterilememiştir.Çalışmamızın amacı, patofizyolojisi tam olarakanlaşılamayan psödotümör serebri sendromunda adipoz dokudan salınan adipokinler olarak da bilinen adiponektin ve leptin hormonları ile yağda çözünen ve vücutta başta karaciğer ve adipoz dokuda depolanan A,D,E vitaminlerininİİH'deki rolünü incelemektir.
Materyal ve Metod: Çalışmaya 26İİH tanısı almış hasta ile 15 kontrol alındı.Tüm hasta ve kontrol grubundaki gönüllülerden LP ile eş zamanlı venöz kan alınmış ve bu kandan vitamin A,D,E düzeyi, PTH, kortizol, aldosteron,leptin ve adiponektin düzeyleri ile BOS leptin ve adiponektin düzeyleri çalışılmıştır. Serum ve BOS leptin- adiponektin düzeyleri ELİSA yöntemi ile ölçülmüştür. Hastaların vücut kitle indeksleri kaydedilmiştir. Vücut kitle indeksi hesaplarken VKİ= Kilo (kg) / Boy2 (m2)formülü kullanılmıştır.
Bulgular: BOS leptin ortalaması hasta grubunda 3.75±0.79 ng/ml, kontrol grubunda 4.29±0.36 ng/ml olarak bulunmuş bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı değerlendirilmiştir(p=0.010).Çalışmaya alınan bireylerde VKİ ve BOS basıncı arasında korelasyon olup olmadığını anlayabilmek için korelasyon testi yapılmış; hasta grubunda VKİ ile BOS basıncı arasında pozitif yönde orta şiddette anlamlı bir korelasyon vardır(r=0.477,p=0.014).Kontrol grubunda , VKİ ile serum leptin düzeyleri arasında negatif yönde orta şiddette anlamlı bir korelasyon saptandı (r=-0,573, P=0,025). Kontrol grubunda VKİ ile serum adiponektin değerleri arasında negatif yönde güçlü biranlamlı korelasyon saptandı (r=-0,748, P=0,001). Hasta grubunda serum vitamin A ortalaması 0.68±0.31 olup, kontrol grubunda 2.08±3.05 olarak bulunmuştur. Serum vitamin A düzeyleri kontrol grubunda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur(p=0.015).
Sonuç: Bu çalışma, İİH tanısı olan obez bireylerde adiponektin ve leptinin patofizyolojide rol oynayabileceğini, sadece serumdaki düzeylerinebakılarak ilişkilendirmenin doğru olmayacağı, BOS' a geçiş ve sonrasındaki reseptör ve reseptör sonrası yolakların incelenmesi gerekliliğini ortaya koymuştur.

Anahtar kelimeler: İdiopatik intrakraniyal hipertansiyon, obezite, leptin,adiponektin

Abstract:
Aim: Pseudotumor cerebri syndrome, the new name idiopathic intracranial hypertension (IIH) is raised intracranial pressure with papilledema in the absence of intracranial space occupying lesion, hydrocephalus or localized neurologic findings. Theetiologyand the pathogenesis of the disease is not known exactly. Toxins, drugs (steroids, oral contraceptives, lithium carbonate, tetracycline), obesity, pregnancy, renal diseases, collagen tissue diseases,endocrinologicaland hematologic diseases are though to play a role in IIH but the relationship between the disease and these factors has not demonstrated exactly. The aim of our study is to investigate the role offat soluble vitamins A,D,Emainly stored in liver and adipose tissue and theadipokines such asadiponectin and leptin in IIH whosepathophysiologyis unknown.
Method: 26 patients with IHH and 15 controls were included to the study. Lumbar puncture (LP)was performed in all patients and the control group and at the same time venous blood samples were collected and vitaminA,D,E, PTH, cortisol, aldosterone, leptin and adiponectin levels and CSF leptin and adiponectin levels were performed. Serum and CSF levels of leptin and adiponectin are measured by ELISA technique. Body mass index of the patients were recorded. BMI=Weight (kg)/Height2 (m2) formula was used when calculating the body mass index.
Findings: Mean CSF leptin is found 3,75 ± 0,79 ng/ml in patient group and 4,29 ± 0,36 ng/mlin control group and this was considered as statistically significant (p=0,010).Correlation tests were performed to determine whether there was a correlation between BMI and CSF pressure in the subjects included in the study,there is a significant positive correlation between BMI and CSF pressure in the patient group(r=0.477,p=0,014). In control group a moderate negative significant correlation was found between BMI and serum leptin levels (r=0,573,p=0,025). In control group a negative strong significant correlation was found between BMI and serum adiponectin levels (r=0,748,p=0,001). Medium serum vitamin A was 0,68±0,31 , in patient group and 2,08±3,05 in control group. Serum vitaminA levels were found significantly higher in control group (p=0,015).
Conclusion: This study showed that adiponectin and leptin may play a role in pathophysiology in obese individuals with a diagnosis of IIH.İt may not be accurate to evaluate only by serum levels.And demonstrated the necessity to examine post-receptor and receptor pathways after transition to CSF.

Key words: Idiopathic intracranial hypertension, obesity, leptin, adiponectin