Türkiye'de sakatlık deneyimleri: Rehberlik Araştırma ve Rehabilitasyon Merkezi örneği
Disability experiences in Turkey: The case of the Guidance Research and Rehabilitation Center
Yazar: RİBER ÇELİK
Danışman: PROF. DR. YILDIRIM ŞENTÜRK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kurumsal etnografya = Institutional ethnography

Özet:
Bu çalışma Türkiye'de farklı sakatlık deneyimlerini kurumlar üzerinden tartışmaya açacaktır. Türkiye'deki genel tartışmalara bakıldığında sakatlık kişinin tecrübe ettiği durumlar üzerinden değil daha çok sakatlık deneyiminin bir parçası olan kişilerden/durumlardan elde edilir. Sakatlık tartışmalarının sakatı özne olarak konumlandırmayışı deneyiminin anlaşılmasını güçleştirir, bundan dolayı sakatlığın deneyimi tartışılırken sakatlık herhangi bir ikincil durum üzerinden ele alınmayacaktır. Deneyim ele alınırken sakatların hem eğitim hem rehabilite süreçlerinin bir parçası olan Rehberlik ve Araştırma ile Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri baz alınacaktır.
Türkiye'deki sakatların deneyimlerinin pratik alanda nasıl şekillendiğini tartışmak teorik tartışmalara göre daha sınırlı düzeydedir. Bu çalışmayla sakatın deneyimi herhangi bir ikincil durum üzerinden değil doğrudan sakatın kendi deneyimi üzerinden işlenecektir. Sakatlığın ikincil deneyimler üzerinden işlenmesi sakatlığı toplumsal alanda görünmez kılar, bu görünür olmama durumuyla birlikte sakatın belli bir alanda var olma şansı da azalır. 
Araştırma etnografik yöntemle oluşturulacaktır, etnografi de feminist teoriyle etnografyayı birleştiren Dorothy Smith'in Kurumsal Etnografya tartışmaları üzerinden kurgulanacaktır. Teorik hat olarak bu çalışmada özellikle kadın çalışmalarının etkisiyle başlayan deneyim, öznellik, kimlik tartışmaları üzerinden sakatlıkla ne gibi ortaklıklar kurulabilir sorgulanacaktır. Sakatlık çalışmalarının tartışma alanlarıyla beraber bu tartışmalar güçlendirilecektir.

Abstract:
This study will discuss different experiences of disability in Turkey through institutions. When looked at the general discussions in Turkey, disability is not derived from the situations experienced by the individual, but rather from the people/situations that are part of the experience of disability. The fact that disability discussions do not position the disabbled as a subject makes it difficult to understand his/her experience; therefore, while discussing the experience of disability, disability will not be addressed through any secondary situation. The experience will be based on Guidance and Research and also Special Education and Rehabilitation Centers, which are part of both the education and rehabilitation processes of people with disability.
Discussions on how the experiences of disabled people in Turkey are shaped in the practical field are more limited than theoretical discussions. In this study, the experience of the disabled will not be processed through any secondary situation, but directly through the disabled's own experience. The processing of disability through secondary experiences renders disability invisible in the social sphere, and with this invisibility, the disabled person's chances of existing in a certain area are reduced.
The research will be ethnographic, and ethnography will be based on Dorothy Smith's discussions on Institutional Ethnography, which combines feminist theory and ethnography. As a theoretical line, this study will question what kind of commonalities can be established with disability through the discussions on experience, subjectivity and identity, which started especially with the influence of women's studies. These discussions will be strengthened together with the discussion areas of disability studies.