Medenî Usûl Hukuku'nda dava konusu
Subject of the case in Law of Civil Procedure
Yazar: MELTEM ERCAN ÖZLER
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖZBAY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Davalar = Cases ; Medeni usul hukuku = Law of civil procedura

Özet:
Davanın tarafları arasındaki uyuşmazlığı belirleyen dava konusu, çekişmeli yargı içerisinde yer alan talep sonucuna yönelik olan usulî bir taleptir. Usulî talep ise bir hukukî sonucun kesin bir biçimde belirlenmesini, yani belli bir hukukî himayenin sağlanmasını konu alan ve mahkemeye yöneltilmiş bulunan istektir. Dava konusu, davanın neye ilişkin olduğunu ve mahkemeden hüküm altına alınması istenilen şeyi talep sonucuna göre belirlemektedir. Dava konusu ile talep sonucu arasında sıkı bir bağ vardır; ancak bunlar aynı anlama da gelmemektedir. Bu noktada gerek yabancı gerekse Türk doktrininde usulî talebin içeriğinin ne şekilde doldurulacağı ve talep sonucu ile vakıanın önemi bu açıdan halen tartışılmaktadır. Talep sonucu ile bağlantılı olan dava konusu usulî talebin temellendirilmesi noktasında vakıaların önemli bir yeri bulunmaktadır. Ancak vakıa bir dava konusu unsuru olarak değil, talebin yorumlanması noktasında gerektiğinde rol oynar. Bu nedenle dava konusunun içeriği talep sonucuna göre belirlenen tek unsurlu usul hukuku teorisine göre ortaya konulabilir. Mahkemeden hüküm altına alınması istenilen şeyin dava dilekçesinin dava konusu kısmında, açık ve kesin bir şekilde yazılması gerekir. Ayrıca bazı davalar ve usul hukuku kurumları bakımından davanın esasına ilişkin davalı ve davacı sıfatının, mal veya hak üzerindeki hukukî ilişkiye dayanması halinde o mal veya hakkın ifade ettiği maddi hukuka ilişkin çekişme konusu kavramına yer verilmesi de yerinde olacaktır. Dava konusu gerek dava türleri ve gerekse diğer usul hukuku kurumları bakımından önemi yadsınamaz bir yargılama hukuku kavramıdır. Dava konusu tek unsurlu teori gereği, talep sonucuna göre belirlenecektir. Türk hukukunda derdestlik, kesin hüküm gibi pek çok kurum bakımından dava konusunun ayrı bir unsur olarak ifade edilmesi, buna bir gösterge olarak kabul edilmektedir. Dava konusu olan usulî talep ve talep sonucu ilişkisinin yadsınamaz önemi karşısında bazı durumlarda (hükmün icrasında olduğu gibi) icra edilebilir bir maddi talebin varlığını kabul de daha yerinde olacaktır.

Abstract:
The subject of the case, which determines the dispute between the parties, is a procedural request for the result of the request in the adversarial procedure. Procedural request is the demand which is directed to the court, which is a definite determination of a legal conclusion, that is the provision of a certain legal protection. The subject of the case is determined by the result of the request of the case and what the case is related to and that is required to be taken from court. There is a strong link between the subject of the case and the result of the request, but they don't mean the same. At this point, both the foreign and Turkish doctrine how the content of the procedural request will be filled, and the importance of the result of the request and material event is discussed in this respect. Material events play an important role in the interpretation of the procedural request related to result of the request. However, it plays an important role in the interpretation of request, not as a subject matter of a case. For this reason, the content of the subject of the case can be determined according to the one-item procedural law theory which is determined according to the result of the request. What is wanted from court schould be written clearly and precisely in the subject of the case section of the petition. It would be appropriate to include the subject of contention (on substantive law expressed by the property or the right in case the defendant and the claimant on the merits of the case is based on the legal relationship over the property or the right) in terms of some cases and procedural law institutions. The subject of the case is an important concept of jurisdiction in terms of both the types of lawsuits and the other procedural law institutions. The subject of the case will be determined according to the request result, in accordance with the one-item theory. In Turkish law, it is accepted as an indicator that the subject of the case is a seperate element in terms of many institutions such as pendency and definitive judgment. In the face of the importance of the relationship between the procedural request and the result of the request, it would be more appropriate to accept the existence of an enforceable  material request (as in the execution of the judgment).