Ali Tevfik Bey'in Fezleke-i Tarih-i Umumî adlı eserinin 1. cildinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Transcription and evaluation of the first volume of Ali Tevfik Bey's work, Fezleke-i Tarih-i Umumi
Yazar: MEHMET IŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEVLÜT DEDE
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Ali Tevfik Bey = Ali Tevfik Bey ; Fezleke-i Tarih-i Umumi = Fezleke-i Tarih-i Umumi ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Tarih kitapları = History books

Özet:
Osmanlı Devleti'nde eğitim her zaman önemli bir yer teşkil etmiş ve özellikle Sultan II. Abdülhamid Han zamanında imparatorluğun her köşesine yeni okullar açılmış ve halkın bilinçlenmesi amaçlanmıştır.
Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar süren ve genellikle yüsekokullarda okutulan Tarihi Umûmî (Genel Tarih) dersleri 19. yy. da Batılılaşma hareketleri ile kısmi değişikliklere uğramıştır. Tanzimat'tan önce mekteplerde ve yüksekokullarda sadece Osmanlı tarihi, İslam tarihi ve Tarihi Umûmî dersleri okutulurken, Tanzimat'tan sonra ilköğretimden yükseköğretime kadar tüm eğitim kademelerindeki mekteplerde "Muhtasar Tarih-i Osmanî", "Tarih-i Umûmî ve Tarih-i Osmanî", "Muhtasar Tarih ve Coğrafya" ve "Tarih-i Umûmî" gibi muhtelif derslere yer verilmiştir. Tanzimat'tan sonra birçok tarih ders kitabı yayınlanmıştır. Bunlar arasında Tarih-i Umûmîler önemli bir yer teşkil etmektedir. Sultan II. Abdülhamid'in saltanatının başlarında çalışma eserimizin müellifi Binbaşı Ali Tevfik Bey de, Fezleke-i Tarih-i Umûmî adlı eserini telif etmiştir.
Ali Tevfik Beyin Fezleke-i Tarihî Umûmî'si Hicrî 1307 (1890) tarihinde 3 cilt (cildi evvel:kurûn-ı evvel tarihi, cildi sani:kurûn-ı vusta tarihi, cildi salis:kurûn-ı ahire tarihi) halinde basılmış ve idadilerde ders kitabı olarak okutulmuştur. Tez konumuz olan cildi evvelde dua ve sunum kısmından sonra yaklaşık 5 sayfa mukaddime ve ardından tarihin tanımı, insanlık tarihine giriş (Hz. Âdem ve Hz. Nuh Tufanı), sırasıyla Mısırlılar, Babilliler, Asurîler, Farslılar (İranîler), İbranîler, Çinliler, Hintliler, Türkler (eski Türk devletleri), Suriyeliler, Fenikeliler, Yunanlılar ve Romalılar konuları bazen ayrıntılı bazen de genel hatlarıyla ve yer yer dipnotlu bilgileriyle anlatılmıştır.
Sultan II. Abdülhamid dönemi eğitim sistemi ve o dönemde işlenen tarih dersleri hakkında önem arz eden eserimiz, umûmî tarih kitaplarının anlatım, tarih anlayışı ve özellikleri hakkında da bizlere bilgiler sunmaktadır. Tez çalışmamızda, Ali Tevfik Bey'in Fezleke-i Tarih-i Umûmî adlı eserinin birinci cildinin transkripsiyon çalışması yapılmış ve o dönem ki eğitim sistemi kısaca anlatılmıştır.

Anahtar Kelimler: Osmanlı Devleti, II. Abdülhamid, Umûmî Tarih, Ali Tevfik Bey

Abstract:
Education always Took an important place in Ottoman Empire, especially in the era of 2nd Abdülhamit, new schools were opened all over the empire and they inteded to raise public awereness.
The course of General History which was taught generally in high schools until the early days of the republic, was partially changed in 19. Century with the westernization movements. While Ottoman History, Islamic History and "Tarihi Umûmî" were taught before Tanzimat reform era, after Tanzimat reform era special courses like Muhtasar Tarihi Osman, Tarihi Umumi and Tarihi Osmani, Muhtasar History and Geographic and Tarihi Umumi were taken place from primary schools to high schools. After Tanzimat era, a lot of history books were published and printed.  All over them, Tarihi Umumi was taken an important place. At the early times of Abdülhamit's Reign, the author of our thesis book Major Mr. Ali Tevfik complied the book named "Fezleke-i Tarihi Umumi".
Fezleke-i Tarihi Umumi of Major Mr Ali Tevfik was printed as 3 volumes in Hijri Calendar 1307(1890). And then, it was taught in military high schools. The volume, which is my thesis subject as well, I try to introduce firstly pray and presentation, and almost five pages preface, then the definition of the history, introduction to human history ( Hz. Adam and Noah's flood) respectively Egyptians, Babylonians, Assyrians, Farslılar, Hebrews, Chinese, Hindus, Turks (Old Turkish communities), Syrians,   Phoenicians, Greeks and Romans subjects are explained sometimes generally, sometimes in detailed and sometimes with footnote.
This book is important about the education system of Abdulhamit's reign era and the history courses belong to that era and informs us about expression of Umumi Tarih books, perspective to the history and features of the book. In this thesis work, Major Mr. Ali Tevfik's  the transcription of the first volume of Fezleke-i Tarih-i Umûmî was made and the education system of that period was briefly explained.

Keywords; Ottoman Empire, 2nd Abdülhamit, Umumi Tarih, Mr. Ali Tevfik