Kırsal ve kentsel kesimde yaşayan adolesanların beslenme durumu ve diyete bağlı kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Assessment of nutritional status and cardiovascular risk factors related to the dietary habits in adolescents living rural and urban area
Yazar: HÜSEYİN ÇETİNKAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURCAN YABANCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Diyet = Diet ; Ergenler = Adolescents ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kentsel alanlar = Urban areas ; Kırsal bölge = Rural region

Özet:
Kırsal ve kentsel kesimde yaşayan adolesanların beslenme durumu ve diyete bağlı kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi amacıyla planlanıp yürütülen bu araştırmaya, Kırşehir ili merkez ve Çiçekdağı ilçesi Boğazevci kasabasında bulunan iki ilköğretim okulunda öğrenim gören 11-13 yaş arası 99 erkek, 83 kız, toplam 182 adolesan alınmıştır. Adolesanların vücut ağırlığı, boy uzunluğu, üst orta kol çevresi, bel ve kalça çevreleri ile triseps, biseps, subskapular ve suprailiak deri kıvrım kalınlıkları ölçülmüş, BKİ ve vücut yağ miktarı hesaplanmıştır. Ayrıca adolesanların besin tüketimi, fiziksel aktivite düzeyi ve bazı özelliklerini saptamak için soru kağıdı uygulanmış, diyet bağlı kardiyovasküler risk faktörleri incelenmiştir. Kırşehir ili merkez kentsel kesim (n:91), Çiçekdağı ilçesi Boğazevci kasabası da kırsal kesim olarak (n:91) alınmıştır. Vücut yağ miktarı kırsal ve kentsel kesimde sırasıyla erkeklerde %26.2±3.8, %32.1±4.7; kızlarda %32.5±11.8, %35.3±4.8'dir. Kentsel kesimde yaşayan adolesanlarda vücut ağırlığı, BKİ, üst ota kol çevresi, triseps, biseps, subskapular ve suprailiak deri kıvrım kalınlıkları, bel ve kalça çevreleri kırsal kesimde yaşayan adolesanlara göre yüksektir. Kentsel kesimde toplu ve obez olma sıklıkları kırsal kesime göre yüksek, zayıf olma sıklıkları da düşük bulunmuştur (p<0.05). Kırsal kesimde yaşayan adolesanlar, kentsel kesimde yaşayanlara göre daha aktiftirler, özellikle hafta sonu oturarak yapılan aktivitelere harcanan süre kentsel kesimde yaşayan erkek ve kız adolesanlarda kırsal kesime göre daha fazladır. Diyetle alınan günlük enerji miktarı, hayvansal kaynaklı protein, vitamin B1, B2, C, kalsiyum, magnezyum, demir ve çinko alımı kentsel kesimde yaşayan erkek ve kız adolesanlarda, kırsal kesime göre fazla bulunmuştur (p<0.05). Vitamin B12 hariç enerji ve besin ögeleri yetersizlikleri kırsal kesimde, kentsel kesimde yaşayan adolesanlara göre daha fazladır. Adolesanlarda diyete bağlı kardiyovasküler risk faktörleri yüksektir, özellikle kırsal kesimde toplam yağ, doymuş yağ asidi ve kolesterol alımı kentsel kesime göre, tekli doymamış yağ asitleri alımı da kentsel kesimde kırsal kesime göre daha fazladır. Kırsal kesim başta olmak üzere, tüm adolesanların yeterli ve dengeli beslenmeleri sağlanmalıdır. Özellikle yağ, posa, vitamin ve mineral alımlarının değerlendirilerek, okullarda beslenme programlarının desteklenmesi önerilmelidir.Anahtar Kelimeler: Adolesan, Beslenme, Kardiyovasküler risk faktörleri, Kırsal, Kentsel

Abstract:
In this study it is planned to assess nutritional status and the cardiovascular risk factors related to the dietary habits of the adolescents living in both rural areas and urban. Totally 182 adolescents; consisting of 99 boys and 83 girls, between the ages of 11-13 and having education at the two schools located in central district and Çiçekdağı district of Kırşehir province, have been investigated. The body weight, heigh, mid upper arm, waist and hip circumfuences, biceps, triceps, suprailiac and subscapular skinfold thicknesses have been measured; body mass index and percentage of body fat have been calculated. Moreover, in order to determine the food consumption and the physical activity levels of the adolescents, the many questions have been asked to the adolescents and cardiovascular risk factors related to the dietary habits have also been investigated. In this study the province of Kırşehir is considered as the urban (n:91) and the Boğazevci boroughs of the Çiçekdağı county as the rural area (n:91) The percentage of fat that the boys and girls living in the rural areas and urban are respectively; %26±3.8, %32.1±7 %32.5±11.8, %35.3±4.8. The body weight, heigh, mid upper arm, waist and hip circumferences, biceps, triceps, suprailiac and subscapular skinfold thickness have been higher than the adolescents living in the rural areas. In the urban, the prevalence of obesity and overweight has been found at higher frequency rates than in the rural area; whereas, the incidence rate of malnutrition has been found at lower frequency (p<0.05). The adolescents living in the rural areas were more active than the urban ones; particularly, the amount of time that the adolescents spent for the weekend sedentary activities, have been found to be longer among the urban adolescent boys and girls. Daily amount of dietary energy, animal proteins, vitamin B1, B2, C, calcium, magnesium, iron and zinc intakes have been higher among the urban adolescent boys and girls (p<0.05). Energy and nutrients except for vitamin B12 inadequacies have been higher among the rural adolescents compared to the adolescents living in urban. Cardiovascular risk factors related to the dietary habits are considerably high, and especially in rural areas the total amount of fat, saturated fatty acid, cholesterol intake are higher than the urban, and the monounsaturated fatty acid intake is higher in urban than in the rural areas. The adequate and balanced nutrition should be provided for all adolescents, primarily the adolescents living in rural areas. The amounts of fat, fiber, vitamin and mineral intake should be evaluated and the support for school nutrition programs should be recommended.Key Words: Adolescent, Nutrition, Cardiovascular risk factors, Rural, Urban