Clara envanterinin Türk kültürüne uyarlanması ve öğrenme gücünü etkileyen faktörlerin hiyerarşik doğrusal modellerle incelenmesi
Adaptation of Clara inventory to Turkish culture and investigaton of the factors affecting learning power with hierarchical linear models
Yazar: HASAN FEHMİ ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER KUTLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı / Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hiyerarşik modelleme = Hierarchical modelling ; Klasik Test Kuramı = Classical Test Theory ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Testler = Tests ; Türk kültürü = Turkish culture ; Yılmazlık = Resiliency ; Öğrenme gücü = Learning power

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Crick Öğrenmede Yılmazlık Eylemliliği (CLARA) Envanteri'nin Türk kültürüne uyarlanması, uyarlama sürecinde Envanter'in psikometrik özelliklerinin Klasik Test Kuramı (KTK) ve Madde Tepki Kuramı'na (MTK) göre incelenmesi ve üniversite öğrencilerinin öğrenme gücünü etkileyen öğrenci ve bölüm düzeylerindeki değişkenlerin Hiyerarşik Doğrusal Modellerle (HDM) belirlenmesidir. Araştırma, öncelikle bir uyarlama sürecinde elde edilen psikometrik özelliklerin iki farklı test kuramı temelinde var oldukları şekliyle ortaya koymaya yöneliktir. Bu yönüyle, betimsel düzeyde olup, tarama türünde bir araştırmadır. Üniversite öğrencilerinin öğrenme güçlerini etkileyen öğrenci ve bölüm düzeylerindeki değişkenlerle ilişkisini belirlemeye odaklanması yönüyle ise yordayıcı korelasyonel araştırma desenindedir. Çalışmada araştırmanın amacı doğrultusunda üç farklı çalışma grubu oluşturulmuştur. İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinden ve İngilizce okutmanlarından oluşan iki ayrı grup üzerinde dilsel eşdeğerlik uygulaması yapılmıştır. Ankara Üniversitesi bünyesinde yer alan 101 farklı lisans programında öğrenimlerine devam etmekte olan öğrencilerden, deneme uygulamasına 1054 öğrenci, asıl uygulamaya ise 5590 öğrenci katılmıştır. Alt amaçların test edilme aşamasına geçmeden önce verilerin analizi için gerekli KTK, MTK ve Hiyerarşik Doğrusal Modelleme (HDM) varsayımlarını karşılayıp karşılamadıkları incelenmiştir.  Deneme uygulamasından elde edilen verilerle, her iki kurama göre kestirilen; madde ayırıcılık gücü (a parametresi) değerlerinin, maddelerin ölçtükleri özellik düzeylerinin (b parametresi), öğrencilerin öğrenme gücü profilini oluşturan puanların ve güvenirlik katsayı değerlerinin birbirine benzer oldukları görülmüştür. Asıl uygulama verileri üzerinde yürütülen HDM analizi kapsamında Öğrenci düzeyinde; "cinsiyet, yaş, sınıf, anne ve baba eğitim durumu, genel akademik başarı not ortalaması (GABNO) ve bilişsel esneklik düzeyi" değişkenleri ile Bölüm düzeyindeki; "taban puan, puan türü, öğrenci sayısı, öğretim üyesi sayısı, öğretim üyesi sayısının öğrenci sayısına oranı ve iş bulma olasılıkları" değişkenleri ele alınmıştır. Analizlerden elde edilen, Öğrenme Gücünü oluşturan Ait Olma, İşbirliği, Yaratıcılık, Merak, Umut ve İyimserlik, Bilinçli Farkındalık Eylemliliği, Öğrenme Yönelimi ve Anlamlandırma olmak üzere toplam sekiz ölçeğe ait sonuçlar ayrı ayrı ele alınarak tartışılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde, kadınlar ve daha genç olan öğrenciler ile anne eğitim düzeyi, akademik başarısı ve bilişsel esneklik düzeyi daha yüksek olan öğrencilerin ait olma düzeylerinin de arttığı görülmüştür. Öğrencilerin sınıf düzeyleri ilerledikçe, işbirliği yapma, birbirine destek olma eğiliminin arttığı belirlenmiştir. Birinci düzeydeki tüm değişkenlerin öğrencilerin yaratıcılık düzeylerinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu ve özellikle yüksek puanla öğrenci alan bölümlerde sınıf düzeyi ilerledikçe merak ve bilinçli farkındalık eylemliliği düzeyinin azaldığı tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi ilerledikçe, okul hayatı sonrasına dair belirsizliklerin öğrencilerin umut ve iyimserlik düzeylerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğu ve öğrenci sayısının daha az olduğu bölümlerde kadın öğrencilerin öğrenme konusunda daha kırılgan ve desteğe bağımlı oldukları sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to adapt Crick Learning for Resilient Agency (CLARA) to Turkish culture, to examine the psychometric features of the inventory according to Classical Test Theory (CTT) and Item Response Theory (IRT), and to investigate the variables affecting undergraduate students' learning power with Hierarchical Linear Models (HDM) at student and department levels. The research is primarily aimed at revealing the psychometric properties obtained in an adaptation process as they exist on the basis of two different test theories. In this respect it is a descriptive survey type research. It is a predictive correlational design in that it focuses on determining the relationship of undergraduate students' learning power levels with variables affecting these levels at student and department levels. In the study, three different study groups were formed in accordance with the purpose of the research. Lingual equivalence applications were performed on two seperate groups, one of which consists of English Language and Literature Department students and the other consists of English Language instructors. 1054 students participated in the pilot application and 5590 students participated in the main study from 101 different undergraduate programs at Ankara University. Before testing the sub-objectives, it was examined whether the assumptions of CTT, IRT and HDM were met. With the pilot application data; the predicted item discrimination values (a parameters), ability levels (b parameters), students' scores forming their learning power profiles and reliability coefficient values were found to be similar in both theories. Within the scope of HDM analysis conducted on the main application data, the variables at student level; "gender, age, grade, mother's and father's educational levels, cumulative grade point avarage (CGPA) and cognitive flexibility level" and at department level; "required minimum score, type of score, number of the students, number of the academics and the ratio between number of the students and the academics" were included in the study. The analyses results of the eight scales, which constitutes the Learning Power, Belonging, Collaboration, Creativity, Curiosity, Hope & Optimism, Mindful Agency, Orientation to Learning and Sense Making, are discussed separately. According to the results, it was observed that the levels of Belonging increase for the students who are female and younger, whose mothers have higher education levels, who are academically more successful and have higher cognitive flexibility levels. The tendency to collaborate and support each other increased through the grade levels. It has been determined that all the variables at the student level are a significant predictor of the Creativity levels of the students and it was found that the levels of Curiosity and Mindful Agency decreases through the higher grade levels, especially in the departments, which requires a higher score. It has been concluded that the uncertainties about post-school life have a negative effect on the levels of students' hope and optimism through the higher grade levels, and female students in the departments in which the number of students is less, are more fragile and dependent for learning support.