Heidegger'de kaygı kavramı ve türevleri
The concept of care and its derivatives in Heidegger
Yazar: EMİNE ÇİFÇİ
Danışman: PROF. DR. ÖZKAN GÖZEL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışma, varlık filozofu olarak bilinen Martin Heidegger'in kaygı (Sorge) kavramını ve türevlerini Varlık ve Zaman adlı eseri esas alınarak açıklama amacındadır. Heidegger'e göre varlığa ilişkin soruyu sorabilen yalnızca Dasein'dır. Dasein ise kaygıdan müteşekkil bir varlıktır. Kaygı Dasein'ı tüm yaşamı boyunca ontolojik olarak belirleyen şeydir. Varlık ve Zaman'a göre kaygı Dasein'ın varlığını üç şekilde ortaya koyar: El-altında (Zuhanden) varlık karakterindeki gereçler ile olan ilişkisinde tasa (Besorgen), başka Daseinlar ile olan ilişkisinde özen (Fürsorge) ve ölüm ile ilişkili olarak meydana gelen endişe/iç sıkıntısı (Angst). Dünya-da-olma egzistansiyaline sahip olan Dasein kaygının türevleri olan tasa ve özen ile varolanlarla ilgilenir, onlara müdahale eder, özgürleştirir, bu şekilde hem varolanları hem de dünyayı görünür kılar. Dünya bir atıflar bütünü ve ilintililiktir. Dünya-da-olma egzistansiyaline sahip olan varolanlar Dasein'ın onlar ile münasebeti neticesinde, başka bir ifade ile Dasein'a hizmeti ölçüsünde bir anlam kazanırlar Dasein'sız bir dünya anlamdan yoksundur. Dasein özenin kipleri olan insaflılık ve müsamaha ile diğer Daseinlar ile ilgilenir. Kaygının bir kipi olan iç-sıkıntısı (Angst) ile Dasein herkeslik karakterinden uzaklaşarak münferitleşir, gayr-i sahihlikten sahihliğe bir geçiş yapar. Dasein'ın en uç, kesin, atlatılamaz, irtibatsız, gerçek ve belirsiz olanağı olan ölüm ile Dasein kendi varlığına yönelir, kendi-olmaya yönelik kaygılı ölüme-doğru-varlık olarak özgürleşir. Vicdan sayesinde Dasein ölümün ötesine doğru hareket ederek sahih varoluşuna erişir. Dasein için ölüm basitçe bir bitiş, son veya kesilme olmayıp Dasein'ın tamamlanışıdır.

Abstract:
This study aims to explain the concept of care (Sorge) and its derivatives in Martin Heidegger, known as the existential philosopher, based on his work called Being and Time. According to Heidegger, only Dasein can ask the question of Being. Dasein is a being made of care, which is fondamental state-of-mind according to the philosopher. Care is what ontologically determines Dasein throughout its life. According to Being and Time, care reveals the Being of Dasein in three ways: preoccupation (Besorgen) in its relationship with the tools in the character of readiness at hand (Zuhandenheit), solicitude (Fürsorge) in its relationship with other Daseins, and anxiety (Angst) that occurs in relation to death. Dasein, which has the existentiality of being-in-the-world, deals with beings with preoccupation and solicitude, which are derivatives of care, intervenes in them, liberates them, and in this way makes both beings and the world visible. The world is essentially a set of references and relatedness. Beings in the world gain meaning as a result of Dasein's relationship with them, in other words, to the extent of their service to Dasein. A world without Dasein is devoid of meaning. Dasein cares for other Daseins with mercy and tolerance, which are modes of solicitude. With its anxiety (Angst), which is a mode of care, Dasein moves away from its quotidian character and becomes individual, making a transition from inauthenticity to authenticity. With death, which is Dasein's most extreme, definitive, unavoidable, disconnected, real and uncertain possibility, Dasein turns towards its own existence and authentic possibilities and is liberated as a being-towards-death that is anxious to become itself. Thanks to awerness about death, Dasein reaches its authentic existence by moving beyond death. For Dasein, death is not simply an ending, an end, or a cessation, but the completion of Dasein.