Örtü altı yetiştiriciliğinde güvenli sebze üretimine yönelik olarak girdi kullanım düzeyi ve etkinliği; Konya ili örneği
Input use level and efficiency for safe vegatable production in greenhouse cultivation; Konya province
Yazar: ALİME ÜLKÜ ERMETİN
Danışman: PROF. DR. CENNET OĞUZ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmanın amacı, Konya ilinde gelişmekte olan bir üretim kolu olan örtü altında sebze yetiştiren işletmelerin mevcut durumunu ortaya koyarak, üreticilerin davranış ve tutumlarımı incelemek, işletmelerin girdi kulanım durumunu analiz ederek girdi kullanım etkinliğini saptamaktır. Çalışmanın ana materyalini Konya ili genelinde 500 m2 ve üzeri alanda örtü altında sebze üretimi yapan üreticilerden anket yöntemine göre yüz yüze elde edilen veriler oluşturmaktadır. Çalışmada 2019 üretim yılı verileri alınmış olup, anketler 2020 yılı Eylül/Ekim aylarında yapılmıştır. Tam sayım yöntemine göre tespit edilen 116 üreticiden ankete katılan 96 üretici çalışmanın örnek hacmini oluşturmuştur. 
İnsanoğlunun yaşamını sürdürülebilmesi için zorunlu ihtiyaç olan gıdaya ulaşma ve bu gıdanın güvenli olması en temel haktır. Güvenli sebze üretimi için İnsan ve çevre açısından ilaçlama ve ilaçlama da uyulması gereken bekleme süresi önemli bir faktördür. Örtü altı üretimde güvenli ve kaliteli sebze üretimi için kullanılan girdinin seçimi önemli kriterlerdendir. Üreticiler fide ve tohum seçiminde hastalık ve zararlılara dayanıklı olması, verim ve satış kolaylığı faktörlerine dikkat etmektedir. Üreticiler ilaç kullanımı ile ilgili olarak en fazla ilaç fiyatlarının yüksek olması ve hızlı artmasından rahatsız olduklarını ifade etmişlerdir. İlaçlamadan sonra gerekli bekleme süresine uyan üreticilerin dekara brüt kar oranı azalmaktadır. Çalışmada Güvenli Sebze Üretim İndeksi (GSÜİ) hesaplanmış olup işletmeler ortalamasında %56.6 olarak bulunmuştur. Yani araştırma bölgesinde üreticilerin üretmiş olduğu sebzelerin güvenli olduğu söylenebilir. Araştırma alanında arazilerin %94.32'si açık arazi, %5.68'i ise sera alanı olup, örtü altı arazi varlığı işletmeler ortalaması 2.43 dekar olarak tespit edilmiştir. İşletmeler küçük aile işletmeleri şeklindedir. Küçük işletmelerin devamlılığı için örtü altı yetiştiricilik gıda güvencesinin sağlanması ve gıda ürünlerinin sürdürülebilirliği açısından önemlidir. Bu üretim metodu ile üretim kontrol altında tutulurken güvenilir, sağlıklı, izlenebilir ve standart ürünler elde edilebilmekte ve işletme karlılığı artmaktadır. Üreticilerin örtü altı üretim alanı arttıkça gelir seviyesi artmaktadır. İncelenen işletmelerde en yüksek gelirin elde edildiği grup örtü altı üretim (%41.70)'dir. İşletmeler ortalaması örtü altı üretimden elde edilen değer 79,250.83TL'dir. Üreticilerin %90.63'ü örtü altı üretimi karlı bir yatırım alanı olarak görmelerinden dolayı sera alanını genişletmek istemektedir. İncelenen işletmelerde üretimin işgücü istihdamına katkısı en yüksek olan üretim dalı kullanılan işgücünün %43.27'si ile örtü altı üretimdir. Örtü altı üretimde kullanılan işgücünün %64.10'u ise yabancı işgücüdür. İşletmelerde sermaye yapısı likiditesine göre sınıflandırılmış ve işletmeler ortalaması aktif sermaye, 1,284,132.06 TL hesaplanmıştır. Domates ve hıyar işletmelerde en fazla yetiştiriciliği tercih edilen ürünler olup domatesin üretim maliyeti 1.62TL/Kg, hıyar üretiminde 1.45TL/Kg olarak tespit edilmiştir. Araştırmada üreticilerin girdi kullanım etkinliği Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemine göre analiz edilmiş olup domates üreten işletmelerin işletme başına toplam çıktıya (GSÜD) göre teknik etkinliği (TE) 0.780, hıyar üreten işletmelerde 0.745 olarak hesaplanmıştır. Burada elde edilen sonuçlar 0.90'nın altında olduğu için üreticilerin gereğinden fazla girdi kullandıkları söylenebilir. İşletmelerin etkinliğini artırmak için daha az girdi kullanmaları gerekmektedir.  
Dünya genelinde gıda tedarikinde yaşanan sıkıntıların arttığı bir süreçte örtü altı yetiştiricilik, küçük aile işletmeleri ve güvenli gıda üretimi için önemlidir. Araştırma bölgesinde üreticilerin teknik personelle olan bağlantısı avantaja çevrilerek, etkin yayım faaliyetleri ile modern üretim teknikleri ve girdi kullanımı konusunda eğitimler verilerek farkındalıkları arttırılmalıdır.

Abstract:
The study aims to examine the behavior and attitudes of the producers by revealing the current situation of the enterprises that grow vegetables under cover, which is a developing production branch in Konya and to determine the efficiency of input use by analyzing the input use situation of the enterprises. The primary material of the study consists of face-to-face data obtained from the producers who produce vegetables under cover in an area of 500 m2 and above in Konya province, according to the survey method. The 2019 production year data was taken in the study, and the surveys were conducted in September/October 2020. 96 producers participating in the survey from 116 producers determined according to the total count method formed the sample volume of the study.
Access to food is a mandatory need for human beings to survive, and the safety of this food is the most basic rights. For safe vegetable production, the waiting time to be followed in spraying and spraying is an important factor in terms of humans and the environment. The selection of the input used for the production of safe and high quality vegetables in greenhouse production is one of the important criteria. Producers pay attention to the factors of resistance to diseases and pests, yield, and ease of sale in selecting seedlings and seeds. Producers stated that they were most disturbed by the high drug prices and the rapid increase in drug use. Gross profit rate per decare of producers who comply with the required waiting period after spraying decreases. In the study, Safe Vegetable Production Index (GSUI) was calculated, and it was found to be 56.6% in the average of the enterprises. In other words, the vegetables produced by the producers in the research area are safe. In the research area, 94.32% of the land is open land, 5.68% is greenhouse areas, and the average of the greenhouse land holdings has been determined as 2.43 decares. In general, greenhouse enterprises are in the form of small family enterprises. For the continuity of small enterprises, greenhouse cultivation is important in terms of ensuring food security and the sustainability of food products. With this production method, while the production is kept under control, reliable, healthy, traceable, and standard products can be obtained, and the profitability of the enterprises increases. As the greenhouse production area of the producers increases, the income level increases. The group with the highest income in the examined enterprises is greenhouse production (41.70%). The average value obtained from greenhouse production in the enterprises is 79,250.83 TL. Since 90.63% of the producers see greenhouse production as a profitable investment area, they want to expand the greenhouse area. The production branch with the highest contribution to labor employment in the enterprises examined is greenhouse production, with 43.27% of the workforce used. 64.10% of the workforce used in greenhouse production is foreign workforce. The capital structure of the enterprises was classified according to their liquidity, and the average active capital of the enterprises was calculated as 1,284,132.06 TL. Tomatoes and cucumbers are the most preferred products on the farms, and the production cost of tomatoes was determined as 1.62TL/Kg and 1.45TL/Kg in cucumber production. In the research, the input usage efficiency of the producers was analyzed according to the Data Envelopment Analysis (DEA) method, and the technical efficiency (TE) of the tomato-producing enterprises according to the total output (GSU) per enterprise was calculated as 0.780 and 0.745 in the cucumber producing enterprises. Since the results obtained here are below 0.90, it can be said that the producers use more input than necessary. Enterprises need to use fewer inputs to increase their efficiency.
In a period of increasing problems in food supply worldwide, greenhouse cultivation is important for small family farms and safe food production. In the research area, the connection of producers with technical personnel should be turned into an advantage, and their awareness should be increased by providing trainings on effective extension activities and modern production techniques and input usage.