Kıssa-i Kerb Gâzî ve Hikâye-i Muhammed Hanefî,
Parable of Kerb Ghazi and Story of Muhammad Hanafi
Yazar: AYŞE GÜL CANYILDIRAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KADRİYE ORAK KÜLCÜ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Gazavatname = Gazavat-name ; Kıssa-i Kerb Gazi = Kıssa-i Kerb Gazi ; Kıssalar = Narratives ; Menakıbname = Menagip ; Mensur hikaye = Prose story ; Muallim Cevdet = Muallim Cevdet ; Muhammed bin el-Hanefiye = Muhammed bin al-Hanefiye ; Türk destanları = Turkish legends

Özet:
Mensur hikâye metinlerimizin ve bunların incelenip değerlendirilmesi hem eski
edebiyatımızın daha iyi anlaşılması hem de günümüz sanatçısına kaynaklık etmesi
açısından çok değerlidir. Bu düşünceden hareketle bu çalışmamızda mensur bir hikâye
örneği olan ve döneminde de birçok insan tarafından asker ocaklarında ve
kahvehanelerde okunan aynı zamanda "Gazavatnâme" ve "Menâkıbnâme" olarak
isimlendirilebilecek bu eser üzerinde büyük bir istekle çalıştık. Battalnâme ve
Danişmentnâme gibi dinî ve hamasî nitelikler taşıyan bu eseri edebiyatımıza
kazandırmayı amaçladık. Türk hikâye geleneğinde de sözlü geleneğin getirdikleri ile
birlikte İslamiyet'in etkisi açık biçimde görülmektedir. İslamiyet etkisi altında gelişen
Türk destanlarında yapılan mücadele ve savaşların amacı İslamiyet öncesi
destanlarınkinden çok farklıdır. Bu destanlarda maddi kuvvetle manevi kuvvet birleşir,
bilhassa maneviyat ön plandadır. Kerbnâme'nin mensur 3 ciltlik nüshası Atatürk
Kütüphanesi Muallim Cevdet yazmaları arasında bulunmuştur. Transkripsiyonlu metni
ve incelemesi üzerinde çalışmış olduğumuz nüsha Muallim Cevdet K. 234'te kayıtlıdır.
Hikâye Hz. Osman'ın şehit edilmesiyle başlar. Mervan bunu fırsat bilerek Hz.
Osman'ı Hz. Ali'nin şehit ettiği iftirasında bulunur. Hz. Ayşe bu haberi duyunca
üzüntüyle orduyu toplayıp savaşa gider. Ancak Said ibn Vakkas onu vazgeçirir. Bu
kısımdan sonra Muhammed Hanefî hikâyeye dâhil olur. Birçok kimse onun zulmünden
şikâyet ederek Hz. Ali'nin huzuruna gelirler. Hz Ali onun böyle şeyler yapmasına
ihtimal vermez ve bir mektup gönderir. Mektupta kâfirlerden itibar görmediklerini
zulümden şikâyet edenlerin de onlar olduğunu söyler. Hz. Ali'den onlarla savaşmak için
izin ister Hz. Ali bunu kabul eder. Hz. Ali ona yardım etmesi için Kerb Gâzî'den
yardım ister. Muhammed Hanefî ile Kerb Gâzî birlikte kâfirlere karşı cenge başlarlar.
Anahtar Sözcükler
Hz. Ali, Kerb Gâzî, Muhammed Hanefî, hikâye, dinî, hamasî.

Abstract:
Our plain text story copies and their evaluation with examination are so valuable in
terms of both much more understanding of the former literature and being a source fort
he present artists. Act on this belief we studied with a great desire on this work that is a
sample of a plain text story in our working and that is read by many people in military
centers and coffeehouses also in it's period at the same time it can be called
"Gazavatnâme" and "Menakıbnâme" . we aimed at bringing this work that carries
religious and epic qualifications like Battalname and Danişmentname to our literature.
Also in Turkish story tradition it is clearly seen that Islam with an oral tradition's
returns are effective. The aim of the fightsand wars was done in Turkish saga that was
developed under the effect of Islam are so different from sagas in preislam. In these
sagas material force unites with the moral force, especially priority is worale.The
sample of Kerbname that is a 3 volume plain text. İs amoung the writings of Muallim
Cevdet in Atatürk Library. The transcripted edition and its analysis on which we studied
on is registered under the number 234 in Muallim Cevdet Library.
The story starts with being a martry of Hazrat Uthman. Merwan, seizing this
opportunity, smirched Hazrat Ali by claiming that the martryed Hazrat Uthman. Upon
hearing this incident, Hazrat Aisha with grief in her heart, gathered her army and went
into war. Said Ibn Vakkas discourages her. After this section Muhammad Hanafî is
included to this story. Many people complain from his crvelty and come before Hazrat
Ali. He doesn't persume that he can do something like that and sends him a letfer. He
says that thay don't see reputation from heretics and they also comlain from the crvelty
in this letfer. He asks permission from Hazrat Ali to fight with them and he accepts it.
Hazrat Ali asks for help from Kerb Ghazi to help him. Kerb Ghazi starts to fight with
Muhammad Hanafî against heretics.
Key Words
Hazrat Ali, Kerb Ghazi, Muhammad Hanafî, story, religious, epic.