İstanbul Çinili Cami çinileri
Tiled Mosque tiles Istanbul
Yazar: NEVİN BEGEÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. A. MEHMET AVUNDUK
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı / Eski Çini Onarımları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Sanat tarihi = Art history ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk çini sanatı = Turkish tile art ; Çini = Tile ; Çini sanatı = Tile art ; Çinili Cami = Çinili Mosque

Özet:
Türk çini sanatının önemli bir dönemi olan Osmanlı çini sanatının aydınlatılmasına azda olsa katkı sağlamak amacıyla 17 yüzyıl yapılarından bir örnek tez konusu olarak seçilmiştir. Konu olarak seçilen İstanbul çinili cami tezi için önce yer tespiti ve fotoğraflama yapıldı. Daha sonra konu ile ilgili kütüphane taraması yapılmıştır. Caminin çinilerinin desenleri fotoğrafların ozalit yöntemi ile çıktısı alınarak çizilmiştir. Cami çinilerinden üç adet desen uygulama için seçilmiş ve uygulanmıştır. İstanbul Üsküdar'da ki Çinili Cami 17.yüzyıl eseridir. I. Ahmed'in eşi olan Kösem Sultan tarafından 1640 (1050) senesinde mimar Koca Kasım Ağa'ya yaptırılmıştır. Çinili Cami kendi ismiyle anılan külliye yapıları içerisinde yer alır. Çinili Cami Külliye'si cami, medrese, sıbyan mektebi, çeşme, şadırvan, çifte hamam, sebil ve sonradan eklenen hazire, su havuzu ayrıca Kösem Sultanın kethüdası Behram ağa ve eşinin kabirlerinden oluşan yapıları içerir. Çinili Cami kare planlıdır. Caminin minaresi tek şerefelidir. Caminin son cemaat yeri, kare şeklindeki mekân dıştan kıble yönü hariç üç yandan sekizgen kesitli, başlık kısımları baklavalı yirmi mermer sütuna oturan ahşap çatısı vardır. Camide süslemesinde çini, kalem işi, ahşap kabartma ve sedef kakmalar yer alır. Cami içerisindeki çinili kısımlar dış mekânda pencerelerin üst söve seviyesine kadar tüm yüzey ve yanındaki pencere alınlıklarında dökülmüş çinilerle kaplı bezeme vardır. Cami İç mekânı üst pencerelerin alt kısmına kadar çini ile kaplıdır. Mihrap nişi bütünüyle çinilidir. Ayrıca mermer minberin külahı da çinilerle kaplıdır. Camide yer alan çiniler 17. Yüzyıl Kütahya Sıraltı tekniği çinisidir. Beyaz, mavi, türkuaz ve kırmızı renkler kullanılan çinilerde motif olarak hatai, penç, gonca, yaprak, hat, rumi ve bulut motiflerinden oluşan kompozisyonlar kullanılmıştır.

Abstract:
An example of 17th century buildings was chosen as the thesis topic in order to contribute a small amount of to shed light on Ottoman tile art which is an important period of Turk of tile art.Determination and photography was done firstly for İstanbul tiled mosque selected as the subject for his thesis. Later, the library screening was carried out on the subject. Mosque tile patterns drawn blueprint method. Three patterns from tiles of the mosque were selected for the application and were applied. Tiled Mosque in Üsküdar in İstanbul,which is thesis, is the work of the 17th century.Tiled Mosque,which is in Üsküdar in İstanbul,is the work of 17th century.Architect Koca Kasım Ağa built the mosque in 1640 (1050) desiring to Kösem Sultan who was the wife of I. Ahmet.Tiled Mosque takes place in the complex of buildings adjacent the mosque structures which are mentioned with their own name. The complex of buildings adjacent the mosque structures of Tiled Mosque includes a mosque,a theology school,a primary school, a fountain, double Turkish bath, fountain, and subsequently added to the stock, water pool also the graves of Behram Ağa,who was the chamberlain of Kösem Sultan , and his wife.Tiled Mosque is square in shape. The minaret of the mosque has single balcony.The last public place of the mosque,which is a square shaped,has the roof of wood which is sitting,except fort he direction of qibla externally,on three sides by octagonal cross section,the header parts of diamond twenty marble columns. The Mosque decoration includes tile, engraving, wood relief, and pearl inlays. Tiled in the upper parts of the mosque exterior windows and next to the window jamb to the level of the entire surface is covered with tiles decorated tympana has fallen.The interior space of the mosque is covered with tiles up to the top to the bottom of the windows.The niche entirely is coated with tile. In addition,the marble minbar cone is covered with the tiles. Tiles of the mosque is the tile technique of Kütahya Underglaze in the 17th Century.In the tiles,which used white,blue,turquoise and red colors, were used compositions which were consisted of hatai, claw, bud, leaf, calligraphy, arabesque and cloud motifs.