Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerde işe bağlı hastalıklar ve maliyeti
Work-related diseases in nurses working in a university hospital and its costs
Yazar: SELEN GÜRSOY TURAN
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ABACIGİL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Maliyet = Cost ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases

Özet:
Başlık: Bir Üniversite Hastanesinde Çalışan Hemşirelerde İşe Bağlı Hastalıklar ve Maliyeti
Amaç ve hipotez: Bu çalışmanın 2 temel amacı bulunmaktadır. Birincisi hemşirelerin maruz kaldığı mesleki riskler nedeniyle gelişen sağlık sorunları ve yakınmalarını belirlemek ve maliyetini hesaplamaktır.  İkinci amaç ise güvenlikli iğne ucu kullanımının maliyet etkililiğini belirlemektir.
Yöntem: Araştırma üç aşamalıdır. Çalışmanın kesitsel aşaması olan birinci aşamada, katılımcıların işe bağlı hastalık maliyetini belirlemek amacıyla hastalık ve semptom bazlı sorgulama yapılmış, işe bağlı hastalık sıklığı nokta prevalans düzeyi şeklinde ortaya konmuştur.  Hastalıklar ile ilişkili maliyetlerin belirlenmesinde son bir yılda yapılan doğrudan harcamalar belirlenmiş olup hastalık bazlı maliyet hesabı yapılmıştır.
İkinci aşama olan altı aylık longitudinal izlem aşamasında çalışmaya dahil edilen hemşirelerde yeni saptanan işe bağlı hastalıklar veya semptomlar gerek yüz yüze görüşmeler gerek hastane bilgi sistemi aracılığıyla tespit edilmiştir. 
Üçüncü aşama ise müdahale çalışmasıdır. Seçilen birimlerde güvenli iğne ucu kullanılarak iğne ucu yaralanmalarına bağlı değişimi belirlemek, yapılan müdahale ile enjektör yaralanmalarındaki insidans değişimini ortaya koymak hedeflenmiştir.
Bulgular: Hemşirelerin %29,3'ü çalıştığı birim kaynaklı sağlık sorunu yaşadığını belirtmiştir. İlk üç sırayı kas iskelet sistemi, sinir sistemi ve dolaşım sistemine ait sağlık sorunları almıştır. Hemşirelerin %79,3'ü çalışma ortamındaki risklere karşı önlem aldığını belirtmiştir. Hemşirelik hizmeti veren sağlık çalışanlarının %46,7'si meslek hayatları boyunca en az bir kere iş kazası yaşamış ve yaşanılan iş kazalarında ilk sırayı %75,61 ile iğne batması, ikinci sırayı ampul kesiği (%8,26) ve üçüncü sırayı da düşme (%6,61) almıştır. Son bir yıl içinde kan bulaşlı iğne ile yaralanan 68 (%15) çalışan bulunmaktadır. Yaralanmaya neden olan işlemler sorgulandığında ilk üç sırayı iğne başlığını takma (%30,2), uygulama sırasındaki işlem (%28,9) ve uygulama sonrası işlemler (%18,4) almıştır.
Çalışanlarda işe bağlı sağlık sorunu sıklığı %27,2 bulunmuştur.  Son bir yıl içinde çalışanların işe bağlı sağlık sorunlarından dolayı toplam maliyeti 90.610,17 TL olmuştur. Toplam maliyette ilk üç sırayı kas iskelet sistemi (23.832,69 TL), sinir sistemi (14.562,47 TL) ve solunum sistemi (11.401,54 TL) almıştır. Kişi başı yıllık maliyet hesaplandığında ise ilk üç sırayı solunum sistemi (215,12 TL), genitoüriner sistem (187,94 TL) ve kas ve iskelet sistemi (187,94 TL) oluşturmuştur.
Çalışanların son 6 ay içindeki genel yakınmalarının %38,7'si  halsizlik, %36,7'si yorgunluk, %9,1'i görme sorunları, %13,2'si uykusuzluk ve uykuya meyildir. Bu sağlık sorunlarının başında %26,5 ile kas ve iskelet sistemi sorunları gelmiştir. İş kazası insidans hızı ise 100 kişi ayda 1,72 iken iğne batmasına bağlı insidans hızı 100 kişi ayda 1,30 olarak bulunmuştur. İş kazası anında kişisel koruyucu donanım kullanım oranı %73,9'du.
Müdahale aşamasında kullanılan güvenlik donanımlı iğne uçlarının ilave maliyet etkililik oranı 148,5 TL/kaza olarak bulunmuştur. Hipotetik olarak hesaplanan bir sağlık çalışanı iğne batması sonrası HBV bulaş riski açısından değerlendirildiğinde bir iğne batmasının maliyeti en az 37,5 TL en fazla 1.476,38 TL olarak hesaplanmıştır.
Sonuç: İş kazalarının en çok genç ve meslekte çalışma süresi daha az olan grupta olması sebebiyle, olası bir risk gelişmeden konuyla ilgili duyarlılığın ve farkındalığın artırılması sağlanmalıdır. İşe bağlı hastalıkların ve enjektör yaralanmalarının neden olduğu mali yük göz önüne alındığında yapılması gereken düzenlemeler çalışanın sağlığını korumanın yanı sıra devletin sağlık harcamalarını azaltma bakımından da son derece önemlidir.
Anahtar kelimeler: maliyet etkililik analizi, hastalık maliyet analizi, işe bağlı hastalık, hemşire
İletişim adresi: Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı, Merkez/Aydın, Tel: 0256 212 18 50.

Abstract:
SUMMARY
Title: Work-related Diseases in Nurses Working in a University Hospital and its Costs
Aim and hypothesis: There are two main objectives of this study. The first is to determine the health problems and complaints that are caused by the occupational risks of the nurses and to calculate their cost. The second objective is to determine the cost effectiveness of the use of the safe injection needles.
Methods: The research has three stages. In the cross-sectional phase of the study, disease and symptom-based interventions were used to determine the cost of work-related disease of nurses. Direct expenditures made in the past year have been calculated in determining the costs associated with the work-related diseases and cost of illness analyse was made.
In the second phase- six month longitudinal follow-up - , newly identified work-related diseases or symptoms in nurses were identified either through face-to-face interviews or via the hospital information system.
The third stage is the intervention study. In the selected units, it was aimed to determine the change due to needlestick  injuries by using a safety  needles  and to show the incidence change of the injector injuries by the intervention.
Findings: 29.3% of the nurses stated that they had a unit-based health problem they were working at. The first three health problems were  related to the musculoskeletal, nervous and circulatory systems. Also 79.3% of the nurses stated that they took precautions  against the risks in the working environment. 46.7% of the nurses have experienced at least one work accident during their occupational life. the first order was needle stick  injury with 75.61%, the second was broken drug ampoule  (8,26%) and the third was falling (6.61%). In the past year, 68 (15%) nurses had been injured with blood-borne needles. When the processes causing the injuries were asked  , the first three orders were recapping the needle  cap (30,2%), during implementation (28,9%) and post-implementation transactions (18,4%).
The frequency of work-related health problems in nurses was 27.2%. In the last year, the total cost of the work-related health problems had been 90.610,17 TL. In total cost, the first three orders were musculoskeletal system (23,832,69 TL), nervous system (14,562,47 TL) and respiratory system (11,401,54 TL). When the per capita annual cost is calculated, the first three orders were respiratory system (215,12 TL), genitourinary system (187,94 TL) and musculoskeletal system (187,94 TL).
General complaints of the nurses in the last 6 months were fatigue (38,7%),  weekness (36.7%), vision problems (9.1%), insomnia and sleepiness ( 13.2%). Musculoskeletal system problems were the leading cause of these health problems with 26.5%. The incidence rate of work accidents was 1.72 per 100 person-months whereas the incidence rate of needlestick injury was found to be 1.30 per 100 person-months. The rate of personal protective equipment usage was 73.9% at the time of work accident.
The incremental cost effectiveness ratio of the safety needles used in the intervention phase was found to be 148,5 TL / accident. When the risk of HBV contamination after a needlestick injury was assessed, the cost of the accident was calculated at least as 37,5 TL and maximum as 1,476,38 TL.
Results: Because the occupational accidents were mostly in the younger age and the shorter working period group,  awareness of the issue should be increased. When the financial burden caused by work-related diseases and needle stick  injuries were assessed, the regulations that need to be done are very important in terms of reducing health expenditures of the country as well as protecting the employee health.
Key words: Cost-Effectiveness Analysis, cost of illness, work-related diseases, nurse 
Contact address: Adnan Menderes University Faculty of Medicine, Department of Public Health, Aydın, Tel: 0256 212 18 50