Yabancı-dil öğretiminde anadil kullanım alanları /
Yazar: SELÇUK MUTLU
Danışman: DR. AYBARS ERÖZDEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, 1) öğretmen ve öğrencilerin aynı anadile sahip olduğu (tek-dilli) yabancı-dil sınıflarındaki anadili kullanım alanlarının 'yararcılık' ölçütü temel alınarak bir model çerçevesinde belirlenmesi ve 2) bu modelden yararlanarak, yabancı-dil sınıflarındaki anadili kullanımlarının saptanmasına yönelik bir gözlem aracı oluşturulması amacıyla yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında, konu ile ilgili yazın taramasına ek olarak, farklı konularda yazılmış üç yüksek lisans tezinin veri tabanım oluşturan yabancı-dil (İngilizce) derslerine ait çeviri yazılardaki öğretmen ve öğrenci anadili kullanımları incelenmiş ve saptanan anadili kullanımları 'yararcı' olup olmamaları ve iletişimsel Özellikleri açısından iki bölümlü bir model (Yabancı-Dil öğretiminde İD Kullanımı Modeli) içerisinde ulamlanmışlardır. Daha sonra, bu model bir gözlem cetveline (Yabancı-Dil öğretiminde İD Kullanımı Gözlem Cetveli) dönüştürülerek bir gözlem aracı oluşturulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında ise, oluşturulan model ve gözlem aracının sınanması amacıyla bir uygulama yapılmıştır. Bir lise hazırlık sınıfında dört ders saatinin ses kayıtlan yapılmış ve çeviri yazıya dönüştürülmüştür. Daha sonra, oluşturulan gözlem cetveli kullanılarak bu çeviri yazılardaki öğrenci ve öğretmen anadili kullanımlarının saptaması yapılmıştır. Uygulama sonucunda, gözlem aracının, uygulandığı farklı sınıflardaki öğretmen ve öğrenci anadili kullanımlarına ait somut ve ayırt edici veriler sağladığı belirlenmiştir. Model ve gözlem cetvelinde yeterince açık bulunmayan bazı ulamlarla ilgili olarak ise, 'Değerlendirme' bölümünde gerekli açıklamalar yapılmıştır.

Abstract:
This research was conducted: 1) to determine the pragmatic mother tongue uses within a model in the monolingual foreign language classrooms where the teacher and the students speak the same first language, and also, 2) to design an observation instrument based on this very model to observe the mother tongue uses in the foreign language classrooms. In the first phase of the research, in addition to a literature survey, various teacher and student mother tongue uses, taking place in some foreign language class transcripts gathered in the data base of three MA theses on different subjects, were observed and evaluated; and these mother tongue uses were categorized within a two-part model (Model for Mother Tongue Uses In Foreign Language Teaching) according to their pragmatic and communicative features. Then, the model was transformed into an observation scheme (Mother Tongue Observation Scheme in Foreign Language Teaching). In the second phase of the research, an application was carried out to test the model and the observation scheme. Sound recordings of four class sessions in the prep class of a high school were made and transcribed. Following these, the teacher and student mother tongue uses in these transcriptions were observed by using the observation scheme. According to the results of the application, it was seen that the observation scheme supplied clear and distinguishing data for each class. Some necessary explanations, about the categories in the model which were not clear enough for the teacher observers, were made in the 'Evaluation' section.