Çocukluk çağı kronik böbrek hastalarında eser element düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of trace element levels in chronic kidney patients in childhood
Yazar: ALİ MURATOĞLU
Danışman: ÖĞR. GÖR. BELTİNGE DEMİRCİOĞLU KILIÇ
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Eser elementler = Trace elements ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Eser elementler biyolojik sıvılarda veya dokularda çok düşük konsantrasyonlarda bulunan, kronik böbrek hastalarında bazen eksikliğe bazen de toksisiteye neden olabilen maddelerdir. Kronik böbrek hastalarının rutin izlemlerinde, eser elementlerin serum düzeyine bakılmamaktadır. Çalışmamızda çocukluk çağı kronik böbrek hastalarında eser element düzeylerini ve eser elementlerin antropometrik ve biyokimyasal parametrelerle ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık.
       Gereç ve Yöntem: Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Nefroloji polikliniğine başvuran GFR 60 ml/dk/1,73 m2'nin altında olan kronik böbrek hastalığı (KBH) olan (n:64) çocuklar ile sağlıklı gönüllü (n:25) çocuklar çalışmaya alındı. KBH çocuklar evre 3-4 KBH (n:27), hemodiyaliz (HD) yapan (n:12) ve periton diyalizi (PD) yapan (n:25) grubu olarak ayrıldı. Tüm hastalarda ve kontrol grubunda, tam otomatik biyokimya otoanalizörü ile serumda çinko (Zn)  ve bakır (Cu)  ölçümü yapıldı. İndüktif olarak eşleşmiş plazma optik emisyon spektrometresi (ICP-OES) yöntemi ile de serumda selenyum (Se), manganez (Mn), kurşun (Pb), kadmiyum (Cd), krom (Cr) ve nikel (Ni) ölçümü yapıldı. Hasta ve gönüllü gruplarının eş zamanlı antropometrik ölçümleri, biyokimyasal ve hematolojik tetkikleri yapıldı.
 Bulgular: Serum bakır medyan değeri; kontrol grubunda, 178 µg/dl (135.2 -270.3); evre 3-4 KBH'lerde, 129.4 µg/dl (108.6 -139.1); HD hastalarında, 106.35 µg/dl (96.25 - 130.5); PD hastalarında, 135.4 µg/dl (122.5 -144.4) olarak saptandı. Bakır düzeyi, kontrol grubunda hasta gruplarına kıyasla yüksek saptandı ve bu fark anlamlıydı (p=0.001). Serum Zn, Cr, Ni, Se ve Pb düzeylerinde gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p>0.05). Antropometrik değerler ile eser element düzeylerinin ilişkisi incelendiğinde; Evre 3-4 KBH grubunda Zn ile Boy SDS ve Cr ile VKİ SDS arasında, HD grubunda Cu ile Boy SDS ve Ni ile VKİ SDS ve kilo SDS arasında, kontrol grubunda da Zn ile VKİ SDS ve kilo SDS değerleri arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.05). Eser element düzeylerinin laboratuvar değerleri ile ilişkisi incelendiğinde; Evre 3-4 KBH grubunda Se ile hemoglobin arasında ve Cr ile demir arasında; HD grubunda, Cu ile fosfor (P), kalsiyum x fosfor (CaxP) ve total kolesterol düzeyleri arasında; PD grubunda Ni ile P ve Ca x P arasında, Cu, Pb ve Ni ile parathormon arasında, kontrol grubunda da Ni ile glomeruler filtrasyon hızı ve Se ile albumin arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0.05).
       Sonuç: KBH'lı çocuklarda bakılan Zn, Cu, Se, Cr, Ni ve Pb değerlendirilmesinde sadece temel eser elementlerden olan Cu düzeyinin düşük olduğu saptandı. Toksik eser elementlerden Cr düzeyi, hemodiyaliz hastalarında diğer gruplara kıyasla yüksek olmakla birlikte istatiksel anlamlı bir düzey tespit edilemedi.
       Anahtar Kelimeler: Kronik Böbrek Hastalığı, Serum Eser Element Düzeyleri

Abstract:
Aim and Background: Trace elements are substances found in very low concentrations in biological fluids or tissues, which can sometimes cause deficiency and toxicity in chronic kidney disease patients. In the routine follow-up of chronic kidney patients, serum levels of trace elements are not evaluated. In our study, we aimed to evaluate trace element levels and the relationship of trace elements with anthropometric and biochemical parameters in chronic kidney disease patients.
       Method: Children  who were diagnosed as chronic kidney disease (CKD) (n: 64) with GFR below 60 ml/ min/1.73 m2 in Gaziantep University Hospital Department of Pediatric Nephrology and healthy voluntary children (n: 25) were included in the study. Patients with CKD were divided into stage 3-4 CKD (n: 27), haemodialysis (HD) (n: 12) and peritoneal dialysis (PD) (n: 25) groups. In all patients and in the control group, zinc (Zn) and copper (Cu) were measured in serum with a fully automatic biochemistry autoanalizer. Serum selenium (Se), manganese (Mn), lead (Pb), cadmium (Cd), chromium (Cr) and nickel (Ni) were measured by inductively coupled plasma optical emission spectrometry (ICP-OES) method. Simultaneous anthropometric measurements, biochemical and haematological examinations of patient and volunteer groups were performed.
       Results: Serum copper median value; in the control group, 178 µg / dl (135.2 -270.3); In stage 3-4 CKD patients, 129.4 µg / dl (108.6 -139.1); In HD patients, 106.35 µg / dl (96.25 - 130.5); In PD patients, 135.4 µg / dl (122.5 -144.4) was detected. Copper level was found higher in the control group compared to the patient groups, and this difference was significant (p=0.001). There was no significant difference between the groups in serum zinc Zn, Cr, Ni, Se and Pb levels (p>0.05). When the relationship between anthropometric values and trace element levels is examined; There was a significant relationship between Zn and height SDS, Cr and BMI SDS in stage 3-4 CKD group, between Cu and height SDS, Ni and BMI SDS and weight SDS in HD group, and between Zn and BMI SDS and weight SDS in the control group (p<0.05). When the relationship between trace element levels and laboratory values is examined; There was a significant relationship; between Se and hemoglobin and between Cr and iron in stage 3-4 CKD group;  between Cu and phosphorus (P), calcium x phosphorus (CaxP) and total cholesterol  in HD group; between Ni and P, Ca x P  and  between Cu, Pb, Ni and parathormone in PD group; and also between Ni and glomerular filtration rate and Se and albumin in the control group (p<0.05).
       Conclusion: In the evaluation of Zn, Cu, Se, Cr, Ni and Pb in children with chronic renal disease, it was determined that only the level of Cu is low. Although Cr level, which is one of the toxic trace elements, is higher in haemodialysis patients compared to other groups, a statistically significant level could not be determined.
       Keywords:  Chronic Kidney Disease, Serum Trace Element Levels