Ebu-l-feth osman b. cinnî nin el-luma adlı eserinin incelenmesi
Examining of reconciling that is belong to ebu-l-feth osman b. cinnî named el-luma
Yazar: AYDIN TEMİZER
Danışman: Y.DOÇ.DR. HALİT ZAVALSIZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Ebu'l-Feth Osman b. Cinnî'nin el-Luma' adlı eserinin incelenmesi adlıçalışmamız, giriş ve üç bölümden meydana gelmektedir. Çalışmamızda öncelikle birönsöz daha sonra içindekiler kısmı yer almakta ve müteakiben çalışma süresincekullanılmış kısaltmaların açıklandığı sayfa bulunmaktadır. Daha sonra giriş vebölümler yer almakta, en sonda ise sonuç yazısı ve bibliyografyaya yer verilmiştir.Giriş kısmında el-Luma müellifi İbn Cinnî'nin zamanına kadar geçen süreçiçerisinde Arap dilinin ve bu dilin gramerinin doğuşu ve gelişimi anlatılmıştır. Bununlabirlikte bu kısımda Arap dili bilginlerinden ve bunların eserlerinden desözedilmektedir. Ayrıca bu bilginlerin zamanlarında kurulmasına öncülük ettikleri dilokulları da bahsedilmiştir. Bunlar Basra, Kufe, Bağdat, Mısır ve Endülüs'te teşekkületmiş okullardır.Birinci bölümde incelemesini yapmış olduğumuz eserin müellifi konuedinilmiş ve onun hakkında bilgi verilmiştir. İbn Cinnî'nin yaşadığı dönem ve odönemin siyasal-sosyal özellikleri vs. kısaca anlatılmıştır. Müteakiben İbn Cinnî'ninhayatı, ilmî ve edebî şahsiyeti eserleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde son olarakta incelemesini yaptığımız eser gramer sahasına ait olduğundan müellifin bu alandakigörüşleri anlatılmıştır.İkinci bölümde eserin genel olarak değerlendirilmesi mevzu edilmiştir. Eserhakkında genel bilgilendirmeleri müteakiben, eserin metodu, özet eserler içindeki yerive kaynakları anlatılmıştır. Kaynaklar kısmında İbn Cinnî'den önce kaleme alınmışeserlerden Ebû Ali el-Fârisî'nin el-Îzâh'ı, Müberred'in el-Muktedab'ı, Sîbeveyhî'nin el-Kitâb'ı ve Zeccâcî'nin el-Cümel'i ele alınmıştır.Üçüncü ve son bölümde de eserin gramer alanındaki önemi üzerindedurulmuş ve ayrıca bu durumu da açıklayıcı mahiyette olan el-Luma' üzerine yapılanşerhler anlatılmıştır. Eser üzerine müellifleri tesbit edilen yirmidört adet şerhçalışması yapılmıştır. Bu şerh çalışmalarından bir kısmı neşredilmiştir.Bibliyografya kısmında çalışma süresince istifade edilen kaynaklar,müellifleri, varsa neşredenleri, neşir yerleri ve tarihleri belirtilmek suretiylezikredilmiştir.

Abstract:
This thesis titled `?Examining of Reconciling that is belong to Ebu?l-Feth Osman b. Cinnî namedel-Luma? `? consists of an introduction and three chapters. Primarly a preface and index are presented In ourthesis. After that the page which introduces the abbreviations used during the study is located. Followingintroduction and chapters are based. At the end of the thesis a conclusion and bibliography are presented.In the introduction, Arabic language and its grammar?s rise and its development are explained. In thissection scientist of Arabic Language and their reconcilings are also narrated. Otherwise language schoolswhich had been put by the scientist?s leadership are explained. These schools are based on Basra, Kufe,Bagdat, Mısır, and Endülüs.In the first chapter, el-Luma?s writer has been introduced. (Ebu?l-Feth Osman b. Cinnî) His life andpolitical and social features that was during his life are briefly explained. After that his scientific and literarypersonality and his works informations are given. Consequently the writer?s opinions for grammar has beenexplained because of the thesis is belong to grammatical area.In the second chapter, the reconciling has been generally evaluated. Means of the el-Luma? and itssituations in the summary grammatical works and its sources are explained after general information aboutel-Luma?. In the section of sources, el-Îzâh of Ebû Ali el-Farisî and el-Muktedab of Muberred and el-Kitâb ofSîbeveyhi and el-Cümel of Zeccâcî has been introduced.In the thirth section, the importance of el-Luma? has been taught. Otherwise the works which had beenreconciled for el-Luma? has been explained. These works consist of twenty four masterpieces in their area.Some of them have been published.In the bibliography section, the sources which had been benefited from were introduced. Otherwisetheir publishers and their locations where they had been published were introduced too.