Kriz dönemlerinde yönetim stratejileri ve Türkiye bilişim sektörü örneği: Model önerisi
Management strategies in crisis phases and the sample of information and communication technology (ICT) sector in Turkey: Model suggestion
Yazar: ALİ ŞAHİN ÖRNEK
Danışman: PROF. DR. ÖMÜR ÖZMEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişim sektörü = Information sector ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Gökkuşağı = Rainbow ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Yönetim = Management ; Yönetim stratejileri = Management strategies

Özet:
Ikibinli yıllara girer girmez dünyada ve Türkiye'de, büyük krizler meydana gelmiştir. Yaklaşık çeyrek yüzyıldır insanların yaşadıktan değişimler, iş dünyasını ve isletmeleri derinden etkilemektedir. Yönetim ve organizasyon paradigmalarında köklü değişimler olmaktadır. Kriz yönetimi uygulamaları işletmeler açısından stratejik önem taşımaktadır. Kaosun egemen okluğu toplumsal düzen içerisinde, kriz yönetimi zorunluluktur. İletişim ve teknolojinin küçülttüğü dünyamızda işletmeler de krizlerden kendilerine düşen payı almaktadırlar. Son çeyrek yüzyılda işletmecilik dünyasında yaşanan, erken ölümler dikkat çekicidir. Krizler, işin doğası gereği beklenmedik olaylar olabilirler. Ancak krizlere hazırlıklı olan işletmeler, olay ve olguların etkisine kapılmak yerine, daha belirleyici biçimde hareket edebilirler. Yöneticiler kriz yönetimini örgüt kültürünün bir parçası haline getirmelidirler. İşletmeler, öncelikle kendi stratejileri içerisinde kriz yönetimini yerli yerine oturtmalı gerekti plan ve ekiplerini hazırda tutmalıdırlar. Stratep-misyon-vlzyon uyumunu sağlamış işletmelerin, krizleri yönetmeleri daha kolay olacaktır. Bu tür işletmeler stratejilerini, fark yaratmak üzerine kurarak; krizleri fırsata dönüştürmeyi başarabilirler. Etkili kriz yönetimi, döngüsel ve dinamik bir modelin oluşturulmasına bağlıdır. İşletme yöneticilerinin, insan merkezli yönetim felsefesiyle, tüm paydaşlarını krizlere hazırlamasında fayda vardır, özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler dış çevredeki değişmelerden daha fazla etkilenmektedir. Diğer yandan normal zamanlarda uygulanan yöntem ve teknikler kriz dönemlerinde etkili olmayabilir, örgütler, her an sürprizlerle karşılaşabilirler. Bireyden devlete kadar tüm karar birimlerinde benzer süreçler yaşanmaktadır. Bunda ekonomideki, bilişim sektöründeki değişimlerin payı büyüktür. Bilgi ekonomisinin tetikleyicisi konumundaki bilişim sektörü Bu çalışmanın birinci bölümünde krizle ilgili kavram, kurum ve kuruluşlar incelenmiştir. İstetmelerin ve yöneticilerin, varolan ve sürekli değişen çevre koşullarına dikkati çekilmiştir. İkinci bölümde, kriz yönetimi ele alınmıştır. Farklı bir yaklaşımla kriz yönetimi sürecinin yaşamsal önemi vurgulanmıştır. Üçüncü ve son bölümde, Türkiye bilişim sektörünü oluşturan 500 büyük İşletmenin, karşılaştığı krizler araştırılmıştır. Bilişim sektörünün son yıllarda yaşadığı krizin boyuttan analitik biçimde incelenmiştir. İzledikleri strateji ve teknikler çerçevesinde Dinamik & Döngüsel Kriz Yönetim Modeli geliştirilmiştir. Son olarak tüm işletmelerin pusulası olabilecek nitelikteki, Gökkuşağı Modeli ortaya konulmuştur.

Abstract:
In the beginning of 2000s, some big crises have occured in the world and in Turkey as well. The changes that people have faced about for a quarter century have been deeply affecting business world and businesses. Some radical changes have been occuring in management and organization paradigmas. The practices for crisis management are strategically crucial businesses. It is compulsory to have crisis management in a social order in which chaos prevails. Businesses receive their share from crises in our world which communication and technology make smaller. Premature (early) deaths seen in the business world in the last quarter century are remarkable. Crises may naturally be unexpected events. However, businesses which are well-prepared for cises can move in a more determined way instead of being affected from events. Managers should be a part of organizational culture for crisis management. Businesses should firstly make crisis management ready in their strategies and keep their necessary plans and equipments ready as well. Businesses which have conformity of strategy-mission-vision will manage crises more easily. By putting their strategies in a way of difference creation, these businesses can achieve to turn crises into opportunities. An efficient crisis management is subject to making a cyclic and dynamic model. It is beneficial that managers of businesses should prepare all stakeholders for crises with their human oriented management philosophy. Especially, developing countries, such as Turkey, could be affected external environmental factors more than the developed countries. On the other hand, some methods and technics used in normal periods may not be effective in crisis phases. Organizations may suddenly face some surprises. Similar process has been seen in all decision units from individuals to government. The share of the changes in economy and information and communication technology (ICT) sector is quite large in this situation. The big crises that businesses in ICT sector which is trigger of knowledge economy face have been also affecting the other sectors. In the first chapter of this study, some concepts, institutions and organizations related with crisis is viewed. The present and continuously changing enviromental conditions of businesses and managers are taken into consideration. In the second chapter, crisis management is laken up. In the third and last chapter, the crises that 500 big businesses in Turkish ICT sector have faced are studied. The dimensions of crises occured recently in ICT sector are analytically studied. A Dynamic & Cyclic Model for Crisis Management has been developed in the frame of strategies and technics they follow. Finally, Rainbow Model which can be a compass to all businesses has been put forward.