Türkiye-Abd ilişkilerinde gerginlik dönemleri (1949-2003)
Problematic periods of Turkish-Usa relationship (1949-2003)
Yazar: CEM ÖKMEN
Danışman: PROF.DR. BURCU BOSTANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmaya esas teşkil eden düşünce; 1 Mart 2003 tarihinde ortayaçıkan ?Tezkere Krizi? nin, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir gerginlik değil, İkikutuplu sistemin çöküşüyle başlayan, ancak ittifakın kuruluş esasları vegelişimi ile de bağlantısı olan bir gerginlik döneminin, Irak'ın işgal edilmekistenmesi ile tırmandığı zirvede, açığa çıkan sonuç olduğu düşüncesidir. Buçerçevede 1 Mart 2003 tarihinden sonrasını da bir gerginlik dönemi değil ikiülke arasındaki ilişkinin yeniden düzenlendiği süreç olarak görmek gerekir.Çalışma bu düşüncelerle Türkiye-ABD ilişkilerinde ?Tezkere Krizi? olarakbilinen olayın, tarihsel özgüllük ilkesi, İkinci Dünya Savaşı sonrası Türkiye-ABD ilişkilerinin bütünlüğü içerisinde ele alınmasına ve bu yolla iki ülkearasındaki ilişkiyi 1 Mart 2003 tarihine taşıyan gerginlik dönemini açıklamayayönelik olarak tasarlanmıştır. Bu Türkiye-ABD ilişkilerinin kuruluş esasları,Küba ve Kıbrıs olayları nedeniyle iki ülke arasında ortaya çıkan sorunlar veTürk dış politikasının bu olaylardan nasıl etkilendiği üzerinde ayrı ayrıdurulmuştur. Soğuk Savaş'ın bitimi ve eş zamanlı olarak Irak'ın Kuveyt'i işgaletmesi ile başlayan süreç, Türkiye ve ABD dış politikalarında meydana gelendeğişiklikleri de perspektif içerisinde tutarak Irak sorunu etrafında iki ülkearasında gelişen gerginlik incelenmiştir.11 Eylül 2001 saldırıları ve bu tarihtensonra ABD dış politikalarında meydana gelen değişim, Irak sorununadoğrudan etki etmiştir. Sonuçta ABD'nin uluslararası kurumlar ve hukukkurallarını zorlayıcı politikaları, Türkiye'nin Irak konusundaki hassasiyetleri ikiülkeyi 1Mart 2003 tarihine taşımıştır.

Abstract:
The idea which forms to this study is not just to show that thememorandum crisis on 1 March 2003 is a recent tension in Turkish- Americanrelations but the result of the tension term which begin with the collapse ofbipolar system and related with the foundation principles and progress of theally in the period when Iraq was required to be occupied. In this context theperiod after 1 March 2003 should not be interpreted as a tension term but theprosses that the relations between two countries reorganised.The study is projected with these ideas to explain the incident that wasnamed as memorandum crisis, and to deal with the Turkish-Americanrelations entirely.And this tension term which leads the relations between twocountries to the date of 1 March 2003 is aimed to clarify.The foundationprinciples of Turkish- American relations, the problems between two countriesthat appear after Cuban and Cyprus incidents and how these did effected theTurkish Foreign Policy are individually being examined. And the problems inTurkish -American relations particularly related with Iraq İssue has beenexamined by including the changes that occur in both country?s foreignpolicies. 11 September attacks and the changing in American foreign policiyhas directly effected the Iraq issue.Consuquently American Policy that forceinternanational organisations and laws and Turkey?s fear about Iraq has madetwo countries to come across in 1 March 2003.