Enbiyâ sûresinin özellikleri ve Enbiyâ sûresi bağlamında peygamber kıssalarının karşılaştırılarak incelenmesi
The characteristics of surah Anbiya and the comparative analysis of prophetic parables in the context of surah Anbiya
Yazar: İHSAN MERSİNLİ
Danışman: PROF. DR. SADIK KILIÇ
Ordu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Yaptığımız bu çalışmanın hedefi, Enbiyâ sûresinin özelliklerini ve birtakım hususiyetlerini tespit etmek, Enbiyâ sûresinde zikredilen peygamber kıssalarının vermek istediği mesajları belirlemek ve aynı zamanda Enbiyâ sûresinde anlatılan peygamber kıssalarını, Kur'ândaki diğer tekrarlarıyla karşılaştırarak müsteşriklerin Kur'ândaki tekrarların gereksiz ve fazlalık olduğu iddiasına belli bir seviyede cevap vermektir. 
"Enbiyâ Sûresinin Özellikleri ve Enbiyâ Sûresi Bağlamında Peygamber Kıssalarının Karşılaştırılarak İncelenmesi" adı altında hazırladığımız bu çalışma bir giriş, üç bölüm ve bir sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş kısmında konunun önemine, kapsamına, amacına, yöntemine, yararlanılan kaynaklara dair bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde Kur'ân kıssalarıyla ilgili bilgiler, detaya girilmeksizin açıklanmıştır. İkinci bölümde Enbiyâ sûresinin genel özellikleri anlatılarak bir nevi sûrenin tanıtımı yapılmaya çalışılmıştır. Son bölüm olan üçüncü bölümde ise Enbiyâ sûresinde anlatılan peygamber kıssaları üzerinde durulmuştur. Bu bölümde Enbiyâ sûresinde kıssası anlatılan ilgili peygamberin hayatına dair bilgiler verilerek konuya giriş yapılmıştır. Daha sonra birinci aşama olarak Enbiyâ sûresinde anlatılan peygamber kıssanın tefsîri açıklaması etraflıca yapılmıştır. İkinci aşamada peygamber kıssasının anlatıldığı âyetlerin sûredeki bağlamı üzerinde durulmuştur. Üçüncü aşamaya gelince, Enbiyâ sûresindeki peygamber kıssasının, diğer sûrelerdeki anlatımlarıyla olan benzer ve farklı yönleri ifade edilmiştir. Dördüncü aşamada ise kıssadan çıkarılacak ilkelere değinilmiş ve kıssanın vermek istediği mesajlar üzerinde durulmuştur. Sonuç kısmında, Enbiyâ sûresinin ve peygamber kıssalarının verdiği mesajların önemine ve bu kıssalarının Kur'ân'da tekrar etmesinin Kur'ân'ın i'câzına delil olmasına yönelik açıklamalar yapılmıştır.
Enbiyâ sûresinin genel muhtevasını, inkârcıların olumsuz tutumları, Allah'ın birliğinin delilleri, peygamber kıssaları ve kıyamette yaşanılacak olaylar şeklinde sıralamak mümkündür. Enbiyâ sûresinde kıssası anlatılan peygamberler ise Hz. Muhammed, Mûsâ, Hârûn, İbrâhim, Lût, Ya'kûb, Nûh, Dâvûd, Süleyman, Eyyûb, İsmâil, İdrîs, Zülkifl, Yûnus, Zekeriyyâ,Yahyâ, ve Îsâ (aleyhimüsselâm)'dır.
Anahtar Kelimeler: Sûre, Enbiyâ, Kıssa, Peygamberler, İ'câz, Ahlâk

Abstract:
The aim of this study is to determine the characteristics and some features of Sūrah Anbiyā, to determine the messages that the prophet parables mentioned in Sūrah Anbiyā want to give, and at the same time to respond to the claim of the orientalists that the repetitions in the Qur'an are unnecessary and redundant by comparing the prophet parables in Sūrah Anbiyā with other repetitions in the Qur'an.
This study, which we prepared under the title of "The Characteristics of Sūrah Anbiyā and the Comparative Analysis of Prophet Parables in the Context of Sūrah Anbiyā", consists of an introduction, three chapters and a conclusion. In the introduction, information about the importance, scope, purpose, method, and sources utilized are given. In the first chapter, information about the Qur'anic parables is explained without giving details. In the second chapter, the general features of the Sūrah Anbiyā are explained and a description of the Sūrah is tried to be made. In the third chapter, which is the last chapter, the parables of the prophets narrated in Sūrah Anbiyā are emphasized. In this section, the subject was introduced by giving information about the life of the relevant prophet whose story is told in Sūrah Anbiyā. Subsequently, as the first stage, the exegesis of the parable of the prophet narrated in Sūrah Anbiyā has been explained in detail. In the second stage, the context of the verses in which the prophet's parable is narrated is examined. As for the third stage, the similarities and differences between the parable of the prophet in Sūrah Anbiyā and its narrations in other suras have been analyzed. In the fourth stage, the principles to be drawn from the parable are mentioned and the messages that the parable wants to convey are highlighted. In the conclusion, explanations have been made about the importance of the messages given by Sūrah Anbiyā and the parables of the prophets and the repetition of these parables in the Qur'an as a proof of the Qur'an's i'jâz.
It is possible to list the general content of the Sūrah Anbiyā as the negative attitudes of the disbelievers, the proofs of the oneness of Allah, the parables of the Prophets and the events to be experienced on the Day of Judgment. The prophets whose stories are narrated in the Anbiyâ sûra are Muhammad, Moses, Aaron, Abraham, Lot, Ya'qûb, Noah, David, Solomon, Ayyûb, Ismâil, Idrîs, Zülkifl, Yûnus, Zakariyyâ, Yahyâ, and Îsâ (Peace beupan them).

Keywords: Sūrah, Anbiyā, Parable, Prophets, I'jāz, Morals.