Emeviler döneminde haberleşme ve berîd teşkilatı
Communication and berīd organization in the Umayyad period
Yazar: MUSTAFA ÖZBAKIR
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET HANEFİ PALABIYIK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Haberleşme, bugün olduğu gibi geçmiş dönemlerde de önemsenen bir husus olmuştur. Bu sebeple geçmiş toplumların ve devletlerin birbirleriyle sağlıklı bir iletişim kurmak için birtakım faaliyetler içerisinde oldukları görülmektedir. Kendinden önceki dönemlerde olduğu gibi Emevî Devleti'nin de tebaası başta olmak üzere, hakimiyet altına aldığı bölgeler dahil zamanının bütün toplumsal yapılarıyla sağlıklı ve etkili bir iletişim gayreti içerisinde olduğu görülmektedir.
Bu çalışmamızla Emevî devlet teşkilatında önemli bir yeri olan Berîd Teşkilatını ana hatlarıyla analiz ederek, bunun yanı sıra konu doğrudan haberleşme ile alakalı olduğundan Emevîler Dönemi'ndeki sivil ve resmi haberleşme unsurlarını, casusluk ve istihbarat faaliyetlerini de genel hatlarıyla ele almaya çalıştık.
Çalışmamızdaki amaç devlet teşkilatı yapılanmasında önemli bir kurum olan Berîdin/ Postanın Emevî Devlet tarihindeki yapılanmasını, üstlenmiş olduğu fonksiyonları ve devlete sağladığı yararları geniş hatlarıyla ortaya koymak olacaktır. Bir diğer amacımız ise Emevîler Dönemi'ndeki haberleşmeyi resmi ve sosyal boyutlarıyla ele alarak bu dönemde haberleşmenin ne şekilde gerçekleştiğini gerek devletler arasında gerekse toplum ve hanedan içerisindeki istihbarat amaçlı haberleşme faaliyetlerinin nasıl yürütüldüğünü incelemek olacaktır. 
 Bu vesileyle çalışmamızın Emevî tarihinin siyasî, askerî ve kurumsal yönlerinin anlaşılmasına katkıda bulunacağını hedeflemekteyiz.
Araştırmamız neticesinde geniş bir coğrafyaya hakim olan Emevî Devleti'nin, kurmuş olduğu Berîd Teşkilatı sayesinde nasıl etkin bir iletişim ağı oluşturduğu, haberleşme ve istihbarat faaliyetleri yürüttüğü açıkça görülecektir.
Anahtar Kelimeler: Devlet, Emevî, Teşkilat, Berîd, Haberleşme, İstihbarat, Casus.

Abstract:
Communication has been an important issue in the past as it is today. For this reason, it is seen that past societies and states were engaged in a number of activities to establish healthy communication with each other. It is seen that the Umayyad State, like its predecessors, endeavoured to establish healthy and effective communication with all social structures of its time, including its subjects and the regions under its control.
In this study, we have tried to analyse the Berīd Organization, which has an important place in the Umayyad state organization, in its main outlines, as well as the civil and official communication elements, espionage and intelligence activities in the Umayyad period, since the subject is directly related to communication.
The aim of our study is to reveal the structure of the Berīd/ Postal organization, which is an important institution in the structuring of the state organization, in the history of the Umayyad State, the functions it undertook and the benefits it provided to the state in broad terms. Another aim of our study is to examine the official and social dimensions of communication in the Umayyad period and to examine how communication was carried out in this period and how intelligence-oriented communication activities were carried out both between states and within the society and dynasty. 
 In this way, we aim that our study will contribute to the understanding of the political, military and institutional aspects of Umayyad history.
As a result of our research, it will be clearly seen how the Umayyad State, which dominated a wide geography, created an effective communication network and carried out communication and intelligence activities thanks to the Berīd Organization it established.
Key Words: State, Umayyad, Organisation, Berîd, Communication, Intelligence, Spy.