Avrupa Birliği katılım öncesi mali yardımları
European Union pre-accession financial assistance
Yazar: HALİL KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NAGİHAN OKTAYER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bütçe = Budget ; Ekonomik yardımlar = Economic aids ; Katılım = Participation ; Yardımlar = Aids

Özet:
1960'larda küçük bir Topluluk olarak kurulan ve ortak pazar çevresinde ekonomik bütünleşme hedefi olan Avrupa Birliği, bugün Avrupa ülkelerinin çoğunun üyesi olduğu, ekonomik ve siyasi birliğini büyük ölçüde tamamlamış, uluslar üstü güce sahip küresel bir aktör olmuştur.Küresel bir aktör olarak Avrupa Birliği hem iç hem de dış politikalarının bir gereği olarak mali yardım yapmaktadır. Avrupa Birliği, iç-dış politikaları kapsamında sadece üyesi olan ülkelere mali yardım yapmakla yetinmeyip, tam üyelik yolunda ilerleyen aday ülkelere ve diğer üçüncü ülkelere de yardım yapmaktadır.Bu kapsamda çalışmada Avrupa Birliği'nin Birliğe tam üyelik yolunda ilerleyen aday ülkelere tahsis ettiği katılım öncesi mali yardımlar incelenmiştir. Çalışma ile Avrupa Birliği katılım öncesi mali yardımlarının dününe ışık tutmak ve bugünü ile geleceğini doğru kavramak, özellikle 2007-2013 döneminde aday ülke olarak ülkemizin tüm bileşenlerinden yararlanma imkanı bulduğu Katılım Öncesi Mali Araç (Pre-Accession Instrument-IPA) Programını incelemek ve ülkemizin Avrupa Birliği'ne tam üyeliği yolunda küçük de olsa katkıda bulunmak amaçlanmıştır.Çalışma sonunda, katılım öncesi mali yardımların Avrupa Birliği bütçesindeki payının çok düşük olduğu, buna rağmen söz konusu yardımların aday ülkelerin Avrupa Birliği'ne üyeliğe hazırlanmalarında etkin bir araç olduğu görülmüştür. Avrupa Birliği'nin bütçesini çok etkin kullandığı ve bütçesinin sadece %1,2'siyle katılım öncesi mali yardımları finanse ettiği tespit edilmiştir. Türkiye'nin toplam tutar olarak IPA'dan en çok pay alan ülke olarak görülmesine rağmen kişi başına düşen IPA yardımı bazında diğer aday ülkelerin çok altında kaldığı görülmüştür. Türkiye'de IPA kurumsal yapılanmasını güçlendirmeye yönelik çalışmaların devam ettiği ancak henüz bu yapılanmanın istenilen seviyeye ulaşmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
European Union that was founded as a small Community in 1960s and aims at economic integration by means of common market, has become a global actor with supranational power of which most of the European countries are members and almost completed its economic and political union.European Union, as a global actor, provides financial assistance as a requirement of both internal and external policies. European Union provides assistance not only to the members of the Community but also candidate countries on the path towards full membership as well as to the other third countries in the scope of its internal and external policies.In this scope, this study examined pre-accession financial assistance which is allocated by European Union to candidate countries that are on the path towards full membership to the Union. The study aimed at clarifying the past of financial assistance and correctly comprehending its today and future, especially examining Pre-Accession Instrument (IPA) which Turkey had the opportunity to benefit from all of its components in 2007-2013 period and contributing at the least to the path leading to full membership of Turkey to European Union.As a result of the study, it has become clear that share of pre-accession financial assistance in European Union budget is very limited, but the mentioned assistance serves as an efficient tool in preparation of candidate countries for European Union membership. It has been determined that European Union uses its budget very efficiently and pre-accession financial assistance with just 1,2% of the budget. Despite the fact that Turkey is seen to be the country receiving the highest share of IPA considering the total amount, it is ranked at low levels compared to other candidate countries when per capita IPA assistance is concerned. It has been ascertained that works on strengthening institutional structure of IPA in Turkey are underway but mentioned structuring has not reached desirable level yet.