Arazi toplulaştırma çalışması yapılan tarım işletmelerinin ekonomik analizi ve memnuniyet düzeyinin belirlenmesi; Konya ili Abditolu örneği
Economic analysis and determination of satisfaction level of agricultural enterprises with land consolidation; case of Abditolu in Konya province
Yazar: RÜVEYDE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. CENNET OĞUZ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı arazi toplulaştırma çalışması tamamlanan işletmelerin ekonomik analizini yapmak ve memnuniyet düzeyini tespit etmektir. Araştırma bölgesi olarak seçilen Konya ili Çumra ilçesi Abditolu mahallesinde 2018 yılında arazi toplulaştırma çalışması tamamlanan işletmeler çalışmanın ana çerçevesini oluşturmaktadır. Popülasyonun tespitinde Konya Devlet Su İşleri (DSİ) 4. Bölge Müdürlüğü Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri (TİGH) Şube Müdürlüğü verilerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın örnek hacmi tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemine göre %95 güven sınırında %5 hata ile 75 olarak belirlenmiştir.  Arazi toplulaştırması öncesi işletmelerde işletme başına ortalama 294,25 dekar arazi düşmekte olup bunun %84,36'sı mülk arazi, %15,53'ü kiraya tutulan arazi, %0,11'i ortak işlenen araziden oluşmaktadır. Arazi toplulaştırması sonrası işletmelerde işletme başına ortalama 365,40 dekar arazi düşmektedir. Bu miktarın %87,15'i mülk, %12,76'sı kiraya tutulan arazi, %0,09'u ortak işlenen araziden oluşmaktadır.  İşletmelerde aile birey sayısı ortalama 4,80 kişi olup bunun %67,50'sini erkek bireyler, %27,50'sini kadın bireyler oluşturmaktadır. İncelenen işletmelerde aktif işgücü olarak adlandırılan15-49 yaş grubu toplam nüfusun %60,83'ünü oluşturmakta olup işletmelerin işgücü potansiyeli bakımından yeterli olduğu söylenebilir. 
Araştırma alanında incelenen işletmelerin sermaye yapısı fonksiyonlarına göre sınıflandırılmıştır. İşletmeler ortalamasında aktif sermaye 5.567.144,89 TL olarak hesaplanmıştır. Aktif sermayenin %85,00'ini arazi sermayesi, %15'ini ise işletme sermayesi oluşturmaktadır. Toplam işletme sermayesi 835.058,39 TL olarak tespit edilmiş olup bu değerin %79,25'ini sabit işletme sermayesi, %20,75'ini döner işletme sermayesi oluşturmaktadır. Pasif sermayenin %88,79'u öz sermayeden, %11,21'i yabancı sermayeden oluşmaktadır. Arazi toplulaştırmasına dahil olan işletmelerin yıllık faaliyet sonuçları incelenmiş olup ortalama işletme başına gayrisafi üretim değeri 838.643,03 TL, gayrisafi hasıla 848.826,37 TL, saf hasıla 366.010,74 TL, tarımsal gelir 418.496,07 TL ve toplam aile geliri 422.682,74 TL olarak hesaplanmıştır. İncelenen işletmelerde ekonomik rantabilite (ER) %8,92, mali rantabilite (MR) ise %6,66 olarak hesaplanmıştır. 
İşletmecilerin arazi toplulaştırma çalışmalarında ifade edilen memnuniyet algıları ile işletme genişlik grupları arasında istatistiki açıdan anlamlı bir ilişkinin olup olmadığı khi-kare analizi ile test edilmiş ve işletmelerin arazi genişliği ile her bir arazi parçasının başına yol gitmesinden dolayı arazi toplulaştırma çalışmasından memnun olma durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Araştırma alanında faaliyet gösteren işletmecilerin arazi toplulaştırması çalışmasına karşı memnuniyet düzeyini belirlemek için logistik regresyon analizi yapılmıştır. Sonuçta, memnuniyet düzeyine etki eden faktörler; işletmecinin yaşı, tarımsal gelir, il tarım ve orman müdürlüğünü ziyaret etme sıklığı, arazi toplulaştırması ile ilgili broşür okuma durumu olarak tespit edilmiştir. İncelenen işletmelerde tarımsal geliri etkileyen faktörlere çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmış ve arazi toplulaştırma çalışmalarının işletme gelirini etkilediği tespit edilmiştir. Modelde, EİB, arazi toplulaştırma çalışması sonucu elde edilen bitkisel üretim değeri, arazi toplulaştırma çalışması sonrası parsel genişliği, net kar ve işletme masrafları istatistiki olarak pozitif yönde anlamlı bulunmuştur.  Bölgede arazi toplulaştırma çalışmaları konusunda farkındalık oluşturulması amacıyla, çiftçilere arazi toplulaştırma konularında eğitim ve yayım çalışmalarının artırılması, çiftçilerin arazi toplulaştırma konusunda daha da bilinçlenmelerini sağlayacaktır.

Abstract:
The aim of this study is to make an economic analysis of the enterprises whose land consolidation work has been completed and to determine the level of satisfaction. The enterprises whose land consolidation work was completed in 2018 in the Abditolu neighborhood of the Çumra district of Konya, which was selected as the research region, constitute the main frame of the study. In the determination of the population, the data of Konya DSİ 4th Regional Directorate Land Consolidation and TİGH Branch Directorate were used. The sample size of the study was determined as 75 with a 5% error at the 95% confidence limit according to the stratified random of sampling method. Before land consolidation, an average of 294.25 decares of land per enterprise falls on the farm, of which 84.36% is property land, 15.53% is rented land, and 0.11% is jointly cultivated land. After the land consolidation, an average of 365.40 decares of land per enterprise falls in the enterprises. 87.15% of this amount consists of property, 12.76% of rented land and 0.09% of jointly cultivated land. The average number of family members in businesses is 4.80 people, of which 67.50% are male individuals and 27.50% are female individuals. The 15-49 age group, which is called active labor in the examined enterprises, constitutes 60.83% of the total population, and it can be said that the enterprises are sufficient in terms of workforce potential.
 In the study area analyzed were classified according to capital structure functions. Active capital on average was calculated as 5,567,144.89 TL. 85.00% of active capital was composed of land capital, 15.00% was operating capital. Total working capital was determined as 835,058.39 TL, of which 79.25% was operating fixed capital and 20.75% was operating variable capital. 88.79% of passive capital was composed of domestic capital, 11.21% was foreign capital. Annual activities results of the enterprises involved in land consolidation have been examined and gross production value was calculated as 838,643.03 TL, gross production was 848,826.37 TL, net production was 366.010,74 TL, agricultural income was 418,496.07 TL and total family income was 422,682.74 TL on average per dairy farm. The level of economic profitability of farms which were analyzed was calculated as 8.92% and financial profitability which shows the success of farm operator was 6.66%.
Whether there is a statistically significant relationship between the satisfaction perceptions of the operators expressed in the land consolidation studies and the enterprise width groups was tested with the chi-square analysis and there was a significant relationship between the land width of the enterprises and the satisfaction with the land consolidation work due to the way to each land plot are available. Logistic regression analysis was conducted to determine the satisfaction level of the operators operating in the research area against the land consolidation work. As a result, the factors affecting the level of satisfaction; age of the operator, agricultural income, frequency of visiting the provincial directorate of agriculture and forestry, reading the brochure about land consolidation. Multiple linear regression analysis was applied to the factors affecting the agricultural income in the examined enterprises and it was determined that the land consolidation studies affected the enterprise income. In the model, EIB, crop production value obtained as a result of land consolidation work, parcel width after land consolidation work, net profit and operating costs were found to be statistically significant. In order to raise awareness about land consolidation efforts in the region, increasing training and extension activities for farmers on land consolidation will increase the awareness of farmers about land consolidation.