Gıdalarda erüsik asidin eş zamanlı GC-MS
FID tayini için metot geliştirme ve validasyon çalışmaları / Method development and validation studies for simultaneous GC-MS / FID determination of erucic acid in foods
Yazar: DİLARA ERKMEN
Danışman: DOÇ. DR. CEMALETTİN BALTACI
Gümüşhane Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering ; Halk Sağlığı = Public Health ; Kimya = Chemistry

Özet:
Omega-9 yağları olarak da bilinen Erüsik Asit oranının gıdalarda yüksek olması
bazı sağlık risklerini ortaya çıkardığı düşünülmektedir. Literatür de Erüsik Asit
seviyelerine maruz kalan insanların kalp damar rahatsızlıkları yaşamaları, miyokardiyal
yağlanmaya duyarlı olmaları, diyabete yakalanma oranlarının arttığı ve böbreklerde az
düzeyde boşaltım olduğu bildirilmiştir. Bu nedenle Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi
(FDA)' da Gıdalarda bulunan Erüsik Asit miktarlarıyla ilgili bazı düzenlemeler
mevcuttur ve Ülkemizde de Erüsik Asit ile ilgili Türk Gıda Kodeksi Bulaşanlar
Tebliğinde gıdalarda % 5, bebek formüllü gıdalarda toplam yağ içeriğinin %1 olarak
kısıtlanmıştır.. Ayrıca Türk Gıda Kodeksi Belirli Gıdalarda Erüsik Asit Seviyesinin
Resmi Kontrolü İçin Numune Alma Ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliği (TEBLİĞ NO:
2016/4) yayınlanmıştır.2016/4 nolu tebliğ çerçevesinde yapılan bu çalışmada eşzamanlı çalışacak olan
GC-MS/FID analiz metodu geliştirilmiştir. Gıda analizlerinde matriks etkisi
bulunmaktadır. Bu nedenle de Erüsik asidin geliş zamanında başka analitlere ait
piklerin gelme ihtimali vardır. Her ne kadar standart olarak Erüsik asit verilse de
buna rağmen ; GC çalışma şartlarında değişiklik olmadığı için, analitin geliş zamanına
göre karar verilir. Burada MS dedektör ile doğrulanması gereklidir. Erüsik Asit
bulunan gıdaların yağları soxelet yöntemiyle ekstrakte edilmiş ve Ektrakte edilen
yağların yağ Asitleri kompozisyonu ve Erüsik Asit miktarına bakılmıştır. Ürünler MS
ve FID dedektör bulunan GC cihazına verilmiştir. Eş zamanlı olarak MS ve FID
dedektörde tespit edilen Erüsik asidin MS dedektörde doğrulaması FID dedektörde ise
hesaplaması gerçekleştirilmiştir. Bu metotta LOD, LOQ, tekarlanabilirlik,
tekrarüretilebilirlik, geri alma, doğruluk çalışmaları yapılmıştır.
Yapılan çalışmada LOD % 0.11, LOQ % 0.38 ve MDL % 0.11 olarak bulundu. Elde
edilen bu değerlerin uygunluğu 5 farklı noktada kontrolu yapıldı. TGK 2016/4 Belirli
Gıdalarda Erusik Asit Seviyesinin Resmi Kontrolü İçin Numune Alma ve Analiz
Metodu Kriterleri Tebliği' ne göre verilen değerler LOD ≤1 g/kg (≤0,1 %); LOQ ≤5 g/kg
(≤0,5 %) şeklindedir. Geri alma çalışmalarında geri alma oranları % 98.84 ile % 100.30
arasında değişmiştir. Yapılan çalışmada, geri kazanım iyi analitik performans
göstermiştir ve elde edilen üç farklı konsantrasyondaki sonuçlar elde edilmiştir.
tekrarlanabilirlik çalışmasında farklı konsantrasyonlardaki katı ve sıvı yağ çalışmaları
için birleştirilmiş % RSDr(pool) sırasıyla % 1.66 ve % 1.40 olarak hesaplandı. Elde
edilen bu sonuçlar %HRSDr olan % 1.91 değerinden küçük olduğundan yapılan
çalışmanın uygun olduğu birleştirilmiş relatif standart sapma değerlendirmesi yapılmış
oldu. Tekrar üretilebilirlik çalışmasında farklı konsantrasyonlardaki katı ve sıvı yağ
çalışmaları için birleştirilmiş % RSDR(pool) sırasıyla % 2.13 ve % 2.51 olarak
hesaplandı. Elde edilen bu sonuçlar %HRSDR olan % 2.88 değerinden küçük
olduğundan yapılan çalışmanın uygun olduğu birleştirilmiş relatif standart sapma
değerlendirmesi yapılmış oldu. Ölçüm sonuçlarını karşılaştırırken ve limitlere uygunluğu
açısından karar verirken önemlidir. Erusik asit analizi ile ilgili validasyon çalışmasında
ölçüm belirsizliği k= 2 %95 güven aralığında genişletilmiş belirsizlik ± % 0.60 olarak
bulundu. Bulunan tüm sonuçlar Türk Gıda Kodeksi Belirli Gıdalarda Erusik Asit
Seviyesinin Resmi Kontrolü İçin Numune Alma Ve Analiz Metodu Kriterleri
Tebliğinde (Tebliğ No: 2016/4) verilen limitlerİ karşılamaktadır. Sonuç olarak; bu çalışmada Erusik asit bulunan ürünlerde yapılan analizlerin tespit edilmesindeki doğruluk oranı arttırılmış olup, eş zamanlı olarak Erusik asidin hem analizi hemde doğrulanması ile ilgili bir analiz metodu ortaya koyulmuştur. Bu analiz metodu Türk Gıda Kodeksi Belirli Gıdalarda Erusik Asit Seviyesinin Resmi
Kontrolü İçin Numune Alma Ve Analiz Metodu Kriterleri Tebliğ (Tebliğ No: 2016/4)
çerçevesinde eşzamanlı çalışacak olan GC -MS/FID 'de geliştirilmiştir. Validasyon
çalışmaları yapılmış olan bu metodun Erüsik asit analizi yapan laboratuvarlar tarafından
kullanılabilecek bir hale getirilmiştir.

Abstract:
It is thought that the high percentage of Erucic Acid, also known as omega-9 fats,
in foods poses certain health risks. It has been reported in the literature that people
exposed to erucic acid levels experience cardiovascular disorders, susceptibility to
myocardial fat, increased rates of diabetes, and minimal renal excretion. For this
reason, the American Food and Drug Administration (FDA) has some regulations
regarding the amount of Erucic Acid in Foods and in our country, the Turkish Food
Codex C ommuniqué on Erucic Acid is restricted to 5% in foods and 1% of total fat
content in baby formula foods. Turkish Food Codex Communiqué on Sampling and
Analysis Method Criteria for Official Control of Erucic Acid Level in Certain Foods
(Communiqué NO: 2016/4) has been published. In this study conducted within the framework of Communiqué No 2016/4, GCMS FID analysis method, which will work simultaneously, was developed. There is
matrix effect in food analysis. Therefore, there is a possibility of peaks of other
analytes at the time of arrival of erucic acid. Although Erucic acid is given as a
standard; Since the GCoperating conditions remain unchanged, the time of arrival of
the analyte is determined. Here it needs to be verified with the MS detector. The oils
of the foods with Erucic Acid were extracted by soxelet method and the Fatty Acid
composition and the amount of Erucic Acid of the extracted oils were examined.
The products are supplied to the GC device with MS and FID detector. Simultaneous
verification of erucic acid detected in MS and FID detector in MS detector and
calculation in FID detector was performed. In this method, LOD, LOQ,
reproducibility, reproducibility, retrieval and accuracy studies were performed.
In the study, LOD was found to be 0.11%, LOQ was 0.38% and MDL was
0.11%. The suitability of these values was checked at 5 different points. According to
the Turkish Commercial Code 2016/4 Communiqué on Sampling and Analysis Method
Criteria for Official Control of Erucic Acid Level in Certain Foods LOD OD1 g / kg
(≤0.1%); The LOQ is ≤5 g / kg (≤0.5%). In the recovery studies, the recovery rates
ranged from 98.84% to 100.30%. In the study, recovery showed good analytical
performance and results obtained at three different concentrations. In the repeatability
study, the combined% RSDr (pool) for fat and oil studies at different concentrations
was calculated as 1.66% and 1.40%, respectively. Since these results were smaller than
1.91% HRSDr%, the combined relative standard deviation was considered appropriate.
In the reproducibility study, the combined% RSDR (pool) for fat and oil studies at
different concentrations was calculated as 2.13% and 2.51%, respectively. Since these
results were smaller than the 2.88% HRSDR, the combined relative standard deviation
was evaluated. It is important when comparing measurement results and deciding on
compliance with limits. In the validation study for erucic acid analysis, the uncertainty
of measurement was found to be extended uncertainty ± 0.60% in the 95% confidence
interval of k = 2. All the results found meet the limits given in the Turkish Food Codex
Communiqué on the Sampling and Analysis Methods Criteria for Official Control
of Erucic Acid Level in Certain Foods (Communiqué No: 2016/4). As a result; In this study, the accuracy rate in detecting the analysis of
products with erucic acid was increased and an analysis method related to both
analysis and verification of erucic acid was put forward simultaneously. This
analysis method has been developed in GC-MS / FID which will work
concurrently within the framework of the Turkish Food Codex Communiqué on the
Sampling and Analysis Method Criteria for Official Control of Erucic Acid Level in
Certain Foods (Communiqué No: 2016/4). Validation studies of this method has
been made to be used by laboratories performing erucic acid analysis.