Çocukların tuvalet eğitimi ile 4-6 yaş arası çocuk sahibi olan annelerin sağlık okuryazarlığının ilişkisi
The relationship between toilet training of children and HEALTH literacy of mothers who have children aged 4-6
Yazar: FATMA BÜŞRA ÖZTÜRK ALPKIRAY
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anneler = Mothers ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tuvalet = Toilet ; Tuvalet eğitimi = Toilet training ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: : Çalışmamızın amacı 4-6 yaş arası çocukları olan annelerin sağlık 
okuryazarlığı ile tuvalet eğitimi arasındaki ilişkinin araştırılması ve tuvalet eğitiminin 
değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Sağlık
Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği polikliniklerine 3 aylık zaman 
diliminde başvuran ve çalışmamıza katılmayı onaylayan 4-6 yaş arası çocuğu olan 234 
anneye, literatür taraması yapılarak oluşturulan veri toplama anketi ve sonrasında 
Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) yüz yüze görüşme yöntemi ile 
uygulanmıştır. İstatistiksel analiz için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. p<0.05 
istatistikçe anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 4-6 yaş aralığında çocuğu olan 234 anne katıldı. Yaş 
ortalaması 34,96±6,07 idi. Annelerin %64,1'inin eğitim düzeyi lisans ve üzeri olarak 
görüldü. Sağlık okuryazarlığının kategorik dağılımına göre anneler arasında yetersiz 
sağlık okuryazarlığı oranı %11,96 iken, annelerin %27,77'sinin sorunlu-sınırlı, 
%29,91'inin yeterli ve %30,34'ünün mükemmel sağlık okuryazarlık düzeyine sahip 
olduğu gözlemlendi. Çocukların tuvalet eğitimine başlama ayı 25,98±6,78 olarak 
tespit edilirken, %7,7'si 18 ay altı, %36,75'i 18-24 arasında, %35,9'u 25-30 ay geri 
kalan çocuklar ise daha sonrasında eğitime başladığı bulundu. Sağlık okuryazarlığı 
yüksek olan annelerin tuvalet eğitimine başlama yaşı için geç davrandıkları 
gözlemlendi. Anne sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça çocukların mesane ve bağırsak 
kontrolünün daha geç olduğu saptandı.
Sonuç: Çocukluk dönemi için tuvalet eğitimi önemli bir kilometre taşıdır. 
Çalışmamızın sonuçları, ülkemizde ve dünya genelinde yapılan çalışmalarla uyum 
içinde olup, annenin eğitim düzeyi, ebeveynlerin gelir durumu arttıkça tuvalet eğitimi 
başlama yaşının geciktiğini göstermektedir. Annelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri 
ile tuvalet eğitimi ilişkili bulunmuştur. Ebeveynlerin sağlık okuryazarlığını 
geliştirecek çalışmaların yapılması son derece önem taşımaktadır.
Anahtar Sözcükler: Sağlık okuryazarlığı, tuvalet eğitimi, ebeveynlik

Abstract:
Aim: The aim of this study is to investigate and evaluate the relationship 
between the mother's with children aged 4-6 years health literacy and toilet training.
Materials and Methods: The Turkish Health Literacy Scale (TSOY32) was 
applied to 234 mothers with children aged 4-6 years who applied to the Health 
Sciences University Şişli Hamidiye Etfal Health Practice and Research Center Family 
Medicine Polyclinics within a 3-month period and approved to participate in our study. 
The questionnaire was created after a data collection through literature review, which 
was applied by face-to-face interview method. SPSS 25.0 package program was used 
for statistical analysis.
Results: 234 mothers with children aged 4-6 years participated in the study. 
The mean age was 34.96±6,07. The education level of the mothers was 64.1%, 
undergraduate or higher. According to the categorical distribution of health literacy, it 
was observed that 11,96% of the mothers had insufficient health literacy, 8,1%, 
problematic-limited, 15,8% adequate and 76,1% excellent health literacy levels. While 
the month of starting toilet training of children was determined as 25,98±6,78, 7,7% 
of the children under 18 months, 36,75% of them between 18-24, 35,9% of them 25-
30 months and the remaining children later on. It was observed that mothers with high 
health literacy acted late for the age to start toilet training. It was determined that the 
bladder and bowel control of the children achieved later as the mothers health literacy 
level increased.
Conclusion: Toilet training for children is an important milestone. The results 
of our study are in harmony with the studies conducted in our country and around the 
world, and show that the age of starting toilet training is delayed as the education level 
of the mother and the income status of the parents increase.Toilet training was found 
to be associated with mothers' health literacy levels. It is extremely important to carry 
out studies that will improve the health literacy of parents.
Keywords: Health literacy, toilet traning, parenting