Dahiliye polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri hastalarda insomnia sıklığı ve ilişkili faktörler
Frequency of insomnia and related factors in patients aged 65 and over appiying to the internal medicine clinic
Yazar: ÖZGE BALIKÇI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM KARAARSLAN CENGİZ
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahiliye Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; Ölçekler = Scales ; İnsomni = Insomnia ; İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
Dahiliye Polikliniğine BaĢvuran 65 YaĢ ve Üzeri Hastalarda Ġnsomnia Sıklığı ve ĠliĢkili Faktörler
Uyku bozuklukları, yaşlı popülasyonda oldukça sık görülen ciddi bir sağlık sorunudur. Uyku bozuklukları kişinin yaşam kalitesini bozması, mevcut hastalıkların ve geriatrik sendromların şiddetini artırması ve kendisi de geriatrik sendromlara yol açabilmesi sebebiyle oldukça önemlidir. Yaşlılarda görülen uyku bozukluklarının büyük çoğunluğunu insomnia oluşturmaktadır. Çalışmamızın amacı iç hastalıkları polikliniklerine ayaktan başvuran 65 yaş ve üzeri hastalarda insomnia görülme oranını ve insomnia ile ilişkili durumları belirlemektir.
Çalışmamıza 15.04.2021- 15.02.2022 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları polikliniklerine ayaktan başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden ve dışlama kriteri olmayan 65 yaş ve üzeri 150 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan hastalara yüzyüze görüşme tekniği ile anket ve ölçekler uygulanmıştır. İnsomnia tanısı koymak ve insomnia şiddetini değerlendirmek için Uykusuzluk Şiddeti Ölçeği (ISI), gündüz uykululuk halini değerlendirmek için EPWORTH Gündüz Uykululuk Ölçeği (ESS) kullanılmıştır. Katılımcılar insomniası olanlar ve insomniası olmayanlar şeklinde gruplanarak demografik özellikler, klinik veriler ve geriatrik sendromlar açısından karşılaştırılmıştır.
Çalışmaya alınan 150 hastanın yaş ortalaması 72,4 ± 8,4 olup katılımcıların 80‟ i (%53,3) kadın, 70‟ i (%46,7) erkektir. Katılımcıların 102‟ sinde (%68) insomnia tespit edilmiştir. Kadın hastalarda insomnianın daha sık olduğu görülmüştür (p=0,049; p<0,05). ISI ortalaması 12,5±8,0 olup 48 (48/102, %47) hastada hafif şiddette 28 (28/102, %27,5) hastada orta şiddette ve 26 (26/102, %25,5) hastada şiddetli insomnia olduğu görülmüştür. ESS ortalaması 7,0±5,0 olarak kaydedilmiştir. 33 hasta (33/150, %22,0) bu ölçekten >10 puan almıştır. İnsomniası olan hastaların ortalama kronik hastalık sayısı 3,3±1,6 ve kullandıkları ortalama ilaç sayısı 5,7±2,8 iken insomniası olmayan hastaların ortalama kronik hastalık sayısı 2,5±1,5 ve kullandıkları ortalama ilaç sayısı 4,3±3,1 bulunmuştur (sırası ile p=0,003, p=0,008). İnsomniası olan hastalarda
5

konjestif kalp yetmezliği ve kronik böbrek hastalığı insomniası olmayanlardan daha sık görülmektedir (sırası ile p=0,043, p=0,035). İnsomniası olan hasta grubunda düşme, kronik ağrı, inkontinans, malnütrisyon, depresyon varlığı insomniası olmayan hasta grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (sırası ile p=0,038, p<0,001, p=0,020, p<0,001, p<0,001).
Çalışmamızda yaşlılarda en sık görülen uyku bozukluğunun insomnia olduğu ve insomnia ile geriatrik sendromlar arasında yakın ilişki bulunduğu gösterilmiştir. Geriatrik sendromlar ile insomnia arasındaki ilişkinin çift yönlü olarak değerlendirilmelidir. Geriatrik sendromların önlenmesi veya erken tanı ve tedavisi ile insomnia görülme oranlarını azaltmak mümkün olabilir. Diğer yandan insomnianın önlenmesi veya etkin tedavisi ile başka geriatrik sendromların ortaya çıkmasının önüne geçilebilir.

Abstract:
Frequency of Insomnia and Related Factors in Patients Aged 65 and Over Applying to the Internal Medicine Clinic
Sleep disorders are serious health problem, which is quite common in the elderly population. Sleep disorders are very important because they impair the quality of life of the person, increase the severity of existing diseases and geriatric syndromes, and can cause geriatric syndromes in itself. Insomnia accounts for the majority of sleep disorders in the elderly. The aim of our study is to determine the ratio of insomnia and insomnia-related conditions in outpatients aged 65 and over who applied to internal medicine outpatient clinics.
Our study included 150 patients aged 65 and over, who applied to Mersin University Hospital Internal Medicine outpatient clinics between 15.04.2021 and 15.02.2022, accepted to participate in the study and had no exclusion criteria. Questionnaires and scales were applied to the patients participating in the study by face-to-face interview technique. The Insomnia Severity Scale (ISI) was used to diagnose insomnia and assess insomnia severity, and the EPWORTH Daytime Sleepiness Scale (ESS) was used to assess daytime sleepiness. Participant are divided into two categories whether have insomnia or don‟t and compared with clinical data , geriatric syndromes and demograpic attributes.
The mean age of the 150 patients included in the study was 72,4 ± 8,4 years, and 80 (53,3%) of the participants were female and 70 (46,7%) were male. Insomnia was detected in 102 (68%) of the participants. It was observed that insomnia was more common in female patients (p=0,049; p<0,05). The mean ISI was 12,5±8,0; it was observed that 48 (48/102, 47%) patients had mild insomnia, 28 (28/102, 27,5%) moderate insomnia and 26 (26/102, 25,5%) severe insomnia. The mean ESS was recorded as 7,0±5,0. 33 patients (33/150, 22,0%) scored >10 on this scale. The mean number of chronic diseases in patients with insomnia is 3.3±1.6 and the mean number of drugs they use is 5.7±2.8, while the mean number of chronic diseases in patients without insomnia is 2.5±1.5 and the mean number of drugs they use is 4.3± 3.1 (respectively, p=0.003, p=0.008). Congestive heart failure and chronic kidney
7

disease are more common in patients with insomnia than in patients without insomnia (respectively p=0,043, p=0,035). The presence of falling, chronic pain, incontinence, malnutrition and depression in the patient group with insomnia was found to be significantly higher than the patient group without insomnia (respectively p=0.038, p<0.001, p=0.020, p<0.001, p<0.001).
In our study, it was shown that the most common sleep disorder in the elderly is insomnia and there is a close relationship between insomnia and geriatric syndromes. The relationship between geriatric syndromes and insomnia should be evaluated bilaterally. It may be possible to reduce the incidence of insomnia with the prevention or early diagnosis and treatment of geriatric syndromes. On the other hand, prevention or effective treatment of insomnia can prevent the emergence of other geriatric syndromes.