Türkiye'de tarımsal desteklerin üretime etkisi: Mısır örneği
The effect of agricultural supports on production in Turkey: The case of corn
Yazar: ALPER DEMİRDÖĞEN
Danışman: PROF. DR. EMİNE OLHAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarım ekonomisi = Agricultural economy

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de uygulanan tarımsal destek politikalarının üretim üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma bölgesi olarak Adana İlinin Ceyhan ve Yüreğir İlçeleri ve araştırma grubu olarak mısır üreticileri seçilmiştir. Tez çalışması birbiriyle ilişkili üç ayrı kısımdan oluşmaktadır.

Birinci kısım tarihsel açıdan Türkiye tarımsal yapısını politika özelinde değerlendirmektedir. Başlıca bulgular olarak Türkiye'nin günümüz tarihsel yapısının uzun bir geçmişe sahip olduğu, fiyat/üretim ilişkisinde fiyat dışı öğelerin önemli olabileceği, piyasaların serbestleştirilmesi durumunda desteklerin bir sosyal araç olarak kullanılmış olabileceği ve destek araçlarının üretim değerini artırmada etkinsizliği belirtilmiştir. 

İkinci kısım fark ödemesi ile mazot, gübre ve toprak analizi desteğinin işletme düzeyinde üretime etkisini incelemektedir. Çiftçi Kayıt Sistemi verileri ve çeşitli ekonometrik yöntemler kullanılarak 2008-2012 yılında mısır ve pamuk yetiştiren üreticilere odaklanılmıştır. Araştırma bulgularına göre parasal anlamda düşük olan mazot gübre ve toprak analizi desteğinin etkisi fark ödemesi desteğinin etkisinden daha yüksektir. Ayrıca pamuk üretiminin desteklenmesi durumunda gıda ürünlerinin ekim alanlarında azalma beklenmektedir. 

Üçüncü kısım desteklerin ödenme zamanının üretici davranış tutumları üzerindeki etkisini incelemektedir. Veri kısıtı nedeniyle üreticilerin doğrudan beyanlarına dayanan ve olası bir politika değişikliğinde üretim kararlarında nasıl değişiklikler olacağının sorulduğu davranış tutumları yaklaşımı seçilmiştir. Veri kaynağı Adana'nın Ceyhan ve Yüreğir İlçelerinde mısır yetiştiren üreticileri ile yapılan anketlerden gelmiştir. Araştırma bulgularına göre desteklerin miktarı aynı kalmasına rağmen üreticilerin % 41'i, desteklerin erken ödenmesi durumunda mevcut mısır ekim alanlarını artıracaklarını belirtmişlerdir. Eğer üreticiler mısır ile birlikte narenciye yetiştiriyorlarsa, bu durumda desteklerin ödenme zamanı önemsizleşmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the impact of Turkey's agricultural support policies on the production. It focuses on the Ceyhan and Yüreğir districts of Adana city and selects the corn farmers in these regions. It consists of three separate sections.

The first section considers Turkey's agricultural structure, focusing on the support policies from historical perspectives. It finds that Turkey's structure has a long history; it is possible that there may be another factor other than prices in the relation between prices and production. The agricultural support policies could be used as a social instrument in the market liberalization period. However, the support policies have some inefficiencies that hinder the increase in production values.

The second section aims to evaluate the impact of agricultural support policies on production at the farm level. It selects corn and cotton producers using the farmer registry system data in the years 2008-2012 and uses several econometrics estimation techniques. It finds that the impact of fuel oil, fertilizer and soil analysis support, which has a lower value than the deficiency payment in monetary terms, is higher than the production support. Besides, it is expected that food production could decrease when the government supports cotton production.

The third section evaluates the timing impact of support policies on farmers' stated intentions. Because of the data constraint, the stated intentions approach, which is based on farmers' direct answers and farmers are asked how they would behave in a possible policy change, was chosen. The data source of the third section comes from a survey collected from the corn farmers in Adana's Ceyhan and Yüreğir districts. Even though the support values remain the same, 41 % of farmers said that they would increase their corn land if the supports were paid earlier. However, if the farmers produce citrus fruits with corn, then the timing impact of support policies becomes unimportant.