Türk Anayasa Hukukunda Cumhuriyetçilik ilkesi
The principle of Republicanism in Turkish Constitutional Law
Yazar: OĞUZ KAAN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. SELİN ESEN ARNWINE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa hukuku = Constitutional law ; Cumhuriyet = Republic ; Cumhuriyetçilik = Republicanism ; Eşitlik = Equality ; Laiklik = Laicism ; Türk Anayasa hukuku = Turkish Constitutional law ; Vatandaşlık = Citizenship

Özet:
Bu çalışma, cumhuriyet ve cumhuriyetçilik kavramlarının teorik ve pratik olarak anayasa hukuku çerçevesinde güncel anlam ve önemini incelemeyi amaçlamaktadır.
 Türk anayasa hukukunda çok az yer bulabilen cumhuriyetçilik kavramı, 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra yeniden canlanmaya başlamıştır. Kökenleri antik Yunan ve Roma'ya dayanan cumhuriyetçilik, eşitlik, laiklik ve yurttaşlık temelinde ortak iyinin sağlanmasını amaçlayan bir idealdir. Cumhuriyetçilik, devrimlerle birlikte bu ilkeleri anayasal bir forma sokmuştur. Ancak bu ilkeler 19. yüzyılda liberalizm, demokrasi ve sosyalizm tarafından sahiplenilmiştir.
 Çalışmamızda tarihsel ve karşılaştırmalı bir yöntem izlenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde cumhuriyet ve cumhuriyetçilik kavramları tarihi, felsefi ve siyasi yönleriyle ele alınmıştır. İkinci bölümde kavramların kökeni ve unsurları incelenmiş ve teorik yapı inşa edilmiştir. Üçüncü ve son bölümde, Türk tarihinde cumhuriyet ve cumhuriyetçilik kavramlarının gelişimi incelenmiştir. 1961 ve 1982 anayasaları döneminde bu ilkelerin anayasalarda nasıl yer aldığı araştırılmıştır.
Sonuç olarak, Türkiye'nin cumhuriyetçi idealde bir cumhuriyet kurduğunu görmekteyiz. Ancak 1961 ve 1982 Anayasaları, askeri darbelerin ürünü olmaları nedeniyle cumhuriyetçi ruhu yakalayamamışlardır. 2017 anayasa değişiklikleri ile cumhuriyetçilik idealinde ciddi bir sapma da görülmektedir. Çalışmamızda, cumhuriyetçiliğin bir ideal ve süreç olduğu göz önüne alınarak anayasa hukuku kapsamında bu ilkelerin yeniden yorumlanmasına ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the current meaning and significance of the concepts of republic and republicanism theoretically and practically within the framework of constitutional law.
 The concept of republicanism, which has little place in Turkish constitutional law, has been revived especially after the second half of the 20th century. Republicanism, which originated in ancient Greece and Rome, is an ideal that aims to achieve the common good on the basis of equality, secularism and citizenship. The ideals of the republics established by the revolutions have been shared by liberalism, democracy, and socialism.
 Our study follows a historical and comparative method. In the first part of the study, the concepts of republic and republicanism are discussed in their historical, philosophical, and political aspects. In the second part, the origin and elements of the concepts were studied and the theoretical structure was constructed. In the third and last chapter, the development of the concepts of republic and republicanism in Turkish history and the existence of these principles in the constitutions of the republican period have been examined.
As a result, we see that Turkey has been a republic with a republican ideal since its foundation. The changes made in the constitutions of the republican period could not capture the republican spirit because they were the product of a military coup. Especially in the constitutional amendments of 2017, a serious deviation can be observed. Since republicanism is an ideal and a process, it has been concluded that there is a need to reinterpret republican principles within the framework of constitutional law.