Üriner sistem enfeksiyonlarında antibiyotik direncinin araştırılması
Evaluation of antibiotic resistance in urinary tract infections
Yazar: RIZA YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MELİKE EMİROĞLU
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Üriner sistem = Urinary tract ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-mikrobiyal = Drug resistance-microbial

Özet:
Amaç: Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu mortalite ve morbidite oranı yüksek bir hastalıktır.İdrar
yolu enfeksiyonu sonucu gelişebilecek renal skarlar, kronik böbrek yetmezliğine yol açabilir. İdrar yolu
enfeksiyonlarının kesin tanısı idrar kültürü ile konulur. Bazen idrar kültürü sonucu beklemeden idrar yolu
enfeksiyonuna neden olacak en olası bakterilere karşı etkin antibiyotikler ile ampirik tedavi başlamak
zorunda kalınabilir. Toplumda giderek artan bakteriyel direnç tedavi başarısızlıklarına zemin hazırlayabilir.
Bu sebeple her bölgede belli aralıklarla direnç çalışması yapılarak, ampirik tedavilerin bu çalışmalara göre
yeniden düzenlenmesi önemlidir. Bölgemizdeki idrar yolu enfeksiyonu etkenlerinin dağılımının ve bunların
antibiyotiklere karşı direnç durumunun yaş, cinsiyet, profilaksi alma durumu ve altta yatan patolojik
sorunların varlığına göre yıllar içindeki dağılımını belirlemek amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: 1 Ocak 2013 – 1 Temmuz 2016 tarihleri arasında Selçuk Üniversitesi Tıp
Fakültesi Çocuk Nefroloji polikliniğine başvuran 0-18 yaş arasındaki idrar yolu enfeksiyonu tanısı alan 283
hastanın idrar mikroskobisi, idrar kültürü sonuçları, profilaksi altında olup olmadıkları, alıyorsa hangi
antibiyotiği aldığı, altta yatan patolojik problemi ve görüntüleme bulguları bilgisayar ortamında retrospektif
olarak tarandı. Semptomatik (ağrılı idrar, sık idrara çıkma, ateş, kusma, kilo alamama, huzursuzluk, idrar
kaçırma ve enürezis ) veya asemptomatik olup idrar tahlillerinde ≥100.000 cfu/ml üropatojen izole edilen
hastalarda araştırmamıza dahil edildi.
Bulgular: 283 çocuğun yaş ortalaması 88.27 ay, ortancası 84 ay ve standart sapması 78.65 ay
olarak tespit edilmiştir.Araştırmamızda çocukların 44'ü (%15.5) erkek, 239'u (%84.5) kızlardan
oluşmaktadır. Çalışmaya katılan 283 çocuğa ilişkin idrar yolu enfeksiyonu etkenler arasında en sık E.coli 194
(%68,7) ardından da Enterococcus spp. 28 (%9,9) ve Klebsiella spp. 26 (%9,2) görülmüştür. Profilaksi
almayanlarda %71.9 oranında E.coli görünmekte iken, profilaksi alanlarda %59.21 olduğu saptanmıştır. İdrar
yolu enfeksiyonu ile birlikte altta yatan patolojileri olanların en sık %14,44 ile vezikoüreteral reflü
saptanmıştır.
İdrar kültürlerinde üreyen mikroorganizmaların antibiyotiklere karşı direnç durumu değerlendirildiğinde en
sık direncin ampisiline (%52,7),sonrasında ise sırası ile trimetoprim (%32,2), sefuroksim (%21,6),
amoksisilin (%16,3), seftriakson (%14,5), gentamisin (%11), nitrofurantoin (%10,6), amikasine (%3,2)
direnç geliştiği saptandı. Profilaksi alanlarda antibiyotiklere karşı direnç gelişimi incelendiği zaman ilk beş
sırayı ampisilin %51.32, trimetoprim %32.89, sefalotin %30.26, sefuroksim %27.63 ve amoksisilin %26.32
oluşturmaktadır.
Tartışma: Bizim çalışmamızın bazı eksik yönleri mevcuttur. Araştırmamız kesitsel bir çalışma
olup 1 Ocak 2013 – 1 Temmuz 2016 tarihleri arasında tek merkezli, retrospektif bir çalışmadır. Ayrıca
çalışmamızda hastaların ne kadar süredir profilaksi aldığı, bu süre zarfında profilakside hangi antibiyotikleri
ne kadar süre ile kullandığı, aynı hastadaki idrar kültürlerindeki üremelerin dönüşümü de veri eksikliği
nedeniyle incelemeye dahil edilememiştir. Bu sebeple profilaksi alan ve almayanlarda mevcut direnç durumu
kesitsel değerlendirilebilmiştir. Çalışmamızdan elde ettiğimiz verilerin teyidi için prospektif kohort
çalışmalara ihtiyaç vardır. Tüm hastalardaki idrar kültürü üremeleri, alt grup olarak altta yatan hastalığı
olanlar ve profilaksi alanlardaki üremeler değerlendirildiği zaman her üç gruptada aminopenisilinler, 2. ve 3.
kuşak sefalosporinler, trimetoprim ve aminoglikozid direncinin diğer antibiyotiklerden daha yüksek olduğu
gözlenmiştir.

Abstract:
Abstract: Mortality and morbidity rates in children with urinary tract infections (UTI's) are
being high. Kidney scarring secondary to UTI's can lead to (multiple long-term effects, such as) chronic
kidney disease. A definitive diagnosis of UTI is made on the basis of quantitative urine culture. Sometimes it
may be necessary to initiate empirical treatment with effective antibiotics against the most likely bacterial
pathogens that will cause urinary tract infection without waiting for urine culture. Antibiotic
resistance has increased worldwide in bacterial pathogens can lead to treatment failures. For this reason, it is
important to carry out resistance studies at certain intervals in each region and to rearrange the empirical
treatment options according to these studies. We aimed to determine the distribution of uropathogens that
cause urinary tract infections in our region and their distribution of resistance to antibiotics over years
according to age, gender, prophylaxis status and presence of underlying pathological problems.
Materials and methods: The uriner microscopy and urine culture results, prophylactic
status, antibiotic treatment option if given, the underlying pathological problem and the imaging findings
of 283 patients aged between 0 and 18 years who applied to Pediatric Nephrology Department, Selcuk
University Faculty of Medicine Hospital and diagnosed with UTI's, were computer-based researched,
retrospectively.
Patients who were symptomatic (dysuria, polyuria, fever, vomiting, no weight gain, uneasiness, urinary
incontinence and enuresis) or asymptomatic with ≥100,000 cfu/ml uropathogenic isolates in uriner
analysis, are included in our study..
Signs: The average age, median and standard deviation of 283 children was determined as
88.27 months, 84 months and 78.65 months, respectively. In our study, 44 (15.5%) of the children were male
and 239 (84.5%) were female. Among the 283 children who participated in the study, the most common
cause of urinary tract infection was found to be E. coli (n=194, 68.7%) followed by Enterococcus spp. (n=28,
9.9%) and Klebsiella spp. (n=26, 9.2%). While 71.9 % of the cause of UTI's in patients without a
prophylaxis was found to be E.coli, only 59.21% of them is E. coli in prophylactic patients. Vesicoureteral
reflux was found to be the most common (14,44 %) underlying etiology responsible for urinary tract
infections in patients with an underlying pathology.
When the drug-resistancy of micro-organisms were evaluated, ampicillin-resistancy (52.7%) was the most
common, followed by trimethoprim (32.2%), cefuroxime (21.6%), amoxicillin (16.3%), ceftriaxone (14.5%),
gentamycin (11%), nitrofurantoin (10.6%) and amikasine (3.2%), respectively.
When the resistance to antibiotics was examined in the prophylactic patients, ampicillin-resistancy was the
most common (51.32%), followed by trimethoprim (32.89 %), cephalotin (30.26 %), cefuroxime (27.63
%) and amoxicillin (26.32 %), respectively.
Conclusion: There are some limitations in our study. Our study is a cross-sectional, onecenter, retrospective study and is a one-center, retrospective study conducted between January 1, 2013 and
July 1, 2016. In addition, datas such as prophilactic treatment duration, prophilactic drug selection,
transformation of the pathogens in the same patients status, were not included in the study due to lack of
patient datas. For this reason, the current microbial resistance status of patients wit or without a
prophylaxy couldn't evaluated cross-sectionally. Prospective cohort studies are needed to confirm the data
obtained from our study. It was observed that microbial resistance to aminopenicillins, 2nd and 3rd
generation cephalosporins, trimethoprim and aminoglycoside were higher than other antibiotics in all three groups when urine cultures were evaluated in all patients, patients with an underlying disease, and
patients with a prophylaxy, individually.