Türk inşaat sektöründe alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin bilinirliği
The awareness of alternative dispute resolution methods in Turkish construction industry
Yazar: ONUR KAYABAŞI
Danışman: DOÇ. DR. HANDE ALADAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Alternatif uyuşmazlık = Alternate dispute

Özet:
İnşaat sektöründe, gelişen üretim teknolojisi ve makine-ekipmanlar ile karmaşık yapıda büyük projeleri hayata geçirme olanağı artarken büyüyen proje hacimlerine paralel olarak, proje paydaş sayıları artmış, tasarım ve uygulama süreçleri daha karmaşık yapılara dönüşerek paydaşlar arasındaki ilişkilerin de daha girift hale gelmesine neden olmaktadır. Bu karmaşık ilişkilerin doğru yöntemler ile idare edilip, paydaşlar arası oluşacak çatışmalara müdahalelerin ivedilikle çözümsüzlüklere dönüşmesinin önünün alınması, projenin başarısını doğrudan etkileyen en önemli konulardan biridir. 
İnşaat sektöründe taraflar arasında yaşanan uyuşmazlıkların çözümünde müzakere, arabuluculuk, uyuşmazlık çözüm kurulları gibi alternatif çözüm yöntemleriyle birlikte tahkim, mahkeme gibi resmi çözüm yöntemlerin kullanılabilir olduğu literatürde sıklıkla bahsedilmektedir. Ancak, Türk inşaat sektöründe uyuşmazlık yaşayan tarafların çözümü sulh yolu ile çözüme kavuşturulabilecek alternatif çözüm yöntemleri yerine sıklıkla yargı yollarına taşıma eğilimlerinin yüksek olduğu gözlenmektedir. 
Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Türk inşaat sektöründe alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin bilinirliği araştırmak ve bu yöntemlerin tercih edilip edilmeme sebeplerini ortaya koymaktadır. Çalışma kapsamında öncelikle Türk inşaat sektöründe kullanılan alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin (Müzakere, Arabuluculuk, Uzlaştırma, Uyuşmazlık Çözüm Kurulları, Uzman / Bilirkişi, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı) özellikleri ve süreç işleyişleri sunulmuştur. Ardından Türk inşaat sektöründe alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin bilinirlik seviyesinin ortaya konulabilmesi için 300 adet inşaat firmasından 2469 sayıdaki sektör profesyonellerine anket gönderilmiştir. Bu sektör profesyonellerinden toplan 60 anket verisi üzerinde önce Normallik Testi, ardından ise Ki-Kare Testleri gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler SPSS yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Türk inşaat sektöründe alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin bilinirlik seviyesinin düşük bir seviyede olduğu ortaya çıkmakla birlikte, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerini kullanan sektör profesyonelleri alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerini mahkeme ve tahkim yargılamalarına kıyasla daha başarılı bulduklarını belirtmişlerdir.
Çalışmanın bulguları Türk inşaat sektöründe alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin bilinirliğinin ortaya konulması, bilinirliği etkileyen sebeplerin tartışılarak bu yöntemlerin kullanım sıklığının arttırılması ve böylece mahkeme yargılaması üzerindeki yükün hafifletilmesine de olanak sağlaması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
In the construction industry, while the opportunity to implement large complex projects with developing production technology and machinery and equipment increases, in parallel with the growing project volumes, the number of project stakeholders has increased, design and implementation processes have turned into more complex structures, causing the relations between stakeholders to become more intricate. Managing these complex relationships with the right methods and preventing interventions in conflicts between stakeholders from turning into deadlocks is one of the most important issues that directly affects the success of the project.
It is frequently mentioned in the literature that alternative solution methods such as negotiation, mediation, dispute resolution boards, as well as official solution methods such as arbitration and court can be used to resolve disputes between the parties in the construction industry. However, it is observed that parties in dispute in the Turkish construction industry have a high tendency to take the solution to judicial remedies instead of alternative solution methods that can be resolved amicably.

In this regard, the aim of the study is to investigate the awareness of alternative dispute resolution methods in the Turkish construction industry and to reveal the reasons why these methods are preferred or not. Within the scope of the study, alternative dispute resolution methods (Negotiation, Mediation, Conciliation, Dispute Resolution Boards, Expert / Expert, Presidency of the Supreme Scientific Council) used in the Turkish construction industry are presented in terms of their features and process operations. Then, a survey was sent to 2469 industry professionals from 300 construction companies in order to reveal the awareness level of alternative dispute resolution methods in the Turkish construction industry. First, the Normality Test and then the Chi-Square Test were performed with the data collected from 60 of these industry professionals. The collected data were analyzed using SPSS software. According to the analysis results, it is revealed that the awareness level of alternative dispute resolution methods in the Turkish construction industry is at a low level, but industry professionals who use alternative dispute resolution methods stated that they find alternative dispute resolution methods more successful than litigation and arbitration.
The findings of the study are important in terms of revealing the awareness of alternative dispute resolution methods in the Turkish construction industry, increasing the frequency of use of these methods by discussing the reasons affecting the awareness, and thus allowing the burden on court proceedings to be alleviated.