Bipolar bozuklukta yaşam olaylarının hastalık başlangıcından önceki sıklığı ve hastalık gidişi üzerindeki etkisinin araştırılması
The life events effect the start and the outcome of bipolar disorder
Yazar: AYMAN SALEH
Danışman: PROF. DR. KAAN KORA
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Destek fonksiyonları = Support functions ; Yaşam olayları = Life events

Özet:
Giriş: Ağır yaşam olaylarının (YO), yaşam güçlüklerinin (YG) ve destek eksikliğinin bipolar bozukluğun başlangıcı, klinik gidişi, prognozu ve hastaların işlevsellik düzeyleri üzerinde etkileri olduğu bilinmektedir. Hastaların yaşadıkları ağır olaylarla birlikte aldıkları sözel ve pratik destek sağlıklılara göre daha az olduğu vurgulanmıştır. Bununla birlikte olumsuz tepkilere daha çok maruz kaldıkları bazı çalışmalarda bildirilmiştir. Destek eksikliği ve olumsuz tepkiler, yaşanan olayların şiddetini arttırdığı ve hastalığın başlangıcında ve seyrinde önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Yaşam güçlüğü, YO'dan farklı olarak dört haftadan daha uzun bir süre devam eden bir kronik problemdir. YG günlük yaşantıları zorlaması ile birlikte YO için alt zemini hazırlamaktadır. Yapılan pek çok çalışmada yaşam olaylarının özellikle içeriği ve o sırada karşılaşılan güçlükler hakkında ayrıntılı sonuçlar yerine sadece genel bir bilgi verilmektedir. Ayrıca hastaların bipolar bozukluk tanısı konmadan önceki dönemlerini inceleyen çalışmalar azdır. Bu çalışmada Bipolar bozukluğu tetikleyen ve hastalığın gidişini etkileyen sosyal faktörlerin incelenmesi planlanmıştır. Üstelik yaşanan olayların niteliklerinin soruşturulması ve hastalıkla birlikte bu niteliklerde oluşan değişikliklerin araştırılması amaçlanmıştır. Bununla birlikte YO'a yönelik verilen olumlu destek, destek eksikliği ve olumsuz tepkilerin miktarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Ayrıca, YG'in tipleri, şiddeti ve hastalık seyri üzerindeki etkisi incelenecektir. Son olarak cinsiyet açısından sosyodemografik belirtilerin ve sosyal stresörlerin araştırılması planlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Marmara Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri polikliniği ve Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Raşit Tahsin Duygudurum Merkezi'ne başvuran, son 3 yıl içerisinde bipolar bozukluk tip-I veya tip-II tanısı almış 24 hasta çalışmamıza dahil edilmiştir. Birinci derece akrabalarında bipolar bozukluk olmayan 24 sağlıklı birey, hasta grubu ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilmiştir. Hastaların depresif belirtileri, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D) ve manik belirtileri Young Mani Derecelendirme Ölçeği (YMRS) ile test edilmiştir. Ardından, Yaşam olaylarının sorgulanması için ?Life Events and Difficulties Schedule? (LEDS) kullanılmıştır. Hastaların sosyodemografik bilgileri, genel işlevsellik düzeyi, yaşam kalitesi ve psikiyatrik öz ve soy geçmişleri belirlenmiştir. Yaşam olayları (YO), yaşam güçlükleri (YG) ve destek algıları hem sorgulanan tüm süreçte hem de hastalık öncesindeki ve sonrasındaki dönemlerde ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Ayrıca hastalığın etkisine bağlı ve bağımsız gelişen olaylar incelenmiştir. Cinsiyete göre sosyodemografik özellikleri, genel işlevsellik düzeyi, yaşam kalitesi, duygudurum dönemleri ve yaşam olayları araştırılmıştır. Son olarak duygudurum dönemlerinin özellikleri ve dönemleri tetikleyen yaşam olayları incelenmiştir.Bulgular: Hastalar (n=24) sağlıklılara göre (n=24) daha çok bekar, işsiz ve geçimlerinde ailelerine bağlıdırlar (sırasıyla p=0.05, p=0.001, p=0.008). Kadınlarda işsizlik ve geçimde birine bağlı olmaları erkeklere göre daha belirgindir (p=0.02, p=0.001). Hastaların daha çok öz ve soy geçmişlerinde psikiyatrik öyküleri mevcuttur (p=0.03, p=0.01). BPB hastaları toplam sorgulanan süreçte sağlıklılara göre daha çok toplam YO, bağımsız YO ve YG yaşamışlardır (p=0.000, p=0.000, p=0.04). Toplam süreçte en çok eğitim, sağlık ve kişilerarası ilişkilerde YO yaşanırken (p=0.03, p=0.000, p=0.02), YG'de iş ve kişilerarası ilişkilerde artış izlenmiştir (p=0.04, p=0.005). Hastaların aldıkları olumlu destek sağlıklılarla aynı düzeydeyken, maruz kaldıkları olumsuz tepkiler daha fazla bulunmuştur (p=0.02). BPB öncesinde hastalar sağlıklılara göre daha çok ağır YO yaşamışlardır (p=0.001). Olaylar ve güçlükler tiplerine göre, hastalık öncesinde en çok iş ve sağlık alanında olay yaşarken (p=0.03, p=0.005), kişilerarası ilişkilerde güçlük yaşamışlardır (p=0.01). BPB başladıktan sonra, hastalarda toplam YO, bağımsız YO ve YG'de belirgin bir fark izlenmiştir (p=0.000, p=0.05, p=0.03). Hastalıkla birlikte sağlık, partner ve kişilerarası ilişkilerde olay yaşanırken (p=0.001, p=0.04, p=0.04), iş alanında yaşam güçlükleri bulunmuştur (p=0.03). Son olarak, hastalar ilk duygudurum dönemi öncesinde, ikinci döneme göre daha çok ağır olay yaşamışlardır (p=0.03).Sonuç: BPB hastaları, hem hastalık öncesinde hem de sonrasında sağlıklılara göre daha çok yaşam olayı ve yaşam güçlüğü yaşamaktadırlar. Hastalık başlamadan önceki dönemde de sağlıklı kişilere göre yaşam olaylarında daha fazla olumsuz tepkiye maruz kalmaktadırlar. BPB başlamadan önceki dönemde artan ağır YO, bu olayların hastalığı tetikleyici etkisi ile ilişkili olabilir. Hastalar en çok eğitim, iş, sağlık, partner ve kişilerarası ilişkilerde ağır olay ve güçlük yaşamaktadırlar. Genel olarak hastaların aldıkları olumlu destek sağlıklılara göre farklı değilken, bu destek hastalık başlangıcıyla artmaktadır. Bu verinin BPB için geçerli olduğunun gösterilmesi için başka hasta gruplarında da sınanması gerekmektedir.

Abstract:
Introduction: Many studies indicating that severe life events, life difficulties and loss of social support related with the inducement and bad outcome of the bipolar disorder (BPD). Some researches acknowledged that, even the patients have more life stress; they get less emotional and physical support, and exposed to more negative reactions than the healthy people. Life difficulty, which is a living problem presented in a period more than four weeks, may be a background for major life events. Few of the studies mention the types of life events and inspect the period before beginning of the BPD. In this study, we?ll examine the amount of the life events and difficulties, and their types before the starting and during the period of the BPD. Moreover, we?ll inspect their effects on the disorder precipitating and their results on the outcome of the disease. Finally, the socio-demographic and social stress gender differences will be examined.Methods: From the Mood Disorders Clinic of Marmara University Hospital and Bakırköy Psychiatry Hospital-Raşit Tahsin Center we included 24 bipolar patients (type I or II) who had the disorder in the last 3 years. The control group made of 24 volunteers matched by age, sex and educational situation. After approving the euthymic mood by Hamilton Depression inventory (HAM-D) and Young Mani Rating Scale (YMRS), life events examined by Life Events and Difficulties Schedule (LEDS). We questioned the patients socio-demographic, work performance, life quality and the psychiatric history. The life events (LE), life difficulties (LD) and social support have been evaluated during the hole questioned period and before and after the start of the bipolar disorder. Moreover the disease related and unrelated life events separately apprised. We also compared the differences between males and females. Finally we analyze the properties of the mood episodes and the amount of life events triggering them.Results: According to control group (n=24), patients (n=24) are more single, unemployed and depends on other for their subsistence (respectively; p=0.05,p=0.001,p=0.008). The unemployment and dependent on others for living are more significant in females than males (p=0.02;p=0.001). The patients have more own and family psychiatric history than healthy candidates (p=0.03;p=0.01). The patients had more total LE, disease unrelated LE and LD (p=0.000; p=0.000;p=0.04). Through the hole period the patients had more LE in the fields of education, health and other relationships (p=0.03;p=0.000;p=0.02), but in LD there is only increase in the fields of work and other relationships (p=0.04;p=0.005). Even the patients and control group had an equal positive support, the patients had exposed to more negative reactions (p=0.02). The BPD patients had more LE before the beginning of the disease (p=0.001). According to events subtypes, before starting of the disease, patients had more LE in work and health (p=0.03;p=0.005), and more LD in other relationships fields (p=0.01). After starting of the disease patients had increase in total LE, disease unrelated LE and LD (p=0.000;p=0.05; p=0.03). Specifically, they had rise in health, partner and other relationships related LE (p=0.001;p=0.04;p=0.04), and only work related LD (p=0.03). Finally we found that the LE preceding the first mood episode are much more than the second one (p=0.03).Conclusion: BPD negatively affects the patient?s work performance and social lives. BPD patients have more major LE and LD even before and after starting of the disease. Moreover, they exposed to more negative reactions previously to the beginning of the disorder. This result highlights the effect of the major LE on the starting of the BPD. The patients mainly have LE and LD in the fields of educations, work, health, partner and other relationships. Even the patients and the healthy volunteers previously had an equal support; by beginning of the BPD the patients received much more support.