Nerium oleander'in liyofilize sıvı distilatının hipokolesterolemik etkinliğinin değerlendirilmesi
The evaluation of hypocholestrolemic activity of nerium oleander lyophilized liquid distillate
Yazar: HARUN KIZILAY
Danışman: PROF. DR. AHMET LEVENT BAŞ ; PROF. DR. NURAY YAZIHAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Hiperkolesterolemi = Hypercholesterolemia ; Karbonhidrat metabolizması = Carbohyrate metabolism ; Lipid metabolizması = Lipid metabolism ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Nerium oleander = Nerium oleander ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Zambakgiller (Apocynaceae) familyasında yer alan zakkum (lat. Nerium oleander, NO), Güney Portekiz'den başlayarak bütün Akdeniz sahilleri boyunca Suriye'de, Batı ve Güney Anadolu'nun dere yataklarında yetişir. Yazın çiçeklenen ve uzun bir çiçeklenme devresine sahip olan zakkumun meyvesi bakla şeklindedir. Zehirli olduğundan insan ve hayvanlar için tehlikeli olup, süs bitkisi olarak da yetiştirilir. Türkiye'de "zakkum, ağı çiçeği, kan ağacı, zıkkım ağacı" olarak ta bilinen Nerium oleander'in farklı kısımları Akdeniz havzasının farklı kesimlerinde halk arasında ödem, lepra, göz ve deri hastalıklarında kullanılmaktadır. Yapraklarında bulunan kardiyotonik içeriğin antibakteriyel, antikanser, kanama-pıhtılaşma zamanı ve merkezi sinir sistemi üzerindeki etkileri değişik araştırmalara konu olmuştur.
Bitkinin farklı kısımlarının incelenmesi sonucunda değişik glikozitler, triterpenler ve uzun zincirli bileşiklerin varlığı ortaya konmuştur. NO'nun parçalanmış yapraklarının su ekstresinde %2-3 oranında polisakkarit bulunur. Bileşime giren polisakkaritlerin %67'si galakturonik asit, ramnoz, arabinoz ve galaktoz'dan oluşur. Çok zehirli bir bitki olup 1 gram kuru yaprak bile insanda ölüme neden olabilir. Zehirlenme belirtileri bulantı, kusma, ishal, kabızlık ve solunum yavaşlamasıdır.  Sonuç olarak kalp yetmezliği ve ölüm görülebilir. Haricen ise bit, pire, kene gibi vücut parazitlerine karşı kullanılmaktadır.
Bu araştırmada 30 adet erkek Sprague-Dawley rat üç eşit gruba ayrıldı. Birinci grup "Kontrol grubu" olarak ayrıldıktan sonra ikinci gruba yüksek kolesterollü diyet ve üçüncü gruba  yüksek kolesterol diyet + 10 ml Nerium oleander distilatına karşılık gelen liyofilize materyal gavaj yolu ile günde bir kez uygulandı. Üç aylık deneme süresinin sonrasında ratlardan kan alındıktan sonra ötenazi edildi.  Kandan elde edilen serumlardan açlık kan glikozu, total kolesterol, trigliserid,  HDL, LDL, kreatinin, üre, total protein, ALT, AST ve ALP seviyeleri ölçüldü. Kontrol grup ile karşılaştırıldığında yüksek kolesterol diyetle beslenen grupta ALP, ALT, AST, kolesterol, glukoz, LDL ve trigliserit düzeylerinin yükseldiği (P<0.05), Nerium oleander uygulamasının ise yükselen ALP, ALT, AST, kolesterol, LDL ve trigliserit düzeyini düşürdüğü (P<0.05) belirlendi. Sonuç olarak Nerium oleander distilatının hipokolesterolemik ve karaciğer koruyucu etkileri olabileceği ifade edilebilir.
Anahtar Sözcükler: Hiperkolesterolemi; Hipokolesterolemi; Nerium oleander; Rat.

Abstract:
The Oleander (lat. Nerium oleander, NO) is a member of Apocynaceae family which is grown in all along Mediterranean coast starting from southern Portugal, Syria and stream beds of western and southern Anatolia. The fruit of oleander which flowered in summer and has a long flowering period shaped as faba bean. Because of the toxicity property it is dangerous for the human and animals and also grown as ornamental plants. The different parts of Nerium oleander (known as "zakkum, kan ağacı, zıkkım ağacı" in our country) would be used for the treatment of oedema, leprosy, eye and skin diseases in the different sections of the Mediterranean basin. The cardiotonic content in leaves has been subjected to different research related with effects on antibacterial, anticancer, bleeding-clotting time and the central nervous system .
The studies with the different parts of the plant has been resulted with the presence of long chain compounds, glycosides and triterpenes. The water extract of the leaves includes polysaccharides in ratio of %2-3 and the compounded polysaccharides of 67% consist galacturonic acid, rhamnose, arabinose and galactose .
That plant is extremely dangerous as of 1 g. of dry leaves can even cause death in humans. The symptoms of poisoning  arenausea, vomiting, diarrhea, constipationand respiratory deceleration. And death may occur as a result of heart failure.Also externally,  used against body interferences such as lice, flea, mite.
In this research, 30 male Sprague-Dawley rats were divided into 3 equal groups. After leaving the first group as a control group underwent Group 2 and Group 3 high cholesterol diet high cholesterol diet + 10 ml of Nerium oleander distillate lyophilized material was administerated once daily by gavage route. The serum obtained from the blood fasting blood glucose, total cholesterol, triglycerides, HDL, LDL, creatinine, urea, total proteins, ALT, AST and ALP levels were measured. Compared with the control group in the group fed a high cholesterol diet, ALP, ALT, AST, cholesterol, glucose, LDL and triglyceride levels have increased (P <0.05), As a result, might be said that the distillate of Nerium oleander have hypocholesterolemic and liver protective effects.
Key Words: Hypercholesterolemia; hypocholesterolemic; Nerium oleander; Rat.