Tedarik zinciri stratejisi ile lojistik performans ilişkisinde tedarik zinciri entegrasyonunun aracılık rolü
The mediating role of supply chain integration in the relationship between supply chain strategy and logistics performance
Yazar: İBRAHİM ETHEM DAĞDEVİREN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ERTURGUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İşletmeler ulusal ve uluslararası pazarda rakipleriyle rekabet ederken tedarik zinciri yönetimini anahtar olarak kullanmaya başlamışlardır. Fakat tedarik zincirleri gelişip, faaliyetler dağınık hale geldikçe tedarik zincirinin de karmaşıklığı arttığı için, tedarik zinciri faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde ve yönetilmesinde işletmeler farklı zorluklarla karşı karşıya kalabilmektedirler. Bu zorluklarla başa çıkıp, tedarik zinciri yönetiminde başarılı olabilmek için de işletmelerin ürün yapılarına ve amaçlarına uygun tedarik zinciri stratejilerine ve tedarik zinciri üyeleri arasında işbirliğine dayalı stratejik işbirliklerine ihtiyaçları vardır. Ayrıca gerçekleştirilen faaliyetlerin ve stratejilerin sonuçlarını kontrol edip geliştirmek için de, işletmelerin ekonomik anlamda kalkınmasında büyük paya sahip olan lojistik faaliyetlerin performansının doğru ölçülmesi ve yönetilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla işletmelerin rekabetinin yaşandığı ve karmaşıklığın her geçen gün daha da arttığı tedarik zinciri yönetiminde tedarik zinciri stratejileri, tedarik zinciri entegrasyonu ve lojistik performans ölçümü kritik bir öneme sahiptir. Bu çerçevede çalışmanın amacı tedarik zinciri stratejileri ile işletmenin lojistik performansı arasındaki ilişkiyi ve tedarik zinciri entegrasyonunun bu ilişkide aracı bir rolü olup olmadığını araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin belirlemiş olduğu 2021 yılı ilk 1000 ihracatçı işletmeden anket yöntemiyle 417 adet veri toplanarak analiz edilmiş ve bulgular yorumlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, işletmelerin belirlemiş oldukları tedarik zinciri stratejileri ile lojistik performansları ve tedarik zinciri entegrasyonları arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Tedarik zinciri entegrasyonu ile lojistik performans arasında da anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca tedarik zinciri stratejileri ile lojistik performans arasındaki ilişkide tedarik zinciri entegrasyonunun kısmi aracı rolü üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Companies have started to use supply chain management as a key in the competition process in national and international markets. However, as supply chains develop and activities become more dispersed, the complexity of the supply chain increases and businesses may face different challenges in the realisation and management of supply chain activities. To cope with these challenges and be successful in supply chain management, companies need supply chain strategies that are suitable for their product structures and objectives and strategic collaborations based on co-operation among supply chain members. In addition, to control and improve the results of the activities and strategies, the performance of logistics activities, which have a large share in the economic development of companies, should be measured and managed correctly. Therefore, supply chain strategies, supply chain integration, and logistics performance measurement have a critical importance in supply chain management where the competition of companies is experienced and complexity is increasing day by day. In this framework, this study aims to investigate the relationship between supply chain strategies and the logistics performance of the enterprise and whether supply chain integration has a mediating role in this relationship. For this purpose, 417 data were collected and analyzed by survey method from the top 1000 exporter companies in 2021 determined by the Turkish Exporters Assembly and the findings were interpreted. As a result of the analyses, it was determined that there is a significant and positive relationship between the supply chain strategies determined by the companies and their logistics performance and supply chain integration. There is also a significant and positive relationship between supply chain integration and logistics performance. In addition, it has been concluded that supply chain integration plays a partial mediating role in the relationship between supply chain strategies and logistics performance.