Kültürel ve yaratıcı endüstrilerde sanatsal üretim süreçleri
Artistic production processes in the cultural and creative industries
Yazar: TOLGA ULUSOY
Danışman: PROF. DR. VEFA SAYGIN ÖĞÜTLE
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Sanat sosyolojisi ile çalışma sosyolojisi alt disiplinleri çerçevesinde yapılmış olan bu çalışma sanat üreticilerinin çalışma biçimleri ve sanat-temelli kariyerlerinde yaşamış oldukları sorunlara odaklanmaktadır. Sanat üreticileri farklı toplumsal alanlarda üretim yapmaktadırlar. Bu alanlardan en önemlisi doğal olarak sanat alanıdır ama bilindiği gibi sanat üreticilerinin tümü bu alan içerisinde yer alamamaktadır. Dolayısıyla çoğu sanat üreticisi kültürel ve yaratıcı endüstriler içerisinde üretim yapmak durumunda kalmaktadır. Bu araştırma kültürel ve yaratıcı endüstriler içerisinde çalışan sanat üreticileri üzerine yapılmıştır. 
Araştırma kapsamında eleştirel bir teorik çerçeve benimsenmiştir. Bu bağlamda ilk etapta kültürel ve yaratıcı endüstriler, kültür üretimi olarak sanat üretimi, sanat emeği, yaratıcı sınıf/kültür işçisi kavramları üzerinden ilerlenmiştir. Araştırma verilerin değerlendirilmesi ile birlikte tam-zamanlı çalışma, freelance çalışma, sosyal ağ, sosyal sermaye, kültürel sermaye, dijital devrim, güvencesizlik, girişimcilik, meslek olarak sanat üreticisi olmak, sanat-temelli kariyer, yaratıcılık kavramlarına ulaşılmıştır.  
Araştırmada nitel yönteminin temellendirilmiş teori stratejini benimsenmiştir. Bu bağlamda kültürel ve yaratıcı endüstrilerde çalışan yirmi iki sanat üreticisi (grafik tasarımcı, illüstratör, animasyon sanatçısı, dijital oyun tasarımcısı vb.) ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Araştırma sonucunda, ikinci bölümde de görüleceği gibi, kültürel ve yaratıcı endüstrilerde çalışan sanat üreticilerinin iki tip çalışma biçimi gözlenmiştir. Bu çalışma biçimlerinden ilki tam-zamanlı çalışmadır diğeri ise freelance (serbest çalışma) çalışmadır. Pek çok sanat üreticisi bu iki çalışma biçimini melez olarak kullanmaktadırlar. Ayrıca sanat üreticileri bu çalışma biçimlerinde pek çok sorun ile karşılaşmaktadırlar. Araştırma kapsamında bu sorunlardan bazıları telif hakları, sigorta olamama, sosyal güvencesizlik, düşük gelir, gerekli zamana sahip olamama, keyfi revize olarak belirlenmiştir.
Araştırma kapsamında bir diğer önemli konu ise kültürel ve yaratıcı endüstrilerde çalışan sanat üreticilerinin sanat alanı ile olan ilişkisidir. Bu bağlamda bazı görüşmeciler kendilerini sanat alanının tümüyle dışında konumlandırırken bazı görüşmeciler kültürel ve yaratıcı endüstrilerin yanında sanat alanında da çalışmalar yapmaktadır. Özellikle kültürel ve yaratıcı endüstrilerde sanat üretimini etkileyen en önemli unsur dijital olanakların gelişmesidir. Dijital olanaklar ile beaber sanat üreticileri hatanın az olduğu ve hızın yüksek olduğu üretimler gerçekleştirebilmektedirler.

Abstract:
This study, which was made within the framework of art sociology and sociology of work sub-disciplines, focuses on the working styles of art producers and the problems they have experienced in their art-based careers. Art producers produce in different social areas. The most important of these fields is naturally the field of art, but as it is known, not all art producers can take place in this field. Therefore, most art producers have to produce within the cultural and creative industries. This research was conducted on art producers working in the cultural and creative industries. 
A critical theoretical framework has been adopted within the scope of the research. In this context, in the first place, the concepts of cultural and creative industries, art production as cultural production, art labor, creative class/cultural worker were proceeded. With the evaluation of the research data, the concepts of full-time work, freelance work, social network, social capital, cultural capital, digital revolution, precarity, entrepreneurship, being an art producer as a job, art-based career, creativity were reached.
The grounded theory strategy of the qualitative method was adopted in the research. In this context, interviews were conducted with twenty-two art producers (graphic designer, illustrator, animation artist, digital game designer, etc.) working in the cultural and creative industries.
As a result of the research, as can be seen in the second part, two types of working styles of art producers working in the cultural and creative industries were observed. The first of these working forms is full-time work and the other is freelance work. Many art producers use these two forms of work as a hybrid. In addition, art producers face many problems in these ways of working. Within the scope of the research, some of these problems were determined as not being able to have copyright, insurance, social security, low income, not having the necessary time, and arbitrary revision.
Another important issue within the scope of the research is the relationship of art producers working in the cultural and creative industries with the field of art. In this context, while some interviewees position themselves completely outside the field of art, some interviewees work in the field of art as well as in the cultural and creative industries. The most important factor affecting art production, especially in the cultural and creative industries, is the development of digital possibilities. With digital opportunities, beaber art producers are able to produce productions with low error and high speed.