İş karmaşıklığının çalışanların güçlendirme algısı üzerine etkisi - ampirik bir araştırma
The impact of job complexity over the employee perception of empowerment - an empirical research
Yazar: AHMET GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. NİHAT ERDOĞMUŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Güçlendirme = Empowerment ; Karmaşıklık = Complexity ; Psikolojik güç = Psychological power ; Çalışanlar = Workers ; İş karmaşıklığı = Job complexity ; İşyeri = Work place

Özet:
Bilgi çağında iş dünyası teknolojideki gelişmelerden sürekli artan bir oranda faydalanmaktadır. Yönetim biliminin karşısında duran en önemli sorunlardan biri işin karmaşıklığının gerek teknolojik gelişmeler gerekse verimlilik arayışıyla rutinleştiği günümüz çalışma şartlarında çalışanların nasıl tatmin edileceğidir. Bilgi çağı çalışanlarında geçmişin emir-komutaya dayanan pratikleri ile iş tatmini sağlamak mümkün değildir. Güçlendirme yaklaşımı bu hedefi gerçekleştirmek üzere önerilmiş yeni yönetim yaklaşımlarından biridir.Bu çalışmada güçlendirme yaklaşımı ve iş karmaşıklığı ile ilgili olarak ayrıntılı bir literatür çalışması yapılmıştır. Literatür çalışması ile birlikte, Türkiye'nin en büyük ilk yüz şirketi arasında yer alan, kolayda tüketim malları sektöründen bir işletmede ampirik bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu ampirik çalışmada objektif olarak farklı karmaşıklık seviyesindeki üç iş için çalışanların psikolojik güçlendirme algılamaları ölçümlenmiştir. İş karmaşıklığının, psikolojik güçlendirme ve bu kavramın dört alt bileşeni: anlamlılık, yeterlilik, seçme hakkı ve etkileme üzerinde etkisi olup olmadığı araştırılmıştır.Yapılan araştırmada objektif olarak farklı karmaşıklık seviyelerinde işler için çalışanların psikolojik güçlendirme algılamalarının farklılaştığı görülmüştür. Daha karmaşık işlerde çalışanların psikolojik güçlendirme algılamaları daha yüksek değerlerde bulunmuştur. Alt boyutlardan seçme hakkı ve etkileme boyutlarında farklı gruplar arası ilgili boyut algılamaları farklılaşırken, anlamlılık ve yetkinlik boyutlarında bu farklılaşma gözlenmemiştir.İşin doğası bir iddia içermiyorsa, zorlayıcı değilse, çalışanın insiyatif almasının bir fark yaratacağı şekilde tasarlanmamışsa, o işin çalışanı için güçlendirme yaklaşımı uygulamaya kalkmak, yönetimde samimiyetsizlik gibi daha farklı ve ciddi sorunların doğmasına yol açmaktadır. Çalışma hayatında dışsal adanmışlık gerektiren işleri, içsel adanmışlık gerektiren işler haline sokmanın tasarımsal gereklilikleri cevap aranan bir sorudur. Bu soruyu bilgi çağı çalışanları için, ama özellikle de bilgi çağında iş karmaşıklığı az olan çalışan grubu için, cevaplayabilmek önem arzetmektedir.

Abstract:
In information age the business world benefits from technological developments in an increasing pace. Under todays working conditions where job complexity gets increasingly routine due to technological developments and concerns of productivity, employee motivation turns out to be one of the major issues to be addressed by management science. Command and order chains of old times are of no use to provide the employee of information age with work satisfaction. Empowerment is one of the new management approaches aiming to achieve this mission.A detailed literature review on empowerment and job complexity has been carried out in this work. Apart from this review, an empirical research has been conducted in an FMCG company which is in the list of the first one-hundred big companies in Turkey. In this empirical study psychological empowerment levels have been measured for the employee groups of three different jobs with different objective complexity levels. The aim has been to investigate whether job complexity has an impact on psychologial empowerment and its four dimensions: meaning, self-determination, impact, and competence.It has been discovered that psychological empowerment levels are different for the jobs at different complexity levels. As jobs get more complex, the psychological empowerment perceptions of workers are found to be at higher levels. Especially for self-determination and impact dimensions, these perceptions are significantly different for different job groups. For meaning and competence dimensions, a significant difference has not been discovered between different job groups.If the job by its nature does not contain any challenge, if it is not complex, and if it has been designed in such a way that it does not require the employee to take any initiative while doing his job, then trying to apply empowerment approach for such an employee can easily lead to some other problems such as "questioned sincerity". It is an important issue in working life to discover what to change at job design so that jobs start to require internal commitment instead of external commitment. It is extremely important to answer this question for the emmployee of information era, especially for the employees of the jobs at low complexity levels.