Büyük Menderes havzası örneğinde yağış verilerinde aylık ve yıllık eğilim analizleri
Trend analyses for monthly and annual precipitation data in buyuk menderes basin
Yazar: ÖZKAN ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. TÜRKAY BARAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik ve Su Kaynakları Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Havza yönetimi, su kaynaklarının, yağış, akış, sıcaklık, buharlaşma gibi parametreler göz önünde bulundurularak havza ölçeğinde ele alındığı planlama anlayışı olarak tanımlanmaktadır. Entegre havza yönetimi kavramı, günümüzde tüm dünyada su kaynaklarının planlanması ve yönetiminde önemli bir yaklaşım olup; konuyla ilgili tüm kesimlerin görüş, beklenti ve amaçlarını dengeleyecek bir planlama, organizasyon ve kontrol mekanizması uygulanması esas alınır. Havza içinde suyun niceliksel - niteliksel dağılımının ötesinde, mevcut suyun etkin biçimde kullanımı önem taşımaktadır. Suyun etkin kullanımı; tüketimi denetlemenin yanı sıra, mevcut su kaynaklarının da verimli değerlendirilmesiyle mümkündür. Bu bağlamda havzadaki mevcut meteorolojik verilerin doğru şekilde incelenmesi ve
analiz edilmesi, akış gözlemleri ile kalibre edilmeleri gerekmektedir. Su kaynaklarının planlanması ile ilgili yapılan birçok çalışmada iklim değişikliğinin etkileri ya da yağış koşullarındaki değişimlere bağlı olarak, kayıtlı
verilerde eğilim gözlenebilmektedir. Eğilimin niteliğinin, başlangıç tarihinin anlamlı olarak belirlenmesi, havza yönetimi kararları açısından büyük önem taşımaktadır. Sunulan çalışmada, Büyük Menderes Havzasında bulunan DSİ ve DMİ'ye ait 40 farklı yağış gözlem istasyonundan (YGİ) elde edilen aylık ve yıllık yağış verileri kullanılarak eğilim analizleri yapılmıştır. Eğilim değerlerinin anlamlılığı, Basit Doğrusal Regresyon ve Mann-Kendall test istatistiği kullanılarak incelenmiş; uzun yıllar yağış verileri için, aylık ve yıllık toplam yağışların havza bazında artma veya
azalma eğiliminde olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Basin management can be defined as the planning approach in which water resources are handled at basin scale considering the parameters such as rainfall, flow, temperature and evaporation. The concept of integrated basin management is an important approach in planning and management of water resources in the world. It is based on the implementation of planning, organization and control mechanism that responds the views, expectations and objectives of all segments concerned. Beyond the quantitative - qualitative distribution of water in the basin, the effective
use of water is important. Effective use of water is also possible with efficient evaluation of existing water resources, in addition to control consumption of water. In this context, current meteorological data in the basin must be evaluated and analyzed correctly and also must be calibrated with flow observations. In many studies on water resource planning, a trend can be observed in the recorded data due to the effects of climate change or changes in precipitation conditions. Determining the start date and the characteristics of trend has great importance for basin management decisions. In this study, monthly and annual precipitation data obtained from 40 different precipitation observation stations which belong to The General Directorate of State Hydraulic Works and Turkish State Meteorological Service in Büyük Menderes Basin were analyzed using trend analysis. Significance of trend values were analyzed by using Basic Linear Regression and Mann-Kendall tests; it was determined that total
monthly and annual precipitation did not tend to increase or decrease on basin.