Memet Nuzet'in eserleri örneğinde Kırım Tatarcasının Kuzey ağzı — İnceleme, metin, sözlük —
The steppe dialect of the Crimean Tatar language on the examples of Memet Nuzet's works —analyse, text, dictionary—
Yazar: HULSUM ISLIAMOVA
Danışman: PROF. DR. ÇETİN PEKACAR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Diyalektik = Dialectic ; Kırım Tatarcası = Crimean Tatar ; Kırım Türkleri = Crimean Turks ; Nuzet, Memet = Nuzet, Memet ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Çağdaş Türk lehçeleri arasında Kırım Tatarcası genel olarak az araştırılmıştır. Kırım Tatarcasının az araştırılmış konularından biri de Kırım Tatarcasının ağızlarıdır. Kırım Tatarcasının ağızları genel olarak 3 gruba bölünür: Kuzey, Güney ve Orta (Ortayol). Bugünkü standart Kırım Tatarcası Orta ağza dayanmaktadır. Kırım Tatarcasının Kuzey ağzı hâlen en az kullanılan ağızdır. Bu çalışmada Memet Nuzet'in eserleri örneğinde Kırım Tatarcasının Kuzey ağzının ses bilgisi özelliklerini inceledik ve söz varlığını tespit ettik. Tezimiz, yazılı kültür üzerinden incelenerek hazırlanmıştır. Memet Nuzet, Kırım Tatarcasının Kuzey ağzında yazan sayılı şairlerden biridir. Onun yazdığı yüzlerce şiir Kırım Tatarcasının Kuzey ağzının araştırılması için uygun olacağı değerlendirilmiştir. Tezin sonunda incelemeye esas olan metinler ve bu metinlerde geçen sözlerin anlamlarının verileceği sözlük bölümleri yer almaktadır. Kırım Tatarcasının Kuzey ağzının söz varlığı adlı bölümde ise Kuzey ağzına has kelimeler Standart Kırım Tatarcası ve Türkiye Türkçesi karşılıklarıyla birlikte tabloda sıralanmıştır. Tezimizin, Kırım Tatarcasının diyalektolojisine ve Kırım Tatarcasının Kuzey ağzının araştırılmasına bir katkı sağlaması amaçlamaktadır.

Abstract:
Among the modern Turkic dialects, The Crimean Tatar language has generally been little researched. One of the less researched subjects of Crimean Tatar is the dialects of Crimean Tatar. Dialects of the Crimean Tatar language are generally divided into 3 groups: Northern, Southern and Middle (Ortayol) dialect. Today's standard Crimean Tatar is based on the Middle dialect. The Northern dialect of Crimean Tatar is still the least used dialect.
In this study, we examined the phonetic features of the Northern dialect of the Crimean Tatar language in the example of the works of Memet Nuzet and determined its vocabulary. Our thesis has been prepared by examining the written culture. Memet Nuzet is one of the few poets who wrote in the Northern dialect of the Crimean Tatar language. Hundreds of poems written by him were considered to be suitable for the investigation of the Northern dialect of the Crimean Tatar language. At the end of the thesis, there are the texts that are the basis of the study and the dictionary sections where the meanings of the words in these texts will be given. In the section called the Vocabulary of the Northern Dialect of the Crimean Tatar, the words specific to the Northern dialect are listed in the table with their Standard Crimean Tatar and Turkey Turkish equivalents. Our thesis aims to make a contribution to the dialectology of the Crimean Tatar and to the research of the Northern dialect of the Crimean Tatar.