Sağlık sigortacılığı alanında Kişisel Verilerin Korunması Kanunu hakkında hastaların yaklaşımının değerlendirilmesi
Evaluating patients' approach about the Law on the Protection of Personal Data in the field of health insurance
Yazar: AYŞE GİZEM UNUR
Danışman: DOÇ. DR. ITIR ERKAN
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Hastalar = Patients ; Kişisel Verilerin Korunması Kanunu = Personal Data Protection Law ; Kişisel veri = Personal data ; Sağlık sigortası = Insurance-health ; Veri gizliliği = Data privacy ; Veri güvenliği = Data security ; Özel sağlık sigortası = Private health insurance

Özet:
Dünya genelinde veri hacmi ve veri çeşitliliği, insanlık tarihi boyunca hiç görülmediği hızda artmaktadır. Teknolojinin ve sosyal medyanın hayatın her evresine girmesiyle birlikte insanlar günlük faaliyetlerinde bile veri üretir duruma gelmiştir. Kişisel veri kavramı her sektörde yer aldığı gibi sağlık ve sigortacılık alanında ve özellikle özel sağlık sigortacılığında oldukça sık kullanılmaktadır. Öyle ki sağlık alanında ele alınan kişisel veriler aynı zamanda hassas veri olarak nitelendirilmiş ve konunun önemine hukuki olarak da vurgu yapılmıştır. Ele aldığımız çalışmada kişisel sağlık verilerinin işlenmesi sürecinde ulusal ve uluslararası alanda uygulanmakta olan hukuki kurallar ve güncel uygulamalara detaylı olarak yer verilmiştir. Çalışmanın büyük bir kısmı 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve yönetmelikler kapsamında incelenmiştir. Süreç gereği kişisel hem sağlık sektörü hem de sağlık sigortacılığındaki veri işleme süreci ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı hastaların kişisel verilerin korunması hakkındaki farkındalıklarının ne düzeyde olduğunu değerlendirilmiştir. anketimizin son sorusunda ilgili literatürden derlenen 23 madde 5'li likert şeklinde sorulmuştur. Bu maddelerin içsel geçerliliği Cronbach's Alfa testiyle sınanmıştır. Alanda daha önce bu konuda yapılmış bir akademik çalışma bulunmaması sebebiyle bir ilk olma özelliği taşımaktadır. Çalışma İstanbul ilinde özel bir hastanede hizmet alan 169 hastanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 20.0 programı kullanılarak ANOVA, t testi ve ki-kare testleriyle frekans ve yüzde analizleri yapılmıştır. Katılımcıların %62,7'si kadın, %37,3'ü erkektir. Yaş grupları;  %28,4'ü 18- 24,  %47,9'u 25-34,  %13,6'sı 35-44,  %7,7'si 45-54,  %1,8'i 55-64, %0,6'si 65 yaş ve üzeri şeklindedir. Eğitim düzeyleri; %27,2'si lise, %55'i lisans, %10,7'si yüksek lisans ve %1,2'si doktora olarak ifade edilmiştir. Katılımcıların bazı anket sorularına verdiği yanıtlar cinsiyet, yaş veya eğitim düzeyi ayrımıyla gözlemlenmiştir. Cinsiyete göre anlamlı farklılıklar gözlemlenen sorular olmuştur. Örneğin; kadın katılımcıların bir sağlık uzmanıyla yapacağı veri paylaşımı için erkek katılımcılara göre daha az endişeli olduğu gözlemlenmiştir(3.42>2.97). Kadınların erkeklere göre poliçe satın aldıktan sonra sigorta tarafından beyan etmedikleri hastalıklarının araştırılması konusunda daha hassas oldukları ve erkeklere göre güvenlerinin daha çok azaldığı gözlemlenmiştir. Çalışmamızda kişisel sağlık verilerinin Sağlık Sigortacılığı alanında hem uygulama hem de teoride yer alan hukuki süreçler işlenmiştir. Hastaların farkındalığının değerlendirilmesi amacıyla yapılan anket çalışmasının verileri paylaşılmıştır. Hastaların hukuki olarak sahip oldukları hakların teoride olduğu gibi pratikte de da hassasiyetle uygulanmasını sağlamak için devlet ve özel sektör arasında ortak çalışmalar yapılarak süreç zinciri güçlendirilmelidir. Ayrıca yine kamu ve özel sektör çalışanlarının, veri işleme süreciyle ve güncellenen mevzuatlar konusunda kurum içi eğitimler verilerek sürecin önemi belirtilmelidir.

Abstract:
The volume and variety of data produced day by day continue to increase around the world as it has never happened throughout the human history in such a very quick way. The people have been in a situation in which they produce data even in their daily activities as technology and social media have spread into all phases of our lives. The notion of personal data is frequently used in the fields of health and insurance business as well as in other sectors of the industrialized business world. Thus, personal data used in the field of health has been described as sensitive data and the significance of the notion has been juristically emphasized. In this study, the laws and current applications adopted and used nationally and internationally during the course of process of personal health data have been examined in detail. The large portion of the study has been carried out in accordance with The Law On The Protection Of Personal Data No. 6698 and other regulations. As required in this process, the course of data process of personal health data has been analyzed from the perspective of both the sector of health and health insurance business. This study aims to measure the awareness level of the patients about the protection of personal data. In the last question of the survey, 23 subjects compiled from the related literature were asked with 5 point likert scale. Internal validity of these subjects was tested with Cronbach's Alpha test. This paper has the feature of being first academic study in this field as there is no any academic study carried out before on this subject. The study was carried out with the participation of 169 patients who received health service in a private hospital in Istanbul. Anova, T Test, and chi-square tests, frequency and percentile analyses were applied on the obtained data using SPSS 20.0 program. 62.7% of the participants are female and 37.3% are male. Age groups have been categorized as following; 18-24: 28.4%, 25-34: 47.9%, 35-44: 13.6%, 45-54: 7.7%,  55-64: 1.8% and +65:     0.6%. On the other hand, education levels have been categorized as following. 27.2% of the participants are high school graduate, 55% are have bachelor's degree, 10.7% have master's degree and 1.2% are have doctorate degree. The responses of the participants given to some of the survey questions were observed in terms of gender, age or education level. There are some questions via which significant differences have been observed according to gender. For example, it has been observed that female participants are less worried about sharing data with a healthcare professional than male participants (3.42>2.97). It has also been seen that women are more sensitive than men in the investigation of the diseases that they do not declare by the insurance company after purchasing a policy and it is seen that confidence level of women decreases more than men. In our study, the legal processes in both practice and theory in the field of health insurance of have been examined in terms of personal health data. The data of the survey study conducted to measure the awareness of the patients has been shared. State and private sector collaborate in this field and process chain should be strengthened in order to make sure that patients' legal rights are preserved and applied sensitively in both theory and practice. In addition, the importance of the process should be emphasized by providing in-company trainings to with public and private sector employees on the data processing process and the updated legislation.