Çocukluk çağında oligoklonal band incelemesinin klinik öneminin değerlendirilmesi
Evaluation of the clinical importance of oligoclonal band examination in childhood
Yazar: BURAK DANACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. DENİZ YÜKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Demineralizasyon = Demineralization ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Oligoklonal bant = Oligoclonal band ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İmmünoglobülin G = Immunoglobulin G

Özet:
Amaç: Çocukluk çağı demiyelinizan hastalıkları nadir görülen hastalıklardır. Oligoklonal band (OKB) incelemesi, çocukluk çağı demiyelinizan hastalıklarının ayırıcı tanısında kullanılan önemli bir laboratuvar tetkikidir. Bu çalışmada çocukluk çağında OKB incelemesinin kullanım alanlarının, öneminin, etkilendiği faktörlerin ve hangi durumlarda daha güvenli ve uygun kullanılabileceğinin gösterilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 01 Eylül 2018 ile 30 Haziran 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim Araştırma Hastanesi'nde OKB tetkiki çalışılmış 18 yaşından küçük hastalar dahil edilmiştir. Hastaların dosya bilgilerinden başvuru şikâyetleri, yaşı, cinsiyeti, laboratuvar bulguları, manyetik rezonans görüntüleme (MRG) sonuçları olgu kayıt formuna kayıt edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS v28 kullanılmıştır.
Bulgular: Çocukluk çağında OKB analizinin retrospektif olarak değerlendirildiği bu çalışmada, OKB analizi yapılan toplamda 108 hastanın büyük çoğunluğunun (%92,5) primer sinir sistemi hastalığı olduğu, az sayıda hastanın ise sistemik hastalığa sekonder nörolojik bulguları olması nedeniyle değerlendirildiği saptanmıştır. En sık OKB incelemesi yapılan grubun demiyelinizan hastalıklar (%51) olduğu tespit edilmiştir. OKB pozitifliği tüm hasta gruplarında %19 iken; demiyelinizan grup içinde bu oran %29 olarak saptanmış ve en sık pozitifliğe sahip hastalık tanısının MS olduğu gözlenmiştir. OKB pozitifliği ile adolesan yaş, kadın cinsiyet, Ig G endeksinin yüksekliği, duyusal şikâyetlerin varlığı, MRG'de infratentoriyal bulgu ve MRG'de zamanda yayılımın olması arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon bulunmuştur.
Sonuç: OKB, demiyelinizan hastalıkların ayırıcı tanısında sıklıkla başvurulan bir laboratuvar tetkikidir. Özellikle MS hastalarının tanısında ve ayırıcı tanısında yardımcıdır. OKB pozitifliği olan hastalarda Ig G endeksinde yükseklik, ileri yaş, kadın cinsiyet, MRG'de zamanda yayılım varlığı, MRG'de infratentorial bulgu varlığı ve duyusal yakınma OKB negatif olanlara göre daha yüksek oranda görülmektedir.
Anahtar kelimeler: Demiyelinizan hastalık, Multipl Skleroz, Oligoklonal Band, Ig G endeksi

Abstract:
Objective: Childhood demyelinating diseases are rare diseases. Oligoclonal bands (OCBs) examination is an important laboratory test used in the differential diagnosis of childhood demyelinating diseases. With this study, it is aimed to show the usage areas of OCBs examination in childhood, its importance, the factors affecting it and in which situations it can be used more safely and appropriately.
Material and Method: Patients under the age of 18 whose OCBs examinations were studied at the Health Sciences University Dr. Sami Ulus Gynecology, Obstetrics and Child Health and Diseases Training and Research Hospital between 01 September 2018 and 30 June 2021 were included in the thesis. Patients complaints, age, gender, laboratory findings, magnetic resonance imaging (MRI) results were recorded in the case registration form . IBM SPSS v28 program was used in the statistical analysis of the data.
Results: In this study, in which OCBs analysis in childhood was evaluated retrospectively, it was determined that the majority of 108 patients (92.5%) who underwent OCBs analysis were primary nervous system disease, and a small number of patients were evaluated because of neurological findings secondary to systemic disease. Demyelinating diseases (51%) were found to be the group most frequently examined for OCBs. While OCBs positivity was 19% in all patient groups; This rate was found to be 29% in the demyelinating group, and the most common positivity diagnosis was multiple sclerosis (MS). OCBs positivity was found to be positively correlated with advanced age, female gender, high immunglobulin G index, presence of sensory complaints, infratentorial findings on MRI, and dissemination time in MRI.
Conclusion: OCBs is a laboratory test frequently used in the differential diagnosis of demyelinating diseases. It is especially helpful in the diagnosis and differential diagnosis of MS patients. Patients with OCBs positivity have higher immunglobulin G index, advanced age, female gender, dissemination in time on MRI, presence of infratentorial findings on MRI, and sensory complaints compared to those with negative OCBs.
Key words: Demyelinating disease, Multiple Sclerosis, Oligoclonal Bands, Ig G index