Enerji tüketimi ve finansal gelişme ilişkisi: Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkeleri üzerine ampirik bir çalışma
The relationship between energy consumption and financial development: An empirical analysis for Middle East and North African (MENA) countries
Yazar: NİHAT OKTAY
Danışman: PROF. DR. OĞUZHAN AYDEMİR
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy ; Maliye = Finance
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Finansal gelişme = Financial development ; MENA bölgesi = MENA region

Özet:
Bu çalışmada 19 adet Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) ülkelerinde (Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Cibuti, Fas, Filistin, Mısır, Irak, İran, Katar, Kuveyt, Libya, Lübnan, Suriye, Suudi Arabistan, Tunus, Türkiye, Umman ve Ürdün,) enerji tüketimi ile finansal gelişme arasındaki ilişki araştırılmaktadır. Çalışmada kullanılan veriler 2001-2019 dönemine ait yıllık verileri kapsamaktadır. Ekonometrik modelde finansal gelişme göstergesi olarak özel sektöre verilen yurtiçi krediler ve piyasa kapitalizasyonu değişkenleri, enerji tüketimini temsilen ise kişi başına kg petrol eşdeğeri alınmıştır. Ayrıca modele dışa açıklık yani ihracat ve ithalat toplamının GSYH'ye oranı ve ekonomik büyümeyi temsilen kişi başına düşen GSYH dahil edilmiştir. 
Finansal gelişmenin enerji kullanımı üzerindeki etkisini tahmin etmek üzere panel veri modellerinden yararlanılmıştır. Ampirik sonuçlara göre finansal gelişme göstergesi olarak kredilerin GSYH içindeki payı alındığında Huber, Eicker ve White ile Discroll ve Kray tahmincisine göre kredilerin GSYH içindeki payındaki artışın enerji tüketimini artırdığı görülmektedir. Benzer şekilde kişi başına düşen milli gelirdeki bir artışın enerji tüketimini artırdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ekonomik büyüme göstergesi olarak alınan kişi başına düşen milli gelirlerdeki artışın enerji tüketimi üzerindeki etkisinin finansal gelişme göstergesi olarak alınan kredilerin enerji tüketimi üzerindeki etkisinden daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Finansal gelişme göstergesi olarak kapitalizasyon oranı alındığında Huber, Eicker ve White ile Discroll ve Kray tahmincisine göre kapitalizasyon oranının enerji tüketimi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Benzer şekilde, tahmin sonuçlarına göre dışa açıklık değişkeninin enerji tüketimi üzerinde bir etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In this study, the relationship between energy consumption and financial development in 19 Middle East and North African (MENA) countries (Bahrain, United Arab Emirates, Algeria, Djibouti, Morocco, Palestine, Egypt, Iraq, Iran, Qatar, Kuwait, Libya, Lebanon, Syria, Saudi Arabia, Tunisia, Türkiye, Oman, and Jordan,) is investigated. The data used in the study includes the annual data for the period 2001-2019. In the econometric model, domestic credit to private sector (% of GDP) and market capitalization of listed domestic companies (% of GDP) variables are taken as an indicator of financial development, and kg of oil equivalent per capita is taken to represent energy consumption. In addition, openness, that is, the ratio of exports and imports to GDP, and GDP per capita representing economic growth are included in the model.
Panel data models were used to estimate the impact of financial development on energy use. Empirical results show that according to Huber, Eicker and White and Discroll and Kray estimators, when domestic credit to private sector (% of GDP) is taken as an indicator of financial development, increase in the domestic credit to private sector (% of GDP) increases energy consumption. Similarly, an increase in per capita income has been found to increase energy consumption. However, it has been revealed that the effect of the increase in national income per capita, taken as an indicator of economic growth, on energy consumption is higher than the effect of domestic credit to private sector, taken as an indicator of financial development, on energy consumption. According to Huber, Eicker and White, and Discroll and Kray estimators, when market capitalization of listed domestic companies is taken as an indicator of financial development, the capitalization rate does not have a statistically significant effect on energy consumption. However, according to the estimation results, it has been revealed that the variable of openness has no effect on energy consumption.