İrritable bağırsak sendromu hastalarında farklı tıbbi beslenme tedavisi yöntemlerinin semptomlar üzerine etkilerinin ve hastalar tarafından kabul edilebilirlik durumlarının karşılaştırılması
Comparison of the effects of different medical nutritional treatment methods on symptoms and acceptability of patients with irritable bowel syndrome
Yazar: NEZİHE OTAY LÜLE
Danışman: PROF. DR. SUPHİYE MİNE YURTTAGÜL ; DOÇ. DR. ABDULLAH EMRE YILDIRIM
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; Diyet = Diet ; Glutenler = Glutens ; Glutensiz beslenme = Gluten free diet ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases ; İrritabl bağırsak sendromu = Irritable bowel syndrome

Özet:
Bu araştırmanın amacı İrritable Bağırsak Sendromunda (İBS) semptomların azalmasında ve yaşam kalitesinin arttırılmasında olumlu etkileri olan tıbbi beslenme tedavisi yöntemlerinin etkinliğinin ve hastalar tarafından kabul edilebilirlik durumlarının değerlendirilmesidir. Roma IV kriterlerine göre İBS tanısı almış olan 19-65 yaş arası 54 hasta, minimizasyon yöntemine göre 4 hafta süreyle geleneksel diyet (n=13), düşük FODMAP diyeti (n=14), glutensiz diyet (n=13) ve düşük FODMAP'li glutensiz diyet (n=14) gruplarına randomize edilmiştir. Bireylerin sosyo-demografik ve sağlık durumlarına ilişkin özelliklerinin yanında tıbbi beslenme tedavisi öncesi ve sonrasında FODMAP ve gluten içeren besinleri tüketim sıklıkları sorgulanmış, İBS semptom şiddet skoru, İBS-Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Bristol Dışkı Ölçeği uygulanmıştır. Çalışma sonunda diyete uyum durumları ile ilgili anket uygulanmıştır. Tedavi öncesinde tıbbi beslenme tedavisi grupları arasında cinsiyet, yaş, Beden Kütle İndeksi (BKİ), İBS semptom şiddet skoru, İBS yaşam kalitesi ölçek puanı ortalamaları açısından farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Tıbbi beslenme tedavisi sonrasında İBS semptom şiddet skoru tüm gruplarda azalmakla birlikte (p<0.005), en etkili azalma düşük FODMAP ve düşük FODMAP'li glutensiz diyet gruplarında gözlenmiştir (p<0.05). Tıbbi beslenme tedavisi sonrasında toplam İBS Yaşam Kalitesi Ölçeği puanı dört tıbbi beslenme tedavisi grubunda da artış göstermekle birlikte (p<0.005), tıbbi beslenme tedavisinin İBS yaşam kalitesi toplam puanı üzerine etkisi gruplar arasında farklılık göstermemiştir (p>0.05). Bristol dışkı skoru ortalaması tüm tıbbi beslenme tedavisi gruplarında 4'e yaklaşmış ancak bu durum istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Katılımcılar kendisine önerilen tıbbi beslenme tedavisine "Her zaman" (%55.6) ya da "Çoğunlukla" (%37.0) uyduğunu belirtmiştir. Çalışmada semptomların azaltılmasında öne çıkan tıbbi beslenme tedavisi yöntemleri yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde etkin bulunmamıştır. İBS'nin yönetiminde en etkili tıbbi beslenme tedavisi stratejisini belirlemek için İBS alt tiplerine özgü, gastrointetinal semptomların yanı sıra yaşam kalitesine de odaklanan, hasta özelliklerini ve tercihlerini göz önünde bulunduran ve kısıtlayıcı diyetlerin aşamalı serbestleştirilme dönemini de kapsayan daha kapsamlı çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the effectiveneSS of medical nutrition therapy methods, which have positive effects on reducing symptoms and increasing quality of life in irritable bowel syndrome (IBS), and their acceptability by patients. According to the Rome IV criterias,54 patients diagnosed with IBS are randomized into traditional diet (n=13), low FODMAP diet (n=14), gluten-free diet (n=13) and low FODMAP gluten-free diet  (n=14) groups for 4 weeks according to the minimization method. In addition to the socio-demographic and health characteristics of the individuals, the frequency of consumption of foods containing FODMAP and gluten before and after medical nutrition therapy were questioned, IBS Symptom Severity Score, IBS Quality of Life Scale and Bristol Stool Scale scores were applied. At the end of the study, a questionnaire was applied on the status of compliance with the diet. There were no difference between the groups in terms of gender, age, BMI, IBS Symptom Severity Score, IBS Qality of Life Scale score averages before treatment (p>0.05). Although IBS Symptom Severity Score decreased in all groups after medical nutrition therapy (p<0.005), the most effective reduction was observed in low FODMAP and low FODMAP gluten-free diet groups (p<0.05). Although IBS Quality of Life Scale score increased in all four groups after medical nutrition therapy (p<0.005), the effect of medical nutrition therapy on IBS Quality of Life Scale score did not differ between groups (p>0.05). The average Bristol Stool Score approached to 4 in all medical nutrition therapy groups, but this situation was not statistically significant (p>0.05). Mostly, participants stated that they "Always" (%55.6) or "Mostly" (%37.0) adhered to the medical nutrition therapy recommended to them. In the study, the medical nutrition therapy methods that were prominent in reducing the symptoms were not superior in improving the quality of life.  To determine the most effective method in the dietary management of IBS, more comprehensive studies specific to IBS subtypes, focusing on quality of life besides gastro-intestinal symptoms, considering patient characteristics and preferences, and including the phased liberalization period of restrictive diets are needed.