Yağ eşik değeri ve besin alımı üzerine etkisi
The effect of fat threshold on food intake
Yazar: ELİF ESRA ÖZTÜRK DURAN
Danışman: DOÇ. DR. DERYA DİKMEN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplu Beslenme Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Eşik limit değerler = Threshold limit values ; Obezite = Obesity ; Tat = Taste ; Tat duyusu = Taste perception ; Tat eşiği = Taste threshold ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yağlar = Oils

Özet:
Bu çalışma, yağ eşik değerinin besin alımı üzerine etkisini değerlendirmek amacı ile sigara içmeyen, herhangi bir kronik ya da metabolik hastalığı olmayan 19-54 yaş arası 44 erkek birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu çift kör randomize çalışmanın ilk bölümünde yeme davranışlarını değerlendirmek ve davranış bozukluğu olan bireyleri çalışmadan çıkarmak amacıyla Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26) uygulanmıştır, ikinci bölümünde beş günlük besin tüketim kaydı tutmaları istenmiş ve tüketim kayıtları alındıktan sonra, antropometrik ölçümleri alınmış ve bireylerin yağ eşik değerleri belirlenmiştir.  Yağ eşik değeri belirlemek için artan zorunlu üçgen seçim prosedürü uygulanmıştır. Yağ eşik değerinde kesim noktası olarak 3,8 mM belirlenmiş ve yağ eşik değeri 3,8 mM ve altı olan bireyler hipersensitif  (yağ tat duyarlılığı fazla), 3,8mM üstü olan bireyler ise hiposensitif  (yağ tat duyarlılığı az) olarak sınıflandırılmıştır. Hipersensitif bireylerin yağ eşik değeri ortalaması 1,48± 1,45 mM ve hiposensitif bireylerin yağ eşik değeri ortalaması 7,94±2,65 mM'dür. Hipersensitif bireylerin günlük enerji alımı ve yağdan gelen enerji oranı daha düşük, proteinden gelen enerji oranı daha yüksektir (p<0,05). Hipersensitif bireylerin tekli doymamış yağ asitleri (MUFA), çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA)  alım miktarları ve bu yağ asitlerinin diyetle alınan toplam enerjiye oranları daha düşüktür (p<0,05). Hipersensitif bireylerde vücut ağırlığı, beden kütle indeksi,  bel çevresi, bel/kalça oranı daha düşüktür (p<0,05). Yağ eşik değeri ile tüketilen yağ miktarı arasında pozitif yönlü zayıf düzey ilişki (r=0,325, p=0,032) ve beden kütle indeksi arasında pozitif yönde orta düzey ilişki vardır (r=0,619, p=0,00). Bu çalışma ile yağ eşik değerinin besin alımı ve bazı antropometrik ölçümler üzerine etkisi olduğu saptanmıştır. Yağ eşik değerinin artması diyetin enerji yoğunluğunu artırarak bireylerin daha fazla yağ tüketimine neden olduğu görülmüştür. Yapılan çalışmalarda yağ ayrı bir tat olarak önerilse de yağ tadının algılanma mekanizması ve tanımlanması ile ilgili ileri çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
This study was planned to assess the effect of fat threshold on food intake with 44 non-smoking healthy male subjects, age between 19-54 years. Eating Attitude Test-26 (EAT-26) was administered to assess individual's eating behaviors and to make a criterion in order to remove individuals with eating disorders from this double blind randomized study. In the second part of this study participants kept their 5-day food consumption records and afterwards anthropometric measurements of individuals and fat thresholds were assessed. Taste thresholds were assessed using 3-Alternate Forced Choice Methodology (3-AFC).  Cut-off point of fat threshold was determined as 3.8 mM. Individuals fat threshold  ≤3.8 mM classified as hypersensitive whereas >3.8 mM were classified as hyposensitive. The mean fat threshold of the hypersensitive individuals was 1.48 ± 1.45 mM and the mean fat threshold of the hyposensitive individuals was 7.94 ± 2.65 mM. Hypersensitive individual's daily energy intake and energy rate from fat were lower and energy rate from protein was higher (p <0.05). The percentage of monounsaturated fatty acid (MUFA), polyunsaturated fatty acid (PUFA) intake and dietary energy intake were lower (p<0.05) in hypersensitive individuals. Body weight, body mass index, waist circumference, waist/ hip circumference ratio were lower in hypersensitive individuals (p<0.05).  There was a positive weak correlation between fat threshold and total fat intake (r=0.325, p=0.032). Also, a positive moderate correlation was found between BMI and fat threshold (r=0.619, p=0.00). It was concluded that fat threshold had an effect on food intake and some anthropometric measurements. Increased fat thresholds have been shown to increase energy density of the diet and cause more fat consumption for the individual. Even though fat is proposed as a unique taste, further studies should be planned on the mechanism and definition of the perception of fat taste.