Sıçanlarda dosetaksel'in neden olduğu testis hasarına karşı salvia officinalis'in etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of salvia officinalis against docetaxel-induced testicular damage in rats
Yazar: MUSTAFA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MÜNEVVER BARAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İlaç Araştırma, Geliştirme ve Uygulamaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Dosetaksel = Docetaxel ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Salvia officinalis = Salvia officinalis ; Sıçanlar = Rats ; Testis = Testis ; Testis hasarı = Testicular damage

Özet:
Kanser, genetik ve moleküler değişikliklerle seyreden birçok organı etkileyebilen karmaşık bir hastalıktır. Tedavide kullanılan kemoterapotik ajanlar çeşitli tümör tiplerinde etkili olmasına rağmen beraberinde ciddi yan etkilere neden olabilmektedir. Pek çok çalışmada kemoterapinin yan etkilerini azaltmada bitkisel ajanların kullanımı tercih edilmektedir. Bu çalışma ile Dosetaksel'in (Dox) erkek üreme sistemi üzerindeki potansiyel yan etkileri üzerine Salvia officinalis'in (Sal) toprak üstü kısımlarından hazırlanan metanol ekstresinin hasar önleyici veya tedavi edici rolünün çeşitli yöntemlerle araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmada 50 adet Wistar albino erkek sıçan her grupta 10'ar adet olmak üzere; Kontrol Grubu, Dox (30 mg/kg, tek doz, ip.), Sal (100 mg/kg, 5 gün, oral), Sal+ Dox (100 mg/kg +30 mg/kg) ve Dox+Sal (30 mg/kg + 100 mg/kg) gruplara ayrıldı. Deneysel uygulamalar sonrasında testis dokuları eksize edildi ve %10'luk formaldehitte fikse edildi. Rutin doku takibinden sonra mikrotomda kesitler alındı, Hematoksilen-Eozin ve immünohistokimyasal boyamalar (PGP 9,5 ve DAZL1) yapılıp analiz edildi.
Işık mikroskobu bulgularına göre testis dokuları morfolojik olarak incelendiğinde kontrol grubu normal histolojik özellikler sergilerken Dox grubunda seminifer tübül epitelinde lümene dökülme, düzensizlik ve hemorajik değişiklikler gözlemlendi. İstatistiksel olarak değerlendirildiğinde Jhonsen skorlama sistemine göre, Sal grubu hariç kontrol grubu ile diğer gruplar arasında anlamlı farklılık saptandı (p<0.001). PGP 9,5 ve DAZL1 ve immunreaktivite yoğunlukları değerlendirildiğinde kontrol grubu ile Sal + Dox grubu arasında daha anlamlı farklılık vardı (p<0.001).
Elde edilen bulgulara göre, Dox'un sıçanlarda testis dokusunda sebep olduğu olumsuz etkilere karşı Salvia officinalis ekstresinin bu etkileri hafifletmede koruyucu rol oynayabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, Salvia officinalis ile ilgili daha sonra yapılacak olan in vitro araştırmalara katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Dosetaksel; Salvia officinalis; Sıçan; Testis

Abstract:
Cancer is a complex disease that can affect multiple organs and is characterized by genetic and molecular alterations. Although chemotherapeutic agents employed in treatment are effective against various tumor types, they can also lead to serious side effects. Numerous studies have preferred the use of herbal agents to mitigate the side effects of chemotherapy. The aim of this study is to investigate, through various methods, the preventive or therapeutic role of the methanol extract prepared from the aerial parts of Salvia officinalis (Sal) on the potential adverse effects of Docetaxel (Dox) on the male reproductive system.
In the study, 50 male Wistar albino rats were divided into groups of 10: Control Group, Dox (30 mg/kg, single dose, ip.), Sal (100 mg/kg, 5 days, oral), Sal+Dox (100 mg/kg + 30 mg/kg), and Dox+Sal (30 mg/kg + 100 mg/kg). Following experimental procedures, testicular tissues were excised and fixed in 10% formaldehyde. Sections were cut from microtomes after routine tissue processing and were stained using Hematoxylin-Eosin and immunohistochemical staining (PGP 9.5 and DAZL1), which were subsequently analyzed.
Microscopic findings indicated that while the control group displayed normal histological features, the Dox group showed disorganization, luminal effusion, and hemorrhagic changes in the seminiferous tubular epithelium. Statistical analysis using the Johnson scoring system found significant differences between the control group and other groups, except the Sal group (p<0.001). Evaluating PGP 9.5 and DAZL1 immunoreactivity intensities revealed a more significant difference between the control and Sal+Dox groups (p<0.001).
Based on the findings, it has been observed that Salvia officinalis extract could mitigate the adverse effects induced by Docetaxel. It is further concluded that pre-emptive herbal treatment may alleviate the side effects of chemotherapy even more. It is anticipated that these data may inform more comprehensive in vitro studies intended for clinical application.
Keywords: Docetaxel; Salvia officinalis; Rat;Testis