Üriner inkontinanslı hastalarda konservatif yöntemlerin pelvik taban kas kuvveti ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Effect of conservative methods on pelvic floor muscle strength and quality of life in patients with urinary incontinence
Yazar: SEVİL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. LEYLA KHORSHTD
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Kadınlar = Women ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Konservatif tedavi = Conservative therapy ; Pelvik taban = Pelvic floor ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Üriner inkontinans = Urinary incontinence

Özet:
Amaç: Araştırma, üriner inkontinanslı kadınlara öğretilen Pelvik Taban Kas Egzersizi (PTKE) ve Ekstrakorporeal Manyetik İnnervasyonu'nun (manyetik sandalye stimulasyonu) (ExMI) pelvik taban kas kuvveti ve yaşam kalitesine etkisini incelemek amacıyla ön test-son test randomize ve deneysel olarak planlanmıştır. 
Gereç yöntem: Araştırmanın evrenini, Eylül 2019- Haziran 2021 tarihleri arasında; İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Hastanesi Kadın Doğum Polikliniği'nde muayene olan üriner inkontinanslı hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini, Eylül 2019- Haziran 2021 tarihleri arasında; üriner inkontinans tanısı alan araştırmaya alınma kriterlerine uyan 35 hasta oluşturmuştur. Hastalar bilgisayar ortamında hazırlanan blok randomizasyon listesi yöntemi kullanılarak PTKE (n=19 kişi) ve Ekstrakorporeal Manyetik İnnervasyon (n=16 kişi) gruplarına ayrılmıştır. İlk karşılaşmada bütün hastalara bilgilendirilmiş gönüllü olur formu imzalatılmış, hasta bilgi formu, inkontinans yaşam kalitesi ölçeği (I-QQL), inkontinans şiddeti ölçeği (İŞİ) doldurulmuş, bir saatlik ped testi uygulanmış, perineometre ile kas kuvveti ölçümü yapılmıştır. PTKE grubuna fizyoterapist tarafından egzersizler öğretilmiş ve eğitim kitapçığı verilerek evde bu egzersizleri 12 hafta boyunca her gün günde 180 kez uygulamaları ve takip formuna işaretlemeleri istenmiştir.  İkinci gruptaki kadınlara 6 hafta boyunca haftada üç gün 20'şer dakika toplam 18 seans ExMI uygulaması yapılmıştır. Her iki gruptaki tüm hastalara 6. ve 12. haftalarda; I-QOL, İŞİ doldurulmuş, bir saatlik ped testi uygulanmış ve perineometre ile kas kuvveti ölçümü tekrarlanmıştır. Araştırma verilerinin analizi SPSS 21.0 paket programı ile yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde iki grup arasında homojenlik testi için demografik değişkenlerin karşılaştırılmasında Pearson Ki-Kare, gruplar arası karşılaştırılmalarda tekrarlı ölçümlerde varyans analizi kullanılmıştır. Çarpık dağılıma sahip verilere logaritma 10 tabanında dönüşüm uygulanmıştır. Örneklem sayısını belirlemek ve araştırmanın güçlülüğünü ortaya koyabilmek için güç analizi yapılmıştır. Sonuçlar %95 güven aralığında, p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmada MS grubunda 16 (%45,7), PTKE grubunda 19 (%54,3) olmak üzere toplam 35 hasta yer almıştır. Çalışmamıza katılan kadın hastaların yaş ortalaması 46,77+8,88 (min:27 yaş, max:61) yıldır, %91,4'ü evli, %57,1'i lise mezunu, %65,7'si gelir getiren bir işte çalışmamakta, %94,3'ü sağlık güvencesine sahip, %71,4'ü vajinal doğum yapmış, %57,1'sine epizyotomi uygulanmıştır. Demografik veriler,1. , 6. ve 12 haftadaki inkontinans şiddeti ve ped testi açısından gruplar arasında istatistiksel olarak bir fark bulunmamaktadır. Hastaların I-QQL'dan aldıkları puan ortalamalarına göre gruplar karşılaştırıldığında uygulama öncesi ve 12. Hafta ölçümlerinde puan ortalamaları açısından ölçümler arasındaki fark anlamlı bulunmuştur. ExMI grubundaki hastalarda yaşam kalitesinde herhangi bir değişiklik saptanmazken, PTKE grubunda yaşam kalitesinde 12. Haftada I-QQL toplam puan, 'davranışları sınırlama' alt boyutu ve 'sosyal yaşamı sınırlama' alt boyutunda anlamlı pozitif yönde bir fark vardır. Çalışmamızda 12 hafta boyunca uygulanan PTKE'nin ve 6 hafta boyunca haftada üç gün 20 dakika uygulanan ExMI uygulanmasının Üİ'ı olan kadınlarda 12. haftanın sonunda pelvik taban kas kuvvetini arttırdığı fakat iki grup arasında fark olmadığı saptanmıştır.  Sonuç: Üriner inkontinansın konservatif tedavisinde kullanılan PTKE ve ExMI pelvik taban kas kuvveti 6 ile 12. haftalar arasında arttırmakta fakat birbirlerine üstünlükleri bulunmamaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Üriner inkontinans; Pelvik Taban Kas Egzersisi; Ekstrakorporeal Manyetik İnnervasyon; Pelvik Taban Kas Kuvveti; Perineometre; Yaşam Kalitesi.

Abstract:
Purpose: The aim of this research is to examine the effects on quality of life and pelvic floor muscle strength of Pelvic Floor Muscle Exercise (PFMT) and Extracorporeal Magnetic Innervation (magnetic chair stimulation) (ExMI). The research was planned as a pretest-posttest randomized.
Material and method: The universe of the research was formed urinary incontinence patients who were examined in Hospital Obstetrics and Gynecology Clinic of İzmir Katip Çelebi University between September 2019 and June 2021. The sample of the study consisted of 35 patients who were diagnosed with urinary incontinence and met the inclusion criteria. The patients were divided into PFMT (n=19 individuals) and ExMI (n=16 individuals) groups using the computerized block randomization list method. In the first meeting, an informed consent form was signed by all patients and patient information form, incontinence quality of life scale (I-QQL), Incontinence Severity İndex (ISI) were filled, one hour pad test was applied and muscle strength was measured with a perineometer. The PFMT group was taught the exercises by the physiotherapist and given a training booklet, they were asked to practice these exercises at home 180 times a day for 12 weeks and to mark them on the follow-up form. The women in the second group were given a total of 18 sessions of ExMI for 20 minutes, three days a week for six weeks. All patients in both groups at 6 and 12 weeks; I-QOL, ISS was filled, one hour pad test was applied and muscle strength measurement was repeated with perineometer. Analysis of the research data was made with the SPSS 21.0 package program. In the evaluation of the data, Pearson Chi-Square was used for the comparison of demographic variables for homogeneity test between the two groups, and analysis of variance was used for repeated measurements for comparisons between groups. The logarithm base 10 transformation was applied to the data with skewed distribution. Power analysis was performed to determine the number of samples and to reveal the strength of the research. The results were evaluated at the 95% confidence interval, at the p<0.05 significance level.
Results: A total of 35 patients, 16 (45.7%) in the ExMI group and 19 (54.3%) in the PFMT group, were included in the study. The mean age of the female patients participating in our study was 46.77+8.88 (min:27 years, max:61) years, 91.4% were married, 57.1% were high school graduates, 65.7% don't work in an income-generating job, 94.3% have health insurance, 71.4% had a vaginal delivery, 57.1% had episiotomy. There wasn't statistical difference between the groups in terms of demographic data, incontinence severity and pad test. When the groups were compared according to the mean scores of the patients from the I-QQL, the difference was found to be significant in terms of the mean scores in the measurements before and after the application. While no change was found in the quality of life of the patients in the ExMI group, there was a significant positive difference in the I-QQL total score, 'limiting behaviors' and 'limiting social life' sub-dimensions in the PFMT group after the application. In our study, it was determined that PFMT applied for 12 weeks and ExMI applied for 20 minutes three days a week for 6 weeks increased pelvic floor muscle strength at the end of the 12th week in women with UI, but there was no difference between the two groups.
Conclusion: PFMT and ExMI used in the conservative treatment of urinary incontinence increase pelvic floor muscle strength, but they are not superior to each other.
Keywords: Urinary incontinence; Pelvic Floor Muscle Exercise; ExMI; Pelvic Floor Muscle Strength; Perineometer; Life quality.