TRB1 bölgesi kamu hastanelerinde afet yönetimine ilişkin mevcut durumun karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of the current state of disaster management in public hospitals in TRB1 region
Yazar: HALİSE MİRAY SAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERAY EKİN SEZGİN
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Doğal afetler = Natural disasters ; Kamu hastaneleri =

Özet:
Afetler, genellikle ani gelişen olaylardır ve önceden tahmin edilmesi ve engellenmesi oldukça zordur. Türkiye, hem doğal hem de insan kaynaklı afetlerin sıklıkla yaşandığı bir ülkedir. Özellikle son 10 yılda büyük afetlerin sayısında önemli bir artış gözlenmektedir. Etkili bir afet yönetimi ile afetlerin önlenmesi ve zararlarının azaltılması, afet sonrası olaylara hızlı ve etkili müdahale edilmesi ve afetten etkilenen topluluklar için daha güvenli ve gelişmiş bir yaşam ortamı oluşturulması sağlanabilir. Afet sonrası yaraların iyileştirilmesi açısından en etkili kurumlarımız şüphesiz hastanelerdir. Hastaneler, afet sonrası hazırlıklar ve planlamalar yaparak hasarları en aza indirmek için hayati bir rol oynamaktadır. 
Bu kapsamda, bu çalışmayla, TRB1 bölgesi içinde bulunan Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli illerindeki devlet hastanelerinin afet/kriz anlarında, mevcut durumlarının tespit edilmesi ve birbirleri ile karşılaştırılarak afet yönetimi açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Veri toplama aracı olarak, 1996 yılında Serhat HACIMUSALAR'ın "Felaketlerde Hastanelerin Organizasyonu ve İzmir'deki Hastanelerin Durumu" adlı tez çalışmasında kullanılan 30 sorulu anket formu esas alınmıştır. Bu kapsamda hazırlanan 30 soruluk anket Planlama – Tahliye, Acil Servis, Ambulans ve Güvenlik – İletişim, Eczane ve Yemek Hizmetleri – Jeneratör, Kimyasal ve Radyoaktif Kazalar, Morg olmak üzere 4 ana başlıkta değerlendirilmiştir. 
Elde edilen bulgular, bölgedeki dört hastanenin de mevcut bir afet planına sahip olduğunu, görev tanımlamalarının yapıldığını ve afet anında işbirliği yapılacak kuruluşların belirlendiğini göstermektedir. Ayrıca, bu hastanelerin tatbikat takvimleri hazırladığı ve afet tatbikatları gerçekleştirdiği görülmektedir. Anket sonuçlarına göre, dört kamu hastanesinin de afet anlarında bir kriz odası oluşturduğu, bu kriz odaları için birden fazla iletişim aracının sağlandığı ve afet plan örneklerinin kriz odalarında bulundurulduğu belirtilmektedir. Buna karşın, bazı hastanelerde afete hazırlık konusunda bazı eksikliklerin olduğu görülmüştür. Örneğin, Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yetersiz ambulans ve geçici morg yerinin henüz tespit edilmediği ifade edilirken, Bingöl Devlet Hastanesi'nde kimyasal ve radyoaktif kazalar için gerekli tedbirlerin henüz alınmadığı belirtilmiştir. Tunceli Devlet Hastanesi'nde ise görece önemsiz olan yedek aydınlatma cihazı ve ambulanslar için şehir-bölge haritalarının eksikliği dikkat çekmektedir.

Abstract:
Disasters are typically sudden events, and predicting and preventing them in advance is quite challenging. Turkey is a country where both natural and human-induced disasters occur frequently. Especially in the last decade, there has been a significant increase in the number of major disasters. Effective disaster management can help prevent disasters, reduce their impact, provide rapid and efficient response to post-disaster events, and create a safer and more resilient living environment for affected communities. When it comes to healing the wounds after a disaster, our most effective institutions are undoubtedly hospitals. Hospitals play a vital role in minimizing damage by making preparations and plans for post-disaster situations.
Within this scope, this study aims to assess the current status of state hospitals in the Malatya, Elazığ, Bingöl, and Tunceli provinces within the TRB1 region during disaster/crisis moments. The data collection tool used is a 30-question survey form based on Serhat HACIMUSALAR's thesis titled "Organization of Hospitals in Disasters and the Situation of Hospitals in Izmir" from 1996. The prepared 30-question survey is evaluated under four main headings: Planning and Evacuation, Emergency Services, Ambulance, and Security, Communication, Pharmacy, and Food Services, and Generator, Chemical and Radioactive Accidents, Morgue.
The findings indicate that all four hospitals in the region have an existing disaster plan, defined roles, and identified collaborating organizations during disaster or crisis situations. Additionally, these hospitals prepare drills schedules and conduct disaster drills. According to the survey results, all four public hospitals establish crisis rooms during emergencies, provide multiple communication channels for these rooms, and keep examples of disaster plans readily available in these crisis rooms. However, it was observed that some hospitals had some deficiencies in disaster preparedness. For instance, at Malatya Education and Research Hospital, it is stated that there is a lack of sufficient ambulances and a temporary morgue location has not yet been determined. Similarly, at Bingöl State Hospital, necessary precautions for chemical and radioactive accidents have not been implemented. Additionally, at Tunceli State Hospital, the absence of city-region maps for backup lighting devices and ambulances is noteworthy.