Bozkır Çarşamba Çayı ıslah çalışmalarının HEC-RAS programında incelenmesi
Examination of the improvement works of Bozkır Çarşamba Stream with the HEC-RAS program
Yazar: SELİN ÇAKAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET FAİK SEVİMLİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ VAHDETTİN DEMİR
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Sayısal yükseklik modelleri = Digital elevation models ; Taşkınlar = Floods ; Yağışlar = Rainfall

Özet:
Taşkın, akarsuların çeşitli nedenlerle yükselmesi sonucunda yatağından taşarak çevredeki yerleşim yerlerine, tarım arazilerine, alt yapılar, üst yapılar ve bölgede yaşayan canlıların canlarını tehlikeye sokan, depremden sonra en çok can kaybına neden olan doğal afettir. Dünya nüfusun hızla artmasıyla süregelen küresel iklim değişikliği, tarım arazilerin yanlış kullanılması, plansız kentleşme gibi etkilerle taşkınların artmasının en önemli sebeplerindendir. Taşkın yaşanılan bölgede canlıların hayatı, mal-mülk, çevre, tarih ve kültürel varlıklar açısından oluşabilecek maddi ve manevi zararları önlemek veya azaltılması amacıyla bölgede taşkından koruma çalışmaları yapılmaktadır.
    Bu çalışmada Konya ili içinde bulunan Bozkır Merkez/Çarşamba Çayı'nda yapılan ıslah çalışmaları konusunda bir boyutlu ve iki boyutlu taşkın modellemesi yapılarak incelenmiştir. İstatistik yöntemlerle elde edilen yıllık anlık maksimum akım değerleri kullanılarak 2, 5, 10, 25, 50, 100 ve 500 yıllık pik taşkın tekerrür debileri elde edilmiştir. Sayısal Yükseklik Modeli (SYM), 1/1000 ölçekli halihazır haritalar ve ArcMAP programı kullanılarak düzenlenmiştir. Ayrıca Su Yönetimi Genel Müdürlüğü'nden (SYGM) bölgeye ait SYM alınmıştır. SYM, HEC-RAS 5.0.7 programına aktarılarak, taşkın tekerrür debileri ile taşkın tehlike haritaları elde edilecektir. İki boyutlu analizlerle oluşturulan taşkın yayılım, derinlik ve su hızı haritaları ile taşkın tehlike haritaları ve taşkın tehlike seviyesi haritaları belirlenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda mevcut kesitlerin yeterli olup olmadığı, olası yıkıcı etkilerin meydana gelme zamanları ve büyüklükleri araştırılacaktır.
   Çalışma sonucunda Çarşamba Çayı'na ait 25, 50, 100, 500 yıllık tekerrür debileri ile Taşkın tehlike haritaları üretilmiştir. Elde edilen tahminler SYGM tarafından hazırlanan raporla karşılaştırılmış ve benzer alanlarda taşkın tehlike alanları saptanmıştır.

Abstract:
Flood is a natural disaster that causes the most loss of life after the earthquake, which endanger the lives of the surrounding settlements, agricultural lands, infrastructures, superstructures and the creatures living in the region by overflowing from its bed as a result of the rise of the rivers for various reasons. The ongoing global climate change with the rapid increase in the world population, the misuse of agricultural lands, and unplanned urbanization are among the most important reasons for the increase in floods. In order to prevent or reduce material and moral damages that may occur in terms of life, property, environment, historical and cultural assets in the flooded area, flood protection works are carried out in the region.
    In this study, one-dimensional and two-dimensional flood modeling was carried out on the improvement works carried out in Bozkır Center / Çarsamba Stream in Konya province. Peak flood recurrence rates of 2, 5, 10, 25, 50, 100 and 500 years were obtained by using the annual instantaneous maximum flow values obtained by statistical methods. The Digital Elevation Model (DEM) was prepared using 1/1000 scale maps and ArcMAP program. In addition, DEM for the region was obtained from the General Directorate of Water Management (SYGM). By transferring DEM to HEC-RAS 5.0.7 program, flood recurrence rates and flood hazard maps will be obtained. Flood spread, depth and water velocity maps created by two-dimensional analysis, flood hazard maps and flood hazard level maps were determined. In line with the data obtained, it will be investigated whether the existing sections are sufficient, the time and magnitude of possible destructive effects.
    As a result of the study, flood hazard maps were produced with 25, 50, 100, 500 year recurrence rates of Çarşamba Stream. The estimates obtained were compared with the report prepared by SYGM and flood hazard areas were determined in similar areas.