Hastanemiz çocuk acil ve polikliniğinde, akut ishalli çocuklara tanı-tedavi yaklaşımı; direkt tıbbi maliyet analizi
Diagnostic-therapeutic approach for acute diarrheal children in our pediatric outpatient clinics; direct medical cost analysis
Yazar: SERKAN ATICI
Danışman: PROF. DR. BUKET DALGIÇ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Diyare = Diarrhea ; Diyare-infantil = Diarrhea-infantile ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
İshal, tüm dünyada çocukluk yaş grubu için önemli bir sağlık sorunudur. Akut ishal için literatürde iyi belirlenmiş tanı ve tedavi akış şemaları mevcuttur. Çoğu zaman hastalar bu şemalara göre izlenmemekte, uygunsuz hastane yatışları yapılmakta, gereksiz tetkik ve tedaviler uygulanmaktadır. Çalışmamız akut ishal tanısı alan 342 hasta ile yapıldı. Hastaların 156'sı (%45,6) kız, 186'sı (%54,4) erkekti. Olguların %82,7'si çocuk acile, %17,3'ü genel çocuk polikliniğine (GÇP) başvurmuştur. Ortalama yaş 52,2 ± 56,4 ay olarak saptandı. En sık başvuru şikayetinin ishal ve kusma olduğu belirlendi (%30,4). Sadece %5 hastada değişik derecelerde dehidratasyon saptandı. Tetkik edilen hasta sayısı 257 (%75,1) olup, en sık (%52,6) istenen tetkik dışkı wright boyamasıydı. Sadece beslenme önerileri ile çıkışı yapılan hasta oranı %71,3 olup, %28,7 hastaya herhangi bir medikal tedavi uygulandığı belirlendi. En sık uygulanan medikal tedavi %14,6 oranla damar içi sıvı tedavisi idi. Çalışmamızda SGK'ya gönderilen çıkış fatura verilerine göre direk tıbbi maliyet analizi yapıldı. Kişi başı ortalama olarak toplam hastane maliyeti 38,17 ± 22,23 ¨ (Türk Lirası), toplam tetkik maliyeti 18,49 ± 16,14 ¨, hastanede uygulanan tedavi maliyetide 4,39 ± 10,31 ¨ olarak hesaplandı. Güncel ve kabul görmüş akış şemaları önerilerince hastalara uygulanan tetkik ve tedaviler belirlenip, uygun ve uygun olmayan tetkik ve tedavi maliyetlerihesaplandı. Uygun ve uygunsuz tetkik maliyetleri sırasıyla kişi başı ortalama 5,42 ± 9,82 ¨ ve 13,04 ± 14,80 ¨ olarak bulundu. Uygun ve uygun olmayan hastanede tedavi maliyeti ise sırasıyla kişi başı ortalama 0,42 ± 3,48 ¨ ve 3,96 ± 9,88 ¨ olarak bulundu. Uygunsuz tetkik maliyeti, tüm tetkik maliyetinin %70'ini, uygunsuz hastanede tedavi maliyeti ise tüm tedavi maliyetinin %90'ını oluşturmaktaydı.Çalışmamızda çocuk acil ve GÇP'ne başvuran hastalar tanı-tedavi yaklaşımı ve direk maliyet analizleri açısından karşılaştırıldı. İki grup arasında demografik özellikler açısından anlamlı fark yoktu. Başvuru şikayetleri karşılaştırıldığında ishal şikayeti GÇP grubunda, kusma şikayeti ise çocuk acil grubunda anlamlı olarak fazla bulundu (p<0,05). Fizik muayene bulguları ve dehidratasyon dereceleri açısından iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı. İstenen tetkikler karşılaştırıldığında ise; CBC, CRP, serum ürik asit düzeyi, dışkı Gr-Wr boyama, dışkıda RV antijeni aranması ve dışkı kültürünün GÇP grubunda anlamlı oranda fazla istendiği belirlendi. Tedavi yaklaşımı incelendiğinde ise antibiyotik ve damar içi sıvı tedavisinin çocuk acil grubunda anlamlı oranda fazla uygulandığı saptandı. Toplam hastane maliyeti GÇP ve çocuk acil grubunda sırasıyla kişi başı ortalama 41,15 ± 19,44 ¨ ve 37,54 ± 22,75 ¨ olarak hesaplandı Toplam hastane maliyeti ve uygun hastanede tedavi maliyeti iki grupta benzer bulundu. Diğer tüm maliyetler GÇP grubunda anlamlı olarak fazla saptandı. Başta çocuk hekimleri olmak üzere sağlık hizmeti sunan tüm bireylerin akut ishal için uygun tetkik vetedavi yaklaşımlarını uygulamalarını hedefleyerek, sağlık hizmetleri maliyetlerinin azaltılmasının mümkün olacağı düşünüldü.Anahtar kelimeler: Akut ishal, tanı, tedavi, direk maliyet analizi

Abstract:
Diarrhea is a major health problem all over the world for the pediatric age group. Well defined guidelines for the diagnosis and treatment of acute diarrhea are available in the literature. However, patients usually are not followed as per these guidelines and made inappropriate hospitalized, unnecessary laboratory tests and treatments are applied. Our study included 342 acute diarrheal patients (156 females and 186 males). The study was performed 283 (82.7%) patients were admitted to the pediatric emergency department and 59 (17.3%) patients were admitted to general pediatric outpatient clinics (GPOC). The mean age was 52.2 ± 56.4 months. The most common complaint was diarrhea and vomiting (30.4%). Only 5% of patients had varying degrees of dehydration. Laboratory tests were requested from 257 (75.1%) patients and the most common requested test was (52.6%) stool wright examination. 71.3% of patients were discharged with only dietary advice and other medical treatments were applied 28.7% of the patients. The most applied medical treatment is intravenous fluid therapy (14.6%). Within the study direct medical cost analysis has been executed by using National Social Security Institution bills. The cost of the avarage case of acute diarrheal is 38,17 ± 22,23 ¨ (Turkish Liras) and the avarage cost of laboratory tests is 18,49 ± 16,14 ¨. The avarage cost of treatment in hospital is calculated as 4,39 ± 10,31 ¨. The cost of proper and improper laboratory and treatment costs are calculated as per current and well known guidelines. Proper and improper laboratory costs are 5,42 ± 9,82 ¨ and 13,04 ± 14,80 ¨, respectively. Proper and improper treatment in hospital costs are also calculated 3,96 ± 9,88 ¨ and 0,42 ± 3,48 ¨, respectively. Improper laboratory cost is correspond to 70% of all laboratory cost and improper treatment in hospital cost is correspond to 90% of all treatment in hospital.In our study, pediatric emergency and GPOC groups are compared in accordence with diagnostic, therapeutic management and direct medical cost. There was no significant difference between the two groups from the point of demographic characteristics (age, gender). Diarrhea complaint at the GCOP group is higher than pediatric emergency group. Vomit complaint at the pediatric emergency group is higher than GCOP. There was no significant difference between the two groups from the point of physical examination findings and degree of dehydration. CBC, CRP, serum uric acid levels, stool gram-wright test, stool RV antigen and stool culture tests were conducted at the GCOP group more than pediatric emergency group. Antibiotics and intravenous fluid therapy are executed at the emergency group more than GCOP group. Cost analysis of the two groups were compared and it is found that total hospital cost and proper treatment in hospital cost are similar. All other costs was higher in GCOP group. Total hospital cost in GCOP and pediatric emergency groups are 41,15 ± 19,44 ¨ and 37,54 ± 22,75 ¨ respectively. The medical costs can be reduced by following proper diagnostic and treatment management for acute diarrhea by health personals especially pediatricians.Key words: Acute diarrhea, diagnosis, therapy, direct medical cost.