Dokuz ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşidinin yarım diallel melez F2 generasyonlarında bazı verim ve kalite komponentleri için kombinasyon yeteneklerinin belirlenmesi
Determination of combining abilities in the F2 generation of half diallel cross for some yield and qualty components in nine bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars
Yazar: MERT KIRÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. OĞUZ BİLGİN
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Diallel melezleme = Diallel crossing ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Heterobeltiosis = Heterobeltiosis ; Kombinasyon yeteneği = Combination ability ; Melez azmanlığı = Heterosis

Özet:
Bu çalışma, farklı orijinli dokuz buğday (Triticum aestivum L.) genotipinin resiproksuz yarım diallel melez F2 döllerinde bazı agronomik ve kalite özellikleri bakımından kombinasyon yetenekleri ve heterosis değerlerinin incelenmesi amacıyla 2019-2020 yetiştirme sezonunda Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri deneme alanında yürütülmüştür. Çalışmada bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, bin tane ağırlığı, hasat indeksi, tane verimi, hektolitre, yaş gluten oranı, sedimantasyon, protein içeriği özellikleri incelenmiştir. İncelenen her özellik için kombinasyon yetenekleri analizleri, Griffing Metot II, Model I e göre yapılmıştır. İncelenen tüm özellikler için anaçların Genel ve Özel Kombinasyon Yeteneği etkileri istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Genel Kombinasyon Yetenekleri göz önüne alındığında verimi artırmaya yönelik ıslah programlarında Maden ve NKÜ Ergene ve Glosa çeşitlerinin, kaliteyi artırmaya yönelik ıslah programlarında ise Segor ve Maden çeşitlerinin anaç olarak kullanılmasının uygun olacağı görülmüştür. Bu çalışmada incelenen tüm özellikler bakımından σ2GKY /σ2ÖKY oranı birden büyük bulunmuştur. Bu değer kalıtımda tüm karakterler bakımından eklemeli gen etkilerinin söz konusu olduğunu ifade etmektedir.

Abstract:
This study was carried out in Tekirdağ Namık Kemal University Faculty of Agriculture in the 2019-2020 growing season in order to examine the combination abilities and heterosis values in terms of some agronomic and quality traits in non-reciprocal half diallel hybrid F2 progeny of nine wheat (Triticum aestivum L.) genotypes of different origins. In the study, plant height, spike length, number of grains per spike, grain weight per spike, thousand grain weight, harvest index, grain yield, test weight, wet gluten ratio, sedimentation, protein ratio traits were investigated. Combination abilities analyzes for each character examined were made according to Griffin Method II, Model I. The effects of general combining ability of parents and specific combining ability of hybrids were found to be statistically significant in all examined characters. Considering their general combination abilities of Maden, NKU Ergene and Glosa varieties can be used succesfully at breedind programs for incresing yield. Also Segor, and Maden varieties can be used atbreeding programs for increasing quality. The General Combination Abilities/Special Combination Abilities ratio was found to be greater from 1 for the characters in the study. This value indicates that there are additive gene effects in inheritance for all characters.