Hemodiyaliz hastalarında vücut kompozisyonunun, semptom şiddetinin ve dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi
Examination of body composition, symptom severity and resilience levels in hemodialysis patients
Yazar: KURBANİ KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLFÜNAZ ÖZER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma hemodiyaliz alan hastalarında vücut kompozisyonun, semptom şiddetinin ve dayanıklılık düzeylerinin belirlenmesi sebebiyle düzenlenmiştir. Eylül-Aralık 2023 tarihleri arasında İstanbul'da 4 hastanenin hemodiyaliz ünitesinde 121 hemodiyaliz hastasıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, Hasta Tanılama Formu, Modifiye Charlson Komorbidite İndeksi, Diyaliz Semptom İndeksi ve Hemodiyaliz Dayanıklılık Ölçeğiyle yüz yüze görüşme yoluyla toplanmıştır. Ayrıca BİA ile vücut kompozisyonu ölçümü yapılmıştır. Hastalar en çok yorgun hissetme ve enerjide azalma (%67,8), kas krampları (%49,6), bulantı (%39,7), baş ağrısı (%38), kemik veya eklem ağrısı (%37,8), nefes darlığı (%35,5) semptomları deneyimledikleri görülmüştür. MCKİ ortalaması 4,30±1,74, DSİ ortalaması 20,19±12,79, HHDÖ ortalaması 58,76±10,31, HHDÖ alt boyutları puan ortalaması Hayatta Olumlu Bir Anlam Peşinde Koşmak 29,25±5,66, Hemodiyalizi Günlük Yaşamın Bir Parçası Olarak Kabul Etmek 17,98±3,10, Anlamlı İlişkiler Yoluyla Yaşamaya İstekli Olmak 11,52±2,07 olarak saptanmıştır. DSİ ile komorbidite indeksi arasında (r=0,226) pozitif (p=0,013), HHDÖ ile komorbidite indeksi (r=-0,49) ve DSİ (r=-0,370) arasında negatif (p=0,000) anlamlı ilişki bulunmuştur. Dayanıklılık düzeyindeki toplam değişim %29,9 oranında komorbidite indeksi ve DSİ tarafından açıklanmaktadır. Komorbidite indeksi dayanıklılık düzeyini azaltmaktadır (β=-0,428). Semptom şiddeti dayanıklılık düzeyini azaltmaktadır (β=-0,274). Hastaların semptom şiddeti düşük, dayanıklılık düzeyi orta bulunmuştur. Komorbidite indeksi ve semptom şiddeti dayanıklılık düzeyini olumsuz etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Vücut Kompozisyonu, Dayanıklılık, Semptom, Komorbidite İndeksi

Abstract:
This study was conducted to determine body composition, symptom severity, and endurance levels in hemodialysis patients. It was carried out between September and December 2023 in the hemodialysis units of four hospitals in Istanbul, involving 121 hemodialysis patients. The research data were collected through face-to-face interviews using the Patient Identification Form, Modified Charlson Comorbidity Index (MCCI), Dialysis Symptom Index (DSI), and Hemodialysis Resilience Scale (HRS). Additionally, body composition was measured using bioelectrical impedance analysis (BIA). The most common symptoms experienced by patients were feeling tired and reduced energy (67.8%), muscle cramps (49.6%), nausea (39.7%), headaches (38%), bone or joint pain (37.8%), and shortness of breath (35.5%). The mean MCCI score was 4.30±1.74, the mean DSI score was 20.19±12.79, and the mean HRS score was 58.76±10.31. The sub-dimensions of HRS were as follows: Pursuing a Positive Meaning in Life (mean score: 29.25±5.66), Accepting Hemodialysis as a Part of Daily Life (mean score: 17.98±3.10), and Willingness to Live through Meaningful Relationships (mean score: 11.52±2.07). A positive correlation (r=0.226, p=0.013) was found between DSI and the comorbidity index, while negative correlations were found between HRS and the comorbidity index (r=-0.49, p=0.000) and between HRS and DSI (r=-0.370, p=0.000). The comorbidity index and DSI explained 29.9% of the variance in resilience levels. The comorbidity index reduced resilience levels (β=-0.428), as did symptom severity (β=-0.274). Patients were found to have low symptom severity and moderate resilience levels. The comorbidity index and symptom severity negatively affected resilience levels.
Keywords: Hemodialysis, Body Composition, Resilience, Symptom, Comorbidity Index