Akkaraman ve orta anadolu merinosu koyunlarının besi performansı ve metabolik profil yönünden karşılaştırılması
Comparison of akkaraman and central anatolian merino sheep in terms of fattening performance and metabolic profile
Yazar: İBRAHİM HALICI
Danışman: PROF. DR. TAHİR BALEVİ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu tez çalışmasında enstitü şartlarında yetiştirilen Akkaraman ve Orta Anadolu Merinosu (OAM) koyunların kritik verim dönemlerindeki metabolik profilinin belirlenerek verim özellikleri ve bazı fizyolojik dönemlerle ilgili metabolizma bozuklukları ile ilişkilerinin araştırılması, koyunlarda ölçümü yapılan metabolitler için fizyolojik dönemlerarası farklarla ilgili verilerin elde edilmesi amaçlanmıştır. Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsünde yetiştirilen doğum yapmış, Orta Anadolu Merinosu ve Akkaraman sürülerinden 24'er baş (toplam 48 baş) sağlıklı koyun rastgele örnekleme metodu ile seçilip çalışmaya dâhil edilmiştir. Koyunlardan 8 farklı fizyolojik dönemde kan örnekleri alınıp kan biyokimyasal parametreleri bakımından analizi yapılmıştır. Bunlardan doğan kuzularda, takip edilerek besi başı ve sonunda kan örnekleri alınıp analiz edilmiş ve sütten kesimle beraber yaklaşık 2,5-3 aylık olduklarında toplam 70 gün süren bir besi programı uygulanmıştır. Koyunlardan: 1-Koç katımı öncesi 45-35.günler arasında, 2-Koç katım döneminde, 3-Gebeliğin yaklaşık 115-125 günleri arasında, 4-Doğumdan önceki 10.gün, 5-Doğumda, 6-Laktasyonun erken döneminde (15.-20. günleri arasında), 7-Orta laktasyon döneminde (laktasyonun 55-65. günleri arasında) 8-Doğum sonrası yaklaşık 110.-125. günler; sabah yemlemesinden iki saat sonra vena jugularis'ten kan serumu tüpleri ile 10 ml kan alınmıştır. Örneklerde glikoz, albumin, kan üre azotu (BUN), toplam kolesterol, kalsiyum, fosfor, magnezyum, Aspartataminotransferaz (AST), Gamaglutamiltransferaz (GGT), Betahidroksibütirikasit (BHBA) gibi parametreler ölçülerek farklı fizyolojik dönemlerdeki ilişkiler tespit edilmiştir. 
Aynı bakım ve besleme şartları altında bulunan Akkaraman ve OAM ırkı koyunlarda yapılan metabolik profil testi sonuçlarına göre glikoz, kolesterol, albumin, BHBA, AST, GGT, BUN, Ca, P, Mg, gibi parametreler yönünden ırklararası ve fizyolojik dönemler arasındaki farklılıklar istatistiki olarak önemli bulunmuştur (p<0.05). Merinos koyunlarda flushing öncesi ve flushing sonrası Mg, AST, GGT, Glikoz, Kolesterol, Toplam protein, Albumin, BHBA değerleri bakımından istatistiki olarak farklılığın önemli olduğu (p<0.05) tespit edilmiştir. BUN, Ca ve Fosfor değerleri bakımından istatistiki farklılık önemli bulunmamıştır (p>0.05). Akkaraman koyunlarında ise incelenen BUN ve glikoz dışındaki değerlerde flushing öncesi ve sonrasında bakımından istatistiki olarak farklılığın önemli olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Irklar arasında 8 farklı dönemde incelenen kan metabolitlerinin çoğunda OAM koyunlarının kan metabolit seviyelerinin Akkaraman koyunlarına göre daha yüksek seviyede olduğu tespit edilmiştir. 


Anahtar Sözcükler: Metabolik Profil, OAM Koyunu, Kondisyon skoru, Örneklem Havuzu

Abstract:
In this thesis study, it was aimed to determine the metabolic profile of Akkaraman and Central Anatolian Merino (OAM) sheep raised under institute conditions in critical productivity periods, to investigate their relationship with their productivity characteristics and metabolic disorders related to some physiological periods, and to obtain data on physiological inter-period differences for the metabolites measured in sheep. 24 healthy sheep (48 heads in total) from the Central Anatolian Merino and Akkaraman flocks that gave birth and were raised at the Bahri Dağdaş International Agricultural Research Institute were selected by random sampling method and included in the study. Blood samples were taken from sheep in 8 different physiological periods and analyzed in terms of blood biochemical parameters. The lambs born from these were followed, blood samples were taken and analyzed at the beginning and end of the fattening, and a fattening program lasting 70 days in total was implemented, including weaning, when they were approximately 2.5-3 months old. From ewes: 1-Between the 45th and 35th days before mating, 2-During the ram mating period, 3-About 115-125 days of pregnancy, 4-The 10th day before birth, 5-At birth, 6-The early period of lactation (15th day). -between days 20), 7-In the mid-lactation period (between days 55-65 of lactation) 8-Approximately 110-125 days after birth. days; Two hours after the morning feeding, 10 ml of blood was taken from the jugular vein with blood serum tubes. Relationships in different physiological periods were determined by measuring parameters such as glucose, albumin, blood urea nitrogen (BUN), total cholesterol, calcium, phosphorus, magnesium, Aspartateaminotransferase (AST), Gammagglutamyltransferase (GGT), Betahydroxybutyric acid (BHBA) in the samples.
According to the metabolic profile test results performed on Akkaraman and OAM breed sheep under the same care and feeding conditions, the differences between breeds and physiological periods in terms of parameters such as glucose, cholesterol, albumin, BHBA, AST, GGT, BUN, Ca, P, Mg are statistically significant. was found (p<0.05). It was determined that there was a statistically significant difference (p<0.05) in terms of Mg, AST, GGT, Glucose, Cholesterol, Total protein, Albumin, BHBA values before and after flushing in Merino sheep. There was no statistically significant difference in terms of BUN, Ca and Phosphorus values (p>0.05). In Akkaraman sheep, it was determined that there was a statistically significant difference in values other than BUN and glucose before and after flushing (p<0.05). It was determined that the blood metabolite levels of OAM sheep were higher than those of Akkaraman sheep in most of the blood metabolites examined in 8 different periods between breeds.



Keywords: Metabolic Profile, Merino Sheep, Condition score, Pooled Sample