Eğitim yapılarının mekân öğrenme ilişkisi bağlamında incelenmesi
Examination of educational buildings through learning behaviours in the context of user-space relations
Yazar: AYŞE EDA KOZ
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER TOLGA AKBULUT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Eğitim; kültür aktarımını ve toplumsallaşmada rol oynayan, bir ülkenin gelişmişlik düzeyini belirleyen en önemli etkenlerdendir. Eğitimin en temel amacı gelecek kuşakları toplumsal varlık olan: insani duygular, düşünceler, alışkanlıklar, dini görüşler, ahlaki bakış açıları ve gelenekler ile ilgili bilinçlendirmektedir. Eğitim gelenekler ve toplumsal değerlerle şekillenen zamanla devinen, değişen bir olgu olarak görülmelidir. Buna paralel olarak öğrenen bireylerin alışkanlıkları, öğrenme davranışları kuşaktan kuşağa değişiklik göstermektedir. Bu noktada eğitimin yeni kuşağı sistemli bir şekilde toplumsallaştırma aracı olduğu söylenebilir. Bu doğrultuda öğrenme alışkanlıklarının kuşaktan kuşağa değişiklik gösterdiği ve eğitim yapılarının da bu ihtiyaçlara cevap verip veremeyeceği tartışmalarını ortaya çıkarmaktadır.
Gelecek nesillerin içinde bulunduğu ilk toplumsal örgütler olan eğitim yapıları, "öğrencilerin gerektiği için değil, kendi istediği için çaba göstermelerini sağlayabilen mekânlar" olarak tanımlanmaktadır. Bu mekânların öğrenciyi motive ederek öğrenilenleri belleğe kaydetme oranını arttırması, grup çalışması ve toplumda yer edinmeye katkı sağlaması beklenmektedir. Birey olma algısının en yüksek düzeyde kendini gösterdiği lise döneminde ise bu yapıların etkinliği hiç olmadığı kadar önemli hale gelmektedir. 
Bu çalışmada; zaman içerisinde, kuşaktan kuşağa değişen öğrenme davranışlarını inceleyerek eğitim yapılarının bu değişimine uyumunu incelemek amaçlanmıştır. Tez kapsamında öğrenme kuramları ve alternatif öğrenme yaklaşımları ortaya konarak, Y kuşağı ve Z kuşağının öğrenme davranışları açıklanmakta, her iki kuşağın (Y ve Z kuşağı) öğrenme davranışları karşılaştırılmakta ve bu yaklaşımları destekleyen mimari ihtiyaç programları ve donatılar incelenmektedir. 2015 öncesi ve sonrası Türkiye'de tasarlanan "lise" yapıları analiz edilerek, hangi ihtiyaçlara cevap verip, hangi ihtiyaçlar noktasında eksik kaldıkları, Y kuşağı ve şu anda en genci 10 yaşında olan Z kuşağının öğrenme davranışlarındaki farklılıklar üzerinden incelenmektedir.

Abstract:
Education is one of the most significant factors in terms of cultural unity and socialization for the establishment of a country's development. The main aim of education is to give the perception of humanity, traditions, religious and ethical basis. Even though traditions are commonly seen as an obstruct towards education, an education that has been separated from culture and community, contradicts with its meaning. Nonetheless, "culture" and "socialization" changes and develops gradually. So, learners' behaviors are changing from one generation to another. It can be said that education is the main tool to systematically bring the next generation socialization skills.. At this point, the arguments of development in design of educational buildings' efficiency in terms of next generations' different learning behaviors, are coming to light. 
Educational buildings should motivate the students to learn, rather than compel. For such manners, educational buildings should answer some spatial needs to contribute to the students' group work, learning abilities and social skills. So, the educational building models and theories should be examined in detail to seek out the pros and cons for different user characteristics. Through these researches, it has been seen that some plan models are promoting the authoritative learning that limits the learning spaces to avoid the loss of focus in learners and some are promoting the relaxing and socializing spaces as much as learning spaces because their designers are thinking socializing as an important branch of learning. . To examine these potentials, Turkish high schools are chosen as research subjects because it is the era of a students' life which is the most significant period in terms of personal development and identity seek. 
In this research, high schools' development following changes in learning behaviors in generations are questioned. A variety of learning theories and alternative education systems are analyzed. Behaviors of Gen Z and Gen Y are viewed and compared. Considering these, it has been seen that Gen Z's learning habits are more related to socializing. On the contrary of gen Y's authoritarian expectations, gen Z needs more flexible spaces and various spaces that gives them a chance to choose. They seek for the spaces that can be formed by different activities as much as they need classrooms, ateliers and conference halls. 
The youngest member of gen Z is 10 years old so, right now, the high schools' main users are considered as gen Z. The need in architectural programme and spatial qualities are investigated. Following to that, high school buildings in Turkey that are designed before and after 2015 are analyzed in terms of the different learning behaviors between gen Y and gen Z. Their deficiencies and developments through time are examined.