Türkiye'nin 2007-2017 dönemindeki turizm gelişiminin ve eğilimlerin incelenmesi ve Akdeniz çanağı ülkelerinin değişim payı analizi
Investigation of trends and tourism development of Turkey during the 2007-2017 period and shift-share analysis of Mediterranean countries
Yazar: MEHMET BAHAR
Danışman: PROF. DR. NEDİM YÜZBAŞIOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Akdeniz ülkeleri = Mediterranean countries ; Bölgesel turizm = Regional tourism ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Turizm = Tourism ; Türk turizmi = Turkish tourism ; Uluslararası turizm = International tourism ; Yeni eğilimler = New trends

Özet:
Türkiye'nin rakip ülkelere göre hangi pazarlarda uzmanlaşmış, hangi pazarlarda uzmanlaşmamış olduğu, hangi alanlarda rekabet avantajının olduğu hangilerinde dezavantajlı olduğu bilinmemektedir. Dolayısıyla araştırmanın doğal amacı bu problemin çözümlenmesi ve konu ile ilgili kısıtlı literatüre katkı yapmak olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda Türkiye'deki 2007-2017 dönemindeki turizm verilerinin ve Akdeniz çanağında yer alan ülkeler arasında yapılan değişim payı (shift-share) analizi ile bölgesel değişimlerin analiz edilip bu sektördeki eğilimleri ve nedenlerini belirleyerek önerilerde bulunulması nedeni ile çalışma özgün bir değere sahiptir denilebilir. Böylelikle Türkiye'nin zayıf alanlarının iyileştirilmesi konusunda öneriler sunulması hedeflenmiştir. 
Tez çalışmasında ikincil veri kullanılmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri ve Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü'nün Turizm İstatistikleri kullanılmıştır. Bu bağlamda TÜİK'in çıkış ve giriş yapan ziyaretçi verileri araştırmada kullanılmıştır. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü'nün Turizm İstatistikleri kapsamında ise Türkiye, İspanya, İtalya, Fransa ve Yunanistan'ın 2011 ve 2015 yılları gelen turist sayıları kullanılarak değişim payı analizi yapılmıştır.
2016 yılındaki Rusya krizi, Sultanahmet Meydanı'nda yaşanan terör saldırısı ve Avrupa'da yaşanan mülteci ve politik krizlerden dolayı Türkiye hem turist sayısında hem de turizm gelirlerinde büyük bir kayıp yaşamıştır. Yaşanan krizler, terör olayları ve politik istikrarsızlık gibi durumlarda turizm bağlamında gelirlerin hızlı bir düşüş eğilimine girdiği harcama türlerinin "tur hizmetleri" sebebve "marina hizmetleri" olduğu belirlenmiştir. Ziyaretçiler tarafından en çok tercih edilen konaklama türü otel, motel, pansiyon vb. olarak belirlenmiştir. Kriz dönemlerinde alışveriş nedeniyle gelen ziyaretçi sayısında artış yakalanmıştır. Avrupa pazarında Türkiye ve İtalya rekabet avantajına sahipken, bu pazarda uzmanlaşmamışlardır. Türkiye Asya Pasifik pazarında uzmanlaşmış olmasına rağmen rekabet dezavantajına sahiptir. Amerika pazarında Türkiye ve Yunanistan rekabet avantajına sahipken, bu pazarda uzmanlaşmamışlardır. Afrika pazarında Türkiye ve İspanya rekabet avantajına sahipken, bu pazarda uzmanlaşmamışlardır. Türkiye Orta Doğu pazarında rekabet avantajına sahip ve aynı zamanda bu pazarda uzmanlaşmıştır.
Sonuç olarsebebak Türkiye'nin Avrupa, Amerika ve Afrika pazarlarında sahip olduğu rekabet avantajını korumak ve kaybetmemek için bu pazarların dinamiklerini takip etmesi ve bu yönde uzmanlaşması önerilmektedir.

Abstract:
Specialized-unspecialized markets and competitive advantage of Turkey among her reveals is not known. Therefore, the natural purpose of the research is to solve this problem and contribute to the limited literature about the topic. In this context, the dissertation an effort to identify and investigate the new trends, reasons and regional shift change in tourism industry during the 2007-2017 period by using tourism data of Turkey and shift-share analysis of the countries located in the Mediterranean region. Thus, this study was aimed to give suggestions to improve weak areas of Turkey. Secondary data were used in the dissertation. Turkey Statistical Institute (TUIK) data and the UNWTO's Tourism Statistics are used. In this context, the inbound/outbound visitor figures in TUIK were used in the research. Within the scope of the World Tourism Organization's Tourism Statistics the numbers of tourist arrivals of Turkey, Spain, Italy, France and Greece from 2011 to 2015 period were analyzed by using shift-share analysis. 
Because of the Russian crisis in 2016, the terrorist attack occurred in Sultanahmet Square, and the refugee and political crisis in Europe, Turkey has experienced a great loss in both the number of tourists and tourism revenues. It has been determined that the spending in tour services and marina services have started a rapid declining trend in situations such as crises, terrorist acts and political instability. The most preferred accommodation type by the visitors is the hotel, motel, pension and so on. During the crisis period, an increase in the number of visitors visited Turkey due to shopping. While Turkey and Italy have a market competitive advantage in European market, they are not specialized in this market. While Spain and Turkey have a market competitive advantage in African market, they are not specialized in this market they have not specialized in this market. Turkey has a competitive advantage in the Middle East market and also specialized in this market. As a result, it's recommended that Turkey should follow the dynamics of the markets of Europe, America, and Africa and specialize in these markets to maintain its competitive advantage.