Kentsel açık mekan düzenlemelerinde bitki türü seçiminde bir yaklaşım-İstanbul örneği
An approach to the selection of plant species in urban open space design-Case of Istanbul
Yazar: BAHAR BAŞER
Danışman: PROF. DR. AHMET CENGİZ YILDIZCI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Bitki örtüsü = Vegetation ; Bitkilendirme = Planting ; Bitkisel tasarım = Plant design ; Kent ormancılığı = Urban forestry ; Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Kentsel tasarım = Urban design ; Kentsel çevre = Urban environment ; Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design

Özet:
Ülkemiz kentlerinin açık mekanlarındaki mevcut bitkisel yapıya bakıldığında, gerek türler arasındaki ilişkiler gerekse seçilen türlerin bölgenin ekolojik koşulları ile uyumu açısından tutarsız bir yapı sergilediği gözlenmektedir. Kentlerimizde genellikle yerel yönetimlerin kontrolünde yürütülen bitkisel uygulama çalışmaları, dönemsel ihtiyaçlara göre yapılmakta ve tesis kolaylığı, fidanlık erişimi, bakım, maliyet gibi ekonomik açıdan bağlayıcı etmenler doğrultusunda yürütülmektedir.Bu çalışma, kentsel açık alanlarda kullanılacak bitki türlerinin seçiminde, tasarımcılar ve karar vericileri yönlendirecek bilimsel bir yaklaşım geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın hedefi, kentsel açık mekanların düzenlenmesinde bitki türü seçiminde karar verme aşamasında tasarımcıyı ve denetleme aşamasında yerel yönetim mekanizmasını ve onun vasıtasıyla bitki üreticilerini yönlendirecek bilimsel bir yöntem yaklaşımının içeriğini ortaya koymaktır.Araştırma kapsamında öncelikle ülkemiz kentsel açık mekanlarının bitkilendirilmesinde bitki türü seçimi açısından dikkate alınması gereken bileşenler belirlenerek bu konuda önerilecek olan bilimsel yaklaşımın teorik açılımı ele alınacaktır. Araştırmanın saha çalışması kapsamında, İstanbul kentsel açık mekanlarında kullanılan mevcut bitki türlerinin durumu bu bileşenler yardımıyla analiz edilerek, tür seçim kriterleri ele alınacaktır.Önerilen yaklaşımın, gerekliliğini ve uygulanabilirliğini ortaya koymak amacıyla İstanbul kent mekanlarında bitki kullanımının güncel durumu detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuç kısmında ise, İstanbul kent mekanlarında yapılan bitkilendirme çalışmalarında tür seçiminin sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda gerçekleştirilmesine yönelik uyulması gereken temel ilkeler ve çözüm önerileri ortaya konulmuştur.

Abstract:
In Turkey, the existing plant cover of urban open spaces shows an inconsistent structure in terms of both, the relations among the plant species and compatibility with the ecological charactersitics. Generally, the plantation works in Turkey?s cities has been managed by local authorities, according to nursery avaliability, easement of plantation, maintaining requirements and budget.This study aims to bring a scientific approach to the selection of plant species using in urban open spaces in order to guide designers and decision makers. The main purpose of this research is defining a framework for principles and criterias of plant species selection as being able to guide urban designers in decision-making process and local authorities in monitoring phase, and lead to plant producers in their production progress.In the context of the study, species selection criterias will be determined in accordance with the cities of Turkey and theoretical structure of the proposed scientific approach will be detailed. In the scope of fieldworks, current status of plant species of urban open spaces in Istanbul has been analysed by these criterias and species selection principles will be emphasized.The plant use in Istanbul?s urban open spaces and current situation of the woody plant species were analyzed in order to emphasize necessity and applicability of the proposed approach. In the research results, main principles for species selection and suggested solutions will be presented which has to be followed during the plantation works in urban open spaces of Istanbul to accomplish sustainable urban green.