Okul yöneticilerinin esnek liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişki (Edirne ili örneği)
Investigation of the relationship between school managers' flexible leadership behaviors and level of teachers' organizational citizenship behaviours (Edirne province sample)
Yazar: SEVAL BİRCAN YILMAZ YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. TUNCER BÜLBÜL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Esnek yönetim = Flexable management ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Değişimin hızına uyum sağlamanın daha fazla önem kazandığı günümüzde, değişime uyum sürecini iyi yönetebilecek esneklikte eğitim yöneticileri yetişmesi önemlidir.  Esnek liderlik modelinin eğitim örgütünde değerlendirilmesi için bu çalışmanın yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu araştırma Edirne ili ve merkez ilçeleri Havsa, Meriç, Uzunköprü'yü kapsar. İlkokul ve ortaokullarda görev yapan okul yöneticilerinin esnek liderlik gösterme düzeyleri ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık düzeyi arasındaki ilişkiyi tespit etmek amaçlanmıştır.	
Araştırmanın örneklemi, 112 resmi okuldan rastgele seçilen 401 sınıf ve branş öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak esnek liderlik davranışlarını ölçmek için, Yukl (2010) tarafından geliştirilip, Türkçeye uyarlaması Bülbül, Acar Güvendir, Tunç ve Özdem (2015) tarafından yapılan "Yönetim uygulamaları ölçeği" kullanılmıştır. Örgütsel vatandaşlık davranışlarını ölçmek için ise; DiPaola, Tarter ve Hoy (2005) tarafından geliştirilip, Taşdan ve Yılmaz (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan, "Örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığının test edilmesi için Cronbach Alfa testi ve iki yarı güvenirlik analizi uygulanmıştır. 
Analizler SPSS 22.0 paket programı ile çözümlenmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, t testi, Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkinin ortaya konması için Pearson korelasyon testi yapılmıştır. 
Araştırmadaki bulgulara göre: Öğretmenlerin yöneticilerinin "Esnek liderlik yeterliliğine" ilişkin düşünceleri "çok katılıyorum" düzeyindedir. 41-50 yaş arası öğretmenler yöneticilerini esnek liderlikte, kendilerini ise örgütsel vatandaşlıkta daha yüksek puanlamışlardır. Öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermektedir. 21-30 yıl arası kıdeme sahip öğretmenler; yöneticilerini esnek liderlikte, kendilerini de örgütsel vatandaşlıkta daha yeterli değerlendirmişlerdir.  Sınıf öğretmenleri tüm alt boyutlarda, branş öğretmenlerine göre daha yüksek puanlama yapmışlardır. Esnek liderlik davranışlarına ait tüm alt boyutlar ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiye bakıldığında ise aralarında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Adaptation to the speed of innovation is becoming more and more crucial nowadays, therefore it is really important to raise capable educational managers that can lead this innovation process succesfully. The aim of this study is to determine the relationship between the flexible leadership behaviour capabilities of school managers and the organizational citizenship behaviours of teachers,in Edirne Province and Havsa, Meriç, Uzunköprü districts.	
Study sample consists of randomized 401 elementary and branch teachers who work in public schools. Data collecting instruments of study: for measurement of flexible leadership behaviours; 'Management Applications Scale' developed by Yukl (2010) and adapted to Turkish by Bülbül, Acar Güvendir, Tunç  and Özdem. And for measurement of organizational citizenship behaviours; 'Organizational Citizenship Behaviour Scale' developed by DiPaola, Tarter and Hoy (2005) and adapted to Turkish by Taşdan and Yılmaz (2008). Cronbach Alpha Test and semiparametric reliability analysis were undertaken to test consistency of questionnaires.
 Analysis were performed with SPSS 22.0 package software. In the analysis of data; descriptive statistics , t test, Mann-Whitney U test was used. Pearson correlation analysis was conducted to determine the relationship between variables.
The findings of this study are as follows: Teachers' perceptions of their managers' 'Flexible leadership capability' and its subscales referred to 'Strongly  agree'. 41-50 year-old teachers consider their manager as more capable in terms of flexible leadership. It found a significant difference according to gender. Teachers with seniority between 21-30 years ; managers flexibly leadership, organizational citizenship rated themselves as more than adequate . Elementary teachers have made scoring higher than all sizes, branch teachers. When the correlation between all subscales of flexible leadership behaviours and organizational citizenship bahaviours is considered, a significant and positive relationship is proven to be existing.