Hematolojik hastalıklarda splenektominin mortalite ve morbidite üzerine etkisi
Effects of splenectomy on mortality and morbidity in patients with hematological diseases
Yazar: AYSEL PASHAYEVA
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM CELALETTİN HAZNEDAROĞLU ; PROF. DR. YAHYA BÜYÜKAŞIK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Splenektomi = Splenectomy

Özet:
Giriş ve Amaç: Splenektomi, hematolojik hastalıklarda  önemli bir terapötik yöntem  olup; her bir vakadaki risklerin, potansiyel faydalara karşı kıyaslanması şartıyla gerçekleştirile bilir. Bu riskin büyük bir kısmı sadece splenektomiye değil, aynı zamanda splenektominin altta yatan endikasyonuna bağlı gibi de görünmektedir. Son yıllarda splenik korunmaya doğru eğilim artmışdır ve bu da splenektomi sonrası enfeksiyon (OPSİ) riskini değil, aynı zamanda uzun vadede kardiyovasküler komplikasyon riskini de önlemiştir. Bu çalışmada, hematolojik hastalıklar için splenektomi ile ilgili deneyimlerimizi 8 yıl boyunca değerlendirmeyi, cerrahi gerektiren hastalıkların endikasyonlarına, komplikasyonlarına ve hematolojik sonuçlarına odaklanmayı hedef aldık.
Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma Hacettepe Üniversitesi Hematoloji Polikliniğinde  Aralık 2010  ve Ocak 2018 arasında yapılan tanımlayıcı bir analitik çalışmadır. Çalışmada splenektomi yapılan 111 hastanın tıbbi bilgileri retrospektif olarak incelendi. Hastaların demografik özellikleri, operatif endikasyonları, morbidite, mortalite ve klinik sonuçları değerlendirildi. Hematolojik tanı grupları Fisher'in kesin testleri ve Wilcoxon rank-sum testleri kullanılarak karşılaştırıldı. 
Bulgular: Çalışma grubunda yer alan hastaların 62'si (%55,86) kadın, 49'u (%44,14) ise erkektir. Bunun yanı sıra hastaların 77'si (69,37) 40 ve üzeri yaş grubunda iken 34'ü (%30,63) 40 alt yaş grubunda yer almaktadır. Hastaların 76'sına (%68,47) tedavi, 35'ine (%31,53) ise tanı amaçlı splenektomi yapılmıştır. 21 hastada (%18.9 ) komplikasyon, 16 hastada (% 14.46) mortalite görüldü. 6 hastada splenektomi ile ilişkili postoperatif 2 ay mortalite görüldü. Postoperatif 2 ay  mortalitenin tamamı malign hastalarda görüldü. Postoperatif 2 ay mortalite ile ECOG performns skoru, Karnofski performans skoru, Charson komorbidite indeksi arasında anlamlı ilişki bulundu. Sonuçlar: Hematolojik hastalıklarda elektif splenektominin, maligniteleri olan bireyler dışında çoğu hastada güvenli bir prosedür olduğu sonucuna vardık. Splenektomi endikasyonu, hastaların önceliklerini ve ihtiyaçlarını dikkate alarak, güncel veya devam eden klinik çalışmalardan ortaya çıkan alternatif stratejilere karşı dikkatli bir şekilde değerlendirilmelidir.
Anahtar Sözcükler: Splenektomi, Hematolojik hastalıklar, Endikasyonlar

Abstract:
Introductıon and Purpose: Splenectomy is an important, yet risky, surgical intervention in patients with certain hematological diseases. Therefore, its benefits should be weighed against potential complications in individual cases.  Most of the associated risks seem to be as a result of the underlying hematological disease rather than the procedure itself. In recent years, there is a tendency towards splenic conservation, which has not only decreased the risk of subsequent Overwhelming Post-splenectomy Infections (OPSI) but also long-term cardiovascular morbidity. In this paper, we aim to review the indications and complications of splenectomy procedure in a hematological patient group at our university hospital.  
Patients and Methods: This study is a descriptive analytical study conducted at the Hematology Outpatient Clinic of Hacettepe University between  December 2010 and January 2018. A total of 111 patients who underwent splenectomy were included in the study. Patient demographics, indications for splenectomy, co-morbidities, mortality, and clinical outcome were evaluated. Hematologic diagnostic groups were compared using Fisher's exact tests and Wilcoxon rank-sum tests.
Results: Of the 111 patients included in the study, 62 (55.9%) were female, and a little over two-thirds (69.4%) were aged 40 years and above. 76 of the participants (68.5%) had therapeutic splenectomy whereas the remainder underwent splenectomy for diagnostic purposes. The complication rate post-spelenctomy was 18.9% (21 patients), and the associated mortality rate was 14.5% (16 patients). Of the 16 mortality cases, 6 occured within 2 months after the procedure, all of which had malignancy. There was a stastistically significant association between early postop mortality (2 months postop) and performance status (as evaluated using ECOG and Karnofski performance scores) as well as Charson comorbidity index. Conclusion: Our study highlighted the safety of splenectomy in most patient groups except for patients with malignancy. The decision to perform splenectomy should, therefore, be based on clinical indications and patient needs taking into consideration alternative strategies reported in ongoing or completed clinical trials.  
Keywords: Splenectomy, Hematological disease, İndications