Özel hukuk ilişkisine dayalı olarak çalışanların buluşları
Employees' inventions based on private law relationship
Yazar: MEHMET AKİF ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. ARSLAN KAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Buluş = Discovery ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Patent hukuku = Patent law ; Özel hukuk = Private law

Özet:
Patent hukukunda benimsenen gerçek buluş sahibi ilkesi uyarınca, buluş sahibi sıfatını kazanan çalışan ile bir buluşun gerçekleşmesi için gerekli imkânları sağlayan işverenin karşılıklı menfaatleri ve bu bağlamdaki hak ve yükümlülükleri meselesi, fikri mülkiyet hukuku ve iş hukuku başta olmak üzere birçok alanla ilişkili bir çalışma konusudur. SMK'nın 113. ilâ 122. maddeleri arasında düzenlenen "çalışanların buluşları" , PatKHK'nın aksine, tek bir kısım altında, esas olarak çalışan ve işverenin hak ve yükümlülükleri çerçevesinde düzenlenmiş; konunun süjelerinden biri olan "çalışan" kavramı ise, SMK 2/1-d hükmüyle tanımlanmıştır. 
Çalışanların buluşlarına ilişkin hükümler, yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşlara ilişkin SMK 121 ve kamu destekli projelerde gerçekleşen buluşlara yönelik SMK 122 hükümleri hariç olmak üzere, kendi içerisinde bütünlük arz edecek şekilde, mülga PatKHK ve mehaz kanun niteliğindeki GüA esas alınarak hukuki zemine kavuşturulmuştur. Her ne kadar temelde mezkûr düzenlemelere sadık kalınmışsa da, özellikle "işçi" kavramı yerine "çalışan" kavramının bilinçli tercihi ve çalışan ile işverenin hak ve yükümlülüklerinin sonuçları anlamında birtakım değişikliklere gidilmesi, SMK'ya bu anlamda incelenmeye değer bir hususiyet kazandırmıştır. Diğer taraftan, mülga PatKHK döneminde yürürlüğe konulamayan ikincil düzenlemelerin aksine, 29.09.2017 tarihinde "Çalışan Buluşlarına, Yükseköğretim Kurumlarında Gerçekleştirilen Buluşlara ve Kamu Destekli Projelerde Ortaya Çıkan Buluşlara Dair Yönetmelik" yürürlüğe girmiştir. 
Bu çalışmada, SMK'daki özgün nitelikteki hükümlere ve sonuçları itibarıyla sorun yaratabilecek düzenlemelere işaret edilmiş, yeri geldikçe Alman hukuku ve mülga PatKHK ile mukayese yapılarak, olan ve olması gereken hukuk ekseninde ayrıntılı bir değerlendirmede bulunulması amaçlanmıştır.

Abstract:
In accordance with the principle of true inventor adopted in the meaning of patent law, the mutual interests of the employee who has gained the title of the inventor and the employer providing the necessary opportunities for invention to be made and the rights and obligations in this context are subject of research related to many fields, especially intellectual property law and labor law. The establishment of the "employees' inventions" regulated under Articles 113 to 122 of Industrial Property Code (IPC), unlike Decree-Law No.551 on the Protection of Patent Rights, is organized under a single section, mainly within the framework of the rights and obligations of the employee and employer; the concept of "employee", which expresses one of the subjects of the mentioned institution, is defined by IPC 2/1-d.
The provisions regarding the employees' inventions, except for the provisions of IPC 121 for inventions made in higher education institutions and IPC 122 for inventions made in publicly funded projects, while being integrated in their entirety, have been brought to legal basis in accordance with the abolished provisions of PatKHK and the referred provisions of GüA. Although fundamentally abided by the aforementioned regulations, it is worth noting that the IPC is worth examining in the sense of especially the conscious choice of the concept of "employee" rather than the concept of "worker" and the changes in terms of the consequences of employee and employer's rights and obligations. On the other hand, "The Regulation on Employee Inventions, Inventions in Higher Education Institutions and Inventions in Public Supported Projects" entered into force on 29.09.2017.
In this study, the original provisions of the IPC and the regulations that may cause problems in terms of their results are pointed out and a detailed assessment is tried to be made on the basis of the law that is and should be comparing the German law and abolished PatKHK when necessary.