Öfke ve öfke denetim problemi olan ergenlerin aile içi çatışma temsilleri: Aile yapıları, iletişim ve problem çözme becerileri
Hostile adolescents` family representations: Family structure, communication and problem solving skills
Yazar: EBRU AKÜN
Danışman: DOÇ. DR. AZMİ VARAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, öfke sorunu olan ve olmayan ergenlerin anne-baba, anne-ergen ve baba-ergen arasında yaşanan çatışmalara ilişkin değerlendirmeleri karşılaştırılmıştır. Çatışmalar sırasında aile üyeleri arasındaki yakınlık ve güç ilişkileri, Aile Sistem Testi (FAST) kullanılarak incelenmiştir. Bunun yanı sıra, ergenlerin ebeveynleriyle ilişkilerindeki iletişim, problem çözme becerileri ile öfke-düşmanlık duygulan değerlendirilmiştir. Araştırmaya, 15-19 yaşlan arasında, meslek lisesine devam eden, 62 öfke sorunu olan, 63 öfke sorunu olmayan toplam 125 ergen katılmıştır. Öfke sorunu olan ergenler, FAST temsillerinde çatışma yaşayan aile üyeleri arasında yakınlığın azaldığını göstermişlerdir. Özellikle baba-ergen arasında yaşanan çatışmalarda, anne-baba ve anne-ergen arasındaki ilişkilerin de bu çatışmadan etkilendiği ve aile üyelerinin birbirlerinden uzaklaştıkları görülmüştür. İki gruptaki ergenlerin hiyerarşi temsilleri arasında belirgin bir farklılığa rastlanmamıştır. Öfke sorunu olan ergenler, olmayanlara göre, koalisyon, hiyerarşi ters dönmesi gibi işlevsel olmayan aile yapılarını daha fazla temsil etmişlerdir. Öfke sorunu olan ve okulda disiplin cezası alan ergenler, öfkeli olmasına rağmen ceza almayan yaşıtlarına göre, çatışmalar sırasında aile üyelerinin birbirlerinden daha fazla uzaklaştıklarını bildirmişlerdir. Yine bu grupta, anne-ergen arasındaki çatışmalar sırasında, anne ve baba arasındaki hiyerarşik farklılıkların arttığı görülmüştür. Öfke sorunu olan ergenler, çatışma temsillerine ait anlattıkları öykülerde, aile üyelerinin olumsuz kişilik özellikleriyle veya disiplin sağlamayla ilgili çatışma konularından daha fazla söz etmişlerdir. Ayrıca, aile içi çatışmaların sık yaşandığını ve aile üyelerinin birbirlerine özellikle sözel şiddet uyguladıklarını belirtmişlerdir. Öfkeli ergenlerin öykülerinde, çatışmaların çözülmeden bırakıldığı görülmüştür. Öfke sorunu olan ergenler, anne-babalarıyla ilişkilerinde olumsuz iletişim, problem çözme becerilerinde yetersizlik ve düşmanlık duygulan olduğunu belirtmişlerdir. Ergenlerin öfke düzeyini yordayan en önemli değişkenlerin, ergenin babasıyla ilişkisinde algıladığı düşmanlık duygulan, aile üyeleri arasındaki yakınlık düzeyi ve hiyerarşi ters dönmesi olduğu görülmüştür.

Abstract:
This research aimed at investigating perceptions of family conflict in hostile adolescents. Hostile adolescents were identified with SCL-90R administered to 421 adolescents. Sixty two hostile and 63 non-hostile (total=125) adolescents, aged between 15-19 were identified. Adolescents were asked to portray mother-father, mother-adolescent and father-adolescent conflict situations using the Family System Test (FAST), a figure placement technique that focuses on cohesion and hierarchy. After each conflict representation the subjects were interviewed about the nature of the conflict. Finally, problem solving and communication patterns in the parent-adolescent relationship were assessed by the Problem- Solving and Communication Skills subscale of the Parent Adolescent Relationship Questionnaire (PARQ). Compared to the non-hostile adolescents, hostile adolescents depicted decreased cohesion among family members in conflict situations. Decreased cohesion was most pronounced in the father-adolescent relationship. Hostile and non-hostile adolescents did not differ much in their representations of hierarchy. However, hostile adolescents portrayed more cross-generational coalitions and hierarchy reversal. Hostile adolescents who had a record of discipline problems at school depicted decreased cohesion during conflicts in all dyads than those who had no such record. During the interviews, hostile adolescents reported negative personality characteristics of both their parents and themselves as the causes of the conflict more than the non-hostile adolescents did. On the other hand, non-hostile adolescents reported everyday, mundane issues more often as causes of the conflict. Hostile adolescents reported more frequent conflicts and more verbal violence among family members than did the non-hostile adolescents. Hostile adolescents reported more negative communication, more deficits in problem- solving skills and more hostility in their relations with their mothers and fathers as compared to the non-hostile adolescents. Finally, results of the regression analyses revealed that adolescents' hostility level was best predicted by hostility in relations with their father, cohesion among family members and reverse power hierarchies during conflicts.