Mevlana ve Nietzsche'de insan anlayışlarının karşılaştırılması
Comparison of understanding of 'man' in Mevlana and Nietzshce
Yazar: AYTEN ÜNAL
Danışman: PROF. DR. CEVDET KILIÇ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; Üstinsan = Superman ; İnsan = Human ; İnsan-ı Kamil = İnsan-ı Kamil

Özet:
Var olduğundan beri insan, felsefenin temel konusu olmuştur. Ne olduğu tanımlanmaya, temellendirilmeye muhtaç tek varlık gibi görünmektedir. İnsanın dışındaki tüm varlıklar dünyada varlıklarını tam olarak ortaya koyup sergilerken insan bir potansiyelle doğmakta ve bu potansiyelinin nasıl ortaya koyulması gerektiği konusu bir problem olarak ortada durmaktadır. Insanın ne olduğuna ya da ne olması gerektiğine aranan cevaplar insanlığın tarihiyle sürüp gitmektedir. İnsanileşme yolunda yalnızca beslenip, üremek dışında daha karmaşık ve ruhani aşamalardan geçen bu yolculuk, insan üzerine eğilen her filozofun ayırdına vardığı bir durumdur. Doğu dünyasının büyük düşünürü Mevlana ve Batı dünyasının aykırı düşünürü Nietzsche, insanın neliği ve insanın mükemmele ulaşmasının yolunda düşünsel emek vermişlerdir. Her ikisinde de dünyaya geldiklerinde manevi açıdan yarım, gelişmeye açık olan insan düşüncesi ortaktır. Mevlana'da mükemmelliğe giden yolda insanı kâmile ulaşmak, Tanrı'yı yeniden içimizde keşfetmekten ve O'nun yanında yer almaktan geçer. Nietzsche'de ise insan mükemmele ulaşmak ya da kendi deyimiyle üstinsana ulaşmak için ilahi tüm güçlerden yardım istemekten, onlara dayanmaktan vazgeçmelidir. Her iki düşünür de insanın potansiyelini kullanarak kendisinin üstünde başka biri olması fikrini paylaşmaktadır. Her iki filozofun insan düşüncesinde ortak noktalar olduğu gibi ayrı düştükleri konular da vardır.


Anahtar Sözcükler:İnsan, Kâmil İnsan, Sürü İnsanı, Üstinsan

Abstract:
Man has been the subject of philosophy ever since he existed. He seems to be the only being in need of identification and grounding. While all creatures except man reveal and exhibit their existence, man is born with a potential and the subject of how this potential ought to be revealed appears as a problem. The answers of the question about what a man is and ought to be continue in accordance with the history of humanity.  This journey which has more complicated and spiritual phases except than only feeding and reproducing in terms of civilization is a situation which is differentiated by every philosopher dealing with man. Mevlana, the great philosopher of the East and Nietzsche, the contrarian philosopher of the West, contributed to the subject of what a man is and in the way of a man's reaching perfection intellectually. The idea of man born half as morally and open to development is the common thing in both of them.  According to Mevlana, reaching the absolute man in the way of perfection involves the stages of discovering God again inside and being by Him. When it comes to Nietzsche, man ought to give up getting help from all divine beings and counting on them in order to reach perfection or in other words 'the upper man'. Both of the philosophers share the idea of a man becomes another man superior to him by using his potential.  Although both philosophers have common things in the idea of 'man', there are subjects they think in a different way.


Key Words: Man, Absolute Man, Man of Herd, Upper Man.