COVID-19 sürecinde fen bilimleri öğretmenlerinin bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımına yönelik yeterlilik algıları ve uzaktan eğitime ilişkin görüşleri
Science teachers' perceptions of competence towards the use of information and communication technologies in the COVID-19 process and their views on distance education
Yazar: BETÜL ÖZTAŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜNAY BALIM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; COVID 19 = COVID 19 ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Araştırmada covid-19 sürecinde uzaktan eğitim veren Fen Bilimleri öğretmenlerinin bilgi ve iletişim teknolojilerinin kullanımlarına yönelik yeterlilik algılarını ve uzaktan eğitime yönelik görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Karma araştırma yöntemi kullanılan bu araştırmanın örneklem grubunu, 2020-2021 eğitim-öğretim yılı güz döneminde uzaktan eğitim gerçekleştiren 128 Fen Bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Şad ve Nalçacı (2015) tarafından geliştirilen "Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) Yeterlilik Algısı Ölçeği" ve Bakioğlu ve Çevik (2020) tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. BİT yeterlilik algısı ölçeği 30 maddelik beşli likert tipi anket formundan oluşmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu ise açık uçlu ve çoktan seçmeli soruların yer aldığı 4 bölümden oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan ölçeğin Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı 0,96 bulunmuştur. Nicel verilerin analizi SPSS 23 paket programı ile nitel veriler ise içerik analiz teknikleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre Fen Bilimler öğretmenlerinin BİT kullanmaya yönelik yeterlilik algıları "Yeterli" olarak tespit edilmiştir. Cinsiyet, okul türü, okulların bulunduğu konum, kıdem yılları, hizmet içi eğitim alma durumları ve yaş değişkenlerine göre yapılan karşılaştırmada yaşa yönelik anlamlı bir fark görülürken cinsiyet, okul türü, okulların bulunduğu konum, kıdem yılları ve hizmet içi eğitim değişkenleri açısından BİT kullanımına yönelik yeterlilik algıları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. 
Öğretmenlerin uzaktan eğitime yönelik görüşleri incelendiğinde ise öğretmenlerin süreçte en çok teknolojik araçlar ve iletişim konusunda sorun yaşadıkları ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğretmenler bu süreçte derslerini çoğunlukla evden yürütmüş ve geleneksel öğretim yöntemlerine nazaran yeni birçok öğretim materyallerini derslerinde kullandıklarını ifade etmişlerdir. Ancak öğrencilere ulaşamama ve iletişimsizliklerin onlarda kaygı oluşturduğunu belirtmişlerdir. 

Fen Bilimleri dersi öğretmenleri uzaktan eğitimin mesleki gelişimlerini olumlu etkilerken ve mesleki doyumlarının olumsuz etkilendiğini belirtmişlerdir. Özellikle bu süreçte eğitim teknolojilerini keşfettikleri için uzaktan eğitimi bu yönden sürecin olumlu yanı olarak ifade etmişlerdir. Bu ifade aynı zamanda BIT kullanımına yönelik algılarının yeterli düzeyinde olmasını da desteklemektedir. Mesleklerine yönelik tutumlarının ise bu süreçten olumlu etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Fen Bilimleri dersi öğretmeleri son olarak pandemi bitince öğrenciler ile psikolojik destek, grup etkinlikleri ve telafi eğitimlerine yönelik çalışmalar yapacaklarını belirtmişlerdir.
Anahtar Kelimeler: Uzaktan eğitim, fen bilimleri öğretmenleri, bilgi ve iletişim teknolojileri.

Abstract:
In the study, it was aimed to determine the perceptions of proficiency in the use of information and communication technologies and their views on distance education of science teachers who gave distance education during the covid-19 process. The sample group of this research, in which mixed research method was used, consists of 128 science teachers who conducted distance education in the fall semester of the 2020-2021 academic year. "Information and Communication Technologies (ICT) Sufficiency Perception Scale" developed by Şad and Nalçacı (2015) and a semi-structured interview form developed by Bakioğlu and Çevik (2020) were used as data collection tools in the research. The scale of perception of ICT competence consists of a 30-item five-point Likert-type questionnaire. The semi-structured interview form, on the other hand, consists of 4 sections with open-ended and multiple choice questions. The Cronbach's Alpha reliability coefficient of the scale used in the study was found to be 0,96. The analysis of the quantitative data was made using the SPSS 23 package program and the qualitative data were made using content analysis techniques. According to the findings obtained from the research, the proficiency perceptions of the science teachers towards using ICT were determined as "adequate". In the comparison made according to gender, school type, location of schools, years of seniority, in-service training and age variables, there is a significant difference in terms of age, while proficiency in using ICT in terms of gender, school type, location of schools, years of seniority and in-service training variables. There was no significant difference between their perceptions.
When the views of the teachers on distance education were examined, it was revealed that the teachers mostly had problems with technological tools and communication in the process. In addition, teachers conducted their lessons mostly from home in this process and stated that they used many new teaching materials in their lessons compared to traditional teaching methods. However, they stated that not being able to reach the students and lack of communication caused them anxiety.

Science teachers stated that distance education affects their professional development positively and their professional satisfaction is negatively affected. Especially since they discovered educational technologies in this process, they expressed distance education as the positive side of the process in this respect. This statement also supports the adequate level of perceptions towards the use of ICT. It was concluded that their attitudes towards their profession were positively affected by this process. Finally, the science teachers stated that they would work with students on psychological support, group activities and make-up training when the pandemic is over.
Keywords: Distance Education, science teachers, ınformation and communication technologies.