Mimar ve mimari temsil ilişkisinin mimar portreleri üzerinden incelenmesi
Examining the relationship between "architect" and architectural representation through architects' portraits
Yazar: ANIL KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM CEYLAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Avrupa mimarisi = European architecture ; Batı mimarisi = Western architecture ; Batılı mimarlar = Western architects ; Modern mimari = Modern architecture ; Postmodern mimari = Postmodern architecture ; Yabancı mimarlar = Foreign architects ; Çağdaş mimari = Postmodern architecture

Özet:
Bu çalışma ile oldukça kaygan bir tartışma zemine sahip olan mimarlık alanında, en azından bazı noktalar ile ilgili daha elle tutulur verilerden yola çıkarak mimarlığın ne olduğuna; geçmişinin, bugününe ve yarınına etkisinin nasıl olduğuna/olacağına dair düşüncelerin üretilebileceği bir altlık/çalışma ile daha statik bir zemine katkı sunmak amaçlanmaktadır.

Çalışma bu kapsamda, Alman medya kuramının kültürteknik kavramı ile mimarlık faaliyetinin enstrümanı mimari temsil arasında bir ilişki kurarak, önce mimar figürü ve mimari temsil araçlarının tarihsel gelişimine incelemiştir. Bu incelemeden sağlanan verilerle, mimar figürünün tarih içerisindeki gelişim sürecini, 16. ve 20. yüzyıl arasında üretilen ve DigiPortA web portalında arşivlenen bir dizi mimar portresi üzerinden anlamaya çalışmıştır.

Mimari temsil ile mimarlık faaliyeti arasında, mimarlık pratiğinin özgül nitelikleriyle ortaya çıktığı zaman diliminden bu yana olduğu düşünülen özdeşliğe yakın bağın izini mimar portreleri üzerinde sürmüştür. Bu kapsamda, bu iki unsur arasındaki ilişkiye dair işlenebilecek veriler üretme amacıyla mimari temsil ve mimar figürünün çeşitli imgeleri ile ilişkili bazı unsurları çalışmaya tabi olan portrelerde tespit etme, bulgularını her bir portre için bir veri grafiğine çevirme ve her bir portre için ürettiği veri grafiklerinden yola çıkarak bir meta-veri grafiği oluşturma yolunu izlemiştir.

Çalışma sonucunda, ilk olarak, bugün bilindik anlamda bir mimar figürünün olmadığı çağlarda dahi mimari çizim ve diğer mimari temsillere rastlayabildiğimizi düşündüğümüzde, mimari temsilin genel bir inşa pratiği olarak mimarlık faaliyeti içerisindeki önemi anlaşılmıştır. İkinci olarak, her ne kadar mimari temsilin ilkel biçimleri mimarlığın varlığının tartışmalı olduğu zamanlarda da olsa dahi, mimar figürünün ortaya çıkışının bu mimari temsil kültürünü içselleştirmek ve geliştirmek üzerine kurulduğu görülmüştür. Üçüncü olarak, mimar ve mimari temsil ilişkisinin, zaman içerisinde salt bir aktarım aracı olmaktan çıkarak mimarın kendi düşünsel dünyasının gelişiminin bir aracı haline geldiği anlaşılmıştır. Dördüncü olarak ise mimarların mimari temsil ile kurduğu ilişkinin bir grup insanın istek ve arzuları sonucu değil, bir toplumsal gereksinimden dolayı gerçekleştiği görülmüştür.

Abstract:
This study aims to contribute to a more static ground in the slippery terrain of the field of architecture by generating thoughts on what architecture is, how it has influenced the past, present, and future through a framework that can produce tangible data. To achieve this, the study first examines the historical development of the architect figure and architectural representation tools by establishing a relationship between the German media theory's cultural technique concept and the instrument of architectural representation. The study then attempts to understand the developmental process of the architect figure throughout history through a series of architect portraits produced between the 16th and 20th centuries and archived on the DigiPortA web portal.

The study traces the connection between architectural representation and architectural practice through the architect portraits by identifying various elements associated with the images of architectural representation and the architect figure to produce data that can shed light on the relationship between the two elements. The study then converts the findings for each portrait into a data graph and uses these graphs to create a meta-data graph.

As a result, the study reveals that firstly, the importance of architectural representation as a general construction practice in architectural activity is understood, even in periods where there is no known architect figure. Secondly, although the primitive forms of architectural representation existed in times when the existence of architecture was debatable, the emergence of the architect figure was built on internalizing and developing this culture of architectural representation. Thirdly, the relationship between architects and architectural representation evolved from being a mere transmission tool to becoming a means for the architect's intellectual development over time. Fourthly, it is noted that the relationship between architects and architectural representation was not the result of the desires and wishes of a particular group but rather a social necessity.