Karaciğer naklinde takrolimus ile sağlanan immünosüpresyonun antioksidan enzimler üzerine etkisi
The effect of immunosuppression provided by tacrolimus on antioxidant enzymes in liver transplantation
Yazar: ÖMER FARUK ÇİFTCİ
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL ÜNÜVAR ; PROF. DR. TÜLAY ÇOBAN
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Glükozfosfat dehidrogenaz = Glucosephosphate dehydrogenases ; Glütatyon redüktaz = Glutathione reductase ; Glütatyon transferaz = Glutathione transferase ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression ; İnterferon-gamma = Interferon-gamma

Özet:
Amaç: Karaciğer naklinin başarılı olabilmesi immünosüpresyonun istenilen düzeyde gerçekleşmesine bağlıdır. Akut ve kronik rejeksiyon ihtimali açısından bu durum çok önemlidir. Bu sebeple immün sistemin olası tepkilerini ölçebilmeye olanak sağlayacak biyobelirteçlerin tespiti ve oksidatif stres açısından antioksidan sistemlerin de ölçümü çok önemlidir.
Bu çalışmamızda karaciğer nakli olan hastalarının serum neopterin, INF-γ, indolamin 2,3-dioksijenaz, glutatyon S-transferaz düzeylerinin ve hemolizat numunelerinde glukoz 6-fosfat dehidrogenaz ve glutatyon redüktaz enzimlerinin aktivite tayinleri değerlendirilmesi ve tanı açısından bu değerlerin birbirleri ile ilişkilerini araştırdık.
Materyal ve metot: İnönü Üniversitesi'nden alınan 2018/144 nolu etik kurul onayı ve TDK-2019-1641 nolu BAP projesi desteği ile bu çalışma yürütülmüştür. Ocak 2019- Ocak 2020 tarihleri arasında Turgut Özal Tıp Merkezi Karaciğer Nakil Enstitüsü' nde karaciğer nakli gerçekleştirilen 44 hasta ve 44 kontrol grubu ile çalışma yürütüldü.
Bulgular: Hasta grubunun neopterin, indolamin 2,3-dioksijenaz, glukoz 6-fosfat dehidrogenaz düzeyi kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı olarak yüksek, glutatyon redüktaz seviyesi ise düşük bulundu (p˂0,05).
Sonuç: Gerçekleştirdiğimiz bu çalışmada karaciğer nakli olgularının biyobelirteç seviyelerinde önemli değişimler gözlendi. Bu sonuçlar ile birlikte karaciğer nakli gerçekleştirilen hastalarda elde edilen bu sonuçların rejeksiyon ve immünosüpresyon açısından daha başarılı tanı ve tedavilerin gerçekleşmesine yardımcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Glukoz 6-fosfat dehidrogenaz, glutatyon redüktaz, glutatyon S-transferaz, indolamin 2,3-dioksijenaz, interferon gama, karaciğer nakli, neopterin, takrolimus.

Abstract:
Aim: The success of liver transplantation depends on the desired level of immunosuppression. This is very important in terms of the possibility of acute and chronic rejection. For this reason, it is very important to detect biomarkers that will allow measuring possible responses of the immune system and to measure antioxidant systems in terms of oxidative stress. In this study, we investigated serum neopterin, interferon gamma, indolamine 2,3-dioxygenase, glutathione S-transferase levels and activity determinations of glucose 6-phosphate dehydrogenase and glutathione reductase enzymes in hemolysate samples of liver transplant patients, and the relationships between these values in terms of diagnosis.
Material and method: This study was carried out with the approval of the ethics committee numbered 2018/144 from İnönü University and the support of the BAP project numbered TDK-2019-1641. The study was conducted with 44 patients who underwent liver transplantation and 44 control groups at Turgut Özal Medical Center Liver Transplant Institute between January 2019 and January 2020.
Results: Neopterin, indolamine 2,3-dioxygenase, glucose 6-phosphate dehydrogenase levels of the patient group were found to be statistically significantly higher than those of the control group, while glutathione reductase levels were found to be lower (p˂0,05).
Conclusion: In this study, we observed significant changes in the biomarker levels of liver transplant patients. Together with these results, these results obtained in liver transplant patients will help to realize more successful diagnosis and treatments in terms of rejection and immunosuppression.
Keywords: Glucose 6-phosphate dehydrogenase, glutathione reductase, glutathione S-transferase, indolamine 2,3-dioxygenase, interferon gamma, liver transplantation, neopterin, tacrolimus.