Sanat müzelerinde beyaz küp bağlamının sanat mekanına ve izleyici deneyimine etkileri: istanbul modern örneği
The effects of the white cube context on the art space and spectator experience: istanbul modern sample
Yazar: AYÇA ESEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELAHAT KÜÇÜKARSLAN EMİROĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mekan Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Sanat müzesinin sanat mekânına iç mekân tasarımı üzerinden bir bakış açısı geliştirildiğinde, "beyaz yüzey" değişerek tekrar eden bir örüntü olarak göze çarpmaktadır. Bu çalışmada, beyaz yüzeyi renk ya da duvar olma durumunun ötesinde, kavramsal olarak modern mekânın bir arketipi ya da insan algısı üzerinden sanatın bağlamı olarak ele alan O'Doherty'nin "beyaz küp" tanımlaması, sanat mekânında geçirdiği olgusal serüven doğrultusunda irdelenmektedir. Söz konusu serüvenin mekânsal örüntüsü olarak ele alınan beyaz küpün sanatsal ifade biçimi ve mekânsal olarak geçirdiği dönüşümün yansımaları şüphesiz ki insanların sanat mekânını algılamasında da izlenebilir. Bu kapsamda bu çalışma, sanat yapıtı ile sanat mekânında karşılaşma sırasında, sanatın deneyimlenmesine dâhil olan mekânsal çevrenin nasıl ve nelerden kurulduğunu, kurucu elemanlarını yapı bozuma uğratarak tek tek irdelemekte, yapının pratikte bozulduğu farklı durumlara odaklanmakta ve dönüşümüne yol açan sebepler ile ilgilenmektedir. Bu yaklaşımla, bugünün sanat mekânında deneyimlenen beyaz küp örüntüsünün "iz" i takip edilerek, bugünkü halinin tanımlanması, beyaz küpün bütün olarak varlık gösterdiği ve bozulduğu durumlara ilişkin literatürden elde edilen gerekçe, niyet ve kültürel dönüşümler filtre olarak kullanılarak, İstanbul'daki bir güncel örnek üzerinde yürütülen özgün alan çalışması ile sınanması hedeflenmiştir. Alan çalışması; iç mekân tasarımının öznesi ve varlık nedeni olarak insanın deneyimine odaklanarak, temelde sanat yapıtı ve okuyucusu arasındaki iletişime mercek tutmaktadır. Özelde ise çalışmanın yöntemini kuran beyaz küp ve dönüşmüş beyaz küp bağlamlarının oluşturduğu içe dönüklük ve dışa dönüklük durumlarının etkisiyle mekânın bu iletişime nasıl aracılık ettiği sorgulanırken, müze ziyaretçisi deneyiminin, kullanıcı algısının ve bağlamı tanımlayan bileşenlerin temsil edildiği parametreler ışığında analiz edilmektedir. 



Anahtar Kelimeler: Beyaz Küp, Sanat Müzesi, İç Mekân Elemanları, Bağlam, Deneyim

Abstract:
When a point of view is developed on the art space of the art museum through interior architectural point of view, varying patterns of 'white surfaces' draw attention. In this study, 'white surfaces' beyond being a color or a wall, are comprehended and examined towards the phenomenological adventure of "white cube" that is defined by O'Doherty conceptually as an archetype of modern space or as the context of art within human perception. The artistic explanandum of white cube, which is taken as the spatial pattern of this phenomenological adventure and the reflections of its spatial transformation can be traced evidently on human's perception of art space. Within this scope, this study investigates the ways in which the spatial environment, included in the experience of spectator in course of confronting with works of art in art space, is assembled, by deconstructing it into its constituent elements, and focusing on the underlying reasons of various situations of transformations in practice. This approach aims to identify the condition in today's art museums, by tracking patterns of white cube experienced in art space; investigate situations of white cube as a whole or as dissolved, by using the causes and effects, intentions and cultural transformations acknowledged from literature review as filters; and consequently examine these on a case study conducted in a contemporary explanatory sample in Istanbul. The authentic case study, by concentrating on human experience as being the subject and reason of the existence of interior architectural design, probes fundamentally to enlighten the communication occurs between spectator and art work in art space. Particularly, the mediation of space to communication between art and its confronter under the effects of the conditions such as introversion and extroversion that are constituted by the two contexts generated to construct the method of this study; 'white cube' and 'transformed white cube' is questioned. Consequently, this mediation is analyzed with parameters that represents the experience of museum visitor, user perception, and the components that define the context.