Popüler kültürde kitabın temsili: Masterchef yarışması örneği
Representation of the book in popular culture: Example of the Masterchef contest
Yazar: LEYLA BALIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FAHRİ FURAT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Televizyon, popüler kültürün şekillenmesi ve sürdürülmesinde en güçlü ve en etkili araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Özellikle geniş izleyici kitlelerine ulaşan reality show formatındaki yarışmalar, bilgi edinme ve öğrenme süreçlerine beklenmedik şekillerde katkı sağlayabilmektedir. Bu çalışma, televizyon programlarının bilgi kaynaklarıyla olan etkileşimlerini inceleyen ilk araştırmalardan biri olarak, MasterChef Türkiye yarışmasında kitap referanslarının (geniş anlamda bilgi kaynaklarının) nasıl kullanıldığını ve bu referansların yarışmacıların öğrenme süreçlerine nasıl katkıda bulunduğunu ele almakta ve bu etkileşim potansiyelini açığa çıkarmayı hedeflemektedir.
Çalışmamızın temel amacı, popüler kültür ürünlerinin bilgi kaynaklarını kullanma davranışını özendirebileceğini ve yaygınlaştırabileceğini, bunun da televizyon aracılığıyla gerçekleştirilebileceğini ortaya koymaktır. Bu bağlamda, MasterChef Türkiye yarışmasının kitapları bir bilgi kaynağı olarak nasıl kullandığı ve bunun, yarışmacıların öğrenme süreçlerine olan etkisi analiz edilmektedir. Popüler kültür ve bilgi yönetimi arasındaki bu potansiyel etkileşim, mevcut literatürde sınırlı şekilde ele alınmış olup, bu çalışma bu alanda önemli bir katkı sunmayı hedeflemektedir.
Araştırmada, nitel bir yöntem olan Çoklu Model Eleştirel Söylem Analizi (ÇMESA) kullanılmıştır. Veriler, içerik analizi ve kapsamlı bir literatür taramasıyla elde edilmiştir. MasterChef Türkiye'nin 2022 sezonuna ait 177 bölüm araştırmanın kapsamını oluşturmaktadır ve içerik analizi bu sezonun tamamını kapsamaktadır. Tüm bölümler titizlikle izlenmiş ve bilgi kaynakları, kitaplar, yazılı kaynaklar, kütüphaneler, kitap yazarı şefler ile kitaba başvurarak öğrenme gibi bilgi kaynaklarıyla ilişkili 87 sahne tespit edilmiştir. Bu sahnelerdeki diyaloglar ayrıntılı olarak çözümlenmiş, bilgi kaynaklarıyla ilgili görsel unsurlar yazılı hale getirilmiş ve bazı sahnelerin ekran görüntüleri alınmıştır. Elde edilen veriler, tezin ilgili bölümlerinde ayrıntılı olarak sunulmaktadır.
Çalışmada, MasterChef Türkiye yarışmasının bilgi kaynaklarının kullanımını teşvik ederek, aynı zamanda uygulamacı okuryazarlık kavramını desteklediği tespit edilmiştir. Bu bulgular, televizyon programlarının bilgi edinme süreçlerindeki rolünü vurgulamakta ve uygulamacı okuryazarlık bağlamında bilgi kaynaklarının pratik mesleklerde nasıl kullanıldığına dair önemli veriler sunmaktadır. Bu çerçevede, çalışma, bilgi ve belge yönetimi literatürüne özgün bir katkı sağlamaktadır.

Abstract:
Television is recognized as one of the most powerful and effective tools in shaping and sustaining popular culture. Especially reality show format competitions, which reach large audiences, can contribute to knowledge acquisition and learning processes in unexpected ways. As one of the first studies to examine the interaction of television programs with information sources, this study aims to reveal the potential of this interaction by examining how book references (broadly speaking, information sources) are used in MasterChef Turkey and how these references contribute to the learning processes of the contestants.
The main purpose of our study is to demonstrate that popular culture products can encourage and disseminate the behavior of using information sources, and that this can be achieved through television. In this context, we analyze how MasterChef Turkey uses books as a source of knowledge and its impact on the learning processes of the contestants. This potential interaction between popular culture and knowledge management has been addressed to a limited extent in the existing literature and this study aims to make an important contribution to this field.
In the study, a qualitative method, Multiple Model Critical Discourse Analysis (MMCA) was used. The data were obtained through content analysis and a comprehensive literature review. The 177 episodes of the 2022 season of MasterChef Turkey constitute the scope of the study and the content analysis covers the entire season. All episodes were meticulously watched and 87 scenes related to information sources such as information sources, books, written sources, libraries, book author chefs and learning by consulting books were identified. The dialogues in these scenes were analyzed in detail, visual elements related to information sources were written down and screenshots of some scenes were taken. The data obtained are presented in detail in the relevant sections of the thesis.
In the study, it was found that MasterChef Turkey competition encouraged the use of information sources and at the same time supported the concept of practitioner literacy. These findings emphasize the role of television programs in information acquisition processes and provide important data on how information resources are used in practical professions in the context of practitioner literacy. In this framework, the study makes an original contribution to the information and document management literature.