John F. Kennedy dönemi'nde Amerika Birleşik Devletleri'nin Türkiye politikası (1961-1963)
The United States' foreign policy regarding Republic of Turkey under Kennedy administration (1961-1963)
Yazar: ZEYNEP DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT AYDOĞDU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma John F. Kennedy başkanlığındaki Amerika Birleşik Devletleri'nin Türkiye'ye bakışını ve Türkiye ile ilişkilerini incelemektedir. Kongre üyeliği itibarıyla dış yardımın gerekliliğine inanan Kennedy'nin iktidara geldiğinde mevcut bütçe açığı ile aralarında Türkiye'nin olduğu müttefiklere yapılan yardım arasında seçim yapmak zorunda kaldığını izah etmektedir. ABD nezdinde Sovyet tehdidinin şekil değiştirerek Avrupa'daki müttefiklerine Sovyet blokunun doğrudan askerî taarruzu tehlikesi azalırken sızma tehlikesinin arttığı 1960'lı yıllarda Kennedy'nin askerî ve iktisadî yardım arasındaki dengeyi kurmakta zorlandığını ileri sürmektedir. Beyaz Saray'ın Türkiye'yi müttefikleri arasında tek bir sınıfa indirgeyememesinin Washington için Batılı ve Doğulu müttefikleriyle ilişkilerinde sorun yarattığı sonucuna varmaktadır. Geçtiği çalkantılı dönemde Ankara'nın nabzını yakından tutan Washington'un, rejimin niteliğinden bağımsız olarak ülkenin Batı ittifakında kalacağına emin olduğu kanaatini yansıtmaktadır. İdarenin Kıbrıs meselesinde selefi olan yönetimlerden daha alakadar bir tutum takınmayı kararlaştırdığını ortaya koymaktadır. Kennedy'nin 1961 Ocak'ı öncesinde ABD siyaseti nezdinde şüpheli görülen orta menzilli balistik füzelerin Türkiye'ye konuşlandırılmasından, süreç başlamış olmasına rağmen, vazgeçmeyi düşündüğü fakat siyasi endişelerden dolayı geri adım attığını öne sürmektedir. Buna bağlı olarak Küba Füze Krizi esnasında söz konusu füzeler tekrar gündeme geldiğinde kaldırılması gerektiği kararını almakta zorlanılmadığı sonucuna varmaktadır.

Abstract:
This dissertation studies the United States' outlook of and relations to Turkey. It explains the dilemma Kennedy, who had been for foreign assistance programs since he was a member of the Congress, faced between the budget deficit issue and foreign aid. It asserts – for the US – Soviet threat had shifted during the 1960s, prospects of subversion in Europe increased while the possibility of direct military aggression decreased and therefore Kennedy tried to balance military and financial assistances. The study infers as it could not classify Turkey into a specific category the White House had issues with its eastern and western allies. It puts forward that Washington, keeping close tabs on Ankara through this tumultuous time, was sure Turkey would remain in western fold regardless of its regime. It professes Kennedy administration decided to be more involved with Cyprus. It deduces although the process had begun, Kennedy considered backing down from the deployment of the certain IRBMs – that had raised doubts within American politics – to Turkey, however it backed down due to political concerns. The study concludes when they constituted a problem during the Missile Crisis, the administration relatively easily decided to remove said missiles.