Üreme çağı kadınlarına cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmaya yönelik öğrendiğini anlat yöntemiyle verilen eğitimin davranışlarına etkisi
The effect of the training provided to women of reproductive age for protection against sexually transmitted diseases with teach-back method on their behaviors
Yazar: MUSTAFA KILAVUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE YİĞİT
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Cinsel temasla bulaşan hastalıklar = Sexually transmitted diseases ; Cinsellik = Sexuality ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kadınlar = Women ; Sağlık eğitimi = Health education ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Cinsel yolla bulaşan hastalıklar her yıl birçok kadın için önemli sağlık problemlerine sebep olmaktadır. Koruyucu sağlık hizmetleri arasında yer alan sağlık eğitimleri ile cinsel yolla bulaşan hastalıkların bulaşması önlenebilir. Araştırmanın amacı, üreme çağı kadınlarına cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmaya yönelik öğrendiğini anlat yöntemiyle verilen eğitimin davranışlarına etkisini incelemektir. Araştırma, Metodolojik ve deneysel olarak tasarlanmıştır. Metodolojik çalışma olarak "Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korunmaya Yönelik Davranış Ölçeği" geliştirilip; Deneysel olarak üreme çağı kadınlarına cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmaya yönelik öğrendiğini anlat yöntemi ve yüz yüze eğitim verilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasına 18-47 yaş arası 505 kadın katılmıştır. Yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucunda ölçek 21 madde olarak tanımlanmıştır. Ölçeğin KMO değeri %90.6'dır. Varimax döndürme sonucunda ölçekte öz değeri 1'den büyük olan iki faktör bulunmuştur. Ölçeğin genel Cronbach Alpha katsayısı 0.911, birinci alt boyut için 0.941 ve ikinci alt boyut için 0.889 olarak hesaplanmıştır. 5'li Likert tipinde Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korunmaya Yönelik Davranışlar Ölçeği geliştirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında her grupta 42 katılımcının bulunduğu öğrendiğini anlat yöntemi, yüz yüze eğitim verilen ve eğitim verilmeyen üç grupta yer alan kadınlara tanımlayıcı bilgi formu, Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korunmaya Yönelik Davranışlar Ölçeği ve Genital Hijyen Davranışları Ölçeği eğitim öncesi, eğitimden 15 gün ve 3 ay sonra uygulanmıştır. Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklardan Korunmaya Yönelik Davranışlar Ölçeği puan ortalaması öğrendiğini anlat yöntemi ile eğitim verilen kadınlarda eğitim öncesi 75.57±12.78, eğitimden 15 gün sonrası 82.54±9.59 ve eğitimden 3 ay sonra 81.85±9.28, yüz yüze eğitim verilen kadınların eğitim öncesi 76.92±10.03, eğitimden 15 gün sonra 80.78±8.72 ve eğitimden 3 ay sonra 80.21±8.77, eğitim verilmeyen kadınların eğitim öncesi 75.73±6.14, eğitimden 15 gün sonra 75.61±6.01 ve eğitimden üç ay sonra 75.54±6.09 olarak bulunmuş ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir (F=6.736; p<0.001). Araştırma sonucunda kadınlara öğrendiğini anlat yöntemi ile verilen eğitimin kadınların davranışlarını
olumlu yönde etkilediği yüz yüze eğitime göre daha etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Sexually transmitted diseases cause significant health problems for many women every year. The transmission of sexually transmitted diseases can be prevented with health education, which is among the preventive health services. The aim of the research is to examine the effect of training provided to women of reproductive age by the teach-back method on protection from sexually transmitted diseases on their behavior. The research is designed methodologically and experimentally. As a methodological study, the "Behavioral Scale for Protection from Sexually Transmitted Diseases" was developed, and the teach-back method and face-to-face training were provided to women of reproductive age experimentally for protection from sexually transmitted diseases. 505 women between the ages of 18 and 47 participated in the first stage of the research. As a result of the explanatory factor analysis, the scale was defined as 21 items. The KMO value of the scale is 90.6%. As a result of varimax rotation, two factors with eigenvalues greater than 1 were found in the scale. The overall Cronbach Alpha coefficient of the scale was calculated as 0.911, 0.941 for the first sub-dimension and 0.889 for the second sub-dimension. A 5-point Likert-type Behavioral Scale for Protection from Sexually Transmitted Diseases was developed. In the second stage of the research, the teach-back method, in which there were 42 participants in each group, an identifying information form for women in three groups who were provided face-to-face training and not trained, the Behavioral Scale for Protection from Sexually Transmitted Diseases and the Genital Hygiene Behaviors Scale were applied before the training, fifteen days and three months after the training. The mean score of the Behavioral Scale for Protection from Sexually Transmitted Diseases was found to be 75.57±12.78
before the training, 82.54±9.59 fifteen days after the training and 81.85±9.28 three months after the
training in women who were trained with the teach-back method; 76.92±10.03 before the training, 80.78±8.72 fifteen days after the training and 80.21±8.77 three months after the training in women who received face-to-face training, while it was found in women who did not receive face-to-face training to be 75.73±6.14 before the training, 75.61±6.01 fifteen days after the training and 75.54±6.09 three months after the training and there was a statistically significant relationship between them (F=6.736; p<0.001). As a result of the research, it was found that the training provided to women with the teach-back method had a positive effect on women behaviors and was more effective than face-to-face training.