Türkiye'de yayılış gösteren bazı campanula türlerinin fitokimyasal açıdan değerlendirilmesi ve biyolojik aktivitelerinin araştırılması
Investigation of phytochemical properties and biological activities of some campanula species distributed in Turkey
Yazar: AYŞE ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYNUR SARI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Farmakognozi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Campanula = Campanula ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Fitokimya = Phytochemical ; Triterpen = Triterpene ; Yağ asitleri = Fatty acids ; Çıngırak otu = Bell flower

Özet:
Dünya üzerinde yaklaşık 420 türü bulunduran Campanula (Campanulaceae) cinsine ait türlerden yaklaşık 120 tanesi ülkemiz florasında %50 gibi yüksek bir endemizm oranıyla yer almaktadır. Bu çalışma kapsamında daha önce fitokimyasal özellikleri ve biyolojik aktiviteleri yönüyle araştırılmayan C. cymbalaria, C. davisii (endemik), C. peregrina ve C. stricta var. libanotica türleri üzerinde toplam fenolik madde, toplam flavonoid, toplam antosiyanin, toplam klorofil, toplam karotenoid ve C vitamini (askorbik asit) miktar tayinleri gerçekleştirilmiştir. HPLC-DAD yöntemi kullanılarak belirtilen türlerin metanol ekstreleri ve etil asetat fraksiyonlarının içerikleri fenolik yapıdaki klorojenik asit, kafeik asit, rutin, kersetin, kemferol, luteolin ve apigenin maddeleri açısından değerlendirilmiştir. Petrol eteri fraksiyonları içeriği GC-MS yöntemi kullanılarak ortaya konulmuştur. Biyolojik aktivite çalışmaları kapsamında antioksidan aktivite, antienflamatuvar aktivite, asetikolinesteraz ve butirilkolinesteraz inhibe edici aktivite ve antimikrobiyal aktivite tayinleri gerçekleştirilmiştir. 
Çalışılan türler arasında en yüksek toplam fenolik bileşik, toplam flavonoid ve toplam antosiyanin içeriği bulunduran türün C. peregrina olduğu tespit edilmiştir. Petrol eteri fraksiyonları içeriği değerlendirildiğinde türlerin bilhassa yağ asitleri ve triterpenoidleri içerdiği tespit edilmiştir. Araştırılan türlerin tümünde antioksidan aktivite gözlenmiştir. Antioksidan aktivite araştırma yöntemlerinin tümünde C. peregrina türü en yüksek kapasiteye sahip olarak bulunmuştur. Çalışılan türlerin tümünde antienflamatuvar aktivite gözlenmiştir. Petrol eteri ve kloroform fraksiyonları COX-1 enzimine karşı indometazinden daha etkili bulunmuştur. COX-2 enzimine karşı da güçlü inhibisyon gösteren bu fraksiyonların etkileri indometazinden düşüktür. Çalışılan türlerin tümünde güçlü asetilkolinesteraz ve butirilkolinestereraz aktivite tespit edilmiştir. En yüksek antienflamatuvar ve antikolinerjik etkinlik antioksidan aktivite gibi C. peregrina türünde tespit edilmiştir. İncelenen türler, çalışmada kullanılan suşlara karşı düşük antibakteriyel ve antifungal etkinlik göstermiştir.

Abstract:
About 120 of the species belonging to the genus Campanula (Campanulaceae), which has about 420 species in the world, are found in Turkey's flora with a high endemism ratio of 50%. In this study, total phenolics, total flavonoids, total anthocyanins, total chlorophyll, total carotenoids and Vitamin C (ascorbic acid) contents of C. cymbalaria, C. davisii (endemic), C. peregrina ve C. stricta var. libanotica, which have not been investigated so far in terms of their phytochemical properties and biological activities, were determined quantitatively. The contents of methanol extracts and ethyl acetate fractions were evaluated in terms of chlorogenic acid, caffeic acid, rutin, quercetin, kaempferol, luteolin and apigenin by using HPLC-DAD technique. The components of petroleum ether fractions were determined by using GC-MS technique. Antioxidant, antiinflammatory, anticholinergic and antimicrobial activity of the species were also evaluated.
C. peregrina was found to have the highest amount of total phenolics, total flavonoids and total anthocyanins. The content of petroleum ether fractions was seen to comprise fatty acids and triterpenoids substantially. All of the investigated species showed antioxidant and antiinflammatory activity. Petroleum ether and chloroform fractions were found to be more effective against COX-1 than indomethacin. The activity of these fractions against COX-2 were lower than indomethacin. Strong anticholinergic activity were detected in all studied species. The highest antiinflammatory and anticholinergic activity was observed in C. peregrina as well as antioxidant activity. The investigated species showed low antibacterial and antifungal activity against the strains used in this study.