Türkiye'nin enerji politikalarında Doğu Akdeniz'in önemi
The importance of the Eastern Mediterranean in Turkey's energy policy
Yazar: BÜŞRA ÖNDER AYLUÇTARHAN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU BULUT GÜRPINAR AYDIN
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Strateji Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Enerji = Energy ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Günümüzde dünyadaki savaşların, ülkeler arası çıkar çatışmalarının ekonomik
kaynaklı güç elde etme çabaları olduğu görülmektedir. Ekonomik çıkar çatışmalarının
da enerji kaynaklarına ulaşma ve enerji güzergâhlarını kontrol altında tutma
noktasında geliştiği görülmektedir. Dünyada son yıllarda sıcak çatışmaların ve siyasal
istikrarsızlığın merkezi Ortadoğu bölgesi olmuştur. 2000'li yıllarla birlikte Doğu
Akdeniz'de önemli hidrokarbon rezervlerinin keşfi ve potansiyeli bölgenin ve
uluslararası güçlerin enerjiden pay alma mücadelesini artırmıştır.
Doğu Akdeniz'de en uzun kıyı şeridine sahip Türkiye, Güney Kıbrıs Rum
Yönetimi'nin Avrupa Birliği'ne tam üye olarak katılmasıyla Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti'nin ve Kıbrıs'ta yaşayan Türk halkının haklarını uluslararası alanda
koruma mücadelesi verirken, enerji kaynaklarının keşfi ile birlikte sorun iyice
karmaşıklaşmış ve bambaşka bir boyut daha kazanmıştır.
Enerji rezervlerinin çıkartılması yanında, enerjinin Avrupa ve dünya pazarlarına
ulaştırılması da önem kazanmıştır. Doğu Akdeniz'de değişen dengeler, ülkelerin
ittifakları, Münhasır Ekonomik Bölge ilanları, Münhasır Ekonomik Bölge ilanlarının
diğer ülkelerin hak iddialarını engellemesi, enerji ulaşım projelerini tehdit etmesi
noktasına ulaşmaktadır. Türkiye'nin Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan'ın
Avrupa Birliği üyesi olması sebebiyle Avrupa Birliği ile karşı karşıya kalması, İsrail'in
saldırgan tutumlarına karşı gerilen ilişkiler, bölgedeki Amerika Birleşik Devletleri -
Rusya hâkimiyet mücadelesinde denge politikası yürütürken kendi haklarını da güçlü
bir şekilde savunması gerekmektedir.
Bu çalışmada bölgenin özellikle enerji başlığı altında önemi, bölgedeki ülkelerin
faaliyetleri, Türkiye'nin karşı karşıya kaldığı tehditler ve yalnızlaştırılması çabaları
ortaya konularak Doğu Akdeniz bölgesinin Türkiye için güvenlik, ekonomik, siyasi
her bakımdan önemi ortaya konulmuştur. Türkiye'nin enerji politikalarında nasıl bir
adım atması gerektiği sorusuna yanıt bulmaya çalışmaktadır. Enerji rezervlerinin
miktarlarının spekülatif olması, enerji kaynaklarının nakil projeleri, bölgede sürekli
değişen dengeler, siyasi belirsizlik, ülkeler arasında kurulan ittifaklardaki
değişiklikler, uluslararası hukukta aşılamayan engeller, bölgede gerçekleşen mevcut
ve olası sıcak çatışmalar sebebiyle çözüm süreci ileri tarihlere ötelenebilmekte,
güncelliğini kaybedebilmektedir. Özellikle bu çalışmada Türkiye'nin sınır komşusu
olan ve en çok problem yaşadığı Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Kuzey
Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ayrıntılı olarak anlatılarak detaylandırılmıştır. Bu bağlamda
Doğu Akdeniz konusunda, uluslararası ilişkiler alanında yapılan çalışmalar
incelenmektedir.

Abstract:
Today, it is seen that the wars and conflicts of interest between countries in the world
are efforts to gain economic power. It is also seen that economic conflicts of interest
develop in terms of accessing energy resources and keeping energy routes under
control. In recent years, the center of hot conflicts and political instability in the world
has been the Middle East region. With the discovery and potential of significant
hydrocarbon reserves in the Eastern Mediterranean in the 2000s, the struggle of the
region and international powers to get a share of energy has increased.
Turkey, which has the longest coastline in the Eastern Mediterranean, struggles to
protect the rights of the Turkish Republic of Northern Cyprus and the Turkish people
living in Cyprus in the international arena with the accession of the Greek Cypriot
Administration of Southern Cyprus to the European Union as a full member, while the
problem has become even more complicated and has gained a completely different
dimension with the discovery of energy resources.
In addition to extracting energy reserves, the transportation of energy to European and
world markets has also gained importance. The changing balances in the Eastern
Mediterranean, alliances of countries, declarations of Exclusive Economic Zones, the
fact that Exclusive Economic Zone declarations prevent other countries' claims of
rights and threaten energy transportation projects are reaching the point. Turkey's
confrontation with the European Union due to the Greek Cypriot Administration of
Southern Cyprus and Greece being members of the European Union, the strained
relations against Israel's aggressive attitudes, the balance policy in the struggle
between the United States and Russia for dominance in the region while also strongly
defending its own rights.
This study reveals the importance of the region, especially under the heading of
energy, the activities of the countries in the region, the threats Turkey faces and the
efforts to isolate it, and the importance of the Eastern Mediterranean region for Turkey
in all aspects of security, economy and politics. It tries to find an answer to the question
of what steps Turkey should take in its energy policies. The solution process can be
postponed to later dates and lose its relevance due to the speculative amounts of energy
reserves, energy resource transportation projects, constantly changing balances in the
region, political uncertainty, changes in alliances established between countries,
insurmountable obstacles in international law, and current and potential hot conflicts
in the region. Especially in this study, Greece, which is Turkey's border neighbor and
where it has the most problems, the Greek Cypriot Administration of Southern Cyprus
and the Turkish Republic of Northern Cyprus are described and detailed in detail. In
this context, studies on the Eastern Mediterranean in the field of international relations
are examined.