Hastanelerde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasında personel güçlendirmenin etkisi: Hemşireler üzerinde bir çalışma
Impact of empowerment on ensuring of occupational health and safety in hospitals: A study on nurses
Yazar: AHMET YILDIZ
Danışman: PROF. DR. SIDIKA KAYA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Güvenlik = Security ; Hastaneler = Hospitals ; Hemşireler = Nurses ; Mesleki risk = Career risk ; Personel güçlendirme = Personnel empowerment ; Sağlık = Health ; Sağlık personeli = Health personnel ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Tüm dünyada, iş sağlığı ve güvenliği konusu önemli bir problem olarak görülmektedir. Sağlık çalışanları, özellikle hemşireler, çalışma ortamları ve örgütsel faktörler nedeniyle mesleki risk ve tehlikelere maruz kalma açısından en riskli meslek gruplardan biridir. Çalışanların etkili ve verimli çalışması için işyeri güvenliklerinin sağlanması gerekmektedir. Çalışanların motivasyon, memnuniyet ve kendilerine olan güven düzeylerini yükselten, mesleki bilgilerini artıran ve gelişimlerini sağlayan uygulamaları ve koşulları ifade eden personel güçlendirme hastanelerde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasında önemli bir araç olabilir. Bu çalışmanın amacı, hastanelerde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanmasında personel güçlendirmenin etkisini araştırmaktır. Araştırma, Batman ilinde bulunan 2 kamu ve 3 özel hastanede çalışan toplam 377 hemşire üzerinde uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak, "Psikolojik Güçlendirme Ölçeği" (Psychological Empowerment Instrument), "Çalışma Koşulları Etkililiği Anketi II" (Conditions of Work Effectiveness Questionnaire II) "Standart (Evrensel) Güvenlik Tedbirlerine Riayet Etme Ölçeği" (Universal Precautions Compliance Scale), "İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Yükümlülükleri Yerine Getirme Ölçeği" ile mesleki risk ve tehlikeleri belirlemeye yönelik 23 maddelik soru seti ve iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ile ilgili alınan önlemleri ve hemşirelerin mesleki ve demografik özelliklerini belirmeye yönelik 21 sorudan oluşan anket formu kullanılmıştır. Araştırmada, psikolojik ve yapısal güçlendirme bağımsız değişkenler, evrensel güvenlik tedbirlerine riayet etme, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yükümlülükleri yerine getirme ve mesleki risk ve tehlikelere maruz kalma ise bağımlı değişkenler olarak belirlenmiş ve güçlendirmenin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili davranışlara etkisi path analizi ile, güçlendirmenin mesleki risk ve tehlikelere maruz kalmaya etkisi ise lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmada, hemşirelerin hem psikolojik hem de yapısal güçlendirme düzeylerinin, hemşirelerin evrensel güvenlik tedbirlerine riayet etme ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yükümlülükleri yerine getirme düzeylerini etkilediği belirlenmiştir. Psikolojik ve yapısal güçlendirmenin birlikte, evrensel güvenlik tedbirlerine riayet etmedeki değişimin %52'sini ve iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yükümlülükleri yerine getirmedeki değişimin ise %42'sini açıkladığı görülmüştür. Araştırmada ayrıca, güçlendirmenin psikolojik rahatsızlık yaşama, enjektör batma vakası yaşama, sözel ve fiziksel şiddete maruz kalma üzerinde etkili olduğu ve güçlendirme düzeyi daha yüksek hemşirelerin bu mesleki risk ve tehlikelere daha az maruz kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, araştırmada güçlendirmenin iş sağlığı ve güvenliğini sağlamada değerli bir araç olabileceği görülmüş ve çalışanların güçlendirilmesi ile ilgili önerilerde bulunulmuştur.


Anahtar Sözcükler
Psikolojik Güçlendirme, Yapısal Güçlendirme, ĠĢ sağlığı ve Güvenliği, ĠĢ Sağlığı ve Güvenliği
DavranıĢları, Mesleki Risk ve Tehlikeler, Hastaneler, HemĢireler

Abstract:
All over the world, occupational health and safety issue is seen as a major problem. Health profession, especially nursing profession is one of the riskiest professions in occupational groups in terms of exposure to occupational risks and hazards due to work environment and organizational factors. It is necessary to ensure workplace safety for employees to effective and efficient working. Employee empowerment that express practices and conditions which increase employee motivation, satisfaction, confidence level and professional knowledge and enable development can be an important tool in ensuring the occupational health and safety. The aim of this study was to investigate the impact of empowerment on ensuring of occupational health and safety in hospitals. The study was carried out on total 377 nurses working  in 2 public hospitals and 3 private hospitals in Batman. Survey form consisting of "Psychological Empowerment Instrument", "Conditions of Work Effectiveness Questionnaire II",  "Universal Precautions Compliance Scale",  "Fulfill the Obligations Related to Occupational Health and Safety Scale", "23-item set of questions to determine occupational risks and hazards and 21 questions related to  taken measures to ensure occupational health and safety  and the nurses of the occupational and demographic characteristics was used as the tool for data collection. In the study, psychological and structural empowerment are identified as independent variables while universal precautions compliance, fulfilling the obligations related to occupational health and safety and exposing to occupational risks and hazards are identified as dependent variables. Impact of empowerment on behaviors related to occupational health and safety evaluated by path analysis while impact of empowerment on exposing to occupational risks and hazards evaluated by logistic regression analysis. In the study, it has been determined that both psychological and structural empowerment of levels of nurses effect to universal precautions compliance and fulfilling the obligations related to occupational health and safety. It was determined that explanation degree of together to the psychological and structural empowerment for universal precautions compliance was 52%, while fulfilling the obligations related to occupational health and safety was 42%. In the study also it was determined that the empowerment effect on experience psychological discomfort, needle stick injury and exposure to physical violence and it was determined that the higher the level of empowerment of nurses less exposed to these occupational risks and hazards. As a result, it was seen that empowerment could be a valuable tool in ensuring the occupational health and safety and it were given suggestions about employee empowerment.



Key Words
Psychological Empowerment, Structural Empowerment, Occupational Health and Safety
Behaviors, Occupational Risks and Hazards, Hospitals, Nurses