APA (Amerikan Psikoloji Derneği) kitaplarının iyi oluş ve çocuk hakları bağlamında incelenmesi
Examination of APA (American Pyschological Association) books in the context of well-being and children's rights
Yazar: MELTEM GÜNDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY BULUT PEDÜK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Psikolojik iyi oluş = Psychological well being

Özet:
APA (Amerikan Psikoloji Derneği) kitaplarının iyi oluş ve çocuk hakları bağlamında incelenmesini hedefleyen araştırmada nitel araştırma deseni ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini APA kitaplarının Türkçeye çevrilmiş "erken çocukluk dönemine" hitap ettiği düşünülen, 32-44 sayfalı ve resimli olan 17'si "Sabri Ülker Vakfı" yayınlarına ait, 13'ü "Okuyan Koala" yayınlarına ait toplam 30 kitap oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerini toplama sürecinde uzman görüşü alınarak oluşturulan Resimli Çocuk Kitaplarında Psikolojik İyi Oluş İnceleme Kontrol Listesi ve Resimli Çocuk Kitaplarında Çocuk Hakları İnceleme Kontrol Listesi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz edilen veriler iyi oluş ve çocuk hakları ile ilgili alt kategorilere göre olumlu-olumlu değil- rastlanmadı şeklinde kodlanarak frekanslar üzerinden betimsel anlatımla ve doğrudan alıntılar ile sonuçlar sunulmuştur.
Araştırma bulgularına göre APA kitaplarında çocuklarda iyi olma halini desteklemeye dair çok sayıda olumlu ifadenin yer aldığı görülmüştür. İyi oluşa dair en çok ifadenin sırasıyla öz düzenleme(f=157), bilişsel yetkinlik(f=128), değer davranışları(f=126), psikolojik dayanıklılık(f=110), fiziksel sağlık(f=90), sosyal yetkinlik- girişkenlik(f=88), yaşam doyumu(f=78), düşük içselleştirme(f=44), düşük dışsallaştırma(f=35) alt kategorilerinde olduğu belirlenmiştir. Kitapların tümüne yakınında duygularını, düşüncelerini, davranışlarını fark etme, adlandırma ve düzenlemeye yönelik stratejiler geliştirmeye dair ifadelerin yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Nihai amacı çocuk haklarını ele almak veya öğretmek olmayan APA kitaplarının içeriklerinde çocuk haklarına dair sırasıyla en çok gelişim (f=190), katılım (f=109), yaşama (f=83) ve korunma (f=46) haklarına dair ifadelere rastlanmıştır. Özellikle gelişim hakkının kapsadığı alt maddelerin çocukların iyi olma haline etki ettiği ve birbirini olumlu desteklediği ulaşılan bir diğer sonuçtur. İyi oluşu desteklemede APA kitaplarının kullanımının işlevsel olduğu sonucuna ulaşılırken çocuk hakları öğretiminde sezdirici içerikler olarak kullanılabileceği görülmüştür. Elde edilen bulgular literatür bazında tartışılarak geleceğe yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In the study aimed at evaluating American Psychological Association (APA) books within the frameworks of well-being and children's rights, qualitative research design and document analysis methodologies were employed. The sample comprised 30 books believed to cater to the early childhood period, selected based on criteria such as APA approval, translation into Turkish, a page count of 32-44, and the inclusion of illustrations. Eight of these books were purchased, and access to the remaining 22 was via videos of the books available on YouTube. Of the total sample, 17 books are published by the Sabri Ülker Foundation, while 13 are by Okuyan Koala publications.
According to the research findings, it was seen that APA books contain many positive statements about supporting well-being in children. The most common statements about well-being were self-regulation (f = 157), cognitive competence (f = 128), value behaviors (f = 126), psychological resilience (f = 110), physical health (f = 90), and social competence. It was determined that it was in the subcategories of assertiveness (f = 88), life satisfaction (f = 78), low internalization (f = 44), and low externalization (f = 35). It was concluded that almost all of the books contain statements about developing strategies for noticing, naming and regulating their emotions, thoughts and behaviors. In the contents of APA books, whose ultimate purpose is not to discuss or teach children's rights, the most common statements regarding children's rights were about the rights to development (f=190), participation (f=109), survival (f=83) and protection (f=46).
Another result is that the sub-articles covered by the right to development affect children's well-being and support each other positively. While it was concluded that the use of APA books was functional in supporting well-being, it was seen that they could be used as introductory content in teaching children's rights. The findings were discussed on the basis of the literature and suggestions for the future were presented.