Disekte edilen femur başlarındaki kıkırdak hacim ve kalınlığının tahmin edilmesi
Estimation of the cartilage volume and thickness of the dissected femoral head
Yazar: İBRAHİM KARACA
Danışman: DOÇ. DR. NİYAZİ ACER
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Eklemler = Joints ; Femur = Femur ; Femur başı = Femur head ; Kıkırdak = Cartilage ; Stereoloji = Stereology

Özet:
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG), kas iskelet sisteminin görüntülenmesinde kullanılan direk, üç boyutlu ve non-invaziv bir değerlendirme yöntemidir. Stereolojik yöntemlerle MRG'den türetilmiş kıkırdak hacim ölçüm yöntemleri, eklem kıkırdağını koruma stratejilerinin belirlenmesinde, dejeneratif kıkırdak sorunlarının doğal sürecinin izlenmesinde, tedavide kullanılan ilaçların etkinliğini değerlendirmede ve yapılan ameliyatların sonuçlarının gözlemlenmesinde hekime önemli bilgiler sağlamaktadır. 
Bu çalışmanın amacı MRG ile yapılan kıkırdak hacim ve kalınlık ölçümlerini, literatürde altın standart olarak belirlenmiş anatomik ölçümlemeler ile karşılaştırmak; kontrol grubu ve hasta grupları arasındaki hacim ve kalınlık farkını bu yöntemle belirlemektir. Bu bağlamda, Total Kalça Protezi (TKP) ameliyatı olan hastaların MRG üzerinden stereolojik yöntemlerle, femur başı kıkırdak hacim ve kalınlığı hesaplanmış ve kontrol grubuyla karşılaştırılmıştır.
Çalışmamızda TKP ameliyatı olan 20 hastanın (14 Kadın, 6 Erkek) MRG üzerinden stereolojik yöntemlerle yapılan hesaplamalarında kıkırdak hacmi 4.07±1.33 ml, kıkırdak kalınlıkları ise 1.62±0.57 mm olarak bulunmuştur. Diseke edilen dokulardan Cavalieri prensibi ile yapılan ölçümlerde kıkırdak hacmi 4.27±1.32 ml, yine diseke edilen dokulardan yapılan anatomik ölçümlerde ise kıkırdak kalınlığı ise 1.70±0.54 mm olarak hesaplanmıştır. İstatistiksel sonuçlarımıza göre MRG üzerinden yapılan hacim ve kalınlık hesaplamaları ile gerçek dokular üzerinden yapılan hesaplamalar arasında anlamlı bir fark olmadığı (p=0.070) ve sonuçlar arasında yüksek korelasyon (r=0.957) olduğu tespit edilmiştir.  
TKP ameliyatı olan 20 hasta iki grup halinde çalışmaya alınmıştır. Femur baş-boyun kırığı tanısıyla TKP ameliyatı olan 10 hastanın (6 Kadın, 4 Erkek) kıkırdak hacmi 5.07±0.75 ml,  kıkırdak kalınlıkları ise 2.05±0.31 mm olarak bulunmuştur. Koksartroz tanısıyla TKP ameliyatı olan 10 hastanın (8 Kadın, 2 Erkek) ise kıkırdak hacmi 3.07±0.96 ml,  kıkırdak kalınlıkları ise ortalama 1.20±0.44 mm olarak bulunmuştur. MRG üzerinden yapılan hesaplamalar sonucunda son 5 yılda kalça ekleminde herhangi bir şikâyeti olmamış 10 kişilik kontrol grubunun (6 Kadın, 4 Erkek) femur başlarının kıkırdak hacmi 6.46±1.49 ml, kıkırdak kalınlığı ise 2.31±0.51 mm olarak bulunmuştur.   Analizler sonucunda koksartroz tanısıyla ameliyat olan olgularda kıkırdak hacim ve kalınlığı; travma sonucu femur baş-boyun kırığı olan olgulara ve sağlıklı kişilere göre daha düşük olarak bulunmuştur.  Koksartroz hastalığında femur başı kıkırdak bütünlüğü bozulduğu için çalışmanın sonuçları literatür bulgularıyla uyumluluk göstermektedir.
Kullandığımız yöntemin kıkırdak hasarı ile karakterize kas iskelet sistemi problemlerinde tanı koyma ve tedavileri değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir yöntem olarak kliniğe katkıda bulunacağını düşünmekteyiz. 

Anahtar kelimeler: Femur başı, kıkırdak hacmi, kıkırdak kalınlığı, stereoloji

Abstract:
Magnetic Resonance Imaging (MRI), is a three-dimensional and non-invasive measurement method, used for direct imaging of the musculoskeletal system. Cartilage volume measurement methods that are derived from MRI with stereological methods, provide important information to physicians in determining the protection strategy for joint cartilage, in monitoring natural processes of degenerative cartilage problems, as well as in evaluation of the effectiveness of medications used in the treatment and in monitoring the results of the surgery. 
The aim of this study is to compare MRI-mediated cartilage volume and thickness measurements to the anatomical measurements that are taken as a gold standard in the literature; and to determine volume- and thickness- differences of cartilage tissue between the control and the patient groups. In this context, femoral head cartilage volume and thickness of patients undergoing Total Hip Arthroplasty (THA) were calculated with MRI followed by stereological methods and compared with the control group.
In our study, using MRI followed by stereological methods in 20 patients (14 Female, 6 Male) who undergone THA surgery, we calculated the cartilage volume as 4.07±1.33 ml, and the cartilage thickness as 1.62±0.57 mm. Measurements that are done using dissected femoral head, we determined the cartilage volume as 4.27±1.32 ml, and the cartilage thickness as 1.70±0.54 mm. Our statistical results revealed no significant difference between MRI-based volume and thickness calculations and measurements made with dissected tissues (p = 0.070). Furthermore, high correlation was found between these results (r = 0.957).
20 patients undergoing THA were studied in two groups. In 10 patients (6 Female, 4 Male) who undergone THA surgery with the diagnosis of femoral head-neck fracture, cartilage volume was found to be 5.07±0.75 ml and the cartilage thickness was determined as 2.05±0.31 mm. On the other hand, 10 patients (8 Female, 2 Male) who undergone THA surgery with the diagnosis of Coxarthrosis; cartilage volume was found to be 3.07±0.96 ml and the cartilage thickness was determined as 1.20±0.44 mm. According to calculations using MRI followed by stereological methods, the cartilage volume and thickness of femoral head of 10 controls (6 Female, 4 Male) who did not report any complaints of hip joints in past 5 years has been determined. The cartilage volume was found to be 6.46±1.49 ml and the cartilage thickness was determined as 2.31±0.51 mm. Analysis showed that in patients who undergone THA surgery with the diagnosis of coxarthrosis, cartilage volume and thickness were lower than in patients who undergone THA surgery with the diagnosis of femoral head-neck fracture as well as when compared to healthy control group. Considering the natural process of coxarthrosis, the results of this study are consistent with the reported literature.
We conclude that the method used in this study is a valid and reliable method for the evaluation and treatment of musculoskeletal system problems that are characterized by cartilage damage hence can contribute to clinics.

Key words: Femoral head, cartilage volume, cartilage thickness, stereology