Edirne Selimiye Yazmar Eser Kütüphanesi'ndeki geometrik tezyinatlı ciltler
The bookbindings with geometric ornaments in Edirne Selimiye Manuscript Library
Yazar: DENİZ ABANA
Danışman: PROF. DR. AHMET SACİT AÇIKGÖZOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Cilt Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Cilt sanatı = Book binding ; Edirne Selimiye Yazma Eser Kütüphanesi = Edirne Selimiye Manuscript Library ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Süslemeler = Ornamentations ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Kâğıdın icadından önce ilk ciltler ip ve tahtayla yapılmıştır. Sonrasında parşömenle devam etmiş ve kâğıdın bulunmasıyla koruma amaçlı daha kullanışlı cilt kapları meydana getirilmiştir. Orta Asya'da bulunan arkeolojik eserlerde Uygur Türklerine ait ciltlerde geometrik motifler kullanıldığı görülmüştür. 

 Selçukluların egemen oldukları bölgelerde şehirleşmeye, kültürel ve sosyal hayatın gelişimine önemli ölçüde katkı sağlamışlardır. Geometrik ağların ve kompozisyonların; taş, tuğla, çini, ahşap gibi malzemelerle özellikle mimari eserlerde süsleme unsuru olarak kullanılmasıyla görkemli eserler ortaya çıkarılmıştır. Dönemin mimari eserleri daha çok göz önünde olsa da özellikle İslâmiyetin kabulünden sonra kitap sanatlarında da göz kamaştırıcı eserler üretilmiştir. Geometrik kompozisyonların cilt sanatına yansıyan günümüze kadar ulaşmış örnekleri mevcuttur.

 Edirne Selimiye Yazma Eser Kütüphanesindeki geometrik şemseli ciltlerin incelendiği bu çalışmada cilt sanatının tarihçesi, ana başlıklar ve bunların alt başlıkları altında toplanmıştır. Katalog kısmında ciltlerin sağ-sol kap ve miklebinin fotoğrafları ve uygulanan motiflerin çizimleri eklenmiştir. Eserin cildinde kullanılan deri rengi, ölçüsü, yazı çeşidi, dili ve tarihi konusunda bilgili yer verilmiştir.

Abstract:
The first volumes were made with rope and wood materials before invention of paper. After, this situation continued with parchment and with the discovery of paper and more useful book covers were created for protection purposes. In the archaeological artifacts found in Central Asia, it has been observed that geometric motifs are used in book covers  of Uigur Turks.

 In the regions controlled by the Seljuk Turks , they significantly contributed to urbanization and the development of cultural and social life. Geometric networks and compositions;  Magnificent works have been created by using materials such as stone, brick, tile, and wood as decoration elements, especially in architectural works in this period of history. Although the architectural works of the period are more visible, magnificent  works have been produced in the arts of books, especially after the acception of Islam.  There are many examples of geometric compositions that have survived until today, which are reflected in the art of book covers.

 We examine the geometrical shemse book covers in Edirne Selimiye Manuscript Library, the history of book cover arts has been gathered under the main titles and their subtitles in this article.  Right and left cover photographs of the books and drawings of the applied motifs have been added to the catalog.  Informations are given about book covers , which contains skin colour , measurements , type of writings , language and historic period