Türkiye'de taşınmaz kültür varlıkları ve mali teşvikler
Immovable cultural properties and financial incentives in Turkey
Yazar: ZEYNEL KOÇ
Danışman: PROF.DR. ÖMER FARUK BATIREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Hukuk = Law ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Koruma alanları = Conservation areas

Özet:
Türkiye'de korumacılık mevzuatı, tarihi süreç içinde, korumacılıkdüsüncesindeki gelisime paralel olarak, arkeolojik degere sahip tek parça eserkorumasından, giderek tek yapı ölçeginde anıt niteligindeki tasınmazların korunmasına,oradan da sit kavramı ile birlikte tasınmaz kültür varlıklarının yogun olarak bulundugualanların tamamının korunmasına dogru, tabiat varlıklarını da kapsayacak sekildegelismistir. 1970'li yıllardan itibaren gündeme gelen alan ölçegindeki korumacılıkanlayısının sonucu olarak, özel hukuka tabi gerçek ve tüzel kisilerin mülkiyetindebulunan tasınmaz kültür varlıkları da tespit ve tescil edilerek, mülkiyet hakkı üzerinebirtakım kısıtlamalar getirilmistir. Ayrıca bu varlıkların bakım ve onarım yükümlülügüde malikler üzerinde bırakılmıstır.Özellikle 2004 yılında yapılan düzenlemeler ile tasınmaz kültür varlıgımaliklerine getirilen yükümlülükleri denklestirici nitelikte ve özel sektörün ilgisini bualana çekmeye yönelik bazı önemli tesvik tedbirleri olusturulmustur. Kamu yararıgerekçesiyle tasınmaz kültür varlıgı maliklerinin kısıtlanan tasarruf hakkı ve maliklereyüklenen onarım maliyetinin hafifletilmesi için getirilen bu tesvik araçlarının kapsamıve etkinligi bu çalısmanın konusunu olusturmaktadır.Tasınmaz kültür varlıkları ile ilgili 2004 yılında getirilen mali tesviklerin, sonüç yıllık uygulama sonuçlarının degerlendirilmesinden turizmin, bu konudakiyayınların, ekonomik gelismenin, kültürel degisimin vb. diger harici kosulların daetkisiyle, tasınmaz kültür varlıklarına olan ilgiyi artırdıgını söylemek mümkündür.

Abstract:
The laws and regulations in relation to the preservation of historical sites andbuildings has improved throughout the history, in line with the development in the ideaof preservation, from conserving one historical artefact having archaeological value tothe monuments in one unit scale and along with the introduction of site concept to thehistorical sites where the historical assets intensified including natural ones.As a result of shift happened over understanding regarding preservation in asite scale which came into agenda in 1970?s, the immovable historical properties ownedboth by private and public people and subject to private law has started to be registeredand so some limits on property rights was put into motion. Besides, the responsibility ofmaintenance and repairing for those kind of property were left to the owners.The responsibilities that was supposed to be taken by the owners of theimmovable cultural properties has been offset and balanced in conjunction with the vitalmeasures of incentives in order to attract the attention of the private sector on this fieldby the amendments made in the relevant laws in 2004. The subject matter of thisdissertation is to evaluate the effectiveness and scope of these incentive measures whichwere brought to remove some of the burdens in repairing cost and enlarged the limits ofpossession /disposal to the owner justified by the public interest.After evaluating the last 3 years outcomes of financial incentives in relation toimmovable cultural assets that were put into practice in 2004, it would be possible toclaim that these regulations has led to a particular increase of the interest on culturalproperties, along with the outside conditions such as the publications on the subject,economic development and cultural change so on.