Yenidoğan tarama ile saptanan hiperfenilalaninemi vakalarının yönetimi için kılavuz geliştirilmesi
Developing a guide for the management of patients with hyperphenylalaninemia detected through newborn screening
Yazar: SİNEM  ERAKIN KAPTAN
Danışman: PROF. DR. MÜBECCEL DEMİRKOL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pediatrik Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Çocuk Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Fenilalanin = Phenylalanine ; Fenilketonüri = Phenylketonuria ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Neonatal tarama = Neonatal screening

Özet:
Amaç: Hiperfenilalaninemi (HPA) (fenilalanin≥120 mikromol/L) vakalarının izleminde, kan fenilalanin düzeyinin tedavi gerektiren sınıra (fenilalanin 600≥ mikromol/L) yükselerek fenilketonüri (PKU) tanısı ile tedavi başlanan vakaların dikkatimizi çekmesi nedeniyle HPA vakalarını yönetebilecek bir kılavuz geliştirilmek istenmiştir. 
Yöntem: T.C. Sağlık Bakanlığı "Ulusal Yenidoğan Tarama Programı" kapsamında 2007-2011 yılları arasında PKU şüphesiyle sevk edilen vakalardan (n:2264); araştırmaya dahil edilme kurallarına uyan, anne sütü kullanan hafif hiperfenilalaninemi (HHPA) vakaları (n:257) geriye dönük değerlendirilmiştir. Bu çalışmada, normal ile HPA ayırıcı sınır değeri fenilalanin<100 mikromol/L'ye düşürülerek ve fenilalanin/tirozin oranı (Phe/Tyr)≥1,2  sınıflandırmaya katılarak üç başvuru grubu ('HHPA100-179 ve/veya Phe/Tyr≥1,2'; HHPA180-359; HHPA360-599) oluşturulmuş, izlemde kan fenilalanin düzeyindeki yükselme ve Phe/Tyr'deki değişim değerlendirilmiş, PKU tedavi sınırına yükselen vakalar ayrıntılı incelenmiştir. 
Bulgular: Başvuru tanı gruplarının tümünde izlem süresince [ortanca 20 ay (1,2–47)] PKU'ya değişen vakalar (n:24) belirlenmiştir. İzlem süresi içinde, ayda en az bir kere kan fenilalanin düzeyi değerlendirerek izlendiğinde; %9,3'ünde (n:24) fenilalanin≥600 mikromol/L seviyesini (%20,2'sinde (n:52) 360 mikromol/L 'yi) geçmiştir. Vakanın izleminde bir kere fenilalanin≥600 µmol/L'ye ulaşması, PKU tedavisine başlama gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. En yüksek fenilalanin düzeyi ortanca 12 aydadır. Phe/Tyr, (fenilalanin %133 artış, Phe/Tyr %272 artış) izlemde değişimin en belirgin göstergesidir.  
Sonuç: HPA'dan PKU'ya değişen vakalar (n:24) nedeniyle, normal vakalardan ayırıcı sınır fenilalanin değeri 100 mikromol/L'ye ve fenilalanin/tirozin oranı 0,9'a düşürülmelidir. HHPA vakaları en az 12-24 ay izlenmelidir. HPA çok düşük değerlerde bile PKU'ya dönüşebilir. HPA izlemi yeni geliştirilen kılavuza göre düzenlenmelidir.

Abstract:
Objective: During the study with hyperphenylalaninemia cases (phenylalanine≥ 120 µmol/L), we observed that patients diagnosed with phenylketonuria (PKU) had blood phenylalanine (Phe) levels reaching a critical point necessitating treatment (Phe≥ 600 µmol/L) and leading us to develop a guide for the management of cases with hyperphenylalaninemia (HPA).
Methods: The study group is chosen from the Turkish Republic Health Ministry's "National Newborn Screening Program". Cases eligable for research criteria who where breast fed, had mild HPA (MHPA) (n:257) and suspected to have PKU between the years of 2007-2011 were retrospectively evaluated from a total number of 2264 cases. In this research, normal and cut-off HPA levels are decreased to Phe<100 micromol/L and phenylalanine/tyrosine ratio (Phe/Tyr) was set to 1.2 in order to create three reference groups (MHPA100-179, Phe/Tyr≥1.2 ; MHPA180-359; MHPA360-599) and it was observed that if levels of Phe or Phe/Tyr changes in follow-up and cases that have reached to critical PKU treatment levels were examined.
Results: In all groups, differentiation to PKU were observed during the follow-up period. It is found that if phe levels of every individual is examined monthly, 9.3% of the group, had elevated Phe in blood (Phe≥600 micromol/L) and 20.2% had Phe level above 360 micromol/L. It is observed that if Phe levels exceed 600 micromol/L once, treatment is required. Peak median Phe levels were observed in 12th month. Phe/Tyr is the most diagnostic marker (elevation of Phe to 133%, and Phe/Tyr to 272%).
Conclusions: Because of changing of cases from HPA to PKU (n:24), levels of cut-off Phe levels should be decreased to 100 µmol/L and phe/tyr to 0.9. MHPA cases should be followed at least for 12-24 months. HPA patients with a very low Phe levels can become PKU patients. HPA follow-up can be managed by taking this new guide as a reference.