Doğu Akdeniz'deki hedef dışı türlerden potansiyel biyoaktif bileşikler
Potential bioactive compounds from by-catch species in East Mediterranean sea
Yazar: HİLAL BUYURAN
Danışman: PROF. DR. LÜTFİYE ERYILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Denizel atıkların geri kazanımı, çevresel etkilerin azaltılmasının yanı sıra deniz kaynaklarının 
daha sürdürülebilir bir şekilde kullanılabilmesi için büyük bir fırsat sunmaktadır. Bu atıkların 
biyoteknolojik yöntemlerle  işlenmesi, doğal kaynakların verimli bir biçimde 
değerlendirilmesine olanak sağlar. Özellikle denizel atıklardan elde edilebilen biyoaktif 
bileşikler, sağlık, gıda, kozmetik ve farmasötik endüstrilerinde geniş bir kullanım potansiyeline 
sahiptir. Ayrıca, denizel atıklardan elde edilen bu bileşiklerin etkinliği, çevresel 
sürdürülebilirliğe de önemli katkılar sağlamaktadır.  
Bu doğrultuda bu tez çalışmasında, Doğu Akdeniz'in Türkiye sularından Torpedo marmorata, 
Mesogobius batrachocephalus, Citharus linguatula ve balıkçılık faaliyetleri sonucunda ortaya 
çıkan Pomatomus saltatrix ve Sarda sarda yan ürünlerinden örnekler toplanmış; bu örnekler, 
deri ve iç organlar olarak iki gruba ayrılarak ekstraksiyon işlemleri gerçekleştirilmiştir. Asit 
ekstraksiyonu kullanılarak antimikrobiyal peptitlerin (AMP) izolasyonu yapılmış ve 
karakterizasyonu Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektroskopisi (FTIR) ile sağlanmıştır. Elde 
edilen ekstrelerin antimikrobiyal etkinlikleri mikrodilüsyon yöntemiyle test edilmiştir. Test 
edilen mikroorganizmalar arasında Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, 
Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae ve Candida albicans yer 
almış, minimum inhibitör konsantrasyon (MİK) değerleri belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, 
ekstrelerin çoğunun özellikle Gram pozitif bakteriler olmakla beraber test edilen mikroorganizmalar üzerinde etkili olduğunu ortaya koymuştur. En etkili bulunan örneklerin FTIR analizlerine göre, bu maddelerin peptit yapısına sahip oldukları doğrulanmıştır.

Abstract:
The recovery of marine waste provides a significant opportunity not only to reduce 
environmental impacts but also to use marine resources more sustainably. Biotechnological 
methods for processing these wastes enable efficient utilization of natural resources. In 
particular, bioactive compounds derived from marine waste have a wide range of potential 
applications in the health, food, cosmetics, and pharmaceutical industries. Moreover, the 
effectiveness of these compounds contributes significantly to environmental sustainability. 
In this context, in this thesis, samples were collected from Torpedo marmorata, Mesogobius 
batrachocephalus, Citharus linguatula, and by-products of Pomatomus saltatrix and Sarda 
sarda as a result of fishing activities in the Turkish waters of the Eastern Mediterranean. These 
samples were divided into two groups: skin and internal organs, and extraction procedures were 
performed. Antimicrobial peptides (AMPs) were isolated using acid extraction, and their 
characterization was carried out using Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FTIR). The 
antimicrobial activities of the obtained extracts were tested by the microdilution method. The 
microorganisms tested included Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, 
Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, and Candida albicans, and 
minimum inhibitory concentration (MIC) values were determined. The results revealed that 
most of the extracts were effective, particularly against Gram-positive bacteria and the tested 
microorganisms. FTIR analysis of the most effective samples confirmed that these compounds 
are likely to have a peptide structure.