Planlı ve plansız konut dokularının arakesitinde yaşanan mekansal ve sosyal etkileşimlerin irdelenmesi: Maltepe örneği
Investigation of spatial and social interactions in the interface of planned and unplanned residential patterns: The case of Maltepe neigborhood
Yazar: GÖZDE İREM CEBİR
Danışman: PROF. DR. FATMA AHSEN ÖZSOY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Brezilya = Brazil ; Kapalı konut siteleri = Gated community ; Toplumsal etkileşim = Social interaction ; İmarsız konut alanları = Informal housing areas ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
Günümüzde, kentlerin çeperlerindeki lüks konut yerleşimleri hızla artmaktadır. Bu yerleşimler, kentleri saran gecekondu bölgelerine doğru yayılmakta ve kentin çeperleri, kent merkezinden kaçan insanların plansız yerleşimler ile karşılaştığı, geldiği alanlar haline gelmektedir. Güvenlikli sitelerin hemen yanında var olan gecekondu mahalleleri, kent çeperinde yaşayan insanların çevrelerinde hızlı bir kentleşme yaşandığını göstermektedir. Günümüzde, bir tarafta kentsel dönüşüm geçiren ya da dönüşüme direnen gecekondu bölgeleri, diğer tarafta girişi kontrollü konut siteleri, rezidanslar yan yana varlıklarını sürdürmektedirler. Bu şekilde farklı konut üretim biçimlerinin kesişmesiyle arakesitler (intersection/interface) oluşmaktadır. Bu arakesitlerde farklı gelir gruplarına ait kullanıcılar karşılaşmakta ve etkileşimde bulunmaktadırlar. 
Çalışmada, kentleşme ile birlikte planlı ve plansız yerleşimler olarak adlandırılan gecekondu mahalleleri ve kapalı konut sitelerinin nasıl oluştukları, süreç içerisinde nasıl yan yana geldiklerinden bahsedilerek; bu kesişmenin oluşturduğu arakesitteki mekânsal ve sosyal etkileşim üzerinde durulmaktadır. Tezin ana düşüncesi; kentsel mekanda yaşanan kesişme sonucunda yan yana yaşayan farklı gelir grubuna ait insanların, yaşadıkları mekanı ve çevrelerini nasıl algıladıkları, değerlendirdikleri ve arakesitte nasıl bir etkileşimde bulunduklarını ortaya çıkarmaktır. Tez kapsamında farklı konut dokularının yan yana gelmesi konusu dünya örneklerinden Sao Paulo – Morumbi bölgesinde gerçekleştirilen çalışmalar araştırılarak karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca hızlı bir değişim yaşayan İstanbul-Maltepe'de gerçekleştirilen alan çalışması ile arakesitteki mekânsal ve sosyal etkileşimin karakteristikleri durum analizi yapılarak, anket, gözlem, görüşme ve tespitler üzerinden tartışılmıştır.

Abstract:
Nowadays, the luxury residential settlements on the boundaries of the cities are increasing rapidly. These settlements have spread to squatter settlements surrounding the cities, and boundaries of the cities have become areas of collision where the people fleeing the city center are confronted with unplanned settlements. The unplanned settlements that exist next to the secured residential areas are a sign that the urban environments on the boundaries are surrounded by urbanization. Today, slum areas that have undergone urban transformation or resisting transformation on one hand, controlled residential areas and residences on other hand continue their existences side by side. In this way interfaces are formed by the intersection of different forms of housing productions. At these intersections, users of different income groups meet and interact. 
The thesis focuses on the spatial and social interaction in the interface of planned and unplanned urban areas, how these neighborhoods are formed with urbanization, and how they came together in the process. The main idea of the thesis is to find out how people who belong to different income groups living in "looking at each other" in the result of the intersection, how they perceive the places and environments they live in, and how they interact with each other. In the scope of the study, the intersection of planned and unplanned residential structures was examined on the examples throughout the world and a survey was conducted in Sao Paulo - Morumbi region. Besides, a case study was conducted  in Maltepe which is experiencing a rapid change with luxurious residence sites built next to unplanned slum areas. At the interface, the extents of the social and spatial interaction that have been experienced mutually are discussed through surveys, observations and interviews.