Kadın ve şifa: Bir sağaltım aracı olarak masal anlatıcılığı üzerine bir araştırma
Woman and healing: A research on storytelling as a therapeutic tool
Yazar: BAHAR KADIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE KAPLAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Bütüncül analiz = Holistic analysis ; Hikaye anlatma = Story telling ; Kadınlar = Women ; Masallar = Tales ; Terapi = Therapy ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu çalışmada günümüzde masal anlatıcılarını masalı sağaltım amaçlı anlatmaya
yönelten deneyim ve motivasyonları tartışılmıştır. Bununla birlikte bu pratiğin kadınları
güçlendirici yönlerinin neler olabileceği bilgisi anlatıcılarla kurulan etkileşim ve
paylaşımlarla inşa edilmiştir. Araştırmanın önemi, masal ve toplumsal cinsiyet
konusunda yapılan ve metinsel veriler üzerinden ilerleyen akademik çalışmalardan
farklı bir yön çizerek masalın anlatıcı tarafından nasıl değerlendirildiğini feminist
perspektifle tartışmasıdır. Araştırmada feminist epistemolojiden ve akıl, beden ve ruhu
iyileşmede bütünsel olarak değerlendiren holistik sağaltım yaklaşımından
yararlanılmıştır. Masal, insanları neden ve nasıl şifalandırıyor ve rahatlatıyor? Kültürün
belirleyiciliği masal anlatıcılığına nasıl yansımaktadır? Toplumsal cinsiyet üzerine
masal anlatım etkinlikleri ve atölyeleri düzenleniyor mu? Anlatıcıların bu anlamdaki
beklenti ve talepleri neler? soruları bu çalışmanın temel araştırma problemleridir.
Katılımcıların masal anlatıcılığı, toplumsal cinsiyet ve sağaltım konusundaki
yorumları bugünün kültürel kabullerinin değişimini izleme imkânı vermiştir. Yapılan
alan araştırmalarından elde edilen veriler yorumlandığında masalın sağaltıcı yönünün
holistik (bütüncül akıl-ruh-beden sağlığı) oluşunun insanları masala yönlendirdiği
gözlemlenmiştir. Toplumsal cinsiyet perspektifinden incelendiğinde masalların
cinsiyetçi olduğu görüşünün değişmeye başladığı gözlemlenmiştir. Masaldaki toplumsal
değerleri ve normları insanlığın ve doğanın iyiliği için anlatmada anlatıcının rolü
vurgulanmıştır. Daha çok kadınların yöneldiği anlatıcılık eğitimlerinde ve yapılan
anlatıcılık sohbetlerinde anlatıcının rolünün dişil değerleri daha iyi tanıma, kendini
anlama, insan ve evrenle daha sağlıklı ilişkiler kurma gibi amaçlarla tartışıldığı 
gözlemlenmiştir. Bu yönüyle masal anlatıcılığı Türkiye'de feminist pedagojiye ve
feminist harekete destek olabilecek performatif bir sanat olarak değerlendirilmiştir
Anahtar Kelimeler: Masal Anlatıcılığı, Sağaltım, Holistik Yaklaşım, Toplumsal
Cinsiyet

Abstract:
In this study, the modern storytellers' experiences and motivating reasons
leading them to tell folk tales for therapeutic purposes are discussed. In addition, the
empowering aspects of the storytelling practice for women are discussed through the
interactions with the storytellers. This case study differs from the previous studies,
which discuss the symbols of classic folk tales with a feminist perspective, with its
focus on storytelling as a performative art. This study builds itself on Holistic Medicine,
which defines a complementary treatment taking a person's body, mind, spirit and
emotions into account as health aspects. The main research problems of the study are as
follows: How do fairy tales heal people? How does culture affect storytelling as a
practice in terms of gender norms? Have the storytellers designed any storytelling
workshops with a focus on gender studies? What are the expectations and demands of
storytellers to work on fairy tales to contribute to gender equality?
The research participants' statements in relation to storytelling, gender and
therapy allow us to trace the changes of today's culture in comparison to the past. The
findings of this case study show that people prefer storytelling as they evaluate it as an
alternative healing method treating mind, body and spirit for overall well-being. The
study shows that participants in storytelling workshops and training are mostly women.
The perception of folk tales as sexist narratives has begun to change due to the
storytellers' tendency to portray the gender roles with a twist, to comply with current
cultural acceptance and understanding of gender norms. The discussions related to
storytelling are based on values such as exploring and understanding oneself, and
developing healthy relationships with people and the universe. These values are defined 
by most of the participants as "feminine". In the light of these discussions, storytelling
as a performative act may contribute to feminist pedagogy and feminist movement in
Turkey.
Key Words: Storytelling, Therapy, Holistic Medicine, Gender Studies