Farklı çinko uygulama yöntemlerinin narda (Punica granatum L) verim ve kalite üzerine etkisi
The effect of different zinc application methods on the yield and quality of pomegranate (Punica granatum L)
Yazar: FATMA AKMAN
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE İBRİKÇİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki besin elementleri = Plant nourishment elements ; Nar = Pomegranate ; Toprak analizi = Soil analysis ; Yaprak analizi = Leaf analysis ; Çinko = Zinc

Özet:
Çinko (Zn) elementinin bitkisel üretim açısından verim ve kalite üzerindeki etkisi büyüktür. Ancak, bazı bitkilerde Zn'nun uygulanma şekli ve dozu sınırlı olarak çalışılmıştır. Dolayısıyla, insan sağlığı açısından da önemli özellikleri taşıyan ve dünya pazarında önemli bir yere sahip olan narda Zn uygulamalarının verim ve kalite üzerine etkisini belirlemek amacıyla bu çalışma iki üretim yılı (2015 ve 2016) süresince yürütülmüştür. Hicaznar  çeşidine Zn uygulamaları topraktan (T+Zn), toprak+yapraktan ((T+Y)+Zn) ve yapraktan (Y+Zn) olarak farklı uygulama yöntemleriyle yapılmıştır. Topraktan Zn uygulaması ağaç başına 100 g ZnSO4.7H2O gelecek şekilde yılda bir defa topraktan diğer element uygulamaları ile aynı dönemde gerçekleştirilmiştir. Yapraktan Zn uygulaması  % 0.25 lik ZnSO4.7H2O şeklinde, çiçeklenmeden hemen önce ve küçük meyve oluşum aşamasında olmak üzere iki defada uygulanmıştır.  Toprak+yapraktan Zn uygulamasında ise toprak ve yaprak uygulamalarında yapılan miktar ve uygulama zamanları aynı olacak şekilde gerçekleştirilmiştir. Toprak analiz sonuçlarına göre azot (N), fosfor (P) ve potasyum (K) uygulamaları her ağaca aynı dozlarda uygulanmıştır. Her iki yılda da nar meyve verimi, makro ve mikro bitki besin elementi konsantrasyonları, kalite parametreleri ve fenolojik gözlemler ölçülmüş ve kaydedilmiştir.  Araştırma sonuçlarına göre, ağaçların yaşından dolayı verim ilk yıl daha düşük olsa da verim, suda çözülebilir kuru madde miktarı, toplam fenolik madde miktarı, toplam monometrik antosiyanin, meyve ağırlığı, kabuk ağırlığı, dane ağırlığı ve meyve eni farklı Zn uygulamaları ile kontrole oranla önemli derecede artarken, titrasyon asitliği, pH, meyve boyu, kabuk kalınlığı, çatlama oranı üzerine Zn'nun etkisi istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Ayrıca, Zn uygulamaları yaprak, meyve, kabuk ve danede Zn, N, K, kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), demir (Fe) elementi içeriklerini arttırırken P, namgan (Mn) ve bakır (Cu) element içeriklerini azaltmıştır. Renk açısından Zn uygulamaları, meyve kabuk ve dane rengi olan L*(parlaklık) ve a*(kırmızılık) değerlerinde artış meydana getirirken, b*(sarılık), c* ve h0 değerinde azalmaya neden olmuştur. Başta verim olmak üzere, narın meyve ve yapraklarında yapılan analiz, ölçüm ve gözlem verileri değerlendirildiğinde, Zn'nun (T+Y)+Zn olarak uygulanması genelde olumlu/arttırıcı etkide bulunmuştur. Dolayısıyla, bu türlü bir uygulama şekli, yoğun olarak nar yetiştiriciliğinin yapıldığı Manisa-Köprübaşı çevresinde bir çiftçi uygulaması olarak önerilebilecektir. 

Anahtar Kelimeler: Nar, Çinko, Yaprak ve Toprak Uygulaması, Bitki Besin Elementleri

Abstract:
Zinc (Zn) element has a big effect on yield and quality in terms of plant production. However, the application and dose of Zn has been studied in a limited way in some plants. Therefore, this study was carried out during two production years (2015 and 2016) in order to determine the effect of Zn applications on the yield and quality of pomegranate, which has important features in terms of human health and has an important place in the world market. Zn applications to Hicaznar pomegranate cultivar were made with different application methods as soil (T+Zn), soil+leaf ((T+Y)+Zn) and leaf (Y+Zn). Application of Zn from soil 100 g ZnSO4 .7H2O per tree was carried out once a year in the same period with other element applications from the soil. Foliar Zn application was sprayed twice in the form of 0.25% ZnSO4. 7H2O per tree, just before flowering and at the stage of small fruit formation. In soil + foliar Zn application, the amount and application times made in soil and leaf applications were carried out in the same way. According to the soil analysis results, nitrogen (N), phosphorus (P) and potassium (K) applications were applied to each tree at the same doses. In both years, pomegranate fruit yield, macro and micro plant nutrient concentrations, quality parameters and phenological observations were measured and recorded. According to the results of the research, although the yield is lower in the first year due to the age of the trees; yield, water-soluble dry matter content, total phenolic content, total monometric anthocyanin, fruit weight, peel weight, aril weight and fruit width increased significantly, but titration acidity, pH, fruit length, peel thickness, cracking was found to be statistically insignificant with different Zn applications compared to control. In addition, Zn applications increased the N, K, Ca, Mg, Zn, Fe and while decreasing the P, Mn and Cu element contents in leaves, fruit, peel and aril. Zn applications in terms of color caused an increase in L* (brightness),  a* (redness) values and a decrease in b* (yellowness), c* and h0 values fruit skin and grain color. When the analysis, measurement and observation data of the pomegranate fruit and leaves, especially the yield, were evaluated, the application of Zn as (T+Y)+Zn  generally had a positive/increasing effect. Therefore, such an application can be suggested as a farmer practice around Manisa-Köprübaşı, where pomegranate cultivation is intense.

Keywords: Pomegranate, Zinc, Leaf and Soil Application, Plant Nutrient Elements