Kannabidiolün gebelikte lipopolisakkarit ile indüklenen sistemik inflamasyon modelinde nöroinflamasyon ve nörogenez üzerine etkisi
The effect of cannabidiol on neuroinflammation and neurogenesis in the lipopolysaccharide-induced systemic inflammation model in pregnancy
Yazar: DENİZ ÇATAKLI
Danışman: PROF. DR. SERDAR SEZER ; DR. ÖĞR. ÜYESİ YALÇIN ERZURUMLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı / Farmakoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Nörogenez = Neurogenesis ; Nöroinflamatuar hastalıklar = Neuroinflammatory diseases ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Dünya genelinde her yıl 15 milyon gebeliği etkilediği bilinen preterm doğum, önemli bir yenidoğan ölüm sebebidir. Bununla birlikte, hayatta kalan bebeklerde gelişebilecek olan nörogelişimsel, kardiyometabolik ve inflamatuar bozukluklar için ciddi risk faktörü olduğu bilinmektedir. Koryoamniyonit, ikiz gebelikler, genetik faktörler, uterus anomalileri preterm doğum için bilinen risk faktörleri olmakla birlikte, gebelikte gelişen inflamasyonun da önemli bir risk faktörü olduğu ortaya konulmuştur. Vücudun bağışıklık sisteminin koruyucu yanıtı olarak tanımlanan bir mekanizma olan inflamasyon sürecinde inflamatuar yanıtta oluşan kusurlar doku hasarı, kronik inflamasyon, oto-immünite gibi durumlara yol açabilmektedir. Bunlarla birlikte gebelik sürecinde de önemli bir risk faktörü olan ve fetal nöroinflamasyon ve nörogenez sürecini etkileyebilen çeşitli komplikasyonlara yol açabilen inflamasyonun moleküler mekanizmasının aydınlatılmasına olan ihtiyaç devam etmektedir. 
Fetal nörogelişimsel süreci etkileyen ve serebral palsi, otizm spektrum bozukluğu gibi durumlarla sonuçlanması mümkün olan preterm doğum ve benzeri durumları önlemek amacıyla magnezyum sülfat, folik asit, melatonin ve N-asetil-L- sistein gibi ajanlar kullanılmaktadır. Fakat mevcut ajanların direkt olarak fetal nöroprotektif etkileri olup olmadıkları konusunda tartışmalar ve yeni terapötik hedeflerin geliştirilmesine olan ihtiyaç devam etmektedir. Cannabaceace familyasına ait olan ve uzun zamandır tıbbi amaçlarla yaygın olarak kullanılan Cannabis sativa (Hint keneviri)'da 120'den fazla fitokannabinoid keşfedilmiştir. Bunlardan en yaygın olarak bulunan fitokannabinoidlerden biri kannabidiol (CBD)'dür. Günümüzde ticari olarak geliştirilen Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onaylı CBD içeren preparatlar Dravet sendromu ve Lennox-Gastaut sendromu ile ilişkili nöbetlerin tedavisinde kullanılmaktadır. 
Bu tez çalışmasında plasental bariyeri kolayca geçebildiği ve anti-inflamatuar etkisi bilinen CBD'nin, gebelikte sistemik inflamasyon modelinde fetal nöroinflamasyon ve nörogenez sürecine olan etkisi araştırılmıştır.

Abstract:
Preterm birth, which is known to affect 15 million pregnancies worldwide each year, is an important cause of neonatal death. Besides that, it is known to be a serious risk factor for neurodevelopmental, cardiometabolic and inflammatory disorders that may develop in surviving infants. Although chorioamnionitis, twin pregnancies, genetic factors and uterine anomalies are known risk factors for preterm birth, inflammation during pregnancy has also been shown to be an important risk factor. In the process of inflammation, which is a mechanism defined as the protective response of the body's immune system, defects in the inflammatory response can lead to conditions such as tissue damage, chronic inflammation and auto-immunity. In addition, there is an ongoing need to elucidate the molecular mechanism of inflammation, which is an important risk factor in pregnancy and can lead to various complications that can affect fetal neuroinflammation and neurogenesis.
Therapeutic agents, including magnesium sulfate, folic acid, melatonin and N-acetyl-L-cysteine, are used to prevent preterm birth and similar conditions that affect the fetal neurodevelopmental process and can result in conditions such as cerebral palsy and autism spectrum disorders. However, there remains controversy about whether existing agents have direct fetal neuroprotective effects and there is a continuing need to develop new therapeutic targets. More than 120 phytocannabinoids have been discovered in Cannabis sativa (Indian hemp), which belongs to the Cannabaceaceae family and has long been widely used for medicinal purposes. One of the most widely available phytocannabinoids is cannabidiol (CBD). Currently, commercially developed Food and Drug Administration (FDA)-approved CBD-containing preparations are used to treat seizures-associated with Dravet syndrome and Lennox-Gastaut syndrome. In this thesis, the effect of CBD, which can easily cross the placental barrier and is known to have anti-inflammatory effects, on fetal neuroinflammation and neurogenesis in a systemic inflammation model during pregnancy was investigated.