Belediyelerin içme suyu şebekelerinde basınç kontrolünün türbinlerle sağlanarak elektrik üretim potansiyelinin değerlendirlmesi
Evaluation of electricity generation potential by providing pressure control with turbines in municipality drinking water networks
Yazar: HARUN IŞIK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ŞEKER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Canlılar için en temel yaşam kaynağının su olduğu bilinmektedir. Devlet eliyle gerekli su politikaları yapılsa da artan nüfus, kentleşme, iklim değişikliği ve su kaynaklarının verimli kullanılamaması gibi nedenlerden dolayı dünyada olduğu gibi ülkemizde de her geçen yıl içme ve kullanma su kaynakları azalmaktadır.
Su kayıplarının önemli bir bölümü su şebekelerinde, iletim ve dağıtım hatlarında meydana gelmektedir. Su şebekelerindeki kayıpların başlıca nedeni ise yüksek basınçlardır. Yüksek basınç su şebeke hatlarında arızalara ve su sızıntılarına sebep olmakta; boru ve mekanik ekipmanı yıpratarak ömrünü kısaltmaktadır. Cazibeli hatlarda fazla basıncı dengelemek ve istenilen basınca düşürmek için yüksek basınç noktalarına maslak yapısı, su deposu ve basınç kırıcı vana (BKV) gibi çeşitli uygulamalar yapılmaktadır. Bu uygulamalar ile suyun kinetik enerjisi sönümlenerek basınç düşürülmektedir. Suyun kinetik enerjisini sönümleyen yapılar yerine hidroelektrik sistemler kullanılarak basınç kontrolü yapılabilmekte ve suyun kinetik enerjisinden elektrik enerjisi üretilebilmektedir. Bu çalışma da belediyelerin ve su idarelerinin sorumluluğunda bulunan su şebekelerinde su kayıplarının azaltılmasına yönelik yüksek basınç bölgelerinin tespit edilerek hidroelektrik sistemlerin kullanımı ve enerji üretim potansiyelinin değerlendirilmesi hedeflenmektedir.  
Anahtar kelimeler: Su Kayıpları, Basınç Kırıcı Vana, Kinetik Enerji, Hidroelektrik Sistemler.

Abstract:
It is known that the most basic source of life for living things is water. Even though the necessary water policies are made by the state, drinking and domestic water resources are decreasing every year in our country, as well as in the world, due to reasons such as increasing population, urbanization, climate change, and inefficient use of waterresources.
A significant portion of water losses occur in water networks, transmission and distribution lines. The main reason for losses in water networks is high pressures. High pressure causes malfunctions and water leaks in water network lines; wears out pipes and mechanical equipment and shortens their life. In order to balance the excess pressure in gravity lines and reduce it to the desired pressure, various applications such as catchment structures, water tanks and pressure reducing valves (BKV) are applied to high pressure points. With these applications, the kinetic energy of the water is absorbed and the pressure is reduced. Pressure control can be achieved by using hydroelectric systems instead of structures that absorb the kinetic energy of water, and electrical energy can be produced from the kinetic energy of water. This study aims to evaluate the use of hydroelectric systems and their energy production potential by identifying high pressure zones to reduce water losses in water networks that are under the responsibility of municipalities and water administrations.
Key Words: Water Losses, Pressure Reducing Valve, Kinetic Energy, Hydroelectric Systems.