6 numaralı Mühimme-i Mektûme Defteri transkripsyonu ve değerlendirmesi (Sayfa 1-162 arası)
Transcription and assessment of the Muhimme-i Mektume Notebook 6 numbered (Between page 1-162)
Yazar: FURKAN CELAL ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUHA OĞUZ BAYTİMUR
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Defterler = Registers ; Eşkiyalık = Banditry ; Hüküm = Judgement ; Mühimme Defterleri = Mühimme Registration Books ; Mühimme-i Mektume Defteri = Mühimme-i Mektume Register ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Divan-ı Hümayun, Osmanlı Devleti'nde üst düzey karar ve yargı mekanizması olarak
siyasi, sosyal, askeri ve ekonomik meselelerin görüşüldüğü yerdir. Divan'da alınan
kararlar konularına göre tasnif edilerek defterlere kaydedilmekteydi. Kararların
kaydedildiği defterler arasında yer alan Mühimme Defterleri 17. Yüzyıla kadar en
kapsamlı içeriğe sahip olmuştur. Devlet sınırlarının genişlemesi ve sorunların artması
nedeniyle Mühimme Defterlerine kaydedilen sorunlar oluşturulan farklı defterlere
kaydedilmeye başlanmış ve Mühimme Defterinden çıkarılmıştır. Benzer şekilde
olayların artması ve konularına göre farklılaşması nedeniyle Mühimme Defterleri de
dört farklı başlıkta tasnif edilmiştir. Bu tasnifler arasında Mühimme-i Mektûme
Defterleride bulunmaktadır. Buradaki kararların kaydedildiği Mühimme Defterlerinde
ise aynı zamanda merkezden, makam ve kişilere gönderilen fermanların nüshaları da
kaydedilirdi. Adı üzere Mühimme Defterleri içerisinde içerik olarak en gizli bilgileri
bulunduran defterlere Mühimme-i Mektume Defteri adı verilir.
Devlet Arşivleri bünyesinde yer alan Mühimme-i Mektûme Defterleri toplamda 11 adet
bulunmaktadır. Çalışmamızda H.1224-1228 / M.1810-1813 yıllarını kapsayan 6
numaralı Mühimme-i Mektûme Defteri incelenmiştir. Toplamda 242 sayfa olan 6
numaralı Mühimme-i Mektûme Defterlerinin 1-162 arasında yer alan sayfaları günümüz
Türkçesine çevirisi ve değerlendirmesi yapılmıştır. Defterde yer alan hükümler Paşa,
Sancakbeyi, Beylerbeyi, Kadı, Naib, Mutasarrıf ve Mütesellimlere hitaben gönderildiği
tespit edilmektedir. Hükümlerin bulunduğu belgelerin çoğunluğu eşkıyalık, gasb gibi
suçlar ve bu suçlara verilen idam ya da af kararlarından oluşur. Defterde askeri yardım,
uyarı, görevlendirme gibi konularda bulunmaktadır. İncelediğimiz Mühimme-i
Mektûme defteri 2. Mahmut dönemi hakkında sosyal ekonomik ve askeri bilgi içeren
metinlerdir.
ANAHTAR KELİMELER: Osmanlı Devleti, Mühimme Defterleri, Mühimme-
I Mektum, Eşkıyalık, Hüküm

Abstract:
Divan-ı Hümayun is the place where political, social, military and economic issues are
discussed as a high-level decision and judicial mechanism in the Ottoman Empire. The
Mühimme notebooks where these decisions were recorded was at the same time the
place where the copies of the edicts from the capital to the authorities and individuals
were recorded. As the name implies of the Mühimme notebooks, the notebooks that
contains the most confidential information are called Mühimme-i Mektume Notebooks.
In this study of the Mühimme-i Mektume Notebooks of which are 10 in total. We
reviewed of the 6th number notebook a total of 342 provisions, between pages 1-162,
covering the years H. 1224-1228/M. 1810-1813. Most of the documents containing the
provisions sent to administrative officials such as Pasha, Sancakbeyi, Beylerbeyi Kadı,
Naib, Mutasarrıf and Mütesellim are about banditry, extortion, execution or amnesty,
military aid, injunction, dismissal and assignment. The Mühimme-i Mektûme book that
we examined is the text that contains social, economic and military information about
the period of Mahmut II.
KEYWORDS: Ottoman Empire, Mühimme Notebooks, Mühimme-i Mektum
Notebooks, Banditry, Judments