Kahramanmaraş ilinde bulunan yabani badem türlerinin generatif olarak çoğaltılması
Generative propagation of wild almond species grown in Kahramanmaraş province
Yazar: HALİL AKTEPE
Danışman: PROF. DR. SEMİH ÇAĞLAR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Meyve yetiştiriciliği = Fruit growing

Özet:
Bu araştırmada Kahramanmaraş ili Afşin ilçesi Hurman Çayı vadisinde doğal olarak yetişen Amydalus orientalis türüne ait bodur yabani badem ağaççıklarından seçilen morfolojik olarak birbirinden farklı 15 tipin bazı vegetatif ve pomolojik özellikleri ile generatif çoğalma durumları belirlenmiştir. İncelenen 14 tipin çiçek iriliklerinin küçük - iri arasında değiştiği, sadece A6 tipinin ise çok küçük çiçeklere sahip olduğu belirlenmiştir. Çiçeklerin taç yaprak renkleri beyaz ile koyu pembe arasında değişmiştir.  Tüm tiplerde çiçekler spur dallarda oluşmuştur. İncelenen tipler arasında en kısa taç yüksekliği 70 cm A9 Tipinde ve en uzun taç yüksekliği de 170 cm ile A13 tipinde bulunmuş olup ağaç kuvvetlerinin zayıf olduğu belirlenmiştir. A5 Tipi dışındaki tiplerin tümünün çok gövdeli yapıya sahip olduğu saptanmıştır. İncelenen tiplerin yaprak uzunlukları 11.6 mm ile 21.6 mm arasında değişmiştir. Yıllık sürgün uzunluklarının ise tiplere göre 4.0 cm ile 12 cm arasında olduğu ve tüm tiplerde dallardaki antosiyanin birikiminin az olduğu saptanmıştır. İncelenen badem tiplerinin yeşil kabuklu meyve ağırlıkları 1.3 g ile 5.6 g; sert kabuklu meyve ağırlıkları 0.4 g ile 1.2 g arasında; iç badem ağırlıkları da 0.1 g ile 0.3 g arasında değişmiştir. Badem tiplerinden A 15 Tipi dışındakilerde kolay kavlama yapılabildiği ve hepsinde de sert kabuğun süturunun sıkı olduğu belirlenmiştir. İncelenen tiplerin iç bademlerinde tüylülük durumu az olup, ikiz meyve bulunmadığı ve tümünün tadının orta olduğu görülmüştür. Badem tiplerinin 60 gün katlamadan sonraki tohum çimlenme oranın % 8 ile % 62 arasında değiştiği saptanmıştır. Çöğürlerin homojen gelişmediği, boylarının ise 28 cm ile 57.3 arasında değiştiği ve çaplarının 10 mm den daha küçük kaldığı belirlenmiştir. Dallanma şekli incelenen çöğür bireylerden A10, A11 ve A14 tipleri hariç tümünün alttan dallanma özeliğine sahip olduğu saptanmıştır.
 
Anahtar Kelimeler: Prunus amygdalus, bodur büyüme, çöğür,

Abstract:
In this study vegetative and pomological characteristics as well as propagation ease by seed of 15 selected genotypes from the population of Amydalus orientalis species which are naturally grown as dwarf plants in Hurman River in Afşin District of Kahramanmaraş Province were investigated. The flower size of 14 genotypes ranged from small to big, only one genotype (Type A6) had the very small flowers. The petal colors of flowers were white, light pink or dark pink Flowers in all types were born on spurs. Plant heights were ranged  from 70 cm (Type A9) to 170 cm (Type A13 ) and tree strenght  was found as poor for all genotypes. Except Type 15, all genotypes were grown as multi-stemmed plants.  The leaf size ranged from 11.6 mm to 21.6 mm. The shoot lenghts were between 4.0 cm and 12 cm, and shoot anthocyanin contents were low. The weight of fruits with hull ranged from 1.3 g  to 5.6 g; of inshell from 0.4 g to 1.2 g and  of kernel from 0.1 to 0.3 g. Hulling was difficult only for the fruits of Type A15, and suture seal of the fruit in all genotypes was excellent. In kernels pubescence was low and kernel tastes were intermediate for all genotypes. The seed germination rate after 60-day stratification varied between % 8 and % 62 according to genotypes. The seedlings derived from these genotypes were not homogenous in growth. The seedling heights were between 28 cm and 57.3 cm, and stem dimaters were lower than 10 mm in all genotypes. Most of the seedlings had branches at the lower part of the stems, except Genotype A 10, A11 and A14.
 
Key Words: Prunus amygdalus, dwarf growing, seedling, rootstock.