Mekansal arayüzlerin kente ve yaşama kalıtımları üzerine bir inceleme
An Analysis on integration of spatial interfaces with city and life
Yazar: AYŞE BURCU SERDAR KÖKNAR
Danışman: PROF.DR. MİNE İNCEOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Arayüzler = Interfaces ; Bina bilgisi = Building information ; Kentsel yaşam = Urban life

Özet:
MEKANSAL ARAYÜZLERİN KENTE VE YAŞAMA KATILIMLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME ÖZET Bu incelemede insan hayatının içerisinde sürüp gittiği kent ortamında insanın, yaşam ve kent arasındaki iletişimi sonucu kurduğu alanları aramak ve bu alanların nasıl varolduklarını, yaşama ve kente nasıl katıldıklarını anlamak hedeflenmiştir. Bunun için kent yaşamına ilişkin durumlar tespit edilmeye, kent içerisindeki bu alanlara ait özellikleri içeren anahtar kelimelerin ortaya konmasıyla bu alanların içerikleri algılanmaya ve zihinde bu alan ait bir iz bırakılmaya çalışılmıştır. İnsanın hayatının sürekliliği ve bu sürekliliğin kente yansımasından yola çıkılarak, biçimlenen çevre ile insan hayatı bütünlüğü ikinci bölümde ele alınmıştır. İnsan hayatının içerisindeki kurgular kente de yansıyacaklardır. İnsan belli sınırlayıcı ve belirleyiciler içerisinde kentte yaşar ve bunların arasında kendisine 'alan' lar arar, bu alanlar kent içerisinde karşısına 'boşluk'lar olarak çıkar. İnsanların öncelikle kendilerine seçtikleri bu etki alanları, insanın belirli aktiviteleri yapabildiği, etkileşimde bulunduğu, yaşadığı boşluklardır. İnsan doğası gereği kendisine yoğunlaşma (konsantrasyon) ve serbest kalma alanları arar. Bu etki alanları öncelikle iki temel şekilde belirir ; kapalı ve açık. Aslında bu durum insan İçin çelişkili bir durumdur çünkü biri ne kadar fazla ise diğerine daha fazla ihtiyaç duyulur. İnsan genellikle kapalı mekanlar olan yoğunlaşma (konsantrasyon) alanlarında daha kendisine dönük, kendi çevresinde gelişen bir deneyim içerisindedir; serbest kalma alanlarında ki genellikle bu alanlar açık alanlardır, daha geniş anlamda çevresiyle ilişki kurar, çevresine etki eder, zaman zaman kalabalık içinde kendisine döner ve içinde bulunduğu durumları tartışır. Bu genel ihtiyaçlar doğrultusunda, kapalı ve açık ile birlikte 'iç ve dış' kavramları karşımıza çıkar. Mimarlığın en önmeli oluşum ortamı olan bu ikilinin oluşturduğu arakesit kent açısından ve kentteki yaşam açısından da önemlidir. Bu iki kavrama iki ayrı durum şeklinde bakmak yanlıştır, ikisinin de varlığı dengeler sistemi içerisinde anlam kazanır. Yaşam bir bütün olarak bu ikili durum arasında, süreklilik içerisinde gelişir. İkili sistemler içerisinde sürüp giden insanın hayatı aslında, bütün sistemin bir parçasıdır; ancak insan o bütünü algılamak ve o bütünlük içerisinde kendisine 'yef edinmek ister. Kent bu anlamda çeşitli 'iç' lerden ve 'dış' lardan oluşan bir bütündür ve bir devamlılık teşkil eder. İnsanın içinde bulunduğu çevreyi algılama ve kavrama, çevreden algıladığını da anlamdırabilme ve çevreye etki edebilme güdüsüyle seçtiği alanlar onun etki alanlarıdır. İnsanlar bu alanlarda etkin bir biçimde var olurlar ve yaşam-kent-insan arasında bir iletişim kurarlar. İnsanın iletişim sistemi kent içerisinde çeşitli biçimlerde gerçekleşir, mekanlar da bu biçimlerden biridir. Bu mekanlar, yaşam-kent-insan vıııarasında arayüz olurlar. Üçüncü bölümde, mekansal arayüzlerin nasıl varoldukları, kente ve yaşama nasıl katıldıkları tartışılmaktadır. Kent yaşamının sürdürüldüğü alanlar insanın kendisine odaklandığı çerçeve içerisinde değil daha çok bu çerçevenin çevresinde gelişir. Çünkü bu alanlar insanın pozitif olarak yapılandırdığı üç boyutlu biçim ile birlikte oluşur; onun biçimlenişiyle ortaya çıkar. Bu alanlar çeşitli anahtar kelimelerle aranabilir, bu anahtar kelimeler de yine insan davranışından ve onun bakış düzleminden ürerler ancak tek odaklı değildirler. Çeşitli kentsel kuramların değerlendirilmesiyle, onların kent yaşamının etkin olarak sürdürüldüğü boşluklarla olan ilişikisi düşünülmüştür. Yaşamın içinde varolduğu bu alanları araştırırken, bu alanlara ilişkin içerikler de sıralanmıştır. Bu içerikler yaşam sürekliliği içerisinde böyle alanların keşfedilmesine olanak sağlayabilir. Kent içinde insanın bu etkin biçimde yer alacağı alanlar, boşluklardır. Bu boşluklar meydanlar, sokaklar, kaldırımlar olabilir. İnsanlar buralarda kendilerine uğraş bulabilir, istediklerini diğerlerine iletebilir, diğerleri ile buluşabilir, yalnız kalabilir vs. Kapalı ve açık arasındaki kesişim noktalarında da yaşam çok dinamiktir. Bu eşik alanlar iki ana durumun insanın zihninde en doğal olarak tartışıldığı ve yaşandığı anları içerir. Pek çok durumun bir araya gelmesinden oluşan özel mekanlardır; bu bakımdan da çok zengindirler. Mekansal arayüzlerin kent sürekliliği içerisinde algılanması ve bu algı sürecinin yaşamdaki yeri, arayüz olan mekanların zamanla yaşam içindeki değişiklileri incelenmiştir. Mekansal arayüzlerin kent yaşamının değişiminden etkilenerek ikinci plana itilmesi, yapılanma biçimlerinin de getirdiği bir kısırlıkla bu alanların yaşamda yer alamayışı araştırılmıştır. Bu durum yaşamın değişimi, iletişim için seçilen arayüzlerin de değişimini içerir. Dördüncü bölümde, İstanbul' da insanların kendilerine bir vitrin gibi seçtikleri kentsel ölçekte bir arayüz olan Beyoğlu ele alınmıştır. Beyoğlu' nda yaşama katılan alanlar anahtar kelimeler yardımıyla incelenmiş ve keşfedilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak; insanın kent içerisinde varlığını sürdürebileceği, hareket ve etki alanları olan boşlukların insanın odaklandığı yapılandırılmış formun yanında geliştiği ve pek çok nedenle bu yaşamsal alanların etkilerini kaybetmesinin insan açısından bir kısır döngüye neden olduğu vurgulanmıştır. Önemli olan bu alanları algılayıp, anlayıp, yaşamımızın zenginliği için zihinsel birikimimizde yer etmesini sağlayabilmektir. ıx

Abstract:
AN ANALYSIS ON INTEGRATION OF SPATIAL INTERFACES WITH CITY AND LIFE SUMMARY The aim of this thesis is to search the spaces in the cityscape where human life continuum transforms it and transformed by it, and find out how these spaces exists and understand how they join the city life. For further analysis, the situations caracterizing the city life are catalogued with associated keywords, thus the contents of these situations are contemplated and a trace of the idea of it is left on the minds. The continuity of the human life and its reflection to the city manifested by the oneness of the human life and the shape of its environment is studied in the second chapter. The structure underlying the human life will be projected to the city as well. One lives among some limits and specifications and searches some places for oneself. These places manifests itselves in the city as 'voids'. These effectual spaces chosen by the one are the voids where one exercise certain activities, interacts with other lives. The nature of man forces him to look for places to concentrate and to relax. This necessity transformed to life as open and close spaces causing a big contradiction: The excess of one multiplies the need to the other. Generally man contemplates his concentration in closed spaces, living a egocentric experience. He communicates more openly with his surroundings and interacts with others in open spaces where he is relaxed. Sometimes he returns to his inner world and self discussion in the very middle of the crowd. In accordance with the general necessities, parallel to open and close the concepts of 'inside' and 'outside' is generated. The intersection of the two concepts where architecture finds and existing ground, is very important for the city and the city life. It would be misleading to understand these two concepts separated. The existence of the both finds its meaning in a systematic balance. Life as a whole develops continiously inside of this duality. Human life flowing along dual systems is the part of the bigger picture, but one wants to understand it and wants to define a personal place in it. Thus a city is a continious whole made of various 'inside's and 'outside's. The space chosen with the instincts and the dynamic of perceiving and understanding of ones surroundings and making it meaningful and finally affecting it, is ones active space. People communicate with life and the city and become very active on these areas. The human communication system in the city manifests itself in various ways which the space is one as well. These spaces are become an interface between life, city and a person. In the third chapter how the spacial interfaces becomes, how they interact with life and the city is discussed.The area where the city life is much vibrant develops around the frame of egocentric concentration areas rather than in it. These spaces are created along with the positive three dimensional object, defined by its solid boundry. Certain keywords produced by human behaviour and its perspective would be of great use to capture these places. But they should not be single minded, indicating only one focal point. Relations with the voids where the city life is more active is analysed in the light of some urban concepts. The content of the urban voids are catalogued along with the research on city life. This content should be useful on the discovery of such places in the routine of life. Where one is much active in the city are the urban voids. These voids can be squares, streets and sidewalks. Here, people can find activities, communicate and congregate with others, or simply be alone. The life is much more dynamic where the open and closed intersects. These treshold places gives great natural opportunities to be a part of and have a self- discussion about these two mainstream concepts. Thresholds where many situations merge are very special places. They are very enriched by this diversity. The perception of spatial interfaces in the city continuum and the importance of this process in the city life, the changes in time of these spaces as interfaces in human lives are analysed. The negation of spatial interfaces degraded by the change of citylife and topped with the unproductivity of the means of city making is studied. The change of life means the change of the chosen interfaces for communication. In the fourth chapter, Beyoğlu, a district of Istanbul, an urban scale interface chosen by the people as a showcase for themselves is analysed. The places merging with life are studied and tried to be unrevealed by the help of the keywords. As a conclusion, the loss of the interactivity of the by products of focal structures, the urban voids as dynamic and active spaces where people will continue to exist in urban context, is causing a vicious circle. What is important is to perceive these places and understand them, make them apart of our intellectual experience for the enrichment of human lives. XI