Radyoloji çalışanlarında iyonize radyasyonun biyolojik etkileri
Biological effects of ionizing radiation radyology workers
Yazar: HALİL KUNT
Danışman: PROF. DR. HAYRİ DAYIOĞLU ; YRD. DOÇ. DR. M. KASIM ÇAYCI
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Radyasyon = Radiation ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing

Özet:
Radyasyona en fazla maruz kalan kişiler olan radyasyon çalışanlarının kontrollü olarak aldıkları düşük dozların etkileri akut ışınlanmalardaki gibi değildir. Ancak, bu kişilerin uzunca bir süre içinde aralıklı olarak düşük dozlara maruz kalması yani kronik olarak ışınlanması sonucu meydana gelebilecek etkiler yıllar sonra ortaya çıkabilir. Bunun sebebi; düşük dozda da olsa tekrarlanan ışınlanmalarda organizmanın bir sonraki ışınlamaya kadar geçen sürede hasarı onaramaması ve hasarların akümüle olmasından dolayıdır. Bu çalışmada radyoloji çalışanlarında mesleki olarak radyasyona maruz kalmanın, kemik mineral yoğunluğuna ve serum ALP'sine etkileri incelenmiştir. Çalışmamızda Kütahya merkezde özel ve devlet hastanelerindeki radyoloji bölümlerinde mesleki olarak iyonize ve noniyonize radyasyona maruz kalan 49 radyoloji çalışanını, aynı hastanelerde çalışan radyasyona maruz kalmamış 40 hastane personeliyle karşılaştırılmıştır. Kemik yoğunluğu ölçümleri DEXA (dual X-ray absorptiometry) kullanarak a-p pozisyonunda Lumbar (L1-L4) ve femur T skorları ölçülmüştür. Radyoloji çalışanları kontrol grubuyla karşılaştırıldığında kemik mineral yoğunlukları bakımından istatistiki olarak anlamlı düşük bulunmuştur (p<0.01). Kullandıkları cihaza göre kemik mineral yoğunluğu bakımından MRG, Tomografi ve Röntgen çalışma grupları kontrol grubuna göre anlamlı düşük bulunmuştur (p<0.01). Kendi aralarında MRG, Röntgen grubuna göre anlamlı düşük bulunmuştur (p<0.01). Sonuç olarak radyoloji çalışanlarında iyonize ve noniyonize radyasyon maruziyeti kemik mineral yoğunluğunu düşürücü etki ettiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The effects of low doses of radiation are not like the case in acute radiation for radiology workers who are exposed to radiation most. However, the effects on these people caused by long-term exposures of low doses intermittently, in other words chronically, may bring out several years later. It is because the organism could not renew itself for the damages of intermittent radiation exposure, even if it has been in low doses, until the next radiation and because the accumulation of the damages. In this study, we studied on the effects of the radiation exposure on radiology workers because of their profession, regarding bone mineral density and serum ALP. In our study, we compared 49 radiology workers exposed to ionizing and nonionizing radiation due to their profession in Kütahya?s state and private hospitals with 40 non-exposed workers of the same hospitals. The measurements of bone density were performed by means of DEXA (dual X-ray absorptiometry) device and T scores of Lumbar (L1-L4) and hip at the a-p position were determined. Compared to control group, bone density levels of radiology workers were found significantly low (p<0,01). In terms of the device they use and bone density level, MRI was found significantly low compared to tomography and X-ray control group. Among themselves, MRI was found out significantly low regarding X-ray group (p<0.01). In conclusion, it was determined that exposures of ionizing and nonionizing radiation have decreasing effect on bone mineral density of radiology workers.