Yâsîn Sûresinde belâgat uygulamaları (İbn Âşûr ve Sâbûnî örneği)
Rhetoric practices in the Surah of Yasin (example of İbn Ashur and Sabuni)
Yazar: RUMEYSA GÖZÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LÜTFİ ÖZBEY
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'an-ı Kerîm, indirildiği günden itibaren Müslümanlar tarafından daha iyi anlaşılabilmesi adına ciddi gayretler sarf edilmiştir. Hiç şüphesiz Kur'an'ı daha iyi anlayabilmenin temel şartı, tefsir ilminin yanısıra Arap dili ve belagatına hâkim olmaktır. Belagat ilmi her ne kadar oluşumu ve sistemleşmesi itibari ile diğer İslami ilimlere nazaran biraz geç kalmış olsa da Kur'an-ı Kerîm'i daha iyi anlama hususunda çok gerekli olduğu hakikati sebebiyle kısa sürede sistematik hale gelerek İslami ilimler arasında hak ettiği yeri almıştır. Kur'ân'ı Kerîm, indirildiği ortam göz önünde bulundurulduğunda edebiyat alanında zirve noktada bulunan o günkü Arap toplumuna edebî ve belağî manada meydan okuduğu bir hakikattir. Dolayısıyla i'câzu'l-Kur'ân'ın net bir şekilde anlaşılmasının önemi bağlamında Zemahşerî (ö. 538/1144) gibi birçok müfessir, Kur'an-ı Kerîm'i tam ve doğru olarak tefsir edebilmenin yolunun belagat ilmini iyi bilmekten geçtiğini vurgulamıştır. Bu sebeple klasik ve modern birçok tefsirde belagat uygulamalarına geniş yer verilmiş ve ayetler tefsir edilirken belağî nüktelere değinilmiştir. Bu çalışmada Tunus'lu ilim ve fikir adamı, müfessir İbn 'Âşûr'un (1879-1973) et-Tahrîr ve't-tenvîr adlı tefsiri ile Suriyeli çok yönlü bir âlim olan çağdaş müfessir Sâbûnî'nin (1930-2021) Safvetü't-Tefâsîr adlı eseri Yâsîn suresi özelinde belagat uygulamaları açısından mukayeseli bir şekilde ele alınmıştır. Araştırmanın neticesinde bahsi geçen iki tefsirin edebi sanatları icra noktasında uslüp ve yöntemleri mercek altına alınmıştır. Sure, bu iki tefsir özelinde belagat ilminin ana başlıkları olan me'ânî, beyân ve bedî' ilimleri açısından incelenmiş; ortaya çıkan belağî nükteler ve anlam farklılıkları tespit edilerek izah edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tefsir, Yâsîn, belagat, İbn Aşûr, et-Tahrîr ve't-tenvîr, Sabûnî, Safvetü't-Tefâsîr.

Abstract:
The Holy Quran has been tried to be better understood by Muslims since the day it was sent down. Undoubtedly, the basic condition for better understanding the Quran is to master the Arabic language and rhetoric, as well as the science of tafsir. Although the science of rhetoric was a little late compared to other Islamic sciences in terms of its formation and systematization, it became systematic in a short time and took its deserved place among the Islamic sciences due to the fact that it is very necessary for a better understanding of the Holy Quran. It is a fact that the Holy Quran rhetorically challenged the Arab society of that day, which was at the peak in the field of literature, considering the environment in which it was sent down. Therefore, in the context of the importance of clearly understanding the Qur'an, many commentators such as Zamakhshari (d. 538/1144) emphasized that the way to fully and accurately interpret the Qur'an is through knowing the science of rhetoric well. . For this reason, rhetorical practices have been widely included in many classical and modern tafsir, and rhetorical wit has been mentioned while interpreting the verses. In this study, the commentary titled et-Tahrîr ve't-tenvîr by the Tunisian scientist and intellectual, commentator İbn 'Âşûr (1879-1973) and the contemporary commentator Sâbûnî (1930-2021), a versatile Syrian scholar, titled Safvetü'. His work named t-Tafâsîr has been discussed comparatively in terms of rhetorical practices, specifically the Surah Yasin. As a result of the research, the styles and methods of the two mentioned commentaries in terms of performing literary arts were examined. In the context of these two tafsir, the surah was examined in terms of the sciences of me'ani, beyân and bedî', which are the main headings of the science of rhetoric; The rhetorical jokes and differences in meaning that emerged were identified and explained.
Key Words: Tafsir, Yâsin, rhetoric, Ibn Ashur, et-Tahrir ve't-tanwîr, Sabunî, Safvetu't-Tafasir.