Kazak halk edebiyatında Kara Ölenler üzerine bir inceleme
A study on Kara Ölen in Kazakh folk literature
Yazar: HİLAL ŞAHADET YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PERIZAT YERTAYEVA
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Geniş bir coğrafyada uzun müddet konargöçer yaşam süren Kazak halkına göre şekillenen kara ölen söyleme geleneği, halk edebiyatında önemli bir yer tutmaktadır. Kara ölenler, sözlü edebiyat geleneğinin hâkim olduğu yüzyıllarda halk tarafından oluşturulmuştur. Kara ölenler halkın ağızdan ağıza aktararak yazılı edebiyat devrine kadar getirdiği şiirlerdir.
100 ciltlik Babalar Sözi ansiklopedisi Kazak halkının sözlü edebiyatının bir araya getirildiği kültür ürünüdür. Çalışma, ansiklopedinin 70. cildi olan kara ölen konusunu içermektedir. İlk olarak çeviriyazısı yapılan kara ölenler sonrasında Türkçeye aktarılmıştır ve muhtevası incelenerek diğer türlerle ilişkisi bulunan konular ele alınmıştır. Kara ölenlerin halka ders verme, eğitme eğlendirme amacıyla söylenmiş şiirler olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Türk edebiyatında Kazak kara ölenleri hakkında kaynak yok denecek kadar az olması hasebiyle genel bilgilerde dâhil olmak üzere çoğu Kazak Türkçesi kaynaklarından çevirisi yapılarak okuyuculara sunulmuş ve kullanılan kitaplar kaynakça bölümünde belirtilmiştir. Kara ölenler ilk olarak Kazak Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarımı, daha sonra Kiril alfabesinden Latin alfabesine transkripsiyonu yapılmıştır. Ardından çalışma konulara ayrılarak incelenmiştir.
Kazak halk edebiyatındaki kara ölenlerin incelenmesi Türk kültüründe önemli bir yer arz etmektedir. 
Bu çalışma ile Türklük Bilimi araştırmalarına Babalar Sözi eseri tanıtılarak eser üzerinden Kazak Kara ölenlerinin tanıtımı yapılmış olup bir nebze katkıda bulunması amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kazak Halk Edebiyatı, Kazak Türkçesi, Babalar Sözi, Şiir, Kara Ölen.

Abstract:
The tradition of saying kara ölen, which was shaped by the Kazakh people who lived as nomads for a long time in a wide geography, has an important place in folk literature. Kara ölens were created by the people in the centuries when the oral literature tradition was dominant. They are poems that the people passed down from mouth to mouth and brought to the era of written literature.
The 100-volume Babalar Sözi encyclopedia is a cultural product that brings together the oral literature of the Kazakh people. The study includes the subject of kara ölen, which is the 70th volume of the encyclopedia. First, the kara ölens, whose transcription was done, was then translated into Turkish and its content was examined, and topics related to other genres were discussed. It has been concluded that kara ölens are poems written to educate and entertain the public.
Since there are almost no sources about Kazakh kara ölens in Turkish literature, most of them were translated from Kazakh Turkish sources, including general information, and presented to the readers, and the books used are indicated in the bibliography section. The kara ölens were first transferred from Kazakh Turkish to Turkey Turkish, and then transcribed from the Cyrillic alphabet to the Latin alphabet. Then, the study was divided into topics and examined.
The study of kara ölens in Kazakh folk literature has an important place in Turkish culture.
This study aims to contribute to the Turkology research by introducing the work Babalar Sözi and introducing the Kazakh Kara deceased through the work. 
Key Words: Kazakh Folk Literature, Kazakh Turkish, Babalar Sözi, Poetry, Kara Ölen.