Ta'ziye ritüelinin İran operasına etkileri bağlamında Behzad Abdi 'nin "Mevlana Operası" örneğinden yola çıkarak kostüm tasarımı uygulaması
Costume design application based on the example of Behzad Abdi's "Mevlana Opera" regarding the effects of Ta'zieh ritual on Iranian opera
Yazar: SARİYEH SHAMSİZADEH
Danışman: PROF. DR. FATAMA REFİKA TARCAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Dekorları ve Kostümü Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Abdi, Behzad = Abdi, Behzad ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Kostüm = Costume ; Opera = Opera ; Ritüel = Ritual ; Tasarım = Design ; Taziye = Condolence ; İran = Iran ; İran operası = Iranian opera

Özet:
Ritüellerin toplum içerisinde varoluş nedenlerinden biri düzenli aralıklar ile halkı bir araya getirmektir. Eskiden beri toplumların arasında gerçekleşen en önemli ritüeller, dini ritüellerdir. Günümüz toplumlarının, kökenleri eskilere dayanan ve hala izlerini sürdüren ritüeller ile karşı karşıya kalması onlarda farklı etkiler yaratmıştır. Bu etkileri daha doğru tespit edebilmek için bu ritüellerin menşei ve gelişimini araştırmak gerekmektedir. İran'da gerçekleşen T'aziye ritüeli, bir dini ritüel olarak her zaman döneminin siyasi, kültürel, tarihi olayları ve dönem hakim ideolojinin etkisi altında kalmıştır. Bütün bu etkileşimlere rağmen tüm devirlerde, asıl varoluş nedenini ve amacını kaybetmemiştir. Bu ritüeller her zaman zulme karşı gelme, teslim olmama, cesaret ve yücelik gibi kavramları asıl hedef olarak görmüşlerdir. Bir yas ritüeli olan Ta'ziye, bu kavramlara ulaşmak için yüce, cesaretli ve özgecil bir kahramanın ölümüne yas tutarak onun taşıdığı bu değerleri kutsar .Tezin içeriğinde İslam'dan önceki ve sonraki İran'da Ta'ziye ritüeli incelenerek bu ritüelin tarihi geçmişi hakkında bilgiler verilmiştir. Bu doğrultuda Ta'ziye ritüelinin günümüz İran'ında tiyatro ve müzik sanatına etkileri araştırılmıştır. 
Bu araştırmada öncelikle İran Destgâhî müziği genel hatlarıyla anlatılmıştır. Ta'ziye'nin müzik eşliğinde, şarkı ve şiir kalıbında oynanan bir oyun olduğundan dolayı opera ile yakın benzerlikler taşımaktadır. Bu benzerlik göz önünde bulundurularak "Ta'ziye İran Operası " başlığı uygun bulunmuştur.
Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde İran'da opera sanatının geçmişteki ve günümüzdeki durumu anlatılmıştır. T'aziye'nin icrasında kullanılan, İran destgâhi müziğinin, İran operasında karşılığını bulan  eserler araştırılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Yas Ritüelleri, Ta'ziye ,İran Destgâhî Müziği, İran Oyunları, Opera, İran Operası, Mevlana Operası

Abstract:
One of the reasons for the existence of rituals in society is to bring the people together at regular intervals. The most important rituals that have taken place among societies since ancient times are religious rituals. The fact that today's world societies are experiancing rituals that have ancient origins and still continue their traces have created different effects on them. In order to determine these effects more accurately, it is necessary to investigate the origin and development of these rituals. The Ta'zieh ritual in Iran is considered a religious ritual has always been influenced by the political, cultural, historical events of the period and the ideology of the period's dominance.Despite all these interactions, has not lost its original reason and purpose in all periods. These rituals have always pursued concepts such as opposing oppression, courage, altruism, and sublimity as their main goal. Ta'ziye is a mourning ritual, which blesses values like not yielding to oppression and oppressor, courage, and altruism. This purpose is achieved through mourning the death of a lofty, courageous, and altruistic hero.
 In this thesis, by examining the Ta'zieh ritual in Iran before and after Islam, information about the historical background of this ritual is given. In this direction, the effects of the Ta'zieh ritual on theater and music arts in today's Iran were investigated. 
In this research, first of all, Iranian Destgahi music is explained in general terms. Since Ta'zieh is a play played with musical accompaniment and in the form of songs and poetry, it bears close similarities with opera. Considering this similarity, Ta'zieh is introduced under the title of Iranian Opera in that thesis.
 In the following parts of this study, opera art's past and present situation in Iran is explained. The works created under the influence of the Ta'zieh performance pattern, accompanied by Iranian dastgahî music, with the title of Iranian opera have been researched.
Keywords: Mourning Rituals, Ta'zieh, Iranian Destgahi Music, Iranian Plays, Opera, Iranian Opera, Mevlana Opera