Latife Tekin`in yapıtlarında büyülü gerçekçilik
Magical realism in Latife Tekin`s novels
Yazar: CANAN ÖKTEMGİL TURGUT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LAURENT MİGNON
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Realizm = Realism ; Roman = Novel ; Tekin, Latife = Tekin, Latife ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Latife Tekin (d. 1957), Türk edebiyatına önemli yenilikler getirmiş yazarlardan biridir. 1980 sonrası Türk edebiyatına damgasını vuran Tekin' in ilk dönem yapıtları, köylerden büyük kentlere göç edenleri, yoksulları konu edinir. Türk romanında daha çok, gerçekçi ve toplumcu gerçekçi bir bakış açısıyla yansıtılan bu toplum kesimi, Tekin' in romanlarında "büyülü gerçekçi" bir bakış açısıyla anlatılmıştır. Bu tezin amacı, Latife Tekin' in yapıtlarını büyülü gerçekçilik yönünden değerlendirerek, onun bu tarzın anlatım tekniklerini nasıl kullandığını incelemektir. Yazarın yapıtları, günümüze dek birkaç değerli inceleme dışında kapsamlı olarak değerlendirilmemiştir. İlk romanı Sevgili Arsız Ölüm (1983), yayımlanışının ardından birçok tartışmaya konu olmuştur. Bu tartışmaların bir kısmı, yapıtın "gerçekçi" veya "toplumcu gerçekçi" olup olmadığı üzerinedir. Latife Tekin' in, Gabriel Garcîa Marquez'in Yüzyıllık Yalnızlık" im (1967) taklit ettiği iddiaları ise, bu roman hakkında yapılan tartışmaların diğer bir kısmını oluşturur. 1984 yılında yayımlanan Berci Kristin Çöp Masalları da yine gerçekçilik yönünden değerlendirilmiştir. Tekin, ilk romanında olduğu gibi, bu romanında da köy gerçekliğini ve varoşlardaki yaşamı, sözlü edebiyattan ve Latin Amerika kökenli büyülü gerçekçilikten yararlanarak yansıtmıştır. Tekin, her iki yapıtında da, sözlü edebiyat türlerinin içeriğini ve biçimlerini kullanır; fakat, ikinci yapıtında daha çok bu türlerin melezleştirilmesi söz konusudur. 1989'da yayımlanan Buzdan Kılıçlar 'da ise, büyülü gerçekçiliği eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutarak, ona özgün bir yorum getirir. Büyülü gerçekçi bir bakış açısıyla yazılan bu yapıtlar, gerçekçiliğin veya toplumcu gerçekçiliğin ölçütleriyle değerlendirildiğinde, onların biçimsel özgünlükleri ve içerikleri yeterince incelenmemiş olacaktır. "Taklit" nitelemesi ise, yazarın Latin Amerika kökenli büyülü gerçekçilikten nasıl yararlandığının gözden kaçmasına neden olacaktır. Bu tezde, Tekin'in yukarıda adı geçen üç romanı değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmenin sonucunda, yazarın yapıtlarında gerçekçiliğe veya toplumcu gerçekçiliğe göre kusur olarak gösterilen özelliklerin, onun büyülü gerçekçi anlatım tekniklerini ustaca kullandığının göstergeleri olduğu görülmüştür. Yazarın yapıtlarındaki büyülü gerçekçiliğin ise, "taklit" değil, özgün ve yerli olduğu sonucuna varılmıştır. Tekin, dışardan aldığı tekniği yerli malzeme ile sentezleyerek, özgün ürünler vermiştir; yapıtlarında yerli bir büyülü gerçekçilik söz konusudur. Anahtar sözcükler: toplumcu gerçekçilik, büyülü gerçekçilik, sözlü edebiyat, yerlilik. V

Abstract:
Latife Tekin (b. 1957) is an influential writer whose early works had a deep impact on Turkish literature during the 1980s. She focuses on the lives of the poor and of people who migrated from villages to huge urban agglomerations. Social strata that until now had mainly been narrated in realist and socialist realist works are in the centre of Tekin's magical realist works. The aim of this thesis is to study Tekin's use of magical realist narrative techniques by exploring magical realism in her works. Apart from a few studies, her works have not yet been submitted to detailed scrutiny. The publication of her first work Dear Shameless Death (1983) was followed by several debates. However critics mainly aimed at establishing whether the novel was "realist" or "socialist realist". Others criticized her for supposedly imitating Gabriel Garcia Marquez's One Hundred Years of Solitude (1967). Similar discussions on realism followed the publication of Berji Kristin: Tales from the Garbage Hills (1984), her second novel where she explores life in the villages and the suburbs, and again draws on Turkish oral traditions and Latin American magical realism. Tekin makes use of the content and the forms of the oral literary genres in her two novels, even though in the second one the focus is on the hybridization of the genres. In Icy Swords (1989) she approaches magical realism critically and reinterprets this literary approach in a original way. A study of those magical realist works based solely on realist or socialist realist criteria does not put enough focus on the formal originality and the content of Tekin's novels. Moreover, the accusation of imitation obscures Tekin's originality in appropriating Latin American magical realism. The thesis is focused on the three above-mentioned works. The conclusion of the study is that those aspects of the novels that were criticized by the apologists of realism and social realism actually reveal the author's complete mastery of magical realist techniques. Tekin's magical realism is far from being a mere imitation of Latin American models: it is an original reinterpretation based on native literary traditions. The synthesis of native and Latin American techniques is at the heart of Tekin's original works. Hence we may speak of a native form of magical realism. Key Words: Socialist Realism, Magical Realism, oral literature, native tradition. VI