Ortaokul öğrencilerinde sosyal beceri düzeyi, okul iklimi ve dijital oyun bağımlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationship between social skills, school climate and digital game addiction in secondary school students
Yazar: DERYA KILIÇ ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KALYON
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Anne karnından itibaren dijital dünyanın albenisinin hem nesnesi hem öznesi olan çocuk ve ergenlerin; dijital bakıcı olan ekranlara emanet edilmesinin sonucu olarak dijital ekranlara bağımlılık geliştirmesi kaçınılmazdır. Aile ve çevre, çocuğun dijital oyun bağımlılığı yatkınlığında ya da çocuğun dijital oyun bağımlılığını önlenmede önemli bir faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Sosyal becerilerin kazanılmasında aile içi öğrenmeler ve rol modeller önemli bir yere sahiptir. Sosyal beceriler iletişimi başlatma ve sürdürme, teşekkür etme, özür dileme, problem çözme, hakkını koruma, sorumlulukları yerine getirme gibi becerileri içerir. Bu beceriler toplum kurallarına uymayı ve toplumda kabul görmeyi sağlayan yeterlilikleri kapsamaktadır. Okul ise çocuğun ve ergenin hayatın provasını yaptığı, onu olumlu ya da olumsuz etkileyebilecek kadar uzun vakit geçirdiği etkileşimli bir öğrenme ortamıdır. Sosyal becerilerin, olumlu ve kapsayıcı okul ikliminin; çocuk ve ergenleri birtakım olumsuzluklardan, davranışsal bağımlılıklardan koruyabileceği ve bu konuda önleyici olabileceği öngörülmektedir. Bu araştırmanın temel amacı; ortaokul öğrencilerinde sosyal beceri düzeyi, okul iklimi ve dijital oyun bağımlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesidir.
Bu araştırma 2023-2024 eğitim öğretim yılı birinci döneminde Trabzon ilindeki çeşitli ortaokullarda öğrenimine devam eden 949 ergenle yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Çocuklar için Sosyal Beceri Ölçeği, Okul İklimi Ölçeği ve Çocuklar için Dijital Oyum Bağımlılığı Ölçeği kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, çoklu doğrusal regresyon analizi, bağımsız örneklem t testi ve tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) araştırmada kullanılan veri analizi teknikleridir.
Ortaokul öğrencilerinde sosyal beceri ve okul iklimi puanları dijital oyun bağımlılığı ile negatif yönde anlamlı düzeyde ilişkilidir. Sosyal beceri düzeyi, okul ikliminin alt boyutları, cinsiyet ve dijital oyun oynama davranışı ile ilgili bazı kategorik değişkenler dijital oyun bağımlılığındaki toplam varyansın %25'ini açıklamaktadır. Araştırmada erkeklerin ve dijital oyun sırasında çevrimiçi satın alma yapanların dijital oyun bağımlılığı riskinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Dijital oyunlarda geçirilen günlük ortalama süre arttıkça dijital oyun bağımlılığı riski de artmakta; sosyal beceri düzeyi ve algılanan okul iklimi puanları azalmaktadır. Ortaokul öğrencilerinin devam ettiği sınıf düzeyi ve ebeveyn eğitim düzeyine göre dijital oyun bağımlılığı puanları anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır. Akademik başarısı yüksek olan öğrencilerin dijital oyun bağımlılığı puanları, akademik başarısı düşük öğrencilerden anlamlı düzeyde daha düşüktür. Araştırmada ortaya çıkan sonuçlar literatür kapsamında tartışılarak çeşitli öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
It is inevitable for children and adolescents, who are both the object and subject of the digital world's charm since the womb, to develop addiction to digital screens as a result of being entrusted to screens, which are digital caretakers. Family and environment appear to be important factors in a child's predisposition to digital game addiction or in preventing a child's digital game addiction. Intra-family learning and role models have an important place in acquiring social skills. Social skills include skills such as initiating and maintaining communication, thanking, apologizing, solving problems, protecting rights, and fulfilling responsibilities. These skills include the competencies that ensure compliance with social rules and acceptance in society. School is an interactive learning environment where children and adolescents rehearse life and spend a long time that can affect them positively or negatively. It is anticipated that social skills and a positive and inclusive school climate can protect children and adolescents from some negativities and behavioral addictions and can be preventive in this regard. The main purpose of this study is to examine the relationships between social skill levels, school climate and digital game addiction in secondary school students.
This research was conducted with 949 adolescents studying in various secondary schools in Trabzon province during the first semester of the 2023-2024 academic year. Personal Information Form, Social Skills Scale for Children, School Climate Scale and Digital Gaming Addiction Scale for Children were used to collect data. Descriptive statistics, Pearson product-moment correlation coefficient, multiple linear regression analysis, independent sample t-test and one-way ANOVA were the data analysis techniques used in the study.
Social skills and school climate scores in secondary school students are significantly and negatively related to digital game addiction. Social skills level, sub-dimensions of school climate, gender and some categorical variables related to digital gaming behavior explain 25% of the total variance in digital game addiction. It is found that males and those who make online purchases during digital games have a higher risk of digital game addiction. As the average daily time spent on digital games increases, the risk of digital game addiction also increases; social skills level and perceived school climate scores decrease. Digital game addiction scores of secondary school students did not differ significantly according to the grade level they attend and the level of parental education. Students with high academic success have significantly lower digital game addiction scores than students with low academic success. The results of the study were discussed within the scope of the literature and various suggestions were developed.