Fecr ve Mücadele sûrelerinin tahlili
Analysis of Fajr and Mujâdila surahs
Yazar: AHMET YAT
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL DÖNER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Biz bu tezimizde öncelikle Kur'ân'ın muhatap aldığı kesimin sosyal-siyasal yapısı, ekonomik durumu, Cahiliyye Dönemi dinî ahlakî yapısı üzerinde durarak dönem hakkında bilgi sahibi olmayı amaçladık. Bununla beraber Kur'ân'ı anlama noktasında önemli olan Mekkî-Medenî durum ve tedricilik üzerinde durarak 23 yılda nâzil olan Kur'ân'ın yavaş yavaş değiştirdiği toplum yapısı üzerinden sûreyi incelemeyi hedefledik. Bu bağlamda Fecr ve Mücâdele sûrelerini dönemi açısından klasik ve çağdaş tefsirlerle değerlendirip rivâyet ve dirâyet ile mana bütünlüğü oluşturmaya çalıştık.
Kur'ân, 610 yılında tedrici olarak inmeye başlayan ve muhatap olduğu toplumun sosyal ve beşerî yapısındaki sorunları çözme noktasında eğitim sergileyen bir hitaptır. Konumuz olan Fecr sûresinde müşriklerin zaten âdetleri olan gün ve gecelerdeki dini yaşayışları üzerine yemin edip daha önceki bozuk kavimlerin güçlü dahi olsa azaba uğradıklarından bahsetmekte ve müşriklerin özellikleri üzerinden oluşturmayı hedeflediği olgun Müslüman karekterini ifade etmektedir. Mücâdele sûresinde de ele aldığımız üzere kadına değer, münafıkların durumu, meclis âdabı, hizbu'ş-şeytan ve Fecr sûresinde de bahsedilen Allah'ın razı olduğu ve kendilerinin de Allah'tan razı olduğu kulları olan Hizbullahtan bahsederek toplum düzeni ve olgun Müslümanın olması gereken karekterî özelliklerden bahsetmektedir. Âyetleri incelerken ilahi hitaptaki hikmeti anlama ve bulmada vesile olan, bunu arayan müfessirler, Kur'ân'ın muhatap olduğu toplumu, zamanı, mekânı vs. bilmesi önemlidir. Nitekim mesajın bağlamı, anlamı bağlamaktadır. İncelediğimiz tefsirlerden Fecr ve Mücâdele sûrelerini ele alan kısımları rivâyet ve dirayet açısından kronolojik olarak incelememiz Kur'ân'ın mana bütünlüğünün ve İbni Teymiyye'nin dediği gibi iskeletin bozulmaması noktasında önemli bir adım olmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Fecr, Mücâdele, Mekke, Medine, Tahlil.

Abstract:
In this thesis, our primary objective was to understand the social-political structure, economic situation, and religious-moral framework of the community addressed by the Quran. We focused on the Pre-Islamic Era and aimed to grasp the Makkah-Madinah situation and the gradual changes over 23 years, evaluating the Surahs Al-Fajr and Al-Mujadila with classical and contemporary commentaries to establish coherence through narration and insight regarding the period.
The Quran, which began gradually in 610 AD, serves as a discourse aimed at addressing the social and human issues of the community it speaks to. In Surah Fajr, it assesses the religious practices of the polytheists, drawing from their customary rituals of day and night, while also reflecting on the fate of past corrupted nations, emphasizing that even if they were powerful, they faced consequences. The aim is to illustrate the mature Muslim character based on the traits observed in the polytheists. Surah Al-Mujadila delves into various topics including the value of women, the situation of hypocrites, etiquettes of gatherings, the faction of Satan, and the Hizbullah mentioned in Surah Fajr, who are described as the servants of Allah with whom Allah is pleased and they are pleased with Him. This discussion revolves around societal order and the character traits of mature Muslims. Understanding the wisdom embedded in divine discourse is crucial for comprehending the Quran, necessitating that commentators grasp the community, time, place, etc. , to comprehend the context and meaning of the message. Thus, it is vital to chronologically examine the commentary on Surahs Al-Fajr and Al-Mujadila in terms of narration and insight, in order to maintain the coherence of the Quran's meaning and ensure the framework remains intact, as Ibn Taymiyyah emphasized.
Keywords: Fajr, Mujâdile, Mecca, Medinan, Analysis.