Ergen yaş grubunda uyku sorunları, özbilinçlilik ile duygusal ve davranışsal sorunlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between sleep problems, self-consciousness and emotional and behavioral problems in adolescents
Yazar: SELDA ÇALLI
Danışman: DOÇ. DR. MESUT YAVUZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Duygusal sorunlar = Emotional problems ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku sorunu = Sleep problem ; Ölçekler = Scales ; Özbilinç = Self-consciousness

Özet:
Bu araştırmanın amacı; ergen yaş grubunda uyku sorunları, özbilinçlilik duygulanımları ile duygusal ve davranışlar sorunları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Kesitsel nitelikli bu araştırma İstanbul'da öğrenim gören 11-17 yaş aralığında 321 kadın (%68,3), 149 erkek (%31,7) ergen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara, DSM-5 Düzey 2 Uyku Bozukluğu Ölçeği (11-17 yaş çocuk formu), Ergenler için Özbilinçlilik Duygulanımları Testi (EÖDT), Güçler ve Güçlükler Anketi-Ergen Formu (GGA) uygulanmıştır. Verilerin analizinde, Bağımsız Örneklemler T Testi Analizi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve Çok Değişkenli Doğrusal Regresyon Analizi ve aracı değişken analizi kullanılmıştır. Kadın katılımcıların DSM-5 Düzey 2 Uyku Bozukluğu Ölçeği puanları erkek katılımcılardan anlamlı ölçüde yüksektir. DSM-5 Düzey 2 Uyku Bozukluğu Ölçeği puanları ile EÖDT-Utanç puanı ve GGA-Davranış Sorunları puan arasında pozitif yönde; ÖDT-Suçluluk puanı ile GGA-Davranış Sorunları puanı arasında negatif yönde ve DSM-5 Düzey 2 Uyku Bozukluğu Ölçeği puanı ile GGA toplam puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçları, GGA-Duygusal Sorunlar, Davranış Sorunları, Dikkat Dağınıklığı ve Aşırı Hareketlilik ve EÖDT-Utanç puanlarının, DSM-5 Düzey 2 Uyku Bozukluğu Ölçeği puanını anlamlı bir şekilde yordadığını göstermektedir. Yapılan aracı değişken analizine göre duygusal sorunlar ile uyku sorunları arasında davranış sorunlarının aracı değişken olarak rol oynadığı görülmüştür. Bu sonuca göre davranış sorunları, duygusal sorunların uyku sorunlarını yordama gücünü azaltmaktadır. Uyku sorunları yaşayan ergenlerin özbilinçlilik duygulanım durumlarının duygusal ve davranış problemlerinin belirlenmesi ve iyileştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationships between sleep problems, self-conscious affects, and mental and behavioral problems in adolescents. This research was conducted on 321 female (68,3%) and 149 male (31,7%) adolescents aged between 11-17 years old recruited from schools in Istanbul. DSM5 Level 2 Sleep Disorders Scale (11-17 year old child form) (SDS), Test of SelfConscious Affect Inventory for Adolescences (TOSCA-A), and Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) self report form were used. Independent Sample T Test, Pearson Product Moment Correlation Analysis, mediation analysis and Multivariate Linear Regression Analysis were performed for data analysis. The SDS scores were higher in females compared to males. SDS scores were correlated with TOSCA-A shame and SDQ-conduct problem scores, positively. TOSCA-A guilt scores were correlated with SDQ-conduct problem scores, negatively; and SDS scores were correlated with GGA total scores, positively. The results of the regression analysis revealed that SDQ Emotional problems, conduct problems, inattention/hyperactivity problems, and TOSCA-A shame scores predict SDS scores, significantly. According to the mediation analysis, behavioral problems have a mediator role in association between emotional problems and sleep problems. The result of mediation analysis indicate that behavioral problems decrease predictive power of emotional problems on sleep problems. The results of this study suggest that, it is significant to evaluate and improve the self-conscious affect status, emotional and behavioral problems in adolescent with sleep disorder problems.