Şırnak-İdil koşullarında yetiştirilebilecek kışlık nohut genotiplerinin saptanması
Determination of winter chickpea genotypes that can be grown in Şırnak-İdil conditions
Yazar: MEHMET ALİ ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. DERYA YÜCEL
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kışlık ekim = Winter sowing ; Nohut = Chickpea ; Uyum = Adaptation ; Verim = Yield ; Çeşitlilik = Diversity

Özet:
Araştırma, Şırnak-İdil koşullarında yetiştirilebilecek nohut Cicer arietinum L.)  genotiplerinin saptanması amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, 12 genotip (X 05 TH 21 C, EN 1846, FLIP 03-108 C, ENA 190-7, EN 1867, FLIP 03-7 C, FLIP 03-104 C, 33/2.SET, EN 1683, X 09 TH 71-2-1, Çağatay 100 Gray ve FLIP 06-39 C) ve 3 kontrol çeşit (Arda, Azkan, Hasanbey) olmak üzere toplam 15 nohut geotipi kullanılmıştır. Araştırma, 2020-2021 kışlık yetiştirme döneminde, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Genotiplere göre değişmekle birlikte araştırma sonucunda  çiçeklenmeye kadar geçen gün sayısı 156.7-118.7 gün, bakla bağlamaya kadar geçen gün sayısı 169.0-157.3 gün; bitki boyu 29.9 cm- 54.7 cm; ilk bakla yüksekliği 14.5-30.0 cm; bitkideki dal sayısı 2.3-4.3 adet; bitkide  bakla sayısı 44.2-15.0 adet; bitkide dolu bakla sayısı 42.6-13.0 adet; bitkide tane sayısı 13.3-44.9 adet; bitkide tane ağırlığı 8.7- 14.0 g; tane verimi 166.8 -100.7 kg/da; yüz tane ağırlığı 27.7 -42.3 g  ve hasat indeksi değeri % 33.9-42.1  arasında değişmiştir.
 Sonuç olarak Şırnak-İdil ekolojik koşullarında FLIP 03-108 C ve EN 1683 nohut genotiplerinin verim ve verimle ilgili özellikler bakımından öne çıktığı belirlenmiştir. Bu geotipler ile bölge koşullarında tescil çalışmalarının yürütülmesi uygun olabilir.

Abstract:
The research was carried out to determine the chickpea (Cicer arietinum L.)  genotypes that can be grown in Şırnak-Idil conditions. In the research, total of 15 chickpea geotypes, including 12 chickpea line (X 05 TH 21 C, EN 1846, FLIP 03-108 C, ENA 190-7, EN 1867, FLIP 03-7 C, FLIP 03-104 C, 33/2.SET, EN 1683, X 09) TH 71-2-1, Çağatay 100 Gray and FLIP 06-39 C) and 3 control varieties (Arda, Azkan, Hasanbey) were used. The research was carried out according to the randomized comlete blocks design with 3 replications in the winter growing season of 2020-2021. Although it varies according to genotypes, as a result of the research, the number of days until flowering, the number of days until the pod; plant height; first pod height; the number of branches in the plant; the number of pods per plant; the number of full pods per plant; the number of grains; grain weight; grain yield;  100 grain weight and the harvest index varied between 156,7-118.7 days, 169.0-157.3 days, 29.9-54.7 cm,  14.5-30.0 cm,  2.3-4.3 number, 44.2-15.0 number, 42.6-13.0 number, 13.3-44.9 number,  8.7-14.0 g, 166.8 -100.7 kgda-1; 27.7-42.3 g and 33.9- 42.1%, respectively.
As a result, it has been determined that FLIP 03-108 C and EN 1683 chickpea genotypes stand out in terms of yield and yield-related characteristics in Şırnak-Idil ecological conditions. It may be appropriate to carry out registration studies with these geotypes under regional conditions.