Benlik saygısı, dini dünya görüşleri ve hayatın amacının ölüm kaygısı üzerine etkisinin incelenmesi
Examining the effect of self-esteem, religious worldviews and purpose of life on death anxiety
Yazar: MERYEM BERRİN BULUT
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KUŞAT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Dünya görüşü = World view ; Yaşam = Life ; Yaşam değerleri = Life values ; Yaşama nedeni = Reasons for living ; Ölüm = Death ; Ölüm kaygısı = Death anxiety

Özet:
Ölüm yaşayan tüm canlılar için kaçınılmaz olan bir gerçekliktir. İnsanların diğer canlılardan farkı kaçınılmaz ölüm gerçekliğinin farkında olmalarıdır. Bu çalışmanın konusu üniversite öğrencilerinin ölüm kaygısı düzeyleri ile benlik saygısı, dini dünya görüşleri ve hayatın amacı düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Bu bağlamda ölüm kaygısının benlik saygısı, dini dünya görüşleri ve hayatın amacı ile ters yönde ilişki içinde olacağı varsayılmıştır. 
Bu çalışmaya Ahi Evran Üniversitesi'nin farklı bölümlerinde öğrenim gören toplam 711 öğrenci (% 64.1 kadın ve % 35.9 erkek) gönüllü olarak katılmıştır. Veriler Benlik Saygısı Ölçeği (Rosenberg, 1965), Dini Dünya Görüşleri Ölçeği (Goplen ve Plant, 2015),   Hayatın Amacı Ölçeği (Crumbaugh ve Maholick, 1964), Ölüm Kaygısı Ölçeği                        (Thorson ve Powell, 1992) ve Kişisel Bilgiler Formu yardımıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde nicel analiz tekniklerinden yararlanılmıştır. Betimsel istatistik tekniklerinden ortalama ve standart sapma değerleri kullanılmıştır. Çıkarımsal istatistik tekniklerinden bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında bağımsız gruplar için t-testi, ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında varyans analizi, değişkenler arası ilişkilerin saptanmasında korelasyon analizi ve çalışmanın değişkenlerinin ölüm kaygısı üzerindeki varyansı açıklama oranını belirleyebilmek için ise hiyerarşik regresyon analizinden yararlanılmıştır. Veriler SPSS 23 istatistik paket programı yardımıyla çözümlenmiştir. 
Çalışmanın bulgularına göre, ortalama puanlarında benlik saygısı, dini dünya görüşü ve hayatın amacı değişkenleri ''yüksek'' ve ölüm kaygısı değişkeni ise ''orta'' bir değer almıştır. Bağımsız gruplar için t-testi sonucunda benlik saygısı, dini dünya görüşleri, hayatın amacı ve ölüm kaygısı değişkenlerinde kadınların ortalama puanları erkeklere göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. ANOVA sonucunda ise fakülteler arasında dini dünya görüşleri ve hayatın amacı; sınıflar arasında ise dini dünya görüşlerinde anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Ölüm kaygısı ile benlik saygısı, dini dünya görüşleri ve hayatın amacı değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. Son olarak, hiyerarşik regresyon analizi sonucunda cinsiyet değişkeninin ölüm kaygısındaki varyansı anlamlı olarak açıkladığı bulunmuştur. Bulgular ilgili alan yazını temelinde tartışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: benlik saygısı, din, dünya görüşü, dini dünya görüşü, hayatın amacı, ölüm kaygısı.

Abstract:
Death is an inevitable fact for all living beings. Differently from other living beings, human beings are aware of the reality of death. The subject of this study is examining the relationships between death anxiety and self-esteem, religious worldviews, purpose of life of college students. In this respect, it is assumed that death anxiety has negative relationships with self-esteem, religious worldviews and purpose of life.
In total of 711 (64.1 % women and 35.9 % men) college students from different departments of Ahi Evran University voluntarily participated in this study. Data were collected utilizing Self-Esteem Scale (Rosenberg, 1965), Religious Worldviews Scale (Goplen & Plant, 2015), Purpose of Life Scale (Crumbaugh & Maholick, 1964), Death Anxiety Scale (Thorson & Powell, 1992) and personal information form. In analyzing the data, quantitative analyses techniques were used. Means and standard deviations of descriptive statistical techniques were applied. In comparing two independent groups:      t-test for independent groups, in comparing more than two groups: variance analysis, in examining the relationships between the variables: correlation analysis and in examining the explained variance in death anxiety: hierarchical regression analysis from inferential statistical techniques were used. Data were analyzed by SPSS 23 statistical package program. 
According to the findings of this study, in mean scores self-esteem, religious worldviews and purpose of life variables have 'high' and death anxiety has 'medium' score. Independent groups t – test results showed that women's self-esteem, religious worldviews, purpose of life and death anxiety scores are significantly higher than men's scores. ANOVA results showed that there are statistically significant differences in religious worldviews and purpose of life scores between faculties and differences in religious worldviews scores between classes. There were no statistically significant relationships between death anxiety and self-esteem, religious worldviews, purpose of life. Lastly, according to the hierarchical regression analysis results, gender explains the variance significantly in death anxiety. The findings were discussed on the basis of relevant literature.


Key Words: self-esteem, religion, worldview, religious worldview, purpose of life, death anxiety.