Türkiye ile Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki endüstri içi ticaretin belirleyicileri: İmalat sanayi örneği
Determinants of intra-industry trade between Turkey and the European Union countries: The case of manufacturing industry
Yazar: DUYGU BAYSAL KURT
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÇOBAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Endüstri içi ticaret = Intra-industry trade ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ticaret = International trade ; Üretim endüstrisi = Production industry

Özet:
Endüstri içi ticaret kavramı hem iktisat hem de dış ticaret literatüründe önemli yere sahiptir. Türkiye'nin dış ticaret yapısı incelendiğinde, Avrupa Birliği'nin büyük bir ticaret ortağı olduğu görülmektedir. Ayrıca imalat sanayi Türkiye'nin dış ticaretinde çok büyük bir paya sahiptir. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı 1996-2017 döneminde Türkiye'nin Avrupa Birliği ülkeleri olan imalat sanayi endüstri içi ticaretinin ölçülmesi ve belirleyicilerinin ortaya konulmasıdır. 
Endüstri içi ticaretin ölçülmesinde Grubel-Lloyd endeksinden faydalanılmıştır. Ayrıca Türkiye ile Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki imalat sanayi endüstri içi ticaretin belirleyicilerinin ortaya koymak amacıyla Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu kullanılmıştır. Grubel-Lloyd endeksine göre, Türkiye'nin İtalya ve İspanya ile imalat sanayi dış ticaretinin % 40'ından  fazlası endüstri içi ticaretten oluşmaktadır. Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu sonuçları, iki ülke arasındaki gayri safi yurt içi hasıla farkı, kişi başı gayri safi yurt içi hasıla farkı, ticari açıklık farkı, uzaklık ve ticari dengesizlik arttıkça imalat sanayi endüstri içi ticaretin azaldığını göstermektedir. Ayrıca iki ülkenin gayri safi yurt içi hasıla ortalaması, Türkiye'nin ticaret ortağına ticari açıklığı, ticari yoğunluğu, aynı denizi paylaşması ve Gümrük Birliği imalat sanayi endüstri içi ticaretini pozitif yönde etkilemektedir.

Abstract:
The concept of intra-industry trade has an important place in both economics and foreign trade literature. When Turkey's foreign trade structure is analyzed, it is seen that the European Union is a major trading partner. In addition, the manufacturing industry has a very large share in Turkey's foreign trade. In this context, to reveal the measurement and determinants of intra-industry between Turkey and  European Union countries in the manufacturing industry in the period of 1996-2017 is the main aim of this study. 
The Grubel-Lloyd index was exploited to measure intra-industry trade. In addition, System Generalized Method of Moments was used for revealing determinants of intra-industry trade between European Union countries and Turkey in the manufacturing industry. According to the Grubel-Lloyd index, more than 40% of foreign trade of Turkey's manufacturing industry with Spain and Italy consists of intra-industry trade.The results of the System Generalized Method of Moments show that when the gross domestic product difference, the gross domestic product per capita difference, trade openness difference, distance and trade imbalance increased between the two countries, intra-industry trade decreased in the manufacturing industry. In addition, the average the gross domestic product of the two countries, Turkey's trade openness against trading partner, trade intensity, the same sea to share and the Customs Union is a positive impact on the intra-industry trade in the manufacturing industry.