Çok boyutlu bir fenomen olarak küreselleşme: Kültürel boyut ve dil
Globalization as a multidimensional phenomenon: Cultural dimension and language
Yazar: DUYGU KAMACI GENCER
Danışman: DOÇ. DR. EMRE GÖKALP
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dil = Language ; Dil politikaları = Language policies ; Homojenleştirme = Homogenization ; Kültür = Culture ; Kültürel boyutlar = Dimensions of Culture ; Küreselleşme = Globalization ; Sosyodilbilim = Sociolinguistic

Özet:
Bir süreç olarak kökeni yüzyıllar öncesine dayansa da küreselleşme, Soğuk Savaş sonrası dünya üzerindeki ulus ötesi ilişkilerin yoğunlaşmasına karşılık gelmektedir. Zihinlerde ekonomik ve politik bir çağrışım uyandırsa da esasen küreselleşme, kültürü de içeren çok boyutlu bir fenomendir. Küreselleşmenin kültürel boyutuna dair araştırmalar çoğunlukla benzerlik ve farklılıklardan yola çıkılarak yapılmış; küreselleşmenin kültürel sonuçları kültürel farkçılık/kutuplaşma, kültürel homojenleşme/çakışma ve kültürel melezleşme paradigmaları etrafında ele alınmıştır. Küreselleşmenin doğrudan kültür ile ilişkilendirilebilecek diller üzerinde hangi düzeyde etki ettiği, dilbilim ve toplum bilim literatüründe de benzerlik ve farklılıklar etrafında sorgulanmıştır. 
Çok boyutlu bir fenomen olarak küreselleşmenin dilleri ne şekilde etkilediğini sorgulamayı amaçlayan bu çalışmada öncelikli olarak küreselleşme kavramı ile küreselleşme-kültür ilişkisine yer verilmiştir. Küreselleşme ve dil arasındaki ilişki ise dilbilimsel ve toplum bilimsel açılardan çeşitli argümanlar ile ele alınmıştır. Çalışmada küreselleşme ve dil ilişkisinde ön plana çıkan ve tarafsız bir geçerdil olup olmadığı tartışılan İngilizcenin doğrudan dil ölümlerine sebebiyet vermediği, dil ölümlerinin daha çok ulusal politikalara dayandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak diğer yandan İngilizce başta olmak üzere ekonomik ve politik güce sahip dillerin dünya üzerindeki ağırlıklarını koruduğu saptanmıştır. Özellikle teknolojik/çevrim içi ortamlarda söz konusu dillerin hâkimiyeti, ayrıcalıklı konumlarını daha da pekiştirmiştir. İngilizce gibi ekonomik ve politik nitelik gösteren diller her ne kadar baskın dil, geçerdil, ticaret dili ya da diplomasi dili olarak nitelendirilse de ulus-devletlerin dil politikaları, söz konusu diller karşısında bir bariyer inşa etmiştir.
Küreselleşme ve dil arasındaki ilişkiye etki eden birden fazla faktör mevcuttur. Bu faktörler ülkeye/bölgeye ya da zamana göre değişiklik gösterebilecek niteliktedir. Bu nedenle dünyanın çeşitli bölgelerinde farklı nitelikler gösteren küreselleşme ve dil arasındaki ilişkinin bağlamsal ve bu ilişkiyi kuran süreçlerin diyalektik olduğunu söylemek mümkündür. Bu bakımdan küreselleşme ve dil arasındaki ilişkiye dair çözümlemelerde homojenleşme ve heterojenleşme kavramlarının ötesinde çoklu dil-ötesi yaklaşımların benimsenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Although its origin as a process goes back centuries, globalization corresponds to the concentration of transnational relations in the world after the Cold War. Although it evokes an economic and political connotation in minds, globalization is essentially a multidimensional phenomenon that includes culture. Research on the cultural dimension of globalization has mostly been based on similarities and differences. The cultural dimension of globalization is handled around the paradigms of cultural difference/polarization, cultural homogenization/conflict, and cultural hybridization. The level of influence of globalization on languages that can be directly associated with a culture has also been questioned in linguistics and sociology literature around similarities and differences.
In this study, which aims to question how globalization affects languages as a multidimensional phenomenon, primarily the concept of globalization and the relationship between globalization and culture are included. The relationship between globalization and language has been discussed with various arguments from linguistic and sociological perspectives. In the study, it was concluded that English, which stands out in the relationship between globalization and language and is discussed as a neutral language, does not directly cause language deaths, language deaths are mostly based on national policies. On the other hand, languages with economic and political power, especially English, still maintain their massiveness in the world. The dominance of these languages, especially in technological/online environments, further reinforces their privileged position. Although languages with economic and political characteristics, such as English, are characterized as dominant languages, lingua francas, trade languages or diplomacy languages, the language policies of nation states have built a barrier against these languages.
There are multiple factors affecting the relationship between globalization and language. These factors may vary depending on the country/region or time. For this reason, it is possible to say that the relationship between globalization and language, which has different characteristics in various parts of the world, is contextual and the processes that establish this relationship are dialectical. In this respect, it is necessary to adopt multi-language approaches beyond the concepts of homogenization and heterogeneity in the analysis of the relationship between globalization and language.