"Çağdaş nedir?" sorusunun estetik ve politik açılımı: Nietzsche, Kant, Foucault, Rancière
Aesthetic and politic exposition of the question of "What is the contemporary?": Nietzsche, Kant, Foucault, Rancière
Yazar: SEÇKİN GÖKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞİRAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Foucault, Michel = Foucault, Michel ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Modern = Modern ; Modernlik = Modernity ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; Ranciere, Jacques = Ranciere, Jacques

Özet:
Bu çalışma 'Çağdaş Nedir?' sorusunu dikkate alarak, tarih zemininde politik ve estetik bir yaklaşımın irdelemesini amaçlamaktadır. Çalışma, bu amacı sırasıyla Friedrich Nietzsche, Michel Foucault ve Jacques Rancière'in ilgili eserleri ve kavrayışları dahilinde gerçekleştirmektedir. 

İlk olarak çağdaşlık soruşturmasına hazırlık anlamında, Nietzsche'nin zamansız kavrayışı irdelenerek zamansız ile çağdaşlık arasında tarih zemininde kurulan özgün ilişki gösterilmektedir. Bu çalışmada zamansızın iki temel yanı vurgulanmaktadır: Birincisi zamansızın kendi çağının değerleriyle uyuşmayan tutumunun bu değerleri imleyen yanı, ikincisi ise tarihi kaynak edinerek yeni değerler yaratımını gözeten tutumunun bu değerleri değiştiren ve dönüştüren yanıdır. Bu çalışmada zamansızın bu iki yanıyla birlikte, mevcut değerlerin belirlediği ilişkilerin hem ifşa edilmesini hem de değiştirilmesini ön plana alan tutumunun, değerlerin oluşturduğu ilişkilerin konumlara dair özgün bir betimlemesini sunan topolojik bir yaklaşım olduğu gösterilmektedir. Bu yaklaşım dahilinde, bir hareketliliğe ya da değişime imkan tanıyacak zamansız tutumun ifade ettiği estetik ve politik potansiyel tartışılmaktadır.

İkinci olarak zamansız imlenerek, Foucault'nun Kant özelinde şimdi ve güncellik kavrayışlarının incelemesi gerçekleştirilmektedir. Foucault'nun, şimdide deneyimi belirleyen sınırların tarihsel olarak kurulmuş sınırlar olduğunu göstermek bakımından eleştirel ve şimdiden başka türlü bir şimdiyi deneyimlemek üzere bu sınırların yeniden kurulabilirliğini göstermek bakımından da değişimi konu edinen yaratıcı bir tarzın gerekliliğini vurguladığı gösterilmektedir. Bu tutum dahilinde, Foucault'nun şimdiye bir fark getirme süreci olarak tanımladığı güncellik, çağdaşın deneyimin sınırlarını konu edinen topolojik mantığı dahilinde estetik ve politik bir potansiyeli ifade etmektedir.

Son olarak Rancière'in ilişkisizlik ve anakronizm kavrayışları ile birlikte, yine onun özgün bir kavrayışı olan uyuşmazlığın, zamansız bir tutumu konu edindiği gösterilmektedir. Bu açıdan, tarihin adlar ile şeyler arasındaki ilişkinin bir özdeşleşme mantığı dahilinde ele alındığı şimdiye müdahale olmak bakımından bu özdeşlik ilişkisinin kesintiye uğradığı anı ilişkisizlik olarak tespit eden Rancière ile, bu ilişkisizliğin sürdürülmesi halinde ilişkilerin yeniden düzenlenebileceği anakronik yani zamansız bir süreç tespit edilmektedir. Rancière'in adlar ile şeylerin karşılıklılığında duyumsanabilir bir düzenin ilişkilerini ve konumlarını betimleyen topolojik mantığıyla beraber, yeni adlarla yani poetik bir faaliyet ile birlikte bu duyumsanabilir alanın yeniden düzenlenmesi olanağının çağdaşın estetik ve politik potansiyeli olduğu gösterilmektedir.

Abstract:
This study aims to examine aesthetic and political approaches on the ground of history by taking into consideration the question of 'What is the Contemporary?'. In this regard, first, it investigates Nietzsche's conception of the untimely in order to provide a basis for an inquiry of contemporaneity, and then the impetus gained by this conception is identified respectively in the works of Michel Foucault as the present and the actuality, in the works of Jacques Rancière as the nonrelation and anachronism. Furthermore, with respect to Nietzsche's, Foucault's and Rancière's aforementioned conceptions, aesthetic and political potential of an authentic experience of the contemporaneity is respectively explored.

First of all, this thesis explores Nietzsche's conception of the untimely in order to reveal the authentic relationship between the untimely and contemporaneity on the ground of history. This authenticity can be emphasized by two main aspects of the untimeliness: First, the attitude of untimely that is incompatible with timely values creates a conflicting space in which these values are implied. The second aspect is that the creative attitude of untimely in terms of creating new values transforms existing values by taking history as a source. In this study, by these important aspects of the untimely, it is demonstrated that the potentiality of untimeliness is a possibility to reveal relationships determined by the values of the present and also to change relationships by bringing new values to the present. In this way, the conception of untimely is a way of thinking the present as a map of relationships that is designated by timely values. Also, it is a way of considering possible actions and changes on this map of relationships. It is the unique interpretation of untimeliness with respect to topology, which is scrutinized in this study. Due to close relationship between life and values, the topological approach coming with the conception of untimely implies aesthetic and political potential of the contemporaneity.

Secondly, by marking Nietzsche's conception of untimely, Foucault's conceptions of the present and actuality in relation to Kant are analyzed. This study shows that Foucault considers the present as a paradoxical drive because of the fact that the present has all the necessary material to transform itself. To explain more, the present is only way to bring a change to the present. It is the potentiality of putting a difference to the present which reveals the possibility of another present. In this respect, the experience of untimely is the experience of the present and non-present at the same time, which puts the experience of the contemporaneity into a special place as the actuality. Since the actuality is very much related to an action in the present, Foucault suggests a kind of attitude that puts an emphasis on critique and creativity. For Foucault, the critique is necessary to show that the limits shaping experiences of the present are historically constructed. On the other hand, creativity is a way of demonstrating that these limits can be reconstructed since they are historically contingent. This is a specific attitude towards the present that urges the ontology of present namely the ontology of us. Through this ontological attitude, Foucault portrays that the boundaries shaping our experiences at the present constitute power relations. Also, through this portrait, he seeks for possible transformations of such power relations. It is the topological approach to the present and actuality, which is bounded with the issue of contemporaneity. The authentic act at the present by Foucault's attitude paves the way for a discussion of politic and aesthetic potentiality of the contemporary.

Finally, through Rancière's conceptions of the nonrelation and anachronism, the thesis demonstrates that how his another distinctive conception of disagreement maintains the untimely attitude. Rancière criticizes the identitarian logic that dominates the present by configuring relationships between name and things. In this respect, Rancière appeals to a moment of nonrelation that breaks the identical relationship between name and things as an intervention to the present. However, the nonrelation is solely inadequate to reconfigure the relationship between name and things. The moment of nonrelation must be maintained for the reconfiguration of the relationships between name and things, which constitutes an anachronic stage or an untimely process. Since Rancière depicts a picture of the relationships and positions in the sensible order by referring to the relationship between name and things, the anachronic staging is the untimely relations between name and things that express possible transformations of the sensible order. By giving a special place to names or words, Rancière puts forwards the poetic capacity for an untimely experience. In this regard, poetic capacity that configures and reconfigures the sensible order constitutes a topological logic of Rancière's perspective, which implies the anachronic staging of words at the present. The contemporary is an actor of this experience with this poetic power that transforms the order of sensibles, namely the distribution of the sensible, which is a key conception to discuss aesthetic and politic potentiality through the history.