Erken Cumhuriyet döneminin modernleşme paradigmasını İnsan dergisi üzerinden okuma denemesi
A treatise on the reading of Early Republican era through iİnsan dergisi
Yazar: İLKER ASLAN
Danışman: PROF. DR. YÜCEL BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Dergiler = Magazines ; Hümanizm = Humanism ; Modernleşme = Modernization ; Paradigma = Paradigm ; Ülken, Hilmi Ziya = Ülken, Hilmi Ziya ; İnsan = Human ; İnsan dergisi = İnsan journal

Özet:
Bu çalışmada Türk Modernleşmesine katkısı bağlamında, açtığı tartışma konuları ve söyleminden hareketle İnsan dergisi değerlendirilecektir. İnsan dergisinin görece kısa sayılabilecek bir yayın hayatı oldu. Görece kısa sayılabilecek bu yayın hayatını bir miktar daha uzun gösteren de derginin istikrarsız yayın periyodudur. Hilmi Ziya Ülken, Nurullah Ataç, Sabahattin Eyüboğlu ve Muzaffer Şerif tarafından yayınlanan dergi, 1938-1943 yılları arasında -bazı nüshaları iki sayı bir arada olmak üzere- toplam 25 sayı yayınlanmıştır. Başlangıcını XVIII. yüzyılın sonlarına kadar götürebileceğimiz Türk modernleşme hareketlerinin en önemli virajlarından olan Cumhuriyet modernleşmesinin temel dinamiklerinin İnsan dergisi tarafından nasıl ele alındığı ve tek parti döneminin modernleşme tartışmaları içerisinde nasıl bir pozisyonda bulunduğu çalışmanın ana hattını oluşturmaktadır. Derginin kurucularının ve yazar kadrosunun dergiye nasıl etki ettiği, derginin yayın hayatı boyunca ele aldığı temel kavramlar ve bu kavramların Türk modernleşmesinin Cumhuriyet ideolojisi doğrultusunda nasıl yorumlandığı çalışmanın temel parametrelerini oluşturmaktadır. Çalışmada, öncelikle modernleşmenin kavramsal arka planı ve Osmanlı-Türk modernleşmesinin temel paradigmaları üzerinde durulmuştur. Sonrasında ise İnsan dergisinin yayınlanma süreci, yayın amacı, yayın politikası üzerinde durulmuştur. İnsan dergisinin Türk modernleşmesi tartışmaları içerisindeki yeri ve modernliğe ilişkin kavramların dergide Türkiye özelinde nasıl yorumlandığı dergi yazılarından örneklerden hareketle değerlendirilmiştir. Özellikle kültürel alandaki yenilikçi hareketlere derginin nasıl baktığı irdelenmiştir.


Anahtar Sözcükler: İnsan, Cumhuriyet Modernleşmesi, Türk Hümanizmi, Hilmi Ziya Ülken.

Abstract:
This study aims at evaluating an early Republican era journal, İnsan Dergisi within its contribution to Turkish modernization process by raising questions and debates to the process' itself. İnsan Dergisi had had relatively short publishing life although unsteady publishing period of the journal had an illusionary effect on this publishing life by making it seem spanning to a relatively longer period. Published by prominent literaries of the time such as Hilmi Ziya Ülken, Nurullah Ataç, Sabahattin Eyüboğlu, and Muzaffer Şerif, the journal had a life between 1938 and 1943 with its 25 issues – some of those were "2 in 1" issues. Having roots in the late 18th century, Turkish modernization process crossed a significant turning point via republican era. In this study, the foci of evaluating İnsan Dergisi is to understand its position towards the fundamentals of Turkish republic and the debates on the modernization within single-party regime. In this context, the questions such as how those founders and authors of the journal contributed to the journal's aura, what were the main concepts developed by the journal, how these concepts understood through the eyes of republican ideology supplies the parameters for this study. In order to underline such questions, firstly, the conceptual background of the modernization process and paradigm of Ottoman-Turkish modernization is elaborated. Secondly, the publishing scope, aim and period of İnsan Dergisi is investigated. All in all, the very position of İnsan Dergisi within modernization debates, and how it represented the elementary concepts within these debates is discussed.



Keywords: İnsan Dergisi, republican modernization, Turkish humanism, Hilmi Ziya Ülken.