Vergi hukuku kapsamında mülkiyet hakkı
Property rights within scope of tax law
Yazar: ASLIHAN TAŞER
Danışman: PROF. DR. CENKER GÖKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasal vergi politikası = Constitutional tax policy ; Mülkiyet = Property ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law

Özet:
II. Dünya Savaşı'ndan sonra insan haklarına ve özgürlüklerine verilen önem artmıştır. Bu haklar ve özgürlükler, temel güvencelere oturtularak korunmaya çalışılmıştır. Çalışma çerçevesinde esas alınan mülkiyet hakkı, ilk zamanlar tartışmalı olmakla birlikte temel bir insan hakkı olarak kabul edilmiştir. Mülkiyet hakkı, toplumları etkileyen ve toplumsal değişikliklerin temelinde yer alan diğer bir ifadeyle toplumları biçimlendiren bir haktır. Bu hak, anayasalar ve uluslararası belgelerde kendine yer bulmuş bir kişi hakkıdır. Ulusal hukukumuz açısından hem kamu hukuku hem özel hukuk alanındaki birçok norm bu hakkın üzerine kuruludur. Bu nedenle mülkiyet hakkının diğer hak ve özgürlüklerin temeli ve teminatı olduğu ifade edilmiştir.
Mülkiyet hakkının kapsamına geniş bir biçimde yaklaşılmalıdır. Çünkü ekonomik bir değeri olan her mal varlığı unsuru mülkiyet hakkının kapsamına dahildir. Bu sebeple kişilerin mal varlığında yer alan herhangi bir ekonomik değere yönelen müdahaleler mülkiyet hakkını etkilemektedir. Dolayısıyla ekonomik kaynağı fark etmeksizin her tür vergi, mülkiyet hakkına doğrudan bir müdahaledir. Vergilendirme işlemleri/eylemleri, mülkiyet hakkına müdahale etmekle birlikte her vergilendirme işlemi/eylemi mülkiyet hakkını ihlal etmemektedir. Buna göre hukuka uygun bir kanuna dayanılarak yapılan vergilendirme işlemi, mülkiyet hakkına müdahale etmekle birlikte mülkiyet hakkını ihlal etmeyecektir. 
Küreselleşme, devletlerin egemenliklerinin bir göstergesi olan vergilendirme yetkilerini etkilemektedir. Aynı zamanda küreselleşme beraberinde vergilendirmeyle ilgili birçok probleme neden olmaktadır. Devletler, bu problemlere çözüm bulabilmek için ulusal ve uluslararası önlemlere başvurabilmektedir. İlgili önlemler alınırken vergi ödevlilerinin temel haklarının korunması göz ardı edilmemelidir. Çünkü vergi ödevlilerinin haklarının korunması, insan haklarının korunmasının bir gereğidir. Bu gerek ise hukuk devletinin temeli ve hukuk devletinin bir değeridir.
Vergi Usul Kanunu, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve Türk vergi sistemindeki özel vergi kanunlarında yer alan bazı düzenlemelere çalışma kapsamında yer verilmiştir. Bu çerçevede yapılan inceleme, vergilendirme ile mülkiyet hakkının ihlal edildiği düşünülen hükümlere yönelik olmuştur. Genellikle ilgili hükümlerin yasallık veya ölçülük ilkesine uyarlık taşımaması nedeniyle mülkiyet hakkına yapılan müdahaleyi hukuka aykırı kıldıkları söylemek mümkündür.

Abstract:
After World War II, the importance attached to human rights and freedoms increased. These rights and freedoms have been tried to be protected by establishing basic guarantees. The right to property, which is the basis of this study, has been recognized as a fundamental human right, although it was controversial at first. The right to property is a right that affects societies and is at the basis of social changes, in other words, a right that shapes societies. This right is a personal right that has found its place in constitutions and international documents. In terms of our national law, many norms in both public and private law are based on this right. For this reason, it has been stated that the right to property is the foundation and guarantee of other rights and freedoms.
	The scope of the right to property should be approached broadly. Because every element of property that has an economic value is included in the scope of the right to property. Therefore, interventions on any economic value in the assets of individuals affect the right to property. Therefore, any tax, regardless of its economic source, is a direct interference with the right to property. Although taxation procedures/actions interfere with the right to property, not all taxation procedures/actions violate the right to property. Accordingly, taxation based on a lawful law interferes with the right to property, but does not violate the right to property. 
	Globalization affects the taxation powers of states which is an indicator of their sovereignty. At the same time, globalization causes many problems related to taxation. States may resort to national and international measures to find solutions to these problems. While taking these measures, the protection of the fundamental rights of taxpayers should not be ignored. Because the protection of the rights of taxpayers is a requirement of the protection of human rights. This requirement is the foundation of the rule of law and a value of the rule of law.
	Some of the regulations in the Tax Procedure Law, Law on the Procedure for the Collection of Public Receivables and special tax laws in the Turkish tax system are included in the scope of the study. Within this framework, the analysis has focused on the provisions that are considered to violate the right to property through taxation. Generally, it is possible to say that the relevant provisions render the interference with the right to property unlawful due to their non-compliance with the principle of legality or proportionality.