Su ayak izi davranış ölçeğinin geliştirilmesi, geçerlilik ve güvenilirlik çalışması; araştırma görevlisi hekim örneklemi
Development of water footprint behavior scale,validity and reliability study;research assistant physician sample
Yazar: KÜBRA YILDIZ AYDIN
Danışman: PROF. DR. BİRGÜL ÖZÇIRPICI
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Araştırma görevlileri = Research assistants ; Doktorlar = Physicians ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Sanal su = Virtual water ; Su ayak izi = Water footprint ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Su ayak izi kavramı son yıllarda önemi oldukça artan ve giderek hayatımıza yerleşen bir kavramdır. Metodolojik tipteki bu çalışmayla bireylerin su ayak izini azaltmaya yönelik davranışlarını değerlendiren bir ölçek geliştirilmesi amaçlandı. Araştırmanın evrenini oluşturan 28.768 araştırma görevlisinden 425'iyle çalışma gerçekleştirildi. Veri toplama formu sosyodemografik bilgileri içeren 12 sorudan ve 32 maddelik aday ölçekten oluşmaktadır. Veri analizi SPSS paket programı ile yapıldı ve p<0,05 anlamlı kabul edildi. 35 maddelik hazırlanan ilk ölçekte maddelerin kapsam geçerliği konusunda uzman görüşlerine başvurularak madde sayısı 32'ye düşürüldü. Maddelerin Kapsam Geçerlilik Oranı≥0,62, Kapsam Geçerlilik İndeksi≥0,67 olduğundan ölçek sahada uygulanabilir bulundu (p<0,05). Madde toplam puan korelasyon katsayısı 0,20'den küçük olan beş madde ölçekten çıkarıldı. Ölçeğin Kaiser Mayer Olkin değeri 0,728 olarak hesaplandı ve "iyi" olarak değerlendirildi. Barlett'in küresellik testi sonucu anlamlı bulundu (p<0,001). Yapı geçerliliği için yapılan açıklayıcı faktör analizi sonucunda tek boyutlu 27 maddelik bir ölçek elde edildi. Ölçeğin özdeğeri 4,05, açıklanan varyans değeri %55,25 ve yeterli idi. Güvenilirlik analizinde öncelikle 108 kişi üzerinde tekrar test uygulandı ve katılımcıların ilk teste ve tekrar teste verdikleri yanıtlar arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir korelasyon saptandı (p<0,001; r=0,746). Ölçeğin son halinin Cronbach's Alpha değeri 0,744 olarak hesaplandı. Katılımcıların ölçekten aldığı puan ortalaması 96,56±10,16 idi. Ölçekten alınabilecek en düşük puan 27, en yüksek puan ise 135'tir. Ölçekten alınan puanlar 27'ye yaklaştıkça Su Ayak İzi Davranış Ölçeği için olumsuz davranışları, 135'e yaklaştıkça ise Su Ayak İzi Davranış Ölçeği için olumlu davranışları göstermektedir. Çalışma sonucunda beşli Likert tipinde, tek boyutlu, 27 maddelik "Su Ayak İzi Davranış Ölçeği" geliştirilmiştir. Sonuçlar ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmalarının yapılarak, toplumda uygulanabilir olduğunu ve bilimsel yargıların oluşturulmasında güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Water footprint is a concept that has become increasingly important in recent years and is increasingly becoming a part of our lives. With this methodological study, it was aimed to develop a scale that evaluates the behaviors of individuals to reduce their water footprint. The study population consisted of 425 physicians from the population of 28.768 research assistant physicians. The data collection form were composed of 12 questions containing the sociodemographic information of the participants and 32-item candidate scale. Data analysis was conducted with SPSS program, and p<0,05 was considered statistically significant. In the first 35-item scale, the number of items was reduced to 32 by consulting experts on the content validity of the items.The scale was found to be applicable as the Content Validity Ratio of the items was ≥0.62 and the Content Validity Index was ≥0.67 (p<0,05). Five items with an item-total score correlation coefficient less than 0.20 were removed from the scale. The Kaiser Mayer Olkin value of the scale was calculated as 0.728 and was evaluated as "good". Barlett's test of sphericity was found to be significant (p<0,001). As a result of the explanatory factor analysis for construct validity, a one-dimensional 27-item scale was obtained. The eigenvalue of the scale was 4.05 and the explained variance value was 55.25% and it was "good". For reliability, the retest was first performed on 108 people, and a highly significant positive correlation was found between the responses of the participants to the first test and the retest outcomes (p<0,001; r=0.746). The Cronbach's Alpha value of the final version of the scale was calculated as 0.744. The mean score of the participants from the scale was 96.56±10.16. The lowest score that can be obtained from the scale is 27, and the highest score is 135. As the scores obtained from the scale get closer to 27, it shows negative behaviors, and as it gets closer to 135, it shows positive behaviors for Water Footprint Behavior Scale. As a result of the study, the "Water Footprint Behavior Scale" was developed in a five-point Likert type, one-dimensional, and 27-item. The results show that the scale can be applied in society and can be used safely in the formation of scientific judgments by conducting validity and reliability studies.