Kaya Köyü'nün (Levissi) tarihi ve kentsel doku bağlamında incelenmesi ve koruma-onarım modeli
Investigation of Kaya Köyü (Levissi) in terms of history and urban texture along with preservation-restoration model
Yazar: DENİZ KARAEGE
Danışman: PROF. DR. ETİ AKYÜZ LEVİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Anadolu'daki Rum köylerinden biri olan Kaya Köyü'nde iki farklı kültür ve inanç, yıllar boyunca bir arada yaşamıştır. Kurtuluş Savaşı sonrası imzalanan mübadele antlaşması gereğince ayrılan bu iki kültür, günümüzde ilişkilerini eskisi gibi dostça sürdürebilmek için çabalamaktadır. Ortak tarih ve coğrafyadan beslenen bu iki toplumun, geçmişte birlikte yaşadıkları Kaya Köyü 'nün "Barış ve Dostluk Köyü" olarak korunması ve restore edilmesine katılmaları gerekmektedir. Özellikle son yirmi yıldır Kaya Köyü 'nün koruma sorunu birçok çevre tarafından tartışılmaktadır. Yaklaşık 900 tane konut, iki büyük kilise, çok sayıda şapel, çeşme ve okul yapılarının oluşturduğu yerleşim, verimli Kayaçukuru ovasına bakmaktadır. Eğimli topografyasına uygun konumlanmış konutlar, akılcı ve sade çözümlerle biçimlenmiştir. Adalar mimarisinin genel özelliklerine sahip yerleşimde, köklü geçmişinden kaynaklanan kültürünün izleri görülmektedir. Geçmişte topraktan geçimini sağlayan köy halkı ve çevre yerleşimlerdeki halk, günümüzde artan turizme ayak uydurmaya başlamıştır. Kontrolsüz ve denetimsiz gelişen turizm aktiviteleri ve kaçak yapılaşmalar tarihi yerleşimi tehdit etmektedir. Turizmin olumlu etkilerinden yararlanmak isteyen köy ve çevresi için uygun işlev, tez kapsamı içinde alternatif yaklaşımlarla birlikte incelenmiştir. Çalışmada Batı Anadolu'nun eski çağlara dek uzanan tarihi ve kültürel değerlerine sahip eski bir Rum köyü olan Kaya Köyü 'nün korunmasına yönelik koruma-onarım model önerisi sunulmaktadır. Tarihi yerleşime uygun olan inanç turizmi ve kültür turizmi; çevre yerleşimler (Kınalı, Belen, Keçiler, Gökçeburun) için uygun olan eko turizm; bu işlevlere uygun yasal, idari ve finans örgütlenmeleri ile Kaya Köyü ve çevresi, kendi kendine yeten, banş ve dostluk mesajları veren bir köy olacaktır.

Abstract:
Kaya Koyu is one of the Greek villages in Anatolia where two different cultures and religions lived together for centuries. These two different cultures were separated as part of a population exchange agreement signed at the end of independence war. Today, these two cultures are struggling to revive their friendly and peaceful relationships as it had been in the old days. Sharing a common history and geography, these two cultures, which lived together in the now abandoned Kaya Koyu, are required to participate in the conservation and restoration activities of Kaya Koyu under the theme of "Peace and Friendship Village". Especially in the last 20 years, the problems of reserving the Kaya Koyu is being discussed by a wide range of entities. The site consists of 900 houses, two large churches, various chapels, fountains and school buildings, where overall the site looks towards the agriculturally rich Kayacukuru flat. The houses are situated in an intelligent and simplistic manner on this angled topography. The site bears the ancient roots of its rich culture along with its ambience that resembles the typical island architecture. Despite its history of dependence on agriculture for its economy, current population of the site and nearby village have started to realize and adapt to the ever growing tourism potential. The uncontrolled and unpermitted nature of today's building constructions and tourism activities threatens the historic site. The probable role of the site is researched in conjunction with the tourism activities that the site and its vicinity residents are sought after along with other alternatives approaches.The main objective of this thesis work is to prepare a conservation- restoration alternative that will serve in reviving an ancient Greek village, Kaya Koyu, which has cultural and historical ties, dating back to the ancient times. Kaya Koyu will become a village that is self sufficient, carrying the message of peace and friendship along with legal, financial and govermental organizations that are suitable for the formation of religious and cultural tourism in the site, and eco-tourism for the nearby towns (Kinali, Belen, Keçiler and Gokceburun).