Muğla florasından salvia fruticosa mill. (Syn. salvia triloba l.) örneklerinde genetik farklılıkların belirlenmesi
Determination of genetic differences among salvia fruticosa mill. (Syn. salvia triloba l.) samples from muğla flora
Yazar: MÜGE ETİK
Danışman: PROF. DR. BETÜL BÜRÜN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Türkiye'nin batı kıyılarında yayılış gösteren ve Türkiye'den ihracı yapılan Salvia fruticosa türünün uçucu yağ içeriği diğer türlerine nazaran daha yüksek olduğundan, ülkemiz için ekonomik açıdan oldukça önemli bir türdür.
Bu çalışmada, Muğla lokasyonlarından örneklenen Salvia fruticosa Mill. (Lamiaceae) popülasyonlarının tür içi genetik farklılıklarının moleküler markörler aracılığıyla belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Muğla ilinde beş farklı lokasyondan - Datça, Ortaca, Marmaris, Gökova ve Bodrum -  doğal floradan S. fruticosa yaprak ve tohum örnekleri toplanmıştır. İn vitro çimlendirmeye alınan tohumlarda düşük çimlenme oranları gözlenmiştir. Hem anaç bitki örnekleri hem de elde edilen steril fideler ile tür içi polimorfizmin belirlenmesi amacıyla 12 RAPD-PCR primeri kullanılarak bu popülasyonların genetik yakınlık dendrogramı oluşturulmuştur. Anaç bitkilerden toplam on yedi örnek ve fidelerden toplam on bir örnek kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir.
Analizler sonucu, anaç bitki örnekleriyle yapılan RAPD analizlerinde 11 primer ile etkili sonuçlar alınabilmiştir ve toplam 155 bant elde edilmiş olup %85,16 oranında polimorfizm gözlemlenmiştir. En düşük farklılık değeri iki Marmaris örneği ve iki Bodrum örneği (0.2071) arasında olup en yakın örnekler olarak tespit edilmiştir. En yüksek farklılık değeri ise Datça ile Gökova örnekleri (0.5891) arasındadır ve en uzak örnekler oldukları tespit edilmiştir.
Fide örnekleriyle yapılan analizlerde 12 primerin tamamı ile etkili sonuçlar alınmıştır ve 168 bant elde edilip %91,07 oranında polimorfizm görülmüştür. En düşük farklılık değeri iki Bodrum örneği (0.2412) arasında olup en yakın örnekler olarak tespit edilmiştir. En yüksek farklılık değeri ise Ortaca ve Gökova örnekleri (0.6131) arasındadır ve en uzak örnekler oldukları tespit edilmiştir.
Fide örnekleri ile oluşturulan dendrogramda bir Gökova örneği Bodrum örnekleri ile gruplanırken diğer Gökova örnekleri Marmaris örnekleri ile gruplanma göstermiştir. Anaç bitki örnekleri ile oluşturulan dendrogramda diğer Ortaca örnekleri Datça örnekleriyle gruplanırken yalnızca bir Ortaca örneği Bodrum örnekleri ile ayrı bir ana dalda gruplanma göstermiştir. Böylece aynı bölgede bulunup aynı coğrafik koşulları paylaşan bireylerin arasında genetik çeşitliliklerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu sonuca göre aynı bölgeye ait yabani örneklerin, farklı kültivaryeteleri içerdiği düşünülmektedir.
Çalışılan bireyler arasında genetik çeşitliliğin oldukça yüksek olduğu saptanmıştır. Moleküler belirteçler kullanılarak genetik farklılıkların saptanması sayesinde, ticari kullanımda faydalanabilecek üstün genotiplerin üretilebilmesini sağlayacak ıslah çalışmalarına ışık tutması öngörülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Salvia fruticosa, Anadolu Adaçayı, In Vitro Tohum Çimlendirme, RAPD-PCR, Tür İçi Genetik Farklılıklar

Abstract:
Due to relatively high essential oil content of Salvia fruticosa present in Turkey's western coast and its exports from Turkey, this species economically important for our country. 
The aim of this study is to determine intraspecific genetic differences using molecular analysis among the S. fruticosa populations from Muğla. For this purpose, leaf and seed specimens have been collected from five different locations of natural flora in Muğla: Datça, Ortaca, Marmaris, Gökova and Bodrum. Low germination rates were observed in seeds. Genetic distance dendrograms of these populations were generated using 12 RAPD-PCR primers to identify intraspesific polymorphism with both the parental plant samples and the obtained sterile seedlings. Analyzes were performed using a total of seventeen samples from the parental plants and a total of eleven samples from the seedlings.
As a result of analysis, 11 primers were able to produce successful results in RAPD analyzes performed with parental specimens and a total of 155 bands were obtained. 85.16% polymorphism was observed. The lowest difference value was between the two samples from Marmaris and also two samples from Bodrum (0.2071), hence identified as the closest samples. The highest difference value was between the samples from Datça and Gökova (0.5891) and these samples were identified the most distantly related samples.
Successful results were obtained with all 12 primers for the seedling samples and 168 bands were obtained. 91.07% polymorphism was observed. The lowest difference value was between the two samples from Bodrum (0.2412), hence identified as the closest samples. The highest difference value was between the samples from Ortaca and Gökova (0.6131) and these samples were determined the be the most distantly related samples.
Based on the dendrogram illustrating the genetic distances among the seedling samples, a Gökova sample was grouped with the Bodrum samples while the other Gökova samples were grouped with the Marmaris samples. Based on the dendrogram among the parental samples, however, only one Ortaca sample showed a separate main grouping with the Bodrum samples, the other Ortaca samples were grouped together with Datça samples. Thus, it has been found that genetic diversity exists among individuals that share the same geographical conditions when they are located at the same locations. According to this result, wild specimens of the same location are considered to have different cultivars.
Genetic diversity was found to be very high among the individuals that were analyzed in this study. Through the identification of genetic differences using molecular markers, it is aimed to provide genetic information that may shed light on breeding studies that would enable the production of superior genotypes in order to be used in commercial use.

Keywords: Salvia fruticosa, Anatolian Sage, In Vitro Seed Germination, RAPD-PCR, Intraspesific Genetic Diversity