Hüseyin Avni Bey'in hayatı ve siyasi faaliyetleri
Hüseyin Avni's life and political activities
Yazar: NURTEN AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT ATALAY
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyografi = Biography ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Biyografi = Biography ; Milletvekili = Deputy ; Milli Kalkınma Partisi = Milli Kalkınma Party ; Milli Mücadele Dönemi = National Struggle Period ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; TBMM Hükümeti = TBMM Government ; Ulaş, Hüseyin Avni = Ulaş, Hüseyin Avni ; İkinci Grup = Second Group ; İzmir Suikasti = Izmir Assassination

Özet:
1887 yılında Erzurum'un Kümbet Köyü'nde doğan Hüseyin Avni Bey ilk ve ortaokulu Erzurum'da tamamladıktan sonra lise eğitimi için İstanbul'a gelerek Vefa İdadisi'nde okumaya başladı. İdadiyi bitirdikten sonra Darülfünun'da Hukuk eğitimi aldı. I. Cihan Harbi'nin çıkmasıyla Doğu Cephesi'nde görev aldı daha sonra üsteğmen rütbesiyle terhis edildi. Askerlikten terhisinden sonra ilk milli teşkilatlanma çalışmalarına katılarak önce Kars İslam Şurası'nda daha sonra Erzurum'da kurulan milli cemiyetlerde görev aldı. Halkı milli birlik ve beraberlik konusunda bilinçlendirmek için toplantı ve mitinglerde yer alarak milli kurtuluşun savunuculuğunu yaptı. Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne Erzurum Mebusu olarak katıldı. Milli sınırları belirleyen Misâk-ı Milli'yi imzalayan mebuslardan biri oldu. İstanbul'un işgal edilmesiyle kurtuluş yolu aramak için Anadolu'ya geçti ve Ankara'da kurulacak olan Büyük Millet Meclisi'ne yine Erzurum Mebusu sıfatıyla girdi. Demokrasiye ve kanun üstünlüğüne gönül veren Hüseyin Avni Bey hükümetin denetlenmesi için çalışmalar yaptı. Mecliste ilk teşkilatlı muhalefet olan İkinci Grup'un kurulmasına öncülük etti. Tek kişi hâkimiyetini reddettiği, hâkimiyet-i milliye prensibini ön plana çıkardığı sert konuşmaları mecliste onun muhalif olarak tanınmasına sebep oldu. Birinci meclis dağıldıktan sonra aktif siyaseti bırakan Hüseyin Avni Bey, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kurulmasıyla tekrar siyasete döndüyse de bu uzun sürmedi. İzmir Suikastı'nda yargılandı. Siyasetten mecburen ayrıldıktan sonra İstanbul'da asıl mesleği olan avukatlığa döndü. Uzun bir dönem avukatlıktan sonra Milli Kalkınma Partisi ile tekrar siyasete dönmeyi hedeflediyse de başarılı olamadı. Daha sonra basın yoluyla muhalefeti tercih ederek "Mes'uliyet" adında haftalık dergi çıkardı. Türk demokrasisine yaptığı katkılarla onurlu bir muhalefetin sınırlarını belirledikten sonra 1948 yılında İstanbul'da vefat etti.

Abstract:
Hüseyin Avni Bey, born in Kümbet Village of Erzurum in 1887, completed his primary and secondary school in Erzurum and then came to Istanbul for high school education and started to study at Vefa High School (İdadi). After finishing the High School (İdadi), he studied law in Darülfünun. With the emergence of the First Civil War, he served in the Eastern Front and he was later discharged with the rank of first lieutenant.  After the completion of his military service, he participated in the first national governance activities and took part in the Kars Islamic Council, then in the national assemblies established in Erzurum. He took part in meetings and rallies to raise public awareness about national unity and solidarity and made advocacy of national liberation. In the last Ottoman Parliament (Son Osmanlı Mebusan Meclisi), he participated as a deputy of Erzurum. He was one of the deputies signing the National Pact (Misâk-ı Millî) that determined the national borders. By the invasion of Istanbul, he went to Anatolia to search for a way of salvation and entered the Grand National Assembly (Büyük Millet Meclisi), which was about to be established in Ankara, as Erzurum Deputy. Hüseyin Avni Bey, who devoted himself to democracy and the rule of law, worked for the government's inspection issues. He pioneered the establishment of the Second Group (İkinci Grup), the first organized opposition. His tough speeches, in which he rejected the sole rulership and brought the principle of national will to the forefront, led him to be recognized as an opposition. Hüseyin Avni Bey, who left active politics after the dissolution of the first parliament, returned politics again with the establishment of Progressive Republican Party Faction, but this did not last long. He was tried in Izmir Assassination. After leaving politics, he returned to his profession as a lawyer in Istanbul. After a long working for long years, even though he made attempts to go back in politics with the National Development Party, he did not succeed. Later, he preferred the opposition through the press and made a weekly magazine called "Mes'uliyet". After giving honorable service to the Turkish democracy with his contributions, he died in Istanbul in 1948.