Gebelerde ebeveyn uyum desteği programının ebeveyn öz yeterlik algıları üzerine etkileri
Effects of adaptation to parenthood support program (apsp) among pregnants on parenthood self-efficacy
Yazar: CANDAN ERSANLI KAYA
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN HOTUN ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Adaptasyon-psikolojik = Adaptation-psychological ; Ana-baba = Parents ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Gebelik = Pregnancy ; Özbakım = Self-care

Özet:
Kaya, C.E. (2013). Gebelerde Ebeveyn Uyum Desteği Programının Ebeveyn Öz Yeterlik Algıları Üzerine Etkileri. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD. Doktora Tezi, İstanbul.
Çalışmada gebelere sunulan ebeveyn uyum desteği programının (EBUDEP) ebeveyn öz yeterlik algıları ve evlilik uyumuna etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Randomize deneysel araştırma tasarımda olan çalışma; Alemdağ ASM antenatal polikliniğinde Kasım 2010 ? Kasım 2011 tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya olasılıksız örneklem yöntemine göre seçilen olgu (n=35) ve kontrol grubu (n=33) olmak üzere 68 katılımcı ile başlanmış, kayıplar nedeniyle 62 katılımcı ile tamamlanmıştır. Bandura'nın Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramı çerçevesinde hazırlanan EBUDEP programı olgu grubuna sunulmuş, kontrol grubuna ise EBUDEP yerine kendi kendine meme muayenesi eğitimi verilmiştir. Verilerin toplanmasında literatür doğrultusunda çalışmacılar tarafından hazırlanan Tanıtıcı Bilgi Formu (TBF), Kılıçaslan (2007)'ın Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği (EÖYÖ) ve Tutarel-Kışlak (1999)'ın Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ) kullanılmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, gebelik, doğum ve bebeğe ilişkin bulguları incelendiğinde; sadece doğum tercihi dışında diğer bulgular açısından her iki grubun benzer oldukları belirlenmiştir. EBUDEP sonrası olgu grubunun ebeveyn öz yeterlik algıları çok ileri düzeyde artmıştır. Ebeveynlik bilgi ve becerilerinde artış olmuştur. Özellikle; bebeğin ihtiyaçları ve rahatsızlıklarının fark edilmesi ile ebeveyn becerileri faktörlerinde anlamlı düzeydedir. Olgu grubunda doğum sonrası evlilik uyum puanında ise; anlamlı bir düşüş saptanmıştır. Sonuç olarak; sosyal bilişsel öğrenme kuramına dayalı olarak hazırlanan EBUDEP'in öz yeterlik algılarını olumlu yönde etkileyerek, ebeveyn bilgi ve becerilerinin gelişmesini sağladığı, ebeveynliğe uyumu arttırdığı ve evlilik uyumunu azalttığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler : Ebeveyn öz yeterliği, ebeveynliğe uyum, sosyal bilişsel öğrenme kuramı, Bandura, evlilik uyumu

Abstract:
KAYA, C. E. (2013). Effects of Adaptation to Parenthood Support Program (APSP) Among Pregnants on Parenthood Self-Efficacy. Istanbul University Institute of Health Sciences, Department of Women's Health Nursing. PhD Thesis, Istanbul.
The purpose of thıs study is researching the effects of Adaptation to Parenthood Support Program (APSP) among pregnants on parenthood self-efficacy and marital adjustment. The study is designed as randomized experimental research and was conducted between November 2010 - November 2011 in Alemdağ ASM antenatal clinic. Research started with 68 participants, study patients (n = 35) and control group (n = 33) selected by random sampling method, due to losses completed with 62 participants. Adaptation to Parenthood Support Program (APSP) prepared in accordance with Bandura's Social Cognitive Learning Theory, was submitted to the study group whereas control group was trained on breast self-examination rather than Adaptation to Parenthood Support Program (APSP). Data Sheet (TDS), Kılıçaslan (2007)?s Parenthood Self-Efficacy Scale and Tutarel-Kışlak (1999)'s the Marital Adjustment Scale Turkish version was used to collect data by the researcher in accordance to literature. When socio-demographic characteristics, pregnancy, birth and baby related findings of participants were examined apart from only birth method preference findings were similar in both groups. Parenthood perception of self-efficacy has increased to advanced levels after Adaptation to Parenthood Support Program (APSP). Parenthood knowledge and skills has increased. Parenthood with baby's needs and skills of the factors of diseases has a significant difference in particular. The postpartum marital adjustment scores in the case group has a significant decrease. As a result, Adaptation to Parenthood Support Program (APSP) prepared on the basis of a social cognitive learning theory, has positive effect on perception of self-efficacy providing the development of knowledge and skills of parenthood, adaptation to parenthood were increased whereas marital adjustment were decreased.
Key words: Parenthood self-efficacy, adaptation to parenthood, social cognitive learning theory, Bandura, marital satisfaction