Kavram öğreniminde kavramsal değişim yaklaşımının etkililiğinin incelenmesi
Examining of the effectiveness of conceptual changing approach on concept learning
Yazar: BARIŞ ÇAYCI
Danışman: DOÇ.DR. ALİ GÜL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı, öğrencilerin canlıların sınıflandırılması konusunda yeralan kavramları öğrenmeleri ve fen bilimlerine yönelik tutumları üzerinde, kavramsaldeğişim yaklaşımı içerisine giren kavram değiştirme metinlerinin etkisiniincelemektir. Çalışma grubu olarak, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesiİlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalında bulunan iki ikinci sınıfşubesi seçilmiştir. Bu sınıflardan biri araştırmanın deney grubu (48 öğrenci) olarak,diğeri ise kontrol grubu (49 öğrenci) olarak belirlenmiştir.Araştırmada veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından geliştirilenkavram başarı testi ve fen bilimleri tutum ölçeği ile bilimsel işlem becerileri testi veKolb öğrenme stili envanteri kullanılmıştır. Bu araçlardan elde edilen veriler SPSSistatistik programıyla analiz edilmiştir. Veriler değerlendirilirken, öncelikle deney vekontrol grubu öğrencilerinin kavram başarılarının ve tutumlarının yapılan öğretimdenne şekilde etkilendiği belirlenmiştir. Daha sonra, başarı ve tutum ile öğretim şekliarasındaki ilişkinin, öğrencilerin bilimsel işlem becerilerine ve öğrenme stillerinegöre nasıl bir değişim gösterdiği saptanmıştır. Ayrıca uygulanan yöntemlerin,öğrencilerin kavram başarılarının kalıcılığı üzerindeki etkisi de incelenmiştir.Araştırma verilerinin analiziyle ulaşılan sonuçlar şu şekilde özetlenebilir;1. Deney ve kontrol gruplarına uygulanan öğretim sonunda, kavramsal değişimyaklaşımının uygulandığı deney grubu öğrencilerinin sontest kavrampuanları, geleneksel yaklaşımın uygulandığı kontrol grubu öğrencilerininpuanlarından anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır (t(95)kavram= 4,76, p < 0,05).Bu sonuç, kavram öğrenimi üzerinde kavramsal değişim yaklaşımının,geleneksel yaklaşıma oranla daha başarılı sonuçlar verdiğini göstermektedir.2. Deney ve kontrol gruplarına uygulanan öğretim sonunda, kavramsal değişimyaklaşımının uygulandığı deney grubu öğrencilerinin sontest tutum puanlarıile kontrol grubu öğrencilerinin puanları arasında anlamlı bir farklılıkoluşmamıştır (t(95)tutum= 1,68, p > 0,05). Bu sonuç, tutumlar üzerindekavramsal değişim yaklaşımının bir etkisinin olmadığını göstermektedir.3. Öğretimden bir ay sonra, deney grubu öğrencilerinin elde ettikleri kavramkalıcılık puanları, kontrol grubu öğrencilerinin kalıcılık puanlarından anlamlıdüzeyde yüksek çıkmıştır (t(95)kalıcılık = 9,62 p < 0,05). Bu sonuç, başarınınkalıcılığı üzerinde kavramsal değişim yaklaşımının etkisini göstermektedir.4. Diğer yandan kavram öğrenimi üzerinde, öğrencilerin bilimsel işlembecerilerinin ve öğrenme stillerinin etkisi olduğu sonucuna da ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Fen Öğretimi, Kavram Öğrenimi, Kavramsal Değişim Yaklaşımı.

Abstract:
The purpose of this study was to examine the effects of conceptual changetexts related with conceptual changing approach on students? understanding theconcepts in a subject matter, classification of living beings, and on students? attitudestoward science. The research was applied on students from two second-class in GaziUniversity, Faculty of Education, Department of Primary Classroom TeacherEducation. The data were obtained from a sample consisting of 97 students.The data were collected by using ?Concept Achievement Test? and ?ScienceAttitude Scale? being developed by a researcher. ?Integrated Science Process SkillsTest? and ?Kolb Learning Styles Inventory? were also administered during thecollection of data. The data obtaining from these instruments were analyzed viaSPSS for windows package program. During evaluation of the data, firstly it wasdetermined that how concept achievements and attitudes of students were affected byapplied teaching process. Then, it was determined that how the relationships amongachievement, attitude and teaching style changed according to students? scienceprocess skills and their learning styles. The effects of applied methods onpermanence of concept achievement of students were also examined.The results being obtained from the analyses of data were summarized below;1. After application of instruction, there were significant differences betweenexperimental and control groups for post-test concept score. Posttest conceptscore of experimental group being instructed with conceptual changingapproach was significantly more than the posttest concept score of controlgroup being instructed with traditional approach (t(95)concept= 4,76, p < 0,05).The result indicated that conceptual changing approach is more successful onconcept learning than traditional approach.2. After from the instruction, no significant differences were found between theattitude scores of experimental and control groups (t(95)attitude= 1,68, p > 0,05).This result indicated that there is no effect of conceptual changing approachon attitudes.3. One month later from the instruction, concept permanence scores ofexperimental group were significantly more than the scores of control group(t(95)permanence= 9,62, p < 0,05). This result showed the effect of conceptualchanging approach on permanence of achievement.4. In addition to these findings, it was found that science process skills andlearning styles of students have effects on concept learning.Key words: Science Instruction, Concept Learning, Conceptual Changing Approach.