Somut olmayan kültürel miras algısının somut olmayan kültürel mirasın korunmasına ilişkin algı üzerine etkisi
The effect of the perception of intangible cultural heritage on the perception regarding the preservation of intangible cultural heritage
Yazar: UMUT BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. AYSEN ERCAN İŞTİN
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekoturizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Türkiye'nin konumu, sahip olduğu coğrafi özellikleri ve iskân tarihinin çok eskilere dayanmasından dolayı, sadece doğal güzellikleri ile değil, geçmiş toplum ve medeniyetlerden kalan değerler açısından da çok çeşitli ve zengin bir potansiyeli bulunmaktadır. Sadece görünür vaziyetteki kültürel mirasıyla bile adeta "açık hava müzesi" niteliğindeki Türkiye, bu haliyle kültürel miras araştırmaları açısından büyük gelişmelere açıktır. Özellikle, somut olmayan kültürel miras terimi, UNESCO'nun kültürel mirası korumaya yönelik çabaları sonucunda ortaya çıkmış ve popülerlik kazanmıştır. Bu bağlamda, kültürel ve tarihi zenginlikleri ile birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve farklı dini inanışların bir arada yaşadığı Şırnak'ın somut olmayan kültürel miras açısından önemli bir araştırma konusu olduğu düşünülerek bu araştırmanın yapılmasına zemin hazırlamıştır. Araştırmada, Şırnak'ın yerel halkının somut olmayan kültürel miras algısının somut olmayan kültürel mirası korumaya ilişkin algısı üzerinde etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada somut olmayan kültürel miras algısı ve somut olmayan kültürel mirasın korunmasına ilişkin algıyı ortaya koymaya yönelik iki farklı ölçeğin yer aldığı bir anket formu ile veriler toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Şırnak'ın yerel halkı oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise araştırmaya gönüllü olarak katılan ve örneklem yeterliliğini sağlayan Şırnak'ın yerel halkı oluşturmaktadır. Araştırmaya 412 kişi katılmış, ancak uç değerler analizinden sonra tespit edilen uç değerler veri setinden çıkarılmış, 406 katılımcı üzerinden analizler uygulanmıştır. Bir istatistik programı ile veriler araştırma amacına uygun analizlere tabi tutulmuştur. Tanımlayıcı istatistikler yapılmış, eksik veri analizi yapılarak verilerin kontrolü yapılmıştır. Ek olarak, verilerin normal dağılımdan gelip gelmediğini tespit etmek amacıyla çarpıklık ve basıklık analizlerinden yararlanılmıştır. Sonrasında ölçek ifadelerinin birbiri ile tutarlılığını ve ölçeklerin güvenirliğini belirlemek için güvenirlik ve geçerlik analizleri yapılmıştır. Geçerlik analizleri arasında faktör analizinden yararlanılmıştır. Değişkenler arasında ilişkileri ortaya koymak amacıyla korelasyon ve regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, somut olmayan kültürel miras algısının somut olmayan kültürel mirası korumaya ilişkin algı üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, araştırma değişkenlerinin boyutları arasında düşük, orta ve yüksek düzeyde korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, katılımcıların araştırma değişkenlerine ilişkin olumlu yönde görüş bildirdikleri bulgulanmıştır.

Abstract:
Due to its location, geographical features and long history of settlement, Turkey has a very diverse and rich potential not only with its natural beauties but also with the values inherited from past societies and civilizations. Turkey, which is almost an "open air museum" with just its visible cultural heritage, is open to great developments in terms of cultural heritage research. In particular, the term intangible cultural heritage emerged and gained popularity as a result of UNESCO's efforts to protect cultural heritage. In this context, considering that Şırnak, which has hosted many civilizations with its cultural and historical riches and where different religious beliefs live together, is an important research subject in terms of intangible cultural heritage, this paved the way for this research. The research aimed to reveal the effect of the perception of cultural heritage on the perception of protecting intangible cultural heritage. Quantitative research method was used in the research. In the study, data was collected with a survey form containing two different scales to reveal the perception of intangible cultural heritage and the perception of the protection of intangible cultural heritage. The population of the research consists of the local people of Şırnak. The research sample consists of the local people of Şırnak, who participated in the research voluntarily and met the sample adequacy. 412 people participated in the research, but after the extreme values analysis, the detected extreme values were removed from the data set and analyzes were performed on 406 participants. The data were analyzed using a statistical program in accordance with the research purpose. Descriptive statistics were made, and the data was checked by analyzing missing data. Additionally, skewness and kurtosis analyzes were used to determine whether the data came from a normal distribution. Afterwards, reliability and validity analyzes were conducted to determine the consistency of the scale expressions with each other and the reliability of the scales. Factor analysis was used among validity analyses. Correlation and regression analysis were performed to reveal the relationships between variables. As a result of the research, it was determined that the perception of intangible cultural heritage has a significant effect on the perception of protecting intangible cultural heritage. Additionally, it was determined that there were low, medium and high levels of correlation between the dimensions of the research variables. Finally, it was found that the participants expressed positive opinions regarding the research variables.