Gelişmiş tedavi alan aksiyal spondiloartritli hastalarda serum biyomarker düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of serum biomarker levels in patients with axial spondyloarthritis receiving advanced treatment
Yazar: MERVE GÜLEÇ YAZIR
Danışman: PROF. DR. SERVET AKAR ; UZMAN UĞUR BAYRAM KORKMAZ ; UZMAN GÖKHAN KABADAYI
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Leptin = Leptin ; Matriks metalloproteinaz 3 = Matrix metalloproteinase 3 ; Spondiloartrit = Spondylarthritis ; Tedavi = Treatment ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors ; Vasküler endotel büyüme faktörleri = Vascular endothelial growth factors

Özet:
Amaç: Aksiyal Spondiloartritlerde (axSpA) hastalık aktivitesinin değerlendirilmesinde Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAI), Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeks (BASFI) gibi hasta bazlı ölçekler kullanılmaktadır ancak hastalık aktivitesinin değerlendirilmesinde bu ölçekler gibi kullanımı yaygınlaşmış serum biyomarkerları bulunmamaktadır. Bu çalışmada hastalık aktivitesi ile ilişkili olabilecek serum biyomarkerları, tedavi altında değişimi ve hastalık aktivite ölçekleri ile arasındaki ilişkinin gözden geçirilmesi planlanmıştır.
Method: Çalışmaya axSpa tanısı olan 74 hasta dahil edildi. Hastaların 0. ve 6. ay hastalık aktivite parametreleri BASDAI, BASFI, Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru (ASDAS-CRP), serum CRP düzeyleri kaydedildi. Serum leptin, VEGF ve MMP-3'ün 0. ve 6. Ay düzeyleri ELISA yöntemi ile çalışıldı. Tumor nekroz faktör inhibitörü (TNFi) tedavisi altında hastalık aktivite ölçeklerindeki değişim ve serum biyomarker değişimi analiz edildi. Serum biyomarkerlarının hastalık aktivite ölçekleri ve serum CRP düzeyleri ile ilişkisi korelasyon analizi ile test edildi. Serum biyomarkerları düzeyinin zamansal değişimini etkileyen faktörler longitudinal bir analiz yöntemi olan Generalize Estimating Equations (GEE) ile hem tek değişkenli hem de çok değişkenli olarak analiz edildi.
Bulgular: Hastalık aktivite parametreleri (BASDAI, BASFI, ASDAS-CRP) ve serum CRP düzeylerinde TNFi tedavisi altında anlamlı azalma görüldü (p<0.001, p<0.001, p<0.001, p<0.001 sırası ile). Serum biyomarkerlarından serum VEGF düzeyi TNFi tedavinin 6. ayında bazale göre anlamlı azalırken (p<0.001), serum leptin ve MMP-3 düzeyinde anlamlı değişiklik saptanmadı (p=0.89, p=0.50). Serum VEGF düzeyinin longitudinal değişimini etkileyen bağımsız faktörler kalça ağrısı, tanıda gecikme süresi, cinsiyet olarak bulundu. Hastalık aktivite parametreleri BASDAI, ASDAS-CRP ve serum CRP düzeyenin longitudinal değişimine serum VEGF düzeyi değişimi etkili iken serum leptin ve MMP-3 düzeyinin bu ölçeklerin longitudinal değişimine etkisi saptanmadı.
Sonuç: Tümör nekroz faktör inhibitörü tedavisi ile hastalık aktivite parametrelerinde ve serum CRP düzeyinde anlamlı iyileşme, serum VEGF düzeyinde de anlamlı azalma gözlenmiştir. Serum VEGF düzeyinin zamanla değişimi hastalık aktivite parametreleri ve dolayısı ile hastalık aktivasyonu ile ilişkili olabilir.
Anahtar Kelimeler: Aksiyal Spondiloartrit, TNFi, Serum VEGF, Leptin, MMP-3

Abstract:
Objectives: Patient-based scales such as Bath Ancylosing Spondylitis Disease Acitivity Index and Bath Ancylosing Spondylitis Functional Index are used to evaluate disease activity in axial spondylarthropathies (axSpA), however, there are no widely used serum biomarkers like these scales in the evaluation of the disease activity. In this study, we aimed to evaluate the relationship between serum biomarkers that may be associated with disease activity, their changes under treatment and disease activity scales.
Methods: A total of 74 patients with axSpA diagnosis were included in our study. Disease activity parameters of the patients at 0. and 6.months; BASDAI, BASFI, Ancylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS-CRP), serum CRP levels were recorded. Levels of serum leptin, VEGF and MMP-3 at 0.and 6.months were studied by ELISA method. Changes in disease activity scales and serum biomarker levels under tumor necrosis factor inhibitor (TNFi) treatment were analyzed. The relationship between serum biomarkers with disease activity scales and CRP levels was tested by correlation analysis. The factors affecting the temporal variation of serum biomarker levels were analyzed both univariately and multivariately with Generalized Estimating Equations (GEE), a longitudinal analysis method.
Results: Disease activity parameters (BASDAI, BASFI, ASDAS-CRP) and serum CRP levels were significantly decreased under TNFi treatment. (p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, respectively). While serum VEGF level, which is one of the serum biomarkers, decreased significantly compared to the baseline at the 6.month of TNFi treatment (p<0.001), no statistically significant change was found in serum leptin and MMP-3 levels (p:0,89, p:0,5, respectively). The independent factors affecting the longitudinal change of serum VEGF level were found to be hip pain, delay in diagnosis and gender. While the change in serum VEGF level was effective on the longitudinal change of the disease activity parameters BASDAI, BASFI, ASDAS-CRP and serum CRP levels, the effect of serum leptin and MMP-3 levels on the longitudinal changes of these scales was not detected.
Conclusıon: Significant improvement in disease activity parameters and serum CRP levels and a significant decrease in serum VEGF levels were observed with TNFi treatment. The variation of the serum VEGF level over time may be related to disease activity parameters and therefore disease activity.
Keywords: Axial Spondylarthropathies, tumor necrosis factor inhibitor, serum VEGF,leptin, MMP-3