Beşerî sermaye göstergelerinin çevresel refah göstergeleri üzerindeki etkisi/Türkiye örneği
The impact of human capital indicators on environmental welfare indicators. Türkiye example
Yazar: ŞİRVAN ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. NİLCAN MERT
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Beşerî sermaye kavramının uzun bir süre litaratürde tam anlamıyla bir tanımı yapılmamıştır. Beşerî sermaye kavramı iktisadi literatüre Marshall, Smith, J. Stuart Mill ile birlikte girmiştir. Ve iktisadi büyümenin insanlara ait olduğunu savunmuşlardır. Schultz, Denison ve Becker gibi iktisatçılarda yaşantımızda kullandığımız beşerî sermaye kavramını geliştirmişlerdir. Ülkelerin ekonomik anlamda refah seviyesinin yükselmesi, beşerî sermaye kavramının önemini vurgulamaktadır. Ülkelerin ekonomik gelişmelerinin duraksamasıyla birlikte insan gücüne, yeteneklerine, eğitim düzeylerine ve teknolojik gelişmelere olan ihtiyaç her geçen yıllarda artmaktadır. Bu sebepten dolayı beşerî sermaye günümüzde bilginin en temel üretim aracı olduğu görüşü savunulmaktadır. Beşerî sermaye kavramının ekolojik ayak izi, sürdürülebilir çevresel refah, karbon emisyonu ve sera gazı emisyonları arasında da etkileşimi görülmektedir. Küresel anlamda çevresel sorunlar temel sebeplerin başında gelmektedir. Maruz bırakılan bu sorunların ana kaynağını ise toplumun kendisi meydana getirmektedir. 
Bu çalışmanın amacı, beşerî sermaye göstergelerinin çevresel refah göstergelerinden ekolojik ayak izi, sera gazı emisyonu ve karbon emisyonu üzerindeki etkilerini ölçmektir. Çalışmada ekolojik ayak izi modeli için 1980-2020 dönemi, sera gazı ve karbon emisyonu modelleri için ise 1990-2020 dönemi verilerinden yararlanılmıştır.  Her üç model de ARDL sınır testi yaklaşımı ile tahmin edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: 
Beşerî Sermaye, Ekolojik Ayak İzi, Sürdürülebilirlik, CO2 Emisyonu

Abstract:
The concept of human capital has not been fully defined in the literature for a long time. The concept of human capital entered the economic literature with Marshall, Smith and J. Stuart Mill. And they argued that economic growth belongs to people. Economists such as Schultz, Denison and Becker developed the concept of human capital that we use in our lives. The increase in the economic welfare level of countries emphasizes the importance of the concept of human capital. As the economic development of countries stagnates, the need for manpower, skills, education levels and technological developments increases with each passing year. For this reason, it is argued that human capital is the most basic means of production today. The interaction of the concept of human capital with ecological footprint, sustainable environmental welfare, carbon emissions and greenhouse gas emissions is also observed. Globally, environmental problems are one of the main reasons. The main source of these problems is the society itself.
The aim of this study is to measure the effects of human capital indicators on ecological footprint, greenhouse gas emissions and carbon emissions, which are environmental welfare indicators. In the study, data for the 1980-2020 period for the ecological footprint model and 1990-2020 period for the greenhouse gas and carbon emission models were used.  All three models are estimated with the ARDL bounds test approach.

Keywords: 
Human Capital, Ecological Footprint, Sustainability, CO2 Emission