Rus diplomat İvan İvanoviç Neplüyev'in hayatı, istanbul ve Orenburg'taki faaliyetleri
The life of Russian diplomat Ivan Ivanovich Neplüyev, activities in Istanbul and Orenburg
Yazar: NURGUL KARIMOLLAYEVA
Danışman: PROF. DR. M.YAŞAR ERTAŞ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Biyografi = Biography ; Büyükelçi = Ambassador ; Diplomasi = Diplomacy ; Neplüyev, İvan İvanoviç = Neplüyev, Ivan Ivanovich ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Rusya = Russia ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu araştırma XVIII. yüzyılın ilk yarısında 1721-1735 yılları arasında Osmanlı – Rus ilişkilerine büyük katkı sağlayan Rus Büyükelçisi İvan İvanoviç Neplüyev üzerine hazırlanmıştır. Araştırmanın kapsamı İ.İ. Neplüyev'in diplomat olmadan önceki hayatı ile İstanbul ve Orenburg'daki görevini kapsamaktadır. Soylu bir aileden gelen Neplüyev, gençlik yıllarında Çar I. Petro'nun tasarladığı eğitim projesine dahil edilmiş ve özel olarak yetiştirilmiştir. İdealist, vatansever ve başarılı bir genç olarak Çar I. Petro'nun takdirini kazanan Neplüyev, 1721'de Rusya için çok stratejik bir görev olan İstanbul büyükelçiliği ile görevlendirilmiştir.  Kafkasya, İran ve Doğu Avrupa coğrafyasındaki gelişmeler sebebiyle yoğun bir mesai harcayan Neplüyev, ülkesinin menfaatleri için azami gayret göstermiştir. İstanbul elçiliğinden sonra Rusya'daki tahta değişikliği ile yaşanan istikrarsız bir dönemde Orenburg'a görevlendirilmiştir. İstanbul kariyerinden sonra bir nevi sürgün sayılacak bu görevi bölgede Rusya'nın askeri ve siyasi nüfuzunun yerleştirmektir. Bu görevinde başarılı bir performans gösteren Neplüyev, ilerleyen yaşında Petersburg'da senatör olarak görev yapmıştır. Araştırmanın ana kaynağı Neplüyev'in anıları ile G.M. Yuriyeva'nın İvan İvanoviç Neplüyev: Kişiliği ve Faaliyeti, M. Vladimirova'nın The Russian Residency in Constantinople: Russian–Ottoman Diplomatic Enconters ve Nurzhigit Abdukadyrov'un XVIII-XIX yy. Osmanlı İmparatorluğunun Avrupa'daki dış siyasetinin yönleri çalışması ile Türkiye'de Fatih Ünal'ın kaleme aldığı XVIII yüzyıl Türk– Rus İlişkilerinde Neplüyev (İstanbul'dan Orenburg'a) adlı eserlerdir. Bununla birlikte bazı Rus ve Osmanlı Arşivi belgeleri de kullanılmıştır.

Abstract:
This research was prepared on the Russian Ambassador Ivan Ivanovich Neplüyev, who contributed greatly to the Ottoman - Russian relations between 1721-1735 in the first half of the XVIII. century. The scope of the research includes I. I. Nepluyev's life before he became a diplomat and his duty in Istanbul and Orenburg. Neplüyev, who comes from a noble family, was included in the education project designed by Tsar Peter I in his youth and was specially raised. Neplüyev, who was appreciated by Tsar Peter I as an idealist, patriotic and successful young man, was assigned to the Istanbul embassy in 1721, which was a very strategic task for Russia. Neplüyev, who worked intensely due to the developments in the Caucasus, Iran and Eastern Europe geography, showed maximum effort for the interests of his country. After the Istanbul embassy, he was assigned to Orenburg in an unstable period with the change to the throne in Russia. This task, which will be regarded as a kind of exile after his career in Istanbul, is to establish Russia's military and political influence in the region. Neplüyev, who had a successful performance in this position, served as a senator in Petersburg at his advanced age. The main source of the research is the memories of Neplüyev along with G.M. Yuriyeva's Ivan Ivanovich Neplüyev: Personality and Activity, M. Vladimirova's The Russian Residency in Constantinople: Russian-Ottoman Diplomatic Enconters and Nurzhigit Abdukadyrov's Aspects of foreign policy of Ottoman Empire in Europe in XVIII-XIX centuries with Turkey Fatih Unal penned XVIII century Turkish-Russian Relations in Neplüyev (from Istanbul to Orenburg) is his book. However, some Russian and Ottoman Archive documents were also used.