Palyatif bakımda malnütrisyon durumunun belirlenmesi ve beslenmenin malnütrisyon riski üzerine etkisi
Detection of malnutrition status in palliative care and effect of nutritional on malnutrition risk
Yazar: ÖZGE ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. NAGİHAN YILDIZ ÇELTEK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Palyatif Bakım Ana Bilim Dalı / Palyatif Bakım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Dengeli beslenme = Balanced nutrition ; Enteral beslenme = Enteral nutrition ; Parenteral beslenme = Parenteral nutrition ; Parenteral beslenme-total = Parenteral nutrition-total ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Malnütrisyon riski altında olan palyatif bakım hastalarının sağlıklarını korumak ve yaşam kalitelerini artırmak amacıyla sadece enerji ve protein değil, aynı zamanda vitamin, mineral ve eser elementler gibi mikrobesinlere de düzenli olarak ihtiyaçları vardır. Bu mikrobesinler, vücuttaki biyolojik süreçlerin düzenlenmesinde kritik rol oynar ve eksiklikleri hastaların zaten zorlu olan sağlık durumlarını daha da kötüleştirebilir. Bu nedenle, beslenme planları bu mikrobesinleri içerecek şekilde düzenlenmelidir, çünkü bu, palyatif bakım hastalarının prognozunu olumlu yönde etkileyerek kötüleşmeyi önleme veya geciktirme potansiyeli taşır. Bu çalışmada; malnütrisyon tarama araçları ile hastaların malnütrisyon derecelerini saptayarak, 3 ay sonra aynı hastaların beslenmesinin malnütrisyon puanı üzerine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmamıza 2022-2023 yılları arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi EAH Palyatif Bakım Biriminde yatan ve ayaktan tedavi edilen toplam 250 birey dahil edilmiştir. Çalışmamız kesitsel ve tanımlayıcı niteliktedir. Araştırmada verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından her hasta için primer bakım alan bir bireyin değerlendirmesi yapılarak çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan tüm bakım vericilere Hasta Tanıtım Formu, Nütrisyonel Risk Tarama Testi-2002 (Nutrition Risk Screen-2002(NRS-2002)), Mini Nütrisyonel Assesment testi (MNA) testleri uygulanarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada ilk toplanan verilerde 114 kadın ve 136 erkek; 3.ay toplanan veriler ile 94 kadın, 109 erkek ve 47 vefat eden olmak üzere 250 palyatif bakım hastası ile gerçekleştirilmiştir. Hastaların NRS-2002 ve MNA ortalamaları 1.ay sırasıyla 3,08 ± 0,99 ve 2,32 ± 0,7; 3.ay sırasıyla ortalamaları 3,11 ± 1,1 ve 2,23 ± 0,73 ve 1.ay verilerine göre vefat edenlerin sırasıyla ortalamaları 3,71 ± 0,98 ve 2,85 ± 0,36 olarak bulunmuştur. Cinsiyet ile NRS-2002 ve MNA puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak NRS-2002 ölçeğinde erkeklerde 1. ve 3.ay verilerinde farklılık göstermektedir; erkekler kadınlara göre malnütrisyonlu bulunmuşturdur. Ancak MNA ölçeğinde önemli bir fark bulunmamıştır (p>0,05). NRS-2002 ve MNA puanlarına göre 1.ay verilerine bakıldığında sırasıyla %68,2 ve %45,7; 3.ay verilerine bakıldığında sırasıyla %68,5 ve %40; vefat eden hastaların 1.ay verilerine bakıldığında sırasıyla %90,2 ve %84,8 malnütrisyonlu bulunmuştur. En sık karşılaşılan hastalık 1. ayda %22,8 oranıyla gastrointestina(GİS) tümörleri, %21,6 solunum sistemi tümörleri, %21,2 meme ca, %11,6 ürogenital sistem tümörleri, %6,4 baş-boyun tümörleri, %6 kadın genital tümörleri, %4,4 beyin ca, %2,8 ile nörolojik hastalıklar, %1,2 dermatolojik tümörler, %0,8 travma ve %1,2 oranı ile kronik hastalıklardır; 3. ayında ilk sırada %24,1 oranı ile meme ca ve vefat eden hastalar en çok %36,2 solunum sistemi rahatsızlıklarına sahip olanlar görülmüştür.1.ay verilerine göre kol çevresi 21 cm'den az ve baldır çevresi 31 cm'den az yaşayan ve vefat eden (1.ay verilerine bakılarak) sırası ile oranı %28,4 ve %54,3; %34 ve %59,6 olarak görülmüştür. Vefat edenlerde (1.ay verilerine bakılarak) kol ve bacak çevresinin daha az olduğu gözlenmiştir. VKI ile NRS-2002 ve MNA arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır (p<0,001). MNA değerinde bir birimlik artış ölüm riskini 9,711 kat artırmaktadır (p=0,015). Hastaların malnütrisyon prevelansı oldukça yüksektir. Kötü beslenmeye erken müdahale malnütrisyonu önlemesine ve sağkalımı artırması üzerine etkili olmaktadır. Palyatif bakım ekibinde diyetisyenin aktif rol alması malnütrisyon riskini erken dönemde fark etmesi, beslenme tedavisi uygulanması; malnütrisyonu önlemesine, mortalitenin azalmasına önemli ölçüde katkıda bulunabilecektir.

Anahtar Kelimeler
Palyatif Bakım, Malnütrisyon, Enteral Beslenme, Parenteral Beslenme

Abstract:
To protect the health and improve the quality of life of palliative care patients at risk of malnutrition, they need not only energy and protein but also regular micronutrients such as vitamins, minerals, and trace elements. These micro-nutrients play a critical role in regulating biological processes in the body, and their deficiencies can further worsen the already challenging health conditions of patients. Therefore, nutrition plans should be designed to include these micronutrients, as this has the potential to positively impact the prognosis of palliative care patients by preventing or delaying deterioration. This study aims to examine the effect of the nutrition of the same patients on their malnutrition score three months later by detecting the malnutrition degrees of patients with malnutrition screening tools. A total of 250 individuals who were hospitalized and treated on an outpatient basis at the Tokat Gaziosmanpaşa University EAH Palliative Care Unit between 2022-2023 were included in our study. Our study is cross-sectional and descriptive in nature. In the study, the researcher evaluated a primary caregiver for each patient and all caregivers who met the inclusion criteria were evaluated using the Patient Introduction Form, Nutrition Risk Screening Test-2002 (Nutrition Risk Screen-2002(NRS-2002)), and Mini Nutritional Assessment test (MNA). The first data collected in this study included 114 women and 136 men, while the second data collected after 3 months included 94 women, 109 men, and 47 deceased palliative care patients. The NRS-2002 and MNA averages of the patients were found to be 3.08 ± 0.99 and 2.32 ± 0.7, respectively, in the first month, and 3.11 ± 1.1 and 2.23 ± 0.73, respectively, in the third month. The averages of those who died according to the first-month data were 3.71 ± 0.98 and 2.85 ± 0.36, respectively. There was a statistically significant difference between the NRS-2002 and MNA score averages in men in the first and third-month data in the NRS-2002 scale. In this study, a total of 250 palliative care patients who were hospitalized and treated on an outpatient basis at the Tokat Gaziosmanpaşa University EAH Palliative Care Unit between 2022-2023 were included, with 114 women and 136 men in the first data collected and 94 women, 109 men, and 47 deceased palliative care patients in the data collected after 3 months. The NRS-2002 and MNA averages of the patients were found to be 3.08 ± 0.99 and 2.32 ± 0.7, respectively, in the first month, and 3.11 ± 1.1 and 2.23 ± 0.73, respectively, in the third month. The averages of those who died according to the first-month data were 3.71 ± 0.98 and 2.85 ± 0.36, respectively. There was a statistically significant difference between the NRS-2002 and MNA score averages in men in the first and third-month data in the NRS-2002 scale; men were found to be malnourished compared to women. However, there was no significant difference in the MNA scale (p>0.05). According to the NRS-2002 and MNA scores, the prevalence of malnutrition was found to be 68.2% and 45.7%, respectively, in the first month, and 68.5% and 40%, respectively, in the third month. According to the first-month data of the deceased patients, the prevalence of malnutrition was found to be 90.2% and 84.8%, respectively. The most common diseases were gastrointestinal (GIS) tumors with a rate of 22.8% in the first month, respiratory system tumors with a rate of 21.6%, breast cancer with a rate of 21.2%, urogenital system tumors with a rate of 11.6%, head-neck tumors with a rate of 6.4%, female genital tumors with a rate of 6%, brain cancer with a rate of 4.4%, neurological diseases with a rate of 2.8%, dermatological tumors with a rate of 1.2%, trauma with a rate of 0.8%, and chronic diseases with a rate of 1.2% in the first month. In the third month, breast cancer was the most common disease with a rate of 24.1%, and the deceased patients had the highest rate of respiratory system disorders with a rate of 36.2%. According to the first-month data, the rates of those who lived and died with arm circumference less than 21 cm and calf circumference less than 31 cm were 28.4% and 54.3%; 34% and 59.6%, respectively. It was observed that the arm and leg circumferences were lower in the deceased patients (according to the first-month data). There is a statistically significant negative relationship between BMI and NRS-2002 and MNA (p<0.001). An increase of one unit in the MNA value increases the risk of death by 9.711 times (p=0.015). The prevalence of malnutrition in patients is quite high. Early intervention in poor nutrition is effective in preventing malnutrition and increasing survival. The active role of the dietician in the palliative care team in detecting malnutrition risk early, applying nutritional therapy can contribute significantly to preventing malnutrition and reducing mortality.

Keywords
Palliative Care, Malnutrition, Enteral Nutrition, Parenteral Nutrition