Kardiyopulmoner bypassin trombosit agregasyonu ve fibrinolizis üzerine etkisi
Effect of cardiopulmonary bypass on aggregation of thrombocytes and fibrinolysis
Yazar: MUSTAFA TOK
Danışman: PROF. DR. KASIM ÖZLÜK
Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: D-dimer = D-dimer ; Doku plazminojen aktivatörü = Tissue plasminogen activator ; Fibrinoliz = Fibrinolysis ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Kardiyopulmoner bypass = Cardiopulmonary bypass ; Trombosit agregasyonu = Platelet aggregation

Özet:
Koroner bypass ameliyatları yaygın olarak yapılan ve konvansiyonel
yöntemde pompa kullanılan bir ameliyattır. Pompa kullanılan bypass ameliyatlarında
cerrahi sahanın kansız olması ve hastanın stabil bir durumda olması anastomozu
yapan cerrah için bir konfor sağlamasına rağmen, pompa ile hemostatik sistem
yaygın olarak aktive olmaktadır. Böylece cerrahi işlem ile birlikte trombositler,
koagulasyon sistemi ve fibrinolitik sistemde değişiklikler meydana gelmektedir.
Pompanın olumsuz etkilerine maruz kalmamak için koroner bypass ameliyatları
çalışan kalpte de belirli endikasyonlarda yapılmaktadır. Bu durum, zaman içerisinde
pompalı ve pompasız tekniğin koagülasyon ve fibrinolitik sistem yönünden
karşılaştırılmasına ve pompanın olumsuz yan etkilerinin nasıl ortadan
kaldırılabileceği yönündeki çalışmalara konu olmuştur. Bu olumsuz etkilerin ortadan
kaldırılması için bir yandan pompa teknolojisi ve pompa hatlarında iyileştirmeler
yapılmakta, bir yandan da ameliyat sonrası kullanılacak medikal tedavide yeni
protokoller oluşturulmaya çalışılmaktadır.
Çalışmamız prospektif olarak planlandı. Koroner bypass yapılacak
hastalardan, pompasız hasta grubunda 11 hasta, pompalı hasta grubunda 11 hasta
olmak üzere toplam 22 hasta değerlendirmeye alındı. Hastalardan ameliyat öncesi
(AÖ), ameliyat sonrası (AS) 1. saat, 1. gün ve 4. gün kan örnekleri alındı. Alınan
örneklerde t-PA, u-PA, PAI-1, d-dimer, Hb, Htc değerleri, ADP ve epinefrin ile
trombosit agregasyonu çalışıldı.
Sonuç olarak pompa kullanılan ameliyatlarda kanın pompa hattı ile teması
fibrin oluşumuna yol açmaktadır. Bulgularımıza göre ameliyat sonrası 1. saatte ddimer
seviyesi yükselmekte ve ardından t-PA'da belirgin bir artış görülmektedir.
Pompasız ameliyatta ise, t-PA ve d-dimerde pompalıya göre daha az olacak şekilde
artış görülmektedir. AS 4. günde t-PA ve PAI-1 AÖ seviyelerine dönmektedir.
Pompalı koroner bypass ameliyatlarında özellikle fibrinolitik sistemin daha fazla
aktive olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Coronary artery bypass grafting is a common procedure in which
conventional pumps are used. Bypass surgery using a pump provides bloodless
surgical field and patient is in a stable condition. It allows a comfort for the surgeon
who performs the anastomosis but with pump the hemostatic system is widely
activated. Thus, platelets, coagulation system and fibrinolytic system changes occur
with this surgical procedure. In order to avoid the negative effects of the pump,
coronary bypass operations are performed in certain indications in the beating heart.
This has been the subject of several studies, on the comparison of the pumped and
off-pumped technique, in terms of coagulation and fibrinolytic system over time and
how to eliminate the negative side effects of the pump.
Our study was planned as prospectively. A total of 22 patients (11 patients in
the pumped patient group and 11 patients in the off-pumped patient group) were
included in the study. Blood samples were taken from the patients preoperatively,
postoperatively first hour, 1st day and 4th day. On the blood samples, t-PA, u-PA,
PAI-1, d-dimer, Hb, Htc values were studied and also platelet aggregation with ADP
and epinephrine were studied.
As a result, during the operation with the pump, blood contact with the pump
line leads to fibrin formation. According to our results, d-dimer level increased at 1
hour after surgery and after that a significant increase was observed in t-PA. In the
surgery without pump, the increase in the number of t-PA and d-dimer is less than
with the the pump. On postoperative 4th day, t-PA and PAI-1 levels return to the
preoperative levels. It was determined that especially the fibrinolytic system is more
activated in the coronary bypass operations with pump.