Ebeveynleri boşanma sürecindeki çocukların üstün yararına yönelik aile mahkemeleri desteklerinin incelenmesi
Examination of family court support for the best interests of children in the process of parents divorce
Yazar: DİLEK KARABULUT
Danışman: PROF. DR. SERAP NAZLI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı yasal boşanma sürecinde aile mahkemelerinde çocukların iyilik halini ve yüksek menfaatlerinin korunup korunmadığını ve bu süreçteki çocukların gelişimlerinin nasıl etkilendiğinin incelenmesidir. Araştırma nitel çalışma olarak yürütülmüş ve durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 12 aile mahkemesi uzmanı (psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı), iki aile mahkemesi hâkimi ve üç boşanma avukatı oluşturmaktadır. Çalışma grubunda yer alan katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme formları uzman görüşleriyle düzenlenmiştir. 
Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Çalışma grubu ile yapılan görüşmelerin ses kayıtları yazıya dökülerek deşifre edilmiştir. Ardından satır kodlama yöntemi ile kodlar oluşturulmuş, belirlenen kodlar benzerlikleri ve birbirleri ile bağlantıları göz önüne alınarak kategorilendirilmiştir. Analiz sonucunda toplamda dokuz kategori ve iki tema elde edilmiştir. Bulgular tam alıntılar ile desteklenerek sunulmuştur.
Verilerin çözümlenmesi sonucunda elde edilen bulgular aile mahkemesi uzmanlarının hâkim ve avukatların çocuğun üstün yararını korumaya yönelik olarak çalıştıklarını, kanunları ve uluslararası sözleşmeleri dikkate aldıklarını, hâkimlerin aile mahkemesi uzmanlarının gözlem ve görüşlerine önem verdiğini ortaya koymaktadır. Aile mahkemesi uzmanlarından elde edilen bulgularda çocuklar ile görüşmelerinin üzerine yazdıkları sosyal inceleme raporlarını gözlemleri ve görüşlerine göre objektif biçimde yazdıkları, çocuğun üstün yararı için çeşitli tedbir kararı alma önerilerinde bulundukları ve görüşmelerde çocuklarla olan iletişimlerine dikkat ettikleri görülmüştür. Hâkim ve avukatlardan ele edilen bulgularda ise çocuğun üstün yararını korumak için bağlı olunan uluslararası sözleşmeleri dikkate aldıkları, hâkimlerin aile mahkemesi hâkimi özelindeki yetkilerini çocuğun üstün yararı için kullanmaya özen gösterdikleri, doğru karar verebilmek adına gerektiğinde saha araştırması yürüttükleri; avukatların ise çocuğun yararına olmayan bir durumu savunmamaya ve ebeveynleri çocuğun üstün yararına doğru yönlendirmeye çalıştıkları görülmüştür. Elde edilen bulgular ilişkili alanyazın ve aile mahkemelerinin işleyişi, yasal düzenlemeler ve boşanma sürecindeki çocuğun özellikleri çerçevesinde yorumlanmış; araştırmacılara ve alandaki uygulayıcılara yönelik çeşitli öneriler getirilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the well-being and best interests of children in family courts during the legal divorce process and how the development of these children is affected in this process. The research was conducted as a qualitative inquiry utilizing a case study design. The study group consisted of 12 professionals specializing in family court proceedings (psychologists, educators, social workers), two family court judges, and three divorce lawyers. Semi-structured interviews were conducted with the participants, and interview forms were employed, which were designed based on expert opinions.
The data analysis was conducted through content analysis methodology. Transcriptions were created from the audio recordings of the interviews conducted with the study group members. Subsequently, line coding was employed to establish codes, which were then categorized based on similarities and connections, resulting in a total of nine categories and two overarching themes. The findings were presented in conjunction with direct quotations to support the interpretations.
The analysis of the data revealed that the findings demonstrate family court experts' dedication to safeguarding the best interests of the child, as they consider laws and international treaties, while judges place significant importance on the observations and opinions of these experts. The obtained results also indicate that family court experts write social investigation reports concerning their interviews with children in an objective manner based on their observations and perspectives. Furthermore, they offer various recommendations for taking precautionary measures in the best interest of the child and demonstrate attentiveness to their communication with the children during the interviews.
Regarding judges and lawyers, the findings indicate that they also prioritize the best interests of the child by adhering to international treaties, and judges diligently use their specialized authority for the child's well-being. They may even conduct field research to make accurate decisions. On the other hand, the lawyers strive not to defend any situation that is not in the child's best interest and aim to guide the parents towards decisions that serve the child's best interests. These findings have been interpreted within the context of relevant literature, the functioning of family courts, legal regulations, and the characteristics of children in the divorce process. As a result, various recommendations have been provided for researchers and practitioners in the field.