Arıcılık işletmelerinde risk faktörlerinin belirlenmesi; kars ili örneği
Determination of risk factors in beekeeping enterprises; sample of kars province
Yazar: ALPEREN VARALAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BAHADIR ÇEVRİMLİ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Arıcılık; bal ve diğer arıcılık ürünleri olan arı, propolis, balmumu, arı sütü, polen ve arı zehri gibi ürünlerin üretilmesini sağlamanın yanında bitkilerin polinasyonunda da aktif rol oynayarak bitkisel üretime katkı vermektedir. Ancak bu olumlu durumların tersine arıcılık sektöründe var olan risk faktörleri, sektörü olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmada Kars ilindeki arıcılık işletmelerindeki risk faktörlerinin belirlenmesi ve ildeki arıcılık işletme sahiplerinin sosyoekonomik durumlarının ortaya konması amaçlanmıştır. 

Araştırmanın ana gerecini, Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği üyesi Kars ilinde aktif arıcılık faaliyeti yapan işletme sahipleriyle yüz yüze uygulanan ve anketler ile sağlanan veriler oluşturmuştur. Araştırmaya dâhil edilen işletme sayısı 70'tir. Araştırmada kullanılan anketlerin içeriği, anket formlarının değerlendirilmesi amacıyla kullanılacak olan istatistiki analiz yöntemlerine uygun hazırlanan sorulardan oluşmaktadır. Arıcılık işletme sahiplerinin sosyoekonomik durumunun ortaya konulmasında ortalama ± standart sapma, medyan, minimum değeri, maksimum değeri, sayı (n) ve yüzde (%) değerler tespit edilmiştir. İldeki risk faktörlerini tespit etmek amacıyla ise maddeler 5'li likert tipinde oluşturulmuş ve faktör analizi yönteminden faydalanılmıştır. 

Tez çalışması kapsamında anketlerden elde edilen veriler sonucunda arıcılık işletme sahiplerinin yaşları ortalaması orta yaş, eğitim durumları çoğunlukla lise ve üstüdür. Yine işletme sahiplerinin arıcılıkta deneyim süresi çoğunlukla 20 yıldan fazladır ve arıcılık işletme sahiplerinin çoğu 100 kovandan fazla kovana sahiptir. Arıcılık işletme sahiplerinin tamamı bal üretirken diğer arıcılık ürünlerini üreten arıcılık işletme sahipleri daha azdır.  Yapılan çalışmada sekiz adet risk faktörü elde edilmiştir. Ancak mevcut risklere rağmen arıcılık işletme sahipleri içinde arılı kovan sigortası yaptıranların oranı yaptırmayanlara göre düşüktür. Arıcılık işletme sahipleri çoğunlukla hırsızlık ve kovan çalınmasına yönelik bir çalışmanın sigorta kapsamına alınmasını talep etmektedir. 

Kars ilindeki arıcılık işletmelerinde karşılaşılan risk faktörlerinin etkisini azaltmak amacıyla doğru hamleler uygulamak sektörün sürdürülebilirliği için oldukça önemlidir. Bu noktada işletme sahiplerine verilebilecek eğitimler, arılı kovan destekleme miktarının artırılması gibi çeşitli önlemler alınabilir. Literatürde çeşitli illerdeki arıcılık işletmelerinde risk faktörlerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar mevcuttur. Ancak incelenen literatürlerde Kars ili arıcılık sektöründeki risk faktörlerinin belirlenmesine ilişkin bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu durum, araştırmanın güçlü yanını oluşturmaktadır.

Abstract:
Beekeeping; In addition to producing products such as honey and other beekeeping products such as bee, propolis, beeswax, royal jelly, pollen and bee venom, it also contributes to plant production by playing an active role in the pollination of plants. However, contrary to these positive situations, the risk factors in the beekeeping sector adversely affect the sector. In this study, it was aimed to determine the risk factors in beekeeping enterprises in Kars province and to reveal the socioeconomic status of beekeeping business owners in the province.

The main material of the research was the data provided by face-to-face surveys with the owners of the enterprises engaged in active beekeeping activities in Kars, a member of the Turkish Beekeepers' Central Union.The number of enterprises included in the research is 70. The content of the questionnaires used in the research consists of questions prepared in accordance with the statistical analysis methods to be used for the evaluation of the questionnaires. Mean ± standard deviation, median, minimum value, maximum value, number (n) and percentage (%) values were determined to reveal the socioeconomic status of beekeeping enterprise owners. In order to determine the risk factors in the province, the items were created in a 5-point Likert type and factor analysis method was used.

As a result of the data obtained from the questionnaires within the scope of the thesis study, the average age of the beekeeping business owners is middle age, and their education level is mostly high school and above. Again, the experience of business owners in beekeeping is mostly more than 20 years, and most of the beekeeping business owners have more than 100 hives. While all beekeeping enterprise owners produce honey, there are fewer beekeeping enterprise owners producing other beekeeping products. Eight risk factors were obtained in the study. However, despite the existing risks, the rate of those who have bee hive insurance among beekeeping enterprise owners is lower than those who do not. Beekeeping enterprise owners mostly demand that a work for theft and hive theft be covered by insurance. 

It is very important for the sustainability of the sector to apply the right moves in order to reduce the impact of risk factors encountered in beekeeping enterprises in Kars province. At this point, various measures can be taken, such as trainings that can be given to enterprise owners and increasing the amount of support for beehives.In the literature, there are studies to determine risk factors in beekeeping enterprises in various provinces. However, in the literature examined, there was no study on the determination of risk factors in the beekeeping sector of Kars. This is the strength of the research.