Tüplü dalış turizmine katılan turistlerin güdüleri ve ilgilenimleri: Türkiye üzerine bir araştırma
Scuba divers' motivations and involvement: A research on turkey
Yazar: İBRAHİM TANER AKKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT EMEKSİZ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Su altı dalış turizmi = Underwater diving tourism ; Turistler = Tourists ; Turizm = Tourism ; Turizm potansiyeli = Tourism potential ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Turizm talebi = Tourism demand ; Turizm türleri = Tourism species

Özet:
Türkiye'nin ılıman kuşakta yer alması ve üç tarafının denizlerle çevrili olması, tüplü dalış etkinliğini ülke turizminin önemli bir bileşeni haline getirmiştir. Bu araştırma, Türkiye'de tüplü dalış etkinliğine katılan bireylerin güdülerini ve ilgilenimlerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda veri toplamak için anket formu kullanılmış olup, hem yüz yüze görüşme tekniğinden hem de elektronik ortamlardan yararlanarak 311 katılımcıya ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, bireyleri tüplü dalış etkinliğine yönelten güdüler; "kaçış", "öğrenme", "imaj", "sosyalleşme", "kişisel mücadele" ve "macera" şeklinde tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra bireylerin etkinliğe karşı ilgilenimleri; "çekicilik",  "yaşam tarzına yakınlık", "kimlik" ve "sosyal bağlanma" boyutlarıyla açıklanabilmektedir. Bireyleri tüplü dalış etkinliğine yönelten güdülerin, etkinliğe karşı ilgilenimleri üzerindeki etkisini ölçmek için çok değişkenli nicel veri analizi yöntemlerinden çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre, bireylerin tüplü dalış etkinliğine çekicilik düzeyinde ilgi göstermelerinde kaçış ve macera güdüsü etkiliyken, bireylerin bu etkinliği yaşam tarzına yakın olarak görmelerinde ise kaçış, öğrenme ve sosyalleşme güdüleri etkilidir. Ayrıca, bireylerin bu etkinliğe ilgi göstererek kim olduklarını sergileme yönünde hareket etmelerinde,  kaçış, öğrenme ve imaj güdüleri etkili olmaktadır. Son olarak, bireylerin gösterdiği ilgi sonucu bu etkinliğe sosyal açıdan bağlanmalarında, öğrenme, sosyalleşme ve macera güdüsü etkili olmaktadır. Çalışmanın devamında gerek tüplü dalış etkinliğini konu edinen ileriki çalışmalara, gerekse turizm sektöründeki uygulayıcılara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Macera Turizmi, Tüplü Dalış Turizmi, Güdü, İlgilenim, Türkiye

Abstract:
Turkey is situated in temperate zone and encircled by seas on three sides. Accordingly, scuba diving became an important component of the countrys' tourism. From this point of view, the purpose of this study is to investigate scuba divers' motivations and involvement. In this context, 311 survey form were gathered through both web-based questionnaire and face to face interviews from scuba divers in Turkey. According to the research findings, motivations that head scuba divers towards scuba diving can be listed as; "escape", "learning", "stature", "socialization", "personal challange" and "adventure". Also, the findings of this research showed that scuba divers' involvement with this activity can be examined in four dimensions as;  "attraction",  "centrality", "identify" and "social bonding". To examine the impacts of motivations that head scuba divers towards the activity on scuba divers' involvement with scuba diving was utilized regression analysis from methods of multivariate data analysis. According to the results emerged, while attraction dimension is affected by escape and adventure, centrality dimension is affected by escape, learning and socialization. In addition, escape, learning and stature has impact on identify dimension. Last, learning, socialization and adventure has impact on social bonding dimension. Based on the research results, recommendations for future studies and tourism practitioners were suggested.

Keywords: Adventure Tourism, Scuba Diving Tourism, Motivation, Involvement, Turkey