Öğretmenler için duygusal zekâ becerileri eğitim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi
Designing, implementing and evaluating emotional intelligence skill training program for teachers
Yazar: BARIŞ SARISOY
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ ERİŞEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal beceri = Emotional skills ; Duygusal yeterlilik = Emotional suficiency ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Eğitim programları = Education programs ; Hizmet içi eğitim = In service training ; Hizmet içi eğitim programları = In service training programs ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Program geliştirme = Program development ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada; öğretmenlere duygusal zekâ becerilerinin önemi konusunda farkındalık sağlayacak bir eğitim programı tasarlanmış, gönüllü olarak programa katılan öğretmenlere tasarlanan bu eğitim programı uygulanmıştır. Uygulanan eğitim programı sonucunda, programın öğretmenlerin duygusal zekâ becerilerinin önemi üzerine olan farkındalık düzeyleri ve duygusal zekâ özelliklerine olan etkisi incelenmiş, ayrıca katılımcı öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda program değerlendirilmiştir. 
Araştırmanın ilk bölümün de, Duygusal Zekâ Becerileri Eğitim Programı'nın ihtiyaç analizi yapılmıştır. Bunun için eğitimde duygusal zekâ alanında yapılmış 37 bilimsel araştırma incelenmiştir. İncelenen çalışmalardan 30'unda, hizmeti içi eğitim yoluyla veya hizmet öncesinde, öğretmenlerin duygusal zekâ becerilerini geliştirmeye yönelik çalışmalara yer verilmesi önerilmiştir. Ayrıca 2013-2016 yılları arasında MEB Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü'nün hazırladığı senelik hizmet içi eğitim planlamaları incelenmiş ve öğretmenler için duygusal zekâ becerileriyle ilgili uygulanan veya planlanan herhangi bir hizmet içi eğitim programına rastlanılmamıştır. Daha sonrasında programın tasarlanması için araştırma sürecinde oluşturulan Program Geliştirme Danışma Ekibi'nin program tasarımındaki tüm süreç boyunca görüşlerine başvurulmuş ve programın temel hedef ve kazanımları belirlenmiştir. Programın (36 saatlik her biri 3 saatlik, 12 atölye) öğrenme yaşantıları tasarlanmış, geribildirimler doğrultusunda atölye planlarına son hali verilmiştir. Programın katılımcı grubu İstanbul'un Üsküdar ilçesinde görev yapan 20 öğretmenden oluşmuştur. Programın değerlendirilmesinde yöntem olarak karma araştırma deseni seçilmiştir. Çalışmanın nitel verilerinde katılımcıların her atölye sonrasında duygusal zekâ becerileriyle ilgili olarak fark ettikleri durumları belirtmeleri için atölye günlüğü uygulaması yapılmış, atölye günlüklerinden ortaya çıkan veriler içerik analizi yoluyla incelenerek yorumlanmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda ise yarı-deneysel desen uygulaması seçilmiştir. Tasarlanan eğitim programının katılımcı öğretmenlerin duygusal zekâ düzeylerine olan etkisini incelemek için "Duygusal Zekâ Özelliği Ölçeği-Kısa Formu" ön test ve son test şeklinde uygulanmıştır. Ölçek aracılığıyla elde edilen verilerin analizinde SPSS 21 programı kullanılarak Wilcoxcon İşaretli Sıralamalar Testi yapılmış, ön test ve son test sonuçları arasındaki farkın istatistiksel anlamlı olup olmadığı incelenmiştir. Diğer taraftan programın katılımcılar tarafından değerlendirilmesi için 5'li likert tipi, 15 maddelik program değerlendirme formu oluşturulmuş ve bu form aracılığıyla katılımcı öğretmenlerin program konusundaki görüşleri alınmıştır. Bu formdan elde edilen veriler ise SPSS 21 programı kullanılarak istatistiksel olarak betimlenmiştir. Tüm bu değerlendirmelerin sonunda, katılımcıların duygusal zekâ becerileriyle ilgili olarak önemli düzeyde farkındalığa ulaştıkları, duygusal zekâ özelliklerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış olduğu ve programın etkili bir program olduğunu düşündükleri ortaya çıkmış, programın temel hedeflerine ulaştığı belirlenmiştir.



Anahtar Kelimeler: Duygusal zekâ, Öğretmen Eğitimi, Beceri Gelişimi, Eğitim Programı Geliştirme

Abstract:
This study aims to design and implement a training program which may raise teachers' awareness about the importance of emotional intelligence skills. The program has been implemented to the volunteered teachers. As a result of the training program, the efficiency of it on teachers' awareness level about the importance of emotional intelligence skills were analysed. The program was also evaluated in accordance with teachers' opinions who participate in the program. 
The first part of the study was based on a needs analysis study on Emotional Skill Training Program. 37 scientific researches in related literature have been analysed with this aim. 30 out of 37 research claim that some activities as to developing teachers' emotional intelligence skills should be included through in or pre-service. The annual in-service plans between the years of 2013-2016 prepared by Ministry of Natural Education General Directorate of Teacher Training and Professional Development have been investigated and it has been observed that there is no in-service program designed or implemented as to developing teachers' emotional intelligence skills. There have been some negotiations with the Program Development Consultants during the whole program design process. In the end, the main objectives and attainments of the program have been determined. Learning experiences of the program(36 hours, 3 hours each, 12 hours of workshop) have been designed. Workshop plans have also been completed according to the feedback.  
The population of the study was comprised of 20 teachers from Üsküdar, the province of İstanbul. The research was based on mixed research design. The workshop diary method has been implemented in order for the participants to explain the situations about emotional intelligence skills at the end of each workshop. The data gathered from the workshop diaries has been investigated through content analysis. The quantitative data was gathered from semi-structured experimental design. 'Trait Emotional Intelligence Questionnaire–Short Form (TEIQue-SF)' has been implemented as pre and post test in order to identify to what degree the education topology affects the participants' emotional intelligence skills. The data gathered from the scale was analysed through Wilcoxcon Signed Ranks Test with SPSS 21 program. The fact that there is a statically significant difference between pre and post test or not has been investigated. 5 Likert-type items and 15-items- program evaluation form have been included in the study for participants' evaluation. The data gathered from this form has been statically described. In conclusion, it is stated that the participants raise significant awareness upon emotional intelligence skills. It is also emphasized that there is a significant increase in emotional intelligence skills statically and participants think that the program reaching its goals is efficient.


Key Words: Emotional Intelligence, Teacher Training, Skill Development, Training Program Development