Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı'nın Atalar Sözü mecmuası (Lâm-Mîm maddeleri): Metin-tahkik-dizin
Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı's Atalar Sözü mecmuası (Lâm-Mîm articles): Text-critique-index
Yazar: BERFİN KÜTÜKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN YAYLA
Kırklareli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atalar Sözü mecmuası = Atalar Sözü mecmuası ; Atasözleri = Proverbs ; Dergiler = Magazines ; Derleme = Compilation ; Deyimler = Idioms ; Osmanlıca = Ottoman ; Çelebioğlu, Abdülhalim Hakkı = Çelebioğlu, Abdülhalim Hakkı

Özet:
Geçmişten günümüze gelen yazılı ve sözlü birçok kaynakta karşımıza çıkan
atasözü ve deyimler geçmişimizin en değerli taşıyıcılarıdır. Birçok eser
içerisinde karşımıza çıkan atasözü ve deyimler özellikle Osmanlı
Devleti'nin son dönemlerinde birçok derleme eserin yazıya geçirilmesine
imkân sağlamıştır. Bu derlemelerden biri de çalışmamıza konu olan Türk
Dil Kurumu Kütüphanesine Etüt/104-1 ve Etüt/104-2 numaralarıyla ve
Atalar Sözü adıyla kayıtlı bulunan Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı'nın iki
ciltlik yazma eseridir. Çalışma; Giriş'ten sonra İnceleme ve Metin adlı iki
bölüm ile Dizin ve Sonuç kısımlarından oluşmaktadır.
Atalar Sözü Mecmuası, Arap harfleri temelli olup Osmanlı elifbasıyla
yazılmış el yazması bir derlemedir. Eserin metin kısmı atasözü, deyim, dua,
kargış, vecize, mısra ve beyit gibi yapılardan oluşan madde başları, madde
başlarında geçen kelimeler ile ilgili açıklamalar ve madde başlarının geçtiği
alıntılardan oluşmaktadır. Bu çalışmada madde başları, madde başları ile
ilgili açıklamalar ve alıntılar tespit edilip madde başları ve müellife ait
açıklamalar Türkiye Türkçesine aktarılmış; alıntılar ise çeviri yazıyla
kaydedilmiştir. Alıntılar ilgili kaynaklar, içerisinde incelenmiş ve farklılıklar
dipnotlarda gösterilmiştir. Türkiye Türkçesinde kullanılmayan kelimelerin
anlamları verilmiş ve kelimelerin yazmadaki farklı imlaları gösterilerek
gerekli yerlerde açıklamalar yapılmıştır. Son olarak da eserden
faydalanmayı kolaylaştırmak adına Latin harfi temelli bir dizin oluşturulmuş
ve alıntı sıklığı da belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler: atasözü, deyim, derleme, Osmanlı Türkçesi, Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı

Abstract:
The proverbs and idioms that we encounter in many written and oral sources
from the past to the present are the most valuable carriers of our past. The
proverbs and idioms that we encounter in many works, especially in the last
periods of the Ottoman state, allowed many compilations to be written
down. One of these compilations is the Turkish Language Institution, which
is the subject of our study. It is a two-volume manuscript of Çelebioğlu
Abdülhalim Hakkı, which is registered in the library with the numbers
Etude/104-1 and Etude/104-2 and the name of Ancestral Word. The study
consists of five parts: Introduction, review, text, index and conclusion.
The ancestral word magazine on Arabic letters and is written in Ottomanalif alphabet and is a manuscript compilation. The text of the work consists
of headlines such as proverbs, idioms, prayers, confused aphorisms, verses
and couplets, explanations about the words at the beginning of the article
and quotations in which the head of the article is mentioned. In this study,
explanations and quotations about the headlines were determined, and the
headlines and explanations of the author were transferred to Turkish: the
quotations were recorded with a translated text. The quotations were
examined in the relevant sources and the differences were shown in the
footnotes. The meanings of the words not used in Turkish were given and
Explanations were made where necessary by `showing the different
spellings of the words in writing. Finally, an index based on Latin letters
was created in order to make it easier to benefit from the work, and the
frequency of citations was also specified.

Key Words: proverbs, sayings, compilation, Ottoman Turkish, Çelebioğlu Abdülhalim Hakkı