Lise kimya ve fizik ders kitaplarındaki Millikan Yağ Damlası Deneyinin bilim tarihi ve felsefesi açısından incelenmesi
Investigation of Millikan Oil Drop Experiment in high school chemistry and physics textbooks in terms of history and philosophy of science
Yazar: BÜŞRA KAMBER
Danışman: PROF. DR. SEVGİ AYDIN GÜNBATAR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim felsefesi = Science philosophy ; Bilim tarihi = History of science ; Ders kitapları = Textbooks ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Günümüzde bilimin ve teknolojik gelişmelerin hızla değiştiği bir dünyada bilimsel bilgileri elde etme yollarının da değiştiği görülmektedir. Bilimsel ve teknolojik gelişmeleri en yakından takip eden ve değişen bilgilerin öğrencilere aktarılmasını sağlayan Fen Bilimleri dersinin önemi dünyada ve ülkemizde giderek artmaktadır. Fen bilimleri dersinde araştıran, sorgulayan, bilimsel süreç becerileri kazanmış ve bilimsel bilgileri farklı yollarla elde edebilen bireyler yetiştirmek fen bilimleri dersinin hedeflerini oluşturmaktadır. Bu hedeflere ulaşabilmek için öğrencilerin bilim okuryazarı olmaları gerektiği fen bilimleri öğretim programında yerini almıştır. Bilimsel okuryazarlık bilimsel bilgiye ve bilimin doğası anlayışına sahip olan, bilimsel yöntemleri kullanabilen, geçmişten günümüze yaşanan gelişim ve değişimleri anlamlandıran, bilim insanlarının yaptıkları çalışmaları kullanabilen bireyler yetiştirilmesi olarak tanımlamak mümkündür. Bilim okuryazarlığının bu boyutlarından öğrenciye kazandırılması gereken önemli bir bilimin doğası boyutudur. Bilimin doğasını öğrencilere aktarmanın önemli yolu bilim tarihinden geçmektedir. Fen bilimleri eğitiminde en çok kullanılan ve herkesin eşit şartlarda ulaşabildiği materyallerin başında ders kitapları gelmektedir. Ders kitaplarının bilim tarihi ile ilgili bilgilere ve deneylere yer vermesi öğrencilere bilimin doğası anlayışı ve bilim okuryazarlığı kazandırılmasında katkı sunacağı düşünülmektedir. Bu amaçla bu çalışmada, 2009-2021 yılları arasında Millî Eğitim Bakanlığı tarafından basılmış, lise düzeyinde okutulan 9.10. ve 11. sınıf kimya ders kitapları ve 11. ve 12. sınıf fizik ders kitapları Millikan'ın yağ damlası deneyini bilim tarihi ve felsefesi açısından incelenmiştir. Kitap incelemesi yapılırken nitel yöntemlerden biri olan içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre lise düzeyinde okutulan kimya ve fizik ders kitapları Millikan'ın yağ damlası deneyini bilim tarihi ve felsefesi açısından yeterli düzeyde işlemediği görülmüştür. Bu sonuçlara göre ders kitaplarında bilimsel içeriklerin yetersiz olduğu bilim tarihi ile ilgili bilgilerin daha fazla yer alması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Today, in a world where science and technological developments change rapidly, it is seen that the ways of obtaining scientific information have also changed. The importance of the Science course, which closely follows science and technological developments and provides the transfer of changing information to the students, is increasing in the world and our country. The objectives of the science course are to raise individuals who research, question, gain scientific process skills, and acquire scientific knowledge in different ways. In order to achieve these goals, it has been included in the science curriculum that students need to be scientifically literate. It is possible to define scientific literacy as raising individuals who have scientific knowledge and the nature of science, can use scientific methods, make sense of developments and changes from past to present, and use the work of scientists. Of these dimensions of scientific literacy, one of the important aspects of those dimensions is developing the nature of science understanding. An important way to convey the nature of science to students is through the history of science. Textbooks are among the most used materials in science education that everyone can access under equal conditions. It is thought that the fact that the textbooks include information and experiments on the history of science will contribute to teaching the concepts of the nature of science and scientific literacy to the students. For this purpose, in this study, 9th, 10th, and 11th grade chemistry textbooks and 11th and 12th grade physics textbooks were examined Millikan's oil drop experiment in terms of the history and philosophy of science. The content analysis method, one of the qualitative methods, was used in the textbook analysis. According to the findings obtained in the study, it was seen that Millikan's oil drop experiment in physics and chemistry textbooks taught at the high school level did not adequately handle in terms of science history and philosophy. According to these results, it has been concluded that the scientific content in the textbooks is insufficient and the information about the history of science should be included.