Kanser ağrısında transdermal fentanil kullanımının kognitif fonksiyonlar üzerine etkisi
The cognitive effects of using transdermal fentanyl in cancer pain
Yazar: NURDAN ÜNLÜ
Danışman: DR. AYŞEGÜL BİLEN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Bu çalışmada, kanser ağrısında transdermal fentanil (TDF) kullanımının kognitif fonksiyonlar üzerine olan etkisinin incelenmesi amaçlandı.
Etik kurul ve hasta onamı alınarak daha öncesinde opioid tedavisi almamış 50 kanser ağrılı hasta çalışma kapsamına alındı. Ağrı değerlendirmesi Vizüel Analog Skala (Visual Analogue Scale-VAS), kognitif fonksiyon muayenesi Addenbrook Kognitif Muayenesi gözden geçirilmiş versiyonu (Addenbrooke's Cognitive Examination final revised version -ACE-R) ve günlük aktivite düzeyi Doğu Onkoloji Grubu Performans Ölçütü (Eastern Cooperative Oncology Group Performance Status -ECOG) ile değerlendirildi, yan etkiler kaydedildi.
Hastaların ilk başvurularında algolojik değerlendirmeleri yapıldı ve ACE-R uygulanarak normal kognitif fonksiyon düzeyleri tespit edildi. Olgularda 25 μg/saat TDF ile tedaviye başlandı, VAS ≤ 2 olacak şekilde tedavilerinin belirli aşamalarında doz artışı yapıldı. 30. günde yeterli analjezik etkinlik sağlandıktan sonra ACE-R yeniden uygulandı. Tüm hastalar kendi aralarında, TDF tedavisi öncesi ve sonrası olmak üzere ACE-R toplam skoru ve alt grupları (dikkat-oryantasyon, bellek, akıcılık, dil, görsel-mekansal yetenekler) açısından karşılaştırıldı.
Çalışma sonunda tedavi sonrası, öncesi ile karşılaştırıldığında dikkat- oryantasyon, bellek, akıcılık, dil ve ACE-R toplam skorlarında istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı. Görsel ve mekansal yeteneklerde ise anlamlı bir değişme görülemedi. Olguların günlük aktivite düzeyi başlangıca göre değişmedi.
iv
Sonuç olarak; kanser ağrısında TDF kullanımının kognitif fonksiyonlarda bozulma yapmadığı görüldü, hatta bazı kognitif test skorlarında anlamlı düzelme olduğu saptandı. Ağrının olmaması da hastaların yaşam kalitesini arttırdı.
Anahtar Sözcükler: Kanser ağrısı, transdermal fentanil, kognitif fonksiyonlar

Abstract:
In this study, we aimed to investigate of using transdermal fentanyl (TDF) effects to cognitive functions in cancer pain.
After approval informed consent of patients and Ethical Committee, fifty patients with cancer pain who had no opioid treatments before were included in the study. Pain was evaluated with Visual Analogue Scale (VAS), cognitive functions were assessed using by Addenbrooke's Cognitive Examination final revised version (ACE-R), performance was evaluated with Eastern Cooperative Oncology Group Performance Status (ECOG), adverse reactions were noted.
Patients' algological evaluation had done in first application and the normal cognitive functions were established using by ACE-R. In cases the treatment was began with 25μg/h TDF and certain stages of the treatment dose was increased so that VAS ≤ 2. ACE-R was applied again on 30. day under enough analgesia. All patients were compared with ACE-R total scores and subgroups ( attention-orientation, memory, fluency, language, visuospatial abilities) at before and after TDF treatment in each other.
At the end of the study, attention-orientation, memory, fluency, language, ACE- R total scores were statistically significant improvement after the treatment than compared to before. No significant change was obtained in visuospatial abilities. No difference was detected in performance status.
In conclusion; the use of transdermal fentanyl for the treatment of cancer pain are not associated with impairments in cognitive performance, even some cognitive test scores significantly improved. The absence of pain increased the quality of life.
vi
Key Words: Cancer pain, transdermal fentanyl, cognitive functions