Bina inşaatlarında iş sağlığı ve güvenliği maliyetlerinin tahmini için bir model önerisi
A proposed model for estimation of occupational health and safety costs in building construction projects
Yazar: MUSTAFA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. RECEP KANIT
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Birçok ülkede olduğu gibi, Türkiye'de de inşaat sektörü ekonominin lokomotifi konumundadır. Türk inşaat sektörü, GSMH'da (Gayri Safi Milli Hâsıla) % 11,5'lik büyüme ve toplam istihdamda % 7,4'lük pay ile son 20 yılın en yüksek değerine ulaşmıştır. Türk inşat sektöründe meydana gelen iş kazaları sayılarında da bu büyümeye paralel olarak ciddi bir artış gözlemlenmektedir. Sektörde küçük ya da orta ölçekli bina inşaatları önemli yer tutmakta ve ölümcül iş kazalarının büyük çoğunluğu bu tür şantiyelerde meydana gelmektedir. Bu çalışmada, güvenlik personeli maliyetleri, zorunlu güvenlik eğitim kursları, Kişisel Koruyucu Donanım (KKD), Toplu Koruma Önlemleri (TKÖ) ve ilk işe giriş muayenelerine esas laboratuvar tetkik ücretleri gibi, küçük ya da orta ölçekli bina inşaatlarının zorunlu güvenlik yatırımlarına odaklanılmıştır. Kapsamlı bir literatür taraması ile bina inşaatlarındaki riskler ve bu risklerden korunmaya yönelik önlemler İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) maliyetlerinin alt bileşenleri şeklinde belirlenmiştir. Belirlenen bu parametreler ile İSG maliyetlerini tahmin eden model, ihale öncesi yapı maliyet tahmini amacıyla geliştirilen ve teklif hazırlama uygulamalarında faydalanılan bilgisayar programına ilave bir modül olarak eklenmiştir. İSG maliyetlerinin baştan hesaba katılması ve bütçelenmesi ile inşaat projelerinin uygulanması aşamasında dikkate alınması gerekli güvenlik önlemleri konusunda farkındalık yaratılacak ve böylece ciddi yaralanmalar, ölümcül olaylar, idari işlemler, yasal yaptırımlar ve yargılama giderlerinden kaynaklanacak kaza maliyetlerinin düşürülmesine ve en önemlisi can kaybının azaltılmasına katkı sağlanacaktır. Geliştirilen bilgisayar programının etkinliği orta ölçekli bir proje üzerinde ayrıca test edilmiştir. Bu kapsamda yapım süreci bu çalışma ile paralellik arz eden Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) Sosyal Tesis Projesinin gerçekleşen İSG maliyetleri geliştirilen bu model yardımıyla ihale öncesi aşamada % 95 yaklaşıklıkla tahmin edilmiştir. Başbakanlık TOKİ Sosyal Tesis Projesinin zorunlu İSG maliyetlerinin yapı yaklaşık maliyetine oranı % 2,11 ve inşaat alanına oranı da 6,25 ABDDoları/m2 olarak bulunmuştur. Bu değerler, uluslararası çalışmalarda ortaya konulan değerlere oldukça yakındır.

Abstract:
As is the case in many countries, construction industry is the major driving force behind the economic development in Turkey. Turkish construction industry has reached its climax in the last 20 years with its 7.4% share in total employment and 11.5% growth in terms of Gross National Product (GNP) in recent years. Parallel to this growth, there has been a concomitant increase in the number of occupational accidents in Turkish construction industry as well. Majority of fatal accidents usually occur at the work sites of small or middle scale building construction projects, which have a big share in construction industry. This study focuses on compulsory investments of small or middle scale building construction projects such as safety staffing costs on-site, formal safety training courses, Personal Protective Equipment (PPE), Collective Protective Measures (CPMs) and fee for laboratory examinations in employment procedures of workers. An extensive literature review has been carried out to specify the risks involved in construction sector and the measures to prevent them as the subcomponents of Occupational Health and Safety (OHS) costs. And these specific parameters are then incorporated into an existing computer program, which had been originally designed only to calculate the direct construction costs before a bidding process. By calculating and making a budget for the cost of prevention at the beginning of construction projects, an awareness would be raised about the safety measures to be taken into account during the implementation of construction projects, which would in turn help reduce safety costs arising from severe injuries, fatal incidents, administrative procedures, legal obligations and litigation costs and expenses; and most importantly it will contribute to the reduction of loss of workers' life. The efficacy of the developed computer program is also tested on a middle scale construction project. In this context, the actualized OHS costs of Public Housing Administration of Turkey (TOKİ) Recreational Facilities Project, whose construction process is parallel to this study, are predicted with 95% accuracy using this model before the bidding phase. The ratio of obligatory OHS costs of TOKİ Recreational Facilities Project to the direct construction costs is found to be 2.11% while the OHS cost per unit construction area is found to be 6.25 USD/m2. These values are very close to the values set forth in international studies.