Erişkinlerde diyabet risk faktörlerinin belirlenmesi
Identification of risk factors for type 2 diabetes mellitus
Yazar: GÜLHAN COŞANSU (KUZU)
Danışman: DOÇ.DR. NURSEN NAHCİVAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
73 7. ÖZET Bu çalışmanın amacı, diyabetli olmadığını belirten erişkin bireylerde diyabet risk faktörlerini belirlemek ve bireylerin risk faktörlerinin farkında olup olmadıklarını incelemektir. Çalışmanın evrenini 15 Haziran-4 Ağustos 2000 tarihleri arasında Mecidiyeköy Sağlık Ocağı'ndan hizmet alan erişkin bireyler oluşturmuştur, örneklem (n:140) belirtilen evren içinden 30 yaşın üstünde, tanılanmış diyabeti, akut bir enfeksiyon hastalığı, gebelik durumu olmayan ve çalışmaya katılmak için istekli bireyler arasından olasılıksız olarak seçilmiştir. Verilerin toplanmasında ; Görüşme Formu, Diyabet Risk Testi ve Diyabet Riski Farkındalık Anketi (min-max:0-15) kullanılmıştır. Kan şekeri değerlendirmesinde glukometer ve spectophotometer, kan basıncı değerlendirmesinde sphygmomanometer ve steteskop, andropometrik ölçümler için ise standart metre ve yer baskülü kullanılmıştır. Obezite durumu Beden kitle indeksi ve bel-kalça oranı'na göre değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesi SPSS ve Epiînfo programlarından yararlanılarak, yüzdelik, x2, t testi, odds ratio, oneway anova, pearson ve spearman korelasyon analizi kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada diyabet risk faktörleri kapsamında ; ailede diyabet öyküsü, obezite, hipertansiyon, iri bebek öyküsü, fiziksel inaktivite, yaşlanma ve sigara içimi alınmıştır. Yaş ortalaması 52.29±14.32 olan bireylerin %67.9'u kadın, %79.3'ü evli, %60.7'si ev hanımı, %91.4*ü sağlık-sosyal güvenceye sahip, %74.6'sı çeşitli derecelerde formal eğitim almıştır ve %62.8'i maddi durumunu "orta" düzeyde algılamaktadır.74 10 puan ve üstünün riskli kabul edildiği risk değerlendirmesine göre bireylerin risk testi puan ortalaması 11.26±3.84'tür ve %75.7'si yüksek risk, %22.2' i düşük risk grubundadır. Diyabet risk faktörlerinin en fazla görülme oranı sırasıyla; Fiziksel inaktivite (iş aktivitesinde %96.4, boş zaman aktivitesinde %89.2), Hipertansiyon (%41.4), Obezite (%35.7), Yaş (65 yaşın üstü %27.9), Ailede diyabet öyküsü (%27.1) ve İri bebek öyküsü (%25.2)'dür. Diyabetiklerde hipertansiyon, antihipertansif ilaç kullanımı ve iri bebek öyküsü olanların oranı diyabetli olmayanlara göre anlamlı ölçüde yüksek bulunmuştur. Çalışma grubunun diyabet riskleri hakkında farkındalık puan ortalaması 10.7±2.7 'dir. Hipertansiyonu, ailede diyabet öyküsü olan ve diyabet kontrolü yaptıranların farkındalık puan ortalamaları anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Farkındalık puan ortalamaları risk gruplarında, sosyodemografik özelliklere göre, kronik hastalık varlığı, antilipidemik ilaç kullanımı, sigara içimi, ve fizik aktivite durumuna göre farksız bulunmuştur.

Abstract:
75 SUMMARY IDENTIFICATION OF RISK FACTORS FOR TYPE 2 DIABETES MELLITUS The purpose of this study was to examine the risk factors of diabetes in non-diabetic adults and to determine the extent to which these adults are aware of those risk factors. The universe of the study was adults served by Mecidiyeköy Primary Health Center between June 15 and August 4, 2000. Sample (n:140) was choosen, consisting of individuals over the age of 30, who were non-diabetic, did not have acute infectious disease and were not pregnant. An Interview Form, Diabetes Risk Test and Diabetes Risk Awareness Questionnaire (min-max:0-15) were used for collecting data. A glucometer and spectophometer were used to measure blood glucose, Sphygmomanometer and stetescope, were used to measure blood pressure; A standard meter and weighing machine were used for anthropometric measurement. The level of obesity status was using the body mass index and waist-hip scale. SPSS and Epiinfo programs were used and analysis was completed using percentage, chi square, t- test, odds ratio, oneway anova, pearson and spearman correlation tests. Diabetes risk factors in this study included : family history of diabetes, obesity, hypertension, to bear large baby(>4000 gr), physical inactivity, age and cigarette use.76 The average age of those in research group was 52.29±14.32. 67.9 % of the participant were woman, 79.3 % were married, 60.7% were housewives, 91.4 % had health insurance, 74.6% were various degree education and 62.8 % considered themselves to be middle class family income. Scores of 10 or higher were accepted as evidence of risk in our study, with an overall avarage score of 11.26±3.84. 75.7 % were in a high risk group and 22.2% were in a low risk group. The order of the frequency of the recurrence of the risk factors of diabetes is as follows : Physical inactivity (96.4 % in work activity, 89.2 % at leisure activity), Hypertension (41.4 %), Obesity (35.7 %), Age (27.9 % above 65 ), family history of diabetes (27.1 %) and to bear large baby (25.2%). The rate of hypertension in diabetics, antihypertensive drug use and history of to bear large baby in diabetics were found significant rather than non-diabetic persons. The average score for awareness of diabetes risk in this study was 10.7±2.7. Those individuals with hypertension, a family history of diabetes and who had had themselves tested for diabetes had significantly higher scores on the awareness test. The average awareness scores of risk risk groups were not affected by sociodemographic characteristics, such as presence of chronic disease, use of antilipidemic medication, smoking and level of physical activity.