Siirt'in sosyal ve ekonomik yapısı (1312/1317-1894/1900 tarihli ve 420 no'lu Siirt şer'iye siciline göre)
Economic and social structure of Siirt (according to sharia court records numbered 420 between 1312/1317-1894/1900 )
Yazar: HAYRETTİN SAVUR
Danışman: PROF. DR. AHMET KAL'A
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Siirt = Siirt ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Bu tezin merkezini oluşturan 420 numaralı Siirt Şer'iyye Sicil Defteri, şer'î mahkemelerin yargı alanının daraltıldığı bir dönemin (1312-1317/1894-1900) şer'î mahkeme kayıtlarıdır. Defterin başlıca konuları öncelikle aile ve buna bağlı olarak, boşanmalar, nafaka ve mehir talepleri, verâset ve yine buna bağlı olarak tereke ile eytâm sadıkları ve eytâm idâreleri vâsıtasıyla yetim çocukların para ve mallarının korunması, çocukların vasîler kontrolünde büyütülmesi gibi konuları içermektedir. Defterde bir vakfiye kaydı bulunmaktadır. Ancak çeşitli vesileler ile bahsi geçtiği için idârî yapı üzerinde de duruldu. Defterdeki verilerden yola çıkarak, Siirt'teki aile yapısı ve çocuk sayısı bulunmaya çalışıldı. Mahkemenin işleyişinden dolayı, şer'î mahkeme görevlileri anlatıldı. Mahalle imâmları öncelikli olmak üzere imâmlar, muhtarlık teşkilâtı; muhtar ve ihtiyâr hey'etlerinin önemine işâret edildi. Defterde bahsi geçtiği kadar Siirt gayr-ı Müslim cemâatlerine temas edildi. Tereke kayıtlarına istinâden, Siirt'te, bu tarihlerde görülen mal ve eşya fiyatları tesbit edildi. Yine defterdeki muhtelif kayıtlardan yola çıkılarak, Siirt evleri üzerinde duruldu. Tezimizde özellikle dikkat ettiğimiz husus, kişi ve kurumların öne çıkarılmaya çalışılmasıdır.

Abstract:
The Sharia Court Records of Siirt numbered 420 being the center of this thesis is the judicial court registers of an era (1312-1317/1894-1900) in which the judiciary field of sharia courts was diminished. The basic concerns of the records are family and in this sense divorce, requirement of child support and prematrimonial support, heredity and again in this context law estates and orphan children funds and keeping money and possessions of the orphans through orphan children funds managements, and growing up the orphans under control of guardians. The records also contain charter of a waqf registery. But in various occasions administrative structure is also considered for that it is referred to. Inferring from the datum in the records, the family caharacter and number of children in Siirt is attempted to be found out. Staff of sharia court is also mentioned due to court operations. The significance of prayer leaders, especially in neighborhoods, organization of village headman's office; and the significance of village headmen and boards of alderman is emphasized. Moreover non-Muslim communities in Siirt are mentioned as much the subject takes place in the record. Based on the law estate records, price of goods in Siirt is tried to be approximated. Again through datum of various sorts contained in the records, a special emphasis is put on domestic structure of Siirt. The main concern of the thesis is to highlight the individuals and establishments.