Kadının bakım emeğinin evde bakım uygulaması üzerinden değerlendirilmesi bir karma yöntem araştırması:  Ankara Mamak örneği
Evaluation of women care labor via home care practice, a mix method research: The sample of Ankara Mamak
Yazar: ÖZGE SANEM ÖZATEŞ GELMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM CANKURTARAN ÖNTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Bakıcılık = Care work ; Evde bakım hizmetleri = Home care services ; Kadın iş gücü = Women labour force ; Kadınlar = Women ; Zaman yönetimi = Time management ; İş bölümü = Division of labor

Özet:
Bu karma yöntem araştırmasının temel amacı; evde bakım uygulamasının kadınlar üzerindeki somut çıktılarının ortaya koyulmasıdır. Bu nedenle evde bakım uygulamasından yararlanan hanelerde etkinlik ve çalışma türleri açısından kadın ve erkek arasındaki zaman kullanımı farklılıklarının ve cinsiyetçi işbölümü, bakım emeği, kamusal alana katılım ve evde bakım uygulamasına ilişkin bakım veren kadınların değerlendirme ve deneyimlerinin ortaya çıkartılması amaçlanmıştır.
Bu amaç doğrultusunda araştırmanın niceliksel boyutu için Ankara'nın Mamak ilçesinde evde bakım uygulamasından yararlanan haneler arasından sistematik örnekleme yöntemiyle belirlenen 354 hanede, 354 kadın ve 238 erkek ile zaman kullanımı araştırması gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın niteliksel boyutunda ise bakım veren kadınlar arasından amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 35 kadın ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın analizi Excell, Spss ve Nvivo programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın temel sonucu; evde bakım uygulamasından yararlanan hanelerde cinsiyetçi işbölümünün, kadınların en çok ücretsiz ev içi işler için, bilhassa engeli bulunan aile üyelerine ev içinde bakım vermek için, erkeklerin ise kişisel bakım, ilgi ve gelişim etkinlikleri için zaman harcamaları olarak ortaya çıktığıdır. Kadınların evde bakım kapsamında verdikleri bakım emek zamanı, onların yalnızca kişisel bakım, ilgi ve gelişim etkinliklerine ayırdıkları zamanı kısıtlamamakta aynı zamanda ücretli çalışmaya katılımlarını da engellemektedir.
Kadınlar mevcut haliyle evde bakım uygulamasını, bakıma dair gerçekçi ve tercih edilebilir bir hizmet olarak görmemekte, aksine yaşadıkları yoksunluk ve yoksullukları pekiştiren bir uygulama olarak kabul etmektedirler. Bu nedenle evde bakım uygulaması kapsamında aile üyelerine bakım veren kadınlar, yaşam deneyimleri üzerinden alternatif bakım hizmetlerine olan talep ve önerileri dile getirmişlerdir. 
Araştırma, söz konusu bu eleştiri ve talepler üzerinden, cinsiyetçi işbölümünü yeniden üretmeyecek biçimde bakımın, kadın ile erkek, aile ile devlet arasında daha eşitlikçi biçimde paylaşılmasını temel alan önerilerle sonlandırılmıştır.



Anahtar Sözcükler: kadın emeği, bakım emeği, feminist sosyal çalışma, sosyalpolitika, sosyal refah devleti, evde bakım uygulaması, zaman kullanımı, karma yöntem araştırması.

Abstract:
The main purpose of this mixed methods research is to manifest concrete outcomes of home care practices on women. Therefore it was intended to make out differences of time use regarding types of activities and works between women and men in the households where benefit from home care practice and evaluations and experiences of care-giver women about gendered division of labor, care labor, participating in public area and home care practice. 
For this purpose, for quantitative dimension of the research it was carried out time use survey in Ankara, Mamak with 354 women and 238 men in the 354 households, selected from households benefiting from home care practice, by methods of systematically sampling. In the quantitative dimension of the research with 35 women, who were selected from among of home care giver women by oriented sampling, was carried out in depth interviews. The analysis of the research was carried out through the programs of Excell, Spss and Nvivo.
The main result of the research is that gendered division of labor appears as time use differences between women, who uses their time mostly for unpaid households works, especially for the care of disabled family member, and men, who uses most of their time for personal care, interest and development, in the households benefiting from home care practice. The time of care labor given by women within the home care practice not only restricts the women's time for participating in personal care, interest and development activities but also prevents them to participate in paid work. 
Women evaluate the present form of home care practice not as a realistic and selectable service about care but controversially as practice that reinforces their deprivation and poverties. Therefore women, who are the care giver for their disabled family members within home care practice, put into words their demands and suggestions about alternative care services.
The dissertation was concluded with suggestions composed by these critics and demands, which based the sharing of the care between women and men and family and state and so it may not reproduce the gendered division of labor.



Key Words: female labor, care labor, feminist social work, social policy, social welfare state, home care practice, time use and mix methods research.