Dr. John Covel'ın Seyahatnâmesi (1670-1678): Tercüme, inceleme ve Osmanlı coğrafyası gözlemleri
Dr. John Covel's Travelogue (1670-1678): Translation, analysis and observations on Ottoman geography
Yazar: AYŞE ÖZGE ERCAN
Danışman: DOÇ. DR. GÖZDE SAZAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Kent tarihi = Urban history ; Kültür tarihi = Cultural history ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Siyasi tarih = Political history ; Sosyoloji tarihi = Sociology history ; İngiliz tarihi = British history ; İstanbul tarihi = Istanbul history

Özet:
Dr. John Covel (1638-1722), Cambridge Üniversitesi Christ's College'ta hoca ve rektör yardımcısı iken Osmanlı Devleti'ne elçi olarak atanan Sir Daniel Harvey'in (1631-1672) sefaret papazı olarak İstanbul'a gönderilmiş bir bilim adamıdır. 31 Aralık 1670'te İstanbul'a ulaşan Dr. Covel, 1 Ocak 1671 tarihi itibariyle Harvey'in emri altında göreve başlamıştır. Daha sonra Harvey'in ölümü üzerine halefi olarak 1672'de atanacak ve 25 Mart 1674 tarihinde İstanbul'a varacak olan Sir John Finch'in büyükelçiliğinin (1674-1681) ilk yıllarında da aynı görevi sürdürmüş; 1677 yılında Osmanlı topraklarından ayrılmıştır. Sefaret papazı görevi boyunca günlük tutmuştur. İngiltere Kralı II. Charles (hsd. 1660-1685) ve Sultan IV. Mehmed (hsd. 1648-1687) dönemine denk gelen bu seyahati sırasında gördüğü ve şahit olduğu birçok şeyi çok ayrıntılı olarak günlüğüne kaydetmiştir.
Bu doktora tez çalışması, Dr. Covel'ın 1670 ilâ 1678 yılları arasını kapsayan hacimli seyahatnâmesinin Osmanlı coğrafyasıyla ilgili uzun bölümünün tam tercümesini ve analizini ilk defa olmak üzere Türkçe literatüre kazandırmayı amaçlamaktadır. Osmanlı başkentinde kaldığı sürede ve Anadolu'da sıkça yaptığı gezilerde Dr. Covel sikke, arkeolojik eser, önemli Grekçe el yazmaları toplamış; bunların yanı sıra demografi, siyaset, ekonomi, edebiyat, topografya, mineraloji, botanik, zooloji, müzik, teoloji, mimarlık, yazıt bilimi konularında sayısız bilgi arşivlemiş ve böylece Osmanlı Devleti ve coğrafyasına dair değerli bir arşivi ülkesine götürmüştür.

Abstract:
Dr. John Covel (1638-1722) was a scholar who was sent to Istanbul as an embassy chaplain to Sir Daniel Harvey (1631-1672), who had been appointed ambassador to the Ottoman Empire while he was tutor and vice-chancellor of Christ's College, Cambridge University. Arriving in Istanbul on 31 December 1670, Dr. Covel started to work under Harvey's authority on 1 January 1671. He continued to serve in the same capacity during the first years of the ambassadorship of Sir John Finch (1674 1681), who was appointed as his successor in 1672 upon Harvey's death and arrived in Istanbul on 25 March 1674; he left Ottoman territory in 1677. He kept a diary throughout his duty as a chaplain of the embassy. During this journey, which coincided with the reigns of King Charles II of England (reign 1660-1685) and Sultan Mehmed IV (reign 1648-1687), he recorded many things he saw and witnessed in his diary in great detail.
This dissertation aims to provide for the first time in Turkish literature a full translation and analysis of the long chapter on Ottoman geography in Dr. Covel's voluminous travelogue covering the years 1670 to 1678. During his stay in the Ottoman capital and his frequent travels in Anatolia, Dr. Covel collected coins, archaeological artefacts and important Greek manuscripts, as well as archiving a wealth of information on demography, politics, economics, literature, topography, mineralogy, botany, zoology, music, theology, architecture and inscriptionology, thus bringing home a valuable archive on the Ottoman Empire and its geography.