Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ile Meram Tıp Fakültesi öğrencilerinin sağlık algısı, ölüme karşı tutum ve ölüm anksiyetesi düzeyleri
Health perception, attitudes toward death and death anxiety levels of students in Necmettin Erbakan University Faculty of Theology and Meram Faculty of medicine
Yazar: BURCU SOLAK
Danışman: PROF. DR. NAZAN KARAOĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Konya = Konya ; Sağlık = Health ; Tutumlar = Attitudes ; Ölüm = Death ; Ölüm kaygısı = Death anxiety ; Ölüm korkusu = Fear of death ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı mesleki açıdan hastalık, ölüm ve oluşturdukları etkilerle ile sıklıkla karşı karşıya kalacak olan iki farklı alanda eğitim görmekte olan üniversite öğrencilerinde ölüm anksiyetesi, ölüme karşı tutum ve sağlığa karşı tutumları belirleyerek, bunları etkileyen faktörleri analiz edebilmektir.
Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte bir çalışmanın evrenini 2018-2019 akademik yılında Necmettin Erbakan Üniversitesi'nde okumakta olan Meram Tıp Fakültesi ve İlahiyat Fakültesinde öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma gönüllü olan her iki fakültenin, her sınıfından en az 30 öğrenci olmak üzere toplam 479 öğrenci ile yapıldı. Çalışmada; Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ), Abdel Khalek Ölüm Anksiyetesi Ölçeği (AÖAÖ), Ölüme Karşı Tutum Ölçeği (ÖKTÖ) ile sosyodemografik veri elde etmeyi amaçlayan bir soru formu kullanıldı.  Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows) 22 programı kullanılarak analiz edildi. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların %66,8'i (n=320) tıp fakültesi, %33,2'si (n=159) ilahiyat fakültesi öğrencisiydi.  Yaş ortalaması 21,40±2,40 (Min:18-Maks:39) yıl olan öğrencilerin %66'sı (n=316) kadındı. Yaşı 22 ve üzeri olanların ölüme karşı tutum puanı (136,13±18,46) daha olumlu olduğu tespit edildi (p=0,021). İlahiyat fakültesi kadın öğrencilerinin ölüm anksiyetesi puanı (53,78±14,98) aynı bölümdeki erkeklerden (46,83±14,30) ve tıp fakültesi öğrencilerinden (kadın=51,17±14,14, erkek=52,02±16,71) yüksekti (p<0,01). Evlilik (44,18±11,35) ölüm kaygısını azaltmaktaydı (p=0,049).
Ekonomik açıdan kendini çok iyi-iyi gören tıp fakültesi öğrencilerinin sağlık algısı puanları (50,00±6,44) diğerlerinden yüksekti (p=0,025). Kronik hastalık varlığı, tüm öğrenciler için sağlık algısı puanlarını (46,64±6,75) azaltan bir durumdu  (p<0,01). Kendini çok dindar-dindar olarak tanımlayan tüm öğrencilerin sağlık algısı puanları (49,64±5,96) yüksek (p<0,01), ölüm anksiyetesi puanları (50,05±13,96) düşüktü (p<0,01).
        
       Okumakta olduğu okuldan memnun olan tüm öğrencilerin sağlık algısı puanı (49,90±5,83) kısmen memnun olan ve memnun olmayanlardan (46,62±7,07; 47,97±5,99) farklıydı (p<0,01). Kendini yalnız hisseden (47,11±6,98) öğrencilerin sağlık algısı yalnız hissetmeyenlerden (49,45±5,92) daha düşüktü (p<0,01).
Önceki iki haftada bitkin, çökkün ya da umutsuz hisseden öğrencilerin sağlık algısı puanları (47,31±6,04) diğerlerine (50,45±6,04) kıyasla farklıydı (p<0,01).
Önceki iki hafta boyunca, daha önce yaptığı şeylere karşı ilgide ve aldığı zevkte azalma olmayan öğrencilerin puanları (49,80±5,75) yüksekti (p<0,01).
Ölüm kaygısı puanları ölümü olumsuz ifade ile tanımlayan öğrencilerde (54,31±16,85) ve ölümü sıcak renk olarak tanımlayan tıp fakültesi öğrencilerinde (49,60±5,83) yüksek bulundu (p=0,024). Ölümü nötr (tarafsız) renk olarak tanımlayan tüm öğrencilerin ölüm anksiyetesi puanları (52,89±15,63) diğerlerine kıyasla yüksek saptandı (p=0,022).
Sonuç: Çalışmada 22 yaş ve üzeri olma, akademik düzey artması ve ekonomik durumun iyi olması ölüme karşı tutumu olumlu yönde etkilemekteydi.  Okunan bölümlerin farklı olması sağlık algısını, ölüm anksiyetesini değiştirmezken ölüme karşı tutum ilahiyat fakültesi için daha olumlu bulundu. Ekonomik durumun kötü olması, yaşam memnuniyetinin azlığı ve anksiyete ve depresyon kaynağı olabilecek durumların ( yalnız hissetme, depresyon, yas gibi) varlığı sağlık algısına olumsuz etki yapmıştı. Kronik hastalık ve madde kullanım öyküsü sağlık algısını azaltan durumlardı. Kendini dindar olarak tanımlama benlik algısını arttırmakta ve sağlık algısına olumlu etki yapmaktaydı.
Kadın cinsiyet, bölümlerin üçüncü sınıfları, kötü ekonomik koşullar, yaşam memnuniyetinin olmaması ve kendini dindar olarak tanımlamak ile anksiyete kaynağı olabilecek durumlar (okuduğu okuldan memnun olmama, depresyon gibi) öğrencilerin ölüm anksiyetesini arttıran durumlardı. 
Konusu sağlık ve ölüm olan meslek gruplarının müfredatına ölümün anlamı, ölüm algısı, ölüm korkusu ve ölüm anksiyesi ile baş etme gibi eğitimlerin verilmesi gereklidir. Bu eğitimler hem ölümle en sık karşılaşan bu meslek gruplarının kendi bütünlüklerini koruyabilmesi hem de profesyonel olarak kendilerinden yardım isteyenlere yardım edebilmeleri açısından son derece önemli olacaktır. 
 Anahtar kelimeler: Sağlık algısı, ölüme karşı tutum, ölüm kaygısı

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine death anxiety, attitudes toward death and attitudes toward health, and to analyze the factors affecting these in university students who are studying in two different vocational fields who will frequently be faced with illness, death and their effects.
Material and Methods: The population of this descriptive and cross-sectional study consists of students studying at Necmettin Erbakan University Meram Faculty of Medicine and Faculty of Theology in the 2018-2019 academic year. The study was carried out with a total of 479 volunteer students, including at least 30 students from each class of both faculties. A questionnaire aimed at obtaining sociodemographic data through the Health Perceptions Questionnaire (HPQ), the Arabic Scale of Death Anxiety (ASDA) by Abdel-Khalek, and the Death Attitude Profile-Revised (DAP-R) questionnair was used. The obtained data were analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows) 22 program. A p value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: Of the participants, 66.8% (n=320) were students at the faculty of medicine and 33.2% (n=159) were students at the faculty of theology. The mean age of the students was 21.40±2.40 (Min:18-Max:39) years and 66% (n=316) were female. It was determined that those aged 22 and over had a better attitudes towards death score (136.13±18.46) (p=0.021). The death anxiety score of female students in the faculty of theology (53.78±14.98) was higher than that of male students in the same faculty (46.83±14.30) and students of the medical faculty (female=51.17±14.14, male=52.02±16.71) (p<0.01). Being married (44.18±11.35) reduced death anxiety (p=0.049).
Health perception scores of medical school students who defined themselves as very good or good economically (50.00±6.44) were higher than the others (p=0.025). Presence of chronic disease was a condition that decreased health perception scores (46.64±6.75) for all students (p<0.01). All students who defined themselves as very religious or religious had high health perception scores (49.64±5.96) (p<0.01), and low death anxiety scores (50.05±13.96) (p<0, 01).
The health perception score of all students who were satisfied with their school (49.90±5.83) was higher than those who were partially satisfied or dissatisfied (46.62±7.07; 47.97±5.99) (p=0.00). The health perception of students who felt lonely (47.11±6.98) was lower than those who did not (49.45±5.92) (p<0.01).
Students who felt exhausted, depressed or hopeless in the previous two weeks had different health perception scores (47.31±6.04) compared to others (50.45±6.04) (p<0.01). The scores of the students who did not decrease in the last two weeks in their interest and pleasure in the things they did before were high (49.80±5.75) (p<0.01).        
Death anxiety scores were higher in students who defined death as a negative expression (54.31±16.85) and in medical school students who defined death as a warm color (49.60±5.83) (p=0.024). All students who defined death as a neutral color had higher death anxiety scores (52.89±15.63) compared to the others (p=0.022).
Conclusion: In the study, being 22 years old and over, increasing academic level and good economic status had a positive effect on the attitude towards death. The fact that the departments studied did not change the perception of health, attitude towards death and death anxiety. Poor economic situation, low life satisfaction, and the presence of situations that could cause anxiety and depression (such as feeling lonely, depression, mourning) had a negative impact on the perception of health. Chronic disease and substance use history were conditions that reduced the health perception. Defining oneself as religious increased self-perception and had a positive effect on health perception.
The female gender, being in the third year of the departments, poor economic conditions, lack of life satisfaction, self-identification as religious, and situations that could cause anxiety (such as being dissatisfied with the school and depression) increased the death anxiety of the students. 
The curriculum of vocational groups whose subject is health and death should include training on the meaning of death, perception of death, fear of death and coping with death anxiety. These trainings will be extremely important in terms of protecting the integrity of these occupational groups, which are most frequently faced with death, and helping those who seek professional help from them.
Keywords: Health perceptions, death attitude, death anxiety