Seyitömer (Kütahya-Türkiye) termik santralında yanan kömürlerin ve oluşan katı atıkların mineralojisi ve petrografisi
Mineralogy and petrography of feed coals and combustion residues from the seyitömer (Kütahya-Türkiye) thermal power plant
Yazar: ÖZLEM KIRDIM
Danışman: PROF.DR. ALİ İHSAN KARAYİĞİT
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Seyitömer linyit havzası BatıAnadolu'daki önemli kömür havzaları, ndan biridir. Buhavzada kömür üretimi, açı k-ocak işletme yöntemiyle yapı lmaktadı Havzadan yı 6,5r. ldaMt linyit üretilmekte ve tümü 4x150 MW kurulu güce sahip, Seyitömer termik santralı ndalmaktadı İletilen kömür damarı Orta-Üst Miyosen yaş gölsel Seyitömerr. şyakı , lıFormasyonu içerisinde yer almaktadı Termik santralda yanan kömürlerden, uçucur.küllerden ve taban küllerinden 8 hafta boyunca toplam 24 adet örnek alı ş tez nmı ,kapsamı nda mineralojisi, petrografisi ve element içeriğ değ i erlendirilmiş Santraldatir.yanan kömürlerden alı örneklerin laboratuvara geldiğ durumda sı yla yüksek nemnan i rasıiçeriğ (ort. %31,87), havada kuru bazda yüksek kül içeriğ (ort. %46,71), nispetenine ineyüksek kükürt içeriğ (ort. %1,62) ve düş alt ı l değ (ort. 2663 kcal/kg) sahipine ük sı ereş r.olduğ saptanmıtı Uçucu ve taban küllerinin ortalama kül içerikleri %96,57 veuşı%85,89'dur. X-ınlarıtoz difraktogramları(XRD) yardı yla termik santralda yananmışıkömürlerde, amorf madde dında, kil mineralleri (smektit, illit, kaolinit, klorit ve pirofillit),kuvars, feldispat, pirit, siderit, opal-CT ve az oranda kalsit, aragonit, ankerit, jipsş şsaptanmı r. Aynıçalıtı malarla uçucu ve taban küllerinde amorf maddenin (cam) enönemli kı oluşsmı turduğ tespit edilmiş Termik santralda yanan kömürlerde SEM-EDXu tir.şçalı maları mikron büyüklüğyla ündeki mineraller, örneğ FeNi-sülfür (pentlandit), rutil,inapatit, barit ve sfalerit; uçucu küllerde FeNi-sülfür (pentlandit), rutil, apatit, barit, melilit veşkarbon (char) saptanmı r. Taban küllerinde ise uçucu küllerde saptananşyanmamı tışminerallere ilave olarak siderit ve selsian tespit edilmiş Petrografik çalıtir. malara göre,yanan kömürlerin yüzde rastgele hüminit yansı tmaları n ortalaması 0,30 (%Rr,nıyağ da)'dur. Termik santralda yanan kömürlerde hüminit grubu en önemli maseral grubunuoluş turmaktadı Kömürlerin ortalama değr. erlere göre önemli esas element bileş imlerini Al,Fe, Ca, Mg ve K oluş turmaktadı Eser element konsantrasyonlarır. dünyadaki çoğ kömüreuait sı r değnı erlerin arası kalmakla birlikte, Ti (ort. 2100 ppm), Mn (ort. 348 ppm) vendaözellikle Cr (183 ppm) ve Ni (423 ppm) bu sı rları maktadını aş r.Anahtar Kelimeler: Beslenen kömür/yanan kömür, uçucu kül, taban külü, mineraloji,eser element, Seyitömer, Türkiye.Danıman: Prof.Dr. Ali İş hsan Karayiğ Hacettepe Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliğit, iBölümü, Maden Yatakları-Jeokimya Anabilim Dalıi

Abstract:
The Seyitömer lignite basin is one of the most important coal basins in western Anatolia.Lignite production is performing by open-cast mining methods in this basin. Annual coalproduction is about 6,5 Mt and all production is being burned at Seyitömer power planthaving 4x150 MW capacity. Workable coal seam is located to the lacustrine SeyitömerFormation of Middle-Late Miocene age. A total of 24 samples, feed coals, fly ashes andbottom ashes were systematically collected once a week over an eight-week period fromthe boiler unit, and their petrography, mineralogy and elemental contents have beenevaluated in this study. The feed coal samples have high moisture (av. 31,87%) on an as-received basis, very high ash yield (av. 46,71%), relatively high total sulfur content (av.1,62 %), low net calorific value (av. 2663 kcal/kg) on an air-dried basis. Mean values ofash yields of the fly ash and bottom ash samples on an air-dried basis are %96,57 and%85,89, respectively. X-ray powder diffraction (XRD) studies show that beyondamorphous (organic) matter, clay minerals (smectite, illite, kaolinite, chlorite andpyrophyllite), quartz, feldspar, pyrite, siderite, opal-CT and minor amounts of calcite,aragonite, ankerite, gypsum were determined in samples of the feed coals. The samestudies show that the amorphous matter (glass) is the main constituent of the fly ash andbottom ash samples. SEM-EDX studies indicate that micron sized minerals, such as FeNi-sulfur (pentlandite), rutile, apatite, barite and sphalerite were determined in samples of thefeed coals; FeNi-sulfur (pentlandite), rutile, apatite, barite, mellite and unburned carbon(char) in fly ash samples. In addition to these, siderite and celsian in the bottom ashsamples were determined with SEM-EDX studies. Petrographic studies show that meanrandom huminite reflectances of the feed coals were measured as 0,30% (%Rr, oil).Huminite group macerals are most abundant in the feed coal samples. Major elements ofthe feed coal samples constitute Al, Fe, Ca, Mg ve K. Mean values of trace elementalconcentrations of feed coals fall within the ranges of most world coals, except for Ti (av.2100 ppm), Mn (av. 348 ppm) and especially Cr (av. 183 ppm) and Ni (av. 423 ppm)values.Keywords: Feed coal, fly ash, bottom ash, mineralogy, trace element, Seyitömer,Türkiye.Advisor: Prof.Dr. Ali İhsan Karayiğ Hacettepe University, Department of Geologicalit,Engineering, Ore Deposits-Geochemistry Sectioni