Sera koşulları altında yetiştirilen domates bitkisinde magnezyumlu gübre uygulamalarının verim ve meyve kalitesine etkisi
The effect of magnesium fertilizer application on the yield and fruit quali̇ty of tomato plant cultivated under greenhouse conditions
Yazar: SEVİL KÖMÜRKARA ZENGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAHYA NAS
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Domates (Solanum lycopersicum L.) dünya genelinde patatesten sonra en fazla yetiştirilen sebzedir. Taze olarak tüketilmesinin yanında, salça, sos ve domates suyu gibi çeşitli formlarda işlenerek tüketilmektedir. Magnezyum gübrelemesi, bitkilerde olumlu fizyolojik sonuçlar sağlayarak, yüksek verim ve meyve kalitesi elde edilmektedir. Bu çalışmada yapraktan uygulanan magnezyumun (magnezyum sülfat) domates bitkisinde verim, meyve kalitesi, meyve biyokimyasal içeriği ve enzim aktivitesi üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışma, Şırnak Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma ve uygulama serasında yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre kurulmuştur. Denemede, damlama sulamadan (tek doz) 5 kg/da ve yapraktan %0, %0.25, %0.50 ve %0.75 dozlarda magnezum sülfat uygulanmıştır. Yapraktan uygulanan %0.50 Mg uygulaması ile en yüksek ortalama meyve ağırlığı elde edilmiştir. Ancak Mg uygulamalarının dekar verimi ve bitki verimine etkisinde istatistiksel fark bulunmamıştır. En yüksek meyve eni, meyve boyu ve meyve rengi a* değeri yine %0.50 Mg uygulamasından elde edilmiştir. Mg uygulamaları yaprak klorofil içeriğini artırmış ve en yüksek klorofil içeriği %0.75 Mg uygulamasından belirlenmiştir. Benzer şekilde, en yüksek yaprak Mg içeriği, yaprak oransal su içeriği, meyvelerin malik asid içeriği ve en iyi meyve suyu pH değeri %0.75 Mg uygulamasından belirlenmiştir. Bununla birlikte %0.25 Mg uygulaması yaprakların K, Ca, Na içeriği ve meyvelerin askorbik asit içeriğinde en iyi sonuçları oluşturmuştur. Uygulamaların antioksidan aktivitesi ve toplam protein miktarına etkisinde istatistiksel fark bulunmamıştır. Yine Mg uygulamaları enzim aktivitesini kontrole kıyasla düşürmüştür. Sonuç olarak örtüaltı domates yetiştiriciliğinde, iri ve kırmızı renkli meyvelerin elde edilmesinde yapraktan %0.50 Mg gübrelemesi önerilmektedir. Yüksek klorofil içeriği, düşük meyve suyu pH'ı ve meyvelerden yüksek malik asit elde etmek için yapraktan %0.75 Mg gübrelemesi önerilmektedir. Meyvelerde askorbik asit artışı için %0.25 Mg yaprak gübrelemesi önerilmektedir.

Abstract:
Tomato (Solanum lycopersicum L.) is the most grown vegetable in the world after potatoes. In addition to being consumed fresh, it is consumed processed in various forms such as tomato paste, sauce and tomato juice. Magnesium fertilization provides positive physiological results in plants, resulting in high yield and fruit quality. In this study, the effects of foliar applications magnesium (magnesium sulfate) on yield, fruit quality, fruit biochemical content and enzyme activity in tomato plants were investigated. The study was carried out in the research and application greenhouse of Şırnak University Faculty of Agriculture. The experiment was set up according to the randomized blocks trial design. In the experiment, magnesium sulfate was applied at 5 kg/da via drip irrigation (single dose) and at foliar doses of 0%, 0.25%, 0.50% and 0.75%. The highest average fruit weight was obtained with foliar application of 0.50% Mg. However, no statistical difference was found in the effect of Mg applications on total yield and plant yield. The highest fruit dimater, fruit length and fruit color a* values were again obtained from 0.50% Mg application. Mg applications increased leaf chlorophyll content and the highest chlorophyll content was determined from 0.75% Mg application. Similarly, the highest leaf Mg content, leaf relative water content, malic acid content of fruits and best juice pH value were determined from 0.75% Mg application. However, 0.25% Mg application produced the best results in the K, Ca, Na content of the leaves and the ascorbic acid content of the fruits. No statistical difference was found in the effect of the applications on the antioxidant activity and total protein amount. Additionally, Mg applications decreased the enzyme activity compared to the control. As a result, in greenhouse tomato cultivation, foliar fertilization of 0.50% Mg is recommended to obtain sizeable and red fruits. Foliar fertilization of 0.75% Mg is recommended to obtain high chlorophyll content, low juice pH and high malic acid from fruits. 0.25% Mg foliar fertilization is recommended to increase ascorbic acid in fruits.