Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının uygulanmasına dair denetleme sisteminin geliştirilmesi: Avrupa Birliği ve diğer uluslararası örgütlerle karşılaştırmalı yaklaşım /
Yazar: MUSTAFA OĞUZHAN YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. DEMİRHAN BURAK ÇELİK
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde düzenlenen hak ve özgürlüklerin gerçek manada hayata geçirilmesi ancak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının tam ve eksiksiz bir şekilde uygulanması ile mümkündür. AİHM kararlarının uygulanması ise Avrupa Konseyi sisteminde temelde Bakanlar Komitesi tarafından siyasi/diplomatik yollarla yürütülen müzakareler çerçevesinde sağlanmaktadır. Bakanlar Komitesi'nin denetimine rağmen AİHM kararını uygulamayı reddeden taraf devletlerin bu durumdan nasıl vazgeçirilebileceği ise denetleme sisteminin donatıldığı araçlar ve bunların etkililiği ile doğrudan ilgilidir. AİHS 46(4,5). maddesinde düzenlenen ihlal prosedürü, bu kapsamda Bakanlar Komitesi'nin elindeki en önemli araç olmasına rağmen işlevselliği tartışma konusudur. Avrupa Konseyi'nin diğer organları ve AİHM'nin kendisi de kararların uygulanmasının denetlenmesi sistemine yetki alanları çerçevesinde dahil olmaktadır. Ancak söz konusu denetim sisteminin geliştirilmesi gerekliliği son dönemde yaşanan uygulama krizleri ile birlikte daha da aşikar hale gelmiştir. Bu kapsamda Avrupa Birliği sistemindeki ihlal prosedürünün kesin süreli ve aşamalı yapısı, Amerikan İnsan Hakları Konvansiyonu sisteminin söz konusu alanda yargısal denetime yönelik yaratıcı özellikleri, sisteminin iyileştirilmesi için örnek teşkil eden içgörüler sunmaktadır. Bu teorik temelde yapılan incelemeler sonucunda AİHM kararlarının uygulanmasının denetlenmesi sistemindeki sorunlara dair çözüm önerileri ise ilk olarak Bakanlar Komitesi'nin kesin süreli ve belirli aşamalı bir işleyiş sistemine geçmesi gerekliliği, ikinci aşamada, Avrupa Konseyi organlarının denetim süreci içerisinde ilgili aktörlerle diyalog kanallarını daha aktif ve hedef odaklı kullanması gerekliliği ve son olarak, AİHM'in sürece içtihadi ve prosedürel yönden katkı sunması gerekliliği olarak ifade edilebilir.

Abstract:
The realisation of the rights and freedoms set out in the European Convention on Human Rights (ECHR) is only possible through the full and complete implementation of the European Court of Human Rights (ECtHR) judgments. In the Council of Europe system, the implementation of the judgments of the ECtHR is basically ensured by the Committee of Ministers within the framework of political/diplomatic discussions. How States Parties that refuse to implement the judgment of the ECtHR despite the supervision of the Committee of Ministers can be dissuaded from doing so is directly related to the tools that the monitoring system is equipped with and their effectiveness. Although the infringement procedure set out in Article 46(4,5) ECHR is the most important tool at the disposal of the Committee of Ministers in this context, its functionality is a matter of debate. Other organs of the Council of Europe and the ECtHR itself are also involved in the system of monitoring the implementation of judgments within the framework of their competence. However, the need to improve the system has become more evident with the recent implementation crises. In this context, the time limits and gradual stages of the infringement procedure in the European Union system and the innovative features of the judicial review system of the American Convention on Human Rights in this area provide exemplary guidelines for improving the system. As a result of the examinations made on this theoretical basis, the solution proposals regarding the problems in the system of monitoring the implementation of the ECtHR judgments can be expressed as follows: firstly, the Committee of Ministers should adopt an operating system with deadlines set in gradual stages, secondly, the Council of Europe organs should use the dialogue channels with the relevant actors in the monitoring process more actively and target-oriented, and finally, the ECtHR should contribute to the process in terms of jurisprudence and procedure.