2000'li yıllarda Türkiye'de kamu topraklarının ticarileşmesi ve özelleşmesi: Yeni anayasalcı bir siyaset çözümlemesi
Commercialization and privatization of public lands in Turkey in the 2000s: A new constitutionalist analysis of politics
Yazar: MELEK MUTİOĞLU ÖZKESEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ATAY AKDEVELİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Devlet = State ; El koyarak birikim = Accumulation by dispossession ; Mülksüzleştirme = Dispossession ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Toprak mülkiyeti = Land ownership ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Özelleştirme = Privatization ; İlkel birikim = Primitive accumulation

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de 2000'lerde toprak tasarruflarındaki dönüşümün boyutunu ve yöntemlerini bu süreci belirleyen siyasi dinamikler ve sınıfsal motivasyonlar bağlamında çözümlemeyi amaçlamaktadır. Bu tarihsel sorgulama, Karl Marx'la başlayan, Rosa Luxemburg, Michael Perelman, Werner Bonefeld, David Harvey gibi kuramcıların ve toprak kapatma literatürü araştırmacılarının çalışmaları ile süren İBS tezleri yeniden düşünerek yapılmaktadır. Mevcut literatürde devlet analizi için gerekli metodolojik araçların bulunmadığı tespitiyle bu açığı Stephen Gill'in Yeni Anayasalcılık kuramı bağlamında sunduğu kavramsal-analitik araçlarla kapatan bu çalışma, bu bağlamda, toprak tasarrufunu dönüştüren dinamikleri sermaye birikiminin küresel koşulları ve bu koşulların mevcut siyasi iktidar tarafından içerilme biçimleri dahilinde tartışmakta; bu dönüşümün ölçeğini, araçlarını ve sonuçlarını yasal düzenlemeler üzerinden izlemektedir. Toprak tasarruflarını dönüştüren yasal düzenlemeleri kapsamlı bir tarihsel analize tabi tutan ve bu düzenlemelerin zemin hazırladığı deneyimleri farklı örneklerle somutlaştıran bu tez, sermaye birikiminin küresel koşullarının toprak tasarruflarındaki dönüşümün genel anayasal çerçevesini
belirlerken, mevcut siyasi iktidarın kendisini siyasi-iktisadi olarak yeniden üretme kaygısının ve bu bağlamda geliştirdiği stratejilerin bu dönüşümün Türkiye'ye özgü dinamiklerine işaret ettiğini vurgulamaktadır. Bu tezin temel savı, Türkiye'de 2000'li yıllarda metalaşmaya konu olan toprakların kamu toprakları olduğu; bunun gözardı edilmesinin mevcut literatür açısından önemli bir sorun oluşturduğu; ve bu sorunun günümüzde toprağın ticarileşmesi ve özelleşmesi süreçleri ile bu süreçler nedeniyle yaşanan mülksüzleştirme biçimlerinin ve toplumsal mücadelelerin gelişiminin anlaşılmasını zorlaştırdığıdır. Nitekim, Türkiye'de toprağın 2000'lerdeki ticarileşme ve özelleşme süreçlerine bu mercekle bakılması, mevcut literatürün 1945 sonrasının Keynesyen refah devletine yaptığı vurgunun aksine, Türkiye'deki dönüşümün daha uzun vadeli olduğunu ve Cumhuriyetin ilk kuruluş yıllarından bu yana devlet pratiklerine hakim olan genel kamucu yaklaşımı tersine çevirdiğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
This study aims to analyze the dimensions and practices of transformation in land tenure in 2000s within the context of political dynamics and class motivations that determine them. This historical inquiry is undertaken by rethinking the theoretical discussion about the continuity of primitive accumulation that started with Karl Marx and has continued with the work of theorists such as Rosa Luxemburg, Michael Perelman, Werner Bonefeld and David Harvey and land grabbing literature researchers. This study determines that methodological tools for state analysis do not exist in the current literature and meets this deficit with the conceptual-analytical tools presented by Stephen Gill with reference to the New Constitutionalism theory. In this context, it discusses the dynamics of the transformation in land tenure on the basis of global conditions of capital accumulation and the forms of reception of those conditions by the current political power while following the scale, tools and results of this transformation through legal regulations. This thesis, putting legal regulations that transform land tenure to a comprehensive historical analysis and embodying with different cases that these regulations set up, emphasizes that the current global conditions of capital accumulation determine the general constitutional framework of transformation in land tenure. Also accentuated is that the concern of the current political power regarding its own political and economic reproduction and the strategies that serves for it points to the dynamics
specific to Turkey regarding this transformation. The main argument of this thesis is that the lands subjected to commodification in Turkey in the 2000s are public lands, although the current literature problematically ignores this concrete reality, which makes it difficult to understand the processes of commercialization and privatization of the land and the development of expropriation and social struggles due to these processes. As a matter of fact, having looked at the processes of commercialization and privatization through this lens, the transformation in Turkey is revealed to be longer term and it reverses the general public approach dominating state practices since the foundation of the Republic, in contrast to the emphasis existing literature put on the Keynesian welfare state after 1945.