Geleneksel konutta işlev değişimi ve etkileri: Eskişehir Odunpazarı örneği
The change of function in traditional house and its effect, case study of Eski̇şehi̇r Odunpazarı
Yazar: AYŞEN BOĞAZİÇİ YAKUT
Danışman: PROF. DR. NURAY ÖZASLAN
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel konut mimarisi = Traditional house architecture ; Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Restorasyon = Restoration

Özet:
Tarih boyunca sürekli devinim halinde değişen toplumsal yapı, içinde yaşadığı fiziksel çevreyi de dönüştürür. Toplumsal yaşamın kültürel, siyasi, ekonomik ve tarihsel izlerini taşıyan kentler bu değişim sürecinin de fiziksel temsillerini oluştururlar. Ancak 19. Yüzyıldan bu yana kentlerimizdeki değişimin kontrol edilemeyen bir hızla sürüyor olması 20. Yüzyılın ortalarından itibaren korumacı bir yaklaşımın gelişmesine neden olmuştur. Buna bağlı olarak tarihsel ve kültürel mirası barındıran geleneksel kentsel dokularının korunması ve geçmişin kanıtları olarak gelecek kuşaklara aktarılabilmesi önem kazanmıştır. Kentsel sit alanlarında bulunan tarihi yapı stoğunun büyük bir
çoğunluğunun sivil mimarlık örnekleri olan konutlar olduğu görülmektedir. Bu alanların yalnızca fiziksel varlıklarının korunmasının yeterli olmadığı, bu nedenle de bu yapıların ve alanların yeniden işlevlendirilerek sürdürülebilir bir koruma yaklaşımının benimsendiği gözlenmektedir. Geleneksel konutlara turizmin belirleyici olduğu yeni işlevler yüklenmesi ile gerçekleşen restorasyon çalışmalarının hem alanın hem de yapıların kültürel miras bağlamındaki değerler
sisteminde kalıcı zararlar oluşturduğu gözlenmektedir. Bu çalışmada sözü edilen çağdaş koruma sorunsalı, Eskişehir Odunpazarı Kentsel Sit Alanı içinde yer alan, turizm baskısıyla konut dışında farklı işlevler verilerek restore edilen ve belgelerine ulaşılabilen 11 adet geleneksel konut analiz
edilerek değerlendirilmiştir. İncelenen binalardan elde edilen veriler ışığında Odunpazarı geleneksel konutlarına işlev verirken yapılan doğru ve yanlışlar, karşılaşılan sorunlar belirlenmiştir. Bu çalışmanın amacı, tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi sırasında özgün mekansal kurgularının dikkate alınması ve bu kurgunun yapının tarihsel özgün değerini oluşturan en önemli kriterlerden biri olduğunun saptanmasıdır. Odunpazarı Kentsel Sit Alanı gibi benzer koruma
alanlarında bu değerin restorasyon uygulamalarında referans oluşturması ve yapılan yanlış işlevlendirmelerden dolayı ortaya çıkan hataların en aza indirilmesi varılmak istenen sonuçlardan birisidir.

Abstract:
The social structure that has been changing perpetually throughout the history changes the physical environment where it exists, as well. The cities that carry the cultural , political, economical and historical traces of the social life form the physical examples of this alteration process. Nevertheless, the fact that the alteration in our cities is going on faster than the controllable line since the 19th century, has led to a conservative approach to come out since the middle of the 20th century. Therefore it has become important that the traditional urban texture which includes the historical and the cultural heritage within be conserved and transmitted into the future generations. It seems that the majority of the historical structure stocks in the urban site are the houses which are the samples of civil architecture. It is observed that the protection of the physical presence of these areas is not enough, therefore these structures and sites have been refunctioned and a sustainable conservation approach has been adopted. It is clear that the restoration activities that became fact by adding new functions to the traditional houses in which tourism is the main determination have led to permanent damage to not only the site itself but
also the cultural system regarding the cultural heritage. Modern conservation problem that is mentioned in this study has been evaluated by analyzing 11 traditional houses located in Eskişehir Odunpazarı Urban Site, the documents of which have been hardly accessed, restorated with different functions through the pressure coming from the tourism. In terms of the data gained from the inspected buildings, the right and the wrong cases and the problems faced during the process of adding new functions to the traditional houses of Odunpazarı have been determined. The aim of this study is that the unique residential structures be taken into consideration and that this structure is one of the most important criterias forming the residence's unique historical values. It is one of the end result goals desired to be achieved that in similar conservation area like Odunpazarı Urban Site, these values form reference in restoration activities and reducing the mistakes that come out of the wrong functions given to the houses to the minimal point.