İç mimarlık mesleği özelinde tasarım ve tasarımcı kavramlarının algılanışı ve tasarımcı kimdir? sorusuna yanıt aramak üzerine bir okuma:  Türkiye örneği
A case study for Turkey about ; perception of the terms, design and designer in the scope of interior architecture profession and searching for an answer for the question Who is designer?
Yazar: GÜRÜNAY ÖKTEN
Danışman: DOÇ. PELİN YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Tasarım = Design ; Tasarım süreci = Design process ; İç mekan tasarımı = Interior design ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
İnsanların yaşam pratiklerini, tasarım ilkelerini, duygular ve hayal gücü yoluyla biçimlendirerek, kullanıcı algısını değiştirmeyi hedefleyen, etkili ve başarılı tasarımlar yapmaya çalışan bir tasarımcının kim olduğunu sorgularken karşısına çıkan koşullar, tarih boyunca süre gelen değişimlerin ve dünya düzeninin bir sonucudur. Bu noktada tasarımcının eğitimi boyunca öğrendikleriyle, mesleğe başladığında karşısına çıkanlar arasındaki farklılıklar ve benzerlikler belirginleşecektir. Bunun yanı sıra özgürlüklerinin karşılaştıklarıyla (alandaki uygulamalar, müşteri - tasarımcı ilişkisi vb.) çakıştığının farkına varacaktır. Bu çakışma kendi başarısızlıklarıyla yüzleşmesine engel olacak türden bir iktidar arayışı olmadığı sürece tasarımcının kendini ve mesleğini sorgulayış şekli yeniden biçim değiştirecek, bir kere daha kim olduğunu sorgulamasına zemin hazırlayacaktır. Temelde zihinsel bir faaliyet olan tasarlama eyleminin etkisinden ötürü ise tasarımcı kimi zaman atak kimi zaman temkinli, kimi zaman genişleyen kimi zaman daralan, kimi zaman alandan bağımsız kimi zaman da alana bağımlı davranışlar içinde bulunacaktır.O halde Tasarım kavramının ve İç mimarlık Mesleği özelinde Tasarımcı kavramının kimliğini, algılanışını, eğitim sürecini, gelişimini ve mesleğin zorluklarını irdelemekte yarar olacaktır. Bu irdelemeyle tezin çıkış noktası olan 'Tasarımcı Kimdir ?' sorusuna bir cevap bulmak hedeflenmekte ve bu soru etrafında dolaşan tüm tasarımcılarını işini kolaylaştırmak amaçlanmaktadır.Bu bağlamda birinci bölümde problemin tanımlaması yapılmış Tasarım, Tasarımcı, ve İç Mimar kavramlarından, kişi - mimari çevre ilişkisinden bahsedilmektedir. Ayrıca mimari tasarımdaki teorik yaklaşımlara, tasarımcı kişiliğin eğitimine ve yaratıcılığa kısaca değinilmektedir. Son olarak ise çalışmanın amacı açıklanmaktadır.İkinci Bölümde Tasarım disiplinlerindeki çeşitli gereksinimler için başlangıç eğitiminin türleri, gerekçeleri, amaçları ve tarihsel gelişimi incelenmekte ve bu meslek dalı için eğitim sürecinin önemli olup olmadığı, alınan eğitimin tasarımcıyı geleceğe ne kadar hazırladığı, sadece okulda alınan eğitimin yeterli olup olmadığı sorgulanmaktadır.Üçüncü Bölümde Tasarlama Metodlarının gelişimi ve tasarımcının tüm bunların içersinde nerede durduğundan bahsedilmektedir. Bu bağlamda tasarımcının mesleğini ve kendini sorgulaması, yeni fikir bulma ve yaratma eyleminin zorluğu, gelişen teknolojinin etkileri anlatılmıştır. Ayrıca tasarımcının özgünlüğü tartışmaya açılmaktadır.Dördüncü Bölümde tasarımcının kimliğinin ve mesleğinin yaşadığı yerdeki algılanış biçimi anlatılmakta, Tasarım, Tasarımcı ve İç Mimar kavramlarının bilinirliği sorgulanmaktadır. Bunun yanında mesleğin zorlukları; tasarımcı ve tasarlama eyleminin sürekli değişen rolüyle birlikte ele alınmaktadır.Beşinci Bölümde uygulanan ankette, tasarımcının nasıl algılandığı ve tasarımcı tanımına ankete katılan deneklerin nasıl baktığının yanı sıra, gruplar arasında tasarım eğitimi alanların ve almayanların, cinsiyet ve meslek dağılımlarına göre nasıl farklılıklar gösterdiği ortaya koyulmaktadır. Ayrıca akademik alanda ve piyasada çalışan tasarımcılarla yapılan röportajlara yer verilmiştir. Altıncı Bölümde ise tüm bu çalışmalar sonucu elde edilen veriler yoluyla bir değerlendirme yapılmış ve tezin çıkış noktası olan soru son bir kere daha cevaplanmaya çalışılmaktadır.Anahtar Kelimeler : Tasarım, Tasarımcı, İç Mimar

Abstract:
The conditions, 'the designer whom trying to make effective and successful designs and aiming to alter user`s perception through emotions and imagination and shaping standards of people, principles of interior design, and questioning who he / she is', faced are the result of the changes in historical process and world order. At this point, differences and the similarities between his education and experiences on field will become apperant. Besides he / she will realize that his / her freedom and expectations from the field (knowledge on field, applications on field, relations with client) will conflict. Unless this confliction is a way for him / her to avoid facing his / her failures and seeking power over clients, it will create an opportunity and shape the way he / she questions the field and who he / she really is. Since design is a basic mental activity, as for that, the designer will behave sometimes convergent / divergent, sometimes reflective / impulsive, and sometimes field dependent / field independent.Therefore, examining the term design, designer (particularly in the field Interior Architecture), its identity, its perception, educational process and the difficulties of the profession will be beneficial. So, this thesis aims to answer the question ` Who is Designer / Interior Architect ? ? and help the designers whom wandering around this question.In this context, the problem have been defined and the terms design, designer and interior architect, creativitiy, person - environment relations, theoretical approaches for designing have been mentioned in the first chapter. In addition to that, purpose of the thesis have been explained.In the Second Chapter, types, reasons, purposes and historical process of design education for the various necessities for design diciplines, have been examined. Also importance and suffiency of the education for this profession has been questioned.In the Third Chapter, evolution of the design methods and the place where designer stands have been evaluated. In this context, effects of ongoing technology, difficulties of creating and finding a new idea have been mentioned. In additon to that, self questioning of designer and his / her approach to the profession have been placed in this chapter. In addition, genuineness of designer have been discussed.In the Forth Chapter, conception of the proffesion and the identity of designer have been mentioned and awareness of the terms; Design, Designer and Interior Architect have been questioned. In additon to that, difficulties of the profession have been discussed with everchanging role of designing and designer.In the Fifth Chapter, results of the conducted questionnaire study and the interviews with designers who work in the field or academically have been placed. Finally In the Sixth and the last chapter, data gathered from all these studies and chapters have been evaluated and the question which was the starting point for this thesis tried to be answered one last time.Keywords : Design, Designer, Interior Architect