Ortaokul sosyal bilgiler kitaplarındaki ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin içerik analizi
Secondary content analysis of assessment method in social studies books
Yazar: ESRA GÜLFIRAT KIBRIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TEKİN ÇELİKKAYA
Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kitaplar = Books ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Yapılan bu araştırmanın amacı; 2013 yılında hazırlanan ortaokul Sosyal Bilgiler kitaplarındaki ölçme ve değerlendirme anlayışı çerçevesinde ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin MEB yayınevi ve Özel yayınevi tarafından hazırlanan öğretmen kılavuz kitaplarındaki (ders ve çalışma kitapları dahil) ölçme ve değerlendirme yöntemlere ne düzeyde yer verilip verilmediğini belirlemek, mevcut hataları ortaya koymaktır. Yazım hataları araştırılırken üniteler incelenmiştir.
Bu araştırmada ortaokul 5., 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler programındaki ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin hem MEB yayınevi hem de Özel yayınevi son baskıları incelenmek üzere ele alınmıştır. Araştırma verileri nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır.
Araştırma sonucunda MEB yayınevi ve Özel yayınevi tarafından hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler kitaplarındaki ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin öğrenme alanlarında kullanılma sıklığına bakıldığında geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinin ağırlıklı olarak kullanıldığı görülmektedir. Geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinden de özellikle açık uçlu sorulara, kısa cevaplı testlere ve çoktan seçmeli testlere ağırlık verilmiştir. Doğru-yanlış testler ve eşleştirmeli sorular kullanılmakla birlikte diğer geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerine kıyasla daha az rastlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerinde ise kavram bulmacası, proje, portfolyonun yetersiz, kavram ağı ve balık kılçığının ise yok denecek kadar az, yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç ve kelime ilişkilendirme testi yöntemlerine hiç yer verilmediği gözlenmiştir. Ölçme formlarından öz değerlendirme, grup değerlendirme ve tutum ölçeği sayısının
yetersiz olduğu, akran değerlendirme, kontrol listesi ve gözlem formuna ise hiç yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır.
Ortaokul sosyal bilgiler kitaplarındaki ölçme değerlendirme yöntemleriyle ilgili açıklamalara yer verilme durumuna bakıldığında MEB yayınevinde geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemleriyle ilgili açıklamalara 5. ve 7. sınıflarda yer verilirken 6. sınıfta bu yöntemlerle ilgili herhangi bir açıklamaya değinilmemiştir. Özel yayınevinde ise geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemleriyle ilgili açıklamalara sadece 6. sınıfta yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerinden yapılandırılmış grid, tanılayıcı dallanmış ağaç ve kelime ilişkilendirme testi ile ilgili gerek MEB yayınevinde gerekse Özel yayınevinde herhangi bir açıklamaya yer verilmemiştir. Kavram bulmacasının ise her iki yayınevinde bu yöntemle ilgili soru bulunmasına rağmen kitapların başındaki açıklamalar kısmında herhangi bir bilgiye rastlanılmamıştır. MEB ve Özel yayınevinde kontrol listesiyle ilgili herhangi bir açıklama bulunmamakla birlikte grup değerlendirme, akran değerlendirme, tutum ölçeği ve gözlemle ilgili çok az da olsa açıklamalar bulunmasına rağmen bu yayınevleri tarafından hazırlanan kitaplarda bu formlarla ilgili herhangi bir etkinliğe yer verilmemiştir. Bu durum kitapların bu konudaki eksiklikleri olarak göze çarpmaktadır.
MEB yayınevinde hatalara bakıldığında genel itibariyle geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinden çoktan seçmeli testlerde yer alan hatalı soru sayılarının çoğunlukta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özel yayınevinde ise geleneksel ölçme ve değerlendirme yöntemlerinden çoktan seçmeli testler ve doğru-yanlış testler de yer alan hatalı soru sayılarının çoğunlukta olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Alternatif ölçme ve değerlendirme yöntemlerinde ise her iki yayınevinde de hatalar olduğu gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: 
Sosyal Bilgiler, Ölçme ve Değerlendirme, Geleneksel ve Alternatif Ölçme ve Değerlendirme Yöntemleri, Öğretmen Kılavuz Kitabı

Abstract:
The aim of this research carried out; Prepared in 2013 secondary schools in the measurement and evaluation methods within the framework of measurement and evaluation approach in social studies books Ministry publishers and teacher manuals prepared by private publishers (including courses and workbooks) to determine whether the ground nor the measurement and evaluation method level is to determine the current error. Typos investigating unit were examined.
In this study, secondary 5th, 6th and 7th grade and Ministry of Education as well as a private publishing house publishing the last edition of the Social Studies program assessment and evaluation methods are considered for review. Data were collected through document review of qualitative research methods.
In conclusion prepared by the Ministry of Education and private publishing house publishing 5th, 6th and 7th grade when the measurement and evaluation methods in social studies book looking at the frequency used in areas of learning are being used mainly traditional assessment methods. Also the traditional assessment methods, especially the open-ended questions, short-answer tests and were given weight to the multiple-choice test. True-false questions and matching tests used to have been reached with the other traditional assessment methods compared to the conclusion that less common. In alternative assessment methods concept puzzle, project, portfolio inadequate, concept little to nothing while the network, and fishbone, structured grid, the diagnostic tree and word association test method is observed that no place ever. Measuring form of self evaluation, group evaluation and that the inadequate number of attitude scales, peer review, and the checklist and observation forms were concluded not given any space. 
When middle school social studies book looking at the description to place given state on assessment methods in the Ministry of Education publishing house is traditional assessment statement to the 5th and 7th grades on methods of place given to the 6th grade addressed in any discussion with these methods. In a special statement on the publisher to traditional assessment methods it reached the conclusion that only included in the 6th grade. Structured grid of alternative assessment methods, diagnostic tree and publishing related word association test in both Ministry of Education should not provide any explanation in private publishing houses. The description of the concept of the puzzle on each publishing house in the early part of this method, although there are questions about the book did not reveal any information. Ministry of Education and private publishers in the checklist of any description not only with group assessment of the peer evaluation, attitude scales and observations about very slight description Despite being the book prepared by the publishers are not included in any activity associated with this form. This book stands out as the shortcomings of the state in this regard.
Considering the failure of the Ministry of publishing in general as traditional assessment methods have already concluded that a majority of the number of questions included in the optional tests incorrectly. In the private publishing house of traditional assessment methods multiple choice and true-false tests have also concluded that a majority of the number of questions contained incorrect. In alternative assessment method has been observed that the errors in both publishing houses.

Keywords: 
Social Studies, Measurement and Evaluation, Traditional and Alternative Assessment and Evaluation Methods, Teacher's Guide Book