Yanık hastalarının taburculuk sonrası psikolojik sıkıntı düzeylerinin ve sosyal görünüş kaygı düzeylerinin incelenmesi
Investigation of psychological distress levels and social appearance anxiety levels of burn patients after discharge
Yazar: ELİF ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. EBRU AKGÜN ÇITAK
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikolojik sıkıntı = Psychological distress ; Sosyal görünüş kaygısı = Social appearance anxiety ; Taburcu olmak = Patient discharge ; Yanıklar = Burns ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Bu çalışma yanık hastalarının taburculuk sonrası psikolojik sıkıntı ve sosyal görünüş kaygı düzeylerinin incelenmesi amacıyla yapılan tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bir araştırmadır.
Araştırmanın evrenini Başkent Üniversitesi Hastanesi Yanık ve Tedavi Merkezi'nde 2021- 2022 yılında yatarak tedavi görmüş yanık hastaları oluşturmaktadır. Başkent Üniversitesi Hastanesi Yanık ve Yara Tedavi Merkezi'nde 1 yıl içinde tedavi gören toplam hasta sayısının 39 kişi olarak bilindiği durumda örneklem büyüklüğü en az 36 kişi olarak belirlenmiştir. Bu çalışma 37 hasta ile tamamlanmıştır. 
Verilerin toplanmasında Sosyodemografik ve Yanıkla İlgili Bilgi Formu, Psikolojik Sıkıntı Ölçeği, Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler birim sayısı (n), yüzde (%), ortanca, medyan (M) ve minimum (min), maksimum (max) değerleri olarak verilmiştir. Sayısal değişkenlere ait verilerin normal dağılımı Shapiro Wilk normallik testi ile değerlendirilmiştir. Verilerin normal dağılmadığı sonucu bulunmuştur. İki kategorili değişkenler için ölçek puanlarının karşılaştırmaları Mann-Whitney U testi, ikiden fazla kategorili değişkenler için ölçek puanlarının karşılaştırmaları Kruskal-Wallis H testi ile yapılmıştır. Sayısal değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon katsayısı ile değerlendirilmiştir. Bağımsız değişkenin (Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği) bağımlı değişken (Psikolojik Sıkıntı Ölçeği) üzerine etkisi doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına göre hastaların psikolojik sıkıntı toplam skor ortalaması 23,46±7,77 puan bulunmuştur. Hastaların cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, gelir düzeyi ve yaş değişkenlerine göre psikolojik sıkıntı ölçeğinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı; yanık yüzdesi ve yanık türüne göre ise psikolojik sıkıntı ölçeğinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir.
Hastaların sosyal görünüş kaygısı toplam skor ortalaması 50,70±13,66 puan bulunmuştur. Hastaların cinsiyet ve gelir düzeyi değişkenlerine göre sosyal görünüş kaygısı ölçeğinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı; medeni durum, eğitim düzeyi, yaş, yanık yüzdesi ve yanık türüne göre sosyal görünüş kaygısı ölçeğinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. 
Psikolojik sıkıntı ölçeği ile Sosyal Görünüş Kaygısı ölçeği arasında pozitif yönlü orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sosyal Görünüş Kaygısı ölçek puanlarının Psikolojik Sıkıntı puanlarına etkisi doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Modele göre sosyal görünüş kaygısı puanları arttıkça psikolojik sıkıntı puanlarının 0,563 puan arttığı belirlenmiştir. Psikolojik sıkıntı ve sosyal görünüş kaygısı düzeylerini etkileyen medeni durum, eğitim düzeyi, yanık yüzdesi, yaş, yanık türü değişkenleri göz önüne alınarak yanık hastalarına uygulanacak psikolojik destek çalışmalarında yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study is a descriptive and relationship-seeking study conducted to examine the psychological distress and social appearance anxiety levels of burn patients after discharge.
The population of the study consists of burn patients who were hospitalized in Baskent University Hospital Burn and Treatment Center in 2021-2022. When the total number of patients treated in Baskent University Hospital Burn and Wound Treatment Center within 1 year is known as 39 people, the sample size was determined as at least 36 people. This study was completed with 37 patients.
Sociodemographic and Burn Information Form, Psychological Distress Scale, and Social Appearance Anxiety Scale were used to collect data. Descriptive statistics are given as number of units (n), percent (%), median, median (M), and minimum (min), maximum (max) values. The normal distribution of the data of numerical variables was evaluated with the Shapiro Wilk test of normality. It was found that the data were not normally distributed. Comparisons of scale scores for variables with two categories were made with the Mann-Whitney U test, and comparisons of scale scores for variables with more than two categories were made with the Kruskal-Wallis H test. Relationships between numerical variables were evaluated with the Spearman correlation coefficient. The effect of the independent variable (Social Appearance Anxiety Scale) on the dependent variable (Psychological Distress Scale) was evaluated by linear regression analysis. A p value of <0.05 was considered statistically significant.
According to the results of the study, the mean total score of psychological distress of the patients was 23.46±7.77 points. The psychological distress scale was not statistically significant according to the gender, marital status, education level, income level and age variables of the patients; According to burn percentage and burn type, psychological distress scale was found to be statistically significant.
The mean total score of the patients' social appearance anxiety was 50.70±13.66 points. According to the gender and income level variables of the patients, the social appearance anxiety scale was not statistically significant; It was determined that the social appearance anxiety scale was statistically significant according to marital status, education level, age, burn percentage and burn type.
A statistically significant correlation was found between the psychological distress scale and the Social Appearance Anxiety scale at a moderately positive level. The effect of Social Appearance Anxiety scale scores on Psychological Distress scores was evaluated by linear regression analysis. According to the model, it was determined that as social appearance anxiety scores increased, psychological distress scores increased by 0.563 points. Considering the marital status, education level, burn percentage, age, burn type variables that affect psychological distress and social appearance anxiety levels, it is thought that it will help in the psychological support studies to be applied to burn patients.