Ambulansla acil servise getirilen ve kafa travması nedeniyle yatırılan 65 yaş üstü ve altı olguların etyoloji, klinik özellik ve sonlanımları
Etiologies , clinics and outcomes of under and over 65 aged cases arrived to emergency department by ambulance and hospitalized because of head injuries.
Yazar: YASEMİN UYAR
Danışman: UZMAN VERMİ DEĞERLİ
Sağlık Bakanlığı / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Giriş ve Amaç: Travmatik beyin hasarı(TBI) travma nedeniyle oluşan hospitalizasyon, sakatlık ve ölümlerin dünya çapındaki önemli bir nedenidir. Özelikle Dünya Sağlık Örgütü'ne göre yaşlı popülasyon olarak tanımlanan 65 yaş ve üstü hastalar,  akut hasarı takip eden dönemdeki iyileşmenin zor olması ve mortalitenin yüksek olması açısından riskli grupta yer almaktadır. Gerek ülkemizde, gerekse dünyada kafa travmasını, özellikle yaşlı hastalarda (≥ 65) kafa travması ve etkilerini değerlendiren çalışmalar sınırlı sayıdadır. Ülkemizin kafa travmaları ile ilgili epidemiyolojik veri tabanına katkıda bulunmak amacıyla bu çalışma gerçekleştirildi. Çalışmamızda kafa travması nedeniyle yatırılan 65 yaş üstü ve altı hastaların etyoloji, klinik sonlanımları ve mortalite ve morbiditeyi etkileyen faktörler araştırıldı. 
Yöntem: 01.07.2014 - 30.06.2015 tarihleri arasında İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi acil servisine 112 ambulansla getirilen ve kafa travması nedeniyle yatırılan 113 hasta retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaş, cinsiyet, travma oluş mekanizması, etanol düzeyi, antikoagülan ilaç kullanımı, kronik hastalıkları, Glaskow Koma Skoru (GKS) , Beyin Bilgisayarlı Tomografi (BBT) ve kontrol sonuçları, ek sistem travması ve ek konsultasyonları, yatış süresi ve klinik sonlanımları değerlendirildi.
Bulgular: İzole kafa travmaları ve politravmanın eşlik ettiği kafa travmaları birlikte değerlendirildi. Hastaların 91'i (%80.5) erkek , 22'i (19.5) kadın, ≥ 65  27 hasta (%23.9) , <65 yaş altı ise 86 (%76.1) hasta değerlendirildi. 65 yaş ve üstü hastalarda travma etyolojisi olarak esas neden düşme (%66.6) iken; <65 yaş için sırasıyla %36 düşme ve %31.3 trafik kazaları bulundu. GKS'e göre;% 86.7 (n=98) hafif, %1.8 (n=2) orta ve %10.6 (n=12) ağır kafa travması mevcuttu.Yaş grubuna göre GKS değerlendirildiğinde ağır kafa travması olan 12 hastanın %91.7'i (n=11) <65 yaş olduğu bulundu. Onyedi hastada(%15) spinal travma bulundu ve bu grupta sekelli iyileşme istatiksel olarak anlamlı bulundu.(p=0.015). Kafa travması nedeniyle mortalite oranı %11.5'(n=13) di. Mortalite oranı ≥65 yaş hastalarda %14.8 ve <65 yaş hastalarda % 10.4 olarak belirlendi. Mortalite ile GKS arasında anlamlı bir ilişki bulundu (p=0.000). Ölen ≥65 yaş 4 hastanın ikisinde merdivenden düşme gibi düşük enerjili travmalar ölüme neden olurken, <65 yaş hastalarda motorsiklet-trafik kazaları, yüksekten düşme gibi yüksek enerjili travmalar esas mortalite nedeni olarak tesbit edildi. Ölen hastalarda Subdural Hemoraji (%76.9) en sık görülen bulguydu ve lezyonda ilerleme ile mortalite arasında anlamlı bir ilişki (p=0.034) bulundu. 
Sonuç: Çalışmamızda en sık genç ve erkek hastaların kafa travmasına maruz kaldıkları görüldü. Altmış beş yaş üstü hastalarda düşük enerjili travmalar travmatik beyin hasarına ve ölüme neden olduğu bulundu. Yaşlı hastalarda en sık görülen bulgu subaraknoid kanama (SAK) iken, genç hastalarda SAK ve subdural hemoraji (SDH) eşit oranda görüldü. En mortal lezyonun SDH  olduğu ve ölen tüm ≥65 yaş hastalarda bulunduğu belirlendi. Altmış beş yaş üstü hastaların, <65 yaşa hastalara göre; TBI sonrası daha yüksek mortalite ve daha uzun hospitalizasyon süresine sahip olduğu tesbit edildi. 

Anahtar kelimeler: Kafa travması, Bilgisayarlı tomografi, Glasgow Koma Skoru

Abstract:
Introduction: Traumatic Brain Injury (TBI) is the most significant causes of  hospitalisation caused by trauma, disability and mortality Especially, according to World Health Organization, 65 aged and over it, described as old population, patients; take place in risk groups because of hardness of recovery in the post acut injury and high mortality. There are limited studies that evaluate head trauma especially for older population (over 65) and its effects both in our country and worldwide. This study was carried out in order to contribute to our country's epidemiological database regarding head Trauma. In this study, under and over 65 aged patients' etiology, clinic outcomes, also factors that affected mortality and morbidity of head injury hospitalization were investigated.
Methods: 113 patients, arrived to the Izmir Bozyaka Training and Research Hospital Emergency Department by ambulance and hospitalized because of head injuries between the dates 01.07.2014 - 30.06.2015, were examined retrospectively. Age, gender, trauma etiology, ethanol level, usage of anticoagulant, chronic diseases, Glaskow Coma Scores, Computerized Brain Tomographies and their control results, additional system traumas and consultations, hospitalization periods and clinic outcomes were evaluated.
Results: Isolated head traumas and head traumas accompanied by polytrauma were evaluated together. 91 patients (80.5%) were male and 21 (19.5%) female; 86 (76.1 %) patients were <65 aged and 27 (23.9 %). As for of ≥65 aged patients' major trauma etiology was fall (66.6 %), for <65 aged patients' etiologies were fall 36 % and traffic accident 31.3 % respectively. According to GCS, 86.7 % (n=98) of patients had mild, 1.8 % (n=2) moderate and  10.6 % (n=12)severe head injury.  As for the evaluation of GKS in terms of age group, it was determined that 91.7 % of 12 patients (n=11)with major head trauma were younger than 65. Seventeen patients (15 %) had spinal trauma, and in this group sequela of recovery was found statically significant (p=0.015). Mortality rate of head injury was 11.5 % (n=13). Mortality rate was determined in ≥65 aged patients as 14.8% and <65 aged patients as 10.4. There was a statically significance  between mortality and GCS (p=0.000). For two of four dead people  ≥65 aged, the cause of death was seen by the low energy traumas like fall involving steps and stairs, for  <65 aged people high energy traumas like motorcycle  - traffic accidents, falling down from height were determined as reel mortality cause. SDH (76.9 %) was major lesion between dead patients and there was a statically significance between mortality and progress in lesion (p=0.034).
Conclusion: In our study, it was seen that mostly young and male patients were exposed to head trauma. Even low energy traumas could cause traumatic brain injuries and death for the patients over 65 aged. The prevailing lesion in old (≥65 aged) patients was subarachnoid hemorrhage (SAH), whereas SAH and subdural hemorrhage (SDH) were found equal in young (<65) patients. The most mortal lesion was found as SDH and that existed in all over 65 aged dead bodies. There were high mortality and longer hospitalization period after TBI in  ≥65 to <65 aged patients.
 
Key Words: Head injury, Computerized Brain Tomography, Glasgow Coma Score