Panik bozukluk tanılı hastalarda obsesif inanışların emosyon regülasyonu üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of obsessive beliefs on emotional regulation in patients diagnosed with panic disorder
Yazar: DOĞANCAN YİĞİTOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA ÜLKEVAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Panik bozukluk = Panic disorder

Özet:
Amaç: Panik bozukluk ile ilgili Ģimdiye kadar birçok açıklama yapılmıĢ olup
açıklamaların doğası genellikle biliĢsel süreçlerle iliĢkilendirilmiĢtir. Hala tam olarak
tedavi edilemeyen dirençli bir grubun ve nükslerin varlığı bu açıklamaların farklı
açılardan derinleĢtirilmesi belki de terapi müdahalalerinde bu yönde bazı tekniklerin
uygulanması fikrini doğurmaktadır. Bizim amacımız farklı çalıĢmalarda adı geçen
obsesif inanıĢlar ve emosyon regülasyonu güçlüğü kavramları arasında bir iliĢkinin
varlığını araĢtırmak ve bunu sağlıklı kontrollerde de araĢtırıp bu iliĢkinin panik
bozukluğa özgüllüğünü sorgulamaktır.
 Metod: ÇalıĢmamız; panik bozukluk tanılı bireylerde obsesif inanıĢlar ve
emosyon regülasyonu arasında iliĢkiyi incelemeye yönelik Aralık 2021 tarihi ile
Mayıs 2023 tarihleri arasında yürütülen bir vaka-kontrol çalıĢmasıdır. ÇalıĢma
evreni; Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Polikliniğine baĢvuran
18-65 yaĢ arası gönüllülerden oluĢan ruhsal muayene ve DSM-5 bozuklukları için
yapılandırılmıĢ klinik görüĢmenin klinisyen versiyonuna göre panik bozukluk tanısı
almıĢ olan hasta grubu ve sosyodemografik olarak eĢleĢtirilmiĢ herhangi bir
psikiyatrik rahatsızlığı bulunmayan kontrol grubu Ģeklinde oluĢturulmuĢtur. 60 kiĢi
vaka, 60 kiĢi kontrol grubu olarak planlanmıĢtır ancak 5 hasta komorbid psikiyatrik
yakınmalar ve takiplerde aldıkları eĢ tanılar yüzünden çalıĢma dıĢı bırakılmıĢtır
böylece 55 hasta çalıĢmaya dahil edilmiĢtir kontrol grubu da buna dayanarak 55 kiĢi
olarak belirlenmiĢtir. Tüm katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Duygu
Düzenleme Güçlüğü Ölçeği(DDGÖ-36) ve Obsesif ĠnanıĢlar Ölçeği(OĠÖ-44)
doldurtulmuĢtur.
 Bulgular: Panik bozukluk hasta grubunda yapılan değerlendirme sonucunda
toplam DDGÖ-36 ve OĠÖ-44 ölçekleri sonucu kontrol grubuna kıyasla anlamlı
olarak yüksek bulunmuĢtur(p<0,001). Alt ölçeklere bakıldığında DDGÖ-36
farkındalık alt ölçeği dıĢında bu anlamlılık varlığını sürdürmüĢtür. Sosyodemografik
pencereden cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum gibi etkenlerin iki grup için de
anlamlı farklılık oluĢturmadığı sadece 18-25 yaĢ grubu için bakıldığında toplam
DDGÖ-36 puanı(p=0,04) ve amaç alt ölçeği puanı(p=0,017) için istatiksel anlamlı
2
bir yükseklik oluĢturduğu bulunmuĢtur. Ölçekler arası iliĢki için korelasyon analizi
ile iliĢki gücü değerlendirildiğinde; DDGÖ-36 ölçeği toplam puanı ile OĠÖ-44
toplam puanı ve alt ölçek puanları arasında mükemmeliyetçilik ve belirsizliğe
tahammülsüzlük alt ölçeği hariç orta düzeyde pozitif yönlü bir iliĢki,
mükemmeliyetçilik ve belirsizliğe tahammülsüzlük alt ölçeği ile toplam DDGÖ-36
alt ölçeği arasında(r=0,44) zayıf düzeyde pozitif yönlü bir iliĢki saptanmıĢtır. OĠÖ-44
toplam puanı ile DDGÖ-36 toplam puanı ve alt ölçek puanları için korelasyon analizi
yapıldığında; DDGÖ-36 toplam puanı(r=0,55), kabul etmeme alt ölçek
puanı(r=0,60), strateji alt ölçek puanı(r=0,56) ve dürtü alt ölçek puanı(r=0,54)
arasında orta düzeyde, amaç alt ölçek puanı(r=0,36) ile zayıf düzeyde, farkındalık ve
açıklık alt ölçekleri düzeyinde ise iliĢki olmadığı görülmüĢtür. Kontrol grubunda
korelasyon değerlendirmesi yapıldığında toplam OĠÖ-44 puanı ile farkındalık ve
açıklık arasındaki iliĢkinin yokluğu aynen devam etti farklı olarak kontrol grubunda
amaç alt ölçeği de anlamlılığını yitirdi. Toplam OĠÖ-44 ile DDGÖ-36 toplam puan
ve kabul etmeme, strateji, dürtü alt ölçekleri arasındaki iliĢki düzeyi ise ortadan
zayıfa geriledi. Toplam DDGÖ-36 ile OĠÖ-44 alt ölçekleri arası iliĢkiye bakıldığında
ise mükemmeliyetçilik ve belirsizliğe tahammülsüzlük alt ölçeği ve abartılmıĢ
sorumluluk ve tehlike algısı alt ölçeğinin DDGÖ-36 toplam puanı ile aralarındaki
iliĢki anlamlılığını yitirdi, diğer orta düzeyde iliĢkiler ise zayıf düzeye indi. Daha
sonra etki düzeyinde inceleme yapmak için emosyon regülasyon güçlüğü bağımlı
değiĢken kabul edilerek OĠÖ-44 toplam puanı ve alt ölçekleri hem hasta hem kontrol
grubunda değerlendirildi. Değerlendirme neticesinde etki açısından istatiksel anlamlı
sonuçlar elde edildi ve beta katsayıları kontrol grubunda aynı ölçekler için
kıyaslandığında daha düĢük değerler elde edildiği görüldü.
 Sonuç: Bulgularımıza göre değerlendirme yapıldığında obsesif inanıĢlar ve
emosyon regülasyonu güçlüğü panik bozukluk hastalarında anlamlı daha yüksek
olmakla beraber, obsesif inanıĢların emosyon regülasyonu üzerine etkisinin varlığı
hem korelasyon hem de regresyon analizleri ile gösterilmiĢtir. Bu iliĢkilerin kontrol
grubunda daha zayıf olması panik bozukluk doğasında bu iliĢkiye sebep olan
etyopatogenetik bir etkinin varlığını düĢündürmektedir. Bu sonuçlar baĢlangıç
niteliğinde olup mevcut sonuçların geçerliliğini denetlemek, panik bozukluk Ģiddet
ve semptomatolojisine göre değiĢkenliğini değerlendirmek için daha kapsamlı
çalıĢmalar yapılması gerekmektedir.
 Anahtar Kelimeler: Panik bozukluk, obsesif, emosyon, emosyon regülasyon,
obsesif inanıĢ, mükemmeliyetçilik, farkındalık, amaç, strateji, korelasyon

Abstract:
Aim: There have been many explanations for panic disorder so far, and the
nature of the explanations has generally been associated with cognitive processes.
The existence of a resistant group that is still not fully treated and the presence of
relapses leads to the idea of deepening these explanations from different angles and
perhaps applying some techniques in this direction in therapeutic interventions. Our
aim is to investigate the existence of a relationship between the concepts of obsessive
beliefs and emotion dysregulation mentioned in different studies and to question the
specificity of this relationship to panic disorder by investigating it in healthy
controls.
Method: Our study is a case-control study conducted between December
2021 and May 2023 to examine the relationship between obsessive beliefs and
emotional regulation in individuals with panic disorder. The study population
consisted of a group of patients diagnosed with panic disorder according to
psychological examination and clinician version of the structured clinical interview
for DSM-5 disorders, consisting of volunteers aged 18-65 years who applied to Van
Yüzüncü Yıl University Faculty of Medicine Psychiatry Clinic, and a
sociodemographically matched control group without any psychiatric disorder. 60
people were planned to be the case group and 60 people were planned to be the
control group, but 5 patients were excluded from the study due to comorbid
psychiatric complaints and comorbid diagnoses during follow-up, so 55 patients were
included in the study and the control group was determined as 55 people based on
this. All participants completed the Sociodemographic Data Form, Difficulties in
Emotion Regulation Scale (DERS-36) and Obsessive Beliefs Questionnaire (OBQ44).
Results: As a result of the evaluation performed in the panic disorder patient
group, the results of the total DERS-36 and OBQ-44 scales were found to be
significantly higher compared to the control group (p<0.001). When the subscales
were analyzed, this significance continued to exist except for the DERS-36
awareness subscale. It was found that factors such as gender, education level, marital
status from the sociodemographic window did not create a significant difference for
5
both groups, only for the 18-25 age group, the total DERS-36 score (p=0.04) and the
purpose subscale score (p=0.017) were statistically significantly higher. When the
relationship strength was evaluated by correlation analysis for the relationship
between the scales; a moderate positive relationship was found between the total
score of the DERS-36 scale and the total score and subscale scores of the OBQ-44,
except for the perfectionism and intolerance of uncertainty subscale, and a weak
positive relationship was found between the perfectionism and intolerance of
uncertainty subscale and the total DERS-36 subscale (r=0.44). When correlation
analysis was performed for the total score of the OIQ-44 and the total score and
subscale scores of the DERS-36, it was found that there was a moderate correlation
between the total score of the DERS-36 (r=0.55), the non-acceptance subscale score
(r=0.60), the strategy subscale score (r=0.56) and the impulse subscale score
(r=0.54), a weak correlation with the goal subscale score (r=0.36), and no correlation
with the awareness and openness subscales. When the correlation evaluation was
made in the control group, the absence of the relationship between the total OIQ-44
score and awareness and openness remained the same, differently, the goal subscale
also lost its significance in the control group. The level of relationship between total
OBQ-44 and DERS-36 total score and non-acceptance, strategy and impulse
subscales decreased from medium to weak. When the relationship between the total
DERS-36 and the subscales of the OBQ-44 was examined, the relationship between
the perfectionism and intolerance of uncertainty subscale and the exaggerated
responsibility and perception of danger subscale and the DERS-36 total score lost its
significance, while the other moderate relationships were weak. Then, in order to
examine the level of effect, difficulties in emotion regulation was accepted as the
dependent variable and the total score and subscales of the OBQ-44 were evaluated
in both the patient and control groups. As a result of the evaluation, statistically
significant results were obtained in terms of effect and beta coefficients decreased for
the same scales in the control group.
Conclusion: According to our findings, obsessive beliefs and difficulty in
emotion regulation were significantly higher in patients with panic disorder, but the
existence of the effect of obsessive beliefs on emotion regulation was shown by both
correlation and regression analyses. The fact that these relationships were weaker in
the control group suggests the presence of an etiopathogenetic effect that causes this
relationship in the nature of panic disorder. These results are preliminary and more
comprehensive studies should be conducted to check the validity of the current
results and to evaluate their variability according to the severity and symptomatology
of panic disorder.
Key Words: Panic disorder, obsessive, emotion, emotion regulation, obsessive
beliefs, perfectionism, awareness, goal, strategy, correlation