Gebelik döneminde akut pankreatit geçiren hastalarda etyoloji ve prognoz
Etiology and prognosis in patients with acute pancreatitis during pregnancy
Yazar: BENAZİR ABAŞ YILDIZ
Danışman: PROF. DR. SAVAŞ CUMALİ EFE
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamız Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji
bölümünde 2019-2022 tarihleri arasında gebelik döneminde AP tanısı alan hastalar çalışmaya dahil
edildi. Bu çalışmada gebelikte AP tanısı alan hastalarda etyoloji, prognoz ve fetüs üzerine olan etkileri
incelendi.
Materyal-Metod: Hastaların verileri prospektif olarak toplandı. Hastalara AP tanısı; karın
ağrısı, serum amilaz ve lipaz testlerinin normalin üç katının üzerinde olması, ultrason veya manyetik
rezonans görüntülemelerinde karakterize pankreatit bulguları olmak üzere üç kriter değerlendirildi ve
üç kriterden iki tanesi pozitif olan hastalara akut pankreatit tanısı konuldu. Modifiye Atlanta
kriterlerine göre AP hafif, orta ve şiddetli olarak sınıflandırıldı.
Bulgular: Median yaşı 28 (19-45 yıl) olan toplamda 20 hasta çalışmaya dahil edildi.
Hastaların median VKİ: 28.5 kg/m2 (20-39.1) idi. AP geçirdikleri median gebelik haftası 28 ( Bir
hasta 1.trimester, yedi hasta 2. trimester, on iki hasta 3. trimester, en düşük 8. hafta, en yüksek 39.
hafta) idi. 5 (%25) hastanın gebe kalmadan önce de AP öyküsü mevcuttu. 8 hasta ilk gebeliklerinde
AP atağı geçirdi. Hastaların 15'inde (%75) neden biliyer pankreatit, 3 (%15) hastada
hipertrigliseridemiye bağlı pankreatit, 1 (%5) hastada akrep sokmasına bağlı pankreatit, 1 (%5)
hastada ERCP sonrası pankreatit mevcuttu. Doğumu gerçekleştirilen hastaların 9'una (%50) normal
doğum, 9'una (%50) sezaryen doğum yapıldı. Bu yazının yazıldığı zaman 2 hasta halen gebeydi.
Doğumdan sonra hastaların 9'una kolesistektomi operasyonu yapıldı. Fetusların 14'ünün (%70)
cinsiyeti erkek, 6'sının (%30) ise kız idi. Median doğum ağırlıkları 2975 gr (2250-3800 gr), median
APGAR skoru 9 idi. Fetusların 16'sında doğumda anomali yok idi, bir yenidoğan omfalit nedeniyle
yoğun bakımda takip edildi. Hastaların 18'i (%90) hafif, 1 hasta (%5) orta ağır AP idi.
Hipertrigliseridemiye bağlı ağır AP geçiren 1 hasta (%5) gebeliğin 35. haftasında abortus sonrası
exitus oldu.
Sonuç: Bizim çalışmamızda gebelikte geçirilen AP'nin en sık nedeni biliyer pankreatit,
ikinci sıklıkta hipertrigliseridemiye bağlı pankreatittir. Gebelikte geçirilen akut pankreatit atağı ciddi
IX
morbiditeye ve bizim bir hastamızda olduğu gibi hem anne hem fetusta mortaliteye neden
olabilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Gebelikte pankreatit, akut pankreatit

Abstract:
Introduction and Aim: Our study included patients diagnosed with acute pancreatitis (AP)
during pregnancy at the Gastroenterology Department of Harran University Medical Faculty Hospital
between 2019 and 2022. The etiology, prognosis, and effects on the fetus in patients diagnosed with
AP during pregnancy were examined in this study.
Material and Method: The data of the patients were collected prospectively. AP diagnosis
was based on three criteria: abdominal pain, serum amylase and lipase levels three times higher than
normal, and characteristic pancreatitis findings on ultrasound or magnetic resonance imaging.
Patients with two positive criteria were diagnosed with acute pancreatitis. AP was classified as mild,
moderate, or severe according to the modified Atlanta criteria.
Results: A total of 20 patients, with a median age of 28 (19-45 years), were included in the
study. The median BMI of the patients was 28.5 kg/m2 (20-39.1). The median gestational week at
which they experienced AP was 28 (one patient in the first trimester, seven patients in the second
trimester, twelve patients in the third trimester, the lowest being the 8th week, and the highest being
the 39th week). Five (25%) patients had a history of AP before becoming pregnant. Eight patients
experienced an AP attack during their first pregnancy. Among the patients, 15 (75%) had biliary
pancreatitis, 3 (15%) had pancreatitis due to hypertriglyceridemia, 1 (5%) had pancreatitis due to
scorpion sting, and 1 (5%) had post-ERCP pancreatitis. Nine (50%) patients had normal deliveries,
and nine (50%) underwent cesarean section. At the time of writing this article, two patients were still
pregnant. Cholecystectomy was performed on nine patients after delivery. Of the fetuses, 14 (70%)
were male, and 6 (30%) were female. The median birth weight was 2975 grams (2250-3800 grams),
and the median APGAR score was 9. Sixteen fetuses had no anomalies at birth, while one newborn
was monitored in the intensive care unit due to omphalitis. Eighteen patients (90%) had mild AP, and
one patient (5%) had moderate to severe AP. One patient (5%) who experienced severe AP due to
hypertriglyceridemia died after abortion in the 35th week of pregnancy.
XI
Conclusion: In our study, the most common cause of AP during pregnancy was biliary
pancreatitis, followed by pancreatitis associated with hypertriglyceridemia. Acute pancreatitis attacks
during pregnancy can lead to serious morbidity and, as in one of our patients, mortality in both the
mother and the fetus.
Keywords: Pancreatitis in pregnancy, acute pancreatitis