Saf Anadolu karaçamı ve sarıçam meşcerelerinde kontrollü ve amaçlı yakma uygulamalarının tohum çimlenme, fidan büyüme ve gelişimi ile toprak özellikleri üzerine olan etkilerinin belirlenmesi
The effects of prescribed burning on seed germination, seedling growth and development and soil properties in pure Anatolian black pine and scots pine stands
Yazar: YETKİN USTA
Danışman: PROF. DR. ERTUĞRUL BİLGİLİ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada, gençleştirme programına alınmış saf Anadolu karaçamı (Pinus nigra Arn. subsp. Pallasiana Lamb.) ve sarıçam (Pinus sylvestris L.) meşcerelerinde kontrollü ve amaçlı yakma uygulamalarının tohum çimlenme, fidan büyüme ve gelişimi ile toprak özellikleri üzerine olan etkileri ortaya konulmuştur. Ayrıca çalışma farklı silvikültürel uygulamaların ekonomik analizlerini de içermektedir. Çalışma kapsamında, karaçam ve sarıçamın doğal yayılış gösterdiği alanlarda deneme alanları kurulmuştur. Kurulan deneme alanları farklı işlem birimlerine ayrılmış ve bu işlem birimlerinde iki yıllık süre ile ölçüm ve gözlemler gerçekleştirilmiştir. Farklı silvikültürel uygulamaların gerçekleştirildiği işlem birimleri arasında temel toprak özellikleri bakımından zamansal farklılıklar bulunmuştur. Makineli toprak işleme faaliyeti sonucunda, toprak yapısı bozulmuş, farklı derinlik kademelerindeki topraklar birbirine karışmış ve toprak özelliklerinde zamana bağlı dalgalanmalar meydana gelmiştir. Yakma uygulamaları mineral üst toprağı (0-5 cm) etkilemiş ve toprak özellikleri yanma koşullarına bağlı olarak zaman içerisinde değişiklik göstermiştir. Genel itibariyle kontrollü ve amaçlı yakma uygulamalarının gerçekleştirilmiş olduğu işlem birimlerinde bulunan fidanlar, standart silvikültürel uygulamaların gerçekleştirilmiş olduğu işlem birimlerinde bulunan fidanlara oranla daha iyi bir büyüme ve gelişim göstermiştir. Yapılan fayda-maliyet analizleri sonucunda, yangınların gençleştirme uygulamalarına entegre edilmesinin ekonomik açıdan da uygulanabilir olduğu ortaya konulmuştur. Çalışmada, yangınların ekosistem süreçlerinde oynadığı rolü temel alan bir gençleştirme yaklaşımı da gündeme getirilmiştir. Sonuçlar ormancılık disiplinine önemli katkılar sağlayabilecek potansiyele sahiptir.

Abstract:
In this study, the effects of prescribed fires on seed germination, seedling growth and development and on soil properties were studied in mature pure Anatolian black pine (Pinus nigra Arn. subsp. Pallasiana Lamb.) and scots pine (Pinus sylvestris L.) stands. In addition, the study includes economic analysis of different silvicultural practices. The study areas were determined from the areas where black pine and scots pine are naturally distributed. Study areas were divided into different experimental plots. Measurements and observations were made in these plots for a period of two years. Differences were found in terms of basic soil properties between the plots where different silvicultural practices were carried out. As a result of mechanical site preparation, the soil structure was destroyed, the soils in different levels of depth were mixed together and time-dependent fluctuations occurred in soil properties. The burning applications affected the mineral topsoil (0-5 cm) and soil properties vary over time depending on the combustion conditions. In general, the seedlings in the plots where prescribed fire practices were carried out showed better growth and development compared to the seedlings in the plots where standard silvicultural practices were carried out. As a result of the cost-benefit analysis, it has been determined that it is economically viable to integrate fires into natural regeneration practices. In the study, a regeneration approach based on the role played by fires in ecosystem processes was also suggested for the country. Results have the potential to make significant contributions to forestry discipline.