Su güvenliği ve yönetiminin stratejik açıdan incelenmesi: İçme ve kullanma sularına yönelik karşılaştırmalı bir analiz
A strategic study of water security/safety and management: A comparative analysis of drinking and utility water
Yazar: YASİN ŞAMDAN
Danışman: PROF. DR. MURAT AKÇAKAYA
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bütünleşik su kaynakları yönetimi = Integrated water resource management ; Yüzeysel su kaynakları = Surface water resources

Özet:
İnsanlar için en temel ihtiyaçlardan birisi kendini güvende hissetme duygusudur. Ancak güvenlik sadece bireysel değil, grupları, toplumu, devletleri ve uluslararası sistemi ilgilendiren ve kapsam olarak genişleme eğiliminde olan bir kavramdır. Dünyanın ekolojik sisteminin bozulmasına neden olan çevresel tehditler güvenliğin çevresel boyutunu ortaya çıkarmıştır. Bu kapsamda değerlendirilebilecek en önemli konulardan birisi de tükenen su kaynaklarıdır. Su kavramı da böylece güvenlik tanımlamaları içerisinde yer almaya başlamıştır. Su; evsel tüketim, tarım, sanayi, enerji ve teknoloji alanlarında temel girdi olarak kullanılmaktadır. Her ne kadar dünyanın dörtte üçü denizlerle kaplı olsa da, yeryüzünde tatlı su kaynağı toplam su miktarının sadece yüzde iki buçuğunu oluşturmaktadır. Mevcut tatlı su kaynakları da dünya yüzeyinde dengeli dağılmadığından bazı bölgelerde su kaynakları yeterli miktarda bulunmamaktadır. Bunun yanında nüfusun artması, çarpık kentleşme, tarım, teknoloji ve sanayide su kullanımın artması ve buna bağlı olarak su kaynaklarının kirlenmesi, kuraklık, çölleşme, iklim değişikliği gibi çevresel faktörler, bireysel ve yönetimsel hatalar, zaten sınırlı olan tatlı su kaynakları için risk unsurları olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca terör örgütleri, siyasi ve ekonomik amaçlarla bilinçli olarak su kaynaklarına zarar verebilmektedir. Bu saldırılar, biyolojik, kimyasal olabileceği gibi su sistemlerinin sabote edilmesi şeklinde de görülebilir. Su yönetiminin tüm bu risk faktörlerini dikkate alacak bütüncül bir anlayışa sahip olması insan sağlığı için vazgeçilmez öneme sahiptir. Bu kapsamda, çalışmada Türkiye'nin su kaynaklarının güvenliğine dikkat çekmek, insan hayatı için kritik öneme haiz içme ve kullanma sularına gelecekte kötü amaçlı saldırı ihtimalini ortaya koymak ve bunlara bağlı olarak kamuoyunda farkındalık oluşturmak amacıyla çevresel güvenliğin bir boyutu olarak su güvenliğinin tarihsel gelişimi, risk ve çatışma alanları, Türkiye'nin stratejik belgelerinde su güvenliğine yönelik ortaya koyulan hedef ve politikalar ile bunların başarı düzeyleri ve içme ve kullanma sularının güvenliğinde ABD, Fransa ve Birleşik Krallık (özellikle İngiltere ve Galler) olmak üzere farklı ülke örnekleri incelenerek, Türkiye için politika önerileri sunulmuştur.

Abstract:
One of the most basic needs for people is security. However, security is an expanding concept that concerns not only for individuals but also for groups, society, states and the international system.   In the scope of the environmental dimension of security, environmental threats cause deterioration of the world's ecological system. In this context, consumed water resources can be evaluated as one of the most important issue in this subject. Thus, the water issue begin to take place in the definitions of security. Water is used to meet for household consumption and as a basic input in the fields of agriculture, industry, energy and technology.  Although three quarters of the world is covered with seas, the freshwater source on earth only constitutes approximately two and a half percent of the total amount of water.  Existing freshwater resources are not equaly distributed on the earth's surface. Therefore, water resources in some regions are not sufficient. In addition, risk factors appear for the limited freshwater resources such as individual, methodological errors and environmental factors. The environmental factors are the increasing population, the unplanned urbanisation, the water pollution due to the increasing water use in agriculture, technology and industry, drought, desertification and climate change. In addition, terrorist organisations may deliberately damage water resources for political and economic purposes. These attacks can be biological, chemical or in the form of sabotage of water systems. Having a holistic understanding of water management which takes into account all risk factors is indispensable for human health. In this context, attention was drawn to the security of Türkiye's water resources in this study. The study reveals the possibility of future malicious attacks on drinking and utility water, which is critical to human life, and accordingly aims to raise public awareness. For this purpose, the historical development of water security as a dimension of environmental security, areas of risk and conflict, the objectives and policies of Türkiye's strategic documents and their success levels are examined. Also, the security/safety of drinking and utility water in the USA, France and the United Kingdom (especially England and Wales) are examined. Finally, policy recommendations for Türkiye are presented.