Çocuk hakları temelinde yenidoğan çocuğun bakımında uygulanan geleneksel yöntemlerin perinatal sosyal hizmet açısından incelenmesi: Kahramanmaraş ili örneği
Examination of traditional methods applied in the care of a newborn child on the basis of children's rights from the perinatal social work point of view: The case of Kahramanmaras province
Yazar: ESRA AĞYAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ŞAKİR CEYHAN
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Bebek bakımı = Infant care ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Gelenekler = Traditions ; Geleneksel değerler = Traditional values ; Geleneksel yöntemler = Traditional methods ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çocuk bakımı = Child care ; Çocuk hakları = Children's rights

Özet:
Perinatal sosyal hizmet her kadın, çocuk ve aile için yeterli şefkatli bakım ve desteğin sağlanması amacıyla psikososyal destek sağlamaktadır. Doğum süreci, doğum sırası ve doğumdan sonra kadın, çocuk ve aileler çeşitli bakım, fiziksel, ekonomik ve psikososyal açıdan birçok desteğe ihtiyaç duymaktadırlar. Tıbbi sosyal hizmet kapsamında perinatal sosyal hizmet müdahaleleri ve sosyal hizmet yaklaşımlarından güçlendirme yaklaşımı ile var olan yeniye uyum süreci desteklenmektedir. 
Bu çalışma, Kahramanmaraş ilinde yaşayan bireylerin çocuk bakımında ihtiyaç duydukları destekleri belirlemek ve bu ihtiyaçları nasıl ve kimden karşıladıklarını tespit etmek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, yenidoğan çocuğa uygulanan geleneksel çocuk bakım yöntemleri tespit edilerek, perinatal sosyal hizmet müdahale yöntemleri ve yaklaşımlarıyla olumlu uygulamaların belirginleştirilmesi ve kültürün bir parçası olarak kuşaktan kuşağa aktarılması amaçlanmıştır. Aynı zamanda bu çalışma olumsuz veya hastalık yapan ve tedavi gerektiren uygulamaların ise ayrıştırılarak bu tür uygulamaların önlenmesi amacıyla yürütülmüştür.
Fenomonolojik yaklaşıma sahip nitel araştırma deseniyle yürütülen bu çalışmada kartopu örneklem stratejisiyle belirlenen 67 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler yapılmış, 14 katılımcının verileri çeşitli nedenlerle dışlanmış 53 katılımcının verileri analiz edilmiştir. Görüşme formunda yenidoğan çocuğa uygulanan bakım yöntemlerinin özelliklerini belirlemeye ve sonuçlarını incelemeye yönelik sorular sorulmuştur. Verilerin analizinde MAXQDA 2020 Programı kullanılmış;  temaların belirlenmesinde betimsel analiz, kod ve alt temaların belirlenmesinde içerik analizi yapılmıştır. 
Araştırma sonucunda yenidoğan çocuğa uyguladıkları geleneksel çocuk bakım yöntemlerinde destek aldıkları kişilerin çoğunlukla aile büyükleri olduğu, geleneksel yöntemleri yoğunlukla tercih ettikleri ama çocuk hastalandığında sağlık kuruluşlarına götürdükleri ortaya çıkmıştır. Çocuk bakımı yöntemlerinden elde edilen uygulamaların tıbben uygunluğu sağlık alnındaki araştırma sonuçlarıyla tartışıldıktan sonra yararlı veya zararlı olanlar tespit edilmiş, kültüre ve inanca ait olan uygulamalar ise açıklanmıştır. 
Tüm bu bilgiler, yeni doğan çocuk sağlığının korunması ve geliştirilmesi için geleneksel bazı uygulamalar konusunda önlemler alınması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Mesleğin hizmet sunduğu kurumlardan biri olan sağlık kuruluşlarında görev alan sosyal çalışmacıların, ailelere, çocuk bakımına yönelik bilgilendirici eğitimler sunması ve psikososyal destek sağlaması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda Türkiye'de perinatal sosyal hizmet kavramı ilk kez kullanılarak alana kazandırılmıştır. Sosyal hizmetin bilgi-beceri-değer unsurları esas alınarak ülkemizde çocuk sağlığının korunmasına yönelik öneriler sunulmuştur. Bu doğrultuda 'Yeni Doğan Çocuğa Uygulanan Bakım Yöntemlerini Destekleme Planı' geliştirilmiştir. Modelin sosyal hizmet mesleğine, sağlık çalışanlarına, bilim insanlarına, çocuklarla çalışan sivil toplum kuruluşlarındaki gönüllülere ve anne-babalara yol göstereceği, koruyucu halk sağlığı hizmetlerine temel oluşturarak kamu yararı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Perinatal social work provides psychosocial support to ensure adequate compassionate care and support for every woman, child and family. During the birth process, during and after birth, women, children and families need many supports in terms of various care, physical, economic and psychosocial aspects. Within the scope of medical social work, the existing process of adaptation to the new is supported with empowerment approach from social work approaches and perinatal social work interventions.
	This study was carried out to determine the support that individuals living in Kahramanmaraş need regarding child care and to determine how and from whom these needs are met. For this purpose, it is aimed to determine the traditional child care methods applied to the newborn child, to clarify the positive practices with perinatal social work intervention methods and approaches and to transfer them from generation to generation as a part of culture. At the same time, this study was carried out in order to prevent such applications by separating negative or disease-causing applications and requiring treatment.
	In this study, which was carried out with a qualitative research design with a phenomenological approach, in-depth interviews were conducted with 67 participants determined by the snowball sampling strategy using a semi-structured interview form, and the data of 53 participants were analyzed because the data of 14 participants were excluded for various reasons. In the interview form, questions were asked to determine the characteristics of the care methods applied to the newborn child and to examine the results. The MAXQDA 2020 Program was used in the analysis of the data; descriptive analysis was used to determine the themes, and content analysis was used to determine the codes and sub-themes.
	As a result of the research, it has been revealed that the people they receive support in the traditional child care methods they apply to the newborn child are mostly family elders, they mostly prefer traditional methods, but when the child gets sick, they take them to health institutions. After discussing the medical suitability of the practices obtained from child care methods with the results of the research in the field of health, the beneficial or harmful ones were determined, and the practices belonging to the culture and belief were explained.
	All this information has revealed the necessity of taking precautions regarding some traditional practices in order to protect and improve newborn child health. It has emerged that social workers working in health institutions, one of the institutions where the profession provides service, should provide informative trainings on child care to families and provide psychosocial support. In this context, the concept of perinatal social work was introduced to the field for the first time in Turkey. Based on the knowledge-skill-value elements of social work, suggestions were presented for the protection of child health in our country. In this direction, the 'Plan to Support the Care Methods Applied to the Newborn Child' has been developed. It is thought that the model will guide the social work profession, health workers, scientists, volunteers in non-governmental organizations working with children, and parents, and will provide public benefit by forming a basis for preventive public health services.