Ahmet Baytursinov (Hayatı, dilciliği ve edebiyat araştırmacılığı)
Ahmet Baytursinov (his life, language research and literary studies)
Yazar: GULNAR KOKYBASSOVA
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KAYMAZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Baytursinov, Ahmet = Baytursinov, Ahmet ; Dil öğretimi = Language teaching ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Kazak Türkleri = Kazakh Turks ; Kazak edebiyatı = Kazakh literature ; Kazakça = Kazakh language ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Kazak Türkçesi ve Türklüğün önemli simalarından olan Ahmet Baytursınov dil, edebiyat ve dil öğretiminin metodu ile ilgili çalışmalar yapmış, Kazak edebî dilinin oluşmasında da çok önemli katkıları olmuştur. Araştırmadan çok öğretime yönelik dil çalışmalarının yansıra Kazak gramer terimlerinin pek çoğunun ilk yapıcısı ve kullanıcısı olmuştur.Çalışmamız Ahmet Baytursınov (Hayatı, Dilciliği ve Edebiyat Araştırmacılığı) adını taşımaktadır. Çalışmamızın ?Giriş? kısmında Kazak Türkçesinin bir edebî dil olarak gelişimi, alfabesi ve çağdaş edebiyatının öncüleri hakkında genel bilgiler verilmiştir.Tezin ana bölümünde, önce yazarın hayatı, eserleri ve siyasi çalışmaları ele alınmıştır. Ayrıca Baytursınov'un Kazak Türkçesiyle ilgili olarak yazdığı Okuv Kuralı ve Til Kuralı adlı eserlerinin tanıtımı yapılmıştır. Bunun sonucunda günümüz Kazak Türkçesinde kullanılan terimlerin Baytursınov tarafından temellerinin atıldığı ortaya çıkmıştır. Yine bu bölümde Baytursınov'un edebiyat araştırmacılığı incelenmiştir.Tezin 2. Bölümü ise Baytursınov'un ?Masa? adlı eserinin incelenmesi üzerine kurulmuştur. Masa başlıklı manzumede kullanılan Kazak Türkçesi dil varlığı, Türkiye Türkolojisinde gelenekleşen ses bilgisi, şekil bilgisi ve cümle bilgisi bölümleri halinde ele alınmıştır.Tezin III. Bölümünde ?Masa? adlı eserin önce Arap harfli metinin Latin harfleriyle transkripsiyonu verilmiş, daha sonra da Türkiye Türkçesine aktarımı yapılmıştır.Tezin IV. Bölümü metinlerin gramer dizini ve metinlerde geçen kelimelerin sözlüğünden oluşmaktadır.Çalışmanın değerlendirilmesi ve ortaya çıkan tespitler sonuç kısmında gösterilmiştir.

Abstract:
Ahmet Baytursınov, who is considered as one of the important names in Kazakh Turkish and Turkish culture, studied on language, literature and methods of language teaching and made contributions to the creation of Kazakh literary language. Beside his studies on language oriented to education rather research; he also became the creator and first user of lots of terms in Kazakh grammar.Our study has the following name: Ahmet Baytursınov (His Life, Linguistic and Literature Researches). In the ?Introduction? part general information about evolution of Kazakh Turkish as a literary language, its alphabet and forerunners of modern literature was given.In the main part of the thesis, first of all the life, works and political studies of the writer were mentioned. Additionally Baytursınov?s works on Kazakh Turkish named as ?Okuv Kuralı-Okuv Rule? and ?Til Kuralı-Til Rule? were introduced. As a result, it came out that the terms used in today?s Kazakh Turkish were rooted by Baytursınov. Lastly, Baytursınov?s researches on literature were also mentioned.?Second? part of the thesis focused on the analysis about Baytursınov?s work ?Masa-Mosquito?. Kazakh Turkish in this work was analyzed according to the following parts: language, phonetic specific to Turkish Turcology, morphology and syntaxis.In the ?third? part of the thesis, first the transcription of the text of ?Masa?, which was Arabic, to Latin alphabet was made and later it translated to Turkey Turkish.The ?fourth? part of the thesis consisted of a dictionary, which involved the grammar index and the words of the text.Finally, the evaluation of the study and the analysis developed through the thesis were taken part in the ?Conclusion? part.