Sosyal medya bağımlılığının öğrencilerin performanslarına etkileri üzerine bir araştırma
A study on the effects of social media addiction on the performances of students
Yazar: EDA BÜYÜKGEBİZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ZİHNİ TUNCA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Lise öğrencileri = High schools students ; Performans = Performance ; Sosyal medya = Social media ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; İnternet = Internet ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Her geçen gün teknolojinin gelişmesi ve değişmesiyle birlikte bireylerin davranışları da değişmektedir. Kimi zaman bu davranışlar olumlu yönde olsa da kimi zaman olumsuz yönleri beraberinde getirmektedir. Teknolojiyle birlikte telefon ve bilgisayarlar da gelişmekte ve İnternet kullanımı kaçınılmaz bir hal almaktadır. Özellikle günümüzde, bilgisayar ve cep telefonları sadece yetişkinler tarafından değil çocuklar ve gençler tarafından da kullanılan önemli bir ihtiyaç halini almıştır. Bunun sonucunda, ergenlik dönemlerindeki gençler bilgi ve iletişim teknolojileri ile yoğun bir şekilde etkileşime girmektedirler. Bu durum gençlerin sosyalleşme sürecini, davranışlarını, tercihlerini ve yaşam tarzlarını önemli ölçüde etkilemektedir. 
	İnternet bireylere sayısız fayda sağlamakla birlikte çeşitli zararlar da vermektedir.  Bu zararlar, fiziksel, davranışsal, ruhsal ve diğer şekillerde meydana gelirken bireylerin sadece kendisini değil, sosyal ve çalışma hayatını da doğrudan etkileyebilmektedir. Son zamanlarda bu sorunları tetikleyen ve etkilerini arttıran bir başka sıkıntı olarak İnternet ve sosyal medya bağımlılığı kavramı ortaya çıkmıştır.  
	Bu araştırma, sosyal medya bağımlılığının öğrenci performansına etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nicel ve nitel analizlerin birlikte kullanıldığı karma yöntemlerden Açıklayıcı Sıralı Desen modelinden yararlanılmış olup araştırma kapsamında Antalya ilinde yer alan bir Anadolu lisesinde eğitim gören 10, 11 ve 12. sınıf öğrencileri incelenmiştir. 
	Araştırmanın ilk aşamasında anket yönteminden yararlanılarak öğrencilerin demografik özelliklerine ilişkin tanımlayıcı istatistikler gerçekleştirildikten sonra SPSS 22 yazılımından yararlanarak gerçekleştirilen açımlayıcı faktör analizi ile geliştirilen sosyal medya bağımlılığı ölçeğine ilişkin boyutlar belirlenmiştir. Daha sonra, kullanılan ölçek ve elde edilen boyutlar için geçerlilik ve güvenirlik analizleri yapılarak ölçek ile boyutların uygun özellikler taşıdığı belirlenmiştir. Ardından öğrencilerin bağımlılık seviyeleri incelenerek 15 öğrencinin İnternet bağımlılık düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. 
	Nitel verilerin analizinde ise Kategorik İçerik Perspektifi yaklaşımından yararlanılmış ve analizler NVivo 12 Plus yazılımı ile desteklenmiştir. Çalışmanın bu aşamasında, bir önceki aşamada bağımlılık düzeyi yüksek olduğu tespit edilen 15 öğrencinin ailesi ile görüşme gerçekleştirilerek mevcut İnternet kullanım düzeylerinin performanslarına etkileri incelenmiştir. Görüşmeler ve değerlendirmeler sonucunda ailelerin, velisi oldukları öğrencilerin yoğun İnternet kullanımı konusunda rahatsızlık duydukları fakat ergenlik döneminde olmalarından dolayı çok fazla müdahale edemedikleri anlaşılmıştır.

Abstract:
As a result of rapid growth of technology, the behaviors of the individuals also changes over the time. While some behavioral changes are favorable, some others are unfavorable to the individuals. Along with the development of technologies, telephones and computers are also improving and the usage of the Internet becomes inevitable. Nowadays, computers and telephones become a necessity in daily lives of not only adults but also children and young people. As a result, during adolescence, young people intensively interact with information and communication technologies. This interaction significantly affects socialization process, behaviors, choices and life styles of adolescents.
	While the Internet provides several benefits to the individuals, it also causes many disadvantages as well. Although those disadvantages happen in physical, behavioral, psychological and other forms, they do not only impact the individuals alone, but also their social and work life, too. The Internet and social media addiction problem that triggers the disadvantages of the use or modern technologies has emerged in recent years.
	This study aims to examine the effects of social media addiction on the performances of students. Sequential explanatory mixed methods that is a hybrid method, based on quantitative and qualitive approaches was used to investigate the 10th, 11th and 12th grade high school students in Antalya.
	In the first stage of the research, a questionnaire was applied to the students to determine the demographic characteristics of the sample. Then, exploratory factor analysis has been used to define the dimensions of the applied Internet addiction scale by SPSS 22 software. The findings of validity and reliability analyses highlight that the scale is appropriate for further analyses. At the end of the first stage, the first 15 students, having the highest addiction scores, have been selected for the qualitative analyses.
	The Categorical Content Perspective approach was used in the second stage of the research. NVivo 12 Plus software was mainly used in this stage to support the analyses. During this stage, the families of selected students have been interviewed to examine the effects of Internet addiction on their performances. The findings of the second stage show that although the parents of the addicted students are not comfortable about the situation, they prefer not to intervene as their children are mostly adolescences.