Katılım bankalarında risk odaklı iç denetim ve bir 
model önerisi
Risk focused audit in participation banks and a model suggestion
Yazar: FAHRETTİN YAHŞİ
Danışman: PROF. DR. TİĞİNÇE OKTAR
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Denetim = Control ; Faiz riski = Interest risk ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Kur riski = Rate of exchange risk ; Operasyonel risk = Operational risk ; Risk = Risk ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Bu çalışmada katılım bankacılığının dünyada ve Türkiye'deki gelişimi, bu bankaların faaliyetlerine bütünleşik olarak ortaya çıkan riskler ve bu risklerin yönetilmesi, denetimin modern yüzüne ışık tutan risk odaklı denetim anlayışı incelenmiş ve katılım bankalarının faaliyetlerinin risk odaklı denetim anlayışı yaklaşımıyla denetlenebilmesine yol gösterecek bir model önerisinde bulunulmuştur. Bu çalışma ile hedeflenen amaç, katılım bankalarının farklılıklarını dikkate alan ve denetimi klasik yaklaşımdan farklılaştıran temel konulara vurgu yapmak suretiyle modern/risk bazlı bir denetime yardımcı olacak bir model önermektir. Kurum tecrübelerinin klasik yaklaşıma daha fazla aşina olması, denetim kadrolarının yetiştirilmesine katkı sağlayan kıdemli denetçilerin klasik denetim anlayışı ile yetişmiş olması gibi nedenlerle risk odaklı iç denetimin gerektirdiği tecrübe birikiminin sağlanması zaman alabilmektedir. Bu bağlamda katılım bankalarının çalışma prensiplerinden kaynaklanan farklılıklarını dikkate almak suretiyle iç denetime kılavuzluk edecek bir modele ihtiyaç bulunmaktadır. Bu çalışma bu ihtiyacı karşılamaya yönelik olarak hazırlanmış ve dördüncü bölümünde katılım bankası denetçilerinin yararlanabileceği bir model önerisinde bulunmuştur. 

Önerilen model özellikle Türkiye'de faaliyet gösteren katılım bankalarını hedeflemektedir. Katılım bankalarının faaliyetlerini etkileyen dokuz risk türü üzerinde durulmuş ve bu risklerin özellikle risk değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı hususu tartışılmıştır. Katılım bankasının riskleri analiz edilirken aynı zamanda risk yönetim kalitesi de dikkate alınmak suretiyle risk değerlendirmesi işlemi gerçekleştirilmiştir. Risk odaklı denetim anlayışına sahip olmanın ve bu yaklaşımı denetim faaliyetlerinin odağı haline getirmenin fayda ve yararlarına da bu çalışmada değinilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Risk Odaklı İç Denetim, Katılım Bankacılığı, Katılım Bankacılığında Riskler, İç Denetim, Denetim Yaklaşımları

Abstract:
This thesis analyses the development of participation banking in the world and in Turkey, focusing on risks inherent in the activities of these banks and the management of such risks, within a risk focused audit framework, which is seen to be more modern approach to audit. It also provides a suggestion for a model through which participation banks could be audited through a risk focused audit approach. The goal of this study is to provide a framework that would be helpful to a risk focused audit of participation banks by noting the particularities of these banks and highlighting the differences between risk focused audit approaches and more traditional ones. It is seen that the development of experience required for risk focused audits could be slow, given that the body of knowledge accumulated in supervisory agencies are based on more traditional frameworks and that the more experienced auditors, who are important in the training of younger ones, have a more traditional approach. In this context, there is a need for a model that would guide internal audit that takes into account the differences rising from the principles of participation banking. This study has been done to provide such a model and the fourth section of the thesis suggests a model usable by the auditors of participation banking.

The suggested model will especially be useful for the participation banks operating in Turkey. The nine risk factors affecting the operations of participation banks have been analyzed and the ways for the evaluation of these risks have been discussed in this study. The evaluation of the risks of participation banks has been done to also incorporate the quality of risk management. The study also includes the advantages and the benefits of having a risk focused approach to audit and making this approach to be the focus of the audit function



Key Words: Risk-Focused Auditing, Participation Banking, Auditing, Risk-Focused Auditing in Participation Banks, Auditing Approachs