Türkiye'de Kürt-Türk evliliklerinin çapraz evlilikler ve etnik kimlik farklılıkları bağlamında incelenmesi
An analysis of Kurdish-Turkish marriages in Turkey in the context of cross marriages and ethnic identity differences
Yazar: ÜMİT ESER
Danışman: DOÇ. DR. GÖKLEM TEKDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın odak noktası, Türkiye'de Kürtler ile Türkler arası çapraz evliliklere ilişkin dinamikleri, eşlerin farklı etnik kimliklerinin ilişki süreci ve kültürel farklılıklar bağlamında incelemektir. Bu çalışmada bu evliliği bizzat deneyimleyen bireylerin anlatılarına başvurulması, bu araştırmanın en önemli farklılığıdır. Böylece bu çalışmayla alandaki önemli bir boşluğun doldurulacağını düşünüyoruz. Özellikle merak ettiğimiz, çapraz evlilikler ne kadar etnik kimlik temelli görülmektedir? Bu evliliği yapan bireylerin kimlik özdeşimleri evlilikle farklılaşmakta mıdır? Çapraz evlilikleri etkileyen başka hangi dinamiklerden söz edilebilir? Çapraz evlilikler daha makro düzeyde iki grup arası ilişkileri hangi şekilde etkilemektedir? Böylece iki grup arası ilişkilerin, çapraz evlilik ilişkisi içinde nasıl deneyimlendiğini de anlamaya çalışıyoruz. 
Bu araştırmada tercih edilen, gömülü teorinin yapılandırmacı desenidir ve çalışma 34 kişi (28 evliliği devam eden, 6 boşanmış) ile yürütülmüştür. Görüşmeler hem yüz yüze (20) hem de çevrimiçi (14) olarak gerçekleştirildi ve yarı-yapılandırılmış görüşme soruları kullanıldı. Bu çalışmada, araştırma metodunun da sağladığı zeminden hareketle, "Kürt-Türk Evlilikleri Aşamaları Modeli"ni öneriyoruz. Modelde, eşler benzerlik temelli evlilik kararı alarak, etnik kimliklerini merkeze almadan evlenmişlerdir. Bu evlilikler, Türk eş ve ailelerin Kürt kimliği bilgisi edinmelerine ve Kürt eşlerle ailelerinin etnik kimlikleri merkeze almayan yaklaşımlarının da eşlik etmesiyle, bir anlamda Kürtlükle karşılaşma alanı sağlamıştır. Modelde ayrıca eşlerin, evlilik ilişkilerinin sürdürülebilirliği için hem çocuklar hem de birbirlerinin kimliklerini konumlandırma bağlamında birtakım strateji ve uzlaşı yolları geliştirdikleri görülmüştür. Modelimizin son aşaması olan boşanmalarda ise etnik ve kültürel farklılıkların etkisine dair olarak, eşlerin etnik kimlikleriyle ilişkilendirdikleri farklılıkların, uzlaşı yollarının tükendiği durumlarda açığa çıktığı ve evlilikleri devam ettirmeyi zorlaştırdığı dolayısıyla kronolojik olarak devam eden modelimizin son aşamasında evliliğin bitmesini görüyoruz.
Anahtar Kelimeler: Çapraz evlilik, aile, çocuk, kültür, Türk kimliği, Kürt kimliği, etnik kimlik, gömülü teori.

Abstract:
The focus of this study is to examine the dynamics of cross-marriages between Kurds and Turks in Turkey in the context of the different ethnic identities of the spouses and the relationship process of cultural differences. The most important difference of this study is that it is based on the narratives of individuals who have personally experienced these marriages. Thus, we believe that this study will fill an important gap in the field. We are particularly interested in the extent to which cross marriages are seen as ethnic identity-based. Do the identities of the individuals who realize these marriages differentiate with the marriage? What other dynamics affect cross marriages? How do cross marriages affect the relations between two groups at a more macro level? Thus, we are also trying to understand how intergroup relations are experienced within the cross-marriage relationship. 
In this study, the constructivist design of grounded theory was preferred and the study was conducted with 34 participants (28 married, 6 divorced). Interviews were conducted both face-to-face (20) and online (14) and semi-structured interview questions were used. In this study, we propose a "Stages of Kurdish-Turkish Marriages Model" based on the ground provided by the research method. In the model, spouses decide to marry on the basis of similarities, without centering on their ethnic identities. These marriages, accompanied by the approaches of Kurdish spouses and families that do not center on ethnic identities, opened the space for Turkish spouses and families to learn about Kurdish identity and, in a sense, to encounter Kurdishness. The model also shows that spouses develop a range of strategies and compromises for the sustainability of their marital relationship in terms of positioning the identities of both children and each other. As for the impact of ethnic and cultural differences in divorces, which is the last stage of our model, we observe that the differences that the spouses associate with their ethnic identities emerge in cases where the ways of reconciliation are exhausted and make it difficult for marriages to continue, thus the marriage ends in the last stage of our chronological model.
Keywords: Cross marriage, family, child, culture, Turkish identity, Kurdish identity, ethnic identity, grounded theory.