İleri ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) hatlarının bazı agronomik ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Identification of some agronomical and quality traits in advanced bread wheat (Triticum aestivum L.) lines
Yazar: AYŞE REÇBER
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER TOSUN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Agronomik özellikler = Agronomic characteristics ; Kalite = Quality ; Triticum aestivum = Triticum aestivum

Özet:
Bornova ekolojik koşullarında 2009/2010 yetiştirme döneminde tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülen bu araştırma, Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü tarafından geliştirilen ekmeklik buğday durulmuş hatlarının önemli agronomik ve ekmeklik kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmada bitki materyali olarak 17 ileri hat ve 3 standart çeşit (Sagittario, Ziyabey-98 ve Basribey-95) kullanılmıştır. Çalışmada agronomik özellikler olarak tane verimi, başaklanma gün sayısı, bitki boyu, m2'de başak sayısı, başak uzunluğu, üst boğum uzunluğu, fertil kardeş sayısı, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, bayrak yapak alanı, bayrak yaprağı kın alanı ve hasat indeksi değerleri ölçümlenmiştir. Kalite özelikleri olarak ise hektolitre ağırlığı, bin tane ağırlığı, nem oranı, kül miktarı, sedimantasyon değeri, protein miktarı, yaş ve kuru gluten miktarı, gluten indeksi ve sertlik değerleri incelenmiştir.Çalışma sonucunda agronomik ve kalite özellikleri ile tane verimi değerleri birlikte ele alındığında standart çeşitleri aşan 7, 106, 108 ve 129 nolu hatların verimlerinin yüksek ve kalite düzeylerinin de yeterli olabileceği anlaşılmaktadır. Bu ileri hatlar tescil ettirilerek bölge buğday üreticilerinin kullanımlarına sunulabilecektir. Ayrıca agronomik ve kalite özellikleri bakımından üst sıralarda yer alan ileri hatların üstün oldukları özellikler bakımından buğday ıslah programında ebeveyn olarak değerlendirilebilecekleri de sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to identification of important agronomic and quality traits of bread wheat pure lines which were improved in Ege University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops in Bornova ecological conditions in 2009/2010 growing season according to randomized complete block design with 3 replicates. In this study, 17 pure lines and 3 standard cultivars (Sagittario, Ziyabey-98 and Basribey-95) was used as study material. Grain yield, heading date, plant height, number of spike per square meter, spike length, peduncle length, fertil tiller number, number of spikelets per spike, number of kernels per spike, weight of kernels per spike, flag leaf area, flag leaf sheath area and harvest index were estimated in terms of agronomical traits in the study. When considering quality traits, test weight, 1000 kernel weight, moisture ratio, ash ratio sedimentation value, protein content, wet and dry gluten contents, gluten index and hardiness value of the material were investigated.In conclusion, it was understood that line 7, 106, 108 and 129 were high yielding and superior than standard cultivars, and quality traits of these lines were adequate level when agronomical and quality traits with grain yield were evaluated together with. These advanced lines could be offered to the wheat growers in Ege Region if these lines could be registered. Also, it was concluded that these promising lines, which were ranked at the top level with respect to agronomical and quality traits, could be used as genitors in wheat breeding programs.