Çölyak hastalarında kısa zincirli yağ asitleri ve fekal kalprotektin düzeylerinin değerlendirilmesi
Short-chain ​​fatty acids and fecal calprotectin in celiac patientsassessment of levels
Yazar: TELLİ GİZEM ARIK
Danışman: PROF. DR. SABAHATTİN MUHTAROĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Çölyak hastalığı (ÇH), ince bağırsak enteropatisi, malabsorpsiyon ve/veya bağışıklık aktivasyonuyla ilişkili sistemik semptomlar ve doku transglutaminazına (tTG) karşı otoantikorlarla karakterize edilen immun aracılı bir durumdur. Tetikleyici olan diyet gluteninin tanımlanmış olması ve bunun ortadan kaldırılmasının hastaların çoğunda semptomların ve enteropatinin çözümlenmesiyle sonuçlandığını göstermektedir. Ek olarak ÇH patofizyolojisinde kısa zincirli yağ asitlerinin (SCFA'lar), birçok olumlu sağlık etkisine sahip olduğu gösterilmiştir. Kolon mikrobiyotası tarafından diyet lifinden oluşturulan SCFA miktarı, mevcut substrata bağlıdır ve kanda yansıtılır.  Dışkı kalprotektininin, gastrointestinal inflamasyon hastalığının doğru bir teşhis belirteci olduğu gösterilmiştir.
Bu çalışmada amaç, çölyak hastalığı olan kişilerde ve kontrollerde serum SCFA ve fekal kalprotektin konsantrasyonlarını karşılaştırmaktır. Serumdaki SCFA'lar ELISA kitleri kullanılarak ölçüldü ve kalprotektin SMC teknolojisiyle analiz edildi. Çalışmaya 31 Çölyak hastası ve 35 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Hasta grubu ve sağlıklı kontroller arasında serum SCFA ve bütirat seviyelerinde çok az değişiklik vardı (P>0,5). Fekal kalprotektin değerleri ise GFD uygulayan çölyaklı bireylerde uygulamayanlara göre daha düşük bulundu. Çölyak hastalarında GFD'nin uygulanması bağırsak mikrobiyotasını olumlu yönde etkileyerek, bağırsak ekosisteminin iyileşmesini sağlar. Düşük SCFA seviyeleri ise yetersiz diyet lifi tüketimini gösterirken, yüksek fekal kalprotektin bağırsak iltihabını göstermektedir.

Anahtar kelimeler: Bütirat; Glutensiz Diyet; Çölyak Hastalığı; Kalprotektin; Kısa Zincirli Yağ Asitleri.

Abstract:
Celiac disease (CD) is an immune-mediated condition characterized by small intestinal enteropathy, systemic symptoms related to malabsorption and/or immune activation, and autoantibodies to tissue transglutaminase (tTG). Identification and elimination of dietary gluten as the trigger resulted in resolution of symptoms and enteropathy in most patients. In addition, short-chain fatty acids (SCFAs) have been shown to have many positive health effects in the pathophysiology of CD. The amount of SCFAs formed from dietary fiber by the colonic microbiota depends on the available substrate and is reflected in the blood. Fecal calprotectin has been shown to be an accurate diagnostic marker of gastrointestinal inflammatory disease.
The aim of this study was to compare serum SCFA and fecal calprotectin concentrations in individuals with celiac disease and controls. SCFAs in serum were measured using ELISA kits and calprotectin was analyzed by SMC technology. The study included 31 celiac patients and 35 healthy volunteers. There were very few changes in serum SCFAs between CD and healthy controls, although their concentrations were lower in the patient group (P>0.5). Fecal calprotectin values were found to be lower in celiac individuals who practiced GFD compared to those who did not. Implementation of GFD in celiac patients positively affects the gut microbiota and improves the intestinal ecosystem. Low SCFA levels indicate inadequate dietary fiber consumption, whereas high fecal calprotectin indicates intestinal inflammation.
Keywords: Butyrate; Calprotectin; Celiac Disease; Gluten Free Diet; Short Chain Fatty Acids,