Mustafa b. İsmail El-Filornevî'nin Menakıb-ı İmam-ı Azam Risalesi bağlamında Ebu Hanife müdafaası
Mustafa b. İsma'il Al-Filornawi's defense of Abu Khanifa in the context of Menakib Al-'İmam Al-'Azam
Yazar: MÜCAHİT AL
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Ehl-i Re'y okulunun kuşkusuz en önemli alimlerinden biri Ebu Hanife'dir. Dolayısıyla O'nun sevenleri ve eleştirenleri çok olmuştur. Nitekim yaşadığı dönemde ve sonrasında Ebu Hanife'yi yanlış anlayıp eleştirenler ve haset kaynaklı eleştirenler olmuştur. Yaptığı münazaralarda galip gelmesi, dini ilimlerde yeni bir yöntem ortaya koyması ve halkın teveccühünü kazanması gibi sebeplerden dolayı Ebu Hanife'yi çekemeyenler olmuştur. Neticede pek çok farklı çevreye mensup ulemanın Ebu Hanife aleyhtarlığı yaptığı anlaşılmaktadır.
Biz bu çalışmamızda Osmanlı alimlerinden olan Mustafa b. İsmail el-Filornevi'nin Menakıb-ı Ebu Hanife adlı eseri tanıtmayı ve değerlendirmeyi konu edindik. Vefat tarihi 1828 olan Filornevi, Osmanlı'nın son zamanlarında milliyetçilik akımlarının yükselişte olduğu Balkanlarda yaşamıştır. Manastır vilayetine bağlı Florina'da doğup büyüyen Mustafa b. İsmail velut bir alimdir. Florina, Manastır ve Yanya şehirlerinde müftülük vazifesi ifa eden Filornevi pek çok eser telif etmiştir. Yaptığımız araştırmalar neticesinde Filornevi ya da eserlerinden biri hakkında bir çalışmaya rastlamamış olmamız onun tanınmadığını göstermektedir.
Çalışmamızın konusunu oluşturan Menakıb-ı Ebu Hanife eseri, Filornevi'nin Yanya şehrinde yazdığı eserlerden bir tanesidir. Filornevi bu eseri Yanya'da ortaya çıkan ve halkı galeyana getiren bir kimseye cevap niteliğinde yazmıştır. Söz konusu kişi Ebu Hanife'yi bazı meselelerde re'y ile hükmettiğini iddia etmiş, kendisi de halka "hadis ile amel" çağrısında bulunmuştur. Halk tarafından itibar edilen bu kişi halktan pek çok kimseyi ayartarak bölgede huzursuzluk çıkarmıştır. Filornevi, temelde bu iddiaları reddetmek, Ebu Hanife'ye yöneltilen eleştirileri cevaplandırmak ve insanların zihnindeki bazı yanlış anlamaları tashih etmek niyetiyle eserini kaleme almıştır.

Abstract:
Abu Hanifa is undoubtedly one of the most important scholars of the Ahl al-Ra'y school. Therefore, he had many lovers and many critics. Indeed, during and after his lifetime, there were those who misunderstood and criticized Abu Hanifa and criticized him out of envy. There were those who could not attract Abu Hanifa for reasons such as being victorious in his debates, introducing a new method in religious sciences and gaining the favor of the people. As a result, it is understood that scholars from many different circles were against Abu Hanifa.
Abu Hanifa is undoubtedly one of the most important scholars of the Ahl al-Ra'y school. In this study, we aim to introduce and evaluate the work Menakib-ı Abu Hanifa by Mustafa b. Ismail al-Filornevi, one of the Ottoman scholars. Filornevi, who died in 1828, lived in the Balkans, where nationalist movements were on the rise in the late Ottoman period. Born and raised in Florina in the province of Bitola, Mustafa b. Ismail was a prominent scholar. He served as a mufti in the cities of Florina, Bitola and Ioannina and wrote many works. As a result of our research, we have not come across a study on Filornevi or one of his works, which shows that he was not recognized.
Menakib-ı Abu Hanifa, which is the subject of our study, is one of the works written by Filornevi in Ioannina. Filornevi wrote this work as a response to a person who appeared in Ioannina and stirred up the people. The person in question claimed that Abu Hanifa had ruled on some issues with re'y, and he himself called on the people to "act with hadith". This person, who was respected by the people, seduced many of them and caused unrest in the region. Philornawi wrote his work with the intention of rejecting these allegations, answering the criticisms against Abu Hanifa, and correcting some misunderstandings in people's minds.