İşletme stratejileri ve bilgi teknolojileri stratejileri arasındaki uyumlaşmanın işletme performansına etkisinde işletmelerin dijital olgunluk seviyelerinin aracılık rolü üzerine bir araştırma
A study on the mediating role of firms' digital maturity levels in the impact of it and business strategies' alignment on firm performance
Yazar: ŞEYMA ZENGİN
Danışman: PROF. DR. FATİH SEMERCİÖZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışması, işletme stratejileri ile bilgi teknolojileri stratejileri arasındaki uyumlaşmanın işletmenin finansal performansı ve işletmenin dijital olgunluk seviyesi üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve bu etkiler üzerinde işletmenin dijital olgunluk seviyesinin rolünü belirlemek amacı için gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2022 yılı ISO 500 listesinde yer alan, stratejik planlama ve dijital dönüşüm süreçlerine sahip, 25 farklı şehir ve 23 farklı alt sektörden ortalama 47 yıllık ve 3000 çalışanı bulunan toplamda 150 farklı imalat firmasında çalışan orta ve üst düzey yöneticilerin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında çevrimiçi anket yöntemi ile toplanan verilerin istatistiksel analizleri IBM SPSS v23 ve IBM AMOS V24 programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma sonucunda, "İşletme Stratejileri ve Bilgi Teknolojileri Stratejileri Arasındaki Uyumlaşma" nın "İşletmenin Dijital Olgunluk Seviyesi" üzerinde pozitif yönlü etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. "İşletme Stratejileri ve Bilgi Teknolojileri Stratejileri Arasındaki Uyumlaşma" nın ve "İşletmenin Dijital Olgunluk Seviyesi" nin "İşletmenin Finansal Performansı" üzerinde pozitif yönlü bir etkisi bulunmamıştır. Buna karşın "İşletme Stratejileri ve Bilgi Teknolojileri Stratejileri Arasındaki Uyumlaşma" nın "2022 Net satışlar (TL)" ve "2022 İhracat Rakamları (bin dolar)" finansal kriterleri ile arasında pozitif yönlü ilişki tespit edilmiştir. Benzer şekilde "İşletmenin Dijital Olgunluk Seviyesi" nin alt boyutları olan  "Strateji" ve "Teknoloji" alt boyutlarının da "2022 Net Satışlar (TL)" finansal kriteri ile arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca "İşletme Stratejileri ve Bilgi Teknolojileri Stratejileri Arasındaki Uyumlaşma" nın "İşletmenin Finansal Performansı" üzerindeki etkisinde, "İşletmenin Dijital Olgunluk Seviyesi" nin aracılık rolü tespit edilmemiştir. Bununla birlikte "Teknoloji" ile "BT Altyapısı", "İnsan Kaynakları Becerileri", "BT Biriminin Yetkinliği" ve "İletişim" alt boyutları arasında, "Strateji" ile "Ortaklıklar" ve "BT Yönetişimi" alt boyutları arasında yüksek seviyede ilişki tespit edilmiştir. Araştırmaya dâhil olan işletmelerin orta seviyenin üzerinde "İşletme Stratejileri ve Bilgi Teknolojileri Stratejileri Arasındaki Uyumlaşma" ve "Dijital Olgunluk" seviyesine sahip olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bilgi Teknolojileri, Dijitalleşme, Dijital Dönüşüm, Dijital Olgunluk, Finansal Performans, İşletme Performansı, İşletme Stratejileri, İşletme Stratejileri ve Bilgi Teknolojileri Stratejileri Arasındaki Uyumlaşma, Sratejik Uyumlaşma.

Abstract:
This thesis was conducted to explore the impact of the alignment between business strategies and IT strategies on the financial performance of the business and the digital maturity level of the business, and to determine the mediating role of the digital maturity level of the business on these effects. The research was carried out with the participation of mid-level and senior managers working in a total of 150 different manufacturing companies included in the ISO 500 list of 2022. All of the companies analysed had strategic planning and digital transformation processes in place. The companies has been operating for 47 years on average, and the average number of employees was 3000. The companies analysed operated in 25 different cities and within 23 different sub-sectors, The data collected through the online survey method were statistically analyzed using IBM SPSS v23 and IBM AMOS V24 programs.
The results revelaed that, the "Alignment Between Business Strategies and Information Technology Strategies" has a positive effect on the "Digital Maturity Level of the Firm". The analysis found that the "Alignment Between Business Strategies and Information Technology Strategies" and the "Digital Maturity Level of the Firm" do not have a positive effect on the "Financial Performance of the Firm". On the other hand, it was seen that there is a weak positive relationship between the "Alignment Between Business Strategies and Information Technology Strategies" with "2022 Net Sales (TRY)" and "2022 Export Figures (thousand dollars)" financial criteria. Similarly, "Strategy" and "Technology" sub-dimensions of the "Digital Maturity Level of the Firm", showed a positive relationship with "2022 Net Sales". Furthermore, it was found that the "Digital Maturity Level of the Business" does not have a mediating role in the impact of the "Alignment Between Business Strategies and Information Technology Strategies" on the "Financial Performance of the Business". Additionally, a strong relationship was found between "Technology" and the sub-dimensions of "IT Infrastructure", "Human Resources Skills", "IT Department Competence" and "Communication"; and a strong relationship was found between "Strategy" and the sub-dimensions of "Partnerships" and "IT Governance". In addition, it was determined that the companies included in the research have an above-average level of "Alignment Between Business Strategies and Information Technology Strategies" and "Digital Maturity" levels.

Keywords: Business Performance, Digital Maturity, Digital Transformation, Digitalization, Financial Performance, Information Technology, IT and Business Strategies' Alignment, IT-Business Strategic Alignment, Strategic Alignment.