Gıda tüketimi bağlamında tüketicilerin etnosentrik eğilimlerinin incelenmesi
Consumers in context of food consumption examination of ethnocentric tendencies
Yazar: RÜVEYDA BETÜL GÜRBÜZ
Danışman: DOÇ. DR. SAİT BARDAKÇI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etnosentrizm = Ethnocentrism ; Gıda sektörü = Food sector ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Gıda ürünleri = Food products ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketim = Consumption ; Tüketim eğilimi = Consumption pattern ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma Türk tüketicilerin gıda tüketimi bağlamında etnosentrik eğilimlerinin demografik özellikler açısından incelenmesi ve Shimp ve Sharma (1987) tarafından geliştirilen CETSCALE ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanarak Türk literatürüne kazandırılması amacıyla hazırlanmıştır. "Türk tüketicilerin demografik özellikler bakımından etnosentrik eğilimleri nasıldır?" sorusu araştırmanın başlıca amacını oluşturan ve araştırma kapsamında değerlendirilmek istenen temel araştırma problemidir.
Bu kapsamda öncelikle; CETSCALE ölçeği Türkçeye çevrilmiş, dil eşdeğerliliği için uzman görüşü alındıktan sonra 2 bölümden oluşan bir anket formu hazırlanmıştır. İlk bölümde 8 ifadeden oluşan demografik özellik soruları, ikinci bölümde ise CETSCALE ölçeğinin Türkçeye çevrilmiş olan 17 ifadesi yer almaktadır. 7'li likert tipinde hazırlanan ölçek formu Sivas ilinde ikamet eden farklı cinsiyet, yaş, gelir durumu, medeni durum vb. özelliklere sahip gıda tüketicilerine yöneltilmiştir. Kolayda örnekleme yöntemiyle online ve yüz yüze olarak 514 tüketicinin katılım sağladığı veri seti oluşturulmuştur. 
Ölçeğe ait yapılan güvenirlik ve geçerlik analizleri kapsamında 17 madde, 4 alt faktör altında toplanan bir ölçek yapısı elde edilmiştir. Geçerlik ve güvenirlik analizlerini sağlayan ölçek, gıda tüketicilerinin etnosentrik eğilim düzeylerinin demografik değişkenler kapsamında değerlendirilmesi için kullanılmıştır.
İlk aşamadan sonra araştırma hipotezinin asıl sorusu olan Türk tüketicilerin etnosentrik eğilimlerinin demografik özeliklere göre farklılığı analiz edilmiştir.  Elde edilen bulgulara göre; yaş, eğitim durumu, çalışma durumu değişkenlerine göre tüketici etnosentrizmi eğilimlerinde anlamlı farklılıklar bulunurken, cinsiyet, gelir durumu, medeni durum, çalışılan sektör değişkenlerine göre ise tüketici etnosentrizm eğiliminde anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Etnosentrizm, Tüketici Davranışı, Gıda Sektörü, CETSCALE

Abstract:
This study was prepared to investigate whether the ethnocentric tendencies of Turkish consumers in terms of demographic characteristics in the context of food consumption and to adapt the CETSCALE scale by Shimp and Sharma (1987) and introduce it to the Turkish literature. The question "How are the ethnocentric tendencies of Turkish consumers in terms of demographic characteristics?" is the main research problem that constitutes the main purpose of the research and is intended to be evaluated within the scope of the research.
In this context, firstly, the CETSCALE scale was translated into Turkish and a questionnaire form consisting of 2 sections was prepared after expert opinion was taken for language equivalence. The first section includes demographic characteristic questions consisting of 8 statements and the second section includes 17 statements of the CETSCALE scale translated into Turkish. The scale form prepared in 7-point Likert type was directed to food consumers residing in Sivas province with different gender, age, income, marital status, etc. characteristics. A data set of 514 consumers participated online and face-to-face using convenience sampling method.
Within the scope of the reliability and validity analyzes of the scale, a scale structure gathered under 17 items and 4 sub-factors was acquired. The scale, which provides validity and reliability analysis, was used to evaluate the ethnocentric tendency levels of food consumers inclusive of the scope of demographic variables. 
After the first stage, the main question of the research hypothesis, which is the difference in ethnocentric tendencies of Turkish consumers according to demographic characteristics, was analyzed. According to the findings obtained; while there are significant differences in consumer ethnocentrism tendencies according to age, education level and employment status variables, it has been determined that there is no significant difference in consumer ethnocentrism tendency according to gender, income status, marital status and sector of employment variables.

Keywords: Ethnocentrism, Consumer Behavior, Food Industry, CETSCALE