Acil serviste gastrointestinal sistem kanamalı hastalarda risk skorlama sistemlerinin karşılaştırılması ve prognoza olan etkilerinin değerlendirilmesi
Comparison of risk scoring systems and evaluation of their effects in patients with gastrointestinal system bleeding at emergency service
Yazar: NİYAZİ İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE GÜNALP
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Prognoz = Prognosis ; Risk analizi = Risk analysis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Akut üst gastrointestinal sistem (ÜGİS) kanamaları sık görülen, mortalite ile sonuçlanabilen önemli bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı; acil serviste üst GİS kanaması tanısı alan hastalarda skorlama sistemlerinin karşılaştırılması ve hastanın prognozunu belirlemede önemli parametreler olan kan transfüzyonu ihtiyacı, tekrar kanama gelişimi, 30 günlük mortalite oranı ve endoskopik tedavi ihtiyacını öngörmedeki etkinliğinin araştırılmasıdır.

Çalışmamızda 01.01.2016 - 01.06.2019 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Erişkin Acil Servisine başvuran, gastrointestinal sistem kanaması olan ve endoskopi yapılan 347 hasta retrospektif olarak incelendi. 

Çalışmaya dahil edilen 347 hastanın % 62.4'ü erkek hasta olup hastaların yaş ortalaması 65,54 ± 15,82 idi. Hastaların başvurudaki GİS kanama semptomları incelendiğinde 237'sinin (% 68,3) melena ve 135'inin (%38,9) hematemez olduğu saptandı Çalışmamızda hastaların 27'sinin (%7,8) endoskopi sonrasında, 282'sinin (%81,3) yatış sonrasında taburcu olduğu ve 38'inin (%11,0) eksitus olduğu saptandı.

Hastaların endoskopik değerlendirmeleri incelendiğinde 34'ünde (%9,8) üst gastrointestinal sistem malignitesi saptandığı, 120'sine (%34,6) malignite dışı diğer tanılar konduğu, 193'ünde ise (%55,6) lezyonunun olmadığı görüldü. GİS kanaması ile gelen hastaların risk durumunu belirlemek için AIMS65, Glasgow-Blatchford, Pre-Baylor, Full-Baylor, Pre-Rockall ve Full-Rockall skorlama sistemlerinin puan ortalamaları kullanıldı ve bu skorlama sistemleri birbirleriyle karşılaştırıldı.

Skorlama sistemlerinden Glasgow Blatchford skorunun kan transfüzyonu ihtiyacını tahmin etmede cutt-of değeri 8 alındığında, %77.56 sensitivite, %71.13 spesifisite, %79.5 PPV, % 68.7 NPV ile istatiktiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p=0.0102). AIMS65 skorunun 30 günlük mortaliteyi tahmin etmede cutt-of değeri 1 alındığında, %69.57 sensitivite, %63.79 spesifisite, %22.7 PPV, % 93.2 NPV ile istatiktiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p<0.01). Glasgow Blatchford skorunun tekrar kanama riskini tahmin etmede cutt-of değeri >9 alındığında, %84.51 sensitivite, %54.71 spesifisite, %32.4 PPV, % 93.2 NPV ile istatiktiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p=0.0102). Glasgow Blatchford skorunun endoskopik tedavi ihtiyacını tahmin etmede cutt-of değeri >12 alındığında, %44.83 sensitivite, %74.21 spesifisite, %13.7 PPV, % 93.7 NPV ile istatiktiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p=0.0467).  

Bu sonuçların prospektif çalışmalar ile validiye edilmesi; üst gastointestinal sistem kanamasıyla acil servise başvuran hastalar için yeni standart bakım prensipleri ve algoritması oluşturulmasında yol gösterici olabilir.

Anahtar Sözcükler: AIMS65 Skoru, Full Baylor Skoru, Full Rockall Skoru, Gastrointestinal Sistem Kanaması, Glasgow Blatchford Skoru,  Pre-Baylor Skoru, Pre-Rockall Skoru

Abstract:
Acute gastrointestinal bleeding (GIS) is a common and important disease which can lead to death. The aim of this study is to investigate 30-day mortality rate,  frequency of recurrent bleedings and need of blood transfusion and endoscopic interventions in order to determine the prognosis  by comparing scoring systems in patients who attended emergency department and diagnosed with GIS bleeding. 

347 patients who presented to Ankara University, School of Medicine Emergency Department between 01.01.2016 - 01.06.2019 with gastrointestinal bleeding and whom had endoscopic intervention were included  in the study. 

62.4% of 347 patients included in the study were male patients and the mean age of total patients  was 65.54 ± 15.82. 237 of them (%68.3) presented with melena and 135 (%38.9) with hematemesis. 27 of the patients (%7.8) were discharged after endoscopy, 282 (%81.3) were discharged after hospitalization and 38 of them (%11.0) died. 

According to endoscopic findings, 34 (%9.8) patients had upper gastroinestinal tract cancer, 120 (%34.6) had diagnoses other than cancer and 193(%55.6) did not have any lesions. In order to determine risk stratifications of patients who presented with GIS bleeding, mean scores of AIMS65, Glasggow- Blatchford, Pre-Baylor, Full-Baylor, Pre-Rockall and Full-Rockall scoring systems were used and compared with each other. 

To predict need of blood transfusion, the Glasgow Blatchford score (cutoff>8) was found to be statistically significant with 77.56% sensitivity, 71.13% specificity, 79.5% PPV, 68.7% NPV (p = 0.0102). The AIMS65 score was statistically significant with 69.57% sensitivity, 63.79% specificity, 22.7% PPV, 93.2% NPV (cutt-of> 1) to predict 30-day mortality (p <0.01). The Glasgow Blatchford score was found to be statistically significant with 84.51% sensitivity, 54.71% specificity, 32.4% PPV, 93.2% NPV (cutt-of > 9) to predict  risk of re-bleeding (p = 0.0102). Glasgow Blatchford score was found statistically significant with 44.83% sensitivity, 74.21% specificity, 13.7% PPV, 93.7% NPV (cut-off>12)  to predict need for blood transfusion (p=0.0467). 

Validation of these results with prospective studies can be a guide for implementation  of new standard care practicess and algorithms for patients who present to the emergency department with upper gastointestinal bleeding. 

Key Words: AIMS65 Score, Full Baylor Score, Full Rockall Score, Gastrointestinal System Bleeding, Glasgow Blatchford Score, Pre-Baylor Score, Pre-Rockall Score