Farklı kodlama ortamlarının probleme dayalı yansıtıcı düşünmeye, eleştirel düşünme eğilimine ve bilgi-işlemsel özyeterliliğe etkisi
The effects of different environments in coding on problem-based reflective thinking skills, critical thinking and computational self-efficients
Yazar: ÖZLEM SAVAŞ BAŞKARA
Danışman: DOÇ. DR. NURULLAH TAŞ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Farklı kodlama ortamları olan mBot, Scratch ve bilgisayarsız kodlama (MSB) ile programlama eğitiminin öğrencilerin probleme dayalı yansıtıcı düşünme becerilerine, eleştirel düşünme becerilerine, bilgi işlemsel öz yeterlilik algılarına ve bu becerilerin alt boyutlarına etkilerini karşılaştırmalı olarak belirlemektir. 
Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılarak ön test ve son test kontrol grupsuz yarı deneysel araştırma deseni kullanılacaktır. Araştırma verileri 2023-2024 eğitim-öğretim yılı güz döneminde 5.sınıf Bilişim Teknolojileri dersi kapsamında öğrenim görmekte olan mBot grubu 25, Scratch grubu 26 ve bilgisayarsız kodlama grubu 27 olmak üzere toplamda 78 öğrenciden toplanmıştır. Farklı kodlama ortamlarına göre geliştirilen etkinlikler 8 hafta boyunca uygulanmıştır. Veriler; eleştirel düşünme, bilgi-işlemsel düşünme öz yeterlilik ve problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerisi ölçekleri kullanılarak gruplara ön-test ve son test olarak uygulanarak toplanmıştır. Verilen analizinde gruplar arsındaki farkı görebilmek için tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. 
Araştırmanın bulgularına göre öğrencilerin; bilgi-işlemsel düşünme öz yeterlilik ve problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerilerine göre mBot grubu lehine anlamlı düzeyde farklılık oluşmuştur. Ancak eleştirel düşünme becerilerinde gruplar arasında farklılık olmadığı bulunmuştur. Bilgi-işlemsel alt boyutlardan algoritma tasarlama yeterliliği, problem çözme yeterliliği, veri işleme yeterliliği mBot lehine anlamlı düzeyde farklılık oluşurken özgüven yeterliğinde ise mBot ve Scratch grubunda benzer ortalamaya olduğu Scratch ve bilgisayarsız kodlama gruplarında Scratch grubu lehine anlamlı farklılık olduğu gözlemlenmiştir. Temel programlama yeterliliğinde ise gruplar arasında farklılık olmadığı bulunmuştur. Problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerilerinin alt boyutlarında ise sorgulama, nedenleme alt boyutlarında anlamlı farklılık olmadığı ancak değerlendirme alt boyutunda mBot grubunun lehine anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur. 
Farklı programlama ortamların öğrencilerin bilgi-işlemsel düşünme öz yeterlilik ve problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme ve eleştirel düşünme becerilerine olumlu etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ancak mBot ile robotik kodlama eğitimin diğer ortamlara göre daha etkili sonuç elde ettiği gözlemlenmiştir.
İlköğretim düzeyinde yapılan bu çalışmanın bulgularına dayanarak; MEB tarafından yapılan ilköğretim çalıştaylarında problem çözme, bilgi işlemsel düşünme, eleştirel düşünme ve diğer 21.yüzyıl becerilerin kazandırmada kodlama eğitiminde farklı ortamların katkısını araştırmaya yönelik çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
In this study, a quasi-experimental research design without pre-test and post-test control groups will be used using quantitative research method. The research data were collected from a total of 78 students, 25 in the mBot group, 26 in the Scratch group and 27 in the computer-free coding group, who were studying within the scope of the 5th grade Information Technologies course in the fall semester of the 2023-2024 academic year. Activities developed according to different coding environments were implemented for 8 weeks. Data were collected by using critical thinking, computational thinking self-efficacy and reflective thinking skill scales for problem solving as pre-test and post-test. In the data analysis, one-way analysis of variance was used to see the difference between the groups. 
According to the findings of the study, there was a significant difference in favor of the mBot group in terms of students' information-processing thinking self-efficacy and reflective thinking skills for problem solving. However, it was found that there was no difference between the groups in critical thinking skills. While there was a significant difference in favor of the mBot group in algorithm designing competence, problem solving competence, data processing competence among the computational sub-dimensions, it was observed that there was a significant difference in favor of the Scratch group in the Scratch and computer-free coding groups, while the mBot and Scratch groups had similar averages in self-confidence competence. It was found that there was no difference between the groups in basic programming competence. In the sub-dimensions of reflective thinking skills for problem solving, it was found that there was no significant difference in the questioning and reasoning sub-dimensions, but there was a significant difference in favor of the mBot group in the evaluation sub-dimension.
It was found that different programming environments had a positive effect on students' computational thinking, self-efficacy, reflective thinking and critical thinking skills for problem solving. However, it was observed that robotic coding education with mBot achieved more effective results than other environments.