Hipotiroidili hastalarda tükürük bezlerinin klinik, ultrasonografik ve ultrasonografik elastografi ile değerlendirilmesi
Clinical, ultrasonographic and ultrasonographic elastographic evaluation of salivary glands in patients with hypothyroidism
Yazar: RÜMEYSA ŞENDİŞÇİ GÖK
Danışman: DOÇ. DR. SELMİ TUNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Tiroid hormonu üretiminin ve tiroid bezi fonksiyonunun azalmasıyla tanımlanan hipotiroidizm (HT) yaygın oral bulgular arasında makroglosi, tükürük bezinde büyüme, ağız kuruluğu, gecikmiş erupsiyon, zayıf periodontal sağlık, çürük insidansında artış ve gecikmiş yara iyileşmesi yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı; HT hasta grubu ve sağlıklı kontrol gruplarında tükürük akış hızlarını karşılaştırmak ve submandibular ve parotis tükürük bezlerinin boyut, hacim, lenf nodu varlığı ve ekojenite gibi B-mod ultrasonografi (USG) parametrelerini, shear-wave elastografi (SWE) değerlerini ve renkli Doppler özelliklerini değerlendirmektir.
Yöntem: Toplamda, 80 hasta 40 (HT) ve 40 sağlıklı kontrol grubundan oluşan 160 sağ ve sol submandibular bez ile 160 sağ ve sol parotis bezinin USG ile incelenmesi yapıldı. Ekojenite, parankim iç yapısı, marjin özellikleri, lenf nodu varlığı ve boyutsal ölçümler (antero-posterior uzunluk, süpero-inferior uzunluk, medio-lateral uzunluk ve hacim) ve renkli Doppler ile SWE ölçümleri lineer probla yapıldı. Ayrıca her katılımcının uyarılmış ve uyarılmamış tükürük akış hızı, dakika başına mililitre (ml/dk) olarak hesaplandı.
Bulgular: Sağ submandibular bezde ekojenite, marjin özellikleri, parankim homojenitesi, renkli doppler değişkenleri, medio-lateral boyut, SWE (kPa) ve SWE (m/Sn)  ortalama değerleri; sol submandibular bezde marjin özellikleri, parankim homojenitesi, renkli doppler değişkenleri, SWE (kPa) ve SWE (m/Sn)  ortalama değerleri; sağ ve sol parotis bezinde ekojenite, marjin özellikler, parankim homojenitesi, SWE (kPa) ve SWE (m/Sn)  ortalama değerleri açısından HT ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gözlenmiştir (p < 0,05). Uyarılmış ve uyarılmamış tükürük akış hızının hasta grubunda anlamlı derecede daha düşük olduğu tespit edilmiştir. (p < 0,05)
Sonuç: HT' nin tükürük bezlerine ve tükürük akışına etkisinin olduğu ve USG tükürük bezlerini değerlendirmede güvenilir bir görüntüleme tekniğidir. 
Anahtar Kelimeler: hipotiroidizm, tükürük bezi, ultrasonografi, shear wave elastografi

Abstract:
Objective: Hypothyroidism (HT), defined by decreased thyroid hormone production and thyroid gland function, is a common oral manifestation of macroglossia, salivary gland enlargement, xerostomia, delayed eruption, poor periodontal health, increased incidence of caries, and delayed wound healing. The aim of this study was to compare salivary flow rates in HT patients and healthy controls and to evaluate B-mode ultrasonography (USG) parameters such as size, volume, presence of lymph nodes, and echogenicity, shear-wave elastography (SWE) values, and color Doppler features of the submandibular and parotid salivary glands.
Method: In total, 160 right and left submandibular glands and 160 right and left parotid glands consisting of 80 patients (40 HT) and 40 healthy controls were examined by USG. Echogenicity, parenchymal internal structure, margin features, lymph node presence and dimensional measurements (antero-posterior length, supero-inferior length, medio-lateral length and volume) and color Doppler and SWE measurements were made with a linear probe. In addition, stimulated and unstimulated salivary flow rates of each participant were calculated as milliliters per minute (ml/min).
Results: A statistically significant difference was observed between the HT and control groups in terms of echogenicity, margin features, parenchymal homogeneity, color Doppler variables, medio-lateral dimension, SWE (kPa) and SWE (m/Sn) mean values in the right submandibular gland; margin features, parenchymal homogeneity, color Doppler variables, SWE (kPa) and SWE (m/Sn) mean values in the left submandibular gland; and echogenicity, margin features, parenchymal homogeneity, SWE (kPa) and SWE (m/Sn) mean values in the right and left parotid glands (p < 0.05). Stimulated and unstimulated salivary flow rates were found to be significantly lower in the patient group. (p < 0.05)
Conclusion: HT has an effect on the salivary glands and salivary flow, and USG is a reliable imaging technique for evaluating the salivary glands.
Key words: hypothyroidism, salivary gland, ultrasonography, shear wave elastography