Neoliberal düşüncelerin yayılması ve ekonomi politiğin dönüşümü: "Don't Look Up" filmi incelemesi
The spread of neoliberal thoughts and the transformation of the politic economy: "Don't Look Up" movie review
Yazar: HİKMET MELİS YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAGIP YILMAZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Uluslararası sistemde egemen olan neoliberal düşünce; tarihsel süreç,
teorik ve kavramsal çerçeve, politik uygulama gibi konularda oldukça geniş ve
kapsamlı bir yaklaşımdır. 1980' li yıllarla birlikte hızla dünyaya yayılan
düşüncenin temel referansı; serbest piyasa ekonomisinde devletlerin ekonomik
müdahalelerini sınırlandırılmasıdır. Ardından piyasada yaratılacak rekabetle
piyasanın kendi dinamiğini bulması hedeflenmektedir. Nitekim devlet, azalan
ekonomik rolüyle birlikte piyasanın istikrarını koruyan aktör konumuna
gelmektedir. Neoliberal düşünce etkisiyle yaşanan ekonomikleşme ve
bireyselleşme süreci de; yaklaşımın siyasal, ekonomik ve toplumsal alanlara olan
çok yönlü etkisi olarak ele alınmaktadır.
Bu çalışma; neoliberal düşünce ve uygulamaların yayılması ardından gerçekleşen
sosyal, ekonomik ve politik yansımalara karşı eleştirel yaklaşım oluşturmaktadır.
Seçilen "Don't Look Up" filminin eleştirel söylem analiziyle birlikte;
neoliberalizmin bahsedilen üç alanı da etkilediği ve çeşitli olumsuz yansımaları
olduğu sonucuna varılmıştır. Bu kapsamda; devletin ve bireylerin
ekonomikleştiği, demokrasi kültürünün ve kurumlarının çeşitli darbeler aldığı ve
toplumsal alanda bozulmalar yaşandığı örneklenmiştir. Nitekim neoliberal
düşüncenin siyasal, ekonomik ve toplumsal tasarıları beraberinde getirdiği odakta
tutulmuştur. Kişisel özgürlüklerdeki artışla desteklenen girişimci birey tasarısının
toplumsal olarak kabul edilebilir bulunduğu ve sistemde yerleştiği görülmüştür.
Ayrıca devletin yaşadığı ekonomik uygulamalardaki gerilemenin demokrasisine
olan itibarın kaybolmasıyla siyasal alana taştığı da değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Neoliberalizm, Serbest Piyasa, Eleştirel Söylem Analizi,
"Don' t Look Up"

Abstract:
Neoliberal thought, which dominates in the international system, is a fairly broad
and comprehensive approach to issues such as the historical process, theoretical
and conceptual framework, and political practice. The main focus of the concept,
which grew widely throughout the world in the 1980s, is to minimize government
interference in a free market economy. Then, it is aimed to find its own dynamic
with the competition to be created in the free market. As a matter of fact, the
state, with its declining of economic activity or regulator role, is becoming an
actor that protects the stability of the free market. Neoliberal thought is also seen
to have a versatile impact on the political, economic, and social fields or sphere
through the processes of economization and individualization.
This study; It forms a critical approach to the social, economic and
political reflections that took place after the spread of neoliberal thoughts and
practices. Neoliberalism has an impact on the three categories listed and has
several negative effects, according to the conclusion of the critical discourse
analysis of the "Don't Look Up" movie that was chosen. In this context, it has
been illustrated that the state and individuals have been "economized", that the
culture and institutions of democracy have suffered various strikes and that social
disturbances have been experienced. Thus it has been kept in focus that neoliberal
thought brings with it political and social intention. The entrepreneurial individual
design and intention has been determined to be socially acceptable and
established in the system, supported by the expansion of personal freedoms.
Additionally, it has been determined that the state's declining economic practices
have affected politics due to the erosion of its democratic reputation.
Keywords: Neoliberalism, Free Market, Critical Discourse Analysis, "Don't Look
Up"