Toptaşı Bimarhanesi (1873-1927): Delilik, siyaset ve toplum
Toptaşı Lunatic Asylum (1873-1927): Madness, politics and society
Yazar: FATİH ARTVİNLİ
Danışman: PROF. DR. NURAN YILDIRIM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Psikiyatri = Psychiatry ; Tarih = History
Dizin: Delilik = Madness ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Psikiyatri = Psychiatry ; Siyaset = Politics ; Toplum = Society ; Toptaşı Bimarhanesi = Toptaşı Lunatic Asylum ; Tıp tarihi = History of medicine

Özet:
Toptaşı Bimarhanesi, Osmanlı Devleti'nin ondokuzuncu yüzyıl son çeyreği ile yirminci yüzyıl ilk çeyreğinde faaliyet gösteren bir akıl hastanesidir. Bu tezin bir düzeyi, söz konusu dönemde Toptaşı Bimarhanesi'nin kurumsal tarihini incelemektir. Tezin esas amacı ise incelenen dönem içerisindeki tarihsel aşamaları, bir akıl hastanesinin modernleşme çabası eşliğinde, siyasal ve toplumsal tarihle birlikte ve paralel olarak incelemektir. Tez, deliliğin sosyal tarihini, bir psikiyatrik kurum olarak bimarhane perspektifinden ele almaktadır. İki nedenden ötürü bimarhane, temel araştırma nesnesi olarak seçilmiştir: birincisi, akıl hastaneleri psikiyatri tarihinin en önemli kurumlarıdır; ikincisi, bimarhanenin tarihi aynı zamanda toplumun siyasal ve sosyal tarihine yönelik çıkarımlar yapmaya imkân tanımaktadır. Yani, tezin amacı, yalnızca Toptaşı Bimarhanesi'nin ayrıntılı hikâyesini anlatmak değil aynı zamanda tıbbi ve sosyal tarihe ışık tutmak, kurumsal tarihi şekillendiren sosyal, siyasal ve kültürel yapı ve bağlamı incelemektir. Psikiyatri tarihçileri, 19. yüzyılın iç içe geçmiş iki özellik ile karakterize olduğunu düşünmektedir: tımarhanelerin yükselişi ve psikiyatrik profesyonelleşmenin ortaya çıkışı. Tez, Toptaşı Bimarhanesi'nin tarihinin çizgisel ve ilerlemeci bir tarih anlayışı ile yazılamayacağını savunmaktadır. Bimarhanenin tarihi, yükseliş ve çöküş, yeniden yükseliş ve yeniden çöküşün bir tarihidir. Tez, söz konusu yükseliş ve çöküşleri temelde siyasal tarihe de paralel bir şekilde üç reform dalgası şeklinde bölümleyerek ele almaktadır.

Abstract:
Toptaşı Lunatic Asylum operated in the last quarter of nineteenth and the first quarter of twentieth century. This dissertation partly examines institutional history of Toptaşı Lunatic Asylum in the mentioned period, while the main purpose of the work is to investigate historical phases of the period parallel to the political and social history, together with the modernization endeavor of the asylum. The dissertation examines the social history of madness from the perspective of lunatic asylum as a psychiatric institution. The lunatic asylum is chosen to be investigated for two reasons. Firstly, lunatic asylums are the most important institutions of history of psychiatry. Secondly, the history of the lunatic asylum enables to come up with the arguments on the political and social history of the society. Hence, the purpose of this work is not only to tell the story of the Toptaşı Lunatic Asylum, furthermore, it purposes to enlighten the medical and social history, to examine the social, political and cultural structure and context that forming institutional history. Psychiatric historians believe 19th century to be characterized by two incidents integrated in each other: rise of lunatic asylums and appearance of psychiatric professionals. The dissertation advocates that the history of Toptaşı Lunatic Asylum may not be written with the understanding of linear and progressive history. History of lunatic asylum is a history of rise and fall, rise and fall de novo. The dissertation investigates this rise and fall parallel to the political history, dividing it into three reform movements.