Hitit tapınak kentleri
The sacred cities of the Hittites
Yazar: SEVGÜL ÇİLİNGİR
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ÖZKAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Dini kurumlar = Religious foundations ; Dini tören = Ritual ; Dini yapılar = Religious buildings ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Hitit Devleti = Hittite Government ; Hitit Dönemi = Hittite Period ; Hititler = Hittites ; Hititoloji = Hittitology ; Kentler = Cities ; Tapınaklar = Temples

Özet:
Hitit İmparatorluğu, M.Ö. 17. yy'da İç Anadolu'da kurulmuş ve kendisinden önce bölgede etkili olan kent devletlerini tek bir güç altında toplayarak Anadolu'daki merkezi düzeni sağlamıştır. Kuruluşundan itibaren yayılmacı bir politika izleyen bu devlet için dinin ayrı bir önemi vardı. Tezimizin konusunu oluşturan Tapınak Kentleri ise, Hitit devletinin din anlayışının kilit bir noktasında yer almaktadır.Hititler öncesinde Anadolu'da yaşayan Hatti kültüründe de var olan kimi kentlere daha fazla kutsiyet atfetme geleneği, Hitit devletinin kurulmasından sonra da devam etmiş ve bu kentlere pek çok ayrıcalık tanınmıştır. Tapınak kentlerinin sahip oldukları bu ayrıcalıklardan en önemlileri vergilerden ve orduya askeri birlik sağlamaktan muaf olmalarıdır. Bu kentlerdeki tapınak hem idari hem de dini merkez olarak kullanılıyor ve kentin yöneticisi aynı zamanda tapınağın rahipliği görevini de yerine getiriyordu.Hitit halkı için tanrılarla iyi ilişkiler kurmak çok önemliydi. Kral ve kraliyet ailesi, tapınak kentlerine gelerek tanrılar adına düzenlenen çeşitli ritüelleri ve bayram törenlerini eksiksiz olarak yerine getiriyordu. Kazısı yapılmış tapınak kentlerinin başında, imparatorluğa başkentlik yapmış ve Fırtına Tanrısı ile eşi Güneş tanrıçasının yanında pek çok tanrının da tapınağına ev sahipliği yapan Hattuşa kenti gelmektedir. Bu kent için, tapınak kentlerinin başkenti benzetmesini yapmak yanlış olmayacaktır. Hititler, tanrılar dışında nehirlere, pınarlara, dağlara ve yer altı sularına da tapınıyorlardı. Bunlar için açık alanlara çeşitli kutsal anıtlar dikmişlerdir. Bu açık alanlardaki kutsal yapıların en önemlisi kuşkusuz, Hitit panteonu hakkında oldukça detaylı bilgi veren Yazılıkaya Açık Hava Tapınağı'dır. Tüm bu bilgiler göz önüne alındığında, tapınak kentleri ve imparatorluğun çeşitli yerlerine dikilmiş kutsal anıtlar, Hitit insanının hayatının her aşamasında dinin etkili olduğunu kanıtlamaktadır.

Abstract:
The Hittite Empire was founded in Central Anatolia about 17th B.C. and kept the the order of the area by gathering the city states under one power. Religion is very important for the Hittites who followed an expansionist policy. The sacred cities, which is the main subject of our dissertation, play a key point in the perception of the religion in Hittite Empire.The tradition of ascribing sacredness to some cities which existed in the culture of Hattians who lived in Anatolia before the Hittite Kingdom, continued after the foundation of the Hittite Empire and they bestowed some priviliges upon these cities. The most important priviliges were the exemption from taxes and the obligation of providing troops to the army during war. These sacred cities also had at least one temple and this building was being used as both administrative and religious centers. The governor of the city was also the chief priest.For the Hittites, establishing good relations with the gods was very important. The king of the empire and the royal family were performing the rituals and holy festivals by coming to the sacred cities. In addition to being the capital of the empire, Hattusha was the head of the sacred cities which were excavated and had may tempels belonged to different gods. Hattusha had many tempels including the Storm God and Sun Goddess and it will not be wrong to accept that city as the capital of the sacred cities. Hittites also worshipped springs, mountains and underground water sources and attributed some gods to these natural formations. They erected many sacred monuments on different parts of the kingdom. One of the most important of these sacred monuments is Yazilikaya Open Air Temple which gives detailed information about the Hittite Pantheon. When we consider all the information mentioned above, the sacred cities and monuments prove that religion is the phenomenon which one can need at any time and place.