Kırsal mimari mirasın korunması bağlamında konstrüksiyon, malzeme ve sürdürülebilirlik ilkelerinin belgelenmesi: Kastamonu Bey köy örneği
Documention of construction systems, materials and sustainability principles in the context of the conservation of rural architectural heritage: The case of Kastamonu Bey village
Yazar: FEYZA HALI KABATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM SAĞIROĞLU DEMİRCİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kırsal mimari miras, koruma çalışmalarında çok daha hızlı bir şekilde değişime ve bozulmaya uğramış; geçmişin belgelerini oluşturan değerler yok olmuş / olmaktadır. Bu değerler geçmiş medeniyetlerin ve toplumların tecrübesi ile oluşmuş en yüksek işlevsellik, estetik ve yararlılığa sahip kırsal yapılar kapsamında; sürdürülebilir malzeme, en az enerji ile en fazla kazancın sağlanması gibi pratik çözümleri de kapsamaktadır. Ancak belgelenmelerinden önce kaybolan bu değerler, binlerce yıllık bilgi birikiminin gelecek nesillere aktarılamadan kaybı anlamına gelmektedir. Kastamonu ili Taşköprü ilçesine bağlı Bey köyü de ahşap ve taş malzemenin bir arada pratik çözümlerle kullanımını içeren, yöresel mimari kimliği ile önemli ve özgün bir yerleşim özelliği göstermektedir. Tez kapsamında; arazi çalışmasında yapılan yerinde tespitlerle birlikte Bey köyü geleneksel konut dokusunu oluşturan yapılar, arazi koşullarına göre konumlanışı ve yönlenişi, plan ve cephe özellikleri, yapım teknikleri, yapı malzemesi seçimi, plan elamanları ve mekân organizasyonu açısından incelenerek detaylı tipolojik analizler oluşturulmuştur. Elde edilen veriler bağlamında sürdürülebilir tasarım kriterleri belirlenmiş, mekânsal fonksiyon şemaları ve yerel yapı malzemesi kullanımlarına göre işlevsellik, ekonomi ve erişilebilirlik kavramları değerlendirilmiştir. Bu çalışma ile amaçlanan, kırsal mimari üretimler üzerinden yapılan kavramsal değerlendirmeler, yapı kültürüne yönelik mimari özellikler, malzeme ve detay çözümleriyle belge niteliği taşıyan yapı ve yapı unsurlarının korunması ve bilimsel çalışmalara altlık oluşturmasıdır.

Abstract:
Rural architectural heritage has changed and deteriorated much more rapidly in conservation efforts; the values that constitute the documents of the past have disappeared / are disappearing. These values are within the scope of rural structures with the highest functionality, aesthetics and usefulness formed by the experience of past civilizations and societies; sustainable materials also include practical solutions such as providing the most gain with the least energy. However, these values, which are lost before they are documented, mean the loss of thousands of years of knowledge before it can be passed on to future generations. Bey village of Taşköprü district of Kastamonu province also shows an important and unique settlement feature with its local architectural identity, which includes the use of wood and stone materials together with practical solutions. Within the scope of the thesis; detailed typological analyzes were created by examining the structures that make up the traditional housing texture of Bey village, their positioning and orientation according to the land conditions, plan and facade features, construction techniques, building material selection, plan elements and space organization, together with on-site determinations made in the field work. In the context of the data obtained, sustainable design principles were determined, and the concepts of functionality, economy and accessibility were evaluated according to spatial function diagrams and local building material uses. The aim of this study is to protect the building and building elements that are documents with conceptual evaluations made on rural architectural productions, architectural features for building culture, materials and detail solutions, and to form a basis for scientific studies.