Okul öncesi çocuklar ve babalarının kitap okuma ile medya kullanımı alışkanlıkları
Reading and media usage habits of preschool children and their father's
Yazar: EMRE SARI
Danışman: PROF. DR. SIDDİKA SONGÜL YALÇIN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Babalar = Fathers ; Kitap okuma = Book reading ; Medya = Media ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children

Özet:
Okul öncesi dönem, çocuğun tüm vaktini ailesiyle birlikte geçirdiği ve etkilerinin yaşam boyu görüldüğü bir dönemdir. Çalışmanın amacı okul öncesi dönemde babaların okuma inancı ile babanın ve çocuğun medya alışkanlıkları ve kitap okuma durumu ilişkisini incelemektir. 2-5 yaş arası çocuğu olan 520 baba çalışmaya alındı. Veriler baba ve çocuk genel özellikleri, baba-çocuk çifti medya kullanım özellikleri ve 'Ebeveyn Okuma İnanç Ölçeği'nden oluşan babalara verilen anket formu ile elde edildi. Babaların %9,4'ü kitap okuma alışkanlığına sahip idi. %72,3'ü çalışmadığı bir günde çocuğuyla ortalama 3 saat ve üzeri vakit geçiriyordu. Babaların %74,4'ü ekranda gördüğü akıllı işaretleri biliyordu. Babaların %41,1'i çocuğun ekran kullanımına başlama yaşını bilmiyordu ya da çocuk 12 ay altında ekran kullanımına başlamıştı. Çocukların %47,7'si günlük 2 saat ve üzeri ekran kullanıyordu. Babaların %32,9'u ekranı ödül olarak, %35'i ceza olarak kullanıyordu. Çocuk yetiştirme ile ilgili babaların %50,8'i internetten, %32,9'u kitaplardan, %21,5'i aile hekiminden, %44,8'i kendi anne babasından bilgi almıştı. Ebeveyn Okuma İnanç Ölçeği puanlarına göre +1 z skorun üzerinde olan babalar Yüksek Ebeveyn Okuma Ölçek Skoru (YEOÖS) grubu olarak tanımlandı. YEOÖS oranı babanın yaşına, ekran süresine, aile hekiminden ve kendi anne babasından bilgi alma durumuna, aile tipine, çocuğun cinsiyetine, kreşe gitme durumuna, babayla birlikte ekran kullanım sıklığına göre farklılık göstermiyordu (p>0,05). Karıştırıcı faktörler analize eklendiğinde YEOÖS grubundaki babaların çocuğuyla 3 saat üzeri vakit geçirmesi 2,15 kat, ekranı ödül olarak kullanmaması 2,15 kat, ceza olarak kullanmaması 1,90 kat, akıllı işaretleri bilme durumu 2,59 kat, kitaplardan bilgi alma durumu 1,74 kat, çocuğun ekran süresinin 1 saat altı olma durumu 3,04 kat, tek başına ekran kullanmaması 3,24 kat, izin verilmediğinde başka bir etkinlik yapma durumu 2,19 kat fazlaydı. Çalışmamız babanın okuma inancının çocuğun medya kullanımı alışkanlıklarıyla ilişkili olduğunu gösterdi. 

Anahtar Kelimeler: okul öncesi çocuklar, ebeveyn okuma inancı, medya kullanımı

Abstract:
Preschool period is a period in which children spend all their time with their family and its effects are seen throughout their life. The aim of the study is to examine the relationship between fathers' reading beliefs and father's and child's media habits and book reading status in the preschool period. 520 fathers with children aged 2-5 were included in the study. The data were obtained with a questionnaire given to fathers consisting of father and child general characteristics, father-child pair media usage characteristics, and the "Parent Reading Belief Inventory". 9.4% of fathers had the habit of reading books. 72.3% of them spent an average of 3 hours or more with their child on a day when they were not working. 74.4% of fathers knew the smart signs they saw on the screen. 41.1% of the fathers did not know the age of the child in which they started using the screen or the child started using it under 12 months. 47.7% of the children used screen for 2 hours or more per day. 32.9% of fathers used the screen as a reward and 35% as a punishment. 50.8% of fathers received information about bringing up a child from the internet, 32.9% from books, 21.5% from their family doctor, and 44.8% from their own parents. According to the Parent Reading Belief Scale scores, fathers with a z score above +1 were defined as the High Parental Reading Scale Score (HPRSS) group. The HPRSS rate did not differ according to the age of the father, screen time, getting information from the family doctor and his own parents, family type, gender of the child and their situation of going to kindergarten and frequency of screen usage with the father (p>0.05). When confounding factors were added to the analysis, for the fathers in the HPRSS group, spending more than 3 hours with their children 2.15 times, not using the screen as a reward 2.15 times, not using it as a punishment 1.90 times, knowing smart signs 2.59 times, getting information from a book 1,74 times, having a screen time less than 1 hour 3.04 times, not using screen alone 3.24 times, doing another activity when not allowed was 2.19 times higher. Our study showed that the father's reading belief was related to the child's media usage habits.

Keywords: preschool children, parental reading belief, media usage