PISA-2018 Türkiye örnekleminde okuma keyfinin performans puanlarına etkisinde üst bilişsel stratejilerin aracılık rolü
The mediating role of metacognitive strategies in the effect of reading enjoyment on performance scores in PISA-2018 Turkey sample
Yazar: DERYA CİHAN
Danışman: PROF. DR. NURİ DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme Ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Okuma becerileri = Reading skills ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Ölçme ve değerlendirme =   ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı PISA 2018 araştırmasına Türkiye'den katılan öğrencilerin okuma keyfi ile anlama ve hatırlama, özetleme, güvenirliği değerlendirme üst bilişsel stratejilerinin öğrencilerin performans puanlarına etkisini araştırmaktır. Okuma keyfinin öğrencilerin okuma, matematik ve fen puanlarını üst bilişsel stratejiler aracılığıyla yordama durumu üç farklı model aracılığıyla sınanmıştır. Araştırmada veriler PISA 2018 okuma becerileri, matematik okuryazarlığı ve fen okuryazarlığı alanındaki test ve öğrenci anketi aracılığıyla elde edilmiştir. Kayıp verilerin temizlenmesi sonucu Türkiye örnekleminden 6104 öğrencinin verileri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Bu tez çalışmasında verilerin analizi için Andrew F. Hayes tarafından geliştirilen IBM SPSS programında Process Macro eklentisi kullanılmıştır. Analizlerde varsayılan olarak %95 güven aralığında 5000 Bootstrap örneklemi kullanılmış ve olası modellerden Model 4 analizi uygulanmıştır. Araştırma yöntemi olarak ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Kurulan ilk modele göre okuma keyfi, üst bilişsel stratejileri aracı değişkenlerini yordamaktadır ve üst bilişsel stratejilerinin aracılık etkisi bulunmuştur. Okuma keyfi ve üst bilişsel stratejiler okuma puanındaki değişkenliğin %25'ini açıklamaktadır. Kurulan ikinci modele göre okuma keyfi, üst bilişsel stratejiler aracı değişkenlerini yordamaktadır ve üst bilişsel stratejilerinin aracılık etkisi bulunmuştur. Matematik puanı üst bilişsel stratejiler tarafından açıklanırken okuma keyfi tarafından açıklanamamaktadır. Okuma keyfi ve üst bilişsel stratejiler matematik puanındaki değişkenliğin %17'sini açıklamaktadır. Kurulan üçüncü modele göre okuma keyfi, üst bilişsel stratejiler aracı değişkenlerini yordamaktadır ve üst bilişsel stratejilerinin aracılık etkisi bulunmuştur. Okuma keyfi ve üst bilişsel stratejileri fen puanındaki değişkenliğin % 21'ini açıklamaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the effect of the metacognitive strategies of enjoyment of reading, understanding and remembering, summarizing, assessing credibility on the performance scores of students from Turkey who participated in the 2018 Programme for International Student Assessment (PISA). Three different models were used to test whether reading enjoyment predicts students' reading, mathematics and science scores through metacognitive strategies. The data in the study were obtained through the PISA 2018 reading literacy, mathematical literacy and scientific literacy tests and student questionnaire. As a result of cleaning the missing data, analyses were carried out with the data of 6104 students from the Turkish sample. In this thesis study, Process Macro plug-in was used in IBM SPSS program developed by Andrew F. Hayes for data analysis. In the analyses, 5000 Bootstrap samples with a 95% confidence interval were used by default and Model 4 analysis was applied among the possible models. Relational survey method was used as the research method. According to the first model, reading enjoyment predicts the mediator variables of metacognitive strategies and the mediation effect of metacognitive strategies was found. Reading enjoyment and metacognitive strategies explain 25% of the variability in reading score. According to the second model, reading enjoyment predicts the mediator variables of metacognitive strategies and the mediation effect of metacognitive strategies was found. The mathematic score is explained by metacognitive strategies, but not by reading enjoyment. Reading enjoyment and metacognitive strategies explain 17% of the variability in mathematic score. According to the third model, reading enjoyment predicts the mediator variables of metacognitive strategies and the mediation effect of metacognitive strategies was found. Reading enjoyment and metacognitive strategies explain 21% of the variability in science score.