Ergenlerin olumsuz beden imgelerine yönelik geliştirilen bilişsel-davranışçı ve değiştirilmiş sanat terapisi programlarının etkililiklerinin karşılaştırılması
The comparasion of improved cognitive-behavioral and modified art therapy programs efectiveness towards adolescents negative body image
Yazar: AYGÜL TUNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLİN SAĞLAM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Ana Bilim Dalı / Çocuk Tiyatrosu ve Oyun-Tiyatro-Drama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bu araştırmada bilişsel-davranışcı terapi ve dışavurumcu sanatlar terapisi yaklaşımlarına dayalı geliştirilen ?beden imgesi müdahale programları?nın, liseye devam eden kız öğrencilerin beden imgesi hoşnutluk düzeyleri ve psiko-sosyal işlevsellikleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi ve her iki programın etkililiklerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.Bu amaç doğrultusunda iki deney ve bir kontrol grubu oluşturulmuştur. Birinci deney grubuna bilişsel-davranışçı terapi yaklaşımına dayalı ?Bilişsel Davranışcı Beden İmgesi Müdahale Programı (BD-BİMP)?, ikinci deney grubuna ise dışavurumcu sanatlar terapisi yaklaşımına dayalı ?Değiştirilmiş Sanat Terapisi Beden İmgesi Müdahale Programı (DSBİMP)? uygulanmıştır. Araştırmaya gönüllü olarak katılmak isteyen 89 lise öğrencisi kız ergenle yapılan ön değerlendirmeler sonucunda, BD-BİMP deneysel işleme 7, DST-BİMP deneysel işleme 4, kontrol grubuna ise 6 öğrenci seçkisiz olarak atanarak, çalışma toplam 17 öğrenciyle yürütülmüştür.Grupların ön-test son-test uygulamaları iki ölçüm üzerinden yürütülmüştür. Birinci ölçüm Beden Bölgelerinden ve Özelliklerinden Hoşnut Olma Ölçeği (BBÖHOÖ) ve Görünüşe İlişkin Öz-Değer Ölçeğinden (GİÖÖ) oluşturulan beden imgesi ölçümleridir. İkincisi ise Rosenberg Öz-Değer Ölçeği (RÖÖ), Kısa Semptom Envanteri (KSE), Yeme Tutumları Testi -40 (YTT ? 40) ve Beck Depresyon Envanterinden (BDE) oluşturulan psiko-sosyal işlevsellik ölçekleridir. Kısa Semptom Envanterinden alınan ölçümler, Rahatsızlık Ciddiyeti İndeksi (KSE-RCİ) ve KSE'nin alt ölçekleri olan Ankiyete (KSE-A), Depresyon (KSE-D), Olumsuz Benlik (KSE-OB), Somatizasyon (KSE-S) ve Hostilitedir (KSE-H).	Anlizlerde gruplar arası farklılığı bulmak için katılımcıların ön ve son-test puanlarına Mann Whitney U Testi, grup içi farklılığı ölçmek içinse katılımcıların ön ve son-test puanlarına Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda, Bilişsel Davranışcı Beden İmgesi Müdahale Programının kontrol grubuna ve grup içi karşılaştırmalarına göre beden imgesi hoşnutluğunu ve psiko-sosyal işlevselliği yükseltmede etkili olduğu elde edilmiştir. Değiştirilmiş Sanat Terapisi Beden İmgesi Müdahale Programının ise beden imgesi hoşnutluğu ve psiko-sosyal işlevselliği yükseltmede sadece kontrol grubuna göre yapılan karşılaştırmalarda etkili olduğu bulunmuştur. Son olarak, araştırma sonucunda Bilişsel Davranışcı Beden İmgesi Müdahale Programı, Değiştirilmiş Sanat Terapisi Beden İmgesi Müdahale Programına göre liseye devam eden kızlar üzerinde beden imgesi hoşnutluğunu ve psiko-sosyal işlevselliği yükseltmede daha etkili olduğu elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to investgate the effect of ?body image tereatment programs? that improved on the bases of expressive arts thearpy and cognitve-behavioral therapy approaches on high school girls? body image satisfaction and psycho-social functioning and compare the effectiveness of both two programs.For these purposes, two experiment and one control groups were constituted. ?Cognitive-Behavioral Body-Image Treatment Program (CB-BITP)? that bases on cognitive behavioral therapy was implemented first experiment group. ?Modified Art Therapy Body-Image Treatment Program (MAT-BITP) that bases on expressive arts therapy was implemented second experiment group. After the preliminary evaluation made by 89 volunteer high school girls, randomly 4 girls were assigned to MAT-BITP experiment group, 7 girls were assigned to CB-BITP experiment group and 6 girls were assigned to the control group. Thus the study was carried out 17 students in total .The pre-test and post-test measurements were taken for the body image and psycho-social functioning measurements. Body image measurements were evaluated by Body Image Questionnaire (BIQ) and Appearance Esteem Scale (AES). Psycho-social functionings were evaluated by Rosenberg Self-Esteem Scale (RSS), Brief Symptom Checklist (BSC), Eating Attitudes Test (EAT) and Beck Depression Inventory (BDI). The measurements taken from BSC are Seriousness Discomfort Index (SDI), Anxiety (BSC-A), Depression (BSC-D), Negative Self (BSC-NS), Somatization (BSC-S), and Hostility (BSC-H).In the analyes, in oreder to find out the differences between groups Mann Whitney U Tests utilized the pre and post test scores of the partiapant. Also, for the purpose of find out differences within the groups Wilcoxon Signed Ranks Test are utilized the pre and post test scores of the particapant.It was obtained that Cognitive-Behavioral Body-Image Treatment Program (CB-BITP) was effective on increasing body image satisfaction and psycho-socail functioning according to comparision made by control group and within the group at the end of the study. However, it was found that Modified Art Therapy Body-Image Treatment Program only effective on body image satisfaction and psycho-social functioning when compared with the control group. Lastly, at the end of the study it was found that Cognitive-Behavioral Body-Image Treatment Program (CB-BITP) was more effective on body image satisfaction and psycho-social functioning when compared with the Modified Art Therapy Body-Image Treatment Program on high school girls.