Chlorpyrıfos-ethyl'in subletal dozunun sazan balıkları (Cyprinus carpio L., 1758) histolojisi ve genotoksisitesi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of histologic and genotoxic effects of sublethal dose of chlorpyrifos-ethyl on carp fingerlings (Cyprinus carpio L., 1758)
Yazar: GÜL ÇELİK ÇAKIROĞULLARI
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL ÇAĞLAN KARASU BENLİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Cyprinus carpio = Cyprinus carpio ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Histoloji = Histology ; Histopatoloji = Histopathology ; Mikroçekirdek = Micronucleus ; Pestisitler = Pesticides ; Sazangiller = Cyprinidae

Özet:
Bu çalışmada sazan (Cyprinus carpio L.) fingerlingleri organofosforlu insektisitlerden chlorpyrifos-ethyl'in subletal konsantrasyonu 16 µg/L'ye (96 saatlik LC50 değerinin 1/10'u) 24, 48, 96 saat ve 7 gün boyunca maruz bırakılmışlardır. Denemeler sonunda balıklardan elde edilen periferal eritrositlerde nükleus anomalileri ve mikronükleus farklı frekanslarda tespit edilmiştir. Nükleus anomalileri açısından chlorpyrifos-ethyl'e maruz kalan gruplar ile kontrol grupları arasındaki farklılıklar istatistiki yönden önemli bulunmazken (P>0,05), mikronükleus testi sonucunda chlorpyrifos-ethyl'e maruz kalan gruplar ile kontrol grubu arasındaki fark önemli bulunmuştur (P<0,05) ve pestisitin genotoksik etki gösterdiği tespit edilmiştir. Hepatopankreas dokularında albumin dejenerasyonu, hidropik dejenerasyon, hiperemi, solungaç dokularında hiperemi, telangiektazi, hiperplazi, branşitis, ödem, klorit hücre hiperplazisi ve füzyon ile böbrek dokularında kanama, hiperemi, melanizasyon, ödem, bowman kapsülünde genişleme, şişmiş glomerulus, tubullerde hidropik dejenerasyon ve tubulun etrafında melanizasyon, chlorpyrifos-ethyl'e maruz kalan sazan fingerlinglerinde en çok rastlanan histopatolojik bulgulardır. Kontrol gruplarında herhangi bir histopatolojik bulguya rastlanılmamıştır. Chlorpyrifos-ethyl'e daha uzun süre maruz kalma, dokularda elde edilen bulguların şiddetlenmesine ve/veya görülen histopatolojik bulguların daha yoğun ve daha fazla sayıda balıkta görülmesine sebebiyet vermemiştir.Sonuç olarak subletal konsantrasyonda bile chlorpyrifos-ethyl'e maruziyetin sazan fingerlinglerinde genotoksik etki gösterdiği ve doku hasarına yol açtığı saptanmıştır.

Abstract:
In this study; the carp (Cyprinus carpio L.) fingerlings were exposed to sublethal dose of 16 µg/L (1/10 of 96 h LC50 value) of organophosphorus insecticide chlorpyrifos-ethyl for 24, 48, 96 hours and 7 days. At the end of the experiment different frequencies of nucleus abnormalities and micronuclei were determined in peripheral erythrocytes. Although the differences between control groups and the groups exposed to chlorpyrifos-ethyl were not found statistically significant (P>0.05) in terms of nuclear normalities, the differences between the control group and the groups exposed to chlorpyrifos-ethyl were found statistically significant in terms of micronucleus test (P<0.05); as a result the pesticide was determined as genotoxically effective. Cloudy swelling, hydropic degeneration, hyperemia in hepatopancreas tissues, and hyperemia, telangiactasis, hyperplasia, branchitis, oedema, chloride cell hyperplasia, fusion in gill tissues, and hemorrage, hyperemia in kidney tissues, vacuolisation in bowman capsule, melanization in kidney tissues and tubules, swollen glomerulus, hydrophic degeneration in tubules are the major histopathologic findings determined in carp fingerlings exposed to chlorpyrifos-ethyl. No histopathological findings were found in control groups. Longer exposure to chlorpyrifos-ethyl did not reveal of more histopathological findings, in more fish, and the severity of the findings.In conclusion it is determined that exposure to chlorpyrifos-ethyl even in sublethal concentration caused genotoxic effects and tissue damages in carp fingerlings.