Öznel aile mutluluğu ölçeği geliştirilmesi ve güvenirlik geçerlik çalışması
Developing subjective family happiness scale and studying validation and reliability
Yazar: PINAR FAKİRULLAHOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada öznel aile mutluluğu ölçeği geliştirmek ve bu ölçeğin güvenirlik, geçerlik analizi çalışmasını yapmak amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmada kavramsal olarak tanımlanan mutlu ailenin özellikleri temel alınarak 18 yaş üzeri evli ya da bekâr aile bireylerine yönelik Öznel Aile Mutluluğu Ölçeği (ÖAMÖ) geliştirilmiştir. Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ) ve Öznel Mutluluk Ölçeği (ÖMÖ) içeriğindeki maddeler dikkate alınarak madde havuzu oluşturulmuş ve toplam on uzman tarafından yapılan oturumlarla kapsam geçerliği sağlanmaya çalışılmıştır. Uzman görüşlerine dayanarak beşli likert tipte 19 maddelik uygulama formu elde edilmiştir. Çalışmanın pilot uygulaması 30 kişiye, açıklayıcı faktör analizi çalışması 390 kişiye uygulanmıştır. Gerekli elemeler sonucu çalışma grubunu 300 kişi oluşturmuştur.
Verilerin analizinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerde kategorik veriler için sayı ve yüzde; numerik veriler için ortalama ve standart sapma sunulmuştur. Numerik değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Histogram grafiği ve Shapiro-Wilk testi ile incelenmiştir. Güvenirlik analizi için Reliability Testi ve Cronbach Alpha Katsayısı;  geçerlik analizi için öncelikle verilerin faktör analizine uygun olup olmadığı Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve Barlett Sphericity testi ile incelenmiştir, sonrasında Açıklayıcı Faktör Analizi uygulanmıştır. İstatistiksel olarak önemlilik sınırı p<0,05 kabul edilmiştir.
Bulgular: ÖAMÖ' nün geçerliğini sağlamak için yapılan Açıklayıcı Faktör Analizi sonucunda 19 maddeden oluşan taslak formdan 6 madde elenerek 4'ü olumsuz 9'u olumlu olmak üzere 13 maddelik ölçek elde edilmiştir. Açıklayıcı Faktör Analizi sonucu ölçeğin iki boyutlu bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiş bu boyutlar uzman görüşüne başvurularak mutluluk ve mutsuzluk olarak adlandırılmıştır. ÖAMÖ' nün Cronbach Alpha iç güvenirlik katsayısı 0,93 olarak hesaplanmıştır. 
Sonuç: Aile mutluluğunun bir ölçek ile değerlendirilmesi, aile hekimliği disiplinin biyopsikososyal yaklaşımı çerçevesinde önemli yer tutmaktadır. Özellikle ailelere hizmet veren aile hekimlerinin pratik uygulamalarında aile mutluluğunu ölçen bir ölçüm aracına ihtiyaç duyduğu bir gerçektir. Çalışmamız sonucunda geliştirmiş olduğumuz Öznel Aile Mutluluğu Ölçeği ile bu ihtiyacın karşılanabileceğini umuyoruz. Çalışmamız ÖAMÖ' nün bireyin kendisi tarafından hissettiği aile mutluluğu algısını ölçmede güvenilir ve geçerli bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Objective: It is aimed to develop subjective family happiness scale and analyze validation and reliability of this scale in this study.
Method: In this study, Subjective Family Happiness Scale (SFHS) oriented to over the age of 18 married and single members of family is developed using the characteristics of conceptually identified happy family as base. Item pool is set considering the contents of Family Assessment Scale (FAS) and Subjective Happiness Scale (SHS) and it is tried to provide the content validity with the sessions made by totally ten experts. On the basis of expert opinions nineteen-point application form is obtained in five point likert type. The pilot scheme of study is applied to 30 people and explanatory factor analysis is applied to 390 people. After required eliminations study group consisted of 300 people.
SPSS 22.0 software package is used to analyze the data. In descriptive statistics number and percentage are submitted for categorical data; average and standard deviation are submitted for numerical data. The suitability of numeric variables to the normal distribution is studied with Histogram Graphic and Shapiro-Wilk test. Reliability test and Cronbach Alpha Coefficient are used for reliability analysis. For the validity analysis first of all it is checked whether data are appropriate for factor analysis with Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) coefficient and Barlett Sphericity test and then Explanatory Factor Analysis is applied. Limit of significance is accepted as p<0,05 statistically.
Findings: As a result of Explanatory Factor Analysis which is made to provide validity of SFHS, a thirteen point scale (4 negative and 9 positive) is obtained adding 6 point from 19-point draft form. After Explanatory Factor Analysis it is confirmed that the scale has two-dimension structure and these dimensions are named as happiness and unhappiness asking experts' opinion. Cronbach Alpha internal reliability coefficient of SFHS is calculated as 0,93.
Conclusion: Evaluation of family happiness with a scale takes an important place within the scope of biopsychosocial approach of family practice discipline. It is a fact that especially family physicians who serve to families need evaluation instrument that evaluate family happiness in practical applications. We hope that Subjective Family Happiness Scale developed as a result of our study will answer this purpose. Our study shows that SFHS is a reliable and valid evaluation instrument for evaluating the family happiness sense felt by individuals themselves.