Geç Hitit sanatında plastik eserler üzerindeki Arami etkileri
Aramic effects on plastic works in the Late Hittite art
Yazar: CENGİZ ZEYREK
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU SEVİL AKAR TANRIVER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Aramiler = Arameans ; Geç Hitit Dönemi = Late Hittite Period ; Geç Tunç Çağı = Late Bronze Age ; Hitit sanatı = Hittite art ; Kültür = Culture ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Sanat = Art

Özet:
Bronz Çağı'nın sonlarına doğru Anadolu'da büyük ve köklü değişimler yaşanmıştır. Bu değişim, bölgeyi olumsuz etkilemiş ve bölgedeki istikrarı tamamıyla bozmuştur. İ.Ö. 13.yy. sonlarında Güney Mezopotamya'da Kassitler çözülmüş, Mısır Hanedanlığının Mezopotamya üzerindeki etkisi zayıflamış ve Anadolu'da Hititler yıkılmıştır. Bu değişimlerden bölgede en az etki gören, coğrafyasından ötürü Assur olmuştur. Bu değişim ve yıkımın başlıca sebepleri: göç dalgaları, farklı etnik gruplar, kuraklık, kıtlık ve iç karışıklıklardır. Bu karışıklıktan ötürü Anadolu-Mezopotamya arası bakır ticareti sekteye uğramış ve zorunlu olarak daha önce de kullanılan demir kullanımı yaygınlaşmıştır. Böylece Tunç Çağları bitmiş ve yeni bir çağ başlamıştır. Bölgede oluşan otorite boşluğu ve istikrarsızlıktan ötürü, Güney Mezopotamya ve Arap çöllerinden Kuzey Suriye ve Güneydoğu Anadolu'ya İ.Ö. 12.yy. ortalarından itibaren göçebe halkların büyük göç dalgaları başlamıştır. Bu göç dalgaları Batı Sami Kökenli pastoralist halk olan Aramiler önderliğinde gerçekleşmiştir. Sızıntı şeklinde asırlarca süren göçler sonucu bölgenin bütün etnik yapısı değişime uğramıştır. Bu göç dalgaları başladığında Kuzey Suriye ve Güneydoğu Anadolu'da genel olarak yerel halk Hurriler, Hititler ve Luwilerin oluşturduğu kozmopolit etnik bir tabakalaşma mevcuttu.
Hitit İmparatorluğu kuruluşundan itibaren askeri ve siyasi yoğunluğunu, Güneydoğu Anadolu ve Kuzey Suriye bölgelerine vermiştir. Bu adımlar neticesinde sözü edilen bölgede Hititler adına diğer Anadolu bölgelerine kıyasla daha fazla nüfus oranı oluşmuştur. Bu nüfus yoğunluğu Hititlerin yıkımından sonra Anadolu ve Kuzey Suriye'de, Hititlerin devamı olarak nitelendirilen kendilerini imparatorluğun varisi olarak gören irili ufaklı kent devletlerinin ortaya çıkmasına sebebiyet vermiştir. Bu kent devletlerinin yöneticileri ve halkları, bölgeye yeni gelmiş Aramilerle yaklaşık yarım asır boyunca birlikte yaşam sürmüştür. Bu birliktelik neticesinde sanat, kültür, inanç gibi kavramlarda birbirlerinden etkilenmeler yaşanmıştır.

Abstract:
Towards the end of the Bronze Age, great and radical changes took place in Anatolia. This change negatively affected the region and completely destabilized the region. In the late 13th century, the Kassites dissolved in Southern Mesopotamia, the influence of the Egyptian Dynasty on Mesopotamia itself weakened, and the Hittites in Anatolia were destroyed. Assyria was the least affected by these changes in the region due to its geography. The main reasons for this change and destruction were waves of migration, different ethnic groups, drought, famine, and internal turmoil. Due to this confusion, the copper trade between Anatolia and Mesopotamia was interrupted, and the use of iron, which was necessary before, became widespread. Thus, the Bronze Age ended, and a new age began. Due to the authority gap and instability in the region, from Southern Mesopotamia and Arab deserts to Northern Syria and Southeastern Anatolia large migration waves of nomadic people began in the middle of the 12th century. These waves of migration took place under the leadership of the Arameans, the pastoralist people of Western Semitic origin. As a result of centuries of migration interweaving between geographies, the entire ethnic structure of the region has changed. When these waves of immigration started, there was a cosmopolitan ethnic stratification of Hurrians, Hittites and Luwis in general in Northern Syria and Southeast Anatolia. 
Since the Hittite Empire has given the weight of its military and political policies to Southeastern Anatolia and Northern Syria, a large population was provided to this region. This population led to the emergence of large and small city-states in Anatolia and Northern Syria. Such city-states saw themselves as the inheritors of the great kingdom in Anatolia and Northern Syria after the collapse of the Hittites. The rulers and people of these city-states lived together with the Arameans who had just arrived in the region for about half a century. Henceforth, this patchwork of diverse ethnic populations influenced existing concepts such as art, culture, and beliefs.