Stoacı filozof Seneca'nın felsefesi ve hoşgörü anlayışı
The philosophy and tolerance of the Stoacial philosopher Seneca
Yazar: OZAN AŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. RIZA BAKIŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Hoşgörü = Tolerance ; Seneca = Seneca ; Stoa = Stoa

Özet:
Bu çalışmada, Stoacı Filozof Lucius Annaeus Seneca'nın (MÖ 3- MS 65) felsefesinin genel karakteristik özelliklerini ve hoşgörü anlayışını, konuyla alakalı olarak iradenin iyi ve kötü eylemler üzerindeki etkisini, ahlaki ve gayri ahlaki olarak değerlendirilen eylemlerin nitelendirilmesinde bireysel tutum ve tercihlerin rolünü ele aldık. Bunun yanında bu tercih ve tutumların belirlenmesinde aklın rolünü inceledik. Seneca'nın felsefi görüşleri, yalnızca kendi döneminde değil, savunduğu ahlaki ve hoşgörü anlayışı örnek alınırsa her döneme etki edebilecek güçte bir yaşam felsefesidir.
Stoa ve Seneca'nın felsefe sisteminde iradenin son derece büyük bir önem taşıdığını tespit ettik. Seneca'ya göre; insanoğlu eylemlerini, diğer tüm canlılardan üstün olmasını sağlayan aklın rehberliğinde gerçekleştirdiğinde "erdemli bir yaşam" olarak nitelendirdiği şerefli, üstün bir yaşam elde etmiş olur. Stoa ve Seneca öğretisi, bireyin hayatı öğrenirken davranışlarını biçimlendirerek nasıl kontrol altına alınabileceğini göstermektedir. Bu çalışma yapılırken öncelikle eklektik bir felsefe yolunu takip eden Stoacı düşüncenin hangi filozoflardan etkilendiği inceledik. 
Çalışmamızın birinci bölümünü stoacı düşünürlerin felsefe anlayışlarına ayırdık. Bu bağlamda Stoacılığın kaynaklarına ve genel ilkelerine değindik. Çalışmanın sonucunda bireyin ve buna bağlı olarak toplumsal mutluğunun, Tanrısal Kayra'dan pay alan akla uygun eylemde bulunduğu gözlemlenmiştir. İkinci bölümde ise Seneca'nın felsefi görüşlerine, mutluluk anlayışına, siyaset felsefesine ve Stoa öğretisinin etkisiyle hâkim olan determinizm çizgisinde bireyin özgürlüğüne nasıl alan açtığı araştırılmıştır. Belirlenen bu özgürlüğün günümüz yaşam koşullarında imkânını değerlendirdik  
Üçüncü bölümde ise Seneca'nın hoşgörü tanımına ve yorumuna değindik. Bilindiği gibi hoşgörü, tüm toplumlar açısından toplumsal barışın sağlanmasında çok büyük bir öneme sahiptir. Bir imparatorun şahsında dile getirdiği hoşgörü anlayışı gönümüzde tüm yöneticilere bir ithaftır. Stoacı yaşam felsefesinin öğütlediği üzere doğada nasıl bir denge ve uyum aranıyorsa, yöneticiler ve halk arasında da hoşgörü, akıl ve adalet temelinde benzer bağlar kurulmalıdır. Bu bağlamda hoşgörünün tarihsel ve felsefi bir problem olarak gelişim aşamaları incelenmiştir. Hoşgörünün; mutlak doğruluk, bireysel hak ve özgürlüklerinin demokratik tutum ve laiklik açısından imkân ve sınırları önemle ifade edilmiştir. Bunun yanında modern felsefe anlayışlarında hoşgörünün yorumuna, iktidar ve dini inanç gruplarının yetki alanlarının farklılığını işledik.

Anahtar sözcükler: Stoa, Seneca, Ahlak, Mutluluk, İrade, Kader, Bilge, Erdem, Ruh, Özgürlük, Hoşgörü, Adalet,

Abstract:
In this study we have discussed the general characteristic features of philosophy of the stoic philosopher Lucius Annaeous Seneca (BC 3- AD 65) related to the effect of will on good and bad actions taht are considered moral and immoral. Besides we examined the role of doctrine in determining these preferences and attitudes.
Seneca's philosophical views are not only a philosophy of life in his own time, but also a philosophy of life that can affect every period, if the moral and tolerance understanding he advocated is taken as an example. In the philosophy system of stoa and seneca, thw will is extremelly important. According to the Seneca when human begins perform their action under the guidance of the intelligance that ensures that there is no way from all other creatures /living things they achieve an honorable superiror life,which he decribes as "a vituous life." Stoa and Seneca's doctrin show how the brain can taken under control by distorting its behaviours while leraning about life. First of all we examined which philosophers were influenced by stoic thought and who followed that eclectic path.
In this context the sources and general principles of stoicism are mentioned as a result of the study, it has been observed that takes a share from the divine grace. In the second part, Seneca explores how he deals with his philosophical views, his understanding of happiness his philosophy of politics and the freedom of the possibility of this determined freedom in today's living conditions has been evaluated. In the third part/chapter as it is known in Seneca's promotion and interpretation of tolerance, tolerance has a great importance in ensuring social peace for all societies.
The understanding of tolerance expressed by an emperor is a dedication to all rulers today. As the stoic philosophy of life advises, if a naul balance and harmony is sought in doggo, every bond shold be established between the rulers and the people on the basis of tolerance, reason, and justice. The developmental stages of tolerance as a historical and philosophical problem are examined. Tolerance absolute righteousness, democratic freedom of individual right and freedoms. Possibilites and limits in term of attitude and secularism have been expressed with great impotance. In addition to this the interpretation of tolerance in modern philosophical understandings,the difference of power and religious believes and territorial areas are mentioned.

Key Word: Stoic, Seneca, Morality, Happiness, Will, Destiny, Measurement, Wise, Virtue, Soul, Freedom, Tolerance, Justice