Polikistik over sendromunda tiroid hormon duyarlılık indeksleri ile tiroid hormon duyarlılığının değerlendirilmesi ve bunun homosistein ve PAI--1 düzeyi ile ilişkisi
Assessment of thyroid hormone sensitivity with thyroid hormone sensitivity indices in polycystic ovary syndrome and its relation to homocysteine and PAI-1 levels
Yazar: ESRA KIZMAZ GÜNEŞLİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET MUHİTTİN YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Polikistik over sendromu (PKOS), üreme çağındaki kadınların %5 ila %10'unu etkileyen bir kompleks bir hastalık olup insülin direnci, tip 2 diabetes mellitus(T2DM), dislipidemi ve kardiyovasküler hastalık (KVH) dahil olmak üzere artmış kardiyometabolik bozukluk riski ile ilişkilidir. PKOS'taki metabolik disfonksiyon şimdiye kadar ön planda klinik/subklinik hipotiroidi ve tiroid otoimmünitesi varlığıyla açıklanmaya çalışılmış, TSH görece yüksek olduğunda kardiyometabolik disfonksiyonun belirginleştiği üzerinde durulmuştur. Ancak klinik tiroid hastalıkları ile ilişkilendirilen bu metabolik disfonksiyon, ötiroid aralıkta bulunan ilişkileri açıklamakta yetersiz kalmakta ve bu konuda yapılan çalışmalar sınırlıdır. Bu açıdan biz çalışmamızda ötiroid aralıkta bulunan PKOS hastalarındaki metabolik sonuçların kazanılmış hafif tiroid hormon direnci (THD) varlığıyla açıklanabileceğini düşündük, PKOS'lu hastalarda tiroid hormon duyarlılık indekslerini kullanarak tiroid hormon duyarlılığını ve bunun homosistein ve PAI-1 düzeyi ile ilişkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 2023-2024 yılları arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğinde takip ve tedavisi yapılan, Rotterdam tanı kriterlerine göre PKOS tanısı alan 18-50 yaş arası ötiroid 41 hasta PKOS grubuna; 2023-2024 yılları arasında check up nedeniyle Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları polikliniklerine başvuran, klinik hiperandrojenizm bulgusu ve menstrüel düzensizliği olmayan, hasta grubuyla yaş ve vücut kitle indeksi(VKİ) uyumlu, ötiroid 41 hasta kontrol grubuna dahil edildi. Tüm hastaların boy, vücut ağırlığı, bel çevresi, kan basıncı ölçümü ve segmental vücut kompozisyonu analizi yapıldı. Çalışmaya alınan katılımcıların hastanemizdeki laboratuvar değerlerinden; TSH, sT3, sT4, açlık glukozu, açlık insulini, HbA1c, açlık lipit profili (trigliserid, LDL, HDL, total kolesterol), hormon profili (total testosteron, DHEA-S, androstenedion)ve anti tiroid peroksidaz antikoru (anti-TPO) düzeyleri kaydedildi, serum homosistein ve PAI-1 düzeyleri ölçüldü. TSH ve sT4 kullanılarak; TSH indeksi (TSHI), tirotropin tiroksin direnç indeksi (TT4RI), tiroid feedback çeyreklik tabanlı indeks (TFQI); TSH ve sT3 kullanılarak TSHI(sT3), tirotropin triiyodotironin direnç indeksi(TT3RI), TFQI(sT3); sT3 ve sT4 kullanılarak sT3/sT4 oranı hesaplandı. IBM SPSS 26.0 programı kullanılarak istatiksel analiz yapıldı. İstatiksel anlamlılık seviyesi p < 0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: PKOS ile kontrol grubu arasında merkezi ve periferik tiroid hormon duyarlılık indeksleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. TSH≥3 grupta PKOS ile kontrol grubu arasında sT3 (p=0.001) ve TFQI(sT3) (p=0.001) yönünden PKOS grubunda istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek sonuç saptandı. PKOS grubunda sT3/sT4 ile açlık glukozu (r=-0,334) total kolesterol (r=-0,502), LDL kolesterol düzeyleri (r=-0,401) arasında; TFQI(sT3) ile açlık glukozu arasında(r=-0,314) istatiksel olarak anlamlı negatif korelasyon saptanırken; TFQI değeri ile HDL (r=0,438) ve total kolesterol değerleri (r=0,456) arasında; TSH ile bel çevresi (r=0,413) ve VKİ (r=0,324) arasında; TSHI (r=0,325), TSHI(sT3) (r=0,328), TT3RI (r=0,391) ile sadece bel çevresi arasında; TT4RI ile ise total kolesterol düzeyi (r=0,333) ve bel çevresi (r=0,338) arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptandı (p<0.05). PKOS ile kontrol grubu arasında homosistein ve PAI-1 düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı ve bu değerler ile tiroid hormon duyarlılık indeksleri arasında da herhangi bir korelasyon saptanmadı.
Sonuç: Çalışmamızda PKOS'ta artan kardiyometabolik riskte rol oynayan faktörlerden biri olarak tiroid hormon duyarlılığının azalması olabileceğini düşündük, sonuç anlamlı bulunmasa da bunun nedeni çalışma grubumuzun küçük olması olabileceği gibi bu konuda başka faktörlerin daha ön planda yer alması da olabilir. Bu ilişkinin aydınlatılabilmesi için daha fazla sayıda, daha büyük örneklem grubuna sahip çok merkezli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: Polikistik Over Sendromu, Tiroid Fonksiyonu, Tiroid Hormon Duyarlılık İndeksleri, Homosistein, PAI-1

Abstract:
Aim: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is a complex disorder that affects 5% to 10% of women of reproductive age and is associated with an increased risk of cardiometabolic disorders, such as insulin resistance, type 2 diabetes mellitus (T2DM), dyslipidemia, and cardiovascular disease (CVD). Metabolic dysfunction in PCOS has so far been attributed to the presence of clinical/subclinical hypothyroidism and thyroid autoimmunity, with an emphasis on the aggravation of cardiometabolic dysfunction when TSH is relatively high. However, this metabolic dysfunction associated with clinical thyroid disorders is insufficient to explain the relationships observed in the euthyroid range, and studies in this area are limited. In this context, we hypothesized that the metabolic dysfunctions in euthyroid PCOS patients could be explained by the presence of acquired mild thyroid hormone resistance (THR). We aimed to evaluate thyroid hormone sensitivity using thyroid hormone sensitivity indices and its relationship with homocysteine and PAI-1 levels in PCOS patients.
Material and Method: In our study, 41 euthyroid patients with PCOS diagnosed according to the Rotterdam criteria, aged 18-50 years, who were followed and treated at the Endocrinology and Metabolism Diseases Polyclinic of Gazi University Medical Faculty between 2023-2024 were included in the PCOS group; 41 euthyroid patients without clinical hyperandrogenism and menstrual irregularities, matched for age and body mass index (BMI) with the patient group, who applied to the Gazi University Medical Faculty Internal Medicine Polyclinics for check-up between 2023-2024 were included in the control group. Height, weight, waist circumference, blood pressure measurement and segmental body composition analysis were performed for all patients. TSH, fT3, fT4, fasting glucose, fasting insulin, HbA1c, fasting lipid profile (triglyceride, LDL, HDL, total cholesterol), hormone profile (total testosterone, DHEA-S, androstenedion) and anti-thyroid peroxidase antibody (anti-TPO) levels were gathered from the laboratory records of the participants included in the study, and serum homocysteine and PAI-1 levels were measured. TSH index (TSHI), thyrotropin thyroxine resistance index (TT4RI), thyroid feedback quarter-based index (TFQI) were calculated using TSH and fT4; TSHI(fT3), thyrotropin triiodothyronine resistance index (TT3RI), TFQI(fT3) were calculated using TSH and fT3; fT3/fT4 ratio was calculated using fT3 and sfT4. Statistical analysis was performed using the IBM SPSS 26.0 program. The level of statistical significance was accepted as p < 0.05.
Results: No statistically significant difference was found between the PCOS and control groups in terms of central and peripheral thyroid hormone sensitivity indices. In the TSH≥3 group, statistically significantly higher results were found in the PCOS group compared to the control group in terms of fT3 (p=0.001) and TFQI(fT3) (p=0.001). In the PCOS group, statistically significant negative correlations were found between fT3/fT4 and fasting glucose (r=-0.334), total cholesterol (r=-0.502), LDL cholesterol levels (r=-0.401); between TFQI(sT3) and fasting glucose (r=-0.314) (p<0.05). Statistically significant positive correlations were found between TFQI value and HDL (r=0.438) and total cholesterol values (r=0.456); between TSH and waist circumference (r=0.413) and BMI (r=0.324); between TSHI (r=0.325), TSHI(sT3) (r=0.328), TT3RI (r=0.391) and only waist circumference; and between TT4RI and total cholesterol level (r=0.333) and waist circumference (r=0.338) (p<0.05). No statistically significant difference was found between homocysteine and PAI-1 levels between the PCOS and control groups, and no correlation was found between these values and thyroid hormone sensitivity indices.
Conclusıon: In our study, we hypothesized that decreased thyroid hormone sensitivity could be one of the factors playing a role in the increased cardiometabolic risk in PCOS. Although the results were not significant, this could be due to the small size of our study group, or other factors may be more prominent in this regard. Further multicenter prospective studies with larger sample sizes are needed to elucidate this relationship.
Key Words: Polycystic Ovary Syndrome, Thyroid Function, Thyroid Hormone Sensitivity İndices, Homocysteine, PAI-1