Spondiloartritli hastalarda ev egzersiz programının depresyon, yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerine olan etkileri
The effects of the home exercise program on the depression, fatigue and quality of life in patients with spondyloarthritis
Yazar: HAMİT BALABAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR AKGÜL
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit = Arthritis ; Depresyon = Depression ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Spondilit = Spondylitis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Giriş: Spondiloartritler (SpA); kendilerine özgü çeşitli klinik semptomları, ortak laboratuar ve görüntüleme bulguları olan, başlıca aksiyal iskelet ve sakroiliak eklemlerde inflamasyon ile karakterize bir hastalık grubudur. Spondiloartrit hastalarında depresyon ve yorgunluk görülme sıklığı normal popülasyona göre artmıştır. Depresyon ve yorgunluk; hastaların yaşam kalitelerini olumsuz etkileyebilmekte ve hastalar için önemli problemler yaratabilmektedir.  
Amaç: Çalışmamızda spondiloartrit hastalarındaki depresyon ve yorgunluk sorunlarını değerlendirmek ve 12 haftalık ev egzersiz programının depresyon, yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerine olan etkilerini incelemeyi amaçladık.
Metot: Çalışmamıza; Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Polikliniklerine, 01 Nisan 2019 - 31 Aralık 2019 tarihleri arasında başvuran ASAS/EULAR sınıflama kriterlerine göre aksiyal spondiloartrit olarak sınıflanan 100 hasta dahil edilmiştir. Hastalar internet aracılığıyla ulaşılan randomizasyon şemasına göre egzersiz grubunda 50, kontrol grubunda 50 hasta olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Egzersiz grubundan; mevcut medikal tedavilerine ilaveten,  temelde fleksibilite, mobilite ve postür egzersizlerinden oluşan 10 adet egzersiz, 12 haftalık ev programı ve minimum 2 gün/hafta frekansı olacak şekilde uygulanması istendi. Kontrol grubuna ise müdahalede bulunulmadı. Kontrol grubuna 12 hafta sonunda egzersiz programı verildi. Hastalar başlangıçta ve 12. haftada depresyon (BDÖ), yorgunluk (YŞÖ), yaşam kalitesi (SF-36), hastalık aktivitesi (BASDAI) ve fonksiyonel durum (BASFI) açısından değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Hastalarımızın %52,2'sinde depresif belirtiler, %72'8'inde yorgunluk olduğunu saptadık. Hastalarımızın yaşam kalitesi skor ortalamalarının Türk toplumunun ortalama değerlerinden düşük olduğunu saptadık.  Ankilozan spondilit ve nr-aksSpA hastalarının depresyon, yorgunluk ve yaşam kalitesi açısından benzer olduğunu saptadık. Depresyonla en çok ilişkili faktörlerin hastalık aktivitesi ve yorgunluk olduğunu; yorgunlukla en çok ilişkili faktörlerin ise hastalık aktivitesi ve ağrı olduğunu bulduk. 12 haftalık fleksibilite, mobilite ve postür egzersizlerinden oluşan ev egzersiz programı ile hastaların depresyon, yorgunluk, yaşam kalitesi, hastalık aktivitesi ve fonksiyonel durumlarında istatistiksel olarak anlamlı düzelme olduğunu gösterdik. Kontrol grubunda ise BASDAI skorlarında anlamlı düzelme saptanırken egzersiz grubundaki iyileşme daha belirgindi. 
Sonuç: Spondiloartritli hastalarda depresyon ve yorgunluk görülme sıklığı yüksektir. Hastaların yaşam kalitesi normal popülasyona göre daha kötüdür. Ankilozan spondilit ve nr-aksSpA hastaları arasında depresyon, yorgunluk ve yaşam kalitesi açısından bir fark yoktur. 12 haftalık ev egzersiz programı depresyon, yorgunluk ve yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde etkilidir.

Abstract:
Objectives: Spondyloarthritis is a group of diseases characterized by various clinical symptoms, common laboratory and imaging findings, mainly inflammation in the axial skeleton and sacroiliac joints. The frequency of depression and fatigue in spondyloarthritis patients increased compared to the normal population. Depression and fatigue can negatively affect patients' quality of life and create important problems for patients.
Methods: We have included 100 patients classified as aks-SpA according to the ASAS / EULAR criteria who applied between 01 April 2019 and 31 December 2019, at Manisa Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital Department of Physical Medicine and Rehabilitation Policlinics. The patients were divided into two groups as 50 patients in the exercise group and 50 patients in the control group according to the randomization scheme reached via the internet. In addition to the current medical treatments, the exercise group was asked  to  apply  10  exercises,  12  week  home  programs and a minimum frequency of 2 days/week, mainly consisting of flexibility, mobility and posture exercises.  No  intervention  was  made   to   the control group.       The control group was given an exercise program at the end of 12 weeks. The patients were evaluated at the beginning and at the 12th week in terms of depression (BDI), fatigue (FSS), quality of life (SF-36), disease activity (BASDAI) and functional status (BASFI).
Results: We found depressive symptoms in 52.2% of our patients and fatigue in 72.8% of them. We found that the mean quality of life scores of our patients were lower than the average values of the Turkish society. We found that ankylosing spondylitis and nr-axSpA patients were similar in terms of depression, fatigue and quality of life. We found that the factors most associated with depression are disease activity and fatigue, while the factors most associated with fatigue are disease activity and pain. We have shown a statistically significant improvement in patients' depression, fatigue, quality of life, disease activity and functional status with the home exercise program consisting of 12-week flexibility, mobility and posture exercises. In the control group, while BASDAI scores improved significantly, the improvement in the exercise group was more evident.
Conclusion: The frequency of depression and fatigue is high in patients with spondyloarthritis. Patients' quality of life is worse than the normal population. There is no difference between ankylosing spondylitis and nr-axSpA patients in terms of depression, fatigue and quality of life. The 12-week home exercise program is effective in improving depression, fatigue and quality of life.