Muhammed el-Emîn el-Hererî'nin Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Rayhân adlı eseri bağlamında kadın konusuna yaklaşımı
Muhammed al-Amîn el-Hararî's approach to women subject in the context of his book named Hadâiku'r-Ravhi va'r-Rayhân
Yazar: ZÜBEYİR KARATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ŞAHİN AYNUR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: El-Hereri = Al-Harari ; Kadınlar = Women ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân'ı Kerîm, nüzülünden günümüze kadar en çok okunan ve yorumlanan önemli kitaplardan biridir. Onun ilk muhatabı ve mübelliği Hz. Peygamber (sav)'dir. Kur'ân'ın anlaşılması ve yorumlanması faaliyetlerini Kur'ân'ın nüzulüyle başlatabilir. Çünkü Kur'ân, bizzat kendisini açıklayan ilk ve en önemli müfessirdir. Hiyerarşik olarak Kur'ân'ı açıklama ve yorumlama konusunda ikinci otorite Hz. Muhammed (sav)'dir. Ashab-ı Kiram döneminde ise Kur'ân-ı Kerim'i yorumlama faaliyeti zamanla yaygınlaşmış ve sonraki dönemler için ashabın Kur'ân hakkındaki görüş ve yorumları kaynak teşkil etmiştir. Kur'ân'ı anlama ve yorumlama faaliyeti, daha sonraki dönemlerde de aralıksız bir şekilde gelişerek günümüze kadar devam edegelmiştir. Müslüman her âlimin, ilk hedefinin Kur'ân'ı anlama ve yorumlayarak halkın onu anlamasını sağlamaya çalışmak olduğunu söyleyebiliriz. Zira din ilimlerinde (özellikle tefsir ilminde) yapılan hiçbir ilmî çalışma ve faaliyet, Kur'ân'dan referans almadan meşruiyet kazanamaz. Binaenaleyh; ulemanın meşruiyetinin Kur'ân'a vukufiyetleriyle doğru orantılı olduğunu söylemek, abartı olmaz. Bunun yanısıra kendi dönemlerinin sorunlarına cevap verebilmek ve Kur'ân'ın bazı ayetlerinin hatalı veya eksik yorumlandığını ve bundan dolayı da yanlış anlaşıldığını düşünen ulema, bu konudaki eksiklikleri gidermek adına tefsir faaliyetlerini aktif bir şekilde sürdürmektedirler.
Bahsi geçen ulemadan biri de Muhammed el-Emîn el-Hererî'dir. Hadâiku'r-Ravhi ve'r-Reyhân adlı eseri, tefsir sahasında kaleme alınmış önemli eserlerden biridir. Biz, bu çalışmayla hem eseri hem de müellifini tanıtmayı ve "konumuz çerçevesinde" bakış açısı kazandırmayı hedefledik.
Çalışmamızın konusu, ismi geçen eserin metodu ve müellifinin kadın konusuna yaklaşımıdır. Bundan dolayı, günümüzde feminizm akımı başta olmak üzere birtakım çevrelerin sıkça Kur'ân'a yönelttikleri kadın merkezli eleştirilere de cevap bulmaya çalıştık. Sözü geçen çevrelerin Kur'ân'a yöneltiği en önemli eleştirilerden birkaçı şunlardır: Kur'ân'ın kadınların dövülmesine ve çok eşliliğe izin vermesi, kadının mirasta erkeğin alacağının yarısı kadar almasını ve tesettüre girmesini emretmesi, iki kadının şahitliğinin bir erkeğin şahitliğine denk olması, talâk hakkının erkeğe verilmiş olması, liderlik ve eğitim konularında kadınların kısıtlanmış olması…
Bu çalışmamızda biz, ilgili eser bağlamında müellifimizin yukarıda zikredilen eleştiri ve iddialara nasıl cevap verdiğini tespit etmeye çalıştık. Sonuç itibariyle bu çevrelerin, Kur'ân'a yöneltikleri eleştiriler konusunda haklı olmadıkları kanaatine vardık. Eleştiri sahiplerinin niyetlerini -onlar açıkça belirtmedikleri müddetçe- bilemeyeceğimiz için eleştirilerinde kullandıkları argümanlar üzerinden onlara cevap vermeye çalıştık. Kullandıkları argümanların yetersizliği veya çarpıtılmışlığı, ya eleştirdikleri konuda yeterli bilgiye sahip olmadıklarının ya da art niyetli olduklarının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Hatta iddia ve eleştirilerinin aksine Kur'ân, kadının kaybolan onurunu ve hukukunu iade etmiştir. Çünkü Kur'ân, kadının onur ve izzetine aykırı davranışları yasaklamış, kadınların erkekler tarafından sömürülmesini engellemiş ve onu "birey olarak" konumlandırmıştır. Mahrum edildiği hakları, Kur'ân'ın sarih ifadeleriyle açık ve net bir şekilde vaz' edilmiştir.

Abstract:
Qur'an is one of the most interpreted books since the day of It's revelation The first addressee and embellishment of the Qur'an is the Prophet Muhammet(sav). We can start the understanding and interpretation of the Qur' an with the with the notation of the Qur'an. Because the Qur'an is the first and most important communicator to explain itself. The second authority in the hierarchical way of explaining and interpreting the Qur'an is the Prophet Muhammet (sav). During the period of Ashab-ı Kiram, the activity of interpreting the Qur'an became widespread over time, and the views and comments of Ashab-ı Kiram about the Qur'an were the sources for the following periods. The activity of understanding and interpreting the Qur'an has been continuously developing and continued until today. We can say that the first goal of every Muslim scholar is to understand and interpret the Qur'an and try to make the public understand it. Because the scientific study and activity adhering in religious sciences (especially in Tafsir Sciences) can gain legitimacy without the reference from the Qur'an. Consequently, it is no exaggeration to say that the legitimacy of the Ulama is in direct proportion to their Qur'an. In addition to this, in order to answer the problems of their own periods and that verses of the Qur'an are interpreted incorrectly and incompletely and therefore misunderstood, scholars actively pursues its tafsir activities in order to overcome the shortcomings in this matter.
One of them is the Muhammet el-Emin el-Hereri. His work called Hadaiku al-Ravhi and al-Reyhan' is one of the important works writren in the field of tafsir. With this study, we claimed to introduce both the work and its author and to gain perspective within the scope of our subject.
The subject of our study is the method of the mentioned work and the approach of its author to the women. Therefore, we have tried to find answers to the women-centered criticism frequently made by the circles, especially the feminism movement, to the Qur'an; That Qur'an allows women to be beaten and polgamy, that the woman takes half as much as the male get in heritage and order women to wear hijab, and also that the testimony of two women is equal to the testimony of a man and that women to be restricted on leadership and education.
In this study, we have tried to determine how our author responded to the criticism and claims mentioned above in the context of the related work. As a result, have come to the conclusion that these circles are not right about the criticisms they made to the Qur'an. We have tried to respond to the critics (as long as they did not state explicitly) through the arguments they used in their criticism as we do not know about their intentions. The inadequacy or distortion of the arguments they use can be considered as an indication that they either do not have enough information on the subject they criticize or are malicious. Contrary to its claims and criticism, the Qur'an has returned the lost honor and the law of women. Because the Qur'an has forbidden the women's violation of honor and dignity, prevented the exploitation of women by men and positioned her as an individual. The rights she was deprived of were clearly given by the expressive expressions of the Qur'an.