Diyabet ile İlgili Sorunlu Alanlar(DİSA) Ölçeği'nin Türk diyabetliler için uygunluğunun değerlendirilmesi
Psychometric validation study of the problem areas in diabetes
Yazar: FATMA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SEMRA ERDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Ölçekler = Scales ; Özbakım = Self-care

Özet:
Diyabetli bireyin fiziksel sorunlarının yanı sıra psikolojik sorunlarının da değerlendirilmesinde uygulaması kolay ve kısa bir ölçeğe duyulan ihtiyaçtan yola çıkarak, Problem Areas in Diabetes ? PAİD ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenirliğini belirlemeyi amaçlayan bu çalışma, metodoloijk ve tanımlayıcı tiptedir. Çalışma 270 diyabetli birey ile yapılmıştır. Veriler Görüşme formu, 20 maddelik DİSA, 11 maddelik Diyabet Özbakım Aktiviteleri Anketi (DÖBA) ile toplanmıştır. Ölçeğin dil ve kapsam, geçerliği, yapı geçerliği, eşzamanlı ölçüt geçerliği, iç tutarlığı yapılmıştır.Örneklemin çoğu 39-59 yaş arasında (% 55.2), kadın (% 71.9), ilkokul mezunu (% 62.6) ve 10 yıl üzerinde (% 57,1) diyabetlidir. Türkçe ölçeğin (DİSA) Kapsam Geçerlik İndeksi 0,75'tir. Analizler tek faktörlü ölçek yapısında değer üretmiştir. Madde toplam puan korelasyonları 0,36 ile 0,67 arasında (p<0,001) ve Cronbach alfa 0,81'bulunmuştur. Dört haftalık test-tekrar test korelasyonu r=0,84, p<0,001'dir. Ölçekten alınan toplam puan ort. 27,44±11,4'tir. Diyabet ile ilgili sorunlar yaş, sigara içme davranışı, kronik komplikasyon varlığı, psikolojik sorun varlığı, yetersiz sosyal destek ve yetersiz özbakım aktiviteleri ile ilişki bulunmuştur.Sonuç olarak, DİSA ölçeği diyabetli bireylerin psikososyal sorunlarını değerlendirmek için, geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilir. Diyabete bağlı psikolojik sorunların erken tanınması özbakım yönetimi için yapılacak diyabet eğitimlerinde rehber olabilir. Ölçeğin, farklı diyabet gruplarında kullanılması ve başka araştırmalarla tekrar test edilmesine gereksinim vardır.

Abstract:
There is a need for brief, simple instrument to evaluating diabetes psychosocial problems areas by patient. The aim of this study was translate and culturel adapt of the Problem Areas in Diabetes (PAİD) in Turkey. In this study, 270 patient having diabetes were studied. Information Form, PAİD which is ıncluding 20 question and DÖBA which ıs ıncluding 11 question were used in study. Content validity, construct validity, internal consistency and correlation of the PAİD ? DÖBA and correlation of the socialdemographic character were used to evuluation of PAİD.Most of the sample were; between 39 and 59 age (%55.2), women( %71.9),primary school graduate ( %62,6) and having diabetes over 10 years. Content Validity Index of İnstrument=0,75. İnstrument was one scale structure. İtem-mean correlation was between 0,36 and 0,67 ( p=0,00). Cronbach alpha was 0,81. During the course of 4 weeks test-retest reliability was high ( r=0,84, p=0,00). The Scale was correlated with age, smoking, chronic complications, psychologial problems, social suppert and DÖBA.As a result, Turkish PAİD is reliable and valid instrument to assess psychosocial problems in diabetes. Its use is encoraged in further research and quality improvement study in larger populations. There is a need future research to evaluating factor structure of instrument with using confirmatory factor analysis.