Ankara ilinde 2013-2019 yılları arasında tüberküloz tanısı alan yabancı ülke doğumlu ve T.C. vatandaşı tüberküloz hastalarının epidemiyolojik analizi ve karşılaştırılması
Epidemiological analysis and comparison of patients born in a foreign country and T.R. citizen tuberculosis diagnosed with tuberculosis in ankara between 2013 and 2019
Yazar: SELCEN KOTANOĞLU
Danışman: PROF. DR. BİRCAN KAYAASLAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon Hastalıklarının Epidemiyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
Amaç: Ankara ilinde Ocak 2013-Aralık 2019 yılları arasında tüberküloz tanısı alan yabancı ülke doğumlu ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı hastaların verileri ve tedavi sonuçlarının değerlendirilerek tüberküloz kontrolü, tanı ve tedavisinin planlanmasına katkıda bulunmaktır. 

Yöntem: Çalışmamızda Türkiye Ulusal Tüberküloz Sürveyans Araştırması Formları ile toplanan veriler ve tedavi sonuçları retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Veri kontrolü yapıldıktan sonra analiz edilmiş, vaka sayıları frekans olarak sunulmuş, istatistiksel analizde Ki-kare Testi kullanılmış ve istatistiksel anlamlılık düzeyi (p) 0.05 olarak alınmıştır.

Bulgular: 2013-2019 yılları arasında Türkiye Ulusal Tüberküloz Sürveyansı Araştırması verilerinde toplam 4119 olgu mevcuttur. 2013 yılında olgu hızı yüzbinde 11,5 iken 2019 yılında yüzbinde10,5'dir. Yaş ortalaması 47,6±19,5 ve %93,1'i T.C. vatandaşıdır. Olguların doğduğu ülke ile yaş grupları, olgu tipi, tutulum yeri, arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır. Cinsiyet ve çoklu ilaç direncine göre tutulum yeri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardır (p<0,05). Akciğer dışı organ tutulumunda ilk sırada %54,0  lenf tutulumu,  %14,1 plevra, %7,6 vertebra ve vertebra dışı kemik/eklem tutulumu görülmektedir. 2013-2019 yılları arasında 4102 olguya ait tedavi sonuçlarına ilişkin veriler değerlendirildiğinde ise;  %50,4'ü erkek, % 93,0'ı T. C. vatandaşı, % 93,9'u yeni olgudur. T.C. vatandaşı erkek olguların %65,7'sinde, yabancı ülke doğumlu erkek olguların %58,9'unda, akciğer tutulumu görülmektedir.  T.C. vatandaşı olgularda cinsiyet ile tutulum arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktadır. Toplam tüberküloz hastaları dikkate alındığında T.C.doğumlu tüberküloz olgularının tedavi başarı oranı %84,8 ve yabancı ülke doğumluların tüberküloz olgularının tedavi başarı oranı %75,2, ölüm en sık 65 yaş ve üzeri yaş grubunda gerçekleşmiş ve toplam olguların %6,5'i ölüm ile sonuçlanmıştır. 

Sonuç: Ankara ilinde yıllar içinde yabancı ülke doğumlu tüberküloz olgu sıklığının artmakta olduğu,  ilaç direnci sıklığının hafif yüksek olduğu ve tedavi başarısı hızının T.C. vatandaşı olgulara göre düşük olduğu tespit edilmiştir. T.C. vatandaşı ve yabancı ülke doğumlu olgulardaki benzer mortalite ve tedavi başarısı hızları; tanı, takip ve tedavinin eşitsizlikleri ortadan kaldıracak nitelikte, etkin ve etkili olarak sunulduğunu kanıtlamaktadır. 

Anahtar kelimeler: Tüberküloz, Epidemiyoloji, Yabancı Ülke Doğumlu, Tedavi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to contribute to the planning of tuberculosis control, diagnosis and treatment by evaluating the data and treatment results of foreign-born and Turkish citizens diagnosed with tuberculosis in Ankara between January 2013 and December 2019.
Methods: In our study, data collected with the Turkish National Tuberculosis Surveillance Research Forms and treatment results were evaluated retrospectively. After the data was checked, it was analyzed, the number of cases was presented as frequencies, the Chi-square Test was used in statistical analysis, and the statistical significance level (p) was taken as 0.05.
Results: There are a total of 4119 cases in Turkish National Tuberculosis Surveillance Research Forms data between 2013 and 2019. While the case rate was 11.5 in 2013, it is 10.5 in 2019. The average age of the cases is 47.6±19.5, 93.1% of them are Turkish Republic citizens. There is a statistically significant difference between the country of birth of the cases and age groups, case type, and location of involvement. There is a permanently significant difference between the location of involvement according to gender and multidrug resistance (p<0.05). Extrathoracic and intrathoracic LAP involvement comes first at %54.0 in non-pulmonary organ involvement, then pleura involvement occurring at 14.1%, and vertebra and non-vertebral bone/joint involvement occurring at 7.6%.
When the data regarding the treatment results of 4102 cases between 2013 and 2019 are evaluated, the average age of the cases is 48.24 ± 18.9, 50.4% are male, 93.0% are Turkish citizens, and 93.9% are new cases. Lung involvement is observed in 65.7% of Republic of Turkey male citizens, 58.9% of foreign-born male cases, 51.1% of all T.R. citizen cases. There is a statistically significant difference between gender and involvement in cases of Republic of Turkey citizens. Considering the total tuberculosis patients, the treatment success rate of tuberculosis cases born in the Republic of Turkey is 84.8% and the treatment success rate of tuberculosis cases born in foreign countries is 75.2%, death occurred most frequently in the age group of 65 years and above and 6.5% of the total cases. resulted in death.
Conclusion: It has been determined that the frequency of foreign-born tuberculosis cases has increased over the years in Ankara province, the frequency of drug resistance is slightly higher, and the rate of treatment success is lower than in cases of Turkish citizens. Similar mortality and treatment success rates in Turkish citizens and foreign-born patients prove that diagnosis, follow-up and treatment are provided effectively and efficiently in a manner that will eliminate inequalities.
Key words: Tuberculosis, epidemiology, foreign born, treatment