Kızıltepe'de bazı ekmeklik buğday tarla paçallarının incelenmesi
Some bread wheat field hooks in Kiziltepe investigation
Yazar: DAMLA PINAR BOZ
Danışman: PROF. DR. İRFAN ÖZBERK
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Kızıltepe'de yetiştirilen yerli ve yabancı orijinli ekmeklik buğday çeşitlerin farklı oranlar ve kombinasyonlarda karışım olarak ekilerek hem tarımsal özellikleri hem de elde edilen karışım buğdayların kalite ve hamur reolojik özellikleri belirlenerek karışım halinde ekimin çiftçiler için karlı olarak uygulanabilirliği araştırılmıştır. Deneme GAPTEAM Koruklu Araştırma İstasyonunda 6 farklı çeşit ve bunların paçallarından oluşan 9 konu ile toplamda 15 konu olarak 2018-2019 üretim yılında 4 tekerrürlü olarak tesadüf blokları deneme desenine göre yürütülmüştür. Ölçülen çeşitli tarımsal, kalite, hamur reolojik ve pazar fiyatı gibi özellikler varyans ve korelasyon analizleri yolu ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre karışım ekim ve yalın ekim konularının; (I) verim konusunda karışımların (661 kg/da) yalın çeşitlerden (660 kg/da) az da olsa daha verimli olduğu, (II) ana verim öğeleri bakımından karışımların yalın çeşitlerden daha üstün olduğu, hektolitre ağırlığında karışımların (74.97 kg) yalın çeşitlerden (75.07 kg) daha düşük olduğu, yaş gluten değerinin karışımlarda (% 28.06) yalın çeşitlerden (% 28.04) daha yüksek olduğu, bin tane ağırlığının karışımlarda (36.21 g) yalın çeşitlerden (34.82 g) daha yüksek olduğu, protein oranının karışımlarda (%13.93) yalın çeşitlerden (%13.94) az da olsa düşük olduğu, sedimantasyon değerinin karışımlarda (46.63 ml) yalın çeşitlerden (46.12 ml) daha yüksek olduğu, gluten indeks değerinin karışımlarda (%37.15) yalın çeşitlerden (%37.23) daha düşük olduğu, un randımanının karışımlarda (% 60.83) yalın çeşitlerden(% 65.67) daha düşük olduğu, kül oranın karışımlarda (% 0.702) yalın çeşitlerden (% 0.713) daha düşük olduğu, kepek oranının karışımlarda (%39.35) yalın çeşitlerden (%34.31) daha yüksek olduğu  anlaşılmıştır. Pazar fiyatı bakımından karışımların (1.848 TL) yalın çeşitlerden (1.840 TL) daha üstün olduğu anlaşılmıştır. Verim ile metrekaredeki bitki sayısı (-0.079),  başaklanma gün sayısı (-0.597**), metrekaredeki başak sayısı (-0.014), başakta başakçık sayısı (-0.136), olgunlaşma gün sayısı (-0.367**), çıkış gün sayısı (-0.509**), arasında önemli (P ≤ 0.01) negatif korelasyonlar saptanırken, bitki boyu (0.247), başakta tane sayısı (0.217), hektolitre ağırlığı (0.719**), başakta tane ağırlığı (0.120) ve bin tane ağırlığı (0.429**) ile önemli pozitif korelasyon (P<0.01) bulunmuştur. Karışımların ortalama dekara gelirleri 1221 TL/da iken, yalın çeşitlerin ise 1215 TL/da olarak bulunmuştur. Karışımlara ve yalın çeşitlere ait ortalamalar göz önünde bulundurulduğunda, karışımlarda en yüksek gelir K6 (% 15 Adana 99 + % 20 Sagittario + % 40 Ceyhan 99 + %25 ithal) konusundan elde edilmiştir (1332 TL/da). Bu da K6 konusunun yalın çeşitler ile rekabet edebileceğini göstermiştir.

Abstract:
This study aimed to investigate some agronomical traits, quality and dough rheological properties for some mixtures of bread wheat varieties and assess the profitability of promising mixtures. Field trial was carried out in the experimental field of station in Kızıltepe in Turkey 2018-2019 growing season. Six individual  and nine mixtures were tested employing randomized complete block design with 4 replications. Some agronomical traits were tested through analysis of variance, correlation and regression. Some agronomical traits were tested through analysis of variance, correlation and regression. The result revealed that (I) mixtures gave higher grain yield (661 kg/da) than pure varieties (660 kg/da). (II) Mixtures were higher in rank for major yield components. Some quality properties of mixtures such as hectoliter weight mixtures (74,97 kg) are lower  than pure variates (75,07 kg), wet gluten value in mixtures (%28,06) is higher than pure varieties (%28,04), thousand grain weight in mixtures (36,21 g) pure higher than the cultivars (34,82 g), protein content in the mixture (%13,93) is slightly lower than pure varieties (%13,94), sedimentation value in the mixture (46,63 ml) higher than pure varieties (46,12 ml), gluten index value was lower in the mixtures (%37,15) than pure varieties (%37,23), flour yield was lower in the mixtures (%60,83) than pure varieties (%65,67), ash content in mixtures (%0,702) lower than pure varieties (%0,713), bran ratio was higher in the mixtures (%39,35) than pure varieties (%34,31). It was found that mixtures  gave higher marketing price (1.848 TL than pure varieties 1.840 TL). yield and number of plants per square. Meter (-0,079), number of days to heading (-0,597**), number of spike-1 unit area (-0,014), number of spikelet spike-1 (-0.136), of days to emergence(-0.367**), number of days to emergence (-0.509**), were found to be negative and significant. But this turned out to be pozitive and significant for plant height (0.247), grain number per spike-1 (0.217), hectoliter weight (0.719**),
grain weight spike-1 (0,120), and 1000 kernel weights (0,429**). Average net return of pure varieties was higher than that of mixtures with 1221 TL/da and 1215 TL/da respectively. Highest net return was obtained from Mixture 6 (% 15 Adana 99 + % 20 Sagittario + % 40 Ceyhan 99 + %25 ithal) with ( 1332 TL/da). Mixtures 6 can compete with pure varieties and be recommended for farmers in the region.