İdeolojiye "Yamuk bakmak": Skyfall filminin söylem analizi
"Looki̇ng awry" at the ideology: The discourse analysi̇s of Skyfall
Yazar: ONURHAN DEMİRKOL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ELİF GİZEM UĞURLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Film çözümleme = Film analysis ; Sinema = Cinema ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Zizek, Slavoj = Zizek, Slavoj ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Sinema-ideoloji ilişkisine dair yaklaşımlar, her iki kavrama atfedilen anlamlara
göre çeşitlilik gösterir. Marksist yaklaşımlardaki hakim paradigmada "ideoloji"
kavramı, "yanlış bilinç" olarak ele alınan ve "gerçeği çarpıtıcı" rolüne vurgu yapılan bir
kavramdır. Sinema ise büyük ölçüde, bu işleyiş zemininde, ideolojinin üretildiği bir
aygıt olarak ele alınır. "İdeoloji" ve "sinema" kavramları, verili olarak bu anlayışla ele
alındığında, sinema-ideoloji ilişkisine dair yaklaşımların da inceleme yönü tayin edilmiş
olur. Her ne kadar ideolojinin "yanlış bilinç" olarak ele alınması, Marksist yaklaşımları
temel alsa da, Slavoj Žižek, yine Marksist yöntem içinde kalarak, fakat "yanlış bilinç"
anlayışını redderek, ideolojinin "gerçeğe yaklaştırma" potansiyeline vurgu yapar. Žižek
aynı zamanda sinemayı da, ideolojinin üretildiği bir aygıt olarak değil, toplumsal bir
"fantezi alanı" olarak görür. Žižek'in bu yaklaşımı temel alındığında, sinema-ideoloji
ilişkisinin tekrar ele alınması da bu ilişkide ideolojinin işlevini ve yönünü tartışmaya
açabilir.
Bu çalışmada, Slavoj Žižek'in ideolojiye olan yaklaşımı temel alınarak, sinemaideoloji
ilişkisi ele alınmıştır. Bu yaklaşım altında bir ideolojik çözümleme örneği
olarak, Skyfall (Mendes, 2012) filmi eleştirel söylem analizine tabi tutulmuştur. Bunu
yaparken, Skyfall filminde aranacak olan ideolojik öğeler, "yanlış bilinç" kavrayışının
sınırlarının dışında değerlendirilmiştir. Žižek, ideoloji yaklaşımında Jacques Lacan'ın
psikanalitik öğelerinden yararlandığı için çözümleme sırasında da benzer bir destek
kullanılmıştır. Böylece Skyfall filmi üzerinden, Žižek'in ideoloji yaklaşımı
çerçevesinde, sinema-ideoloji ilişkisine dair bir yaklaşım sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Approaches about the relation between cinema and ideology vary toward that
meaning attribute that two concepts. In the dominant paradigm of the Marxist
approaches, "ideology" is the concept as shape on the role of the "bend the truth" which
means "false consciousness". In this backround, cinema is a tool which reproduce the
ideology. In case of the concept of "ideology" and "cinema" taken as in this
understanding, the direction of these approaches about cinema-ideology would be
determined. Although the ideology is described as "false consciousness" in based on the
Marxist approach, Slavoj Žižek who is a Post-Marxist, reverse to this approach and
explain to ideology as a tool closer to the "Real". By the based on Žižek's approach, the
relation of the ideology and cinema is considered again and also opens to debate the
function and direction of ideology in this relationship.
In this study, based on Slavoj Žižek's opinion about ideology and cinema, the
relation of this concepts was interpreted. To measure the stability of Žižek's ideological
approach in the cinema criticism, Skyfall (Mendes, 2012) was analized with the mothod
of critical discourse analysis. In this analysis, with the help of the psychoanalytical
concepts, the ideological factors of the movie interpreted outside the boundaries of
perception of ''false consciousness". Thus, on the basis of Skyfall, a consistent approach
has searched in the cinema-ideology relation with the Žižek's ideological theory.