Bazi lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşi̇tleri̇nde morfogeneti̇k varyabi̇li̇teni̇n beli̇rlenmesi̇
Determination of morphogenetic variability in some lavender (Lavandula angustifolia Mill.) cultivars
Yazar: AZİZ ASAL
Danışman: PROF. DR. ABDULHABİP ÖZEL
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Lavandula angustifolia = Lavandula angustifolia ; Lavanta = Lavender ; Lavanta yağı = Lavender oil ; Morfogenetik = Morphogenetic ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Şanlıurfa ili koşullarında bazı lavanta (Lavandula angustifolia Mill.) çeşitlerinde (Hemus, Sevtapolis, Durujba, Yubileyna) morfogenetik varyabilitenin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışma, 2019 yılında, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Osmanbey Yerleşkesi Tarımsal Uygulama Alanında, tesadüf blokları deneme deseninde, 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada; çiçeklenme süreleri, bitki boyu, kanopi çapı, çiçekli dal sayısı, başak uzunluğu, başakta boğum sayısı, boğumda çiçek sayısı, taze herba verimi, kuru herba verimi, kuru yaprak verimi, kuru sap verimi, kuru çiçek verimi, çiçek uçucu yağ oranı, sap uçucu yağ oranı, yaprak uçucu yağ oranı ve uçucu yağ bileşenleri gibi özellikler incelenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre; çiçeklenme süreleri 123-139 gün, bitki boyu 39.43-43.67 cm, kanopi çapı 31.57-39.57 cm, çiçekli dal sayısı 21.60-27.80 adet/bitki, başak uzunluğu 9.92-11.23 cm, başakta boğum sayısı 7.06-8.58 adet/bitki, boğumda çiçek sayısı 9.08-11.45 adet/bitki, taze herba verimi 64.87-104.67 kg/da, kuru herba verimi 20.70-32.70 kg/da, kuru yaprak verimi 18.95-26.34 kg/da, kuru sap verimi 36.32-38.47 kg/da, kuru çiçek verimi 6.51-13.86 kg/da, çiçek uçucu yağ oranı %5.55-6.00, sap uçucu yağ oranı %0.09-0.12, yaprak uçucu yağ oranı %0.95-1.24 arasında belirlenmiştir. Uçucu yağ bileşenlerinden 1,8-cineole oranı %11.837-15.330, linalool oranı %4.453-9.090, camphor oranı %3.910-4.420, borneol oranı %7.383-9.017, linalyl acetate oranı %6.073-6.603, lavandulyl acetate oranı %4.783-7.800 ve coryophyllene oxide oranı %4.783-7.800 arasında değişim göstermiştir. Ayrıca, Yubileyna çeşidinin öne çıktığı ve uçucu yağ bileşenlerinin çeşitlere ve bitki organlarına göre önemli derecede değişim gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study, was carried out to determine the morphogenetic variability of some lavender (Lavandula angustifolia Mill.) cultivars (Hemus, Sevtapolis, Durujba, Yubileyna) in Şanlıurfa province conditions. It was established in 2019 in the Agricultural Application Area of Harran University Faculty of Agriculture, Osmanbey Campus, in a randomized block experimental design with 3 replications. In the research, flowering times, plant height, canopy diameter, number of flowering branches, spike length, number of nodes per spike, number of flowers per node, fresh herb yield, dry herb yield, dry leaf yield, dry stem yield, dry flower yield, flower essential oil rate, stem essential oil rate, leaf essential oil rate and essential oil components were investigated.
According to the results of the research, flowering times 123-139 days, plant height 39.43-43.67 cm, canopy diameter 31.57-39.57 cm, number of flowering branches 21.60-27.80 pieces/plant, spike length 9.92-11.23 cm, number of nodes 7.06-8.58 per plant, flowers at the node number of 9.08-11.45 pieces/plant, fresh herb yield 64.87-104.67 kg/ha, dry herb yield 20.70-32.70 kg/ha, dry leaf yield 18.95-26.34 kg/ha, dry stem yield 36.32-38.47 kg/ha, dried flowers yield 6.51-13.86 kg/da, flower essential oil rate 5.55-6.00%, stem essential oil rate 0.09-0.12% and leaf essential oil rate 0.95-1.24% were determined. Also, the essential oil components were determined as 1,8-cineole ratio 11.837-15.330%, linalool ratio 4.453-9.090%, camphor ratio 3.910-4.420%, borneol ratio 7.383-9.017%, linalyl acetate ratio 6.073-6.603%, lavandulyl acetate ratio 4.783-7.800%, coryophyllene oxide rate is 4.783-7.800%. İn addition, it was determined that Yubileyna cultivar came to the fore and essential oil components showed significant variation according to cultivars and plant organs.