Güneydoğudaki özel tip cezaevlerindeki erkek hükümlülerin sağlıklarını etkileyen faktörlerin araştırılması
Factors affecting male prisoner's health in private type jail in southeast
Yazar: AGAH DURTAŞ
Danışman: PROF. DR. ERSEN İLÇİN
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Dünyada her yıl 30-50 milyon kişi cezaevlerine girip çıkmaktadır. Ülkemizde Ortalama olarak 55600 kişi cezaevlerinde bulanmakta ve her yıl 7500 kişilik giriş-çıkış olmaktadır. Yaşamlarının bir bölümünü cezaevi koşullarında geçirmekte olan mahkumlar özel koşulları nedeniyle sağlık açısından bir risk grubunu oluşturmaktadır. Bu güne dek ülkemizde cezaevleri ve mahkumları sağlık sorunlarıyla ilgili çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı cezaevlerindeki mahkumların sağlık sorunlarını ve etkileyen faktörleri belirlemektir. Kesitsel, tanımlayıcı tipte olan bu çalışma Güneydoğu Anadolu'daki 6 özel tip cezaevinde yürütülmüştür. Her cezaevindeki mahkumlar yaş gruplarına ayrılarak her yaş grubunun %50'si rast gele seçilerek araştırma kapsamına alındı. Hazırlanan anket formu eşliğinde mahkumlarla yüz yüze görüşme ve cezaevi sağlık kayıtlarının incelenmesi ve ilgililerle görüşmeler yoluyla veriler toplandı. Veriler bilgisayar ortamında değerlendirildi. İstatistiksel olarak yüzde, aritmetik ortalama, khi kare kullanıldı. Mahkumların %70'i 20- 40 yaş aralığında olduğu, %58'inin Diyarbakır doğumlu olduğu, işsiz ve düşük gelirlilerin çoğunlukta olduğu (%72) bulunmuştur. İşlenen suçlar arasında kişiye yönelik şiddet suçları yaygındı (%61). Cezaevi fizik koşullarında sağlığı olumsuz etkileyebilen durumlar vardı. Hekimler özel bir eğitim almamıştı. 6 cezaevinin birinde diş hekimi mevcuttu, eğitimli yardımcı sağlık personeli yoktu. Cezaevlerinde koruyucu sağlık hizmetleri, ilk ve acil yardım hizmetleri yetersizdi. Mahkumlar sunulan sağlık hizmetlerinden memnun değildi. Mahkumların % 48,3 'ünde her hangi bir sağlık sorunu, %34'ünde herhangi bir bulaşıcı hastalık, %21,3'ünde herhangi bir bulaşıcı olmayan hastalık vardı. Bulaşıcı hastalıkların çoğu cezaevine girdikten sonra saptanmıştı. Hastalıkların yaş, öğrenim durumu, odadaki kişi sayısına göre dağılımlarında farklılık saptanmadı.Mahkumların %12,3'ü özürlüydü. Somatizasyon belirtileri gösterenlerin oranı %75,6, depresif yakınmaların sıklığı %30 ile %76 arasında değişmekteydi. Sigara kullanım oranı %74,4, uyuşturucu kullanan oranı %17,8 idi. Cezaevi fizik koşulları ve sağlık hizmeti sunumunda sorunlar vardır. Hava ve temas yoluyla bulaşan hastalıkların yayılışını kolaylaştırıcı faktörler mevcuttur.Koruyucu sağlık hizmetleri, bulaşıcı hastalıkların kontrolü ve ilk ve acil yardım hizmetleri yetersizdir. Sağlık hizmetleri bir ekip hizmeti anlayışında verilmemektedir. Diş hekimi, psikolog, sosyolog, yardımcı sağlık personeli yoktur. Cezaevin içinde hastalıklar açısından mahkumlar benzer risk altındadırlar. Psikolojik ve ruhsal sorunlar yaygındır. Cezaevi fizik koşullarının ve sağlık hizmetlerinin çağdaş anlayışa uygun hale getirilmesi gerekir. Bunun için; oda sisteminin yaygınlaştırılması, cezaevi sağlık ekiplerinin oluşturulması ve özel eğitimli olmalarının sağlanması, sağlık birimlerinin olanakları arttırılması gereklidir. Sağlık ekibi içinde sosyolog/psikolog olmalıdır. Koruyucu sağlık hizmetlerine, özellikle sağlık eğitimine önem verilmelidir.

Abstract:
Every year 30-50 million people goes to prison in the worldJn our cuntry medium as 55600 people are in prison and every year 7500 people go,in out of prison.Because of spending part of their life special occosions to this day.There is no health work for the inmates in our country. The recoon of this case is to find health consent of inmates. This work has been studed in six private type of prison in south east anatolia in every prison inmates were divided in age groups and % 50 percent of age group were picked randomyLThe inmates were inter viewed,face to face and taken informations about their health history by forms. İnformatincs has been studied by statice percentcils,ariymetic ratio,and khi square was used. % 70 percent of prisoners were between 20-40 years old,%58 were fram Diyarbakir.Majority were unemplayed %(72) and low incane % 61 crime that were commited to personify. There were health consents that effected prisonsa physical caditrans. Doctors didn't take special educctra out of 6 prison only one had dentist.there were no educated health person there were no protected health services,first aid woo net enough.inmates were not happy about health sarvices %48,3 did not have any problem %34did not have any contogios diseases,%21,3 inmates had contagious disease most of the contagious disecoes founded after the inmates enter the prison.The patients age,education,and the number of persons did not male any difference in the study %12,3 inmates were retardad,%75,6 percent shaved somatizofra %30and %76 of complored of depression,%74,4 were smokers and %17,8 were drug users.There were problemse in physical condition and health services in foul the condition made it easy for contagious diseases to spreadProtective health services,the control of discoses and the first aid services was not enough.health services were not given in a team service. There were no dentist psikolog sosgelog and health person. The physical condition of prison and health services should be updated for that reason the racom syoten should be more common there should be health team and they have to be special educated the health team should include sosyolog psikolog.the concern should be on pretetective health services,specialy health education.