Osteomeatal kompleks'in anatomik varyasyonları ve sinus maxillaris pnömatizasyonu ile ilişkisi: konik ışınlı bilgisayarlı tomografi çalışması
Anatomical variations of osteomeatal complex and association with maxillary sinus pneumatization: a cone beam computed tomography study
Yazar: İREM KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY AÇAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Osteomeatal kompleks (OMK), belirli bir anatomik yapının adı değil, birden fazla yapının iş birliği içinde çalıştığı oluşumu ifade etmek için kullanılır. Medialde concha nasalis media, lateralde lamina papyracea, önde processus uncinatus (PU), üstte foveolae ethmoidales ve üst ile önde concha nasalis media'nın bazal laminası tarafından sınırlandırılmıştır. Anterior OMK, anterior sinüslerin (sinus frontalis, cellulae ethmoidales anteriores ve SM) drenajı için anahtar bir bileşendir. Recessus sphenoethmoidalis, aynı zamanda posterior OMK olarak da adlandırılır ve posterior sinüslerin (cellulae ethmoidalis posterior ve sinus sphenoidalis) drenajını sağlar. Anterior OMK, ostium SM, infundibulum ethmoidale, hiatus semilunaris, concha nasalis media, cellulae ethmoidalis anteriores ve recessus frontalis'i içerir. Burada mukosilier aktivitede kritik bir rol oynar. OMK'deki daralma, anatomik varyasyonlar nedeniyle, iltihap sırasında tam tıkanma ve obstrüksiyon olasılığını artırabilir. Bu tür anatomik varyasyonlar, hem içsel yapılar örneğin, PU veya bulla ethmoidalis hem de dışsal yapılar örneğin, concha nasalis media büyümesi, septum deviasyonu veya bunların bir kombinasyonu ile ilişkilidir.
Bu retrospektif çalışmada Necmettin Erbakan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Radyoloji AD arşivinde kayıtlı bulunan 18-74 yaş arası 210 (105 kadın, 105 erkek) KIBT görüntüsü değerlendirildi, 3D-Slicer yazılımı kullanılarak sinus maxillaris'in (SM) hacmi ölçüldü ve hipoplazik, normal ve hiperplazik olarak üç grupta toplandı. OMK'nin anatomik varyasyonları tespit edilerek kaydedildi. Bu sonuçlar cinsiyet, lateralizasyon ve yaşa göre analiz edilerek aralarındaki korelasyon belirlendi.
SMH, erkek cinsiyette kadın cinsiyete oranla daha yüksek bulundu ve yaşla SMH'nin azaldığı tespit edildi. Ayrıca CNMP ve SNP görülen bireylerde SMH daha yüksek olarak gözlendi. SMH arttıkça PUA ve IA'nın arttığı tespit edildi. OSMçap genişliği arttıkça IA'nın azaldığı gözlendi. IU'nun PUA ve IA ile pozitif kuvvetli korelasyon ilişkisi bulundu. PUA ile IA arasında pozitif kuvvetli korelasyon gözlendi. 
KIBT görüntüleme yöntemi ile paranazal sinüslerdeki anatomik varyasyonların görülme sıklığının belirlenmesine ek olarak elde ettiğimiz verilerin SMH, yaş ve cinsiyete göre istatistiki analizinin yapılması sonucu bu yaş grubunda yapılacak yeni araştırmalara ve cerrahi çalışmalara yol gösterici olmasını umut ediyoruz.

Abstract:
The osteomeatal complex (OMK) is not the name of a specific anatomical structure, but rather a formation that describes the cooperation of multiple structures. Medially, it is bounded by the concha nasalis media, laterally by the lamina papyracea, anteriorly by the uncinate process (PU), superiorly by the fovea ethmoidalis, and limited by the basal lamina of the concha nasalis media at the upper and anterior aspects. The anterior OMK is a key component for the drainage of the anterior sinuses (frontal sinus, anterior ethmoid sinus, and maxillary sinus). The sphenoethmoidal recess, also referred to as the posterior OMK, facilitates drainage for the posterior sinuses (posterior ethmoid sinus and sphenoid sinus). The anterior OMK includes the ostium of the maxillary sinus, the ethmoidal infundibulum, the semilunar hiatus, the concha nasalis media, the anterior ethmoid sinus, and the frontal recess. It plays a critical role in mucociliary activity. Narrowing within the OMK, due to anatomical variations, can increase the likelihood of complete obstruction and blockage during inflammation. Such anatomical variations are related to both intrinsic structures, such as the PU or the ethmoidal bulla, and extrinsic structures, such as the hypertrophy of the concha nasalis media, septal deviation, or a combination of these factors.
In this retrospective study, 210 cone beam computed tomography (KIBT) images of individuals aged 18-74 (105 females, 105 males) from the archives of the Radiology Department of Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty were evaluated. The volume of the maxillary sinus (SM) was measured using 3D-Slicer software and categorized into three groups: hypoplastic, normal, and hyperplastic. Anatomical variations of the OMK were identified and recorded. The results were analyzed based on gender, laterality, and age to determine the correlations among them.
The maxillary sinus volume (SMH) was found to be higher in males compared to females, and it was determined that SMH decreases with age. Additionally, higher SMH was observed in individuals with concha bullosa and sinusitis. As SMH increased, both uncinate process angle (PUA) and infundibulum angle (IA) also increased. It was noted that as OSMçap increased, IA decreased. IU had a strong positive correlation with PUA and IA. A strong positive correlation was also observed between PUA and IA.
In addition to determining the frequency of anatomical variations in the paranasal sinuses through KIBT imaging, we hope that the statistical analysis of the data obtained concerning SMH, age, and gender will guide future studies and surgical interventions within this age group.