Erzurum ili Aziziye ilçesinde farklı arazi kullanımlarına bazı toprak özelliklerinin değişimi /
Yazar: EMRE ŞADYILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYDIN TÜFEKÇİOĞLU
Artvin Çoruh Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ağaçlandırma = Afforestation ; Mera = Pasture ; Ormanlar = Forests ; Sarıçam = Scoth pine ; Toprak özellikleri = Soil properties

Özet:
Bu çalışmada Erzurum ili Aziziye ilçesinde Palandöken mevkiinde Sarıçam türünün bulunduğu orman alanları ve bunların bitişiğindeki mera alanlarının bazı toprak özelliklerinin (tekstür, toprak reaksiyonu, organik madde) irdelenmesi ve bu arazi kullanımlarının toprak özelliklerine etkilerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla Erzurum Orman İşletme Müdürlüğü sınırları dahilinde bulunan 416 numaralı bölmede yer alan ve 1999-2000 yıllarında sarıçam ağaçlandırması ile teşkil edilen orman alanından ve bitişiğindeki mera alanından farklı derinlik kademelerinde (0-15 cm, 15-30 cm, 30-60 cm) alınan topraklarda; hidrometre yöntemi ile tekstür analizi, pH ölçümü ile toprak reaksiyonu belirlenmesi ve yaş yakma yöntemi ile organik madde tayini yapılmıştır. Analizler sonucunda toprakların kum içeriği % 25,21-90,12 arasında, kil içeriği % 7,50-50,04 arasında, toz içeriği % 0,59-37,06 arasında bulunmuştur. Toprakların pH değerleri 5,42-8,10 arasında, organik madde içeriği % 1,09-6,57 arasında bulunmuştur. Orman ve mera alanlarının toprakları arasında tekstür ve organik madde içeriği için anlamlı farklılık bulunmadığı; pH için alt kademedeki topraklarda anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Her iki alanda derinlik kademeleri arasında organik madde ve toz ve kil içeriği için anlamlı farklılık bulunmuştur. Korelasyon analizi sonucunda üst toprakta organik madde ile hem kil içeriği hem pH değerleri arasında anlamlı negatif ilişki olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak mera alanı toprağı, üst tabakasında tekstür ve organik madde bakımından verimli olan toprağın kaybı olmayan bir saha olarak belirlenmiştir. Sarıçam ağaçlandırması ile teşkil edilen orman da geçen süreçte mevcut durumu muhafaza etmiştir. Ağaçlar alana gelse de toprak profili boyunca kil taşınımı devam etmiş, yine de baz yıkanması azalmıştır. Verimli meraların ağaçlandırılması, ağaçların gelişiminde olumlu katkı yaparak olgun bir orman haline getirilmesiyle, ormanlık alanların tohumla doğal yayılışına olumlu katkı yapabilir. Yine de dayanıklı türlerin ağaçlandırılmasında verimsiz alanların tercih edilmesi toprak koruma açısından önemlidir.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine some soil properties (texture, soil reaction, organic matter) of the forest areas where the Sotch pine species is found and the pasture areas adjacent to them in Palandöken locality in the Aziziye district of Erzurum and to reveal the effects of these land uses on soil properties. For this purpose, in the soils taken at different depth levels from the forest area formed by Scots pine afforestation in 1999-2000 and the pasture area located in the section numbered 416 within the borders of Erzurum Forestry Directorate; texture analysis by hydrometer method, soil reaction determination by pH measurement and organic matter determination by wet digestion method were carried out. As a result of the analyzes, the sand content of the soils was found to be between 25.21-90.12%, the clay content between 7.50-50.04%, and the silt content between 0.59-37.06%. The pH values of the soils were found to be between 5.42-8.10, and the organic matter content was between 1.09-6.57%. It was determined that there was no significant difference in texture and organic matter content between the soils of forest and pasture areas and that there was a significant difference between the forest and pasture areas for pH in soils at the lower level. Significant differences were found for organic matter, silt, and clay content between depth levels in both areas. According to the correlation analysis, it was determined that there was a significant negative relationship between organic matter in the topsoil and both clay content and pH values. As a result, the pasture area soil has been determined as an area without loss of soil that is fertile in terms of texture and organic matter in its upper layer. The forest formed by scotch pine afforestation has also preserved its current situation in the past period. Although trees came to the area, clay transport continued along the soil profile, but base leaching was still reduced. Afforestation of productive pastures can make a positive contribution to the natural spread of forest areas with seeds by making a mature forest via making a positive contribution to the development of trees. However, it is important for soil protection to prefer unproductive areas for afforestation of resistant species.