Postmenopozal vertebral osteopenide diyet değişikliğinin kemik yapım ve yıkım markerlarına etkisi
Investigation of the effects of dietary changes on markers of bone formation and destruction in women with postmenopausal vertebral osteopenia
Yazar: AYŞE HÜMEYRA İSLAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUAZZEZ GARİPAĞAOĞLU DENİZHAN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; C terminal telopeptid = C-terminal telopeptide ; Diyet = Diet ; Karbonhidratlar = Carbohydrates ; Kemik hastalıkları-metabolik = Bone diseases-metabolic ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Osteokalsin = Osteocalcin ; Postmenopoz = Postmenopause ; Proteinler = Proteins ; Sodyum = Sodium

Özet:
Bu çalışma, postmenopozal vertebral osteopenisi olan kadınların diyetlerinde yapılan değişikliklerin kemik yapım ve yıkım markerları üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Nisan 2017 – Kasım 2017 tarihleri arasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü'ne başvuran 108 gönüllü kadınla yürütülmüştür. Çalışmaya başlamadan önce bir ay süreyle bireylerin rutin beslenmeleri izlenmiştir. Bunun için, 2 günlük besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı alınarak, katılımcılar 4 gruba ayrılmıştır. Çalışmanın başında, tüm katılımcılardan kan ve idrar numuneleri alınmış ve farklı içerikli diyetler düzenlenmiştir. Önerilen diyetlerin etkinliklerini değerlendirmek üzere katılımcılar 3 ay süreyle izleme alınmıştır. Her ay yüzyüze ve 15 günde bir telefonla görüşülerek diyete uyumları kontrol edilmiştir. Üç ayın sonunda kan ve idrar örnekleri tekrar alınarak osteokalsin ve N-terminal telopeptit (NTX) düzeylerindeki değişiklikler incelenmiştir. Kemik mineral yoğunluğu ile yaş, beden kütle indeksi, fiziksel aktivite, doğum sayısı, ailede osteopeni tanısı almış birey varlığı ve sodyum alımı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Analiz sonuçlarına göre düşük proteinli diyet alan katılımcıların osteokalsin seviyelerinde anlamlı bir azalma (p<0,001) ve düşük karbonhidratlı diyet alan katılımcıların osteokalsin seviyelerinde belirgin bir artış saptanmıştır (p>0,05). N-terminal telopeptit seviyeleri değerlendirildiğinde ise, düşük karbonhidratlı diyet alan grupta anlamlı bir azalma (p<0,001) ve düşük proteinli diyet alan grupta anlamlı bir artış (p<0,05) saptanmıştır. Sonuç olarak, düşük karbonhidratlı diyetin kemik sağlığını koruduğu ve düşük proteinli diyetin ise kemik sağlığını olumsuz etkilediği görülmüştür. Osteopeniyi önlemek için erken ve uygun diyet müdahalelerinin kemik sağlığını iyileştirebileceği ve yaşam kalitesini arttırabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effects of diet changes on bone formation and destruction markers of postmenopausal women with vertebral osteopenia. Between April - November 2017, 108 voluntary women who applied to Ümraniye Training and Research Hospital, the Department of Physical Therapy and Rehabilitation were included. People were observed for a month to identify their routine nutritional status. The 2-day food consumption record and food frequency questionnaire were taken and the individuals were divided into 4 groups. At the beginning of the study, blood and urine samples were taken from all women and different types of diets were prepared. In order to evaluate the effects of the diets, women were followed for 3 months. Women were checked for the compliance of the diets by face to face monthly and by phone calls every two weeks. At the end of three months, blood and urine samples were taken again and changes in osteocalcin and N-terminal telopeptide (NTX) levels were examined. There was a significant correlation between bone mineral density and age, body mass index, physical activity, number of births, osteopenia history in family, and sodium intake (p<0,05). According to the analysis, a significant decrease (p<0,001) and an increase (p>0,05) in osteocalcin levels was found in the women who had protein-restricted diet. When NTX levels were assessed, a significant decrease (p<0.001) in the carbohydrate-restricted diet group and a significant increase in the protein-restricted diet group (p>0.05) were found. As a result, it was observed that carbohydrate-restricted diet protected whereas, protein-restricted diet negatively affected bone health. Osteopenic individuals were thought to be able to improve bone health and their quality of life by early dietary intervention.