Endemik bir tür olan Stachys petrokosmos bitki ekstraktının metabolik aktivatör varlığında ve yokluğunda insan lenfositlerinde genotoksik ve anti-genotoksik etkisi
The genotoxic and anti-genotoxic effects of an endemic species Stachys petrokosmos plant extract in human lymphocytes in the absence and presence of metabolic activator
Yazar: AYŞE MİNE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. EYYÜP RENCÜZOĞULLARI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics
Dizin: Genotoksik etki = Genotoxic effect ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Kardeş kromatid değişimi = Sister chromatid exchange ; Kromozom düzensizlikleri = Chromosome aberrations ; Mikroçekirdek = Micronucleus ; Mutajenite = Mutagenicity

Özet:
Bu çalışma Stachys petrokosmos (Sp) yaprak ekstraktının metabolik aktivatör (S9mix) valığında ve yokluğunda insan lenfositlerinde genotoksik ve anti-genotoksik etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla insan lenfositleri, S9mix'in varlığında ve yokluğunda Sp bitkisinin 1.5, 3.0 ve 6.0 µl/ml'lik konsantrasyonlarındaki yaprak metanol ekstraktları ile 24 ve 48 saat muamele edilmiştir. Sp bitki ekstraktının in vitro genotoksik etkisi, kardeş kromatid değişimi (KKD), kromozom anormalliği (KA) ve mikronükleus (MN) testleriyle, sitotoksik etkisi de nüklus bölünme indeksi (NBI), proliferasyon indeksi (PI) ve mitotik indeksin (MI) saptanmasıyla belirlenmiştir. Ayrıca Sp yaprak ekstraktının mitomycin C ve cyclophosphamide karşı anti-genotoksik etkisi de yine S9mix yokluğunda ve varlığında çalışılmıştır.S9mix yokluğunda Sp yaprak ekstraktı tek başına KKD sayısını sadece en yüksek dozlarda artırmış, KA'yı tüm dozlarda uyarmış fakat MN sayısını artırmamıştır. Bununla birlikte Sp yaprak ekstraktı Mitomycin C'nin KA oluşumu üzerindeki etkisini azaltmıştır. Sp yaprak ekstraktının tek başına sadece yüksek dozlarda sitotoksik etkiye sahip olduğu, yine sadece yüksek dozlarda Mitomycin C'nin sitotoksik etkisini artırdığı saptanmıştır. S9mix varlığında Sp yaprak ekstraktının genotoksik ve sitotoksik olmadığı, fakat Cyclophosphamide'in KKD ve MN oluşumu üzerindeki etkisini azaltarak anti-genotoksik etkiye sahip olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In the present study, the genotoxic and anti-genotoxic effects of Stachys petrokosmos leaf extracts (Sp) were investigated in human lymphocytes. For this reason the cells were treated with 1.5, 3.0 and 6.0 µl/ml concentrations of Sp leaf methanol extracts for 24 and 48 hours treatment periods in the absence and presence of metabolic activator (S9mix). The sister chromatid exchange (SCE), chromosome aberration (CA) and micronucleus (MN) tests were used for investigating the effects genotoxicity of Sp. Nucleear division index (NDI), proliferation index (PI) and mitotic index (MI) were also calculated to determine the cytotoxicity of Sp. In addition, the anti-genotoxic effects of Sp against genotoxicity of mitomycin C and cyclophosphamide were also investigated in the absence and presence of S9mix.In the absence of S9mix, Sp alone induced the SCE frequency at the highest concentrations and induced the CA at all concentration while it did not induce the MN frequency. In addition, Sp decreased the effect of mitomycin C on CA. Sp alone had a cytotoxic effcet at the high concentrations only and it induced the cytotoxic effect of Mitomycin C also at the highest concentrations. In the presence of S9mix, it was obtained that Sp was not genotoxic and cytotoxic however, it had an anti-genotoxic effect via decreasing the effects of Cyclophosphamide on KKD and MN frequency.