Vokal ifaçılığının performans, tarihi və teorisi /
Yazar: MAHMUT AKIN
Danışman: DR. ELLADA HÜSEYNOVA
Bakü Devlet Medeniyyet ve İncesanat Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Müzik = Music

Özet:
Ahmet Adnan Saygun, Çağdaş Türk müziğimize gerek ürettiği besteleri
gerek yayınları ve konferanslarıyla büyük katkılar getirmiş, yeni ufuklar açmış bir
sanatçıdır.
 Çağdaş Türk müziğimiz folklorik kaynakları araştırılarak ve onlardan
esinlenerek üretildigi gibi yeni özgün eserler bestelenerek geliştirilmiştir.
 Saygun araştırmacı kişiliğiyle müziğimize Anadolu kültürünü ve folklorik
34
zenginliklerini taşımış, onları en güzel biçimiyle eserlerinde göstermiştir. Anadolu
kültürünü ve folklorik zenginliklerini ünlü macar müzikolog 'Bela BARTOK'la
birlikte araştırmıştır. Anadolunun bir çok yöresinde, halk türkülerini derleyen
Saygun böylece çok sesliliği halk müziğinde denemiş buna ilişkin bir çok eser
üretmiştir. O çok seslilik konusunda şunu söylüyor; ''Bizim batı dedigimiz dünyanın
musiki konusundaki konusundaki her türlü bilgiden yararlanmamış aynı zamanda
osmanlı devrinin musikisini bilmemiz ve özellikle Anadolu'nun musikisinin
incelememiz ve yeni kazandıklarımızı o engin milli kültür hazinesinin birikimi ile
kaynaştırıb yepyeni bir senteze varmamız, kendimize özgü bir çok seslilik
yaratmamız gücünü yine bu topraklardan alan yeni geniş ölçüler içinde gelişmiş
çaşdaş bir düzeye ulaşmamız gerektir'' O çalışmalarını Türk Beşleri olarak
adlandırılan müzikçilerimizle birlikte müziğimizde köklü gelişmelerde bulunarak
sürdürmüştür. Saygun, Yunus Emre Oratoryosunu bestelerken düşüncesi, yüzyıllar
içinde sonsuzluğa, ölümsüzlüğe ulaşmış kişileri müzik gibi bir sanat dalıyla söz-ses
olarak bir kez daha sonsuzluğa ulaştırmıştır. Saygun, Yunus Emre gibi ozanımızın
dizelerini bestelerken halk ezgilerini, halk şiirleriyle birleştirerek, daha geniş
kitlelere ulaştırmayı amaçlamıştır. Oratoryo'yu dinlediğimizde halk ezgilerimizin
renklerini görmemiz mümkün olmaktadır. Saygun bu oratoryosuyla böylesine
çalışmalarda bulunacak genç kompozitörlerimize örnek olmuştur. Bestelerinde
çalgıların orkestradaki ses renklerini, İnsan sesini ise korolarda en yetkin biçimde
kullanmasını bilen bir kompozitördür. Bunun en yetkin örneğini Yunus emre
Oratoryosu'nda görmemiz mümkündür. Oratoryo'da koro-ses müziği bölümleri ile
çalgı müziği bölümlerindeki birliktelik ve uyumluluk, bizlerin esere ses-söz
bağlamında katılmamızı kolaylaştırmaktadır. Yunusun şiirlerinde 'dost' vaslına
ulaşmada çabalarını yansıtan dizelerini müzikle birleştirmeyi en güzel ve yetkin
biçimde başarmıştır.
35
 Ahmet Adnan Saygun, eserlerinde milli müzik kültürü anlayışından ve
üslublarından çıkmayarak her zaman bu düşünceyle ilerlemiş ve hep yeni denemeler
yapmıştr. Bu deneyimlerin bir neticesi olarak, özellikle yeni Türk müziğinde dünya
görüşü bakımından değişmeler başlamıştır. Muasır Türk müziğinin hem hem
kültürel hemde ulusal sanat ölçülerine uygun olması için devamlı sentez tecrübesi
yolunda diğer bestekarlara nisbeten daha büyük bir önem göstermiştir. Bu
zamanlarda Ahmet Adnan Saygun'la birlikte Bartok ve Koday başta olmakla,
Balkan ve Avrupa ülkelerindeki tecrübelerden faydalanmıştır.
 Ahmet Adnan Saygun'un folklorik, etnomusiki, müzik eğitimi ve müzik
felsefesi hakkında bir çok edebi ve didaktik eseri yayınlanmıştır.
 Böylelikle Ahmet Adnan Saygun yapıtlarında gösteriyorki, Avrupa'da asırlar
boyu gelişmiş bazı tarzlar, Türkiyeye nisbeten kısa sayılacak bir zaman içerisinde
özümsenmiştir.
 İlk devirlerde Türk bestekarları halk müziğine yöneldikleri zaman, çok sayıda
halk türküsünü dörd sesli karışık koro, ses ile piyano ve ses ile orkestra gibi sanat
birlikleri için hazırlayıb muasırlaştırmışlardır. Ayrıca bazı halk türküsü melodilerini
mevzularından farklı eserlerde kullanmıştır. Örnek, Ahmet Adnan Saygun'un
''Anadoludan'' isimli piyano eserinde her bölümün melodisi halk türküsünden
alınmıştır. ''Penceresi yeşil boya'' sözleriyle başlayan türkünün melodisi Ahmet
Adnan Saygun'un 'Kerem' operasında ''Havuz Başının Gülleri'' türküsünün
melodisi Necip Kazım Aksesin ''Cumhuriyetin 50. Yılı'' orkestra eserinde
''Köroğlu Yigitlemesi'' Bülent Tarcanın üçüncü orkestra bölümünden ve
''Sepetçioğlu'' melodisi Ahmet Adnan Saygun'un keman ve piyano için ''Demet''
son bölümünde kullanılmıştır. Aslında Türk bestekarlarının yapıtlarında kendini
gösteren genel eyilim, Bartok ve Kodayda olduğu gibi halk müziğinin genel
havasından melodilerinden ve kanunlarından faydanlanmak, lakin özel konuları
kullanmaktan çekinmişlerdir.
36
 Ahmet Adnan Saygun'u Çağdaş Türk Müzigine kazandırdığı sayısız besteleriyle,
diğer eserleriyle engin ve örnek kişiliğiyle birlikte saygı ve şükranla anıyoruz…

Abstract: