Kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda kemik mineral parametrelerinin demir eksikliği anemisi ile ilişkisi
The relationship between bone mineral parameters and iron deficiency anemia in children with chronic kidney disease
Yazar: MEHMET MUHSİN KEFÇİ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ CANDAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Anemi, kronik böbrek hastalığı (KBH) ile ilişkili önemli bir komplikasyon olup morbidite ve mortalite oranlarını artırır. Bu durumun başlıca nedenleri eritropoetin eksikliğinin yanı sıra demir eksikliğidir. Son dönemlerde, yüksek parathormon (PTH) ve fosfor seviyeleri ile vitamin D eksikliğinin de anemiye yol açtığı düşünülmektedir. Çalışmamız, pediatrik KBH hastalarında anemi ile vitamin D ve kemik mineral metabolizması parametreleri arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçlamaktadır. Temmuz 2022- Ocak 2024 tarihlerinde 1-18 yaş arasındaki KBH tanısı ile izlenen hastaların verileri retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, KBH etiyolojileri dahil olmak üzere demografik verileri kaydedildi. Hastalar evrelerine göre erken evre (evre I, II, IIIA) ve ileri evre (evre IIIB, IV, V) olacak şekilde iki gruba ayrıldı. Demir, doğal ve aktif D vitamini takviyeleri, fosfat bağlayıcılar ve eritropoetin (EPO) tedavisi dahil olmak üzere hastaların aldığı ilaçlar not edildi. Hastaların takiplerinde bakılmış olan serum düzeltilmiş kalsiyum (Ca), iyonize Ca, fosfor (P), magnezyum (Mg), CaxP, 25-hidroksivitamin D (25(OH)D), PTH, alkalen fosfataz (ALP) dahil olmak üzere kemik mineral parametreleri not edildi. Bakılan tam kan sayımı ve demir indeks değerleri not edidi, transferrin saturasyon (TSAT) değeri hesaplandı. Hastalar TSAT normal (>%20) ve düşük (<%20) olarak ve hemoglobin düzeyleri normal ve düşük (Hb-z skoru<-2 SDS) olarak sınıflandırıldı ve kemik mineral parametreleri karşılaştırıldı. İleri evre KBH'lı grupta erken evreye göre hemoglobin (Hb), Htc, demir (Fe), toplam demir bağlama kapasitesi (TDBK), doymamış demir bağlama kapasitesi (DDBK) düzeyleri anlamlı olarak daha düşük (p<0,05) iken ferritin, fosfor (P), Mg, Ca x P, PTH düzeyleri anlamlı olarak daha yüksekti (p<0,05). Düşük TSAT değerlerine sahip hasta grubunda normal TSAT değerine sahip gruba göre fosfor (P) düzeyi anlamlı yüksek (p<0,05) saptanmıştır Normal ve düşük Hb değerine göre gruplandırılan hastalarda düşük Hb düzeylerine sahip olanların P, Mg, PTH düzeyleri anlamlı olarak yüksek çıkmıştır (p<0,01). 25 hidroksi D vitamini değeri ise düşük Hb değerine sahip hasta grubunda anlamlı olarak düşük saptanmıştır (p<0,05). Çalışmamız KBH'lı çocuk hastalarda kemik mineral bozukluğu ile demir eksikliği anemisi arasında anlamlı ilişki olduğunu gösterdi. Ayrıca kronik böbrek hastalığı olan hastalarda artmış serum fosfat düzeyi ve paratiroid aktivitesinin ve ciddi D vitamini eksikliğinin yüksek anemi insidansıyla ilişkili olduğunu gösterdi. Kemik mineral parametrelerinin hedef değerlerde tutulması ve D vitamini tedavileri, aneminin önlenmesi ve tedavisinde yardımcı olabilir.

Abstract:
Anemia is an important complication of advanced chronic kidney disease (CKD) and increases morbidity and mortality rates. One of the causes of this condition, besides erythropoietin deficiency, is iron deficiency. Recently, high parathormone (PTH) and phosphorus levels and vitamin D deficiency have led to anemia. Our study investigates the variability between anemia and vitamin D and bone mineral metabolism alteration in pediatric CKD patients. The data of patients diagnosed with CKD aged 1-18 years between July 2022 and January 2024 were examined retrospectively. Demographic data, including patients' age, gender, and CKD etiologies, were recorded. Patients were divided into two groups according to their stages: early stage (stage I, II, IIIA) and advanced stage (stage IIIB, IV, V). Iron utilized documentation that patients received, including natural and active vitamin D supplements, phosphate preservatives, and erythropoietin (EPO) therapy. Serum improved calcium (Ca), ionized Ca, phosphorus (P), manganese (Mg), CaxP, 25-hydroxyvitamin D (25(OH)D), PTH, bone mineral including alkaline phosphatase (ALP), which were examined during the follow-up of the patients. not copied. Complete blood count and iron index values were not adjusted, transferrin saturation (TSAT) value was calculated. Patients were classified as TSAT normal (>20%) and low (<20%) and hemoglobin level normal and low (Hb-z score<-2 SDS), and bone mineral compatibility was confirmed. Hemoglobin (Hb), Htc, iron (Fe), total iron binding capacity (TIBC), unsaturated iron capacity (UIBC) values are significantly lower in advanced stage CKD compared to early stage (p<0.05). Ferritin, P, Mg, Ca x P, PTH values were significantly higher (p<0.05). The phosphorus (P) value of patient groups with low TSAT values was significantly higher (p<0.05) than the groups with normal TSAT groups. P, Mg, PTH values of patients with free low Hb levels, grouped according to normal and low Hb data, were significantly higher (p<0.01). 25 hydroxy vitamin D values in patients with low Hb values are significantly lower (p<0.05). Our study showed a significant relationship between bone mineral disorder and iron deficiency anemia in children with CKD. Additionally, altered serum phosphate level and parathyroid damage with chronic kidney disease and severe vitamin D deficiency have been shown to increase with a high incidence of anemia. Breaking bone mineral values at target values and vitamin D treatments may help prevent and maintain anemia.