19. yüzyılda Mardin'de sosyal ve iktisadi hayat
Social and economic life in Mardin in the 19th century
Yazar: MEHMET EMİN DENİZ
Danışman: PROF. DR. AHMET KALA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Mardin, coğrafi konumu bakımından tarihin bütün evreleri boyunca çeşitli medeniyetlerin elde etmek maksadıyla birbirlerine karşı çetin mücadelelere giriştikleri şehirlerden biri olarak dikkat çekmektedir. 19. Yüzyılda Mardin'de Sosyal ve İktisadi Hayat adını taşıyan bu monografik çalışmada, Mardin'in 19. yüzyıldaki sosyal ve iktisadi yapısının çeşitli yönleri ele alınarak bu iki unsurun şekillenmesi üzerindeki etkenler tespit edilmeye çalışılmıştır.
Bir şehir olarak Mardin, 19. yüzyıl başta olmak üzere, tarihin kaydettiği bütün dönemlerde sahip olduğu çeşitlilikle dikkat çekmiştir. Bu çeşitliliğin çok dinli,etnisite açısından zengin halita ,kültür ve medeniyet bakımından zengin tarihi miras ile fiziki ve coğrafi olarak konum ve yapısı olduğunu ifade etmek lazım.Birbirinden farklı din, dil ve etnik grupların aynı sosyal yapı ve şehir şemsiyesi altında asırlarca ortak bir yaşamı, acılar tevellüt eden davranış kalıplarıyla değil,uyum ve hoşgörüyü esas alan tutumlarla sürdürmeleri,tevarüs edilmiş kültür ve medeniyetin zenginliği hakkında önemli ve aydınlatıcı bir fikir veriyor olsa gerektir. Söz konusu çeşitliliğin kaçınılmaz yansımalarını bütün maddi ve manevi kültür öğelerinde yansıtan Mardin, bu özelliğini geçmişte olduğu gibi günümüzde de korumaktadır. 
Şehrin sahip olduğu kültürel çeşitlilik, şehrin sosyal ve iktisadi dokusunu inşâ eden en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Bundan kaynaklı olarak şehrin bu iki dokusundaki zenginlik ve değişkenlik çalışmanın en can alıcı noktası konumundadır. Şehir nüfusunun 19. yüzyılda arz ettiği nicelik ve niteliksel özellikler ve söz konusu nüfusu meydana getiren insan varlığının ortaya koyduğu soyut ve somut bütün eserler ve bunun yanı sıra insanların kurmuş oldukları ilişkiler ağı üzerinden oluşturdukları kimlik ve aidiyetler şehrin sosyal ve iktisadi hayatının çok yönlü arka planını teşkil etmektedir.
Anahtar Kelimeler: 19. yüzyıl, Mardin, sosyal, iktisat, kültür.

Abstract:
Mardin, due to its geographical location, has historically been one of the cities where various civilizations engaged in fierce struggles to dominate. This monographic study, titled Social and Economic Life in Mardin in the 19th Century, explores various aspects of the city's social and economic structure during the 19th century, aiming to identify the factors influencing the formation of these two dimensions.
As a city, Mardin has drawn attention throughout all historical periods, particularly in the 19th century, for its remarkable diversity. This diversity is reflected in its multi-religious, ethnically rich composition, its cultural and civilizational heritage, and its unique physical and geographical characteristics. The coexistence of different religions, languages, and ethnic groups under a shared social structure and urban framework, maintained for centuries not through patterns of behavior that caused suffering but through attitudes rooted in harmony and tolerance, provides significant insights into the richness of the inherited culture and civilization. This diversity, inevitably reflected in all tangible and intangible cultural elements, has been a defining feature of Mardin in both the past and present.
The city's cultural diversity stands out as one of the most crucial factors shaping its social and economic fabric. Consequently, the richness and dynamism of these two dimensions constitute the focal points of this study. The quantitative and qualitative characteristics of Mardin's population in the 19th century, the tangible and intangible contributions of this population, and the networks of relationships that shaped their identities and sense of belonging form the multifaceted backdrop of the city's social and economic life.
Key Words: 19th Century, Mardin, social, economy, culture.