Ankara 'daki değişik su kaynakları ile kasaplık sığır ve koyun dışkılarında cryptosporidium spp. ookistlerinin varlığı
Occurence of cryptosporidium spp. oocysts in the different water samples and feces of slaughtered cow and sheep in Ankara
Yazar: ÖZEN KURŞUN
Danışman: PROF. DR. İRFAN EROL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology

Özet:
57 ÖZET Ankara' daki değişik su kaynaklan ile kasaplık sığır ve koyun dışkılarında Cryptosporidium spp. ookistlerinin varlığı Değişik su kaynaklan ile kasaplık sığır ve koyun dışkılarında Cryptosporidium ookistleri varlığının belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışmada, Temmuz 2002- Haziran 2003 tarihleri arasında kuyu sularından, ASKİ arıtım sisteminden, yüzeysel su kaynaklarından ve Ankara Ticaret Borsası mezbahası arıtım tesislerinden alman su örnekleri ile aynı mezbahada kesilen sığır ve koyun dışkı örnekleri materyal olarak kullanılmıştır. Su örneklerinde Cryptosporidium ookistlerinin varlığı çöktürme, yüzdürme işlemlerini takiben mikroskobik bakı yöntemi ile, dışkı örnekleri ise direkt mikroskobik bakı uygulanarak saptanmıştır. Çalışma bulguları kapsamında, kuyu suyu ömeUerinin % 15.9'unun (23/144), sığır ve koyun çiftlikleri yakınmdaki yüzeysel su kaynağı ömeMerinin % 100'ünün (24/24), ASKİ'ye bağlı su arıtma sistemi girişinden alman örneklerin % 41. 6' sının (5/12), çıkışından alman örneklerin % 0.0'ının (0/12), Ankara Ticaret Borsası Mezbahası arıtım sistemi girişinden (13/13) ve çıkışındaki (13/13) alman örneklerin % 100'ünün, aynı mezbahada kesilen sığır dışkılarının % 3 8.3 'ünün (23/60) ve koyun dışkılarının % 6.6'sının (4/60) Cryptosporidium spp. Ookistleri içerdiği saptanmıştır. Mevsimsel dağılım yönünde yapılan değerlendirmelerde ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış mevsimlerinde kuyu sularında sırasıyla % 19.4 (7/23), % 22.2 (8/23), % 13.9 (5/23) ve % 8.3 (3/23) oranında Cryptosporidium ookisti tespit edilmiştir. Aynı zamanda Çubuk ve Mamak bölgesine ait kuyu sularında sırasıyla % 82.6 (19/23), % 17.4 (4/23) Cryptosporidium ookisti saptanmış olup bölgeler arasında farklılığın istatiksel açıdan önemli (p< 0.001) olduğu görülmüştür.58 Sonuç olarak, bu çalışma kapsamında incelenen su ve dışkı örneklerinin önemli bir bölümünün Cryptosporidium ookisti ile kontamine olduğu saptanmıştır. Uygun arıtım işlemi uygulanmadan tüketilen sulardan kaynaklanabilecek halk sağlığı riskinin önlenebilmesi bakımından içme ve kullanma sularının uygun hijyenik ve teknik koşullarda sağlanması önerilir. Anahtar Sözcükler: Cryptosporidium ookist, su, sığa, koyun, dışkı, mevsimsel dağılım.

Abstract:
59 SUMMARY Occurrence of Cryptosporidium spp. oocysts in the different water samples and feces of slaughtered cow and sheep in Ankara. The objective of this study was to determine the occurrence of Cryptosporidium oocysts in different water sources including well water, raw water and treated water, sewage water and also fecal samples of slaughtered cattle and sheep. Waters samples were taken between July 2002 to June 2003 from wells, water treatment plants of Ankara Municipality, surface water sources, sewage water treatment plant of Ankara Ticaret Borsası slaughterhouse and also slaughtered cattle and sheep feces. Cryptosporidium oocysts in water samples was detected by using the flocculation, flotation method and microscopic examination and faeces samples were examined using direct microscopic examination. It was detected the Cryptosporidium oocysts included of the well water samples at the rate of % 15.9 (23/144), the surface water source samples close to cattle and sheep farms at the rate of % 100.0 (24/24), entrance the water treatment system of ASKI at the rate of % 41.6 (5/12), and existence samples at the rate of % 0.0 (0/12), entrance (13/13) and existence (13/13) samples of the water treatment system of Ankara Ticaret Borsası slaughterhouse at the rate of % 100.0, fecal samples of cattle at the rate of % 38.3 (23/60) and fecal samples of sheep at the rate of % 6.6 (4/60) taken from the same slaughterhouse. The seasonal distributions in the well water samples were, % 19.4 (7 of 23), % 22.2 (8 of 23), % 13.9 (5 of 23), % 8.3 (3 of 23) in spring, summer, autumn and winter months, respectively. In addition, the difference of findings for well water samples between Çubuk and Mamak region was statistically significant (p< 0.001), and these were % 82.6 (19 of 23), % 17.4 (84 of 23) at Çubuk and Mamak well water sources, respectively.60 In conclusion, there was a significant contamination of the samples tested with Cryptosporidium oocysts. Drinking and used water must be treated under suitable hygienic and technic conditions to avoid of public health hazard from cryptosporidiosis. Key words: Cryptosporidium ookist, water, cow, sheep, feces, seasonality.