Ortaokullardaki örgütsel etik iklim ile algılanan örgütsel adalet ilişkisi
Relationship with organizational justice and the organizational ethical climate in secondary schools
Yazar: MEHMET GÖLCÜR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik iklim = Ethical climate ; Ortaokullar = Secondary schools ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Ortaokullardaki örgütsel etik iklimin, öğretmenlerin örgütsel adalet algısı ile ilişkisini ve örgütsel adaletin alt boyutlarını yordama düzeyini belirlemeyi amaçlayan bu nicel araştırma ilişkisel tarama modeli ile yapılanmıştır. Araştırmanın gerçekleştirilmesinde seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim öğretim yılında, Ankara ili merkez ilçelerinde bulunan ortaokullarda görev yapan 589 öğretmen oluşturmuştur. Okullarda algılanan örgütsel etik iklimi belirlemek amacıyla Cullen, Victor ve Bronson (1993)'nın geliştirdiği ve Özen ile Durkan (2016)'nın Türkçe'ye uyarladığı "Örgütsel Etik İklim Ölçeği" kullanılmıştır. Okullarda algılanan örgütsel adaleti belirlemek amacıyla ise Niehoff ve Moorman (1993)'nın geliştirdiği ve Polat (2007)'ın Türkçe'ye uyarladığı "Örgütsel Adalet Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçeklerin Ankara ili merkez ilçelerindeki ortaokullarda görev yapan öğretmenler örnekleminde de geçerlik ve güvenirliğini doğrulamak amacıyla araştırma kapsamında ölçekler ilk olarak 224 öğretmene uygulanmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda ölçeğin yapı geçerliliğini tespit etmek için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmış, güvenirliğini tespit etmek için Cronbach-Alfa katsayıları hesaplanmıştır. Analizler ve hesaplamalar sonucunda ölçeklerin Ankara ili örnekleminde de geçerliği güvenilirliği teyit edilmiştir. Öğretmenlerin, örgütsel etik iklim ve örgütsel adalet algı düzeylerini belirleyebilmek amacıyla betimsel istatistikler yapılmıştır. Öğretmenlerin algı düzeylerinin cinsiyetlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını belirleyebilmek amacıyla bağımsız örneklemler t-testi kullanılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin yaşına, öğrenim durumuna, öğretmenlik mesleğindeki toplam hizmet süresine, halen görev yaptığı okuldaki hizmet süresine ve görev yaptığı okulun bulunduğu ilçeye göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığı ise varyansların homojen olup olmamasına göre tek yönlü varyans analizi ya da Welch testi ile tespit edilmiştir. İkili karşılaştırmalarda yine ise varyansların homojen olup olmamasına göre post hoc analizlerinden LSD ya da Tamhane's 𝑇2 kullanılmıştır. Değişkenlerin birbiri ile ilişkilerini belirleyebilmek için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel etik iklim algısının, öğretmenlerin örgütsel adalete ve alt boyutlarına yönelik algısının anlamlı yordayıcısı olup olmadığını belirleyebilmek amacıyla basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Örgütsel etik iklim ile örgütsel adalet arasındaki ilişkiye dayalı analizler sonuçlarına göre örgütsel etik iklim ile örgütsel adalet arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Diğer taraftan basit doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre, örgütsel etik iklim, dağıtımsal adaletin %26'sını, etkileşimsel adaletin %24'ünü, işlemsel adaletin %32'sini açıkladığı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına bağlı olarak, örgütsel etik iklimin, örgütsel adaletle ilişkisi ve örgütsel adalete etkisi tartışılmış; uygulayıcılara, araştırmacılara ve politika yapıcılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This quantitative research, which aims to determine the relationship between the organizational ethical climate in secondary schools and teachers' perception of organizational justice, and the level of predicting the sub-dimensions of organizational justice, is structured with a correnational survey model. In the realization of the research, stratified sampling technique, one of the random sampling methods, was used. The sample of the research consisted of 589 teachers working in secondary schools in the central districts of Ankara in the 2020-2021 academic year. The "Organizational Ethical Climate Scale" developed by Cullen, Victor and Bronson (1993) and adapted into Turkish by Özen and Durkan (2016) was used to determine the perceived organizational ethical climate in schools. In order to determine the perceived organizational justice in schools, the "Organizational Justice Scale" developed by Niehoff and Moorman (1993) and adapted into Turkish by Polat (2007) was used. In order to verify the validity and reliability of the scales in the sample of teachers working in secondary schools in the central districts of Ankara, the scales were first applied to 224 teachers within the scope of the research. In line with the data obtained, exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) were performed to determine the construct validity of the scale, and the Cronbach-Alpha coefficients were calculated to determine its reliability. As a result of the analyzes and calculations, the validity and reliability of the scales were also confirmed in the Ankara province sample. Descriptive statistics were made in order to determine the organizational ethical climate and organizational justice perception levels of teachers. Independent samples t-test was used to determine whether the perception levels of teachers differed significantly according to their genders. In addition, it was determined by one-way analysis of variance or Welch test whether the variances were homogeneous or not, whether they differed significantly according to the age of the teachers, their educational status, the total length of service in the teaching profession, the length of service in the school where they still work, and the district where the school they work. In paired comparisons, LSD or Tamhane's 𝑇2 from post hoc analyzes were used, depending on whether the variances were homogeneous or not. In order to determine the relations of the variables with each other, the Pearson product-moment correlation coefficient was calculated. Simple linear regression analysis was conducted to determine whether teachers' perception of organizational ethical climate is a significant predictor of teachers' perception of organizational justice and its sub-dimensions. According to the results of the analyzes based on the relationship between organizational ethical climate and organizational justice, it was determined that there is a moderate positive relationship between organizational ethical climate and organizational justice. On the other hand, according to the results of simple linear regression analysis, it was determined that organizational ethical climate explained 26% of distributive justice, 24% of interactional justice and 32% of procedural justice. Depending on the research findings, the relationship between organizational ethical climate and organizational justice and its effect on organizational justice were discussed; Various suggestions were made to practitioners, researchers and policy makers.