Vergi mevzuatında emsal bedel ve uygulamaya ilişkin öneriler
Tax Law in legislation benefit and application related recommendations
Yazar: ESHABİL GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. DOĞAN ARGUN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Değerleme = Valuation ; Emsal bedel = Imputed cost ; Vergi Hukuku = Tax Law ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code ; Vergi mevzuatı = Tax legislation ; Vergiler = Taxes

Özet:
şletmeye dahil iktisadi kıymetlerin parasal tutarını belirleme işlemi olan
değerleme; işletmelerde gerek mevzuatın öngördüğü dönemlerde ve gerekse işletme
yönetimi tarafından talep edilen dönemlerde yapılması gereken envanter çalışmalarının
ikinci aşamasını oluşturur. İşletmeler varlık ve yükümlülüklerini dönem sonlarında
değerlemeye tabi tutarak, mali tablolarının daha doğru finansal veriler üretmesi için
çalışmalar yaparlar. Ülkemizde farklı kanunlarda geçen, farklı değerleme ölçüleri
mevcuttur. Bu durum farklı değerleme yargılarının oluşmasına sebep olmaktadır. 3065
sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun (KDVK) 27. maddesine göre bedeli bulunmayan
veya bilinmeyen işlemler ile bedelin mal, menfaat, hizmet gibi paradan başka değerler
olması halinde matrah, işlemin mahiyetine göre emsal bedeli veya emsal ücretidir. Emsal
bedeli ve emsal ücreti Vergi Usul Kanunu'nun (VUK) 267. maddesi hükmüne göre tespit
olunur. Bedelin emsal bedeline veya emsal ücretine göre açık bir şekilde düşük olduğu ve
bu düşüklüğün mükellefçe haklı bir sebeple açıklanamadığı hallerde de matrah olarak emsal
bedeli veya emsal ücreti esas alınır. Katma Değer Vergisi (KDV) uygulaması bakımından
emsal bedelinin tayininde genel idare giderleri ve genel giderlerden mamüle düşen hissenin
bedele katılmasının mecburi olduğu KDVK'nın 27. maddesinin dördüncü fıkrasında
belirtilmiştir. VUK'un 275. maddesinde ise genel idare giderlerinden imal edilen emtianın
maliyetine pay verilip verilmemesi konusu, işletmelerin tercihine bırakılmıştır. Ancak KDV
uygulaması açısından mükellefler, imal ettikleri emtiada emsal satış bedellerini, VUK'un
267. maddesine göre maliyet bedeli esası kapsamında belirlenmesi durumunda, genel idare
giderlerinden mamüle düşen hisseyi emsal satış bedeline dâhil edebilir. Serbest meslek
faaliyetleri için ilgili meslek kuruluşları tarafından tespit edilmiş bir tarife varsa, hizmetin
bedeli, bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamayacağı anlaşılmaktadır.

Abstract:
Valuation which is the process of determining the monetary value of the economics
assets that constitutes the second phase of the inventory work that must be done in the
enterprises both in the periods required by the related legislation and in the periods
demanded by the management. Management values their assets and liabilities at the end of
each period and work to produce more accurate financial data for their financial statements.
Different valuation measures exist in different tax laws in our country. This situation leads
to different valuation judgments. According to Article 27 of Value Added Tax Law No. 3065
(VAT), with the transactions with no or unknown price, in the event that there are values
other than money such as goods, benefits and services, the base is the price of the precedent
according to the nature of the transaction. Precedent value is determined according to Article
267 of the Tax Procedures Law. At situations like that where the price is clearly lower than
the precedent value and this low rate cannot be explained with a justifiable reason by
taxpayer; as tax base, precedent value is taken. In terms of VAT application, as it is stated
in paragraph 4 of Article 27 of the Value Added Tax, while the precedent value of product
is being determined, to give a share from general administrative expenses and general
expenses is obligatory. In Article 275 of the Tax Procedure Law, choice is left to the
taxpayers about whether or not to give a share from general administrative expenses to the
cost of manufactured commodity. However in terms of VAT application, within the scope
of cost basis at Article 267 of Tax Procedures Code, taxpayers have to give share from
general administrative expenses and general expenses to the selling price of the goods which
are manufactured. If there is a tariff determined by the relevant professional bodies for selfemployment
activities, it is understood that the cost of the service can not be lower than the
price shown in this tariff.