Çok kriterli karar verme yöntemleriyle İzmit şehrinin akıllı şehir kriterlerine göre analizi
Analysis of İzmit city using multi-criteria decision making methods in compliance with smart city criteria
Yazar: LEYLA YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAR KIVANÇ KAYMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
İnsanlar günümüzde yaşam alanı olarak şehir merkezlerini tercih etmektedirler. Bu
sebeple şehirler yoğun nüfusa sahip olan bölgelerdir. Nüfusun fazlalığı birçok sorunu da
beraberinde getirmektedir. Şehirlerin bu sorunlara cevap verebilecek nitelikte olmaları
gerekmektedir. Bu bağlamda insanlara daha konforlu yaşam alanları sunabilmek, çevreye
verilen zararı azaltmak, kaynakları ve zamanı verimli kullanabilmek açısından Akıllı
Şehir Sistemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Türkiye'de ki çoğu şehir "Akıllı Şehir" olma
sürecine daha yeni adım atmaya başlamıştır. İzmit şehri, bilim, sanayi, teknoloji ve
yenilikçi şehirlerimizden biri konumundadır. Bu nedenle akıllı şehirler arasında
ülkemizde önde gelen şehirlerden birisidir. Nitekim şu an ki akıllı şehir uygulamalarıyla
ön plana çıkması bu şehrin araştırma sahası olarak seçilmesinde önemli bir rol oynamıştır.
Bu bağlamda stratejik konumu, yatırım hedefleri ve ürettiği projeler ile Türkiye'de akıllı
şehir statüsüne ulaşmış Kocaeli ili, merkez ilçesi olan İzmit, bu çalışmanın kapsamını
oluşturmaktadır. Buna göre çalışmanın amacı, akıllı şehir kriterlerine göre İzmit şehrini
değerlendirmek ve eksiklikleri tespit ederek planlamaya yönelik önerilerde bulunmaktır.
Çalışmada, Cohen tarafından akıllı şehirlerin özellikleri 6 ana bileşen (akıllı insan, akıllı
çevre, akıllı yaşam, akıllı yönetim, akıllı hareketlilik ve akıllı ekonomi) etrafında
toplanmış olup, İzmit şehri bu kriterlere göre çok kriterli karar verme yöntemleriyle
(AHS-BWM) kıyaslamalı olarak analiz edilmiştir. AHS-BWM metodu kullanılarak
yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgular dikkate alınarak, İzmit şehrinin akıllı
şehir uygulamaları ışığında, akıllı şehir statüsüne sahip olmasına ilişkin sonuçlarına yer
verilmiştir. Bu sonuçlar neticesinde İzmit şehri için akıllı şehir boyutlarının önem sırası
tespit edilerek, uygulamada eksik olan boyutların fark edilmesini sağlamak açısından bu
çalışma önem arz etmektedir. Sonuç olarak İzmit'in akıllı şehir uygulamaları açısından
önemli bir gelişme kaydettiği tespit edilmiştir. Buna karşın akıllı şehir uygulamaları
noktasında yaşanan sorunlar tespit edilerek bunlara yönelik çözüm önerilerinde
bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: ÇKKV, AHS, BWM, Akıllı Şehir, Akıllı Şehir Bileşenleri,
İzmit

Abstract:
Nowadays, city centers are preferred by people as places to live. Cities are thus
areas with a high population density. Many issues arise as a result of overpopulation.
Cities must be capable of reacting to these issues. In this regard, Smart City Systems are
required to make living spaces more comfortable for people, lessen environmental harm,
and make effective use of time and resources. The process of becoming a "Smart City"
has just recently begun in the majority of Turkish cities. One of our inventive city in terms
of research, industry, and technology is Izmit city. As a result, it is ranked as one of our
country's top smart cities. Actually, one of the main reasons this city was chosen as a
research area was because of how distinctive its current smart city applications are. The
focus of this research is the central district of Kocaeli province, Izmit, which has achieved
the status of a smart city in Türkiye due to its strategic position, investment objectives,
and initiatives. Therefore, the objective of this research is to assess Izmit city using smart
city criteria and offer development recommendations by pointing out any shortcomings.
Cohen compiled the characteristics of smart cities around six primary dimensions (smart
people, smart environment, smart living, smart governance, smart mobility, and smart
economy) and used multi-criteria decision making methods (AHP-BWM) to analyze
Izmit city by comparing it to these criteria. The outcomes of Izmit city designation as a
smart city in the context of smart city applications are presented, taking into account the
findings drawn from the analyses conducted using the AHP-BWM method. These
findings make this research important for assessing the significance of smart city
dimensions for Izmit city and highlighting the aspects that are lacking in implementation.
Consequently, it has been concluded that Izmit city has advanced significantly in terms
of smart city applications. On the other hand, issues encountered in smart city applications
have been recognized, and solutions have been suggested.
 Keywords: MCDM, AHS, BWM, Smart City, Smart City Dimensions, Izmit