Akran ve antrenörlerin motivasyonel iklime olan etkisi ve motivasyonel iklimle ilişkili psikolojik değişkenler
The effect of peers and coaches on motivational climate and psychological variables related to motivational climate
Yazar: SEREN AKINCI ÖZDURULMUŞ
Danışman: DR. ZİYA KORUÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Akran = Peer ; Antrenör = Trainer ; Motivasyon = Motivation ; Motivasyonel iklim = Motivational climate ; Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 14-16 yaş aralığındaki genç futbolcuların başarı algısı, psikolojik gereksinimlerin doyurulması, öznel iyilik hali ve içsel motivasyon düzeyleri üzerinde akran ve antrenörün oluşturduğu motivasyonel iklimin etkisini belirleyebilmektir. Çalışmaya 7 farklı takımda oynayan 222 (Xyaş=15,07; SD=,78) erkek futbolcu katılmıştır. Çalışmada Algılanan Motivasyonel İklim Ölçeği, Akranın Yarattığı Motivasyonel İklim Ölçeği, Başarı Algısı Envanteri, Sporda Güdülenme Ölçeği, İhtiyaç Doyumu Ölçeği ve Öznel Zindelik Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın temel problemleri kapsamında MANOVA, Aşamalı Hiyerarşik Regresyon ve Düzenleyici Değişken Analizleri gerçekleştirilmiştir. MANOVA sonucunda ego altölçeğinin, başarı algısı-ego (p=,001, η2=,72), ihtiyaç doyumu-özerklik (p=,005, η2=,69), ihtiyaç doyumu-yeterlik (p=,046, η2=,51) ve ihtiyaç doyumu-ilişkisellik (p=,001, η2=,63) altölçekleri ile anlamlı ve yüksek bir etki büyüklüğüne sahip olduğu görülmüştür. Hiyerarşik Regresyon Analizinin ilk aşamasında başarı algısı-ego değişkenindeki varyansı %14 ile en yüksek düzeyde açıklayan akran motivasyonu-rekabet değişkeni olmuştur. Akran motivasyonunun gelişim altboyutu analize dahil edildiğinde, açıklanan varyans %16 olmuş, son aşamada antrenör motivasyonunun görev altölçeği analize dahil edildiğinde, açıklanan varyans %19'a yükselmiştir. Düzenleyici Değişken Analizi sonucunda ise yalnızca antrenör motivasyonunun ego altölçeği ile Başarı Algısı Ölçeği'nin görev altölçeği arasındaki ilişkinin İhtiyaç Doyumu Ölçeğinin İlişkisellik altölçeği tarafından düzenlendiği modelin anlamlı olduğu görülmüştür (∆R2 =,025;F(1,213)=5,8606;p<,05). Çalışmanın sonucunda, antrenörlerin ve akranların yarattığı motivasyonel iklimin içeriğinin, sporcuların psikolojik değişkenleri üzerinde etkili olduğu bulunurken, akran etkisinin, antrenörün yarattığı motivasyonel iklimden daha yüksek etkiye sahip olduğu da ortaya konmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of the motivational climate created by peers and coaches on the perception of success, satisfaction of psychological needs, subjective well-being and intrinsic motivation levels of young football players between the ages of 14-16. 222 (Mage =15.07; SD=.78) male football players who played in 7 different teams participated in the study. Perceived Motivational Climate, Peer Created Motivational Climate, Perception of Success Questionnaires, Sport Motivation, Basic Psychological Needs and Subjective Vitality Scales were used. As a result of MANOVA, the ego subscale was determined by the perception of success-ego (p=.001;η2=.72), need satisfaction-autonomy (p=.005;η2=.69), need satisfaction-competence (p=.046, η2=, 51) and need satisfaction-relatedness (p=.001;η2=.63) subscales, it was found to have a significant and high effect size. In the first stage of the Hierarchical Regression Analysis, the peer motivation-competition variable explained the variance in the perception of success-ego variable at the highest level, with 14%. Secondly, peer motivation- development was included in the analysis, the explained variance was 16%, and then the task subscale of coach motivation was included in the analysis, the explained variance increased to 19%. As a result of Moderator Variable Analysis, it was seen that only the model in which the relationship between the ego subscale of the coach motivational climate and the task subscale of the Perception of Success Scale was moderated by the Need Satisfaction-relatedness was significant (∆R2=.025;F(1.213)=5, 8606;p<.05). As a result of the study, it was found that the content of the motivational climate created by the coaches and peers has an effect on the psychological variables of the athletes, while the peer effect has a higher effect than the motivational climate created by the coach.