Annelerin mizacı ile çocuk beslenmesindeki tutum ve davranışlarının çocukların yeme davranışına etkisi
The effect of mothers' temperament and child feeding practices on the eating behavior of their children
Yazar: AYŞEGÜL KARAÇALLI
Danışman: PROF. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Çocuk anne ilişkisi =   ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition ; Çocuk davranışları = Child behavior

Özet:
Anne mizacı ve çocuk beslenmesindeki tutum ve davranışları ile çocuğun yeme davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla planlanan bu çalışma 3-6 yaş arasında çocuğu olan 253 anne ile yürütülmüştür. Çocukların ve annelerinin genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve 3 günlük besin tüketim kayıtlarının değerlendirilmesinde bir anket formu kullanılmıştır. Bu anket formunda ayrıca Dokuz Tip Mizaç Ölçeği (DTMÖ), Stunkard Beden Algısı Ölçeği, Çocuk Besleme Anketi (CFQ), Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (CEBQ) ve Akdeniz Diyet Kalite İndeksi (KİDMED) bulunmaktadır. Çocukların vücut ağırlıkları (kg) ve boy uzunlukları (cm) araştırmacı tarafından ölçülmüştür. Annedeki TİP 3 (Hayran olunacak kendilik imajı arayan), TİP 7 (Keşfetmenin hazzını arayan) ve TİP 8 (Mutlak güç arayan) mizaç özelliği ile çocuğun iştah göstergesi olan yeme davranışı sergilemesi arasında istatistiksel olarak pozitif bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Çocukların yeme davranışları üzerine etki eden faktörlere yönelik regresyon analizi sonuçlarına göre çocuklarının iştahsızlık göstergesi olan yeme davranışını sergileme olasılığı TİP 1 (Kusursuzluk arayan) ve TİP 7 mizaçlı annelerde daha yüksektir (p<0,05). Annelerin çocuğuna yapmış olduğu kısıtlama davranışı üzerine etki eden faktörlerin çocuk BKİ'sinin ve annedeki TİP 3 ve TİP 1 mizaç özelliğinin olduğu görülmüştür. Bu duruma ek olarak TİP 1 mizaçlı annelerin çocukları üzerine yeme baskısı davranışının yüksek olduğu saptanmış olup (p<0,05) TİP 1 mizaç özelliğinin artması annede istenmeyen beslenme davranışlarının sergilenmesinde bir risk faktörü olarak ortaya çıkmaktadır. Çocuğun BKİ'sinin artması annenin çocuk beslenmesinde kısıtlama yapmasını arttırmaktadır (p<0,05). Annelerin yaptığı kısıtlama ve yeme baskısı davranışları çocuğun sırasıyla iştah ve iştahsızlık göstergesi olan yeme davranışlarıyla ilişki bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışma çocuğa uygulanan kısıtlamanın artmasının çocuğun iştah göstergesi olan davranışlarının da arttığını ortaya koyarak literatür ile benzer sonuç göstermektedir. Annelerin çocuk beslenmesinde algıladığı sorumluluğun artmasıyla çocukların diyetle aldığı ÇDYA, Omega 3, Omega 6 yağ asitleri ve E vitamini alımları artmaktadır. Çocuktaki iştah göstergesi olan yeme davranışlarının çocuğun BKİ'si ile pozitif ilişkisi bulunurken, iştahsızlık göstergesi olan yeme davranışlarının çocuğun BKİ'si ile negatif ilişkili olduğu görülmüştür (p<0,05). Çocuğun BKİ ve yeme davranışları ile annelerin çocuk beslenmesindeki tutum ve davranışları arasında ilişki olması anne davranışlarının önemli olduğunu göstermektedir. Ayrıca mizaç özelliğinin çocuk yeme davranışları ve annelerin tutum ve davranışlarıyla ilişkili olduğunun ortaya çıkması ile Dokuz Tip Mizaç Modeli (DTMM) temelli bir beslenme danışmanlığının çocuk beslenmesinde fayda sağlayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study, which planned to examine the relationship between maternal temperament and child feeding practice, and the child's eating behaviors, was conducted with 253 mothers with children between the ages of 3-6. A questionnaire was used to evaluate the general information, eating habits and 3-day food records of children and their mothers. This questionnaire also includes the Nine Types Temperament Scale (NTTS), Stunkard Body Image Scale, Child Feeding Questionnaire (CFQ), Child Eating Behavior Questionnaire (CEBQ), Mediterranean Diet Quality Index (KİDMED). Children's body weights (kg) and heights (cm) were also measured by researcher. A positive correlation was statistically found between the TYPE 3 (Admirable self image seeking), TYPE 7 (Seeking the joy of discovery) and TYPE 8 (Absolute power seeking) temperament traits of mothers and children's behavior that indicate appetite (p<0,05). According to the results of the regression analysis on the factors affecting the eating behaviors of children, the behavior that indicate loss of appetite in children is higher in the children of mothers with TYPE 1 (Perfection seeking) and TYPE 7 temperaments (p<0.05). According to the results of regression analysis on the factors affecting the mother's restriction on her child are; child body mass index (BMI), TYPE 3 and TYPE 1 maternal temperament. In addition to this situation, pressure to eat on their children increase in mothers with TYPE 1 temperament (p<0.05), it was observed that TYPE 1 temperament feature emerged as a risk factor for the display of undesirable feeding practices in the mother. Increasing the child's BMI increases the mother's restriction of child nutrition (p<0.05). Mothers' restrictive and eating pressure behaviors were found to be associated with the child's behaviors that were indicators of appetite and lack of appetite, respectively (p<0.05). This study shows similar results with the literature by revealing that as the restriction applied to the child increases behavior that indicate appetite also increases. With the increasing responsibility perceived by mothers in child nutrition, children's dietary intake of PUFA, Omega 3, Omega 6 fatty acids and vitamin E increases. While the child's behavior that indicate appetite were positively related to the child's BMI, behavior that indicate loss of appetite were found to be negatively related (p<0.05). The relationship between child's BMI and eating behaviors and mothers' feeding practices in child nutrition reveals that maternal behaviors are important. In addition, it is thought that an nutritional counseling based on the Nine Types Temperament Model (NTTM) may be beneficial in child nutrition, as the result that the characteristics of temperament types can affect children's eating behaviors, mothers' feeding practices.