Silahlı çatışmalarda denizde zapt ve müsadere /
Yazar: FATİH ÖVÜNGEN
Danışman: DOÇ. DR. CAVİD ABDULLAHZADE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Milletlerarası Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Deniz alanları = Maritime areas ; Deniz güvenliği = Maritime safety ; Deniz hukuku = Law of the sea ; Deniz savaşları = Naval warfares ; Korsanlar = Implications ; Müsadere = Confiscation ; Silahlı çatışma = Armed conflicts ; Uluslararası hukuk = International law ; Çatışma = Conflict

Özet:
Denizde zapt ve müsadere, önceleri özel-zararla karşılık kapsamında
başvurulan özel savaşlar çerçevesinde meydana gelse de, ulus devlet yapısının
ortaya çıkmasından itibaren, özellikle deniz korsanlığı aracılığıyla deniz
savaşlarında bir savaş yöntemi (ekonomik savaş) olarak uygulanmıştır. Orta
Çağdan itibaren var olagelen kişisel/özel düşmanlıklar, deniz haydutluğu veya 19.
yüzyıl ortalarına kadar deniz korsanlığının kötü/aşırı uygulamaları, deniz
ticaretinin serbestçe yapılmasına engel teşkil edecek şekilde denizlerde kargaşa
yaratan durumlar oluşturmuşlardır. Bu anlamda, 13. yüzyıldan itibaren zararla-karşılık
ve korsanlık belgeleri ile deniz müsadere mahkemeleri, denizde zapt ve
müsadere işlemlerini kontrol altına almak maksadıyla başvurulan müesseseler
olmuşlardır. Denizde zapt ve müsadere işlemlerini düzenleyen deniz müsadere
hukuku, özellikle 18 ve 19. yüzyıllarda belirgin hale gelen örf ve adet hukuku
kuralları şeklindedir. 1. ve 2. Dünya Savaşları esnasında devletlerin denizde zapt
ve müsadere kurallarına uymama veya kötü yorumlama eğilimleri sonucunda
bahse konu kuralların modern dönem savaşlarında uygulanabilir olup olmadığı ve
hatta günümüzdeki varlıkları şüphe konusu olmuştur. Denizde zapt ve müsadere,
1945 sonrası yaşanan silahlı çatışmalarda hiç bir zaman önceki dönem kadar
önemli bir rol oynamamıştır. Bahse konu dönemde, 1980-88 İran-Irak Savaşı
esnasında meydana gelen tanker savaşları veya kuralsız ticaret gemisi batırma
işlemleri ise, uluslararası camianın dikkatini tekrardan denizde ekonomik savaş yöntemlerine çekmiştir. Bu noktada, çalışmamızın amacı, denizde zapt ve
müsadereye ilişkin örf ve adet hukuku kuralı karakterindeki klasik hukuk
kurallarının modern dönem devlet uygulamaları ve uluslararası hukuk kuralları
çerçevesinde görünümünü ortaya koymaktır.

Abstract:
Although seizure and confiscation at sea occurred in context of special
wars that were subject to special-reprisals, it has been applied as a method of war
during the naval wars especially through privateering since nation-states aroused.
Special hostilities that existed since the Middle Ages, sea piracy and, excessive
applications of privateering until the middle of the 19th century have created
turbulent conditions that prevent the freedom of maritime trade. In this sense, it is
seen that letter of marque and reprisal and prize courts have been resorted to prize
law since the 13th century. Prize law, which regulates seizure and confiscation
procedures at sea, is in form of custom rules that became evident in the 18th and
19th centuries. As a result of the states failure to comply with the prize law, or their
misinterpretation during two world wars, applicability of these rules to the modern
period wars or even the present existence of these rules became a matter of doubt.
Prize Law has never played an important role in armed conflicts like the period
before 1945. At this point, the most important event, attracted the international
attention to this issue is the tanker wars occurred during the Iran-Iraq War.
Purpose of this thesis is to reveal the present-day view of the classical customary
laws that regulate prize law, according to the present day state practices and
international law.