Atlarda medulla spinalis'in lumbal segmentleri üzerinde morfometrik araştırmalar
Morphometric ınvestigations on the lumbar segments of spinal cords in horses
Yazar: MUHAMMET LÜTFİ SELÇUK
Danışman: DOÇ. DR. SADULLAH BAHAR
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Anatomi = Anatomy ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Zooloji = Zoology
Dizin: Anatomi-veteriner hekimlik = Anatomy-veterinary ; Atlar = Horses ; Lomber vertebra = Lumbar vertebrae ; Morfometri = Morphometry ; Spinal kord = Spinal cord ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Yapılan bu araştırma ile atlarda medulla spinalis'in lumbal segmentlerine ait uzunluk, çap, ağırlık, hacim ve hacim oranları (Substantia grisea, substantia alba, canalis centralis) gibi morfometrik özelliklerinin belirlenmesi amaçlandı. Bu amaçla çalışmada (1 adet Pony,2 adet arap, 1 adet Belçika, 2 adet İngiliz ırkı) toplam 6 ata ait medulla spinalis kullanıldı. Bu hayvanlardan medulla spinalis'in lumbal bölümü alınarak segmentasyonu yapıldı. Bu işlem takibinde segmentler üzerinde makroskobik ölçümler yapıldıktan sonra, histolojik işlemler aşamasına geçildi. Bu aşamada ilk olarak segmentler 3.8 mm aralıklarla transversal olarak dilimlendi. Elde edilen örneklerin cranial'den caudal'e doğru sırasına ve yönüne sadık kalınarak histolojik takibi yapıldıktan sonra 10µ kalınlığında kesildi ve May-Grümwalds Giemsa ile boyanarak kapatıldı. Boyanan kesitlerin stero-investigator'un virtual slice özelliği kullanılarak görüntüleri alındı. Elde edilen görüntüler üzerinde öncelikle çap ölçümleri, sonrada cavalieri prensibi kullanılarak alan ölçümleri ve hacim hesaplamaları yapıldı. Bu işlemler sonucunda elde edilen morfometrik verilerin istatistiki analizleri yapılarak çizelge ve şekiller halinde sunuldu. Atlarda pars lumbalis'in ağırlık, uzunluk ve haciminin sırasıyla 35.5±2.4 g, 22.5±0.8 cm ve 35.1±2.7 cm3 olarak, medulla spinalis'e oranlandığında ise bu değerlerin sırasıyla %14.7, %13ve %14 olarak tespit edildi. Segment uzunluklarının L1'den L6'ya doğru kısaldığı belirlendi. Mikroskobik ölçümler sonucunda en büyük transversal çapa L4 ve L5'in, vertikal çapta ise L6'nın sahip olduğu tespit edildi. Canalis centralis'te çaplar yönünden segmentler arasında bir fark gözlenmedi. Histolojik işlemler sonucunda ilgilenilen segmentlerde uzunluk, transversal ve vertikal çapta büzüşme oranı sırasıyla %12.43, %5.1 ve % 7.8 olarak gerçekleştiği görüldü. Kesit alanı olarak L5'in, substantia grisea'da L6'nın, substantia alba'da ise L5'in en büyük değerlere sahip segmentler olduğu gözlendi. Hacim olarak L6 dışında tüm segmentlerin istatistiki olarak birbirine benzer, L5'te substantia grisea, L3'te ise substantia alba hacminin en yüksek olduğu gözlendi. Substantia grisea`nın tüm segment hacmine oranı L1 `den L6'ya doğru artarken, substantia alba'da bu oranın azaldığı tespit edildi. Histolojik işlemler sonucunda medulla spinalis'teki büzüşme oranı %26.2 olarak gerçekleştiği görüldü.Sonuç olarak makroskobik ve içerisinde stereolojik yöntemlerinde bulunduğu mikroskobik olarak atlarda medulla spinalis'in pars lumbalis'inin morfometrik özelliklerinin araştırıldığı bu çalışmada elde edilen ve sunulan verilerin bölge morfolojisine ve gelecekte yapılacak araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler: Cavalieri prensibi; lumbal segmentler; medulla spinalis; segmental morfometri.

Abstract:
The aim of this study was to determine morphometric features of Lumbar part of the spinal cord of horse, such as length, diameter, weight, volume and volume fraction of the grey and white matter in addition to central canal. For the purpose of the present study, 6 spinal cords that belong to free of nervous disorders and different breeds of horse were used (1 Pony, 2 Arabian Horses, 1 Belgium breed, 2 English horses). Lumbar parts of the cords were dissected out from vertebral columns and segmentation was performed. Morphometric measurements were done on the segments and then routine histological procedure was applied to the all samples. At this stage, segments were sliced transversally at 3.8 mm thickness. All samples were cut at 10 µm thickness with rotary microtom taking into account cranial and caudal directions of the segments. Slides were stained with May-Grunwald-Giemsa and covered with glass slip. Virtual slice module of the Stereoinvestigator was used to take whole images of the slides under light microscope using 2.5 X objective. Diameter measurements were utilized on the obtained slides and afterwards area and volume calculations were performed using Cavalieri principle. As a result of these procedures, statistical results of obtained morphometric data were presented in tables and figures. The average weight, length and volume of the Lumbar parts were determined 35.5±2.4 g, 22.5±0.8 cm and 35.1±2.7 cm3 respectively, fractions of mentioned morphometric values to the cord were evaluated as 14.7%, 13% and 14%. The decrease of lengths of segments from L1 to L6 was observed. As a result of microscopic analysis, L4 and L5 had the biggest transverse diameter, however L6 had the largest vertical diameter. It was not observed any differences between vertical and transverse diameters of the central canal of all segments. As a result of histological procedure, tissue shrinkage ratio of length, transverse and vertical diameters of the segments were realized that %12.43, %5.1 and % 7.8 respectively. It was found that L5 had the largest values of cross-sectional and white matter area, however L6 had the largest value of grey matter. Volumes of all segments except for L6 were found similar to each other and the largest volume of grey matter in L5 and the largest volume of white matter in L3 were observed. While the volume ratio of grey matter to the volumes of segments was found to be increased from L1 to L6, the volume of white matter was found to be decreased through related segments. Tissue shrinkage ratio of the spinal cord was found as 26.2% after histological processing.In conclusion, it is thought that the results of present study which were conducted on Lumbar part of the spinal cord and collected using macroscopic, microscopic and stereological methods will contribute to the morphology of related region and the further studies.Keywords: Cavalieri principle; spinal cord; lumbar segments; morphometry.