Obsesif kompülsif bozukluktaki metakognisyonlar; OKB'ye ve OKB semptom boyutlarına özgül mü?
Metacognitions in obsessive compulsive disorder; is it specific for OCD and OCD symptom dimensions?
Yazar: SELİM FİDAN
Danışman: PROF. DR. KADİR ÖZDEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Metakognisyonlar = Metacognitions ; Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Amaç: Bu çalışmada obsesif kompülsif bozukluk (OKB) semptom boyutlarına
özgü üstbilişsel inançları tespit etmek, semptom boyutları ile üstbilişsel özellikler
arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmaya Dışkapı Eğitim Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne
başvuran 100 OKB tanılı hasta, 100 sağlıklı kontrol dâhil edildi. Hastaların
değerlendirilmesinde Sosyodemografik Veri Formu, Beck Depresyon Ölçeği, Beck
Anksiyete Ölçeği, Boyutsal Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği (BOKÖ), Obsesif
Kompülsif Envanteri Revize (OKE-R), Düşünce Kaynaşma Ölçeği (DKÖ), Ritüeller
Hakkındaki İnançlar Ölçeği (RHİÖ), Durdurma İşaretleri Ölçeği (DİÖ) kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya katılan OKB ve kontrol grubu yaş, cinsiyet ve medeni
durum açısından benzerdi. OKB grubunda semptom şiddetini ölçen ve üstbilişsel
özellikleri değerlendiren ölçek puanları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak
anlamlı derecede yüksekti. Çalışmamızda davranış tepkisi üzerinde Dİ ve RHİ' nin
istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Çalışmamızda duygu
tepkisi üzerinde Dİ istatistiksel olarak anlamlı olduğu halde RHİ'nin istatistiksel
olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizlerinde BOKÖ bulaş
alt boyutu için DNK ve Dİ anlamlı yordayıcı iken; BOKÖ sorumluluk, zarar ve kontrol
alt boyutu için DOK ve Dİ; BOKÖ kabul edilemez düşünceler alt boyutu için DEK,
DOK ve DNK anlamlı yordayıcı olarak saptanmıştır. BOKÖ simetri alt boyutu için
anlamlı yordayıcı bulunamamıştır.
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızın sonucunda bazı üstbilişsel özelliklerin bazı
semptom boyutları ile daha yakın ilişkide olduğu ve hatta bazı semptom boyutlarını
yordadığı gösterilmiştir. Bu çalışmanın sonuçları OKB'nin üstbilişsel modelini
destekler nitelikte kanıtlar sunmaktadır. Elde edilen bulguların üstbilişsel terapi
uygulamalarında bu üstbilişsel özelliklere spesifik müdahalelere yol gösterecek ve bu
doğrultuda, ortaya çıkan sonuçların ve önerilen modelin yeni araştırmalara yol
göstererek üstbilişsel faktörler ve OKB semptom boyutları ilişkisinin daha iyi
anlaşılmasına ve etkili terapi müdahaleleri geliştirilmesini telkin edebileceği
düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: Obsesyon, kompülsiyon, obsesif kompülsif bozukluk, semptom
boyutları, üstbilişsel özellikler

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to determine the metacognitive beliefs
specific to symptom dimensions of obsessive compulsive disorder (OCD) and to
investigate the relationship between symptom dimensions and metacognitive features.
Method: The study included 100 OCD patients and 100 healthy controls who
applied to the Psychiatry Clinic of Dışkapı Training and Research Hospital.
Sociodemographic Data Form, Beck Depression Inventory, Beck Anxiety Inventory,
Dimensional Obsession Compulsion Scale (DOCS), Obsessive Compulsive Inventory
Revised (OCI-R), Thought Fusion Instrument (TFI), Beliefs About Rituals Inventory
(BARI), and Stop Signals Questionnaire (SSQ) were used to evaluate the patients.
Result: The OCD and control groups were similar in terms of age, gender and
marital status. In the OCD group, the scale scores measuring symptom severity and
evaluating metacognitive features were significantly higher than the control group. In
our study, it was seen that stop signs and beliefs about rituals had a statistically
significant effect on behavioral response. In our study, although stop signs on
emotional response were statistically significant, beliefs about rituals were not
statistically significant. While TOF and SS were significant predictors for DOCS
contamination sub-dimension in hierarchical regression analyses; TEF and SS for
DOCS responsibility sub-dimension; TAF, TEF and TOF were found to be significant
predictors for DOCS unacceptable thoughts sub-dimension. No significant predictor
was found for the DOCS incompleteness sub-dimension.
Discussion and Conclusion: Our results were shown that some metacognitive
features were more closely related to some symptom dimensions and even predicted
symptom dimensions. The results of this study provide evidence supporting the
metacognitive model of OCD. The findings of this study will guide specific
interventions to these metacognitive features in metacognitive therapy applications
and, in this direction, will lead to new researches of the results and the proposed model,
which will help to better understand the relationship between cognitive features and
OCD symptom dimensions and to develop effective therapy interventions.
Keywords; obsession, compulsion, obsessive compulsive disorder, symptom
dimensions, metacognitive features