Bedensel ve ruhsal bozukluklarıyla sıra dışı bir imparator: Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus (Claudius)
An unusual emperor with physical and mental disorders: Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus (Claudius)
Yazar: EBRU DURMAZ AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÜRETEN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyografi = Biography ; Nöroloji = Neurology ; Tarih = History

Özet:
Roma'nın dördüncü imparatoru Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus
(Claudius), İÖ 1 Ağustos 10'da Galia Lugdunum'da (Günümüz Fransa/Lyon) doğdu. Babası
Drusus, Germania Seferi sırasında atının düşmesi nedeniyle yaralanmış, kısa bir süre sonra
da ölmüştü (İÖ 14 Eylül 9). Babası öldüğü sırada henüz bir yaşında bebek olan Claudius,
büyükannesi Livia tarafından büyütüldü. Annesi Antonia, oğlu Claudius'u "hilkat garibesiucube", "doğanın başlayıp da tamamlayamadığı insan" olarak tanımlıyordu. Claudius'un
kız kardeşi Livilla, çocukken özellikle kinci ve acımasızdı, küçük kardeşi Claudius'un
engelleriyle alay ediyordu. Augustus, Claudius'un eğitimini yarı okur-yazar, bir zamanlar
ahır yöneticiliği-katır çobanlığı yapmış bir öğretmenin bakımına bırakmıştı. Büyükannesi
ise ona her zaman en aşağılayıcı şekilde davrandı. Onu uyarması gerektiğinde onunla çok
nadiren konuşuyor, çoğu zaman kısa ve sert bir mektupla ya da haberciler aracılığıyla
mesajını bildiriyordu. Saray soytarıları Claudius uyukladığında, üzerine zeytin ve hurma
çekirdekleri atar, değnek ve kamçı ile dürter, uyandığında yüzünü ovuştursun diye horlarken
ellerine terliklerini takarlardı.
Ancak Claudius antik kaynaklarda söylendiği gibi "aptal" değildi. Çocukluğundan
itibaren kendini eğitimine adamış, Latince, Hellence yazma ve konuşma yeteneğinin yanı
sıra, Latin alfabesine üç yeni harf (Ⅎ- digamma inversum, Ↄ- antisigma, Ⱶ- sigma) de
eklemişti. Maruz kaldığı yalnızlık yüzünden, hayatta kendisi için yapacak bir şeyler
olmadığı ve kamu onurundan tümüyle umudunu keserek kendini gözlerden uzakta, en
aşağılık kişilerle düşe kalka, içki ve kumarla işsiz güçsüz bir yaşama bıraktı.
Caligula'nın İS 24 Ocak 41 yılında praetor praefectusu Cassius Chaerea'nın başını
çektiği bir grup tarafından düzenlenen suikasta uğramasından sonra, öldürüleceğinden
korkan Claudius, perdelerin arkasına gizlenmişti. Saray praetor muhafızları tarafından bulunmuş ve imparator olarak selamlanmıştı. Claudius'un imparator olduktan sonra ilk işi
çıkan isyanları bastırmak olmuştu. Mauretania eyalet haline getirilmiş, Germania'daki
isyanlar bastırılmıştır. Claudius'un isteği, babası Drusus'un ve erkek kardeşi Germanicus'un
başarılarını yakalamakla kalmayıp, onları da aşabileceğini göstermek, Senatus'tan zafer
unvanları kazanmak ve orduyla bağını sağlamlaştırmaktı. Bu amaçla çıktığı Britannia
Seferi'ni sadece 16 gün içinde, kimsenin Roma'yı yönetmeye uygun görmediği kişi olarak,
Caligula, Augustus ve Caesar'ı geride bırakmıştı. Döneminde yaşanan kıtlık sorununa,
Ostia'da liman yapımı ile çözüm bulmuştu. Fucinus Gölü'nün bulunduğu bölgede sürekli
yaşanan sel baskınlarını önlemek amacıyla boşaltılması ve kurutulması ile ilgilendiği gibi,
birçok su kanalları da yaptırmıştı. Yasa çalışmaları, askerlik ve orduda yaptığı yenilikler ile
toplumda huzuru, düzeni sağlamayı amaçlamıştı.
Claudius yaşamının sonuna doğru Agrippina'nın eylemlerinden, onunla evlenmiş
olmasından ve Nero'yu evlat edinmesinden rahatsızlık duymuş ve kızmaya başlamıştı.
Bunun üzerine Agrippina, bir akşam yemeği sırasında Claudius'a verdiği zehirli mantarla
ölümüne neden oldu (İS 13 Ekim 54).
Claudius bu çekingen tabiatına rağmen kadınlara aşırı düşkündü ve iki kez nişanlanıp,
dört defa evlendi. İlk eşi Urgulanilla'dan Drusus ve Claudia, ikinci eşi Aelia Paetina'dan
Claudia Antonia, üçüncü eşi Valeria Messalina'dan Claudia Octavia (İS 40) adında bir kızı
ve oğlu Tiberius Claudius Caesar Germanicus (Britannicus) dünyaya geldi. Toplamda beş
çocuğu oldu.
Claudius doğumundan itibaren birtakım hastalıklar yaşamıştır. Bu rahatsızlıklar
Antikçağ kaynakları ışığında, günümüze kadar farklı bilim dalları tarafından araştırılmış ve
olası hastalıklar belirlenmiştir. Olası hastalıklarının ve yaşadığı olayların, Claudius'un
psikolojisine yansıması, bu çalışmada ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Tarihe derin izler
bırakmış olan Claudius, imparator olma boyutundan ayrı olarak, kişisel özellikleriyle ele
alınmış ve dönemine farklı bir bakış açısı ile bakılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Claudius, Messalina, Agrippina, Hastalıklar, Zehirlenme.

Abstract:
Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus (Claudius), the fourth emperor of
Rome, was born on August 1, 10 BC in Galia Lugdunum (modern-day France/Lyon). His
father, Drusus, was injured by the fall of his horse during the Germania Campaign and died
shortly thereafter (September 14, 9 BC). Claudius, who was only a year old at the time of
his father's death, was raised by his grandmother, Livia. His mother, Antonia, described her
son Claudius as "a freak-monster", "a person that nature started and could not complete".
Claudius' sister Livilla was particularly vindictive and cruel as a child, mocking her
younger brother Claudius' handicaps. Augustus left Claudius' education in the care of a
semi-literate teacher who was once a stable manager-mule herder. Her grandmother, on the
other hand, always treated her in the most humiliating way. When she needed to warn him,
she seldom spoke to him, often in short, stern letters or through messengers. The court
jesters would throw olives and date seeds on Claudius when he was dozing, poke him with a
stick and a whip, and put on his slippers while snoring so that he could rub his face when he
woke up.
However, Claudius was not "stupid" as ancient sources say. He devoted himself to his
education from childhood, adding three new letters (Ⅎ- digamma inversum, Ↄ- antisigma, Ⱶsigma) to the Latin alphabet, in addition to his ability to write and speak Latin, Hellenic.
Completely despairing of public honor and having nothing to do for himself in life because
of the loneliness he suffered, he abandoned himself to an unemployed life of seclusion,
toiling with the most despicable people, drinking and gambling.
Fearing that Caligula would be killed on January 24, 41 AD, by a group led by the
praetor praefectus Cassius Chaerea, Claudius hid behind curtains. The palace was found by
the praetor guards and hailed as emperor. The first thing Claudius did after he became
emperor was to suppress the rebellions. Mauretania was made a province and the rebellions in Germania were suppressed. Claudius wanted to show that he could not only match the
successes of his father Drusus and his brother Germanicus, but also surpass them, win
victorious titles from the Senate and strengthen his ties with the army. He had surpassed
Caligula, Augustus and Caesar, as the person whom no one considered fit to rule Rome, in
just 16 days of the Britannian Expedition he set out for this purpose. He found a solution to
the famine problem experienced in his period with the construction of a port in Ostia. He
took care of the draining and drying of Lake Fucinus in order to prevent the constant floods
in the region, as well as having many water channels built. He aimed to provide peace and
order in society with his law studies, military service and innovations in the army.
Toward the end of his life, Claudius became dissatisfied and resentful of Agrippina's
actions, his marriage to her, and his adoption of Nero. Thereupon, Agrippina killed Claudius
with poisonous mushrooms during a dinner (October 13, 54 AD).
Despite his shy nature, Claudius was extremely fond of women and was betrothed
twice and married four times. Drusus and Claudia from his first wife Urgulanilla, Claudia
Antonia from his second wife Aelia Paetina, a daughter named Claudia Octavia (AD 40)
and son Tiberius Claudius Caesar Germanicus (Britannicus) were born to his third wife
Valeria Messalina. They had five children in total.
Claudius has suffered from a number of illnesses since his birth. These ailments have
been investigated by different branches of science in the light of ancient sources and
possible diseases have been determined. The reflection of possible illnesses and events on
Claudius' psychology is discussed in detail in this study. Claudius, who has left deep traces
in history, has been handled with his personal characteristics, apart from the dimension of
being an emperor, and his period has been viewed from a different perspective.

Keywords: Claudius, Messalina, Agrippina, Diseases, Intoxication.