Birinci basamakta takip edilen 65 yaş üstü hastaların günlük yaşam aktivitesinin ölçülmesi, depresyon riskinin ve yaşam kalitesinin belirlenmesi
Measurement of daily living activities, determination of depression risk and quality of life of patients over 65 years of age followed in primary care
Yazar: AHMET SERHAT ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: DSÖ, yaşlanmayı bireyin çevreyle uyumunun zamanla zorlaşması diye belirtmiştir. Günümüzde sağlık konusundaki gelişmeler ve yaşam şartlarının iyileştirilmesi gibi sebeplerle daha çok gelişmiş toplumlarda olmak üzere yaşam süresi artmış bundan dolayı yaşlı nüfusunda artma görülmüştür Bu çalışmanın amacı birinci basamakta takip edilen 65 yaş üstü hastaların günlük yaşam aktivitesinin ölçülmesi, depresyon riskinin ve yaşam kalitesinin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu tez çalışması, 22.06.2023-01.08.2023 tarihleri arasında Adana ili Seyhan ilçesi Bey Mahallesi 2 Nolu 4 Birimli ASM sine ve Seyhan ilçesi Barbaros 4 Birimli ASM sine başvuran 65 yaş üstü  252  hastayla yürütüldü. Araştırmamızda veri toplama formu ile sosyodemografik veriler, kronik hastalık, ruhsal hastalık ve ilaç kullanma verileri, üriner inkontinans ve düşme ile ilgili verileri, deprem döneminde yaşadıkları zorluklar ile ilgili veriler sorgulandı. Lawton ve brody' nin Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Yesavage Geriatrik Depresyon Skalası ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-OLD) kullanıldı. Veriler SPSS 16.0 programında analiz edilmiştir.
Bulgular: Katılımcılarımızın yaş ortalaması 72,8±7,1  idi. Katılımcıların %51,2'si erkek, %65,5'i evli ve %83,3'ü çalışmıyordu. Katılımcıların Lawton ve brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği puanı 17,7±5,1 idi. Yesavage Geriatrik Depresyon Skalası  puanı 7,7±1,9 idi. WHOQOL-OLD yaşam kalitesi ölçeğinden aldıkları ortalama puan ise 24-120 idi. Erkeklerde Lawton ve brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği puanı ve Yesavage Geriatrik Depresyon Skalası ortalama puanı daha yüksekti. Çalışanlarda Lawton ve brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Yesavage Geriatrik Depresyon Skalası ortalama puanı ve WHOQOL-OLD yaşam kalitesi ölçeğinden aldıkları ortalama puan daha yüksek bulundu. Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsız olanların WHOQOL-OLD yaşam kalitesi ölçek puanı yüksek bulundu. 
Sonuç: Yaşlı hastalar aile hekimliği disiplininin temel yaklaşımı olan Biyopsikososyal Model ile değerlendirilmelidirler. Çalışmamızda günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirebilme yaşam kalitesini ve depresyonu etkilediği görülmektedir. Çalışmamıza göre yaşam kalitesi yüksek olanlarda depresyon daha az görülmektedir. Bütün bunlara dayanarak yaşlı hastaları değerlendirirken sosyal,psikolojik ve fiziksel faktörleri bütün halinde ele almanın daha iyi sonuçlar elde edilmesine yardımcı olacağını ümit ediyoruz.

Anahtar sözcükler: yaşlı, günlük yaşam aktiviteleri, depresyon, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: WHO defines aging as the difficulty of adapting the individual to the environment over time. Nowadays, life expectancy has increased, especially in more developed societies, due to reasons such as developments in health and improvement of living conditions, and therefore the elderly population has increased. The aim of this study is to measure the daily life activity of patients over 65 years of age followed in primary care and to determine the risk of depression and quality of life.
Materials and Methods: This cross-sectional thesis study was conducted with 252 patients over the age of 65 who applied to Bey Mahallesi No. 2, 4-Unit PHC in Seyhan district of Adana province, and Barbaros 4-unit PHC in Seyhan district, between 22.06.2023 and 01.08.2023. In our research, sociodemographic data, chronic disease, mental illness and medication use data, data on urinary incontinence and falls, and data on the difficulties they experienced during the earthquake period were questioned with the data collection form. Lawton and Brody's Instrumental Activities of Daily Living Scale, Yesavage Geriatric Depression Scale and World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQOL-OLD) were used. The data were analyzed in SPSS 16.0 program.
Results: The average age of our participants was 72.8±7.1 years. 51.2% of the participants were male, 65.5% were married and 83.3% were not working. The Lawton and Brody Instrumental Activities of Daily Living Scale score of the participants was 17.7±5.1. Yesavage Geriatric Depression Scale score was 7.7±1.9. The average score they received from the WHOQOL-OLD quality of life scale was 24-120. The average score of the Lawton and Brody Instrumental Activities of Daily Living Scale and the Yesavage Geriatric Depression Scale were higher in men. The average score of the employees on the Lawton and Brody Instrumental Activities of Daily Living Scale, the Yesavage Geriatric Depression Scale, and the WHOQOL-OLD quality of life scale were found to be higher. The WHOQOL-OLD quality of life scale score of those who were independent in daily living activities was found to be high.
Conclusion: Elderly patients should be evaluated with the Biopsychosocial Model, which is the basic approach of the family medicine discipline. In our study, it appears that being able to perform daily living activities affects quality of life and depression. According to our study, depression is less common in people with high quality of life. Based on all this, we hope that considering social, psychological and physical factors as a whole when evaluating elderly patients will help achieve better results.

Key words: elderly, activities of daily living, depression, quality of life