Adölesanlarda diyetin inflamatuar indeksinin yeme davranışı ve obezite ile ilişkisi
The relationship between dietary inflammatory index, eatingbehaviour and obesity in adolescents
Yazar: TUĞÇE GÜL PÜSKÜLLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE KAYA
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Diyet = Diet ; Diyet inflamatuvar indeksi = Dietary inflammatory index ; Ergenler = Adolescents ; Obezite = Obesity ; Ölçekler = Scales ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Bu araştırma, adölesanların besin tüketimlerinin değerlendirilerek diyet inflamatuar indeks (Dİİ) ile yeme davranışları ve obezite arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2022 yılında, Kayseri Özel Melikgazi Hastanesi Beslenme ve Diyet polikliniğine başvuran 10-19 yaş arası 141 (75'i kız, 66'sı erkek) adölesan ile yürütülmüştür. Araştırmada bireylerin sosyodemografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, yeme davranışları ve üç günlük besin tüketim kayıtları incelenmiş, Dİİ puanları hesaplanmıştır. Özdoğan, Y. tarafından geliştirilen ve 58 yeme davranışı ifadesi içeren "Adölesanlarda Yeme Davranışı Ölçeği" (AYDÖ) kullanılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 13,0±2,1 yıldır. Beden kütle indeksi (BKİ) z skor sınıflamasına göre bireylerin %19,9'u şişman olarak değerlendirilmiştir. Bireylerin Dİİ puanı çeyrekliklere ayrılmıştır. Dİİ puanı en az "-7,14", en çok "+7,71" olarak hesaplanmıştır, ortalaması ise 1,9 ± 3,05'tir. Bireylerin AYDÖ puanlarının ortalaması 324,3 ± 63,5'tir. Bireyler AYDÖ puanlarına göre %27,6'sı orta, %66,7'si iyi, %5,7'si çok iyi olarak sınıflandırılmıştır. Dİİ ve AYDÖ skorlarında cinsiyete göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Bireylerin Dİİ çeyrekliklerine göre antropometrik ölçümleri ve yeme ölçeği puanları benzerdir (p>0,05). Dİİ ile alınan enerji, karbonhidrat, protein, yağ, posa, A vitamini, D vitamini, E vitamini, folik asit, kalsiyum arasında negatif yönlü korelasyon bulunmuştur. (sırasıyla r=-0,433, -0,411, -0,267, -0,370, -0,711, -0,432, -0,370, -0,680, -0,649, -0,267; p≤0,001). Bireylerin yeme ölçeği puanları ile A ve D vitamini alımları arasında pozitif yönlü korelasyon bulunmuştur (sırasıyla r= 0,226 ve 0,189; p<0,05). Ayrıca bireylerin yeme ölçeği puanları ile vücut yağ yüzdeleri arasında da pozitif yönlü bir korelasyon mevcuttur (r=0,171, p<0,05). Sonuç olarak; adölesan bireyler arasında Dİİ puanları ile yeme ölçeği puanı ve BKİ değerleri arasında anlamlı bir ilişki belirlenmemiştir. Dİİ ve yeme ölçek puanları ile enerji ve besin ögesi alımları arasında korelasyonlar mevcuttur. Adölesanların gereksinmelerini yeterli düzeyde karşılamalarının ve antiinflamatuar özellikte beslenmenin, büyüme ve gelişmelerinin sağlıklı bir şekilde devam etmesine ve inflamasyonla ilişkili kronik hastalıkların önlenmesine destek olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the food consumption of adolescents and to determine the relationship between dietary inflammatory index (DII), eating behaviors and obesity. The research was conducted in 2022 with a total of 141 (75 female, 66 male) adolescents, who applied to Kayseri Melikgazi Hospital Nutrition and Diet Polyclinic. In the study, sociodemographic characteristics, anthropometric measurements, eating behaviors and three-day food consumption records of individuals were examined and DII scores were calculated. The "Adolescent Eating Behavior Scale" (AEBS), which was developed by Özdoğan, Y. and includes 58 eating behavior statements, was used. The average age of the individuals was 13,0±2,1 years. According to the body mass index (BMI) z score classification, 19,9% were obese. DII scores were evaluated by dividing into quartiles. Minimum score was "-7,14" and maximum score was "+7,71", with an average of 1,9 ± 3,05. The average of AEBS scores was 324,3 ± 63,5. According to the AEBS scores, 27,6% of the individuals were classified as moderate, 66,7% as good and 5,7% as very good. No significant difference was found according to gender in DII and AEBS scores (p>0.05). According to DII quartiles, anthropometric measurements and eating scale scores of individuals were similar (p>0.05) There was a negative and significant correlation between DII with energy, carbohydrate, protein, fat, fiber, vitamin A, vitamin D, vitamin E, folic acid and calcium intakes. (r=-0,433, -0,411, -0,267, -0,370, -0,711, -0,432, -0,370, -0,680, -0,649 ve -0,267, p≤0,001, respectively) There was a positive and significant correlation between eating scale scores with vitamin A and D intakes (r=0,226 and 0,189, p<0,05, respectively). In addition, there is a positive correlation between the eating scale scores of the individuals and their body fat percentage (r=0.171, p<0.05). In conclusion; no significant relationship was found between DII scores with eating scale scores and BMI values among adolescents. There are correlations between DII and eating scale scores and energy and nutrient intakes. It is suggested that getting requirements of adolescents and consuming antiinflammatory nutrients will support their growth and development and the prevention of chronic diseases associated with inflammation.