Ahmedinejad Dönemi Türkiye-İran ilişkileri ve ilişkileri etkileyen faktörler /
Yazar: ÖZCAN HAZIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SİNAN EVCAN
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Ahmedinejad Donemi oncesi ve Ahmedinejad donemi Türkiye-iran ilişkileri
ozellikle guvenlikle ilgili alanlarda yogunlaşmiştir. Turkiye ile Iran arasmdaki ilişkiler
inişli çıkişli bir seyir iziemiştir. Islami devrimine kadar daha duragan, olumlu giden
iliskiler tran Islam Devriminden sonraki oluşan rejim farkliligiyla zaman zaman
tansiyonun çıkmasma neden olmuştur. Bunun nedeni oiarak Islam devrimi sonrasi
Iran'm rejim ihraç politikasmi gosterebiliriz. Turkiye'de iaiklige karşi bir olay
oldugunda Iran sorumiu tutulurdu, Bati yanüsi laik Turkiye'nin de laik yanlisi icraat ve
soylemleri de Iran cephesinde rejim karşiti bir tehdit oiarak algilanirdi. Bu durum
munasebetiyle ilişkiler sürekli inişli çıkişli bir vaziyette gitmiştir.
Turkiye 1ç7ç Islam devriminden bu yana zaman zaman gergin ilişkilere sahip
oldugu Iran ile 11 Eylül teror saldirilari sonucunda, ABD'nin Ortadogu'ya yaptigi
mudahaleler ile ortaya çıkan tablo karşismda yakmlaşma sureci içerisine girmiştir. Ayni
zamanda Turkiye soguk savaş doneminden olabildigince uzak kalmaya çaliştigi
Ortadogu meselelerine yeni donemde dahil olmaya başlamiş, ozellikle Iran ile
uluslararasi. toplum arasinda yaşanan krizlere ç0zUm uretmeye çalişmiştir. 2002
seçımlerinde Turkiye'de iktidara gelen AK Parti hükümeti Turk Diş Politikasma yeni
vizyonlar getirmiştir. Bu yeni vizyonlarm ve Ortadogu'ya gosterilen ilginin artirilmasi
bolgede olumlu bir hava oluşturmuş, tran ile olan ilişkiler yukseliş gostermeye
başlamiştir. Bolgeye yonelik yeni politikalarm başmda "Komşularla Sıfır Sorun" oiarak
tabir edilen, TUrkiye'nin komşulariyla daha uyumlu ve sorunlari ç6zmeye odakli
politikasidir. Amerika'nm Irak'a müdahalesi sonucu ortaya çıkan guvensiz ortam ve
PKK ile mücadelede iki ulke arasmda başta guvenlik alanmda olmak uzere daha
sonrada kulturel ve ekonomik alanlarda iş birligi saglamiştir. Nükleer kriz çerçevesinde
ise Tilrkiye tran'm nukleer silah geliştirmesine karşi çıkmakta, ancak kontrollU oiarak
nükleer enerji kullanimmi desteklemektedir. Iran nukleer silah geliştirirse, ABD ve AB
ulkeleri ne kadar karşi çıksalar da Iran'a müdahale etmeyi goze alamayip muzakere
yoluyla ikna etmeye çalişacaklardir. Turkiye'deki yeni diş politika sureci sürerken
iran'da yapilan 2005 seçımlerinde iktidar olan Ahmedinejad'm da Iran diş politikasma
getirdigi yenilikler ikili ilişkilerin gelişmesine ve olumlu havanm surmesine katkida
bulunmuştur. Dogalgaz ve petrol gibi enerji kaynaklarma sahip olan Iran bunu AB
ulkelerine satmak içın Turkiye'yi bir seçenek olarak gormektedir. Turkiye'de dogalgaz
ve petrol içın tek ulkeye bagimh kalmak yerine alternatif ulke olan Iran ile başta
ekonomik olmak üzere ilişkilerini geliştirmek istemektedir. Fakat bu donemde meydana
gelen "Arap Bahari ve Fuze Kalkani" gibi kuresel çaptaki bir takim bolgesel olaylar
sonucu, son yıllarda ilişkiler gerilmiş, kopma noktasina dogru yol almaya başlamıştır.

Anahtar Sozcükler: Turkiye-tran ilişkileri, Ahmedinejad donemi, Nukleer enerji,
PKK/PJAK

Abstract:
Before and after the period of Ahmadinejad the relationships between Turkey and
Iran in external affairs but especially in security area have been concentrated on. The
relationships between Turkey and Iran have had its ups and downs. Until the Islamic
Revolution of Iran, the relations had been constant but after the Revolution the changes
in its regime caused some tension between these two countries sometimes. The reason
of this is after the Revolution, Iran had a policy which suggested exporting its regime
and Iran held accountable, when there was an incident against Secularism in Turkey. In
favor of Western, when Turkey said something proponent to Secularism in terms of its
activities and statements, it would be understood and taken as a threat against the
regime in Iran. This is why the relationships between these two countries had been
wavy and rugged.Turkey which had intense relationships with Iran since the Islamic
Revolution in 1979, after the attacks of terrorists to the USA on September 9, 2001 as a
result of the U.S. intervention with the Middle East, Turkey and Iran had gone into the
rapprochement period. At the same time, Turkey was trying to distant to the Middle
East affairs from the Cold War, but now it had become involved with these affairs,
especially Turkey had tried to find solutions to crises among societies with Iran.
Turkey's ruling Justice and Development Party (AKP), which came to power in 2002,
brought new visions to Turkish external affairs. These new visions and the attention to
the Middle Eastern matters brought positive atmosphere to the area and the relations
with Iran had started going up. The politics that is devoted to the region especially
"Zero-Problem with the Neighbors" is Turkey's policy to be more coherent and focused
to solve problems with the neighbors. After the intervention of the U.S. in Iraq caused
an insecure environment and the struggle with the Kurdish Nationalist Party (PKK)
brought about first in the field of security and after in the cultural and economic fields
collaboration between Turkey and Iran.
Turkey, in terms of Nuclear Crisis, is against Iran's development of Nuclear
Weapons but supports the controlled usage of Nuclear Energy in this country. If Iran
develops a Nuclear Weapon, even though the USA and the European Union highly
IV
oppose it, they cannot take the risk of interfering so that they will try to negotiate with
Iran to convince them to not use it. As the new foreign policies continue in Turkey, in
the election of 2005 with Ahmadinejad coming to power and bringing new foreign
policies brought these two countries closer and made a positive atmosphere between
them. Iran, which has natural gas and petroleum, sees Turkey as an alternative way to
sell its resources to the European Union and Turkey, instead of adhere to only one
country for natural gas and petroleum, wants to improve its economic relations with
Iran as an alternative country. But since the big events in the Middle East like "The
Arab Spring and The Missile Shield" problems caused foreign relations to regress,
therefore the relationships headed towards the breakaway point between Turkey and
Iran.

Key words: Turkish-Iranian Relationships, The era of Ahmadinejad, Nuclear
Energy, PKK/PJAK