Güçlendirme yaklaşımı temelinde sosyal hizmet uzmanı ve müracaatçı ilişkisi: Sosyal hizmet uzmanlarının deneyimleri
Social worker and client relationship based on the empowerment approach: Experiences of social workers
Yazar: MURAT DERİN
Danışman: PROF. DR. VELİ DUYAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Güçlendirme = Empowerment ; Güçlendirme = Strengthening

Özet:
Bu araştırma ile sosyal hizmet uzmanlarının mesleki ilişkiyi nasıl anlamlandırdığının ve geliştirip sonlandırdığının güçlendirme yaklaşımı temelinde sosyal hizmet uzmanlarının deneyimleri çerçevesinde keşfedilmesi amaçlanmıştır. Sağlık Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'na bağlı kamu sağlık kuruluşlarının Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri, Psikiyatri, Ortopedi, Onkoloji ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bölümlerinde görev yapan ve en az 5 yıllık çalışma deneyimi bulunan sosyal hizmet uzmanlarının dahil edildiği bu çalışma sosyal hizmet uzmanlarının mesleki ilişki deneyimlerini, konuya ilişkin literatür taramasından elde edilen araştırma bulgularını, araştırma sonucu elde edilen bulguları, araştırmacının araştırma çerçevesindeki değerlendirme ve yorumlarını içeren bir fotoğraflama çalışmasını kapsamaktadır.
	Nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik desen çerçevesinde tasarlanan araştırmanın katılımcıları amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Katılımcılara kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır.  Çalışmaya 14 kadın, 8 erkek olmak üzere 22 sosyal hizmet uzmanı katılmıştır. Araştırmanın verileri yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veri analizleri MAXQDA (2022) programı kullanılarak yapılmıştır. 
	Araştırma ile tıbbi alanda sosyal hizmet uzmanlarının farklı müracaatçı gruplarıyla tüm uygulama düzeylerinde çalışmalar gerçekleştirdiği, uygulamalarında öncelikli olarak mesleki bilgi, beceri ve değer temeli çerçevesinde hareket etmeye özen gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal hizmet uzmanlarının uygulamalarında özellikle müracaatçıların kendi kararını vermesini teşvik etme, katılımını sağlama, iş birliği geliştirmeye çalışma, kullandığı dile ve biricikliğe özen gösterme vb. konularda hem mesleki ilke ve değerler hem de güçlendirme yaklaşımının değerleri çerçevesinde hareket etmeye özen gösterdiği söylenebilmektedir. Ancak sosyal hizmet uzmanı-müracaatçı ilişkisinin bireysel özellikler, idari ve fiziksel yetersizlikler, personel politikası, mesleki olarak bilinmeme, siyasi baskı ve daha pek çok faktörden olumsuz etkilenmektedir ve bazı müdahalelerde yeterli, olumlu ve güçlendirici mesleki ilişki süreçleri işletilememektedir. Sosyal hizmet uzmanları büyük çoğunlukla Türkiye'de sosyal hizmet meslek ilişkisinin niteliğinin arttığını düşünmektedir ve bu engelleri aşmak için çaba sarf etmektedir. 
	Türkiye'de sosyal hizmetlerin yapılanması diğer gelişmiş ülkelerden farklı bir gelişim göstermiştir. Bu nedenle benzeşen yönleri ile birlikte bu ülkelerden farklı olarak ele alınması gereken birçok husus bulunmaktadır. Türkiye ve tıbbi sosyal hizmet alanı çerçevesinde ele alındığında sağlık alanında yeni sosyal hizmet politikalarının oluşturulmasına, tıbbi sosyal hizmet alanında kullanılabilecek kaynakların sağlanmasına, sosyal hizmet eğitiminin yeniden yapılandırılmasına, süpervizyon ve eğitim olanaklarının geliştirilmesine ve tıbbi sosyal hizmet alanında daha spesifik ve derinlemesine araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to explore how social workers make sense of professional relationships, develop and terminate them, within the framework of the experiences of social workers, based on the empowerment approach. This study, which included social workers working in the Community Mental Health Centers, Psychiatry, Orthopedics, Oncology and Physical Therapy and Rehabilitation departments of public health institutions affiliated with the Ministry of Health and the Council of Higher Education, and who had at least 5 years of working experience, examined the professional relationships of social workers. It includes a photography study that includes experiences, research findings obtained from the literature review on the subject, findings obtained as a result of the research, and the researcher's evaluations and comments within the framework of the research.
	The participants of the research, which was designed within the framework of the phenomenological pattern, one of the qualitative research designs, were determined by by maximum variation sampling method, one of the purposeful sampling methods. Participants were reached by snowball sampling method. 22 social workers, 14 women and 8 men, participated in the study. The data of the research were collected through in-depth interviews using a semi-structured interview form. Data analyzes were performed using the MAXQDA (2022) program.
	The research concluded that social workers in the medical field carry out studies with different client groups at all practice levels, and that they primarily pay attention to acting within the framework of professional knowledge, skills and values in their practices. In their practices, social workers especially encourage clients to make their own decisions, ensure their participation, try to develop cooperation, pay attention to the language and uniqueness they use, etc. It can be said that he takes care to act within the framework of both professional principles and values and the values of the empowerment approach. However, the social worker-client relationship is negatively affected by individual characteristics, administrative and physical inadequacies, personnel policy, professional unfamiliarity, political pressure and many other factors, and in some interventions, adequate, positive and empowering professional relationship processes cannot be implemented. Social workers mostly think that the quality of social work professional relationships in Turkey has increased and they make efforts to overcome these obstacles.
The structuring of social services in Turkey has developed differently than other developed countries. For this reason, there are many issues that need to be addressed that are different from these countries, as well as their similar aspects. When considered within the framework of Turkey and the field of medical social work, there is a need for the creation of new social service policies in the field of health, the provision of resources that can be used in the field of medical social work, the restructuring of social work education, the development of supervision and training opportunities, and more specific and in-depth research in the field of medical social work.