Eleştirmen olarak Cebrâ İbrâhîm Cebrâ
Jabra ibrahim Jabra as a critic
Yazar: MEHMET ALİ KILAY ARAZ
Danışman: PROF. DR. BEDRETTİN AYTAÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Cebra, İbrahim Cebra = Cebra, İbrahim Cebra ; Edebi eleştiri = Literary criticism ; Edebiyat = Literature ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
20.yy Arap edebiyatının önde gelen isimlerinden olan Cebrâ İbrâhîm Cebrâ, edebî eleştiri alanında önemli eserler kaleme almıştır. Bununla birlikte Batı edebiyatından birçok ünlü ismin eserlerini Arapçaya tercüme ederek Arap toplumunun batılı anlamdaki edebiyatları tanımasına katkı sağlamıştır.Bu çalışmada edebî eleştiri üzerine yapmış olduğu çalışmalarından yola çıkarak Cebrâ?nın eleştirmen yönü ele alınmıştır. Çalışma bir giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Giriş bölümünde Modern Arap edebî eleştirisinin doğuşundan 20. yy?a kadar olan gelişimi üzerinde durulmuştur. Ayrıca Arap edebiyatında edebî eleştirinin gelişimi hakkında genel hatlarıyla bilgi verilmiştir.  Tezin birinci bölümünde, yaşamının eserleri üzerindeki yansımalarına ışık tutacağı düşünülerek Cebra?nın hayatı ve eserleri üzerinde durulmuştur. Özellikle şiir, roman, hikâye, eleştiri ve çeviri gibi birçok alanda eseri bulunduğu için sadece eserlerinin adlarının verilmesiyle yetinilmiştir. Ayrıca Cebrâ'nın etkilendiği kişilere ve kaynaklara da bu bölümde yer verilmiştir.
İkinci bölüm, Cebra?nın edebî eleştiri ile ilgili görüşlerini içermektedir. Cebrâ?ya göre edebiyatın tanımı, işlevi, mahiyeti ve edebiyatın malzemesinin yanı sıra Cebrâ?da şiir eleştirisi, roman eleştirisi, hikâye eleştirisi gibi başlıklar altında eleştirmen yönü ele alınmıştır. Temmûz ve Adonis mitinin Cebrâ üzerindeki etkisi ile Arap şiirinde yenileşme hareketi ve Cebrâ'nın bu hareket içindeki yeri konularına da bu bölümde yer verilmiştir.

Abstract:
Jabra Ibrahim Jabra, one of the most prominent names of the 20th century Arabic literature, had produced many significant works in the field of literary criticism. Besides, he translated many works of the famous writers of the western literature and thus contributed to the acknowledgement of western literature by the Arabian society. 
In this study, the critic side of Jabra is being evaluated by taking into consideration his studies made on literary criticism. This study constitutes of an introduction and two sections.  In the introduction part, the evolution of Modern Arabic literary criticism from its beginning till the 20th century is explained. In addition, general information is given on the evolution of literary criticism in the Arabic literature. In the first section of the thesis, Jabra?s life and works are explained to shed light on the reflections of his life to his works. Since he has many works such as poems, novels, stories, criticisms and translations only the names of his works are mentioned. Besides, the persons and the resources jabra was affected by are mentioned in this section. The second section includes the views of Jabra on literary criticism. The description, function, composition and materials of literature according to Jabra are explained in addition to his critic side under the headings of poetry criticism, novel and story criticism. The effects of Temmuz and Adonis myths on Jabra and the renovation movement in the Arabian poetry and Jabra?s place in this movement are dealt with in this section.