Algılanan ekonomik güçlük ve eşler arasındaki çatışma ile problem davranışlar arasındaki bağlantıda, ebeveyn-ergen ilişkilerinin aracı rolü
The mediational role of parent-adolescent relationships on the associations among perceived economic strain, marital conflict and problem behaviors.
Yazar: AHU KORFAL
Danışman: PROF. DR. AYŞEN GÜRE DURU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ekonomik sorunlar = Economic problems ; Ergenler = Adolescents ; Evlilik çatışması = Marital conflict ; Finansal sorunlar = Financial problems ; Finansal sıkıntı = Financial distress ; Problem davranış = Problem behavior

Özet:
Araştırmanın temel amacı, algılanan ekonomik güçlük ve eşler arasındaki çatışma ile
ergen problem davranışları arasındaki bağlantıda ebeveyn-ergen ilişkilerinin aracı rolünü
incelemektir. Bu amaç çerçevesinde, anılan ilişkiler kız ve erkek ergenlerde Aile Stres Modeli
çerçevesinde sınanmıştır.
Araştırmanın örneklemini Ankara kent merkezinde bulunan ilköğretim 6. ve 7. Sınıflar
ile ortaöğretim 9. ve 10. Sınıflara devam eden ergenler oluşturmaktadır. Çalışmamıza, 518
(%48.5) erkek ve 550 (%51.5) kız, toplam 1068 ergen (ortalama yaş= 13.98; S= 1.74)
katılmıştır. Araştırma kapsamında, Algılanan Ekonomik Güçlük Ölçeği, Evlilik Çatışması
Ölçeği, Ebeveyn Davranışı Ölçeği, Ebeveyn-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği ve 11-18 Yaş
Gençler İçin Kendini Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırmada, algılanan ekonomik güçlük ile içe yönelim problem davranışlar
arasındaki ilişkide kızlarda ve erkeklerde baba desteğinin, olumlu ve olumsuz anne-ergen
ilişkisinin ve olumsuz baba-ergen ilişkisinin; sadece kızlarda sınırlayıcı anne ve baba kontrolü
ve demokratik baba kontrolünün; erkeklerde ise demokratik anne kontrolünün ve olumsuz
baba-ergen ilişkisinin aracı olduğu görülmektedir. Dışa yönelim problem davranışlarla
arasındaki ilişkide ise, kızlarda ve erkeklerde anne ve baba desteğinin, baba açıklamasının,
olumlu anne ilişkisinin ve olumsuz anne ve baba ilişkisinin; sadece kızlarda sınırlayıcı anne
ve baba kontrolünün; erkeklerde de demokratik anne kontrolünün ve anne açıklamasının aracı
rolü olduğu bulunmuştur.
Çalışmamızda eşler arasındaki çatışmanın boyutları ile problem davranışlar arasındaki
ilişkide ebeveyn ergen ilişkisinin aracı rolüne bakıldığında, çatışmanın özellikleri ile içe
yönelim problem davranışlar arasındaki ilişkide, kızlarda sınırlayıcı anne ve baba kontrolü ve
olumsuz anne ve baba ilişkisi; erkeklerde baba desteği ve olumlu baba-ergen ilişkisi; hem kız
hem erkeklerde olumlu anne ilişkisi aracı olduğu görülmektedir. Dışa yönelim problem
davranışlarla ilişkisinde ise kızlarda ve erkeklerde anne ve baba desteği, sınırlayıcı anne
kontrolü, baba açıklaması, olumlu ve olumsuz anne ilişkisi; sadece kızlarda sınırlayıcı baba
kontrolü; sadece erkeklerde ise anne açıklaması ve olumlu ve olumsuz baba ilişkisi aracıdır.
Çalışmamızda, kendini suçlama ile içe yönelim problem davranışlar arasındaki
ilişkide, kız ve erkeklerde baba desteği, olumlu ve olumsuz anne ilişkisi; sadece kızlarda anne
desteği, sınırlayıcı anne ve baba kontrolü ve olumsuz baba ilişkisi; erkeklerde ise demokratik
anne kontrolü ve olumlu baba ilişkisi aracıdır. Dışa yönelim problem davranışlarla ilişkisinde
de, kızlarda ve erkeklerde anne ve baba desteği, olumlu anne ilişkisi ve olumsuz anne ve baba
ilişkisi; sadece kızlarda sınırlayıcı anne ve baba kontrolü; sadece erkeklerde anne açıklaması
ve olumlu baba ilişkisi aracıdır.
Algılanan tehdit ile içe yönelim problem davranışlar arasındaki ilişkide de, kız ve
erkeklerde baba desteği ve olumsuz anne ilişkisi; sadece kızlarda sınırlayıcı anne ve baba
kontrolü, olumlu anne ve olumsuz baba ilişkisi; erkeklerde demokratik anne kontrolü ve
olumlu baba ilişkisi aracıdır. Dışa yönelim problem davranışlarla ilişkide ise sadece
erkeklerde anne desteği, sınırlayıcı ve demokratik anne kontrolü, olumsuz anne ve baba
ilişkisi ve olumlu baba ilişkisinin aracı rolü olduğu bulunmuştur.



Anahtar Kelimeler: Algılnan ekonomik güçlük, eşler arasındaki çatışma, ebeveynergen ilişkisi, ergen problem davranışları.

Abstract:
The study aims to explore the mediators role of the parent-adolescent relationships on
the associations between perceived economic strain and problem behaviors, in addition
between marital conflict and problem behaviors. Within the framework of family stress
model, such associations have been tested for girls and boys.
. The sample of the study was gathered from 6th, 7th, 9th and 10th grades adolescents in
Ankara. 518 (48.5%) boys and 550 (51.5%) girls, totally 1068 students (average of the
age=13.98; S= 1.74) participated to our study. In the study, Perceived Economic Strain Scale,
Marital Conflict Scale, Parenting Behavaior Scale, Quaility of Parent-Adolescent
Relationship Scale and Youth Self-Report Checklist 11-18 was used.
In the study, between perceived economic strain and internalizing problem behaviors,
for both boys and girls, father support, positive and negative quality of mother-adolescent
relationship and negative quality of father-adolescent relationship; for girls restrictive father
and mother control and authoritative father control; for boys authoritative mother control and
negative father-adolescent relationship mediate. In associations between perceived economic
strain and externalizing problem behaviors, for both girls and boys, mother and father support,
father disclosure, positive quality of mother-adolescent relationship and negative quality of
mother and father-adolescent relationships; for girls restrictive father and mother control; for
boys authoritative mother control and mother disclosure mediate.
In our study, we also tested the mediator role of parent behaviors and quaility of
parent-adolescent relationship beween dimensions of marital conflict and problem behaviors. 
131
Between conflict properties and internalizing problem behaviors, for girls restrictive mother
and father control and negative mother and father-adolescent relationships; for boys father
support, positive quality of father-adolescent relationship; for both boys and girls positive
quality of father-adolescent relationship mediate. In associations between conflict properties
and externalizing problem behaviors, for both girls and boys mother and father support,
restrictive mother control, father disclosure, negative and positive quality of motheradolescent
relationships; for girls restrictive father control; for boys mother disclosure,
positive and negative quality of father-adolescent relationships mediate.
In our study, between self-blame, and internalizing problem behaviors, for girls and
boys father support, negative and positive quality of mother-adolescent relationships; for
girls mother support, restrictive mother and father control, negative quality of fatheradolescent
relationship; for boys, authoritative mother control and positive quality of fatheradolescent
relationship mediate. In associations between externalizing problem behaviors, for
girls and boys, mother and father support, positive quality of mother-adolescent relationship
and negative quality of mother and father- adolescent relationships; for girls, restrictive
mother and father control; for boys mother disclosure and positive quality of fatheradolescent
relationship mediate.
Associations between perceived threat and internalizing problem behavior, for girls
and boys, father support and negative quality of mother-adolescent relationship, for girls
restrictive mother and father control, positive quality of mother and negative quality of fatheradolescent
relationships; for boys, authoritative mother control and positive quality of fatheradolescent
relationship mediate. Between threat and externalizing problem behaviors, for
boys, mother support, restrictive mother control, authoritative mother control, negative quality
of mother and father and positive quality of father- adolescent relationships mediate.


Key Words: Perceived economic strain, marital conflict, parent-adolescent
relationship, problem behaviors