Mikro düzeyde içerik düzenleme stratejilerinin kavramların, genellemelerin öğrenilmesine ve bilişsel esnekliğe etkisi
The effect of content sequencing strategies at micro level on learning concepts, generalization and cognitive flexibility
Yazar: FİGEN KILIÇ
Danışman: Y.DOÇ.DR. MAHİNUR KARATAŞ COŞKUN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, kavram analizi ve genelleme analizi temel alınarak yapılan öğretimin,bununla birlikte ?bir kavramın içerik öğelerinin? açıklanmasının; kavramların,genellemelerin öğrenilmesine ve bilişsel esnekliğe etkisi araştırılmıştır. Araştırma,deneysel araştırma modellerinden biri olan ön test-son test kontrol gruplu denememodeline göre desenlenmiştir. Çalışmada gruplar iki deney ve bir kontrol grubudesenine göre oluşturulmuştur. Araştırmacı tüm gruplarının derslerine girmiştir.Araştırma, 2004-2005 öğretim yılı bahar döneminde Mersin Üniversitesi EğitimFakültesi Sınıf Öğretmenliği (I. ve II. Öğretim) 2. sınıf ve Okulöncesi Öğretmenliği 2.sınıf (I. Öğretim) öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney-1 grubunda 33öğrenci; deney-2 grubunda 29 öğrenci ve kontrol grubunda 30 öğrenci olmak üzeretoplam 92 öğrenci, çalışma grubunda yer almıştır. Gruplar; ?Kavram Başarı Testi?,?Genelleme Başarı Testi? ve ? Yapıyı Doldur? Testi ön test sonuçları dikkate alınarakeşitlenmiştir.Araştırma sürecinde elde edilen veriler, SPSS 10.0 istatistik paket programıaracılığıyla çözümlenmiştir. Verilerin aritmetik ortalamaları, standart sapmalarıbetimsel olarak verildikten sonra, tek yönlü varyans analizleri (Anova) ve kovaryansanalizleri (Ancova) ile korelasyon analizleri yapılmıştır.Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar aşağıdaki gibi özetlenebilir:2Araştırma bulgularının daha kolay anlaşılabilmesi için araştırma kapsamındaincelenen bağımsız değişkenler, gruplara göre gösterilmiştir:Birinci Deney Grubu: Bir kavramın içerik öğelerinin açıklanması + kavram analizi+genelleme analiziİkinci Deney Grubu: Kavram analizi + genelleme analiziKontrol Grubu: Ders kitaplarında sunulan içerik.1. Deney ve kontrol gruplarının kavram başarı testi ön test puanları kontroledildiğinde, son test toplam, hatırlama düzeyi ve kavrama düzeyi puanları açısındandeney grupları ve kontrol grubu arasında, deney-1 grubu lehine anlamlı bir farklılıkbulunmuştur.2. Deney ve kontrol gruplarının genelleme başarı testi ön test puanları kontroledildiğinde son test toplam puanları açısından;a) Deney-1 ve kontrol grubu arasında deney-1 grubu lehine, ve deney-2 ve kontrolgrubu arasında deney-2 grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur.b) Son test hatırlama düzeyi puanları açısından, deney ve kontrol grupları arasındaanlamlı bir farklılık bulunamamıştır.c) Son test kavrama düzeyi puanları açısından, deney-1 ve kontrol grubu arasında,deney-1 grubu lehine, ve deney-2 ve kontrol grubu arasında, deney-2 grubu lehineanlamlı bir farklılık bulunmuştur.d) Uygulama puanları açısından, deney-2 grubu ile kontrol grubu arasında, deney-2grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur.3. Deney ve kontrol gruplarının ?kavram başarı son testi? ile ?genelleme başarı sontesti? hatırlama düzeyi, kavrama düzeyi ve toplam puanları arasında anlamlı bir ilişkibulunamamıştır.4. Deney ve kontrol gruplarının ?yapıyı doldur? ön test puanları kontrol edildiğinde,son test puanları açısından deney-1 grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur.5. Deney ve kontrol gruplarının, kavram başarı testi toplam puanları ile ?yapıyıdoldur? testi toplam puanları arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuştur.6. Deney-1 grubunun genelleme başarı testi toplam puanları ile ?yapıyı doldur? testitoplam puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur.7. Yapılan öğretim ile deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin bilişselyapılarında değişme ve gelişme olduğu gözlenmiştir.8. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin daha çok hatırlama ve kavramadüzeyinde hedef davranış yazdıkları, daha üst düzeylerde etkili olarak hedef davranışyazamadıkları gözlenmiştir.9. Deney ve kontrol gruplarında yapılan öğretimlere dayalı olarak dersin işlenişineilişkin;a. Deney-1 grubundaki öğrenciler, dersi olumlu değerlendirdiklerini, konuyu iyianladıklarını ve açıklamaların çok faydalı olduğunu belirtmişlerdir.b. Deney-2 grubundaki öğrenciler, dersi olumlu bulduklarını ancak konununoldukça zor ve karmaşık olduğunu belirtmiş ve ayrıca daha çok örneğe ihtiyaçduyduklarını ifade etmişlerdir.c. Kontrol grubundaki öğrenciler ise, dersi zor ve sıkıcı bulduklarını, aynızamanda daha çok örneğe ve alıştırmaya ihtiyaç duyduklarını belirtmişlerdir.Anahtar Sözcükler: Kavram öğretim, Kavram analizi, Genelleme öğretimi, Genellemeanalizi, Kavramın içerik öğeleri

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effect of the instruction based onconcept analysis and generalization analysis, as well as the explanation of thecomponents of a concept content (definition, criterial attributes differs, non- attributesdiffers, examples, non examples) on learning concepts, generalization and its effect oncognitive flexibility. The research was designed as an experimental pre-test/post-testcontrol group design. There were two experimental and one control group in theresearch.In this study, the sample includes the second year students of Primary SchoolTeaching Department (day and evening groups) and Pre-school Teaching Department(day group), The Faculty of Education at Mersin University. Topal of 92 studentsparticipated voluntarily in the study. There were 33 students in the first experimentalgroup, 29 students in the second experimental group, 30 students in the control group.The groups are equalized on the basis of pre-test results of ?concept achivement test?,?generalization achivement test? and ?fill in the structure test?.SPSS 10.0 was used as the statistics software package to analyze data. First, the datawere analyzed by using descriptive statistics such as mean and standart deviation, thenthey were analyzed inferentially by using one-way anova and covariance and correlationtechniques.The followings are the results of this study;1. When ?concept achivement pre-test? scores were covariated, signifcant resultswere found among experimental groups and the control group in favour of experimentalgroup 1 for post test total, knowledge level, and comprehension level results.2. When ?generalization achivement pre-test? scores were covariated, the researchresults indicate that;a) Significant results were found among experimental group 1 and the controlgroup in favour of experimental group 1, and among and experimental group 2 and thecontrol group in favour of experimental group 2.b) No significant results were found among experimental groups and controlgroup in terms of post test knowledge level scores.c) In the post test comprehension level scores, significant results were foundamong experimental group 1 and the control group in favour of experimental group 1and among experimental group 2 and the control group in favour of experimental groupd) In terms of application level scores, significant results were found betweenexperimental group 2 and the control group in favour of experimental group 2.3. No significant correlations were found among experimental groups 1 and 2 andcontrol group in terms of total knowledge level, and comprehension level for ?conceptachivement post test?, and ?generalization achivement post test?.4. When ?fill-in-the-structure pre-test? results were covariated, signifcant resultswere found among experimental groups and the control group in favour of experimentalgroup 1 for post test results.5. Significant and positive correlations were found among experimental groups 1and 2 and control group between ?concept achivement post test? total scores and? fillin-the-structure post test?.6. Significant and positive correlations were found among experimental group 1between ?generalization achivement post test? total scores and? fill-in-the-structure posttest?. No significant correlations were found among experimental groups 2 and controlgroup between ?generalization achivement post test? total scores and ?fill-in-thestructurepost test?.7. Based on the results of ?fill-in-the-structure tests?, due to the teaching, changeand progress were observed in the students? cognitive structure.8. Students in the experimental and control groups achieved to write more on objectbehaviour, knowledge and comprehension level, however failed to write at higherlevels.9. In experimental group 1, students have expressed that they understood thesubjects well and that the explanations were extremely useful. Experimental group 2students expressed that they have understood the subject well, however they found itdifficult and complicated. Students in the control group expressed that they found thesubject difficult and boring and they needed more examples and exercises.Key Word: Concept Teaching, Concept Analysis, Generalization Teaching,Generalization Analysis, Components of a Concept Content.