Solid organ transplantasyonlarında doğal öldürücü hücre (NK) ve öldürücü hücre immunoglobulin benzeri reseptörleri (KIR)' nin rolü
The role of natural killer (NK) cells and killer ig-like receptors (KIR) in solid organ transplantation
Yazar: MEHMET ONUR ELBAŞI
Danışman: PROF. DR. EMEL EKŞİOĞLU-DEMİRALP
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İmmünoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Hematoloji = Hematology ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Doku uygunluğu = Histocompatibility ; HLA antijenleri = HLA antigens ; Katil hücreler-doğal = Killer cells-natural ; Organ nakli = Organ transplantation ; Transplantasyon = Transplantation

Özet:
HLA doku grubu uyumu, transplantasyonlarda sağkalımı etkileyen önemli bir faktördür. NK (natural killer-NK) hücrelerinin sahip oldukları reseptörler aracılığı ile transplantasyonlarda graft sağkalımını etkileyebilecek bir faktör olabileceği düşünülmektedir. NK hücrelerinde bulunan, HLA sınıf I molekülleri ile direk olarak ilgili olan Öldürücü İmmünoglobulin Benzeri Reseptörler (KIR-Killer Ig-Like Receptor)'in solid organ nakillerindeki rolü çok net bilinmemektedir. Solid organ transplantasyonu yapılmış hastalarda KIR genotiplemesi, NK hücrelerinde nakil öncesi ve sonrasında KIR fenotiplemesi yapılmasını, ayrıca hücre altgruplarında CD107a yüzdesini belirleyerek böbrek nakillerinde, nakil öncesi ve sonrası değişen, sağkalımı etkileyen bir belirteç olup olamayacağını belirlemeyi amaçladık. Yaş ortalaması 37±12 olan, 8 erkek-8 kadın toplam 16 hasta seçildi. İzole edilen DNA `lardan HLA doku grupları ve KIR genotiplemesi yapıldı. Hastalardan nakil öncesi ve nakil sonrası 5-7. günlerde alınan periferik kandan hücre alt grupları ve KIR reseptör fenotipleri incelendi. Hücre yüzdelerine bakıldığında nakil öncesi ve nakil sonrası CD4+ hücre yüzdesi anlamlı olarak düşük bulundu (p=0,032). Benzer şekilde CD4+CD56+ hücre popülasyon yüzdesi de nakil sonrası anlamlı olarak düşük bulundu (p=0,019). Degranülasyon belirteci olan CD107a'nın total yüzdesinde nakil öncesi ve nakil sonrası anlamlı bir değişiklik görülmedi. Nakil öncesi ve sonrası bu KIR reseptörlerinin ekspresyonlarında anlamlı bir fark yoktu. KIR3DL1 ekspresyonu nakil sonrası hafifçe azalmış olmasına karşın yapılan istatistiksel analizler sonucunda bu molekülde de anlamlılığa ulaşılamadı. Nakil sonrası erken dönemde CD107a açısından aktif bir fenotipin değişime uğramadığını gözlemledik, Ayrıca inhibitör reseptörler açısından toleran fenotipin değişiminde de fark gözlemlenmedi.

Abstract:
Human Leucocyte Antigen (HLA) matching is an important factor in survival after transplantation. It is also suggested that Natural Killer (NK) cell receptors may have a role in the transplantation outcome. The role of immunoglobulin like receptors (Killer Ig-like Receptors; KIRs) on solid organ transplantation has not been well established. The aim of this study was to determine a marker for the outcome of the transplantation by identifying KIR genotype, phenotype and CD107a expression patterns of NK cells. Sixteen patients (8 female, 8 male, average age: 37 ± 12 years) were enrolled in the study. HLA tissue groups and KIR genotypes were determined from patients' DNA. Tissue subgroups and KIR phenotypes were examined on NK cells isolated from peripheral blood of patients before and 5-7 days after renal transplantation. The percentage of CD4+ cells was statistically lower after transplantation in comparison to the percentage obtained before transplantation (p=0,032 ). Similarly, the percentage of CD4+CD56+ cells was significantly decreased after transplantation (p=0,019). No difference was observed in the percentage of CD107a, a marker of degranulation, and the expression of KIRs on NK cells before and after transplantation. Although the expression of KIR3DL1, an inhibitor receptor of NK cells, was slightly decreased after transplantation, no statistically difference was found with its expression before transplantation. In conclusion, no changes were observed neither in the active phenotype of cells according to the expression of CD107a nor in the tolerance phenotype considering the receptor inhibitors expression in the early term after transplantation.