Fluorene-9-Bisphenol'un tatlı su midyelerinde toksik etkilerinin belirlenmesi
Determination of toxic effects of Fluorene-9-Bisphenol on freshwater mussels
Yazar: FATMA NUR AKINCI
Danışman: PROF. DR. AYSEL ÇAĞLAN GÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology ; Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
BPA (Bisfenol A), plastik malzemelerin yapı maddesinde yaygın olarak kullanılan bir bileşik olup canlı hayatı ve çevreye verdiği toksik etkilerinden dolayı kullanımı kısıtlandırılmıştır. Bu çalışmada BPA'nın ikamesi olan Flourene-9-Bisfenol (BHPF)'un tatlı su midyeleri üzerindeki toksik etkileri araştırılmıştır. Probit analiz yöntemi kullanılarak 24, 48, 72 ve 96 saat sürelik ortalama öldürücü konsantrasyonları (LC50) (%95 güven aralığı) hesaplanmıştır. 24 saatlik LC50 değeri 9,54 mg/L (5,37-18,89 mg/L), 48 saatlik LC50 değeri 3,95 mg/L (2,0-8,32 mg/L), 72 saatlik LC50 değeri 1,33 mg/L (0,65-2,6 mg/L), 96 saatlik LC50 değeri 0,84 mg/L (0,42-1,57 mg/L) olarak saptanmıştır. 96 saatlik LC50 değerinin 1/5, 1/10 ve 1/100'lik konsantrasyonları, subletal konsantrasyonlar olarak belirlenmiş ve tatlı su midyeleri 8, 5, 85 ve 170 µg/L BHPF'ye maruz bırakılmıştır. Deney sonucunda tatlı su midyelerinin toplam hemosit sayısı, dokularındaki malondialdehit (MDA), glutatyon (GSH) ve ileri oksidasyon protein ürünleri (AOPP) düzeylerine etkisi belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre toplam hemosit miktar değerleri (THS/ml) BHPF'ye maruz kalma sonucunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli oranda azalma göstermiştir (p<0.05). 2 ve 7 günlük süre sonlandığında kontrol grubu canlılarına kıyasla sindirim bezi ve solungaç dokularındaki MDA düzeylerinin istatistiksel olarak artış gösterdiği saptanmıştır (p<0.05). Sindirim bezi ve solungaç dokularındaki GSH seviyesinin 2 ve 7 günlük süre sonunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak azaldığı saptanmıştır (p<0.05). Sindirim bezi ve solungaç dokularındaki AOPP düzeylerinin ise 2 ve 7 günlük süre sonunda kontrol grubuna göre fazla bir değişikliğe uğramadığı belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, BHPF'nin subletal konsantrasyonlarda bile tatlı su midyelerinin toplam hemosit sayıları ve biyokimyasal parametrelerini etkilediği saptanmıştır.

Abstract:
BPA (Bisphenol A) is a widely used compound in plastic materials and its use has been restricted due to its toxic effects on living life and the environment. In this study, the toxic effects of Flourene-9-Bisphenol (BHPF), a substitute for BPA, on freshwater mussels were investigated. LC50 values (95% confidence interval) for 24, 48, 72 and 96 hours were calculated using the probit analysis method. LC50 value in 24 hours was 9.54 mg/L (5.37-18.89 mg/L), LC50 value in 48 hours was 3.95 mg/L (2.0-8.32 mg/L), LC50 value in 72 hours was 1.33 mg/L (0.65-2.6 mg) /L) and LC50 value of 96 hours was determined as 0.84 mg/L (0.42-1.57 mg/L). Concentrations of 1/5, 1/10 and 1/100 of the 96 hour LC50 value were determined as sublethal concentrations and freshwater mussels were exposed to 8.5, 85 and 170 µg/L concentrations of BHPF. As a result of the experiment, the effects of freshwater mussels on total hemocyte count, malondialdehyde (MDA), glutathione (GSH) and advanced oxidation protein products (AOPP) levels in their tissues were determined. According to the results obtained, total hemocyte amount values (THS/ml) showed a statistically significant decrease compared to the control group as a result of exposure to BHPF (p<0.05). After 2 and 7 days, MDA levels in the digestive gland and gill tissues increased statistically compared to the control group animals (p<0.05). GSH levels in the digestive gland and gill tissues were found to be statistically decreased compared to the control group at the end of 2 and 7 days (p<0.05). It was determined that AOPP levels in the digestive gland and gill tissues did not change much compared to the control group at the end of 2 and 7 days (p<0.05). In conclusion, it was determined that BHPF affected the total hemocyte counts  and biochemical parameters of freshwater mussels even at sublethal concentrations.