Sosyal entropiye dini enformasyonun etkisi: İmam Hatip ve Anadolu Lisesi örneği
The effect of religious information on social entropy: İmam Hatip and Anatolia High School cases
Yazar: ÜNZÜLE YAVUZ
Danışman: PROF. DR. CAHİT ASLAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Grubu Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma aslında bir fiziko-kimyanın konusu olan entropi kavramının sosyal bilimler alanında kullanılması ve bunun kazandıracağı disiplinler arası yaklaşımın sosyal sistem açısından ne anlama geldiği ve hangi alanlarla ilintili olduğunun incelenmesidir. Bununla birlikte entropi teorisi ile anlam ve içerik açısından yakın ilişkisi bulunan kaos teorisi, fen bilimler alanında kullanılan anlamı ve onun sosyal bilimler alanındaki toplumsal izdüşümü birlikte ele alınmaya çalışıldı. Bu doğrultuda kaos teorisinin kazandırdığı bakış açısı ile toplumsal sistemin ne şekilde kaotik olduğuyla ilgili analizlere yer verilmiştir. Başlangıç koşullarına sıkı sıkı bağlılığı ifade eden kaos teorisi çerçevesinde yanlış ya da eksik enformasyonun yol açacağı sonuçların öngörülemez ve belirsiz oluşunun, toplumsal sistemin devamlılığı için doğru enformasyonun üretilmesi ve kullanılmasının hayati bir öneme sahip olduğu gerçeğini hatırlatmaktadır. Eksik ya da yanlış enformasyon girdisi sosyal sistem için belirsizliklerin ve düzensizliklerin yol açtığı entropi artışı ile sonuçlanmaktadır.  Toplumsal sistemin entropi ve kaos teorisi ile ilişkili nasıl bir örüntü içerisinde olduğunun anlaşılmasının sonucunda toplumsal değişim ve toplumsal düzen konu başlıkları incelenmeye çalışılmıştır.
 Fiziki sistemde gerçekleşen entropi artışı veya azalması sosyal sistemde hangi durumlarda gerçekleştiği ve dini enformasyonun toplumsal düzensizliğin giderilmesin de mi yoksa arttırılmasında mı rol aldığı sorusunun cevabının ne olduğu bu araştırmanın temel motivasyonunu oluşturmaktadır. Öncelikle dini enformasyon ile sosyal entropi arasındaki ilişki toplumsal düzen ve değişim ilişkisi bağlamında ele alınmıştır. Daha sonra özelde bu tezin ana konusunu oluşturan sosyal entropiye İslam dini enformasyonunun etkisi toplumsal değişim ve düzen değişkeni doğrultusunda ele alınmaya çalışılmıştır. Sosyal entropi bağlamında İslam dini ile toplumsal değişim ve düzen başlıkları ele alınmadan önce, dini enformasyonun geldiği toplumun sosyal-kültürel yapısı ve sosyal entropiye olan etkisi anlaşılmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla bu tezde asıl merak edilen İslam dini enformasyonunun geldiği toplumun entropisinin artışında mı yoksa azaltılmasında mı rol oynadığı sorusunun cevabı bulunmaya çalışılmıştır. Burada amaç insanlık tarihi boyunca birçok düşünürün üzerinde düşündüğü görünen evrenin arkasında genel-geçer bir düzen yasasının olup-olmadığı veya düzenli gibi görünen dış görüntünün ardında bir düzensizliğin mi yer aldığı sorularının cevabını bulabilmek ve dini enformasyonun sosyal entropiye olan etkisinin incelenmeye çalışılmasıdır. Özellikle dini enformasyonun toplumsal değişim ve toplumsal düzen konularında entropiyi minimize edip-etmediğinin cevabı dini enformasyonun sosyal entropi üzerinde oluşturduğu etkinin anlaşılabilmesi konusunda oldukça önemli başlıklardır. Özellikle sosyoloji alanında bu soruların cevabının aranması gerektiği düşüncesi bu tezin hazırlamasında önemli bir motivasyon kaynağı olmuş ve teşvik etmiştir. 
İslam dini enformasyonun geldiği dönem açısından ne ifade ettiği ve ne gibi etkisinin bulunduğu sorularına yanıt bulabilmek ve peygamberin geldiği dönemin sosyal-kültürel arka planında hangi dinamiklerin bulunduğu sorularına cevap aranmış ve tüm değişkenlerin bilgisi açığa çıkartılmaya çalışılmıştır. Kaos teorisi çerçevesinde İslam dini enformasyonunun başlangıç aşamasında içinde bulunduğu değişkenlerin bilgisinin anlaşılması etkileşimde bulunduğu toplumların yaşayacağı olumlu ya da olumsuzlukların kaynağının anlaşılmasında önemli ipuçları içermektedir. İslam dini açısından sıfır noktası olarak kabul edilen peygamber dönemi, daha sonrasında bu dini enformasyon ile muhatap olanlar açısından örnek teşkil etmekte ve model olmaktadır. Bu tezde de özellikle değişen zaman ve şartlar karşısında bu etkileşimin boyutlarının ne ölçüde devam ettiği ve ne gibi değişikliğe uğradığı konusu üzerinde durulmuştur.
 Geldiği dönem açısından oluşturduğu etkinin ve etkileşimin boyutları üzerinden geçen uzun zaman sonrasında hangi boyutlara ulaşmış ve ne gibi değişikliğe uğramıştır? Bu soruların cevabını bulabilmek ve o dönemin bilgisine ulaşmak için bu tezin hazırlanmasında başvurulan yöntemlerden birisi olan doküman incelemesi yapılmıştır. Ayrıca uzun zaman sonrası günümüz toplumsal yapısı içerisinde dini enformasyonun oluşturduğu etki ve yansımalarını anlayabilmek için anket çalışması yapılmıştır. Günümüz sosyolojisi açısından dini enformasyonun içinde bulunduğu toplumsal yapı ile oluşturduğu etkileşimin boyutlarını ortaya çıkarabilmek için Orta Öğretim Öğrencileri'nin oluşturduğu örneklem gurubu ile bir anket çalışması yapılmıştır. Sorulara verilen yanıtlar istatistiki çalışmalar doğrultusunda incelenmiş ve sonuçları bulgular kısmında paylaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Entropi, enformasyon, değişiklik, düzen, din.

Abstract:
This study is actually an examination of the use of the concept of entropy, which is a subject of physico-chemistry, in the field of social sciences and what the interdisciplinary approach it brings in terms of the social system and which fields it is related to. In addition, chaos theory, which is closely related to entropy theory in terms of meaning and content, its meaning used in the field of science and its social projection in the field of social sciences were tried to be discussed together. In this regard, analyzes regarding how the social system is chaotic are included from the perspective of chaos theory. Within the framework of chaos theory, which expresses strict adherence to initial conditions, the unpredictability and uncertainty of the results caused by incorrect or incomplete information reminds us of the fact that the production and use of correct information is of vital importance for the continuity of the social system. Incomplete or incorrect information input results in an increase in entropy caused by uncertainties and irregularities for the social system. As a result of understanding the pattern of the social system in relation to entropy and chaos theory, the topics of social change and social order were tried to be examined.
  The main motivation of this research is the answer to the question of in what situations the increase or decrease in entropy in the physical system occurs in the social system and whether religious information plays a role in eliminating or increasing social disorder. First of all, the relationship between religious information and social entropy is discussed in the context of the relationship between social order and change. Then, the effect of Islamic religious information on social entropy, which is the main subject of this thesis, was tried to be discussed in line with the variables of social change and order. Before discussing the Islamic religion and social change and order in the context of social entropy, the social-cultural structure of the society from which religious information comes and its effect on social entropy has been tried to be understood. Therefore, in this thesis, we tried to find the answer to the question of whether Islamic religious information plays a role in increasing or decreasing the entropy of the society from which it comes. The aim here is to find answers to the questions that many thinkers have thought about throughout human history, whether there is a general law of order behind the apparent universe or whether there is disorder behind the seemingly orderly external appearance, and to try to examine the effect of religious information on social entropy. In particular, the answer to whether religious information minimizes entropy in social change and social order is a very important topic in understanding the impact of religious information on social entropy. The idea that answers to these questions should be sought, especially in the field of sociology, has been an important source of motivation and encouragement in the preparation of this thesis.
In order to find answers to the questions of what the Islamic religious information means in terms of the period in which it came and what kind of impact it had, and what dynamics were in the social-cultural background of the period in which the prophet came, the information of all variables was tried to be revealed. Within the framework of chaos theory, understanding the variables in Islamic religious information at its initial stage contains important clues in understanding the source of the positives or negatives that the societies with which it interacts will experience. The period of the Prophet, which is considered the zero point for the religion of Islam, sets an example and becomes a model for those who later deal with this religious information. This thesis focuses on the extent to which the dimensions of this interaction continue and how it changes in the face of changing times and conditions.
  What dimensions has it reached and what changes has it undergone after a long time, considering the impact and interaction it created in terms of the period in which it came? In order to find answers to these questions and to access the knowledge of that period, document analysis was carried out, which is one of the methods used in the preparation of this thesis. In addition, a survey was conducted to understand the effects and reflections of religious information in today's social structure after a long time. In order to reveal the dimensions of the interaction between religious information and the social structure in terms of today's sociology, a survey was conducted with a sample group of Secondary School Students. The answers given to the questions were examined in line with statistical studies and the results were shared in the findings section.

Keywords:  Entropy, information, change, order, religion.