Ekolojinin kabuklu ve kabuksuz çekirdek kabak (Cucurbita pepo L.) hatlarında tohum verimi ve çerezlik kalitesine etkisi
The effect of ecology on seed production and snack quality of pumpkin (Cucurbita pepo L.) in Turkey
Yazar: SITKI ERMİŞ
Danışman: PROF. DR. RUHSAR YANMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Cucurbitaceae = Cucurbitaceae ; Kabak = Squash ; Kavurma = Roasting ; Kimyasal bileşenler = Chemical component ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Tohumlar = Seeds ; Çerezler = Snacks

Özet:
Bu araştırma, 2007 ve 2008 yılları arasında ıslah çalışması sonucu seçilen 5 kabuklu ve 2 kabuksuz çekirdek kabağı hattında ekolojinin kabak çekirdeği verimi ve elde edilen çekirdeklerin çerezlik değeri ile kimyasal bileşimi üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Ülkemizde çekirdek kabağı yetiştiriciliğinin yaygın olarak yapıldığı Trakya Bölgesi'ni temsilen Kırklareli, İç Anadolu Bölgesi'ni temsilen de Nevşehir ve Ankara lokasyonları seçilmiştir.Araştırmada bitki başına meyve sayısı, meyve ağırlığı, meyve boyu-çapı, boy/çap oranı meyve şekli, meyve rengi ve bitki başına tohum verimi, şekil ve renk belirlenmiştir. Kabak çekirdeklerinin taze ve kavrulmuş tohumlarında fiziksel özellik olarak irilik, tohum iç oranı; kimyasal özellik olarak da nem, toplam yağ oranı ve yağ asitleri kompozisyonu, protein, vitamin E ve mineral madde içeriği (Fe, Mn, Mg, K, P) saptanmıştır. Çekirdek kalitesi ile ilişkili olarak çekirdeklerin çıtlama kolaylığı değerlendirilmiştir.Araştırma sonucunda meyve ve tohum özellikleri üzerinde tek başına hatlar veya lokasyonlar etkili olmamış, interaksiyon önemli çıkmıştır. Aynı şekilde taze ve kavrulmuş tohumlarda nem, toplam yağ oranı, yağ asitleri kompozisyonu, protein, vitamin E ve mineral madde miktarı hat ve lokasyonlara göre değişiklik göstermiştir.Kabak çekirdeği tohumlarında toplam yağ oranının yüksek (%35-48), doymamış yağ asitlerinden oleik ( %40-%58) ve linoleik asidin (%30-%40) baskın yağ asitleri olduğu, %35-40 protein içerdiği, ayrıca magnezyum, potasyum ve fosfor yönünden diğer elementlere göre zengin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study has been carried out to examine the influence of ecology on pumpkin seed yield, snack value of pumpkin seeds and chemical composition among 7 pumpkin lines (5 normal and 2 naked) selected as a result of breeding activities in 2007 and 2008. Kırklareli has been chosen to represent Thrace Region and Nevsehir and Ankara have been chosen to represent Central Anatolian Region where pumpkin production in Turkey is intensified.In our research we have observed the following characteristics: number of fruits per plant, weight of fruit, fruit length-diameter, length/diameter ratio, fruit shape, fruit colour, seed yield per plant, shape and colour. For both fresh and roasted pumpkin seeds, we have taken into consideration the size, seed inner side ratio as physical characteristics and humidity, total oil ratio and composition of oil acids, protein, Vitamin E and mineral substance content (Fe, Mn, Mg, K, P) as chemical characteristics. The easiness of seed cracking has been evaluated with regard to seed quality.At the end of the research, it has been found out that the lines and different locations do not influence characteristics of fruit and seed on their own and that interaction is important. On the other hand humidity, total oil ratio and composition of oil acids, protein, Vitamin E and mineral substance content for both fresh and roasted seeds have shown certain difference according to the lines and locations.It has been concluded for the pumpkin seeds that total oil ratio is high (35%-48%), that oleic acid (40%-58%) and linoleic acid (30%-40%) are dominant oil acids, that it contains 35%-40 % of protein and that it is rich in magnesium, potassium and phosphorus, compared to other elements.