Zeki Mesut Alsan: Hayatı, fikirleri ve siyasi faaliyetleri (1889-1984)
Zeki Mesut Alsan: Life, ideas and political activities (1889-1984)
Yazar: ALİ YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ERHAN GÜLLÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Alsan, Zeki Mesut = Alsan, Zeki Mesut ; Biyografi = Biography ; Gazeteciler = Journalists ; Siyasetçiler = Politicians ; Siyasi faaliyetler = Political activities

Özet:
Çalışmamızda, Osmanlı Devleti'nin son dönemiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin
kuruluş ve sonraki dönemlerine tanıklık etmiş olan gazeteci, ilim adamı ve aynı
zamanda siyasetçi olan Zeki Mesut Alsan'ın Hayatı, Fikirleri ve Siyasi Faaliyetleri
(1889-1984) incelenmiştir. Bu doğrultuda tez hazırlanırken Alsan'ın hayatı hakkında
bilgi içeren Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet ve Osmanlı Arşiv belgeleri başta
olmak üzere Ahenk, Hâkimiyeti Milliye, Milliyet, Vakit, Tan, Yeni İstanbul gazeteleri
ve Maarif Vekâleti Mecmuası, Ülkü Halkevleri Mecmuası, Hayat, Türk Yurdu, İnsan
Hakları dergilerindeki yazıları ile hatırat-inceleme türünden eserlerden
yararlanılmıştır.
1889 yılında Aydın'da doğan Zeki Mesut Alsan, ilk tahsilini burada
tamamladıktan sonra lise eğitimini de İzmir İdadisi'nde tamamlamıştır. Yüksek
tahsili için Mülkiye Mektebi'ne giren Alsan, buradaki eğitimi esnasında Ahenk
gazetesinde dış politikaya dair yazılar da yazmıştır. Mülkiye'den mezun olduktan
sonra 24 Ekim 1910 tarihinde, Avrupa tahsili için girdiği imtihanı kazanarak Paris'e
gitmiştir. Eğitimini tamamladıktan sonra Türkiye'ye dönen Alsan, Mülkiye
Mektebi'nde kısa bir süre hukuk-u düvel ve tarih-i siyasi muallim muavinliği
görevlerinin ardından I. Dünya Savaşı yıllarını Maliye Nezareti'nde çeşitli görevler
ile geçirmiştir.
1918'de Maarif Nezareti'nde göreve başlayan Zeki Mesut Alsan, bu nezarette
çeşitli görevler ifa etmiştir. 1927 yılında CHP'den Edirne milletvekili seçilen Alsan,
böylece siyasete girmiş ve daha sonra Diyarbakır milletvekili olarak 1943 yılına
kadar bu görevini sürdürmüştür. Ayrıca Alsan, milletvekilliği yaptığı dönemde
Hâkimiyeti Milliye ve Milliyet'te gazeteci kimliğini de muhafaza etmiştir. 1943
yılında ise Siyasal Bilgiler Okulu adını alan Mülkiye'ye, müdür ve Devletler Umumî
Hukuku profesörü olarak atanmış ve emekliye ayrıldığı 1956 yılına kadar
profesörlük görevini sürdürmüştür. Zeki Mesut Alsan, 24 Eylül 1984 tarihinde
İstanbul'da vefat etmiştir.

Abstract:
In our study, a journalist, scientist and politician who witnessed the last
period of Ottoman Empire and the establishment and later periods of Turkish
Republic, Zeki Mesut Alsan's Life, Ideas and Political Activities (1889-1984) were
examined. So, Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet ve Osmanlı Archival
documents contains datas about the life of Alsan, writings in Ahenk, Hâkimiyeti
Milliye, Milliyet, Tan, Vakit newspapers and Muallimler Birliği Mecmuası, Maarif
Vekâleti Mecmuası, Ülkü Halkevleri Mecmuası, Hayat, Türk Yurdu, İnsan Hakları
were used.
Alsan was born in Aydin in 1889, completed first education here and then
continued high school education in Izmir High school. He entered School of Mulkiye
for higher education and wrote about foreign policy in newspaper Ahenk during
education there. After graduating from Mülkiye, he went to Paris on October 24,
1910, for European education. Returning to Turkey, he spent short period in Mulkiye
School as an assistant of international law and political history, and then spent WWI
years in various positions at the Ministry of Finance.
He started to work in the Ministry of Education in 1918, performed various
duties in this ministry. He was elected as Edirne deputy from CHP in 1927, so
entered politics, then continued this duty as Diyarbakır deputy until 1943. In
addition, maintained his journalistic identity in Hâkimiyeti Milliye and Milliyet
during time as a member of parliament. In 1943, he was appointed to Mulkiye, which
was named the School of Political Sciences, as the professor and director of General
International Law, and continued professorship until retirement in 1956. He died on
September 24, 1984, in Istanbul.