Fumigasyon yöntemi ile tarihi tekstil eserlerin restorasyon ve konservasyon uygulamaları
Restoration and conservation applications  of historical  textile  artifacts  with fumigation  method
Yazar: RABİA GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ZEHRA ÇAKICI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Atmosferik gazlar = Atmospheric gases ; Fumigasyon = Fumigation ; Konservasyon = Conservation ; Restorasyon = Restoration ; Spektrofotometre = Spectrophotometer

Özet:
Amaç: Kars Müze Müdürlüğü envanterine kayıtlı 19.yy sonu ve 20. yy dönemi sanatsal değer sahip 6 adet tekstil eserde  yoğun olarak gözlenen biyolojik bozulmaların (mikroorganizma-böcek) belgeleme teşhis ve analiz çalışmaları sonucunda; atmosferik gaz ile fumigasyon çadırı uygulaması ile önleyici korumaya katkılarının ve veriler ışığında biyolojik bozulmaların tekstil eserleri üzerinden en az müdahale ile zarar vermeden uzaklaştırılmasında kesin sonuçlar elde edilmesi hedeflenmektedir. 
Yöntem: Bu çalışmada deneysel metodoloji kullanılmıştır. İncelemeler sonucunda biyolojik 
bozulmaların yoğun olduğu eserler belirlenerek bu eserler üzerinde belgeleme ile analiz 
işlemleri sonucunda belirlenen gruplarda dondurucu ve atmosferik gaz (azot) çadırında 
fumigasyon uygulamaları yapılarak elde edilen veri sonuçları karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Yapılan uygulamalar sonucunda; çalışmaya konu olan eserlerde görülen biyolojik 
bozulmalardaki böcek türlerinin Tineola-bisselliella olduğu anlaşılmıştır. Uygulama 
yöntemlerinin sonuçları fiziksel, kimyasal ve hammadde özelliklerine göre incelenmiştir. Aynı 
dönemlere ait olan ve dondurucu yönteminin uygulandığı 3 adet yün eserin spektrofotometre 
analiz sonucundaki renk farklılıklarının  1.5-3.0 aralığın da olduğu ve fiziksel özellikleri 
açısından eserin hasarlı alanlarındaki liflerde kırılmalar ve ayrılmalarının aynı olduğu tespit 
edilmiştir. Atmosferik gaz (Azot) uygulamasına tabi tutulan 3 adet yün eserin spektrofotometre 
analiz sonucundaki renk farklılıklarının  0.8-2.0 aralığında olduğu, fiziksel özellikleri 
açısından önemli bir farklılık tespit edilmemiştir.
Sonuç: Yapılan çalışma kapsamında seçilen eserlerin biyolojik bozulmaları, fiziksel ve 
kimyasal durumları incelenerek dondurucu ve atmosferik gaz (azot) uygulama yöntemleri 
belirlenmiştir. Uygulama sonucunda yapılan analiz verileri ışığında eserlerde görülen biyolojik 
bozulmalarda en az zarar ve müdahale yöntemi belirlenmiştir. Bu uygulama yöntemiyle 
eserlere en az müdahale ile korumanın gerçekleştirilmesi ve eserlerin stabil durumlarının
korunması hedeflenmiştir. Ayrıca sonuç kısmında konunun öneminden bahisle gerekli önerilere
ve görüşlere yer verilmiştir.

Abstract:
Purpose: As a result of the documentation, diagnosis and analysis of biological deterioration 
(insect-microorganism) intensely observed in 6 textile artifacts of artistic value, registered in 
the inventory of the Kars Museum Directorate; With the application of atmospheric gas 
(nitrogen) fumigation tent, it is aimed to obtain definitive results in the removal of preventive 
protection and biological deterioration in the light of data, with minimal intervention without 
damaging it.
Method: Experimental methodology was used in this study. As a result of the examinations, 
the artifacts with intense biological deterioration were determined, and the data results obtained 
by performing fumigation applications in the freezer and atmospheric gas (nitrogen) tent in the 
groups determined as a result of documentation and analysis processes on these artifacts were 
compared.
Findings: As a result of the applications; It has been understood that the insect species in 
biological deterioration seen in the works that are the subject of the study are Tineola-bissellella. The results of the application methods were examined according to the physical, 
chemical and raw material properties. It was determined that the color differences in the 
spectrophotometer analysis results of 3 wool artifacts belonging to the same period and in which 
the freezing method was applied were in the range of 1.5-3.0 and the breaking and 
separation of the fibers in the damaged areas of the artifact were the same in terms of their 
physical properties. As a result of the spectrophotometer analysis of 3 pieces of wool that were 
subjected to atmospheric gas (Nitrogen) application, the color differences were in the range of 
 0.8-2.0, and no significant difference was detected in terms of their physical properties.
Results: Within the scope of the study, the biological deterioration, physical and chemical 
conditions of the selected works were examined and the freezing and atmospheric gas (nitrogen) 
application methods were determined. In the light of the analysis data made as a result of the 
application, the least damage and intervention method was determined in the biological 
deteriorations seen in the works. With this application method, it is aimed to protect the artifacts 
with the least interference and to preserve the stable condition of the artifacts. In addition, in 
the conclusion part, necessary suggestions and opinions are given with reference to the 
importance of the subject.