Betonarme binaların hızlı görsel değerlendirme yöntemleriyle değerlendirilmesinde kullanılan yapısal kusurların birleşik etkilerini dikkate alan olumsuzluk puanlarının enerji tabanlı yaklaşım kullanılarak belirlenmesi
Determination of vulnerability scores with energy based method which consider the combined effects of structural deficiencies used in the scope of rapid visual screening of reinforced concrete buildings
Yazar: NURBANU DEMİRBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA ŞAHİN ; DOÇ. DR. CENGİZHAN DURUCAN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Olası bir depremde meydana gelecek can kayıplarının önlenmesi için deprem riski yüksek bölgelerde, risk önceliği bulunan binaların belirlenmesinde hızlı görsel değerlendirme yöntemleri kullanılmaktadır. Literatürde/standartlarda önerilen birçok hızlı görsel değerlendirme yöntemi bulunmaktadır. Günümüzde hızlı görsel değerlendirme yöntemleriyle ilgili çalışmalar, yöntemlerin basit ve hızlı uygulanabilirliği kadar gerçeğe yakın bir değerlendirme sunmasını geliştirmek için devam etmektedir. Bu tez çalışması kapsamında, hızlı görsel değerlendirme yöntemlerinde betonarme binaların risk değerlendirmesi aşamasında, yapısal kusurlara atanan olumsuzluk puanları enerji tabanlı yöntem kullanılarak incelenmiştir. Tezde incelenen iki temel hipotez doğrultusunda (olumsuzluk puanlarının kusur derecelerine göre değişken olabileceği, yapısal kusurların ayrık etkilerinin toplanması ve birleşik etkileri altında olumsuzluk puanlarının farklı olabileceği) olumsuzluk puanları yeniden değerlendirilmiştir. Değerlendirmede, mevcut bina stokunu temsil eden farklı kat sayılarına (3,5 ve 8 katlı) sahip modeller kullanılarak yapısal kusurların, olumsuzluk puanları üzerindeki ayrık ve birleşik etkileri incelenmiştir. Yapılan incelemelerde, yapısal kusurlara ait ayrık etkiler yumuşak kat, zayıf kat, plan düzensizliği, kapalı çıkma ve çarpışma kusurları üzerinden; birleşik etkileri ise, yumuşak kat kusurunun çalışmada dikkate alınan diğer yapısal kusurlarla beraber olması durumu dikkate alınarak incelenmiştir. Ayrık ve birleşik etkilere ek olarak, olumsuzluk puanları yapısal kusurlara ait kusurun derecesi/türüne bağlı olarak elde edilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, yapısal kusurlara atanan olumsuzluk puanları üzerinde kusur derecesinin/türünün önemli etkisi olduğu görülmüştür. Yapısal kusurların ayrık etkilerinin toplanmasıyla elde edilen olumsuzluk puanları ile birleşik etki sonuçlarının birbirinden farklı olduğu, enerji tabanlı yöntem kullanılarak ayrık etkilerinin toplanmasıyla elde edilen çoğu olumsuzluk puanının, birleşik etki dikkate alınarak hesaplanan olumsuzluk puanı sonuçlarına göre daha yüksek değerler verdiği gözlenmiştir.

Abstract:
In order to prevent loss of life in a possible earthquake, rapid visual screening is used to determine risk priority of buildings in regions with high earthquake risk. There are many rapid assessment methods used in the literature. Todays, studies on rapid visual screening continue to improve the simple and fast applicable methods which also provide a realistic evaluation.
In the scope of this thesis study, the vulnerability scores assigned to structural deficiencies in the risk assessment of reinforced concrete buildings were examined by using the energy-based method. Vulnerability scores were reevaluated by testing two main hypotheses; i) vulnerability scores may vary depending on the degree of structural deficiencies, ii) vulnerability scores obtained by summing up the discrete effects of structural deficiencies and obtained by considering their combined effects may differ. In the evaluation, models with different number of floors (3, 5 and 8 floors) representing the existing building stock were used. The discrete and combined effects of structural deficiencies (soft/weak story, plan irregularity, heavy overhangs, pounding effect) on VSs were examined in these models.
From the study, it was concluded that; i) the degree/type of deficiency has a significant effect on the vulnerability scores assigned, ii) the vulnerability scores obtained by summing up the discrete effects of structural deficiencies are, generally, different from the vulnerability scores calculated taking into account their combined effects, iii) most of the VSs obtained by summing the discrete effects of structural deficiencies results in higher values than those calculated by considering the combined effects of structural defects.