Iğdır yöresi çocuk oyunları
Children's games of Iğdır region
Yazar: BERAT GÜNEŞ DELEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL ABALI
Iğdır Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Oyun, insanlık tarihi kadar eskiye dayanan bir geçmişe sahiptir. Toplumun kültür parçalarından biri olan oyun, toplumda zamanla meydana gelen değişimlerden etkilenerek varlığını günümüze kadar sürdürmüştür. Oyunlar, toplumlardan etkilendiği gibi toplumların geleceği olan çocukların gelişmesinde ve toplumsal rollerini kazanmalarında da önemli bir görev üstlenerek toplumu şekillendirmiştir.
Bu çalışmada Iğdır ilinin kültürel zenginliklerinden biri olan çocuk oyunları ele alınmıştır. Çalışmanın kapsamını Iğdır ili ve ilçeleri ile köyleri oluşturmaktadır. Bu çalışmada, öncelikle çalışma alanı olan Iğdır ili hakkında genel bilgiler verilmiştir; sonrasında Türk folklorunda çocuk ve çocuk oyunları kavramları ele alınmıştır. Çocuk oyunları üzerine yapılmış olan çalışmalar sıralanmıştır. Çalışmamızda yörede oynanan çocuk oyunları derleme yöntemine başvurularak tespit edilmeye çalışılmıştır. Oyunların kayıt altına alınmasında katılımlı ve katılımsız yöntem, doğal ve yapay ortam derlemesi yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmamıza konu olacak oyunlar derlenirken her yaş grubundaki kişiler ile görüşülmeye çalışılmıştır. Ayrıca Iğdır il merkezi, ilçe merkezleri ve bütün köylere gidilmeye çalışılmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde Iğdır yöresinde oynanan çocuk oyunları oynandığı zamana, mekâna, oyuncuların cinsiyetine, oyuncuların yaşına, kullanılan oyun aracına, oyunların süresine, oyun sonundaki ödül-ceza yöntemine ve halen oynanıp oynanmamasına göre detaylı olarak tasnif edilmiştir. Bu sınıflandırma işleminde oyunlara verilmiş olan numaralar esas alınmıştır. Çalışmanın aynı bölümünde oyun malzemeleri ve oyunların oynanmasına etki eden unsurlar değerlendirilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Iğdır yöresindeki çocuk oyunları yapısal ve işlevsel açıdan bir bütün olarak ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümü olan dördüncü bölümde ise çocuk oyunları ile ilgili detaylı bilgiler verilmiştir.
Çalışmada yer verilen oyunların derlenmesi her yaş grubunu temsil eden kaynak kişilerle görüşülerek sağlanmıştır. Toplam 48 oyunun derlendiği çalışmada 180 kaynak kişi ile görüşülmüştür. Derleme esnasında oynanan oyunların ve görüşülen kaynak kişilerin fotoğraflarına da çalışmanın sonunda yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Iğdır, Halk Kültürü, Çocuk Folkloru, Oyun, Çocuk Oyunları

Abstract:
The game has a history that goes back as far as human history. The game, which is one of the cultural parts of the society, has continued its existence until today by being affected by the changes that have occurred in the society over time. As games are influenced by societies, they have shaped society by playing an important role in the development of children, who are the future of societies, and in gaining their social roles.
In this study, children's games, which are one of the cultural riches of Iğdır, are discussed. The scope of the study consists of Iğdır province and its districts and villages. In this study, first of all, general information about the province of Iğdır, which is the study area, was given; Later, the concepts of children and children's games in Turkish folklore were discussed. The studies on children's games are listed. In our study, it was tried to determine the children's games played in the region by applying the compilation method. In the recording of the games, participatory and unattended methods, natural and artificial environment compilation methods were used. While compiling the games to be the subject of our study, it was tried to interview people in each age group. In addition, Iğdır city center, district centers and all villages were tried to be visited.
In the second part of the study, the children's games played in the Iğdır region were classified in detail according to the time, place, gender of the players, age of the players, game tool used, duration of the games, reward-punishment method at the end of the game and whether they are still played. This classification process is based on the numbers given to the games. In the same part of the study, game materials and factors affecting the playing of games were evaluated. In the third part of the study, children's games in the Iğdır region were discussed as a whole in terms of structure and function. In the fourth part, which is the last part of the study, detailed information about children's games is given.
The compilation of the games included in the study was provided by interviewing the source persons representing each age group. In the study where a total of 48 games were compiled, 181 source people were interviewed. The photographs of the games played during the compilation and the source persons interviewed are also included at the end of the study.

Keywords: Iğdır, Folk Culture, Children's Folklore, Games, Children's Games