Sınıf öğretmeni adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarını etkileyen faktörler
Factors affecting the attitude of primary school teacher candidates towards human rights
Yazar: NİLGÜN DAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KEMAL KÖKSAL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adalet = Justice ; Adalet algısı = Justice perception ; Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Dini iman = Religious faith ; Sınıf öğretmenliği = School teachers ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretmenler = Teachers ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu araştırma, sınıf öğretmeni adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarını etkileyen faktörleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, Gazi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı lisans programın dördüncü sınıfına devam etmekte olan 171 öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak ?İnsan Hakları Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Ölçek için yapılan güvenilirlik analizi sonucunda, iç tutarlılık katsayısı her bir boyut için .712 (Adalet Anlayışı), .865 (Dinî İnanç), .967 (Devlet Algısı) ve .711 (İdeoloji) şeklinde, ölçek genelinde ise .885 olarak hesaplanmıştır. 
Araştırmada, ölçme aracı olarak kullanılan ?İnsan Hakları Tutum Ölçeği?nden elde edilen verilerin istatistiki analiziyle ulaşılan bulgular yorumlandıktan sonra şu sonuçlar ortaya konmuştur:
1.	Sınıf öğretmeni adaylarının insan haklarına ilişkin tutum puanlarının yüksek olduğu saptanmıştır. Ancak sınıf öğretmeni adaylarının insan haklarına ilişkin tutumları cinsiyet, mezun olunan lise, annenin eğitim durumu, babanın eğitim durumu, yerleşim birimi ve bölge değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir.
2.	Sınıf öğretmenleri adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarında adalet anlayışının etkili olduğu; ancak, sınıf öğretmeni adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarında adalet anlayışının etkisinin cinsiyet, mezun olunan lise, annenin eğitim durumu, babanın eğitim durumu, yerleşim birimi ve bölge değişkenlerine göre anlamlı bir fark göstermediği görülmüştür. 
3.	Sınıf öğretmenleri adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarında dinî inancının etkili olduğu; ancak sınıf öğretmeni adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarında dinî inancının etkisi mezun olunan lise, annenin eğitim durumu, babanın eğitim durumu, yerleşim birimi ve bölge değişkenlerine göre anlamlı bir fark göstermediği görülmüştür. Sınıf öğretmeni adaylarının dinî inanç faktörüne ilişkin tutumları cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık göstermiştir. Buna göre erkek sınıf öğretmeni adaylarının dinî inanç faktörüne ilişkin toplam puanları kızların toplam puanlarından daha fazladır. 
4.	Sınıf öğretmenleri adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarında devlet algısının etkili olduğu; ancak, sınıf öğretmeni adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarında devlet algısının etkisinin cinsiyet, mezun olunan lise, annenin eğitim durumu, babanın eğitim durumu, yerleşim birimi ve bölge değişkenlerine göre anlamlı bir fark göstermediği saptanmıştır.
5.	Sınıf öğretmenleri adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarında ideolojinin etkili olduğu; ancak, sınıf öğretmeni adaylarının insan haklarına ilişkin tutumlarında ideolojinin etkisinin cinsiyet, mezun olunan lise, annenin eğitim durumu, babanın eğitim durumu, yerleşim birimi ve bölge değişkenlerine göre anlamlı bir fark göstermediği saptanmıştır.
6.	İnsan Hakları Tutum Ölçeği?nden elde edilen toplam puan ile adalet anlayışı faktörü arasında orta düzeyde bir ilişki, ölçekten elde edilen toplam puan ile dinî inanç faktörü arasında orta düzeyde bir ilişki; ölçekten elde edilen toplam puan ile devlet algısı faktörü arasında güçlü düzeyde bir ilişki ve ölçekten elde edilen toplam puan ile ideoloji faktörü arasında güçlü düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The objective of this survey is to demonstrate the factors, affecting the attitude of primary school teachers towards human rights. The survey was conducted with 171 senior undergraduate teacher candidates at Gazi Faculty of Education Department of Primary School Teaching. ?Human Rights Attitude Scale? was used as a data collection tool for the survey. As a result of the reliability analysis, internal consistency coefficient was calculated as .712 (Sense of Justice), .865 (Religious Belief), .967 (Sense of State) ve .711 (Political Views) and .885 as a whole. 
After the finds, which were reached through the statistical analysis of data obtained from ?Human Rights Attitude Scale,? were interpreted, the following results were attained:
1.	It was determined that scores of primary school teacher candidates regarding human rights were high. However, there were no significant differences regarding the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights according to gender, graduated high school, educational background of the mother, educational background of the father, town and region variables.
2.	It was observed that sense of justice was significant for the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights but it was also observed that the effect of sense of justice on the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights did not vary according to gender, graduated high school, educational background of the mother, educational background of the father, town and region variables.
3.	It was observed that religious belief was significant for the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights but it was also observed that the effect of sense of religious belief on the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights did not vary according to graduated high school, educational background of the mother, educational background of the father, town and region variables. Attitudes of primary school teacher candidates according to gender demonstrated significant differences. According to this, total scores of male primary school teacher candidates are higher than those of the females.
4.	It was observed that sense of state was significant for the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights but it was also observed that the effect of sense of state on the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights did not vary according to gender, graduated high school, educational background of the mother, educational background of the father, town and region variables.
5.	It was observed that political views was significant for the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights but it was also observed that the effect of sense of political views on the attitudes of primary school teacher candidates towards human rights did not vary according to gender, graduated high school, educational background of the mother, educational background of the father, town and region variables.
6.	It was determined that there was a medium level relationship between the total points obtained from Human Rights Attitude Scale and sense of justice, there was a medium level relationship between the total points obtained from the Scale and religious belief factor and a strong relationship between the total points obtained from the Scale and the sense of state and a strong relationship between the total points obtained from the Scale and the political views factor.