Çankırı mânileri /
Yazar: GÜL EMİŞ BOSTANCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVAL KASIMOĞLU
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Çankırı = Çankırı

Özet:
Bir toplumun kültürü hakkında yorumda bulunabilmek için o toplumun halk edebiyatına ait ürünlerinin incelenerek bu ürünler hakkında belli başlı temel bilgilerin edinilmesi gerekir. Bu ürünler arasında yerini alan mâniler halkın zihninde var olmuş işlevsel bir kültür ürünüdür. Mâni söyleyen kişiler, aslında sahip oldukları kültürel yapının aktarımını yapmaktadır. Böylelikle mânilerin içerikleri incelendiğinde yörenin kültürel değerlerinden de bilgiler edinilmiş olunmaktadır. Bu çalışmada, Çankırı'da söylenen mâniler derlenmiş ve bu derlenen mâniler konularına ve işlevlerine göre tasniflenerek yapılan tasnifler mâni örnekleriyle desteklenmiştir. Derleme aşamasında birçok kişiyle irtibata geçilmiş fakat kaynaklar pek bilgi verme taraftarı olmadığından sınırlı sayıdaki kaynaklardan derlenen belli başlı mâniler bir araya getirilmiştir. Derlenen bu mâniler genellikle otuz beş, kırk yaş ve üzeri kişilerde muhafaza edilmiştir. Derlenen bütün verilerin analizleri yapıldıktan sonra bu veriler belirli başlıklar altında tasnif edilmiştir. Bu çalışma kapsamında gerçekleştirilen derlemelerden elde edilen mâniler, İşlevsel Halkbilim Kuramları arasında önemli bir yere sahip kuramcılarından Bascom'un Halkbilimin Temel İşlevleri çerçevesinde incelenmiştir. Bu işlevlere ek olarak bölgenin yapısal özellikleri doğrultusunda şekillenmiş farklı işlevler de tespit edilerek elde edilen mâniler bu işlevler doğrultusunda da örneklerle incelenmiştir. Yapılan çalışma ile topluma ve toplumun gelenek göreneklerine katkıda bulunup bu doğrultuda çalışma yapacak araştırmacılara kaynaklık ederek Çankırı'nın dil ve kültürüne katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Böylelikle yapılan çalışmanın, bu önemli mirasın kalıcılığının sağlanmasına destek olması beklenmektedir.

Abstract:
In order to comment on the culture of a society, it is necessary to examine the folk literature products of that society and to obtain certain basic information about these products. The meanings that take their place among these products are a functional cultural product that has existed in the minds of the people. People who sing mâni are actually transferring the cultural structure they have. People who sing mâni are actually transferring the cultural structure they have. Thus, when the contents of the mâni are examined, information is obtained from the cultural values of the region. In this study, the meanings said in Çankırı were compiled and these compiled meanings were classified according to their subjects and functions, and the classifications made were supported by examples of meanings. Many people were contacted, but since the sources did not provide much information, the main mâni compiled from a limited number of sources were brought together and presented in the study.  These mâni have usually been maintained in people thirty-five, forty years of age and older. After the analysis of all the compiled data, these data were classified under certain headings. The meanings obtained from the compilations carried out within the scope of this study were examined within the framework of the basic functions of folklore by Bascom, one of the theorists who has an important place among functional folklore theories. In addition to these functions, the mâni obtained by detecting different functions shaped in line with the structural characteristics of the region were examined with examples in line with these functions. With this study, it is aimed to contribute to the language and culture of Çankırı by contributing to the society and the traditions of the society and being a source for the researchers who will work in this direction. Thus, it is expected that the work carried out will support the permanence of this important heritage.