Belediyelerin vergi gelirlerinin algılanması üzerine teorik bir çalışma
A theoretical study on the perception tax revenues of municipalities
Yazar: MUSTAFA MÜCAHİD KONAK
Danışman: DOÇ. DR. NACİ TOLGA SARUÇ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance
Dizin: Algı = Perception ; Belediyeler = Municipalities ; Gelirler = Incomes ; Vergi gelirleri = Tax revenues ; Vergi psikolojisi = Tax psychology

Özet:
Günümüz yönetim anlayışında, yerel yönetimler denilince, gerek hizmet sunmadaki işlerliği, gerekse mali anlamda özerk yapısı ile Belediyeler ilk olarak akla gelen kamu kurum ve kuruluşlarıdır. Yerel yönetim sisteminin önemli parçası olan belediyelerin gelir yapısı, beldeye sunulan hizmetlerin kalitesini ve boyutlarını belirleyen önemli bir unsurdur. Yerel nitelikli gelirler, merkezi idarenin transferleri ve borçlanmanın oluşturduğu kaynakların büyüklüğü kadar harcamaların etkinliği ve verimliliği de Belediyelerin gelir yapısının şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır. Hızlı kentleşme ve artan yerel ihtiyaçlarının belediye bütçeleri üzerinde oluşturduğu harcama yönlü baskı ise her geçen yıl daha fazla hissedilmektedir. Mevcut harcama yapısı ile hızla artan gelir ihtiyaçlarına yönelik kaynak oluşturmada karşılaştıkları sorunlar kötü gelir yönetimi ile birleştiğinde, belediyelerin gelir yapısında bozulmayı kaçınılmaz hale getirmektedir. Bu sebeple Belediyelerin Özkaynak gelirleri büyük önem kazanmaktadır. Etkili, adil ve mükellefler tarafından kabul edilebilir bir vergi yönetiminin işlerliği için vergi mükelleflerinin vergiyi nasıl algıladıklarının bilinmesi ve vergi yönetimini bu anlayışla şekillendirmek gerekmektedir. Bu bağlamda çalışmanın araştırma problemi; Belediyelerin vergi gelirlerinin mükellefler tarafından nasıl algılandığıdır. Buna yönelik olarak çalışmanın araştırma sorusu ?Vergiler ve dolayısıyla belediyelerin vergi gelirleri nasıl algılanmaktadır?? şeklinde ifade edilebilir.Kaynağı ne olursa olsun vergi, özel kesimden kamu kesimine bir fon aktarımı olduğundan ister istemez yükümlüler üzerinde bir yük oluşturmaktadır. Bu yük karsısında ise yükümlülerin tutum ve tepkileri; eğitim düzeylerine, bireysel olarak katlandıkları vergi yüklerine, vergi ahlakına, iktidar ve devlete bakış açılarına, gelir düzeylerine, diğer yükümlülerin davranışlarına, mesleklerine, ödedikleri vergilerin hizmet olarak dönüp dönmemesine, vergilerin adil olup olmamasına, vergi oranları ve vergi aflarına, vergi sistemine, ekonomik ve siyasal yapı vs. gibi kısaca, kişisel ve kişisel olmayan etkenlere bağlı olarak değişik şekiller alabilmektedir. Bu çalışmada, ilk olarak algı, algılama ve sosyal algı kavramları ile algılamayı farklılaştıran nedenler psikolojik açıdan ele alındıktan sonra yerel yönetimler ve bir yerel yönetim kuruluşu olarak belediye ve belediyelerin gelir yapıları incelenmiştir. Ayrıca çalışmada yükümlülerin vergiye karşı yukarıda belirtilen tepki ve tutumlarının oluşmasında etkili olan temel etkenler teorik çerçevede ele alınarak, vergi algılamasının bu faktörler altında önem kazandığı görülmüş ve algılama kavramından hareketle, vergi algılaması ?insanların vergiye duyu organları aracılığıyla anlam kazandırması? olarak tanımlanmıştır.Ayrıca mükelleflerin vergi algılarını etkileyen bu faktörler altında vergiye karşı, oy kayması ve baskı gruplarını yönlendirme, vergiden kaçınma, vergi kaçırma, geç ödeme, vergiyi yansıtma vs. gibi davranış biçimleri ortaya koydukları görülmüştür. Son olarak da vergilerin algılanması ile ilgili yapılan teorik ve ampirik çalışmalarda mükelleflerin vergiyi algılamaları ve davranış biçimleri incelenmiş ve bu çalışmalarda, genel olarak vergi mükelleflerinin vergi sisteminin adil olmadığını düşündükleri, vergi yükünü ağır hissettikleri, vergi oranlarını aldıkları kamu hizmetlerine oranla yüksek buldukları ve vergi kaçağının temel nedeninin vergi oranlarının yüksekliği olduğunu düşündükleri, vergi ahlakı oranının arttıkça vergi kaçırma oranının azaldığı gibi sonuçlara ulaşıldığı görülmüştür. Bu kapsamda çalışmamızda, incelediğimiz konular vesilesiyle vergilerin algılanması hakkında gelecekte yapılacak olan teorik ve ampirik çalışmalara yardımcı olunması amaçlanmıştır.

Abstract:
When talked about local managements the municipalities are first remembered public corporations and bodies both with their efficiency to provide services and with their autonomous structure in financial terms with the management understanding of nowadays. The income structure of the municipalities which are important parts of local management system is an important factor effecting the quality and scope of the services provided to town. The local incomes, the transfers from central administration and the size of the sources supplied through loan contracting is playing an important role in configuring the revenue structure of the Municipalities as well as the efficiency and effectiveness of the made expenditures. The pressure of fast urbanization and increasing local needs over the budgets of municipalities through expenditures is felt more deeply with every past year. When the troubles in creating sources for speedily increasing income needs with current expenditure structure is combined with the bad income management, the distortion in the income structure of the municipalities are becoming inevitable. Therefore, the equity incomes of the municipalities are becoming more important. It is necessary to know how the tax is perceived by tax obligors for the operability of an effective, just and acceptable for obligors? tax management and to configure the tax management with this understanding. In this context the research problem of the study is how the municipal tax revenues are being perceived by the taxpayers. The research question of the study addressing this matter can be expressed as ?How the taxes and consequently the tax revenues of municipalities are being perceived? ?It does not matter what is the source, since tax is the transfer of sources (funds) from private section to public sector, it is forming a load on the taxpayers. The behaviors and reactions of the obligors against this load can take different manners depending on personal and impersonal factors such as their training levels, their tax loads incurred personally, taxation ethics, their point of views to state and government, their income levels, the behaviors of other taxpayers, their professions, whether the paid tax return them as services or not, whether the taxation is fair or not, the rates of taxation and tax amnesties, taxation system and economical and political structure etc.. In this study after handling perception, perceive and social perception concepts and reason differentiating the perceptions psychologically, the local managements and the municipalities as local management corporations and the revenue structure of municipalities are researched. Furthermore, inspecting the main factors effecting the abovementioned reactions and behaviors of obligors against tax within theoretical frame in this study, it is observed that tax perception is gaining importance with these factors and moving towards from perception concept the tax perception is defined as ? to give meaning to tax by humans by means of their sense organs?It is also observed that the obligors are displaying behavior courses against tax under these factors effecting their tax perceptions such as vote shifting, to direct pressure groups, to refrain from tax paying, tax evasion, late payment of tax, to reflect the tax etc. Finally in the theoretical and empirical studies performed about the perception of taxes the perception of tax by taxpayers and their course of behaviors are inspected and in these studies it is observed that generally tax obligors are believing that taxation system is not fair, they are feeling that tax load are too heavy, they found that the tax rates are higher than the public services they are receiving and they think that the main reason of tax evasion is the high rates of taxation and it is found that as the tax ethics strengthens the tax evasion rates are decreasing. In this context it is aimed to assist the theoretical and empirical studies to be carried on the perception of taxes in future by means of the subjects we have inspected.