İkinci ürün koşullarında bazı ayçiçeği (helianthus annuus l.) çeşitlerinde farklı azot dozlarının verim ve verim unsurları üzerine etkisi
The effect of different nitrogen doses on yield and yield components of some sunflower (helianthus annuus l.) cultivars under second crop conditions
Yazar: AHMET AYDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HALİLOĞLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tohum proteinleri = Seed proteins ; Tohum verimi = Seed yield

Özet:
Araştırma, 2017 yılında Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Alanında, ikinci ürün koşullarında bazı ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinde farklı azot dozlarının verim ve verim unsurları üzerine etkisini araştırmak amacıyla tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Her parsel dört sıralı, sıra arası 70 cm ve sıra üzeri mesafe ise 25 cm olarak ekilmiştir. Ayçiçeği çeşitleri (Bosfora, P64LE119 ve LG5582) ana parselleri,  azot dozları (0, 5, 10, 15, 20 kg/da) ise alt parselleri oluşturmuştur. Çalışmada; çıkış tarihi, tabla oluşumu başlangıcı, çiçeklenme süresi, tane dolumu gün sayısı, fizyolojik olum, bitki boyu, tabla çapı, bitkide tane verimi, bin tane ağırlığı, kabuk oranı, tohum verimi, hektolitre ağırlığı, protein oranı ve yağ oranı özellikleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda; denemeye alınan ayçiçeği çeşitlerinin incelenen özelliklerinden, en erken çıkış gün sayısı 15 ve 20 kg/da N, en erken tabla oluşum başlangıcı, çiçeklenme süresi ve tane dolumu gün sayısı Bosfora çeşidinden ve 20 kg/da N uygulamasından, en erken fizyolojik olum P64LE119 çeşidinden, en yüksek bitki boyu LG5582 çeşidinden ve 15 ve 20 kg/da N uygulalarından, en geniş tabla çapı, LG5582 çeşidinden ve 20 kg/da N uygulamasından, bitkide en yüksek tane verimi LG5582 çeşidi X 15 kg/da N interaksiyonundan, en yüksek bin tane ağırlığı P64LE119 çeşidinden ve 20 kg/da N uygulamasından, en yüksek tohum verimi LG5582 çeşidinden, en yüksek hektolitre ağırlığı 15 ve 20 kg/da N uygulamalarından, en yüksek protein oranı Bosfora çeşidinden, en yüksek yağ oranı ise 15 kg/da N uygulamasından elde edilmiştir. Kabuk oranı üzerine çeşitler ve azot dozları arasında herhangi bir farklılık bulunamamıştır. Dekara tohum verimi 360.68 kg/da ile 439.54 kg/da arasında değişim göstermiştir. En yüksek tohum verimi 439.54 kg/da ile LG5582 çeşidinden ve yağ oranı ise % 50.76 ile dekara 15 kg azot dozu uygulamasından elde edilmiştir. Tohum verimi ve yağ oranı bakımından LG5582 çeşidi ve dekara saf olarak 15 kg/da N uygulamasının önerilmesi sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The research was carried out to investigate the effect of different nitrogen doses on yield and yield components of some sunflower (Helianthus annuus L.) cultivars under second crop conditions at the trial site of Agriculture Faculty, Harran University in 2017 growing season. The experiment was laid out as a randomized complete block as split plot design with three replications. Each plot was four rows with 70 cm of inter-row and 25 cm of intra-row spaces. While main plots were composed of sunflower cultivars (Bosfora, P64LE119 and LG5582), sub plots were nitrogen doses (0, 5, 10, 15, 20 kg / da). In study; emergence date, beginning of head formation, flowering period, grain filling days, physiological ripening, plant height, head diameter, seed yield per plant, 1000 seed weight, seed shell ratio, seed yield, hectoliter weight, protein ratio and oil ratio were investigated. In the results of study; the investigated characteristics of sunflower cultivars taken in the trial, the earliest emergence date was obtained from 20 kg / da pure N; the earliest beginning of head formation, flowering period and grain filling days were obtained from Bosfora cultivar and  application of 20 kg / da pure N; the earliest physiological ripening was obtained from P64LE119 cultivar; the highest plant height was obtained from  LG5582 cultivar and  applications of 15 and 20 kg / da pure N;  the widest head diameter was obtained from LG5582 cultivar and  application of 20 kg / da pure N; the highest seed yield per plant was obtained from the interaction of LG5582 X 15 kg /da pure N; the highest 1000 seed weight was obtained from P64LE119 cultivar and  application of 20 kg / da pure N; the highest seed yield was obtained from LG5582 cultivar; the highest hectoliter weight was obtained from applications of 15 and 20 kg / da pure N; the highest protein ratio was obtained from Bosfora cultivar; the highest oil ratio was obtained from application of 20 kg / da pure N. No differences were found between the cultivars and nitrogen doses on the seed shell ratio.  Seed yields ranged from 360.68 kg / da to 439.54 kg / da. The highest seed yield and oil ratio were obtained from LG5582 cultivar with 439.54 kg / da and from application of 15 kg / da pure N with a 51.27% respectively. In terms of seed yield and oil ratio, variety of LG5582 and application of 15 kg / da pure N could be suggested.