Geç serebral iskemi için eşik hemoglobin düzeyi: Tek merkezli retrospektif analiz
Threshold hemoglobin level for delayed cerebral ichemia: Single center retrospective study
Yazar: ATAKAN BESNEK
Danışman: PROF. DR. AHMET METİN ŞANLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Anevrizma = Aneurysm ; Beyin iskemisi = Brain ischemia ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Subaraknoid kanama = Subarachnoid hemorrhage ; Vazospazm-intrakraniyal = Vasospasm-intracranial ; İskemi = Ischemia

Özet:
AMAÇ: Geç serebral iskemi (GSİ), subaraknoid kanama (SAK) geçiren hastaların yaklaşık %20-30'unda görülen ve yüksek mortaliteye sahip olan, SAK mortalite ve morbiditesinde en çok payı olan komplikasyondur. Hem teşhisi hem de takibi ve tedavisi itibariyle hekimlerin en çok mesai harcadığı SAK komplikasyonudur. GSİ patogenezinde farklı vasküler ve inflamatuar mekanizmalar rol oynar. Patogenez ve tedaviyle ilgili çalışmalar yapılıyor olsa da SAK ile takip edilen hastaların hangisinde GSİ olup olmayacağı henüz bilinmemektedir. GSİ ortaya çıkmadan öngörmek ve oluşmasının önüne geçmek nörovasküler cerrahi için önemli bir eşik olacaktır. Çalışmamızda GSİ risk faktörleri incelenmiş ve hemoglobin (Hb) değerleri ile GSİ arasındaki ilişki sorgulanmış ve GSİ öngörücüsü olarak bir eşik Hb değeri saptamak amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Araştırma Hastanesi Beyin ve Sinir cerrahisi kliniğinde anevrizmal SAK (aSAK) nedeni ile takip edilmiş 259 hasta yaş, cinsiyet, nörolojik durum, demografik yapı ve kanamanın şiddetinden bağımsız olarak dahil edilmiştir. Hastalarda yaş, cinsiyet, komorbidite, başvuru Glasgow koma skalası, başvuru ve postoperatif World Federation of Neurosurgical Societies (WFNS) skorlaması, başvuru ve postoperatif Hunt-Hess skorlaması, Modifiye Rankin skorlaması, anevrizmanın endovasküler veya cerrahi tedavi şekli ve günlük Hb değerleri incelenerek, bu faktörlerin GSİ ve klinik sonuçlar üzerindeki etkileri incelenmiştir. Hastalar Hb değerlerine göre üç gruba ayrılarak (<10 g/dl, 10-13 g/dl, >13 g/dl) Hb değeri ve GSİ ile klinik sonuçlar arasındaki ilişki incelenmiş ve ROC eğri analiziyle GSİ için eşik Hb değeri saptanmıştır.
BULGULAR: Çalışmamıza dahil edilen hasta sayısı 259, yaş ortalaması 54,5'tir. Çalışmaya alınan hastaların 139 (%53,7)'u kadın, 120 (46,3)'si erkektir. Hb değerleri düşük normal ve yüksek olarak gruplandırıldığında analizlerde Hb düşük olan hastaların geç serebral iskemi geçirme sıklığının daha fazla olduğu saptanmıştır
x
(Hb değeri <10 olanlarda %35, <10,75 olanlarda %33, sırasıyla p<0,002, p<0,001). Ayrıca belirlenen kesme noktası baz alınarak yapılan ikili analizlerde de Hb değeri 10,75'ten düşük olan hastaların daha sık geç serebral iskemi geçirdikleri gözlenmiştir. Mortalite üzerine yapılan analizde GSİ, düşük Hb değeri, yüksek WFNS, yüksek Hunt-Hess, yüksek Fisher derecesinin ve yüksek modifiye Rankin skorunun mortaliteyi artırıcı etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.
SONUÇ: Bu çalışmada GSİ risk faktörlerini ve bir öngörücü olarak Hb değerlerini inceleyerek henüz ortaya çıkmadan GSİ'yi öngörmeyi hedefledik. Bulduğumuz Hb değeri GSİ için önemli bir prediktif değerdir ve GSİ'yi erken saptamak açısından sonuçlar umut vadedicidir.
Anahtar Kelimeler: anevrizmal subaraknoid kanama, hemoglobin, geç serebral iskemi, vazospazm

Abstract:
AIM: Delayed cerebral ischemia (DCI) is the complication that is seen in approximately 20-30% of patients with subarachnoid hemorrhage (SAH), has a high mortality, and has the highest share in SAH mortality and morbidity. It is the complication of SAH that physicians spend the most time on, both in terms of diagnosis, follow-up and treatment. Different vascular and inflammatory mechanisms play a role in the pathogenesis of DCI. Although studies on pathogenesis and treatment are being conducted, it is not yet known which of the patients followed up with SAH will have DCI or not. Predicting and preventing DCI before it occurs will be an important threshold for neurovascular surgery. In our study, DCI risk factors were examined and the relationship between hemoglobin (Hb) values and DCI was questioned, and it was aimed to determine a threshold Hb value as a predictor of DCI.
MATERIALS AND METHODS: 259 patients with aneurysmal SAH (aSAH) who were followed up in the Neurosurgery Department of the University of Health Sciences, Dışkapı Yıldırım Beyazıt Practise and Research Hospital, regardless of age, gender, neurological status, demographic structure, and severity of bleeding were included. The patients age, gender, comorbidity, admission Glasgow coma scale, admission and postoperative World Federation of Neurosurgical Societies (WFNS) scoring, admission and postoperative Hunt-Hess scoring, Modified Rankin scoring, endovascular or surgical treatment of the aneurysm, and daily Hb values were examined. The effects of factors on DCI and clinical outcomes were examined. The patients were divided into three groups according to their Hb values (<10 g/dl, 10-13 g/dl, >13 g/dl) Hb value and the relationship between DCI and clinical results were examined, and the threshold Hb value for DCI was determined by ROC curve analysis.
RESULTS: The number of patients included in our study was 259, and the mean age was 54.5. Of the patients included in the study, 139 (53.7%) were female and 120 (46.3) were male. When Hb values were grouped as low, normal and high, the frequency of late cerebral ischemia was found to be higher in patients with low Hb in the analyzes (35% in patients with Hb values <10, 33% in patients with <10.75,
xii
p<0.002, p<0.001). In addition, in paired analyzes based on the cut-off point, it was observed that patients with an Hb value lower than 10.75 had more frequent late cerebral ischemia. In the analysis on mortality, the mortality-increasing effects of DCI, low Hb value, high WFNS, high Hunt-Hess, high Fisher grade and high modified Rankin score were found to be statistically significant.
CONCLUSION: In this study, we aimed to predict DCI before it occurs by examining the risk factors of DCI and Hb values as a predictor. The Hb value we found is an important predictive value for DCI and the results are promising in terms of early detection of DCI.
Keywords: aneurysmal subarachnoid hemorrhage, hemoglobin, delayed cerebral ischemia, vasospasm