Üretim, milli park ve yangına hassas alanlarda orman yol ağının coğrafi bilgi sistemi ile planlanması
Forest road network planning on wood production, national parks and forest fire risk areas by geographical information system
Yazar: SELÇUK GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. H. HULUSİ ACAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
ÖZET Üretim, milli park ve yangına hassas alanlarda orman yol ağının coğrafî bilgi sistemleri ile planlanması isimli bu doktora çalışması ile değişik amaçlarla işletilen ormanların üstlendikleri işlevleri sürdürülebilir bir şekilde gerçekleştirebilmesi için gerekli olan orman yol ağı planlarının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yeni bir orman yol ağı planlama yöntemi yaklaşımı geliştirilmiştir. Planlama çalışmalarında coğrafi bilgi sistemleri (CBS) grafik ve öznitelik veri tabam kullanılmıştır. Odun hammaddesi üretim işlevini gerçekleştirmesi için mevcut olan orman yollarına toplam uzunluğu 59+067 km olan 16 adet yeni yol eklenerek Çatak Orman İşletme Şefliği yeni yol ağı planı hazırlanmıştır. Orman yol yoğunluğu değeri 22.79 m/ha olarak gerçekleşmiştir. Planlama sonucunda işletmeye açma oram % 77.82'ye çıkarılırken mevcut servetin işletmeye açılma oram ise % 94.30'a ulaşmıştır. Yolların % 90.24'ü yol yapım çalışmaları sonucunda oluşacak olumsuz çevre etkilerinin minimum olduğu alanlarda planlanmıştır. Altındere Vadisi Milli Parkı alanında yapılan çalışmalar sonucunda milli parklar ve korunan alanlarda orman yolu görevlerini yerine getirecek kapasitede ve çevre zararlarım en az düzeye indirecek orman yolu standardı olarak 3 m platform genişliği, 1 m hendek genişliği, yeterli görüş açısı ve mesafelerde karşılaşma (geçiş) yerleri ile sıfır hattı çizgisi üzerinde inşa edilecek bir milli park yol tipi belirlenmiştir. Korudağ Orman İşletme Şefliği için planlanan yangın emniyet yol ve şeritleri toplam uzunluğu 251+840 km olarak gerçekleşmiştir. Alanındaki toplam ulaşım tesisleri ağı uzunluğu ise 482+717 km olarak hesaplanmıştır. Yangın riski yüksek üretim alanlarında planlanacak olan yangın yollarının genişliği 4 m ve yangın emniyet şeritleri genişlikleri ise 30 m olarak belirlenmiştir. İşlevsel orman yol ağı planlama çalışmalarında coğrafi bilgi sistemleri ve küresel konum belirleme sitemi kullanılması planlama aşamasındaki işgücü, zaman ve maliyet açısından önemli derecede tasarruflar sağlamıştır. Anahtar Kelimeler: Orman İşlevleri, Orman Yolları, Milli Parklar, Yangın Emniyet Yol ve Şeritleri, Coğrafi Bilgi Sistemi, Küresel Konum Belirleme Sistemi VI

Abstract:
SUMMARY Forest Road Network Planning on Wood Production, National Parks and Forest Fire Risk Areas by Geographical Information System It was aimed that developing of forest road network plan achieving of forest multi- functions as in sustainability concept at forests have been managed by various objectives by this doctorate thesis. A forest road network planning approach was realized for wood harvesting forest, national parks and forest have high rate forest fire risk by this aim. Geographical Information System (GPS) was used for evaluating of data and planning process. The new forest road network plan of Catak Forest District was prepared by adding of 16 new roads segment, total length of 59+067 km, to existing road network plan for serving of wood harvesting operations. Forest road density value was determined as 22.79 m/ha for Catak Forest District. While opening up rate of area was increased to 77.82 %, opening up rate of existing stand value was increased to 94.30 % after planning operations. 90.24 % of roads were planned on the forest areas where occurring of minimum negative environmental impact. National park road standard that it will serve to all national park duties and minimum negative environmental impacts was developed by the results of studies made on Altindere National Park areas. This national park roads type should be made with 3 m platform wideness, 1 m ditch wideness and crossing points that located enough distance. Total length of 251+840 km forest fire breaks were planned for Korudag Forest District. The total length of protecting network was reached to 482+717 km. The wideness of forest fire roads was determined 4 m while the wideness of fire breaks was 30 m that will be planned on harvesting areas that have high rate of forest fire danger. The usage of geographical information system and global position system was seriously saved cost, work power and time during the functionally based forest roads network planning. Keywords: Forest Functions, Forest Roads, National Parks, Fire Breaks, Geographical Information System, Global Position System vn