Türk kültüründe takı kullanımı ve motifler (Denizli Tavas yöresi)
Use of jewelry in Turkish culture and motifs (Denizli Tavas region)
Yazar: YASEMİN ŞAĞIŞMAK
Danışman: PROF. DR. SADETTİN SARI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Gümüş kakma motifler = Silver inlaid motives ; Gümüş takılar = Silver jewelerys ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Kadın takıları = Women's jewellery

Özet:
Dünya üzerindeki her toplum kendi kültür olgusuyla var olmuştur. Toplum içindeki bireylerin de inanç, düşünce, davranış ve öğretileri kültür ve sosyal yaşamın içinde devam etmiştir. Dünya kültürlerinin arasında Türklerin kültür anlayışının da takı kullanımına önemli bir katkısı bulunmaktadır. Yaşamın içerisinde toplum, kendi kültürünü korumaya çalışırken diğer kültürlerin etkisiyle de kendini geliştirmeye çalışmıştır. Anadolu'ya göç eden Türkler, Anadolu toprakları üzerinde yaşamış uygarlıkların asırlar boyu yaşadıkları ve göç ettikleri bölgelerin kültürleriyle kendi kültürlerini harmanlayarak geliştirmişlerdir.
Bu araştırmada Türk kültüründe takı kullanımı ve motifleri(Denizli Tavas Yöresi) Anadolu'ya yerleşmiş kültürlerin ve Türklerin kendi kültürlerinin bir parçası olan takı kullanımı ve motiflerini sanat yönünden incelenmektedir. İlk bölümde Türk kültüründen takı kavramı açısından bakılarak sanat, el sanatları, takı ve takı motifleri yönünden arkeolojik bulgular doğrultusunda ele alınmaktadır. Türk kültüründe takının ortaya çıkış nedeni ve kullanım amacı açıklanmıştır. Maden işçiliğinde takı yapımında kullanılan malzeme ve teknikleri hakkında temel bilgiler ile Türk kültüründe kullanılan takı çeşitleri ve motifleri yer almaktadır. Bu kültürel ve tarihsel süreçte takı kullanımını etkileyen sosyal, statü ve sanatsal sebepler incelenmiştir.
İnsanoğlunun kültürel serüveni eşlik eden takı kullanımı ve motif özellikleri bölge olarak seçilen Denizli-Tavas yöresi geleneksel kültüründe anlatılmaktadır. Denizli-Tavas yöresinde bulunan 11 adet bilezik, 3 adet tepelik, 5 adet kemer, 2 adet kolye ucu, 3 adet alınlık, 1 adet yüzük, 3 adet yanak döven, 2 adet kemer tokası, 3 adet çenelik, 4 adet kolye, 2 adet fes, 7 adet para (sikke) bulunan örneklerle sınırlandırılmıştır. Sonuç bölümün de ise araştırmada ulaşılan bulgulara yer verilmiştir.

Abstract:
Every society in the world has existed with its own cultural phenomenon. The beliefs, thoughts, behaviors and teachings of the individuals in the society continued in the culture and social life. Among the cultures of the world, the cultural understanding of the Turks also has an important contribution. In life, the society tried to improve itself with the influence of other cultures while trying to protect its own culture. The Turks who migrated to Anatolia developed their own cultures by blending the cultures of the regions where the civilizations lived on the Anatolian lands for centuries and migrated.
In this research, the use and motifs of jewelry in Turkish culture (Denizli-Tavas Region), the use of jewelry and motifs, which are a part of the cultures settled in Anatolia and the Turks themselves, are examined in terms of art. In the first part, the concept of jewelry from Turkish culture is examined in terms of art, handicrafts, jewelry and jewelry motifs, in line with archaeological findings. The reason for the emergence of jewelry in Turkish culture and the purpose of its use are explained. Basic information about the materials and techniques used in jewelry making in mining and the types and motifs of jewelry used in Turkish culture are included. In this cultural and historical process, the social, status and artistic reasons affecting the use of jewelry were examined.
The use of jewelry and motif features accompanying the cultural adventure of human beings are described in the traditional culture of Denizli-Tavas region, which is selected as the region. 11 bracelets, 3 crowns, 5 belts, 2 pendants, 3 pediments, 1 ring, 3 cheek tattoos, 2 belt buckles, 3 chinrests, 4 necklaces, 2 pieces found in the Denizli-Tavas region. The fez is limited to examples with 7 coins (coins). In the conclusion part, the findings of the research are given.