Mevcut betonarme bir binanın deprem performansının doğrusalolmayan hesap yöntemi ile belirlenmesi ve optimum güçlendirmeönerileri
Determination of seismic performance of an existing reinforcedconcrete building by nonlinear calculation method and optimumstrengthening suggestions
Yazar: İLYAS CÜLHA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET FETHİ GÜLLÜ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Deprem, yerkabuğu içerisinde meydana gelen ani kırılmalar sonucunda ortaya çıkan titreşim
dalgalarının geçtiği ortamları sarsması olarak adlandırılır. Deprem, oluşum mekanizmasından dolayı
önceden belirlenemez bir doğa olayı olduğu için, mevcut yapıların her zaman depreme hazır olması
gerekir. Türkiye depremsellik bakımından, coğrafi konumundan dolayı dünyanın en etkin deprem
kuşaklarından birinde yer alır. Geçmiş yıllarda Türkiye'de çok sayıda yıkıcı deprem gerçekleşmiştir.
Bunlardan bazıları, 17 Ağustos 1999 Gölcük, 12 Kasım 1999 Düzce, 23 Ekim 2011 Van ve çok yakın
bir zamanda 9 saat arayla 7.8 ve 7.5 büyüklüğünde gerçekleşen Pazarcık ve Elbistan merkezli 6 Şubat
2023 Kahramanmaraş depremleridir. 11 il gibi geniş bir coğrafyayı kapsayan bu iki deprem
sonucunda resmi rakamlara göre, Türkiye'de en az 53 bin 537 insan hayatını kaybetmiş ve 518 bin
konut yıkılmış veya ağır hasar almıştır. Bu veriler ışığında, depremin aynı zamanda büyük bir
ekonomik faturasının da olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Bu sebeplerden ötürü ve gerçekleşen
depremlerin sonucunun bu denli ağır olmasından dolayı, yeni yapılacak yapıların, depreme dayanıklı
olarak tasarlanıp, inşa edilmesi ve mevcut yapılar için ise deprem performanslarının belirlenmesi
büyük önem arz etmektedir. Mevcut yapıların deprem performansının belirlenmesi için 2007 yılında
Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkında Yönetmelik (DBYBHY) yürürlüğe girmiştir. Bu
yönetmelikle birlikte mevcut yapıların performans değerlendirmesi ve güçlendirilmesi mümkün
olmuştur. İlerleyen yıllarda Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği-2018 (TBDY-2018) ile birlikte
performans değerlendirmesi kavramı, şekildeğiştirmeye göre tasarım ve değerlendirme bölümüyle
detaylandırılmıştır. Günümüzde bu çağdaş yönetmeliklerin varlığı ve bilgisayar dünyasında yaşanan
gelişmeler, mevcut yapıların deprem performansının belirlenmesini mümkün kılmaktadır. Bir deprem
ülkesi olan Türkiye'de mevcut yapıların sismik etkiler altındaki performansının belirlenmesi çok
önemlidir. Bu yüzden bu tez çalışması kapsamında Şanlıurfa ilinde seçilen 9 katlı mevcut betonarme
bir binanın TBDY 2018'e göre zaman tanım alanında doğrusal olmayan analiz yöntemiyle performans
değerlendirmesi yapılmıştır. Yönetmeliğin yapı için istediği performans seviyesinin sağlanmadığı
görülünce, yapı için güçlendirme seçenekleri belirlenip, yapı güçlendirilmiştir. Güçlendirilen yapı
modelleri için tekrar performans analiz yapılıp, performans seviyesinin sağlandığı görülmüştür. Son
olarak maliyet analizi yapılarak, yapı için optimum ve ekonomik güçlendirme seçeneği belirlenmiştir.

Abstract:
Earthquakes occur when sudden fractures in the Earth's crust cause vibration waves, resulting in the
shaking of the environment. Due to the unpredictable nature of earthquakes, it's crucial for existing
structures always to be prepared. Turkey is in one of the most active earthquake belts globally,
making it susceptible to destructive earthquakes. Notably, Turkey has faced several devastating
earthquakes in the past. These include the August 17, 1999, Gölcük earthquake, the November 12,
1999, Düzce earthquake, the October 23, 2011, Van earthquake, and most recently, the February 6,
2023, Kahramanmaraş earthquakes. The Kahramanmaraş earthquakes, magnitudes of 7.8 and 7.5,
occurred 9 hours apart in Pazarcık and Elbistan. They resulted in the loss of at least 53,537 lives and
the destruction of 518,000 houses across 11 provinces. These earthquakes also had a significant
economic impact. Given these consequences, it is essential to design and construct earthquakeresistant
buildings and assess the earthquake performance of existing structures. The Regulation on
Buildings to be Built in Earthquake Zones (DBYBHY) was introduced in 2007 to evaluate the
earthquake performance of existing buildings, enabling their assessment and retrofitting.
Subsequently, the Turkey Building Earthquake Regulation-2018 (TBDY-2018) further refined the
concept of performance evaluation with a focus on design and assessment according to deformation.
With modern regulations and advancements in the computer industry, it is now possible to determine
the earthquake performance of existing structures. In Turkey, a country susceptible to earthquakes, it
is crucial to evaluate the performance of existing structures under seismic effects. As part of this
thesis, a 9-story reinforced concrete building in Şanlıurfa province was assessed according to TBDY
2018 using nonlinear analysis in the time domain. Retrofitting options were identified and
implemented upon finding that the building did not meet the required performance level. Subsequent
performance analysis confirmed that the building now met the level of performance needed. Finally, a
cost analysis was conducted to determine the structure's most optimal and economical retrofitting
option.