İslam hukukunda tehlike sorumluluğu ve uygulama alanları
Accountability for hazards in Islamic law and its scope of application
Yazar: YUSUF ŞEN
Danışman: PROF. HÜSEYİN TEKİN GÖKMENOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
slâm sorumluluk hukuku, zararların giderilmesini esas alır. nsana vemala gelen zararlardan sorumluluk, cezâî ve hukûkî olarak ikiyeayrılmaktadır.Günümüz modern hukukunda zamanın degismesine bagl ı olarak ortayakonulan sorumluluk ilkelerine, zararın giderilmesi açısından bakıldıgındaislâm hukukunun daha önceden bu ilkeleri ortaya koydugunu görmekteyiz.slâm sorumluluk hukukunda tazmin için kusur, genel ve önemli birprensip olmakla birlikte, kusursuz sorumluluk daha dar ve istisna özelligitasımaktadır. slâm hukuku olaya zararların izalesi açısından bakarakmagduriyetleri gidermek, adaleti gerçeklestirmek ve mutlu bir toplumolusturmak temelinde degerlendi rmektedi r.Tehlike sorumlulugunun ortaya çıkabilmesi için fiil veya olgu, illiyetbagıyla bi rlikte tehl ike bagının mevcudiyeti ve zararın gerçeklesmesi gibiunsurlar ın bulunması gerekmektedir. Tehlike sorumlulugunda genelsorumluluk unsuru olan f iilin mutlaka bulunması gerekmemekte ve olgusaltehlikenin varlıgı yeterli olmaktadı r. Günümüz modern hukuk dokt rininde detartısılan ?tehlike sorumlulugu? kavram olarak slâm hukukundabulunmamakla beraber mantıksal olarak düsünüldügünde temel alt yapısınınvar oldugu ortaya çıkmaktadır.Tehlike sorumlulugunu ortaya çıkaran temel nedenler, sebebiyetdüsüncesi, kusuru ispat güçlügü ve kamu yararı anlayısıdır. slâm hukukdokt rininde bütün bunların bulundugu kanısındayız. slâm hukuku, sebebiyetanlayısını benimsemis ve belli sartlar dahilinde kabul etmistir. Bundan dolayıtehlike sorumluluguna aynı zamanda sebep sorumlulugu da denilmektedi r.Adaleti gerçeklesti rmeyi ve zararlar ı gidermeyi sadece kusuraindi rgedigimizde ortaya çıkan her zararı gidermek mümkün olmadıgı gibi birçok adaletsizliklerin ortaya çıkması da kaçınılmazdı r. Çünkü basit bir ihmalbelki de olaganüs tü büyük zararların ortaya çıkmasını saglayabilir. Kusuroranına göre hareket edildiginde magdur ların acıları dindirilemeyecektir. Bunedenle slâm hukuku, kusurdan ziyade sonuca önem vermis ve zararın ortayaçıkıp çıkmamasına bakmıs ve giderilmesini esas almıstır.Sonuç olarak, temelde slâm hukukunun asırlar önce ulastıgı tehlikesorumlulugu anlayısına ancak 19. yüzyı ldan sonra ulasıldıgını tespit etmisbulunmaktayız.

Abstract:
The main point of accountability for hazards in Islamic Law is easinglosses. Accountabili ty for hazards that befall humans and properteis arediveded into two sections as penal and legal.At the law in modern times when we look over the accountabil ityprinciples that are displayed depending on changes slam law has alreadyintroduced them.Although defect for indemnif ication is of capital importance in Islamicaccountability law, absolute accountibili ty has more limi ted and exceptionalattributes. Islamic Law views this f rom the point of loss removal mind byaiming at dissolving grievances, realizing justice and creating a happiersociety.For appearing of accountability for hazards hazards connections andrealizing loss are necessary as well as acts or facts and causality. Act as anelement of accountability should be necessarily existed and factual hazard isadequate. In the modern law doctrine this issue is under discussion andalthough ?accountability for hazards? is not existed conceptually in Islam lawwhen we look over it logically we observe that the base structure of the pointhas already laid in it.The main reasons that put the accountability for hazard out are casualitythought, dif ficulty for defect demonstration and the mind of public benefit.We feel that these all placed in Islam law doctrine. Islamic law adoptsthe thoughts of casuality and accepted it to some extent. Thereforeaccountability for casualty is also called as accountibili ty for reason.When we reduce the justice realization and removal losses into defectt is not possible to remove every losses thar brought about and it isinevitable to face many unfair acts inasmuch as a simple defect might rise toextraordinary losses. When we act according to the rate of defect we wouldbe unable remove the grievances. Fort his reason Islamic law givesimportance to results more than defects and evaluates if any losses are existedand tries to avoid them.In conclusion, we found that accountibility for hazards that introducedby Islam law has only been appeared af ter 19. century.