Spor salonları aydınlatma sistemlerinin parıltı değerlerinin yapay sinir ağları kullanılarak tahmini
Estimation of luminance values by using artificial neural networks in sports halls lighting systems
Yazar: RAMAZAN GÖK
Danışman: PROF. DR. HASAN ÇİMEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ŞAHİN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Kapalı spor salonları, spor müsabakalarının yoğun olarak yapıldığı alanlardır. Müsabakaların verimli bir şekilde gerçekleştirilmesi için ışık, sıcaklık ve ses gibi fiziksel risk etmenleri mutlaka kontrol altında tutulmalıdır. Bunların içerisinde en önemlisi ışıktır. Hem sporcuların, hem hakemlerin hem de izleyicilerin görme duyularını doğrudan etkilemektedir. Sporcuların ve hakemlerin görme kusurlarına bağlı performans kayıplarının önüne geçmek, izleyicilerin seyir zevkini arttırmak için kapalı spor salonlarında ideal bir aydınlatma şarttır. Bu şartın sağlanmasının başlıca koşulu ise ortalama parıltı düzeyinin optimum seviyede tutulması ve parıltı dağılımındaki harmoniklerin giderilmesi yani zemin üzerindeki parıltı homojenliğinin sağlanmasıdır. Bu şartların sağlanması yukarıdaki olumsuzlukları gidermenin yanı sıra görsel konfor şartlarını da beraberinde getirecektir. Bu yüzden kapalı spor salonlarındaki parıltı değerleri belirli periyotlarla kontrol edilmeli ve sistemin ihtiyaç duyduğu bakımlar yapılmalıdır. 

Gerekli olan bakımlar yapılmadığı takdirde aydınlık düzeyi, ışık rengi, gölge faktörü ve düzgünlük faktörü gibi kriterler ihtiyaca harfiyen uygun tasarlansa bile ortamda parıltı fazlalığı varsa bu kamaşmaya sebep olacaktır, kamaşma ise görme yeteneğini azaltacaktır. Yani kamaşma görsel konforla doğrudan alakalı bir kavramdır. Bir ortamda görsel konforun sağlanıp sağlanmadığı ise Unified Glare Ratio (UGR) değeri ile kontrol edilmektedir. UGR hesabı; ortamdaki her bir ışık kaynağının parıltılarına, çevre parıltısına, kamaşmayı meydana getiren kaynağın göründüğü açının büyüklüğüne ve bunun görüş alanındaki yerine bağlıdır. Görüldüğü üzere UGR değerinin matematiksel olarak hesabı oldukça karmaşıktır. Hesap için bilgisayar ve uygulamalar gerekmektedir. Tüm bu zorluklar göz önüne alındığında yeni bir metot önerilmesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Bu amaçla; kapalı spor salonlarında parıltı düzgünlüğünün denetimi için yeni bir tahmin metodu önerisinde bulunulmuştur. Bu metot ile kapalı spor salonlarına ait parıltı dağılımındaki homojen olmayan noktalar kolaylıkla tahmin edilebilecek ve sisteme doğru zamanda gerektiği şekilde müdahale edilebilecektir.

Abstract:
Indoor sport halls are areas where sports competitions are held intensively. Physical risk factors such as light, temperature and sound must be kept under control in order  to conduct the competitions efficiently. The most important of these is light. It directly affects the eyesight of both athletes, referees and spectators. An ideal lighting is essential in indoor sports halls to enhance the viewing pleasure of the spectators and to prevent performance losses due to visual impairments of athletes and referees. The main condition for meeting this condition is to keep the average luminance level at the    optimum level and to remove the harmonics in the glow distribution. So, ensuring uniformity of glow on the floor. Providing these conditions will bring visual comfort conditions as well as eliminating the above negativities.Therefore, the glow values in indoor sports halls should be checked at certain time intervals and necessary maintenance should be done. 

If the necessary maintenance is not done, even if the concepts such as luminance level, smoothness factor, shadow factor and light color are completely suitable for the needs, if there are excess controls, this will cause glare, and glare will reduce the possibility of seeing. So glare is a concept directly related to visual comfort. Whether visual comfort is provided in an environment is checked by Unified Glare Ratio (UGR) value. UGR account;depends on the glow of each light source in the environment, the glow of the environment, the magnitude of the angle at which the source of the glare appears and its location in the field of view. As is seen, the UGR value is very complex to calculate mathematically. Computers and applications are needed to calculate. Considering all these difficulties, it has become inevitable to propose a new method. For this purpose; a new forecasting method has been proposed for the control of glow smoothness in indoor sports halls. With this method, inhomogeneous points in the luminance distribution of indoor sports halls can be easily predicted and the system can be intervened at the right time as necessary.