Kullanım dönüşümlerinin sosyal sürdürülebilirlik boyutu: Bomonti bira fabrikası örneği
Social sustainability dimension of adaptive reuse: Bomonti beer factory example
Yazar: KİRAZ ÇİFCİBAŞI DURNA
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE PINAR ARABACIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel bellek = Urban memory ; Yeniden işlevlendirme = Refunctioning

Özet:
Kullanım dönüşümü, bir dönem günlük hayatın içerisinde yer edinmiş, zamanla fonksiyonunu yerine getiremez hale gelip atıl duruma düşmüş eski eser yapıların yeniden ve yeni bir fonksiyonla kullanılabilir hale getirilmesini içeren bir kavramdır. Bu süreç yapının fiziksel özellikleri, tarihsel girdiler, kullanıcın özellikleri, içerisinde bulunduğu fiziksel çevre, yerel yönetimin getirdiği gereklilikler gibi birçok bileşeni kapsamaktadır.
19. yüzyılda Sanayi Devrimi ile birlikte ortaya çıkan yeni kent anlayışı, geçmişten gelen ve geçerliliğini kaybeden birçok mekânı işlevsiz birer fiziksel hacme dönüştürmüştür. Endüstriyel yapıların başı çektiği bu işlevsiz fiziksel hacimler, zamanla farklı fonksiyonlara hizmet edebilmek amacıyla bireysel müdahalelerle dönüşümlere sahne olmuştur. Özellikle birçok sanayi bölgesinde; tesislerin yer ihtiyacını karşılayamaz hale gelmesi, atık yönetimi ve kirliliğin getirdiği çevresel sorunlar, merkezlerde konumlanan sanayi tesislerinin arazi değerlerinin artması gibi nedenlerle tesisler kent dışı yeni bölgelere taşınmış; kent eski sanayi yoğunluğunu kaybetmiştir. 21. Yüzyıla gelindiğinde ise tüm dünyada 'Adaptive Reuse' olarak adlandırılan kullanım dönüşümü kavramı; kültürel miras niteliği taşıyan ve atıl duruma düşmüş birçok yapıda tercih edilen ve hassasiyetle uygulanan yeni bir tasarım anlayışı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bağlamda, eski yoğunluğunu kaybeden birçok sanayi bölgesinde kullanım dönüşümleri yoluyla yeni bir kent dokusu ortaya çıkmaktadır.
Sürdürülebilirlik tanımıyla doğrudan örtüşen bir kavram olan kullanım dönüşümleri, ülkemizde uygulandığı haliyle ekonomik ve fiziksel sürdürülebilirliği desteklerken, sosyal sürdürülebilirlik açısından sekteye uğramaktadır. Ülkemizde, kullanım dönüşümü sürecinin önemli girdilerinden olması gerekirken göz ardı edilen bağlamın sosyal yapıya etkilerine dikkat çekmek, çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında kullanım dönüşümlerinin sosyal yapıya etkileri Bomonti Bira Fabrikası örneği üzerinden irdelenecektir. Sonuç olarak; alan çalışması verileri ışığında, dönüşümün kentsel kimliğe ve sosyal yapıya etkilerini ortaya koymak hedeflenmektedir.

Abstract:
Adaptive reuse is a concept of re-conditioning the ancient buildings, having once been used actively in daily life but have lost function and been inactive throughout the time, by regaining them a new function. This process includes many components such as the structure, historical input, characteristics of the user, physical environment the building is in and the necessities local authority demands.
In the 19th century, the concept of new city coming along with the Industrial Revolution has turned many buildings, having lost their validity throughout the years, into a functionless physical volume. Those non-functional physical volumes headed by Industrial structures have witnessed some adaptations with individual interventions in order to serve different functions in process of time. Especially, in many industrial regions, the area has lost its previous industrial density because of the reasons like facilities' not confronting the demand for place, waste management along with environmental issues caused by pollution and has been relocated into new regions on the outskirts of the city. When it comes to 21st century, a concept of " adaptation in use" called as" Adaptive Reuse" all around the world, comes out as a new concept of design carried out sensitively as well as being preferred in many idle structures. In this regard; ın many industrial regions, having lost previous density, a new texture of city emerges by means of adaptive reuse.
While adaptive reuse, a concept directly coinciding with the definition of sustainability, supports economical and physical sustainability with its current exertion in our country, it is interrupted in terms of social sustainability.  Drawing attention to the effects of ignored context on the social structure while it must be a substantial input in the process of Adaptive Reuse in our country, makes up the main objective of this study. The effects of Adaptive reuse on social structure will be examined over the examples of Bomonti Beer Factory within the scope of this study. As a consequence; it is aimed to put forward the effects of adaptation on urban identity and social structure in the light of field study data.