Beypazarı (KB ankara) intrüzyonlarının magmatik evrimi, magma odaları içerisindeki metal cevherleşmesi ve magmatizma ilişkisi
Magmatic evolution of beypazari (NW ankara) intrusions, metal mineralization and magmatism relationship in magma chambers
Yazar: EMRE KIRHAN
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR KARAOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Maden Yatakları ve Jeokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Ankara'nın yaklaşık 60 km batısında bulunan Beypazarı İntrüzyonu Sakarya Zonu orta kesimlerinde konumlanmış ve birçok araştırıcı tarafından çalışılmıştır. Geç Kretase yaşlı ve I-tipi karaktere sahip Beypazarı intrüzifleri, granitten granodiyorite değişen nispeten bir homojen minerolojik bileşim sunmaktadır. Çarpışma ile ilişkili yay magmatizması ürünü olan Beypazarı Granitoid'inde arazi çalışmaları ile magma rezervuarındaki cevherleşme sürecinin anlaşılması açısından sistematik örnekler alınmıştır.
Arazi çalışmaları kapsamında mineralojik bileşiminde başlıca kuvars, feldispat, ve amfibol içeren çoğunlukla felsik karakterdeki intrüzifler ve bunları kesen mafik bileşimdeki dayk sistemleri gözlenmiştir. Ayrıca intrüzif kütlelerde nispeten yaygın bir piritleşme ve bazı lokal alanlarda kurşun kristal oluşumları saptanmış ve yapılan arazi gözlemleri ışığında bunlara ek olarak süperjen olarak gelişmiş limonit, hematit ve malahit gibi mineral birliktelikleri de saptanmıştır.
Beypazarı İntrüzyon kütlelerinde yapılan bu çalışmalar, literatürde yer alan diğer çalışmalar da dikkate alınarak, intrüzyonun jeolojik süreçler ile jeodinamik ilişkisinin anlaşılması için alınmış olan jeokimyasal örneklere göre diyorite, kuvarsdiyorite ve kuvarsmonzonite değişen bileşim sunmaktadır. Tüm örnekler baskın olarak subalkali; bir kısmı ise yüksek potasyum kalkalkalen seriye aittir. Tüm kaya örnekleri Harker diyagramlarında belirgin artma ve azalma eğilimleri sunmaktadır. Ana oksit-Silis ile ilişkili belirgin eğilimler magma odası içindeki fraksiyonel kristalleşmelerin varlığını işaret etmektedir. Beypazarı İntrüzyonu'nun yerleşim zaman aralığında, magma rezervuarı içerisinde bir metal zenginleşmesi varlığından ve/veya hidrotermal bir aktiviteden bahsetmek mümkündür.

Abstract:
The Beypazarı Intrusion is located in the central part of the Sakarya Zone, approximately 60 km west of Ankara, and has been studied by many researchers. The Beypazarı intrusives are of Late Cretaceous age and exhibit I-type characteristics, ranging from granite to granodiorite, with a relatively homogeneous mineralogical composition. The Beypazarı Granitoid, which is associated with collision-related post-collisional magmatism, has been systematically sampled during fieldwork to understand the ore formation process within the magma reservoir.
During fieldwork, the mineralogical composition of the intrusives mainly consisted of quartz, feldspar, amphibole, and abundant orthoclase, indicating predominantly felsic characteristics. Additionally, mafic dyke systems cutting through these intrusive masses were observed. Furthermore, relatively widespread weathering and the formation of lead crystals were detected in the intrusive masses. Based on field observations, mineral associations such as supergene-developed limonite, hematite, and malachite were also identified.
Based on these studies conducted on the Beypazarı Intrusion, taking into account other studies in the literature, the intrusion exhibits a compositional variation of diorite, quartz-diorite, and quartz-monzonite based on geochemical samples aimed at understanding the geological processes and geodynamic relationship of the intrusion. The majority of the samples are dominantly subalkaline, while some belong to the high-potassium calc-alkaline series. All rock samples show distinct trends of increase and decrease in Harker diagrams. These pronounced trends associated with major oxides and silica indicate the presence of fractional crystallization within the magma chamber. It is possible to discuss the presence of a metal input and/or hydrothermal activity within the magma reservoir during the emplacement period of the Beypazarı Intrusion..