ADÜ Aile hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş üzeri hastaların fonksiyonel yeterlilikleri ile çoklu ilaç kullanımının ilişkisi
The relationship between functional qualifications and multiple drugs of 65 year-old patients who apply to ADÜ family medicine clinic
Yazar: OSMAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. GÜZEL DİŞCİGİL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Geriatri = Geriatrics ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Giriş ve amaç
Ülkemizde, dünya nüfusuna benzer şekilde yaşlı nüfus hızla artmakta ve tüm dünyada yaşlı sağlığın önemi gittikçe artmaktadır. Yaşlılık dönemi, hem fiziksel hem de psikososyal yönden bireyin yaşam biçimi ve fonksiyonel kapasitesinin olumsuz olarak etkilendiği bir süreçtir. Yaşlanma ile artan kronik hastalıklar ve çeşitli geriatrik sendromlar nedeniyle hem fonksiyonel kayıplarda hem de kullanılan günlük ilaç sayısında artış gözlenmektedir. Sonuç olarak yaşlılık döneminde fonksiyonel yetersizlikler ve çoklu ilaç kullanımı önemli iki sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu doğrultuda; çalışmamızın birincil amacı hizmet verdiğimiz yaşlıların fiziksel ve bilişsel fonksiyonel yeterlilikleri ile polifarmasinin ilişkisini incelemektir. Ayrıca ikincil olarak yaşlılarımızın fonksiyonel durumlarını değerlendirmek, polifarmasi sıklığını saptamak ve polifarmasi ile ilişkili demografik özellikleri belirlemek de amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem
Çalışmamız; 1 Ocak 2010 - 1 Haziran 2016 tarihleri arasında Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine kayıtlı 65 yaş üstü bireylere anket ve ölçekler uygulanarak yapılmışır. Tek merkezli, prospektif bir çalışmadır. Dahil edilme kriterlerine uygun 65 yaş ve üstü 200 kişi polikliniğimize davet edilerek çalışmaya alınmıştır. Katılımcılara yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak anket formu uygulanmış, günlük yaşam aktivite ölçekleri ve kısa mental durum değerlendirme (MMSE) ile Tinetti testi uygulanmıştır. Tanımlayıcı analizler; sayı, yüzde, ortalama, minimum ve maksimum değer şeklinde yapılmış olup; kategorik verilerin analizinde Ki-kare ve Fisher Exact testi kullanıldı. Bağımsız değişkenlerden yaş grubu, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, sosyal güvence, temel ve aletli günlük yaşam aktiviteleri, düşme riski, kronik fiziksel hastalık ve bilişsel işlev kaybının bağımlı değişken olan polifarmasi üzerine etki derecesini belirlemek için çoklu lojistik regresyon analizi yapıldı. Anlamlılık düzeyi 0,05 olarak kabul edildi. Çalışmanın gerekli etik kurul izinleri ise Adnan Menderes Üniversitesi Etik Kurul'undan alınmıştır.
Bulgular
Çalışma grubunun yaş ortalaması 71,1±5,5 yıl (65-87) idi. Bunlardan 90 (%45)'ı kadın, 110 (%55)'u erkekti. Katılımcıların %21'i üniversite mezunu iken %51'i ilkokul veya ortaokul mezunu idi. Çalışmaya katılanların kronik fiziksel hastalık ortalaması 2,6±1,2 (0-6) idi. Katılımcıların %94'ünün en az bir tane kronik fiziksel hastalığa sahip olduğu saptandı. Katılımcıların kullandığı ilaç ortalaması 3,4±1,6 çeşit (0-8) idi. Evdeki ilaçları kullanma eğilimi ön plandaydı. Grubun sadece %48,5'inde polifarmasi saptanmıştır.
Temel ve İnstrümental günlük yaşam aktivite ölçeğinde, katılımcıların büyük çoğunluğu tam fonksiyonel olarak saptanmıştır. Temel günlük yaşam aktivitelerinde en sık kontinansta sorun yaşanmakta (%32,5) iken, instrümental günlük yaşam aktivitelerinde  en sık küçük tamirat ve çamaşır yıkama işlerinde sorun yaşanmaktaydı (%33). MMSE teste göre en çok etkilenen kognitif  fonksiyon  %38 oranı ile oryantasyon bozukluğu ve en az etkilenen fonksiyon ise  %1,5 oranı ile kayıt etme yeteneği olmuştur. Tinetti testinde de katılımcıların %19,5'i yüksek risk grubunda yer alırken, %42'si düşük risk grubunda yer almıştır.
Çalışmamızın öne çıkan bulguları; çoklu ilaç kullanımı varlığında polifarmasi ile fonksiyonel yetersizliğin arttığı(p:0,005), düşme riskinin arttığı(p:0,000), kronik hastalık görülme oranının arttığı(p:0,001) ve kognitif bozuklukların daha yüksek olduğu(p:0,008) yönündedir.
Sonuç
Polifarmasi; hem morbidite hem mortaliteyi artıran ve yaşam kalitesini bozup fonksiyonel yetersizliklere neden olabilen önemli geriatrik sendromlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Yaşlılarda oldukça sık görülen çoklu ilaç kullanımı; düşme riski ile birlikte fonksiyonel ve bilişsel yetersizlikle ilişkili bulunmuştur. Yaşlıların, aile hekimleri tarafından bu konuda bilgilendirildikleri oranda polifarmasinin olumsuz sonuçlarından daha iyi korunmaları mümkün olacağı düşüncesindeyiz.
Anahtar kelimeler: polifarmasi, günlük yaşam aktiviteleri, Tinetti, MMSE

Abstract:
Aim
Similar to the world population, the elderly population is rapidly increasing in our country and the importance of elderly health is increasing all over the world. The aging period is a process in which the life style and functional capacity of the individual from both physical and psychosocial aspects are negatively affected. Due to aging, increasing chronic diseases and various geriatric syndromes, both functional losses and the number of daily medicines used are increasing. As a result, functional disabilities and the use of multiple medications in the elderly period are two important problems. In this direction; The primary purpose of our study is to examine the association of physical and cognitive functional competences and polyphiles of the elderly we serve. Secondly, it is also aimed to evaluate the functional status of our elderly, to determine the frequency of polypharmacy and to determine the demographic characteristics associated with polypharmacy.
Material and Method
Our study; Between January 1, 2010 and June 1, 2016, the questionnaires and scales were applied to Adnan Menderes University Medical Faculty Practice and Research Hospital Family Physician Policlinic registered for over 65 years old. It is a single-center, prospective study. 200 people aged 65 years or more who were in accordance with the inclusion criteria were invited to our policlinic and taken to work. Questionnaires were administered using face-to-face interview technique, daily living activity scales and short mental state assessment (MMSE) and Tinetti test. Descriptive analyzes; number, percentage, average, minimum and maximum value; Chi-square and Fisher Exact test were used to analyze categorical data. Multivariate logistic regression analysis was used to determine the effect of age, gender, education level, income level, social security, basic and instrumental activities of daily living, risk of falls, chronic physical disease and cognitive dysfunction on dependent variable polypharmacy. The level of significance was accepted as 0.05. The required ethics committee's work permit was taken from Adnan Menderes University Ethics Committee.
 
Findings
The mean age of the study group was 71.1 ± 5.5 years (65-87). Of these, 90 (45%) were female and 110 (55%) were male. 21% of the participants were university graduates while 51% were primary or secondary school graduates. The mean age of chronic physical illnesses of participants in the study was 2,6 ± 1,2 (0-6). It was found that 94% of the participants had at least one chronic physical illness. The medication used by the participants was 3.4 ± 1.6 varieties (0-8). The propensity to use home remedies was preliminary. Only 48.5% of the group had polypharmacy.
In the Basic and the Instrumental daily life activity scale, the majority of the participants were fully functional. The most common continental problems were found in the basic daily activities (32.5%), whereas in the instrümental daily life activities, the most frequent minor repairs and laundry problems were encountered (33%). The most affected cognitive function according to MMSE test was the ability to record with a rate of 38% and the least affected function with a rate of 1.5%. In the Tinetti test, 19.5% of the participants were in the high risk group while 42% were in the low risk group.
Findings of our study are; (p: 0,005), increased risk of falling (p: 0,000), increased incidence of chronic disease (p: 0,001) and higher cognitive deficits (p: 0,008) in the presence of polypharmacy.
Results
Polypharmacy; it is confronted as one of the important geriatric syndromes which increase both morbidity and mortality and impair the quality of life and cause functional deficiencies. Multidrug use which is quite common in the elderly; It was associated with functional and cognitive impairment with the risk of falling. We think that it will be possible for the elderly to be better protected from the negative consequences of the polypharmacy when they are informed by the family physicians.
Key words: polypharmacy, daily life activities, Tinetti, MMSE