Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında (1968-2018) sosyal katılım becerisinin yerinin incelenmesi
The investigation of the social participation skills in the social studies curriculas (1968-2018)
Yazar: ÇİĞDEM ALABAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SELAHATTİN KAYMAKCI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Sosyal katılma = Social participation ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı 1968-2018 yılları arasında yayımlanan Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarında sosyal katılım becerisinin yerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın dokümanlarını ise 1968 İlkokul, 1970 Ortaokul, 1998 ve 2005 İlköğretim ile 2018 İlkokul ve Ortaokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programları oluşturmuştur. Veriler betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarında sosyal katılım becerisi ilk defa 2005 ilköğretim programında sosyal bilgiler dersine özgü becerilerden birisi olarak yer almış, 2018 ilkokul ve ortaokul programında da yerini korumuştur. 2005 öncesi programlarda doğrudan bu kavrama yer verilmemesine karşın sosyal katılım becerisi içerisinde değerlendirilen ifade ya da örneklere yer verilmiştir. Bütün programlarda yer alan genel amaçlarda sosyal katılım becerisinin "etkin vatandaşlık kazandırma amaçlı katılım ve toplumsal katılım amaçlı katılım" boyutları tespit edilmiştir. İncelenen bütün sosyal bilgiler programlarında yer alan ünitelerde yıllar içerisinde yüzdelik oranı değişse de sosyal katılım becerisine yer verildiği tespit edilmiştir. 1968 İlkokul, 1970 Ortaokul ve 1998 İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programlarında eğitim durumları ve etkinlik örnekleri için ayrı başlık açılmamış dolayısıyla sosyal katılım becerisine ilişkin amaçların kazandırılması için önerilenler belirtilmemiştir. Ancak bu üç programda bütün dersler için önerilen eğitim durumları belirtilmiş, bu ifadelerde sosyal katılım becerisi içerisine giren yöntem ve tekniklere yer verilmiştir. 2005 ilköğretim programında ise eğitim durumları ve etkinlik örnekleri belirtilmiş, etkinlik örneklerinde sosyal katılım becerisinin "grupla çalışma, işbirliği, toplumsal örgütler, bir sorunla ilgilenme, okul içinde ve okul dışındaki etkinliklere katılım, demokrasi, seçme, seçilme, hak, özgürlük ve ödevler" üzerinde durulan temalar olmuştur. Sosyal katılım becerisinin nasıl değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin önerilere ise sadece 2005 İlköğretim programında yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the place of social participation skills in the social studies curricula published between 1968-2018. This research was carried out by the document analysis technique method, one of the qualitative research methods. The documents of the research were consisted of 1968 Primary School, 1970 Secondary School, 1998 and 2005 Primary School and 2018 Primary and Secondary Social Studies Curricula. The data were analyzed by descriptive analysis and content analysis techniques. According to the results of the research, social participation skills in social studies curricula were included for the first time in the 2005 program as one of the social skills courses, and they kept their place in 2018 program. Despite the absence of this concept directly in the pre-2005 programs, the statements or examples assessed in social participation skills were included. For the general purposes in all programs, the dimensions of social participation as 'participation for effective citizenship and participation for social participation' have been identified. It has been found that in the units in all the social studies programs examined there has been a social participation ability even though the percentage changes within the years. In the social studies program of 1968, 1970 and 1998 there were no separate titles for educational situations and examples of activities, so no recommendations were made for the acquisition of goals related to social participation skills. However, in these three programs, the educational situations recommended for all courses were indicated, and these expressions included methods and techniques that fell within the skills of social participation. In the 2005 social studies program the educational situation and the examples of activities were mentioned and the social participation skills in the activity examples as "working with the group, cooperation, social organizations, addressing a problem, participating in the activities inside and outside the school, democracy, election, to be elected, rights, freedom and assignments" concepts have been discussed. Proposals for the assessment of social participation skills were included only in the 2005 social studies program.