Refah rejiminde kurumsal bakım: İstanbul örneği
Institutional care in welfare regime the sample of Istanbul
Yazar: ÖZGEN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH AYSAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Araştırma daha önce ele alınmamış bir konu olan Türkiye kurumsal yaşlı bakım sisteminin; refah devleti bağlamında refah dağıtıcı mekanizmalar -aile, devlet, piyasa ve yerel aktörler- ile ilişkisini keşfetmektedir. Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte kurumsal yaşlı bakımına olan ihtiyaç artmakta, yaşlı bakım sistemi bu yükü kaldırmakta zorlanmaktadır. Türkiye refah devletinde aile merkezli bakım, devlet garantili bakım, bakım piyasasının genişlemesi ve yerel aktörlerin bakım ihtiyaçlarına katkısı kurumsal yaşlı bakımına yönelik sosyal politikalarında şekillenmesine neden olmaktadır. Buradan hareketle; kurumsal yaşlı bakım sistemi, yaşlı nüfusun yüksek olduğu, fazla sayıda huzurevinin bulunduğu İstanbul ölçeğinde incelenmektedir. 
Bu nitel araştırmada veriler yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın örneklemi; 6 resmi statüde ve 15 özel statüde olmak üzere toplam 21 huzurevinde; sosyolog, sosyal çalışmacı, psikolog, hekim ve hemşire unvanlarında çalışan toplam 23 uzman personel ile huzurevlerinden bakım hizmeti alan toplam 18 yaşlıdan oluşmaktadır. Mülakatlarda toplam 41 katılımcıya yarı yapılandırılmış açık uçlu sorular yöneltilmiştir. Araştırmanın bulguları 3 ana tema altında toplanmıştır. 
Araştırmada şu sonuçlar öne çıkmıştır; yaşlı bakım modelinin yaşlıların ihtiyaçlarını karşılayamaması nedeniyle modellenmesi gerektiği, bu bağlamda dokuzlu yaşlı bakım modelinin ortaya çıkmasıdır. Kurumsal bakımda yaşlı bakım işi yapan bakıcıların, bakım işinin niteliği arttırıcı ve sosyal haklarının düzenlenmesi, devlet huzurevlerinin kapasitelerinin arttırılması, özel huzurevleriyle ilgili devlet tarafından teşvik, vergi indirimleri vb. destekleyici düzenlemeler yapılmalıdır. Nüfusun yaşlanma olgusuna dayanarak, yaşlıların ekonomik durumları ve bakım ihtiyaçlarına göre sigorta tamamlama, bakım sigortası vb. düzenlemelerin yapılarak, daha fazla yaşlının kurum bakımından faydalanmasının sağlanması, ailelerin bakım sorumluluklarını yerine getirmede kurumsal bakımda destekleyici sosyal politikaların oluşturulması elzem görünmektedir.  

Anahtar Kelimeler: refah devleti, huzurevi, kurumsal yaşlı bakım sistemi, yaşlı bakım modeli, sosyal politikalar

Abstract:
The present research explores the relationship betweenthe Turkish institutional elderly care system and welfare distribution mechanisms - family, state, market, and local actors – within the context of welfare state, a previously neglected topic. As the average age of the population gets older, the need towards institutional elderly care increases, while the elderly care system struggles to cope with the relevant burden. In the Turkish welfare system, family-centered care, state-guaranteed care, expansion of the care market and contribution of local actors to care needs shape social policies for institutional elderly care. On the basis of the abovementioned, the institutional elderly care system is hereby put under examination in the context of İstanbul, where the elderly population and nursing home numbers are high.
The research is qualitative and research data have been collected through semi-structured in-depth interviews. The research sample consists of 23 expert personnel employed at 21 nursing homes (six of which are state-run, and fifteen of which are private) as sociologist, social worker, psychologist, physician, or nurse, along with 18 elderly people receiving care service from nursing homes. During the interviews, semi-structured open-ended questions were asked to the 41 participants. Findings of the research are grouped under three main themes. 
The research results have shown that the existing elderly care model needs to be remodeled due to its inability to meet the needs of the elderly, and that, within the relevant context, there is a need for a nine-piece elderly care model. Caregivers involved in elderly care within the institutional setting, should have their social benefits improved, and also their rights regulated, in order to enhance the quality of care provided, the capacity of state-run nursing homes should be increased, and supportive regulations such as government incentives, tax deductions, etc., with regard to private nursing homes, should be implemented. Taking into consideration the fact that the average age of the population gets older, it seems essential to make arrangements such as insurance completion and care insurance according to the economic situation and care needs of the elderly, in order to ensure that more elderly people benefit from institutional care, and to create supportive social policies within the scope of institutional care to help families fulfill their care responsibilities.

Key words: welfare state, nursing home, institutional elderly care system, elderly care model, social policies