Toplumsal ve kültürel koşulların sanata etkisi: Gelenekselden postmoderne olan tarihsel çizgide sanat sosyolojisi
The effect of social and cultural conditions on art: Sociology of art in historical from traditional to postmodern
Yazar: MERVE TEMİZER GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. ERDAL AKSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gelenekçilik = Traditionalism ; Gerçeklik = Reality ; Kültür = Culture ; Kültürel ortam = Cultural medium ; Modernizm = Modernism ; Postmodernizm = Postmodernism ; Sanat = Art ; Sanat sosyolojisi = Sociology of art

Özet:
Duygu, düşünce ve hayal gücünün estetik ifadesine dayanan ve aynı zamanda gerçekliği betimleyen sanat, geleneksel dönemden postmodern döneme kadar olan tarihsel süreçte dönem ve toplumun gerçeklik algısına göre şekil almıştır. Süreci incelediğimizde; İlk Çağ öncesinde ihtiyaçlar paralelinde ve gerçekliğin soyutlanmış temsili olarak ortaya çıkan sanat, İlk Çağda gerçekliğin birebir temsiliyle devam eder. Orta Çağa gelindiğinde ise din, kilise ve feodalite gibi egemen güçlerin gözetimi altına girer ve bu gerçeklikler paralelinde gelişimini sürdürür. Zira bu dönemin sanat kriteri nesnel gerçekliğin temsili değil, siyasi ve dini gerçekliklerin temsili şeklindedir. Yeniden doğuş ve modern dönem başlangıcı olarak kabul edilen Rönesans ile birlikte sanat; dini ve siyasi olanın temsilinden uzaklaşır ve tekrar gerçekliğin temsili olarak gelişimini devam ettirir. Zira dönemin hümanist yaklaşımı ve bireysellik gibi gerçeklikleri sanatın özgürleşmesine zemin hazırlamış ve sanatçıların birçok konuda olanaklarını artırmıştır. Ancak bu dönemde sanat ekonomik ve kültürel açıdan güç sahibi toplumsal bir sınıfın gerçeklikleri, talepleri ve yönlendirmesi altına girer. Uzun bir süre bu güç sahiplerinin kontrolü altında olan sanat, modern dönem ile birlikte gerçekliğin temsilinden, gerçekliğin soyutlanmasına doğru tekrar bir değişim geçirir. Böylece sanat, daha önce hiç görülmemiş yeni üslup, eğilimler ve bireysel tercihler doğrultusunda şekillenmeye başlar. Aslında bu dönemde sanatın bir taraftan anlamını ve gerçekliğini yitirişi diğer taraftan estetik ve ideolojik bir değerden maddi değere dönüşü söz konusudur. Zira bu dönem toplumda hâkim olmaya başlayan kültür endüstrisi; sanata yeni bir gerçeklik kazandırmış ve sanat böylece satışı yapılabilir bir metaya dönüşmüştür. Gerçekliğin artık değerini yitirdiği postmodern döneme gelindiğinde ise; gösteren ve gösterilen arasındaki temsil sarsılmış ve sanat artık gerçekliğin temsilinden tamamen uzaklaşarak tüketim kültürünün hizmetinde bir meta olarak kazandığı gerçekliği devam ettirmiştir. Üç bölüm halinde ele aldığımız çalışmada sanatın; geleneksel, modern ve postmodern dönemlerde gerçeklik ve temsil ilişkisi ayrı ayrı incelenmiştir. Ayrıca süreç içerisinde gerçekliğini yitirerek metaya dönüşümü ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır.

Abstract:
Art, which is based on the aesthetic expression of emotion, thought and imagination, and also depicts reality, has taken shape according to the perception of reality of the period and society in the historical process from the traditional era to the postmodern era. When the process is examined, it is seen that art, which emerged in parallel with the requirements and as an abstracted representation of reality before the First Age, continues as a one-to-one representation of reality in the First Age. When it comes to the Middle Ages, it comes under the supervision of sovereigns such as religion, church and feudalism and continues its development in parallel with these realities. Because the art criterion of this period is not the representation of objective reality, but the representation of political and religious realities. With the Renaissance, which is accepted as the rebirth and the beginning of the modern period, art; it moves away from the representation of the religious and political and continues its development as a representation of reality. Realities of the period such as the humanist approach and individuality build up to the liberation of art and increased the possibilities of artists in several subjects. However, in this period, art comes under of an orientation which develops in line with the realities and demands of an economically and culturally powerful caste. After being under the control of these paramounts for a long time, art changes again and transforms from the representation of reality to the abstraction of reality with the modern era. Thus, art begins to take shape in line with new styles, trends and individual preferences that have never been seen before. In fact, in this period, art loses its meaning and reality on the one hand, and turns from an aesthetic and ideological value to a material value on the other. Because the culture industry, which started to dominate the society in this period, has given art a new reality and made it a salable commodity. When it comes to the postmodern era, where reality has lost its value, the representation relationship between the signifier and the signified has been damaged, and art has completely moved away from the representation of reality and continued its reality as a commodity in the service of consumption culture. In this study, which we have discussed in three parts, the reality and representation relationships of art in the traditional period, modern period and postmodern period has been examined separately. In addition, its transformation into a commodity by losing its reality in the process is discussed in detail.