Romatoid artrit ve ankilozan spondilitte servikal tutulum ve bunun üst ekstremite tutulumları ile ilişkisi
Cervical spine involvement in rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis and its relationship with the involvement of upper extremity
Yazar: NADİRE DAL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TUNCAY DURUÖZ
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; El = Hand ; Kol = Arm ; Servikal vertebra = Cervical vertebrae ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, romatoid artrit ve ankilozan spondilitte servikal tutulum ve bu tutulumların üst ekstremite tutulumlarıyla klinik, radyolojik ve fonksiyonel ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntem: Modifiye New York kriterlerine göre AS, 1987 ACR kriterlerine göre RA tanısı alan erişkin hastalar çalışmaya alındı. RA ve AS dışında başka bir inflamatuvar romatizmal hastalığı, malignitesi, gebeliği, belirgin nörolojik defisiti, birden fazla romatizmal hastalığı olanlar ile çalışmaya katılmak istemeyen hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların demografik ve klinik değerlendirmeleri kaydedildi. Servikal ve üst ekstremite muayenelerinde ağrı ve kısıtlılıkları değerlendirildi. RA'lı hastalara kontrastlı ve AS'li hastalara kontrastsız olarak servikal MRG incelemesi yapıldı. RA hastalarından 2 tanesine ve 1 AS hastasına klostrofobisi olması, 3 AS hastasına pozisyon verilemediği için MRG çekilemedi. MR görüntüleri T1 ve T2 sekanslarda sagittal, koronal ve aksiyel kesitlerde alındı. Hastaların lateral pozisyonda servikal hiperfleksiyon ve ekstansiyon grafileri, anteroposterior pozisyonda el-el bilek, dirsek ve omuz grafileri çekildi. RA'lı hastalarda el-el bilek grafisi Sharp-Genant skorlama sistemine göre skorlandı. Omuz ve dirsek grafisinde erozyon ve darlık değerlendirildi. Servikal MRG ve hiperfleksiyon-ekstansiyon grafilerinde atlanto-aksiyel subluksasyon, erozyon, darlık ve MRG'de ek olarak kontrast tutulumu değerlendirildi. AS'li hastaların servikal grafileri Berlin x-ray skorlama sistemine göre, servikal MRG'leri ASspiMRI-c skorlama sistemine göre skorlandı. Dirsek, omuz ve el-el bilek grafisinde erozyon ve darlık değerlendirildi. Her iki hastalıkta üst ekstremite dizabilitesi QuickDASH değerlendirme anketi, el dizabilitesi DHİ ve boyundaki dizabilite BDİ ile değerlendirildi, yaşam kalitesi RA'da RAQoL, AS'de ASQoL ile, hastalık aktivitesi RA'da DAS28, AS'de BASDAI ile değerlendirildi. AS'de fonksiyonel değerlendirme için BASFI kullanıldı. El becerisi Purdue Pegboard, el kavrama kuvveti el dinamometresi (Jamar), parmak kavrama kuvveti ise pinçmetre ile değerlendirildi. İstatiksel veri analizi için SPSS 16.0 programı kullanıldı. Normallik sınamasına göre, normal dağılım gösteren veriler için parametrik testlerden bağımsız gruplarda t testi ve normal dağılım göstermeyen veriler için nonparametrik testlerden Mann-Whitney U testi kullanıldı. Veriler arasındaki ilişkiye bakmak için ise Pearson korelasyonu, tek değişkenli ve çok değişkenli lineer regresyon analizi yapıldı. Elde edilen veriler için p<0.05 olan sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.Bulgular: Romatoid artritli hastalarda, servikal görüntüleme ile üst ekstremite klinik, radyolojik ve fonksiyonel olarak anlamlı ilişki saptanmadı. Servikal hareketlerle pinçmetre (p<0.05), DHİ (p<0.05) ve QuickDASH (p<0.01) arasında anlamlı ilişki saptandı. Boyun ağrısı ile Purdue Pegboard sağ el ve assembly (p<0.05), Jamar sağ el (p<0.05), QuickDASH (p<0.01), Pinçmetre sol el lateral ve tip pinç, sağ el chuck pinç (p<0.05), bütün DHİ (p<0.01) değerleri arasında anlamlı ilişki saptandı. BDİ ile Purdue Pegboard sağ, her iki el ve assembly (p<0.05), her iki el Jamar (p<0.01), tüm Pinçmetre değerleri (p<0.05), DHİ (p<0.01) değerleri ve QuickDASH (p<0.01) skoru ile anlamlı ilişki saptandı. Ankilozan spondilitli hastalarda, servikal görüntüleme ile omuz ve el bilek grafileri (p<0.01), servikal grafi ile bütün Purdue Pegboard testleri (p<0.05) ve servikal MRG ile Purdue Pegboard assembly testi (p<0.05) arasında ilişki saptandı. Servikal hareketlerle omuz (p<0.05) ve el bilek grafileri (p<0.01), bütün Purdue Pegboard testleri (p<0.01) arasında, sola lateral fleksiyon ile Jamar sağ el değeri (p<0.05) ve QuickDASH skoru (p<0.05) arasında anlamlı ilişki saptandı. Boyun ağrısı ile DHİ toplam ve faktör 1 (p<0.01), faktör 2 skorları (p<0.05) ve QuickDASH skoru (p<0.01) arasında anlamlı ilişki saptandı. BDİ ile Purdue Pegboard sol el değeri (p<0.05) ve tüm Jamar (p<0.05) değerleri ve sol el parmak ucu pinç hariç diğer Pinçmetre değerleri (p<0.05), DHİ toplam, faktör 1 ve faktör 2 skorları (p<0.01), QuickDASH skorları (p<0.01) arasında anlamlı ilişki saptandı.Sonuç: Romatoid artrit ve ankilozan spondilitte boyun ağrısı, boyun dizabilitesi ve servikal hareketlerdeki kısıtlılıklarla özellikle üst ekstremitede gelişen dizabilite ve elin fonksiyonları arasında anlamlı ilişkiler gösterilmiştir.Anahtar kelimeler: Romatoid artrit, ankilozan spondilit, servikal tutulum, üst ekstremite tutulumu, el

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to investigate the cervical involvement of rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis and its relationship between involvement of the upper extremity with clinical, radiological and functional assessments.Materials and Methods: 50 adult AS patients diagnosed according to the Modified New York criteria, 50 adult RA patients diagnosed according to 1987 ACR criteria were included in the study. Patients with another inflammatory rheumatic disease except RA and AS, with the malignancy, pregnancy, neurological deficit, who have more than one rheumatic diseases, patients who do not want to participate in the study were excluded. Demographic and clinical evaluations were recorded. In the cervical and upper extremity examination, pain and movement limitations were examined. Cervical spine MRI images were taken in RA patients with contrast injection and AS patients underwent MRI without contrast injection. MRI imaging could not performed in two of the RA patients and one of the AS patients because of their claustrophobia and in 3 AS patients because of giving position was impossible. MR images were performed in T1 and T2 sequences in sagittal, coronal and axial plains. Hiperflexion and extension cervical radiographs of patients in lateral position, hand-wrist, elbow and shoulder radiographs in anteroposterior position were taken. In patients with RA hand-wrist radiographs were scored according to the Sharp-Genant scoring system. In shoulder and elbow radiographs erosions and narrowing were assessed. In cervical spine MRI and hiperflexion-extension radiographs, atlanto-axial subluxation, erosion, narrowing and in addition MRI contrast enhancement were evaluated. The cervical radiographs of patients with AS were scored according to the Berlin x-ray scoring system, MRI were scored according to the ASspiMRI-c scoring system. In elbow, shoulder and hand-wrist radiographs, erosions and narrowing were assessed. In both of the diseases, disability of the upper extremity was assessed with QuickDASH questionnaire, hand disability with DHI and neck disability was assessed with the BDI, quality of life was assessed in RA with RAQoL and in AS with ASQoL, disease activity was assessed with DAS28 in RA, with BASDAI in AS. BASFI was used for functional assessment in AS. The assessment of dexterity was with Purdue Pegboard, hand grip strength was with hand dynamometer (Jamar) and pinch grip strength was with the Pinchmetre.SPSS 16.0 statistical program was used for data analysis. According to the normality test, parametric tests for normally distributed data, independent samples t test and nonparametric tests for data not normally distributed, Mann-Whitney U test were used. Data were compared by Pearson's correlation, univariate and multivariate linear regression analysis. Data were considered as statistically significant at p<0.05.Results: In patients with rheumatoid arthritis, cervical imaging did not show a significant correlation with upper extremity clinically, radiologically and functionally. Cervical movements showed a significant correlation with Pinchmetre (p<0.05), DHI (p<0.05) and QuickDASH (p<0, 01). Neck pain showed a significant correlation with Purdue Pegboard right hand and assembly test (p<0.05), Jamar right hand (p<0.05), QuickDASH (p<0.01) and Pinchmetre left hand lateral and tip pinch, right hand chuck pinch (p<0.05), all of the DHI scores (p <0.01). NDI showed a significant correlation with Purdue Pegboard, right hand, both hands and assembly tests (p <0.05), Jamar of both hands (p<0.01), all of the Pinchmetre tests (p<0.05), DHI scores (p<0.01) and QuickDASH score (p<0.01). In patients with ankylosing spondylitis, significant correlations was found between cervical imaging and shoulder, wrist radiographs (p<0.01), cervical radiograph and all of the Purdue Pegboard tests (p<0.05), cervical MRI and Purdue Pegboard assembly test (p<0.05). Cervical movements showed a significant correlation with shoulder (p<0.05) and wrist radiographs (p<0.01), all of the Purdue Pegboard tests (p<0.01) and the left lateral flexion showed a significant correlation with Jamar right hand (p<0.05) and QuickDASH score (p<0.05). Neck pain showed a significant correlation with DHI total and factor 1 (p<0.01) and factor 2 scores (p<0.05) and QuickDASH score (p<0.01). NDI showed a significant correlation with Purdue Pegboard left hand (p<0.05) and all of the Jamar (p<0.05) values and Pinchmetre values except the left hand tip pinch (p<0.05), DHI total, factor 1 and factor 2 scores (p<0.01) and QuickDASH scores (p<0.01).Conclusion: In rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis, significant correlations are shown especially between neck pain, limitation of neck movement, cervical disability and the disability of upper extremity and hand functions.Key words: rheumatoid arthritis, ankylosing spondylitis, cervical spine involvement, involvement of the upper extremity, hand