Seray Şahiner'in  yapıtlarında toplumsal cinsiyet
Gender in Seray Şahiner'S works
Yazar: DUYGU UYSAL KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA BURCU DÜNDAR
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eleştiri = Literary criticism ; Feminist Edebi Kuram = Feminist Literary Theory ; Feminizm = Feminism ; Kadın hareketleri = Women movements ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Şahiner, Seray = Şahiner, Seray

Özet:
Kadın hareketinin amacı, kadınların karşılaştıkları temel sorunların nelere dayandığını ortaya koymak ve bunları çözüme ulaştırmaktır. Bu sorunlardan en önemlisi, kadın ve erkeğin farklı toplumsallaşma süreçlerinden geçmek durumunda kalmalarıdır. Bu süreçte kültür aracılığıyla aktarılarak öğrenilen kadınlık ve erkeklik ayrımları, biyolojik cinsiyete değil toplumsal cinsiyete işaret eder. Dolayısıyla kadınlar bu roller aracılığıyla baskılanır ve belli sınırlar içinde tutulurlar.

Feminist hareketin bir uzantısı olarak ortaya çıkan feminist edebiyat eleştirisi, kadınların içinde bulundukları sınırların aşılabilmesi için, feminist bir bakış açısı geliştirilmesine aracılık eder. Edebiyat eserlerine bu bakış açısıyla yaklaşmak, kadınların kendilerine özgü bir edebiyatlarının olduğu gerçeğinin ortaya çıkarılmasına ve toplumsal cinsiyet rollerinin aşınmasına katkı sağlar. Dolayısıyla edebi metinlerde çizilen bu rollerin açığa çıkarılması, kadınların özgürleşmeleri yolunda atılan önemli bir adımdır. 

İlk eserleri 2000'li yıllarda yayımlanan genç bir yazar olan Seray Şahiner'in yapıtlarında en belirgin izlek kadınlık meselesidir. Dolayısıyla yazarın yapıtlarını feminist bir yaklaşımla değerlendirmek, cinsiyet rollerinin kadınlar üzerindeki baskılayıcı etkisinin görünür olmasına ve azalmasına katkı sağlar. Şahiner'in yapıtlarında toplumsal cinsiyet rolleri, yaratılan kadın karakterler aracılığıyla işlenmiştir. Kadınlık, cinsellik ve annelik gibi meseleler etrafında tartışılan bu roller, toplumsal yaşamda karşılaşılan zorlukların kurmaca alanına taşınması ve çözümlenmesine yarar. Yazarın yapıtları, içselleştirilmiş tutum ve davranışların değişimine katkı sağlayacağı düşünülerek, yapıtlar feminist kuram ışığında incelenmiştir.

Abstract:
The women's movement's aim is to reveal the main problems that women face, and to solve them. The most significant of these problems is different socialization processes of men and women. During this process, the distinction between femininity and masculinity is taught by culture, and it refers to gender identity rather than biological sex. By this means, women are suppressed and restricted.

Feminist literary criticism, which emerged under the influence of feminist movement, mediates the development of a feminist perspective in order to free women from limitations. Approaching literary works from that perspective, contributes to revealing the fact that women have a literature of their own, and abolishing gender roles. Therefore, revealing these roles portrayed in literary texts is an important step for women's liberation.

The most prominent theme in Seray Şahiner's oeuvre, a young writer whose works were published in 2000s, is the issue of femininity. Consequently, analyzing her works from a feminist perspective contributes to visualizing gender roles and thus reducing oppression of women. In Şahiner's works, gender roles are depicted by female characters. These roles are discussed in terms of femininity, sexuality and maternity, by which difficulties encountered in social life are transferred to fiction and resolved. The author's works have been analyzed in the light of feminist theory, considering that literature might contribute to change internalized attitudes and behaviors.