Çocukların büyüme ve gelişmesinin seküler değişim açısından değerlendirilmesi: Bursa örneği
Evaluation of children's growth and development in terms of secular trend: Example of Bursa
Yazar: EZGİ KAPLAN
Danışman: PROF. DR. İZZET DUYAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Ağırlık = Weight ; Boy = Body height ; Boy uzunluğu = Height ; Bursa = Bursa ; Büyüme = Growth ; Değişim = Change ; Seküler değişim = Secular variation ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Çocukların büyüme ve gelişme örüntülerinin zaman içerisinde değişim gösterdiği bilinmektedir. Uzun bir zaman dilimi içerisinde çevresel koşullarda meydana gelen değişiklikler, çocukların büyüme ve gelişimi açısından seküler çalışmalara kaynak oluşturmaktadır. Seküler değişme çalışmaları toplumların sağlık ve refah düzeyine ilişkin bilgi sahibi olunmasını sağlarken, çocukların büyüme takibinin yapılmasını da olanaklı kılmaktadır. Bu bağlamda dünyanın birçok farklı bölgesinde, özellikle ekonomisi gelişmiş ülkelerde seküler değişim çalışmaları yapılmaktadır. Ülkemizde ise bu tür çalışmalar özellikle tarihsel verilerin çok az sayıda olması nedeniyle sınırlılık göstermektedir. Seküler çalışmaların sınırlılığından hareketle, Bursa'da yapılan ve 1917 yılında yayınlanan ilk büyüme araştırmasının verileriyle karşılaştırmak üzere yapılan bu tez çalışması çocukların büyüme ve gelişmesini seküler değişim açısından ele almaktadır. Değerlendirme sırasında tezin hareket noktası Nafi Atuf  Kansu'ya ait ilk büyüme çalışmasının verileri olsa da Bursa'da gerçekleştirilen geçmiş yıllara ait büyüme çalışmalarının sonuçları da dikkate alınmaktadır.
Örneklemi oluşturan ilkokul, ortaokul ve lisede örgün olarak eğitim görmekte olan 1267 kız ve 1068 erkek öğrencinin yaşları ondalıklı yaş sistemi baz alınarak gruplandırılmıştır. Kesitsel araştırma yöntemine başvurulan bu çalışma sırasında büyümeyi en iyi yansıtan temel iki antropometrik değişken olma özelliği taşıyan vücut ağırlığı ve boy uzunluğu esas alınmıştır. Öğrencilerin ağırlık ve boyları IBP tarafından önerilen tekniklere uygun olarak ölçülmüştür. 
Çalışmamızın bulguları Kansu'nun 1917 yılı verileriyle karşılaştırıldığında günümüzde Bursa'da yaşayan çocukların hem boy uzunluğu hem de vücut ağırlığı yönünden büyüme örüntülerinin pozitif yönde seküler değişim gösterdiğini ortaya koymaktadır. Günümüzde kız çocukları yüzyıl önceki yaşıtlarından 15,21 cm daha uzun boylu ve 12,17 kg daha ağırken; erkek çocukları 16,99 cm daha uzun boylu ve  15,61 kg daha ağırdır. Buna ek olarak, büyüme eğrileri incelendiğinde ergenlik büyüme atılımının yaklaşık 2 yıl öne çekildiği yönünde bulgulara da ulaşılmıştır. Bu bulgularla birlikte, Bursa'da sosyal, ekonomik ve sağlığa ulaşım yönünden dikkate değer gelişmeler yaşandığı; ancak söz konusu gelişmelerin ekonomisi gelişmiş toplumların gerisinde kaldığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Seküler değişme, büyüme ve gelişme, antropometri ağırlık, boy.

Abstract:
Children's growth and development patterns change over time. Changes in environmental conditions over a long period constitute a source for secular studies regarding children's growth and development. Secular change studies enable us to have information about societies' health and welfare levels while also making it possible to follow children's growth. In this context, secular change studies are carried out in many different parts of the world, especially in developed countries. In our country, such studies are limited, especially due to the limited number of historical data. In this thesis, the growth and development of children are discussed in terms of secular change by comparing the data of the first growth study conducted in 1917's Bursa. Although the starting point of the thesis during the evaluation is the data of the first growth study of Nafi Atuf Kansu, the results of the previous years' studies carried out in Bursa are also taken into account.
 The ages of 1267 female and 1068 male students formally educated in primary, secondary, and high school forming the sample were grouped based on the decimal age system. This study, which applied the cross-sectional research method, body weight, and height, the two main anthropometric variables that best reflect growth, were considered. Children's weight and height were taken followed the techniques recommended by the IBP. 
When the findings of our study are compared with the 1917 data of Kansu, it is revealed that the growth patterns of children living in Bursa today show a positive secular change in terms of both height and body weight. Today, girls are 15.21 cm taller and 12.17 kg heavier than their peers a hundred years ago, while the increase in height in boys is 16.99 cm, and the increase in body weight is 15.61 kg. In addition, growth curves were examined and found that the puberty growth spurt was pulled forward by about 2 years. These findings show significant developments in terms of social, economic, and health access in Bursa, but these developments lag behind societies with developed economies.	
Keywords: Secular change, physical growth and development, anthropometry, body weight, stature.