Türkiye'deki Suriyeli göçmelerin girişimcilik deneyimleri: Gaziantep örneği
Entrepreneurship experiences of Syrian immigrants in Turkey: Gaziantep sample
Yazar: ZAFER UZUN
Danışman: PROF. DR. CAHİT GELEKÇİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Gaziantep = Gaziantep ; Girişim = Interference ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Göçmenler = Emigrants ; Mülteciler = Refugees ; Suriye = Syria ; Suriyeliler = Syrians

Özet:
Bu araştırmada Suriye'deki iç savaş sonrasında yaşadıkları toprakları terk ederek Türkiye'ye göç eden Suriyeli göçmenlerin girişimcilik deneyimleri incelenmiş ve bu konuya ilişkin literatürde yer alan boşluğun doldurulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, Suriyeli göçmenlerin girişimcilik deneyimleri, onların göç öncesi Suriye'deki yaşam deneyimlerini, göç süreçlerini ve Türkiye'deki girişimcilik deneyimlerini kapsayacak şekilde, göç teorileri ve girişimciliğe ilişkin yaklaşımların yardımı ile analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, Türkiye'nin Gaziantep şehrinde gıda sektöründe çalışan 30 erkek Suriyeli göçmen girişimcinin (mikro ölçekli) girişimcilik deneyimlerine odaklanılmıştır. Araştırma kapsamında, Suriyelileri zorunlu göç etmeye sürükleyen siyasal, sosyal, ekonomik, kültürel ve tarihsel faktörler ele alınmış ve Suriyeli göçmenlerin göç deneyimlerine ve göç sonrası Türkiye'deki toplumsal ve ekonomik hayattaki yaşam deneyimlerine araştırma bulgularında yer verilmiştir. Suriyeli göçmenleri girişimci olmaya yönlendiren nedenlerden, sektör tercihlerine, işletmeleri açarken kullanılan sermaye kaynaklarından, işletmelerin sürdürülmesinde kullanılan ortaklık ilişkilerine kadar farklılaşan deneyimler araştırmada incelenmiştir. Ek olarak işletmelerdeki çalışan ve müşteri profilleri, işletmelerin istihdam tercihleri, pazar yapıları ve işletme başarısına etki eden hususlara ilişkin bulgulara da ulaşılmıştır. Ayrıca işletmelerde karşılaşılan güncel sorunlara ve girişimcilik deneyimi ile ilişkili olarak katılımcıların savaş sonrası geri dönme ve Türk vatandaşlığına kabul edilme düşüncelerine ilişkin özgün bulgulara da ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda, 2011 yılında yaşanan iç savaşın bireylerin yaşamlarındaki kırılmalara neden olduğu ve zorunlu göçün kaynağında yer alan en belirleyici faktör olduğu görülmüştür. Farklılaşan göç deneyimleri sonrasında, Türkiye'ye göç eden Suriyelilerin yaşam deneyimlerinin ve ekonomik hayata katılım deneyimlerinin farklılaştığı araştırma bulgularına yansımıştır. Ayrıca, Suriyeli göçmenler tarafından işletilen bu mikro ölçekli girişimlerin katılımcıların sosyal refahlarını arttırma konusundaki pozitif etkilerinin yanı sıra, Türkiye'de yeni bağlar ve ağların kurulmasına katkı sağlayarak ev sahibi ülke ile olan bağları güçlendirdiği değerlendirilmiştir. Ek olarak, Suriyeli göçmenlerin girişimcilik deneyimlerinin ev sahibi ülkedeki hayatlarına yeni bir başlangıç yapmaları için imkân sunduğu, bu nedenle girişimcilik deneyimlerinin geri dönüş tercihlerinde de etkili olduğu değerlendirilmiştir. Hukuki ve idari alandaki eksiklikler ve işletmelerin ekonomik alanda yaşadıkları farklı sorunlara rağmen, Suriyeli göçmen girişimcilerin kendilerine özgü bir etnik pazar inşa ettikleri bulgusuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, entrepreneurship experiences of Syrian immigrants, who migrated to Turkey after the civil war in Syria, were examined and in this respect, the gap in the literature was aimed to be filled. For this purpose, entrepreneurship experiences of Syrian immigrants were analysed with the help of migration theories and approaches to entrepreneurship by encompassing some specific topics such as the pre-migration life experiences in Syria, migration processes and entrepreneurial experiences in Turkey. In this contex, entrepreneurship experiences of 30 male Syrian immigrant entrepreneurs working in the food industry in Gaziantep have been focused. Furthermore, the political, social, economic, cultural and historical factors, which forced the Syrians to migrate, have been discussed and their migration experiences, as well as their experiences in social and economic life in Turkey were included in this research. The reasons that led the Syrian immigrants to become entrepreneurs, their choice of industry, their resource of capital which was used to set up a business and their partnership relations were examined in the context of this research. Also, some points regarding the employee and customer profiles, employment preferences of the business entities, market structures and issues affecting the success of business were emphasized. In addition to this, some original findings related to current problems encountered in the business entities and the ideas of Syrian immigrants about going back to their country or staying in Turkey as a legal citizen were obtained. In the end, this study revealed that the civil war which took place in 2011, caused serious fractures in the lives of individuals and was the most determining factor of migration. It was also found that life experiences of Syrian immigrants and experiences of participation in economic life changed to some extent after migration. In addition, the Syrian immigrants' entrepreneurial attempts had a positive effect on enhancing their social welfare. It also helped new bonds and networks to be created and the ties with the host country were strengthened. Finally, entrepreneurship experiences of Syrian immigrants have given them a chance to make a new start in Turkey and affected their choices about returning or staying. Despite the shortcomings in the legal and administrative areas and the different problems experienced in the economic sphere, it is seen that Syrian immigrants have built a unique ethnic market.