Opiyat bağımlılığı tedavisinin madde kullanımı, yaşam kalitesi  
ve işlevsellik üzerine etkilerinin incelenmesi
The investigation of the effects of opi̇ate addiction treatment on drug use, quality of life and functionality
Yazar: SELAHATTİN BÖLEK
Danışman: PROF. DR. LÜTFİ İLHAN YARGIÇ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Buprenorfin = Buprenorphine ; Nalokson = Naloxone ; Opiyat alkaloidleri = Opiate alkaloids ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaçlar: Günümüzde madde bağımlılığı tedavilerinde madde kullanımının durdurulması tedavinin  tek hedefi değildir. Fiziksel sağlık, sosyal ve kişisel  işlevselliğin geliştirilmesi de tedavi programlarının  hedefleri arasındadır. Opiyat bağımlılığı tedavisi yöntemlerinden biri olan  opiyat  sürdürüm tedavisinin  psikiyatrik, somatik ve sosyal işlevlerde anlamlı gelişmeler sağlarken yasa dışı madde kullanımı, suç işleme ve bulaşıcı hastalık  oranlarını da azalttığı bildirilmiştir. Bu çalışmada ülkemizde yeni bir tedavi olan opiyat sürdürüm tedavisinin madde kullanımı, yaşam kalitesi ve işlevsellik üzerine olan etkileri araştırılmıştır.
Hastalar ve Yöntemler: Araştırma, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Yataklı Servisinde opiyat bağımlılığı tanısıyla  tedavi gören  ve taburcu edildikten sonra Bağımlılık Polikliniğinde ayaktan izlenen 50 hasta üzerinde gerçekleştirilmiştir. Hastalarla ilk görüşme serviste, diğer görüşmeler Bağımlılık Polikliniğinde yapılmıştır. Hastalara  başlangıç, üçüncü ve altıncı aydaki görüşmelerde Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği ve Yaşam Kalitesi (SF-36), birinci, ikinci,  üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı aydaki görüşmelerde ise Görsel Analog Ölçeği ve Algılanan Stres Ölçeği  uygulandı. Poliklinik kontrollerine gelen hastalara idrarda madde tarama testi yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan katılımcıların %92'si (n=46) erkek, %8'i (n=5) kadındı. Yaşları 18 ile 65 arasında değişmekteydi. Yaş ortalaması 32,4'dü (SD±11,6).  % 70'i (n=35) hiç evlenmemiş, %26'sı (n=13) evli, % 4'ü (n=2) boşanmıştı. Katılımcıların ortalama Eğitim süreleri 8,7±3.0 yıldı. Yasadışı maddeye başlama ortalama yaşı 18.1±5.6opiyat ilk kullanma yaşı 23.6±7.4 olarak saptandı. Tedavi ile opiyat ve opiyat olmayan madde kullanımı, stres düzeyi ve maddeyi arzulama (craving)  azalmış, Yaşam Kalitesi (SF-36) tüm skorlarında olumlu düzeyde artış olmuştur. Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği ile değerlendirilen Tıbbi,  İş ve Destek, Alkol ve Madde Kullanımı, Aile ve Sosyal ilişkiler, Yasal ve Psikiyatrik durumlarında tıbbi durum hariç  olumlu değişiklik olduğu saptanmıştır. Olumlu değişikliğin ilk üç ayda belirgin olduğu ve altı ay boyunca  devam ettiği görülmüştür. 
Sonuç: Opiyat  Sürdürüm Tedavisi (Buprenorfin/Nalokson)  madde kullanımını azaltırken yaşam kalitesi ve işlevsellik üzerinde olumlu gelişmeler sağlar. Opiyat sürdürüm tedavisi etkin bir tedavidir.

Anahtar Kelime: Opiyat Bağımlılığı, Yaşam Kalitesi (SF-36), İşlevsellik, Buprenorfin/Nalokson

Abstract:
Aim: Stopping drug use is not the only aim in current drug abuse treatments. Amelioration of physical health, social and personal functioning are among aims of treatment programs. Opioid maintenance treatment, which is one of opioid dependance treatment methods, provides significant improvemts in somatic and social functions and also decreses rates of illegal drug use, criminality and infectious diseases. In this study the effects this treatment, which is newly introduced in Turkey, has on drug use, life quality and functioning are investigated.
Materials and Methods: The study was conducted on 50 patients who were instituionalized for opioid dependance treatment and followed in the outpatient dependence clinic in İstanbul Faculty of Medicine Psychiatry Department. First interview with patients took place in the inpatient clinic and the following interviews were made in the outpatient dependance clinic. The patients were given Addiction Severity Index and Life Quality (SF-36) at baseline, third and sixth months and Visual Analog Scale and Perceived Stress Scale were given at first, second, third, fourth, fifth and sixth months. Urine drug screening was performed at follow up interviews.
Results: 92% of participants are male, 8% are female. The participants are aged 18-65 years. The mean age is 32.4 (SD±11,6). 70% never have been married (n=35), 26% are married (n=35), 4% are divorced (n=2). Mean year of schooling is 8.7±3.0 years. Mean age of onset of illegal drug use is 23.6±7.4 and of opioid use is 18.1±5.6. After treatment rates of opioid and non opioid drug use, level of stress and craving decreased, and all schores of Life Quality (SF-36) improved. In the areas of medical, employment, support, alcohol and drug use, family and social relationship, legal and psychiatric conditions evaluated by Addiction Severity Index no positive changes were seen except for the medical condition. It has been found that positive changes were marked during the first three months and that they continued for six months.  
Conclusion: Opioid maintenance treatment (Buprenorphine/Naloxane) decreases drug use and ameliorates functioning. It is an effective treatment.

Keywords: Opioid Dependence, Quality of Life (SF-36), Functioning, Buprenorphine/Naloxane