The effect of biofeedback-based virtual reality game on pain, fear, and anxiety levels during port catheter needle insertion in pediatric oncology patients
Biofeedback tabanlı sanal gerçeklik oyununun pediatrik onkoloji hastalarında port kateter iğnesi yerleşimi sırasında oluşan ağrı, korku ve anksiteye düzeyine etkisi
Yazar: EYŞAN HANZADE SAVAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REMZİYE SEMERCİ
Koç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing

Özet:
Bu araştırma, biofeedback tabanlı sanal gerçeklik oyununun pediatrik onkoloji hastalarında port kateter iğnesi yerleşimi sırasında oluşan ağrı, korku ve anksiyete düzeyine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirildi. Randomize kontrollü çalışma 6-12 yaşındaki 62 (31=müdahale, 31=kontrol) pediatrik onkoloji hastası ve anneleri ile Ağustos – Aralık 2023 tarihleri arasında bir şehir hastanesinde yürütüldü. Bu çalışmada, biofeedback tabanlı bir sanal gerçeklik oyunu olan BioVirtualPed, çocukların port kateter iğnesi işlemine bağlı ağrı, korku ve anksiyetelerini azaltmak amacıyla kullanıldı. Müdahale grubunda yer alan çocukların port kateter iğnesi yerleşimi işlemi sırasında sanal gerçeklik gözlüğü ve solunum sensörünü takmaları istendi. Veriler, ''Tanımlayıcı Bilgi Formu'', ''Wong-Baker Ağrı Değerlendirme Ölçeği'', ''Çocuk Korku Ölçeği'', ''Çocuk Anksiyete Skalası-Durumluluk'', ''Memnuniyet Skorlaması-Görsel Analog Skala'' ve ''ADXL354 Sensör'' kullanılarak toplandı. Verilerin analizi lisanslı SPSS (Statistical Package for the Social Science for Windows) IBM 29 paket programı kullanılarak tanımlayıcı analizler, Mann-Whitney U test, Wilcoxon t-test, IntraClass korelasyon katsayısı ve ki-kare testi ile yapıldı. Sonuçlar %95'lik güven aralığında ve anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi. Müdahale ve kontrol grubundaki çocukların ve annelerinin tanımlayıcı özelliklerinin dağılımı benzerdi (p>0,05). Çalışmada, müdahale grubunda yer alan çocukların ağrı puan ortalamasının kontrol grubunda yer alan çocuklara kıyasla istatiksel olarak anlamlı bir şekilde daha az olduğu ve etki büyüklüğünün büyük düzeyde olduğu belirlendi (U: 5,506, p<0,001, d:1,841, %95 CI: (-2,432) – (-1,239)). Müdahale ve kontrol grubunda yer alan çocukların işlem öncesi korku ve anksiyete puan ortalamaları arasında ise istatiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunurken (sırasıyla, U: 0,794, p>0,05 ve U: 0,730, p>0,05), müdahale grubunda yer alan çocukların işlem sonrası korku ve anksiyete puan ortalamalarının kontrol grubunda yer alan çocuklara kıyasla istatiksel olarak anlamlı bir şekilde daha az olduğu ve etki büyüklüğünün büyük düzeyde olduğu belirlendi (sırasıyla, U: 5,962, p<0,001, d: 2,202, %95 CI: (-2.831) – (-1,562) ve U: 5.458, p<0,001, d: 1,879, %95 CI: (-2,474) – (1,273)). Ayrıca, müdahale grubunda yer alan çocukların işlem sırasında ortalama solunum sayıları kontrol grubunda yer alan çocuklardan daha azdı (U: 4,765, p<0,001, d: 1,373, %95 CI: (-1,924) – (-0,814)) ve müdahale grubunda yer alan çocukların memnuniyet puan ortalamaları kontrol grubunda yer alan çocuklardan daha fazlaydı (U: 6,635, p<0,001, d: 2,848, %95 CI: (2,130) – (3,553)). Müdahale ve kontrol grubunda yer alan çocuklar ve annelerinin bildirdiği ağrı, korku ve anksiyete puan ortalamaları arasındaki uyumun üç değişken için iyi ve mükemmel düzeyde uyumlu olduğu belirlendi (p<0,001). Araştırma sonucunda, BioVirtualPed'in işleme bağlı ağrı, anksiyete ve korkuyu azalttığı, bakım memnuniyetini artırdığı ve ortalama solunum sayısını normal sınırlarda tutarak olumlu bir etki sağladığı tespit edildi. BioVirtualPed'in pediatrik onkoloji kliniklerinde port katater iğnesi yerleşimi bağlı oluşan ağrı, korku ve anksiyete semptomlarının yönetiminde kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted to evaluate the effect of a biofeedback-based virtual reality game on pain, fear, and anxiety levels during port catheter needle insertion in pediatric oncology patients. The randomized controlled study was conducted with 62 (31 = intervention, 31 = control) pediatric oncology patients aged 6-12 years and their mothers in a city hospital between August and December 2023. In this study, BioVirtualPed, a biofeedback-based virtual reality game, was used to reduce children's pain, fear, and anxiety related to the port catheter needle insertion. Children in the intervention group were asked to wear virtual reality glasses and a respiratory sensor during the port catheter needle insertion process. Data were collected using  ''Descriptive Information Form'', ''Wong-Baker Pain Assessment Scale'', ''Child Fear Scale'', '' Children's State Anxiety'', ''Satisfaction Scoring-Visual Analog Scale'' and ''ADXL354 Sensor''. Descriptive analyses, Mann-Whitney U test, Wilcoxon Signed-Rank Test, IntraClass Correlation Coefficient, and Chi-square Test were used for data analysis with the licensed SPSS (Statistical Package for the Social Science for Windows) IBM 29 program. The results were evaluated at a 95% confidence interval, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant. The distribution of descriptive characteristics of pediatric oncology patients and their mothers in the intervention and control groups was similar (p>0.05). In the study, it was determined that the mean pain score of children in the intervention group was statistically significantly lower than that of children in the control group, and the effect size was large (U:5.506, p<0.001, d:1.841, 95% CI: (-2,432) – (-1,239)). While there was no statistically significant difference in pre-procedure fear and anxiety scores between the intervention and control groups (U:0.794, p>0.05 and U:0.730, p>0.05, respectively), it was found that the post-procedure fear and anxiety scores of children in the intervention group were statistically significantly lower than those of children in the control group, with a large effect size (U:5.962, p<0.001, d:2.202, 95% CI: (-2.831) – (-1,562) and U:5.458, p<0.001, d:1.879, 95% CI: (-2,474) – (-1,273), respectively). Additionally, the mean respiratory rates of children in the intervention group during the procedure were lower than those in the control group (U: 4.765, p<0.001, d:1.373, 95% CI: (-1,924) – (-0,814)), and the satisfaction scores of children in the intervention group were higher than those in the control group, with a large effect size (U:6.635, p<0.001, d: 2.848, 95% CI: (2,130) – (3,553)). The agreement between the pain, fear, and anxiety scores reported by children and mothers in the intervention and control groups was found to be good and excellent for all three variables (p:<0.001). As a result of the research, it was determined that BioVirtualPed reduced procedure-related pain, anxiety, and fear, increased care satisfaction, and had a positive effect by keeping the mean respiratory rate within normal limits. BioVirtualPed is recommended for use in pediatric oncology clinics in the management of pain, fear, and anxiety symptoms caused by port catheter needle insertion.