Milletlerarası usul hukuku çerçevesinde acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisi
Agency's authority to represent its principal before court within the framework of international civil procedure law
Yazar: EMRE KÜLÜŞLÜ
Danışman: PROF. DR. EMRE ESEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Acenteler = Agents ; Davalar = Cases ; Mahkemeler = Law courts ; Milletlerarası usul hukuku = International adjective law ; Temsil = Representation ; Temsil yetkisi = Representative authority ; Özgür istenç = Free will

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti'nde acenteler vasıtasıyla faaliyet gösteren yabancı tacirlere karşı Türk mahkemelerinde dava açılabilmesine imkân tanınması amacıyla ortaya çıkan, acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisi; ilk bakışta, yabancı devletlerin mevzuatlarında düzenlenmemiş oluşu ve kendine has nitelikleri doğrultusunda dikkat çekmektedir. Bu çerçevede, acenteye tanınan söz konusu yetkinin yargılama hukukuna ilişkin kavramlar ile ilişkisi incelenerek; milletlerarası usul hukuku bağlamındaki etkileri tespit edilmiştir. Ticaret hukuku, usul hukuku ve insan hakları hukuku bağlamında yapılan incelemeler sonucunda; acentenin müvekkili adına yürüttüğü yargılamaların, davanın açıldığı andan ilamların icra edileceği aşamaya dek pek çok açıdan tarafların hak ve borçlarının korunmasına ilişkin sorunlara neden olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Buna bağlı olarak söz konusu düzenlemenin hizmet ettiği amacın, uluslararası hukukta kabul edilen ölçütler uyarınca belirlenecek bir milletlerarası yetki kuralı vasıtasıyla sağlanmasının daha isabetli olacağı görülmüştür. Bu çerçevede, acentenin müvekkili adına yaptığı veya aracılık ettiği sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin olarak müvekkile karşı açılacak davalar bakımından, acentenin bulunduğu yer mahkemesine milletlerarası yetki kazandırılması ve acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisinin düzenlendiği 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 105. maddesinin 2. ve 3. fıkralarının yürürlükten kaldırılması yönünde görüş belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler: acentenin müvekkilini mahkemede temsil etme yetkisi, izafeten dava, milletlerarası yetki, irade serbestisi

Abstract:
Agency's authority to represent its principal before court that has emergent to enable the purpose of filing lawsuits before Turkish courts againts the foreign merchants carrying on a business in the Turkish Republic through the agencies, draws attention at first sight since it is not regulated in legislations of foreign states and its idiosyncratic qualifications. In this context, the effects in the perspective of international civil procedure law has been determined through examining the connection between the aforesaid authority vested to agency and the concepts regarding procedural law. As a result of the examinations made regarding commercial law, civil procedure law and human rights law; it was concluded that the proceedings carried out by the agency on behalf of its principal, might give a rise to occur some problems in terms of protection of rights and obligations of the parties. Correspondingly, it has seen that the purpose of which such legal concept serves, could be achieved more accurately by means of an international jurisdiction rule to be determined in accordance with the criteria accepted in international law. In this context, the opinion has been expressed with regard to; granting international jurisdiction to the court of agency's location in respect of the lawsuits againts the principal regarding disputes arising from contracts concluded or mediated by agency on behalf of the principal, and repealing the paragraphs 2 and 3 of the article 105 of the Turkish Commercial Code No. 6102 that regulates the agency's authority to represent its principal before court.

Keywords: agency's authority to represent its principal before court, attributing litigation, international jurisdiction, freedom of will