Üst ekstremite yanıklarında kanada aktivite performans modeli yaklaşımıyla ergoterapi etkinliğinin incelenmesi
Investigation of occupational therapy efficacy in upper extremity burns with canadian model of occupational performance approach
Yazar: SEVGİ KARA
Danışman: PROF. DR. MİNE UYANIK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Yanıklar = Burns

Özet:
Bu çalışma, üst ekstremite yanıklarında, ergoterapi yaklaşım modellerinden, Kanada Aktivite Performans Modeli (KAPM)'nin etkinliğini incelenmek amacı ile planlanmıştır. Çalışma 18-65 yaş aralığında, tedavi için hastaneye başvuran her iki üst ekstremitesinde ikinci ve üçüncü derece yanığı olan 40 birey ile gerçekleştirildi. Bireyler, KAPM uygulanan müdahale grubu (n=20) ve ev programı verilerek takip edilen kontrol grubu (n=20) olmak üzere iki gruba rastgele atandı. Bireylerin okupasyonel performans ve memnuniyet düzeyleri Kanada Aktivite Performans Ölçümü (KAPÖ) ile, üst ekstremite işlevselliği Michagan El Sonuç Ölçeği (MESÖ) ile, yaşam kalitesi SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ile, çevre ise yarı yapılandırılmış çevre değerlendirme ölçeği ile değerlendirildi. Uygulanan KAPM yaklaşımlı müdahaleler, bireylerin okupasyonel katılımda problem yaşadıkları performans alanları, dikkate alınarak planlandı. Müdahale grubuna 8 hafta süre ile haftada 3 kez KAPM yaklaşımlı müdahale programı uygulandı. Kontrol grubuna ise haftada bir kez danışmanlık hizmeti verilerek takipleri yapıldı. Sonuç olarak, müdahale sonrası gruplar arasındaki değerlendirmelerde okupasyonel performans ve memnuniyet düzeyinde (p<0,01), üst ekstremite işlevselliğinde (p<0,01) ve yaşam kalitesininde (p<0,01), müdahale grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı gelişme olduğu saptandı. Bu çalışmada, üst ekstremite yanıkları sonrası bireylere uygulanan ergoterapi yaklaşım modellerinden, KAPM'nin oküpasyonel performans ve memnuniyeti artırdığı,  üst ekstremitelerde işlevselliği geliştirdiği ve yaşam kalitesinde iyileşme sağladığı, çevre müdahalelerinin ise oküpasyonel performans ve memnuniyet, işlevsellik ve yaşam kalitesine pozitif yönde katkı sağladığı bulunmuştur.

Abstract:
This study was planned to examine the effectiveness of the Canadian Model of Occupational Performance (CMOP) one of the occupational therapy approach models, in upper extremity burns. The study was performed with 40 individuals aged 18-65 years who applied to the hospital for treatment with second and third degree burns on both upper extremities. Individuals were randomly assigned to two groups: The Intervention group (n=20) which  received CMOP and the control group (n=20), which was followed up with the home program.  Occupational performance and satisfaction levels of individuals were evaluated with the Canadian Occupational Performance Measure (COPM), upper extremity functionality with the Michagan Hand Outcome Questionnaire (MHQ), quality of life with SF-36 Quality of Life Scale and the environment with the semi-structured environmental assessment scale. The COPM interventions, were planned by taking into account the performance areas in which individuals have problems with occupational participation. The intervention group received an intervention program using the COPM approach 3 times a week for 8 weeks. On the other hand the control group was followed up with counseling once a week. In conclusion, in the evaluations between the groups after the intervention, statistically significant improvement was found in favor of the intervention group in the level of occupational performance and satisfaction (p<0,01), upper extremity functionality (p<0,01) and quality of life (p<0,01). In this study, it was found that COPM, which is one of the occupational therapy approach models, applied to individuals after upper extremity burns, increases occupational performance and satisfaction, improves functionality in the upper extremities and improves quality of life, while environmental interventions contribute positively to occupational performance and satisfaction, functionality and quality of life.