Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran hastalarda gıda takviyesi kullanım durumu ve temel beslenme bilgi düzeyini etkileyen faktörler
Factors affecting the level of food supplement use and basic nutritional knowledge of patients applied to aydin Adnan Menderes University Educational Family Health Center
Yazar: DOĞANCAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. AYFER GEMALMAZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş: Çağımızda her tür bilgiye ulaşmanın çok kolay olduğu bilinmekle birlikte bu bilgilerin bir kısmı kafa karıştırıcı da olabilmektedir. Özellikle medya ve sosyal medyanın da katkılarıyla sağlıklı beslenmeye dikkat çekildiği ve gıda takviyelerine olan ilginin arttığı görülmektedir. Beslenmeyle ilişkili olabilen kronik hastalıkların önlenmesinde sağlıklı besin tüketimi önemli rol oynamaktadır. Buradan yola çıkarak çalışmamızda Adnan Menderes Üniversitesi 25 No'lu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran hastalarda gıda takviyesi kullanım durumunu, beslenme bilgi düzeyini saptamayı ve başta COVID olmak üzere, ilişkili faktörleri ortaya koymayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışma dönemi içinde (altı ay) Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18 yaş ve üzeri gebe olmayan tüm hastalara ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışmanın yapıldığı 1 Mayıs 2022-30 Ekim 2022 tarihleri arasında Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 309 kişiyle yüz yüze görüşülerek, sosyodemografik ve klinik özellikler ile gıda takviyesi kullanımıyla ilişkili sorulardan oluşan veri toplama formu ve Yetişkinler için Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (YETBİD) kullanılarak beslenme bilgi düzeyi değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 22.0 veri tabanına girilerek istatistiksel değerlendirmeler yapıldı. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra gruplar arası karşılaştırmalarda parametrik testlerden Student t test ve ANOVA testi, nonparametrik testlerden ise Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis testi kullanıldı. Sayısal değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi için ise Pearson ve Sperman Korelasyon Analizi kullanıldı. Ayrıca karıştırıcıları dışlayabilmek için regresyon analizi uygulandı. Çalışmanın yapılabilmesi için gerekli etik kurul izinleri Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurul'undan alındı.
Bulgular: Çalışmamızdaki katılımcıların yaş ortalaması 42,96±16,62 yıl olup, katılımcıların  167 (%54)'si kadındı. Son 1 yıl içerisinde gıda takviyesi kullananlar, katılımcıların %60,5'ini (n=187) oluşturmaktaydı. En çok kullanılan gıda takviyeleri; Vitamin D (%38,5 n=119), Vitamin C (%26,5 n=82), Vitamin B12 (%23,3 n=72), Demir (%22,3 n=69) ve Multivitamin (%18,8 n=58) idi. Katılımcıların temel beslenme ve besin sağlık bilgisi orta düzeyde olup, besin tercihi bilgisi iyi düzeyde bulunmuştur. Sağlık çalışanı olan katılımcıların ise temel beslenme ve besin sağlık bilgisi iyi düzeyde olup, besin tercihi çok iyi düzeyde saptanmıştır. YETBİD Beslenme ve Besin Sağlık Bilgisi COVID geçirenlerde geçirmeyenlere göre 4,284 kat, sigara içmeyenlerde içenlere göre 3,495 kat, sağlık çalışanlarında sağlık çalışanı olmayanlara göre 6,64 kat, içeceklere eklediği şeker miktarı 3'den az olanlarda 3 ve üzeri olanlara göre 2,414 kat daha yüksekti.
Sonuç: Covid geçirenlerde, sigara içmeyenlerde, sağlık çalışanlarında, içeceklere daha az şeker ekleyenlerde YETBİD Beslenme ve Besin Sağlık Bilgisi daha yüksek düzeydeydi. Bilgi düzeyi daha düşük olan gruba sağlıklı beslenme konusunda bilgilendirme yapılması ve bu konuda farkındalık yaratılması önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beslenme Bilgisi, COVID-19, Gıda takviyesi, Sağlık Çalışanları.

Abstract:
Introduction: Although it is known that it is very easy to reach all kinds of information in our age, some of this information can be confusing. Especially with the contribution of the media and social media, it is seen that attention is drawn to healthy nutrition and the interest in food supplements has increased. Healthy food consumption plays an important role in the prevention of chronic diseases that may be related to nutrition. From this point of view, in our study, we aimed to determine the use of food supplements, nutritional knowledge level and to reveal related factors, especially COVID, in patients who applied to Adnan Menderes University Education Family Health Center No. 25.
Materials and Methods: It was aimed to reach all non-pregnant patients aged 18 and over who applied to the Education Family Health Center during the study period (six months). A data collection form consisting of sociodemographic and clinical characteristics and questions about the use of food supplements and the Nutrition Knowledge Level Scale for Adults were interviewed face-to-face with 309 people who applied to the Education Family Health Center between May 1, 2022 and October 30, 2022 and agreed to participate in the study. (YETBİD) was used to evaluate the level of nutrition knowledge. The obtained data were entered into the SPSS 22.0 database and statistical evaluations were made. In addition to descriptive statistics, Student's t test and ANOVA test from parametric tests, Mann Whitney U test and Kruskal Wallis test from nonparametric tests were used for comparisons between groups. Pearson and Sperman Correlation Analysis was used to determine the relationship between numerical variables. In addition, regression analysis was applied to exclude confounders. The ethics committee permissions required for the study were obtained from the Ethics Committee of Aydın Adnan Menderes University Faculty of Medicine Non-Invasive Clinical Research.
Results: The mean age of the participants in our study was 42.96±16.62 years, and 167 (54%) of the participants were women. Those who used food supplements in the last 1 year constituted 60.5% (n=187) of the participants. The most used food supplements; Vitamin D (38.5% n=119), Vitamin C (26.5% n=82), Vitamin B12 (23.3% n=72), Iron (22.3% n=69) and Multivitamin (% 18.8 n=58). Basic nutrition and nutritional health knowledge of the participants was at a moderate level, and their knowledge of food preference was found at a good level. The basic nutrition and nutritional health knowledge of the participants who are health workers was at a good level, and their food preference was determined at a very good level. YETBİD Nutrition and Nutritional Health Information It was 4,284 times higher in people who had COVID-19, 3,495 times in non-smokers compared to smokers, 6.64 times higher in healthcare workers than in non-health workers, and 2,414 times higher in those who added sugar to drinks less than 3 times compared to those who had 3 or more.
Conclusion: YETBİD Nutrition and Nutritional Health Information was at a higher level in those who had Covid, non-smokers, healthcare workers, and those who added less sugar to beverages. It is important to inform the group with a lower level of knowledge about healthy nutrition and to raise awareness on this issue.

Keywords: COVID-19, Food supplement, Healthcare Professionals, Nutrition Information.