Tarihte Tebriz
Tabriz in history
Yazar: CİHAT AYDOĞMUŞOĞLU
Danışman: PROF.DR. EŞREF BUHARALI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History
Dizin: Güney Azerbaycan = South Azerbaijan ; İran = Iran

Özet:
Tebriz, bugün ran slâm Cumhuriyeti'nin sınırları içinde Dogu Azerbaycandenilen eyaletin merkez sehri durumunda bulunmaktadır. 2,5 milyon nüfusu ve sosyokültürel,ticari ve tarihi konumuyla Tebriz, ran'ın en önemli kentlerindendir. AyrıcaTebriz, ran'da yasayan yaklasık 25?30 milyon Türk için de bir merkez üs vazifesigörmektedir.Tebriz, tarihte özellikle de 13. ve 14.yüzyıllarda pek ve Baharat yolu üzerindebulunması sebebiyle dünya ticaretinde önemli bir konumda bulunmustur. Özelliklelhanlılar zamanında devletin baskenti olması sebebiyle ayrı bir önem kazanmıs,gelismis, büyümüs ve bir imparatorluk bassehri olmustur. Böylece Tebriz, lhanlılarzamanında özellikle de Gazan Han devrinde tarihinin en parlak dönemini yasamıstır.Tebriz, bugün bu önemin yanında, gelisen siyasi sartlar geregi yani ABD'ninran'daki siyasi sistemi degistirme istegi baglamında da kilit rol konumundadır. ÇünküTebriz iki milyona asan nüfusuyla (nüfusunun tamamına yakını Azeri Türküdür)ran'daki Türkler açısından çok önemli bir sehirdir. Ayrıca Tebriz sehri, GüneyAzerbaycan'ın ( ran slâm Cumhuriyeti'nin idari bölümlenmesinde Dogu Azerbaycan )merkez sehri oldugu için siyasal ve sosyal açıdan da önemli bir konumdadır. ran'ı içtenparçalamaya ve zayıflatmaya çalısan ABD de ran'daki Azerileri desteklemeçabasındadır. ran'da Azerilerin en yogun olarak yasadıgı sehir de Tebriz'dir. BöyleceABD'nin gözü de Tebriz'dedir.Tebriz tarih boyunca bölgesinde Türklerin toplandıgı bir merkez olmustur. Buyüzden de çesitli gruplar arasındaki hâkimiyet mücadelelerinin odak noktasındabulunmustur. lhanlılar sonrasında onların mirasına konmaya çalısan Celayirliler veÇobaniler arasında, Timur sonrasında ise onun halefleri ile Celayirli ve Kara Koyunlu-Ak Koyunlular arasındaki mücadelelerde hep ön planda olmustur. Daha sonra Safevilerzamanında da bir süre merkez olmus fakat Türk-ran savaslarını göz önündebulunduran ve Yavuz Sultan Selim'in Tebriz'e girisini unutmayan Safeviler hükümetmerkezini Kazvin'e oradan da bir süre sonra sfahan'a nakletmislerdir. Böylece Tebrizartık bir bassehir olmayacaktır. Ancak ran tahtının varisleri Abbas Mirza'dan itibarenTebriz'de ikamet edeceklerdir. Yabancı devlet elçileri de bir süre daha Tebriz'dekalacak daha sonra onlar da Tahran'da ikamet etmeye baslayacaktır.

Abstract:
Tabriz, is the capital of East Azerbaijan Province in the Islamic Republic of Iran.It is one of the most important cities in Iran with a population of 2,5 million and has agleaming history and culture. Tabriz is also a critical base for nearly 25?30 millionTurkish people who live in Iran today.Historically, the founding of the city is shrouded in mystery. Most sourcesmention the Sassanid era, while others believe it to be even further back in history. Afterthe Turkic invasion of Iran, Tabriz later became the capital of the Ilkhanate Empirefrom about 1270 to1305, of the Aq Quyunlu Dynasty from about 1469 to about1502, andof the Safavids from 1502-1548. It also fell under Ottoman rule for some time during thetime of the Safavids. In ancient times, Tabriz was known as a transportation centerbetween the West and the East. Because it was located on the ancient Silk Road.Tabriz has historically been an important center for World Trade especially inthe 13.th and 14.th centuries. Because it was located on the Silk Road and it connected theWest and the East. Especially in the Ilkhanid Period (1256?1353 A.D.), Tabriz wasvaluable for the state and Tabriz played a very important role because it was thecapital. At that time, the city developed and grew easily and it became an imperialcapital. Therefore, in the Mahmud Ghazan Khan time ( 1295?1304 A.D.), Tabriz had itsmost brilliant and gleaming era in its history.