Ankara'da üretilen tereyağlarında dioksin ve dioksin benzeri poliklor bifenillerin seviyelerinin araştırılması
Investigation of dioxin and dioxine like pcb in butter produced in Ankara
Yazar: DENİZ ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. KAMRAN POLAT
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Dioksinler, organik bileşiklerin yüksek sıcaklıkta yanması ile oluşan yan ürünlerdir ve asıl ismi poli klorlu dibenzo dioksin olup "PCDD" olarak gösterilir. Furan dediğimiz bileşikler ise dioksin türevidir ve PCDD de iki benzen halkası iki oksijen ile bağlanırken furanlarda iki benzen halkası tek oksijen köprüsü ile bağlanır ve "PCDF" olarak gösterilir. Son olarak da dioksin benzeri bileşikler olarak geçen poliklorlu bifeniller vardır ve bunlar da iki benzen halkasının karbon köprüsüyle bağlanmasından oluşup "PCB" olarak gösterilir.

Hızla gelişen endüstriyel toplumlarda dioksinler özellikle araştırma konusu olmuştur. Çünkü endüstriyel üretim aşamalarında istenmeyen yan ürün olarak karşımıza çıkarlar. Bu şekilde çevreye yayılan dioksinler toprak, bitki ve besin zinciri yoluyla hayatımızı tehdit eder. İnsanlar en çok gıda maddeleri ile dioksinlere maruz kalır. Bu sebeple dioksinle ilgili araştırmalarda gıda maddeleri büyük önem taşımaktadır.

Bu çalışmada, Ankara'da üretilen tereyağlarındaki dioksin ve dioksin benzeri bileşklerin seviyelerinin tespiti amaçlanmıştır. Bu amaçla 24 adet tereyağ numunesi Ankara'daki ilçelerin yöresel pazarlarından toplanarak analize alınmıştır. DR.CALUX yöntemi ile yapılan analizler sonucunda dioksin ve dioksin benzeri bileşiklerin ortalaması 0,50 pg TEQ(toksik eşdeğerlik )/g yağ olarak tespit edilmiştir. Ülkemizde Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın gıda maddelerindeki bulaşanların maksimum limitleri hakkındaki tebliğine göre PCDD/F ve PCB'lerin toplamı en çok 5,5 pg TEQ/g yağ olarak belirlenmiştir. Buna göre Ankara'da üretilen tereyağlarında dioksin ve dioksin benzeri bileşiklerin seviyelerinin sağlığımızı tehdit edecek değerlerin oldukça altında olduğu görülmüştür.

Abstract:
Dioxins are by-products formed by the combustion of organic compounds at high temperature, and the actual name is polychlorinated dibenzo dioxine and referred to as "PCDD". The compounds which we call furan are dioxin derivatives. Two benzene rings in PCDD are linked by two oxygen while two benzene rings in furan are linked by a single oxygen bridge and are refered to as "PCDF". Finally, there are polychlorinated biphenyls which are referred to as dioxin like compounds, which are referred to as "PCBs", formed by the bonding of two benzene rings to the carbon bridge.

In rapidly developing industrial societies, dioxins have been the subject of research in particular. Because they are undesirable byproducts in the industrial production stages. Dioxins that spread to the environment in this way threaten our life through soil, plant and food chain. Humans are mostly exposed to dioxins by foodstuffs. For this reason, food stuffs are of great importance in researches on dioxin.

In this study, it is aimed to investigate the levels of dioxins and dioxins like compounds in butter produced in Ankara. For this purpose, 24 samples of butter were collected from the local markets in districts of Ankara and analyzed. As a result of the analysis by the DR.CALUX method, average of dioxin and dioxin-like compounds calculated as 0.50 pg TEQ/g. In our country, according to the Ministry of Food, Agriculture and Livestock's communique on the maximum limits of contaminants in foodstuffs, the sum of PCDD/F and PCBs was determined to be maximum 5,5 pg TEQ/g fat. In this context, Accordingly, the dioxin and dioxin-like compounds in the butter produced in Ankara is not at the level that threatens our health.