Romatoid artrit ve osteoartrit ile takipli hastalarda temporomandibular eklemin ultrasonografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of the temporomandibular joint by ultrasonography in patients with romatoid arthritis and osteoartritis.
Yazar: ACEHAN KAYRA AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. TAHSİN MURAT TURGAY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders ; Çene = Jaw

Özet:
Giriş ve Amaç: Romatoid artrit(RA) sinovyal membranları tutan, temporomandibular eklem tutulumu da gözlenen  sistemik inflamatuar bir hastalıktır. Temporomandibular eklemin en yaygın artrit tipi ise dejeneratif artrit olup sıklıkla travma, radyoterapi, geçirilmiş cerrahiler sonrası çene ekleminde dejeneratif değişikliklere bağlı olarak görülmektedir. Bu çalışmanın amacı sistemik inflamatuar bir artrit olan Romatoid artrit ile takipli hastalarda Temporamandibular eklemin Ultrasonografi ile radyolojik olarak incelenmesi ve bu bulguların osteoartrit ile takipli hastalarda ve sağlıklı popülasyon da saptanan çene eklem bulguları ile karşılaştırılmasıdır.
Materyal-Metod: Çalışmamız vaka- kontrol serisi olup romatoid artrit ile takipli 20, çene bölgesi dışında osteartrit tanısı alan 20 ve çene eklemini ilgilendiren hastalığı bulunmayan 20 gönüllü çalışmaya dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların sosyodemografik özellikleri kaydedilmiştir. Ek olarak RA grubundaki gönüllülerden hastalık tanı yılı, kullandığı ilaçları, ESR ve CRP değerleri, RF ve Anti-CCP antikor varlığı, DAS-28 skorları not edilerek görsel analog ölçeği ve sağlık değerlendirme ölçeği uygulanmıştır. Temporomandibular eklem şikayetleri, fizik muayene bulguları kaydedilmiştir. Katılımcılara temporamandibular eklem patolojileri saptamak amacıyla temporomandibular eklem USG uygulanmıştır. 18 yaşın altında, aktif malignitesi olan, çene eklemini ilgilendiren operasyon öyküsü, geçirilmiş çene travması öyküsü bulunan, baş/boyuna radyoterapi alan ve bifosfanat kullanım öyküsü olan hastalar çalışmadan dışlanmıştır.  Elde edilen veriler istatistiksel olarak karşılaştırılmıştır.
Bulgular: RA grubunda 17, OA grubunda 17, sağlıklı grupta 16 kadın gönüllü olup ortalama yaş RA grubunda 56,2, OA grubunda 54,0 ve sağlıklı grupta 50,2 olarak görüldü. RA grubunda tanı süresi ortalama 13,9 yıl olup anlamlı olarak OA grubuna göre daha daha yüksek saptandı(p=<0,001). RA grubunda katılımcıların %60'ında Anti-CCP antikoru, %70'inde RF antikoru pozitif saptandı. CRP değeri RA grubunda anlamlı olarak daha yüksek saptandı(p=0,001).  Uygulanan her iki ölçek anlamlı olarak RA grubunda daha yüksek değerlerde bulundu (sırasıyla p=<0,001, p=<0,001). Ancak eklem dejenerasyonu ile CRP, ESR, DAS-28 değerleri, steroid öyküsü, aktif steroid kullanımı, hastalık tanı süresi arasında istatistiksel farklılık saptanmadı. RA grubunda anlamlı olarak daha sık çiğneme sırasında ağrı saptandı(p=0,045). TME ekleminde ağrı ve klik sesi gruplarda benzer görüldü. Fizik muayenelerinde TME palpasyonu ile hassasiyet RA grubunda anlamlı olarak daha sık gözlendi(p=0,006). Gruplar arasında kapsül kalınlıkları açısından anlamlı farklılık saptanmadı. USG' de eklem dejenerasyon bulguları Normal/ Normale yakın, Hafif/ Hafif-Orta, Orta/Orta-İleri/İleri olarak birleştirilerek yapılan analizde gruplar arasında Sağ TME dejenerasyon dereceleri açısından anlamlı farklılık saptandı(p=0,003). 
Tartışma ve sonuç: Literatürde değişken oranlarda TME tutulumu tanımlanmış olup çalışmamızda RA grubunda sağ TME' de hafif ve üzerinde eklem dejenerasyonu 17 hastada (%85), sol TME' de hafif ve üzerinde eklem dejenerasyonu 15 hastada (%75) gözlenmiştir. RA' da TME tutulumu, hastaların rutin değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmalı ve bu değerlendirme RA'nın erken dönemlerinde başlatılmalıdır. Hastaların eklem spesifik şikayetleri dikkatle dinlenmeli, TME eklem muayenesi hastalara uygulanmalıdır. Böylelikle insan yaşamı için önemli fonksiyonlara sahip bir eklemde hastalık tutulumuna bağlı ileri dönemde oluşabilecek deformitelerin önüne geçilebileceği unutulmamalıdır. Çalışmamızda RA ile takip edilen hastalarda TMJ eklemi kolay uygulanabilirliği, radyasyonu, erken sonuçları ve düşük maliyeti ile ultrasonografi ile değerlendirildi. TME tutulum sıklığını araştırmak ve kemik, yumuşak doku patolojilerini netleştirmek amacıyla daha geniş popülasyonda hasta grupları ile eklem ve yumuşak doku için daha spesifik ileri görüntüleme tetkikleri ile değerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Introduction: Rheumatoid arthritis (RA) is a systemic inflammatory disease involving synovial membranes that can also be observed temporomandibular joint involvement. The most common arthritis type of the temporomandibular joint is degenerative arthritis depending on whether they may be degenerative in the jaw joint after trauma, radypterapy and previous surgeries. The aim of this study was to investigate the Temporamandibular joint by ultrasonography in patients with rheumatoid arthritis, a systemic inflammatory arthritis, and to compare these findings with patients with osteoarthritis and healthy population.
Patients and Method: In this study, 20 volunteers diagnosed as rheumatoid arthritis, 20 volunteers diagnosed with ostearthritis outside the jaw region and 20 volunteers without jaw joint disease were included in the case-control series. Sociodemographic characteristics were recorded. In addition, year of disease diagnosis, medication, ESR and CRP values, presence of RF and Anti-CCP antibody, DAS-28 scores were recorded from volunteers in RA group and visual analog scale and health assessment scale were applied to the participants. Temporomandibular joint complaints were questioned, and physical examination findings were recorded. Temporomandibular joint USG was performed in order to detect temporamandibular joint pathologies. Patients under the age of 18, with active malignancy, history of operation of the jaw joint, history of previous jaw trauma, head / neck radiotherapy and history of bisphosphanate use were excluded from the study. The obtained data were compared statistically.
Results: 17 women in the RA group, 17 women in the OA group, 16 women in the healthy group, the average age was 56.2 in the RA group, 54.0 in the OA group and 50.2 in the healthy group. The duration of diagnosis in the RA group was 13.9 years, and was significantly higher than the OA group (p = <0.001). Anti-CCP antibody was positive in 60% and RF antibody in 70% of the participants in the RA group. CRP values were significantly higher in RA group (p = 0.001). Both scales were significantly higher in RA group than in OA group and healthy group (p = <0.001, p = <0.001, respectively). However, no statistically significant difference was found between joint degeneration and CRP, ESR, DAS-28 values, steroid history, active steroid use and disease diagnosis time. Pain was found significantly more frequently during chewing in the RA group (p = 0.045). Pain and clicking sound in the TMJ joint was similar in the groups. On physical examination, tenderness with TME palpation was observed more frequently in RA group (p = 0.006). There was no significant difference in capsule thickness between the groups. Joint degeneration findings in USG were combined as Normal / Close to Normal, Mild / Mild-Medium, Medium / Medium-Advanced / Advanced, and there was a significant difference between the groups in terms of right TMJ degeneration degrees (p = 0.003).
Discussion and result: Variable rates of TMJ involvement were described in the literature, and in our study, mild and over joint degeneration was observed in 17 patients (85%) in the right TMJ, and mild and over joint degeneration in the left TMME in 15 patients (75%). TMJ involvement in RA should be considered in the routine evaluation of patients and this assessment should be initiated in the early stages of RA. Joint specific complaints of patients should be listened carefully and TMJ joint examination should be applied to patients. Thus, it should be remembered that deformities that may occur in the future due to disease involvement can be prevented in a joint with important functions for human life. In our study, TMJ joint was evaluated by ultrasonography with its easy applicability, radiation, early results and low cost in patients followed up with RA. In order to investigate the frequency of TMJ involvement and clarify bone and soft tissue pathologies, it is recommended to evaluate with larger groups of patients with more specific advanced imaging tests for joint and soft tissue.