1998-2019 yılları arasında kullanılan sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan ölçme ve değerlendirme araçlarının kullanımının incelenmesi
Investigation of the use of measurement and assessment tools in social information course books used between 1998-2019
Yazar: HATİCE YİĞİT
Danışman: PROF. DR. UFUK KARAKUŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri = Alternative assessment and evaluation tecniques ; Ders kitapları = Textbooks ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmada Millî Eğitim Bakanlığı Yayınevi tarafından hazırlanmış 5., 6. ve 7.sınıf sosyal bilgiler ders kitapları içerisinde yer alan soruların geleneksel ve alternatif ölçme ve değerlendirme araçları arasındaki dağılımını tespit etmek ve ünite sonu değerlendirme sorularının Bloom'un Yenilenmiş Bilişsel Alan Taksonomisine göre düzeylerini belirlemek amaçlanmıştır. 1998, 2005 ve 2018 yıllarında uygulanan öğretim programlarına göre hazırlanmış olan üç farklı dönemin ders kitapları içerisindeki sorular incelenmiş ve kullanılan ölçme değerlendirme araçlarının yıllar içinde bir farklılaşma gösterip göstermediği tespit edilmek istenmiştir. Araştırmanın amaçlarını gerçekleştirmek üzere tarama modelinden biri olan doküman inceleme modeli kullanılmıştır. 1998 yılı sosyal bilgiler dersi öğretim programına göre hazırlanan; 1999 yılı 5.sınıf, 2000 yılı 6.sınıf, 1999 yılı 7.sınıf ders kitapları içerisindeki geleneksel ölçme değerlendirme araçlarının kullanım oranı sırasıyla; %66,17, %61,90, %55,91 iken, alternatif ölçme değerlendirme araçlarının kullanım oranı sırasıyla; %33,82, %38,09, %44,08'dir. 2005 yılı sosyal bilgiler dersi öğretim programına göre hazırlanan; 2006 yılı 5., 6. ve 7.sınıf ders kitapları içerisindeki geleneksel ölçme değerlendirme araçlarının kullanım oranı sırasıyla; %97,82, %97,51, %93,26 iken, alternatif ölçme değerlendirme araçlarının kullanım oranı sırasıyla; %2,17, %2,48, %6,73'tür. 2018 yılı sosyal bilgiler dersi öğretim programına göre hazırlanan; 2018 yılı 5., 6. ve 7.sınıf ders kitapları içerisindeki geleneksel ölçme değerlendirme araçlarının kullanım oranı sırasıyla; %91,75, %97,51, %81,71 iken, alternatif ölçme değerlendirme araçlarının kullanım oranı sırasıyla; %8,24, %12,48, %18,28'dir. Ders kitaplarının ünite sonu değerlendirme soruları Bloom'un Yenilenmiş Bilişsel Alan Taksonomisine göre incelendiğinde ise soruların alt ve üst düzey becerilere hitap etmesi bakımından şu oranlara ulaşılmıştır; 1999 yılı 5.sınıf; %75,54 alt düzey, %24,46 üst düzey, 2000 yılı 6.sınıf; %90,76 alt düzey, %9,22 üst düzey, 1999 yılı 7.sınıf; %90,15 alt düzey, %9,82 üst düzey, 2006 yılı 5.sınıf; %56,34 alt düzey, %43,63 üst düzey, 2006 yılı 6.sınıf; %57,89 alt düzey, %42,08 üst düzey, 2006 yılı 7.sınıf; %22,32 alt düzey, %77,65 üst düzey. 2018 yılı 5.sınıf; %45,32 alt düzey, %54,66 üst düzey, 2018 yılı 6.sınıf; %45,12 alt düzey, %54,84 üst düzey, 2018 yılı 7.sınıf; %42,58 alt düzey, %57,39 üst düzey becerilere yöneliktir. Bu çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular ışığında hazırlık kısmı, öğrenme alanı içerisi ve değerlendirme çalışmalarında kullanılan soruların alternatif ölçme değerlendirme teknikleri bakımından çeşitliliğinin az olduğu, ünite sonu değerlendirme sorularında ise alt düzey becerileri ölçen sorulara daha fazla yer verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, yeni hazırlanacak olan ders kitaplarında alternatif ölçme değerlendirme araçlarına ve üst düzey bilişsel becerileri ölçen sorulara daha çok yer verilebileceği önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
In this research, it was aimed to determine the distribution of the questions in the 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks prepared by the Ministry of National Education Publishing House between traditional and alternative measurement and evaluation tools and to determine the level of the end-unit evaluation questions according to Bloom's Revised Cognitive Field Taxonomy. intended to determine. The questions in the textbooks of three different periods, which were prepared according to the curricula applied in 1998, 2005 and 2018, were examined and it was desired to determine whether the measurement and evaluation tools used showed a differentiation over the years. Document analysis model, which is one of the scanning model, was used to achieve the aims of the research. Prepared according to the 1998 social studies course curriculum; The rate of use of traditional assessment and evaluation tools in 1999 5th grade, 2000 6th grade, 1999 7th grade textbooks, respectively; While it was 66.17%, 61.90%, 55.91%, the rate of use of alternative assessment and evaluation tools, respectively; 33.82%, 38.09%, 44.08%. Prepared according to the 2005 social studies course curriculum; The rate of use of traditional assessment and evaluation tools in the 5th, 6th and 7th grade textbooks of 2006, respectively; While it was 97.82%, 97.51%, 93.26%, the rate of use of alternative assessment and evaluation tools, respectively; 2.17%, 2.48%, 6.73%. Prepared according to the 2018 social studies course curriculum; The rate of use of traditional assessment and evaluation tools in the 5th, 6th and 7th grade textbooks of 2018, respectively; While it was 91.75%, 97.51%, 81.71%, the rate of use of alternative assessment and evaluation tools, respectively; 8.24%, 12.48%, 18.28%. When the end-of-unit evaluation questions of the textbooks are examined according to Bloom's Revised Cognitive Field Taxonomy, the following ratios have been reached in terms of the questions addressing lower and higher level skills; 1999 5th grade; 75.54% lower level, 24.46% senior, 6th grade in 2000; 90.76% lower level, 9.22% senior, 1999 7th grade; 90.15% lower level, 9.82% senior level, 5th class in 2006; 56.34% lower level, 43.63% senior level, 6th grade in 2006; 57.89% lower level, 42.08% senior level, 7th grade in 2006; 22.32% low level, 77.65% high level. 5th grade in 2018; 45.32% lower level, 54.66% senior level, 6th grade in 2018; 45.12% lower level, 54.84% senior level, 7th grade in 2018; 42.58% are for low-level skills and 57.39% are for high-level skills. In the light of the findings obtained as a result of this study, it was concluded that the variety of the questions used in the preparatory part, the learning area and the evaluation studies were less in terms of alternative assessment and evaluation techniques, and the questions measuring low level skills were given more place in the end-unit evaluation questions. As a result of the research, it was suggested that alternative assessment and evaluation tools and questions measuring high-level cognitive skills could be included more in the textbooks to be prepared.