Tahakkuk ve işlem esaslı kar yönetiminin firma değeri üzerine etkisi: Tahran borsasına kayıtlı firmalar üzerine bir araştırma
The effect of accrual-based and real earnings management on firm value: A study on the Tehran stock exchange registered companies
Yazar: YOUNES NOBAKHT
Danışman: PROF. DR. MELEK ACAR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Ekonomik katma değer = Economic value added ; Firma değeri = Firm value ; Hisse senetleri = Stocks ; Kar yönetimi = Profit management ; Serbest nakit akımları yöntemi = Free cash flow to equity models ; Tahakkuk = Accrual ; Yönetim = Management ; İran-Tahran = Iran-Tahran

Özet:
Finansal tablolar, işletmenin başarısını yansıtarak, piyasa değerini belirleyen en önemli göstergedir. Finansal tabloların işletmenin gerçek durumunu yansıtacak şekilde sunulması, finansal bilgi kullanıcılarının doğru kararlar almasında önemli rol oynamaktadır. Bu doğrultuda raporlanan kâr tutarının, sermaye piyasalarında hem fiyatlamada hem de kaynak dağılımında, şirket paylarının değerinin tespiti ve şirket ile diğer ilgili taraflar arasındaki sözleşmelere konu olması, şirket ve yöneticileri ile finansal tabloları kullanan başta yatırımcılar olmak üzere ilgili tarafların menfaatlerinin çatışmasına ve bunun doğal sonucu olarak yönetim tarafından gerek finansal raporlama standartlarının sunduğu esneklikler kapsamında finansal raporlama standartları içerisinde, gerekse finansal raporlama standartlarına aykırı olarak finansal raporlama standartları dışına çıkılarak kâr yönetimi uygulamaları ile olduğundan farklı gösterilebilmektedir.   
Temelde kâr yönetimi iki şekilde uygulanır: Tahakkuk esaslı kâr yönetimi ve işlem esaslı kâr yönetimi. İşlem esaslı kâr yönetiminde yöneticiler muhasebeye konu olan işlemleri dizayn eder. Tahakkuk esaslı kâr yönetiminde ise, muhasebeye konu olan işlemler ayarlanmaz. İşlem gerçekleştikten sonra muhasebeye konu edilirken muhasebeye ilişkin kurallar çerçevesinde esnekliklerden veya eksikliklerden yararlanılarak kâr istenilen seviyeye getirilir.
Bu çalışmanın amacı, İran'da halka açık şirket yöneticilerinin kâr yönetim uygulamalarının firma değeri üzerine etkisi olup olmadığını araştırmaktır. Bu doğrultuda; tahakkuk ve işlem esaslı kâr yönetimini inceleyerek, bu yöntemlerin serbest nakit akımı, ekonomik katma değer ve piyasa katma değeri yöntemlerinden elde edilen modern firma değerleme yöntemleri üzerine etkisini incelemektedir. Bu bağlamda çalışmanın amaçlarına ulaşmak için oluşturulan regresyon modelleri, 2007-2017 yıllarını kapsayan 11 yıllık dönemde Tahran Borsası'na kayıtlı 180 şirketin 1980 gözleminden oluşturulmuştur. Yapılan korelasyon analizlerinde ise, 2007-2017 yıllarını kapsayan dönemde örnekleme dahil edilen şirketlerin verilerine göre değişkenler arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. 
Çalışmada, kâr yönetiminin firma değeri üzerine etkisinin olup olmadığı, belirtilen şirketler için oluşturulan 12 model ile panel veri analizi yöntemi yardımıyla test edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; kâr yönetimi ve firma değeri arasında değişkenlere göre ilişkinin farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Kâr yönetimi bir modelde firma değerini pozitif yönlü etki ederken, diğer modelde ise negatif yönlü etki etmektedir. 
Çalışmadan elde edilen sonuçlar ışığında, kâr yönetimi uygulamalarından yatırımcıların ve finansal tablo kullanıcılarının ya da daha geniş perspektiften ülke ekonomisinin zarar görmemesi için, yetkili kurumlarca önlemlerin alınması uygun olacaktır. Çünkü finansal tablo kullanıcıları, yöneticilerin sunmuş oldukları finansal tablolara bağlı olarak karar almaktadırlar. Finansal tablolar gerçeği yansıtmadığında yatırımcılar, işletmenin pay senetlerine fazladan bir bedel öderken; borç verenler ise, işletmenin gerçek değerinden haberdar olmadıklarından riskli bir pozisyon alacaklardır. Bu nedenle kâr yönetimi uygulamaları, işletmenin değeri hakkında finansal tablo kullanıcılarını yanlış yönlendirebilmektedir. Bu doğrultuda, yasalar ve yönetmeliklerin güçlendirilmesi, muhasebe standartlarının oluşturulmasında kurallara dayalı standartlardan, ilkelere dayalı standartlara yönelik yaklaşımlara geçilmesi, hissedarların çıkarlarını korumak amacıyla denetçilerin bağımsızlığı ve kurumsal yönetimin vurgulanması ve sermaye piyasasında muhasebe ve denetim meslek disiplininin düzenlenmesi kâr yönetimini azaltmada etkili olabilecek önlemler arasında sayılabilir. Bu önlemler, iç denetim faaliyetlerinin artırılması, yönetim kurulunun yapısını değiştirip yeniden yapılandırması ve denetim komitesinin kurulması gibi kurum içi mekanizmalarla birlikte desteklemelidir.
Anahtar Kelimeler: Firma Değeri, İşlem Esaslı Kâr Yönetimi, Tahakkuk Esaslı Kâr Yönetimi, Piyasa Katma Değeri, Ekonomik Katma Değeri, Serbest Nakit Akımları.

Abstract:
Financial statements are the most important indicator that determines the market value by reflecting the success of the business. The presentation of financial statements in a way that reflects the real situation of the company plays an important role in making the right decisions of financial information users. In this respect, the amount of the reported profit in both the pricing and resource distribution in the capital markets, determination of the value of the company shares and subject to the agreements between the company and other related parties, conflict between the company, managers and the interests of related parties, especially investors, which use financial statements and as a natural consequence of this. Whether accordance with the financial reporting standards within the scope of the financial reporting standards, or against financial reporting standards, out of financial reporting standards, earnings management practices can be shown differently than they are.
Basically, earnings management is implemented in two ways: Accrual-based earnings management and real earnings management. In real earnings management, managers design transactions that are subject to accounting. In accrual-based earnings management, transactions subject to accounting are not adjusted. When subject to accounting after the transaction, profit is brought to the desired level by taking advantage of flexibility or deficiencies within the framework of accounting rules.
The aim of this study is to investigate whether the earnings management practices of publicly traded companies in Iran have an impact on the firm value. In this direction, it is examined the effect of accrual and transaction based profit management on modern firm valuation methods derived from free cash flow, economic value added and market value added methods. In this context, the regression models which were created to reach the objectives of the study, were tested according to the data of 1980 observations of 180 companies registered in the Tehran Stock Exchange over a 11 year period covering 2007-2017. In the correlation analyzes, the relationships between the variables were investigated according to the data of companies included in the sampling during the period of 2007-2017.
In this study, whether the earnings management had an impact on the firm value was tested with the help of the panel data analysis method with 12 models for the mentioned companies. According to the findings; the relationship between earnings management and firm value was observed that the relationship was different according to the variables. In a model, earnings management has a positive effect on the value of the firm while the other model has a negative effect.
In the light of the results obtained from the study, it will be appropriate to take measures by the authorized institutions in order to prevent the damage of the investors and financial statement users or from the wider perspective to the national economy from the earnings management practices. Because the users of the financial statements make decisions based on the financial statements presented by the managers. When the financial statements do not reflect the truth, investors pay an extra price to the shares of the enterprise; lenders will take a risky position as they are not aware of the actual value of the enterprise. Therefore, earnings management practices may mislead users of financial statements about the value of the firm. In this direction, the strengthening of laws and regulations, changes in accounting standards approach from standards-based approach to standards based on the principles. In order to protect the interests of shareholders, the independence of the auditors and the emphasis on corporate governance and the regulation of the accounting and auditing professional discipline in the capital market are among the measures that may be effective in reducing earnings management. These measures should support together with internal mechanisms such as increasing internal audit activities, changing the structure of the board of directors and restructuring and establishing an audit committee. 
Key Words: Accrual Based Earnings Management, Economic Value Added, Firm Value, Free Cash Flows, Market Value Added, Real Earnings Management.