İlk ve ortaokullarda görev yapan psikolojik danışmanların okul ruh sağlığı hizmetlerine yönelik algıları
Elemantary school counselors perceptions on school mental health services
Yazar: GÖKÇE ÇOKAMAY
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÜL KAPÇI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Danışmanlar = Consultants ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Okul hayatı = School life ; Psikologlar = Psychologists ; Psikolojik algılama = Psychological perception ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Psikolojik hizmetler = Psychological services ; Psikolojik sağlık = Psychological health

Özet:
Bu araştırmanın amacı 2012-2013 Eğitim-Öğretim yılı içerisinde
Amasya İl merkezinde bulunan ilk ve ortaokullarda görev yapan okul
psikolojik danışmanlarının okul ruh sağlığı hizmetlerine ilişkin algılarının
incelenmesidir. Bu genel amaç çerçevesinde okul psikolojik danışmanlarının
okul ruh sağlığı hizmetleri kapsamındaki uygulamalara, okul ruh sağlığı
hizmetlerinin yürütülmesinde rehberlik servisi dışındaki kişi ve kuruluşlarla
ilişkilere, okul ruh sağlığı hizmetlerinin uygulama sürecine yönelik görüşleri
araştırılmıştır.
Bu araştırma nitel araştırma modeline göre desenlenmiştir. Bu modele
dayanarak veriler görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma
grubunu, 2012-2013 Eğitim-Öğretim yılı içinde Amasya İl merkezinde
bulunan toplam 18 ilk ve orta okulda görev yapan 9 erkek, 13 kadın 22 okul
psikolojik danışmanı oluşturmuştur. Bu araştırmada psikolojik danışmanların
okul ruh sağlığı hizmetleri ile ilgili görüşlerini ortaya koymak adına
araştırmacı tarafından hazırlanmış sorularla yapılandırılmış bir görüşme
formu kullanılmıştır. Veriler nitel araştırma veri analizlerinden biri olan içerik
analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Bu analiz tekniği ile çeşitli temalar ve bu
v
temaların altında alt temalar, kategoriler ve kodlar elde edilmiştir. Daha sonra
ise nitel verilerin nicelleştirilmesine dayalı olarak elde edilen kodlar
sayısallaştırılmıştır.
Elde edilen verilerin kodlanması ve temalar altında toplanması süreci
sonrasında toplam 9 genel tema ortaya konmuştur. Bu 9 genel temanın
bazıları alt temalar ve kategorilere, bazıları kategorilere ayrılmış, kodlar bu alt
tema ve kategoriler altında toplanmıştır. Yapılan içerik analizi sonrası nitel
verilerin sayısallaştırılması işlemi sonucu, psikolojik danışmanların okul ruh
sağlığı hizmetleri kapsamında yaptıkları uygulamalara ilişkin en sık ifade
edilenler öğrenciye ve ailelere yönelik psikolojik danışma hizmetleridir. Yararlı
olarak belirtilen uygulamalardan en sık ifade edilenler ise bireysel görüşmeler
ve aile katılımının sağlanmasıdır. Psikolojik danışmanların çoğunluğu, aile
eğitim ve seminerleri ve etkili psikolojik danışma uygulamalarını
gerçekleştirmek isteyip gerçekleştirememektedir. Psikolojik danışmanlar okul
içinden en çok okul yönetimi ve bazı öğretmenlerden, okul dışından ise RAM
ve emniyet-çocuk şubeden destek almaktadır. Ayrıca, psikolojik
danışmanlarca alınan lisans eğitimi yeterli görülmemekte ve uygulama
derslerinin eklenmesi gerektiği düşünülmektedir. Bunun yanında okul
psikolojik danışmanlarının monoton uygulamaların dışına çıkmaları, her okul
çalışanının okul ruh sağlığı ekibinde olduğunun bilincinde olması, ailelerin
okula katılımlarını artırmaları gerektiği görüşleri sıklıkla belirtilmiştir. Okul ruh
sağlığı hizmetlerinin geçmişten günümüze gelişimi konusunda psikolojik
danışmanların görüşleri gelişimin olduğu ve olmadığı yönünde ikiye
ayrılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Okul ruh sağlığı hizmetleri, okul psikolojik danışmanları

Abstract:
The purpose of this study is to investigate elemantary school
counselors? perceptions on school mental health services in 2012-2013
education and teaching term. Also, with this general aim, school counselors?
views on applications on school mental health services, relation with
individuals and organizations outside the counseling services carrying out
school mental health services, application process of school mental health
services were researched.
Qualitative research method was used in this research and data was
gained with interviews. In this research, participants are 22 school counselors
who work in 2012-2013 training and education term in Amasya city centre
elemantary schools. Also, nine participants of school counselors are female
and thirteen participants of school counselors are male. A structured
interview form prepared by researcher was used for getting school
counselors? views concerning school mental health services. Content
analysis technique was used for analysis. Moreover, themes and codes were
obtained with this technique. Furthermore, codes were digitized depending
on quantification of qualititative data.
vii
Totaly, 9 themes obtained after coding data. These themes seperated
to subthemes and categorizes. Afterwards, codes were gathered under these
subthemes and categorizes. Accordind to findings, counseling services to
students and parents are more expressed by counselors. Also, according to
them, individual counseling and supporting participation of parents to school
are more beneficial. Most of counselors want to carry out family education
and seminar and effective counseling. However, they are not successful on
them owing to some barriers. Moreover, school administors and some
teachers from the school and counseling and research center and police
station-child brach from outside school support school mental health
services. Furthermore, bachelor degree of psychological guidance and
counseling are not seen as satisfactory. Counselors suggested that more
effective application class should be in education program of counseling
education, counselors should carry out different application on school mental
health services, each school workers should be aware of being in school
mental health team, and families should apply to school more. Eventually,
according to some counselors, although some counselors think the opposite,
school mental health services have evolved from past to present.
Keywords: School mental health, school counselors