Hz. Ömer devrinde Ehl-i Kitapla ilişkiler ve Tehcir
Relationships with Ahl al Kitab in the period of caliph Omar and displacement
Yazar: CİHAN EKER
Danışman: PROF.DR. İBRAHİM SARIÇAM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Hz. Ömer devrinde fetihlerle birlikte slamın hızla gelişmesi ve yayılması,etrafındaki çemberi zorlamış ve Müslümanlar Yahudi ve Hıristiyanlarla siyasûilişkiler içerisine girmişlerdir. Fetihlerle, topraklar el değiştirmiş, bu ilişkiler dezamanla karmaşık bir görünüm almış ve çeşitli safhalardan geçmiştir.Fetihlerle birlikte ele geçen topraklar ve üzerinde yaşayan insanlarganimet statüsü dışında bırakıldıkları gibi, hür kabul edilmişler vesürdüregeldikleri yaşayış ve çalışma biçimlerini devam ettirmelerine imkantanınmıştır.Hz. Ömer'in idaresinde yaşayan bütün müslüman olmayan unsurlar din,dil, ırk ve sınıf farkı gözetmeksizin zimmû-vatandaş sayılmışlar ve kendilerine zimmûstatüsü uygulanmıştır.Bu çalışmada, önce Risâletin başlangıcından Hz. Ömer devrine kadarsüregelen Müslüman-Ehl-i kitap ilişkileri, sebep-sonuç ilişkilerine ışık tutacakşekilde ele alınmıştır.Hz. Ömer devrindeki Müslüman-Ehl-i kitap ilişkileri de sosyal, kültürel,dini, ekonomik, siyasû ve hukukû ilişkiler başlıkları altında incelenmiştir. Bunuyaparken savaşların ve antlaşma maddelerinin konuyu dağıtacak ve anlaşılmasınızorlaştıracak teferruatına girilmemiştir. Olaylar konularına göre gruplandırılıp,örneklerle anlaşılır olması sağlanmıştır.Son bölümde de zorunlu göçe tabi tutulan Necranlı Hıristiyanlarla,Hayber ve çevresindeki Yahudilerin Arap yarımadasından çıkarılışları, bu olayaetki eden faktörlerle birlikte incelenmiştir.Çalışmada slam kaynakları ile birlikte Yahudi ve Hıristiyankaynaklarından da faydalanılmıştır. slam bilginlerinin yanı sıra müsteşrikleringörüşlerine de yer verilmiştir.Amaç, dünya var oldukça devam etmesi muhtemel görünen bir olgunun,tarihin belirli bir sürecindeki durumunun doğru anlaşılmasına ve günümüzeyansımasına katkıda bulunmaktır.

Abstract:
The rapid development and spread of Islam through the conquests in thetime of caliph Omar forced the circle around it and thus Muslims got into contactwith Jews and Christians. As a result of wars the lands changed hands and theserelationships, passing through various phases, gained in time a complex aspect.The lands seized by way of conquests and people living there not onlyexcluded from the status of booty, but also regarded as free and their former waysof life were not interfered.All non-Muslim elements under the reign of Omar were regarded as zimmicitizens.In this thesis first the Muslim-Ahl al-Kitab relationships from thebeginning of propethood to the period of Omar have been dealt with in a way thatwill enlight the causal connections.The Muslim-Ahl al-Kitab relations in the period of Omar also dealt withunder such headings as social, cultural, religious, economic, political and legalrelations. While doing this, the details of wars and treaties which will make thematter more complicated have not been gone into. The events have been classifiedin accordance with their subjects and simplified by giving illustarations.In the last chapter, the Najranid Christians who forced to immigrate anexpulsion of Jews of Haibar and around it from Arabian Pan insula have beenanalysed together with the effective factors in this event.In addition to Islamic sources, the Jewish and Christian soruces have beenalso used in this thesis. Besides the Muslim scholars, the views of orientalists havebeen referred to.