Obsesif kompulsif bozukluk otojen ve reaktif alt tiplerinde seramid yolağının incelenmesi
Investigation of the ceramide pathway in autogenous and reactive subtypes of obsessive-compulsive disorder
Yazar: EBRU ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ KULACAOĞLU ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) tanılı hastaların otojen, reaktif alt tipleri ve sağlıklı kontrol grubu arasında seramid yolağı metabolitlerinin (sfingomyelin, C18:0 hidroksi seramid, C24:0 hidroksi seramid, C24:1 seramid ve sfıngosın 1 fosfat (S1P)) düzeylerini karşılaştırmaktır. Seramidlerin nöroinflamasyon, apoptoz, nörodejenerasyon ve monoaminerjik nörotransmisyonunu değiştirerek OKB'nin başlaması ve/veya ilerlemesinde etkili olabileceği düşünülmektedir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin psikiyatri polikliniklerine başvuran, DSM-5-TR'ye göre "Obsesif Kompulsif Bozukluk" tanısı almış, dahil edilme ve dışlama kriterlerini karşılayan 52 hasta ve 27 sağlıklı kontrol dahil edildi. Hastalara Yale Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği ve Semptom Kontrol Listesi uygulanarak otojen (n=21) ve reaktif (n=31) olarak alt tiplere ayrıldı. Çalışmaya katılan katılımcılara Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu uygulandı. Katılımcılardan sfingomyelin, C18:0 hidroksi seramid, C24:0 hidroksi seramid, C24:1 seramid ve sfıngosın 1 fosfat (S1P) düzeylerinin değerlendirilmesi amacıyla serum örnekleri elde edildi. Seramid yolağı metabolitleri sıvı kromatografisi-kütle spektrometrisi (LC-MS) ile analiz edildi.
BULGULAR: OKB tanılı hastalarda C18:0 hidroksi seramid, C24:0 hidroksi seramid ve S1P düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı ölçüde yüksek saptandı. Otojen obsesyona sahip OKB tanılı hastalarda C24:1 seramid düzeyi hem reaktif obsesyonu olan OKB hastalarından hem de sağlıklı kontrol grubundan anlamlı ölçüde yüksek saptandı. OKB tanılı hastalarda kadınlarda sfingomyelin düzeyleri erkeklere göre anlamlı ölçüde daha yüksek saptandı. Tedavisiz olan grubun C24:1 seramid değerleri antidepresan kullanımı olan gruptan daha düşük saptandı. C24:1 seramid düzeyleri ile C24:0 hidroksi seramid düzeyleri arasında düşük düzeyde pozitif korelasyon saptanırken; C24:0 hidroksi seramid düzeyleri ile C18:0 hidroksi seramid ve S1P arasında orta düzeyde pozitif korelasyon saptandı. C18:0 hidroksi seramid düzeyi ile S1P düzeyi arasında ise yüksek düzeyde pozitif korelasyon saptandı.
SONUÇ: Araştırmamız OKB tanılı hastalarda C18:0 hidroksi seramid, C24:0 hidroksi seramid ve S1P düzeylerinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Otojen obsesyonları olan OKB hastalarında C24:1 seramid düzeylerinin anlamlı derecede yüksek saptanması OKB'nin heterojen doğası ve otojen, reaktif alt tipleri arasındaki farklılıklara dair yeni bir gösterge olabilir.  Çalışmamızın sonuçları literatürdeki seramid yolağina ilişkin metabolitlerin psikiyatrik hastalıklardaki etkisine katkı sağlamakla birlikte, OKB patofizyolojisinde sfingolipid moleküllerinin rolüne ve otojen, reaktif alt tiplerdeki olası farklılığa işaret etmektedir.

Abstract:
AIM: The aim of this study was to compare the levels of ceramide pathway metabolites (sphingomyelin, C18:0 hydroxy ceramide, C24:0 hydroxy ceramide, C24:0 hydroxy ceramide, C24:1 ceramide and sphingosine 1 phosphate (S1P)) between autogenous and reactive subtypes of patients with Obsessive Compulsive Disorder (OCD) and healthy controls. It is thought that ceramides may be effective in the onset and/or progression of OCD by altering neuroinflammation, apoptosis, neurodegeneration and monoaminergic neurotransmission.
MATERIAL AND METHODS: In our study, 52 patients diagnosed with "Obsessive-Compulsive Disorder" according to DSM-5-TR, who met the inclusion and exclusion criteria and who applied to the psychiatry outpatient clinics of Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital and 27 healthy controls were included. Patients were divided into autogenous (n=21) and reactive (n=31) subtypes by applying the Yale Brown Obsession Compulsion Scale and Symptom Control List. Sociodemographic and Clinical Data Form was applied to the participants. Serum samples were obtained from the participants to evaluate sphingomyelin, C18:0 hydroxy ceramide, C24:0 hydroxy ceramide, C24:1 ceramide and sphingosine 1 phosphate (S1P) levels. Ceramide pathway metabolites were analyzed by liquid chromatography-mass spectrometry (LC-MS).
RESULTS: C18:0 hydroxy ceramide, C24:0 hydroxy ceramide and S1P levels were significantly higher in patients with OCD compared to the control group. C24:1 ceramide levels in OCD patients with autogenous obsessions were significantly higher than both OCD patients with reactive obsessions and healthy control group. In OCD patients, sphingomyelin levels were significantly higher in women than in men. C24:1 ceramide levels of the untreated group were lower than the group with antidepressant use. A low level significant positive correlation was found between C24:1 ceramide levels and C24:0 hydroxy ceramide levels, while a moderate level significant positive correlation was found between C24:0 hydroxy ceramide levels and C18:0 hydroxy ceramide and S1P. A highly significant positive correlation was found between C18:0 hydroxy ceramide levels and S1P.
CONCLUSIONS: Our study showed that C18:0 hydroxy ceramide, C24:0 hydroxy ceramide and S1P levels were higher in patients with OCD than healthy controls. The finding of significantly higher C24:1 ceramide levels in OCD patients with autogenous obsessions may be a new biomarker of the heterogeneous nature of OCD and the differences between autogenous and reactive subtypes. The results of our study contribute to the literature on the effect of metabolites related to the ceramide pathway in psychiatric disorders and point to the role of sphingolipid molecules in the pathophysiology of OCD and the possible differences between autogenous and reactive subtypes.