Akkuyu Nükleer Güç Santrali anlaşması sonrası Türkiye-Rus ilişkileri
Turkey-Russian relations after Akkuyu Nuclear Power Plant agreement
Yazar: OLGUN UKŞAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI EMİNE ÇOMU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Akkuyu Nükleer Güç Santrali = Akkuyu Nuclear Power Plant ; Enerji = Energy ; Enerji bağımlılığı = Energy dependence ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji politikaları = Energy policies ; Nükleer santraller = Nuclear plants ; Rusya = Russia ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Sanayileşme ve hızlı nüfus artışının beraberinde getirmiş olduğu enerji gereksinimi, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeleri büyük sorunlar ve yeni açılımlar içine sürüklemiştir. Özellikle cari açığın en büyük kalemini oluşturan fosil yakıt ithalleri, gelişim sürecindeki Türkiye'yi gün geçtikçe dışa bağımlı hale getirmektedir. Hem yenilenebilir kaynaklardaki yetersizlik hem de öz kaynakların kullanımındaki problemler; ülkeyi birçok enerji anlaşması yapmanın, enerjiyle ilgili sürekli olarak değişen politikalar üretmenin yolunu açmıştır.  
Ulusal ve uluslararası çıkarlar bağlamında iş birliği içerisinde olmanın zorunluluğu sonucunda Türkiye ve Rusya hem ekonomik hem de siyasi açıdan birbirini etkilemekte, farklı düzeylerde bağımlı ilişkiler geliştirebilmektedir. Bu çalışma söz konusu ilişkileri etkileyen faktörlerin neler olduğunu ve bu düzeylerin hangi seviyede seyrettiğini açıklamayı amaçlamaktadır. Özellikle Türkiye'nin enerji ihtiyacını karşılarken ekonomik ilişkiler yürüttüğü çevre ülkelerinde meydana gelen siyasi istikrarsızlaşmalar ve çatışma gibi sorunlar; enerji güvenliği konusunda önemli problemlere yol açabilmektedir. Bu sebeplerle SSCB dağılması sonrası Kafkasya üzerinden Batı'ya taşınacak olan enerji kaynakları konusunda hem gelir elde etme hem de stratejik önem sağlama düşüncesi, Türkiye ve çevre ülkelere göre nispeten daha istikrarlı Rusya'yı aynı sahada çalışmaya sürüklemiştir. 
Türkiye'nin enerji ihtiyacını kendi kaynaklarından karşılayamaması ve Rusya ile iş birliğinin AKP iktidarı sonrası Erdoğan-Putin diplomasisiyle ivme kazanması, enerji alanında birlikteliği sağlarken; Türkiye'nin enerjiye olan talebini karşılayabilmek adına Mersin Akkuyu'da bir nükleer güç santrali kurulması yönünde iki ülkenin anlaşmasına yol açmıştır. Tez çalışmasında iki ülke arasındaki ilişkiler ekonomik çerçevede incelenmiş ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali anlaşmasının da ilişkilere etkisi analiz edilmiştir. Bulgular sonucunda; uzun süreli doğal gaz boru hattı anlaşmalarının iki ülkeyi birbirine karşılıklı olarak bağlaması zincirine; Akkuyu NGS anlaşması da eklenince, özellikle Türkiye açısından olası bir ilişki bozukluğunda ülkeye etkisinin büyük olacağı sonucuna varılmış ve ülkenin enerji bağımlılığının kaynak çeşitliliğine gidilerek çözülebileceği sonucuna varılmıştır. 

Anahtar kelimeler: Enerji, bağımlılık, Akkuyu, Nükleer Güç Santrali, Rusya, doğal gaz

Abstract:
Industrialization and the rapid population growth in developing countries as it is the case in Turkey, causes the need for energy that led to enormous problems and also new initiatives. Fossil fuels which constitutes the largest portion of the imported items in current account deficit, makes Turkey increasingly dependent on outside as a developing country. Both insufficiency in renewable resources and problems in using own resources; pave the way for  making many energy deals while pursueing constantly changing energy policies. 
The necessity for cooperation on both Turkey and Russia as a result of their national and international interests leads to interdependence at different levels further affect each other both economically and politically. This study aims to explain the factors affecting these relationships and to what extend these factors prevail. In particular, while solving the problem of Turkey's energy requirement, political instability and conflicts in neighboring countries can cause important problems in energy security. Hence, the idea of providing income and gaining prominent strategic position on energy resources which has been transported to the West over Caucasus since the dissolution of the USSR entail Russia and Turkey work in the same field consistently. 
The fact that Turkey can not meet the energy needs from its own resources and the acceleration of cooperation with Russia with Erdogan-Putin diplomacy after the AKP rule provides unity in the field of energy; to meet the demand of Turkey's energy towards the establishment of a nuclear power plant in Mersin Akkuyu has led two countries to make an agreement. In this study, the relations between the two countries were examined in an economic framework and the effect of the Akkuyu Nuclear Power Plant agreement on the relations was analyzed. As a result of the findings; due to the chain of long-term natural gas pipeline agreements linking the two countries besides Akkuyu NGS agreement, in the case of possible diffuculties on relations with Russia will definitaly have big impact on Turkey and the conclusion is that the energy dependence of the country can be solved by diversifying the energy sources.

Keywords: Energy, dependency, Akkuyu, Nuclear Power Plant, Russia, natural gas