Biyoloji öğretmen adaylarının laboratuvar kavramına ilişkin metaforları ve görsel imajları
Metaphors and visual images of biology teacher candidates regarding laboratory concept
Yazar: İREM YÜCEL CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY EKİCİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Biyoloji = Biology ; Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Görsel imge = Visual image ; Laboratuvar çalışmaları = Laboratory studies ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Metafor = Metaphor ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada, biyoloji öğretmen adaylarının laboratuvar kavramına ilişkin metaforlarının ve görsel imajlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, biyoloji öğretmen adaylarının laboratuvar kavramına ilişkin oluşturdukları metaforlar ve çizimleri incelenmiştir. Araştırmada, nitel araştırma modeli kapsamında olgu bilim (fenomenoloji / phenomenology) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma grubu 2014-2015 yılı bahar yarıyılında Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Ortaöğretim Bölümü Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı 1., 3., 4. ve 5. sınıflarında öğrenim gören 95 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak iki bölümden oluşan bir veri toplama formu kullanılmıştır. Birinci bölümde  "Laboratuvar ………............... gibidir, çünkü ……………… ." sorusu, ikinci bölümde ise,  "Laboratuvar kavramının size hatırlattıklarını çizerek anlatınız." sorusu yer almaktadır. Hazırlanan ölçme aracının ölçüm geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla toplam 8 biyoloji öğretmen adayı ile araştırmanın pilot uygulaması gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan elde edilen verilerin çözümlenmesinde ve yorumlanmasında içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın güvenirliğine yönelik olarak uzmanlar arası uyum katsayısı birinci bölüm için % 95, ikinci bölüm için ise %100 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel istatistiklerden frekans değerleri ve yüzdelik değerleri verilerek tablolaştırılmıştır. Veri toplama formunun ilk bölümünde öğretmen adayları tarafından oluşturulan metaforlar ortak özellikleri dikkate alınarak 14 kavramsal kategori altında toplanmıştır. Bu kapsamda öğretmen adaylarının laboratuvar ile ilgili metaforlarının en fazla "araç – gereç, üretim yeri ve keşfedilmeyi bekleyen" kategorilerinde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Veri toplama formunun ikinci bölümünde öğretmen adayları tarafından laboratuvar kavramıyla ilgili olarak yaptıkları çizimler ise benzer öğeleri dikkate alınarak 4 kavramsal kategori altında toplanmıştır. Bu kapsamda öğretmen adaylarının laboratuvar ile ilgili çizimlerinin en fazla "araç – gereç ve laboratuvar çalışmaları" kategorilerinde yoğunlaştığı belirlenmiştir. Öğretmen adayları tarafından oluşturulan metaforların ve yapılan çizimlerin ortak noktaları belirlenerek birlikte ele alınması durumunda ise 37 öğretmen adayının, oluşturdukları metaforu destekleyecek biçimde çizim yaptığı görülmüştür. Bu kapsamda öğretmen adaylarının laboratuvar ile ilgili metaforları ile çizimlerinin ortak noktaları açısından en fazla "araç – gereç" kategorisinde yoğunlaştığı belirlenmiştir.

Abstract:
In the present study it was aimed to determine the metaphors and visual images of the biology teacher candidates regarding laboratory concept. In accordance with this aim, metaphors and drawings of the teacher candidates were evaluated. In the study, phenenomology pattern was used in accordance with qualitative research model. Study group in the study determined with purposeful sampling method. Study group comprised by 95 teacher candidates studying in Gazi University Faculty of Education Secondary Education Biology Education Department in 1st, 3rd, 4th and 5th grades in 2014-2015 education year. Two sectioned data collection form was used for data collecting tool in the study. In first section "Laboratory is like ...., because ......." question is presented while in the second section "Please draw what laboratory concept remembers you" question is presented. A pilot application of the study was conducted with total of 8 biology teacher candidate for identifying the validity and reliability of the prepared measurement tool. Content analysis method was used for evaluating and analyzing the data obtained from the participants. Coefficient of concordance regarding the reliability of the study for experts calculated as %95 for section one and as %100 for section two. Obtained data were transposed to tables with descriptive statistics as frequency values and percentile values. Metaphors created by teacher candidates in section one are grouped in 14 conceptual categories by considering the shared characteristics. In this manner, it was found out that metaphors of the teacher candidates related with laboratory are massed on "tools, production place and waiting to be discovered" categories. On the second section of the data collecting form, drawings generated by teacher candidates regarding the laboratory concept are grouped in 4 conceptual categories by considering similar objects. In this manner, it was found that drawings of teacher candidates regarding laboratory concept amassed in "tools and laboratory studies". As common points found by identifying the common parts of the drawings and metaphors created by teacher candidates evaluated, it was observed that 37 of the teacher candidates generated drawings in accordance with supporting the metaphors they generated. In this manner, it was found that metaphors and drawings of the teacher candidates mostly amassed in "tools" category as per their common points.