Kur'an'ın anlaşılmasında müfessir, bağlam ve rivayetlerin rolü
The role of expeditor, context and narratives in understanding the Quran
Yazar: AYŞE AVŞAR
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF TOPYAY
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'an'ı anlama noktasında göz ardı edilmemesi gereken en önemli konulardan biri de 
bağlamdır. Çünkü metin-içi bağlam ayetlerin kendi içindeki anlam bağını kurmamızı 
amaçlarken, metin-dışı bağlam ile de metnin tarihsel bağını kurmuş oluruz. Her ikisi de 
metnin daha iyi anlaşılması ve murâd-ı ilahiye ulaşma çabasının gereğidir. Sadece dilsel 
tahlillere dayanarak doğru anlama ulaşmak netice itibariyle mümkün değildir. Dil değişkendir 
ve zamanla kelimelerin, kavramların anlamlarında farklılaşma görülebilir. Bu sebeple 
Kur'an'ı anlama yolunda metnin dilsel tahlili yanında metinsel ve tarihsel bağlamını da 
dikkate almak gerekir. Çünkü Kur'an 23 yıllık zaman zarfında bazen yaşanan birtakım olaylar 
bazen de toplumun geldiği kıvam dikkate alınarak nazil olmuştur. Hayatın içine inzal olan bu 
metnin hayat bağından koparılarak ya da belli bir bütünlük içinde inen ayet gruplarını 
bütünselliğinden ayırarak anlama çabası eksik ve gerçeği yansıtmaktan uzak olacaktır. Bu 
itibarla dış bağlam ile ayetlerin tarihsel bağı, iç bağlam ile de hem ayetlerin önce ve sonrası 
ile hem de Kur'an'ın kendi bütünlüğü açısından bağlantısı kurularak doğru anlama ulaşma 
gayreti içerisine girilmelidir. Bu çalışmamızla Kur'an'ın parçacı yaklaşımlarla doğru 
anlaşılamayacağını örneklerle ortaya koymaya çalışacağız. Amacımız parçacı yaklaşımların 
eksikliklerine ve sorunlarına değinerek murâd-ı ilahiye ulaşmanın ancak Kur'an'ın lafzını, 
bağlamını ve indiği ortamı bilmekle mümkün olacağını göstermektir. Bunu yaparken 
öncelikle literatür taraması yaparak kaynakları belirlemeye çalıştık. Çeşitli kitap, makale, tez, 
sempozyum vb. çalışmalardan yararlanarak tezimizin ana çerçevesini oluşturduk. Öncelikle 
bağlamla alakalı kavramları inceledik. Daha sonra bağlam dışı yorumların sebeplerini 
inceleme konusu yaptık. Bu sebepleri incelerken ayetlerden örnekler vererek konunun daha 
iyi anlaşılmasını amaçladık. Son bölümde de bağlamdan kopuk mana verilen ayetleri bu 
manaların verilme sebepleri üzerinden gruplandırdık. Bu ayetlerle alakalı geçmişten 
günümüze yapılmış olan yorumları genel olarak aktarmaya ve bu yorumlardan hareketle kendi 
kanaatimizi de ortaya koymaya gayret ettik.

Abstract:
One of the most important issues that should not be ignored when it comes to understanding 
the Quran is context. Because while the intra-textual context aims to establish the meaning 
within the verses, we also establish the historical connection of the text with the extra-textual 
context. Both of them are necessary for a better understanding of the text and an effort to 
achieve the divine purpose. Ultimately, it is not possible to reach the correct meaning based 
solely on linguistic analysis. Language is variable and the meanings of words and concepts 
may differ over time. For this reason, on the way to understanding the Quran, it is necessary 
to take into account the textual and historical context of the text as well as its linguistic 
analysis. Because the Quran was revealed during a period of 23 years, sometimes taking into 
account certain events that took place and sometimes taking into account the state of society. 
The effort to understand this text, which has been revealed into life, by separating it from the 
bond of life or by separating the groups of verses that have been revealed in a certain integrity 
from their integrity, will be incomplete and far from reflecting the truth. In this respect, an 
effort should be made to reach the correct meaning by establishing the historical connection 
between the external context and the verses, and the internal context with both the before and 
after of the verses and the integrity of the Quran itself. With this study, we will try to 
demonstrate with examples that the Quran cannot be understood correctly with fragmentary 
approaches. Our aim is to touch upon the shortcomings and problems of fragmentary 
approaches and to show that achieving the divine will is only possible by knowing the 
wording of the Quran, its context and the environment in which it was revealed. While doing 
this, we first tried to identify sources by scanning the literature. Various books, articles, 
theses, symposiums, etc. We created the main framework of our thesis by using these studies. 
First, we examined concepts related to context. Then, we examined the reasons for out-of
context comments. While examining these reasons, we aimed to better understand the subject 
by giving examples from the verses. In the last section, we grouped the verses with meanings 
disconnected from the context based on their reasons. We have tried to convey the comments 
made about these verses from past to present in general and to express our own opinion based 
on these comments.