Kimlik stillerinin olumsuz üst bilişsel farkındalık düzeyiyle olan ilişkisinin incelenmesi
Examining the relationship of identity styles with negative metacognitive awareness levels
Yazar: MUSTAFA KAYGUSUZ
Danışman: PROF. DR. ÜMİT MORSÜNBÜL
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel farkındalık = Metacognitive ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Kimlik = Identity ; Kimlik stilleri = Identity styles ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ölçekler = Scales ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Üst biliş sistemi, insanın bilişsel süreçlerinin uyuma yönelik ve işlevsel olarak faaliyet göstermesinde önemli rol oynamaktadır. Bu sistemde meydana gelen bir sapmanın psikopatolojinin oluşumunda ve gelişiminde etkili olduğu düşünülmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın temel amacı kimlik stillerinin olumsuz üst bilişsel farkındalık düzeyiyle olan ilişkisini incelemektir. Araştırmada kullanılan üst biliş ölçeği işlevsel olmayan üst bilişi ölçmektedir. Çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde farklı türdeki liselerde öğrenim gören, yaşları 13 ile 17 arasında olan 189 kadın ve 163 erkek toplam 352 katılımcı oluşturmuştur. Katılımcılara "Kişisel Bilgi Formu", "Kimlik Stilleri Ölçeği" ve "Üst Biliş Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu" uygulanmıştır. Araştırma yöntemi olarak ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır Araştırmadan elde edilen veriler SPSS paket program kullanılarak analiz edilmiştir. Kimlik stillerinin olumsuz üst bilişle ilişkisini ortaya koymak amacıyla pearson korelasyon analizi; kimlik stilerinin olumsuz üst bilişleri yordayıp yordamadığının belirlenmesi amacıyla da çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Bu doğrultuda kimlik stillerinin olumsuz üst bilişleri yordadığı bulunmuştur. Bilgi yönelimli kimlik stilinin üst biliş ölçeğini ve tüm alt boyutlarını anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Norm yönelimli kimlik stilinin üst biliş ölçeği ve alt boyutlarını anlamlı olarak yordamadığı bulunmuştur. Kaçınma yönelimli kimlik stilinin olumsuz üst endişeler; batıl inançlar ceza ve sorumluluk inançları alt boyutlarını ve üst biliş ölçeğini anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Araştırmanın diğer alt amaçları doğrultusunda yapılan t testi sonuçlarına göre kimlik stillerinin cinsiyet değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı ancak üst biliş ölçeği ve ölçeğin bazı alt boyutlarının cinsiyet değişkenine göre anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. Yapılan anova ve post hoc testleri sonuçlarına göre kimlik stilleri ve üst biliş ölçeklerinden alınan puanlarla katılımcıların öğrenim gördükleri okul türüne göre anlamlı farklılıklar bulunmuştur.

Abstract:
The metacognitive system plays an important role in the functioning of the cognitive processes of human beings in an adaptive and functional way. It is thought that a deviation in this system is effective in the formation and development of psychopathology. In this direction, the main purpose of the research is to examine the relationship between identity styles and negative metacognitive awareness. The metacognition scale used in the study measures dysfunctional metacognition. The study group consisted of a total of 352 participants, 189 women and 163 men, aged between 13 and 17, studying at different types of high schools in the Küçükçekmece district of Istanbul in the 2021-2022 academic year. "Personal Information Form", "Identity Styles Scale" and "Metacognition Scale Child and Adolescent Form" were applied to the participants. The relational survey model was used as the research method. The data obtained from the research were analyzed using the SPSS package program. Pearson correlation analysis to reveal the relationship between identity styles and negative metacognition; Multiple regression analysis was also performed to determine whether identity styles predict negative metacognitions. Accordingly, it was found that identity styles predict dysfunctional metacognition. It was found that the knowledge-oriented identity style significantly predicted the metacognition scale and all its sub-dimensions. It was found that the norm-oriented identity style did not significantly predict the metacognition scale and its sub-dimensions. The negative meta-concerns of the avoidant identity style; It was found that superstitious beliefs, punishment and responsibility beliefs sub-dimensions and metacognition scale significantly predicted. According to the t-test results conducted in line with the other sub-objectives of the study, it was found that identity styles did not differ significantly according to the gender variable, but the metacognition scale and some sub-dimensions of the scale differed significantly according to the gender variable. According to the results of the anova and post hoc tests, significant differences were found between the scores obtained from the identity styles and metacognition scales and the type of school the participants attended.