Çeşitli gıdalarda okratoksin A varlığının araştırılması
Occurence of OTA in various food products
Yazar: ALPEREN TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL ÖZDEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Besin hazırlama ve dağıtma = Food handling ; Besin kirlenmesi = Food contamination ; Besinler = Foods ; Gıda kimyası = Food chemistry ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Kırmızı pul biber = Red pepper ; Kırmızıbiber = Paprika ; Okratoksin-A = Ochratoxin-A ; Okratoksinler = Ochratoxins

Özet:
Okratoksin A (OTA), Penicillium ve Aspergillus türü küfler tarafından üretilen ve çeşitli tahıl ürünleri, kuru meyveler, yer fıstığı, kahve, kakao, baharat, şarap, bira ve bazı hayvansal ürünlerde rastlanan bir mikotoksindir. Bütün memelilerde nefrotoksik hepatotoksik, karsinojenik, teratojenik ve immünotoksik etkileri kanıtlanmış olan OTA, Uluslararası Kanser Araştırma Enstitüsüsü (IARC) tarafından olası insan kanserojeni (Grup 2B) sınıfına alınmıştır. Aynı zamanda Güneydoğu Avrupa Ülkelerinde görülen Balkan Endemik Nefropatisi (BEN), idrar yolları tümörleri ile Mısır ve Tunus'ta görülen ve etyolojisi tanımlanamayan nefropatilerin sorumlusu olarak da görülmektedir. OTA ile kontamine olmuş tahıl, hububat, şarap, kahve, kakao, baharat ve kurutulmuş meyveler insanlarda kronik maruziyete sebep olabilmektedir. Türkiye'de tahıl, tahıl ürünleri, kurutulmuş meyve, hayvan yemi, üzüm ve üzüm ürünlerinde OTA'nın varlığı ile ilgili çalışmalar mevcutken, kırmızı pul biberlerde OTA varlığı ile ilgili sadece bir çalışma bulunmaktadır. Bu nedenle, çalışmadakırmızı pul biber örneklerinde OTA düzeylerinin araştırılması amaçlanmıştır. İstanbul'un değişik semtlerindeki çeşitli pazar ve marketlerinden kırmızı pul biber örnekleri toplandı. OTA, sıvı/sıvı ekstraksiyon ve immunoaffinite kolon ile temizlemenin ardından fluoresans dedektör donanımlı ters faz yüksek basınçlı sıvı kromatografisi yöntemi (HPLC) ile tayin edildi. Kapalı olarak satılan kırmızı pul biber örneklerinin %87,10'sinde 0,055-0,98 g/kg konsantrasyonlarda, açıkta satılan kırmızı pul biber örneklerinin %100'ünde ise 1.12-31,74 g/kg oranlarında OTA'ya rastlanmıştır. Açıkta satılan toplam 44 adet kırmızı pul biber örneğinin 4 tanesinde (% 9,09) 15 g/kgüzerinde OTA'ya rastlanmış olup, bu değer Türk Gıda Kodeksi ve Avrupa Birliği Komisyonu tarafından izin verilen maksimum değerlerin (15 g/kg) üzerindedir. Bu yüzden risk değerlendirme sürecinde kırmızı biberlerdeki OTA varlığının iyi bir şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Okratoksin A, kırmızı pul biber, immünoafinite kolon, yüksek basınçlı sıvı kromatografisi.

Abstract:
Ochratoxin A (OTA) is a mycotoxin produced by toxigenic mould species (Penicillium and Aspergillus), which occurs in a variety of products, including cereals, spices, wine, dried fruit, cocoa, coffee beans, peanuts, beer and fruit juices. OTA has been shown to be nephrotoxic, hepatotoxic, teratogenic and immunotoxic to several species of animal and cause kidney and liver tumors in all mammals. As far as humans concerned, the IARC (International Agency for Research on Cancer) classified OTA as a possible carcinogen to humans (Group 2B). With regard to nephrotoxicity, OTA is considered to be involved in the Balkan Endemic Nephropaty (BEN), a severe kidney pathology, generally occurring in some areas of South-Eastern Europe and linked to urinary tracttumors in Agypt and Tunisia. OTA may contaminate several food commodities including cereals, wine, coffee, cacao, spices or dried fruits, resulting in chronic human exposure. While studies have been carried out in Turkey with regard to the presence of OTA in cereals, cereal-derived products, dried fruits, animal feeds, grapes and grape products, there is no published data on the occurrence of OTA in spices especially red pepper powder consumed in Turkey. Therefore, the objective of present study was to investigate the presence of OTA in red pepper powder commercialized in Turkey. A total of 75 samples were collected from different supermarkets and traditional bazaars in Istanbul during 2013-2014 years. The analytical methods used in our study involved the liquid/liquid extraction of OTA, immunoaffinity clean-up and high performance liquid chromatography determination with fluorescence detection. The frequency of OTA contamination were 87,10% with the range concentration of 0,055-0,98 g/kg in the for brandedred pepper powder, while in non-branded red pepper powder 100% of samples were contaminated with OTA in the range of 1,12-31,74 g/kg. However, 4 of 44 (9,09%) branded red pepper powder samples had higher levels than permitted by the Turkish Ministry of Agriculture and Rural Affairs and the European Commission (15 g/kg) for safe consumption. Therefore, it is suggested that OTA content should carefully be monitored in red pepper powder samples for risk assessment process.

Key Words: Ochratoxin A, ped pepper powder, immunoaffinity column, high performanceliquid chromatography.