İnfertilite tedavisi uygulanan kadınlarda psikolojik etkilenme düzeyinin ve sosyal desteğin evlilik uyumuna etkisi
The impact of psychological response level and social support on the marital adjustment of women who have undergone infertility treatment
Yazar: DERYA DAYICAN ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Kısırlık = Infertility ; Kısırlık-kadın = Infertility-female ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik destek = Psychological support ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Araştırma, Ankara ilinde bulunan bir üniversite hastanesinin tüp bebek ünitesine infertilite tedavisi için başvuran kadınlarda psikolojik etkilenme düzeyi ve sosyal desteğin evlilik uyumuna etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Temmuz 2015 – Ocak 2016 tarihlerinde tüp bebek ünitesine infertilite tedavisi için başvuran, en az ilkokul mezunu olan, kronik hastalığı bulunmayan, psikiyatrik sorunu olmayan, sözel iletişime açık, gönüllü 150 kadın oluşturmuştur. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Evlilikte Uyum Ölçeği (EUÖ), İnfertilite Etkilenme Ölçeği (İEÖ) ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak toplanmıştır.Elde edilen veriler yüzdelik, ortalama ve standart sapma, Student's t testi, Kruskal-Wallis, Oneway ANOVA ve Mann-Whitney U test istatistiği, Spearman korelasyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 31,04±4,84'tür. Katılımcıların %86'sının infertilite çeşidi primer iken %14'ünün sekonderdir. Kadınların %12,7'sinin infertilite süresi 1 yıldan az, %62,6'sının 1-5 yıl arası ve %24,7'sinin 6 yıl ve üstündedir. Araştırmaya katılan kadınların %21,3'ünün infertilite tedavi süresi 1 yıldan az, %62,0'nın 1-5 yıl arası ve %16,7'sinin 6 yıl ve üstündedir. Çalışmada kadınların EUÖ'den aldıkları puan ortalaması 41,49±7,74, İEÖ'den aldıkları puan ortalaması 41,09±9,61'dir. Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nden aldıkları toplam puan ortalaması 57,02±15,59'dur. Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin aile desteği alt boyutundan alınan puan ortalaması 23,15±4,54, arkadaş desteği ve özel kişi desteği alt boyutlarından alınan puanların ortalamaları sırasıyla 19,61±6,45 ve 14,25±8,29'dur. Kadınların infertilite tedavi süreleri ile EUÖ puan ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olduğu; tedavi süresi 1 yıldan az olanların EUÖ puan ortalamasının, tedavi süresi 1-5 yıl arası ve 6 yıl üstü olanlardan daha yüksek olduğu saptanmıştır (KW=7,606  p=0,02).EUÖ puanı ile İEÖ puanı arasında ters yönlü orta kuvvette anlamlı bir ilişki vardır (r=-.584, p<0.001). EUÖ puanı ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (r=.398, p<0,001) ve alt boyutları ile aynı yönde anlamlı bir ilişki vardır (aile desteği: r=.507, p<0,001; arkadaş desteği: r=.336, p<0,001; özel kişi desteği: r=.200, p=0,014).
İnfertilite ve tedavi sürecinin neden olduğu psikolojik etkilenme düzeyinin evlilik uyumunu negatif, algılanan sosyal desteğin evlilik uyumunu pozitif yönde etkilediği bulunmuştur.
 
Anahtar sözcükler: Evlilik uyumu, infertilite, psikolojik etkilenme, sosyal destek

Abstract:
The research was conducted as a definitive survey in order to identify the impact of psychological response level and social support on the marital adjustment of women who applied to the IVF unit of a university hospital in Ankara province. The population of the survey consisted of 150 volunteer women applied to the IVF unit for infertility treatment from July 2015 to January 2016 who were at least elementary school graduates, did not have any chronical disease, did not have any psychiatric problem, and who were open  to verbal communication. Data was collected using an Introductory Information Form, Marital Adjustment Scale (MAS); Infertility Distress Scale (IDS) and Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS).The obtained data was analyzed using percentage, average and standard deviation, Student's t test, Kruskal-Wallis, Oneway ANOVA and Mann-Whitney U test statistic, Spearman correlation analysis.The mean age of women participated in the survey was 31,04±4,84. The infertility type of 86 % of the participants was primary and the infertility type of 14 % of the participants was secondary. The infertility period of 12,7 % of women was less than 1 year, and the same was 1 - 5 years for 62,7 % and 6 years and over for 24,7 %. The infertility treatment period of %21, 3 was less than 1 year the same period was 1 - 5  years  for 62,0 % and 6 years and over for 16,7 %.The average points obtained from the MAS of the participants was 41,49±7,74, the average points obtained from IDS was 41,09±9,61. The average point obtained from the MSPSS was 57,02±15,59. The average point obtained from the family support sub-dimension of the MSPSS was 23,15±4,54, and the average points obtained from the friend support and private person support was 19,61±6,45 and 14,25 ± 8,29, respectively.The difference between the infertility treatment period and average MAS scores of women was significant; and the average MAS scores of women who had undergone treatment for less than 1 year was identified to be higher than the ones who had undergone treatment for 1 to 5 years and 6 years and over (KW=7,606  p=0,02).There is a significant but reverse directed, medium strength relation between MAS score and IDS scores (r=-.584, p<0.001). There is a significant relation between the MAS score and MSPSS (r=.398, p<0,001) and its sub-dimension in the same direction (family support: r=.507, p<0,001; friend support: r=.336, p<0,001; private person support: r=.200, p=0,014).
It was identified that the psychological response level caused by infertility and treatment period influenced the marital adjustment in a negative manner while the perceived social support influenced the  marital adjustment in a positive manner.  

Key words: Marital adjustment, infertility, psychological response, social support