Kayseri'de yaşayan altmış beş yaş ve üzeri bireylerde beslenme ile günlük yaşam aktiviteleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of relationship between nutrition and activities  of daily living in individuals living in Kayseri of ages sixty five and over
Yazar: YUSUF KIRIŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA MÜMTAZ MAZICIOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Kayseri = Kayseri ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Giriş ve Amaç: Beslenme her yaş grubunda olduğu gibi yaşlılar için de fiziksel ve fizyolojik olarak sağlıklı olmanın en temel gereklerindendir. Yaşlanma nedeniyle fonksiyonel, fiziksel ve zihinsel kapasitenin azalması yaşlıların günlük yaşam aktivitelerini sınırlamakta ya da engellemektedir. Bu çalışmada Kayseri ilinde yaşayan yaşlılarda beslenme düzeyinin belirlenmesi ile bunun günlük yaşam aktiviteleri (GYA) üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçladık.
Materyal Metod: Çalışmamız Kayseri il merkezinde bulunan 21 aile sağlığı merkezinde Eylül-Aralık 2013 tarihleri arasında, toplumda yaşayan 65 yaş ve üzeri bireylerde yapılmıştır. Beslenme durumu; Mini Nutrisyonel Değerlendirme (MND), GYA; Katz, enstrumental günlük yaşam aktivitelerini (EGYA) ise Lawton ölçekleri ile ölçülmüştür. Ayrıca yaşlıların sosyodemografik özelliklerini sorgulayan anket uygulanmıştır. Beslenme düzeyi ile GYA, EGYA ve sosyodemografik veriler arasındaki ilişkiler önce ki kare testi daha sonra logistik regresyon analizi ile test edildi. 
Bulgular: Çalışmaya toplam 906 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 71,6±5, 68 (kadınlar: 71±5,57, erkekler: 72±5,76) idi. Yaşlıların % 3' ü malnütrisyonlu, % 42' si malnütrisyon riskinde ve % 55' i normal beslenmiş olarak bulundu. EGYA' de yaşlıların % 1,5' inin bağımlı, % 15,6' sının yarı bağımlı ve % 82, 9' unun bağımsız olduğu bulundu. GYA' de yaşlıların % 0,5' inin bağımlı, % 99,5' inin bağımsız olduğu bulundu. Lojistik regresyon analizi sonucunda; EGYA, GYA, bel çevresi, eğitim durumu, medeni durum ve gelir durumunun beslenme düzeyi ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Sigara ve kronik hastalıklar ile beslenme, GYA ve EGYA arasında ilişki yoktu.
Sonuç: Yaşlılarda beslenme bozukluğu ile günlük yaşam aktiviteleri ve enstrumental günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık birbiriyle ilişkilidir fakat yaş, cinsiyet, kronik hastalıklar ve sigara içimi bu ilişkiyi etkilememektedir. Yaşlılarda beslenme bozukluğunun tespit edilmesi ve düzeltilmesi, yaşlılarımızın daha az bağımlı yaşamaları için önem arz etmektedir.
Anahtar kelimeler: Yaşlı, Beslenme, Günlük yaşam aktiviteleri

Abstract:
Background and Objective: Nutrition is one of the most basis requirements being physically and physiologically healthy for the elderly as well as in each age group. Reduced functional, physical and mental capacity due to aging limit or hinder activities of daily living of elderly. In this study we aimed to determine the nutritional status and its impact to activities of daily living (ADL) at elderly living in Kayseri.
Materials and Methods: Our study was conducted in 21 family health centers in Kayseri city center, between September- December 2013, among 65 years and over individuals living in community. Nutritional status was assessed by Mini Nutritional Assessment (MNA) test, ADL was calculated by Katz scale and Instrumental activities of daily living (IADL) was calculated by Lawton scale. Also, a questionnaire about socio-demographic characteristics of the elderly was administered. The relationship between nutritional status with ADL, IADL and socio-demographic data was firstly tested by chi-square test, and then with logistic regression analysis.
Results: A total of 906 people were included in the study. The average age of participants was 71,6±5,68 (females 71±5,57, males: 72±5,76). Three percent of elderly were found malnourished, 42% were at risk of malnutrition and 55% were found as fed normal. Of the elderly 1.5 % were dependent, 15.6% were semi-dependent and % 82.9 of elderly were dependent at IADL. Of the elderly 0.5% were dependent and 99.5% of elderly were independent at ADL. Logistic regression analysis revealed that; IADL, ADL, waist circumference, level of education, marital status and income status were found to be associated with nutritional status. Smoking and chronic diseases had no correlation with nutrition, ADL and IADL.
Conclusion: Nutritional disorders in the elderly are associated with both dependency in ADL and IADL, but age, gender, chronic diseases and smoking does not affect this relationship. Detection and correction of nutritional disorders in the elderly is important for them to live less dependently.
Key words: Elder, Nutrition, Activities of daily living