Tehlikeli sektörlerin iş hijyeni risk etmenlerinin İSG bağlamında çok kriterli karar verme yöntemiyle değerlendirilmesi
Evaluation of occupational hygiene risk factors in dangerous sectors with multi-criteria decision making in the context of ohs
Yazar: DOĞA MARTI
Danışman: PROF. DR. ERGÜN ERASLAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Güvenliği ve Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Kazalar = Accidents ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de teknolojinin gelişmesiyle beraber İş Sağlığı ve Güvenliğine (İSG) verilen önem artmıştır. Türkiye'de İSG'nin vizyonu 2012 yılı İSG kanunu itibariyle değişmiştir. İşyerlerindeki risk etmenlerinin belirlenmesine yönelik olarak işyerlerinde yapılan İSG iç ortam ölçümleri zorunlu hale gelmiştir. Sektörel uygulamalar artmıştır. Bu bağlamda sektörlerdeki bu risk etmenlerine bağlı incelemeler yoğunlaştırılmıştır. Bu çalışma kapsamında Türkiye'deki akü, cam, çimento, demir döküm, mobilya, tekstil imalat sektörlerinde insan sağlığını etkileyen fiziksel ve kimyasal risk etmenleri ana başlığı altında, risk faktörleri belirlenmiştir.  Türkiye'deki yetkilendirilmiş iş hijyeni laboratuvarlarının 2016-2019 yılları arasında akü, cam, çimento, demir döküm, mobilya, tekstil imalat sektörlerinde yapmış olduğu fiziksel ve kimyasal parametrelerdeki ölçüm sonuçları, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü'nden alınarak incelenmiştir. Ölçüm sonuçlarından, risk faktörleri kimyasal ve fiziksel parametrelerde belirlenmiştir. Kimyasal risklerden; ağır metal, uçucu organik bileşik, toz, silis ve amonyak, fiziksel risklerden; aydınlatma, gürültü, titreşim ve termal konfor risk faktörleri belirlenmiştir. Bu faktörler Çok Kriterli Bulanık Karar Verme yaklaşımlarından (ÇKKV) Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ile değerlendirilerek sektörel sıralamalar elde edilmiştir. Elde edilen bu veriler sonrasında iş hijyeni riskleri açısından en riskli sektörler sırasıyla demir döküm, tekstil ve çimento sektörleri olarak bulunmuştur. Her sektör için fiziksel ve kimyasal risklerin ağırlıklandırılması yapılmıştır. Parametre bazında ise toz, silis ve gürültü en riskli parametreler olarak çıkmıştır. Bulunan sonuçlar ışığında sektörlerin risk seviyelerini azaltabilmesi için atması gereken adımlar ortaya konmuştur.

Abstract:
As in the whole world, the importance given to Occupational Health and Safety (OHS) has increased with the development of technology in Turkey as well. The vision of OHS in Turkey has changed as of 2012 OHS law. In order to determine the risk factors in the workplaces, the OHS indoor environment measurements made in the workplaces have become mandatory. Sectoral applications have increased. In this context, investigations related to these risk factors in the sectors have been intensified. Within the scope of this study, risk factors were determined under the main title of physical and chemical risk factors affecting human health in the battery, glass, cement, iron casting, furniture and textile manufacturing sectors in Turkey. The measurement results in physical and chemical parameters that were made by authorized occupational hygiene laboratories in Turkey between 2016-2019 in the battery, glass, cement, iron casting, furniture, textile manufacturing sectors were examined by the General Directorate of Occupational Health and Safety. From the measurement results, risk factors were determined in chemical and physical parameters. From chemical risks; heavy metal, volatile organic compound, dust, silica and ammonia from physical risks; lighting, noise, vibration and thermal comfort risk factors were determined. Sectoral rankings were obtained by evaluating these factors with the Analytical Hierarchy Process (AHS), which is one of the Multi-Criteria Fuzzy Decision Making Approaches (MCDM). After these data obtained, the most risky sectors in terms of occupational hygiene risks were found to be iron casting, textile and cement sectors, respectively. Physical and chemical risks are weighted for each sector. On the basis of parameters, dust, silica and noise were found to be the most risky parameters. In the light of the results, the steps to be taken in order to reduce the risk levels of the sectors have been revealed.