Savaşı haklılaştırmak: Hollywood savaş filmlerinde aidiyet ve ötekilik temsilinin yaratımı
Justifying war: creating representations of belonging and otherness in hollywood war movies
Yazar: MUHAMMET DİLEK
Danışman: PROF. DR. SERPİL KIREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Kendimizi özneler olarak tanımlamamıza yardım eden birçok ulusal ve toplumsal kimlik tanımları aslında belirli egemenlik ilişkilerini inşa etmek ve korumak amacıyla üretilebilen, bireyleri özneleştirmekten çok bu egemenlik ilişkileri doğrultusunda araçsallaştıran, söylemler ve temsiller yardımıyla üretilen bir nevi toplum mühendisliği çabası olarak adlandırabileceğimiz yapay değerlerdir. Bu yapay değerler öyle etkilidir ki savaşlar gibi büyük yıkımları, uğruna ölmeyi ve öldürmeyi bile meşrulaştırabilmek için kullanılmaktadırlar. Bu nedenle nasıl ve ne amaçlarla inşa edildiklerini kavramak önemlidir. Savaş gibi kriz ortamları ulusları bir arada tutacak ve belirli bir hedefe yönlendirecek mesajların ve motivasyonların üretilmesi ihtiyacını doğurmaktadır. Bu çalışmada belirli bir dönemin ulusal/uluslararası aidiyet ve ötekilik kimlikleriyle ilişkili egemen söylemlerinin üretiminin, bu söylemlerin ve temsillerin konjonktüre göre değişiminin ve popüler sinemanın bu üretim aşamasında egemen iktidar ile ilişkisinin ortaya koyulması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, birbirlerine çok yakın sürede ancak farklı politik bağlamlar altında gerçekleşmiş olan İkinci Dünya Savaşı ve Kore Savaşı'na odaklanan, ABD'nin savaşa dahil olduğu yıllarda (1941-1945 ve 1950-1953) Hollywood'un majör stüdyoları tarafından üretilen savaş filmleri örneklem olarak alınmıştır. Bu filmler, üretildikleri dönemlerin siyasi iktidarlarının ve diğer popüler kültür araçlarının savaşa dair "aidiyet" ve "ötekilik" söylemleri ile karşılaştırmalı bir şekilde, eleştirel söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda, kamuoyu desteğinin yoğun olduğu İkinci Dünya Savaşı yıllarında Hollywood'un majör stüdyolarının çok sayıda film üreterek (55 film) dönemin egemen iktidarı ile tamamen paralel bir söylem sergilediği, savaşa katılmayı meşrulaştırıcı "aidiyet" (biz ve bizim gibiler) ve "ötekilik" (bize benzemeyenler, düşmanlar) kimliklerini inşa ettiği ve ayrıca toplumu oluşturan kadın, erkek ve azınlık gruplara iktidarın ihtiyaçları doğrultusunda, zaman zaman geleneksel toplumsal rollerle çelişen çeşitli görevler yükledikleri ancak kamuoyu desteğini alamayan Kore Savaşı'na dair film üretmekten kaçınıp (5 film), dönemin konjonktürü doğrultusunda aidiyet ve ötekilik kalıplarını güncellemelerine rağmen zaman zaman da iktidarın söylemlerine karşı eleştirel bir tavır takındıkları gözlemlenmiştir.

Abstract:
Many national and social identities that help us define ourselves as subjects are actually artificial values that can be produced for the purpose of producing and protecting certain relations of power. We can call the process of creating these values a kind of social engineering effort produced with the help of discourses and representations. This procedure of defining and assigning identities instrumentalize individuals in line with these relations of power rather than subjectivizing them. These artificial values are so effective that they are used to legitimize great destruction such as wars and even death and killing for the sake of it. Thus, it is important to ask how and why they are built. Crisis stiations such as war create a need for governments to produce messages and motivations that will keep nations together and direct them to a certain goal. In this regard, war films produced by Hollywood's major studios during the years when the USA was involved in the World War II (1941-1945) and Korean War (1950-1953) which took place very close to each other but under different political contexts were taken as a sample in order to reveal the production of the dominant discourse of a certain period regarding the identities of national/international belonging and otherness, the change of discourses and representations according to the conjuncture, and the relationship of popular cinema with the dominant powers in this production phase. These films were examined in comparison with the "belonging" and "otherness" discourses of the political powers and other popular cultural instruments regarding the war, using the method of critical discourse analysis. As a result of the study, during the years of World War II, when public support was intense, Hollywood's major studios produced a large number of films (55 films) and exhibited a discourse completely parallel to the government of the period. They built identities of "belonging" (us and those like us) and "otherness" (enemies) to legitimize participation in the war, assigned various duties in line with the needs of the government which are sometimes contrary to traditionaly accepted social roles to the women, men and minority groups that make up the society. However, regardles of updating the identities of belonging and otherness in line with the conjuncture of the Korean War period, it has been observed that low public support of this war caused Hollywood studios to refrain from producing films about the Korean War (5 films) and they sometimes adopted a critical attitude towards the discourses of the government.