Türk Hukukunda adalete erişim
Access to justice in Turkish Law
Yazar: AKIN ÇAKIN
Danışman: DOÇ. DR. İZZET LOFÇA
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adalet = Justice ; Adli yardım = Legal aid ; Alternatif uyuşmazlık = Alternate dispute ; Kadınlar = Women ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Yoksulluk = Poverty ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu doktora tez çalışmasında, Türk hukukunda adalete erişimin temel konularını, sistemini, teşkilatlanmasını, işleyişini ve sorunlarını incelemek ve dezavantajlı grupların bu kapsamdaki yerini ortaya koymak amaçlanmıştır.  Türk hukukunda adalete erişim alanında birçok sorun bulunmaktadır. İlk bölümde adalete erişimin tarihsel gelişimi ve özellikle anayasal hareketler çerçevesinde Batı Avrupa ülkelerinde konunun ele alınışı ve gelişim seyri incelenmiştir. Ayrıca tüm hukuk sistemlerinde gelişim gösteren ve adalete erişim yönünden insanlara farklı kapılar açan alternatif uyuşmazlık çözüm yolları ile topluluk davaları irdelenmiştir.
Tezin ikinci bölümünde, dezavantajlı grup diye adlandırdığımız, kadınlar, çocuklar ve yoksullar gibi grupların adalete erişim yönünden yaşadığı mağduriyetler ve zorluklar derinlemesine incelenmiştir. Burada dezavantajlı grupları, tek tek sayıp inceleme yerine örnekleme metodu tercih edilmiştir. Yaşanan benzer sorunlar ve çözüm önerileri üzerine odaklanılmıştır. İnsan haklarının konuyla yakından ilgisi nedeniyle yüksek mahkemelerimizin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin konuya bakış açısı örnek kararlarla izah edilmeye çalışılmıştır. Adalete erişimin hukuki, idari ve cezai boyutlarının bulunması nedeniyle bu bölümde konu bu yönleriyle de incelenip izah edilmiştir. Ayrıca bugüne kadar adalete erişim yönünden hiç incelenmemiş bir konu olan adli mimari konusu da bu bölümde irdelenip açıklanmıştır.  
Üçüncü bölümde, adalete erişimin önemli ve detaylı bir konusunu teşkil eden adli yardım kurumu incelenmiş, karmaşık, yetersiz ve düzensiz işlemekte olduğu, etkin ve verimli çalışmadığı sebepleri ve çözüm önerileriyle birlikte ortaya konulmaya çalışılmıştır. Son bölümde adalete erişimde farklı modeller ve atılması gerekli olduğu düşünülen adımlar belirtilmiştir.
Dezavantajlı grupların adalete erişiminin olabildiğince etkin sağlanması, Türkiye'de yaşayan tüm insanların adalete ve hukuka eşit erişimini kendiliğinden sağlayacaktır. Türkiye'de hukukun üstünlüğünün sağlanması için adil yargılamanın tesis edilmesi gerekir. Bunun sağlanabilmesi için de hukuk sisteminin, başta dezavantajlı gruplar olmak üzere herkesin yapısal ve işleyiş olarak adalete erişimini eşit ve adil şekilde sağlaması zorunludur. Bu itibarla konunun üzerinde hassasiyetle durulması ve adalet alanında reformların yapılmasına devam edilmesi gereklidir.

Abstract:
In this doctoral thesis, it is aimed to analyze the main issues, systems, organizational structure, functioning and problems of access to justice in Turkish Law. It was also attempted to examine the status of disadvantaged groups in this context. In Turkey, there are many problems in the issue of the access to justice. In the first part of the study, the historical development of the access to justice and in particular within the framework of the constitutional movement in the Western Europe,  the development and the way of tackling of the issue have been given special attention. Also, alternative dispute resolution –which is developing in all legal systems and opens numerous doors in the context of the access to justice- and "class actions" have been examined.
In the second part of the thesis, the challenges and sufferings of disadvan-taged groups –such as women, children and economically deprived people- have been analyzed in depth in terms of access to justice. The method of exemplification has been used rather than to examine the issues one by one. The study focuses on similar problems and solutions. Due to the fact that the topic is very close to the issue of human rights, the perspectives of Supreme Court of Turkey (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay) and the European Court of Human Rights have been examined through their case-law. In this part, owing to the fact that the access to justice has administrative and criminal dimensions, the topic has been discussed from these aspects. In addition, the topic of "judicial architecture" which has not been examined in Turkey so far in terms of the access to justice has been addressed in this part. 
In the third part of the study, a very important topic, the institution of legal aid, and a subtopic, the access to justice, have been examined in detail. The fact that this institution, in Turkey, has been demonstrated as complicated, inadequate and does not function properly, effectively and efficiently with its root causes and some suggestions have been made for developing solutions. In the last part, new models as useful instruments of access to justice and the reforms which are necessary and useful have been proposed. 
Access to justice for disadvantaged groups must be ensured as effective as possible which will strongly contribute to access to justice and legal order of all people living in Turkey. In order to uphold the rule of law in Turkey, fair trial should be established, and in order to establish fair trial, the legal system, for all people especially for disadvantaged groups, must ensure the access to justice through its organization and functioning in a fair and just way. In this regard, this topic must be hold sensitively and the continuation of reforms is necessary.