Anksiyete ve yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkide duygusal öz yeterlik ve öz eleştirel ruminasyonun aracılık rollerinin incelenmesi
Investigating the mediation role of emotional self efficacy and self critical rumination in the relationship between anxiety and experiental avoidance
Yazar: ŞEVVAL BEYZA TURAN
Danışman: PROF. DR. SELÇUK KIRLI
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal öz yeterlilik = Emotional self efficiacy ; Yaşantısal kaçınma = Experiential avoidance

Özet:
Bu çalışma, anksiyete ve yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkiye duygusal öz yeterlik ve öz eleştirel ruminasyon faktörlerinin aracılık etkisi olup olmadığını araştırmak amacıyla yapılmıştır. Anksiyete ve yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkiyi ortaya koyan birçok çalışma mevcuttur ve alan yazında bu iki değişkenin birbirinden etkilenebildiği ifade edilmiştir. Bu araştırmada, bu iki değişken arasındaki ilişkiye duygusal öz yeterlik ve öz eleştirel ruminasyonun aracılık etkileri incelenmiştir. Araştırmaya, Türkiye'de yaşayan ve yaş ortalaması 34,03 olan (SS=12,108) 165'i kadın 103'ü erkek olmak üzere toplam 268 kişi katılmıştır. Katılımcılardan onam formu alındıktan sonra sırasıyla Demografik Bilgi Formu, Beck Anksiyete Ölçeği, Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği – 30, Öz Eleştirel Ruminasyon Ölçeği ve Duygusal Öz Yeterlik Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizi için SPSS paket programı ve PROCESS macro eklentisi kullanılmıştır. Yapılan analizlerde duygusal öz yeterliğin anksiyete ile inkar/baskılama arasında kısmi aracı ve anksiyete ile sıkıntıya katlanma arasında tam aracı rolü olduğu görülmüştür. Öz eleştirel ruminasyonun ise anksiyete ile erteleme arasında tam aracı, anksiyete ile sıkıntıdan hoşlanmama arasında tam aracı ve anksiyete ile inkar/baskılama arasında kısmi aracı rölü olduğu bulunmuştur.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar raporlanmış ve ilgili sonuçlar alan yazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
This study aims to investigate whether emotional self-efficacy and self-critical rumination mediate the relationship between anxiety and experiential avoidance. Some studies highlight the relationship between anxiety and experiential avoidance, indicating that these two variables can influence each other. This research examined the mediating effects of emotional self-efficacy and self-critical rumination on this relationship. A total of 268 participants living in Turkey, with an average age of 34.03 years (SD=12.108), including 165 women and 103 men, participated in the study. After obtaining consent from the participants, the Demographic Information Form, Beck Anxiety Inventory, Multidimensional Experiential Avoidance Questionnaire-30, Self-Critical Rumination Scale, and Emotional Self-Efficacy Scale were administered sequentially. The data were analyzed using the SPSS software package and the PROCESS macro. The analyses revealed that emotional self-efficacy partially mediated the relationship between anxiety and denial/suppression, and fully mediated the relationship between anxiety and distress tolerance. Self-critical rumination was found to fully mediate the relationship between anxiety and procrastination, fully mediate the relationship between anxiety and distress aversion, and partially mediate the relationship between anxiety and denial/suppression. The results of the study were reported and discussed in light of the relevant literature.