Klorpromazin hidroklorürün eritrositler tarafından tutulumuna etki eden faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors that effect the uptake of chlorpromazine hydrochloride by erythrocytes
Yazar: EMEL ÖYKÜ ÇETİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELMA ŞAHİN ; PROF. DR. A. ATİLLA HINCAL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofarmasötik ve Farmakokinetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Eritrositler = Erythrocytes ; Klorpromazin = Chlorpromazine

Özet:
Klorpromazin hidroklorür şizofreni tedavisinde kullanılan fenotiyazin grubu bir ilaç olup eritrositlere afinitesi oldukça fazladır. Bu çalışmada klorpromazin hidroklorûrûn eritrosit ve eritrosit bileşenleri (membran ve hemolizat), plazma proteinleri ve tam kan ile etkileşmesi üzerine pH (pH 6.8 ve pH 7.4), sıcaklık (oda sıcaklığı ve 37°C), eritrosit sayısı (4.06xl06-7.76xl06/ml) ve etkin madde konsantrasyonunun (5, 7.5, 10, 15 ug/ml) etkisi in-vitro olarak incelenmiştir. Plazma fazından etkin madde konsantrasyonunda^ azalma zamanın fonksiyonu olarak spektrofotometrik bir yöntem kullanılarak tayin edilmiştir. Bütün koşullarda plazma ve eritrositler arasındaki dengenin 15 dakika içerisinde sağlandığı gözlenmiştir. Eritrosit süspansiyonu kullanılarak yapılan çalışmalarda, eritrositler tarafından tutulan klorpromazin hidroklorûrûn ortamdaki eritrosit sayısına bağlı olarak arttığı ancak konsantrasyon etkisinin pH* ya bağımlı olduğu görülmüştür. Etkileşme, pH 6.8' de konsantrasyondan bağımsızken pH 7.41 te konsantrasyon arttıkça azalmıştır. Klorpromazin hidroklorür ile eritrositler arasında etkileşmenin oda sıcaklığında 37°C' ye göre daha az olduğu gözlenmiştir. Klorpromazin hidroklorûrûn hem membran hem de hemolizat ile etkileştiği ancak bu değerin eritrosit süspansiyonuna göre daha az olduğu bulunmuştur. Klorpromazin hidroklorûrûn plazma proteinleri ile etkileşmesini incelemek amacıyla yapılan çalışmalarda etkileşmenin %8-9 civarında olduğu ve etkin madde konsantrasyonundan etkilenmediği gözlenmiştir. Tam kan ile etkileşen klorpromazin hidroklorür değerleri eritrosit süspansiyonuna göre %40 oranında daha fazladır. Klorpromazin hidroklorûrûn eritrosit membranından permeasyon katsayısına ait değerlerin 0.34. 10"6 ve 6.75. lO^cm/sn aralığında olduğu bulunmuştur.

Anahtar kelimeler: klorpromazin hidroklorür, eritrosit, tutulum, permeasyon katsayısı

Abstract:
Chlorpromazine hydrochloride is a phenothiazine drug used in the treatment of schizophrenia and has a great affinity for erythrocytes. In this sudy, the effect of pH (pH 6.8 and pH 7.4), temparature (room temperature and 37°C), erythrocyte number (4.06x1 06-7.76x 106/ml) and drug concentration (5, 7.5, 10, 15 ug/ml) on the interaction between chlorpromazine hydrochloride and erythrocytes, erythrocyte components (membrane and hemolysate), plasma proteins and whole blood were investigated in- vitro. The decrease in drug concentration from the plasma phase as a function of time was determined utilizing a spectrophotometric method. In all conditions, the equilibrium between the plasma and the erythrocytes was observed to be reached within 15 minutes. In the studies during which an erythrocyte suspension was used, it was seen that chlorpromazine hydrochloride uptaken by the eythrocytes, increased depending on the number of eryhtrocytes; however the concentration effect was dependent on pH. While the interaction was independent of concentration at pH 6.8, it was decreased with an increase in concentration at pH 7.4. It was observed that the interaction betwen chlorpromazine hydrochloride and eryhtrocytes was much less than at room temperature compared to the one observed at 37°C.It was found that chlorpromazine hydrochloride interacted with both the membrane and the hemolysate; however, the value found was much lower compared to the one observed obtained with the erythrocyte suspension. In the studies conducted to investigate the interaction of chlorpromazine hydrochloride with plasma proteins, the binding was 8-9% and was not affected from drug concentration. The amount of chlorpromazine hydrochloride interacting with whole blood was 40% more than erythrocyte suspension. The permeation coefficient values for the membrane permeation of chlorpromazine hydrochloride were found to be in the range of 0.34X10"6 ve 6x75.10"6cm/sn.

Key words: chlorpromazine hydrochloride, erythrocyte, uptake, permeation coefficient