Bilişsel egzersiz terapi yaklaşımı  değerlendirme ölçeği'nin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki romatizmalı bireylerde geçerliği, güvenirliği ve duyarlılığının belirlenmesi
Validity, reliability and responsivity of cognitive exercise therapy approach assessment scale on patients with rheumatological disease from Turkish Republic of Northern Cyprus
Yazar: GİZEM DEVAŞAN
Danışman: PROF. DR. EDİBE ÜNAL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel tedavi = Cognitive therapy ; Egzersiz = Exercise ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma biyopsikososyal model temelli Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı (BETY) değerlendirme ölçeğinin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)'ndeki romatizmalı bireylerde geçerliği, güvenirliğini ve duyarlılığını belirlemek amacıyla planlandı. Çalışmaya 150 birey dahil edildi. BETY ölçeğinin geçerliği için, Sağlık Değerlendirme Anketi (Health Assessment Questionaire-HAQ), Kısa Form-36 (Short Form 36-SF-36) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFO) ölçekleri kullanıldı. BETY ölçeğinin geçerliliğinin belirlenmesinde diğer ölçeklerle arasındaki korelasyon -0,424 ile 0,583 arasında ve anlamlı bulundu (p<0,001). Güvenirlik icin test-tekrar test yöntemi ve sınıf içi güvenirlik (ICC) katsayısına bakıldı. 30 bireyin 1 hafta arayla BETY ölçeğine verdiği yanıtların korelasyonu (r=0,948, p<0,001) ve ICC katsayısı (0,948, p<0,001) yüksek bulundu. Ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach alfa katsayısına (0,912) bakılarak belirlendi ve ölçeğin iç tutarlılığı oldukça yüksek bulundu. Ölçeğin duyarlılığı için 3 ay sonra BETY ölçeği ile tüm ölçeklerin zamana bağlı değişimlerinin korelasyonuna bakıldı. SF-36'nın fiziksel fonksiy on, vitalite ve genel sağlık algısı alt parametreleri ve HAQ ile yüksek derecede, SF-36'nın fiziksel rol güçlüğü, ağrı, sosyal fonksiyon, mental sağlık ve emosyonel rol güçlüğü alt parametrelerinde orta derecede ilişkili bulundu. Çalışmamız sonunda BETY ölçeğinin KKTC'deki romatizmalı bireylerde geçerli, güvenilir ve duyarlı bir değerlendirme aracı olduğu ve sonuç olarak ölçeğin klinik çalışmalarda romatizmalı bireylerde kullanılabileceği görüşüne varıldı.

Abstract:
This study was planned to determine the validity, reliability and sensitivity of the biopsychosocial model based Cognitive Exercise Therapy Approach (Bilişsel Egzersiz Terapi Yaklaşımı-BETY) assessment scale on individuals with rheumatic disease in Turkish Republic of North Cyprus (TRNC). 150 individuals were included in the study. The Health Assessment Questionnaire (HAQ), Short Form-36 (Sf-36) and Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) were used for validity of the BETY scale. The correlation of BETY scale with other scales was found significant, between r=-0.424 and 0.583 (p<0,001). The test-retest method and intra class coefficients (ICC) were used for reliability. The correlation between the responses of 30 individuals to the BETY scale for 1 week interval (r=0,948, p<0,001) and ICC coefficients (0,948, p<0,001) were found high. Internal consistency of BETY scale were determined with Cronbach alpha coefficient (0,912) and the internal consistency of the scale was significantly high. The correlation of time dependent variation between BETY Scale and all scales was checked after 3 months for the sensitivity of the scale. BETY Scale was found highly correlated with HAQ and physical function, vitality and general health perceptions sub parameters of SF-36, and moderately correlated with role limitations, bodily pain, social functioning, general mental health and role limitations due to emotional problems sub parameters of SF36. As a result of the study, it was concluded that the BETY Scale is a valid, reliable and sensitive assessment tool for individuals diagnosed with rheumatic diseases in TRNC and this scale can be used in clinical studies on individuals with rheumatic diseases.