Sınıf öğretmenlerinin matematik dersi öğretim programını uyarlama sürecinin incelenmesi
Investigation of the process of adapting the mathematics curriculum of classroom teachers
Yazar: BERKAY KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. DİLŞAT PEKER ÜNAL
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Eğitim programlarının amaçlarını gerçekleştirme doğrultusunda bir ders kapsamında ele
alınan öğretim programları çeşitli değişkenlerin etkisi ile birlikte öğretmenler tarafından
farklı şekillerde uygulanmaktadır. Bu durum literatürde programı uyarlama olarak
tanımlanmaktadır. Özellikle ilkokul düzeyinin, öğrencilerin gelecek öğrenmeleri üzerinde
temel oluşturduğu düşünüldüğünde bu dönemde öğretmenlerin program uyarlamalarının
etkisi önem kazanmaktadır. Çeşitli ülkeler arasında Türkiye'nin matematik başarısı göz
önünde bulundurulduğunda öğretmenlerin matematik dersi kapsamında gerçekleştirdikleri
uyarlama sürecini incelemenin önemli bir yere sahip olduğu düşünülmektedir. Bu
araştırmanın amacı sınıf öğretmenlerinin ilkokul matematik dersi öğretim programını
uygulama sürecinde; resmi program, dersten önce tasarladıkları program ve ders esnasında
uyguladıkları programlar ile gerçekleştirdikleri uyarlamalar ve bu uyarlamalar üzerinde
etkili faktörleri ortaya koymaktır. Bu amaca ulaşmak için nitel araştırma desenlerinden
durum çalışması deseni kullanılmış, amaçlı örneklem türünden kolay ulaşılabilir durum
örneklemesine uygun olarak Yozgat ili merkez ilçede 12 sınıf öğretmeninden;
hazırladıkları planlar, haftalık planlama tablosu-günlük uygulama değerlendirme tablosu,
öğretim sürecinde yararlanılan materyaller, ders notları, öğrenci ödevleri, çalışma kağıtları,
etkinlikler, yardımcı kaynaklara ilişkin resim ve videolar ile yarı yapılandırılmış görüşme
formu ile veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde alanyazından yararlanılarak oluşturulan
kod kitapçığı ile içerik ve betimsel analiz teknikleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde
öğretmenlerin resmi programa tam olarak uymadıkları, çeşitli uyarlamalar yaptıkları,
öğretmenlerin öğretim programı üzerinde uyarlama yapma düzeylerinin genel olarak
düşük olduğu fakat program öğeleri üzerinde sıkça genişletme, düşük düzeyde atlama ve
yeniden düzenleme şeklinde uyarlamalar yaptıkları görülmektedir. Öğretmenlerin
yaptıkları uyarlamalar üzerinde etkili olan faktörlerin; sırasıyla en çok öğretmenden
kaynaklı faktörler olduğu ardından öğrenciden kaynaklı, okul kaynaklı, veli kaynaklı,
öğretim programı kaynaklı faktörler olduğu görülmüştür. Elde edilen bu bulgular çeşitli
araştırmalar ışığında tartışılıp çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In order to achieve the aims of the curriculums, the curricula covered within the scope of a
course are implemented by teachers in different ways with the influence of various
variables. This situation is defined as curriculum adaptation in the literature. Especially
considering that the primary school level forms the basis for students' future learning, the
effect of teachers' curriculum adaptations becomes important in this period. Considering
Turkey's success in mathematics among various countries, it is thought that examining the
adaptation process that teachers carry out within the scope of mathematics lessons has an
important place. The aim of this research is to help classroom teachers in the process of
implementing the primary school mathematics curriculum; The purpose of this study is to
reveal the official curriculum, the curriculum they designed before the lesson, the
curriculums they implemented during the lesson, and the adaptations they made and the
factors affecting these adaptations. To achieve this purpose, the case study design, one of
the qualitative research designs, was used, in accordance with the convenience sampling of
the purposeful sampling type, from 12 classroom teachers in the central district of Yozgat
province; Data were collected through the plans they prepared, weekly planning table-
daily practice evaluation table, materials used in the teaching process, course notes,
student assignments, worksheets, activities, pictures and videos of auxiliary resources, and
a semi-structured interview form. In the analysis of the data, a code book created using the
literature and content and descriptive analysis techniques were used. In the analysis of the
data, it is seen that the teachers do not fully comply with the official curriculum, they make
various adaptations, the level of adaptation of the teachers on the curriculum is generally
low, but they make adaptations in the form of frequent extending, low-level omitting and
replacing or revising on the curriculum elements. Factors affecting the adaptations made
by teachers: It was observed that the factors mostly originating from the teacher were the
factors originating from the student, the school, the parent, and the curriculum,
respectively. These findings were discussed in the light of various studies and various
suggestions were made.