COVİD 19 enfeksiyonunda hepatit B reaktivasyonun değerlendirilmesi
Evaluation of hepatitis B reactivation in COVİD 19 infection
Yazar: MERVE TOR
Danışman: DOÇ. DR. BARIŞ KARADAŞ ; DOÇ. DR. MEMDUH ŞAHİN ; DOÇ. DR. İSMAİL YILMAZ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı / Farmakoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı COVID-19 enfeksiyonu olan hastalarda hepatit B reaktivasyonunun değerlendirilmesi, karaciğer fonksiyon testlerindeki yüksekliklerin saptanması ve antiviral tedavinin etkinliğinin belirlenmesidir.
Yöntem: Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Gastroenteroloji kliniğine 01.01.2021- 31.12.2022 tarihleri arasında başvuran hepatit B nedeni ile takipli ve COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş 122 hastanın dosyası geriye dönük olarak incelenmiştir. Çalışmaya alınan hastalar immunsupresif tedavi ve antiviral profilaksi kullanımlarına göre gruplanmıştır. Hastaların karaciğer fonksiyon testleri ve COVID-19 enfeksiyonu sonrasında hepatit B reaktivasyon risk durumları değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların %20,5'i (n=25) steroid tedavisi alırken
%79,5'i (n=97) steroid tedavisi almamıştı. Steroid alan hastalarda COVID-19 öncesi-sonrası HBV DNA oranlarında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=1,000). Steroid almayan hastalarda da COVID-19 öncesi-sonrası HBV DNA oranlarında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,377). Hastaların %61,5'i (n=75) antiviral tedavi almaktaydı. Antiviral profilaksi alan 75 hastanın COVID-19 sonrası HBV DNA pozitifliği COVID-19 öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşüktü (p=0,035). Steroid alanların hemoglobin ve albümin düzeyleri steroid almayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düşük, ALT, AST düzeyleri yüksekti (p=0,003).
Sonuçlar: Verilerimiz COVID-19 enfeksiyonu olan hastalarda hepatit B reaktivasyon riskinin düşük olduğunu göstermiştir. Ancak COVID-19 tedavisinde kullanılan immunsupresif ilaçların hepatit B reaktivasyonuna neden olabileceğinin farkında olmak ve gerekli hastalara antiviral profilaksi başlanması son derece önemlidir. Belli aralıklarla hastaların hepatit serolojisi takip edilmelidir. Ortak bir görüş oluşabilmesi için daha fazla sayıda hasta ile daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: COVID-19, İmmunsupresif tedavi, Hepatit B

Abstract:
Objective: The aim of our study is to evaluate hepatitis B reactivation in patients with COVID-19 infection, to identify elevations in liver function tests, and to determine the efficacy of antiviral therapy.
Methods: Medical records of 122 patients who were under follow-up for hepatitis B and had a history of COVID-19 infection, admitted to the Gastroenterology Department of Çam and Sakura City Hospital between January 1, 2021, and December 31, 2022, were retrospectively reviewed. The included patients were grouped based on their use of immunosuppressive therapy and antiviral prophylaxis. Liver function tests and the risk of hepatitis B reactivation following COVID-19 infection were assessed.
Results: Of the patients included in the study, 20.5% (n=25) received steroid therapy, while 79.5% (n=97) did not. Among patients receiving steroids, there was no statistically significant difference in HBV DNA levels before and after COVID-19 infection (p=1.000). Similarly, in patients not receiving steroids, no significant difference was observed in HBV DNA levels before and after COVID-19 infection (p=0.377). A total of 61.5% (n=75) of the patients were on antiviral therapy. Among these patients, HBV DNA positivity after COVID-19 was significantly lower compared to pre-COVID-19 levels (p=0.035). Hemoglobin and albumin levels were significantly lower, and ALT and AST levels were higher, in patients receiving steroids compared to those not receiving steroids (p=0.003).
Conclusions: Our data indicate that the risk of hepatitis B reactivation in patients with COVID-19 infection is low. However, it is crucial to be aware of the potential for hepatitis B reactivation due to immunosuppressive drugs used in COVID-19 treatment and to initiate antiviral prophylaxis in appropriate patients. Hepatitis serology should be regularly monitored. Further large-scale studies with a greater number of patients are needed to establish a consensus.
Keywords: COVID-19, immunosuppressive treatment, hepatitis B