Antalya ilinde Kum sineği (Diptera: Psychodidae) popülasyonlarının Prallethrin'e karşı hassasiyetlerinin belirlenmesi
Determination of susceptibility of sand flies (Diptera: Psychodidae) populations to prallethrin in Antalya
Yazar: TÜLAY ARI
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÇETİN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Phlebotomine kum sinekleri (Diptera, Psychodidae, Phlebotominae), Leishmania türleri, arbovirüsler ve bakterilerin vektörleri olan tıbbi olarak önemli böceklerdir. Kum sineklerinin larva kontrolü çok zor ve neredeyse imkânsız olduğu için mücadele çoğunlukla erginler için gerçekleştirilmektedir. Sentetik piretroid insektisit olan Prallethrin'in %1.2'lik elektrolikit formülasyonu Türkiye'de sivrisineklerin kontrolü için kullanılmaktadır. Bu çalışmada, prallethrin'in doğadan toplanan kum sinekleri üzerindeki toksik etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Ergin kum sinekleri Haziran 2016'da Antalya ili, Alanya ilçesi Yaylalı, Aliefendi ve Büyükpınar mahallelerinden ve Kepez ilçesine bağlı Karşıyaka mahallesinden CDC ışık tuzakları kullanılarak toplanmıştır. Kum sinekleri, prallethrin buharına maruz bırakılmış ve düşüş sayıları, 1 saat boyunca 5 dakikalık aralıklarla sayılmıştır. 1 saat maruz kaldıktan sonra, muamele edilmiş kum sinekleri temiz şişelere aktarılmış ve 24 saat süreyle %10 sükroz çözeltisi ile beslenmiştir. Ölümler 24 saat sonra kaydedilmiştir. Deneyler üç kez tekrar edilmiştir. Düşüş zamanları (Knock down time 50-KT50) değerleri probit analiz programı kullanılarak hesaplanmıştır. Bir saatlik maruz kalma süresinden sonra, Prallethrin, Antalya'nın farklı bölgelerinden toplanan tüm kum sineklerinde %100 ölüme neden olmuştur. Bu araştırmanın sonuçları, prallethrin'in elektrolikit formülasyonunun Türkiye'de kum sineklerinin kontrolünde kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Phlebotomine sand flies (Diptera, Psychodidae, Phlebotominae) are medically important insects that are the vectors of Leishmania species, arboviruses and bacteria. Since the larval control of the sand flies is very difficult and almost impossible, the fighting has mainly been carried out for the adults.
Prallethrin, synthetic pyrethroid insecticide, 1.2% w/w liquid vaporizer is a insecticide which is used for the control of mosquitoes in Turkey. In this study, it was aimed to investigate the toxic effect of the prallethrin on field collected sand flies. Adult Phlebotomine sand flies were collected using CDC light traps from Yaylalı, Aliefendi, and Büyükpınar in Alanya district and Karsiyaka in Kepez district of Antalya province in June 2016. Sandflies were exposed to prallethrin vapour and numbers of knock down insects were counted 5 min intervals for 1 h. After 1 h exposure, treated sand flies were transferred to untreated bottles and feed with 10% sucrose solution for 24 h. Mortalities were recorded after 24h. The experiment was repeated three times. Knock time 50 (KT50) values and the 95% confidence limits were calculated by using a probit analysis program.
After a 1 h exposure period, Prallethrin caused 100% mortality in all sand flies collected from different regions of Alanya. The results of this research suggest that liquid vaporizer formulation of prallethrin can be used to control of sand flies in Turkey.