Preeklamsi ve gestasyonel diabetes mellitus hastalığının  endotelyal fonksiyona etkisinin akım aracılı dilatasyon ile değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of preeclampsia and gestational diabetes mellitus on endothelial function by flow-mediated dilatation
Yazar: ÖMÜR ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET ATA TOPÇUOĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Diabet-gebelik sırasında = Diabetes-gestational ; Dilatasyon = Dilatation ; Endotelyum = Endothelium ; Gebelik = Pregnancy ; Preeklampsi = Pre-eclampsia

Özet:
Giriş ve Amaç: 
Gestasyonel diabetes mellitus ve preeklamsi gebeliğin en sık medikal komplikasyonlarındandır. Günümüzde artan gebelik yaşı ve obezite nedeniyle sıklığı artmaktadır. Hem gestasyonel diabet hem de preeklamsi hem kardiovasküler hastalıklar hem de ateroskleroz için risk faktörüdür. Akım aracılı dilatasyon (FMD), endotel fonksiyonunu ölçmek için kullanılan, erken aterosklerotik değişikliklerin iyi bir ultrasonografik belirtecidir. Bu çalışmada; endotel fonksiyonlarının bir göstergesi olan FMD değerlendirilerek preeklamsi veya gestasyonel diabetus mellitus öyküsü olan hastalarda artmış Bir Kardiyovaskuler hastalık riskinin olup olmadığını araştırdık. 
Gereç ve Yöntem: 
Çalışmamız Ocak 2016 ile Ocak 2017 tarihleri arasında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğinde doğum yapmış olan 104 hasta ile gerçekleştirildi. Preeklamsi öyküsü olan 34 hasta, GDM öyküsü olan 37 hasta, komplikasyonsuz doğum yapmış 33 hasta çalışmaya dâhil edildi. Vaka kontrol çalışması olarak dizayn edildi. Çalışmadaki tüm hastalar sadece 1 canlı doğum yapmış, yaş aralıkları 20 ile 30 arasında olacak şekilde belirlendi. Tüm hastaların demografik verileri, kardiovasküler risk belirteçleri, obstetrik verileri, labaratuar tetkikleri ve FMD değişim (%) ölçümleri karşılaştırıldı. Elde edilen verilerin ortalama ve standart sapma değerleri hesaplandı. Sayısal değişkenlerin dağılımı Kolmogorov-Smirnov yöntemi ile değerlendirildikten sonra, homojen dağılım gösteren parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve alt gruplar arası karşılaştırmalarda ise Post Hoc Tukey testi kullanıldı. Homojen dağılım göstermeyen parametrelerin gruplar arası karşılaştırılmalarında Kruskal Wallis testi ve post-hoc analizlerinde Bonferroni düzeltmeli Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişki derecesi, uygun olduğunda Pearson veya Spearman'ın korelasyon analizi ile hesaplanmıştır. İstatistiksel olarak anlamlılık düzeyi p <0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular:
Her üç grup arasında ortalama yaş, ortalama boy, aile öyküsü, meslek, gravida, parite, abort sayısı, doğum sonrası geçen süre ve doğum şekli açısından istatistiki olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p<0,05). Gebelik yaşı GDM öyküsü alan gebelerde ortalama yaş 25.41 ± 2.53 (yıl), preeklamsi öyküsü olan gebelerde 25.35 ± 2.67 (yıl) olarak bulunurken, kontrol grubunda ortalama yaş 26±3.01 (yıl) olarak bulundu. Kontrol grubu ile kıyaslandığında preeklamsi grubunda sistolik tansiyon, diastolik tansiyon ve trigliserit açısından istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanırken, glukoz, LDL, HDL, total kolesterol açısından istatistiksel açıdan fark saptanmadı. Kontrol grubu ile GDM öyküsü olan hasta grubu karşılaştırıldığında glukoz, hba1c, trigliserit değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. Her üç grup FMD değişim (%) açısından karşılaştırıldığında preeklamsi öyküsü olan hasta grubu ortalaması; 9.8±3.1, GDM öyküsü olan hasta grubu ortalaması;  10.32±2.50, kontrol grubu hasta ortalaması; 13.19±3.03 saptandı. Kontrol grubu ile GDM ve preeklamsi grupları arasında FMD değişim (%) açısından istatistiksek olarak anlamlı farklılık saptandı  (p<0,001). FMD değişim (%) değerleri ile sistolik tansiyon, diastolik tansiyon, glukoz, LDL, total kolesterol, proteinüri miktarı ile anlamlı negatif korelasyon mevcuttu.  
Sonuç: 
GDM öyküsü ve preeklamsi öyküsü olan hasta grubunda bu ölçüm değerlerinin kullanılması kardiovasküler hastalık açısından prediktif bir markır olarak kullanılabilir ve erken yaşta risk tespiti yapılabilmesi önlem alma açısından zaman kazandırıcı olabilir. GDM ve preeklamsinin kadınların yaşamlarında ilerleyen dönemde artmış kardiyovasküler riske neden olduğunun gösterilmesi, bu grup hastalarda riski azaltma yönünde önlemlerin alınması konusunda farkındalık oluşturacaktır.

Abstract:
Introduction:
Gestational diabetes mellitus and preeclampsia are one of the most common medical complications of pregnancy. The incidence is increasing due to the increasing gestational age and obesity. Both gestational diabetes and preeclampsia are risk factors for cardiovascular diseases and atherosclerosis. Flow-mediated dilatation (FMD) is a good ultrasonographic marker of early atherosclerotic changes used to measure endothelial function. In this study; We evaluated FMD, an indicator of endothelial function, and investigated whether there is an increased risk of cardiovascular disease in patients with a history of preeclampsia or gestational diabetes mellitus.
Materials and Methods:
The study was carried out with 104 patients who gave birth in the Obstetrics and Gynecology Clinic of Abant Izzet Baysal University Training and Research Hospital between January 2016 and January 2017. Thirty-four patients with a history of preeclampsia, 37 patients with a history of GDM, and 33 patients with uncomplicated deliveries were included in the study. All patients in the study had only one live birth and their age range was between 20 and 30 years. Demographic data, cardiovascular risk markers, obstetric data, laboratory tests and FMD change (%) measurements of all patients were compared. Mean and standard deviation values of the obtained data were calculated. After the distribution of numerical variables was evaluated by Kolmogorov-Smirnov method, one-way analysis of variance (ANOVA) was used for homogeneously distributed parameters and Post Hoc Tukey test was used for comparisons between subgroups. Kruskal Wallis test was used for comparison of non homogeneous parameters between groups and Bonferroni corrected Mann Whitney U test was used for post-hoc analysis. The degree of relationship between continuous variables wascalculated by Pearson or Spearman's correlation analysis, where appropriate. Statistical significance level was accepted as p <0.05.
Results:
Mean age, average height, family history, occupation, gravida, parity,There was no statistically significant difference in terms of abortion number, postnatal period and mode of delivery (p <0.05). The gestational age was 25.41 ± 2.53 (years) in pregnant women with GDM history and 25.35 ± 2.67 (years) in pregnant women with a history of preeclampsia, while the mean age was 26 ± 3.01 (years) in the control group.There was no statistically significant difference in systolic blood pressure, diastolic blood pressure and triglyceride levels in preeclampsia group compared to control group, but there was no statistically significant difference in terms of glucose, LDL, HDL and total cholesterol. A statistically significant difference was found in glucose, Hba1c and triglyceride values when the control group and the patients with GDM history were compared. When FMD change (%) was compared in all three groups, the mean group of patients with a history of preeclampsia; The mean group of patients with a history of GDM was 9.8 ± 3.1; 10.32 ± 2.50, the mean of the control group; 13.19 ± 3.03. A statistically significant difference was found between the control group and GDM and preeclampsia groups in terms of FMD change (%) (<0.001). There was a significant negative correlation between FMD change (%) values and systolic blood pressure, diastolic blood pressure, glucose, LDL, total cholesterol and proteinuria.
Conclusion:
The use of these measurements in patients with a history of GDM and preeclampsia can be used as a predictive marker for cardiovascular disease, and early detection of risk can be time-consuming in terms of prevention. Demonstrating that GDM and preeclams cause increased cardiovascular risk in women's lives will raise awareness of taking measures to reduce risk in this group of patients.