Toplumsal bellek ve sinema: Türkiye sinemasında travmatik temsiller
Cinema and social memory: Traumatic representations in recent Turkish cinema
Yazar: SEVCAN SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. GÜLSEREN GÜÇHAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Sinema = Cinema ; Sosyal temsiller = Social representations ; Temsil = Representation ; Toplumsal bellek = Social memory ; Travma = Trauma ; Türk sineması = Turkish cinema ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Sinema ?gerçekliği? yeniden üretir; dolayısıyla tarihin, belleğin, kimliğin yeniden inşasında önemli bir sanattır. Bellek, tarih ve kimliğin yeniden inşasında olumsuz anılarla baş etmeye çalışılırken, anlaşmazlıklar, şiddet, acı, baskı ve mücadele travmalar yaratır. Toplumsal travmalar, genellikle egemen olan, gücü elinde bulunduran tarafından ve çoğunluğun da desteğini alarak toplumdaki etnik, dini, cinsel, politik olarak ötekileştirilene uygulanan sistematik şiddettir ve kolektif kimliğin içine işler. Bu durumda yok sayma ve bastırma hem iktidar politikası olarak hem de grup normlarının, ulusal kimliğin korunmasına yönelik olarak pekiştirilir. Ancak yüzleşilmeyen travmanın izleri hiçbir zaman silinmez; gerçek anlamda tedavi için anlatı ve hesaplaşma gerekir. Travmatik yaraların sarılmasında toplumsal alanda çeşitli adımların atılması gerekir. Bunun en önemlisi travmaya ait anlatının oluşturulması, temsil edilmesi ve sosyal bağlamın kurulmasıdır. Sinemanın işi de tam buradadır. Temsil eden, anlatı ile yüzleşmeye kapı açan, tutulmamış acıların yasını tutmaya olanak veren eleştirel ve sorgulayıcı bir yaklaşım getiren ya da resmi söylemleri yeniden inşa eden filmler travmatik anılarla nasıl bir diyalog kurulacağında oldukça önemli bir işleve sahiptir.

Abstract:
Cinema plays an important role in reconstruction of history, memory and identity; and it reproduces ?the reality?. While the memory fights against the negative reminiscences of past during the reconstruction of history and identity; dissensions, violence, distress, restraint and struggles lead into traumas. Social traumas, that create alienation in society in terms of ethnics, religion, gender and politics, are a part of the systematic violence acts which are generally made by the ones who possess the power and sovereignty with the support of the majority. And this penetrates the collective identity. In this case, ignorance and suppression are reinforced both as a government policy and protection of the national identity and group norms. However, without confronting the traumas, the traces will be indelible and for a real recovery one should be able to settle up and share. In order to heal the traumatic wounds, there should be a common social approach. The most important step is to establish an area to share the effects of the trauma, find the right place to be represented and set the social context with it. The function of cinema starts at this point. Movies with critical and questioning approach that represents those people and creates a platform for them to face with their latent traumas, also allows them to mourn and reconstructs the known understandings, has a very important function in establishing communication with the traumatic memories.