Türkiye'de cari açığı belirleyen faktörler ve cari açığı azaltmada alternatif enerji kaynaklarının rolü
Factors determining current account deficit in turkey and role of alternative energy sources in current account deficit reduction
Yazar: MERVE EŞMEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NECATİ ÇİFTÇİ
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Alternatif enerji = Alternative energy ; Alternatif enerji kaynakları = Alternative energy resources ; Cari açık = Current account deficit ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; Ödemeler dengesi = Balance of payments

Özet:
Enerji bütün ekonomiler için üretim sektörünün vazgeçilmezidir. Küresel anlamda
rekabetin odağı olan enerjinin önemi, artan enerji talebi ile orantılı olarak gün geçtikçe
daha da artmaktadır. Cari açığın nedenlerini analiz etmek ve cari açığı azaltma
politikaları, gündemi meşgul eden bir konu durumundadır. Cari açığı belirleyen pek çok
faktör olmakla birlikte, bu faktörler arasında enerjide dışa bağımlılığın payı oldukça
büyüktür. Bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de artan enerji ihtiyacını karşılamak
için yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim söz konusudur.
Bu çalışmada, gelişmekte olan ülkelerin en önemli sorunu olan cari açığın belirleyicileri
incelenmiştir. 1980-2015 dönemini kapsayan cari açık, gayri safi yurtiçi hasıla, reel
efektif kur, petrol fiyatları ve yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminin
toplam elektrik üretimi içindeki payı değişkenlerine ilişkin yıllık veriler kullanılarak
VAR modeli oluşturulmuştur. Alternatif enerji kaynaklarına yenilenebilir enerji
kaynakları ile beraber nükleer enerji de dahil olmasına rağmen ülkemiz için geçmiş
dönemlere ait nükleer enerji verisi bulunmadığı için kurulan VAR modeline nükleer
enerji dahil edilmemiştir. Kurulan modelde Johansen Eşbütünleşme ve Granger
Nedensellik Testleri uygulanmıştır.Yapılan analiz sonucunda gayri safi yurtiçi hasıla ve
reel efektif döviz kurunun cari açığın Granger nedeni olduğuna yönelik bulgular elde
edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Ödemeler Dengesi, Yenilenebilir Enerji Kaynakları,
Nükleer Enerji, VAR Modeli, Eşbütünleşme.

Abstract:
Energy is indispensable for the production sector for all economies. The importance of
energy, which is the focus of global competition, is increasing day by day in proportion
to increasing energy demand. Analyses about the reasons of the current account deficit
and the policies to reduce it have been hot topics in economics literature. Even though
there are a lot of factors affecting current account deficit, being dependant on outer
energy resources is one of the most significant factors. As it is in the whole world, in
Turkey there is a tendency towards renewable energy sources in order to meet the
increasing energy demand.
In this research, the determiners of the current account deficit which is the most
important problem of developing countries are examined. VAR Model is constructed
using the annual data between 1980 and 2015 including the current account deficit, the
gross domestic product, real effective exchange rate, petroleum prices and the rate of
electricity production from the renewable energy resources to the total electricity
production. Although nuclear energy can be an alternative energy resource similar to the
renewable energy resources, it is not included in the constructed VAR model because
there is no historical data for our country. Johansen Cointegration Test and Granger
Causality Test are applied in the constructed model. As a result of the carried analysis, it
is concluded that the gross domestic product and real effective exchange rate constitute
the current account deficite's granger reason.


Key Words: Current Account Deficit, Balance of Payments, Renewable Energy
Sources, Nuclear Energy, VAR Model, Cointegration.