Radyoterapi uygulanması sırasında hiperbarik oksijen, deksametazon ve n-asetilsistein tedavilerinin sıçan tükürük bezleri üzerine koruyucu etkilerinin araştırılması
Investigating the protective effects of hyperbaric oxygen, dexametazone and n-acetylsysteine treatments on the rat?s salivary glands during radiation exposure
Yazar: MUSA MURAT KONAK
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN CINCIK
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Deksametazon = Dexamethasone ; Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; N-asetilsistein = N-acetylcysteine ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Sıçanlar = Rats ; Tükürük bezleri = Salivary glands

Özet:
Baş boyun bölgesine uygulanan radyasyonun tedavi edici etkisi yanında çok sayıda da yan etkisi vardır. Radyoterapiye bağlı yan etkilerin önlenmesinde antioksidanların etkisi konusunda uzun süredir çalışılmaktadır. Tükürük bezleri bu bölgeye uygulanan radyasyondan dolayı önemli ölçüde hasar gören dokulardan biridir.Çalışmamızda sıçanlara tek doz (15 Gy doz) radyoterapi uygulanarak tükürük bezlerinde hasar oluşturuldu. N-asetil sistein, hiperbarik oksijen ve kortikosteroid tedavilerinin radyoterapi sonucu oluşan bu yan etkiye karşı koruyucu etkinliği araştırıldı. Toplam 40 sıçan çalışmaya alındı. Beş grup oluşturuldu. Bu gruplar; kontrol grubu (1.grup), radyoterapi grubu (2. grup), radyoterapi ? N-asetilsistein (3. grup) grubu, radyoterapi - kortikosteroid grubu (4. grup) ve radyoterapi - hiperbarik oksijen grubu (5. grup) olarak planlandı. Üçüncü gruba 5 gün boyunca günlük 1000 mg/kg intraperitoneal N-asetilsistein uygulandı. Dördüncü gruba ise günlük 1 mg/kg/gün dozunda 5 gün intraperitoneal deksametazon uygulandı. Beşinci gruba ise 5 kür olacak şekilde günlük 90 dakika; 2,4 ATA şiddetinde hiberbarik oksijen tatbik edildi. Ardından kontrol grubu hariç, 4 çalışma grubuna da 2. gün baş-boyun bölgesine tek doz 15 Gy radyoterapi uygulandı. Radyoterapi uygulamasından 7 gün sonra tüm sıçanların tükürük bezleri genel anestezi altında (Ketamin 100 mg / kg) çıkarıldı.Tükürük bezlerinde yer alan duktal ve asiner hücrelerdeki hasar ışık mikroskobuyla değerlendirildi, N-Asetil Sistein uygulanan grupta asiner ve duktal hücre hasarına daha az rastlandı. Hiperbarik oksijen ve deksametazon uygulanan grupta koruyucu etkinlik yönünden histopatolojik olarak anlamlı bir değişiklik gözlenmedi.Anahtar kelimeler: Radyoterapi, Tükürük bezi, Antioksidan, N-asetilsistein, Hiperbarik oksijen, Kortikosteroid.

Abstract:
Radiation therapy to the head and neck region has a great quantity of side effects in addition to its therapeutic effect. Anti?oxidant drugs have been studied for many years to prevent side effects of radiation therapy. Salivary glands are one of the damaged tissues due to radiation therapy to this region.In our study, salivary glands of the experimental rats were damaged by the single dose of radiation exposure (15 Gy). The protective effect of N-acetylsystein, hyperbaric oxygen and corticosteroid treatment against radiation induced damage was investigated. Totally 40 rats were used. The rats have been divided into 5 groups. These groups are; control group (the first group), radiotherapy group (the second group), radiotherapy and n-acetyl systein group (the third group), radiotherapy and corticosteroid group (the fourth group), radiotherapy and hyperbaric oxygen group (the fifth group). N-acetylsysteine (1000 mg/kg/day) was administered intraperitoneally to the rats in third group for five days. Dexamethasone (1 mg/kg/day) was administered intraperitoneally to the rats in the fourth group for five days. Hyperbaric oxygen (2,4 ATA 90 minutes daily) was administrated to the rats in the fifth group for five days. On second day of the experiment, a 15 Gy single dose of radiation was applied to the head and neck of the rats in the 2nd, 3rd, 4th and 5th groups. Seven days after the radiation exposure, the salivary glands of all animals were extracted under ketamine (100mg/kg) anesthesia.In salivary glands, ductal and asiner cell damage was evaluated using light microscopic examination. N-acetylsysteine group had less degenerative process in the acyner and ductal cells than that of the other groups. There was no significant histopathological change regarding the protective effect in hyperbaric oxygen and dexamethasone group.Key words: Radiotherapy, salivary gland, antioxidant, hyperbaric oxygen, dexamethasone, N-acetylcysteine.