Anksiyete bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde uyku bozukluğu sıklığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi /
Yazar: YASEMİN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. NUSRET SOYLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Ergenler = Adolescents ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızın amacı Anksiyete Bozukluğu tanısı olan çocuk ve ergenlerde uyku bozukluğunun sıklığını araştırmak, ilişkili olabilecek psikiyatrik komorbiditeleri belirlemek, anksiyete bozukluğu şiddeti ve tipi ile uyku bozukluğu arasındaki ilişkiyi ve ebeveyn psikopatolojilerinin çocuklardaki uyku bozukluğuna etkisini incelemektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya merkezimize başvuran hastalardan Anksiyete Bozukluğu tanısı alan 6-18 yaş aralığında bulunan 100 çocuk ve ergen dahil edilmiştir. Psikiyatrik tanının değerlendirilmesi amacıyla Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli Türkçe uyarlaması (ÇDŞG-ŞY-T) görüşmesi uygulanmıştır. Çocukluk çağı kaygı tarama ölçeği (ÇATÖ) ve Çocuk Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri (ÇDSKE)'nin çocuk ve ergenler tarafından doldurulması istenmiştir. Ebeveynler tarafından ayrıca Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) doldurulmuştur. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde SPSS 21.0 programı kullanılmıştır.
BULGULAR: Olguların %19'unda (n:19) Ayrılık Anksiyetesi Bozukluğu (AAB), %74'ünde (n:74) Sosyal Anksiyete Bozukluğu (SAB) ve %58'inde (n=58) Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) vardı. ÇUAA ölçeğine göre olguların %84'ünde (n:84) uyku bozukluğu saptandı. AAB tanısı olan olguların tamamında, SAB olan olguların %81.1'inde, YAB olan olguların ise %86.2'sinde uyku bozukluğu vardı. AAB tanısı olan olgularda uyku bozukluğu sıklığı AAB tanısı eşlik etmeyen diğer anksiyete tiplerine göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,035). ÇUAA'nın yatma zamanı direnci (p<0,001), uyku kaygısı (p<0,001), uykuda solunum bozulması (p=0,012) ve uyku bozukluğu toplam puanı (p<0,001) AAB olan grupta AAB olmayan gruba göre anlamlı olarak daha yüksekti. ÇUAA'nın toplam puanı (p=0,039), uyku kaygısı (p=0,04) ve yatma zamanı direnci (p=0,02) alt ölçek puanları SAB olan grupta daha düşük saptandı. YAB olan grubun ÇUAA uykuya dalmanın gecikmesi alt ölçek puanı YAB olmayan gruba göre anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0,032). ÇUAA uyku toplam puanı ile SCARED toplam ölçek puanı (r=0,384, p<0,001) pozitif yönde korele bulundu.  ÇUAA parasomni puanı ile ebeveynlerin doldurduğu KSE'nin anksiyete (r=0,216, p=0,031) ve hostilite alt ölçek puanı (r=0,209, p=0,037) pozitif yönde korele bulundu.  ÇUAA gün içi uykululuk puanı ile ebeveynler tarafından doldurulan KSE somatizasyon alt ölçek puanı (r=0,199, p=0,047) pozitif yönde korele bulundu.  
SONUÇ: Anksiyete bozukluğuna sahip olgular eşlik eden uyku problemleri göz önünde bulunarak değerlendirilmelidir. Diğer anksiyete bozukluklarına oranla özellikle AAB'de uyku problemleri daha sık gözlenmektedir. Eşlik eden uyku problemlerinin tespiti ve tedavisi anksiyete bozukluklarının kontrolünü kolaylaştırabilir. Aynı zamanda ebeveyn psikopatolojilerinin değerlendirilerek çocuktaki uyku bozukluğuna olası etkileri akılda tutulmalıdır.

ANAHTAR KELİMELER: Anksiyete Bozukluğu, Uyku Bozukluğu, Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of our study is to investigate the frequency of sleep disorders in children and adolescents with anxiety disorders, to identify related psychiatric comorbidities, the relationship between anxiety disorder severity and type with sleep disorder, and the effects of parent psychopathology on sleep disorders in children.
MATERIALS AND METHODS: 100 children and adolescents aged 6-18 years who were diagnosed with anxiety disorder were included in the study. In order to evaluate the psychiatric diagnosis, Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Age Children- Present and Lifetime Version, Turkish Adaptation (K-SADS-PL) were applied. The Screen for Child Anxiety and Related Disorders (SCARED) and State-Trait Anxiety Inventory for Children (STAIC) were requested to be filled by children and adolescents. Parents also filled out the Brief Symptom Inventory (BSI) and the Children's Sleep Habits Questionnaire (CSHQ). SPSS 21.0 program was used in the evaluation of research data.
RESULTS: There were Separation Anxiety Disorder (SAD) in 19% (n: 19) of the cases, Social Anxiety Disorder (SOD) in 74% (n = 74) and General Anxiety Disorder (GAD) in 58% (n = 58). Sleep disorder was detected in 84% (n: 84) of cases according to the CSHQ scale. In all of the cases with SAD, 81.1% of cases with SOD and 86.2% of cases with GAD had sleep disturbances. Sleep disorder frequency was found to be significantly higher in patients with SAD than in other types of anxiety without SAD (p=0.035). Bedtime resistance (p<0,001), sleep anxiety (p<0,001), sleep disordered breathing (p=0,012) and total sleep problem scores (p<0,001) of CSHQ were significantly higher in the SAD group than in the non-SAD group. Total sleep problem scores (p=0.039) of CSHQ, sleep anxiety (p=0.04) and bedtime resistance (p=0.02) subscale scores of CSHQ were lower in the SOD group. Sleep onset latency subscale score of the group with GAD was significantly higher than without GAD (p=0.032). SCARED total scale score (r=0.384, p<0.001) have been found to have a positive corelation with the total sleep score of CSHQ. Filled by parents BSI anxiety (r=0,216, p=0,031), hostility subscale scores (r=0,209, p=0,037) and the CSHQ parasomnias score have been found to have a positive corelation. CSHQ daytime sleepiness score and filled by parents BSI somatization subscale score (r=0,199, p=0,047) have been found to have a positive corelation.

CONCLUSION: Patients with anxiety disorder should be evaluated considering accompanying sleep problems. Sleep problems are more frequent in SAD compared to other anxiety disorders. Detection and treatment of concomitant sleep problems may facilitate the control of anxiety disorders. At the same time, parents' psychopathologies should be considered and possible effects of sleep disorder on the child should be kept in mind.

KEYWORDS: Anxiety Disorder, Sleep Disorder, Children Sleep Habits Questionnaire