İlkokul çocuklarına yönelik eğitsel etkinliklerin doğayı koruma becerisine ilişkin bilgi, tutum ve kalıcılığa etkisi
The effect of educational activities for primary school children on knowledge, attitude and permanence regarding nature conservation skills
Yazar: ABDURRAHMAN TÜRKER
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM KARABACAK ATAY
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, ilkokul 3. sınıf öğrencilerine yönelik doğa koruma temelli hayat bilgisi öğretimi etkinliklerinin, öğrencilerin doğayı koruma yaşam becerisi üzerindeki etkilerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, özellikle öğrencilerin hayat bilgisi dersindeki doğayı koruma yaşam becerisi konularındaki akademik bilgilerini, bu bilgilerin öğrenme sürecindeki kalıcılığını ve çevreye karşı tutumlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Isparta il merkezindeki iki devlet ilkokulunda 2022-2023 eğitim-öğretim yılında yedi hafta süren bir süreç içinde yürütülmüştür. Araştırmada, ilk etabı oluşturan; nicel bölümde yarı deneysel desenlerden olan ön test-son test kontrol gruplu desen, ikinci etabı oluşturan; ulaşılan nicel bulguların nitel verilerle desteklenmesi sürecinde ise açımlayıcı sıralı desenin bir arada kullanıldığı karma desen tercih edilmiştir. Nicel veri toplama sürecinde, Kişisel Bilgi Formu, Çevre Koruma Bilgisi Testi, Çevre Tutum Ölçeği kullanılırken; nitel veriler elde edebilmek için, öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden yararlanılmıştır. Araştırma, 3. sınıf düzeyindeki toplam 79 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney grubu 40 öğrenciyi içerirken, kontrol grubunda ise 39 öğrenci bulunmaktadır. Araştırma süresince Çevre Koruma Bilgisi Testi, Çevre Koruma Bilgisi Kalıcılık Testi, Çevre Tutum Ölçeği ve Doğa Temelli Hayat Bilgisi Öğretimi Etkinliklerine Yönelik Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmanın uygulama aşamasında, Çevre Koruma Bilgisi Testi ve Çevre Tutum Ölçeği, tüm gruplara ön test olarak uygulanmıştır. Daha sonra, deney gruplarında Eğitsel Etkinlikler gerçekleştirilirken, kontrol grupları Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından hazırlanan programa uygun olarak Mevcut Öğretim Yöntemi kullanılarak hayat bilgisi dersinin doğayı koruma yaşam becerisi konularına ait öğretim faaliyetlerine katılmışlardır. 
Araştırmanın uygulaması, yedi hafta süren bir süreçte tamamlanmış ve ardından tüm gruplara, Çevre Koruma Bilgisi Testi ile Çevre Tutum Ölçeği, eş zamanlı olarak son test olarak tekrar uygulanmıştır. Ayrıca, uygulama sürecinin sonunda deney grubundaki öğrencilere "Doğa Temelli Hayat Bilgisi Öğretimi Etkinliklerine Yönelik Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" uygulanmıştır. Araştırmacı, uygulama süresince deney ve kontrol gruplarında gözlemci olarak bulunmuştur. Son test uygulamasından dört hafta sonra, çevre koruma bilgisindeki kalıcılığı değerlendirmek amacıyla Çevre Koruma Bilgisi Testi tüm gruplara tekrar uygulanarak Çevre Koruma Bilgisi Kalıcılık Testi olarak kullanılmıştır. Elde edilen veriler, istatistik programlarına aktarılarak analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizinde, betimsel istatistikler, MANCOVA ve ANCOVA (kovaryans analizi) kullanılmıştır. Hipotezleri test etmek amacıyla sırasıyla MANCOVA ve ANCOVA analizleri yapılmıştır. Ardından, içerik analizi yöntemi, nitel verilerin analizi için kullanılmıştır. MANCOVA analiz sonuçları, Eğitsel Etkinlikler'in kolektif Çevre Koruma Bilgisi Son Test, Çevre Koruma Bilgisi Kalıcılık Testi ve Çevre Tutum Ölçeği Son Test puanları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu göstermiştir. ANCOVA analiz sonuçları ise, Eğitsel Etkinlikler'in kullanıldığı deney gruplarının Çevre Koruma Bilgisi Son Test, Çevre Koruma Bilgisi Kalıcılık Testi ve Çevre Tutum Ölçeği Son Test puanlarının kontrol gruplarına göre anlamlı şekilde arttığını ortaya koymuştur. Araştırmanın nitel verilerinden elde edilen bulgular da, nicel verileri desteklemiştir. Nicel ve nitel bulguların birlikte değerlendirilmesi sayesinde araştırmanın daha derinleştirilmesine imkân sağlamıştır. Buna göre Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programına ek olarak yürütülen doğa koruma bilinci etkinliklerinden oluşan programın ilkolkul öğrencilerinin doğayı koruma bilincine yönelik bilgi, kalıcılık ve tutumunu anlamlı düzeyde artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın öneriler kısmında hayat bilgisi öğretiminin önemli  bir unsuru olan doğa koruma bilincini geliştirmeye yönelik uygulamalarda ve akademik çalışmalarda yapılabilecekler vurgulanarak çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
This research aims to determine the effects of nature conservation-based life science teaching activities for 3rd grade primary school students on the students' nature conservation life skills. The research aims to evaluate the students' academic knowledge on life skills of protecting nature in the life sciences course, the permanence of this knowledge in the learning process, and their attitudes towards the environment. This research was conducted in two public primary schools in the city center of Isparta, affiliated with the Ministry of National Education, during a seven-week period in the 2022-2023 academic year. In the research, the first stage consists of: in the quantitative section, the pretest-posttest control group design, which is one of the quasi-experimental designs, constitutes the second stage; In the process of supporting the quantitative findings with qualitative data, a mixed design in which exploratory sequential design was used together was preferred. While using the Personal Information Form, Environmental Protection Knowledge Test and Environmental Attitude Scale in the quantitative data collection process, to obtain qualitative data, semi-structured interviews with students were used. The research was conducted on a total of 79 students at the 3rd grade level. While the experimental group includes 40 students, there are 39 students in the control group. During the research, Environmental Protection Knowledge Test, the Environmental Protection Knowledge Permanence Test, Environmental Attitude Scale and Semi-Structured Interview Form for Nature-Based Life Science Teaching Activities were used as data collection tools. During the implementation phase of the research, Environmental Protection Knowledge Test and Environmental Attitude Scale were applied to all groups as a pre-test. Later, while the Educational Activities were carried out in the experimental groups, the control groups participated in the teaching activities of the life sciences course on nature conservation life skills using the Current Teaching Method in accordance with the program prepared by the Ministry of National Education, Board of Education and Discipline. 
The implementation of the research was completed in a period of seven weeks, and then the Environmental Protection Knowledge Test and the Environmental Attitude Scale were re-administered to all groups simultaneously as a final test. Additionally, at the end of the application process, the "Semi-Structured Interview Form for Nature-Based Life Science Teaching Activities" was applied to the students in the experimental group. The researcher was an observer in the experimental and control groups throughout the application. Four weeks after the last test application, the Environmental Protection Knowledge Test was re-applied to all groups and used as the Environmental Protection Knowledge Permanence Test in order to evaluate the permanence of environmental protection knowledge. The data obtained was analyzed by transferring it to statistical programs. Descriptive statistics, MANCOVA and ANCOVA (analysis of covariance) were used in the analysis of the quantitative data obtained from the research. To test the hypotheses, MANCOVA and ANCOVA analyses were performed, respectively. Then, the content analysis method was used to analyze the qualitative data. The MANCOVA analysis results showed that Educational Activities had a significant effect on the collective Environmental Protection Knowledge Post-Test, Environmental Protection Knowledge Retention Test and Environmental Attitude Scale Post-Test scores. The ANCOVA analysis results revealed that the Environmental Protection Knowledge Post-Test, Environmental Protection Knowledge Permanence Test and Environmental Attitude Scale Post-Test scores of the experimental groups in which Educational Activities were used increased significantly compared to the control groups. The findings obtained from the qualitative data of the research also supported the quantitative data. Evaluating the quantitative and qualitative findings together allowed the research to be further deepened. Accordingly, it was concluded that the program consisting of nature conservation awareness activities carried out in addition to the Life Sciences Course Curriculum significantly increased the knowledge, permanence and attitude of primary school students towards nature conservation awareness. In the recommendations section of the research, the study was concluded by emphasizing what can be done in practices and academic studies to develop awareness of nature conservation, which is an important element of life science teaching.