Seyirden etkileşime: Bir katılımcı sanat yapıtı olarak dijital imgenin fenomenolojisine doğru
From spectatorship to interaction: Toward a phenomenology of digital image as a work of participatory art
Yazar: ENİS ALİ YURTSEVER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZERRİN İREN BOYNUDELİK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Fenomenoloji = Phenomenology ; Görsel imge = Visual image ; Görsel kültür = Visual culture ; Heidegger, Martin = Heidegger, Martin ; Kozmik imge = Cosmic image ; Mc Luhan, Marshall = Mc Luhan, Marshall ; Sanat = Art ; Sayısal görüntü = Digital image ; Sayısal iletişim = Digital communication ; İmge = Image

Özet:
Batı uygarlığının kodları her zaman çok büyük ölçüde görsellik üzerine kurulmuştur. Görme duyusunun aman vermez baskınlığı, McLuhan, Ong ve başka bir çok kuramcı tarafından da ısrarla savunulduğu gibi, insanın algısal bütünlüğünü bozar, giderek bir tür görü-merkezci hegemonyanın ortaya çıkmasına neden olur. Görsel kültürün bütün temel söylemleri de bu durumu teyit ederler; modernliğin doğuşundan bu yana, şeylerin imgelerinin bütünüyle ve sadece zihinde algılandığını dayatan yaklaşım, görünün bedensizleşmiş bir eylem olduğu anlayışına yaslanarak, genelgeçerliğini sürdürmektedir. Ancak, görsel temsilin özünün yeniden düşünülüp tanımlanmasını gündeme getiren dijitalleşme süreci, bu yerleşik söyleme meydan okuyan çok daha önemli bir değişimi başlatmıştır: İmgeler artık, sadece mutlak bir görselliğin nesnesi olmaktan, durdukları yerde kendilerine yalnızca bakılan ve öylece görülen varlıklar olmaktan, çıkmaktadırlar. Bu araştırmada, imgelerin artık hızla etkileşimli unsurlara dönüştükleri, dokunmak, gözlerin ve başın hareketleri, bedenin duruş ve mimikleri gibi izleyicinin bedensel eylemlerine yanıt verebilen, dinamik temsiller haline geldikleri ortaya konulmaktadır. İnsanın "akıllı" imgelerle kuracağı yeni tür ilişkinin doğasını kavramak için, görme duyusunun bedenlileşmiş ve bütüncül bir bağlam içerisinde düşünülmesi gerektiğini savunan bu çalışma, esasta teknoloji alanına aitmiş gibi görünen kimi temel sorunları, McLuhan'ın medya kuramı ile Heidegger, Husserl ve Merleau-Ponty'nin fenomenolojik felsefesinin referanslarına dayanan bir bakış açısıyla ele alarak, dijital imgenin algılanması meselesine, katılımcı sanat ekseninde yeni yanıtlar araştırmaktadır.

Abstract:
Fortunes of the western civilization have always, to a large extent, rested on the visual. The unyielding domination of seeing, as it's been passionately argued by McLuhan and Ong among others, suppresses rest of the human sensorium, resulting in an almost hegemonic ocularcentrism. Accordingly, discourses of visual culture, since the dawn of modernity, presuppose a disembodied sense of sight, promoting a pretense that images of things are perceived solely in the mind. Yet, the process of digitization, redefining the essence of the image, has kindled a potentially much more significant change, which, in fact, challenges this established discourse: images are now ceasing to be the objects of an exclusive visuality, that is, they are quitting to be the things that are out there just for being looked at. In this research, we show that images are fast transforming instead into dynamically interactive entities, which are intelligently responsive to various somatic acts of their audience, such as touch, head and eye movements, gestures, and other postures of the body. We argue that in order to understand the nature of our future relationship with "intelligent" images, we should be prepared to re-think the sense of seeing in a holistic and embodied context, and address a number of questions that are inherently technological from a philosophical point of view. Building our research within the theoretical framework that we construct on concepts we barrow from McLuhan and three founding fathers of phenomenology, namely Husserl, Heidegger, and Merleau-Ponty, we look at examples from art, and in particular, participatory art to investigate the sensual perception of digital images.