Bütçenin etkin kullanılmasının şirket performansına etkisi ve üretim sektöründe bir uygulama
Effect of effective use of budget on company performanceand an application in the production sector
Yazar: MURAT BAYRAKCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FIRAT COŞKUN GÜÇLÜ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçeleme = Budgeting ; Performans = Performance ; Üretim sektörü = Production sector ; İşletme bütçeleri = Business budgets ; İşletme performansı = Business performance ; Şirket performansı = Company performance

Özet:
Günümüzde işletmelerin finansal olarak aldığı kararların doğru olması, işletmelerin ekonomik dengelerini etkileyeceğinden önemi büyüktür. İşletmelerin yöneticileri işletmelerin amaçlarına ulaşabilmesi için işletme faaliyetleri planlamalı, örgütlemeli ve kontrol etmelidir. İşletmeler hazırladıkları bütçeler ile belirli periyotlarda kaynaklarını nasıl sağlayacağını ve sağladığı bu kaynakları nasıl kullanacağını planlar. 

Bütçeler makro düzeyde ülkeleri etkilediği gibi mikro düzeyde de işletmeleri etkilemektedir. İşletmeler hazırladıkları bütçeler ile belirli periyotlarda fiili durumu karşılaştırarak durumlarını analiz edebilirler. Bütçeler gerekli şartlar sağlandıktan sonra her işletmede uygulanabilir. Bütçeler işletmelerin organizasyon yapısı, yetki ve sorumluluklar tanımlanarak, tek düzen hesap planı ve işletme yöneticileri ile desteklenmelidir. 

Bütçenin işlevini yerine getirebilmesi için çalışanların bütçeyi benimsemesinin önemi büyüktür. Bütçede yanlış tahminler yapılmaması için her ihtimal değerlendirilmelidir. Bütçenin kısa sürede hazırlanmak zorunda onulması, bütçe hazırlayan personelin nitelikli olmaması, bütçenin esnek olarak hazırlanamaması, bütçenin karar verme aracı olduğunun unutulması gibi nedenler bütçenin kısıtlarından bazılarıdır. İlgili kısıtlar göz ardı edildiğinde tahminler tutmamaktadır.     

Bu çalışmada, Bursa ilinde otomotiv yan sanayi alanında üretim yapan bir işletmenin  bütçe yaptığı dönem ile bütçe yapmadan önceki üç yılın oran analizi yöntemi ile karşılaştırılarak bütçenin etkin kullanılmasının işletme performansına etkisinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bunun yanında işletmenin ilgili yöneticileriyle mülakat yapılmıştır. Yapılan çalışmada otomotiv yan sanayide faaliyet gösteren anonim şirketinin bütçe yaptığı 2019 yılı ile bütçe yapmadığı 2016, 2017, 2018 yıllarına likidite oranları, finansal yapı oranları, faaliyet oranları, karlılık oranları uygulanarak karşılaştırmalar yapılmıştır. 

Bütçenin işletmeye bir disiplin getirdiği ve rasyo oranlarında iyileşme sağlandığı tespit edilmiştir. Elde edilen veriler ile t-test yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen verilerin anlamlı düzeyde bir artış göstermediği sonucuna ulaşılmıştır.  

Anahtar Kelimeler: Bütçe, oran analizi, üretim şirketleri, bütçe uygulamaları.

Abstract:
Nowadays, the correctness of the financial decisions made by the businesses has great importance because of it will affect the economic balances of the businesses. Business managers should plan, organize and control business activities in order for businesses to achieve their goals. Businesses plan how to provide their resources in certain periods with the budgets they prepare and how to use these resources.

Budgets affect countries at macro level as well as businesses at micro level. Businesses can analyze their situation by comparing the actual situation in certain periods with the budgets they have prepared. Budgets can be applied in every business after the necessary conditions are set. Budgets should be supported with a uniform chart of accounts and business managers by defining the organizational structure, authorities and responsibilities of the enterprises. 

In order for the budget to function, it is of great importance that employees adopt the budget. Every possibility should be evaluated to avoid making wrong estimates in the budget. The reasons such as having to prepare the budget in a short time, not having qualified personnel preparing the budget, not being able to prepare the budget flexibly, forgetting that the budget is a decision-making tool are some of the budget constraints. When the related constraints are ignored, the estimates do not hold.

In this study, it is aimed to reveal the effect of the effective use of the budget on the performance of the company by comparing the period when a production company in the field of automotive sub-industry in Bursa province with the ratio analysis method of the three years before making a budget. In addition, interviews were conducted with the relevant managers of the enterprise. In the study, comparisons were made by applying liquidity ratios, financial structure ratios, activity ratios, profitability ratios to the years 2019, when the joint stock company operating in the automotive supply industry made a budget, and 2016, 2017, 2018, when it did not make a budget. 


It has been determined that the budget brings a discipline to the business and an improvement in the ratio ratios has been achieved. The obtained data were analyzed with the t-test method. It was concluded that the data obtained as a result of the analysis did not show a significant increase.

Keywords: Budget, ratio analysis, production companies, budget applications.