Tüberküloz hastalarına ve temaslılara verilen eğitimin ve telefonla izlemin tedaviye uyuma etkisi
The effect of training provided to tuberculosis patients and the contact people and follow-up  BY phone on compliance to treatment
Yazar: SEMA AYTAÇ
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM OVAYOLU
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Teletıp = Telemedicine ; Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Çalışma tüberküloz (TB) hastalarına ve temaslılara verilen eğitim ve telefonla izlemin tedaviye uyuma etkisini değerlendirmek amacıyla Temmuz 2018– 2019'da Verem Savaş Dispanseri (VSD)'nde randomize kotrollü olarak yürütüldü. Araştırma evrenini; VSD'de tedavi gören hastalar ve temaslıları, örneklemini ise araştırmaya katılmaya istekli, kriterlere uyan bireyler oluşturdu. TB müdahale (n: 32), TB kontrol (n: 34), temaslı müdahale (n: 41), temaslı kontrol grubu (n: 46) olmak üzere 66 hasta, 87 temaslı ile tamamlandı. Araştırmaya başlamadan gerekli izinler alındı. Araştırma hasta ve temaslı soru formu, Tüberküloza Uyumu Belirleme Ölçeği (TUBÖ) ve Morisky-8 Maddeli İlaca Uyum Ölçeği ile toplandı. TB müdahale grubuna tedavinin başında TB eğitimi yapıldı ve altı ay boyunca ayda bir kez eğitim tekrarlandı. Ayrıca hastalar 15 günde bir aranarak görüşme yapıldı ve her gün kısa mesaj gönderildi. TUBÖ, başlangıçta, birinci, üçüncü ve altıncı aylarda TB hastalarına uygulandı. Temaslı müdahale grubuna dispansere ilk başvurduğunda eğitim yapıldı, ayda bir kez telefonla görüşüldü, her gün kısa mesaj gönderildi. Morisky-8 ise başlangıçta, birinci, üçüncü ve altıncı aylarda temaslılara uygulandı. Tüberküloz müdahale grubu; başlangıç, birinci, üçüncü ve altıncı ay TUBÖ ortalamaları sırasıyla 80.4±7.9, 117.8±6.3, 137.7±7.5, 143.2±4.5, TB kontrol grubu 88.1±7.1, 84.5±9.8, 75.9±7.9, 65.2±9.2 olduğu belirlendi (p<0.001). Temaslı müdahale grubu; başlangıç, birinci, üçüncü ve altıncı ay Morisky ortalamaları sırasıyla 3.6±1.3, 5.5±0.7, 7.2±0.8, 7.7±0.7, kontrol grubu 5.7±1.4, 4.3±1.4, 1.8±1.5, 0.7±1.4 olduğu saptandı (p<0.001). Altı aylık eğitim ve telefonla izlem sonucunda; TB hastalarının tüberküloza uyum, temaslıların ilaca uyum düzeyinin arttığı belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda tüberküloz hasta ve temaslıların tedaviye uyumunu arttırmak için tedavi süresince eğitim verilmesi ve telefonla izlenmesi önerilebilir.

Abstract:
provided to tuberculosis (TB) patients and contacting people on compliance to treatment between July 2018 - July 2019 in Tuberculosis Control Dispensary (TCD) with Pretest-Posttest design. The study population were all the patients who were treated in the TCD and their contacted people and the sampling of the study consisted of the patients who were willing to participate in the study and who met the inclusion criteria. The study was conducted with the following groups: TB Intervention (n: 32), TB Control (n: 34), Contacted Intervention (n: 41), and contacted control group (n: 46), a total of 66 patients and 87 contacted people. The required permissions were obtained before the study commenced. The data of the study were collected with the Patient and Contact Question Form, Tuberculosis Adherence Determination Scale-TADS, and with the Morisky 8-Item Adherence to Drug Questionnaire. TB training was performed to the Intervention Group patients at the beginning of the treatment and was repeated once a month for six months. In addition, the patients were interviewed each day for 15 days, and a short message was sent every day. The TADS was applied initially, and in the first, third and sixth months. The contacting intervention group were trained when they referred to the TCD, they were contacted once a month by phone, and a short message was sent every day. The Morisky-8 was applied in the commencement of the study, and in the 1st, 3rd and 6th months. The mean TADS scores of the Tuberculosis Intervention Group in the 1st, 3rd and 6th months were; 80.4±7.9, 117.8±6.3, 137.7±7.5, 143.2±4.5, respectively; and the TADS scores of the Tuberculosis Control Group in the 1st, 3rd and 6th months were; 88.1±7.1, 84.5±9.8, 75.9±7.9, 65.2±9.2, respectively (p<0.001). The mean Morisky scores of the Contacted Intervention Group in the 1st, 3rd and 6th months were; 3.6±1.3, 5.5±0.7, 7.2±0.8, 7.7±0.7, and those of the Control Group were 5.7±1.4, 4.3±1.4, 1.8±1.5, 0.7±1.4, respectively (p<0.001). As a result of the 6-month training and follow-up by phone, it was determined that the adherence of the TB patients to tuberculosis increased, and the adherence of the contacted people to the medication increased. In the light of these data, it may be recommended that trainings and telephone follow-ups are carried out during treatment to improve the adherence of TB patients and contacting people to treatment.