Çocuklarda saldırganlık ile olumsuz niyet yükleme eğilimleri arasındaki ilişkiler
Relationship between aggression and hostile attribution bieses in children
Yazar: VEZİR AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Düşmanlık = Enmity ; Olumsuz duygulanım = Negative mood ; Olumsuzluk = Negativeness ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Çocuklar = Children

Özet:
ÖZET Bu çalışma olumsuz niyet yükleme eğiliminin çocukların sosyal ilişkilerinde saldırgan olup olmamalarına ve cinsiyetlerine göre değişip değişmediğini incelemek amacıyla düzenlenmiştir. Ayrıca, bu çalışmada, saldırgan çocukların seçiminde kullanılan ölçütler göz önünde bulundurularak, literatürde sistematik olarak araştırılmamış olan fiziksel, pasif ve sözel olmak üzere farklı saldırganlık türlerinde düşmanca yüklemede bulunma açısından saldırganlık düzeyi ve cinsiyete göre bir farklılık gözlenip gözlenmeyeceğini de belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçla, araştırmada 529 (236 kız, 293 erkek) denekten oluşan ilköğretim 5. sınıf öğrencilerine sosyometrik bir saldırganlık ölçeği ve 11 resimden oluşan bir resim anketi uygulanmıştır. Belirsizliğin söz konusu olduğu durumlarda düşmanca niyet yüklemesinde bulunma eğilimiyle ilgili veriler, 2 (saldırganlık düzeyi: saldırgan-saldırgan değil) x 2 (cinsiyet: kız-erkek) faktörlü araştırma desenine uygun olarak ANOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Saldırganlığın alt boyutlarını belirleyebilmek amacıyla da saldırganlık ölçeği uygulanması sonucunda elde edilen verilere Küme Analizi uygulanmıştır. Bulgular, sosyal ilişkileri açısından saldırgan olarak tanınan çocukların olumsuz tepkileri içeren davranış seçeneklerini (kişisel nedenlere ve olumsuz niyete yapılan yüklemeler) saldırgan olmayan çocuklara kıyasla daha fazla seçtiklerini göstermiştir. Bu bulgu daha önce yapılan çalışmalardan elde edilen bulgularla da uyuşmaktadır. Saldırganlığın alt boyutları açısından bakıldığında sadece fiziksel saldırganlık gösteren çocuklar, fiziksel saldırganlık göstermeyen çocuklara kıyasla daha fazla olumsuz yüklemelerde bulunmuşlardır. Dolayısıyla bu çalışmada aktif yönelimli saldırganlığın da tepkisel saldırganlık gibi düşmanca yükleme yanlılığıyla ilişkili olabileceği yönünde bir bulgu elde edilmiştir.Ill Araştırmada düşmanca niyet yükleme eğiliminde cinsiyet temel etkisi de gözlenmiştir. Sosyal ilişkileri açısından genel olarak saldırgan tanınan erkekler, saldırgan tanınan kızlardan daha fazla düşmanca niyet yüklemesinde bulunma eğilimi göstermişlerdir. Saldırganlığın alt boyutları açısından ele alındığında da hem olumlu-olumsuz niyet yükleme hem de genel olarak düşmanca yüklemede bulunma eğilimi fiziksel, pasif ve sözel saldırganlık durumlarının her üçünde de erkelerde kızlara kıyasla daha fazla gözlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular literatürdeki bulgularla karşılaştırılmış, değerlendirilmiş ve gelecek çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
ABSTRACT The purpose of the present study was to examine the hostile attributional biases of aggressive and nonaggressive boys and girls among primary school children. The status of aggressiveness was assessed with a peer nomination instrument for a sample of 529 (230 girls and 293 boys) fifth grade children. Participants were presented with 1 1 ambiguous pictures with negative outcomes. For each picture a questionnaire with multiple choice answers was administered to measure the child's tendency to attribute personal/impersonal causality, positive/negative intentions and hostile attributional bias. A 2 (aggressive/nonaggressive) x 2 (sex) ANOVA was used to analyse the data. Results indicated that aggressive children attributed more personal causality, negative intentions to the ambiguous negative outcomes represented in the pictures than to the nonaggressive children. In relation to different forms of aggression such as physical, passive and verbal, the findings showed some variability. Physically aggressive children displayed more hostile attribution than the nonaggressive ones. On the other hand, the form of passive aggressiveness was not significant in relation to the aggressiveness/nonaggressiveness status. On verbal aggression form, aggressive children indicated a propensity toward hostile attribution when compared to the nonaggressive types. A main effect of sex was obtained; boys attributed more personal causality, more negative intention and hostile attributional bias when compared to girls. All of the results were in line with literature.