Karaçi çocukların eğitim süreci üzerine bir çalışma: Şanlıurfa/Birecik örneği
A study on education process of Karachi children: The case of Şanlıurfa/Birecik
Yazar: ERCAN ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET FIRAT
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Çingeneler yüzyıllar boyunca kendi kimlik ve yaşam biçimlerine bağlı kalan, günümüzde farklı coğrafyalarda bir arada yaşamlarını sürdüren, Hindistan çıkışlı oldukları kabul edilen bir topluluktur. Bu topluluklardan biri olan Karaçi grubu Çingeneleri Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yoğunlukla yaşamaktadırlar. Çoğunlukla bulundukları bölgelerin kenar mahallelerinde yaşamlarını sürdüren Karaçi Çingene grupları hâkim toplumdan ayrı bir yaşam biçimini benimsemişlerdir. Mevsimsel olarak göç eden bu gruplar, ilkbahar ve yaz aylarında mevsimlik işçi olarak farklı yörelere göç ederler. Çoğunlukla dışlanan ve dışlayıcı sözlere maruz kalan bu gruplar toplumsal yaşama adapte olmakta güçlük yaşamaktadırlar. Yaşadıkları birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de eğitim olanaklarına erişim, okullaşma ve meslek elde etme sorunları ile toplumun diğer kesimlerinden dikkat çekici oranda geride kalmış bir grup olan Çingenelerle ilgili yapılan çalışmalarda pek çok araştırmacı, eğitim sorunlarının Çingenelerin yaşayış biçimlerindeki olumsuzluklardan kaynaklandığını öne sürmektedir. Bu araştırmada da sosyolojik bir bakış açısıyla Karaçi Çingene grubunun beklentileri, yaşam koşulları, dışlanma ve kabul süreçleri gibi pek çok unsurun etkili olduğu varsayılan eğitim süreci içerisinde yaşanan sorunlara odaklanılmıştır. Çalışmada öncelikle Karaçi çocukların eğitim-öğretim süreçlerine ilişkin görüşleri, sürece ilişkin gelecek beklentileri ve bu görüşleri destekleyen sosyal, kültürel ve ekonomik gerekçeler anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda; çeşitli dışlanma pratikleri, ekonomik yetersizlikler, mevsimsel göçler, konar-göçer çalışma biçimleri, özgür yaşama tercihleri, çocukların erken yaşta evlendirilmeleri ve erken yaşta çalışmaya başlamaları gibi dinamikler Karaçi çocukların eğitim sürecinde karşılaştıkları zorluklar olarak saptanmıştır. Ailelerin ilgisizliği, topluluk olarak formel eğitime mesafeli olmaları, hanede ders çalışabilecek uygun ortamın bulunmaması, sosyal çevrede rol model eksikliği, beslenme- ulaşım-araç ve gereç yetersizliği gibi faktörler de Karaçi çocukların eğitim sürecinde dezavantaja düşmelerine neden olmaktadır.

Abstract:
Gypsies, considered to be originating from India, are a community that has adhered to their own identity and lifestyle for centuries, and today continues their lives together in different geographies. Karachi group Gypsies, one of these communities, mainly live in the Southeastern Anatolia Region. Karachi Gypsy groups, who mostly live in the suburb of the regions they live in, have embraced a different lifestyle separate from the dominant society. These groups, which migrate seasonally, migrate to different regions as seasonal workers in the spring and summer months. These groups, who are mostly excluded and exposed to exclusionary words, have difficulty in adapting to social life. Gypsies in Turkey, as in many countries they live, who are a group that has been left behind remarkably from other segments of the society, with the problems of accessing education, schooling and job opportunities. In studies on the Gypsies, many researchers argue that education problems stem from the negative lifestyle of Gypsies. This study, from a sociological perspective, focuses on the problems experienced in the education process, which are assumed to be reasoned from many factors such as the expectations of the Karachi Gypsy group, living conditions, exclusion and acceptance processes. This study first tries to understand the views of Karachi children on the education-teaching process, their future expectations about the process and social, cultural and economic reasons supporting these views. In this sense, dynamics such as various exclusion practices, economic insufficiencies, seasonal migrations, nomadic working ways, free-life preferences, early marriage of children and early employment were identified as the difficulties faced by Karachi children in their education process. Factors such as lack of family-care, their distance to formal education as a community, lack of suitable working-space in the house, lack of role-model people in their social environment, lack of nutrition and transportation opportunities cause disadvantage to Karachi children in their education life.