Kronotiplerine göre farklı fiziksel aktivite düzeylerindeki bireylerin uyku ve yaşam kalitelerinin ve beslenme durumlarının karşılaştırılması
A comparison of sleep and life qualities and nutrition states of individuals at different physical activity levels according to the chronotype
Yazar: GİZEM KAÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE TOKTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kronotip = Chronotype ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışma sabahçıl ve akşamcıl olma durumlarına göre, sedanter, fiziksel aktif ve sporcu bireylerin uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve beslenme durumlarının karşılaştırılması amacı ile planlanıp yürütülmüştür. 
Yöntem: Araştırmaya katılma kriterlerini yerine getiren bireylere ulaşabilmek adına kişisel bilgi formu ve "insan sirkadiyen ritminde sabahçıl akşamcıl tipleri belirlemede kendi kendini değerlendirme formu" uygulanmıştır. Kriterleri karşılayan bireylere "Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Form", "Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi" uygulanmış ve beslenme durumlarını saptamak için bireylerden iki günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. 
Bulgular: Kadınlar ve erkekler için sabahçıl ve akşamcıl olma durumlarına göre sedanter, fiziksel aktif ve sporcu bireyler arasında uyku kalite indeksi toplam skoru bakımından gruplar arası bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Kronotiplerine göre sedanter, fiziksel aktif ve sporcu kadınlar arasında yaşam kalitesi ölçeği alt boyutlarından alınan puanlar bakımından gruplar arası bir farklılık bulunmazken (p>0,05), akşamcıl erkeklerde çevre ve çevre ulusal alanları için anlamlı fark vardır (p<0,05). Akşamcıl sedanter erkeklerin çevre alan puanı akşamcıl fiziksel aktif erkeklerden ve akşamcıl sporcu erkeklerden düşüktür. Çevre ulusal alanı için; akşamcıl sedanter erkeklerin çevre ulusal alan puanı akşamcıl fiziksel aktif erkeklerden ve akşamcıl sporcu erkeklerden düşüktür. Sabahçıl kadınlarda, sabahçıl ve akşamcıl erkeklerde fiziksel aktivite düzeyine göre sağlıklı yeme indeksi 2015 toplam puanı için gruplar arası bir farklılık bulunmazken (p>0,05), akşamcıl olan sedanter, fiziksel aktif ve sporcu kadınlar arasında anlamlı fark vardır (p<0,05). Akşamcıl sedanter kadınların sağlıklı yeme indeksi 2015 toplam puanı akşamcıl sporcu kadınlardan yüksektir.
Sonuç: Kronotiplerine göre farklı fiziksel aktivite düzeyine sahip bireylerde genel anlamda uyku kalitesi, yaşam kalitesi ve beslenme durumları farklı değildir. Daha net sonuçlar için katılımcı sayısı arttırılarak, daha fazla sayıda çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. 
Anahtar Kelimeler: Kronotip, Fiziksel aktivite, Yaşam kalitesi, Uyku kalitesi, Diyet kalitesi

Abstract:
Objective: This study was planned and conducted in order to compare the sleep quality, quality of life and nutritional status of sedentary, physically active and athletic individuals according to their morningness and eveningness.
 Method: In order to reach the individuals who fulfill the criteria for participation in the study, a personal information form and a self-assessment form to identify morningness and eveningness types in the human circadian rhythm were used. "World Health Organization Quality of Life Scale-Short Form" and "Pittsburgh Sleep Quality Index" were applied to the individuals who met the criteria, and two-day food consumption records were taken from the individuals to determine their nutritional status.
Results: No difference was found between the groups in terms of sleep quality index total score between sedentary, physically active and athletes for women and men in terms of morningness and eveningness (p> 0.05). According to their chronotypes, there was no difference between sedentary, physically active and sports women in terms of the scores obtained from the sub-dimensions of the quality of life scale (p> 0.05), while there was a significant difference for the national areas of the environment and the environment in the evening men (p <0.05). The circumferential area score of eveningness sedentary men was lower than that of physically active men in the evening and sports men in the evening. For the environmental national area; The environmental national area score of the eveningness sedentary men was lower than the physical active men in the evening and the sports men in the evening. While there was no difference between the groups for healthy eating index 2015 total score in terms of physical activity level in morning-waking women, morning and evening men (p> 0.05), there was a significant difference between evening sedentary, physically active and sports women (p <0.05 ). Healthy eating index 2015 total score of evening sedentary women is higher than evening athlete women.
Conclusion: Generally, sleep quality, quality of life and nutritional status were not different in individuals with different physical activity levels according to their chronotypes.More studies are needed by increasing the number of participants.
 Keywords: Chronotype, Physical activity, Quality of life, Sleep quality, Diet quality