Ortaokul fen bilimleri dersinde geleneksel ve yenilikçi fen laboratuvarlarının etkin kullanımına yönelik öğretmen görüşleri
Teachers' opinions on the effective use of traditional and innovative science laboratories in secondary school science courses
Yazar: EMİNE BAYIR
Danışman: PROF. DR. FİKRET KORUR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul fen bilimleri dersinde, geleneksel ve yenilikçi fen laboratuvarlarının etkin kullanımına yönelik öğretmen görüşlerinin belirlenmesidir. Çalışmada, sıralı karma desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda betimsel tarama yöntemiyle öğretmenlere anket uygulanarak, fen bilimleri öğretmenlerinin bu laboratuvarları etkin kullanma durumları ve yatkınlıkları belirlenmiştir. Nitel araştırmada için seçilen öğretmenlerin bu laboratuvarları kullanmalarının öğrencilerin başarı, ilgi ve beceri gibi öğrenme çıktılarına etkilerine yönelik görüşleri derinlemesine incelenmiştir. Nicel bölümü 2022-2023 eğitim-öğretim yılının güz döneminde, Türkiye'deki farklı illerde devlet ortaokullarında görev yapmakta olan 64 Fen Bilimleri öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Nitel bölümü ise bu öğretmenler arasından belirli kriterlere göre seçilen her bir laboratuvarı kullanan en az bir ve her üç laboratuvarı birlikte kullanan en az bir olmak üzere beş öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Nicel bölüm için Öğretmen Belirleme Anket Formu, nitel bölüm için ise Öğretmen Görüşme Anket Formu uygulanmıştır. Çalışmanın nicel bulgularında yenilikçi (FCL ve STEAM) ve geleneksel laboratuvar türlerinin kullanan öğretmenlerin bu laboratuvarlar için sıklıkla belirttikleri olumlu yanları; 'deney yapmak bilimsel düşünmeyi geliştirir', 'çalışmalar fen ile ilgili çok yönlü gelişmeyi sağladığı için gereklidir'. 'deney yaparak derse olan ilgiyi artırır', çalışmalar fen ile ilgili problemleri görmeyi sağladığı için gereklidir' olarak sıralanmıştır. Nitel bulgularda geleneksel ve yenilikçi laboratuvarları kullanan katılımcıların laboratuvarın etkin kullanımda fiziksel ortam ve materyal malzeme eksikliğinin belirleyici bir etken olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenlerin laboratuvar tercihlerinde; öğrencinin öğrenmesine görsel etkisi, birçok farklı alanı içinde barındırması, gelişen teknolojiyle uyumu, öğrenci öğrenme düzeyine paralel etkinliklere imkân vermesi gibi etmenlerden dolayı yenilikçi FCL laboratuvarlarını daha kullanışlı buldukları ortaya çıkmıştır. Buna ek olarak laboratuvar kullanım sıklığının materyal temin edebilme, fiziki ortamın bulunmasına, sınıf mevcuduna, müfredat konularının yetiştirme kaygısına ve öğretmenin öğrenim bilgi becerisine bağlı olduğuna yer vermişlerdir. Bu etmenlerin olumlu yönde iyileştirilmesi durumunda ise laboratuvarı daha verimli kullanabilecekleri sonucu ortaya çıkmıştır. Bunların giderilebilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı daha fazla okulda yenilikçi laboratuvar kullanımını destekleyici, fiziksel ortam ve materyal teminini artırması önerilebilir.

Abstract:
The aim of this study is to determine teachers' opinions on the effective use of traditional and innovative science laboratories in secondary school science classes. A sequential mixed design was used in the study. In the quantitative dimension of the study, a survey was administered to teachers using the descriptive survey method, and science teachers' effective use of these laboratories and their tendencies were determined. The opinions of the teachers selected for the qualitative research on the effects of using these laboratories on students' learning outcomes such as achievement, interest and skills were examined in depth. The quantitative part was carried out in the fall semester of the 2022-2023 academic year with 64 Science teachers working in public secondary schools in different provinces in Turkey. The qualitative part was carried out with five teachers, at least one using each laboratory and at least one using all three laboratories together, selected according to certain criteria among these teachers. Teacher Identification Survey Form was applied for the quantitative section, and Teacher Interview Survey Form was applied for the qualitative section. In the quantitative findings of the study, the positive aspects frequently stated by teachers who use innovative (FCL and STEAM) and traditional laboratory types for these laboratories are; 'experimenting improves scientific thinking', 'studies are necessary because they provide versatile development in science'. 'Increases interest in the lesson by doing experiments', and studies are necessary because they enable us to see science-related problems'. In qualitative findings, participants who use traditional and innovative laboratories stated that the physical environment and lack of materials are a determining factor in the effective use of the laboratory. In teachers' laboratory preferences; It has been revealed that they find innovative FCL laboratories more useful due to factors such as their visual impact on student learning, their inclusion of many different fields, their compatibility with developing technology, and their ability to enable activities parallel to the student's learning level. In addition, they stated that the frequency of laboratory use depends on the availability of materials, availability of physical environment, class size, concern about teaching curriculum subjects, and the teacher's educational knowledge skills. It has been concluded that if these factors are improved positively, they can use the laboratory more efficiently. In order to eliminate these, it may be recommended that the Ministry of National Education increase the supply of physical environments and materials that support the use of innovative laboratories in more schools.