Yaşlı hemodiyaliz hastalarında beslenme parametrelerinin değerlendirilmesi
Assesment of nutritional parameters in elderly hemodialysis patients
Yazar: MUHAMMED FARUK AŞKIN
Danışman: PROF. DR. YENER KOÇ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Geriatri = Geriatrics ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome

Özet:
Son dönem böbrek yetmezliği nedeniyle hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda malnütrisyon sık görülen, yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, artmış mortalite ve morbidite ile ilişkili önemli bir durumdur. Bu çalışmamızda 65 yaş üstü hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda malnütrisyon düzeyi ve ilişkili olabilecek parametrelerin saptanmasını amaçladık. Çalışmaya dahil edilen hastaların sosyodemogrofik özellikleri, laboratuvar parametreleri ve ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar sorgulandı. Hastalara beslenme durumunu değerlendirmek amacıyla ölçekler (CONUT, GNRİ, MİS, SGD, NCEP ATP III, nPNA) uygulandı. Çalışmaya alınan 136 hastanın yaş ortalaması 73,25±5,75 yıl, hemodiyaliz süreleri ortalama 5,35±6,21 yıldır. KBH etiyolojisinde en sık DM bulunmuştur. Hastalarımızın VKİ ortalaması 25,56±4,75 kg/m2 olup kadınlarda daha yüksek (p=0,033) bulunmuştur. Çalışmamızda ortalama nPNA, Kt/V ve URR değerleri sırasıyla 1,13±0,26 g/kg/gün, 1,45±0,28 g/kg/gün ve %69,9±7,69 g/kg/gün olarak bulunmuştur. VKİ 22 kg/m2nin altında olanlarda daha yüksek yaş (p=0,035), daha uzun süre hemodiyaliz (p=0,016) ve daha düşük ÜOKÇ (p<0,01), BCKK (p<0,01), TCKK (p<0,01), bel çevresi (p<0,01), trigliserid(p<0,01) değerleri bulunmuştur. MİS hastalarda ortalama 6,14±3,82 olup kadınlarda (7±3,99) erkeklerden (5,24±3,42) daha yüksek bulunmuştur (p<0,01). Çalışmamızda hastalarda VKİ'ye göre %22,8'inde, MİS'e göre %49,3'ünde, SGD'ye göre %44,1'inde, CONUT' a göre %66,2'inde malnütrisyon saptanmıştır. GNRİ'ye göre %11,8'inde malnütrisyon riski saptanmamıştır. Hastalarımızda metabolik sendrom sıklığı %67,6 olup kadınlarda daha fazla saptanmıştır (p<0,01). Metabolik sendrom ile ÜOKÇ (p=0,011), TCKK (p<0,01), BCKK (p<0,01), VKİ (p<0,01), MİS(p=0,049), SGD (p=0,039) ve GNRİ (p<0,01) arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. CONUT ile metabolik sendrom arasında ilişki bulunmamıştır (p=0,258). Yaşlı hemodiyaliz hastalarında nPNA ve albüminin malnütrisyonu belirlemede faydalı olmadığı düşünülmektedir. Yaşlı hemodiyaliz hastalarında malnütrisyonun saptanmasında ölçekler değerlendirildiğinde SGD (Duyarlılık: %87, Özgüllük:%69) ve MİS (Duyarlılık:%84, Özgüllük:%61) ideale yakın olarak bulunmuştur. GNRİ(Duyarlılık:%29, Özgüllük:%93, NPD:%82) sağlıklı popülasyonu belirlemede kullanılabileceği saptanmıştır. CONUT testinin geçerliliği zayıf bulunmuştur (Doğruluk oranı: %52).  Yaşlı hemodiyaliz hastalarında malnütrisyonun saptanmasında antropometrik ölçümler değerlendirildiğinde TCKK (Duyarlılık:%61, Özgüllük:%83) ve BCKK (Duyarlılık:%61, Özgüllük:%85) ideale yakın olarak bulunmuştur. ÜOKÇ'nin geçerliliği olmadığı bulunmuştur (Doğruluk oranı: %32).

Abstract:
Malnutrition is a common and significant condition in patients receiving hemodialysis treatment due to end-stage renal failure. It negatively affects the quality of life and is associated with increased mortality and morbidity. In this study, we aimed to determine the level of malnutrition and related parameters in hemodialysis patients aged 65 and older. We examined the socio-demographic characteristics, laboratory parameters, additional illnesses, and medications used by the patients included in the study. To assess the nutritional status of the patients, various scales (CONUT, GNRI, MIS, SGD, NCEP ATP III, nPNA) were applied.
The average age of the 136 patients included in the study was 73.25±5.75 years, and their average duration of hemodialysis was 5.35±6.21 years. The most common etiology of end-stage renal failure was diabetes mellitus (DM). The average BMI of our patients was 25.56±4.75 kg/m2, and it was higher in females (p=0.033). The average nPNA, Kt/V, and URR values in our study were found to be 1.13±0.26 g/kg/day, 1.45±0.28 g/kg/day, and 69.9±7.69%, respectively. Patients with a BMI below 22 kg/m2 had higher age (p=0.035), longer duration of hemodialysis (p=0.016), and lower levels of serum urea (p<0.01), BUN (p<0.01), creatinine (p<0.01), waist circumference (p<0.01), and triglycerides (p<0.01). The average MIS was 6.14±3.82, higher in females (7±3.99) than males (5.24±3.42) (p<0.01).
In our study, malnutrition was detected in 22.8% of patients based on BMI, 49.3% based on MIS, 44.1% based on SGD, and 66.2% based on CONUT. Malnutrition risk was not detected in 11.8% of patients according to GNRI. Metabolic syndrome was observed in 67.6% of patients, with a higher prevalence in females (p<0.01). Significant associations were found between metabolic syndrome and waist circumference (p=0.011), creatinine (p<0.01), BUN (p<0.01), BMI (p<0.01), MIS (p=0.049), SGD (p=0.039), and GNRI (p<0.01). There was no significant relationship between CONUT and metabolic syndrome (p=0.258).
It is suggested that nPNA and albumin may not be useful in determining malnutrition in elderly hemodialysis patients. When assessing malnutrition in elderly hemodialysis patients using scales, SGD (Sensitivity: 87%, Specificity: 69%) and MIS (Sensitivity: 84%, Specificity: 61%) were found to be close to ideal. GNRI (Sensitivity: 29%, Specificity: 93%, NPV: 82%) can be used to identify a healthy population. The validity of the CONUT test was found to be weak (Accuracy: 52%). When anthropometric measurements were used to assess malnutrition in elderly hemodialysis patients, TSF (Sensitivity: 61%, Specificity: 83%) and ASF (Sensitivity: 61%, Specificity: 85%) were found to be close to ideal. The validity of serum urea and creatinine (MUAC) was found to be poor (Accuracy: 32%).