İstanbul'da ikâmet eden yeniçerilerin miras kayıtları üzerinden sosyal yaşantılarına mikro bakış (1748-1750)
A micro perspective on social life through inheritance records of the janissaries residing in Istanbul (1748-1750)
Yazar: TANER ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY YILMAZ DİKO
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Servet = Wealth ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyoekonomik hayat = Socio-economic life ; Tereke Defterleri = Tereke Registers ; Yeniçeriler = Janissarys ; İkamet = Residence ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Dünya askerî tarihinde kendisine önemli bir yer edinmiş olan yeniçeri ordusu ve 
yeniçeriler günümüze kadar çeşitli açılardan incelenmiştir. Bu incelemelerin büyük kısmı 
yeniçerilerin askerlik vasıfları ve bu vasıflarını kazanma-kaybetme sebepleri üzerinde 
durmuştur. Ancak 1980'lerden sonra artık ocak içindeki askerlerin sosyo-ekonomik hayata 
neden ve nasıl girdiği soruları ilgi çekmeye başlamıştır. Bu ilgi XVII. ve XVIII. yüzyıllar 
içerisinde yaşanan değişim sürecine daha çok odaklanma eğilimindedir. Çünkü yeniçerilerin 
sosyo-ekonomik hayata girmeleri özellikle bu yüzyıllarda yaşanan ekonomik değişimlerin 
sonucunda olduğu kabul edilmektedir. Bu çalışmada yeniçerilerin ocak dışarısındaki hayata 
nasıl adapte oldukları, hangi yollarla aile bağları kurmaya başladıkları, şehrin iş yaşamına hangi 
mesleklerle katıldıkları ve kişisel servetlerini nasıl oluşturdukları incelenmektedir.
XVIII. yüzyıl ortasındaki yeniçerilerin İstanbul'daki hayatlarını İstanbul Kısmet-i 
Askerîye Mahkemesi defterlerinde 1748-1750 yılları arasında yer alan on adet tereke defteri 
içindeki yeniçeri tereke kayıtları üzerinden inceledim. Bilindiği gibi tereke defterleri ölen 
kişinin sahip olduğu her şeyin kaydedildiği belgelerdir. Bu belgeler tüm serveti göstermek
konusunda tartışmalı olsa da özellikle kişinin aile bağlarını, varsa mesleğini, yaşadığı mahalle 
ve mekânları, başkalarıyla olan para ilişkilerini, kişisel zevklerinin ne olduğu ve ne tür eşyalara 
para harcadıklarını göstermesi açısından sosyo-ekonomik hayat için vazgeçilmez arşiv 
kaynaklarındandır. İşte bu özellikleri sebebiyle yeniçeriler kendi tereke kayıtları üzerinden 
incelenmektedir.
Bu çalışmada çeşitli birincil ve ikincil kaynaklarla desteklenen 169 tereke kaydının 
analizi sonucunda XVIII. yüzyıldaki yeniçerilerin İstanbul'daki rollerinin ortaya çıkarılacağı 
düşünülmektedir.

Abstract:
As one of the world's important military factions, Janissaries and the janissary army 
have been examined from various aspects. Yet to this day, most of which have been on their 
military qualifiacations and the reasons for their achieving or losing these qualifications. Yet, 
after 1980s, the questions about the soldiers taking part in the socio-economic life started to 
attract interest. Which had the tendency to focus on the changes between 17th and 18th century 
because it is accepted that the Janissaries' taking part in the socio-economic life had their roots 
in the changes occured between the given centuries. In this study, how the janissaries adapted 
to life outside the hearth, in which ways they started to establish family ties, with which 
professions they participated in the business life of the city and how they build their personal 
wealth is examined.
I examined the lives of Janissaries in Istanbul by studying the inheritance records of 
Janissaries in ten registers recorded by Istanbul Kısmet-i Askerîye Court between 1748-1750. 
It is known that these registers are records in which all the property of the deceased person is 
listed. Even though it is debatable whether these records illustrate all the wealth of a deceased 
person or not, nevertheless they are indispensable archive sources since they show the socioeconomic lives of Janissaries on the basis of, if any, family relations, professions, places of 
residence or neighborhoods, material relations with others, personal expenses and on what kind 
of materials they enjoyed spending their money. Due to these characteristics of these sources, 
the Janissaries should be examined through their own inheritance records.
In this study, it is believed that analyzing 169 inheritance records supported with various
other primary and secondary sources, will reveal the roles of the Janissaries of 18th century in
Istanbul.