Kanserli hastalarda kemoterapiye bağlı alopesi algısı ve bütüncül iyilik halinin değerlendirilmesi
Evalation of chemotherapy induced alopecia perception and holistic well being in cancer patients
Yazar: ÜMMİHAN CANDAN
Danışman: DOÇ. DR. SEDA KURT
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Onkoloji = Oncology

Özet:
Daha sonra doldurulacaktır.ÖZET
"Kanserli Hastalarda Kemoterapiye Bağlı Alopesi Algısı ve Bütüncül İyilik Halinin Değerlendirilmesi", Trakya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2024. 
Giriş ve Amaç: : Tanımlayıcı ve kesitsel planlanan bu çalışma; kemoterapi alan kanserli hastalarda kemoterapiye bağlı alopesi algısı ve bütüncül iyilik halini değerlendirmek amacıyla   planlandı. 
Gereç ve Yöntemler: Araştırma, Ekim 2022- Mart 2023 tarihleri arasında  bir üniversite hastanesinin Medikal Onkoloji Kliniği'nde tedavi gören 207 hasta ile gerçekleştirildi. Araştırma verileri sosyodemografik bilgileri içeren anket formu, Kemoterapiye Bağlı Alopeside Yaşam Kalitesi Ölçeği, Alopesi Yönetim Ölçeği ve Bütüncül İyilik Hali ölçekleri kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirmesinde tanımlayıcı istatistiksel metodlardan (sayı,yüzde,ortalama vb.) bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (One- way ANOVA), Pearson korelasyon testi ve çok değişkenli linear regresyon modellemesinden yararlanıldı. 
Bulgular: Hastaların  yaş ortalaması 58,93±11,88,  %72,9'nun kadın, %83,1'nin evli, %56'sının jinekolojik kanser tanısına sahip olduğu ve %84'ünün şiddetli alopesi yaşadığı  saptandı. Hastaların Alopesi Yönetim Ölçeği toplam puan ortalaması 57,49±4,62,  Kemoterapiye Bağlı Alopeside Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puan ortalaması 64,05±17,65 ve Bütüncül İyilik Hali Ölçeği toplam puan ortalaması 145,60±17,01 ile orta seviyede olarak hesaplandı. Yaş, yalnız yaşama durumu, saçlarının tekrar geri geleceğini bilme durumu, saç dökülmesini eksiklik olarak görme durumu  ile Alopesi Yönetim Ölçeği; cinsiyet, alkol tüketimi, tanı, saç dökülme düzeyi, saç dökülmesini eksiklik olarak görme durumu, psikolojik desteğe ihtiyaç varlığı ile Kemoterapiye Bağlı Alopeside Yaşam Kalitesi Ölçeği;  eğitim düzeyi, aktif olarak çalışma durumu, performans skoru, ek kemoterapi alma durumu, saç dökülmesini eksiklik olarak görme durumu ile Bütüncül İyilik Hali Ölçeği arasında istatiksel olarak anlamlı fark olduğu saptandı (p<0,05). Hastaların genel alopesi algısı arttıkça kemoterapiye bağlı alopeside yaşam kalitesi (r=; -0,355; p<0,001) ve bütüncül iyilik halinin (r=-0,202; p=0,003) istatistiksel olarak anlamlı derecede azaldığı saptandı. Ayrıca, hastaların kemoterapiye bağlı alopeside yaşam kalitesi düzeyi arttıkça bütüncül iyilik halinin de istatistiksel olarak anlamlı derecede arttığı saptandı (r=0,532;p<0,001).Hastaların yalnız yaşama durumu ve saç dökülmesini eksiklik olarak görme durumunun alopesi algısını; artan bütüncül iyilik halinin ve saç dökülmesini eksiklik olarak görme durumunun alopesi ile ilgili yaşam kalitesini; artan eğitim düzeyi ve artan alopesi ile ilişkili yaşam kalitesinin hastaların bütüncül iyilik halini artıran bağımsız değişkenler olduğu saptandı (p<0,05).
Sonuç: Sonuç olarak hastaların alopesi algısı ve bütüncül iyilik halinin orta seviyede olduğu; alopesi algısı arttıkça bütüncül iyilik halinin azaldığı belirlendi. Hastaların sosyodemografik ve hastalık ile ilgili özelliklerinin (yaş, cinsiyet, tanı, saç dökülme düzeyi, eğitim düzeyi, çalışma durumu vb.) hastaların alopesi algısını ve bütüncül iyilik halini etkileyen faktörler olduğu belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda hemşirelerin kanserli hastaların sosyodemografik ve hastalık ile ilgili özelliklerini dikkate alarak bireyi fiziksel, ruhsal ve sosyal olarak etkileyen alopesi semptomunu değerlendirmeli ve uygun hemşirelik girişimlerini planlaması önerilebilir.


Anahtar kelimeler: Kanserli hasta, kemoterapi, alopesi, iyilik hali, hemşirelik bakımı

Abstract:
Daha sonra doldurulacaktır.ABSTRACT
 "Evalation of  Chemotherapy Induced Alopecia Perception and Holistic Well Being in Cancer Patients", Trakya University, Institute of Health Sciences, Department of Internal Medicine Nursing, Master's Thesis, Edirne, 2024. 
Background and Aim: This descriptive and cross-sectional study examined the effect of chemotherapy on cancer patients' perceptions of alopecia and holistic well-being.
Material and Methods: The sample consisted of 207 patients treated in the Medical Oncology Clinic of a university hospital between October 2022 and March 2023. Data were collected using a sociodemographic information questionnaire, the Chemotherapy-Induced Alopecia Quality of Life Scale, the Alopecia Management Scale, and the Holistic Well-Being Scale, Descriptive statistics (number, percentage, mean, etc.) were used for categorical variables. The data were analyzed using the independent-sample t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation test and multivariate linear regression modeling.
Results: Participants had a mean age of 58.93±11.88 years. Most participants were women (72.9%) and married (83.1%). More than half of the participants were diagnosed with gynecological cancer (56%). Most participants experienced severe alopecia (84%). Participants had a mean Alopecia Management Scale score of 57.49±4.62. They had a mean Chemotherapy-Induced Alopecia Quality of Life Scale score of 64.05±17.65. They had a mean Holistic Well-Being Scale score of 145.60±17.01. Age, living alone, knowing that one's hair will grow back, and seeing hair loss as a deficiency affected their Alopecia Management Scale scores (p<0.05). Gender, alcohol consumption, diagnosis, level of hair loss, seeing hair loss as a deficiency, and needing psychological support affected their Chemotherapy-Induced Alopecia Quality of Life Scale scores (p<0.05). Education, working actively, performance score, receiving additional chemotherapy, and seeing hair loss as a deficiency affected their Holistic Well-Being Scale scores (p<0.05). Participants with higher perceptions of alopecia had significantly lower quality of life (r=; -0.355; p<0.001) and holistic well-being (r=-0.202; p=0.003). In addition, participants with higher chemotherapy-induced alopecia quality of life had significantly higher holistic well-being (r=0.532; p<0.001). Living alone and seeing hair loss as a deficiency affected their perceptions of alopecia. Increased holistic well-being and seeing hair loss as a deficiency affected their alopecia-related quality of life. High educational level and high alopecia-related quality of life increased their holistic well-being (p<0.05).
Conclusion: Patients had moderate perceptions of alopecia and holistic well-being. There is a negative correlation between perception of alopecia and holistic well-being. Sociodemographic and disease-related characteristics (age, gender, diagnosis, hair loss level, education level, employment status, etc.) affect their perceptions of alopecia and holistic well-being. The results suggest that alopecia affects cancer patients physically, mentally, and socially. Therefore, nurses should evaluate the symptoms of alopecia by taking into account the sociodemographic and disease-related characteristics of patients with cancer and plan appropriate nursing interventions.


Keywords:  Cancer patient, chemotherapy, alopecia, well being, nursing care.