Sosyal bilgiler öğretiminde İslamiyet öncesi Türk destanlarının kullanımına yönelik öğretmen görüşleri
Teacher's opinions on the use of pre-Islamic Turkish epic in social studies teaching
Yazar: ALİ ERDURAN
Danışman: DOÇ. DR. TUBA TOMBULOĞLU
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Günümüzde dünyanın küreselleşmesinden ve dünya vatandaşlığından söz edilmektedir. Buna rağmen millî devletler hâlâ önemlerini korumaktadır. Üniter devlet yapısını benimseyen ülkeler, vatandaşlık bilinci içerisinde bireyleri tek çatı altında birleştirmektedir. Vatandaşlık bilincinin oluşturulması için eğitim kurumlarının rolünün yadsınamayacak bir gerçek olduğu söylenebilir. Yeni yetişen bireylerin millî bilinçten yani kültür, toplum, tarih, ahlak vb. gibi pek çok unsurdan yoksun olması, birey-devlet arasındaki karşılıklı ilişki bağının çözülmesine neden olabilmektedir. Böylesi bir durum, Türk milletinin ve devletinin geleceğini tehlikeye düşürebilecek ölçüdedir. Millî bilincin oluşması için gelecek kuşaklara kültürümüzün doğru bir biçimde aktarılması gerekmektedir. Kültür aktarımının birçok yolu vardır. Bu yolların en etkili metotlarından birinin de örgün eğitim yoluyla öğrencilere okutulan dersler olduğu ifade edilebilir. Sosyal bilgiler dersi de kültür aktarımının yapılabileceği derslerden birisidir. Destanlar, atalarımızdan günümüze miras kalan sözlü ve yazılı edebiyat ürünlerinden olup Türk kültürünün gelecek nesillere aktarılmasında büyük öneme sahip değerlerimizdendir. Araştırmada sosyal bilgiler dersi kapsamında yer alan destanlara ne ölçüde yer verildiği ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin destanlar konusundaki bilgi düzeylerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma deseni kullanılmış, destanların kullanımı ile ilgili Mersin ili Anamur, Aydıncık, Bozyazı ve Gülnar'da görev yapan sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşlerine, açık uçlu soru formu tekniği ile hazırlanan sorular aracılığıyla başvurulmuştur. Araştırmaya katılan öğretmenlerin büyük çoğunluğunun destanlar hakkında bilgilerinin bulunduğu, mezuniyet alanları bakımından sosyal bilgiler ve tarih olan öğretmenlerin lisans öğrenimlerinde destanlar konusunda bilgi aldıkları, diğer alanlardan mezun olanların yeterli bilgi almadıkları belirlenmiştir. Çalışma grubunda yer alan öğretmenlerinin büyük çoğunluğunun destanları, sosyal bilgiler dersi etkinlilerinde kullanıldığı ve ders işlenişinde büyük oranda avantajlı olduğu belirlenmiştir. Sosyal bilgiler öğretmenleri destanların canlandırma, drama, animasyon, çizgi film gibi hazırlanmasının ders işlenişine katkısının olacağı şekilde de öneriler belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: İslamiyet Öncesi Türk Destanları, Türk Tarihi, Sosyal Bilgiler Öğretimi, SBÖ Görüşleri ve Destanlar, Kültür Aktarımı.

Abstract:
In today's world there is a talk of globalization of the world, and world citizenship. Despite this, national states still preserve their importance. Countries that adopt a unitary state structure unite individuals under one roof with citizenship awarness. It can be said that the role of educational institutions in creating citizenship awarness is an undeniable fact. The fact that newly raised individuals are unaware of national consciousness, that is, such as culture, society, history and morality etc, may cause the dissolution of the mutual relationship between the individuals and the state. Such a situation may endanger the future of the Turkish nation and state. It is of vital importance to create national consciousness, and to transfer our cultural values to future generations correctly. There are many ways of cultural transmission. It can be stated that one of the most effective methods is to transfer lessons to students through formal education. Social studies lesson is one of the lessons through which culture transfer can be done. Epics are among the oral and written literature products inherited from our ancestors and are one of our values that have a great importance in transferring Turkish culture to future generations. The aim of the study is to determine the extent to which the epics in the social studies lessons are included and the level of knowledge of social studies teachers about the epics. Qualitative research design was used in the research, and the opinions of social studies teachers working in Anamur, Aydıncık, Bozyazı and Gülnar in Mersin province regarding the use of epics were consulted through questions prepared with open-ended questionnaire technique. It was determined that the majority of the teachers participating in the research had knowledge about epics, teachers whose graduation fields were social studies and history received information about epics during their undergraduate education, and those who graduated from other fields did not receive sufficient information. It was determined that the majority of the teachers in the study group used epics in social studies course activities and that they were largely advantageous in teaching the course. Social studies teachers also stated suggestions that preparing epics such as animation, drama, animation and cartoons would contribute to the teaching of the lesson.

Keywords: Pre-Islamic Turkish Epics, Turkish History, Social Studies Teaching, SST Views and Epics, Cultural Transfer.