Hemşirelik öğrencilerinde etik duyarlılığı ve etik karar verme becerisini geliştirmeye yönelik program geliştirme çalışması
Program development study to improve ethical sensitivity and ethical decision making skills in nursing students
Yazar: ESRA SEZER
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Eğitim Ana Bilim Dalı / Hemşirelikte Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Giriş: Etik, insan ilişkilerindeki değerlerin, normların ve eylemlerdeki zorlukların incelendiği, değer odaklı problemlere odaklanan bir felsefi disiplindir. Hemşirelerin etik duyarlılıkla eylemlerini değerlendirmesi ve etik kararlar alması, sağlık bakımında kaliteyi artıran önemli bir faktördür. Bu nedenle hemşirelikte etik eğitiminin öğrencilerin etik duyarlılık ve etik karar verme becerisini geliştirmeye yönelik yapılandırılması önemlidir.
Amaç: Araştırma, hemşirelik öğrencilerinde etik duyarlılık ve etik karar verme becerisini geliştirmeye yönelik bir etik eğitim programının geliştirmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
Yöntem: Araştırmada paralel karma yöntem tasarımı kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda tek gruplu aralıklı zaman serili deneysel çalışma tasarımı kullanılmıştır. Araştırma bir üniversitenin hemşirelik bölümünün ikinci sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Tip I % 95 güvenle karar vermek amacıyla 0,05 α tipi hata tahmini ve Tip II hata için 1-β beklenen gücü 0,80 kabul edilerek örneklem büyüklüğü 28 kişi olarak hesaplanmıştır. Veri kaybı olasılığı dikkate alınarak 34 öğrenci ile çalışılmıştır. Araştırmada eğitim programının geliştirilmesinde analitik yaklaşıma dayalı doküman analizi ile ihtiyaç analizi yapılmıştır. İhtiyaç analizi sonuçları doğrultusunda eğitim programı hazırlanmış, uygulanmış ve değerlendirilmiştir. Nicel veriler; Öğrenci Bilgi Formu, Hemşirelik Öğrencileri İçin Uyarlanmış Etik Duyarlılık Ölçeği, Hemşirelikte Etik İkilem Testi, Eğitim Programını Değerlendirme Formu ile eğitim öncesi, eğitim sonu, eğitim programından 1 ay sonra ve eğitim programından 3 ay sonra toplanmıştır. Nitel veriler öğrenci günlükleri ile eğitim programının uygulanması sürecinde toplanmıştır. Elde edilen veriler ortalama, standart sapma, ortanca (minumum-maksimum), Tekrarlayan Ölçümler için Varyans Analizi ANOVA for Repeated Measures Testi, Bonferroni Testi, Friedman Testi, Wilcoxon Düzeltmeli Signed Rank testi ve Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir Araştırmanın anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. Niteliksel veriler temalara göre gruplandırılmış ve betimsel içerik analizi yapılarak, yorumlanmıştır.
Bulgular: Öğrencilerin eğitimden hemen sonra, 1 ay ve 3 ay sonrasında etik duyarlılık düzeylerinin, etik karar verme ilkesel düşünme puanlarının ve aşinalıklarının anlamlı düzeyde arttığı bulunmuştur. Eğitim öncesine göre eğitim sonrası yapılan ölçümlerde geliştirilen etik eğitim programının etkisinin büyük ölçüde olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Geliştirilen etik eğitim programının hemşirelik öğrencilerinin etik duyarlılıklarını ve etik karar verme becerilerini geliştirmede etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
Introduction: Ethics is a philosophical discipline that examines the values, norms, and challenges in human relationships, focusing on value-based issues. Evaluating actions with ethical sensitivity and making ethical decisions are important factors in enhancing the quality of healthcare. Therefore, structuring ethics education in nursing to enhance students' ethical sensitivity and decision-making skills is crucial.
Purpose: The research aims to develop, implement, and evaluate an ethics education program aimed at enhancing ethical sensitivity and decision-making skills in nursing students.
Method: A parallel mixed-method design was employed in the research. In the quantitative dimension, a single-group pretest-posttest experimental design was utilized. The research was conducted with second-year students in a nursing department at a university. The sample size of the research was calculated to be 28 individuals to ensure a Type I error rate of 0.05 and a power of 0.80 for Type II error, with data loss considered, and thus worked with 34 students. An analytical approach-based document analysis was conducted for needs analysis in developing the education program. Based on the results of the needs analysis, the education program was prepared, implemented, and evaluated. Quantitative data, including Student Information Form, Adapted Ethical Sensitivity Scale for Nursing Students, Ethical Dilemmas in Nursing Test, and Evaluation Form for the Education Program, were collected before the education, immediately after the education, one month after the education program, and three months after the education program. Qualitative data were collected through student diaries during the implementation process of the education program. The collected data were analyzed using mean, standard deviation, median (minimum-maximum), Repeated Measures ANOVA Test, Bonferroni Test, Friedman Test, Wilcoxon Signed Rank Test with Bonferroni Correction, and Pearson correlation analysis. The significance level of the research was set at p <0.05. Qualitative data were grouped according to themes and interpreted through descriptive content analysis.
Results: It was found that the levels of ethical sensitivity, principled thinking scores in ethical decision-making, and familiarity of students significantly increased immediately after the education, as well as at 1 month and 3 months post-education. The effect of the developed ethics education program was determined to be substantial compared to measurements taken before the education.