Tarikatlarda kadının konumuna sosyolojik bir bakış (Mevlevilik ve Bektaşilik açısından bir değerlendirme)
A sociological view on the situation of woman in tariqats (An assumption from the point of view of Mawlaviyya and Bektashi order)
Yazar: GÜLSÜM ACAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELİM EREN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bektaşilik = Bektashism ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Kadınlar = Women ; Mevlevilik = Mawlawiyya ; Tarikatlar = Religious orders

Özet:
Yapmış olduğumuz tez çalışmasında, genelde tasavvufun ve tarikatların kadına bakışını, özelde ise Mevlevilik ve Bektaşilik tarikatının kadına bakışı ortaya konulmaya çalışılmıştır.Dini gruplar içerisinde tarikata üye olan kadınların toplumsal durumlarını incelediğimiz bu çalışma, üç bölümden oluşmaktadır.Araştırmanın giriş bölümünde: araştırmanın konusu, amacı, önemi, varsayımları, yöntemi ve tekniği, karşılaşılan problemler, sınırları ve temel kavramlar incelenmiştir. Temel kavramları başta ele almak araştırmayı daha iyi kavrama açısından oldukça önemlidir. Konunun daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacıyla tasavvuf ve tarikat kavramlarının tanımı yapılmış ve bunların yanında sosyolojik bazı terimler hakkında bilgi verilmiştir.Birinci bölümde tasavvuf ve tarikatların yapısı, tarihi, sosyolojik boyutu ve gayesi, eğitim-öğretim açısından ve sosyal açıdan fonksiyonu hakkında bilgi verilmiştir.İkinci bölümde ise İslâm toplumunda kadının konumuna, İslâmın kadına verdiği değere, İslâm öncesi ve İslâm sonrası kadının konumundaki değişikliklere yer verilmiştir. İslâm'ın kadına verdiği belli başlı haklar hakkında bilgi sunulmuştur. Ayrıca bu bölümde, İslam'ın kadına bakışıyla ilgili ayetlere de yer verilmiştir.Üçüncü bölüm olan son bölümde ise genel ve özel olarak, tarikatlarda kadının konumu sosyolojik olarak ele alınmıştır. Bu bölümde belli başlı bazı tarikatlarda kadın konusu üzerinde durulmuştur. Tarikatlara mensup olan kadınların sosyo-ekonomik yapıları ve kültürel durumları incelenmiştir. Mevlevilik, Bektaşilik başta olmak üzere tarikatlarda kadının konumuna nasıl bakılıyor, kadına verilen değerler ve sorumluklar nelerdir, kadının tarikattaki yeri ve statüsü nedir, tarzındaki sorulara cevap bulunmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda bir kadın örgütlenmesi olan Bacıyan-ı Rum Teşkilatına da geniş yer verilmiştir.Sonuç olarak elde edilen verilere göre değerlendirmeler yapılmıştır.Anahtar Sözcükler: Tarikat, Tasavvuf, Din, Kadın.

Abstract:
This thesis reveals the point of view of Sufism and tariqats towards woman in general and the point of view of Mevlevism and Bektashism towards woman in private.This work, in which we concentrate on the social situations of woman who are members of tariqats in religious groups, consists of three parts.In the introduction part of the research, the subject matter, the aim the importance, the assumptions, the method and the technique of the research and the problems which are faced, their borders and basic items are handled. It is very important to handle the basic items at the very beginning of the research for we comprehend the research better. In order to be understood much more better, the definitions of Sufism and tariqats are made and in addition t them, some information about sociological terms is given.In the first part, some information is given about the structure, the history, the sociological dimension and the aim of Sufism and tariqats, and their function on education and society.In the second part, the position of women in Islamic societies, the value which Islam gives woman, the changes in the position of woman before and after Islam are included. Some information about some rights Islam gives to woman is presented. In this part, some verses of Quran are given, too.In the last part, the third part of the research, both in general and privare, the situation of woman in tariqats are discussed sociologically. In the part, the subject matter of woman in some tariqats is concentrated on. The socio-economic structures and cultural situations of woman who are members of tariqats are discussed. It is triet to find answers to the questions such as what are the values and responsibilities which are given to women? What is the position of woman in tariqats? How the position of woman is handled in Mevlevism and Bektashism? At the some tie, it is given information about the group of Bacıyan-I Rum which is a woman group.In conclusion, some assessment is made upon the received data.Key Word: Religious, Tariqats, Sufism, Woman.