Uluslararası koruma çerçevesinde mültecinin hukuki statüsünün belirlenmesi
Determination of the legal status of refugee within the context of international protection
Yazar: NEVA ÖVÜNÇ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. BİLGİN TİRYAKİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada, 1951 Sözleşmesi ve uygulama ile şekillenen bireysel mülteci statüsünün belirlenmesi işlemine ilişkin bazı hususlar ele alınmış ve açıklığa kavuşturulmuştur. Çalışmada, şu araştırma sorularının cevaplandırılması hedeflenmiştir: "uluslararası hukukta mülteci statüsünün şekillenmesinde etkili olan faktörler nelerdir", "mülteci statüsünün belirlenmesine yönelik kriterler uygulamada (özellikle Avustralya, Kanada, ABD ve AB'de) nasıl bir görünüm arz etmektedir" ve "bu uygulama, Türk sığınma hukuku mevzuatı ve uygulaması ile ne kadar örtüşmektedir".  Çalışmada ulaşılan en belirgin sonuçlar şu şekilde sıralanabilir: (1) çağdaş uygulamada, mülteci statüsü 1951 Sözleşmesinin oluşturulduğu dönemden daha farklı bir bakış açısıyla değerlendirilmektedir (2) insan hakları hukuku mülteci statüsünün belirlenmesi hususunda oldukça önemli bir yere sahiptir (3) bununla birlikte güvenlik ve ekonomik istikrara yönelik küresel hassasiyet ve kaygılar mülteci statüsünün belirlenmesi konusu açısından güvenlik ve özgürlük arasında devletler tarafından bir denge kurulması ihtiyacını doğurmaktadır (4) statü belirlemenin esasına yönelik kriterler insan hakları yaklaşımı bağlamında esnek bir düzlemde değerlendirilirken, usule yönelik kurallar ise dışlayıcı bir yapı sergilemekte, böylelikle statü belirleme sorumluluğunun üstlenilmemesi yahut diğer ülkelere kaydırılması amacına hizmet etmektedir (5) Türk sığınma hukuku mevzuatı ve uygulamasının gelişmiş sığınma sistemini haiz ülkelerin çağdaş uygulamaları ile tam olarak uyumluluk arz ettiğini söyleyebilmek güçtür (6) bu durumun en önemli sebebi mültecinin Türk hukukunda ülkeye has bir algı çerçevesinde ele alınmasıdır (7) Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu yakın bir gelecekte yürürlüğe girecektir. Bu kanunun, Türk sığınma hukukunun gelişimine ivme kazandıracağı ve alandaki çağdaş gelişmelere ayak uydurulmasında etkili olabileceği umulmaktadır.

Abstract:
This dissertation deals with individual refugee status determination (RSD), focusing on the following research questions: "what are the effective factors on the construction of the refugee status in international law?"; "how are the refugee status criteria interpreted in practice (especially in Australia, Canada, European Union and United States)?", "how is this practice compatible with the practice and the regulations of Turkish asylum law?". The most significant conclusions reached are :  (1) in the contemporary practice, refugee status is evaluated differently compared to the time of the drafting of the Convention; (2) human rights law has an important effect on RSD; (3) however, the global concern and sensitivity towards security and economic development, forces the countries to strike a balance between security and freedom during RSD. (4) while the status is determined with a flexible approach based on human rights perspective, the procedural rules, demonstrate an exclusive nature that enables the countries either to eliminate the responsibility or to shift it to the third countries; (5) compatibility of Turkish legislation and practice with the contemporary practice is not fully provided (6) this is due to the fact that refugee is perceived uniquely in Turkish law (7) A new legislation is about to enter into force and is hoped to push the progress in Turkish asylum law to cope with the contemporary developments in the area.