Ortaokul ve lise biyoloji konularındaki kavram yanılgılarına yönelik araştırmaların incelenmesi
Investigation of research on misconceptions in secondary and high school biology
Yazar: GÖKÇE ZORLU
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji eğitimi = Biology education

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de biyoloji eğitiminde kavram yanılgıları ile ilgili yayımlanmış makale, tez, bildiri ve kitapların içerik analizinin yapılması ve bu yanılgıların ders kitaplarına yansıma düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada doküman inceleme deseni kullanılmıştır. Dokümanların incelenmesinde içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Çalışmada 2000-2022 yılları arasında ortaokul ve lise biyoloji konularındaki kavram yanılgılarına yönelik yapılmış 73 bilimsel araştırma incelenmiştir. Bu çalışmaların doküman analizleri; çalışılan konuların dağılımı, kullanılan araştırma yöntemleri, kullanılan veri toplama araçları, veri analiz yöntemleri, araştırmacıların kavram yanılgılarının tespitine yönelik önerileri ve elde ettikleri sonuçlar ile önerilerinin ders kitaplarına nasıl yansıdığı şeklinde kategoriler belirlenerek yapılmıştır. Ders kitaplarından 6., 7. ve 8. sınıf fen bilimleri ders kitapları ve 9., 10., 11. ve 12. sınıf biyoloji ders kitapları incelenmiştir. Ders kitaplarında tespit edilen kavram yanılgılarına ilişkin, ulusal ve uluslararası düzeyde kullanılan kaynaklardan yararlanılarak güncel literatür bilgileri verilmiştir. Kavram yanılgıları ile ilgili 52 konu üzerinde çalışma yapıldığı belirlenmiş ve en fazla araştırmanın 2019 yılında 11 çalışma olduğu belirlenmiştir. Çalışma türü olarak en çok makale %58,9 ve lisansüstü tez %35,6 olduğu belirlenmiştir. Kavram yanılgılarına yönelik yapılan araştırmalarda 21 farklı araştırma yönteminin kullanıldığı ve en çok tarama yönteminin %21,9 olduğu belirlenmiştir. Çalışmalarda 25 farklı veri toplama aracı kullanıldığı ve en fazla anketin %13,7 tercih edildiği anlaşılmıştır. Biyoloji konularının büyük çoğunluğunda kavram yanılgıları olduğu, bunların giderilmesine yönelik bazı çalışmalarda önerilerde bulunulduğu, ancak araştırmacıların önerilerine yönelik ders kitaplarına düzeltmelerin tam olarak yansıtılmadığı anlaşılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen veriler göre ders kitaplarında tespit edilen kavram yanılgılarının giderilmesi ve benzer çalışma sayısının artırılması önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to analyze the content of published articles, theses, papers and books about misconceptions in biology education in Turkey and to determine the reflection levels of these misconceptions in textbooks. Document analysis design was used in the study. Content analysis technique was used in the examination of the documents. In the study, 73 scientific studies conducted on misconceptions in secondary and high school biology subjects between the years 2000-2022 were examined. Document analysis of these studies; The distribution of the subjects studied, the research methods used, the data collection tools used, the data analysis methods, the suggestions of the researchers for the detection of misconceptions and the results they obtained and the reflection levels of their suggestions in the textbooks were determined. Of the textbooks, 6th, 7th and 8th grade science textbooks and 9th, 10th, 11th and 12th grade biology textbooks were examined. It has been tried to give correct information about the misconceptions identified in the textbooks by using national and international sources. It was determined that there were 52 studies on Misconceptions and it was determined that the most research was 11 studies in 2019. The most common type of study is article 58.9% and postgraduate thesis It was determined to be 35.6%. In research conducted on misconceptions, 21 different It was determined that the research method was used most and the screening method was 21.9%. It was understood that 25 different data collection tools were used in the studies and the survey was preferred the most, with 13.7%. It has been understood that there are misconceptions in the majority of biology subjects, and suggestions have been made in some studies to eliminate these, but the corrections based on the researchers suggestions are not fully reflected in the textbooks. According to the data obtained from study, suggestions were made to eliminate misconceptions detected in textbooks and to increase the number of similar studies.