XX. yüzyılda Osmanlı-Arap coğrafyasının paylaşım planları çerçevesinde Ortadoğu haritalarının şekillenmesi ve Sykes-Picot Antlaşması
The formation of the Middle East maps in the frame of the sharing plans of the Ottoman-Arab geography and the Sykes-Picot Agreement in the XX. century
Yazar: MEHMET ALİ ÖNCER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN GENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Araplar = Arabs ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Paris Konferansı = Paris Conference ; Siyonizm = Zionism ; Sykes-Picot Antlaşması = Sykes-Picot Agreement ; İngiltere = England ; Şerif Hüseyin = Sharif Hussein

Özet:
İslâm tarihî Hz. Muhammed'in ilahî mesajını yayması ile başlamış ve günümüze kadar devam etmiştir. Bundan sonra da bu tarih akmaya devam edeceğe benzemektedir. Bu yüzden bu tarih ele alınırken geçmiş, günümüz ve gelecek birlikte düşünülmelidir. Ancak ne var ki, İslâm coğrafyasının modern dönemi değerlendirilirken bu husus gözardı edilmiştir. Bizim bu çalışmamızda günümüze yakın olan ve İslâm coğrafyasının en fazla şekil aldığı, I. Dünya Savaşı sonrası üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, I. Dünya Savaşı öncesi Ortadoğu ve dengelerin değişimi ele alınarak tezin ana konuları için gerekli alt yapı oluşturulmuştur. İkinci bölümde, I. Dünya Savaşı'nın başlaması ile Şerif Hüseyin'in buradaki rolü, Siyonizm gibi savaşı etkileyen ve savaş esnasında meydana gelen, aynı zamanda Ortadoğu'nun oluşmasında etkin olaylar incenmiştir. Son kısım olan üçüncü bölümde, I. Dünya Savaşı esnasında gerçekleşen Sykes-Picot Antlaşması ve akabinde ortaya çıkan yeni harita ve devletlerin genel durumundan kısaca bahsettik. Böylece tezimizin kapsamı, I. Dünya Savaşı öncesi Osmanlı ve Ortadoğu ile savaş sonrasında ortaya çıkan yeni devletlerin durumlarından anlatmaktan ibaret olmuştur.
Çalışmamızda yöntem olarak arşiv belgeleri, kitaplar, gazete haberleri ve dergiler taranarak çeşitli bilgiler elde edilmiştir. Sonrasında elde edilen bu materyaller, konumuza uygun bir şekilde harmanlanarak metnimiz ortaya çıkartılmış ve mümkün olduğunca bilgiler kronolojik biçimde işlenmiştir.
Kullandığımız Batılı çalışmaların genellikle taraflı baktıkları ve Avrupa devletlerinin haksız uygulamalarını bile savundukları gözlemlenmiştir. Bu yüzden tezimizde onların çelişkili durumları anlatılarak, bir eleştiriye tabi tutulmuştur. Ayrıca tarihsel olaylara dair çelişkili bilgiler de kritize edilmiş ve böylece daha makul sonuçlara ulaşılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Şerif Hüseyin, Sykes-Picot, Paris Barış Konferansı, San Remo Konferansı, Filistin, Siyonizm, İngiliz Ortadoğu Politikası, Ortadoğu.

Abstract:
Islamic history it started with the spreading of the divine message of Muhammad and has continued until today. From now on, this history seems to continue to flow. Therefore, when considering this history, the past, present and future should be considered together. However, this point has been ignored while evaluating the modern period of Islamic geography. In this study, we focused on the post-World War I, which is close to the present day and where the Islamic geography took shape the most. In this context, our study consists of three parts. The necessary infrastructure for the main subjects of the thesis was created by considering the pre-war Middle East and the change of balances. Thus, with the start of World War I, we examined the role of Sheriff Hussein here, the Sykes-Picot Agreement and the events that affected the war and occurred during the war, as well as effective events in the formation of the Middle East. Then, we briefly talked about the general situation of the new maps and states that emerged after the War. Thus, the scope of our thesis consisted of explaining the situation of the Ottoman Empire and the Middle East before the First World War and the new states that emerged after the war.
In our study, various information was obtained by researching archival documents, books, newspaper news and magazines as a method. Afterwards, these materials were blended in accordance with our subject, and our text was revealed and the information was processed chronologically as much as possible.
It has been observed that the Western studies we use are generally biased and even defend the unfair practices of European states. Therefore, in our thesis, their contradictory situations are explained and subjected to a criticism. In addition, contradictory information about historical events was also criticised, thus trying to reach more reasonable conclusions.
Keywords: Sheriff Hussein, Sykes-Picot, Paris Peace Conference, San Remo Conference, Palestine, Zionism, British Middle East Policy, Middle East.