Türkiye'nin dış politikasının Afrika'daki dönüşümü
The transformation of Turkey's foreign policy in Africa
Yazar: ALEXE FRIDOLIN KENFACK KITIO
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ÇAĞIRAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika = Africa ; Güvenlik = Security ; Güvenlikleştirme = Securitization ; Kimlik = Identity ; Milli güvenlik stratejisi = National security strategy ; Seküritizasyon = Securitization ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Afrika ilişkileri = Turk-Africa relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Türkiye ile Afrika arasındaki ilişkilerin 2002'den bu yana ana akım olarak görülmesi bu işbirliğinin siyasi, diplomatik, ekonomik veya insani boyutlarını vurgulamıştır. "Türkiye'nin dış politikasının Afrika'daki dönüşümü" konulu bu tez ile ilgili, Türkiye'nin Afrika'daki dış politikasının arkasında (henüz ana akım tarafından yeterince vurgulanmayan) büyüyen bir güvenlik boyutu olduğunu savunmaktayım; böylece Türkiye Afrika'da yükselen bir güvenlik aktörü olarak görünmektedir. Bu tez merkezi soruyu cevaplıyor, Türkiye'nin Afrika'daki dış güvenlik politikasının unsurları ya da varlıkları nedir ve bu politika nasıl uygulanmaktadır? İkincil veri ve mülakatlardan (derinlemesine, yarı yapılandırılmış ve açık) önemli bir şekilde yararlanılması, bu tez, güvenlik teorisine "hybrid" bir yaklaşıma dayanmaktadır. Bir yandan, güvenliği sağlamak için devletlerin nihai görevi olarak Kenneth Waltz'un yapısal gerçekçiliğinin okunmasından yararlanır; öte yandan Kopenhag Okulu'nun güvenleştirme analizlerini ve referans nesnesini geleneksel materyalizmin ötesine genişleten menkul kıymetleştirme teorisi, böylece değerler, fikirler ve kimlik gibi kavramları vurgulamaktadır. Bu metodolojik ve teorik çerçeveye istinaden, bu tezde Türkiye'nin Afrika'daki dış güvenlik politikasının öncelikle uluslararası aktörler ve başta BM ile işbirliği içinde barışı koruma operasyonları etrafında dile getirildiğini savunmaktayım. Bu dış politika aynı zamanda askeri ve stratejik anlaşmalar yoluyla bireysel bir Türk güvenlik teklifinin yanı sıra savunma sanayileri alanındaki işbirliğini de vurgulayarak Türkiye'yi Afrika'da yükselen bir güvenlik oyuncusu olarak tanınmaktadır. Buna ek olarak, Kopenhag Okulu güvenlikleştirme teorisi sayesinde 15 Temmuz 2016 mağlup darbe girişiminden ve Gülénistlere ya da FETÖ ağlarına karşı mücadeleden bu yana Türk eğitim ve kimlik modelinin nasıl ulusal bir güvenlik sorunu haline geldiğini gösteriyor. Bu biçimde FETÖ örgütünün küresel boyutu Afrika'yı Türk ulusal güvenlik meselelerinin operasyon tiyatrosu haline getirmektedir. Sonuçlarımızın ardından bu tez, gelişmekte olan ülkelerde gelişen güçlerin davranışlarının mevcut statükoyu değiştirmede anlaşılmasına önemli bir katkı olarak gözükmektedir, oysaki ilk kez ortaya çıkan yabancı kalkınma yardımlarının bağışçılarına bakılmıştır.

Abstract:
The mainstream of the relations between Turkey and Africa, as observed since 2002, has so far mainly highlighted the political, diplomatic, economic or humanitarian dimensions of this cooperation. Through this thesis entitled "the transformation of Turkey's foreign policy in Africa", I argue that there is a growing security dimension behind the Turkey's foreign policy in Africa (which has not yet been emphasized enough by the mainstream), thus acknowledging Turkey as a rising security player in Africa. This dissertation answers the central question, what is the content or what are the assets of Turkey's foreign policy of security in Africa, and how is this policy implemented? Following a substantive exploitation of secondary data and interviews (in-depth, semi-structured and open), this thesis is based on a hybrid approach to security theory. It draws on the one hand on the reading of Kenneth Waltz's structural realism which posits security as the ultimate quest of the states ensuring their survival; and on the other hand the Copenhagen School's securitization theory broadening the security analyses and its referent object beyond the traditional materialism, thus stressing notions like values, ideas and identity. In line with this methodological and theoretical framework, I therefore argue in this thesis that the Turkey's foreign policy of security in Africa is first articulated around peacekeeping operations in collaboration with international actors and mainly the UN. This foreign policy also highlights an individualistic Turkish offer of security through, military and strategic agreements, as well as the cooperation in the defense industries' field, thus acknowledging Turkey as a rising security player in Africa. Additionally, the Copenhagen School thanks to the securitization theory demonstrates how the Turkish model of education and identity have become a national security concern since the defeated coup attempt of July 15, 2016, and the fight against the Gülénists or FETÖ networks. In this configuration, the global dimension of the FETÖ organization thus makes Africa a theater of Turkish national security issues. Following our findings, this thesis appears as a major contribution to the understanding of rising powers' behavior in developing countries in shifting the current status quo where they were first looked at as mere emerging donors.