Göz formunun takıda sembol olarak kullanımı üzerine bir araştırma ve bir koleksiyon önerisi
A research on the usage of eye form as a symbol in jewellery and a collection proposal
Yazar: ÖZDEN KAPLANCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞEM ERTAN AYATA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Semboller içerdikleri anlam zenginliği ile insan hayatında kelimelerden daha etkileyici bir rol üstlenmişlerdir. Bu çalışmada araştırmanın konusu olan göz sembolü, bu sembollerden biridir ve genel olarak bakıldığında kişinin dünyaya açılan penceresi, iyi ya da kötü her düşüncenin dışarıya yansıdığı nokta olarak kabul edilebilir. Hemen her toplumda ve her coğrafyada, tarihin her döneminde, gözlerle, bakışlarla ilgili belli ortak noktalar ve inanışlar olduğu görülmektedir.

	Geçmişten günümüze dünyanın görsel dili olan takılar yüklendikleri sembolik anlamlar ile çağın ruhunu, toplumların ait oldukları kültürel ve ekonomik yapıyı ve bireyin topluluk içindeki statüsünü gösteren önemli bir araç olmuştur. Aynı zamanda inanç sistemleriyle bağının hiçbir zaman kopmadığı gözlemlenen takı, her dönemde ve hemen her toplulukta koruyucu olma özelliğinden de uzaklaşmamıştır. Göz formlu takılar ise insanlık tarihi boyunca, her kültürde ve dini inançta kötülükleri yok eden güçlü bir tılsım olarak kabul edilmiştir.

	Göz formu elbette salt inanç sembolü ya da koruyucu tılsım olarak değil; kimi zaman da görsel olarak göze hoş göründüğü için de kullanılmıştır. Geçmişte olduğu gibi günümüzde de birey ve toplum hayatında güçlü bir sembolizme ve fonksiyonelliğe sahip olan göz formu sosyal ve ekonomik dalgalanmalar, felsefe ve sanat akımları ile doğrudan bağlantılı kabul edilmiştir ve tarihi kültürümüzün neredeyse vazgeçilmez bir parçası olarak geçmişten geleceğe uzanmaktadır. Yapılan araştırmada, göz formunun, geçmişten günümüze kadar uzanan gelişim süreci incelenmekte hem geleneksel kullanımı hem de çağdaş dönem sanatındaki yeri değerlendirilmektedir. Buna göre ilk olarak göz sembolizmi ve farklı coğrafyalardaki göz formları ortaya konulmakta, ikinci olarak göz formunun takıya yansıması ve son olarak ise, çağdaş sanattaki yeri değerlendirilmektedir.

Abstract:
More than words, symbols hold an impressive part in human life with their abundance in definitions.  Eye symbol, the research subject of this study is one of these symbols and all in all, one's window to the world can be regarded as the spot where good or evil all thoughts are reflected to the outside world. It is seen that there are spesific common grounds and beliefs on eyes, looks in nearly all societies, geographies and periods of history. 

	Having had a visual language, from past to present jewelleries, with their symbolic meanings, have been significant means that show the essence of age, cultural and economic structures of the society and the status of the individual within it.. Having been beheld that it has an unbreakable bond with belief system, jewellery has never been far away from being proctectative in all ages and in neary all societies. And the jewelleries with eye forms has always been seen as strong talismans that ward off the evil in every culture and religious belief. 

	Eye form has also been used not only as absolute belief systems or protective talismans but also as it seems pretty. Having a strong symbolism and functionality in the life of individual and society in both past and present, the eye form has been considered to be directly associated with social and economic fluctuations and moves towards the future as an almost indispensable part of our historical culture. In this study, the development process of the eye form from past to present is analyised and its importance in both traditional and modern art is studied. According to this view, firstly the eye symbolism and the eye forms in different geographies are presented, seconly the reflection of eye form on jewelery and finally its status in modern art is evaluated.