Parabolik oluk tipi güneş kollektörü için tasarım parametreleri, termodinamik ve ekonomik analizlerinin incelenmesi
Investigation of design parameters, thermodynamic and economic analysis for parabolic trough type solar collector
Yazar: ELİF BERCA EROĞLU
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZTÜRK
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mekatronik Mühendisliği = Mechatronics Engineering

Özet:
Ülkelerde sosyal yaşantı ve ekonomik kalkınmayı sürdürebilmek için enerji talebi giderek artmaktadır. Günümüzde bu talebi karşılayabilmek adına rezervleri sınırlı olan fosil enerji kaynakları kullanılmakta ve bunun sonucunda ise dünyada küresel ısınma gibi geri alınamaz yıkıma sebep olunarak çevre kirliliği arttırılmaktadır. Bu durumu önlemek ve sınırsız kaynaklardan yararlanmak için yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinmiştir. İçlerinde bulunan güneş enerjisi hem kolay bulunabilmesi hem diğer enerji kaynaklarına göre ucuz olması hem de elektrik üretimi için yüksek sıcaklıklara çıkabilmesi gibi yaygın kullanım potansiyeline sahiptir. Yüksek sıcaklıklarda çalışabilmesi yoğunlaştırıcı güneş enerjisi sistemleri ile mümkündür. En yaygın kullanıma ise parabolik oluk tipi güneş kollektörleri sahiptir. Güneş ışınları, parabol şeklindeki yansıtıcı yüzeyden kollektörün odağında bulunan alıcı boru üzerine düşerek, boru içindeki akışkanı ısıtmakta ve bu sayede güneş radyasyonu faydalı ısıya dönüşmektedir.
Bu çalışmada, parabolik oluk tipi güneş kollektörlerinin üzerine teorik bir araştırma yapılmıştır. Tasarlanan parabolik oluk tipi güneş kollektöründe, farklı akışkan sıvıları kullanılarak karşılaştırmalı bir performans analizi ve farklı tasarım parametrelerinin, kollektörün verimi üzerine etkileri ile birlikte, gün içerisinde kollektöre gelen güneş ışınımı ve açısal yer değiştirmenin de verimlilik üzerindeki etkileri incelenmiştir. Sonuçlar kollektör uzunluğunun, alıcı boru çapının, kullanılan akışkan ve malzeme türlerinin sistem verimliliği üzerinde etkisi olduğunu göstermiştir. Hava akışkanında faydalı ekserji üretimi ve sistem verimliliğinde en yüksek değer görülürken, Helyum akışkanında çıkış sıcaklığında en yüksek değer görülmektedir. Ekserji üretimi, çıkış sıcaklığı ve sistem verimliliğinin en yüksek değeri alıcı boru için galvanizli çelik üzerine siyah krom kaplaması kullanılması ve yansıtıcı yüzey için ayna kullanılması ile elde edilmiştir.

Abstract:
In order to sustain social life and economic development in countries, energy demand is increasing. Today, fossil energy sources with limited reserves are used to meet this demand, and as a result, irreversible destruction, such as global warming, is caused in the world, and environmental pollution is increased. In order to prevent this situation and benefit from unlimited resources, renewable energy sources have been turned to clean energy. The solar energy in them has the potential for widespread use as it is easy to find, cheap compared to other energy sources and can reach high temperatures for electricity generation. It is possible to operate at high temperatures with concentrator solar energy systems. The most common use is parabolic trough type solar collectors. Sun rays fall from the parabolic reflective surface onto the receiver pipe located at the collector's focus, heating the fluid in the pipe and thus converting solar radiation into proper heat. In this study, theoretical research was conducted on parabolic trough-type solar collectors. In the designed parabolic trough type solar collector, a comparative performance analysis was conducted using different fluids and the effects of different design parameters on the collector efficiency, as well as the effects of solar radiation and angular displacement during the day on the efficiency, were investigated. The results showed that the collector length, receiver pipe diameter, and the types of fluids and materials used affect the system efficiency. The term' practical exergy production' refers to the actual useful work that can be obtained from a system, and it is a key metric in this study. While the highest value in practical exergy production and system efficiency is observed in air fluid, the highest value is observed in outlet temperature in helium fluid. The highest value in exergy production, outlet temperature and system efficiency was obtained using black chrome coating on galvanized steel for the receiver pipe and mirror for the reflective surface.