Yüksek binalarda yapı kabuğunun tektonik kurgu değişiminin analizi
An analysis of building enclosure's tectonic arrangement change in high rise buildings
Yazar: ARZU GÜNCÜ
Danışman: PROF. DR. ZİYA UTKUTUĞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
19.yy'ın önemli mimarlık kuramcılarından biri olan Gottfried Semper,?Mimarlıgın 4 Elemanı? ve ?Teknik ve Tektonik Sanatlarda Stil ya da UygulamalıEstetikler? isimli çalısmalarında bahsettigi ?giydirme kuramı? ile, mimarikonstrüksiyon için tanımladıgı 4 temel ögeden (ocak, iskelet/çatı, zemin yapısıve kabuk/kaplama) biri olan ve iskelet üzerine asılan ilkel dokumaların,zamanla yapı kabuguna dönüstügünü ileri sürmüstür. Günümüz yapıpratiginde malzeme/bilesen ve tekniklerini kullanan yeni kabukbiçimlenmelerine olan egilim, bu kuram çerçevesinde yapı kabugunun tektonikkurgusunun incelenmesini ilginç hale getirmistir.Bu tez çalısması, Gottfried Semper'in ?giydirme? kuramının, 20. yy mimarlıkpratiginde de geçerli oldugunu ispatlamayı amaçlamıstır. Çalısma alanı olarak,1850' lerden baslayarak degisen malzeme, bilesen karakteristikleri ve yapımtekniklerine göre, Endüstri Devrimi Sonrası, Modern ve Geç Modern Mimarlıkseklinde sınıflandırılan 3 mimari dönem ve bu dönemlerin özelliklerini yansıtan,yüksek binalar seçilmistir. Bu örnekler üzerinde, ilkel dokuma arketipi ileanalojik olarak iliskilendirilen yapı kabugunun tektonik kurgusunun,hazırlanan ?analiz modeliyle? incelenmesi, elde edilen bulguların ?degerlendirmemodeli? üzerinde degerlendirilmesi, tezin yöntemi olmustur. Tez çalısmasında,20. yy mimarlıgında, incelenen yüksek binalar bazında, yapı kabugunun degisentektonik kurgu içinde özünde ilkel dokuma tekniklerine dayandıgı, GottfriedSemper'in kuramının halen geçerliligini sürdürdügü sonucuna ulasılmıstır.

Abstract:
Gottfried Semper, one of the most important theoreticians of the 19th century,classified 4 main architectural elements as enclosing membrane, hearth,framework (roofwork) and earthwork(mound). In his books ?The FourElements of Architecture? and ?Style in the Technical and Tectonic Arts orPractical Aesthetics?, Semper?s ?dressing theory? claimed that the braided orwoven textile hung on the structure was transformed into building enclosure intime. Emphasizing this analogical relation between building enclosure andwoven textile, Semper defined architecture as construction dependent onmaterial and weaving technique applied on building enclosure. Considering thetendencies in contemporary architectural practice mainly focused on currentmaterials and construction techniques in building enclosure, this interestingtheory?s validity and the change in building enclosure?s tectonic arrangementshould be reconsidered in view of 20th century architecture.The objective of this thesis was to prove the validity and readability of GottfriedSemper?s ?dressing theory? in practice of 20th century architecture. High risebuildings, which represent the constructional qualities of a specific period in themost effective way, were classified according to changing material - componentcharacteristics and techniques in 3 main periods; `After industrial revolution?,`Modern? and `Late Modern?. The high rise buildings representing theseperiods were chosen as case studies of this thesis. The method applied in thisthesis was analysis of the tectonic arrangement of the examples by relatingbuilding enclosure with weaving archetype analogically over ?analysis model?,then assessment on ?evaluation model?. Through the study conducted on theseexamples, it was concluded that variation in tectonic arrangement mainly relyon primitive weaving techniques and Gottfried Semper?s theory is still valid in20th century.