Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile hekimliği polikliniklerine başvuran hastaların aile hekimliği bakış açısı ile ağız ve diş sağlığı durumları
Oral and dental health conditions of patients attending to Ankara University Faculty of Medicine, family medicine polyclinics with family medicine perspective
Yazar: ZEYNEP BAYRAKTUTAR DALDAL
Danışman: PROF. DR. MEHMET UNGAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Dişler = Teeth ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Sağlık = Health

Özet:
Türkiye'de ağız ve diş sağlığı (ADS) önemli halk sağlığı konuları içindedir. Çocuklar ya da erişkin yaştaki bireyler ancak yakınmaları olduğu zaman diş hekimine gitmektedirler. Birinci basamak koruyucu hekimlik uygulamaları sayesinde toplumda ADS bilincinin sağlamlaştırılması, genel sağlığı etkileyebilecek rahatsızlıkların düzenli kontroller sonucu, erken teşhis ve erken müdahale ile önlenmesi mümkündür. Biz de, tamamen başka nedenler ile gerçekleştirilen aile hekimliği poliklinik muayenelerini ADS açısından kaçırılmaması gereken bir fırsat olarak görerek, aile hekimliği bakış açısı ile ADS durumunun polikliniklerimizde tespit edilmesini amaçladık. 1 Nisan 2014 – 31 Haziran 2014 tarihleri arasında polikliniklerimize başvuranlar arasından çalışmaya katılmayı kabul eden 328 kişi ile yüz yüze görüşüldü. Çalışma için hazırlanmış anket formları doldurulduktan sonra hastaların ağız ve diş muayeneleri, aile hekimliği polikliniği ortamında aynı aile hekimi tarafından gerçekleştirildi. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirmesi Windows için SPSS paket programının 11,5 sürümü ile yapıldı. Sürekli değişkenler için Student t testi ve tek yönlü varyans analizi, kategorik değişkenler için Pearson'un ki-kare ve Fisher'in kesinlik testleri kullanıldı, p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Katılımcıların %53,7'sinde en az bir çürük tespit edilirken, %64'ünde en az bir kayıp diş, %87,5'inde en az bir dolgulu diş ve %65,2'sinde diş taşı mevcuttu. Çürük, kayıp, dolgulu diş (DMFT) değeri 7 (0-30) olarak bulundu. Kardiyovasküler sistem ve solunum sistemi ilişkili hastalık varlığı, diabetes mellitus öyküsü ve romatolojik hastalık varlığında DMFT indeksi istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek bulundu (p<0,05). Medikal tedaviler ile DMFT indeksi karşılaştırıldığında antihipertansif, antidiyabetik, antihiperlipidemik ve antikoagülan ilaç kullanımının DMFT indeksini arttırdığı, bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p<0,05). Son altı ay içinde diş muayenesi olanların oranı %33,7 idi. İlk kez diş muayenesi olma yaşı büyüdükçe DMFT indeksinin de arttığı tespit edildi (r=0,296, p=0,000). Diş fırçalama sıklığı arttıkça DMFT indeksi azalmakta idi (r=-0,316, p=0,000). Günlük olarak yardımcı temizlik ürünü kullanım oranı %15,5 idi. Sonuç olarak bireysel ağız hijyeni alışkanlıkları yetersizdir. Hastalar ağız ve diş sağlıkları ile ilgili durumlarını özellikle sorgulanmadıkları takdirde hekimleri ile paylaşmamaktadır. Aile hekimlerine, periyodik hekim kontrolü alışkanlığının sağlanması, doğru beslenme ve oral hijyen eğitiminin sağlanması ve özellikle erken çocukluk döneminden itibaren bireylerin bilgilendirilmesi konularında önemli görevler düşmektedir. Aile hekimlerinin ağız ve diş muayenesi konusunda temel düzeyde eğitim almaları sağlanarak, hastaların birinci basamağa başka nedenler ile başvuruları, düzenli diş bakımı alamayan hastaların ağız ve diş sağlığını korumak için bir fırsata dönüştürülebilir.
Anahtar Sözcükler: Ağız ve Diş Sağlığı, Aile Hekimi, Koruyucu Hekimlik, Periyodik Sağlık Muayenesi, DMFT indeksi

Abstract:
Oral and Dental Health Conditions of Patients Attending to Ankara University Faculty of Medicine, Family Medicine Polyclinics with Family Medicine Perspective
Oral and dental health is an important public health issue in our country. Children or adults do not visit a dentist regularly, but do consult only when they have symptoms. Through primary care preventive medicine practices, disorders that could affect general health can be prevented by early detection and early intervention as a result of periodic health examinations. Thinking each family physician consultation as an opportunity for oral and dental health with a family medicine perspective, we aimed to identify our patients' oral and dental health status during physical examination due to other reasons for encounter. Between April 1, 2014 – June 31, 2014 three hundred twenty-eight people who agreed on participating in to the study were interviewed face to face. After completing a questionnaire, oral and dental examinations were performed by the same family physician in family medicine clinical setting. Student's t test, variance analysis, Pearson's chi-square and Fisher's exact tests were used for statistical analysis. Any p value <0.05 was considered statistically significant. While 53.7% of the respondents had at least one decayed tooth, 64% had at least one missing and 87.5% had at least one filled tooth, and 65.2% of the respondents had tartar. DMFT index value was 7 (0-30). In the presence of cardiovascular and respiratory diseases, diabetes mellitus and rheumatic diseases, DMFT index was significantly higher (p<0.05). In comparison of DMFT index with medical treatment, usage of antihypertensive, antidiabetic, antihyperlipidemic and anticoagulant drugs increased the DMFT index, that increase was statistically significant (p<0.05). Of the respondents, 33.7% had dental examination within the last six months. While first dental examination gets older, DMFT index also increasesed (r=0.296, p=0,000). Increased frequency of tooth brushing gradually decreased DMFT index (r=-0.316, p=0,000). The ratio of daily use of the auxiliary cleaning products was 15.5%. In conclusion, individual oral hygiene habits are inadequate. Patients do not share their problems on oral health status with family physicians, unless they are especially questioned. Family physicians have an important role in ensuring periodical health control habits, provision of oral hygiene and proper nutrition education, and informing individuals especially since early childhood. By providing family physicians training on oral and dental examination at basic level, it may turn the attendances of the patients to primary care into an opportunity to protect oral and dental health of the patients who do not receive regular dental care.
Keywords: Oral and Dental Health, Family Physician, Preventive Medicine, Periodic Health Examination, DMFT index