Yabancı tatlı su balığı türlerinin yerel balık türlerine etkilerinin deneysel şartlarda incelenmesi ve doğal ortamdaki özellikleriyle karşılaştırılması
Investigation of the effects of nonnative freshwater fish species on native fish species in experimental conditions and comparison the characteristics in natural conditions
Yazar: NİLDENİZ TOP KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ SERHAN TARKAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Yabancı balıkların yeni ortamlara istemli veya istemsiz aşılanması sonucu popülasyon oluşturması, hem yeni habitatlarda doğal balıklarla yaşam alanlarını ve besinlerini paylaşmalarına hem de doğal popülasyonların baskılanmasına neden olabilir. Yabancı ve doğal türler arasındaki etkileşimleri tahmin etmek doğal koşullarda oldukça zor olabilmektedir. Yüksek riskli istilacı balıkların etkilerini görebilmek için deneysel koşullarda çalışmalar yapmak bu etkileri anlayabilmek ve koruma planları oluşturabilmek için yardımcı olabilmektedir. Bu çalışmanın hipotezi; yabancı türlerin aşılandıkları ortamdaki yerel türlere olan olası etkilerinin istilaya yol açıp açmadığıdır. Bu nedenle bu çalışmada, yabancı balıkların, doğal balıklar üzerindeki etkisine odaklanan deneysel yaklaşımlardan yararlanılmıştır. Çalışma materyali olarak yabancı türlerden yetişkin ve jüvenil Lepomis gibbosus ve Carassius gibelio, endemik türlerden Capoeta aydinensis kullanılarak üç farklı deneme tasarlanmıştır. Büyüme (Spesifik Büyüme Oranı, Çatal Boy Artışı) ve davranış değişiklikleri (Agresyon: Isırma, kovalama); yabancı tür varlığına göre iki farklı sıcaklıkta (yüksek ve düşük sıcaklık) ve farklı balık sayıları ile test edilmiştir. 
Sonuçlar, yetişkin L. gibbosus'un büyüme oranlarının, C. aydinensis'den daha iyi olduğunu, ayrıca jüvenil L. gibbosus bireylerinin de yetişkin bireylere göre daha iyi büyüdüğünü ortaya koymuştur. Juvenil L. gibbosus bireyleri yetişkinlere göre daha agresif olup, özellikle yüksek sıcaklıkta kovalama ve ısırma davranışlarını çoğaltmıştır. 
Diğer yabancı tür C. gibelio ve endemik C. aydinensis arasındaki etkileşimin sonuçları ise C. gibelio'nun yüksek sıcaklıkta C. aydinensis'in ise düşük sıcaklıkta daha iyi büyüme gösterdiğini ortaya koymuştur. Rekabet ortamından uzak kontrol gruplarında ise C. gibelio daha iyi büyüme göstermiştir. Türler arasında hiçbir saldırganlık kaydedilmemiştir. 
Bu sonuçlar L. gibbosus'un kontrollü deneysel koşullarda endemik tür üzerinde bazı önemli etkileri olduğunu, ancak C. gibelio'nun düşük sıcaklıkta endemik tür üzerine etkisiz kalırken, sıcaklık arttıkça etki gösterebileceğini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışma yabancı türlerin yaratabileceği etkilerin tamamını açıklayamamış olsa da kontrolsüz aşılamaların endemik türler için tehdit oluşturduğunu ve küresel ısınmanın ortaya çıkarabileceği dezavantajlardan biri olabileceğini ortaya koymuştur.

Abstract:
The survival and establishment of intentionaly or unintentionaly introduced alien fishes in new environments can result in their sharing of habitat and prey resources with native fishes as well as ecological impacts and suppression of native populations.  It can be quite difficult in natural conditions to predict interactions between alien and natural species. In order to see the effects of high-risk invasive species, studying in experimental conditions can help to understand these effects and create protection plans. Thus, the hypothesis of this study is whether alien species will cause to invasion on local species in experimental approaches focusing on the effect of alien fish on endemic fish. Three different experiments were designed by using Lepomis gibbosus (both adult and juvenile), Carassius gibelio as alien species, Capoeta aydinensis as endemic species. Growth (Specific Growth Rate, Incremental Fork Length) and behavioral (aggression: Biting, chasing) changes were tested according to alien species presence with two different temperature regimes (high and low temperature) and different fish numbers.
The results indicated that the growth rate of adult L. gibbosus was faster than C. aydinensis likewise juvenile L. gibbosus growth was also better than adult individuals. Juvenile L. gibbosus individuals were more aggressive than adults and increased the chasing and biting behavior, especially at high temperatures. 
The results of the interaction between C. gibelio and endemic C. aydinensis demonstrated that C. gibelio showed faster growth at high temperature and C. aydinensis at low temperature. C. gibelio indicated better growth in control groups away from the competition environment. No aggression was recorded between species. 
These results revealed that L. gibbosus had some substantial impacts on endemic species in controlled ex-situ conditions, but that for C. gibelio, the effects remained ineffective on the endemic species at low temperature. Although this study has not been able to explain all the effects of alien species, uncontrolled fish introductions may cause a threat to endemic species and may become one of the disadvantages of global warming.