Erzurum ili yetiştirici şartlarında Morkaraman kuzularının büyüme ve gelişme özelliklerinin belirlenmesi
Determination of growth characteristics of Morkaraman lambs under breeding conditions in Erzurum province
Yazar: ÖMER FARUK ACAR
Danışman: PROF. DR. NURİNİSA ESENBUĞA
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Erzurum ilinde yetiştirici şartlarında 693 baş Morkaraman
kuzuların doğum ağırlığı, mera başı canlı ağırlığı, mera dönemi canlı ağırlığı, mera sonu canlı
ağırlığı, meraya kadar günlük canlı ağırlık artışı, merada günlük canlı ağırlık artışı gibi
büyüme ve gelişme özelliklerini belirlemek ve bu performans özellikleri üzerine etkili çevre
faktörlerini ortaya koymaktır.
Yöntem: Kuzuların doğum ağırlıkları doğumu takiben ilk 24 saat içerisinde 10 g hassasiyetli
dijital terazi ile tartılmış, kulaklarına işletme numarasını taşıyan plastik kulak küpeler
takılmıştır. İşletme kayıtları olarak küpe numarası, kuzuların cinsiyeti, doğum tipi, doğduğu
tarih, ana yaşı, meraya çıkış tarihi, meradan dönüş tarihi ile doğum, mera başı ve mera sonu
ağırlıkları gibi veriler kayıt altına alınmıştır. Kuzuların her biri meraya çıkmadan bir gün önce
mera başı canlı ağırlıkları ve meradan dönüş tarihinden bir gün önce mera sonu canlı
ağırlıkları 100 g hassasiyetli kantarla belirlenmiştir. Çalışmada doğum ağırlığı, mera başı, ve
mera sonu canlı ağırlığı ile mera başıve mera sonu günlük canlı ağırlık artışları ele alınmıştır.
Söz konusu parametreler üzerine işletme, doğum ayı, cinsiyet, doğum tipi ve ana yaşı gibi
kesikli çevre faktörlerinin etkisi incelenmiştir. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 20.0
paket programının GLM prosedürü kullanılmıştır. Analiz sonucu önemli çıkan ortalamaların
farklılıklarının belirlenmesinde Duncan çoklu karşılaştırma testi uygulanmıştır.
Bulgular: Kuzuların doğum ağırlığı, mera başı ağırlığı, mera sonu ağırlığı, doğumdan mera
başına kadar ve mera dönemi günlük canlı ağırlık artışlarına ait genel ortalamalar ve standart
hataları sırasıyla 3,13±0,03, 24,58±0,25, 45,27±0,28, 250,41±2,12 ve 269,06±1,67 g olarak
belirlenmiştir. İstatistik analiz sonuçlarına göre sadece doğum ağırlığına ana yaşının, mera
başı ağırlığına doğum tipinin, mera sonu ağırlığına doğum tipinin, meraya kadar günlük canlı
ağırlık artışına cinsiyet ve doğum tipinin ve merada günlük canlı ağırlık artısında ise doğum
ayı, cinsiyet ve doğum tipinin etkisi önemsiz olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Erzurum ilinde yetiştirici şartlarında, Morkaraman ırkı kuzuların büyüme ve gelişme
özellikleri belirlenmiş ve mevcut şartlarda elde edilen veriler Morkaraman kuzuların dikkate
değer bir gelişme hızına sahip olduklarını göstermiştir. İlin mevcut yetiştirici ve mera
şartlarında Morkaraman kuzuların canlı ağırlık ve günlük canlı ağırlık artışları dikkate
alındığında kuzuların mera sonunda arzu edilen kesim canlı ağırlığına ulaşabildiği sonucuna
varılmıştır.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to examine the growth characteristics of 693 heads of
Morkaraman lambs such as birth weight, live weight at the beginning of the pasture, live
weight at the end of the pasture, daily weight gain during pre-grazing period, and daily weight
gain during the pasture in breeder conditions in Erzurum province, and to determine
environmental factors that affect performance characteristics.
Method: The birth weights of the lambs were weighed with a digital scale with a precision of
10 g in the first 24 hours after birth, and plastic earrings were attached to their ears. Data such
as the sex of the lambs, the type of birth, the date of birth, the age of dam, the date of going to
the pasture, the date of return from the pasture, and the weight of the birth, beginning and end
of the pasture were recorded. The live weights of the lambs at the beginning and end of the
pasture were determined with a weighing scale with 100 g sensitivity. In the study, birth
weight, live weight at the beginning of the pasture and at the end of the pasture, and the daily
live weight gains at the beginning and end of the pasture were discussed. The effects of
environmental factors such as farm, month of birth, gender, birth type and maternal age on
growth characteristics were examined. The GLM procedure of the SPSS 20.0 package
program was used in the analysis of the obtained data. Duncan's multiple comparative test
was used to determine the differences between the means that were found to be significant as
a result of the analysis.Results: The means and standard errors of the birth weight, live weight
at the beginning of the pasture, live weight at the end of the pasture, daily weight gain from
birth to the beginning of pasture and daily weight gain during the pasture were determined as
3,13±0,03, 24,58±0,25, 4,27±0,28, 250,41±2,12 ve 269,06±1,67 g, respectively. According to
the statistical analysis results, the effects of dam age on birth weight, type of birth on live
weight at the beginning of the pasture, type of birth on weight at live weight at the end of the
pasture, gender and birth type on daily weight gain from birth to the beginning of pasture, and
month of birth, gender and birth type on daily live weight gain during the pasture were
determined to be insignificant.
Conclusion: The growth characteristics of Morkaraman lambs were determined in the breeder
conditions in Erzurum and the data obtained under the current conditions showed that
Morkaraman lambs had a remarkable growth rate. Considering the live weight and daily live
weight gains in the current breeder and pasture conditions of the province, it was concluded
that Morkaraman lambs could reach the desired slaughter weight at the end of the pasture.