M.Ö. 4. Binyılda Uruk kültürünün Güneydoğu Anadolu yayılımı ve bunun kültürel sonuçları
Uruk culture expansion of the southeastern Anatolia in BC 4. Millennium and its cultural results
Yazar: AYDOĞAN BOZKURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALUK SAĞLAMTİMUR ; PROF. DR. EŞREF ABAY ; YRD. DOÇ. DR. AHMET UHRİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Kültür = Culture ; Kültürel etki = Cultural effect ; M.Ö. 4000 = B. C. 4000 ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Uruk Dönemi = Uruk Period

Özet:
Uruk yayılım coğrafyasındaki her yeni bulgu çalışmamızda anlatmaya çalıştığım modellerin yeniden sınanmasını gerektirmektedir. Yukarı Dicle Bölgesi'ndeki Türbe Höyük'ten gelen kısmi Uruk malzemesi, Başur Höyüğün idari fonksiyonları içermeyen fakat mimari bir tabakaya ait doğrudan Geç Uruk formundaki yoğun Uruk materyali ve Dicle'yle konumu itibarıyla daha doğrudan bir ilişki içinde olan Çattepe Höyük'teki, daha önceden yüzey araştırmalarında kaydedilmiş ve kazılarda ele geçen çok sayıdaki 'devrik ağızlı kaseler'in varlığıyla kanıtlanan Uruk varlığı bölgenin Uruk Yayılımı konusunda yeniden düşünülmesini gerekli kılmıştır. Başur Höyük'te son yıllarda yapılan kazılarda Uruk tabakası ve yerleşiminin yerel geç kalkolitik tabakalar üzerine oturduğunu ve benzerleri Hacınebi, Habuba Kabira, Tell Sheikh Hassan, Hassek Höyük'ün akropolü ve Godin Tepe'de Uruklu tüccarların yaşadığı bölgede gözlemlenen fonksiyonları tartışmalı savunma duvarının bir bölümünün ortaya çıkarılmış olması Başur Höyük'ün Uruk yerleşim modelleri içinde önemli bir konuma taşımıştır. Bu sur yapısının çevrelediği Uruk nüfusunun yerel toplulukla ilişki biçimi önümüzdeki kazı sezonlarının olası konuları arasında olacaktır. Yine son yıllardaki kazılarda ortaya çıkarılan ve Erken Tunç Çağına tarihlenen zengin buluntulu mezarlar Başur Höyük'te Geç Uruk sisteminin çözülüşünden sonra bir yıkım olmadığını, Zeytinli Bahçe örneğinde olduğu gibi yerleşmede iskanın kesintisiz biçimde devam ettiğini göstermektedir. Bu veri Başur'un yerel topluluklarını Uruk etkisiyle güçlenen bir ticari ağa dahil olmalarına karşın bu etkinin kayboluşundan etkilenmediklerini de göstermektedir. Güney Mezopotamya merkezli genişlemelerin genel olarak temel nedeni görülen 'eksiklik' vurgusu Başur Höyük ve Diğer bölge yerleşimlerindeki Uruk varlığını anlamlandırmaktadır. Dicle ve kollarının yüksek ve dağlık kuzeydeki hammadde kaynaklarına erişim olanağı sağladığı düşünülürse bu yerleşimlerin hammadde temininde ve aktarımında bir ileri karakol olarak kullanılmış olmaları modellere uygundur.

Abstract:
The Uruk Expansion theorists have proposed that the strategy of the South was to place colonial sites in the Middle Euphrates , such as Habuba Kabira and emplacements on pre-expansion centers like Godin V, Tell Brak, Nineveh, Samsat  and in the interior like Hassek Höyük to control the flow of goods through already established networks of trade. The role of the sites in the North is to carry the trans-shipping of raw material to South in exchange for goods produced in the South.
Evidence from Anatolia indicating that the native polities of this area were already socially