Spondiloartrit hastalarında anti-TNF tedavisi öncesi ve sonrası klinik ve ultrasonografik entezit değerlendirilmesi
Clinical and ultrasonographic enthesitis assessment before and after anti-TNF treatment in patients with spondyloarthritis
Yazar: İBRAHİM ASOĞLU
Danışman: PROF. DR. HİDAYET SARI
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Entezit = Enthesitis ; Spondiloartrit = Spondylarthritis ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Entezit spondiloartritlerin (SpA) karakteristik özelliğidir. Bu prospektif çalışmamızda SpA hastalarında entezitin klinik ve ultrasonografik değerlendirilmesini, hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesi ile ilişkisini ve anti-Tümör Nekroz Faktör alfa (anti-TNF) tedavilere yanıtının saptanmasını amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Assessment of Spondyloarthritis International Society (ASAS) kriterlerine göre SpA tanısı konulan ve devam eden yüksek hastalık aktivitesi nedeniyle anti-TNF tedavisi başlanan 31 hasta çalışmaya alındı. Başlangıçta ve tedavinin 3. ayında değerlendirme yapıldı. Hastaların akut faz reaktanları, Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAI), Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite Skoru (ASDAS), Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFI), Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi (BASMI), Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi Anketi (ASQoL), radyografik sakroileit evresi, Maastricht Ankilozan Spondilit Entezit Skoru (MASES),Spondiloartrit Research Consortium of Canada (SPARCC) entezit skoru ve Madrid Sonografik Entezit İndeksi (MASEI) kaydedildi. 
Bulgular: Hastaların %77,42'sinde (24/31) klinik olarak, %96,77'sinde (30/31) ise ultrasonografik olarak entezit saptandı. Üç aylık anti-TNF tedavisiyle MASES, SPARCC, MASEI-Total, MASEI-Enflamatuvar, MASEI-Doppler, MASEI-Yapı, MASEI-Kalınlık ve MASEI-Bursit skorlarında anlamlı azalmalar görüldü (p<0,05). MASEI-Hasar, MASEI-Erozyon ve MASEI-Kalsifikasyon skorlarında ise anlamlı değişim görülmedi (p>0,05).
Sonuç: Bu çalışma ile ultrasonografinin SpA hastalarında entezit değerlendirmesinde değerli bir yöntem olduğu, klinik ve ultrasonografik entezitlerin anti-TNF tedavisi ile gerileyebileceği gösterilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Anti-TNF, entezit, MASEI, spondiloartrit, ultrasonografi

Abstract:
Objective: Enthesitis is a characteristic feature of spondyloarthritis (SpA). In this prospective study, we aimed to determine the clinical and ultrasonographic evaluation of enthesitis in SpA patients, the relationship between disease activity and quality of life, and the response to anti-tumor necrosis factor alpha (anti-TNF) treatment. 
Material and Method: Thirty-one patients with diagnosis of SpA according to the Assessment of Spondyloarthritis International Society (ASAS) criteria and whose anti-TNF treatment was initiated due to the ongoing high disease activity were recruited to the study. Assessment was done at baseline and at 3 months of the treatment. Patient's acute phase reactants, the Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI), Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score (ASDAS), Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI), Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index (BASMI), Ankylosing Spondylitis Quality of Life Questionnaire (ASQoL), radiographic sacroiliitis stage, Maastricht Ankylosing Spondylitis Enthesitis Score (MASES), Spondyloarthritis Research Consortium of Canada (SPARCC) enthesitis score and Madrid Sonographic Enthesitis Index (MASEI) were recorded. 
Results: In 77.42% (24/31) of the patients clinical enthesitis signs and in 96.77% (30/31) of the patients ultrasonographic enthesitis were detected. Significant reductions were seen in MASES, SPARCC, MASEI-Total, MASEI-Inflammatory, MASEI-Doppler, MASEI-Structure, MASEI-Thickness and MASEI-Bursitis scores with three months of anti-TNF therapy (p<0,05). There was no significant change in MASEI-Damage, MASEI-Erosion and MASEI-Calcification scores (p> 0.05).
Conclusion: This study demonstrated that ultrasonography is a valuable method for evaluating enthesitis in SpA patients and clinical and ultrasonographic enthesitis may be regressed by anti-TNF therapy. 

Keywords: Anti-TNF, enthesitis, MASEI, spondyloarthritis, ultrasonography