BIST imalat sektöründe firma başarısızlıklarının panel çoklu tercih modelleri çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of BIST manufacturing firm failures within the frame of panel multinomial response models
Yazar: ABDULLAH ŞUHAN GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. FERDA YERDELEN TATOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Başarısızlık = Failure ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal başarısızlık = Financial failed ; Nitel bağımlı değişken = Qualitative dependent variable ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Üretim sektörü = Production sector ; İşletme başarısı = Business success ; İşletme başarısızlıkları = Business failures

Özet:
Nitel tercih modelleri, ekonometrik literatürde oldukça sık kullanılan modellerdendir. Bu modeller vasıtasıyla bir olayın gerçekleşip gerçekleşmeme olasılığı modellenebildiği gibi ikiden fazla durum için de olasılık modellenebilmektedir. Bağımlı değişkenin iki kategoriyle tanımlandığı modellere ikili tercih modelleri, ikiden fazla kategorilendirme işleminin yapıldığı modellere ise çoklu tercih modelleri denilmektedir.Nitel tercih modellerinde nitel bir olgunun gerçekleşme veya gerçekleşmeme olasılığı tahmin edildiği için bu modellerin özellikle tıp, sosyoloji ve diğer beşeri bilimler alanında kullanımı oldukça yaygındır. Bu tez çalışmasında panel çoklu tercih modelleri kullanılarak BIST imalat sektöründe faaliyet göstermekte olan firmaların finansal başarıları ile firmalara ait finansal oranlar arasında ilişki bulunup bulunmadığı araştırılmıştır. Öncelikle üç eşikli nitel bir bağımlı değişken elde edilmiş sonrasında örneklemde yer alan firmaların finansal rasyoları bağımsız değişken olarak kullanılarak sırasıyla havuzlanmış çoklu logit, sabit etkili çoklu logit ve tesadüfi etkili çoklu logit modeller tahmin edilmiştir. Firma başarısını açıklama noktasında en uygun model sabit etkili çoklu logit model olarak belirlenmiş ve başarıyı açıklayan finansal rasyolar tespit edilmiştir. Ulaşılan sonuçlar finansal açıdan beklenilen doğrultudadır.

Abstract:
Qualitative response models are one of the most widely used models in econometric literature. By means of these models, probability of an event to take place or not can be modeled and also probability can be modeled for more than two situations. Models in which dependent variable is described with two categories is called as binomial response models, while models in which dependent variable is described with more than two categories is called as multinomial response models. Usage of these models, especially in medicine, sociology and other human sciences is highly prevalent since possibility of a qualitative phenomenon to happen or not in qualitative response models can be estimated. In this thesis study, by using panel multinomial response models, it has been studied whether there is a relationship between financial successes of firms that operate in BIST manufacturing sector and financial ratios that belong to firms. Primarily, a qualitative dependent variable with three step has been obtained and then by using firms financial ratios as independent variable, pooled multinomial logit, multinomial logit with fixed effects and multinomial logit with random effects models have been predicted respectively. With respect to explaining firm success, the most suitable model is determined as multinomial logit model with fixed effects and financial ratios that explain success are detected. Financially, obtained results live up to expectations.