Güvenlik ikliminin bireysel, örgütsel ve ortam etmenlerinin büyük ölçekli makine, kimya ve maden işletmelerinde incelenmesi
Investigation of individual, organizational and ambient factors of safety climate in large-scale machinery, chemistry and mining corporations
Yazar: ERTUĞRUL YOZGAT
Danışman: PROF. DR. YAKUP KARA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Endüstri mühendisliği = Industrial engineering ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Güvenlik iklimi = Safety climate ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
İşyerlerinde güvenlik performansının arttırılması, güvenlik ikliminin ölçülmesine ve doğru şekilde analizine bağlıdır. Güvenlik iklimi, güvenliğe verilen değer ve önceliklerin, davranışlara, faaliyetlere, uygulamalara yansımasıdır. Araştırmanın amacı, Türkiye'de faaliyet gösteren bazı işyerlerinde güvenlik ikliminin ölçümü ile bireysel ve örgütsel etmenler açısından incelenmesidir. Tehlike sınıfları, faaliyet süreleri, çalışan sayıları, ücret ve kurumsallaşma düzeyleri gibi etmenler bakımından birbirlerine benzer özellikler gösteren ve Ankara'da kurulu bulunan, büyük ölçekli birer makine, kimya ve maden işletmesi araştırma kapsamına alınmıştır. Güvenlik ikliminin ölçümü amacıyla, Lin ve ark. (2008) tarafından geliştirilen güvenlik iklimi ölçeğinin Türkçe Formu kullanılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliği Açıklayıcı Faktör Analizi ile test edilmiş ve 20 maddeden oluşan 'Güvenlik Bilinci ve Farkındalığı', 'Yönetimin Tutumu', 'Güvenlik Önlemleri' ve 'Güvenlik İletişimi' olmak üzere dört faktöre sahip bir yapı elde edilmiştir. Türkçe'ye uyarlanan ölçeğin KMO uygunluk katsayısı 0,885, Bartlett küresellik testi χ2 değeri 5,444.962 (p<0,001) ve Cronbach alfa iç tutarlık güvenirliği 0,871 olarak bulunmuştur. Uyarlanan ölçek, toplam 651 çalışana uygulanmıştır. Güvenlik ikliminin faktörleri, bireysel, örgütsel ve ortam etmenleri bakımından analiz edilmiştir. Analizlerde Kolmogorov-Smirnov dağılım uygunluk testi, Mann-Whitney U testleri, Kruskal Wallis H testleri ve Spearman korelasyon testleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, güvenlik ikliminin geliştirilerek güvenlik performansının arttırılması ve sağlıklı ve güvenli çalışma ortamlarının sürekli iyileştirilmesi için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Increasing the safety performance at workplaces depends on measuring and properly analysing the safety climate. Safety climate is a reflection of the values and priorities given to safety on behaviours, activities and practices. The aim of this study is measuring the safety climate and analysing it in terms of individual and organizational factors in some enterprises which operate in Turkey. A Large scale machinery, a chemistry and a mining enterprises  which operate in Ankara and show similar characteristics in terms of factors such as hazard class, period of activity, number of employee, levels of payment and institutionalization, have been included in the scope of the study. In order to measure the safety climate, Turkish adaptation of the safety climate scale was applied which has been developed by Lin et. Al (2008). Validity of the scale was examined by explanatory factor analysis, as a result of this a structure consist of 20 items and four factors including: 'Safety Consciousness and Awareness', 'Management Atittude', 'Safety Precautions' and 'Safety Communications' was obtained. The analysis of the Turkish adaptation of the scale showed that KMO compliance coefficient was 0.885, Bartlett's test of sphericity χ2 value was 5,442.962 (p<0.001) and Cronbach alpha internal consistency reliability was 0.871. The adapted scale has been applied to the 651 employees. The factors of safety climate have been analyzed in terms of individual, organizational and environmental effects. In the analysis, Kolmogorov-Smirnov goodness of fit test, Mann-Whitney U tests, Kruskal Wallis H tests and Spearman correlation tests have been applied. In accordance with the results obtained, recommendations have been made on improving the safety climate in order to increase safety performance and continuous improvement of safe and healthy working environments.