Obstrüktif uyku apneli çocukların tedavisi olan adenotonsillektominin başarısını etkileyen faktörler
Success of adenotonsillectomy in the treatment of children with obstructive sleep apnea and factors affecting it
Yazar: ALİ ALİYEV
Danışman: PROF. DR. TEVFİK METİN ÖNERCİ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Adenoidektomi = Adenoidectomy ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Horlama = Snoring ; Polisomnografi = Polysomnography ; Sefalometri = Cephalometry ; Tonsillektomi = Tonsillectomy ; Tonsillit = Tonsillitis ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Adenoidektomi ve tonsillektomi KBB hekimlerinin pratiğinde en sık yapılan ameliyatlardandır. Çocuklarda obstrüktif uyku apnesinde (OUA) en sık görülen patoloji adenotonsiller hipertrofidir. Çoğu hastada bu ameliyattan sonra semptom ve bulgular azalmaktadır. Ancak persistan hastalık da nadir değildir. Bunun sebepleri arasında obezite, kraniyofasiyal anomaliler, nörolojik hastalıklar gibi ek hastalıklar olabilmekle beraber sağlıklı çocuklarda da persistan OUA sık görülmektedir. Literatürde bununla bağlı birçok çalışma olsa da, hastalığın persistan OUA'nın sebepleri tam olarak bilinmemektedir. Amacımız ek hastalığı olmayan OUA çocuklarda adenotonsillektominin başarısını etkileyebilecek faktörleri araştırmak, adenoid ve tonsillerin boyutu, yaş, cinsiyet, çene yapısı gibi potansiyel etkenleri ortaya koymaktır. Çalışmamızda polisomnografik olarak orta ve ağır OUA tanısı almış çocukların verileri toplanarak preoperatif ve postoperatif apne-hipopne indeksine (AHİ) göre ameliyat başarısı ve başarısızlığın nedenleri incelenmiştir. Çalışmamızda <6 yaş grubunda tonsil grade 3,4 olanlarda tonsil grade 1,2 olanlara göre ameliyat başarısı anlamlı daha yüksektir. Adenotonsillektomi sonrasında rezidü OUA olan hastalarda (postoperatif AHİ ≥ 5) iyileşen hastalarla (postop AHİ <5) kıyasla sefalometrik değerlerin farklı olması, özellikle alt kesici dişlerin inklinasyon açısının (İMPA) daha dar olması ve mandibula ile hyoid arasındaki mesafenin (MPH) daha uzun olması çalışmamızın sonucunda ortaya konmuştur. Angle sınıf 3 oklüzyon grubunda sınıf 1 ve sınıf 2'ye göre ameliyat sonrası daha yüksek oranda persistan OUA saptanmıştır. Aynı zamanda preoperatif AHİ skorunun yüksek olması ile cerrahi başarısızlık arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Yaş, cinsiyet ile ameliyat başarısı arasında ilişki saptanmamıştır.
 Anahtar Kelimeler: adenoidektomi, tonsillektomi, adenotonsillektomi, persistan obstrüktif uyku apnesi, horlama, sefalometri, polisomnografi

Abstract:
Adenoidectomy and tonsillectomy are the most frequently performed surgeries in the practice of ENT physicians. The most common pathology in obstructive sleep apnea (OSA) in children is adenotonsillar hypertrophy. In most patients, symptoms and signs decrease significantly after this surgery. However, complete recovery is rare. Although systemic diseases such as obesity, craniofacial anomalies, and neurological diseases may be among the reasons for this, residual OSA is also seen very frequently in healthy children. Although there are many studies related to this in the literature, the etiopathogenesis of the disease and the causes of persistent OSA are not fully understood. Our aim is to investigate the factors that may affect the success of adenotonsillectomy in children with OSA who do not have any comorbidity, and to reveal potential factors such as the size of adenoids and tonsils, age, gender and jaw structure. In our study, the data of children diagnosed with moderate and severe OSA polysomnographically were collected and the reasons for surgical success and failure were examined according to the preoperative and postoperative apnea-hypopnea index (AHI). In our study, the success of surgery was significantly higher in the <6 years old group with tonsil grade 3 and 4 compared to those with tonsil grade 1 and 2. Patients with persistent OSA after adenotonsillectomy (postoperative AHI ≥ 5) have different cephalometric values compared to patients recovering (postop AHI <5), especially the narrower inclination angle of the lower incisors (IMPA) and a longer distance between the mandible and hyoid (MPH) revealed as a result of our study. A higher rate of persistant OSA was detected in Angle class 3 occlusion group than in group 1 and group 2. At the same time, a significant relationship was found between a high preoperative AHI score and surgical failure. No relationship was found between age, gender and surgical failure.
 Keywords: adenoidectomy, tonsillectomy, adenotonsillectomy, persistent obstructive sleep apnea, snoring, cephalometry, polysomnography