Uludağ'daki periglasiyal süreçlerin, periglasiyal yerşekillerinin ve bunlari denetleyen etmenlerin incelenmesi
Investigation of periglacial processes, periglacial landforms and associated control factors over Uludağ
Yazar: MUHAMMED ZEYNEL ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MURAT TÜRKEŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Uludağ = Uludağ ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Tez çalışmasının amacı, Uludağ'ın alpin kuşağı üzerinde etkili olan periglasiyal süreçleri, bu süreçlere bağlı olarak gelişen periglasiyal yer şekillerini ve bunları denetleyen etmenleri, alanda nasıl bir iklimsel değişimin yaşandığını ve bu değişimin periglasiyal süreç ve şekilleri nasıl etkileyebileceğini araştırmaktır. Çalışmada ulaşılan başlıca sonuçları şu şekilde sıralayabiliriz: (a) Donma-çözülme ve buna bağlı kuvvetli fiziksel ufalanma, zayıf kimyasal ayrışma, yamaç yıkanması, kaya akması, kaya düşmesi ve rüzgar süpürmesi egemen periglasiyal süreçler iken; girland, elenmemiş çember şekilleri, taş kümesi, kaya buzulu, yamaç döküntüsü ve taş kaldırımı egemen periglasiyal şekillerdir. (b) Periglasiyal süreç ve şekillerin dağılışı, bodur ardıcın (Juniperus communis subsp. nana) yayılışı, mermer anakaya ve arazinin eğim özellikleri ile yakından ilişkilidir. (c) Girlandlar genel olarak eğimli yamaçlarda görülürken; çemberler, alpin bitkilerin seyrek olduğu düz ve düze yakın alanlarda gelişme gösterir. (d) Girland ve çemberlerin oluşumunda iki tür alpin bitki (Festuca cyllenica ve Festuca punctoria) önemli bir rol oynar. (e) Yamaç döküntüleri, sirk duvarları boyunca gelişme gösterir ve bu döküntüler zamanla kaya buzuluna dönüşür.İklimsel değişkenlik açısından yapılan analiz sonuçlarına göre ise, aşağıda özetlenen değerlendirmeler ve öngörüler yapılabilir: (a) Uludağ doruklar bölümünde, yaz sıcaklıklarında yaşanan artış, orman üst sınırının daha üst düzeylere çıkması ve bodur ardıçların daha geniş bir alana yayılmasına yol açarak periglasiyal süreç ve şekillerin egemen olduğu alanların daralmasına neden olabilir. (b) Ortalama bulutluluk tutarlarındaki azalma eğilimleri, kuramsal olarak, gündüz güneşlenmenin, gece ise uzun dalga boylu ışımanın artmasına neden olarak, gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkının artmasına yol açabilir. Günlük sıcaklık farkının büyümesi ise, genel olarak fiziksel parçalanmanın ve kütle hareketlerinin artmasıyla sonuçlanabilir. (c) Bu durum, bazı şekillerin (örneğin girlandlarda) bozulmasına yol açabilirken, bazı şekillerin (örneğin kaya buzulları, yamaç döküntüleri gibi) gelişmesine ve yaygınlaşmasına neden olabilecektir.

Abstract:
The purpose of this thesis is to investigate the periglacial processes and periglacial landforms that were developed depending on these processes and their causative factors, the types of climatic variations that occurred in the area and the impacts of these variations that affect the periglacial processes and landforms over top of the alpine zone of the Mt. Uludağ. We can summarize main results of the study: (a) Garland, non-sorted circle, stone cluster, rock glacier, slope debris and stone pavement are dominant periglacial landforms, while freeze-thaw, strong physical decomposition and weak chemical weathering caused by freeze and thaw, slope wash, rock fall and wind erosion are dominant periglacial processes. (b) Distribution of periglacial process and landforms are closely associated with the distribution of Juniperus communis subsp. nana, marble as the material parent rock and slope properties of study area. (c) Circles dominate over flat and slightly flat areas where alpine plants are rare, while garlands are mainly seen on higher slopes. (d) Two types of the alpine plants (i.e., Festuca cyllenica and Festuca punctoria) play an important in for formation of garlands and non-sorted circles. (e) Slope debrises develop along cirque walls and are turned into rock glaciers in the cause of time.The following brief evaluations and foresights can be done according to the results of analysis in terms of climate variability: (a) The areas that are dominated by the periglacial process and landforms may narrow as a result of rise in upper line of forest and of expansion of Juniperus nana community because of the increased summer temperatures on summit region of the Mt. Uludağ. (b) Theoretically, decreasing tendencies in mean cloudiness time series may cause to increase in temperature differences between daytime and night time because of more Sunshine duration in daytime and increased long wave radiation at night time. Increase in daily temperature difference can also result in generally increased physical weathering and mass movements as well. (c) This situation can lead to physical break down on some periglacial landforms (e.g., garlands), while it can cause the development and expansion of some landforms (e.g., rock glaciers, talus deposits, etc.).