Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan 6-13 yaş arası çocuklarda emosyonel labilite ve duygu tanıma becerileri
Evaluation of emotional lability and emotion recognition skills of children between 6-13 years of age with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: GÜNER MELİKE GÜVELİ
Danışman: PROF. DR. ELVAN İŞERİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu hayatı = Affect ; Duygu tanıma = Emotion recognition ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Çocuklar = Children

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan 6-13 Yaş Arası Çocuklarda Emosyonel Labilite ve Duygu Tanıma Becerileri
Amaç: Çalışmada eş tanı almamış DEHB tanılı 6-13 yaş çocukların emosyonel labilitelerinin ve duygu tanıma becerilerinin değerlendirilmesi ve aynı yaştaki sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine ayaktan başvuran 6-13 yaş arasındaki çocuklardan DSM-5'e göre dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanı ölçütlerini karşılayan 53 çocuk ve muayenelerinin ardından herhangi bir psikiyatrik bozukluk tanısı almayan, aynı yaş grubundan gönüllü 53 çocuk çalışmaya dahil edilmiştir. Ardından bu çocuklara ve ebeveynlerine Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu-Türkçe Versiyonu (ÇGDŞ-ŞY-T) uygulanarak DEHB dışında kalan psikiyatrik hastalıklar dışlanmıştır. Katılımcıların zekalarının değerlendirilmesi klinik olarak yapılmıştır. Görüşmenin ardından çocuklara sessiz bir odada araştrmacı tarafından Sözel Olmayan İpuçlarını Algılama Becerilerini Değerlendirme Aracı (SOİAB) uygulanmış ve cevapları kaydedilmiştir. Çocukların ebeveynlerine doldurmaları için sosyodemografik veri formu, Duygu Ayarlama Ölçeği ve Conners Anababa Dereceleme Ölçeği-Yenilenmiş Uzun Form, öğretmenlerine iletilmesi için de Conners Öğretmen Dereceleme Ölçeği- Yenilenmiş Uzun Form verilmiştir. Bu araştırmada katılımcılardan elde edilen verilerin analizlerinde, örneklem grubu normal dağılımı gösterdiğinden parametrik testler kullanılmıştır. Sosyodemografik verilerin değerlendirilmesinde betimsel analiz yöntemleri, gruplar arası karşılaştırma yaparken, T-Testi ve Ki-Kare, bağımlı değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için de Pearson Korelasyon analiz yöntemleri kullanılmıştır.
Sonuç: DEHB grubu ve sağlıklı kontrol grubu incelendiğinde grupların yaş, cinsiyet, anne-baba yaşları, anne baba eğitim durumları, doğum zamanı, doğum ağırlığı ve doğum şekilleri açısından benzer oldukları görülmüştür. Gruplar arasında, Conners Anababa Dereceleme Ölçeği- Conners Global İndeks-Duygusal Değişkenlik" Alt Ölçeği puanları (t=5.542, p<.001), Conners Öğretmen Dereceleme Ölçeği-Uzun Formu-Conners Global İndeks-Duygusal Değişkenlik" alt ölçeği puanları (t=6.025, p<.001), Duygu Ayarlama Ölçeği-Duygu Ayarlama alt ölçeği puanları (t=3.992, p<.001), Duygu Ayarlama Ölçeği Toplam puanları (t=6.779, p<.001) açısından anlamlı bir fark saptanmıştır. DEHB tanılı çocuklar (Ort.=18.36±1.64), sağlıklı kontrol grubundaki çocuklardan (Ort.=19.06±1.84) anlamlı olarak daha düşük SOİAB Yüz İfadeleri Alt Alanı puanı almışlardır. Aynı şekilde, DEHB tanılı çocuklar (Ort.=6.11±1.52), sağlıklı kontrol grubundaki çocuklardan (Ort.=6.98±1.10) anlamlı olarak daha düşük SOİAB Hareket/Duruş Alt Alanı ve SOİAB Toplam puanına sahiptirler.
Tartışma: DEHB tanısı alan çocukların yaş ve cinsiyet olarak eşlenmiş sağlıklı kontrol grubundaki çocuklara göre emosyonel labilitelerinin daha fazla olduğu ve duygu tanıma becerilerinin daha yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmamızın bu bulguları yazındaki pek çok çalışmayla uyumlu görünmektedir.Çalışmamız bildiğimiz kadarıyla DEHB'li olgularda emosyonel labilite şiddeti ve duygu tanıma becerilerini birlikte değerlendiren ilk çalışmadır. Yine, DEHB'ye eşlik eden komorbid psikiyatrik bozukluğu olan olguların çalışmadan dışlanmasının da çalışmamızın sonuçları açısından önemli olduğu düşünülmektedir. İleriki çalışmalarda DEHB'nin çekirdek belirtilerinin oluşumundan sorumlu yürütücü işlev bozukluklarının değerlendirilmesinin, DEHB'de görülen emosyonel sorunların nedeninin aydınlatılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Evaluation of Emotional Lability and Emotion Recognition Skills of Children between 6-13 Years of Age with Attention Deficit Hyperactivity Disorder
OBJECTIVE: The aim of this study is to evaluate the emotional lability and emotion recognition skills of children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and compare these findings with healthy controls.
METHODS: Fifty three children among 6–13 years old age, diagnosed with ADHD based on DSM-5 criteria, recruited from Gazi University Faculty of Medicine - Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic were included in the study, namely the "ADHD group". Fifty-three healthy children from the same age group, who were not diagnosed with any psychiatric disorder were included as well, namely the "healthy control group". After a complete description of the study, informed written consent was obtained from parents and children. Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) was performed to exclude patients with comorbid psychiatric disorders from the ADHD group. Following the semi-structured diagnostic interview, Test of Perception of Affect Via Nonverbal Cues (TPANC) was applied to all children to measure their emotion recognition skills. Emotional lability (EL) scores derived from Conners Parent Rating Scale- Global Index- EL subscale, Conners Teacher Rating Scale- Global Index- EL subscale and Emotion Regulation Checklist. Socio-demographic Data Questionnaire were answered by parents of each children. Both groups were assessed for symptoms of EL and emotion recognition skills. Exclusion criteria applying to both groups included comorbid psychiatric disorders, epilepsy, mental retardation or learning disorders, brain disorders and any genetic or medical disorder associated with externalizing behaviors that might mimic ADHD. In the data analysis, parametric tests were used. Descriptive analysis methods were used to evaluate sociodemographic data. Pearson Correlation analysis methods were used to investigate the relationship between dependent variables and T-Test and Chi-Square test were used for comparison between the groups.
RESULTS: Data analysis revealed that the ADHD group and the healthy control group were similar in terms of age, gender, parental age, parental education status, delivery time, birth weight and delivery patterns. There was a significant difference between the groups in terms of Conners Parents Rating Scale - Global Index – EL subscale scores (t = 5.542, p <.001), Conners Teacher Rating Scale - Global Index - EL subscale scores (t = 6.025, p <.001), Emotion Regulation Checklist Emotion Regulation subscale scores (t = 3.992, p <.001), Emotion Regulation Checklist Total scores (t = 6.779) , p <. 001). Children diagnosed with ADHD (Mean = 18.36 ± 1.64) had significantly lower TPANC- Facial Expressions subscale scores than children in the healthy control group (Mean = 19.06 ± 1.84). Similarly, children with ADHD (Mean = 6.11 ± 1.52) had significantly lower TPANC- Movement / Posture subscale scores than children in the healthy control group (Mean = 6.98 ± 1.10).
CONCLUSION: In conclusion, the children diagnosed with ADHD had more emotional lability than age and sex matched healthy control group. Emotion recognition skills of children with ADHD are more impaired than healthy controls. These findings appear consistent with what is previously reported in the literature. Exclusion of the patients with comorbid psychiatric disorders from the ADHD group is thought to be important for the meaning of the findings of this study. In future studies, evaluation of executive dysfunctions which contribute to the formation of core symptoms of ADHD, may provide a deeper look about the cause of emotional problems seen in this disorder.