İlköğretim okullarındaki ödül sisteminin öğretmenler ve müdür yardımcıları için önem derecesi, gereksinimleri karşılama ve iş doyumu sağlama düzeyi
The level of importance teachers and assistant managers attach, the extent they satisfy their needs and provide job satisfaction of the reward system in primary schools
Yazar: ALİ SABANCI
Danışman: DOÇ.DR. Ş. ŞULE ERÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Motivasyon = Motivation ; Yöneticiler = Managers ; Ödüllendirme = Rewarding ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın amacı. Milli Eğitim Örgütünde uygulanmakta olan ödül sisteminin öğretmenler ve müdür yardımcıları için önem derecesini, gereksinimlerini karşılama ve iş doyumu sağlama düzeyini belirlemek ve sistemde yenilik arayışlarına katkıda bulunmaktır. Çalışma betimsel niteliktedir. Çalışmada evren olarak alınan Ankara'nın 8 ilçesindeki 288 okul müdüründen 121'i, 1088 müdür yardımcısından 251'i, 11598 öğretmenden 354'ü ve İlköğretim Teftiş Kurulunda görev yapan 185 müfettişten 78*i örneklemi oluşturmuştur. Örneklem küme örnekleme ile belirlenmiş ve random yöntemi ile seçilmiştir. Örneklem sayısı örneklem genişliği tablolarından yararlanılarak belirlenmiştir. Verilerin toplanmasında anket kullanılmıştır. Bulgulara göre; 1. Mevcut manevi ve maddi ödüller öğretmenler tarafından önemli bulunmadığı gibi gereksinimlerini karşılama ve iş doyumu sağlama bakımından yeterli görülmektedir. Bununla birlikte öğretmenler kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi ödüllerine önem vermektedir. 2. Müdür yardımcıları ödül türlerine öğretmenlere göre daha fazla önem vermekle birlikte gereksinimlerini karşılama ve iş doyumu sağlama bakımından olumsuz görüşlere sahiptir. 3. Okul müdürleri ve ilköğretim müfettişleri manevi ve maddi ödüllerin öğretmenler için önem derecesi, gereksinimleri karşılama ve Iii iş doyumu sağlaması bakımından çok daha olumlu düşünmektedirler. 4. Kıdem, öğrenim durumu, cinsiyet ve alman veya önerilen ödül türleri ödül sisteminin önem derecesi, bireysel gereksinimleri karşılama ve iş doyumu sağlama düzeyine ilişkin farklı algılar oluşturmaktadır. 5. Değerlendirmelerin nesnel yapılmaması, ödüllerin maddi bakımından yetersiz bulunmaları, uygulamada adaletsizlik algısı ve siyasi tercihlerin etkili olması ödül sisteminin önemini azaltan nedenlerdir. Bu nedenler öğretmenler tarafından daha sık tekrarlanmış ancak müdür yardımcıları ve okul müdürleri tarafından da anlamlı bulunmuştur. Sonuç olarak ödül sistemi bireyde, zamana ve koşullara göre değişen beklenti ve gereksinimleri karşılayabilecek, öğretmenlerin çaba ve performanslarını değerlendirebilecek etkili bir güdüleme süreci sağlayamamaktadır. Öğretmenler ile yöneticiler arasındaki görüş farklılıkları bir yandan var olan ödüllerin değerlerini tartışılabilir kılmakta bir yandan da ödül sisteminin etkililik düzeyini sorgulama gereğini ortaya koymaktadır. Bu nedenlerle mevcut ödül sistemi öncelikle ödül türü ölçüt ve uygulama sürecine ilişkin yapısal yenilikler gerektirmektedir.

Abstract:
The purpose of this study was to determine the level of Importance teachers and assistant managers attach, to what extent they satisfy their needs and feel job satisfaction of the reward and promotion system in application at the Ministry of National Education. The study is descriptive. The sample, which was taken from the population consisting 8 provinces and primary education supervisors' board in Ankara, included 121 out of 288 primary school managers, 251 out of 1088 assistant managers, 354 out of 11598 teachers and 78 out of 185 primary education supervisors. The sample was determined by cluster sampling and was chosen by random sampling. Simple size tables were used to identify the size of the sample. A questionnaire was used to collect the data. The findings of the study are us fallows: 1. Teachers stated that the kinds of rewards were not important and they were not adequate from the point of view of satisfying their needs and feeling job satisfaction. However promotion was stated as important by them. 2. Although the findings suggested that assistant managers found the kinds of rewards more important in comparison with teachers, they declared the same negative ideas from the point of view of needs and job satisfaction.iv 3. School managers and supervisors reported more positive views about the importance level of the rewards for teachers. They also stated that the rewards in practice were highly adequate in satisfying teachers' needs and providing job satisfaction. 4. The importance given to the rewards, the extent they satisty needs and provide job satisfaction differentiated in terms of seniority, education, sex and obtained or proposed kinds of rewards, 5. Although teachers repeated more, assistant managers and school managers reported similar factors which were thought to decrease the value of rewards. They are as follows: a) Evalation is not objective, b) Rewards are not related with needs that can be satisfied with money, c) While awarding teachers political demands are effective. Consequently, rewards are not adequate in satisfying needs and expectancy which change through time, circumstances and individual differences. Moreover, they are not successful at providing a highly effective motivational process while evaluating teachers' increased efforts and performance. The different views determined between teachers and managers lessen the values of the rewards and bring out the need to question the reward system. For these reasons, the reward system has to be restructured concerning kinds, measures and application process.