Dinî danışmanlık eğitimi: Amerika örneği ve Türkiye gereksinim çözümlemesi üzerine nitel bir araştırma
Religious counseling training: American sample and a qualitative research about the need analysis for Turkey
Yazar: HAVVA SİNEM UĞURLU
Danışman: PROF. DR. RECAİ DOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Amerika Dini Danışmanlar Kurumu = The American Association of Pastoral Counselors ; Danışmanlık = Consulting ; Danışmanlık hizmetleri = Consulting services ; Din eğitimi = Religious education ; Din hizmetleri = Religious services ; Dini danışmanlık = Religious counseling ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Türkiye = Turkey ; İhtiyaç analizi = Needs analysis

Özet:
Amerika Birleşik Devletleri hem dinî danışmanlık alanının kurumsallaşmasının erken dönemlerde gerçekleşmesi hem de günümüzde sistematik gelişmiş bir yapıya sahip olması bakımından mesleki dinî danışmanlık uygulamaları tarihinde en köklü örneklere rastlanabilecek ülkelerden biridir. Bu bağlamda atılan ilk adımlardan biri konumundaki Amerika Dinî Danışmanlar Kurumu (AAPC), dinî danışmanlık yapacak kişilerin bu işi yapabileceğine dair onay veren, dinî danışma merkezlerini akredite eden ve dinî danışmanlık eğitim programlarının uygunluğunu denetleyen bir kurum olarak 1963 yılında kurulmuştur. Kurum, Protestan, Roman Katolik,  Doğu Ortodoks ve Yahudi inançlarını da kapsayan yaklaşık 95 inanç grubunu bünyesinde barındıran dinler arası bir oluşumdur. Mezhepler üstü, manevi değerlere ve dini geleneğe saygılı ve yetiştirdiği danışmanlara hiçbir inancı ya da görüşü empoze etmeyen bir özelliğe sahiptir. Kurumun, yılda 1,5 milyon saatten fazlasını alanda harcayan 1700'ün üzerinde dinî danışman üyesi bulunmakta ve şu an 100'den fazla dinî danışmanlık merkezi için standartlar koymaktadır. 
AAPC tarafından yeterliği onaylanan dinî danışmanların teoloji ve psikoloji gibi iki farklı ana disiplinde yetişmiş kişiler olması beklenmektedir. AAPC üyelerinin dinî danışmanlık uzmanı olabilmeleri için ciddi bir eğitimden geçmiş olmaları beklenmektedir. Bu eğitim; lisans eğitiminin yanı sıra mesleki teoloji eğitimi ve alanda yapılacak bir yüksek lisans ya da doktora derecesini kapsamaktadır.  
Tarihsel olarak farklı formlarda uygulandığı kabul edilmekle birlikte Türkiye, Dinî Danışmanlık uygulamalarına bir meslek alanı olarak çok yeni başlamış durumdadır. 2012 yılı itibariyle bu alanda eleman yetiştirmek amacıyla tezsiz yüksek lisans programları kurulmaya başlamış, 2015 yılı itibariyle Diyanet İşleri Başkanlığı'nın seçilmiş bir grup personeline kastedilen dinî danışmanlık mesleğini karşılamıyor olsa dahi "manevî destek" hizmet içi eğitim vermeye başlamasıyla beraber bu meslek alanının Türkiye için uygulanabilir olması tartışılmaya başlanmıştır.
Hem kurumsallaşmasını tamamlamış olması hem de sistematik bir yapıya kavuşmuş olması bakımından ABD'deki uygulamalar, mesleki dini danışmanlığın ülkemizde kendi gerçekliğimiz içinde kurumsallaşmasında ufuk açıcı bir niteliğe sahiptir. Bunun yanında Türkiye için bu mesleğin gerçekten bir ihtiyaç olup olmadığı, ihtiyaç ise bu mesleği icra edecek kişilerin nasıl bir eğitimden geçerek hizmet sahasına dahil olacakları da önemli bir tartışma olarak görülmektedir. Bu bağlamda çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması yoluyla dinî danışmanlık mesleğinin Türkiye için bir ihtiyaç olması, bu ihtiyaca yönelik personelin nasıl bir eğitimden geçerek ve hangi yeterliklere sahip olarak görevlerini yerine getirmesi gereği üzerine bir gereksinim çözümlemesi yoluyla akademik, istihdam ve uygulama alanlarından toplanan verilerle tartışılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The United States is one of the countries both realize its professionalization about religious counseling and the most profound examples can be found in the history of professional religious counseling practices in terms of having a systematic developed structure. The American Association of Pastoral Counselors (AAPC), one of the first steps taken in this context, was established in 1963 as an institution that accredited pastoral counseling centers and supervised the appropriateness of pastoral counseling training programs. It is an interreligion organization that includes about 95 belief groups, involved Protestant, Roman Catholic, Eastern Orthodox, Muslim and Jewish beliefs.
It is expected that pastoral counselors approved by the AAPC will be trained in two main disciplines, theology and psychology. AAPC members are expected to have undergone serious training to become pastoral counselors. This training includes; as well as an undergraduate or doctoral degree to be undertaken in the field of vocational theology and in the field.
Although accepted that Turkey applied pastoral counseling practices in different forms in its history, it has just started as a profession. In terms of both being institutionalized and having a systematic structure, practices in the United States have an open-minded character in the institutionalization of professional religious counseling within our own reality.
Besides that whether there is a need about religious counseling if it is a necessity, it is also seen as a important debate, how should religous counselors train in Turkey. In this search, a requirement analysis has been made about the religious counseling need for Turkey, what kind of training is necessary and what qualifications are required to fulfill their work through qualitative research methods case study. The data was collected from academic, employment and application areas.