Okul yöneticileri ve öğretmenlerin birbirlerini etkileme taktiklerinin örgütsel adalet ile ilişkisi
Relationship between school managers and teachers downard and upward influence tactics and organizational justice
Yazar: SAADET KURU ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ŞAKİR ÇINKIR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adalet = Justice ; Etki süreci = Effect process ; Etkileme = Influence ; Etkileme yönetimi = Influence management ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yönetici etkililiği = Manager effectiveness ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye?de ortaöğretim okullarında görev yapmakta olan yöneticileri ve öğretmenlerin birbirlerini nasıl etkilediği ve örgütsel adalet türlerine olan algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ayrıca örgütsel adalet türlerinin örgütsel etkileme taktiklerini yordayıp yordamadığı test edilmiştir.  
Veriler, 23 il merkezinden 284 okul yöneticisi ve 854 öğretmenden toplanmıştır. Araştırmada veriler Türkiye?yi temsil edecek Şekilde İstanbul, Tekirdağ, Balıkesir, İzmir, Muğla, Bursa, Kocaeli, Konya, Karaman, Adana, Hatay, Kırşehir, Kırıkkale, Zonguldak, Samsun, Trabzon, Ordu, Erzurum, Ağrı, Malatya, Muş, Gaziantep ve Diyarbakır illerinde bulunan ortaöğretim okullarındaki yönetici ve öğretmenlerden toplanmıştır. Veriler SPSS 13 ve Lisrel 8.7 programları ile analiz edilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde aritmetik ortalama, standart sapma gibi betimsel istatistikler, varyans analizi, path analizi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenler yöneticileri etkilerken etkileme taktikleri arasında en çok arkadaşlığı kullanma, pazarlık yapma ve diretme taktiklerini kullanırken, bir üst otoriteye başvurma ve başkaları ile koalisyon yapma taktiklerini orta düzeyde kullanmaktadırlar. Öğretmenler en az neden gösterme etkileme taktiğine başvurmaktadırla. Yöneticiler ise, örgütsel etkileme taktiklerinden arkadaşlık, pazarlık, başkaları ile koalisyon yapma ve diretme taktiklerini yüksek düzeyde, bir üst otoriteye başvurma ve yaptırım taktiklerini orta düzeyde ve neden gösterme taktiğini ise düşük düzeyde kullanmaktadırlar. Öğretmenlerin kullandıkları örgütsel etkileme taktiklerini, örgütsel adalet türlerinden en iyi dağıtım adaleti, süreç adaleti ve etkileşim adaleti yordamakta, yöneticilerin örgütsel etkileme taktiklerini ise örgütsel adalet türlerinden en iyi dağıtım adaleti, süreç adaleti ve etkileşim adaleti yordamaktadır.
Demografik değişkenler bakımından öğretmen ve yöneticilerin görüşleri incelendiğinde, öğretmenlerin cinsiyet, kıdem, öğrenim durumu ve toplam öğrenci sayısı değişkenlerine göre örgütsel etkileme taktiklerinde anlamlı fark olduğu bununla birlikte toplam öğretmen sayısı değişkenine göre anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Yöneticilerin cinsiyet, kıdem, öğrenim durumu, toplam öğrenci ve toplam öğretmen sayısı değişkenlerine göre örgütsel etkileme taktiklerinde fark olmadığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin kıdem, öğrenim durumu, toplam öğrenci sayısı değişkenlerine göre örgütsel adalet türlerinde fark olmadığı, cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Yöneticilerin cinsiyet, öğrenim durumu, toplam öğrenci ve toplam öğretmen sayısı değişkenlerine göre örgütsel etkileme adalet türlerinde anlamlı fark olmadığı sadece kıdem değişkeninde farklılık olduğu belirlenmiştir.
Araştırma sonuçlarına dayalı olarak okullarda öğretmen ve yöneticilerin kullandıkları örgütsel etkileme taktikleri ve öğretmen ve yöneticilerin örgütsel adalet türlerini algılamaları ile ilgili olarak bazı öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In this study, it were aimed to determine how the secondary school administrators and teachers influence each other and their perceptions towards the types of organizational justice. It was also tested whether the types of organizational justice predict the organizational influence strategies or not.
The data was collected from 284 school administrators and 854 teachers. The sample of the study consisted of secondary school managers and teachers working at İstanbul, Tekirdağ, Balıkesir, İzmir, Muğla, Bursa, Kocaeli, Konya, Karaman, Adana, Hatay, Kırşehir, Kırıkkale, Zonguldak, Samsun, Trabzon, Ordu, Erzurum, Ağrı, Malatya, Muş, Gaziantep and Diyarbakır city centers. The data were analyzed with  SPSS 13 and LISRELL 8.7. In the analysis of the data, descriptive statistics such as mean and standard deviation, variance analysis, path analysis, exploratory and confirmatory factor analysis techniques were used.
According to the results of the study, while teachers highly use friendliness, bargaining and assertiveness tactics to influence their managers, they use higher authority and coalition tactics at moderate level. The teachers use reasoning tactics the least. On the other hand, school administrators use friendliness, bargaining and coalition tactics highly, higher authority and sanction tactics at moderate level and reasoning tactics the least. The results also showed that among the types of organizational justice the distributive justice, procedural justice and interactional justice predicts the organizational influence strategies of the teachers and the school administrators the best.
When the opinions of the teachers in terms of demographic variables were examined, while significant differences were found in organizational influence strategies of the teachers according to sex, seniority in the job, the educational status and the total number of students at school, there was no significant difference according to the total number of teachers.  When the opinions of the school administrators in terms of demographic variables were examined, no significant differences were found in organizational influence strategies of the school administrators according to sex, seniority in the job, the educational status, the total number of students at school and the total number of teachers at school. While there were no significant differences in the types of organizational justice of the teachers according to seniority in the job, the educational status, the total number of students at school and the total number of teachers at school, a significant difference was found according to sex. While there were no significant differences in the types of organizational justice of the school administrators according to sex, the educational status, the total number of students at school and the total number of teachers at school, a significant difference was found according to seniority in the job.
Based on the results of the study, some suggestions were given about the organizational influence strategies used by school managers and teachers and their perceptions towards the types of organizational justice.