Saz yolu üslûbunun gelişimi ve içerisinde yer alan mitolojik figürlerin analizi
The development of the saz yolu style and the analysis ofmythological figures inside them
Yazar: MESUT KUL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ASLİHAN EROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Hayvan figürleri = Animal figures ; Türk tezhib sanatı = Turkish illumination art

Özet:
Saz yolu üslûbu içerisinde yer alan, Türk mitolojisi ve ikonografisindeki efsanevi
figürlerin anlamlarını araştırmak, uygulandığı sanat eserlerini belirlemek ve buna bağlı olarak
araştırmayı görsel öğeler ile destekleyip Türk süsleme sanatları envanterine katkı sağlamak
amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak görsel ve teorik literatür taraması
yapılmıştır. Bu literatür taraması ile birlikte saz yolu üslûbunun desen ve motif özellikleri
incelenmiş ve açıklayıcı bir anlatımla tezde ortaya konulmuştur. Türk mitolojisindeki efsanevi
figürlerin saz yolu üslûbu içerisinde yer alan örnekleri bir araya getirilmiş ve görsel nitelikli bir
envanter çıkarılmıştır.
Saz yolu üslûbunun yaratıcısı Şahkulu'nun sanatçı kimliği ve onun saz yolu üslûbunda
yaptığı eserler incelenmiştir. Edebi yönü ile kaleme aldığı divan şiirlerine ulaşılmıştır. Müze
kayıtları, koleksiyonlar, akademik kitap, dergi ve makaleler incelenerek saz yolu üslûbuna konu
olmuş efsanevi varlıklar belirlenmiştir. Bu veriler tezde kronolojik bir gelişim içerisinde
düzenlenmiştir. Motifler ve figürler köken-anlam yönünden incelenmiştir. Çizim teknikleri ile
birlikte üslup gelişim süreci ele alınmıştır. Bu tezden sonra bu konuda çalışacak kişilere kaynak
oluşturması bakımından önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Şahkulu, saz yolu, mitoloji, ejderha, zümrüd-ü anka, ki'lin, melek, peri,
Türk Sanatı

Abstract:
It is aimed to investigate the meanings of the legendary figures in Turkish Mythology
and iconography in the saz yolu style, to determine the works of art to which they are applied,
and accordingly to contribute to the inventory of Turkish decorative arts by supporting the
research with visual elements. Visual and theoretical literature review was conducted using the
qualitative research method. With this literature review, the pattern and motif features of the
saz yolu style were examined and revealed in the thesis with an explanatory expression
Examples of legendary figures in Turkish mythology made in this style were brought together
and a visual inventory was drawn up.
The artist identity of Şahkulu, the creator of the saz yolu style, and his works in the saz
yolu style were examined. The divan poems that he wrote with his literary aspect were reached.
By examining museum records, collections, academic books, journals and articles, legendary
beings that have been the subject of the saz yolu style were determined. These data are arranged
in a chronological development in the thesis. Motifs and figures were examined in terms of
origin and meaning. The stylistic development process is discussed together with the drawing
techniques. After this thesis, it is important in terms of creating resources for people who will
work on this subject.
Keywords: Shahquli, saz yolu style, mythology, dragon, phoenix, chi'lin, angel, fairy, turkish
art