Biyolojik ajan kullanan spondiloartropati hastalarının klinik ve demografik verilerinin retrospektif analizi
Retrospective analysis of clinical and demographic data of spondyloarthropathy patients using biological agents
Yazar: SOYKAN KARACAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ERHAN ÇAPKIN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Biyolojik tedavi = Biological therapy ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; HLA B27 antijeni = HLA B27 antigen ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Spondiloartrit = Spondylarthritis

Özet:
Amaç: Biyolojik ajan kullanan spondiloartropati (SpA) hastalarının klinik, demografik ve laboratuvar özelliklerini gözden geçirmeyi, biyolojik ajanların güvenlik ve etkinlik profilleri hakkında bilgi sahibi olmayı, ilaç değişimi ve ilaçta kalımı etkileyen faktörler konusunda farkındalığı artırmayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Romatoloji kliniğinde 2009-2021 tarihleri arasında en az bir yıl boyunca takip edilmiş biyolojik ajan kullanan SpA'lı hastalar dahil edilme kriterleri çerçevesinde alınmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya %32,6'sı kadın, %67,4'ü erkek 706 hasta dahil edilmiştir. Hastaların %76,9'unun aksiyel SpA (axSpA), %23,1'inin ise periferal SpA (perSpA) tanılı olduğu tespit edilmiştir. Hastaların %40,2'si aktif sigara içicisi olduğu tespit edilmiştir. Hastaların tanı yaşı ortanca değerinin 34,0 (18,0-78,0) yıl, tanı gecikme süresi ortanca değerinin 2,0 (,0-38,0) yıl olduğu tespit edilmiştir. Ankilozan spondilit (AS)'li hastalarda tanı gecikme süresi non-radyografik aksiyel spondiloartrit (nr-axSpA)'lı hastalara kıyasla yüksek bulunmuştur (p=0,006). Diyabetik hastalarda tanı gecikme süresi diyabetik olmayanlara kıyasla yüksek saptanmıştır (p=0,000). En sık görülen ekstraartiküler bulgu üveittir ve üveit gelişimi HLA-B27 pozitif olanlarda daha yüksek bulunmuştur (p=0,000). Hastaların %50,7'sinde komorbidite bulunduğu, en sık görülen komorbiditenin hipertansiyon olduğu tespit edilmiştir. Psöriatik artrit (PsA) hastalarında diyabet, hipertansiyon ve kardiyak hastalık sıklığı diğer SpA hastalarına kıyasla daha yüksek bulunmuştur (p=0,000). Hastaların %46,0'ında HLA-B27 pozitif tespit edilmiş olup, tanı yaşı ortancası HLA-B27 pozitif olanlarda düşük saptanmıştır (p=0,000). İlk biyolojik tedavi olarak hastaların %33,1'inin adalimumab, %27,9'unun etanercept, %22,9'unun infliksimab kullandığı bulunmuştur. İlk biyolojik tedavide kalım süresi ile beden kitle indeksi (BKİ) arasında negatif yönde (r=-0,080) ilişki saptanmıştır. Diyabetik hastalarda ilk biyolojik tedavide kalım süresi diyabetik olmayanlara kıyasla düşük tespit edilmiştir (p=0,024). Tanı gecikme süresi ortanca değeri biyolojik ilaca yanıtsızlık olanlarda yüksek saptanmıştır (p=0,022). Biyolojik ilaca yanıtsızlık kadınlarda daha sık tespit edilmiştir (p=0,003). Düşük eğitim düzeyine sahip hastalarda biyolojik ilaca yanıtsızlık daha sık tespit edilmiştir (p=0,001). PerSpA'lı hastalarda biyolojik ilaç değişim sayısı axSpA hastalarına kıyasla yüksek saptanmıştır (p=0,004). Tanı gecikme süresi fazla olanlarda biyolojik ilaç değişim sayısı daha yüksek bulunmuştur (p=0,012). Biyolojik tedavi altında en sık gelişen yan etkiler alerjik reaksiyon (%7,4) ve enfeksiyon (%4,2) olarak bulunmuştur. 
Sonuç: SpA'da tanı gecikmesi, biyolojik tedavide kalımın azalması, biyolojik tedaviye yanıtta azalma ve ilaç değişim sayısında artma birbirleriyle ilişkili durumlardır. SpA'da tedavi başarısıyla ilişkili bu durumlara etki eden faktörlerin tespit edilmesi ve kayıt altına alınması biyolojik tedavilerin daha efektif kulanılmasına katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Spondiloartrit, ankilozan spondilit, diyabet, hla-b27, biyolojik tedavi

Abstract:
Objective: We aimed to review the clinical, demographic and laboratory characteristics of spondyloarthropathy (SpA) patients using biological agents, to have information about the safety and efficacy profiles of biological agents, and to increase awareness about the factors affecting drug change and drug retention.
Material and Method: Patients with SpA who were followed up for at least one year between 2009-2021 in the Department of Physical Medicine and Rehabilitation, Department of Rheumatology, Farabi Hospital of Karadeniz Technical University, Faculty of Medicine, were included in the study.
Results: A total of 706 patients, 32.6% female and 67.4% male, were included in the study. It was found that 76.9% of the patients were diagnosed with axial SpA (axSpA), and 23.1% with peripheral SpA (perSpA). It was found that 40.2% of the patients were active smokers. It was found that the median value of the diagnosis age of the patients was 34.0 (18.0-78.0) years, and the median value of the diagnosis delay time was 2.0 (.0-38.0) years. Diagnostic delay time was found to be higher in patients with ankylosing spondylitis (AS) compared to patients with non-radiographic axial spondyloarthritis (nr-axSpA) (p=0.006). Diabetic patients had a higher diagnosis delay time compared to non-diabetic patients (p=0.000). The most common extra-articular finding is uveitis, and the incidence of uveitis was found to be higher in HLA-B27 positive patients (p=0.000). It was found that 50.7% of the patients had comorbidities and the most common comorbidity was hypertension. The frequency of diabetes, hypertension and cardiac disease was found to be higher in psoriatic arthritis (PsA) patients compared to other SpA patients (p=0.000). HLA-B27 was positive in 46.0% of the patients, and the median age at diagnosis was low in those with HLA-B27 positive (p=0.000). It was found that 33.1% of the patients used adalimumab, 27.9% used etanercept, and 22.9% used infliximab as first line biological therapy. A negative (r=-0.080) relationship was found between the drug survival of first line biological treatment and body mass index (BMI). The survival time of first line biological therapy was found to be lower in diabetic patients compared to non-diabetic patients (p=0.024). The median value for the delay in diagnosis was found to be high in patients who were unresponsive to biological drugs (p=0.022). Biological drug response was found to be lower in women (p=0.003). Unresponsiveness to biological drugs was found to be more frequently in patients with low education level (p=0.001). The number of biologic drug switches was found to be higher in patients with PerSpA compared to patients with axSpA (p=0.004). The number of biological drug switches was found to be higher in patients with a longer diagnosis delay (p=0.012). The most common side effects under biologic therapy were allergic reaction (7.4%) and infection (4.2%).
Conclusion: Delay in diagnosis in SpA, decreased survival in biological therapy, decreased response to biological therapy and increased number of drug switches are interrelated conditions. Identifying and recording the factors affecting these conditions related to treatment success in SpA will contribute to the more effective use of biological treatments.
Keywords: Spondyloarthritis, ankylosing spondylitis, diabetes, hla-b27, biological treatment