Hematolojik kanseri olan hastalarda kemoterapiye bağlı gelişen oral mukozitin iştah ve beslenme durumuna etkisi
The effect of chemotherapy-induced oral mucositis on appetite and nutritional status in patients with hematological cancer
Yazar: YONCA SEZEN
Danışman: PROF. DR. DİLEK ÖZDEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Hematoloji = Hematology ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Stomatit = Stomatitis ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İştah = Appetite

Özet:
Bu çalışma hematolojik kanseri olan hastalarda kemoterapiye bağlı gelişen oral mukozitin iştah ve beslenme durumuna etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı ve korelasyonel olarak yapılmıştır.
Çalışmaya gerekli izinler alındıktan sonra örnekleme dahil etme kriterlerini karşılayan 50 hasta dahil edilmiştir. Hastaların kemoterapi almadan önce (0.günde) "Hasta Tanılama Formu" ile bilgileri alınmış, kemoterapi başlamadan (0.gün) ve 1., 3., 5., 7., 9., 11., ve 13. günlerde  "DSÖ Oral Toksiste Skalası" ile oral mukoza , "Hematoloji Hastalarında Oral Mukozit Risk Ölçeği" ile oral mukozit riski, "Mini Nütrisyonel Değerlendirme Testi (MNA)" ile beslenme durumu ve " Basitleştirilmiş İştah Anketi" ile iştah durumu değerlendirilerek veriler toplanmıştır .Verilerin analizinde Shapiro-Wilk testi, Ki -Kare, Friedman, Kruskal Wallis, Man Witney U testi ve Cochran Q testi kullanılmıştır .
Hastalarda oral mukozit riski ile oral mukozit derecesi arasında anlamlı ilişki bulunurken ve oral mukozit riski arttıkça oral mukozit şiddetinin arttığı bulunmuştur (p<0.001<0.05). Nötropeni, lökopeni, ağız kuruluğu ve ağrının kemoterapinin 0.gününden 13.gününe kadar arttığı belirlenmiştir (p<0.05). MNA puanlarının değişimi 0.günden (20.63±3.49), 13.güne (18.92±3.79) kadar anlamlı düzeyde değişmiş (p<0.001<0.05) fakat oral mukozit şiddetine göre MNA puanlarındaki değişim anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Oral mukozit şiddeti arttıkça iştah puanının düştüğü belirlenmiştir.
Çalışmadan elde edilen bulgulara göre hemotolojik kanseri olan kemoterapi alan hastalarda oral mukozit riski ve şiddetinin artması iştahsızlığa, beslenme durumunun bozulmasına neden olduğu söylenebilir. Bu nedenle oral mukozit gelişme riski olan hastalarda beslenme durumu takibi yapılması önerilir.

Abstract:
This study was conducted as a descriptive and correlational study to examine the effect of chemotherapy-induced oral mucositis on appetite and nutritional status in patients with hematological cancer.
After obtaining the necessary permissions, 50 patients who met the inclusion criteria were included in the study. The patient's information was obtained with the "Patient Identification Form" before the chemotherapy (day 0), and the 1st, 3rd, 5th, 7th, 9th, 11th, 13th. date were collected by evaluating the oral mucosa with the "WHO Oral Toxicity Scale ", the oral mucositis risk with the "Oral Mucositis Risk Scale in Hematology Patients", the nutritional status with the "Mini Nutritional Assessment (MNA)" and the appetite status with the "Simplified Appetite Questionnaire". Shapiro-Wilk test, Chi-Square, Friedman, Kruskal Wallis, Man Witney U test and Cochran Q test were used in the analysis of the data.
 A significant correlation was found between the degree of oral mucositis as the risk of oral mucositis increased and the severity of oral mucositis increased as the risk of oral mucositis increased (p<0.001<0.05). It was determined that neutropenia, leukopenia, dry mouth and pain increased from day 0 to day 13 of chemotherapy (p<0.05).The change in MNA scores was found to be significant from day 0 (20.63±3.49) to day 13 (18.92±3.79) (p<0.001<0.05), but the change in MNA scores according to the severity of oral mucositis was not significant (p>0.05). It was determined that as the severity of oral mucositis increased, the appetite score decreased.
According to the findings obtained from the study, it can be said that the increase in the risks and severity of oral mucositis in patients receiving chemotherapy with hematological cancer causes anorexia and deterioration of nutritional status.