Yurt dışında Türkçe öğretmeni yetiştirmek: Duisburg-Essen Üniversitesi örneği
Educating Turkish teachers abroad: Example in University of Duisburg-Essen
Yazar: MERVE SAYRAN TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KURUDAYIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçenin Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türklerin yurt dışına yaptıkları göçlerde en çok tercih ettikleri ülkelerden biri olan Almanya'da bulunan Duisburg-Essen Üniversitesi, Almanya'da bulunan Türklere ana dillerini öğretmek üzere bünyesinde Türkçe öğretmenleri yetiştirmektedir. Almanya'ya Türklerin göçü 1960'lı yıllarda başlamış olmakla birlikte hâlâ daha artan bir ivmeyle devam etmektedir. Almanya'da artan nüfuslarıyla Türk topluluğu, özellikleri bakımından her zaman değişen bir kitle olmakla birlikte bu kitlenin ana dillerini öğrenme ihtiyaçları da sürekli devam etmektedir. Yurt dışındaki Türklerin Türkçe öğrenmeleri için Duisburg-Essen Üniversitesi, Almanya'da yaşayan Türklere Türkçe öğretme hizmetini Turkistik Bölümüyle karşılamaya başlamıştır. Bu bölümdeki öğrenciler kendileriyle benzer sorunlar yaşayan ve kendileri gibi iki dilli olan Türklere mezuniyetlerinden sonra Türkçe öğretebilmektedirler. Bu araştırmanın amacı, belirtilen bölümün kuruluşunu, amacını ve vizyonunu nitelerken bölümün lisans ve yüksek lisans öğrencileriyle yapılan görüşmeler ile bu bölümü tercih nedenleri, motivasyon kaynakları ve Türkçe yeterlilikleri hakkında düşüncelerini ortaya koymaktır. Bölümdeki lisans ve yüksek lisans öğrencileriyle yarı yapılandırılmış görüşme formlarından alınan bilgiler analiz edilerek nitel bir araştırma oluşturulmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda Duisburg-Essen Üniversitesi Turkistik Bölümünde okuyan üniversite öğrencilerinin bu bölüme yönelik deneyimlerini öğrenim sürecinin öncesinden sonrasına kadar ortaya koymak amaçlanmıştır. Ayrıca Duisburg-Essen Üniversitesi Turkistik Bölümünün Batı Avrupa'da Türkçe eğitimi veren ilk ve tek bölüm olması nedeniyle öğrencileri ile yapılan bu araştırma önem taşımaktadır. Böylece bölüm öğrencilerinden alınan görüşler doğrultusunda Almanya'da Türkçenin mevcut durumu ve geliştirilmesi gereken yönleri hakkında tespit yapılabilecek ve fikir sahibi olunabilecektir. Bu araştırmanın verileri, alan uzmanlarından görüş alınarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları ile toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu oluşturan Almanya Duisburg-Essen Üniversitesi Turkistik Bölümünde bulunan 42 öğrenci ile birlikte aynı bölümde bulunan 8 öğretim elemanına da yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanmıştır. Nitel araştırma yöntemine uygun olarak hazırlanan araştırmanın verileri olan görüşme formları içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda Turkistik Bölümündeki öğrencilerin kendi Türkçe dil becerilerini geliştirmek için bölüm derslerinden faydalandıkları, ana dilin öneminin farkında oldukları ve Türkçenin Almanya'da sürekliliğini sağlamakta kararlı oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte Turkistik Bölümünde bulunan öğretim görevlileri öğrencilerin her zaman kullandıkları Türkçeyi geliştirmeleri için teşvik etmekte ve onlara yol göstermektedir. Turkistik Bölümünde Almanya'daki mevcut şartlara uygun olarak yetişen Türkçe öğretmeni adayları, kendi ana dillerini Almanya'da iki dilli öğrencilere öğretmek üzere Türkiye'deki Türkçe öğretmenliğinden daha uzun bir eğitimden geçmektedirler.

Abstract:
Duisburg-Essen University, located in Germany, one of the most preferred countries for Turks to migrate abroad, trains Turkish teachers to meet the needs of Turks living in Germany to learn their native language. Although the migration of Turks to Germany started in the 1960s, it still continues with increasing momentum. The Turkish community, with its increasing population in Germany, is a mass that is always changing in terms of its characteristics, and the need for this population to learn their native language continues. In order for our compatriots abroad to learn Turkish, Duisburg-Essen University has started to provide the service of teaching Turkish to Turkish immigrants with its Turkistics Department. Students in this department can teach Turkish to Turks who have similar problems and are bilingual like themselves, after graduation. The purpose of this research is to describe the establishment, purpose and vision of the specified department and to reveal their thoughts about the reasons for choosing this department, their motivation sources and Turkish proficiency through interviews with students of the department. A qualitative research was created by analyzing the information obtained from semi-structured interview forms with undergraduate and graduate students in the department. As a result of the findings obtained in the research, it was aimed to reveal the experiences of university students studying at the Turkistics Department of the University of Duisburg-Essen regarding this department from before to after the education process. In addition, this research conducted with the students of the Turkistics Department of the University of Duisburg-Essen is important because it is the first and only institute that provides Turkish education abroad. Thus, in line with the opinions received from the students of the department, it will be possible to determine and have an idea about the current situation of Turkish in Germany and the aspects that need to be improved. The data of this research were collected with semi-structured interview forms developed by taking opinions of field experts. A semi-structured interview form was applied to the study group of the research, 42 students from the Turkistics Department of the University of Duisburg-Essen, Germany, and 8 faculty members from the same department. The interview forms, which are the data of the research prepared in accordance with the qualitative research method, were examined by content analysis. As a result of the research, it was concluded that students in the Department of Turkistics benefited from department courses to improve their Turkish language skills, were aware of the importance of the mother tongue, and were determined to ensure the continuity of Turkish in Germany. In addition, lecturers in the Turkistics Department always encourage and guide students to improve the Turkish they use. Turkish teacher candidates, who are trained in the Department of Turkistics in accordance with the current conditions in Germany, undergo a longer training than Turkish teachers in Turkey in order to teach their native language to bilingual students in Germany.