Küre/Kastamonu bakırlı pirit cevherinden azotlu bileşiklerle katalizlenmiş oksidatif basınç liçi ile bakırın kazanımının araştırılması
An investigation on the extraction of copper from Küre/Kastamonu pryitic copper ore with nitrogen species catalyzed oxidative pressure leaching
Yazar: ABDULLAH GÖRKEM ÇİÇEKLİ
Danışman: PROF. DR. EMİNE İLKNUR CÖCEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Cevher Hazırlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Bakır = Copper ; Çözünme kinetiği = Dissolution kinetic

Özet:
Kompleks bakır cevherlerinden bakır eldesi çoğunlukla izabe gibi ısıl işlemlerle yapılmaktadır. Ancak hava kirliliğine neden olduğu için kükürt dioksit emisyonu için getirilen kısıtlamalar artmıştır. Bu nedenle bakır cevherlerine uygulanan çevre dostu, düşük maliyetli ve kolay uygulanan hidrometalurjik yöntemlerin önemi gittikçe artmaktadır. 
Bu çalışmada, Eti Bakır A.Ş?ne ait Küre flotasyon tesisinin kalkopirit-sfalerit kompleks cevherinden flotasyon yoluyla zenginleştirilmiş bulk flotasyon kalkopirit konsantresinin, sülfürik asitli ortamda yüksek basınç altında ve oksi-azotlu bileşikler etkisinde bakır çözünme kinetiği araştırılmıştır. Araştırmalarda kullanılan bulk flotasyon kalkopirit konsantresinin temel bileşenler olarak yüzde 11,21 bakır, yüzde 5,10 çinko, yüzde 32,36 demir ve yüzde 36,15 kükürt içerdiği tespit edilmiştir. Numunenin mineralojik analizlerinde ana mineral olarak kalkopirit ile birlikte sfalerit, pirit ve çok az miktarlarda kovellit, kalkozit, bornit içerdiği belirlenmiştir. Bakır çözünürlüğü için optimum basınç liçi şartlarında tane boyutu, sıcaklık, sodyum nitrit konsantrasyonu, sodyum lignosülfonat miktarı, sülfürik asit derişimi, katı-sıvı oranı, toplam basınç, sodyum nitrat konsantrasyonu ve karıştırma hızı tespit edilmiştir. Belirlenen optimum şartlar sonucunda bakır çözünme verimi yaklaşık yüzde 95 olarak bulunmuştur.

Abstract:
Copper is generally recovered from complex copper ores by pyrometallurgical methods such as smelting. However, concerns over air pollution have made governments tighten their regulations regarding the emission of sulfur dioxide. Therefore, hydrometallurgical processing of copper ores has become an increasingly important process due to its environmentally benign characteristics, lower capital cost and ease of operation. In this study, the dissolution kinetics of bulk flotation chalcopyrite concentrate obtained from Küre Copper Concentrator Plant-Eti Bakır Corporation was investigated in sulphuric acid media at high pressure and under the effect of oxy-nitrogen species. It was determined that chalcopyrite concentrate contains 11.21 percent copper, 5.10 percent zinc, 32.36 percent iron and 36.15 percent sulphur as major components. Mineralogical analyses of the sample contain mainly chalcopyrite with sphalerite, pyrite and small amounts of covellite, chalcocite, bornite. For dissolution of copper, the optimum pressure leaching conditions were determined by varying particle size, temperature, sodium nitrite concentration, the amount of sodium lignosulfonate, sulfuric acid concentration, solid-liquid ratio, total pressure, sodium nitrate concentration and stirring speed. The yield of copper recovery was found as approximately 95 percent at the optimum conditions.