Türkiye'de yaşlılığın merkezi yönetim sağlık harcamalarına etkisi: İller bazında ampirik bir analiz
The impact of ageing on government health expenditures in Turkey: An empirical study on provincial basis
Yazar: TARIK ILİMAN
Danışman: PROF. DR. RECEP TEKELİ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar için sağlık hizmetleri = Health services for the aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Son zamanlarda sosyal bilimler alanında gerçekleştirilen birçok çalışmanın odağında yaşlılık olgusu yer almaktadır. Yaşlılık, yaşayan varlıklarda zamanla biyolojik ve fizyolojik anlamda erişkinliğin tamamlanıp doğurganlık özelliklerinin kaybedilmesinden sonra ölüm anına kadar geçen zaman diliminde gözlemlenen değişim ve dönüşüm süreci olarak tanımlanmaktadır. Bireylerin özellikle yaşlılık dönemlerinde fiziksel ve/veya zihinsel olarak temel yetilerinde zayıflamalar görülmekte ve buna bağlı olarak daha sık hastalandıkları görülmektedir. Bu da doğal olarak yaşlı bireylerin daha çok sağlık hizmetine gereksinim duymasına ve dolayısıyla devletlerin daha çok sağlık harcaması yapmasına neden olmaktadır. 
Bu tezde 2007-2018 yılları arasında Türkiye'deki  81 il için yaşlı bağımlılık oranı ile merkezi yönetim sağlık harcamaları arasındaki ilişki araştırılmıştır. Tezin analiz kısmında kullanılan veriler, panel veri seti şeklinde düzenlenmiş olup analizler Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu (Sistem GMM) kullanılarak elde edilmiştir. Tezde yapılan analizlerden elde edilen sonuçlar, literatürde teorik olarak yer alan ve birçok ampirik çalışma ile de kanıtlanmış olan yaşlı bağımlılık oranı ile merkezi yönetim sağlık harcamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yöndeki ilişkinin varlığını tespit etmiştir. Ayrıca bu tez ile literatürün neredeyse hiç değinmediği konu olan sağlık harcamalarının belirlenmesinde politik-ekonomik etkinin varlığı araştırılmış ancak sağlık harcamalarının politik-ekonomik etkiden uzak şekilde belirlendiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Recently, ageing has been at the center of many studies in the literature of social sciences. Ageing is a process that causes biological and physical alteration on living being and this process continues to the time of death. The weakness has been seen as mentally and physically on individuals basic skills within  their old ages. Thereby, this weakness can make them sick easily and because of this reason old people demands health services much more than any other age groups.  
In this thesis, the relationship between old dependency ratio and government health expenditures has been researched on provincial basis in Turkey. The panel data analysis has been chosen and different econometric models have been analyzed by using System GMM.  The results from empirical analysis in thesis support the empirical findings in literatüre that is a positive relationship between old dependency ratio and government health expenditures. Also, thesis has researched  the existence of the political-economic factors which has not been analyzed much in literature to determine government health expenditures, however the results has shown that there is not much any evidence for political-economic factors in this thesis.