Dijital eşitsizliğin COVID-19 döneminde uzaktan eğitime etkisi: İletişim Fakültesi öğrencileri üzerinde bir araştırma
The impact of digital inequality on distance education in the COVID-19 period: A study on students of the Faculty of Communication
Yazar: MESUT ATLI
Danışman: DOÇ. DR. ASLIHAN ZİNDEREN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Covid-19 salgını Çin'in Wuhan kentindeki ilk vakanın tespiti ile beraber süratle yayılarak neredeyse bütün ülkeleri etkisi altına almıştır. Hastalığın hızlı seyri birçok kurum ve kuruluşun işleyişinin sekteye uğramasına neden olmuştur. Başta sağlık sektörü olmak üzere en çok etkilenen kurumlardan biri de eğitim alanı olmuştur. Virüsün bulaşıcı etkisi sebebi ile birçok ülke alternatif eğitim programlarına yönelmiş, bazı ülkelerde de uzaktan eğitim sistemi kısa sürede hayata geçirilmiş ve uygulanmaya başlanmıştır. Uzaktan eğitim sürecinin başlaması ile beraber eğitim alanında, bilişim teknolojilerine erişim noktasında bir takım sorunlar ortaya çıkmıştır. Bireylerin bu teknolojilere eşit şartlarda sahip olmaması, mevcut olan dijital eşitsizliğin daha da derinleşerek artmasına sebep olmuştur. Dijital eşitsizliğin ortaya çıkma sebepleri arasında ekonomik, sosyal ve coğrafi farklılıkların yanı sıra, dijital araçları kullanabilme yetisi gibi birçok etmen yer almaktadır. Dijital eşitsizliğin uzaktan eğitim üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılan bu çalışmada öncelikle teorik bilgilere yer verilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Erzurum Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesinde aktif eğitimine devam eden 390 katılımcıdan anket uygulaması yoluyla elde edilen veriler analiz edilmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişki arayıcı araştırma tekniği kullanılmıştır.
Çalışma sonucunda dijital eşitsizliğin uzaktan eğitim üzerinde negatif yönde anlamlı etkisinin bulunduğu tespit edilmiştir. Yapılan karşılaştırma analizleri sonucunda öğrencilerin; tüm değişkenlerin seviyelerinde hanede bulunan her öğrencinin uzaktan eğitim için kullanabileceği bir dijital teknoloji (bilgisayar, telefon vb.) bulunma durumuna göre farklılaştığı görülmüştür. Dijital eşitsizlik alt boyutlarından eğitim alt boyutu hariç tüm değişkenlerde dijital teknolojilere ulaşım ve kullanım durumuna göre farklılıklar gözlenmiştir. Uzaktan eğitim alt boyutlarından öz değerlendirme seviyelerinde cinsiyete ve uzaktan eğitim amaçlı dijital teknolojilerin hanede bulunma sayısına göre farklılaşma olduğu bulunmuştur. Dijital eşitsizlik alt boyutlarından ekonomik ve kullanılabilirlik alt boyutları ve uzaktan eğitim/alt boyutları seviyelerinde uzaktan eğitim amaçlı dijital teknolojileri hanede kullanan öğrenci sayısına göre farklılıklar belirlenmiştir. Uzaktan eğitim ve tüm alt boyutlarında hane içi gelir durumu ve öğrencilerin internette çevrimiçi geçirdikleri sürelere göre farklılıklar tespit edilmiştir. Dijital eşitsizlik alt boyutlarından altyapı ve ekonomik alt boyutlarında öğrencilerin internette çevrimiçi geçirdikleri sürelere göre farklılıklar olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, Uzaktan Eğitim, Dijital Eşitsizlik, Dijital Uçurum

Abstract:
With the detection of the first case in Wuhan, China, the Covid-19 outbreak spread rapidly and affected almost all countries. The rapid course of the disease has disrupted the functioning of many institutions and organisations. One of the most affected institutions, particularly the health sector, has been the field of education. Due to the contagious effect of the virus, many countries have turned to alternative education programmes, and in some countries, the distance education system has been implemented and implemented in a short time. With the start of the distance education process, a number of problems have emerged in the field of education at the point of access to information technologies. The fact that individuals do not have equal access to these technologies has caused the existing digital inequality to deepen and increase. The reasons for the emergence of digital inequality include economic, social and geographical differences as well as many factors such as the ability to use digital tools. In the third part of the study, the data obtained from 390 participants who continue their active education at Erzurum Atatürk University Faculty of Communication were analysed through questionnaire application. In the research, relationship-seeking research technique, one of the quantitative research methods, was used.
As a result of the study, it was determined that digital inequality has a significant negative effect on distance education. As a result of the comparison analyses, it was seen that the students differed in the levels of all variables according to the availability of a digital technology (computer, phone, etc.) that each student in the household can use for distance education. Differences were observed in all variables except the education sub-dimension of digital inequality according to access to and use of digital technologies. It was found that there was a differentiation in the self-evaluation levels of distance education sub-dimensions according to gender and the number of digital technologies for distance education purposes in the household. Differences were determined in the economic and usability sub-dimensions and distance education/sub-dimensions of digital inequality sub-dimensions according to the number of students using digital technologies for distance education purposes in the household. Differences were found in distance education and all its sub-dimensions according to household income status and the time students spent online. It was found that there were differences in the infrastructure and economic sub-dimensions of digital inequality according to the time students spent online.

Keywords: COVID-19, Distance Education, Digital Inequality, Digital Divide,