Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesine bağlı Aile Hekimliği Polikliniklerinde, evlilik öncesi sağlık raporu için istenen hemoglobin elektroforezinin menzter indeksı kullanılarak gerekliliğinin ve kullanılabilirliğinin araştırılması /
Yazar: TAMER MUTLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beta talasemi = Beta-thalassemia ; Elektroforez = Electrophoresis ; Evlilik = Marriage ; Evlilik öncesi muayeneler = Premarital examinations ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Talasemi = Thalassemia ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Amaç: Evlilik öncesi sağlık muayenesi amacıyla aile hekimliği polikliniğine gelen hastalardan talasemi tarama amaçlı elektroforez istenmektedir.   Amacımız Mentzer indeksinin beta talasemi taşıyıcılığı arasındaki ilişkiyi belirleyerek, Mentzer indeksinin tarama testi olarak kullanılabilirliğini araştırmaktır.  
Gereç ve Yöntemler: Evlilik raporu amacıyla tarama amaçlı istenilen elektroforez hem ekonomik hem iş gücü açısından bir yüktür.   Mentzer indeksi kullanılarak seçili vakalarda elektroforez istem sayısı azaltılabilir.   70 kişilik beta talasemisi taşıyıcısı ve kontrol grubu olarak 70 kişilik demir eksikliği anemisinden oluşan 2 grup karşılaştırıldı.   Bu gruplarda Mentzer indeksinin duyarlılığı ve özgüllüğü hesaplandı.  
Bulgular: Beta talasemi ve demir eksikliği anemisinden oluşan iki grup karşılaştırıldı.   Demir eksikliği anemisi için Mentzer indeksinin (MCV/RBC) <13 için duyarlılığı %67.1,  özgüllüğü ise %91,4 olarak saptandı.   Çalışmamızda ayrıca demir eksikliği anemisi ve beta talasemi taşıyıcılığı grupları arasında WBC,RBC, HGB, MCV, PLT,MCV,MCH,MCHC,RDW,NEU,LYM sayıları karşılaştırıldı.   Beta talasemi taşıyıcısı hastalarında ortalama WBC,RBC,HGB, HCT, MCHC değerleri yüksek bulunurken diğer taraftan ortalama MCV ve MCH değerleri ile Mentzer indeksi düşük bulunmuştur.   RDW, PLT,NEU değeri ile beta talasemi taşıyıcılığı ve demir eksikliği anemisi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.  
Sonuç: Çalışmada Mentzer indeksi talasemi tanısı koymada zayıf fakat demir eksikliği anemisini ekarte etmede güçlü bir gösterge olarak kullanılabilir.   Demir eksikliği anemisi vakaları tespit edildiğinde anemisi düzeltildikten sonra tekrar Mentzer indeksi bakılarak gerekirse o zaman hemoglobin elektroforezi bakılabilir.  
Anahtar Sözcükler: hemeglobin elektroforezi, birinci basamak tarama programı, Mentzer indeksi, beta talesemi

Abstract:
Objective: Electrophoresis for thalassemia screening is requested from patients who come to the family medicine outpatient clinic for premarital health examination.   Our aim is to determine the relationship between the Mentzer index and beta thalassemia carriage and to investigate the usability of the Mentzer index as a screening test.  
Material and Methods: Electrophoresis requested for screening purposes for marriage report is a burden both in terms of economy and labor.   The number of electrophoresis requests can be reduced in selected cases using the Mentzer index.   Two groups consisting of 70 people with beta thalassemia trait and 70 people with iron deficiency anemia as control group were compared.   The sensitivity and specificity of the Mentzer index were calculated in these groups.  
Results: Two groups of beta thalassemia trait and iron deficiency anemia were compared.   Sensitivity of Mentzer index (MCV/RBC) for <13 for beta thalassemia trait: 67.  1%sensitivity and 91.  4%specificity.   In our study, WBC, RBC, HGB, MCV, PLT, MCV, MCH, MCHC, RDW, NEU, LYM numbers were compared between iron deficiency anemia and beta thalassemia trait groups.   While the mean WBC, RBC, HGB, HCT, MCHC values were found high in patients with beta thalassemia traits, mean MCV and MCH values and Mentzer index were found low on the other hand.   No statistically significant correlation was found between RDW, PLT, NEU value and beta thalassemia trait and iron deficiency anemia.  
Conclusion: In this study, the Mentzer index can be used as a weak indicator for diagnosing thalassemia, but as a powerful indicator to rule out iron deficiency anemia.   When cases of iron deficiency are detected, after anemia is corrected, Mentzer index can be checked again, and then hemoglobin electrophoresis can be checked if necessary.  
Keywords: hemoglobin electrophoresis, primary care screening program, Mentzer index, beta thalassemia trait