Türkiye'de üniversitelere ilişkin politikalar ve üniversitelerin kuruluş yeri seçimi
Higher education policies and the choice of location for universities in Turkey
Yazar: SULTAN KAVİLİ ARAP
Danışman: PROF.DR. S. KEMAL KARTAL
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Üniversiteler = Universities

Özet:
Üniversiteler, çağdaş yaşamın en önemli kurumlarından biri olarak toplumyaşamında ayrı bir öneme sahiptir. Yaklaşık bin yıllık tarihi boyunca üniversitelerinişlevleri ve toplum üzerindeki etkileri konusunda farklı değerlendirmeler dilegetirilmiş ve bu bağlamda tartışmalar yapılmıştır. Göreli olarak daha yakın birzamandır tartışılan bir diğer konu ise üniversitelerin ?dış? etkiye açıklığıdır. Buyaklaşıma göre, ülkelerin içinden geçtikleri tarihi, siyasal, ekonomik, sosyo-kültüreldeğişim süreçleri üniversitelerin gelişimini de etkilemiş ve biçimlendirmiştir.Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüzeüniversitelere ilişkin gelişimlerin ve bu süreçte kurulan üniversitelerin yer seçimkararlarının incelenmesi hedeflenmiştir. İlk hedefe uygun olarak siyasal iktidarınüniversitelere ilişkin yaklaşımları ülkenin içinden geçtiği siyasal dönüm noktalarıdikkate alınarak incelenmiştir. İkinci olarak, üniversitelerin kuruluş yeri seçimkararlarının alınmasına ilişkin ölçütler ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.Bu kapsamda, öncelikle üniversite kurumuna ilişkin tarihsel birdeğerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirme ışığında, Türkiye'deki üniversiteyasaları ülkenin geçirdiği siyasal dönüşümlere koşut olarak ele alınmış,üniversitelerin siyasal iktidarların yaklaşımlarından ne kadar etkilendiği deirdelenmeye çalışılmıştır. Kuruluş yeri seçim kararlarına ilişkin olarak ise,Cumhuriyet tarihi boyunca tarihsel sınıflandırma yapılarak, her dönemi kapsayacakbir üniversite seçilmesi yoluyla örneklem oluşturulmuştur. Dönemleri temsilen, buüniversitelerin kuruluş yeri seçim kararları incelenmiş, bu kararların gerek meclistutanaklarında, gerekse kentteki yerleşim yeri seçiminde nasıl alındığı; bir plançerçevesinde mi, yoksa siyasal tercihler çerçevesinde mi biçimlendirildiği ortayakonmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Universities have a distinctive importance for the society as an institution ofmodern life. The interaction of universities with the society has been subject to abroad range of studies. Most of these studies dealt with the influence of universitieson the society. However, ?external influence? on universities have been a relativelyless studied area. ?External influence? approach takes historical, political, economicand socio-cultural processes that shape universities into consideration.In this study, it has been aimed to examine the development of universitiessince the foundation of the Turkish Republic and the locational choice foruniversities during this period. First, higher education policies in Turkey have beenevaluated taking political turning points into consideration. Secondly, it has beensought to identify the criteria of locational choice for universities.In light of the historical evaluation, higher education legislations of differentperiods were analysed and tried to establish the extent of political influence. Aparticular university was taken as a sample to represent locational choice criteria foreach politically distinct period. Parliamentary records and planning decisions wereanalysed in order to identify the influence of government policies and local politicsin the formation of locational choice criteria.