Beşar Esad Dönemi Suriye Dış Politikası ve Türkiye'nin Güvenliğine Etkileri
Syria Foreign Policy in Bashar Asad Period and It's Effects on Turkey's Security
Yazar: YEŞİM ÖZGEN
Danışman: DOÇ. DR. KENAN DAĞCI
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölgesel politikalar = Regional policies ; Esad, Beşar = Assad, Beashar ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Sosyal yapısalcılık = Social constructivism ; Suriye = Syria ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Suriye ilişkileri = Turkish-Syrian relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Türkiye-Suriye ilişkilerine uzun yıllar boyunca gerginlikler damgasını vurmuştur. Ancak son on yıldır ilişkilerde gözle görülür bir biçimde iyileşme gözlenmektedir. Söz konusu iyileşmenin bazı temel unsurları bulunmaktadır. 2000 yılında Suriye'de iktidara gelen Beşar Esad'ın babası Hafız Esad'a oranla daha ılımlı ve esnek politikalar izlemesi bunlardan biridir. Türkiye'nin aktif ve esnek dış politika anlayışını uygulamaya koyması da söz konusu iyileşmeyi beraberinde getiren faktörlerden biridir. Türkiye söz konusu dış politika anlayışı sebebiyle her ne kadar ?eksen? kayması tartışmalarına maruz kalmış olsa da, bulunduğu coğrafya, çevre ülkeleri ile sahip olduğu ortak değerler ve bölgesel bir güç olma potansiyelini haiz bir ülke olma durumu itibariyle Türkiye'nin tek yönlü dış politika izlemesinin mümkün olmadığı görülmektedir. Şüphesiz uluslararası konjonktürde meydana gelen gelişmelerin söz konusu iyileşmede etkisi büyüktür. ABD'nin Irak'ı işgali sonrası ortaya çıkan ortak güvenlik kaygıları, Orta Doğu Barış Süreci'nde Türkiye'nin arabuluculuk rolü üstlenmesi, Türkiye-İsrail ve Suriye-İsrail arasında meydana gelen gerilim iki ülke arasındaki ilişkilerin olumlu yönde gelişmesinde önemli rol oynamıştır. Türkiye-Suriye ilişkilerinin olumlu yönde gelişmesinin bir başka nedeni de iki ülkenin algılamalarında yaşanan değişimdir. Sosyal yapılandırmacı teorinin kimlikçıkar arasında kurduğu bağ, söz konusu ilişkilerin açıklanmasında kullanılabilecek bir çerçeve niteliği taşımaktadır. Türkiye'nin aktif ve esnek dış politika bağlamında gerçekleştirdiği girişimler Suriye özelinde değerlendirildiğinde olumlu karşılık bulmuştur. Suriye Türkiye'yi refah ve güvenlik tesisinde kendisine ve çevresine yardımcı olabilecek politik ve ekonomik işbirliği yapılabilecek bir partner, Arap-İsrail çatışmasının çözülmesinde aktif rol oynayabilecek bir arabulucu, Irak'ın üniter yapısının önemli bir savunucusu ve Suriye'nin yeni imajı ile birlikte uluslararası arenaya entegrasyonuna yardımcı olarak bir ortak olarak görmektedir. Türkiye ise Suriye'yi Orta Doğu'ya açılan ve bölgede etkinliğinin artmasını sağlayabilecek bir kapı olarak görmektedir.

Abstract:
For a long period of time, the tensions were the main element of Turkey ? Syria relations. However, a prominent improvement in bilateral relations can be observed evidently in last ten years. Bashar Esad?s father who came into power in 2000 and his decision to follow more flexible and moderate policies has become one of the main components in the mentioned improvement within the relations. Moreover, Turkey?s effort to implement more active, flexible, and multitasking policies in foreign policy contributed to the process. Although Turkey is blamed for shifting her axis as a result of the new foreign policy understanding; her geography, sharing common values with her neighbors and the intrinsic capacity to become a regional power display the fact that Turkey cannot follow a one-sided path in foreign policy. Furthermore, it is doubtless to note that conjectural changes in international arena played a crucial role in the improvement of the relations. The emerging security concerns after the US invasion in Iraq, the mediator role of Turkey in Middle East Peace Process, and the ongoing tensions both between Turkey?Israel and Syria?Israel led this improvement in a positive way. Another reason in the improvement of the relations is the change in both countries? perceptions towards each other. The tie between identity and interest which is established by social constructivist theory can be the framework to explain the mentioned process between Syria and Turkey. Turkey?s attempts regarding her active and flexible foreign policy understanding are interpreted positively considering her particular relations with Syria. Syria considers Turkey as a political partner for future cooperation in political and economic field in order to establish the security for both Syria and the region; an active mediator and contributor to solving the Israel-Arab conflict; an important defender of Iraq?s unity, and lastly as a helping hand for Syria?s integration to international arena with her recent image. In return, Turkey assesses Syria as a gate for entering into the region, and thus, as an intermediary to strengthen her power in the region.