Sınıf öğretmenlerinin istenmeyen davranışlarda kullandıkları önleyici yaklaşımlar ve bu yaklaşımların etkililiğine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri
Opinions of teachers and students related to the misbahaviors and preventive approaches and effectiveness of these approaches
Yazar: BİLGE YILDIZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. HİKMET BAYRAM
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında, sınıf içinde karşılaşılan istenmeyendavranışlar ile sınıf öğretmenlerinin bu davranışlarla baş etmede kullandıkları önleyiciyaklaşımların neler olduğu ve bu yaklaşımların etkililiğine ilişkin öğretmen ve öğrencigörüşlerini belirlemektir.Araştırmanın alanını, 2005- 2006 eğitim öğretim yılı içersinde Sakarya li sınırlarıiçerisinde yer alan ilköğretim okullarında görev yapan 5. sınıf öğretmenleri ve 5. sınıföğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada, 10 öğretmen ve 20 öğrenci ile görüşmeleryapılmıştır. Öğretmen ve öğrenciler, aşırı ve aykırı durum örneklemesine uygun olarakseçilmişlerdir. Yapılan görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu ve öğretmen-öğrenci formları kullanılmıştır.Araştırma niteliksel olarak yapılmıştır. Araştırmada yalnız araştırmacı veritoplamıştır. Araştırmada toplanan veriler, içerik analizi yaklaşımı ile analiz edilmiştir.Araştırmada, ilköğretim 5. sınıf öğretmen ve öğrencilerinin sınıf ortamındakarşılaştıkları istenmeyen davranışların, izinsiz konuşmalar (dersi bölme), kavga etme,etkinliklere katılmama (dersi dinlememe), söz dinlememe (saygısızlık), ödev yapmama, derseilgisizlik, derste başka şeylerle ilgilenme, birbirlerini şikâyet etme, küfür etme, derse geçkalma, yalan konuşma, aşırı suskunluk, temizliğe dikkat etmeme, okul araç gereçlerine dikkatetmeme, zararlı ve yasak eşyalar taşıma, kopya çekme, öğrencinin kendine güvensizliğiolduğu sonucuna ulaşılmıştır.lköğretim 5. sınıf öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre, öğretmenlerin istenmeyendavranışlarla baş etmede kullandıkları önleyici yaklaşımların; sorumluluk verme(görevlendirme), öneride bulunma ve uyarma, göz teması kurma ve mimikle ifade etme,öğrencilerle olumlu iletişim kurma, ön sırada oturtma (grup değiştirme), aile ile işbirliği (evziyaretleri), sınıf kurallarını öğrencilerle hazırlama, sınıfta yok sayma (kayıtsız kalma), sınıfınderse katılımını sağlama, öğrenciye değerli olduğunu hissettirme, ben dili ile konuşma,motivasyon sağlama, materyal artırma, açık uçlu soru sorma, aynı davranışla karşılık verme,örneklerle sonuçları anlatma, korkutma, kızma, tehdit etme, öğretmenin sınıfta dolaşması,ceza verme, etkinlik yaptırma, toplantı düzenleme olduğu saptanmıştır.Ayrıca araştırmada, öğretmenlerin ve öğrencilerin istenmeyen davranışları önlemede,?sınıf kurallarının öğrencilerle beraber hazırlanması?, ?öğrenci beklentilerine öğretmenlertarafından cevap verilmesi?, ?okul yöneticileri ve rehberlik uzmanları ile işbirliği yapılması?,?öğretmenlerin tutum ve davranışlarına dikkat etmeleri?, ?öğretmenler arası işbirliğiyapılması?, ?tahmin mekanizmasının (öğretmenin, öğrencinin yapacağı davranışı öncedenkestirebilme becerisi) kullanılması?, ?sınıfın fiziki durumunun düzenlenmesi?, ?sınıftoplantıları düzenlenmesi?, ?okul veli işbirliği yapılması?, ?derste öğrenciye uygun etkinlikleryaptırılması?, ?ders kazanımlarının günlük hayattan oluşu?, ?öğrencilerin derse aktif katılımınsağlanması?, ?öğrencilere grup çalışmaları yaptırılması? yaklaşımlarını etkili bulduklarısonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: stenmeyen Öğrenci Davranışı, Önleyici Yaklaşımı.

Abstract:
The aim of this research is to determine the misbehaviors in the classroomenvironment, approaches to prevent such behaviors and student and teachers?opinions on the effectiveness of them.Class teachers worked in primary schools in Sakarya in 2005-2006 AcademicYear and fifth graders constitute the research field. 10 teachers and 20 students wereinterviewed in the research. Students and teachers were selected according toexcessive and skew samples. Semi-structured and teacher-student forms are used inthe interviews.The research was conducted qualitatively. Only the researcher had gathereddata in the research. Data gathered in the research were analysed with ` ContentAnalysis? approach.According to research results, the misbehaviors in the classroom environmentwere as follows: speakings of the students among themselves during the lessonwithout permission ( distracting the lesson), quarrels, not participating in the classactivities ( not listening to the lesson), not obeying the rules ( disrespectfulness), notdoing homework, being indifferent to the lesson, being intrested in other things,grumbling each other, swearing, being late to the class, telling lies, being keepingextremely silent, being untidy, misusing school equipment, carrying harmful andprohibited things, cheating, and not being self-confident.According to students and teachers, the approaches put into practice byteachers to overcome misbehaviors were: giving responsibility ( charging), givingadvice, and warning, using eye contact and mimics, communicating with students ina positive manner, Seating in the front lines ( changing groups), supportingcooperation with the parents ( home visits), preparing the class rules with students,denying misbehaviors (iIndifference), having students participate in the activities,having students feel themselves important, using ?I? language, motivating thestudents, Increasing the number of the materials, asking open-ended questions,behaving in the same way, telling the effects of the behaviors with examples,frightening, scolding, threatening, walking around, punishing, doing activities,organizing meetings.Moreover, students and teachers found the followings effective to overcomemisbehavior: ? preparing the class rules with the students?, ? meeting the students?expectations?, ? cooperation with School Principals and Guidance Councelors?, ?paying attention to the attitutes and behavior?, ? supporting cooperation amongteachers?, ?predicting students? behaviors?, ? organizing the classroom?, ? holdingclassroom meetings?, ? supporting school cooperation with parents?, ?doing suitableactivities for students?, ? providing learning experiences from the daily life, ?supporting active participation in the lesson?, ?students? group activities?.Key Words: Misbehaviur, Preventing approach