Süt ineklerinde laktasyonun ilk 100 gününde şekillenen subklinik mastitislerde somatik hücre ve toplam bakteri sayısı ile bazı antioksidan maddelerin araştırılması
Investigation of milk somatic cell count, total bacteria count and some of antioxidant enzyme levels in subclinical mastitis in dairy cows at first 100 days of lactation
Yazar: TAHA BURAK ELİFOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYHAN BAŞTAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Bakteriler = Bacteria ; Glütatyon peroksidaz = Glutathione peroxidase ; Laktasyon = Lactation ; Mastit = Mastitis ; Paraoksonaz = Paraoxonase ; Süperoksit dismutaz = Superoxide dismutase ; Süt inekleri = Dairy cows ; Sığırlar = Cattles

Özet:
Sunulan bu doktora tez çalışmasının amacı; süt somatik hücre sayısı, toplam bakteri sayısı ile serum paraoksonaz, süt glutatyon peroksidaz ve süperoksit dismutaz düzeyleri arasındaki ilişkiyi, bu parametrelerin rolünü laktasyonun ilk 100 günündeki subklinik mastitisli ineklerde araştırmaktır.
Çalışmanın hayvan materyalini; Ankara ilinde üretim yapan bir sütçü çiftlikte yetiştirilen inekler oluşturdu. Çiftlik kayıtlarına göre geçmişinde klinik olarak herhangi bir sağlık problemi olmayan, yaş ve vücut kondisyonları benzer olan en az bir doğum yapmış, laktasyonunun ilk 100 gününde olan, aynı şartlarda barındırılan ve dönemine uygun beslenme programı takip edilen, aynı kuru dönem süresi ve tedavisi görmüş 100 adet Holstein sütçü inek çalışmada kullanılmıştır. Süt somatik hücre sayısı 7-10 gün arayla yapılan iki ölçümde de 150x103'ün altında olan inekler sağlıklı (n=50) kabul edilirken, 200x103'ün üstünde olan inekler subklinik enfekte (n=50) kabul edildi.
Subklinik mastitisli ineklerde serum PON aktivitesin sağlıklı ineklere göre daha düşük seyrettiği (p<0,001), süt GSH-Px aktivitesinin ise enfekte ineklerde daha yüksek olduğu (p<0,001) belirlendi. Süt SOD ve GSH-Px aktivitelerindeki değişim subklinik mastitiste memenin antioksidan sistemin etkilendiğini ve oksidatif stresin şekillendiği, memede şekillenen oksidatif strese bağlı olarak kan PON aktivitesi ile süt somatik hücre ve toplam bakteri sayısı ve GSH-Px aktivitesi arasında negatif korelasyonun olduğu sonucuna varıldı.
Sonuç olarak subklinik mastitislerin tanısında bir belirteç ve memenin antioksidan durumunun değerlendirilmesinde serum PON aktivitesinden yararlanılabileceğine ve özellikle laktasyonun ilk 100 gününde şekillenen subklinik mastitislerin patogenezinin daha iyi anlaşılması için oksidatif stresin ve memenin antioksidan mekanizmalarının önemine dikkat çekildi.

Anahtar Sözcükler: Glutatyon peroksidaz, inek, paraoksonaz, subklinik mastitis, süperoksit dismutaz

Abstract:
The purpose of this study is; to investigate relationship between milk somatic cell count, total bacteria count, milk glutathione peroxidase and superoxide dismutase levels, to identify the role of these parameters in subclinical mastitis at cows in the first 100 days of lactation.
Animal material of this study consists of 100 Holstein dairy cows which are raised in a farm in Ankara province. According to farm records, cows which had no clinical signs of any illness, had no clinical and chronical health problems in the past, had at least given birth once, had similar body condition score and dry of therapy. Selected animals were hosted under same conditions and had suitable feeding regimen for appropriate period and were in the first 100 days of lactation. Cows which have less than 150x103 somatic cell counts in two differrent analysis which performed 7-10 days apart considered as healthy (n=50), and which have 200x103 somatic cell counts in two different counts performed 7-10 days apart considered as subclinical mastitis (n=50).
Serum PON activity was lower in cows with subclinical mastitis than healthy ones (p<0,001), and milk GSH-Px activity was higher in subclinical mastitis (p<0,001). It was concluded that the changes in milk SOD and GSH-Px levels are affected by the antioxidant system of the udder in subclinical mastitis, that formed oxidative stress and because of that serum PON and milk somatic cell and total bacteria have negative correlation.
In conclusion, it was pointed out that serum PON activity can be used as a marker in the diagnosis of subclinical mastitis and evaluation of the antioxidant status of the udder. Also it was stood out to importance of udder antioxidant mechanisms to understand pathogenesis of subclinical mastitis especially occurs in first 100 days of lactation.

Keywords: Cow, glutathione peroxidase, paraoxonase, subclinical mastitis, superoxide dismutase