PİSA 2009 verilerine göre Türkiye'de liselerin okul politika ve uygulamaları ile bunların öğrenme çıktıları üzerindeki etkileri
According to PİSA 2009 data, the upper secondary schools school policies and practices and their effects on learning outcomes
Yazar: MUSTAFA ÖZMUSUL
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜN ATANUR BASKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı değerleme = Success evaluation ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kurumsal değerler = Corporate values ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Liseler = High schools ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Okul seçimi = School choice ; Okullar = Schools ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment

Özet:
Bu araştırmada PISA 2009 verilerine göre Türkiye'de liselerin okul politika ve uygulamalarının durumu ile bunların öğrenme çıktıları üzerindeki etkileri nelerdir? sorusuna yanıt aranmıştır. Araştırma, betimsel ve ilişkisel bir çalışmadır. Çalışma grubunu, 150 lise yöneticisi ve 4859 lise öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın sonuçları şu şekilde özetlenebilir:1. Öğrenci kaydedilirken, en çok öğrencinin akademik başarısı dikkate alınmaktadır.2. Okulların yarıdan fazlası, öğrencileri tüm derslerde veya bazı derslerde farklı sınıflara yerleştirmekte; büyük bölümü, öğrencilerle ilgili değerlendirmeleri, öğretim hedeflerine göre öğrencileri gruplandırmada kullanmaktadır.3. Öğrencilerin en yüksek olası okul değiştirme nedeni davranış sorunlarıdır.4. Öğrenci değerlendirmelerine ilişkin veriler, açıklama/şeffaflık açısından en çok okuldaki diğer öğrencilerin başarılarına göre velilere bilgi vermede; izleme-geliştirme açısından en çok aileleri, çocuklarının gelişimi hakkında bilgilendirmede kullanılmaktadır.5. Öğretmenlerin eğitim-öğretime yönelik çalışmalarının izlenmesinde en çok okul müdürlerinin ders gözlemleri kullanılmaktadır.6. Öğrenci başarısına ilişkin veriler, en çok öğretmenlerin; en az okul müdürünün performansının değerlendirilmesinde kullanılmaktadır.7. Lise müdürlerinin en sık yaptıkları uygulama, sınıflardaki davranış bozukluklarıyla ilgilenmek; en az, beklenmedik durumlarda okulda olmayan öğretmenin derslerine girmektir.8. Okula öğrenci kaydı yapılırken; aile bireylerinden okulda okuyan/okumuş olanları ve öğrencinin önceki akademik başarısını en çok üst Sosyo-Ekonomik Düzey(SED) okullar dikkate almaktadır.9. Öğrencilerle ilgili değerlendirmeleri, açıklama/şeffaflık ve izleme-geliştirme açısından en çok üst SED okullar kullanmaktadır.10. Okul müdürü ve öğretmenlerin performansının değerlendirilmesinde öğrenci başarılarına ilişkin verileri en çok üst SED okullar kullanmaktadır.11. En çok üst SED okullardaki müdürler, okulun eğitim hedeflerini geliştirmede öğrenci başarılarını kullanmakta ve program geliştirmeyle ilgili kararlar almada sınav sonuçlarını hesaba katmaktadır.12. Hesap verme sorumluluğuyla ilgili okul politika ve uygulamaları ile okul müdürlerinin öğretim önderliği, okuma puanlarına ilişkin toplam varyansın, alt SED okullarda % 10'unu, üst SED okullarda ise % 30'unu açıklamaktadır.13. PISA 2009 başarısı yüksek ülkelere göre Türkiye'de okul politika ve uygulamalarında eşitlik boyutu yeterince dikkate alınmamakta, profesyonel hesap verme yerine yönetimsel hesap verme yaklaşımı ağırlıklı olarak kullanılmaktadır.

Abstract:
In this study, the question According to the PISA 2009 data, what is the situation of the school policies and practices and also their effects on the learning outcomes (reading scores) at upper secondary schools in Turkey was answered. This research was performed as a descriptive study. The study group of this research consisted of 150 school principals and 4859 students at upper secondary schools. The conclusions can be summarized as follows:1. When students are admitted to the school, the most considered factor is student?s academic achievement.2. More than half of the schools place the students to the different classes in all subjects or some subjects; and a great majority of them use the assessments of students to group students for instructional purposes.3. The most likely reason for transferring students to another school is behavioral problems.4. The assessment of student data is mostly used; to provide information to parents of students on their child?s academic performance relative to other students in terms of declaration/transparency; to inform parents about their child?s progress in terms of monitoring-developing.5. The most preferred method for monitoring the practice of teachers is principal observations of lessons.6. The assessment of student data is mostly used in evaluation of teachers? performance rather than principal?s performance.7. The most frequent principals? activity is to pay attention to disruptive behavior in classrooms; the least frequent activity of them is to take over lessons from teachers who are unexpectedly absent.8. When students are admitted to the school; the high Socio-Economic Degree (SED) schools consider more the student?s academic achievement and preference given to family members of current or former students than middle and low SED schools do.9. High SED schools consider more the assessment of student data for declaration/transparency and monitoring-developing dimensions than middle and low SED schools do.10. High SED schools use more the assessment of student data in evaluation of teachers? and the principal?s performance than middle and low SED schools do.11. The school principals who work at high SED schools use more student performance results to develop the school?s educational goals; and more take exam results into account in decisions regarding curriculum development than those who work at low and middle schools do.12. School policies and practices regarding accountability and school principal?s leadership accounted for approximately 10 % for low SED schools and 30 % for high SED schools, of the total variance in learning outcomes (reading scores).13. When comparing the countries with high PISA 2009 achievement: the equity dimension is not taken sufficiently into account for the school policies and practices; and administrative accountability is used predominantly rather than professional accountability at upper secondary schools in Turkey.