Yetişkinlerde uyku kronotipi ile zihinsel ve bedensel yorgunluk arasındaki  ilişki
The relationship between sleep chronotype and mental and physical fatigue in adults
Yazar: SÜMEYYE SARGIN
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, uykunun önemli bir bileşeni olan kronotip ile zihinsel ve bedensel yorgunluk düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 

Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipde planladığımız çalışmamız, Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğin'e başvuranlar arasında 01.02.2024-01.04.2024 tarihlerinde yapılmıştır. Katılımcılara yüz yüze görüşülerek Sosyodemografik Bilgi Formu,  Sabahçıl-Akşamcıl Anketi ve Chalder Yorgunluk Ölçeği uygulanmıştır. Kronik hastalığı, depresyon-uyku bozuklukları tanıları olan, uyku veya psikotrop ilaç kullanımı olan olgular çalışmadan hariç tutulmuşturİstatistiksel veriler IBM SPSS Statitistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamız yaşları 18 ile 57 arasında değişen, 169'u (%82,4) kadın toplam 205 kişiyle yapılmıştır. Kronotip tercihine göre olguların %18'i sabahçıl, %61,5'i ara tip ve %20.5'i akşamçıl tipedir. Sabahçıl kronotipe sahip bireylerin hem bedensel hem de zihinsel yorgunluk düzeyleri, diğer gruplara göre anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur (p:0.002; p:0.007; p<0.05) (p:0.006; p:0.004; p<0.05). Ayrıca Total yorgunluk puanına göre yorgun olanların oranı sabahçıl grupta daha düşüktür. (p1:0.002; p2:0.008; p<0.05). Ek olarak sabahçıl kronotiplerin yaş ortalaması, akşamcılardan daha yüksek bulunmuştur (p:0.012; p<0.05).
Sonuç: Sabahçıl kronotipteki bireylerin diğer kronotiplere göre anlamlı düzeyde daha az yorgun olduğu gözlenmiştir. Bu verilere dayanarak akşamcıl kronotipe sahip bireylerin zihinsel ve bedensel yorgunluk açısından daha riskli oldukları söylenebilir. 
Anahtar Kelimeler: Zihinsel yorgunluk, kronotip, sirkadiyen tercihi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the relationship between chronotype, an important component of sleep, and levels of mental and physical fatigue.
Materials and Methods: This descriptive study was conducted between February 1, 2024, and April 1, 2024, among individuals applying to the Family Medicine Clinic of Ümraniye Education and Research Hospital. Participants were assessed face-to-face using the Sociodemographic Information Form, Morningness-Eveningness Questionnaire, and Chalder Fatigue Scale. Individuals with chronic diseases, depression, sleep disorders, or those using sleep or psychotropic medications were excluded from the study. Statistical data were analyzed using IBM SPSS Statistics 22.
Results: The study included a total of 205 participants, aged between 18 and 57, of whom 169 (82.4%) were female. According to chronotype preference, 18% were morning types, 61.5% were intermediate types, and 20.5% were evening types. Individuals with a morning chronotype had significantly lower levels of both physical and mental fatigue compared to the other groups (p<0.05). Additionally, the proportion of fatigued individuals was lower in the morning group (p<0.05). Furthermore, the average age of morning types was found to be higher than that of evening types (p<0.05).
Conclusion: Individuals with a morning chronotype exhibit significantly lower fatigue levels compared to other chronotypes. Based on these findings, it can be suggested that those with an evening chronotype are at greater risk for mental and physical fatigue.
Keywords: Mental fatigue, chronotype, circadian preference.