Epigaea gaultherioides (Boiss. & bal.) takht.'ın kültüre alınması ve peyzaj mimarlığında kullanım olanaklılıklarının belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on the cultivation of epigaea gaultherioides (Boiss. & bal.)takht and determination of the usage opportunities in the landscape architecture
Yazar: UĞUR KURT
Danışman: DOÇ. DR. MÜBERRA PULATKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizdeki doğal türlerden olan Epigaea gaultherioides(Boiss. & Bal.)Takht.'ın Trabzon kenti koşullarındaki adaptasyon kabiliyeti, tohum ve çelik materyalleri ile üretim olanakları, peyzaj mimarlığı uygulamalarında kullanımı ile ilgili bilgi sunmak hedeflenmiştir. Bu amaçla üç adet çalışma yapılmıştır. Birinci çalışmada Epigaea gaultherioides'in farklı yükseltiden (1820m, 1960m) toplanan tohumlarının, sera koşullarında ve faklı yetiştirme ortamlarındaki çimlenme başarısı araştırılmıştır. Bu amaçla tohumlar Turba+Toprak+Kum (4:4:2), Turba+Toprak (7:3), Turba+Kum (7:3), Toprak+Kum (7:3) yetiştirme ortamı karışımlarında çimlenmeye bırakılmıştır. 60 günlük gözlemler sonunda ortamlarda çimlenme görülmemiştir. İkinci çalışmada farklı dozlarda uygulanan farklı büyüme hormonlarının Epigaea gaultherioides'in yarı odun çeliklerinin köklenmesine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla IBA, IAA, NAA büyüme hormonlarının 2000, 4000, 5000, 6000 ve 8000 ppm dozları ile muamele edilen çelikler sera koşullarındave perlit ortamında köklenmeye bırakılmıştır.Çeliklerde kallus oluşumu ve köklenme görülmemiştir. Üçüncü çalışmada, doğal yetişme ortamlarından alınan Epigaea gaultherioides bitkilerinin Trabzon kenti koşullarındaki adaptasyon kabiliyetleri araştırılmıştır. Bu amaçla Güneş ve Yarı Gölge yetiştirme alanlarındaki, Ortam Toprağı, Toprak, Toprak+Kum (7:3), Toprak+Turba (7:3) ve Toprak+Turba+Kum (4:4:2) yetiştirme ortamı karışımlarının yerleştirildiği kaplara aktarılan bitkilerin vejetasyon dönemi boyunca morfolojik gelişimleri gözlemlenmiştir. Çalışma sonunda Yarı Gölge yetiştirme alanındaki bitkilerin daha iyi gelişim gösterdiği tespit edilmiştir. En iyi sonuçlar Yarı Gölge yetiştirme alanındaki Toprak+Turba+Kum yetiştirme ortamında bulunan bitkilerde görülmüştür. Çalışmada Epigaea gaultherioides'in peyzaj mimarlığındaki estetik ve işlevsel amacıyla kullanılabileceği alanlar belirlenmiş ve bu alanlardaki kullanımları için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to provide information to the practitioners about the adaptation ability of natural species in Trabzon, Epigaea gaultherioides(Boiss. & Bal.)Takht. For this purpose, three studies were conducted. In the first study, the germination success of Epigaea gaultherioides seeds obtained from 2 different altitudes (1820m, 1960m) in greenhouse conditions and in different growing environments was investigated. For this purpose, the seeds were left to germinate in Peat+Soil+Sand (4:4:2), Peat+Soil (7:3), Peat+Sand(7:3), Soil+Sand (7:3) growing medium mixtures. No germination was observed in the growing mediums after 60 days of observations. In the second study, the effect of different growth hormones applied in different doses on the rooting of the semi-hardwood cuttings of Epigaea gaultherioides was investigated. For this purpose, cuttings treated with 2000, 4000, 5000, 6000 and 8000 ppm doses of IBA, IAA, NAA growth hormones are left to rooting in greenhouse conditions and perlite growing medium. Callus formation and rooting in the cuttings were not observed.In the third study, the adaptability of the Epigaea gaultherioides plants taken from natural habitats was investigated in Trabzon city conditions. For this purpose, Natural Medium Soil, Soil, Soil+Sand (7:3), Soil+Peat (7:3) and Soil+Peat+Sand (4:4:2) growing medium mixtures are transferred to the containers in the Sun and Semi-Shade growing areas. During the vegetation period of plants, leaf numbers, plant sizes, covering areas and chlorophyll amounts in leaves were observed. At the end of the study, it was determined that the plants in the Semi-Shade growing area showed better development. The best results were seen in plants in Soil+Peat+Sand growing medium in the Semi-Shade growing area.Areas where Epigaea gaultherioides can be used for aesthetic and functional purposes in landscape architecture have been determined and suggestions have been presented for their use in these areas.