Nankörlük psikolojisi ve dindarlık
The psychology of ingratitude and religiousness
Yazar: BURAK İNCİ
Danışman: DOÇ. DR. NURTEN KIMTER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dindarlık = Religiousness ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nankörlük = Ungratefulness ; Psikolojik analiz = Psychological analysis ; Psikolojik faktörler = Psychological factors ; Ölçekler = Scales ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu araştırmada; din, dindarlık ve nankörlük arasındaki ilişkinin teorik ve ampirik olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmamızın birinci, ikinci ve üçüncü bölümlerinde teorik çerçevede araştırmanın konusu, amacı, önemi, evreni ve yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Nankörlük kavramı, nankörlüğün psikolojik temelleri ve nankörlüğün kıskançlık, bencillik, kibir, inkâr ve riya gibi olumsuz karakter özellikleriyle nasıl bir ilişkisi olduğuna değinilmiştir. Bunun yanında nankörlüğün gelişmesinde ve ortaya çıkmasında etkili olan psikolojik faktörlere (neden bulmak, aşağılık kompleksi, önyargılar, menfaatler, içselleştirme, yadsıma, vb.) ve çevresel faktörlere de yer verilmiştir. Yine bazı kişilik yapıları ile doğrudan ilişkisi olduğu noktasından hareketle; ruh sağlığı bağlamında narsist, öfkeli, sosyopat, paranoid ve bağımlı kişilerdeki nankörlüğe dikkat çekilmiş, din, dindarlık ve nankörlük ilişkisi, Kur'an-ı Kerim'den ve hadislerden hareketle açıklanmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ampirik bulgulara yer verilmiştir. Bu bağlamda araştırmamızın evrenini İzmir il sınırları içerisinde bulunan 18 ile 26 yaş arası bireyler oluşturmuştur. Araştırmamızın örneklemini ise evrenden rasgele örneklem yöntemi ile seçilen 473 genç teşkil etmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Nankörlük Ölçeği" ve "Ok-Dindarlık Ölçeği"  kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda; hem sosyo-kültürel ve demografik faktörler arasında yani cinsiyet, yaş, eğitim ve gelir durumu ve yaşanılan yerleşim yeri ile dindarlık ve nankörlük arasında, hem de öznel dindarlık algısı ve genel dindarlık ile nankörlük ve öznel nankörlük arasında istatiksel olarak anlamlılık düzeyinde ilişki ve farklar olduğu tespit edilmiştir. Beşinci bölümde araştırma bulguları ile yapılan benzer araştırma sonuçları arasındaki bulgular karşılaştırmalı olarak tartışılmış, din psikolojisi açısından bir takım yorum ve değerlendirmelerde bulunulmaya çalışılmış ve sonrasında sonuç bölümüne yer verilmiştir.

Abstract:
In this study; The theoretical and empirical analysis of the relationship between religion, religiousness and ingratitude is aimed. In the first, second and third parts of our research, information was given about the subject, purpose, importance, population and method of the research in a theoretical framework.  The concept of ingratitude, the psychological foundations of ingratitude, and how ingratitude is related to negative character traits such as jealousy, selfishness, pride, arrogance and hypocrisy discussed. In addition, psychological factors (finding reasons, inferiority complex, prejudices, interests, internalization, denial, etc.) and environmental factors that are effective in the development and emergence of ingratitude are also included. Besides, starting from the point that it has a direct relationship with some personality structures; in the context of mental health, attention was drawn to the ungratefulness of narcissists, angry, sociopath, paranoid and addicted people, and the relationship between religion, religiousness and ingratitude was tried to be explained with reference to the Quran and hadiths. In the fourth chapter, empirical findings are given. In this context, the population of our research was composed of individuals between the ages of 18 and 26 within the provincial borders of Izmir. The sample of our study, on the other hand, consisted of 473 young people selected from the population by random sampling method. In the research, "Personal Information Form", "Ingratitude Scale" and "Ok- Religiousness Scale" were used as data collection tools. As a result of the findings obtained from the study, it was determined that there were statistically significant relationships and differences between socio-cultural and demographic factors, namely acoording to gender, age, education and income status, settlement in relation to religiousness and ingratitude; as well as between subjective perception of religiousness and general religiousness, ingratitude and subjective ingratitude. In the fifth section, the findings between the research findings and similar research results were discussed comparatively, some comments and evaluations were made in terms of the psychology of religion, and then the conclusion section was given.