Beden bütünlüğünün sağlanamadığı durumlarda bireylerin ölüm olgusuna dair yaklaşımlarının benlik kavramı bağlamında değerlendirilmesi
Assessment of the approaches of death in the context of self concept in cases, body integrity can not be provided
Yazar: BELEMİR ŞULE SAMAR
Danışman: PROF. DR. GÜNAY SERAP TEKİNSAV SÜTCÜ ; PROF. DR. HALUK ARKAR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bireylerin dış dünya ile ilişkilenişleri bağlamında benlik tanımlamalarının önemli bir yeri vardır. Benlik ise ilk olarak beden yapılanması üzerinden kurulmaktadır ve bedensel farklılıklar, bireylerin sosyal hayatlarını, mesleki hayatlarını, yaşam kalitelerini, psikopatolojik eğilimlerini ve ölüm olgusuna dair yaklaşımlarını etkileyebilmektedir. Bu çalışmanın amacı fiziksel bir sınırlılık getiren uzuv eksikliği ile benlik kavramı, ölüm olgusuna dair yaklaşımlar, psikopatolojik eğilim ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkileri ortaya koymaktır.
Uzuv eksikliğinin ne zaman ortaya çıktığının da önemli bir değişken olduğu düşünülerek, bu çalışmada doğuştan uzuv eksikliği olan (n = 50), yetişkinlik döneminde ampütasyon geçirmiş olan (n = 73) ve beden bütünlüğü tam olan (n = 58) yetişkin bireylerin benlikle ilgili değişkenler (benlik algısı, kendilik bilinci duyguları, benliğin ayrımlaşması, kendini gerçekleştirme), ölüm olgusuna karşı tutumlar, psikopatolojik eğilim ve yaşam kalitesi bakımından karşılaştırılması yapılmış ve söz konusu değişkenler üzerinden model testi gerçekleştirilmiştir.
Çalışma kapsamında Demografik Bilgi Formu, Harter Yetişkinler İçin Benlik Algısı Profili (HYIBAP), Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (SKO), Kendilik Bilinci Duyguları Ölçeği (TOSCA-3), Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği (BAO), Ölüme Karşı Tutumlar Ölçeği (OKTO), SF36 Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF36) ve Kısa Semptom Envanteri (KSE) ölçüm araçları kullanılarak veri toplanmıştır. 
Sonuçlar, bedensel bütünlüğe göre oluşturulan grupların benlik algıları ve benliğe ilişkin duyguları benzer olsa da benliğin ayrımlaşması bağlamında farklılaştıklarını göstermiştir. Ancak beden bütünlüğünün tam olmadığı durumlar bağlamında fiziksel fonksiyon açısından bir değerlendirme yapıldığında ise fiziksel fonksiyonu düşük olan bireylerin benlik algılarının ve benlik saygılarının daha düşük olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan ampütasyonla beraber bedensel bütünlüğün kaybedilmesi durumunun ölüm kaygısını azaltabildiği ve bu değişimle beraber bireylerin benliğin ayrımlaşmasının da arttığı, buna bağlı olarak da psikopatolojik eğilimin düştüğü görülmüştür. Ayrıca bireylerin yaşam kalitelerinin de yine benliğin ayrımlaşma düzeyini olumlu yönde etkilediği saptanmıştır. Yani özellikle uzuv eksikliği gibi fiziksel kısıtlılıkların olduğu durumlarda bireylerin ölüm kaygılarını azaltmaya, yaşam kalitelerini arttırmak ve benlik gelişimlerine yönelik müdahaleler yapmaya dair çalışmak, bireylerin daha sağlıklı bir ruhsal yapılanmaya sahip olmalarını kolaylaştırabilir. Bu noktada aslında fiziksel kısıtlılıkların bireylerin ruhsal dünyalarını doğrudan etkilemediği, kısıtlılıkların zemin hazırladığı olumsuz yaşantıların azaltılması halinde söz konusu bireylerin ruhsal açıdan beden bütünlüğü tam olanlardan farklı gelişmediği ifade edilebilir.

Abstract:
Self-concept have an important area in the context of individuals' relationships with the outside. The self is first established through body structure. Physical differences can affect individuals' social lives, professional lives, quality of life, psychopathological tendencies and approaches to the phenomenon of death. The aim of this study is to reveal the relationships between limb deficiency, which brings a physical limitation, and self-concept, approaches to the phenomenon of death, psychopathological tendency and quality of life.
Considering that when limb deficiency occurs is also an important variable, in this study, self-related variables of adult individuals with congenital limb deficiency (n = 50), those who had an amputation in adulthood (n = 73) and with full physical integrity (n = 58) were evaluated. A comparison was made in terms of (self-perception, feelings of self-consciousness, differentiation of self, self-actualization), attitudes towards the phenomenon of death, psychopathological tendency and quality of life, and model testing was carried out on these variables.
Data were collected using the measurement tools: Demographic information form, Harter Self-Perception Profile for Adults, Social Comparison Scale, Self-Conscious Feelings Scale, Differentiation of Self Scale, Attitudes Towards Death Scale, SF36 Quality of Life Scale and Brief Symptom Inventory.
The results showed that although the self-perceptions and feelings about the self were similar in the groups formed according to physical integrity, they differed in the context of differentiation of the self. However, when an evaluation was made in terms of physical function in the context of situations where physical integrity was not complete, it was understood that the self-perception and self-esteem of individuals with low physical function were weaker. On the other hand, it has been observed that the loss of physical integrity due to amputation can change death anxiety, and with this change, the differentiation of individuals' self and their psychopathological tendencies change accordingly. In addition, it has been determined that individuals' quality of life also affects the level of differentiation of the self. In other words, working to reduce individuals' death anxiety, supporting their quality of life, and making interventions for their self-development, especially in cases where there are physical limitations such as limb deficiency, can make it easier for individuals to have a healthier mental life. At this point, it can be stated that physical limitations do not directly affect the mental life of individuals, and that if the negative experiences are reduced, these individuals do not develop psychologically differently than those with full physical integrity.