Yaşam döngüsü analizi ile bir elyaf boyama tesisinin çevresel etkilerinin incelenmesi
Nvestigation of the environmental impacts of a fiber dyeing mill with life cycle assessment
Yazar: ŞEYDA HIZ
Danışman: DOÇ. DR. ADEM YURTSEVER ; DOÇ. DR. AFŞIN YUSUF ÇETİNKAYA
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Bilimleri ve Enerji Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Dünya nüfusunun artması ile birlikte hem üretim hemde tüketim artmaktadır. Tekstil sektörü hem insan gücü kullanımı hemde hammadde tüketim potansiyeli olarak bakıldığından dünyanın en önemli sektörlerden biri olmaktadır. Artan bu tüketim potansiyeli çevre problemlerini de beraberinde getirmiştir. Dünyanın karşı karşıya kaldığı en büyük çevresel problem küresel ısınmadır. İnsan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan sera gazlarının (nitrozoksit, metan, kükürt hegza florür, hidroflorakarbonlar, perflorakorbanlar, karbondioksit) yeryüzünde yarattığı sıcaklık artışına küresel ısınma denilmektedir. Küresel ısınma biyolojik çeşitlilikte azalma,  su stresi sıkıntıları, bulaşıcı hastalıklarda artış, kışın meydana gelen yangınlar, daha güçlü siklonlar, şiddetli fırtınalar, kuraklık ve mevsimsel seller olmak üzere küresel anlamda tüm ülkeleri ilgilendirdiğinden dolayı en önemli çevresel problemdir. Ülkeler üretim ve tüketim süreçlerinde bir ürünün çevreye olan etkilerini saptamak için yaşam döngüsü analizi kavramı getirmişlerdir. Yaşam döngüsü analizi bir ürünün üretiminden bertarafına kadar geçen adımlarda çevreye vermiş olduğu etkileri değerlendirme yöntemidir. Bir ürün üretilirken hammadde, kimyasal, enerji, su,  kaynak kullanımı ve insan gücü girdi olarak belirtilirken her kademede meydana gelebilecek olan çıktılar atıksu, katı atık ve emisyondur. 
Bu çalışmada bir elyaf boyama tesisinin çevreye vermiş olduğu etkileri hesaplamak için SimaPro 8.2.3.0 paket programının Ecoinvent 3 kütüphanesindeki IMPACT 2002+ yöntemi kullanılmıştır. 18 adet etki kategorisinde pamuk dokuma,  solventsiz boyama, elektrik ve su tüketimi değerleri ayrı ayrı hesaplanıp yorumlamalar yapılmıştır. 1 kg pamuk dokumanın çevresel etkisi en yüksek olup 11,3 kg CO2eşdeğer, bunu 6,5 kg CO2 eşdeğer birimiyle solventsiz 1 kg boyama işlemi takip etmiştir. Elektrik tüketimi 0,632 kg CO2 eşdeğer ve en düşük etki 0,000321 kg CO2 eşdeğer birimiyle su tüketimi sonuçları elde edilmiştir. Bu bulgular,  pamuk dokuma aşamalarındaki çevresel etkileri belirleyip emisyonları azaltmak ve kaynakları verimli kullanmak amacıyla hangi aşamalarda iyileştirilmeler yapılmasını sağlamak için kullanılmaktadır.

Abstract:
With the increase in the world population, both production and consumption increase. The textile sector is one of the most important sectors in the world, considering both the use of manpower and the potential for raw material consumption. This increasing consumption potential has brought environmental problems. The biggest environmental problem the world faces is global warming. Global warming is the increase in temperature created by greenhouse gases (nitrous oxide, methane, sulfur hexafluoride, hydrofluoracarbons, perfluoracorbans, carbon dioxide) released into the atmosphere as a result of human activities. Global warming is the most important environmental problem since it concerns all countries globally, including decrease in biodiversity, water stress problems, increase in infectious diseases, fires in winter, stronger cyclones, severe storms, drought and seasonal floods. They introduced the concept of life cycle analysis to determine the effects on the environment. Life cycle analysis is a method of evaluating the effects of a product on the environment in the steps from its production to disposal. While a product is produced, raw materials, chemicals, energy, water,  resource use and manpower are specified as inputs and occur at every stage. 
In this study, the IMPACT 2002+ method in the Ecoinvent 3 library of the SimaPro 8.2.3.0 package program was used to calculate the effects of a fiber dyeing plant on the environment. Cotton weaving, dyeing, electricity and water consumption in 18 impact categories Values were calculated and interpreted separately. The environmental impact of 1 kg of cotton weaving is the highest, with 11.3 kg of CO2 equivalent, followed by 1 kg of solvent-free dyeing with 6.5 kg of CO2 equivalent, electricity consumption is 0.632 kg CO2 equivalent, and the lowest effect is water consumption with 0.000321 kg CO2 equivalent. These findings provide suggestions to determine the environmental impacts of the cotton weaving stages and to make improvements in which stages in order to reduce emissions and use resources efficiently.