Kur'an tefsirinde yanılgı sebepleri ve bunlardan korunma yolları
The causes of mistakes in the interpretation of Quran and ways of protection from them
Yazar: MUHAMMED VEHBİ DERELİ
Danışman: PROF. DR. M. SAİT ŞİMŞEK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Din = Religion ; Dirayet = Comprehension ; Hermeneutik = Hermeneutic ; Modern düşünce = Modern idea ; Rivayetler = Rumours ; Tarihselcilik = Historicism ; Tefsir = Commentary ; Tutarsızlık = Inconsistency

Özet:
Kur'an, tüm insanlığa gönderilen evrensel mucizedir. Müslümanların hayatlarına yön veren Kur'an'ın işlevsel kalması, doğru anlaşılmasına bağlıdır. İslâm dünyasının yaşadığı sorunların önemli bir oranı Kur'an'ın yanlış yorumlanmasından kaynaklanmıştır. İşte bu çalışma, Kur'an tefsirlerinde geçmişte ve günümüzde göze çarpan önemli yanılgıları ve bunları bertaraf edecek ilkeleri ortaya koymayı hedeflemiştir. Tefsirde yanılgıyı belirlerken, konuya hiçbir ekol veya mezhep kanadından bakmadığımızı belirtmeliyiz.Dikkatsizce aktarılan uydurma haberler, nakilcilik, israiliyyat kültürü ve nüzul sebepleri konusundaki yanlış telâkkiler rivayet tefsirlerinin problemleridir. Bütün bunlar maalesef İslâm'a mal edilmiş; bundan çoğu kez Müslümanlar zarar görmüştür.Dirayet tefsirlerindeki yanılgılar genellikle müfessirin şahsından, tefsir anlayışından veya takip ettiği usulden kaynaklanmaktadır.Önyargı, taassup, geçmişi taklit ve tutarsızlık, müfessiri olumsuz etkileyen unsurlardandır. Diğer yanılgı sebeplerini, Kur'an'a bütüncül yaklaşmama, Sünnet'in açıklamalarını dikkate almama ve vahyin nüzul ortamını hesaba katmama şeklinde sıralayabiliriz. Ayrıca, Bâtınî veya felsefî mânâlar aramak, gereksiz ayrıntılara dalmak ve Kur'an'da her şeyin bilgisinin varlığı iddiasında olmak da önemli metot yanlışlarındandır.İslâm dünyasını son asırlarda meşgul eden modernleşme, dinî metinleri tarihselci, hermeneutik ve antropolojik gibi çağdaş birtakım okuma yöntemleri ile yeniden anlamlandırma çabaları da modern yaklaşımların ürünüdür. Kur'an'a da uyarlanması teklif edilen bu yöntemlerle ne kastedildiği tartışmalıdır.Herkesin gelenekten bağımsız olarak yaşadığı döneme göre kendince Kur'an'ı yeniden yorumlayabileceği düşüncesi de sonuçta Kur'an'ın her dönemde evrensel tarzda, ortalama aynı mesajı verdiği fikrine zarar vermektedir. Nesh ve muhkem-müteşâbih gibi tartışmalı konularda da müfessirler yanılgılara düşmüşlerdir.Siyasal ortam ve dönemin egemen sosyo-kültürel yapısının da müfessirleri etkilediğini görüyoruz. Aşırılıklardan kurtulmaya çalışmak esastır. Ayrıca tefsirde yapılan yanlışlar tersinden düşünüldüğünde büyük ölçüde güvenilir tefsirin ilkelerini vermektedir.

Abstract:
The Quran is a universal miracle, sent to whole humanity. The functionality of Quran in directing the lives of Muslims depends on its being understood correctly. A large proportion of the problems faced in the Muslim world, stems from the Quran being interpreted wrongly. This work aims to reveal the conspicuous mistakes in the interpretations of the Quran in the past and nowadays and to show the principles which will eliminate these misinterpretations. We should emphasize that, while determining the mistakes in the interpretations, we didn?t approach the subject from the viewpoint of any school or sect.The problems of Tafasir al-riwayah (related interpretations) are fabricated informations, carelessly quoted factitious information, the culture of Israiliyyat and wrong considerations about asbab al-nuzul (occasions of revelation). These all had been unfortunately appropriated to Islam and mostly it was Muslims who were harmed from this situation.The mistakes in Tafasir al-dirayah (opinional interpretations) generally aroused from the personality of the interpreter and his comprehension and understanding of interpretation or the method he follows.Prejudice, bigotry, imitation of the past and inconsistency are the factors which affected the interpreter negatively. We can enumerate as the other causes of mistakes: lack of complete approaches to the Quran and lack of consideration of the explanation of Sunnah and lack of consideration of asbab al-nuzul. Furthermore seeking esoteric or philosophic meanings, entering into unnecessary details and also claiming the presence of information of everything in Quran are important methodological mistakes.Modernization, occupies the Muslim world in recent centuries and efforts of reinterpretation of religious texts with some contemporary reading methods like historical, hermeneutic and anthropological are the products of those modern approaches. The intent of these methods which are suggested to be adapted to Quranic interpretation is controversial.The idea that everyone can interpret the Quran by himself without resorting to the Islamic tradition damages the universality of the Quran. Also interpreters make mistakes on controversial subjects like Nash and muhkam-mutashabih.We realize that political circumstances and dominant socio-cultural structure of the era also affects the interpreters. Trying to avoid exorbitances is essential. Furthermore avoiding the mistakes in tafsir, inversely gives drastically the principles of reliable interpretation.