Dolarizasyonun döviz kuru oynaklığı üzerine etkisi: Türkiye örneği (2003-2022)
The effect of dollarization on exchange rate volatility: The case of Turkey (2003-2022)
Yazar: HALİL İBRAHİM KOÇAK
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN TOĞAY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dolarizasyon = Dolarization ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Döviz tevdiat hesapları = Foreign currency deposit accounts ; Ekonomik etki = Economic effect ; Para ikamesi = Currency substitution ; Para politikaları = Monetary policies

Özet:
Türkiye'de finansal aracılık faaliyetlerinin neredeyse tamamı bankacılık sektörü vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Türkiye'de bankacılık sektörü bilançosu incelendiğinde en büyük paya sahip olan kredi ve mevduat kalemlerinin neredeyse yarısından fazlasının yabancı para cinsinden olması bankacılık sektörünün ve dolayısıyla finansal sektörün dolarize olduğu anlamına gelmektir. Bu durum dolarizasyon ve kur oynaklığı arasındaki ilişkiyi ele almayı çekici hale getirmektedir. Bu olguyla birlikte Türkçe literatürde yapılan çalışmaların azlığı da finansal dolarizasyonun kur oynaklığı üzerindeki etkisinin araştırılmasını değerli hale getirmektedir. Türkiye'ye ilişkin olarak finansal dolarizasyonun döviz kuru dinamikleri üzerinde  meydana getirdiği etkiyi ampirik olarak sınamayı amaçlayan bu çalışma 2003:01-2022:12 dönem aralığını kapsamaktadır. Çalışmada Eşik Değerli Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Değişken Varyans Modeli (TARCH) kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular, kredi ve mevduat dolarizasyonu değişkenlerinin hem kur oynaklığı hem de kur getirisi üzerinde pozitif etki meydana getirdiğini göstermektedir. Ayrıca kredi ve mevduat dolarizasyonu oranlarında yaşanan artışların, bu oranlarda yaşanan azalışlara nazaran kur oynaklığı üzerinde daha büyük bir etkiye sahip olduğu yani dolarizasyonun kur oynaklığı üzerinde asimetrik bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Buna ek olarak döviz kuru oynaklığının, önceki dönem kur oynaklığından etkilendiği yani döviz kuru volatilitesinde bir kalıcılık etkisinin olduğu gözlemlenmiştir. Son olarak rezerv yeterlilik oranının döviz kuru üzerinde negatif yönlü bir etkiye sahip olduğu görülürken, küresel risk algısını yansıtan VIX endeksinin kur oynaklığı üzerinde pozitif yönlü etkiler meydana getirdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Almost all of the financial intermediation activities in Turkey are carried out through the banking sector. When the balance sheet of the banking sector is analyzed in Turkey, the fact that almost more than half of the loans and deposit items, which have the largest share, are in foreign currency means that the banking sector and therefore the financial sector are dollarized. This makes it attractive to consider the relationship between dollarization and currency volatility. Along with this phenomenon, the scarcity of studies in the Turkish literature makes it valuable to investigate the effect of financial dollarization on exchange rate volatility. This study, which aims to empirically test the effect of financial dollarization on exchange rate dynamics in Turkey, covers the period 2003:01-2022:12. Threshold Generalized Autoregressive Conditional Variable Variance Model (TARCH) was used in the study. The findings obtained from the study show that the variables of loan and deposit dollarization have a positive effect on both exchange rate volatility and exchange rate return. In addition, it is seen that increases in loan and deposit dollarization rates have a greater effect on exchange rate volatility than decreases in these rates, that is, dollarization has an asymmetric effect on exchange rate volatility. In addition, it has been observed that exchange rate volatility is affected by previous period exchange rate volatility, that is, there is a persistence effect on exchange rate volatility. Finally, it has been found that the reserve adequacy ratio has a negative effect on the exchange rate, while the VIX index, which reflects the global risk perception, has a positive effect on the exchange rate volatility.