Doğum korkusuyla baş etme rehberi geliştirme ve etkinliğini değerlendirme
Developing A guide to coping with the fear of childbirth and evaluation of efficiency
Yazar: GİZEM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ZEKİYE KARAÇAM
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Doğum = Delivery ; Doğum korkusu = Fear of birth ; Ebelik = Midwifery ; Gebelik = Pregnancy ; Kanıta dayalı uygulamalar = Evidence-based practice ; Prenatal bakım = Prenatal care ; Rehber kitaplar = Guide book ; Tedavi kılavuzları = Practice guideline

Özet:
Bu çalışma, doğum korkusu ile baş etmeyi sağlamak için kanıta dayalı uygulama rehberi geliştirmek ve etkinliğini test etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma metodolojik ve randomize kontrollü deneysel olarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci aşaması, metodolojik olarak yürütülmüş ve doğum korkusu ile baş etmeyi sağlamaya ilişkin kanıta dayalı uygulama rehberi geliştirilmiştir. Araştırmanın randomize kontrollü deneysel olarak yürütülen ikinci aşamasında, rehber içinde yer alan bireysel danışmanlık programının etkinliği değerlendirilmiştir. Araştırma 1 Ağustos 2018-1 Nisan 2020 tarihleri arasında 2, 5 ve 12 No'lu Aile Sağlığı Merkezi ve Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesinde izlem ve takibi olan toplam 70 gebe (müdahale: 37 ve kontrol: 33) ile yürütülmüştür. Müdahale grubuna rutin bakıma ilave olarak literatür ışığında geliştirilen bireysel danışmanlık programı uygulanmıştır. Araştırma verileri Tanıtıcı Bilgi Formu, Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği A ve B Versiyonu, Spielberger Durumluluk Kaygı Ölçeği, Doğum Öz-Yeterlilik Ölçeği Kısa Formu ve Postpartum Soru Formu ile toplanmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, ki-kare, t-testi, Fisher testi ve Mann-Whitney U testi ile analiz edilmiştir. Rehber geliştirme aşamasında müdahalelerin etkinliğine dair kanıtlar, 13 randomize kontrollü çalışma, 13 ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel çalışma ve 5 ön test-son test kontrollü yarı deneysel çalışmanın incelemesinden elde edilmiştir. Çalışmalar doğum korkusunu azaltmada etkili olan on müdahale başlığı altında toplanmıştır. Bunlar psiko-eğitici grup terapisi, doğum öncesi eğitim, bireysel danışmanlık programı, intrapartum destekleyici bakım, bilişsel davranış terapisi, kalp hızı değişkenliği biofeedback, antenatal hipnoz eğitimi, grup sanat terapisi, Roy Uyum Modeline dayalı aralıklı doğum desteği ve öz yeterlik odaklı psikolojik danışmanlık olarak belirlenmiştir. Müdahale grubundaki kadınların müdahale sonrası Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği puan ortalaması (30,81±20,64), kontrol grubundaki kadınların puan ortalamalarından (67,94±27,37) istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha düşük olarak bulunmuştur (t=-6,450; p=0,000). Yine müdahale grubundaki kadınların (%59,5) kontrol grubundakilere göre (%39,4) daha fazla oranda normal doğum yaptığı ve kontrol grubundaki kadınların (%18,2) müdahale grubundakilere göre (%8,1) daha fazla sezaryen doğumu talep ettikleri görülmüştür. Ancak istatistiksel değerlendirmede bu farkların anlamlı olmadığı saptanmıştır. Kadınların gelecekteki doğum tercihi olarak normal doğumu tercih etme oranının müdahale grubundaki kadınlarda (%75,7) kontrol grubundakilere (%48,5) göre daha fazla olduğu ve bu farkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (χ2=5,524; p=0,019). Bu çalışmada primipar kadınlarda doğum öncesi uygulanan bireysel danışmanlık programının doğum korkusunu azalttığı, ancak doğum sonuçlarını etkilemediği sonuçları elde edilmiştir. Bireysel danışmanlık programının gebelerin rutin antenatal bakımına entegre edilmesi ile doğum korkuları azaltılabilir ve doğum deneyimleri daha olumlu duruma dönüştürülebilir.

Abstract:
This study was conducted to develop an evidence-based practice guide to coping with childbirth and to evaluate of the developed guide effects. The study was conducted in two stages, involving methodological and randomly controlled experimental phases. The first stage of the research was conducted methodologically and develop an evidence-based practice guidelines for coping with childbirth. In the second stage of the research, randomly controlled experimentally, the effectiveness of the individual counseling program included in the guide was evaluated. This trial was conducted on 1 August 2018 and 1 April 2020, on seventy pregnant women (37 interventions and 33 controls) who are followed up during pregnancy at the Family Health Center No. 2, 5 and 12 and Aydın Gynecology and Pediatric Hospital. In addition to routine care, intervention group received the individual counseling program which developed in the light of the literature. The data was obtained through Information Form about Women, Wijma Delivery Expectancy/Experience Questionnaire A and B Version, Spielberger State Anxiety Inventory, The Childbirth Self-Efficacy Inventory and Postpartum Information Form. The data were analyzed by descriptive statistics, chi-square, t-test, Fisher test and Mann-Whitney test. Evidence of the effectiveness of interventions during the guideline development phase was obtained from the review of 13 randomized controlled trials, 13 pretest-posttest control group quasi-experimental studies, and 5 pretest-posttest controlled quasi-experimental studies. The studies were gathered under ten intervention titles that are effective in reducing fear of chilbirth. Its have been identified that psycho-educational group therapy, antenatal education, individual counseling program, intrapartum supportive care, cognitive behavior therapy, heart rate variability biofeedback, antenatal hypnosis training, group art therapy, Roy Adaptation Model based intermittent labor support, and self-efficacy oriented psychological counseling. The post-intervention Wijma Delivery Expectancy/Experience Questionnaire mean scores in the intervention group (30.81±20.64) statistically significantly lower than control group (67.94±27.37) (t=-6.450; p=0.000). It was observed that women in the intervention group (59.5%) gave more normal births than those in the control group (39.4%) and women in the control group (18.2%) requested more cesarean delivery than in the intervention group (8.1%). However, in the statistical evaluation, these differences were not significant. It was found that the rate of women preferring normal birth as a future was higher in women in the intervention group (75.7%) than in the control group (48.5%) and these differences were statistically significant (χ2=5.524; p=0.019). The study revealed that the individual counseling program using before birth in primiparous women reduces the fear of chilbirth but does not affect the birth outcomes. By integrating the individual counseling program into the routine antenatal care can reduce fear of childbirth and turn birth experiences of women into a more positive state.