Mustafa Behcet Efendi ve "Târîh-i Mısır" adlı tercümesi (İnceleme ve metin)
Mustafa Behcet Efendi and his translation, "Târîkh-i Mısır" (Analysis and text)
Yazar: HANDE MELİHA İÇAÇAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN SARIKAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Abdurrahman el-Ceberti = Abdurrahman el-Ceberti ; Mustafa Behçet = Mustafa Behçet ; Mısır = Egypt ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tarih-i Mısır = Tarih-i Mısır ; Çeviri = Translation

Özet:
Tarih boyunca önemli bir merkez olma niteliğini koruyan Mısır, 16. yüzyılda Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı Devleti'nin bir parçası haline gelmiş, fakat çok değil, bundan iki asır kadar sonra beynelmilel bir sorun olarak gündeme gelmiştir. Zamanla değişen yapısı nedeniyle tarihçiler tarafından önemsenmiş ve Mısır hakkında birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmaların ikisi Abdurrahman el-Cebertî'ye aittir. Bunlardan ilki, dört ciltlik Acâ'ibü'l-Âsâr fi't-Terâcîm ve'l-Ahbâr adıyla bilinen genel Mısır tarihini ihtiva eden eseridir. Diğeri ise Napolyon Bonapart önderliğinde Fransızların Mısır seferini konu edinen Mazharu't-Takdîs bi-Zehâbi Devleti'l-Fransîs'dir.
Elinizdeki bu çalışma giriş ve üç ana bölümden müteşekkil olup, Mazharu't-Takdîs'in Mustafa Behcet Efendi tarafından yapılmış Türkçe çevirisi olan Târîh-i Mısır adlı eserin farklı nüshalarının mukayesesi ışığında günümüz harflerine çevirisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Bu doğrultuda, ilk bölümde eserin müellifi 'Abdurrahman el-Cebertî ve mütercimi Mustafa Behcet Efendi'nin hayat hikayeleri ve eserleri hakkında malumatlar vererek, Acâ'ibü'l-Âsâr ile Mazharu't-Takdîs arasındaki münasebeti tespit etmeye çalıştık. İkinci bölümü, Târîh-i Mısır adlı tercümeye ayırarak, eserin muhtevası, üslubu, edebi özellikleri gibi çeşitli yönlerden hususiyetlerine değindik. Ayrıca bu bölümde, tespit ettiğimiz nüshaları tanıtarak nüshalar arası ilişkileri detaylandırdık. Üçüncü ve son bölüm ise Târîh-i Mısır'ı günümüz harflerine aktardığımız metin bölümünü teşkil etmektedir. 

Anahtar Kelimeler: 'Abdurrahman el-Cebertî, Hekimbaşı Mustafa Behcet Efendi, Acâ'ibü'l-Âsâr, Mazharu't-Takdîs, Târîh-i Mısır, Mısır, Bonapart.

Abstract:
Egypt remained an important center throughout the history and became a part of the Ottoman Empire in the 16th century during the reign of Yavuz Sultan Selim. But not so much, two centuries later, it emerged as an international problem. Due to its time-varying nature, Egypt has been very important to historians, and many researches have been conducted about Egypt. Two of these researches belong to Abd al-Rahman al-Jabartī. The first of these works is four volumes and is known as Aja'ib al-Athâr fi'l-Tarâjim va'l-Akhbâr, which contains general Egyptian history. The other work is Mazhar al-Taqdîs bi-dhahâb Davlat al-Fransîs, whose subject is the French campaign of Egypt under the leadership of Napoleon Bonaparte.
This study is composed of introduction and three main sections. It aims to reveal the translation of the book named Târîkh-i Mısır, which is the Turkish translation of Mazhar al-Taqdîs by Mustafa Behcet Efendi, to today's letters in the light of comparison of different copies. 
Accordingly, we gave information about the life stories and works of the author of the work 'Abd al-Rahman al-Jabartī and its translator Mustafa Behcet Efendi in the first part and we tried to identify the relationship between Aja'ib al-Athâr and Mazhar al-Taqdîs. We devoted the second part to the translation called "Târîkh-i Mısır" and we mentioned the various aspects of the work such as its content, style, and literary features.  By introducing the copies we identified, we detailed the relations between copies in the second part. The third and last section constitutes the text section in which we transferred "Târîh-i Mısır" to today's letters.

Key Words: 'Abd al-Rahman al-Jabartī, Mustafa Behcet Efendi, Aja'ib al-Athâr, Mazhar al-Taqdîs, Târîkh-i Mısır, Egypt, Bonaparte.