Örgütsel dışlanma, işe yabancılaşma ve örgütsel sinizm ilişkisine yönelik öğretmen görüşleri
Teachers' opinions on the relationship among organizational ostracism, work alienation and organizational cynicism
Yazar: KONUL ABASLI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Sinizm = Cynicism ; Örgütsel dışlanma = Organizational ostracism ; Örgütsel sinizm = Organizational cynicism ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Bu araştırmada, örgütsel dışlanma, işe yabancılaşma ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkilerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2017- 2018 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinin merkez ilçelerindeki resmi ortaokullarda görev yapan 465 öğretmenin katılımıyla gerçekleşmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Örgütsel Dışlanma Ölçeği", "İlköğretim Okulu Öğretmenlerinin İşe Yabancılaşma Ölçeği" ve "Örgütsel Sinizm Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin
çözümlenmesinde frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, t testi, ANOVA, post hoc testlerinden LSD testi, Pearson Korelasyon ve regresyon analizinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel dışlanmanın her iki boyutuna ilişkin görüşlerinin "kesinlikle katılmıyorum" düzeyinde olduğu görülmüştür. Örgütsel dışlanma boyutlarına ilişkin görüşlerde medeni duruma göre farklılaşmanın olduğu saptanmıştır. İşe yabancılaşmanın "Güçsüzlük" boyutuna ilişkin görüşlerin "nadiren", "Anlamsızlık" ve "Yalıtılmışlık" boyutunda "hiçbir zaman" ve "Okula Yabancılaşma" boyutunda ise "bazen" düzeyinde olduğu görülmüştür. İşe yabancılaşma boyutlarına ilişkin görüşlerin demografik değişkenler açısından farklılaşmadığı saptanmıştır. Örgütsel sinizmin tüm boyutlarına ilişkin görüşlerin "katılmıyorum" düzeyinde olduğu bulunmuştur. Örgütsel sinizme ilişkin görüşlerde
eğitim durumu, yaş ve çalıştığı okuldaki görev süresi değişkeni açısından farklılaşmaların olduğu görülmüştür. Örgütsel dışlanma boyutları ile işe yabancılaşmanın "Güçsüzlük", "Anlamsızlık" ve "Yalıtılmışlık" boyutları arasında düşük ve orta düzeyde, pozitif yönlü; örgütsel dışlanmanın her iki boyutu ile örgütsel sinizmin tüm boyutları arasında düşük düzeyde, pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İşe yabancılaşmanın "Güçsüzlük", "Anlamsızlık" ve "Yalıtılmışlık" boyutları ile örgütsel sinizmin tüm boyutları arasında orta düzeyde, pozitif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. İşe yabancılaşmanın "Okula Yabancılaşma" boyutu ile örgütsel sinizmin "Bilişsel" boyutu arasında düşük düzeyde, negatif yönlü ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel dışlanmanın "Yalnızlaştırma" boyutunun, işe yabancılaşmanın ise "Güçsüzlük" ve "Yalıtılmışlık" boyutlarının örgütsel sinizmin anlamlı yordayıcısı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to examine teachers' views on the relationship among organizational ostracism, work alienation and organizational cynicism. The study is carried out with the participation of 465 teachers in public secondary schools in the districts of Ankara city during the academic year of 2017-2018. "Organizational Ostracism Scale", "Work Alienation Scale" and "Organizational Cynicism Scale" have been used as data collection tools. The arithmetic mean, standard deviation, percentage value, t test, ANOVA, LSD test of post hoc tests, Pearson Correlation coefficient and multivariate regression analysis were used for the analysis of the data obtained in the research. The results indicated that teachers' views on the both dimensions of organizational ostracism were in a "strongly disagree" level. It was seen that teachers' views on organization ostracism differed according to marital status. Teachers' views on the "Powerlessness" dimension of work alienation was
in a "rarely" level, "Meaningfulness" and "Isolation" dimensions of work alienation were in a "never" level and "School Alienation" dimension of work alienation was in a "occasionally" level. The results indicated that teachers' views on work alienation didn't show a significant difference based on demographic variables. Teachers' views on the all dimensions of organizational cynicism were in a "disagree" level. Besides that, it was seen that teachers' views on organizational cynicism differed according to age, educational level and tenure of office at the school where they
work. There was a low and moderate positive correlation between all dimension of organizational ostracism and "Powerlessness", "Meaningfulness" and "Isolation" dimensions of work alienation; a low positive correlation between all dimension of organizational ostracism and all dimensions of organizational cynicism; a moderate positive correlation between "Powerlessness", "Meaningfulness" and "Isolation" dimensions of work alienation and all dimensions of organizational cynicism; a low
negative correlation between "School Alienation" dimension of work alienation and "Cognitive" dimension of organizational cynicism. It has been seen that "Isolate" dimension of organizational ostracism and "Powerlessness" and "Isolation" dimensions of work alienation were a predictor of organizational cynicism.