Erzurum ilinin ekoturizm potansiyelinin belirlenmesi: Kuzey ilçeleri üzerine bir araştırma
Determination of ecoturism potential of Erzurum province: A research on North districts
Yazar: ALPARSLAN TANÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN SANALAN BİLİCİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Ekoturizm = Ecotourism ; Erzurum = Erzurum ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Oteller = Hotels ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Turizm potansiyeli = Tourism potential ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Gelişen ve değişsen dünyada insanlarında istekleri ve beklentileri değişmiştir. Değişen bu isteklerden turizm sektörü de etkilenmiştir. İnsanların turizm algılarının değişmesi deniz, kum ve güneş turizminin eskisi kadar rağbet görmemesi alternatif turizm çeşitlerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bunların en önemlilerinden biri de ekoturizmdir. Ekoturizm doğayı tahrip etmeyen, kültürel ve tarihi değerlere saygı duyan aynı zamanda yapıldığı yerde ki yöre halkının refahını gözeten bir turizm çeşididir. Son zamanlarda ekoturizm olgusu hem dünyada hem de ülkemizde hızla gelişmektedir. Ülkemizin özellikle doğal, tarihi ve kültürel kaynaklar açısından zengin bir ülke olması ekoturizm olayının gerçekleştirilebilmesi için büyük bir fırsattır. Bu kaynakların verimli ve etkin kullanılabilmesi için tanıtıma ve reklam faaliyetlerine gereken önemi vermeli, ekoturizm prensiplerini oluşturmalı ve uygulamanın geliştirilmesi için plan ve yöntemler geliştirmelidir. Çünkü ekoturizm plansız ve özensiz yapılırsa amacının aksine çevreye ve yapıldığı yöreye ciddi zararlar verebilir.
Araştırma alanı olarak seçilen Erzurum ili Kuzey İlçeleri (Pazaryolu, İspir, Tortum, Uzundere, Narman, Oltu, Olur ve Şenkaya) sahip olduğu doğal, tarihi ve kültürel kaynaklar açısından potansiyelinin yüksek olması ve yöre halkının ekoturizme olumlu bakmasına rağmen ulaşım, konaklama, tanıtım ve yatırım eksikliğinden hak ettiği değeri görmemektedir. Seçilen araştırma alanı ekoturizmin rahatlıkla yapılabileceği birçok aktiviteye sahiplik yapma potansiyeline sahiptir. Bunlar; Akarsu turizmi, yayla turizmi, av turizmi, dağ turizmi, botanik turizmi, mağara turizmi, göl turizmi, doğa yürüyüşü, kuş gözlem, kamp turizmidir. Ayrıca Uzundere ilçesi Türkiye'nin 11. Sakin Şehir (Cittaslow) unvanını almıştır.
Araştırmanın amaçlarına yönelik detaylı bir literatür taraması yapılmış ve araştırma için yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Ardından ilçelere bizzat gidilerek SWOT analizi için değerlendirmelerin yanı sıra ilçelerin coğrafi konumu, geçim kaynakları, doğal ve tarihi turistik değerleri, kültürel varlıkları ve ekoturizm potansiyelleriyle ilgili olarak saha araştırmaları yapılarak bölge halkının görüşleri alınmıştır. İlçe ziyaretleri sırasında Kamu görevlileri, özel sektör çalışanları ve yöre halkından 64 kişiyle yüz yüze görüşülmüştür. Bu çalışma Erzurum ilinin Kuzey ilçelerinin ekoturizm potansiyelinin ortaya çıkarılıp ve değerlendirilebilmesi için yapılmıştır.

Abstract:
There has been a change in the demands and expectations of people as the world has developed and changed. These changing demands have influenced the tourism sector as well. The facts that the tourism perception of people have changed and that the sea, beach and sun tourism is not as in demand as it used to be have led alternative tourism types to arise. One of the most significant examples of these types is eco-tourism. Eco-tourism is a kind of tourism that does not damage the nature, respects to the cultural and historical values and cares about the well-being of the local people who live around eco-touristic sites. In recent years, the phenomenon of eco-tourism has had a rapid increase within both our country and the world. Being a rich country in terms of natural, historical and cultural sources, it is an opportunity for our country to host eco-touristic events. In an effort to utilize these sources effectively and efficiently, advertisement and promotion activities should be carried out. In addition, some eco-tourism principles should be adopted and plans and strategies should be formulated in order to improve the administration. Because, if eco-tourism is carried out unmethodically and inattentively, it damages the local and general environment seriously.
The Northern Towns of Erzurum Province (Pazaryolu, İspir, Tortum, Uzundere, Narman, Oltu, Olur and Şenkaya) -chosen to be the fields of study- have a high potential in terms of their natural, historical and cultural sources and the native people of the area are positive to eco-tourism. However, those potential areas cannot get the attention that they deserve. The area, chosen to be the field of research, has the potential to host a wide range of activities within the scope of ecotourism. Some examples to those activities are as follows; white water tourism, tableland tourism, hunting tourism, mountain tourism, botanic tourism, speleological tourism, lake tourism, hiking, bird watching, and camp tourism. Beside all, Uzundere has gained the title of the 11th Cittaslow of Turkey. 
An elaborate literature review on the targets of the research has been carried out and semi-structured interview technique has been employed for the research. Afterwards, the areas were visited in person in an effort to assess the SWOT analyses. Moreover, the field research was performed to study the geographical locations, source of living, natural and historical touristic values, cultural assets and the eco-touristic potentials of the towns. The local people were asked for their views on the ecotourism. During the visits, 64 people –including public officials, private sector employee, and local people- were interviewed face to face. This study has been carried out in an effort to reveal and utilize the eco-touristic potential of the Northern Towns of Erzurum.