Eski Denizli evleri Denizli geleneksel konut mimarisinin şehrin gelişimi ve değişimiyle oluşan yeni yapısı
Old Denizli houses Denizli's traditional house architecture's new edifice according to the city's development and change
Yazar: RAHİME EBRU MARIM
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT TARIM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Denizli = Denizli ; Geleneksel Türk evi = Traditional Turkish house ; Geleneksel konut = Traditional dwelling

Özet:
Denizli ili mimarisi hakkında yapılan bu araştırma ; bölgedeki yaşam ve mimari olguların M.Ö 2000'li yıllar ve daha gerisine kadar gittiğini göstermiştir. Tarihsel süreçte yaşanan göçler ve akabinde kurulan bir çok medeniyet tüm Anadolu'da olduğu gibi bu bölgeye de çok zengin bir tarihi miras bırakmıştır. İyon medeniyeti ve sonrasında kurulan medeniyetler Milet, HSerapolis ve Laodikia gibi şehirler kurmuşlar ve zamanımız modern kent olgusunun temellerini oluşturmuşlardır. Laodikia bu sürecin önemli örneklerindendir. Laodikia halkının o zaman mesire yeri olarak kullandıkları Denizli şehrinin daha sonra zamanla yerleşimin buraya doğru kayması ile oluştuğunu söyleye biliriz. Daha sonra Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslam Kültürü ile tanışan bölge önce Selçuklu ve sonrasında Osmanlı egemenliği altoda kalmıştır. Fakat o döneme ait birkaç eserin dışında (Akhan Kervansarayı ve Ulu Cami ) bölgede nitelikli eserlere rastlanmamıştır. Var olan eserlerde yıkılmış yada yok olmuştur. 14 yy - 20 yy zaman aralığında konut anlayışında pek fazla değişiklik olmamıştır. Yaşam alanları daha çok bahçe içinde tek katlı ve ahşap yapılar olarak seçilmiştir. Bu mimari tarz 1960'h yıllara kadar özelliğini kaybetmemiştir. Ve bu zamana kadar sıradan bir kent görünümüne sahipken ekonomik ve kültürel gelişimle önemli bir merkez halini almıştır. 1973 yılındaki teşvik uygulamaları sonucunda sanayileşme hızla gelişmiştir. Bunun yanında kent nüfusu artmış ve merkezin yoğunlaşması ile bahçe içinde yer alan tek katlı konutların yerini apartmanlar almaya başlamıştır. Sürekli gelişen kent nüfusu eski kent dokusunu korumaktansa gerek yanlış yapılan 1964 imar planı gerekse bilinçsiz ve duyarsız yapılaşma kentin var olan mimari özelliklerini kayıp etmesine neden olmuştur. Eski mahallelerden sadece Musa ve Göçmenlerin yaşadığı İstiklal mahalleleri o zamana ait yaşantı hakkında azda olsa bir bilgi vermektedir. Daha önce yapılan araştırmalar da incelenerek, yıkılmış ve kaybolmuş binalar hakkında bilgiler toplandı. Eski yerleşim bölgelerindeki mimari nitelik taşıyan eserler fotoğraflarla tespit edilerek rölöveleri çıkartıldı. Ve evlere ait eski yaşantı hakkında ev sahipleri ile yapılan sohbetler de bize o zamana ait yaşam ve mimari hakkında genel olarak bilgi vermiştir. Bu bilgiyi modern mimari ile sentezleyip yeni yapılaşmada yöresel motiflerin de kullanılmasım sağlayarak canlı tutabiliriz. Bu çalışma şehrin gelişimi ve değişiminin sonucu olarak yok olmakta olan kent mimarisinin belge niteliğinde kalmasını sağlamaya yöneliktir. IX

Abstract:
This research is about the architecture of Denizli, the life style and the architectural facts since M.Ö 2000 and before. The immigrations in this historical times and the civilizations established after the immigrations leave special historical heritage to the city. Anatolian civilizations, the Ion civilization Millet, Hierapolis and Laodikia civilizations assembled cities and laid foundations of the modern city facts. Laodikia is one of the specialist cities in this period. Loadikian people had summer houses on the area where Denizli's center is located now. In time period the city of Laodicia immigrated to this place after this period Anatolia became Turk and met Islamic culture. After that Selçuklu civilization and Ottoman dominance had been seen. They didn't leave too much architectural buildings except Akhan caravansary and Ulu mosque. The others were ruined. Between 14 yy. and 20. yy time period the architectural life style didn't change too much. The houses were two floored in big gardens. The ground floors structure was stone, the other floors were wooden. This architectural style lived till I960' s without changing its specialty. After I960' s with economical and cultural developments Denizli became one of the important center of the country. With 1973 encouragement Denizli became industrialized. Following this industrialization population of city center increased with immigration and apartment buildings take place of old city houses. The wrong applied 1964 development plan took away the old city texture. Musa neighborhood and İstiklal neighborhood, where Greek immigrants live, are the only areas where can give a little idea about period time. This neighborhoods are analyzed and the houses which give idea about the historical time life styles are chosen. They are photographed and their plans were drawn. The special parts are dictated. The old researches about Denizli houses are found and interpreted. In this study, the historical and sociological factors behind the development of the town and their effects on the houses were analyzed.