Parti ve seçim sistemi ile hükümet sistemi ilişkileri
The relationships between governmental system and party-electoral system
Yazar: SELÇUK KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. ÖNDER KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Endonezya = Indonesia ; Fransa = France ; Hükümet sistemi = Government system ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Seçim sistemleri = Election systems ; Siyasal sistem = Political system ; Siyaset = Politics ; Siyasi partiler = Political parties ; Türkiye = Türkiye ; Yeni Zelanda = New Zealand

Özet:
Karşılaştırmalı siyaset bilimi disiplini içerisinde siyasal kurumların analizine dair çalışmalar gittikçe önem kazanmaktadır. Bu önem, özellikle bir ülkedeki parti sistemi, seçim sistemi ve hükümet sistemi ilişkileri çerçevesindeki tartışmalarda oldukça yararlıdır. Bu noktada karşılaştırmalı siyaset bilimi yöntemlerinden olan kurumsalcı yaklaşımlar gündeme gelmektedir. Bu çerçevede özellikle siyasal yeni kurumsalcılık, ülkelerin anayasal/siyasal kurumlarının incelenmesinde oldukça yararlı sonuçlar üretebilmektedir. Üstelik temsil adaleti ve yönetsel istikrarın bir ülkede parti-seçim sistemi ve hükümet sistemi ilişkileri açısından önemi düşünüldüğünde bu ülkelerin çeşitli değişkenlere sahip ülkelerdeki tecrübeler açısından karşılaştırmalı olarak çalışılması pek çok bulguya olanak tanımaktadır. Özellikle temsil adaleti ve yönetsel istikrar ilkelerinden biri üzerinde baskın bir şekilde ortaya çıkabilecek ya da yeğlenebilecek siyasal kurumsal tercihler ve uygulamalar, o ülkeleri bir patika bağımlılığına sevk edebilmektedir. Bu açıdan çeşitli ülkelerin siyasal yeni kurumsalcılık bağlamında tarihsel-toplumsal perspektifle siyasal kurumlarını ele alması, demokratik siyasal sistemlerin gelişimine dair rasyonel önerilere fırsat sunabilme potansiyeli kazandırmaktadır.
Bu tez çalışmasında karşılaştırma örneği olarak Türkiye'nin yanı sıra Yeni Zelanda, Endonezya ve Fransa tercih edilmiştir. Bu tercih, karşılaştırmalı siyaset bilimi tekniklerinden "az sayıda ülke karşılaştırması" ve "olabildiğince farklı sistemler" tasarımları ile belirlenmiştir. Çalışmanın kuramsal perspektifini siyasal yeni kurumsalcılık oluşturmuştur. Bu bağlamda dört ülke özelde parti, seçim ve hükümet sistemleri gibi siyasal kurumlar başta olmak üzere yapısal, toplumsal ve siyasal etmenlerle olabildiğince tarihsel/süreçsel bir seyir ile inceleme konusu yapılmaya çalışılmıştır. Bu incelemelerde Türkiye'de siyasal sistemin demokratik, siyasal ve yönetsel olarak güçlendirilmesine yönelik pek çok tecrübe ve bulgu ortaya çıkmıştır. Böylece bu tezin amacı olan karşılaştırma verileri çerçevesinde özelde Türkiye'ye dair parti sistemi, seçim sistemi ve hükümet sistemi konularında kuramsal nitelikli tartışmalar gerçekleştirilmiş ve model önerileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu minvalde Türkiye'de seçim sistemi ve hükümet sistemi ne olursa olsun çok partili sistemin bir kurumsallaşmış bir unsur olarak varlığını sürdürmeye devam edeceği tespit edilmiştir. Bu tespit bağlamında farklı ülke tecrübeleri ve Türkiye'nin kendine özgü şartları bir arada değerlendirildiğinde hükümet sistemi ve seçim sistemi ilişkileri, partiler sistemi bağlamında analiz edilerek bu çerçevede ortaya konulan hipotezler tartışılmıştır. Nihayetinde "demokratik" özelliklerin birincil olarak öne çıkarıldığı parti sistemi, seçim sistemi ve hükümet sistemi modellemeleri ortaya konulmuştur.

Abstract:
Studies on the analysis of political institutions are increasingly important within the comparative political science discipline. This importance is particularly useful in discussions around the party system, electoral system, and governmental system in a country. At this point, institutionalist approaches, one of the comparative political science methods, come to the fore. In this context, especially the new political institutionalism can produce very useful results in the examination of the constitutional / political institutions of the countries. Moreover, considering the importance of representation justice and administrative stability in terms of party-electoral system and governmental system relations in a country, comparative study of these countries in terms of country experiences with various variables provides many findings. Especially, political institutional preferences and practices that can emerge or be preferred over one of the principles of representative justice and administrative stability can lead those countries towards path dependence. In this respect, considering the political institutions of various countries with a historical-social perspective in the context of political new institutionalism, it has the potential to offer rational suggestions on the development of democratic political systems.
In this thesis, in order to make a comparative analysis, along with, Turkey, New Zealand, Indonesia and France are selected as other cases. Methodologically, this preference has stemmed from the use of "few country comparisons" and "as different systems as possible" as quite useful comparative political science techniques. Political new institutionalism is the theoretical perspective of the study. In this context, structural, social and political factors, especially political institutions such as political parties, electoral and government systems in four countries, have been examined in a historical / processional way. These comparisons provided many experiences and findings that can strengthen Turkey's political system, in terms of administrative, political and democratic dimensions. Thus, the aim of this thesis is to compare available data in the context of the particular political party system, the electoral system and the system of government in Turkey through qualified theoretical lenses and to provide suggestions. In this manner, it is concluded that regardless of any changes in the electoral system and system of government, Turkey's multiparty system will continue to maintain its existence as an institutional phenomenon. Within this context, different countries' experiences and Turkey's own dynamics and features with respect to government and the electoral system relations as well as political party system are compared and the hypotheses put forward in this thesis are tested. Consequently, models of party system, electoral system and government system models in which democratic features are prioritized are presented.