Selim İlerinin eserlerinde kadın
Woman in Selim İleri?s novels
Yazar: ZEHRA ÖZHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUNUS AYATA
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Feminizm = Feminism ; Kadınlar = Women ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; İleri, Selim = İleri, Selim

Özet:
Kadın kimliği, Türk toplumunda hem sosyal hem de edebî açıdan geçmişten bugüne kadar birçok yazar tarafından tartışılmış ve toplumsal sorun olarak yazarların eserleri aracılığıyla kaleme alınmıştır. Edebiyat dünyasında toplumsal sorunları işleyen Selim İleri de, kadın duyarlığına sahip bir yazar kimliğiyle eserlerinde özellikle kadın sorunsalına yer vermiştir.Bu tez, Türk edebiyatında daha çok romancılığıyla tanınan Selim İleri'nin romanlarında kadının incelenmesini konu edinmektedir. Çalışma, yazarın 1976 yılından 2009 yılına kadar yayınlamış olduğu romanlarında yer alan ?kadın?ı araştırmaya yöneliktir. İleri'nin yaşam öyküsü ve edebî kişiliği, onun kadına bakışına kaynaklık edeceğinden bu başlıklar üzerinde ayrıca durulmuştur. İnceleme; ?Ön Söz?, ?Giriş? ve ?Sonuç? kısımları hariç çalışmanın asıl bölümünü ihtiva eden Selim İleri'nin romanlarındaki kadının incelendiği iki ana bölümden oluşmaktadır. Bu ana bölümler; toplumsal ve bireysel temalar şeklinde adlandırılıp yazarın romanlarındaki kadınların yer alışına bağlı olarak tasnif edilmiş, bölümler de alt başlıklara ayrılarak irdelenmiştir.İleri'nin romanlarında kadın temasının ele alınmasının amacı; romanlarından hareketle kadına bakış açısını ortaya koymaktır. Bu bakış açısı incelenirken edebiyatla birlikte sosyoloji, psikoloji, sosyal psikolojiden ve Türk kültüründeki yaklaşımlardan da yararlanılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın hedefine ulaşabilmesi için ?Giriş?te ele alınan yazarın yaşamı, sanatı, eserleri, romancılığı, kadına bakışına, kadının Türk edebiyatındaki ve tarihî dönemler içindeki konumuna kadın edebiyatı kuramıyla birlikte değinilmiştir. Daha sonra yayımlanmış tüm romanları edebiyat teorisi açısından ele alınarak kadın kimlikleri tespit edilmiştir.Yapılan incelemeler sonucunda, Türk edebiyatının seçkin yazarlarından Selim İleri'nin romanlarına genel bir perspektiften bakılmış, ön planda yer aldıkları görülen kadın karakterlerin yazarın hemen hemen bütün romanlarında aynı kimliklerle ve aynı karakterlerle kurgulandığı tespit edilmiştir. Birbirine benzer niteliklerde kadınları kurgulayan yazarın özel yaşamının eserlerine sindiği, gerçek yaşamdaki ünlü karakterlerle beslendiği görülmüştür. İleri'nin romanlarındaki profilin, aslında kimliksiz kalan ve bu kimliksizliğini kapatmak için topluma, özellikle erkeklere karşı düşmanca bir tavır içerisine girerek feminizm gibi çeşitli siyasal tutumları benimseyen kadın olduğu görülmüştür. Nihayetinde romanlarında yabancılaşmış, tutunamayan, çözümsüz kadınlarla karşılaşılmıştır. Kadınların çıkmazlarına çözüm aramaya çalışan yazarın kendi çözümsüzlüklerini de romanlarına yansıttığı tespit edilmiştir.Anahtar sözcükler: Selim İleri, kadın, kimlik, feminizm, çözümsüzlük, yalnızlık, mutsuzluk, aşk

Abstract:
The woman identity has been didcussed both secielly and literally by most authors in Turkish society up to now, and it hes been written as a social matter through the works of the writers. Selim İleri, handling social problems in literary world , has especially given place to the women?s problems in his works as an author with women sensitivity.This thesis has based upon Selim İleri?s, who is mostly known with his novelity, examination of women in his novels. The work is intended for researching on ?the woman? taking place in his novels published from 1976 to 2009. İleri?s biography and literary personality have also been underlined since these will be source for his perspective on women. This work consists of two basic parts where the women in the novels of Selim İleri are studied which includes the real part of the work except preface, introduction and conclusion parts. These main parts are classified according to the place of women in İleri?s novels in the form of social and individual themes, and those parts have been analysed by being subtitled.The aim of handling the theme of women in İleri?s novels is displaying his perspective on women with the help of his novels. While examining this perspective, it has been tried to benefit from not only literature, but also sociology, psychology, social psychology and approaches in Turkish culture. For making this work achieve its aim, the life of the author, his art, his works, his novel writing and his view on women, place of the women in Turkish literature and in historical periods which are all in ?Preface? section, have been mentioned with the theory of women literature. Women identities have been determined by handling all novels published later in terms of literature.With the result of investigations; when we look to the novels of Selim İleri from a general perspective,women characters having an important place are based on the same identities and the same characters in almost all of the novels of the author. It has been seen that the private life of the author, who envisions similar characters, has influenced by his works and famous characters from the real life.The profile in İleri?s novels is women who has in fact no identity and who,because of this,has an enemy mood against the society and especially to the men and who owns various political behaviours like feminism. Finally we meet with alienated,hopeless women in İleri?s novels. It has been determined that İleri reflected his own deadlock while trying to find solutions to problems of women in his works.Key Words: Selim İleri, women, identity, feminism, deadlock, loneliness, unhappiness, love