Kültürel ve doğal mirasların korunmasında bütüncül bir yaklaşım olarak hikâye rotaları: Büyükada örneği
Memory routes as a holistic approach to the conservation of cultural and natural heritage: The case of Buyukada
Yazar: ZEYNEP ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. HİCRAN HANIM HALAÇ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Büyükada, kültürel ve doğal miras değerleri bakımından son derece zengin ve çok katmanlı bir kent dokusuna sahiptir. Tarihte yaşanan siyasi olaylar, göçler ve doğal afetler ile yönetim ve planlamadaki eksiklikler, bütüncül bir koruma yaklaşımının olmaması ve bilinçsiz kitlesel turizm; Büyükada'nın kozmopolit dokusunun bozulmasına, kentsel ve kültürel belleğin izlerini taşıyan somut ve somut olmayan değerlerin kaybolmasına veya kaybolma tehlikesi ile karşı karşıya kalmasına sebep olmuştur. Bu bağlamda yerin ruhunu, kentsel ve kolektif hafızayı koruyacak, canlandıracak ve yaşatacak bütüncül bir koruma yaklaşımı Büyükada için kritik önem taşımaktadır.
Araştırmada; 'kültür rotası' kavramı referans alınarak kurgulanan hikâye rotaları ile Büyükada'nın kültürel ve doğal değerlerini, yerin ruhunu, adanın ve adalının belleğini korumak, canlandırmak ve yaşatmak amaçlanmıştır. Büyükada'nın somut ve somut olmayan kültürel ve doğal mirasları, kentsel ve kolektif bellek üzerinden değerlendirilmiştir. Büyükada'daki mimari yapıların hikâye değeri taşıma durumları literatür eşliğinde araştırmaları yapılmış, sözlü çalışmalar ve saha çalışmaları ile analiz edilmiştir. Hikâye değeri taşıyan mimari yapılar hafıza mekânı olarak tanımlanmıştır. Hafıza mekânları; meydanlar, sokaklar, doğal miras alanları, kentsel ve kültürel bileşenler ve somut olmayan kültürel miraslar ile zenginleştirilmiş ve iki farklı hikâye rotası oluşturulmuştur.
Kültürel hafızasının kaybolma tehlikesi olan tarihi kentlerde, önerilecek kültür rotalarının odak noktasında hikâyelerin ve o hikâyelerin somutlaştığı mekânların olması gerektiği fikri savunulmuştur. Önerilen hikâye rotalarının geliştirilmesi ve Büyükada'daki kent dokusunun iyileştirilmesi ve korunması için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Buyukada has an extremely rich and multi-layered urban texture in terms of cultural and natural heritage values. Political events in history, migrations and natural disasters, deficiencies in management and planning, lack of a holistic conservation approach and unconscious mass tourism; It has caused the cosmopolitan texture of Büyükada to deteriorate and the tangible and intangible values bearing the traces of urban and cultural memory to be lost or faced with the danger of being lost. In this context, a holistic conservation approach that will preserve, revitalize and sustain the spirit of the place, the urban and collective memory is of critical importance for Büyükada.
In the research; It is aimed to preserve, revive and keep alive the cultural and natural values of Buyukada, the spirit of the place, and the memory of the island and its inhabitants, with the story routes constructed with reference to the concept of 'culture route'. The tangible and intangible cultural and natural heritages of Buyukada have been evaluated through urban and collective memory. The story value of the architectural structures in Buyukada has been researched in the light of literature and analyzed with oral studies and field studies. Architectural structures with story value are defined as memory spaces. memory spaces; Squares, streets, natural heritage sites, urban and cultural components and intangible cultural heritages were enriched and two different story routes were created.
It has been argued that in historical cities, where the cultural memory is in danger of being lost, the focal point of the cultural routes to be proposed should be the stories and the places where those stories are embodied. Suggestions were made for the development of the proposed story routes and the improvement and protection of the urban fabric in Buyukada.