Erzurum'da sosyal, kültürel, ekonomik ve sağlık alanlarında değişim ve gelişmeler (1946-1960)
Changes and developments in social, cultural, economic and health fields in Erzurum (1946-1960)
Yazar: SERAP KURT KAYSERİLİ
Danışman: PROF. DR. SELAMİ KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan Demokrat Parti'nin  siyasi hayata dahil olmasına kadar CHP'nin  tek parti olduğu bir yönetim süreci ve muhalefetsiz bir dönem yaşamıştır. Bu süreç içerisinde dünya genelinde II. Dünya Savaşı gibi çok büyük yıkımları ve problemleri beraberinde getiren uluslararası olaylar birçok ülkeyi etkisi altına almıştır. Türkiye Cumhuriyeti de daha yeni kurulmuş genç bir ülke olmasına rağmen bu büyük olaylardan etkilense bile kalkınma ve gelişme süreçlerini devam ettirme gayretini sürdürmüştür. II. Dünya Savaşı'ndan sonra ise çok partili hayata geçiş sürecini başarıyla gerçekleştirmiş ve demokratikleşme yolunda önemli adımlar atmıştır.
Çok partili hayata geçiş süreci ve ülkenin topyekün kalkınması adına atılan adımlar ülke genelinde sosyal ve kültürel hayat anlamında da büyük değişiklikleri beraberinde getirmiştir. Erzurum şehri de ülkenin doğusunda yer alan en büyük kent olma özelliğinden dolayı hem CHP döneminde hem de DP döneminde önemli yatırım programlarının uygulandığı bir merkez olma özelliği göstermiştir.
Tez çalışması, 1946-1960 yılları arasında Erzurum şehrinde çok partili hayata geçiş sürecinde meydana gelen sosyal ve kültürel değişimlerin şehir ve şehir sakinleri üzerindeki etkilerini kapsamaktadır. Bu araştırmanın amacı, 1946 yılında gerçekleşen ilk çok partili seçimler ile 1950 yılından sonra DP  iktidarı döneminde, hem şehirde hem de toplumda meydana gelen değişimlerin nasıl bir seyir izlediğini ortaya koymaktır. Çalışmada tarihi araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır. Geçmiş dönemlerde yaşanmış olaylarla ilgili kaynakların iç tenkit, dış tenkit ve analiz süreçlerinden geçirilmesi, konuların doğru bir şekilde ortaya çıkarılması ve açıklanabilmesi için önemlidir. Bu nedenle, çalışmada bu yöntemlerin kullanılması, günümüzde yaşanabilecek olaylara yol gösterici olma amacı taşımaktadır. Veri toplama teknikleri aşamasında, ilk olarak arşiv araştırmaları yoluyla veriler elde edilmiş, bu veriler sınıflandırılmış ve ardından belgeler değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerin analizi ise içerik analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir.
Bu çalışmada, Erzurum şehrinde çok partili hayata geçiş ve  DP döneminin etkileri değerlendirilmiştir. Yapılan yatırımlar ile bu yatırımların Erzurum halkı üzerindeki etkisi detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre, Erzurum'da tarım, hayvancılık, ulaşım, ticaret, sanayi, eğitim, sağlık, sinema, tiyatro, spor ve basın hayatında önemli değişiklikler olduğu ve bu değişikliklerin halkın gündelik yaşamına büyük etkiler gösterdiği anlaşılmaktadır. Modern dünyanın getirilerinden yararlanma ,az gelişmiş sektörlerin geliştirilmesi yönündeki bu yatırımlar, halkın refah seviyesinin artmasına ve kalkınma hamlelerinin tüm alanlarda yansımasını sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler: Erzurum Şehri, Gündelik Hayat, Sosyo-Kültürel Değişim, Çok Partili Hayat

Abstract:
From the foundation of the Republic of Turkey until the Democrat Party's involvement in political life, the Republic of Turkey experienced a period of one-party rule by the CHP and a period without opposition. During this period, many countries were affected by international events such as World War II, which brought great destruction and problems. Although the Republic of Turkey was a young country that had just been established, it continued to endeavour to continue its development and improvement processes even though it was affected by these major events. After World War II, the Republic of Turkey successfully completed the transition to multi-party life and took important steps towards democratisation.
The transition to multi-party life and the steps taken for the total development of the country brought about major changes in social and cultural life throughout the country. Erzurum, being the largest city in the east of the country, was a centre where important investment programmes were implemented both during the CHP and DP periods.
The thesis covers the effects of the social and cultural changes that took place in Erzurum between 1946 and 1960 during the transition to multi-party life on the city and its inhabitants. The aim of this research is to reveal the course of the changes in both the city and the society during the first multi-party elections in 1946 and the DP government after 1950. Historical research methods were utilised in the study. It is important that the sources related to the events of the past periods are subjected to internal criticism, external criticism and analysis processes in order to reveal and explain the issues accurately. For this reason, the use of these methods in the study aims to guide the events that may occur today. In the stage of data collection techniques, data were first obtained through archival research, these data were classified and then the documents were evaluated. The analysis of the data obtained was carried out by content analysis method.
In this study, the transition to multi-party life in Erzurum and the effects of the DP period are evaluated. The investments made and the impact of these investments on the people of Erzurum were analysed in detail. According to the data obtained, it is understood that there were significant changes in agriculture, animal husbandry, transportation, trade, industry, education, health, cinema, theatre, sports and press life in Erzurum and these changes had great effects on the daily life of the people. These investments in utilising the benefits of the modern world and developing underdeveloped sectors led to an increase in the welfare level of the people and ensured that development moves were reflected in all areas.
Keywords: Erzurum city, Everyday life, Socio-Cultural Change, Multi-Party Life