Türkiye'de bölgeler arası gelişmişlik farkının genel sağlık durumu üzerine etkisi
The effect of inter regional development difference on general health status in Türkiye
Yazar: YELİZ ALACAHAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZELKA
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Çalışmanın temel amacı seçilmiş iktisadi göstergeler ile seçilmiş sağlık göstergeleri arasında bir ilişki olup olmadığının tespiti ile bölgelerarası iktisadi gelişmişlik farkının sağlık hizmetlerine etkisinin ölçülmesi ve açıklanmasıdır.
       Ekonomi ve sağlık hizmetleri ilişkisi üzerine çalışmalar incelendiğinde genelde sağlık hizmetlerinin ekonomik gelişme üzerine etkisinin açıklanmaya ve ölçülmeye çalışıldığı görülmektedir. Bu çalışmada ise farklı bir bakış açısı ile iktisadi göstergeler açıklayıcı değişken olarak kullanılmış ve ekonomik gelişmişlik düzeyi ile sağlık göstergeleri arasında bir ilişki istatiksel olarak test edilmiş ve iktisadi olarak yorumlanmıştır. 
       Çalışmada 2011-2020 yılları arası döneme ait iktisadi ve sağlık verileri hem genel olarak ülke düzeyinde hem de İBBS 1 düzeyinde bölge bazlı olarak incelenmiştir. Ulaşılan retrospektif veriler düzenlenerek istatiksel ve ekonometrik analize uygun hale getirilmiştir. Bu kapsamda parametrik ve nonparametrik testler uygulanmıştır. İktisadi gelişim verilerinin sağlık hizmetleri üzerine etkili olmasına ilişkin temel önerme bağlamında "Kişi Başına Gayrisafi Yurt İçi Hâsıla (KBGSYİH)" ve "Gini Katsayısı" ile "Fiziki Sağlık Altyapısı", "Sağlık İnsan Gücü", "Genel Sağlık Durumu" ve "Sağlık Erişim Düzeyi" arasındaki ilişkiye dair geliştirilen araştırma sorusu ve alt kırılımları değerlendirilmiştir.
       Sonuç itibarı ile İstanbul bölgesi ağırlıklı olmak üzere bazı bölgelerde istisnai durumlara rastlanılmıştır. 
       Son olarak bölgelerarası ekonomik gelişmişlik düzeyi farkları ile sağlık hizmetine dair göstergeler karşılaştırmalı olarak değerlendirilerek ülke geneli sağlık hizmetinin hakkaniyet ilkesi çerçevesinde özellikle gelir dağılımının daha dengeli olması yönünde önerilerde bulunulmuştur.
       Anahtar Kelimeler: Ekonomik Gelişme, Gelir Dağılımı, Sağlık Hizmeti, Bölgesel Farklılık

Abstract:
The main purpose of the study is to determine whether there is a relationship between selected economic and health indicators, and to measure and explain the effect of economic development differences on health services.
       When the studies on the relationship between economy and health services are examined, it is seen that the effect of health services on economic development is generally measured. In this study, economic indicators were used as an explanatory variable with a different perspective and a relationship between economic development level and health indicators was tested and interpreted economically.
       In the study, the economic and health data for the period between 2011-2020 were examined both at the country level in general and at the NUTS 1 level on a regional basis. The obtained retrospective data were arranged and made suitable for statistical and econometric analysis. In the context of the basic proposition regarding the effect of economic development data on health services, "Gross Domestic Product (GDP) per Capita" and "Gini Coefficient" and "Physical Health Infrastructure", "Health Manpower", "General Health Status" and "Health The research question developed on the relationship between the "Level of Access" and its sub-disclosures were evaluated.
       As a result, exceptional cases were encountered in some regions, mainly in the Istanbul region.
       Finally, the differences in the level of economic development between regions and the indicators related to health services were evaluated comparatively, and suggestions were made to make the income distribution more balanced within the framework of the principle of fairness of health services throughout the country.

       Keywords: Economic Development, Income Distribution, Health Care, Regional Disparity