Trakya Üniversitesi öğrencilerinin nargile kullanımı ile ilgili bilgi davranış, tutum ve değerlendirmesi
Evaluation of knowledge, attitude and behavior of Trakya University students about hookah use
Yazar: İBRAHİM SAVAŞ
Danışman: PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Algı = Perception ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Edirne = Edirne ; Nargile = Water pipe ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Tutumlar = Attitudes ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışma ile üniversite öğrencilerinin nargileyi ne sıklıkla tükettikleri, içme nedenleri, 
etki eden faktörler, nargile kullanımı hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi 
amaçlanmıştır. 
Çalışmamız 2021-2022 eğitim öğretim yılında Trakya Üniversitesinde öğrenim gören 
1310 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Veriler 51 sorudan oluşan anket ile toplanmıştır. Anketimiz 
sosyodemografik özellikler, nargile içme nedenleri, nargile içme sıklıkları, nargileyi nasıl 
içtikleri ve 15 sorudan oluşan Nargilenin Sağlığa Etkileri Algı Ölçeği'nden oluşmaktadır.
Çalışmamızda katılımcıların yaşları 18-58 arasında değişen, 716'sı (%54,7) kadın, 
594'ü (%45,3) erkek öğrencilerden oluşuyordu. Çalışmamıza katılan öğrencilerin %17,1'inin 
halen nargile içtiği, %33,4'ünün hayatında en az bir defa nargile içtiği, %32,7'sinin halen sigara 
içtiği görüldü. Katılımcıların %92'sinin aromalı nargileyi tercih ettiği bulundu. Üniversite 
öğrencilerinin büyük çoğunluğunun nargilenin aromasını sevdiği ve arkadaş ortamında 
sosyalleşmek için, kafelerde içtiği saptandı. Nargilenin sigaradan daha zararlı olduğunu 
katılımcıların neredeyse yarısı bilmemekteydi.
Katılımcıların Nargilenin Sağlığa Etkileri Algı Ölçeğinden aldığı puana göre nargileyi 
tek başına ya da her gün içen öğrencilerin diğer öğrencilerden istatistiksel anlamlı olarak
nargilenin zararları konusundaki algıları daha düşük saptandı. İçme sıklığı azaldıkça nargilenin 
zararları konusundaki bilgilerinin arttığı bulundu. 
Çalışmamızda nargilenin/sigaranın zararları ile ilgili bilgiyi sağlık çalışanından 
alanların oranı %6,7 olarak bulundu. Nargilenin/sigaranın zararları hakkında bilgi alınan yeri 
58
incelediğimizde bilgi almayanların ve sağlıkçıdan bilgi almış olan öğrencilerin, diğer 
öğrencilerden nargilenin zararları konusundaki bilgilerinin daha düşük olduğu saptandı.
Nargilenin Sağlığa Etkileri Algı Ölçeği ile düzenli alkol kullanma, düzenli sigara 
kullanma, sigara kullanım süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Alkol, 
sigara gibi zararlı alışkanlıklarla nargile içme arasında güçlü bir ilişki bulunmuştur.
Aromalı nargilenin üniversite öğrencilerinde kullanımı çok yaygındır. Aroma üzerine 
gerekli düzenlemeler yapılırsa nargile kullanımı düşebilir. Çalışmamızın bulguları sağlık 
çalışanlarının tütün ürünlerinin zararları konusunda saha da daha aktif olması gerektiğini 
gösterdi.
Nargilenin de bir tütün ürünü olduğu ve bağımlılık yapabileceği konusunda 
toplumumuzda farkındalık oluşturulmalıdır. Gençler arasında çok yaygın olan nargilenin 
zararları konusunda toplumun bilinçlendirilmesi çok önemlidir. Tütün kontrolünde kritik role 
sahip olan aile hekimleri hastalarına sigaranın yanında diğer tütün ürünlerini de sorgulamalı, 
bırakmaları gerektiği konusunda kısa müdahale yaklaşımı ile hastalarını bilgilendirmelidir.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate how often university students consume hookah, 
the reasons for smoking, affecting factors, knowledge, attitudes and behaviors about hookah 
use.
Our study was conducted on 1310 students studying at Trakya University in the 2021-
2022 academic year. The data were collected with a questionnaire consisting of 51 questions. 
Our questionnaire consists of sociodemographic characteristics, reasons for hookah smoking, 
hookah smoking frequency, how they smoke hookah, and the Health Effects of Hookah 
Perception Scale, which consists of 15 questions.
In our study, 716 (54.7%) of the participants were female and 594 (45.3%) were male 
students aged between 18-30. It was observed that 17.1% of the students participating in our
study still smoke hookah, 33.4% of them smoke hookah at least once in their life, and 32.7% 
still smoke. It was found that 92% of the participants preferred flavored hookah. It was 
determined that the majority of university students liked the aroma of hookah and drank in cafes 
to socialize with friends. Almost half of the participants did not know that hookah is more 
harmful than cigarettes.
According to the scores of the participants from the Perception Scale of the Effects of 
Hookah on Health, the perceptions of the students who smoked the hookah alone or every day 
60
were statistically significantly lower than the other students. It was found that as the frequency 
of smoking decreased, their knowledge about the harms of hookah increased.
In our study, the rate of those who received information about the harms of 
hookah/cigarette from the medical staff was found to be 6.7%. When we examined the place 
where information was obtained about the harms of hookah/cigarette, it was found that those 
who did not receive information and students who received information from a medical staff
had lower knowledge about the harms of hookah than other students.
A statistically significant relationship was found between the Health Effects of Hookah 
Perception Scale and regular alcohol use, regular smoking, and duration of smoking. A strong 
correlation was found between harmful habits such as alcohol and smoking and hookah 
smoking.
The use of flavored hookah among university students is very common. If necessary 
arrangements are made on the aroma, the use of hookah may decrease. The findings of our 
study showed that healthcare professionals should be more active in the field about the harms 
of tobacco products.
Awareness should be created in our society that hookah is also a tobacco product and 
can be addictive. It is very important to raise public awareness about the harms of hookah, 
which is very common among young people. Family physicians, who have a critical role in 
tobacco control, should inquire about other tobacco products in addition to cigarettes and inform 
their patients about the need to quit using a short intervention approach.