Tasavvufta konuşma ve sohbet âdâbı
The etiquette of conversation and discourse in sufism
Yazar: ERDEM ÖKTEMUS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHİME CANGÜZEL GÜNER ZÜLFİKAR
Üsküdar Üniversitesi / Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü / Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Adab = Morals ; Konuşma = Speech ; Sohbet = Conversation ; Sufilik = Sufilik ; Tasavvuf = Mystic ; İnsan = Human ; İslamiyet = Islam

Özet:
Her insan, her an bir seçim yapar. Acaba, bu kararların ne kadarını kendi özgür iradesi ile alır? İşte bu sorunun cevabı ile "İnsan neden konuşur ve konuştuğunda aslında ne söyler?"  sorularının cevabının çok benzer oldukları söylenebilir.  

Bir insanın hayatına giren hiç kimse veya başına gelen hiçbir şey tesadüf olmadığına göre, söylenen söz de, söyleyenin vesîle, söylenenin ise doğru yolda ihtiyaç duyduğu mesajlardır. Bu durumun güzel bir örneğini, İbnü'l-Arabî, Füsûsü'l-Hikem'i nasıl yazdığını anlatırken verir: "Nefsin yol açtığı garazlardan münezzeh bir mukaddes makamdan geleni, müsvedde dahi kullanmadan aktardım. Dolayısıyla o satırlar, bir çaba veya düşüncenin mahsûlü olmaktan ziyâde birer ilâhî diktedir. Onların bu kadar hatasız bilgi ve mükemmel üslûb ile yazılmış olmasının tek sebebi de budur." diye söyler ve kendisinin; "bu eserlerin müellifi değil mütercimi sayılması gerektiğinin" özellikle altını çizer. Bu bağlamda, sözü aktaranın kendi nefsiyle hareket etmediğine ilişkin Hz. Muhammed'e atfedilen âyet-i kerîmedede şöyle buyrulur: 
"O, arzularına göre konuşmaz." (Necm 53/3)

Bu çalışmada, bu özü odak noktası olarak alıp, türlü meclislerde yapılan konuşmaların nasıl sohbete, bu sohbetlerin nasıl muhabbete dönüştüğünü inceleyeceğiz. 

Anahtar Kelimeler: Tanrı, İnsan, Tasavvuf, Konuşma, Sohbet, Muhabbet, Âdab

Abstract:
Everyone makes a choice at every moment. The question is: "How much of these decisions are made with (her) his own free will?"  It can be said that the answer to this question would be very similar to that of: "Why does one speak and what does (s)he actually say when (s)he speaks?"

Since there is no coincidence in life, when someone speaks at the proper moment, (s)he, in fact, transmits the right message at the right time to the right person. Ibn al-'Arabi presents a very good example of this when he explains how he wrote his masterpiece, Fusus al-Hikam, stating, "I merely transferred whatever came to me from a holy station unsullied by the ravages of the soul, without even using any drafts. Thus, those lines, instead of being the results of an effort or the products of thinking, are divine dictates. This is the sole reason why they are perfect in content and form." He particularly underlines that; ''in his works, he should be regarded as a translator, not as an author." Within this context, another example of being a mediator of the divine words is also given in a verse of the Qur'an referring to the Prophet Muhammad: "Neither does he speak out of his own desire." (Najm 53/3)

With this in mind, we will try to examine how speeches turn into conversations and how these conversations turn into communications, regardless of the diversity in nature and quality of the audience.
 
Keywords: God, Human being, Sufism, Speech, Conversation, Love, Etiquette