Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı almış çocukların annelerinin algıladıkları sosyal destek düzeyleri, tükenmişlik düzeyleri ve çocuk yetiştirme tutumlarının incelenmesi
Investigation of perceived social support and burnout levels and child-rearing attitudes in mothers of children diagnosed with attention deficit  hyperactivity disorder
Yazar: HATİCE POLAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SİBEL ASİ KARAKAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anneler = Mothers ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Sosyal destek = Social support ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Çocuk büyütme = Child rearing ; Çocuk büyütmede ebeveynin rolü = Parenting ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: DEHB tanısı almış çocukların annelerinde algılanan sosyal destek düzeyini, tükenmişlik düzeyini ve çocuk yetiştirme tutumlarını incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal Metot: Araştırmanın evrenini Ocak 2014 – Haziran 2015 tarihleri arasında Çocuk ve Ergen Psikiyatri polikliniğinde DEHB tanısıyla tedavi gören/yeni tanı almış 399 çocuğun ebeveyni oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini polikliniğe anneleri ile başvuran 6-16 yaş grubu DEHB'li çocuk annelerinden çalışmaya katılmayı kabul eden 159 anne oluşturmuştur. Araştırmanın karşılaştırma grubunu ise; aynı şehirde bir ilköğretim kurumunda eğitim alan herhangi bir psikiyatrik tanı almamış 6-16 yaş grubu 168 çocuğun anneleri oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında, annelerin sosyodemografik özelliklerini belirleyen tanıtıcı bilgi formu, MTÖ,  ÇBASDÖ ve AHÇYTÖ kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; yüzdelikler, Pearson korelasyon analizi, kontrol değişkenleri açısından karşılaştırılmasında ki-kare, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testi, Mann-Whitney U, Kruskal- Wallis testi  kullanılmıştır. 
Bulgular: DEHB'li çocuk annelerinin çocuk yetiştirme tutumları ile tükenmişlikleri ve algıladıkları sosyal destek arasında anlamlı ilişki vardır (p<0.01). Olumsuz çocuk yetiştirme tutumunu sergileyen annelerin sosyal destek düzeylerini düşük olarak algıladıkları ve daha fazla tükenmişlik yaşadıkları belirlenmiştir (p<0.01).  DEHB'li çocuk annelerinin sağlıklı çocuk annelerine göre;  tükenmişlik düzeylerinin daha yüksek olduğu (p<0.001) ve algıladıkları sosyal destek düzeyinin daha düşük olduğu (p<0.001) belirlenmiştir. DEHB tanısı alan çocuk annelerinin sağlıklı çocuk anneleri ile benzer şekilde olumsuz anne tutumları sergiledikleri tespit edilmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak DEHB tanısı alan çocukların annelerinin olumsuz çocuk yetiştirme tutumları sergiledikleri; sosyal desteklerini düşük olarak algıladıkları; tükenmişlik düzeylerinin yüksek olduğu ve bu durumların birbiriyle ilişkili olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk Yetiştirme Tutumu, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Sosyal Destek, Tükenmişlik.

Abstract:
Aim: To investigate perceived social support and burnout levels and child raising attitudes in mothers of children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder.
Material and Method: The study population included the parents of 399 children who were newly diagnosed with ADHD and received treatment at the Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic between January 2014 and June 2015. The study sample included 159 mothers of children with ADHD in the 6-16 age group who presented to the outpatient clinic with their mothers and whose mothers agreed to participate in the study. The control group of the study consisted of the mothers of 168 children in the 6-16 age group who were studying in a primary school in the same city and who were not diagnosed with any psychiatric disorder. The data were collected using a descriptive data form for the socio-demographic characteristics of the mothers, the Maslach Burnout Inventory, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support and the Family Life and Child-Rearing Attitude Scale. Percentages and the Pearson Correlation Analysis were used for evaluating the data, the Chi-Square Test for the comparison of data with respect to control variables, the T-Test, Mann-Whitney U-Test and Kruskal-Wallis Test for dependent and independent groups.
Results: There was a significant correlation between the child-rearing attitudes of the mothers of children with ADHD, and their burnout and perceived social support (p<0.01). The mothers who demonstrated negative child-rearing attitudes were found to perceive a lower level of social support and to experience more burnout (p<0.01). The mothers of children with ADHD had higher levels of burnout (p<0.001) and lower levels of perceived social support than the mothers of healthy children (p<0.001). The mothers of children diagnosed with ADHD exhibited negative mother attitudes in a similar way as the mothers of healthy children. 
Conclusion: In conclusion, the mothers of children diagnosed with ADHD showed negative child-rearing attitudes, perceived social support low and had higher burnout levels, and these situations were related to each other.

Key Words: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, Burnout, Child-Rearing Attitude, Social Support.