Dijital video izleme platformlarının izleyici ve prosumer perspektiflerinden niteliksel olarak karşılaştırılması ve analizi
Qualitative comparison and analysis of digital video viewing platforms from audience and prosumer perspectives
Yazar: İPEK KESİCİ
Danışman: PROF. DR. GÜVEN NECATİ BÜYÜKBAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
İzleyiciyi anlamak, iletişim çalışmaları için her zaman önemini koruyan bir alan olmuştur. Günümüzde kullanılan dijital teknolojilerle beraber, izleyici etkileşimli bir rol kazanarak prosumer'a dönüşmüştür. Bu dönüşüm; tekniğin gelişmesi, kullanıcı üretimli içeriklerin artması, medyayla bütünleşik yaşantılarımızın olması, bireylerin motivasyonlarının kapsayıcı bir şekilde ele alınması ihtiyacını doğurmuştur. Belirtilen ihtiyaç doğrultusunda, izleyici ve prosumer'ların sıklıkla tercih ettikleri Instagram, YouTube ve TikTok platformlarına dönük düşünce ve motivasyonlarını kavramak önemli hale gelmiştir. Araştırma kapsamına alınan platformların kullanıcı kitlesindeki, teknik alt yapısındaki, tasarımındaki farklılıkların izleyici ve prosumer için anlamlı olduğu düşünülmüştür. Bu sebepten araştırmada platformlar hem teknik hem de içerik anlamlarında izleyici ve prosumer perspektifinden izleyici ve medya psikolojisi literatüründen istifade edilerek karşılaştırılmıştır. Bireylerin dijital video izleme platformlarına dönük geliştirdikleri motivasyonlar, ilgili platformlarla kurdukları ilişkiler bağlamında tartışılmıştır. Bu tartışma, izleyicilerin ve prosumer'ların deneyimleri kapsamında ele alınmış, deneyimlerindeki benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmiştir. Belirtilen farklılık ve benzerlikler oluşturulan kategoriler ve kodlarla analiz edilerek yöntemsel olarak sunulmuştur. Araştırma, ilgili platformlarda izleyici olan ve içerik üreten katılımcıların dijital varlıklarının gündelik hayat ile ilişkisini olduğunu ve duygudurum değişimleri ile kullanım motivasyonlarının bağlantılı olduğunu tespit etmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Instagram, YouTube, TikTok, İzleyici, Prosumer, Gündelik Hayat, Motivasyon, Duygudurum

Abstract:
Understanding the audience has always been an important area for communication studies. With the digital technologies used today, the audience has become a prosumer by gaining an interactive role. This transformation has necessitated the development of technique, the increase in user-generated content, integration of everyday lives with media platforms, and the need to address the motivations of individuals in an inclusive way. It became important to understand the thoughts and motivations of audiences and prosumers towards Instagram, YouTube and TikTok. It is thought that the differences in the user base, technical infrastructure and design of the platforms included in the research are meaningful for the audience and the prosumer. For this reason, platforms were compared by their technical features and content, by making use of the audience and media psychology literature. The motivations that individuals develop towards digital video streaming platforms are discussed in the context of their relations with the relevant platforms. This discussion was handled within the scope of the experiences of the audience and the prosumers, and the similarities and differences in their experiences were determined. The specified differences and similarities were analysed with the categories and codes and presented methodically. The research has determined that the digital experience of the participants is connected to everyday life patterns and that their mood changes and usage motivations are interrelated.

Keywords: Instagram, YouTube, TikTok, Audience, Prosumer, Everyday Life, Motivation, Mood