İşletemelerde postmodern çalışma
Work in postmodern business
Yazar: SERDAR ÖZAKAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYLİN NAZLI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Fordizm = Fordizm ; Postmodernizm = Postmodernism ; Yönetim = Management ; Örgütlenme = Organization ; İş hayatı = Work life ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Modern zamanların ahlaki değerleri, kültürü, yaşam biçimi ve gündelik yaşamın pek çok pratiği özellikle son yirmi yıldır başdöndürücü bir hızla değişmekte ve dönüşmektedir. Bu dönüşümde 'çalışma' da modem kimliğinden sıyrılarak postmodern duruma geçiş yapmaktadır. 'Esneklik', 'akışkanlık', 'çabuk uyum sağlama', 'hızlı hareket kabiliyeti' bu çağın örgütlerinin temel kavramları haline gelmektedir. Özellikle üretim süreçleri değişerek Fordist montaj bandı mantığının yerine vasıflı iş gücüne ihtiyaç duyan post-Fordist, yüksek teknoloji donanımlı birimlerde üretim biçimleri yerleşmektedir. Yeni üretim süreci, yeni örgüt yapışma ve kültürüne gerek duymaktadır. Bu kültür yeni bir çalışan insan tipi yaratmakta ve bu insan gündelik yaşamda da farklı taleplerde bulunmaktadır. Postmodern toplumun temellenmesinde bu yeni insan, hatırı sayılır önemde rol oynamaktadır. Yeni şekillenmekte olan çalışma hayatında pozitivist paradigmanın egemenliği sürmektedir, ideolojik hegemonya iş yaşamını yeni formlarıyla kapsamaktadır, küreselleşme olgusu 'iş 'i ve 'çalışma'yı makro ölçekte etkilemektedir. Bilimde yirminci yüzyılın buluşları, özellikle 'kuantum mekaniği' ve 'kaos kuramı', 'Yeni Bilim' adı altında örgütlere ve yönetim modellerine esin kaynağı olmaktadır. Postmodern dönemde değişen işgücü, sermayenin de niteliğini değiştirmektedir. Vasıflı işçi, bilginin artan önemi, öğrenme ve öğrenen örgütler önem kazanmaktadır. Örgütler bilginin ve vasıflı insanların yönetimi için değişmekte ve buna paralel olarak yönetim modellerinin de farklılaşarak yeni bir örgüt kültürü yaratmaktadır. Bu kültür, örgüt içi davranış biçimlerini etkilemekle sınırlı kalmayıp hayatın tüm alanlarına sızmaktadır. Geçmişten büsbütün kopmadan kabuk değiştiren çalışma hayatı, 'hibrid' bir yapıya bürünerek, mevcut sıkıntıları aşamadan bir çok yeni soruna da yol açmaktadır. Bu bağlamda, ortaya çıkan yeni paradigma hem olumlu hem de pek çok olumsuzluğu içinde barındırmaktadır. Çalışma hayatında öteden beri var olan sorunlar nitelik değiştirerek sürerken, kimi iyileşmelere rağmen ortaya yeni sorunlar çıkmaktadır. Bu yeni 'hibrid' yapı bireyi sıkıştırmakta, güven içinde bir varoluşu, mutluluğu ve huzur bulma hayallerini ertelemektedir. 138

Abstract:
The moral values, culture, life styles and some other practices of daily life of the modern times have been dramatically changing and transforming within the last decades. Through this transformation 'work', as well, has been moving in to the postmodern phase while reforming its modern identities. 'Flexibility', 'fluid', 'quick adaptation', 'high mobility' have been becoming the basic qualifications of organizations of this era. The Fordist assembly line concept in the manufacturing process has been substituted by post-Fordist ones equipped with high technology and skilled work force. This new manufacturing processes require new organizational structure and culture. This culture creates a new working class and therefore this individual demands different opportunities in his/her daily practices. The foundation of postmodern society is based on this new individual. The positivist paradigm still dominates transforming work life. Ideological hegemony covers the business environment in its new forms. The fact of globalization influences the 'job' and the 'work' in macro scale. Scientific developments of last century, so-called 'New Science', particularly 'quantum mechanics' and 'chaos theory' inspire the organizations and management styles. Changing characteristics of work force have been affecting the nature of capital. Qualified and skilled labor, rising importance of 'information', education and training, learning organizations have been getting more and more significant. Organizations have been changing to adapt to the management of 'information' and skilled labor and generating differentiated management models inside new organization cultures. This culture has not only been influencing the intra-organizational behaviors, but has been diffusing to the public space and the modes of life. The 'work life' has not been totally dispatched from its former structure, it is rather 'hybrid' and generates new problems while not overcoming past disturbances. Emerging new paradigm inherits positive as well as negative characteristics. Although some improvements are present in the new structure, many of them survive in modified forms and many others arise among them. The hybrid structure of this transition period stresses the individual and postpones his/her expectations for a confident being, peace and happiness. 139