Zeolitin insektisidal, akarisidal ve sinerjistik etkisi üzerinde araştırmalar
Research of zeolite insecticidal, acaricidal and synergistic effects
Yazar: KEZİBAN ŞERİFE IŞIKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÇETİN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Doğal zeolit = Natural zeolite

Özet:
Bu çalışmada, zeolitin insektisidal ve akarisidal etkisi Callosobruchus maculatus (F.) ve Tetranychus urticae Koch erginlerinde incelenmiştir. Ayrıca zeolitin deltamethrin ve fenbutatin oxide ile karışımlarının sinerjistik etkisi araştırılmıştır. Araştırmada rezidüel etki testleri uygulanmıştır. Çalışma 28±2˚C sıcaklık ve %60±5 orantılı nem koşullarında (Tetranychus urticae için 16 saat aydınlatmalı)  iklim kabininde yürütülmüştür. 
Çalışmada, zeolitin Callosobruchus maculatus erginlerine %0.2, 0.4 ve 0.8 (w/v) konsantrasyonları; 48, 72 ve 96 saat maruz bırakma sürelerinde ergin ölümleri incelenmiştir. En yüksek ölüm oranı (%27.50) 96 saatte %0.8 konsantrasyonunda tespit edilmiştir. Zeolitin Tetranychus urticae erginlerine %2.5, 5 ve 10 (w/v) konsantrasyonları; 24, 48, 72 ve 96 saat maruz bırakma sürelerinde etkileri incelenmiştir. En yüksek ölüm oranı (%100) %10'luk konsantrasyonda ve 96 saat maruz bırakma süresinde belirlenmiştir.
Zeolitin deltamethrin ile karışımının sinerjistik etkisi Callosobruchus maculatus erginleri üzerinde araştırılmıştır. Öncelikle deltamethrin tek başına uygulanmıştır, daha sonra %0.4 w/v konsantrasyonundaki zeolit ile karışımı uygulanmıştır. Bu deneme sonucunda deltamethrinin LC50 ve LC90 değerleri tespit edilmiştir. Deltamethrin tek başına kullanıldığında 72 saatte LC50 ve LC90 değerleri sırasıyla %0.012 ve %0.035 w/v olarak bulunmuştur. Deltamethrinin %0.4 zeolit ile karışımının 72 saatte LC50 ve LC90 değerleri sırasıyla %0.010 ve 0.023 w/v olarak tespit edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde zeolitin sinerjistik etkisinin olduğu tespit edilmiştir.
Zeolitin fenbutatin oxide ile karışımının sinerjistik etkisi Tetranychus urticae erginleri üzerinde araştırılmıştır. Öncelikle fenbutatin oxide tek başına kullanılmıştır, daha sonra %0.4 w/v konsantrasyonundaki zeolit ile karışımı uygulanmıştır. Bu deneme sonucunda fenbutatin oxidenin LC50 veLC90 değerleri tespit edilmiştir. Fenbutatin oxide tek başına kullanıldığında 72 saatte LC50 ve LC90 değerleri sırasıyla %0.196 ve %10.299 w/v olarak bulunmuştur. Fenbutatin oxide %0.4 zeolit ile karıştırıldığında 72 saatte LC50 ve LC90 değerleri sırasıyla %0.094 ve %5.890 w/v olarak tespit edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde zeolitin akarisitle sinerjistik etkisinin olduğu belirlenmiştir.
İnsektisit ve akarisitlerin inert madde olan ve birçok alanda kullanılan zeolit karışımlarıyla ilgili çalışmalar tavsiye edilmelidir. Bu sayede sentetik organik insektisitlerin kullanılan miktarları azalacağından çevre ve insan sağlığı korunmuş olacaktır. Anahtar Kelimeler: Callosobruchus maculatus, Deltamethrin, Fenbutatin oxide, Sinerjistik Etki, Tetranychus urticae, Zeolit.

Abstract:
In this study, the insecticidal and acaricidal effects of zeolite were investigated on Callosobruchus maculatus (F.) and Tetranychus urticae Koch adults. In addition, the synergistic effect of zeolite with deltamethrin and fenbutatin oxide mixtures was investigated. Residual effect tests were applied in the study. The study was carried out at 28±2˚C temperature and 60±5% relative humidity conditions (16 hours light period for Tetranychus urticae) in a climate chamber.
In this study, 0.2%, 0.4% and 0.8% w/v concentrations of zeolite to Callosobruchus maculatus adults; adult deaths were examined at 48, 72 and 96 hours exposure times. The highest mortality (27.50%) was determined at a concentration of 0.8% w/v 96 hours exposure time. Zeolite concentrations of 2.5%, 5% and 10% w/v to Tetranychus urticae adults; The effects at 24, 48, 72 and 96 hours exposure times were investigated. The highest mortality (exposure time) rate (100%) was determined at a concentration of 10% w/v and 96 hours.
The synergistic effect of the mixture of zeolite with deltamethrin was investigated on Callosobruchus maculatus adults. First, deltamethrin was administered applied alone, followed by a mixture of zeolite at a concentration of 0.4% w/v. As a result of this experiment, LC50 and LC90 values of deltamethrin were determined. When Deltamethrin was used alone, the LC50 and LC90 values at 72 hours exposure time were 0.012% and 0.035%, respectively. The LC50 and LC90 values of the mixture of deltamethrin with 0.4% w/v zeolite were determined as 0.010% and 0.023% in 72 hours, respectively. The results showed that zeolite had a synergistic effect.
In the synergistic effect study of zeolite on Tetranychus urticae adults, fenbutatin oxide was used alone. Then, the doses applied were mixed with zeolite at a concentration of 0.4% w/v and LC50 and LC90 values were determined. When fenbutatin oxide was used alone, the LC50 and LC90 values at 72 hours exposure time were  and 0.196% and 10.299% w/v, respectively. When fenbutatin oxide was mixed with 0.4% w/v zeolite, the LC50 and LC90 values were determined as 0.094% and 5.890% in 72 hours, respectively. The results showed that zeolite had a synergistic effect with acaricide.
Studies on zeolite which is inert material mixtures, with insecticides and acaricides, are should be mad in many fields as inert materials. In this way, the amount of synthetic organic insecticides used will be reduced and the environment and human health will be protected. Keywords: Callosobruchus maculatus, Deltamethrin, Fenbutatin oxide, Synergistic Effect, Tetranychus urticae, Zeolite.