Prediyabetik bireylerde OGTT kan şekeri düzeyleri ile kolesterol düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi /
Yazar: ESRA AKSOY ODUNCU
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; HDL = HDL ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kolesterol = Cholesterol ; Kolesterol-HDL = Cholesterol-HDL ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Trigliseridler = Triglycerides

Özet:
Amaç: Bu çalışmada prediyabetik bireylerin Oral glukoz tolerans testi (OGTT) 0. saat,1. saat ve 2. saat kan şekeri (KŞ) değerleri ile serum lipit değerleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca OGTT yapılan prediyabetik bireylerden 1. saat KŞ değeri >155 mg/dl olanlar ile 1. saat KŞ değeri ≤155mg/dl olanların lipit düzeyleri yönünden farklılık gösterip göstermediğinin araştırılması planlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışma Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştıma Hastanesi Diyabet Polikliniği'ne başvuran 229 prediyabetik hasta ile yapılmıştır. OGTT değerleri ile serum lipit değerleri arasında korelasyon analizi yapılarak aralarındaki ilişki araştırılmıştır. Hastalar 0, 1, 2.saat KŞ değerlerine göre 3 gruba ayrıldıktan sonra oluşturulan regresyon modeli ile serum lipit değerlerinin OGTT değerleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ayrıca hastalar OGTT 1. saat 155mg/dl sınır değerine göre 2 gruba ayrılmış ve iki grup arasında serum lipit düzeyleri açısından fark olup olmadığı Mann Whitney U Test kullanılarak incelenmiştir. Cinsiyetin OGTT değerlerine etkisi araştırmak için hastalar kadın ve erkek olmak üzere 2 gruba ayrılarak Mann Whitney U Test ile gruplar arası fark değerlendirilmiştir. Sigara kullanımının etkisini incelerken hastalar; sigara içenler, bırakmışlar, içmeyenler olmak üzere 3 gruba ayrılarak Kruskal Wallis Test ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler için SPSS 20 programı kullanılmış ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır.

Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 229 prediyabetik hastanın 172'si kadın, 57'si erkekti. Bu hastalardan 124'ü sigara içmemekte, 46'sı bırakmış ve 59'u sigara içmekteydi. OGTT 1. saat değeri ≤155mg/dl olan hasta sayısı 86, >155mg/dl olanların sayısı 143 idi. OGTT 1. Saat >155 mg/dl olan grup ile ≤155 mg/dl olan grup arasında yüksek yoğunluklu lipoprtein (HDL-K) ve Trigliserit (TG) yönünden istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır. İki grup arasında düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL-K) ve total kolesterol (TK) açısından anlamlı fark saptanmamıştır. 1. Saat kan şekeri ile HDL-K ve boy arasında negatif yönde, yaş ile pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Korelasyon analizinde TK, TG ve LDL-K ile OGTT değerleri arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. 2. saat KŞ ile boy arasında negatif yönde istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur. 1.saat ve 2. saat KŞ ile yaş arasında pozitif yönde istatistiksel anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Yaş ve cinsiyet 1. saat KŞ değerini aynı yönde istatistiksel anlamlı olarak yordamaktadır. TK, TG, HDL-K ve LDL-K değerlerinin 0, 1, 2. saat KŞ değerleri üzerine etkisi saptanmamıştır. Çalışmamıza katılan kadın ve erkek grupları arasında Mann-Whitney U test ile yapılan analiz sonucunda OGTT 0. saat ve OGTT 1. saat değerleri açısından istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmıştır. Kadınlarda OGTT 0.saat ve 1. saat KŞ değerleri erkeklere göre daha düşüktür. Sigara alışkanlığına göre ayrılmış olan 3 grupta OGTT KŞ değerleri açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Ayrıca sigara kullanıyor olmak ile OGTT değerleri arasında istatistiksel anlamlı korelasyon saptanmamıştır.

Sonuç: OGTT 0. ve 2. saat KŞ değerleri ile TK, TG, LDL-K, HDL-K arasında istatistiksel anlamlı ilişki saptanmazken 1. saat KŞ değerinin HDL-K ile ilişkili olduğu anlaşılmıştır. 1.saat KŞ değeri >155 mg/dl olan gruptaki kişilerin ≤155 mg/dl olan gruba göre HDL-K değeri daha düşük, TG değeri daha yüksektir. Birinci basamak sağlık hizmetinde prediyabetik bireylerin 1. saat KŞ ve HDL-K değerleri açısından daha ayrıntılı değerlendirilmesi uygun olabilir.

Anahtar Kelimeler: Glukoz tolerans testi, Trigliserit, HDL, Prediyabet,1. saat plazma glukozu

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to examine the relationship between oral glucose tolerance test (OGTT) 0 hour, 1st hour and 2nd hour blood glucose (BG) values and serum lipid values of prediabetic individuals. In addition, it was planned to investigate whether there was a difference in lipid levels among prediabetic individuals who underwent OGTT with a 1st hour BG value >155 mg/dl and 1st hour BG value <155mg/dl.

Materials and Methods: The study was conducted with 229 prediabetic patients who applied to Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Diabetes Polyclinic. Correlation analysis was performed between OGTT values and serum lipid values, and the relationship between them was investigated. The effects of serum lipid values on OGTT values were investigated with the regression model created after the patients were divided into 3 groups according to their 0, 1, and 2 hour BG values. In addition, the patients were divided into 2 groups according to the OGTT 1st hour cutoff value of 155mg/dl and the difference between the two groups in terms of serum lipid levels was examined using the Mann Whitney U Test. In order to investigate the effect of gender on OGTT values, the patients were divided into 2 groups as female and male, and the difference between the groups was evaluated with Mann Whitney U Test. When examining the effect of smoking, patients were divided into 3 groups; Smokers, quitters and non-smokers and evaluated with the Kruskal Wallis Test. SPSS'20 program was used for statistical analysis and statistical significance level was taken as p<0.05.

Results: Of the 229 prediabetic patients included in the study, 172 were female and 57 were male. Of these patients, 124 were non-smokers, 46 were quitters, and 59 were smokers. The number of patients with OGTT 1st hour value ≤155mg/dl was 86, and the number of patients with >155mg/dl was 143. A statistically significant difference was found between the group with OGTT 1st hour >155 mg/dl and the group with ≤155 mg/dl in terms of high-density lipoprotein (HDL-C) and Triglyceride (TG). There was no significant difference between the two groups in terms of low-density lipoprotein (LDL-C) and total cholesterol (TC). A statistically significant correlation was found between 1st hour blood sugar, HDL-C and height in the negative direction, and positive with age. In the correlation analysis, no significant correlation was found between TC, TG, LDL-C and OGTT values. A statistically significant negative correlation was found between 2nd hour BG and height. A statistically significant positive correlation was found between 1st hour and 2nd hour BG and age. Age and gender predict the 1st hour BG value in the same direction with statistical significance. There was no effect of TC, TG, HDL-C and LDL-C values on 0, 1, and 2 hour BG values. As a result of the analysis performed with Mann-Whitney U test, a statistically significant difference was found between the male and female groups participating in our study in terms of OGTT 0 hour and OGTT 1 hour values. OGTT 0th hour and 1st hour BG values are lower in women than in men. No significant difference was found in terms of OGTT BG values in the 3 groups separated according to smoking habits. In addition, no statistically significant correlation was found between smoking and OGTT values.

Conclusion: While no statistically significant correlation was found between OGTT 0th and 2nd hour BG values and TC, TG, LDL-C, HDL-C, it was understood that 1st hour BG value was associated with HDL-C. People in the group with 1st hour BG value >155 mg/dl had lower HDL-C values and higher TG values than those in the group with ≤155 mg/dl. In primary care, it may be appropriate to evaluate prediabetic individuals in more detail in terms of 1st hour BG and HDL-C values.

Keywords: Glucose tolerance test, Triglyceride, HDL, Prediabetes, One hour plasma glucose