Arnavutluk türbe ve yatırları etrafında oluşan inanç ve uygulamalar
Biliefs and practices formed around the tombs and shrines of Albania
Yazar: FATMA SHEHU
Danışman: PROF. DR. ASLI BÜYÜKOKUTAN TÖRET
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Arnavutluk = Albania ; Evliyalar = Saints ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Halk inançları = Public beliefs ; Menkıbe = Menkıbe ; İslami tarikatlar = Islamic religious orders

Özet:
Bireylerin doğaüstü bir güce inanma ihtiyaçları vardır. Bir kısmı bu inancını Tanrı'ya doğrudan bağlanarak ifade ederken bazıları da amellerle, sözlerle ya da ibadetlerle inancını ifade etmektedir. Antik çağlardan günümüze asırlardır insanlar inançlarını uygulamak için farklı yöntemler ve yollar bulmuşlardır. Dinlerde yaygın olan inancı ifade etmenin veya deneyimlemenin yollarından birisi de kutsal mekânları ziyaret etmektir. Arnavutluk türbe ve yatırları etrafında oluşan inanç ve uygulamaların kaynağı Arnavutların eski dinleri olan Paganizm ve Osmanlılar aracılıyla coğrafyaya intikal eden eski Türk inanışlarına dayanmaktadır. Bu ritüellere dinî motiflerin de eklenmesiyle halka ait dinin unsurları oluşturulmuştur.  
Önemli inanç mekânları olarak kabul edilen türbe ve yatırların etrafında gelişmiş ritüellerin, uygulamaların ve efsanelerin derlenmesi ile bu mekânlara yapılan ziyaret sebeplerinin ve zamanının ortaya konması bu çalışmanın asıl amacıdır. Çalışmanın diğer önemli hedefi ise mevcut kültürel değerlerin ve inançların kayıt altına alınması ve yeni nesillere aktarılarak kaybolmamasını sağlamaktır. Çalışmada; saha araştırması ve görüşmeler sonucunda elde edilen verilerden hareketle; tekke, türbe ve yatırların adlandırılması, tarihçesi, mimari durumları, tarihî ve efsanevi veli şahsiyetleriyle ziyaretlerin bireysel ve toplumsal nedenleri, türbelerle ilgili yasaklar, ziyaret zamanları, uygulamaları, inanışları ve keramet motifleri ele alınmıştır.

Abstract:
People have a need to believe in a supernatural power. Because this need is in human nature. While some people express this belief by directly connecting to the Creator, others express it through deeds, words or worship. For centuries, from ancient times to the present day, people have found different methods and ways to practice their beliefs. One of the ways to express or experience faith, which is common in all religions in the world, is to visit sacred places. The sources of beliefs and practices around Albanian tombs are based on paganism, the old religions of the Albanians, and old Turkish beliefs that were transferred to the geography through the Ottomans. By adding religious motifs to these rituals, elements of folk religion were created.
The aim of this study is to compile the rituals, practices and legends developed around the tombs, which we accept as the most important places of faith, and to reveal the reasons and times of visits to these places. Another and very important goal of this study is to rediscover these cultural and belief values through compilation. Likewise, the information regarding these is not only preserved in people's memories but also transferred to new generations and written down so that it is not lost. In this study, were discussed the naming, history, architectural situations, history and legendary saint figures of tombs and lodges based on the data obtained as a result of natural observations and interviews. Additionally, were discussed topics such as individual and social reasons for visiting, prohibitions on tombs, lodges, visiting times, practices, beliefs, and miraculous motifs.
Key Words: Albania, Lodge, Tomb, Ritual, Belief, Sain