Doğaltaş blokları içindeki bozuklukların yer radarı ile belirlenmesi
Determination of  defect zones in natural stone blocks by georadar
Yazar: MEHMET UZBAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KEMAL GÖKAY
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Bu tez çalışmasında yer radarı kullanılarak, Konya'da bulunan bir doğaltaş işleme tesisine, işlenmek üzere gelen doğaltaş blokları üzerinde ölçümler yapılmış ve bu ölçümler sonucu elde edilen radar grafikleri yorumlanarak, muhtemel çatlak ve boşluklar tespit edilmiştir. Ölçüm yapılan bloklar kesim sırasında takip edilerek yapılan yer radarı ölçümlerinin ve yorumlarının isabetli olup olmadığı değerlendirilmiştir. Yer radarı uygulamasının pratik olması ve grafiklerin değerlendirilmesini takip eden süreçte içinde problem içeren doğaltaş bloklarının ayrılması, doğaltaş işleme tesislerinin verimini artıracaktır. Özellikle dış kısımdan belli olmayan süreksizlik ve boşlukların belirlenmesi, bu işle uğraşan şirketlere ekonomik kazançlar sağlayacaktır. Gizli süreksizlik içeren doğaltaş bloklarının üretim yapılan ocaklarda bırakılması, taşıma ve kesim harcamalarını azaltacaktır. Bu çalışma bu amaca ulaşmak için yer radarının kullanılabileceğini ortaya koyarken, yer radarı grafikleriyle kesimden çıkan doğaltaş plakalarının benzerlikleri, süreksizlik ve boşlukların kesimden önce belirlenebileceğini göstermiştir.
Bu çalışma kapsamında 6 adet traverten bloğu üzerinde yer radarı ile ölçümler yapılmıştır. Bu blokların öncelikle üst yüzeylerinde, daha sonra da yan yüzeylerinde uygun yer radarı anteni kullanılarak ölçüm verileri alınmıştır. Seçilen traverten blokları yüzeylerinde işaretlenen doğrusal hatlar (toplam 120 hat) boyunca yapılan ölçümler daha sonra ilgili bloğun içyapısını incelemek üzere değerlendirmeye alınmıştır. Radan7 yazılımıyla değerlendirilen ölçüm verilerinin, sağlaması ilgili traverten bloklarının kesim aşaması takip edilerek yapılmıştır. Traverten blokları kesilmeden önce yer radarı ölçümlerinden belirlenen boşluklar, ilgili blokların plakalar halinde kesilmesinden sonra, plakalar incelenerek karşılaştırılmıştır. Bu çalışma sonrasında yer radarı grafikleriyle kesimden çıkan bozuklukların büyük bir oranda örtüştüğü gözlenmiştir.

Abstract:
In this research, selected natural rock blocks (arrived to rock cutting factories in Konya city, Turkey) were measured by using ground penetration radar, GPR. Related graphics obtained from these tests have then been evaluated to determine existing discontinuities, defects and voids in these rock blocks. After the blocks were plated, they were photographed and coded to have actual cross-section appearances. The GPR graphics and coded plate photographs were then compared to estimate if GPR application on natural rock blocks are suitable or not. Especially the companies, who are in natural rock mining and rock block plating business, are keen to have a methodology to separate the defected rock blocks in the mine site. Determination of discontinuities and weakness zones before mining operations are very important. Supplying related information to responsible mining engineers brings economic advantage to mining companies. Therefore practical and economical opportunity of GPR applications in natural stone mining are numerous to be realized in near future. After the delivery operations, natural stone blocks are ready to cut into plates in rock cutting facilities according to required dimensions. Since the products of these operations are natural stone plates, waste of rock reserves are very high if the rock blocks have defects inside. In this research, it has been demonstrated that graphics obtained from GPR measurements of natural rock blocks could be used to estimate discontinuities, defects and voids located inside of them. In this work, 6 travertene rock blocks were selected for GPR measurements. The measurements were performed on top surface of the blocks then similar measurements were repeated from the blocks' side faces. The measurements were obtained through GPR test lines (total tested lines: 120) on the selected rock block faces. Electromagnetic data obtained from these tests were then evaluated by using Radan-7 software. GPR graphics which simulate cross-sectional view of the rock blocks, were compared actual situation appeared after plating of the rock blocks. It was resolved that GPR test results and actual rock situation were commonly found coinciding.