Hepatit delta tanılı hastaların uzun vadeli klinik sonuçlarının laboratuvar sonuçları ile birlikte irdelenmesi
Evaluation of the long-term clinical results of patients diagnosed with hepatitis delta together with the laboratory results
Yazar: MUHAMMET SALİH TARHAN
Danışman: PROF. DR. HABİP GEDİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
Amaç: Hepatit Delta tanılı hastaların laboratuvar sonuçlarının siroz ve hepatosellüler karsinom (HCC) gibi uzun dönem klinik sonuçlarıyla birlikte geriye dönük olarak incelenmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji polikliniklerinde 01.01.201501.06.2022 tarihleri arasında Delta hepatiti tanısıyla takip edilen hastalar geriye dönük olarak incelendi. Hastalar; tedavisiz grup, pegile interferon grubu, oral antiviral grubu ve kombine tedavi grubu olmak üzere dört gruba ayrıldı. Yıllara göre laboratuvar sonuçları ve klinik gidişatları açısından bu gruplar karşılaştırıldı.  
Bulgular: Çalışma kriterlerine uyan 48'i kadın 45'i erkek toplam 93 hasta geriye dönük olarak incelendi. Ortalama takip süresi 4,38 ± 2,7 yıl süresince hastaların 43'ü tedavisiz grupta, 22'si kombine tedavi grubunda, 19'u oral antiviral grubunda ve 9'u pegile interferon grubunda yer aldı. Takip süreleri boyunca toplam 7 hasta siroz ve 1 hasta da HCC tanısı aldı. Toplam 3 hastaya karaciğer nakli uygulandı. Hastaların hiçbirinde ölüm gerçekleşmedi. Tedavisiz grupta toplam 9 hastada HBsAg negatifleşirken bu hastalardan 4'ünde anti-HBs pozitifleşti. Kombine tedavi grubunda HDV-RNA pozitifliği olan 15 hastanın 5'inde (%33) ve pegile interferon grubunda HDV-RNA pozitifliği olan 6 hastadan 4'ünde (%67) tedavi sonrası HDVRNA negatifleşti. Oral antiviral grubunda HDV-RNA negatifleşmesi görülmedi. Tedavi sonrası 1.yılda kombine tedavi grubunda 4 hastada (%18) ve pegile interferon grubunda 2 hastada (%22) hem HDV-RNA negatifleşmesi hem de ALT normalizasyonu sağlandı. Bu 6 hastanın hiçbirinde HDV-RNA tekrar pozitifleşmedi.  
Sonuç: Pegile interferon kullanan hastalarda HDV-RNA negatifleşmesi kısmi olarak görülmüş olsa da bu hastalarda siroz ve HCC riski tamamen ortadan kalkmamıştır.  
Oral antiviral kullanımının HDV-RNA negatifleşmesi üzerinde önemli bir etkisi olmadığı görülmüştür. Delta hepatitinde ilk tanı sonrası yapılan karaciğer biyopsisindeki fibrozis ve inflamasyon skorları hastalığın gidişatına dair bir gösterge oluşturmamakla birlikte trombosit sayısı, albumin, AST ve ALT gibi parametrelerdeki değişikliklerin siroz gelişimi açısından bir uyarıcı olduğu anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hepatit Delta Virüsü, Siroz, Hepatosellüler Karsinom, Pegile İnterferon, Antiviral Tedavi, Karaciğer Nakli

Abstract:
Aim: A retrospective examination of laboratory results of patients diagnosed with hepatitis Delta along with long-term clinical results such as cirrhosis and hepatocellular carcinoma (HCC).      
Materials and Methods: Patients diagnosed with hepatitis Delta and followed up between 01.01.2015 and 01.06.2022 at the Department of Infectious Diseases and Clinical Microbiology in Bakırköy Dr. Sadi Konuk Training and Research Hospital were retrospectively analyzed. The patients were categorized to four groups: untreated patient group, pegylated interferon group, oral antiviral group, and combination therapy group. Those four groups were compared in terms of laboratory results and clinical course over the years.
Results: A total of 93 patients were examined, with 48 being female and 45 being male. The average follow-up period was 4.38 ± 2.7 years. Of these patients, 43 were in the untreated group, 22 in the combination therapy group, 19 in the oral antiviral group, and 9 in the pegylated interferon group. During the follow-up period, 7 patients were diagnosed with cirrhosis, and 1 patient was diagnosed with HCC. A total of 3 patients underwent liver transplantation. There were no death among the patients. In the untreated group, 9 patients became HBs Ag negative, and 4 of these patients became anti-HBs positive. In the combination therapy group, out of 15 patients with HDV-RNA positivity, 5 (33%) achieved HDV-RNA negativity after treatment, and in the pegylated interferon group, out of 6 patients with HDV-RNA positivity, 4 (67%) achieved HDV-RNA negativity after treatment. HDV-RNA negativity was not observed in the oral antiviral group. In the first year after treatment, 4 patients (18%) in the combination therapy group and 2 patients (22%) in the pegylated interferon group achieved both HDV-RNA negativity and ALT normalization. None of those 6 patients had a recurrence of HDV-RNA positivity.
Conclusion: Although partial HDV-RNA clearance was observed in patients using pegylated interferon, the risk of cirrhosis and HCC did not completely be eliminated. The use of oral antivirals did not have a significant impact on the HDV-RNA clearance. Although liver biopsy findings of fibrosis and inflammation scores after the initial diagnosis of Delta hepatitis do not serve as an indicator in the course of the disease, deteriorations in the parameters such as platelet count, albumin, AST, and ALT suggest a risk for the development of cirrhosis.

Keywords: Hepatitis Delta Virus, Cirrhosis, Hepatocellular Carcinoma, Pegylated Interferon, Antiviral Treatment, Liver Transplantation