Kitap kapağı tasarımlarında harfleme uygulamalarının okunurluk açısından incelenmesi
Examining the legibilty of lettering in book cover designs
Yazar: DENİZ GÜNEŞ
Danışman: PROF. ÖZDEN PEKTAŞ TURGUT
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Deneysel tipografi = Experimental typography ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Harfler = Letters ; Hikaye kitapları = Story books ; Kapak tasarımı = Cover design ; Kitap kapağı = Book cover ; Latin harfleri = Latin characters ; Sayısal tipografi = Digital typography ; Yazı karakterleri = Typefaces

Özet:
Kitap kapakları ilk kullanıldıkları zamandan beri işlevleri konusunda çeştili farklılıklar göstererek günümüze kadar gelmişlerdir. İlk olarak kitabın içerisindeki sayfaları korumak ve bir arada tutmak için amacıyla üretilen kapaklar ve ciltler, artık sadece koruma görevini değil kitapla ilgili gerekli bilgileri görsel olarak aktarmak için de kullanılmaktadırlar. Kapak tasarımı ile iletilen bu bilgiler sadece kitabın ve yazarın ismi değil, kitabın konusu, türü ve fikri de olmaktadır. Bu bilgiler aktarılırken bir yandan da ilgi çekici ve yaratıcı grafik tasarım uygulamaları oluşturulmalı, artık bir tüketim objesine dönüşen kitabın kendini tüketiciye beğendirmesi ve satması da beklenilmektedir. Günümüzde kapak tasarımları bu tür kaygılardan yola çıkılarak gelişmiş ve alanında bir çok deneysel çalışma göstermiştir. Bu deneysel tasarımların biri de kitap kapaklarında kullanılan harflemeler olmuştur.

Harflemeler genelde bir yazı karakterine bağlı kalınmadan elle ya da dijital bir şekilde oluşturulan tipografik tasarımlar olarak değerlendirilmektedir. Sıradan bir yazı karakteri tasarımından farklı olarak bu çalışmalar daha deneysel ve görselliği öne çıkaracak uygulamalardır. Tipografiyi ve resimlemeyi bir araya getiren bu tasarımlar kitap kapaklarında da çok yönlü kullanımları nedeniyle tercih edilmiştir. Ancak tasarım ağırlıklı bu uygulamalarda, kapağın asıl iletmesi gereken kitap ve yazar ismi gibi bilgilerde okunurluk problemleri gözlemlenmiştir. Bu deneysel çalışmalar devam ettirilirken bir yandan da okunurluk korunabilir mi gibi sorular tasarımcıların aklında oluşmaya başlamıştır.

"Kitap Kapağı Tasarımlarında Harfleme Uygulamalarının Okunurluk Açısından İncelenmesi" adlı bu çalışmada tasarımcıların aklında oluşan bu soru yanıtlanmaya çalışılmıştır. Okunurluğu yüksek bir yazı karakteri tasarımı için nelere dikkat edilmeli, harf formları nasıl oluşturulmalı gibi durumlar incelenerek, sonuçlar harfleme tasarımları üzerinden de değerlendirilmiştir. Ayrıca kitap nedir, kapak tasarımları nasıl yapılır gibi sorular cevaplanarak kapak tasarımlarının genel mantığı oturtulmuştur. En son bu iki olgu birleştirilerek uygulamada hem okunurluk açısından başarılı harfleme tasarımı hem de tasarım açısından başarılı bir kitap serisi üretilmek için uğraşılmıştır. Bu yolda yaşanan zorluklar ve bu zorluklara bulunan çözümlemelerle beraber böyle bir tasarımın elde edilebilir olup olmadığı çalışma sonunda tartışılmıştır.

Abstract:
Book covers have survived to the present day by showing various differences in their functions since the first time they were used. Covers and bindings, which were first produced to protect and keep the pages of the book together, are now used not only for the task of protection, but also for visually conveying the necessary information about the book. This information given by the cover design is not only the name of the book and the author, but also the subject, genre and idea of the book. While communicating this information, interesting and creative graphic design applications are also need to be created. Because the book, which has now become a consumption object, have to appeal to the consumer and sell. Today, cover designs have been developed based on such concerns and have shown many experimental designs. One of these experimental designs is the lettering used on the book covers.

Lettering is generally considered as typographic designs created manually or digitally without being bound to a typeface. Unlike an ordinary typeface design, these works are more experimental and will highlight the visuality. Combining typography and illustration, these designs are also preferred for book covers due to their versatile use. However, in these design-oriented applications, legibility problems have been observed in the basic informations such as the book and author's name. While continuing these experimental studies, questions such as whether legibility can be preserved began to arise in the designers minds.

In this study, named " Examining The Legibility of Lettering in Book Cover Designs ", this question that occurred in the minds of designers was tried to be answered. By answering questions such as what is important for creating a highly legible typeface and how letter forms should be drawn, the results were evaluated through lettering designs. In addition, the general logic of cover designs was established by answering questions such as what is a book and how and why cover designs are made. Finally, by combining these two results, efforts were made to produce legible lettering designs and also a successful book series design. At the end of the study, it is discussed whether such a design can be achieved with the difficulties experienced in this way and the solutions to these difficulties.