Gordon Allport'un din anlayışı
Gordon Allport's understanding of religion
Yazar: İSA ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜMİT HOROZCU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Allport, Gordon = Allport, Gordon ; Din = Religion ; Din algısı = Perception of religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din psikolojisi = Psychology of religion ; Hümanizm = Humanism

Özet:
Bu tez, 20. yüzyılın önemli psikologlarından kabul edilen Gordon Willard Allport'un din anlayışını konu edinmektedir. Allport, hümanist psikoloji geleneğinin önde gelen isimlerinden biridir. Modern psikoloji alanına en büyük katkıyı kişilik üzerine yapmış olduğu çalışmalarla sağlayan Allport, kişilikle ilgili görüşlerini dini alana uyarlaması ile din psikolojisi açısından da önemli bir psikolog haline gelmiştir. Allport, her bireyin öznel din duygusunun diğer bireyin öznel din duygusundan farklı olduğunu öne sürerek bireysel dini tecrübenin çeşitliliğini vurgulamıştır. Allport, insanı pozitivist bakış açısı ile değerlendirmeye çalışan modern psikolojinin hatalarına işaret ederken yeni bir insan anlayışı geliştirmiştir. Allport, insanın gözlenebilir davranışları yanında ruhsal yaşamı ve özgün bireysel özelliklerine de vurgu yaparak kişilik gelişiminin farklı boyutlarını araştırma konusu haline getirmiştir. Dini yaşantının bireyin kişilik gelişimine olumlu katkılar yaptığına inanan bir psikolog olan Allport'un kendi döneminin katı determinist ve pozitivist bilimsel yaklaşım tarzına şiddetle karşı çıkarak, bireyin dini yaşantısı üzerine yapılan araştırmalara yeni bir yaklaşım tarzı getirmesi din psikolojisine en büyük katkısı olarak düşünülebilir. Allport için din, bireyin kendini geliştirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Allport, hümanist yaklaşıma sahip bir psikolog olarak, dinin bilişsel yönünün yanında olgun ve kendini gerçekleştirmiş bireylerin yaşamlarındaki yerini ve şeklini araştırma konusu haline getirmiştir. Allport'un düşünceleri günümüz din psikolojisinin önemli ve açıklayıcı görüşleri arasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler: 
Gordon Willard Allport, Din, Din Psikolojisi, Dini Duygu, Birey, Kişilik, Kişilik Gelişimi, Hümanist Psikoloji, Kendini Gerçekleştirme, Bireysel Özellikler

Abstract:
This thesis examines Gordon Willard Allport's understanding of religion. Allport is considered as one of the most important psychologist of twentieth century. He is also one of the leading names of the tradition of humanist psychology. Allport has made the great contribution for modern psychology with his work about the personality. Allport has become an important psychologist in terms of the psychology of religion with adaptation of his opinions regarding personality to the field of religion. Allport has emphasized that each individual's subjective sense of religion is different from other individual's subjective sense of religion. So that he has emphasized the variety of individual religious experience. Allport has developed a new human understanding while he is pointing out errors of modern psychology, which is evaluating human with positivist perspective. He has also emphasized the unique individual characteristics and spiritual life of human besides behavior that can be observed. In this way, he studied the different aspects of personality development. Allport, who believes that religious life makes a positive contribution to the personality development of individual, object to determinist and positivist scientific approach of his era. Bringing a new approach to research on the individual's religious life is his greatest contribution on religion psychology. According to Allport, religion has got great importance in terms of the self-development. Allport, as a humanist psychologist, studied the importance and form of religion in self-actualizing people life besides cognitive aspects. Allport's thoughts are considered among important and descriptive views of the psychology of religion at the present time.

Key Words: 
Gordon Willard Allport, Religion, Psychology of Religion, Religious Sentiment, Individual, Personality, Personality Development, Humanistic Psychology, Self-Actualization, Individual Traits