Mukaddimetü'l-Edeb (Yozgat nüshası)-(giriş, metin, notlar, sözlük-dizin)
Mukaddimetü'l-Edeb (Yozgat copy)-(introduction, text, notes, lexicon-index)
Yazar: SERKAN CİHAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Harezmce = Khwarazm language ; Mukaddimetü'l Edeb = Mukaddimetü'l Edeb ; Sözlük = Dictionary ; Zemahşeri = Zemahşeri

Özet:
Harezm döneminde yazılmış önemli dil yadigarlarından biri olan Zemahşerî'nin Mukaddimetü'l-Edeb'i üzerinde gerçekleştirdiğimiz doktora tez çalışmamız Giriş, Metin, Notlar ve Dizin-Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Çalıştığımız metin Süleymaniye Kütüphanesinde muhafaza edilmektedir ve Yozgat-000396 numara ile kayıtlıdır. 348 varaktan oluşan bu eser, Dîvânu Lugâti't-Türk'ten sonra Orta Türkçe döneminin en zengin kelime haznesine sahip olma özelliğini taşımaktadır.
Çalışmamızın ilk bölümü Giriş'te eserin yazarı, eser ve nüshaları, yazılış tarihi ve eser üzerinde yapılan çalışmalar hakkında bilgiler verilmiştir. Metin bölümünde, çalıştığımız metnin Harezm Türkçesiyle yazılmış kısımların dışında Arapça-Farsça kısımların da yazı çevrimi yapılmıştır. 348 varak oluşan metnin tamamen Arapça açıklamaları içeren son 26 varağı çalışmaya dahil edilmemiştir. Notlar bölümünde metnimizde ve Türk dili tarihî metinlerinde bulunan ancak Harezm Türkçesi metinlerinde karşılaşmadığımız fiiller tespit edilip incelenmiştir. Dizin-Sözlük bölümünde metnin Harezm Türkçesiyle kaleme alınmış kısımların dizin ve sözlüğü hazırlanmıştır. Arapça-Farsça kısımlar, bu bölüme dahil edilmemiştir.
Çalışmamızın sonunda, kullandığımız kaynaklar Kaynakça ve Kısaltmalar başlığı altında sıralanmıştır. Oldukça hacimli olması nedeniyle metnin tıpkıbasımı çalışmaya dahil edilmemiştir.
Anahtar Kelimeler: Sözlük, Harezm Türkçesi, Mukaddimetü'l-Edeb, Zemahşerî.

Abstract:
Our doctoral thesis based on the Mukaddimetü'l-Edeb written by Zemahşerî, one of the most important language heirlooms written during the Harezm period, consists of Introduction, Text, Notes and Index-Dictionary sections. The text we are working on is stored in Süleymaniye Library and registered with Yozgat-000396 number. This text consisting of 348 sheets has the richest vocabulary of the Middle Turkish period after Dîvânu Lugâti't-Türk.
In the first part of our study, in Introduction, information is given about the author of the work, the work and its copies, the history of writing and the studies on the work.
In addition to the parts written in Harezm Turkish, Arabic-Persian parts of the text we have studied in the Text section have also been translated. The last 26 pages of the text consisting of 348 sheets, including entirely of Arabic explanations, are not included in the study. In the Notes section, the verbs in our text and in the historical texts of the Turkish language but we could not find out in the presence of the Harezm Turkish vocabulary are discussed and analyzed. In the Index/Dictionary part, the index and dictionary of the parts of the text written in Harezm Turkish have been studied. Arabic-Persian parts are not included in this section.
At the end of our study, the sources we used are listed under the title of Bibliography and Abbreviation. The facsimile of the text is not included in the study due to its large volume.
Key Words: Dictionary, Harezm Turkish, Mukaddimetü'l-Edeb, Zemahşerî.