Yerel mimarinin sürdürülebilir mimariye katkısının irdelenmesi: Divriği evleri örneği
Examination of the contribution of vernacular architecture to sustainable architecture: The case of Divriği houses
Yazar: NİLAY AYKAN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE TUNA TAYGUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Konut = Dwelling house ; Sivas-Divriği = Sivas-Divriği ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Vernaküler mimari = Vernacular architecture

Özet:
Endüstri devrimi ile 18. yüzyılda insanların yaşam biçimlerinde değişimler başlamış ve bu da yaşam alanlarını doğrudan etkilemiştir. Endüstrileşme sürecinde hızlı ve denetimsiz kentleşme, nüfus artışı ve kontrolsüz kaynak tüketimi; bağlamdan kopuk, fazla enerji tüketen, tek tipleşen yapıları ve çevre sorunlarını oluşturmuştur. Enerji krizi, küresel ölçekte kaynak yetersizliğinin fark edilmesini sağlamıştır. Bu durum farklı disiplinlerin kendi kapsamları çerçevesinde sürdürülebilirlik kavramını ele alması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır.
Konutlarda tüketilen enerji, sektörel dağılımda %22 oranında yer tutmaktadır ve insan vaktinin büyük bir oranını iç mekanda geçirmektedir. Bu durum, mimarlık disiplinini sürdürülebilirlik bağlamında çalışılması gereken temel disiplinlerden biri haline getirmiştir. Sürdürülebilirlik anlayışının ileri teknolojinin de etkisiyle, sözde çevreye duyarlı gerçekte üretim maliyeti yüksek ve bol enerji tüketen yapı örnekleri de oluşturduğu gözlenmiştir. Bu anlamda yerel mimari; çevreyle bütünleşik tasarımı, özgün ve akılcı çözümleriyle sürdürülebilirlik bağlamında dikkatleri üzerine çekmektedir. Çalışma kapsamında da yerelin sürdürülebilirlik bağlamında irdelenmesi, Divriği evlerinin sürdürülebilir niteliklerinin ortaya çıkarılması ve çağdaş mimari yaklaşımlar için veri oluşturması amaçlanmıştır.
Literatürde yerel mimarinin sürdürülebilirlik bağlamında incelendiği çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmalarda kullanılan değerlendirme araçlarından biri olan VerSus Projesi kapsamında belirlenen ilke ve stratejiler, farklı coğrafyalardaki yerel mimari örneklerinin incelenmesiyle oluşturulmuş ölçütlerdir. Bu sebeple çalışma kapsamında yerel mimarinin sürdürülebilirlik değerlendirmesi; VerSus Projesi'nin ilke ve stratejileri doğrultusunda çevresel, sosyokültürel ve sosyoekonomik boyutlarda belirlenen ilke ve stratejiler doğrultusunda yapılmıştır. Alan çalışması için Divriği evlerinin seçiminde daha önce sürdürülebilirlik bağlamında ele alınmamış olması ve özgün niteliklerini koruyarak ayakta kalmış olan evler hakkında gerekli verilere ulaşabiliyor olmak etkili olmuştur. Divriği evlerinin analizi; alan çalışması sırasında çekilen fotoğraflar, yerel halktan edinilen bilgiler ve gözlemlere göre yapılmıştır. Bu doğrultuda sürdürülebilir nitelikleri ortaya çıkarılmıştır. Bu niteliklerin çağdaş mimariye uyarlanması ve Divriği evlerinin varlığının sürdürülebilmesi amacıyla öneriler sunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir mimari, yerel mimari, yerelin sürdürülebilirliği

Abstract:
With the Industrial Revolution in the 18th century, changes began in people's lifestyles, and this directly affected their living spaces. Rapid and uncontrolled urbanization, population growth and uncontrolled resource consumption that occurred during the industrialization process have created uniformized structures that consume more energy and environmental problems. The energy crisis has led to the awareness of the lack of resources on a global scale. This situation has revealed the necessity of different disciplines to deal with the concept of sustainability within their own scope.
The energy consumed in residences takes up 22% of the sectoral distribution and people spend most of their time indoors. This situation has made the discipline of architecture one of the basic disciplines that should be studied in the context of sustainability. With the impact of the concept of sustainability and advanced technology; it has been observed that it also creates examples of buildings that are supposedly environmentally friendly, have high production costs and consume plenty of energy. In this sense, vernacular architecture; with its environment-integrated design, original and rational solutions, it draws attention in the context of sustainability. Within the scope of this study, it is aimed to examine the local in the context of sustainability, to reveal the sustainable qualities of Divriği houses and to create data for contemporary architectural approaches.
There are many studies in the literature examining vernacular architecture in the context of sustainability. The principles and strategies determined within the scope of the VerSus Project, which is one of the evaluation tools used in these studies, are criteria created by examining vernacular architecture examples in different geographies. For this reason, within the scope of this study, the evaluation of vernacular architecture in terms of sustainability was made in line with the principles and strategies determined in environmental, sociocultural and socioeconomic dimensions in line with the VerSus Project. The fact that the Divriği houses were not considered in the context of sustainability before and being able to reach the necessary data about the houses that have survived while preserving their original qualities have been effective in the selection of the Divriği houses for the field study. Analysis of Divrigi houses; the photographs taken during the fieldwork were made according to the information and observations obtained from the local people. In this direction, sustainable qualities have been revealed. Suggestions have been presented in order to adapt these qualities to contemporary architecture and to sustain the existence of Divriği houses.
Keywords: Sustainable architecture, vernacular architecture, sustainability of the local