Alzheimer tipi demans hastalarında duygusal çalışma belleğinin fonksiyonel kızıl ötesine yakın spektroskopi ile incelenmesi
Investigation of emotional working memory with functional near infrared spectroscopy (f-NIRS) in alzheimer type dementia
Yazar: FATMA EBRU ATEŞ
Danışman: PROF. DR. BANU CANGÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Alzheimer tipi demans (ATD), ilerleyici bellek kaybı ve bilişsel bozulmalarla seyreden bir hastalıktır. Çalışma belleği (ÇB) bilişsel görevler yerine getirilirken alınan bilgileri geçici olarak tutan ve düzenleyen bir sistemdir ve prefrontal bölge ile ilişkili bulunmuştur. Duygusal çalışma belleğinin (DÇB), duygusal uyaranlara ilişkin ayrı bir ÇB türü olduğu öne sürülmüştür. ATD'nin erken evresinden itibaren ÇB bozukluğu vardır. Bu nedenle ATD'de DÇB performansını araştırmak önemlidir.
Bu araştırmanın temel amacı, sağlıklı kontrol (SK) ve ATD hastalarında DÇB görevi sırasında prefrontal korteksdeki aktivasyonun f-NIRS kullanılarak gözlenmesi ve iki grubun f-NIRS ölçümü, DÇB performansı ve reaksiyon zamanı açısından karşılaştırılmasıdır.
Çalışmaya ATD tanısıyla izlenen 20 hasta ve 20 SK katılmıştır. Katılımcılara olumlu, olumsuz ve nötr olmak üzere üç ayrı duygusal yük içeren kelimelerden oluşan n-Geri görevi (herbiri 6 hedef, 14 hedef olmayan şeklinde 20 kelimeden oluşan üç blok halinde) verilmiştir. Eşzamanlı olarak prefrontal bölgeden oksihemoglobin (O2Hb) konsantrasyonları 24 kanallı Hitachi ETG-4000 f-NIRS cihazı aracılığıyla ölçülmüştür. Analizlerde 2 (grup: SK, ATD) x  3 (kelimenin duygusal yükü: olumlu, olumsuz ve nötr) son faktörde tekrar ölçümlü karma ANCOVA deseni kullanılmıştır. f-NIRS verilerinin (her bir duygusal koşul için O2Hb değişim düzeyleri) analizi için ETG-4000 analiz programı kullanılmıştır.
Doğru tepki sayıları sonuçlarında iki grup arasında olumsuz ve nötr duygusal yük içeren koşullarda anlamlı bir fark bulunurken, bu fark olumlu koşulda görülmemiştir. Benzer sekilde, gruplarin tepki suresi sonuclari olumsuz ve nötr kosullar için anlamlı olarak farklıyken olumlu koşulda istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Her iki davranışsal ölçümde de, iki grup arasında fark bulunan koşullarda, ATD grubu SK grubuna göre daha kötü performans göstermiştir. f-NIRS analiz sonuçları ise betimsel olarak verilmiştir. 
Araştırma sonuçları, evrimsel etkiler, olumluluk etkisi ve  yöntemsel farklılaşmalar bağlamında tartışılmıştır.



Anahtar sözcükler: f-NIRS, Duygusal Çalı"ma Belle!i, Alzheimer Tipi Demans, Prefrontal Korteks, Olumluluk Etkisi

Abstract:
Alzheimer Type Dementia (ATD) is a disease with progressive memory loss and cognitive impairments. Working memory (WM) is a system which temporarily holds and regulates the information during cognitive tasks and it has been found to be related with prefrontal cortex. It has been suggested that emotional working memory (EWM) is a different kind of WM concerning emotional stimuli. WM deficits are displayed at early phases of ATD. Hence, investigation of EWM in ATD is of particular importance.
The main aims of this study are to observe prefrontal activation during EWM task using f-NIRS in ATD patients and healthy elderly (HE) and compare the groups by means of f-NIRS measurements, EWM performance and reaction time. 
Twenty ATD patients and 20 HE were recruited for the study. N-back task was administered in three conditions by employing neutral, positive and negative word lists as stimuli (presented in blocks each consists of 6 target and 14 non-target words in each condition). Oxyhaemoglobin (O2Hb) concentrations were measured simultaneously in the prefrontal region with the 24 channel Hitachi-ETG-4000 f-NIRS device. A mixed ANCOVA with repeated measures was carried out for the analysis: 2 (group: HE, ATD) x 3 (emotional valence: positive, negative or neutral). For the f-NIRS data analysis (O2Hb level changes for every emotional condition), ETG-4000 was used.
Non of correct responses were found to be statistically different between groups for negative and neutral conditions whereas there was no difference for the positive condition. It was also found that the reaction times of the groups were significantly different in negative and neutral conditions while did not differ significantly the positive condition. In both behavioural measurements, performance scores of ATD were significantly worse than the HE group. f-NIRS results were given in descriptive terms.
Research findings were discussed regarding evolutionary effects, positivity effect and methodological differences.



Key words: f-NIRS, Emotional Working Memory, Alzheimer Type Dementia, Prefrontal Cortex, Positivity Effect.