Endülüs Emevi dönemi yapıtlarındaki çini süslemelerin kuzey Afrika (Tunus, Cezayir ve Fas) örnekleriyle karşılaştırılması (m.s. 711-1492)
Comparison of tile decorations in Andalusian Umayyad period buildings with examples from north Africa (Tunisia, Algeria and Morocco ) (ad 711- 1492)
Yazar: DAĞHAN EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ GÖK İPEKÇİOĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Endülüs Emevi Dönemi Yapıtlarındaki Çini Süslemelerin Kuzey Afrika Örnekleriyle (Fas, Cezayir, Tunus) Karşılaştırılması (M.S. 711-1492) adlı yüksek lisans tezinde, İspanya'nın güneyinde gelişen ve günümüzde ülkenin sanatsal kimliğinin bir parçası olan İslam sanatı etkili çinilerin gelişimi değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda İspanya'nın güney şehirlerinde yer alan Elhamra Sarayı (Granada) ve Alkazar Sarayı (Sevilla) yapılarındaki çini süslemeler esas alınmıştır. İslam Sanatı etkili çinilerin bu bölgede nasıl geliştiğinin anlaşılabilmesi için Fas, Cezayir ve Tunus'tan örneklerle karşılaştırılma yapılması gerektiği için bu bölgedeki eserler de incelenmiştir.
Tezimiz kapsamında çinilerin mimaride kullanımı ve desenler yönünden gelişimi, Kuzey Afrika'da başlamıştır. Erken dönem Mağribi örnekleri olan, 12.yüzyılda inşa edilmiş, Kutubiye ve Kasbah camilerinin minarelerinde görülen çini süslemeler, kendilerinden sonra inşa edilecek olan yapılarda çini kullanımına öncü olmuşlardır. Ayrıca çinilerin gelişimine paralel olarak çini yapım tekniklerinde ve çinilerde tercih edilen desen ve motif düzeni de gelişim göstermiştir. 
Coğrafi konum olarak Kuzey Afrika ile İber Yarımadasının birbirlerine yakın olması, Kuzey Afrika'da gelişmekte olan çini sanatının İber Yarımadasına geçişine neden olmuştur. Bu durum İber Yarımadasında mimaride çini kullanımlarının belirmeye başlamasıyla sonuçlanmıştır. Ancak bu noktada coğrafi, ticari ve kültürel etkenler, çinilerin gelişimine doğrudan etki etmiştir. Sonuç olarak Mağribi ve Endülüs bölgesindeki çiniler, temelde benzer özellikleri taşısalar da birbirlerinden karakteristik olarak ayrılmaya başlamışlardır. Bu duruma ek olarak İspanya'da gelişen çini sanatı, İber Yarımadasının çok kültürlü bir yapıya sahip olması nedeniyle Mudejar Sanatının temellerini oluşturmuştur.
Tezimiz kapsamında incelenen Elhamra ve Alkazar Sarayları, Endülüs bölgesinde en gelişmiş çini örneklerini vermişlerdir. Bu iki yapı, mimari ve çini süslemeleri yönünden benzerlerdir. Ancak iki yapı arasındaki en büyük fark, Elhamra Sarayındaki çiniler, bir güç gösterisinin yanında teknik, motif, desen ve mimaride ahenk yönünden İber Yarımadasında İslam Sanatının en gelişmiş örneği olurken, Alkazar Sarayı ise İslam Sanatına duyulan hayranlıkla inşa edilmiş, gösteriş amaçlı bir yapı olmuştur.

Abstract:
In the master's thesis titled Comparison of Tile Decorations in Andalusian Umayyad Period Buildings with North African Examples (Morocco, Algeria, Tunisia) (A.D. 711-1492), the development of Islamic art effective tiles, which developed in the south of Spain and are now part of the country's artistic identity, was evaluated. In this direction, tile decorations in the Alhambra Palace (Granada) and Alkazar Palace (Seville) in the southern cities of Spain are taken as basis. In order to understand how the tiles influenced by Islamic Art developed in this region, it is necessary to make comparisons with examples from Morocco, Algeria and Tunisia, so the works in this region were also examined.
Within the scope of our thesis, the use of tiles in architecture and their development in terms of patterns started in North Africa. The tile decorations seen on the minarets of the Qutubiye and Kasbah mosques built in the 12th century, which are early Moorish examples, pioneered the use of tiles in the buildings to be built after them. In addition, parallel to the development of tiles, tile making techniques and the patterns and motifs preferred in tiles have also developed. 
The geographical proximity of North Africa and the Iberian Peninsula led to the transition of the tile art developing in North Africa to the Iberian Peninsula. This resulted in the beginning of the use of tiles in architecture in the Iberian Peninsula. However, at this point, geographical, commercial and cultural factors had a direct impact on the development of tiles. As a result, the tiles in the Moorish and Andalusian regions began to differ characteristically from each other, even though they basically had similar features. In addition to this situation, the tile art developed in Spain formed the foundations of Mudejar Art due to the multicultural structure of the Iberian Peninsula.
The Alhambra and Alkazar Palaces, which are examined within the scope of our study, gave the most developed tile examples in the Andalusian region. These two buildings are similar in terms of architecture and tile decorations. However, the biggest difference between the two buildings is that the tiles in the Alhambra Palace were the most advanced example of Islamic Art in the Iberian Peninsula in terms of technique, motifs, patterns and architectural harmony as well as a show of power, while the Alkazar Palace was built with admiration for Islamic Art and was a building for show.