Etkin piyasa hipotezi ve teknik analiz: BIST katılım 30 endeksindeki paylar üzerinde bir uygulama
Effective market hypothesis and technical analysis: An application on shares in BIST participation 30 index
Yazar: YILMAZ ADİL İNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REŞAT SAKUR
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance

Özet:
Finansal piyasalarda etkinlik kavramı ve rasyonel yatırımcı davranışına ilişkin teoriler 18. yy dan beri tartışılan bir konudur. Bireylerin servet edinmeleriyle başlayan bu süreç bilim adamları tarafından çeşitli dönemlerde teoriler ortaya konulmasına sebep olmuştur. Bu teorilerin başında 1738 yılında Bernoulli'nin ortaya attığı Beklenen Fayda Teorisidir. Bu teori uzun bir dönem boyunca insanların yatırım yaparken veya bir risk karşısında alternatiflerden birini seçerken kendisine en fazla fayda sağlayacak seçeneği seçeceğini varsaymıştır. Dolayısıyla bireylerin risk karşısında mantıklı hareket ederek sürekli rasyonel davranacağı kabul edilmiştir.
	Bu teori zamanda birçok bilim adamı tarafından hem geliştirilmeye çalışılmış hem de eleştiriye maruz kalmıştır. Teorinin geliştirilmesine yönelik adımlardan bir tanesi de Eugene Fama tarafından 1970 yılında ortaya atılan Etkin Piyasa Hipotezidir. Fama bu çalışmasında finansal piyasalarda yatırımcıların karar verme davranışını etkileyen durumun halka açıklanan bilgilere bağlı olduğunu ifade etmiştir. Bununla birlikte söz konusu bilgileri eşit ve maliyetsiz bir şekilde elde eden yatırımcıların salt bir şekilde değerlendirerek karar rasyonel bir şekilde karar verdiklerini varsaymaktadır. Ayrıca daha önce açıklanmış bilgilerin tekrar değerlendirilerek gelecekle ilgili olasılık tahmininde bulunmanın mümkün olmadığını ileri sürülmüştür. Bu nedenle yatırımcıların piyasadan normalüstü getiri elde edilemeyeceği ve piyasaların etkin bir şekilde olduğunu ifade edilmiştir.
	Etkin Piyasa Modelinin keskin olan bu varsayımları karşısında 1979 yılında Kahneman ve Tversky nin Beklenti Teorisi: Risk Altında Karar Verme Analizi adlı çalışmalarında karşıt bir finansal anlayışı ve teoriyi ortaya koymuşlardır. Bu çalışmada bireylerin bir risk karşısında karar verirken heyecan, sevinç, üzüntü, veya geçmişte yaşanmış bir hayal kırıklığının kararına etki edebileceği ortaya konulmuştur. Bireylerin birer canlı olduğunu dolayısıyla zihinsel etkilerden, duygusal ve çevresel durumlardan etkilenmesinin kaçınılmaz olduğu varsayılmaktadır. Üstelik yatırımcıların bu durumu bir kereye mahsus değil sistemli bir şekilde tekrar ettiği ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla insanların geçmişte yaptıkları bu hareketlerin gelecekte de yapılabileceği olasılığı finansal piyasalarda bir olasılık tahmin etme ve analiz yapma durumunu ortaya çıkarmıştır.
	Bu noktada ise finans piyasalarının en önemli araçlarından biri olan hisse senedi yatırımlarına yönelik kullanılan analiz yöntemi de teknik analizdir. Bu çalışmada bu analiz yönteminin BIST 30 Katılım Endeksinde yer alan paylar üzerinde test edilmesi yoluyla etkinliği ve verimliliği ölçülmeye çalışılmıştır. Çalışmamızda teknik analize ait RSI-MACD ve EMA göstergeleri kullanılmıştır. Bu göstergelerin seçilmesinin temel sebebi de en çok kullanılan teknik analiz göstergeleri olmalarıdır. Sonuç olarak elde edilen bulgular teknik analize ait göstergeler kullanılarak bu göstergelerin ürettiği sinyaller sonucunda alım-satım kararının verilmesi halinde önemli kârlar elde edilebileceği tespit edilmiştir. Aynı zamanda kısa vade de teknik analize dayalı yatırım yapmanın avantajlı bir yol olduğu kanaatine varılmıştır

Abstract:
The concept of efficiency in financial markets and theories of rational investor behavior has been a topic of discussion since the 18th century. This process, which began with the acquisition of wealth by individuals, has led to theories put forward by scientists in various periods. At the beginning of these theories is the Expected Utility Theory put forward by Bernoulli in 1738. This theory has assumed over a long period of time that people will choose the option that will benefit them the most when investing or choosing one of the alternatives in the face of a risk. Therefore, it has been accepted that individuals will act rationally in the face of risk and act rationally continuously.
	This theory has been both developed and criticized by many scientists over time. One of the steps towards the development of the theory is the Active Market Hypothesis, which was put forward by Eugene Fama in 1970. In this study, Fama stated that the situation affecting the decision-making behavior of investors in financial markets depends on the information disclosed to the public. However, it assumes that investors who obtain such information in an equal and cost-free manner make decisions in a rational manner by evaluating them in a mere manner. It was also argued that it was not possible to make probability predictions about the future by re-evaluating the previously disclosed information. For this reason, it has been stated that investors cannot obtain extranormal returns from the market and that the markets are effective.
	In the face of these sharp assumptions of the efficient market model, Kahneman and Tversky presented an opposing financial understanding and theory in 1979 in their study Theory of Expectation: Analysis of Decision Making at Risk. In this study, it was revealed that excitement, joy, sadness, or a past disappointment can affect the decision of individuals when making a decision against a risk. It is assumed that individuals are living beings and therefore it is inevitable that they will be affected by mental effects, emotional and environmental situations. Moreover, it has been revealed that investors repeat this situation systematically, not once. Therefore, the possibility that these movements that people have made in the past can be made in the future has revealed a situation of predicting and analyzing a probability in financial markets.
	At this point, the analysis method used for stock investments, which is one of the most important tools of the financial markets, is technical analysis. In this study, it was tried to measure the effectiveness and efficiency of this analysis method by testing it on the shares in the BIST 30 Participation Index. In our study, RSI-MACD and EMA indicators of technical analysis were used. The main reason for choosing these indicators is that they are the most used technical analysis indicators. As a result, the findings obtained were used in the indicators of technical analysis and it was determined that significant profits could be obtained if the trading decision was made as a result of the signals produced by these indicators. At the same time, it is believed that it is an advantageous way to invest based on technical analysis in the short term.