Ekonomik gelişimde savunma sanayine yönelik yatırımların etkileri: Türkiye analizi
Effects of investments in the defense industry on economic development: Analysis of Turkiye
Yazar: İSMAİL MISIRLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. FUNDA RANA ADAÇAY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Devlet tam kamusal mal niteliği taşıyan savunma hizmeti sunarak, egemenliğini koruma ve vatandaşlarına güvenli yaşam sunmakla sorumludur. Bu sorumlulukla vazgeçilemez bir harcama kalemi niteliğindeki savunma yatırımlarını doğru yönlendirmeyi başarmış olan devletler, önemli bir gelir kaynağına da sahip olmaktadırlar. 2021 yılı itibariyle dünyada gerçekleşen savunma harcamaları tutarı yıllık 2 trilyon $ gibi çok yüksek seviyelere ulaşmıştır. Büyük bir uluslararası pazar olan savunma sanayiine yönelik yatırımlar bir yandan ihracat potansiyeli yönüyle ülkeye doğrudan döviz geliri yaratırken diğer yandan bu sanayide ileri teknolojinin yoğun olarak kullanması, diğer sanayi kollarını da pozitif dışsallık kapsamında harekete geçirmektedir. Birbirini tetikler nitelikteki söz konusu gelişmeler ekonomik, teknolojik, sosyo-kültürel kapsamda ülkelerin gelişimine ve dolayısıyla refahına önemli katkılar yaratmaktadır.
Bu çalışmada, Türkiye'nin 1974-2021 yılları arası, savunmaya yönelik yapmış olduğu yatırım harcamalarının ekonomik gelişmedeki etkileri araştırılmıştır. Türkiye'nin 1974-2021 yılları arası GSYH ve askeri harcamaların GSYH'ya oranı verileri yıllık olarak ele alınmıştır. Yöntem olarak; eşbütünleşme için ARDL sınır testi, nedensellik için Toda-Yamamoto nedensellik testi kullanılmıştır. ARDL sınır testi değişkenler arasında uzun dönemli negatif eşbütünleşme ilişkisi olduğunu, Toda-Yamamoto nedensellik testi ise savunma harcamalarından GSYH'ya doğru %10, GSYH'dan savunma harcamalarına doğru ise %5 önem düzeyinde tek yönlü nedensellik ilişkisi var olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, GSYH ve savunma harcamaları arasında NeoKlasik İktisadi yaklaşım teorisinin geçerliliğini destekler niteliktedir.

Abstract:
The government is responsible for protecting its sovereignty and providing a safe life for its citizens by providing defense services that are fully public goods. With this responsibility, the goverments that have succeeded in directing their defense investments, which are an indispensable expenditure item, also have an important source of income. As of 2021, the amount of defense expenditures realized in the world has reached very high levels such as $2 trillion annually. While investments in the defense industry, which is a large international market, create direct foreign exchange income for the country in terms of export potential, on the other hand, the intensive use of advanced technology in this industry also mobilizes other industries within the scope of positive externality. These developments, which trigger each other, make significant contributions to the development and therefore the welfare of countries in the economic, technological, socio-cultural context.
In this study, the effects of Turkiye' s investment expenditures on defense between 1974-2021 on economic development were investigated. Turkiye' s Gross domestic product (GDP) and military expenditures to GDP data for the years 1974-2021 are analyzed annually. As a method; Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds test was used for cointegration and Toda Yamamoto causality test was used for causality. The ARDL bounds test shows that there is a long-term negative cointegration relationship between the variables, while the Toda Yamamoto causality test shows that there is a one-way causality relationship from defense expenditures to GDP at the significance level of 10%, and from GDP to defense expenditures at the 5% significance level. The results support the validity of the Neoclassical economic approach theory between GDP and defense expenditures.