Ergenlerde sosyal medya bağımlılığı, umut ve denetim odağı arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relatioship among social mediaaddiction, hope and locus of control in adolescents
Yazar: ÖZLEM ALKAYA
Danışman: DOÇ. DR. BERNA GÜLOĞLU
Bahçeşehir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Denetim odağı = Locus of control ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal medya = Social media ; Umut = Hope ; Ölçekler = Scales ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu çalışmanın amacı 14-18 yaş arasındaki ergenlerin sosyal medya bağımlılığı, umut
ve denetim odağı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma
yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul
ilinin Avcılar, Bakırköy, Beşiktaş, Çatalca, Kadıköy, Ümraniye, Sultanbeyli ve Zeytinburnu
ilçelerindeki farklı lise türlerinde 2019-2020 Eğitim–Öğretim yılında öğrenim görmekte olan
468 kız ve 280 erkek olmak üzere 748 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama
aracı olarak Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ), Sürekli Umut Ölçeği (SUÖ) ve
Denetim Odağı Ölçeği (DOÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları incelendiğinde, sosyal
medya bağımlılığı yaygınlığı açısından katılımcıların %2.1'inin 'çok yüksek bağımlı',
%9'unun 'yüksek bağımlı', %26.1'inin 'orta bağımlı', %35.5'inin 'az bağımlı' ve
%27.3'ünün ise bağımlı olmadığı tespit edilmiştir. Sosyal medya bağımlılık düzeylerine
bakıldığında cinsiyete göre anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Yalnızca SMBÖ'nin
'Meşguliyet' alt boyutunda anlamlı bir fark saptanmış ve kız öğrencilerin sosyal medya
etkinlikleri ile daha fazla ilgilendikleri tespit edilmiştir. Ergenlerin umut puanlarının, sosyal
medya bağımlılık düzeyine göre farklılaştığı ve sosyal medya bağımlılık düzeyi arttıkça umut
düzeyinin azaldığı tespit edilmiştir. Denetim odağı puanlarının da sosyal medya bağımlılık
düzeyine göre farklılaştığı saptanmış ve sosyal medya bağımlılık düzeyi yüksek bireylerin dış
denetimli oldukları görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study was to examine the relationship between social media addiction,
hope and locus of control among adolescents aged 14-18. In the research, correlational
research model, one of the quantitative research methods, was used. The sample of the study
consisted of 748 high school students, 468 girls and 280 boys, studying in different types of
high schools in Avcılar, Bakırköy, Beşiktaş, Çatalca, Kadıköy, Ümraniye, Sultanbeyli and
Zeytinburnu districts of Istanbul province in the 2019-2020 academic year.
Social Media Addiction Scale (SMAS), Dispositional Hope Scale (DHS) and Locus of
Control Scale (LCS) were used as data collection tools in the current study. The results of the
study indicated that 2.1% were "very highly dependent", 9% were "highly dependent", 26.1%
were "moderately dependent", 35.5% were "less dependent" and 27.3% were not addicted in
terms of the prevalence of social media addiction.
The findings revealed that there was no significant difference in social media addiction in
terms of gender. A significant difference was found only in the "Busy" sub-dimension of
SMAS and it was yielded that female students were more interested in social media activities.
It was found that the scores of DHS differed according to their social media addiction level
and as the social media addiction level increases, their hope level decreases.
Locus of control scores also differed according to the social media addiction level, and
individuals with high social media addiction levels were found to be externally controlled.