İşletmelerdeki kurumsal yönetim olgusunun finansal raporlama kalitesi üzerindeki etkisinin belirlenmesi: BİST'te bir uygulama
Determination of the effect of corporate governance in businesses on financial reporting quality: An application in BIST
Yazar: SELİN GÖKSEL
Danışman: PROF. DR. TUĞBA UÇMA UYSAL
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Beneish modeli = Beneish model ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Hile = Fraud ; Hileli işlemler = Fraud process ; Kalite = Quality ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; İşletmeler = Businesses

Özet:
21. yüzyılda uluslararası ekonomilerin önde gelen işletmelerinde meydana gelen skandallar sonucunda, finansal sistemlere karşı güven problemi oluşturmuştur. Finansal sistemin devamlılığının sağlanması ve sistemin güvenilirliğinin yeniden kazandırılması ihtiyacı doğmuş ve kurumsal yönetimin öneminin fark edilir düzeyde arttığı görülmüştür. Kurumsal yönetimin temel amaçlarından biri finansal raporlama kalitesini ve güvenirliliği artırmaktır. Bu doğrultuda kurumsal yönetim olgusunun finansal raporlama kalitesi arasındaki ilişkinin araştırılması önem kazanmıştır.
Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul işlem gören tüm işletmelerin 2019-2020 yıllarını kapsayan finansal raporlarından ulaşılan veriler yardımıyla kurumsal yönetim uygulamalarının finansal raporlama kalitesi üzerindeki etkisinin araştırılmasıdır. Çalışmada Beneish Modeli ve tanımlayıcı istatistiki verilerden yararlanılmıştır. Beneish Modeli (1999)'nde yer alan 8 değişken aracılığıyla Mi değeri bulunmuş ve hileli finansal raporlama veya manipülasyon yapma olasılığı olan işletmeler tespit edilmiştir. Bulunan Mi değerleri standartlaştırılmış normal değişkene çevrilerek Zi değeri hesaplanmıştır. Bulunan Zi değeri doğrultusunda manipülasyon yapma olasılığı olan işletmeler belirlenmiş olup, bu işletmeler için tanımlayıcı istatistiki analiz yapılmıştır. Çalışmanın bağımsız değişkenleri; işletme yaşı, halka arz edildiği dönem, bir gruba bağlı olup olmadığı, yönetim kurulu üye sayısı, bağımsız yönetim kurulu üyelerinin oranı, yönetim kurulu sahipliği ve CEO ikilemi olarak ele alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda; işletmenin halka arz edildiği yıl ve işletme yaşı daha büyük olan işletmelerin daha genç olan işletmelere göre manipülasyon yapma olasılıklarının oranının daha düşük olduğu bulunmuştur. Diğer çalışmaların tersine bir gruba bağlı olan işletmelerin, manipülasyon yapma olasılıklarının oranının daha yüksek çıktığı görülmüştür. Yönetim kurulu üye sayısı ile manipülasyon yapma olasılığı arasında negatif yönde bir ilişki bulunmuştur. Bağımsız yönetim kurulu üye oranı değişkeninde; bağımsız üye sayısı arttıkça manipülasyon yapma olasılığının azalma eğilimi göstermiştir. CEO ikilemi olan işletmelerin sayısının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yönetim kurulu sahipliği oranın yüksek olduğu işletmelerde manipülasyon yapma olasılığının daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak; kurumsal yönetim mekanizmaları güçlü olmayan işletmelerde hileli finansal raporlama yapılabildiği görülmüş olup bu durumun finansal raporlama kalitesini düşürdüğü söylenebilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kurumsal Yönetim, Finansal Raporlama, Finansal Raporlama Kalitesi, Beneish Model, Hileli Finansal Raporlama.

Abstract:
In the 21st century, as a result of the scandals in the leading enterprises of international economies, it has created a problem of trust in financial systems. The need to ensure the continuity of the financial system and to restore the reliability of the system has arisen and it has been observed that the importance of corporate governance has increased noticeably. One of the main objectives of corporate governance is to increase financial reporting quality and reliability. In this direction, it has gained importance to investigate the relationship between the corporate governance phenomenon and the quality of financial reporting.
The aim of this study is to investigate the effect of corporate governance practices on financial reporting quality with the help of data obtained from financial reports covering the years 2019-2020 of all firms traded in Borsa Istanbul. Beneish Model and descriptive statistical data were used in the study. The Mi score was found through 8 variables in the Beneish Model (1999), and firms that were likely to make fraudulent financial reporting or manipulation were identified. The Zi score was calculated by converting the Mi scores found to a standardized normal variable. In line with the Zi score found, firms that are likely to manipulate were determined, and a descriptive statistical analysis was made for these firms. Independent variables of the study; firm age, period of public offering, whether it is affiliated with a group, number of board members, proportion of independent board members, board ownership and CEO duality. As a result of the analyzes made; It has been found that the probability of manipulation is lower for companies with older years of public offering and operating age than younger companies. Contrary to other studies, it has been observed that the probability of manipulation is higher in businesses that are affiliated with a group. A negative correlation was found between the number of board members and the probability of manipulation. In the independent board member ratio variable; As the number of independent members increased, the probability of manipulation tended to decrease. It has been determined that the number of businesses with CEO duality is higher. It has been determined that the probability of manipulation is higher in businesses with a high rate of board ownership. As a result; it has been observed that fraudulent financial reporting can be made in businesses that do not have strong corporate governance mechanisms, and it can be said that this situation reduces the quality of financial reporting.

Keywords: Corporate Governance, Financial Reporting, Financial Reporting Quality, Beneish Model, Fraudulent Financial Reporting.