Sistemik skleroz hastalarında serum oto-antikor profilinin hastalık seyrine etkisinin değerlendirilmesi
The effect of serum autoantibody profile on clinical follow up of systemic sclerosis patients
Yazar: MELODİ GİZEM CAN
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN YALÇINKAYA
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Antikorlar = Antibodies ; Antikorlar-antinükleer = Antibodies-antinuclear ; Otoantikorlar = Autoantibodies ; Skleroderma-sistemik = Scleroderma-systemic

Özet:
Amaç: Sistemik Skleroz(SSk) tanısı konulmuş olan hastalarda otoantikorların hastalık
seyrine etkisinin değerlendirilmesidir. 
Yöntem: En az 12 ay süreyle takip edilen 206 SSk (189 kadın) hastasının verileri geriye 
dönük olarak tarandı; otoantikor varlığı (anti-nükleer antikor(ANA), anti-Scl70 ve anti sentromer(ASA)), kümülatif olarak klinik, laboratuvar ve görüntüleme bulguları önceden 
hazırlanan protokole kaydedildi. Otoantikor profilinin, hastalık şiddetinin zamanla değişimi
(Medsger Şiddet İndeksi), takipte yeni organ tutulumu veya var olan organ tutulumunda 
şiddetlenme ve hastalıksız sağ-kalım (cox regresyon) üzerine olan etkisi değerlendirildi. 
Bulgular: Hastalarda %2.9 (n=6) ANA(-), %27.7(n=57) ANA(+)(ENA)(-), 
%47.1(n=97), anti-Scl70(+) ve %22.3(n=46) ASA(+)'liği saptandı. Anti-Scl70(+)'liği yaygın 
deri tutulumu, interstisyel akciğer hastalığı(İAH) ve digital gangren ile ilişkiliydi (p<0,001,
p=0.006 ve 0.009). ASA(+)'liği PAH ile ilişkili (p=0,040) ve yaygın deri tutulumu, İAH ve 
fleksiyon kontraktürüne karşı koruyucu bulundu (p=0.001, p=0.012 ve p=0.008). Hastalık 
şiddeti skorlarında, tüm otoantikor(+)'lerde genel, vasküler, deri, eklem, GİS ve İAH şiddetinde 
artış görüldü, kalp tutulumu şiddeti sadece anti-Scl70(+)'lerde artmıştı. ASA(+)'lerde daha 
uzun sürede yeni organ tutulumu ortaya çıktığı görüldü; PAH gelişimi daha sık (p=0.007), İAH 
gelişimi veya progresyonu daha azdı (p=0.012 ve p=0.007). Takibin 5. ve 8. yılında 
ASA(+)'lerin yarısında yeni organ tutulumu olmadığı, 8.yıldan itibaren >%80'inde var olan 
organ tutulumunda şiddetlenme olabildiği, ACA(-) grupta ise 5.yılda >%67'sinde ve 8.yılda
>%80'inde hem yeni organ tutulumu hem de var olan organ tutulumunda şiddetlenme olduğu 
saptandı.
Sonuç ve Öneriler: ASA(+) hastalar daha iyi prognoza sahip olarak kabul edilse de bazı 
hastalarda, özellikle 8.yıldan sonra, hastalık şiddetinin ve yeni organ tutulumunun artabileceği 
bilinmelidir. ANA veya anti-Scl70(+)'lerde ise hastağın seyrinin şiddetli olduğu ve hastalığın 
ilk 5 yılında çoğu hastada organ tutulumu veya kötüleşmesi olabileceği, bu nedenle de 
hastalığın erken döneminde dikkatli takibin ve etkin tedavinin gerekli olduğu düşünüldü.
Anahtar kelimeler: sistemik skleroz, otoantikor, anti-sentromer antikor, anti-Scl70

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to evaluate the effect of autoantibodies on the course 
of the disease in patients with systemic sclerosis(SSc).
Method: Two-hundred and six SSc patiens (189 females) who had a follow-up period of 
>12 months were enrolled into this retrospective study. Autoantibody status (anti-nuclear 
antibody (ANA), anti-Scl70 ve anti-centromere(ACA)), clinical, laboratory and radiologic 
findings of the patients were recorded into a predefined protocol. The effect of autoantibody 
profile on the progress of disease severity over time (Medsger Severity Index), new or 
worsening organ developement and disease free survival (cox regression) were evaluated.
Results: Autoantibody profile were as follows; %2,9(n=6) ANA(-), %27,7 (n=57)
ANA(+)(ENA neg), %47,1(n=97) anti-Scl70(+) and %22,3(n=46) ACA(+). Anti-Scl70 was 
found to be associated with diffuse skin involvement, interstitial lung disease (ILD) and digital 
gangrene(p<0,001, p=0.006 and 0.009). ACA was associated with PAH(p=0,040) and found to 
be protective against diffuse skin involvement, ILD and flexion contractures (p=0.001, p=0.012 
and p=0.008). General, vascular, skin, joint, GIS, lung severity scores were worsened during 
follow-up period in all auto-antibody (+) groups. Cardiac severity scores were worsened in only 
anti-Scl70(+) group. Time to new organ developement was found to be longer in ACA(+) 
patients. ACA positives more frequently developed PAH (p=0.007) and less frequently new or 
worsened ILD (p=0.012 and p=0.001). At 5.year of the follow-up, half of the ACA(+) patients 
did not have new or worsening organ involvement and at 8.year >80% of the ACA(+) patients 
developed worsening organ involvements. In ACA(-) groups, >67% and >%80 of the patients 
were found to have both new or worsening organ involvements at 5. and 8. years.
Conclusion: Although ACA(+) SSc patients are considered to have a better prognosis, 
these results demonstrated that some of these patients may have worsening disease severity and 
develope new involvements particularly after 8.year of the disease. ANA (+) or anti-scl70 (+) 
patients were found to have more severe disease and develope new or worsening organ 
involvements within first 5 years of follow up, these group of patients should be carefully 
monitored and intensely treated at early couse of the disease. 
Key Words: systemic sclerosis, autoantibody, anti-centromere antibody, anti-Scl70