Performansa dayalı ödemeden duyulan memnuniyet ile motivasyon ilişkisinde örgütsel bağlılık ve örgütsel adaletin rolü
The role of organizational commitment and organizational justice in the relationship between performance-based pay satisfaction and motivation
Yazar: NİYAZİ OKAN ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. METİN PİŞKİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Ödeme sistemleri = Payment systems ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Ücret doyumu = Wage satisfaction ; Ücret ödeme = Wage paying ; İş performansı = Job performance

Özet:
Bu araştırmada, performansa dayalı ödemeden duyulan memnuniyet ve motivasyon arasındaki ilişkide örgütsel adalet ve örgütsel bağlılığının rolleri, geliştirilen araştırma modeli çerçevesinde ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bu amaç kapsamında Ankara ilinde, özel sektörde, farklı iş kollarındaki 497 çalışana kişisel bilgi formu, performansa dayalı ödemeden duyulan memnuniyet ölçeği, çok boyutlu iş motivasyonu ölçeği, örgütsel adalet ölçeği ve örgütsel bağlılık ölçeği uygulanmıştır. Yapılan hiyerarşik regresyon analizlerinin sonucunda, ulusal alanyazında henüz bir çalışmaya rastlanmamış olan örgütsel bağlılığın; örgütsel adalet-motivasyon ilişkisinde aracılık ettiği saptanmıştır. Ayrıca, hem ulusal alanyazında hem de uluslararası alanyazında henüz bir çalışmaya rastlanmamış olan ve halihazırda ilk çalışma olan "örgütsel adalet-örgütsel bağlılık/örgütsel bağlılık-motivasyon arasındaki ilişkilere performansa dayalı ödemeden duyulan memnuniyetin düzenleyici etkisi/rol oynaması" varsayımı doğrulanmıştır. Böylece, performansa dayalı ödemeden duyulan memnuniyet arttıkça, hem örgütsel adalet ile örgütsel bağlılık ilişkisinin de güçlendiği hem de örgütsel bağlılık ile motivasyon ilişkisinin güçlendiği bulunmuştur. Araştırmada örgütsel adalet ile motivasyon arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunduğu görülmüştür. İlave olarak, çalışanların kişisel özellikleri açısından anlamlı fark olup olmadığı incelenmiş ve araştırmada; çalışanlar "cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, çalışma süresi, aylık gelir durumu, çalışma düzeyi, çalışma biçimi ve işletme büyüklüğü" açısından karşılaştırılmıştır. Araştırma sonunda alanyazında yapılan diğer çalışmaların sonuçlarını destekleyen bulguların yanı sıra, farklı sonuçlara da ulaşılmış ve araştırmanın sonuçları yeni bulguları ortaya koymuştur. Araştırmanın hiç şüphesiz hem ulusal hem de uluslararası alanyazına önemli katkı sağlaması ve önemli boşlukları doldurması temenni edilmektedir.

Abstract:
In this study, the roles of organizational justice and organizational commitment in the relationship between performance-based payment satisfaction and motivation are focused in detail within the framework of the research model developed. For this purpose, personal information form, performance-based pay system satisfaction scale, multi-dimensional work motivation scale, organizational justice scale and organizational commitment scale were applied to 497 employees in the private sector in different business sectors in Ankara.
Hierarchical regression analyses show that organizational commitment mediates the organizational justice-motivation relationship, which has not been studied in the Turkish literature yet. In addition, the assumption that "performance-based pay satisfaction has a moderating effect/role in the relationship between organizational justice-organizational commitment / organizational commitment-motivation", which has not been studied in both Turkish and international literature yet and is currently the first study, has been confirmed. Thus, it has been found that as performance-based pay satisfaction increases, both the relationship between organizational justice and organizational commitment strengthens and the relationship between motivation and organizational commitment also becomes stronger. 
In the study, it was found that there was a positive and significant relationship between organizational justice and motivation. Additionally, whether there is a significantly difference in terms of the personal characteristics of the employees was studied and employees were compared in terms of "gender, age, marital status, educational status, tenure, monthly income, work arrangement, employment contract and organization size". As a result of the research, different results were reached and the results of the research revealed new findings, as well as the findings confirmed the results of other studies in the literature. It is hoped that this study will make a significant contribution to both Turkish and international literature and fill important gaps.