Türkçe bilmeyen mülteci çocukların sınıf içi durumlarının okul öncesi öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Examination of the classroom status of refugee children can't speaking Turkish according to pre-school teacher's opinions
Yazar: SÜMEYRA ÇELİK DOĞU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE ERDEN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran etkileşimi = Peer interactions ; Mülteciler = Refugees ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sınıf içi davranışlar = In-class behaviors ; Sınıf içi etkileşim = In-class interaction ; Yabancı uyruklu çocuklar = Foreign domestic children ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışmada; Türkçe bilmeyen mülteci çocukların sınıf içi durumlarının, okul öncesi öğretmen görüşlerine göre incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma nitel desende planlanmış bir fenomenoloji çalışmasıdır. Bu araştırma 2019-2020 eğitim-öğretim yılı Adana ilinde mülteci çocukların yoğun olarak bulunduğu mahallelerde yer alan ana sınıfı ve anaokulunda çalışmakta olan öğretmenlerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, sınıfında Türkçe konuşmayı bilmeyen en az iki mülteci çocuğun bulunduğu, 14 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcıların belirlenmesinde ölçüt örneklemesi uygulanmıştır. Bu araştırmada ki verilerin ilk kısmı demografik bilgilerden,  ikinci kısmı ise Türkçe bilmeyen çocukların sınıf içerisindeki durumlarını belirlemeye yönelik oluşturulmuş olan yarı yapılandırılmış görüşme sorularından elde edilmiştir. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler, araştırmacı tarafından bilgisayar ortamına aktarılmış ve MAXQDA nitel analiz bilgisayar programının yardımıyla kodlanmıştır. İçerik analizi uygulanan verilerden elde edilen kodlardan alt temalar, bunlardan da iki ana tema elde edilmiştir. Araştırma sonucunda Türkçe bilmeyen mülteci çocukların öğretmenleri ve akranlarıyla el-kol hareketleriyle iletişim kurmaya çalıştıkları tespit edilmiştir. Sınıf içerisinde mülteci çocukların akranlarını ev sahibi ülke çocuklarına göre daha dikkatli bir şekilde dinledikleri ve anlamaya çalıştıkları görülmüştür. Bunun yanı sıra araştırmada yer alan Türkçe bilmeyen mülteci çocukların iletişim kurma sürecinde anlaşılmadığı zaman şiddete başvurabildikleri gözlenmiştir. Mülteci çocuğun; iletişim kurmaya çalışma sürecinde öğretmen desteğinin çocuğun kendini sınıfa ait hissetmesine yardımcı olduğu görülmüştür. Öğretmenler, mülteci çocukların eğitim sürecinde yaşadıkları kayıpları en aza indirgemek için bazı eğitsel hazırlıklar yapmaktadır. Türkçe bilmeyen mülteci çocukların en çok katıldığı etkinliklerin oyun, müzik ve sanat etkinlikleri olduğu tespit edilirken,  en az katıldıkları etkinliklerin ise Türkçe-dil etkinlikleri ile okuma yazmaya hazırlık çalışması olduğu gözlenmiştir. Türkçe bilmeyen mülteci çocukların en fazla dramatik oyun ve blok merkezini tercih ettikleri görülmektedir. Mülteci çocukların en çok aynı dili konuştuğu çocuklarla küçük grup şeklinde ya da tek başına oynadıkları görülmektedir. Öğretmenler mülteci çocukların aileleriyle dil bilmemelerinden ötürü çeşitli sorunlar yaşamaktadır. Ev sahibi ülke çocuklarının aileleriyle,  mülteci çocuklara karşı ön yargı ve onları dışlama gibi bazı sorunlar tespit edilmiştir. Bu sorunları aşabilmek için çeşitli toplantılar ve görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplantılar sonucunda velilerin tutumlarının olumlu hale geldiği görülmüştür.

Abstract:
In this study; it is aimed to examine the classroom situation of refugee children who can't speak Turkish according to the views of preschool teachers. The research is a phenomenology study planned in a qualitative design. This research was carried out with the teachers working in the kindergarten and kindergarten located in the neighborhoods where refugee children are concentrated in the province of Adana in the 2019-2020 academic year. The study group of the research consists of 14 pre-school teachers who have at least two refugee children in their classroom who can't speak Turkish. Criterion sampling was used to determine the participants. The first part of the data in this study was obtained from demographic information, and the second part was obtained from semi-structured interview questions created to determine the situation of children who can't speak Turkish in the classroom. The data obtained from the interviews with the teachers was transferred to the computer environment by the researcher and coded with the help of the MAXQDA qualitative analysis computer program. Sub-themes and two main themes were obtained from the codes obtained from the data that was subjected to content analysis. As a result of the research, it was determined that refugee children who can't speak Turkish try to communicate with their teachers and peers with hand gestures. It has been observed that refugee children listen to their peers more carefully and try to understand them than the children of the host country. In addition, it has been observed that refugee children in the study who can't speak Turkish can resort to violence when they are not understood during the communication process. Refugee child; in the process of trying to communicate, it was seen that the support of the teacher helped the child to feel that he belonged to the class. Teachers make some educational preparations in order to minimize the losses experienced by refugee children in the education process. While it was determined that the most attended activities by refugee children who can't speak Turkish were games, music and art activities, it was observed that the least attended activities were Turkish-language activities and literacy preparation. It is seen that refugee children who can't speak Turkish prefer the dramatic game and block center the most. It is seen that refugee children mostly play in small groups or alone with children who speak the same language. Teachers face various problems with the families of refugee children because they don't know the language. Some problems were identified with the families of host country children, such as prejudice and exclusion of refugee children. In order to overcome these problems, various meetings and interviews were held. As a result of the meetings, it was seen that the attitudes of the parents became positive.

Keywords: Refugee, preschool, interaction with peers