Dünya ham petrol fiyat değişimlerinin makroekonomik etkileri: Türkiye örneği
The macroeconomic effects of world crude oil price changes on Turkey
Yazar: BARIŞ KABLAMACI
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN KARABULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Fiyat = Price ; Fiyat hareketi = Price movement ; Fiyatlandırma = Pricing ; Ham petrol = Crude oil ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Petrol = Petroleum ; Petrol krizi = Petroleum crisis ; Petrol ürünleri = Petroleum products ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Dünya ekonomisinin 1970'li yıllarda tecrübe ettiği iki petrol şoku ekonomi literatürünü önemli bir şekilde etkilemiş bulunmaktadır. Bu gerçekleşen sürecin başta endüstriyel ülkeler olmak üzere ekonomik aktiviteleri üzerinde meydana getirdikleri etkiler, petrolün tükenebilir bir enerji kaynağı olarak önemini ortaya çıkarmıştır. Bu çalışmada ham petrolün ekonomik hayatın şekillenmesinde sahip olduğu özellikler teknik ve ekonomik yönden incelenmiştir. Petrol fiyatlarının oluştuğu dünya petrol piyasası, arz ve talep tarafları çerçevesinde ele alınmıştır. Talep tarafında endüstriyel ve endüstriyelleşmekte olan ülke eknomilerinin yapıları diğer yanda arz tarafında ise petrol ihraç eden ülkelerin ekonomik yapıları ortaya konularak, petrol fiyat değişikliklerinin makroekonomik etkileri ve bu etkilerin hangi kanallarla ekonomik aktiviteyi etkiledikleri incelenmiştir. Tezin temel amacı ise ham petrolün dünya piyasasında alım satımın gerçekleştiği değer olan ABD doları cinsinden değişikliklerin etkileri ile petrolün dünya piyasalarını yönlendiren diğer bir emtia olan altın cinsinden değerlendirilerek etkilerinin karşılaştırılması olmuştur. Bu amaca bağlı olarak, bir zaman serisi metodu olan VAR/VECM analizi uygulanmak üzere petrol fiyatlarındaki değişikliklerin Türkiye üzerinde meydana getirdiği etkiler araştırılmış ve petrolün dolar cinsinden değerinin etkisi literatürdeki diğer çalışmaların vardıkları sonuçlar gibi herhangi bir etkinin bulunmaması şeklinde elde edilmiş, ancak tezin esas amacına uygun olarak petrolün altın cinsinden değerinin etkisinin var olduğu ortaya konulmuş bulunmaktadır.

Abstract:
The economic literature had been profoundly effected by the crude oil price shocks in the 1970?s. Since then, so many research papers had written on the issue that how crude oil price shocks influenced the macroeconomic activities, especially in the industrialized economies. According to that, many other studies give importance of the technical and economic properties for the crude oil. Albeit the technical analysis of an exhaustible resource has drastic features on the price, initially the main concern in the text has given to the international oil market through its supply and demand sides. On the demand side, the importing countries that are the industrialized and industrilization process economies are being concerned. On the supply side, the exporting countries are being concerned. The main objective of the thesis is make an analysis of the crude oil price movements on the macroeconomic variables of Turkish economy during the analysis process it has been used two different crude oil price definitions. One is the nominal average crude oil price, that is the average of WTI, Brent and Dubai crude prices, is integrated in the model and the other one is the the value of a barrel crude oil price over the value of an ounce of gold price. The method used in analysis is the VAR/VECM model that is acquainted process of the crude oil price shocks effects on macroeconomic variables through innumerable studies.