İstanbul vakıflarının yönetimi ve işleyişi (18. yüzyıl Ahkam Defterlerine göre)
Administration and operation of foundations in istanbul (According to the Ahkam Books of 18th century)
Yazar: ONUR ERDAL
Danışman: PROF. DR. AHMET KAL'A
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İstanbul Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Ahkam Defterleri = Records of Provosions ; Defterler = Registers ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Vakıflar = Foundations ; Yönetim = Management ; Çalışma yöntemleri = Working methods ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İlk bölümde Osmanlıya kadar vakıf veya benzeri yapıları ilk kez kurmuş ya da kullanmış devletlerin, vakfı nasıl değerlendirdikleri, vakıf kurumunu değerlendirirken hangi kaynaklardan beslendikleri, bu kaynakları işaret eden örneklerle işlenmiştir.İkinci bölümden itibaren, Karînâbâdîzâde Ömer Hilmi Efendi'nin İthaf-ül Ahlaf Fi Ahkam-il Evkaf'ı ve Karînâbâdîzâde Ömer Hilmi Efendinin torunu İsmet Sungurbey'in, Eski Vakıfların Temel Kitabı adlı eserleri temel alınarak, Osmanlı devletinin vakıf yönetim usulünün genel hatları işlenmiştir.Osmanlı imparatorluğu İstanbul'unun 18.yüzyıldaki faal vakıflarında yönetim işleyişi ile ilgili, İstanbul Külliyatı Vakıf Tarihindeki belgeler incelenerek bir nizamnamenin mevcudiyeti tespit edilmeye çalışılmıştır.Özellikle 18. yüzyılın seçilmesinin sebebi olarak Evkaf Nezaretinin kuruluşunun hangi şartlarda lüzumu görüldüğünün anlaşılmasını sağlamak amaçlanmıştır.Osmanlı'nın en önemli sosyal yapısı olan ve mülk kavramından, devlet bünyesindeki Sultan dahil tüm insanların devletin bir takım önemli görevlerini de üstlenerek, kendi özel ilgilerinin dahi sosyal alana yönlendirildiği vakıfların, Evkaf Nezaretinin kuruluşundan evvelde gayet düzenli bir işleyişe ve belirli bir yönetim nizamnamesine sahip oldukları gösterilmeye çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Osmanlı, İstanbul, Vakıf, Ahkam Defterleri, Yönetim, İşleyiş.

Abstract:
In the first section, we will focus on pre-Ottaman area and examine the foundations and other institutions, which can be included in the category of foundation. How do states and empires, which were established before Ottaman Empire, interpret the concept of foundation? Which sources and factors do foundations base on? In order to indicate the sources and factors clearly, we will examine some foundations.In the second section, which based on İthaf-ül Ahlaf Fi Ahkam-il Evkaf by Karînâbâdîzâde Ömer Hilmi Efendi and Eski Vakıfların Temel Kitabı by İsmet Sungurbey who is grandson of Karînâbâdîzâde Ömer Hilmi Efendi, we will examine executive body of Ottoman foundations and administrative methods and procedures in general terms.Are there any regulations or set of rules for administration of foundations, which were located in İstanbul at eighteenth century? We try to seek an answer for this question by examining some documents, which is included in İstanbul Collection History of Foundations. We especially preferred focusing on at eighteenth century because we want to explore under which circumstances Ministry of Foundations was established.Foundations are most important part of Ottoman Empire's social structure. State officials including Sultans took part in social life via foundations. Many state officials took responsibilities in the administration of foundations. In this thesis, we will demonstrate that foundations worked properly before the establishment of Ministry of Foundations and there were administrative regulations.Key Words: Otoman, İstanbul, Foundation, Ahkam Books, Administration, Operation.