MMPI-2 ile ölçülen psikopatolojinin yordayıcısı olarak problem çözmenin, umutsuzluğun, çaresizliğin ve talihsizliğin incelenmesi
The investigation of problem solving style, hopelessness, helplessness and haplessness as the predictors of psychopathology assessed by MMPI-2
Yazar: SEVGİNAR VATAN
Danışman: PROF. İHSAN DAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri-2 = Minnesota Versalite Personality Inventory-2 ; Problem çözme = Problem solving ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Talihsizlik = Haplessness ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Çaresizlik = Helplessness

Özet:
Bu araştırmada öncelikle, klinik bir örneklemde kadın ve erkeklerin problem çözme tarzları (aceleci yaklaşım, düşünen yaklaşım, kaçıngan yaklaşım, değerlendirici yaklaşım, kendine güvenli yaklaşım, planlı yaklaşım), umutsuzluk, çaresizlik, talihsizlik düzeyleri açısından farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Daha sonra, katılımcıların problem çözme tarzları, umutsuzluk, çaresizlik, talihsizlik düzeyleri ve psikopatoloji ile ilişkili olduğu düşünülen MMPI-2 klinik ve içerik ölçekleri arasında gözlenen ilişkiler incelenmiştir. Son olarak da demografik özellikler kontrol edildikten sonra, problem çözme tarzlarının ve umutsuzluk, çaresizlik, talihsizlik düzeylerinin MMPI-2 ile ölçülen psikopatolojiyi ve kişilik özelliklerini yordama güçleri incelenmiştir.Araştırma, Ankara'daki Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi I. Psikiyatri Servisinde, Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Psikiyatri Servisinde ve Gazi Üniversitesi Psikiyatri Servisinde tedavi görmekte olan 100 kişi (52 kadın, 48 erkek) ile yürütülmüştür. Örneklemdeki katılımcılara Problem Çözme Envanteri, Umutsuzluk Çaresizlik Talihsizlik Ölçeği ve Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri-2 uygulanmıştır.Yapılan analizlerde, kadın ve erkek katılımcıların problem çözme tarzları, umutsuzluk, çaresizlik ve talihsizlik düzeyleri açısından farklılaşmadığı görülmüştür. Ayrıca Aceleci Yaklaşım ve Kaçıngan Yaklaşım ile Umutsuzluk, Çaresizlik, Talihsizlik düzeyleri arasında pozitif yönde ve anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur. Bunun yanı sıra, Düşünen Yaklaşım, Kendine Güvenli Yaklaşım ve Planlı Yaklaşım ile Umutsuzluk, Çaresizlik ve Talihsizlik düzeyleri arasında negatif yönde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. MMPI-2 ile değerlendirilen psikopatoloji belirti düzeyi ve kişilik özellikleri ile Düşünen Yaklaşım, Değerlendirici Yaklaşım, Kendine Güvenli Yaklaşım ve Planlı Yaklaşım arasında negatif yönde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bunun yanı sıra, katılımcıların MMPI-2 alt test puanları ile Aceleci Yaklaşım ve Kaçıngan Yaklaşım arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bununla birlikte, Umutsuzluk, Çaresizlik ve Talihsizlik düzeyleri ile MMPI-2 alt ölçekleri arasında pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçlarına göre ise genel olarak kadın olmanın, yapıcı olmayan problem çözme yönelimi içerisinde yer aldığı düşünülen yaklaşımları daha fazla kullanmanın, Umutsuzluk ve Talihsizlik düzeyinin yüksek olmasının MMPI-2 ile değerlendirilen belirti ve kişilik özellikleri açısından önemli yordayıcılar olduğu bulunmuştur. Bu bulguların MMPI-2'nin ülkemizdeki standardizasyon, geçerlik, güvenirlik çalışmaları için ilave kanıtlar olarak alınabileceği de düşünülmektedir. Çalışmanın bulguları ilgili literatür ışında tartışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Problem Çözme Tarzları, Umutsuzluk, Çaresizlik, Talihsizlik, Psikopatoloji, MMPI-2

Abstract:
The objectives of the present study were to investigate the relationships among problem solving style, hopelessness, helplessness, haplessness and psychopathology and personality characteristics assessed by MMPI-2 and to reveal the predictor variables of psychopatology symptoms and personality characteristics in psychiatric patients. It was first examined that whether females and males in a clinical sample differ in terms of problem solving styles (impatient approach, mindful approach, avoidant approach, evaluative approach, self-confident approach, planned approach), and levels of hopelessness, helplessness and haplessness is examined. Subsequently, the observed relationships among participants? problem solving styles, levels of hopelessness, helplessness and haplessness and MMPI-2 clinical and content scales which are thought to be related with psychopathology are investigated. Finally, after demographic variables are statistically controlled, predictive power of the problem solving style, hopelessness, helplessness and haplessness on psychopatology symptoms and personality characteristics in patients are examined.The study has been carried with 100 patients (52 women, 48 men) treated in psychiatric services of Numune Hospital, Hacettepe University Hospital and Gazi University Hospital. Problem Solving Inventory, Hopelessness Helplessness Haplessness Inventory and Minnesota Multiple Personality Inventroy-2 have been applied on the participants in the sample.Findings of the analyses revealed that the female and male participants did not differ in terms of problem solving styles, and levels of hopelessness, helplessness and haplessness. Moreover, a positive and significant relationship was found among Impatient Approach and Avoidant Approach and the levels of Hopelessness, Helplessness and Haplessness. Furthermore, negative and significant relationships were found among Mindful Approach, Self-confident Approach and Planned Approach and the levels of Hopelessness, Helplessness and Haplessness variables. Negative and significant relationships were found between the psychopathology symptom level assessed by MMPI-2 and the personality features and Mindful Approach, Evaluative Approach, Self-confident Approach and Planned Approach. Moreover, positive and significant relationships were found between the participants? MMPI-2 subtest scores and Impatient approach and Avoidant approach. Beside this, positive and significant relationships are found between the levels of Hopelessness, Helplessness and Haplessness and MMPI-2 subscales. According to the regression analysis, being a female, using the approaches more which are thought to be included in the dysfunctional problem solving orientation, and the high level of Hopelessness and Haplessness were found as the important predictors for sypmtoms and personality features which were evaluated with MMPI-2. These findings were thought to be considered as additional evidences for MMPI-2's standardization, validity reliability studies in our country. The results of the study were discussed in the light of the literatur.Key Words: Problem Solving Styles, Hopelessness, Helplessness, Haplessness, Psychopathology, MMPI-2