Avlulu yapılarda termal konfor analizi: Kayseri Köşk Medrese örneği
Thermal comfort analysis for courtyard buildings: The case of Kayseri Kosk Madrasa
Yazar: HÜRMET SALUR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN HİSARLIGİL
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez çalışması mimari mekân ile termal konfor ilişkisinde en yalın ve yaygın mekan tipolojilerinden biri olan avlunun mikroklima özelliklerinin ılımlı-kuru iklim özelliklerinde Fanger tarafından geliştirilen konfor modellerinin göstergelerinden PMV (Predicted Mean Vote) ile PPD (Percentage People Dissatisfied) değerlerine etkisini araştırmaktadır. Antik dönemden günümüze, pek çok farklı coğrafyada etkin bir pasif iklimlendirme aracı olarak kullanılan ancak aktif ısıtma ve soğutma sistemlerinin gelişip yaygınlaşması ile birlikte yok olmaya başlayan avlu, sadece enerji ve çevre sorunlarının çözümü açısından değil, sosyal yaşam ve psikolojik konfor sorunlara etkisi açısından da tekrar gündeme girmiştir. Bu konuda son dönemde yapılan çok sayıdaki araştırma avlunun bütün iklim kuşaklarında çeşitli adaptasyonlarla uyarlanarak etkin ve yaygın olarak uygulanan bir tipoloji olduğunu göstermiştir. Bu tezde dünya üzerindeki avlulu yapılar tarihsel süreç ve coğrafi dağılım içerisinde genel olarak incelendikten sonra Kayseri'deki medrese örnekleri arasında kapalı mekân oranı en az olan Köşk Medrese'nin fiziksel özelliklerine bağlı olarak mikroklima ve termal konfor ilişkisi analiz edilmiştir. Bu amaçla Kayseri'nin meteorolojik verileri girilerek yapılan simülasyon çalışmalarından gölge analizlerinde SketchUp, radyasyon analizlerinde ECOTECT V5.6 ve mikroklima ile termal konfor analizlerinde ENVI-met V4 programı kullanılmıştır. Tezin sonucunda, Köşk Medrese örneğinde iç ve dış mekan ortamları için bulunan PMV ve PPD değerleri karşılaştırılmış, ılımlı-kuru iklimde yaz ve kış dönemlerinde avlu tipolojisinin sağlamış olduğu mekânsal mikroklima koşullarının termal konfor için dengeleyici etkin bir unsur olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Avlu, Termal Konfor, Mikroklima, ENVI-met V4, Ilımlı-Kuru İklim, ECOTECT V5.6, PPD, PMV.

Abstract:
This study explores the effect of the microclimatic conditions generated by courtyard space that is one of the most simple and prevalent spatial typology in architectural literature on PMV (Predicted Mean Vote) and PPD (Percentage People Dissatisfied) comfort models indices developed by Fanger in moderate, dry climatic conditions. After having disappeared by the development of active heating and cooling systems, the courtyard used since Antiquity throughout numerous geography as a passive control tool for various climatic conditions nowadays enters for the agenda again for solutions addressed not only for energy and environmental issues but for social environment and psychological comfort as well. A large number of recent prevailing researches on this topic apparently show that courtyard still is an efficient and prevalent architectural type that has been built in almost all climates throughout the world. After reviewing the literature related to historical and geographical context of courtyard buildings, in this thesis study, the relationship between building microclimate and thermal comfort of the Kosk Madrasa with the least "indoor outdoor space ratio" of the building among the rest of the madrasa buildings in Kayseri is analyzed. For that purpose, simulation models generated by Sketch-up for shadow analysis, ECOTECT V5.6 for radiation analysis and ENVI-met V4 for microclimate and thermal comfort analysis are tested with the climatic data of Kayseri. In conclusion, comparative results of  PMV and PPD calculation for indoor and outdoor spaces show that  microclimatic conditions of courtyard is an operative tool for regulating not only seasonal but also daily dramatic thermal differences in moderate-dry climatic regions.

Key Words: Courtyard, Microclimate, Thermal Comfort, Moderate Dry Climate, ENVI-met V4, ECOTECT V5.6, PPD, PMV.