Lise biyoloji ders kitaplarının 21.yüzyıl becerileri bakımından incelenmesi
The investigation of high school biology textbooks according to 21.century skills
Yazar: FATMA YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. MUSA DİKMENLİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Biyoloji = Biology ; Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Biyoloji öğretimi = Biology teaching ; Ders kitapları = Textbooks ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools

Özet:
Bu araştırmada, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında okutulan lise biyoloji ders kitaplarında 21.yüzyıl becerilerinin ne kadar yer aldığı belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmada 21.yüzyıl becerileri; düşünme yolları, çalışma yolları, çalışma araçları ve dünyaya entegrasyon beceri alanları ve bunların alt boyutları açısından ele alınmıştır.
Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. 2022-2023 eğitim öğretim yılında okutulan 9, 10, 11 ve 12.sınıf lise biyoloji ders kitaplarında belirlenen analiz birimleri amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Doküman inceleme yöntemi ile toplanan veriler betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Verilerin analizinde; düşünme yolları beceri alanı alt boyutları, çalışma yolları beceri alanı alt boyutları, çalışma araçları beceri alanı alt boyutları ve dünyaya entegrasyon beceri alanı alt boyutları analiz kodları olarak kullanılmıştır. 
Yapılan değerlendirmelere göre, lise biyoloji ders kitaplarında yer alan düşünme yolları beceri alanı ile ilgili analiz birimlerinin diğer beceri alanlarına oranla daha fazla olduğu görülmüştür. Fakat bu beceri alanında üst düzey düşünme becerileri gerektiren problem çözme becerilerinin sayısı oldukça az görülürken, araştırma sorgulama yaklaşımının yansıması olduğu düşünülen eleştirel düşünme becerilerinin sayısının daha fazla olduğu görülmüştür. Yapılan değerlendirmelere göre, lise biyoloji ders kitaplarında dünyaya entegrasyon beceri alanı ile ilgili olduğu belirlenen analiz birimlerinin ise diğer beceri alanlarına oranla daha az olduğu tespit edilmiştir. Ders kitaplarında yer alan bazı ünitelerde dünyaya entegrasyon beceri alanı alt boyutlarına hiç rastlanmadığı görülmektedir. Lise biyoloji kitabında birden fazla beceri alanını aynı anda yansıtması dolayısıyla başarılı bulunan etkinliklerin sayısının artırılmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: 21.Yüzyıl Becerileri, Lise Biyoloji Ders Kitabı, Eğitim

Abstract:
In this research, it has been tried to determine how much 21st century skills are included in the high school biology textbooks taught in the 2022-2023 academic year. 21st century skills in study; ways of thinking, ways of working, tools of work and integration to the world are discussed in terms of skill areas and their sub-dimensions.
Qualitative research method was used in the study. The analysis units determined in the 9th, 10th, 11th and 12th grade high school biology textbooks taught in the 2022-2023 academic year were selected by purposive sampling method. The data collected by the document analysis method were analyzed with the descriptive analysis method. In the analysis of data; ways of thinking skill area sub-dimensions, ways of working skill area sub-dimensions, working tools skill area sub-dimensions and integration to the world sub-dimensions of skill area were used as analysis codes.
According to the evaluations, it was seen that the units of analysis related to the thinking paths skill area in the high school biology textbooks were more than the other skill areas. However, while the number of problem-solving skills that require high-level thinking skills in this skill area is quite low, the number of critical thinking skills, which are thought to be a reflection of the research-inquiry approach, is higher. According to the evaluations, it was determined that the units of analysis that were determined to be related to the integration skill area in high school biology textbooks were less than the other skill areas. In some units in the textbooks, it is seen that the sub-dimensions of the integration to the world skill area are not encountered at all. It is thought that it is necessary to increase the number of successful activities, since they reflect more than one skill area at the same time in the high school biology textbook.
Keywords: 21st Century Skills, High School Biology Textbook, Education