Neoliberal politikaların öğretmenlik mesleğine yansımalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi
Examination of teachers' opinions on the reflections of neoliberal policies on the teaching profession
Yazar: OSMAN KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY ASLAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değişim = Change ; Dönüşüm = Transformation ; Mesleki değişim = Accupational change ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Ticarileştirme = Commercialization ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırma, neoliberal politikaların öğretmenlik mesleğine etkilerini; öğretmenliğe yüklenen anlam ve işlevlerdeki dönüşümü öğretmenlerin özgün deneyimlerinden yola çıkarak betimlenmesini amaçlamaktadır. Neoliberal eğitim politikalarının son dönemde öğretmenlik mesleğindeki dönüştürücü etkisinin öğretmenler tarafından ne düzeyde anlaşılabildiği, bu değişime ayak uydurup uyduramadıkları, değişim karşısındaki tutumları, kendi eğitim yaşantıları yoluyla edindikleri deneyimlerle belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinin uygulandığı bir durum çalışmasıdır. Araştırma, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde 2020-2021 eğitim öğretim yılında devlet okullarında farklı kademelerde görev yapan 40 öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, maksimum çeşitlilik örneklemesi yoluyla belirlenmiştir. Araştırmada, çeşitlilik sağlanan özellikler; cinsiyet, mesleki kıdem, çalıştığı okul türü, branşı, sendikalı olup olmadığı, görev yaptığı bölgenin-ilin sosyoekonomik-kültür yapısı olarak belirlenmiştir. Böylece, mümkün olduğunca farklı ekonomik çevre ve çalışma koşullarında görev yapan ve farklı kıdemlere sahip öğretmenlerin araştırmaya dâhil edilmesine çalışılmıştır. Bu araştırmada veri toplamak üzere "yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği" kullanılmıştır. Görüşme formu iki bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde,  görüşme yapılan öğretmenlerin kişisel bilgilerini belirlemek amacıyla 13 tane soru, ikinci bölümde ise neoliberal politikaların öğretmenlik mesleğine olan etkilerini ortaya çıkarmaya yönelik dokuz soru ve bu soruların her birine ilişkin sondaj sorulara yer verilmiştir. Araştırma verileri, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde devlet okullarda, farklı kademelerde görevli öğretmenlerle (25 Aralık 2020 - 3 Mart 2021 tarihleri arasında) zoom programı üzerinden gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerden elde edilmiştir. Görüşmeler; en az 45 dakika, en çok 5 saat olarak gerçekleşmiştir. Toplam görüşme süresi 78 saattir. Görüşmelerin tamamı zoom programı üzerinden kaydedilerek araştırmacı tarafından çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenler, neoliberal politikalarla öğretmenlik mesleğinin yaşadığı değişim/dönüşüm arasında ilişki olduğunu düşünmektedirler. Bu değişim/dönüşüm algısı genel olarak dinamik toplumsal süreçlerin getirdiği bir farklılaşma neticesi değil, kapitalist küreselleşme sürecinin eğitim alanını da kapsayan ticarileştirme eğiliminin sonucu, öğretmenlik mesleğinin yeniden vasıflandırılması olarak görülmektedir. Araştırma bulgularına göre, öğretmen yetiştirme çalışmalarından, sınav odaklı yaklaşıma, müfredat ve kılavuz kitap kullanımından öğretmen performans ölçümü çalışmalarına kadar yapılan birçok düzenlemenin öğretmeni talimatla harekete zorlayan, piyasa mantığı çerçevesinde oluşturulmuş ve öğretmen örgütlülüğünü parçalamaya dönük olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Değişim/Dönüşüm, Neoliberal Politikalar, Öğretmenlik Mesleği, Ticarileşme

Abstract:
This research examines the effects of neoliberal policies on the teaching profession; It aims to describe the transformation in the meanings and functions attributed to teaching based on teachers' original experiences. It has been tried to determine to what extent the transformative effect of neoliberal education policies on the teaching profession has been understood by teachers, whether they can keep up with this change, their attitudes towards change, and the experiences they have gained through their own educational experiences. The study is a case study in which qualitative research methods are applied. The research was carried out with 40 teachers working at different levels in public schools in various regions of Turkey in the 2020-2021 academic year. Participants were determined through maximum diversity sampling. In the research, the features that provide diversity; gender, professional seniority, type of school, branch, union membership, socioeconomic-cultural structure of the region-province where they work. Thus, as much as possible, it was tried to include teachers working in different economic environments and working conditions and having different seniority in the research. In this study, "semi-structured interview technique" was used to collect data. The interview form consists of two parts. In the first part, there are 13 questions to determine the personal information of the interviewed teachers, and in the second part, nine questions to reveal the effects of neoliberal policies on the teaching profession and sounding questions for each of these questions. The research data were obtained from in-depth interviews conducted through the zoom program (between 25 December 2020 - 3 March 2021) with teachers at different levels in public schools in various regions of Turkey. Interviews; minimum 45 minutes, maximum 5 hours. Total call time is 78 hours. All of the interviews were recorded over the zoom program and analyzed by the researcher.  According to the results of the research, teachers think that there is a relationship between neoliberal policies and the change/transformation experienced by the teaching profession. This perception of change/transformation is generally seen not as a result of differentiation brought about by dynamic social processes, but as a requalification of the teaching profession as a result of the commercialization trend of the capitalist globalization process, which also includes the field of education. According to the research findings, it is thought that many regulations, from teacher training studies to exam-oriented approach, from the use of curriculum and guidebooks to teacher performance measurement studies, were created within the framework of market logic, forcing teachers to act with instruction, and aimed at breaking up teacher organization.

Keywords: Change/Transformation, Neoliberal Policies, Teaching Profession, Commercialization