Jeo strateji ve enerji bağlamında Türkiye Azerbaycan ilişkileri
Relations of Turkey and Azerbaijan in the context of geo-strategy and energy
Yazar: FARHAD GASHAMLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERJADA PROGONATI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Doğal gaz = Natural gas ; Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Enerji politikaları = Energy policies ; Jeostratejik = Geostrategic ; Jeostratejik güvenlik = Geostrategic security ; Petrol = Petroleum ; Türk-Azerbaycan ilişkileri = Turkish-Azerbaijan relations ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Azerbaycan dünyada önemli petrol ve doğalgaz üreticisi olan ülkelerden biridir. Sovyetler Birliği'nin dağımasından sonra bağımzılığını tekrar kazanan Azerbaycan doğal kaynakların çıkarılması, işlenmesi ve uluslararası piyasalara nakli ile ilgili bağımsız enerji politikaları kurmayı hedeflemiştir; ancak bağımsızlığının ilk yıllarında  karşılaştığı birçok iç ve dış sorunlar nedeniyle kendi enerji stratejisini belirlenme fırsatı bulamamıştır. Nihayet 1994 yılında imzalanan "Asrın Anlaşmas", bağımsız Azerbaycan'ın enerji tarihinde dönüm noktası olmuş ve yabancı şirketlerle birçok petrol ve doğalgaz anlaşması imzalanabilmiştir.. 1994 yılından itibaren enerji konusunda emin adımlarla yükselen Azerbaycan, jeostratejik olarak kendi çıkarları doğrultusunda, belirlediği hedefler ile enerji boru hattı projelerini hayata geçirmiştir.
Bu süreçte Azerbaycan`ın enerji siyasetinde en çok işbirliği içinde olduğu ülke Türkiye olmuştur. Bağımsızlık sonrası, Ebülfez Elçibey döneminden başlayan enerji ilişkileri Haydar Aliyev döneminde "Bir Millet İki Devlet" sloganı ile gelişmiştir. İlham Aliyev-Recep Tayyip Erdoğan döneminde belirlenen "Enerji Güvenlik Stratejisi" her iki ülkenin bölgedeki konumunu yükseltmiştir. Dünya siyasetinde örnek olabilecek ve karşılıklı kardeşliğe, güvene, dayanan Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin gelişmesi ile BTC, BTE beraber TANAP, TAP gibi projeler hayata geçirilmiştir.
Bu tezin amacı enerji bağlamında Azerbaycan için Türkiye'nin yeri ve önemini analiz etmek, bu kapsamda Türkiye`nin bölgede enerji güvenliğinin sağlanmasında etkisini ve rolünü incelemektir.

Anahtar Kelimeler: Enerji Güvenliği, Jeo-Strateji, Azerbaycan, Türkiye

Abstract:
Azerbaijan is one of the important oil and natural gas producer countries in the world. After the collapse of the Soviet Union, independence Azerbaijan which regained aimed to establish independent energy policies regarding the extraction, processing and transfer of natural resources to international markets. However, in the early days of its independence, Azerbaijan could not find the opportunity to determine its own energy strategy due to many internal and external problems.Finally the Contract of the Century signed in 1994, was a turning point in the energy history of independent Azerbaijan and led to the signing of many oil and gas agreements with foreign companies. Azerbaijan, which has risen confidently in the field of energy since 1994, has carried out energy pipeline projects along with the routes determined in line with its own interests geostrategically.
Azerbaijan's energy policy in the countries in which Turkey has been most cooperative. The energy relations that started in the post-independence period of Abulfaz Elchibey developed with the slogan of "one nation, two states" in the period of Heydar Aliyev. The energy security strategy determined in the period of Ilham Aliyev-Recep Tayyip Erdogan has increased the position of both countries in the region. The world will be an example of politics and mutual brotherhood, with BTC, BTE development of Turkey Azerbaijan relations based on trust, along with the it TANAP project like TAP has been implemented. 
The aim of this thesis, Turkey replace in the energy context Azerbaijan, analyzes the importance, and in this context, Turkey's role is to examine the impact in ensuring energy security in the region.

Keywords: Energy Security, Geo-Strategy, Azerbaijan, Turkey