Türkiye'de üreyen turnaların (Grus grus lınnaeus, 1758) göç davranışlarının araştırılması
Investigation on migration behavior of common cranes (Grus grus linnaeus, 1758) breeding in Turkey
Yazar: BURAK TATAR
Danışman: PROF. DR. ZAFER AYAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Göçler = Migrations ; Hareket = Motion ; Kernel olasılık yoğunluk tahmini = Kernel probability intensity quess ; Turnalar = Common crane

Özet:
Bu tez kapsamında Turna (Grus grus) türünün, diğer alttürlerden izole bir popülasyon oluşturmuş Transkafkasya popülasyonunun Türkiye'de üreyen kısmının yazlama, kışlama ve göç sırasındaki alan kullanım davranışları, göç fenolojisi ve yaşam alanlarında tercih ettiği arazi özellikleri incelenmiştir. Bölgedeki popülasyonun izole bir popülasyon olması koruma biyolojisi açısından son derece önemli olduğundan ve ilgili alanyazında popülasyonun bir alttür olduğu ileri sürüldüğünden, hareketlerin incelenmesinden elde edilen sonuçların Türkiye'deki koruma çalışmalarında bir temel teşkil etmesi beklenmektedir. Turna hareketlerinin çalışılması kapsamında öncelikle 2014 – 2019 yılları arasında GPS vericileri ile izlenen turnaların yazlama, kışlama ve göç dönemleri yıllara göre ayrı olarak değerlendirilmiştir. İlk yaz dönemlerinde kullandıkları yurt büyüklüğü tüm Türkiye'de 53.576,29 ha iken, bunun 13.057,72 ha'lık kısmı Kernel Yoğunluk Tahmini ile belirlenen çekirdek alanlardır. İkinci yaşlarındaki yazlama alanları ilk yazlarından istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklı olup, toplam yurt büyüklüğü 95.648,7 ha, çekirdek alanların toplamı ise 79.503,6 ha'dır. Kışlama alanlarında yurt büyüklükleri artmakta olup, bunun sebebini büyük ölçüde tüneme alanlarının beslenme alanlarına olan uzaklığı oluşturmaktadır. Kışlama alanları arasında da yaşlara göre anlamlı bir fark bulunmuştur. Turnaların sonbahar göç dönemlerinin başlangıcının ortalama olarak Eylül – Kasım ayları arasında, ilkbahar göç dönemlerinin başlangıcının ise Ocak – Mart ayları
arasında değiştiği görülmüştür. Kışlama için gidilen alan yıldan yıla farklılık göstermekte olup, genellikle ikinci yıllarındaki göçlerinde daha kısa mesafeleri tercih etmektedirler. Yazlama alanlarında en çok tercih ettikleri habitat tipi sulanan veya sulanmayan ekilebilir tarım alanları iken, kışlama alanlarında bu durum kışı geçirdikleri alana göre değişmekle birlikte ekilebilir tarım arazileri yine büyük çoğunluğu oluşturmaktadır.

Abstract:
Within the scope of this thesis, land use behaviors during summer, winter and migration stopovers, migration phenology and preferred land covers of the Common Crane's (Grus grus) Transcaucasian population breeding in Turkey, which formed an isolated population far from other subspecies, were examined. Since the population in the region is an isolated population, it is extremely important in terms of conservation biology and as it was suggested as a subspecies in the relevant literature, it is expected that the results obtained from the analysis of the movements will form a basis for conservation studies in Turkey. Within the scope of the study of crane movements, first of all, summer, winter and migration periods of cranes tracked by GPS transmitters between 2014 and 2019 were evaluated separately according to years. The home ranges they used in Turkey in the first summer period is 53.576,29 ha, of which 13.057,72 ha is the core areas determined by the Kernel Density Estimate. The summering areas in their second year of age are statistically significantly different from their first summers, the total home range is 95.648,7 ha and the total core areas are 79.503,6 ha. Their home range is increasing in the wintering areas, mostly due to the distance between the roosting areas and the feeding areas. A significant difference was found between the wintering areas according to age. It has been observed that the beginning of the autumn migration period of cranes varies on average between September and November, and the beginning of the spring migration period varies between January and March. The area they migrate for wintering differs from year to year, and they generally
prefer shorter distances in their second year migration. While the mostly preferred habitat type in the summering areas is irrigated or non-irrigated arable agricultural lands, in wintering areas this situation varies according to the area where they spend the winter, but arable farming lands still constitute the majority.