Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda yaşanan semptomların ve konforun incelenmesi
Investigation of symptoms and comfort experienced in patients with hemodialysis treatment
Yazar: CANSELİN ALKIN DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLFÜNAZ ÖZER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Konfor = Comfort ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Bu araştırma hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda yaşanan semptomları ve konfor düzeyini incelemek üzere yapılmıştır. İstanbul'da bulunan bir diyaliz merkezinde hemodiyaliz tedavisi alan hastalar ile Kasım 2020-Mart 2021 tarihleri arasında 192 hasta ile gerçekleştirilen bu çalışma tanımlayıcı ve kesitsel tiptedir. Araştırma verileri, Sosyo-Demografik Özellikler Formu, Diyaliz Semptom İndeksi (DSİ) ve Hemodiyaliz Konfor Ölçeği (HKÖ) ile yüz yüze görüşme yoluyla toplanmıştır. Hastaların yaş ortalaması 54,6±10,69, hemodiyaliz tedavi yılı ortalaması 3,21±1,54'dir. DSİ ortalaması 18,9±10,31; HKÖ ortalaması 32,87±4,28, Üstesinden gelme alt boyut ortalaması 20,51±2,91 ve rahatlama alt boyut ortalaması 12,36±2,6 bulunmuştur. Hastaların en çok yorgunluk, rahatsızlık, kaygılı olma, kemik-eklem ağrısı,  baş ağrısı,  endişelenme semptomları yaşadıkları tespit edilmiştir. DSİ'nin faktör modeli yönünden değerlendirilmesi yapıldığında; doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin sekiz faktörlü (1(Kas İskelet Sistemi Semptomları), 2 (Cilt Semptomları), 3 (Emosyonel Semptomlar), 4 (Cinsel Problemler), 5 (Gastrointestinal Sistem Semptomları), 6 (Uyku Problemleri), 7 (Gastrointestinal Sistem Semptomları), 8 (Ağrı)) bir yapıya sahip olduğu bulunmuştur. Yaş ile rahatlama arasında çok zayıf düzeyde ve negatif yönde anlamlı bir ilişki vardır. Yaş ve hemodiyaliz tedavi yılı ile DSİ arasında istatistiksel olarak anlamlı  ve negatif yönde ve bir ilişki bulunmaktadır. Regresyon katsayıları incelendiğinde kas iskelet sistemi semptom, emosyonel semptom, gastrointestinal sistem semptom değişkenlerin HKÖ üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Sonuç olarak, hastaların semptom şiddeti düşük, konfor düzeylerinin orta seviyenin üzerinde olduğu saptanmıştır. Hastaların yaşadıkları semptomlar (kas iskelet sistemi, emosyonel, gastrointestinal sistem) konfor düzeyini olumsuz etkilemektedir. Ayrıca ileri yaş ve hemodiyaliz tedavi yılı semptom şiddetini artırmaktadır.

Abstract:
This study was conducted to examine the symptoms and comfort experienced in patients who receive hemodialysis treatment. This descriptive and cross-sectional study was experienced with 192 hemodialysis patients of two dialysis centers on the European part of Istanbul between November 2020 and March 2021. Research data were collected by face-to-face interviews with the Socio-Demographic Characteristics Form, Dialysis Symptom Index (DSI) and Hemodialysis Comfort Scale (HCS). The mean age of the patients was 54.6±10.69 years, and the mean year of hemodialysis treatment duration was 3.21±1.54. DSI mean is 18.9±10.31; HCS is 32.87±4.28, The mean of the Overcoming sub-dimension was 20.51±2.91 and the mean of the Relaxation sub-dimension was 12.36±2.6. It was ascertained that the patients mostly experienced fatigue, discomfort, anxiety, bone-joint pain, headache and anxiety symptoms. When DSI is evaluated in terms of factor model; as a result of confirmatory factor analysis, it was found that the scale had an eight-factor structure. (1(Gastrointestinal System Symptoms), 2 (Skin Symptoms), 3 (Emotional Symptoms), 4 (Sexual Problems), 5 (Gastrointestinal System Symptoms), 6 (Sleeping Problems), 7 (Gastrointestinal System Symptoms), 8 ( Pain)). There is a negative and very weak correlation between age and relief. There is a statistically significant positive correlation between age, hemodialysis treatment year and DSI. When the regression coefficients are examined, it is seen that the musculoskeletal system symptom, emotional symptom, gastrointestinal system symptom variables have a negative and significant effect on HCS. As a result, it was determined that the symptom severity of the patients was low and their comfort level was above the medium level. Symptoms experienced by patients (musculoskeletal system, emotional, gastrointestinal system) negatively affect the level of comfort. In addition, advanced age and years of hemodialysis treatment increase symptom severity.