Kuzu rasyonlarında sodyum bikarbonat ve organik krom kullanımının performans, sindirilebilirlik, rumen fermantasyonu, bazı kan parametreleri ve mineral profili ile kesim ve karkas özellikleri üzerine etkileri
The effects of the use of sodium bicarbonate and organic chrome in lamb rations on performance, digestibility, rumen fermentation, some blood parameters and mineral profile, slaughter and carcass properties
Yazar: ERKİL ONUR GÜNÜÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SALMAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Hayvan besleme = Animal feeding ; Karkas = Carcass ; Koyunlar = Sheep ; Krom = Chromium ; Krom pikolinat = Chromium picolinate ; Kuzular = Lambs ; Rasyonlar = Rations ; Rumen = Rumen ; Sindirim = Digestion ; Sodyum bikarbonat = Sodium bicarbonate

Özet:
Bu araştırmanın amacı kuzu rasyonlarına ilave edilen krom pikolinat ve sodyum bikarbonatın besi performansı, sindirilebilirlik, rumen fermantasyonu, bazı kan parametreleri ve mineral profili ile kesim ve karkas özellikleri üzerine etkilerini belirlemektir. Araştırmada toplam 28 adet Bafra ırkı erkek kuzusu kullanılmıştır. Araştırmada, kuzular her birinde 7 baş kuzu olacak şekilde rastgele 4 gruba ayrılmıştır. Deneme süresi 15 gün alıştırma ve 63 gün deneme olmak üzere toplam 78 gün olarak yürütülmüştür. Deneme her kuzu için ayrı olarak hazırlanan bireysel bölmelerde yürütülmüştür. Araştırmada, kontrol grubuna temel rasyon verilirken (sodyum bikarbonat ve krom pikolinat içermeyen), deneme grubu 1 (CrPic) konsantre yemine 0.25 mg/gün krom pikolinat, deneme grubu 2 (Bic) konsantre yemine %1.5 sodyum bikarbonat ve deneme grubu 3 (CrPic+Bic)  konsantre yemine ise %1.5 sodyum bikarbonat + 0.25 mg/gün krom pikolinat ilave edilmiştir. 
	Araştırmada deneme süresince belirlenen ortalama canlı ağırlıklar ve bu sürelerde kazanılan ortalama canlı ağırlıklar bakımından gruplar arasında istatistiki bir farklılık görülmemiştir (p>0.05). Deneme süresince ortalama kuru madde tüketimi (KMT) bakımından gruplar arasında istatistiksel bir farklılık görülmemiştir (p>0.05). Ancak, ortalama canlı ağırlık artışı (CAA) 14-28. günler arasında CrPic+Bic (p=0.0066) grubunda, 42 ve 56. günlerde kontrol grubunda (p=0.0126) ve 0-63. günlerde ise kontrol grubunda (p=0.0869) rakamsal olarak daha yüksek tespit edilmiştir. Araştırmanın 14-28. günlerinde en iyi yemden yararlanma oranı (YYO) CrPic+Bic grubunda, araştırma sonunda ise en iyi yemden yararlanma oranı kontrol grubunda belirlenmiştir (p=0.0337).
Gruplarda ortalama KM, OM, HY ve HP sindirilebilirlikleri yönünden gruplar arasında istatistiki bir farklılık görülmezken (p>0.05),  HS (0.0074), NDF (p=0.0466)) ve ADF (p=0.0138) sindirilebilirliği bakımından gruplar arasındaki farklılık önemli bulunmuştur. pH ve toplam uçucu yağ asitleri (TUYA) bakımından gruplar arasında bir farklılık görülmemiştir, ancak en yüksek NH3-N konsantrasyonu kontrol grubunda (p<.0001) ve en yüksek protozoa sayısı ise CrPic grubunda (p<.0001) gözlenmiştir.
Kesim ağırlığı, sıcak karkas ağırlığı, soğuk karkas ağırlığı, karkas dış ölçümleri ile ilgili istatistiksel bir farklılık görülmemiştir. Ayrıca Musculus longissumus dorsi (MLD) kabuk yağı kalınlığı ve  MLD alanı bakımından gruplar arasında istatistiksel bir farklılık görülmemiştir. Kontrol grubu ile deneme grupları ortalama deri ve testis ağırlığı bakımından gruplar arasında istatistiksel bir farklılık görülmüştür. Gruplara ait farklı saatlerdeki (0, 45. dk ve 24. saat) pH değerleri ile 0-45 dk, 45 dk-24 saat, 0-24 saat aralığındaki pH değişimi yönünden gruplar arasında istatistiksel bir farklılık gözlenmemiştir (p>0.05). Gruplara ait ısı değerleri (0, 45 ve 24. saat) yönünden bir farklılık görülmüştür. Bunun yanında 0-45 dk aralığında ısı değişimi yönünden gruplar arasında farklılık görülmezken, 45 dk-24 saat, 0-24 saat aralığında ise istatistiksel bir farklılık görülmüştür. Gruplarda MLD kasında doymuş yağ asidi (SFA) olarak en yüksek ortalama değer palmitik asit (C16:0) ve stearik asit (C18:0) iken tekli doymamış yağ asitlerinden (MUFA) ise oleik asit (C18:1n9) olarak belirlenmiştir. Araştırmada  kontrol grubu ile deneme grupları arasında yağ asidi profili yönünden gruplar arasında istatistiksel bir farklılık olmamıştır. Araştırmanın başında ve sonunda alınan kan örneklerinin serum albumin, toplam kolesterol ve toplam protein düzeyleri yönünden gruplar arasında istatistiki yönden önemli bulunmuş (p<0.05) olup, serum glukoz ve trigliserit düzeyleri bakımndan gruplar arasında istatistiki bir farklılık görülmemiştir (p>0.05).
Araştırmanın sonunda elde edilen serum Na, Cr, Mn, Zn ve Fe düzeyleri bakımından gruplar arasındaki farklılık önemliyken (p<0.05), serum Ca, P, Mg, K ve Cu yönünden bir farklılık tespit edilmemiştir (p>0.05). P' un Cu ile negatif yönde zayıf bir korelasyon (p=0.0394), Cr ile pozitif yönde zayıf bir korelasyon (p=0.0792) tespit edilmiştir. Mg'un Fe ile pozitif yönde zayıf bir korelasyon (p=0.0461), Cr ile pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon (p=0.0140) tespit edilmiştir. Fe'in Zn ile negatif yönde zayıf bir korelasyon (p=0.0384) saptanmıştır. Bunun yanında Cr'un Mn (0.0481) ile pozitif yönde zayıf bir korelasyon,  Zn'nun ise Mn (0.0047) ile negatif yönde orta bir korelasyon belirlenmiştir.  
Sonuç olarak, araştırmanın sonunda CrPic ile Bic ve kombinasyonlarının ortalama canlı ağırlık, KMT ve CAA üzerine bir etkisi olmamıştır. YYO en iyi kontrol grubunda tespit edilmiştir. En yüksek HS (0.0074), NDF (p=0.0466) ve ADF (0.0138) sindirilme dereceleri krom pikolinat grubunda tespit edilmiştir. Bunun yanında rumen sıvısında NH3-N düzeyini düşürmüş (<0.0001) ve protozoa sayısını artırmıştır. Karkas özellikleri,  MLD kabuk yağı kalınlığı ve MLD alanı ile yağ asit profili yönünden gruplar arasında istatistiksel bir farklılık görülmemiştir. Krom pikolinat ve sodyum bikarbonat kullanılan gruplarda deri (0.0170) ve testis ağırlığı (p=0.0175) azalmıştır. Bu durum özellikle CrPic, Bic, CrPic+Bic gruplarında serum Zn düzeylerindeki düşüşe bağlanabilir. Serum Na, Cr, Mn, Zn ve Fe düzeyleri bakımından gruplar arasındaki farklılık önemliydi (p<0.05). Cr, Mg ve  Mn ile sırasıyla orta (r=0.45898, p=0.0140) ve zayıf (r=0.37683, p=0.0481) bir korelasyona sahiptir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the effects of chromium picolinate and sodium bicarbonate added to lamb rations on performance, digestibility, rumen fermentation, some blood parameters and mineral profile, and carcass caracteristics. A total of 28 Bafra male lambs were allocated to one control and three experimental groups (7 animals per group). The experimental period lasted a total of 78 days, including 15 days adaptation period and 63 days experimental. The experiment was carried out in individual chambers prepared separately for each lamb. The control was fed only the basal diet (without chromium picolinate and sodium bicarbonate). Treatment groups 1 (CrPic), 2 (Bic) and 3 (CrPic+Bic) were fed a basal diet containing 0.25 mg/day chromium picolinate, 1.5% sodium bicarbonate and 1.5% sodium bicarbonate + 0.25 mg/day chromium picolinate, respectively.
In the study, there was no statistical difference between the groups in terms of the average live weights obtained during the experiment and the average body weight gained during these periods (p> 0.05). There was no statistical difference between the groups in terms of average dry matter consumption (KMT) during the study (p> 0.05). However, the highest body weight gain was found between 14th and 28th days in the CrPic+Bic (p = 0.0066) group and higher on the 42nd and 56th days in the control group (p = 0.0126). The mean body weight gain on days 0 and 63 was numerically higher in the control group (p = 0.0869). The best feed conversion rate was achieved in the CrPic + Bic group on days 14 and 28 of the study and in the control group at the end of the study (p = 0.0337).
While there was no statistical difference between the groups in terms of mean DM, OM, CF and CP digestibility of the groups (p> 0.05). The highest HS (0.0074), NDF (p = 0.0466) and ADF (p = 0.0138) digestibility were obtained in the CrPic group. There was no difference between groups in terms of pH and total volatile fatty acids (TUYA). However, the highest NH3-N concentration was observed in the control (p <.0001), and the number of protozoa in the CrPic (p <.0001).
There was no statistical difference regarding slaughter weight, hot carcass weight, cold carcass weight, and external carcass measurements. In addition, there was no statistical difference between the groups in terms of backfat thickness and MLD area of musculus longissumus dorsi (MLD). A statistical difference (p<0.05) was observed between the groups in terms of mean skin and testicular weight. This can be attributed to the decrease in serum Zn levels especially in CrPic, Bic, CrPic+Bic groups.There was no statistical difference between the groups in terms of pH values at different hours (0, 45 and 24 hours) and pH changes between 0 and 45 minutes, 45 minutes and 24 hours, 0 and 24 hours (p> 0.05). There was a statistical difference between the groups in terms of the heat values of the carcass (0, 45 and 24 hours). In addition, while there was no difference between the groups in terms of heat change between 0 and 45 minutes, a statistical difference was observed between 45 minutes and 24 hours and between 0 and 24 hours. The highest mean values in MLD in the groups were determined as palmitic acid (C16: 0) and stearic acid (C18: 0) as saturated fatty acid (SFA), and oleic acid (C18: 1n9) among monounsaturated fatty acids (MUFA). There was no statistical difference between the groups in terms of fatty acid profile. In the serum taken at the beginning and at the end of the study, albumin, total cholesterol and total protein levels were statistically significant (p <0.05) between the groups, and there was no statistically significant difference between the groups in terms of serum glucose and triglyceride levels (p> 0.05). While the difference between the groups in terms of serum Na, Cr, Mn, Zn and Fe levels obtained at the end of the study was significant (p <0.05), no difference was found in terms of serum Ca, P, Mg, K and Cu (p> 0.05). P had a weak negative correlation with Cu (p = 0.0394) and a weak positive correlation with Cr (p = 0.0792). Mg had a weak positive correlation (p = 0.0461) with Fe and a moderate positive correlation with Cr (p = 0.0140). Fe had a weak negative correlation (p = 0.0384) with Zn. In addition, a weak positive correlation of Cr with Mn (0.0481) and a moderate negative correlation of Zn with Mn (0.0047) were determined.
As a result, at the end of the study, CrPic and Bic and their combinations had no effect on mean body weight, DMI and daily live weight gain. The best FCR was in the control group. CrPic positively affected the digestibility of CF (0.0074), NDF (p = 0.0466) and ADF (0.0138). In addition, it decreased the NH3-N level in the rumen fluid (<0.0001) and increased the number of protozoa. There was no statistical difference between the groups in terms of carcass characteristics, MLD's backfat thickness, MLD area and fatty acid profile. CrPic and Bic reduced skin (0.0170) and testis weight (p = 0.0175). This may be attributed to the decrease in serum Zn levels especially in the CrPic, Bic, CrPic + Bic groups. The difference between the groups in terms of serum Cr, Na, Mn, Zn and Fe levels was significant (p <0.05). Cr had a moderate (r=0.45898, p=0.0140) and weak (r=0.37683, p=0.0481) positive correlation with Mg and Mn, respectively.