Finansal kriz dönemlerinde hisse senetleri fiyatlarının davranışsal analizi: Borsa İstanbul örneği
Behavioral analysis of stock prices during financial crises: The Case of Borsa İstanbul
Yazar: MELTEM BUDAK
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM KESKİN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bu çalışmada, finansal kriz dönemlerinde Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetlerinin davranışsal analizinin yapılması amaçlanmıştır. Finansal krizlerin hisse senedi fiyatları üzerindeki etkileri incelenmiş ve yatırımcı davranışlarının bu süreçlerde nasıl şekillendiği analiz edilmiştir. Kriz dönemlerinde yatırımcıların davranışlarının, duygusal faktörler ve bilişsel önyargılar nedeniyle rasyonellikten uzaklaştığı tespit edilmiştir. Bu durum, piyasada aşırı dalgalanmalara ve irrasyonel karar alma süreçlerine yol açarak, hisse senedi fiyatlarında büyük değişikliklere sebep olmuştur.
Çalışmada Üssel Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Değişen Varyans (EGARCH) (1,1) modeli kullanılarak hisse senedi fiyatlarının oynaklıkları analiz edilmiş ve kriz dönemlerinde fiyat oynaklıklarının arttığı, bu oynaklıkların uzun süre devam ettiği gözlemlenmiştir. Özellikle negatif şokların, pozitif şoklara göre daha fazla oynaklık yarattığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, finansal krizlerin yatırımcı davranışları ve piyasa volatilitesi üzerindeki kalıcı etkisini göstermektedir. Ayrıca ARCH testi sonuçları, Borsa İstanbul'da kriz dönemlerinde değişen varyansın varlığını doğrulamış ve finansal varlıkların fiyat hareketlerindeki belirsizliğin arttığını ortaya koymuştur.
Davranışsal finans perspektifinden ele alındığında, kriz dönemlerinde yatırımcıların aşırı güven, sürü davranışı ve pişmanlıktan kaçınma gibi eğilimler sergilediği ve bu davranışların piyasalarda aşırı fiyat hareketliliklerine yol açtığı belirlenmiştir. Bu durum, finansal piyasalardaki belirsizliğin ve irrasyonel davranışların kriz dönemlerinde daha da arttığını göstermektedir.
Sonuç olarak, finansal kriz dönemlerinde yatırımcı psikolojisi ve davranışlarının anlaşılması, krizlerin etkilerinin azaltılmasında ve piyasalarda istikrarın sağlanmasında kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, finansal krizlerin etkilerini anlamak ve gelecekte yaşanabilecek benzer durumlara karşı hazırlıklı olmak adına önemli bir katkı sunmaktadır.

Abstract:
This study aims to conduct a behavioural analysis of stocks traded on Borsa Istanbul during financial crisis periods. The impact of financial crises on stock prices has been studied, along with the analysis of investor behaviour during these times. Research shows that investors often act irrationally during crises because of emotional influences and cognitive biases. This situation has led to excessive market fluctuations and irrational decision-making processes, resulting in significant changes in stock prices.
The study utilised the EGARCH (1,1) model to analyse stock price volatility, revealing that volatility heightened during crisis periods and remained elevated for an extended duration. It was also observed that negative shocks resulted in greater volatility compared to positive shocks. This finding indicates the lasting impact of financial crises on investor behaviour and market volatility. Additionally, the results of the ARCH test confirmed the presence of changing variance in Borsa Istanbul during crisis periods, revealing increased uncertainty in the price movements of financial assets.
From a behavioural finance perspective, it was determined that investors exhibit tendencies such as overconfidence, herd behaviour, and regret avoidance during crises, which lead to excessive price movements in the markets. This shows that uncertainty and irrational behaviour in financial markets increase further during crisis periods.
In conclusion, understanding investor psychology and behaviour during financial crises plays a critical role in mitigating the effects of crises and ensuring market stability. This study provides a significant contribution to understanding the impacts of financial crises and preparing for similar future events.