Hafif malnütrisyonlu çocuklarda sadece beslenme düzenlenmesi ve ek olarak oral nütrisyon desteğinin karşılaştırılması
Comparison of nutritional counseling only and additional oral nutrition support in children with mild malnutrition
Yazar: METİN ASILEREN
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK BEŞER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
HAFİF MALNÜTRİSYONLU ÇOCUKLARDA SADECE BESLENME DÜZENLENMESİ VE EK 
OLARAK ORAL NÜTRİSYON DESTEĞİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Amaçlar: Malnütrisyonun geleneksel sınıflandırmasında, hafif malnütrisyon terimi 
yaşa göre boy (YGB) veya boya göre ağırlık (BGA) Z skorlarının -1/-2 aralığında 
olduğu durumlar olarak tanımlanmaktadır. Güncel Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ)
sınıflandırmasında hafif malnütrisyon yer almamakla birlikte, bu durumdaki 
çocuklara müdahale edilmediğinde morbidite ve mortalite riskinde artış gibi 
olumsuz sonuçlar gelişebilir. Çalışmamızda hafif malnütrisyonlu çocuklara 
müdahalede, sadece beslenme düzenlemesi yapılanlarla, buna ek olarak oral 
beslenme desteği (OBD) ürünlerinin kullanıldığı çocukların büyüme ve gelişmelerinin 
karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma retrospektif olarak tasarlandı. Antropometrik ölçümlerle 
(YGB, BGA, VKİ) Z Skoru -1/-2 aralığında olan hafif malnütrisyon tespit edilen ve 
beslenme müdahalesi yapılan 155 hasta çalışmaya dahil edildi. Hasta dosyalarından 
antropometrik veriler kaydedildi. Sadece beslenme düzenlemesi yapılan hasta grubu 
ile beslenme düzenlemesine ek olarak OBD ürünü kullanan hasta grubunun 
başlangıç ve kontrol antropometrik ölçümleri istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 155 hastanın (%52'si kadın, yaş ortalaması 7,52 ± 
5,46) %37'sinde (n=58) sadece hafif akut malnütrisyon, %16'sında (n=25) sadece 
hafif kronik malnütrisyon, %47'sinde (n=72) ise hem hafif akut hem hafif kronik 
malnütrisyon saptandı. Hastaların %58'ine (n=90) sadece beslenme düzenlemesi 
uygulandı, %42'si (n=65) ise beslenme düzenlemesi yanı sıra OBD ürünü kullandı. 
Çalışmada tüm hasta gruplarında BGA/VKİ Z skoru başlangıç değerlerine göre 
anlamlı düzeyde yükseldi (p<0,05). OBD kullanan grupta BGA/VKİ Z skoru artışı daha 
vii
belirgin olarak gözlemlendi. OBD kullanan hastalarda BGA/VKİ Z skorunda artış 
(%3'ten fazla) olan hasta oranı anlamlı derecede yüksekti (p<0,05). Hafif akut 
malnütrisyon grubunda (n=130), OBD kullanan hastaların (n=54) %7,4'ünde (n=4) 
BGA/VKİ Z skoru -2 SD'nin altına düşerken, sadece beslenme düzenlemesi yapılan 
grupta (n=76) bu oran %10,5 (n=8) olarak bulundu. YGB Z skorlarında tüm hasta 
gruplarında anlamlı değişim saptanmadı.
Sonuç: Hafif malnütrisyonun erken tespiti ve beslenme müdahalesinin, 
malnütrisyonun şiddetinin artmasını önlemek ve ağır sonuçlarını potansiyel olarak 
değiştirmek açısından önemli olduğu görülmüştür. Hafif akut malnütrisyonun 
tedavisinde beslenme düzenlemesi faydalı olmakla birlikte, ek olarak OBD 
kullanımının malnütrisyon tedavisinde daha etkili olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Sözcükler: beslenme müdahalesi, hafif malnütrisyon, OBD

Abstract:
COMPARISON OF NUTRITIONAL COUNSELING ONLY AND ADDITIONAL ORAL 
NUTRITION SUPPORT IN CHILDREN WITH MILD MALNUTRITION
Aim: In the traditional classification of malnutrition, mild malnutrition is defined as 
cases where height-for-age (HFA) or weight-for-height (WFH) Z scores are in the 
range of -1/-2. Currently, mild malnutrition is not included in the WHO 
classification. However, if children with mild malnutrition are not intervened, 
negative consequences such as increased morbidity and mortality may occur. In our 
study, it was aimed to compare the growth and development of children with mild 
malnutrition, in whom only nutritional counseling was applied, and in addition to 
which oral nutritional support (ONS) products were used.
Material and Method: The study was designed retrospectively. 155 patients whose 
Z Score was in the range of -1/-2 according to anthropometric measurements (HFA, 
WFH, BMI), who were detected to have mild malnutrition and who underwent 
nutritional intervention were included in the study. Anthropometric data were 
recorded from patient files. Baseline and control anthropometric measurements of 
the patient group that only underwent nutritional counseling and the patient group 
that used an ONS product in addition to nutritional counseling were compared 
statistically.
Results: Of 155 patients (52% female, mean age 7.52 ± 5.46), 37% (n=58) had only 
mild acute malnutrition, 16% (n=25) had only mild chronic malnutrition, and 47% 
(n=72) had both mild acute and mild chronic malnutrition. While 58% (n=90) of the 
patients only made nutritional counseling, 42% (n=65) additionally used ONS 
products. In the study, WFH/BMI Z score increased significantly in the entire patient 
group compared to the baseline (p<0.05). The average WFH/BMI Z score increase 
was higher in the group using ONS. In patients using ONS, the rate of patients with 
ix
an increase in WFH/BMI Z score (more than 3%) is significantly higher (p<0.05). In 
the mild acute malnutrition group (n=130), the WFH/BMI Z-score fell below -2 SD in 
7.4% (n=4) of the patients (n=54) using ONS, while in the group with only nutritional 
counseling (n= 76) this rate was found to be 10.5% (n=8). There was no significant 
change in HFA Z scores in all patient groups.
Conclusion: Early detection and nutritional intervention of mild malnutrition has 
proven to be highly beneficial in preventing malnutrition from escalating in severity 
and potentially modifying its severe consequences. Although nutritional counseling 
is useful in the treatment of mild acute malnutrition, additional use of ONS is more 
effective in the treatment of malnutrition.
Keywords: nutrition intervention, mild malnutrition, ONS