Lise öğrencilerinin engellilere yönelik tutumlarının okul sosyal hizmeti odağında incelenmesi: Erzincan ili örneği
Examination of high school students' attitudes towards disabled people centre of school social work: The case of Erzincan
Yazar: ELİF ÇETİNTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ELİF GÖKÇEARSLAN ÇİFCİ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Erzincan = Erzincan ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okullar = Schools ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal içerme = Social inclusion ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Yapılan bu çalışmada Erzincan ili örneği özelinde herhangi bir engele sahip olmayan ortaöğretim kurumlarında öğrenim görmekte olan öğrencilerin okul sosyal hizmeti odağında çeşitli değişkenler açısından engellilere yönelik tutumları incelenmiştir. Çalışma grubunu Erzincan il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim öğretim faaliyeti göstermekte olan toplam 30 lise ve 370 öğrenci oluşturmuştur. Lise öğrencilerinin engellilere yönelik tutumlarının belirlenmesinde Başbakanlık Özürlüler İdaresi Daire Başkanlığı tarafından uygulanan "Toplum Özürlülüğü Nasıl Anlıyor" isimli çalışma kapsamında geliştirilmiş olan "Özürlülere Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmada genel tarama modeli esas alınmış olup, veriler nicel araştırma yöntemi aracılığı ile elde edilmiştir.

Verilerin girişi, analizi ve sınıflandırılmasında SPSS 21.0 programı kullanılmış olup, araştırmadaki değişkenlerin niteliğine göre yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişki olup olmadığının belirlenmesi için ise t ve F istatistiksel analizleri kullanılmıştır.

Araştırmada, lise öğrencilerinin engellilerin iyi ebeveynlik yapıp yapamayacakları konusundaki kararsız tutuma yönelik tercihleri dışında engellilere yönelik tutumlarının genel olarak olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Cinsiyet değişkeni ile eğitim ortamı, çalışma yaşamı, aile yaşamı ve kişisel özellikler boyutları arasında; sınıf değişkeni ile kişilerarası ilişkiler ile yetkinlik ve bağımsız yaşam boyutları arasında; anne-baba eğitim durumu değişkeni ile kişilerarası ilişkiler boyutu arasında; gelir değişkeni ile kişilerarası ilişkiler ve yetkinlik ve bağımsız yaşam boyutları arasında; ailesinde veya sınıfında engelli bir bireyle etkileşim halinde olup olmama değişkeni ile çalışma yaşamı boyutu arasında anlamlı ilişkilere rastlanmıştır. Öğrencilerin engellilere yönelik tutumları üzerinde yaş, ilişki içerisinde oldukları engellinin engel düzeyi ve engellilik hakkında eğitim alıp almama değişkenlerinin etkisine dair ise anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. 

Araştırmanın sonucunda her ne kadar lise öğrencilerinin engellilere yönelik tutumlarının olumlu olduğu tespit edilmiş olsa da engellilere yönelik tutum konusunda kararsız kalanlarının oranlarının da azımsanmayacak seviyede olduğu gözlenmiştir. Araştırma sonuçlarına bakıldığında ayrıca lise öğrencilerinin engellilere yönelik bütünüyle olumlu tutumlara sahip oldukları da söylenemez. Araştırma grubunu oluşturan lise öğrencileri genel olarak olumlu anlamda tutum sergilediklerini belirtmiş olsalar da hassas gruplar arasında sayılan engellilerin eğitim ortamlarında ve toplumsal hayatta engel durumuna bağlı olarak hiçbir biçimde ayrımcılığa ya da sosyal dışlanmaya maruz kalmamaları gerektiği düşüncesi doğrultusunda, engelli bireylerin toplumsal yaşamdan ve eğitim hayatından soyutlanmamaları ve bu yönde olası sorunların önüne geçilmesi için okul sosyal hizmetinin eğitim kurumlarında erken ve profesyonel müdahale ile sosyal içerme politikalarına katkı sağlaması bakımından gerekli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, students without disabilities who study high schools examined  their attitudes towards  people with disabilities  in terms of several variables at the centre of school social work in the specific to Erzincan city. The study group which are connected with Ministry of National Education  in the central district of Erzincan formed the total of 30 high schools and 370 students. In this study, in order to determine the attitudes of high school students to people with disabilities was used "Attitudes Scale Towards the People with Disabilities" which was developed as part of the study titled "How does Society Understand Disability" advanced by the Prime Ministry Department of the Administration of Disabled People. This research was based on the general survey method and the data were obtained through quantitive research method. 

The SPSS (21.0) program was used in data entry, analysis and determined mean, standart deviation and percentage according to quality of the variables in the study. T and F statistical analyzes were used to determine whether there is a connection between the variables. 

As a result of the research, much as it was determined positive attitudes of high school students towards people with disabilities, a considerable amount of the rates of the students who were indecisive about the attitudes towards people with disabilities were found.  Otherwise, when we examine at the results of this research, we cannot also say completely nonexistence positive attitudes towards people with disabilities of high school students. Even if high school students who generate the research group generally indicated to display positive attitudes, in accordance with this idea that disabled people who can be ranked among vulnerable groups shouldn't never expose discrimation or social exclusion in educational environment and social life, it is considered necessary for school social work services to prevent possible problems and in order not to be abstracted disabled people from the social life and educational life  in the way of contribute to early and professional intervention.