AK Parti hükümetleri döneminde Türkiye – İran ilişkileri
Turkish-Iranian relations during AK Parti̇ government
Yazar: KEMAL GENÇÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR GÜNAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran

Özet:
Orta Doğu ile Orta Asya coğrafyalarında büyük uygarlıkların kurulmasının arkasındaki iki köklü millet Türkler ve İranlıların ilişkileri, ilk çağlardan günümüze kadar inişli çıkışlı olarak hiç ara vermeden karşılıklı etkileşim içinde günümüze kadar devam etmiştir. İki kültür adeta birbirini tamamlamış ve birbirine çok şey katmıştır. Bununla beraber birbirlerini hiçbir zaman eritememişlerdir.
Türklerin ve İranlıların tarih boyunca ilişkilerini ve etkileşimlerini, incelemek suretiyle günümüzdeki bazı olayları özellikle AKP dönemi Türk İran ilişkileri anlaşılmaya çalışıldı. Siyasi ekonomik ve ideolojik bağların ilişkilere tesiri irdelendi. Tarihi seyir içinde, Türk İran ilişkilerini şekillendiren ana etkileşim ve çatışma noktaları tespit edilince, bu gün yaşanan inişli çıkışlı ilişkileri anlamak daha kolay olacağından bu çalışmada daha çok bu nokta yakalanmaya çalışıldı. 
Tarih boyunca aynı kaderi paylaşan iki millet aynı hedefler peşinde koşmuş ve hedeflerinden ve kimliklerinden hiçbir dönem taviz vermemişlerdir. Bu durum sürekli bir gerginliğe neden olmuş ve bu gerginlikte her an problem olma potansiyeli taşıyan bir ilişki biçimini doğurmuştur.
İlişkiler nasıl bir formül ile rayına oturtulabilir ve ilişkilerdeki ifrat ve tefrit nasıl dengelenir sorusu üzerinde durulmuştur. Aynı coğrafyada yaşayan ve rakip konumda hedef ve beklentileri çakışan iki ülke nasıl bir anlaşma ve paylaşım ile birbirinin büyümesine güçlenmesine katkı sağlayabilir. Bu sorunun cevabını bulmak çok zordur.



Anahtar Kelimeler: Türk İran İlişkileri, AKP, Rekabet, Menfaat, Bölgesel Güç, Dış siyaset, Siyasal İslam, Şiilik, İslamcılık.

Abstract:
The relations of Turks and Iranians , two major ethnicities that have build great civilization in the Middle East and Central Asia, since early ages till now, have existed in continuous interaction with ups and downs. Two cultures completed and have affected each other in many terms. In line with this, two cultures have never succeeded to assimilate one another. 
In order to understand the relations and interactions of Turks and Iranians, we have tried to understand nowadays issues and especially Turkish-Iranian relations during AKP government. In short, we tried to understand the effect of politico-economic and ideological ties on the relations between two countries. Since figuring out the major interactions past in the history that have played crucial role in shaping Turkish-Iranian relations would have helped better understand today's relations with ups and downs, we focused our attention on those moments.  
Having shared the same fates throughout the history, these ethnicities have had the same goals. Looking back reveals that both countries have never given up their identities. This in turn has lead to continuous tension and resulted in relation that could become a conflict any moment. 
Need to focus on methods to improve relations and ways to evaluate the excess and deficiencies. The ways and treaties to help each other grow and become stronger of competing countries in the same geography with conflicting interests were analyzed. Turkey during AKP government has strived a lot to reach this aim by bearing risks. However, since Iran did not strive for same, relations started to move to the known direction. In other words, it will continue till one of the two countries will become ineffective in regional and international arena. 



Key words: Turkish-Iranian relations, AKP, Competition, Interest, Regional power, Foreign policy, Political Islam, Shiism, Islamism