Ardahan ili Demir Çağ arkeolojik alanları
Iron Age archaeological sites in Ardahan province
Yazar: ZEKERİYE AKKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN ALTUN
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Ardahan = Ardahan ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Demir Çağı = Iron Age ; Seramikler = Ceramics ; Tunç Çağı = Bronze Age ; Urartular = Urartians

Özet:
Bu tezde, Anadolu'yu Kafkaslara bağlayan ve Doğu Anadolu Bölgesi'nin kuzeydeki uç noktasını oluşturan Ardahan Bölgesinde gerçekleştirilen, yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen arkeolojik alanlar değerlendirilmiştir. Bu arkeolojik alanlar içerisinde yer alan, kale ve kule yapıları ve yerleşim birimleri ve bu yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen az sayıdaki tarih öncesine ait veriler de incelenmiştir. Ayrıca birlikte hayvancılık ile bağlantılı olan yüksek dağlık kesimlerdeki mevsimlik arkeolojik alanlar ile birlikte bir höyük yerleşimi de ele alınmıştır. 
Ardahan ili, engebeli bir topografyaya sahip, soğuk iklimlerin hüküm sürdüğü bir coğrafya olarak, bilimsel çalışmaların sınırlı olduğu bir bölge konumundadır. 1995-1997 ve 2013-2018 yılları arasında arkeolojik yüzey araştırmaları sırasında bölgede Eskiçağa tarihlenen savunma ve yerleşim birimlerine ait kalıntılar tespit edilmiştir. Bu yapılar, mimari özellikleri ve yakın çevresinde yer alan seramik buluntuları üzerinden Demir Çağı içlerine tarihlenen arkeolojik alanlar olarak tanımlanmıştır. Bu yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen kale ve kule yapıları bölgede dikkat çekici bir yoğunluğa sahiptir. Bu mimari kalıntılar, Demir Çağı'nın mimari özellikleri göz önüne alınarak incelenmiştir. 
Tezde, Ardahan il ve ilçe sınırları içinde tespit edilen arkeolojik alanlardaki mimari kalıntılar; mimari özellikleri ve seramik buluntuları üzerinden değerlendirilmeye çalışılmıştır.  

Anahtar kelimeler: Ardahan ili, Tunç ve Demir Çağları, Kale ve Kule, Seramik, Urartu Yazıtları.

Abstract:
In this thesis, archaeological sites determined during surveys conducted in Ardahan Province, which constitutes the northern edge of Eastern Anatolia Province, connecting Anatolia with Caucasus have been reviewed. Fortresses, towers, settlement zones and prehistorical archaeological data few in number present in the archaeological sites have been examined. Besides, seasonal settlements related to animal husbandry on highlands and a mound has been reviewed.
Ardahan province has a rough topography, accompanied with cold climate; therefore has limited conditions for scientific researches due to circumstances of living. During 1995-1997 and 2013-2018 seasons, remains of defense and settlements dating prehistorical era have been determined. These construction remains are dated to Iron Age according to architectural features and shards gathered close to the areas. Determination of the numerous fortresses and towers tends to be intense in the areas. These architectural remains are examined by taking into consideration of Iron Age architectural features.
In this thesis, archaeological remains settled through Ardahan province and districts are reviewed on the evidence of architectural remains and their features and pottery finds.

Keywords: Ardahan province, Bronze and Iron Ages, Fortresses and Towers, Pottery, Urartian Inscripture.