Selenyum'un sitoprotektif etkileri
Cytoprotective effects of selenium
Yazar: SUZAN YAMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ADNAN AYHANCI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
İnsan tümörlerinin antikanser ilaçlara karşı gösterdikleri direncin üstesinden gelebilmek için, özellikle yüksek doz alkillenmiş ajanlar (siklofosfamid=CP) kullanılarak tümörlü hastaların yoğun kemoterapisi gereklidir. Ancak bu yaklaşım hemotoksisite, ürotoksisite ve kanserojenlik gibi istenmeyen yan etkilerden dolayı sınırlıdır. Son zamanlarda bazı eser elemetlerin (selenyum=Se) çeşitli sitotoksik ilaçların toksisitelerini azaltarak onların daha etkin olan yüksek dozlarda kullanılmalarına olanak sağladığı bildirilmiştir. Bu çalışmada CP nedenli hemotoksisite ve ürotoksisite üzerine bir eser element olan Se'nin periferik kan, kemik iliği ve mesanedeki olası koruyucu etkisi normal sıçanlarda denenmiştir. Bu amaçla 50, 100 ve 150 mg/kg CP' nin sıçan lökosit, trombosit, kemik iliği çekirdekli hücreleri ve mesane üzerindeki toksik etkileri karşılaştırılmıştır. 50 mg/kg CP verilen deney grubunda lökosit sayısında %77, trombosit sayısında %22 ve kemik iliği çekirdekli hücre sayısında da %72' e varan azalmalar belirlenmiştir. 100 mg/kg CP verilen deney grubunda daha çok düştüğü saptanmıştır. Ancak en yüksek toksisite 150 mg/kg CP verildiğinde ortaya çıkmış lökosit sayısı %95, trombosit sayısı %50, kemik iliği çekirdekli hücre sayısı da %94' lere varan bir azalma göstermiştir. 0.5 ve 1 mg/kg Se, bu dozlardaki CP toksisitesini kan ve kemik iliğinde kayda değer bir şekilde önleyememiştir. CP dozunun artışına parelel olarak (50, 100 ve 150 mg/kg) mesanede ülserasyon, kanama, ödem ve inflamasyon gibi çeşitli bozulmalar saptanmıştır. 0.5 mg/kg Se 50 mg/kg CP toksisitesini, 1 mg/kg Se ise 150 mg/kg CP toksisitesini azaltmada daha etkili olmuştur. Bu sonuçlar, selenyum dozunun belirli oranlarda değiştirilmesi ile artan CP dozuna karşı daha güçlü bir terapötik etkinliğin sağlanabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
The intensive chemotherapy against neoplastic diseases, particularly using high doses of alkylating agents, is an approach frequently used to overcome the drug resistance typical of many human solid tumors. Among alkylating agent, cyclophosphamide (CP) has been used for high-dose therapy, however hemotoxicity, urotoxicity and carcinogenicity are dose-limited side effects. Recently some trace elements are reported to decrease the toxicity of cytotoxic drugs when used in high-doses. In this study, the possible protective effect of selenium (Se), on the hemotoxicity and urotoxicity caused by CP in normal rats have been tested. For this reason, the toxic effects of 50, 100 and 150 mg/kg CP on rat leucocyte, thrombocyte, bone marrow nucleated cells and bladder were compared. In only 50 mg/kg CP given group, the numbers of leucocytes, thrombocytes, and bone marrow nucleated cells decreased %77, %22 and %72, respectively. The group which taken only 100 mg/kg CP showed even more reduction in the numbers of above cells. However, the highest toxicity was observed in the 150 mg/kg CP given group of which the numbers of above cells decreased down to %95, %50 and %94 as compared to the control, respectively. When given together with the above CP doses, 0.5 and 1 mg/kg Se did not prevent the CP related toxicity in periferal blood and bone marrow considerably. In accordance with the increasing CP doses (50, 100 and 150 mg/kg) there were ulceration, hemorrhage, edema and inflammation in the bladders. When given together with the above CP doses, 0.5 and 1 mg/kg Se considerably reduced the CP related toxicity in the bladders. When compared to 0.5 and 1 mg/kg Se in 50 and 150 mg/kg CP groups, 0.5 mg/kg Se was more protective on 50 mg/kg CP-induced cystitis while 1 mg/kg Se was more protective on 150 mg/kg CP-induced cystitis. Both Se doses were not protective on periferal blood and bone marrow. Our data suggest that well-adjusted selenium doses may result in more therapeutic effect against increased cyclophosphamide doses.