Ahşap ve çelik çatıların strüktürel ve konstrüktif karşılaştırılması
Structural and constrictive comparison of wooden and steel roofs
Yazar: MERVE GÖKÇEN AYAZ
Danışman: PROF. DR. NECATİ ŞEN
Toros Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Büyük açıklıkların geçilmesinde, estetik, imalat hızı ve ekonomi gibi sebeplerle, son dönem modern betonarme ve çelik yapılarda çelik düzlem ve uzay kafes sistem olmak üzere iki temel seçeneği bulunan çelik kafes çatı sistemleri ve çeşitli tekniklerin uygulanması ile birlikte konstrüksiyon imkanı genişleyen ahşap konstrüksiyonlu çatılar sıkça tercih edilmektedir. Ahşap ve çelik malzemenin değişimini ve gelişmesini sağlayan çeşitli tekniklerin uygulanmasına paralel olarak çatı sistemlerini oluşturulan yapım sistemlerinin imkanları da genişlemiştir. *Yatay açıklık sistemlerine ait düşey taşıyıcılar ile iklimsel faktörlerden korunmayı sağlayan ve havanın, ısı ve sesin binaya girişini kontrol eden düşey sistem çatılar, nitelikleri gereği açıklık geçen sistemler olmaları yanında binanın hem dışını hem de iç mekanlarını şekillendirmede etkili bir düşey görünüşe sahip yapı elemanlarındandır. (*Ching, Francis D.K., Onouye, Barry S., Zuberbuhler, D. (2013). Çizimlerle Taşıyıcı Sistemler, (Birinci Baskı). İstanbul: Yem Yayın, 135-248.)
Bu tez çalışması kapsamında; literatür taraması gerçekleştirilmiş olup ahşap ve çelik elemanlarla yapılan büyük açıklıkların geçildiği kesitler, çatı tipleri-işlevleri, ahşap ve çelik çatı sistemleri, ahşap oturtma, asma ve kafes kiriş sistemli ahşap çatı konstrüksiyonları üzerinde durulmuş, strüktürel çelik çatı çerçevesi, çelik rijit çerçeveler, çatı makasları, hesap metotları ve uzay kafes sistemler çelik çatı konstrüksiyonları kapsamında araştırılmış, ahşap ve hafif çelik çatıların strüktürel ve konstrüktif açıdan karşılaştırılması yapılmıştır. Ülkemizde ve uluslararası alanda çatı üretiminde kullanılan standartlar, bu sistemlerin üretiminde kullanılan ahşap ve çelik malzemenin yangın ve deprem anında göstermiş olduğu mukavemet tepkileri, ısı ve nem dayanımları, statik açıdan gösterdikleri mukavemetleri, diğer sistemlerde kullanılan malzemelere göre avantajları/dezavantajları strüktür ve konstrüksiyon kavramları çerçevesinde incelenmiş, ahşap ve çelik üç boyutlu strüktürel çatı sistemleri inşa edilmiş yapı örnekleri üzerinden sentezlenerek yapım sistemleri üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Strüktür, Konstrüksiyon, Çatı Sistemleri, Yapı Elemanı, Ahşap Çatı, Çelik Çatı

Abstract:
For reasons such as aesthetics, manufacturing speed and economy, steel lattice roof systems that have two basic options recently, namely steel plane and space cage system in modern reinforced concrete and steel structures, and wooden construction roofs of which construction possibilities expand with the application of various techniques, are frequently preferred for crossing large openings. In parallel with the application of various techniques that enable the change and development of wood and steel material, the possibilities of the construction systems, whose roof systems are created, have also expanded. * Vertical system roofs, which provide protection from climatic factors and control the entrance of air, heat and sound to the building with vertical carriers belonging to horizontal span systems, are the building elements that have an effective vertical appearance in shaping both the exterior and interior spaces of the building as well as being open systems. (* Ching, Francis D.K., Onouye, Barry S., Zuberbuhler, D. (2013). Carrier Systems with Drawings, (First Edition). Istanbul: Feed Publishing, 135-248.)
As part of this thesis study; The literature review has been carried out and the sections through which large openings made with wood and steel elements are passed, roof types-functions, wooden and steel roof systems, wooden fitting, suspended and trussed wooden roof constructions with roof system, structural steel roof frame, steel rigid frames, roof trusses, calculation methods and space frame systems were researched within the scope of steel roof constructions, and structural and structural comparison of wooden and light steel roofs were made. The standards used in the production of roofs in our country and in the international arena, the resistance reactions of the wood and steel material used in the production of these systems during the fire and earthquake, their advantages / disadvantages compared to the materials used in other systems were examined within the framework of the concepts of construction and construction, wooden and steel three-dimensional structural roof systems were synthesized on the building samples and construction systems were emphasized. 

Keywords: Structure, Construction, Roof Systems, Building Element, Wooden Roof, Steel Roof