Erken dönem uyumsuz şemaların başa çıkma tutumları ve kişilerarası ilişkiler üzerine etkisi
Erken dönem uyumsuz şemalarin başa çikma tutumlari ve kişilerarasi i̇lişkiler üzerine etkisi
Yazar: BEYZA GENÇELLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK MELTEM TAŞDEMİR ERİNÇ
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Kişiler arası ilişkiler = Interpersonal relations ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmanın amacı bireyin erken dönem yaşantıları ile şekillenen uyumsuz şemaların başa çıkma tutumları ve kişilerarası ilişki boyutları üzerine etkisini incelemektir. Çalışmaya 18-65 yaş aralığında 133 kadın 67 erkek olmak üzere toplam 200 yetişkin katılım sağlamıştır. Katılımcılara Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (COPE-R) ve Kişilerarası İlişki Boyutları Ölçeği (KİBÖ) ve bu araştırmaya yönelik hazırlanmış sosyodemografik form verilmiştir. Yapılan Spearman Korelasyon Testi sonucunda Erken dönem uyumsuz şemalardan Duygusal Yoksunluk, Sosyal İzolasyon/Güvensizlik, Başarısızlık, Karamsarlık, Duyguları Bastırma, Onay Arayıcılık, İç İçe Geçme Bağımlılık, Terk Edilme, Tehditler Karşısında Dayanıksızlık, Yüksek Standartlar şemaları ile Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği alt boyutlarından Sakınma Kaçınma ve Kendine Ceza puanları arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulgulandı. Söz konusu şema puanlarında görülen artışın Sakınma Kaçınma ve Kendine Ceza uyumsuz başa çıkma tutumlarının artması ile ilişkili olduğu saptandı. Duygusal Yoksunluk, Başarısızlık, Karamsarlık, Sosyal izolasyon/Güvensizlik, Duyguları Bastırma, Onay Arayıcılık, İç İçe Geçme Bağımlılık, Terk Edilme, Kusurluluk, Tehditler Karşısında Dayanıksızlık ve Yüksek Standartlar şemaları ile Kişilerarası İlişki Boyutları Ölçeği, "Onay bağımlılık", "Başkalarına güven" ve "Duygu farkındalığı" alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı. Söz konusu şemalardaki artış kişilerarası olumsuz ilişki tutumlarının artışı ile ilişkili bulundu. Araştırma sonucunda erken dönem uyumsuz şemalar ile sosyodemografik veriler arasında yer alan yaşam memnuniyeti, psikiyatrik öykü, cinsiyet değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulgulandı.
Anahtar kelimeler; erken dönem uyumsuz şemalar, başa çıkma tutumları, kişilerarası ilişkiler

Abstract:
The purpose of the study is to examine the effects of maladaptive schemas shaped by the individual's early life experiences on coping strategies and interpersonal relationship dimensions. Young Schema Questionnaire-Short Form-3. (YSQ-S3), The Cope Revised: Proposing a 5 Factor Model of Coping Strategies (R-COPE), Scale of dimensions of interpersonal relationships (SDIR) and the sociodemographic form prepared for this research were given to participants. A total of 200 adults, 133 women 67 men, between the ages of 18-65 participated in the study. As a result of Spearman Correlation Analysis, a statistically significant relationship was found between Emotional Deprivation, Social Isolation/Mistrust, Failure, Pessimism, Emotional Inhibition, Approval-Seeking, Enmeshment/Dependency, Abandonment, Vulnerability to Harm, Unrelenting Standards which are among the early maladaptive schemas and the sub-dimensions of The Cope Revised: Proposing a 5 Factor Model of Coping Strategies, Avoidance and Self- Punishment. The increase in the aforementioned schema scores was associated with the increase in the Avoidance and Self-Punishment maladaptive coping strategies. A statistically significant relationship was found between Emotional Deprivation, Failure, Pessimism, Social Isolation/Mistrust, Emotional Inhibition, Approval-Seeking, Enmeshment/Dependency, Abandonment, Defectiveness, Vulnerability to Harm, Unrelenting Standards schemas and the sub-dimensions of Interpersonal Relationship Dimensions Scale, "Approval Dependence", "Trust in Others and "Emotional Awareness". The increase in the aforementioned schema scores was associated with the increase in negative interpersonal relationship strategies. As a result of the research, a significant relationship was found between the early maladaptive schemas and sociodemographic data such as life satisfaction, psychiatric history, and gender variables.
Key words; early maladaptive schemas, coping strategies, interpersonal relationships