Elastomerik esaslı bazı ölçü maddelerinin reolojik özelliklerinin değerlendirilmesi
The evaluation of the rheological properties of some elastomeric impression materials
Yazar: AYŞE NURCAN DUMAN
Danışman: PROF.DR. BÜLENT BEK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmada diş hekimliğinde kullanılan farklı formülasyon ve yoğunluklardaki silikon ve polieter esaslı elastomerik ölçü maddelerinin in vitro koşullarda gösterdikleri reolojik özellikleri ele alındı. Akma Testleri, Frekans Sweep Testleri ve Frekans Time Testleri bulgularından elde edilen görünen viskozite değerleri, gerilme ve gerinim oranı verileri; dinamik viskozite ve tanjant delta değerleri, gerilme-gerinim arası faz farkı ile gerilme- gerinim büyüklüğünün bir fonksiyonu olarak depolama modülüsü, yitirme modülüsü ve açısal frekans verileri kullanılarak hesaplandı. Bu değerleri, istatistiksel olarak analiz etmek için Wilcoxon Eşleştirme Testi, Mann-Whitney U Testi, Kruskal Wallis Analiz Testi ve Çoklu Eşleştirme Testleri'nden yararlanıldı. Akma Testinin kullanıldığı düşük yoğunluktaki baz ve aktivatör kondanse silikonlar (Dent a Scon Ultra baz, Dent a Scon Universal baz, Durosil S baz, Speedex Light baz, Dent a Scon Likit ve Paste Hardener), baz ve aktivatör ilave silikonlardan (Aquasil Monofaz baz, Panasil Contact Plus baz, Aquasil Monofaz aktivatör ve Panasil Contact Plus aktivatör) daha düşük viskozite değerleri gösterdiler. Frekans Sweep Testlerinin kullanıldığı orta, yüksek ve çok yüksek yoğunluktaki baz ve aktivatör ilave silikonlar (Aquasil Soft Putty baz, Panasil Putty baz, Reprosil Putty, Aquasil Soft Putty aktivatör, Panasil Putty aktivatör, Reprosil Putty aktivatör), polieter (Impregum F baz, Permadyne H baz, Impregum F aktivatör ve Permadyne aktivatör) ve kondanse silikonlardan (Durosil L baz, Speedex Putty baz) daha düşük viskozite ve yüksek tanjant delta değerleriyle düşük akıcılığa sahiplerdi. Viskozite, düşük yoğunluktaki maddelerden yüksek yoğunluktakilere doğru artarken, düşük yoğunluktaki aktivatör ilave silikonların (Aquasil Monofaz aktivatör ve Panasil Contact Plus aktivatör) viskozitesi bundan farklı olarak çok yüksek yoğunluktakilerden (Aquasil Soft Putty aktivatör, Panasil Putty aktivatör, Reprosil Putty aktivatör) daha yüksekti. Baz ve aktivatör maddeler yüksek makaslama oranlarında benzer viskoziteler gösterirken; düşük makaslama oranlarında viskozitelerinde büyük farklılık vardı; aktivatörlerin viskozitesi baz maddelerden daha yüksekti. Baz ve aktivatör bileşenlerin karıştırılmasıyla viskozitede zamanla en hızlı artış; ilave silikon (Aquasil monofaz, Aquasil P, Panasil Contact Plus.Panasil P, Reprosil P), kondanse silikon (Dent a Scon Ultra, Dent a Scon Universal, Durosil L, Durosil S, Speedex L, Speedex P) ve polieter esaslı (Impregum F, Permadyne H, Permadyne L) ölçü maddelerinde oldu. 1 Hz'den sonra faz açısının azalmaya başlaması, madde içinde bazı elastik davranışların geliştiğinin bir göstergesiydi. İlave ve kondanse silikon ölçü maddeleri, karıştırıldığında daha yüksek tanjant delta değerleriyle daha akışkanımsı bulundular; polieter ölçü maddeleriyse daha düşük tanjant delta değerleriyle elastiğimsi özellikler gösterdiler. Newtonumsu (Newtonian) özellik gösteren üç madde dışında (Dent a Scon Ultra baz, Dent a Scon likit, Durosil S baz) baz ve aktivatör maddelerde, makaslama oranı ve frekans arttıkça maddelerin viskozitesi azaldı. Yine baz ve aktivatör maddeler birbiriyle kontağa gelir gelmez sertleşme reaksiyonunun başlamasıyla, en düşük viskozite değeri karıştırmadan hemen sonra oluştu ve zamanla ölçü maddelerinin viskozitesi hızlı bir şekilde arttı. Bu durum pseudoplastik bir davranış olarak tanımlanmaktadır. Bu özellik kullanıcının makaslama oranını doğrudan etkilemesi ve bu şekilde ölçü maddesinin ağız içinde daha iyi akmasının sağlanması nedeniyle, maddelerin kullanımında önemli bir faktördür.

Abstract:
This study investigates Theological features which silicone and polyether- based elastomeric impression materials of various formulation and consistency used in dentistry have exhibited in vitro conditions. Apparent viscosity, stress and strain rate which were obtained from Flow Tests, Frequency Sweep Tests and Frequency Time Tests were calculated by using apparent viscosity, dynamic viscosity and tangent delta values, phase log, storage modulus as a function of size of stress-strain data, loss and angular frequency data. In order to statistically analyze these values Wilcoxon Matching Test, Mann-Whitney U Test, Kruskal Wallis Analysis Test and Multiple Matching Test were utilized. Low consistency base and activator condense silicones which Flow Test was used with (Dent a Scon Ultra base, Dent a Scon Universal base, Durosil S base, Speedex L base, Denta Scon Liquid and Paste Hardener) displayed lower apparent viscosity values than base and activator addition silicones(Aquasil monophase base, Panasil Contact Plus base, Aquasil Monophase activator and Panasil Contact plus activator) Medium, high and putty consistency base and activator addition silicones with which Frequency Sweep Tests were used (Aquasil P base, Reprosil P, Aquasil P activator, Panosil P activator, Reprosil P activator) had low liquidity with lower viscosity and higher delta values than base polyether (Impregum F base,.Permadyne H base, Impregum F activator and Permadyne activator) and condense silicones (Durosil L base, Speedex P base). While viscosity increased from low consistency materials those of high consistency, the viscosity of low consistency activator addition silicones(Aquasil P activator, Panasil P activator, Reprosil P activator), in contrast to that,were higher than those of high consistency. Whereas base and activator materials displayed similar viscosity in high shear rates, there occured huge variation in low shear rates, the viscosity of activators were higher than base materials. The quickest augmentation in viscosity through the blending of base and activator components occured in addition silicone (Aquasil monophase, Aquasil P, Parasil Contact Plus, Panasil P, Reprosil P), and polyether-base impression materials. That the phase angle started to diminish after 1 Hz was an indication of the fact that some elastic attitudes developed in the materials. Addition and condense silicone impression materials were found out to be more fluid with higher tangent delta values when blended; however, polyether impression materials exhibited elasticism features within lower tangent delta values. Other than three materials which showed Newtonian behaviour (Denta a Scon Ultra Base, Dent a Scon Liquid, Durosil S base), the viscosity diminished in base and activator materials as shear rate and frequency increased. Moreover, lowest viscosity value occured immediately after blending when base and activator materials come into contact with each other, and the viscosity of impression materials increased rapidly as time elapsed. This state is defined as a pseudo-plastic behaviour. Because it influences the shear rates of the user directly, and thus enables the impression material to flow better in the mouth it is an important factor in the usage of materials.