Tarih metodunda olay ve olgu kavramları
Concepts of events and facts in historical method
Yazar: HAKAN YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HİKMET DEMİRCİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Olaylar = Events ; Olgu = Fact ; Tarih = History ; Tarih metodolojisi = History methodology ; Tarihsel süreç = Hsitorical process ; Tarihselcilik = Historicism ; Tarihselleştirme = Historicization

Özet:
Tarih, geçmiş, bugün ve gelecek arasında irtibatı sağlayan dinamik bir süreç ve  insanın tüm fiillerinin ürünüdür. İnsanın, üç boyutlu zaman dediğimiz, geçmiş, bugün ve gelecekteki yaşanmış, yaşanan ve yaşanacak olan hallerinin toplamı olan tarih, ayrıca insanın fiillerinin bir ürünü olduğu için de, insandan izler taşır ve ondan ayrı düşünülemez. İnsanın tüm varlığı ile katıldığı bu süreç, aynı zamanda onun tarihselliğini oluşturur. Demek ki, insanın her haliyle yer aldığı bu devingen süreç olan tarihsellik, aktif halde devam etmekte olup; insanın tarihi dediğimiz, tüm fiillerinin de bir toplamıdır. Tarih, canlı bir hafıza olarak, bugünün doğru anlaşılıp yorumlanmasını; yarının ise emin adımlarla beklenilmesini temin eden özdür.
Üç boyutlu zamansallık kavramını bünyesinde toplayarak, insanın dünü, bugünü ve yarınını irtibatlandıran tarihin yapısı gereği çok yönlü olması, ona dair hem kavram etimolojisi ve terminolojisi hem de tanımsalık açısından bir çok farklı açıklama ve tanımın yapılmasına yol açmıştır. İnsanlarda sürekli, geçmişi öğrenme merakı vardır. Oysa geçmiş, tüm hususlarıyla yaşanıp bitmiştir. Bu yaşanmışlık insanların onu daha çok anlama ve sorgulama ereklerini ortaya çıkarmıştır. Geçmişin sorgulanması ve neyin nasıl olduğunun anlaşılmaya çalışılması uğraşının adına, bilimsel anlamda tarih denilmesi çok eski dönemlere dayanmaz. En eski dönemlerde esasen geçmişin izlerini sürmek yerine sırf olan olayları yazmak ve bunu hikayelemek temel yazın şekli iken modern insanın bu duruma çizgi çekip geçmişini sorgulaması, bu durumu kökten değiştirmiştir.
Esasen tarih, ne geçmişin hikayesi nede olup bitmiş olayların cansız bir tanığıdır. İşte, gelişen insanlığın bunu fark etmesi ve sorgulama yoluna gitmesi analitik tarzda sorgulayıcı tarih anlayışının önünü açmıştır. Ardından, tarihin bağımsız bir disiplin haline gelerek, kendine münhasır metodoloji ve çalışma yöntemleri söz konusu olmuştur.
Tarihin bileşenleri olay, olgu, zaman, insan ve yer kavramlarıdır. Bu bileşenlerin birbiri ile irtibatı neticesinde çeşitli hadiseler vûkua gelir. İşte meydana gelen bu hadiseleri, ilmi kâidelere göre ve kaynaklara dayalı olarak incelemeye, yorumlamaya ve yazmaya tarihçilik denir. Bu uğraşı görev edinen kişi ise tarihçidir. 
Tez çalışmamız, tarihin kavramsallığı ve kavram kökeni öncelikli olarak, onun temel unsurlarından olan olay ve olgu kavramlarını tahlil etmek ve bunların oluşumlarıyla beraber farklı anlayışlarla nasıl ele alındıklarını açıklamaktadır. Olay ve olgu kavramları literatürdeki durumları ile açıklanırken, ayrıca tarihsel olayların oluşumuna dair kendi tespilerimiz de ortaya konulmuştur. 
Olayların oluşumuna dair öneri ve yorumlarımız anlatılırken kültür kodu ve kültürel süreklilik kavramları kullanılmıştır. Bu cümleden olarak kültürel süreklilik, olayın oluşum sürecini; kültür kodu ise olayların kökeninde yer alan insani, sosyal, siyasal, kültürel vb. oluşum künyelerini ifade etmektedir. Bu bağlamda olayın kökeninde kültür kodularının yer aldığını olayın bu kodlar neticesinde gelişim gösterdiğini söyleyebiliriz. Düşüncelerimizi ortaya koyarken, ayrıca argümanlarımızı şekillerle de gösterdik.

Anahtar kelimeler: Tarih, Olay, Olgu, Tarihsellik

Abstract:
History is a dynamic process that connects past, present and future and also is the product of all human actions. History is the total of human affairs in three-dimensional time, past, present and future; include all the actions had been occurred,  have been  occurring and will occur, therefore  always carries  traces of human beings and  it will not be possible to think the  history without human involvement. This  process of all aspects of human beings constitutes its historicity.  Thus, it can be said that the historicity is the dynamic process of humans of at any state, continues to be active and is also the sum of all the actions of human history. History, as a living memory, is a core that assure today is understood and interpreted correctly and tomorrow is headed with secure steps.
The history connects human's past  present and tomorrow by embodying the concept of three-dimensional time and has multi-directional structure and therefore it has many explanations and definitions in terms of both conceptual etymology and terminology. People always have curiosity to learn about their past. However, the past already had been lived and completed with all its aspects. This life experience brings out the people's wish o to question more and understand better.  On the other hand,  it has not been so long that the  people started to called  the efforts to question the  past and  try to understand what and how things happened as history  in the scientific sense.  In the earliest periods, basic literary forms were mainly about writing the events of the past and making stories rather than the tracing the past events, however,  modern people started to question the past and it changed the situation radically.
Actually, the history is not a story of the past or the lifeless witness of events  happened. The developed human beings recognized this fact and started to question  it and   open the way for  investigating history in analytical style. Then, the history became an independent discipline, with its own methodology and study methods.

The components of history are the concepts of events, facts, time, human and place. Many cases occur as a result of contact between these components. Historiography is called the act of examining, interpreting and writing according to scientific rules and sources. The person who takes on this task is called the historian.
Our thesis aims to explain the concept of history and its origin, analyses the concepts of event and fact as the basic elements, clarify  how they are approached and formed   with different understandings. In addition, the events and facts were seen as the social actions and therefore the relation between history and sociology is also mentioned and at the same time it is emphasized interdisciplinary perspective is important to understand historical events and facts. 
While the concepts of events and facts were explained as appeared  in the  literature, our own findings about the formation of historical events are also presented.  In this context, the concepts of culture code  and cultural continuity  are used to  explain our suggestions and comments about the formation of events. Accordingly, the  cultural continuity  defines the   process of occurrence of the events;  the culture code refers to the formation tags that lies in the root of the events,  such as humane, social, political, cultural elements etc. In this context, we can say that there are  culture codes in  the root of the events  and cause the development of them. As we put forward our ideas, our arguments are presented with models and embodied.

Key words: History, Events, Facts,  Historicity