Orta Anadolu koşullarında farklı toprak işleme yöntemleri, yabancı ot kontrolü ve fosforlu gübre dozlarının nohutta verim ve verim öğelerine etkileri
Effects of different soil tillage methods, weed control and phosphorus fertilizer doses on yield componenets in chickpea under central Anatolian conditions
Yazar: NİHAL KAYAN
Danışman: PROF.DR. SAİT ADAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, 2002/2003 yıllarında Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Araştırma Uygulama Çiftliği'nde 2 yıl sureyle yürütülmüştür. Denemede nohutta farklı toprak isleme ve yabana ot kontrol yöntemleri ile fosforlu gübre dozlarının verim ve verim öğeleri Özerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Materyal olarak, Gökçe nohut çeşidi kullanılmıştır. Araştırma, tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüş, denemede 2 farklı toprak isleme (pullukla işleme ve rototülerle işleme), 3 yabana ot kontrol yöntemi (otlu, elle kontrol ve ilaçlama) ve 3 fosfor dozu (30, 60 ve 90 kg P2Ö5/ha) uygulanmıştır. Araştırmada ele alman özelliklere ilişkin verilerle yapılan varyans analizi sonuçlarına göre, çıkıştaki bitki sayısı, kuru yabana ot ağırlığı, ilk meyve yüksekliği, bitkide biyolojik verim, bitkide bakla sayısı, bitkide tane sayısı, bitkide tane verimi, birim alan tane verimi, 100 tane ağırlığı ve tanede fosfor kapsamı özelliklerinde istatistiki olarak önemli farklılıklar belirlenmiştir. Denemede iki yılın ortalaması olarak, çıkışa kadar geçen gün sayısı 23.99-26.16; akıştaki bitki sayısı (m2) 45.66-59.49; çiçeklenmeye kadar geçen gün sayısı 64.33-66.33; kuru yabana ot ağırlığı 0.00-189.15 gmı2; bitki boyu 33.85-35.96 an; ilk meyve yüksekliği 19.13-21.55 an; hasat oluma kadar geçen gün sayısı 1 15.16-117.50; bitkide biyolojik verim 8.02-12.97 g, bitkide bakla sayısı 11.50-18.33; bitkide tane sayısı 10.23-16.90; bitkide tane verimi 432-7.26 g birim alan biyolojik verimi 383.35-590.00 g/m2; birim alan tane verimi 1 15.50-21 1.60 g/m2; hasat indeksi % 48.66-60.04; 100 tane ağırlığı 41.95-43.86 g; tanede protein oram %20.77-24.63; tanede fos&r kapsamı % 0.28-0.35; bitkide fosfor kapsamı % 0.03-0.07 arasında değişen değerler göstermiştir. İki yıllık deneme sonuçlarına göre, enerjiden tasarruf sağlayacağı ve dolayısıyla maliyeti düşüreceği ve ayrıca yüzlek işleme, tahıl-baklagil ekim nöbetinde toprakta canlı kök kanallarının bozulmadan kalmasını sağlayacağı için, azaltılmış toprak işleme (rototiller ile işleme) Orta Anadolu Yöresi'nde tavsiye edilebilir. İki yıla ait ortalama değerler incelendiğinde, rototiller ile işlenen alanlarda en yüksek birim alan tane veriminin 184.25 g/m2 olduğu görülmektedir. Elle kontrolün mümkün olmadığı geniş alanlarda, ilaç uygulama yabana ot kontrolü'nde iyi bir çözüm sağlayabilecektir. İlaç uygulanan alanlarda en düşük kuru yabana ot ağırlığı 17.66 g/m2 olarak bulunmuştur. Fosforlu gübre uygulaması nohutta verim yükselmesine neden olabilecektir.ANAHTAR KELİMELER: Nohut (Cicer arietinum), toprak işleme, yabana ot kontrolü, fosforlu gübreleme, baklagiller

Abstract:
This research was conducted with two years period in the experimental field of Research and Application Farm, Faculty of Agriculture, University of Ankara during 2002/2003. The objective of this study was to determine the effects of different soil tillage methods, weed control and phosphorus fertilizer doses on yield and yield components of chickpea. Gökçe variety were used as research materials. The experimental design was split split plot with three replications. In the research, two different soil tillage methods (moldboard plow and rotary tiller), three weed control methods (weed check, hand weeding and herbicide effllcation) and three of phosphorus doses (30,60 and 90 kg P2Os/ha) were used. According to results obtained for examined characters statistically significant differences were determined for the number of plant at emergence, weed biomass, first pod height, the biological yield per plant, the number of pod per plant, the number of seed per plant, the grain yield per plant, seed yield, a hundred kernel weight and the grain phosphorus content characters. The average of characters examined in experiment was follow. The number of days for emergence was 23.99-26.26; the number of plant at emergence was 45.66-59.49 (m2); the number of days for flowering was 64.33-66.33; weed biomass was 0.00-189.15 g/m2; plant height was 33.85-35.96; first pod height was 19.13-21.55 cm; the number of days for maturity was 1 15.16-1 17.50; the biological yield per plant was 8.02-12.97 g; the number of pod per plant was 11.50-18.33; the number of seed per plant was 10.23-16.90; the grain yield per plant was 4.32- 7.26 g; biological yield was 383.35-590.00 g/m2; seed yield was 115.50-21 1.60 gta2; harvest index was 48.66-60.04 %; a hundred kernel weight was 41.95-43.86 g; the grain protein content was 20.77-24.63 %; the grain phosphorus content was 0.28-0.35 %; the plant phosphorus content was 0.03-0.07 %. According to obtained results, minimum tillage may advice in Central Anatolia because of energy saving, low cost and to keep, alive root channels, undestroyed. The highest avarage of seed yield in minimum tillage was 184.25 g/m2. In weed control, when hand weeding isn't possible in wide areas, herbicide efflicaflon may advice as a solution. The lowest avarage of weed biomass in herbicidal weed control was 17.66 g/m2. Phosphorus fertilization may provide high yield in chickpea.Key Words: Chickpea (Cicer arietinum), soil tillage, weed control, phosphorus fertilization, pulses