Ceza Muhakemesi Hukukunda tutuklama
Detention in Criminal Procedure Law
Yazar: İLKER UÇDU
Danışman: DOÇ.DR. MUSTAFA RUHAN ERDEM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Maddi gerçeği ortaya çıkarmak için yürütülen ceza muhakemesindebazı tedbirlere gereksinim duyulabilmektedir. Tutuklama da bunlardan biridir.Günümüzde kişi özgürlüğü ve güvenliğiyle doğrudan ilgili olan tutuklamayailişkin kavramlara hem Birleşmiş Milletler bünyesinde, hem de Avrupa Konseyibünyesinde oluşturulan bir çok belgede yer verilmiştir.Türk hukuk sistemindetutuklama, anayasal dayanağını Anayasa' nın 19. Md.' sinden almaktadır.Ayrıca tutuklama, Ceza Muhakemesi Kanunu' nun 100-108. Md.' leri arasındave Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu' nun 69-76. Md.'leri arasında düzenlenmiştir. Tutuklama kararı verilebilmesi için; muhakemeşartının gerçekleşmesi, sanığa teminat belgesi verilmemiş olması ve hakimkararı olması gibi şekli şartların yanında, sanığın huzurda olması, tutuklamayasağı olmaması, kuvvetli suç şüphesi olması ve tutuklama nedenlerindenbirinin bulunması gibi maddi şartların da gerçekleşmesi gerekir. Tutuklamanedenleri ise; sanığın kaçma şüphesi altında olması, davranışlarının; delillerikarartma ya da tanık, mağdur veya başkaları üzerinde baskı yapılmasıbiçiminde olması ya da tüm bu sayılanlardan başka suçun kanunda kataloghalinde sayılan suçlardan biri olması gerekir. Ayrıca tutuklama kararıverilebilmesi için orantılılık ilkesinin ihlal edilmemesi gerekir. Tutuklamanınaraç olduğu ve tüm şartlar oluşsa bile ihtiyari olduğu gerçeği deunutulmamalıdır. Yeni ceza muhakemesi hukukumuzda şartların bulunmasıhalinde tutuklama yerine adli kontrol altına alma tedbirine de karar verilebilir.Tutuklamada kişi mutlaka bir avukat yardımından yararlandırılır. Tutuklamakararından kişinin bir yakınına veya belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haberverilir. Tutukluluk durumu hem soruşturmada, hem de kovuşturmada yasadabelirtildiği gibi, belli süreler içinde, ya da istem halinde ya da kendiliğindenincelenir. Tutukluluk bir üst sınıra bağlanmış olup, bu süre, suçun ağır cezamahkemesinin görev alanına girip girmemesiyle bağlantılı olarak değişmegöstermektedir. Tutuklanan kişinin bazı hakları olduğu gibi, bazıyükümlülükleri de vardır ve bunlar Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazıHakkında Kanun' da düzenlenmiştir. Tutuklamadan kaynaklanan zararlar ise,tutuklulukta geçen sürenin mahkumiyetten indirilmesi ya da tazminatödenmesi şeklinde giderilmektedir. Tazminat ödemenin koşulları CMK' nın141. Md.' sinde belirtilmiştir. Askeri ceza muhakemesinde tutuklama ise, CMK'ya paralel olmakla birlikte, askeri disiplinin korunması nedeniyle de tutuklamayapılabilmesi, komutanın da tutuklama isteminde bulunabilmesi gibi bazıyönlerden adli ceza muhakemesinden ayrılmaktadır.Anahtar Kelimeler : Kişi Özgürlüğü, Tutuklama, Adli kontrol, KaçmaŞüphesi, Delilleri Karartma

Abstract:
In the criminal procedure to discover the material truth some measuresare needed. Arresting is one of these measures. Nowadays the concept ofarresting which is directly interested with personal freedom and security hasbeen included in lots of documents within the bodies of United Nations andEuropean Council. Arresting is taking its constitutional base from 19th Articleof the Constitution. Besides, arresting has been regulated between Articles100-108 of Criminal Procedure Code and Articles 69-76 of Military CourtsEstablishment and Jurisdiction Methods Code. To give an arresting decision;formal conditions such as the procedure conditions shall be arisen, thedefendant shall not be given guarantee certificate and there shall be no judgedecision and material conditions such as the defendant is in presence, thereis no arresting prohibition, there is a strong evidence of crime and at least onof the arresting reasons are realized are needed. The arresting reasons are;the defendant is suspected to escape, his/her attitudes are in a manner to hidethe proofs or apply pressure on witness, victim or others and the crime to becategorized as crime in the law. Besides to give an arresting decisionproportion rate shall not be breached. It shall not be forgotten that thearresting is just a mean not and is only arbitrary even the conditions areoccurred. In the new criminal procedure in the new criminal procedurejuridical control can be decided instead of arresting. In arresting the person issupported by an advocate. The arresting is immediately informed to a closeperson of the defendant or a person to be determined by the defendant. Thearresting situation is examined in certain periods or in demand orautomatically as indicated in the law both for investigation and prosecution.The arresting is bound to an upper limit; this period varies depending onwhether this crime is under charged area of heavy penal court. The arrestedperson has entitled for some rights as well as some obligations and these areregulated within Law Regarding Execution of Crime and Security Measures.The losses arising from the arresting is compensated by deducting thearresting period from the condemnation period or paying compensation. Theconditions of compensation are stated in article 141 of Law of CriminalProcedure. In Military Criminal Procedure the arresting is in parallel with Lawof Criminal Procedure but is different in manners of arresting due to militaryprotection, the commander being entitled to decide for an arresting from thejuridical criminal procedure.Key Words: Civil Liberty, Detention, Judicial Control, Escaping Doubt,Losing the Evidence