Okul öncesi öğretmenlerinin iletişimci biçimleri ile çocukların sosyal beceri ve davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between pre-school teachers' communicator style and children's social skills and behaviors
Yazar: HATİCE PASLI
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP FULYA TEMEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri eğitimi = Social skills training ; Sosyal davranış gelişimi = Social behavior development ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; İletişim = Communication ; İletişimsel davranış = Communicative behaviours ; İletişimsel yeterlilik = Communicative competence

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin iletişimci biçimleri ile çocukların sosyal beceri ve davranışları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma 2016-2017 eğitim öğretim yılında Ankara ili Çubuk ilçesine bağlı, normal gelişim gösteren 48-60 aylık çocuklar ve onların öğretmenleri ile gerçekleştirilmiştir. 287 çocuk ve 55 öğretmenden oluşan çalışmanın katılımcıları, özel ve kamuya bağlı okul öncesi eğitim kurumlarından rastgele seçilmiştir. Çalışmada, öğretmenlerin iletişimci biçimlerini belirlemek için "İletişimci Biçimleri Ölçeği", çocukların sosyal becerilerini incelemek için "Sosyal Beceri Ölçeği" ve sosyal davranışlarını incelemek için "Davranış Derecelendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmen ve çocukların demografik bilgilerine ulaşmak için araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Veri analizi için SPSS 22 paket programından yararlanılmıştır. Öğretmenlerin iletişimci biçimlerinin, çocukların sosyal becerileri ve davranışlarını yordayıp yordamadığını belirlemek için Çoklu Doğrusal Regresyon analizi yapılmıştır. İki kategorili bağımsız değişkenler için İlişkisiz Örneklemler T Testi; ikiden fazla kategorili bağımsız değişkenler için Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Varyansların homojenliği Levene F Testi ile değerlendirilerek raporlamada dikkate alınmıştır. Anlamlı çıkan ANOVA analizi sonuçlarında hangi gruplar arasında anlamlı fark olduğu Tukey testi ile belirlenmiştir. Bununla birlikte anlamlı çıkan t testi ve ANOVA sonuçlarının etki büyüklüğü (η^2)  de incelenmiştir. Öğretmenlerin eğitim düzeyi değişkeninde bir kategoride yer alan katılımcı sayısı az olduğu için parametrik olmayan testlerden Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. Kruskal Wallis analizi sonucunda anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için Benforoni düzeltmesi kullanılmıştır. Parametrik olmayan testlerde manidar bulunan analiz sonuçları için etki büyüklüğü Z/√N formülü ile ele alınmış ve Cohen'in etki büyüklüğü kriterlerine (0.1-küçük etki, 0.3- orta etki, 0.5 büyük etki) göre yorumlanmıştır. Çalışmada; öğretmenlerin en çok sözsüz iletişim kuran ve en az tartışmacı iletişimci biçimlerini kullandıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin arkadaş canlısı iletişimci biçimini kullanmalarının çocukların iletişim, iş birliği ve sosyal ilişkilere yönelik davranışlarını artırdığı, sözsüz iletişim kuran iletişimci olmalarının çocukların iletişim becerisini azalttığı, baskın iletişimci olmasının ise tam tersine çocukların iletişim becerisini artırdığı ortaya konmuştur. Bununla birlikte öğretmenlerin iletişimci biçimlerinin yaş ve eğitim durumlarına göre farklılaştığı, çocukların sosyal beceri ve davranışlarının bazı alt boyutlarda öğretmenlerin eğitim düzeyi ve mezun oldukları programa göre farklılaştığı görülmüştür. Çocukların sosyal beceri ve davranışlarının, bazı alt boyutlarda cinsiyet, doğum sırası ve devam ettikleri kurum türüne göre farklılaştığı ortaya konmuştur.

Abstract:
The purpose of the study is to examine the relationship between pre-school teachers' communicator style and children's social skills and behaviors. The study was carried out during 2016-2017 academic years with pre-school teachers and normally-developing 48-60 months children attending their classes in Çubuk district of Ankara province. The participants of the research consisting of 287 children and 55 teachers were selected randomly from public and private preschools affiliated to the Ministry of Education in Çubuk. In order to determine teachers' communicator style "Communicator Style Measure" was used and in order to determine levels of social skills and behaviors of children "Social Skills Scale" and "Behavior Grade Scale" were used respectively. Besides, "Personal Information Form" prepared by the researcher was used for determining the demographic characteristics of the research participants. SPSS 22 was used for analyzing the data. Multiple linear regression analysis was done to imply whether the teachers' communicator styles predict the children's social skills and behaviors. The independent samples t test was used for independent variables which are dichotomously scored; and ANOVA for polytomously scored independent variables. For the assumption of homogeneity of variance, Levene's F test was used and the results were reported. For the significant results of ANOVA, in order to find which groups differ significantly Tukey test was used. In addition, effect sizes (η^2) of significant values of t test and ANOVA results were examined. Kruskal Wallis H test which is one of the nonparametric tests was used for the teachers' education level variable because of the limited number of participants in one of the categories. Following the Kruskal Wallis analysis the Bonferroni correction was used for multiple comparisons. Effect size for the nonparametric tests' significant results was calculated via equation Z/√N. Then the values were interpreted according to Cohen's criteria (0.1-small effect size, 0.3-medium effect size, 0.5-large effect size). The results showed that the teachers use mostly animated communicator style and argumentative communicator style the least. That the teachers use the communicator style of friendly one increases the children's behaviors of communication, cooperation and social relations while being animated communicators of them decreases the children's communication skills. On the contrary, being a dominant communicator increase the children's communication skills. In other respects, the teachers' communicator styles differ in age and education level, and the children's social skills and behaviors differ in education level and alma mater of teachers for some of the subdimensions. Furthermore, the children's social skills and behaviors differ in gender, birth order and school type for some of the subdimensions.