15 yaş grubu mesleki ve teknik lise öğrencilerinin matematik okuryazarlıklarının gerçekçi matematik eğitimi ile geliştirilmesi
Developing the mathematical literacy of vocational and technical high school students aged 15 via realistic mathematics education
Yazar: NİLAY ÇELİK ERCOŞKUN
Danışman: PROF. DR. REMZİ YAVAŞ KINCAL
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Araştırmada 15 yaş grubu mesleki ve teknik lise öğrencilerinin matematik okuryazarlıklarının gerçekçi matematik eğitimi ile geliştirilebilirliğinin, bu süreçte gelişime katkı sağlayan faktörlerin, gelişimi engelleyen sorunların, sorunlara yönelik çözüm yollarının, matematiğe yönelik tutum ve öz yeterlik inançlarının incelenmesi amaçlanmaktadır. 
Yöntem: Araştırmada eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma 2018-2019 eğitim öğretim yılında Erzurum'da bir mesleki ve teknik lisede 10. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları demografik bilgi formu, PISA matematik okuryazarlık testi, matematik tutum ölçeği, matematik öz yeterlik ölçeği, eylem süreci ve sonrasında kullanılan öğrenci ve öğretmenlere yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formları, yapılandırılmış gözlem formu, ses ve video kayıtları, araştırmacı ve öğrenci günlükleri ve öğrenci ürünlerinden oluşmaktadır. Nitel veriler NVIVO programı aracılığıyla tematik analiz tabii tutulmuştur. Nicel verilerin analizinde ise merkezi eğilim ve değişim ölçüleri, bağımlı gruplar için t testi, Wilcoxon işaretli sıralı testi, Cohen d testinden yararlanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmanın mevcut durum bulgularında öğrencilerin matematik okuryazarlıklarının matematiğe yönelik tutumlarının ve öz yeterlik inançlarının düşük olduğu görülmektedir. Eylem sürecinde matematik okuryazarlığının geliştiği; gelişime katkı sunan ve engelleyici olan faktörlerin olduğu; matematiğe yönelik tutum ve matematiğe yönelik öz yeterlik inancının pozitif yönde değişim gösterdiği görülmektedir. 
Sonuçlar: Araştırmada öğrencilerin matematik okuryazarlıklarının düşük olduğu; mesleki ve teknik lise öğrencilerinin okuryazarlıklarının düşük olmasına neden olan birçok dezavantajlı durumu bir arada yaşadıkları; matematiğe yönelik tutum ve öz yeterlik inançlarının düşük olduğu ortaya konulmaktadır. Gerçekçi matematik eğitimine dayalı yürütülen eylem süreci ile öğrencilerin matematik okuryazarlıklarının geliştiği; gerçekçi matematik eğitiminin temel ilkelerinin ve öğretim ilkelerinin gelişime katkı sağladığı; süreçte öğrencilerin problem ve çözümüne kaygıyla yaklaşmaları, problemi okumaktan çekinmeleri dolayısıyla problemi anlamamaları, probleme yönelik çözüm planını deneme yanılma yapmaları matematik okuryazarlığını engelleyen önemli sorunlar olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Eylem süreci ile öğrencilerin matematiğe yönelik tutumlarının ve öz yeterlik inançlarının pozitif yönde değişim gösterdiği; matematik okuryazarlığı gelişimi ile matematiğe yönelik tutum ve öz yeterlik inancındaki değişimin birbirlerini karşılıklı olarak etkilediği ortaya konulan önemli sonuçlardır. Araştırmada matematik dersi öğretim programlarının gerçekçi matematik eğitimine yönelik düzenlenmesine ve duyuşsal özelliklerin programlarda daha fazla yer almasına ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Purpose: In the research, it is aimed to examine the ability to improve the mathematical literacy of 15-year-old vocational and technical high school students with realistic mathematics education, the factors that contribute to development in this process, the problems that hinder development and the solutions to the problems, and their attitudes and self-efficacy beliefs towards mathematics.
Method: The action research method was used in the study. The research was carried out with 10th grade students in a vocational and technical high school in Erzurum in the 2018-2019 academic year. Data collection tools consist of demographic information form, PISA mathematical literacy test, mathematics attitude scale, mathematics self-efficacy scale, semi-structured interview forms for students and teachers used during and after the action, structured observation form, audio and video recordings, researcher and student diaries and student from their products. Qualitative data were subjected to thematic analysis through the NVIVO program. In the analysis of quantitative data, measures of central tendency and change, t-test for dependent groups, Wilcoxon signed-rank test, and Cohen d-test were used.
Findings: In the current situation findings of the study, it is seen that students' mathematical literacy, attitudes towards mathematics and self-efficacy beliefs are low. Mathematical literacy developed in the action process; that there are factors that contribute and prevent development; It is seen that attitudes towards mathematics and self-efficacy beliefs towards mathematics show a positive change.
Result: In the study, it was found that the students' mathematical literacy was low; that vocational and technical high school students experience many disadvantaged situations that cause their literacy to be low; It is revealed that attitudes towards mathematics and self-efficacy beliefs are low. With the action process based on realistic mathematics education, students' mathematical literacy develops; that the basic principles of realistic mathematics education and teaching principles contribute to the development; In the process, it is concluded that students approach the problem and its solution with anxiety, do not understand the problem because they are afraid to read the problem, and make trial and error solution plans for the problem, which are important problems that prevent mathematical literacy. With the action process, students' attitudes towards mathematics and self-efficacy beliefs changed positively; It is revealed that the development of mathematical literacy and the change in attitudes towards mathematics and self-efficacy beliefs affect each other mutually. In the research, suggestions were made regarding the arrangement of mathematics course curriculums for realistic mathematics education and the inclusion of affective features in the programs.