Eğitim aile sağlığı merkezine kayıtlı 1-3 yaş çocuğu olan kadınlarda postpartum kilo durumu ve ilişkili sosyokültürel özellikler
Postpartum weight status and associated sociocultural characteristics in women with 1-3 year-old children enrolled in a family health center
Yazar: LATİFE ÖZDEMİR BİÇEN
Danışman: PROF. DR. HATİCE KURDAK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELİHA YELDA ÖZER
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Eğitim Aile Sağlığı Merkezinde (EASM) kayıtlı kadınların postpartum kilo durumlarının ve postpartum kilo durumlarıyla ilgili sosyodemografik ve sosyokültürel etkilerin incelenmesidir.

	Gereç ve Yöntem: Çalışmanın evrenini EASM'de üç birime kayıtlı 1-3 yaş çocuğu olan tüm kadınlar oluşturdu. Kriterlere uyan tüm kadınlar aranıp EASM ye davet edildi, gelemeyen tüm kadınlara online anket gönderildi. 1-3 yaş arası çocuğu olan kadınların tamamının hedeflendiği çalışma 142 kişi ile tamamlandı. Katılımcılara sosyodemografik anket formu, "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" ve "Kiloya İlişkin Kendini Damgalama Ölçeği" uygulandı. 

	Bulgular: Kadınların yaş ortalaması 32,4±4,9, postpartum kilo tutulumu ortalaması 4,72±6,83, gebelikte aldığı kilo ortalaması 13,57±5,79 bulundu. Gebelik öncesi obez VKİ oranı %9,20 iken, sonraki obez VKİ oranları %19, 7 dir. Vücut kitle indeksi kilolu ve obez olan kadınlarda postpartum kilo tutulumu daha yüksek saptandı (7,97±8,63, p<0,001). Çalışanlarda (2,8±4,5, p=0,005), çekirdek ailede yaşayanlarda (5,1±6,7, p=0,034) postpartum kilo tutulumu daha yüksek saptanırken, eğitim durumu lisans ve üzeri olanlarda (3,6±6,2, p=0,017) daha düşük saptandı. İki kişilik beslenme inancı olan kadınlarda daha yüksek postpartum kilo tutulumu sınırda anlamlı saptanırken (6,9±7,8, p=0,05), besin tüketme baskısı yaşayanlarda fark saptanmadı(p>0,05). Algılanan sosyal destek ölçeği aile, arkadaş, özel kişi ve toplam puanı ile anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05), kendini damgalama ölçeğinde kendini aşağı çekme, içselleştirilmiş korku ve toplam puanları arasında zayıf pozitif yönlü korelasyon saptandı (p<0,05, sırasıyla r: 0,226, r: 0,167 r: 0,230). 

	Sonuç: Kadınların obezite oranı gebelik başlangıcına kıyasla iki katına çıkmıştır. Kadınların lisans ve üzeri eğitim almış olmalarının, çalışıyor olmalarının postpartum kilo üzerine olumlu etkisi varken, çekirdek ailede yaşıyor olmaları daha fazla postpartum kilo tutulumu ile ilişkili bulundu. İki kişilik beslenme inancı olan kadınlarda postpartum kilo tutulumu daha yüksekken, çevresinden besin tüketme baskısı gören kadınlarda bu etki görülmedi. Algılanan sosyal desteğin postpartum kilo tutulumu ile ilişkisi bulunmazken, damgalamanın postpartum kilo tutulumunu arttırdığı görüldü. Kendini damlagama kilo sorunlarından kurtulmanın önündeki önemli engellerden biridir. Aile hekimliğinde kadınlara gebelik öncesi, gebelik ve postpartum döneminde kilo yönetimi için beslenme ve fiziksel aktivite danışmanlığı verilmeli ve kadınların inanç, tutum ve psikososyal faktörlerine yönelik girişimlerde bulunulmalıdır. 

Anahtar sözcükler: Aile hekimliği, postpartum kilo tutulumu, algılanan sosyal destek, kiloya ilişkin kendini damgalama

Abstract:
Objective: To examine the postpartum weight status of women enrolled in the Education Family Health Center (EFHC) and the sociodemographic and sociocultural influences on postpartum weight status.
	Materials and Methods: The study population consisted of all women with children aged 1-3 registered in three units of EFHC. All women who met the criteria were called and invited to EFHC, and an online questionnaire was sent to all women who could not attend. The study, which targeted all women with children aged 1-3, was completed with 142 participants. Participants were administered a sociodemographic questionnaire, the Multidimensional Perceived Social Support Scale, and the Weight Self-Stigma Scale.
	Results: The mean age of the women was 32.4±4.9 years, postpartum weight retention was 4.72±6.83, and mean weight gain during pregnancy was 13.57±5.79. While the pre-pregnancy obese BMI rate was 9.20%, the post-pregnancy obese BMI rate was 19.7%. Postpartum weight retention was higher in women with overweight and obese BMI (7.97±8.63, p<0.001). Postpartum weight retention was found to be higher in working women (2.8±4.5, p=0.005) and women living in nuclear families (5.1±6.7, p=0.034) and lower in women with a bachelor's degree or higher (3.6±6.2, p=0.017). While higher postpartum weight retention was found to be borderline significant in women with two-person nutritional beliefs (6.9±7.8, p=0.05), no difference was found in those who experienced pressure to consume food (p>0.05). No significant correlation was found between the perceived social support scale family, friends, significant other, and total scores (p>0.05) in contrast, while a weak positive correlation was found between self-devaluation, internalized fear of enacted stigma, and total scores in the self-stigmatization scale (p<0.05, r: 0.226, r: 0.167, r: 0.230, respectively).
	Conclusion: The obesity rate of women doubled compared to the beginning of pregnancy. Having a bachelor's degree or higher and being employed had a positive effect on postpartum weight, whereas living in a nuclear family was associated with more postpartum weight gain. Postpartum weight in women with two-person dietary beliefs
	While postpartum weight retention was higher, this effect was not observed in women under pressure from their environment to consume food. While perceived social support was not associated with postpartum weight retention, stigmatization increased postpartum weight retention. Self-stigmatization is one of the critical barriers to overcoming weight problems. In family medicine, nutrition and physical activity counseling should be provided to women for weight management before pregnancy, during pregnancy, and in the postpartum period, and interventions should be made to address women's beliefs, attitudes, and psychosocial factors.

Keywords: Family medicine, postpartum weight retention, perceived social support, weight-related self-stigma