2000 sonrası Türkiye'de yaşanan finansal krizler ve dış ticaret üzerine etkileri
Financial crises after 2000 experienced in Turkey and their effects on foreign trade
Yazar: ÇİĞDEM UÇAR
Danışman: PROF. DR. SELİM ADEM HATIRLI ; DR. ÖĞR. ÜYESİ KÜBRA ÖNDER
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Finansal kriz = Financial crisis ; Uluslararası ticaret = International trade ; Vektör hata düzeltme modeli = Vector error correction model ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Türkiye, 2000, 2001 ve 2008 yıllarında ağır ekonomik krizler yaşamıştır. Dış ticaret, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik performanslarını etkileyen en önemli faktörlerden biridir. Bu nedenden dolayı çalışmada, Türkiye'nin 2000 sonrası yaşanan finansal krizlerin dış ticaret üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. İhracat ve ithalat denklemlerinin kurulabilmesi için reel efektif döviz kuru, büyüme ve Türkiye'nin ihracatta yoğun olduğu 6 Avrupa ülkesinin milli gelirleri veri olarak analize dahil edilmiştir. Bu analiz için 2000-2017 dönemlerine ait aylık veriler kullanılarak tahmin edilmiştir. Analizde ilk olarak zaman serisi verilerinde durağan olup olamadıklarını belirlemek için birim kök testi uygulanmıştır. Birim kök analizi sonucunda aynı derecede bütünleşik oldukları tespit edilen verilerin uzun dönem ilişkileri Johansen Eşbütünleşme analizi çerçevesinde tahmin edilmiştir. İthalat ve ihracat denklemleri için zayıf dışsal olmayan değişkenler kullanılarak uzun dönem denge değerine doğru yakınlaşma hızları Hata Düzeltme Modeli (VECM) kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucuna göre uzun dönemdeki dengede herhangi bir şok karşısında ihracat ve ithalat tekrar uzun dönemde dengeyi sağlamaktadır. Analiz sonucuna göre ayrıca herhangi bir şok karşında sapma olduğunda; ihracatta yaklaşık 34 dönem (34 ayda) ve ithalatta ise 142 dönem (yaklaşık 2 yıl) sonra tekrar uzun dönemde denge sağlanmaktadır.

Abstract:
Turkey experienced severe economic crises in 2000, 2001 and 2008. Foreign trade is one of the most significant factors which affect economic performance of developing countries. Due to this reasons, in this study, the influence of financial crises experienced after 2000 in Turkey on foreign trade was analyzed. Real effective exchange rate, growth and national incomes of 6 European countries which are leadings on Turkey's exportation have been included to the analysis as data in order to equate exportation and importation equations. This analysis has been predicted by using monthly data during the periods between 2000-2017. At first, unit root test was applied to determine whether it is stable or not on time-series data for the analysis. As a result of unit root test, long-term relationships of data that is determined equally integrated has been predicted within the frame of Johansen Cointegration Analysis. For import and export equations, the convergence speeds towards the long-term equilibrium value using weak non-exogenous variables were analyzed using the Error Correction Model. According to result of the analysis, exportation and importation bring into balance again in the long term in the face of any shock. When there is a deviation from any shock with reference to the Error Correction Model; long term equilibrium is again achieved after around 34 periods (34 months) in export and 142 periods (approximate 2 years) in import.