Orta Karadeniz bölgesi için referans bitki su tüketimindeki (ETo) değişimin analizi
Analysis of changes in reference crop water consumption (ETo) for central Black Sea region
Yazar: İSMAİL ÖZLER
Danışman: PROF. DR. KADRİ YÜREKLİ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki su tüketimi = Plant water consumption ; Evapotranspirasyon = Evapotranspiration ; Orta Karadeniz bölgesi = Central Black Sea region ; Trend analizi = Trend analysis

Özet:
Bu çalışmada, Orta Karadeniz Bölgesindeki beş meteoroloji istasyonunun (Samsun, Tokat, Ordu, Amasya ve Çorum) iklim verileri kullanılarak, Penman-Monteith ilişkisine göre aylık, mevsimsel (M-I: Ocak-Mart; M-II: Nisan-Haziran; M-III: Temmuz-Eylül; M-IV: Ekim-Aralık) ve yıllık (YT) referans bitki su tüketim (ET0) değerlerindeki değişimin belirlenmesi amaçlanmıştır. Öncelikle verilerin normal dağılıp dağılmadığı test edilmiştir. Böylece verilerin homojenlik analizinde parametrik ya da parametrik olmayan yaklaşımların tercih edilmesi amaçlanmıştır. Normal dağılan verilerin homojenliği, ilgili verilerin ortalama ve varyansındaki farklılığın istatistik açıdan önemli olup olmadığına bakılmıştır. Normal dağılmayan verilerin homojenlik analizinde parametrik olmayan Mann-Whitney U yaklaşımı kullanılmıştır. Homojenlik koşulunu yerine getirmeyen veriler çift birikimli eğri yöntemiyle homojen hale getirilmiştir. Bu işlemlerden sonra verilerdeki değişimin analizi Mann-Kendall (MK), Spearman Rho (SR),  Lineer Regresyon (LR) ve Yenilikçi Trend Analizi (YTA) testleri yapılmıştır. YTA sonuçları ET0 serilerinin yaklaşık %32'nde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak bu bulgu MK testinde %16, SR testinde %20 ve LR testinde ise %13 civarındadır.  Bu çalışma konuyla ilgili paydaşlara bölgedeki iklim elemanlarındaki değişim ile olası tehditlerin ne olabileceği hususunda faydalı olacaktır.

Abstract:
In this study, using the meteorological data of five meteorological stations (Samsun, Tokat, Ordu, Amasya and Çorum) in the Central Black Sea Region, monthly, seasonal (MI: January-March; M-II: April-June; M-III: July-September; M-IV: October-December) and annually (YT) reference evapotranspiration (ET0) values calculated according to the Penman-Monteith relationship were aimed  the determination of  the change. First, it was tested whether the data were normally distributed. Thus, it was targeted to prefer parametric or non-parametric approaches in the homogeneity analysis of the data. The homogeneity of the normally distributed data was examined whether the difference in the mean and variance of the relevant data was statistically significant. The non-parametric Mann-Whitney U approach was used in the homogeneity analysis of the data that was not normally distributed. The data not having the homogeneity condition were homogenized by the double-mass curve method. After these processes, analysis of the change in the data, Mann-Kendall (MK), Spearman Rho (SR), Linear Regression (LR) and Innovative Trend Analysis (YTA) tests were performed. The YTA results reveal a statistically significant change in approximately 32% of the ET0 series. However, this finding is around 16% in the MK test, 20% in the SR test and 13% in the LR test. This study will be beneficial to the stakeholders on the subject in terms of the possible threats depending on the changes in the climatic elements in the region.