Aile hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş üstü bireylerde yaşam kalitesi düzeyi ve etki eden faktörlerin değerlendirilmesi
Quality of life level and evaluation of affecting factors in individuals over 65 years old applied to family medicine polyclinic
Yazar: ONUR FİTİL
Danışman: DOÇ. DR. Emine Zeynep TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Geriatri = Geriatrics ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Yalnızlık = Loneliness ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
AMAÇ: Yaşam kalitesi, mutlu olma ve hayattan hoşnut olmayı içeren, genel anlamda "iyi olma durumu" olarak kullanılan bir ifadedir. Çalışmamızda hastanemize başvuran 65 yaş üstü bireylerin yaşam kalitesini etkileyen faktörleri belirleyerek hekimlerin bu konudaki farkındalıklarının arttırılmasına ve düzeltilebilir etmenlere yönelik çözüm arayışları oluşturulmasına katkıda bulunmak istedik.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma kesitsel ve tanımlayıcı tiptedir. Araştırmanın evrenini aile hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş üstü bireyler oluşturmaktadır. Ağustos-Kasım 2021 tarihleri arasında Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan 65 yaş üstü 142 bireye sosyodemografik verilerini, kronik hastalık, ilaç kullanım durumunu içeren ve literatür taraması sonucunda hazırlanan kişisel veri formu, WHOQOL-OLD Yaşam Kalitesi Ölçeği, Birinci Basamak İçin Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ-BB), UCLA Yalnızlık Ölçeği (UCLA-LS), KATZ Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (KGYA) ve Yaşam doyum ölçeği (YDÖ) uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 70,92±5,25 yıl olup %65,5'i erkek, %78,9'u evli,  %55,3'ü çalışan, %75,4'ü kronik hastalığa sahiptir. WHOQOL-OLD Genel Skor puanına göre cinsiyet, medeni durum, meslek, sigara ve alkol kullanımı yaşam kalitesini etkilemezken yaş grubu, eğitim durumu, gelir düzeyi, sağlık güvencesi olması yaşam kalitesini etkilemektedir.
Çalışmaya katılan bireylerin BDÖ-BB ölçek puanı sınıflamasına göre % 65,5'inde depresyon yok iken, %34,5'inde depresif şikâyetler olduğu tespit edilmiştir. Bekâr/boşanmış/ayrı yaşayanlarda, gelir düzeyi düşük olanlarda, yalnız yaşayanlarda, genel sağlık algısı kötü-çok kötü olanlarda, sağlık güvencesi olmayanlarda depresif şikâyetler görülme sıklığı artmıştır (p<0,05).
Çalışmaya katılan bireylerin YDÖ puan ortalamaları 15,67±2,96, UCLA Yalnızlık Ölçeği puan ortalamaları 36,03±8,86 olup, KATZ-GYA'ya göre bireylerin %95,8'i tam bağımsızdır. Çalışmamıza katılan bireylerin %21,2'sinde orta düzeyde, %7,7'sinde yüksek düzeyde yalnızlık saptanmıştır. BDÖ-BB ile WHOQOL-OLD tüm alt alanları ve YDÖ arasında orta düzeyde negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon tespit edilmiştir (p<0,001). 
SONUÇ: Çalışmamızda depresyon ile yalnızlık arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü, yaşam kalitesi ve yaşam doyumu arasında orta düzeyde negatif yönlü ilişki tespit edilmiştir. 
ANAHTAR KELİMELER: Yaşam kalitesi, yaşlılık, depresyon, yalnızlık, yaşam doyumu

Abstract:
OBJECTIVE: Quality of life is an expression used as a general sense of "well-being", which includes being happy and content with life. By identifying the factors affecting the quality of life of individuals over the age of 65, we wanted to contribute to increasing the awareness of physicians on this issue and to provide solutions for correctable factors. 
               MATERIAL AND METHOD: In this cross-sectional and descriptive study, the population of the study consisted of 142 individuals over the age of 65 who applied to the family medicine outpatient clinic of Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital between August and November 2021.   Participants who fulfilled the inclusion criteria were interviewed face to face and were asked to fill in a personal data form prepared as a result of literature review, including sociodemographic data such as chronic illnesses, drug use, WHOQOL-OLD Quality Of Life Scale, Beck depression Inventory for Primary Care (BDI-PC),  UCLA Loneliness Scale (ULS), Katz Activities of Daily Living Scale (KATZ ADL) and Satisfaction With Life Scale (SWLS).  IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 programs were used for statistical analysis and calculations. Statistical significance level was accepted as p<0.05. 
            RESULTS: The mean age of the participants in the study was 70.92±5.25 years, 65.5% were male, 78.9% were married, 55.3% were working, and 75.4% had chronic diseases. According to the WHOQOL-OLD General Score score, while gender, marital status, occupation, smoking and alcohol use did not affect the quality of life, age group, education level, income level and health insurance status affected the quality of life.
According to the BDI-PC score classification of the individuals participating in the study, 65.5% did not have depression, while 34.5% had depressive symptoms. The prevalence of depression increased in single/divorced/separated individuals, those with low income, those living alone, those with poor or very poor general health perception, and those without health insurance (p<0.05). 
The mean scores of the individuals participating in the study were 15.67±2.96 for SWLS, 36.03±8.86 on the UCLA Loneliness Scale, and 95.8% of the individuals according to the KATZ ADL were fully independent. A moderate level of loneliness was found in 21.2% of the individuals participating in our study, and a high level of loneliness in 7.7%. A moderate negative statistically significant correlation was found between BDI-PC and all sub-domains of WHOQOL-OLD and SWLS (p<0.001).
 CONCLUSION: In our study, a high level of positive correlation was found between depression and loneliness, and a moderate negative correlation between quality of life and life satisfaction.

KEYWORDS: Quality of life, aging, depression, loneliness, life satisfaction.