Ödemiş ilköğretim okullarında çalışan yöneticilerin liderlik davranışına ilişkin öğretmen algıları
Perceptions of the teachers about the leadership behaviours of the education administrators who work at the primary schools of Ödemiş district
Yazar: GÜLFER GÜLTEPE KESKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞAKİR ÇINKIR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İzmir-Ödemiş = İzmir-Ödemiş

Özet:
Bu çalışmada İzmir İline bağlı Ödemiş ilçesi'nde bulunan ilköğretim okullarındaki eğitim yöneticilerinin liderlik davranışlarının öğretmenler tarafından algısının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir ili, Ödemiş ilçe merkezi ve beldelerindeki tüm ilköğretim okullarının müdürleri ve öğretmenleri oluşturmaktadır. İzmir ili Ödemiş ilçesi merkez ve beldelerinde bulunan, araştırmanın yapıldığı 2009-2010 öğretim yılında, devlet okullarında birlikte çalıştığı öğretmenlerle en az bir öğretim yılı birlikte çalışmış olan okul müdürlerinin bulunduğu 26 ilköğretim okulunda 574 öğretmen örnekleme dahil edilmiştir.Araştırmada temel veri toplama aracı olarak liderlik davranışını betimleme ölçeği (the leader behaviour description questionnaire: LBDQ) kullanılmıştır Liderlik davranışını betimleme ölçeği Hemphııl ve Coones (1950) tarafından geliştirilmiştir.Okul Yöneticilerinin Liderlik Davranışları Ölçeği alt ölçekler puanları ile toplam toplam puanının göreve göre betimsel istatistikleri (aritmetik ortalama, standart sapma) sunulmuştur. Okul Yöneticilerinin Liderlik Davranışları Ölçeği alt ölçekler toplam puanının cinsiyete, branşa, eğitim durumuna, öğretmen ve öğrenci sayısına göre karşılaştırılmasında ise, söz konusu değişkenlerin iki kategorisi bulunduğundan, bağımsız (ilişkisiz) örneklemler için t testi uygulanmıştır. İkiden çok kategori olması durumunda ise analizler tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile yapılmıştır. ANOVA'da farkın anlamlı bulunduğu durumlarda, farkın kaynağını belirlemek üzere, çoklu karşılaştırma (post-hoc) testlerinden LSD testi kullanılmıştır.Genel olarak, öğretmenleri yöneticilerin liderlik davranışlarıyla ilgili olarak ölçeğin tüm alt boyutlarında okul mürüelrinin liderlik davranışalrı hakıkında olumlu görüşler belirtmişlerdir. Öğretmenler okul müdürlerinin en yüksek liderlik davranışını iletişim boyutunda gösterdiklerini en düşük liderlik davranışını otoriterlik boyutunda gösterdiklerini belirtmişledir. Cinsiyet boyutunda ise erkekler kadın öğretmenlere göre otoriterlik, yapıyı harekete geçirme, üyeliği koruma, amaçların bütünleştirilmesi örgütleme ve tanıma boyutlarında müdürlerin liderlik davranışlarını yüksek düzeyde gösterdikleri kanısındadırlar. Öğretmenlerin branş boyutunda, otoriterlik alt boyutunda sınıf öğretmenlerinin branş öğretmenlerine göre müdürleri daha otoriter olarak tanımlamaktadırlar. Okul yöneticilerinin liderlik davranışları eğitim durumuna göre değerlendirdiğimizde hiç bir alt boyutta önlisans ? lisans ve üstü boyutlarında farklılık bulunmamıştır. Öğretmen sayısına ilişkin sonuçlarda ise üyeliğin korunması, iletişim ve tanıma alt ölçeklerinde 25 ve daha az öğretmeni olan okullarda müdürlerin liderlik davranışlarını daha fazla gösterebildikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Kıdem boyutunda, yapıyı harekete geçirme ve örgütün temsili alt boyutlarında kıdem grupları arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Buna göre üyeliğin korunması boyutunda 21 ve üstü kıdeme sahip öğretmenlere göre müdürleri daha yüksek düzeyde liderlik davranışları göstermektedirler. Örgütün temsili boyutunda ise 16-20 kıdeme sahip öğretmenlere göre müdürleri daha yüksek düzeyde liderlik davranışları göstermektedirler. Öğrenci sayısı boyutunda, üyeliğin korunması ve iletişim alt boyutlarında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Buna göre üyeliğin korunması ve iletişim boyutunda 500 ve daha üstü öğrenci sayısına sahip okullardaki öğretmenlere göre müdürleri daha yüksek düzeyde liderlik davranışları göstermektedirler.

Abstract:
This study aims to state the perceptions of the teachers about the leadership behaviours of the education administrators who work at the primary schools of Ödemiş district of İzmir. The principals and teachers of all the primary schools in İzmir, Ödemiş district centrum and towns, constitute the population of the research. 574 teachers working in 26 primary schools at the centrum and towns of Ödemiş district in İzmir, which have the school principals who worked with the teachers at least a year, with whom they worked at state schools in 2009-2010 academic year when the research was conducted, have been included in the sampling group.In the study, the leader behaviour description questionnaire: LBDQ, has been used as the basic data collection tool. Leadersip behaviour description scale has been developed by Hemphııl and Coones.The sub scale points of the leadership behaviours of the school administrators and the descriptive statistics of the total points in respect of the task(arithmetic average, standard deviation) have been presented. As for the comparision of the sub scale total points of the leadership behaviours of the school administrators according to the gender, branch, educational background and the number of the teachers and students; t test has been carried out for unrelated sampling groups, as there are two categories of the mentioned variants. And for the comparisions according to seniority, the analyses have been carried out by one way variance analysis(ANOVA), as the seniority variant has five categories. At the situations when the difference is significant at ANOVA, one of the multiple comparision tests, LSD, has been used in order to determine the basis of the difference.In a general sense, the teachers have presented their positive thoughts about the leadership behaviours of the administators in all the sub dimensions of authority, stimulating the structure, preserving the membership, representation of the organisation, integration of the aims, organising, communication and recognition. And considering the gender dimension, males compared to female teachers, think that the principals display leadersip behaviours at a high level in the dimensions of authority, stimulating the structure, preserving the membership, integration of the aims, organising and recognition. At the branch dimension of the teachers, classroom teachers ? compared to branch teachers- describe the principals as more authoritarian, at the authority sub-dimension. When the leadership behaviours of the school principals are evaluated according to the educational background, no difference has been found in any sub dimensions ? two year degree, graduate and postgraduate degree. As for the results about the number of teachers, it?s been found that , in preserving leadership, communication and recognition sub scales, the principals at schools which have 25 or less teachers, can further display leadership behaviour. At the seniority dimension, it has been determined that there?s a significant difference among the seniority groups, in the sub dimensions of stimulating the structure and representation of the organisation. According to this, in the dimansion of preserving the membersip, the teachers who have 21 and over 21 seniority think that their principals display leadership behaviours at a higher level. As for the dimension of representation of the organisation, the teachers who have 16-20 seniority think that their principals display leadership behaviours at a higher level. It?s been determined that there?s a significant difference at the dimension of the number of students and the sub dimensions of preserving the membership and communication. According to this, at the dimensions of preserving the membership and communication, the teachers who work at schools that have 500 or over 500 students, think that their principals display leadership behaviours at a higher level.