Kronik apikal apseli dişlerde gözlemlenen intraoral sinüs yolunun karakterizasyonu
Characterization of the intraoral sinus tract observed in teeth with chronic apical abscess
Yazar: GİZEM ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZGÜR UYANIK
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Abseler = Abscess ; Diş apeksi = Tooth apex ; Dişler = Teeth ; Fistül = Fistula ; Periapikal hastalıklar = Periapical diseases ; Prevalans = Prevalence ; Sinüzit = Sinusitis

Özet:
Kronik apikal apse, kök kanal sistemindeki enfeksiyona karşı kademeli başlayıp, mevcut bir sinüs yoluyla aralıklı olarak oluşan iltihabın boşalmasıyla görülen asemptomatik seyreden enflamatuar bir reaksiyon olarak tanımlanır. Literatür taraması sadece birkaç çalışmanın odontojenik sinüs yollarının prevalansını ele aldığını ortaya koymuştur. Bu çalışmanın amacı dental kaynaklı sinüs yolunun epidemiyolojik yaş, cinsiyet, diş pozisyonlarına göre görülme sıklığını, fiziksel yapısı ve dağılımını araştırmak, karakterini ortaya koymaktır.
Hacettepe üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinde, etik kurul onayı alınarak yapılan kesitsel analiz çalışmasında endodonti birimine yönlendirilen intraoral sinüs yolu mevcut olan 105 hasta analiz edildi. Tüm hastalar tek bir hekim tarafından değerlendirildi. Hastalar klinik ve radyografik olarak sinüs yolunun yeri, sayısı, yapısı, çevre dokularla olan ilişkisi ve dişin durumu gibi parametreler analiz edildi ve veriler veri toplama formuna kaydedildi. Bulguların değerlendirilmesinde SPSS V23 (Chicago, IL, ABD) programı kullanıldı. Veriler kendi içinde kategorilere ayrılarak ve farklı gruplar şeklinde karşılaştırılarak analizleri ki-kare testi ile yapıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi.
Hastaların 47'si erkek (%44,8), 58'i kadın (%55,2) idi. Sinüs yoluyla ilişkili dişlerden 76' sı (%72,4) üst çenede, 29'u (%27,6) alt çenede yer almaktaydı. Yaş ile çene ilişkisi arasında anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). 15-45 yaş grubundaki hastalarda sinüs yolu, anlamlı olarak üst çenede daha fazla gözlendi (p<0,05). Cinsiyet ve farkındalık arasında anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). Sinüs yolunun bulunduğu çene ve dişetindeki vertikal konumu incelendiğinde üst çenede görülen sinüs yolunun bulunduğu dişeti seviyesi anlamlı olarak bukkal mukozada, alt çenede ise anlamlı olarak mukogingival birleşimde görüldü. Saplı/pedinkül olarak sonlanan sinüs açıklığı anlamlı olarak daha az iltihaplı ve kanamalı akıntıya sahipti. (p<0,05) Ayrıca saplı/pedinkül olarak sonlanan sinüs yolu anlamlı olarak 2 mm'den daha büyük olarak gözlendi (p<0,05). Yaş ve sinüs yolu çevresi doku rengi arasında anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,05). 65 yaştan büyük hastalarda sinüs yolu çevresi anlamlı olarak daha kızarık görüldü (p<0,05). 46-65 yaş arası hastalarda gözlenen sinüs yolunun çevresi ise anlamlı olarak daha fazla pembe/normal doku rengindeydi (p< 0,05).
Hastalarda gözlemlenen sinüs yolunun oluşum paterni ile ilgili net bir açıklama olmasa da, sinüs yolunun oluştuğu bir çok durum söz konusudur. Endodontik hastalıkların yanı sıra; periodontal hastalıklar, vertikal kök kırıkları ve nonodontojenik hastalıkların sinüs yoluna sebep olabileceği unutulmamalıdır. Sinüs yolunun oluşumu ile ilgili veriler kısıtlıdır. Bu yapısal farklılıkları anlayabilmek için daha fazla tedavi ve takiplerinin yapıldığı klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Kronik apikal apse, sinüs yolu, prevelans, odontojenik fistül yolu, periapikal patoloji

Abstract:
Chronic apical abscess is defined as an asymptomatic inflammatory reaction against the infection in the root canal system, which starts gradually and is seen with the intermittent discharge of pus through an existing sinus. Literature search revealed that only a few studies addressed the prevalence of odontogenic sinus tracts. The aim of the present study is to investigate the frequency, physical structure and distribution of the dental sinus tract according to epidemiological age, gender, tooth positions, and to reveal its character.
In the cross-sectional analysis study conducted at Hacettepe University Faculty of Dentistry, with the approval of the ethics committee, 105 patients with intraoral sinus tract who were referred to the endodontic unit were analyzed. All patients were evaluated by a single researcher. Patients were examinated clinically and radiographically regarding the parameters including, the location, number, structure of the sinus tract, its relationship with the surrounding tissues and the condition of the tooth and data were recorded in the data collection form. SPSS V23 (Chicago, IL, USA) program was used to evaluate the findings. The analyzes were made with the chi-square test by dividing the data into categories and comparing them in different groups. The significance level was determined as p<0,05.
47 (44,8%) of the patients were male and 58 (55,2%) were female. Of the sinus-related teeth, 76 (72,4%) of them belonged to the upper jaw and 29 (27,6%) of them to the lower jaw. A significant relationship was found between age and jaw relationship (p<0,05). The sinus tract was significantly more common in the maxillary jaw in the 15-45 age group. A significant relationship was found between gender and awareness (p<0,05). When the vertical position of the sinus tract in the jaw and gingiva is examined, the gingival level with the sinus tract in the upper jaw was significantly seen in the buccal mucosa, and in the lower jaw, it was significantly in the mucogingival junction (p<0,05). The sinus opening ending as a peduncle had significantly less inflammatory and bleeding discharge. (p<0,05) In addition, the sinus tract terminating as a peduncle was observed to be significantly larger than 2 mm (p<0,05). A significant correlation was found between age and tissue color around the sinus tract (p<0,05). The sinus tract circumference was significantly redder in patients older than 65 years (p<0,05). The circumference of the sinus tract observed in patients aged 46-65 had significantly more pink/normal tissue color (p< 0,05).
Although there is no clear explanation with the formation pattern of the sinus tract observed in patients, there are many cases where the sinus tract occurs. In addition to endodontic diseases; It should not be forgotten that periodontal diseases, vertical root fractures and nonodontogenic diseases may cause sinus tract. Data on the formation of the sinus tract are limited. In order to understand these structural differences, clinical studies with more treatment and follow-up are needed.
Keywords: Chronic apical abscess, sinus tract, prevalence, odontogenic fistula, periapical pathology