Mental foramenin mandibular kemikle ilişkisinin ultrasonografi ve panoramik radyografi ile karşılaştırılmalı olarak değerlendirilmesi
A comparative evaluation of the relationship of the mental foramen to the mandibular bone using ultrasonography and panoramic radiography
Yazar: AHMET TOHUMCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESİN AKOL GÖRGÜN
Adıyaman Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amaç; Mental Foramen (MF)'nin mandibula alveoler kret tepesine ve mandibula basis alt kenarına olan vertikal uzaklığını; panoramik radyografi (OPG) ve ultrasonografi (USG) görüntüleri üzerinden ölçümler yaparak, çıkan sonuçlar arasındaki ilişkiyi; yaş ve cinsiyet durumuna göre değerlendirmektir.
Materyal ve Metod: Bu çalışmaya 18-29, 30-39, 40 yaş üstü her grupta 40 kişi (20 kadın, 20 erkek) olmak üzere toplamda 120 kişi katılmıştır. OPG ve USG görüntüleri üzerinden MF'nin alveoler krete ve mandibula basis alt kenarına olan vertikal uzaklığı sağ ve sol olarak ölçülmüştür. 
Bireylerin OPG görüntüsü Microdicom programına aktarılıp kalibrasyon yapılmıştır. MF, görüntüde  işaretlendikten sonra MF'nin üst sınırının alveoler krete çizilen teğete ve MF'nin alt sınırının mandibula basise çizilen teğete dik olarak uzaklıkları ölçülmüştür. Ayrıca OPG'de MF' nin lokalizasyonu da belirlenmiştir.
Bireylerin USG ölçümlerinde ise prob MF bölgesine longitudinal olarak yerleştirilmiştir. MF'nin en net görüldüğü görüntü yakalandıktan sonra görüntü dondurulmuştur. Kontrol panelindeki kumpas ile MF'nin üst kenarının alveoler kret tepesine olan uzaklığı ile MF'nin alt kenarınn basis alt kenarına uzaklığı horizontal olarak ölçülmüştür.
OPG ve USG'de bulunan ölçüm sonuçları kıyaslanıp bunların  yaş ve cinsiyet ilişkisi incelenmiştir.
Bulgular: Bu çalışmada 120 kişiye ait sağ ve sol olmak üzere toplam 240 MF görüntüsü değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar; OPG'de MF'nin alveoler krete olan ortalama uzaklığı 14,34 (±2,03) mm; MF'nin mandibula basis alt kenarına olan ortalama uzaklığı ise 11,04 (±1,60) mm olarak bulunmuştur. USG'de MF'nin alveoler krete olan ortalama uzaklığı 14,08 (±2,02) mm; MF'nin mandibula basis alt kenarına olan ortalama uzaklığını ise 10,79 (±1,72) mm olarak bulunmuştur. 
MF'nin lokalizasyonunu OPG'de en sık 5 numaralı diş kökünde; 2.en sık 4-5 no'lu diş kökleri arasında; 3.en sık 5-6 no'lu diş kökleri arasında bulunmuştur.
USG ile ölçümü yapılan sağ ve sol MF'nin alveoler krete ve mandibula basis alt kenarına olan ortalama uzaklıkları ile OPG kullanılarak ölçümü yapılan sağ ve sol MF'nin alveoler krete ve mandibula basis alt kenarına olan ortalama uzaklıkları arasında yüksek düzeyde pozitif ilişki görülmüştür. Bu sonuçlara göre; USG ve OPG'de yapılan ölçümler arasındaki uyum düzeyinin çok yüksek olduğu görülmüştür.
Sonuç: MF, özellikle cerrahi işlemler açısından oldukça önemli bir anatomik oluşumdur. Çünkü MF'den çıkan sinir demetlerinde meydana gelecek bir hasar, mandibulada ipsilateral orta hatta kadar; alt çene, alt dudak ve dişetinde anestezi veya parestezi ile sonuçlanabilir. Bu yüzden MF'nin kemik içerisindeki konumu bu bölgeye yapılacak işlemler açısından oldukça önemlidir.
Yaptığımız çalışmada OPG'de MF'nin alveoler krete ve mandibula basis alt kenarına olan ortalama uzaklıklarının yaş gruplarına göre değişmediği bulunmuştur. Sadece 40 yaş ve üzerindeki bireylerin mandibula basis alt kenarına olan ortalama uzaklıkları, 18-29 yaş aralığındaki bireylerden yüksek bulunmuştur.
USG'de yapılan ölçüm sonuçlarında; yaş grupları arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir.
Yaptığımız çalışmada OPG'de MF'nin alveoler krete ve mandibula basis alt kenarına olan ortalama uzaklığı; erkeklerde kadınlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. 
Yaptığımız çalışmada USG'de MF'nin alveoler krete olan ortalama uzaklığı ve mandibula basis alt kenarına olan ortalama uzaklığı; erkeklerde kadınlardan daha yüksek bulunmuştur. Sadece sol MF'nin alveoler krete olan ortalama uzaklığı, kadın ve erkekler arasında anlamlı bir farklılık göstermemiştir.
OPG'de bulduğumuz MF'nin mandibula basis alt kenarına ve alveoler krete olan ortalama uzaklıkları USG'deki ölçümlere göre yüksek çıkmasına rağmen USG ve OPG'de yapılan ölçüm sonuçları arasında uyum düzeyi yüksek bulunmuştur. Sonuçlarımız gebe hastalarda ya da OPG kullanılamadığı durumlarda USG'nin güvenilir bir yöntem olduğunu göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler: Mental Foramen (MF), Mandibula Basis Alt Kenarı, Alveoler Kret, Ultrasonografi (USG), Panoramik Film (OPG).

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to determine the vertical distance of the mental foramen (MF) from the top of the mandible alveolar crest and the lower edge of the mandible base; By making measurements on panoramic radiography (OPG) and ultrasonography (USG) images, the relationship between the results; to evaluate according to age and gender.
Materials and Methods: A total of 120 people participated in this study, 40 people (20 women, 20 men) in each group aged 18-29, 30-39, and over 40. The vertical distance of the MF to the alveolar crest and the lower edge of the mandibular basis was measured on the right and left sides on OPG and USG images.
 The OPG images of the individuals were transferred to the Microdicom program and calibration was performed. After the MF is marked in the image, the upper border of the MF is drawn to the tangent drawn to the alveolar crest; The distances of the lower border of the MF perpendicular to the tangent drawn to the mandible basis were measured. Additionally, the localization of MF was determined in the OPG.
 For the USG measurements of the individuals, the probe was placed longitudinally in the MF region. After the image in which MF was most clearly seen was captured, the image was frozen. The distance of the upper edge of the MF to the top of the alveolar crest and the distance of the lower edge of the MF to the lower edge of the basis were measured horizontally with the caliper on the control panel.
The measurement results found in OPG and USG were compared and their age and gender relationships were examined.
Results: In this study, a total of 240 MF images, right and left, of 120 people were evaluated. Obtained results; In OPG, the average distance of the MF to the alveolar crest was 14.34 (±2.03) mm; The average distance of the MF to the lower edge of the mandible base was found to be 11.04 (±1.60) mm. The average distance of the MF to the alveolar crest on USG was 14.08 (±2.02) mm; The average distance of the MF to the lower edge of the mandible base was found to be 10.79 (±1.72) mm.
The localization of the MF was found most frequently in the root of tooth number 5 in OPG; 2nd most frequently between tooth roots numbered 4-5; 3rd most frequently between tooth roots numbered 5-6.
A high level of positive correlation was observed between the average distances of the right and left MF to the alveolar crest and the lower edge of the mandible basis, measured by USG, and the average distances of the right and left MF to the alveolar crest and the lower edge of the mandible basis, measured using OPG. According to these results; It was observed that the level of agreement between the measurements made in USG and OPG was very high.
Conclusion: MF, is a very important anatomical formation especially in terms of surgical procedures. Because any damage to the nerve bundles arising from MF may result in anesthesia or paresthesia in the lower jaw, lower lip and gums up to the ipsilateral midline in the mandible. Therefore, the location of the MF within the bone is very important for the procedures to be performed in this area.
In our study, it was found that the average distances of the MF to the alveolar crest and the lower edge of the mandibular basis in the OPG did not change according to age groups. Only individuals aged 40 and over had a higher average distance to the lower edge of the mandible basis than individuals aged 18-29.
There was no significant difference between age groups in the measurement results made on USG.
In our study, the average distance of the MF in OPG to the alveolar crest and the lower edge of the mandibular basis; It was found to be higher in men than in women.
In our study, the average distance of the MF to the alveolar crest and the average distance to the lower edge of the mandibular basis in USG; was found to be higher in men than women. Only the average distance of the left MF to the alveolar crest did not show a significant difference between men and women.
Although the average distances of the MF to the lower edge of the mandible base and the alveolar crest we found in OPG were higher than the measurements in USG, the level of agreement between the measurement results made in USG and OPG was found to be high. Our results show that USG is a reliable method in pregnant patients or when OPG cannot be used.
Key Words: Mental Foramen (MF), Lower Edge of Mandible Basis, Alveolar Crest, Ultrasonography (USG), Panoramic Radiography (OPG).