Araştırma kütüphanelerinde hizmet başarısının tanımlanması: İSAM Kütüphanesi örneği
Defining service success in research libraries: Case study of Centre for Islamic Studies (ISAM) Library
Yazar: NURİ TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. RIFAT GÜNALAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Dokümantasyon ve Enformasyon = Documentation and Information ; Halkla İlişkiler = Public Relations
Dizin: Bilgi hizmetleri = Information services ; Bilgi tarama hizmetleri = Information resource services ; Elektronik kütüphane = Electronic library ; Halkla ilişkiler yöntemleri = Public relations methods ; Nitel araştırma deseni = Qualitative research design ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Personel değerlendirme = Personnel evaluation ; Örgütsel performans = Organizational performance ; Özel kütüphaneler = Special libraries ; İş performansı = Job performance

Özet:
Bu araştırmada, kütüphanelerde hizmet başarısı hakkında bilgi verilmekte,
araştırma kütüphanelerinde hizmet başarısını etkileyen faktörler irdelenmektedir.
Kütüphane hizmetlerinin tespiti, planlanması, sınıflandırılması, sunulması,
duyurulması, kullandırılması, güncellenmesi ve değerlendirmesine yönelik
faaliyetlerin kütüphane hizmet başarısına ne kadar, nasıl ve ne şekilde etki ettiği
sorusuna cevap aranmaktadır. Bu amaçla 40 kişiye yarı yapılandırılmış görüşme
soruları uygulanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında kütüphane hizmetlerinde başarıyı
sağlayan faktörler İSAM Kütüphanesi örneği ile ortaya konulmaya çalışılmıştır.
"Nitel araştırma" yöntemlerinden "durum çalışması" deseni ile yapılandırılan bu
çalışmada; "amaçlı örnekleme" yöntemlerinden "maksimum çeşitlilik örnekleme"
tekniği ile belirlenen 40 kişilik çalışma grubuna 17 yarı yapılandırılmış soru
yöneltilmiştir.
Görüşme sorularına verilen cevaplar incelenmiş, gözlemlerden elde edilen alan
notları, dokümanlar ve kişisel bilgi formları da dikkate alınarak tematik analiz yöntemi
ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde MAXQDA Analytics Pro programı
kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; kütüphanelerde hizmet başarısını
etkileyen unsurlar olarak; Açık Raf Sistemi, Akustik, Aydınlatma, Dış Mekânda Hizmet
Sunumu, Esnek Mekân, Hijyen, İç Mekân Ergonomisi, İç Mekânda Mekânsal
Çeşitlilik, İklimlendirme, Bahçe, İş Sağlığı ve Güvenliği, Konum (Ulaşılabilirlik),
Mimari tasarım, Basılı Kaynaklar, Elektronik Kaynaklar, Arşiv, Dokümantasyon,
Derme Oluşturma ve Geliştirme, Tanıtım, Halkla İlişkiler, Sosyal Medya, Hizmetlerin
Kullanımına Yönelik Faaliyetler, Üyelik İşlemleri, Araştırma Hizmeti Dışındaki
Kullanıcı Hizmetleri, Fotokopi Hizmeti, Hizmetin Sunulduğu Saatler, Hizmetlerin
Fiyatlandırılması, Kullanıcı Sadakati, Kullanıcılarla İlgili Görüşler, Yerinde Hizmet,
Uzaktan Hizmet, İletişim, Yetkinlik, Personel Çeşitliliği, Web Sayfası Tasarımı, Dijital Teknolojiler, Bilgisayar Teknolojileri, Bireysel Erişim İçin İnternet Hizmeti, Modern
Kütüphane Teknolojileri Kullanımı kategorilerine ulaşılmıştır. Bu kategorilerin altında
sunulan kodlarla hizmet başarısı unsurları detaylı olarak verilmiştir. Çalışmanın
bulguları ile hem teoride kütüphane hizmetlerinin değerlendirilmesine hem de örnek
uygulamalar ile kütüphane hizmetlerinin geliştirilmesine yönelik öneriler
geliştirilmiştir.
İstanbul Üniversitesi Tez Hazırlama Yönergesi'ne göre hazırlanan bu çalışmada;
"İçindekiler" kısmında İkinci Sistem; metin içi atıflarda Madde-18/f-2; "Bibliyografya
/ Kaynakça" kısmında Örnek 4 dikkate alınmıştır.
Tezin yazımında Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu (çevrimiçi)'ndan
yararlanılmıştır. Kullanılacak terimlerin tutarlı olabilmesi için;
https://acikveri.ulakbim.gov.tr/ adresinden erişilebilen "Araştırma Verilerinin
Yönetimi Eğitim Portalı" esas alınmıştır.

Anahtar Kelimeler: Araştırma Kütüphanesi, Hizmet Başarısı, İSAM Kütüphanesi, İslâm Araştırmaları Merkezi, Kütüphane Hizmetleri, Performans Değerlendirme

Abstract:
In this study, information about service success in libraries is provided, and
factors that affect service success in research libraries are examined. The answer to the
question of how, and to what extent, the activities related to the identification,
planning, classification, presentation, publicization, provision, revision and evaluation
of library services, have an effect on the success of library service is sought. For this
purpose, 40 individuals have been asked to participate in semi-structured interviews.
In light of the findings obtained, the factors that provide success in library services
were applied to the case study of ISAM Library.
In this study, which employs a "case study" design through "qualitative
research", applies 17 semi-structured questions to the working group of 40 individuals
who were chosen by the "maximum variation sampling" technique using the
"purposive sampling" method.
The data obtained from the interview answers, field notes, document reviews,
and the data obtained by observation are evaluated in the context analysis method. The
MAXQDA Analytics Pro program is used to analyze data. According to the results of
the study, factors affecting service success in libraries have been categorised as
follows; Open Rack System, Acoustic, Lighting, Outdoor Service Delivery, Flexible
Space, Hygiene, Indoor ergonomics, Indoor Mech Diversity, Air Conditioning,
Garden, Health and Safety, Accessibility of Location, Architecturial design, Printed
Resources, Electronic Resources, Archive, Documentation, Collection Formation and
Development, Publicity, Public Relations, Social Media, User-related Services,
Membership Transactions, User Services External to Research Services, Photocopying
Services, Opening Hours, Service Fees, User Loyalty, User Insights, Onsite Service, Remote Service, Communication, Competence, Staff Diversity, Web Page Design,
Digital Technologies, Computer Technologies, Internet Service for Personal Access,
and Modern Library Technologies Usage. The code presented below these categories
provide detailed information about service success features. In line the findings of the
study, suggestions have been developed for the evaluation of library services in theory,
as well as the development of sample applications and library services.
This study was prepared according to the Istanbul University Thesis Preparation
Directive, the Second System is taken into account in the "Table of Contents" section;
Item 18/f-2 is taken into account in the text references; example 4 is taken into account
in the "Bibliography/Resources" section.
The Turkish Language Institution's Spelling Guide (online) was used in the
writing of the thesis. . To ensure the consistency of terms used, the "Management of
Research Data Training Portal" which can be accessed at
https://acikveri.ulakbim.gov.tr/ was used.

Keywords: Research Library, Service Success, ISAM Library, Centre for Islamic Studies, Library Services, Performance Assessment