Okul yöneticilerinin okuma motivasyonları, öz yeterlilik algıları ve mesleki profesyonellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between school administrators' reading motivation, self-efficacy perceptions and professionalism
Yazar: NİLÜFER KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. SEZEN TOFUR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kitap okuma = Book reading ; Motivasyon = Motivation ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okuma davranışları = Reading behaviours ; Profesyonellik = Professionalism ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Okul yöneticisinin sahip olduğu özellikler okulun genel performansını ve öğrencilerin akademik başarısını etkilemektedir. Bu bağlamda okul yöneticilerinin okuma motivasyonları eğitim alanındaki yeni araştırmaları ve uygulamaları, meslekleriyle ilgili güncel gelişmeleri takip etmeleri açısından önem taşımaktadır. Ayrıca bir yöneticinin öz yeterlilik algısı, kendi yeteneklerine olan güvenini ifade eder. Dolayısıyla yüksek okuma motivasyonu ve öz yeterlilik algısı okul yöneticisinin sürekli öğrenme ve gelişme yolunda kendine inanarak daha etkili liderlik sağlamasına yardımcı olabilir. Bu çalışmanın amacı okul yöneticilerinin okuma motivasyonları, öz yeterlilik algıları ve mesleki profesyonellikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaç doğrultusunda "Okul yöneticilerinin okuma motivasyonları, öz yeterlilik algıları ve mesleki profesyonellik düzeyleri arasındaki ilişki nasıldır?" sorusuna cevap aranmıştır.
          Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel desende tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Manisa ilinde Millî Eğitim Bakanlığı bünyesindeki resmi devlet okullarında ilkokul, ortaokul ve lise kademesinde görev yapan okul yöneticileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini uygun örnekleme yoluyla seçilen 177 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgiler Formu, Schutte ve Malouff (2007) tarafından geliştirilen, Yıldız, Yıldırım, Ateş ve Çetinkaya (2013) tarafından Türk kültürüne uyarlanan Yetişkin Okuma Motivasyonu Ölçeği; Yazıcı ve Akyol (2021) tarafından geliştirilen Okul Müdürlerinin Mesleki Profesyonellik Ölçeği ve Tschannen-Moran ve Gareis (2004) tarafından geliştirilen, Baltacı (2020) tarafından Türk kültürüne uyarlanan Okul Müdürü Öz Yeterlik Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Ölçekler aracılığıyla toplanan veriler Jamovi programı kullanılarak analiz edilmiştir. İkili bağımsız gruplar için t-testi, üç veya daha fazla bağımsız gruplar için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Okul yöneticilerinin okuma motivasyonları, öz yeterlilik algıları ve mesleki profesyonellikleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Ayrıca yöneticilerin okuma motivasyonları kontrol altına alındığında öz yeterlilik algılarının mesleki profesyonelliklerini nasıl yordadığını saptamak için hiyerarşik regresyon analizi yapılmıştır. 
Araştırmada elde edilen bulgular ışığında okul yöneticilerinin öz yeterlilik algılarının mesleki profesyonellik algıları ve okuma motivasyonlarına göre daha yüksek olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca okul yöneticilerinin okuma motivasyonları, öz yeterlilik algıları ve mesleki profesyonellik düzeyleri arasında anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın bir diğer önemli sonucu da okul yöneticilerinin öz yeterlilik algısı puanlarının okul yöneticilerinin mesleki profesyonellik düzeyi puanlarını yordayıcı etkisi istatiksel olarak anlamlı olması ve bağımlı değişkendeki varyansın %42.2'sini açıklamasıdır. Okuma motivasyonu analize dahil edildiğinde ise okuma motivasyonu değişkeninin okul yöneticilerinin mesleki profesyonellik düzeyleri üzerindeki etkisinin istatiksel olarak pozitif ve anlamlı olup tek başına bağımlı değişkendeki değişimin %1.4'ünü açıkladığı görülmektedir. Yordayıcı değişkenlerin okul yöneticilerinin mesleki profesyonellikleri üzerindeki göreceli önem sırasında öz yeterlik algıları daha ön planda iken okuma motivasyonları çok daha arka planda yer almıştır. Okul yöneticilerinin eğitimle ilgili güncel çalışmaları takip etmenin ve okumaları pratik uygulamalara dönüştürmenin mesleki profesyonellik düzeyine katkısını fark etmeleri için okuduğu makale ya da kitaptan edindiği bilgiyi uygulayarak fark yaratmış okul yöneticileri varsa bunları paylaşmaları önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Okul Yönetimi, Okul Yöneticileri, Okuma Motivasyonu, Öz Yeterlilik, Mesleki Profesyonellik.

Abstract:
The characteristics of a school administrator affect the overall performance of the school and the academic success of the students. In this context, the reading motivation of school administrators is important for keeping up with new research and practices in the field of education, as well as for following current developments related to their profession. Additionally, a school administrator's self-efficacy perception reflects their confidence in their abilities. Therefore, high reading motivation and self-efficacy perception can help a school administrator provide more effective leadership by believing in their ability to continuously learn and develop. The aim of this study is to examine the relationship between school administrators' reading motivation, self-efficacy perceptions, and professional professionalism. In line with this aim, the question "What is the relationship between school administrators' reading motivations, self-efficacy perceptions, and levels of professional professionalism?" was sought to be answered.
This study was designed using the correlational design, one of the quantitative research methods. The population of the study consists of school administrators working in official public schools at the primary, secondary  and high schools under the Ministry of National Education in Manisa province during the 2022-2023 academic year. The sample of the study comprises 177 school administrators selected through convenience sampling. For data collection, the Personal Information Form, the Adult Reading Motivation Scale developed by Schutte and Malouff (2007) and adapted to Turkish culture by Yıldız, Yıldırım, Ateş, and Çetinkaya (2013), the Professional Professionalism Scale for School Principals developed by Yazıcı and Akyol (2021), and the School Principal Self-Efficacy Perception Scale developed by Tschannen-Moran and Gareis (2004) and adapted to Turkish culture by Baltacı (2020) were used. The data collected through these scales were analyzed using the Jamovi program. An independent t-test was applied for binary independent groups, and one-way analysis of variance (ANOVA) was applied for three or more independent groups. Pearson correlation test was used to determine the relationship between school administrators' reading motivation, self-efficacy perceptions, and professional professionalism. Additionally, hierarchical regression analysis was conducted to determine how self-efficacy perceptions predict professional professionalism when reading motivation is controlled. 
Based on the findings of the study, it was concluded that school administrators' self-efficacy perceptions were higher compared to their professional professionalism perceptions and reading motivations. Furthermore, a significant, positive, and low-level relationship was found between school administrators' reading motivations, self-efficacy perceptions, and levels of professional professionalism. Another significant result of the study is that the predictive effect of school administrators' self-efficacy perception scores on their professional professionalism level scores is statistically significant and explains 42.2% of the variance in the dependent variable. When reading motivation is included in the analysis, it is seen that the effect of the reading motivation variable on school administrators' professional professionalism levels is statistically positive and significant, explaining 1.4% of the variance in the dependent variable on its own. Among the predictor variables, while self-efficacy perceptions are more prominent in the relative importance ranking concerning the professional professionalism of school administrators, reading motivations are much less significant. It is recommended that school administrators share examples of those who have made a difference by applying the knowledge gained from reading articles or books to practice. This can help them realize the contribution of following current educational studies and transforming readings into practical applications to their level of professional professionalism.
Keywords: School Administration, School Administrators, Reading Motivation, Self-Efficacy, Professionalism.