COVID-19 pandemi sürecindeki küresel aşı çalışmalarının incelenerek ulusal KBRN savunması kapsamında biyolojik harp maddelerine karşı aşı geliştirilmesine yönelik yol haritasının oluşturulması
Determining a road map on vaccine development against biological warfare agents within the scope of national CBRN defence by reviewing global efforts on developing COVID-19 vaccines
Yazar: BEYZA ŞEREFOĞLU GÜN
Danışman: DOÇ. DR. SERMET SEZİGEN
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü / KBRN-P Savunma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies
Dizin: Aşılar = Vaccines ; Biyolojik savaş = Biological warfare ; Biyolojik silahlar = Biological weapons ; COVID 19 = COVID 19 ; KBRN = CBRN ; Savunma = Defence ; Savunma silahları = Defensive weapons ; Savunma teknolojileri = Defence technologies ; Silahlar = Guns ; Ulusal savunma = National defense

Özet:
Bu tez çalışmasında COVID-19 pandemisi ve bu süreçteki aşı çalışmalarının incelenmesi ile biyolojik harp maddelerinden doğacak tehditlere yönelik ulusal KBRN savunması kapsamında aşı geliştirilmesine yönelik yol haritası oluşturulmuştur. İlk aşamada biyolojik harp maddeleri özellikleri, tehdit seviyeleri, ve biyolojik silah programları tarihsel olarak kullanımları açısından ele alınarak incelenmiştir. Bu tehditlere yönelik biyolojik savunma yöntemleri ve biyolojik savunmada aşıların yeri ve önemine yer verilmiştir. Ardından mevcut durumda COVID-19 pandemisi, yönetimi, aşı çalışmaları ve aşı teknolojilerinin derlenmesi ile ülkemizde biyolojik harp maddelerine karşı aşı geliştirilebilmesine yönelik yol haritasının oluşturulabilmesi için SWOT analizi yapılmıştır. Analizin çıktıları yol haritasındaki kilit eylemlerin ve önerilerin belirlenmesinde kullanılmıştır. Yol haritasında aşı için model patojen olarak biyosavunmayı en çok tehdit eden ajanın seçilmesi hedeflenmiş, yapılan literatür araştırması sonucunda bu ajanın şarbon hastalığı etkeni Bacillus anthracis olduğu belirlenmiştir. Yol haritasında şarbona karşı aşı geliştirilmesinde izlenen adımlar; aşı keşfine yönelik AR-GE, aşı adayının klinik çalışmaları, üretim, kalite kontrol ve güvenlik takibi olmuş ve bu başlıklar altında önerilere yer verilerek yol haritası oluşturulmuştur. SWOT matrisi çıktıları çerçevesinde yol haritasında ortaya konan öneriler genel olarak yeni aşı teknolojileri ile araştırmaların yapılması, aşı formülasyonları ve adjuvanların geliştirilmesi, hastalık etkeni patojenin yakın takibi ve araştırılması, iş birliği modelleri, altyapı destekleri, yerli üretimin desteklenerek yaygınlaştırılması, veri ve bilgi paylaşımı, eğitim, fonlar ve proje çağrıları anahtar öneriler etrafında şekillenmiştir.
Keywords: KBRN, biyolojik savunma, COVID-19, aşı geliştirilmesi, yol haritası

Abstract:
In this thesis, a road map has been created for vaccine development against potential threats from biological agents within the scope of national CBRN defense by reviewing COVID-19 pandemic and vaccine studies during the pandemic. At first, biological agents were discussed according to their biological properties, then threat levels, historical events and biological warfare programs were investigated. Defense techniques against these threats and importance of vaccines in these techniques were also discussed. Then, a SWOT analysis was performed in order to determine a road map for the development of vaccines in our country against biological agents by considering and compiling the current situation of COVID-19 pandemic, it's management, vaccine development studies and vaccine production technologies. The outcomes of the analysis were used in order to determine the key actions and suggestions of the road map. As a result of the literature review, Bacillus anthracis, which causes anthrax, was selected as the model pathogen which is the most threatening to the biological safety. The steps for the development of vaccines against anthracis were given with suggestions under the headings which are research and development (R&D) of vaccines, clinical trials, production, quality control and safety. Within the scope of outcomes of the SWOT matrix, the suggestions were shaped around the key features which are doing researches with the new vaccine technologies, developing vaccine formulations and adjuvants, close follow-up of the pathogen, cooperation models, infrastructural supports, data and information sharing, training, funding and call for projects.
Keywords: CBRN, biological defense, COVID-19, vaccine development, road map