Türkiye'deki sosyal sigortalar kurumlarının primli rejimlerinde yaşlılık sigortası uygulaması ve eleştirisi
The application and critic of retirement insurance in premium regime of social security organizations in Turkey
Yazar: AHMET YILDIZ
Danışman: PROF.DR. DOĞAN ARGUN
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Sigortacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Sigortacılık = Insurance

Özet:
Sosyal güvenlik; hızla gelişen ve demokratikleşen dünya ülkelerinde, bireyi ekonomikhayatta yalnız bırakmadan, ekonomik ve sosyal yapıda değişiklik öngörerek, ekonomik vesosyal yaşama müdahale eden sosyal devlet anlayışının bir ürünüdür. Yaşlılık; bireyin,hayatının son safhasında karşılaştığı, bedeni ve fikri çalışma gücünü, zaman içinde giderekartan biçimde azaltarak, sürekli bir gelir azalmasına veya kaybına; öte yandan özellikle sağlıkharcamalarının artışı yüzünden gider çoğalmasına yol açan ve bu bakımdan bir sosyal tehlikeolarak nitelenen, fizyolojik kaynaklı bir durum olarak tanımlanabilir. Sosyal güvenliködemelerinin önemli bir kısmını oluşturan yaşlılık aylığının, hangi yaştan itibaren ödenmesigerektiğine dair, Uluslararası Çalışma Örgütünün Sosyal Güvenliğin Asgari NormlarıSözleşme Tasarısında; önceden belirlenmiş ve insanların etkin çalışma güçlerinikaybettikleri, devamlı işsiz duruma geldikleri bir yaşa ulaştıklarında ödenmeye başlanmasınıtavsiye etmesinin dışında, uluslararası bir standart yada objektif ölçüler yoktur. Dünyada,1990'lı yıllardan itibaren finansman krizine giren sosyal güvenlik sistemlerinin, bu krizdençıkabilmesi için bütün ülkeler; yaş hadlerini yükselterek, yaşlılık aylığı hesaplamayöntemlerini ve aylık bağlama oranlarını düşürerek, aylık bağlamaya esas alınan kazançlarınbelirlenmesinde geriye doğru dikkate alınan dönemleri uzatarak ve nihayet prim oranlarınıartırarak çözmeye çalışmışlardır. Ülkemizde de sosyal güvenlik kurumlarının finansmansorunlarını çözmek için çıkarılan son Kanunlar, mevcut beş ayrı emeklilik rejimini aktüeryalolarak hak ve yükümlülüklerin eşit olacağı tek emeklilik rejiminde birleştirirken, aylıkbağlama oranlarını düşürüp, yaş haddini yükseltmektedir. Yaş haddinin gerektiğinden yüksektespit edilmesi, yaşlılık sigortasının amacını ortadan kaldıracağı gibi sigortalı yaşlılık sigortasıhakkını kullanamayacağı için, karşılığını alamayacağı bir primi de ödemiş olacaktır. Yaşhaddi tespit edilirken, aktüeryal denge ile sosyal devlet ilkesi arasında uyum sağlanmalıdır.

Abstract:
Social security is an ultimate result of social state concept that interferes economicaland social life without leaving the individual economically alone fast-growing anddemocratizing countries. Old age can be defined as a physiological state when an individualgradually gets so weak that they cannot stop income loss depending on physical and mentalstrength and cannot cope with health expenses depening on aging and as a social danger dueto all these nasty conditions. In the sheme of Contract of Standards of Minimal SocialSecurity of International Labour Organization, there are no certain or pre-definedinternational standards but recommendations for those who lose their labour force andbecome eternally redudant; recommendations included those who remain eternally redudantshould be paid their pensions when they lose their physical power. In 1990?s worlwide, thecompanies that ran though a serious financal crisis tried to get over it by increasing retirementage limit, by changing pension accounting methods, by decreasing monthly retirement payand finally, by increasing superannuation premium rates. In our country, in order to solvefinancial problems of social security organizations, recently passed laws combined fivepresent social security systems actuarially equal in terms of rights andresponsibilities,decreased monthly retirement pay rates and increased retrirement age limit. Ifthe retirement age limit is too high, there will be no point in retirement, also, the potentialpensioners will have to pay premiums that they will never be able to get the contribution thatthay deserve. As the retirement age limit is determined, actuarial balance and social state mustbe maintained is harmony.