Roma İmparatorluk Dönemi Küçük Asya'sında bir kent memuriyeti olarak stratēgos'luk
Strategia in Roman Asia Minor as a city officer
Yazar: ÇİSEM ÇAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY GÖKALP ÖZDİL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Tarih = History
Dizin: Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Küçük Asya = Asia Minor ; Memurlar = Civil servants ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Strategos = Strategia

Özet:
Stratēgia askeri görevlerle yetkilendirilmiş bir memuriyettir. Ancak bu memuriyetin görev tanımı zaman içerisinde bazı değişimlere uğramıştır. Bu değişim elbette aniden gerçek-leşmemiştir. Dönemlerin sosyo-politik durumları, bu değişimi hazırlayan zeminler olmuştur. Hellenistik Dönem'de Büyük İskender'in savaşları sonrasında kurulan krallıklar, kentleri sos-yal, siyasal ve askeri açıdan etkilemiştir.  Kentlerin idari yapılanması da bu yeni dönemden etkilenmiştir. Stratēgos'lar artık kentlerde kralların vekili konumunda bulunarak, kentin gü-venliğinin sağlanması ve idari işlerinin yürütülmesi ile sorumlu olmuşlardır. Küçük Asya kentleri de bu yeni döneme geçiş sürecininden etkilenmiştir. Klasik Dönem'de askeri bir ma-hiyette olan bu memuriyet, Hellenistik Dönem'e gelindiğinde askeri işlevini de koruyarak sivil görevler üstlenmiştir. Bu memuriyeti elde eden kişiler kentte çok önemli bir statüye sahip olmuşlardır. Onlar prytanis'ler gibi kent yönetimle ilgili meselelerle ilgilenmişlerdir. Örneğin, Danışma ve Halk meclislerine önerilerde bulunmuşlar, yasa tasarısı önerisinde bulunmuşlar ve mecliste alınan kararların duyurusunu yapmışlardır. Roma İmparatorluk Dönemi'ne gelindiğinde ise Pax Romana ile uzun süreli bir barış dönemi başlamıştır.  Bunun ardından stratēgos'luk askeri işlevini yitirmiş ve tam anlamıyla sivil bir memuriyete dönüşmüştür. Roma İmparatorluk Dönemi'nde Küçük Asya'daki varlılıkları, bölgelere göre değişimler göstermiştir. Hatta belli alanlarda uzmanlaşmış stratēgos çeşitlerinin olduğu da tespit edilmiştir.  Bu memuriyetle Ionia, Bithynia ve Karia bölgelerinde daha çok karşılaşılırken, diğer bölgelerde bu yoğunluk azalmış hatta hiç görülmediği bölgeler de olmuştur. Bu çalışmada stratēgia epigrafik belgeler, edebi kaynaklar, numismatik veriler ve modern araştırmalar ışığında incelenmektedir. Bu çalışmada stratēgos'ların Roma İmparatorluk Dönemi boyunca uğradığı değişim, yerine getirdikleri görevler, kent içerisindeki konumları, iş birliği yaptıkları diğer memuriyetler, görevde bulunma süreleri ve stratēgos çeşitleri ayrıntılı olarak ortaya konmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Stratēgia is a civil service authorized with military duties. However, the duty definition of this office has undergone some changes over time. This change, of course, did not happen suddenly. The grounds that prepared this change were the socio-political conditions of the periods. The kingdoms established after the wars of Alexander the Great in the Hellenistic Period have affected cities in both social, political and military terms. The administrative structure of the cities was also influenced by this new period. The Stratēgies were now re-sponsible for ensuring the safety of the city and the administration of the city by being in the position of the kings in the cities. Asia Minor cities were also affected by this new turnaround. This military duty in the Classical Period, when it came to the Hellenistic Period, also served civilian duty by protecting its military function. Those who obtained this position had a very important status in the city. They were interested in matters related to urban administration like the prytanis. For example, they have made proposals to the Council and People assem-blies, proposed the draft law proposal, and made announcements of the decisions taken in the Assembly. When it came to the Roman Imperial period, Pax Romana started a long period of peace. Along with this period, the stratēgos lost its military function and became literally a civic officer. The presence of these officers in Asia Minor during the Roman Imperial period changed according to the regions. It has even been found that there are specialized types of stratēgos in certain areas. This kind of civic officer was more common in Ionia, Bithynia and Karia, while in other regions this density was decreased and was never not seen. In this work, the concept of stratēgia is studied in the light of epigraphical documents, literary sources, numismatic data and modern studies. Also in this study, the changes process that the stratēgos, who undertook this duty of civil service, during this Roman Empire period, the tasks they performed, their positions in the city, the other civil servants they worked with, the duration of their employment and the types of stratēgos will be analysed in detail.