Okul öncesi öğretmenleri tarafından kullanılan resimli çocuk kitaplarının güncel programdaki dört gelişim alanını kapsayan kazanımlara göre incelenmesi
Examining the picture books used by preschool teachers according to the learning outcomes in the current program covering four development areas
Yazar: BÜKRET BAŞARANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YİĞİT KUTLUCA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi öğretmenlerinin öğretim etkinlikleri sırasında tercih ettikleri resimli çocuk kitaplarının MEB (2013) okul öncesi eğitim programındaki kazanımları ne düzeyde kapsadığını belirlemektir. Araştırmanın ikincil amacı ise okul öncesi öğretmenlerinin resimli çocuk kitaplarına yönelik pedagojik görüşlerini keşfetmektir. Belirtilen amaçlara ulaşmak için nicel ve nitel veri toplama ve analiz süreçlerini birlikte barındıran bir araştırma deseni olan sıralı araştırıcı karma yöntem tasarımı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında toplanan verilerin, gerçekleştirilen analizlerin ve analizler sonrası ulaşılan sonuçların inandırıcılığını sağlamak için veri çeşitlemesi, iç geçerlik ve dış denetim, dış geçerlik ve güvenirlik ölçütleri yerine getirilmiştir. Bu araştırma, bir vakıf anaokulunun hizmet içi eğitimleri kapsamındaki hikâye atölyesine dâhil edilen40 okul öncesi öğretmeninin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, bu öğretmenlerin tavsiye ettiği 100 resimli çocuk kitabı üzerinde analizler gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada ise 40 katılımcı içerisinden seçilen 10 okul öncesi öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak beş sorudan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Bu sorular; öğretmenlerin resimli çocuk kitaplarını neden tercih ettikleri, onları öğretim etkinleri sırasında nasıl kullandıkları, çocuklardan aldıkları dönütler, kitapların öğretimin niteliğini ve çocukların gelişim alanlarını nasıl etkilediğine yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilmiştir.
Araştırmada toplanan nicel ve nitel verilerin analizi, toplamda üç adımda ve dört farklı veri analizi yöntemi aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. İlk adımda, 40 okul öncesi öğretmeninin belirttiği 100 kitap üzerinde araştırmacı tarafından geliştirilen rubrik aracılığıyla betimsel analiz yapılmıştır. Rubrik, resimli çocuk kitaplarının programdaki dört gelişim alanının altında yer alan 58 kazanımı ne düzeyde kapsadığını belirmeye olanak sağlamaktadır. İlgili rubrik için ortalama değer 58'dir.İkinci adımda, betimsel analiz sonrası ulaşılan veriler nicelleştirilerek her bir
x
gelişim alanı ve toplam puanlara göre grafik ve tablolar yardımıyla yorumlanmıştır. Ayrıca bu nicel veriler üzerinde betimsel istatistik analizi yapılmıştır. Bu şekilde hikâye atölyesine sunulan kitapların programdaki kazanımları kapsama düzeyi belirlenmiştir. Veri analizlerinin son adımında, 10 öğretmenle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen nitel veriler üzerinde sürekli karşılaştırma yöntemi temelinde tümevarımsal içerik analizi gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonuçları; araştırmaya katılan okul öncesi öğretmenlerinin tercih ettikleri resimli çocuk kitaplarının güncel programdaki kazanımları karşılamak açısından yetersiz olduğunu ortaya çıkarmıştır. Okul öncesi öğretmenleri resimli çocuk kitaplarını seçerken kitapların bilişsel ve dil gelişim alanlarına uygunluğuna, kitabın kimliği ve biçimsel özelliklerine ve öğretimin niteliğine sunacağı potansiyel katkıya dikkat etmektedirler. Son olarak okul öncesi öğretmenleri resimli çocuk kitaplarını ağırlıklı olarak sosyal-duygusal ve dil gelişim alanı ile ilişkilendirme eğilimindedirler. Ulaşılan sonuçlar, mevcut literatür temelinde derinlemesine tartışılmış ve gerekli öneriler verilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine to what extent preschool teachers' picture books preferred during their teaching activities cover the learning outcomes in the MEB (2013) preschool education program.The secondary aim of the study is to explore the pedagogical views of preschool teachers towards picture books for children.In order to achieve the stated aims, sequential exploratory mixed method design, which includes both quantitative and qualitative data collection and analysis processes, was used.In order to ensure the credibility of the data collected within the scope of the research, the analysis performed and the results obtained after the analysis, the criteria of data triangulation, internal validity and external audit, external validity and reliability were considered.This research was carried out with the participation of 40 preschool teachers who were included in the story workshop within the scope of in-service training of a foundation kindergarten.In the first stage of the research, analysiswas made on 100 children's picture books recommended by these teachers.In the second phase, semi-structured interviews were conducted with 10 preschool teachers selected from among 40 participants. An interview form consisting of five questions was used as a data collection tool in the study. These questions were developed by the researcher in order to determine why teachers prefer illustrated children's books, how they use them during teaching activities, the feedback they receive from children, how the books affect the quality of teaching and children's developmental areas.
The analysis of the quantitative and qualitative data collected in the study was carried out in three steps in total and through four different data analysis methods.In the first step, descriptive analysis was performed on 100 books specified by 40 preschool teachers through the rubric developed by the researcher.Rubric allows us to determine to what extent picture books for children cover the 58 learning outcomes under the four development areas of the program.The average value for the relevant rubric is 58. In the second step, the data obtained after the descriptive analysis were
xii
quantified and interpreted with the help of graphics and tables according to each development area and total scores.In addition, descriptive statistical analysis was performed on these quantitative data. In this way, the coverage level of the books presented to the story workshop was determined.In the last step of the data analysis, inductive content analysis was performed on the qualitative data obtained from semi-structured interviews with 10 teachers on the basis of continuous comparison method.
Analysis results was revealed that the picture books preferred by the preschool teachers who participated in the study were insufficient to meet the learning outcomes in the current curriculum.Preschool teachers pay attention to their suitability tocognitive and language development areas, the identity and formal characteristics of the book, and its potential contribution to the quality of teaching while choosing picture books for children.Finally, preschool teachers tend to associate picturebooks mainly with social-emotional and languagedevelopment.The results achieved were discussed in detail on the basis of the available literature and necessary recommendations were given.