Farklı dentin yüzeylerine uygulanan matriks metalloproteinaz inhibitörlerinin, yapılan restorasyonların bağlanma dayanımına etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of matrix metalloproteinase inhibitors applied to different dentin surfaces on bond strength of restorations
Yazar: ILKIN BABAKISHIYEV
Danışman: PROF. DR. ESRA YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı / Restoratif Diş Tedavisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental bonding = Dental bonding ; Dental restorasyon = Dental restoration ; Dental stres analizi = Dental stress analysis ; Diş çürükleri = Dental caries ; Enzim aktivasyonu = Enzyme activation ; Enzim inhibitörleri = Enzyme inhibitors ; Matriks metalloproteinaz 2 = Matrix metalloproteinase 2 ; Matriks metalloproteinaz 9 = Matrix metalloproteinase 9 ; Matriks metalloproteinazlar = Matrix metalloproteinases ; Çinko = Zinc

Özet:
Bu çalışmamızla sağlıklı ve çürükten etkilenmiş dentin dokusunda farklı yapıda ve konsantrasyonda matriks metalloproteinaz (MMP) inhibitörü kullanarak gerçekleştirilen kompozit reçine restorasyonların bağlanma dayanım değerlerini in vitro olarak incelemeyi amaçlamaktayız. MMP inhibitörü olarak kullanılan ZnCl2'nin %2'lik ve %5'lik ve klorheksidinin %2'lik konsantrasyonlu solüsyonlarının varlığında veya yokluğunda etch & rinse adeziv sistemle birlikte uygulanan kompozit reçine restorasyonlar 24 saat ve 6 aylık periyotlarda incelenmiştir. DIAGNOdent cihazı kullanılarak gruplara ayrılmış olan toplam 160 adet sağlam ve çürüklü dişin koronal orta 1/3'ne MMP inhibitörlerinden birinin varlığı veya yokluğunda restoratif işlem uygulanmıştır. Restorasyonlar 24 saat ve 6 aylık sürelerde suda yaşlandırma işlemine tabii tutulmuş ve oluşan mikro-gerilim bağlanma dayanıklılık değerleri kıyaslanarak 16 grupta değerlendirilmiştir. Örnekler incelenirken oluşan kopma tipleri ayrılıkta stereomikroskopla incelenmiş, bulguların istatistiksel analizinde NCSS, Shapiro-Wilk, Kolmogorov-Smirnov, Student-t testleri kullanılmıştır. Hem sağlıklı hem de çürükten etkilenmiş dentin yüzeylerinde 24 saat ve 6 aylık yaşlandırma sonrasında en yüksek bağlanma dayanım değeri %5'lik ZnCl2 grubunda elde edilmiştir (p<0,01). 24 saat %2'lik ZnCl2 grubu dışında (p=0,591), MMP inhibitörü kullanılan bütün gruplarda süreye bağlı olarak bağlanma değerlerinde anlamlı düzeyde düşüş olduğu ancak saptanan değerlerin kontrol grubundakı değerlerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,01). 24 saat ve 6 ay sonrasında gruplar arasındaki kıyaslama en az düşüşün %5'lik çinko klorür grubunda olduğu göstermiştir. Sağlıklı dentin gruplarında bağlanma değerlerinin çürükten etkilenmiş dentin gruplarına göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Mikro-gerilim bağlanma dayanım testine tabii tutulduktan sonra kopan örneklerin stereomikroskop altında incelenmesi sonucunda hem sağlıklı hem de çürükten etkilenmiş dentin örneklerinde en çok adeziv/miks tip kopmaya rastlanmıştır. Bulgular etch&rinse sistemlerinde MMP'lere bağlı zamanla oluşan bağlanma dayanım kaybının MMP inhibitörleri ile azaltılabileceğini, bu konuda yüksek konsantrasyonlu çinko klorürün kullanılması ile daha az yıkımın (degradasyona) oluşabileceğini ve bağlanma dayanım değerlerinde daha stabil değerlere ulaşılabileceğini göstermiştir. 
Anahtar Kelimeler: Mikro-gerilim Bağlanma Dayanım Testi, Matriks Metalloproteinaz, Klorheksidin, Çürükten Etkilenmiş Dentin, Adeziv Sistem,

Abstract:
The aim of our study was to examine the bond strength values of composite resin restorations in vitro using different types and concentrations of matrix metalloproteinase (MMP) inhibitors in healthy and caries-affected dentin tissue. Composite resin restorations applied etch & rinse adhesive system in the presence or absence of 2 % and / or 5% solutions of ZnCl2 or 2 % concentrations of chlorhexidine, which are used as MMP inhibitors, were examined in 24-hour and 6-month periods. In the presence or absence of one of the MMP inhibitors, restorative treatment was applied to the coronal middle third of 160 decayed and healthy teeth, which were divided into 16 groups using the DIAGNO dent device. The restorations were aged in water for 24 hours and 6 months, and the micro-tensile bond strength values were evaluated in 16 groups comparatively. The failure types in the samples were examined under a stereomicroscope, and NCSS, Shapiro-Wilk, Kolmogorov-Smirnov, Student-T tests used as the analyses. The highest value was obtained in the 5% ZnCl2 group during the 24-hour and 6-month aging periods on both healthy and caries-affected dentin surfaces (p<0.01). It was found that there was a significant decrease in the binding values depending on the duration in all MMP inhibitor groups, except for the 2% ZnCl2 group for 24 hours (p=0.591), which was statistically significantly higher than the control group (p<0.01). In the comparison of the 24-hour and 6-month groups, the decrease was found to be at least 5% in the zinc chloride group. Comparing the dentin types, it was determined that the bonding values in healthy dentin groups were higher than in the caries-affected dentin groups. As a result of the examination under the stereomicroscope of the samples subjected to micro-tensile bond strength test, the most failure type in both healthy and caries-affected dentin samples were adhesive/mixed type. The findings showed that the loss of bond strength due to MMPs in etch&rinse systems over time may be reduced with MMP inhibitors, and that it will cause less degradation and achieve stable values with high concentration zinc chloride in this regard.
Keywords: Adhesive System, Microtensile Bond Strenght. Chlorhexidine, Matrix Metalloproteinase, Caries Affected Dentin,