Kariyer planlamasında toplumsal hizmet öğreniminin rolü: Halkla ilişkiler lisans mezunları üzerine bir araştırma
The role of service learning in career planning: A study on public relations graduates
Yazar: YUNUS EMRE ÇAĞDAŞ
Danışman: PROF. DR. MİNE SARAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Toplumsal hizmet öğrenimi, teorik bilgi ve pratik deneyimi birleştirerek öğrencilerin kişisel gelişimlerini destekleyen, mesleki becerilerini geliştiren ve toplumsal sorunlara duyarlılık kazanmalarını sağlayan bir eğitim yaklaşımıdır. Bu yaklaşım, hizmet ve öğrenme süreçlerini bir arada ele alarak öğrencilerin derslerde edindikleri bilgileri gerçek dünyadaki sorunları çözmek için uygulamalarını sağlamaktadır. Özellikle halkla ilişkiler gibi iletişim ve insan odaklı disiplinlerde, toplumsal hizmet öğrenimi, öğrencilere hem mesleki bilgi hem de toplumsal farkındalık kazandırarak kariyer planlama süreçlerinde önemli bir rehber rolü üstlenmektedir. Kariyer planlama ise bireylerin yaşam boyu süren mesleki ve kişisel gelişim yolculuğunu şekillendiren, bilinçli karar verme süreçlerini içeren bir alan olup, toplumsal hizmet öğrenimi bu sürece anlamlı katkılar sağlayan bir yaklaşım olmaktadır.
Bu tez çalışması, toplumsal hizmet öğreniminin kariyer planlamasındaki rolünü halkla ilişkiler lisans mezunları üzerinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Toplumsal hizmet öğrenimi, öğrencilerin topluma yönelik projelerde aktif rol alarak akademik bilgilerini pratikle bütünleştirmesini sağlayan bir eğitim yaklaşımıdır. Çalışma, bu pedagojik yaklaşımın, mezunların kariyer tercihlerini nasıl şekillendirdiğini, mesleki kimliklerinin gelişiminde nasıl bir rol oynadığını ve iş dünyasına geçiş süreçlerine nasıl katkı sağladığını incelemektedir.
Toplumsal hizmet öğreniminin, mezunların mesleki gelişim süreçlerini ve kariyer hedeflerini şekillendirmedeki rolünü derinlemesine anlamak üzere, fenomenolojik bir yaklaşımla tasarlanmış olan bu çalışmada, toplumsal hizmet öğrenimi deneyimine sahip 22 halkla ilişkiler lisans mezunu ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen nitel veriler, tematik analiz yöntemi kullanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sürecinde, katılımcıların deneyimlerini yansıtan temalar, kategoriler ve kodlar oluşturulmuş; bu bulgular hiyerarşik bir yapı ve kod-alt kod modelleri ile görselleştirilmiştir. Araştırmada, toplumsal hizmet öğreniminin mezunların akademik ve mesleki gelişimlerine, sosyal sorumluluk bilincine, kişisel gelişimlerine ve kariyer hazırlıklarına sağladığı katkılar analiz edilmiştir. Elde edilen verilere uygulanan tematik analiz sonucunda; "akademik eğitim ve mesleki hazırlık", "toplumsal hizmet öğrenimi ve sosyal sorumluluk", "kişisel gelişim", "mesleki gelişim" ve "kariyer yolculuğu" temaları ortaya çıkarılmıştır.
Elde edilen bulgular, toplumsal hizmet öğreniminin mezunların hem bireysel hem de profesyonel gelişimlerine çok boyutlu katkılarda bulunduğunu göstermektedir. Katılımcılar, toplumsal hizmet öğrenimi deneyimlerinin, kariyer planlamalarında kendilerine rehberlik ettiğini ve iş yaşamına geçişte değerli bir temel oluşturduğunu belirtmiştir. Araştırmaya katılan mezunlar, bu deneyimlerinin işverenler tarafından olumlu karşılandığını, mesleki ağlarını güçlendirdiğini ve iş bulma süreçlerini kolaylaştırdığını ifade etmişlerdir. Ayrıca, bu deneyimlerin etik değerlere dayalı mesleki tutumların gelişimine katkı sağladığı, bireylerin sosyal sorumluluk ve liderlik becerilerini artırdığı vurgulanmıştır. Özellikle halkla ilişkiler gibi insan odaklı bir alanda, toplumsal hizmet öğreniminin teori ve pratiği birleştiren yapısı, mezunların toplumsal ihtiyaçlara yönelik stratejik çözümler üretme kapasitelerini geliştirmektedir. Sonuç olarak, bu tez çalışması, toplumsal hizmet öğreniminin halkla ilişkiler eğitimiyle birleştirilmesinin, öğrencilerin mesleki becerilerini geliştiren ve kişisel gelişimlerini destekleyen kapsamlı ve etkili bir pedagojik model sunduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
Service-learning is an educational approach that combines theoretical knowledge with practical experience to support students' personal development, enhance their professional skills, and gain awareness to social issues. By integrating service and learning processes, this approach enables students to apply the knowledge acquired in their courses to real-world problem-solving. Particularly in communication and human-centered disciplines such as public relations, service-learning serves as a critical guide in career planning by equipping students with both professional knowledge and social awareness. Career planning is a field that shapes the lifelong professional and personal development journey of individuals and includes conscious decision-making processes, and social service learning is an approach that makes meaningful contributions to this process.
This thesis aims to evaluate the role of service-learning in career planning through public relations graduates. Service-learning is an educational approach that encourages students to actively engage in community-oriented projects, integrating academic knowledge with practice. This study examines how this pedagogical approach shapes graduates' career choices, contributes to the development of their professional identities, and facilitates their transition into the workforce. Designed with a phenomenological approach to deeply explore the role of service-learning in shaping graduates' professional development and career goals, this study involved semi-structured interviews with 22 public relations graduates who had experience in service-learning. The qualitative data obtained from these interviews were analyzed using thematic analysis. Themes, categories, and codes reflecting participants' experiences were created, and the findings were visualized through hierarchical structures and code-subcode models. The study analyzed the contributions of service-learning to graduates' academic and professional development, social responsibility awareness, personal growth, and career preparation. 
The thematic analysis revealed key themes, including "academic education and professional preparation," "service-learning and social responsibility," "personal development," "professional development," and "career journey." The findings demonstrate that service-learning makes multidimensional contributions to the individual and professional development of graduates. Participants reported that their service-learning experiences guided their career planning and provided a solid foundation for their transition into professional life. Graduates highlighted that these experiences were positively received by employers, strengthened their professional networks, and facilitated their job search processes. Furthermore, these experiences were noted to contribute to the development of ethical professional attitudes, enhance social responsibility and leadership skills, and foster strategic problem-solving abilities in response to societal needs.
In conclusion, this thesis highlights that integrating service-learning with public relations education offers a comprehensive and effective pedagogical model that enhances students' professional skills and supports their personal development.