Adrese teslim diyet yemek hizmetinin ağırlık kaybı ve metabolik parametreler üzerine etkisi
The effect of home delivered diet meal service on weight loss and metabolic parameters
Yazar: MERVE ÇAPAŞ
Danışman: PROF. DR. AYLİN AYAZ ; PROF. DR. HABİBE ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Biyokimyasal özellikler = Biochemical properties ; Diyet = Diet ; Kadınlar = Women ; Kilo alma = Weight gain ; Obezite = Obesity ; Yemekler = Dishes

Özet:
Adrese teslim diyet yemek hizmeti, ağırlık yönetiminde diyet-bazlı yeni konseptlere duyulan ihtiyacın bir sonucu olarak zayıflama diyetlerinde kullanılmaktadır. Bu araştırma, zayıflama programlarına katılarak adrese teslim diyet yemek hizmeti (vaka=30) alan ve almayan (kontrol=30) hafif şişman ve şişman kadınlarda bazı biyokimyasal parametreler, antropometrik ölçümler ve beslenme durumunun değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır. Araştırma; Kayseride Sağlıklı Beslenme Hizmeti veren özel kuruluşa başvuran ve zayıflama tedavisi planlanan, Beden Kütle İndeksi (BKI) 25-35 kg/m2 olan, 25-45 yaş aralığındaki 60 gönüllü hafif şişman ve şişman kadın üzerinde yapılmıştır. Vaka ve kontrol grubu 8 hafta takip edilmiştir. Katılımcıların genel bilgileri, besin tüketim kayıtları, fiziksel aktivite durumu, antropometrik ölçümleri, biyoelektrik impedans analizleri (BİA), ergospirometre (FİTMATE) ile dinlenme metabolizma hızı ve Üç Faktörlü Yeme Ölçeği ile yeme davranışı değerlendirilmiştir. Tüm bireylerin bazı biyokimyasal parametreleri (açlık kan şekeri (AKŞ), HOMA-IR, lipit profili vb.) kaydedilmiştir. Bireylerin tümüne genel beslenme alışkanlıkları ve sağlık durumu göz önüne alınarak yeterli ve dengeli beslenme planı (%55-60 karbonhidrat, %15-20 protein, %25-30 yağ) hazırlanmıştır. Araştırmanın başında (1. hafta) ve sonunda (8. hafta) incelenen bazı parametreler; vücut ağırlığı (p>0,05), beden kütle indeksi (BKİ) (p>0,05), bel çevresi (p<0,01), kalça çevresi (p<0,05), vücut yağ yüzdesi (p>0,05), dinlenme metabolizma hızı (p<0,05) değerleri farkı adrese teslim diyet yemek alan bireylerde kontrol grubundan daha yüksek saptanmıştır. Araştırma sürecinde vaka ve kontrol grubunda diyetle protein (sırasıyla p<0,001ve p<0,001) ve yağ (sırasıyla p<0,001ve p<0,001) alımında artma, karbonhidrat (sırasıyla p<0,001ve p<0,001) alımında ise azalma belirlenmiştir. Çalışma süresince posa alımı vaka grubunda azalırken (p<0,001), kontrol grubunda ise artmıştır (p<0,001). Grupxzaman açısından değerlendirildiğinde aralarındaki farklılık istatistiksel açıdan önemlidir (p<0,001). Adrese teslim diyet yemek hizmeti alan bireylerde kontrolsüz yeme ve duygusal yeme puanları daha düşük iken, bilinçli kısıtlama puanı daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Vaka grubunda araştırmanın başında (1. hafta) ve sonundaki (8. hafta) vücut ağırlığı kaybı farkı ile bel çevresi (p<0,001), kalça çevresi (p<0,05), serum açlık kan şekeri (AKŞ) (p<0,05), serum insülin (p<0,001), HOMA-IR (p<0,01) arasında pozitif, HDL kolesterol (p<0,05) arasında negatif yönde korelasyon saptanmıştır. Kontrol grubunda ise vücut ağırlığı kaybı farkı ile bel çevresi (p<0,001), kalça çevresi (p<0,001),boyun çevresi (p<0,001), AKŞ (p<0,001), insülin (p<0,001), HOMA-IR (p<0,05) arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon saptanmıştır. Bu çalışma sonucunda grupxzaman etkisi değerlendirildiğinde ağırlık kaybı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05).  Diğer sağlık belirteçleriyle (glisemik kontrol, lipit profili, kan basıncı vb) birlikte değerlendirildiğinde, sağlıklı yemek hazırlayamayan ve porsiyon kontrolü yapamadığı için diyete uyum sağlayamayan şişman bireylerde adrese teslim yemek hizmetinin iyi bir alternatif olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Home delivered diet meal service is used in weight loss diets as a result of the need for new diet-based concepts in weight management. This study was planned to evaluate some biochemical parameters, antropometric measurements and nutritional status of pre-obese and obese women who participated in weight loss program and receiveved (case=30) or not receive (control=30) home delivered diet meal service. This research; It was performed on 60 voluntary pre-obese and obese women whose body mass index (BMI) 25-35 kg/m2, between the ages of 25-45 who applied to a private instution providing healthy nutrition service in Kayseri and were scheduled for weight loss treatment. The case and control group were followed for 8 weeks. Participants' general information, food consumption records, physical activity status, anthropometric measurements, bioelectrical impedance analysis (BIA), resting metabolic rate with ergospirometer (FITMATE) and eating behavior with the Three-Factor Eating Scale were evaluated. Some biochemical parameters (fasting blood glucose (FBG),  HOMA-IR, lipid profile etc) of all individuals were recorded. Adequate and balanced nutrition plan (55-60% carbohydrate, 15-20% protein, 25-30% fat) was planed for all individuals, taking into account their general nutritional habits and healt status. Some parameters examined at the beginning (1st week) and at the end (8th week) of the study; body weight (p>0.05), body mass index (BMI) (p>0.05), waist circumference (p<0.01), hip circumference (p<0.05), body fat percentage (p>0.05), resting metabolic rate (p<0.05) values' difference were found higher in individuals who received home delivered diet meas than in the control group. During the research process, an increase in dietary protein (p<0.001 and p<0.001, respectively)  and fat (p<0.001 and p<0.001, respectively) intake and a decrease in carbohydrate (p<0.001 and p<0.001, respectively) intake were determined in case and control groups. During the study, fiber intake decreased in the case group (p<0.001) and increased in the control group (p<0.001). When evaluated in terms of groupxtime, the difference between them is statistically significant (p<0.001).While uncontrolled eating and emotional eating scores were lower in individuals who received home delivered diet meal service, conscious restraint scores were higher (p<0.05). In case group, there was a significant positive correlation between the difference in body weight loss at the beginning (1st week) and the end (8th week) of the study and waist circumference (p<0.001), hip circumference (p<0.05), serum fasting glucose (FBG) (p<0.05), serum insulin (p<0,001), HOMA-IR (p<0.01); and also negative correlation between HDL (p<0.05). In control group, there was a significant positive correlation between the difference in body weight loss and waist circumference (p<0.001), hip circumference (p<0.001), neck circumference (p<0.001), FBG (p<0.001), insulin (p<0.001), HOMA-IR (p<0.05). As a result of this study, when the groupxtime effect was evaluated, no statistically significant difference was found in terms of weight loss (p>0.05). When evaluated together with other health markers (glycemic control, lipid profile, blood pressure, etc.), it is thought that home delivered diet meal service may be a good alternative for obese individuals who cannot prepare healthy meals and cannot adapt to diet because they cannot control portion sizes.