Geçmişten günümüze hekate tapınımı
The worship of hecate from past to present
Yazar: EMRAH URTEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE ALTUN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji eğitimi = Archaeology education ; Etnoarkeoloji = Ethnoarchaeology ; Kült = Cult

Özet:
İnançlar, tarih boyunca insanoğlu üzerinde öylesine etkili olmuştur ki zamanı geldiğinde servetlerinden, besin kaynaklarından ve hayatlarından vazgeçmelerine neden olduğu gözlemlenmiştir. Bu öylesine fanatik bir tutkudur ki insanoğlunun tarih boyunca geçirdiği evrim sürecinde her zaman hayatlarının merkezinde yer aldığını söylemek mümkündür. Bu tutku; ahlaki düzeni, huzuru, normları, statüyü, yaşama tutkusunu, bilimi vb. birçok şeyi beraberinde getirdiği söylenebilir. İnsanoğlunun tarih boyunca kaydetiği her gelişmenin altında mutlaka yatan bir inanç sisteminin de var olduğu söylenilebilir. Bu duruma her şeyi katabilirsiniz; bilim, ticaret, siyaset, hukuk vb. Bu inanç sistemlerinin tarih boyunca esnemeler ve daralmalar gösterdiği gözlemlenmektedir. Bu esnemeler ve daralmalar insanoğlunun gereksinimlerine göre farklılık gösterebilir. İlk başlarda şifacı olarak karşımıza çıkan ana tanrıça Hekate daha sonrasında negatif özellikleriyle büyücü ve cadı olarak tanımlanmıştır. Hekate'nin antik dönemlerdeki yoğun tapınımı ve birçok antik kaynakta kendisinden söz etirmesi nedeniyle tanrıça geçmişten günümüze kadar aktif bir şekilde tapınım görmüş ve görmeye de devam ettiği gözlemlenmektedir. Orta Çağın halen yaşayan efsaneleri ve skolastik düşünce yapısında, tanrıça büyücü ve cadı formu ile popüler olduğu gözlemlenmektedir. İlk ortaya çıkışından itibaren tanrıça hakkında günümüze kadar hem antik kaynakların hem de modern kaynakların çoğunluğu ve bu kaynaklarda görülen tutarsızlıklar ve fikir ayrılıkları bu tanrıçanın kültünü bulanıklaştırmış ve anlamamızı zorlaştırmıştır.  Bu çalışmada tanrıçanın antik dönemlerdeki tapınımı, antik kaynaklardaki ve modern kaynaklardaki konumu, ortaya çıkışı, gelişimi ve günümüzdeki tapınımı incelenmiştir. Ayrıca, Hekate'nin günümüzde nasıl popüler kültür malzemesi haline geldiği süs eşyalarından edebiyata kadar her alanda ne şekilde kullanıldığı bu çalışma kapsamında gösterilmeye çalışılmıştır. Yine bu çalışmada tanrıça adına yapılan günümüz tapınımlarının nerelerde ne şekilde ve hangi gruplar arasında olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma tanrıçanın geçmişten günümüze kadar olan yolculuğuna ışık tutarak bu doğrultuda bilgiler verilmeye çalışılmış ve literatüre katkı sağlaması amaçlanmıştır.

Abstract:
Beliefs have been so influential on human beings throughout history that it has been observed that they have caused them to give up their wealth, food sources and lives when the time comes. This is such a fanatical passion that it is possible to say that it has always been at the centre of the lives of human beings during their evolution throughout history. This passion; moral order, peace, norms, status, passion for life, science, etc. It can be said that it brings along many things. It can be said that there is a belief system underlying every development recorded by mankind throughout history. You can include everything in this situation; science, trade, politics, law, etc. It is observed that these belief systems have shown stretches and contractions throughout history. These stretches and contractions may differ according to the needs of mankind. The mother goddess Hecate, who first appeared as a healer, was later defined as a sorceress and witch with her negative characteristics. Due to the intense worship of Hecate in ancient times and the fact that she is mentioned in many ancient sources, it is observed that the goddess has been actively worshipped from the past to the present and continues to be seen. In the still living legends and scholastic thought structure of the Middle Ages, it is observed that the goddess is popular with her sorceress and witch form. The majority of both ancient and modern sources about the goddess since her first appearance and the inconsistencies and disagreements in these sources have blurred the cult of this goddess and made it difficult for us to understand.  In this study, the worship of the goddess in ancient times, her position in ancient and modern sources, her emergence, her development and her worship today are analysed. In addition, how Hecate has become a popular culture material today and how she is used in every field from ornaments to literature has been tried to be shown within the scope of this study. Again in this study, it has been tried to determine where, how and among which groups today's worship in the name of the goddess takes place. This study aims to shed light on the journey of the goddess from the past to the present and to provide information in this direction and to contribute to the literature.