İbn Haldun devlet teorisinin tarihselliği
State theory of Ibn Khaldun from a historical perspective
Yazar: MEHMET ALPEREN ERTAŞ
Danışman: PROF. DR. ONUR ENDER ASLAN
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Düşünürler bulunduğu coğrafyalardaki fikirlerden, toplumsal şartlardan ve dönemdeki siyasi olaylardan ister istemez etkilenirler. İnsanlar ise bulundukları zamandan baktıklarında büyük düşünürlerin fikirlerini zaman zaman saf soyut halde ele alarak kendi zamanına göre değerlendirme hatasına düşerler. Düşünürler ise fikirlerini oluştururken ilk başta bulunduğu yüzyılı ve coğrafyayı esas alarak dönemin sorunları etrafında teorilerini oluştururlar. Bu bağlamda bir tarihçi, sosyolog ve siyaset adamı olan İbn Haldun'un devlet teorisi bulunduğu coğrafya ve yüzyıl ekseninde incelemek doğru olacaktır.  XIV. yüzyılda yaşamış olan İbn Haldun hayatını Kuzey Afrika, Endülüs, Mısır bölgelerinde geçirmiştir. Bu bölgelerde bulunan devletlerde yaşanan siyasi olaylar, İbn Haldun'un devlet adamlarıyla ve bölgedeki insanlarla olan ilişkisi devlet teorisinin oluşmasında ne denli etkili olduğu bu çalışmada irdelenmiştir. Ayrıca devlet teorisine yapısal olarak bakılmış olup İbn Haldun'un devlet teorisinde kullandığı asabiyet, bedeviyet, refah, taklit gibi kavramların tarihsel bağlamı ele alınmıştır. Bu anlamda ilk bölümde İbn Haldun'un hayatı ve Kuzey Afrika, Endülüs ve Mısır bölgelerindeki siyasi durum ve o dönemdeki devletlerde öne çıkan olaylar anlatılmıştır. Bunun yanında devlet teorisinin kısımları İbn Haldun'un kavramsallaştırmaları üzerinden değerlendirilmiştir.  İkinci bölümde ise İbn Haldun'un bulunduğu coğrafyalarda karşılaştıkları olayların devlet teorisinin şekillenmesinde ne gibi etkileri olduğu ve devlet teorisinin yapısal kısmı tarihsel bağlamda incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Philosophers are prone to be affected by the ideas, social conditions and political events that happened at their time and space. People generally fall into the mistake of anachronism that is to evaluate the past in accordance with the present values/norms/ideas while considering the ideas of great thinkers in a purely abstract form. Philosophers, on the other hand, produce their theories in regard to the problems of their times. In this context, it would be meaningful to examine the theory of State of Ibn Khaldun, a historian, sociologist and politician, in the axis of his geography and century. Ibn Khaldun, who lived in the 14th century, spent his life in the regions of North Africa, Andalusia and Egypt. In this study, the political events of these concerned states and regions, and the relationship of Ibn Khaldun with the statesmen and the people of the region were examined in order to understand to what extent these factors were effective in the formation of his theory of State. In addition, the theory of State is analyzed structurally and the historical context of his concepts such as asabiyyah, bedouinness, welfare and imitation are discussed. In this sense, in the first chapter, the life of Ibn Khaldun and the political situation in the regions of North Africa, Andalusia and Egypt and the prominent events in the states of that period are explained. In addition, parts of the theory of State were evaluated through Ibn Khaldun's conceptualizations. In the second chapter, the effects of the events, which Ibn Khaldun experienced in those regions, on the formation of the theory of State and the structural part of the theory are analyzed by the historical context.