Risk toplumu kuramı bağlamında beklenen İstanbul depremi ve toplumun deprem algısı
Risk society theory in the context of anticipated Istanbul earthquake and the earthquake perception of the society
Yazar: BEYZANUR OLGUN
Danışman: DOÇ. DR. MELİH ÇOBAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı depremi risk toplumu teorisiyle ilişkilendirerek toplumun depreme yönelik algı, tutum ve davranışlarını ölçmektir. Araştırmada -amacına uygun olarak- 6 Şubat depremi sonrasında toplumdaki deprem algısının değişip değişmediği, depremin toplumun gözünden bir risk olarak ele alınıp alınmadığı irdelenmiştir. Özellikle 6 Şubat depremi sonrası gözlemlenen İstanbul dışına göç etme eğilimindeki artış araştırma sorusunun şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Bu tez Ulrich Beck'in Risk toplumu teorisi çerçevesinden toplumun beklenen İstanbul depremine yönelik bakış açısını inceleyen niceliksel bir çalışmadır. Saha araştırmasının örneklemini İstanbul'da yaşayan insanlar oluşturmakta olup nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Saha araştırmasının verilerinin incelenmesinde IBM SPSS 25 programı kullanılmıştır, bulgular ve sonuç bölümlerinde yapılan çıkarımların istatistiki olarak doğruluğu programdan elde edilen bilgiler aracılığıyla ispatlanmıştır. Toplumun neyi risk olarak gördüğü ve neyi risk olarak görmediği bireysel bir seçimin ötesinde bir durumdur. Bu doğrultuda depremleri bir risk faktörü olarak ele almak için risk kavramına ve tarihsel gelişimine bakılmış, risk toplumu kuramının kurucuları olan Ulrich Beck ve Anthony Giddens'a da yer verilmiştir. Ayrıca çarpık kentleşme ve kentleşme politikaları bu bağlamda incelenmesi gereken unsurlar olup kent sosyolojisi çalışmaları kapsamında bu unsurlara değinilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler ışığında toplumda İstanbul depremine hazırlanılabileceğine yönelik umutsuz bir algı olduğu da gözlemlenmektedir. Bu algı toplumda kaderci bir bakış açısı oluşmasına ve İstanbul depreminin sonuçlarının şimdiden kabullenilmesine neden olmaktadır. Bu durumun toplumun devletten depreme dirençli kentler talep etmesi ve İstanbul'un depreme hazırlanması konusunda olumsuz bir etkiye neden olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to measure society's perception, attitudes, and behaviors towards earthquakes by associating them with the theory of the risk society. In line with the research goal, the study examines whether the earthquake perception in society has changed after the February 6th earthquake and whether the earthquake is viewed as a risk from the perspective of society. The increase in the tendency to migrate outside of Istanbul observed, particularly after the February 6th earthquake, played a significant role in shaping the research question. This thesis is a quantitative study that examines society's perspective on the anticipated Istanbul earthquake within the framework of Ulrich Beck's Risk Society theory.  The sample for the field research consists of people living in Istanbul, and the survey technique is used as a quantitative research method. IBM SPSS 25 program was used to examine the data of the field research, and the statistical accuracy of the inferences made in the findings and conclusion sections was proven through the information obtained from the program. What society considers a risk and what it does not is a situation beyond individual choice. In this context, to consider earthquakes as a risk factor, the concept of risk and its historical development have been examined, and Ulrich Beck and Anthony Giddens, the founders of the risk society theory, have also been included. Additionally, the issue of urban sprawl and urbanization policies are elements that need to be examined in this context and have been discussed within the scope of urban sociology studies. In the light of the data obtained from the research, it is also observed that there is a sense of hopelessness in society regarding preparedness for the Istanbul earthquake. This perception can lead to a fatalistic outlook in society and the acceptance of the consequences of the Istanbul earthquake in advance. As a result, it is concluded that this situation may have a negative impact on society's demand for earthquake-resistant cities from the government.