Çağdaş sanatta edebi metinlerin enstalatif anlatımlarına bir örnek: "Role- play" kavramı ve Jean Genet
An example of installation expressions of literature texts in contemporary art: The concept of "Role-play" and Jean Genet
Yazar: MEMET ALİ ZEREN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KOŞTUMOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Edebi metinler = Literary texts ; Genet, Jean = Genet, Jean ; Giacometti, Alberto = Giacometti, Alberto ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Mise en abyme tekniği = Mise en abyme technique ; Rol yapma = Role playing ; Rol yapma oyunları = Role playing games ; Sahne tasarımı = Stage design ; Sartre, Jean Paul = Sartre, Jean Paul ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Çağdaş sanat pratikleri içerisinde edebi metinlerin belirleyici ve etkili bir konumu vardır. Metnin kendisi kavramsal olarak çağdaş sanatçıları teorik ve pratik alanda etkiler. Güncel çalışmalar ve sanatçılar için önemli bir kaynak oluşturan edebi/dramatik metinler, nitel anlamda üretilen işleri olgunlaştırır. Yazı- form arasındaki yatay ilişki özellikle avangart akımlarla başlar. Tarihsel olarak ilerleyen bu yakınlaşma günümüzde birçok sanatçının tekniğini de oluşturmaktadır. Bu birliktelik aynı zamanda güncel sanat pratiklerinin gelişiminde önemli bir potansiyele sahiptir. Bu araştırmada söz konusu hibrid yapının tarihsel, sosyal ve sanatsal arka planı araştırılmış, çalışmada önemli bir yazar ve sanatçı olan Jean Genet'nin eserlerinden yola çıkılarak bu alanda üretim yapan diğer sanatçılar ve yaklaşımlar incelenmiştir. 
Edebi/dramatik metnin enstalatif bir anlatı haline dönüşümü Metinlerarasılığın sağladığı yöntemsel olanaklarla mümkün olmaktadır. Güncel sanat bağlamında gelişmiş olan bu melez yapı devinimsel olarak yeni anlatımlara olanak sağlamaktadır. Bu çalışmada, çağdaş sanat ve edebi/dramatik metinler arasındaki ilişki Jean Genet'nin 'Balkon' adlı oyunu çerçevesinde incelenmiştir. Yazarın önemli tiyatro oyunlarından biri olan 'Balkon' adlı oyunu içerik ve yaklaşımları açısından güncel sanat pratiklerine oldukça önemli bir alan açmaktadır. Metinlerarasılığın yöntemsel olarak esas alındığı bu çalışmada, sınırlandırılmış kavram ise Genet'nin neredeyse tüm tiyatro oyunlarında esas aldığı 'Role-Play' yaklaşımı olmuştur. Yine bu araştırma temelinde 'Role-Play' kavramının edebiyattaki bağlamından koparılarak güncel sanat pratikleri içerisindeki dönüşümü ve anlatımı amaçlanmıştır. Tezin kavramsal çıkarımından yararlanılarak 'Panic' adlı proje geliştirilerek proje sürecinde üretilmiş olan bazı eserler uluslararası platformlarda sergilenmiştir. Çalışmada projenin konsepti, tekniği ve gelişimi üzerine bilgiler verilmiştir.

Abstract:
Literary texts have a determinant and influential position within contemporary art practices. The text conceptually influences contemporary artists in terms of theoretical and practical fields. Creating a significant source for contemporary studies and artists, literary and theatrical texts develop qualitatively the artworks. The horizontal relationship between the text and form begins especially with avantgarde movements. The approach that historically proceeds today determines most artists' techniques. The relationship also has an important potential for the development of contemporary art practices. This current study examined the historical, social, and artistic background of the above-mentioned hybrid form. Moreover, based upon the significant writer and artists Jean Genet's works, other artists and approaches that work in this field were investigated. 
Transformation of the literary/theatrical text into an installation becomes possible with the methodological opportunities the Intertextuality provides. The hybrid method, which was developed in the context of contemporary art, continuously allows new expressions. In this study, the relotionship between contemporary art and literary/theatrical texts was investigated within the frame of Jean Genet's play 'The Balcony'. Being one of the significant theatrical plays of the writer, 'The Balcony' provides an important space in terms of the content and approaches for contemporary art practices. Grounding the study methodologically on Intertextuality, the 'Role-play' approach on which Genet based almost all of the theatrical plays was the localized concept of the study. By detaching the concept of 'Role-play' from the literary context, the aim of the study was to transform and express the concept within contemporary art practices. Utilizing the conceptual inferences of this study, the Project 'Panic' was developed and some of the works produced during the project were exhibited within international platforms. Information regarding the project's concept, technique, and development was given within the current study.