Obezlerde sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı beslenme tutumu ilişkisinin değerlendirilmesi
Valuation of the relationship of health literacy and healthy eating attitude in obesity
Yazar: ASLI ÇIN
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ŞENGEZER ; PROF. DR. MUSTAFA ALTAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme = Nutrition ; Obezite = Obesity ; Obezite = Obesity ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamızda, tüm dünyada önemi giderek artan sağlık okuryazarlığı kavramının, obezite ve sağlıklı beslenme tutumu ile ilişkisini araştırmayı amaçladık. Ulaştığımız sonuçlarla, bu konudaki araştırma eksikliğini gidererek, atılacak iyileştirme adımlarına kaynak oluşturmayı hedefliyoruz.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, kesitsel ve tanımlayıcı bir araştırmadır. Çalışmaya 10.07.2020- 10.07.2021 tarihleri arasında hastanemiz aile hekimliği, endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları ve dahiliye polikliniklerine başvuran obeziteli bireyler dahil edildi. Çalışmaya katılanların sosyo-demografik verileri toplandıktan sonra sağlık okuryazarlığı düzeyleri Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (ASOY-TR) ile değerlendirildi. Bununla beraber, katılımcıların sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumunu değerlendirmek için Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) uygulandı. Veriler IBM SPSS 17.0 programı ile analiz edildi.
Bulgular: Çalışmaya toplam 284 kişi dahil edilmiştir. Bunların 174'ü (%71,3) kadın, 110'u (%38,7) erkektir. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri kategorize edildiğinde; %31'inin sağlık okuryazarlığı "yetersiz" seviyede, %37,7'sinin "sorunlu/sınırlı" seviyede, %21,1'inin "yeterli" seviyede ve %10,2'sinin "mükemmel" seviyede olduğu görüldü. Katılımcıların sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalamaları 72,1±11,2 idi ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum "yüksek" düzeyde idi. Katılımcıların obezite sınıflarına göre SBİTÖ toplam puan ortalamaları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Obezite sınıflarına göre sağlık okuryazarlığı düzeyleri karşılaştırıldığında sınıf 3 obeziteli bireylerin sağlık okuryazarlığı toplam puanlarının (32,0±9,5) sınıf 2 obeziteli bireylerin puanlarından (28,0±8,2) anlamlı yüksek olduğu görüldü. 
Sonuç: Çalışmamızda obeziteli bireylerde sağlık okuryazarlığı düzeylerinin düşük olduğunu, sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının ise yüksek olduğu görüldü. Ayrıca beden kitle indeksi, eğitim durumu, daha önce kilo vermek için diyet yapma durumu ve SBİTÖ toplam puanlarının sağlık okuryazarlığını arttırmada anlamlı bir fark oluşturdukları görüldü. Sağlık okuryazarlığının arttırılması yönündeki çalışmaların hız kazanması toplum sağlığı ve ülke kalkınması açısından oldukça önemlidir. Bu konuda bireylere, devlete ve sağlık hizmeti sunucularına büyük görevler düşmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Obezite, Sağlık okuryazarlığı, Sağlıklı beslenme

Abstract:
Introduction and Aim: In our study, we aimed to investigate the relationship between the concept of health literacy, which is becoming increasingly important all over the world, and obesity and healthy eating attitude. With the results we have reached, we hope to fill the lack of research on this subject and to form a resource for improvement steps to be taken.
Material and Method: Our study is a cross-sectional and observational study. Obese individuals who applied to the family medicine, endocrine and internal medicine outpatient clinics of our hospital between 10.07.2020 and 10.07.2021 were included in the study. After the socio-demographic data of the participants were collected, their health literacy levels were evaluated with the European Health Literacy Scale (HLS-EU-Q). In addition, the Attitudes Towards Healthy Eating Scale were administered to the participants. Data were analyzed with IBM SPSS 17.0 program.
Results: A total of 284 people were included in the study. Of these, 174 (71.3%) are female and 110 (38.7%) are male. When the health literacy levels of the participants were categorized; it was observed that 31% of them had "inadequate" health literacy, 37.7% had a "problematic/limited" level, 21.1% had a "sufficient" level and 10.2% had an "excellent" level. A statistically significant difference was not found when the total mean scores of SBİTÖ were compared according to the obesity classes of the participants. When health literacy levels were compared according to obesity classes, it was seen that the health literacy total scores of individuals with class 3 obesity (32.0±9.5) were significantly higher than those of individuals with class 2 obesity (28.0±8.2). 
Conclusion: In our study, we found that individuals with obesity had low levels of health literacy and high attitudes towards healthy eating. In addition, it was observed that body mass index, education status, dieting to lose weight before and SBİTÖ total scores made a significant difference in increasing health literacy. The acceleration of studies to increase health literacy is very important in terms of public health and country development. In this regard, individuals, the state and health service providers have great responsibilities.

Keywords: Health Literacy, Obesity, Healthy Eating