İkinci dil ediniminde edimbilimsel söz eylem yetkinliklerinin incelenmesi
The pragmatic analysis of speech act competences in second language acquisition
Yazar: MUSTAFA AKIN GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. DİLEK PEÇENEK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez çalışması, yönlendirilen ikinci dil edinimi ortamlarında söz eylemlere ilişkin bilgi sunum yönteminin edimdilbilimsel açıdan etkisini incelemeyi hedeflemektedir. Bu kapsamda öncelikle Türkiye'deki bir devlet üniversitesinin İngilizce hazırlık programında söz eylemlerin kazandırılmasına yönelik var olan durumun betimlenmesi gerçekleştirilmiştir. Bu betimleme aşamasında ilgili programda kullanılan ders kitaplarının yanı sıra Genel İngilizce içerikli ders kitapları belge taraması yöntemi ile incelenmiş ve bu kitaplarda yer alan söz eylem grupları ve kullanım sıklıkları tespit edilmiştir. İlgili ders kitabında kullanılan bilgi sunum yöntemi belirlenerek ilgili sınıflarda söz eylemlerin kazandırılmasına yönelik uygulanan öğretim yöntemi ders gözlemleri yoluyla incelenmiştir. Öğretim elemanlarının söz eylemlerin öğretilmesine yönelik görüşleri alınmış ve bu dersleri alan öğrencilerin genel dil yeterlilik düzeyini ölçen ilgili hazırlık programının uyguladığı sınav sonuçları ile araştırmacının geliştirdiği söz eylem sınavı sonuçları karşılaştırılmıştır.
Bu bağlamda, elde edilen veriler ışığında araştırma sorularına cevap aramak üzere araştırmacı tarafından üç grupta altı araç, katılımcıların anadilinde ve hedef dilinde hazırlanarak uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, aradil edimbilimsel gelişim sürecinde sosyoedimbilimsel ve edimdilbilimsel açıdan değerlendirilmiştir. Nezaket kuramı anadilden edimbilimsel aktarım ve belirtik – örtük bilgi karşıtlığı ile yorumlanmıştır.
Buna göre, edimbilimsel açıdan belirtik bilginin uygun koşullarda örtük bilgiye dönüşebileceği, sosyoedimbilimsel açıdan anadilden aktarımın gerçekleşebileceği, yönlendirilen ikinci dil edinimi ortamlarında edimdilbilimsel olduğu kadar sosyoedimbilimsel olarak dilsel bilginin edinilebileceği görülmüştür.

Abstract:
This study aims to examine the effect of explicit and implicit teaching methods from the scope of pragmatics in Instructed Second Language Acquisition contexts. Accordingly, data came from three sources. First, the current situation of the acquisition of speech acts was described in a preparatory programme of a large state university. In this stage, mainstream course books and skills books were analysed. The frequency of speech act groups and speech acts use were also analysed. The specific teaching method which was used for the acquisition of explicit and implicit knowledge in the course book was also identified and analysed through classroom observations. Second, instructors were interviewed on the speech acts teaching. Third, the results of the exam which was implemented to test students' language proficiency were compared with those of the exam which was designed by the researcher.
After analysing the current situation in teaching speech acts, the researcher prepared and implemented six data collection tools under three groups in the native and target languages of the participants. Results were evaluated from the socio-pragmatics and pragma- lingustics perspectives in interlanguage pragmatics. Politiness Theory in language use was interpreted through L1 pragmatics transfer, and explicit and implicit knowledge.
In conclusion, it is found out that explicit knowledge can turn into implicit knowledge in convenient situations from pragmatics perspective, that L1 transfer is possible from socio- pragmatics, and that linguistic knowledge can be acquired not only in terms of socio- pragmatics but also pragmalinguistics in instructed second language acquisition contexts.