1960 ve 1980 darbelerine yönelik Cumhuriyet gazetesi üzerinden karşılaştırmalı bir içerik analizi
A comparative content analysis on the Republican newspaper for the 1960 and 1980 coup
Yazar: BERRAK PARILTI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİKRET YAZICI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: 12 Eylül müdahalesi = 12 September intervention ; 27 Mayıs 1960 ihtilali = 27 May 1960 revolution ; Askeri müdahale = Military intervention ; Cumhuriyet gazetesi = Cumhuriyet newspaper ; Gazeteler = Newspapers ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Her darbe kendi haklı nedenleriyle demokrasi adına siyasetteki yerini almıştır. Darbeci yönetimler, demokrasiyi getirmek ve yaşatmak adına kalkıştıkları bu harekatta, demokrasiye en sert darbeyi indirmiştir. Toplumda yaşananların aynası olan gazetelerin ise olaylara yaklaşımı her zaman merak uyandırmıştır. Her koşulda tarafsız olması beklenen medyanın, ülkede özgürlükleri sınırlayan ya da yok eden darbeci yönetimlere karşı içeriklerinin nesnel olması beklenir. Bu düşünceden yola çıkarak bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda yer alan ve ilkeleriyle donatılan Cumhuriyet Gazetesinin yaşanan 27 Mayıs 1960 ve 12 Eylül 1980 askeri darbelerine yaklaşımını saptamak amacıyla hazırlanmıştır. Temel görevi toplumu bilgilendirmek olan gazetelerin, demokrasiyi kesintiye uğratan zihniyetlere karşı tarafsızlık ilkesini ne kadar uyguladığı belirlenmeye çalışılmıştır.
Çalışmada Cumhuriyet Gazetesinin yaklaşımını belirlemek amacıyla darbe haberleri üzerinde içerik çözümlemesi yapılmıştır. Tez çalışması toplamda üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde; Türkiye'de yaşanan tüm darbe olaylarına yer verilmiştir. İkinci bölümde; Cumhuriyet gazetesinin tarihçesi araştırılmıştır. Üçüncü yani son bölümde ise; Cumhuriyet gazetesi üzerinde yapılan analizlerin sonuçlarına yer verilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Cumhuriyet gazetesi, 1960 ve 1980 darbe dönemleri ayrı ayrı incelenmiştir. Gazetenin 61 günlük baskısı belirlenerek bu süreçte her iki dönemde toplam 262 haber yapıldığı saptanmıştır. 1960 döneminde 153 haber yapılırken, 1980 döneminde sadece 109 haber yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda gazetenin, Türkiye'de yaşanan iki büyük askeri darbeye destek sağladığı, en fazla 1960 askeri darbesi sonrası yayınladığı haber, fotoğraf, karikatür içerikleriyle destek verdiği tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Darbe, Gazete, 27 Mayıs 1960, 12 Eylül 1980, Cumhuriyet.

Abstract:
Each coup has taken its place in politics in the name of democracy for its own legitimate reasons. The hardest blow was dealt by the putschist governments in this operation, which they tried to breathe life into democracy and keep it alive. The approach of newspapers, which are mirrors of social events, has always aroused curiosity. The media, which is supposed to be impartial in all circumstances, is expected to have objective content against the coupist governments that restrict or destroy the freedoms in the country. Based on this idea, this study was conducted to determine the attitude of Cumhuriyet newspaper, which participated in the establishment of the Republic of Turkey and was endowed with its principles, towards the military coups of 27 May 1960 and 12 September 1980. An attempt was made to determine the extent to which the newspapers, whose main task is to inform society, apply the principle of impartiality towards the mentalities that interrupt democracy. 
In the study, a content analysis of the coup news was made to determine the approach of Cumhuriyet newspaper. The thesis consists of three parts in total. The first part contains all the coup events in Turkey. In the second part, the history of the newspaper Cumhuriyet is researched. In the third part, the last part, the results of the analyses of the Cumhuriyet newspaper are presented. As a result of the analysis, the coup periods of 1960 and 1980 in the Cumhuriyet newspaper were examined separately. When the 61-day edition of the newspaper was determined, it was found that a total of 262 news items were made in both periods in this procedure. While 153 news items were published in the 1960 period, only 109 news items were published in the 1980 period. As a result of the study, it was found that the newspaper supported the two major military coups in Turkey with the news, photos and cartoons it published after the 1960 military coup.

Keywords: Coup, Newspaper, 27 May 1960, 12 September 1980, Republic.