Bazı yerel biber tiplerinden elde edilenmelezlerin morfolojik özelliklerinin ve domates lekeli solgunluk virüsüne (TSWV) dayanıklılığının belirlenmesi
DETERMINATION OF MORPHOLOGICAL CHARACTERISTIC AND RESISTANCE TO TOMATO SPOTTED WILD VIRUS OF SOME LOCAL PEPPER TYPES
Yazar: GÖKHAN KARTAL
Danışman: PROF. DR. NAİF GEBOLOĞLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Dolmalık biber = Bell pepper ; Domates lekeli solgunluk virüsü = Tomato spotted wilt virus ; Meyve verimi = Fruit yield

Özet:
Tokat Biberi (Capsicum annuum L.), Tokat'ta uzun yıllardır yetiştirilen ve beğenilerek tüketilen biber popülasyonlarından biridir. Biber üretimi çeşitli biyotik stres faktörleri tarafından engellenmektedir. Bu biyotik stres faktörlerinden biri de biber yetiştiriciliğinde önemli ekonomik kayıplara neden olan domates lekeli solgunluk virüsüdür (TSWV). Bu çalışmada, yerel biber hatları kullanılarak TSWV'ye dayanıklı hibrit bitkiler elde edilmiş ve bu hibritlerin verim, meyve özellikleri ve dayanıklılık düzeyleri araştırılmıştır. S5 generasyonuna kadar kendilenmiş üç farklı 'Tokat Biberi' hattı, TSWV'ye dayanıklı ve Tsw geni taşıyan 2 donör bitki ile melezlenmiştir. Melez bitkiler topraksız tarım koşullarında yetiştirilmiştir. TSWV bitkilere mekanik olarak ve çiçek tripsi (Frankliniella occidentalis) kullanılarak bulaştırılmıştır. Ana ebeveynlerin pazarlanabilir verimleri 2,260 kg/bitki ile 2,727 kg/bitki arasında, melez genotiplerin verimleri 1,917 kg/bitki ile 2,527 kg/bitki arasında değişmiştir. Melez genotiplerin pazarlanabilir verimleri ebeveynlerden düşük olmuştur. Melez bitkilerde TSWV'ye karşı heterozigot dayanıklılık belirlenmiştir. Screenhouse'da hava sıcaklığı 32°C'nin üzerine çıktığında melez bitkilerde dayanıklılığın kırıldığı görülmüştür. Çalışmada melez bitkilerin meyve şekli 3 ve 4 loblu, meyve rengi açık yeşil, yeşil ve koyu yeşil olarak gözlenmiştir. Sonuç olarak, lokal biber hatlarından geliştirilen melez bitkilere TSWV dayanıklılık geni Tsw başarıyla aktarılmıştır. Melez bitkilerin veriminde düşüş meydana gelirken meyve görünümlerinde bir değişim olmamıştır. Yüksek sıcaklıklarda dayanıklılık kırılmıştır. Literatürde de Tsw geninin bazı durumlarda kırıldığı sıklıkla belirtilmektedir. Çalışma sonunda 'Tokat Biberi' popülasyonlarından TSWV'ye dayanıklı hibrit çeşitlerin geliştirilmesinin mümkün olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
Tokat Pepper (Capsicum annuum L.) is one of the pepper populations that has been cultivated for many years and consumed with pleasure in Tokat.  Pepper production is hindered by several biotic stres factors. One of these biotic stress factors is tomato spotted wild virüs (TSWV) which causes significant economic losses in pepper cultivation. In this study, hybrid plants resistant to TSWV were obtained by using local pepper lines and yield, fruit characteristics and resistance levels of these hybrids were investigated. Three different 'Tokat Pepper' lines selfed up to S5 were crossed with 2 donor plants resistant to TSWV and carrying the Tsw gene. Hybrid plants were grown under soilless farming conditions. TSWV was transmitted to plants mechanically and using thrips (Frankliniella occidentalis). Marketable yields of parents ranged from 2,260 kg/plant to 2,727 kg/plant and yields of hybrid genotypes ranged from 1,917 kg/plant to 2,527 kg/plant. Marketable yields of hybrid genotypes were lower than that of the parents. Heterozygous resistance to TSWV was determined in hybrid plants. It was observed that the resistance of hybrid plants was broken when the air temperature exceeded 32 oC in the screenhouse. In the study, fruit shape of hybrid plants was observed as 3 and 4 lobed, fruit color as light green, green and dark green. As a result, TSWV resistance gene Tsw was successfully transferred to hybrid plants developed from local pepper lines. While the yield of hybrid plants decreased, there was no change in fruit appearance. At high temperatures, resistance is broken. In the literature, it is frequently stated that the Tsw gene is broken in some cases. At the end of the study, it was understood that it is possible to develop hybrid varieties resistant to TSWV from 'Tokat Pepper' populations.