Pediatrik hematoloji hastalarında santral venöz kateter enfeksiyonlarının önlenmesine yönelik hemşirelik stratejilerinin geliştirilmesi
Nursing strategies for preventing central venous cathater infections in pediatric hematology patients
Yazar: GÜLÇİN ÖZALP GERÇEKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİGEN YARDIMCI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hematoloji = Hematology ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu araştırma, santral venöz kateteri olan pediatrik hematoloji hastalarında kateter enfeksiyonlarını önlemek üzere geliştirilen hemşirelik stratejilerinin kateter enfeksiyonuna etkisini incelemek amacıyla 30 Haziran 2014-30 Nisan 2015 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Çocuk Hastanesi Pediatrik Hematoloji Ünitesinde yürütülmüştür.
	Araştırmada geliştirilen hemşirelik stratejileri; kateter girişim adımlarının belirlenmesi, hemşirelerin kateter girişimlerini güvenilir olarak yapabilme durumlarının gözlenmesi, hemşirelere "Kateterle İlişkili Kan Dolaşımı Enfeksiyonlarının Kontrolü" eğitimi verilmesi, hemşirelerin tekrar gözlenmesi, katetere güvenli girişim sağlayabilmek amacıyla iğnesiz girişim aparatı ve alkol swab kullanımı, kateter pansumanında klorheksidin kullanılması, CHG-Tegaderm ve IV-Tegadermin enfeksiyon gelişiminde etkinliklerinin karşılaştırılması ve "Kalıcı Kateteri Olan Çocuk ve Aileleri İçin Evde Bakım Rehberi" geliştirilmesini içermektedir. Araştırmanın birinci aşamasının örneklemini 8 hemşire, ikinci aşamasınınkini 34 çocuk ve üçüncü aşamasınınkini ise tabakalı randomizasyon ile belirlenen 27 çocuk oluşturmuştur. Araştırmanın birinci aşamasında, ünitedeki tüm hemşirelerin katater girişimleri bir gün boyunca gözlenmiştir. Hemşirelere eğitim verilmiş, eğitimin etkinliği ön-son test ile değerlendirilmiştir. Her hemşire bir gün boyunca tekrar gözlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, araştırmanın kateter enfeksiyonu oranlarının azaltılmasına etkisini değerlendirebilmek için, kateter enfeksiyonu oranı geriye dönük olarak hasta dosyalarından taranmıştır. Araştırmanın üçüncü aşamasında ise geliştirilen hemşirelik stratejileri uygulamaya konulmuş, hastalar randomize edilerek, çalışma grubuna CHG-Tegaderm, kontrol grubuna IV-Tegaderm uygulanmıştır. 
Yapılan gözlem ve eğitim sonucunda, hemşirelerin gözlem formlarından aldıkları puan ortalamaları ve eğitime ilişkin test puan ortalamalarının istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdiği saptanmıştır. Retrospektif tarama sonucunda, hastaların %61.8'inde kateter enfeksiyonu geliştiği saptanmıştır. Kateterde üreyen mikroorganizmalar;  KNS, P. aeruginosa, E. faecalis, E. coli, S. maltophilia,   P. putida, C. freundii ve enterobacter'dir. Hastaların %28.5'inin kateteri enfeksiyon nedeniyle çıkarılmıştır. Hastaların %14.7'sinde çıkış yeri enfeksiyonu gelişmiştir. 
Randomize kontrollü çalışma sonucunda, çalışma grubundaki hastaların %28.6'sında, kontrol grubundaki hastaların %38.5'inde kateter enfeksiyonu geliştiği saptanmıştır. Çalışma grubundaki hastalarda çıkış yeri enfeksiyonu gelişmezken, kontrol grubundaki hastaların %15.4'ünde çıkış yeri enfeksiyonu gelişmiştir. Çalışma grubundaki hastalarda KNS, R. picketti ve E. cloaca, kontrol grubundaki hastalarda KNS, R. picketti ve B. cepacia etkeni üremiştir. Çalışma grubundaki hastaların %14.3'ünün, kontrol grubundaki hastaların %11.1'inin kateteri çıkarılmıştır. Kateter enfeksiyonu, çıkış yeri enfeksiyonu, üreyen mikroorganizma ve kateterin çıkarılma durumu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Çalışma grubunda kateter enfeksiyonu gelişen hastaların tümünde Hickman kateter, kontrol grubunda kateter enfeksiyonu gelişen hastaların tümünde ise Port kateter takılı olduğu saptanmıştır. Kateter tipi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Kateter enfeksiyonu gelişen ve gelişmeyen çalışma ve kontrol grubundaki hastalarda, kateter yerleşimi ve araştırmaya alınma tarihi arasındaki süre ortalaması, toplam kateter günü, tedavi aşaması, nötrofil değeri, nötropeni gelişme durumu, nötropeni süresi, bakteriyemi gelişme durumu, ateş süresi ve CRP değeri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. 
Araştırmanın ikinci aşamasında, kateter enfeksiyonu oranı ‰ 7.8, SVKİ-KDE oranı ‰ 3.7 ve çıkış yeri enfeksiyonu oranı ‰ 1.8'dir. Araştırmanın üçüncü aşamasında kateter enfeksiyonu oranı ‰ 4.2,  SVKİ-KDE oranı ‰ 3.7 ve çıkış yeri enfeksiyonu oranı ‰1.7'dir. Kateterle ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonlarını önlemeye yönelik geliştirilen hemşirelik stratejileriyle, araştırmanın ikinci ve üçüncü aşaması arasında, enfeksiyon oranında %46, SVKİ-KDE oranında %5 ve çıkış yeri enfeksiyonu oranında %5 azalma sağlanmıştır. Geliştirilen hemşirelik stratejilerinin kateter enfeksiyonu oranlarını azalttığı saptanmıştır

Abstract:
This research was conducted to investigate the effect of developed nursing strategies to prevent the catheter infections in pediatric hematology patients with central venous catheters between June 30th 2014- April 30th 2015 at Ege University Children's Hospital Pediatric Hematology Unit.
The developed nursing strategies included in research; determine steps for catheter initiatives, observe nurses' ability status as reliably of catheter initiatives, give education "Controlling Catheter-Related Bloodstream Infections" to nurses, observe nurses again, use needless connector and alcohol swab attempt to secure the catheter, use chlorhexidine at catheter dressing, comparison of the effectiveness of CHG-Tegaderm and IV-Tegaderm on the development of infection, develop " Home Care Guide for Children with Central Catheters and Families". The sample of the first stage of research included 8 nurses, second stage included 34 children and third stage included 27 children determined by stratified randomization. 
In the first phase of the research, all nurses' catheter initiatives were observed for a day in unit. Education given to nurses, front-end tests evaluated the effectiveness of the education. Each nurse was observed again for one day. Patients with CVC were screened retrospectively from patient files to assess the effectiveness of research at catheter infection rate reduction in the second phase of the research. In the third phase of the research, developed nursing strategies were implemented, patients were randomized, CHG-Tegaderm is applied to study group and IV-Tegaderm is applied the control group.
	At results of observations and education, nurses' average scores from observation forms and test scores related education were found to show a statistically significant increase.
In a retrospective screening results, it was determined that catheter infection developed in 61.8% of patients. Microorganisms isolated in the catheter; CNS, P. aeruginosa, E. faecalis, E. coli , S. maltophilia,   P. putida, C. freundii and enterobacter, 28.5% of catheter were removed due to infection. Exit site infections developed in 14.7% of patients. 
In the randomized controlled trial reported, in 28.6% of patients in the study group, 38.5% of patients in the control group catheters were found to develop infections. Exit site infections in patients in the study group not developed, but developed in 15.4% of patients in the control group. CNS, R. picketti and E. cloaca isolated in patients with study group, CNS, R. picketti and B. cepacia isolated in patients with control group. Catheters were removed at 14.3% of the patients in the study group, 11.1% of patients in the control group. In terms of catheter infection, exit site infection, microorganism and the removal of catheter statistically significant difference was not found. In all the study group of patients with catheter infection was found attached Hickman catheter, all control group were found attached port. A statistically significant difference was found in terms of type of catheter. Average time between the date of catheter placement and recruitment, total catheter days, the treatment phase, neutrophil counts, neutropenia development status, neutropenia time, bacteremia development status, fever duration and CRP terms were not found statistically significant different at study and control group which catheter infection development and not.
In the second phase of the research, catheter infection rate of 7.8‰, the CLABSI ratio of 3.7‰ and exit site infection rate was then 1.8‰. In the third phase of the research, catheter infection rate of 4.2‰, the CLABSI ratio of 3.7‰ and exit site infection rate was then 1.7‰. Developed nursing strategy to prevent catheter-related bloodstream infections, between the second and third phase of research, 46% the infection rate reduction, 51% CLABSI reduction and 5% of exit site infection reduction has been achieved. Developed nursing strategies have been found to reduce catheter infections.