Risk ve belirsizlik altında verilen yatırım kararlarında yatkınlık etkisi: Borsa İstanbul'da yapılan ilk halka arzlarda yatkınlık etkisi ile ilgili ampirik çalışma
Disposition effect on investment decisions under risk and uncertainty: An empiric study of the disposition effect in the initial public offerings at Borsa Istanbul
Yazar: DİLEK KURBAN
Danışman: PROF. DR. ALİ OSMAN GÜRBÜZ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Finans Enstitüsü / Finans Ana Bilim Dalı / Finansal İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beklenen faydalar = Expected benefits ; Beklenti kuramı = Expectancy theory ; Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Halka açılma = Public offering ; Hisse senetleri = Stocks ; Risk = Risk ; Yatkınlık = Disposition ; Yatırım kararları = Investment decisions

Özet:
Yatkınlık etkisi yatırımcının kazanırken doğru kararlarıyla gurur duyma adına portföylerinde bulunan menkul kıymetleri bir an önce satarak karlarını gerçekleştirme, kaybederken ise zarardan kurtulmak yerine pişmanlık duygusundan kaçınarak bu menkul kıymetleri uzun süre portföylerinde tutma eğiliminde olmasını ifade etmektedir. Bu çalışmada pay piyasasında ilk halka arzlarda Borsa İstanbul yatırımcısının yatkınlık etkisi gösterip göstermediği incelenmiştir. 
Bu amaçla öncelikle ilk işlem günü ikincil piyasada oluşan fiyatın halka arz fiyatının üzerinde ve altındaki fiyat oluşumlarında kazanan ve kaybedenler açısından işlem hacimleri gözlemlenerek dağılımları ele alınmıştır. Kazandıranlar için işlem hacminin yatkınlık etkisini doğrular şekilde kaybettirenlere göre daha yüksek çıkıp çıkmadığı incelenmiştir. Sonrasında ise iki nitel bağımlı değişkeni etkileyen ortak bağımsız değişkenleri aynı anda tahmin edebilmek için lojistik regresyon modeli kullanılmıştır. Model yardımıyla ilk işlem günü fiyatına göre kazandırma ihtimali ve ele alınan bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin yönü ve şiddetinin analiz edilmesi hedeflenmiştir.
Çalışma sonucunda incelenen pay senetleri için Borsa İstanbul halka arz yatırımcısının ilk işlem gününde yatkınlık etkisi gösterdiği kanaatine varılmıştır. Bilişsel ve duygusal eğilimlerden kaynaklanan bu davranış şekli, portföy performansı üzerinde olumsuz etkisi olması nedeniyle, bilinmezlik altında karar vermeyi gerektiren yatırım işlemlerinde önem arz etmektedir.

Abstract:
Disposition effect is define as the investor behaviour who realize the profits at the earliest stage of the investment just to feel the proud while sitting on the losses instead of using a stop loss level just because of avoiding the feeling of regret.  In this study, it is examined whether the BIST investors have a disposition effect during the first trading day of the IPO.
In this context; the winners and loosers of the first trading day are observed in terms of the price movement above and below IPO price. It is analysed that whether the trading volumes are higher for winners vs loosers as the disposition predicts. Afterwards, it is aimed to analyze, by the binary logit regression model, the relationship between the independent variables and two dummies as dependent variables. According to the studies reviewed in the literature meanwhile a positive rate of return has an effect with a higher turnover volume and a negative rate of return has an effect with lower turnover volume. This case has been evaluated as a proof of the disposition effect.
As a result of the analysis, it was concluded that the BIST investors exhibited a disposition effect on the first trading day of the IPO's with regards to the observed stocks. This behaviour arising due to the cognitive and emotional bias and has a negatif effect on the portfolio performance. Therefore, it is deemed important in investment trades that require decision making under uncertainty.