Aile hekimliği uygulamasında görev alan hekimlerin gelişimsel kalça displazisi (GKD) ve Sağlık Bakanlığı GKD tarama programı ile ilgili bilgi düzeyleri ve farkındalık durumlarının araştırılması
Investigating the knowledge levels and awareness situations of physicians involved in family medicine practice about developmental  hip dysplasia (DDH) and DDH screening program of The Ministry of Health
Yazar: EDİP ŞÜKRÜ GÖNEN
Danışman: DOÇ. DR. MEMET TAŞKIN EGİCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Farkındalık = Awareness ; Kalça çıkıkları = Hip dislocation ; Neonatal tarama = Neonatal screening ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
AMAÇ: Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD), yenidoğan döneminde erken tanı ile uygun tedavi edilmezse ileri sakatlıklarla sonuçlanan önemli bir kas-iskelet sorunu olup, ulusal tarama programında aile hekimlerine primer sorumluluk düşmektedir. Bu çalışmada Aile hekimlerinin, yenidoğanların GKD yönünden taranması hakkındaki bilgi ve farkındalıkları incelenmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Gözlemsel, kesitsel, prospektif olarak tasarlanan bu çalışmada; İstanbul'da Aile Sağlığı Merkezlerinde çalışan aile hekimlerine, "Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD) ve Sağlık Bakanlığı GKD Tarama Programı hakkındaki Bilgi Düzeyi ve Farkındalıklarının Değerlendirilmesi Anket Formu" uygulanmıştır. Araştırmaya en az 354 katılımcının dahil edilmesi öngörülmüş, 401 katılımcının bulguları değerlendirilmiştir.  Literatürden yararlanarak oluşturulan ve uzman görüşü alınarak şekillendirilen, toplamı 44 soru olmak üzere iki bölümden oluşan  anket formu, yüzyüze ve elektronik ortamda uygulanmıştır. Anketin 1.bölümünde; sosyo-demografik ve diğer  verilerin elde edildiği 14 sorudan oluşan Katılımcı Bilgi Formu ve 2.bölümünde ise 8 tanesi üçlü Likert tipi olmak üzere toplam 30  soru bulunmaktadır.
Aile hekimlerinin GKD ve Tarama Programı hakkındaki  farkındalık oranı %50 olarak öngörüldüğünde, %5 yanılma düzeyinde ve örnekleme hatası 0.05 olarak kabul edildiğinde, çalışmanın %80 güce sahip olabilmesi için araştırmaya en az 354 aile hekiminin dahil edilmesi öngörülmüş, 401 aile hekiminin verileri üzerinden çalışma yapılmıştır. Verilerin analizinde p<0,05 düzeyindeki sonuçlar istatistiksel yönden anlamlı olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Araştırmaya katılan 401 aile hekiminin 109'u (%27,2)  takip ettikleri popülasyonda GKD'li çocuk bulunduğunu belirtmişlerdir. 401 aile hekimliği biriminde son 1 yılda GKD programı ile taranan bebek sayısı 20.124 olup, ultrasonografi raporu patolojik gelen çocuk oranı %2.98'dir. Yani USG raporuna göre patoloji saptanan çocukların %29'u ameliyatsız tedavi edilebilirken, sadece %3.2'i ameliyat gerektirmiştir. Hekimlerin 321'i (%80,0) pratisyen olarak çalışmakta idi. GKD konusunda 5 puan ve üzerinde kendini yeterli gören hekim sayısı 321 (%80,0)'dir. Katılımcı hekimlerin GKD bilgi ve farkındalık puanı %66,59 ± 8,4  bulunmuştur. 
Toplam bilgi ve farkındalığı açısından değerlendirdiğimizde; GKD tanılı bebek takip etmiş, kongre ve sempozyumlara katılan, bilgi kaynağı olarak uzmanlık eğitimi seçilmiş bulunan, GKD ile ilgili fazla sayıda eğitim ve bilgi kaynağından faydalanan, çalıştığı birimde son bir yılda taranan bebek sayısının yüksek olan  hekimlerin bilgi ve farkındalık oranları istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek idi (sırasıyla p=0,042; p=0,008 ; p=0,022 ; r=0,156 ve p=0,002; r=0,167 ve p<0,001).
GKD Tarama Programıyla ilgili soruları doğru yanıtlama oranı  % 71 idi.  Aile hekimlerinin GKD Tarama Programı'yla ilgili bilgi ve farkındalığıyla anlamlı ilişki saptanan durumlar; GKD'li çocuk takip etmiş olmak (çocuk sayısından bağımsız) (p<0,001), kongre ve sempozyumlara katılmış olmak (p=0,006), çalıştığı birimde son bir yılda GKD programı ile taranan bebek sayısının yüksek olması (r=0,216 ve p<0,001), uzmanlık eğitiminin bilgi kaynağı olarak işaretlenmiş bulunması (p=0,005), kadın hekim olmak (p=0,012), faydalanılan eğitim ve bilgi kaynağı sayısı  (r=0,155 ve p=0,002), GKD konusunda kendini yeterli görmek (r=0,233 ve p<0,001) olarak bulunmuştur.
Aile hekimlerinin 321'i (%80.0) kendini 5 ve üzeri düzeyde yeterli görmekteydi. 10 yıl ve daha uzun süredir hekim olarak çalışanların, 10 yıl ve daha uzun süredir aile hekimi olarak çalışanların, pratisyenlere göre uzman hekim statüsünde olanların ve GKD tanılı çocuk takip edenlerin GKD konusunda istatistiksel anlamlı olarak kendilerini daha yeterli gördükleri saptandı (sırasıyla p=0,003; p=0,020; p=0,011; p<0,001). Hekimlerin GKD konusunda kendilerini ne kadar yeterli olarak gördükleri ile farkındalık puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, aynı yönlü ve zayıf korelasyon gözlendi (p=0,206 ve p<0,001).
SONUÇ: İstanbul'daki ASM'lerde görev yapan aile hekimlerinin GKD ve Sağlık Bakanlığı GKD Tarama hakkındaki bilgi düzeyi ve farkındalık durumları yeterli düzeyde bulunmuştur. "GKD, GKD tarama programı, ve uygulanması" hakkında toplam bilgi ve farkındalık düzeyinde fark yaratan faktörler; GKD tanılı bebek takip etmiş olmak, çalıştığı birimde son 1 yılda GKD programı ile taranan bebek sayısının yüksek olması, GKD ile ilgili faydalandıkları eğitim ve bilgi kaynağı sayısı artması, bilgi kaynağı olarak uzmanlık eğitiminin seçilmiş bulunması, kongre ve sempozyumlara katılmak, GKD konusunda  kendisini  yeterli görüyor olmaktır. Ayrıca GKD konusunda kendini yeterli gören hekimlerin, kendi içgörüleri ile uyumlu olarak GKD, GKD tarama programı, ve uygulanması hakkında toplam bilgi ve farkındalıkları da yüksek olmaktadır.
İstanbul'da katılımcı aile hekimlerinin önemli bir kısmı kendini " GKD, GKD tarama programı, ve uygulanması" konusunda yeterli görmektedir. Uzun süre hekim olarak çalışanlar, uzun süredir aile hekimi olarak çalışanlar ve uzman hekim statüsünde olanlar, GKD tanılı çocuk takip edenler kendilerini  daha yeterli görmektedirler. 

ANAHTAR KELİMELER: Kalça displazisi; Neonatal tarama; Aile hekimliği; Farkındalık; Ultrasonografi

Abstract:
ABSTRACT
Investigating The Knowledge Levels And Awareness Situations Of Physicians Involved In Family Medicine Practice About Developmental  Hip Dysplasia (DDH) And DDH Screening Program Of The Ministry Of Health
PURPOSE : Developmental Hip Dysplasia (DDH) is an important musculoskeletal problem that results in advanced disabilities if not treated appropriately by early diagnosis in the neonatal period, and primary responsibility is on family physicians in the national screening program. In this study, knowledge levels and awareness situations of family physicians about screening newborns for DDH has been examined.
MATERIAL AND METHOD: In this study, which is designed observationally, cross-sectional, prospectively; a questionnaire named as "Evaluation of the Knowledge and Awareness Levels about the Developmental Hip Dysplasia (DDH) and  DDH Screening Program" were applied to the family physicians working in Family Health Centers (FHC) in Istanbul. At least 354 participants were foreseen to be included in the study and the findings of 401 participants were evaluated.  This questionnaire consisted of two parts with a total of 44 questions, which was created using the literature and shaped by taking expert's opinion and  was applied face-to-face and electronically. In the first part of the survey; a Participant Information Form consisting of 14 questions in which socio-demographic and other data were obtained; and in the second part, there were 30 questions, 8 of which are triple Likert types. 
When the awareness rate of family physicians about 'Developmental Hip Dysplasia and the Ministry of Health's DDH Screening Program in Newborns' is predicted to be 50%, at the level of 5% error and when the sampling error is considered to be 0.05%, in order for the study to have 80% strength, at least 354 family physicians are foreseen to be included in the study and the study was carried out with the findings of 401 family physicians. The results having p<0.05 were considered statistically significant in the analysis of the data.
RESULTS: 109 (27.2%) of the 401 family physicians who participated in the study, reported to have patients with DDH in children population which they followed up. The number of babies screened with DDH program in 401 family medicine units in the last year was 20.124 and the proportion of babies whose ultrasonography report released pathological was 2.98%. 321 (80.0%) of physicians were working as general practitioners. Number of physicians who consider themselves self-sufficent with a score of 5 or more on DDH was 321 (80.0%).  DDH knowledge and awareness score of the physicians participating in this study was 66,59 ± 8,4%. 
If we consider according to total knowledge levels and awareness scores, these scores were found to be significantly higher in physicians who followed a baby with DDH, who attended congresses and symposiums, who selected specialty training as an information source, who benefited from a large number of education and information sources about DDH, and who  had a high number of babies screened  in DDH program in the last 1 year in their unit, (p=0.042; p=0.008; p=0.022; r=0.156 and p=0.002; r=0.167 and p<0.001 respectively).
The rate of answering the questions correctly, about the DDH Scanning Program was 71%. The knowledge and awareness scores about the DDH Screening Program were significantly found to be higher in family physicians who have followed a baby with DDH (independent of the number of children that they follow up) (p<0.001), attending congresses and symposiums (p=0.006),  having  a high number of babies screened in DDH program in the last 1 year in the unit where they worked (r=0.216 and p<0.001) ), the selection of specialty education marked as a source of information (p=0.005), being a female physician (p=0.012), number of training and information resources utilized (r=0.155 and 0.002), considering themselves competent about DDH (r=0.233 and p<0.001).
Of the family physicians, 321 (80.0%) considered themselves competent at a level of 5 or above. It was established that those who worked as a physician for 10 years or more, who worked as a family physician for 10 years or more, who were in the status of specialist physician compared to general practitioners, and those who followed a baby with DDH were found to be considering themselves significantly more competent in DDH (respectively p=0.003; p=0.020; p=0.011; p<0.001). A statistically significant, same-sided and weak correlation was observed between how competent the physicians saw themselves in DDH and their awareness scores (p=0.206 and p<0.001).
CONCLUSION: The knowledge levels and awareness situations of family physicians working in FHCs in Istanbul about DDH and Ministry of Health DDH Screening were sufficient. Factors that make a difference in the level of total knowledge and awareness of family physicians about "DDH, DDH screening program, and its implementation" were; having followed up a baby with a diagnosis of DDH, having  a high number of babies screened in DDH program in the last 1 year in their unit, having increased number of education and information resources about DDH, the selection of specialty education marked as a source of information, attending in congresses and symposiums. In addition, physicians who consider themselves competent about DDH had a higher level of knowledge and awareness about "DDH, DDH screening program, and its implementation" in line with their own insights.
A significant portion of family physicians in Turkey consider themselves as sufficient in "DDH, DDH screening program, and its implementation". Those who have worked as a physician for a long time, who have worked as a family physician for a long time, those who have the status of specialist physicians,  and  those who follows a child with DDH think themselves as more competent.

KEY WORDS: Hip Dysplasia; Neonatal Screening; Family Practice; Awareness; Ultrasonography