Sosyal medyada veri paylaşım endişesi: Bir ölçek geliştirme çalışması
Information sharing concern on social media: A scale development study
Yazar: BÜŞRA TAŞKESEN ACAR
Danışman: DOÇ. DR. HASAN TURAN KARATEPE
İbn Haldun Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Sosyal medya kullanıcıların, sosyal medyaya üye olundukları sırada ya da sosyal medya kullanımı sırasında paylaşımda bulunduğu kişisel verilerinin gizliliği hakkındaki endişesine yönelik çalışmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, gün geçtikçe kullanımı yaygınlaşan sosyal medyanın, kullanıcılarında oluşturabileceği veri paylaşım endişesini niceliksel olarak değerlendirilmesini sağlayacak geçerli ve güvenli bir ölçek geliştirmektir. Geliştirilen ölçek; sosyal medya kullanımını, online ortamda mahremiyet endişesini ve online veri gizliliği kaygısını, endişe modellerini içeren ilgili literatür taraması sonucu hazırlanmıştır. İlk olarak çeşitli şekillerde sosyal medyada veri paylaşım endişesini ölçmeye yönelik soru havuzu oluşturulmuş, uzman bir ekibin değerlendirilmesine sunularak maddelerin kapsam geçerliği sağlanmıştır. Kapsam geçerliliği almış ölçek maddelerinin görünüş geçerliliğini sağlamak amacı ile 20 kişilik bir gruba uygulanmıştır. Yapılan pilot çalışma neticesinde güvenilirlik analizinde Cronbach Alpha 0,85 bulunmuştur. 26 maddeden oluşan kapsam ve görünüş geçerliliği alan Sosyal Medyada Veri Paylaşım Endişesi Ölçeği (SMVPEÖ) olarak adlandırılmıştır. Bu ölçek; sosyal medya kullanıcılarının, sosyal medya kullanımına dair endişelerine ve sosyal medyadaki kişisel verilerinin gizliliğine yönelik endişeye dair bilgiler toplar. Geliştirilen ölçek maddelerinin test edilmesi için Çevrimiçi Mahremiyet Kaygısı Ö lç eğ i (ÇMKÖ) ve Sosyal Medyada Veri Paylaşım Endişesi Ölçeği (SMVPE), Tü rkiye'de yaşayan çeşitli illerden 18 yaş ü stü ve 65 yaş altı sosyal medya kullanan kadın ve erkek 325 katılımcıya uygulanmıştır. Araştırma sorularını test etmek için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin dokuz maddesi analiz sırasında çıkarıldıktan sonra faktör analizinde tek faktörlü yapıya sahip olabileceği görülmüştür, bu durum doğrulayıcı faktör analizi ile de onaylanmıştır. Güvenilirlik analizi için test yeniden test yöntemi, paralel formlar yöntemi ve Cronbach's alpha (.91) iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır.
Tüm sonuçlar, Sosyal Medyada Veri Paylaşım Endişesi Ölçeği'nin, güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçüm yaptığını göstermektedir.

Abstract:
It is observed that there are insufficient studies to measure the concerns of users about the privacy of personal data they share while attending or using social media. The aim of this research is to develop a valid and reliable measurement tool that will quantitively evaluate the personal data sharing concern on social media, which is becoming more and more popular, can cause in users. The developed scale is prepared with the literature review including social media usage, online privacy concerns, online data privacy concerns, and anxiety models. Firstly, an item pool that contains variety of information sharing concern on social media is prepared. Secondly, the content validity of these items is provided with an expert team that was asked their opinion. After that, in order to test face validity, items with content validity were applied to 20 people. As a result of this pilot study, Cronbach alpha is found to be 0.85. Lastly, 26 items with content and face validity, a scale, which is named as Information Sharing Concern on Social Media Scale (ISCSM)is created. This scale collects information about social media users' concerns about their use on social media, their concerns about sharing their personal data on social media.
In order to test the research questions of interest, ISCSM and Online Privacy Concern Scale (OPCS) are applied to 325 participants, which are adult men and women between the age of 18 and 65, live in Turkey.
After eliminating nine items, EFA showed that the scale had one factor structure. CFA verified the one factor structure. After, test re-test method, parallel-forms method and Cronbach's Alpha (.91) internal consistency reliability analyzes are conducted.
These results show that this scale is a valid and reliable assessment tool to measure information concerns regarding information sharing in social media.