Aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan çocuklarda quantiferon-TB gold ın tube testinin tanıdaki yeri
Aktif tüberküloz hastaliği tanisi alan çocuklarda quantiferon-TB gold in tube testinin tanidaki yeri
Yazar: TANYEL KOÇKAYA ZÜBARİOĞLU
Danışman: UZMAN NAZAN DALGIÇ
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: 
Çalışmamızda aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan çocuklarda farklı tanı yöntemlerini karşılaştırmak ve  Quantiferon-Tb Gold In Tube testinin tanıdaki yerini tartışmak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem:
Çalışmamız, 1 Ocak 2005 ile 25 Kasım 2011 tarihleri arasında Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Süreyyapaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri'nde aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan 1 ay-16 yaş arası 165 çocuk hasta ile yapıldı. Çalışmaya Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenmiş olan nümerik tüberküloz skorlama sistemlerinden Kibel skorlama sistemine göre 6 veya daha fazla puan alan hastalar dahil edildi. Çalışmamıza, sistemik enfeksiyon geçirmekte olan, yakın zamanda canlı virüs aşısı ile aşılanmış olan, metabolik bozukluk veya  lenfosit organ hastalıkları nedeni ile takipli olan, kortikosteroid, immunsupresif, antibiyotik ya da immumodülatör dahil ilaç kullanım öyküsü olan , cerrahi ya da yanık gibi stres faktörlere maruz kalan hastalar dahil edilmedi. Aynı zamanda yenidoğan dönemi yaş grubu ile antitüberküloz tedavi başlangıcının üzerinden 1 ay ve daha fazla zaman geçmiş olan hastalar çalışma dışında bırakıldı. Hastalara ait yaş, cinsiyet, aktif tüberkülozlu erişkinle temas öyküsü, tüberkülin cilt testi sonuçları, görüntüleme teknikleri ile saptanan radyolojik bulguları, yakınmaları ve süreleri, Quantiferon testi sonuçları, BCG skar varlığı ve mikobakteriyolojik tanı yöntemleriyle basilin saptanma durumu retrospektif olarak hasta dosyalarından toplandı. Elde edilen bulgular SPSS istatistik programının 19.0 versiyonuna yüklenerek istatistiki analizleri yapıldı. P değerinin <0,05 bulunması istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular:
Çalışmamız 1 ay -16 yaş arası 165 çocuk hasta ile yapıldı. Hastaların %46.7'si kız (n=77), %53.3'ü erkekti (n=88). Hastaların ortalama yaş aralığı 116.4±57.1 aydı. Çalışmaya alınan tüm hastaların Kibel skoru 6 puanın üzerindeydi. Quantiferon-Tb Gold In Tube testi hastaların %53.9'unda (n=89) pozitif saptanırken, %46.1'inde (n=76) negatif bulundu. Tüberküloz klinik formuna ve hasta yaşına göre hastaların Quantiferon pozitif ya da negatif olma oranları anlamlı fark göstermedi (p>0,05). Hastaların BCG aşısı ile aşılı olma durumu ile Quantiferon pozitifliği arasında anlamlı fark saptanmazken (p>0,05), aşının tüberkülin cilt testi pozitifliği ile arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,05). Bakteriyolojik olarak konfirme olmamasına karşın aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan vakalarda Quantiferon pozitifliği anlamlı olarak yüksekti (p>0,05). Quantiferon sonucu ile en iyi uyumu tüberkülin cilt testi pozitifliği gösterdi. 
Sonuç:
Özellikle Dünya Sağlık Örgütü'ne göre tüberküloz hastalığı açısından endemik sayılan ülkelerde aktif tüberküloz tanısının yalnızca bakteriyolojik olarak konulmasının zor olacağı ortadadır. M. tuberculosis antijenlerine karşı gelişen IFN-γ arraştırmasına dayanan Quantiferon testinin aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan çocuklardaki etkinliği ile ilgili yapılan çalışmalar sınırlı sayıdadır. Hastalığın bakteriyolojik olarak konfirme edilemediği durumlarda QTF-GIT testi yararlanılabilecek testler arasındadır. Ancak sağlıklı verilere ulaşılabilmesi için gelecekte daha çok sayıda çocuk çalışmaları yapılmalıdır.

Abstract:
Amaç: 
Çalışmamızda aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan çocuklarda farklı tanı yöntemlerini karşılaştırmak ve  Quantiferon-Tb Gold In Tube testinin tanıdaki yerini tartışmak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem:
Çalışmamız, 1 Ocak 2005 ile 25 Kasım 2011 tarihleri arasında Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Süreyyapaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi ile Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri'nde aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan 1 ay-16 yaş arası 165 çocuk hasta ile yapıldı. Çalışmaya Dünya Sağlık Örgütü tarafından belirlenmiş olan nümerik tüberküloz skorlama sistemlerinden Kibel skorlama sistemine göre 6 veya daha fazla puan alan hastalar dahil edildi. Çalışmamıza, sistemik enfeksiyon geçirmekte olan, yakın zamanda canlı virüs aşısı ile aşılanmış olan, metabolik bozukluk veya  lenfosit organ hastalıkları nedeni ile takipli olan, kortikosteroid, immunsupresif, antibiyotik ya da immumodülatör dahil ilaç kullanım öyküsü olan , cerrahi ya da yanık gibi stres faktörlere maruz kalan hastalar dahil edilmedi. Aynı zamanda yenidoğan dönemi yaş grubu ile antitüberküloz tedavi başlangıcının üzerinden 1 ay ve daha fazla zaman geçmiş olan hastalar çalışma dışında bırakıldı. Hastalara ait yaş, cinsiyet, aktif tüberkülozlu erişkinle temas öyküsü, tüberkülin cilt testi sonuçları, görüntüleme teknikleri ile saptanan radyolojik bulguları, yakınmaları ve süreleri, Quantiferon testi sonuçları, BCG skar varlığı ve mikobakteriyolojik tanı yöntemleriyle basilin saptanma durumu retrospektif olarak hasta dosyalarından toplandı. Elde edilen bulgular SPSS istatistik programının 19.0 versiyonuna yüklenerek istatistiki analizleri yapıldı. P değerinin <0,05 bulunması istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular:
Çalışmamız 1 ay -16 yaş arası 165 çocuk hasta ile yapıldı. Hastaların %46.7'si kız (n=77), %53.3'ü erkekti (n=88). Hastaların ortalama yaş aralığı 116.4±57.1 aydı. Çalışmaya alınan tüm hastaların Kibel skoru 6 puanın üzerindeydi. Quantiferon-Tb Gold In Tube testi hastaların %53.9'unda (n=89) pozitif saptanırken, %46.1'inde (n=76) negatif bulundu. Tüberküloz klinik formuna ve hasta yaşına göre hastaların Quantiferon pozitif ya da negatif olma oranları anlamlı fark göstermedi (p>0,05). Hastaların BCG aşısı ile aşılı olma durumu ile Quantiferon pozitifliği arasında anlamlı fark saptanmazken (p>0,05), aşının tüberkülin cilt testi pozitifliği ile arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,05). Bakteriyolojik olarak konfirme olmamasına karşın aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan vakalarda Quantiferon pozitifliği anlamlı olarak yüksekti (p>0,05). Quantiferon sonucu ile en iyi uyumu tüberkülin cilt testi pozitifliği gösterdi. 
Sonuç:
Özellikle Dünya Sağlık Örgütü'ne göre tüberküloz hastalığı açısından endemik sayılan ülkelerde aktif tüberküloz tanısının yalnızca bakteriyolojik olarak konulmasının zor olacağı ortadadır. M. tuberculosis antijenlerine karşı gelişen IFN-γ arraştırmasına dayanan Quantiferon testinin aktif tüberküloz hastalığı tanısı alan çocuklardaki etkinliği ile ilgili yapılan çalışmalar sınırlı sayıdadır. Hastalığın bakteriyolojik olarak konfirme edilemediği durumlarda QTF-GIT testi yararlanılabilecek testler arasındadır. Ancak sağlıklı verilere ulaşılabilmesi için gelecekte daha çok sayıda çocuk çalışmaları yapılmalıdır.