Kültürel bir değer olarak Türkiye'de oyuncağın tarihsel değişimi
Historical change of toy in Turkey as a cultural value
Yazar: CELİL ATASEVER
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA YAZICI
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kültür = Culture ; Kültürel değerler = Cultural values ; Oyuncak = Toy ; Oyuncak müzesi = Toy museum ; Sosyokültürel inceleme = Socio-cultural investigation ; Tarih = History ; Tarihsel gelişim = Historical development ; Türk kültürü = Turkish culture ; Çocuklar = Children

Özet:
Tüm kültürlerde çocukların en önemli eylemlerinden biri olan oyun aynı zamanda çocuk kültürünün, kültür temelli gerçek bir evrensel olgudur. Çocuklar için vazgeçilmez olan oyunun en temel materyallerinden biri ise oyuncaklardır. Oyuncaklar, çocuğa kendiliğinden deneyimleri aracılığıyla oyun oynama fırsatı ve yaşadığı toplumun kültürel formlarıyla şekillenme olanağı sağlar. Bu açıdan bakıldığında oyuncak tarihi, insanlığın toplumsal tarihi, sanayi, bilim ve teknoloji tarihi, kültür ve sanat tarihi, eğitim tarihi araştırmalarına referans olduğu gibi çocuk sosyolojisinin tarihine de kaynak oluşturur. Yaşam pratikleri, yaygın alışkanlıklar ve toplumsal değer yargılarının gün geçtikçe değişmesi, tarih boyunca "değer" olarak bilinen ve uygulanan pek çok değer gibi kültür temsilcisi oyuncakların da unutulmasına ve değersizleşmesine yol açmaktadır. Teknolojik gelişmeler çocuk dünyasına farklı oyuncaklar kazandırırken aynı zamanda çeşitli oyuncakların yok olmasına da neden olmuştur. 30-40 yıl önce çocukların oynadıkları oyuncakları günümüzde görmek neredeyse mümkün değildir. Bir kültür hazinesi olan oyuncakların tarihsel sürecinin incelenerek oyuncak kültüründe ne gibi değişimler olduğunu ortaya koymak, gelecekte Türkiye'de oyuncak kültürü ile ilgili çalışmalara ışık tutması acısından önem taşımaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada bilgi ve belgeler dahilinde cumhuriyetten günümüze Türkiye'de üretilmiş ya da ithal edilmiş oyuncakların belirlenerek literatüre kazandırılması amaçlanmıştır. Nitel araştırma modelinde gerçekleştirilen araştırmada belge analizi ve görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada 183 oyuncak ve 82 oyuncak sektörüne ilişkin belge olmak üzere toplam 265 adet oyuncak ve efemera görseli kullanılmıştır. Belgeler doğrultusunda Türkiye'de üretilen endüstri öncesi ve endüstri sonrası Türk toplumsal yaşamına giren oyuncak çeşitleri, oyuncakları üreten firmalar ve oyuncakları satışa sunan mağazalar betimlenmiştir

Abstract:
Play, which is one of the most important actions of children in all cultures, is also a true universal phenomenon of children's culture based on culture. One of the most basic materials of the game, which is indispensable for children, is toys. Toys provide the child with the opportunity to play through their spontaneous experiences, and toys allow the child to be shaped by the cultural forms of the society in which he lives. From this point of view, the history of toys is a reference to the social history of humanity, the history of industry, science and technology, the history of culture and art, and the history of education. It is also a source for the history of child sociology. The changing of life practices, common habits and social value judgments day by day causes cultural representative toys to be forgotten and devalued, like many values known and applied as "value" throughout history. Technological developments brought different toys to the children's world, but also caused the disappearance of various toys. Today it is almost impossible to see the toys that children played 30-40 years ago. To reveal the change in the toy culture by examining the historical process of toys, which are a cultural treasure is important in terms of shedding light on the future studies on toy culture in Turkey. For this reason, in this study, it is aimed to determine the toys produced or imported in Turkey from the Republic to the present within the information and documents and to bring them into the literature. Document analysis and interview technique were used in the research carried out in the qualitative research model. A total of 265 toys and ephemera images, of which 183 are toys and 82 are documents related to the toy industry, were used in the research. With these documents, the types of toys produced in Turkey that entered the Turkish social life before and after the industry, the companies that produce the toys and the stores that offer the toys for sale are described.