Belgedeki mürekkep boyalarında yıllara göre farklılıkların raman spektrometri ile belirlenmesi
Determination of differences in ink dyes in documents over the years by raman spectrometry
Yazar: GÜL FİDAN YENEL
Danışman: PROF. DR. SALİH CENGİZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry

Özet:
Belge kimyası, belgelerin, mürekkeplerin, kağıtların ve diğer ilgili malzemelerin 
fiziksel ve kimyasal özelliklerini inceleyen bir bilim dalıdır. Bu alanda yapılan araştırmalar, 
belgelerin tarihsel analizini, sahtecilik tespitini, yaşlanma süreçlerini ve bileşimlerini anlamayı 
amaçlar. Belge kimyası, adli bilimler, tarih, sanat tarihi ve kütüphanecilik gibi çeşitli alanlarda 
uygulama alanları bulur.
Çalışmamızda Resmi kurum arşiv belgeleri'nden alınan 15 farklı yıla ait 2' şer örnek 
İspanya'da bulunan Alcala Üniversitesi bünyesinde bulunan raman spektrometresi cihazı ile 
analiz edilmiştir. Sonuçlar, Alcala Üniversitesi'nde lisanslı kullanılan Simca® programında çok 
değişkenli veri analizi ile üç boyutlu düzlemde yıllara göre gruplandırılmıştır. Sonuçlarda, 
yıllara göre raman spektrumlarının farklılaştığı bölgeler belirlenmiştir.
Bu çalışma, mavi tükenmez kalemle atılmış imza ve yazı örneklerinde raman 
spektrometresi kullanarak belge incelemesinde mürekkep eskimesinin yıllara göre 
farklılıkların tespitini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle raman spektrometresi 
ile elde edilen analiz sonuçları SIMCA programına veri seti olarak girilmiş, sonuçlar değişik 
düzeltme konfigürasyonları denenerek yıllara göre en iyi gruplandırmanın yapıldığı düzeltme 
konfigürasyonu belirlenmiştir.
Çalışmanın sonucunda, raman spektrometresi ve SIMCA analizi kullanılarak belgeden 
alınan mavi tükenmez kalem mürekkeplerin yıllara göre üç boyutlu düzlemde sınıflandırılması 
sağlanmıştır.
Bu çalışma, tükenmez kalemle atılmış imza ve yazı örneklerinde Raman spektroskopisi 
ve SIMCA analizi gibi analitik tekniklerin belge analizi alanında kullanılabilirliğini ve önemini 
vurgulamaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Raman Spektroskopisi, Mürekkep Yaşı, Çok Değişkenli Veri Analizi, Adli Belge İnceleme, Belge Kimyası

Abstract:
Document chemistry is the study of the physical and chemical properties of 
documents, inks, paper and other related materials. Research in this field aims to understand 
the historical analysis, forgery detection, aging processes and composition of documents. 
Document chemistry finds application areas in various fields such as forensic sciences, history, 
art history and librarianship.
 In our study, 2 samples from 15 different years taken from official institutional 
archive documents were analyzed with the raman spectrometer device at Alcala University in 
Spain. The results were grouped by years in the three-dimensional plane by multivariate data 
analysis in the Simca® program licensed by Alcala University. In the results, regions where the 
raman spectra differed by year were identified.
This study aims to determine the differences in ink aging over the years in document 
examination using raman spectrometry on blue ballpoint pen signatures and writing samples. 
For this purpose, firstly, the analysis results obtained by raman spectrometry were entered into 
the SIMCA program as a data set, the results were tested with different correction 
configurations and the correction configuration with the best grouping according to years was 
determined.
As a result of the study, the blue ballpoint pen inks from the document were classified in threedimensional plane according to years by using Raman spectrometry and SIMCA analysis.

Keywords: Raman Spectroscopy, Determination Of İnk Aging, Multivariate Data Analysis, Forensic Document Examination, Document Chemistry