Kentsel oturma elemanları tasarım kriterlerinin alışveriş merkezlerinin yarı kamusal açık alanları bağlamında değerlendirilmesi
The evalution of design criterias of urban seating elements in the context of semi public open spaces of shopping centers
Yazar: TUĞBA NUR İHTİYAR
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentsel alanlarda gelişen teknoloji ve hızlı kentleşme süreciyle birlikte kente kimlik kazandıran kent mobilyaları insanların ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Sosyalleşme, dinlenme ve buluşma gibi ihtiyaçları karşılamaya olanak sağlayan bu donatılardan biri de oturma elemanlarıdır. Özellikle hızlı şehirleşme ve kırsaldan şehre göç ile birlikte meydanlar, parklar,  alışveriş merkezleri gibi açık alanlarda oturma mobilyalarının önemi her geçen gün daha da artmaktadır. Oturma elemanları insan ergonomisine uygun, konforlu, doğru tasarım kriterleriyle tasarlanmalı ve kullanıcı beklentisini karşılamalıdır.
Bu araştırmanın amacı, iki alışveriş merkezi örneği üzerinden kamusal mekânlarda oturma mobilyalarının tasarım ve kullanım kalitesinin artılmasına yönelik kriterlerin ortaya konmasıdır. Bu araştırma kapsamında; birinci bölümde çalışmanın amacı ve kapsamı ele alınmıştır. İkinci bölümde kamusal mekân türleri, alışveriş merkezlerinin açık alanları, kentsel mekânlarda oturma davranışı, oturma elemanlarının dış mekânlarda kullanım tarihi, oturma elemanlarının önemi ele alınmış ve oturma elemanlarının tasarım kriterleri belirlenmiştir. 
Üçüncü bölümde yer seçimi, işlevine uygunluk, ergonomi, malzeme ve konfor kriterlerine göre oturma elemanları tasarımı için bir kontrol listesi oluşturulmuştur. Biri üst gelir grubuna, diğeri üst-orta gelir grubuna yönelik olan iki alışveriş merkezindeki oturma elemanları; yerinde tespit, fotoğraflama, gözlem ve ölçüm yöntemleriyle incelenmiştir. 
Dördüncü bölümde oturma elemanlarının tasarım kriterlerini içeren kontrol listesi Zorlu Center AVM ve Margi Outlet AVM örneğinde incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda oturma elemanlarının tasarım kriterleri tartışılmıştır. 
Son bölümde ise yapılan araştırmadan çıkarılan sonuçlar ve öneriler yer almıştır. Özellikle kullanıcı konforuna yanıt veren ideal dış mekân oturma alanlarının tasarımında; işlevine uygunluk, sosyal konfor ve güvenlik konularına daha fazla dikkat edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Kentsel Mekân, Tasarım Kriterleri, Oturma Elemanı, Kullanıcı Konforu, Kullanım Kalitesi

Abstract:
Urban furniture, which gives an identity to the city with the developing technology and rapid urbanization process in urban areas, responds to the needs of people. One of these equipment that allows to meet physiological needs such as socialization, rest and meeting is sitting elements. Especially with the rapid urbanization and migration from the countryside to the cities, the importance of seating furniture in semi public open spaces in shopping centers is increasing day by day. Seating elements should be designed according to human ergonomics, comfortable, correct design criterias and should meet user expectations.
The aim of this research is to reveal the criteria for improving the design and usage quality of seating furniture in public space through two shopping mall examples. With the scope of this research; in the first part, the aim and scope of the study are discussed. In the second part, types of public spaces, open spaces of shopping centers, sitting behavior in urban spaces, usage history of seating elements in outdoor spaces, importance of seating elements and design criterias of seating elements are determined.
In the third part, a checklist was created for the design of seating elements according to the criterias of location selection, function suitability and ergonomics, material and comfort, and the seating elements in two shopping malls, one for the upper income group and the other one for the upper middle income group, were examined by on-site detection and observation methods.
In the fourth chapter, this check list which includes the design criterias of the seating elements has been examined in the case of Zorlu Center AVM and Margi Outlet AVM. With the data obtained, the design criterias of the seating elements were discussed.
In the last part, the conclusions and recommendations drawn from the research are presented. Especially in the design of ideal outdoor seating areas that respond to user comfort; it has been concluded that more attention should be paid to functional suitability, social comfort and safety issues.

Keywords: Urban Space, Design Criteria, Seating Element, User Comfort, Quality of Use