Hüseyin Mucib el-Mısrî- Târîḫü'l-edebi't-Türkî (S.1-300 arası) [inceleme-tercüme]
Hussein Mujib al-Mısrī- Tārīḫu'l-edebi't-Turkī (Between P. 1-300) [review-translation]
Yazar: ZAINAB OMEED OMAR OMAR
Danışman: PROF. DR. AHMET KARTAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Edebiyat tarihi = History of literature ; Hüseyin Mucib el-Mısri = Hussein Mujib al-Misri ; Tariḫü'l-edebi't-Türki = Tariḫu'l-edebi't-Türki ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Hüseyin Mucib el-Mısrî, yirminci yüzyılın Şarkiyat ve karşılaştırmalı edebiyat araştırmalarının önde gelen Arap araştırmacılardan biridir. Arap-İslam kütüphanesine Şarkiyat araştırmaları ve karşılaştırmalı İslam edebiyatı konularında yetmişten fazla değerli eser sunmuştur. Hüseyin Mucîb, Arap ve İslam halklarının edebiyatları arasında ortak kültür birliğini yayan bir âlim ve şair idi. Yetmiş yıl boyunca mukayeseleri, çalışmaları, araştırmaları, tercümeleri, tasdikleri ve çerçevelemeleriyle mukayeseli İslam edebiyatının yapısını kurdu. Bu yüzden "Amîdü dirâsâti'l-âdâbi'ş-Şarkıyye" ve "amîdü'l-edebü'l-islâmî el-mukârın" unvanlarıyla anıldı. Mısır'da ve Arap dünyasında Pakistan'ın millî şairi Muhammed İkbal çalışmalarının öncülerinden biridir.
Bu çalışmada, Hüseyin Mucib el-Mısrî tarafından kaleme alınan "Târîḫü'l-edebi't-Türkî" adlı eserin 1-300 arasındaki sayfaları incelenmiş ve Arapçadan Türkçeye tercümesi yapılmıştır. El-Mısrî, Türk edebiyatı tarihi hakkında olan bu eseri Arapça kaleme alınmıştır. Çalışmamızda eserin nüshaları arasından Kahire 1951 yılında Matbaa el-Fikra tarafından basılan nüsha esas alınmıştır. Üzerinde tez hazırladığımız bu eserde Hüseyin Mucib, Türkler'in tanımını, tarihini, coğrafi konumunu anlatmış ve ardından da Türk edebiyatının doğuşu, gelişmesini ele alarak Türk edebiyatını klasik, modern ve halk edebiyatı olmak üzere üç döneme ayırmıştır. Her dönemin şairlerinin biyografilerini ve gazel, kaside, mesnevi gibi nazım örneklerini vererek Türkçeden Arapçaya tercüme etmiş, şiirleri şerh etmiş, edebi sanatları ortaya koyarak yorumlar eklemiştir. Manzum eserlerin yanında da mensur eserlere ve örneklerine yer vermiştir.
Üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Hüseyin Mucib el-Mısrî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Târîḫü'l-edebi't-Türkî adlı eserin incelemesi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise Târîḫü'l-edebi't-Türkî adlı eserin 1-300 arasındaki sayfalarının Arapçadan Türkçeye tercümesi yapılmıştır.

Abstract:
Hussein Mujib al-Misrī is one of the leading Arab researchers of Oriental and comparative literature studies of the twentieth century. He has presented more than seventy valuable works on Oriental studies and comparative Islamic literature to the Arab-Islamic library. Hüseyin Mujib was a scholar and poet who spread the common cultural unity between the literatures of the Arab and Islamic peoples. For seventy years he established the structure of comparative Islamic literature through his comparisons, studies, studies, translations, affirmations and framing. He was known with the titles of "Amîdü dirâsâti'l-âdâbi'ş-Şarkiyye" and "amîdü'l-edebü'l-islâmi al-mukarin". In Egypt and the Arab world, Pakistan's national poet Muhammad Iqbal is one of the pioneers of his work.
In this study, pages 1-300 of the work named "Tārīḫu'l-edebi't-Turkī" written by Hussein Mujib al-Misrī were examined and translated from Arabic to Turkish. Al-Misrī, this work about the history of Turkish literature was written in Arabic. In our study, among the copies of the work, the copy published by Matbaa al-Fikra in 1951 in Cairo was taken as the basis. In this work on which we prepared the thesis, Hüseyin Mucib explained the definition, history and geographical location of the Turks, and then, by discussing the birth and development of Turkish literature, he divided Turkish literature into three periods as classical, modern and folk literature. He translated the poems from Turkish to Arabic by giving the biographies of the poets of each period and verse examples such as ghazal, eulogy and masnavi, he commented on the poems, and added interpretations by revealing the literary arts. In addition to verse works, he also included prose works and their examples.
In the first part of this study, which consists of three parts, information about the life and works of Hussein Mujib al-Misrī is given. In the second part, the work named Tārīḫu'l-edebi't-Turkī was analysed. In the third part, pages 1-300 of Tārīḫu'l-edebi't-Turkī were translated from Arabic to Turkish.