Öğrencilerin sosyal bilgiler öğrenme nedenleri, süreçte karşılaştıkları sorunlar, beklentileri ve sosyal bilgiler öğrenmelerinin yaşamlarına yansımaları
Reasons for students to learn social studies, their problems and expectations during teaching process and reflections of learning social studies on their lives
Yazar: YAŞAR ÇİMEN
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN İLTER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Yaşam becerileri = Life skills ; Yaşam deneyimleri = Life experiences ; Öğrenme tercihi = Learnering preference ; Öğrenme yönelimi = Learning orientation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersini
öğrenme nedenlerini, sosyal bilgiler dersinde yaşadıkları sorunları, sosyal bilgiler
öğretmeninden beklentilerini ve sosyal bilgilerin yaşamlarına yansımalarını
belirlemektir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışası olarak
yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 öğretim yılında Kilis ili
Merkezi'ne bağlı ortaokullarda farklı sınıf düzeylerinde (5, 6. ve 7.sınıf) öğrenim
gören 90 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma grubunun oluşturulmasında amaçlı
örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örnekleme tekniği kullanılmıştır.
Veri toplama aracı olarak açık-uçlu sorulardan oluşan online görüşme formu
kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi tekniği kullanılarak analiz
edilmiştir. Araştırma sonucunda alt problemler doğrultusunda her sınıf düzeyinde
benzerlik gösteren bulgulara ulaşılmıştır. Bulgulara göre her sınıf düzeyinde
öğrenim gören öğrencilerin sosyal bilgiler dersini öğrenme nedenleri arasında
genel olarak dersi sevmek, merak, tarih öğrenmek ve bu ders aracılığıyla geleceğe
hazırlanmak yer almaktadır. Her sınıf düzeyinde öğrencilerin sosyal bilgiler
dersinde yaşadıkları sorunlar sosyal bilgilere ait bazı konuların anlaşılamaması ve
derslerde oluşan gürültü olarak saptanırken 5. sınıf düzeyinde dersin sıkıcı olduğu
bulgusuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte çalışmada derslerde uygulamalı
etkinliklerin yapılması, derslerin eğlenceli ve ilgi çekici bir şekilde işlenmesi ve
öğrencilerle daha fazla ilgilenilmesi her sınıf düzeyinde öğrenim gören öğrencilerin
sosyal bilgiler öğretmeninden beklentileri olarak bulgulanmıştır. Öte yandan 5.sınıf öğrencilerinin bir kısmı tarafından sosyal bilgiler ders saatinin artırılması
gerektiğinin vurgulanması araştırmada önemli bir sonuç olarak düşünülebilir.
Sosyal bilgiler dersinin öğrencilerin gerçek yaşamlarına yansımaları ise her sınıf
düzeyinde benzer olmakla birlikte farklılık göstermiştir. Öğrenciler genel olarak
sosyal bilgilerin günlük yaşamlarındaki kazanımlarının farkında olduklarını ve
bunları kullandıklarını belirtmişlerdir. Çalışmada bilginin gündelik yaşamda
kullanımı, öğrenilen bilgilerin gerçek hayatı kolaylaştırması, öğrenilen hak ve
sorumlulukları yerine getirme, kültür bilincini geliştirme, çevreye duyarlı birey
olarak davranma bu kazanımların öğrenciler arasında yaygın örnekleri olarak
bulunmuştur. Ek olarak 5. ve 6. sınıf öğrencileri sosyal bilgiler dersi aracılığıyla
dünyayı tanıdıklarını belirtirken; 7. sınıf öğrencileri sosyal bilgiler dersi sayesinde
ülkemizi daha iyi tanıdıklarını ifade etmişlerdir. Bu çalışmadan elde edilen veriler
ışığında Sosyal bilgiler öğretmenlerine öğrencilerle diyaloglar kurarak etkili ve
verimli bir sınıf yönetimi sağlamaları, derslerde anlaşılmayan konulara daha fazla
ağırlık verip öğrencilerin etkin katılımlarını sağlamaları ve öğrencilerin kendi bilgi
yapılarını anlamlandırmalarına yardımcı olmaları, sınıf ortamında etkili öğretim
stratejilerinden yararlanmaları ayrıca öğrencilere daha fazla ilgi ve sevgi göstermeleri önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler, sosyal bilgiler dersi öğretim programı, sosyal bilgiler öğrenme, öğrenci beklentileri, durum araştırması deseni.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the reasons for middle school
students to learn social studies lessons, the problems they encounter in social
studies lessons, their expectations from their social studies teacher and the
reflections of social studies on their own lives. The study was carried out as a case
study, one of the qualitative research designs. The study group consisted of 90
students who were enrolled at different grade levels (5, 6, and 7th grades) in
middle schools affiliated with Kilis City in Turkey in the 2020-2021 academic year.
The maximum variation sampling technique, one of the purposive sampling
methods, was used in the formation of the study group. An online interview form
consisting of open-ended questions was used as a data collection tool. The content
analysis technique was used to analyze the study data. As a result, similar findings
were obtained at each grade level in line with the sub-problems. According to the
findings, the reasons for taking the social studies course by students at every grade
level are generally to love the course, to be curious, to learn history, and to prepare
for the future through this course. While the problems faced by the students at
every grade level in the social studies lessons were determined as the inability to
understand some subjects related to social studies and the noise in the lessons, it
was determined that the 5th grade students thought that social studies lessons are boring. In addition, it was found that doing practical activities in the lessons,
teaching the lessons in a fun and interesting way and paying more attention to the
students were the expectations of the students studying at every grade level by the
social studies teacher. On the other hand, it can be considered an important result
of this study that some of the 5th grade students emphasized that the social studies
course hours should be increased. The reflections of the social studies course on the
real lives of the students, on the other hand, were similar at every grade level, but
differed. Students generally stated that they are aware of the achievements of
social studies in their daily lives and they use them. In the study, the use of
information in daily life, the information learned to make life easier, the fulfillment
of the learned rights and responsibilities, the awareness of culture, the behavior as
an environmentally sensitive individual were found to be common examples of
these achievements among students. In addition, 5th and 6th grade students stated
that they got to know the world through the social studies course; 7th grade
students stated that they got to know our country better thanks to the social
studies course. In light of the data obtained from this study, it is necessary for
social studies teachers to provide effective and efficient classroom management by
establishing dialogues with students, to give more weight to subjects that are not
understood in the lessons, to ensure the active participation of students and to help
them make sense of their own knowledge structures, to benefit from effective
teaching strategies it can also be suggested that students show more interest and love.

Keywords: Social studies, social studies curriculum, social studies learning, student expectations