Okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen etkinliklerin 60-72 aylık çocukların sosyal beceri düzeylerine etkisi
The effects of activities in out of school learning environments on the social skills of 60-72 month-old children
Yazar: ESRA BETÜL KÖLEMEN
Danışman: PROF. DR. Z. FULYA TEMEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul dışı etkinlikler = Extracurricular activities ; Okul dışı öğrenme = Out-of-school learning ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beğeni düzeyi = Social appreciation level ; Öğrenme ortamı = Learning environment

Özet:
Okul Dışı Öğrenme Ortamlarında Gerçekleştirilen Etkinliklerin Çocukların Sosyal Becerilerine Etkisini test etmek amacıyla hazırlanan araştırma, nicel ve nitel araştırma yöntemlerini birlikte içeren karma yöntem araştırması (mix method) olarak planlanmıştır. Araştırmada "İç İçe Karma Desen (The Embedded Design)" kullanılarak nicel paradigmalardan deneysel desen nitel paradigmalardan ise durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Deneysel desende ön test-son test-izleme testi kontrol gruplu yarı deneysel desen, durum çalışma türlerinden ise "Gözleme Dayalı Durum Çalışması (Observational Case Study)" kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunda, 2020-2021 eğitim-öğretim güz yarıyılında, Kocaeli İli İzmit ilçesinde bulunan, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı iki farklı Kreş ve Gündüz bakımevine devam eden, yaşları 60-72 aylar arasında değişen deney grubunda 11, kontrol grubunda 11 olmak üzere toplam 22 çocuk yer almıştır. Araştırma kapsamında, okul öncesi dönemde deney grubu için doğa (tabiat), okul bahçesi ve sokak gibi okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilecek olan "Okul Dışı Öğrenme Ortamlarında Etkinlikler İçeren Sosyal Beceri Eğitim Programı" çocukların sosyal becerilerini geliştirmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Programın deney grubunda uygulanması öncesinde seçilen her iki grubun ön test değerlendirmeleri yapılmış olup sosyal beceri düzeylerinin benzer olduğu sınıflar deney ve kontrol grubu olarak atanmıştır. Atanan deney grubuna araştırmacı ve sınıf öğretmeni tarafından 8 hafta süreyle haftada iki gün program uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise Millî Eğitim Bakanlığı 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı'nın uygulanmasına devam edilmiştir.  Araştırmanın ölçme aracı olarak hem deney hem kontrol grubuna; Özbey ve Alisinanoğlu (2009) tarafından geliştirilen "Sosyal Beceri Ölçeği", araştırmacı tarafından geliştirilen "Hikâyelerle Oluşturulmuş Sosyal Beceri Görüşme Formu" ve Türk Psikologlar Derneği (1998) tarafından geliştirilen "Okul Öncesi Çocuklar İçin Psiko-sosyal Gözlem Formu" uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına bakıldığında, okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen sosyal beceri etkinliklerinin çocukların sosyal becerilerini pozitif yönde desteklediği görülmüştür. "Sosyal Beceri Ölçeği" nden ve alt boyutlarından elde edilen puanlara göre, grupların son test puanları arasında anlamlı farklılaşmanın olduğu, deney grubunun son test puanlarının kontrol grubunun puanlarından yüksek olduğu; izleme testinde de deney grubu lehine farklılık olduğu görülmüştür. Deney ve kontrol grubu çocukların son test puanları ile "Hikâyelerle Oluşturulmuş Sosyal Beceri Görüşme Formu" arasında korelasyon değerleri arasında yüksek düzeyde ilişki gözlenmiştir. Deney grubu çocukların uzun süreli "Okul Öncesi Çocuklar İçin Psiko-sosyal Gözlem Formu" sonuçlarına bakıldığında gözlemlenen çocukların sosyal beceri davranışlarında yüksek düzeyde artış gözlemlendiği; kontrol grubunda ise süreçte artış gözlendiği fakat deney grubu kadar artış olmadığı görülmektedir. Bu bulgular doğrultusunda, araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The study aiming to test the effects of activities organized in out-of school learning environments on children's social skills, was planned as a mixed method composed of qualitative and quantitative research methods. The Embedded Design was used in this study.  In this research experimental design of qualitative paradigm and case study method of quantitative paradigm were used. Semi experimental test composed of follow up control groups of pretest-post tests were used in the experimental design. Observational Case study was used in the case study. The study participants of the research were 22 children, 11 from the experimental group and 11 from the control group aged between 60-72 months, who were attending to two different kindergartens and day care centers in İzmit, district of Kocaeli during the fall semester of 2020-2021 education period which is affiliated to the Ministry of Family and Social Policies. In the scope of the research, the Social Skill Education programs bearing social skill activities organized out-of School learning environments for the experimental group in the preschool period, such as in the nature, the school garden and streets, were prepared by the researcher in order to improve social skills of children. Pretests were applied to both experimental and control groups before the program and classes having similar social skill levels were assigned as the experimental and control groups. The Program was applied to the assigned experimental group two times in a week for period of 8 weeks by the researcher and the class teacher. The preschool education program 2013 of the Ministry of Education continued to apply in the control group.  "Social Skill Scale" developed by Özbey and Alisinanoğlu (2009), "Social Skill Interview Form composed of stories" developed by the researcher and "psychosocial observation form for preschool children" developed by Turkish Psychologist Association (1998) were applied both to the experimental and control group as a scaling tool of the research.  It was observed that social skill activities organized out-of school learning environments effected children's social skills positively as a result of the research. According to the scores obtained from the Social Skill Scale and its sub scales, it was observed that the final tests of the groups showed   meaningful differences, the final test scores of the experimental group found to be higher than the control group and the observation test scores showed a difference in favor of the experimental group. It was observed that there was a high correlation between correlation values of the Final test scores of the children in the experimental and control group and the "Social Skill Interview Forms composed of stories". When the long-term results of "psycho social observation form for preschool children" of the experimental group were examined there found to be a high-level increase in social skills of children observed; but in the control group it was observed that the results showed less increase compared to the experimental group. Suggestions were made to researchers and organizers in accordance with these results.