Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesinde Galata bankerlerinin rolü
The role of Galata bankers in the dethronement of Sultan Abdulaziz
Yazar: ŞEYMA PEKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL CANSIZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Dış borçlanma = External borrowing ; Galata bankerleri = Galata bankers ; Moratoryum = Moratorium ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Siyasal etki = Political clout ; Sultan Abdülaziz = Sultan Abdülaziz

Özet:
Bu çalışmayla, 1876 yılında yaşanan Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi vakası ve darbenin sebeplerinin mâli durum çerçevesinde incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmada ekonomik hayata Galata Bankerlerinin girişi, rolleri ve Osmanlı siyasetindeki etkilerine de yer verilmiştir. Hâdisenin nasıl olduğunu daha iyi anlamak için Sultan Abdülmecid dönemindeki ekonomik durum ve Sultan Abdülaziz dönemi hükûmetleri ve mâli duruma değinilmiştir. Konunun araştırılması sırasında dönemin eserleri olan kaynaklar ve gazetelerden, arşiv belgeleri ve araştırma eserlerden faydalanılmıştır. Kırım Harbinden sonra mâliyede içinden çıkılamayan her durumda dış borçlanmalara teşebbüs eden Osmanlı Devleti, borçlanmaları alışkanlık haline getirmiştir. Hem dışarıdan alınan borçlara aracılık eden fakat dışarıdan alınması mümkün olmayınca da içerde borç veren Galata bankerleri hem haksız kazanç sağlamışlar hem de mâli durumun giderek bozulmasına sebep olmuşlardır. Burada kâr elde etmelerini sağlayan en önemli unsurlardan biri de sürekli değeri düşen kaime (kâğıt para) olmuştur. Sultan Abdülaziz'in Avrupa seyahati sırasında yanında bulunan Şehzade Murat Efendi, giderek bir dikta rejimine dönüşen Sultan Aziz yönetiminden soğumuş görünen Avrupa gözünde, tabiri caizse 'iyi bir ortak' olarak görünmüş ve seyahatten itibaren veliaht, borçlanmaları artırarak ve Yeni Osmanlılar ile birlik halinde tahta çıkmanın planlarını yapmaya başlamıştır. Şehzâdenin borçlanmaları genel itibariyle bankerler tarafından sağlanmış, öyle ki; borçlarını tahsil edebilmek için Murat Efendi'nin tahta çıkmasını elzem görmeye başlamışlardır. Alacaklı bankerler, meşrutiyet talebi artan Yeni Osmanlılar ile aynı yolda müttefik olmuşlar ve menfaatleri icabı beraber hareket etmişlerdir. Tüm bu süreç, denge politikasını Rusya'dan yana belirleyen Sultan Abdülaziz ve Sadrazam Mahmut Nedim Paşa için felakete doğru hızla giden bir yola dönüşmüştür. Moratoryum (borçları erteleme) kararı ile yolun sonu iyice yaklaşmıştır.

Abstract:
With this work, it is aimed to investigate the case of dethronement of Sultan Abdulaziz which occured in 1876 and reasons of the coup d'etat on the basis of financial status. In this work, the access of the Galata Bankers to the economical life, their roles and influences on the Ottoman Politics are also included. The economical situation in the reign of Sultan Abdulmecid, the financial status and the governments in the reign of Sultan Abdulaziz are also mentioned in order to understand beter how the incident occured. During the research of the subject, the resources and newspapers which were the works of the period were received from the archive documents and research works. After the Crimean War, the Ottoman Empire, which attempted to borrow foreign debts in every situation that could not be solved in the finance, made the borrowings a habit. Galata bankers, who were both the intermediaries of the foreign debts and the lenders inside when it was not possible to get them from the outside, derived improper benefits and caused the financial disruption gradually. One of the most important factors that enabled them to earn profits was banknotes, which was constantly losing its value. Prince Murat Efendi, who accompanied Sultan Abdulaziz during his travel to Europe, appeared to be a 'good partner' in the eye of Europeans who were alienated from the Sultan Abdulaziz's reign, which gradually became a dictatorial regime. The beginning from the traveling, the heir apparent Murat Efendi started to make plans to get the throne in union with the New Ottomans by increasing the debts. These borrowings were generally provided by the bankers. So the bankers began to see that the enthronement of Murat Efendi was really necessary to collect their debts. Since the target was the same, they became allied with the New Ottomans and they acted together in the same way. This whole process turned into a path that leads to a rapid disaster for Sultan Abdulaziz and Grand Vizier Mahmut Nedim Pasha, who were determined to maintain the balance policy with Russia. With the decision of moratorium (delaying of the payment), they were at the end of the road.