Eğitim havasahası karmaşıklığı ve hava trafik kontrolörü işyükünün gerçek uçuş verileri ve uzman görüşleri bağlamında değerlendirilmesi
The evaluation of trainning airspace complexity and air traffic controller workload with real flight data and in the context of expert opinions
Yazar: BİRSEN AÇIKEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. UĞUR TURHAN
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Hava Trafik Kontrol Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Hava trafik yönetiminin artan trafik akışının emniyetli ve etkin bir şekilde yönetilmesinde büyük önemi vardır. Havacılık sektörünün artan pilot ihtiyacını karşılamak için yapılan uçuş eğitimlerinin verildiği hava sahalarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin de önemi artmaktadır. Hava trafik yönetiminde havasahası karmaşıklığı ve bunun ölçütü olan hava trafik kontrolörlerinin işyüküyle ilgili daha önceden yapılmış çalışmalar, yol ve yaklaşma sahalarında çalışan hava trafik kontrolörlerinin işyüküyle ilgilidir. Yapılan literatür araştırmasında eğitim hava sahalarında hizmet veren kontrolörlerle ilgili çalışmaların kısıtlı olduğu görülmüştür. Bu araştırmada, uçuş eğitim havasahasının emniyet ve verimlilik kavramlatı altında kontrolörler işyükü ve karmaşıklık faktörleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için Hasan Polatkan Havalimanı eğitim sahası ve bu eğitim sahasındaki paydaşlar ile ilgili bir araştırma yapılmıştır. Havasahasının kullanıcıları ve bu havasahasında hizmet veren kontrolörlerin görüşlerini değerlendirmek için nitel yöntemler, bu havasahasında gerçekleşen 4801 gerçek uçuş verisinin analizlerini yapmak için nicel yöntemler kullanılmıştır. Araştırmanın nitel yöntem kapsamında önce bireysel görüşmeler ve sonrasında sekiz uzmanla odak grup görüşmesi yapılmıştır. Bu analizlerin sonuçları gerçek uçuş verileri ile birlikte değerlendirilerek önerilerde bulunulmuştur. Nitel ve nicel analizlerin sonuçları birbirini desteklemektedir. Yapılan tüm değerlendirmelere bakıldığında Anadolu eğitim havasahası içinde uçuşlar çeşitlilik gösterirken, bu uçuşların haftanın belirli gün ve gün içerisinde belirli zaman dilimlerinde yapıldıkları görülmektedir. Bu durumda hava sahası karmaşıklaşmakta ve burada görev yapan kontrolörlerin iş yükünün arttığı görülmektedir.

Abstract:
The great importance of air traffic management has been increasing for safe and efficient air traffic flow in all airspaces and airports. This trend is supporting the role of air traffic controllers who manages airspaces and airports operated for flight training conducted to supply increasing demand of pilot. Recent studies on air traffic management for airspace complexity and measurement on air traffic controller workload were focused on operations in enroute and terminal areas. In the literature review, there is limited studies related to controllers who serves in the airspace used for flight training. In this research, it is aimed to evaluate workload and complexity factors under the safety and efficiency umbrellas for flight training airspace. Research has been conducted to achieve this goal on Hasan Polatkan Airport flight training airspace and its shareholders. Qualitative research methods used to have evaluations and opinions of airspace users and air traffic controller's. Quantitative research methods used to analyze 4801 real flight data operated by air traffic controllers in this airspace. In scope of this research firstly, individual interviews were made to mature for performing focus group studies with eight qualified operational experts. The suggestions made by evaluating results of these analysis in conjunction with actual flight data. When examining all evaluations, flights vary in the Anadolu flight training airspace and it is observed that these flights were condesed in the certain days of the week and certain time ranges of the day. In this case the airspace becomes more complex and resulting incresaed workload of the the controllers.