Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknostres düzeyleri ile çevrimiçi öğretime ilişkin yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the technostres levels of social studies teacher candidates and their competencies for online teaching
Yazar: SENA AKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. ERDİ ERDOĞAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çağımızda bilgi ve iletişim teknolojilerinin hızla gelişmesi ve sürekli değişim göstermesi, öğretmen ve öğretmen adaylarının bu yeni teknolojilere uyum sağlamalarını zorunlu kılmakta ve bu durum üzerlerinde ciddi bir stres yaratmaktadır. Çevrimiçi öğretim süreçlerinde, eğitimciler dijital araçların sayısı ve kullanım yoğunluğundaki artış nedeniyle büyük bir kaygı yaşamaktadırlar. Bu durum belirledikleri eğitim hedefleri ve kazanımlarını öğrencilere aktarma konusunda zorluklar yaşamalarına neden olmaktadır. Bu süreç, öğretmenlerde ciddi bir kaygıya yol açmakta ve kendilerini yetersiz hissetmelerine neden olmaktadır. Ayrıca teknostres öğretmenlerde ciddi bir kaygı yaratarak mesleki yeterliliklerini sorgulamalarına yol açmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknostres düzeyleri ile çevrimiçi öğretime ilişkin yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu çalışmada nicel araştırma yaklaşımı kullanılmış olup ilişkisel tarama deseni benimsenmiştir. Örneklem belirleme sürecinde basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, İç Anadolu Bölgesi'nde bulunan beş farklı üniversitede öğrenim görmekte olan 244 dördüncü sınıf öğretmen adayı oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak, "Kişisel Bilgiler Formu", "Öğretmenlerin Teknostres Düzeylerini Belirleme Ölçeği" ve "Çevrimiçi Uzaktan Eğitimde Öğretmen Rollerini ve Yeterliliklerini Belirleme Ölçeği" tercih edilmiştir. Araştırma verileri SPSS 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Analizler neticesinde sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevrimiçi uzaktan eğitimde öğretmen rolleri ve yeterlilikleri ortalama puanlarının cinsiyet ve günlük internet kullanım süresi değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaşmadığı, bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanma yeterliği, bilgi-iletişim ve öğretim teknolojileri derslerinden alınan verim ve akademik başarı bağımsız değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknostresleri açısından değerlendirildiğinde, ortalama puanların cinsiyet bağımsız değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği; bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanma yeterliği, günlük internet kullanım süresi, bilgi-iletişim ve öğretim teknolojileri derslerinden alınan verim ve akademik başarı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Pearson korelasyon analizi sonucunda ise çevrimiçi uzaktan eğitimde öğretmen rolleri ve yeterlikleri ile teknostres arasında negatif yönlü, düşük düzeyli anlamlı bir ilişkinin bulunduğu saptanmıştır. Basit doğrusal regresyon analizi sonucunda ise teknostresin öğretmen adaylarının çevrimiçi uzaktan eğitim yeterliklerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The rapid development and constant change in information and communication technologies in our age necessitates teachers and teacher candidates to adapt to these new technologies and this situation creates a serious stress on them. In online teaching processes, educators experience great anxiety due to the increase in the number and intensity of use of digital tools. This situation causes them to experience difficulties in transferring their educational goals and outcomes to students. This process causes serious anxiety in teachers and makes them feel inadequate. In addition, technostress causes serious anxiety in teachers and causes them to question their professional competencies. In this context, the purpose of this study is to examine the relationship between pre-service social studies teachers' technostress levels and their competencies in online teaching. In this study, quantitative research approach was used and relational survey design was adopted. Simple random sampling method was used in the sample determination process. The sample of the study consisted of 244 fourth grade pre-service teachers studying in five different universities in Central Anatolia Region. "Personal Information Form", 'Scale for Determining Teachers' Technostress Levels" and "Scale for Determining Teacher Roles and Competencies in Online Distance Education" were preferred as data collection tools. The research data were analyzed using SPSS 22.0 program. Independent groups t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis and simple linear regression analysis were performed to analyze the data. As a result of the analyses, it was concluded that the mean scores of pre-service social studies teachers' teacher roles and competencies in online distance education did not differ significantly according to the variables of gender and daily internet usage time, but differed significantly according to the independent variables of competence in using information and communication technologies, efficiency in information-communication and instructional technologies courses, and academic achievement. When the results of the research were evaluated in terms of technostress of pre-service social studies teachers, it was concluded that the mean scores did not show a significant difference according to the independent variable of gender, but showed a significant difference according to the variables of competence in using information and communication technologies, daily internet usage time, efficiency of information-communication and instructional technology courses and academic achievement. As a result of Pearson correlation analysis, it was found that there was a negative, low-level significant relationship between teacher roles and competencies and technostress in online distance education. As a result of simple linear regression analysis, technostress was found to be a significant predictor of pre-service teachers' online distance education competencies.