Yabancılara Türkçe öğretiminde dil yeterliliklerine uygun edebî metin uyarlama
Literature text adaptation for language proficiency in teaching Turkish to foreigners
Yazar: ROGHAYYEH GHAFFARI
Danışman: PROF. DR. MEHMET KARA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Edebi metinler = Literary texts ; Edebiyat uyarlamaları = Literary adaptations ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğretim araçları = Teaching aids

Özet:
Türkçe, bir dünya dili olarak asırlardan beri uzak yakın farklı coğrafyalardaki ülkelerin, toplumların ilgisini çekmiş ve yabancı bir dil olarak başka dilleri konuşanlar tarafından öğrenilmeye çalışılmıştır. Son yıllarda, yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi ile ilgili Türkçeyi öğretmeye veya öğrenmeye olan ihtiyacı karşılamak amacıyla çeşitli Türkçe öğretim materyalleri hazırlanmaktadır. Günümüzde, yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi, dünyanın her tarafında genellikle Yunus Emre Enstitüsü, çeşitli üniversitelerin Türkoloji bölümleri ve farklı kurumlar vasıtasıyla yapılmaktadır. Araştırmanın yürütüldüğü çalışma gurubu, İran'da Allameh Tabatabai Üniversitesinde Türk Dili ve Edebiyatı bölümü çerçevesinde yapılmaktadır. Tarihsel olarak özellikle yabancı dil sınıfları için materyallerin nasıl planlanacağı ve geliştirileceği konusunda iki görüş benimsenmiştir. Bazı eğitimciler, dil kullanımının daha doğal ve gerçekçi örneklerini içerdiği düşünülen özgün materyallerin kullanılmasını tercih etmişlerdir. Bazıları, tüm değerleri ve standartların yanı sıra öğrencilerin, özgün metinleri düzeylerine uygun bir şekilde uyarlayarak materyallerin içerikle ilgili olarak öğretilmesi gereken kültüre özgü içeriği onaylamışlardır. Özgün materyallerin avantajların yanı sıra, birçok güncel araştırma çalışmaları, bu tür fikre sahip olanları eşleştirmiş ve dil öğrenenlerin bağlamlarına uyarlanmış materyallerin geliştirilmesini savunmuştur. Bu çalışmada ise, Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçevesindeki dil yeterliliklerine uygun A2 ve B1 düzeyi okuma becerisine yönelik, Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin okuma becerisi ihtiyaçlarını karşılamak üzere, Türk edebiyatından seçilmiş olan özgün edebî metinlerin A2 ve B1 düzeyine uyarlanarak söz konusu alana teorik ve pratik açıdan katkı sunmak amaçalanmıştır. Tezin çalışma grubunu, İran Allameh Tabatabai Üniversitesinde öğrenim gören A2 ve B1 düzeyindeki 25 öğrenci kapsamaktadır. Bu araştırmada betimsel araştırma modelinin doküman tarama tekniği kullanılmıştır. 2019-2020 eğitim öğretim yılının güz döneminde, İran'da Allameh Tabatabai Üniversitesinin Türkoloji Bölümünde okuyan 1. sınıf öğrenciler üzerinde yapılan Okuduğunu Anlama Envanteri'nden elde edilen sonuçlar incelenmiştir. Araştırmada yer alan katılımcıların kişisel ve eğitim bilgileri Öğrenci Bilgi Formu ile elde edilmiştir. Formdan öğrencilerin birçoğunun Türkçeyi öğrenme amacının; lisans eğitimi almak, Türk kültürünü öğrenmek ve yeni bir yabancı dil öğrenmek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca formdan, öğrencilerin eğitim süreçlerinde en çok zorlandıkları becerinin okuma ve konuşma becersi olduğu anlaşılmaktadır. Araştırmada, üzerinde uyarlama yapılmış özgün metinler ise Türk edebiyatından seçilmiştir ve bu metinlerin hem özgün hem de uyarlanmış şekli esas alınarak hazırlanan özgün soru örnekleri kullanılmıştır. Ayrıca, uyarlanmış metinlerin öğrencilerin okuma anlama becerileri üzerinde etkisi olup olmadığını incelemek için öğrencilerin sorulara verdikleri cevaplar okuma veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Buradan elde edilen veriler incelenerek uyarlanmış ve özgün metinlerin iki grup arasındaki okuma-anlama düzeyleri ve etkisi tespit edilerek gruplar; düzey, cinsiyet ve metin türleri değişkenleri açısından belirlenmiştir.  Böylece bu düzeylerde yabancılara Türkçe öğretiminde hangi tür (uyarlanmış veya özgün)  metinlerin kullanımının Türkçe öğretiminde etkili olup olmadığı çeşitli değişkenler açısından belirlenmeye çalışılmıştır.  Araştırmada A2 ve B1 düzeyindeki öğrenciler iki grup şeklinde alınarak her iki düzeyde de 1. Gruba (U) uyarlanmış metinler ve 2. Gruba (Ö) özgün metinlerden oluşan Okuduğunu Anlama Envanteri uygulanmıştır. 1. Grup (U) 13 katılımcıdan, 2. Grup (Ö) 12 katılımcıdan oluşmuştur. Öğrencilerin Okuduğunu Anlama Envanteri'ne verdikleri cevaplar ve elde edilen veriler Mann Whitney- U Testi ile incelenmiştir. Bu incelemeler için bir istatistik programından yararlanılmıştır. Uygulamanın sonucunda elde edilen veriler ve sonuçlar doğrultusunda uyarlanmış metinlerden oluşan soruları her iki düzeydeki öğrencilerin daha kolay çözdükleri ve başarılı oldukları; böylece uyarlanmış metinleri daha anlaşılır buldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
Turkish, as a world language, has attracted the attention of countries and societies in different geographies for centuries and it has been tried to be learned by speakers of other languages as a foreign language. In recent years, various language teaching materials have been prepared in order to meet the need to learn this language related to teaching Turkish as a foreign language. Today, the teaching of Turkish as a foreign language is generally taught all over the world through Yunus Emre İnstitute, Turcology departments of various universities and various institutions. The study group in this research is conducted is carried out within the framework of the Turkish language and literature department at Allameh Tabatabai University in Iran. Historically, two views have been adopted on how to plan and develop materials specifically for foreign language classes. Some educators have preferred to use original materials that are thought to contain more natural and realistic examples of language use. Some have affirmed that culture-specific content that must be taught in relation to the content of the materials, by adapting the original texts to suit their level, as well as all values and standards. Along with the occasional advantages from orijinal materials, many current reserch studies have been criticized by those who hold such opinions and advoceted the development of materials adapted to the contexts of language learners. In this study, in order to meet the reading skill needs of foreign students who learn Turkish, for the language proficiency in the Common European Framework Of Reference for languages, in order to meet the reading skills of A2 and B1 levels, the authentic literary texts selected from Turkish literature were adapted to the A2 and B1 levels in the subject field in theoretical and practical terms. The study group of thesis consists of 25 students at A2 and B1 level studying at Iran Allameh Tabatabai University. In this study, document analysis technique of the descriptive research model was used. In the 2019-2020 academic year, the results obtained from the Reading Comprehension Inventory conducted on the first year fall semester students studying in the department of Turcology at Allameh Tabatabai University in Iran were examined. The personal and educational information data of the participants in the study were obtained using the Student Information Form. The aim of most of the students to learn Turkish from the form; It has been determined that getting a bachelor's degree, learning Turkish culture and learning a new foreign language. In addition, it is understood from the form that the skills that students have the most difficulties in their education process are reading and speaking skills. In the study, the authentic texts on which adaptations were made were selected from Turkish literature and original question examples prepared on the basis of both authentic and adapted versions of these texts were used. In addition, students' answers to the questions were used as a data collection tool to examine whether the adapted texts had an effect on students' reading and comprehension skills. By examining the data obtained here, the reading comprehension levels and effects of the adapted and authentic texts between the two groups were mentioned. Thus, it was tried to determine in terms of various variables whether the use of texts (adapted or authentic) is effective in teaching Turkish as a foreign language. In the study, A2 and B1 level students were taken in two groups and Reading Comprehension Inventory conisisting of texts adapted to 1st Group (U) and authentic texts were applied to Group 2 (Ö) at both levels. The first Group (U) consisted of 13 participants, the second Group (Ö) consisted of 12 participants. The answers given by the students to Reading Comprehension Inventory and the data obtained were examined with the Mann Whitney-U Test. A statistics program was used for these examinations. The data obtained from the administration and the questions made up of texts adapted in line with the results were found to the more easily solved and successful by students at both levels; thus, it was determined that they found the adapted texts more understandable.