Çekim modeli: Türkiye'nin turizm potansiyeli üzerine uygulama
Gravity model: Application on Turkey's tourism potential
Yazar: GÖZDE KARAAĞAÇ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇETİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Cazibe modelleri = Gravity models ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Turizm = Tourism ; Turizm potansiyeli = Tourism potential ; Turizm talebi = Tourism demand ; Türk turizmi = Turkish tourism

Özet:
Çekim modeli temelde iki ülke arasındaki dış ticaret akımlarının ülkelerin ekonomik büyüklüğü ile doğru orantılı, aralarındaki uzaklık ile ters orantılı olduğu varsayımına dayanmaktadır. Türkiye'ye yönelik turist akımı üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi, Türkiye'nin sahip olduğu potansiyelin ortaya çıkarılması önem arz etmektedir. 
Bu tezin amacı, Türkiye'ye gelen turist sayısını etkileyen talep yanlı faktörler ve Türkiye'nin ülkelere göre turizm potansiyeli çekim modeli yaklaşımı ile araştırmak ve araştırma sonucunda Türkiye'de turizmin gelişmesine destek olacak politika-öneri geliştirmek hedeflenmiştir. 
Tezde, 2017 yılında OECD ülkelerinden Türkiye'ye gelen turist sayıları incelenmiş ve GSYH, nüfus, uzaklık, ortak sınır değişkenleri ile bazı kukla değişkenler kullanılarak çekim modeli oluşturulmuş ve böylece kullanılan değişkenlerin Türkiye'ye gelen turist sayısı üzerinde etkili olup olmadığı belirlenmeye çalışılmaktadır. Ayrıca Türkiye'nin OECD ülkelerine göre turizm potansiyelini belirlemek için, çekim modelinin verdiği turist sayısı tahminleriyle turizm akımının hangi ülkeler için potansiyelin altında, hangileri için üstünde ve hangileri için potansiyeli kadar olduğu sonucuna da ulaşılmaya çalışılmaktadır. 
Tez sonucunda, Türkiye'ye gelen turist sayısı turistlerin geldiği ülkenin GSYH değerinden olumlu, uzaklıktan ise olumsuz etkilenmektedir. Turist gönderen ülke nüfusunun, Turistlerin geldiği ülkenin Türkiye ile sınırı olup olmamasının, Avrupa ülkesi olup olmamasının; Turizm ülkesi olup olmamasının, NATO ülkesi olup olmamasının Türkiye'ye gelen turist sayısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. OECD ülkeleri arasından Lüksemburg, Japonya ve İtalya potansiyel genişleme vadeden ülkeler sıralamasında ilk üçte yer aldığı ve Finlandiya, Slovakya ve Avusturya potansiyelinin üzerinde turist gönderen ülkeler sıralamasında ilk üçte yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The gravity model, is basically based on the assumption that foreign trade flows between two countries are directly proportional to the economic size of the countries and inversely proportional to the distance between them. It is important to determine the factors that affect the tourist flow to Turkey and to reveal the potential of Turkey.
The aim of this thesis is to investigate the demand-side factors affecting the number of tourists coming to Turkey and Turkey's tourism potential by countries with the attraction model approach, and as a result of the research, it is aimed to develop a policy-recommendation that will support the development of tourism in Turkey.
In the thesis, the number of tourists coming to Turkey from OECD countries in 2017 was examined and a gravity model was created by using GDP, population, distance, common border variables and some dummy variables, and thus it was tried to determine whether the variables used were effective on the number of tourists coming to Turkey. In addition, in order to determine the tourism potential of Turkey according to OECD countries, the number of tourists estimated by the attraction model is tried to be reached for which countries the tourism flow is below the potential, for which it is above the potential, and for which it is as much as the potential.
As a result of the thesis, the number of tourists coming to Turkey is affected positively by the GDP of the country where the tourists come from, and negatively by the distance. Population of the country sending tourists, Whether the country where the tourists come from has a border with Turkey, whether it is a European country; It has been concluded that whether it is a tourism country or not, whether it is a NATO country or not, does not have a statistically significant effect on the number of tourists coming to Turkey. It has been concluded that among OECD countries, Luxembourg, Japan and Italy are among the top three countries promising potential expansion, and Finland, Slovakia and Austria are among the top three countries sending tourists over their potential.