Avrupa Birliği projelerinin okul sağlığına katkılarına ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' opinions about the contributions of European Union projects to the health of schools
Yazar: FATMA KESİK
Danışman: DOÇ. DR. KADİR BEYCİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Eğitim projeleri = Education projects ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Okullar-halk sağlığı = Schools-public health ; Projeler = Projects ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmanın amacı, AB Projelerinin okulların sağlığına katkılarına yönelik öğretmen görüşlerini ortaya koymaktır. Karma yöntemin kullanıldığı araştırmada önce nicel verilerin daha sonra da nitel verilerin analiz edildiği sıralı açıklayıcı desenden faydalanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu betimsel bir modelde tasarlanmış ve bu kapsamda ilişkisel bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Nitel boyutta ise nicel araştırma yöntemiyle elde edilen veriler ışığında, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması (case study) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun evrenini, Türkiye Ulusal Ajansının (UA) resmi internet sitesinde yer alan 2012, 2013 yılları teklif çağrısı dönemi Hayat Boyu Öğrenme (LLP)/Comenius Programı Çok Taraflı Okul Ortaklıkları programı kapsamında projesi kabul edilen ve İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 76 okulda görev yapan 3034 öğretmen; örneklemini ise evrende bulunan 36 okulda görev yapan oransız küme örnekleme yöntemiyle seçilen 381 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunun örneklemini de bu okullarda görev yapan maksimum örnekleme ve aşırı aykırı örnekleme yöntemiyle seçilen 30 öğretmen oluşturmaktadır.  Araştırmanın nicel evresinde veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Avrupa Birliği Projelerinin Katkılarını Değerlendirme Ölçeği" ve Akbaba (1997) tarafından geliştirilen "Örgüt Sağlığı Ölçeği" kullanılmıştır. Nitel evresinde ise araştırma konusunun alan yazınına ve alan uzmanlarının görüşlerine dayalı olarak oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formuyla veriler toplanmıştır.   
 Nicel verilerin çözümlenmesinde, ölçeklerin ortaya koyduğu sayısal veriler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Scheffe ve  Dunnett C testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel kısımda ise, durum çalışmasına dayalı bütüncül çoklu durum deseni kullanılmıştır. 6 soru maddesi ve 18  sonda sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuş ve analizlerin yapımında Nvivo 10 yazılım programı kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, araştırma sorularının içerdiği temalara göre kodlanmış, yorumlanmış ve nicel verilerle karşılaştırılarak sunulmuştur.  
Araştırma sonuçlarına göre; AB Projelerinin katkılarına ilişkin öğretmen görüşleri "Kurumsal Gelişim" boyutunda 'Katılıyorum' düzeyinde olmakla birlikte diğer tüm boyutlarda 'Kesinlikle Katılıyorum' düzeyindedir. Benzer bir biçimde, örgüt sağlığına yönelik öğretmen görüşleri de tüm boyutlar için 'Her Zaman' düzeyindedir. Bu veriler araştırmanın nitel verileri ile de doğrulanmıştır. Değişkenler açısından ele alındığında, AB Projelerinin katkılarına ilişkin öğretmen görüşleri mesleki kıdem ve projelerde aktif görev alma değişkenleri bakımından farklılık göstermektedir. Bu doğrultuda 11-15 yıl mesleki kıdeme sahip öğretmenler ile projelerde aktif rol alan öğretmenlerin projelerin katkılarına ilişkin algıları daha yüksek bulunmuştur. Araştırmanın nitel verileri de projelerde aktif görev alma değişkeni açısından nicel verileri doğrulamıştır. Örgüt sağlığına ilişkin öğretmen görüşleri de cinsiyet, mesleki kıdem değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermezken, branş, eğitim kademesi, projede aktif görev alma ve okul türü değişkenlerinde anlamlı farklılıklar göstermiştir. Bu bağlamda, sınıf öğretmenlerinin branş öğretmenlerine; ilkokullarda ve özel okullarda görev yapan öğretmenlerin diğer eğitim kademelerinde ve devlet okullarında görev yapan öğretmenlere; projelerde aktif görev almayan öğretmenlerin aktif görev alan öğretmenlere göre okullarını daha sağlıklı algıladıkları ortaya çıkmıştır. Bu sonuç nitel verilerle de desteklenmiştir. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin AB projelerinin katkılarına ilişkin görüşleri ile örgütsel sağlığa ilişkin görüşleri arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, kurumsal gelişim ve sosyal gelişim boyutlarının örgütsel sağlık üzerinde anlamlı yordayıcı olduğu ortaya çıkmıştır. Bu bulgular nitel verilerle de desteklenmiştir. 


Anahtar kelimeler: AB Projeleri, okul sağlığı, karma yöntem

Abstract:
The purpose of this study is to determine the opinions of teachers about the contributions of EU Projects to the health of their schools. In this study having mixed method, Sequential Explanatory Design analysing the quantitative data first and qualitative data later was used.  A correlational study designed in survey model was carried out in quantitative dimension of the study. In the lights of the data obtained via quantitative research methods, case study, one of qualitative research designs, was used in qualitative dimension of the study.  The population of the study for the quantitative part consisted 3034 teachers working in 76 schools taking part in EU Projects with the 2012 and 2013 LLP call for proposals for Comenius School Partnerships in İzmir and 381 teachers selected by unproportional cluster sampling and working in 36 schools in the population constituted the sample of the study.  Also, 30 participants purposefully selected with maximum variation and extreme or deviant sampling techniques contributed to the collection of qualitative data out of this 381 teachers.  In the quantitative part of the study, "EU Projects' Contribution Scale" which was developed by the researcher and "Organisational Health Scale" developed by Akbaba (1997) were used to gather data. In the qualitative part, a semistructured interview form which was in line with the theoretical background of the study and developed with the help of field expert opinions were used to gather data. 
In the data analysis process of the quantitative part, mean, standart deviation, frequency, t-test, one way ANOVA, Scheffe  and Dunnet C tests were used.  In the qualitative part of the study holistic multiple case study model was used and data obtained by 6  questions and 18 probes in semi structured interview form were put in content analysis and analysis was carried out with Nvivo 10 software programme.  Data obtained by the interviews were coded tematically, interpreted and were compared with quantitative results. 
According to the results, while the mean square of the dimension of "institutional development", "was found to be in "agree" level, the mean square of all other dimensions were found in "highly agree" level. Similarly, the mean square for the organizational health was found to be in "always" level for all dimensions. This data was confirmed with the qualitative data of the study as well. As to the variables, the teachers' opinions about the contributions of EU Projects differ with regard to the variables of "length of service" and "taking active roles in projects". Teachers with 11-15 years length of service and taking active roles in projects were found to have more positive opinions about the contributions of these projects. Qualitative data of the study confirmed the quantitative data in terms of the variable of "taking active roles in projects". Teachers' opinions about the health of their schools differ in the variables of "subject", "education stage", "school type" and "taking active roles in projects". Accordingly, class teachers, teachers working in primary schools, teachers in private schools and teachers taking active roles in projects were found to have a higher level of health perception and about their schools than other teachers in their schools.  This result was supported with qualitative data as well. As a result of the study, a positive, medium level and significant relationship was found between teachers' opinions about the contributions of EU Projects and their schools' health. Also, it was revealed that there is a significant effect of institutional and social development dimensions on the organisational health. This result was also supported with qualitative data. 

  
Key words: EU Projects, school health, mixed method