Fantastik ve bilim kurgu filmlerinde kullanılan görsel efektlerin gelişimi ve sinema anlatımına etkileri
The development of visual effects used in fantastic and science fiction movies and its effects on cinema expression
Yazar: GÜLCE GÜZİN UTKU
Danışman: PROF. DR. AHMET ŞEFİK GÜNGÖR
Yaşar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bilim kurgu sineması = Science fiction cinema ; Bilim-kurgu = Science-fiction ; Fantastik = Fantastic ; Fantastik sinema = Fantastic cinema ; Fantezi = Fantasy ; Görsel efekt = Visual effects ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Sinematografik bilim-kurgu = Cinematographical science fiction

Özet:
Dünya genelinde teknolojik gelişmelerle birlikte hızlanan dijitalleşme ile sinema büyük bir dönüşüm geçirmiştir. 1800'lü yıllarda modern sinemanın ortaya çıkışıyla birlikte özel efektler, animasyonlar ve çeşitli teknikler sanatçılar tarafından tercih edilmeye başlamıştır. Sinema anlatımına ve estetiğine katkı sağlamak amacıyla canlı çekimler sırasında oluşturulan özel efektler, 1970'lerden sonra yerini yavaş yavaş bilgisayar aracılığıyla tasarlanan görsel efektlere bırakmıştır. Önceleri çekilmesi zor, tehlikeli veya imkansız olan sahneler geniş bir zaman diliminde ve büyük bir bütçeyle oluşturulurken, sinemasal üretimde bilgisayar desteğinden yardım alınmasıyla birlikte zamandan, iş yükünden ve maliyetten kazanç sağlanmıştır. Efektlerin biçimsel ve içeriksel olarak değişim göstermesi üretim süreçlerini farklılaştırmıştır. Yaratıcı beyinlerin ulaştığı her türlü tasarıyı gözler önüne serebilme yetisine sahip olan görsel efektler ile birlikte sanatçılar tüm sınırlılıklardan arınmış, alanlarında olabildiğince özgürleşmişlerdir. Sanatkarların kendi sübjektifliğinde değerlendirdiği nesnel dünya kavramlarının sanal dünyada seyirciyle buluşması üzerine izleyici, sanatçıların öznel gerçekliklerine tanık olmuştur. Fotorealistik düzeyde yapılan çalışmalar karşısında seyirci adeta gerçek olanla sanal olanı ayırt edemez bir vaziyete gelmiştir. Böylece soyut kavramları somutlaştırmada çok güçlü bir yöntem olan görsel efektler, filmin anlatısına ve estetiğine katkı sağlamaktan öte sinemayı kökten değiştiren bir yenilik haline gelmiş, sunduğu gerçekçi sonuçlar ile sinemayı farklı bir boyuta taşımıştır.
Bilim kurgu ve fantastik film türlerinin, öncesinde özel efektler sonrasında bilgisayarlar aracılığıyla her türlü üç boyutlu tasarıyı gözler önüne serebilen, filmlerin anlatısına ve estetiğine büyük katkılar sağlayan görsel efektler sayesinde sinemada bir tür haline geldiği ve zamanla her izleyici kitlesi tarafından ilgi gördüğü apaçık ortadadır. Fantastik türünde kendi evrenini oluşturan süper kahramanlara, yaratıklara, özel güçlere, büyülere, tılsımlara yani gerçek olmayan masalsı ögeler içeren kurmacalara yer verilirken, bilim kurgu türünde ise  gerçekçi olmayan fakat gerçekleşmesi olası olan hikayelerin evrende geçen durumlarını ve olaylarını gözler önüne serebilmek için teknoloji ve bilimden yararlanılarak; tıptaki ilerlemeler, endüstriyel gelişmeler, yepyeni dünyalar, uzay ve uzaylılar, ışık hızıyla gerçekleşen seyahatler, zamanda yolculuk, robotlar ve gelişen teknolojiler gibi konular ele alınırken neyin nasıl gerçekleştiğiyle ilgilenilmemektedir. Önemli olan sanatçıların kendi dünyasında kurduğu gerçekliği seyirciye nasıl sunduğudur. Bu doğrultuda yepyeni gerçeklikler yaratmada yani salt filmlerin oluşumunda olmazsa olmaz olan görsel efektler sanatçıların en büyük yardımcısı konumundadır.Çalışmada, görsel efekt türleri, gelişim süreçleri ve görsel efektlerin sinemasal gerçeklikle ilişkisi irdelendikten sonra görsel efektlerin fantastik ve bilim kurgu türleriyle olan bağlantısı ve bahsi geçen türler üzerinde yarattığı estetik ve teknik kazanımlar hakkında bilgi verilecektir. Ardından Avatar, Yer Çekimi ve Star Wars: Skywalker'ın Yükselişi filmlerinde kullanılan görsel efektler ve yardımcı teknolojiler analiz edilecek ve böylece yıllar içerisinde teknolojik gelişmelerle birlikte görsel efektlerde kaydedilen ilerlemelerin filmlere sağladığı katkılar örnekler üzerinden pekiştirilecektir.

Abstract:
Cinema has undergone a great transformation with the accelerated digitalization with technological developments around the world. With the emergence of modern cinema in the 1800s; special effects, animations and various techniques began to be preferred by artists. Special effects created during live shootings in order to contribute to the cinematic narration and aesthetics were gradually replaced by computer-designed visual effects slowly after the 1970s. Scenes that were difficult, dangerous or impossible to shoot in the past were created in a vast time period and with a large budget, with the help of computer support in cinematic production leading to time, workload and cost being saved. The change of effects in terms of form and content has differentiated the production processes. With visual effects, which is able to reveal all kinds of designs that creative minds have reached. Artists in the process have been freed from all limitations and have become as free as possible in their fields. The audience witnessed the personal realities of the artists after the concepts of the objective world, which the artists evaluated in their own subjectivity and met with the audience in the virtual world. In the face of the works done at the photorealistic level, the audience have come to a point where they cannot distinguish between the real and the virtual. Visual effects which are a very powerful method of embodying abstract concepts have become an innovation that radically changed cinema rather than contributing to the narrative and aesthetics of the film, and brought cinema to a different dimension with the realistic results it offers.
	It is obvious that science fiction and fantasy film genres have become a genre in cinema. Thanks to visual effects, all kinds of three-dimensional designs through computers after special effects can be revealed and contributes greatly to the narrative and aesthetics of films, that over time they have attracted attention from all audiences. In the fantasy genre, the superheroes who created their own universe, creatures, special powers, spells, talismans; fictions containing unreal fairy tale elements are included. In the science fiction genre, using technology and science to reveal the situations and events in the universe of stories that are not realistic but likely to happen, subjects like advances in medicine, industrial developments, new worlds, space and aliens, traveling at the speed of light, time travel, robots, and developing technologies are established and created. It is less interested with what happens and how it happens. 
The important thing is how the artists present the reality they have established in their own world to the audience. In this direction, visual effects which are indispensable in creating new realities are the biggest assistants of the artists.
	In this study, after revealing the visual effect types, development processes, and the relationship between visual effects and cinematic reality; information about the connection of visual effects with fantasy and science fiction genres and the aesthetic and technical gains created on the mentioned genres were mentioned. The visual effects and assistive technologies used in the films Avatar, Gravity and Star Wars: The Rise of Skywalker were analyzed and also the contributions of the advances made in visual effects to the films along with the technological developments over the years were reinforced with the use of examples.