Müteselsil borçlulukta itiraz ve def'iler
Pleas and objections in joint debt
Yazar: BURAK DOĞAN
Danışman: PROF. DR. SUAT SARI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Müteselsil borçlulukta, alacaklı, kural olarak istediği müteselsil borçluya ya da borçlulara borcun tamamı için başvurabilir. Müteselsil borçlulukta borçlu sayısı kadar borç vardır. Müteselsil borç kanundan ya da hukuki işlemden doğabilir. Müteselsil sorumluluğun varlığı hâlinde, zararın aynı ya da farklı sebepten kaynaklanması uygulanacak hükümlerde değişiklik oluşturmaz. Müteselsil borçlulukta, alacaklıya payından fazla ifada bulunan müteselsil borçlu, gerekli şartların varlığı hâlinde birbirleriyle yarışan nitelikteki hem genel hem de özel rücu hakkını elde eder. Müteselsil borçluların alacaklıya karşı ileri sürebilecekleri itiraz ve def'iler kişisel ve ortak olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Kişisel itiraz ve def'ileri ileri sürmek salt bir hak niteliğinde olup, ileri sürme yükümlüğü yoktur. Ortak itiraz ve def'ilerin ise ileri sürülmesi külfeti vardır. Aksi halde, ileri sürmeyen müteselsil borçlu diğer müteselsil borçlulara zarar verdiği ölçüde rücu hakkını kaybeder. Müteselsil borçlulardan birinin borçtan kurtulmasının borç ilişkisine etkisi konusunda üç farklı ihtimal vardır. Bunlardan ilki, bireysel etki olup, yalnızca ileri sürme hakkı olan müteselsil borçlu için borçtan kurtulma sonucu gerçekleşir. İkincisi, sınırlı genel etkidir. Bu ihtimalde, ilgili hakka sahip olan müteselsil borçlu, tam olarak borçtan kurtulurken, diğer müteselsil borçlular borçtan tam olarak kurtulan müteselsil borçlunun iç ilişkideki payı kadarlık borçtan kurtulmaktadırlar. Son ihtimal ise, tam genel etkidir. Bu ihtimalde, müteselsil borçluların tamamı alacaklıya karşı sona eren borcun tamamından kutulmaktadırlar. Müteselsil borçluluk hâlinde borçtan kurtulma ifa yoluyla ya da ifa dışı yollarla olabilir. Müteselsil borçlulukta borçtan kurtulmayı sağlayan sebepler, müteselsil borçluluğun hiç doğmadığına, sona erdiğine ya da mevcut olan müteselsil borcun ifasının geçici veya sürekli olarak kaçınılmasını sağlayan bir sebep olmasına yönelik olabilir. Müteselsil borçlulukta borçluların birbirlerine karşı ileri sürebilecekleri itiraz ve def'iler, dış ilişkiden gelenler ve iç ilişkiden gelenler olmak üzere ikiye ayrılır. Müteselsil borçlular iç ilişkideki paylarına yönelik anlaşma yapabilirler. İlgili anlaşmanın tüm müteselsil borçlular tarafından yapılması gerekmez. Müteselsil borçluların rücu talebinin doğmadığı aşamada birbirlerine borçtan kurtarılma talebinde bulunmaları mümkün değildir.

Abstract:
In joint indebtedness, the creditor can, as a rule, apply for the entire debt to any joint debtor or debtors. In joint indebtedness, there are as many debts as there are debtors. Joint debt may arise from code or legal transaction. In the case of joint liability, the fact that the damage arises from the same or different cause does not change the provisions to be applied. In joint indebtedness, the joint debtor, who performs more than his share to the creditor, obtains both general and special recourse rights, which compete with each other, in case the necessary conditions are met. The objections and pleas that joint debtors may assert against the creditor are divided into two categories: personal and joint. Asserting personal objections and pleas is a mere right, and there is no obligation to assert them. Joint objections and pleas, on the other hand, must be asserted. Otherwise, the joint debtor who fails to assert them loses his right of recourse to the extent that he damages the other joint debtors. There are three different possibilities for the debt relationship of one of the joint debtors to be released from the debt. The first of these is the individual effect, which results in relief from debt only for the joint debtor who has the right to assert. The second is the limited general effect. In this possibility, the joint debtor who has the relevant right is fully released from the debt, while the other joint debtors are released from the debt to the extent of the share of the joint debtor who is fully released from the debt in the internal relationship. The last possibility is the full general effect. In this possibility, all of the joint debtors are released from the entire debt to the creditor. In the case of joint indebtedness, release from debt may be through performance or non-performance. The reasons for getting rid of the debt in joint indebtedness may be that the joint indebtedness has never arisen, has ended, or is a reason that enables the performance of the existing joint debt to be avoided temporarily or permanently. In joint indebtedness, the objections and pleas which debtors can put forward against each other are divided into two as those from the external relationship and those from the internal relationship. The joint debtors may make an agreement regarding their shares in the internal relationship. The relevant agreement does not have to be made by all joint debtors. It is not possible for joint debtors to claim relief from debt to each other at the stage when the right of recourse does not arise.