Psikolojik sağlamlık ve iyi oluş: Problemli sosyal medya kullanımı ve ikincil travmatik stresin aracılık rolünün değerlendirilmesi
Psychological resilience and well being: An assessment of problem social media use and the mediating role of secondary traumatic stress
Yazar: MUSTAFA NURULLAH GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. SEYDİ AHMET SATICI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranışsal bağımlılık = Behavioral addiction ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Kümülatif travma hastalıkları = Cumulative trauma disorders ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Sosyal medya = Social media ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin mental iyi oluş, problemli sosyal medya
kullanımı, ikincil travmatik stres ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkiler
incelenmiştir. Çalışma Türkiye'deki farklı üniversitelerde öğrenim gören 400'ü kadın
ve 230'u erkek 630 üniversite öğrencisinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Ölçme
aracı olarak Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu, Kısa Psikolojik
Sağlamlık Ölçeği, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve Sosyal Medya
Kullanıcıları için İkincil Travmatik Stres Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan veriler
üniversite öğrencilerinin mental iyi oluş, problemli sosyal medya kullanımı, sosyal
medyada ikincil travmatik stres ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkiler ağını
ortaya koyabilmek için yapısal eşitlik modeli (YEM) ile analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda üniversite öğrencilerinde psikolojik sağlamlık ile
mental iyi oluş ilişkisinde problemli sosyal medya kullanımı ve sosyal medyada ikincil
travmatik stresin aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir. Buna göre psikolojik
sağlamlık, problemli sosyal medya kullanımı, ikincil travma ve mental iyi oluş
değişkenleri arasında sıralı aracılık ilişkisi olduğu ve üniversite öğrencilerinin
psikolojik sağlamlık düzeyleri ve mental iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkide
problemli sosyal medya kullanımının ve sosyal medya aracılığıyla yaşadıkları ikincil
travmatik stresin aracılık rolü olduğu saptanmıştır. Ayrıca psikolojik sağlamlık, mental
iyi oluş, sosyal medyada ikincil travmatik stres ve problemli sosyal medya
kullanımının cinsiyet, algılanan ekonomik durum ve romantik ilişki durumuna göre
anlamlı şekilde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular ilgili
alanyazında tartışılmış ve gelecekte yapılacak olan araştırmalara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The present study investigated the relationship among mental well-being,
psychological resilience, problematic social media use and secondary traumatic stress.
Participants were 630 university students, 400 of whom were women and 230 of whom
were men, studying at different universities in Turkey. Participants completed the
Warwick-Edinburg Mental Wellbeing Scale, Bergen Social Media Addiction Scale,
Secondary Traumatic Stress Scale for Social Media Users and the Brief Resilience
Scale. The data was analyzed using structural equation modeling. The collected data
were analyzed with the structural equation model (SEM) in order to reveal the network
of relationships between university students' mental well-being, problematic social
media use, secondary traumatic stress in social media and psychological resilience.
As a result of the research, it was determined that problematic social media use
and secondary traumatic stress in social media have a mediating role in the relationship
between psychological resilience and mental well-being in university students.
According to this, it has been determined that there is a sequential mediation
relationship between the variables of resilience, problematic social media use,
secondary trauma and mental well-being, and that problematic social media use and
secondary traumatic stress have a mediating role in the relationship between the
psychological resilience and well-being of university students. In addition, it was
determined that psychological resilience, mental well-being, secondary traumatic
stress in social media and problematic social media use differ significantly according
to gender, perceived economic status and romantic relationship status. The findings
were discussed in the relevant literature and suggestions were made for future researchs.