Arapgir Manusa kumaş dokumacılığı
Arapgir Manusa fabric weaving
Yazar: MURAT ULAŞ
Danışman: PROF. DR. HATİCE FERİHA AKPINARLI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokuma kumaşlar = Woven fabrics ; Dokumacılık = Weaving ; Dokumalar = Weavings ; Kumaşlar = Fabrics ; Malatya-Arapgir = Malatya-Arapgir ; Mekikli dokuma = Shuttle weaving ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Malatya ili Arapgir İlçesi manusa kumaş dokumacılığının araç- gereç, teknik, motif, kompozisyon ve yeniden uygulanması açısından incelenerek bilimsel bir doküman hazırlamaktır. Bu amaçlar doğrultusunda yörede alan araştırması yapılmış; tarama modeli ile yapılan çalışmada; manusa dokumacılığı ile ilgili kaynaklar taranmış ve yörede araç ve gereçlerin fotoğrafları çekilerek veriler toplanmıştır. Çalışmada 5 dokuyucuya ulaşılmış bu dokuyuculara 33 sorudan oluşan görüşme formu uygulanmıştır. Ulaşılabilen 24 adet manusa kumaş örnekleri incelenmiş,  atkı ve çözgü sıklığı, kullanılan teknik ve kompozisyon özellikleri ve ürün fotoğrafları ile birlikte bilgi formları hazırlanmıştır. Desenli bir kumaş seçilerek kumaş analizi yapılmış, armürlü tezgâhta yeniden uygulanmış, işlem ve işlem basamakları açıklanarak yazılmıştır.Yörede artık Manusa kumaş dokumacılığı yapılmamaktadır. Yapıldığı dönemlerde kumaşlar, kuyu ismi verilen çukur tezgâhlar da bezayağı ve çözgü lanse tekniği ile dokunmuşlardır. Desenli kumaşlara yörede kartonlu (jakarlı) manusalar denilmektedir, tezgâhın üzerine eklenen ahşap desenlendirme (jakar) tertibatı ile dokuma gerçekleştirilmektedir. Dokumalarda kullanılan gereçler ise, pamuk, ipek ve keten iplikleridir.  Manusa dokumalarında kullanılan renkler;  kırmızı baskın renk olmasının yanında lacivert sarı, krem, beyaz, turuncu, yeşil, mavi gibi birçok renkte kullanılmıştır. Manusa dokumaları çözgülerin renklerle deseni oluşturduğu düz dokumalar ile motiflerin birbirini takip ederek, deseni oluşturan kumaş çeşitleri de dokunmuştur. Dokuması gerçekleştirilen bu kumaşlar ise, elbiselik, gömleklik, iç giyim, peştamal, yorgan yüzü, döşek yüzü, yastık, çarşaf, minder yüzü, şalvarlık ve kuşaklık olarak kullanıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine Arapgir Manusa fabric weaving from the point of technical, equipment, design and reusability and to make scientific work. By these objectives some researches have done in the area, related equipment's photos were taken, datas were collected. In the study, reached five weaver. Then an interview form that was applied to these people consist of thirty-two questions. The twenty five reached Manusa Fabrics were examined, an information form that was filled consisted of used technic, feature of composition and weft-warp density. Also, every fabric was recorded to information form with their photos, separately. By choosing a fabric with pattern, fabric analysis were done, dobby weave bench were used again and process and processes' steps were written declaratively. In the region, Manusa fabric weaving doesn't happen anymore. But, in the used term, the fabrics were weaved in the hollow betches that were called wellhole by the way of main bending type such as plain wave, sateen, twill. In the region, patterned fabrics are called Jacquard Manusa. The weaving process happens to add wooden printer (Jacquard) equipment on the bench. Silk, cotton, linen are the type of yarn that are used in weawing. In Manusa weaving, the ground colour is changeable for demand of the day. Beside of the red is dominant colour, also dark blue, cream, yellow, white, orange, green, blue are used ones. In Manusa woven warps form the plain design with colours but also sequential motifs create design. The usage of weaved fabrics were confirmed in the area of clothes, shirting, underclothing, quilt cover, pillowcase, bed lining, waistclothing.