Antalya posta müzesi
Antalya postal museum
Yazar: SENEM YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. R. ESER GÜLTEKİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Antalya = Antalya ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums ; Posta teşkilatı = Post organization ; Tasarım = Design ; İletişim araçları = Communication means ; İletişim sistemleri = Communication systems

Özet:
20. yüzyılın ikinci yarısında özellikle gelişmiş ülkelerden başlayarak yükselentoplumsal refah, beraberinde yeni müzeler gibi kültürel ihtiyaçlar getirmiştir. Bu gelişimiyakalamayı hedefleyen ülkemizde de müzecilik alanında yenilikler, tematik müzelerinarttırılması ile başlayabilir. Türkiye'de tüm tematik müzeler gibi posta müzeleri de henüzbaşlangıç aşamasındadır. İstanbul'da 2000 yılında açılan Sirkeci PTT Müzesi ve Ankara'da2002 yılında açılan Türk Telekom İletişim Müzesi, konu ile ilgili Türkiye'deki örneklerdir.Bu çalışmada önerilen Antalya Posta Müzesi de Türkiye'nin müzecilik alanında gelişmesine,Antalya gibi iç ve dış turizmin yoğun olduğu bir kentin olanaklarıyla büyük katkısağlayacaktır. Bu çalışmada bahsi geçen müzenin niteliği, misyonu ve vizyonu tartışılmıştır.Bu bağlamda Türkiye ve Antalya posta tarihi irdelenmiş, müzecilik çalışmasının kapsamı veiçeriği için bir altlık oluşturulduktan sonra mevcut örnekler temel alınarak, Antalya PostaMüzesi'nin olası ihtiyaçları doğrultusunda bir müze önerisi yapılmıştır.Türkiye'nin posta tarihi, temellerinin dayandığı Osmanlı Dönemi ile başlatılmalıdır.Osmanlı Devleti'nde sistemli haberleşme faaliyetleri, devletin kuruluşu ile başlayangeleneksel `Ulak-Menzilhane' sistemi ile başlar. Değişik dönemlerde, büyük oranda devletinyönetimsel ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilen bu sistem, 1840 yılında ilk Posta Nezareti'ninkurulup sivillere de hizmet veren bir posta teşkilatına geçilmesiyle terk edilmiştir. 1854yılında ilk defa telgraf sistemi, 1881 yılında ise ilk telefon sistemi kurulmuştur. MilliMücadele döneminde ordunun ihtiyaçları doğrultusunda oluşturulan Posta ve Telgraf Bürosu,savaşın kazanılmasından sonra yeniden organize edilerek Dahiliye Vekaleti'ne (İçişleriBakanlığı) bağlı bir PTT kurumu oluşturulmuş, çeşitli gelişmeler ve değişiklikler ilegünümüze kadar gelmiştir.Antalya kentinin posta tarihi de genel hatlarıyla Türkiye posta tarihi ile paraleldir.Osmanlı döneminde posta teşkilatının kuruluşuna kadar Antalya'da sivil haberleşme oldukçakısıtlıdır. En geç 1874 yılında Antalya'da bir telgrafhanenin kurulması ve yine budönemlerden itibaren arabalı posta taşımacılığına geçilmesi ve deniz yollarının aktifleşmesiile Antalya kentinin Anadolu posta ağı içerisindeki yeri belirginleşmeye başlamıştır. 1905yılında, Trablusgarp ile iletişimin sağlanabilmesi için Antalya yakınlarındaki Patara'ya,ülkenin ilk telsiz telgraf istasyonu kurulmuştur. İtalyan işgali döneminde Antalya'da birpostane binası yapılmıştır ve Milli Mücadele döneminde, iletişim sistemi içinde Antalya'nınvarlığı belirginleşmiştir. 1936 yılında Burdur'a tren yolunun gelmesinden sonra Antalya-Burdur arasında işletilen posta hizmetleri, tren seferlerine göre düzenlenmiştir ve bu dönemdeAntalya ve ilçeleri arasında telgraf ağı yaygınlaşmıştır. Antalya 1948 yılında şehirlerarasıxitelefon ağına bağlanmıştır. 1987 yılına kadar Isparta PTT Bölge Başmüdürlüğü'ne bağlı olanAntalya Postanesi, bu tarihten sonra idari olarak bağımsızlaşmıştır.Günümüzde müzeler kurumsal kimlikleri ile öne çıkan bilimsel, kültürel ve eğitselhizmetlerin sunulduğu enstitüler haline gelmeye başlamıştır. Dünyada, posta tarihi ile ilgilitematik müzeler genellikle telekomünikasyon, filateli ya da posta müzeleri olarak branşlaşmışdurumdadırlar. Özellikle gelişmiş ülkelerde posta müzelerinin kurumsallaşma aşamasınıtamamladıktan sonra gelişimlerinin hızlandığı gözlenir. Birçoğu restore edilip müze işleviverilen tarihi binalara yerleşmişken, özellikle büyüyen bir müze için yeni bina tasarımlarınında kullanıldığı görülür. Bu çalışmada çeşitli büyüklük ve konsept örnekleri sunmalarıbakımından Danimarka Posta ve Telgraf Müzesi, Stockholm Posta Müzesi, Macaristan'dakiBalatonszemes ve Nagyvázsony Müzeleri, Helsinki Posta Müzesi, Paris Posta Müzesi, BernYeni PTT Müzesi ve Smithsonian Ulusal Posta Müzesi incelenmiştir.Bu çalışmada önerilen Antalya Posta Müzesi'nin amacı her şeyden önce Antalya veçevresinin posta tarihini anlatmak, olanakları elverdiğince de bu kapsamı ülke ve dünyaçapına genişletmek olmalıdır. Bunun yanı sıra Antalya'nın turistik ve kültürel değerini arttırıpkente uluslar arası prestij kazandırmayı hedeflemelidir. Müze, öncelikle Antalya veçevresinde posta tarihi açısından değer taşıyan nesnelerin takip edildiği ve toplandığı birmerkez olmalıdır. Bunun yanı sıra Antalya tarihi açısından herhangi bir anlamı olan pul,kartpostal gibi posta evrakı da toplanmalıdır. Koleksiyonun toplanması için alan çalışmalarıve diğer resmi kurumlarla bağlantılar gerçekleştirilmelidir.

Abstract:
Rising prosperity has, especially starting with the developed countries in the secondhalf of the 20th century, brought in new cultural needs such as new museums. In our country,which aims to reach this development, novelties in the field of museology can start withincreasing of the number of thematic museums. Like all thematic museums in Turkey, postalmuseums are yet only in the beginning level. The Sirkeci PTT Museum opened in 2000 inİstanbul and Türk Telekom Communications Museum opened in 2002 in Ankara are the onlyexamples to the subject in Turkey. The Antalya Postal Museum suggested in this study willcontribute to the development of museology in Turkey, with the large internal and externaltouristic potential of a city such as Antalya. In this study, the constitution, mission and visionof the said museum has been discussed. In this capacity, the postal histories of Turkey andAntalya have been examined, and upon forming a base for the context and content of themuseological study, a museum has been proposed based on extant examples, in line with thepossible needs of Antalya Postal Museum.The postal history of Turkey should be started with the Ottoman Period where its rootsare set. Systematic communication activities in the Ottoman Empire starts with the traditional`Messenger-Stationhouse? system which starts with the founding of the state. The systemhaving been developed in various eras, mostly according to the administrative needs of thestate has been discontinued when in 1840, the first Postal Ministry has been founded and apostal organization that also serves civilians has been adopted. The first telegraph system hasbeen installed in 1854 and the first phone system in 1881. During the National ResistancePeriod, the Bureau of Post and Telegraph that has been formed based on the needs of thearmy, has been reorganized after the war has been won, and a PTT institution has beenformed under the Internal Affairs (Ministry of Interior), which has lived on until today withvarious developments and changes.The postal history of Antalya is parallel with the postal history of Turkey in general.Civilian communication in Antalya was very limited until the founding of the postalorganization in the Ottoman period. A telegraph station has been founded in Antalya in 1874or earlier. The place of Antalya in Anatolian postal network gained significance after theimplementation of horse carriage post and also the activation of sea routes around this time. In1905, the first wireless telegraph station of the country has been installed in Patara nearAntalya to enable communications with Trablusgarp (Tripolitania). A post office building hasbeen constructed in Antalya during the Italian occupation, and during the National Resistancexiiiperiod, Antalya gained more significance in the communication system. When in 1936,railway has arrived in Burdur, the postal services being run between Antalya and Burdurbegan to be scheduled in regard to train hours. Telegraph network has also spread amongAntalya and its rural districts. Antalya got connected to the intercity phone network. Antalyapost office has gained its administrative independence in 1987, until when it operated underIsparta PTT regional directorate.Museums have started to become institutions providing scientific, cultural andeducational services nowadays. Thematic museums in the subject of postal history around theworld are generally specialized as telecommunications, philately, or postal museums.Especially in developed countries, postal museums are known to speed up their developmentafter completing their institutionalization. While most of them are located in restoredhistorical buildings, new buildings are also being designed especially for expandingmuseums. In this study, Denmark Post and Tele Museum, Stockholm Post Museum, HungaryBalatonszemes and Nagyvázsony Museums, Helsinki Postal Museum, Paris Postal Museum,Bern New PTT Museum and Smithsonian National Postal Museum have been examined asthey present various size and conceptual examples.The hereby proposed Antalya Postal Museum should aim, first of all, to present thepostal history of Antalya and its surroundings, and then expand this scope to country- andworld-wide according to its capacity. Apart from this, the museum should aim to augment thetouristic and cultural value of the city, and to earn it some international prestige. The museumshould be a center for the documentation and tracking of objects relevant to postal history,primarily in and around Antalya. Also, all postal documents such as stamps and postcardswith any relevance to Antalya history. For the acquisition of the collection, cooperation withother official institutions should be undertaken along with field work.