Farklı soğan (korm) boylarının ve bitki sıklığının safran (Crocus sativus L.)'nın verim ve diğer bazı özelikleri üzerine etkisi
Effect of different saffron (Crocus sativus L.) bulb (corm) sizes and plant density on the yield and factors affecting yield
Yazar: AMİRREZA SADEGHİ BAKHTAVARİ
Danışman: PROF. DR. NEŞET ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Safran (Crocus sativus L.), süsengiller (Iridaceae) familyasından, sonbaharda çiçek açan, 20-30 cm boyunda, soğanlı bir kültür bitkisidir. Safran ilaç, baharat, gıda, boya ve tat verici olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı; farklı soğan boylarının ve bitki sıklıklarının, safranın stigma (tepecik) ve soğan verimine ve diğer bazı özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesidir. Bu deneme, 2007 (Eylül) ? 2009 (Haziran) yıllarında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü araştırma ve uygulama tarlasında yürütülmüştür. Araştırma, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme deseninde üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Denemede, çevre uzunluklarına göre üç farklı soğan boyu (büyük: 8-10cm, orta: 6-7cm ve küçük: 4-5cm) ve 4 bitki sıklığı (20x5 cm her ocakta bir soğan, 20x10 cm her ocakta bir soğan, 20x10 cm her ocakta iki soğan ve 20x15cm her ocakta üç soğan) olmak üzere 2 faktör ele alınmıştır. Denemede ana parselleri soğan boyları ve alt parselleri bitki sıklığı oluşturmuştur. Sonuçta; farklı soğan boyları ve bitki sıklığının hem safranın çiçeklenmesi, çiçek verimi, stigma verimi, hem de soğan verimi ve yaprak uzunluğunda etkili olduğu bulunmuştur. Kuru stigma verimi, soğan boyuna göre ilk senede (11.63-32.73 g/da), ikinci senede de (80.72-493,27 g/da) arasında değişmiştir. Kuru stigma verimi, bitki sıklığına göre de ilk senede (18.65-25.07 g/da), ve ikinci senede de (168.91- 405.60 g/da) arasında değişmiştir. Soğan verimi de, soğan boyuna göre (710.04-1288.41 kg/da); hem de bitki sıklığına göre (759.55-1084.33 kg/da) arasında değişmiştir.

Abstract:
Saffron (Crocus sativus L.), family Iridaceae is a bulbous plant that open flowers during spring and achieve height of 20-30 cm. Saffron is used for pharmaceutical purposes as spice, food and to give taste. The study aimed to compare effects of different bulb sizes, plant density, saffron stigma and bulb yield and determine some other characteristics of the plant. The study was carried out during 2007 (September) - 2009 (June) at the experimental fields of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Ankara University. The experiment was conducted using split plot design. The experiment consisted of two factors with three bulb size,(8-10 cm, 6-7 cm and 4-5 cm); 4 planting densities (20x5 with one bulb in every hole; 20x10 cm with one bulb per hole, 20x10cm with two bulbs per hole and 20x15 cm with three bulbs per hole). Main plots consisted of bulb size and sub plots consisted of plant density. The results showed significant effects of bulb size and plant density on flowering, flower yield, stigma yield, bulb yield and leaf length. During first year, dry stigma yield dependent on bulb size ranged (110,63-320,73 g/da); during second year, dry stigma yield ranged (800.72-4930.27 g/da). Dry stigma yield dependent on plant density varied between (180.65-250.07 g/da) during first year and (1680.91-4050.60 g/da) during second year. Bulb yield based on bulb size ranged (7100.04-12880.41 kg/da) and (7590.55-10840.33 kg/da) based on plant density.