Beş yıllık kalkınma planlarının (1963-2000) hayvancılık sektörü açısından incelenmesi
Evaluation of five-year development plans (1963-2000)in terms of livestock sector
Yazar: MEHMET YÜCEL
Danışman: PROF. DR. ŞULE SANAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Büyükbaş hayvanlar = Livestocks ; Canlı hayvan = Living animal ; Planlı kalkınma = Planned development ; Planlı kalkınma dönemi =   ; Çiftlik hayvanları = Farm animals

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, 1963-2000 yılları arasında Türkiye Cumhuriyetinde ayrı hükümetler döneminde uygulanan Beş Yıllık Kalkınma Planlarında ele alınan hayvancılık sektörü açısından değerlendirilmesidir.
Materyal ve Metot: Araştırmanın ana materyalini, 1963–2000 yılları arasında DPT tarafından hazırlanmış olan Beş Yıllık Kalkınma Planları, İhtisas Komisyon raporları ile bu konuda yapılmış düzenlemelerin yer aldığı Resmî Gazeteler oluşturmaktadır. Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı web sitesi ve kütüphanesi, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğünün Cumhuriyet Arşivi, Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı web sitesi ve kütüphanesi, Veteriner Hekimler Derneği Dergisi Arşivinde yer alan konu ile ilgili çalışmalar ve makaleler, Milli Kütüphane ve Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji Anabilim Dalı Arşivlerinden sağlanan ilk elden kaynaklar ile döneme ait (1962–2000 yılları) ulusal gazetelerden Milliyet, Cumhuriyet ve Hürriyet taranmış ve konuya ilişkin belgeler toplanmıştır. Beş yıllık Kalkınma planlarında yapılmış düzenlemeler ve uygulamalar retrospektif yöntemle incelenmiştir.
Bulgular: Birinci beş yıllık kalkınma planında hayvansal ürünlere ve hayvancılık ile ilgili sanayi kollarına, İkinci beş yıllık kalkınma planında hayvansal ürünler ve su ürünleri, sanayi kollarından gıda sanayi ve deri ve deri mamulleri sanayilerine, Üçüncü beş yıllık kalkınma planında hayvansal ürünler, sanayi kollarından gıda sanayi ve deri ve deri mamulleri sanayilerine yer verildiği saptanmıştır. Dördüncü, beşinci ve altıncı beş yıllık kalkınma planında ise hayvansal ürünler, gıda sanayi ile deri ve deri mamulleri sanayilerinin değerlendirildiği saptanmıştır. Yedinci beş yıllık planında ise hayvansal ürünlere yer verildiği fakat sanayi kollarından gıda sanayi, deri ve deri mamulleri sanayiye yer verilmediği tespit edilmiştir. I ve II. BYKP döneminde hayvancılıkla ilgili birçok veride hedeflenen artışa ulaşılamazken, III. BYKP döneminden itibaren hayvancılıkla ilgili birçok alanda hedeflenen artışın sağlanmaya başlandığı belirlenmiştir. Bu artış özellikle hayvancılıkla ilgili sanayi kollarında gerçekleşmiştir.
Sonuç: Kalkınma planları dönemlerinde özellikle et ve süt gibi önemli hayvansal ürünlerin üretim ve tüketimi için hedeflenen değere ulaşılamamıştır. Dolayısıyla, 1963-2000 yıllarını kapsayan kalkınma planları dönemlerinde, hayvancılığa ilişkin çalışmalarda istenen seviyeye ulaşılamadığı söylenebilir.

Abstract:
Aim: The aim of this thesis is to evaluate the livestock sector in the Five-Year Development Plans implemented by different governments in the Republic of Turkey between 1963 and 2000.
Material and Method: The main material of the research consists of the Five-Year Development Plans, Specialized Commission reports and the Official Gazettes containing the regulations on this subject prepared by the DPT between 1963 and 2000. In addition, the website and library of the Presidency of the Republic of Turkey, the website and library of the Presidency of the Republic of Turkey Directorate General of State Archives, the website and library of the Republic of Turkey Ministry of Agriculture and Forestry, the website and library of the Education and Publication Department of the Ministry of Agriculture and Forestry, studies and articles on the subject in the Archives of the Journal of the Association of Veterinary Physicians, first-hand sources from the National Library and the Archives of the Department of Veterinary Medicine History and Deontology of the Faculty of Veterinary Medicine, Faculty of Veterinary Medicine, Ankara University, and national newspapers of the period (1962-2000) such as Milliyet, Cumhuriyet and Hürriyet were scanned and documents on the subject were collected. The regulations and practices in the five-year development plans were analyzed retrospectively.
Results: In the first five-year development plan, animal products and animal husbandry related industries were included; in the second five-year development plan, animal products and aquaculture, food industry and leather and leather products industries were included; in the third five-year development plan, animal products, food industry and leather and leather products industries were included. In the fourth, fifth and sixth five-year development plans, animal products, food industry and leather and leather products industries were evaluated. In the seventh five-year plan, it was determined that animal products were included but food industry, leather and leather products industry were not included. While the targeted increase in many data related to animal husbandry could not be achieved in the I. and II. BYKP periods, it has been determined that the targeted increase in many areas related to animal husbandry has started to be achieved since the III. BYKP period. This increase was realized especially in the industrial branches related to animal husbandry.
Conclusion: The targeted values for the production and consumption of important animal products such as meat and milk could not be reached during the development plans periods. Therefore, it can be said that during the development plans covering the period between 1963 and 2000, the desired level of studies on animal husbandry could not be reached.