Ortaöğretim öğrencilerinin anne ve babalarından algıladıkları duygusal istismarın sosyal problem çözme becerisi ile ilişkisinin incelenmesi
An investigation of the relationship between high scohool students' emotional abuse perceptions from parents and social problem solving level
Yazar: AYŞE TOKER KARABULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KANAK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba algısı = Parents perception ; Duygusal istismar = Emotional abuse ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Çocuk istismarı = Child abuse

Özet:
Bu araştırma, ergenlerin anne ve babalarından algıladıkları duygusal istismarın sosyal problem çözme becerisi ile ilişkisini ortaya çıkarmayı amaçlayan betimsel bir çalışmadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin, algıladıkları duygusal istismar, sosyal problem çözme becerileri, cinsiyetleri, yaşları, anne ve babalarının eğitim durumları, ailelerin tutumları ve ailelerinin aylık ortalama gelirleri ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Nicel araştırma yöntemi ile hazırlanan araştırma, ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2017-2018 eğitim öğretim yılında Yozgat İl Merkezi sınırları içinde ortaöğretime devam eden 198'i erkek, 218'i kız olmak üzere 416 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak 4 farklı liseden veriler toplanmıştır. Araştırma verileri, "Algılanan Duygusal İstismar Ölçeği", "Sosyal Problem Çözme Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde IBM SPSS 23 paket programından yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda öğrencilerin annelerinden algıladıkları duygusal istismar düzeyleri ile sosyal problem çözme becerileri arasında negatif yönde ve zayıf derecede anlamlı bir ilişki olduğu; babalarından algıladıkları duygusal istismar düzeyleri ile sosyal problem çözme becerileri arasında negatif yönde düşük derecede anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur.
Ortaöğretim öğrencilerinin gerek annelerinden gerekse babalarından algıladıkları duygusal istismar düzeyleri cinsiyete, kardeş sayısına, doğum sırasına, aileleriyle birlikte yaşayıp yaşamama durumlarına ve annelerinin öğrenim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Yaş değişkenini ise anneden algılanan duygusal istismarı etkilemezken babadan algılanan duygusal istismarı etkilemektedir. 17 yaş ve üzerindeki öğrencilerin babalarından algıladıkları duygusal istismar düzeylerinin daha alt yaştaki öğrencilere göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca ailesiyle birlikte kalan öğrencilerin yurtta kalan öğrencilere göre babalarından algıladıkları aşağılama düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğrencilerin annelerinden algıladıkları duygusal istismar düzeylerinin gizli ret, şiddetli ret ve aşağılama alt boyut puanlarının öğrencilerin sınıfına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği, öğrencilerin babalarından algıladıkları duygusal istismar düzeylerinin ise gizli ret, şiddetli ret, aşağılama ve gerçekçi olmayan beklenti alt boyut puanlarının öğrencilerin sınıfına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır.
Öğrencilerin sosyal problem çözme beceri düzeyleri cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, anne-babasının birlikte yaşayıp yaşamama durumu ve anne-babasının öğrenim düzeyi değişkenlerine göre değişmemektedir. Cinsiyetlere ait ortalama puanlara bakıldığında ise kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre problemlere daha olumsuz yaklaştığı görülmüştür.

Abstract:
This study is a descriptive study aiming to reveal the relationship between high scohool students' emotional abuse perceptions from parents and social problem solving level. It was investigated that students' who participating in the research perceived emotional abuse, social problem solving skills, gender, ages, educational status of parents, attitudes of families and monthly average income of their families were investigated in detail.
The research, which is prepared by quantitative research method, is in relational screening model. The study group consisted of 416 students who are 198 male, 218 female attending secondary education in the city center of Yozgat during the 2017-2018 academic year. Research data were obtained by using "Perceived Emotional Abuse Scale for Adolescents", "Social Problem Solving Scale", and "Personal Information Form". IBM SPSS 23 package program was used to analyze the data.
As a result of the study, it was found that there was a negative and weak meaningful relationship between the emotional abuse levels perceived by the mothers and their social problem solving skills; a negative correlation was found between the level of emotional abuse perceived by their fathers and social problem solving skills.
The level of emotional abuse that students perceive from both their mothers and their fathers does not show a significant difference according to gender, number of siblings, birth order, living with their families and their mothers' educational status. The age variable does not affect perceived emotional abuse from the mother, but affects the perceived emotional abuse from the father. It was determined that the emotional abuse level perceived from the fathers of the students aged 17 and above was significantly higher than the students of lower age. In addition, it was observed that the level of humiliation perceived from the fathers of the students who were staying with the family was higher than the students staying in the dormitory. It was determined that the level of emotional abuse perceived by mothers from their mothers was significantly different from the students' class; the level of emotional abuse perceived by the students from their fathers was found to differ significantly from the students' class according to their classifications.
Social problem solving skill levels of students do not change according to gender, age, class level, parental status of their parents and their parents' educational level. When we look at the average scores of the sexes, it was seen that the female students approached the problems more negatively than the male students.