Üst-bellek türlerinin beyin elektrofizyolojik tepkileriyle ilişkisi
Relationship between types of meta-memory and brain electrophysiological responses
Yazar: BELMA BEKÇİ
Danışman: PROF. DR. SİREL KARAKAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Üst-biliş ve yönetici işlevler kavramları bilişin içeriğini ve süreçlerini izleme, kontroletme ve yönetme kapasitesine işaret etmektedir. Kavramsal benzerliklerine rağmen,literatürde üst-biliş ve yönetici işlevler farklı hipotetik yapılar olarak incelenmektedir.Mevcut çalışmanın amacı üst-belleğin elektrofizyolojik karşılıklarını analiz etmek veüst-bellek ile yönetici işlevler arasındaki ilişkileri incelemektir. Örneklem, üniversitepopülasyonundan 50 (23 kadın 27 erkek) sağlıklı gönüllü yetişkini içermiştir.Örneklemin yaş aralığı 18-29 ( X =21.56, ? 2.64), eğitim düzeyi 12 yıl ve üstü olmuştur.Görevler bir sözel çağrışım çiftleri listesi, Stroop testi ve WCST'yi içermiştir.EEG kaydı (NeuroScan 4.2) 10-20 sistemine göre 30 elektrot lokasyonundan (referansbirleştirilmiş kulak elektrodu: mastoid) alınmış, kayıtlar 0.16-100 Hz (3 dB noktası, 12dB oktav/eğim) sınırlarında filtrelenmiştir. Örnekleme hızı 512 Hz olmuştur. Deneyselkoşullar ve elektrot alanlarının OİP zirveleri üzerindeki etkisi tekrar ölçümlü varyansanalizi ile incelenmiştir. Üst-bellek ile yönetici işlevler arasındaki ilişkiler ise çeşitliistatistiksel tekniklerle analiz edilmiştir.Elektrofizyolojik veriler, BDD'de P3 zirvesinin genliğinin, performans ile performansailişkin farkındalık düzeyinin uyumsuz olduğu koşulda, uyumsuzluğun belirlenmesisürecine işaret ettiğini göstermiştir. Stroop testi performansında P3 ve N4 zirveleriningenliği, uyarıcı anlamının değerlendirilmesi sürecine, N2 ve P3 zirvelerinin genliği ise,tepki rekabeti sürecine işaret etmiştir. N3 ve N4 bileşenlerinin genliği, tepkidoğruluğunun değerlendirilmesi/farkındalığı sürecine işaret etmiştir. WCSTperformansında P4 bileşeninin, hem genliği hem de latansı ile, tepkinin doğruluğukonusundaki farkındalığı/değerlendirmeyi yansıttığı sonucuna varılmıştır. İlişkililikdurumunun belirlenmesine yönelik analizlerde, farkındalık düzeyi ile Stroop Testi veWCST performansının pozitif yönde ilişkili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, bulgular,beyin ve süreçlerini sürekli izleyen ve kontrol eden bir üst-biliş sistemininetkinliklerinden beklenen bir sonuç olmuştur.Anahtar SözcüklerÜst-Bellek, Bilme-Hissi, İleriye-Yönelik İzleme, Geriye-Dönük İzleme, NöropsikolojikTestler, Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi, Beyin-Elektriksek Tepkileri, OlayİlişkiliPotansiyeller

Abstract:
The terms meta-cognition and executive functions refer to the capacity to monitor,control and execute the contents and processes of cognition, and are related specificallyto the functioning of the frontal lobes. Despite their conceptual similarity, metacognitionand executive functions are examined in the literature as separate hypotheticalconstructs. The aim of the present study was to analyse electrophysiological correlatesof meta-memory and to investigate the relationship between executive functions andmeta-memory. The sample included 50 healthy volunteers (23 females, 27 males) fromthe university population. Age range was 18-29 years ( X =21.56, ? 2.64) and level ofeducation was at least 12 years. Tasks included a list of verbal paired associates, StroopTest and Wisconsin Card Sorting Test (WCST).EEG was recorded (NeuroScan 4.2) from 30 electrode locations (10/20 system,referenced to linked mastoid) and filtered between 0.16-100 Hz (3 dB point, 12 dBoctave/slope). Sampling rate was 512 Hz. The effect of the experimental conditions andelectrode locations on ERP peaks was statistically analysed with analysis of variance(ANOVA) for repeated measures. The relationships between meta-memory andexecutive functions were analysed using several statistical techniques.Electrophysiological data showed that the amplitude of P3 component in CJ pointed outthe determination process of the mismatch in the condition where the performance andthe confidence level concerning the performance were not congruent. The amplitude ofP3 and N4 peaks in the Stroop Test pointed out to the process of stimulus evaluation andthe amplitude of N2 and P3 components pointed out to the response competitionprocess. The amplitude of N3 and N4 components emphasized the process ofevaluation/awareness of the response correctness. In WCST, P4 was concluded to havereflected the awareness/evaluation concerning the correctness of the response. Inanalyses carried out in order to determine the association, a positive relation wasdetermined between the awareness level and Stroop Test and WCST performance.Consequently, the findings have been a result expected from a metacognitive systemthat constantly observes and controls the brain and its processes.