Petrokimya tesislerinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili risk faktörleri ve risk değerlendirmesi
Risk factors and the risk assessment of petrochemical plants in the field of occupational health and safety
Yazar: SERDAR ÖCELAN
Danışman: PROF. DR. ATİLLA MİRATİ MURATHAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Kazalar = Accidents

Özet:
Bu tez çalışmasında; rafineri benzen giderme ünitesi üzerinde tank yangını kritik olayının kök tehlikelerini belirleme ve tank yangını kritik olayını önlemeye veya bu olayın önlenememesi durumunda yangın olayının etkilerini sınırlandırılmaya yönelik insani ve teknik güvenlik tedbirlerini (bilimsel ve sistematik olarak tespit edilen) belirlemek amacıyla 11 aşamadan oluşan bir çalışma yapılmıştır. Bu doğrultuda öncelikle; varsayımsal tasarlanmış bir benzen giderme rafineri ünitesi temel proses kontrol sistemleri (BPCS) ile birlikte tasarlanmıştır. Bu tasarımı takiben, benzen giderme reaktörü içinde benzen oranının düşürülüp, oktan artışının sağlanması amacıyla nikelli katalizör eşliğinde gerçekleşen ekzotermik hydrotreating prosesi üzerinde, HAZOP (tehlike ve işletilebilirlik analizi) metodolojisi ile Hata (FTA) ve Olay Ağacı Analiz (ETA) çalışmaları birlikte gerçekleştirilmiştir. Uygulanan kombine HAZOP, FTA ve ETA çalışmaları sonucunda ise, sübjektif olarak benzen giderme reaktörü için belirlenen insani ve teknik güvenlik tedbirlerine sayısal olarak güvenilirlik veri (talep anındaki hata olasılıkları-PFD) atamaları yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise, belirlenen referans yangın kaza senaryolarının sayısal olasılık değerleri Boolean matematik kuralları kullanılarak hesaplanmıştır. Tez çalışması kapsamında yapılan sayısal analizler neticesinde; güvenlik tedbirleri eklenmiş yeni bir tasarımsal benzen giderme ünite P@ID'si hazırlanmıştır. Ayrıca; yapılan tez çalışması neticesinde, benzen giderme reaktöründe belirlenen güvenlik tedbirlerinin güvenilirlik ve yeterlilik değerleri de bilimsel açıdan matematiksel hesaplamalar yapılarak, ulusal mümkün olan en yüksek önlem seviyesi (ALARP) ile karşılaştırılmış ve belirlenen güvenlik önlemlerinin bilimsel açıdan da uygun olduğu kanıtlanmıştır.

Abstract:
In this study, a work consisting of 11 stages with the aim of the definition of tank fire root hazards and the prevention of tank fire and if this was not possible to limit the harmful effects of occured fire, scientifically and systematically identified human and technical safety measures at the benfree section (benzene removal unit) were carried out. In this context, first of all, hypothetical designed benfree section was designed with basic process control systems (BPCS). Then, benfree section, which was designed to process reformat as to produce low-benzene reformat under the nickel catalyst media under the accompaniment of exothermic hydrotreating process, hazard and operability studies (HAZOP), fault tree analysis (FTA) and event tree analysis (ETA) of fire critical event were done. Implemented as a result of the combined HAZOP, FTA and ETA studies, probabilty on failure on demand (PFD) values were assigned to subjectively defined human and technical safety measures.  At the final part of the study, the fire accident reference scenarios' numeric probability values were calculated by using the rules of Boolean mathematics. According to the results carried out under the numerical analysis; security measures added new hypothetical benfree section P@ID was prepared. In addition, as a result of study, benfree section specified safety measures' mathematical reliability and competence values were also calculated scientifically and when these values were compared with as low as reasonably practicable (ALARP) value, chosen safety measures were proven that they were scientifically appropriate.