Betonarme yapı tasarımında yapı formu ve kat yüksekliğinin yumuşak kat düzensizliğine etkisi ve maliyet araştırması
The effect of building form and floor height on soft story irregularity and cost research in renforced concrete structure design
Yazar: NİLDA NUR UZUNÖMEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HALİS GÜNEL ; PROF. DR. MEHMET EMİN TUNA
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Geçmişten günümüze kadar, yapılardaki zemin kat tasarımları sokak ile bağlantının sağlanmasında ve çevrenin yapıyla etkileşimini güçlendirmek açısından hem işlevsel hem estetik açıdan farklılaştırılmıştır. Aynı zamanda binanın ilk odaklanılan ve eğilim uyandıran noktası olması, zemin katların daha değerli fonksiyonlara ayrılmasına neden olmuştur. Bahsedilen farklılaşmada zemin kat yüksekliğinin diğer katlardan fazla yükseklikte tutulması ve/veya katta olması gereken dolgu duvarların yerine saydam, duvarsız imalatlar yapılması en yaygın karşılaşabileceğimiz uygulamalardır. Bu çalışmada öncelikle zemin kat tasarımları mimari tasarım süreci merceğinde ele alınmıştır. Dünya ve Türkiye mimarlık tarihinde zemin katlardaki farklılaşmalara değinilerek sebepleri ortaya konmuştur. Bu farklılaşmalar, özellikle depremler gibi ansızın oluşan dinamik yük etkisinde yapı sisteminde ciddi hasarlar oluşturmakta, hatta binaların yıkılmasına neden olmaktadır. İkinci adımda mimaride alınan kararlar ışığında yapısal davranış konusundaki zorlanmalara ve düzensizlikler başlığında ele alınan bu tasarım kararlarına yönelik kısıtlamalara değinilmiştir. Konunun kapsamlı olarak bilinmesi ile ortaya konan zorlanmalar ve uyulması gereken kısıtlamalar meydana gelecek depremlerde zararlarının azaltılabilmesi için önem teşkil etmektedir. Bina üretiminde en temel tasarım yaklaşımlarına göre incelendikten sonra, yapısal olarak olumsuz etkilerin kaldırılması için alınacak önlemlerden bahsedilmiştir. Farklı geometrik plan şemasına sahip iki yapı örneğinde zemin kat yükseklikleri değiştirilerek bir inceleme grubu oluşturulmuştur. Bu inceleme grupları Sta4-Cad ortamında modellenerek zemin kat yükseklik değişimlerinin 'Yumuşak Kat Düzensizliği'ne ve yapı maliyetine etkisi incelenmiştir. Sonuç olarak;  yapı tasarımında yapıların deprem performanslarını olumsuz etkileyebilecek kararların bilinmesi ve bunlara karşın özel önlemlerin alınması yapıların savunma mekanizmasını olumlu bir şekilde etkileyecektir. Yapılan çalışmayla elde edilen bulguların mimarların bilinçlenmesi, yeni yapım yöntemleri ve teknolojik malzeme seçimi konusunda diğer disiplinlerle birlikte çalışmaya teşvik edeceğine inanılmaktadır.

Abstract:
From the past to the present, the ground floor designs in the buildings have been differentiated from the functional and aesthetic point of view in terms of providing the connection with the street and strengthening the interaction of the environment with the structure. At the same time, the building's first focused and trendy point caused the ground floors to be divided into more valuable functions. In the mentioned differentiation, it is the most common application we can encounter if the ground floor height is kept higher than the other floors and / or fabricated without the walls instead of the filling walls that should be on the floor. In this study, first of all, ground floor designs are discussed in the architectural design process lens.The world and Turkey reasons with reference to the variations in ground floors in architectural history were revealed. These differentiations cause serious damage in the building system, especially in the case of sudden dynamic loads such as earthquakes, and even cause buildings to collapse. In the second step, in the light of the decisions taken in architecture, constraints on structural design issues and the design decisions taken in the title of irregularities have been adopted. With the comprehensive knowledge of the subject, it is important to reduce the damages in the earthquakes that will occur due to the constraints and restrictions. In two building samples with different geometric plan schemes, a study group was formed by changing the ground floor heights. These study groups were modeled in Sta4-Cad environment and the effect of ground floor height changes on soft floor irregularity and construction cost were investigated. As a result, knowing the decisions that may adversely affect the seismic performance of the buildings in the structure design and taking special measures will affect the defense mechanism of the structures in a positive way. It is believed that the findings of the study will encourage the architects to work together with other disciplines in the awareness raising, new construction methods and selection of technological materials