Birinci basamak sağlık merkezlerine başvuran hipertansiyon hastalarında sağlık okuryazarlığı ve öz-bakım yönetimi ilişkisi
The relationship of HEALTH literacy and self-care management in hypertension patients applicable to primary health centers
Yazar: KÜBRA ESEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE KOLCU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Halk sağlığı = Public health ; Hipertansiyon = Hypertension ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırma; birinci basamak sağlık merkezlerine başvuran hipertansiyon hastalarında sağlık okuryazarlığı ile öz-bakım yönetimi arasındaki ilişkiyi belirlemek amacı ile tanımlayıcı tipte gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini Mayıs-Ekim 2021 tarihleri arasında bir üniversite hastanesi aile hekimliği polikliniği ve bu hastaneye bağlı eğitim aile sağlığı merkezine başvuran ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 210 hipertansiyon hastası oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Hasta Tanılama Formu, Kronik Hastalık Öz-bakım Yönetimi Ölçeği (SCMP-G) ve Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizler için SPSS 22.0 (Statistical Package for Social Science) istatistik programı kullanılmıştır.
Bulgular: Örneklemin ortalama yaşı 53,80±8,41 yıldır. Hastaların %70'i kadın, %90'ı evli, %55,2'si ilköğretim mezunudur. Hastaların SCMP-G Ölçeği toplam puan ortalaması 114,71±14,71, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalaması ise 92,48±20,69 olarak hesaplanmıştır. Hipertansiyon hastalarının SCMP-G Ölçeği toplam puanı ile Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı arasında pozitif (r:0,422 p<0,001), Bilgiye Erişim puanları ile Sosyal Koruma puanları arasında da negatif (r:-0,140 p<0,05) korelasyon bulunmuştur.
Sonuç: Hipertansiyon hastalarının öz bakım yönetimlerinin ve sağlık okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesine yönelik çalışmalar yapılması, birinci basamak sağlık hizmetleri kapsamında verilecek öz bakım yönetimini geliştirmeye yönelik hipertansiyon eğitimlerinin sağlık okuryazarlığı düzeyine göre hazırlanması ve yürütülmesi önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Öz-bakım yönetimi, Sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Aim: This research in hypertension patients who have applied to primary health care centers, the relationship between health literacy and self-care management has been established with the descriptive type.
Materials and Methods: An example of the research was created by a university hospital family medicine clinic between may and October 2021 and 210 hypertension patients who applied to the family health center and met the criteria for inclusion in the study. The data of the study is collected using the Patient Diagnostic Form, the Kronic disease Self-Care Management Scale (SCMP-G) and the Health Literacy Scale.  SPSS 22.0 (statistical Package for Social Science) statistical program is used for statistical analysis. 
Results: The average age of the sample is 53.80 ± 8.41 years. 70% of patients are women, 90% are married, 55.2% are primary education graduates. The total score average of the SCMP-G Scale of patients is 114.71±14.71 and the total score average of Health Literacy Scale is 92,48±20,69. Positive correlation (r:0.422 p<0.001) was found between the SCMP-G Scale total score of hypertension patients and the total score of Health Literacy Scale, and negative correlation (r:-0.140 p<0.05) between Information Access points and Social Protection scores.
Conclusion: It is recommended to carry out studies to determine the self-care management and health literacy levels of hypertension patients, and to prepare and conduct hypertension trainings according to the level of health literacy to improve self-care management to be given within the scope of primary health care services.
	
Key Words: Hypertension, Health literacy, Self care management