İklim değişikliğinin sağlık üzerine etkilerine yönelik bir mobil uygulama tasarımı ve uygulamanın kullanılabilirliği
Design of a mobile application on health effects of climate change and usability of the mobile application
Yazar: ELİF AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. FİGEN ERKOÇ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ERGİN ŞAFAK DİKMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kullanıcı tatmini = User satisfaction ; Mobil uygulama = Mobile application ; Mobil öğrenme = Mobile learning ; Sağlık = Health ; Üniversite öğrencileri = University students ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Bu araştırmada Küresel İklim Değişikliği ve Sağlık Etkileri konusunda bir mobil uygulama
tasarlanıp, mobil uygulamanın Gazi Üniversitesi Biyoloji Öğretmenliği ikinci, üçüncü ve
dördüncü sınıf lisans öğrencilerinde küresel iklim değişikliği konusunu aktarmadaki
başarısı, uygulamanın kullanılabilirliği ve kullanıcı memnuniyetinin tespitinin sağlanması
amaçlanmıştır. Araştırmada küresel iklim değişikliği ve sağlık etkileri konusunda geniş
kitlelerce bilinç kazanılması, bilgiye ulaşmada kolaylık sağlaması ve zengin bir içerik
sunması açısından mobil uygulama tasarlamak tercih edilmiştir. Araştırma 2019-2020
eğitim öğretim yılı bahar dönemi Gazi Üniversitesi Biyoloji Öğretmenliği ikinci, üçüncü
ve dördüncü sınıf lisans öğrencileri ile yapılmıştır. Mobil uygulama tasarım sürecinde
öncelikle literatür taraması yapılmış, mobil uygulama içeriğine eklenecek metinler,
infografikler, mini testler hazırlanmış ve "mobiroller" web sitesi kullanılarak bir mobil
uygulama tasarlanmıştır. Tasarlanan mobil uygulama ilk etapta yalnızca Android®
işletim sistemli mobil cihazlarda çalışabilmektedir. Mobil uygulama içeriğindeki infografikler
"canva" web sitesi kullanılarak hazırlanmıştır. Uygulama içinde kullanılmak üzere
kullanıcıların kendi farkındalık/haberdar olma durumunu görmelerine ve kendi kendilerini değerlendirmelerine yarayacak mini testler hazırlanmıştır. Testler, Google Formlar®
üzerinden hazırlanmış, verilen link ile mobil uygulama içeriğinden doğruca testlere
ulaşılabilmeleri sağlanmıştır. Tasarlanan mobil uygulamanın "Küresel İklim Değişikliği ve
Sağlık Etkileri" konusunda katılımcıların öğrenmeleri ve farkındalık düzeyleri üzerine
etkisi olup olmadığını belirlemek için 31 maddelik iklim değişikliği farkındalık testi soru
havuzu (taslak test) oluşturulmuş ve daha önceden konu hakkında bilgi sahibi olabilecek
107 kişiye ön uygulama olarak test uygulanmıştır. Taslak test uygulandıktan sonra test
sorularının zorluğu ve ayırt ediciliği hesaplanarak testin madde analizi, geçerlik ve
güvenirlik analizi yapılmış, uygun olmayan maddeler testten çıkartılmış ve 14 maddelik
test hazır hale getirilmiştir. Hazırlanan Küresel İklim Değişikliği Farkındalık Testi
(KİDFT), araştırmanın katılımcıları Gazi Üniversitesi ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıf
lisans öğrencilerine öntest olarak uygulanmış, daha sonra öğrenciler mobil uygulamayı cep
telefonlarına indirerek mobil uygulama içeriğini incelemiş, son olarak da KİDFT sontest
olarak öğrencilere uygulanmıştır. KİDF öntest-sontest puanları için bağımlı gruplar t-testi
sonuçları istatistiksel olarak anlamlı (p<.05) bulunmuştur. Bu sonuçlar, mobil uygulamanın
katılımcıların küresel iklim değişikliği konusundaki farkındalık düzeyini istatistiksel olarak
anlamlı ölçüde arttırdığını ortaya koymaktadır. Mobil uygulama, katılımcılar tarafından
incelendikten sonra, katılımcılara mobil uygulamayı estetik, renk, kontrol gibi farklı
ölçütlere göre değerlendirmeleri için Mobil Uygulama Kullanılabilirlik Ölçeği (MAUS)
uygulanmıştır. MAUS sonuçları katılımcıların mobil uygulama hakkındaki görüşlerinin
"kullanılabilir" (𝑋̅=5.87) olduğunu göstermektedir. Kullanılabilirlik ölçeğinden sonra
katılımcıların mobil uygulamadan memnuniyetlerini ölçmek için Mobil Uygulama
Memnuniyet Ölçeği (MASS) uygulanmıştır. MASS sonuçları katılımcıların mobil
uygulamadan memnun olduğunu (𝑋̅=5.83) göstermektedir. Katılımcılardan çevrimiçi
ortamdan alınan görüşlere göre, menülerde gezinmenin kolay olduğu, uygulama içindeki
mini testlerin öğrenmelerini kolaylaştırdığı, uygulamayı kullanmaktan memnun oldukları
sonucuna varılmıştır. Araştırmada mobil uygulama, kaynak bir öğretim materyali olarak
tasarlanmıştır. Eğitim ortamlarında kullanılan mobil uygulamaların sınırlı olduğu
düşünülürse ve bu araştırma geliştirilecek mobil uygulamaların etkinliğini göstermesi
bakımından önemlidir.

Abstract:
In this study, a mobile application was designed related to Global Climate Change and
Health Effects. It was aimed to ensure the success of the mobile application in conveying
the subject of global climate change in the second (sophomore), third (sophister) and fourth
year (final year) undergraduate students of the Gazi University Biology Teaching, the
usability of the application and the determination of user satisfaction. In the research, it
was preferred to design a mobile application in order to raise awareness among the
populations about global climate change and health effects, to make easy access to
information and to provide rich content. The research was administered among the 2019-
2020 academic year spring semester Gazi University Biology Teaching second
(sophomore), third (sophister) and fourth year (final year) undergraduate students. In the
mobile application design process, first, the literature was scanned, texts, infographics and
mini tests to be added to the mobile application content were prepared and a mobile
application was designed using the "mobiroller" website. The designed mobile application
could only work on mobile devices with Android®
operating system at first stage. The infographics in the mobile application content was prepared using the "canva" website. Mini tests were prepared for the users to see their awareness and evaluate themselves in the
mobile application. The tests were prepared on Google Forms®, and the tests could be
accessed directly from the mobile application content with the link provided. A 31-item
climate change awareness test (draft test) was prepared in order to determine whether the
designed mobile application had an impact on the participants' learning and awareness
levels on "Global Climate Change and Health Effects" had been applied. Then, a draft test
was applied to 107 people who might have known the subject before. After the draft test
was applied, the difficulty and distinctiveness of the test questions were calculated and the
item analysis, validity and reliability analysis of the test were performed, unsuitable items
were removed from the test and the 14-item test was made ready. The Global Climate
Change Awareness Test (GCCAT) was applied as a pre-test to the second, third and fourth
year undergraduate students of Gazi University. Then, the students downloaded the mobile
application to their mobile phones and examined the mobile application content, lastly
KİDFT was applied to students, as a post test. Dependent samples t-test results were
differed significantly for KIDF pretest and posttest scores. These results showed that the
mobile application statistically significantly increased the awareness level of the
participants about global climate change. After the mobile application was examined by
the participants, the Mobile Application Usability Scale (MAUS) was applied to the
participants to evaluate the mobile application according to different criteria such as
aesthetics, color and control. The MAUS results showed that the participants' opinions on
the mobile application are "available" (𝑋̅=5.87). After the usability scale, Mobile
Application Satisfaction Scale (MASS) was applied to measure the satisfaction of the
participants with the mobile application. MASS results showed that participants were
satisfied with the mobile application (𝑋̅=5.83). According to the feedbacks taken related
with the online environment from the participants, it was concluded that the menus are
easy to navigate, the mini tests in the application facilitate their learning, and participants
were satisfied with using the application. In the study, the mobile application was designed
as a resource teaching material. Considering that mobile applications used in educational
environments are limited, this research is important to show the effectiveness of mobile
applications to be developed.