Gemi batıklarında bulunan Kilikya amphoraları ışığında Antik Kilikya Bölgesi'nin deniz ticaretindeki rolü
The role of Ancient Cilicia Region in sea trade in the light of the Cilician amphoras found on ship wrecks
Yazar: ERCAN SOYDAN
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL ÇETİNTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Sualtı Kültür Mirası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Amforalar = Amphoras ; Dağlık Kilikya = Rough Cilicia ; Deniz ticareti = Sea trade ; Kilikya = Cilicia ; Korsanlar = Implications ; Limanlar = Ports ; Üretim = Production

Özet:
Paleolitik Dönemden beri insanlara yaşam alanı sunan, topografik nedenlerden dolayı
dağlık ve ovalık olarak ikiye ayrılan Kilikya bölgesi, verimli ovaları, nehirleri, dağları ile zengin
bir bölgedir. Tarih boyunca birçok önemli imparatorluğun egemenliği altında olup sürekli
değişime uğramıştır. Buna rağmen ticaret her zaman ön planda olmuştur. Birçok ticaret rotası
üzerinde olan bölge hem ürünlerini ihraç etmiş hem de başka bölgelerden ürünler temin etmiştir.
Çok sayıda limana sahip olmasıyla deniz ticaretinde önemli bir merkez konumundadır.
Tezin birinci bölümünde; Kilikya bölgesinin sınırlarından, coğrafyasından ve
ikliminden , ikinci bölümünde; kronolojik olarak Paleolitik dönemden başlayarak Bizans
Dönemi'ne kadar ki tarihsel sürecinden, üçüncü bölümünde; kara ticaret yolları, deniz ticareti
ve bölgenin korsanlık tarihinden, dördüncü bölümünde; limanların yapımı ve kullanımından,
Ovalık ve Dağlık Kilikya limanlarından, beşinci bölümünde; bölgede üretimleri yapılan zeytin,
zeytinyağı, şarap gibi ürünlerin üretimi ve ticaretinden , altıncı bölümde; Kilikya bölgesinin
amphora üretiminden bahsedilmiştir. Bu bölgeye ait olan Kilikya Tip I-Zemer 41, Kilikya Tip
II-Agora M54, Kilikya Tip III- Pompei V, Kilikya Tip IV-Dressel 2-4, Kilikya Tip V-
Pamphilya, Kilikya Tip VI- LR1A, LR1B ve LR1C amphoraları ele alınmıştır. Sualtı kültür
mirası araştırmalarında saptanan 21 adet Kilikya üretimi amphorası incelenerek gözlem fişi
oluşturulmuştur ve bu amphoraların deniz ticaretindeki rolü saptanmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kilikya, Dağlık Kilikya, Ovalık Kilikya, Üretim, Liman,
Amphora, Deniz Ticareti, Korsanlık

Abstract:
Cilicia is divided into two as rough and plain cilicia regions due to topographic reasons.
Since it is a rich region with its fertile plains, rivers and mountains, it has offered a living space
to people since the Paleolithic Period. It remained under the domination of many important
civilizations and thus underwent many changes. Despite this, trade was always at the forefront.
The region, which was on many trade routes, both exported its products and supplied products
from other regions. It was an important center in shipping trade with its many ports.
In the 1st chapter of the thesis; The borders, geography and climate of the Cilicia region,
in the 2nd chapter; chronologically, the historical process from the Paleolithic period to the
Byzantine Period in the region, in the 3rd chapter; land trade routes, shipping trade and piracy
history of the region, in the 4th chapter; the constructions and use of the Lowland and
Mountainous Cilicia ports, in the 5th chapter; the production and trade of the products such as
olives, olive oil and wine produced in the region, in the 6th chapter; the production of amphorae
in the Cilicia region were investigated. The amphorae of Cilicia Type I-Zemer 41, Cilicia Type
II-Agora M54, Cilicia Type III- Pompeii V, Cilicia Type IV-Dressel 2-4, Cilicia Type V-
Pamphilia, Cilicia Type VI- LR1A, LR1B and LR1C belonging to this region were examined.
An observation sheet was created by examining 21 Cilician amphorae found in the underwater
cultural heritage researches and the role of these amphorae in maritime trade was tried to be
determined.
Keywords: Cilicia, Mountainous Cilicia, Lowland Cilicia, Production, Port, Amphora,
Shipping Trade, Piracy