Akdeniz Üniversitesi Tıp fakültesi dahili tıp birimleri uzmanlık öğrencilerinin akılcı laboratuvar kullanımı konusunda tutum ve düşüncelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of attitudes and thoughts of medical specialty residents of Akdeniz University Medical Faculty on Rational laboratory use
Yazar: MUSTAFA TAYLAN GÜR
Danışman: DOÇ. DR. MELAHAT AKDENİZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN AVCI ; DOÇ. DR. ETHEM KAVUKCU
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Laboratuvarlar = Laboratories ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Bu çalışma dahili birimlerde uzmanlık eğitimi alan hekimlerin akılcı laboratuvar kullanımıyla ilgili düşüncelerini ve gereksiz tetkikleri azaltmak için yapılabilecek uygulamalara bakış açılarını öğrenmeyi ve bu konulara dikkat çekmeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışma olan bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ndeki dahili bölümlerde uzmanlık eğitimi alan hekimlere Nisan-Ağustos 2020 tarihleri arasında anket uygulanarak yapılmıştır. Çalışmaya toplam 160 araştırma görevlisi katılmıştır. Araştırmada "Akılcı Laboratuvar Kullanımı Konusunda Araştırma Görevlisi Doktorların Tutum ve Düşüncelerinin Değerlendirilmesi Anketi" kullanılmıştır. Sonuçlar, SPSS 20.0 (Statistical Package for Social Sciences) yazılımı yardımı ile değerlendirilmiştir. Örneklemi tanımlamak için sürekli değişkenler ortanca (minimum-maksimum), kategorik değişkenler ise sayı ve yüzde ile belirtilmiştir. Kategorik değişkenlerin yüzdelerinin farkı Pearson Chi-Square testi ile analiz edilmiş, beklenen sıklıkların %20'den fazlasının 5'ten küçük olması durumunda Fisher's Exact Test kullanılmıştır. P<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Hazırlanan anketin iç tutarlılığının değerlendirilmesi için Cronbach Alpha değeri hesaplanmış ve 0.782 olarak bulunmuştur. Bu değer hazırlanan anketin tutarlı olduğunu göstermektedir.
Bulgular: Çalışmamıza dahili bölümlerde uzmanlık eğitimi alan; 95'i kadın (%59,4), 65'i erkek (%40,6) olmak üzere toplam 160 hekim katılmıştır. Çalışmaya katılan hekimlerin yaş aralığı 24-49 arası olup yaş ortalaması 28'dir. Katılımcıların 88'inin (%55) uzmanlık dalında çalışma süresi iki yıldan kısa, 72'sinin (%45) ise iki yıldan uzundur. Anket uygulanan hekimlerin ağırlıkla hemfikir olduğu ifade, 63 kişinin (%39,4) katılması ve 71 kişinin (%44,4) tamamen katılmasıyla "Tetkik istemleriyle ilgili ek eğitimlerin gereksiz tetkikleri azaltacağını düşünüyorum." önermesi olmuştur. Gereksiz tetkik istemlerinin nedenleri ile ilgili sorular arasında hekimlerin ağırlıkla hemfikir olduğu ifade, 89 kişinin katılması (%55,6) ve 36 kişinin tamamen katılmasıyla (%22,5) "Malpraktis korkusu ve kanuni kaygılar istediğim tetkiklerin artmasına neden oluyor." önermesi olmuştur. Sorulara verilen yanıtlar katılımcıların cinsiyetine ve çalışma süresine göre değerlendirildiğinde ise soruların büyük kısmında anlamlı fark bulunmamıştır.
Sonuç: Hastanemizin dahili tıp birimlerinde uzmanlık eğitimi alan hekimler, onları gereksiz tetkik istemlerine iten başlıca sebeplerin sırasıyla, malpraktis endişesi ve hasta talebi olduğunu; gereksiz tetkik istemlerinin hastaların yatış süresinde kısalmaya katkısı olmayacağını, fizik muayenenin laboratuvar tetkiklerinden daha değerli olduğunu, fazla tetkik isteyerek tanıya hızlı gidilemeyeceğini düşünmektedirler. Çalışmamıza katılan hekimler, akılcı laboratuvar kullanımıyla ilgili yapılabilecekler için eğitimlere açık olduklarını fakat sistem bazlı değişikliklere sıcak bakmadıklarını belirtmektedirler. Buna benzer çalışmalar yaygınlaştırılarak, laboratuvar tetkikleriyle ilgili değişikliklerle ilgili hekimlerin de fikrinin alınmasıyla birlikte bu değişikliklere hekimlerin uyumunun artması ve sağlık çalışanlarında akılcı laboratuvar kullanımı bilincinin yerleşmesi sağlanabilir.
Anahtar Kelimeler: Akılcı Laboratuvar Kullanımı, Gereksiz Tetkik

Abstract:
Evaluation of Attitudes and Thoughts of Medical Specialty Residents of Akdeniz University Medical Faculty on Rational Laboratory Use
Objective: This study aims to understand the opinions of medical specialty residents about the rational use of laboratory tests and their perspective on the possible practices that can reduce unnecessary investigations and to draw attention to these issues.
Method: This cross-sectional and descriptive study was conducted by surveying medical specialty residents of Akdeniz University Medical Faculty Hospital between April-August 2020. 160 residents were included in the study. In the study, the "Survey for Evaluating the Attitudes and Thoughts of Residents on Rational Laboratory Use" was used. The results were evaluated with the help of SPSS 20.0 (Statistical Package for Social Sciences) software. To define the sample, continuous variables were specified as median (minimum-maximum), and categorical variables were specified with number and percentage. The difference of the percentages of the categorical variables was analyzed with the Pearson Chi-Square test and if more than 20% of the expected frequencies were less than 5, Fisher's Exact Test was used. P <0.05 value was considered significant. In order to evaluate the internal consistency of the survey, the Cronbach Alpha value was calculated and found as 0.782. This value shows that the prepared survey is consistent.
Results: Consisted of 95 women (59.4%) and 65 men (40.6%), a total of 160 residents participated in the study. The age range of the participants was 24-49 with an average of 28. 88 of the participants (55%) had spent less than two years in the specialty, and 72 (45%) of them had spent more than two years. The statement that was most agreed upon by the participants was "I think that additional training on laboratory examinations would reduce unnecessary tests.", with the partial agreement of 63 people (39.4%) and full agreement of 71 people (44.4%). The statement that was most agreed upon by the participants about the causes of unnecessary tests was "I tend to order more tests because of legal concerns and fear of malpractice.", with the partial agreement of 63 people (39.4%) and full agreement of 71 people (44.4%). When the answers were evaluated according to the gender and experience in the specialty of participants, significant difference was not found in most of the questions.
Conclusion: According to the residents in the medical specialty units of our hospital, the main reasons leading them to unnecessary laboratory tests are respectively the concern of malpractice and the patients' requests; overtesting will not contribute to the shortening of the patients' length of stay, physical examination is more valuable than laboratory tests and patients can't be diagnosed faster by requesting more tests. Physicians participating in our study state that they are open to educational sessions about what can be done about rational use of laboratory tests, but they do not lean towards system-based changes. By disseminating similar studies, physicians' opinions about changes in laboratory tests can be obtained, which can help the adaptation of physicians to these changes and improve the awareness of healthcare professionals about rational use of laboratory tests.
Key Words: Rational Use of Laboratory Tests, Overtesting