Önce dağıt sonra topla araç rotalama problemi için bulanık ortamda çok amaçlı yaklaşım ve uygulama
A multi objective approach for vehicle routing problem with backhauls under fuzzy enviroment and an application
Yazar: GÜLÇİN DİNÇ YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. NİHAL ERGİNEL
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Çok amaçlı karar verme = Multiobjective decision making

Özet:
Önce dağıt sonra topla araç rotalama probleminde (ÖDST-ARP), müşteriler dağıtım yapılacak ve toplama yapılacaklar olmak üzere ikiye ayrılır. Depodan çıkan bir araç ürünleri dağıtım yapılacak müşterilere götürdükten sonra toplama yapılacak müşterilere uğrayarak ürünleri alır ve depoya geri döner. Bu çalışmada ÖDST-ARP'yi matematiksel modelle çözebilmek için iki aşamalı bir yöntem geliştirilmiştir. Bölge oluşturma olarak isimlendirilen ilk aşamada önerilen çok amaçlı model ile müşteriler araçlara atanmış ve modelin çözümü için bulanık çözüm yaklaşımları kullanılmıştır. Amaçların ağırlıklarının elde edilmesi için Belenson ve Kapur'un iki oyunculu sıfır toplamlı oyun kuramına dayanan yöntemi bulanık kümeler ile yeniden düzenlenerek yeni bir metot önerilmiştir. Atama işleminden sonra araçların rotalarının oluşturulması önce dağıt sonra topla gezgin satıcı problemine (ÖDST-GSP) dönüşmüştür. Rotalama aşaması olarak isimlendirilen bu ikinci aşamada, her bir aracın rotası Goetschalckx ve Jacobs-Belcha'nın ÖDST-ARP için önerdikleri modelden kapasite ve atama kısıtları çıkarılıp ÖDST-GSP için oluşturulan matematiksel model ile elde edilmiştir. Son olarak her iki aşama sonunda bulunan araç rotalarının iyileştirilmesi için yerel arama kullanılmıştır. Önerilen yöntem ile literatürde yer alan test problemleri çözülmüş ve sonuçlar literatürde bilinen en iyi sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca seramik sağlık gereçleri üreten işletmenin bir haftalık rotalama problemi önerilen yöntem ile çözülmüştür. Araç kapasitesini aşan talep noktaları, araç kapasitesine göre bölünüp yapay noktalar elde edilerek tüm noktaların kapasitesinin araç kapasitesine eşit veya kapasiteden az olması sağlanmıştır.

Abstract:
In Vehicle Routing Problem with Backhauls (VRPB), customers are divided into two categories as linehaul customers and backhaul customer. A vehicle that starts from depot deliveries all good to linehaul customers, then bring goods from backhaul customers and finally return to depot. A method that consists of two phase is proposed to solve the problem with mathematical programming in this study. Customers are clustered to vehicles with proposed multi objective mathematical programming in the first phase that is named as ?clustering phase? and fuzzy approaches are used to solve the model. A method that is a modification of Belenson and Kapur?s two-person zero-sum game theory based approach with using fuzzy sets is proposed to determine weights of objectives. Constructing routes are converted into traveling salesman problem with backhauls (TSPB) after clustering. Every vehicle routes is obtained by proposed mathematical model of TSPB that is a modification of Goetschalckx ve Jacobs-Belcha?s model for VRPB in the second phase that is named as routing phase. Finally local search is used to improve the routes that are generated after two phases. Test problems from literature are solved by the proposed method and the solutions are compared with best known solutions in literature. Also weekly routing problem for a firm that produces ceramic sanitary ware , is solved by the proposed method. Demand nodes that exceed vehicle capacity are divided due to vehicle capacity and artificial nodes are generated so demand of all nodes are provided to be less or equal to vehicle capacity.