Anne-bebek yatak paylaşımının bebeklerin beslenme ve uyku düzeni üzerine etkisi
The effects of mother-infant bed-sharing on breastfeeding and sleep pattern of infants
Yazar: TUĞBA BURCU AYDIN
Danışman: PROF. DR. SADIK AKŞİT
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Beslenme = Nutrition ; Yatak odaları = Bedrooms

Özet:
Giriş: Yatak paylaşımı ebeveynlik araştırmalarında en tartışmalı konulardan biri olmuştur. Yatak paylaşımının; ani bebek ölümü sendromu ve uyku problemleri için risk teşkil ettiği düşünülmekle birlikte emzirme başta olmak üzere. bedensel ve psikolojik olarak faydalarını savunan çalışmalar da mevcuttur. 
Amaç: Bu çalışmanın amacı, ilk yaş içindeki sağlıklı bebeklerde anne-bebek yatak paylaşımının bebeklerin uyku düzeni ve beslenmesi üzerine etkilerinin araştırılmasıdır.
Yöntem: Ağustos 2017- Ağustos 2018 tarihleri arasında;  Ege Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı, Çocuk Sağlığı İzlem polikliniğine 1-12 ay arasındaki bebeklerinin rutin sağlık kontrolünü yaptırmak amacıyla başvuran 507 anne-bebek çifti çalışmaya alındı. Annelere araştırma hakkında açıklama yapılıp sözlü onamları alındıktan sonra, yüzyüze görüşme tekniğiyle ailenin sosyodemografik özellikleri ile bebeklerin beslenme ve uyku düzenlerini araştıran bir anket uygulandı. Anketler doldurulduktan sonra bebeklerin boy ve ağırlık ölçümleri yapılarak, DSÖ standartlarına göre ağırlık, boy ve boya göre ağırlık SDS değerleri hesaplandı ve kaydedildi. Elde edilen veriler SPSS Statistics 18.0 programı ile analiz edildi. Öncelikle tüm değişkenler için tanımlayıcı istatistikler yapıldı. Kategorik değişkenler arasındaki fark için ki kare testi, sayısal değişkenler arasındaki ilişki için Pearson veya Spearman korelasyon analizi uygulandı. Bağımlı değişkenin iki kategorili olduğu durumlarda, bağımsız değişkenlerin bağımlı değişken üzerine olan etkilerini incelemek için lojistik regresyon analizi kullanıldı. Yapılan analizde P<0,05 olduğunda istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: Çalışmaya alınan 507 bebek yaş gruplarına göre grup 1 (1-2 ay), grup 2 (3-5 ay), grup 3 (6-8 ay) ve grup 4 (9-12 ay) olmak üzere ayrıldı. Katılımcıların dağılımları %39,4'ü grup 1, %26'sı grup 2, %20,3'ü grup 3, %14,2'si grup 4 olarak tanımlanan yaş gruplarında idi. Çalışmaya alınan annelerin yaş ortalaması 30,28 ± 5,0 olup, %45'i üniversite mezunuydu. Annelerin %34,9'u kendini mutsuz olarak tanımladı, %12'si sigara içmekteydi. Bebeklerin  %89,5'u anne sütü almakta olup, aylara göre anne sütü alımına bakıldığında ise 1-6 ay arasındaki bebeklerin %93,1'inin,  7-12 ay arasındaki bebeklerin %79'unun anne sütü aldığı görüldü. Bebeklerin uyku özelliklerine bakıldığında ise; %47,7'sinin sırt üstü, %52,3'ünün  yan/yüzüstü pozisyonda uyuduğu, önceki gece bebeklerin %78,1'inin annesi ile aynı odada fakat kendi yatağında, %12,4'ünün  annesi ile aynı yatakta, %9,5'unun annesinden farklı bir odada uyuduğu saptandı. Aile tipi, anne yaşı, anne eğitimi, annenin çalışma durumu ve gelir düzeyinin yatak paylaşımı üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmadığı görüldü. Yatak paylaşan bebeklerin %92'si anne sütü alırken, paylaşmayan grubun %89'unun anne sütü aldığı görüldü. Logistik regresyon modelinde, yatak paylaşan annelerin bebeklerinin anne sütü ile beslenme olasılığı istatiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulundu (P<0,05) Yatak paylaşan bebeklerde yan ve yüz üstü uyuma oranı paylaşmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Annelerin %34,5'u bebeklerinde uyku problemi tariflerken, %18,8'i bebeklerinin huzursuz olduğunu ifade etti. Logistik regresyon modelinde; mutsuz olan annelerin bebeklerinde mutlu olan annelerin bebeklerine göre yaklaşık 2 kat daha fazla uyku problemi saptandı (p<0,01). Annenin ruh hali (mutlu/mutsuz) üzerine etkili olan faktörlerin logistik regresyon ile analizinde ise; uyku problemi olan bebeklerin annelerinin, uyku problemi olmayan bebeklerin annelerine göre iki kat daha fazla oranda mutsuz olduğu saptandı (p<0,01). 
Sonuç: Çalışmamızda yatak paylaşımı ve anne sütü alımı arasında pozitif bir ilişki olduğu görülmüş, fakat bunun bir neden mi yoksa bir sonuç mu olduğunu anlamak mümkün olmamıştır. ABÖS açısından güçlü bir risk faktörü olduğu bilinen yatak paylaşımının bir başka risk faktörü olan yüz üstü/yan uyuma pozisyonuna zemin teşkil ettiği düşünülmüş ve bunun da riski daha çok artıracağı öngörülmüştür. Bu kapsamda rutin çocuk sağlığı izlem visitlerinde bebeğin uyku özelliklerinin sorgulanması ve uyku konusunda ailelere eğitim verilmesi son derece önemlidir.
Anahtar sözcükler: Yatak paylaşımı, anne sütü, bebek, uyku

Abstract:
Background: Although bed-sharing or co-sleeping between a parent and infant has been accepted as a risk factor for sudden infant death syndrome, there are a few studies in the literature showing beneficial effects of bed sharing on breastfeeding rates and duration.
Objective: The aim of this study was to investigate the effects of mother-infant bed sharing on the breastfeeding and sleep pattern of the infants.
Method: A total of 507 mother-infant pairs who applied to Ege University Medical School Well Child Care Outpatient Clinic for routine health care between August 2017 and August 2018 were included in the study.  After the mothers' informed consent was obtained, a questionnaire was applied regarding sociodemographic characteristics of the family, feeding and sleeping patterns of the infants. Height and weight measurements of the infants were recorded and SDS values were also calculated according to the WHO growth standards. The data obtained from the study were analyzed using SPSS Statistics 18.0 program. Descriptive statistics were performed for all variables. Chi-square test was used for the association between categorical variables, and Pearson or Spearman correlation analyses were used for the investigation of the relationship between numerical variables. Logistic regression analysis was used to investigate the effects of independent variables on the dependent binary categorical variable. A P value < 0,05 was considered statistically significant.
Results: The mean age of the mothers was 30.3 ± 5.0 years; 45% of them were university graduates; about 35% of the mothers defined themselves as unhappy, and 12% of them were smokers. Of the infants, 90% were still breastfeeding; the rates were 93% between 1 to 6 months and 79% between 7 to 12 months. The supine and side / prone sleeping positions of the infants were 48% and 52%, respectively. About 12% of the mothers were shared her bed with their babies in the previous night. We did not find any relationship between bed sharing and some independent variables such as maternal age, maternal education, family type and monthly household income in the logistic regression analysis (P>0,05). The rate of breastfeeding was 92% in the bed-shared group and 89% of the non-sharing group. Likewise, the odds of breastfeeding in the infants of bed-shared mothers was found to be significantly higher as compared to those of non-shared mothers in the logistic regression analysis (P <0.01). The rate of side/prone sleeping position, one of the risk factors for SIDS, was also significantly higher among bed-shared infants (P<0,05) .Fussing and sleeping problems were reported about 19% and 35% of the infants, respectively. In a logistic regression model, infants of unhappy mothers had approximately two times more sleeping problems than infants of happy mothers (P <0.01). 
Conclusion: We found a considerable risky sleeping practices in our study population. Bed sharing known to be a strong risk factor for SIDS, especially in the presence of another risk such as "prone / side sleeping position", may further increase the risk for SIDS. Therefore, it is very important to assess infant's sleep practices at every well-child-care visits, and parents should be educated about safe sleeping pattern by the health personnel.
Key words: Bed sharing, breastfeeding, infant, sleep