Down sendromlu çocuklarda anne sütü ile beslenme ve beslenmeyi etkileyen faktörlerin araştırılması
Investigation of breastfeeding and related factors in children with down syndrome
Yazar: MERVE ERDEMİR KULA
Danışman: PROF. DR. BİRSEN KARAMAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Genetik = Genetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Down sendromu = Down syndrome ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Down sendromu (DS) olan çocuklarda obezite, lösemi ve enfeksiyonlar daha sık görülmekte, anne sütü bu hastalık risklerine karşı koruyucu bir rol oynamaktadır. Sendromla ilişkili sağlık sorunları, anneye özgü zorluklar ve sağlık hizmetlerindeki aksaklıklar Down sendromlu bebeklerin daha az anne sütü ile beslenmelerine yol açmaktadır. Bu çalışma Türkiye'de DS olan çocuklarda anne sütü ile beslenme ve beslenmeyi etkileyen faktörleri vaka-kontrol tipinde, odak grup çalışmasını da dahil ederek inceleyen ilk araştırmadır. 2017-2022 yılları arasında İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalında karyotip analiziyle DS tanısı almış çocuklar ile İstanbul'daki çocuk kliniklerinden DS olmayan çocuklar karşılaştırılmış ve DS olan çocukların anneleriyle odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir.
DS'lilerde daha sık hastane yatışı, kalp ameliyatı, emzirme sorunları yaşanmasına rağmen ilk bir saatte emzirmeye başlama (%30), ilk altı ay sadece anne sütüyle beslenme (%40) oranları ve ortalama emzirme sürelerinde (15,1±9,9 ay) DS olmayan grupla (%36,3; %43,8 ve 17,8±8,5 ay) aralarında anlamlı fark olmadığı gösterilmiştir. Oniki ay ve üzerinde anne sütü ile beslenmenin DS'lilerde kontrollere göre daha düşük (p<0,05) olduğu, emzirme danışmanlığı aldığını söyleyen DS'li annelerinin 24 ay ve üzerinde emzirme olasılığının on kat yüksek olduğu bulunmuştur.
Bulgularımız, emzirme danışmanlığı gibi uygun destek varlığında, Down sendromu olan bebeklerin anne sütü ile beslenme sürelerinin DS olmayanlarla benzer seviyelere taşınabileceğini göstermiştir. Çalışmamız bu dezavantajlı grupta anne sütü ile beslenmeyi destekleyecek uygulamaların geliştirilmesine zemin oluşturmaktadır.

Abstract:
Obesity, leukemia, and infections are more common in children with Down syndrome (DS), and breast milk plays a protective role against these health risks. Health issues related to the syndrome are challenges specific to mothers, and shortcomings in healthcare services lead to lower breastfeeding rates among children with Down syndrome. This study is the first to examine breastfeeding and factors affecting nutrition in children with DS in Turkey, using a case-control study, including a focus group discussion. Children diagnosed with DS through karyotype analysis at the Department of Medical Genetics, Istanbul University, Faculty of Medicine, between 2017 and 2022 were compared with children without DS from pediatric clinics in Istanbul, and focus group interviews were conducted with mothers of children with DS.
Despite more frequent hospitalizations, heart surgeries, and breastfeeding issues among children with DS, no significant difference was found in the rate of starting breastfeeding within the first hour (30%), exclusive breastfeeding in the first six months (40%), or average breastfeeding duration (15.1±9.9 months) compared to the non-DS group (36.3%, 43.8%, and 17.8±8.5 months, respectively). Breastfeeding for 12 months or longer was lower in children with DS than in controls (p<0.05), while DS mothers who received breastfeeding counseling were ten times more likely to breastfeed for 24 months or more.
Our findings suggest that with adequate support, like breastfeeding counseling, breastfeeding duration in babies with DS can reach levels similar to those of non-DS children. This study provides a foundation for developing practices to promote breastfeeding in this disadvantaged group.