Spatial experience in metaverse exhibitions: A comparative analysis of reality-based and virtuality-based design approaches
Metaverse galerilerinde mekansal deneyim: Gerçeklik-temelli ve sanallık-temelli tasarım yaklaşımları arasında karşılaştırmalı analiz
Yazar: ZEYNEP UZUN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU ŞENYAPILI ÖZCAN
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Teknolojik gelişmeler, insan deneyimi için alternatif bir ortam sağlayan metaverse kavramının hayata geçirilmesine ön ayak olmuştur. Bu dijital ortamda, bazı mimari tasarımlar adaptasyon yoluyla gerçekliğin sınırlarını aşarken, bazı mekanlar fiziksel alanı taklit etmeye bağlı kalmaktadır. Sonuç olarak, metaverse'de iki tasarım yaklaşımı ortaya çıkmıştır: gerçek hayattaki mimarinin düzenlemelerini taklit eden gerçeklik temelli (GT) ve sanal ortamların esnekliğinden yararlanan sanallık temelli (ST). Tasarıma yönelik bu farklı yaklaşımların mekânsal deneyim üzerindeki etkisi araştırılmaya devam etmektedir.

Bu tez, metaverse ortamlardaki bu iki farklı yaklaşımın kullanıcıların mekânsal deneyimlerini nasıl etkilediğini ortaya koymayı hedeflenmektedir. Metaverse ortamlardaki sergilere odaklanılarak, mimari tasarım yaklaşımlarının mekânsal deneyim üzerindeki etkisinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu çerçevede 118 mimari tasarım öğrencisi ile deneysel bir çalışma yürütülmüştür. Ortamlardaki mekânsal deneyim, mekânsal deneyim anketi ile 6 alt kategoride (mevcudiyet, sürükleyicilik, katılım, akış, yargı ve yön bulma) 1-5 Likert Ölçeği ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, GT ortamını deneyimleyen katılımcılar, ST ortamını deneyimleyen katılımcılara kıyasla kendilerini anlamlı ölçüde daha mevcut hissetmişlerdir. Bu çalışma, mimarlık, sanat ve mekânsal deneyim perspektiflerinden içgörüler sağlayarak sanal ortam tasarımının mekânsal deneyim üzerindeki etkisini anlama konusunda yardımcıdır. Gelecekteki araştırmalar, farklı tasarım metodolojilerine sahip mekânların kullanılması ve diğer disiplinlerden kişilerle işbirliği yapılması yoluyla bu keşifleri daha kapsamlı bir çerçevede doğrulama ve genişletme fırsatına sahip olabilir.

Abstract:
Technological advancements have initiated the realisation of the metaverse concept, which provides an alternative environment for human experience. Within this digital frontier, while some architectural designs transcend the boundaries of reality ` adaptation, certain spaces adhere to mimicking the physical realm. As a consequence, two design approaches have emerged in the metaverse: reality-based (RB), which replicates the appearance of real-life architecture, and virtuality-based (VB), which takes advantage of the flexibility and limitlessness of virtual environments. However, the impact of these different approaches to the design on spatial experience remain to be investigated.

This thesis aims to find out how these two different approaches in metaverse environment's designs impact spatial experience of the users. By concentrating on two different exhibition spaces in metaverses, the effect of architectural design approaches on spatial experience is intended to be find out. Within this framework, an experimental study was conducted with 118 architectural design students. The spatial experience was analysed through the Questionnaire on Spatial experience in exhibition environments with 6 subcategories (presence, immersion, engagement, flow, judgement, and wayfinding) through a 5-point Likert Scale. As a result of the research, the participants who experienced the RB environment felt significantly more present than those who experienced the VB environment. The result aid in comprehending the impact of design on spatial experience by providing insights from the perspectives of architecture, art, and spatial experience. Future research may validate and expand upon these discoveries in a more comprehensive framework through the utilisation of spaces featuring diverse design methodologies, and in collaboration with individuals from other disciplines.