TR83 bölgesi'nde kırmızı et arzını etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting the red meat supply in the TR83 region
Yazar: BERRİN DAL
Danışman: PROF. DR. HALİL KIZILASLAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Et ürünleri = Meat products ; Kırmızı et = Red meat ; Sığır besiciliği = Cattle fattening ; Üretim teknolojisi = Production technology

Özet:
Bu araştırmada, TR83 Bölgesi'nde kırmızı et arzını etkileyen faktörler belirlenerek, kırmızı et sektöründe yaşanan sorunlar incelenmiştir. Kırmızı et sektörü, kırmızı et sanayiine hammadde kaynağı olan besi işletmeleri ve kırmızı et sanayii olmak üzere iki kısımda ele alınmıştır. TR83 Bölgesi'nde besi sığırcılığı ile uğraşan 230 adet işletme ve kırmızı et sanayiinde faaliyet gösteren mezbaha, kombina ve et ve et ürünleri işleyen 15 adet işletme ile yüz yüze görüşme yoluyla elde edilen veriler araştırmanın materyalini oluşturmuştur.
Besi sığırcılığı işletmelerinden elde edilen veriler doğrultusunda işletmecilerinin üretim kararında etkili olan faktörleri belirlemek için Faktör Analizi ve üretim kararlarında etkili olan faktörlere ilişkin algı haritasını elde etmek için Çok Boyutlu Ölçekleme Analizi'nden yararlanılmıştır. Ayrıca besi işletmelerinin brüt marjları hesaplanmış, işletmelerde üretimi etkileyen ekonomik ve teknik faktörleri belirlemek için Çok Değişkenli Regresyon Analizi kullanılmıştır. Buna göre, başta yem ve hayvan alım masrafları olmak üzere girdi maliyetlerinin düşürülerek, desteklerin ve kredi imkânlarının artırılmasının üreticinin üretim kararlarında önemli ölçüde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Kırmızı et sanayiinde faaliyet gösteren işletmelerden elde edilen veriler doğrultusunda üretim teknoloji düzeyini ve bu teknoloji düzeylerinin seçiminde etkili olan kriterleri belirlenmek için Analitik Hiyerarşik Süreç (AHS) ve TOPSİS yöntemlerinden yararlanılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, modern üretim teknolojisi AHS yöntemi ile %85 ve TOPSİS yöntemi ile %99 puan ile oldukça önemli olarak belirlenmiştir. Üretim teknoloji düzeyinin belirlenmesinde en önemli kriterlerin ise, kalite (0.291), hijyen (0.273) ve modern koşullar (0.106) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, yeterli kırmızı et arzının sağlanabilmesi, sağlıklı ve güvenilir gıdanın üretimi ve tüketimi için işletmelerde modernizasyon teşvik edilerek, işletmelerin modern teknolojiyi kullanmasına imkân tanınmasının üretimi destekleyeceği soncuna ulaşılmıştır. 
Kırmızı et arzının artırılması için, sektörün sorunları besi işletmeleri ve kırmızı et sanayiinde yer alan işletmeler olmak üzere bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Türkiye'de herkesin kırmızı ete ulaşımının sağlanması için yapılacak çalışmalarla sorun çözücü politikaların geliştirilmesi ve mevcut potansiyelini iyi değerlendirmesi ile uzun vadeli adımlar atılması sağlanabilecektir.

Abstract:
In this study, the factors affecting the supply of red meat in the TR83 Region were determined, and the problems experienced in the red meat sector were examined. The red meat sector has been discussed in two parts, namely the fattening enterprises, which are the source of raw materials for the red meat industry, and the red meat industry. The data obtained through face-to-face interviews with 230 enterprises dealing with beef cattle breeding and 15 enterprises operating in the red meat industry, processing meat, and meat products in the TR83 Region, constituted the materials of the research. 
In line with the data obtained from beef cattle enterprises, Factor Analysis was used to determine the factors that are effective in the production decision of the operators, and Multidimensional Scaling Analysis was used to obtain a perception map of the factors that are effective in production decisions. In addition, the gross margins of the livestock farms were calculated, and Multivariate Regression Analysis was used to determine the economic and technical factors affecting production on the farms. Accordingly, it has been concluded that reducing input costs, especially feed and animal purchase costs, and increasing supports and credit opportunities have a significant effect on the production decisions of the producer. 
Analytical Hierarchical Process (AHS) and TOPSIS methods were used to determine the production technology level and the criteria that are effective in the selection of these technology levels in line with the data obtained from the enterprises operating in the red meat industry. As a result of the study, modern production technology was determined as very important by 85% points with the AHP method and 99% points with the TOPSIS method. It has been concluded that the most important criteria in determining the level of production technology are quality (0.291), hygiene (0.273) and modern conditions (0.106). 
Accordingly, it has been concluded that enabling enterprises to use modern technology will support production by encouraging modernization in enterprises to ensure adequate supply of red meat, to produce and consume healthy and safe food.
In order to increase the supply of red meat, the problems of the sector should be evaluated as a whole, including the fattening enterprises and the enterprises in the red meat industry. With the efforts to ensure that everyone in Turkey has access to red meat, it will be possible to take long-term steps by developing problem-solving policies and making good use of its current potential.