Derinden bölünmüş bölgelerde çatışma yönetimi: Temel yaklaşımlar çerçevesinde 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti
Conflict management in deeply divided places: Examining the 1960 Republic of Cyprus in the context of mai̇n approaches
Yazar: SEÇKİN TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLA DERYA TAĞMAT
Ankara Üniversitesi / Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti Anayasası = 1960 Cyprus Republic Constitution ; Güney Kıbrıs Rum Yönetimi = Greek Cypriot Administration of Southern Cyprus ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Kıbrıs Türkleri = Cyprus Tuks ; Kıbrıs sorunu = Cyprus problem

Özet:
Derinden bölünmüş bir bölge olan Kıbrıs'ı inceleyen bu çalışmanın temel amacı, Kıbrıslı Türkler ile Kıbrıslı Rumlar arasındaki bölünmüşlüğün derecesini ölçmek ve tarihi süreç içerisinde derinleşen bu bölünmüşlüğün kök nedenlerini bulmaktır. Bu doğrultuda analitik bir vaka çalışması gerçekleştirebilmek maksadıyla 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti mercek altına alınmış ve bu ortaklığın müzakere süreci, temel anlaşmaları ve anayasası detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Analiz sürecini kavramsal bir zemine oturtabilmek için çatışma yönetimi disiplinindeki anayasal tasarımlar tartışması kapsamında iki temel yaklaşımı oluşturan bütünleşmecilik ve uzlaşmacılık yaklaşımları ele alınmış ve örnek vaka çalışması bu temel yaklaşımlar çerçevesinde tamamlanmıştır. Çalışmanın amacına en objektif şekilde ulaşabilmek için çatışma yönetimi disiplini alanında oldukça geniş bir literatür taraması yapılmış, etnik çatışma yaşanan farklı coğrafyalara ilişkin yapılan çalışmalar irdelenmiş, derinden bölünmüş bölgelere yönelik gerçekleştirilmiş olan anayasal tasarımlar mercek altına alınmış, 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti dönemine ilişkin İngiliz, Amerikan ve Kıbrıs Türk arşivleri tetkik edilmiş, Kıbrıs basını taranmış, konunun uzmanları ile mülakat yapılmış ve ortaya konan bilgiler ışığında iki halkın bir ortaklık kurup kuramayacağı bütün boyutlarıyla analiz edilmiştir. Yapılan inceleme ve analizler neticesinde, kendi kaderini tayin hakkı olan iki farklı halkın çatışma içerisinde bulunduğu coğrafyaların derinden bölünmüş bölgeler olarak tanımlanması gerektiği, topluluk, toplum ve halk kavramlarının genel olarak literatürde doğru kullanılmadığı, Ada'daki iki etnik grubun tek bir toplumu değil iki ayrı halkı teşkil ettiği, Kıbrıs'ın derinden bölünmüş olmasının temel nedenlerinin iki halkın doğrudan varlığı ile birlikte Osmanlı ve İngiliz hükümetlerinin uygulama ve düzenlemeleri olduğu, 1960 Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kurulma aşamasında Yunan tarafının bütünleşmeci, Türk tarafının uzlaşmacı bir yaklaşım sergilediği, ortaklığın sonuna doğru Rumların bütünleşmecilik yaklaşımından asimilasyoncu bir eğilime yöneldiği, Kıbrıslı Türklerin ise uzlaşmacılığın en uç noktası olan taksim anlayışına doğru kaymak zorunda kaldığı ortaya çıkarılmıştır. Bu bulgular çerçevesinde Kıbrıs'taki iki halkın bir ortaklık kurmasının neredeyse imkânsız olduğu ve Ada'daki çatışmanın yönetilebilmesi için kalıpların dışında düşünerek yeni çözüm modellerinin değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The primary objective of this study is to gain a deeper understanding of the complex dynamics between Turkish Cypriots and Greek Cypriots in Cyprus. To achieve this, we examined the historical evolution of the division between these two peoples and identified the underlying causes of this deepening cleavage. To this end, we analyzed the 1960 Republic of Cyprus and the negotiation process, basic agreements, and the constitution of this partnership in detail. In order to provide a conceptual basis for the analysis process, the two main approaches to constitutional design in the conflict management discipline, namely integrationism and accommodationism, are discussed. In order to achieve the objective of the study, a comprehensive review of the extensive literature on conflict management was conducted with a particular focus on ethnic conflict in different geographical regions. We have taken a closer look at the constitutional designs that have been implemented in deeply divided places. In particular, we have examined the situation in Cyprus in the 1960s, conducting through research in archives of UK, USA and Cyprus. We have consulted with the press in Cyprus and have an interview with experts on the subject. Through this process, we have sought to gain a comprehensive understanding of the potential for collaboration between the two peoples, exploring the full spectrum of possibilities. After careful examination and analysis, it is proposed that geographies where two different peoples with the right to self-determination are in conflict should be defined as deeply divided places. It appears that the concepts of community, society and people are not always used correctly in the literature. It is also worth noting that the two ethnic groups on the island do constitute two separate peoples, rather than a single one society. The deep division of Cyprus can be attributed in part to the existence of two peoples, as well as the practices and regulations of the Ottoman and British governments. During the establishment of the Republic, the Greek Cypriots adopted an integrationist approach, while the Turkish Cypriots adopted a accommodationist approach. As the partnership drew to a close, the Greek Cypriots shifted from an integrationist approach to an assimilationist tendency, while the Turkish Cypriots were forced to shift towards the most extreme point of accommodationism, the partition approach. In light of these findings, it seems that it is almost impossible for the two peoples in Cyprus to establish a partnership. It might therefore be beneficial to consider alternative solution models that could be evaluated by thinking out of the box in order to manage the conflict on the island.