Turizmde dönemsel evrilmeler ve turist rehberliği: Bir Delphi uygulaması
Periodic evolutions in tourism and tour guiding: A Delphi application
Yazar: NAZLI AYSİN ÖRNEK
Danışman: PROF. DR. KURTULUŞ KARAMUSTAFA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Kırılgan bir endüstride yer alan turist rehberliği mesleği, tarihsel süreç içerisinde pek çok olaydan etkilenmiştir ve halen de etkilenmeye devam etmektedir. Bu tür alanların, yaşanan olumsuz durumlardan daha az etkilenebilmesi için uzun vadeli stratejilere sahip olması önemlidir. Dolayısıyla turizm endüstrisindeki diğer temel faaliyet alanlarında olduğu gibi, rehberlik mesleğine yönelik de alternatif gelecek senaryolarının oluşturulması risk faktörlerini azaltabilir. Bu kapsamda bu araştırmanın amacı, öncelikle tarihsel süreç içerisinde turist rehberliği mesleğinin ne tür değişimler geçirdiğinin tespit edilmesi ve mesleğin geleceğine ilişkin alternatif senaryoların belirlenmesidir. Araştırmanın amacına ulaşabilmesi adına dört turda gerçekleştirilen Delphi yöntemi ile Türkiye'de eylemli olarak çalışan turist rehberlerinden 27 Şubat 2021- 6 Şubat 2023 tarihleri arasında farklı tekniklerle veri toplanmıştır. 
Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veri neticesinde, turist rehberliği mesleğinde yaşanan i) politik/yasal, ii) ekonomik, iii) sosyokültürel, iv) teknolojik, v) mesleğin işleyişi ile ilgili etkenler ve vi) beklenmedik durumlardan kaynaklı değişimler altı tema altında toplanmıştır. Ardından turist rehberliği mesleğinde 2040 yılına kadar gerçekleşme ihtimali olan öngörüler tespit edilerek i) politik/yasal, ii) ekonomik, iii) sosyokültürel, iv) teknolojik ve v) mesleğin işleyişi ile ilgili öngörü temaları oluşturulmuştur. İlk iki turda nitel tekniklerle elde edilen veri, yapılandırılarak Delphi temelli senaryo anketi oluşturulmuş ve son iki turda Gerçek Zamanlı Delphi anketi ile mesleğin geleceğine ilişkin veri elde edilmiştir. Hiyerarşik kümeleme analizi neticesinde ise mesleğin geleceğine ilişkin i) gerçekleşme ihtimali yüksek, ii) gerçekleşmesi muhtemel ve iii) gerçekleşme ihtimali zayıf olmak üzere üç alternatif gelecek senaryosu elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Turist Rehberliği, Değişim, Delphi Yöntemi, Delphi Temelli Senaryo, Gelecek Senaryoları.

Abstract:
The field of tour guiding, which is situated in a fragile area, has been and continues to be impacted by several historical events. To be less affected by the unpleasant circumstances encountered, it is critical that such areas have long-term policies. As a result, developing alternative future scenarios in the tourism industry, such as providing alternative future scenarios, can lower risk factors. In this respect, the purpose of this research is to identify the historical changes that the profession of tourist guiding has undergone and to identify alternative future scenarios for the field. To fulfill the research's objectives, data was gathered using the four-round Delphi method from tour guides in Türkiye between February 27, 2021, and February 6, 2023.
The information gained through the semi-structured interviews is used to categorize the changes in the tourist guiding area brought on by i) political/legal, ii) economic, iii) sociocultural, iv) technological, and v) sociocultural factors, as well as the vi) unexpected factors into six themes. Then, the themes of i) political/legal, ii) economic, iii) sociocultural, iv) technological, and v) the operation of the profession were formed based on the predictions that are likely to come true in the tour guiding profession until 2040. In the first and second rounds, the qualitatively collected data was determined, and a Delphi-based scenario questionnaire was developed. In the third and fourth rounds, the Real-Time Delphi questionnaire was used to collect data about the profession's future. Based on the results of hierarchical cluster analysis, the thesis presented three possible future scenarios about the future of tour guiding: i) most probable, ii) possible, and iii) low probable.
Keywords: Tour Guiding, Change, Delphi Method, Delphi Based Scenario, Future Scenarios.