Anadolu lisesi öğretmenlerinin entelektüel sermaye algısı ve akademik iyimserliği ile okulun akademik başarısı arasındaki ilişki
The relationship among anatolian high school teachers' i̇ntellectual capital perception, academic optimism and school' academic achievement
Yazar: ERCÜMENT DEMİR
Danışman: PROF. DR. FERUDUN SEZGİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Akademik başarı = Academic achievement ; Akademik iyimserlik = Academic optimism ; Anadolu liseleri = Anatolia high schools ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Okul başarısı = School achievement ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, Anadolu liselerindeki akademik başarı düzeyinin öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeyleriyle ve okulun algılanan entelektüel sermaye düzeyi ile ilişkisi incelenmiştir. Bu araştırma nicel bir çalışmadır ve araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Ankara ili merkez ilçelerinde bulunan Anadolu liseleri ve bu liselerde 2017-2018 öğretim yılında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Örnekleme dâhil edilmiş olan okullar ve öğretmenler iki basamaklı basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. İlk basamakta okullar, ikinci basamakta ise bu okullarda görev yapan öğretmenler seçkisiz olarak belirlenmiştir. Araştırmada %95 güven aralığı dikkate alınmıştır. Çalışmada kullanılacak veri analizlerinin güvenilir ve geçerli sonuçlar üretmesi için 105 Anadolu lisesinden 32'si, bu okullarda görev yapan öğretmenden ise 530'i örnekleme dâhil edilmiştir. Analizler öncesi yapılan veri ayıklama işlemleri sonucunda, gerekli niteliği taşımayan ölçeklerden elde edilen veriler veri setinden çıkartılmıştır ve analizler 486 ölçekten elde edilen veriler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada akademik başarı puanı olarak araştırmanın yapıldığı 2017-2018 öğretim yılında ÖSYM tarafından yayımlanmış en güncel veriler olan 2016 yılı YGS5 ve YGS6 puanları kullanılmıştır. Öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeylerini tespit etmek için Hoy, Tarter ve Hoy (2006) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması Erdoğan (2013) tarafından yapılan Akademik İyimserlik Ölçeği ve algılanan entelektüel sermaye düzeyini ölçmek için ise Stewart (1997) tarafından işletmeler için geliştirilen, okula ve Türkçeye uyarlaması Karakuş ve Çobanoğlu (2013) tarafından yapılan Entelektüel Sermaye Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma soruları yanıtlanmadan önce ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik analizleri doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yoluyla incelenmiştir. Veriler aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik değer ve Pearson korelasyon gibi betimleyici istatistiklerin yanı sıra çok değişkenli doğrusal regresyon analizi ve çok düzeyli (hiyerarşik) doğrusal modelleme yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, Anadolu liselerindeki akademik başarı düzeyi ile öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeyleri arasında pozitif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Okulun akademik başarı düzeyi ile algılanan entelektüel sermaye düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Öte yandan, algılanan entelektüel sermaye düzeyi ve akademik iyimserlik düzeyi arasında pozitif yönlü, zayıf fakat istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada, öğretmen düzeyinde ele alınan demografik değişkenlerle akademik iyimserlik düzeyi ve entelektüel sermaye düzeyi arasında herhangi bir ilişki bulunamamıştır. Okul düzeyinde ölçülen öğretmen-öğrenci oranı dışındaki yordayıcı değişkenlerle akademik başarı arasında bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, gözlem birimi olarak okulun ele alındığı çalışmalarda daha büyük örneklemler ile çalışmaların yapılması ve akademik başarıyı konu alan araştırmalarda ise sosyo-ekonomik düzey değişkeni dikkate alınarak ayrı modellemelerin oluşturulması önerilebilir. Sonuç olarak, okullarda akademik başarıyı artırmak adına maliyeti düşük ancak etkili bir araç olarak akademik iyimserliğe daha fazla önem verilmesi önerilebilir.

Abstract:
In this study, the relationships among academic success in Anatolian High Schools and academic optimism levels of teachers and perceived intellectual capital level of the schools were examined. The present study is a Quantitative Study utilizing survey research methodology. The population of the study consisted of the Anatolian High Schools in the central counties of Ankara and the teachers who worked at these high schools in 2017-2018 academic year. The schools and the teachers that would be included in the sampling were determined by using a two-stage simple random sampling. The schools were determined in the first step and the teachers who worked at these schools were chosen randomly in the second step. In the study, 95% Confidence Interval was taken into consideration. To produce reliable and valid results, 32 of the 105 Anatolian High Schools and 530 of the teachers who worked at these schools were included in the sample. As a result of the data cleaning process carried out before the analyses, the data that did not have the necessary qualifications were excluded from the dataset and the data that were obtained from 486 participants were used to answer the research questions. The YGS5 and YGS6 scores for the 2017-2018 academic year, which were the most recent data published by OSYM, were used to represent the academic achievement in the study. The Academic Optimism Scale, which was developed by Hoy, Tarter & Hoy (2006) and was then adapted into Turkish by Erdoğan (2013) was used to determine the level of academic optimism of teachers. The Intellectual Capital Scale, which was developed by Stewart (1997) for companies and then adapted into school setting and into Turkish language by Karakuş and Çobanoğlu (2013), was used to measure the level of perceived intellectual capital. The validity and reliability analyses of the scales were examined through Confirmatory Factor Analysis (CFA) before doing the analyses to answer the research questions in three steps. Data were analyzed by using descriptive statistics such as arithmetic mean, standard deviation, percentages and Pearson correlation as well as multiple linear regression and multilevel (hierarchical) linear modeling methods. As a result of the present research, it was determined that there was a positive, moderate and significant relation between the academic success levels at Anatolian High Schools and academic optimism of teachers. No statistically significant relations were detected between the academic success levels of schools and the perceived intellectual capital. On the other hand, a positive but weak and statistically significant relation was detected between the perceived intellectual capital and academic optimism. In the study, no relations were found between the academic optimism and intellectual capital levels and the demographic variables that were analyzed at the teacher level. Furthermore, no relations were detected between the predictive variables and the academic success aside from the teacher-student ratio that was measured at school level. According to the results of this study, it may be recommended that further studies with larger samples in which schools will be considered as the unit of analysis and separate models considering the socio-economic status as independent variable should be conducted on school academic success. Consequently, it may also be suggested that more importance should be given to teachers' academic optimism as a low-cost but effective tool in increasing academic success at schools.