Portre'de kültürel kimlik
Cultural identity in portraiture
Yazar: SEFER TAN
Danışman: DOÇ. DR. ABİDİN MÜSLÜM BAYSAL
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Eski Mısır dönemi ressamlarının oluşturduğu Fayyum portrelerinde, tasvir edilen karakterlerin (tanrı-tanrıçalar, krallar-kraliçeler) fiziksel performanslarını yansıtmanın yanı sıra, tasvir edilen karakterlerin zihinsel ve duygusal olaylar da yansıtılmaya uygun hale getirilmesi. Portreler, kişilerin manevi, psikolojik ve kişisel özelliklerini ifade etmek için tasarlandı. Bu anlatım biçimi estetiklere, benzerliklere ve odaklanmaya odaklanılarak elde edilir. Resimlerdeki portreler salt nesnel bir görüntüden fazlasını sağlar, aynı zamanda kişinin duygusal dünyasını ve en içteki varlığını da yansıtır. Portre sistemi, tarih boyunca farklı tekniklerle hayata geçirilmiş olsa da, günümüzde insanların ifade edilmesi ve ölümsüzleştirilmesi için kullanılan önemli bir resim dalı olarak varlığını sürdürüyor. Antik Yunan döneminde ikonografik sanatta eski Mısır'da olduğu gibi filozofların portreleri ve büstlerinin yanı sıra kral-kraliçe, tanrı-tanrıça konuları da yer alıyordu. Roma İmparatorluğu döneminde bu portreler genellikle siyasi ve sosyal konular için üretiliyordu ancak özel siparişler de mevcuttu.  Bu özel emirler Kilise ve krallık (hükümdar) tarafından verilmiştir. Antik çağlarda olduğu gibi Orta Çağ'da da öğelerin bulunması gerekir diniydi. Aydınlanma Çağı ve Rönesans'la birlikte, sanatçıların farklı tarzları kullanarak daha detaylı ve özgür portreler yaratmaya yönelmesiyle portrede bir canlanma yaşandı. 
Sanat tarihindeki geleneksel kalıpların reddedilmesi ve çağdaş sanatın evrimi, sanatçıları kendi benzersiz ifade biçimlerini geliştirmeye ve modern sanat anlayışını zenginleştirmeye yönlendirmiştir. Ekspresyonizm, soyut sanat, çağdaş sanat gibi akımlar, sanat dünyasına yeni perspektifler getirerek geleneksel sınırları aşmış ve sanatın kapsamını genişletmiştir. Sanat, sadece estetik kaygılarla sınırlı kalmamış, aynı zamanda duygusal, kültürel, ve toplumsal derinliklere de odaklanmıştır.Bu, sanatçıları, eserlerinde kendilerini ifade etmeye ve izleyicilere derinlemesine bir deneyim sunmaya yönlendirmiştir. Geleneksel tekniklerin çöküşü, sanatçıları farklı malzemeler ve teknikler kullanmaya teşvik etmiş, böylece sanat eserleri daha çeşitli ve deneysel hale gelmiştir. Portre sanatı da bu evrimin bir parçasıdır. Günümüzde, portreler geleneksel çizim ve resim tekniklerinden ziyade dijital araçlar, fotoğraf manipülasyonu ve çağdaş tekniklerle şekillenmektedir. Dijital teknolojinin ilerlemesi, sanatçılara yeni bir ifade biçimi sunmuş ve portre sanatını daha erişilebilir kılmıştır.
Sanatçılar, duygusal ve kültürel zenginliklerini yansıtmak, kişisel ve toplumsal kimliklerini ifade etmek için portreyi etkili bir araç olarak görmeye devam etmektedir. Portreler, izleyiciyle derin bir bağ kurma ve duygusal bir etki bırakma potansiyeline sahiptir. Modern portreler, sadece fiziksel benzerlikleri değil, aynı zamanda içsel dünyanın derinliklerini de yakalamayı amaçlar. Sanatın bu evrimi, izleyicilere daha geniş bir perspektif sunarak sanatın sınırlarını zorlamıştır. Günümüzde sanat, sadece güzellik arayışı değil, aynı zamanda düşündürücü, sorgulatıcı ve etkileyici bir deneyim sunma amacını taşımaktadır. Sanatçılar, geleneksel ve çağdaş unsurları birleştirerek kendi sanatsal dilini oluştururken, izleyicilere de yeni düşünce kapıları aralamaktadırlar

Anahtar kelimeler: Portre, Toplum, Kültür, Kimlik Aidiyet,

Abstract:
In the Fayum portraits created by painters during the ancient Egyptian period, in addition to reflecting the physical features of the depicted characters (gods and goddesses, kings and queens), efforts were made to render them suitable for portraying the mental and emotional events of the characters. These portraits were designed to express the spiritual, psychological, and personal characteristics of individuals. This narrative style is achieved by focusing on aesthetics, resemblances, and concentration.The portraits in the paintings provide more than just an objective image; they also reflect the emotional world and innermost essence of the individual. Although the portrait system has been realized through different techniques throughout history, it continues to exist today as a significant branch of painting used to express and immortalize individuals.
Fayum portraits not only depict the physical attributes of the portrayed figures such as gods, goddesses, kings, and queens, but also aim to convey their mental and emotional experiences. The portraits were created with a focus on aesthetics, resemblances, and concentration. They were designed to express the spiritual, psychological, and personal traits of the depicted individuals.
While the portrait system has been executed through various techniques throughout history, it remains an important branch of painting in contemporary times, serving as a means to express and immortalize individuals. In the iconographic art of ancient Greece, much like in ancient Egypt, portraits and busts of philosophers were prevalent, alongside depictions of kings, queens, gods, and goddesses. During the Roman Empire era, these portraits were often produced for political and social purposes, although private commissions were also available. Such special orders were placed by the Church and the monarchy (rulers). Just as in ancient times, elements of the religious were present during the Middle Ages. With the Enlightenment and the Renaissance, there was a revival in portraiture as artists, using different styles, aimed to create more detailed and liberated portraits. 
The rejection of traditional patterns in the history of art and the evolution of contemporary art have guided artists to develop their unique forms of expression and enrich the understanding of modern art. Movements such as Expressionism, Abstract Art, and Contemporary Art have transcended traditional boundaries, bringing new perspectives to the art world and expanding the scope of art. Art has not been confined solely to aesthetic concerns; it has also focused on emotional, cultural, and societal depths.
This has directed artists to express themselves in their works and provide viewers with a profound experience. The decline of traditional techniques has encouraged artists to use different materials and techniques, making artworks more diverse and experimental. Portrait art is also a part of this evolution. In today's context, portraits are shaped not by traditional drawing and painting techniques but by digital tools, photo manipulation, and contemporary methods. The advancement of digital technology has offered artists a new means of expression and made portrait art more accessible.
Artists continue to view portraiture as an effective tool for reflecting their emotional and cultural richness and expressing their personal and societal identities. Portraits have the potential to establish a deep connection with the audience and leave an emotional impact. Modern portraits aim not only to capture physical resemblances but also the depths of the inner world. The evolution of art has pushed the boundaries of art by offering viewers a broader perspective. In contemporary times, art is not just a pursuit of beauty; it also aims to provide a thought-provoking, questioning, and impactful experience. As artists blend traditional and contemporary elements to create their artistic language, they open new doors of thought for the audience.
Keywords: Portrait, Society, Culture, Identity, Belonging.