Ankara ili akyurt ilçesi ve civarının yeraltı su kirliliği açısından incelenmesi
Ankara province akyurt district and surroundings investigation in terms of groundwater pollution
Yazar: EMRE ŞAHBUDAK
Danışman: PROF. DR. NAİL ÜNSAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı inceleme alanında bulunan yeraltısuyu kaynaklarının araştırılması, kimyasal özelliklerinin belirlenmesi ve su kirlilik oranları tespit edilerek kirliliğe neden olan etmenlerin araştırılmasıdır. İnceleme alanından alınan32 adet su örneğine yerinde ölçümler (pH, sıcaklık, elektiriksel iletkenlik, yeraltısuyu seviyesi vb.) ve laboratuarda kimyasal (anyon ve katyon) analizler yapılmıştır. Araziden toplanan verilerle serbest akifer özelliğindeki alüvyonda yeraltısuyu tablası haritası oluşturulmuş vesu akım yönünün inceleme alanının doğusunda batıya doğru, batısında güneydoğuya doğru ve Çubuk Çayı boyunca da güneye doğru olduğu belirlenmiştir. Laboratuar verileri Piper, Schoeller ve dairesel diyagramlarda çizilip değerlendirilmiş ve hangi jeolojik birimlerden gelebilecekleri yorumlanmıştır.Ayrıca laboratuar verileri ile serbest akiferde klorür, bikarbonat, elektriksel kondüktivite, toplam çözünmüş iyon haritaları ile rMg/rCa ve rSO4/rCl oranlarına göre eş değişim haritaları oluşturulmuştur. Analizi yapılan sulardaki iyonların miktarları Su Kalite Yönetmeliği TS 266/T3 standartları ile karşılaştırılması yapılarak her ne kadar içilebilirlik ve kullanılabilirlik açısından yapılan analizler yeterli olmasa da fikir vermesi açısından değerlendirilmiştir. İnceleme alanının sürdürülebilir ve entegre su yönetimi açısından havza bazında önemi vurgulanmıştır. IPCC (Hükümetler Arası İklim Değişikliği Paneli) senaryoları sonucu yapılan çalışmalar ışığında nasıl gibi bir geleceğin beklediğine değinilmiştir. İnceleme alanındaki tarım arazilerinde kontrolsüz sulama yapılması, faaliyet gösteren sanayi tesislerinin çokluğu, hayvancılık gibi faaliyetlerin yapılması yeraltısuları için jeolojik yapıya bağlı olarak kirletici unsurlar olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the groundwater resources in the study area, to determine their chemical properties and to investigate the factors causing pollution by determining the water pollution rates.On-site measurements (pH, temperature, electrical conductivity, groundwater level, etc.) and chemical (anion and cation) analyzes in the laboratory were performed on 32 water samples taken from the study area.With the data collected from the field, a groundwater table map was created in the free aquifer-like alluvium and it was determined that the water flow direction was westward in the east of the study area, southeastward in the west and southward along the Çubuk Stream.Laboratory data were drawn and evaluated in Piper, Schoeller and circular diagrams and interpreted from which geological units they could come from.In addition, maps of chloride, bicarbonate, electrical conductivity, total dissolved ions in the free aquifer and co-exchange maps according to rMg/rCa and rSO4/rClratios were created with laboratory data.Much as the analyzes made in terms of drinkability and usability were not sufficient, the mounts of ions in the analysed waters were evaluated by being compared with the Water Quality Regulation TS 266/T3 standards and in terms of giving an idea. The importance of the study area in terms of sustainable and integrated water management was emphasized on a basin basis. In the light of the studies carried out as a result of the IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) scenarios, what kind of future awaits is mentioned.Uncontrolled irrigation in the agricultural lands, the abundance of industrial facilities, and activities such as animal husbandry determined as polluting factors for groundwater in the study area.