Sivas ili patates ekiliş alanlarında zararlı olan patates güvesi [(phthorimae operculella zeller (Lepidoptera: Gelechiidae)]'nin popülasyon takibi ve Lantana camara L. bitki ekstraktının insektisidal etkisi
Population monitoring of potato moth [phthorimaea operculella zeller (Lepidoptera: Gelechiidae)], which is harmful in potato cultivation areas of Si̇vas province and the insecticidal effect of Lantana camara L. plant extract
Yazar: SÜMEYRA ÜSTÜNDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. PERVİN ERDOĞAN
Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Patates = Potato

Özet:
ÖZET
Patates güvesi [Phthorimae operculella (Zeller) (Lep.: Gelechiidae), patates tarımını etkileyen en önemli zararlılardan biridir. Patates Güvesi yeşil aksamda ve yumrularda beslenerek önemli ürün kayıplara neden olmaktadır. Bu çalışma Sivas ilinin Patates güvesi ile bulaşık olup olmadığını belirlemek için ele alınmıştır. Çalışma 2022 yılında Sivas'ın Hafik, Gemerek ve Merkez ilçelerinde yürütülmüştür. Deneme yapılacak patates alanlarına bitki çıkışından hemen sonra, zararlıya ait eşeysel çekici feromon tuzağı asılmıştır. Tuzak kontrolleri haftalık olarak yapılmış ve tuzağa yakalanan erginler kaydedilmiştir. 
Lantana camara L. (Verbenaceae) ekstraktının Patates güvesi üzerine insektisidal etkisi araştırılmıştır. Bitkinin etanollu ekstraktının farklı konsantrasyonları zararlının yumurta, larva ve ergin dönemlerine uygulanmıştır. 
Çalışma sonuçlarına göre, en fazla ergin sayısı Gemerek ilçesinde 16 adet ile 23.08.2022 tarihinde olmuştur. Gemerek ilçesinde ilk ergin çıkışı 7.06.2022, son ergin görülme ise 27.09.2022 tarihinde belirlenmiştir. Hafik ilçesinde, ilk ergin 21.06.2022 tarihinde tespit edilmiştir. En son ergin çıkışı ise ile 20.09.2022 tarihinde olmuştur. En fazla ergin sayısı 09.08.2022 tarihinde belirlenmiştir. Merkez ilçede ilk ergin çıkışı 21.06.2022 tarihinde olmuştur. En fazla ergin sayısı 5.07.2022 tarihinde belirleniştir. En son ergin 23.08.2022 tarihinde görülmüştür. Bu çalışma ile Sivas ilinin PG ile bulaşık olduğu belirlenmiştir. Tohumluk üretimi yapılan alanlarda toleransı sıfır olan bu zararlıya karşı yapılacak mücadele önem arz etmektedir.
Lantana camara ekstraktının Patates güvesi larvaları üzerine yüksek oranda insektisidal etkisinin olduğu ortaya konulmuştur. Bireyi daldırma yönteminde daha yüksek oranda etki olduğu belirlenmiştir. Yumurta verimi denemesinde ise, ekstraktın yumurta verimini azalttığı, yüksek konsantrasyonlarda ise ölüm olduğu ve hiç yumurta elde edilmediği, ovisit etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Söz konusu ekstraktın zararlı ile mücadelede kullanılabileceği görüşüne varılmıştır.

Abstract:
Potato moth [Phthorimae operculella (Zeller) (Lep.: Gelechiidae) is one of the most important pest affecting potato cultivation. Potato moth feeds on green parts and tubers, causing significant crop losses. This study was carried out to determine whether Sivas province is infected with potato tuber moth. The study was carried out in Hafik, Gemerek and Merkez districts of Sivas in 2022. The sexual attractive pheromone trap of the pest was placed immediately after plant emergence in the potato fields to be tested. Trap controls were made weekly and the adults caught in the trap were recorded.
The insecticidal effect of Lantana camara L. (Verbenaceae) extract on potato moth was investigated. Different concentrations of the ethanolic extract of the plant were applied to the egg, larva and adult stages of the pest.
According to the results of the study, the highest number of adults was on 23.08.2022 with 16 in Gemerek district. In Gemerek district, the first adult emergence was determined on 7.06.2022 and the last adult was determined on 27.09.2022. In Hafik district, the first adult was identified on 21.06.2022. The last adult emergence was on 20.09.2022. The maximum number of adults was determined on 09.08.2022. The first adult emergence in the central district was on 21.06.2022. The maximum number of adults was determined on 5.07.2022. The last adult was emergence on 23.08.2022. In this study, it was determined that Sivas province is infested with potato moth. The control against this pest, which has zero tolerance in seed production areas, is important.
It has been shown that L. camara extract has a high insecticidal effect on potato moth larvae. It was determined that there was a higher rate of effect in the method of immersing the individual. In the egg production experiment, it was determined that the extract decreased the egg production, at high concentrations there was death and no eggs were obtained, and there was no ovicide effect. It was concluded that the extract in question could be used in the fight against pests.