Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarının cinsel eğitimi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi (KKTC örneği) /
Yazar: LEYLA BARTİN
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLA GÜR
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarının cinsel
eğitimi ile ilgili görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada yöntem olarak,
karma yöntem araştırmalarından yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu
oluşturulurken, sıralı ve eş zamanlı karma yöntem örnekleme kullanılmıştır.
Araştırmanın verileri, ilgili alan yazın taranarak geliştirilen ve uzman görüşü alınarak
düzenlenen anket soruları ve yüz yüze görüşme için kullanılan yarı yapılandırılmış
sorulardan yararlanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın nicel verileri 200 ebeveynden,
nitel verileri ise aynı çalışma grubu içerisinden yüz yüze görüşme için gönüllü olan 15
ebeveynden elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistik (frekans ve
yüzde) ve Ki-Kare testi kullanılmıştır. Analiz için SPSS 26,0 kullanılmıştır. Nitel veriler
ise betimsel analizle yorumlanmıştır.
Ebeveynlerin cinsel eğitimin gerekliliğine ilişkin görüşleri incelendiğinde,
%94,5'inin cinsel eğitimin gerekli olduğunu düşündükleri görülmüştür. Nitel bulgular
kapsamında13 ebeveyn cinsel eğitimin gerekli olduğu yönde yanıt verirken 2 ebeveyn
olumsuz yönde yanıt vermiştir. Ebeveynlerin cinsel bilgilerin kimler tarafından/hangi
yaşta verilmesi gerektiğine ilişkin görüşleri incelendiğinde, cinsel bilgilerin
alınabileceği kişiler bağlamında hem nicel, hem de nitel bulgular temelde anne-babaya
işaret ederken, anne baba dışındaki kişiler olarak öğretmen ve doktor belirtilmiştir.
Ebeveynlerin cinsel bilgilerin içeriğine ilişkin görüşleri incelendiğinde, nicel bulgular
kapsamında cinsel eğitiminde yer alması gerektiği düşünülen konulara ilişkin olarak;
cinsel organlar, bedensel değişimler ve cinsel istismar konularının en fazla tercih edilen
konular olduğu görülmüştür. Nitel bulgular kapsamında, cinsiyet farklılığını nasıl
anlattıklarına ilişkin ebeveynlerin vermiş oldukları yanıtlar incelendiğinde 9 ebeveynin
böyle bir konuyu anlatmayacaklarına/nasıl anlatacaklarını bilmediklerine yönelik
yanıtlar verdiği, 4 ebeveynin örneklendirerek anlatacaklarına, 1 ebeveynin konuyu
sınırlandırarak anlatacağına, 1 ebeveynin ise bu konuda destek alacağına ilişkin yanıtlar
verdiği görülmüştür. Çocuklarıyla onun bedensel değişimi konusunda neler
paylaştıklarına ilişkin ebeveynlerin görüşleri incelendiğinde, 5 ebeveynin bilgi
vermekten kaçınma, ne anlatacağını bilmeme gibi gerekçeler belirterek paylaşma yapma
taraftarı olmadıkları görülmüştür. 10 ebeveyn ise; kişisel bakım, büyüme/değişme veya
cinsellikle ilgili soruların içeriğine göre anlayacağı şekilde çocukla paylaşımda
bulunduklarını/bulunacaklarını belirtmişlerdir. Ebeveynlerin cinselliğe ilişkin sorular
karşısında yaşadıklarına ilişkin görüşleri incelendiğinde, nicel bulgular kapsamında,
ebeveynlerin %62,5'unun cinsel bilgi vermek için çocuğun soru sormasını beklemeyi
uygun gördüğü, bununla birlikte ebeveynlerin %44,5'inin sorular karşısında rahat-doğal
olduğunu ifade ettiği görülmüştür. Nitel bulgular kapsamında ise 15 ebeveynden 6
ebeveynin rahat-doğal olduğunu belirttiği bulgusu elde edilmiştir. Sorular karşısında
yaşanan güçlüklere ilişkin olarak ise en çok bilgi yetersizliği güçlüğü yaşandığı ifade
edilebilir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, özel gereksinimli
çocukların cinsel eğitimine yönelik nitelikli programlar geliştirilmesi ve öğrencilerin bu
i
konuda eğitim alması, bunun yanı sıra ebeveynlerin ve öğretmenlerin bu konuda
bilinçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Cinsel eğitim, cinsel gelişim, özel gereksinimli çocuklar, özel
gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the views of parents with children with special
needs on the sexual education of their children. The pattern of converging parallel mixed
method was used in this study. Sequential and simultaneous mixed sampling method
was used to create the working groups. The data of the research was obtained by making
use of the questionnaire questions developed for face-to-face interview by scanning the
relevant literature and organized by taking expert opinion. Quantitative and qualitative
data of the study were obtained respectively from 200 parents and 15 of them who
volunteered for face-to-face interviews within the same study group. Descriptive
statistics (frequency and percentage) and Chi-Square test were used in the analysis of
quantitative data. SPSS 26.0 was used for the analysis. Qualitative data were interpreted
through descriptive analysis.
When the parents' views on the necessity of sexual education were examined, it was
seen that 94.5% of them thought that sexual education was necessary. Within the scope
of qualitative findings, 13 parents responded in the direction that sexual education is
necessary, while 2 parents responded negatively. When the opinions of parents about
who should be giving sexual information/at what age were examined, both quantitative
and qualitative findings point to the parents in the context of the people from whom
sexual information should be obtained, while the teachers and the doctors are specified
as other options. When the opinions of parents regarding the content of sexual
information are examined, It has been observed that sexual organs, physical changes and
sexual abuse are the most preferred subjects regarding the issues that are thought to be
included in sexual education within the scope of quantitative findings. Within the scope
of quantitative findings, the responses of the parents concerning how they describe the
differences in gender are examined, it was seen that 9 of the parents answered regarding
that they wouldn't explain or tell such a topic like that, 4 parents would give examples
by describing the issue, 1 parent would explain it by limiting the issue and 1 parent
would give support on this theme. When the parents' opinions about what they have
shared with their children about the change in their physical appearances were
examined, the examinations showed that 5 of the parents have avoided to share the
stating reasons such as giving information and not knowing what to tell. Also 10 parents
reported that they are going to share some stuff according to the content of questions
about personal care, growth / change or sexuality, in a way that the will understand.
When the opinions of the parents about the experiences concerning questions about
sexuality were examined, it was seen that within the scope of quantitative findings,
62.5% of the parents find it appropriate to wait until the child asks questions to give
sexual information, however 44.5% of the parents stated that they were comfortable and
natural in response to the questions. According to the qualitative findings, it was found
that 6 of the parents out of 15 reported that they were comfortable and natural. The
difficulties that observed in the questions are mostly regarded to the lack of knowledge.
In the light of the information obtained from the researches, it is recommended to
iii
develop qualified programs for the sexual education of children with particular needs
and to educate students on that issue, as well as to raise awareness of parents and
teachers on this issue.
Keywords: Sex education, Sexual development, Children with special needs, Parents
with special needs children.