Erken okul çağı işitme kayıplı ve normal işiten çocuklarda dil gelişimi ve bellek uzamının değerlendirilmesi
Evaluation of language development and memory span in early school age children with hearing loss and normal hearing
Yazar: ATİYE BÜTÜN
Danışman: DOÇ. DR. PELİN PİŞTAV AKMEŞE
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Bellek = Memory ; Dil gelişimi = Language development ; Koklear implantlar = Cochlear implants ; Kısa süreli bellek = Short term memory ; Okul çağı dönemi = Latency period ; Semantik =   ; Söz dizim = Syntax ; İşitme cihazları = Hearing aids ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Bu çalışmada, işitme kayıplı ve normal işiten erken okul çağı çocukların dil gelişimi ve bellek uzamının değerlendirilmesi ve bu iki beceri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 7;0-8;11 yaş arası sözel olmayan zeka puanı normal aralıkta olan koklear implant ve işitme cihazı kullanıcısı işitme kayıplı (23) ve bu çocuklarla cinsiyet, yaş ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre eşleştirilmiş normal işiten (23) çocuklar dahil edilmiştir. Katılımcıların dil gelişimlerini değerlendirmek amacıyla TODİL'in (Türkçe Okul Çağı Dil Gelişimi Testi) semantik ve sözdizim becerilerini ölçen Resim-Sözcük Dağarcığı, Cümle Anlama ve Cümle Tekrar Etme alt testleri, bellek uzamını değerlendirmek için ise GİSD-B (Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi – B Formu) kullanılmıştır.
Sonuçlara göre Resim-Sözcük Dağarcığı, Cümle Anlama ve Cümle Tekrar Etme puanları işitme kayıplı grupta normal işiten gruba göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. Benzer şekilde, işitme kayıplı grup, normal işiten gruba kıyasla tüm bellek uzamı puanlarında anlamlı şekilde daha düşük puan almıştır. Bu fark, yaşa göre analiz edildiğinde Resim-Sözcük Dağarcığı, Cümle Anlama ve Cümle Tekrar Etme puanları için sabit kalsa da GİSD-B puanlarında yaş arttıkça azalmıştır ve yalnızca İşitsel-Sözel ve Duyu-İçi Kaynaşım puanlarında anlamlı şekilde farklılaşmıştır. Resim-Sözcük Dağarcığı, Cümle Anlama ve Cümle Tekrar Etme puanlarının kullanılan amplifikasyon cihazına göre farklılık gösterip göstermediği incelendiğinde, hem işitme cihazlı katılımcıların hem de koklear implantlı katılımcıların normal işiten yaşıtlarından anlamlı şekilde daha düşük performans gösterdikleri, yani kullanılan cihazın dil gelişimi puanlarında herhangi bir fark oluşturmadığı görülmüştür. Ancak GİSD-B puanlarında işitme cihazlı katılımcılar İşitsel Sözel puanında; koklear implantlı katılımcılar ise hiçbir puanda normal işiten yaşıtlarından anlamlı şekilde farklılaşmamışlardır. İşitme kayıplı gruptaki katılımcıların dil gelişim puanları odyolojik verilere göre incelendiğinde; Resim-Sözcük Dağarcığı, Cümle Anlama ve Cümle Tekrar Etme puanlarının bu gruptaki katılımcıların işitme kaybı tanı yaşı, koklear implantlı katılımcılarda koklear implantasyon ve özel eğitim merkezine başlama yaşı değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı görülmüştür. Korelasyon analizine göre, işitme kayıplı grupta Cümle Anlama puanı ile İşitsel-Yazılı, İşitsel Uyarım, Yazılı Anlatım ve Duyular-Arası Kaynaşım puanları arasında; normal işiten grupta ise Cümle Tekrar Etme puanı ile İşitsel-Sözel, Görsel-Sözel, İşitsel Uyarım, Görsel Uyarım, Sözel Anlatım, Yazılı Anlatım, Duyu-İçi Kaynaşım, Duyular-Arası Kaynaşım ve toplam puanlar arasında pozitif yönde korelasyon olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Elde edilen sonuçlara göre, işitme kayıplı grubun dil gelişimi ve bellek uzamı becerilerinde literatürü destekleyecek şekilde normal işiten gruba göre anlamlı şekilde daha düşük performans gösterdiği görülürken bellek uzamı performansında koklear implantlı katılımcılar normal işiten yaşıtlarından anlamlı şekilde farklılaşmamıştır. Ayrıca yaş arttıkça işitme kayıplı grubunun bellek uzamı performansının normal işiten yaşıtlarına yaklaştığı görülmüştür. Bu bulgular, koklear implant ve yaş değişkeninin bellek uzamı performansı üzerinde olumlu etkisi olduğunu göstermiştir. Korelasyon analizleri sonucunda, genel olarak sözdizim dil becerileri ile tüm puanlar için geçerli olmasa da farklı modalitelerde bellek uzamı puanlarının ilişkili olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler; koklear implant; işitme cihazı; dil gelişimi; sentaks; semantik; kısa süreli bellek

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the language development and memory span of early school age children with hearing loss and normal hearing and to examine the relationship between these two skills. The study was attended by ages 7;0-8;11 years and with normal non-verbal intelligence children with hearing loss who were hearing aid and cochlear implant users (23) and with normal hearing children who were matched them by gender, age and grade level variables (23). Picture-Vocabulary, Syntactic Understanding and Sentence Imitation subtests, that measure the semantic and syntax skills, of  Turkish version of "Test of Language Development-Primary: Fourth Edition (TOLD-P:4)" was used to evaluate the language development and The Visual Aural Digit Span Test–Revised (VADS–R Test) was used to evaluate memory span of the participants.
According to the results, the Picture-Vocabulary, Syntactic Understanding and Sentence Imitation scores were significantly lower in the group with hearing loss than the normal hearing group. Similarly, the group with hearing loss scored significantly lower in all scores of memory span compared to the normal hearing group. When this difference is analyzed by age, although Picture-Vocabulary, Syntactic Understanding and Sentence Imitation scores remain constant, the VADS-R scores decreased as the age increased and only the Auditory-Oral and Intrasensory Integration scores differed significantly. When it was examined whether the Picture-Vocabulary, Syntactic Understanding and Sentence Imitation scores differ according to the amplification device used, it was observed that both the participants with hearing aid and the participants with cochlear implants showed significantly lower performance than their normal hearing peers, that is, the device did not cause any difference in language development scores; however, in VADS-R scores, participants with hearing aid in the Auditory-Oral score and participants with cochlear implants in any score did not differ  significantly from their normal hearing peers. When the language development scores of the participants in the group with hearing loss were examined according to the audiological data, it was observed that the Picture-Vocabulary, Syntactic Understanding and Sentence Imitation scores did not differ significantly by the age of diagnosis of the participants in this group, the age of implementation and the age of starting the special education center of the participants with cochlear implants. According to the correlation analysis, there is a positive correlation between Syntactic Understanding scores and Auditory-Written, Aural Input, Written Expression and Intersensory Integration scores in the group with hearing loss, and Sentence Imitation scores between Auditory-Oral, Verbal-Oral, Aural Input, Verbal Input, Oral Expression, Written Expression, Intrasensory Integration, Intersensory Integration and total scores in the normal hearing group.
In line with the obtained results, it was observed that the group with hearing loss performed significantly lower in language development and memory span skills than the normal hearing group in order to support the literature; however, in the memory span performance, the participants with cochlear implants did not differ significantly from their normal hearing peers, and as the age increased, it was seen that the memory span performance of the group of hearing loss approached their normal hearing peers. These findings showed that cochlear implant and age variable had a positive effect on memory span performance. As a result of the correlation analyzes, syntax language skills in general and memory span scores in different modalities were found to be related, if not for all scores.
Keywords; cochlear implants; hearing aids; language development; syntax; semantics; short-term memory