Gölhisar gölü (Burdur)'nde yayılış gösteren sumiğferi (Utricularia vulgaris L.)'nin zooplankton üzerine etkisinin incelenmesi ve bazı biyokimyasal değerlerinin belirlenmesi
Investigation of the effect of bladderwort (Utricularia vulgaris L.) distributed in Gölhisar lake (Burdur) on zooplankton and determination of it's some biochemical components
Yazar: KADRİYE FUNDA YOYLU
Danışman: PROF. DR. İSKENDER GÜLLE ; DOÇ. DR. KADİR EMRE BUĞDAYCI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Biyoçeşitlilik = Biodiversity ; Böcekçiller = Insectivores ; Gölhisar Gölü = Gölhisar Lake ; Limnoloji = Limnology ; Su bitkileri = Water plants ; Zooplanktonlar = Zooplanktons

Özet:
Bu tez çalışmasında Göller Yöresi'nin önemli sulak alanlarından olan, sığ ve yoğun bitkili bir tatlısu ekosistemi olan Gölhisar Gölü'nde yayılış gösteren Utricularia vulgaris L. (su miğferi) türünün böcekçil beslenme özelliklerinin, zooplankton üzerine etkisinin ve bazı biyokimyasal besin bileşenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Bu amaçla, 2020 yılı Haziran-Ekim aylarını kapsayan dönemde göl üzerinden seçilen iki örneklem noktasından alınan bitki ve zooplankton örnekleri incelenmiştir. Laboratuvar çalışmalarımızda,  her örneklem periyodunda her bir istasyonu temsil eden on farklı bitkiden alınan 10'ar adet kese olmak üzere toplamda 1000 adet kese mikroskop altında açılarak; kese içerisindeki av organizmalarının tür tanısı yapılmış ve yoğunlukları belirlenmiştir. Aynı dönemde göl suyunun zooplankton içeriği de nitel ve nicel yönden olmak üzere belirlenmiştir. 
Yapılan incelemeler neticesinde, U. vulgaris keselerinde, çok yoğun olarak bulunan Euglena ve Arcella gibi protozonlar haricinde, zooplanktonu temsilen 43 Rotifera, 20 Cladocera ve 10 Copepoda olmak üzere toplam 73 takson belirlenmiştir. Aynı dönemde gölü temsilen 20 Rotifera, 14 Cladocera ve 6 Copepoda olmak üzere toplam 40 takson belirlenmiştir. Kese içeriğinde belirlenen takson sayısının gölden daha fazla olması Utricularia'nın çok etkili bir avcılık yaptığını göstermektedir. Genel zooplankton grupları dışında avlanan diğer gruplar Collembola, Hydracnidia, Ephemeroptera, Tardigrada, Nematoda, Diptera ve diğer insecta üyelerinin temsilcileridir.
Kese içeriklerinde zooplanktonu temsilen Rotifera grubunun 0,67±0,29 org./kese ile en yüksek; Cladocera, Copepoda ve Ostracoda gruplarının ise eşit miktarda (sırasıyla 0,54±0,21, 0,54±0,14, ve 0,54±0,23 org./kese) dağılım gösterdikleri görülmektedir. Haziran ve Temmuz ayları, keselerin en çok av içerdiği dönem olmuştur. Tüm araştırma dönemi boyunca, kese başına düşen ortalama av organizması yoğunluğu 2,79 organizma olarak bulunmuştur. Haziran (3,21 org./kese) ve Temmuz (3,70 org./kese) ayları en çok av yakalanan aylar olmuştur (P<0,05).
Bulgulardan hareketle, türün av tercihlerinin büyüklük ve çeşitlilik açısından oldukça geniş olduğu görülmüştür. Büyüklüğünün uygun olması durumunda, suda yaşayan her organizmanın türün av listesinde yer aldığı belirlenmiştir. Yapılan istatistiki analizler keselerin av içerikleri ile göl suyu arasındaki zooplankton etkileşimi arasında anlamlı bir ilişkinin varlığını ortaya koymamıştır (P>0,05).
Yapılan biyokimyasal analizlerde ise bitkinin, yüksek kül ve selüloz içeriğine sahip olduğu görülmüştür. Bitkinin temel besin maddeleri olan ham kül %30,65-33,99; ham yağ %1,61-1,78; ham protein %7,82-15,41 ve ham selüloz %8,45-21,35 aralığında belirlenmiştir. Bu değerlerin hayvan besleme açısından bir potansiyel oluşturduğu görülmüştür.
Bu çalışmanın bulgu ve sonuçları, ülkemiz tatlısu göllerinde yayılış gösteren Utricularia taksonlarının kese av içerikleri konusunda yapılan ilk araştırma olması bakımından önemli olup, sonraki süreçte, göllerimizde giderek yaygınlaşan bu türün özellikle trofik durum ile olan ilişkisinin, zooplankton üzerine etkisinin, sivrisinek gibi vektör canlıların kontrolü ve balık avcılığına etkilerinin ve ekonomik alanda kullanılabilme potansiyelinin daha kapsamlı ve multidisipliner bir yaklaşımla araştırılması gerekmektedir.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to determine the insectivorous feeding characteristics, the effect on zooplankton and some biochemical nutrient components of Utricularia vulgaris L. (bladderwort) species, which is distributed in Gölhisar Lake, which is one of the important wetlands of the Lakes Region and is a shallow and densely planted freshwater ecosystem.
For this purpose, plant and zooplankton samples taken from two stations selected on the lake in the period covering June-October 2020 were examined. In our laboratory studies, a total of 1000 traps, 10 traps taken from ten different plants representing each station, were opened under the microscope in each sampling period; The species identification of the prey organisms in the trap was made and their densities were determined. In the same period, the zooplankton content of the lake water was determined both qualitatively and quantitatively.
As a result of the investigations, a total of 73 taxa were determined, 43 Rotifera, 20 Cladocera and 10 Copepoda representing zooplankton, except for protozoa such as Euglena and Arcella, which are very dense in U. vulgaris traps. In the same period, a total of 40 taxa were identified, 20 Rotifera, 14 Cladocera and 6 Copepoda representing the lake. The fact that the number of taxa determined in the trap content is higher than the lake shows that this plant is very effective in hunting. Other hunting groups other than general zooplankton groups were determined as representatives of Collembola, Hydracnidia, Ephemeroptera, Tardigrada, Nematoda, Diptera and other insecta members.
Rotifera group 0.67±0.29 org./trap, representing zooplankton, was the highest in trap contents; Cladocera, Copepoda and Ostracoda groups showed an equal distribution (0.54±0.21, 0.54±0.14, and 0.54±0.23 org./trap, respectively). The months of June and July were the group with the most hunting. The months of June and July were the periods when the trapes contained the most prey. The average prey organism density per trap was 2.79 organisms over the entire study period. The months of June (3.21 org./trap) and July (3.70 org./trap) were the months in which the most prey was caught (P<0.05).
Based on the findings, it was seen that the prey preferences of the species were quite wide in terms of size and diversity. It has been determined that every aquatic organism is included in the catch list of the species, if the size is appropriate. Statistical analyzes did not reveal the existence of a significant relationship between the prey contents of the trapes and the zooplankton interaction between the lake water (P>0.05).
Biochemical analyzes showed that the plant has high ash and cellulose content. Raw ash, which is the basic nutrients of the plant, is 30.65-33.99%; crude oil 1.61-1.78%; crude protein was determined in the range of 7.82-15.41% and crude fiber was determined in the range of 8.45-21.35%. It has been observed that these values create a potential in terms of animal nutrition.
The findings and results of this study are important in that it is the first research on the purse prey content of Utricularia taxa distributed in the freshwater lakes of Turkey. Its effects on fisheries and its potential to be used in the economic field need to be investigated with a more comprehensive and multidisciplinary approach.