Alanya Arkeoloji Müzesi'ndeki Türk İslam Dönemi mühürleri
Seals of Turkish-İslamic period in Alanya Archeology Museum
Yazar: EDA SAKA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LOKMAN TAY
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antalya-Alanya = Antalya-Alanya ; Arkeoloji = Archaeology ; Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Mühürler = Signet rings ; Türk-İslam eserleri = Turkish-Islam architectures

Özet:
Bu çalışmada, Alanya Arkeoloji Müzesi deposunda yer alan Türk-İslam dönemine ait
133 adet mühür incelenmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında ki mühürlerin tarihleri,
dönemleri, malzemeleri, formları, kullanım alanları, süslemeleri, üzerinde yer alan yazı türleri
ve ait oldukları yöreleri tek tek incelenip değerlendirilmiştir.
Yapılan araştırma sonucunda 133 adet mührün 75 tanesinin 19.yy a ait olduğu, 42
tanesinin 20.yy a ait olduğu, 15 tanesinin tarihsiz olduğu tespit edilmiştir. 1 tanesinde ise 4
haneli tarih satırının ilk iki hanesi izlenmediğinden net bir tarihlendirme yapılamamıştır.
Araştırılmış olan tüm mühürlerin yapımında kullanılan malzemeler ise pirinç, gümüş,
taş, bronz, tunç ve tam olarak malzeme türü tespit edilememiş olmasına rağmen kayıtlarda
madeni olarak geçen başka bir maden de mevcuttur. Bu 133 adet mührün form çeşitlemesi ise
çoğunluğu oval olmakla birlikte dairesel formlu, sekizgen formlu, kare formlu ve kareye
yakın dikdörtgen formludur.
Genel olarak mühürlerin kullanım alanı ise resmi-makam mühürleri, şahıs mühürleri
ve tılsım mühürleri olarak ayrılmıştır. Geneli sade olan mühürlerin baskı yüzeyinde stilize
edilmiş bitkisel ve geometrik motiflere yer verildiği görülmüştür. Yazı türleri incelenen
mühürlerde çoğunlukta ta'lik kullanıldığı devamında ise diğer örneklerde nesih, sülüs ve
Latince kullanıldığı görülmüştür.
Alanya Arkeoloji Müzesi'nde yer alan bu 133 adet mührün Alanya'da olmasına
rağmen yine çoğunluğun İç Anadolu bölgesine ait olduğu sonucuna varılmıştır. Ege ve
Akdeniz bölgesini kapsayan mühürlerde mevcuttur. Bu çalışmanın Türkiye'deki mühür
araştırmalarına önemli bir katkı sağlanması beklenmektedir

Abstract:
This thesis aims at evaluating the 133 Turko-Islamic seals, all of which have been
preserved at the storeroom of Alanya Archaeology Museum. The seals in the scope of this
study have been assessed individually in terms of their dates, periods, materials, forms, usage
areas, decorations, fonts and origins.
As a result of the research to be conducted, it has been detected 75 of the seals to be
dated to 19th century, 42 to 20th century, and the rest, that's 15, without any date. As the first
two digits of four-digit date on a seal cannot be read absolutely, any dating is not available.
The material of the seals is brass, silver, stone, bronze and another unknown metal
which could not be determined exactly, is referred only as metallic in the related resources.
The majority of the seals is elliptic. Besides, there are circular, octagonal, square and
square-like rectangular seals.
The usage areas of the seals can be handled under such three categories as official,
personal and magic. It can be observed some stylized vegetal and geometrical motifs on the
stamping side of the seals the majority of which seems to be plain. As for the fonts, the italic
font is the most preferred writing style. It can be also observed the fonts of naskh and thuluth
and some expressions in Latin on several seals.
It has been concluded that the majority of the seals is related with somewhere in Inner
Anatolian Region, though they are at Alanya Archaeology Museum. There are also some
other seals concerning the regions of Aegean and Mediterranean. This study is expected to be
a significant contribution to the sigillographical studies in Turkey