Umut ve bilinçli farkındalık düzeylerinin öğretmen liderliğinin yordanmasına etkisi
Teachers perceptions on hope and mindfulness as predictors of teacher leadership
Yazar: BEYZA BAYAT ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilkokul ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin, öğretmen liderliğinin yordayıcıları olarak bilinçli farkındalık ve umut düzeylerinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı nicel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemi, İstanbul ilinde ilkokul ve ortaokul kademelerinde görev yapan 514 öğretmenden oluşmuştur. Örneklemin belirlenmesinde basit seçkisiz örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada ilkokul ve ortaokul öğretmenlerinin öğretmen liderliği düzeylerini belirlemek için Beycioğlu ve Aslan (2010) tarafından geliştirilen "Öğretmen Liderliği Ölçeği", bilinçli farkındalık düzeylerini belirlemek için Brown ve Ryan  (2003) tarafından geliştirilen, Özyeşil Arslan, Kesici ve Deniz (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Bilinçli Farkındalık Ölçeği" ve umut düzeylerini belirlemek amacıyla Snyder ve diğerleri (1991) tarafından geliştirilen, Akman ve Korkut (1993) tarafından Türkçe'ye uyarlanan  "Umut Ölçeği" olmak üzere üç farklı ölçek kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, SPSS-26 programında frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, ANOVA, basit korelasyon katsayısı ve regresyon analizi değerleri kullanılarak analiz edilmiştir. 
Araştırmanın sonucunda umut ve bilinçli farkındalık algılarının öğretmen liderliği algısını yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen liderliği ile umut arasında pozitif yönde, orta düzeyde, öğretmen liderliği ile bilinçli farkındalık arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Öğretmen liderliği, umut ve bilinçli farkındalık algı düzeyleri cinsiyet, branş, yaş, kıdem ve mevcut kurumda çalışma süresi demografik verilerine göre incelendiğinde ise; umut düzeyinin incelenen demografik verilere göre anlamlı bir farklılık göstermediği, öğretmen liderliği ve bilinçli farkındalık düzeylerinde branş değişkenine göre anlamlı farklılıkların çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre öğretmen liderliği algı düzeylerinin, okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin incelenen diğer branşlara göre yüksek, din kültürü ve ahlak bilgisi  öğretmenlerinin ise düşük olduğu bulunmuştur. Bilinçli farkındalık düzeyleri ve branş değişkenleri incelendiğinde ise diğer (müzik, resim, beden vb.) branşa sahip öğretmenlerin bilinçli farkındalık düzeyleri yüksek bulunurken; matematik branşına sahip öğretmenlerin bilinçli farkındalık düzeylerinin düşük olduğu bulunmuştur. Ayrıca bilinçli farkındalık düzeylerinde yaşlara göre de anlamlı bir farklılaşmanın bulunduğu görülmektedir. Elde edilen sonuçlardan hareketle getirilen öneriler, sayısal branşların öğretmen adaylarına üniversite eğitim basamağında bilinçli farkındalık eğitimlerinin verilmesi, okullarda koçluk sistemi benimsenmesi önerilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the level of mindfulness and hope of teachers working in primary and secondary schools as predictors of teacher leadership. The research is a quantitative study in which the relational research model is used. The sample of the study consisted of 514 teachers working in primary and secondary schools in Istanbul. Simple random sampling technique was used to determine the sample. In the study, the "Teacher Leadership Scale" developed by Beycioğlu and Aslan (2010) to determine the teacher leadership levels of primary and secondary school teachers was developed by Brown and Ryan (2003 ) to determine the mindfulness levels , and was translated into Turkish by Özbeyaz Arslan, Kesici and Deniz (2011). Three different scales were used, namely the "Conscious Awareness Scale" adapted to the Turkish language by Akman and Korkut (1993), which was developed by Snyder et al. (1991) to determine hope levels . The data used in the research were analyzed using the SPSS program using frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, t-test, ANOVA, simple correlation coefficient and regression analysis values .
As a result of the research, it was concluded that the perceptions of hope and mindfulness predict the perception of exhibiting teacher leadership . There was a positive, moderate relationship between teacher leadership and hope, and a weak and positive relationship between teacher leadership and mindfulness. When the perception of teacher leadership, hope and conscious awareness levels is analyzed according to some demographic data; It was concluded that the level of hope did not show a significant difference according to the demographic data examined, and that there were significant differences in the levels of teacher leadership and mindfulness according to the branch variable. According to this, it was found that the levels of displaying teacher leadership were high in preschool and classroom teachers, while teachers in the branches of religious culture and ethics were low. When the conscious awareness levels and branch variables are examined, the conscious awareness levels of teachers with other branches are found to be high; It was found that the level of mindfulness of teachers with mathematics branch was low. In addition, it is seen that there is a significant difference in mindfulness levels according to age. Suggestions made based on the results obtained, it was suggested that elective mindfulness courses should be given to prospective teachers of digital branches at the university education level, and the coaching system should be adopted in schools.