Ailevi akdeniz ateşi ile takip edilen hastaların otoinflamasyona bağlı gelişen kardiyak otonomik disfonksiyonunun incelenmesi
Investigation of cardiac autonomic dysfunction due to autoinflammation in patients followed up with familial mediterranean fever
Yazar: MERİÇ ERGENE YENİKÖY
Danışman: PROF. DR. SIDIKA ESRA BASKIN
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Miyokard = Myocardium ; Otonom sinir sistemi = Autonomic nervous system ; QT dispersiyonu = QT dispersion ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA) pyrin proteinini kodlayan 16p13.3 kromozomunda bulunan MEFV (Mediterranean Fever) geninde mutasyon sonucu ortaya çıkan tekrarlayan ateş yüksekliği, döküntü, karın ağrısı, göğüs ağrısı, artrit ile karakterize sistemik otoinflamatuvar bir hastalıktır. Hastalığın uzun dönem seyrinde birçok organ etkilenebilmektedir. Subklinik, kronik inflamasyon otonom sinir sistemini de etkileyebilmekte, buna bağlı olarak hastalarda zamanla myokard tutulumu, aritmiler ve aterosklerotik değişiklikler sonucunda hayatı tehdit edici ventriküler aritmiler ve ani ölüm oluşabilmektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda AAA hastalarında kardiyak otonomik disfonksiyon varlığını gösteren EKG (Elektrokardiyografi) parametreleri araştırılmıştır. Bu amaçla, EKG üzerinde düzeltilmiş QT dispersiyon (QTcd) ve düzeltilmiş JT dispersiyon (JTcd) gibi kardiyak disfonksiyon parametrelerinin yararlı olabileceği ileri sürülmüştür. Çalışmamızda, AAA tanılı hastaları epidemiyolojik, klinik ve laboratuvar özellikleri ile değerlendirdik ve ventriküler aritmiler için elektrokardiyografik marker olarak kabul edilen bazı EKG parametrelerini inceleyerek kardiyak otonomik disfonksiyonun önemini araştırmayı hedefledik. 
Gereç ve Yöntem: Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Romatoloji bölümüne Ocak 2010-Aralık 2021 yılları arasında başvuran 0-18 yaş aralığındaki AAA tanısı almış ve sonrasında takip edilen 63 çocuk hasta grubu olarak ve benzer yaşlarda, genel kontrol amacıyla Çocuk Kardiyoloji Polikliniğine başvurmuş ek kronik hastalığı olmayan 63 sağlıklı çocuk kontrol grubu olarak çalışmaya alınmıştır. AAA hastaları genetik olarak homozigot veya birleşik heterozigot olan ve en az iki yıldır takip edilen, amiloidozu olmayan, ataksız dönemde genel durumu iyi olan hastalardan seçilmiştir.  Hem hasta hem de kontrol grubunun 12 derivasyonlu EKG'si çekilmiş ve EKG parametreleri olarak kalp hızı, QTcmin, QTcmax, JTcmin, JTcmax, QTc dispersiyon, JTc dispersiyon değerlendirilmiştir. EKG parametrelerinin klinik, laboratuvar bulguları ve genetik sonuçları ile ilişkisi araştırılmıştır. 
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 12,1±4,24 yıl iken kontrol grubunun yaş ortalaması 13,21±2,90 yıl olarak hesaplanmıştır. Hastaların tanı yaşı ortalaması 5,76±4,43 yıl, izlem süresi ortalaması 6,41±4,06 yıl ve kolşisin tedavi süresi ortalaması 6,54±3,82 yıl olarak bulunmuştur. Hasta ve kontrol grubunun cinsiyet, yaş, vücut ağırlığı ve boy düzeyleri birbirine benzer bulunmuştur (p>0,05). Hasta grubunda CRP (mg/L) ve sedimentasyon ölçüm düzeyleri, kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksektir (p<0,05). Ayrıca kalp hızı(/dk), düzeltilmiş JT dispersiyon (ms) ölçüm düzeyleri de hasta grubunda kontrollere göre anlamlı olarak daha yüksek gözlenmiştir (p<0,05). En az bir alelinde M694V mutasyonu olan hastalar ve kontrol grubu EKG parametreleri karşılaştırıldığında kalp hızı ve JTcd ölçüm düzeyleri anlamlı yüksek saptanmıştır (p<0,05).
Yorum: Çalışmamız AAA hastalarında kalp ileti sistemindeki bozulmanın EKG göstergesi kabul edilen JTcd'nin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bu sonuç AAA hastalarında çocukluk yaş döneminde semptom vermese de kardiyak ileti sisteminde etkilenmenin başladığını düşündürmektedir. AAA hastalarının takibi ve tedavisinde hastaların rutin kardiyolojik değerlendirmelerinin yapılması yararlı olacaktır. 
Anahtar sözcükler: Ailevi Akdeniz Ateşi, Otoinflamasyon, QT dispersiyon, JT dispersiyon, kardiyak otonomik disfonksiyon

Abstract:
Investigation of Cardiac Autonomic Dysfunction Due to Autoinflammation in Patients Followed Up with Familial Mediterranean Fever
Baskent University Faculty of Medicine, Department of Child Health and Diseases, Thesis, Ankara, 2018
Objective: Familial Mediterranean Fever (FMF) is a systemic autoinflammatory disease characterized by recurrent fever, rash, abdominal pain, chest pain, and arthritis, resulting from a mutation in the MEFV gene located on chromosome 16p13.3, which encodes the pyrin protein. Many organs can be affected in the long-term course of the disease. Subclinical, chronic inflammation can also affect the autonomic nervous system. As a result, life-threatening ventricular arrhythmias and sudden death may occur as a result of myocardial involvement, arrhythmias and atherosclerotic changes over time. In recent studies, ECG parameters showing the presence of cardiac autonomic dysfunction in FMF patients have been investigated. For this purpose, it has been suggested that cardiac dysfunction parameters such as QT dispersion (QTcd) and JT dispersion (JTcd) on ECG may be useful. In our study, we aimed to investigate the importance of cardiac autonomic dysfunction by examining the epidemiological, clinical and laboratory characteristics of patients with FMF, as well as some ECG parameters which are accepted as electrocardiographic markers for ventricular arrhythmias.
Material and method: As a group of 63 pediatric patients, aged 0-18 years, who applied to the Department of Pediatric Rheumatology, Baskent University Ankara Hospital, between January 2010 and December 2021, were diagnosed with Familial Mediterranean Fever (FMF), and were followed up, and at similar ages, for general control purposes. 63 healthy children without additional chronic disease who applied to the Department of Pediatric Cardiology were included in the study as the control group. FMF patients were selected from genetically homozygous or compound heterozygous patients who were followed for at least two years, did not have amyloidosis, and were stable in the attack-free period. The 12-lead ECGs of both the patient and the control group were taken and heart rate, QTcmin, QTcmax, JTcmin, JTcmax, QTc dispersion, and JTc dispersion were evaluated as ECG parameters. The relationship of ECG parameters with clinical, laboratory findings and genetic results was investigated.
Results: The mean age of the patients was 12.1±4.24 years and the mean age of the control group was 13.21±2.90 years. The mean age at diagnosis of the patients was 5.76±4.43 years, the mean follow-up period was 6.41±4.06 years and the mean duration of colchicine treatment was 6.54±3.82 years. The gender, age, body weight and height levels of the patient and control groups were found to be similar (p>0.05). CRP (mg/L) and sedimentation measurement levels in the patient group were significantly higher than in the control group (p<0.05). In addition, heart rate (/min) and corrected JT dispersion (ms) measurement levels were found to be significantly higher in the patient group than in the controls (p<0.05). When the patients with at least one M694V mutation in at least one allele and the control group were compared with the ECG parameters, heart rate and JTcd measurement levels were found to be significantly higher (p<0.05).
Conclusion: Our study showed that JTcd, which is accepted as an ECG indicator of the deterioration in the cardiac conduction system, is higher in FMF patients compared to the control group. This result suggests that although FMF patients do not show symptoms in childhood, the cardiac conduction system is affected. Routine cardiological evaluations of patients will be useful in the follow-up and treatment of FMF patients.
Key words: Familial Mediterranean Fever, cardiac autonomic dysfunction Autoinflammation, QT dispersion, JT dispersion,