Psikodrama yöntemi ışığında liderliğin doğasını ve liderliğe atfedilen özellikleri açığa çıkarmaya yönelik bir araştırma
A research on exploring the nature of leadership and traits attributed to leaders via pyschodrama techniques
Yazar: SUNA ALPASLAN
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI AYŞE AYYILDIZ ÜNNÜ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışmasında liderliğin doğası ve liderliğe atfedilen özelliklerin grup psikoterapisi yöntemi olan psikodramanın kullanılması ile derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Her biri en az 5 yıllık liderlik tecrübesine sahip 10 katılımcı ile her biri 2 saat süren 6 psikodrama oturumu gerçekleştirilmiştir. Ayrıca oturumların öncesinde ve sonrasında katılımcılarla online ortamda yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerde katılımcıların liderlik kavramı ve kendi liderlikleri ile ilgili duyguları ve değerlendirmeleri sorulmuş ve cevaplar kaydedilmiştir. Psikodrama uygulamaları sırasında ise aynı olgulara yönelik toplanan veriler; rol diyagramlarının çizimi, canlandırmalar, mektup yazımı, çizilen resimler ya da grup oyunları sırasında katılımcılar tarafından üretilen metinler veya yönetici ve yardımcı yönetici tarafından alınan gözlem notlarından oluşmaktadır. Araştırmada toplanan tüm veriler MAXQDA 24.2.0 programı ile içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgulara göre, katılımcıların bire bir görüşmeler sırasındaki ifadelerinin, liderliğin doğası ve liderliğe atfedilen özellikler konusunda, liderlik yazınındaki başlıca teorilerden özellikler teorisi, otantik liderlik, dönüşümcü liderlik ve duygusa zekâ ile liderlik gibi yaklaşımlar ile paralellik taşıdığı anlaşılmaktadır. Bireysel görüşmeler ve psikodrama oturumları sırasında toplanan veriler çoğunlukla uyumlu olup, uygulamalardaki veriler görüşmelerde söz edilmeyen bazı duygular ya da kullanılan güç kaynakları konularında farklılaşmıştır. Dolayısı ile psikodrama teknikleri ile liderliğin doğası ve liderliğe atfedilen özelliklere yönelik olarak, görüşmeler sırasında bilinç düzeyinde aktarılan ifadelerden farklılaşan veriler toplanabildiği söylenebilir. Ayrıca katılımcılardan alınan değerlendirmeler doğrultusunda, psikodrama teknikleri ile yapılan oturumların, liderlerin öz farkındalığına katkı sağladığına dair bulgular mevcuttur. Araştırmanın liderlerin içsel süreçlerinin anlaşılmasına ve dolayısı ile lider geliştirme süreçlerinin iyileştirilmesine katkıda bulunması beklenmektedir.

Abstract:
This study aims to explore the nature of leadership and the attributes associated with it through the application of psychodrama, a group psychotherapy method. Six psychodrama sessions, each lasting two hours, were conducted with ten participants, all of whom had at least five years of leadership experience. Additionally, semi-structured individual interviews were held online with the participants before and after the sessions. During the interviews, participants were asked about their feelings and evaluations regarding the concept of leadership and their own leadership experiences, and their responses were recorded. Data collected during the psychodrama sessions included role diagrams, enactments, letter writing, drawings, texts produced by participants during group activities, and notes taken by the facilitator and co-facilitator. All data were analyzed using the MAXQDA 24.2.0 software for content analysis. The findings indicate that participants' expressions during individual interviews aligned with key leadership theories in the literature, such as the traits theory, authentic leadership, transformational leadership, and leadership through emotional intelligence. Data collected during both the interviews and psychodrama sessions were generally consistent; however, the sessions revealed some emotions and leaders' power sources which are not discussed in the interviews. Thus, psychodrama techniques provided data on the nature of leadership and leadership attributes that differed from the expressions shared during interviews at a conscious level. Moreover, participants' evaluations suggested that psychodrama sessions contributed to their self-awareness as leaders. The study is expected to enhance the understanding of leaders' internal processes and, consequently, improve leadership development practices.