Aigai (Aiolis) kazısı Bizans Dönemi seramik buluntuları
Byzantine ceramic findings from Aigai (Aiolis) excavation
Yazar: MUHSİNE EDA ARMAĞAN
Danışman: DOÇ. DR. LALE DOĞER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Bizans Sanatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Aigai = Aigai ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans eserleri = Byzantine works ; Erken Bizans Dönemi = Early Byzantine Period ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Aigai antik kenti, günümüzde Yeni Şakran'ın on yedi kilometre doğusunda, Köseler Köyü-Gün Dağı üzerindeki konumuyla Köseler Kalesi, Nemrut Kale olarak bilinir. Aigai'da Prof. Dr. Ersin Doğer başkanlığında 2004 yılından itibaren sistemli kazı çalışmaları sürdürülmektedir.
	Kazı çalışmalarında Bizans dönemine ait mimari ve buna bağlı olarak beliren küçük buluntu grupları çoğunlukla, Demirkapı sektöründeki kilise, Bouleuterion'un güneydoğusu, Agora'nın kuzeyinde bulunan 2 no.lu Sarnıç ve Akropolis düzlüğünde yer alan 1 no.lu Sarnıç'ta tespit edilmiştir.
	Çalışma konusunu oluşturan Aigai kazı çalışmalarında ele geçen Bizans dönemi seramik buluntuları en yoğun, kullanım evreleri olasılıkla Hellenistik-Geç Bizans dönemlerini kapsayan sarnıçlarda ele geçmiştir. 	
          Aigai kazılarında toplam 374 adet seramik buluntu kataloğa alınmış ve değerlendirilmiştir. Kırmızı ve beyaz hamurlu seramikler olmak üzere iki ana başlık altında incelenen seramik buluntular, hamur tipi ve rengi, form tipolojileri, astar ve sır özellikleri ile bezeme tekniği ve motif repertuarına göre tanımlanmıştır. Form ve bezeme açısından benzer örnekler eşliğinde tarihlendirme önerisinde bulunulmuştur. Buna göre Aigai'daki mal grupları arasında en erken tarihli seramikler, olasılıkla 4. yüzyılın ikinci yarısı-6. yüzyıl sonlarına ait kırmızı astarlı kaplardır (LRW). Sırlı grupta 12. yüzyıl ortası-13. yüzyılın ilk yarısına ait Ege tipi Kazıma/Sgraffito seramikler, 12. yüzyıl sonu-13. yüzyıla ait Zeuksippus Ailesi I-II ve Slip boyalı mal grupları, geç 12.-13. yüzyıla ait Mangan-Kahverengi Leke Dekorlu, 13. yüzyıl Yeşil-Kavuniçi Leke Dekorlu ve 13. yüzyılın ikinci yarısı-14. yüzyıl başı (1300) Yeşil Leke dekorlu mal grupları bulunur. Perdahlı, Mika astarlı ve Astarsız olmak üzere üç başlık altında değerlendirilen sırsız grubu için 12.-13. yüzyıl önerilebilir. Az sayıda ele geçen beyaz hamurlu sırlı mal grubu (GWW IV), 12. yüzyılın ikinci yarısı-13. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlenir. Hamur analizi yapılmaksızın büyük olasılıkla kırmızı astarlı kaplarda Phokaia, sırlı kaplarda Sardes, Pergamon üretimleri, sırsız kaplarda da olasılıkla yine yakın coğrafyanın üretimleri Aigai'da kullanılmış olmalıdır.

Abstract:
The ancient city of Aigai, nowadays known as Köseler Kalesi or Nemrut Kalesi, is located on the Gün Dağı mountain at Köseler village, seventeen kilometers east of Yeni Şakran. Since 2004 systematic excavations have been carried out at Aigai under the direction of Prof. Dr. Ersin Doğer.  
	
	The excavations have yielded architectural remains of the Byzantine era and related groups of small finds which mainly have been retrieved at the church in the Demirkapı sector, southeast of the Bouleuterion, cistern no. 2 north of the Agora and cistern no. 1 on the Acropolis plateau. 

	Most of the Byzantine ceramic finds that are subject to this study have been found in the cisterns nos. 1 and 2 which have apparently been in use from the Hellenistic Period until the Late Byzantine era. 

	A total of 374 ceramic finds from Aigai have been cataloged and evaluated. They have been examined as two main groups, the red and white clay groups and described by considering the type and color of clay, the typology of shapes, the characteristics of slip and glaze, the techniques of decoration and the repertoire of motives. Dating has been attempted by comparison to examples similar in form and decoration. Accordingly, the Red Lined Vessels (LRV) dating from the second half of the 4th to the end of the 6th century presumably are the earliest ceramics among the Aigai groups. The group of glazed ware includes Incised Sgrafitto Ware of Aegean type from the mid 12th to the first half of the 13th century, wares of the Family of Zeuxippus I – II type and groups of Slip-Painted Ware from the end of the 12th to the 13th century, Purple-Brown Stained Ware from the late 12th to the 13th century, Green and Orange Stained Ware from the 13th century and Green Stained ware from the second half of the 13th to the beginning of the 14th century (1300). The unglazed ware which is suggested to date to the 12th and 13th centuries is attributed to three groups such as Burnished Decorated Ware, Mica Dusted Ware and Unlined Ware. Clay analysis has not been carried out, but it can be concluded that the Red Lined Vessels were most likely produced in Phokaia, for the glazed ware Sardes and Pergamon are suggested as production centers and the unglazed vessels used in Aigai probably were made in local sites in the region.