Kanser tanısı alan çocukların sağlıklı kardeşlerinin yaşadığı uyum güçlüğü ve travmatik etkilenme düzeyleri
Adjustment difficulties of healthy siblings of children diagnosed with cancer and their traumatic influence levels
Yazar: AYŞEGÜL DEŞAT
Danışman: PROF. DR. BEHİYE ALYANAK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Preventif Onkoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Kanser hastaları = Cancer patients ; Kardeşler = Brothers ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Uyum = Adjustment ; Uyum güçlüğü = Adjustment problems ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmada kanser olgusunun sağlıklı kardeşler ve anneler üzerinde yarattığı psikolojik etkiler çeşitli açılardan incelenmiştir. Kanserli çocukların kardeşlerinde davranış sorunları, travma sonrası stres tepkileri, öz kavramı araştırılmış, aile işlevsellikleri değerlendirilmiş; ayrıca anneler gösterdikleri psikiyatrik semptomlar açısından incelenmiş ve travma sonrası stres bozukluğu belirtileri araştırılmıştır. 

Katılımcılar, kanserli çocuğa sahip olan ve olmayan anneler olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruptaki annelerin de sağlıklı en az bir çocuğu daha bulunmaktadır. Araştırma grubunu kanser tanısı almasının üzerinden en az 1 ay geçmiş olan, sağlıklı kardeşi olan çocuk ve ergenlerin anneleri oluşturmaktadır. Kontrol grubunu ise en az iki sağlıklı çocuğu olan anneler oluşturmaktadır. Araştırmaya dahil edilen toplam 80 sağlıklı kardeşin 46'sı kız (%57,5), 34'ü erkektir (%42,5) ve tümü 9-18 yaş aralığındadır.

     Veri toplama aracı olarak annelerle görüşmede Sosyodemografik Veri Formu, Kısa Semptom Envanteri, Gözden Geçirilmiş Olayların Etkisi Ölçeği, Çocukluk Çağı Davranış Değerlendirme Ölçeği, ve Aile Değerlendirme Ölçeği doldurulmuş, onlara sağlıklı kardeşin evde doldurması için  Piers Harris Çocuklar İçin Öz Kavramı Ölçeği ve Çocuklar İçin Travma Sonrası Stres Tepki Ölçeği verilmiş ve bir sonraki görüşmede geri toplanmıştır.

     Hasta grubunda kanserli kardeşe sahip sağlıklı çocukların travma sonrası stres tepki toplam puanları kontrol grubundaki kardeşlerin travma sonrası stres tepki toplam puanlarından yüksek bulunmuştur. Olguların 2'si (% 5,3) orta düzeyde, 29'u (% 76,3) ağır düzeyde, 7'si (% 18,4) çok ağır travma sonrası stres bozukluğu tanısı alma ölçütünü karşılamaktadırlar. Sağlıklı kardeşlerin kaygı düzeyleri, sosyal içe çekilme, anksiyete- depresyon, dikkat sorunları ve  içe yönelim düzeyleri  kontrol grubundaki kardeşlere oranla  anlamlı düzeyde yüksektir. 

     Çalışmaya katılan kanserli çocuk annelerinin depresyon ve  anksiyete düzeyleri, travma sonrası stres bozukluğu alt boyutu olan kaçınma düzeyleri kontrol grubundaki annelere göre  yüksektir.  Annedeki somatizasyon ve depresyon arttıkça ailedeki problem çözme, iletişim ve duygusal tepki verebilme azalmakta, kardeşlerde mutluluk- doyum azalmakta; travma sonrası stres, kaygı, sosyal içe çekilme, içe yönelim  artmaktadır.

Abstract:
This study examines the psychological effects of the cancer phenomenon on healthy siblings and mothers in different dimensions. Behavioral problems, post-traumatic stress reactions, self-concept in the siblings of children with cancer was researched, their family functioning was evaluated; in addition, mothers were examined regarding their psychiatric symptoms and signs of post-traumatic stress disorder signs were explored. 

Participants were divided into two groups based on mothers having a child with cancer and not having a child with cancer. Mothers in both groups had at least one healthy child. The sample is composed of mothers of children and adolescents having a healthy siblings and who were diagnosed at least 1 month ago. Control group consists of mothers having at least two healthy children. From 80 healthy siblings in the study, 46 of them are female (57,5%), 37 of them are male (42,5%) and all siblings are between the ages of 9-18. 

     For data collection, Sociodemographic Data Form, Brief Symptom Inventory, Revised Incident Effects Scale, Childhood Behavior Evaluation Scale and Family Assessment Scale were completed; they were given the Piers Harris Self Concept Scale for Children and Post-Traumatic Stress Reaction Scale for Children for the healthy sibling to fill at home and were collected at the next meeting. 

     In the patient group, post-traumatic stress reaction total scores of healthy children who have a sibling with cancer were found to be higher than the post-traumatic stress reaction total scores of siblings in the control group. 2 of the cases (5,3%) meet the diagnosis of post-traumatic stress disorder at a medium level, 29 of the cases (76,3%) at intense level and 7 of the cases (18,4%) at a very intense level. Anxiety level, social withdrawnness, anxiety-depression, inattention and internal orientation of healthy siblings are significantly higher than the siblings in the control group. 

Depression and anxiety levels, avoidance levels as the sub-dimension of post-traumatic stress disorder of mothers of children with cancer are higher than the mothers in the control group. As somatization and depression increases in mothers, problem solving, communication, emotional reactivity in the family decreases; siblings happiness-satisfaction decreases; post-traumatic stress, anxiety, social withdrawnness and internal orientation increases.