Hemşirelerde duygusal zekâ ve liderlik davranışları algısı: Bir kamu hastanesinde uygulama
Emotional intelligence and leadership behavioral perception for nurses: The case for public Hospital
Yazar: FERAS OMAR SAEED ABUAMER
Danışman: DOÇ. DR. ECE UĞURLUOĞLU ALDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Liderlik = Leadership

Özet:
Bu çalışma, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde duygusal zekâ
puanları ve liderlik davranışları algısı düzeylerini belirlemek, duygusal zekâ puanları ve
liderlik davranışları algısı düzeylerinin sosyo-demografik özelliklere göre farklılıklarını
saptamak ve duygusal zekâ puanları ve liderlik davranışları arasındaki ilişkiyi
değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Bu tanımlayıcı bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, Ankara Numune Eğitim ve
Araştırma Hastanesi'nde görev yapan 735 hemşire oluşturmuş, çalışmada 450 çalışana
ulaşılmıştır. Katılımcıların, sosyo-demografik verileri için kisisel bilgi formu, Duygusal
Zekâ Ölçeği (Schutte tarafından geliştirilen Duygusal Zekâ Ölçeği), Liderlik
Davranışları Ölçeği (Bass tarafından geliştirilen Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği-MLQ)
ölçüm araçları olarak kullanılmıştır. Araştırma sonucunda hemşirelerin duygusal zekânın
alt boyutları puan ortalamalarının yüksek olduğu söylenebilir. Ancak duygusal zekânın
(duyguların kullanımı) alt boyutu orta düzeyde kalmaktadır. Hemşirelerin liderlik
davranışların algısı alt boyutlarının ortalaması incelendiğinde, hemşirelerin liderlik
davranışları algısı alt boyutları puan ortalamalarının yüksek olduğu söylenebilir. En
yüksek alt ölçek puan ortalamalarının dönüşümcü liderlik davranışları algısı üzerinde
olduğu gözlenmiştir.
Çalışmada, hemşirelerin duygusal zekâlarının özellikleri ve sosyo-demografik
etkenlere göre değişiklikleri incelenmiştir. Analiz sonucunda, hemşirelerin duygusal
zekâ (iyimserlik/ruh halinin düzenlenmesi) puan ortalaması görev ve gelire göre farklılık
göstermektedir. Hemşirelerin duygusal zekâ (duyguların değerlendirilmesi) puan
ortalaması cinsiyete farklılık göstermektedir. Hemşirelerin duygusal zekâ (duyguların
kullanımı) puan ortalaması medeni durum, öğrenim durumu ve mesleki kıdeme göre
farklılık göstermektedir.
Çalışmada, hemşirelerin liderlik davranışlarının algısı ve sosyo-demografik
etkenlere göre değişiklikleri incelenmiştir. Analiz sonucunda, hemşirelerin liderlik
davranışları algısı (dönüşümcü liderlik) puan ortalaması yaş, mesleki kıdem, kurumda
çalışma süresi, görev, gelire göre farklılık göstermektedir. Hemşirelerin liderlik
davranışları algısı (etkileşimci liderlik) puan ortalaması öğrenim durumu, yaş, mesleki
kıdem, kurumda çalışma süresi, göreve göre farklılık göstermektedir. Hemşirelerin
liderlik davranışları algısı (tam serbestlik) puan ortalaması mesleki kıdem, çalışma şekli,
gelire göre farklılık göstermektedir.
Çalışmada, duygusal zekâ puanların boyutları ile liderlik davranışların algısı
boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olup olmadığı incelemiştir. Analiz
sonucunda, iyimserlik halinin düzenlenmesi boyutunun ilişkin zekâ düzeyleri ile
dönüşümcü liderlik davranışları algısı arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir
ilişki bulunmuştur. İyimserlik halinin düzenlenmesine ilişkin zekâ düzeyleri ile
etkileşimci liderlik davranışları algısı arasında pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir
ilişki bulunmuştur. İyimserlik halinin düzenlenmesine ilişkin zekâ düzeyleri ile tam
serbestliğe ilişkin liderlik davranışları algısı arasında pozitif yönlü düşük düzeyde
anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Duyguların değerlendirmesine ilişkin zekâ düzeyleri ile dönüşümcü liderlik
davranışları algısı arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Duyguların değerlendirmesine ilişkin zekâ düzeyleri ile etkileşimci liderlik davranışları
algısı arasında pozitif yönlü çok düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Duyguların değerlendirmesine ilişkin zekâ düzeyleri ile tam serbestliğe ilişkin liderlik
davranışları algısı arasında negatif yönlü çok düşük düzeyde anlamlı olmayan bir ilişki
bulunmuştur.
Duyguların kullanımına ilişkin zekâ düzeyleri ile dönüşümcü liderlik davranışları
algısı arasında negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Duyguların
kullanımına ilişkin zekâ düzeyleri ile etkileşimci liderlik davranışları algısı arasında
negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Duyguların kullanımına
ilişkin zekâ düzeyleri ile tam serbestliğe ilişkin liderlik davranışları algısı arasında
negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Duygusal zekâ, Hemşire, Liderlik

Abstract:
The aim of this study was to determine the level of emotional intelligence skills and
leadership behavioral perception among nurses and to determine the level of differences
for emotional intelligence skills and leadership behaviors according to sociodemographic
factors and to evaluate the relationship between emotional intelligence
skills and leadership behaviors among nurses working at Ankara Numune Teaching and
Training Hospital.
This is a descriptive study. The population of the study consist of 735 nurses who
work at the hospital at the period which this study took a place. The sample of the study
consists of 450 nurses. (61.2%) of the total population have been reached. In order to
collect the data, personal information form (for socio-demographic features), Emotional
intelligence scale (emotional Intelligence Scale which was developed by Schutte),
Leadership scale (Multifactor Leadership Questionnaire-MLQ which developed by
Bass) were used. The results indicate that the average scores for nurse's emotional
intelligence skills components was high (above-average) except for one emotional
intelligence component which known as the (utilizations of emotions) was in average.
For the leadership behaviors scale, the results indicate that the average scores for nurse's
emotional intelligence skills components was high (above-average) and the highest score
was giving for (transformational leadership) component.
In this study, the emotional intelligence features was evaluated according to nurse's
socio-demographic factors. The results indicate that emotional intelligence (optimism/
mood regulation) component's mean points differ according to nurse's duties and
income meanwhile (appraisal of emotions) component's mean points differ according to
nurse's gender. The results indicate also that emotional intelligence (utilizations of
emotions) component's mean points differ according to nurse's level of education,
marital status and seniority.
In this study also, leadership behavioral perception features was evaluated
according to nurse's socio-demographic factors. The results indicate that leadership
behavior (transformational leadership) component's mean points differ according to
nurse's age, seniority, working time in one's organization, duties and income. The results
also had shown that the (transactional leadership) component's mean points differ
according to nurse's age, level of education, seniority, working time in one's
organization, and duties. This study's results also had shown that (laissez-faire leadership) component's mean points differ according to nurse's seniority, shifts
patterns, and income.
In this study, the relationship between emotional intelligence skills components and
leadership behavioral perception components was evaluated. The results indicate that
one of the emotional intelligence components (optimism / mood regulation) were related
positively to all leadership behavior's (transformational leadership, transactional
leadership, laissez-faire leadership).and the other emotional intelligence component
which known as (appraisal of emotions) were related positively to only (transformational
leadership) and (transactional leadership).
Key words: Emotional intelligence, Leadership, Nurse