Matematik öğretmeni adaylarının öğretimlerinde karşılaştıkları beklenmeyen olaylara yönelik yaklaşımlarının dörtlü bilgi modeli çerçevesinde kavramsallaştırılması
Conceptualizing mathematics pre-service teachers' approaches towards contingency in teaching process in the context of knowledge quartet
Yazar: SEMİHA KULA
Danışman: DOÇ. DR. ESRA BUKOVA GÜZEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Dörtlü bilgi modeli = Knowledge quartet ; Dörtlü bilgi modeli = Knowledge quartet ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışma ile ortaöğretim matematik öğretmeni adaylarının öğretimlerinde karşılaştıkları beklenmeyen olaylara yönelik yaklaşımları alan ve alan öğretimi bilgisi ışığında incelenmektedir. Çalışmanın odağını oluşturan beklenmeyen olaylar, matematik öğretmeni adaylarının alan ve alan öğretimi bilgilerini öğretimleri sürecinde değerlendirmeye imkan tanıyan ve Rowland, Huckstep ve Thwaites (2005) tarafından oluşturulan Dörtlü Bilgi Modeli'nin bir birimidir. Beklenmeyen olaylar birimi öğrenci düşüncelerine yanıt verme, öğretmen içgörüsü, araçların ve kaynakların erişilebilirliğine yanıt verme kategorileri bağlamında ele alınmaktadır. Bu çalışmanın amacı, matematik öğretmeni adaylarının öğretimleri sürecinde karşılaştıkları beklenmeyen olaylara yönelik yaklaşımlarının öğrenci düşüncelerine yanıt verme, öğretmen içgörüsü, araçların ve kaynakların erişilebilirliğine yanıt verme bağlamında kavramsallaştırmaktadır. Kuram oluşturma desenine dayalı söz konusu çalışmada amaca ulaşmak için derslerinden önce matematik öğretmeni adaylarından altışar saatlik ders planları istenmiş, öğretimleri gözlemlenerek beklenmeyen durumlara ilişkin gözlem notları alınmış, dersleri video kamera ile kaydedilmiş ve söz konusu beklenmedik olaylara ilişkin yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde her ders sonrası iki araştırmacı tarafından kodlama çalışması yapılmış ve kodlar doygunluğa ulaştığında veri toplama süreci sonlandırılmıştır. Böylelikle 9 öğretmen adayının toplam 56 saatlik dersleri beklenmeyen olaylara ilişkin yaklaşımları bağlamında ele alınmıştır. Bu derslerin video kayıtları transkript edilerek kavramsallaştırma çalışması daha ayrıntılı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi sonucu, öğretmen adaylarının beklenmeyen olaylara ilişkin yaklaşımları; öğrenci düşüncelerine yanıt verme bağlamında 12, öğretmen içgörüsü bağlamında 6 ve araç ve kaynakların erişebilirliğine yanıt verme bağlamında 4 alt kodu ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte her bir alt kodun ortaya çıkmasına neden olan tetikleyiciler belirlenerek alt koda ilişkin daha ayrıntılı açıklamalar getirilmeye çalışılmıştır. Deneyimsiz olan matematik öğretmeni adaylarının gerçek sınıf ortamındaki derslerinde ortaya çıkan önceden planlanmamış durumlara ilişkin yaklaşımlarının kavramsallaştırılmasının öğretmen eğitiminde yarar sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study examines the approaches of pre-service mathematics teachers towards contingent actions encountered during the teaching process under the light of the subject matter and pedagogical content knowledge. Contingency that constitute the focus of this study are considered to be a unit of the Knowledge Quartet created by Rowland, Huckstep & Thwaites (2005), which allows to evaluate the subject matter and pedagogical content knowledge of pre-service mathematics teachers during the teaching process. The unit of contingency is handled in the context of codes for responding to students' ideas, teacher insight, responding to availability of tools and resources. The goal of this study is to conceptualize the approaches of pre-service mathematics teachers towards contingencies encountered during the teaching process within the context of responding to students' ideas, teacher insight, responding to availability of tools and resources. In order to achieve the goal of the study based on the grounded theory, the pre-service mathematics teachers were requested to submit six-hour lesson plans before their teachings, the teachers were monitored and notes were taken regarding contingent actions, the lessons were recorded using a video camera and semi-structured interviews were performed in relation to the these contingent actions. During the data collection process, two researchers performed coding after each lesson and when the code saturation was achieved the data collection process was finalized. Thus, a total of 56 hours of lessons by 9 pre-service teachers were examined within the context of approach towards contingent actions. The conceptualization study was carried out in more detail by transcribing the video records of lessons. As a result of the data analysis, 12 sub-codes in context of responding to students' ideas, 6 sub-codes in context of teacher insight and 4 sub-codes in context of responding to availability of tools and resources were identified within the approaches of pre-service teachers in relation to contingent actions. Additionally, triggers that cause the surfacing of each sub-code were determined and it was attempted to provide more detailed information regarding the sub-codes. It is thought that conceptualizing the approaches of novice pre-service mathematics teachers towards unplanned situations encountered during lessons in real class environment would prove to be beneficial in teacher training.