XIII. yüzyılda Moğol ordularının harp taktikleri
War tactics in the XIII. century Mongolian armies
Yazar: YAVUZ DELİBALTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜRSOY SOLMAZ
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri taktik = Military tactic ; Cengiz Han = Cengiz Han ; Moğol istilası = Mongol captured ; Moğollar = Mongoşs ; Orta Çağ = Middle Ages ; Psikolojik savaş = Psychological war ; Türk-Moğol ilişkileri = Turkish-Mongolian relations

Özet:
XIII. Yüzyılda Moğollar, Cengiz Han liderliğinde büyük bir askerî güç olarak tarih sahnesine çıktılar. Moğol orduları, kendilerinden önceki bozkır göçebelerinden devraldıkları askerî mirası geliştirerek üst düzey bir başarıyla tatbik ettiler. Tarihsel deneyime dayanan harp taktikleri, sağlam teşkilat yapısı ve silah-teçhizat nitelikleri sayesinde etkinliğini artırdı. Orduda ağır yaptırımlar içeren yasalarla mutlak bir düzen ve disiplin tesis edildi. Ortak sorumluluk ilkesiyle birimler arası dayanışma ve taktik uyum en üst seviyeye çıkarıldı. Savaş durumuna bağlı olarak birlikler en uygun şekilde konuşlandırılır ve taktik hareketler etkili bir komuta-kontrol mekanizmasıyla sağlanırdı. Meydan savaşlarında genel olarak hız unsurunun ön planda olduğu manevralar ve atlı okçuluğa dayanan taktikler uygulanmıştır. Düşmanı aldatma arzusuyla çeşitli harp hilelerine başvurulur, düşmanı manevî yönden çökertip savaşma gücünü elinden almak için psikolojik harekâta önem verilmiştir. Kale ve şehir kuşatmalarında sabit tahkimatları aşmak amacıyla pek çok strateji ve taktik geliştirilmiştir. Ayrıca teknik bir uzman kadronun desteğiyle ağır kuşatma araçları inşa edilerek kullanılmıştır. Moğollar, harp taktiklerini farklı coğrafya ve düşmanlar karşısında icra ederek büyük zaferler kazanmıştır. Moğol askerî etkinliği kısa süre içinde Uzak Doğu'dan Orta Avrupa'ya kadar uzanan geniş bir sahaya yayılmıştır.

Abstract:
In the 13th century, the Mongols emerged as a great military power under the leadership of Genghis Khan. Mongol armies improved and used with great success the military legacy of their steppe nomad predecessors. They became steadily more effective thanks to their war tactics based on historical experience, their solid organizational structure, and the qualities of their weapons-equipment. Absolute order and discipline were established in the army based on laws imposing heavy sanctions, and the solidarity and tactical harmony between the units were maximized based on the principle of joint responsibility. Depending on the war situation, the troops were optimally deployed, and tactical movements were carried out through an effective command and control mechanism. Manoeuvres prioritizing speed and tactics based on mounted archery were implemented in field battles. Various war tricks were utilized with the desire to deceive the enemy, and psychological operations were given importance in order to destroy the enemy morally and take away its fighting power. Many strategies and tactics were developed to overcome the fixed fortifications in the sieges of castles and cities. In addition, heavy siege tools were built and used with the support of technical personnel. The Mongols won great victories by applying their war tactics against various enemies in different geographies. Mongolian military activity soon spread over a vast territory from the Far East to Central Europe.