Floristik ve çevresel faktörlerin arı ve arı ürünlerinde fiziko-kimyasal ve palinolojik parametrelere etkisi: Senoz vadisi (Çayeli/Rize) örneği
Effects of floristic and environmental factors on physico-chemical and palynological parameters in bee and bee products: The case of Senoz valley (Çayeli / Rize)
Yazar: ESRA DEMİR KANBUR
Danışman: PROF. DR. VAGİF ATAMOV
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Senoz Vadisi'ndeki farklı tip flora ve yükseltilerde üretilen balların fiziko-kimyasal parametrelerindeki değişimleri ve melissopalinolojik özellikleri tespit edildi. Bu amaçla, araştırma alanı farklı yükselti kademelerinde (1. yükselti kademesi 0-1000m, 2. yükselti kademesi 1001-3000m) bulunan arı kovanlarının dağılımları katmanlı rastgele örnekleme metodu ile belirlendi ve rastgele seçilen kovanlardan arı ve bal örnekleri, aynı arılıklardan bitki ve toprak örnekleri alındı. Araştırma alanı ve yakın çevresine ait nektar ve polen kaynağı bitkileri toplandı. Araştırma alanından toplanan bal örneklerinde nem, şeker, nişasta, prolin, diastaz ve 5-Hidroksimetil furfural parametreleri yanısıra, bal, arı dokusu, bitki ve toprak örneklerinde ağır metal içeriği standart laboratuvar yöntemleri ile analiz edildi. Ayrıca bal örneklerinde melissopalinolojik analizler yapılarak botanik orijinleri tespit edildi. Araştırma sonucunda 16 familyaya ait 48 takson nektar ve polen kaynağı bitki olarak tespit edildi. Analiz edilen balların %69,05'inin unifloral Castanea sativa balı ve %30,95'inin multifloral nitelikte bal olduğu belirlendi. Bal örneklerindeki toplam polen sayıları 1,872-4.518,949 arasında değişim gösterdiği ve en yüksek polen miktarının 9 no'lu kestane balında olduğu belirlendi. Karışık çiçek ballarının kestane ballarından daha düşük nem oranında olduğu bulundu. Bal örneklerindeki ortalama 5-Hidroksimetil furfural konsantrasyonları 1. ve 2. yükselti kademelerinde sırasıyla 2,72 ve 1,18 mg/kg arasında değişim gösterdi. Ortalama prolin değerleri karışık çiçek ballarında 628,34 mg/kg ve kestane ballarından ise 786,02 mg/kg olarak ölçüldü. Bal örneklerinde en yüksek Pb, Cu ve Al elementleri ve arı örneklerinde en yüksek Cr, Fe, Zn ve Mn değerlerine 2. yükselti kademesinde rastlandı. Bitki örneklerinde en yüksek konsantrasyonda bulunan elementin Alüminyum olduğu tespit edildi. Arı ve bal örneklerindeki konsantrasyonlar karşılaştırılarak arının güçlü bir biyobariyer görevi gördüğü tespit edildi.

Abstract:
In this study, the changes in the physico-chemical parameters and melissopalynological properties of honey produced in different types of flora and altitudes in the Senoz Valley were determined. For this purpose, the distribution of bee hives at different altitude in the research area (1st altitude 0-1000 m, 2nd altitude 1001-3000 m) were determined by layered random sampling method, and bee and honey, plant and soil samples was taken from randomly selected hives, plant and soil samples was taken from the same apiaries. Nectar and pollen source plants were collected belonging to the research area and its surroundings. In addition to moisture, sugar, starch, proline, diastase and 5-Hydroxymethyl furfural parameters in honey samples collected from the research area, heavy metal content in honey, bee tissue, plant and soil samples were analyzed by standard laboratory methods. In addition, meslissopalynological analyzes were made in honey samples and their botanical origins were determined. As a result of the research, 48 taxa belonging ton16 families were determined as nectar and pollen sources plant.  It was determined that 69.05% of the analyzed honeys were unifloral Castanea sativa honey and 30.95% were multifloral honey.  It was determined that the total pollen numbers in honey samples varied between 1.872-4.518.949 and the highest pollen amount was in chestnut honey number 9. Mixed flower honeys were found to have lower moisture content than chestnut honeys. Average 5-Hydroxymethyl furfural concentrations in honey samples varied between 2.72 and 1.18 mg/kg at 1st and 2nd altitude levels, respectively. Average proline values were measured as 628.34 mg/kg in mixed flower honeys and 786.02 mg/kg in chestnut honeys. The highest Pb, Cu and Al elements in honey samples and the highest Cr, Fe, Zn and Mn values in bee samples were found at the 2nd altitude level. It was determined that the element with the highest concentration in plant samples was Aluminum. By comparing the concentrations in bee and honey samples, it was determined that the bee acts as a strong biobarrier.