Osmanlı hâkimiyeti öncesi ve sırasında Makâmât-ı Mübâreke meselesi
The matter of Makâmât-i Mübâreke before and through out the sovereignty of Ottoman
Yazar: GÜVEN ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET TEZCAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History
Dizin: Filistin-Kudüs = Palestine-Jerusalem ; Kapitülasyonlar = Capitulations ; Kutsal yerler = Sacred places ; Makamat-ı Mübareke = Makamat-ı Mübareke

Özet:
Bu çalışmada, Osmanlı İmparatorluğu'nun Kudüs'e hâkimiyeti öncesi tarihi süreç içerisinde kentin durumu ile hâkimiyet sonrası antlaşmalarla tanınan imtiyazlar sonucu XIX. yy ortalarında yaşanan Kutsal Yerler Meselesi'nin henüz bütün yönleriyle bilinmeyen noktaları ile ilgili tespitler yapmak amaçlanmıştır. Bunun için Kudüs-i Şerif, Kamame Kilisesi ve Kutsal Yerler Meselesi ile ilgili Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı'ndaki arşiv belgeleri olmak üzere, bu konu hakkında kaleme alınmış kitaplar, makaleler, yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiştir.Tez, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı ve önemi üzerinde durularak, bu konuda yapılan çalışmalara ve tezde izlenen yönteme değinilmiştir. Birinci bölümde, tarihi süreç içerisinde Kudüs'e hâkim olan devletlerle ilgili kronolojik bilgiler verilmiş, ardından da ikinci bölümde, Osmanlı İdaresindeki Hıristiyan unsurlara ve Kudüs'e, antlaşmalardaki maddelerle verilen imtiyazlar ele alınarak konuyla ilgili durum tespit edilmeye ve yorumlanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde de Kutsal Yerler Meselesi ve Osmanlı Diplomasisi'ne dair değerlendirmelere yer verilmiştir.Sonuç olarak, incelenen arşiv belgelerinden, kitap ve makalelerden derlenen veriler ışığında Kudüs-i Şerif Meselesi ya da Kutsal Yerler Sorunu, Fransa ve Rusya arasında bir rekabet ve çıkar çatışması haline geldiği görülmüştür. Bu durumdan olumsuz olarak en fazla etkilenen taraf ise hiç şüphesiz buraların asıl sahibi olan Osmanlı Devleti olmuştur. İlgili gelişmelerin, Osmanlı tarafı açısından çok sıkıntılı geçtiği kanısına varılmıştır. Nitekim bu meselenin bir bedeli olarak da devletin yeni bir harbe sürüklenmesi, 1853?1856 Kırım Harbi, yeterli olsa gerekir. Aynı zamanda devletin dış politikasında ve diplomasisinde Avrupa Devletleri'nin büyükelçilerinin ne kadar etkili olduğu da, yine bu süreçle ilgili gelişmelerde müşahede edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the yet unknown characteristics with all the sides constituting the major part of the events between the years 1847 and 1853 in respect of the developments of the Holy Land Issue (Makamat-ı Mübareke) in Ottoman Empire in the middle of the 19 th century. To this end, the public records about Jerusalem, The Church of the Resurrection (Kamame) and Holy Land Issue in the archives of Prime Ministry, General Directorate State Archives, The Directorate of Ottoman Archives being in the first place, mastery and post graduate thesis, articles and books written up for the subject are investigated.The thesis consists of introduction and three sections. In the introduction part the different points of view of Christian Cults and folks believed in Jerusalem, holy lands around and celectial religions are determined. It is studied to define the rules of the emperors of states which took the lead in and around the Jeruselam in the historical period. Subsequently, it is dealt with the studies about this subject and the methods followed in the thesis. In the first part, related chronological information about Jeruselam Goverment before İslam is given and then in the second part, it is tried to interpret and determine the situation of the privileges granted with the articles in treaties to the Christian factors and Jerusalem under the Ottoman Administration. In the third part, after the Holy Lands Issue came into being the determinations about Ottoman bureaucracy are given.Consequently, in the light of the findings gathered from the archive records, books and articles, it is observed that Holy Lands Issue becomes an authority matter between France and Russia, but for the Ottoman Empire which have no benefit from the subject, the term past with severel difficulties and European Governments have too much influence on its foreign politics and bureaucracy.