Tip 2 diabetes mellitus tanılı hastaların diyetle antioksidan alımları ile  total antioksidan kapasiteleri 
arasındaki ilişkinin saptanması
Determination of the relationship between dietary intake of antioxidants and total antioxidant capacity in patients   with TYPE 2 diabetes mellitus
Yazar: MERVE ÇAPAŞ
Danışman: PROF. DR. NERİMAN İNANÇ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Beslenme = Nutrition ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Metabolizma = Metabolism

Özet:
Tanımlayıcı olarak planlanan bu çalışma diyetle alınan antioksidan miktarı ile serum total antioksidan kapasitesinin karşılaştırılmasıyla, diyabetik hastaların beslenmelerinde antioksidan takviyesine ihtiyacı olup olmadığını saptamak amacıyla planlanmıştır. Çalışma en az bir yıl önce Tip 2 Diabetes Mellitus (DM)  tanısı konmuş, yaşları ortalaması 55.86±5.69 yıl olan 29 hasta (çalışma grubu) ve yaş, cinsiyet ve sosyodemografik özellikler açısından hasta grubuyla eşleştirilmiş 15 sağlıklı gönüllü (kontrol grubu) üzerinde yürütülmüştür. Bireylerin demografik özellikleri yüz yüze görüşme yöntemi ile araştırmacı tarafından kaydedilmiş, vücut ağırlığı, boy uzunluğu ölçülmüş ve beden kütle indeksi (BKİ, kg/m2) değerleri hesaplanmıştır. Besin tüketim kayıtları katılımcıların 1 ay içerisinde 2'si hafta içi, 2'si hafta sonu olmak üzere 4 kez habersiz aranması ile araştırmacı tarafından tutulmuştur. Son 3 aylık Açlık Plazma Glukozu (APG) Total Kolesterol, Trigliserit (TG), Yüksek Dansiteli Lipoprotein (HDL) kolesterol, Düşük Dansiteli Lipoprotein (LDL) kolesterol, Aspartat Amino Transferaz (AST), Alanin Amino Transferaz (ALT), Ürik asit, Glikolize Hemoglobin (HbA1C) değerleri hasta dosyalarından kaydedilmiştir. Aynı bulgular kontrol grubu için çalışma esnasında incelenmiş ve her iki grubun serum total antioksidan kapasiteleri (TAK) çalışılmıştır. Çalışma grubunun besinlerle tüketmiş olduğu TAK miktarı (3.09±1.81 mmol/gün) istatistiksel olarak anlamlı olmasa da, kontrol grubundan (2.97±1.76 mmol/gün) yüksektir. (p=0.931). Benzer şekilde istatistiksel olarak anlamlı olmasa da, çalışma grubunun serum TAK (1.00±0.42 mmol) düzeyinin kontrol grubundan (0.94±0.34 mmol) yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0.626). Çalışma grububunun TG (p=0.032) ve ürik asit (p=0.018) değerleri istatistiksel olarak anlamlı düzeyde kontrol grubundan yüksek iken, LDL-kolesterol düzeyi düşüktür (p=0.042). Kontrol grubunun LDL-kolesterol düzeyi ile serum TAK düzeyi arasında istatistiksel açıdan önemli negatif yönde bir korelasyon saptanmıştır (p=0.012).  Çalışma grubunun niasin alımı ile serum TAK arasında istatistiksel açıdan önemli pozitif yönde bir korelasyon saptanmıştır (p=0.007). Çalışma grubundaki bireylerin günlük TAK tüketim miktarı ile HbA1C düzeyi arasında negatif yönde bir korelasyon saptanmıştır (p=0.004). Çalışma sonucunda; besinlerle TAK tüketiminin artmasının diyabet kontrolünde etkili olabileceği gösterilmiştir. Bu nedenle diyabetli hastalarda antioksidanlardan ve niasinden zengin beslenmenin önemli olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: Antioksidan, HbA1C, Metabolik Kontrol, TAK, Tip 2 Diabetes Mellitus

Abstract:
In this descriptive study, to compare the amount of daily antioxidant consumption and serum total antioxidant capacities (TAC), and to determine whether diabetic patients need antioxidant supplements in the diet was aimed. This study was conducted with 29 patients diagnosed with type 2 Diabetes Mellitus (DM) at least one year previously and their mean age is 55.86±5.69 years (study group), and 15 healthy volunteers matched to study group in terms of age, gender and socio-demographic characteristics (control group). Participants' demographic data and physical activity status were collected by a questionnaire via face-to-face interview and body weights, heights were measured and body mass index (BMI, kg/m2) was calculated. Four unannounced telephone-administered dietary recalls were collected by researcher. Two recalls each were conducted on weekdays and weekend days to adequately capture dietary variability over four weeks. Fasting blood glucose (FBG), total cholesterol, triglyceride (TG), High Density Lipoprotein (HDL)-cholesterol, Low Density Lipoprotein (LDL)-cholesterol, Aspartate Amino Transferase (AST), Alanine Amino Transferase (ALT), uric acid, Glycated Hemoglobin (HbA1C) levels were enrolled from patient's history within the latest three months. The same findings were examined for the control group during the study, and serum total antioxidant capacities (TAC) of both groups were investigated. The TAC taken with foods was higher in the study group (3.09±1.81 mmol) than the control group (2.97±1.76 mmol), however this difference was not statistically significant (p=0.931). Likewise, serum TAC level was higher in the study group (1.00±0.42 mmol) than the control group (0.94±0.34 mmol), however this difference was not statistically significant (p=0.626). While TG (p= 0.032) and uric acid (p=0.018) level in the study group was significantly higher than the control group, LDL-cholesterol level in the study group was significantly lower than the control group (p=0.042). The negative correlation between LDL-cholesterol and serum TAC level was determined in control group, and this was statistically significant (p=0.012). The positive correlation between niacin consumption and serum TAC level was determined in study group, and this was statistically significant (p=0.007). In study group, negative correlation between the amount of daily TAC consumption and HbA1C level was determined (p=0.004). As conclusion, in the current study increase in TAC consumed with foods may be effective in controlling diabetes and LDL-cholesterol levels. Therefore, the consumption of a diet rich in antioxidants and niacin is important for diabetic patients. 

Keywords: Antioxidant, HbA1C, metabolic control, TAC, type 2 diabetes mellitus