Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi aile hekimliği polikliniklerine başvuran hipertansiyon hastalarında tedaviye uyum ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumun tedavi başarısına etkisi
The effect of adherence to treatment and attitude towards healthy nutrition on treatment success in hypertension patients who appli̇ed to family medicine clinics in Kartal Dr Lütfi̇ Kirdar City Hospi̇tal
Yazar: ZEYNEP KARADAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN ERSİN ŞİMŞEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Hipertansiyon = Hypertension ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam tarzı = Life style ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Hipertansiyon önlenebilir mortalite nedenlerinden olup önemli bir sağlık problemidir. Hipertansiyonun önlenmesi, takip edilmesi ve tedavi edilmesine ilişkin son yapılan çalışmalarda ilaç tedavisine ve yaşam tarzı değişikliğine uyumun önemi vurgulanmaktadır. Bu çalışmada hipertansiyon hastalarında tedaviye uyum ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumun tedavi başarısına etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel nitelikte bir çalışma olup Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran 325 hipertansiyon hastası ile yapılmıştır. Araştırmacı tarafından tasarlanan katılımcıların sosyodemografik özellikleri, biyometrik ölçümleri, kronik hastalıkları, aile öyküsü, ilaç kullanım durumu, alışkanlıklar ve hastalık özelliklerini içeren veri toplama formunun yanı sıra Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği, Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği hastalarla yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya toplamda 325 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların %59.7 (n=194)'si kadın, %40.3 (n=131)'ü erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 59.3±10.2 yıldır. Katılımcıların %59.1 (n=192)'inde tedavinin başarılı olduğu görülmüştür. Tedavi başarısı ile tedavi uyumu arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır (p=0.563). HBHTUÖ alt boyutları olan medikal, beslenme ve görüşme ile tedavi başarısı arasındaki fark anlamlı bulunmamıştır (sırasıyla p=0.696, p=844, p=0.531). SBİTÖ puanları diyete uyumu olanlarda ortalama 82.6±9.5 olup kısmen uyanlardan 80.2±10.9 daha yüksektir. Katılımcıların tedavi başarıları ile SBİTÖ'den alınan toplam puan incelendiğinde tedavi başarısı olanların ortalama ölçek puanı 79.3±9.9 iken tedavi başarısı sağlamayanlarda bu puan 81.7±10.9 olup aralarındaki fark anlamlı bulunmuştur (p=0.037). SBİTÖ'nün alt boyutları beslenme bilgi, beslenme duygu, olumlu beslenme, kötü beslenmedir. Bunların tedavi başarısı ile ilişkisine bakıldığında (sırasıyla p=0.391, p=0.011, p=0.861, p=0.385) yalnızca beslenme duygusu puanı ile tedavi başarısı arasındaki fark anlamlı bulunmuştur. 
Sonuç: Hipertansiyon tedavi başarısına etki eden ana faktör tedaviye uyum olup tedaviye uyumda egzersiz alışkanlığı ve sağlıklı beslenmenin önemi görülmüştür. Çalışmamızda yaklaşık on hastadan altısının tedavide başarı sağladığı görülmüş olup literatüre göre başarı oranı daha yüksektir. Tedavi başarısı istenilen düzeyde olmamakla birlikte tedavi başarısının arttırılması için ilaç tedavisine ek olarak uygun yaşam tarzı değişiklikleri ön planda tutulmalıdır.
Anahtar kelimeler: Aile hekimliği, HBHTUÖ, hipertansiyon, SBİTÖ, tedavi başarısı, yaşam tarzı değişikliği

Abstract:
Aim: Hypertension is one of the preventable causes of mortality and is an important health problem. Recent studies on the prevention, follow-up and treatment of hypertension emphasize the importance of compliance with medication and lifestyle changes. In this study, it was aimed to examine the effect of adherence to treatment and attitude towards healthy nutrition on treatment success in patients with hypertension.
Methots: This study is a cross-sectional study and was conducted with 325 hypertensive patients which took in Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital Family Medicine outpatient clinics. The Hill-Bone Hypertension Treatment Adherence Scale and Attitude towards Healthy Eating Scale were applied to the participants throughout face-to-face interview technique, as well as the data collection form that was designed by researcher included sociodemographic characteristics, biometric measurements, chronic diseases, family history, drug use status, habits and disease characteristics of the participants.
Results: A total of 325 people were included in the study. 59.7% (n=194) of the participants were female and 40.3% (n=131) were male. The mean age of the participants was 59.3±10.2 years. Treatment was successful in 59.1% (n=192) of the participants. The difference between treatment success and treatment compliance was not significant (p=0.563). The difference between medical, nutrition and interview sub-dimensions of HBHTUÖ and treatment success was not significant (p=0.696, p=844, p=0.531, respectively). ASHN scores were 82.6±9.5 on average in those who adhered to the diet, and 80.2±10.9 higher than those who partially adhered to it. When the treatment success of the participants and the total score obtained from the ASHN were examined, the mean scale score of those with treatment success was 79.3±9.9, while this score was 81.7±10.9 in those who did not achieve treatment success (p=0.037). The sub-dimensions of ASHN are nutritional knowledge, nutritional emotion, positive nutrition, and malnutrition. When looking at their relationship with the treatment success (p=0.391, p=0.011, p=0.861, p=0.385, respectively), only the difference between the sense of nutrition score and treatment success was found to be significant.
Conclusion: The main factor affecting the success of hypertension treatment is adherence to treatment, and the importance of exercise habits and healthy nutrition. In our study, it was observed that six out of ten patients achieved success in treatment, and the success rate is higher than in the literature. Although the success of treatment is not at the desired level, appropriate lifestyle changes should be prioritized in addition to drug therapy in order to increase the success of treatment.
Keywords: Family medicine, Hill-Bone Hypertension Compliance to Treatment Scale, hypertension, Attitude Scale for Healthy Nutrition, treatment success, lifestyle change