Hasta odası renk düzenlerinin kullanıcılar üzerindeki duyuşsal etkileri
Affective effects of patient room color arrangements on users
Yazar: FATMANUR YÜKSEKTEPE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KÜÇÜKKILIÇ ÖZCAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Hasta odaları kullanıcıların sağlık yapılarındaki diğer hacimlere oranla daha uzun süre vakit geçirdikleri, günün tüm saatlerinde mekandaki görsel özelliklere maruz kaldıkları ve bu mekanlarda bulundukları süre içerisinde genel olarak stresli ve yorgun duygu durumunda olabilmeleri nedeniyle özel olarak incelenmesi gereken renk tasarımı konularından biridir. Hasta odası renk düzeni, hastanın hacmi algılamasına ve anlamlandırmasına yardımcı olmakta, hastayı psikolojik ve duyuşsal olarak etkilemektedir. Bu doğrultuda hasta odasında oluşturulan renk düzeni, rengin tür, değer ve doymuşluk bileşenleri, uygulandıkları alan ve oranlar, hastayı olumlu yönde desteleyecek şekilde bir bütün olarak incelenmeli ve değerlendirilmelidir.
Bu bağlamda bu tez çalışmasında, hasta odası renk düzenlerinin hastalar üzerindeki duyuşsal etkilerini incelemek ve değerlemek amacıyla deneysel bir çalışma geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında dijital ortamda modellenen bir hasta odası için oluşturulan farklı renk düzenleri, sanal gerçeklik gözlüğü aracılığıyla değerlendirilmiştir. Hasta odası için rengin değer bileşeni sabit tutulmuş Munsell Renk Dizgesi'nin beş ana türünün üç farklı doymuşluğu ve bir türsüz (gri) renk düzeni ele alınarak toplam on altı renk düzeni oluşturulmuştur. Belirlenen renk düzenlerindeki hasta odası, sanal gerçeklik gözlüğü aracılığıyla deneyimlenerek, hastalar üzerindeki duyuşsal etkilerinin incelenmesi için on farklı sıfat çifti aracılığıyla değerlendirilmiştir. Anket sonuçlarından elde edilen bulgular doğrultusunda, hasta odası renk düzenlerine yönelik değerlendirmeler yapılmıştır.
Tezin ilk bölümünde renk ile ilgili genel bilgiler, renk olgusunun incelendiği çeşitli çalışmaların açıklandığı literatür özeti, çalışmanın amacı ve hipotezleri yer almaktadır. İkinci bölümde, renk, renk dizgeleri, renk algılama ve mimari mekanda renk ile ilgili genel bilgiler ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, hasta odası renk düzeni ile ilgili genel bilgilerden ve literatürdeki çeşitli çalışmalarda hasta odası renk düzenlerine yönelik sunulan bulgulardan bahsedilmiş, Türkiye'den bazı hastanelerin hasta odası renk düzenleri, Munsell Renk Dizgesi karşılıklarına göre incelenmiştir. Tez çalışmasının dördüncü bölümünde, çalışma kapsamında oluşturulan on altı renk düzenindeki hasta odasının sanal gerçeklik ortamında deneyimleyerek hastalar üzerindeki duyuşsal etkilerinin incelenmesi için uygulanan yöntem adımları açıklanmış, anket çalışmasından elde edilen sonuçlar verilmiştir. Tez çalışmasının beşinci bölümünde uygulanan çalışmadan elde edilen sonuçlar özetlenmiş ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Hasta odası, renk düzeni, sanal gerçeklik, duyuşsal etki.

Abstract:
Patient rooms are places where users spend longer time than other volumes in healthcare buildings and are exposed to visual features in the space at all hours of the day. Since patients are generally stressed and tired during their stay in these spaces, patient rooms are one of the color design issues that need to be specifically examined. The color arrangement of the patient room helps the patient to perceive and make sense of the space and affects the patient psychologically and emotionally. In this direction, the color arrangement created in the patient room, the hue, value and chroma components of the color, the area and proportions in which they are applied, should be examined and evaluated as a whole to support the patient positively.
In this context in this thesis, an experimental study was developed to examine and evaluate the affective effects of patient room color arrangements on patients. Within the scope of the study, different color arrangements created for a digitally modeled patient room were evaluated through virtual reality glasses. For the patient room, a total of sixteen color arrangements were created by considering three different chromas of the five main hues of the Munsell Color System and one gray color scheme, keeping the value component of the color constant. The patient room in the determined color arrangements was experienced through virtual reality glasses and evaluated through ten different adjective pairs to examine the affective effects on patients. In line with the findings obtained from the survey results, evaluations were made for patient room color schemes.
The first chapter of the thesis includes general information about color, a summary of the literature describing various studies in which the color phenomenon is examined, the purpose and hypotheses of the study. In the second chapter, general information about color systems, color perception and color in architectural space is discussed. In the third chapter, general information about patient room color arrangements and the findings presented in various studies in the literature on patient room color arrangements are mentioned, and the patient room color schemes of some hospitals in Turkey are examined according to the Munsell Color System. In the fourth chapter of the thesis, the method steps applied to examine the affective effects on patients by experiencing the patient room in sixteen color arrangements created within the scope of the study in a virtual reality environment and the results obtained from the survey study are given. In the fifth chapter of the thesis, the results obtained from the applied study are summarized and recommendations are presented.
Keywords: Patient room, color arrangement, virtual reality, affective effects.