Kişilik özellikleri ile empatik özellikler arasındaki ilişkide duygusal emek ve tükenmişliğin aracılık rolü: Hekimler üzerine bir araştırma
Intermediary role of emotional labour and burnout within relationship between personal traits  and empathic features: a study on physicians
Yazar: YASİN UZUNTARLA
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR TEKE
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Hizmetleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Duygu = Emotion ; Duygusal emek = Emetional labor ; Empati = Empathy ; Kişilik = Personality ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Kesitsel nitelikteki bu çalışma ile kişilik özelliklerinin empatik özelliklerle olan ilişkisi ve bu ilişkide duygusal emek ve tükenmişliğin aracılık rolünün değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, bir eğitim hastanesinin dahili ve cerrahi tıp branşlarında görev yapan 415 hekim üzerinde 09-16 Nisan 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir.  Verilerin toplanmasında sosyodemografik özellikleri içeren soruların yanı sıra, kişilik özellikleri için Benet-Martinez ve John (1998) tarafından geliştirilen Beş Faktör Kişilik Envanteri, empatik özellikler için Hojat ve arkadaşları (2002) tarafından geliştirilen Jefferson Hekim Empati Ölçeği, duygusal emek için Diefendorff ve arkadaşları (2005) tarafından geliştirilen Duygusal Emek Ölçeği, tükenmişlik için ise Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen Maslach Tükenmişlik Envanteri kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS (22.0) ve AMOS (22.0) paket programları kullanılarak pearson korelasyon analizi, bağımsız t-testi, tek yönlü varyans analizi, post-hoc tukey testleri, yapısal eşitlik modeli ve yol analizinden yararlanılmıştır. Katılımcıların %92,5'inin erkek, %87,7'sinin evli, %38,3'ünün öğretim üyesi, %63,4'ünün 36 yaş ve üzerinde, %68,2'sinin 11 yıl ve üzerinde hizmet yılı olduğu ayrıca %52,5'inin dahili tıp branşlarında görev yaptığı bulunmuştur. Hekimlerin sosyodemografik özelliklerinin büyük bir kısmı açısından, kişilik, empati, duygusal emek ve tükenmişlik puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Kişilik özelliklerinin empatik özellikleri, duygusal emek ve tükenmişliği istatistiksel olarak kısmen anlamlı etkilediği görülmüştür. Duygusal emeğin empatik özellikler üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkisi bulunmazken, tükenmişlik üzerinde anlamlı etkisi saptanmıştır. Tükenmişlik de empatik özellikleri istatistiksel olarak anlamlı etkilemektedir. Kişilik özellikleri ile empatik özellikler arasındaki ilişkide duygusal emek ve tükenmişliğin aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This cross-sectional study purposed to analyze relationship between personal traits and empathic features, and intermediary role of emotional labour and burnout within this relationship.  The research was conducted on 415 physicians working in medical science and surgical science fields of a teaching hospital between on 09-16 April 2015. For data collection, a survey including socio-demographic characteristics was used along with Big Five Personality Scale developed by Benet-Martinez and John (1998) for  personal characteristic, The Jefferson Scale of Physician Empathy (JSPE) developed by Hojat et al. (2002) for empathic features, The Emotional Labour Scale developed by Diefendorff et al. (2005) for emotional labor and The Maslach Burnout Inventory developed by Maslach and Jackson (1981) for burnout. In analyzing of this data, Pearson's Correlation, Independent T-Test, One-Way ANOVA, Post-Hoc Tests, Structural Equation Modeling, Path Analysis were applied with using SPSS (22.0) and AMOS (22.0) package programs. It was found, of the participants, 92,5% was male, 87,7% was married, 38,3% were academic members, 63,4% were 36 years old or older, 68,2% had 11 years tenure time or more, additionally, 52,5% of the participants served in medical science branches. Statistically significant differences were found in terms of most of physicians' socio-demographic characteristics in mean score of personality, empathy, emotional labour and burnout. Personal traits were observed to have affected empathic features, emotional labour and burnout statistically with partial significance. It was determined whereas emotional labour had not significant effect on empathic features, it had significant effect on burnout. Burnout also affects empathic features statistically significant.  Existence of intermediary role of emotional labour and burnout within relationship between personal characteristic and empathic features  was determined.