Turizm sektörünün Çevresel Kuznet Eğrisi açısından değerlendirilmesi: Türkiye örneği
Evaluating tourism sector using the Environmental Kuznets Curve: The Turkish example
Yazar: ASLI TANER
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM SAMIRKAŞ KOMŞU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomik etki = Economic effect ; Turizm = Tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türk turizmi = Turkish tourism ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve ; Çevresel etki = Environmental impact

Özet:
Çalışma kapsamında Türkiye için Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi'nin geçerliliği incelenmiştir. Üç ana bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümde Türkiye turizm sektörünün tarihsel gelişimi, turizmin Türkiye ekonomisindeki yeri ve Türkiye turizm politikaları ile ilgili kavramsal bilgiler verilmiştir. "Turizm ve Çevre" başlıklı ikinci bölümde ise turizm sektörü ve çevre ilişkisi, turizmin çevreye etkileri ile sürdürülebilir turizm ve çevresel sorunlar ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde Türkiye örneğinde turizm sektörü, Kuznets Eğrisi çerçevesinde değerlendirilip yorumlanmıştır. Bu bağlamda Turizm sektörü ve çevre ilişkisi 4 değişken üzerinden incelenmiştir. Değişkenler karbondioksit salınımı, gsyih, turist sayısı ve enerji tüketimidir. Analiz kısmında ise yıllık veriler kullanılmış olup 1980-2019 yılları arası baz alınarak zaman serileri yöntemi kullanılmıştır. Zaman serisi analizi kapsamında tüm değişkenlerin durağanlık özellikleri, Arttırılmış Dickey-Fuller Birim Kök Testi ile incelenmiştir. Durağan olmayan değişkenler için Johansen eş bütünleşme testi ve değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerinin tespiti için Granger Nedensellik modeli kullanılmıştır. Son olarak, VAR modelinin temel varsayımları sağladığı tespit edilmiştir. Eş bütünleşme analizi sonuçlarına göre 1 gecikmeli VAR modeline göre seriler arasında en az 1 tane eş bütünleşme vektörü olduğu tespit edilmiştir. Seriler arasındaki nedensellik ilişkisi ise Granger nedensellik analiziyle test edilmiştir. Granger nedensellik analizi sonucunda ise turist sayısı ve karbondioksit salınımı arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu görülmüştür. Turist sayısındaki artış karbondioksit salınımını arttırmaktadır. Bununla birlikte karbondioksit salınımının artmasının sonucu olarak turist sayısındaki artış gözlemlenmektedir. Bunun nedeni olarak da tüketim olanaklarının artması turist sayısını arttırıp bunun da karbondioksit salınımını arttırdığı düşünülmektedir. Enerji kullanımı ve karbondioksit salınımı arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu gözlemlenmiş olup enerji kullanımının artmasının karbondioksit salınımını arttırdığı görülmektedir. Buradan yola çıkarak turist sayısı ve GSYİH arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi gözlemlenmiş olup turist sayısının artması GSYİH' ı arttırdığını ifade edebiliriz.

Abstract:
This study, consisting of three main sections, examines the viability of the environmental
Kuznets Curve (EKC) hypothesis for Turkey. The first section consists of conceptual information
regarding the historical development of the Turkish tourism sector, its place in the national
economy, and related national policies. The second chapter, titled "Tourism and the
Environment", discusses the relationship between the tourism sector and the environment,
tourism's influence on the environment and sustainable tourism, and environmental issues. In the
third and last chapter, the example of the tourism sector in Turkey is evaluated and interpreted
within the scope of the Kuznets Curve. In this framework, the relationship between the tourism
sector and the environment was examined using four variables: carbon dioxide emissions, gross
domestic product (GDP), tourist population, energy consumption. The analysis section consists
of a time-series analysis using annual data from 1980 to 2019. Within the scope of the time series
analysis, the stationarity of all variables was examined using the augmented Dickey-Fuller test
(Dickey-Fuller Unit Root Test). The Johansen cointegration test was used for non-stationary
variables. To detect causality between variables Granger causality model was been used. Lastly,
it was determined that the VAR model satisfied the fundamental assumptions. According to the
results of the Johansen cointegration test with one VAR lag, there is at least one cointegration
vector between the series. The causality between the series was examined using the Granger
causality analysis which displayed a two-sided causality relationship between tourist population
and carbon dioxide emissions. An increase in the tourist population causes an increase in carbon
dioxide emissions. Similarly, an increase in carbon dioxide emissions causes an increase in the
tourist population. A unidirectional causality relationship was observed between energy use and
carbon dioxide emissions with an increase in energy use causing an increase in carbon dioxide
emissions. Subsequently, a unidirectional causality relationship between tourist population and
GDP was observed with an increase in tourist population causing an increase in GDP.