Aydın merkez, 2. ve 3. basamak sağlık kuruluşlarında iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları geliştirme önerileri
Recommendations for development of occupational health and safety practice at secondary and tertiary hospitals, aydin
Yazar: ALİ ARIKAN
Danışman: PROF. DR. ERDAL BEŞER
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aydın = Aydın ; Halk sağlığı = Public health ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık personeli = Health personnel ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Amaç ve hipotez: Çalışma iki aşamalıdır. Birinci aşama olan kesitsel çalışmasının amacı; hastaneleri iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları açısından değerlendirmektir. Ayrıca çalışan tüm personelin iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları ve iş uyumları açısından durumlarını tespit etmektir. İkinci aşama olan niteliksel çalışmasının amacı; bu birimlerde çalışan sorumlu hemşirelerinin, iş sağlığı uygulamaları ile bilgilerini ve farkındalıklarını tespit etmek, bu konu hakkındaki düşünce ve çözüm önerilerini belirlemektir. Yöntem: Araştırma Kasım 2015-Şubat 2017 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışma Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi, Aydın Devlet Hastanesi ve Aydın Atatürk Devlet Hastanesinin yataklı klinik servisleri ve ameliyathane birimlerinde gerçekleştirilmiştir. 3 hastanede toplam 44 yataklı klinik servis, 3 ameliyathane ve 1002 sağlık personeli bulunmaktadır. Çalışmada örneklem seçilmemiş olup tüm birimler ve personel çalışmaya dahil edilmiştir. Kesitsel çalışmada, veri toplamada hastane değerlendirme formu ve anket formu kullanılmıştır. Ayrıca birimlerde gürültü, sıcaklık, nem, hava akım hızı, aydınlatma, karbondioksit, oksijen, karbonmonoksit, hidrojen sülfür ve gama radyasyon parametrelerinin ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Birimler hazırlanan risk değerlendirme formu ile 5x5 L-Tipi Matris yöntemiyle değerlendirilmiştir. Niteliksel çalışma(odak-grup görüşmesi), birim sorumlu hemşireleri ile gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler her hastanede bir kez olmak üzere toplamda üç görüşme olarak gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler toplam 24 kişi ile yapılmış olup, görüşmeye katılan bir kişi, çalışmada belirlenen hedef kitleye uymadığı için çalışmadan çıkarılmıştır. Görüşmeler ses kayıt cihazı kayıt altına alınmıştır. Görüşmeler bir moderatör ve bir raportör ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 704 (%70,2) kişi katılmıştır. Katılımcıların %12,2'si iş kazasını son bir yılda geçirmiştir. Bu kazaların %80,0'ı kesici-delici alet yaralanmasıdır. Hemşire-ebe meslek grubunun %18,9'u, diğer sağlık personelinin %9,1'i ve doktorların %5,6'sı son bir yılda iş kazası geçirmiştir.  Katılımcıların %25,7'si iş kazası geçirdiği sırada kişisel koruyucu donanım kullanmamaktadır ve %27,9'u kazayı sorumlu kişilere bildirmemiştir. İş kazası bildirimi en fazla sözel(%72,3) olarak gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların %12,1'i çalıştığı süre boyunca işle ilgili hastalık geçirmiştir. Katılımcıların %46,1'i işe giriş muayenesi, %54,3'ü periyodik sağlık muayenesi yaptırmamıştır. Katılımcılarda son bir yılda en sık görülen semptom sırt ağrısı (%41,8) olup, en sık görülen hastalık ise görme bozukluğudur (%15,2). Üç hastanede nem, karbonmonoksit, hidrojen sülfür, oksijen, gama radyasyon değerleri normal sınırlardadır. Gürültü, sıcaklık, hava akım hızı, aydınlatma, karbondioksit değerleri normal aralıklarda değildir. Üç hastanede fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik, psiko-sosyal ve diğer risk faktörleri açısından yüksek riskli etmenler bulunmaktadır. Hemşireler eğitimin yetersiz olduğunu, risk faktörleri için yeterli tedbir alınmadığını, personel politikalarının uygun olmadığını ve mevcut sorunların çözülemeyeceğini düşünmektedir. Sonuç: Hastanelerde çalışma sağlığını olumsuz yönde etkileyen risk faktörleri tespit edilmiştir. Risk etmenlerine karşı yeterli önlem alınmamaktadır. Aşılama, eğitim, muayene, kaza bildirimi gibi uygulamalar tamamen yapılmamaktadır. Sağlık çalışanları karar verme süreçlerine ve mesleki sağlık uygulamalarına dahil olmalıdır.

Abstract:
Aim and hypothesis: Study has two stages. The aim of the first stage, the cross-sectional study, is to identify the situation of occupational health practices in hospitals and to determine the conditions of occupational health and safety practices and job adaptation of health care workers. The aim of the second stage, the qualitative study, is to evaluate the health care workers' thoughts and suggestions about the current practices. Methods: The study was conducted between November 2015 and February 2017. The study was conducted in the inpatient clinic services and operating room units of Adnan Menderes University Hospital, Aydın State Hospital and Aydın Atatürk State Hospital. Three hospitals have a total of 44 inpatient clinic services, 3 operating room units and 1002 health care workers. No sample was selected in the study and all units and health care workers were included in the study. In cross-sectional study, hospital evaluation form and questionnaire were used to collect data. In addition, noise, temperature, humidity, air flow rate, lighting, carbon dioxide, oxygen, carbon monoxide, hydrogen sulfide and gamma radiation parameters were measured in the units. The units were evaluated using the risk assessment form with the 5x5 L-Type Matrix method. Qualitative study (focus-group interview) was conducted with responsible nurses of the units. The interviews, including once in each hospital, were conducted three interviews in total. The interviews were made with a total of 24 people and a person participating in the interview was removed from work because it did not fit the target group determined in the study. The interviews were recorded with a voice recorder. The interviews were conducted with semi-structured interviews with a moderator and a rapporteur. Findings: 704 (70,2%) healthcare workers participated in the study. 12,2% of them had at least one occupational accident last year. 80.0% of these accidents were injuries of cutting-drilling tools. 18.9% of the nurses-midwives profession group, 9.1% of other health personnel and 5.6% of physicians have experienced work accidents in the last year. 25,7% of them were not using any personal protective equipment when they had the accident and 27,9% did not report the accident to responsible persons. Occupational accidents were reported as verbal (72.3%). 12.1% of respondents had work-related illness for the duration of their work. 46.1% of the participants did not have a job entry examination and 54.3% did not have a periodical health examination. The most common symptom during the last year in participants was back pain (41.8%), the most common disease is visual impairment (15.2%). Humidity, carbon monoxide, hydrogen sulfide, oxygen, gamma radiation values were within normal limits at three hospitals. Noise, temperature, air flow rate, lighting, carbon dioxide values were not within normal limits. Three hospitals had high-risk factors in terms of physical, chemical, biological, ergonomic, and psychosocial risk factors. Nurses thought that education was inadequate, precautions were not taken for risk factors, and that personnel politics was not appropriate. Results: Risk factors that negatively affected working health in hospitals had been identified. Adequate measures were not taken against risk factors. Practices such as vaccination, education, inspection, accident notification were not done completely. Health workers should be involved in decision-making processes and occupational health practices.