Seyyid Mehmed Hâkim Efendi ve Siyer-i Kebîr'i (Mukaddime kısmının transkripsiyon ve değerlendirmesi)
Sayyid Mehmed Hâkim Efendi and His Siyer-i Kebîr (Transcription and evaluation of the mukaddime section)
Yazar: MESUT HIZARCI
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ÇAKMAK
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Hz. Muhammed'in hayatı dersi = The life of Prophet Muhammed lesson ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Siyer = Siyer

Özet:
Hz. Peygamber'in (sas) hayatını konu edinen ve bu dalda yazılan eserler için kullanılan
siyer ilminin ortaya çıkmasındaki en büyük sebep Kur'an'ın beyanıdır. Allah Resulü'nün
(sas) Allah katındaki kıymeti, dinin bütünlüğünün, pratik hayata tatbikinin Efendimiz'in
(sas) sünneti olmadan sağlanamayacağı birçok ayetle işaret edilmiştir. Bunun bir sonucu
olarak Allah Resulü'nün (sas) hayatını kendine hayat ölçüsü kabul etmek ve her
yönüyle onu tanıyabilmek en temel vazife addedilmiştir. Bu durum Hz. Peygamber'in
(sas) hayatına dair bilgilerin toplanmasını gerekli kılarak siyer ilminin ve yazıcılığının
temelini oluşturmuştur. Diğer toplumlar gibi İslâm'la şereflen Türkler de Hz.
Muhammed'i (sas) tanıma arzusuyla gayret etmişler ve buna dair öncelikle Arapça ve
Farsça eserlerden tercüme faaliyetleri yapmışlardır. Müelliflerin telif ettikleri eserler
sonraki dönemlerde vücuda gelmiştir. Bilinen Türkçe ilk tercüme eser 14. yüzyılın
ikinci yarısında, ilk telif eser ise 17. yüzyılın ilk çeyreğinde yazılmıştır. Zamanla
tekâmül eden çalışmalar farklı asırlarda siyer üzerine kıymetli eserleri gün yüzüne
çıkarmıştır. Bunlardan birisi de 18. yüzyılda Osmanlı coğrafyasında yaşayıp zamanının
önemli şair, edip, tarihçi ve hattatlarından olan Seyyid Mehmed Hâkim Efendi
tarafından kaleme alınan Siyer-i Kebir adlı eserdir. Bu çalışmada siyer sahasında fazla
istifade edilmediğini düşündüğümüz yüzün üzerindeki zengin kaynaklarla güçlendirilen
geniş hacimli eserinin Mukaddime kısmının transkripsiyon ve değerlendirilmesi
yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İslâm Tarihi, Siyer, Hz. Muhammed, Mehmed Hâkim Efendi,
Siyer-i Kebîr.

Abstract:
The main reason for the emergence of the science of siyer, which is about the life of the
Prophet, Hz. (sas) and is used for works written in this branch, is the statement of the
Qur'an. It has been pointed out in many verses that the value of the Messenger of Allah
(pbuh) in the sight of Allah, the integrity of religion and its application to practical life
cannot be achieved without the Sunnah of our Prophet (sas). As a result of this,
accepting the life of the Prophet of Allah (sas) as a measure of life for himself/herself
and being able to recognize Him in all aspects are considered the most basic duty. This
situation formed the basis of the science of the siyer and writing by necessitating the
collection of information about the life of the Prophet (sas). Like other societies, the
Turks who have been honored with Islam, made an effort with the desire to get to know
the Prophet Muhammad (sas) and they did translation activities from Arabic and Persian
works in this regard. The works copyrighted by the authors came into existence in later
periods. The first known Turkish translated work was written in the second half of the
14th century, and the first copyrighted work was written in the first quarter of the 17th
century. Studies that have evolved over time have brought to light valuable works on
siyer in different centuries. One of these is the work called Siyer-i Kebir, written by
Seyyid Mehmed Hâkim Efendi, who lived in the Ottoman geography in the 18th
century and was one of the important poets, writers, historians and calligraphers of his
time. In this study, the transcription and evaluation of the Mukaddime part of his large-
volume work, which is strengthened by over a hundred rich sources which we think it is
not used much in the field of siyer, will be done.
Keywords: History of Islam, Siyer, Hz. Muhammed, Mehmed Hakim Efendi, Siyer-i
Kebir.