18-36 aylık çocukların otizm spektrum bozukluğu riskinin değerlendirilmesi ve ebeveyn ekran bağımlılığıyla ilişkisinin araştırılması
Evaluation of the risk of autism spectrum disorder in 18–36 month-old children investigation of the relationship between and parental screen addiction
Yazar: AYŞE BETÜL ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TAŞTAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Giriş ve Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), toplumsal etkileşim ve iletişim eksiklikleri görülen yineleyen ve sınırlı davranışlarla kendini gösteren, genetik temelli, klinik heterojenitenin olduğu çocukluk çağının nörogelişimsel bir bozukluğudur. Ülkemiz genelinde prevalansla ilgili epidemiyolojik bir çalışma bulunmasa da son yıllarda yaygınlığın hızla arttığı öngörülmektedir. Çalışmamızda çocukların otizm spektrum bozukluğu risklerinin, çocukların ve ebeveynlerinin ekran süreleri ve ebeveynlerinin ekran bağımlılığıyla ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır.
Yöntem: 01 Temmuz 2022-01 Ekim 2022 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı 2 Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (toplamda altı aile hekimliği birimi) nüfusuna kayıtlı (275 kişi) ve başvuran 18- 36 aylık çocuklar 18-36 Ay Çocuk Değerlendirme Formu ile taranarak, otizm risk durumları belirlendi. Otizm riski tespit edilen çocuklar ve ebeveynleri çalışmaya dahil edildi. Araştırmada veri toplama araçları olan, Sosyodemografik Bilgi Formu, M-CHAT (Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Tarama Ölçeği), Çoklu Ekran Bağımlılığı Ölçeği katılımcılara yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulandı.
Bulgular:  Katılımcı çocukların yaş ortalaması 30.8±6.4(ay) idi. Katılımcıların %73,3 'ü erkek çocuğuydu. Katılımcıların ailelerine ait özelliklerine bakıldığında; %76,7'sininn çekirdek aile olduğu , annelerin yaş ortalamasının 31.2±5.7,babaların yaş ortalamasının 36.2±5.6 görüldü. Çalışmamızda katılımcıların ebeveynlerinin hafta içi ve hafta sonu ekran başındaki geçirdikleri süre ile çocukların ekran başında geçirdikleri süre arasında pozitif yönde korelasyon olduğu tespit edildi (p<0.00). M-CHAT testine göre yüksek otizm riskli grubun ebeveyn ekran bağımlılığı yüzdesi istatistiksel olarak anlamlı oranda yüksek bulundu (p<0,05). Ekran başında geçirilen süre ile M-CHAT ölçeği arasındaki ilişki incelendiğinde riskin, ebeveynlerde (hafta içi ve hafta sonu) 2 saat ve üzeri zaman geçirenlerde yüksek olduğu (%90.0,%94,4) ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi. Çocuklarda 1 saat ve üzeri zaman geçirenlerde oran yüksekti (%81.0). Fakat istatistiksel olarak anlamsızdı (p>0.05).Ayrıca katılımcılar arasında otizm tespit edilen grupta 4 saat ve üzerinde ekran süresi istatistiksel olarak anlamlı oranda yüksek bulundu (p<0,05). Otizm tanılı grubun ebeveynlerinin ekran bağımlılığı yüzdesi de anlamlı oranda yüksekti (p<0,05).
Sonuç: Çalışmamızda yüksek riskli grubun ve otizm tanılı grubun ebeveynlerinin ekran bağımlılığının anlamlı oranda yüksek olduğunu tespit ettik. Ayrıca otizm tanılı grubun aşırı ekran maruziyetini (4 saat ve üzeri) anlamlı oranda yüksek bulduk. Çalışmamızda ebeveyn ekran bağımlılığının ve çocuğun aşırı ekran süresinin çocuğun nörogelişimsel sürecini olumsuz etkileyerek çocuğun otizm riskini arttırabileceğini vurguluyoruz.
Anahtar Kelimeler: otizm, ekran bağımlılığı

Abstract:
valuation of the Risk of Autism Spectrum Disorder in 18–36 Month-old Children Investigation of the Relationship between and Parental Screen Addiction
Introduction and Aim: Autism spectrum disorder (ASD) is a genetically based neurodevelopmental disorder of childhood with clinical heterogeneity, manifested by repetitive and limited behaviors with social interaction and communication deficits. Although there is no epidemiological study on the prevalence in our country, it is predicted that the prevalence has increased rapidly in recent years. In our study, it was aimed to determine the relationship between children's autism spectrum disorder risks, the screen time of children and their parents, and their parents' screen addiction.
Method: Between 01 July 2022 and 01 October 2022, 18-36 months old children who were registered to the population of 2 Education Family Health Centers (six family medicine units in total) affiliated to Atatürk University Family Medicine Department (275 people) and applied for 18-36 months child autism risk statuses were determined by scanning with the evaluation form. Children with autism risk and their parents were included in the study. Sociodemographic Information Form, M-CHAT (Modified Early Childhood Autism Screening Scale), Multiple Screen Addiction Scale, which are data collection tools in the study, were applied to the participants by face-to-face interview method.
Results: The mean age of the participating children was 30.8±6.4(months). 73.3% of the participants were boys. Considering the family characteristics of the participants; It was seen that 76.7% of them were nuclear families, the mean age of the mothers was 31.2±5.7, and the average age of the fathers was 36.2±5.6. In our study, it was determined that there was a positive correlation between the time spent by the parents of the participants in front of the screen on weekdays and weekends and the time spent by the children on the screen (p<0.05). When the relationship between screen time and M-CHAT scale was examined, it was found that the risk was higher (90.0%, 94.4%) in parents (weekdays and weekends) who spent 2 hours or more. was found to be significant. The rate was high in children who spent 1 hour or more time (81.0%) but it was not statistically insignificant (p>0.05). In addition, 4 hours or more screen time was found to be statistically significantly higher in the group with autism among the participants (p<0.05). The percentage of screen addiction of the parents of the autistic group was also significantly higher (p<0.05).
Conclusion: In our study, we found that the screen addiction of the parents of the high-risk group and the autism group was significantly higher. In addition, we found the excessive screen exposure (4 hours and more) of the autistic group to be significantly higher. In our study, we state that parental screen addiction and child's excessive screen time may increase the risk of autism by negatively affecting the child's neurodevelopmental process.
Keywors: Autism, screen addiction