Fazla kilolu ve obez bireylerde direnç egzersizi ve diyetin vücut kompozisyonu ile sağlığa etkisi
Effects of resistance exercise and diet on body composition and health in overweight and obese people
Yazar: FUNDA BÜŞRA DUMANKAYA
Danışman: DOÇ. HÜSEYİN HÜSREV TURNAGÖL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Spor = Sports
Dizin: Diyet = Diet ; Egzersiz = Exercise ; Glükoz = Glucose ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Kilo alma = Weight gain ; Kilo verme = Weight loss ; Lipidler = Lipids ; Metabolizma = Metabolism ; Obezite = Obesity ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Bu araştırmanın amacı, fazla kilolu ve obez bireylerde diyet ve diyete ek olarak direnç egzersizi programlarının vücut kompozisyonu ve kan parametreleri üzerine etkilerinin retrospektif olarak karşılaştırmaktır. Özel bir spor stüdyosuna devam eden 18-65 yaş arası toplam 260 kadın ve erkeğin dosyası araştırmaya dahil edilme kriterleri çerçevesinde taranmıştır. Çalışmaya, 12 hafta boyunca sadece diyet programı (n=47; 22 kadın, 25 erkek) ve diyet programına ek olarak haftada 2 veya 3 gün orta şiddette direnç egzersizi programına katılan (n=55; 28 kadın, 27 erkek), beden kütle indeksi ≥25 kg/m2 olan, sağlık problemi olmayan, fazla kilolu ve obez bireylerin verileri dahil edilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, grup içi karşılaştırmalarda Wilcoxon testi kullanılmıştır. Her iki cinsiyette de 3 aylık diyet ve diyet+egzersiz uygulamaları yağsız vücut ağırlığı dahil tüm vücut kompozisyonu değişkenlerinde, glikoz metabolizması göstergelerinde, HDL dışındaki tüm lipit profili göstergelerinde ve karaciğer enzimlerinde anlamlı azalmaya yol açmıştır (p<0,05). Diyet+egzersiz uygulayan kadınlarda, vücut ağırlığı, beden kütle indeksi ve yağsız vücut kütlesi, sadece diyet uygulayan kadınlara göre daha fazla azalmıştır (p<0,05). Erkeklerde diyet ve diyet+egzersiz uygulamalarının vücut kompozisyonuna etkileri benzerdir (p>0,05). Diyet ve diyet+egzersiz uygulamalarının her ikisi de kadın ve erkeklerde, açlık kan şekeri, HbA1c ve HOMA-IR değerlerini azaltmış (p<0,05), ancak iki uygulamanın etkileri benzer bulunmuştur (p>0,05). Her iki program da total kolesterol, trigliserit ve LDL düzeylerini kadın ve erkeklerde azaltmış (p<0,05), ancak etki düzeyleri benzer bulunmuş (p>0,05). Bu bulgu, direnç egzersizinin TG, LDL ve total kolesterol düzeylerindeki düşüşe ek bir katkısı olmadığını göstermiştir. HDL kolesterol düzeyleri; diyet+egzersiz grubunda artarken (p<0,00), sadece diyet yapan katılımcılarda düşme eğilimi göstermiştir (kadınlarda p<0,05, erkeklerde p>0,05). Üç aylık diyet ve diyet+egzersiz uygulamalarının her ikisi de karaciğer fonksiyon testi göstergelerinin tamamında azalmaya yol açmıştır (p<0,05). Diyete ek olarak uygulanan egzersizin AST, ALT ve GGT üzerinde herhangi bir ekstra değişikliğe yol açmadığı saptanmıştır (p>0,05). Bu çalışmanın bulguları; fazla kilolu ve obez bireylerde diyetin vücut kompozisyonu ve genel sağlık üzerinde pozitif etkisi olduğunu, diyete ek olarak uygulanan orta şiddette direnç egzersizinin ise ilave bir etkisinin olmadığını göstermiştir.

Abstract:
The aim of this study was to compare the effects of diet and combination of diet and resistance exercise programmes on body composition and blood parameters in overweight and obese people retrospectively. The follow up files of 260 women and men aged 18-65 years attending a private sports studio were scanned according to the inclusion criteria of the study. Data of overweight and obese individuals with a body mass index of ≥25 kg/m2, free of health problems, who had been through on a diet program (n=47, 22 females, 25 males) and those who performed moderate intensity resistance exercise 2 or 3 days a week in addition to the diet program (n=55, 28 females, 27 males) for 12 weeks were included. Mann-Whitney U test was used for comparisons between groups and Wilcoxon test was used for within groups comparisons. In both sexes, 3-month diet and diet + exercise programmes resulted in significant decreases in all body composition variables including lean body weight, glucose metabolism indicators, all lipid profile indicators except HDL and liver enzymes (p<0.05). In females, body weight, body mass index and lean body mass decreased more in diet + exercise group compared to those in diet group (p<0.05). In males, the effects of diet and diet + exercise programmes on body composition variables were similar (p>0.05). Both diet and diet + exercise programmes reduced fasting blood glucose, HbA1c and HOMA-IR values in both men and women (p<0.05), but the magnitude of the effects were similar (p>0.05). Both programs decreased total cholesterol, triglyceride and LDL levels in men and women (p<0.05), however, the amount of changes were similar (p>0.05), indicating that resistance exercise had no additional contribution over the diet programme on the decrease in TG, LDL and total cholesterol levels. HDL cholesterol levels; increased in the diet + exercise group (p<0.00), while decreased in the diet group, which was statistically significant for women (p<0.05), but not for men (p>0.05). Both three-month diet and diet + exercise programmes led to a decrease in all liver function indicators (p<0.05). The magnitude of the changes was similar for diet and diet + exercise groups, indicating that exercise in addition to diet did not cause any extra changes on AST, ALT and GGT over the diet only programme (p>0.05). In conclusion; diet has a positive effect on body composition and overall health in overweight and obese individuals and moderate resistance exercise in addition to diet has no additional effect.