Türkiye'de afetlere etkin müdahalede deniz alternatifi önerisi: Afet gemileri
Active in disaster response seaway alternative proposal in Turkey; Disaster ships
Yazar: İBRAHİM ÇATAK
Danışman: PROF. DR. SONER ESMER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Eğitimi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet hazırlığı = Disaster preparation ; Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Deniz araçları = Naval vessels ; Deniz kuvvetleri = Naval forces ; Deniz yolu = Seaway ; Gemiler = Ships ; Müdahale = Intervention ; Müdahale programları = Intervention programs ; Müdahale teknikleri = Intervention techniques

Özet:
Üç tarafı denizlerle çevrili ve kendine ait bir iç denizi bulunan ülkemizin 8333 km kıyı kesim uzunluğu bulunmaktadır (Deniz Kuvvetleri Komutanligi, 2018).  Ülkemizin mevcut kıyı kesimi uzunluğuyla doğru orantılı olarak kıyı kesimi nüfus yoğunluğu TUİK'in 2019 verilerine göre 45 milyonu geçmektedir. Bu illerden İstanbul, Kocaeli, Yalova, Düzce, Bursa, Balıkesir, Edirne, Tekirdağ, Çanakkale, İzmir, Muğla, Aydın, Antalya, Hatay AFAD'ın 2018 Türkiye Deprem Tehlike Haritası'na göre yüksek tehlikeyle karşı karşıyadır. Kıyı illerimizde meydana gelebilecek olası bir afette yardım ekiplerinin bölgeye en kısa sürede ulaşması için karayolu, demiryolu ve havayolu üzerinden yapılmış mevcut planlamalara, denizden de müdahale etme konusunda çalışmalar yapılması önemli bir gerekliliktir.
Günümüzde afetlerin çeşitliliği ve sıklığında artış meydana geldiği görülmektedir. Ülkemizde afet denilince akıllara öncelikle deprem gelse de kıyı kesiminde tsunami, hortum, tropik fırtına, sel, gemi kazaları, uçak kazaları, göçmen hareketleri gibi farklı afet tipleri ve acil durumların da meydana gelebileceği unutulmamalıdır.
 Dünyada birçok gelişmiş ülkenin kendi sınırları içinde bulunan bölgelerde gerek yardım faaliyetleri yürütmek, gerekse askeri deniz gücü ile koordineli olarak hizmet veren hastane gemisi bulunmaktadır. Bu gemiler yardım çağrısı alındığında yabancı ülkelerdeki afet bölgelerinde sağlık bakım hizmeti vermek için görevlendirilmektedirler. Tarih boyunca da savaş, kıtlık, kuraklık, deprem vb. afetlerde birçok medeniyet tarafından yardım gemileri afet bölgelerine gönderilmiştir. Ancak görevin özelliği dikkate alındığında afet için görevlendirilen bu gemiler için hiçbir zaman afet gemisi tanımının yapılmadığı görülmektedir.
Kıyı kesiminde meydana gelebilecek olası bir afete hızlı ve etkin müdahale edebilmek için mutlaka deniz yolunun da kullanılması, afet müdahale planlarına ve önceden hazırlanan afet senaryolarına dahil edilmesi gerekmektedir. Afetlere hazırlık için tasarlanacak gemide görev alacak bütün personel profesyonel ekiplerden oluşmalı ve yasal mevzuatla görev tanımı yapılmalıdır. Afet gemisinde, afetin çeşitliliğine özgü olarak yardım malzemeleri ve ekipmanlarıyla donatılmış deniz gücü, yalnız ülkemizde değil yabancı ülkelerde de meydana gelen afetlere müdahale edebilecek kapasitede olması için çalışma yapılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Bütünleşik Afet Yönetimi, Afet Lojistiği, Afet Gemisi.

Abstract:
Our country, which is surrounded by seas on three sides and has its own inner sea, has a coastal length of 8333 kilometers (Deniz Kuvvetleri Komutanligi, 2018). The population density of the coastal regions in line with the existing coastal length is more than 45 million according to the Turkish Statistical Institute's data of 2019. These provinces such as Istanbul, Kocaeli, Yalova, Duzce, Bursa, Balikesir, Edirne, Tekirdag, Canakkale, Izmir, Mugla, Aydin, Antalya, and Hatay are in high danger according to the Disaster and Emergency Management Presidency's 2018 Turkey Earthquake Hazard Map. In a possible disaster to take place in our coastal provinces, it is a vital necessity to work on the existing plans on the highways, railways, and airways, as well as on the seaways for the aid teams to reach the area affected by the disaster as soon as possible.
Today, it is seen that there is an increase in the variety of disasters and their frequency. Although earthquake comes to mind first when disasters are mentioned in our country, it is vital to remember that many different types of disasters and emergencies are possible to occur in coastal regions such as tsunamis, cyclones, floods, shipwrecks, airplane crashes, immigrant movements.
In many developed countries around the world, there are hospital ships within the borders of those countries either to carry out aid activities or to provide services in coordination with the military marine forces. These ships are assigned to provide health care services in disaster areas in foreign countries when the call for help is received. Throughout history, aid ships have been sent to disaster areas by many civilizations in cases of war, famine, drought, earthquake, etc. However, considering the quality of the task, it is seen that these ships that are assigned to help in disasters have never been defined as disaster ships.
In order to respond quickly and effectively to a possible disaster that may occur in the coastal areas, the use of seaways must absolutely be included in the disaster response plans and pre-prepared disaster scenarios. All the personnel to work on the ship that will be designed for disaster preparation must consist of professional teams and their job definition must be defined in legal regulations. In the disaster ship, exercises must be performed in order to respond to disasters occurring not only in our country but also in foreign countries as well as being equipped with aid materials that are unique to types of disaster and equipment.

Keywords: Integrated Disaster Management, Disaster Logistics, Disaster Ships.