Esrar kullanım sorunu olan bireylerde motivasyonel görüşme temelli internet tabanlı kendi kendine yardım modelinin değişim aşamaları ve aşerme üzerindeki destekleyici etkisinin incelenmesi
An investigation of the supportive effect of an internet-based self-help model based on motivational interviewing on stages of change and craving in individuals with cannabis use problem
Yazar: ÖZLEM FİDAN ACAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT YÜKSEL
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırma esrar kullanım sorunu olan bireylere motivasyonel görüşme tekniği temelinde yüz yüze görüşme yöntemi ve motivasyonel görüşme tekniği temelinde yüz yüze görüşme yöntemine ek olarak internet tabanlı kendi kendine yardım uygulaması olmak üzere yapılan  iki uygulamanın, esrar maddesine duyulan aşerme ve değişim aşamaları üzerindeki etkisinin araştırılması amacıyla tasarlandı.
Ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen tasarımı kullanılan bu çalışmada, İl Sağlık Müdürlüğü AMATEM kliniği tarafından hedef gruba yönelik olarak devam ettirilen rehabiltasyon programının aynı aşamasında bulunan bireyler tabakalanarak, bu tabakalar içinden üç gruba seçkisiz atama yapıldı. Veri toplama araçları olarak, ''Bağımlılık Profil İndeksi Sosyodemografik Bilgi formu', 'Kısa Semptom Envanteri",  Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ) , ''Bağımlılık Profil İndeksi Klinik Formu (BAPİ-K)'' Esrar Merdiveni ve Esrar Aşerme Ölçeği Kısa Formu ' kullanıldı.
Araştırmada, esrar kullanım sorunu yaşayan bireyler ile MG temelli bireysel görüşmeler yapıldı ve deney grubunda iseler bu görüşmelere ek olarak, bireylerin değişim aşamalarına uygun kısa sesli mesajlar içeren WEB-KK müdahalesi uygulandı. İnternet erişimi olmayan veya teknik sorunlar yaşayan bireyler kontrol grubuna dahil edildi. Kontrol grubu yüz yüze motivasyonel görüşme ve sadece esrar kullanımıyla ilgili genel bilgilere yönelik iki sesli mesaj alırken, bekleme listesindeki yer alan ikinci kontrol grubundaki bireylere sadece ön ve son testler uygulandı.
Bu çalışmada, motivasyonel görüşme temelli bir web tabanlı kendi kendine yardım modelinin etkileri ele alındı. Uygulanan modelin etkinliğini değerlendirmek için Karışık Ölçümler İçin İki Yönlü Varyans (Split-Plot ANOVA) ve Bonferroni testleri kullanıldı. Analiz sonuçları, deney grubundaki katılımcıların 'Esrar Merdiven' ölçeğinde ön test ve son test  puanlarında anlamlı derecede bir artış (p<0.001), 'Esrar 
Aşerme' ölçeğinde ise anlamlı derecede bir azalma (p<0.001) gösterdi. Kontrol ve bekleme gruplarındaki katılımcılar üzerinde bu değişimler gözlenmedi (p>0.05). Bu bulgular, incelenen web tabanlı müdahalenin belirli davranışsal ve psikolojik parametreler üzerinde olumlu etkilere sahip olduğunu ve bu etkilerin deney grubu ile sınırlı olduğunu gösterdi.
Sonuçlar, deney grubunda Esrar Aşerme ve Değişim aşamaları üzerinde anlamlı düzeyde düzelme göstererek, motivasyonel görüşme temelli bu yaklaşımın esrar kullanımı ile ilgili davranışları olumlu yönde değiştirebileceğini gösterdi.

Abstract:
This study was designed to investigate the effect of two applications, face-to-face interview method based on motivational interview technique and internet-based self-help application in addition to face-to-face interview method based on motivational interview technique, on the craving and change stages of cannabis substance.
In this study, in which pre-test-post-test control group experimental design was used, individuals who were in the same stage of the rehabilitation programme carried out by the Provincial Health Directorate AMATEM clinic for the target group were stratified and random assignment was made to three groups within these strata. As data collection tools, "Addiction Profile Index Sociodemographic Information Form", "Brief Symptom Inventory", Addiction Profile Index (BAPI), "Addiction Profile Index Clinical Form (BAPI-K)" were used. Cannabis Ladder and Cannabis Craving Scale Short Form' were used.
In the study, MG-based individual interviews were conducted with individuals with cannabis use problems, and if they were in the experimental group, in addition to these interviews, a WEB-CC intervention containing short voice messages appropriate to the change stages of individuals was applied. Individuals who did not have internet access or had technical problems were included in the control group. The control group received a face-to-face motivational interview and two voicemails with only general information about cannabis use, while individuals in the second control group on the waiting list received only pre- and post-tests.
This study examined the effects of a web-based self-help model based on motivational interviewing. Split-Plot ANOVA and Bonferroni tests were used to evaluate the effectiveness of the model. The results of the analyses showed a significant increase (p<0.001) in the pre-test and post-test scores of the participants in the experimental group on the 'Cannabis Ladder' scale and a significant decrease (p<0.001) on the 'Cannabis Craving' scale. These changes were not observed in the control and waiting groups (p>0.05). These findings showed that the web-based intervention studied had positive effects on certain behavioural and psychological parameters and that these effects were limited to the experimental group.
The results showed significant improvement on the Cannabis Craving and Change stages in the experimental group, indicating that this motivational interviewing-based approach can positively change behaviours related to cannabis use.Participants were randomly assigned to two control groups and one experimental group based on their levels of craving and stages of change. In the study, individuals with cannabis use problems underwent individual motivational interviews based on the Motivational Interviewing (MG) technique, and in the experimental group, in addition to these interviews, the WEB-KK intervention, which included short voice messages appropriate for the individuals' stages of change, was applied. Those who did not have internet access or encountered technical issues were included in the control group. The control group received face-to-face motivational interviews and two voice messages containing only general information about cannabis use, while the second control group on the waiting list only underwent pre- and post-tests.
This study examined the effects of a web-based self-help model based on motivational interviewing. Split-Plot ANOVA and Bonferroni tests were used to evaluate the effectiveness of the model. The results of the analyses showed a significant increase (p<0.001) in the pre-test and post-test scores of the participants in the experimental group on the 'Cannabis Ladder' scale and a significant decrease (p<0.001) on the 'Cannabis Craving' scale. These changes were not observed in the control and waiting groups (p>0.05). These findings indicated that the web-based intervention studied had positive effects on certain behavioural and psychological parameters and that these effects were limited to the experimental group.
Results showed significant improvements in the Cannabis Craving and Cannabis Ladder scale scores in the experimental group, indicating that the motivational interview-based approach can positively change behaviors related to cannabis use.