Spor salonlarının deprem performansının değerlendirilmesi
Earthquake performance of sports halls evaluation
Yazar: HAKAN ULUĞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN ÖNCÜ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Performans analizi = Performance analysis ; Spor salonları = Gymnasiums ; Çelik yapılar = Steel structures ; Şekil değiştirme = Strain

Özet:
Aktif deprem kuşağında ve diri fay hatlarının bulunduğu Türkiye'de yapılan betonarme ve çelik spor salonlarında çelik taşıyıcı elemanlar ile bağlantı elemanlarının tahkikinde, performans analizlerinin dikkate alınması gerektiğinden yola çıkılarak bu tez çalışması hazırlanmıştır. Dört bölümden oluşan yüksek lisans tezinin birinci bölümü giriş bölümü olarak düzenlenerek bu bölümde konu ile ilgili açıklamalar, çalışmalar ve çalışmaların amaç ve kapsamları anlatılmıştır. İkinci bölümde Türkiye'de yapılan spor salonlarının yapım özellikleri anlatılmış ve çeşitli spor salonları hakkında genel bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde performansa dayalı tasarım ve değerlendirmesi detaylı olarak verilmiştir.  Bu bölümde Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine (TBDY 2018) göre binalara ilişkin bilgilerin toplanması, bina taşıyıcı sistem elemanlarının hasar sınırları ve bina deprem performans düzeylerinin belirlenmesine ilişkin konular verilmiştir. Performans belirleme aşamasında, deprem hareketleri ve performans hedefleri belirtilmiş, kullanılan analiz yöntemleri açıklanmıştır. Dördüncü bölümde her iki spor salonunun mevcut durumları ele alınmış ve sayısal inceleme yapılmıştır. Spor salonlarına ait bilgiler kullanılarak SAP 2000 programı yardımıyla tasarımı yapılmış olan betonarme taşıyıcı sistemli ve çatısı çelik kafes sistem makaslardan oluşan yapının, çatıdaki makas elemanlarının moment aktaran (rijit), moment aktarmayan (mafsallı) ve % 30 oranında moment aktaran elemanlardan teşkil edilmesi halinde bina tepe noktası deplasman değerlerinde meydana gelen değişiklikler incelenmiş,  çelik spor salonunun da doğrusal elastik olmayan hesap yöntemlerinden artımsal deprem yükü ile itme analizi yöntemi kullanılarak deprem performansı incelenmiş ve çapraz elemanların bağlantı noktalarının ezilme hesapları yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise yapılan hesaplamaların sonuçları değerlendirilmiş, ilk uygulamada tepe noktası deplasmanının en çok etkileyen sistemin rijit olan birleşim, en az etkileyen sistemin ise dikme ve diyagonallerin mafsallı olarak belirlenen sistemin olduğu görülmüştür. İkinci sayısal uygulamada ise çapraz elemanların bulon deliklerinde ezilmelerin olduğu görülmüş, bu tür yapıların şekil değiştirmeye göre tasarımların yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Spor Salonu, Çelik Yapılar, Performans Analizi, Şekil Değiştirme

Abstract:
This thesis study has been prepared based on the fact that performance analyzes should be taken into account in the investigation of steel carrier elements and fasteners in reinforced concrete and steel sports halls built in Turkey, where there are active fault lines and active seismic belts. The first part of the master's thesis, which consists of four parts, was arranged as the introduction, and in this part, the explanations, studies and the purpose and scope of the studies were explained. In the second part, the construction features of the sports halls built in Turkey are explained and general information about various sports halls is given. In the third chapter, performance-based design and evaluation are given in detail. In this section, topics related to collecting information about buildings, damage limits of building structural system elements and determining building earthquake performance levels are given in accordance with the Turkish Building Earthquake Code (TBEC 2018). In the performance determination phase, earthquake movements and performance targets were specified, and the analysis methods used were explained. In the fourth chapter, the current situations of both gyms are discussed and numerical analysis is made. If the structure, which has a reinforced concrete carrier system and whose roof consists of steel truss system trusses, designed with the help of the SAP 2000 program using the information of the sports halls, the truss elements on the roof are composed of moment-transmitting (rigid), non-moment-transmitting (articulated) and 30% moment-transmitting elements. The changes in the displacement values of the diagonal points were examined, the earthquake performance of the steel sports hall was examined using the incremental earthquake load and thrust analysis method, which is one of the nonlinear inelastic calculation methods, and the crushing calculations of the connection points of the cross members were made. In the conclusion part, the results of the calculations were evaluated, and it was seen that the system that most affected the peak displacement was the rigid joint, and the system that affected the least was the system that was determined as articulated struts and diagonals. In the second numerical application, it was observed that there were crushing in the bolt holes of the cross members, and it was concluded that such structures should be designed according to deformation.

Keywords: Sports Hall, Steel Structures, Performance Analysis, Strain