Karaciğer sirozlu hastalarda trombosit ve ortalama trombosit hacmi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of platelet and mean platelet volume in patients with liver cirrhosis
Yazar: MUSTAFA GENCO ERDEM
Danışman: UZMAN EYLEM ÖZGÜN ÇİL
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Ortalama trombosit hacmi = Mean platelet volume ; Trombosit sayısı = Platelet count

Özet:
Giriş: Karaciğer sirozu, fibrozis ile karakterize ve normal karaciğer yapısının diffüz nodül yapısıyla yer değiştirdiği bir süreçtir. Siroz, tedavisinin zorluğu yanında korunma, tanı ve tedavi giderlerinin ağır yükü nedeni ile önemli bir sağlık sorunudur. Etiyolojide en sık karşılaşılan neden, gelişmekte olan ülkeler ve ülkemizde kronik viral hepatitlerdir.

Amaç: Karaciğer sirozlu hastalarda trombosit ve MPV düzeylerini saptamak, bu düzeylerin kanamalar ve hepatik ensefalopati üzerine katkısı olup olmadığını araştırmak; trombosit veya MPV düzeylerinin Child-Pugh sınıflamasına veya siroz etiyolojisine göre değişip değişmediğini görmektir.

Gereç ve Yöntem: OEAH iç hastalıkları kliniklerinde 2006 – 2013 yılları arasında yatışı yapılmış veya iç hastalıkları polikliniklerinde takibi yapılmış tüm karaciğer sirozlu hastalar, vaka grubuna dâhil edildi. Trombosit sayısı < 150000 / μl, trombositopeni kabul edildi. Trombositopeni yapabilecek hastalığı olanlar, trombositopeni yapabilecek ilaç kullananlar ve psödotrombositopenik hastalar çalışma dışı bırakıldı.

Bulgular: Vakalar etiyolojik nedenlerine göre gruplandırıldıklarında kriptojenik siroz olguları % 30,9 oran ile ilk sırayı; hepatit - B kökenli siroz olguları % 22,9 ile oran ile ikinci sırayı; hepatit - C kökenli siroz olguları % 21,1 oran ile üçüncü sırayı;etilizm kökenli siroz olguları ise tamamı erkek cinsiyette olmak üzere % 15,2 oran ile dördüncü sırayı aldı. Çalışmada vaka grubundaki ortalama trombosit değeri 112500 ± 61700 / mikrolitrede (μL); kontrol grubundaki ortalama trombosit değeri ise 247700 ± 58700 / μL olarak; vaka grubundaki MPV değeri 8,9 ± 1,4 femtolitre
(fL); vaka grubundaki MPV değeri ise 8,1 ± 1,0 fL olarak ölçüldü. Üst gastrointestinal sistem (GİS) kanaması geçiren ve geçirmeyen hastaların trombosit ve MPV değerleri anlamlı farklılık göstermedi (p ˃ 0,05). Üst GİS kanaması geçiren siroz hastalarında ortalama trombosit değeri 106800 ± 55900 / μL; kontrol grubundaki ortalama trombosit değeri ise 247700 ± 58700 / μL olarak; üst GİS kanaması geçiren hasta grubundaki MPV değeri 9,0 ± 1,5 fL; kontrol grubundaki MPV değeri ise 8,1 ± 1,0 fL olarak ölçüldü. Üst GİS Kanaması olan grupta trombosit değeri kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşüktü (p < 0,05). Üst GİS Kanaması olan grupta MPV değeri kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksekti (p < 0,05). Hepatik ensefalopati olan ve olmayan hastaların trombosit ve MPV değerleri anlamlı farklılık göstermedi (p ˃ 0,05). Child-Pugh sınıfı A-B-C olan hastaların trombosit ve
MPV değerleri arasında anlamlı farklılık bulunmadı (p ˃ 0,05). Vaka grubundaki hastaların trombosit ve MPV değerleri ile yine aynı grubun albümin, total bilirubin, direk bilirubin ve PTZ değerleri arasında korelasyon analizi yapıldı. Trombosit değeri ile total bilirubin, direk bilirubin ve PTZ değerleri arasında anlamlı negatif korelasyon mevcuttu (p < 0,05).

Sonuç: Çalışmada en sık siroz nedenleri viral hepatitler ve etilizm olarak saptandı. Sirotik hastalarda trombosit değerleri, kontrol grubundan düşük; MPV değerleri ise kontrol grubundan yüksek saptandı. 

Anahtar kelimeler: Child-Pugh sınıflaması, ortalama trombosit hacmi, siroz,
trombosit, trombositopeni.

Abstract:
Introduction: Liver cirrhosis is a process characterized by fibrosis and normal liver structure is replaced with diffuse nodular structure. Besides the difficulty of its treatment; because of its heavy prevention, diagnosis and treatment costs; cirrhosis is a major health problem. The most common cause of cirrhosis in developing countries and our country is chronic viral hepatitis.

Purpose: To determine platelet and MPV levels of patients with liver cirrhosis and investigate whether this levels contribute to bleeding and hepatic encephalopathy; to see if platelet or MPV levels have changed according to Child-Pugh classification or the etiology of cirrhosis.

Materials and methods: 223 patients with cirrhosis who have been followed by Okmeydani Training and Research Hospital internal medicine policlinics or were hospitalized in internal medicine clinic between the years of 2006 and 2013, were included into the case group. Platelet count <150,000 / μL was accepted as thrombocytopenia. Individuals with diseases that can cause thrombocytopenia, using
drugs that can cause thrombocytopenia and who has pseudothrombocytopenia excluded from the study.

Results: As cases are grouped according to etiological cause; cryptogenic cirrhosis cases take first place with rate of % 30.9, cases of cirrhosis which originate from hepatitis - B take second place with rate of % 22.9, cases of cirrhosis which originate from hepatitis - C take third place with rate of % 21.1, cases of cirrhosis which originate from alcoholism take fourth place with rate of % 15,2 (all patients were men). Average platelet value in the case group was 112500 ± 61700 / μL, average platelet value in the control group was 247700 ± 58700 / μL; average MPV value in the case group was 8,9 ± 1,4fL; average MPV values in the control group was 8,1 ± 1,0 fL. There was no significant difference in average MPV and platelet values in cirrhotic patients with or without upper gastrointestinal (GI) bleeding (p ˃ 0,05). In cirrhotic patients who had upper (GI) bleeding, average platelet value was 106800 ± 55900 / μL; in control group, average platelet value was 247700 ± 58700 / μL. In cirrhotic patients who had upper (GI) bleeding, average MPV value was 9,0 ± 1,5 fL; in control group, average MPV value was 8,1 ± 1,0 fL. Average platelet value in cirrhotic patients with prior upper GI bleeding was significantly lower than control group (p < 0,05). Average MPV value in cirrhotic patients with prior upper GI bleeding was significantly higher than control group (p < 0,05). There was no significant difference in average platelet and MPV values in patients with or without hepatic encephalopathy (p ˃ 0,05). There was no significant difference in average platelet and MPV values in patients with Child-Pugh class A, B or C (p ˃ 0,05). There was significant correlation between platelet values of patient group and albümin, direct bilirubin, total bilirubin and prothrombin time values of the same group. 

Conclusion: In this study, the most common causes of cirrhosis have been determined as viral hepatitis and alcoholism respectively. Platelet levels of patients with cirrhosis were lower than the control group's platelet levels; MPV levels of patients with cirrhosis were higher than the control group's MPV levels.

Keywords: Child-Pugh classification, cirrhosis, mean platelet volume, platelet,
thrombocytopenia.