Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır ve Süleyman Ateş'in tefsirinin Kur'ân ilimleri açısından karşılaştırılması
Comparison of Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır and Süleyman Ateş's  commentary of Qur'an in terms of Qur'ranic sciences
Yazar: SÜHEYLA AKATAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET KARADAĞ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tefsir Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ateş, Süleyman = Ateş, Süleyman ; Korcan, Kerim = Korcan, Kerim ; Tefsir = Commentary ; Ulumu`l-Kur`an = Ulumu`l-Kur`an ; Yazır, Muhammed Hamdi = Yazır, Muhammed Hamdi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm, tüm insanlığa ve zamana gönderilmiş evrensel bir kitaptır. Bu sebeple vahyedildiği günden kıyamete kadar doğru bir şekilde anlaşılması, yorumlanması ve hayata geçirilmesi için birçok çalışma yapılmış, eserler ve ilimler ortaya konulmuştur. Özellikle tefsir ve ulûmü'l Kur'ân ilimlerinde Kur'ân-ı Kerîm'in murad-ı ilâhîye uygun anlaşılması ve anlatılması amacıyla İslâm âlimleri binlerce eseri İslâm kültürüne kazandırmışlardır. Bununla beraber Kur'ân ilimleri müfessirlerin tefsir yazımında önem verdikleri bir konudur. Çünkü bu ilimlerin her biri gerek kavramsal gerek bağlam gerekse olay bakımından âyetlerin anlaşılmasına da oldukça faydalı olmuştur.
Ülkemizde cumhuriyet döneminin başlangıcında Elmalılı M. Hamdi Yazır tarafından yazılan Hak Dini Kur'ân Dili ile son zamanlarda yazılmış en kapsamlı tefsirlerden olan Süleyman Ateş'in Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsir'i bu eserler arasında öne çıkmış önemli iki tefsirdir. Bu çalışmada modern asırda farklı zamanlarda yaşamış iki müfessirin Kur'ân-ı Kerîm'in tefsirinde kullandıkları Kur'ân ilimleri, ilgili âyetlere yapmış oldukları yorumlar, açıklamalar üzerinden mukayeseli olarak ele alındı. Ulûmü'l Kur'ân ilminin âyetlerin anlaşılması noktasında önemi vurgulanmaya çalışıldı.
Bu çalışmanın sonucunda her iki müfessirin de âyetlerin tefsirinde Kur'ân ilimlerinden geniş bir biçimde istifade ettikleri ancak, klasik dönemden itibaren tartışılan ilimlerde yaklaşım olarak farklılaştıkları saptanmıştır. Elmalılı, tefsirinde bu ilimlerden klasik anlayışın hâkim olduğu bir yaklaşımla istifade etmiştir. Ateş ise klasik anlayışa eleştirel olarak yaklaşan modern tefsir anlayışıyla bu ilimleri ele almıştır. Bu farklılıkta her iki müfessirin zamanının ihtiyaçlarını ve gelişmelerini dikkate almaları etkili olmuştur. Bununla beraber vücûh ve nezâir ilminde ise her iki müfessirinde aynı yaklaşıma sahip oldukları gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tefsir, Ulûmü'l Kur'ân, Elmalılı Hamdi Yazır, Süleyman Ateş, Mukayese

Abstract:
The Quran is a universal book sent to all mankind and time. For this reason, many studies have been carried out, Works and Sciences have been put forwad to accurately understand, interpret and implement from the day it was revealed to the apocalypse Especially in the Commentary of the Qur'an an the knowledge of the Qur'an, Islamic scholars have been brought thousands of works in to Islamic culture in order to understand and explain the Quran in accordance with the divine, However, the knowledge of the Quran is an important subject in the writing of interpretations of the mufassirs. Because each of these sciences has also been very useful in understanding the verses both in terms of conceptual, context and event.
Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsiri by Süleyman Ateş, on of the most comprehensive interpretations written recently with the Hak Dini Kur'ân Dili by Elmalılı M. Hamdi Yazır at the beginning of the republic period in our country, are two important interpretation that have stood out among these works. In this study the knowledge of the Qur'an used by two muslims who lived at different times in the modern century in the interpretation of the Quran was discussed in comparison with the interpretations and explanations they made to the relevant verses. The importance of the proclamation of the ulûmü'l Qur'an in terms of understanding the verses was emphasized.
As a result of this study, it was determined that both scholars benefited widely from the knowledge of the Qur'an in the interpretation of the verses, but differed as an approach in the sciences discussed from the classical period. Elmalılı has benefited from these sciences in this interpretation with an approach dominated by classical understanding. Ateş, on the other hand, has addressed these sciences with his modern interpratation, which is critical of classical understandig. In this difference, it was effective for both addicts to take into account the needs and developments of their time. However, it has been observed that they have the same approach in both the scholars of body and nezâir.

Keywords: Commentary, Ulûmü'l Quran, Elmalılı Hamdi Yazır, Süleyman Ateş, Comparison