Karaurgan (Sarıkamış-Kars) gabroyik pegmatitlerinin mineraloji ve petrolojisi
Mineralogy and petrology of the gabbroic pegmatites from Karaurgan Sarıkamış-Kars)
Yazar: ESİN YALÇIN DURMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN KOLAYLI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Pegmatit = Pegmatite ; Toprak elementleri = Soil elements

Özet:
Karaurgan (Sarıkamış/Kars) bölgesinde yer alan Gabro Pegmatitler 5-30 cm kristal tane boyuna sahip magmatik kayaçlar olup bantlı gabro sınırları boyunca dünitik sepantinitler içerisinde yüzeylenirler. Pegmatitler 1x3 ila 5-10 m lik küçük stokçuklar şeklinde mostra verirler. Mineralojik anlamda çevrede yüzeylenen bantlı gabrolardan farklı, fakat izotropik gabrolar ile benzer özellik sunarlar. Ancak izotropik gabrolardan farklı olarak da yer yer yoğun natrolit içerirler. Petrokimyasal olarak sahada diğer iki farklı gabroyik kayaçlar ile karşılaştırılmış olan gabroyik pegmatitler düşük SiO2 ve yüksek MgO değerlerine (yüksek Mg#) sahiptirler. Co içeriklerinin düşük olması nedeniyle manto türevli oldukları anlaşılmıştır. Tüm jeokimyasal özellikler, bu kayaçların toleyitik karakterli olduğu ve K-ca fakir bir tüketilmiş manto kaynağından türemiş olduklarına işarettir. Tüm bunlar tüketilmiş bir manto kaynağından tekrar kısmi ergime yoluyla oluşabileceğini gösterir. Kayaçlar, çoklukla yüksek Nb/La (>1.5) değerleri göstermekte ve litosferik manto türevli ergiyikten ziyade OIB-benzeri astenosferik manto ergiyikleriyle uyumludurlar. Eu/Eu* değerleri, 1.66 ila 2.58 arasında değişmekte olup fraksiyonel kristallenme olayının hemen hemen hiç etkili olmadığına işaret eder. Kayaçlar, göreceli olarak yüksek Sr ve düşük Ağır Nadir Toprak Element (ANTE) içerikleriyle tipik ada yayı ortamında türeyen kayaçları andırırlar. Kayaçların Hafif Nadir Toprak Element (HNTE) içerikleri ANTE lere göre kısmen zenginleşmiş ve Yüksek Alan Enerjili Siderofil Elementlerce (YAESE) (Nb) tüketilmişlerdir. Tüm bu özellikler, kayaçların yitim ortamında (SSZ) geliştiklerine işaret etmektedir. Kayaçların tektonik ayırtman diyagramlarındaki konumları bu bulguyu destekler durumdadır. 	

Anahtar Kelimeler: Gabro Pegmatit, NTE, LA, toleyitik, tüketilmiş manto kaynağı, SSZ

Abstract:
Gabbro pegmatites located in Karaurgan (Sarıkamış/Kars) region are igneous rocks with a crystal grain size of 5-30 cm and crop out in dunitic serpentinite along the banded gabbro borders. Pegmatites outcrop in the form of small stockpiles of 1-3 to 5-10 m. Mineralogically, they differ from the banded gabbros outcropping in the environment, but they offer similar features to isotropic gabbros. However, unlike isotropic gabbro, they occasionally contain natrolite intensely. The gabbroic pegmatites, which were petrochemically compared with two other gabbroic rocks in the field, have low SiO2 and high MgO values (high Mg#).  Their low Co contents indicate that they are mantle derived. All geochemical features indicate that these rocks are tholeiitic and are derived from a potassium-poor depleted mantle source. All chemical data indicate that these gabbro pegmatites can be formed again by partial melting from a depleted mantle source. These rocks often show high Nb/La (>1.5) values and are more compatible with OIB-like asthenospheric mantle melts rather than lithospheric mantle-derived melts. Eu/Eu* values range from 1.66 to 2.58, indicating that fractional crystallization was not effectively work on those pegmatites. Relatively high Sr and low Heavy Rare Earth Element (ANTE) contents indicate that resemble rocks that are derived in a typical island arc environment. The light rare earth element (LREE) contents of the rocks were partially enriched compared to heavy rare earth (HREE) and were consumed by high field strength siderophile elements (HFSE, i.e., Nb). All these geochemical features and tectonic discrimination diagrams support this finding.

Keywords: Gabbro Pegmatite, REE, LA, tholeiitic, depleted mantle source, SSZ