Duman dedektörlerinin TS EN 54-5 ve TS EN 54-7 standart testlerinin uygulanması sırasında karşılaşılan riskler ve risk azaltma çalışmaları
During the risk and risk reduction studies in the application of smoke detectors to TS EN 54-5 and TS-EN 54-7 standard tests
Yazar: İSMAİL HAN
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN GÖKMEN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kazalar = Accidents ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Avrupa standartları = European standards ; Dedektörler = Detectors ; Duman = Smoke ; Kazalardan korunma = Accidents preventation ; Risk azaltma yöntemleri = Risk reduction methods ; Riskten korunma = Protection from risk ; Standartlar = Standards ; Testler = Tests ; Türk standartları = Turkish standards ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Yangın algılama ve ihbar sistemlerinin piyasa sürülmesi esnasında özellikle duman ve gaz dedektörlerinde n-heptan, poliüretan, dayanıklılık, için için yanan piroliz (odun) testi, eskitme (SO2 eskitme), LPG gibi onlarca test yapılmaktadır. Bu testlerden bazılarında çalışanlar yanma riskiyle karşı karşıya kalırken bazısın da ise yaklaşık 101 dBA gürültüde çalışmak mecburiyetinde kalmaktadır. Örneğin poliüretan testinde deneyin sonlanması için çalışanın yangın tavasında yanan poliüretanı ıslak bir battaniye yardımı ile söndürmeye çalışması onu yüksek sıcaklığa maruz bırakmanın yanı sıra yoğun olarak zehirli poliüretan gazı solumasına neden olmaktadır. Bu çalışmadaki amaç bu testler esnasında karşılaşılan riskleri iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları çerçevesinde kaynağında yok etme çalışmalarını tespit etmektedir. Çalışma ortamlarında, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri listelenirken risk değerlendirmelerine dahi KKD kullanımı ilk elden talep edilmektedir. Oysa; ikame etme, mühendislik önlemleri, ortamın yalıtılması ya da kaynağında yok etme çalışmaları düşünülmeli ve ilgili çalışmalar buna göre yapılarak sorunların çözümü yoluna gidilmelidir. KKD'nin maliyeti az olması gerekçesiyle sürekli değil; geçici bir çözüm olduğu unutulmamalıdır.   
Bu çalışmada, n-heptan, poliüretan, için için yanan piroliz (odun) testi ve gaz testlerinde çalışanlara maske kullandırmak, kulaklık takılmasını zorunlu tutmak gibi önlemleri çok rahat alabilecekken gaz dedektörlerine özel bir yazılım yükleyerek dedektörlerin test esnasında çalışabilirlik uyarılarını sadece saniyelik olarak vermesi sağlanarak ve 101 dBA'lık gürültü 75 dBA'e düşürülmüştür. Benzer şekilde, kaynağında çözüm yaklaşımıyla, testlerde kullanılan yangın tavasının üzerine tavayı elektronik bir sistem yardımıyla herhangi bir personelin doğrudan müdahalesine gerek kalmadan söndürerek yanma gazlarının sürekli olarak test yapanların sağlığı üzerindeki olumsuz etkiler ortadan kaldırılmıştır.

Abstract:
During the marketing of fire detection and warning systems, several tests such as n-heptane, polyurethane, durability, burning pyrolysis (wood) test, aging (SO2) and LPG are performed especially in smoke and gas detectors. In some of these tests, workers are confronted with the risk of burning, while some are obliged to work at around 101 dBA. For example, to end the experiment in a polyurethane test, the employee's attempt to quench the burning polyurethane with the help of a wet blanket causes him to be exposed to high temperature, as well as causing him to breath the intense toxic polyurethane gas. The aim of this study is to identify the risks involved in these tests and eliminate them at the first place in the context of occupational health and safety practices. In work environments, while occupational health and safety precautions are listed, and even with risk assessments, use of PPE is demanded from the first hand. However ; substitution, engineering measures, isolation of the environment or elimination at the first place should be considered and related works should be done accordingly to solve the problems. Because of the low cost of PPE, it should not be forgotten that it is a temporary solution not a continuous one. 
	In this study, while it is very easy to take measures such as burning pyrolysis (wood) test for n-heptane, polyurethane, and using gas masks and putting on headphones, 101 dBA- noise is reduced to 75 dBA by installing a special software on gas detectors so that the detectors can give the warnings of operability only in seconds during the test. Similarly, with the solution at the first place approach, the influence of the burning gases on the health of constant test makers was removed by extinguishing the burning tin that used in the tests with the help of an electronic system, without the need for a direct personnel intervention.