Yeşilova (Burdur) ofiyolitinde yer alan izole daykların jeokimyası ve petrojenezi
Geochemistry and petrogenesis of isolated dikes from the Yesilova ophiolite (Burdur, Turkey)
Yazar: BURÇİN ÇETREZ
Danışman: PROF. DR. NURDANE İLBEYLİ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Burdur-Yeşilova = Burdur-Yeşilova ; Dayklar = Dikes ; Jeokimya = Geochemistry ; Mafik kayaçlar = Mafic rocks ; Petroloji = Petrology ; Ultramafik kayaçlar = Ultramafic rocks

Özet:
İnceleme alanı Marmaris (Muğla) peridotitleri içerisinde yer alan Yeşilova (Burdur) ofiyolitinde yer almaktadır. Yeşilova ofiyolitleri ultramafik-mafik kayaçlar ve diyabaz dayklardan oluşmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında Burdur ili, Yeşilova ilçesine bağlı Salda - Düden - Doğanbaba köyleri çevresinde ultramafik ve mafik kayaçların, bu kayaçları kesen daykların petrografik, petrolojik ve petrojenetik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu tez Yeşilova ofiyoliti içerisinde yer alan izole diyabaz dayklar ile ilgili ilk ayrıntılı çalışma olacaktır. Çalışma alanında bulunan ultramafik-mafik kayaçlar çoğunlukla alterasyon göstermektedir. Ultramafik-mafik kayaçların arazi petrografik incelemeler sonucunda verlit, gabro, serpantinit bileşiminde olduğu ve daykların ise diyabaz bileşiminde olduğu belirlenmiştir. XRD ve SEM analizleri sonucunda kayaçlar içerisinde yer yer birincil ve ikincil mineraller tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre kayaçlarda genellikle birincil mineraller olivin (forsterit); klinopiroksen (ojit ve diyopsit); plajiyoklaz (labradorit); ve magnetit, kromit, spinel, rutil, titanit ve zirkon gibi minerallerinden oluşmuştur. İkincil mineraller ise genellikle lizardit, klinoklor, klinozoisit, prehnit ve kalsit gözlenmiştir. Jeokimyasal analizler sonucunda göre ultramafik-mafik kayaçlar peridotitik, dayklar ise gabroik özelliktedir. Ultramafik-mafik kayaçlar ve dayklar genellikle AFM diyagramlarına göre toleyitik özellik göstermekte, L3-1 ve L4-1 ultramafik-mafik kayaç örneği ve L11-3 dayk örneğinin ise alkalen bileşime sahip olduğu gözlenmiştir.  Ana kayaç ve dayk örneklerinin kondrite ile normalize edilmiş çoklu iz element diyagramlarında kayaçların LIL (Rb, Ba, K, Sr, Eu) elementlerinde hafif bir zenginleşme, HFS elementlerinde (Th, U, Ce, Ta) ise tüketilme görülmektedir. Petrojenetik incelemelere göre hem ana kayaçlar hem de diyabaz daykların dalma - batma zonu (SSZ) ile ilişkili oluştuğu ve toleyitik bir magmadan türediği belirtilebilir.

Abstract:
The study area is located in the Yeşilova (Burdur) ophiolite within the Marmaris (Muğla) peridotites. The Yeşilova ophiolite consists of ultramafic-mafic rocks and diabase dikes. The aim of this thesis is to determine the petrographic, petrological and petrogenetic characteristics of ultramafic and mafic rocks and the dikes cutting these rocks in Salda - Düden - Doğanbaba villages in Yeşilova (Burdur). This thesis will be the first detailed study on diabase dikes in the Yeşilova ophiolite. The ultramafic - mafic rocks in the study area mostly show alteration. According to field work and petrographic analyses of the ultramafic - mafic rocks and dikes, the main rocks are peridotite, gabbro, serpentinite, and the dikes were diabase in compositions. 
As a result of XRD and SEM analyzes, primary and secondary minerals in all the rocks are described. According to these results, olivines, which are primary minerals, are generally forsterite; clinopyroxenes are augite and diopside; plagioclases are composed of labradorite; and magnetite, chromite, spinel, rutile, titanite and zircon as accessory minerals. Secondary minerals are generally lizardite, clinochlore, clinozoisite, prehnite and calcite. According to the results of geochemical analysis, the ultramafic-mafic host rocks are peridotitic and dikes are gabbroic in composition. According to the AFM diagram, both host rocks and dikes show tholeiitic characteristics. In the chondrite-normalized multi trace element diagrams, the host and dike samples generally show a slightly enrichment in LIL (Rb, Ba, K, Sr, Eu) elements and depletion in HFS elements (Th, U, Ce, Ta). According to petrogenetic studies, it can be said that both host rocks and diabase dikes are derived from a tholeiitic magma formed in the suprra-subduction zone (SSZ).