Osmanlı Klasik Dönem sonlarında bir Güneydoğu Anadolu şehri: Urfa, 1700 - 1800
In Last Classical Ottoman a city of South East Anatolia: Urfa, 1700 - 1800
Yazar: MEHMET EMİN ÜNER
Danışman: PROF. DR. FERİDUN M. EMECEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Tarih = History
Dizin: Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
öz Urfa, tarihte ilk şehirlerin kurulduğu Mezopotamya bölgesinde kurulmuş olup, uzun bir tarihi geçmişe sahip bir şehirdir. Üç büyük semavî dinin yoğun yaşadığı bir şehir olmuştur. Çalışmamızda kullanılan temel malzeme arşiv kaynaklarından yararlanma yoluna gidilmiştir. Çalışma dönemi olarak seçtiğimiz XVin. yüzyılda şehir fizikî yapı itibariyle Osmanh-İslâm şehir özelliklerini göstermektedir. Sosyal ve kültürel yapısında süreklilik arz eden bir olguya sahiptir. Şehirde müslim ve gayrimüslim birlikte yaşamışlardır. Sanılanın aksine çok evlilik pek yaygın değildir. Bu sonuca arşiv belgelerinden elde edilen bulgulardan varıyoruz. Şehir Halep-Musul ticaret yolu üzerinde bulunduğundan, ticarî konumu tarihin her devrinde olduğu gibi, Osmanlı dönemi boyunca da koruduğu, koruduğu özellikle XVIII. yüzyılda şehirde köklü bir esnaf teşekkülünün var olduğu, dolayısıyla çok çeşitli ürünlerin imal edildiği, bunun yanısıra uzak-yakm şehirlerle de ticarî münasebetlerinin yoğun olduğu anlaşılmaktadrr. Şehirde vakıf sisteminin iyi İşlediği buna bağlı olarak şehirde eğithn-öğretim faahyetlerinin iyi derecede yürütüldüğü devrin kaynaklan göstermektedir. ABSTRACT Urfa, having a long historical background, was founded in Mesopotamia where first cities of humanity have been established. It is one of the cities where the three great holy religions were used to perform together. The material used in this study is mainly based on the archival documents. In the period under study, the city shows the characteristics of the Ottoman-Islam cities. Muslim and non-muslim population used to live together in the city. Contrary to the general essumption poligamy does not reach a large amount in number. We reach this conclusion by the help of the archivial documents. Due to the feet that, Urfa is lying on the Halep-Musul trade route, Urfa kept its commercial significanse in the Ottoman period. It is known that, especially in the 18. century there was an old craftmen organization producing varios artifacts in Urfa. Urfa had a strong commercial relationship with close and distant cities. The contemporary documents indicate that the "vakıf' sistem and the educational activities were applied properly.

Abstract:
öz Urfa, tarihte ilk şehirlerin kurulduğu Mezopotamya bölgesinde kurulmuş olup, uzun bir tarihi geçmişe sahip bir şehirdir. Üç büyük semavî dinin yoğun yaşadığı bir şehir olmuştur. Çalışmamızda kullanılan temel malzeme arşiv kaynaklarından yararlanma yoluna gidilmiştir. Çalışma dönemi olarak seçtiğimiz XVin. yüzyılda şehir fizikî yapı itibariyle Osmanh-İslâm şehir özelliklerini göstermektedir. Sosyal ve kültürel yapısında süreklilik arz eden bir olguya sahiptir. Şehirde müslim ve gayrimüslim birlikte yaşamışlardır. Sanılanın aksine çok evlilik pek yaygın değildir. Bu sonuca arşiv belgelerinden elde edilen bulgulardan varıyoruz. Şehir Halep-Musul ticaret yolu üzerinde bulunduğundan, ticarî konumu tarihin her devrinde olduğu gibi, Osmanlı dönemi boyunca da koruduğu, koruduğu özellikle XVIII. yüzyılda şehirde köklü bir esnaf teşekkülünün var olduğu, dolayısıyla çok çeşitli ürünlerin imal edildiği, bunun yanısıra uzak-yakm şehirlerle de ticarî münasebetlerinin yoğun olduğu anlaşılmaktadrr. Şehirde vakıf sisteminin iyi İşlediği buna bağlı olarak şehirde eğithn-öğretim faahyetlerinin iyi derecede yürütüldüğü devrin kaynaklan göstermektedir. ABSTRACT Urfa, having a long historical background, was founded in Mesopotamia where first cities of humanity have been established. It is one of the cities where the three great holy religions were used to perform together. The material used in this study is mainly based on the archival documents. In the period under study, the city shows the characteristics of the Ottoman-Islam cities. Muslim and non-muslim population used to live together in the city. Contrary to the general essumption poligamy does not reach a large amount in number. We reach this conclusion by the help of the archivial documents. Due to the feet that, Urfa is lying on the Halep-Musul trade route, Urfa kept its commercial significanse in the Ottoman period. It is known that, especially in the 18. century there was an old craftmen organization producing varios artifacts in Urfa. Urfa had a strong commercial relationship with close and distant cities. The contemporary documents indicate that the "vakıf' sistem and the educational activities were applied properly.