Matematik öğretmenlerinin uzaktan eğitim sürecindeki dijital okuryazarlıkları ve öğretmen kimlikleri: Bir anlatı araştırması
Digital literacies and teacher identies of mathematics teacher in distance education process: A narrative research
Yazar: ŞEYDA ÖZBEK ULUĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANDAŞ UYGAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Covid-19 Pandemisi içerisinde eğitim-öğretim faaliyetlerini uzaktan yürüten matematik öğretmenlerinin, pandemi öncesinde, pandemi sürecinde ve pandemi sonrasında dijital öğretim teknolojilerinin kullanımına ilişkin, değişim gösteren öğretmen kimliklerini ve dijital okuryazarlıklarını nasıl yansıttıklarını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin anlatıları iki döneme göre (pandemi öncesi ve pandemi süreci-pandemi sonrası dönem) incelenmiştir.

Yöntem: Çalışmada öğretmenlerin kimlikleri ve dijital okuryazarlıkları kendi anlatılarıyla incelendiğinden nitel araştırma yöntemlerinden anlatı araştırması kullanılmıştır. Çalışma grubu araştırma amacı çerçevesinde MEB'e bağlı farklı okullarda görev yapan, biri kadın diğeri erkek olmak üzere iki öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmaya ilişkin ayrıntılı ve derinlemesine veri toplamayı sağlamak için yarı yapılandırılmış görüşme soruları hazırlanmıştır. Verilerin analizinde, öğretmenlerin kimliklerinin çözümlenmesinde anlatı analizi ve söylem analizi, dijital okuryazarlıkların analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır.

Bulgular: Çalışmada, öğretmen kimliklerinde değişim kaynakları tespit edilmiştir. Değişimler incelenirken pozitif dönüşüm süreci, negatif dönüşüm süreci ve pürüzsüz geçiş olmak üzere üç tema saptanmıştır. Söylem analizi içerisinde ise beş adet yorumlayıcı repertuar belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin, belirlenen çerçeve kapsamında, dijital okuryazarlık temalarına ilişkin anlatıları tespit edilmiş ve bunların dijital okuryazarlığın hangi boyutunu yansıttığı belirlenmiştir.

Sonuç ve Öneriler: Sonuç olarak, öğretmen kimliklerinde değişim kaynaklarının geçmiş üniversite yaşamlarının, öğrenci faktörünün, işini tam yapmak-daha iyisini yapmak-alanda söz sahibi olmak gibi isteklerin, veli faktörünün, öğretmenlerin ailelerinin, meslektaşların ve özellikle pandemi süreci için kritik öneme sahip olan teknoloji kullanımı olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte her iki öğretmenin de özellikle uzaktan öğretim sürecinde öğrencilerle göz teması kuramadıklarından etkili iletişim kurmakta zorlandıkları tespit edilmiştir. Dolayısıyla, uzaktan eğitim sürecinde daha etkili ve işlevsel iletişimi geliştirilebilecek eylem araştırmalarının yürütülmesi önerilmektedir. Böylece
pozitif dönüşüm süreçleri desteklenebilir.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to investigate how mathematics teachers who carried out their educational activities remotely during the Covid-19 Pandemic reflect their changing digital literacies and teacher identities regarding the use of digital teaching technologies before, during and after the pandemic. For this purpose, the narratives of the teachers were examined according to two periods (pre-pandemic term, during the pandemic – post-pandemic term).

Method: In the study, narrative research, one of the qualitative research methods, was used. Within the framework of the research purpose, the working group consists of two teachers, one female and one male, working in different schools affiliated to the Ministry of National Education. In order to provide detailed and in-depth data collection related to the research, semi-structured interview questions were prepared by the researcher. For the analysis of teacher identities, narrative and discourse analysis methods were conducted, In addition, for the analysis of the digital literacies, content analysis was performed.

Results: Starting from the findings, the sources of change in teacher identities were identified. While analyzing the changes, three themes were obtained: positive transformation process, negative transformation process and smooth transition. Within the discourse analysis, five interpretive repertoires were identified. In addition, the narratives of the teachers regarding the themes of digital literacy within the scope of the determined framework were identified and it was determined which dimension of digital literacy they reflected.

Conclusion and Suggestions: As a result, it was determined that the sources of change in teacher identities were their undergraduate education, the student factor, the desire to do their job well, to do better, to have a voice in the field, the parent factor, teachers' families, colleagues and especially the use of technology, which is critical for the pandemic process. However, it was determined that both teachers had difficulty in communicating effectively, especially in the distance education process, because they could not make eye contact with students. Therefore, it is recommended to conduct action research that can improve more effective and functional communication in the distance education process. Thus, positive transformation processes can be supported.