Ahali İktisat Fırkası Programı ve fırka'nın Türk siyasi hayatına etkileri
Program of the Ottoman People's Economic Party and its effects on Turkish political life
Yazar: SEDAT YİĞİT
Danışman: PROF. DR. YILMAZ KARADENİZ
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti tarih sahnesinden çekilirken Phoenix (Anka) misali onun küllerinden 
doğacak olan yeni Türk Devletinde rejim konusunda hiziplerin olduğu kaotik ortamda, Türk 
halkının tecrübe etmiş olduğu Sened-i İttifak (1808), Tanzimat Fermanı (1839), Islahat 
Fermanı (1856), I. Meşrutiyet (1876) ve II. Meşrutiyet gibi demokratikleşme hareketleri Türk 
Kurtuluş Savaşının lider kadrosuna ve Türk halkına mihmandarlık yapmıştır. Bu çalışmanın 
birinci bölümünde Osmanlı Devleti'nin demokratikleşme hareketleri olan Sened-i İttifak 
(1808), Tanzimat Fermanı (1839), Islahat Fermanı (1856), I. Meşrutiyet (1876) ve II. 
Meşrutiyet (1908) irdelenecek. Tezin ikinci bölümünde ise Osmanlı Devleti'nin çok partili 
siyasal hayata geçtiği II. Meşrutiyet Döneminde kurulmuş olan ve o dönemki siyasal hayatı 
yönlendiren fırkalar incelenecektir. Özellikle İttihat ve Terakki Cemiyeti ile İttihad-i 
Muhammediye gibi fırkalar ve bu fırkaların yanında II. Meşrutiyet Döneminde siyasal hayatta 
farklı grupları temsil eden diğer fırkalar incelenecektir. Tezin üçüncü bölümünde ise 
Mütareke Döneminde Tüccar Ermenekli Mehmet Nuri Bey ve arkadaşlarının kurduğu 
Osmanlı Ahali İktisat Fırkası fırka programı ve bu programın Türk siyasal hayatına etkileri 
incelenecektir. Osmanlı Ahali İktisat Fırkası kısa süren siyasi hayatında programında millilik 
kavramını sürekli öne çıkartması ve kişisel, sosyal haklardan bahsetmesi bakımından 
tarihimizde önemli bir etki bırakmaya çalışmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Demokrasi, İktisat, Fırka, Meşrutiyet, Tanzimat, Islahat

Abstract:
In the chaotic environment where there were factions about the regime in the new Turkish 
State, which would be born from the ashes of the Ottoman Empire like the Phoenix (Phoenix) 
while the Ottoman Empire was retreating from the stage of history, democratization 
movements such as Sened-i Alliance (1808), Tanzimat Edict (1839), Islahat Edict (1856), I. 
Constitutional Monarchy (1876) and II. Constitutional Monarchy, which the Turkish people 
had experienced, served as a host to the leading staff of the Turkish War of Independence and 
the Turkish people. In the first part of this study, the democratization movements of the 
Ottoman Empire such as the Sened-i Alliance (1808), the Tanzimat Edict (1839), the Reform 
Edict (1856), the Constitutional Monarchy I (1876) and the Constitutional Monarchy II (1908) 
will be examined. In the second part of the thesis, the political parties that were established 
during the Second Constitutional Monarchy Period, when the Ottoman Empire switched to 
multi-party political life, and which guided the political life of that period will be analyzed. In 
particular, the Union and Progress Committee and Union of Union and Progress and Union of 
Mohammadiyah will be analyzed, as well as other parties representing different groups in 
political life during the Constitutional Monarchy Period. In the third part of the thesis, the 
program of the Ottoman Ahali Economy Party, founded by the merchant Mehmet Nuri Bey 
from Ermenek and his friends during the Armistice Period, and the effects of this program on 
Turkish political life will be examined. In its short political life, the Ottoman Ahali Economic 
Party tried to leave an important impact on our history in terms of constantly emphasizing the 
concept of nationalism in its program and mentioning personal and social rights.

Key Words: Ottoman, Democracy, Economy, Party, Constitutional Monarchy, Tanzimat, Reform