Klasik dönem kadın şairlerde tabiat (Mihrî Hatun, Leylâ Hanım, Şeref Hanım, Adile Sultan)
Nature in the poems of classical period female poets (Mihrî Hatun, Leylâ Hanım, Şeref Hanım, Adile Sultan)
Yazar: MERVE AKSAKAL
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM CAN ÖZTÜRK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; İslami edebiyat = Islamic literature

Özet:
Sayıları fazla olmamakla birlikte klasik Türk edebiyatına önemli katkılarda bulunan kadın şairlerin divanlarından hareketle tabiat unsurlarına bakışları incelenmektedir. Mihrî Hatun, Leylâ Hanım, Şeref Hanım ve Adile Sultan'ın divanları analiz edilerek, doğa betimlemeleri ve bu betimlemelerin sanatsal ifade gücü araştırılmıştır. Araştırmanın amacı, kadın şairlerin doğayı nasıl tasvir ettiklerini ve bu tasvirlerin ihtiva ettikleri mesajları iletmedeki rolünü ortaya koymaktır. İlgili şairlerin divanlarındaki doğa unsurlarını belirleyerek yeryüzüne, gökyüzüne, tabiat olaylarına, bitkilere ve hayvanlara ilişkin başlıklar altında sınıflandırmıştır. Örneklemeler, yaygın ve nadir kullanılan mazmunlar arasında dengeli bir şekilde seçilmiştir. Bu araştırmada kadın şairlerin, tabiatı tasvir etme şekilleri, doğa betimlemelerinde kullandıkları nitelemeleri ve söz sanatlarıyla güçlendirdikleri bu nitelemeleri analiz edilmekte ve klasik Türk edebiyatında kadın şairlerin doğaya bakış açısını ve tabiatı sanatsal ifade aracı olarak nasıl kullandıklarını anlamaya ve açıklamaya çalışmaktadır.  Bu sayede klasik edebiyatımızın kadın şairlerle birlikte zenginleşen çok yönlü yapısını ortaya koymak hedeflenmektedir. Bu araştırma, kadın şairlerin divanlarındaki tabiat unsurları daha ayrıntılı olarak incelemiş ve klasik edebiyatın kadın şairler tarafından zenginleştirilen çok yönlü yapısını ortaya koymuştur. Kadın şairlerin eserlerinde doğa betimlemeleri, onların sanatsal ifade biçimlerini daha iyi anlamamıza olanak tanımıştır.

Abstract:
Although their numbers are not large, female poets who have made significant contributions to classical Turkish literature are examined through their divans, focusing on their perspectives on elements of nature. By analyzing the divans of Mihrî Hatun, Leylâ Hanım, Şeref Hanım, and Adile Sultan, the study investigates nature descriptions and the artistic expression power of these descriptions. The aim of the research is to reveal how female poets depict nature and the role of these depictions in conveying their messages. The study identifies elements of nature in the divans of these poets and classifies them under headings related to the earth, the sky, natural phenomena, plants, and animals. Examples are chosen in a balanced manner between commonly and rarely used literary devices. This research analyzes the ways female poets describe nature, the qualifiers they use in nature descriptions, and the ways they enhance these qualifiers with literary devices. It seeks to understand and explain how female poets view nature and how they use nature as an artistic means of expression in classical Turkish literature. By doing so, it aims to reveal the multifaceted structure of our classical literature, enriched by female poets. This research examines the elements of nature in the divans of female poets in more detail and reveals the multifaceted structure of classical literature, enriched by female poets. The nature descriptions in the works of female poets allow us to better understand their artistic modes of expression.