Diyabetik retinopati taramasında fundus fotoğraf, optik koherens tomografi ve klinik muayene bulgularının karşılaştırması
Comparison of clinical examination, fundus photography and optical coherence tomography findings in diabetic retinopathy screening
Yazar: EROL ERKAN
Danışman: PROF. DR. SEMA DÜNDAR
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik retinopati = Diabetic retinopathy ; Fizik muayene = Physical examination ; Fundus oculi = Fundus oculi ; Göz hastalıkları = Eye diseases ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Diabetes Mellitus' u (DM) olup daha önceden diyabetik retinopati (DR) için tedavi almamış hastalardaki DR bulgularını saptamada fundus fotoğraf, klinik muayene ve optik koherens tomografi (OKT) bulgularını karşılaştırmak
Yöntem: Prospektif olarak gerçekleştirilen çalışmada; Endokrinoloji polikliniğinde DM tanısı önceden konulmuş ve takip edilen veya yeni tanı konulmuş hastalardan daha önceden DR için tedavi almamış olan 150 hastanın 292 gözü dâhil edildi. Tam oftalmolojik muayene bulguları tek bir hekim tarafından; ETDRS protokolüne uygun çekilmiş renkli fundus fotoğrafları ve OKT çekimleri tek bir teknisyen tarafından kaydedildi. Çekilen fundus fotoğrafları, hastaların muayenesini yapan hekim tarafından hasta toplama süreci bitiminde hastalara kör bir şekilde değerlendirildi.
Bulgular: Olguların DR evrelerini belirlemek için yapılan stereoskopik fundus muayenesinde; 76 gözde (%26) DR bulgusu saptanmadı. Hafif proliferatif olmayan diyabetik retinopati (PODR) 76 olguda (%26), orta PODR 44 olguda (%15,1), ağır PODR 78 olguda (%26,7) ve proliferatif DR 18 olguda (%6,2) saptandı. DR evrelemesi için ETDRS protokolüne göre çekilen fundus fotoğrafları incelendiğinde ise 79 gözde (%27,1) DR bulgusu saptanmazken, hafif PODR 81 olguda (%27,7), orta PODR 50 olguda (%17,1), ağır PODR 68 olguda (%23,3) ve proliferatif diyabetik retinopati (PDR) 14 olguda (%4,8) saptandı. DR evrelemesi için ETDRS protokolü Alan 2 fundus fotoğrafı incelendiğinde ise 98 gözde (%33,5) DR bulgusu saptanmazken, hafif PODR 84 olguda (%28,8), orta PODR 52 olguda (%17,8), ağır PODR 48 olguda(%16,4) ve PDR 10 olguda (%3,4) saptandı. OKT ile toplam 106 gözde (%36,3), klinik muayene ile 100 gözde (%34,2) diyabetik makula ödemi (DMÖ) saptandı. Klinik muayene bulguları ile ETDRS protokolüne uygun çekilen fundus fotoğraflarındaki bulgulara dayanılarak yapılan DR ciddiyet ölçümü önemli derecede uyum gösterdi (p<0,001). Klinik muayene bulguları ile ETDRS protokolü Alan 2 fundus fotoğrafındaki bulgulara dayanılarak yapılan DR ciddiyet ölçümü orta derecede uyum gösterdi (p<0,001). Klinik muayene bulguları ile OKT bulgularına dayanılarak konulan DMÖ tanısı da önemli derecede uyum gösterdi (p<0,001). ETDRS fotoğraflarından elde edilen bulgular ile OKT bulgularına dayanılarak konulan DMÖ tanısı orta derecede uyum göstermiştir (p<0,001).
Sonuç: ETDRS protokolüne göre çekilmiş fundus fotoğraflarına göre yapılan DR ciddiyeti evrelemesi klinik muayene ile önemli derecede uyum göstermektedir. ETDRS protokolü Alan 2 fundus fotoğrafına göre yapılan DR ciddiyeti evrelemesi klinik muayene ile orta derecede uyumlu bulundu. Klinik muayene bulgularımız DMÖ varlığını tespit etmede etkili bir yöntemdir.

Abstract:
Purpose: To compare diabetic retinopathy (DR) findings of treatment-naive Diabetes Mellitus (DM) patients obtained with clinical examination, fundus fotography and optical coherence tomography (OCT)
Methods: Two hundred and ninty two eyes 150 DR treatment-naive DM patients followed by our Endocrinology policlinic were included in our study. Patients were either on routine follow-up period or newly diagnosed. Complete ophthalmic examination was performed in each patient by a single examiner. Fundus photograph acquisition according to Early Treatment Diabetic Retinopathy Study (ETDRS) protocol and OCT were performed by an experienced technician.  Acquired fundus photographs were evaluated by the same examinerwho is blinded to patients at the end of the study period.
Results: According to stereoscopic fundus examination; 76 eyes (%26) showed no signs of DR, 76 eyes (%26) showed mild non-proliferative diabetic retinopathy (NPDR) signs, 44 eyes (%15,1) showed moderate NPDR signs, 78 eyes (%26,7)  showed severe NPDR signs and 18 eyes (%6,2) showed proliferative diabetic retinopathy (PDR) signs. According to images acquired with ETDRS protocol; 79 eyes (%27,1) showed no signs DR, 81eyes (%27,7) showed mild NPDR signs, 50 eyes (%17,1) showed moderate NPDR signs, 68 eyes (%23,3) showed severe NPDR signs and 14 eyes (%4,8) showed PDR signs. According to Field 2 image acquired with ETDRS protocol; 98 eyes (%33,5) showed no signs DR, 84 eyes (%28,8) showed mild NPDR signs, 52 eyes (%17,8) showed moderate NPDR signs, 48 eyes (%16,4) showed severe NPDR signs and 10 eyes (%3,4) showed PDR signs. Diabetic macular edema was present in 106 and 100 eyes according to OCT and clinical examination respectively. Clinical examination and ETDRS fundus photographs showed statistically significant substantial agreement in detecting DR severity (p<0,001). Clinical examination and ETDRS Field 2 fundus photograph showed statistically significant moderate agreement in detecting DR severity (p<0,001). Clinical examination and OCT findings also showed statistically significant substantial agreement in detecting DME (p<0,001). ETDRS fundus photographs and OCT findings showed statistically significant moderate agreement in detecting DME (p<0,001).
Conclusion: In evaluation of DR severity; ETDRS fundus photography and clinical examination findings showed important agreement, whilst ETDRS Field 2 and clinical examination showing moderate agreement. Our clinical examination findings are effective in evaluation of DME presence.