Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının aşı tercihlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of the factors affecting the vaccine preferences of pre-hospital emergency healthcare professionals
Yazar: EMİNE ONAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL ÖZLEM YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı / Afet Tıbbı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının aşı tercihlerini etkileyen faktörleri ve aşı karşıtlığı durumunu incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, Nisan 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında Aydın ili içeresinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı bulunan 112 acil sağlık hizmetleri istasyonlarında ve komuta kontrol merkezinde görev alan hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının aşı tercihlerini etkileyen faktörleri, aşı karşıtlığı durumu ile Covid-19 aşısına yönelik tutumlarının incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmıştır. Araştırmanın evrenini Aydın ili içeresinde Sağlık Bakanlığı'na bağlı bulunan 112 acil sağlık hizmetleri istasyonlarında ve komuta kontrol merkezinde görev alan Doktor, Acil tıp teknikerleri (Paramedik), Acil tıp teknisyenleri (A.T.T),  ve Ambulans sürücüleri ( Şoför) oluşturmaktadır(N:577).  Örneklem seçim yöntemi kullanılmayarak tüm evrene ulaşılması hedeflenmiştir. Veriler çevrim içi anket formlarının sosyal medya gruplarına iletilerek toplanmıştır. Yaş, cinsiyet, eğitim durumu gibi sosyo-demografik özellikleri içeren 12(on iki) sorudan oluşan Olgu Rapor Formu, Covid-19 aşısına yönelik tutumlar ölçeği ve Aşı karşıtlığı ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmanın evreni 577 kişidir. Çalışmamıza %89.7 (n:427) kişi katılım sağlamıştır. Katılımcıların %51.5 'i (n:220) kadındır. %48.9'unun (n:209)  Covid-19 enfeksiyonu geçirdiği saptanmıştır. Katılımcıların %95.8'i (n:427 ) aşı olmuştur. Aşı olan katılımcıların %70.4'ünün (n:288 ) Biontech, %70.4'ünün (n:288 ) Sinovac ve %5.1'inin (n:21 ) Türkovac aşı türünün olduğu belirlenmiştir. 
Katılımcıların tanımlayıcı özelliklerine göre Covid-19 aşısına yönelik tutumlar ölçeği ve boyutlarının puanlarını karşılaştırıldığında erkek katılımcıların olumlu tutum boyutu puanlarının (3,81), kadın katılımcılara(3,51) göre daha fazla olduğu saptanmıştır. Kronik hastalığı olan katılımcılar ile aşı olan katılımcıların, aşı türü Biontech, Sinovac ve Türkovak olan katılımcıların olumlu tutum boyutu puanlarının, olmayan katılımcılara göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Aşı dozu üç doz ve daha fazla olan katılımcıların olumlu tutum boyutu ve Covid-19 aşısına yönelik tutumlar ölçeği puanlarının, bir doz ve iki doz olan katılımcılara göre daha fazla olduğu, ailede veya yakın çevrede Covid-19 enfeksiyonu nedeniyle ölme varlığı olan katılımcıların olumlu tutum boyutu ve Covid-19 aşısına yönelik tutumlar ölçeği puanlarının, olmayan katılımcılara göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Çalışmamızın sonuçlarına göre kronik hastalığı olanlarda aşı koruyuculuğunun olmadığı görüşü daha yüksek puana sahiptir. Covid-19 enfeksiyonu geçirmeyen, aşı olmayan, yakın çevresinde ölüm kaybı bulunmayan katılımcılarda,  aşı karşıtlığı ölçeği puanlarının daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarınınCovid-19 aşısı olma konusundaki tereddütlerinin incelendiği bu çalışmada Covid-19 aşılarının çok yüksek oranda yaptırıldığı bulunmuştur. Ancak çalışanların %4,2'lik kısmının aşılar konusunda tereddütünün yüksek olduğu ve aşılanmadığı da saptanmıştır. Hastane öncesi acil sağlık çalışanlarının diğer afet durumlarında olduğu gibi Covid-19 aşısının halk ve diğer sağlık çalışanları tarafından kabul edilmesinde önemli bir rolü ve sorumluluğu vardır. Pandemide toplumun tüm bireylerinin aşılanması salgının kontrolü açısından gereklidir. Bu nedenle aşılanmayan ve aşılar konusunda tereddüdü olan acil sağlık çalışanlarına yönelik olarak; aşı ile ilgili temel endişeleri içeren, aşılardaki potansiyel yan etkileri inceleyen bilimsel çalışmalar yapılmalıdır. Sağlık çalışanlarının mevcut Covit-19 aşıları ile aşılanmasını sağlamak için eğitim programları düzenlenmelidir.
Anahtar Kelimeler: Hastane öncesi personel; Covid 19;  Pandemi; Aşılar

Abstract:
Aim: This study aims to examine the factors affecting the vaccine preferences of pre-hospital emergency health workers and the situation of anti-vaccination.
Materials and Methods: This study aimed to investigate the factors affecting the vaccine preferences of pre-hospital emergency health workers who worked in 112 emergency health services stations and command and control centres affiliated to the Ministry of Health in Aydın province between April 2022 and January 2023, their anti-vaccination status and Covid-19. It was planned as a descriptive study to examine their attitudes towards the 19 vaccines. The universe of the research consists of doctors, emergency medicine technicians (Paramedic), emergency medicine technicians (A.T.T), and ambulance drivers (Driver) working in 112 emergency health services stations and the command and control centre affiliated to the Ministry of Health in Aydın (N: 577). It is aimed to reach the whole population by not using the sample selection method. The data were collected by forwarding the online questionnaires to the social media groups. A Case Report Form consisting of 12 (twelve) questions, including socio-demographic characteristics such as age, gender, and educational status, "Attitudes towards Covid-19 Vaccine Scale" and "Vaccination Opposition Scale" were used.The data obtained in the research were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 program.
Findings: The population of the research is 577 people. 89.7% (n:427) of people participated in our study. 51.5% (n:220) of the participants are women. It was determined that 48.9% (n: 209) had Covid-19 infection. 95.8% (n:427) of the participants were vaccinated. It was determined that 70.4% (n: 288) of the vaccinated participants were Biontech, 70.4% (n: 288) Sinovac, and 5.1% (n: 21) Turkovac vaccine type.
        When the scores of the attitudes towards the Covid-19 vaccine scale and its dimensions were compared according to the descriptive characteristics of the participants, it was found that the positive attitude dimension scores of male participants (3.81)  were higher than female participants (3.51). It was determined that the positive attitude dimension scores of participants with chronic diseases and vaccinated participants were higher than those without vaccination. Participants with Biontech, Sinovac and Turkovac vaccine types had higher attitude scale scores towards the Covid-19 vaccine than non-vaccine participants. Positive attitude dimension of the participants who had three doses or more of the vaccine, and the scores of the attitudes scale towards the Covid-19 vaccine were higher than the participants who had one dose and two doses, and the positive attitude dimension of the participants who had the presence of dying due to Covid-19 infection in the family or close environment. and Covid-19 vaccine attitudes scale scores were found to be higher than the participants who did not.
       According to the results of our study, the opinion that there is no vaccine protection in patients with chronic diseases has a higher score. It was determined that the scores of the anti-vaccine scale were higher in the participants who did not have Covid-19 infection, were not vaccinated, and had no loss of death in their immediate surroundings.
Conclusion: In this study, which examined the hesitations of pre-hospital emergency health workers about getting the Covid-19 vaccine, it was found that Covid-19 vaccines were made at a very high rate. However, it was also determined that 4.2% of the employees were hesitant about vaccinations and were not vaccinated. Pre-hospital emergency health workers have an essential role and responsibility in accepting the Covid-19 vaccine to the public and other health workers, as in other disaster situations. Vaccination of all members of society during the pandemic is necessary to control the epidemic. For this reason, for emergency health workers who are not vaccinated and have hesitations about vaccinations, Scientific studies should be conducted to examine the potential side effects of vaccines, including the main concerns about the vaccine. Training programs should be organized to ensure that healthcare workers are vaccinated with current Covid-19 vaccines.
Keywords: Pre-hospital staff; Covid 19; Pandemic; Vaccines