Evlilikte uyumun anahtarı duygular mı psikolojik belirtiler aleksitimi ve çiftlerin uyumu ilişkisinde kişiye has ve kişilerarası duygu düzenlemenin aracı rolü
Are emotions the key to harmony in marriage the mediative role of personal and interpersonal emotion regulation in the relationship of psychological symptoms alexithymia and dyadic adjustment
Yazar: GÖKAY ATA
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN YALÇINKAYA ALKAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Stres = Stress ; Çift uyumu = Appropriateness of couples

Özet:
Bu çalışma aleksitiminin, psikolojik belirtilerin (depresyon-anksiyete-stres), kişiye has duygu düzenleme (baskılama, bilişsel yeniden değerlendirme) ve kişilerarası duygu düzenlemenin (birlikte kara kara düşünme ve birlikte yeniden değerlendirme) çiftlerin uyumu üzerindeki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk adımında Kişilerarası Duygu Düzenleme Anketi: Birlikte Kara Kara Düşünme ve Birlikte Yeniden Değerlendirme'nin Türkçe'ye uyarlaması gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama çalışmasında, yaşları 21 ile 65 aralığında olan 200 kişiden veri toplanmıştır. Veri toplama işleminin ardından gerçekleştirilen analizler sonucunda da uyarlaması yapılan Kişilerarası Duygu Düzenleme Anketi: Birlikte Kara Kara Düşünme ve Birlikte Yeniden Değerlendirme'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu bulunmuştur. Çalışmanın bir sonraki adımında ise yaşları 20 ile 75 aralığında olan 511 kişi araştırmaya dahil edilmiştir. Daha sonra çiftlerin uyumunu yordayan değişkenleri incelemek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçları incelendiğinde aleksitiminin, psikolojik belirtilerin, kişiye has ve kişilerarası duygu düzenlemenin çiftlerin uyumunu anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür. Bu işlemin ardından gerçekleştirilen aracı değişken analizinde ise kişiye has ve kişilerarası duygu düzenlemenin aracı rolü ele alınmıştır. Aracı değişken analizi sonuçları incelendiğinde, aleksitimi ve çiftlerin uyumu arasında birlikte kara kara düşünme ve birlikte yeniden değerlendirmenin kısmi aracı etkisi olduğu; psikolojik belirtiler ve çiftlerin uyumu arasında baskılama ve bilişsel yeniden değerlendirmenin kısmi aracı etkisi olduğu; psikolojik belirtiler ve çiftlerin uyumu arasında birlikte kara kara düşünme ve birlikte yeniden değerlendirmenin kısmi aracı etkisi olduğu bulunmuştur. Yalnızca, aleksitimi değişkeni bilişsel yeniden değerlendirme değişkenini yordamadığı için aleksitimi ve çiftlerin uyumu arasında kişiye has duygu düzenlemenin aracı rolüne ilişkin model kurulamamıştır. Çalışmanın bulguları ilgili alanyazını ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the role of alexithymia, psychological symptoms (depression-anxiety-stress), personal emotion regulation (suppression, cognitive reappraisal) and interpersonal emotion regulation (co-brooding and co-reappraisal) in dyadic adjustment. In the first step of the study, the Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire: Co-Brooding and Co-Reappraisal in Couples was adapted into Turkish. In this adaptation study, data were collected from 200 people between the ages of 21 and 65. The Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire, which was adapted, was found to be a valid and reliable measurement tool. In the next step of the study, 511 people between the ages of 20 and 75 were included in the study. Then, a hierarchical regression analysis was performed to examine the variables that predict the dyadic adjustment. When the analysis results were examined, it was seen that alexithymia, psychological symptoms, personal and interpersonal emotion regulation significantly predicted dyadic adjustment. In the mediator variable analysis performed after this procedure, the mediator role of personal and interpersonal emotion regulation was discussed. When the mediator variable analysis results were examined, it was found that co-brooding and co-reappraisal had a partial mediating effect between alexithymia and dyadic adjustment; suppression and cognitive reaapraisal had a partial mediating effect between psychological symptoms and dyadic adjustment; It was found that co-brooding and co-reappraisal had a partial mediating effect between psychological symptoms and dyadic adjustment. Only because the alexithymia variable did not predict the cognitive re-appraisal variable, a model could not be established regarding the mediating role of personal emotion regulation between alexithymia and dyadic adjustment. The findings of the study was discussed in the light of the relevant literature.