Kolza (Brassica napus ssp. oleifera L.) ve yağşalgamı (Brassica rapa ssp. oleifera L.)'nda farklı ekim zamanlarının verim ve verim öğeleriyle protein, yağ ve yağ asitleri değişimine etkileri
The Effects of different sowing times on seed yield and components, protein ratio, oil ratio and variation of fatty acids in rape (Brassica napus ssp. oleifera L.) and turnip rape (Brassica rapa ssp. oleifera L.)
Yazar: DİLEK BAŞALMA
Danışman: PROF.DR. ÖZER KOLSARICI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1991
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekim zamanı = Sowing date ; Kolza = Rape ; Tarla bitkileri = Field crops ; Verim = Yield ; Yağ şalgamı = Turniprape

Özet:
Ill ÖZET Doktora Tezi KOLZA (Brassica napus ssp. oleifera L.) VE YA?ŞALGAMI (Brassica rapa ssp. oleifera L.)'NDA FARKLI EK±M ZAMANLARININ VERÎM VE VERİM Ö?ELERİ YLE PROTEİN, YA? VE YA? ASİTLERİ DE?İŞİMİNE ETKİLERİ Dilek BAŞALMA Ankara üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Danışman: Prof.Dr. Özer KOLSARICI 1991, Sayfa: 127 Jüri: Prof. Dr. Özer KOLSARICI Prof. Dr. ibrahim ATAKİŞİ ?; Prof.Dr. eels'! ER; ' Araştırma; A.ÜİZ.F. Tarla. Bitkileri Bölümü deneme tarlalarında 2 yıl süre ile yürütülmüştür. Bu araştırmanın amacı; Westar kolza çeşidi ile 9 i 1/78 yağşalgamı çeşidi nin 5 farklı ekim zamanında denenmesi ve ekim zamanlarının verim, verim komponentleri, yağ, protein ve yağ asitleri kompozisyonu üzerine etkilerini belirleyerek en uygun ekim zamanının saptanmasıdır. Elde edilen bulgulara göre; kolzada tohum verimleri 23.82-265.32 kg/da bitki boyları 75.98-110.39 cm, anasapa bağlı yandal sayısı 3.44-6.82, anasaptaki kapsül sayısı 31.02-42.79, kapsüldeki tohum sayısı 23.54-28.02 adet, kapsül boyları da 4.85-5.64 cm bulunmuştur. Yağşalgamında ise aynı karekterler sırasıyla; 25.31-231.25 kg/da, 81.68- 105.49 cm, 4.15-6.65 adet, 31.35-50.45 adet, 19.90-21.93 adet, 3.62-3.95 cm arasında değişmiştir. Kolzada labora- tuvar analizlerinde bin tohum ağırlığı 3.16-3.47 g, yağ oranları % 32.51-36.53, protein oranları % 25.25-28.06 arasında hesaplanmıştır. Yağşalgamında laboratuvar değer leri sırasıyla; 1.67-2.32 g, % 23.35-28.53, % 23.59-26.88 olarak bulunmuştur. Yağ asitleri kompozisyonunda da en yüksek yağ asitleri sırasıyla; oleik asit kolzada % 69.37, yağşalgamında % 64.57, linoleik asit kolzada % 17.84, yağşalgamında % 22.98, Linolenik asit kolzada % 6.81, yağşalgamında % 10.29 olarak bulunmuştur. Kolza ve yağşalgamının tüm ekim zamanlarında erusik asit oranları eser miktarda saptanmıştır.IV Araştırma sonuçlarına göre; erken ekimlerde verim arttırıcı kültürel tedbirlerin uygulanmamasına rağmen, yüksek tohum verimi ve uygun düzeyde yağ ve protein elde edilmesi bu bitkilerin yağ açığımızın kapatılabilmesinde önemli bir potansiyel oluşturabileceğini göstermiştir. ANAHTAR KELİMELER: Kolza, yağşalgamı, ekim zamanı, tohum verimi, bitki boyu, anasapa bağlı yandal sayısı, anasaptaki kapsül sayısı kapsüldeki tohum sayısı, kapsül boyu, bin tohum ağırlığı, yağ oranı, protein oranı, yağ asitleri kompozisyonu.

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. Thesis ; THE EFFECTS OF DIFFERENT SOWING TIMES ON SEED YIELD AND YIELD COMPONENTS, PROTEIN RATIO, OIL RATIO AND VARIATION OF FATTY ACIDS IN RAPE (Brassica napus ssp. oleifera L.) AND TURNIP RAPE (Brassica rapa ssp. oleifera L.) Dilek BAŞ ALMA Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Agronomy Supervisor: Prof.Dr. Özer KOLSARICI 1991, Page: 127 Jury: Prof. Dr. Özer KOLSARICI Prof. Dr. Ibrahim ATAKl Şİ Prof.Dr-Celâ7! ER This research was carried out two years at the experimental fields öf the Department of Agronomy, Faculty of Agriculture, University of Ankara. The aim of this research, testing five different sowing times of the rape variety Westar and turnip rape variety 9 i 1/78 and determining of the effect on the yield, yield components, oil, protein and fatty acids composition of the sowing time and fixing the most suitable sowing time. According to the findings, seed yield, plant height, lateral branch number on the main stem, pod number on the main stem, seed number per pod, pod length were determined 23.82-265.32 kg/da, 75.98-110.39 cm, 3.44-6.82, 31.02- 42.79, 23.54-28.02 and 4.85-5.64 cm in rape, respectively. While same characters in turnip rape were 25.31-231.25 kg/da, 81.68-105.49 cm, 4.15-6.65 number, 31.35-50.45 number, 19.90-21.93 number and 3.62-3.95 cm, in turn. Thousand seed weight, oil ratio, protein ratio in rape were analyzed and calculated 3.16-3.47 g, 32.51-36.53 %, 25.25-28.06 %, in order. While same characters in turnip rape were 1.67-2.32 g, 23.35-28.53 %, 23.59-26.88 %, in turn. In the composition of fatty acids, highest oil ratios; oleic asit was 69.37 % in rape, while it was 64.57 % in turnip rape; linoleic acid was 17.84 % in rape, while it was 22.98 % in turnip rape; linolenic acid was 6.81 % in rape, while it was 10.29 % in turnip rape. The ratios of erucic acid were determined in trace amount in regard to all sowing times in rape and turnip rape.vx According to research results; it was shown that it was important potential against the gap of the oil, high seed yield and obtaining oil and protein in suitable level in spite of not to applied cultural measures in early sowing times to increase the yield. KEY WORDS: Rape, turnip rape, sowing time, seed yield, plant height, lateral branch number on the main stem, pod number on the main stem, seed number per pod, pod length, thousand seed weight, oil ratio, protein ratio, composition of fatty acids.