Finansal piyasalarda risk iştahı
Risk appetite in financial markets
Yazar: EBUBEKİR MOLLAAHMETOĞLU
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ ALTAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Finansal risk = Financial risk ; Getiri-risk ilişkisi = Gain-risk relation ; Menkul kıymetler borsası = Stock exchange ; Risk = Risk ; Risk iştahı endeksi = Risk appetite index ; Risk yönetimi = Risk management ; Vadeli işlem borsaları = Futures stock exchanges

Özet:
Finansal piyasalarda risk iştahı, yatırımcının beklenen getiri karşılığında finansal riski üstlenme istekliliğini yansıtmaktadır. Bu çalışmanın amacı, literatürde ve uygulamada yer alan risk iştahı göstergelerinin metodolojisinin incelenmesi, karşılaştırılması ve teorik temelli risk iştahı hesaplama yöntemlerinden yola çıkarak Borsa İstanbul yatırımcısı için risk iştahı ölçütü tahmin etmektir. Çalışmada iki farklı yöntemle iki farklı risk iştahı göstergesi hesaplanmıştır. İlk olarak 02.01.2013-02.12.2019 tarihleri arasında BIST30 endeksinde yer alan varlıkların aşırı getiri oranları ile standart sapmaları arasındaki sıra korelasyon katsayısı tahmin edilerek aylık risk iştahı endeksi hesaplanmıştır. İkinci yöntemde ise; 31.04.2013 - 31.10.2019 tarihleri arasında işlem gören BIST30 endeksi opsiyon fiyatlarından risk nötr olasılık dağılımı ve subjektif olasılık dağılımları elde edilmiş ve dağılımların oranlarının varyansı ile aylık risk iştahı göstergesi hesaplanmıştır. Ayrıca elde edilen risk nötr ve subjektif olasılık dağılımları ile aynı dönem için, Borsa İstanbul yatırımcısının riskten kaçınma derecesi ve varlık getirilerine ilişkin belirsizlik düzeyi tahmin edilmiştir. Türetilen teorik temelli risk iştahı göstergeleri ve piyasa temelli risk iştahı göstergeleri ile Borsa İstanbul risk primi, varlık fiyatı ve getirisi arasında nedensellik analizi gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, teorik temelli göstergelerden biri olan opsiyon fiyatlarından elde edilen risk iştahı göstergesinin Borsa İstanbul yatırımcısının risk iştahını temsil etmede diğer risk iştahı göstergelerine kıyasla referans bir gösterge olabileceğine dair ampirik bulgulara ulaşılmıştır.

Abstract:
The risk appetite in the financial markets reflects the investor's willingness to assume financial risk in return for the expected return. The purpose of this study is to examine and compare the methodology of risk appetite indicators in the literature and practice, and estimate the risk appetite indicator for Borsa Istanbul investors based on theoretical risk appetite calculation methods. Two different risk appetite indicators were calculated using two different methods in the study. Firstly, the monthly risk appetite index was calculated by estimating the rank correlation coefficient between the excessive return rates and standard deviations of the assets included in the BIST30 index for the period of  02.01.2013 and 02.12.2019. In the second method; distribution of risk-neutral probabilities and subjective probabilities were obtained from BIST30 index option prices and risk appetite indicator was calculated with the variance of the ratios of distributions for the period of  31.04.2013 and 31.10.2019. In addition, the degree of risk aversion and the level of uncertainty regarding asset prices of Borsa İstanbul investors have estimated with the risk-neutral and subjective probability distributions obtained for the same period. A causality test was conducted between the theoretically based risk appetite indicators and the market-based risk appetite indicators and the Borsa İstanbul risk premium, asset price, and return. The available evidence seems to suggest that theoretical based indicators, especially the risk appetite indicator obtained from option prices, can be a reference indicator in representing the risk appetite of Borsa İstanbul investor compared to other risk appetite indicators.