Şizofreni hastalarında ve etkilenmemiş kardeşlerinde yüz ve duygu tanıma becerilerinin değerlendirilmesi ve bakım verenlerin duygu ifadesi düzeyleri ile ilişkisinin araştırılması
Assessment of face and emotion recognition abilities in patients with schizophrenia and their unaffected siblings and investigating the relationship with levels of expressed emotion of caregivers
Yazar: MEYLİN SAĞDIÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET KEMAL KUŞCU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Duygu = Emotion ; Yüz tanıma = Face recognition ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Yüz ve duygu işleme becerilerindeki bozuklukların, şizofreni için yatkınlık oluşturan kalıtsal bir endofenotipi yansıttığına dair varsayımlar bulunmaktadır. Bu alanda yapılan birçok çalışmada farklı sonuçlar bildirilmiş olması, daha ileri araştırmalara ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Çalışmamızın birinci amacı şizofreni tanısı almış bireylerde ve onların etkilenmemiş kardeşlerinde yüz tanıma, yüz ifadesinden duygu tanıma ve ayrıştırma becerilerinin sağlıklı bireylerle karşılaştırılmasıdır. Çalışmamızın ikinci amacı ise, hasta ve bakım veren birey arasındaki iletişimi etkileyebilecek olan yüz ve duygu işleme becerileri ile bakım verenin hastaya karşı duygu, tutum ve davranışlarını yansıtan duygu ifadesi düzeyi arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Yöntem: Bu çalışmaya Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniği'ne ayaktan başvuran şizofreni tanılı 45 hasta, hastaların etkilenmemiş 45 kardeşi, yaş ve cinsiyet uyumlu seçilmiş 48 sağlıklı kontrol ve hastalara bakım veren 45 aile bireyi dahil edilmiştir. Çalışmanın ilk kolunda, katılımcıların yüz ve duygu işleme becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla, hasta, kardeş ve sağlıklı kontrol gruplarının tümüne Penn Bilgisayarlı Nöropsikolojik Test Bataryası Duygu İşleme Bataryası dahilindeki Yüz Belleği Testi (YBT), Duygu Ayrıştırma Testi (DAT), Duygu Tanıma Testi (DTT) ve Duygu Keskinliği Testi (DKT) uygulanmıştır. Hasta grubunda tanıyı kesinleştirmek,  kardeş ve sağlıklı kontrol grubunda ise psikiyatrik hastalıkları dışlamak için SCID-I uygulanmıştır. Hasta grubunda hastalık şiddetinin belirlenmesi için Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. Çalışmanın ikinci kolunda, bakım veren aile bireyleri grubuna Duygu İfadesi Ölçeği (DİÖ) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmanın birinci kolunda uygulanan YBT, DAT, DTT ve DKT doğru yanıt (performans) ve tepki süresi sonuçları hasta, kardeş ve kontrol grupları arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (sırasıyla p=0.001, p=0.001, p=0.001, p=0.001) . YBT, DAT ve DTT performanslarının, hasta ve kardeş grubunda sağlıklı kontrol grubuna göre bozulmuş olduğu izlenmiştir (sırasıyla p=0.001, p=0.002; p=0.001, p=0.001; p=0.001, p=0.039). DKT performansının hasta grubunda kontrol grubuna göre bozulmuş olduğu (p=0.001), kardeş grubunda ise kontrol grubu ile benzer olduğu izlenmiştir (p=0.090). Çalışmanın ikinci kolunda değerlendirilen bakım verenlerin duygu ifadesi düzeyleri ile hastaların DTT performansları arasında korelasyon izlenmiştir (r= -0.300, p=0.045). Bakım veren duygu ifadesi düzeyleri ile hastaların semptom skorları arasında korelasyon izlenmemiştir. Duygu işleme testleri içinde sadece DTT'nin, pozitif, negatif ve genel semptom skorları ile korelasyon gösterdiği saptanmıştır (sırasıyla r= - 0.381, p=0.010; r= - 0.335, p=0.025; r= - 0.321, p=0.032; r= - 0.406, p=0.006). Sonuç: Yüz ve duygu işleme becerilerinin hem şizofreni tanılı bireylerde hem de etkilenmemiş kardeşlerinde bozulmuş olduğunun tespit edilmesi, hasta ve kardeşlerinin şizofreni için genetik yatkınlık özelliklerini paylaşabileceklerini göstermektedir. Elde edilen bilgiler ışığında, yüz ve duygu işleme becerilerindeki bozuklukların, şizofreni için yatkınlık belirteci olan bir endofenotip adayı olarak kabul edilebileceği tarafımızdan değerlendirilmiştir. Ayrıca, hastalar ile bakım verenleri arasındaki ilişkilerin bir yansıması olan, bakım verenin duygu ifadesi düzeyinin de, hastanın duygu tanıma becerisi ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler : şizofreni, yüz tanıma, duygu tanıma, duygu ifadesi

Abstract:
Objective: There are hypotheses that deficits in facial and emotion processing abilities reflect a heritable endophenotype that is related to a genetic vulnerability to schizophrenia, but different studies have been reported inconsistent results. Therefore further investigations are needed about facial and emotional processing deficits in patients with schizophrenia and their unaffected siblings. The first aim of our study is to compare facial and emotional processing abilities in patients with schizophrenia, their unaffected siblings and healthy participants. As is known, facial and emotional processing abilities have influence over communication between the patient and caregiver. And the level of expressed emotion reflects the feelings, attitudes, and behaviors of the caregiver towards the patient. The second aim of our study is to explore the relationship between facial and emotional processing abilities in patients with schizophrenia  and the level of expressed emotion of caregivers. Methods: In this study, we examined 45 patients with schizophrenia from Marmara Universtiy Pendik Training and Research Hospital Psychiatry Outpatient Clinic, 45 of their unaffected siblings, age and gender matched 48 healthy controls, 45 caregivers of the patients. On the first arm of the study, in order to evaluate facial and emotion processing abilities of the participants, patients, siblings and healthy controls completed Penn Computerized Neuropsychological Test Battery (PennCNP): Emotion Processing Test Battery including, Penn Facial Memory Test (PFMT), Penn Emotion Discrimination Test (EDF40), Penn Emotion Recognition Test (ER40) and Penn Emotion Acuity Test (PEAT40). SCID-I was applied in the patient group to confirm the diagnosis, and in the sibling and healthy control groups to exclude any psychiatric diseases. Positive and Negative Symptom Scale (PANSS) was conducted to determine the severity of illness for the patient group. On the second arm of the study, Expressed Emotion Scale (EES) was administered to caregivers group. Results: On the first arm of the study, the results of PFMT, EDF40, ER40 and PEAT40 for the right responses (performance) and response times showed statistically significant differences between the patient, sibling and control groups (respectively, p=0.001, p=0.001, p=0.001, p=0.001). Patients and siblings performed significantly worse than healthy controls in PFMT, EDF40 and ER40 (respectively, p=0.001, p=0.002; p=0.001, p=0.001; p=0.001, p=0.039). Patients performed significantly worse than healthy controls (p=0.001), but no significant differences were found between siblings and healthy controls in PEAT40 (p=0.090). On the second arm of the study, a significant correlation was observed between level of expressed emotion of caregivers and performance of patients in ER40 (r= -0.300, p=0.045). There was no correlation between level of expressed emotion of caregivers and symptom scores of patients. In emotion processing tests, only ER40 showed a significant correlation with positive, negative, and general symptom scores (respectively, r= - 0.381, p=0.010; r= - 0.335, p=0.025; r= - 0.321, p=0.032; r= - 0.406, p=0.006). Conclusion: The results suggest that deficits in facial and emotional processing abilities in patients and their unaffected siblings, provides evidence for genetic vulnerability to schizophrenia, and may represent a heritable endophenotype candidate of schizophrenia. Also it has been shown that there is a correlation between level of expressed emotion of caregivers, which is a reflection of the relationships between patients and their caregivers, and emotion recognition performance of patients. Keywords: schizophrenia, face recognition, emotion recognition, expressed emotion