Konut yeniden üretimi sürecinde ölçek ve yönetim boyutu için bir model önerisi
A model proposal for scale and management dimension in the process of housing redevelopment
Yazar: SİBEL ERSOY
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TAŞ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Konut yenileme = Housing redevelopment ; Konut üretimi = Housing production ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yerellik = Locality ; Yönetim = Management ; Ölçekler = Scales

Özet:
Konut ve konut çevresinde oluşan nitelik problemleri, hem bireyin yaşam kalitesini hem 
de doğal çevreyi olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle mevcut yapılaşmış alanlarında 
konut yeniden üretimindeki mimari müdahale ile kaliteli ve sürdürülebilir mekân üretimi 
bireyin yaşam kalitesi ve çevre için gereklidir. Bireyin en çok etkileşim için olduğu, 
günlük yaşamının geçtiği, kimlik ve aidiyet duygusunu geliştiren konut ve komşuluk 
biriminin yeniden üretilmesi sürecinde bir yönetim yaklaşımı gereklidir. Bu tezin amacı; 
bir komşuluk birimindeki konut yeniden üretiminde, fiziksel, sosyal ve ekonomik 
boyutlar açısından uygun üretim ölçeğine karar verilebilmesi için gerekli parametrelerin 
ortaya konması, bu parametreler arasında yerel koşullara uygun olanlarının 
belirlenebilmesi için ölçek duyarlı bir model oluşturulmasının yanında, bu model 
sonucunda ulaşılması amaçlanan hedeflere uygun konut yeniden üretim sürecindeki 
(aktörler arası ilişkiler ile görev-yetki-sorumluluk, toplumsal fayda vb. önceliklerin 
belirlenmesi, süreç planlaması, katılım vb.) yönetim yaklaşımının oluşturulmasıdır. Yerel 
koşullara uygun üretim ölçeğinin belirlenmesinde farklı ölçeksel ilişkilerden oluşan 
kriterlerin ortaya konması ve katılım yöntemi ile ölçek duyarlı bir yönetim yaklaşımı 
oluşturulması çalışmanın özgün yanıdır ve literatüre katkı sağlanmaktadır. Yöntem olarak 
literatür araştırması yapılarak konut yeniden üretiminde müdahale ölçeği ve üretim 
ölçeğinin belirlenmesinde etkili olan parametrelerin ortaya konması ve yapım aşamasında 
kadarki süreçte katılım yöntemini de içeren bir yönetim yaklaşımı oluşturularak son ürüne 
karar verilmesi için bir model oluşturulmuştur. Daha sonra literatür araştırması ve Bursa 
Hürriyet mahallesinde yapılmış olan kullanıcılara uygulanan pilot anket uygulaması 
sonucunda elde edilen verilerle birlikte uzmanlara yönelik Delphi anket soruları 
hazırlanmıştır. Uzman katılımcılara, tüm cevapların sonuçları açıklanarak fikir değiştirme 
olanağı sunulmuş, konut yeniden üretimi sürecinde ölçek ve yönetim boyutunda hangi 
konularda uzlaşma sağlandığı ya da sağlanamadığı tespit edilmiştir. Birey ve kent 
arasındaki bir ölçekte yer alan konut ve komşuluk biriminde kaliteli, sürdürülebilir ve 
aidiyet duygusu oluşturan mekân üretimi için ölçek duyarlı bir yönetim yaklaşımı 
oluşturulmuştur. Anahtar Kelimeler: Konut yeniden üretimi, ölçek, sürdürülebilirlik, yaşam kalitesi, 
yerellik, yönetim

Abstract:
Quality problems that occur in the residence and its environment negatively affect both 
the quality of life of the individual and the natural environment. For this reason, the 
architectural intervention in the housing reproduction in existing built areas and the 
production of quality and sustainable space are necessary for the quality of life of the 
individual and the environment. A management approach is required in the process of 
reproducing the housing and neighborhood unit, where the individual is mostly for 
interaction, where his daily life passes, and which develops the sense of identity and 
belonging. The aim of this thesis; In order to determine the appropriate production scale 
in terms of physical, social and economic dimensions in housing reproduction in a 
neighborhood, to determine the necessary parameters, to create a scale-sensitive model in 
order to determine the ones suitable for local conditions among these parameters, and to 
produce housing in accordance with the goals aimed to be achieved as a result of this 
model (determination of priorities such as relations between actors, duty-authorityresponsibility, social benefit, etc., process planning, participation, etc.) in the process of 
creating a management approach. In determining the scale of production suitable for local 
conditions, determining the criteria consisting of different scale relations and creating a 
scale-sensitive management approach with the participation method is the original aspect 
of the study and contributes to the literature. As a method, a literature research was 
conducted to reveal the parameters that are effective in determining the scale of 
intervention and production scale in housing reproduction, and a model was created to 
decide on the final product by creating a management approach including the 
participation method in the process until the construction stage. Then, Delphi survey 
questions for experts were prepared with the data obtained as a result of the literature 
research and the pilot survey application applied to the users in Bursa Hürriyet 
neighborhood. The expert participants were given the opportunity to change their minds 
by explaining the results of the answers, and it was determined on which issues were or 
could not be reached in terms of scale and management in the housing reproduction 
process. A scale-sensitive management approach is required for the production of quality, 
sustainable and a sense of belonging in the housing and neighborhood unit, which is 
located on a scale between the individual and the city. Key words: Housing reproduction, locality, management, quality of life, scale,sustainability