Marmara Denizi kladosera popülasyonunun üreme stratejisi ve ekolojik ilişkisi
Reproduction strategy of dominant cladocera species of the Sea of Marmara
Yazar: DALİDA BEDİKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI DEMİREL
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Fiziksel Oşinografi ve Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Cladocera = Cladocera ; Ekoloji = Ecology ; Mesozooplankton = Mesozooplankton

Özet:
Bu tez çalışmasında Marmara Denizi zooplankton komünite karakteristiğinde önemli
bir yere sahip Üst Takım Cladocera türlerinin üreme stratejileri ve çevresel parametrelerle olan
ilişkileri belirlenmiştir. Çalışma, İstanbul Tuzla açıklarında yer alan DB1 istasyonundan 2004-
2008 yılları arasında aylık alınan zooplankton örnekleri incelenerek gerçekleştirilmiştir.
Cladocera grubu türlerin bolluk değerlerini birincil etkileyen çevresel faktörün sıcaklık olduğu
ayrıca klorofil a değerlerinin de ikinci sırada etkileyici faktör olduğu belirlenmiştir. Türlerin
popülasyon yapıları üreme stratejilerine göre incelendiğinde yine Marmara Denizi'nde hızlı
üssel üreme sağlayan partenogenetik dişi bireylerin %60-100 oranlarında baskın oldukları
belirlenmiştir. Cladocera grubunun partenogenetik üreme başarısı incelenmiş ve türler arasında
oldukça önemli farklar kaydedilmiştir. Türlerin popülasyonlarının çöküşe geçtikleri
dönemlerde ürettikleri embriyo miktarlarında artış olması oldukça dikkat çekici sonuçlar
arasında yer almaktadır. Bununla birlikte 2005 yılı itibariyle görülen Geryoniidae ailesine ait
bir medüz türünün aşırı artışından oldukça etkilenen Cladocera grubu türlerinin
popülasyonlarında azalışlar kaydedilmesinin ardından, Ekim 2007-Şubat 2008 arasında
Marmara Denizi'nin tamamında görülen müsilaj olayını takiben Aralık 2007-Ocak 2008
arasında grup tamamen çöküşe uğramıştır. Cladocera grubunun bu çöküşlerin ardından yeniden
su kolonuna geri dönebilmiş olmasının gametogenetik üreme stratejisi avantajı sayesinde
olduğu düşünülmektedir. Üst Takım Cladocera'ya ait türlerin Marmara Denizi'ndeki üreme
stratejilerine bağlı olarak değişen popülasyon yapıları ve üreme başarılarındaki çevresel
etkilerin rolü literatüre kazandırılmıştır. Bu çalışma ışığında denizel ortamlarda yaşanabilecek
olumlu veya olumsuz değişimlerin izlenmesinde zooplankterlerin başarılı birer indikatör
olabilecekleri ortaya konmuştur.

Abstract:
In this dissertation study, the reproductive strategies and relations with environmental
parameters of zooplankton species belong to Superorder Cladocera which have an important
place in the zooplankton community characteristics of the Marmara Sea were investigated.
Zooplankton samples were collected monthly between 2004 and 2008 from the upper layer
water at DB1 station located in the northeast region. Primary factor, which is effect to
abundance of Cladocera species, was found water temperature. Also, chlorophyll a was found
the second factor affecting their abundance. Population structure of the species were examined
according to their reproductive strategies, and it was determined that the parthenogenetic female
individuals that provide rapid exponential reproduction were dominant at 60-100%. Birth rates
of Cladocera species were assessed with significant differences in birth rate success between
species and years. Increase in the number of embryos during the collapse periods of the
populations is among the striking results. However, decreases were recorded in the populations
of Cladocera species, which were highly affected by the holoplanktonic Geryoniidae species
observed periodically after 2005. Following the mucilage event, which observed between
October 2007 and February 2008 in entire Marmara Sea, the group collapsed completely
between December 2007 and January 2008. As a conclusion, Cladocera species were sampled
from the water column following the collapse was evaluated as having the advantage of the
gametogenetic breeding strategy. The changing population structures of Superorder Cladocera
species depending on their reproduction strategies in the Sea of Marmara and the role of
environmental factors in their reproduction success will be an important contribution for the
current knowledge and for the future studies.