Erkek alkol ve eroin bağımlılarında dürtüsellik ve agresyonun depreşme üzerine etkisi
The effect of impulsivity and aggression on relapse in male alcohol and heroin dependents
Yazar: ALKİN YILMAZ
Danışman: UZMAN FATMA YEŞİM CAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkolizm = Alcoholism ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Erkekler = Men ; Eroin = Heroin ; Eroin bağımlılığı = Heroin dependence ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Narkotikler = Narcotics ; Saldırganlık = Aggressiveness

Özet:
ERKEK ALKOL ve EROİN BAĞIMLILARINDA DÜRTÜSELLİK ve AGRESYONUN DEPREŞME ÜZERİNE ETKİSİ

Dr. Alkin YILMAZ


Amaç: Bu çalışmanın amacı; yatılı tedavileri sonlandırıldıktan sonra ayaktan takibe alınan alkol ve eroin bağımlısı erkek hastalarda, 12 aylık izlem sonunda remisyonda kalanlar ile depreşme yaşayanların dürtüsellik, agresyon düzeyi ve boyutlarını araştırmak, dürtüsellik ve agresyonun depreşme üzerine etkisini saptamak, anksiyete ve depresyon belirti düzeyi ile aşerme durumunun bu ilişki üzerindeki etkisini kontrol etmektir.
Yöntem: Bu araştırmaya; AMATEM Kliniği?nde Şubat 2011-Temmuz 2011 tarihleri arasında yatarak tedavi gören, yatılı tedavileri sonlandırıldıktan sonra ayaktan takibe alınan, detoksifikasyonunu tamamlamış alkol bağımlısı 94 erkek hasta ve eroin bağımlısı 78 erkek hasta olmak üzere toplam 172 hasta alınmıştır. İlk görüşmeler 172 hasta ile yatılı tedavileri sırasında, ikinci görüşmeler takiplerin 12. ayında (Şubat 2012-Temmuz 2012) ulaşılabilen 110 hasta ile yapılmıştır. İlk görüşmelerde hastalar, yarı yapılandırılmış Sosyodemografik Veri Formu-I, Barratt Dürtüsellik Ölçeği, Buss-Perry Agresyon Ölçeği ile, 12 ay sonraki görüşmelerde ise, yarı yapılandırılmış Sosyodemografik Veri Formu-II, Barratt Dürtüsellik Ölçeği, Buss-Perry Agresyon Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği, Penn Alkol Aşerme Ölçeği ve Madde Aşerme Ölçeği ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Eroin ve alkol bağımlısı hastaların 12 aylık dönem sonunda depreşme olan grubuyla remisyonda olan grupların tedavinin başındaki dürtüsellikleri değerlendirildiğinde her iki grupta bir fark bulunmadı. Eroin bağımlılarında 12 aylık takip sonunda depreşme olanlarda dürtüselliğin tüm boyutlarının remisyonda olanlara göre yüksek olduğu, 12 aylık izlem sonucunda ?Motor Dürtüsellik?, ?Plansızlık Dürtüselliği? alt boyutları ile ?Toplam? puanında düşmenin remisyonla ilişkili olduğu, ?Dikkatsel Dürtüsellik?, ?Plansızlık Dürtüselliği? ve ?Toplam? puanının daha da artmış olmasının depreşmeyle ilgili olduğu saptandı. Alkol bağımlılarında 12 aylık takip sonunda, depreşme olanlarda, remisyonda olanlara göre ?Plansızlık Dürtüselliği?nin yüksek olduğu, ?Plansızlık Dürtüselliği? ve ?Toplam? puanının remisyon döneminde düştüğü,  ?Dikkatsel Dürtüsellik? ve ?Toplam? puanının yüksekliğinin ise depresen grupta görüldüğü ve depreşmeyle ilgili olduğu görüldü. 
Depreşme olan ve olmayan hastalar tedavi başlangıcında agresyon açısından karşılaştırıldığında eroin bağımlılarında ?Sözel Agresyon?un depreşenlerde daha düşük olduğu, 12 aylık takip sonunda depreşme olanlarda ?Fiziksel Agresyon?un daha yüksek olduğu saptandı. ?Düşmanlık? ve ?Toplam? puanının düşüklüğünün remisyon ile ilgili olduğu, ?Fiziksel Agresyon?, ?Sözel Agresyon? ve ?Toplam? puanının depreşen hastalarda yükseldiği ve depreşmeyle ilgili olabileceği görüldü. Alkol bağımlılarında agresyon düzeyi incelendiğinde tedavi başlangıcında depreşme olan ve olmayanlar arasında agresyon düzeyleri açısından anlamlı bir fark olmadığı, tedavi başlangıcı ve 12. ay izlemlerindeki değerleri karşılaştırıldığında depreşme olanlarda ?Fiziksel Agresyon?un 12. ayda daha yüksek olduğu, remisyonda olanlar arasında ise anlamlı bir fark olmadığı saptandı. 
Depreşme olan alkol ve eroin bağımlılarında Beck Depresyon Ölçeği ortalama puanları, STAI anksiyete ölçeğinin her iki alt boyutunda ve aşerme ölçeğindeki puanlar anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı. 
Regresyon analizinde; alkol bağımlılarında ?Plansızlık Dürtüselliği?, eroin bağımlılarında ?Motor Dürtüsellik? ile ?Öfke? alt boyutlarının depreşme ile ilişkili olduğu, aşerme bağımsız değişken olarak dahil edildiğinde alkol bağımlılarında  ?Düşmanlık? ve aşermenin, eroin bağımlılarında ?Motor Dürtüsellik?, ?Öfke? alt boyutları ve aşermenin depreşme ile ilişkili olduğu saptandı.
Sonuç: Bu çalışmanın sonucunda eroin ve alkol bağımlıları açısından ?Plansızlık Dürtüselliği?nde azalma olmasının remisyon ile, ?Dikkatsel Dürtüsellik?in depreşme ile ilişkili olduğu, agresyon açısından ise ?Fiziksel Agresyon?un her iki grupta da depreşme ile ilgili olduğu saptandı. Depresyon, anksiyete ve aşerme gibi etkenlerin de göz önüne alınmasıyla, bu değişkenler arasındaki ilişkinin saptanması yeni tanısal araçların geliştirilmesine, daha homojen tanı kategorilerinin (alt tiplerin) oluşturulmasına, risk altındaki kişilerin ve tedaviye cevabın saptanmasında faydalı olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Dürtüsellik, Agresyon, Depreşme
İletişim adresi: alkinyilmaz@gmail.com

Abstract:
THE EFFECT OF IMPULSIVITY AND AGGRESSION ON RELAPSE IN MALE ALCOHOL AND HEROIN DEPENDENTS
Dr.Alkin YILMAZ

Aim: The aim of this study is to investigate the impulsivity and aggression levels and dimensions of male alcohol and heroin dependent outpatients those in remission and those having relapse after 12 months follow-up. In addition, it is aimed to determine the effects of impulsivity and aggression on relapse in those patients and to control the effect of anxiety and depression symptom level and craving on this relationship.
Methods: We included 94 male alcohol dependent patients and 78 male heroin dependent patients who were hospitalized in Alcohol and Substance Addiction Treatment and Research Center (AMATEM) between February 2011 and July 2011 to our study. All of 172 subjects received follow-up after hospitalization and completed detoxification. For the first visit, Semi-structured Sociodemograpic Data Form-I, Barratt Impulsiveness Scale-11 (BIS-11), Buss Perry Aggression Questionnaire (BPAQ) were applied to 172 patients during their hospitalization. Semi-structured Sociodemograpic Data Form-II, Barratt Impulsiveness Scale-11 (BIS-11), Buss Perry Aggression Questionnaire (BPAQ), Beck Depression Inventory (BDI), State- Trait Anxiety Inventory (STAI), Penn Alcohol Craving Scale (PACS) and Drug Craving Scale (DCS) were applied to accessible 110 patients during 12th month of follow-up period (February 2012-July 2012). Patients divided in two groups as relapsed and remitted.
Results: At the end of 12 months, when heroin and alcohol dependent patients in remission and those in relapse were compared in terms of their impulsivity levels at the beginning of the treatment, there were no significant difference in both groups. After 12-month follow-up period, in heroin dependents, all dimensions of impulsivity were higher in relapsed group as compared to remitted group. Decrease in  ''Motor Impulsivity'', ''Non-Planning Impulsivity'' subscales and in ''Total'' score was significantly correlated with remission while increase in ''Attentional Impulsivity'', ''Non-Planning Impulsivity subscales and in ''Total'' score was significantly correlated with relapse in heroin dependents. After 12-month follow-up, in alcohol dependents, ''Non-Planning Impulsivity'' was significantly higher in relapsed group as compared to remitted group. ''Non-Planning Impulsivity'' and ''Total'' scores decreased during remission period whereas the increase in ''Attentional Impulsivity'' and ''Total'' score was observed in relapsed group and were associated with relapse in alcohol dependents. 
In heroin dependents when relapsed and remitted patients were compared in terms of aggression levels at the beginning of the treatment, it was found that ''Verbal Aggression? was lower in relapsed group and at the end of 12 month follow-up in this group ''Physical Aggression'' was higher. Decrease in ?Hostility'' subscale and ''Total'' score was associated with remission. ''Physical Aggression'', ''Verbal Aggression'' and ''Total'' score were high in relapsed patients and were associated with relapse. When aggression level was investigated in alcohol dependents, there were no significant difference between relapsed and remitted group in terms of aggression level at the beginning of the treatment. When compared values of initiation of treatment and 12th month, it was found that ''Physical Aggression'' was higher in relapsed group in 12th month while in remission group there was no significant difference. 
In relapsed alcohol and heroin dependents average scores in Beck Depression Inventory and scores in both two subscales of STAI Anxiety Inventory and craving scores were significantly higher as compared to remitted group. 
In regression analysis, ''Non-Planning Impulsivity'' was associated with relapse for alcohol dependents whereas ''Motor Impulsivity'' and ''Anger'' subscales were associated with relapse for heroin dependents. When craving was included as an independent variable, the results indicated that for alcohol dependents ''Hostility'' and craving and for heroin dependents ''Motor Impulsivity'', ''Anger '' and craving were associated with relapse.
Conclusion: The results of this study demonstrated that in terms of heroin and alcohol dependents, the decrease in ''Non-Planning Impulsivity'' was associated with remission, ''Attentional Impulsivity'' was associated with relapse and in terms of aggression ''Physical Aggression'' was associated with relapse in both groups.  With consideration of factors such as depression, anxiety and craving, determination of the relationship between these variables could be helpful for developing new diagnostic instrument, generating more homogeneous diagnostic categories (subtypes) and determination of people at risk and response to the treatment.

Key Words: Dependency, Impulsivity, Aggression, Relapse
Contact Address: alkinyilmaz@gmail.com