Türkiye'de toplu pazarlık rejimlerinde ehliyet ve yetkinin endüstri ilişkilerine etkileri
The effects of collective bargaining capacity and authorization on industrial relations in collective bargaining systems in Turkey
Yazar: ECE GÖKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AZİZ ÇELİK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Ehliyet = Capacity ; Endüstri ilişkileri = Industrial relations ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; Toplu pazarlık = Collective bargaining ; Yetki = Authority

Özet:
Toplu pazarlık endüstri ilişkilerinde izlenen yolu, toplu iş sözleşmesi ise toplu pazarlığın sonucunu ifade eder. Ancak toplu pazarlık sürecinin sonucu olan toplu iş sözleşmesinin taraflarının belirlenmesi, endüstri ilişkilerinin temel sorularındandır. Toplu iş sözleşmesinin taraflarının kim olacağı sorusu ise karşımıza toplu iş sözleşmesi ehliyet ve yetkisi kavramlarını çıkarır. Sıklıkla birbirinin yerine kullanılan toplu iş sözleşmesi ehliyet ve yetkisi birbirinden farklı kavramlardır. Toplu iş sözleşmesi ehliyeti, toplu pazarlık sisteminin sınırlarını belirleyen ilk adımdır ve toplu iş sözleşmesinin tarafı olabilmeyi ifade eder. Toplu iş sözleşmesi yetkisi ise, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip sendikalardan hangisinin toplu iş sözleşmesinin tarafı olacağının belirlenmesidir. Toplu iş sözleşmesi yetki sistemleri ülkeden ülkeye değişkenlik göstermektedir. Toplu pazarlık hakkının sonucu olan toplu iş sözleşmesinin taraflarının belirlendiği toplu iş sözleşmesi yetki sistemleri ülkemizde de yasa koyucu tarafından çizilen sınırların düzeyi açısından çeşitli tartışmalara neden olmuştur.
Çalışmamızda toplu pazarlık hakkı ve uluslararası dayanakları, toplu iş sözleşmesi özerkliği, toplu pazarlık ve toplu iş sözleşmesi düzeyleri, Türkiye'de ve dünyanın çeşitli ülkelerinde toplu iş sözleşmesi ehliyet ve yetki sistemleri incelenmiştir. Toplu iş sözleşmesi yetki sisteminin yasalarla çizilen çerçevesinin, toplu pazarlık hakkının temelini oluşturan işçinin korunması ve sendika özgürlüğü ilkelerine uygun olup olmadığı sorusunun cevabı aranmıştır. Bu doğrultuda Türkiye'de üç farklı dönemde toplu iş sözleşmesi yetki sisteminin endüstri ilişkilerine etkisi incelenmiştir. Çalışmada Türkiye'de toplu iş sözleşmesi yetki sistemlerinin gerçek anlamda toplu pazarlık hakkının hayata geçirilmesi amacından git gide uzaklaştığı ve barajlar içinde kaybolan sendika özgürlüğü ve toplu pazarlık hakkının sonucunda sendikal hareketin ve endüstri ilişkilerinin olumsuz etkilendiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Collective bargaining refers to the way followed in industrial relations and collective agreement refers to the result of collective bargaining. However, determining the parties to the collective agreement, which is the result of collective bargaining process, is one of the fundamental questions of industrial relations. The question of who will be the parties to the collective agreement brings out the concepts of collective agreement capacity and authorization. Collective agreement capacity and authorization, which are often used interchangeably, are different concepts from each other. Collective agreement capacity is the first step that determines the boundaries of collective bargaining system and means being a party to the collective agreement. Collective agreement authorization is the determination of which of the unions with collective agreement capacity will be a party to the collective agreement. Collective agreement authorization systems vary by country. Collective agreement authorization systems, in which the parties to the collective agreement, which are the result of the right to collective bargaining are determined, have also caused many controversies in our country in terms of the level of the boundaries drawn by the legislator.
In this study, the right to collective bargaining and its international bases, collective agreement autonomy, collective bargaining and collective agreement levels, collective agreement capacity and authorization systems in Turkey and in various countries around the world have been examined. The answer to the question of whether the framework of  collective agreement authorization system, determined by laws, is in accordance with the principles of protection of workers and freedom of association, which form the basis of right to collective bargaining, was sought. Accordingly, collective agreement authorization system's impact on industrial relations in three different periods in Turkey was examined. The result of this study prepared in this context is that collective agreement authorization systems in Turkey are increasingly deviating from the aim of truly realization of the right to collective bargaining and trade union movement and working class are negatively affected as a result of losing freedom of association and right to collective bargaining within thresholds.