Akran zorbalığı eğitiminin ortaokul öğrencilerinin bilgi, empati düzeyleri ve başa çıkma stratejilerine etkisi
The effect of peer bullying education on secondary school students knowledge, empathy levels and coping strategies
Yazar: EBRU YAVUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMİDE NUR ÇEVİK ÖZDEMİR
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Bu araştırma, akran zorbalığı eğitiminin ortaokul öğrencilerinin bilgi, empati düzeyleri
ve başa çıkma stratejileri üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla ön test son test
kontrol gruplu yarı deneysel bir çalışma olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırma Aralık 2023-Mayıs 2024 tarihleri arasında Antalya-Serik Tekeli
Ortaokulu'ndaki altıncı sınıf öğrencileriyle yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi,
dahil edilme kriterlerine uyan, deney grubunda 37, kontrol grubunda 38 olmak üzere
toplam 75 altıncı sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Kontrol grubu rutin müfredat eğitim
programını takip etmiş, deney grubuna yedi oturumdan oluşan akran zorbalığı eğitim
programı uygulanmıştır. Veriler, yüz yüze görüşme tekniği ile Tanıtıcı Bilgi Formu,
Akran Zorbalığı Bilgi Formu, Çocuklar İçin Zorbalıkla İlgili Bilişler Ölçeği, Akran
Zorbalığına Uğrayan Kurbana Karşı Empati Ölçeği, Zorbalıkla Başa Çıkma Stratejileri
Ölçeği ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırma
verilerinin analizinde SPSS 26.0 for Windows paket programı kullanılmış olup
tanımlayıcı istatistikler, t testi, Pearson korelasyon analizi ve varyans analizi
uygulanmıştır. Odak grup görüşmesinden elde edilen veriler tematik analiz kullanılarak
değerlendirilmiştir.
Araştırmaya katılan deney grubundaki öğrencilerin %10.8'i, kontrol grubundaki
öğrencilerin ise %15.8'i daha önce akran zorbalığına maruz kaldıklarını ifade etmiştir.
Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin akran zorbalığına ilişkin bilgi düzeylerinin
son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği saptanmıştır
(p<0.05). Akran zorbalığı eğitimi sonrası kontrol grubundaki öğrencilerin zorbalıkla
ilgili bilişlerine ait son test puan ortalamaları (

=1.63) deney grubundaki öğrencilerden
daha yüksektir (

=1.22). Bunun yanı sıra eğitim sonrasında deney (

=1.55) ve kontrol
(

=1.37) gruplarındaki öğrencilerin zorbalıkla başa çıkma stratejileri düzeylerinin
eğitim öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir
(p<0.05). Deney grubundaki öğrencilerin akran zorbalığına ilişkin bilgi (r=0.354) ve
başa çıkma stratejileri düzeyleri ile akran zorbalığına uğrayan kurbana karşı empati
düzeyleri arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki (r=0.392) saptanmıştır. Bunun yanı sıra
öğrencilerin çocuklar için zorbalıkla ilgili bilişler düzeyi ile akran zorbalığına uğrayan
kurbana karşı empati düzeyi arasında anlamlı ve negatif yönde bir ilişki bulunmuştur
(r=-0.327). Odak grup görüşmesi sonucunda "eğitime ilişkin görüşler", "eğitimin çıktıları" ve
"öneriler" olmak üzere üç tema ortaya çıkmıştır. Öğrenciler özellikle eğitimin empati ve
baş etme becerilerini geliştirme de etkili olduğunu ifade etmişlerdir.
Araştırma sonuçları, akran zorbalığı eğitim programının öğrencilerin akran zorbalığıyla
ilgili bilgi düzeylerini artırmada, empati ve baş etme becerilerini geliştirmede etkili
olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, akran zorbalığı eğitim programlarının
ortaokul müfredatına entegre edilerek ülke genelinde yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Akran zorbalığı, başa çıkma stratejileri, eğitim, empati, farkındalık

Abstract:
This research was conducted as a quasi-experimental study with a pre-test and post-test
control group in order to evaluate the effects of peer bullying education on the
knowledge, empathy levels and coping strategies of secondary school students.
The research was conducted with sixth grade students at Antalya-Serik Tekeli
Secondary School between December 2023 and May 2024. The study sample consisted
of a total of 75 sixth grade students who met the inclusion criteria, 37 in the
experimental group and 38 in the control group. The control group followed the routine
curriculum education program, and the intervention group was given a seven-session
peer bullying education program. Data were collected using the face-to-face interview
technique using the Introductory Information Form, Peer Bullying Information Form,
Bullying-Related Cognitions Scale for Children, Empathy for Peer Bullying Victim
Scale, Coping Strategies Scale and Semi-Structured Interview Form. SPSS 26.0 for
Windows package program was used in the analysis of research data and descriptive
statistics, t test, Pearson correlation analysis and variance analysis were applied. Data
obtained from the focus group interview were evaluated using content analysis.
10.8% of the students in the experimental group and 15.8% of the students in the control
group who participated in the study stated that they had been exposed to peer bullying
before. It was determined that there was a statistically significant difference between the
post-test scores of the knowledge levels of the students in the experimental and control
groups regarding peer bullying (p<0.05). After peer bullying training, the post-test mean
score of the students in the control group regarding their cognitions about bullying
(=1.63) was higher than that of the students in the experimental group (=1.22). In
addition, it was determined that the levels of coping with bullying strategies of the
students in the experimental (=1.55) and control (=1.37) groups after the training
showed a statistically significant difference compared to before the training (p<0.05). A
significant and positive relationship (r=0.392) was found between the knowledge
(r=0.354) and coping strategies levels of the students in the experimental group
regarding peer bullying and their empathy levels towards the victim of peer bullying. In
addition, a significant and negative relationship was found between the students' level of
cognitions about child bullying and their level of empathy towards the victim of peer
bullying (r=-0.327). As a result of the focus group interview, three themes emerged: "views on education",
"outcomes of education" and "suggestions". Students particularly stated that education
was effective in developing empathy and coping skills.
Research results show that the peer bullying education program is effective in
increasing students' knowledge about peer bullying and developing empathy and coping
skills. In this regard, it is recommended that peer bullying education programs be
integrated into the secondary school curriculum and spread throughout the country.
Keywords: Peer bullying, coping strategies, education, empathy, awareness