Eğirdir gölü (Türkiye) tatlı su ıstakozunun (Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)) populasyon parametreleri ve stok değerlendirilmesi
Population parameters and stock assesment of freshwater crayfish (Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)) in Eğirdir lake (Turkey)
Yazar: BAYRAM KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. YILDIZ BOLAT
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışma, Eğirdir Gölü'ndeki tatlı su ıstakozu (Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)) populasyonunun stok değerlendirmesi ile birlikte av kompozisyonu, boy-ağırlık ilişkisi, üreme özellikleri, birim çabaya düşen av miktarı, kabuk yapısı ve lezyonlu birey oranının tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır.  Büyüme parametrelerinin tahmin edilmesinde ve stok analizinde TropFishR R paketi; dişi ıstakozların L50 üreme boyunun belirlenmesinde sizeMAT R paketi kullanılmıştır.
Haziran 2021-Temmuz 2022 döneminde aylık olarak yapılan çalışmada 29.92 ile 163.38 mm tam boy aralığında 14919 adet birey yakalanmıştır. Popülasyonun dişi:erkek oranı 0.82/1.00 olarak bulunmuştur. Tüm eşey gruplarında (dişi, erkek, dişi+erkek) pozitif allometrik büyümenin gerçekleştiği belirlenmiştir. Dişi bireylerde pleopodal yumurtaya Aralık-Mayıs döneminde rastlanmıştır. Eşeysel olgunluk boyu (L50) 86.9 mm, ortalama yumurta sayısı 277.90 ve ortalama yumurta çapı 2.88 mm olarak saptanmıştır. Kondisyon faktörü (KF) 2.54, yumuşak kabuklu birey oranı %8.98 ve lezyonlu birey oranı %10.19 olarak tespit edilmiştir. Birim çabaya düşen av miktarları CPUE 0.46 adet/pinter/gün ve YPUE 11.78 g/pinter/gün olarak bulunmuştur.
Büyüme parametreleri L∞, K ve Ф sırasıyla 86.06 mm, 0.59 yıl-1 ve 3.64 olarak bulunmuştur. Yıllık ölüm katsayıları Z, F ve M sırasıyla 3.02, 2.38 ve 0.64 olarak hesaplanmıştır. Sömürü oranı (E) 0.78, Fcurr/Fmax oranı 1.79 ve SPR 0.13 olarak tahmin edilmiştir. Tatlı su ıstakozu stokunun aşırı av baskısı altında olduğu ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için avcılık kaynaklı ölüm oranının azaltılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the catch composition, length-weight relationship, reproductive characteristics, catch per unit effort, shell structure and rate of individuals with lesion, together with the stock assessment of crayfish (Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)) population in Lake Eğirdir. TropFishR R package was used for estimation of growth parameters and stock analysis and sizeMAT R package was used to determine the length of sexual maturity (L50) of female crayfish.
In the monthly study conducted between June 2021 and July 2022, 14919 individuals were caught between 29.92 and 163.38 mm in total length. The female:male ratio of the population was found to be 0.82/1.00. It was determined that positive allometric growth occurred in all sex groups (female, male, female+male). In female individuals, pleopodal eggs were encountered between December and May. The sexual maturity length (L50) was 86.9 mm, the mean egg number was 277.90, and the mean egg diameter was 2.88 mm. The condition factor (KF) was 2.54, the rate of individuals with soft shells was 8.98%, and the rate of individuals with lesions was 10.19%. The catch per unit effort, CPUE and YPUE were found to be 0.46 units/pinter/day and 11.78 g/pinter/day, respectively.
Growth parameters L∞, K and Ф were determined as 86.06 mm, 0.59 year-1 and 3.64, respectively. Annual mortality coefficients Z, F and M were calculated as 3.02, 2.38 and 0.64, respectively. The exploitation rate (E), Fcurr/Fmax ratio and SPR were estimated as 0.78, 1.79 and 0.13, respectively. It has been concluded that the crayfish stock is under overfishing pressure and it is necessary to reduce the fishing mortality rate in order to ensure its sustainability.