Covid 19 pandemisinde aile sağlığı merkezlerinden acil yardım ambulansı nakillerinin değerlendirilmesi
Evaluation of emergency ambulance transports from family health centers during the Covid-19 pandemic
Yazar: TUĞBA USUL
Danışman: DOÇ. DR. TARIK EREN YILMAZ ; UZMAN TUĞBA YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Covid 19 pandemisinde Aile sağlığı merkezlerinden gelen acil ambulans çağrılarını değerlendirmek, karşılaşılan vakalara göre aile hekimliği eğitim ve müfredat çalışmalarına katkı sağlamaktır. İleride ortaya çıkabilecek diğer pandemi türleri gibi sağlık talebinin arttığı durumlarda aile sağlığı merkezlerinde oluşabilecek talep durumunu görmek ve güvenli nakil prosedürlerinin oluşturulmasına katkı sağlamak amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma retrospektif bir çalışmadır. Çalışma kapsamında aile sağlığı merkezine başvurup ilk değerlendirme sonrası hastaneye nakline karar verilip 112 acil yardım ambulansı ile hastanelere nakil yapılan hastalar değerlendirme kapsamına alınmıştır. Çalışmada hastanelere nakil yapılan hastaların ön tanı, yaş, cinsiyet, çağrı zaman aralığı, triaj kodu, vital bulguları, yapılan müdahaleler gibi parametreleri acil sağlık otomasyon sistemi üzerinden incelenmiştir. Verilerin analizi IBM SPSS 25.0 (Armonk, NY: IBM Corp.) istatistik paket programı kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya aile sağlığı merkezine başvurup ilk değerlendirme sonrası hastaneye nakline karar verilip 112 acil yardım ambulansı ile hastanelere nakil edilen 1324 hasta dahil edildi. Olguların yaş ortalaması 46,4 ± 24,8 idi ve 685'i (%51,7) erkekti. Acil çağrıdan olay yerine ambulans ulaşım süresi 10,2 ± 7,3 dakikaydı. Çağrı sonrası görevlendirilen ekibin olay yerine ulaşım süresi 6,3 ± 4,8 dakikaydı. Nakil tanılarına bakıldığında düşmeler %11,9 ile ilk sırada, primer hipertansiyon %9,6 ile ikinci sırada ve göğüs ağrısı %8,8 ile üçüncü sıradaydı. Vakaların triaj kodlarına bakıldığında 108'i (%8,2) kırmızı kod, 697'si (%52,6) sarı kod ve 519'u (%39,2) yeşil kodluydu. Pandemi ve öncesi dönem karşılaştırmalarda; yaş, cinsiyet, uyruk, ilk 5 tanı yönünden, triaj kodları yönünden istatistiksel olarak benzer bulunmuştur. Pandemi ve öncesi dönem karşılaştırmalarda; her iki ulaşım süresi yönünden de istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu
bulunmuştur.
Sonuç: Birinci basamak sağlık hizmetleri rutin poliklinik hizmetleri yanında acil vaka başvurularını da karşılamaktadır. Düşmeler, hipertansif aciller, göğüs ağrısı tanılı hastalar çalışmamızda en sık tanı alan hasta gruplarıydı. Özellikle aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının acil vaka yönetim algoritmalarına hakim olması önemlidir. COVID-19 pandemisi döneminde en sık şüpheli COVID-19 hastaları nakil edilmiştir. COVID-19 pandemisi gibi sağlık kapasitesini zorlayan durumlarda şüpheli
ya da stabil hastaların birinci basamak ve hastanelere başvurularını, yoğun ambulans kullanımı ile taşınmalarını azaltabilecek farklı yöntem ve araçların kullanılması planlanmalıdır.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the emergency ambulance calls from family health centers in the Covid 19 pandemic and to contribute to family medicine education and curriculum studies according to the cases encountered. It is aimed to see the demand situation that may occur in family health centers in cases where the health demand increases, such as other pandemic types that may occur in the future, and to contribute to the establishment of safe transport procedures.
Materials and Methods: The study is a retrospective study. Within the scope of the study, the patients who applied to the family health center and decided to be transferred to the hospital after the first evaluation and were transferred to the hospitals by 112 emergency ambulance were included in the evaluation. In the study, parameters such as preliminary diagnosis, age, gender, call time interval, triage code, vital signs, and interventions of patients transferred to hospitals were examined through the emergency health automation system.
Data analysis was performed using the IBM SPSS 25.0 (Armonk, NY: IBM Corp.) statistical package program.
Results: The study included 1324 patients who applied to the family health center and were transferred to the hospital by 112 emergency ambulance after the first evaluation. The mean age of the cases was 46.4 ± 24.8 years and 685 (51.7%) were male.. Ambulance transportation time from the emergency call to the scene was 10.2
± 7.3 minutes. The time to reach the scene of the team assigned after the call was 6.3
± 4.8 minutes. Considering the transplant diagnoses, falls were in the first place with 11.9%, primary hypertension was in the second place with 9.6%, and chest pain was in the third place with 8.8%.
Considering the triage codes of the cases, 108 (8.2%) were red coded, 697 (52.6%) yellow coded and 519 (39.2%) green coded. In comparisons between the pandemic and before; age, gender, nationality, first 5 diagnoses, and triage codes were statistically similar. In comparisons between the pandemic and before; It was found that there was a statistically significant difference in terms of both transportation times.
Conclusion: Primary health care services meet emergency case applications as well as routine outpatient services. Patients diagnosed with falls, hypertensive emergencies, and chest pain were the most frequently diagnosed patient groups in our study. It is especially important for family physicians and family health workers to master emergency case management algorithms. During the COVID-19 pandemic, patients with suspected COVID-19 were most frequently transferred. It should be planned to use different methods and tools that can reduce the applications of suspicious or stable patients to primary care and hospitals, and the use of intensive ambulances in situations that strain health capacity, such as the COVID-19 pandemic.