İranlı öğrencilere ortak kelimeler yoluyla Türkçe öğretimi
Teaching Turkish through common words to Iranian students
Yazar: FAHİMEH SHİRAZİ
Danışman: PROF. DR. FAHRİ TEMİZYÜREK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farsça = Persian ; Ortak kelimeler = Common words ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bu araştırma, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanındadır. Nitel bir çalışmadır ve yöntem olarak bir durum çalışmasıdır. Araştırmanın amacı Türkçe-Farsça ortak ve yalancı eşdeğer kelimeleri tespit etmek, ardından tespit edilen kelimelerin İranlı öğrencilere Türkçe öğrenimi-öğretimindeki etkisinin nasıl olduğunu incelemektir. Bilindiği gibi ortak kelimeler dil öğrenimi-öğretiminikolaylaştırmaktadır. Bu araştırma da İranlı öğrencilere ortak kelimeler yoluyla Türkçe öğretimi yapılmasını önemli görmektedir. Böylelikle araştırmanın İranlı öğrencilere ve Farsça konuşurlara Türkçe öğrenimi-öğretimine katkı sağlayacağı umulmaktadır. Araştırmada ilk olarak Türkçe-Farsça dil ilişkilerinden ve bu dillerin arasındaki ortaklık ve benzerliklerden bahsedilmiştir. Tezimizde Türkçe-Farsça ortak ve yalancı eşdeğer kelimeler tespit edilmiştir. Tetkikler sonucunda Türkçe ve Farsça arasında 5.330 adet ortak ve 754 adet yalancı eşdeğer kelime bulunduğu görülmüştür. İncelemeler esnasında tespit edilen ortak ve yalancı eşdeğer kelimelerin kökeni de belirlenmiştir. Ortak kelimelerin kökenine bakıldığında en çok Arapça kökenli kelimeler, ardından sırasıyla Farsça ve Fransızca kökenli kelimelerinin sayısının fazla olduğu anlaşılmıştır. Yalancı eşdeğer kelimelerin kökenine dikkat edildiğinde ise en çok Arapça, sonrasında sırasıyla Farsça ve Türkçe kökenli kelimelerin fazla olduğu görülmüştür.Aynı zamanda tespitler sırasında kelimelerin kullanım durumu göz önünde bulundurulmuştur. Araştırmanın sonraki bölümünde, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde yaygın bir şekilde kullanılmakta olan "Yedi İklim Türkçe", "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe", "Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe" ve "Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe" öğretim setlerinde bulunan kelimeler incelenmiştir. Ortaya çıkan sonuçlara göre en çok " Yedi İklim Türkçe" kitap setinin ve en az "Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe" setinin Türkçe-Farsça ortak ve yalancı eşdeğer kelime içerdiği görülmüştür. Çalışmanın sonraki bölümünde Diller İçin Avrupa Ortak Öneriler Çerçeve'sinde kelime öğretimi için belirlenen maddeler ve hususlar göz önünde bulundurularak ve uzman görüşü alınarak Türkçe öğrenmekte olan İranlı öğrencilere  yabancı dil olarak Türkçe öğretimi için ortak kelime listeleri sunulmuştur. Hazırlanan listeler, seviyelere göre ve alfabetik olarak ayarlanmıştır. Araştırmanın devamında tespit edilen kelimelerin, İranlı hedef kitleye yabancı dil olarak Türkçe öğretim-öğrenimini nasıl etkilediğini incelemek üzere İranlı öğrencilere yönelik soru formları tasarlanmıştır. Tasarlanan soru formlarının içerikleri A1, A2 ve B1 seviyeleri olarak farklılık göstermektedir. Bu araştırmanın uygulaması Tahran Yunus Emre Enstitüsünde Türkçe öğrenmekte olan İranlı öğrenciler üzerinde yapılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar, genel olarak ortak kelimelerin öğrenimi kolaylaştırdığı ve yalancı eşdeğer kelimelerin öğrenimi zorlaştırdığını göstermiştir. Çalışmanın sonraki aşamasında durumların daha iyi bir şekilde incelenmesi için Tahran Yunus Emre Enstitüsünde İranlı hedef kitleye yabancı dil olarak Türkçe öğretmekte olan öğretmenlerin tecrübeleri ve görüşlerinden yararlanmak üzere öğretmenlere yönelik görüşme formları hazırlanmıştır. Zikredilen enstitüde bulunan öğretici arasından beşi görüşlerini açıklayarak bu alana katkı sağlamaya istekli olmuştur. Öğretmenlerin görüşleri incelendiğinde genel olarak Türkçe-Farsça ortak kelimelerin öğretimi olumlu ve yalancı eşdeğer kelimelerin öğretimi olumsuz etkilediği anlaşılmıştır. Son olarak araştırmanın sonuç ve öneriler bölümünde araştırmada yapılan incelemeler ve elde edilen sonuçlar detaylı bir şekilde açıklanmış ve İran'da mevcut olan durumlar gözetilerek bazı öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This research is in the field of teaching Turkish as a foreign language. It is a qualitative study and case study is used as the research method. The aim of the research is to identify common and pseudo-equivalent words in Turkish-Persian, and then to examine the effect of the detected words on learning and teaching Turkish to Iranian students. As it is known, common words make language learning and teaching easier. This research also considers it important to teach Turkish to Iranian students through common words. In this way, it is hoped that the research will contribute to the teaching and learning of Turkish for Iranian students and Persian speakers. Initially, Turkish-Persian language relations and the commonalities and similarities between these languages were mentioned in the research. In our thesis, common Turkish-Persian and pseudo-equivalent words were identified. As a result of the examinations, 5,330 common and 754 pseudo-equivalent words between Turkish and Persian were identified. The origins of common and pseudo-equivalent words identified during the investigations were also determined. When we look at the origins of common words, it is understood that the most common words are words of Arabic origin, followed by words of Persian and French origin, respectively. When the origin of false equivalent words was taken into consideration, it was observed that the most common words were Arabic, followed by Persian and Turkish origin words. At the same time, the usage of the words was taken into consideration during the determinations. In the next part of the research, the words included in the "Yedi İklim Türkçe", "İstanbul Yabancılar İçin Türkçe", "Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe" and  "Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe" teaching sets, which are widely used in teaching Turkish as a foreign language, were examined. According to the results, it was determined that the "Yedi İklim Türkçe" book set contained the most and the "Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe" book set contained the least common Turkish-Persian and pseudo-equivalent words. In the next part of the study, common word lists for teaching Turkish as a foreign language were presented to Iranian students learning Turkish, taking into account the items and issues determined for vocabulary teaching in the Common European Recommendations Framework for Languages and taking expert opinion. The prepared lists were arranged according to levels and alphabetically. In the continuation of the research, questionnaires were designed for Iranian students to examine how the words identified affected the teaching and learning of Turkish as a foreign language to the Iranian target learners. The contents of the designed questionnaires varied as A1, A2 and B1 levels. The application of this research was carried out on Iranian students learning Turkish at Tehran Yunus Emre Institute. The results showed that, in general, common words make learning easier and pseudo-equivalent words make learning more difficult. In order to better examine the situation in the next stage of the study, interview forms for teachers were prepared to benefit from the experiences and opinions of teachers who teach Turkish as a foreign language to the Iranian target audience at Tehran Yunus Emre Institute. Among the instructors at the mentioned institute, five were willing to contribute to this field by expressing their opinions. When teachers' opinions were examined, it was revealed that Turkish-Persian common words generally affected teaching positively and pseudo-equivalent words negatively affected teaching. Finally, in the results and recommendations section of the research, the investigations and results obtained in the research are explained in detail and some suggestions are presented considering the current situation in Iran.