Ortaöğretim kurumlarında öğretmene yönelik şiddetin nedenleri ve çözümlerine yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi
Examination of teachers' views on the causes and solutions of violence against teachers in secondary education institutions
Yazar: EMRE BOSTAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN KAHVECİ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ortaöğretim Kurumlarında Öğretmene Yönelik Şiddetin Nedenleri ve Çözümlerine Yönelik Öğretmen Görüşlerinin İncelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim kurumlarında çalışan eğitim yöneticilerine ve öğretmenlere karşı şiddetin kaynaklarına yönelik öğretmenlerin ve eğitim yöneticilerinin görüşlerini ve düşüncelerini belirleyerek ortaya çıkarmaktır. Böylece okullarda eğitimin yönetilmesi ile ilgili otoriteler ve araştırmacılara, bilimsel verilere dayalı olarak okul iklimini ve okullardaki eğitimin niteliğini olumsuz etkileyen şiddet sorununa yönelik çözüm önerilerinin sunulması amaçlanmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Trabzon ilindeki ortaöğretim kurumları oluşturmaktadır. Araştırma nitel bir araştırma olarak tasarlanmış bu amaçla hazırlanan görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu ise maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemi ile belirlenen 10 öğretmen ve 2 okul yöneticisinden oluşmuştur. Araştırma kapsamında seçilen ortaöğretim kurumlarındaki öğretmenler ve okul yöneticileri ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak 9 tane açık uçlu soru ve demografik özelliklerin belirtildiği bir görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu, ilk bölüm olarak demografik özelliklerin olduğu bilgilerden oluşmaktadır. Demografik özellikler bölümünde katılımcıların okullarının türü, mesleki kıdem, eğitim seviyesi, yaş ve cinsiyet değişkenlerinin olduğu bilgiler bulunmaktadır. Görüşme formunun ikinci bölümünde şiddet ile ilgili tecrübe grafiği bulunmaktadır. Bu grafikte öğretmenlerden ve eğitim yöneticilerinden seçilen katılımcıların bugüne kadar maruz kaldıkları şiddet ile ilgili tecrübelerinin olduğu bölüm bulunmaktadır. Görüşme formunun üçüncü bölümünde eğitim yöneticilerine ve öğretmenlere açık uçlu sorular sorulmuştur.    
Araştırma nitel araştırma çeşitlerinden fenomenolojik (olgu bilim) yaklaşım modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma, nitel veri analiz tekniklerinden, içerik analizi tekniği kullanılarak yapılmıştır. Veriler, nitel veri analiz yazılımlarından birisi olan Maxqda programı kullanılarak çözümlenmiştir.
Araştırmanın bulgularına göre çalışmaya katılan eğitimcilerin çoğunluğu şiddet türlerinden en az bir tanesine maruz kalmaktadır. Araştırmaya göre cinsiyet farkı olmaksızın eğitimcilerin şiddete maruz kaldığı ortaya çıkmaktadır. Bulgulara göre okullarda şiddeti önleme programları geliştirme ve uygulama programı olup olmama durumuna yönelik görüşlerde yarısına yakını herhangi bir program veya program geliştirme çalışmaları olmadığını ifade etmişlerdir. Diğer taraftan katılımcıların çoğunluğu önleyici faaliyetlerin yapıldığını belirtmiştir. Bu kapsamda daha çok rehberlik hizmetleri kapsamında bir çaba gösterildiği vurgulanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre şiddetin nedenleri incelendiğinde en sık görüş, aile boyutuna yönelik tema altında olan ekonomik sebeplerin neden olduğu görüşüdür. Güvenli okul iklimi için belirtilen görüşlerden elde edilen sonuçlardan en sık belirtilen tema iş birliği olarak belirlenmiştir. Buna göre güvenli okul iklimi oluşturmak için yönetici, öğretmen ve veli iş birliğinin yapılması en fazla belirtilen görüş olarak ortaya konulmuştur. Okuldaki şiddetin öğretmene etkisi ile ilgili en fazla belirtilen görüşler motivasyon teması altında toplanmıştır. Şiddetin sorumlularına yönelik en sık görüşler aile teması altında toplanmıştır. Buna göre aile eğitiminin yetersizliğinden ve aile içi sorunlardan dolayı şiddete daha çok ailelerin neden olduğu ifade edilmiştir. Şiddeti önlemeye yönelik en sık görüşler rehberlik faaliyetleri başlığı altında toplanmıştır. Buna göre şiddetin önlenmesi için rehberlik faaliyetleri kapsamında bilgilendirmelerin yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Ailelerin güvenli okul iklimi oluşturmaya yönelik önerilerinden aile, rol model olma, etkin iletişim ve iş birliği yapma temaları ortaya çıkmıştır. Okul güvenliği konusunda daha çok yetersizliklerden bahsedildiği görülmektedir. Buna göre yöneticilere, öğretmenlere ve güvenlik görevlilerine eğitim verilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak Toplumsal faktörlerden öğretmene yönelik şiddeti etkileme durumu ile ilgili en sık belirtilen görüş aile ilişkilerinin şiddete neden olduğudur. Bunu sırasıyla ekonomik durum, toplumsal değişim, öğretmene bakış açısı, pandemi, saygı, medya ve politikaların şiddeti etkilediği görüşleri ifade edilmiştir.

Abstract:
Examination of Teachers' Views on The Causes and Solutions of Violence Against Teachers in Secondary Education Institutions.

The purpose of this research is to reveal the opinions and thoughts of teachers and education administrators about the sources of violence against teachers and education administrators working in secondary education institutions. Thus, it is aimed to present solutions to the authorities and researchers related to the management of education in schools, based on scientific data, for the problem of violence that negatively affects the school climate and the quality of education in schools. The study group of the research consists of secondary education institutions in the province of Trabzon in the 2020-2021 academic year. The research was designed as a qualitative research and an interview form prepared for this purpose was used. The study group of the research consisted of 10 teachers and 2 school administrators determined by the maximum diversity sampling method. Interviews were conducted with teachers and school administrators in selected secondary education institutions within the scope of the research. In the research, 9 open-ended questions and an interview form in which demographic characteristics were specified were used as data collection tool. The interview form consists of demographic information as the first part. In the demographics section, there is information about the type of school, professional seniority, education level, age and gender of the participants. In the second part of the interview form, there is an experience graph about violence. In this graphic, there is a section where the participants selected from the teachers and education administrators have their experiences with the violence they have been exposed to so far. In the third part of the interview form, open-ended questions were asked to education administrators and teachers.
The research was carried out using the phenomenological (phenomenological) approach model, which is one of the qualitative research types. This research was conducted using content analysis technique, one of the qualitative data analysis techniques. The data were analyzed using the Maxqda program, which is one of the qualitative data analysis software.
According to the findings of the research, the majority of the educators participating in the study are exposed to at least one of the types of violence. According to the research, it is revealed that educators are exposed to violence regardless of gender. According to the findings, almost half of the opinions regarding the development of violence prevention programs in schools and whether there is an implementation program or not, stated that there is no program or program development studies. On the other hand, the majority stated that preventive actions were taken. In this context, it was emphasized that an effort was made mostly within the scope of guidance services. According to the results of the research, when the causes of violence are examined, the most common view is that it is caused by economic reasons, which are under the theme of family dimension. Among the results obtained from the opinions expressed for a safe school climate, the most frequently mentioned theme was determined as cooperation. Accordingly, the cooperation of administrators, teachers and parents in order to create a safe school climate has been put forward as the most stated opinion. The most stated opinions about the effect of violence at school on teachers were gathered under the theme of motivation. The most frequent views on those responsible for violence were gathered under the theme of family. Accordingly, it has been stated that violence is mostly caused by families due to lack of family education and domestic problems. The most frequent views on preventing violence are gathered under the heading of guidance activities. Accordingly, it was stated that information should be provided within the scope of guidance activities in order to prevent violence. The themes of family, being a role model, effective communication and cooperation emerged from the suggestions of families to create a safe school climate. It is seen that more inadequacies are mentioned about school safety. Accordingly, it was stated that training should be given to administrators, teachers and security guards. Of the views on the state of influence of social factors on violence, it turned out that it is most often caused by family relationships. It has been stated that the economic situation, social change, perspective of the teacher, pandemic, respect, media and politics affect violence respectively.