Ebeveynlerin çocuk yetiştirmeye yönelik tutumları ile çocuk istismarı ve ihmali hakkında bilgi ve farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between parents' attitudes towards parenting and their knowledge and awareness about child neglect and abuse
Yazar: MELİS AY YÜZÜGÜLDÜ
Danışman: PROF. DR. NURPER ÜLKÜER
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Farkındalık = Awareness ; Çocuk büyütme = Child rearing ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk psikolojisi = Child psychology ; Çocukluk dönemi = Childhood ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Araştırmanın amacı, ilk çocukluk döneminde (3-6 yaş) çocuğu olan anne babaların, 
çocuk yetiştirirken benimsedikleri tutumlar ile çocuk istismarı ve ihmaline yönelik 
farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin sosyo-demografik özelliklere incelenmesidir. 
 Araştırma doğrultusunda İstanbul ilinde iki okul öncesi kurumunda eğitim gören 3-6 
(36-72 ay) yaşında çocuğu olan ebeveynlerden; araştırmaya katılmaya gönüllü olan 195'i 
kadın, 9'u erkek olmak üzere toplamda 204 ebeveyne üç adet ölçek uygulanmıştır. 
Uygulanmış olan ölçekler; Ebeveyn Çocuk İhmal ve İstismarı Farkındalık Ölçeği
(EÇİFÖ), Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ) ve sosyodemografik bilgi formundan 
oluşmaktadır. Elde edilen bulgular anne baba çocuk yetiştirme tutumları alt boyutları ve 
ebeveynlerin çocuk ihmali ve istismarı farkındalık alt boyutları arasındaki ilişki 
incelendiğinde; ebeveynlerin demokratik tutum sergileme oranları arttıkça fiziksel 
istismar, duygusal istismar ve ihmal alt boyutlardaki farkındalık düzeyleri de artmaktadır. 
Baskıcı ebeveyn tutumu arttıkça fiziksel istismar, duygusal istismar, cinsel istismar ve 
ihmale yönelik farkındalık düzeyi azalmaktadır. Aşırı hoşgörülü ebeveyn tutumu arttıkça 
fiziksel istismar, duygusal istismar ve ihmale yönelik farkındalık düzeyi azalmaktadır. 
Ebeveynlerin çocuk istismarı ve ihmali farkındalık düzeyleri arttıkça, demokratik tutum 
puanları da artmıştır. Ebeveynlerin çocuk istismarı ve ihmali farkındalık düzeyleri
arttıkça baskıcı otoriter tutum ve aşırı hoşgörülü tutum puanları azalmaktadır. Elde edilen 
bulgular sosyodemografik bilgilere göre incelendiğinde, katılımcıların cinsiyet, yaş ve 
ihmal/istismar konusunda eğitim alma durumlarına göre Anne Baba Çocuk Yetiştirme 
Tutumları Ölçeği alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık 
bulunamamıştır. Aynı zamanda ihmal/istismar konusunda eğitim alma durumlarına göre
Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Farkındalık Ölçeği alt boyutları ortalama 
puanları açısından anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve 
İstismarı Farkındalık Ölçeğinde ebeveynlerin yaşları arttıkça çocuk istismarı ve ihmaliii
farkındalık puanları düşmektedir ve cinsiyet durumuna bakıldığında, kadınların fiziksel 
istismar farkındalık puan ortalamaları erkeklerin puanlarından daha yüksektir. Öğrenim
durumuna bakıldığında, fiziksel istismar, duygusal istismar, demokratik tutum ve baskıcı 
tutum alt boyutunda anlamlı fark bulunmuştur. En çok lise mezunu ebeveynlerin 
demokratik tutumu benimsedikleri, üniversite mezunu ebeveynlerin baskıcı tutumu 
benimsemedikleri, fiziksel ve duygusal istismara yönelik en yüksek ortalamaya sahip 
oldukları bulunmuştur. Ebeveyn farkındalık ölçeği toplam puanları arasında en yüksek 
toplam puana üniversite mezunları; en düşük toplam puana ilkokul mezunları sahiptir.
Gelir durumuna bakıldığında baskıcı tutum alt boyutunda, Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve 
İstismarı Farkındalık Ölçeği genel bilgi alt boyutunda ve duygusal istismar alt boyutunda 
anlamlı farklılıklar vardır. 
 Bu çalışmanın önemi; ebeveynlerin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik
farkındalıkları ile çocuk yetiştirirken benimsedikleri tutumlar arasında ilişki olduğuna 
dikkat çekmektir. Ebeveynlerin çocuk istismarı ve ihmaline yönelik bilinçlenmesiyle
birlikte benimsedikleri ebeveyn tutumunun farkına varmasını sağlayarak, demokratik 
tutuma yönlendirilmesi açısından önem arz etmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to examine the socio-demographic characteristics of the 
relationship between the attitudes adopted by parents who have children in their first 
childhood (3-6 years) while raising their children and their awareness of child abuse and 
neglect.
 In line with the research, among the parents who have 3-6 (36-72 months) children 
studying in two pre-school institutions in Istanbul; Three scales were applied to a total of 
204 parents, 195 of whom were female and 9 were male, who volunteered to participate 
in the study. The scales applied; It consists of Parent Child Neglect and Abuse Awareness 
Scale, Parent Attitude Scale and sociodemographic information form. When the findings 
were examined, the relationship between parents 'child rearing attitudes sub-dimensions 
and parents' child neglect and abuse awareness sub-dimensions were examined; As the 
democratic attitude rates of parents increase, the level of awareness in the sub-dimensions 
of physical abuse, emotional abuse and neglect also increases. As the oppressive parental 
attitude increases, the level of awareness of physical abuse, emotional abuse, sexual abuse 
and neglect decreases. As the overly tolerant parental attitude increases, the level of 
awareness of physical abuse, emotional abuse and neglect decreases. As the parents' 
awareness of child abuse and neglect increased, their democratic attitude scores also 
increased. As the parents' awareness of child abuse and neglect increases, their oppressive 
authoritarian attitude and excessively tolerant attitude scores decrease. When the obtained 
findings were analyzed according to sociodemographic information, no statistically 
significant difference was found between the sub-dimensions of the Parent Child Rearing 
Attitudes Scale according to the participants' gender, age, and their education on neglect 
/ abuse. At the same time, no significant difference was found in terms of the average 
scores of the sub-dimensions of the Parents' Child Neglect and Abuse Awareness Scale 
according to their education about neglect / abuse. In Parent Child Neglect and Abuse 
Awareness Scale, as the age of the parents increases, the child abuse and neglect iv
awareness scores decrease and when looking at the gender status, the physical abuse 
awareness score averages of the women are higher than the scores of the men.
Considering the educational status, a significant difference was found in the physical 
abuse, emotional abuse, democratic attitude and oppressive attitude sub-dimension. It was 
found that most high school graduate parents adopt a democratic attitude, university 
graduate parents do not adopt a repressive attitude, and have the highest average of 
physical and emotional abuse. University graduates have the highest total score among 
parental awareness scale total scores; Primary school graduates have the lowest total 
score. In terms of income, there are significant differences in the oppressive attitude subdimension, the general knowledge sub-dimension of Parent Child Neglect and Abuse 
Awareness Scale, and the emotional abuse sub-dimension. 
 The importance of this study; To draw attention to the relationship between parents' 
awareness of child abuse and neglect and their attitudes while raising children. It is 
important in terms of directing the parents to a democratic attitude by making them aware 
of the parental attitude they have adopted together with the awareness of child abuse and 
neglect.