Ulusal ve uluslararası düzenlemelerde sivil havacılık güvenliği
Civil aviation security in national and international regulations
Yazar: ESER GEMİCİ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ARSLAN
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Güvenlik = Security ; Hava hukuku = Air law ; Havacılık = Aviation ; Sivil havacılık = Civil aviation

Özet:
Sivil havacılık sektörü günümüze kadar çok hızlı bir şeklide gelişmiştir. Uluslararası raporlardan elde edilen bilgiler ışığında 1950'li yıllarda 100 milyon civarında olan yolcu sayısının 2019 yılında, 2017 yılına göre %9,7 artarak 4,5 milyara kadar ulaştığı görülmektedir. Günümüzde dünya çapında sivil havacılık, 48,044 rotanın, 33,299 ticari hava aracının, 1478 ticari hava yolu şirketinin ve 3780 havaalanının bulunduğu sektör haline gelmiştir. Tüm bu bilgiler ışığında çalışmada, sivil havacılık güvenliğini sağlamaya yönelik uluslararası hukuksal girişimlerin, farklı ülkelerdeki kurumsal yapının, politikaların ve uygulamaların Türkiye'deki mevcut durum ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmada ABD'deki sivil havacılık güvenlik sistemine kıyasla Türkiye'de sivil havacılık güvenliğinin çoklu bir yönetim anlayışına sahip bir yapıda olduğu belirlenmiştir. Türkiye'de Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ve Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) ile İçişleri Bakanlığı'na bağlı Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM) gibi kurumların yer aldığı sivil havacılık güvenlik sisteminin yetki karmaşasına neden olabilecek bir yapıda olduğu görülmüştür. Türkiye'de bir "Ulaştırma Güvenliği Teşkilatı" kurularak sivil havacılık güvenliğine ilişkin görevlerin tek çatı altında toplanmasının önemi vurgulanmıştır. Avusturya, Kanada, İngiltere, Almanya, İrlanda, Fransa ve İspanya gibi ülkelerle kıyaslandığında, Türkiye'de sivil havacılık faaliyetlerinde yasa dışı eylemlere müdahale edecek bir anti-terör biriminin (uzman birim) oluşturulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Türkiye'de sivil havacılık güvenliğinde yaşanan yasa dışı eylemlere ilişkin yıllık bir istatistik raporunun yayınlanmasının ve ulusal sivil havacılık güvenlik politikasının ortaya konmasının gerekliliği anlaşılmıştır.  Diğer yandan Milli Sivil Havacılık Güvenlik Kurulu'nun (MSHGK) yerine tüm sınır kapılarındaki (hava, kara ve deniz) güvenlik politikalarının oluşturulup uygulanması gibi çok daha geniş bir görev tanımına sahip olan Merkez Güvenlik Kurulu'nun yapılandırıldığı anlaşılmıştır. Tüm bunlarla birlikte çalışmada ulusal sivil havacılık güvenliğine, sivil havacılık güvenliğinde yeni teknolojilerin kullanılabilmesine ve güvenlik görevlilerinin çalışma düzenlerine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The civil aviation sector has developed very rapidly until today. In the light of information obtained from international reports, it is seen that the number of passengers, which was around 100 million in the 1950s, increased by 9.7% compared to 2017 and reached up to 4.5 billion in 2019. Today, civil aviation worldwide has become an industry with 48,044 routes, 33,299 commercial aircraft, 1478 commercial airlines and 3780 airports. In the light of all this information, in this study, international legal regulations, organizational structures, implementations and policies that intended to ensure the security of civil aviation in different countries aimed to be compared with the current situation in Turkey.
It has been determined Turkey have a multi-management structure approach in civil aviation security compared with the US civil aviation security system. It has been observed the Turkish civil aviation security system which includes institutions such as General Directorate of Civil Aviation and General Directorate of State Airports Authority affiliated to the Ministry of Transport and Infrastructure, General Directorate of Security affiliated to the Ministry of Interior has a structure that may cause confusion in authorization. The tasks related to civil aviation security by establishing a Transportation Security Organization in Turkey has been emphasized the importance of gathering under one roof. The result has been reached that in Turkey, compared to countries such as Austria, Canada, England, Germany, Ireland, France and Spain, an anti-terror unit (expert team) to intervene in illegal acts against civil aviation activities should be created. In addition, the publication of an annual statistical report on illegal actions that took place in civil aviation security in Turkey and the necessity of putting forward the national civil aviation security policy has been understood. On the other hand, it has been understood that the Central Security Council, which has a much broader task definition such as the creation and implementation of security policies at all (air, land, and sea) border gates, was structured instead of the National Civil Aviation Security Council. With all these, suggestions have been made regarding national civil aviation security, the use of new technologies in civil aviation security, and the working order of security guards in this study.