Mera ve yayla alanlarında kaçak yapılaşmanın tespiti ve değerlendirilmesi: Bolu örneği
Detection and evaluation of illegal construction in pasture and highland areas: The case of Bolu province
Yazar: MUHAMMED EREN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUZAFFER CAN İBAN
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Arazi mülkiyeti =   ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; Yayla evleri = High plateau houses ; Yaylacılık = Transhumance ; Yaylalar = Plateaus

Özet:
Bu tez çalışmanın temel hedefi, Türkiye'nin Bolu ili, Atyaylası bölgesinde bulunan yazlık meralardaki inşaat faaliyetlerinin zamansal gelişimini, gelişmiş yüksek çözünürlüklü uzaktan algılama verileri ve coğrafi bilgi sistemlerini kullanarak tespit etmektir. Çalışma aynı zamanda, mera yönetimi ile ilgili arazi politikaları hakkında kapsamlı bir tartışma sunmayı amaçlamaktadır. Mevcut arazi kullanımının titizlikle incelenmesi sonucunda, mera varlıkları üzerinde, özellikle konut ve turistik tesis olarak kullanılan önemli sayıda yapılaşma gözlemlenmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 45. maddesi, devletin mera alanlarının kötüye kullanılmasını ve tahribini önleme sorumluluğunu vurgulamakta olup, Mera Kanunu ise Türkiye genelinde bu kritik varlıklar üzerinde her türlü yapılaşmayı kesin bir şekilde yasaklamaktadır. Ancak bu katı yasal düzenlemelere rağmen, Atyaylası bölgesinin 2014, 2018 ve 2021 yıllarına ait uydu görüntüleri incelendiğinde, meralarda inşaat ve yol geliştirme faaliyetlerinin bu süre zarfında önceki yıllardaki seviyenin iki katını aştığı tespit edilmiş ve bu faaliyetler Atyaylası'ndaki tüm köyler için hesaplanıp haritalandırılmıştır. Hesaplamalara göre, Atyaylası'nda bulunan yapı sayısı 2014 yılında 322 iken, 2021 yılında 672'ye çıkmıştır. Bu da %108.7'lik bir artışa karşılık gelmektedir. Atyaylası yöresinde yapılaşmanın en çok arttığı yerleşim birimi ise %168,8'lik artışla Kürkçüler olmuştur. En çok yapı sayısı barındıran yerleşim birimi ise Paşaköy'dür. Özellikle 2018 yılında yürürlüğe giren İmar Affı Yasası'nın, bu inşaat faaliyetlerini daha da tetiklediği anlaşılmıştır. Mera nitelikli araziler, yasalarla korunan ortak kamu mallarının vazgeçilmez bir parçasıdır. Bu nedenle kamu yararına hizmet etmek ve ekolojik sürdürülebilirliği desteklemek amacıyla kullanılmalıdır. Ancak bu çalışmanın bulguları, Türkiye'de yaygın olan eğilimin bu önemli gerekliliğe uygun olmadığını göstermektedir.

Abstract:
The primary aim of this thesis study is to employ advanced high-resolution remote sensing data and geographic information systems to ascertain the temporal evolution of construction activities on summer pasturelands within the Atyaylası region of Bolu Province, Türkiye. Additionally, the thesis seeks to engage in a comprehensive discourse regarding land policies aimed at pastureland management in light of the aforementioned investigation. Upon meticulous examination of the current land use, a considerable number of constructions have been observed on pasture assets, notably employed as residential and tourist facilities. It is noteworthy that Article 45 of the Turkish Constitution establishes the state's responsibility to prevent the misuse and degradation of pasturelands, and the Pasture Law explicitly prohibits any form of construction on these vital assets across Turkey. Notwithstanding these stringent legal regulations, scrutiny of satellite imagery of the Atyaylası region for the years 2014, 2018, and 2021 reveals that construction and road development activities within the pastures have more than doubled compared to previous years. These activities have been quantified and mapped for all villages in Atyaylası. Based on computations, the number of structures in Atyaylası was 322 in 2014, escalating to 672 in 2021. This constitutes a surge of 108.7%. The settlement within the Atyaylası area witnessing the most significant increase in construction is Kürkçüler, with an augmentation of 168.8%. The construction boasting the highest number of structures is Paşaköy. Evidently, the Implementation of Development Amnesty Law, enacted in 2018, has further catalyzed these construction pursuits. Pasture lands stand as an integral facet of communal public property safeguarded by law. Consequently, they ought to be employed in the service of public interest and in support of ecological sustainability. Nonetheless, the findings of this study illustrate that the prevailing trend in Turkey does not align with this vital imperative.