Öğretmenlerin beslenme durumları, yeme tutumları ve kas iskelet sistemi sorunlarının değerlendirilmesi
Evaluation of teachers' nutrition conditions, eating habits, and muscular-skeleton problems
Yazar: REZA AYAZ
Danışman: PROF. DR. SIDDIKA BULDUK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı / Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Yetersiz beslenme bilgisi, dengesiz beslenme durumu ve yanlış yeme tutumları yetişkinlerin yaşam kalitesini doğrudan etkilemektedir. Toplumsal yapının güçlü olması için bireylerin sağlıklarını korumaları önemlidir. Özellikle çalışanlarda görülen kas iskelet sistemi rahatsızlıkları bireyin sağlığını tehdit ettiği gibi verimliliği azaltmakta ve yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. Bu açıdan konuyu önemli ve öncelikli kılan bireyin tam iyilik halinin sağlanabilmesi ile beslenme durumlarının yakından ilişkili olmasıdır. Bireyin aile ortamından başlayarak öğrenim hayatında ve yetişkinlik döneminde düzenli, yeterli ve dengeli beslenmeyi alışkanlık haline getirmesi gerekmektedir. Bu anlamda özellikle bireylerin hayatlarına tesir eden öğretmenlerin, beslenme durumu ve yeme tutumlarına özen göstermesi önemlidir. Buradan hareketle beslenme durumu ve yeme tutumlarının sağlık üzerindeki etkisini ve kas iskelet sistemi rahatsızlıklarını araştırmak için planlanan ve yürütülen bu çalışmanın amacı; öğretmenlerin beslenme durumları ve yeme tutumlarını belirlemek ve bu çerçevede kas iskelet sistemi sorunlarını değerlendirmektir. Bu maksatla Ankara'da 57 ortaokulda görev yapan 310 öğretmen örnekleminde Yeme Tutumu Testi (EAT-26 - Eating Attitude Test-26) ve Nordik Kas İskelet Sistemi Anketi (NMQ- Nordic Musculoskeletal Questionnaire) anketleri uygulanmış ve SPSS 26.0 programı aracılığıyla kikare, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA), Mann Whitney U, Kruskal Wallis, korelasyon ve lojistik regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre erkeklerin ve kadınların ilk tercihi taze ve doğal besinler iken, kadınların ikinci tercihi daha fazla sebze ve meyve tüketme, erkeklerinki ise denge ve çeşitlilik olmuştur. Ayrıca kadınlar daha az yağ tüketmeye özen göstermektedir. Araştırma örneklemindeki öğretmenlerin kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına ilişkin tespitlere göre %68,4'ü kas iskelet sisteminde en az bir rahatsızlığa sahip olduğunu belirtmiştir. Öğretmenlerin en fazla sorun olduğunu ifade ettiği vücut bölgesi sırasıyla sırt, boyun, bel ve omuzlardır. Dirsek ise en az raporlanan bölge olmuştur. Öğretmenlerin %55'i kas iskelet sistemindeki sorunu nedeniyle yaşanan ağrının şiddetini 10 üzerinden 3 ila 6 arasında değerlendirmişlerdir. Öğretmenlerin kas iskelet sistemi rahatsızlıkları cinsiyete, yaşa, medeni duruma, eğitim durumuna ve BKİ'ye göre istatistiksel olarak farklılık göstermemektedir. Öğretmenlerin yeme tutumları ise medeni duruma göre farklılaşırken, cinsiyete, yaşa, eğitim durumuna ve BKİ'ye göre farklılaşmamaktadır. Analiz sonuçları araştırmaya katılan öğretmenlerin yeme tutumlarının ortalama puanı 14.75 ve standart sapaması 7.99. Bu çerçevede öğretmenlerin %75.97'sinin yeme tutumları normal iken %24.1'inde yeme bozukluğu bulunmaktadır. Bunlarla birlikte, kas iskelet sistemi rahatsızlıkları yeme tutumlarına göre farklılık göstermektedir. Bu duruma göre yeme bozukluğu görülen öğretmenlerin kas iskelet sistemindeki rahatsızlıklarının görülmesi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Aynı zamanda yeme tutumları kas iskelet sistemi rahatsızlıklarını etkilemektedir. Yeme tutumu bozukluğunun kas iskelet sorunu üzerinde olumsuz etkisi olduğu ve etkinin gücünün -%4,8 olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin son 7 gündeki fiziksel aktivite yapma durumları incelendiğinde daha çok yürüyüşü tercih ettikleri, en az 30 dakika basketbol, koşu, sutopu, tenis gibi bir spor aktivitesine katılan veya egzersiz yapan öğretmenlerin oranı %32,6, kas geliştirici egzersiz yapanların ise %22,9 oranında olduğu belirlenmiştir. Ayrıca kas iskelet sistemi rahatsızlıkları ile fiziksel aktivite yapma durumları arasında herhangi yönde bir ilişki bulunmamıştır. Öğretmen ve eğitimcilerin fiziksel aktivite ve beslenme başta olmak üzere sağlıklı yaşama ilişkin rol model olacak şekilde yetiştirilmeleri ön plana çıkmaktadır. Bu çerçevede, proje okulu olarak tespit edilebilecek eğitim kurumlarında pilot uygulamalar yapılarak öğretmenlerin yeme tutumları ve beslenme alışkanlıkları istenen düzeye getirilebilir ve sonrasında uygulamalar yaygınlaştırılabilir. Ayrıca okul kantinlerinde beslenme alışkanlıklarını tehdit eden, fiziksel ve ruhsal sağlık sorunlarına neden olabilecek gıda ve içeceğin satışlarının kontrol altına alınması yerinde olacaktır. Öncelikle toplumun eğitimi ve sağlığı gibi önemli konularda çalışan meslek gruplarındaki kişilerin beslenme bilgi düzeyleri belirlenebilir, çeşitli projelerle toplumdaki diğer kesimlere ulaşılabilir. Bu çalışmaların pekiştirilmesi için radyo, televizyon, gazete ve sosyal medya gibi kitle iletişim araçları yolu ile beslenme eğitimine destek verilebilir. Bu doğrultuda, öğretmenlerin beslenme üzerine bilgi sahibi olmaları ve örnek seviyede beslenme alışkanlıkları ve yeme tutumları sergilemelerini temin edecek şekilde öğretmen yetiştirme programları içerisinde temel seviyede dersler verilmesi, hizmetiçi eğitim programlarında bilgileri idame ve tekâmül ettirici tarzda derslere yer verilmesi uygun olacaktır. İşe bağlı oluşan kas iskelet sistemi sorunlarını önleyebilmek kamuda veya özel sektörde sürekli masabaşı veya ayakta çalışanlara yönelik koruyucu fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımlarını içeren çevrim içi eğitim ve seminerler düzenlenebilir. Öğretmenlerin kas iskelet sistemi sorunlarını azaltmak için ergonomi eğitim verilebilir ve duruş egzersizlerinin kullanılması önerilebilir.

Abstract:
Insufficient nutritional information, unbalanced nutritional status and incorrect eating attitudes directly affect the quality of life of adults. In order for the social structure to be strong, it is important for individuals to protect their health. Musculoskeletal disorders, especially seen in employees, threaten the health of the individual, reduce productivity and adversely affect the quality of life. In this respect, what makes the subject important and prioritized is that the individual's well-being is closely related to their nutritional status. It is necessary for the individual to make regular, adequate and balanced nutrition a habit, starting from the family environment, in her education life and in adulthood. In this sense, especially teachers who affect the lives of individuals should pay attention to their nutritional status and eating attitudes. However, it is possible that some diseases may occur depending on the eating habits. Towards this end, the aim of this study, which was planned and conducted to investigate the effects of nutritional status and eating attitudes on health and musculoskeletal disorders, is to determine the nutritional status and eating attitudes of teachers and to evaluate musculoskeletal problems within this framework. For this purpose, Eating Attitude Test (EAT-26 - Eating Attitude Test-26) and Nordic Musculoskeletal System Questionnaire (NMQ- Nordic Musculoskeletal Questionnaire) were applied to a sample of 310 teachers working in 57 secondary schools in Ankara and chi-square, independent sampe t-test, one way analysis of variance (ANOVA), Mann Whitney U, Kruskal Wallis, correlation, and logistical regression analyses were employed via SPSS 26.0 program. According to the research findings, while men and women primarily prefer fresh and natural foods, women tend to consume more vegetables and fruits in the second, while men tend to have balance and variety. In addition, women pay attention to consume less fat. According to the findings regarding musculoskeletal disorders, 68.4% of the teachers in the research sample stated that they had any disorders in the musculoskeletal system. The body areas that the participants stated to be the most problematic are the back, neck, waist and shoulders, respectively. Elbow was the least reported part. 55% of the teachers reported the severity of pain experienced due to problems in the musculoskeletal system, between 3 and 6 out of 10. The musculoskeletal disorders of the participants do not differ according to gender, age, marital status, education level and BMI. Similarly, eating habits of the teachers do not differ according to gender, age, education level and BMI whilst they differ by marital status. As a result of the analysis, the average score of the eating behaviors of the teachers participating in the research is 14.75, and the standard deviation is 7.99. It was determined that 75.97% of the participants had normal eating behavior, while 24.1% had not. Moreover, problems in the musculoskeletal system differ by eating habits. To this end, it was found that eating habits had negative effects on physical activities and teachers who had eating disorder had experienced more musculoskeletal disorders. Likewise, eating habits affect problems in the musculoskeletal system. Findings indicate that eating disorders have a negative effect on the musculoskeletal system and the power of the effect was found as -%4,8. As psychical activities that the teachers did in last 7 days, is was seen that they prefer jogging while the rate of theachers who participate in the activities like basketball, running, waterball, and tennis is %32,6 and that of the ones who do muscle-maker excercises is %22,9. However, no relationship was found between the problems in the musculoskeletal system  and psychical activities. Therefore, it is important to train teachers and instructors to be role models for healthy living, especially physical activity and nutrition. Within this framework, pilot applications can be made in educational institutions determined as project schools, and teachers' eating attitudes and eating habits can be brought to the desired level, and then the practices can be expanded. In addition, it would be appropriate to control the sales of food and drink in school canteens, which may threaten eating habits and cause physical and mental health problems. First of all, the nutritional knowledge levels of people in occupational groups working on important issues such as the education and health of the society can be determined, and then other segments of the society can be reached through various projects. In order to reinforce these studies, nutrition education can be supported through mass media such as radio, television, newspaper, and social media. Towards this ende, it would be appropriate to give basic courses in teacher training programs in order to ensure that teachers have knowledge about nutrition and to exhibit exemplary eating habits and eating attitudes, and it would be appropriate to include courses in in-service training programs to sustain knowledge and to be updated. In order to prevent work-related musculoskeletal problems, online training and seminars containing preventive physiotherapy and rehabilitation approaches may be organized for permanently working at desk or standing in the public and private sector. Organization of ergonomics training and the use of posture exercises may be recommended to the teachers to reduce musculoskeletal problems.