İmam Mâtürîdî'ye nispet edilen Risâle fî mâ lâ Yecûzu'l-Vakfu Aleyhi fi'l-Kur'ân başlıklı eserin iman-küfür anlayışı bağlamında tahlili
Analysis of al-Risâlah fî mâ lâ Yajûz al-Waqf Alayh fî al-Quran attributed to al-Mâturîdî in the context of his comprehension of faith and disbelief
Yazar: MERAL GEZEN
Danışman: DOÇ. DR. SABRİ YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Küfür = Swearword ; Maturidi = Maturidi ; Risale = Pamphlet ; Te`vilat`ül-Kur`an = Te`vilat`ül-Kur`an ; İman = Faith ; İslamiyet = Islam

Özet:
İmâm Mâtürîdî, akıl-vahiy dengesini gözeten, kelâm metodunu etkili bir şekilde kullanan bu sebeple de geniş bir kesim tarafından itibar edilen önemli bir mütekellimdir. Özellikle son yıllarda onun hakkında çok sayıda çalışma yapılmış, sempozyumlar düzenlenmiştir. Yapılan çalışmalarda, ona ait olduğu kesin olan ve günümüze ulaşan iki eseri Kitâbü't-Tevhîd ve Te'vilâtü'l-Kur'ân zikredilmektedir. Bu ikisinin dışında kendisine nispet edilen farklı eserlerden de söz edilmektedir. Bunlardan biri de Risâle fî mâ lâ Yecûzü'l-Vakfü Aleyhi fi'l-Kur'an isimli risâledir. Mâtürîdî'ye ait olduğunu bildiren bir ifade ile başlayan Risâle'de, Kur'ân'da elli altı yerde kasten yapılan vakf sebebiyle okuyucu tekfir edilmektedir. Eserin içeriği Mâtürîdî'nin iman-küfür konusundaki fikir ve görüşleri dikkate alınararak değerlendirilmiştir. Ayrıca Risâle'de yer alan durakların bulunduğu âyetler Te'vilâtü'l-Kur'ân'dan incelenmiş, adı geçen eserde ilgili yerlerde yapılması yasak ve yapıldığında okuyucunun tekfir edilmesi gerektiğine dair herhangi bir bilgi ve açıklama bulunamamıştır. Risâle'nin içerdiği hükümlerin Te'vilâtü'l-Kur'ân'da mevcut olmaması ve Mâtürîdî'nin iman-küfür konusundaki görüşleri dikkate alındığında Risâle'nin ona ait olma ihtimalinin geçerliliğini kaybettiği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Mâtürîdî, Risâle, İman, Küfür, Te'vilâtü'l-Kur'ân

Abstract:
Al-Imam al-Maturidi is an important kalam scholar who keeps the balance between reason and revelation and uses the kalam method effectively, and is therefore respected by a large group. Especially in recent years, many studies have been done about him and symposiums have been organized. In the studies carried out, it was revealed that just two works named Kitâb al-Tawhid and Ta'wilat al-Quran belong to him. Apart from these two, there are also different works that are said to belong to him. One of them is a tractate (risâlah) named al-Risâlah Fi Ma La Yajûz al-Waqf  Alayh Fi al-Quran In Risâlah, which started with a statement stating that it belongs to al-Maturidi, the reader is declared infidel due to the deliberate halt in fifty-six places in the Quran. The content of the work has been evaluated by taking into account the ideas and views of al-Maturidi about faith and infidelity. In addition, the stops in the Quranic verses that mentioned in Risâlah were examined from Ta'wilat al-Quran. There is no information and explanation in the mentioned work  regarding the fact that it is forbidden to stop at related places in the Quran and that the reader should be declared as infidel when he made a stop. Considering that the provisions in Risâlah do not exist in Ta'wilat al-Quran and the views of al-Maturidi on faith and infidelity, the possibility of Risâlah belonging to him is not valid.

Keywords: al-Maturidi, Risâlah, Faith, Infidelity, Ta'wilat al-Quran