Divriği ve çevresindeki kültür varlıkları
Cultural heritages of Divriği and surrounding
Yazar: MUHAMMET LÜTFÜ KINDIĞILI
Danışman: PROF. DR. HAMZA GÜNDOĞDU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Hamamlar = Baths ; Hanlar = Inns

Özet:
Günümüzde Sivas'a bağlı bir ilçe olan Divriği, Türk hâkimiyetinden önce bile sınır boyunda stratejik bir öneme sahip olmuştur. İlçe, Bizans ve Memlûklular arasındaki mücadelelerde uç bölge olarak karşımıza çıkmaktadır. Divriği'de Paulikian mezhebi, Müslümanlar tarafından desteklenmek suretiyle, bir dönemin hâkim gücü haline gelmiştir.Sultan Alp Arslan'ın Malazgirt Zaferi sonrası Anadolu'yu Türklere yeni bir yurtluk olarak tahsis etmesiyle, Divriği ve civarı da Mengücekliler tarafından fethedilmiştir. Sanat tarihimiz açısından Divriği'nin önemi de, bu noktada başlamaktadır.Mengücekli emiri Ahmed Şah tarafından yaptırılan Ulu Camii ve Darüşşifası sayesinde bu küçük kent, günümüzde dünya çapında haklı bir üne ulaşmıştır. Yapı, yerli ve yabancı birçok araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir. Planıyla, mimarisiyle ve özellikle de taç kapılarındaki süslemesiyle sayısız bilimsel makale ve kitaba konu olmuştur.Divriği, bir taraftan Ulu Camii sayesinde dünyaca tanınır hale gelirken, diğer taraftan da ilçedeki diğer kültür varlıklarının incelenmesi konusunda bir hayli ihmal edilmiştir. Öyle ki son yıllardaki birkaç çalışma dışında hiçbir bilimsel çalışma maalesef yapılmamıştır. Bu araştırmalarda monografik incelemeler söz konusu ise de derli toplu bir çalışma yapılmamıştır.Yukarıda izah etmeye çalıştığımız eksikliği ortadan kaldırmak ve Divriği'deki ecdat yadigârı tarihi eserleri bilimsel bir yaklaşımla değerlendirmek için, bu tez çalışması meydana getirilmiştir.Çoğunlukla orijinalliklerini kaybetmiş olan cami ve mescitler, büyük bir kısmı Mengücekli dönemi eseri olan türbeler, hanlar, hamamlar, köprüler ve geç dönem örnekleri olarak çeşmeler de bu tezde değerlendirmeye aldığımız başlıklardır.

Abstract:
Divriği which is a district of Sivas today has had strategic importance along the border even before Turkish dominance. It appears as an edge region in the struggle between Byzantium Empire and Memlûks. Paulician seet has become the reigning power in Divriği as a result of the Muslim support.When Sultan Alp Arslan gave Anatolia to Turks after the Malazgirt Victory, Divriği and its surrounding were invaded by Menguceks. The importance of Divriği started at that point in terms of art history.Today this small city has a world?wide fame owing to the Great Mosque and Hospital built by Ahmed Şah, the Mengucek?s Emir. The construction has become the subject of many national and foreign research.It has been the focus of numerous scientific articles and books with its plan, architecture and especially the ornaments on its great crown doors.On the one hand Divriği has attracted attention in the world due to the Great Mosque, on the other hand it has been greatly neglected in the investigation of other cultural inheritance in the province. Unfortunately no scientific study has been carried out, except for the invantory investigations made about the cultural inheritance in the town. Although there are some monographic examinations in some articles, a complete study does not exist.In order to fill in this gap, we have investigated the historical Works remained from our ancestor in Divriği scientifically.The titles which we concentrated on were the mosques and small mosques built mostly in the 18th and 19th centuries, tombs, inns, baths, bridges most of which belong to Mengucek?s period and the fountains as the samples of late period.