Türk Hukukunda ve karşılaştırmalı hukukta elektronik haberleşme alanında sözleşme yapma yükümlülüğü
Obligation to contract in field of electronic communications under Turkish and comparative law
Yazar: MEHMET BİLAL ÜNVER
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN AKINCI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Elektronik haberleşme = Electronic communication ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
Gelişmiş hukuk sistemlerinde, Borçlar Hukukunda sözleşme özgürlüğü kural olarak kabul edilmiştir. Bununla beraber, hukuk düzenince kabul edilen bazı hallerde 'sözleşme yapma yükümlülüğü' (Kontrahierungspflicht) kanun hükmü (veya kanuna istinaden düzenleyici işlem) ya da mahkeme kararı ile getirilebilmektedir. Sözleşme özgürlüğünün olumlu biçimde kısıtlanmasına karşılık gelen sözleşme yapma yükümlülüğü, tüketici, işçi, vb. zayıf konumda bulunan kimselerin korunması, kişilik haklarının, eşit muamele hakkının, insan şeref ve haysiyetinin teminat altına alınması gibi pek çok amaca hizmet etmektedir. Gerek ferdi gerekse toplumsal ihtiyaçların karşılanmasında önemli bir rol üstlenen sözleşme yapma yükümlülüğünün etkilerinin görüldüğü bir alan da elektronik haberleşme sektörüdür. Serbestleşme sürecinden geçen ve rekabet karşıtı eğilimlerin baş gösterdiği elektronik haberleşme sektöründe rekabetin tesisi, kaynakların etkin kullanımı, tüketicilerin korunması gibi amaçlar doğrultusunda sözleşme yapma yükümlülüğüne sıklıkla başvurulmaktadır. Tez kapsamında sözleşme yapma yükümlülüğünün bu alandaki görünüm biçimleri, hukuki dayanakları ve doğurduğu hüküm ve sonuçlar karşılaştırmalı hukuk çerçevesinde inceleme konusu yapılmaktadır. Tezde üç temel başlık altında toplanan inceleme konuları sırasıyla işletmecilerin kendi aralarında, kat/arazi malikleri ile ve tüketiciler ile olan ilişkileri temelinde ortaya çıkan sözleşme yapma yükümlülüklerini içine almaktadır. Ayrıca, rekabet hukuku kaynaklı sözleşme yapma yükümlülüğü ve söz konusu müdahalelerin elektronik haberleşme alanındaki sektöre özgü düzenlemeler ile etkileşimi de tez kapsamında incelenmektedir. Tez kapsamında varılan sonuç ve değerlendirmeler toplu olarak sonuç kısmında yer almaktadır.

Abstract:
Under the deveoped legal systems, freedom of contract is acknowledged as the principal rule in the law of obligations. However, under some circumstances affirmed by the legal system, 'obligation to contract' (Kontrahierungspflicht) could be foreseen by means of law (or regulatory transaction according to the law) or court ruling. Obligation to contract, representing a positive restriction to freedom of contract, serves to many purposes such as protection of the weak-positioned people like consumers, employees, etc., securing personality rights, right of equal treatment, human honour and dignity. One of the fields, where the effects of obligation to contract that plays an important function in meeting both individual and societal needs are seen, is the electronic communications sector. Obligation to contract is largely responded towards the aims such as ensuring cocmpetition, efficient usage of the resources, protection of consumers within the electronic communications sector, which has undergone liberalisation and is fraught with anti-competitive tendencies. In the context of this thesis, the forms, legal basis and the consequential effects of the obligation to contract are examined within the framework of comparative law. Fields of study identified under three main titles within the thesis cover obligations to contract emerging out of the operators' relations with each other, with the landlords of apartments/real estates, and with the consumers respectively. Besides, thesis also examines obligation to contract originating from competition law and the interaction of such interventions with sector-specific regulations in field of electronic communications. The conclusions and asessments arrived within the context of the thesis are laid down under the conclusion section.