Diyanet İşleri Başkanlığı 4-6 yaş Kur'an kursları etkinlik kitapları ve Milli Eğitim Bakanlığı okul öncesi eğitim kurumları etkinlik kitapları içeriğinin toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi
An investigation of the contents of 4-6 age Qur'an courses activity books and ministry of national education pre-school education institutions activity books in terms of gender
Yazar: KÜBRA PEŞKERSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH AKIN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Ders kitapları = Textbooks ; Diyanet İşleri Başkanlığı = Presidency of Religious Affairs ; Kitaplar = Books ; Kur`an kursları = Koran schools ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Toplumun değerlerinin, ön kabullerinin, bakış açılarının bireye aktarılmasında
önemli rol oynayan ders kitapları, "cinsiyet kültürü" ile ilgili de öğrencilere mesajlar
iletmektedir. Model alma becerilerinin aktif olduğu, erken çocukluk döneminde,
toplumsallaşma sürecinde etkili olan etkinlik kitaplarının içeriklerinin, toplumsal cinsiyet
bağlamında incelenmesi cinsel gelişim ve psikososyal gelişim açısından önem taşımaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Diyanet İşleri Başkanlığı 4-6 Yaş Kur'an Kursu etkinlik ve
öğretici kitaplarında ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim etkinlik kitaplarını
ve öğretmen kitabında yer alan cinsiyet rollerini, cinsiyete yönelik kalıp yargıları, dini ve
toplumsal açılardan incelemektir. Çalışmanın veri kaynağını, Milli Eğitim Bakanlığı Okul
Öncesi Eğitim etkinlik kitapları serisi ve öğretmenler için örnek etkinlik kitabı, Diyanet
İşleri Başkanlığı 4-6 Yaş Grubu Kur'an Kursu etkinlik kitapları ve öğretici kitapları
oluşturmaktadır. Bu kapsamda yer alan sekiz kitaptan elde edilen veriler, nitel araştırma
yöntemlerinden, doküman incelemesi ve içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir.
Sonuçta, kadın ve erkeğin ev içi ve ev dışı eylemleri ve bulundukları mekânlar
özelinde toplumsal cinsiyet rolleri kategorisinde, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Milli Eğitim
Bakanlığı kurumları adil yaklaşım sergilediği ancak toplumsal gerçeklikle ilgili örneklerin

v

daha dengeli bir şekilde kitaplarda yer alması gerektiği, meslekler özelinde toplumsal
cinsiyet kalıp yargıları bağlamında incelendiğinde genel olarak erkek karakterlerin daha
geniş meslek yelpazesinde temsil edildiği, buna
karşılık kadınların sınırlı meslek dallarıyla temsil edildiği, Diyanet İşleri Başkanlığı
4-6 Yaş Grubu Kur'an kursları etkinlik kitapları ve öğretici kitapları ibadet eden kişilerin
kadın ve erkek temsili özelinde incelendiğinde, her iki cinse de ibadet eylemini
gerçekleştirirken yer verildiği, Tarihi ve Manevi Karakterler Özelinde Toplumsal Cinsiyet
bakıldığında, kız çocukları için özdeşim kurabileceği şahsiyetlere yer verilmediği, Diyanet
İşleri Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığı kurumları okul öncesi kitapları, Bireylerde
Özdeşleştirilen Nesneler Özelinde Toplumsal Cinsiyet, bağlamında incelendiğinde kadın ve
erkelerin, kız ve erkek çocukların cinsiyet kimlikleri özellikleri göz önünde bulundurularak
hazırlandığı dolayısıyla birlikte temsil edildikleri nesnelerin farklılaştığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kur'an ve Sünnet, Etkinlik Kitapları, Okul Öncesi Eğitim,
Toplumsal Cinsiyet

Abstract:
The textbooks, which play an important role in conveying the values, presuppositions
and perspectives of the society to the individual, also convey messages to the students about
the "gender culture". It is important in terms of sexual development and psychosocial
development to examine the contents of the activity books, which are effective in the
socialization process in early childhood, in which modeling skills are active, in the context
of gender.

The aim of this study is to examine gender roles, gender stereotypes, religious and
social aspects in the 4-6 Age Qur'an Course activity and tutorial books of the Presidency of
Religious Affairs, as well as the Ministry of National Education Preschool Education activity
books and the teacher's book. The data source of the study consists of the Ministry of
National Education Preschool Education activity books series and the sample activity book
for teachers, the Presidency of Religious Affairs 4-6 Age Group Qur'an Course activity
books and tutorial books. The data obtained from the eight books included in this scope were
analyzed using qualitative research methods, document review and content analysis.

vii

As a result, the institutions of the Presidency of Religious Affairs and the Ministry
of National Education showed a fair approach in the category of gender roles specific to the
indoor and outdoor activities of women and men, and the places they are in, but that
examples related to social reality should be included in the books in a more balanced way,
and it was determined that gender stereotypes specific to professions should be included in
the books. In general, male characters are represented in a wider range of occupations,

On the other hand, when women are represented with limited professions, when the
4-6 Age Group Qur'an courses, activity books and instructional books are examined in terms
of the representation of women and men, it is seen that both genders are included while
performing the act of worship. Considering Gender, there is no place for girls to identify
with. It has been determined that the objects with which they are represented together differ.
Keywords: Quran and Sunnah, Activity Books, Preschool Education, Gender