Epilepsi hastalarında yorgunluğun depresyon, anksiyete, uyku kalitesi ve kognitif fonksiyonlar üzerine etkisinin yaşam kalitesi ile ilişkisi
The relationship between fatigue in epilepsy patients and its impact on depression, anxiety, sleep quality, and cognitive functions in relation to quality of life
Yazar: AYŞE CEREN FİNCAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET İLKER YÖN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinirbilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions

Özet:
Bu tez çalışması epilepsi hastalarında yorgunluk ve bilişsel işlevleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmış kesitsel bir çalışmadır.
Araştırmamıza 33 epilepsi hastası ve 22 sağlıklı kontrol grubu katılmıştır. Katılımcılara Yorgunluk Etki Ölçeği, Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği, Epworth Uykululuk Ölçeği ve Yaşam Kalitesi gibi subjektif değerlendirmeye yönelik ölçekler kullanıldı. Bilişsel işlevleri değerlendirmek amacıyla Wisconsin Kart Eşleme Testi, Sayı Dizisi Öğrenme Testi, Stroop Testi ve Raven Standart Progresif Matrisler Testi kullanıldı. 
Sonuçlar epilepsi hastalarının sağlıklı kontrol grubuna göre yorgunluk skorlarının çok daha yüksek olduğunu ortaya çıkardı (t(53)=6.031 p<.001). Bilişsel yorgunluk (U=65.0, p<.001), fiziksel yorgunluk (U=124.0, p<.001) ve sosyal yorgunluk (U=110.0, p<.001) epilepsi hastalarında daha yüksek çıkmış olup, hastaların %87.9'unda yorgunluğa rastlandı. Yorgunluğun anksiyete (r=.506, p<.001), depresyon (r=.690, p<.001) ve yaşam kalitesi (r=.416, p<.05) ile ilişkisi bulunmuştur.  Ayrıca her iki grup Raven testi açısından farklılaşmış olup (U=650.0, p<.001), genel epilepsi grubunda yorgunluk ile Raven skorları arasında anlamlı ilişki elde edildi (rho=-.541, p<.001). Ek olarak, fokal epilepsi ve jeneralize epilepsi grupları Stroop testi açısından farklılaşmış olup (U=38.0, p<.05), fokal epilepsi grubunda yorgunluğun Stroop testi ile ilişkili olduğu ortaya çıktı (r=.431, p<.05). Ayrıca fokal epilepsi grubunda da yorgunluk ile Raven skorları arasında anlamlı korelasyonlar bulundu (r=-.629, p<.001).
Araştırmanın sonucunda epilepsi hastalarının yorgunluğunun sağlıklı kontrol grubuna göre daha fazla olduğu ve bu yorgunluğun epilepsi hastalarında görsel-mekânsal algı ile ilişkisi olduğu ortaya çıktı. Ayrıca, fokal epilepsi hastalarında yorgunluğun dikkat ve görsel-mekânsal algılı ile ilişkisi olduğu bulgusuna da ulaşılmıştır. Ancak bu kognitif parametrelerdeki bozulmaların, yorgunluğun direkt bir sonucu mu olduğu yoksa kognitif bozulmaların mı yorgunluğa sebep olduğu konusunda net bir yorum yapılamadı.

Abstract:
This study is a cross-sectional investigation of the relationship between fatigue and cognitive functions in epilepsy patients.
Subjective scales (Fatigue Impact Scale, Hospital Anxiety and Depression Scale, Epworth Sleepiness Scale, Quality of Life) and cognitive tests (Wisconsin Card Sorting Test, Serial Digit Learning Test, Stroop Test, Raven's Progressive Matrices Test) were applied to the 33 epilepsy patients and 22 healthy controls. 
The results revealed that fatigue scores were significantly higher in epilepsy patients compared to the control group (t(53) = 6.031, p < .001). Cognitive fatigue (U = 65.0, p <.001), physical fatigue (U = 124.0, p <.001), and social fatigue (U = 110.0, p <.001) were higher in patients, with fatigue being present in 87.9% of them. Fatigue was found to be correlated with anxiety (r = .506, p <.001), depression (r = .690, p <.001), and quality of life (r = .416, p <.05). Furthermore, a significant difference between the groups in terms of Raven's scores (U = 650.0, p <.001), and a significant correlation between fatigue and Raven's scores in the overall epilepsy group (rho =-.541, p <.001) was found. Thus, focal epilepsy and generalized epilepsy groups differed in the Stroop Test (U = 38.0, p <.05), and fatigue were found to be associated with the Stroop Test in the focal epilepsy group (r = .431, p <.05). Significant correlations were also found between fatigue and Raven's Test in the focal epilepsy group (r =-.629, p <.001). 
In conclusion, epilepsy patients experience higher levels of fatigue compared to healthy controls, and this fatigue is associated with visual-spatial perception in epilepsy patients. Fatigue is also related to attention and visual-spatial perception in focal epilepsy patients. However, it remains unclear whether the cognitive impairments are a direct consequence of fatigue or if cognitive impairments contribute to fatigue.