I. ve II. Dünya Savaşları gaz kimyasalları ve Nureddin Fuad'ın 'Muharebe Gazları, Sis, Mikroplar' eserinin transkripsiyonlu değerlendirmesi
I. and II. World Wars gas chemicals and Nureddin Fuad's transcripted evaluation of 'Combat Gases, Fog, Germs'
Yazar: BÜŞRA BULUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE TAŞKIRAN ÇANKAYA
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilim Tarihi ve Felsefesi Ana Bilim Dalı / Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya = Chemistry ; Tarih = History
Dizin: Alpkartal, Nureddin Fuad = Alpkartal, Nureddin Fuad ; Bilim tarihi = History of science ; Dünya Savaşı I = World War I ; Dünya Savaşı II = World War II ; Gazlar = Gases ; Kimya = Chemistry ; Kimyasal karışımlar = Chemical mixtures ; Kimyasal silahlar = Chemical weapons ; Savaş = War ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
Bu çalışmada, Birinci ve İkinci Dünya Savaşı'nda kullanılan kimyasal gazların, dünya üzerindeki tesiri ve aynı dönemde Türkiye'deki kimya malumatı incelenmiştir. Tezin temel sorusu: Birinci Dünya Savaşı sonrası, kimyasal silah alanında ivmeli hazırlıklarını yapan dünya devletleri karşısında, Türkiye'de durum nedir?
Kimyasal silahın öncesi ve sonrası tarihsel bağlam içinde verilmiş, 19.yy sonrası üretilen gazların tesiri ve savaşların seyrine etkisi araştırılmıştır. Kimyasal gazların, ayırt edici özellikleri, insan sağlığı üzerindeki etkileri ve sentezlenme süreçleri ele alınmıştır. Aynı dönemde Fransa'da eğitim alan Topçu Zabiti Nureddin Fuad'ın, alanda yazılan ilk eserlerden olma özelliği taşıyan Muharebe Gazları Sis Mikroplar kitabı, Osmanlı Türkçesi'nden Latin alfabesine çevrilmiştir. Bu eser, kimyasal ve biyolojik silahları, askeri personele anlatmak, korunma yollarını izah etmek için yazılmıştır.
Osmanlı son döneminin, fen bilimleri alanında nasıl bir kimya müfredatına sahip olduğu araştırılmış, askeri okullar, yurtdışında eğitim alan memurlar ve savaştan kaçıp ülkemize sığınan yabancı bilim insanları incelenmiştir.
Dünyada kimyanın teknolojik devrimi hızla ilerlerken, Türkiye'nin mevcut malumat ve teknolojik gelişme seviyesini bir noktadan sonra yakalayamadığı gözlenmiştir. 'Bilgi'yi elinde bulunduran devletlerin, ekonomisini güçlendirdiği, mevcut tüm savaşlardan galip çıktığı görülmüştür. 
Anahtar kelimler: Kimyasal Gazlar, Kimyasal Silah, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları, Nureddin Fuad, Kimya Tedrisatı

Abstract:
In this study, the effects of chemical gases used in the First and Second World War and the chemistry knowledge in Turkey in the same period were examined. The study centres around what the situation was like in Turkey compared to the World states which had made rapid preparations in the field of chemical weapons after the First World War?
Before and after the chemical weapons were given in the historical context, the effect of the gases produced after the 19th century and the effect of the wars were investigated. The distinctive features of chemical gases, their effects on human health and synthesis processes are discussed. Moreover, the book Combat Gases Fog Germs, one of the first works written in the field, by Artillery Officer Nureddin Fuad, who was trained in France, was translated from Ottoman Turkish into the Latin alphabet. This work aims to provide the military personnel with a broad explanation of chemical and biological weapons and ways of protection against them.
The study also looks into what kind of curriculum was implemented within the field of chemistry under the title of science by the Late Ottoman Empire as well as military schools, civil servants who received education abroad and foreign scientists who fled the war and took refuge in our country. While the technological revolution of chemistry is progressing rapidly in the world, it has been observed that Turkey has not been able to catch up with the current level of knowledge and technological development after a point. It has been seen that the states that hold the 'knowledge' strengthen their economy and emerge victorious from all existing wars.
Key Words: Chemical Gases, Chemical Weapons, First and Second World Wars, Nureddin Fuad, Chemistry Education.