Gen haritalama çalışmalarına giriş: Otozomal dominant Herediter Sferositoz'da bağlantı analizi
An entry to gene mapping: Lıinkage analysis in autosomal dominant Hereditary Spherocytosis
Yazar: PELİN TAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. S. SENNUR DEMİREL
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Tıbbi Genetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Genetik = Genetics ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
Herediter sferositoz, membran proteinlerinin defektleri nedeniyle eritrositlerin sferositlere dönüşmeleri ile hemolize eğilimin artması sonucu değişik derecede anemi, sarılık ve splenomegali ile seyreden herediter bir hastalıktır. Herediter sferositoz klinik ve genetik olarak hem dominant hem de resesif kalıtımla ilişkili heterojen bir hastalıktır. Herediter sferositoz, Kuzey Avrupa ülkelerinde görülen en yaygın hemolitik anemidir. Olguların % 75'i otozomal dominanttır. Yaklaşık %10-25 olguda ise bir aile hikayesi yoktur.Bu çalışmanın amacı dört kuşaklı geniş bir ailede rastlanan otozomal dominant geçişli Herediter sferositoz'da hangi gendeki mutasyonun patolojiden sorumlu olduğunu bulmaktır. Herediter sferositoz'da majör etkili olan SPTA1, SPTB, ANK1 ve SLC4A1 genlerine bağlantının varlığı; bağlantı (Linkage) analizi yöntemi kullanılarak araştırılmıştır.Sonuç olarak; LINKAGE ve MERLIN analizlerinin kullanımı ve Lod-score istatistiksel hesaplamaları ile araştırdığımız ailede görülen Herediter Sferositoz'un otozomal dominant olarak kalıtıldığı ve 14 numaralı kromozomda yerleşik olan SPTB geninin hastalıktan sorumlu olacağı bulunmuştur. Bu hastalıkta yaygın olarak görülen spektrin-ankrin kombine defektinin bu ailede de sorumlu olacağı hipotezi ankrin gen lokalizasyonuna bağlantı saptanamadığı için dışlanmıştır. Genetik heterojenite gözlenen hastalıklarda bağlantı analizi, etkin bir ön tarama yoludur ve bağlantı gözlenen SPTB geninde mutasyon taraması yapılabilmesi için yeni bir çalışma planlanacaktır.

Abstract:
Hereditary Spherocytosis is an inherited hemolytic anemia caused by the defects on membrane proteins and characterized by icterus, anemia and splenomegaly. Hereditary Spherocytosis clinically and genetically comprises a heterogeneous group of hemolytic anemias. It is the most common cause of haemolytic anaemia in Northern Europe people. In about 75% of the cases, the inheritance follows an autosomal dominant pattern. 25% of cases occur sporadically.The aim of this study is; finding which mutation of the gene is responsible for otosomal dominant Hereditary Spherocytosis in a wide family with four generations. The linkage to the major genes in hereditary spherocytosis which is SPTA1, SPTB, ANK1 ve SLC4A1 was searched by using the linkage analysis.As a result; by using LINKAGE and MERLIN analysis and LOD-score statistical calculations we confirm that; in our family the Hereditary Spherocytosis is an otosomal dominant form of the disease and the mutation is on the SPTB gene which map to chromosome 14. Although combined spectrin-ankyrin defect is the most common abnormality in this disease, this hypothesis is excluded for this family because no linkage was found in ankyrin gene localization. Linkage analysis is an effective pre-screening method in genetically heterogeneous diseases and a new mutation analysis study is in the planning stage to detect the mutation in the SPTB gene.