İslam ceza hukukunda hata
Error in Islamic punishment law
Yazar: MERVE NUR ADLIĞ
Danışman: PROF. DR. ÜLFET GÖRGÜLÜ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Hata, İslam Hukuk teorisinde yer alan ehliyet arızalarındandır. Hatanın bir ehliyet arızası olarak kabul görmesi, şahısların hukuki eylemlerinde hata yapmaları durumunda mazeretli görülerek cezalarının hafifletilmesine olanak sağlar. Bahsi geçen hukuki terimin önemi, kişilerin yanlışlıkla ya da bilmeksizin yaptıkları hatalı eylemlerden doğan hukuki sorunları ele almasından kaynaklanır. Hata, İslam Hukuk sistemi içinde bir çeşit affedilme veya cezaî müeyyideyi hafifletme vesilesidir. Bu nedenle, hata kavramı İslam Hukuku içinde özel bir öneme sahiptir ve yetkili hukuk mercilerinin adaleti sağlamasında önemli rol oynayan bir mekanizma olarak kabul görür. Hatanın hukuki sonuçlarının incelenmesi, İslam Ceza Hukuku ile günümüz Türk Ceza Hukuku arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları anlamak için de önemlidir. Bu şekilde, hukuki eylemlerde hata kavramının ele alınış şekli ve hatanın etkileri daha iyi anlaşılabilir. Amacımız da tam olarak İslam Ceza Hukukunda hata kavramını konu edinmek ve bu sayede İslam Ceza Hukukundaki ve günümüz Türk Ceza Hukukundaki hata sistematiğini karşılaştırarak, İslam Ceza Hukukunda hatanın yeri ve önemini anlamaktır. Çalışmamız, araştırmanın konusuna, amacına, önemine, yöntemine ve literatürüne temas eden bir girişin ardından üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. İslam Ceza Hukuku ve Hata Kavramının Mahiyeti başlığını taşıyan birinci bölümde; İslam Ceza Hukuku'na yönelik genel bilgilere, hata kavramının analizine, Kur'ân'da ve Sünnet'te hata kavramına, hata ile ilişkili olan kavramlara yer verilmiştir. İkinci bölümde İslam Ceza Hukukunda Suçlara Öngörülen Cezalar ve Hatanın Etkisi başlığının altında; İslam Ceza Hukukunda suçlara karşılık verilen cezalara ve hatanın cezalar üzerindeki etkilerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde günümüz Türk Ceza Hukukundaki hata sistematiğine ve hatanın hukukî sonuçlarına yer verilmiştir.

Abstract:
Error is one of the defects of capacity in Islamic legal theory. The acceptance of error as a defect of capacity allows individuals to be excused and their penalties mitigated if they make mistakes in their legal actions. The importance of the aforementioned legal term stems from the fact that it deals with legal problems arising from the mistaken or unknowing actions of individuals. In the Islamic legal system, an error is a kind of pardon or mitigation of the penal sanction. Therefore, the concept of mistake has a special significance in Islamic Law and is recognized as a mechanism that plays an important role in ensuring justice by the competent legal authorities. Analyzing the legal consequences of error is also important to understand the similarities and differences between Islamic Criminal Law and contemporary Turkish Criminal Law. In this way, the way the concept of error in legal actions is handled and the effects of error can be better understood. Our aim is to examine the concept of error in Islamic Criminal Law and to understand the place and importance of error in Islamic Criminal Law by comparing the systematic of error in Islamic Criminal Law and contemporary Turkish Criminal Law. Our study consists of three chapters and a conclusion after an introduction that touches upon the subject, purpose, importance, method and literature of the research. In the first chapter titled Islamic Criminal Law and the Nature of the Concept of Error, general information about Islamic Criminal Law, analysis of the concept of error, the concept of error in the Qur'an and Sunnah, and the concepts related to error are given. In the second chapter, under the title of Punishments for Crimes in Islamic Criminal Law and the Effect of Error; the punishments given for crimes in Islamic Criminal Law and the effects of error on punishments are mentioned. In the third part, the systematics of error in today's Turkish Criminal Law and the legal consequences of error are given.