Furkasyon defektlerinin anatomik ve topoğrafik özelliklerinin panoramik radyografi ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografide retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of anatomical and topographic features of furcation defects in panoramic radiography and CONE-BEAM computed tomography
Yazar: HAVANUR BAYRAK
Danışman: PROF. DR. NERMİN TARHAN
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Furkasyon defektleri = Furcation defects ; Kemik defektleri = Bone defects ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Radyografi = Radiography ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amaçlarından ilki; mandibular 1. molar dişlerin panoramik radyografi (RG) ve konik ışınlı bilgisayarlı tomografide (KIBT) furkasyon tutulumlarının (FT) anatomik ve topoğrafik özelliklerini değerlendirip karşılaştırmak; mezial ve distal bölgelerde kemik defektleri ile ilişkisini incelemektir. Çalışmanın ikinci amacı ise; bir periodontoloji uzmanlık öğrencisi, bir periodontoloji uzmanı ve bir ağız diş ve çene radyoloji (ADÇR) uzmanından oluşan 3 gözlemcinin gözlemciler arası ve gözlemciler içi uyumunun değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi ve Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Periodontoloji Anabilim Dalı'na başvurmuş hastaların panoramik RG'leri ve KIBT'de furkasyon bölgeleri incelendi. Araştırma raporu oluşturulurken, anlamlılık düzeyi için %95 güven aralığı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamızda 289 hasta, 406 diş incelenmiştir. Katılımcıların %58,9'u kadın, %41,1'i erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 52,73 olarak belirlenmiştir. FT KIBT'de %10,6 sınıf 1, %67,7 sınıf 2 ve %21,7 sınıf 3 olarak saptanmıştır. Katılımcıların %81,3'ünde mezial bölgede defekt varken %27,6'sında bu defektin furkasyon defekti ile bağlantısı saptanmıştır. Katılımcıların %86'sında distal bölgede defekt varken %28,3'ünde bu defektin furkasyon defekti ile bağlantısı saptanmıştır ve sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır. KIBT'de FT derinliği ort. 4,03 mm, Yatay kemik kaybı (YKK) 2,38 mm, dikey kemik kaybı (DKK) 3,02 mm ve kök-gövde yüksekliği 3,12 mm olarak bulunmuştur. Panoramik RG'de bireylerin %24,9'unda defekt yoktur, %58,1'inde alt sınıf A, %11,8'inde alt sınıf B ve % 5,2'sinde FT alt sınıf C olarak saptanmıştır. Panoramik RG'de Kemik kaybı %/yaş 0,25 altı %2, 0,25 ile 1 arası %60,8, 1 ve üzeri %37,2 olarak bulunmuştur. KIBT'de FT sınıf 1 olanların panoramik RG'de %41,9'unda defekt yok, %55,8'i alt sınıf A % 2,3'ü alt sınıf C olarak saptanmıştır. KIBT'de FT sınıf 2 olanların panoramik RG'de %26,9'unda defekt yok, %64'ünde alt sınıf A % 6,2'sinde alt sınıf B ve % 2,9'unda alt sınıf C olarak saptanmıştır. KIBT'de FT sınıf 3 olanların panoramik RG'de %10,2'sinde defekt yok, %40,9'unda alt sınıf A % 35,2'sinde alt sınıf B ve %13,6'sında alt sınıf C olarak saptanmıştır. Tüm bu sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Gözlemci içi ve gözlemciler arası değerlendirmede defekt lokasyonu ve milimetrik ölçüm yapılan parametrelerin mükemmel uyumda olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Tüm vakalarda FT'nun panoramik RG'de tespit edilememiş olması ve FT'nun şiddetinin panoramik RG'de KIBT'ye göre olduğundan daha az tahmin edilmiş olması rutin muayenelerin ve panoramik RG'nin tanı ve/veya tedavi planlaması açısından yeterli bilgi sağlayamadığı karmaşık vakalarda, herhangi bir sebeple KIBT'si bulunan hastalarda furkasyon bölgelerinin KIBT'de incelenmesi gerektiği düşünülmüştür.
Anahtar Sözcükler: Furkasyon tutulumu, furkasyon defekti sınıflaması, radyolojik kemik kaybı

Abstract:
Objective: The first of the aims of this study; To evaluate and compare the anatomical and topographic features of furcation involvement (FT) in panoramic radiography (RG) and cone-beam computed tomography (CBCT) of mandibular first molars; To examine the relationship with bone defects in the mesial and distal sites. The second aim of the study is; The aim of this study is to evaluate the interobserver and intraobserver agreement of 3 observers consisting of a periodontology residency student, a professional periodontist and professional oral and maxillofacial radiologist.
Materials and Methods: In our study, panoramic RG and furcation sites of patients who applied to Hacettepe University Faculty of Dentistry Oral, Dental and Maxillofacial Radiology and Hacettepe University Faculty of Dentistry Department of Periodontology were examined. While creating the research report, 95% confidence interval was used for the significance level.
Results: In our study, 289 patients and 406 teeth were examined. 58.9% of the participants are female and 41.1% are male. The average age of the participants was determined as 52.73. In FT CBCT, it was determined as 10.6% class 1, 67.7% class 2 and 21.7% class 3. While there was a defect in the mesial site in 81.3% of the participants, this defect was associated with the furcation defect in 27.6%. While 86% of the participants had a defect in the distal site, this defect was found to be associated with the furcation defect in 28.3%, and the results were statistically significant In CBCT, the mean FT depth was 4.03 mm, the horizontal bone loss was 2.38 mm, the vertical bone loss was 3.02 mm, and the root-trunk height was 3.12 mm. In panoramic RG, 24.9% of the individuals had no defects, 58.1% were found to be subclass A, 11.8% to subclass B, and 5.2% to FT subclass C Bone loss %/age below 0.25% was found to be 2% in panoramic RG, 60.8% between 0.25 and 1, and 37.2% for 1 and above. Of those with FT class 1 on CBCT, 41.9% had no defects on panoramic RG, 55.8% were subclass A and 2.3% were subclass C. Of those with FT class 2 on CBCT, 26.9% had no defects on panoramic RG, 64% had subclass A, 6.2% had subclass B, and 2.9% had subclass C. Of those with FT class 3 on CBCT, 10.2% had no defects on panoramic RG, 40.9% had subclass A, 35.2% had subclass B, and 13.6% had subclass C. All these results were found to be statistically significant. Defect location and millimetric measurements were found to be in perfect agreement in intra- and inter-observer evaluation.
Conclusion: In all cases, FT was not detected in panoramic RG and the severity of FT was underestimated in panoramic RG than in CBCT in complex cases where routine examinations and panoramic RG could not provide sufficient information in terms of diagnosis and/or treatment planning. In patients with CBCT for any reason, it was thought that the furcation sites should be examined in CBCT.
Keywords: Furcation involvement, furcation defect classification, radiological bone loss