Dördüncü sınıf öğrencilerinin okullarda oyun hakkına ilişkin görüşleri
Opinions of the 4th grade students on the "right to play" in schools
Yazar: MELEK GÖKÇE YILMAZ
Danışman: PROF. NACİYE AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Oyunlar = Plays ; Çocuk hakları = Children's rights ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bireyin ve özellikle çocuğun en temel ihtiyaçlarından biri olan oyunun tanımına ilişkin kesin bir uzlaşı söz konusu değildir. Ancak oyun, hakkında çeşitli kuramlar geliştirilmiş bir kavramdır. Bu kuramlardan hareketle yapılan bilimsel çalışmalar da oyunun çocuğun fiziksel, zihinsel, sosyal, duygusal açıdan gelişimine olumlu katkılarını ortaya koymaktadır. Temel ihtiyaç olmasının ve yararlarının yanı sıra oyun, aynı zamanda uluslararası yasal metinlerde bir "hak" olarak yer almaktadır. Oyun, bir hak olarak yasal metinlerde ilk kez 1924 tarihli Cenevre Çocuk Hakları Bildirgesi'nde yer almıştır. Temel bir hak olarak oyuna en kapsamlı biçimde Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin 31.maddesinde yer verilmiştir. Ne var ki içinde bulunduğumuz sosyo kültürel yapılar, yarışmacı eğitim sistemleri, kentleşme, sanayileşme vb. faktörler hem çocukların oyun oynama davranışlarını ve oyun türlerini değiştirmekte hem de çocukların çoğu özgürce oyun oynama haklarını kaybetmeye başlamışlardır. Bu bağlam içerisinde çalışma, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okullarda "oyun haklarına" ilişkin görüşlerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma nicel araştırma yaklaşımına göre tasarlanmış olup, basit tarama modeline göre gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama aracı yoluyla, 2017-2018 eğitim öğretim yılında, Ankara ili Altındağ ilçesindeki kamu ilkokulların arasından örnekleme seçilen okulların 4. sınıfında öğrenim gören 400 öğrenciden yazışma yoluyla elde edilmiştir. Veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada, öğrenciler oyun kavramını; eğlence, arkadaşlık, iş ve öğrenme olarak gördüklerini bildirmişlerdir. Öğrenciler oyun oynamayı öncelikle bir eğlenme hakkı olarak görmektedir. Öğrenciler tüm canlıların oyun oynama hakkı olduğuna inanmakta ve okullarında öncelikle macera oyunları olmak üzere literatürde belirtilen farklı oyun türlerini oynayabilmektedirler. Öğrencilerin yarıdan fazlası okullarında oyun oynadıkları alanları yeterli görmektedir. Öğrencilerin okullarında oyun oynamak için tercih ettikleri alanların başında okul bahçesi gelmektedir. Öğrencilerin yarıdan fazlasının tercihini oluşturan bahçe yanıtını ve tercih edilme sırasına göre sınıf, koridor ve boş alan yanıtlarının nedeni bu mekanların güvenli, geniş, kontrollü ve oyuna uygun mekânlar olmasıdır. Öğrencilerin yarısı okullarında oyun oynama süresini, oynarken kullandıkları araç gereçleri ve okullarındaki oyun alanlarını yeterli bulmaktadır. Öğrenciler en çok teneffüslerde oyun oynadıklarını ifade etmişlerdir. Öte yandan öğrenciler okullarında basketbol, futbol sahalarının bulunmadığını, özellikle kötü hava koşullarında oyun oynayamamakta bu nedenle de kapalı spor salonu olmasını istemektedirler. Çalışmada öğrencilerin yarısının yeterince oyun oynayabildiğini bildirirken, yarıdan az bir kısmı ise bazen oynayabiliyorum veya hiçbir zaman oynayamıyorum görüşünü bildirmişlerdir. Öğrencilerin büyük çoğunluğu, oyunun arkadaşlık ilişkilerini, başarılarını ve beden sağlıklarını olumlu etkilediğini düşünmektedir. Öğrencilerin yarıdan fazlası erkek öğrencilerin okulda kız öğrencilerden daha çok oyun oynadığı görüşündedir. Öğrencilerin yarıdan fazlası hem öğretmenlerin hem de okul yöneticilerinin kendilerinin oyun oynama hakkına saygı gösterdiklerini ve izin verdiklerini ifade etmiştir.

Abstract:
There is no definite consensus about the definition of the play, which is one of the most basic needs of the individual and especially the child. However, the play is a concept that has been developed in a number of theories gathered under the framework of classical and dynamic theories. Scientific studies carried out from these theories reveal positive contribution of the play to the child's physical, mental, social and emotional development. In addition to its essential needs and benefits, the play also takes place as a "right" in international legal texts. The play, for the first time in legal texts as a right, took place in the 1924 Geneva Declaration of the Rights of the Child. As a fundamental right, the play has been included in the most comprehensive form of Article 31 of the United Nations Convention on the Rights of the Child. However, factors such as the socio-cultural structures we are in, compelative education systems, urbanization, industrialization have changed both children's playing behaviors and types of play, and most of the children have begun to lose their right to play freely. In this context, the study was conducted to evaluate the opinions of fourth grade students at primary schools on "right to play" in schools. The research was designed according to the quantitative research approach as descriptive survey model. The data were obtained from 400 fourth graders in selected schools among the public primary schools in the Altındağ district of Ankara province in the academic year of 2017-2018. Sudents participated in the research voluntarily and the data collectected by the data collection tool developed by the researcher. The data were analyzed with the SPSS package program. Students see the play as a right to have fun first. Students believe that all living creatures have the right to play, and they can play the different types of games mentioned in the literature, primarily adventure games in their schools. More than half of the students see the play areas satisfying in their schools. Students prefer to play in school gardens primarily.  As a result of the garden response, which is the choice of more than half of the students, and the classroom, corridor and vacant space responses according to the order of preference, the students reported that these spaces are safe, spacious, controlled and playable spaces. Half of the students find the playing time in their school, the equipment they use while playing and the playgrounds in their schools sufficient.  However they stated that they did not have basketball, football fields in their schools and they expressed closed sports hall requests for use especially in rainy weather. Half of the students in the study were able to play enough plays, some of them reported that they play sometimes or never. The vast majority of the students stated that the play positively affects friendship relationships, achievements and physical health. More than half of the students reported that boys plays more than girls at school. More than half of the students stated that both teachers and school administrators respect and allow their right to play.