Farklı zamanlarda ve konsantrasyonlarda gibberellin A4/7/9 karışımı uygulamasının kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohum bahçesinde çiçeklenme üzerine etkisi
Farkli zamanlarda ve konsantrasyonlarda gibberellin A4/7/9 karişimi uygulamasinin kizilçam (Pinus brutia Ten.) tohum bahçesinde çiçeklenme üzerine etkisi
Yazar: SEZGİ ŞEREF GÜN
Danışman: PROF. DR. Ş. FATİH TOPCUOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, gibberellin A4/7/9 (GA4/7/9) uygulamasının kızılçam (Pinus brutia Ten.) tohum bahçesinde çiçeklenmeyi arttırmada en etkili hormon konsantrasyonunun (derişiminin) ve en uygun uygulama zamanının belirlenmesidir. Çalışmada, Antalya-Çığlık köyü yakınında 1992 yılında kurulmuş Gündoğmuş- Eskibağ orijinli kızılçam tohum bahçesinde bulunan altı farklı klona ait (9283, 9289, 9290, 9292, 9294 ve 9295 klon numaralı) ağaçlar kullanılmıştır. Ağaçlara distile su, % 95'lik etil alkol, 10 mg/ml GA4/7/9, 20 mg/ml GA4/7/9 ve 30 mg/ml GA4/7/9 olmak üzere beş tip uygulama yapılmıştır. Uygulamalar 15 Temmuz, 04 Ağustos, 25 Ağustos ve 15 Eylül tarihlerinde 2006 ve 2007 yıllarında gerçekleştirilmiştir. Çiçek sayımı, uygulamaları takip eden yıllarda (2007 ve 2008) 29 Mart ile 17 Nisan tarihleri arasında yapılmıştır. İlk yıl (2006) yapılan uygulamalar sonucunda bir sonraki (2007) büyüme mevsiminde hem dişi hem de erkek çiçek sayılarında artış sağlanmıştır. Dişi çiçek sayısını arttırmada en etkili GA4/7/9 konsantrasyonu 30 mg/ml, erkek çiçek sayısını arttırmada en etkili GA4/7/9 konsantrasyonu ise 20 mg/ml olmuştur. İlk yıl dişi çiçek sayısını arttırmak için en uygun uygulama zamanı 15 Eylül 2006, erkek çiçek sayısını arttırmak için ise 04 Ağustos 2006 olarak bulunmuştur. İkinci yıl (2007) yapılan uygulamalar sonucunda dişi çiçek sayısında hiçbir konsantrasyonda istatistiksel önemde bir artış gerçekleşmemiş, erkek çiçek sayısında ise her üç konsantrasyon da etkili olmuştur. Bunlar arasında en fazla artış 30 mg/ml GA4/7/9 uygulamasında gerçekleşmiştir. İkinci yıl hem dişi hem de erkek çiçek sayısını arttırmak için en uygun uygulama zamanı 25 Ağustos 2007 olarak bulunmuştur. Hem 2007 hem de 2008 yıllarında gözlenen çiçek sayılarına göre, farklı klonların uygulamalara verdiği tepkiler farklılık göstermiştir. Klonlar uygulamalara olumlu yanıt vermekle birlikte, genel olarak daha düşük çiçek verimine sahip klonlar daha yüksek çiçek verimine sahip klonlara göre GA4/7/9 uygulamalarına daha yüksek oranda çiçeklenme yanıtı vermiştir. Çalışma yapılan ağaçların tamamında ilk yıla göre ikinci yıl erkek çiçek sayısı % 36.56, dişi çiçek sayısı ise % 41.86 oranında azalmıştır. Yani, ilk yıl (2007) zengin çiçek yılı, ikinci yıl (2008) ilk yıla kıyasla fakir çiçek yılı olmuştur. GA4/7/9 uygulamalarının dişi çiçeklenmeyi arttırmada zengin çiçek yılında daha etkili olduğu görülmüştür. İlk yıl (2007) en fazla çap artışı kontrol grubunda görülmüş ve bu artış uygulama gruplarına göre istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Boy artışı da en fazla kontrol grubunda görülürken, en az 30 mg/ml GA4/7/9 uygulaması yapılan grupta görülmüş ve kontrol grubu ile 30 mg/ml GA4/7/9 uygulaması yapılan grup arasındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Ancak, 2008 yılında çap ve boy artışları bakımından kontrol grubu ile uygulama grupları arasındaki farklılık istatistiksel olarak önemli bulunmamıştır.ANAHTAR KELİMELER: Pinus brutia Ten., tohum bahçesi, Gibberellin A4/7/9, uygulama zamanı, gövde enjeksiyonu, çiçeklenme, dişi çiçek, erkek çiçek

Abstract:
The aim of this study is to determine optimum application time and optimum concentration of gibberellin A4/7/9 (GA4/7/9 ) for stimulation of flowering in Turkish red pine (Pinus brutia Ten.) seed orchard. The trees used in this study belong to six different clones (clone numbers 9283, 9289, 9290, 9292, 9294 and 9295) originated from Gündoğmuş-Eskibağ and they are located in a Turkish red pine seed orchard in Antalya-Çığlık district which was founded in 1992. Five types of treatments were applied on the trees: distilated water, 95 % ethyl alcohol, 10 mg/ml GA4/7/9, 20 mg/ml GA4/7/9 and 30 mg/ml GA4/7/9. Applications were realized on 15th July, 04th August, 25th August and 15th September in the years 2006 and 2007. Counting of female and male flowers was done between 29th March and 17th April in subsequent years (2007 and 2008) following applications. As a result of first year (2006) application, both female and male flower numbers increased. The most effective GA4/7/9 concentration on female and male flowering was 30 mg/ml and 20 mg/ml respectively. In the first year, optimum application time for female flowering was determined as 15th September 2006 and that for male flowering was 04th August 2006. In the second year (2007) application there were no significant difference between the control and three level of concentrations. However, each of the three GA4/7/9 concentrations on female flowering showed significant increases, and the highest increase was with 30 mg/ml GA4/7/9 concentration. The second year, optimum application time for both female and male flowering was determined as 25th August 2007. In both 2007 and 2008, flowering responses of different clones were different with regard to GA4/7/9 applications. Most of clones responded positively to different levels of GA4/7/9 applications. In general, the response of poorly flowering clones to GA4/7/9 applications were relatively higher than that of better flowering clones. Both female and male flower numbers in all of the trees included in this study decreased in the second year compared to the first year, at rates 36.56 % and 41.86 %, respectively. In other words, the first year was a rich flowering year and the second year was relatively poor flowering year. GA4/7/9 applications were more effective on increasing female flowering in rich flowering year. In the first year (2007), the highest diameter increase was observed on the control group and this increase was found to be statistically significant. The highest height increase was also obsereved on the control group, the lowest increase being on 30 mg/ml GA4/7/9 application group and difference between control and 30 mg/ml GA4/7/9 application group was found statistically significant. However, in 2008, the differences between the control group and application groups both in height and diameter increments were not found statistically significant.KEY WORDS: Pinus brutia Ten., seed orchard, Gibberellin A4/7/9, application time, stem injection, flowering, female flower, male flowerCOMMITTEE: Prof. Dr. Ş. Fatih TOPCUOĞLU (Supervisor)Prof. Dr. Kâni IŞIKProf. Dr. Kenan TURGUTProf. Dr. Mustafa GÖKÇEOĞLUDoç. Dr. Hüsnü ÇAKIRLAR