Adölesan sporcularda pik oksijen tüketimi ve solunum fonksiyon parametrelerinin yaşa, branşa ve cinsiyete bağlı değişiminin incelenmesi
Adolescent athletes: examination of the variation of peak oxygen consumption based on age, sport, and gender and respiratory function parameters
Yazar: FERHAT BURAK ÇANKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERTAÇ YAKAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Spor Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Spor = Sports

Özet:
Amaç: Pik oksijen tüketimi (VO2peak), efor esnasında vücut tarafından alınıp 
kullanılabilen en yüksek oksijen miktarını ifade eder. Pik oksijen tüketimi ile yüksek şiddetteki 
eforu sürdürebilme yeteneği yani aerobik kapasite arasında yakın bir ilişki vardır. Özellikle 
aerobik dayanıklılık gerektiren branşlarda sportif başarı açısından aerobik kapasite önemlidir. 
Bu yüzden aerobik kapasite üzerine etkili faktörler ile pik oksijen tüketimi arasındaki ilişkiyi 
aydınlatmak gereklidir. Bu çalışmada yaş, cinsiyet, spor branşı, solunum fonksiyon 
parametreleri, vücut kompozisyonu ile aerobik kapasite arasındaki ilişkiyi incelemeyi 
amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 2007-2022 yılları arasında kliniğimize spora katılım 
öncesi değerlendirme veya aerobik performans ölçümü için başvurmuş 518 sporcunun tıbbi 
kayıtları retrospektif olarak tarandı. Deneklerin fizik muayene ve anamnezinin alınması sonrası
boy, kilo ölçümü yapıldı. Vücut yağ analizi ve solunum fonksiyon testi ardından 
kardiyopulmoner egzersiz testi yapıldı. "Breath by breath" yöntemi ile kullanılan oksijen 
miktarı ve atılan karbondioksit miktarı hesaplandı.
Bulgular: Toplam 518 sporcunun kardiyopulmoner egzersiz testi verileri incelendi. 
Ortalama pik oksijen tüketimi 48,96±7,84 ml/kg/dk olarak tespit edildi. Sporcular cinsiyet ve 
branşlarına göre gruplandıklarında ortalama pik oksijen tüketimleri erkek basketbolcularda 
49,7±7,38 ml/kg/dk, kadın basketbolcularda 43,82±5,65 ml/kg/dk, erkek yüzücülerde 
54,65±7,51 ml/kg/dk, kadın yüzücülerde 47,54±6,48 ml/kg/dk olarak tespit edildi. 
Basketbolcuların yüzücülere göre daha yüksek BMI değerlerine sahip olduğu, yüzücülerin 
basketbolculara göre daha yüksek FEV1% ve PEF% değerlerine sahip olduğu görüldü. VO2peak
ile BMI arasında p<0.01 anlamlılık düzeyinde zayıf bir negatif ilişki, VO2peak ile Yağ% 
arasında p<0.01 anlamlılık düzeyinde kuvvetli bir negatif ilişki yaş ile VO2peak arasında p<0.05 
anlamlılık düzeyinde zayıf bir pozitif ilişki tespit edildi. Branş içi VO2peak değerleri 
karşılaştırıldığında hem basketbolda hem yüzmede erkek sporcuların kadın sporculardan 
istatistiksel olarak anlamlı daha iyi VO2peak değerlerine sahip olduğu gözlendi. Gruplar arası 
VO2peak karşılaştırıldığında erkek yüzücülerin erkek basketbolculardan, kadın yüzücülerin 
kadın basketbolculardan istatistiksel olarak anlamlı daha iyi VO2peak değerlerine sahip olduğu 
tespit edildi.
Sonuç: Adölesan sporcularda yaş, erkek cinsiyet, yüzme sporu pik oksijen tüketimini 
pozitif yönde, vücut yağ oranı ve BMI negatif yönde etkilediği görüldü. Solunum fonksiyon
testi sonuçlarının pik oksijen tüketimi üzerinde istatistiksel anlamlı bir etkisi tespit edilmedi.
Anahtar kelimeler: Pik oksijen tüketimi, VO2peak, aerobik kapasite, kardiyopulmoner 
egzersiz testi, adölesan

Abstract:
Objective: Aerobic capacity is an important element of success in sports. Peak oxygen 
uptake (VO2peak), the highest rate of oxygen consumption attainable during maximal exercise, 
is recognized as being the best single indicator of aerobic capacity. The purpose of this study
is to investigate the associations of peak oxygen uptake (VO2peak) with age, body composition, 
body mass index (BMI) and spirometry results and examine the differences in their aerobic 
capacity with regard to the kind of sport they are practicing
Materials and Methods: In this investigation, we conducted a retrospective examination 
of the medical records of 518 athletes who underwent pre-participation assessments or aerobic 
performance evaluations at our clinic between 2007 and 2022. Following physical 
examinations and thorough medical histories of the subjects, measurements of height and 
weight were obtained. Subsequently, bioelectrical impedance analysis and respiratory function 
tests were administered, followed by cardiopulmonary exercise testing. Utilizing the "Breath 
by breath" method, the quantities of oxygen consumed and carbon dioxide exhaled were 
calculated.
Result: The data from a total of 518 athletes' cardiopulmonary exercise tests were 
examined. The average peak oxygen consumption was determined to be 48.96±7.84 ml/kg/min. 
When athletes were grouped by gender and sport, the mean maximal oxygen consumptions 
were found to be 49.7±7.38 ml/kg/min for male basketball players, 43.82±5.65 ml/kg/min for 
female basketball players, 54.65±7.51 ml/kg/min for male swimmers, and 47.54±6.48 
ml/kg/min for female swimmers. It was observed that basketball players had higher BMI values 
compared to swimmers, and swimmers had higher FEV1% and PEF% values compared to 
basketball players. A weak negative correlation was found between VO2peak and BMI at a 
significance level of p<0.01, a strong negative correlation between VO2peak and body fat 
percentage (Fat%) at a significance level of p<0.01, and a weak positive correlation between 
age and VO2peak at a significance level of p<0.05. When comparing within-sport VO2peak values, 
both male basketball players and male swimmers statistically significantly higher VO2peak than
their female counterparts. When comparing VO2peak between groups, male swimmers were 
found to have statistically significantly better VO2peak values than male basketball players, and 
female swimmers were found to have statistically significantly better VO2peak values than 
female basketball players.
Discussion and Conclusion: In adolescent athletes, it was observed that age, male 
gender, and participation in swimming positively influenced peak oxygen consumption, while 
body fat percentage and BMI had a negative impact. No effect of respiratory function test 
results on peak oxygen consumption was detected.
Keywords: Peak oxygen consumption, VO2peak, aerobic capacity, cardiopulmonary 
exercise testing, adolescents