Yazma eserlerin konservasyon süreci ve beş örnek uygulama
Conservation process of writing works and five sample applications
Yazar: MELİKE ELDEK
Danışman: DOÇ. DR. ZUHAL TÜRKTAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Koruma = Conservation ; Koruma yöntemleri = Conservation methods ; Nadir eserler = Precious books ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
Kültür tarihinin birinci elden ve milli kültür mirasımızın kaynaklarından olan el yazmaları, arşiv vesikaları ve nadir eserler bilim adamlarının ve araştırmacıların çalışmalarına ışık tutan, tarihimizin geçmişi ile geleceği arasında köprü kuran, en değerli hazinelerimizdir. Bunları okuyucu hizmetine sunmak da kütüphanecilerin ve arşivcilerin görevidir. Ancak; bu eserleri okuyucu hizmetine sunmanın yanı sıra onları korumak, bakım ve onarımlarını yaparak gelecek kuşaklara aktarmak da tarihin kütüphanecilere, arşivcilere ve konservatörlere yüklediği en büyük görevler arasındadır. Yazma eserler geçmişten günümüze kadar gelirken uygun ortamlarda korunamamasından kaynaklanan bir takım hasar ve hastalıklara maruz kalmıştır. Ülkemizde yazma eserlerin koruma ve onarımına verilen önem her geçen gün artmaktadır. 
 Bu düşünceden hareketle araştırmada yazma eserlerin koruma ve onarım işlemlerin öneminin anlatılması amaçlanmıştır. Tezin birinci bölümünde yazma eserlerin önemi, yazma eserlerin konservasyonunda kullanılan materyal ve yöntem ile literatür çalışmalarının özeti anlatılmıştır. İkinci bölümde yazı ve yazı materyallerinin gelişimi, İslâm yazmalarının doğuşu ve gelişim süreci anlatılmıştır. Üçüncü bölümde islâm yazmalarının genel nitelikleri ile ilgili anlatım yapılmıştır. Dördüncü bölümde yazma eserlerin fiziksel, kimyasal ve biyolojik olarak bozulma etkenleri nelerdir, bunların el yazması eserler üzerindeki etkileri nelerdir detaylı olarak anlatılmıştır. Beşinci bölümde yazma eserlerin konservasyonunda ön inceleme, planlama, belgeleme, malzeme hazırlama ve uygulama aşamaları detaylı olarak incelenmiştir. Altıncı bölümde yazma eserlerin konservasyon aşamaları anlatılmıştır. Son bölüm olan yedinci bölümde ise Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü arşivine kayıtlı olan beş adet el yazması eserin konservasyon süreçleri anlatılırken; eserin künye bilgisi, eserin hasar durumu, yazmanın cilt ve metin kısımlarının incelenmesi, ön görülen ve yapılan konservasyon uygulamaları, konservasyonda kullanılan malzemeler, konservasyon öncesi ve sonrası fotoğrafların karşılaştırılması ve konservasyon raporu ile yapılan konservasyon işlemleri detaylı olarak anlatılmıştır.

Abstract:
Manuscripts, archival documents and rare works, which are the sources of our first and national cultural heritage, are the most valuable treasures that shed light on the works of scientists and researchers, and build a bridge between the past and the future of our history. It is also the duty of librarians and archivists to present them to the reader service. But; In addition to presenting these works to readers, preserving them, maintaining their maintenance and repairs and transferring them to future generations is one of the biggest tasks of history to librarians, archivists and conservators. Writing works have been exposed to a number of damages and diseases caused by the inability to be protected in suitable environments while they are coming from the past to the present. The importance given to the conservation and restoration of manuscripts in our country is increasing day by day.
In this thesis, it is aimed to explain the importance of conservation and restoration works in the thesis. In the first part of the thesis, the importance of writing works, the materials and methods used in the conservation of manuscripts and literature studies are explained. In the second chapter, the development of writing and writing materials, the emergence of Islamic manuscripts and development process are explained. In the third chapter, the general characteristics of Islam writing are explained. In the fourth chapter, what are the physical, chemical and biological deterioration factors of manuscripts and their effects on manuscripts are explained in detail. In the fifth chapter, pre-investigation, planning, documentation, material preparation and application stages are examined in detail. In the sixth chapter, conservation stages of writing works are explained. In the seventh chapter of the last chapter, the conservation processes of the five manuscripts which were recorded in the archives of Konya Directorate of Regional Works were explained. book of the work, the damage of the work, the review of the skin and text parts of the writing, the prescribed and made conservation practices, the materials used in conservation, the comparison of the photos before and after conservation and conservation report with conservation report is summarized.