Sternbergia lutea (L.) Ker-Gawl. ex Sprengel bitkisinin yara iyileştirme ve antiproliferatif etkilerinin bazı hücre hatlarında incelenmesi
Investigation of the wound healing and antiproliferative effects of Sternbergia lutea (L.) Ker-Gawl. ex Sprengel  plant on some cell lines
Yazar: ZEMHERİ ŞAMAN
Danışman: DOÇ. DR. ERGUN KAYA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Biyolojik aktivite = Biological activity ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Sternbergia lutea (L.) Ker Gawl. ex Spreng Amaryllidaceae familyasının bir üyesi olan, genellikle Akdeniz havzası çevresinde yayılış gösteren ve sonbaharda parlak sarı renkte çiçek açan bir geofittir. Ülkemizde ve dünyada süs bitkisi olarak ticari öneme sahip olmakla birlikte, sağlık alanında, geleneksel tedavide de kullanılmaktadır. Sternbergia cinsinin sağlık alanında kullanılmasının temel sebeplerinden biri içerdiği alkoloid, lektin ve fenolik asit gibi bileşiklerdir. Bu tez çalışmasında, ulusal ve uluslararası literatürde ilk kez S. lutea bitkisinden elde edilen bitki özütünün sitotoksite ve yara iyileştirme aktiviteleri ile antikanser potansiyellerinin, NIH/ 3T3 Murin Fibroblast, A549 Akciğer Kanser ve MCF-7 Meme Kanseri hücre hatlarında incelenmesi amaçlanmıştır. S. lutea ekstraktının 3T3, A549 ve MCF-7 hücre hatları üzerindeki sitotoksik etkisi ve antiproliferatif aktivitesi MTT yöntemi ile, yara iyileştirme potansiyeli Scratch (çizik) testi ile belirlenmiştir. S. lutea ekstraktnın 3T3, A549 ve MCF-7 hücre hatları üzerindeki IC50 değerleri sırasıyla 24.798 µg/mL, 181.544 µg/mL ve 570.63 µg/mL olarak belirlenmiştir. Yara iyileştirme testinde 3T3 hücrelerine subsitotoksik dozda (2.5;1.25; 0.625 µg/petri ) S. lutea ekstraktı uygulanmış ve 0, 4, 24, ve 48 saatlerde yara çizgisi mikroskop altında görüntülenmiştir. S. lutea ekstraktnın 3T3 hücreleri üzerinde herhangi bir yara iyileştirme potansiyelinin olmadığı ve doz artışına bağlı olarak hücre göçünün engellendiği sonucuna varılmıştır. Bu çalışma sonucunda S. lutea'nın rizomlarının etanolik ekstraktının toksik olduğu ve kanser hücreleri üzerinde anti-proliferatif etkinliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma sonucunda S. lutea'nın kanser ilaçları hammadde olarak kullanılabileceğine dair öncü veriler oluşturmaktadır.

Abstract:
Sternbergia lutea (L.) Ker Gawl. ex Spreng is a geophyte plant that is a member of the Amaryllidaceae family, generally spread around the Mediterranean basin and blooms bright yellow in autumn. It has commercial importance as an ornamental plant in Türkiye and in the world, and is also used in traditional medicine. One of the main reasons why this genus is used in the field of health is the compounds it contains such as alkaloids, lectins and phenolic acids. In this thesis study, it was aimed to examine both the cytotoxicity, wound healing and anticancer potentials of the plant extract obtained from the S. lutea plant, for the first time in the national and international literature, on NIH/3T3 Murine Fibroblast, A549 Lung Cancer and MCF-7 Breast Cancer cell lines. The cytotoxic effect and migration-based antiproliferative effect of S. lutea extract on 3T3, A549 and MCF-7 cell lines were determined by the MTT method, and the wound healing effect was determined by the scratch test. The IC50 values of S. lutea extract on 3T3, A549 and MCF-7 cell lines were determined as 24.798 µg/mL, 181.544 µg/mL and 570.63 µg/mL, respectively. In the wound healing test, S. lutea extract was applied at three different concentrations determined based on the IC50 value. In line with the results obtained, according to the microscope images at the end of 0, 4, 24, and 48 hours, it was determined that the plant extract used had a lethal effect on the cells. Although wound closure was observed until the 24th hour, it was observed that the cells underwent apoptosis at the end of the 48th hour. As a result of the experiment, it was concluded that cell migration was prevented due to the increase in dose and that the active ingredient, S. lutea extract, could not promote wound healing. In the results of the current study, it was determined that the rhizome ethanolic extract of the S. lutea was toxic and it had antiproliferative effects on cancer cell lines. It is also indicated from the obtained data that S. lutea can be used as a raw material for cancer medicines.