Hz. Ömer Dönemi ordu ve ordugahlar
Army and garrison towns at the time of the caliph Umar
Yazar: HALİT ÇİL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri teşkilat = Military organization ; Hz. Ömer = Hz. Ömer ; Ordu = Ordu ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Hz. Muhammed'in 632 yılında vefat etmesinin ardından, ilk halife olarak Hz. Ebû Bekir seçildi Ebû Bekir, Ridde savaşlarından sonra başlattığı Irak-ve Su riye bölgesi seferlerinin devam ettiği sırada, 634 yılında öldü. Ondan sonra hilafete geçen Hz. Ömer, bölgedeki fetihlere ivme kazandırarak devam etti Bu dönemde Irak-İran, Suriye-Filistin ve Mısır olmak üzere üç ana cephede fetihler yürütül müştür. Devrin iki süpergücünden biri olan Sâsânî İmparatorluğu' nun hakimiye tindeki Irak-İran ve diğeri Bizans'ın elindeki Suriye-Filistin ve Mısır toprakları fethedildi Fetih gelirlerinin artmaya başlamasını müteakip "divan" kurularak, askerlere aileleriyle birlikte maaş bağlanmış, ticaret ve ziraat gibi özel işlerle uğ raşmaları yasaklanmış ve böylece ayrı bir asker sınıfı meydana getirilmiştir. Genişleyen sınırlarda fetihlerin organizasyonu ve ordunun savaş hazırlığı için stratejik mevkilerde birçok kışla ve garnizon şehirler (Ordugâhlar) kurul muştur. Bu şehirlerden Basra, Küfe ve Fustât ilk olarak Hz. Ömer zamanında as kerî amaçla bina edilmiş, zamanla halkın yerleşmesi sonucu şehirleşmiş ve mimarî açıdan da önem arz etmişlerdir. Divanın kurulmasıyla birlikte, gönüllülüğe dayanan askerlik şekli mecbu riyet kazanmış, askere alımlar sistemli olmuştur. Düzenli ordu kurularak; birlikle rin sevk ve idaresi ehliyetli komutanların eline verilmiştir. Ordu; öncü, ardçı, sağ- sol kanat, levazım, istihkâm, istihbarat, personel gibi sınıflara ayrılmış, asker ve komutanlarına başka bir işe muhtaç olmayacakları oranda yüksek maaşlar veril miş, savaş ve barışta devamlı eğitilmişlerdir. Savaş harekatı gelişmiş, savaş taktik ve prensiplerine azami derecede riayet edilmiştir. Orduya lojistik destek sağlanmış; bu devirde yay, ok, kılıç, kalkan, zırh, mızrak, mancınık, koçbaşı, dikenli tel, sınır karakolları gibi hücum ve savunmaya yönelik silahlar kullanılmış, ulaşım vasıtası olarak at ve deveden yararlanılmıştır. Askerî kurumun sistematize edilmesi sonucu artan hazine gelirleriyle, İs lam Devleti her alanda gelişme göstermiş, geniş alanda hâkimiyet sağlamıştır.

Abstract:
After the death of the Prophet Muhammad in the year 632, Abu Bakr was elected as the first Caliph. During the ourneys of Iraq and Syria regions which started after Conversion (Ridde) wars, Abu Bakr died in the year 634. Caliph Umar, the successor of Abu Bakr, accelerated the conquests in this regions. During that period the conquests were directed by three main borders which were Iraq-Iran, Syria- Palestina and Egypt Iraq-Iran lands, which had been under the control of Sasanian Empire, and Syria- Palestina and Egypt lands which had been under the control of Byzantine Empire, were conquered in that period during which Sasanian and Byzantine Empires were the most powerful states of the world. Following the increases in the conquest incomes, the council of state (Divan) was organised and soldiers, with their families, were started to be paid salaries. Additionally, soldiers were forbidden to occupy with commercial, agricultural and similar personal works. In that way, a separate military class was formed. For the better organisation of conquests at expanding borders and preparation of the army for wars, many new barracks and garrison towns (military camp "Ordugâh") were established at strategic places. Three of these towns were Basrah, Küf ah and Fustât They were first established for military aims at the time of Umar, but during the time, due to the increase in the population of civilians, they became crowded cities and started to be important for their architectural development By the formation of the council of state, the military service, which had been based on voluntary system, changed into obligatory system and recruitments to army were made systematically. With the establishment of regular army, direction and administration of military forces were given to capable commanders. The army was divided into various classes such as vanguard, juniper, right-left sides, supplies, fortification, news information and personnel. Soldiers and commanders were paid satisfactory salaries so that they would not need to have any other jobs and they were trained both at piece and war. War tactics and principles were implemented completely and improvements in war tactics came out The army was supported logistically and many defensive and attactive weapons including bows, arrows, swords, shields, armors, spears, catapults, ramhead, thorny wires and border guardhouses were used. Horses and camels were made use of as transportation means. Islamic State had progress at every fields and sovereignity on wide lands due to the increases in treasury incomes resulting from the systematisation of military power.