Ortaöğretim 2. kademe Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarındaki kadın imajının -100 temel eser serisi kapsamında- Türk romanları açısından değerlendirilmesi
Evaluation of women's image in secondary education Turkish language and literature course books-in the scope of -100 basic works series- from the points of Turkish romans
Yazar: SEDA ALTUNDAL
Danışman: PROF. DR. HAMİYE DURAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kadın imajı = Women image ; Kadınlar = Women ; Ortaokullar = Secondary schools ; Roman = Novel ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course ; Türk kadını = Turkish women ; Türk romanı = Turkish novel ; İdeal kadın = Ideal woman ; İmaj = Image

Özet:
Geçmişten bugüne tarihle iç içe olan edebiyat, kaleme alınan eserlerle yazıldığı dönemin toplumsal izlerini apaçık bir biçimde aktaramaya çalışmıştır. Türk romanı da, Türk tarihindeki değişen, gelişen ve dönüşen sosyal ve siyasi olaylar ışığında şekillenmiştir. Bu durum kendini, tarihi dönemlerle anılan edebi dönemlerde göstermiştir. Tanzimat, Servet-i Fünun, Cumhuriyet Dönemleri'nin ele alındığı araştırmada; 2019-2020 eğitim- öğretim yılının Ortaöğretim 9, 10, 11 ve 12. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabındaki; Yaprak Dökümü, Küçük Ağa, Felatun Bey ile Rakım Efendi, Mai ve Siyah, Ateşten Gömlek, Yaban, Huzur, Murtaza, Tutunamayanlar, Üç İstanbul, Bereketli Topraklar Üzerinde, Aylak Adam, Sevgili Arsız Ölüm ve  Selvi Boylum Al Yazmalım romanlarında yer almış kadın karakterlerle toplumdaki kadının hangi rol ve görevler ile yansıtıldığı araştırılmıştır. Araştırmada, doküman analizindeki yazılı dokümanların incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın derinliği ve mevcut durumu tespit etmeye en uygun yöntem olması sebebiyle bu model kullanılmıştır. Elde edilen veriler ise analiz ve yorumlama yöntemi ile değerlendirilmiştir. Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabı ve 100 Temel Eser serisi kapsamından hareketle incelenen bu on dört Türk romanındaki kadın imajı; eğitim, eş seçimi, bağımsız ve özgür karar alabilme gibi pek çok imaj üzerinden ortaöğretim öğrencilerine aktarılmıştır. Var olan kadın karakterlerle öğrencilerde istendik davranış oluşturabilmek adına yazarlar, Murtaza, Üç İstanbul, Yaprak Dökümü gibi romanlarda toplumda olmasını istedikleri kadın imajını olumsuz karakterler üzerinden yok olmasını istedikleri kadın imajları ile anlatırken; Ateşten Gömlek romanı ile de ideal kadın tipini kaleme almışlardır. Kullanılan kadın imajları ile kadınların eğitim almasının önemi ön plana çıkarılmıştır.

Abstract:
Literature, which has been interbedded with history from past to present, has tried to clearly convey the social traces of the period in which written with the works penned. Turkish novel has also been shaped in the light of changing, developing and transforming social and political events in Turkish history. This situation showed itself in literary periods associated with historical periods. In the research that deals with the Tanzimat, Servet-i Fünun, Republic Periods;In the Turkish Language and Literature course book of the 9th, 10th, 11th and 12th Grades of the 2019-2020 academic year; With female characters featured in the novels of Yaprak Dökümü, Küçük Ağa, Felatun Bey ile Rakım Efendi, Mai ve Siyah, Ateşten Gömlek, Yaban, Huzur, Murtaza, Tutunamayanlar, Üç İstanbul, Bereketli Topraklar Üzerinde, Aylak Adam, Sevgili Arsız Ölüm ve  Selvi Boylum Al YazmalımThe roles and duties of women in society were investigated. In the research, the method of analyzing written documents in document analysis was used. This model was used because of the depth of the research and the most suitable method for determining the current situation. The obtained data were evaluated with the method of analysis and interpretation. The image of women in these fourteen Turkish novels examined within the scope of Secondary Education Turkish Language and Literature textbook and 100 Basic Works series; It has been transferred to secondary school students through many images such as education, spouse selection, independent and free decision-making. In order to create the desired behavior in students with existing female characters, the authors while describing the image of women they want to be in society in novels such as Murtaza, Üç İstanbul, Yaprak Dökümü with their images of women they want to disappear through negative characters; They also wrote the ideal type of woman with the novel of Ateşten Gömlek. The importance of women's education was highlighted with the images of used women.