Enflasyonun belirleyicileri: Türkiye için ampirik bir çalışma
Determinants of inflation: An empirical study for Turkey
Yazar: ŞENAY SARAÇ KUTUCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN VERGİL
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
ÖZET Bu çalışmada Türkiye'deki enflasyon dinamiği teorik kuramlar olan Cagan'ın Para Talebi Modeli, Klasik ve Keynesyen Yaklaşımların karşılaştırılması, Phillips Eğrisi Analizi ve Rasyonel Beklentiler Teorisi açısından 1981:1-2003:12 dönemi için En Küçük Kareler (EKK) yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Yapılan ampirik çalışmaların sonucunda Türkiye'deki enflasyon yapısının Cagan'ın modelini desteklediği ortaya çıkarken; Wald Testiyle analiz edilen Klasik ve Keynesyen Yaklaşımların karşılaştırması sonucunda ise para arzı ile enflasyon arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi ortaya çıkmıştır. Klasik Yaklaşımı destekleyen bu sonucun yamsıra enflasyondan para arzına doğru da nedenselliğin bulunması Yapısalcı Yaklaşımı destekler niteliktedir. Phillips Eğrisi Analizinde ise işsizlik oram ile enflasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur fakat güçlü ilişki bulunamamıştır. Uyarlanabilir Beklentilere göre modellenen Türkiye'deki enflasyon beklentileri Türkiye'nin enflasyon davranışını açıklamada başarılı bulunmuştur, bireylerin rasyonel davrandıkları varsayımına dayanan Rasyonel Beklentiler Teorisine göre ise Türkiye'deki enflasyonun oluşturulmasında bireylerin rasyonel davranmadıkları sonucuna varılmaktadır. Son olarak Türkiye'deki enflasyonun belirleyicileri, sistemin bütününü oluşturan değişkenler dikkate alınarak Vektör Otoregresyon (VAR) yöntemikullanılarak incelenmiştir. Enflasyon, para arzı, döviz kuru, bütçe açıklan, faiz oranı ve kredi değişkenlerinden oluşan model 1994:1 - 2003:12 dönemi için tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgulardan Türkiye'deki enflasyonun para arzı ve döviz kuru serileri ile doğrudan; bütçe açıklan, krediler ve faiz serileri ile dolaylı bir nedensellik ilişkisi içinde olduğu görülmüştür. Özellikle konsolide bütçe dengesindeki bozulmaların etkileri para arzı kanalıyla enflasyon ve döviz kuruna doğru yayılmalan dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler Enflasyon, VAR, Türkiye

Abstract:
ABSTRACT In this study, in order to examine the dynamics of inflation in Turkey, theoretical approaches such as money demand model of Cagan, Classical and Keynesian approaches to inflation, the analysis of Phillips Curve and Rational Expectations theory are investigated for the period between 1981:1 and 2003:12. These empirical studies conclude that while the structure of inflation in Turkey are successfully explained by the Cagan model, the comparison of Classical and Keynesian approaches by the Wald test suggests that causality between money supply and inflation runs both ways from money supply to inflation and inflation to money supply. Even though the existence of causality from money supply to inflation is in conformance with the arguments of the classical approach, the existence of the reverse causation supports the arguments of the structural approach. In addition, a significant but weak relationship between inflation and unemployment was found in the analysis of the Phillips Curve. Although inflation expectations in Turkey modeled as adaptive expectations are successful in explaining Turkey's inflation behavior, the analysis of rational expectations theory, which is based on the assumption that individuals behave rationally suggesting that individuals in Turkey do not behave rationally in the forming of inflation.As a last conclusion, the determinants of inflation are examined as a system using vector autoregression (VAR) in which inflation, money supply, exchange rate, budget deficits, interest rate and credits variables are estimated over the period 1994:1-2003:12. The results suggest that inflation in Turkey has a direct causation relationship with the money supply and exchange rate variables, and has an indirect causation relationship with the budget deficits, credits and interest rate variables. Particularly, the effects of deviations from balanced consolidated budget spread over inflation and exchange rate via the money supply channel. Key Words Inflation, VAR, Turkey