Güvenlikleştirme kavramı ve 11 Eylül sonrası Türkiye'nin Orta Doğu'ya yönelik dış politikası
Securitization Concept and Turkish Foreign Policy for the Middle East After the September 11
Yazar: HAKAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. ESRA HATİPOĞLU
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Genel itibariyle Türk dış politikasının temel ilkeleri batıcılık ve statükoculuk anlayışlarının sürdürülmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu tezde güvenlikleştirme kavramından hareketle Türkiye?nin 11 Eylül sonrası Orta Doğu?ya yönelik dış politikası analiz konusu edilmektedir. Nitekim uluslararası sistemde her alanda güvenlikleştirme yapılabilmesi, bu durumun devletlerin politikalarını çok fazla etkilemesini sağlamaktadır.
11 Eylül?le ortaya çıkan terörist ve aşırıcı hareketlerin yaratmış olduğu güvenlik gündemi, maddi olmayan olgular ve düşünceler gibi unsurlar üzerinde etki yapmaktadır. Bu minvalde teze teorik alt yapı teşkil eden inşacı teori de, doğası gereği okuyucuya açık bir bilgi vermemektedir. İnşacı teoride algılar üzerinden değerlendirme yapıldığı için, bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişki konusunda somutlaşma noktasında problem doğurmaktadır. Algılardan ziyade, inşacı yaklaşımda konuşmak (söz edimi) bile, yapmaktır. Böylelikle en ufak söylemin politikayı şekillendirdiği görülebilecektir.
Özellikle Türkiye Soğuk Savaş sonrasında sorunların çözümü açısından Orta Doğu?da ?çok boyutlu diplomasi? anlayışı gereği, aktif bir rol oynamayı amaçlamaktadır. Bu durumda iktidarın tek bir partide oluşu da, iç politik gelişmelerin ve dış politikayı etkilemesini azaltmış, AK Parti yönetimi dış politikada daha rahat manevra alanı bulabilmiştir. Ayrıca Türkiye?nin bölgede ?model ülke? olarak görülmesi siyasal gelişmelerin daha kolay bir biçimde güvenlik gündeminin dışına çıkarılabilmesine de olanak sağlamıştır.
Tezde ilk olarak kavramsal çerçeve çizilerek uluslararası ilişkiler disiplini çerçevesinde güvenlik kavramının teorik olarak geldiği aşama ve güvenlikleştirme kavramı açıklanmaya çalışılmaktadır.  İkinci bölümde 11 Eylül?ün yarattığı güvenlik gündeminin nitelikleri ve önemi ortaya konularak, bu süreçte güvenlikleştirmenin nasıl sağlandığı incelenmek istenmektedir. Üçüncü bölümde ise 11 Eylül güvenlik ortamının etkisiyle şekillenen Türk dış politikasının Afganistan ve Irak müdahaleleri, İsrail, İran ilişkileri ve Arap Hareketlenmeleri bağlamında değerlendirilmesi yapılmaktadır. 
Tüm bunlara paralel olarak bu tezde Türk dış politikasının Batı ekseninden uzaklaştığına yönelik tartışmalar sürse de, Türkiye?nin tarihsel süreç doğrultusunda yakın coğrafyasında yaşanan siyasal gelişmeler karşısında denge kurma amacıyla bölgeye dönük geliştirdiği dış politika ortaya konulmaya çalışılacaktır.

Abstract:
In general terms, the basic principles of Turkish foreign policy have been the continuation of Westernalization policy and protection of status quo. In this thesis, with the prism of conceptualization of securitization, Turkey?s foreign policy to Middle East needs to be a topic of analysis in the post-September 11 era. Indeed, because in international system every field is suitable for securitization, these policies affect states? positions very much. 
With 9/11, terrorist and extreme movements created a securitization agenda which affected many thoughts and other things of intangible nature. In this framework, the theoretical substructure of the thesis is constructionist view which is not giving a clear idea to a lay reader as its nature requires. Because the constructionist view evaluates cases through perceptions, the theory creates problems in terms of getting tangible results about the relations between dependent and independent variables. Beyond perceptions, for the constructionist approach, even speaking is doing something. Therefore, a piece of rhetoric could shape a policy according to the theory.  
Particularly, after the cold war ended, Turkey intended to play an active role in Middle East in order to resolve the problems as a result of ?multi-dimensional diplomacy? approach. A strong Turkish government led by a one party rule instead of a governing coalition also decreases affects of internal politics to external politics. Because of this political equation, AK Party Government could maneuver easily in terms of foreign policy direction. In addition, in the region, Turkey is seen as ?model country?, so political developments could be non-dependent of securitization agenda much more easily. 
In this thesis, first of all, conceptual framework is outlined under the discipline of international relations and currently what level the concept of securitization theoretically reached will be explained as the concept itself is tried to be explained. Second, the characteristics of 9/11 creation of security agenda and its own importance will be tried to put under light. During the 9/11 era, how the securitization was provided is also intended to be studied. Third, Turkish foreign policy shaped under 9/11 securitization environment will be evaluated in terms of the interventions of Afghanistan and Iraq, the relations of Israel and Iran, and Arab Movements (so-called the Arab Spring). 
In parallel with all of these cases, though debates continue about a slip on Turkey?s axis from the axis of Western direction, Turkey has been developing her own foreign policy in parallel to political developments in her historical hinterland in order to establish essential ?balance of `regional? power?.