Din inancı ve dindarlık düzeyinin girişimciliğe etkisi: Hatay örneklemi üzerinde değerlendirme
The impact of religious understanding and religiosity on entrepreneurship: A consideration on Hatay sample
Yazar: ESRA SİNCER
Danışman: PROF. DR. MURAT ALİ DULUPCU ; PROF. DR. GÖKHAN KARABULUT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Dindarlık = Religiousness ; Dini iman = Religious faith ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Girişimciler = Entrepreneurs ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Hatay = Hatay ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Günümüzde Girişimcilik iktisadi kalkınma ve büyümenin lokomotifi olarak görülmektedir. İktisatta genellikle rasyonel girişimci temelli girişimcilik faaliyetlerinin iktisadi sonuçları üzerinde durulmaktadır. Davranışsal iktisat alanı, hakim iktisadın davranışların süreçlerinden öte sonuçlarına odaklanma ve rasyonel bireye dayalı yaklaşımlarını eleştirmektedir. İktisat sosyolojisi alanında ise bu eleştirilere paralel olarak birey davranışlarının, kültür ve değer yargılarının etkisi altında olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda literatürde hangi din veya dini anlayışın girişimciliğin ve kapitalizmin gelişiminde daha başarılı olduğu tartışılmaları yer almaktadır. Buradan hareketle çalışmada; Hatay'daki Ortodoks, Sünni ve Arap Alevi'si girişimcilerin girişimcilik düzeyleri arasında anlamlı farklılığın olup olmadığı değerlendirilmektedir. Çalışmanın ikinci sorusu; dindarlık düzeyinin girişimciliğe etkisinin olup olmamasıdır. Bu bağlamda girişimcinin mensup olduğu dinin yarattığı sosyal ve kültürel normların temel girişimcilik faaliyetlerine etkisi değerlendirilmektedir. Ayrıca Mc Clelland ve Weber'den yola çıkılarak dindarlığın girişimcilik düzeyine etkisinde başarma ihiyacının aracılık etkisinin olup olmadığı sorgulanmaktadır.
Temel sorgulamalar çerçevesinde çalışma beş bölümden oluşmaktadır.  Çalışmanın alt bölümlerinde; iktisadın insanı ele alışı ve iktisadi insanın eleştirisi, din ve dindarlık kavramlarının değerlendirilmesi ile iktisat ve din ilişkisine yönelik literatür değerlendirmeleri, iktisat, sosyoloji ve psikoloji perspektifinden girişimcilik değerlendirmesi, yöntemin alt yapısını oluşturan davranışsal iktisat ve iktisat sosyolojisi alanlarının değerlendirilmesi, araştırmanın veri toplama yöntem ve araçları, veri analiz yöntemleri ve araştırma bulgularının değerlendirmesi yapılmaktadır. Çalışmada veri toplama amacıyla 332 girişimciyle anket çalışması yapılmıştır. Anketten elde edilen veriler SPSS ve AMOS programları ile yapısal eşitlik modeli ve tek yönlü anova yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak Hatay'da yer alan Arap Alevisi, Sünni ve Ortodoks girişimcilerin girişimcilik düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Dindarlık düzeyi girişimcilik düzeyi ilişkisinde;  dindarlık düzeyi ile girişimcilik düzeyi arasında pozitif orta düzeyli ilişki bulunmaktadır. Alt boyutlar çerçevesinde değerlendirildiğinde; duygusal dindarlık ile olanakları fark etme arasında pozitif, duygusal dindarlık ile olanakları değerlendirme, değer yaratma ve yenilikçilik arasında negatif yönlü ilişkiye rastlanmaktadır. Eylemsel Dindarlık ile girişimcilik düzeyi alt boyutları arasında ise tam tersi ilişkiye rastlanmaktadır. Son olarak dindarlık düzeyi girişimcilik düzeyi ilişkisinde başarma ihtiyacının aracılık etkisi duygusal dindarlık-yenilikçilik ve duygusal dindarlık- olanakları değerlendirme ilişkisinde ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
Since the appearance of primitive man, entrepreneurship has been one of the basic activity areas of people. Nowadays entrepreneurship is considered as the engine of growth and economic development. Mainstream economy is generally discoursed, the economic consequences of basic entrepreneurship activities of homo economicus entrepreneur. Behavioural Economy criticizes the mainstream economy's homo economicus assumption. It also criticizes main stream economiy's attention on the results of behaviours rather than behavioural process. Paralell to these complaints; economic sociology indicates the implication of culture and value judgements on individual behaviour. Within this framework inside the literature there are some studies about the success of religion and religious understandings on the development of entrepreneurship and capitalism. Thus this study investigates whether is there a significant difference between the entrepreneurship levels of Ortodoks, Sünni and Arap Alevi entrepreur's in Hatay. The second question of the study is; whether the religiosity level has an effect on entrepreneurship or not. Within this context the affect of social and cultural norm's on the entrepreneurship activities is investigated. Also with reference to Mc Clelland and Weber, the mediatory effect of the achievement motivation on the relationship between religiosity level and entrepreneurship level is questioned. 
Within the context of these questioning this study consists of five sections. The sections of the study are about; the economy's approach to human being and the criticize of economic man, evaluation of the religion and religiosity concepts and the literature review about religion and economy relations, the evaluation of entrepreneurship concept with respect to sociology, economy and psychology disciplines, the evaluation of behavioural economy and economic sociology disciplines as a background of study method and the evaluation of the data collection methods,  data analyse methods and research findings. In this study the questionary is made with332 entrepreneurs to collect datas. The data taken from the questionary are analysed with one way anova and structural equation modelling techniques. As a result there is not significant difference between Arap Alevi, Sünni and Ortodoks entrepreneur's entrepreneurship levels. With respect to religiosity level and entrepreneurship level relation, there is a positive intermediate relation between religiosity level and entrepereneurship level. With respect to sub dimensions; there is a positive relation between sentimental religiosity and opportunity identification but negative relation between sentimental religiosity and innovation, creating value and opportunity evaluation sub dimensions. There is an exact opposite relations between the cognitive religiosity and entrepreneurship sub dimensions. Lastly; the mediating effect of achievement motivation could be found only at the sentimental religiosity – innovation and sentimental religiosity opportunity evaluation relations. 
Keywords: Entrepreneurship, Religiosity, Religion, Achievement Motivation, SEM