Keratokonus tanılı erişkin hastalarda evrelere göre ön segment parametrelerinin ve lamina kribroza kalınlığının kontrol grubu ile karşılaştırmalı olarak incelenmesi /
Yazar: HİLAL BAYRAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞE FEYZA ÖNDER ; DR. BURCU YÜCEKUL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Keratokonus hastaları ve kontrol grubu ile keratokonus hastalarının evreleri arasındaki nazal ve temporal sklera kalınlığı, nazal ve temporal konjonktiva-tenon kalınlığı, lamina kribroza kalınlığı ve lamina kribroza eğrilik indeksini karşılaştırmak ve bu değerler ile kornea parametreleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. 
Gereç ve Yöntem: Keratokonus tanısı ile kornea biriminde takipli 96 hastanın 156 gözü ile, 100 sağlıklı gönüllünün 200 gözü olmak üzere toplam 356 göz çalışmaya dahil edildi. Araştırmamız retrospektif gözlemsel kesitsel bir çalışma olup keratokonus tanılı hastaların Ocak 2010 ile Nisan 2024 tarihleri arasındaki verileri retrospektif olarak incelendi. Keratokonus grubu hastalar Amsler-Krumeich sınıflandırması kullanılarak evrelere göre 4 gruba ayrıldı. Lamina kribroza kalınlığı (LKK), lamina kribroza kurvatür genişliği (LKKG), derinliği (LKKD) ve indeksi (LKKİ) ile nazal ve temporal sklera (SK) ile konjonktiva-tenon kalınlıkları (KTK) Swept-Source Optik Koherens Tomografi (SS-OKT) cihazı ile manuel olarak ölçüldü. Lamina kribroza kalınlığı optik sinir başının radyal taramaları ile incelendi. Lamina kribroza kurvatür indeksi (LKKİ) (lamina kribroza kurvatür derinliği (LKKD)/ kurvatür genişliği (LKKG) x100), lamina kribrozanın posterior eğrilik derecesini belirlemek için hesaplandı. Sklera ile konjonktiva-tenon kalınlıkları için skleral mahmuzun 1 mm, 2 mm ve 3 mm posteriorundan olmak üzere nazal ve temporal kadranlarda üç yerden ölçüm alındı. Elde edilen değerler keratokonus ile kontrol grubu arasında ve keratokonus evreleri arasında karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamızda keratokonus grubu lamina kribroza kalınlığı ortalaması kontrol grubuna göre anlamlı düşük bulunmuştur (p<0,001). Keratokonus evreleri arasında yapılan karşılaştırmada LKK evrelere göre anlamlı ortalama farklılıkları göstermiştir (p<0,001). Keratokonus ve kontrol grubu arasında LKKİ, LKKG ile LKKD açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır (Sırası ile p=0,091, p=0,101, p=0,090) LKK, merkezi korneal kalınlık (MKK) ile en ince korneal kalınlık (EİKK) arasında anlamlı pozitif korelasyon, keratometri parametreleri ile anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır. Nazal ve temporal kadranlarda bakılan sklera ve konjonktiva-tenon kalınlık ölçümleri her üç meridyende de 1 mm' de SK1, 2 mm'de SK2, 3 mm' de SK3, 1 mm' de KTK1, 2 mm'de KTK2, 3 mm' de KTK3 olmak üzere keratokonus grubunda kontrol grubuna göre anlamlı ince saptanmıştır. Keratokonus evreleri arasında yapılan karşılaştırmada sklera kalınlıkları evreler arasında anlamlı farklılık gösterirken, konjonktiva-tenon kalınlıkları evrelere göre anlamlı farklılık göstermemiştir. 
Sonuç: Keratokonuslu hastalarda LKK, nazal ve temporal sklera ile konjonktiva-tenon kalınlığı kontrol grubuna göre anlamlı ince saptanmıştır. LKK açısından keratokonuslu hastalarda gözlenen farklılık, LKK ile MKK arasındaki korelasyon, keratokonuslu hastaların glokom açısından yakın takibinin önemini akla getirmiştir. Çalışmamız korneoskleral yapının ardışık yapılarını oluşturan ve benzer yapısal bileşenler içeren kornea, sklera, lamina kribroza ile tüm globu kaplayan konjonktiva-tenon yapısının keratokonus hastalığında benzer şekilde etkilenebileceğini göstermiştir. Sonuçlarımızın doğrulanması için histolojik çalışmalara ve daha fazla sayıda standart ölçümlere ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Keratokonus, Konjonktiva-Tenon kalınlığı, Lamina kribroza kalınlığı, Lamina kribroza kurvatür indeksi, Skleral kalınlık

Abstract:
Purpose: To compare the nasal and temporal scleral thickness, nasal and temporal conjunctiva-tenon thickness, lamina cribrosa thickness, lamina cribrosa curvature index in keratoconus patients with different stages of the disease and the control group and to evaluate the relationship between these values and corneal parameters.
Materials and Methods: A total of 356 eyes, including 156 eyes of 96 patients followed up in the cornea unit with a diagnosis of keratoconus and 200 eyes of 100 healthy volunteers, were included in the study. Our research is a retrospective observational cross-sectional study and the data of patients with keratoconus between January 2010 and April 2024 were retrospectively examined. The keratoconus group was divided into 4 groups according to stages using the Amsler-Krumeich classification. Lamina cribrosa Thickness (LCT), lamina cribrosa curvature width, depth and index, and nasal and temporal sclera (ST) and conjunctiva-tenon thickness (CTT) were measured manually with Swept-Source Optical Coherence Tomography (SS-OCT). Lamina cribrosa thickness was examined by radial scans of the optic nerve head. Lamina cribrosa curvature index (LCCI) (lamina cribrosa curvature depth (LCCD)/curvature width (LCW) x100) was calculated to determine the degree of posterior curvature of the lamina cribrosa. Measurements were taken from three locations in the nasal and temporal quadrants: 1 mm, 2 mm and 3 mm posterior to the scleral spur for sclera and conjunctiva-tenon thicknesses. The obtained values  were compared between the keratoconus and control groups and between keratoconus stages. 
Results: In our study, the mean lamina cribrosa thickness in the keratoconus group was found to be significantly lower than the control group (p<0,001). In the comparison made between the keratoconus stages, LCC showed significant mean differences according to the stages (p<0,001). No significant difference was found between the keratoconus and control groups in terms of LCCI, LCCW and LCCD (p=0,091, p=0,001, p=0,090, respectively). A significant positive correlation was found between LCC, central corneal thickness (CCT), thinnest corneal thickness (TCT), and significant negative correlation was found with keratometry parametrem. Sclera and conjunctiva-tenon thickness measurements in nasal and temporal quadrants were found to be significantly thinner in the keratoconus group compared to the control group in all three meridians as 1 mm in ST1, 2 mm in ST2, 3 mm in ST3, 1 mm in CTT1, 2 mm in CTT2, and 3 mm in CTT3. In the comparison between the stages of keratoconus, scleral thicknesses showed significant differences between the stages, while conjunctiva-tenon thicknesses did not show significant differences according to the stages.
Conclusion: In patients with keratoconus, LCC, nasal and temporal sclera, conjunctiva-tenon thickness were found to be significantly thinner compared to the control group. The difference observed in patients with keratoconus in terms of LCC, the correlation between LCC and CCT recalled the importance of close follow-up of patients with keratoconus in terms of glaucoma. Our study showed that the cornea, sclera and lamina cribrosa, which constitute the consecutive structures of the corneoscleral structure and contain similar structural components, and the conjunctiva-tenon structure covering the entire globe may be affected in a similar way in keratoconus disease. Further histological studies and standardized measurements are needed to confirm our results.
Keywords: Conjunctiva-tenon thickness, Keratoconus, Lamina cribrosa curvature index, Lamina cribrosa thickness, Scleral thickness