Balbey kentsel sit alanındaki mekansal değişimlerin planlama çalışmaları üzerinden değerlendirilmesi
Evaluation of spatial changes in Balbey urban site area over plannings
Yazar: HALENUR ÇETİNKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM BAKIR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihi çevreler; korunması gerekliliği kanunlarla belirtilmiş olan, devirlerinin duygu, düşünce, sosyal yaşam ve birikimlerini bugüne aktarmaları bakımından önem arz eden alanlardır. Bu alanların korunmasının en önemli aracı planlama, planlama çalışmalarının bu alanlardaki en önemli aracı ise koruma planlama çalışmalarıdır.
	          Bu çalışmanın amacı; Antalya'nın Muratpaşa İlçesi'nde bulunan, 29.01.1992 tarihinde, 1300 Sayılı Antalya Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu Kararı ile Kentsel Sit Alanı ve Etkileşim Geçiş Alanı sınırları belirlenen Balbey Mahallesi'nde ki planlama çalışmaları incelenerek, bu çalışmalardaki yapılaşma kararlarının korunması gereken doku ve kültür varlıkları üzerindeki etkilerinin ortaya konulmasıdır. Bu amaca yönelik olarak, çalışma alanı için yapılmış olan planlama çalışmaları kronolojik olarak ele alınmış, alan ve tek yapı ölçeğindeki yapılaşma kararları belirli parametreler kapsamında incelenmiştir.
		Planlamaya dayalı olarak çalışma alanındaki mekânsal değişimlerin incelenmesi sonucu; günümüzde Kentsel Sit Alanı'nda bulunan bölgenin özgün kat yüksekliklerinin, fonksiyonel yapısının ve organik dokusunun plan kararları ile büyük oranda korunduğu görülmüştür. Ancak alanın çeperinde bulunan Etkileşim Geçiş Bölgesinde; plan kararlarında verilen yüksek katlı ve yüksek emsal değerli ticari blok yapılaşma kararları sonucu, günümüzde 5-6 katlı blok yapılaşmalar olduğu ve bu yapılaşmaların içeride kalan kentsel sit alanını niteliksizleştirdiği, yani planlama çalışmalarından beklenilen sonuçların sağlanamadığı anlaşılmıştır. Tek yapı ölçekli mekânsal değişimlerin ele alındığı tescilli sivil mimarlık örneklerindeki mekansal değişimlerin incelenmesi sonucu; yapıların %29 'unun plan şemasının bozularak cephe elemanlarının korunduğu, %16'sının yapılan müdahalelerle plan ve cephe özelliklerinin büyük oranda bozulduğu, %3'ünün plan kararlarına uygun olarak kurul kararı ile müdahale gördüğü ve %3'ünün kurul kararı ile yıkıldığı, %4'ünün diğer sebeplerle yıkıldığı, %3'ünün atıl ve bakımsız durumda olduğu, %5'inin hiçbir müdahale görmeyerek özgün plan ve cephe özelliklerinin korunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Historical environments, which are also necessitated to be protected before the law, are the utmost important areas in terms of transmitting the emotions, thoughts, social life and experiences of their own era to the present. The most important tool to protect these areas is planning; and the most important tool of planning studies in these areas is the development plans aiming protection.
	The purpose of this study is to reveal the positive and negative sides and the impacts of the construction decisions on the textural and cultural properties - which are due to be protected by examining the construction decisions outlined in all the plannings developed for Balbey district, which is of importance concerning its location and values; the protection targets of which have not been reached although it is taken under protection; which is currently a collapse area; and was determined as Urban Site Area and Interaction – Transition Area borderline with Cabinet Decree no. 1300 on 29.01.1992. Hence, the current study aims to be a guide for future studies and plannings by revealing to what extent these plannings protect our characteristic historical values or what kind of spatial changes they have caused.
         As a result of examining spatial changes in the target area of the current study based on planning, it has been found that the characteristic story height, the constructional functions and the organic road texture of the Urban Site Area are being protected at present. However, as a result of high-rise commercial block building decisions given in the planning decisions of Interaction-Transition are a located on the walls of the area, it has been discovered that these areas currently have 5/6-floor commercial buildings and these buildings unquailfy the Urban Site Area. Having examined the spatial changes in the examples of registered civil Architecture dealing with single construction-scaled spatial changes, the current study has revealed that 29% of the buildings have distorted plan schema, but protected the facade elements; the plan and facade features of 16% of the buildings are spoilt to a large extent; 3% were intervened by assemblyre solution appropriate for the plan decisions; 3% were demolished by assembly resolution;  4% were demolished because of other reasons, %3 are inactive and neglected; 5% keep its original plan and facade features and have no intervention.