Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarında yapı ve tema
Structure and theme in Ahmet Hamdi Tanpınar's novels
Yazar: SEMİRA MİRALAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALEF NAS
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Ahmet Hamdi Tanpınar; hikâye, şiir, deneme, inceleme ve eleştiri gibi pek çok türde eserleriyle ve Türk edebiyatında şair kimliğini de hissettiren önemli romanlarıyla dikkat çekmektedir. Roman ve öykülerini şiir anlayışından farklı görmeyen yazar, "dilde rüya hâlini kurmak" gayreti içerisindedir. 
Tanpınar, Türk romanının modern bir kimlik kazanmasında önemli bir role sahiptir. Roman türünde alışılmışın dışında kullandığı tekniklerle kullandığı "zaman" ve "mekân" unsurlarıyla, olay örgüsünü vermek istediği ve ön plana çıkardığı meselelerle eritmesi yönünden romanın tarihsel gelişiminde farklı bir yol açmıştır. Yazar, roman türünde teknik ve yapı unsurlarında yaptığı yenilikler dışında kendisine mesele edindiği mevzuları da roman içinde roman kişilerinin ağzından vererek düşünceyi olaylardan daha önemli bir yere oturtmaktadır. Bu yönüyle Tanpınar'ın romanları yapısı kadar temalarıyla da önem arz etmektedir. 
Tezin ilk bölümünde Tanpınar'ın romanları yapı bakımından incelenmiştir. Söz konusu bölümde romanlar; olay örgüsü, mekân, zaman, kişiler, anlatıcı ve dil ve üslup yönünden ele alınırken kullanılan anlatım teknikleri de belirlenmiştir. İkinci bölümde ise romanlar tema yönünden incelenmiş olup hürriyet, Doğu- Batı sorunsalı, kadın, aşk, yalnızlık, korku, kader, cinsellik, sanat, ölüm gibi alt başlıklar oluşturulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Roman, Yapı Unsurları, Tema, Anlatım Teknikleri.

Abstract:
Ahmet Hamdi Tanpınar; The artist, who produces works in many genres such as stories, poems, essays, reviews and criticism, draws attention with his novels that make him feel his identity as an important poet in Turkish literature. The author, who sees his novels and stories as no different from his understanding of poetry, strives to "establish a dream state in language".
Tanpınar has an important role in the Turkish novel gaining a modern identity. He opened a different path in the historical development of the novel with the techniques he used unconventional in the novel genre, with the elements of "time" and "place" with the melting of the plot with the issues he wanted to convey and brought to the fore. Apart from the innovations he has made in the technical and structural elements of the novel genre, the author also places the ideas in a more important place than the events by giving the subjects that he is interested in in the novel through the words of the characters in the novel. In this respect, Tanpınar's novels are important with their themes as well as their structure.
In the first part of the thesis, Tanpınar's novels were examined in terms of structure. In the said section, the narrative techniques used are also determined while the plot, place, time, people, narrator and language are discussed in terms of narration. In the second part, the novels were examined in terms of theme and subheadings such as freedom, East-West problematic, women, love, loneliness, sexuality, art and death were created.
Key Words: Novel, Structure Elements, Theme, Expression Techniques.