S.B.Ü Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniğine başvuran annelerin çocuklarda antibiyotik kullanımı konusundaki bilgi ve tutumlarının araştırılması
The maternal knowledge and attitudes about using antibiotics for children at The Family Physician Polyclinic of The Ministry of Health Okmeydani Training and Research Hospital
Yazar: ZELİHA GÖKÇE
Danışman: DOÇ. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Anneler = Mothers ; Antibakteriyel ajanlar = Anti-bacterial agents ; Antibiyotikler = Antibiotics ; Çocuklar = Children

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Antibiyotikler, dünyada en çok kullanılan ilaçlar olmasına rağmen en uygunsuz kullanılan ilaçların başında gelmektedir. Diğer ilaçların uygunsuz kullanımı, genel olarak sadece ilacın kullanıldığı hastayı olumsuz etkilerken, antibiyotiklerin uygunsuz kullanımı; gelişen direnç nedeniyle tüm insanları etkileyebilmekte ve mikroorganizmalar karşısında etkisiz hale gelebilmektedir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı en fazla antibiyotiğin kullanıldığı dönem olan çocukluk döneminde direnci önlemek ve gereksiz antibiyotik kullanımı sonucu oluşan yan etkileri engellemek için annelerin kanser konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesidir.
GEREÇ-YÖNTEM: Araştırmanın evreni; Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran pediyatrik yaş grubunda çocuğu olan annelerden oluşmaktadır. Çalışma 31.10.2016 - 31.12.2016 tarihleri arasında 2 aylık zaman diliminde yapılmış olup; veriler anket yöntemi kullanılarak katılımcılarla yüz yüze görüşme şeklinde alınmıştır. Gözlemsel nitelikte, kesitsel, tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Çalışmada; annelerin sosyodemografik özelliklerinin yanı sıra antibiyotiklerin hangi durumlarda kullanıldığına, ne kadar süre ile kullanıldığına, uygunsuz antibiyotik kullanımı neticesinde oluşabilecek yan etkilere ve antibiyotik teminine dair bilgi düzeyleri, tutum ve davranışları sorgulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde NCSS 2007 programı kullanıldı. Verileri değerlendirirken tanımlayıcı istatistiksel metodlarının (ortalama, standart sapma, medyan, frekans, oran, minimum, maksimum) yanı sıra nicel verilerin karşılaştırılmasında normal dağılım göstermeyen değişkenlerin iki grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi, üç ve üzeri grupların karşılaştırmalarında ise Kruskal Wallis test ve ikili karşılaştırmalarda Mann Whitney U testi kullanıldı.
BULGULAR: Bu çalışma pediyatrik yaş grubunda çocuğu olan 250 anne ile yapılmıştır. Olguların yaşları 19 ile 49 arasında değişmekte olup, ortalama 33.36±5.84 yıldır. Çalışmamızdaki olguların %72.0'sinin sağlık güvencesi vardır. Sosyal güvencesi olanların bilgi düzeyi puanı, sosyal güvencesi olmayanlardan anlamlı düzeyde yüksektir (p=0.002; p<0.01). Çalışmamızda annelerin eğitim düzeylerine göre antibiyotikler hakkındaki bilgi düzeyi puanları istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Yükseköğretim ve lise mezunu annelerin bilgi düzeyi puanları, okur-yazar olmayanlardan anlamlı düzeyde yüksektir (p<0.01).  
SONUÇ: Anketlerin bulguları yorumlanarak pediyatrik yaş grubunda çocuğu olan annelerin antibiyotikler hakkındaki bilgi düzeyi değerlendirilmiştir. Çalışmamızda edinilen bulgulara göre annelerin çocukları için kullandıkları antibiyotikler hakkındaki bilgi seviyeleri yeterli olmakla birlikte bu seviyeyi belirleyen en önemli faktör annelerin eğitim durumu ve sosyoekonomik durumudur.

Abstract:
INTRODUCTION-AIM: Antibiotics are the most commonly used drugs, but also they are at the top of the most improperly used drugs. Improper use of other drugs usually only adversly affects the patient using the drugs, whereas inappropriate use of antibiotics, due to the developing resistance, has affected all people and may have become ineffective against microorganisms. For this reason, the purpose of this study is to prevent resistance in childhood which antibiotics are used most, and to determine the knowledge, attitudes and behaviors of antibiotics for preventing side effects that result from unnecessary antibiotic use.
MATERİALS-METHODS: The universe of the research consists of mothers of pediatric patients who have applied to the Family Medicine polyclinics of Okmeydani Training and Research Hospital. The study was carried out between the dates of 31.10.2016 - 31.12.2016 within the period of 2 months and the data were collected face-to-face using the questionnaire method. It is an observational, cross-sectional, descriptive type of study. In the study, in addition to the socio-demographic characteristics of the mothers, their levels of knowledge in which case they use antibiotics, about how long they use them, about side effects that may occur as a result of inappropriate antibiotic use and about antibiotic supply was investigated. And their attitudes and behaviors were investigated as well. The NCSS 2007 program was used in evaluating the data. Evaluating the data, in addition to the descriptive statistical methods (average, standard deviation, median, frequency, ratio, minimum, maximum), the Mann Whitney U test was used for the comparison of quantitative data and for the comparison of two groups with no normal distribution, as Kruskal Wallis test was used for the comparison of three and more groups. And the Mann Whitney U test was used in binary comparisons.
RESULTS: This study was conducted with 250 mothers who have children in the pediatric age group. The ages of the cases range from 19 to 49 and the mean age of the cases is 33,36±5,84 years. 72,0% of our cases have health insurance. Level of knowledge of those with social insurance is significantly higher than those without social insurance (p=0,002; p<0,01). In our study, the level of knowledge about antibiotics according to the education level of the mothers shows a statistically significant difference. The knowledge level scores of university and high school graduated mothers are significantly higher than those of non-literate (p<0,01).
CONCLUSION: By interpreting the findings of the surveys, the level of knowledge about the antibiotics of mothers with children in the pediatric age group was assessed. According to the findings of our study, the level of knowledge about the antibiotics the mothers use for their children are adequate. But the most important factor determining this level is the educational statues and socioeconomic statues of the mothers.