Üniversite öğrencilerinin aile hekimliği uygulamasına ilişkin farkındalık düzeylerinin ve hizmetten yararlanma durumlarının belirlenmesi: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi örneği
A field research for the determination of university students knowledge level and services position utilization of family medicine applications
Yazar: NERİMAN NALDÖKEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NAİM KARAGÖZ
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Günümüzde gelişmekte olan birçok ülkenin sağlık sisteminde ciddi sorunlar vardır ve bu sorunlar giderek küresel bir boyut kazanmaktadır. Dünyanın birçok ülkesinde sağlık hizmetleri, uzun yıllar sadece hastalıkların tedavisi şeklinde anlaşılmış ve sağlık hizmetlerinin önemli bir öğesi olan "sağlığı korumak" arka plana itilmiştir. Ancak bir hastalığın bireyden ziyade geniş kitleleri etkiliyor olması ve bu durumun toplumsal anlamda gerileme oluşturuyor olması tedavi hizmetlerinin yanında koruyucu sağlık hizmetlerine de gereken önemin verilmesinin gerekliliğinin anlaşılmasını sağlamıştır. Aile hekimleri hastalıkların tedavisini gerçekleştirmenin yanında koruyucu tedavi hizmetlerini de gerçekleştirir. Hastaların akut ve kronik sağlık sorunlarını aynı anda yönetebilir. Ayırt edici özelliklerinden birisi olan hastalarla sürekli iletişim ile hastaları hem daha yakından tanır hem de gerektiğinde onların savunma görevini üstlenir. Hastalık ve birey ayrımı gözetmeksizin eşitlik ilkesine dayalı olarak hizmet sunar. Türkiye'de, 09 Aralık 2004 tarih ve 5258 Sayılı Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanunun Resmi Gazetede yayımlanmasıyla aile hekimliği uygulamasının ilk adımları atılmıştır. Sağlık Bakanlığının son olarak 25 Mayıs 2010 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği ile 2010 yılının sonuna kadar bütün illerde aile hekimliği uygulamasına geçişin tamamlanacağı ifade edilmiş olup, 13 Aralık 2010 tarihi itibariyle de ülkemizin tamamında sağlık ocağı sisteminin yerine aile hekimliği uygulamasına geçiş yapılmıştır. Aile hekimliği uygulaması ile bireysel koruyucu sağlık hizmeti ile birinci basamaktaki sağlığın geliştirilmesi, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri Aile Sağlığı Merkezlerinde, toplumsal koruyucu sağlık hizmetlerinin koordinasyonunun da yer aldığı diğer hizmetlerde Toplum Sağlığı Merkezlerinde verilmeye başlamıştır. Bu araştırmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin 2010 yılı sonunda tüm Türkiye'de uygulamaya geçirilmiş olan Aile Hekimliği Sistemi hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek ve kullanım sıklıklarını ve hangi amaçlarla kullandıklarını belirleyebilmektir. Ayrıca çalışmada ankete katılan öğrencilerin Aile Hekimliği Sistemi hakkındaki bilgi düzeyleri ve kullanımlarının sosyo-demografik özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırma Cumhuriyet Üniversitesinde öğrenim gören 436 öğrenci üzerinde yapılmış, verilerin toplanmasında anket yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 15,0 istatistik programı ile farklı istatistiki teknikler (Ki-kare, çapraz tablolar, Korelasyon) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, aile hekimliği sistemi hakkındaki bilgi düzeyi ile aile hekimine başvurma sayısı arasında orta düzeyde ve pozitif yönlü ilişki olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In today's world, many developing countries are having serious problems with their health-care systems and these problems spread to universal scale. In many countries health-care services were regarded only as treatment of illnesses for many years, but one of the most important aspect of health-care system, "keeping people healthy" was underestimated. However, illnesses' affecting large groups of people instead of just individuals and causing social regression, made clear the importance of preventive health services along with traditional treatment. Family practitioners run preventive health services together with general treatment methods. They can manage both acute and chronic health issues of patients. By family practitioners' one distinctive characteristic, they keep in touch with the patients and know them well so the patients can be defended by the family practitioners when it is necessary. Family doctors care the patients indiscriminately and equally no matter who the patient is. With the promulgation of law 5258 in 09.12.2004, family practice system was given a start. With the promulgation of Family Practice Guide in 25.05.2010 it was aimed to activate family practice system in all Turkish cities by the end of the year and the transformation from health center system to family practice system was totally completed in 13.12.2010. With this new start, personal health care services, diagnosis, treatment and rehabilitation services were began to be given in Family Practice Centers; and coordination of other mass preventive health care was started to be run in Community Health Centers. In this study we aim to find out the awareness/knowledge level of the students on Family Practice system that was started in our country in 2010 and see how often and why they use the Family Practice Centers. On the other hand, another analysis is on participant students' knowledge level on Family Practice System and whether the access to the system differentiates to socio-demographic characteristics. 436 students from Cumhuriyet University participated to the study and survey method was used to collect the data. The gathered data was analyzed on SPSS 15,0 with different statistical methods (x-square, crosstabs, correlation). In the study, medium and positive correlation was found between the knowledge level of Family Practice system and the number of access to the system.