Öğretmenlerin öğretim programına bağlılık düzeylerinin ve bağlılıklarını etkileyen etkenlerin incelenmesi
Analysis of the curriculum fidelity levels of teachers and the factors affecting their curriculum fidelity
Yazar: GÜLTEN SAKALLIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ÖZÜDOĞRU
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada öğretmenlerin öğretim programına bağlılık düzeylerinin belirlenmesi ve öğretim programına bağlılık durumları ve bağlılıklarını etkileyen etkenler hakkındaki görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma karma yöntem türlerinden sıralı açıklayıcı desen kullanılarak yürütülmüştür. Bu kapsamda ilk olarak 2021-2022 eğitim-öğretim yılının güz döneminde, Manisa'nın Salihli ilçesinde farklı kademelerde görev yapmakta olan ve tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilmiş 500 öğretmenden Burul (2018) tarafından geliştirilen "Öğretim Programına Bağlılık Ölçeği" yoluyla araştırmanın nicel verileri toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliğini kontrol etmek amacıyla Lisrel 8.8. programı kullanılarak doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır.  Araştırmanın nitel verileri ise 2021-2022 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilmiş 19 öğretmen ile yapılan yarı-yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 26.0 paket programıyla betimsel istatistikler (ortalama, standart sapma) ve çok faktörlü varyans analizi (MANOVA) kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları öğretmenlerin öğretim programına bağlılık düzeylerinin; uyma, süre ve program farklılıkları alt boyutlarında orta düzeyde; uygulamanın kalitesi, katılımcı tepkileri, öğretmen eğitimi ve okul iklimi alt boyutlarında ise yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Ayrıca MANOVA sonuçları öğretmenlerin öğretim programına bağlılık düzeylerinin cinsiyet, mezun olunan fakülte türü ve lisansüstü eğitim yapma durumuna göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığını fakat yaş, mesleki kıdem, çalışılan kademe ve hizmetiçi eğitim alma durumlarının öğretim programına bağlılık ölçeğinin bazı alt boyutlarında anlamlı farklılığa yol açtığını göstermiştir. Kısmi eta kare değerleri yaş ve mesleki kıdem değişkenlerinin öğretim programına bağlılığı düşük düzeyde; çalışılan kademe değişkeninin ise uyma boyutunda orta düzeyde, uygulamanın kalitesi, katılımcı tepkileri, öğretmen eğitimi ve okul iklimi alt boyutlarında düşük düzeyde etkilediğini göstermiştir. Branş değişkeni uyma, uygulamanın kalitesi ve katılımcı tepkileri alt boyutlarında orta düzeyde, öğretmen eğitimi ve okul iklimi alt boyutlarında düşük düzeyde bir etkiye sahipken hizmet içi eğitim alma ise düşük düzeyde bir etkiye sahiptir. Araştırmanın nitel bulguları sonucunda öğretmenlerden bazılarının programa bağlı olduğu görülürken bazı öğretmenlerin uyarlamalar yaptığı görülmüştür. Deneyim süresi fazla olan ve düşük bağlılık gösterdiği belirlenen öğretmenler daha fazla uyarlama yaparken daha az deneyime sahip öğretmenlerin programı beklendiği şekilde uyguladığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin öğretim programına bağlılıklarını etkileyen etkenler arasında program, öğrenci, öğretmen, bağlamsal özellikler, okul yönetimi, veli ve KOVİD-19 salgın süreci kaynaklı etkenlerin yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu etkenlerden bağlamsal özelliklerden, öğrenciden ve KOVİD-19 salgın sürecinden kaynaklı etkenlerin programa bağlılık üzerinde oldukça etkili olduğu görülmüştür. Araştırma öğretmenlerin kazanım, içerik ve öğrenme-öğretme süreçlerinde öğrenci hazırbulunuşluğuna önem verdiğini göstermiştir. Öğretmenlerin zaman alıcı yöntem ve tekniklerde uyarlamaya gittiği görülmüştür. Ayrıca, bulgular öğretmenlerin bazı kazanımları atlama, kazanım ve içeriği öğrenci hazırbulunuşluğuna ya da merkezi sınavlara göre ele alma ve öğrenci lehine ölçme ve değerlendirme yapma gibi uyarlamalar yaptıklarını göstermiştir. Araştırma sonucunda düşük düzey bağlılık gösteren öğretmenlerin bireysel gelişim planlarını uygulamadıkları, yüksek düzey bağlılığa sahip öğretmenlerin ise öğrenciler arasındaki bireysel farklılıkları önemsediği belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarından yola çıkılarak öğretmenlere öğretim programlarına yönelik nitelikli ve daha sık hizmetiçi eğitim düzenlenmesi, lisans derslerine öğretim programlarına yönelik daha fazla ders eklenmesi önerilebilir. Öğretim programlarının beklendiği gibi uygulanabilmesi için okulların fiziki şartlarının düzeltilmesi ve öğrenci hazırbulunuşluğu, bölgesel farklılıklar ve toplumun beklentileri gibi nedenlerden dolayı öğretmenlere öğretim programını uygulama sürecinde gerekli esnekliğin sağlanması önerilebilir.

Abstract:
The study aims to determine curriculum fidelity levels of teachers and understand teachers' opinions about their fidelity to curriculum and the factors affecting their fidelity.  Sequential explanatory design of mixed methods was utilized in the research. Within this scope, firstly the quantitative data were collected from 500 teachers chosen according to stratified sampling and working at different levels of school in Salihli district of Manisa in the fall semester of the 2021-2022 academic year through the Curriculum Fidelity Scale developed by Burul (2018). To test the construct validity of the scale confirmatory factor analysis (CFA) was performed by LISREL 8.8. The qualitative data were collected through semi-structured interviews with 19 teachers chosen according to maximum variation sampling in the spring semester of the 2021-2022 academic year. In the analysis of the quantitative data descriptive statistics (mean, standart deviation) and MANOVA performed by SPSS 26.0 program were used. In the analysis of the qualitative data descriptive and content analysis were utilized. The research results showed that the curriculum fidelity levels of teachers are at a medium level in sub-dimensions of adherence, duration and program differentiation while they have a high level of curriculum fidelity in the sub-dimensions of quality of program delivery, participant responsiveness, teacher training and school climate. According to MANOVA results it was found that there were no significant differences in teachers' curriculum fidelity levels according to gender, the faculty they graduated from and having postgraduate degree. However, it was found that age, teaching experience, level of school, field and getting in-service training variables had significant differences in teachers' curriculum fidelity levels in some sub-dimensions of the scale. Partial eta squared values have shown that age and teaching experience have a low effect on curriculum fidelity while the level of school teachers work has a moderate effect in sub-dimension of adherence and a low effect in sub-dimensions of quality of program delivery, participant responsiveness, teacher training and school climate. Field variable has a moderate effect in sub-dimensions of adherence, quality of program delivery, participant responsiveness and a low effect on teacher training and school climate, while receiving in-service training has a low effect. The research findings also showed that while some of the teachers try to adhere to curriculum firmly, some of them are inclined to adapt the curriculum. It was also found that experienced teachers who have a low fidelity level make more adaptations while the less experienced ones implement the curriculum as expected. It was also indicated that teachers' fidelity is affected by a variety of factors, including the curriculum itself, students, teachers, school administration, parents, contextual factors and COVID-19 pandemic period. Among these factors, it has been seen that the factors originating from the contextual features, the student and the COVID-19 epidemic process are quite effective on curriculum fidelity. It was also found out that teachers pay attention to student preparedness during the implementation of learning outcomes, content and teaching-learning process. Teachers make adaptations in teaching methods when they find them time-consuming. Teachers also make adaptations like skipping some learning outcomes, handling the content according to central exams or doing assessments in favor of students. Teachers having a low level of fidelity do not use individual development plans while teachers having a high level of fidelity care about individual differences between students.  Based upon the results of the study, it can be suggested that more quality and frequent in-service training activities should be provided for teachers and more courses related to curriculum should be included in undergraduate programs. It can be suggested that the facilities of schools should be improved in order to implement the curriculum as expected. Teachers need more flexibility during the implementation process for some reasons, like student preparedness, regional features or expectations of the society.