İlköğretim 1 ? 5. sınıflar Türkçe ders kitaplarında kullanılan okuduğunu anlama sorularının incelenmesi
Examination of reading comprehension questions used in primary school (1 ? 5 th grades) Turkish language arts textbooks
Yazar: BANU ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER KUTLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı / Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Sorular = Questions ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilköğretim 1 ? 5. sınıflarda okutulan Türkçe ders kitaplarında yer alan, metinlerle ilişkili okuduğunu anlama sorularının, öğretim programı kazanımlarına, gelişim ve yaş özelliklerine, soru yazım kurallarına uygunluğunu belirlemektir.Bu amaçla, Türkçe ders kitaplarında yer alan, 1523 okuduğunu anlama sorusu incelenmiş ve metinlerle doğrudan ilişkisi olan sorular tespit edilmiştir. Tespit edilen 852 sorunun, öğretim programı kazanımlarının hedeflediği bilişsel beceri düzeylerine uygunluğu, Bloom' un 2001 yılında revize edilen taksonomisinde belirtilen bilişsel beceri kategorilerine dağılımlarına bakılarak belirlenmiştir. Soruların gelişim ve yaş özelliklerine uygunluğunun belirlenmesinde, Chall' ın okuduğunu anlama gelişimi kuramları ile Bloom taksonomisi bilişsel beceri kategorileri kullanılmıştır. Soruların soru yazım kurallarına uygunluğunun tespit edilmesinde iki kategori altında toplanan ölçütler kullanılmıştır. Soruların, soru yazım kurallarına içerik boyutunda uygunluğunun belirlenmesinde, SOLO taksonomisindeki kavrama seviyesi kategorilerinden yararlanılmıştır. Soruların, soru yazım kurallarına yapısal boyutta uygunluğu ise, genel soru inceleme ölçütleri (yazım kurallarına uygunluk, farklı soru türlerinin kullanımı, metnin içeriğine uygunluk, hedeflenen beceriyi ölçme) kullanılarak incelenmiştir.Bu araştırmanın sonunda, soruların, kazanımların hedeflediği bilişsel beceri seviyelerine uygun olarak hazırlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Kazanımların bilişsel beceri seviyelerine dağılımında, sınıf düzeylerine göre bir farklılaşma olup olmadığına bakılmıştır. Sınıf düzeyi arttıkça, soruların temsil ettiği bilişsel beceri seviyelerinin azaldığı görülmüş ve sorular yazılırken gelişim ve yaş özelliklerinin dikkate alınmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sorular içerik boyutu bakımından incelendiğinde, soruların ağırlıklı olarak tek yapısal kavrama seviyesinde (% 78,3) olduğu görülmüştür. Beş sınıf düzeyinde de kullanılan soru türüne bakıldığında en fazla kullanılan soru türünün açık uçlu (% 66,0) soru türü olduğu belirlenmiştir. Soruların sadece % 3,5' inin metinle doğrudan ilişkili olmadığı tespit edilmiştir. Bu sorular araştırma kapsamı dışında tutulmuştur. Soruların sadece % 2' sinde yazım hatası bulunduğu ve % 98' inin tek bir beceriyi/davranışı ölçecek şekilde yapılandırıldığı belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine conformity of reading comprehension questions used in primary school Turkish language arts textbooks to objectives of curriculum, development and age characteristics, and item writing rules.For this purpose, 1523 reading comprehension questions in Turkish language arts textbooks were examined and questions directly related with texts were determined. Percentage distributions of these 852 questions directly related with texts to cognitive skills categories of revised Bloom taxonomy were examined to determine conformity of these questions to curriculum objectives. To indicate convenience of questions to development and age characteristics, Chall?s theories of reading comprehension development and cognitive skills categories of Bloom Taxonomy were used. Conformity of questions to item writing rules was ascertained by criteria involved in two different categories. For the first category, content dimension, comprehension levels of SOLO Taxonomy was used. For the second category, structural dimension, common item reviewing criteria (appropriateness to spelling rules, texts? contents, targeted skills, and usage of different item formats) were utilized.At the end of this study, it is seen that there is conformity between question levels and curriculum objectives. After examining whether there is differences among grade levels or not, differences are found. But, this is not an expected differences. It is determined that as grade level increases, cognitive skill levels represented by questions decline. This result was shown that development and age characteristics of students are not considered while items are writing. When questions were examined in terms of content dimension, it is found that 78,3 % of questions are in uni-structural comprehension level. Also, it is determined that open ended questions are mostly (66, 0 %) used in five grade levels. With regard to structural dimension, it is seen that only 3, 5 % of the questions are not related with text content directly. These questions are not subjected in this study. Consequently, it is also determined that only 2 % of the questions have spelling rules error and 98 % of the questions are constructed in a way that assess only one skill.