Hemodiyaliz ve periton diyalizi olan hastaların yaşam kalitesi ve öz-bakım gücünü etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors affecting the quality of life and self care agency of patients receiving hemodialysis and peritoneal dialysis
Yazar: BESEY GÜNEŞ ÖREN
Danışman: PROF. DR. NURAY ENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Periton diyalizi = Peritoneal dialysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Özbakım = Self-care

Özet:
Bu çalışma, kronik diyaliz tedavisi gören hastaların yaşam kaliteleri ve öz-bakım güçlerini etkileyen faktörleri belirlemek amacı ile gerçekleştirilen prospektif, analitik, metadolojik ve tanımlayıcı nitelikte bir çalışmadır. Araştırma iki aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada, diyaliz hastalarının öz-bakım gücünü ölçmek amacıyla bir ölçek geliştirilmiştir. İkinci bölümde; 175 hemodiyaliz ve 125 periton diyalizi hastasına; geliştirilen öz-bakım gücü ölçeği, hasta bilgi formu ve SF-36 yaşam kalitesi ölçeği (The MOS 36 item Short Form Health Survey SF-36) uygulanmıştır. Kurum izinleri alınmıştır.Öz-bakım gücü ölçeğinin kronik diyaliz hastalarında geçerli ve güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Periton diyalizi hastalarının yaşam kalitesi ve öz-bakım güçlerinin, hemodiyaliz hastalarına göre daha iyi olduğu görülmüştür. Öz-bakım gücü arttıkça yaşam kalitesi de tüm alt boyutlarda artmaktadır. Pek çok faktör, öz-bakım gücünü ve yaşam kalitesini her iki grupta farklı düzeylerde etkilemiştir. Yaşam kalitesi ve alt boyutları hemodiyaliz grubunda; yaş, cinsiyet, eğitim, diyaliz süresi ve ek hastalığa sahip olma düzeyi değişkenlerinden etkilenirken; periton diyalizi grubunda, eğitim, gelir durumu ve diyaliz süresinden etkilenmiştir. Öz-bakım gücü ve alt boyutları ise; hemodiyaliz grubunda, yaş, eğitim ve gelir durumu değişkenlerinden etkilenirken; periton diyalizi grubunda, yaş, cinsiyet, çalışma durumu ve diyaliz süresi değişkenlerinden etkilenmiştir. Yaşam kalitesi yaşlılarda, kadınlarda, eğitim seviyesi düşük olanlarda, uzun süredir diyalize girenlerde, ek hastalığa sahip olanlarda ve peritonit olanlarda daha fazla etkilenmiştir. Öz-bakım gücü ise; gençlerde, kadınlarda, eğitim seviyesi ve gelir seviyesi düşük olanlarda, çalışmayanlarda, kısa süredir diyalize girenlerde ve peritonit olanlarda daha fazla etkilenmiştir.Anahtar Kelimeler : Hemodiyaliz, Periton Diyalizi, Yaşam Kalitesi, Öz-Bakım Gücü

Abstract:
This study was designed to determine factors affecting the quality of life (QOL) and self care agency (SCA) of chronic dialysis patients. As prospective, descriptive, analytic and methodolojic analisis. First a scale was developed to measure the SCA of dialysis patients. Then, the present SCA scale, a demographic and medical questionnaire and the SF-36 QOL scale (The MOS 36 item Short Form Health Survey SF-36) were used to 175 hemodialysis (HD) and 125 peritoneal dialysis (PD) patients. Results showed that the SCA scale was valid and reliable in chronic dialysis patients. It found that the QOL and the SCA in PD patients were better than HD patients. QOL increased parallel to the increase in SCA.In the HD group, the QOL was influenced by age, sex, education, total dialysis period and additional diseases; while in the PD group it was influenced by education, income and total dialysis period only. The SCA was influenced by age, education and income in the HD group; while in the PD group it was influenced by age, sex, working status and total dialysis period. The QOL decreased in the elderly, women, patients with low educational level, a long term of dialysis, additional diseases and peritonitis. SCA on the other hand, decreased in the young, women, patients out of work, with low educational level, low income and short period of dialysis.Key Words: Hemodialysis, peritoneal dialysis, quality of life, self care agency