Diyabetik ayağı olan ve olmayan tip 2 diyabetikhastalarda kronik hastalık öz yönetiminindeğerlendirilmesi
TYPE 2 diabetic with and without diabetic footself-management of chronic disease in patientsevaluation
Yazar: VEYSEL ÜREKLİ
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Çalışmada diyabetik ayağı (DA) olan ve olmayan tip2 diyabetik hastalarda
Diyabet öz yönetimlerinin (DÖY) değerlendirilmesi için Diyabet Öz Yönetim Ölçeği
(DÖYÖ) kullanarak diyabetik ayak risk faktörlerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma tek merkezli, prospektif, vaka kontrol çalışması
olup, Ağustos-Kasım 2022 tarihleri arasında, Haydarpaşa Numune Eğitim ve
Araştırma Hastanesi (HNEAH) Aile Hekimliği Kliniği Diyabet Polikliniğine başvuran
Tip 2 diyabet hastaları arasından dahil etme kriterlerine uygun diyabetik ayaklı 41
hasta ve Tip2 diyabet tanılı 92 katılımcı olmak üzere toplamda 133 hasta basit
tesadüfi örnekleme yöntemi ile çalışmya alınmıştır. Değerlendirmenin yapılması
amacıyla araştırmacı tarafından literatür taranarak hazırlanan sosyodemografik form
ve Tip 2 diyabetli kişilerde DÖYÖ kullanılmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar
için IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for
Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2007 programları
kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmada diyabet ayaklı bireylerin DÖYÖ toplam puan ortalaması
53.29±9.61, diyabet ayaklı olmayan bireylerin DÖYÖ toplam puan ortalaması
60.35±10.34'dir. Diyabet ayak olma durumuna göre bireylerin DÖYÖ toplam puanları
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Yapılan karşılaştırmalara
göre DÖYÖ Toplam puanları ile "DA", "Eğitim Durumu", "Medeni Durum", "Aylık Gelir
Durumu", "Yaptığı İş", "Ailede Diyabet Var mı?", "Diyabet İlaçlarını Düzenli Kullanıyor
Mu?", "Zatürre Aşısı Yaptırdınız Mı?", "Kardiyovasküler Hastalık" Sorularına verilen
yanıtlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p<0.05). Tek
değişkenli lojistik regresyon analizinin sonuçlarına göre erkek bireylerde kadın bireylere
göre DA olma riski 2.350 kat daha yüksektir. Yaş DA olma riskini 1.057 kat, Hba1c
değerinin 3.128 kat, Sistolik Tansiyon değerinin 1.039 kat, Diyabet süresinin 1.098 kat
arttırdığı tespit edilmiştir. Kardiyovasküler hastalığı olanlarda olmayanlara göre DA olma

xiii

riski 3.285 kat daha yüksek olduğu bulunmuştur. DÖYÖ puanı arttıkça DA olma riski
%6.6 (1-0.934) azalmaktadır. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinin sonuçlarına göre
erkek bireylerde kadın bireylere göre DA olma riski 4.886 kat daha yüksek olduğu
bulunmuştur. Ayrıca ailesinde diyabet olanlarda olmayanlara göre DA olma riski 4.393 kat
daha yüksek olduğu saptanmıştır. Hba1c DA olma riskini 3.623 kat, Diyabet süresi 1.087
kat arttırdığı tespit edilmiştir

Sonuç: DA hastalarında DÖYÖ puanı, DA olmayanlara göre daha düşük
saptanmıştır. Tip2 diyabet ve DA'lı hastaların komplikasyonlarının önlenmesinde
hastaların bilgi, beceri düzeylerinin arttırılarak DÖY'lerinin geliştirilmesi uygun bir
yaklaşım olacaktır. Diyabet süresi uzun, kan şeger regülasyonu düzenli olmayan, ailesinde
diyabet öyküsü olan, erkek diyabetik hastalar özellikle birinci basamakta DA yönünden
daha dikkatli sorgulanması ve DÖY'lerinin değerlendirilmesi önerilebilir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to investigate the diabetic foot risk factors by
using the Diabetes Self-Management Scale (DSS) to evaluate the self-management of
type 2 diabetic patients with and without diabetic foot (DF).
Materials and Methods: The study is a single-center, prospective, case-control
study. Among the Type 2 diabetes patients who applied to the Haydarpaşa Numune
Training and Research Hospital Family Medicine Clinic Diabetes Polyclinic between
August and December 2022, 41 patients with diabetic foot and 92 participants with
Type 2 diabetes who met the inclusion criteria were in total. 133 patients were included
in the study by simple random sampling method. In order to make the evaluation, the
sociodemographic form prepared by the researcher by scanning the literature and the
DSQ for people with Type 2 diabetes were used. IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp.
Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM
Corp.) and MS-Excel 2007 programs were used for statistical analysis and calculations.
Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: The total mean score of the individuals with diabetes foot was
53.29±9.61, and the mean score of the individuals without diabetes foot was
60.35±10.34. A statistically significant difference was found between the total scores
of DSQ of individuals according to diabetes foot status. According to the comparisons
made, with the DSQ Total scores, "DF", "Educational Status", "Marital Status",
"Monthly Income Status", "Work", "Does He Have Diabetes in the Family?", "Does He
Use Diabetes Medicines Regularly?", " A statistically significant difference was found
between the answers given to the questions "Have You Had Pneumonia Vaccine?" and
"Cardiovascular Disease" (p<0.05). According to the results of univariate logistic
regression analysis, the risk of DF is 2,350 times higher in males than females. It was
determined that age increased the risk of DF 1.057 times, Hba1c value increased 3.128
times, Systolic Blood Pressure value 1.039 times, Diabetes duration 1.098 times. It was
found that the risk of DF is 3.285 times higher in those with cardiovascular disease

xv

than in those without. As the DSQ score increases, the risk of DF decreases by 6.6%
(1-0.934). According to the results of the multivariate logistic regression analysis, it
was found that the risk of DF is 4.886 times higher in males than females. In addition,
it was determined that the risk of DF is 4.393 times higher in those with a family
history of diabetes compared to those without diabetes. It was determined that Hba1c
increased the risk of DF by 3.623 times and duration of diabetes 1.087 times.
Conclusion: Diabetes self-management scale (DSS) score was found to be

lower in diabetic foot (DA) patients than in non-DA patients. Improving diabetes self-
management by increasing the knowledge and skill levels of patients would be an

appropriate approach to prevent complications in patients with type 2 diabetes and DA.
It may be recommended that male diabetic patients with a long duration of diabetes,
irregular blood glucose regulation, a family history of diabetes, and male diabetic
patients should be questioned more carefully in terms of DA, especially in primary
care, and the self-management of diabetes should be evaluated.