Tip 2 diabetes mellitus hastalarında kan şekeri regülasyonunun kemik döngü belirteçlerinden Osteokalsin, kemik spesifik alkalen fosfataz, tip I kollajen C terminal telopeptid çapraz bağları ile ilişkisi
The relationship between blood sugar regulation and bone cycle markers with Osteocalcin, bone-specific alkaline phosphatase, C terminal cross linking telopeptide of Type I collagen in type 2 diabetes mellitus patients
Yazar: BURÇAK KARADENİZ
Danışman: DOÇ. AHMET ENGİN ATAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Alkalen fosfataz = Alkaline phosphatase ; C terminal telopeptid = C-terminal telopeptide ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kan glükozu = Blood glucose ; Kollajen = Collagen ; Osteokalsin = Osteocalcin

Özet:
Giriş ve amaç: Diabetes mellitus (DM) sıklığı ülkemizde ve dünyada alarm verici hızda artmakta iken bu hasta grubu osteoporoz gibi kronik hastalıklara daha sık oranda maruz kalmaktadır. Osteokalsin (OC), tip I kollajen C terminal telopeptid çapraz bağları (CTX) ve kemik spesifik alkalen fosfataz; osteoporoz tanısında yeni kuşak markerlar olarak günümüzde sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır. Amacımız, tip 2 diyabetik popülasyonda glisemik kontrol ile osteoporoz indirekt olarak gösteren kemik metabolizma belirteçleri olan osteokalsin, CTX, kemik spesifik alkalen fosfataz ilişkisinin araştırılmasıdır.
Gereç ve yöntem: Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi iç hastalıkları polikliniğine Nisan 2018 ile Nisan 2019 tarihleri arasında başvuran 80 diabetes mellituslu hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların fizik muayene bulguları, demografik özellikleri ve kullandığı ilaçlar kaydedildi. Hemogram ve biyokimyasal parametreleri 12 saat açlıktan sonra çalışıldı. Hastalar kan şekeri regülasyonuna göre HbA1c <7 ve HbA1c ≥7 olmak üzere iki gruba ayrıldı. Osteokalsin ve CTX elisa methodu ile ölçüldü. Kemik spesifik alkalen fosfataz ise clia methodu ile ölçüldü. Kemik dansitometre ölçümü DMS marka 2016 model stratos DR ile yapıldı ve hastaların T skorları kaydedildi. 
Bulgular: Çalışmamızda grup 2 (HbA1c ≥7)'nin başlangıç osteokalsin ortalamaları grup 1 (HbA1c <7)'den istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0,002). Grupların 6.ay osteokalsin ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p=0,880) ancak grupların 6.ay osteokalsin ortalamaları başlangıç osteokalsin ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0.004, p=0.011). Grup 2'nin başlangıç ve 6.ay kemik spesifik alkalen fosfataz ortalamaları grup 1'den istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,013, p=0,029). Grupların başlangıç ve 6.ay kemik spesifik alkalen fosfataz ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı değişim gözlenmemiştir (p=0.323, p=0.490). Grupların başlangıç ve 6.ay CTX ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p>0,05) ancak grupların 6.ay CTX ortalamaları başlangıç CTX ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0.0001, p=0.0001). Metformin kullanan grubun osteokalsin ortalamaları metformin+ DPP4 inh başlangıç osteokalsin ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuş (p=0,02), diğer gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Grupların kemik dansitometreleri T skorları sonuç dağılımları arasında farklılık gözlenmemiştir (p=0,357).
Sonuç: Bu çalışmada kemik dansitometreleri T skorları sonuç dağılımları arasında farklılık gözlenmemesine rağmen tip 2 DM'li hastalarda kan şekeri regülasyonu göstergesi olan HbA1c düzeyi farklı olan gruplarda osteokalsin ve kemik spesifik alkalen fosfataz düzeyleri farklılık göstermiştir. Kötü glisemik kontrolü olan grupta başlangıç osteokalsin seviyesi düşük ve kemik spesifik alkalen fosfataz düzeyi ise kontrol grubuna kıyasla yüksek saptanmıştır. CTX düzeyi gruplar arasında farklılık göstermemiştir. Daha geniş ölçekli homojen hasta gruplarında yapılacak olan ve daha uzun takip süreli çalışmalarla daha anlamlı bir sonuca varacağımızı düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: The frequency of diabetes mellitus (DM) is increasing in an alarming rate, and these patients exposed to chronical disorders. Osteocalcin (OC), type I collagen C terminal telopeptide cross-links (CTX) and bone specific alkaline phosphatase are new markers of osteoporosis.  Our aim is to examine the relation of glycemic control and indirect markers of osteoporosis like osteocalcin, CTX and bone specific alkaline phosphatase in patients with type 2 diabetes. 
Materials and methods: A total of 80 diagnosed type 2 DM patients were enrolled to the study who applied to the Internal Medicine Policlinic of the University of Health Sciences, Bağcılar Training and Research Hospital between April 2018 and April 2019. Physical examination findings, demographic characteristics and drugs that were currently used of the patients were recorded. Hemogram and biochemical parameters were studied after fasting 12 hours. Patients were divided into two groups according to blood glucose regulation as HbA1c <7 and HbA1c ≥7. Osteocalcin and CTX were examined by elisa method. Bone specific alkaline phosphatase was examined by clia method. Bone densitometry was performed on the 2016 model stratos DR device of DMS brand and T scores of the patients were recorded.
Results: In our study, the baseline osteocalcin level of group 2 (HbA1c ≥7) was significantly lower than group 1 (HbA1c <7) (p = 0.002). There was no statistically significant difference between the 6th month osteocalcin averages (p = 0,880) in both groups, but the 6th month mean osteocalcin levels were significantly higher than the mean osteocalcin levels of the groups (p = 0.004, p = 0.011). The baseline and the 6th month averages of bone-specific alkaline phosphatase were significantly higher in group 2 than group 1 (p = 0.013, p = 0.029). No statistically significant difference was observed between the baseline and 6th month bone specific alkaline phosphatase level of the groups (p = 0.323, p = 0.490). There was no statistically significant difference between the baseline CTX and 6th month CTX values of the groups (p> 0.05), but the 6th month CTX level of the groups were significantly higher than the baseline CTX (p = 0.0001, p = 0.0001). The average osteocalcin of the metformin group was significantly higher than the mean osteocalcin of metformin + DPP4 inh (p = 0.02), but no statistically significant difference was observed between the other groups (p> 0.05). In addition, there was no difference between the results of the bone densitometry T scores of the groups (p = 0.357).
Conclusion: In this study, although no difference was observed between the results of bone densitometry T scores, osteocalcin and bone-specific alkaline phosphatase levels were different in the groups with different levels of HbA1c, a marker of blood glucose regulation, in patients with type 2 DM. In the group with poor glycemic control, initial osteocalcin level was low and bone-specific alkaline phosphatase level was found to be higher than in the control group. CTX levels did not differ between the groups. We believe that we will reach a more meaningful result with larger scale and longer follow-up studies.