Nöroendokrin tümörlerde GA-68 somatostatin reseptör analoğu ve f-18 fluorodeoksiglukoz görüntülemenin yeri; serum kromogranin-a düzeyleri ve tümör proliferasyon indeksleri ile karşılaştırmalı çalışma
The values of GA-68 somatostatin receptor analogue and F-18  fluorodeoxyglucose  imaging in neuroendocrine tumors; comperative study with serum chromogranin-a levels and tumor proliferation indexes
Yazar: YURDAGÜL KÖSE KURT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜMMÜHAN ABDÜLREZZAK ; PROF. DR. AHMET TUTUŞ ; PROF. DR. GÜLAY ALTUN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Biyobelirteçler-tümör = Biomarkers-tumor ; Galyum = Gallium ; Ki-67 = Ki-67 ; Nöroendokrin tümörler = Neuroendocrine tumors ; Somatostatin = Somatostatin

Özet:
Amaç: Nöroendokrin tümörlerde (NET) Ga-68 ile işaretli somatostatin analogları ve F-18 FDG tutulum karakteristiklerini semi-kantitatif ve volümetrik parametreler üzerinden karşılaştırmak, Ki-67 ve Cg-A düzeyleri ile aktivite tutulumları arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.
Hastalar ve metod:  NET tanısı alan 41 hasta çalışmaya dahil edildi (19 kadın, 22 erkek; yaş aralığı 30-79; ortalama yaş 56,7±12,3).  Tüm hastalara aralarında bir aydan daha uzun süre olmamak koşulu ile iki farklı günde Ga-68 DOTA-TATE ve F-18 FDG PET-BT görüntülemeleri yapıldı. Primer ve metastatik lezyonların somatostatin reseptör ekspresyonları ve metabolik aktiviteleri, tümör etrafından çizdirilen ilgi alanları içerisindeki semi-kantitatif parametreler (SUV max, SUV mean) ile FDG PET-BT'de metabolik tümör volümü (MTV) ve total lezyon glikolizi (TLG) ile Ga-68 somatostatin reseptör görüntülemede (SRG) somatostatin reseptör yoğunluğu (SRY) ve total lezyon somatostatin reseptör ekspresyonu (TLSRE) olarak hesaplandı. Hastalar, tümörlerin Ki-67 proliferasyon indeksine dayalı derecelendirme sistemine göre iyi (G1; Ki-67 ≤2), orta (G2; Ki-67: 3-20) ve kötü diferansiye (G3; Ki-67 >20) olarak ayrıldı.  Hastalardan elde edilen semi-kantitatif ve volümetrik parametreler her üç grup arasında ve gruplar içinde her iki radyofarmasötik arasında istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Her iki görüntülemeden elde edilen semi-kantitatif ve volümetrik parametreler ile Ki-67, serum Cg-A ve NSE düzeyleri arasındaki ilişki değerlendirildi. 
Bulgular: Toplam 41 hastanın; 22'si G1 (%53,7), 14'ü G2 (%34,1), 5'i G3 (%12,2) NET olarak saptandı. G3 NET grubunda lenf nodlarının FDG SUV max, MTV ve TLG değerlerinin G1 ve G2 gruplarına göre yüksek olduğu gözlendi (p<0.05). Bunun dışında F-18 FDG ve Ga-68 SRG'de primer tümör ve diğer metastazların SUV max değerleri ve volümetrik parametreler açısından üç grup arasında belirgin farklılık bulunamadı (p>0.05). Karaciğer metastazlarının TLSRE değerleri TLG değerlerinden belirgin yüksek bulundu (p<0.001). Ki-67 düzeyi ile primer tümörün FDG SUV max, MTV ve TLG değerleri arasında pozitif korelasyon bulundu (p<0.05). Tüm vücut tümör yükünün toplam SRY, TLSRE, MTV ve TLG değerleri ile Cg-A arasında iyi derecede pozitif korelasyon izlendi (p<0.05). G1, G2 ve G3 NET gruplarında volümetrik parametreler açısından Ga-68 ve FDG aktivite tutulumları arasındaki korelasyonun değerlendirilmesinde; G1 NET grubunda primer tümör SRY ve MTV değerleri ile TLSRE ve TLG değerleri arasında güçlü pozitif korelasyon bulundu (sırasıyla p=0.021, r=0.608; p<0.001, r=0.885). G2 NET grubunda primer tümör SRY, MTV değerleri ile TLSRE, TLG değerleri arasında anlamlı ilişki bulunamadı (p>0.05). G1 ve G2 NET gruplarında tüm vücut toplam tümör yükünün SRY, MTV değerleri ile TLSRE, TLG değerleri arasında güçlü pozitif korelasyon bulundu (p<0.001). G3 NET grubunda ise tüm vücut SRY, MTV değerleri ile TLSRE, TLG değerleri arasında korelasyon bulunamadı (p>0.05).
Sonuç: Tümörlerin farklı biyolojik karakteristikleri nedeniyle metastatik NET'lerde tedavi protokolünü ve yanıtı değerlendirmede Ga-68 SRG ve F-18 FDG PET-BT çalışmalarının kombine yapılması tamamlayıcı bilgi sağlayacaktır. Semi-kantitatif parametreleri (SUV) etkileyen birçok faktör olduğundan, prognoz ve tümör agresivitesini değerlendirmede, FDG PET'te halihazırda kullanılan, lezyonların ve tüm vücut tümör yükünün de hesaplanabildiği MTV ve TLG gibi volümetrik parametrelere karşılık, Ga-68 SRG'de SRY ve TLSRE değerleri güvenle kullanılabilir. 
Anahtar kelimeler: Ga-68 DOTA-TATE, F-18 FDG, nöroendokrin tümörler, Ki-67, Cg-A

Abstract:
Aim: To compare Ga-68 labeled somatostatin analogues and F-18 FDG uptake characteristics based on semi-quantitative and volumetric parameters and to investigate the relationship between activity involvements and Ki-67 and Cg-A levels in neuroendocrine tumors (NET).
Patients and methods: The 41 patients with NET were included to study (19 female, 22 male; age range 30-79; average age 56,7±12,3). All patients underwent Ga-68 DOTA-TATE and F-18 FDG PET-CT imagings in two different days with the condition not longer than one month between two studies. Somatostatin receptor expressions and metabolic activities of the primary and metastatic lesions were calculated inside the region of interest drawn around the tumor as the semi-quantitative parameters (SUV max, SUV mean) and metabolic tumor volume (MTV) and total lesion glycolysis (TLG) in FDG PET-CT, somatostatin receptor density (SRD) and total lesion somatostatin receptor expression (TLSRE) in Ga-68 somatostatin receptor imaging (SRI). Patients allocated as well (G1; Ki-67 ≤2), intermediate (G2; Ki-67: 3-20) and poor differentiated (G3; Ki-67 >20) according to tumor grading system based on the Ki-67 proliferation index. Semi-quantitative and volumetric parameters of the patients were compared statistically among three groups and within the groups between two radiopharmaceuticals. The correlation between semi-quantitative and volumetric parameters obtained from both imaging modalities and Ki-67, serum Cg-A and NSE levels was evaluated.
Results: Of the total 41 patients, 22 were G1 (%53,7), 14 were G2 (%34,1), 5 were G3 (%12,2) NET. FDG SUV max, MTV and TLG values of the lymph nodes were seen to be higher in G3 NET group than the G1 and G2 groups (p<0.05). Conversely, any significant difference was not found among three groups in terms of the SUV max values and volumetric parameters of primary tumor and metastases in the F-18 FDG and Ga-68 SRI (p>0.05). TLSRE values of liver metastases were significantly higher than TLG values (p<0.001). A positive correlation was found between Ki-67 levels and FDG SUV max, MTV and TLG values of the primary tumor (p<0.05). A positive correlation existed between SRD, TLSRE, MTV and TLG values of total tumor burden of the entire body and Cg-A (p<0.05). In terms of volumetric parameters, in the evaluation of correlation between Ga-68 and FDG uptake in G1, G2 and G3 NET groups; a strong positive correlation was found between SRD and MTV values and TLSRE and TLG values of the primary tumor in G1 NET group (respectively p=0.021, r=0.608; p<0.001, r=0.885). Significant relationship was not found between TLSRE, TLG values and SRD, MTV values of the primary tumor in the G2 NET group (p>0.05). A strong positive correlation was found between SRD, MTV values and TLSRE, TLG values of total tumor burden of entire body in G1 and G2 NET groups (p<0.001). A correlation not existed between SRD, MTV values and TLSRE, TLG of the entire body in G3 NET group (p>0.05).
Conclusion: Due to different biological characteristics of the tumors, combination of Ga-68 SRI and F-18 FDG PET-CT studies will provide complementary information in determination of treatment protocol and response in metastatic NET's. Because of many factors affecting semi-quantitative parameters (SUV) in the evaluation prognosis and tumor aggressiveness, lesions and whole-body tumor burden can be calculated as volumetric parameters whereas MTV and TLG already used in FDG PET, SRD and TLSRE values can be used safely in Ga-68 SRI.
Key words: Ga-68 DOTA-TATE, F-18 FDG, neuroendocrine tumors, Ki-67, Cg-A