Kırklareli merkez ilçede bulunan Osmanlı Dönemi mezar taşlarında görsel öğeler ve semboller
Kırklareli center in the city of the Ottoman Period visual items and symbols
Yazar: HAKAN KURTİŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. ENGİN BEKSAÇ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kırklareli = Kırklareli ; Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlar = Graves ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Semboller = Symbols ; Trakya bölgesi = Thrace region

Özet:
Tüm Anadolu'da olduğu gibi Trakya Yöresinde de tarihimizin önemli yazılı kaynakları olarak karşımıza çıkan mezar taşları diğer maddi kültür varlıkları gibi uzun bir süre ilgisiz ve bakımsız kalmış, bu sebeple bazı örnekler tamamen yok olurken bazıları da ciddi deformasyonlara maruz kalmıştır. Bazı örneklerin ise, yapıların bahçe ve beden duvarlarında şpolyen malzeme olarak kullanıldığı görülmektedir. Son yıllarda ciddi anlamda yoğunlaşan restorasyon çalışmaları ve akademik çalışmalar Osmanlı Dönemi ve önceki dönemlere ait mezar taşlarının kültürel ve tarihsel açıdan daha iyi tanınmasına vesile olmuştur.
	Çalışmamız kapsamında, Kırklareli Merkez İlçede bulunan Osmanlı Dönemine ait dört adet cami haziresi, Eski Mezarlık ve il sınırları çevresinden müze müdürlüğüne getirilmiş olan, 15-19.yy'lara tarihlendirilen mezar taşları incelenmiştir. Yaptığımız çalışma kapsamında ele alınan örneklerin büyük bir çoğunluğu deforme olduğundan toplam seksen beş adet mezar taşı katalog bölümüne dâhil edilmiştir. Çalışmamızda incelediğimiz mezar taşlarının tipolojik tasnifi tarafımızca yapılmıştır.
	Tez kapsamına aldığımız seksen beş adet mezar taşının yirmi adedi bayanlara; altmışbeş adedi ise erkeklere aittir. Örneklerin altmışyedi adedi serpuşlu, altı adedi tepelikli, sekiz adedi kemerli, dört adedi ise başlıksız örneklerdir.
	Osmanlı Dönemi mezar taşları form özellikleri bakımından oldukça zengindir. İncelediğimiz örnekler; Plan Düzleminde Dikdörtgen Kesitli Tepelikli Örnekler, Plan Düzleminde Dikdörtgen Kesitli Sivri Kemerli Örnekler, Plan Düzleminde Dikdörtgen Kesitli Serpuşlu Örnekler, Plan Düzleminde Kare Kesitli Örnekler, Silindirik Formlular ve Çokgen Formlular olmak üzere altı başlık altında ele alınmıştır. Mezar taşlarının hepsi kitabeli olup, yazı kuşaklarında sülüs ve talik hattı kullanılmıştır.
	Osmanlı Mezar Taşları süsleme açısından da oldukça zengindir. Süslemeler araştırmamız kapsamında; Bitkisel Süsleme, Geometrik Süsleme ve Nesneli Bezeme olmak üzere üç gruba ayrılmıştır.
	Bitkisel Süslemelerde; lale, gül, gülbezek, palmet, karanfil, akantus, rumi, hurma ağacı, nar, asma üzüm ve selvi, Geometrik Süslemelerde; Mühr-ü Süleyman, çarkıfelek S ve C kıvrımlar, zencerek, sütünce ve mukarnas motifleri kullanılırken nesneli bezemelerde ise; vazo, kolye, püskül kurdele, kalp ve kaşıklık motifleri kullanılmıştır. Süsleme tekniği olarak zemin oyma ve kazıma teknikleri kullanılmıştır.
	Anahtar Kelimeler:
	Kırklareli
	Merkez İlçe
	Mezar Taşı
	Sembol

Abstract:
As in all of Anatolia, the gravestones which appear as important written sources of our history in Trakya Region have remained uninterested and neglected for a long time like other material cultural assets, so some samples have been completely destroyed and some have been exposed to serious deformations. Some examples show that the buildings are used as material in the garden and body walls. The restoration studies and academic studies, which have intensely concentrated in recent years, have been instrumental in the better recognition of the cultural and historical tombs of the Ottoman period and earlier periods. 
In the scope of our study, four mosques in the Kırklareli Merkez District, the old cemetery and the tombstones that have been brought to the museum directorate around the provincial borders dating to the 15th-19th century were examined. As the majority of the samples covered in our study were deformed, a total of eighty-five gravestones were included in the catalog section. The typological classification of the tombstones we have examined in our study has been done by us.
Twenty of the five tombstones that we have included in the thesis included twenty women; Sixty five men belong to men. Sixty-seven of the samples were hollow, six were hilly, eight were arched, and four were untitled. 
The tombstones of the Ottoman Period are very rich in form characteristics. Examples we examined; Rectangular Samples with Rectangular Section in Plan Plane, Rectangular Pointed Samples in Plan Plane, Rectangular Samples with Plane Sections, Square Sections in Plan Plane, Cylindrical Forms and Polygonal Forms. All the tomb stones are inscribed and thuluth and talik lines are used in the writing belts.
The Ottoman Tombstones are also rich in ornamentation. Decorations within the scope of our research; Herbal Decoration, Geometric Decoration and Object Decoration are divided into three groups.
Plant Decorations; tulips, roses, rosebuds, palmet, cloves, acanthus, rumi, date palm, pomegranate, grape vines and cypress, Geometric ornaments; Mühr-ü Süleyman, wheel of fortune S and C folds, zencerek, milk and muqarnas motifs are used in the object decoration; vase, necklace, tassel ribbon, heart and cutlery motifs are used. Ground engraving and engraving techniques have been used as ornamentation technique.