Deniz haydutluğunun deniz taşımacılığı üzerindeki etkisinin çok kriterli karar verme yöntemleri ile incelenmesi
Analyzing the impact of sea piracy on maritime transportation using multi-criteria decision making methods
Yazar: SONER KORUYAN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA YASEMİN NEMLİOĞLU KOCA
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Deniz İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Deniz Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Denizcilik = Marine

Özet:
Küresel ticaretin çoğunluğu deniz taşımacılığı ile yapılmaktadır. Bu da ticaretin yapılmasında kullanılan deniz araçlarının varış limanlarına en güvenli ve kısa su yolunu tercih etmesiyle sağlanmaktadır. Deniz taşımacılığını olumsuz yönde etkileyen ana nedenlerden biri de deniz haydutluğudur. Deniz haydutluğunun olumsuz etkilerinin azaltılmasına yönelik uluslararası kurum ve kuruluşlar çeşitli önlemler, kurallar ve yaptırımlar uygulamaktadır. Günümüzde deniz haydutluğunun yoğun olarak görüldüğü özellikle Aden Körfezinde alınan uluslararası önlemler sayesinde eylemlerde azalma görülmektedir. 
Bu çalışmada deniz haydutluğu kavramına, tarihi sürecine, hukuksal boyutuna ve deniz taşımacılığı üzerindeki etkilerine değinilmiştir. Deniz haydutluğunun deniz taşımacılığı üzerindeki etkilerinin belirlenmesinde uzmanlardan görüş alınarak elde edilen veriler Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu sonuçların karar vericilere alınması gereken öncelikli önlemler için destek sağlayıcı olması hedeflenmiştir. Çalışmada deniz haydutluğunun deniz taşımacılığına üzerine etkileri konusunda en çok öneme sahip etkiler olarak ekonomik etkiler ana kriterine ve sigorta giderlerindeki artış alt kriterine, en az öneme sahip etkiler olarak çevresel etkiler ana kriteri ve işletme imajının zedelenmesi alt kriteri sonuçlarına ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: deniz haydutluğu, ticaret, ekonomi, emniyet, etkiler

Abstract:
The majority of global trade is carried out by sea transportation. This is achieved by the sea vehicles used in trade choosing the safest and shortest waterway to reach their destination ports. One of the main reasons that negatively affects maritime transportation is piracy. International institutions and organizations implement various prevention, rules and enforcements to reduce the negative effects of piracy. Nowadays, thanks to the international enforcements, especially in the Gulf of Aden, where sea piracy is intense, there is a decrease in the attacks.

In this study, the concept of sea piracy, its historical process, legal dimension and its effects on maritime transportation are mentioned. In determining the effects of sea piracy on maritime transportation, the data obtained by consulting experts was analyzed using the Analytical Hierarchy Process (AHP) method, which is one of the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods. It is aimed that these results will provide support to decision makers for the priority prevention to be taken. In the study, the most important effects on the effects of sea piracy on maritime transportation were reached with the main criteria of economic effects and the sub-criteria of increase in insurance expenses, and the least important effects were reached with the main criteria of environmental effects and the sub-criteria of damage to the business image.

Keywords: Sea piracy, trade, economy, security, impact