Kanun-u esâsî'de padişahın statüsü
The status of the ottoman Sultans in Kanun-i esâsî
Yazar: RAMAZAN BOYALIK
Danışman: PROF.DR. EKREM BUĞRA EKİNCİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Osmanlı padisahlarının eski Türklerden gelen anlayıslarla slamî anlayısın bir senteziolan statüsü, geçirdigi tarihî degisim ve gelisimlerle beraber Kanun-ı Esâsî'ye kadar gelmis veKanun-ı Esâsî'yle bu teorik ve fiili durum, bazı kısıtlamalarla birlikte yazılı anayasa kaidesihaline getirilmistir. Bununla beraber Kanun-ı Esâsî'de, mesruti ya da parlamentermonarsilerde krala verilmeyen birçok yetki padisaha verilmistir. Padisahın gerek HeyetiVükelâ'nın kurulus ve isleyisi gerekse yasamayla ilgili önemli yetkileri vardır. Heyeti Vükelâüyelerinin atanması/azli, Heyeti Vükelâ'nın isleyisi, Meclislerin çalısma takvimleri ve kanunyapma süreci ile ilgili yetkileri, meclislerden geçen kanunları ?mutlak veto yetkisi?, ÂyânMeclisinin bütün üyelerinin ve meclis baskanlarının padisah tarafından atanması, yasama veyürütme alanlarında padisahın etkisinin ve vesayetinin devam ettigini göstermektedir. 7 ve 35.maddelerde seçim dısında herhangi bir kısıtlama getirilmeksizin padisaha verilen MebusânMeclisini fesih yetkileri, yasama ile yürütme arasındaki dengeyi yürütme lehine bozmustur.Ancak tüm kısıtlamalara ragmen, Kanun-ı Esâsî ile birlikte kurulan meclisler, yasamayetkisine sahiptirler. Artık padisah, meclislerden geçmeyen bir kanun ihdas etme yetkisinesahip degildir. Padisahın yargı yetkisi ise bagımsız mahkemelere devredilmistir.Kanun-ı Esâsî'de yapılan 1909 degisiklikleriyle, parlamenter hükümet tarzı kabuledilmistir. Padisah, yasama ve yürütmeyle ilgili birçok yetkilerini yitirmis, hükümetin sadeceparlamento önünde sorumlulugu esası benimsenmistir. Meclisin icabında güvensizlik oyuylahükümeti düsürebilmesini saglayacak müeyyideler getirilmistir. Ayrıca meclisin feshi sartlarıda agırlastırılarak parlamentonun konumu güçlendirilmistir. Yapılan bu degisikliklerledevletin monarsik yapısı korunmakla birlikte, padisahın statüsünde önemli kısıtlamalargerçeklestirilmistir. Böylece Avrupa'nın taçlı monarsilerinden asagı olmayan ?gerçekanlamda mesruti bir monarsi? düzenine geçilmistir.

Abstract:
The status of the Ottoman sultans has born from the synthesis of earlier Turkishtraditions and Islamic understanding. This status has continued till Kanun-i Esâsî (theOttoman Basic Law) wit some changes and transformations. Kanun-i Esâsî has transformedthis theoretical status into a written constitutional principle with some restrictions. Beyondthat, there have been many authorities for the Sultan in Kanun-i Esâsî which had not been forthe kings in constitutional or parliamentary monarchies. Accordingly, the Sultan legally hadthe authority on the establishment and the execution of Heyet-i Vukela (the Council ofMinisters). There are some remarkable examples for the authority of the Sultan on Heyet-iVukelâ such as the assignment and dismissal of the members of Heyet-i Vukelâ, its execution,the right to intervention to the calendar of the assemblies and their jurisdiction processes, hisabsolute right to veto, assignment of all the members of the Senate and the presidents of theassemblies by the Sultan. The authority of Sultan to avoid of the Ottoman Assembly ofDeputies without any restrictions but the elections, by the articles numbered 7 and 35, haschanged the balance between the jurisdiction and the execution in favor of the execution.Despite all the restrictions, the assemblies established by Kanun-i Esâsî had the authority ofjurisdiction. From Kanun-i Esâsî on, the Sultan had no authority to introduce new laws thathad not passed through the assembly. The authority of the Sultan to judge has also been cededto the impartial courts.By the changes on Kanun-i Esâsî in 1909, parliamentary system was accepted.Moreover, the Sultan lost most of his authorities on jurisdiction and judgment. Thegovernment has been responsible only before the parliament. There have been some newsanctions on the government to be brought down by the parliament. Additionally, the status ofthe parliament has been strengthened by making difficult of annihilating the assembly. Bythese changes, the status of the Sultan has been diminished remarkably while protecting themonarchic structure of the state. Therefore, it has been possible to have a ?real constitutionalmonarchy? which was not less valuable than that of the European crowned monarchies.