Yunus Emre Dîvânı'nda teşbih
Simile in Poetry of Yunus Emre
Yazar: TALİP ÇUKURLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALİT BİLTEKİN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Belagat = Eloquence ; Benzetim = Simulation ; Benzetme = Converge ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Yunus Emre = Yunus Emre ; Şiir = Poem

Özet:
Bu tezde teşbîh ve istiârenin belâgat kitaplarında nasıl ele alındığı ve bu edebî sanatların Yunus Emre Dîvânı'nda nasıl işlendiğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Mustafa Tatçı'nın hazırlamış olduğu ve son olarak H yayınlarından çıkan Yunus Emre Dîvânı esas alınmıştır. Ayrıca Yunus Emre Dîvânı'ında yer alan teşbîhlerin ve istiârelerin kullanım sıklıkları ve hangi tür teşbîh ve istiârelerin kullanıldıklarının saptanması da amaçlanmıştır. Bu amaçla adı geçen eserdeki 417 şiir (3449 beyit) incelenmiş ve şiirlerde geçen teşbîh ve istiâre türleri tespit edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda şiirlerde ?mufassal?, ?mücmel?, ?mürsel?, ?müekked? ve ?beliğ teşbîh? türlerinin hepsinin kullanıldığı görülmüştür. Bunların yanısıra ?açık? ve ?kapalı istiâre? türlerinin kullanıldığı da tespit edilmiştir. Yunus Emre'nin bazı şiirlerinin baştan sona ?temsîlî teşbîh?, bazılarının ise ?temsîlî istiâre? özelliği taşıdığı görülmüş ve bu doğrultuda bunlar için iki ayrı başlık oluşturulabileceği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, edebiyat bilgi ve teori kitaplarında yer alan teşbîh ve istiâre ile ilgili bazı tanımların yetersiz kaldığı görülmüş, bu sebeple yetersiz kalan tanımların yeniden ele alınmasının gerekliliği ortaya konulmuştur. Yunus Emre Dîvânı'nda ?mücmel teşbîh?lerin en az, ?beliğ teşbîh?lerin en çok kullanılan teşbîh türü olduğu görülmüş; ?kapalı istiâre?lerin, ?açık istiâre?lere kıyasla daha fazla kullanıldığı tespit edilmiştir. Yunus Emre'nin zihnindeki tasavvurları temsillerle şiire aktarmak konusunda da oldukça başarılı olduğu fark edilmiştir.

Abstract:
In this thesis, the determination of how the similes and metaphors have been used in the Poetry of Yunus Emre and how they have been handled in rhetoric books. With this in mind, the Poetry of Yunus Emre, which has been prepared by Mustafa Tatçı and published by the H publication, has been taken into consideration. Moreover, what kind of similes and metaphors have been used and the frequency of the similes and metaphors used in this book have been intended to be found. Therefore, 417 poems (3449 couplets) in this book have been analyzed and, at the same time, the similes and metaphors used in this book have been determined. It has been determined that ?elaborate simile?, ?concise simile?, ?mürsel simile?, ?müekked simile? and ?eloquent simile? have all been used in this book. In addition to these kinds used in the book, ?open? and ?closed? metaphors have been used in this book. It has been noticed that ?figurative simile? was used in some of Yunus Emre?s poems all way through and ?figuartive metaphor? in some of his poems, so it has been noticed that two titles can be created for these concepts. As a result, it has been observed that some of the definitions given in literature and theory books about the similes and metaphors seem to be inadequate and so some of the definitions need to be revised again. It has been observed that the ?concise simile? was used least and ?eloquent simile was used mostly in The Poetry of Yunus Emre. Moreover, it has been determined that the ?closed metaphor? was used more in comparison to ?open metaphor?. Yunus Emre seems to be expert at transfering the figures in his mind with great representations into his poetry.