Elazığ ilinde güneş enerjisi santral yerlerinin CBS ve AHP yöntemleri ile belirlenmesi
Determination of solar power plant locations in Elazığ by GIS and AHP methods
Yazar: SEBAHATTİN BEYCUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER OSMAN DURSUN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ekobilişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Enerji = Energy ; Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Analitik hiyerarşi yöntemi = Analytical hierarchy method ; Coğrafi veri sistemleri = Geographical data systems ; Elazığ = Elazığ ; Güneş enerjisi santrali = Solar energy plant ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Dünyada enerjiye olan talep her geçen gün artmaktadır ve artan talebe paralel olarak yenilenebilir enerji kaynakları ön plana çıkmaktadır. Yenilenebilir enerji türleri arasında en çok enerji potansiyeline sahip enerji türü güneş enerjisidir. Güneş enerjisinin kullanılabilmesi için Güneş Enerji Santrallerinin (GES) kurulması gerekir. GES kurulum maliyeti çok yüksektir. GES kurulum maliyetlerinin yüksek olmasından dolayı kurulum için yapılacak fizibilite çalışmaları oldukça önem arz etmektedir. Fizibilite çalışmalarında kullanılan parametrelerin başında yer seçimi gelmektedir. GES için uygun yerlerin seçimi teknik, ekonomik ve çevresel hususların dikkate alındığı mekânsal değerlendirmeyi gerektirir.
Bu çalışmada, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHP) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile güneş enerji santralleri için uygun yer seçimi incelenmiştir. Yer seçiminde önemli olan kriterler güneş enerjisi potansiyeli, eğim, bakı, enerji hatlarına uzaklık, akarsulara ve göllere uzaklık, yerleşim alanlarına uzaklık, karayollarına uzaklık, demiryollarına uzaklık, deprem fay hattına uzaklık, Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi (BOTAŞ) boru hattına uzaklık ve yıllık bulutsuz gün sayısı ortalaması olarak tespit edilmiştir. Önemli olan kriterlerin AHP ile kendi aralarında belirlenen önem seviyesine göre ağırlıkları oluşturulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda CBS analizlerinden faydalanılarak Elazığ ilinde güneş enerji santralleri kurulumu için uygun konumlar Elazığ iline ait harita üzerinde belirlenmiştir. Çalışmada tespit edilen GES alanları ve mevcut olan GES'lerin konumlarının karşılaştırılması yapılarak çalışmanın doğruluğu gösterilmiştir.

Abstract:
The demand for energy in the world is increasing day by day and in parallel with the increasing demand, renewable energy sources come to the fore. Among the renewable energy types, the energy type with the most energy potential is solar energy. Solar Power Plants (SPP) must be installed in order to use solar energy. SPP installation cost is very high. Feasibility studies for the installation are very important due to the high costs of SPP installation. Site selection comes first among the parameters used in feasibility studies. The selection of suitable sites for the SPP requires spatial evaluation, taking into account technical, economic and environmental considerations.
In this study, the Analytical Hierarchy Method (AHP) and Geographic Information Systems (GIS), which are one of the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods, and the appropriate location selection for solar power plants were examined. The important criteria in site selection are solar energy potential, slope, aspect, distance to power lines, distance to rivers and lakes, distance to residential areas, distance to highways, distance to railways, distance to earthquake fault line, distance to Pipelines Petrol Transport Corporation pipeline. and the average number of cloudless days per year. The important criteria were weighted according to the level of importance determined by the AHP. In line with the data obtained, suitable locations for the installation of solar power plants in the province of Elazig were determined on the map of the province of Elazig by using GIS analyzes. The accuracy of the study was demonstrated by comparing the locations of the SPPs identified in the study and the locations of the existing SPPs.