Bir aile sağlığı merkezine başvuran evli kadınlarda aile planlaması tutumu ile gebelikten kaçınma isteği ilişkisi
The relationship between family planning attitudes and the desire to avoid pregnancy in married women who apply to a family healthcenter
Yazar: MERVE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. KERİME DERYA BEYDAĞ
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, İstanbul ili Kartal ilçesine bağlı bir Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran evli 
kadınların aile planlaması tutumu ve gebelikten kaçınma isteklerini belirlemek ve her iki 
durumun birbiri üzerine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı ve 
kesitsel tipteki araştırma, Ocak-Nisan 2023 tarihleri arasında, evli ve gebe kalmaya engel bir 
durumu olmayan 159 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, tanıtıcı soru formu, 
Aile Planlaması Tutum Ölçeği ve Gebelikten Kaçınma İsteği Ölçeği ile elde edilmiştir. 
Verilerin analizinde, sayı, yüzde, ortalama, standart sapma değerleri, pearson korelasyon 
katsayısı, t testi ve ANOVA testi kullanılmıştır.
Araştırma kapsamındaki kadınların, yaş ortalaması 33,10±6,46 yaştır, %39'u 1-5 yıldır evli, 
%84,3'ü üniversite mezunu ve %70,4'ünün gelirinin giderine denktir. Kadınların %37,7'si şu 
anda etkin olmayan doğum kontrol yöntemi kullandığını, %65,4'ü aile planlaması ile ilgili 
sağlık profesyonellerinden danışmanlık almadığını ve %44'ü şu anda gebe kalmaktan 
korktuğunu ifade etmiştir. Araştırma kapsamına alınan kadınların Aile Planlaması Tutum 
Ölçeği toplam puan ortalaması 68,00±24,27 ve Gebelikten Kaçınma İsteği Ölçeği toplam 
puan ortalaması 2,23±0,90 olarak bulunmuştur. Aile Planlaması Tutum Ölçeği puanları ile 
Gebelikten Kaçınma İsteği Ölçeği puanları arasında negatif yönde zayıf ilişki saptanmıştır
(r=-0,188). Kadınlardan geliri giderine denk olanların Aile Planlaması Yöntemlerine İlişkin 
Tutumlarının daha olumsuz olduğu saptanmıştır (p<0,05). Araştırma kapsamındaki 
kadınlardan 31-46 yaş grubunda olanların, ikinci gebeliği olanların, iki çocuğu olanların, 
istemeden gebe kalanların ve şu anda gebe kalmaktan korkanların Gebelikten Kaçınma İsteği 
Ölçeği toplam puanları yüksek bulunmuştur (p<0,05). 
Birinci basamakta çalışan hemşire ve ebeler doğurgan yaştaki kadınların aile planlaması 
tutumunu ve gebelikten kaçınma isteklerini değerlendirmeli, her iki duruma etki eden 
faktörlere yönelik danışmanlık vermeli ve tüm kadınların aile planlaması danışmanlığı 
almasını sağlamalıdır.

Abstract:
This study was conducted to determine the family planning attitudes and desires to 
avoid pregnancy of married women who applied to a Family Health Center in Kartal district 
of Istanbul and to examine the effects of both situations on each other. The descriptive and 
cross-sectional study was conducted between January and April 2023 with 159 women who 
were married and had no obstacles to pregnancy. The research data were obtained with the 
introductory questionnaire, Family Planning Attitude Scale and Desire to Avoid Pregnancy 
Scale. In the analysis of the data, number, percentage, mean, standard deviation values, 
Pearson correlation coefficient, t test and ANOVA test were used. The average age of the 
women in the study was 33.10±6.46 years, 39% had been married for 1-5 years, 84.3% were 
university graduates and 70.4% had income equal to their expenses. 37.7% of the women 
stated that they were currently using an ineffective birth control method, 65.4% did not 
receive counseling from health professionals regarding family planning, and 44% were 
currently afraid of becoming pregnant. The total mean score of the women included in the 
study on the Family Planning Attitude Scale was 68.00±24.27 and the total mean score of the 
Desire to Avoid Pregnancy Scale was 2.23±0.90. A weak negative correlation was found 
between the Family Planning Attitude Scale scores and the Desire to Avoid Pregnancy Scale 
scores (r=-0.188). It was determined that the attitudes towards family planning methods of 
women whose income was equal to their expenses were more negative (p<0.05). The total 
scores of the Desire to Avoid Pregnancy Scale were found to be high in the women in the 31-
46 age group, those in their second pregnancy, those with two children, those who were 
unintentionally pregnant, and those who were currently afraid of becoming pregnant (p<0.05).
Nurses and midwives working in primary care should evaluate the family planning 
attitudes and desires to avoid pregnancy of women of childbearing age, provide counseling on 
the factors affecting both situations, and ensure that all women receive family planning 
counseling.