Türkiye – KKTC ilişkileri: Kıbrıs Barış Harekâtı ve Doğu Akdeniz politikası
Turkey - TRNC relations; Cyprus Peace Operation and Eastern Mediterranean policy
Yazar: HAKAN GÜLER
Danışman: PROF. DR. SELAHADDİN BAKAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Barış harekatı = Peace operation ; Doğu Akdeniz = East Mediterranean ; Kıbrıs = Cyprus ; Kıbrıs Savaşı = Cyprus War ; Kıbrıs sorunu = Cyprus problem ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Kıbrıs ilişkileri = Turkish-Cyprus relations ; Türkiye = Turkey

Özet:
1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti kurulduktan sonra eşit iki halk olarak yaşayan Türk ve Rum toplumlarının düzeni istenildiği gibi gitmemiştir Kıbrıs'taki Türkler, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin yönetiminden dışlanmış ve adada 'Enosis' düşüncesini gerçekleştirmek isteyen Rumlar, adayı Yunanistan'a bağlamak için önce İngiliz yönetimine sonra da Türklere karşı kanlı faaliyetlerde bulunmuştur. Kıbrıs'ta Türklere karşı yapılan saldırılar artmaya devam etmiş ve devamında 15 Temmuz darbesi EOKA-B tarafından gerçekleştirilmiştir. Kıbrıs Cumhuriyeti'nin garantörlerinden olan Türkiye Cumhuriyeti de adadaki bozulan düzeni tekrar tesis etmek için adaya müdahale kararı almıştır. Müdahale kararı alınırken yasal dayanak olarak İttifak ve Garanti Antlaşması'nın Türkiye'ye verdiği yetki gösterilmiştir. Dönemin ABD Başkanı Johnson Türkiye'nin Kıbrıs'a müdahalesini engellemek için 5 Haziran 1964 yılında İnönü'ye sert bir mektup yazmıştır. Bu mektup Türkiye ile ABD ilişkilerinde yeni bir döneme geçilmesinde etkili olmuştur.
Türkiye, ismi daha sonradan Avrupa Birliği olacak olan Avrupa Ekonomik Topluluğu ile 1963 yılında ilişkilerine başlamıştır. Kıbırs Barış Harekâtı yapıldıktan sonra Türkiye ile AB arasında Kıbrıs sorunu hep gündeme gelmiştir. Kıbrıs sorunu Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği konusunda en büyük engel olarak yerini almıştır. 2004 yılında yapılan referandumda Rumların Annan Planı'nı reddetmesi üzerine durum daha da karmaşık bir hâl almıştır.
Kıbrıs Barış Harekâtı'ndan sonra özellikle 2000'li yıllardan itibaren Doğu Akdeniz'in önemi daha çok artmıştır. Doğu Akdeniz'de bulunan devletler hem deniz alanlarından hem de bölgede bulunan hidrokarbon kaynaklarına sahip olmak için sürekli mücadele etmektedirler. Deniz alanlarının paylaşımı noktasında 1958'de Cenevre Karasuları ve Bitişik Bölge Sözleşmesi ve sonra 1982'de Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi yapılmıştır. Akdeniz'den hak iddia eden devletler paylaşımları belirtilen kriterlere göre yapması gerekmektedir. Ancak Doğu Akdeniz'deki bazı devletler daha fazla pay alabilmek için uluslararası hukuku bilinçli olarak görmezden gelmektedir.
GKRY, Yunanistan, İsrail, Mısır, Lübnan kendi aralarında anlaşma yaparken; Türkiye ise öne KKTC ile sonra da Libya ile deniz alanları sınırlandırma anlaşması yapmıştır. Farklı devletlerin yaptığı birbirinden bağımsız anlaşmalar Doğu Akdeniz'de çatışmalara neden olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Kıbrıs, Türkiye, Barış Harekâtı, KKTC, Doğu Akdeniz

Abstract:
The Republic of Cyprus was founded in 1960. The order of the Turkish and Greek communities living as equal peoples does not go as desired. The Turks in Cyprus are excluded from the rule of the Republic of Cyprus. Greek Cypriots want to realize the idea of 'Enosis' in Cyprus. And they engage in bloody activities against the Turks to connect the island to Greece. Attacks against Turks continue to increase in Cyprus. And the July 15 coup is carried out by EOKA. 
The Republic of Cyprus, one of the guarantors of the Republic of Turkey on the island layout deteriorating taking the decision to re-establish intervene. Turkey decided to intervene as getting the legal basis of the Treaty of Guarantee and Alliance showed the authority granted to Turkey. US President Johnson was the period you want to prevent Turkey's intervention in Cyprus. Therefore, Johnson wrote a harsh letter to İnönü on 5 June 1964. This letter with Turkey has been effective in the transition to a new era in US relations.
         Turkey, began its later name relationship with the EEC in 1963, it will be the EU. After the Cyprus Peace Operation held between the EU and Turkey issue has always been on the agenda. The Cyprus problem has taken its place as the biggest obstacle to Turkey's EU membership. In the referendum held in 2004, the situation became more complicated after the Greeks rejected the Annan Plan.
After the Cyprus Peace Operation, the importance of the Eastern Mediterranean has increased especially since the 2000s. The states in the Eastern Mediterranean are constantly struggling to have hydrocarbon resources both in the sea and in the region. The Geneva Conventions and then the United Nations Convention on the Law of the Sea were made at the point of sharing the sea areas. States claiming rights from the Mediterranean should do the sharing according to the specified criteria. However, some states in the Eastern Mediterranean are deliberately ignoring international law to get more shares.
GKRY, Greece, Israel, Egypt, Lebanon make agreements among themselves; marine areas with Libya and then forward the TRNC, Turkey has made sınrılandır agreement. Independent agreements made by different states caused conflicts in the Eastern Mediterranean.
Key Words: Cyprus, Turkey, Peace Operation, TRNC, East Mediterranean