Türkiye'de 2002 yılı sonrasında yapılan yasal düzenlemelerin kadın istihdamına etkisi: Hizmet sektörüne yönelik ekonometrik analiz
The impact of legal regulations made after the year 2002 over the female employment in Turkey: An econometric analysis regarding the service industry
Yazar: ERAY KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. ARİF YAVUZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Hizmet sektörü = Service sector ; Kadın iş gücü = Women labour force ; Kadınlar = Women ; Yasal düzenlemeler = Legal regulations ; Özel istihdam = Private employment ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies ; İşsizlik = Unemployment ; İşsizlik politikası = Unemployment policy

Özet:
İstihdamın arttırılması, korunması ve işgücü piyasalarının düzenlenmesi konusunda birçok yasal düzenleme yapılmaktadır. Ancak söz konusu yasal düzenlemelerin, istihdama etkisi konusunda Türkiye'de yapılmış çalışma sayısı oldukça azdır. 
Kadın istihdamının ve işgücüne katılım oranlarının, kadınların eğitim seviyesindeki artış, medeni hali, çocuk sayısı gibi kendilerine bağlı bazı etkenler ile makro boyutta ekonomik büyüme ve kültürel faktörler gibi birçok değişkene bağlı olduğu yapılan analiz ve çalışmalardan da anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, özellikle 2000'li yıllarda iş ve sosyal güvenlik hukuku alanında oldukça fazla sayıda düzenleme yapıldığı ve bu düzenlemelerin de kadınları doğrudan ya da dolaylı yoldan etkilediği görülmektedir. 
Bu çalışmanın temel amacı, yapılan bu düzenlemelerin hizmet sektöründeki kadın istihdamına etkisini ekonometrik modelleme yardımıyla anlamlandırmaya yöneliktir. Bir başka ifade ile yasal düzenlemeler ile hizmet sektöründeki kadın istihdamı arasındaki ilişki irdelenmiştir. Çalışmada, En Küçük Kareler Regresyon Modeli kullanılmış ve yapılan yasal düzenlemeler, iş ve aile yaşamı uyumlaştırması uygulamaları kapsamında gruplandırılmış ve yasal düzenleme tarihleri gölge değişken olarak kullanılmıştır. Söz konusu gölge değişkenler oluşturulmadan önce yapısal kırılma tarihlerini onaylama işlemine yönelik olarak, Leverage Pilot Grafikler, Influence İstatistikler ve CUSUM test yöntemleri ile kırılmaların tam tarihi belirlenmiştir. Varsayımların sağlanması amaçlı Newey-West algoritması ile regresyon çözümlemeleri de yapılmıştır. Veri analizi 1988 yılından bu yana hizmet sektöründeki büyüme oranı, hizmet sektöründeki kadın istihdam oranları ve enflasyon ile dört temel düzenleme değişkenleriyle gerçekleştirilmiştir. 
Yapılan çalışma sonucunda, 4857 sayılı İş Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmelik ile 6663 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun hizmet sektöründe kadın istihdamı üzerinde olumlu etkisi olduğu ancak bu etki oranlarının farklılık arz ettiği tespit edilmiştir. Esnek çalışmayı Türk mevzuatında yasal zemine kavuşturan 4857 sayılı İş Kanunu, kadınların hizmet sektöründeki artışını en fazla olumlu yönde etkileyen düzenleme olmuştur.

Abstract:
Many legal regulations are enacted for increasing and protecting employment and regulating labor markets. However, there are considerably few studies on the impact of these legal regulations on employment in Turkey. 
It is understood from the analyzes and studies that women's employment and labor force participation rates depend on several factors such as the increase in the education quality of women, marital status, the number of children, and macro-economic growth and cultural factors. However, it is observed that there were quite a number of amendments on regulations in the field of labor and social security, especially in the 2000s, and these regulations directly or indirectly affect women. 
The main purpose of this study is to make sense of the effects of these regulations on women's employment in the service sector with the help of econometric modeling. In other words, the relationship between legal regulations and women's employment in the service sector has been examined. In the study, Least Squares Regression Model was used and grouped within the scope of legal arrangements, applications for the reconciliation of business and family life, and legal regulation dates were used as shadow variables. The exact date of the breaks was determined by Leverage Pilot Charts, Influence Statistics and CUSUM test methods for the process of confirming the structural break dates before the said shadow variables were created. Regression analyzes were also carried out with the Newey-West algorithm to provide assumptions. Data analysis has been carried out since 1988 using the growth rate and female employment rates in the service sector and inflation and four basic regulatory variables. 
As a result of the study, the Labor Law No. 4857, Social Insurance and General Health Insurance Law No. 5510, Regulation on the Conditions of Working for Pregnant or Breastfeeding Women, Breastfeeding Rooms and Child Care Dormitories, and Income Tax Law No. 6663 and Law on Amendments made on Existing Laws have been determined that they have a positive effect on the women employment but these effect rates differ. The Labor Law No. 4857, which regulates flexible working conditions in Turkish legislation, was the regulation that most positively affected the increase of women employment in the service sector.