Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumları ile sınıf yönetimi profilleri ve mesleki benlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi: Yozgat örneği
Examining the relationship between preschool teachers' attitudes towards children's rights, classroom management profiles and professional self-perceptions:A sample of Yozgat province
Yazar: MURAT DOĞDAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM ELİTEZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik algısı = Self perception ; Mesleki benlik algısı = Vocational self perception ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sınıf yönetimi = Classroom management ; Tutumlar = Attitudes ; Yozgat = Yozgat ; Çocuk hakları = Children's rights

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarına yönelik tutumları, sınıf yönetimi profilleri ve mesleki algısı özellikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Bu araştırma nicel bir araştırma olup betimsel ve ilişkisel tarama modellerinde yürütülmüştür. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılında Yozgat ilinde yer alan anaokullarında görev yapan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 326 okul öncesi öğretmeninin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu, Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeği" (ÇHTÖ), Sınıf Yönetimi Profili Ölçeği ve "Arıcak Mesleki Benlik Saygısı Ölçeği (AMBS)"  ölçeği uygulanmıştır.
Araştırmada, okul öncesi öğretmen tutumlarının cinsiyete göre farkına bakıldığında "takdir edilen" ve "başıboş" sınıf yönetimi profillerini erkek öğretmenlerin daha fazla kullandıkları saptanmıştır. Kronik rahatsızlığı olan öğretmenlerin çocuk haklarına karşı yönelik tutumlarının daha olumsuz olduğu ve mesleki benlik saygılarının daha düşük olduğu ortaya konmuştur. Meslekte geçirilen yıllar göz önüne alındığında mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin çocuk haklarına karşı tutumlarının daha yüksek olduğu ve mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin ile mesleki benlik saygılarının daha düşük olduğu saptanmıştır. Okulun bulunduğu yerleşim alanına göre bakıldığında, il merkezinde çalışan öğretmenlerin çocuk haklarına yönelik tutumlarının daha olumlu olduğu, ancak ilçe ve köylerde görev yapan öğretmenlerin mesleki benlik saygılarının daha düşük olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin psikolojik rahatsızlık durumlarına göre karşılaştırıldığında araştırılan üç değişken içinde de bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Velilerin gelir durumlarına göre karşılaştırıldığında orta düzeyde gelir grubunda yer alan velilerle çalışan öğretmenlerin çocuk haklarına yönelik tutumlarının daha olumlu olduğu ortaya çıkmıştır.  Ayrıca, gelir durumu yüksek olarak nitelendirilen veliler ile çalışan öğretmenlerin mesleki benlik saygılarının da daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Araştırmanın amaçlarından biri olan çocuk haklarına yönelik tutum, sınıf yönetimi profili ve mesleki benlik saygısı arasındaki ilişkiye bakıldığında, okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarına ilişkin tutumları ile mesleki benlik algıları arasında pozitif yönlü bir korelasyon olduğu saptanmıştır. Bu bulgu, okul öncesi öğretmenlerinin mesleki saygıları ile çocuk haklarına ilişkin tutumları arasında anlamlı ve yüksek bir ilişki olduğunu göstermektedir. Ayrıca, okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetim profillerinin yüksek olması ile mesleki benlik saygısı puanları arasında da pozitif yönlü bir ilişki bulunmuş, sınıf yönetimi puanı yüksek olan öğretmenlerin mesleki benlik algılarının da yüksek olduğu saptanmıştır. Aynı şekilde mesleki benlik algıları yüksek olan öğretmenlerin sınıf yönetim puanlarının da yüksek olduğu görülmüştür. Araştırma sonucunda, okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi profilleri ile mesleki benlik saygıları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Yürütülmüş olan araştırmada okul öncesi öğretmenlerinin çocuk haklarına karşı tutumları ile mesleki benlik algıları arasında pozitif bir korelasyon olduğu, mesleki benlik algısı yüksek olan öğretmenlerin sınıf yönetimi tutumlarının da yüksek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This research is a quantitative research and was carried out in descriptive and relational survey models. The research was carried out with the participation of 326 preschool teachers working in kindergartens in Yozgat province in the 2020-2021 academic year and volunteering to participate in the research. Demographic information form, Child Rights Attitude Scale , Classroom Management Profile Scale and Arıcak Professional Self-Esteem Scale  scale were used as data collection tools in the research.

In the study, when the differences in preschool teacher attitudes by gender were examined, it was determined that male teachers used the "appreciated" and "stray" classroom management profiles more. It has been revealed that the attitudes of teachers with chronic illness towards children's rights are more negative and their professional self-esteem is lower. Considering the years spent in the profession, it has been determined that the attitudes of the new teachers towards children's rights are higher and the professional self-esteem of the teachers who have just started the profession is lower. Considering the settlement area where the school is located, it was found that the attitudes of the teachers working in the city center towards children's rights were more positive, but the professional self-esteem of the teachers working in the districts and villages was lower. When the teachers participating in the study were compared according to their psychological discomfort, it was determined that there was no difference in the three variables investigated. When compared according to the income status of the parents, it was found that the attitudes of teachers working with parents in the middle income group towards children's rights were more positive. In addition, it has been determined that the professional self-esteem of teachers who work with parents who are described as having a high income is higher.

When we look at one of the aims of the research which is  the correlation between the attitude towards children rights, classroom management profiles and professional self esteem, it has been deduced that there is a positive correlation between preschool teachers' attitude towards children rights and professional self esteem. This conclusion shows that there is a meaningful and high correlation between preschool teachers' self esteem and attitude towards children rights. Furthermore a positive correlation has been determined between preschool teachers' classroom management profiles and professional self esteem points. Therefore it has been deduced that if preschool teachers' classroom management points are high, their professional self esteem points are also high. Moreover preschool teachers who have higher professional self esteem points have higher classroom management points. As a result, it has beed deduced from the research that there is a meaningful correlation between preschool teachers' classroom management profiles and professional self esteem. It has been deduced from the conducted research that there is a meaningful correlation between preschool teachers' attitude towards children rights and professional self esteem. So it is obvious from the research that preschool teachers who have high professional self esteem have better classroom management attitudes.