Demir eksiliği anemisi olanlarda huzursuz bacak sendromu ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi
Restless legs syndrome and sleep quality in iron deficiency anemia
Yazar: GAMZE TEMİZ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR ENGİNYURT
Ordu Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Huzursuz bacak sendromu = Restless legs syndrome ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Giriş: Demir eksikliği anemisi toplumda sıklıkla görülmekte olup çeşitli semptom ya da durumlarla birlikte ortaya çıkabilmektedir. Sağlık çalışanları da yoğun ve düzensiz çalışma saatleri nedeniyle çeşitli sağlık problemleri ile toplumun diğer birçok kesimine göre daha fazla karşılaşabilen kişilerdir.  Çalışmamız demir eksikliği anemisi olan hastane çalışanlarında huzursuz bacak sendromu prevalansı ve şiddeti ile uyku kalitesi üzerine etkisini ortaya koymak için hazırlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde görev yapıp demir eksikliği anemisi saptanan 18 yaş üstü 97 personel dahil edilmiştir. Personelin kan tetkikleri retrospektif olarak tarandıktan sonra Dünya Sağlık Örgütü ve Türk Hematoloji Derneği Kılavuzuna göre anemi olan hastalar saptanarak katılımcılara Huzursuz Bacak Sendromu Tanı Formu ve Huzursuz Bacak Sendromu Şiddet Skalası ile Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği uygulanmıştır.  Çalışmaya katılan katılımcılar gönüllü onam formunu kabul etmiş olup katılımcılara yüz yüze anket uygulanmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya demir eksikliği anemisi saptanan 97 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların %53,6'sı kadın ve %46,4'ü erkektir. %46,4 oranında sayıca en çok 26-35 yaş arası katılımcı mevcuttur. Yardımcı sağlık personeli %43,3 oranında, hemşire 37,1 ve doktor %19,1 oranındadır. Ailede HBS öyküsü olan katılımcı sayısı 18 (%18,6) iken kişide HBS pozitif olan katılımcı sayısı 20 (%20,6) olarak saptanmıştır. "Kişide HBS varlığı/yokluğu" değişkeni ile "Ailede HBS varlığı" değişkeni arasında istatistiki olarak anlamlı fark saptanmış olup diğer değişkenlerle arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Huzursuz Bacak Sendromu Tanı Formu'na göre HBS tespit edilen katılımcılara Huzursuz Bacak Sendromu Şiddet Skalası ölçeği yapılmış olup 1 katılımcıda hafif (%5), 5'inde orta (%25), 10'unda şiddetli (%50) ve 4'ünde çok şiddetli (%20) HBS varlığı tespit edilmiştir. HBS tanısı alan katılımcılarda PUKİ ortalaması 7,7 iken diğer katılımcılarda, PUKİ ortalaması 5,03 olarak tespit edilmiştir. HBS saptanan katılımcıların PUKİ puanları, HBS saptanmayan katılımcıların PUKİ puanlarına oranla istatistiksel yönden anlamlı biçimde farklı bulunmuştur. (p<0,001). PUKİ ve HBS şiddeti arasında ise anlamlı derecede farklılık elde edilememiştir. (p=0,068)
Sonuç: HBS'li hastalarda büyük oranlarda DEA görülebileceği bilinmektedir. Bu nedenle huzursuz bacak sendromu tespit edilen hastalar mutlaka DEA yönünden araştırılmalıdır. HBS, uyku ve yaşam kalitesine negatif yönde etki eden; sağlık çalışanlarında prevalansı yüksek olan ve gözden kaçırılmaması gereken bir bozukluktur. 

Anahtar Kelimeler: Demir eksikliği anemisi, Huzursuz bacak sendromu, Uyku kalitesi

Abstract:
Introduction: Iron deficiency anemia is frequently seen within the population and may be accompanied by various symptoms or conditions. Health workers are also people who may encounter various health problems more than many other segments of the society due to their immense and irregular working hours. Our study was prepared to reveal the prevalence and severity of restless legs syndrome and its effect on sleep quality in hospital workers with iron deficiency anemia.
Materials and Methods: 97 personnel over the age of 18 who worked at Ordu University Training and Research Hospital and were diagnosed with iron deficiency anemia were included in the study. After the blood tests of the personnel were screened retrospectively, patients with anemia were determined according to the World Health Organization and Turkish Society of Hematology Guidelines, and the Restless Legs Syndrome Diagnosis Form, the Restless Legs Syndrome Severity Scale and the Pittsburgh Sleep Quality Scale were applied to the participants. Participants in the study accepted the voluntary consent form and a face-to-face questionnaire was applied to the participants.
Results: 97 people with iron deficiency anemia were included in the study. 53.6% of the participants were female and 46.4% were male. Majority of the participants are between the ages of 26-35, with the ratio of 46.4%. Assistant health personnel are 43.3%, nurses 37.1% and doctors 19.1%. While the number of participants with a family history of RLS was 18 (18.6%), 20 (20.6%) individuals were confirmed to have RLS. There was a statistically significant difference between the variable of "presence/absence of RLS in the individual" and the variable of "presence of RLS in the family", but no significant difference was found between other variables. According to the Restless Legs Syndrome Diagnosis Form, the Restless Legs Syndrome Severity Scale was administered to the participants with RLS, and mild RLS in 1 (%5), moderate in 5 (%25), severe in 10 (%50), and very severe RLS in 4 participants (%20) was detected. While the mean PSQI was 7.7 in the participants diagnosed with RLS, it was determined as 5.03 in the other participants. The PSQI scores of the participants with RLS were found to be statistically significantly higher than those of the participants without RLS. (p<0.001). There was no statistically significant difference between PSQI and RLS severity. (p=0.068)
Conclusion: It is known that IDA can be seen in high rates of patients with RLS. Therefore, patients with restless legs syndrome should be investigated for IDA. RLS is a disorder that negatively affects the quality of life and sleep, has a high prevalence in healthcare workers and should not be overlooked.

Key Words: Iron deficiency anemia, Restless leg syndrome, Sleep quality