Bir cezaevinde kalan ergenlerde sağlık davranışlarının saptanması ve sağlığı geliştirme modeline temellendirilmiş eğitimin davranış değişikliğine etkisi
Detection of the health behaviours of the adolescents in prison  and the effect of training based on health promotion model on behavioural change
Yazar: ÖZLEM ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. AYŞE FERDA OCAKÇI
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management

Özet:
Bu araştırma, cezaevinde kalan ergenlerin sağlık davranışlarının saptanması ve saptanan sağlık davranışlarına göre sağlığı geliştirme modeli kullanılarak verilen eğitimin davranış değişikliğine olan etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, İstanbul Maltepe Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumu?nda kalan tüm ergenler (N=276) oluşturmuştur. Araştırmanın birinci aşamasında 268 ergene, Adolesan Yaşam Biçimi Ölçeği uygulanmıştır. Adolesan Yaşam Biçimi Ölçeği alt grup puan ortalamalarına bakıldığında Stres Yönetimi alt boyutunun madde puan ortalamasının (1.53±0.30) diğer alt boyutlara göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise 73 ergene (deney=36, kontrol=37) Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği uygulanmıştır. Deney grubuna stresle baş etmede etkili başa çıkma yöntemlerini sağlamak amacıyla Stres Yönetimi Geliştirme Programı uygulanmıştır. Gruplara ön test, program sonrası son test ve programdan 1 ay sonra tekrar test yapılmıştır. Program sonrasında ikinci ve üçüncü ölçümde Stresle Başa Çıkma Tarzları grup puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0.05). Pender?in Sağlığı Geliştirme Modeli ve Bloom?un Taksonomisi temel alınarak uygulanan Stres Yönetimi Geliştirme Programı?nın stres yönetiminde olumlu davranış değişikliklerinin kazandırılmasında etkili olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Ergen, hemşirelik girişimi, sağlığı geliştirme modeli, sağlık 
davranışı, stres yönetimi.

Abstract:
This study was conducted to detect the health behaviours of the adolescents in prison and to determine the effect of the training given by using health promotion model based on observed health behaviours, on the behavioural change. The study was descriptive and semi-experimental with a pre test-post test control group. The universe of the study was composed of all adolescents in Istanbul Maltepe Closed Penal Institution for Children and Youth (N=276). At the first step of the study, 268 adolescents were given Adolescent Lifestyle Questionnaire. When mean subgroup scores of Adolescent Lifestyle Questionnaire were examined, it was observed that mean item score of Stress Management subdimension (1.53±0.30) was found to be lower compared to other subdimensions. As the second step of the study, 73 adolescents (experimental= 36, control=37) were performed Stress Coping Styles Scale. Experimental group was given Stress Management Promotion Program in order to provide the effective stress-coping methods. A pre test, a post test after program and a repeat test one month after the program were performed for all groups. A statistically significant difference was found between mean group scores of Stress Coping Styles at the second and third measurement after the program (p<0.05). It was determined that Stress Management Promotion program based on Health promotion model of Pender and Bloom?s Taxonomy was effective in providing positive behavioural changes in stress management.

Key Words: Adolescent, health behaviour, health promotion model, nursing 
intervention, stress management