Fen eğitimi alanında Argümantasyon Tabanlı Bilim Öğrenme (ATBÖ) yaklaşımı ile ilgili araştırmalar üzerine bir içerik analizi
A content analysis on researches about Argumentation-based Science Learning (ABSL) approach in science education
Yazar: ÖZGE KOÇ DUDAK
Danışman: PROF. DR. SONER YAVUZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon = Argumentation ; Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning

Özet:
Bilimsel araştırmalar, fen bilimleri eğitiminde gelişimin ön şartıdır. Buna ek olarak bir bilim dalında yapılan araştırmalara ait olan nicelik ve nitelik bilgisi, söz konusu bilim dalı hakkındaki bilgileri belirtir. Dünyada öne çıkmış ülkelerin eğitime verdiği değer bilinen bir gerçektir. Bilimin ve fenin önemi gelişen günümüz dünyamızın bir parçasıdır. Bilimsel tartışma aynı zamanda Argümantasyon demektir (Jiménez-Aleixandre ve Erduran 2007). Bireylerin bilimsel tartışmalara katılmalarını sağlayarak ve doğru kararlar verebilmeleri için bilimsel tartışma yöntemlerini kullanmaları gerekir (Kaya ve Kılıç 2008). Bununla birlikte argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımı ile öğrencilerin karşılıklı tartışması, bilgiyi incelemesi, diğer kişilerin fikirlerini sorgulaması, daha sonra yorumlayabilmesi; yani öğrencilerin aktif bir şekilde katılım sağlaması ve sınıf içinde birbirlerini etkileyip bir öğrenme ortamı oluşturması lazımdır (Baydaş, Yeşildağ Hasançebi ve Kilis 2018). Bu araştırma kapsamında fen bilimlerieğitimi alanında Argümantasyon Tabanlı Bilim Öğrenme (ATBÖ) yaklaşımının, 2010-2021 tarihleri arasında tamamlanmış doktora tezleri ve yüksek lisans tezlerinin çeşitli değişkenler bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır.

Bu araştırmada, doküman incelemesi yöntemi ile nitel araştırma yaklaşımı uygulanmıştır. İçerik analizi sözlü, yazılı ve diğer gereçlerin objektif ve sistemli biçimde irdelenmesine imkân sağlayan bilimsel bir işlemdir. Bu amaç kapsamında, fen bilimleri eğitimi alanında tamamlanmış olan doktora tezleri ve yüksek lisans tezlerinin bir listesi çıkarılmıştır. Yapılan incelemeler de, ATBÖ konusunda 11 adet doktora tezi ve 27 adet yüksek lisans tezi olmak üzere toplamda 38 adet kaynağa ulaşılmıştır. Söz konusu tezlerin birçoğuna doğrudan ulaşılmış olup, ulaşım imkânı olunmayan durumlarda, tezler araştırmacıların kendilerinden ya da danışmanlarından temin edilmiştir. Bu aşamadan sonra ise bilgiler düzenlenmiş, temalara göre kümelenmiş ve uygun olduğu durumlarda veriler sayısallaştırılarak ifade edilmiştir. Araştırmanın amacını oluşturan bu kaynaklar içerik analizi kapsamında, yayın türü, yayın yılı, yapıldığı kurumlar, araştırmanın alanı, katılımcı türü, katılımcı büyüklüğü, araştırma yöntemi, araştırma konuları, örneklem seçim yöntemi, araştırmalarda kullanılan veri toplama araçlarının dağılımı, veri analiz yöntemi dağılımı, tezi tamamlayanların cinsiyetleri, danışmanların unvanları, sayfa sayıları" bakımından incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda; fen eğitimi alanında argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımı alanında 2010 yılından 2021 yılına kadar 38 tez (11 doktora - 27 yüksek lisans) kaynağına ulaşılmıştır. En fazla tezin 2019 yılında yayınlandığı görülmektedir. Fen eğitimi alanında yayınlanmış ATBÖ yaklaşımı ile ilgili tezlerin yapıldığı kurumlara göre dağılımı 8 adet tez ile en fazla Kastomonu Üniversitesi'nde üretildiği tespit edilmiştir. Çalışmaların araştırma alanında en fazla fen bilgisi eğitimi tespit edilmiştir. Araştırmaların örneklem düzeyi olarak en çok ortaokul düzeyi belirlenmişken, okul öncesi düzeyinde hiç çalışma yapılmadığı görülmektedir.

Fen eğitimi alanında ATBÖ konusunda Türkiye'de 2010-2021 yılları arasında yayımlanmış araştırmaların en çok 31-100 kişilik katılımcı grupları (f=26) ile yapıldığı görülmüştür. Araştırma konularına göre dağılımına bakıldığında, 15 araştırmada akademik başarı, 10 araştırmada beceri ve 7 araştırmada tutum olduğu tespit edilmiştir. Örneklem seçim yöntemine göre en çok "amaçlı" örnekleme (f=17) yapıldığı görülmüştür. Veri toplama aracına göre başarı testi (f=22), anket (f=5), ölçek (f=3), gözlem (f=2) ve test (f=2) olduğu görülmüştür.

Araştırmalarda en çok tercih edilen veri analizi teknikleri sırasıyla t-testi (f=19), ANOVA (f=12), ANCOVA (f=6), içerik analiz (f=5) olduğu görülmüştür. Araştırma çalışmalarının sayfa sayılarının dağılımına bakıldığında; en çok 101-150 (f=11) sayıları tespit edilmiştir.1-50 arsında sayfa sayısına rastlanmamıştır.

Araştırma bulgularından hareketle; tez danışmanlarından doçent doktor, tezlerin daha çok karma ağırlıklı olduğu ve tezleri tamamlayan bayanların yüzdesinin erkeklerden fazla olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Scientific research is a prerequisite for development in Science Education. In addition, the quantitative and qualitative information belonging to the researches carried out in a field of science indicates the information about the place of that field. It is a well-known fact that the prominent countries in the world place value on education. The importance of science and science is a part of our developing world today. Scientific discussion also means Argumentation (Jiménez-Aleixandre & Erduran, 2007). In order for individuals to participate in scientific discussions and to make the right decisions, they should use scientific discussion methods (Kaya and Kılıç, 2008). In addition, with the argumentation-based science learning approach, students should discuss mutually, examine information, question the thoughts of others and then interpret them, that is, students should actively participate, affect each other in the classroom and create a learning environment (Baydaş, Yeşildağ Hasançebi and Kilis 2018). The aim of this study is to examine the Argumentation-Based Science Learning (ATBL) approach in the field of Science Education, doctoral theses and master's theses completed between 2010-2021 in terms of various variables.

In this research, qualitative research approach was applied with document analysis method. Content analysis is a scientific approach that enables the objective and systematic examination of verbal, written and other materials. For this purpose, a list of doctoral theses and master's theses written in the field of Science Education has been prepared. In the examinations made, a total of 38 sources, including 11 doctoral theses and 27 master's theses, were reached on the subject of ABI. Many of these theses were directly accessed; In positions where this is not possible, theses were obtained from the researchers themselves or their advisors. After this stage, the information was organized, clustered according to the themes, and when appropriate, the data were put forward by digitizing. These sources, which constitute the purpose of the research, are within the scope of content analysis, publication type, publication year, institutions, research area, participant type, participant size, research method, research subjects, sample selection method, distribution of data collection tools used in research, distribution of data analysis method, thesis. As a result of the research, 38 theses (11 doctorate - 27 master's) resources were reached from 2010 to 2021 in the field of argumentation-based science learning approach in the field of science education. It is seen that the most theses were published in 2019. The distribution of the theses related to the ABI approach published in the field of science education, according to the institutions, was determined to be produced in Kastomonu University the most, with 8 theses. While the secondary school level was determined as the sample level of the studies, it is seen that no studies were conducted at the pre-school level.

It has been observed that most of the studies published between 2010-2021 in Turkey on ABI in the field of science education were conducted with participant groups of 31-100 people (f=26). Looking at the distribution according to research topics, it was determined that 15 studies had academic success, 10 studies had skills, and 7 studies had attitudes. According to the sample selection method, it was seen that the most "purposive" sampling (f=17) was used. According to the data collection tool, it was seen that there were achievement test (f=22), questionnaire (f=5), scale (f=3), observation (f=2) and test (f=2). 

It was seen that the most preferred data analysis techniques in the studies were t-test (f=19), ANOVA (f=12), ANCOVA (f=6) and content analysis (f=5), respectively. Considering the distribution of the page numbers of the research studies; the most 101-150 (f=11) numbers were determined. The number of pages between 1-50 was not found.

Based on the research findings; Associate professor of thesis advisors, theses were found to be more mixed weighted and the percentage of women who completed the theses was more than men.