1923-1950 yılları arasında Malatya'nın idari, siyasi ve ekonomik durumu
Political, social and economic status of Malatya in 1923-1950
Yazar: METİN DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONER DURSUN
Yeditepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Ekonomik durum = Economic situation ; Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Kayısı = Apricot ; Malatya = Malatya ; Nüfus = Population ; Siyasi yapı = Political structure ; Tarım = Agriculture ; Tek Parti Dönemi = Single Party Period ; Tütün fabrikaları = Tobacco factories ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren I. Dünya Savaşı'nın ve Kurtuluş Savaşı'nın yarattığı yıkıcı sonuçlardan kurtulmak isteyen "Tek Parti" yönetimi ekonomik alanda şehirlerin sahip olduğu potansiyellere göre plan ve programlar oluşturmaya çalışarak büyümeyi sağlamaya çalışmıştır. Malatya şehri bu büyümeden en iyi şekilde faydalanan şehirlerin başında gelmiştir. Şehrin, Doğu Anadolu ve İç Anadolu'yu birbirine bağlayan bir köprü görevi görmesi, verimli topraklara sahip olması ve İsmet İnönü'nün Malatyalı olması gibi etkenler en büyük avantajı olmuştur.
             Osmanlı döneminde bir eyalet konumunda dahi olamayan çevresindeki şehirlere göre daha gerilerde kalan Malatya, cumhuriyetle beraber il statüsüne kavuştuktan sonra hemen hemen her alanda ilerleme kaydetmiştir. Şehrin yöneticileri olan valiler önemli isimlerden seçilmiştir. Atatürk'ün ziyaretlerinden biri sırasında İsmet Paşa'ya "Paşa memleketini gördüm. Oldukça büyük bir köymüş" demiştir. İsmet Paşa'da bu söz üzerine "İsterseniz bu köy himayeniz ve emrinizle beraber şehir olur" cevabını vermiş. Gerçekten de Malatya sahip olduğu kaynaklarını en etkili şekilde kullanan şehirlerden biri olmayı başarmıştır.  Cumhuriyetin ilk 27 yıllında büyük aşamalar kaydettiği görülmektedir.
             Kalkınmada geri planda kalmış şehirleri yukarıya taşımak için cumhuriyet yönetimi doğu batı arasındaki uçurumları yakından görebilmiştir. Malatya şehrinin işgale uğramamış olması ve savaşın etkilerini daha az hasarla atlatmış olması tarım, hayvancılık ve kısmen de sanayi alanında önemli gelirlere sahip olmasını sağlamıştır.
             Bu tez çalışması geçmişten büyük ders çıkarıp geleceğe güvenli bakmaya çalışan enerji ve insan kaynağını etkili kullanan yerel yapıların önemli devlet adamlarının desteği ile nasıl geliştiklerini ortaya koymayı hedeflemiştir. Cumhuriyetin ve doğunun göz bebeği şehrin, hemşehrileri tarafından dahi bilinmeyen yönlerini de gözler önüne sermeyi amaçlamıştır.

Abstract:
Since the first years of the Republic, the "One Party System" administration, which wanted to get rid of the devastating results of the First World War and the War of Independence, tried to create plans and programs according to the potentials of the cities in the economic field and tried to achieve growth. The city of Malatya is one of the cities that benefited from this growth in the best way. Factors such as the fact that the city acts as a bridge connecting Eastern Anatolia and Central Anatolia, having fertile lands and İsmet İnönü being from Malatya have been its biggest advantage. 

Malatya, which remained behind compared to the surrounding cities, which could not even be a state during the Ottoman period, made progress in almost every field after gaining the status of a province with the republic. The governors, who are the administrators of the city, were chosen from important names. During one of Atatürk's visits, İsmet Pasha said, "I saw Pasha's hometown. It was a pretty big village," he said. İsmet Pasha replied, "If you wish, this village will become a city with your protection and order." Indeed, Malatya has managed to become one of the cities that uses its resources most effectively. It is seen that the Republic made great strides in its first 27 years. 

The republican administration was able to see the gaps between east and west closely in order to move up the cities that remained behind in development. The fact that the city of Malatya was occupied and survived the effects of the war with less damage has enabled it to have significant incomes in agriculture, animal husbandry and partly industry. 

This thesis aimed to reveal how the local structures, which use energy and human resources effectively, that try to take great lessons from the past and look to the future with confidence, developed with the support of important statesmen. It also aimed to reveal aspects of the city, the apple of the eye of the republic and the east, which were not known even to the citizens of the city.