Üstbiliş ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişki: Aleksitiminin rolü
The relationship between metacognition and psychological symptoms: The role of alexithymia
Yazar: AYSU TAŞPINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ ŞARLAK
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, üstbiliş ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolünü incelemektir. Gerekli etik izinler alındıktan sonra yaşları 18-79 arasında değişen 453 (292 kadın, 161 erkek) katılımcıdan oluşan klinik olmayan bir örneklemle araştırma gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan araştırmaya gönüllü katılımlarını içeren Bilgilendirilmiş Onam Formu ile yazılı bir onay alındıktan sonra araştırmaya katılmayı kabul eden kişilere Demografik Bilgi Formu, Üstbiliş Ölçeği-30, Kısa Semptom Envanteri ve Toronto Aleksitimi Ölçeği-20 uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularında, üstbilişin aleksitimi ve psikolojik belirtiler ile aleksitiminin de psikolojik belirtiler ile pozitif yönde anlamlı ilişkili olduğu belirlenmiştir. Aynı zamanda üstbilişin aleksitimi ile psikolojik belirtiler üzerinde, aleksitiminin de psikolojik belirtiler üzerinde yordayıcılığı olduğu belirlenmiştir. Demografik özelliklere ait farklılıklar incelendiğinde üstbiliş faktörlerinden kontrol edilemezlik-tehlikenin cinsiyete ve yaşa göre anlamlı olarak farklılaştığı belirlenmiştir. Psikolojik belirtilerin toplam puanı ve tüm alt boyutlarının yaşa göre anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. Aleksitimi toplam puanının yaş ve yaş ile cinsiyetin etkileşimine, duyguları tanıma güçlüğü ile duyguları söze dökme güçlüğü alt boyutlarının ise yaşa göre anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Son olarak üstbiliş ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide aleksitiminin aracı rolü olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Sözcükler: Üstbiliş, Psikolojik Belirtiler, Aleksitimi

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of alexithymia in the relationship between metacognition and psychological symptoms. After obtaining the necessary ethical permissions, the study was conducted with a non-clinical sample of 453 (292 female, 161 male) participants aged between 18-79. Demographic Information Form, Metacognition Questionnaire-30, Brief Symptom Inventory and Toronto Alexithymia Scale-20 were applied to the people who agreed to participate in the research after obtaining written consent from the participants with the 'Informed Consent Form', which includes their voluntary participation in the research. In the findings of the study, it was determined that metacognition was significantly related to alexithymia and psychological symptoms, and alexithymia was significantly related to psychological symptoms. Moreover, it was determined that metacognition was a predictor of alexithymia and psychological symptoms, and alexithymia was a predictor of psychological symptoms. When the differences in demographic characteristics were examined, it was determined that uncontrollability and danger, which are metacognitive factors, differed significantly according to gender and age. It was found that all sub-scales and total score of psychological symptoms differed significantly according to age. It was determined that the alexithymia total score and the sub-scales of difficulty in recognizing emotions and difficulty in verbalizing emotions differed significantly according to age. Finally, it has been determined that alexithymia has a mediating role in the relationship between metacognition and psychological symptoms. 
Keywords: Metacognition, Psychological Symptoms, Alexithymia