Yaşam hakkı açısından özellik arz eden tıbbi müdahaleler ve hukuki boyutları
Medical interventions featuring in terms of right to live and their legal dimensions
Yazar: ÖZGE DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SABAHATTİN NAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Klonlama = Cloning ; Kürtaj = Curettage ; Tıbbi müdahale = Medical treatment ; Tıbbi sorumluluk = Medical liability ; Yaşama hakkı = Right to life ; Ötanazi = Euthanasia

Özet:
Yaşam hakkı, kişinin, yalnızca fiziksel varlığının devamı ve bu varlığın korunmasını değil, aynı zamanda manevi yönden de korunması ve geliştirilmesini içeren bir haktır. Yaşam hakkının bu çift yönlü yapısı içerisinde, fiziki varlığın devamı ve beden bütünlüğünün korunması hakkın maddi yönünü, sağlıklı koşullarda yaşamasını ve kendini gerçekleştirmesini sağlayacak her durum ise hakkın manevi yönünü oluşturur. Bu manevi yön, en temel gereksinmelerin tatmininden, kişinin kendi değer ve inançlarına göre yaşaması gereğine kadar uzanan bir anlam bütünlüğünü içerir. Bu noktada da bazı tıbbi müdahalelerin uygulama yöntemleri sebebiyle, yaşam hakkının maddi ve/veya manevi yönü açısından, özellik arz eden bir yapıları bulunmaktadır. Kürtaj, klonlama ve ötanazi bu kapsamda değerlendirilebilecek tıbbi müdahale türleri içerisindedir ve bu üç tıbbi müdahale türünün de yaşam hakkını ihlali edip etmedikleri, tartışmalı bir alanın konusunu oluşturmaktadır. 
Çalışmamız bu üç tıbbi müdahale türünün, yaşam hakkı bağlamında incelenmesini içermektedir. Bu inceleme pozitif hukuk temel alınarak yapılmıştır. Bu kapsamda mevzuat hükümlerimiz başta olmak üzere, konuya ilişkin uluslararası sözleşme hükümleri ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları incelenmekte, son olarak da Avrupa ülkeleri başta olmak üzere, çeşitli ülke uygulamalarından örnekler verilmektedir. Bununla birlikte konu bütünlüğünün sağlanması açısından yer yer ahlâki tartışmalara da yer verilmekte ve konuya ilişkin argümanlar aktarılmaya çalışılmaktadır.

Abstract:
The right to life is a right that covers not only maintaining the physical existence of a person and the safeguarding it but also safeguarding and developing the person spiritually. Within this dualistic concept of the right to life, the continuation of physical existence and safeguarding the bodily integrity constitute the material aspect of the right, while each case that enables the person to live in healthy conditions and to realize oneself constitutes the spiritual aspect of the right.  This spiritual aspect presents a cohesion from the satisfaction of the most basic needs to the necessity for living in accordance with one's own values and beliefs.  Within this context, certain medical interventions have peculiarity in terms of the material and/or spiritual aspects of the right to life due to the methods of practice.  Abortion, cloning and euthanasia are among the types of medical interventions that can be included within this scope, and the question of whether these three types of medical interventions are in violation of the right to life constitutes the subject of a controversial field.
Our study covers the review of these three medical intervention types in terms of the right to life.  This thesis was carried out by taking positive law as the basis.  Within this context, provisions of international conventions and decisions of the European Court of Human Rights and in particular our legislative provisions are reviewed in respect of the subject and in the conclusion, examples from practices carried out in various countries, especially European states are presented.  Also, discussions on ethics are also included occasionally in order to ensure the integrity of the subject and attempt is made to communicate the arguments in relation to the subject.