İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin duygu ve düşüncelere saygı ile hoşgörü tutumlarının yordanmasında değerlerin etkisi
The effect of the values on the prediction of the fourt-year primary school student's respect for feelings and thoughts and attitudes
Yazar: FUNDA APAYDIN
Danışman: PROF. DR. SONGÜL TÜMKAYA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyo-demografik değişkenlerle duygu ve düşüncelere saygı ile hoşgörü tutumları ve portre değerler arasındaki ilişkiyi belirlemek, aynı zamanda portre değerlerin duygu ve düşüncelere saygı ile hoşgörü tutumlarını anlamlı bir şekilde yordayıp yordamadığını ortaya koymaktır. Araştırma, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin duygu ve düşüncelere saygı ile hoşgörü tutumlarının yordanmasında değerlerin etkisini belirlemeyi amaçlayan ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır.
       Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Hatay iline bağlı İskenderun ilçesinde yer alan devlet ve özel ilkokullarda öğrenimlerine devam etmekte olan öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklemini ise araştırmanın yapıldığı yıl içerisinde aynı ilçedeki devlet okulları ve özel ilkokullarda öğrenimlerine devam etmekte olan öğrenciler arasından tabakalı örneklem seçimi yöntemi ile gönüllülük esasına göre seçilen 287'si kız, 248'i erkek olmak üzere toplam 535 ilkokul dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Çelik (2016) tarafından geliştirilen "Duygu ve Düşüncelere Saygı ile Hoşgörü Tutum Ölçeği", Türkçe'ye uyarlaması geçerliliği ve güvenirliği Kapıkıran ve Gündoğan (2016) tarafından yapılan "Çocuk Portre Değerler Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS-22 paket programında çözümlenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkenleri olan "Duygu ve Düşüncelere Saygı ile Hoşgörü Tutumları" ve "Portre Değerler" ile araştırmanın bağımsız değişkeni olan "cinsiyet, anne-baba birliktelik durumu, annenin çalışma durumu, okulun sosyo-ekonomik düzeyi ve akademik başarı" arasındaki ilişkiler tek yönlü MANOVA, korelasyon, çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgulara göre öğrencilerin "duygulara saygı", "düşüncelere saygı" ve "hoşgörü" alt boyutlarına katılım düzeyleri yüksek bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine göre, "duygulara saygı" ve "düşüncelere saygı" alt boyutunda kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre daha fazla duygu ve düşüncelere saygılarının olduğu belirlenmiştir. Anne ve babanın birlikte yaşama durumu değişkeni, annenin çalışma durumu değişkeni ve okulun bulunduğu çevrenin sosyoekonomik düzeyi değişkeni açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Akademik başarı değişkenine göre "duygulara saygı" alt boyutunda başarı puanı pekiyi olanların duygulara daha saygılı olduklarını ve "hoşgörü" alt boyutunda başarı puanı pekiyi olanların daha fazla hoşgörülü oldukları saptanmıştır. Bulgular ayrıca, "duygulara saygı" alt boyutunda yüksek puan alanların, düşük puan alanlara göre duygulara daha saygılı olduklarını göstermektedir. Öğrencilerin Portre değerlerin, "öz-aşkın" ve "korumacı" alt boyutlarında "düşük", "öz-genişletim" ve "yeniliklere açıklık" alt boyutlarında "orta" düzeyde bir ortalamaya sahip oldukları belirlenmiştir. Portre değerlerin alt boyutlarında cinsiyet değişkeni ve anne babanın birlikte yaşama durumu değişkeni açısından anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Annenin çalışma durumu değişkenine göre, "öz-aşkın" ve "yeniliklere açıklık" alt boyutlarında çalışanlar lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Okulun sosyo-ekonomik durumu ile "öz-aşkın", "korumacı" ve "yeniliklere açıklık" alt boyutları arasında negatif bir ilişki bulunmuştur. Akademik başarı değişkenin göre, "öz-aşkın" alt boyutunda başarı puanı iyi ve orta olanların lehine ve "yeniliklere açıklık" alt boyutunda başarı puanı iyi olanların lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Regresyon analizleri sonucunda, çalışma "düşüncelere saygı" yordayıcılarının "öz-aşkın" ve "öz-genişletim" olduğu, "duygulara saygı" yordayıcılarının "öz-aşkın" ve "korumacı" olduğu ve "hoşgörü" yordayıcılarının "öz-aşkın", "özgenişletim" ve "korumacı" olduğunu açığa çıkarmıştır.

Anahtar kelimeler: Portre değerler, hoşgörü, duygu ve düşüncelere saygı, ilkokul öğrencileri.

Abstract:
The aim of this study is to define the relationships between socio-demographic variables, respect for feelings and thoughts, tolerance attitudes, and portrait values of fourth-grade primary school students and to reveal whether the portrait values can predict the respect for feelings and thoughts and tolerance attitudes. This research is a descriptive study based on the correlation screening model, which aims to determine the effect of the values in predicting fourth-grade primary school students' respect for feelings and thoughts and tolerance attitudes.
       The population of the research consists of students who continue their education in public and private primary schools in the Iskenderun district of Hatay province in the 2020-2021 academic year. The sample group consists of 535 fourth grade primary school students, 287 girls and 248 boys, who were selected on a voluntary basis by a stratified sampling method among the students who were continuing their education in public and private primary schools during the year the research was conducted. The data used in the research was acquired with the "Respect for Emotions and Thoughts and Tolerance Attitude Scale" developed by Çelik (2016), the Turkish version of the "Child Portrait Values Scale" developed by Kapıkıran and Gündoğan (2016), and the Personal Information Form prepared by the researcher. The data was analyzed in the SPSS-22 package program. The relationships between the dependent variables of the study, "respect for emotions and thoughts and tolerance attitudes" and "portrait values," and the independent variables of the research, "gender, parental relationship status, mother's employment status, socio-economic status of the school and academic achievement," are investigated using one-way MANOVA, correlation and multiple linear regression analysis methods. According to the findings, students' participation levels in the sub-dimensions of "respect for feelings," "respect for thoughts," and "tolerance" were found to be high. In terms of the gender variable, in the sub-dimensions of "respect for feelings" and "respect for thoughts," it was found that female students had more respect for feelings and thoughts than male students. No significant difference was observed in terms of the variable of the cohabiting parent, the mother's working status, and the socio-economic status of the school environment. It was found that the cohabiting parents' status also has no significant effect on the sub-dimensions of portrait values. The findings indicate that those who had high scores in the "respect for emotions" sub-dimension were more respectful to feelings than those who had lower scores. The study showed that those who had a good score in the "tolerance" sub-dimension tend to be more tolerant than those who had lower scores. In terms of the mother's working status variable, a significant difference was found in favor of the employees in the sub-dimensions of "self-transcendence" and "openness to change." A negative correlation was found between the socio-economic status of the school and the sub-dimensions of "self-transcendence," "conservation," and "openness to change." According to the academic achievement variable, substantial differences were found in favor of those with high and medium achievement scores in the "self-transcendence" and those with high scores in the "openness to change" sub-dimension. As a result of the regression analyses, the study reveals that the predictors of "respect for thoughts" are "self-transcendent" and "self-enhancement," the predictors of "respect for feelings" are "self-transcendent" and "conservation," and the predictors of "tolerance" are "self-transcendent," "self-enhancement" and "conservation."

Keywords: Portrait values, respect, tolerance for emotions and opinions, primary school students.