Sağmal holştayn ırkı süt ineklerinde suni tohumlama sonrası progesteron desteği ile gebelik oranlarının arttırılması
Progesterone supplementation following artificial insemination to increase pregnancy rates in lactating holstein dairy cows
Yazar: SELVİ ÖZGE KÖKSAL
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ METİN PANCARCI
Balıkesir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Corpus luteum = Corpus luteum ; Dölleme-yapay = Insemination-artificial ; Gebelik = Pregnancy ; Holştayn sığırı = Holstein cattle ; Progesteron = Progesterone ; Süt inekleri = Dairy cows ; Sığır besiciliği = Cattle fattening ; İnekler = Cows

Özet:
Postpartum ilk sabit zamanlı suni tohumlama (SZST) sonrası dördüncü günden itibaren on dört gün süreyle yapılan intravajinal progesteron (CIDR®, 1,38 gr) uygulamasının korpus luteum (CL) çapları, ilk ve ikinci tohumlama sonrası gebelik oranları üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Sağmal Holştayn primipar (n=41) ve multipar (n=57) inekler rastgele Kontrol (n=51) ve CIDR (n=47) olmak üzere iki gruba ayrıldı.  CIDR grubundaki ineklere, ilk SZST'dan dört gün sonra CIDR uygulanıp on sekizinci gün çıkarılırken, Kontrol grubundakilere bir uygulama yapılmadı. Her iki grupta Presynch-Ovsynch protokolünü takiben yapılan ilk SZST'dan on bir gün sonra transrektal ultrasonografi (USG) ile CL çapları (mm) belirlendi. Gebelikler SZST'dan 32 ve 80-100 gün sonra USG ve rektal palpasyon ile teşhis edildi. İlk SZST sonrası gebe olmayan hayvanlar tekrar Ovsynch protokolüne alındılar.  
Korpus luteum çapları bakımından Kontrol (22.03 ± 0.58) ile CIDR (22.86 ± 0.65) grupları arasında bir fark bulunamadı. İlk SZST sonrası gebelik oranları bakımından CIDR (%42,6; 20/47) ve Kontrol (%35,3; 18/51) grupları arasında bir fark belirlenemedi. İlk SZST sonrası, CIDR grubu içinde primipar (%47.6; 10/21) ve multipar (%38.5; 10/26) ineklerin gebelik oranları arasında fark tespit edilemezken, Kontrol grubundaki primipar ineklerin (%55.0; 11/20) gebelik oranı multipar ineklere (%22.6; 7/31) göre daha (P<0.05) yüksek bulundu. İlk SZST sonrasındaki gebelik kayıpları bakımından da CIDR (%15; 3/20) ve Kontrol (%33.3; 6/18) grupları arasında fark belirlenemedi. İkinci SZST sonrası, CIDR grubunda gebelik oranı (%40.7; 11/27) sayısal olarak Kontrol (%21.2; 7/33) grubuna göre daha yüksek bulundu. İki SZST sonrasında, CIDR grubundaki toplam gebelik oranı (%66.0; 31/47) sayısal açıdan Kontrol (%49.0; 25/51) grubuna göre daha yüksek (P<0.10) olarak  belirlendi. 
Sonuç olarak, SZST sonrası CIDR uygulamasının multipar ineklerde gebelik oranlarını arttırdığı belirlendi.

Abstract:
It was aimed to investigate the effects of intravaginal progesterone (CIDR®, 1,38 gr) administered four days after the first postpartum fixed time artificial insemination (FTAI) for fourteen days on diameters of corpus luteum (CL) and pregnancies per AI (P/AI) following the first and second services. 
Lactating Holstein cows (primiparous [n=41] and multiparous [n=57]) were blocked by parity, and then randomly allocated to control (n=51) and CIDR (n=47) groups.  In CIDR group, CIDR was inserted and removed four and eighteen days after from the first FTAI, respectively. No applications were performed to cows in Control group. In both groups, FTAI was done following Presynch-Ovsynch protocol, and diameters (mm) of CL were determined with transrectal ultrasonography (USG) eleven days after FTAI. Pregnancies were diagnosed with USG and palpation per rectum on days 32 and 80-100 after FTAI. Non-pregnant cows following the first FTAI were re-enrolled to Ovsynch protocol. 
Diameters of CL did not differ between Control (22.03 ± 0.58) and CIDR (22.86 ± 0.65) groups. The first service P/AI did not differ between CIDR (%42,6; 20/47) and Control (%35,3; 18/51) groups. The first service P/AI did not differ between multiparous (%38.5; 10/26) and primiparous (%47.6; 10/21) cows in CIDR group.  Whereas, the first service P/AI was lower (P<0.05) in multiparous (%22.6; 7/31) than that in primiparous (%55.0; 11/20) cows in Control group. Pregnancy loss following the first FTAI were also not differed between CIDR (%15; 3/20) and Control (%33.3; 6/18) groups. The second service P/AI was numerically higher in CIDR (%40.7; 11/27) group compared to that in Control (%21.2; 7/33) group.  Total P/AI following two FTAI was tended (P<0.10) to be higher in CIDR (%66.0; 31/47) group than that in Control (%49.0; 25/51) group.  
In conclusion, CIDR administration following FTAI increased P/AI in multiparous cows.