Erken dönem uyumsuz şemalar, ebeveynlik biçimleri ve psikolojik belirtiler ile psikolojik dışlanmanın tehdit ettiği ihtiyaçlar arasındaki ilişkiler
The relationship between early maladaptive schemas, parenting styles and psychological symptoms and the needs threats
Yazar: BURCU KÖMÜRCÜ
Danışman: PROF. DR. GONCA SOYGÜT PEKAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Psikolojik dışlanma = Ostracism

Özet:
Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinde erken dönem uyumsuz şemalar, ebeveynlik biçimleri ve psikolojik belirtiler ile psikolojik dışlanmanın tehdit ettiği ihtiyaçlar arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmaya Hacettepe Üniversitesi'nde lisans eğitimine devam etmekte olan 133 öğrenci katılmıştır. Değişkenlerin ölçülmesi amacıyla katılımcılara Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ), Semptom Değerlendirme Ölçeği (SA-45), İhtiyaç Tehdidi Ölçeği ve Demografik Bilgi Formu uygulanmıştır. Yapılan regresyon analizleri sonucunda baba ebeveynlik biçimlerinden Koşullu/Başarı Odaklı ebeveynlik biçimindeki artışın benlik değerindeki düşüşü; Kötümser/Endişeli ebeveynlik biçimindeki artışın benlik değerindeki artışı yordadığı dikkat çekmiştir. Ek olarak babanın sergilediği Aşırı İzin Verici/Sınırsız ve Kötümser/Endişeli ebeveynlik biçimindeki artış kontrol ihtiyacındaki artışı; buna karşın Cezalandırıcı ebeveyenlik biçimindeki artış kontrol ihtiyacındaki düşüşü yordamaktadır. Anne ebeveynlik biçimlerinin psikolojik dışlanma tarafından tehdit edilen dört ihtiyaç boyutunu (ait olma ihtiyacı, benlik değeri, kontrol, anlamlı varoluş ihtiyacı) yordamadığı görülmüştür. Psikolojik belirtilerle psikolojik dışlanma tarafından tehdit edilen ihtiyaçlardan üçü (ait olma ihtiyacı, kontrol ve anlamlı varoluş ihtiyacı) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmazken kişilerin kaygı puanındaki artış benlik değerindeki artışı; fobik kaygı puanındaki artış benlik değerindeki düşüşü yordamaktadır. Ek olarak kişilerarası duyarlılık puanındaki artış ise benlik değerindeki düşüşü yordamaktadır. Araştırma sonuçları Kopukluk ve Reddedilmişlik, Zedelenmiş Otonomi ve Kendini Ortaya Koyma, Zedelenmiş Sınırlar, Diğerleri Yönelimlilik ve Aşırı Tetikte Olma ve Bastırılmışlık şema alanları ile psikolojik dışlanmanın tehdit ettiği ihtiyaçlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığını göstermiştir.
Sonuç olarak, bulgular ebeveynlik biçimleri ve psikolojik belirtilerin psikolojik dışlanma tarafından tehdit edilen dört temel ihtiyaçla ilişkili olabileceğini göstermiştir. Kuram ve uygulamalar için destekleyici olan bu bulgular alan yazın ışığında tartışılmıştır. 

Anahtar Sözcükler Erken dönem uyumsuz şemalar, ebeveynlik biçimleri, psikolojik belirtiler, psikolojik dışlanma

Abstract:
This study was designed to examine the relationship between early maladaptive schemas, parenting styles, psychological symptoms and the need threats in university students. The sample of the study consisted of 133 undergraduate students studying at Hacettepe University. Aforementioned variables were assessed by Young Schema Questionnaire- Short Form 3, The Turkish versions of the Young Parenting Inventory, Symptom Assesment Inventory, Need Threat Scale. A series of regression analyses revealed that perceived paternal Conditional/Success-Oriented parenting style predicted the decrease in self esteem. The Pessimistic/Anxious paternel parenting style predicted the increase in self esteem. Extreme Permissive/Unlimited and Pessimistic/Anxious paternal parenting styles predicted the increase in the need of control. On the other hand paternal Punitive parenting style predicted the decrease in perceived control. Unexpectedly, none of the maternal parenting styles predicted basic need threats. Analyzing the relationship between psychological symptoms and self-esteem, results showed that the increase in anxiety score predicted the increase in self esteem and phobic anxiety predicted the decrease in self esteem. Moreover, the decrease in self-esteem predicted by the increase in interpersonal sensitivity. Finally, analyses showed that there is no significant relationship between five schema domains and basic need threats.
In conclusion, findings pointed out the predictive power of early maladaptive schemas, perceived parenting styles and psychological symptoms on need threats. The results of this study were discussed in the light of the relevant literature.

Key Words  Early maladaptive schemas, parenting styles, psychological symptoms, ostracism