İnsani gelişme ve gelir dağılımı üzerine panel veri analizi
Panel data analysis on human development and income distribution
Yazar: EMİNE GÜNDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. RÜYA ATAKLI YAVUZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülkelerin gelişmişlik düzeylerini tespit etmek adına önemli bir ölçüt olan gelir dağılımı adaleti, yıllar itibariyle birçok iktisatçı ve sosyal bilimci tarafından araştırma konusu olmuştur. Ancak gelir adaletsizliğinin gelir seviyesiyle ilişkilendirildiği çalışmalarda çoğunlukla insani gelişme faktörünün analiz dışı bırakıldığı göze çarpmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı gelir dağılımı ve insani gelişme arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Söz konusu kavramlar arasındaki ilişki ve ilişkinin yönünün belirlenmesi, gelir dağılımındaki adaletsizliğin azaltılması açısından politika yapıcılara yol gösterebilir. UNDP tarafından geliştirilen insani gelişme endeksinin bağımlı değişken ve gelir dağılımının göstergesi olarak Gini katsayısının bağımsız değişken olarak ele alındığı çalışmada, seçili 22 OECD ülkesine ait 1990-2021 yılları dönemi verileri kullanılmıştır. Çalışma kapsamında uygulanan ampirik yöntemde panel veri analizine dayalı testler kullanılmıştır. Uygulanan panel eşbütünleşme testinden elde edilen bulgulara göre insani gelişme ve gelir dağılımı arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu saptanmıştır. Uzun ve kısa dönem katsayılarının işaretleri göz önünde bulundurulduğunda değişenler arası ilişkinin negatif yönlü olduğu görülmüştür. Ayrıca, Dumıtrescu ve Hurlın (2012) nedensellik testinin bulguları, insani gelişme endeksi ile Gini katsayısı arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğunu işaret etmektedir. Dolayısıyla gelir dağılımında adaletsizlik arttıkça insani gelişme bundan olumsuz etkilenmektedir.

Abstract:
The fairness of income distribution, which is an important criterion for determining the level of development of countries, has been the subject of research by many economists and social scientists over the years. However, it is noteworthy that the human development factor is often left out of the analysis in studies where income inequality is associated with income level. In this context, the aim of this study is to analyse the relationship between income distribution and human development. The relationship between these concepts and the direction of the relationship may inform policy makers regarding the reduction of inequality in income distribution. In the study, the human development index developed by UNDP is considered as the dependent variable, with the Gini coefficient serving as an indicator of income distribution as the independent variable. Data for the period 1990-2021 for 22 selected OECD countries are utilised. In the empirical method applied within the scope of the study, tests based on panel data analysis were employed. The findings of the panel cointegration test indicated the existence of a cointegration relationship between human development and income distribution. Upon consideration of the signs of the long and short run coefficients, it was observed that the relationship between the variables was negative. Furthermore, the findings of Dumitrescu and Hurlin (2012) indicate that there is a bidirectional causality relationship between the human development index and the Gini coefficient. Consequently, as income inequality increases, human development is negatively affected.