Ben'in zamandaki özdeşliğinde belleğin rolü: Descartes ve Bergson
The role of memory in the identity in time: Descartes and Bergson
Yazar: MAHMUT NEDİM ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. HASAN ASLAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez çalışmasında belleksiz Ben'in olanaksız olduğu hipotezinden hareketle Ben'in zamandaki özdeşliğinin tek ölçütünün bellek olduğu tezi savunulacaktır. Belleksiz Ben'in olanaksızlığı zaman argümanıyla temellendirilecektir. Bunun için yapılacak tartışmada Descartes ve Bergson olmak üzere iki filozofa uğrayarak bazı temeller geliştirilecektir. İlk olarak Descartes'da Ben'in (I/self) zamandaki özdeşliği için, öncelikle Ben terimi belirlenecek, bunun niçin zihin ile beden ayrımı, birliği ve etkileşimi çerçevesinde bir tartışma yapılacaktır. İkinci olarak, Descartes'ın zaman kuramı üzerine yapılacak tartışmada dual zaman terimleri ele alınacak ve bu kapsamda "düşüncedeki zaman" terimi türetilecektir. Bu özdeşliğin Descartes'ın kesintili zaman anlayışına uygun olarak geliştirilen doğuştan bellek aracılığıyla olabileceği varsayımından hareketle yapılması gerektiği ileri sürülecektir. Bu doğrultuda, üçüncü olarak, Descartes'ın bellek kavramı üzere kapsamlı bir tartışma yapılacak, bunun sonucunda duyusal, yöntemsel ve entelektüel olmak üzere üç bellek kavramı belirginleştirilecek; bunun aslında Descartes'ta bir doğuştan belleğe olan ihtiyacı açığa çıkardığı ileri sürülecektir. Buradan hareketle de, Descartes'ın cogito'yla ilişkisinde "doğuştan bellek" terimi türetilecektir. Bu belleğin olanağı, onun doğuştan idealar kuramına ve zaman ideasına dayandırılacaktır. Son olarak da, düşünen-Ben'in türetilen doğuştan bellek ölçütüyle kendine özdeş olduğu ortaya konacaktır. Böylece doğuştan belleğin, düşünen Ben'in zamandaki özdeşliğinin bir ölçütü olduğu temellendirilmiş olacaktır. İkinci olarak Bergson'un kesintisiz süre ve bellek terimleri üzerine yapılan bir tartışmadan sonra, onun yaşayan Ben'inin kendi süresindeki özdeşliğini, kendi süresini toplayan bellek ölçütüyle sağlandığı ileri sürülecektir. Böylece hem Descartes'ın hem de Bergson'un zaman anlayışlarından türeyen belleğin, Ben'in zamandaki özdeşliği için bir ölçüt olabileceği gösterilmiş olacaktır. Üçüncü olarak ise, bu iki filozofun dizgeleri açısından sağlanan Ben'in özdeşliğinden hareketle, belleğin Ben'in varoluşu için zorunlu bir terim olduğu üzerine bir özdeşlik argümantasyonu kurulacaktır. Buna göre, Ben'in beden ve değişim terimlerini bellekle nasıl aşarak kendine özdeş olduğu ve Ben'in zamanda yeniden varolduğu ya da kendini aştığı halde, yeni bir varoluş halinde nasıl yine kendine özdeş olduğu sorunu ele alınacaktır. Ben'in bu yeni varoluş halini, Descartes açısından Tanrı ve değişmez zihinsel töze bağlı doğuştan bellek sağlarken, Bergson'da yaratıcı yaşam atılımıyla kesintisiz süresinde yeni varolan Ben'in özdeşliğini, bu süreyi toplayan yaşayan bellek sağlamaktadır. Sonuç olarak belleksiz Ben'in varoluş süresi-zamanı boyunca kendine özdeş olması olanaksız olduğu, bu nedenle Ben'in varlığının son bulacağı çıkarımı yapılacaktır. Buradan hareketle bellek olmaksızın bir Ben'in varoluşunu sürdürmesi, benliğin ve kişiliğin korunmasının da olanaksız olduğun sonucu çıkarılacaktır.

Anahtar Kavramlar: Ben, Bellek, Descartes, Bergson ve Özdeşlik.

Abstract:
In this thesis, based on the hypothesis that the I without memory is impossible, the thesis that memory is the only criterion for the identity of the I in time will be defended. In this thesis, based on the hypothesis that the I without memory is impossible, the thesis that memory is the only criterion for the identity of the I in time will be defended. The impossibility of the memoryless I will be justified with the argument of time. In the discussion to be made for this, some foundations will be developed by visiting two philosophers, Descartes and Bergson.  First of all, for the identity of the I/self in time in Descartes, the term I will be defined and a discussion will be made within the framework of the distinction, unity and interaction of mind and body. Secondly, in the discussion on Descartes' theory of time, dual time terms will be discussed and the term "time in thought" will be derived. It will be argued that this identity should be based on the assumption that it is possible through the innate memory developed in accordance with Descartes' understanding of interrupted time. In this direction, thirdly, a comprehensive discussion on Descartes' concept of memory will be made, as a result of which three concepts of memory will be clarified: sensory, procedural and intellectual. Based on this, it will be argued that Descartes needs innate memory. In this direction, the term "innate memory" will be derived in relation to Descartes' cogito. The possibility of this memory will be based on his theory of innate ideas and the idea of time. Finally, it will be shown that the thinking-self is identical to itself with the derived criterion of innate memory. Thus, it will be justified that innate memory is a criterion of the thinking I's identity in time. Secondly, after a discussion on Bergson's terms uninterrupted duration and memory, it will be argued that the identity of his living I in its duration is ensured by the criterion of memory that collects its duration. Thus, it will be shown that memory, which derives from both Descartes' and Bergson's conceptions of time, can be a criterion for the identity of the I in time. Thirdly, based on the identity of the I provided in terms of the strings of these two philosophers, an argumentation of identity will be established on the grounds that memory is a necessary term for the existence of the I. In this direction, the term "innate memory" will be derived in relation to Descartes' cogito.The possibility of this memory will be based on his theory of innate ideas and the idea of time.Finally, it will be shown that the thinking-self is identical to itself with the derived criterion of innate memory.Thus, it will be justified that innate memory is a criterion of the thinking I's identity in time. Secondly, after a discussion on Bergson's terms uninterrupted duration and memory, it will be argued that the identity of his living I in its duration is ensured by the criterion of memory that collects its duration. Thus, it will be shown that memory, which derives from both Descartes' and Bergson's conceptions of time, can be a criterion for the identity of the I in time. Thirdly, based on the identity of the I provided in terms of the strings of these two philosophers, an argumentation of identity will be established on the grounds that memory is a necessary term for the existence of the I.

Key Concepts: Self, Memory, Descartes, Bergson and Identity.