Kuluçkada fotoperiyodik aydınlatma ve ışık renginin yumurta tavuklarının verim, stres ve davranış özellikleri üzerine etkileri
Effect of photoperiodic lighting and light color during incubation on egg production, stress and behavioral traits of laying hens
Yazar: MİRAY DAYIOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEZEN ÖZKAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Yetiştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Fotoperiyodik aydınlatma = Photoperiodic lighting ; Hayvan davranışları = Animal behaviors ; Yumurta tavukları = Laying hens

Özet:
Kanatlılarda kuluçka döneminde ışık uygulamasının davranış ve refah üzerine önemli etkileri bulunmaktadır.  Bu çalışmada kuluçka boyunca (0-21 gün) beyaz (6500K) ve yeşil LED (8000K-520nm) ışık kullanılarak döngüsel aydınlatma (16 saat aydınlatma – 8 saat karanlık, 16A:8K) veya karanlık (kontrol grubu) uygulamasının yumurta tavuklarının üretim performansı, davranışsal ve fizyolojik stres yanıtları ve özellikle zararlı bir davranış olan tüy gagalama davranışı olmak üzere davranım özelliklerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada, iki aydınlatma uygulanmış kuluçkadan ve bir kontrol (karanlık) kuluçkadan gelen 261 adet kahverengi yumurtacı yarkalar kullanılmıştır. Tavuklar, aynı kümeste iki deney odasında her aydınlatma grubundan 2'şer bölme olmak üzere toplam 12 bölmeye yerleştirilmiştir (4 bölme/kuluçka).
 Yumurta verimine ilişkin veriler 20 hafta boyunca kaydedilmiştir. Davranış gözlemleri 16, 24 ve 32 haftalık yaşta bölme düzeyinde anlık örnekleme ile kaydedilmiştir. Tavukların stres ve korku yanıtları, farklı yaşlarda yapılan açık alan (OF), hareketsiz kalma (TI), zorla hareketsiz bırakma (MR) testleri ve kan (plazma) CORT ve H: L oranları ile ölçülmüştür.
Çalışmadan elde edilen en önemli sonuç, YEŞİL kuluçka aydınlatmasındaki tavukların BEYAZ ve KONTROL'e göre daha yüksek yumuşak tüy gagalama ancak daha düşük sert tüy gagalama ve agresif gagalama davranış sıklığı sergilemesidir. Aydınlık kuluçka KONTROL'e göre çevre gagalamayı ve tüy düzeltme davranışını önemli ölçüde artırmıştır. Kanat-bacak germe gibi konfor davranışları YEŞİL kuluçkadan gelenlerde BEYAZ ve KONTROL'e göre daha fazla görülmüştür. Oturma davranışı sıklığı en yüksek BEYAZ en düşük YEŞİL kuluçka grubunda gözlenmiştir. Tavukların TI, MR ve OF testlerinde davranışsal yanıtları, BEYAZ, YEŞİL ve KONTROL grupları arasında korku veya kaygıya işaret eden belirgin farklılıklar olmadığını göstermiştir. Bununla birlikte, YEŞİL kuluçka grubunda BEYAZ ve KONTROL'e göre TI oluşması için birden fazla müdahale sayısına ihtiyaç duyan bireylerin yüzdesinin daha yüksek olduğu saptanmış, bu da korku düzeyinin YEŞİL kuluçkadan gelenlerde daha düşük olabileceği şeklinde yorumlanmıştır. 
Denemenin sonunda, YEŞİL kuluçka grubunun daha iyi tüy ve ibik skoruna sahip olması bu gruptaki düşük sert tüy gagalama ve agresif gagalama gözlemlerini desteklemiştir. Kan (plazma) CORT ve H:L oranları bakımından gruplar arasında 24. hafta OF kan CORT sonucu hariç bir fark olmadığı saptanmıştır. Yeşil kuluçka grubunda 24. hafta OF testi sonrası kan CORT düzeyi diğer gruplardan daha düşük bulunmuştur.
 Sonuçlar, kuluçkada YEŞİL LED ışık uygulamasının yumurtacı tavuklarda yumurta veriminde gerileme olmaksızın sert ve agresif gagalamayı azaltarak, gagalama davranışını modifiye etmede yararlı bir araç olarak kullanılabileceği ve stres ve kaygıyı azaltmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Ancak, altında yatan mekanizmanın aydınlatılması için daha fazla araştırmaya gereksinim duyulmaktadır.

Abstract:
Light exposure during incubation has significant impacts on behavior and welfare in chickens. The aim of this thesis was to investigate if lighting (16L:8D) during whole period (0-21 d) of incubation (LI) using green (520 nm) and white LED as compared with the dark (control) incubation affected productive performance, behavioral and physiological stress responses, and behavior of layer type chickens with special attention to the development of damaging feather pecking behavior.  Total of 261 brown layer pullets from two lighted incubation treatments and control (dark incubation)  were used in the study. The hens were housed at 12 floor pens in two experimental rooms of the same poultry house giving 2 replicate pens for each treatment in each room (4 pens/treatment).  
Performance related traits for egg production were recorded for 20 weeks of laying period. Frequency of behaviors were observed at pen levels by scan sampling while all occurrences of feather pecking behaviour and type of pecking were recorded in sampled times at 16, 24, and 32 weeks of age. Stress and fear responses of hens were measured by open field (OF), tonic immobility (TI), manuel restrain (MR) tests and plasma CORT and H:L were measured in blood at different ages. 
Most prominent result from the study was significantly lower severe and aggressive feather pecking but higher gentle feather pecking acts performed by hens from GREEN incubation lighting as compared to WHITE and CONTROL. Both lighted incubations significantly increased environmental pecking and preening as compared with the CONTROL. Wing-leg stretching was seen more in GREEN than CONTROL and WHITE indicating more comfort behaviour in GREEN. Most sitting was observed in WHITE and while the birds had least sitting frequency in GREEN.   
Behavioural responses of hens from WHITE, GREEN and CONTROL incubations to TI, MR and OF tests did not indicate a clear differences in sign of fearfulness or anxiety among the groups. However, higher percentage of birds that needs more than one induction per TI in GREEN as compared with WHITE and CONTROL may indicate lower fearfulness in hens from GREEN group.
At the end of experiment, feather and comb scoring data indicated that GREEN group had the lowest damage which supported the lower severe feather pecking and aggressive pecking in this group. Blood CORT and H:L ratios did not significantly varied with incubation treatments except CORT levels at 24 wk of age after OF test. At 24 wk, GREEN hens had lower CORT levels than those WHITE and CONTROL hens. 
The results suggest that lighted incubation with GREEN LED light could be a useful tool to modify pecking behaviour of laying hens, may decrease severe and aggressive pecking, which may improve hen's welfare by reducing stress and anxiety without lowering egg production. However, further investigation is needed to clarify the underlying mechanism.