Sınıf öğretmeni adaylarının geometrik cisimler konusundaki pedagojik alan bilgileri
Prospective primary teachers? pedagogical content knowledge about geometric shapes
Yazar: YASİN GÖKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. BEHİYE UBUZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Geometri = Geometry ; Geometrik ürünler = Geometric products ; Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Pedagojik alan bilgisi = Pedagogical content knowledge ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Sınıf öğretmenliği = School teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının geometrik cisimler konusundaki pedagojik alan bilgilerini açığa çıkarmaktır. Pedagojik alan bilgisinin bir çatısı farklı modellerden türetilerek geliştirilmiştir. Bu çatı dört bileşeni içermektedir. Bunlar, konu alan bilgisi, öğrencileri anlama bilgisi, program bilgisi ve öğretimsel stratejiler bilgisidir. Bu bağlamda konu alan bilgisinin içeriği; geometrik cisimleri tanımlama ve tanımları örneklendirme, tanıma ve geometrik cisimler ile ilgili uzamsal yetenekler, öğrencileri anlama bilgisinin içeriği; öğrencilerin beraberinde getirdikleri geometrik cisimlerle ilgili önbilgiler ve öğrencilerin yaptıkları hatalara karar verip düzeltme, program bilgisinin içeriği; İlköğretim 1-5 Matematik Öğretimi Program'ında geometrik cisimler konusunun nasıl yer aldığını anlama, öğretimsel stratejiler bilgisi; senaryolarda sunulan geometrik cisimlerle ilgili etkinliklerdeki ?Siz olsanız nasıl öğretirsiniz?? sorusunu cevaplama ile ilgilidir.Araştırma, nitel araştırma metodolojisinin desenlerinden biri olan ?bütüncül çoklu durum? ile gerçekleştirilmiştir. Dört öğretmen adayı amaca uygun olarak seçilmiş bireysel olarak görüşülmüş ve gözlemlenmiştir. Veri toplama süreci Aralık 2008-Mayıs 2009 dönemleri arasındadır. İfadesel bilgi, şartlı bilgi ve öğretim senaryolarından oluşan görüşme aracı öğretmen adaylarının pedagojik alan bilgilerini açığa çıkartabilmek için yarı yapılandırılmış olarak tasarlanmıştır. Öğretmen adayları ders anlatımı video kaydı altına alınarak da, veri üçlemesi yapılmıştır. Verilerin analizi ve bulguların sunumu, literatürden önceden belirlenen kategoriler yardımı ile betimsel olarak pedagojik alan bilgisi çatısının dört bileşeni üzerine temellenmiştir.Analizler sonucunda, geometrik cisimleri tanımlama ve örneklendirme ile ilgili kolay verilen cevapların her zaman doğru olmadığı tersine bazen zor verilen cevapların doğru cevap olabildiği, verilen örneklerin genellikle zengin örnek olmayıp yapılan tanımların ise daha çok matematiksel tanım olmaktan uzak, genel tanım oldukları, görülmüştür. Bununla birlikte öğretmen adaylarının prizma, piramit, koni ve silindir kavramlarında yanlış kavramalarının olduğu, tanımını yapmakta en zorlandıkları cismin küre, günlük yaşam örneği vermede en zorlandıkları cismin ise piramit ve koni olduğu görülmüştür. Geometrik cisimleri tanımada, davranış bakımından ya hemen doğru ya da hemen yanlış tanıdıkları, gerekçe bakımından ise geometrik cisimlerin elemanlarını tanımada daha çok özellik nedenli cevaplar verdikleri, geometrik cisimlerin kapalı formlarını tanımada ise daha çok görsel nedenli cevaplar verdikleri görülmüştür. Geometrik cisimlere ait uzamsal yeteneklerde ise, öğretmen adaylarının bir birine benzer durumda oldukları görülmüştür. Öğrencileri anlama bilgisinde, öğretmen adaylarının öğretmenlik deneyimleri olmamasına rağmen nitelikli cevaplar verdikleri, öğretmenlik uygulamasından sonra yapılan görüşmede nitelikli cevapların olumlu yönde gelişme gösterdiği görülmüştür. Benzer durum program bilgisi için de gerçekleşmiştir. İlk görüşmede öğretmen adayları geometrik cisimler konusunun programdaki yeri ve içeriği hakkında doğru bilgi sahibi değilken, son görüşmede anlattıkları geometrik cisimlerle ilgili konulardaki program bilgisini kazandıkları görülmüştür. Öğretimsel stratejiler bilgisinde ise, strateji, yöntem ve teknik kavramlarını karıştırdıkları görülmüştür. Her ne kadar strateji, yöntem ve tekniklerin isimlerini bilmeseler de öğretmenlik uygulamasında çeşitli yöntem ve teknikleri uyguladıkları görülmüştür.Sonuçlar pedagojik alan bilgisinin dört bileşeninin ilişkili olduklarını ve öğretmen adaylarının akademik başarılarının ve lise mezuniyet alanlarının pedagojik alan bilgisinde hissedilir derecede bir etkilerinin olmadığını göstermiştir.

Abstract:
The aim of this study is to explore prospective primary teachers? pedagogical content knowledge in the teaching geometric shapes. A framework of pedagogical content knowledge derived from different models is developed. This framework includes four components, namely, subject matter knowledge, knowledge of students? understanding, curriculum knowledge, and knowledge of instructional strategies. In this context the content of subject matter knowledge is defining and exemplifying definitions, recognition and spatial abilities about geometric shapes. The content of student learning is the prior knowledge that students brings together and justification student?s mistakes. The content of program knowledge is knowing how is geometric shape placed in 1-5 Mathematics Teaching Program. The content of knowledge of instructional strategies is about answering ?If you were how could you teach?? question in the teaching scenarios about geometric shapes activities.This study was realized with ?integrated multi-state? pattern which has been one of the patterns of qualitative research methodology. Four teacher candidates were selected as fit for purpose and interviewed and observed individually. Data were collected between December 2008 and May 2009. The interview instrument was designed in semi-structured in which declarative and conditional knowledge questions and teaching scenarios were presented to explore teachers? pedagogical content knowledge. And also we made data triangulation with video taping lessons? teaching of the teacher candidates. Data analysis and findings presentation were based on the four components of framework by helping predetermined categories from literature with as descriptive.As a result of the teacher candidates? we have seen that the answers that are given easily about definitions and exemplifying of geometric shapes are not always true, contrary sometimes difficultly given answers could be true, and usually given examples weren?t rich, the definitions are far from being a mathematical definition, they were general definitions. However we have seen that the teacher candidates have misconceptions about prism, pyramid, cone and cylinder, and they have most difficulty to define sphere, they have most difficulty to give daily life examples about pyramid and cone. We have seen that, in recognizing geometric shapes, the teacher candidates recognize immediately true or immediately false in the terms of behavior, in terms of justification they give more attribute reasoning answers in recognizing element of shapes, and also they give more visual reasoning answers in recognizing folded form of shapes. In spatial abilities of geometric shapes we have seen that the teacher candidates are in similar situation. Although the teacher candidates haven?t any teaching experiences they had given qualified answers in knowledge of students? understandings, after teaching practice a positive development of qualified answers was seen in the interviews. Similar situation was also occurring in the program knowledge. In the first interview while the teacher candidates haven?t got true information about in the teaching program geometric shapes in which content and how placed, we have seen that they gain program knowledge about geometric shapes which they teach in teaching practice. In the instructional teaching strategies we have seen that the teacher candidates confuses about strategy, method and technique concepts. Although the teacher candidates didn?t know the name of strategy, method and techniques, we have seen that they apply various methods and techniques in teaching practice.The result show that the four components of pedagogical content knowledge are interrelated and teacher candidate?s academic success and high school graduating areas does not have considerable effect to pedagogical content knowledge.