Alzheimer tipi demanslı hastalara bakım verenlerin öz etkililik-yeterlilik düzeyleri ile yaşam kaliteleri ve bakım yükleri arasındaki ilişki
Relationship between self efficacy sufficiency levels and quality of life and burden of care in caregivers of patients with alzheimer TYPE dementia
Yazar: ARZU USLU
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ POLAT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Demans = Dementia ; Hemşirelik = Nursing ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Yaşlı nüfusun hızla artmasıyla yaşlılıkta sık görülen hastalıklar artmaktadır. Bu hastalıklardan biri de Alzheimer tipi demans'tır. Bu çalışma, Alzheimer tipi demaslı hastalara bakım verenlerin öz etkililik-yeterlilik düzeyleri ile yaşam kaliteleri ve bakım yükleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini bir üniversite hastanesinin geriatri ve bir devlet hastanesinin nöroloji polikliniğine Haziran-Aralık 2016 tarihleri arasında başvuran 145 Alzheimer tipi demanslı hastalara bakım veren bireyler oluşturmuştur. Veriler "Bakım Veren Tanıtım Formu", "Öz Etkililik-Yeterlilik Ölçeği", "SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği'', "Bakım Verme Yükü Ölçeği" ile "Barthel İndeksi" kullanılarak toplanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS 20.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, Post-Hoc Çoklu Karşılaştırma Testi kullanılmıştır. Çalışmamızda bakım verenlerin ileri derecede bakım yüklerinin olduğu, yaşam kalitelerinin kötü olduğu ancak öz etkililik-yeterlilik düzeylerinin iyi olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin öz etkililik-yeterlilik ölçeği puan ortalamaları ile bakım verme yükü ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Bakım verenlerin öz etkililik-yeterlilik ölçeği puan ortalamaları ile SF-36 yaşam kalitesi ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Bakım verenlerin bakım verme yükü ölçeği puan ortalamaları ile SF-36 yaşam kalitesi ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Araştırma sonuçlarına göre; Alzheimer tipi demanslı hastalara bakım verenlerin öz etkililik-yeterlilik düzeylerini arttırmaya, bakım yüklerini azaltmaya, yaşam kalitelerini arttırmaya yönelik destek programlar uygulanmalıdır.

Anahtar Kelimeler : Alzheimer tipi demans, bakım veren, bakım yükü, yaşam kalitesi,
öz etkililik-yeterlilik, hemşire

Abstract:
With the rapid increase of the elderly population, diseases that are common in old age show a tendency to increase. One of these diseases is the dementia of the Alzheimer's type. The study was conducted in descriptive design to determine the relationship between self efficacy-sufficiency levels and quality of life and care burden of individuals who care for patients with dementia of Alzheimer's type. The study sample comprised of 145 individuals who cared for patients with dementia of the Alzheimer's type who presented to the geriatric polyclinic of a university hospital and the neurology polyclinic of a state hospital between June and December 2016. The data were collected using "Patient Caregiver Presentation Form", "Self Efficacy Sufficiency Scale", "SF-36 Quality of Life Scale", "Caregiver Burden Scale" and "Barthel Index". The data obtained from the study were analyzed using the SPSS 20.0 package program. Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis H Test, Post-Hoc Multiple Comparison Test were used to evaluate the data. The study found that while the participating caregivers had a care burden of high level, their life quality was poor, but self efficacy-sufficiency levels were good. The study also found a significant negative correlation between the mean scores of the Self Efficacy-Sufficiency Scale and those of the Caregiver Burden Scale of the caregivers (p<0,05). ). Another result indicated that there was a significant positive correlation the mean scores of the Self Efficacy-Sufficiency Scale and those of SF-36 Quality of Life Scale of the caregivers (p<0,05). The study also showed that there was a significant negative correlation the mean scores of the Caregiver Burden Scale and those of SF-36 Quality of Life Scale of the caregivers (p<0,05). The study suggests, based on the conclusions of the research, that support programs should be applied to reduce the care burden, to enhance the quality of life and self efficacy-sufficiency of individuals who care for patients with dementia of the Alzheimer's type.

Key Words : Dementia of the Alzheimer's type, caregiver, care burden, quality of
life, self efficacy-sufficiency, nurse