Okul öncesi öğretmenlerinin çevre eğitimi yeterliliklerine ilişkin bir araştırma
A research on the pre-school teachers' environmental education competencies
Yazar: GÜLİSTAN UĞUR
Danışman: DOÇ. DR. CEVDET EPÇAÇAN
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Yeterlilik = Sufficiency ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin çevre eğitimi yeterliliklerine ilişkin görüşlerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda okul öncesi öğretmenlerinin çevre eğitimi yeterliliklerine yönelik görüşlerinin neler olduğu, çevre eğitimi konusundaki yeterlik düzeyleri ve çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.  Araştırmada betimsel araştırma modeline başvurulmuş hem nitel hem nicel verilerin birlikte kullanıldığı eş zamanlı karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda tarama yöntemi, nitel boyutunda ise olgu bilim yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, 2021-2022 öğretim yılında Diyarbakır ilinde MEB'e bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapmakta olan okul öncesi öğretmenlerinden, nicel veri toplamak amacıyla 250, nitel verileri toplamak amacıyla ise 30 kişiye ulaşılmıştır.  Araştırmada nicel veri toplanma aracı olarak "Çevre Eğitimi Öz-Yeterlik Ölçeği" kullanılmış olup, örnekleme olarak basit seçkisiz ve uygun örnekleme yöntemine başvurulmuştur. Nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, kolay ulaşılabilir durum örneklemesine başvurulmuştur. Farklılık analizlerinde iki bağımsız grubun karşılaştırılmasında t testi, üç ve daha fazla bağımsız grubun karşılaştırılmasında ANOVA testi kullanılmıştır. ANOVA testinde farklılık bulunduğunda farklılığa neden olan grupların belirlenmesinde Post-Hoc Scheffe testinden yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutundaki verilerin analizi için içerik analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin çevre eğitimi öz-yeterlik algılarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Görev yaptığı okulun sosyoekonomik düzeyi yüksek olan katılımcıların ortalamasının, orta ve düşük olanlara göre daha yüksek olduğu, cinsiyet, yaş, mezuniyet düzeyi, çevre eğitimi ile ilgili eğitim almış olma, herhangi bir sivil toplum kuruluşuna üye olma, görev yaptıkları okulun mesken durumu değişkenlerinde ise katılımcıların ortalamalarında anlamlı bir farklılık olmadığı görüşmüştür. Araştırmanın nitel boyutunda, okul öncesi öğretmenlerinin, öğrencilerine çevre bilinci kazandırma konusunda kendilerini yetersiz bulduklarını, fakat çevre eğitimi konusunda yeterli bulduklarını ifade ettikleri tespit edilmiştir. Verilen cevaplar ayrıntılı olarak incelendiğinde, okul öncesi öğretmenleri bu çelişkili durumun sebebini "okulda verilen çevre eğitiminin aile ve toplum tarafından yeteri kadar desteklenmemesi" olarak ifade etmişlerdir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the views of preschool teachers on environmental education competencies. For this purpose, it has been tried to reveal what the opinions of preschool teachers about environmental education competencies are, their competency levels on environmental education and whether they differ according to different variables. In the research, a descriptive research model was applied and a simultaneous mixed pattern was used in which both qualitative and quantitative data were used together. The scan method was used in the quantitative dimension of the research, and the phenomenology method was used in the qualitative dimension. In the study, 250 people were assigned to collect quantitative data and 30 people to collect qualitative data from preschool teachers working in preschool education institutions affiliated with the Ministry of National Education in the province of Diyarbakır during the 2021-2022 academic year. The "Environmental Education Self-Efficacy Scale" was used as a quantitative data collection tool in the research, and as for sampling, a simple, random assignment, and convenient sample survey method was used. As a qualitative data collection tool, a semi-structured interview form developed by the researcher was used and easily accessible case sampling was used. The test was used to compare two independent groups in difference analysis, and ANOVA test was used to compare three or more independent groups. When a difference was found in the ANOVA test, the Post-Hoc Scheffe test was used to determine the groups that caused the difference. Content analysis was carried out for the analysis of the data in the qualitative dimension of the research. As a result of the research, it was determined that teachers' environmental education self-efficacy perceptions were high. In the variables of gender, age, graduation degree, having education on environmental education, being a member of any non-governmental organization, and residence status of the school they work, the average of the participants with high socio-economic level of the school they work in is higher than those of the middle and low ones. It was found that there was no significant difference in the averages of the participants. It was determined, in the qualitative dimension of the research, preschool teachers' stated they feel inadequate about the environmental awareness, however they found themselves sufficient in environmental education. When the answers obtained are examined in detail, the preschool teachers stated that the reason for this contradictory situation is related with the environmental education given at school is not adequately supported by the family and society.