Orgeneral Ali Fuad Erden'in hayatı ve faaliyetleri (1883-1957)
Life and activities of General Ali Fuad Erden (1883-1957)
Yazar: HAZAL DÜZEN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN BEYOĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Tarih = History
Dizin: Askeri = Askeri ; Askeri faaliyetler = Military activities ; Biyografi = Biography ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Erden, Ali Fuad = Erden, Ali Fuad ; Hatırat = Memoirs

Özet:
Ali Fuad Erden, 1883 yılında İstanbul'da doğmuştur. Belgrad'dan Osmanlı Devleti'ne gelen Aralızade ailesine mensup olan Erden'in babası lağvedilen Savunma Bakanlığı kurmaylarından İzzet Bey, annesi ise Emine Şaziye Hanım'dır. İstanbul'da eğitim görmüştür. Eğitimini tamamlaması ardından 1908 yılında Selanik'e giderek İttihat ve Terakki'nin merkezinde bulunmuştur. 1911 yılında Yemen İsyanını bastırmak için Yemen'e gitmiş, 1912 – 1913 Balkan Savaşı'na katılmış ve Üçüncü Kolordu Kurmaylığında Binbaşı rütbesiyle faaliyette bulunmuştur. Paris'te ateşemiliter olarak görev almış ve Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla İstanbul'a dönmüştür. Kısa bir süre İstanbul'da bulunmuş, bu dönemde İkinci Ordu'nun Birinci Şube (Harekât Şubesi) Müdürlüğünde Yarbay rütbesiyle görev almıştır. I. Dünya Savaşı sırasındaki görevini icra etmek için Dördüncü Orduyla birlikte Suriye'ye gitmiştir. Suriye'de Cemal Paşa'nın Kurmay Başkanı olarak görev almıştır. Suriye'de bulunduğu yıllarda Birinci ve İkinci Kanal Harekâtına katılmıştır. Bu dönemde Arap İsyanlarına da tanıklık etmiştir. Emeklilik yıllarında bu dönemleri detaylı olarak anlatmış ve otobiyografisinde yer vermiştir. 
1918 yılında Birinci Dünya Savaşı'nın sonlanmasıyla İsviçre'ye gidecekken hastalanması sebebiyle Macaristan Tatra'da sanatoryuma gitmek zorunda kalmıştır. Altı aylık tedavisi sonrasında tam olarak iyileşemeden İstanbul'a dönmüş ancak İstanbul işgali sebebiyle evinin yandığını öğrenerek hastalığı daha kötü hale gelmiştir. Hastalığının kötüleşmesi sebebiyle Millî Mücadele'ye katılamamıştır. Millî Mücadele sonrası Bursa Özel Kurulu, Millî Mücadele döneminde Ali Fuad Erden'in savaşa katılma davetine olumsuz yanıt vermesinden dolayı askerlik ile ilişiğini kesmiştir. Daha sonra Mustafa Kemal Paşa (Atatürk) ve İsmet Paşa (İnönü) Erden'in hastalığına tanıklık ettiklerini belirterek bu kararı iptal etmişlerdir. 
Askerlik görevine geri dönen Erden, 1920 yılında önce Konya'ya Harp Tarihi Şubesi Müdür Yardımcısı olarak atanmış, sonrasında ise İstanbul'a dönmüştür. Ardından İzmir Müstahkem Mevkii Komutan Vekilliği görevine atanmış ve İzmir'e yerleşmiştir. 1926'da İsmet İnönü vesilesiyle müstakbel eşi Bedia Hanım ile tanışmış ve 1928 yılında evlenmişlerdir. Bir süre daha İzmir Müstahkem Mevkii Komutan Vekilliğine devam eden Erden, 1928 yılında Tuğgeneral (Mirliva) ve ardından Tümgeneral rütbesine yükselmiştir. 1930 yılında Diyarbakır'a Kolordu Komutanı olarak atanan Erden, 1931 yılında ise Harp Akademileri Komutanı olarak faaliyetlerine sürdürmüştür. 1936 yılında İstanbul Harp Akademileri Manevralarına Harp Akademileri Komutanı olarak katılan Erden, 1937 yılında ise Trakya Manevralarıda Korgeneral unvanıyla bulunmuş ve komuta heyetinde yer almıştır. 1939 yılında İkinci Dünya Savaşı başladığında Harp Akademileri Komutanı olarak görevini sürdürmeye devam etmiştir. 1941 yılında General Hüseyin Emir Erkilet ile Almanya'ya giderek Hitler ile görüşmüştür. Türkiye'ye döndüğünde Hitler ile ilgili notlarını o dönemde Cumhurbaşkanı olan İsmet İnönü'ye sunmuştur.
On yıl boyunca üstlendiği Harp Akademileri Komutanlığından 1941 yılında ayrılmış, 1944 ve 1946 yıllarında Askeri Yargıtay Başkanlığı görevinde bulunmuştur. 29 Şubat 1944 yılında açık olan askeri temyiz mahkemesi birinci reisliğine tayini çıkmıştır. 7 Eylül 1944 yılında başlayan Irkçılık-Turancılık Davasının sonuçlanmasında söz sahibi olmuştur. Alınan mahkeme kararını bozan heyetin başında yer almıştır. Erden, 1947 yılında Orgeneralliğe yükselmiş ve 1948 yılında emekli olmuştur. Kitaplarının büyük kısmını emekliliği sonrasında yazan Erden, 13 Mayıs 1957 tarihinde İstanbul'da vefat etmiş ve 14 Mayıs 1957'de İstanbul Merkez Efendi Mezarlığında aile kabristanına defnedilmiştir.

Anahtar kelimeler: Ali Fuad Erden, Fuad Erden, Reyentler, Ayla Ökmen, Bedia Erden, Paris Ateşemiliterliği, Birinci Dünya Savaşı, Suriye Cephesi, Cemal Paşa, Tih Sahrası, Kanal Seferi, Dördüncü Ordu Komutanlığı, Harp Akademisi, Hüseyin Emir Erkilet, Almanya Ziyareti, Irkçılık-Turancılık Davası, Orgeneral.

Abstract:
Ali Fuad Erden was born in Istanbul in 1883. A member of the Aralizade family, who came to the Ottoman Empire from Belgrade, Erden's father is İzzet Bey, a staff member of the abolished Ministry of Defense, and his mother is Emine Şaziye Hanım. He met İsmet İnönü in 1898 and their friendship, which started at Imperial Naval Engineering School (Mühendishane-i Berri Hümayun İdadisi), continued throughout their lives.
A soldier and also a writer, Erden went to Thessaloniki in 1908 after completing his studies and visited the Committee of Union and Progress. At that period, he met Ali Fethi Bey (Okyar) and introduced him Ismet Pasha (Inönü). Afterwards, he went to Yemen in 1911 to suppress the Yemeni Revolt, participated in the 1912-1913 Balkan War and worked as a Major in the Third Corps Staff. He served as an attaché in Paris, and at the beginning of World War I, he received a coded telegram and returned to Istanbul. Erden stayed in Istanbul for a short time, and during his stay, he served in the First Branch (Operation Branch) Directorate of the Second Army as Lieutenant Colonel. Afterwards, he went to Syria with the Fourth Army to perform his duty during World War I. He served as Chief of Staff of Cemal Pasha in Syria. Erden, who participated in the First and Second Raid on the Suez Canal during his years in Syria, also witnessed the Arab Revolts, described these periods in detail during his retirement years, and included these periods in his autobiography. 
After the ending of World War I in 1918, Erden was about to leave for Switzerland, but he fell sick. Hence, he went to the sanatorium in Tatra, Hungary. Upon his treatment that took 6 months, he came back to Istanbul without fully recovering. Finding out his house burnt down during Occupation of Istanbul/Constantinople, he became even sicker. In addition, due to his illness, he could not play an active role in War of Independence. Even though the Bursa Special Committee terminated his military service due to Ali Fuad Erden's negative response to the invitation to fight for the war during the War of Independence, Mustafa Kemal Pasha annulled this decision by stating that he had witnessed Erden's illness. 
Returning to his military service, Erden was first appointed as the Deputy Director of the War History Department in Konya in 1920, and then returned to Istanbul, then was appointed as the Deputy Commander of the Izmir Fortified Area and settled in Izmir. He was introduced to his future wife, Bedia Hanım, by Ismet Inönü in 1926 and married Bedia Hanım in 1928.
Continuing as the Deputy Commander of the Izmir Fortified Area for a while, Erden was promoted to Brigadier General (Mirliva) and then Major General in 1928. Appointed as the Corps Commander of Diyarbakır in 1930, Erden continued his duty as the Commander of the War Academies in 1931. Joining the Istanbul War Academies Maneuvers as the Commander of the War Academies in 1936, Erden was assigned to the Thrace Maneuvers with the title of Lieutenant-General in 1937 and took part in the command committee. When World War II began in 1939, he continued to serve as the Commander of the Military Academies. In 1941, General Hüseyin Emir Erkilet went to Germany and met with Hitler, and when he returned to Turkey, he presented his notes about Hitler to Ismet Inönü, who was the President at that time.
He left the Military Academy Command in 1941, which he assumed for ten years. Erden, who served as the President of the Military Court of Cassation in 1945 and 1946, had a say in the conclusion of the Racism-Turanism Case, which started on September 7, 1944, and was at the head of the committee that reversed the court decision. Erden was promoted to full General in 1947 and retired in 1948. Erden, who wrote most of his books after his retirement, passed away on May 13, 1957 in Istanbul and was buried on May 14, 1957 in the family cemetery in Istanbul Merkez Efendi Cemetery.

Keywords: Ali Fuad Erden, Fuad Erden, Reyentler, Ayla Ökmen, Bedia Erden, Paris Attaché, World War I, Syrian Front, Cemal Pasha, The Desert of et-Tih, Raid on the Suez Canal, Fourth Army Command, War Academy, Hüseyin Emir Erkilet, Germany Visit, Racism- Turanism Case, General.