John Grey'in "Kuklanın Ruhu" kitabı kapsamında modern öznenin eleştirisi üzerinden bir metafor olarak kukla kavramını temel alan bir sergi önerisi
The suggested exhibition, which based on puppet concept as a metaphor, within John Grey's "The Soul of Puppet" book via modern subject criticism
Yazar: MURAT BANAN YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞLA TULUKÇU ARKMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Dekorları ve Kostümü Ana Sanat Dalı / Dekor Ve Kostüm Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Grey, John = Grey, John ; Kukla = Puppet ; Metafor = Metaphor ; Modernizm = Modernism ; Özgürlük = Freedom ; Özne = Subject

Özet:
Analitik felsefe ve fikirler tarihi alanlarındaki çalışmalarıyla bilinen siyaset bilimci,
akademisyen ve yazar John Gray'in "Kuklanın Ruhu: İnsan Özgürlüğüne Kısa Bir
Bakış" adını taşıyan kitabından yola çıkılarak hazırlanmış bu çalışma, kitabın
merkezinde yer alan kavramsal diyalektiği temel alan bir eser metni olarak kaleme
alınmıştır.
Güncel bir bakış açısıyla oluşturulmuş kitap, insanın bilinçli bir varlık olarak
özgürlük arayışındaki tercihlerini metaforlaştırılmış bir temsile dönüştüren "kukla"
kavramını; din, bilim, sinema, edebiyat, siyaset ve felsefeden gelen fikirlerin
analizleri üzerinden analojik bir bağlam içerisinde kurgularken, aynı zamanda; bu
metne de ilham veren eleştirel bakış açısını oluşturan modern özne ve modernleşme
sürecine de atıfta bulunmaktadır. Bu bağlamda insanın kendisini meydana getiren
nedenleri deşifre edebildiği bir süreci de nitelinderen modernite kavramından
hareketle, günümüz insanının benlik arayışındaki yolculuğuna eşlik eden ve bunun
bir tür dışavurumu olarak da okunabilecek nesnelerle de kurduğu ilişkiye dair yeni
okuma alanları da açmıştır. İnsan doğasına ait arketipler, ruh bilimi, kültürel normlar
ve felsefi literatürün argümanlarını barındıran veriler doğrultusunda meydana geldiği
tartışılan kuklanın biçimsel doğası ve ardında taşıdığı gizemin ürettiği anlam
paradoksu; primitif doğasına uzanan bir düzlemden günümüz estetik anlayışı
çerçevesinde yorumlanmış güncel örneklerine varıncaya dek, hem sosyo-kültürel
hem de kavramsal yanlarını temel alan bir anlayışla incelenmiştir. Kukladan türeyen
anlam çıktılarının kökeninde yer alan ve insan algısının yorumladığı bir zihin
üzerinden meydana gelen bütünleşikli yapısı da metnin oluşmasında disiplinlerarası
bir düşünce pratiği yaklaşımının izlenmesine neden olmuştur.
İnsanlık durumuna dair bulguların geniş bir yelpazeye yayılmış sunumu
niteliğindeki kitap; insanın tarihsel varlığı sürecinde şekillenen dünya algısı ve buna
eşlik eden bakış açısının, kukla ve diğer cansız nesnelerle yarattığı anlam kümelerini
de içerisine alan bir doğrultuda nasıl yorumlanabileceğine dair yeni bir düşünsel alan
sunmaktadır. Modern özne ve özgürlük arasındaki diyalektiği kuklanın doğasına has
zıtlıklarla üzerinden biçim-anlam ilişkisi bağlamında değerlendirmeyi hedefleyen
metin, bunu yaparken de; konu başlığı altında yer alan ve ilişkisellikleri üzerinden
elde edilen diğer verileri de kitaptaki temel referanslar ışığında harmanlayarak,
kuklanın plastik dilini estetik bir anlatıyla yorumlayıp bir sergi düzlemi üzerine
oturtabilmeyi dener.

ANAHTAR KELİMELER: Modernizm, özne, kukla, metafor, özgürlük

Abstract:
This study, which is based on the book "The Soul of the Puppet: A Brief
Overview of Human Freedom" by political scientist, academician and author John
Gray who is known his research in analytical philosophy and history of ideas, written
as a work text based on the conceptual dialectic in the center of the book.
The book, formed with the latest perspective, uses the concept of "puppet", which
is transforming human preferences in seeking freedom as a conscious presence into a
metaphorized representation, while constructing them in an analogical context
through the analysis of ideas from religion, science, cinema, literature, politics and
philosophy; at the same time, this text refers to the modern subject and the
modernization process, which constitute the inspiring critical perspective. In this
context, starting from the concept of modernity, which defines a process in which a
person can decipher the causes that brought her into presence, it has opened new
reading areas about accompanying today's man's journey in search of self and her
relationship with objects that can be read as a kind of expression of this. The formal
nature of the puppet, which is discussed in line with the arguments of the archetypes
of human nature, psychology, cultural norms and philosophical literature, and the
paradox of meaning produced by the mystery behind it, in this direction; It has been
studied with an understanding based on both socio-cultural and conceptual aspects,
from a plane that extends to its primitive nature depending on the current examples
interpreted within the framework of the future aesthetics.
The book, which is a wide-ranging presentation of the findings on the human
condition; offers a new intellectual field on how to interpret the perception of the
world shaped by the historical existence of man and the perspective accompanying in
a direction that includes the sets of meanings it creates with puppets and other
inanimate objects.
The text, which aims to evaluate the dialectic between the modern subject and
freedom in the context of the relationship between form and meaning over the
inherent contrasts of the puppet, tries to interpret the plastic language of the puppet
with an aesthetic narrative and place it on an exhibition plane by blending the other
data under the subject heading and obtained through their relationality in the light of
the basic references in the book.

KEYWORDS: Modernism, subject, puppet, metaphor, freedom