Alkol ve madde kullanım bozukluğu hastalarında damgalanma ve benlik saygısı ile relapslar arasındaki ilişkinin araştırılması
The relationship between stigmatization and self-esteem and relapses in alcohol and substance use disorder patients
Yazar: HANİFE ÖZKAN YAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BÜLENT YAZICI
Sakarya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Alkol ve madde kullanım bozukluğu (AMKB) tedavisinde en önemli sorunlardan biri yüksek relaps oranlarıdır ve literatürde yüksek relapsla ilişkili faktörleri inceleyen az sayıda çalışma vardır. Ayrıca yüksek damgalanma ve düşük benlik saygısının AMKB tedavisindeki olumsuz etkileri bilinmesine rağmen relapslarla ilişkisinin araştırıldığı çalışmalar sınırlıdır. Bu nedenle çalışmamızda AMKB hastalarında damgalanma ve benlik saygısının relapslar ile ilişkisinin incelenmesini amaçladık. Çalışmanın hipotezi yüksek damgalanma puanlarının ve düşük benlik saygısının yüksek relaps oranları ile ilişkili olduğudur.
YÖNTEM: Çalışmaya SEAH Yataklı Arındırma Merkezi'nde yatarak tedavi gören 102 hasta dahil edildi. Hastalara DSM-5 temelli yapılandırılmış tanı görüşmesi, sosyodemografik veri formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Madde Kullanımında Damgalanma Mekanizması Ölçeği, Bağımlılık Profil İndeksi–Öz bildirim Ölçeği uygulandı. Ayrıca çalışmada klinik rutininde uygulanmakta olan bazı ölçeklerden yararlanıldı. Hastalar taburculuk sonrasındaki 1. 3. ve 6. Aylarda kendileri ve birinci derece yakınları ile yapılan telefon görüşmeleri aracılığıyla relaps açısından değerlendirildi.
BULGULAR: Altıncı ay sonunda hastaların %69,6'sının relaps olduğu görülmüştür. Tedavi sonrası relaps olan ve olmayan grupların damgalanma düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Oluşturulan regresyon modellerine göre düşük benlik saygısının tedavi sonrası 6. Ayda yüksek relaps oranını öngördüğü bulunmuştur. Benlik saygısı orta düzey olan hastaların benlik saygısı düşük olan hastalara göre relaps olma olasılığı daha düşüktür. Hastaların geçmişte bağımlılık nedeniyle yatış sayısının fazla olmasının, başlangıç aşerme puanının yüksekliğinin, tedavi süresince uygulanan SAMBA programını tamamlamamış olmanın ve daha önce bağımlılık nedeniyle tedavi başvurusunun olmamasının tüm aylarda yüksek relaps oranını öngördüğü bulunmuştur. Fiziksel hastalık varlığı erken dönemde (1 ve 3 ay) düşük relaps olasılığı ile ilişkili iken düşük gelir düzeyi 6. ayda yüksek relaps olasılığını öngörmektedir.
SONUÇ: Relapsla ilgili risk faktörlerinin belirlenmesi tedavi stratejilerinin geliştirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışma, literatürde bu alanda yapılan az sayıda izlem çalışmalarından biridir. Alkol ve madde kullanım bozukluğu tedavisinde yeni yaklaşımların geliştirilebilmesi için daha çok araştırmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Alkol, benlik saygısı, damgalama, madde, relaps.

Abstract:
THE RELATIONSHIP BETWEEN STIGMATIZATION AND SELF-ESTEEM AND RELAPSES IN ALCOHOL AND SUBSTANCE USE DISORDER PATIENTS

INTRODUCTION AND AIM: One of the most important problems in the treatment of alcohol and substance use disorder (ASUD) is high relapse rates and there are few studies in the literature examining the factors associated with high relapse rates. Although the negative effects of high stigmatization and low self-esteem in the treatment of ASUD are known, studies investigating their relationship with relapses are limited. Therefore, in our study, we aimed to examine the relationship between stigmatization and self-esteem and relapses in patients with BPD. The hypothesis of the study is that high stigmatization scores and low self-esteem are associated with high relapse rates.
MATERIALS AND METHODS: The study included 102 patients receiving inpatient treatment at SEAH Addiction Inpatient Detoxification Center. DSM-5 based structured diagnostic interview, sociodemographic data form, Rosenberg Self-Esteem Scale, Stigma Mechanism in Substance Use Scale and BAPI were applied to the patients. In addition, some scales used in clinical routine were utilized in the study. Patients were evaluated for relapse through telephone interviews with themselves and their first-degree relatives at the 1st, 3rd and 6th months after discharge.
RESULTS: At the end of the sixth month, 69.6% of the patients relapsed. There was no significant difference between the stigmatization levels of the groups with and without relapse after treatment. According to the regression models, low self-esteem was found to predict a high relapse rate at 6 months after treatment. Patients with moderate self-esteem were less likely to relapse than patients with low self-esteem. It was found that the high number of hospitalizations due to addiction in the past, high craving score on the first day of hospitalization, not completing the SAMBA program applied during treatment and not having a previous treatment application due to addiction predicted a high relapse rate in all months. While the presence of physical illness was associated with a low relapse rate in the early period, low income level predicted a high relapse rate at the end of the 6th month. 
CONCLUSION: Determining the risk factors for relapse is important for the development of treatment strategies. This study is one of the few follow up studies in this field in the literature. Further research is needed to develop new models for the treatment of alcohol and substance use disorders.

Keywords: Alcohol, self esteem, stigma, substance, relapse