Siyasal-iktisadi bir kategori olarak para
Money as a political-economic category
Yazar: AYDIN SELVİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FERDA DÖNMEZ ATBAŞI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmanın temel tezi, iktisat disiplininin para gibi toplumsal yeniden üretimin
merkezi bir fenomenini iktisadi kuramdan temelde dışlamış olduğudur. Bu nedenle
paranın, iktisadi yaşamdaki önemine zıt bir biçimde görmezden gelinmiş olmasının
nedenleri ve sonuçlarının ortaya koyulması hedeflenmiş, bunun iktisat disiplinin
mahiyetini açıklığa kavuşturacak bulgular doğurması da öngörülmüştür. Parayı
anlamak ve iktisada bu yolla bir varoluş ufku çizilmesini sağlayacak zihinsel çaba ise
parayı tanımlamayı sorunsallaştıran bir fenomenoloji denemesi olarak belirmiştir.
Bu amaçla herhangi bir tanımlama ediminin asgari unsurları üzerinden bir para
tanımına ulaşılmaya çalışılmıştır. İnsanın bilme eylemi esas alınarak hakikat
rejimleri ayrıştırılmıştır: Her tanım bir hakikat rejimi içinden yapılmaktadır. Bir
hakikat rejimi olarak bilim kullanılarak yapılan para tanımının toplumsal iktidar-
tahakküme tabi olduğu bilmeyi sahihleştirmeye dönük çabanın son iddiasıdır. İnsanı
ve dünyayı bilmenin birbirinden ayırt edilmezliği tespiti, herhangi bir toplumsal
fenomenin bir insan ve dünya tasarımı olmaksızın tanımlanamayacağı sonucuna
varılmasını sağlamıştır. Dolayısıyla tezin sonraki iki temel meşgalesi, paranın
tanımlanmasının ön koşulları olarak insan ve dünyasını tanımlamak olmuştur. İnsan
için dünya, hiçliğin bir terkibe dönüştürülmesini sağlayan zaman kavramınca
kuşatılmaktadır. Hitama/sona doğru bir canlı olarak insan, siyasal-iktisadi bir
varlıktır. İktisat disiplini, nadiren bir dünya ve insan tasarımına dayandığından,
insanı zaman açısından kavrayıp iktisat kuramının merkezi unsuru kılmak çabası
istisnai biçimde Marksist iktisatta gözlemlenmiştir. Tanımlamanın asgari unsurları
tespit edildikten sonra para iktisadının belli başlı gerilimleri kılavuzluğunda paranın
bir tanımına varılmıştır. Buna göre, kastedilen kapitalist paradır. Kapitalist para,
esasen burjuvanın siyasal tahakküm, imtiyaz ve satın alma tekeli oluşturan, insanın
ölümle karakterize edilen zamansallığınca belirlenen toplumsal bağı tesis edici
borçtur. İktisadi fenomenin bu çok elzem karakterinin iktisat kuramı tarafından
görmezden gelinmesi, baktığı yerde kapitalizmi görmek istememesi arzusundan ileri
gelmektedir. Dolayısıyla insanı bütün batıl bağlarından kurtarmaya yönelik
özgürleşmeyi hedefleyen sahih bir iktisat, kapitalizmin merkezi fenomeni parayı
kuramın çekirdeğine yerleştirip tüm iktisadi olguları zamanı esas alarak yeniden
yorumlamalıdır.

Abstract:
he main thesis of this study is that the discipline of economics has fundamentally
excluded a central phenomenon of social reproduction such as money from
economic theory. For this reason, it is aimed to reveal the reasons and consequences
of the ignorance of money in contrast to its importance in economic life, and it is
also envisaged that this will lead to findings that will clarify the nature of the
discipline of economics. The intellectual effort to understand money and to draw a
horizon of existence for economics in this way has emerged as an attempt at
phenomenology that problematizes the definition of money. For this purpose, an
attempt was made to arrive at a definition of money based on the minimum
elements of any act of definition. Regimes of truth were differentiated based on the
human act of knowing: Every definition is made through a regime of truth. The final
claim of the effort to authenticate knowing is that the definition of money made
using science as a regime of truth is subject to social power-domination. The
indistinguishability of knowing the human and the world has led to the conclusion
that any social phenomenon cannot be defined without a design of the human and
the world. Therefore, the next two main preoccupations of the thesis are to define
man and his world as preconditions for the definition of money. For man, the world
is encompassed by the concept of time, which enables the transformation of
nothingness into a constitution. As an entity towards the end, man is a political-
economic being. Since the discipline of economics is rarely based on a design of the
world and the human being, the effort to understand the human being in terms of
time and make it the central element of economic theory has been exceptionally
observed in Marxist economics. Once the minimum elements of the definition were
established, a definition of money was arrived at, guided by the major tensions of
monetary economics. Accordingly, what is meant is capitalist money. Capitalist
money is essentially the debt that constitutes the bourgeoisie's monopoly of political
domination, privilege, and purchase, which establishes the social bond determined
by human temporality characterized by death. The fact that economic theory
ignores this crucial character of the economic phenomenon is due to its desire not to
see capitalism wherever it looks. Therefore, a genuine economics that aims to
emancipate human beings from all superstitious ties must place money, the central
phenomenon of capitalism, at the core of its theory and reinterpret all economic
phenomena in terms of time.