Ahmet Matar'ın şiirlerinde mizah
Humour in Ahmet Matar's poems
Yazar: YUSUF EROĞLU
Danışman: PROF. DR. SALİH TUR
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Dil oyunları = Language games ; Matar, Ahmad = Matar, Ahmad ; Mizah = Humour ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışma, modern Arap edebiyatının önde gelen isimlerinden olan Ahmet Matar'ın hayatı, edebi kişiliği ve şiirlerinde mizah olgusunu incelemek amacıyla ortaya konulmuştur. Yüksek lisans çalışması olarak hazırlanan bu araştırma, Ahmet Matar'ın şiirlerinde mizah kavramlarının incelenmesinden oluşmaktadır. 
Matar'ın edebiyatının ve şiirlerinin konuları tamamen ideolojik yaklaşımdan uzak, tarafsız bir gözle, objektif kriterler içerisinde, bilimsel ve akademik kıstaslar çerçevesinde incelenip edebi bir materyal olarak değerlendirilmiştir.
Modern dünya nasıl ki sosyal ve siyasal hayattan, gelişmeden ve geri kalmışlıklardan, baskıdan ve özgürlüklerden, bilimsellik, teknolojiden ve yeniliklerden etkileniyorsa edebiyatta kendi payına düşeni her daim almıştır. Ahmet Matar da şiirlerinde haksızlıkları, toplumsal yanlışları, despot yöneticiler ve bu duruma göz yuman yardımcıları, kısaca günlük hayatta karşımıza çıkan her durum, konu olmuştur. Kalemini kullanabildiği ölçüde edebiyatın ve sanatın izin verdiği son noktalara kadar taşımış ve bu bağlamda da kalemini değerlendirmiştir.
Matar tüm Arap dünyasında tanınan bir şairdir. Bununla birlikte şiirlerinde, öncelikle kendi memleketi olan Irak'taki sorunlarını daha sonra ise Orta Doğu'daki problemleri işlemiştir. Bu durum önce memleketi olan Irak'tan uzaklaşmaya daha sonra da bölgeden yani Orta Doğu'dan ayrılması ile son bulmuştur. Hayatının ilk dönemleri dâhil hemen hemen her döneminde yokluk, sıkıntı ve zorluklar içerisinde yaşayan şair, özelde kendi vatanı Irak için genelde ise Arap toplumu için haksızlıklara karşı bir başkaldırının simgesidir. Aynı tarzda ve metotla şiirler kaleme alan diğer şairler içerisinde ilk sıralarda gelmektedir. İsyanını ve karşı çıkışını her zaman, her daim, şiirin izin verdiği her yöntemle dile getiren Ahmet Matar ve ödenmesi gereken bedelleri fazlası ile ödemiştir.
Şiirin ve edebiyatın gerçek görevini hakikatleri dile getirmek olarak değerlendiren şair, diğer şairler ve edebiyatçılar gibi kafiyeli ve cinaslı bir takım ayrıntılara değil, düşünceleri gibi şiirlerini de hakikatleri dile getirmede bir araç ve gerçekleri haykırma konusunda bir platform olarak kullanmıştır. Bu çalışmamızda Ahmet Matar'ın hayatı edebi kişiliği ve mizah anlayışı ele alınmıştır. Daha çok toplum, devlet, siyaset, özgürlük gibi ve daha başka birçok konudaki şiirleri farklı zamanlarda akademik çalışmaların konusu olmuştur. Yine bu çalışmada Irak'taki siyasi ve toplumsal yapı ile bu durumun edebiyata etkileri incelenmiştir. Şairin yoldaşı olarak değerlendirdiği Naci el-Ali'nin hayatına ve edebiyatına etkileri çalışmamızın ikinci bölümünde anlatılmıştır. Matar'ın şiirlerinde Orta Doğu denilince akla gelen politika, siyaset, haksızlıklar, petrol, savaş ve barış gibi hemen hemen her şey konu olmuştur. İmkânlar ölçüsünde başlıklar halinde her birine yer vermeye gayret gösterdik.

Anahtar Kelimeler: Ahmet Matar, Mizah, Dil Oyunları.

Abstract:
This work is prepared to examine one of the leading names of Arabic Literature, Ahmet Matar, and his literature. Prepared as a master thesis, the subject of this research is an examination of humour concepts in Ahmet Matar's literature.
Matar's literature and subjects of his poems are evaluated while staying completely away from ideological approaches, with a neutral observation, in the frame of scientific and academic criteria.
As the modern world gets affected by social and political life, progress and backwardness, oppression and freedom, scientificity, technology, and innovations literature is also always received its share of it. Injustices, social wrongdoings, despotic rulers, and their subjects that condones them, in short, every situation we face through daily life has been the subject of Ahmet Matar's poems. He pushed his writings as long as art and literature allowed and improved his writings.
Matar, being known in the whole Arabic world, wrote his poems in a way to describe firstly problems in his homeland, after that the problems in the Middle East. This situation ended with him first leaving his homeland Iraq, after that getting away from the Middle East as a whole. Living every part of his life in poverty, trouble, and hardship, he is a symbol of resistance
Against injustice in Iraq and the whole Arabic society overall. He comes in first compared to other poets that wrote with the same style and method. He carried out his rebellion and resistance only in a way that poetry allowed and paid the cost more than enough.
A poet seeing the true mission of poetry and literature as expressing truth, instead of fixating on rhymes and wordplays like other poets and literary men, like his thoughts he used poetry as a vehicle to express the truth and a platform to shout out the facts. In this modest work, Ahmet Matar's life, his literary personality, and his sense of humor are examined. A lot of subjects of his poems like the state, politics, freedom, and wrongdoings are examined. After that political and social structure in Iraq and the effects of this situation on literature are examined. Valued by the poet as a comrade, Naci el-Ali's effects on his life and literature are tried to explain. Everything that comes to mind when the Middle East talked about are has been the subject of Matar's poems. We made our effort to give a place all of it with titles within the measure of possibilities.

Keywords: Ahmet Matar, Humour, Language Games