Açık ya da kapalı büyük ameliyatların cerrahi dumanı hastanın karboksihemoglobin, methemoglobin ve bazı kan gazlarını olumsuz etkiler mi?
Is surgical smoke of open or closed major surgery negative effects of carboxyhemoglobin, methemoglobin and some blood gases of the patients ?
Yazar: ELİF BİÇER
Danışman: DOÇ. DR. YAZİLE SAYIN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Hidrojen = Hydrogen ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Karboksihemoglobin = Carboxyhemoglobin ; Methemoglobin = Methemoglobin

Özet:
Cerrahi duman açık ve kapalı cerrahi girişimlerin çok büyük bir çoğunluğunda ortaya
çıkmaktadır. Duman içerisindeki karsinojenler ihmal edilemez bir risk durumu
oluşturmaktadır. Bu araştırma, açık ya da kapalı büyük ameliyatlarda kullanılan
cihazların oluşturduğu cerrahi dumanın hastanın kan gazı, karboksihemoglobin ve
methemoglobin değerleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapıldı.
Tanımlayıcı nitelikteki araştırma, etik kurul ve kurum izinleri tamamlandıktan sonra
Nisan 2019 – Ekim 2019 tarihleri arasında, Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve
Araştırma Hastanesinde gerçekleştirildi. Araştırma 87 gönüllü açık ve kapalı
ameliyat planlanan hastada yapıldı. Veriler 20 sorudan oluşan 'Hasta Tanıtıcı Bilgi
Formu' ve laboratuvar sonuç raporları ile toplandı. Verilerin IBM SPSS 22.0
programında normallik dağılımı incelenerek uygun karşılaştırma testleri seçildi.
İstatistiksel anlamlılık değeri p<0.05 kabul edildi.
Araştırmadaki katılımcıların ortalama yaşı 56,45±16,30, beden kitle indeksi
25,22±3,24 idi. Katılımcıların %57,5'i (n=50) sigara kullanıyordu, %63,2'sinde
(n=55) herhangi bir kronik hastalık yoktu, %21,8'inde (n=19) kalp ve damar
hastalıkları, %15'inde (n=13) ise metabolik bir hastalık vardı. Katılımcıların ameliyat
edildiği tüm odalarda sadece laminar hava akımı vardı. Hastaların ortalama
ameliyatta kalma süresi 3,78±1,59 saatti. Açık cerrahi girişimlerde (n=56),
laparoskopik cerrahi girişimlere (n=31) göre cerrahi dumanın kangazı etkileri daha
azdı (p<0.05). Cerrahi duman üretimine bakıldığında elektrokoterin monopolar
(%71,3) ve bipolar (%48.3) kesici uçları; laser ve ultrasound kesicilerden daha
fazlaydı (p<0.05). Cerrahi dumanı uzaklaştırmak için kullanılan yöntem %46
aspirasyon çubukları idi. Aspirasyon çubukları kangazları ve karboksihemoblobin
üzerinde olumlu etki gösterdi (p<0.05). Ameliyat sırasında hastaların ortalama
412,18±530,44 cc kanaması olduğu belirlendi. Ameliyat öncesine göre ameliyat
sonuna doğru arteriyel PaCO2, PaO2, MetHb, COHb, pH değerlerinde önemli
değişiklikler görüldü (p=0.035; p=0.001; p=0.052; p=0.640; p=0.034).
Sunulan araştırmada hastaların çoğunluğuna kullanılan cerrahi kesicilerin cerrahi
duman üretimi vardı. Hastaların ameliyat öncesine göre ameliyat sonu arteriyel
PaCO2, PaO2, MetHb, COHb, pH değerlerindeki değişimler, etkin bir havalandırma
sistemi ve dokulardan dumanı uzaklaştırabilecek başarılı bir teknik olmadığını
göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Cerrahi duman; Kan gazı; Karboksihemoglobin;
Methemoglobin; Power of Hydrogen

Abstract:
Surgical smoke appears in the majority of closed or open surgeries.Carcinogens in
the smoke cause non-negligible risks. The aim of this study is to investigate the
effect of the surgical smoke caused by the surgical instruments on levels of patients`
blood gas, carboxyhemoglobin, and methemoglobin.
The descriptive study was carried out in Gaziosmanpaşa Taksim Training and
Research Hospital between April 2019 and October 2019 after the approval of the
ethics committee and institution. The study was conducted in 87 volunteer patients
who were scheduled for open and closed surgery. The data was collected with
laboratory reports and 'the Patient Identification Information Form' which contained
20 questions. The normality distribution of the data was analyzed in IBM SPSS 22.0
program and proper comparison tests were selected. Differences were considered
statistically significant at p < 0.05 level.
The mean age of the participants was 56.45 ± 16.30 and the body mass index was
25.22 ± 3.24. 57.5% (n = 50) of the participants were smokers, 63.2% (n = 55) did
not have any chronic diseases, 21.8% (n = 19) had cardiovascular diseases, 15% (n =
13) had a metabolic disease. There was the only airflow in all rooms where the
participants underwent surgery. The mean duration of surgery was 3.78 ± 1.59 hours.
In open surgical procedures (n = 56), the effects of surgical smoke on blood gas were
less (p <0.05) than laparoscopic surgical procedures (n= 31). In terms of surgical
smoke production, monopolar (71.3%) and bipolar (48.3%) inserts of electrocautery
were more than laser and ultrasound scissors (p <0.05). The method used to remove
surgical smoke was a 46% aspiration probe. Aspiration probes indicated positive
effects on blood gases and carboxyhemoglobin (p <0.05). It was found that the mean
bleeding of patients was 412,18±530,44 cc during operations. It was observed that
significant changes in arterial PaCO2, PaO2, MetHb, COHb, pH levels compared to
preoperative values (p=0.035; p=0.001; p=0.052; p=0.640; p=0.034).
In the present study, surgical cutters used in the majority of patients had surgical
smoke production. Postoperative arterial PaCO2, PaO2, MetHb, COHb, changes in
pH values compared to preoperative values of the patients indicate that there is not
an effective ventilation system and a successful technique to remove smoke from
tissues.
In this study, surgical instruments used in the majority of patients cause surgical
smoke production. Postoperative changes in arterial PaCO2, PaO2, MetHb, COHb
and pH levels compared to the preoperative levels of the patients indicate that there
is no effective ventilation system and a successful technique to remove smoke from
the tissues.
Keywords:Surgical Smoke; Blood Gas; Carboxyhemoglobin; Methemoglobin;Power of Hydrogen