Bazı kayısı çeşitlerinde kış dinlenmesinin tomurcuk gelişimi ve verimliliğe etkisi üzerine araştırmalar
Investigations on the effect of dormancy for flower bud development and yield in some apricot varieties
Yazar: NİHAL ACARSOY
Danışman: PROF. DR. ADALET MISIRLI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kayısı yetiştiriciliğinde, kışı ılık geçen yıllarda, çiçek tomurcuğu farklılaşmasındaki düzensizlikler, yüksek oranda çiçek tomurcuğu dökümü, çiçek aborsiyonları yanısıra uygun tozlayıcı çeşitlere yer verilmemesine bağlı verimsizlik ya da düzensiz ürün verimde dalgalanmalar meydana getirebilmektedir. 
Akdeniz iklim kuşağında yer alan İzmir ekolojik koşullarında yetiştiriciliği yapılan Iğdır, Tokaloğlu, Precoce de Tyrinthe, Kabaaşı ve Hacıhaliloğlu kayısı çeşitlerinde verim düşüklüğünün nedenlerinin araştırıldığı bu çalışmada, optimum üretimin sağlandığı Malatya ekolojisi ile karşılaştırmalı olarak, fenolojik gözlemler, kontrollü koşullar altında kış dinlenme süresinin tespiti, çiçek tomurcuğu gelişimi, tomurcuk dökümleri, çiçek anomalileri, döllenme biyolojisi ve besin elementi içeriği incelenmiştir. 
Kayısı çeşitlerinde iki farklı ekolojide 3 yıl süreyle yapılan fenolojik gözlemlerde; çeşit, lokasyon ve yıllar arasında değişim olduğu belirlenmiştir. Çiçek tomurcuğu farklılaşması ve gelişiminin temmuz ayında başladığı, bu gelişimin Malatya ekolojisinde başlangıçta hızlı olduğu ancak son aşamalarda lokasyonlar arasındaki farklılığın azaldığı belirlenmiştir. Çiçek tozu canlılık ve çimlenme oranları, Precoce de Tyrinthe ve Şekerpare çeşitlerinde yüksek, Kabaaşı?da ise düşük bulunmuştur. Uygulanan soğuklama süresinin artışına paralel olarak çeşitlerin çiçek tozlarının canlılık ve çimlenme oranlarında da artış kaydedilmiştir. Soğuklama gereksinimin karşılandığı Malatya ekolojisinde çiçek tomurcuğu döküm oranı çeşitlere göre değişmekle birlikte (%8.36  -  61.40), ortalama değer  (%25.78) İzmir?e göre daha düşük bulunmuştur (%25.78). Soğuklama gereksiniminin karşılanmasında +7°C?nin altında geçen süreler toplamının İzmir?de daha az olduğu, yıllara göre değişmekle birlikte 800 saat civarında olduğu belirlenmiştir. 
İzmir ekolojisi için Precoce de Tyrinthe çeşidinin uygun olduğu, Hacıhaliloğlu çeşidinin ise uygun olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca Iğdır için Şekerpare ve Tokaloğlu uygun tozlayıcılar olarak tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, yaprak besin elementi içeriğinin İzmir?de Malatya?ya göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Bu bağlamda, optimum verim için uygun gübreleme programının belirlenmesinin de önemli olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Apricot cultivation, in warm winter, depending on the flower bud differentiation disorders, a high rate of flower bud drop, abortive flower beside the lack of suitable pollinator varieties may cause inefficiencies or irregular product along with bring about yield fluctuations. 
In this study, Iğdır, Tokaloğlu, Precoce de Tyrinthe, Kabaaşı and Hacıhaliloğlu apricot varieties that been grown in İzmir ecological conditions were investigated the causes of low efficiency. For this purpose, phenological observations, detection of winter rest period, the development of flower bud, bud drops, flower abnormalities, pollination biology and nutrient content were examined compared to Malatya ecology that optimum production provided.
On phenological observations of apricot cultivars made for a period of 3 years in two different ecologies, it was detected that there is variation between types, location and years. It was detected that the flower bud differentiation and development began in July, initially this development in Malatya ecology is faster but in the last stages difference between the locations decreased. Pollen viability and germination ratio were high in both Precoce de Tyrinthe and Şekerpare varieties, while it is lower in Kabaaşı variety. In parallel with the increase of applied chilling period of varieties, increases in pollen viability and germination rates were recorded. In Malatya ecology that chilling requirements fulfilled, rate of flower bud drop varies according to cultivars (8.36 - 61.40%), besides, mean value (25.78%) were lower than in İzmir (25.78%). In fulfillment of chilling requirements as the total of hours under +7°C is less in İzmir, depending on the years, around 800 hours. 
It was determined that Precoce de Tyrinthe cultivar is appropriate, on the other hand, Hacıhaliloğlu cultivar is not appropriate for İzmir ecology, In addition Şekerpare and Tokaloğlu have been identified as appropriate pollinators for Iğdır cultivar. In addition, leaf nutrient content in İzmir was lower than in Malatya. In this connection, for optimum yield efficiency, it was important to determinate appropriate fertilizing program.