Güven(siz)lik ve mimarlık
(In)security and architecture
Yazar: SEMİR POTURAK
Danışman: PROF. DR. EMEL ARDAMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Güvensizlik = Insecurity ; Kent güvenlik yönetim sistemleri = Urban safety management systems ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimarın her gün kullandığı tüm araç ve gereçler olmadan mimari pratiği hayal etmek
zor. Temel konfor koşulları sağlanmadığı takdirde mimari pratiğin piyasada rekabet
edebilmesi zordur. Elektrik olmadan, mimarlık ofisinin verimliliği binlerce kez
düşebilir. Çağdaş mimari, farklı teknolojilere çok bağlıdır. Büyük ölçüde psikolojik ve
fiziksel rahatlık koşullarına bağlıdır.
Sürpriz, hem saldırı hem de savunma için önemli bir parametredir. Eğer mimar,
yakındaki delikten gelen aslana şaşırırsa, mimarın mimari bilgisinden ne faydası olur?
Planlamak için fazla zamanın olmadığı bir durumda ne olabilir? Planlama mümkün
olmadığında mimari nasıl davranır?
Tezin yazarı, aslan sorununa farklı sığınak türleri ile cevap vermiştir. Ancak aynı
problem bu tezin yöneticisine sunulduğunda, aslanın etrafına bir kafes çizmiştir.
Bu araştırmayı yapma fikri, genellikle üniversitelerde düşünülen "akademik" mimarlık
ile mimarlık pratiğinde mevcut olan gerçek tehditler, riskler ve tehlikeler arasındaki
çakışma deneyiminden gelmiştir. Hukuk ve adalet sistemlerinin barış, siyasi otorite ve
hakimiyet bağlamı, mimarlık okulu projelerinin çoğunda mevcut olan önsel tasarım
koşullarıdır. Sorun şu ki, tasarım ve inşaat için bu koşullar, günümüzde dünyanın
birçok yerindeki durumla büyük ölçüde uyumsuzluk göstermektedir. Hazırlanacak
yeterli yer ve zaman olmadığında ve geleneksel araçların tümü mevcut olmadığında
mimari tasarım nasıl gerçekleşir?
Güvensizlik sorunu, devlet sisteminin planlama ve tasarıma izin verecek kadar güvenli
olmadığı coğrafyalarda sürekli olarak ortaya çıkmaktadır. Mimarlığın günümüzde
okulların çoğunda öğrenildiği şekilde inşa edilmesi ve tasarlanması birçok yerde
neredeyse imkansızdır. Meşhur mimarların eserleri, devasa projeler, mühendis
toplulukları, bu küresel inşaat endüstrisinde çağdaş bir mimarlık geleneğidir. Gerçek
şu ki, ana akım mimari trendler, barışçıl ve istikrarlı ortamlarda gerçekleşiyor.
Buradan, mimarlığın güvensiz bir alanda gerçekleşip gerçekleşemeyeceği sorusu baş
gösteriyor. Mimarlığın gerçekleşmesi için barış ve istikrar şart mıdır?
Bir mimari tasarımın oluşturulması ve inşa edilmesi için gereken süre, çevredeki
koşullara da bağlıdır. Müzede müdahale amaçlı yapılan tasarım süreci, ormanda
hayatta kalmak için yapılan geçici barınak tasarımından farklı olacaktır. Bir mimarın
tasarladığı ve inşa ettiği genel bağlam, mimari tasarımdaki yaratıcı an üzerinde
belirleyici bir etkiye sahip olabilir.
„Büyük inşaatçılar heykel ve mimari arasında hiçbir sınır çizmezler." (Rudofsky B.
1964) Aksine büyük inşaatçılar binalarının performansıyla ilgilenirler. Geometrik
yasalardan ve yapı malzemelerinin özelliklerinden oluşan kendine özgü dil dışında
heykel yoktur. Kale inşaatçıları, büyük mezar inşaatçıları, gerçek saldırı, kuşatma ve
soygun tehditleriyle çok ilgiliydi ve bu düşünceler aslında ana şekillendirici güçtü.
Kalenin nostaljik görünümü, tasarımcı ve inşaatçının romantik algısına yanlış bir
şekilde ilham verebilir (eğer ikisi o zamanlar ayrılabilir olsaydı) ve odağı mimari
tasarım ve inşaat teknolojileri kullanılarak çözülmesi gereken çok ciddi sorun ve
sorunlardan uzaklaştırabilir. Kalenin yapımcısı da mimari veya heykel ile ilgili değildi,
sadece hem inşaatın hem de binanın performansının verimliliğini en üst düzeye nasıl
çıkaracağı ile ilgileniyordu.
Dünyanın yanlış algılanması, sistemin gerçekliğinin yanlış anlaşılması, çevrenin,
olguların, faktörlerin ve paydaşların yanlış okunması, mimarın, tasarımcının veya
araştırmacının belirli bir projenin zorluklarını kapsamlı, kalıcı ve sürdürülebilir bir
şekilde çözmesini engeller. Tez, mimarlık bilimi içindeki koruma arayışından,
patolojinin tasarım süreci üzerindeki etkisinden kaçınmak için bir strateji arayışına
dönüşmüştür. Mimarın güvenliğinin ve bağlamının tehlikede olduğu bir durumda,
geriye kalan tek etik, mimarın kendisinin güvensizliği ile ilgilidir. Yaşam tehlikede
olduğunda, tek etik, özne ile ölümden kaçması arasındaki ilişkidir. Açıkça güvensiz
bir bağlamda, özgür, yaratıcı mimari tasarım eyleminden önce, mimarların kendi
fobileriyle ilişkisinin tüm etiği bulunur.
Sonuçlarında çarpıcı farklılıklar olan tamamen farklı iki mimari tepki ve ikisi de aynı
sorunu çözümuştur. Her iki yaklaşım da sorunu çözüyor, ancak sığınak durumunda,
mimar ancak hareket özgürlüğünden vazgeçtiğinde güvendeydi. Kafes Aslan'ın
sorununu çözmüş ve mimar özgür kalmıştır.
Bu, mimari tasarımda bireysel niyetlilik ve içgüdülerin birincil role sahip olduğu
anlamına mı geliyor? Belirli bir duygusal durum, tüm tasarım sürecinden tamamen
önce mi geliyor? „Mimari, bina tarafından kışkırtılan bazı merkezi kaygılara şiddetli
tepkinin olumlu versiyonu değil mi? Ve bu kaygı, yasa dışı olarak ele geçirilen bir
şeyin üzerinde binanın yapıldığı şüphesine dayanmıyor mu?" (Kunze 2011)
Yerellik, mimarlığın varoluşunun ta içinde mevcuttur. Mimari nesne her zaman, kalıcı
veya geçici olarak belirli bir coğrafi konuma bağlıdır. Yılan zaten Cennet Bahçesi
içinde yerel ve kaçınılmaz bir unsurdu. (Kunze, 2011) Mimar ilk başta bir davetsiz
misafirdir. Değişimi ateşlemek, mevcut durumu bozmak üzeredir. Sınırsız hayatta
kalma ve tahakküm arzusu ile mevcut sınırlı kaynaklar arasındaki sürekli dengesizlik,
her zaman yeni çatışmalar için olasılıklar üretecektir. Mimarlık, saklanma,
mahremiyet koşulları yaratır - şeyleri görünmez kılar, koparır, böler, küresel gerçekliği
sınırlar ve bilincin dış dünyadan tamamen ayrılmasını sağlamak için şekillendirilmiş
minyatür dünyalar yapar.
Güvenli mekan yalnızca insanlar için değil tüm canlılar için önem taşıyan bir
unsurdur. Doğadaki tüm yaratıklar kendi güvenlikleri için ya doğal sığınaklara
sığınırlar, ya da kendileri güvenli strüktürler inşa ederler. Örneğin kuşlar yavrularını
yırtıcılardan korumak için yüksek yerlere yuvalar yaparlar, kıyılarda yaşayan
kunduzlar su baskınlarından korunmak için barajlar inşa ederler, rakunlar yavrularını
kazdıkları tünellerde saklarlar. İnsan da doğaya bakarak önce pek çok hayvanın da
kullandığı mağaralara sığınmıştır.

Abstract:
The idea of doing this research came from the layer of conflict between 'academic'
architecture usually thought of in universities and the real threats, risks and dangers
present in architectural practice. The forms of law and justice, the peace of political
authority and dominance are the present a priori design conditions achieved by
architectural school projects. The problem is that these conditions for design and
construction are largely incompatible with the situation in many parts of the world
today. How does architectural design end up when there is not enough space and time
to be ready and it is not in traditional use?
The problem of insecurity will allow it to continually arise in geographies where the
state system is too insecure to plan and do. It is nearly impossible for architecture to
be built the way schools are learned today and designed in many places. Works of
famous architects, huge projects, engineering societies, this global construction is a
contemporary architectural tradition. The truth is that mainstream architectural trends
take place in peaceful and meeting environments. Here, the question arises whether
architecture can take place in a place where they live. Is peace and stability a condition
for the realization of architecture?
The time required to construct and construct an architectural design also depends on
the surrounding structure. The intervention design process in the museum will be
different from the temporary shelter design for survival in the forest. The general
context in which an architect designs and builds may have a build on a creative one in
his architectural design.
„Great builders draw no boundaries between sculpture and architecture." (Rudofsky
B. 1964) The aim is that great builders are concerned with the performance of their
buildings. There is no sculpture other than language created by geometrical laws and
building materials. Castle builders, great tomb builders, attack was very concerned
with real, siege and predator threats, and this depth was actually the main shaping
force. The nostalgic look of the castle can falsely inspire a romantic perception of the
guardian and the builder (if the two don't like the times) and can be distracted from the
very serious issues and problems needed by using focused architectural design and
construction technologies. The builders of the fort were also not concerned with
architecture or sculpture, they were simply concerned with both the construction and
how to maximize building dimensions.
Misperception of the world, misunderstanding of the reality of the system, misreading
of the environment, facts, factors and stakeholders prevent the architect, designer or
researcher from solving the challenges of a particular project in a comprehensive,
permanent and sustainable way. The thesis has evolved from a search for conservation
within architectural science to a search for a strategy to avoid the impact of pathology
on the design process. In a situation where the safety and context of the architect is at
stake, the only remaining ethics concerns the distrust of the architect himself. When
life is in danger, the only ethics is the relationship between the subject and his escape
from death. In an obviously insecure context, before the free, creative act of
architectural design precedes the whole ethics of architects' relationship to their own
phobias.
It is difficult to imagine architectural practice without all the tools and equipment that
the architect uses every day. If basic comfort conditions are not provided, it is difficult
for architectural practice to compete in the market. Without electricity, the efficiency
of the architectural office can drop thousands of times. Contemporary architecture is
very dependent on different technologies. It largely depends on the conditions of
psychological and physical comfort.
Surprise is an important parameter for both attack and defense. If the architect is
surprised by the lion coming from the nearby hole, what use is the architect's
knowledge of architecture? What can happen in a situation where you don't have much
time to plan? How does architecture behave when planning is not possible?
The author of the thesis answered the lion problem with different types of shelter. But
when the same problem was presented to the mentor of this thesis, she drew a cage
around the lion. Two completely different architectural responses with striking
differences in their results, and both solving the same problem. Both approaches solve
the problem, but in the case of the bunker, the architect was safe only when he gave
up his freedom of movement. The cage solved Lion problem and the architect was
freed.
Does this mean that individual intentionality and instincts play a primary role in
architectural design? Does a particular emotional state completely precede the entire
design process? „Isn't architecture the positive version of the violent reaction to some
central concern provoked by the building? And isn't this concern based on the
suspicion that the building was built on something illegally seized?" (Kunze 2011)
Locality is present in the very existence of architecture. The architectural object is
always permanently or temporarily attached to a particular geographical location. The
serpent was already a local and inevitable element in the Garden of Eden. (Kunze,
2011) The architect is an intruder at first. Igniting change is about to disrupt the current
situation. The constant imbalance between the unlimited desire for survival and
domination and the limited resources available will always generate possibilities for
new conflicts. Architecture creates conditions of hiding, of privacy – making things
invisible, tearing apart, dividing, limiting global reality and making miniature worlds
shaped to allow consciousness to be completely separated from the outside world.
A safe place is an important element not only for humans, but also for all living things.
All creatures in nature either take refuge in natural shelters for their own safety or build
safe structures themselves. For example, birds build nests in high places to protect their
young from predators, beavers living on the coast build dams to protect them from
flooding, raccoons hide their young in tunnels they dig. By looking at nature, human
first took shelter in caves used by many animals.
"The classical literature on cognitive science sees people's problem solving as an
information-processing activity, and problem solvers as an information-processing
system." (Restrepo 2004) Design is often presented as a problem-solving process.
Sometimes it is described as a decision-making process. However, these concepts are
escapes the essence of design, which is about the evolution of the idea that occurs
throughout the process.The definition should focus on structuring and shaping the
problem rather than just reacting to a problem.The solution directly depends on how
the problem is structured, observed, understood. While focusing on the solution part
of the problem, the problem's structure, the definition of the problem are essential to
the entire solving process. What is the problem? Is it something that stops a natural,
expected flow of events? Something happens as expected that distorts the subjective reality? In any case, the problem, the threat, the danger - all of these are subjective
categories and are valid or incomplete to describe the design process. cannot be taken
as trace information. The problem must be investigated and defined. The problem must
be tested and questioned. The primary cause of the problem needs to be identified.
The answer to these questions, as well as the conclusion of this doctoral thesis, is as
follows: „the problem is no longer fixing and limiting the territory, but allowing
circulation to take place... sifting out the good and the bad, ensuring that everything is
in constant motion, constantly in motion, from a constant point going to the other…
the dangers inherent in this circulation will thus be removed." (Foucault 2009)
In a design context, this means not making any decision for the ideal solution, but
absorbing and processing relevant information so that the decision naturally emerges
with the surplus product. The architect's task will be to gather and organize information
so that solutions emerge spontaneously. The decision-making process must be based
on a constant reorganization of the relevant information collected continuously so that
even the moment of final decision-making does not occur. The decision must emerge
as the plus product of the alternating cycle between information gathering and
analytical processes. Thus, the decision-making process becomes a decision-making
process and is reduced to two clear questions: What counts as relevant information?
and, How is relevant information processed together?