Türkiye'de yoksullukla mücadelede uygulanan mali politikaların ulusal kalkınma planları üzerinden değerlendirilmesi
An evaluation of fiscal policies applied on national development plans in the struggle against poverty in Turkey
Yazar: MERVE YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. MUSA GÖK
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Ekonomik kalkınma = Economic development ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Kalkınma planları = Development plans ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Vergi politikası = Taxation policy ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Yoksulluk sorunu çoğu ülkede olduğu gibi Türkiye'de de mücadele edilmesi gereken sorunların başında gelmektedir. Yoksulluk bir taraftan bireylerin ekonomik, sosyal, siyasal hayata katılımını zorlaştırırken, diğer taraftan da toplumsal refahı olumsuz etkilemektedir. Yoksulluğun nedenleri ve yoksullukla mücadele politikaları her ülkenin sosyoekonomik yapısına göre farklılıklar göstermektedir. Yoksullukla mücadelede kamu harcama ve vergi politikaları yaygın olarak kullanılan temel politika araçlarıdır. Türkiye'de planlı kalkınma dönemine başlandığı 1970'li yıllardan beri kalkınma planlarında yoksullukla mücadelede mali araçlar ön plana çıkmıştır. Bu çalışmada Türkiye'de yoksullukla mücadelede öngörülen mali politikalar, şimdiye kadar hazırlanan on bir adet "Ulusal Kalkınma Planı" üzerinden değerlendirilmiştir. Çalışma bulgularına göre, Türkiye'de yoksullukla mücadeleye dönük doğrudan politika uygulamalarına Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planıyla birlikte başlandığı görülmektedir. Ayrıca, bu plan ile birlikte kalkınma planlarında gelir dağılımı ve yoksulluk konusu birlikte ele alınmaya başlanmıştır. Türkiye'de yoksullukla mücadelede öne çıkan politika eğiliminin ise sosyal yardım ve hizmet mekanizması olduğu görülmüştür. Öte yandan hemen hemen bütün kalkınma planlarında yoksul dostu bir vergi sisteminin oluşturulmasına yönelik öngörülere yer verilmiş olmasına rağmen, bu konuda yeterince başarı sağlanamamıştır.

Abstract:
Poverty is one of the issues that demands attention to be solved in Turkey just like many other countries in the world. On one hand, it prevents individuals from participating in economic, social and political life. On the other hand, it influences social welfare in a negative way. The causes of poverty and policies to struggle against poverty vary according to the socioeconomic structure of a country. As policy support instruments, public expenditure and tax policies have been widely used to struggle against poverty. Since 1970s with the beginning of planned development in Turkey, financial instruments have come into prominence in order to struggle against poverty. 
In this study, the financial policies envisaged in the struggle against poverty in Turkey were evaluated by means of eleven "National Development Plans" prepared so far. According to the findings of this study, it was noted that direct policy practices targeted to struggle against poverty in Turkey were initiated together with the Eighth Five-Year Development Plan. In addition, this development plan was the offspring of handling income distribution and poverty issues together. It was also observed that the prominent policy trends to struggle against poverty in Turkey were social welfare and service mechanism. On the other hand, although there were forecasts towards establishing a poor-friendly tax system in almost all national development plans, it was not sufficiently achieved.