İklim değişikliğinin Türkiye'deki havaalanlarına etkileri
Effects of climate change on airports in Turkey
Yazar: DAMLA SARIBEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜMİT ÇELİK
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Havacılık Bilimi ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Havacılık ve Uzay Mühendisliği = Aeronautical Engineering

Özet:
İklim değişikliği günümüz dünyasının küresel sorunlarından birisi olarak kabul edilmektedir. Bu konuda hem sorun kaynaklarını tanıma hem de bu sorunların çözümüne yönelik çalışmalar yapılmaktadır. İklim değişikliği, doğal iklim değişikliklerine ek olarak insan etkinliklerinin atmosferin bileşimini bozmasıyla oluşan bir değişikliktir. İnsan faaliyetleri, özellikle sanayi devrimiyle birlikte iklimdeki değişikliklerde büyük bir rol oynamıştır. Havacılık sektörü de iklim değişikliğiyle yakından ilişkilidir. İklim değişikliği havacılık sektörünü hem etkileyen hem de etkilenen bir faktördür. Havacılık faaliyetleri, sera gazı emisyonlarına katkıda bulunarak iklim değişikliğine etki eder. Uçakların fosil yakıtlar kullanması, atmosfere karbon dioksit, metan ve azot oksitler gibi sera gazlarının salınmasına yol açar. Bu sera gazları, atmosferde birikerek sera etkisi yaratır ve iklim değişikliğine katkıda bulunur. Havacılık sektörü, iklim değişikliğinin etkilerine karşı savunmasız bir sektördür. İklim değişikliğinin yol açtığı hava şartlarının değişimi, uçakların performansını etkileyebilir. Özellikle değişen rüzgâr yönü, artan veya azalan rüzgâr gücü ve yükselen sıcaklıklar, uçakların kalkış performansını olumsuz yönde etkileyebilir. Bunun yanı sıra, iklim değişikliği sebebiyle deniz seviyesindeki yükselme, erozyon, kıyı erozyonu, seller ve kasırgalar gibi olaylar havaalanlarında risk oluşturur. Bu etkiler havaalanlarındaki pistler, apronlar, uçaklar ve diğer yapılar üzerinde hasara yol açabilir ve bu yapıları kullanılamaz hale getirebilir. Ayrıca, bu olumsuzluklar uçuş bakım maliyetlerini artırabilir ve havaalanlarının işletme kapasitesini ve verimliliğini azaltabilir. Bu tez çalışmasında Orange makine öğrenme programı kullanılarak Ankara Esenboğa Havalimanı, Antalya Havalimanı, Diyarbakır Havalimanı, Erzurum Havalimanı, İzmir Havalimanı, Konya Havalimanı ve Trabzon Havalimanına en yakın Otomatik Meteoroloji Gözlem İstasyonlarından (OMGİ) alınan meteorolojik veriler ile noktasal iklim değişikliği değerlendirilmiştir. Sonuçlar iklim değişikliğinin varlığı ile beraber; iklim değişikliğinin bölgesel olarak da farklılık gösterdiğini düşündürtmektedir.

Abstract:
Climate change is accepted as one of the global problems of today's world. In this regard, studies are carried out both for recognizing the sources of problems and for solving these problems. Climate change is a change that occurs when human activities degrade the composition of the atmosphere in addition to natural climate changes. Human activities have played an important role in changes in climate, especially with the industrial revolution. The aviation industry is also closely related to climate change. Climate change is a factor that both affects and is affected by the aviation industry. Aviation activities affect climate change by contributing to greenhouse gas emissions. The use of fossil fuels by airplanes releases greenhouse gases such as carbon dioxide, methane and nitrogen oxides into the atmosphere. These greenhouse gases accumulate in the atmosphere, creating a greenhouse effect and contributing to climate change. The aviation industry is a vulnerable industry to the effects of climate change. Changes in weather conditions caused by climate change can affect the performance of airplanes. In particular, changing wind direction, increasing or decreasing wind power and rising temperatures can adversely affect the take-off performance of aircraft. In addition, events such as sea level rise, erosion, coastal erosion, floods and hurricanes due to climate change pose risks at airports. These impacts can damage and render unusable runways, aprons, aircraft and other structures at airports. In addition, these disadvantages can increase flight maintenance costs and reduce the operational capacity and efficiency of airports. In this thesis study, point climate change was evaluated with meteorological data taken from the Automatic Meteorological Observation Stations (OMGİ) closest to Ankara Esenboga Airport, Antalya Airport, Diyarbakır Airport, Erzurum Airport, İzmir Airport, Konya Airport and Trabzon Airport, using the Orange machine learning program. The results are with the existence of climate change; this suggests that climate change also varies regionally.