Vücut algısının aracı rolü üzerinden özerk-ilişkisel benlik özellikleri ve yeme tutumu ilişkisi
The mediator role of body perception on the relationship between autonomous-related self constructs and eating attitude
Yazar: YASEMİN ORUÇLULAR
Danışman: PROF. DR. ELİF BARIŞKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beden imajı = Body image ; Benlik kavramı = Self concept ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Yeme tutumu = Eating attitudes

Özet:
Bu araştırmanın amacı depresyonun etkisi kontrol edildikten sonra özerk, ilişkisel, özerk-ilişkisel benlik özellikleri ile yeme tutumu arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide vücut algısının aracı rolünün olup olmadığını incelemektir. 

Araştırma örneklemi hazırlık veya birinci sınıfa devam eden 481 katılımcıdan oluşmaktadır. Örneklem katılımcılarının 405?i birinci sınıf eğitimine devam etmekteyken 76sı hazırlık eğitimine devam etmektedir ve katılımcıların 314ü kadınken 167?si erkektir. Örnekleme ait yaş ortalaması ise 19.14 (SS = 2.32)tür. Kadınlara ait boy ve kilo ortalaması sırasıyla 1.65 (SS = .06) cm, 56.32 (SS = 7.96) kg ?dır. Erkeklere ait boy ve kilo ortalaması ise sırasıyla 1.77 (SS = .06) cm, 73.83 (SS = 11.94) kg?dır. 205 katılımcı ideal kilosunda olduğunu düşünürken 274 katılımcı ideal kilosunda olmadığını düşünmektedir. 

Araştırmaya katılmak için gönüllü olan katılımcıların sosyo-demografik özellikleri hakkında bilgi toplamak için Kişisel Bilgi Formu (Bkz., Ek 1), benlik özellikleri hakkında bilgi toplayabilmek için Özerklik-İlişkisellik Ölçekleri (Bkz., Ek 2), yeme tutumları hakkında bilgi toplayabilmek için Yeme Tutumu Testi (YTT) (Bkz., Ek 3), vücut algıları hakkında bilgi toplayabilmek için Vücut Algısı Ölçeği (VAÖ) (Bkz., Ek 4) ve son olarak bulguların güvenilirliği açısından depresyon belirtilerini kontrol etmek amacıyla Beck Depresyon Envanteri (BDE) (Bkz., Ek 5) uygulanmıştır. 

Araştırmadan elde edilen bulgulara göre özerk-ilişkisel grup ile karşılaştırma grubu arasında yeme tutumu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmaktadır. Özerk-ilişkisel benlik özelliklerinin bir arada bulunmaması, yeme tutumundaki bozulmayı yordamaktadır. Tek başına özerklik, yeme tutumundaki bozulma ile ilişkili değilken ilişkisellik ve yeme tutumundaki bozulma arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır. İlişkisellik puanlarındaki düşüş, yeme tutumundaki bozulmayı yordamaktadır. Ancak özerk-ilişkisel grup ve karşılaştırma grubu arasında vücut algısı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ayrıca, benlik özellikleri ve yeme tutumu arasındaki ilişkide vücut algısının aracı rolü de istatistiksel olarak anlamlılığa ulaşamamıştır. Temel araştırma bulguları kapsamında olmamakla birlikte, katılımcıların ideal kilolarında olduklarını düşünmelerinin, yeme tutumlarındaki bozulma ve vücut algılarındaki hoşnutluk derecesini etkilediği görülmüştür. Ek olarak, vücut algısındaki hoşnutluk derecesinin yeme tutumundaki bozulma ile ilişkisi yalnız kadın katılımcılar için istatistiksel olarak anlamlılığa ulaşmıştır. Araştırma dahilinde elde edilen bulgular alanyazın eşliğinde tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to investigate the relationship betweeen autonomous, related, autonomous-related self constructs and eating attitude, and to investigate whether or not there is a mediator role of body perception on this relationship. 

The sample of this research composed of 481 participants who were attending to Preparatory School (76) or were studying their first year as freshmen (405). While the total number of women included in this research was 314, the total number of men was 167.  The sample age range was 19.14 (SD = 2.32). The height and weight mean related to women was 1.65 cm (SD = .06), 56.32 kg (SD = 7.96) respectively. On the contrary, the height and weight mean related to men was 1.77 cm (SD = .06), 73.83 kg  (SD = 11.94) respectively. The number of participants who think they are at their ideal weight was 205 while the number of participants who think they are not at their ideal weight was 274. 

Participants volunteer to take part in this research were given Demographic Information form to gather information about socio-demographic features, Autonomy-Relatedness Scales (ARS) to collect information about self, Eating Attitudes Test (EAT), Body Cathexis Scale (BCS) to measure body perception, and lastly Beck Depression Inventory (BDI) to control the effect of depressive symptoms. 

Acccording to the results, there was a statistically significant difference between autonomous-related group and comparison group in terms of eating attitude. The nonexistence of autonomous-related self dimensions together predicted the disturbance in eating attitude. Autonomy alone was not statistically related to the eating attitude, but relatedness alone was statistically related to the eating attitude. The decline in the relatedness scores predicted the disturbance in eating attitude. However, there is not a statistically meaningful difference between autonomous-related group and comparison group in terms of body perception. Additionally, the mediator role of body perception on the relationship between the self constructs (autonomy-relatedness) and the eating attitude was not statistically significant. As being not within the scope of basic research results, whether or not participants think that they are at ideal weight had an effect on their eating attitudes and on the degree of dissatisfaction in body perception. Furthermore, the relationship between the degree of dissatisfaction in body perception and the disturbance in eating attitude was statistically significant just for women participants. The results of this research was discussed in the light of literature.