Soruşturma temelli mesleki gelişim programına katılan fen bilimleri öğretmenlerinin soruşturma anlayışlarındaki gelişimin incelenmesi
Investigation of the development in the understanding of inquiry based teaching of science teachers participated in an inquiry based professional development program
Yazar: FERİDE EDA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİ BAYRAM
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Hizmet içi eğitim = In service training ; Hizmet içi eğitim programları = In service training programs ; Mesleki gelişme = Professional development ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Soruşturmacı = Investigator ; İşbirlikçi mesleki gelişim = Cooperative professional development

Özet:
Dünyadaki reform hareketlerinin etkisiyle ülkemizde benimsenen eğitim paradigmasına göre Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda 2004'ten beri örtülü olarak, 2013'ten beri ise açıkça öğretmenlerden soruşturma (araştırma-sorgulama) yaklaşımına dayalı etkinlikler tasarlamaları ve uygulamaları beklenmektedir. Ancak bu yaklaşıma dayalı uygulamaların yeterince gerçekleşmediği görülmektedir. Eğitim sisteminde yapılan yeniliklerin sınıf ortamına yansıyabilmesi için öğretmen ihtiyaçları dikkate alınarak hizmet içi eğitimler düzenlenmesi gerektiği fikrinden hareketle, bu çalışmada aynı okulda görev yapmakta olan Zümre Fen Bilimleri öğretmenleri araştırmacılar tarafından hazırlanan Soruşturma Temelli Mesleki Gelişim Programı'na (ST-MGP) katılmıştır. Öğretmenler, araştırmacı ve konu uzmanından oluşan "Mesleki Gelişim Ekibi" ile iş birliğine dayalı gerçekleştirilen ST-MGP bir öğretim dönemi boyunca devam etmiştir. Esnek Soruşturma Temelli Öğretim (ESTÖ) Modeli'ni temel alan ST-MGP ile öğretmenlerin soruşturma anlayışı geliştirmeleri hedeflenmiştir. Öğretmenler soruşturma yaklaşımı hakkında teorik bilgi edinirken sınıf ortamına da edindikleri bilgileri yansıtmaya çalışmıştır. Bu çalışma nitel durum çalışması olarak desenlenmiştir. Öğretmenlerle ve öğrencileriyle yapılan görüşmeler, öğretmenlerin uygulamalarına ait gözlemler ile dokümanlar, ST-MGP toplantılarına ilişkin saha notları nitel verileri oluşturmuştur. Elde edilen tüm veriler betimsel analize tabi tutulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre; ST-MGP öncesi öğretmenlerin soruşturma anlayışına sahip olmadığı, ST-MGP sonrası soruşturma anlayışlarındaki gelişimin göstergesi olan altı boyutta öğretmenlerin gelişimlerinin farklı düzeylerde olduğu ortaya çıkmıştır. Soruşturma anlayışı kazanan öğretmenlerin öğrencilerinin de soruşturma yaklaşımını kavradığı, ESTÖ Modeli'nin öğretmenlerin uygulamalarını kolaylaştırdığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin tamamı bu yaklaşımın gerekliliğine inansa da bazı öğretmenler çeşitli nedenlerle bu yaklaşımı kullanmayı tercih etmemiştir. ST-MGP'nin işe yerleşik ve iş birlikli çalışmaya yönelik olması öğretmenlerin soruşturma anlayışlarına katkı sağlamıştır. Bu araştırmanın Vizyon 2023 Belgesi'nde öğretmenlerin mesleki gelişimi için alınan kararlar ile örtüşmesi araştırmanın önemini göstermektedir.

Abstract:
According to the education paradigm adopted in our country, with the effect of the reform movements in the world, teachers are implicitly expected to design and apply activities based on the inquiry approach since 2004 in the science curriculum. This expectation is explicit since 2013. However, it is observed that the practices based on this approach are not sufficiently realized. In this thesis, based on the idea that in-service training programs should be organized in order to reflect the innovations made in the education system to the classroom environment, professional support was provided to the committee of science teachers. The "Inquiry-based Professional Development Program (IB-PDP)", which was carried out in cooperation with the "Professional Development Team" including the teachers, researchers, and subject matter experts lasted for approximately one school period. With the IB-PDP, which is based on the Flexible Inquiry-Based Science Teaching (FIBST) Model, it is aimed for teachers to develop an understanding of inquiry. While the teachers were gaining theoretical knowledge about the inquiry approach, they also tried to reflect the knowledge they gained to the classroom environment. This study was designed as a qualitative case study. Interviews with the teachers and students, observations of teachers' practices and documents, and the field notes on IB-PDP meetings formed the qualitative data. All the collected data were subjected to descriptive analysis. According to the results of the research, it was revealed that before the IB-PDP teachers did not have an understanding of inquiry, and teachers' development was at different levels in six dimensions, which are indicators of the development in their understanding of inquiry after IB-PDP. It has been determined that the students of the teachers who have gained an understanding of inquiry also understand the inquiry approach, and the FIBST Model facilitates the practices of the teachers. Although all the teachers believed in the necessity of this approach, some teachers did not prefer to use it for various reasons. The fact that IB-PDP is oriented towards job-embedded and collaborative work contributed to teachers' understanding of inquiry. The research performed in this thesis also complies with the decisions taken for the professional development of teachers in the Vision 2023 Document.