Kur'ân'da Kur'ân kavramı
The concept of the Qur'an in the Qur'an
Yazar: AHMET İBRAHİM
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED SELMAN ÇALIŞKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Arap şiiri = Arabic poetry ; Arapça kelimeler = Arabic words ; Kavramlar = Concepts ; Kelimeler = Words ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; Şiir = Poem

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm, Arapça kelimelere kattığı yeni anlamlar ve kavramlara kazandırdığı yeni tarz sayesinde Arapların dil ve belağatlarında daha önce karşılaşmadıkları emsalsiz bir üslûp meydana getirmiştir. Kur'ân-ı Kerîm'de birçok önemli temel kavram yer almaktadır ve Kur'ân kelimesi de bu kavramlardan biridir. Çalışmamız, Kur'ân-ı Kerîm'de geniş bir yere sahip olan bu kavramın sözlük ve terim anlamı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Çalışma, Kur'ân kelimesinin manâları arasındaki farklılıkları ve sözlüklerin kelimeye kazandırdığı yeni anlamlar arasındaki ince ayrımları ortaya koymak amacını taşımaktadır. Bundan dolayı araştırma, klasik ve modern döneme ait Arapça sözlükleri, cahiliye şiiri, Sâmî dilleri sözlükleri, felsefeci ve kelâmcıların görüşleri özelinde Kur'ân kavramının ve türevlerinin anlamları üzerinde durmaktadır. Ayrıca tezimiz Kur'ân kelimesiyle anlamsal açıdan kesişen veya eş anlamlı olarak kabul edilen kelime ve kavramları araştırmakta ve söz konusu kelimelerin anlamları ve Kur'ânî bağlamda nasıl kullanıldıklarını incelemektedir. Kur'ân'da "Kur'ân" kelimesinin kazandığı yeni manâların Kitap, Furkan, Zikr, Tezkire, Zikrâ, Vahiy, Ruh, Kelâm, Kavl, Hadîs, Besâir, Burhan, Beyyinât, Mev'iza, Belağ, Nur, Sıdk, Hak, Hüdâ ve Zebur olduğu anlaşılmaktadır. Araştırmamızda söz konusu kavram hakkında yaptığımız incelemeler neticesinde Kur'ân'la aynı kökten türemiş diğer kelimelerin aksine Kur'ân kelimesinin, Kur'ân-ı Kerîm nâzil olmasından önce Arap dilinde ve diğer Sâmî dillerinde kullanılmadığı görülmüştür. Kur'ân kelimesinin kökenine dair öne sürülen görüşler arasında en kuvvetli olanının toplama, bir araya getirme kökünden türetilen kıraat ile eş anlamlı bir mastar olduğu anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'ân, Arap Dili, Arap Şiiri, Arapça Sözlükler.

Abstract:
The Qur'an has created a unique style that the Arabs have not encountered before in their language and rhetoric, thanks to the new meanings it adds to Arabic words and the new style it brings to concepts. There are many important basic concepts in the Qur'an and the word Qur'an is one of these concepts. Our study focuses on the dictionary and terminological meaning of this concept, which has a wide place in the Qur'an. The aim of the study is to reveal the differences between the meanings of the word Qur'an and the subtle distinctions between the new meanings that dictionaries bring to the word. For this reason, the research focuses on the meanings of the concept of the Qur'an and its derivatives, in particular the Arabic language dictionaries of the classical and modern periods, jahiliyya poetry, a dictionary of Semitic languages, the views of philosophers and theologians. In addition, our thesis investigates the words and concepts that semantically intersect with the word Qur'an or are considered synonymous, and examines the meanings of these words and how they are used in the Qur'anic context. It is understood that the new meanings of the word "Qur'an" in the Qur'an include Book, Furqan, Dhikr, Tazkira, Recitation, Revelation, Spirit, Kalam, Understanding, Hadith, Prudence, Evidence, Proof, Preaching, Dawah, Light, Truth, Right, Allah and Zabur. As a result of the investigations we made about the concept in question in our research, it has been found that the word Qur'an, unlike other words derived from the same root, wasn't used in the Arabic language and other Semitic languages before the Qur'an was revealed. It has been understood that among the opinions put forward regarding the origin of the word Qur'an, the strongest one is an infinitive synonymous with qiraat derived from the root of adding, bringing together.

Keywords: Tafsir, Qur'an, Arabic Language, Arabic Poetry, Arabic Dictionaries.