İbn rüşd'de din-felsefe çatışması meselesi
The issue of religious-philosophy conflict according to İbn Rushd
Yazar: İSMAİL TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT DOĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Din-felsefe ilişkisi = Religious-philosophy relationship ; Felsefe = Philosophy ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Gazzali = Gazali ; İbn Rüşd = İbn Rüşd ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Araştırmamızda İbn Rüşd'ün vahiy kaynaklı bilgi ile kaynağı akıl olan bilgilerin en üstünü saydığı felsefe arasında kurduğu ilişkiyi ve bu iki bilginin aynı konu ve varlık hakkında birbirine aykırı olan düşünceler ileri sürdüğünde ne yapılması gerektiğine dair çözümünü ele aldık. Onun böyle bir aykırılık söz konusu olduğunda hangi bilgiyi hakem olarak tayin ettiğini, onu buna sevk eden nedenlerle birlikte ortaya koymaya çalıştık. Bununla birlikte onun bu meseledeki çözümünün İslâm felsefesi tarihindeki yerini ve diğer ucu temsil eden Gazâlî ile arasında gerçekleşen tartışmanın, sonra gelenler tarafından nasıl değerlendirildiğini tespite çalıştık. Dini bilgi ile felsefe arasında nasıl bir ilişkinin mevcut olduğu, felsefe metinleri ile karşılaşmalarının hemen akabinde Müslüman filozofların doğrudan kendilerini içinde bularak cevaplamak zorunda kaldıkları ilk meselelerden biri olmuştur. Onların bu meseleye dair çözümleri ve bu iki bilgiye karşı oluşturdukları tavır genel felsefeleri açısından belirleyici olmuştur. Nitekim bu iki bilgiden herhangi birine karşı tanınan ayrıcalıklı konum diğer bilginin sarahatine doğrudan etki etmiştir. İbn Rüşd'ün bu meseleye dair olan tahlilini önemli kılan ise, onun bu iki bilgi arasındaki ilişki söz konusu olduğunda son sözü dine söyleten Gazâlî'nin karşısında, son sözü felsefeye söyletmeye çalışan diğer ucun yegâne temsilcisi olmasıdır. Tezimizin konusu ve amacı doğrultusunda öncelikle İbn Rüşd'den önce bu meseleye dair getirilen çözümleri inceledik. Daha sonra İbn Rüşd'ün düşüncesine etki eden unsurların neler olduğunu tespite çalıştık. Son olarak İbn Rüşd'ün din ile felsefe arasında kurduğu ilişkiyi, hem felsefe ve hem de dinin bulunduğu noktadan bakarak ortaya koymaya çalıştık. 
Anahtar Kelimeler: Din, Felsefe, Tevil, Gazâlî, İbn Rüşd

Abstract:
In our research, we examined the relationship that Ibn Rushd established between the knowledge based on revelation and the philosophy that he considered the highest of knowledge, and we discussed the solution of what to do when these two knowledges put forward contradictory thoughts about the same subject and being. In the case of such an inconsistency, we tried to reveal which information Ibn Rushd appoints as an arbitrator, together with the reasons that prompted him to do so. However, we tried to determine the place of his solution in this issue in the history of Islamic philosophy and how the discussion between him and Ghazali, who represents the other end, was evaluated by the later ones. What kind of a relationship exists between religious knowledge and philosophy has been one of the first issues that Muslim philosophers have to answer by finding themselves directly in it immediately after their encounter with philosophical texts. Their solutions to this issue and their attitude towards these two Knowledge have been decisive in terms of their general philosophy. As a matter of fact, the privileged position recognized against any of these two information directly affected the clarity of the other information. What makes Ibn Rushd's analysis of this issue important is that he is the only representative of the other end, which tries to make philosophy have the last word, in the face of al-Ghazali, who makes religion have the last word when it comes to the relationship between these two knowledges. According to the subject and purpose of our thesis, we first examined the solutions brought about on this issue before Ibn Rushd. Afterwards, we tried to determine what the elements that influence Ibn Rushd's thoughts. Finally, we tried to reveal the relationship that Ibn Rushd established between religion and philosophy, from the perspective of both philosophy and religion.
Keywords: Religion, Philosophy, Interpretation, Ghazali, Ibn Rushd