Türkiye'de e-fatura ve e-defter uygulamalarının işletmeler üzerindeki yansımaları ve bir araştırma
Analysis of e-invoice and e-ledger applications on business enterprises in Turkey and a survey research
Yazar: FATMA ZEHRA AYDIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAVUZ ILGAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Defterler = Registers ; Elektronik belge = Electronic records ; Elektronik belge yönetimi = Electronic records management ; Elektronik muhasebe = Electronic accounting ; Fatura = Invoice ; Gelir vergisi = Income tax ; Gelir İdaresi = Revenue Administration ; Ticari defterler = Commercial books ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Küreselleşme ve teknolojik gelişmelerin damgasını vurduğu bu çağda, bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT)'nin gelişimiyle ticari faaliyetlerin daha çabuk ve hızlı gerçekleşebilmesi için, işyapış şekillerinin basitleşme ve daha çok benzerlik gösterme ihtiyacı oluşmuştur. Devletlerin gelirleri ve dolayısıyla sosyal refahı, vergi tahsilatıyla direk ilgili olması sebebiyle, teknolojik gelişmelere en hızlı uyum sağlaması gereken kamu kurumlarının başında vergi idareleri gelmektedir. Ülkemizde E-Fatura ve E-Defter uygulamalarını başlatan ve liderlik eden Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) öncelikli amacı teknolojik gelişimin kolaylıklarından faydalanarak kayıtdışı ekonomiyi ve tahsil edilemeyen vergi tutarını azaltmaktır.

Bu çalışmanın amacı Gelir İdaresi Başkanlığı'nca 05 Mart 2010 tarihinde uygulanmaya başlayan E-Fatura ve 01 Ocak 2012 tarihinde uygulanmaya başlayan E-Defter uygulamaları ile ilgili bu uygulamaları kullanmaya başlayan işletmelerin demografik özelliklerini, hangi sebeplerle kullanmaya başladıklarını ve kullanmaya başladıktan sonra tecrübelerinin neler olduğunu tespit etmektir.Araştırma tanımlayıcı bir araştırma olup, araştırma yöntemi olarak anket uygulanmıştır. Anket formu Google forms üzerinden hazırlanmıştır ve işletmelere mail ortamında ulaştırılmıştır. İşletmelerin listesi Istanbul, Izmir, Ankara, Adapazarı, Gaziantep, Mersin, Urfa Ticaret Odalarından satın alınmıştır, internetten araştırılmıştır ve yine Kamu Aydınlatma Platformunda listelenen firmalar (https://www.kap.org.tr/tr/)dikkate alınmıştır. Araştırma için 3181 işletme 
 telefonla aranarak anketi mail ortamında göndermek için izin istenmiştir. Anket doldurmayı kabul eden 685 işletmeye anket formu mail ortamında gönderilmiş,ancak 280 işletme anket formunu hatasız olarak tamamlamıştır. Diğer işletmeler anketi tamamlamamıştır.

Araştırmayı yaparken dünyada diğer ülkelerde bu konuda neler yapıldığını inceleyerek Türkiye deki uygulamayı daha iyi anlamak ve anlatmak hedeflenmiştir. Bu amaçla Billentis 2016 yılı raporundan faydalanarak 90 ülkede neler yapıldığı incelenmiş ve kıtalar bazında belli başlı ülkelerdeki uygulamalar tezin kapsamı içinde anlatılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, Türkiye'de muhasebe mesleğinin çalışma şeklinin E-Defter ve E-Fatura gibi elektronik uygulamalar ile yeniden yazıldığı ve dünya standartlarına yakınlaştığı anlaşılmıştır. 
				
Yapılan anket çalışması sonucunda işletmelerin E-Fatura ve E-Defter uygulamalarını kullanmaya başlamalarının öncelikli sebebi Gelir İdaresi Başkanlığı'nın zorunlu kılması olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this era of globalization and technological developments, the need for simplification and more similarity of business forms has become necessary so that commercial activities is carried out faster by the development of information and communication technologies (ICTs). Tax administrations are at the forefront of the public institutions that are in need of adapting themselves to technological developments in the fastest way, since the incomes and social welfare of goverments are directly related to tax collection. The prior purpose of the Revenue Administration Presidency (IOP) which initiates and leads the e-invoice and e-ledger applications in Turkey is to reduce the unregistered economy and the uncollectable tax amount by taking advantage of technological development.

The aim of this study is to determine the demographical characteristics of the enterprises that are using e-invoice application which started to be implemented by Revenue Administration Department on 05 March 2010 and the e-ledger application that started to be implemented on January 01, 2012 and for which reasons the enterprises started to use them and what their experiences are. The research is a descriptive research and a survey is applied as a research method. The questionnaire is prepared on Google forms and sent to to enterprises by mail. The list of enterprises are purchased from Istanbul, Izmir, Ankara, Adapazarı, Gaziantep Chamber Of Commerces and searched in internet and the enterprises listed in Public Disclosure Platform (https://www.kap.org.tr/tr/) are considered. 3181 enterprises are called to ask for permition to send the questionnaireby e-mail. 685 enterprises accepted to fill out the questionnaire and 280 enterprises completed the survey form reliably.

While doing the research, it is aimed to understand what is done in other countries in the world so that to understand the Turkey application and explain it better. For that purpose, Billentis 2016 reportthat contains e-invoice applications in 90 countries is used to explain global e-invoice applications on the basis of some countries in each continents. As a result of the research, it is understood that the accountant profession in Turkey is changing and getting more closer to the world standards after implementation of electronic applications such as e-invoice and e-ledger.

As a result of the questionnaire survey, it has been understood that the primary reason of the enterprises have started to use e-invoice and e-ledger is the mandatory requirement of the Revenue Administration Department.