Ankara ili organik pazarlarından alışveriş yapan tüketicilerin organik gıdalar hakkındaki görüşleri ve bilgi durumları
Opinions and information status about organic foods of consumers who make shopping from organic market in Ankara
Yazar: ADEM BÖCÜKCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ADVİYE GÜLÇİN SAĞDIÇOĞLU CELEP ; DR. PINAR KAYNAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Aile ve Tüketici Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Alışveriş = Shopping ; Alışveriş davranışları = Shopping behavior ; Ankara = Ankara ; Organik = Organic ; Organik gıda = Organic food ; Organik ürünler = Organic products ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Modern tarımla birlikte gıda endüstrisinde ilaç, hormon ve katkı maddeleri gibi sağlığı olumsuz etkileyebilecek maddelerin kullanılması tüketicilerde kaygı oluşturmaya başlamıştır. Bu nedenle sağlıklı beslenme ve güvenilir gıda endişesi taşıyan tüketiciler, organik tarım ürünlerine yönelmiştir. Sağlık ve çevre konularında bilinçli tüketicilerin sayısının artması organik ürünlere ve organik pazarlara olan talebin her geçen gün daha da artmasına neden olmuştur.  Ankara'nın Çankaya ilçesinde organik pazarlardan alışveriş yapan tüketicilerin organik gıdalarla ilgili bilgi düzeyleri, organik gıda tüketme durumları ve organik gıdalar hakkındaki tutumlarının belirlenmesi amacıyla yapılan araştırmada, 244 kişiye yüz yüze görüşme yöntemiyle 38 soruluk anket formu uygulanmıştır. Anketin birinci bölümünde kişilerin demografik özelliklerini belirlemek amacıyla hazırlanan sorular, ikinci bölümünde organik gıdalar hakkındaki bilgi durumları, üçüncü bölümünde tüketicilerin organik gıdaya yönelik tutumları ve dördüncü bölümünde ise organik gıda tüketim durumları ile ilgili sorular yer almıştır. Anket verileri SPSS (Windows 17.0) istatistik programı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular %95 güven aralığında, %5 anlamlılık düzeyinde ele alınmıştır. Araştırmanın sonucunda, araştırmaya katılan kadın ve erkek tüketicilerin sayılarının birbirlerine yakın olduğu (%45,1 erkek, %54,9 kadın) tespit edilmiştir. Organik pazarlardan alıveriş yapan tüketicilerin yaş aralıkları incelendiğinde, %40,6'sının 35-44 yaş aralığında bulunduğu; öğrenim durumları incelendiğinde %73,3'ünün lisans mezunu olduğu belirlenmiştir. Tüketicilerin %61,4'ünün evli olduğu ve %61'inin kamuda çalıştığı tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, organik pazarlardan alışveriş yapan tüketicilerin organik gıdaya ilişkin tutum puanları ortalamaları arasındaki fark, cinsiyet, yaş gurupları ve meslek değişkenlerine göre istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Kadınların organik gıdalar hakkındaki tutumlarının erkeklere göre daha olumlu olduğu belirlenmiştir. Organik gıda tüketicilerinin organik gıdalar hakkındaki tutum puanlarının en yüksek olduğu yaş aralığının 35-44 olduğu belirlenmiştir. Meslek değişkeni incelendiğinde organik gıdalar hakkındaki tutum puanlarının kamu çalışanları arasında en yüksek olduğu belirlenmiştir. Organik gıda tüketicileri tarafından başlıca tüketilen organik gıdaların, yumurta, zeytinyağı ve süt olduğu tespit edilmiştir. Organik gıdalar ile ilgili olarak; organik gıdaların özellikleri ve önemi, organik gıda üretim süreci, organik gıdalar ile ilgili tüketici talepleri ve organik gıda tüketim durumları gibi konularda yapılacak eğitim ve araştırma faaliyetlerinin arttırılması ve desteklenmesi önerilmektedir.

Abstract:
Along with the modern agriculture, usage of several compounds which could negatively effect health such as drugs, hormones and additives in food industry caused a hesitation  among the consumers.  Therefore, consumers who are concerned about healthy nutrition and  food safety, had a tendency through consumption of organic foods. Increase in the number of conscious consumers about health and environment, lead a great rise in the demand  for organic foods and organic bazaars. In this research which aims to determine knowledge statuses about organic food, organic food consumption records and  attitudes about organic foods, 244 people whom do shopping from organic bazaars in Ankara Çankaya, were applied a 38-item-questionnaire by interviewing face to face. In the first part of the questionnaire, questions to determine the demographical features of consumers, in the second part, questions related to the knowledge statuses about organic foods, in the third part, questions related to their attitudes about organic foods and in the fourth part questions about their organic food consumption records were found. The data were evaluated with the statistical programme  SPSS (Windows 17.0). The results were assessed between 95% confidence level and 5% significant level.  As a result, it was determined that the number of woman and men consumers who were involved in the study were almost equal (45.1% men  and 54.9% woman). When the age ranges of the consumer who make shopping from organic bazaars were examined, 40.6% of them were in the group of 35-44 years of age group and when the education levels were investigated, 73.3% of them were determined to have a bachelor of science. 61.4% of the consumers were married,  and  61% of them were working in public institutions. The research study results revealed that there are statistically significant differences (p<0.05) between the attitude points about organic foods for consumers who make shopping from organic bazaars,  in terms of gender, age and occupational variables. The attitude of women about organic foods were determined to be more positive compared to the attitude of men. It was determined that the  attitude points about organic foods were highest in the age group of 35-44 years. When the occupation variable were investigated, the  attitude points  about organic foods were highest between consumers working in public institutions. Among organic foods, eggs, olive oil and milk were determined to be the most commonly consumed organic foods by consumers. It is suggested that the education and research activities about the properties and importance of organic foods, organic food production process, consumer demands about organic foods and organic  food consumption patterns, should be extended and supported.