Türkiye'deki aile hekimlerinin ruhsal sorunlara yönelik inançları ve damgalama tutumları
Beliefs and stigmatization attitudes of family physicians towards mental illness in Turkey
Yazar: ARDA ATAKAN GÜRSES
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KÜRŞAT ŞAHİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Damgalama = Stigmatization ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Tutumlar = Attitudes ; İnançlar = Beliefs

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada Türkiye'deki aile hekimlerinin ruhsal hastalığa yönelik inançlarının ve ruhsal sorunları olan bireylere yönelik damgalama tutumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma 01.01.2020 ve 01.01.2021 tarihleri arasında Türkiye'de görev yapmakta olan aile hekimlerinin dahil edildiği kesitsel bir anket çalışmasıdır. Anket formunda sosyodemografik verileri değerlendiren soruların yanında Ruhsal Hastalığa Yönelik İnançlar Ölçeği (RHYİÖ) ve Ruhsal Sorunlu Bireylere Yönelik Toplum Tutumları Ölçeği (RSTTÖ) kullanılmıştır. 
BULGULAR: Çalışmamıza 445 kişi katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 33,42±8,88 yıl, %56,9'u kadın, %65,2'si evli, %62,5'i aile hekimliği asistanıydı. Katılımcıların %17,1'inde ruhsal hastalık öyküsü varken, %43,8'inin ruhsal hastalığı bulunan bir yakını vardı. Katılımcıların RHYİÖ toplam puan ortalaması 44,68±15,30, alt ölçeklerinin puan ortalamaları, tehlikelilik 20,29±5,99, çaresizlik-kişilerarası ilişkilerde bozulma 27,8±12,3 ve utanma 1,26±1,92 olarak bulundu. RSTTÖ ölçeğinin puan ortalamaları ise iyi niyet 34,49±1,74, toplum ruh sağlığı ideolojisi 40,75±5,87 ve korku/dışlama 4,45±1,47 olarak bulundu. RHYİÖ için bakıldığında ruhsal hastalık öyküsü ile tehlikelilik alt ölçeği ve toplam puan arasında, ruhsal hastalığa sahip bir yakın varlığı ile toplam ve tüm alt ölçeklerde anlamlı fark saptanmıştır. RSTTÖ için ise iyi niyet ile yaş, cinsiyet, meslekteki yıl arasında, toplum ruh sağlığı ideolojisi alt ölçeği ile yaş, meslekteki yıl arasında, korku/dışlama alt ölçeği ile ise meslekteki yıl arasında anlamlı fark bulunmuştur. 
SONUÇ: Ruhsal hastalık öyküsü veya çevrede ruhsal hastalıklı bir yakın bulunması, ruhsal hastalıklara yönelik inançları olumlu yönde artırmaktadır. Meslekteki çalışma yılının ve yaşın artması ruhsal sorunlu bireylere yönelik tutumu olumlu yönde artırmaktadır.

ANAHTAR KELİMELER: Damgalama, Ruhsal Hastalık, Aile Hekimi, İnanç, Tutum

Abstract:
AIM: This study aimed to evaluate the beliefs of family physicians about mental illness and the stigmatization attitudes towards individuals with mental illness in Turkey.
MATERIALS METHOD: This study is a cross-sectional survey study that included family physicians working in Turkey between 01.01.2020 and 01.01.2021. Beliefs Toward Mental Illness Scale (BMI) and The Community Attitudes Towards the Mentally Ill Scale (CAMI) were used in the questionnaire form, as well as questions evaluating sociodemographic data.
RESULTS: 445 people participated in our study. The mean age of the participants was 33.42±8.88 years, 56.9% were female, 65.2% were married, 62.5% were family physician residents. While 17.1% of the participants had a history of mental illness, 43.8% had a relative with a mental illness. The participants total BMI score average was 44.68±15.30, the mean scores of their subscales were found to be 20.29±5.99 for dangerous, 27.8±12.3 for incurability and disturbance in interpersonal relationships, and 1.26±1.92 for shame. The mean score of the CAMI scale was found to be 34.49±1.74 for goodwill, 40.75±5.87 for community mental health ideology, and 4.45±1.47 for fear/exclusion. For BMI, a significant difference was found between the history of mental illness, the dangerousness subscale and the total score, and the presence of a relative with a mental illness in the total and all subscales. A significant difference was found between goodwill and age, gender, year in occupation, between mental health ideology subscale and age, year in occupation, and between fear/exclusion subscale and year in occupation for CAMI.
CONCLUSION: A history of mental illness or the presence of a close relative with mental illness increases beliefs about mental illness in a positive way. The increase in working years and age in the profession positively increases the attitude towards individuals with mental problems.
KEYWORDS: Stigma, Mental Illness, Family Physician, Belief, Attitude