İşsizliğin üniversite mezunu genç bireyler üzerindeki psikososyal etkileri, geleceğe yansımaları ve koruyucu bir faktör olarak algılanan sosyal destek
The psychosocial effects of unemployment on young graduate individuals, its implications for the future, and the perceived social support as a protective factor
Yazar: MELİH ONUR ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Gençler = Youngs ; Psikososyal destek = Psychosocial support ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Psikososyal nedenler = Psychosocial causes ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal politika = Social policy ; Ölçekler = Scales ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Genç işsizliği, dünyanın her bölgesinde en temel sosyal politika alanlarından birini teşkil etmektedir.  Literatürdeki pek çok çalışma, genç işsizliğinin yalnızca bir soyal sorun olmadığını, pek çok psikososyal sorunu da beraberinde getirdiğini göstermektedir. Yapılan bu çalışmada da Türkiye'deki genç işsizliğine yönelik bir projeksiyon oluşturulmaya çalışılmış, genç işsizliğinin gençler üzerindeki psikososyal sonuçlarının neler olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte konunun daha iyi kavranabilmesi için genç işsizliğinin nedenleri ortaya konulmuştur.
Karma metot olarak tasarlanan araştırma sürecinde Ankara ili, araştırmanın evreni olarak belirlenmiş, DAS-21 Ölçeği Kısa Formu, Beck Umutsuzluk Ölçeği ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin kullanıldığı nicel bölümde 391 kişilik bir örneklemle çalışılmış, nitel bölümde ise 46 genç işsizle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilerek veri toplama süreci sonlandırılmıştır.
Yapılan araştırma neticesinde Ankara'daki genç işsizlerin üniversite tercih sürecinde yeterli rehberlik alamaması, istihdam olanaklarını düşünmeden üniversite bölüm tercihi yapmaları, lisans eğitimi sürecinde kendilerini geliştirememeleri, lisans eğitimlerinin kalabalık sınıf ortamlarında ve teorik ağırlıklı olarak gerçekleştirilmesi ile küçük şehirde yaşamalarının işsiz olmalarına yol açan en temel nedenler olduğu bulgulanmıştır. Diğer taraftan genç işsizlerin işsiz olmalarına paralel olarak depresyon, anksiyete, stres ve umutsuzluk düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu, algılanan sosyal destekle işsizliğin verdiği olumsuz duygudurumun azaldığı, işsizlik süresinin uzamasıyla psikososyal sorunların anlamlı pozitif bir korelasyona sahip olduğu, düşük sosyoekonomik koşulların ise işsizlik deneyiminin olumsuz etkilerinin gücünü artırdığı keşfedilmiştir.
Gerçekleştirilen bu çalışma, genç işsizliğini sosyal hizmet perspektifiyle ele alarak literatürdeki diğer çalışmalardan ayrışmakta, sistemik bir bakış açısıyla yukarıdaki bulguların sosyal politik açıdan bir değerlendirmesini içermektedir. Buna göre; lisans eğitimi sürecinde müfredatın pratik hayata uyumunun artırılması, yabancı dil ve bilgisayar öğreniminin etkin bir şekilde eğitim sürecine içerilmesi, staj olanaklarının artırılması, sosyal olanakların lisans eğitimi sonrasında da bir süre daha devam etmesi ve istihdam planlamasının mezuniyet sayı ve ağırlığına uygun olarak gerçekleştirilmesi başlıca sosyal politika önerileri arasında yer almaktadır.

Abstract:
Youth unemployment is one of the most fundamental social policy areas in every region of the world. Numerous studies in the literature have shown that youth unemployment is not just a social problem, but also brings with it many psychosocial issues. This study attempts to create a projection for youth unemployment in Turkey and aims to determine the psychosocial consequences of youth unemployment on young people. Furthermore, the causes of youth unemployment have been identified to better understand the subject.
In the research process, designed as a mixed-method study, Ankara was determined as the universe of the research. In the quantitative section, a sample of 391 people was studied using the Short Form of DAS-21 Scale, Beck Hopelessness Scale, and Perceived Social Support Scale. In the qualitative section, in-depth interviews were conducted with 46 unemployed young people, and the data collection process was completed.
As a result of the research, it was found that the main reasons for the unemployment of young people in Ankara were inadequate guidance during the university selection process, choosing a university department without considering employment opportunities, failing to develop themselves during their undergraduate education, and the fact that undergraduate education is carried out in crowded and theoretical classrooms, as well as living in a small town. On the other hand, it was discovered that depression, anxiety, stress, and hopelessness levels were generally high among young unemployed people, and the negative emotional state caused by unemployment decreased with the perceived social support. The length of unemployment had a significant positive correlation with psychosocial problems, while low socioeconomic conditions increased the negative effects of the unemployment experience.
This study differentiates itself from other studies in the literature by considering youth unemployment from a social work perspective and includes a systemic evaluation of the above findings from a social policy perspective. Accordingly, the main social policy recommendations include increasing the practical adaptation of the curriculum to real life during the undergraduate education process, effectively incorporating foreign language and computer learning into the education process, increasing internship opportunities, maintaining social opportunities after graduation, and planning employment in line with graduation numbers and weights.