Deniz ticareti hukukunda taşıyanın muhtemel sorumsuzluk halleri
Potential exemptions of the carrier in maritime trade law
Yazar: MAHARRAM ABBASOV
Danışman: DOÇ. DR. KÜBRA YETİŞ ŞAMLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
19. Yüzyılın sonlarına doğru modernleşme aşamasından geçmekte olan teknolojik atılım sayesinde, deniz seyrüseferi üzerinden gerçekleştirilen yük nakliye işlemlerine ilişkin süreçlerin hızlandırılması, bunun yanı sıra, dünya çapında böyle yolculukların artık tarifeli olarak yapılmaya başlanması, büyük deniz taşımacılık şirketlerinin ön plana çıkmasına vesile oldu. Deniz ticaretinin yaygın bir şekil kazanması durumuna paralel olarak, yapılan seferler sırasında denizlerden kaynaklanmakta olan tehlikeler sebebiyle, sonuç itibarıyla yük zararlarındaki hızlı orantılı artışlar da gündeme gelmeye başladı. Bu bağlamda, önceleri taşıyan olan şahıslar tarafından navlun sözleşmelerinde sıklıkla kullanılmış olan sorumsuzluk kayıtları, daha sonra 1924 tarihli Lahey Kuralları m. 4 çerçevesinde mutlak sorumluluktan kurtuluş sebepleri olarak toplanılmıştır. Münhasıran deniz yolculuğuna özgü olan bu sorumsuzluk halleri, ETTK m. 1063 kapsamında muhtemel sorumsuzluk sistemini oluşturmuş, ardından ise TTK'da m. 1182 şeklinde düzenlenmiştir. Çalışmamızın temel gayesi taşıyanın muhtemel sorumsuzluk hallerine dayalı olarak sorumluluktan kurtuluş şeklinin açıklanması ve incelenmesidir. Bu bağlamda, ilk bölüm kapsamında navlun sözleşmesinin tanımı, hukuki niteliği, unsurlarından bahsedilmiş, taşıyanın kusur sorumluluğuna değinilmiş ve sorumluluğunu gerektirecek haller ele alınmıştır. İkinci bölümde muhtemel sorumsuzluk sisteminin kurulmasının tarihsel sürecine vurgu yapılmış ve muhtemel sorumsuzluk hallerinin mahiyeti tek tek değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise muhtemel sorumsuzluk sistemine dayalı olarak Uluslararası Konvansiyonlar bağlamında ve Türk hukuk düzeni çerçevesinde ispat rejiminin incelenmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Deniz Taşımacılığı, Navlun Sözleşmesi, Taşıyanın Sorumluluğu, Mutlak Sorumsuzluk, Muhtemel Sorumsuzluk, Kusur, İspat.

Abstract:
Thanks to technological advancements during the late 19th century's modernization phase, processes related to cargo transportation through maritime navigation were expedited. Concurrently, the sheduled organization of global sea voyages led to the prominence of major maritime shipping companies. As maritime trade became widespread, the inherent dangers of seas during voyages resulted in a proportional increase in cargo losses. İn this context, exemption clauses frequently employed by carriers in freight contracts, initially utilized by individuals, were later consolidated as absolute exemption reasons under Article 4 of the 1924 Hague Rules. These specific exemptions unique to sea journeys formed the potential exemption system under ETCC Article 1063, subsequently codified as TCC Article 1182. The primary aim of this study is to elucidate and examine the manner in which carriers can be exempted from liability based on potential exemption scenarios. The first section covers the definition of freight contracts, their legal nature, discusses elements, touches upon the carrier's liability for fault and addresses situations requiring liability. The second section emphasizes the historical development of the potential exemption system and evaluates the nature of potential exenption scenarios individually. The third section explores the proof regime within the context of International Conventions and the Turkish legal framework based on the potential exemption system. Keywords: Maritime Transportation, Freight Contract, Carrier's Liability, Absolute Exemption, Potential Exemption, Fault, Proof.