4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersi öğretim programının bilim okur-yazarlığı açısından analizi
Analysis of science and technology curriculum of Turkey with respect to different aspects of scientific literacy
Yazar: BURÇİN BOZYILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLŞEN BAĞCI KILIÇ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Fen Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilim okur-yazarlığı çoğu çağdaş fen programın en önemli amacı olarakifade edilmektedir. Ülkemizde de 2000 yılında geliştirilen Fen Bilgisi ve 2004yılında geliştirilen Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programında bilim okur-yazarlığının geliştirilmesinin amaçlandığı belirtilmektedir. Ayrıca, her iki programdada bilimsel süreç becerilerinin geliştirilmesinin amaçlandığı da vurgulanmaktadır.Bu araştırmada 2004 yılında geliştirilen 4 ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji DersiÖğretim Programındaki öğrenci kazanımları ve önerilen etkinlikler analiz edilerek,bilim okur-yazarlığının bilimsel bilgi, bilimin araştırıcı doğası, bilgiye ulaştıran bilimve bilim, teknoloji ve toplumun birbirleriyle etkileşimleri boyutlarından hangisinidestekleme potansiyeli olduğu belirlenmiş ve program içindeki dağılımları ortayaçıkarılmıştır. Benzer şekilde, öğrenci kazanımları ve önerilen etkinlikler incelenerekhangi bilimsel süreç becerilerini geliştirebilecekleri belirlenmiş ve program içindekidağılımları ortaya çıkarılmıştır. Kısaca, bu araştırmada Fen ve Teknoloji programınınbilim okur-yazarlığını ve bilim okur-yazarlığının en önemli yapıtaşlarından biri olanbilimsel süreç becerilerini ne derece geliştirme potansiyeli olduğu araştırılmıştır.Araştırmada nitel bir yöntem uygulanmıştır. Bu araştırma, nitel araştırmatekniklerinden doküman analizine dayalı bir çalışmadır. İki araştırmacı öğrencikazanımlarını ve önerilen etkinlikleri önce birbirinden bağımsız olarak kodlamışlar,fakat her hafta yaptıkları toplantılarda yaptıkları kodlamaları karşılaştırarak vetartışarak ortak bir sonuca varmışlardır. Daha sonra, kodlama verileri önce hervisınıftaki öğrenme kazanımlarına göre sınıflandırılmış ve yorumlanmış, sonrasındaher sınıf için tüm öğrenme alanlarının kodlama verileri birleştirilerekyorumlanmıştır. En sonda da iki sınıf karşılaştırılmıştır. Bilimsel süreç becerilerininve bilim okur-yazarlığının boyutlarının analizinde de aynı yöntem uygulanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, bilim okur-yazarlığı boyutlarından, en çokişlenen boyutun bilimin araştırıcı doğası olduğu, daha sonra sırasıyla bilimsel bilgive bilim, teknoloji ve toplumun etkileşimleri boyutlarının vurgulandığı bulunmuştur.Bilgiye ulaştıran bilim boyutunun ise çok az vurgulandığı görülmüştür. Her ikisınıfta temel bilimsel süreç becerilerine yoğunlaşıldığı ve birleştirilmiş bilimselsüreç becerilerinin az oranda vurgulandığı bulunmuştur.Araştırma sonuçlarına dayanarak, bilim okur-yazarlığı açısından, bilimokur-yazarlığı boyutlarının daha dengeli bir şekilde desteklenebilmesi için, bilgiyeulaştıran bilim boyutunu daha iyi desteklemek amacıyla oldukça geliştirilmesiönerilir.Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programının temel bilimsel süreçbecerilerini geliştirme potansiyeli olduğu söylenebilir. Fakat, birleştirilmiş bilimselsüreç becerileri yönünden biraz daha geliştirilmesi önerilir.Anahtar Kelimeler: Bilim Okur-yazarlığı, Bilimsel Süreç Becerileri, Fen veTeknoloji, Program Geliştirme, Program Değerlendirme.

Abstract:
Scientific literacy is the most important purpose of contemporary sciencecurriculum in western and some Asian countries. Similarly, the purpose ofelementary science education in our country was stated to be the development of thescientific literacy in Elementary Science Education Curriculum which was developedin 2000 and Science and Tecnology Education Curriculum which was developed in2004. Besides, the development of the science process skills was also emphasized inboth of the curricula.The distribution of different aspects of scientific literacy in learningoutcomes and activities was at 4th and 5th grade Science and Tecnology EducationCurriculum analyzed. The aspects of scientific literacy were the knowledge ofscience, the investigative nature of science, science as a way of knowing, and theinteraction of science, technology and society. In addition, the distribution of scienceprocess skills in learning outcomes and activities was analyzed. In summary short,the capasity of Science and Tecnology Education Curriculum to develop scienceprocess skills and scientific literacy was investigated in the study.A qualitative methodology was applied in the study. Firstly, two researchercoded learning outcomes and activities independently and then compared eachother?s codes, and reached a consensus in weekly meetings. Secondly, codes wereivclassified under learning areas for each grade and interpreted. Thirdly, codes underlearning areas were combined to obtain a whole picture for each grade. At the end,two data for each grade were compared. The methodology was inductive. The samemethodology was applied in the analysis of the aspects of scientific literacy.According to the research results, in respect to the dimensions of thescientific literacy, the investigative nature of the science was the most emphasizedaspect. Knowledge of science and interaction of science, technology and societyaspects were found to be second and third respectively. It was found that science as away of knowing aspect was rarely emphasized. The basic science process skills werefound to be more emphasized than integrated science process skills.In conclusion, in order to develop scientific literacy, the curriculum shouldbe improved to provide a better support in science as a way of knowing aspect.Science and Tecnology Education Curriculum has potential to develop basicscientific process skills. But, it should be improved with respect to integrated scienceprocess skills.Key Words: Scientific Literacy, Science Process Skills, Science AndTechnology, Curriculum Development, Program Evaluation.