Kelimeler arası ilişki kurma şekilleri açısından Necâtî Beğ'in kasîdelerinde müşebbeh-müşebbehün bih ilişkileri
Müşebbeh-müşebbehün bih relations in Necati Beğ's odes in terms of the ways of establishing relations between words
Yazar: GÜLCAN GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. NAMIK AÇIKGÖZ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kelimeler arası ilişki, şâirin "neyi", "hangi açıdan" ve "nasıl" ifâde ettiğini açıklamada kullandığı bir şiir anlamlandırma tekniğidir. Şâirler, şiirlerini ifâde ederken farklı ilişki şekillerinden yararlanmışlardır. Bu ilişki şekilleri ise renk, şekil, muhtevâ, mâhiyet, fonksiyon, kaligrafik-fonetik ve göndergesel ilişki olmak üzere yedi başlıktan oluşmaktadır. Bu ilişki şekillerini Necâtî Beğ'in kasîdelerindeki örnek beyitler üzerinden ele alan tez çalışması, konuyu iki ana bölüm üzerinde incelemektedir. İlk bölümde kelimeler arası ilişki şekillerinin ne olduğu hakkında bilgi verilmiştir. Aynı zamanda kelimeler arası ilişki şekillerinin müşebbeh ve müşebbehün bihlerle nasıl ilişkilendirildiği hakkında da bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise kelimeler arası ilişki kurma şekilleri Necâtî Beg'in kasîde örnekleri üzerinden müşebbeh ve müşebbehün bihlerle ilişkilendirilerek ele alınmıştır.
Kelimeler arası ilişki şekilleri etrafında müşebbeh ve müşebbehün bihlerle ele alınan beyit örneklerine göre, bu çalışmada en çok Necâtî Beğ'in kasidelerinden muhtevâ ve renk ilişkisi incelenmiştir. Muhtevâ ilişkisi ile oluşturduğu beyitlerinde tatma, koklama ve hissetme açısından beyitler ele almıştır.  Renk ilişkisi ile kurduğu beyitlerinde ise daha çok aşkı ve içsel duygu durumlarını yansıtması açısından kırmızı rengi kullanmıştır. Kaligrafik-fonetik ilişki şekli ise diğer ilişki şekillerinin içinde en az dile getirilen ilişki şeklini oluşturmuştur.

Abstract:
The relationship between words is a technique of poetry interpretation that the poet uses to explain "what", "from which angle" and "how" he expresses. While expressing their poems, poets have utilized different forms of relationship. These forms of relations consist of seven titles: color, shape, content, essence, function, calligraphic-phonetic and referential relations. This thesis, which deals with these relations through sample couplets in Necâtî Beğ's qasida, examines the subject in two main chapters. In the first chapter, information is given about the forms of inter-word relations. At the same time, information is also given about how the forms of inter-word relations are associated with the müşebbeh and müşebbehün bih. In the second part, the forms of inter-word relations are discussed in relation to müşebbeh and müşebbehün bih through the examples of Necâtî Beg's qasida.
According to the examples of couplets dealt with the müşebbeh and müşebbehün bih around the forms of relationship between words, this study mostly examined the relationship between content and color in Necâtî Beğ's ode. In his couplets formed with the relation of content, he dealt with couplets in terms of tasting, smelling and feeling.  In the couplets he created with the relationship of color, he mostly used the color red to reflect love and inner emotional states. The calligraphic-phonetic relationship was the least frequently mentioned relationship among the others.