Koyunculuk üretim faaliyetinin ekonomik analizi: Isparta ili örneği
Economic analysis of sheep farm: a case study of Isparta province, Turkey
Yazar: ASLI DALGIÇ
Danışman: PROF. DR. VECDİ DEMİRCAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Isparta ilinde koyunculuk üretim faaliyetinin ekonomik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Araştırmanın ana materyalini Isparta ilinde koyunculuk üretim faaliyetinin yoğun olarak yapıldığı Merkez, Yalvaç ve Şarkikarağaç ilçelerinde anket yöntemiyle toplanan birincil veriler oluşturmuştur. Anket uygulanacak örnek sayısının belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemlerinden Neyman Yöntemi kullanılmıştır. Neyman yöntemine göre ana kitleyi temsil edecek örnek sayısı 80 olarak hesaplanmıştır. Buna göre; ≤100 koyuna sahip işletmeler (23 işletme) 1. grup, 101-200 koyuna sahip işletmeler (22 işletme) 2. grup, 201+ koyuna sahip işletmeler (35 işletme) 3. grup olarak sınıflandırılmıştır. Anket uygulanan üreticiler tesadüfen seçilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, işletme başına düşen ortalama koyun varlığı 137.30 baş (13.20 BBHB) olarak saptanmıştır. İşletmelerde bulunan hayvanların performans özellikleri incelendiğinde; işletme başına sağılan koyun sayısı ortalama 83.13 baş, koyun başına süt verimi 0.45 lt/gün, ortalama laktasyon süresi 97.63 gün, laktasyon süresince elde edilen süt miktarı 44.23 lt, sağımdan ayrılma yaşı tüm işletmeler ortalamasına göre 5.94 yıl ve doğuran koyun başına kuzu sayısı oranı ise işletmeler ortalamasına göre %120.41 olarak tespit edilmiştir. Koyunculuk faaliyetinde bulunan üreticilerin ortalama üretim masrafları 55 116.48 TL olup, bunun %64.28'i değişen masraflardan, %35.72'si sabit masraflardan oluştuğu tespit edilmiştir. İşletme başına düşen GSÜD 93 738.84 TL olup, bunun %88.13'ünü prodüktif demirbaş kıymet artışı (PDKA) ve %8.92'sini peynir satışları oluşturmuştur. Araştırma bölgesindeki koyunculuk faaliyetinde bulunan işletmelerin karlılık göstergeleri incelendiğinde, BBHB başına ortalama brüt kar 4 415.93 TL, net kar 2 925 TL ve nispi kar 1.70 olarak saptanmıştır. Koyunculuk faaliyetinde bulunan işletmelerin teknik etkinlik düzeyi ortalama 0.79 olarak belirlenmiştir. Bu durum işletmelerin çıktı miktarlarını değiştirmeksizin girdilerde %21 tasarruf sağlayabileceklerini göstermektedir.

Abstract:
In the study, the economic analysis of the production activity of sheep breeding was aimed in the province of Isparta. The main material of the study was the primary data collected by the survey method in Merkez, Yalvaç and Şarkikarağaç districts in Isparta where the sheep production was carried out intensively. Neyman Allocation, a stratified random sampling method, was used to identify the sample number to be surveyed. According to the Neyman method, the number of samples to represent the main mass was calculated as 80. Accordingly, the groups were classified as farms with ≤ 100 sheep (23 farms, group 1), farms with 101-200 sheep (22 farms, group 2) and farms with 201 + sheep (35 farms, group 3). The surveyed producers were randomly selected. According to the research results, the average sheep presence per farm was determined as 137.30 head (13.20 AU). When the performance characteristics of the animals in the farms were examined, the average number of sheep per head was 83.13 head, the milk yield per sheep was 0.45 lt/day, the mean lactation period was 97.63 days, the milk amount obtained during lactation was 44.23 lt, the milking age was 5.94 years and the number of lamb per breeding sheep was 120.41%. The average production costs of the producers engaged in sheep farming were 55,116.48 TL, of which 64.28% were from expenses and 35.72% was from fixed costs. The gross production value per farm (GPV) was 93,738.84 TL, of which 88.13% of this amount was from the sheep value appreciation and 8.92% of it was from the cheese sales. When the profitability indicators of the farms engaged in sheep farming activities in the research region were examined, the average gross profit per AU is determined as 4,415.93 TL, net profit was 2,925 TL and the relative profit was 1.70. The technical efficiency level of the farms engaged in sheep farming is determined as 0.79. This shows that farms can save 21% on inputs without changing output amounts.