Sanatta bir ifade aracı olarak porselenin ışık geçirgenliği
Light transmittance of porcelain as a means of expression in art
Yazar: BERK ERGÜL
Danışman: DOÇ. MEZİYET AYŞE BALYEMEZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Ana Sanat Dalı / Seramik Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Artistik seramik = Artistic ceramic

Özet:
Işık ve gölge, fiziksel varlıklarının yanı sıra kavram olarak da tarih boyunca din, felsefe, mitoloji ve sanat tarihinde ele alınmış, farklı kültürlerde çeşitli şekillerde yorumlanmıştır. Sanat tarihinde birçok eserde karşımıza çıkan ışık ve gölge sembolizmi farklı disiplinlerce ve sanatçılarca pek çok kez eserlerine konu edilmiş ve zamanla bu kavramlar plastik birer olgu haline gelmiştir. Sanat seramiğinde de konu edilen ışık ve gölgenin yorumlanmasında porselen, kendine özgü özellikleri dolayısıyla sıklıkla tercih edilen bir malzeme olmuştur.
Porselen, kırığının beyaz olması, neredeyse gözeneksiz olması ve ışık geçirgenlik değerinin yüksek olması gibi karakteristik özelliklere sahiptir. Anavatanı olan Çin'den Uzakdoğu coğrafyasına, oradan da ticaret ile Avrupa'ya ulaşmış ve her iki coğrafyanın seramik geleneklerinde özel bir yer edinmiştir. Günümüz çağdaş seramiklerinde de malzemenin ışığa olan duyarlılığı, sunduğu biçim ve ifade olanakları bakımından porselen ile çalışan sanatçıların eserlerinde hem estetik hem de kavramsal açıdan ele alınmıştır. Tez kapsamında örneklenen sanatçılar, üslup olarak porselen malzemeyi kimliklerinin bir parçası haline getirmiş olan kişilerden seçilmiştir. Her sanatçı, ait olduğu kültür, kullanmış olduğu teknikler ve porselen malzeme-ışık ilişkisine dair yaklaşımları sorgulanarak ele alınmıştır. 
Porselen eserlerin üretiminde; çamur seçimi, şekillendirmede kullanılan yöntemler ve uygulanan dekor teknikleri malzemenin ışıkla olan ilişkisinin kontrol edilebilmesine yarar sağlamaktadır. Bu sebeple malzemenin ışık ile ilişkisini vurgulayan eserlerin üretim sürecinde sanatçılar, birçok değişkeni değerlendirerek üretim yapmaktadır. Malzemenin biçimsel olarak değerlendirilmesinin yanı sıra bu eserlerin sergilenmesi de ayrı bir önem taşımaktadır. Eserlerin sergileneceği ortamın doğru seçilmesi ya da kullanılacak ışıkların doğru konumlandırılması, sanatçının kişisel ifadesini izleyiciye doğru yansıtması adına oldukça büyük önem taşımaktadır.
Bu çalışma kapsamında yapılan kişisel uygulamalarda porselen malzemenin en karakteristik özelliği olan ışık geçirgenliğin, eserin ifadesini güçlendirmeye nasıl bir katkı sağladığı sorgulanmıştır.  Porselen malzemenin teknik elverişliliğinin yanı sıra sanatçıların malzeme tercihindeki kaynak noktaları ve kişisel ifadelerini dışavurum şekli de ele alınarak bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler neticesinde malzemenin biçimsel özellikleri kavramsal bir çerçevede değerlendirilmiş ve kişisel uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Kişisel uygulamaların sergilemesinde kaynak olarak doğanın ele alınması dolayısıyla malzeme-doğa-doğal ışık kurgusuna odaklanılmıştır.

Abstract:
In addition to their physical existence, light and shadow, as concepts, have been discussed throughout history in religion, philosophy, mythology and art history, and have been interpreted in various ways in different cultures. The symbolism of light and shadow, which we encounter in many works in the history of art, has been the subject of many works by different disciplines and artists, and over time these concepts have become plastic phenomena. In the interpretation of light and shadow in art ceramics, porcelain has often been a preferred material due to its unique properties.
Porcelain has characteristic features such as its white fracture, almost non-porous and high light transmittance value. It has travelled from its homeland in China to the Far East and from there to Europe through trade and has gained a special place in the ceramic traditions of both geographies. In today's contemporary ceramics, the material's sensitivity to light has been addressed both aesthetically and conceptually in the works of artists working with porcelain in terms of the form and expression possibilities it offers. The artists sampled within the scope of the thesis are selected from those who have made porcelain a part of their identities in terms of style. Each artist is examined by questioning the culture they belong to, the techniques they have used and their approach to the relationship between porcelain material and light.
In the production of porcelain works; the choice of clay, the methods used in shaping and the decor techniques applied help to control the relationship of the material with light. For this reason, artists make production by evaluating many variables in the production process of works that emphasize the relationship of the material with light. In addition to the formal evaluation of the material, the exhibition of these works is of particular importance. The correct selection of the environment where the works will be exhibited or the correct positioning of the lights to be used are of great importance in order to reflect the artist's personal expression to the audience.
In the personal applications made within the scope of this study, it was questioned how the light transmittance, which is the most characteristic feature of porcelain material, contributes to strengthening the expression of the work.  In addition to the technical suitability of porcelain material, an evaluation was made by considering the artists' points of origin in the choice of material and the way they express their personal expressions. As a result of the data obtained in the study, the formal properties of the material were evaluated in a conceptual framework and personal applications were realized. In the exhibition of the personal applications, the focus was on the fiction of material-nature-natural light due to the fact that nature was taken as a source.