Apartman tipi konutların pandemi bağlamında mekansal çözümlemelerinin incelenmesi
Investigation of spatial analysis of apartment type dwellings in the context of the pandemic
Yazar: NATALİ PAŞA
Danışman: PROF. DR. ÖMÜR BARKUL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Apartman = Apartment ; COVID 19 = COVID 19 ; Kat mülkiyeti = Condominiums ; Proksemi = Proxemia

Özet:
Kolektif yaşamın süre geldiği apartman konutları; birden fazla aileyi tek çatı altında toplamakta ve arsa üzerinde katmanlaşarak çok sayıda bireye barınma alanı yaratmaktadır. Başlangıcından günümüze bir dünya kenti olan İstanbul'da çeşitli dönemlerde, farklı nedenlerle ortaya çıkan konut açığı; birden çok ailenin barınmasına olanak sağlayan kolektif yaşam alanlarının inşasını zorunlu kılmıştır. Tarihsel süreç içerisinde yapımı hızlanarak kentin hakim dokusunu oluşturan apartman yapıları; önceleri çok nüfuslu ailelerin birlikte yaşadığı konutlar olarak yapılırken Kat Mülkiyeti Kanununun kabulünden sonraki süreçte, kullanıcılarının belirli olmadığı yapılara dönüşmüş ve standartlaşarak inşa edilmiştir. Mülkiyet kavramı çerçevesinde şekillenerek kullanıcıların mülk sahibi olmasını kolaylaştıran ve ülkemizdeki apartmanlaşma süreci için önemli bir eşik olarak değerlendirilen yasa; yap-sat olarak adlandırılan konut üretim sürecini başlatırken kullanıcısı belirli olmayan, çoğunluğu birbirine benzeyen yapıların kent genelinde hızla çoğalmasına neden olmuştur. Bu bağlamda çok katlı konut kavramı tek tipleşerek üretilen mimari ürünleri temsil etmiş ve aynı mekan organizasyonlarına sahip yapıları oluşturmuştur. Günümüz dünyasında meydana gelen Covid-19 salgını da; bireylerin hayat standartlarını kısıtlayarak günlük faaliyetlerimizin büyük bir çoğunluğunu kişisel taleplerimiz doğrultusunda tasarlanmayan bu apartman konutlarında yürütmemizi zorunlu kılmıştır. Pandemi süresi boyunca kullanıcıların konutlarında belirli zorluklarla karşılaştıkları ve bu zorlukların nedenlerinin mekan organizasyonundaki çözümlemelerle bağlantılı olduğu bilinmektedir. Günden güne konut alanları katlanarak artan İstanbul 'da gerek imar planı uygulamaları gerek yap-sat konut düzenindeki yerleşik yaygın düzen dolayısıyla tek tipleşerek inşa edilen apartmanlarda, daha steril bir yaşama gereksinim duyulan pandemi sürecindeki durumun incelendiği bu çalışma; Kat Mülkiyeti Kanunu öncesi ve sonrası dönem yapılarını konu almaktadır. Dolayısıyla yaşanan salgın süreci; apartman tipolojisinin mekansal çözümlemeleri ve kullanımları hakkında düşünme ve yeniden değerlendirme ortamı oluşturmaktadır. Bu çalışma; İstanbul'da yer alan apartman örneklerinin mesafe kavramı temeline dayanan Proksemik Alan Teorisi ışığında incelenerek plan çözümlemelerindeki yaklaşımları pandemi bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
Apartment housing gathers a multitude of families under one roof and allows space to many individuals with its stratification. As a globalized city, Istanbul has often needed more space for housing, which led to the development of collective living spaces that make it possible to house a large number of families. As the making of apartment buildings sped up over the years, they started to become a natural part of a city‟s architecture. Apartments used to be built by large families that all lived together under one roof. After the passing of the law of condominium, (Kat Mülkiyeti Kanunu) these housings were owned by anonymous individuals and their building got standardized. This law was an important turning point for the prevalence of apartment housing in our country and made it easier for individuals to own property. Furthermore, it launched the Build-Sell model for property development, which led to the increase in similar-looking apartment buildings with unspecified owners within cities. Multiple level properties became standardized and started to represent the majority of architectural structures. The ongoing Covid-19 pandemic, forced people to stay indoors, where some of our needs weren‟t accounted for within the design of apartment buildings. It is known that during the pandemic, many individuals ran into problems and shortcomings in their living arrangements. This study, which examines the situation in the pandemic process where a more sterile life is needed in apartment buildings built in a build-sell housing scheme in Istanbul, focuses on the structures of the period before and after the Law of Condominium. The pandemic has made us rethink spatial design, usage, and re-evaluate how we live. This thesis aims to analyze apartment housing in Istanbul in terms of the Proximate Spatial Theory and reconsider design within the context of the pandemic.