Türk dünyası efsanelerinde "Su çıkarma" motifi üzerine bir araştırma
A study on the water extraction motif in Turkish world legends
Yazar: EMİNE NUR ATA
Danışman: PROF. DR. ALİ BERAT ALPTEKİN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Efsaneler = Mythologies ; Motifler = Motifs ; Su = Water ; Türk dünyası = Turkish world ; Türk efsaneleri = Turkish legends ; Türkler = Turks

Özet:
Bu çalışma, Türk Dünyası efsanelerinde "su çıkarma motifi" ve motifin dinî-mitolojik kökenini ele almaktadır. Halk anlatıları arasında, günlük hayatın ve inanmaların en yoğun şekilde yansıdığı tür olan efsane metinlerinde, su çıkarma motifinin incelenmesi Türk kültürü ve inançlarının bütün olarak incelenmesine yardımcı olacaktır.
Çalışmanın Giriş bölümünde araştırmanın konusu, araştırmanın amacı, araştırma konusuyla ilgili belli başlı çalışmalar, araştırmanın yöntemi, veri analizi ile ilgili bilgi verilmiştir. Efsane kavramı ve tanımı, efsane üzerine yapılan çalışmalar belirtilmiştir.
Birinci Bölüm'de, Türk kültürü ve inancında su kültü ele alınmış, su ile ilgili inanmalar mukaddes kitaplara göre ve Türk inancına göre değerlendirilmiştir.
İkinci Bölüm, iki ana başlıktan oluşmaktadır. Bu başlıklarda su çıkarma motifinin mitolojik kökeni ve dinî kökeni ele alınmıştır. Alt başlıklarda efsane örnekleri incelenerek, kökeni tespit edilmeye çalışılmıştır.
Üçüncü Bölüm'de su çıkarma sebepleri ve su çıkarma yöntemleri tablo şeklinde verilmiş, incelenen 101 metin alfabetik sıra ile tabloda gösterilmiştir.
Dördüncü Bölüm'de çalışmada incelenen efsane metinleri, alfabetik sıra ile verilmiştir.
Sonuç kısmında önceki başlıklarda ele alınan konulara göre değerlendirmeler yapılmış, su çıkarma motifinin kökeni ile ilgili genel çıkarımlar yapılmıştır.
Çalışma; metinlerin alfabetik olarak verilmesi, ekler bölümünde yer alan efsanelerin kaynakları ve efsane adları dizini ile son bulmaktadır. Yararlanılan kaynaklar son kısımda verilmiştir.

Abstract:
This work deals with water extraction pattern and this pattern's religious-mythological origin in Turkish myths. In public statements, the investigation of water extraction pattern in myth texts which are the most intensely reflected type of daily life and beliefs will help investigation of Turkish culture and beliefs as a whole.
Introductory chapter of the work includes topic of the investigation, goal of the investigation, certain researches about the investigation's topic, strategy of the investigation and data analysis. Also, in this chapter conception and definition of myths and studies on myths are mentioned.
In first chapter, cult of water in Turkish culture and beliefs are handled. Beliefs about water are evaluated according to holy books.
Second chapter consists of two main titles. In these titles, water extraction pattern's mythological and religious origin are handled. In subtitles, it is tried to determine myths' origin by examining their examples.
In third chapter, reasons of water extractions ands trategy of water extractions are shown on a table. 101 texts which are examined are presented in alphabetical order on the table.
In fourth chapter, the legend texts examined in the study
are given in alphabetical order.
In conclusionpart, the evaluation is made according to the topics that hadled in previous titles and a general assesment is made related to origin of water extraction.
This work ends with alphabetical list of texts, myths'sources in appendices section, legendary names index and sources that is benefited.