Nicel ve nitel ölçütleriyle eğitim-iktisadi büyüme ilişkisinin panel veri analizi
Panel data analysis of education-economic growth relationship with quantitative and qualitative measures
Yazar: SİNEM GÖZDE BEŞBALLI
Danışman: PROF. DR. RECEP TARI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İnsan faktörünün iktisadi faaliyetlerin temelinde yer alması, onun iktisadi büyümenin de temelini teşkil ettiği sonucunu doğurmaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada, insan faktörünün verimliliğinin artmasında ve iktisadi büyüme ve kalkınmada önemli rol oynayan ?eğitim? kavramı incelenmiştir. Bu anlamda çalışmanın amacı, eğitim ile iktisadi büyüme arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Uluslararası öğrenci başarılarının değerlendirilmesine yönelik sınavların, öğrencilerin bilişsel becerilerindeki gelişmeleri açıkladığı ve öğrenci başarılarını yansıttığı varsayımından hareketle, ?eğitimin nicel ölçütlerinden ziyade nitel ölçütlerinin iktisadi büyüme üzerinde daha fazla etkiye sahip olduğu? hipotezi test edilmiştir. Hipotezin test edilmesi amacıyla, uluslararası sınavlar, ilköğretim ve ortaöğretim olarak ikiye ayrılmıştır. İlköğretim matematik ve fen için 64 ülkenin 1995-2011, ilköğretim okuma becerileri için 43 ülkenin 2001-2011, ortaöğretim matematik, fen ve okuma için 53 ülkenin 2000-2009 yıllarına ait yıllık verileri kullanılarak oluşturulan üç farklı model, Panel Veri Regresyon Analizi ile tahmin edilmiştir.
Her üç modele ait sonuçlar, çalışmanın hipotezini desteklemektedir. İlköğretime ve ortaöğretime ilişkin uluslararası matematik, fen ve okuma becerileri sınavlarına ait skorların kişi başına GSYİH?nın yıllık büyüme oranı üzerindeki etkisi hem pozitif hem de istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. 
Modellerde yer alan nicel değişkenlerin yanı sıra nitel değişkenlerin, kişi başına GSYİH?nın yıllık büyüme oranını kesit bazında (ülkeler bazında) ortalamadan ne kadarlık bir sapmayla etkilediği, Dünya Bankası?nın gelir grubu sınıflandırmasına göre analiz edilmiştir. İlköğretime ve ortaöğretime ilişkin uluslararası matematik, fen ve okuma becerileri sınavlarına ait skorların, gelişmekte olan ülkelerin birçoğunda iktisadi büyümeyi pozitif, gelişmiş ülkelerin birçoğunda ise negatif etkilediği görülmüştür. Bu durum, yakınsama hipotezinin varsayımını bir anlamda doğrulayabilmektedir.



nahtar Kelimeler: Eğitim Kalitesi, Panel Veri Regresyon Analizi, Uluslararası Sınavlar, TIMSS, PIRLS, PISA

Abstract:
It would not be wrong to say that human factor underlying economic activities might be a backbone of economic growth. Therefore, in this study, ?education? that plays a crucial role in economic growth and development, and increasing the productivity of the human factor has been examined.  The aim of the study is to analyze the relationship between education and economic growth. Assuming that international student achievement tests explain students? cognitive skills progress and reflect student achievements, the hypothesis saying that qualitative measures in education rather than its quantitative measures have more impact on economic growth has been tested. In an attempt to test the hypothesis, international tests are grouped into primary and secondary education. Three different models using their annual data between 1995 and 2011 for the success in mathematics and science in primary schools in 64 countries, between 2001 and 2011 for reading literacy in primary schools in 43 countries, and for the period 2000-2009 for mathematics, science and reading literacy in secondary schools in 53 countries, are estimated through Panel Data Regression Analysis. 
The findings of these three models promote the hypothesis of this study. The impact of scores for mathematics, science and reading literacy in primary and secondary schools on the annual growth rate of gross domestic product (GDP) per capita is positive and statistically significant. 
The extent to which qualitative variables as well as quantitative ones in the models may have an impact on the annual growth rate of GDP per capita has been analyzed on the basis of income distribution by World Bank. In general, it seems that international test scores for mathematics, science, and reading literacy associated with primary and secondary schools may have a positive impact on economic growth in many developing countries whereas it may adversely affect economic growth in a number of developed countries. This may partially verify the assumption of the convergence hypothesis.




Key Words: Educational Quality, Panel Data Regression Analysis, International Tests, TIMSS, PIRLS, PISA