1921 Moskova anlaşması ve bağlı gelişmelerin Türk-Rus ilişkilerine etkileri ve günümüze yansımaları
Effects of the 1921 Moskow agremend and the related developments on Turkish-Russian relations and their reflections on today
Yazar: BORAN ÖZVAN UYGUR
Danışman: PROF. DR. BİLAL KARABULUT
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Anlaşmalar = Agreements ; Moskova Antlaşması = Moscow Treaty ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Anlaşması, Türk Rus ilişkilerinde müstesna etkileri olan bir anlaşmadır. 1917'de Rusya'da meydana gelen Bolşevik Devrim ile Türk Rus ilişkilerinde yaşanmakta olan gerilim ve çatışma dinamikleri çok büyük bir dönüşüm geçirerek bir iş birliği, dayanışma ve çıkarların ortak zeminlerde kesişmesi gibi yepyeni fırsat ve imkânların doğmasına yol açmıştır. Çarlık Rusya'sının Ermeni toplumu üzerine kurguladığı sıcak denizlere inme hedefli savaş ve çatışmalar; Ermenilere yönelik tehcir, büyük bir zaferle sonuçlanan Kurtuluş Savaşı, imparatorlukların siyasal olarak etkinliğini yitirmesi ve dünyada oluşan yeni dengelerle sonuçsuz kalınca, bir anlamda Ekim Devriminin gerçekleşebileceği zemini de hazırlamış oldu. Rusya'nın Ekim Devrimi ile ortaya koyduğu yeni vizyon, Çarlık Rusya'sının bakış açısından çok daha kapsamlı ve büyük bir politikanın da kapılarını aralamış oldu. Rus etnik varlığından öte ideolojik bir zeminde gelişen bu yeni vizyon, emperyalizm ve sömürünün yorduğu dünyada ama en çok da Batının işgal ve sömürüsü ile ezilen toplumlarda büyük bir yankı uyandırdı. Bu bağlamda, Doğu-Batı arasında stratejik bir denge unsuru olan genç Türkiye Cumhuriyeti'nin kazanılması, en azıdan düşman denkleminden çıkarılması Rusya açısından önem arz etmekteydi.  Benzer şekilde İngiltere, Fransa, İtalya ve benzer sömürgeci güçlerce sıkıştırılan Türkiye için Rusya'nın bu denge ihtiyacı önemli fırsatlar sunmaktaydı. İşte bu iki önemli gücün hem jeopolitik hem de konjonktürün getirdiği bu süreç içinde kurdukları ilişkiler, bu ilişkilerin zirvesi olarak imzalanan ve 100. yılını dolduran Moskova Anlaşması, sonuçları ve günümüze etkileri, uluslararası ilişkiler disiplini açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma Moskova Anlaşmasına giden süreci, anlaşmanın içeriği, sonuçları ve günümüze etkilerini uluslararası ilişkiler disiplini çerçevesinde ele almaktadır.

Abstract:
The Moscow Agreement, signed on March 16, 1921, is an agreement that has exceptional effects on Turkish-Russian relations. With the Bolshevik Revolution that took place in Russia in 1917, the tension and conflict dynamics in Turkish-Russian relations have undergone a major transformation, leading to the emergence of brand-new opportunities and possibilities such as cooperation, solidarity, and the intersection of interests on common grounds. The wars and conflicts aimed at landing on warm seas, which Tsarist Russia built on the Armenian community; When the deportation of the Armenians, the War of Independence, which resulted in a great victory, the loss of political effectiveness of the empires and the new balances in the world, became inconclusive, in a sense, prepared the ground for the October Revolution to take place. The new vision that Russia put forward with the October Revolution also opened the doors of a much more comprehensive and grand policy than the point of view of Tsarist Russia. This new vision, which developed on an ideological ground rather than a Russian ethnic presence, had a great impact in the world tired of imperialism and exploitation, but mostly in societies oppressed by the occupation and exploitation of the West. In this context, it was important for Russia to win the young Republic of Turkey, which is a strategic balance element between East and West, or at least to remove it from the enemy equation. Similarly, Russia's need for balance presented important opportunities for Turkey, which was pressed by Britain, France, Italy and similar colonial powers. The relations established by these two important powers in this process brought by both geopolitics and the conjuncture, the Moscow Agreement, which was signed as the summit of these relations and completed its 100th anniversary, its results and its effects on today are important for the discipline of international relations. This study deals with the process leading to the Moscow Agreement, the content of the agreement, its results, and its effects on today within the framework of the discipline of international relations.