Hollywood sinema endüstrisinde korku unsuru olarak Dracula'nın metinlerarası dönüşümü
Intertextual transformation of Dracula as horror element in hollywood cinema industry
Yazar: UĞUR KILINÇ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÇETİN ERUS
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Canavar = Monster ; Dracula = Dracula ; Hollywood = Hollywood ; Korku = Fear ; Korku sineması = Horror film ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Sinema = Cinema

Özet:
Sanatsal korkunun çeşitli formlarında canavar unsuruna ve canavar anlatılarına rastlanmaktadır. Seyircilerin sinemada korkuyu deneyimlemeleri noktasında işlevsel rolü olan canavar, Hollywood sineması için de verimli kaynaklar sağlamıştır. Bu canavarlardan ve canavar anlatılarından biri olan Dracula, Hollywood sinema endüstrisinde korku türünün yerleşik bir konum edinmesi ve türün dönüşümü sürecinde oldukça önemlidir. Tezde, Hollywood korku sinemasının endüstriyel ve türsel dönüşümünün Dracula bağlamında incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmada ilk olarak, Dracula'nın yer aldığı filmlerin her açıdan bağlı olduğu Hollywood sinema endüstrisinin üretime başladığı yıllardan bugüne dek uyguladığı yapım, dağıtım ve gösterim faaliyetleri, korku filmleri odağında, incelenmiştir. Tarihsel eleştiri ve bağlamsal analizle sürdürülen incelemede, Hollywood sinema endüstrisinin, yıllar boyunca ABD'nin ve ulus ötesi toplumların konjonktürüne göre çeşitlilik gösteren yapım, dağıtım ve gösterim stratejileri ürettiği ve korku filmlerinin bu pratiklerden bağımsız olmadığı ortaya koyulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde, sinemada tür olgusuna yönelik kuramsal tartışmalar, Hollywood korku sineması ve canavar unsuru bağlamında yeniden ele alınmıştır. Bu bölümde korku sinemasının çeşitli tür yaklaşımlarına uygun çıkarımlar sağladığı ancak  türe ideolojik çerçeveden yaklaşan eleştiriler için daha verimli bir alan sunduğu görülmüştür. Çalışmanın dördüncü bölümünde, Hollywood korku sinemasının endüstriyel pratiklerine ve tür eleştirisinin korku filmleri ile canavar anlatılarının kapsamına giren çıkarımlara dayanarak, Dracula (1931, Tod Browning), The Return of Dracula (1958, Paul Landres), Blacula (1972, William Crain), Bram Stoker's Dracula (1992, Francis Ford Coppola) ve Dracula: Untold (2014, Gary Shore) filmleri canavar kuramı ve metinlerarasılık yöntemleriyle incelenmiştir. Canavar kuramı, disiplinler arası bir bakışla, Dracula'nın kültürel yapı içindeki konumu ve işlevleri üzerine bağlamsal çıkarımlar yapmaya olanak sağlamıştır. Gérard Genette'in metinlerarasılık yaklaşımıyla ise Dracula anlatısındaki değişimlerin ana-metinsellik ve üst-metinsel yorumlama süreçlerine bağlı olduğu, ayrıca metinlerarasılığın "gönderge" ve "anıştırma" biçimlerinin hem Dracula'nın görsel dönüşümlerinde hem de korku türünün mizansene bağlı uzlaşımlarında etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The monster conventions and monster narratives are found in various forms of Art-Horror. Monsters which have a functional role for the spectators to experience horror in cinema, have also provided efficient resources for Hollywood cinema. Dracula, one of these monsters and monster narratives, is very important in the process of establishing and transformation of the horror genre in the Hollywood film industry. In the thesis, it is aimed to examine the industrial and genre transformation of Hollywood horror cinema within the scope of Dracula. In the study, firstly, production, distribution and exhibition strategies of the Hollywood cinema industry, which Dracula films depend on in every aspect, from the years they started production until today, are examined in the context of horror films. In the review which continued within the framework of historical criticism and contextual analysis, it has been revealed that the Hollywood cinema industry has produced various production, distribution and exhibiton strategies based on the conjuncture of the USA and transnational societies over the years and that horror films are not independent from these practices. In the third chapter of the study, genre theories in the cinema literature are reconsidered within the scope of Hollywood horror cinema and the monster convention. Based on the chapter, it has been revealed that horror cinema provides inferences convenient for other genre approaches, but offers a more productive area for ideological approach. In the fourth chapter of the study, based on the industrial practices of Hollywood horror cinema and the interpretations of genre criticism within the scope of horror films and monster narratives, Dracula (1931, Tod Browning), The Return of Dracula (1958, Paul Landres), Blacula (1972, William Crain), Bram Stoker's Dracula (1992, Francis Ford Coppola) ve Dracula: Untold (2014, Gary Shore) are examined via monster theory and intertextuality methods. Monster theory, with an interdisciplinary perspective, allowed contextual inferences on Dracula's position and functions within the cultural structure. Derived from Gérard Genette's intertextuality approach, it has been revealed that the variations in the Dracula narrative in the movies depend on the "hypertextuality" and "metatextuality" process, and the forms of "reference" and "allusion" are effective both in the visual transformations of Dracula and in the mise-en-scene conventions of the horror genre.