Tip 2 diyabetlilerde Diyabet Farkındalığı ve İçgörü Ölçeği'nin türkçe uyarlaması: Güvenirlik ve geçerlik çalışması
Turkish adaptation of The Diabetes Awareness and Insight Scale in people with Type 2 diabetes: Reliability and validity study
Yazar: MELİKE ÇEVİKDİZİCİ
Danışman: DOÇ. BERNA DİNCER HEKİM
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Diyabet Farkındalığı ve İçgörü Ölçeği (DAS: The Diabetes Awareness and Insight Scale)'ın geçerlik-güvenirliğinin belirlenmesi, Türkçe'ye çevrilerek ile kültürel adaptasyonunun yapılması ve psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesidir. Metodolojik kesitsel türde olan bu araştırma İstanbul'da bir üniversite hastanesinde 20 Mart 2022- 20 Haziran 2023 tarih aralığında Diyabet Polikliniğine başvuran 351 hasta ile yüz yüze görüşülerek yürütülmüştür. Veriler Hasta Tanıtım Formu, Diyabet Farkındalığı ve İçgörü ölçeği, Kısa Hastalık Algı Ölçeği ve Pozitif ve Negatif Duygu Durum Ölçeği kullanılarak toplandı. Katılımcıların %61'inin kadın, %45,6'sının 46-60 yaş arasında olduğu, yaş ortalaması 55,94±9,40 yıl olup, açlık kan glikoz düzeyi ortalaması 160,44±61,86, HbA1c değeri ortalaması 8,32±2,18, diyabet tanı süresi ortalaması 12,16±7,96 yıl dır.
Geçerlilik analizlerinde Doğrulayıcı Faktör analiz sonuçlarında ölçeğin yapısal denklem model sonucu (Structural Equation Modeling Results) p=0,000 düzeyinde anlamlı olduğu görülmüştür. Birinci düzey tek faktör analizi sonuçlarında uyum indeksi RMSEA: 0,075 puan ile uyumu kabul edilebilir sınırda; χ2 (Cmin/df) 2,977 ile güçlü uyum, Kapsam Geçerlilik indeksi: 1,0 olarak tespit edilmiştir. DFİÖ genel iç tutarlılık katsayısı (Cronbach alpha 0,70), test-tekrar test güvenilirliği (0,784) göstermiştir. Spearman Brown(rSR) katsayısı: 0,785, Guttman Split-Half katsayısı: 0,777, Madde toplam korelasyonu değerleri: 0,304–0,572 arasında değişiklik gösterdiği bulunmuştur. DFİ ölçeğinin toplam puan ortalaması 7,53±0,93 olup, bireylerin diyabet farkındalıklarının ortalamanın üstünde olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Diyabet, diyabet farkındalığı, geçerlilik, güvenirlik

Abstract:
This study was conducted to determine the validity-reliability of the Diabetes Awareness and Insight Scale (DAS), to make its cultural adaptation by translating it into Turkish, and to evaluate its psychometric properties. This research, which is a methodological cross-sectional type, was conducted between 20 March 2022 and 20 June 2023 with 351 patients who came to the Diabetes Polyclinic at a university hospital in Istanbul. Data were collected through face-to-face interviews using the Patient Information Form, Diabetes Awareness and Insight Scale , Brief Illness Perception Scale and Positive and Negative Mood Scale. 61% of the participants were women, 45.6% were between 46-60 years old, the average age was 55.94±9.40 years, the average fasting blood glucose level was 160.44±61.86, the average HbA1c value was 8, 32±2.18, the average duration of diabetes diagnosis is 12.16±7.96 years.
In the validity analysis, the Confirmatory Factor analysis results showed that the scale was significant at the p=0.000 level as a result of the structural equation modeling results. In the results of the first level single factor analysis, the goodness of fit indices of the scale; RMSEA is in acceptable fit with 0.075; Excellent fit was determined with χ2 (Cmin/df) 2.977, Content Validity index: 1.0. DFIS showed overall internal consistency coefficient (Cronbach alpha 0.70) and test-retest reliability (0.784). Spearman-Brown coefficient: 0.785, Guttman Split-Half coefficient: 0.777, Item total correlation values: It was found to vary between 0.304 and 0.572. The total score average of the DFI scale is 7.53±0.93, and it was determined that individuals' awareness of diabetes was above average.
Keywords: Diabetes, diabetes awareness, validity, reliability