İlkokul fen öğretiminde hedef davranışların kazandırılması ve bilişsel öğrenmelerin kalıcılığı ile ilgili yaklaşımlar
Approaches to improve the level of relevant achievement and the retention of what is learned in elementary school science
Yazar: SELMA MOZA (PARILTI)
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Doktora, 1995
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Geleneksel öğretim yöntemi = Traditional teaching method ; Hedef davranışlar = Target behaviours ; Program geliştirme = Program development ; Programlı öğretim = Programmed teaching ; Yönetim teknikleri = Management techniques ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlköğretim = Primary education

Özet:
ÖZET Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul Fen Bilgisi öğretimi ile ilgili üç yaklaşımın, öğrenme ünitesinde gerçekleşen hederlerle tutarlı öğrenme düzeyi ve öğrenilenlerin kalıcılığı üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu araştırmada etkisi incelenen yaklaşımlar şunlardır : (a) izleme türü değerlendirme ile desteklenmiş olan yapılandırılmış problem çözme yaklaşımı, (b) izleme türü değerlendirme ile desteklenmiş geleneksel fen öğretimi ve (c) geleneksel fen öğretimi. Öğretmenlerin öğretme yeterlikleri ve öğrencilerin öğretimi yapılacak ünitenin bilişsel önkoşullarına sahip olma dereceleri gibi etkenler göz önünde tutularak her biri ikişer şubelik üç grup oluşturulmuş ve bunlar random yolla iki denel işlem ve bir kontrol grubuna atanmıştır. Araştırmada yararlanılan öğrenci gruplarına bilişsel davranışları yoklayan 40 soruluk seçmeli test, öntest, sontest ve kalıcılık testi olarak uygulanmıştır. Öntest sonuçları grupların başlangıçta birbirlerine denkliğini kontrol ve erişiyi, sontest puan lan erişiyi ve kalıcılık testi ile birlikte unutmayı tahminde kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, izleme türü değerlendirme ile desteklenmiş olan yapılandınlmış problem çözme yaklaşımının (denel işlem I), okullardaki gibi grupla öğrenmelerde, hem öğrenme düzeyi hem de öğrenilenlerin kalıcılığı açısından en etkili yaklaşım olduğunu göstermektedir. Öğrenme düzeyi sadece yüksek düzeyli bilişsel davranışlarla (higher mental processes) sınırlı tutulduğunda bu yaklaşımın etkililiği daha açık bir biçimde ortaya çıkmaktadır. İzleme türü değerlendirme ile desteklenen yapılandırılmış problem çözme yaklaşımı, hedeflerle tutarlı öğrenme düzeyini, izleme türü değerlendirme ile destekle nen geleneksel öğretime göre yarım standart sapma kadar yükseltecek güçte iiigörünmektedir. Bu yaklaşımın, öğrenmelerin kalıcılığı üzerinde de buna benzer bir etkide bulunduğu anlaşılmaktadır. İzleme türü değerlendirme ile desteklenen geleneksel öğretim yaklaşımı, hedeflerle tutarlı öğrenme düzeyini, böyle bir desteğe sahip olmayan geleneksel yaklaşıma göre yarım standart sapmadan daha fazla yükseltebilecek güçte görünmektedir. Yaklaşımı izleme türü değerlendirme ile desteklemenin katkısı da, yüksek düzeyli bilişsel davranışlarla ilgili öğrenmelerde daha belirgin bir hale gelmektedir. Bu son yaklaşımın öğrenmelerin kalıcılığı üzerindeki etkisi de buna benzer nitelikte görünmektedir. İzleme türü değerlendirmeyle desteklenen yapılandırılmış problem çözme yaklaşımının bu araştırmada açıkça ortaya çıkan üstünlüğünün, bu yaklaşımda öğretim hizmetini oluşturan başlıca etkenlerin (Bloom 1979; Özçelik 1987) tümünden (işaretler, katılma, pekiştirme, dönüt ve düzeltme) etkili bir şekilde yararlanılmış olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. İzleme türü değerlendirmeyle desteklenen geleneksel yaklaşımın bu derecede etkili görülmeyişinin ise bu yaklaşımda öğretim hizmetini oluşturan niteliklerin sadece sonuncusundan etkili bir şekilde yararlanmaya çalışılmasından kaynaklanmış olması mümkündür. Bu araştırmanın bulguları, dış ülkelerde öğretim hizmetinin niteliği üzerinde yapılmış olan araştırmaların sonuçlarıyla paralellik göstermektedir. Bu durum, eldeki araştırmanın sağlam bir temele dayandığına işaret eder niteliktedir. IV

Abstract:
ABSTRACT The basic purpose of this study is to examine the effects of three approaches in elementary school science both on the relevant achievement in a learning unit and on the retainment of what has been learned in that unit. The three approaches tested in this study are (a) an optimally structured problem solving supported by formative evaluation of student learning, (b) conventional teaching supported by formative evaluation of student learning, and (c) conventional teaching. Three comparatable sampling groups were formed, taking the teacher competence and availability of prerequisite learnings into account, and those groups were assigned randomly to experimental treatments. A multiple choice test covering mostly the cognitive behaviors was administered to sampling groups as pretest, posttest and retention test. The results of pretest were used both as a measure of starting level and estimate of relevant learning. Posttest results were used both as a measure of final level of learning and as a baseline measure for forgetting. The results of the study indicated that the optimally structured problem solving approach supported by formative evaluation is the best means for improved school learning, as expected, both in terms of the level of relevant learning and in terms of the retention of what is learned. The superiority of the approach is more pronounced when the behaviors above the recall level in the taxonomy of educational objectives are conserned, that is when the level of achievement is limited to "higher level mental processes learning" only. This is also an expectation considering the structure of the taxonomy of educational objectives in cognitive domain and the nature of the higher mental processes as envisioned in that taxonomy (Bloom, 1956).The optimally structured problem solving approach supported by formative evaluation seems to increase the level of relevant achievement about a half standart deviation above the means of conventional approach supported by formative evaluation, and one standard deviation above the mean of conventional approach with no such support. It seems almost equally effective on the retainment of what is learned. Conventional approach supported by formative evaluation seems to increase the level of relevant achievement about a half standard deviation above the mean of conventional approach with no such support. The superiority of this approach to conventional teaching is again more pronounced for "higher mental processes learning". This approach also seems almost equally effective on the retainment of what is learned. It is thought that the superiority of optimally structured problem solving approach supported by formative evaluation in terms of both the level of relevant learning and the retainment of what is learned is due to its use of all qualities of group based instruction, that is, the effective use of cues, participation, reinforcement, and feedback and corretives (Bloom 1979, 1987). The lessoned increment in the relevant achievement in the conventional approach supported by formative evaluation might be due to ignoring the roles of the other qualities of instruction and taking only the feedback and correctives into account. The results of the study seem to support the evidence on the qualities of group based instruction obtained in the studies abroad (Bloom 1984), which in turn, seem to indicate that the results of this study have a sound basis. vi