Ebü'l-Hayr Muhammed İbnü'l-Cezerî ve kıraât ilmindeki yeri
Abu'l-Hayr Muhammed Ibn al-Jazari and his place in qiraat science
Yazar: SEDAT KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMİL KÜÇÜK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm Hz. Peygamber (s.a.v.)'e şifahi olarak indirilmiş, vahyin ilk muhatapları olan sahabiler de Kur'ân'ı ondan aynı yöntemle almışlardır. Kur'ân tarihinde, kitabet,  cem' ve istinsâh faaliyetleri çok önemli evrelerdir. Kırâatlerin tedvini, yedi ile sınırlanması ve bazı kırâat meselelerinin tartışılmaya açılması gibi hususlar da Kur'ân tarihinde önemli dönüm noktalarındandır. İbnü'l-Cezerî (öl. 833/1429) kırâat ilmi tarihinde gerek kaleme aldığı eserlerle gerekse bu ilimle uğraşanlar üzerinde bırakmış olduğu etki ile adından oldukça söz ettiren biridir. Bu çalışmada İbnü'l-Cezerî'nin kısaca hayatı, kırâat ve tecvîd ilmine katkısı ve kırâat ilmiyle uğraşanlar üzerindeki etkisi tespit edilip incelenmeye çalışılmıştır. Çalışma giriş ve üç ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, önemi, amacı, yöntemi ve sınırlılığı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, İbnü'l-Cezerî'nin hayatı, hocaları, talebeleri, eserleri ve ilmi kişiliği kısa bir şekilde ele alınmıştır. İkinci bölümde, onun kıraat ve tecvîd ilmine katkısı motodolojik ve epistemolojik açıdan irdelenmiştir. Bu bağlamda onun kırâat-ı aşere sistemini ihdâs etmesi, kırâat ilminde tahrîrât geleneğini başlatması ve kırâat eğitim ve öğretimine yeni bir usul getirmesi konuları teferruatlı bir şekilde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, onun kırâat ilmiyle uğraşanlar üzerindeki etkisi dönemsel olarak takdim edilmeye çalışılmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışma neticesinde elde edilen veriler ve bu veriler üzerine bina edilen tespit ve değerlendirmeler akademik dünya ile paylaşılmıştır.

Abstract:
The Holy Qur'an was revealed to the Prophet (pbuh) verbally, and the companions, who were the first addressees of the revelation, received the Qur'an from him in the same way. In the history of the Qur'an, 'kitabet' (inscription), cem' (accombination) and istinsah (sampling) activities are very important phases. Issues such as the compilation of qira'ats (recitations), their limitation with seven, and the bringing up some qira'at issues for discussion are also important turning points in the history of the Qur'an. İbnü'l-Cezerî (d. 833/1429) is one of the people who made a distinguished name for himself in the history of the science of qira'at, both with the works he wrote and the influence he left on those dealing with this science. In this study, Ibn al-Jazari's life, his contribution to the science of qira'at and tajweed, and his influence on those who deal with the science of qira'at have been tried to be determined and examined. The study consists of an introduction and three main parts. In the introduction, information is given about the subject, importance, purpose, method and limitation of the research. In the first chapter, Ibn al-Jazari's life, teachers, students, works and scientific personality are briefly discussed.  In the second chapter, his contribution to the science of qira'at and tajweed is examined methodologically and epistemologically. In this context, the issues of his establishment of the system of ten doctrines in qira'at, initiation of the tradition of tahrirat (correspondence) in the science of qiraat and bringing a new method to the teaching and learning of qira'at are discussed in detail. In the third chapter, his influence on those who deal with the science of qira'at is tried to be presented periodically. In the conclusion part, the data obtained as a result of the study and the determinations and evaluations based on these data are shared with the academic world.