Samsun ilinde mera ıslahının hayvancılık işletmelerinin sürdürülebilirliğine etkileri
The effects of pasture improvement on the sustainability of livestock farms in samsun province
Yazar: YASİN ALPARSLAN KURT
Danışman: PROF. DR. İSMET BOZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Mera ıslahı = Pasture breeding ; Sürdürülebilir tarım = Sustainable agriculture ; Teknik etkinlik = Technical efficiency

Özet:
Meralar, kaba yem kaynağı olarak hayvansal üretim maliyetinin azaltılmasında birinci derecede önem arz etmektedirler. Dolayısıyla ıslah edilmiş meraların sağlayacağı verimli ve kaliteli ot, hayvancılık işletmelerinin sürdürülebilirliği açısından hayati öneme sahiptir. Bu Doktora tez araştırması; Samsun ilinde ıslah edilmiş meralardan yararlanma durumunun küçükbaş ve büyükbaş hayvan işletmelerinin sürdürülebilirliklerine etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada, Samsun ilinin 17 ilçesinde ıslah edilmiş meralardan yararlanan 64 küçükbaş ve 105 büyükbaş işletme ile ıslah edilmemiş meralardan yararlanan 73 küçükbaş ve 116 büyükbaş hayvancılık işletmelerinde yüz yüze yapılan anket çalışması sonucu elde edilen veriler değerlendirilmiştir.
Anket çalışması sonucu elde edilen verilerden; işletmelerin sosyoekonomik durumlarını belirlemede Ki-Kare ve T-Testi, işletmelerin teknik ve ekonomik etkinliğini belirlemede Veri Zarflama Analizi (VZA), sürdürülebilirliğe etki eden faktörleri ve işletmecilerin mera ıslahına karşı tutumlarına etki eden faktörleri belirlemede Binary Logistic Regresyon Modeli kullanılmıştır.
Araştırma sonucu; 1) ıslah edilmiş meralardan yararlanan küçükbaş hayvan işletmelerde mera ıslahı ile hane nüfusu ve hayvan sayısı arasında, büyükbaş hayvan işletmelerinde ise mera ıslahı ile hayvan sayısı arasındaki ilişkinin önemli olduğu, 2) ıslah edilmiş meralardan yararlanan; küçükbaş işletmelerde mera ıslahı ile köy yönetimine katılım, tarımsal örgüt üyeliği ve kredi geri ödeme zorluğu arasında, büyükbaş hayvan işletmelerinde ise mera ıslahı ile köy yönetimine katılım, tarımsal örgüt üyeliği, tarımsal hibe alma, kredi geri ödeme zorluğu ve traktör varlığı arasındaki ilişkinin önemli olduğu, 3) mera ıslahının küçükbaş ve büyükbaş hayvan işletmelerinde işletmelerin teknik ve ekonomik etkinliklerine çok önemli derecede etki etmiş olduğu, 4) mera ıslahının işletmelerinin sürdürülebilirlikleri üzerine etkileri bakımından; küçükbaş ve büyükbaş hayvan işletmelerinin her ikisinde de mera ıslahı, yem bitkisi üretimi ve tarımsal örgüt üyeliği işletmelerin sürdürülebilirliği üzerinde önemli etkili olduğu, 5) ıslah edilmemiş meralardan yararlanan işletmecilerin mera ıslahına karşı algı ve isteklilik durumları bakımından; küçükbaş hayvan işletmelerinde tarımsal örgüt üyeliği ve hayvansal eğitime katılım durumu, büyükbaş hayvan işletmelerinde ise yönetici yaşı, yem bitkisi üretimi ve tarımsal örgüt üyeliğinin önemli etki ettiği tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak; Samsun ilinde büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapan işletmelerde sosyo ekonomik yapı açısından hayvan sayısı, köy yönetimine katılım, tarımsal örgüt üyeliği ve kredi geri ödeme zorluğu, etkinlik açısından teknik ve ekonomik etkinliğin, sürdürülebilirlik açısından tarımsal örgüt üyeliğinin her iki işletmede de hayvancılık faaliyetinin sürdürülebilirliği üzerinde belirleyici parametreler olduğu söylenebilir. Ayrıca küçükbaş hayvan işletmelerinde hane nüfusu, işletme yöneticilik tecrübesi, tarımsal kredi ve hayvansal eğitim durumu ve büyükbaş hayvan işletmelerinde ise tarımsal hibe alma, traktör varlığı, yönetici yaşı, hane nüfusu, tarım dışı gelir, yem bitkisi üretimi, ilçe tarım teknik personellerinden bilgi alma ve Ziraat Fakültesinden bilgi alma hayvancılık faaliyetinin sürdürülebilirliği üzerinde belirleyici parametreler olduğu söylenebilir.

Abstract:
Pastures are of primary importance in reducing the cost of animal production as a source of forage. Therefore, the efficiency and quality of grass provided by improved pastures is of vital importance for the sustainability of livestock enterprises. This PhD thesis research; It was carried out in Samsun province to determine the effects on the sustainability status of small ruminant husbandry and cattle husbandry that benefit from reclaimed pastures and those that do not. In the research, the data obtained as a result of a face-to-face survey conducted in 137 small ruminant husbandry business and 221 cattle husbandry business in 17 districts of Samsun province were evaluated.
From the data obtained as a result of the survey; Chi-Square and T-Test were used to determine the socio-economic status of the enterprises, Data Envelopment Analysis (DEA) was used to determine the technical and economic efficiency of the enterprises, and Binary Logistic Regression Model was used to determine the factors affecting sustainability and the factors affecting the attitudes of the operators towards pasture improvement.
Research result; 1) The relationship between pasture improvement and the household population and number of animals is important in small ruminant husbandry business that benefit from improved pastures, and between pasture improvement and the number of animals in cattle husbandry business, 2) benefiting from reclaimed pastures; The relationship between pasture improvement and participation in village management, agricultural organization membership and loan repayment difficulty in small ruminant husbandry business, and between pasture improvement and participation in village management, agricultural organization membership, receiving agricultural grants, loan repayment difficulty and the presence of tractors in cattle husbandry business, 3) pasture improvement has a significant impact on the technical and economic efficiency of small ruminant husbandry business and cattle husbandry business, 4) in terms of the effects of pasture improvement on the sustainability of pasture; In both small ruminant husbandry business and cattle husbandry business, pasture improvement, forage plant production and membership in agricultural organizations have a significant impact on the sustainability of the enterprises, 5) In terms of the perception and willingness of the operators using unrehabilitated pastures towards pasture improvement; It has been determined that membership in an agricultural organization and participation in animal training have a significant impact on small livestock enterprises, while manager age, forage crop production and membership in an agricultural organization have a significant impact on cattle enterprises.
In conclusion; In terms of socio-economic structure, the number of animals, participation in village management, membership in agricultural organizations and difficulty of loan repayment in enterprises engaged in cattle and sheep breeding in Samsun province, technical and economic efficiency in terms of efficiency, and membership in agricultural organizations in terms of sustainability are determinants of the sustainability of livestock activities in both enterprises. It can be said that there are parameters. In addition, in small ruminant husbandry business; household population, business management experience, agricultural credit and animal education status, and in cattle husbandry business; receiving agricultural grants, presence of tractors, manager age, household population, non-agricultural income, forage crop production, getting information from the district agriculture technical personnel and information from the faculty of agriculture. It can be said that there are determining parameters on the sustainability of livestock farming activities.