Kuzey Anadolu sapsız meşesi (Quercus petraea subsp. iberica) fidanlarında kuraklık stresinin bazı fizyolojik ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi ile morfolojik özellikler arasındaki ilişkinin analizi
Effect of drought stress on some physiological and biochemical characteristics in Quercus petraea subsp. iberica seedlings and analysis of the relationship between morphological traits
Yazar: EBRU ATAR
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER YÜCESAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Çalışma kapsamında Kuzey Anadolu Sapsız Meşesi'nin farklı populasyonlarından temin edilen tohumlardan yetiştirilen fidanların kuraklık stresine karşı göstereceği bazı fizyolojik ve biyokimyasal özellikleri tespit edilmesi, hem türün kuraklığa karşı vermiş olduğu tepkiler hem de populasyonlara bağlı olarak kuraklığa verilen tepkilerin değişiminin ortaya koyulması amaçlanmıştır. Bu bağlamda sapsız meşe fidanlarında şafak öncesi bitki su gerilimi, toprak sıcaklığı ve nemi, fotosentetik pigment analizleri, toplam çözünebilir karbonhidrat ve prolin içerikleri belirlenmiştir. Ayrıca bir yaşındaki sapsız meşe fidanlarında bazı morfolojik özellikler ölçülerek, populasyonların kuraklık stresine karşı vermiş olduğu tepkiler ile morfolojik özellikler arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda gerek fizyolojik ve biyokimyasal özellikler gerekse morfolojik özellikler bakımından populasyonlar arasında farklılıkların olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan kuraklık stresine maruz fidanlarda stres uygulaması süresinin artmasına bağlı olarak bitki su gerilimi, toplam karotenoid, prolin ve toplam karbonhidrat miktarlarının arttığı, klorofil a, b ve toplam klorofil miktarlarının ise azaldığı belirlenmiştir. Yine morfolojik özellikler bakımından populasyonlar arasındaki varyasyonlar ortaya koyulmuş ve fidan kalite sınıflandırmasında önemli parametrelerden olan kuru kök yüzdesi, katlılık indisi, gürbüzlük indisi ve Dickson kalite indisine ait elde edilen veriler ile populasyonların kuraklık stresine verdiği fizyolojik ve biyokimyasal tepkiler arasında güçlü ilişkilerin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Within the scope of the study, it was aimed to determine some physiological and biochemical characteristics of the saplings grown from seeds obtained from different populations of the North Anatolian sessile oak against drought stress, and to reveal both the reactions of the species to drought and the changes in reactions to drought depending on the populations. In this context, pre-dawn plant water stress, soil temperature and humidity, photosynthetic pigment analysis, total soluble carbohydrate and proline contents of sessile oak seedlings were determined. In addition, some morphological features were measured in one-year-old sessile oak saplings, and the relationships between the reactions of populations to drought stress and morphological characteristics were evaluated. As a result of the study, it was determined that there are differences between the populations in terms of both physiological and biochemical characteristics and morphological characteristics. On the other hand, it was determined that due to the increase in the stress application period in the saplings exposed to drought stress, the plant water stress, total carotenoid, proline and total carbohydrate amounts increased, while chlorophyll a, b and total chlorophyll amounts decreased. Also, in terms of morphological characteristics, variations between populations were revealed and it was determined that there were strong relationships between the physiological and biochemical responses of the populations to drought stress with the data obtained from dry root percentage, sturdiness index, dry shoot-root ratio and Dickson quality index, which are important parameters in seedling quality classification.