Trabzon Gülbahar Hatun Camii mihrabı restorasyon uygulamaları
Reatoration implementations of the mihrab of Gülbahar Hatun Mosque
Yazar: LOKMAN GENÇTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MERAL AKAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; El sanatları = Handicrafts ; Gülbahar Hatun Camii = Gülbahar Hatun Mosque ; Restorasyon = Restoration ; Trabzon = Trabzon

Özet:
Trabzon Gülbahar Hatun Camii, Trabzon ilindeki ilk Osmanlı eseri olup eski devir Osmanlı mimarisinin ve sosyal devlet anlayışının günümüzde varlığını devam ettiren sayılı örneklerinden biridir. Gülbahar Hatun Camii mihrabı ve mihrapta kullanılan kalem işi tezyinatı, farklı dönemlerde olumsuz restorasyon ve konservasyon süreçlerinden geçip günümüze büyük kayıplar vererek gelmiştir. Kültür mirası unsuru olarak mihrabın özgün haline yaklaştırılması için mevcut durumuna en uygun yöntem izlenmiştir. Restorasyon ve konservasyon projesi kapsamında dönem eki olarak kabul edilen tabaka üzerinde gerçekleştirilen uygulamalarının aşamaları detaylı olarak anlatılmıştır. Araştırmada Gülbahar Hatun Camii ve cami mihrabında kullanılan kalem işi tezyinatın tarihi geçmişi hakkında bilgi verilmiş aynı zamanda cami mihrabının önceki dönemlerde geçirmiş olduğu restorasyon ve konservasyon süreçlerine de değinilmiştir. Mihrabın geçirmiş olduğu başarısız uygulama sonucunda özgün halinden uzaklaşması, restorasyon ve konservasyon biliminin temel etik değerlerine uygun olmayan bir durum ortaya çıkarmıştır. Uygulaması yapılan son restorasyon süreci, cami mihrabını özgün haline yaklaştırmak için tercih edilebilecek en uygun yöntem ve tekniklerle gerçekleştirilmiştir. Bu sürecin tamamlanma aşamaları restorasyon ve konservasyon biliminin hassas dengelerinin önemini ortaya koymuştur. Bu çalışmanın önemli bir yanı da başarılı ve başarısız olarak nitelendirilen iki restorasyon ve konservasyon sürecinde ortaya çıkan sonuçlar arasında karşılaştırma yapma imkânı sunmasıdır. Çalışma kapsamında, yapılan uygulamanın mevcut dönem koşulları ile değerlendirilmesi yapılmış ve bu araştırmanın sonraki dönemlerde gerçekleştirilecek olan restorasyon uygulamalarına örnek olması amaçlanmıştır. Cami mihrabının başarılı bir uygulama sonrasındaki durumu ortaya konmuş ve çıkarımlar değerlendirilerek araştırma sonlandırılmıştır.

Abstract:
Trabzon Gulbahar Hatun Mosque is the first Ottoman work in Trabzon and it is one of the few examples of Ottoman Architecture and social state understanding of Ottoman Empire. The mihrab and the hand-drawing on the mihrab of Gulbahar Hatun Mosque, has been badly damaged due to poor restoration and conservation processes. The most appropiate process was followed to make mihrab return to its original aspect, as a cultural heritage element. The stages of the applications on the layer, considered as a period attachment, are explained in detail within the scope of the restoration and conservation project. In this research, the information has been given about previous restoration and conservation processes and the historical information of Gulbahar Hatun Mosque and the hand-drawing of mihrab. As a result of unsuccesful implementation of the mihrab, it became different from its original state, thus a situation, that is not in accordance with the basic ethical values of the science of restoration and conservation occured. In the last restoration process, the most appropiate methods and techniques were used to make the mihrab approach closer to its original state.The stages of completion of this process, revealed the importance of the sensitivity of the science of restoration and conservation. Another important aspect of this study is that, it provides the opportunity to compare the results between two restoration and conservation processes, which are considered as succesful and unsuccesful.Within the scope of the study, the application was evaluated with the current period conditions and this study was aimed to be an example of the restoration works to be carried out in the following periods. the situation of the mosque's mihrab after a successful implementation was revealed and the research was finished by evaluating the inferences.