Dünya Bankası'nın Türkiye'de sağlık politikalarına etkisi: sağlıkta dönüşüm programı
Impact of the World Bank on health politics in Turkey: Health transformation program
Yazar: RECEP FEDAİ
Danışman: DOÇ. DR. CAN UMUT ÇİNER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dünya Bankası = World Bank ; Projeler = Projects ; Sağlık Dönüşüm Programı = Health Transformation Program ; Sağlık politikası = Health policy ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact

Özet:
2003 yılında Sağlık Bakanlığı'nın açıkladığı SDP, bu tezde DB'nin Türkiye'ye yönelik hazırladığı raporlar ve Türkiye'de uygulanan sağlık projeleri çerçevesinde ele alınmıştır. Dünya genelinde başlatılan sağlıkta dönüşüm; sağlık harcamalarında maliyet artışını engellemek, tedavi edici hizmetler yerine koruyu hizmetlerde devleti sorumlu tutmak ve buna uygun araçları kullanmak olarak tanımlanabilir.
Sağlık hizmetlerinin ayrıştırılmasına neden olan bu politikalar Türkiye'de sağlık alanını iki önemli başlık altında dönüşüme uğratmıştır. Bunlardan ilki sağlıkta dönüşümün maliyet gerekçesiyle yapılmasının temel sağlık hizmetlerini güçlendireceği ve devletin kaynaklarını daha rasyonel alanlara kaydıracağının öngörülmüş olmasıydı. Diğer gelişme ise hasta sevk sisteminin uygulanması ile sağlık harcamaları azalırken; temel sağlık hizmetleri geliştirilecek ve tedavi edici hizmetlere yapılan harcamalar sınırlanacaktı. Ancak sağlıkta dönüşüm, devletin sağlıktan faydalanmaya yönelik talebi artırmasına ve özel sektörün alana girmesine yönelik uygulamalara yoğunlaşmasına, nihayetinde sağlığın 'harcama değerinin' yaratılmasına neden olmuştur. 
DB'nin sağlık reformları doğrultusunda açıklanan Sağlıkta Dönüşüm Programı; bu tezde Türkiye'de devlet ve özel sektör arasında yeni ilişki biçimlerinin kurumsallaşmasına bağlı olarak 'harcama değeri' kavramı üzerine oturtulmaktadır. Sağlıkta dönüşüm, sağlık harcamalarının artırılması yoluyla alanın kârlı bir hale dönüştürülmesine dayanmaktadır. Devlet sağlık alanını özel sektör yoluyla güçlendirmek amacıyla kamu sağlık harcamalarını artırırken, devletin özel sektöre transfer ettiği kaynak da artmaktadır. Kamu eliyle özel sektöre kaynak transferi gerçekleşirken DB raporlarında yer verildiği üzere sağlık hizmetlerine erişim de artmıştır. Hizmet sunum ve finansman birimlerinin birbirinden ayrılması ile kamu sağlık hizmeti veren kuruluşlar özel sektörden kurum dışı hizmet adı altında hizmet tedarik etmeye başlamıştır. Diğer yandan hizmet finansmanı birimi ise (SGK) özel sağlık sektöründen alınan hizmetleri finanse etmeye başlamış devlet özel sağlık sektörünün finansman sağlayıcısı durumuna gelmiştir. Tezde Sağlıkta Dönüşüm Programı ile kamu sağlık harcamalarının özel sektör lehine arttığı; ayrıca devletin özel sektör sağlık harcamalarını finanse ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The SDP, which was declared by the Ministry of Health in 2003, is dealt with in this thesis within the framework of the reports prepared by the World Bank to Turkey and the health projects applied in Turkey. Transformation to health initiated worldwide; to prevent the cost increase in health spending, to hold the state responsible for health services instead of treating services and to use the appropriate tools.
These policies that lead to the breakdown of health services have transformed the health field in Turkey under two important headings. These were mainly due to the fact that the change in health would be made on the basis of cost for strengthening basic health services and for the state to allocate its resources to more rational areas. Another development is that while the health expenditures are reduced by the application of the patient referral system; Basic health services will be developed and spending on medikal services will be limited. However, the transformation in health has led to the creation of value for money of health, ultimately to the intensification of the demands of the state to benefit from health and to the application of the private sector to enter the field.
Health Transformation Program announced in line with the World Bank's health reforms; this thesis is based on the concept of 'value for money' depending on the institutionalization of new forms of relations between the state and the private sector in Turkey. Healthcare transformation is based on the transformation of the field into profitable through increased health spending. While increasing public health spending to strengthen the state health sector through the private sector, the resources transferred by the state to the private sector are also increasing. Access to health services has also increased, as indicated by the World Bank reports, when public sector private resource transfers take place. With the division of service delivery and financing departments, public health service providers have begun to provide services from the private sector under the name of outsourced service. On the other hand, the service financing unit (SGK) has become the financing provider for the state private health sector, which has begun to finance services received from the private health sector. With the Health Transformation Program in Thesis, public health expenditures have increased in favor of the private sector; As well as the financing of private sector health spending by the state.