Okulların akademik iyimserlik düzeyi ile öğrenci direnç davranışları arasındaki ilişkinin inclenmesi
Investigation of the relation ship between school academic optimism level and student resistance behaviors
Yazar: FATMA SORGÜL KIVANÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA SADIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Orta öğretim kurumlarında okul akademik iyimserlik düzeyi ile öğrenci direnç davranışları arasındaki ilişkiyi incelemeye yönelik olan bu araştırma ilişkisel tarama modelinde nicel bir araştırma olarak desenlenmiştir. Çalışmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Mersin ili merkez ilçelerindeki (Akdeniz, Toroslar, Yenişehir, Mezitli) ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklemin belirlenmesi için tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Tabakalar genel lise ve meslek liseleri olmak üzere lise türleri olarak belirlenmiş ve bunlar arasından örneklem seçilmiştir. Örneklem her ilçede 10 okul olmak üzere 40 okulda görev yapan ve katılmaya gönüllü 394 branş öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama araçları olarak "Okul Akademik İyimserlik Ölçeği (OAİÖ)" ve "Öğrenci Direnç Davranışları Ölçeği Öğretmen Formu (ÖDDÖ)" ve bazı bilgilerin alınması amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen olan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Veri analizinde SPSS istatistik programı kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, ortaöğretim kurumlarının akademik iyimserlik düzeyi genel olarak düşük olduğu, öğretmenlerin okulun akademik iyimserlik düzeyine yönelik görüşleri arasında medeni durum ve mezun oldukları fakülteye göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı, kadın öğretmenlerin okulun akademik iyimserlik düzeyine yönelik algılarının erkek öğretmenlere göre daha olumsuz olduğu, tüm branşlar arasında okulun akademik iyimserlik düzeyinin Özyeterlik boyutunda daha olumlu algılayan öğretmenler beceri ve sanat derslerine giren öğretmenler olduğu, hizmet süresi 11-15 yıl olan öğretmenlerin okul akademik iyimserlik düzeyini Özyeterlik boyutunda istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde en yüksek;  Akademik vurguyu ise en düşük algıladıkları, Anadolu ve Fen liselerinde Güven ve Akademik vurgu ile akademik iyimserlik; meslek liselerinde ise özyeterlik daha yüksek olduğu saptanmıştır. Öğrenci başarısına yönelik algı olumlu yönde arttıkça okulun akademik iyimserliğine yönelik algı da olumlu yönde değiştiği görülmüştür. Ortaöğretim kurumlarındaki öğrencilerin direnç davranışlar sergileme düzeylerinin düşük olduğu, öğretmenlerin direnç davranışlarıyla karşılaşma sıklıklarında cinsiyet, medeni durum, mezun olunan fakülte, branş, ve okulun öğretim şekli değişkenlerine göre anlamlı bir fark bulunmadığı, Fen liseleri ve meslek liselerinde görev yapan öğretmenler genel olarak öğrenci direnç davranışlarıyla daha az karşılaştığı, Öğrenci başarısına yönelik algının çok zayıf algılandığı sınıflarda öğrenci direnç davranışları daha sok sergilendiği, Okulların akademik iyimserlik düzeyleri ile öğrenci direnç davranışları arasında orta düzeyde, negatif yönlü, anlamlı bir ilişki bulunduğu, okulların akademik iyimserlik düzeyi arttıkça öğrenci direnç davranışlarının azaldığı saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: İyimserlik, Akademik iyimserlik, Okul akademik iyimserliği, Öğrenci direnç davranışları

Abstract:
This study, which aims to examine the relationship between school academic optimism level and student resistance behaviors in secondary education institutions, was designed as a quantitative research in the relational survey model. The population of the study consists of teachers working in secondary education institutions in the central districts of Mersin province (Akdeniz, Toroslar, Yenişehir, Mezitli) in the 2023-2024 academic year. Stratified sampling method was used to determine the sample. The strata were determined as general high schools and vocational high schools and the sample was selected among them. The sample consists of 394 branch teachers working in 40 schools, 10 schools in each district, and volunteering to participate. "School Academic Optimism Scale (SAOS)" and 'Student Resistance Behavior Scale Teacher Form (SRBS)' and a Personal Information Form developed by the researcher were used as data collection tools. SPSS statistical program was used for data analysis.
As a result of the research, the academic optimism level of secondary education institutions is generally low, there is no statistically significant difference between teachers' views on the academic optimism level of the school according to marital status and the faculty they graduated from, female teachers' perceptions of the academic optimism level of the school are more negative than male teachers, Among all branches, the teachers who perceived the school's academic optimism level more positively in the Self-Efficacy dimension of the school's academic optimism level were the teachers who taught skills and arts courses, teachers with 11-15 years of service perceived the school's academic optimism level as the highest in the Self-Efficacy dimension in a statistically significant way;  Confidence, academic emphasis and academic optimism were higher in Anatolian and science high schools and self-efficacy was higher in vocational high schools. As the perception towards student achievement increased positively, the perception towards the academic optimism of the school also changed positively. There is no significant difference in the frequency of teachers' encountering resistance behaviors according to the variables of gender, marital status, graduated faculty, branch, and teaching type of the school, and teachers working in science high schools and vocational high schools generally encounter student resistance behaviors less, It was found that student resistance behaviors were exhibited more in classes where the perception of student achievement was perceived to be very weak, there was a moderate, negative, significant relationship between the academic optimism levels of schools and student resistance behaviors, and as the academic optimism level of schools increased, student resistance behaviors decreased.

Keywords: Optimism, Academic optimism, School academic optimism, Student resistance behaviors