Çaybağı formasyonu'nunda (Hacısam-Kavakköy çevresi, Elazığ doğusu) paleoiklim araştırmaları
Paleoclimate studies in the Çaybağı formation (Hacisam-Kavakköy surroundings, east of Elazığ)
Yazar: SİNEM YAZICI
Danışman: PROF. DR. CALİBE KOÇ TAŞGIN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Genel Jeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Elazığ-Çaybağı = Elazığ-Çaybağı ; Paleovejetasyon = Paleovegetation ; Palinoloji = Palinology ; Pliyosen = Pliocene

Özet:
Bu çalışma Toridler Tektonik Birliği'nin doğu kısımlarında Kovancılar-Çaybağı arasında yüzeyleyen Çaybağı Formasyonu'nun Hacısam ile Kavakköy köyleri çevresindeki alanda palinolojik ve izotop araştırmalar sonucu paleoiklimsel ve ortamsal yorumlamalar yapmak amacıyla yapılmıştır. Çalışma alanında yaşlıdan gence doğru Üst Kretase yaşlı Elazığ Magmatitleri, Orta-Geç Eosen yaşlı Kırkgeçit Formasyonu, Erken Pliyosen yaşlı Çaybağı Formasyonu, Pliyo Kuvaterner yaşlı Palu Formasyonu ve güncel alüvyonlar yer almaktadır. Bu çalışma kapsamında arazi çalışmaları sırasında Boğaziçi I ve II kesitleri ölçülmüş organik maddece zengin kiltaşları, çamurtaşları ve turba çökellerinden palinolojik tanımlama yapılabilecek türden örnekler alınmıştır.Ziyaret Tepe ölçülü kesiti ve örnekleri bu amaçla kullanılmıştır. Çalışma alanında geniş yayılım gösteren ve kesitler boyunca gözlenen organik maddece zengin kiltaşları, çamurtaşları ve turba çökellerinden tanımlanabilecek palinolojik çalışmalar yapılmıştır. Palinolojik bulgular ışığında elde edilecek paleo bitki örtüsüne (palevejetasyon) ait kayıtlar ile örneklerin derlendiği sedimanter istifin çökelimi sırasındaki, paleotopoğrafya ve paleoiklimsel koşullar hakkında yaklaşımda bulunulmuştur. Boğaziçi 1 kesitine ait örnekler içerisinde açık tohumlu (gymnosperm polen) bitkilere ait polenler Pinaceae-Pinus haploxylon ve diploxylon, Cedrus, Abies, Tsuga ve Picea ile temsil edilmektedir. Örnekler içerisinde zengin gymnosperm polenlerin varlığı depolanma alanı yakın ve/veya uzak çevresinde orta ve yüksek topoğrafyalı alanların varlığına işaret etmektedir. Ayrıca bazı seviylerde artan Abies, Piceae ve Cedrus polenlerinin bolluğu iklimde serinlemenin olduğuna işaret etmektedir Boğaziçi kesitine ait örnekler içerisinde kapalı tohumlu (angiosperm polen) bitkilere ait polenler; Quercus yaprak döken ve her daim yaprak dökmeyen tipleri ve Juglandaceae-Juglans ile temsil edilmeketdir. Ziyarettepe örnekleri içerisinde Boğaziçi 1'e ait polenlere benzer özellikte ve zenginlikte polenler gözlemlenmiştir. Spor ve polenlerin jeolojik zaman boyunca gösterdikleri varlık, yokluk ve bir aradalıkları göz önünde bulundurulduğunda, çalışma alanında örneklerin derlendiği organik maddece zengin seviyelerin Erken Pliyosen zamanında depolandığı söylenebilir. δ 13C ve δ18O İzotop çalışmalarında özellikle Ziyaret Tepe ölçülü kesitinde paleoiklimde serinleme ve ısınma evreleri birbirini izlemiştir.

Abstract:
This study was carried out in order to make paleoclimatic and environmental interpretations as a result of palynological and isotope researches in the area around Hacısam and Kavakköy villages of Çaybağı Formation cropping out between Kovancılar-Çaybağı in the eastern parts of the Tauride Tectonic Unit. In the study area, Upper Cretaceous aged Elazığ Magmatites, Middle-Late Eocene aged Kırkgeçit Formation, Early Pliocene aged Çaybağı Formation, Plio Quaternary aged Palu Formation and recent alluviums are located in the study area. Within the scope of this study, samples were taken from the organic matter-rich claystones, mudstones and peat sediments of Boğaziçi I and II sections measured during field studies, and samples that could be palynologically identified. Ziyaret Tepe measured section and samples were used for this purpose. Palynological studies, which can be identified from organic matter-rich claystones, mudstones and peat deposits, which are widely distributed in the study area and observed along the sections, were carried out. In the light of the palynological findings, the records of the paleo vegetation (palevegetation) to be obtained, the paleotopography and paleoclimatic conditions during the deposition of the sedimentary sequence in which the samples were collected were approached. Among the samples of Boğaziçi 1 section, pollens of gymnosperm plants are represented by Pinaceae-Pinus haploxylon and diploxylon, Cedrus, Abies, Tsuga and Picea. The presence of rich gymnosperm pollens in the samples indicates the presence of medium and high topographic areas in the near and/or far surroundings of the storage area. In addition, the abundance of Abies, Piceae and Cedrus pollens, which increased at some levels, indicates that the climate is cooling. Pollens belonging to angiosperm plants are represented by Quercus deciduous and evergreen types and Juglandaceae-Juglans in the samples belonging to the Boğaziçi section. Pollens with similar characteristics and richness to the ones belonging to Boğaziçi 1 were observed in the Ziyarettepe samples. Considering the presence, absence and coexistence of spores and pollen throughout the geological time, it can be said that the organic matter-rich levels in the study area were deposited during the Early Pliocene. In the δ 13C and δ18O isotope studies, cooling and warming phases followed each other in paleoclimate, especially in the measured section of Ziyaret Tepe.