Aydınlatma tasarımı ilkeleri ve iç mimari projelendirme sürecindeki yerinin farklı fonksiyondaki iç mekân modelleri üzerinden analizi
Principles of lighting design and analysis of its importance in interior architectural design process through interior models with different functions
Yazar: DAMLA ÇAĞAL TAŞDELEN
Danışman: DOÇ. DR. SAADET AYTIS
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Yapay aydınlatma = Artificial lighting ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Aydınlatma, bir mekânın ve içinde yer alan öğelerin görünür olmasını sağlamak amacıyla ışık uygulamak anlamına gelmektedir. Aydınlatmanın, aydınlatma tasarımı kavramına dönüşebilmesi için, mekân işlevi, kullanıcı ihtiyaçları, proje bütçesi ile uyumlu olarak, iç mimari tasarımın, form, şekil, renk, malzeme, vb. özelliklerini geliştirmesi, kullanıcı algısını olumlu yönde arttıracak şekilde iç mekâna uygun olarak tasarlanması gerekmektedir. 
Aydınlatma, iç mimari tasarımın görünümünü, aydınlatan ışığın çeşitli kullanım şekilleri ile değiştirebilecek güce sahip bir tasarım öğesidir. Bu sebeple, iç mimari tasarım kapsamında aydınlatma, mekânı görünür kılmanın ötesine geçebilmeli, iç mekâna ait her bir bölüm için, gerekli işlev ve ihtiyaçları karşılayacak şekilde tasarlanmalı, tasarıma çeşitli şekillerde dahil edilerek, söz konusu mekân için, özgün tasarım çözümleri sunmalıdır. Alışılagelmiş aydınlatma ve mekân algısını bu şekilde, geliştirerek değiştirmek mümkün olabilmektedir. Böylece, iç mimari tasarımın, estetik görünümü geliştirilerek, işlevsel başarısı arttırılabilecektir.
İç mekâna özel, özgün aydınlatma çözümlerinin sağlanabilmesi için, aydınlatma tasarımı, iç mimari tasarım ile eş zamanlı olarak başlamalıdır. Aydınlatma ve iç mimari tasarım prensipleri, birbirleri ile doğrudan etkileşim halindedir. Tasarımı tamamlanmış bir iç mimariye aydınlatmayı sonradan eklemek, aydınlatmanın tasarlanmasını zorlaştırmaktadır. İç mimari proje tamamlandıktan sonra eklenen aydınlatmanın, mekân tasarımına katkıları sınırlı olacaktır.
Oysa ki aydınlatma, iç mimari tasarımın başından itibaren, iç mekâna özel çözümler üretecek şekilde, iç mimari kompozisyon ile uyumlu olarak, mekân tasarımının, çok farklı bölümlerine dahil edilip, tıpkı bir iç mekân tasarım öğesi gibi kullanılırsa, tasarlanmış olur. Aydınlatmanın, iç mekân tasarımı ile uyumunun beraberinde, mekân işlevine, kullanıcı ihtiyaçlarına, ışık kirliliği oluşturmadan, enerji verimliliği sağlayarak, görsel konfor koşulları kapsamında hizmet edebilmesi için, aydınlatmanın, temel kavram ve ilkelerine uygun olarak tasarlanması gerekir

Abstract:
Lighting means applying light to a place to make said place and the elements in it visible. In order that lighting becomes a lighting design concept, it needs to be designed coherently with the interior space in the sense of developing the form, shape, colours, materials and similar features of the architecture and increasing the user perception positively, all in accordance with the function of the place, needs of the users and project budget.
Lighting is a design element that is powerful enough to change the appearance of the interior architecture design by various uses of the light. Thus, lighting within interior architecture design should become more than making a space visible. For each section of the interior space, it must be designed in a way that it meets the necessary functions and needs, and present unique design solutions to the said space by being included in the design in diverse modes. The usual perception of lighting and space thus can be improved and changed. In this manner, the functional achievement of the interior architecture design may be increased by improving its aesthetic appearance.
In order to provide unique lighting solutions specific to interior spaces, lighting design should begin simultaneously with the interior architecture design. Principles of lighting and interior architecture design are in direct interaction. Adding lighting to an interior architecture after the design has finished renders the lighting design more difficult. Lighting that is added after the interior architecture project is complete, will be limited in its effect to the design of the space.
Whereas lighting will be designed when it is included in various parts along the design of the space in a way that presents specific solutions to the interior space and is in harmony with the interior architectural composition from the beginning of the design process, and when it is used as an element of interior space design. Lighting should be designed in accordance with the fundamental concepts and principles of lighting, in order to serve user needs by generating visual comfort and providing energy efficiency without creating light pollution, along with being harmonious with the design of the interior space.