İlkokul 4. sınıfta Dienes ilkelerine göre yapılandırılmış geometri etkinliklerinin öğrenci başarısına, kalıcılığa ve akademik benlik algısına etkisi
The effect of geometry activities structured according to dienes principles in the elementary 4th grade on student achievement, retention and academic self - concept perception
Yazar: MEHMET HAYRİ SARI
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE TERTEMİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Benlik algısı = Self perception ; Dienes ilkeleri = Principles of Dienes ; Geometri = Geometry ; Geometri öğretimi = Geometry teaching ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ilkokul 4.sınıfta Dienes ilkelerine göre yapılandırılmış geometri etkinliklerinin öğrenci başarısına, kalıcılığa ve akademik benlik algısı üzerine etkisini incelemektir. Araştırma, ön-test—son-test eşleştirilmiş kontrol gruplu yarı-deneysel desene göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Nevşehir ili merkezinde yer alan orta sosyo-ekonomik düzeyde üç farklı ilkokulun 4.sınıflarına devam eden birer şubelerindeki öğrenciler oluşturmuştur. Birbirine başarı ve duyuşsal özelliklerden akademik benlik açısından denk olan bu üç gruptan ikisi deney grubu, birisi kontrol grubu olarak atanmıştır. Deney 1 grubundaki öğrenme-öğretme süreci sınıfın öğretmeni, Deney 2 grubundaki öğrenme-öğretme süreci araştırmacı ve Kontrol grubundaki öğrenme-öğretme süreci ise sınıfın öğretmeni tarafından yürütülmüştür. Deney 1 ve Deney 2 gruplarının matematik dersinde, geometri ve ölçme (çevre ve alan) öğrenme alanlarındaki kazanımlara yönelik Dienes ilkelerine göre tasarlanan öğrenme-öğretme etkinlikleri kullanılmıştır. Kontrol grubundaki dersler, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan 4.sınıf matematik kılavuz, ders ve çalışma kitaplarına göre işlenilmiştir. Araştırma 39 ders saati (yaklaşık 10 hafta) olarak gerçekleşmiştir. Uygulama başında denk grupları bulmak, uygulama sonunda deney ve kontrol gruplarında öğrenme düzeyini belirlemek ve uygulama bittikten 3 hafta sonra öğrenilenlerin kalıcılığını yoklamak için araştırmacı tarafından geliştirilen 76 soruluk "Geometri Düzey Belirleme Testi" kullanılmıştır. Ayrıca grupların ön ve son-uygulamada duyuşsal özelliklerinden akademik benlik algılarını belirlemek için ölçeği uyarlayan kişiden izin alınarak kullanılan "Akademik Benlik Ölçeği" uygulanmıştır.
Araştırmada elde edilen verilerin analizi kısmında deney ve kontrol grubunda yer alan öğrencilerin kazanımlara ulaşma düzeylerini belirlemek için "Geometri Düzey Belirleme Testi"nde yer alan maddelerin testteki doğru cevaplanma yüzdeleri (madde güçlük indeksleri) hesaplanmıştır. Hesaplama sonucunda elde edilen değerler, hedeflenen kazanımların ulaşılma düzeyleri olarak kullanılmıştır. Deneysel desenin ön-test, son-test ve kalıcılık testi aşamalarında "Geometri Düzey Belirleme Testi"nden elde edilen puanlar ile "Akademik Benlik Ölçeği"nden elde edilen puanların yorumlanabilmesi için ilişkili örneklemler t-testi (paired-sample t-test) ve "Tek Yönlü Kovaryans" (One-way ANCOVA) analiz tekniği kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar aşağıda verilmiştir:
Araştırmada ele alınan 24 kazanımdan Deney 1 grubundaki öğrenciler 19 kazanımda tam öğrenme düzeyindeki hedefe ulaşırken, beş kazanımda belirlenen düzeye ulaşamamışlardır. Aynı şekilde Deney 2 grubundaki öğrenciler de, 20 kazanımda tam öğrenme düzeyindeki hedefe ulaşırken, dört kazanımda bu düzeyin altında kalmışlardır. Kontrol grubunda ise, 24 kazanımdan sadece iki tanesinde tam öğrenme düzeyindeki hedefe ulaşılmıştır. Geriye kalan 22 kazanımda, öğrenciler belirlenen düzeye ulaşamamışlardır. Grupların "Geometri Düzey Belirleme Testi" son-testten elde edilen puanlara ait ortalamalar arasında farkın hem grupların kendi içerisinde hem de grupların kendi aralarında anlamlı olduğu görülmüştür. Grupların ön-test puan ortalamaları son-test puan ortalamalarının, son-test lehine anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Başka bir deyişle, denel işlem boyunca geometri konularına yönelik hem deney gruplarının hem de kontrol grubunun başarısı ön-teste göre artmıştır. Deney 1 ve Deney 2 gruplarının "Geometri Düzey Belirleme Testi" son-test puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken, her iki grup ile kontrol grubu arasında anlamlı farklılık çıkmıştır. Hem sınıf öğretmeni tarafından hem de araştırmacı tarafından derslerin işlendiği deney gruplarında Dienes ilkelerine göre yürütülen öğrenme etkinliklerinin geometri başarısına etkisi matematik kılavuz, ders ve çalışma kitaplarına göre yürütülen öğrenme etkinliklerinin kullanıldığı kontrol grubunun başarısından yüksek çıkmıştır. Uygulama bitiminden üç hafta sonra uygulanan kalıcılık testi sonuçlarına göre, tüm gruplarda öğrenilen bilgilerin bir kısmının hatırlanmadığı ya da unutulduğu görülmüştür. Grupların kalıcılık testi puanları son-test puanlarına göre 5-7 puan arası azalmıştır. Ancak son-test puanları dikkate alındığında Kontrol grubundaki öğrencilerin öğrenilenlerin hemen hemen hepsini unuttuğu görülmüştür. Buna karşın Deney gruplarında öğrenilenlerin bir kısmı hatırlanmasa da öğrenme düzeyinde artışın devam ettiği sonucu çıkmıştır. Araştırmadan elde edilen diğer bir sonuç, deney ve kontrol gruplarında gerçekleştirilen öğrenme-öğretme süreci sonunda öğrencilerin akademik benlik algısı üzerinde bir değişim olmadığıdır. Yurt içinde bu konudaki ilk çalışma olması nedeniyle çalışmanın sonuçlarının, sınıf öğretmenliği alanına ve özellikle matematik öğretimine yönelik örnek oluşturacağı söylenebilir.

Abstract:
The purpose of this study was to analyze the effect of geometry activities structured according to Dienes principles in the elementary 4th grade on student achievement, retention and academic self-concept perception. The research was designed according to pre-test and post-test paired control-group semi-experimental model. The study group of the research included students studying at different branches of the 4th grades in three different elementary schools having medium socio-economic class in Nevşehir provincial centrum. Two out of these three groups equal to each other in terms of academic self-concept as one of the achievement and emotional properties were specified as experimental groups, and one was specified as the control group. Learning-teaching process in the 1st Experimental group was carried out by the classroom teacher, learning-teaching process in the 2nd Experimental group was carried out by the researcher, and the process in the Control group was carried out by the classroom teacher. In mathematics course of the 1st Experimental and 2nd Experimental groups, teaching-learning activities designed according to Dienes principles related to the achievements on geometry and measurement (circumference and area) learning fields were used. In the Control group, the course was trained according to 4th grade mathematics guide, course and exercise books approved by the Ministry of Education. The research was carried out for 39 course hours (nearly 10 weeks). In order to find equal groups at the beginning of the implementation and determine achievement in the experimental and control groups at the end of the implementation, "Geometry Level Determination Test" including 76 questions was performed. Moreover, "Academic Self-Concept Scale" used by the permission of person adapted the scale was performed in order to determine the academic self-concept perceptions of the groups as one of their emotional properties in pre-test and post-test. In terms of the analysis of the data obtained in the research, correct answer percentage (item difficulty index) of the items included in "Geometry Level Determination Test" was calculated in order to determine the achievement levels of the students in the experimental and control groups. The values obtained as result of the calculation were used as the achievement levels of targeted acquisitions. In pre-test, post-test and retention stages of the experimental design, paired samples t-test and "One-way Covariance (One-way ANCOVA)" analysis techniques were used in order to interpret the scores obtained from the "Geometry Level Determination Test" and "Academic Self-Concept Scale." 
The results obtained from the research were presented below: 
Whereas the students in the 1st Experimental group reached to full learning criterion in 19 achievements out of 24 achievements discussed in the research, they could not reach to the determined level in five achievements. Similarly, whereas the students in the 2nd Experimental group reached to the full learning criterion in 20 achievements, they were below this level in four achievements. In the control group, full learning was obtained in only two out of 24 achievements. Students could not reach to the determined level in the rest 22 achievements. The difference between the averages of the scores obtained from the "Geometry Level Determination Test" post-test was noticed to be significant both in the groups and among the groups. Pre-test and post-test score averages of the groups was concluded to be significant in favor of the post-test. In other words, achievement of both experimental and control groups related to geometry subjects increased rather than the pre-test during the experimental process. Whereas no significant difference was found between "Geometry Level Determination Test" post-test score averages of 1st Experimental and 2nd Experimental groups, significant difference was obtained between both groups and the control group. The effect of learning activities carried out according to Dienes principles in the experimental groups where the courses were trained by both the classroom teacher and the researcher upon the achievement was higher than the achievement of the control group in which learning activities carried out according to mathematics guide, course and exercise books. According to retention test results performed three weeks after the implementation, it was noticed that some of the information learned in all groups were not reminded or forgotten. Retention test scores of the groups decreased between 5 and 7 according to the post-test scores. Another result obtained from the research, there was no change in academic self-concept perception of students at the end of the teaching-learning process actualized in experimental and control groups. Because this was domestically the first study on this subject, results of the study were possible to provide contributions upon classroom teaching, especially on mathematics teaching.