Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejileri ile çocukların akran zorbalığı davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between preschool teachers' strategies against undesirable behaviors in classroom management and child bullying behaviors
Yazar: HAVVA NUR DOĞAN GÜRSU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET GÜLALDI
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Sınıf yönetimi = Classroom management ; İstenmeyen davranış = Undesired behaviour

Özet:
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejileri ve çocukların akran zorbalığı davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı kurumlarda çalışan okul öncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. 
    Öğretmenlerin sosyo-demografik bilgilerine ulaşmak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu", Öğretmenlerin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandıkları stratejilere ulaşmak amacıyla "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetiminde İstenmeyen Davranışlara Karşı Kullandığı Stratejileri Belirleme Ölçeği" ve sınıflarındaki öğrencilerin arasındaki akran zorbalığı düzeylerine ulaşmak için "Okul Öncesi Akran Zorbalığı Ölçeği Öğretmen Formu" olmak üzere üç adet veri toplama aracı ile veriler toplanmıştır. Bu verilere göre değişkenlerin karşılaştırırken bağımsız örneklemlerde t testi ve tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Sadece okul öncesi öğretmenlerin öğrenim durumlarına göre bazı alt gruplarda yetersiz katılımcı olduğu için non-parametrik testlerden olan Kruskall-Wallis H testi kullanılmıştır. Bununla birlikte değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için korelasyon analizi yapılmıştır.
    Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejiler ile çocukların akran zorbalığı davranışları arasındaki ilişki incelendiğinde; okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandıkları stratejileri belirleme ölçeğinin alt boyutlarından olan gerçeklik terapisi modeli ile fiziksel zorbalık (r=-0,147, p<0,01), sözel zorbalık (r=-0,229, p<0,01) ve toplam zorbalık (r=-0,184, p<0,01)  puanlarının arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğunu bulunmuştur. Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandıkları stratejileri belirleme ölçeğinin alt boyutlarından olan öğretmen etkililiği ile fiziksel zorbalık (r=-0,112, p<0,05), sözel zorbalık (r=-0,151, p<0,01) ve toplam zorbalık (r=-0,132, p<0,01) puanları arasında negatif yönlü anlamlı ilişki bulunmaktadır. Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejileri belirleme ölçeğinin alt boyutlarından olan güvengen disiplin modeli ile sözel zorbalık (r=0,129, p<0,05) ve toplam zorbalık (r=0,103, p<0,05) puanları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between the strategies used by preschool teachers against unwanted behaviors in classroom management and children's peer bullying behaviors. The study group consists of preschool teachers working in institutions affiliated with the Ministry of National Education in Istanbul in the 2022-2023 academic year. 
    Data were collected with three data collection tools: "Personal Information Form" developed by the researcher to access the socio-demographic information of teachers, "Scale to Determine the Strategies Used by Preschool Teachers Against Unwanted Behaviors in Classroom Management" to access the strategies used by teachers against unwanted behaviors in classroom management, and "Preschool Peer Bullying Scale Teacher Form" to access the levels of peer bullying among students in their classes. According to these data, t-test and one-way analysis of variance were performed in independent samples when comparing variables. Kruskall-Wallis H test, which is a non-parametric test, was used only because there were insufficient participants in some subgroups according to the educational status of preschool teachers. In addition, correlation analysis was performed to examine the relationship between variables. 
    When the relationship between the strategies that preschool teachers use against unwanted behaviors in classroom management and children's peer bullying behaviors was examined; it was found that there was a negatively significant relationship between the reality therapy model, which is one of the sub-dimensions of the scale to determine the strategies that preschool teachers use against unwanted behaviors in classroom management, and the physical bullying (r=-0.147, p<0.01), verbal bullying (r=-0.229, p<0.01) and total bullying (r=-0.184, p<0.01) scores. There was a negatively significant relationship between teacher effectiveness, which is one of the sub-dimensions of the scale to determine the strategies that preschool teachers use against unwanted behaviors in classroom management, and the physical bullying (r=-0.112, p<0.05), verbal bullying (r=-0.151, p<0.01) and total bullying (r=-0.132, p<0.01) scores. A positive significant relationship was found between the assertive discipline model, which is one of the sub-dimensions of the scale to determine the strategies used by preschool teachers against undesirable behaviors in classroom management, and verbal bullying (r=0.129, p<0.05) and total bullying (r=0.103, p<0.05) scores.