Şeyhî Divanı'nda sosyal hayat
Social life in Divan of Şeyhi
Yazar: MÜKERREM KOCABAŞ
Danışman: PROF. DR. ABİD NAZAR MAHDUM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 14. yüzyıl = 14. century ; 15. yüzyıl = 15. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şeyhi = Syeyhi

Özet:
Bu çalışmada XIV. yüzyıl sonu XV. yüzyılın başında yaşamış şair Şeyhî'nin
Divanı'ndan yansıyan sosyal hayata dair unsurlar tespit edilmeye çalışılmıştır.
Çalışmada Halit Biltekin'in hazırlamış olduğu Şeyhî Dîvânı esas alınmıştır.
Çalışmanın Giriş kısmında Şeyhî'nin hayatı, eserleri, edebi kişiliği ve sanatı hakkında
kısa, tanıtıcı bilgi verilmiştir. Giriş kısmından sonra çalışma sekiz bölümden
oluşmaktadır. Çalışma; Toplum Yapısı, Eğlence Hayatı, Mimari, Yiyecek-İçecek,
Giyim-Kuşam, Hastalıklar ve Tedavi, Eşyalar ve son olarak Ȃdet, İnanış, Gelenek ve
Çeşitli Uygulamalar şeklinde sınıflandırılarak ana bölümlere ayrılmıştır. Divanda
sosyal hayata dair tespit edilen unsurların şiir geleneğinde nasıl ele alındığı, hangi
açılardan şiire konu olduğu tespit edilip açıklanmıştır. Çalışmanın Sonuç kısmından
sonra yararlanılan kaynaklar çalışmanın sonuna eklenmiştir. Bu çalışma ile Osmanlı
şiirinin henüz teşekkül evresinde yaşayan şair Şeyhîʻnin eserinde sosyal hayatın birçok
alanına ait unsurları ele aldığı görülmüştür. Bir şair olarak günlük hayatta kullanılan
en küçük objeyi hayâl ve gözlem gücüyle şiirinin içine dâhil ettiği ve estetik bir sanat
eseri ortaya koyduğu görülmüştür. Şeyhî Divanı aracılığıyla Osmanlı şiirinin
toplumdan kopuk ve hayâli olmasının aksine nasıl canlı bir toplum hayatı yansıttığı bir
kez daha görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı Toplumu, Osmanlı Şiiri, Sosyal Hayat, Divan,
Şeyhî

Abstract:
In this study, elements of social life reflected from the Divan of Şeyhî, the poet
who lived at the end of the 14th century and the beginning of the 15th century were
tried to be identified. The study was based on the Divan prepared by Halit Biltekin. In
the introductory part of the study, was given short, descriptive information about the
life, works, literary personality and art of Şeyhî. The study consists of eight sections
after the introduction. The work is divided into main sections, which are classified as
community structure, Entertainment Life, architecture, food and drink, clothing,
diseases and treatment, goods, and finally, belief, tradition and various practices.How
the elements of social life determined in the Divan were handled in the poetry tradition,
and in which aspects it was determined and explained.After the Result part of the
study, the resources used were added to the end of the study.In this study, it was
observed that the poet Şeyhî, who lived in the establishment phase of Ottoman poetry,
dealt with the elements of social life in his work. As a poet, he incorporated the
smallest object used in daily life into his poetry with the power of imagination and
observation and revealed an aesthetic work of art. Through the Şeyhî Divan, it has
been seen once again how Ottoman poetry reflects a vibrant social life, as opposed to
being detached from society and imaginary.
Keywords: Ottoman Society, Ottoman Poetry, Social Life, Divan, Şeyhî.