Türkiye'de denizyolu taşımacılığının iş sağlığı ve güvenliği verileri ile analizi için bir bulanık çıkarım sistemi çalışması
A fuzzy inference system study for the analysis of maritime transportation in light of occupational health and safety data in Turkey
Yazar: EZGİ BİTİŞ KAYIRAN
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM ÖZER ÇAYLAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı / Lojistik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Denizcilik = Marine ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık çıkarsama = Fuzzy inference ; Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Denizcilik = Maritime ; Denizcilik sektörü = Maritime sector ; Lojistik = Logistics ; Lojistik yönetim = Logistic management ; Taşımacılık = Transportation ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Denizcilik sektörü çalışma alanları ve faaliyetleri bakımından gerek yüklere yönelik elleçleme ve depolama süreçlerinin gerçekleştiği liman hizmetlerinde gerekse taşıma sürecinde işgörenler için sağlık ve güvenlik riskleri taşımaktadır. 
Avrupa Topluluğu'nda ekonomik faaliyetlerin istatistiki sınıflaması (The Statistical classification of economic activities in the European Community-NACE) kapsamındaki 50 No'lu Su Yolu Taşımacılığı kodunda belirtilen denizyolu taşımacılığı, 28509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği"nde iş sağlığı ve güvenliği açısından tehlikeli sınıf içerisinde yer almaktadır. Tehlikeli sınıf içerisinde nitelendirilen denizyolu taşımacılığı için sektöre ilişkin iş sağlığı ve güvenliği verilerinin incelenmesi, analiz edilmesi ve yorumlanması, mevcut durum ve gelecek yıllara ilişkin politikaların oluşturulması, ilgili düzenlemelerin gerçekleştirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması için rehberlik sağlamaktadır. Bu sebeple, Türkiye'de denizyolu taşımacılığına ilişkin iş sağlığı ve güvenliği verileri olarak iş kazaları, iş kazaları sonucu oluşan meslek hastalıkları ve sürekli iş göremezlik sayıları, iş kazaları sonucu kayıp, ölüm ve yaralanma vaka sayıları bulanık çıkarım sistemi çalışmasıyla değerlendirilerek ilgili her veri kümesine ilişkin çıkarım elde edilmesi amaçlanmıştır.
Çalışma kapsamındaki analizlerin uygulanmasında, Türkiye Cumhuriyeti Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğü (DİDGM) ve Kaza Araştırma ve İnceleme Kurulu (KAİK - Ulaşım Emniyeti İnceleme Merkezi Başkanlığı) resmi internet sayfalarından elde edilen iş sağlığı ve güvenliği (İSG) verileri kullanılmıştır. İlgili veriler düzenlenerek çalışmanın analiz sürecindeki girdi değişkenleri oluşturulmuş ve girdi değişkenleri ışığında ulaşılmak istenen çıktı değişkenleri belirlenmiştir.
Girdi değişkenlerine bağlı olarak belirlenen çıktı değişkenleri: SGK'nın verileri için "Su Yolu Taşımacılığı İSG Düzeyi"; TÜİK'in verileri için "Denizyolu Taşımacılığı Kaza Düzeyi"; DİDGM'nin verileri için "Deniz Kaza ve Olayı Düzeyi"; KAİK'in verileri için "Deniz Kaza Düzeyi" olarak ifade edilmiştir. SGK'nın 2008-2017 yılları arasındaki 10 yılı kapsayan verileri ile 2 farklı düzenleme yapılarak 2 ayrı uygulama; TÜİK'in 2001-2017 yılları arasındaki 17 yılı kapsayan verileri ile 3 farklı düzenleme yapılarak 3 ayrı uygulama; DİDGM'nin 2001-2016 yılları arasındaki 16 yılı kapsayan verileri ile 1 uygulama; KAİK'in 2010-2018 yılları arasındaki 9 yılı kapsayan verileri ile 1 uygulama olmak üzere çalışmada toplam 7 uygulama gerçekleştirilmiştir. Türkiye'de denizyolu taşımacılığına ilişkin elde edilen iş sağlığı ve güvenliği verilerinin bulanık çıkarım sistemi uygulamaları ile değerlendirilerek her bir veri kümesine ilişkin çıkarım düzeyi belirlenmiştir. Bulanık çıkarım sistemi analizi çalışması ile denizyolu taşımacılığındaki İSG verileri ışığında belirlenen çıktı değişkenleri değerleri ile mevcut durumun değerlendirmesi yapılmış ve verilerin yıllar arasındaki değişiminin tek bir çıktı ile ölçülebileceği ortaya konulmuştur. Ayrıca çalışmada kullanılan yöntem ile elde edilen bu düzey oranları İSG politikaları konusunda öngörü sağlanması için ve İSG politikaları, uygulamaları ve çalışmalarının olumlu ve olumsuz etkisinin değerlendirilmesi için yardımcı olacaktır.
Gerçekleştirilen uygulamalar sonucunda her bir veri kümesine ilişkin çıktı değerleri yorumlanarak değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Denizyolu Taşımacılığı, İş Sağlığı ve Güvenliği, İş Kazaları, Meslek Hastalıkları, Bulanık Çıkarım Sistemi.

Abstract:
The maritime sector has health and safety risks for its employees both in port services where cargo handling and storage processes are carried out for cargoes and transportation processes.
Within the scope of statistical classification of economic activities in the European Community, maritime transport in the Code of Water Transport No. 50.  classified as dangerous in terms of occupational health and safety as stated in the Communiqué on Workplace Hazard Classes on Occupational Health and Safety published in the Official Gazette of the Republic of Turkey No: 28509. This classification provides guidance for examining, analyzing and interpreting the occupational health and safety data related to the sector for maritime transport classified as a dangerous class, formulating the policies regarding the current situation and future years, making the necessary arrangements and taking necessary measures. Therefore, this study aims to analyze the occupational illnesses and the number of permanent incapacity, occupational accidents, losses, death and injury cases which constitute the occupational accidents related to the occupational health and safety data in maritime transport in Turkey by fuzzy inference system and to obtain inferences for each dataset. 
In the implementation of the analysis in the scope of the study, the data obtained from the official websites of The Republic of Turkey Social Security Institution (SGK), Turkey Statistical Institute (TURKSTAT), General Directorate of Maritime and Inland Waters Regulation (DIDGM) and  Accident Research and Investigation Board (KAIK - Presidency of Transportation Safety Inspection Center) have been used. The relevant data have been edited and the input variables in the analysis process of the study have been formed and the desired output variables have been determined in the light of the input variables.
The output variables determined based on input variables have been expressed as: "Water Transportation OHS Level for SGK data; For TURKSTAT data, "Maritime Transportation Accident Level"; For the data of General Directorate of Maritime and Inland Waters Regulation (DIDGM), "Level of Maritime Accident and Incident"; For the data of Accident Research and Investigation Board (KAIK), "Maritime Accident Level". 2 different arrangements have been made for 2 different applications with SGK's data covering the 10 years between 2008 and 2017; 3 different arrangements have been made for 3 different applications with TURKSTAT's data covering 17 years between 2001 and 2017; 1 application has been made with the DIDGM's data covering the 16 years between the years of 2001-2016; 1 application has been made with the KAIK's data covering the 9 years between 2010-2018. So, a total of 7 applications have been carried out in the study. Inference level has been determined for each data set on the result of the evaluation with fuzzy inference system applications of maritime occupational health and safety data obtained in Turkey. With the fuzzy inference system analysis, the level ratios of output variables determined in the light of OHS data in maritime transport of Turkey have been evaluated with the current situation and the output variables obtained in the study have been revealed that the change of many input variables between years can be measured with a single output. In addition, these levels obtained by the method used in the study will help to provide insight related to OHS policies and to evaluate the positive and negative effects of OHS policies, practices and studies.
As a result of the applications performed, the output values related to each data set have been interpreted and evaluated.
Keywords: Maritime Transportation, Occupational Health and Safety, Occupational Accidents, Occupational Illnesses, Fuzzy Inference System.