Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan erişkinlerde ekran maruziyeti, biyolojik ritim örüntüsü ve uyku kalitesi ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between screen exposure, biological rhythm pattern and sleep quality in adults with attention deficit and hyperactivity disorder
Yazar: AYLA CANLI İŞLER
Danışman: DOÇ. DR. MİHRİBAN DALKIRAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biyolojik ritim = Periodicity ; Dikkat = Attention ; Ekran maruziyeti = Screen exposure ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)'nin, etiyolojisi belirsiz olmasına rağmen yeni bulgular genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimini göstermektedir. DEHB'nin erişkin hastalardaki rolü son yıllarda giderek merak uyandırmaktadır. Bu çalışmanın amacı erişkin DEHB'de ekran maruziyeti, biyolojik ritim örüntüsü ve uyku kalitesi parametrelerini sağlıklı erişkinlerle karşılaştırmak ve bu parametreler arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran ve DSM-5 tanı ölçütlerine göre Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı almış 100 hasta ve 100 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Katılımcılar sosyodemografik veri formu, Yetişkinlerde DEHB için Tanısal Görüşme (DIVA 2.0), DSM-5 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme Formu (SCID-5-CV), Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS), Biyolojik Ritim Değerlendirme Görüşmesi (BRDG), Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Ekran Maruziyeti Soru Formu ile değerlendirilmiştir. Yetişkinlerde DEHB için Tanısal Görüşme (DIVA 2.0) dışındaki diğer tüm ölçekler kontrol grubuna da uygulanmıştır.
Bulgular: DEHB grubunda günlük toplam ekran maruziyeti, uyumadan önce/karanlıkta ekran maruziyeti, ekran maruziyeti nedeniyle uykusuzluk ve şiddet içerikli yayın izleme oranı kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksek saptandı. DEHB grubunun daha geç saatlerde yatağa girdiği görüldü. DEHB'de kontrol grubuna göre ASRS, BRDG ve PUKİ ölçek ve alt ölçek puanları anlamlı olarak daha yüksek saptandı. DEHB grubunda akşamcı kronotipin, kontrol grubunda ise sabahçı kronotipin daha sık görüldüğü tespit edildi. DEHB ve kontrol grubunda günlük toplam ekran maruziyeti ile ASRS, BRDG ve PUKİ puanları arasında pozitif korelasyon saptandı.
Sonuç: DEHB grubunda kontrol grubuna kıyasla toplam ekran maruziyeti süresinin daha fazla olduğu, biyolojik ritmin daha düzensiz görüldüğü ve uyku kalitesinin daha kötü seyrettiği saptandı. Ayrıca her iki grupta ekran maruziyeti, biyolojik ritim örüntüsü ve uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki izlendi.
Anahtar Kelimeler: DEHB, ekran maruziyeti, biyolojik ritim, uyku kalitesi.

Abstract:
Aim: Although the etiology of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is unclear, new findings show the interaction of genetic and environmental factors. The role of ADHD in adult patients has aroused increasing interest in recent years. The aim of this study is to compare screen exposure, biological rhythm pattern and sleep quality parameters in adult ADHD with healthy adults and to examine the relationship between these parameters.
Materials and Method: 100 patients who applied to the Health Sciences University Şişli Hamidiye Etfal Health Practice and Research Center Psychiatry Outpatient Clinic and were diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) according to DSM-5 diagnostic criteria and 100 healthy adult were included in our study. Participants were evaluated with sociodemographic data form, Diagnostic Interview for ADHD in Adults (DIVA 2.0), Structured Clinical Interview Form for DSM-5 Disorders (SCID-5-CV), Attention Deficit Hyperactivity Disorder Self-Report Scale (ASRS), Biological Rhythm Assessment Interview (BRAI), Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI), Screen Exposure Questionnaire. Except for the Diagnostic Interview for ADHD in Adults (DIVA 2.0), all other scales were also administered to the control group.
Results: In the ADHD group, daily total screen exposure, screen exposure before sleeping/darkness, insomnia due to screen exposure, and the rate of watching violent content were found to be significantly higher than the control group. It was observed that the ADHD group went to bed later. ASRS, BRDG and PUKI scale and subscale scores were found to be significantly higher in ADHD compared to the control group. It was determined that evening chronotype was more common in ADHD group and morning chronotype was more common in control group. A positive correlation was found between total daily screen exposure and ASRS, BRAI and PSQI scores in the ADHD and control groups.
Conclusion: It was determined that the total screen exposure time was longer in the ADHD group compared to the control group, the biological rhythm was more irregular, and the sleep quality was worse. In addition, a significant relationship was observed between screen exposure, biological rhythm pattern and sleep quality in both groups.
Keywords: ADHD, screen exposure, biological rhythm, sleep quality.