Doğrudan yatırımların gelir eşitsizliği üzerine etkisi: Türkiye üzerine ampirik analiz
The effect of direct investments on income inequality: Empirique analysis on Turkey
Yazar: HARUN ACAR
Danışman: PROF. DR. İSMET ATEŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Gelir dağılımı politikaları = Income distribution policies ; Gini katsayısı = Gini coefficient ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Doğrudan yabancı yatırımlar ve gelir eşitsizliği oldukça önemli iki ekonomik faktör
niteliğindedir. Söz konusu faktörler, ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınma hedeflerine
ulaşmada ve ayrıca gerek ekonomik gerek sosyal sorunların üstesinden gelebilmeleri adına
ön plana çıkmaktadır. Bu husus, özellikle, 1980'li yıllardan sonra dünya ekonomilerinin
uygulamaya koyduğu Neo-Liberal politikalar ile artan küresel ekonomik entegrasyon
çerçevesinde ülke ekonomileri adına oldukça önemli bir nitelik kazanmış ve araştırmacılar
tarafından ilgi görmeye başlamıştır. Bu araştırmalar içerisinde, Türkiye gibi gelişmekte olan
ülkeler, ayrı bir yer tutmaktadır.
Çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisinde doğrudan yabancı yatırımların gelir
eşitsizliği üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu bağlamda 1984 ile 2021 yılları dahilinde
Vector Otoregresyon (VAR) yöntemi ile analiz edilmiş ve elde edilen bulgularda Türkiye
ekonomisinde doğrudan yabancı yatırımlar ile gelir eşitsizliği arasında negatif bir ilişkinin
olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgularda, doğrudan yabancı yatırımlarda meydana gelen
azalmaların, gini katsayısında iyileşmeler sağladığını tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar;
1984 ile 2021 yılları arasında uygulanan ekonomi politikaları ve doğrudan yabancı
yatırımların kullanım alanları ile yakından ilişkili olduğu ifade edilebilir. Bu hususta, elde
edilen bulgular çerçevesinde, Türkiye ekonomisinde doğrudan yabancı yatırımların gelir
eşitsizliğini iyileştirme bağlamında kullanılması adına politikalar üretilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Foreign direct investments and income inequality are two important economic factors
that have significant implications for achieving countries' economic growth and development
goals, as well as overcoming economic and social problems. These factors have gained
particular importance for country economies in the context of increased global economic
integration and neoliberal policies implemented by world economies since the 1980s, and
have become the subject of research interest. Developing countries like Turkey hold a
significant place in these studies.
The aim of this study is to reveal the effects of foreign direct investments on income
inequality in the Turkish economy. In this context, Vector Autoregression (VAR) method was
analyzed between 1984 and 2021, and it was concluded that there is a negative relationship
between foreign direct investments and income inequality in the Turkish economy. The
findings indicate that decreases in foreign direct investments lead to improvements in the Gini
coefficient. The results can be attributed to economic policies implemented between 1984 and
2021 and the areas where foreign direct investments are used. Therefore, in the context of the
findings, policies should be developed to use foreign direct investments to improve income
inequality in the Turkish economy.