Ortaokul görsel sanatlar dersinde açık hava eğitim uygulamaları: Bir durum çalışması
A case study of outdoor education practice for secondary school fine arts courses
Yazar: CEYLAN SEBİK
Danışman: DOÇ. AYŞE DİLEK KIRATLI
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Aktif öğrenme = Active learning ; Açık alanlar = Open spaces ; Doğal çevre = Natural environment ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Görsel çevre = Visual environment ; Okul-çevre ilişkisi = School-environment cooperation ; Resim sanatı = Painting art ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; İnsan-çevre ilişkisi = Human-environment relationship

Özet:
Açık havada eğitim (AHE); çoklu-duyusal deneyimleri vurgulayan, doğa, toplum ve bireysel çevreyi kapsayarak bütünleştirilmiş öğrenme yaklaşımını kullanan bir öğrenme ve öğretme etkinliğidir. Açık havada eğitim etkinliklerinde (AHEE) açık alanların kullanımı yoluyla bireyin; fiziksel, duygusal, bilişsel, sosyal ve ruhsal düzeyini yükseltmek amaçlanmaktadır. Bu bağlamda AHEE, birçok farklı disiplin için uygulanabilir öğrenme ve öğretme alternatifleri sunmaktadır. Sanat eğitimi de amaç ve uygulamaları bakımından AHEE ile benzerlik içeren bu disiplinlerden biridir. Bu araştırmada, AHEE ile gerçekleştirilen Görsel Sanatlar Dersi'nin uygulama sonuçlarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda görsel sanatlar öğretiminin temel öğrenme alanları olan görsel iletişim, görsel eleştiri ve kültürel bilinç bağlamında öğrenme süreci gözlemlenmiştir. Nitel araştırma yöntemi ile çalışılan araştırmada durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma, 2015 – 2016 eğitim öğretim yılında ortaokul 5. sınıf öğrencileri ile Görsel Sanatlar Dersi'nde altı hafta süresince gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında sekizi odak olmak üzere toplam 21 öğrenci yer almıştır. Araştırmada veri toplama araçlarından odak öğrenciler ile yarı-yapılandırılmış görüşme, dış ve iç gözlemci alan notları, gözlemci yarı-yapılandırılmış gözlem formları, kamera kayıtları ile araştırmacı ve öğrenci günlüklerini içeren dokümanlar kullanılmıştır. Doküman, gözlem ve görüşme yoluyla toplanan veriler betimsel analiz yoluyla analiz edilmiştir. Veriler NVivo programı kullanılarak analiz edildikten sonra elde edilen bulgular, alanyazın ile ilişkilendirilerek yorumlanıp ve tartışılmıştır. Araştırmanın bulguları kapsamında elde edilen temalar: Görsel ifade, eleştirel ifade ve kültürel ifade olarak belirlenmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda elde edilen sonuçlara göre Görsel Sanatlar Dersi'nin açık havada eğitim etkinlikleri ile uygulanması sonucunda öğrenme alanları düzeyinde olumlu yansımaları tespit edilmiştir. Buna doğrultuda görsel ifade teması bağlamında, yaratıcı fikir geliştirme, iletişim kurma becerileri, bir bilgiyi başka bir durumun çözümünde kullanma, yansıtma yaparak sonuca ulaşma ve imgesel düşünme becerileri geliştirme yönünde anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Eleştirel ifade teması bağlamında, öz eleştiri yapma becerisi, farklı düşüncelere saygı duyma ve çözüm odaklı öneri sunma yönünde anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır. Son olarak kültürel ifade teması bağlamında, müze bilinci kazanma, Görsel Sanatlar Dersi dersine yönelik olumlu algı geliştirme ve çevre bilinci geliştirme yönünde anlamlı sonuçlara ulaşılmıştır.  Bu sonuçlar çerçevesinde Görsel Sanatlar Dersi için AHEE'nin kullanımının okul programları ve çevresel faktörler ile (öğretmen, veli, doğal alan) desteklenerek yaygın hale getirilmesi önerilmektedir.  
Anahtar Sözcükler: Görsel sanatlar öğretimi, Açık havada eğitim etkinliği, Aktif öğrenme.

Abstract:
Outdoor Training (OT) is a learning and teaching activity that uses an integrated approach which encompasses nature, society, and individual environments emphasizing multi-sensory experiences. In Outdoor Training Activities (OTA) it is aimed to increase an individual's physical, emotional, cognitive, social and spiritual level through the usage of open spaces. Within this context, Outdoor Training Activities (OTA) offer applicable learning and teaching alternatives for many different disciplines. Art education is one of these disciplines with similarities in purpose and practice. In this research, it is intended to reveal the results of visual arts practice course realized within Outdoor Training Activities (OTA). For this purpose, learning process has been observed in the context of visual communication, visual criticism and cultural consciousness, as being the basic learning areas of visual arts education. Case study pattern is used within the research carried out by qualitative method. The research was held for six- weeks in the visual arts course with 5th grade students of junior high (secondary) school during the 2015– 2016 academic year and included 21 students in total where eight of them were in focus. In the Research, semi-structured interviews with focus students, external and internal observer area notes, semi-structured forms of the observer, camera records together with researcher &student diary documents were used as tools. Collected through document, observation and interview, all data were analyzed through descriptive analysis. After the data had been analyzed by NVivo program, findings were interpreted and discussed by associating with (body of ) literatüre. Themes obtained within the context of the findings are: visual expression, critical expression and cultural expression. Positive results of the research findings have been found in the level of learning areas. Accordingly, in the context of visual expression; meaningful results have been achieved in developing creative ideas, communication skills, using a knowledge to solve another situation, reaching the goal by mirroring and developing imaginative thinking skills. In the context of critical expression; self-criticism, respect for different views, and significant results have been achieved in terms of providing solution-focused proposal(s). Lastly, in the context of cultural expression, significant achivements have been resulted in terms of gaining museum consciousness, developing positive perception towards visual arts course and developing environmental awareness. It is suggested that the usage of Outdoor Training Activities (OTA) for visual arts course in the framework of these results should be made widespread with support of school programs and environmental factors (teachers, parents, natural area/field).
Key Words:  Visual arts teaching, Outdoor training activity, Active learning.