Küçük ve orta ölçekli konaklama işletmelerinde girişimcilik yöneliminin işletme performansına etkisi
The effects of entrepreneurial orientation on business performance in small and medium-sized accommodation enterprises
Yazar: BURCU KOÇ
Danışman: PROF. DR. İRFAN YAZICIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Firma performansı = Firm performance ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Performans = Performance ; Yenilikçilik = Innovativeness

Özet:
Bu tezin temel amacı; girişimcilik yönelimini oluşturan yenilikçilik, risk alma ve proaktiflik boyutlarının küçük ve orta ölçekli konaklama işletmelerinin performansı üzerindeki etkilerinin araştırılmasıdır. Öte yandan; işletme stratejilerinin temel göstergelerinden olan uzun dönem odaklılık ve stratejik esneklik değişkenlerinin, girişimcilik yönelimi ve performans üzerindeki etkileri de incelenmiştir. Ayrıca çevresel belirsizliğin; ilgili bu ilişkileri ne şekilde farklılaştırdığı mevcut tez kapsamında test edilen bir diğer husustur. Araştırma 2018 yılında İstanbul, Muğla, Ankara, Antalya ve İzmir illerinde faaliyet gösteren konaklama işletmeleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde anket formu kullanılmış ve toplam 334 işletmeden kullanılabilir veri elde edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler yapısal eşitlik modellemesi (YEM) kullanılarak test edilmiştir. Araştırma bulgularına göre; girişimcilik yöneliminin tüm boyutlarının konaklama işletmelerinin performansı üzerinde anlamlı bir etkisi vardır. Ancak; yenilikçilik ve proaktiflik, işletmelerin finansal ve finansal olmayan performanslarını pozitif yönde etkilerken, risk almanın performans türleri üzerindeki etkisi negatiftir. Diğer taraftan; uzun dönem odaklılığın ve stratejik esnekliğin, girişimcilik yönelimi ve performans üzerindeki etkilerine yönelik hipotezler kısmen desteklenmiştir. Buna göre; uzun dönem odaklılığın finansal olmayan performans ve risk alma dışındaki tüm bağımlı değişkenler üzerinde olumlu etkisi mevcuttur. Buna ek olarak; stratejik esnekliğin yüksek olduğu durumlarda girişimcilik yöneliminin iki boyutunda (risk alma ve yenilikçilik) ve finansal olmayan performansta pozitif yönlü değişimler saptanmıştır. Çevresel belirsizliğin düzenleyici rolü ise sadece proaktiflik/finansal/finansal olmayan performans, stratejik esneklik/risk alma ve stratejik esneklik/yenilikçilik ilişkilerinde gözlenmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to investigate the effects of innovativeness, risk-taking and proactiveness dimensions, generating entrepreneurial orientation, on performance of small and medium-sized accommodation enterprises. The impacts of long-term orientation and strategic flexibility variables, which are among the key indicators of business strategies, on entrepreneurial orientation and performance are also examined. Furthermore, the moderator effects of environmental uncertainty on all of these relationship patterns were also assessed. The research was conducted on the hotels operating in İstanbul, Muğla, Ankara, Antalya and İzmir in 2018.  Totally 334 valid surveys were collected during the data collection process. The relationships between variables were tested using structural equation modeling (SEM). According to the results, all dimensions of entrepreneurial orientation have a significant effect on the performance of accommodation enterprises. However; the impact of risk-taking on performance is negative whilst innovativeness and proactiveness affect both performance types (financial and non-financial) positively. On the other hand; hypotheses related to the impacts of long-term orientation and strategic flexibility on entrepreneurial orientation and performance are partially supported. Accordingly, long-term orientation has possitive effects on all dependent variables except non-financial performance and risk-taking. Additionally, positive changes were detected in two dimensions of entrepreneurial orientation (risk-taking and innovativeness) and non-financial performance depending on the level of strategic flexibility in hotels. Finally, the moderator role of environmental uncertainty was observed only in the relationships between proactiveness/financial/non-financial performance, strategic flexibility/risk-taking and strategic flexibility/innovativeness.