Hatibzâde Muhyiddin Efendi'ye göre Kelâmullah ve Rü'yetullah meseleleri
The issues of kalamullah and ru'yetullah according to Hatibzâde Muhyiddin Efendi
Yazar: SEYFETTİN ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AKGÜÇ
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Hatibzade = Hatibzade ; Kelam = Islamic theology ; Kelamullah = Kelamullah ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rü`yetullah = Rü`yetullah ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kelâm ve rü'yet konuları Kelâm ilminin teşekkülünden itibaren tartışılagelen konular içerisinde yer almıştır. Allah'ın kelâmı hakkındaki tartışmalar genellikle bu sıfatın keyfiyeti ve hâdis veya ezelî oluşu, kelâm-ı nefsî ve kelâm-ı lafzî ayrımı çerçevesinde cereyan ederken; rü'yet konusunda ise çoğunlukla Allah'ın ahirette veya dünyada görülüp görülmeyeceği, şayet görülecekse bunun keyfiyetinin nasıl olacağı gibi konular etrafında toplanmıştır.
Sünnî geleneğe mensup kelâmcılar, genelde konuyla alakalı nasları referans göstererek Allah'ın ahirette görüleceğine, kelâmının ise ezelî olduğuna dair görüşler ortaya koyarken; Mu'tezile mezhebi bu görüşlere şiddetle karşı çıkmış, her iki taraf da konuyla alakalı aklî ve naklî delillere dayanarak çok sayıda eser te'lîf etmiş, reddiyeler yazmışlardır.
Biz bu çalışmamızda sünnî ekolden olan Hatibzâde Muhyiddin Efendi'nin kelâm ve rü'yete dair yazmış olduğu "Risâle fî mebâhisi'r-rü'yeti ve'l-kelâm min 'avîsâti makâsidi ilmi'l-kelâm" isimli yazma eserinde bu iki konuya dair görüşlerini inceleyip, eserin de tahkikini yapmak suretiyle onu neşre hazır hale getirdik. Bu eser Hatibzâde'nin, Allah'ın kelâm sıfatı ve rü'yete dair görüşlerini göstermesinin yanı sıra Mu'tezile'nin konu hakkındaki görüşlerine sünnî kelâm klasiklerinden de istifade edilerek aklî ve naklî reddiyeler ihtiva etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kelâm ilmi, Kelâm sıfatı, Rü'yet, Hatibzâde

Abstract:
The issues of speech of God and rü'yetullah have been among the topics that have been discussed since the formation of the science of kalam. While the debates about the speech of Allah take place on the basis of the nature of this attribute, whether it is hadith or ancient, and the distinction between the self speech (kalam nafsi) and uttered speech (kalam lafthi); debates on rü'yetullah have been experienced in the framework of whether Allah will be seen in this world and in the hereafter.
While the theologians, who belong to the Sunni tradition, generally refering to the texts related to the subject, they put forward their views that Allah will be seen in the hereafter and that his speech is eternal; The Mu'tezila sect strongly opposed these views. Both sides have copyrighted many works and written refutations based on the mental and narrative evidence related to the subject.
In this study, we analyzed the manuscript titled "Risâle fî mebâhisi'r-rü'yeti ve'l-kelâm min avîsâti makâsidi ilmi'l-kelâm" written by Hatibzâde Muhyiddin Efendi from the Sunni school, on speech of God and his ru'yet and we prepared it for publication. We examined his views on these two issues. This work, in addition to showing Hatibzâde's views on Allah's attribute of speech and ru'yet, also contains rational and narrational refutations of Mu'tazila's views on the subject by making use of the Sunni kalam classics.

Keywords: Science of Kalam, Attribute of Kalam, Ru'yet, Hatibzade