Depresyonda zihin kuramı, bağlanma ve üst bilişsel işlevler
Theory of mind, attachment and metacognitive functions in depression
Yazar: KADRİYE ECE DEMİRAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE BACIK YAMAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Depresyonda sosyal performansın azalmasında zihin kuramı becerilerindeki yetersizliğin etkisi olabileceği düşünülmektedir. Zihin kuramı işlevleri, bağlanma stilleri ve üstbilişsel inançların da birbirleriyle ilişkili olduğu öne sürülmektedir. Çalışmamızda major depresif bozukluk tanılı hastaların zihin kuramı işlevleri, bağlanma stilleri, üstbilişsel inançlarının sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırılması, hastalık şiddetiyle ölçek puanları arasındaki ilişkinin incelenmesi ve hasta grubunda ölçekler arası ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Kesitsel olarak tasarlanan çalışmamıza psikiyatri polikliniğine ayaktan başvuran veya yatarak tedavi gören, çalışmaya alınma ölçütlerini karşılayan 64 major depresif bozukluk tanılı hasta ve 64 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği, Gözlerden Zihin Okuma Testi, İmayı Anlama Testi, Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği ve Üst Biliş Ölçeği-30 uygulanmıştır. Veriler SPSS programına aktarılarak istatistiksel analizlerle incelenmiştir.
Çalışmamızın hasta grubunu 48 kadın, 16 erkek; kontrol grubunu 44 kadın, 20 erkek oluşturmuştur. Hasta grubunun yaş ortalaması 32,44±11,47 yıl, kontrol grubunun 33,11±9,54 yıl olarak saptanmıştır.
Hasta grubunun kontrol grubuna göre Gözlerden Zihin Okuma Testi ve İmayı Anlama Testi ortalamaları daha düşük saptanmıştır. Hastaların %48,4'ünün kaçıngan, %31,3'ünün kaygılı bağlandığı; Üst Biliş Ölçeği-30 toplam ortalamasının ve kontrol edilemezlik/tehlike, düşünceleri kontrol ihtiyacı, bilişsel farkındalık alt ölçeklerinin kontrol grubuna göre anlamlı yüksek olduğu bulunmuştur. Hasta grubunda Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği ile zihin kuramı testleri arasında negatif, Üst Biliş Ölçeği-30 düşünceleri kontrol ihtiyacı alt ölçeği arasında pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur.
Çalışma grubunda yapılan regresyon analizinde ailede psikiyatrik hastalık varlığının, kaygılı bağlanmanın, düşünceleri kontrol ihtiyacı alt ölçeğinden alınan puan artışının ve İmayı Anlama Testi puanındaki azalmanın depresyon teşhisinde anlamlı bir etkisi olduğu gözlenmiştir.
Elde edilen sonuçlar depresyondaki hastaların sosyal yaşamda yaşadıkları zorluklarda zihin kuramı becerilerindeki eksikliklerin etkili olabileceğini, güvensiz bağlanmanın ve işlevsiz üstbilişsel inançların depresyon hastalarında sağlıklı bireylere göre daha fazla görüldüğünü desteklemektedir. Araştırmamızın sonuçlarının literatüre katkı sağlayacağını ve depresyon hastalarında bu faktörlerin göz önünde bulundurulmasının özellikle terapi süreçlerinde hedeflerin belirlenmesinde faydalı olacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
It is thought that the inadequacy of theory of mind skills may have an effect on the decrease in social performance in depression. It is suggested that the theory of mind functions, attachment styles, and metacognitive beliefs are also related to each other. In our study, it was aimed to compare the theory of mind functions, attachment styles, and metacognitive beliefs of patients with major depressive disorder with the healthy control group, to examine the relationship between the severity of the illness and the scale scores, and to evaluate the relationships between the scales in the patient group.
Our study, which was designed as cross-sectional, included 64 patients with major depressive disorder and 64 healthy controls who applied to the psychiatry outpatient clinic or were hospitalized and met the inclusion criteria. Sociodemographic data form, Hamilton Depression Rating Scale, Reading the Mind in the Eyes Test, Hinting Task, Adult Attachment Style Scale, and Metacognitions Questionnaire-30 were administered to all participants. The data were transferred to the SPSS program and analyzed with statistical analysis.
The patient group of our study consisted of 48 women and 16 men; The control group consisted of 44 women and 20 men. The mean age of the patient group was 32.44±11.47 years, and 33.11±9.54 years in the control group.
Compared to the control group, the mean scores of the Reading the Mind in the Eyes Test and Hinting Task were found to be lower in the patient group. 48.4% of the patients were avoidant, 31.3% were anxious; Metacognitions Questionnaire-30 total mean and uncontrollability/danger, need to control thoughts, and cognitive self-consciousness subscales were found to be significantly higher than the control group. In the patient group, a negative correlation was found between the Hamilton Depression Rating Scale and the theory of mind tests, and a positive significant correlation was found between the Metacognitions Questionnaire-30 need to control thoughts subscale.
The regression analysis was performed in the study group. It was observed that the presence of psychiatric disease in the family, anxious attachment, the increase in the score of the need to control thoughts subscale, and the decrease in the score of the Hinting Task had a significant effect on the diagnosis of depression.
The results supported that deficiencies in the theory of mind skills may be effective in the difficulties experienced by depressed patients in social life and that insecure attachment and dysfunctional metacognitive beliefs are more common in depressed patients than in healthy individuals. We think that the results of our research will contribute to the literature, and considering these factors in patients with depression will be beneficial, especially in determining the targets in the therapy processes.