Mod yönelimli grup şema terapinin madde kullanım bozukluğu olan çocuğa sahip anneler ve onların çocukları üzerindeki etkilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative investigation of the effects of mode-oriented group schema therapy on mothers of children with substance use disorder and their substance-using children
Yazar: MUHAMMED ARIKAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÜNÜBOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmanın amacı; madde kullanan çocuğu olan anneler üzerinde Grup Şema Terapisinin etkililiğinin incelenmesidir. Tez bu doğrultuda literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini madde kullanan çocuğu olan 36 anne ve onların madde kullanan çocukları oluşturmaktadır. Bipolar ve psikotik bozukluğu olan, ağır bir depresyonun akut evresinde bulunan, çocuğu 18 yaşından küçük olan, çocuğu bir psikiyatrist tarafından madde kullanım bozukluğuna ilişkin bir tanı almayan, çocuğu son üç aydır madde kullanmayan, madde kullanan çocuğu ön test ve son test ölçümlerine katılamayacak olan ve okuma yazma bilmeyen anneler araştırmanın dışında tutulmuşlardır. Katılımcılar her grupta 12 kişi olarak üç gruba bölünmüş ve gruplar eşleştirilmiştir. Araştırmada iki deney ve bir tane de kontrol grubu bulunmaktadır. İlk grup şema terapi alacak olan birinci deney grubu, ikinci grup
6 seans psikoeğitim, 3 seans kişilerarası ilişki becerileri eğitimi ve 6 seans bibliyoterapi alacak olan ikinci deney grubu ve üçüncü grupta herhangi bir müdahale almayıp sadece ön ve son test işlemine tabi tutulacak olan kontrol grubudur. Bu çalışmada birinci deney grubu Grup Şema Terapi olarak, ikinci deney grubu ise Psikoeğitim Grubu olarak isimlendirilmiştir. İkinci deney grubu İki deney grubuna da 15'er seans grup müdahalesinde bulunulmuştur. Bu araştırmada madde kullanan çocuklarına herhangi bir müdahalede bulunulmamış sadece ön ve son test işlemine tabi tutulmuşlardır.
Katılımcılara "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Kısa Semptom Envanteri", Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeği", Çözüm Odaklı Envanter", BAPİ-Aile Formu" ve "BAPİ- Kısa Ölçeği" uygulanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 25 programı kullanılmıştır. Demografik verilerin analizinde Kruskal Wallis ve Ki Kare Bağımsızlık Testi kullanılmıştır. Katılımcı sayısı düşük olduğundan dolayı non parametrik testler kullanılmıştır. Ön test ve son test puanlarının grup içi karşılaştırması için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Gruplar arası karşılaştırmada ise Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır.
 
Araştırmanın bulgularında Grup Şema Terapiye katılan annelerin ikinci deney grubuna ve kontrol grubuna katılan annelere göre depresyon, anksiyete ve somatizasyon skorlarında anlamlı bir düşüş görülmüştür. Şema terapiye katılan annelerin diğer gruplardaki annelere göre genel yaşam doyumlarında ve kaynakları harekete geçirme skorlarında anlamlı bir artış olmuştur. Bunun yanında Şema Terapiye katılan annelerin madde kullanıcısı çocuklarında diğer gruplarla karşılaştırıldığında anlamlı bir değişiklik olmamıştır. Şema terapi kendi içinde ön ve son test skorlarına göre değerlendirildiğinde ise Kısa Semptom Envanterinin tüm alt boyutlarında, Yetişkin Yaşam Doyumu Ölçeğinin iş doyumu hariç tüm alt boyutlarında, Çözüm Odaklı Envanterin tüm alt boyutlarında olumlu yönde anlamlı değişiklikler oluşturmuştur. Ayrıca Grup Şema Terapi Aile Bağımlılık Profili İndeksinin ilişkisel beceriler ve aile içi bağlar alt boyutlarında, BAPİ-Kısa Formunun ise sadece yaşam üzerine etki alt boyutunda olumlu yönde anlamlı değişiklikler oluşturmuştur. İkinci deney grubunda ise ön test ve son test ölçümlerine göre sosyal çevre doyumu ve problemden ayrılma alt boyutları açısından anlamlı bir değişim olmuştur. Pek çok alt boyut açısından ikinci deney grubunda kontrol grubuna göre olumlu bir değişim görülse de bu anlamlı bir seviyeye ulaşamamıştır.
Araştırmanın sonuçları çocuğu madde kullanan annelerde, psikolojik belirtileri azaltmada, yaşam doyumunu yükseltmede, çözüm odaklılığı artırmada ve madde kullanan bireyle olan ilişkide pozitif değişimler oluşturmada Grup Şema Terapinin etkili olduğunu göstermektedir. Bu anlamda Grup Şema Terapinin bağımlılık sorunundan etkilenen annelerin sağaltımında kullanılabilecek bir yaklaşım olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Grup Şema Terapi, Madde Kullanıcılarının Anneleri, Madde Kullanım Bozukluğu

Abstract:
Purpose of the research; The aim of this study is to examine the effectiveness of Group Schema Therapy on mothers with a child who uses drugs. The thesis aims to contribute to the literature in this direction. The sample of the study consists of 36 mothers with a substance-using child and their substance-using children. Those who have bipolar and psychotic disorder, are in the acute phase of severe depression, have a child younger than 18 years old, have not been diagnosed with a substance use disorder by a psychiatrist, have not used substance in the last three months, have a substance abuser child who cannot participate in the pre-test and post-test measurements, and illiterate mothers were excluded from the study. Participants were divided into three groups, 12 people in each group, and the groups were matched. There are two experimental and one control group in the study. The first group is the first experimental group, which will receive schema therapy, the second group is the second experimental group, which will receive 6 sessions of psychoeducation, 3 sessions of interpersonal relationship skills training and 6 sessions of bibliotherapy, and the third group is the control group, which will not receive any intervention and will only be subjected to the pre- and post- test process. In this study, the first experimental group was named as Group Schema Therapy, and the second experimental group was named as the Psychoeducation Group. Two experimental group 15 sessions of group intervention were made to both experimental groups. In this study, no intervention was made on the children who used substances, they were only subjected to the pre- and post-test process.
"Sociodemographic Information Form", "Brief Symptom Inventory", Adult Life Satisfaction Scale", Solution Focused Inventory", API-Family Form" and "BAPI- Short Scale" were applied to the participants. SPSS 25 program was used for data analysis. Kruskal Wallis and Chi-Square Independence Test were used in the analysis of demographic data. Since the number of participants was low, non-parametric tests were used. Wilcoxon Signed Rank Test was used to compare the pre-test and post-test scores within the group. Kruskal Wallis Test was used for comparison between groups.
 
In the findings of the study, a significant decrease was observed in the depression, anxiety and somatization scores of the mothers participating in Group Schema Therapy compared to the mothers participating in the second experimental group and the control group. There was a significant increase in general life satisfaction and resource mobilization scores of mothers participating in schema therapy compared to mothers in other groups. In addition, there was no significant change in substance user children of mothers who participated in Schema Therapy compared to other groups. When schema therapy was evaluated in itself according to the pre-test and post-test scores, it created positive and significant changes in all sub-dimensions of the Brief Symptom Inventory, in all sub-dimensions of the Adult Life Satisfaction Scale except job satisfaction, and in all sub-dimensions of the Solution-Oriented Inventory. In addition, Group Schema Therapy created significant changes in the relational skills and family ties sub-dimensions of the Family Addiction Profile Index, and only in the sub- dimension of the effect on life of the BAPI-Short Form. In the second experimental group, there was a significant change in terms of social environment satisfaction and problem separation sub-dimensions according to pre-test and post-test measurements. Although a positive change was observed in the second experimental group compared to the control group in terms of many sub-dimensions, this did not reach a significant level.
The results of the study show that Group Schema Therapy is effective in reducing psychological symptoms, increasing life satisfaction, increasing solution-orientation and creating positive changes in the relationship with the individual who drug users mothers. In this sense, it can be said that Group Schema Therapy is an approach that can be used in the treatment of mothers affected by addiction.
Keywords: Group Schema Therapy, Mothers of Substance Users, Substance Use Disorder