Türk Hukukunda faktoring sözleşmeleri
Factoring contracts in Turkish Law
Yazar: VOLKAN ÇELEN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN HATEMİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Faktoring = Factoring ; Faktoring sözleşmeler = Factoring contracts ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü özel hukuk (medeni hukuk)
anabilim dalı altında faktoring sözleşmeleri konusunda doktora tezi olarak hazırlanmıştır.
Tez kapsamında uluslararası ticaret piyasasında sıklıkla kullanılan ve
özellikle uluslararası ticaretin gelişmesi noktasında çok önemli bir yeri haiz olan faktoring
işlemi ve bu işlemin hukuki temelini oluşturan faktoring sözleşmesi akademik
araştırmaya tâbi tutulmuş ve konu farklı yönleri ile aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Tezin birinci bölümünde faktoring işlemi farklı hukuk sistemleri altındaki tanımları
ve tarihi gelişimi ışığında incelenmiş, tezin ilerleyen bölümlerinde detaylandırılacak
hususlara bir temel oluşturulmaya çalışılmıştır. Tezin ikinci bölümünde ise, faktoring
işleminin uygulamadan doğan farklı türleri ve işlemin bir takım hukuki işlemler ile
gösterdiği benzerlikler ve farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmanın
üçüncü, dördüncü ve beşinci bölümlerinde faktoring işlemi ve faktoring sözleşmesinin
esaslı noktaları incelemeye tâbi tutulmuştur. Bu kapsamda üçüncü bölümde faktoring
işleminin işlevleri, hukuki niteliği ve işleyişi incelenmiş ve uygulama ile hukuki
altyapının birbirini beslediği noktalar üzerinde durulmuştur. Takip eden dördüncü
bölümde, faktoring sözleşmesinin tarafları ve bu tarafların sözleşme altında
doğan hak ve yükümlülükleri tartışmaya açılmıştır. Beşinci bölümde ise başlı başına
bağımsız çalışmaların konusunu oluşturan alacağın devri işlemine faktoring işleminin
en önemli unsurlarından birini oluşturduğu için faktoring işlemi çerçevesi ve sı-
nırları içinde kalarak yer verilmiştir. Çalışmamızın son bölümü olan altıncı bölümde
ise faktoring işleminin sona ermesi farklı senaryolar dikkate alınarak incelenmiştir.
Bu kapsamda, faktoring işlemi ve bunun hukuki temelini oluşturan faktoring sözleş-
mesi, bir canlı ile mukayese edilecek olursa, doğumundan ölümüne kadar geçirdiği
farklı evreler ve tartışmalı noktalarla çalışmamızın konusunu oluşturmuştur. Çalış-
mada, söz konusu alt başlıklar farklı açılardan incelemeye tâbi tutulurken Türk hukuk
doktrinindeki kaynaklar ve mahkeme içtihatları yanında, farklı yabancı hukuk
sistemlerindeki düzenlemeler çalışmamızın ilgili bölümlerinde ele alınmış ve uygulamadan
örnekler ile açıklanmaya çalışılmıştır.
Tezin farklı bölümlerinde de üzerinde durulduğu üzere, faktoring sözleşmeleri özellikle
uluslararası ticaretin gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Özellikle geliş-
mekte olan ülkelerin ihracat işlemlerinin kolaylıkla yürütülmesini ve uluslararası
ticaret ile uğraşan şirketlerin operasyonel ve finansal manada daha rahat hareket etmesini
sağlamaktadır. Tüm bu belirtilenlerden yola çıkarak, faktoring işleminin ülkemizdeki
kullanım alanlarının yurtdışındaki gelişmiş kullanım tarzına yaklaşması,
Türkiye'nin ulusal ve uluslararası ticaret hayatında sahip olduğu yüksek potansiyeli
gerçekleştirmesine yardımcı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Faktoring, sözleşme, ticaret, finans, alacağın devri.

Abstract:
This study was prepared as a PhD thesis within the premises of Istanbul University
Institute of Social Sciences – Department of Private Law (Civil Law). Within the
scope of the thesis, the factoring, which is frequently used in international trade and
has a significant place in improvement of the international trade, and the factoring
contracts which create the legal basis of factoring transactions have been kept subject
to academic research and seeked to be enlightened with different aspects.
In the first section of the thesis, the factoring transaction has been analysed in light of
the definitions made in different jurisdictions and its historical development by
constructing a base for the issues to be detailed in the following sections of the thesis.
In the second section of the thesis, we tried to present different types of the factoring
transaction arising from the practice and its similarities and differences with
comparable legal transactions in the legal doctrine.
In third, fourth, and fifth sections of the thesis, the significant points of the factoring
transaction and factoring contract are analyzed in depth. In this context, the third
section of the thesis went into the functions, legal nature, and operation of the factoring
transaction and emphasized on the problematic issues encountered in practice. In
the following fourth section of the thesis, parties of the factoring contract and the
rights and obligations of the same have been discussed. In the fifth section of the
thesis, the assignment of receivables, which is subject of independent academic studies
has been given place within the framework and boundaries of factoring transaction,
as it is one of the crucial elements of the factoring contract. In the last and sixth
 section of our study, the termination of factoring contracts was examined by keeping
in mind different scenarios.
In this perspective, if we make an analogy of the factoring contracts with living entities,
its different phases and its contentious points from birth to death have become
the subject of this study. The study while making the analysis of the subject under
the above mentioned titles, examined resources in the doctrine, court precedents,
legislative similarities and differences in different jurisdictions, and examples from
the practice.
As highlighted in different sections of the thesis, factoring contracts play an important
role especially in the development of international trade. Specifically, it facilitates
the implementation of export transactions in developing countries and allows international
trade companies to carry out their activities in an operationally and financially
sane manner. In light of the foregoing, the increase in scope of use of factoring
contracts such as its developed use abroad will help Turkey to realize its high potential
in national and international trade.
Keywords: Factoring, contract, trade, finance, assignment of receivables.