Bulanık PIPRECIA tabanlı HTEA yönteminin tarımsal risk analizi uygulaması
Fuzzy PIPRECIA based FMEA method for agricultural risk analysis application
Yazar: EBRU SEHMEN
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM MÜGE TESTİK
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Hata türleri ve etkileri analizi = Failure mode and effect analysis ; Risk analizi = Risk analysis ; Tarım = Agriculture

Özet:
Sunulan tez kapsamında, tarımsal Ar-Ge çalışmaları üzerine faaliyet gösteren bir kuruluşta gerçekleştirilen ve tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanması bakımından kritik role sahip buğday ve arpa ıslah çalışmaları sırasındaki olası hata modlarının tanımlanarak, teknik açıdan risk oluşturabilecek alanların ve risk önceliklerinin saptanmasını içeren bir model geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, riskler hem klasik HTEA (Hata Türü ve Etkileri Analizi), hem de önerilen Bulanık PIPRECIA (PIvot Pairwise RElative Criteria Importance Assessment) ve HTEA entegre yaklaşımı ile ayrı ayrı analiz edilmiş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak bütünleşik yaklaşımın etkinliği ve performansı ölçülmüştür. Önerilen modelde, klasik yaklaşımdan  farklı olarak HTEA ekip üyeleri birer kriter gibi düşünülmüş ve üyeler üç karar vericinin görüşleri doğrultusunda arazi tecrübe ve bitki ıslah bilgilerine göre Bulanık PIPRECIA yöntemi ile değerlendirilerek her birine bir ağırlık ataması yapılmıştır. Modelin geçerliliği Spearman ve Pearson korelasyon katsayılarına bakılarak ölçülmüştür. Daha sonra, bu değerler HTEA ekip üyeleri tarafından yapılan puanlamalara entegre edilmiş, bulunan değerlerin de geometrik ortalaması alınarak olasılık, şiddet ve saptanabilirlik parametreleri için ortak bir girdi değeri elde edilmiş ve RÖS (Risk Öncelik Sayısı) skorları hesaplanmıştır. Modelin doğrulanması için ise kriter ağırlıklarında değişiklik yapılarak duyarlılık analizi yapılmıştır. Son olarak, önerilen model sonuçları ile klasik HTEA yöntemi sonuçları karşılaştırılarak modelin uygulanabilirliği ve etkinliği ölçülmüştür.

Abstract:
Within the scope of the presented thesis, it is aimed to develop a model that includes the identification of possible failure modes during wheat and barley breeding studies, which  are carried out in an organization operating on agricultural R&D studies and which have  a critical role in ensuring the sustainability of agricultural production, and the  determination of areas that may pose technical risks and risk priorities. In this regard, risks were analyzed separately with both classical FMEA (Failure Mode and Effect  Analysis) and the proposed Fuzzy PIPRECIA (PIvot Pairwise RElative Criteria Importance Assessment) and FMEA integrated approach, and the effectiveness and 
performance of the integrated approach were measured by comparing the results obtained. In the proposed model, unlike the classical approach, FMEA team members were considered as criteria and members were evaluated with the Fuzzy PIPRECIA method according to their field experience and plant breeding information in line with the opinions of three decision makers and weight was assigned to each of them. The validity of the model was measured by considering Spearman and Pearson correlation 
coefficients. Then, these values were integrated into the points given by the FMEA team members, and a common input value was obtained for the probability, severity and detectability parameters by taking the geometric mean of these values, and RPN (Risk Priority Number) scores were calculated. To verify the model, sensitivity analysis was performed by changing the criterion weights. Finally, the applicability and effectiveness of the model were measured by comparing the proposed model results with the classical FMEA method results.