Damla sulama yönteminde azotun bölerek uygulamasının pamukta verim, randıman ve bitki beslenmesi üzerine etkisi
The effect of split aplication of nitrojen in drip irrigatiion on yield, quality and plant nutrition of cotton
Yazar: ALİ GÖZÜYEŞİL
Danışman: DOÇ. DR. VELİ UYGUR
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Sulama ve azotlu gübreleme pamuk üretiminde ürün ve randıman üzerine en fazla etki eden girdilerdendir. Ancak küresel ısınma ve su kaynaklarının azalması ve verilen azotlu gübrenin farklı mekanizmalarla bitkiye yarayışsız hale dönüşmesi bu iki girdinin daha kontrollü yapılmasını gerekli kılmaktadır. Bu sebeple suyun daha etkin kullanıldığı damla sulama sistemiyle bitkinin ihtiyacına göre azotlu gübrelemenin yapılabilmesi için 150 kg/ha azot 5 farklı şekilde (geleneksel yöntem salma sulama, damla sulama yöntemiyle 1, 2, 3 ve 4 bölünerek) toprağa uygulanmıştır. Yapılan uygulamaların pamukta bazı bitkisel parametreler, ürün ve randımanı ile bitki beslenme üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Azotun veriliş şekli bitki boyu, koza sayısı, kütlü verimi ve çırçır randımanı üzerinde önemli derecede etkiye sahip olmuştur. En yüksek kütlü verimi D3 ve D2 uygulamalarında elde edilirken geleneksel olarak yapılan gübreleme uygulamasında en düşük kütlü verimi değeri elde edilmiştir. D1, D2, D3 ve D4 uygulamalarında sırasıyla kütlü veriminde geleneksel yönteme göre % 11.3, 14.6, 14,7 ve 7.4 oranında ürün artışı elde edilmiştir. Diğer taraftan elde çırçır randımanı azotun 2 ve daha fazlaya bölündüğü durumlarda daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Azotun salma sulama ve damla sulamada artan parçalarla verilişi yaprakların Ca, Mg ve Mn konsantrasyonu üzerinde etkili olmazken; azot, demir ve çinko genel bir azalma eğilimi; fosfor ve sodyum ise artış eğilimine neden olmuştur. Sonuç olarak pamuk yetiştiriciliğinde azotun damla sulamayla 1-3 e bölünerek uygulandığında kütlü verimi ve çırçır randımanı artışına neden olabileceği yargısına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelime: Azot, pamuk, damla sulama, verim, kalite, bitki besin elementleri

Abstract:
Irrigation and nitrogenous fertilization are the most pre-eminent two inputs in cotton cultivation affecting the yield and quality. However, global warming and scars water resources along with nitrogen losses by different mechanisms make necessary to control both factors more efficiently. Thus 150 kg/ha N were applied with drip irrigation, by which water is used more efficiently, by dividing 1-4 equivalent portions (D1, D2, D3, D4 stand for nitrogen portioned into 1, 2, 3 and 4, respectively) and in traditional way with pan irrigation. The effects of treatments on plant parameters such as plant height, number of cotton boll, and yield and fiber quality along with plant nutritional status were investigated. Nitrogen fertilization methods were significantly affected all of the investigated plant parameters. The maximum yields were obtained for D3 and D2 treatments whereas the minimum for traditional method. 11.3, 14.6, 14,7 and 7.4 %  of yield increase were observed for D1, D2, D3 and D4, respectively comparing to the traditional one. Higher fiber quality was obtained as the nitrogen divided two or more portions in drip irrigation. Increasing partition of nitrogen resulted in no significant difference in calcium, magnesium, and manganese; a decreasing trend in nitrogen, iron, and zinc; and an increasing trend in phosphorus and sodium concentration of leaves. Consequently, 1-3 portions of nitrogen in drip irrigation may be applied to have higher yield and fiber quality with increased water and fertilizer use efficiency.

Key Words: Nitrogen, cotton, drip irrigation, yield, quality, plant nutritions elements