Tanzimat romanı'nda 'Kıskançlık'  teması (1872-1895)
The theme of jealousy in the Tanzimat novel (1872-1895)
Yazar: MURAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN GÜLENDAM
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kıskançlık = Jealousy ; Roman = Novel ; Tanzimat edebiyatı = Tanzimat Literature ; Türk romanı = Turkish novel ; İnsan psikolojisi = Human psychology ; İnsan psikolojisi = Human psychology

Özet:
İnsan psikolojisi incelendiğinde birçok kavram karşımıza çıkmaktadır. Bunların başlıcalarını; dikkat, alışkanlık, heyecan, ihtiras, algı, öğrenme, benlik, şahsiyet, karakter vs. şeklinde sıralayabiliriz. Kıskançlık da insan psikolojisinin en önemli özelliklerinden biridir. Bireysel ve toplumsal hayat için doğru sevk edildiğinde faydalı bir psikolojik faktör olabilecek kıskançlık, eğer benlik için kullanılırsa bireyin hem kendisine hem rakibine hem de toplumdaki paydaşlarına zarar vermektedir.
Roman, edebiyatımıza Batı'dan ithal edilen edebî türlerdendir. Tanzimat romanı, bu türün bizdeki başlangıç ve acemilik safhasıdır. Ancak her yönüyle insanı ve insanın yaşadıklarını merkeze alması gereken ve bu nedenle de insan psikolojisi açısından da değerlendirilmesi gereken roman, Tanzimat döneminde bu açıdan pek de başarılı olamamıştır. Tanzimat romanlarının birçoğunda insan psikolojisindeki "kıskançlık" duygusuna, bu duygunun sebep olduğu insan davranışlarına ve bu davranışların sonuçlarına yer verilmiştir. 
Biz bu çalışmamızda öncelikle kıskançlığın tanımlarını ve değişik kuramların kıskançlık kavramına yaklaşımlarını yansıtmaya çalıştık. Daha sonra da sırasıyla bu bakış açılarına göre Tanzimat romanlarında kıskançlık teması ile öne çıkan romanları inceledik. Sonuç bölümünde de Tanzimat romanındaki kıskançlık temasının ele alınışı ile ilgili genel bir değerlendirme yapmaya çalıştık.


Anahtar Kelimeler: Tanzimat, Roman, Tanzimat Romanı, Psikoloji, İnsan Psikolojisi, Kıskançlık.

Abstract:
When human psychology is studied, lots of different concepts are encountered. Some of these concepts are attention, habit, excitement, passion, perception, comprehension, ego, personality, character and etc. Jealousy is one of the important characteristics of human psychology as well. While it can be positive psychological factor when leaded in the right direction, it can be very harmful for the person himself, his counterpart and society when it is used for the ego.
Novel is one of the genres that were imported to Turkish literature. Tanzimat novel is the beginner and novice stage of this genre in our literature. Although the genre novel is expected to be centered around human and human experiences and therefore needs to be evaluated based on human psychology, it has not been successful in accomplishing this during Tanzimat era. The jealousy as a characteristic of human psychology and its effect on human behavior and the results of these behaviors were covered in most of the Tanzimat novels.
In this study, we mainly tried to explain the definitions of jealousy and the approaches of many theories to this concept. Then, we analyzed the leading novels that exemplified the concept of jealousy based on these approaches. In the conclusion part, we tried to reflect how jealousy was covered in Tanzimat Novels.



Key Words: Tanzimat, Novel, Tanzimat Novel, Psychology, Human Psychology, Jealousy