Karşılanamayan sağlık ihtiyaçları ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesinin belirleyicileri: Dolaşım sistemi hastalıkları üzerine bir araştırma
The determinants of unmet health needs and health-related quality of life: A study on circulatory system diseases
Yazar: BİROL YETİM
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR UĞURLUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlık, insanlık tarihi kadar eski bir kavramdır. Ancak sağlığın nasıl sağlanacağı, halen tartışmalıdır. Sağlık; çevre, yaşam tarzı ve genetik özellikler gibi çok sayıda faktörden etkilenmektedir. Sağlık hizmetlerinin ise sağlık statüsünü etkilediği ileri sürülmektedir. Sağlık hizmetlerinin ihtiyaç anında kullanılabilir olması gerekmektedir. Bu duruma engel olan çok sayıda faktör bulunmaktadır. Bu faktörlerin başında, ödeme güçlüğü ve sağlık sistemi ile ilgili sorunlar gelmektedir. Bu sorunlar nedeniyle giderilemeyen ihtiyaçlara da karşılanamayan sağlık ihtiyaçları adı verilmektedir. Literatürde konu ile ilgili çok sayıda çalışma olduğu görülmektedir. Ancak bu konunun Türkiye'de yeterince ele alınmadığı düşünülmektedir. Ayrıca Türkiye'de karşılanamayan sağlık ihtiyaçlarının yaşam kalitesi üzerindeki etkileri de net değildir. Bu nedenle bu çalışmada, Türkiye'de karşılanamayan sağlık ihtiyaçları ve bu durumun sağlık ile ilişkili yaşam kalitesi üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Bu çalışmada ayrıca dolaşım sistemi hastalarında bu türden sorunların görülme sıklığı da ele alınan konular arasında yer almaktadır. Çalışmanın amaçlarına ulaşabilmek için TÜİK tarafından yayınlanan sağlık araştırmaları kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerden, fark testlerinden ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, Türkiye'de çok sayıda karşılanamayan sağlık ihtiyacı olduğu ve bu durumun yaşam kalitesi üzerinde olumsuz etkilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bireysel ve demografik özelliklerin de karşılanamayan sağlık ihtiyaçları ve yaşam kalitesi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Kadınlarda, daha düşük bir eğitim ve gelir düzeyine sahip bireylerde ve dolaşım sistemi hastalarında karşılanamayan ihtiyaçların daha fazla olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, söz konusu grupların finansal açıdan desteklenmesi, eğitim ve gelir düzeylerinin iyileştirilmesi ve sağlık sisteminin de ihtiyaçları ile uyumlu hale getirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Health is a concept as ancient as human history, but continues to be a subject of debate regarding how it can be effectively maintained. It's well-known that health is influenced by numerous factors such as the environment, lifestyle, and genetic characteristics. Health services are suggested to be one of the key factors affecting health status. However, health services must be readily available when needed. There are, but, several factors hindering this accessibility. Among these factors, financial and systemic problems are prominent. Unmet healthcare needs arise due to these issues. While there is an abundance of literatüre on this subject, it has been observed that it has not been sufficiently addressed in Turkiye. Furthermore, the impact of unmet healthcare needs on quality of life remains unclear. Therefore, this study focuses on unmet healthcare needs in Turkiye and their effects on health-related quality of life, with a specific focus on circulatory system patients. In order to achieve the objectives of the study, health research data collected by TUIK has been utilized. Data analysis involved descriptive statistics, t-tests and regression analyses. The study revealed that a significant number of unmet healthcare needs in Turkiye, negatively impacting individuals' quality of life. On the other hand, individual and demographic characteristics were found to have statistically significant effects on unmet healthcare needs and health-related quality of life. It was determined that unmet healthcare needs are more prevalent among women, individuals with lower education and income levels, and individuals having circulatory diseases. Consequently, it is recommended to provide financial support to these groups, improve education and income levels, and align the healthcare system with the needs of the population.