Gebelerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ve ilişkili faktörler
Health literacy levels of pregnant women and related factors
Yazar: KÜBRA UĞURLU
Danışman: PROF. DR. AYTEN TAŞPINAR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Çalışmamız; gebelerin sağlık okuryazarlık düzeylerini ve ilişkili faktörleri incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve yöntem: Araştırma, analitik kesitsel olarak, 15 Ekim 2022 – 30 Haziran 2023 tarihleri arasında, Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi NST Polikliğinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini bu polikliniğe başvuran gebeler, örneklemini de 206 gebe oluşturmuştur. Veriler; Gebe Tanıtım Formu ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde, SPSS 24,0 programı, değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistikler olarak yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma ve minimum-maksimum değerler verilmiştir. Sayısal verilerin normal dağılıma uygunluğu için Kolmogorov-Smirnov testi uygulanmıştır. Normal dağılım gösteren veriler student t testi, One Way Anova testi, ileri analiz olarak Bonferroni testi ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Araştırmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 28,21±5,67 olup, %35'inin üniversite mezunu olduğu, %32'sinin gelir getiren bir işte çalıştığı, %69,4'ünün gelirini giderine denk olarak algıladığı saptanmıştır. Gebelerin gebelik haftası ortalaması 32,54±3,89 olup 61,7'si en az iki kez gebelik yaşadığı, %73,8'inin bu gebeliği planlamış olduğu bulunmuştur. Gebelerin %85,9'unun düzenli sağlık kontrollerini yaptırdığı ve bu dönemde %76,7'sinin düzenli ilaç kullandığı ve en çok kullanılan ilacın (%42,2) demir preparatı olduğu görülmüştür.
Gebelerin Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) toplam puan ortalaması 34,79±9,98, Tedavi ve Hizmet alt boyut puan ortalaması 35,32±11,21, Hastalıklardan Korunma ve Sağlığın Geliştirilmesi alt boyut puan ortalaması ise 34,28±11,22 olarak belirlenmiştir. TSOY-32'ye göre gebelerin   %15,5'inin yetersiz, %26,2'sinin sorunlu-sınırlı, %32,5'inin yeterli ve %25,7'sinin mükemmel sağlık okuryazarlık oranlarına sahip olduğu belirlenmiştir. 
Kendileri ve eşlerinin 26-34 yaş grubunda olan gebelerin ve yine  kendileri ve eşlerinin eğitim düzeyleri yüksek olanların, çalışanların, resmi nikahı ve sosyal güvencesi olanların, çekirdek aile tipinde yaşayanların, il merkezinde ikamet edenlerin, gelir durum algısı yüksek olanların, ilk kez gebe kalanların,  ölü doğumu olmayanların, gebelik döneminde düzenli ilaç kullanan ve  düzenli sağlık kontrollerini yaptıranların sağlık okuryazarlık oranlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p>0,05).
Sonuç: Gebelerin sağlık okur yazarlıklarının yeterli düzeyde olduğu bulunmuş olup gebelerin okuryazarlık düzeyleriyle ilişkili sosyodemografik, obstetrik özellikleri dikkate alınarak gebelerin prekonsepsiyon ve prenatal dönemlerde sağlık okuryazarlıklarını yükseltmek için eğitimler planlanması önerilir.
Anahtar Kelimeler: Gebelik, Prenatal Bakım, Sağlık Okuryazarlığı

Abstract:
Objective: Our study; ıt was conducted to examine the health literacy levels of pregnant women and related factors.
Materials and methods: The research was carried out as an analytical cross-sectional study, between 15 October 2022 and 30 June 2023, at the NST Clinic of Aydın Gynecology and Children's Diseases Hospital. The population of the study consisted of pregnant women who applied to this polyclinic, and the sample consisted of 206 pregnant women. Data; It was collected using the Pregnant Introduction Form and Türkiye Health Literacy Scale-32. In the analysis and evaluation of the data using the SPSS 24.0 program, percentage, arithmetic mean, standard deviation and minimum-maximum values were given as descriptive statistics. The Kolmogorov-Smirnov test was applied to verify the suitability of numerical data for normal distribution. Normally distributed data, student t test, What's that way ANOVA test was evaluated with Bonferroni test as further analysis.
Results: The average age of the pregnant women participating in the study was 28.21 ± 5.67 years, and 35% of them attended university. Graduate, 32% have income bringing one at work working, 69.4% earn their income to the expense equivalent aspect perceived has been detected. Pregnant women pregnancy week the average is 32.54±3.89 and 61.7 is the most little two times pregnancy lived, 73.8% of them pregnancy planned is has been found. 85.9% of pregnant women have regular health controls had it built and this during the period, 76.7% of them were regular medicine uses and -most a lot used (42.2%) of the drug is iron preparation is has been seen.
Pregnant women's Turkey Health Literacy Scale-32 (TSOY-32) total score average is 34.79±9.98, Treatment and Service sub-dimension average score is 35.32±11.21, Disease Prevention and Health Promotion sub-dimension average score is 34, It was determined as 28±11.22 . According to TSOY-32, pregnant women It was determined that 15.5% had inadequate, 26.2% had problematic-limited, 32.5% had adequate and 25.7% had excellent health literacy rates.
Pregnant women and their spouses who are in the 26-34 age group, those who have a high level of education, those who are employed, those who have a civil marriage and social security, those who live in a nuclear family type, those who reside in the city center, those who have a high level of income perception, those who are pregnant for the first time, It was found that the health literacy rates of those who did not have a stillbirth, who used regular medication during pregnancy and who had regular health check-ups were higher (p>0.05).
Conclusion: It has been found that the health literacy of pregnant women is at a sufficient level, and it is recommended to plan training to increase the health literacy of pregnant women during the preconception and prenatal periods, taking into account the sociodemographic and obstetric characteristics of pregnant women related to their literacy levels.
Key Words: Health Literacy, Pregnancy, Prenatal Care