Çocuk alerji kliniği'ne başvuran anafilaksi tanılı hastaların demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri
Demographic, clinic and laboratory characteristics of patient with anaphylaxis referred to pediatric allergy clinic
Yazar: GÖKÇE KAŞ
Danışman: PROF. DR. İLKNUR BOSTANCI ; UZMAN AYŞEGÜL ERTUĞRUL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Alerjenler = Allergens ; Alerji ve immünoloji = Allergy and immunology ; Anafilaksi = Anaphylaxis ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Nüks = Recurrence ; Risk faktörleri = Risk factors ; Triptaz = Tryptase ; Çocuklar = Children ; İlaç alerjisi = Drug hypersensitivity

Özet:
Amaç: Anafilaksi, tüm dünyada sıklığı artan, hayatı tehdit eden sistemik hipersensitivite reaksiyonudur. Bu çalışmada, anafilaksi tanısıyla takip edilen çocukların demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri değerlendirilerek; anafilaksi etiyolojisi, risk faktörleri, anafilaksi şiddeti ve bunu etkileyen faktörler, anafilaksi tekrarındaki etkenler, laboratuvar yöntemlerinin katkısı ve tedavi yaklaşımları ile ilgili yeni veriler sunulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Temmuz 2016-Aralık 2017 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dr Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Alerji ve İmmunoloji Kliniği'nde takip edilen, 0-18 yaş arası, anafilaksi tanı kriterlerini sağlayan 142 hasta dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar bulguları retrospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 142 hastanın tanı yaşı ortalaması 56,4 ± 56 aydı ve hastaların %61,3'ü erkekti. Atopi öyküsü hastaların %70,4'ünde, ailede atopi öyküsüyse %31'inde mevcuttu. 94 hastada (%66,2) eşlik eden alerjik hastalık vardı (en sık eşlik eden atopik dermatit, %52,8). Anafilaksi atağı en sık evde (%66,9) ve ağustos ayında geçirilmişti. Atakların tetikleyicileri arasında en sık besinler (%65,5) ve ikinci sırada da ilaçlar (%21,1) yer alıyordu. Klinik bulgularda en çok cilt/mukoza bulguları (%95,1), sonrasında da solunum sistemi ve gastrointestinal sistem bulguları görüldü. Atakların %53,5'i hafif, %31'i orta ve %15,5'i ağır şiddetteydi. Besinlerin daha çok hafif şiddette, ilaçların ise ağır şiddette olduğu görüldü (p<0,05). 87 hastada bakılabilen triptaz düzeyi ortalaması 6,9 ± 7,7 µg/L iken; sadece 15 hastada (%17,2) bu düzey yüksekti (≥11,4 µg/L). 43 hasta tedavi almazken; antihistaminikler 77 hastaya (%54,2), adrenalin 75 hastaya (%52,8) ve sistemik kortikosteroidler 73 hastaya (%51,4) verilmişti. Hastaların 36'sında (%25,4) tekrarlayan anafilaksi öyküsü vardı ve bu hastaların sadece biri adrenalin otoenjektörü kullanmıştı. Tekrarlayan anafilaksisi olan hastalarda, atopi öyküsü ve alerjik hastalık öyküsü, anlamlı olarak fazlaydı (p<0,05). 
Sonuç: Atopi öyküsü ve eşlik eden alerjik hastalık varlığı anafilaksi için önemli risk faktörleridir. Bu hastalarda anafilaksi tekrarlama olasığı da daha yüksektir. Çocuklarda anafilaksinin en sık nedeni besinlerken, besinle tetiklenen anafilaksilerde atopi öyküsü ve eşlik eden alerjik hastalık öyküsü daha fazladır. Besinlerle daha çok hafif şiddette anafilaksi görülürken, ilaçlarla daha çok ağır şiddette anafilaksi görülür. Anafilaksinin temel tedavisi adrenalin olmasına rağmen, adrenalinin kullanımı halen düşüktür.

Anahtar Kelimeler: Anafilaksi, Anafilaksi şiddeti, Anafilaksi risk faktörleri, Çocuk, Tekrarlayan anafilaksi, Triptaz

Abstract:
Introduction: Anaphylaxis is a life-threatening systemic hypersensitivity reaction that increases in frequency around the world. In this study, it was aimed to evaluate the demographic, clinical and laboratory characteristics of children followed by anaphylaxis and to present new data on anaphylaxis etiology, risk factors, severity of anaphylaxis and factors affecting it, factors contributing to anaphylaxis recurrence, contribution of laboratory methods and treatment approaches.
Materials and Methods: In this study, 142 patients with anaphylactic diagnostic criteria, between 0-18 years of age,who were followed between July 2016 and December 2017 at the Department of Pediatric Allergy and Immunology at the Health Sciences University Ankara Dr Sami Ulus Maternity and Child Health and Diseases Training and Research Hospital was included. Demographic and clinical characteristics, laboratory findings of the patients were evaluated retrospectively.
Results: Mean age of diagnosis of the 142 patients included in the study was 56.4 ± 56 months and 61.3% of the patients were male. History of atopy were found in 70.4% of the patients, and family history of allergic diseases was found in 31%. There were personal history of allergic diseases in 94 patients (66.2%) (the most common atopic dermatitis, 52.8%). Anaphylaxis occured most common at home (66.9%) and in August. Among the triggers of the episodes, the most common triggers were foods (65.5%) and the second were drugs (21.1%). Clinical findings were mostly dermatological findings (95.1%), followed by respiratory system and gastrointestinal system findings. Of the episodes, 53.5% were mild, 31% were moderate and 15.5% were severe. Foods were more associated with mild attacks and drugs were associated with severe attacks (p <0.05). The mean tryptase level in 87 patients was 6.9 ± 7.7 μg / L; only 15 patients (17.2%) have elevated tryptase level (≥11.4 μg / L). 43 patients were not receiving treatment; antihistamines were given to 77 patients (54.2%), adrenaline 75 patients (52.8%) and systemic corticosteroids 73 patients (51.4%). In 36 of the patients (25.4%) have recurrence of anaphylaxis and only one of these patients used adrenaline autoinjector. In patients with recurrent anaphylaxis, the personal history of atopy and allergic disease were significantly higher (p <0.05).
Conclusion: The presence of atopy and concominant allergic disease are important risk factors for anaphylaxis. Anaphylaxis recurrence in these patients is also higher. While foods are the most common cause of anaphylaxis in children, anaphylaxis triggered by food is more common in atopy and concomitant allergic disease. Foods were more associated with mild attacks and drugs were associated with severe attacks. Although the main treatment of anaphylaxis is adrenaline, the frequency of adrenaline use is still low.

Key Words: Anaphylaxis, Anaphylaxis risk factors, Child, Recurrent anaphylaxis, Severity of anaphylaxis, Tryptase