Sanat ve mâneviyat ilişkisi açısından Wassily Kandinsky'nin sanat kuramındaki temel kavramlar
Fundamental concepts in Wassily Kandinsky's art theory in terms of the relationship art and spirituality
Yazar: MERAL GÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE DİLEK GÜLDÜTUNA
Üsküdar Üniversitesi / Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü / Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Wassily Wassilyevich Kandinsky, bir sanat kuramcısı ve soyut sanatın öncüsü ve önemli bir temsilcisi olarak, yayımladığı kuramsal eserler ve yapmış olduğu sanat eserleriyle, dönemine ve dünya sanat tarihine derin iz bırakan sanatçılardan biri olmuştur. Kendisinin ruhsallığa, mâneviyâta ve iç yaşama önem veren yapısı, onu hayatı daha üst bir bilinçlilik düzeyi ile algılamaya ve yaşamaya yönlendirmiştir. 
Kandinsky, sanat literatürüne iki önemli kuramsal eser kazandırmıştır. İlki Sanatta Manevilik Üstüne diğeri ise Nokta ve Çizgiden Yüzeye isimli kitabıdır. İlk kitabında, sanat aracılığıyla maddî ve soyut nesnelerde mânevî olanı duyumlama ve iletme yeteneğini uyandırmak amacını güden sanatçı, bunun için bir takım yollar sunmuş, ikinci kitabında ise, resim sanatının kapsamında olan temel unsurları açıklayarak, sanatın biçimsel ve teknik yönünü ele almıştır. Bu tez çalışmasının amacı, yukarıda verilen eserlerde Kandinsky'nin ele aldığı ve bu çalışmaya kaynaklık eden kavramları, tasavvuf perspektifini dahil ederek incelemek ve açıklamaktır. Araştırmamız için Nokta, Çizgi ve Yüzey, İçsel Zorunluluk İlkesi, Tinsel Piramit, Derin Hislenme, Tinsel göz ve Müzik kavramları seçilmiştir.
Bu çalışmada ilk önce Kandinsky'nin hayatı, kişilik özellikleri, soyut sanat ve metafizik konuları arasındaki ilişki ele alınmaktadır. Bu bölüm Kandinsky'nin, bir insan ve sanatçı olarak, sanata, ruhsallığa ve tinselliğe bakışını anlamak adına hazırlanmıştır. Sonraki bölümde belirlenen kavramlar, kendi başlıkları altında Tasavvuf tarihinde, özellikle klasik dönem, İbnü'l-Arabî ve Mevlânâ'nın eserleri ve Cumhuriyet dönemi eserleri temel alınarak tasavvuf perspektifinden açıklanmış ve Kandinsky'nin açıklamalarına yer verilmiştir.

Abstract:
Wassily Wassilyevich Kandinsky, an art theorist and an important representative of abstract art, left an indelible mark on his period and on the history of world art with his theoretical works and his artworks. His artistic approach, which emphasized spirituality, inner life, and consciousness, gave him a unique perspective on the world.

Kandinsky published two important theoretical works in the art literature: "Concerning the Spiritual in Art" and "Point and Line to Plane." In his first book, Kandinsky aimed to awaken the reader's ability to sense the spiritual in material and abstract objects through art, presenting a number of ways to do so. In his second book, he explored the formal and technical aspects of painting, explaining the basic elements of art. The purpose of this thesis is to examine and explain the concepts that Kandinsky discussed in these works, including Point, Line, and Surface, Principle of Inner Need, Spiritual Pyramid, Deep Feeling, Spiritual Eye, and Music, from the perspective of Sufism as presented in the history of Sufism.

The essay first explores the relationship between Kandinsky's life, personality traits, abstract art, and metaphysics, in order to understand his views on art, spirituality, and incorporeality as a person and an artist. In the next section, the identified concepts are explained from a Sufi perspective under their respective headings, primarily based on the history of Sufism, particularly the classical period, the works of Ibn Arabi and Mevlana, and the works of the Republican era. Subsequently, Kandinsky's explanations are presented.