Kuzeybatı Anadolu granitik plütonlarının iz element ve radyojenik izotop karakteristikleri
Trace element and radiogenic isotope characteristic of Northwest Anatolian granitoids
Yazar: DAĞHAN ÇELEBİ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİHİ KÖPRÜBAŞI
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Kuzeybatı Anadolu = Northwest Anatolia

Özet:
Bu çalışma Kuzeybatı Anadolu' da yüzeylenen granitoyidik bileşimli Orhaneli, Çataldağ ve Ilıca-Şamlı plütonlarının jeokimyasal ve izotopik özelliklerinin belirlenmesi için yapılmıştır.Çataldağ ve Ilıca-Şamlı Plütonları İAEKK (İzmir-Ankara-Erzincan Kenet Kuşağı) nun kuzeyinde yer alırken Orhaneli plütonu İAEKK' nin güneyinde yer almaktadır. Plütonlardan alınan örneklerin yapılan incelemeler sonucu çok büyük çoğunluğunun granit ve granitoyid bileşiminde olduğu belirlenmiştir. Jeokimyasal veriler Kuzeybatı Anadolu'da çarpışma sonrası oluşan bu plütonların, kalıcılığı yüksek elementlere (HFSE) göre geniş iyonlu litofil elementler (LILE) ve hafif nadir toprak elementlerce (LREE) daha fazla zenginleştiğini ve nadir torak elementlerin (REE) fraksiyon işlemleri geçirdiğini göstermiştir.Tüm kayaç iz element içerikleri kullanılarak oluşturulan teorik fraksiyonel kristalizasyon (FC) model diyagramlarında örneklerin alkali feldispat, plajiyoklaz, biyotit, amfibol minerallerinin fraksinasyonundan etkilendikleri görülmektedir. Asimilasyon-fraksiyonel kristalizasyon (AFC) modellemelerinde çizilen değişken kontaminasyon/fraksiyon oranı olan r'nin yüksek değerlerde çıkmışlardır. Bu değerin yüksek olması bu örneklerin tümünün kıta kontaminasyonu işleminden çok fazla etkilendiğini göstermiştir. Ancak Çataldağ örneklerinin kıta kontaminasyonunun etkisi diğer örneklere göre daha fazladır. Çarpışma sonrası oluşmuş bu granitoyidik kütlelerin, manto kökenli mafik magmanın fraksiyonel kristallenmesi ve bununla eşzamanlı, sığ veya orta düzeydeki manto odalarında kabuk ergiyiğiyle kontaminasyonundan oluşan bir kökenden meydana geldiği sonucu çıkarılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the geochemical and isotopic characteristics of granitoids exposed in Northwest Anatolia, namely the Orhaneli, Çataldağ and Ilıca-Şamlı plutons.The Çataldağ and Ilıca-Şamlı Plutons are located to the North and the Orhaneli pluton is located to the south of IAESZ(İzmir-Ankara-Erzincan Suture Zone). Investigations show that most of the rocks sampled from the plutons are granite and granitoid compositions. Geochemical data indicate that these plutons, formed after the continent collisions and are rich Large-Ion Lithophile Elements(LILE) and Light Rare Earth Elements(LREE) relative High Field Strength Elements(HFSE) and Rare Earth Elements(REE).Theoretical Fractional Crystallization(FC) model is applied by using trace element contents. Model diagrams show that the samples are effected by fractionation of, K-feldspar, plagioclase, biotite and amphibole minerals. Assimilation and Fractional Crystallization(AFC) modellings indicates that, r value, proportion of variable contamination to fraction, is high. High r value denotes that the samples were effected by crustal contamination process significantly. However, the effect of crustal contamination on Çataldağ samples are higher relative to the other samples. Post-collisional granitoidic suites infer an origin by fractional crystallization of mantle-derived mafic magma and simultaneous contamination with crustal melts (AFC) in lower to middle crustal magma chambers.