Bombus terrestris arılarında diyapoz sonrası arı ağırlığı ve değişik besleme yöntemlerinin koloni gelişimi ve üreme özellikleri üzerine etkileri
Effects of different feeding methods and weight of queen after diapause on colony development and reproductive strategies in Bombus terrestris
Yazar: AYHAN GÖSTERİT
Danışman: DOÇ. DR. FEHMİ GÜREL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ana arı = Queen bee ; Arı sütü = Royal jelly ; Besleme = Feeding ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Koloni gelişimi = Colony development ; Toprak yaban arısı = Bombus bee ; Üreme = Reproduction

Özet:
ÖZET Bombus terrestris ARILARINDA DİYAPOZ SONRASI ANA ARI AĞIRLIĞI VE DEĞİŞİK BESLEME YÖNTEMLERİNİN KOLONİ GELİŞİMİ VE ÜREME ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİLERİ Ayhan GÖSTERİT Yüksek Lisans Tezi, Zootekni Anabilim Dalı Danışman: Doç. Dr. Fehmi GÜREL Aralık 2002, 55 Sayfa Bu çalışma birkaç yabancı firma tarafından kitlesel üretimleri gerçekleştirilen ve son yıllarda seralarda tozlayıcı olarak kullanımı oldukça yaygınlaşan Bombus terrestris arılarında an sütü ilaveli polen keki ile beslemenin ve diyapoz sonrası ana an ağırlığının koloni gelişimi üzerine olan etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Denemede 69 adedi doğadan toplanan ve 56 adedi ise ticari bir firmadan sağlanan toplam 125 adet ana arı kullanılmıştır. Diyapoz sonrası ağırlıkları tartılan ana anlar bireysel kutulara konulmuş ve oransal nemi % 50 - 60, sıcaklığı 28 - 30 °C ye ayarlanmış yetiştirme ortamında beslemeye alınmışlardır. Ana anların yaklaşık yansı % 10 an sütü ilaveli polen keki ile, geri kalanı ise normal polen keki ile beslenmiştir. Bütün ana an ve kolonilere 1:1 oranında şeker ve su ile hazırlanan şeker şurubu verilmiştir. Deneme süresince kolonilerde, koloni başlangıç zamanı, ilk işçi an çıkış zamanı, birinci, ikinci, ve üçüncü kuluçka döneminde üretilen yumurta gözü (hücresi) ve bunlardan oluşan işçi an sayılan, ikinci ve üçüncü kuluçkaya başlama zamanlan, erkek ve ana an çıkışı ile dönüşüm ve rekabet noktası zamanları, üretilen toplam işçi, erkek ve ana an sayısı, sayısal cinsiyet oranı, elli işçi arıya ulaşma zamanı, polen tüketimi ve koloni ömürleri belirlenmiştir. Ayrıca bu özellikler arasındaki korelasyon katsayıları da hesaplanmıştır. Doğadan toplanan ana anların ağırlığı ortalama 0.79 ± 0.014 gram, ticari firmadan alınan ana arıların ağırlığı ise 0.74 ± 0.012 gram olarak bulunmuştur. Ana arının başlangıç ağırlığının koloni gelişimi üzerine herhangi bir etkisi bulunamamıştır. An sütü katkılı polen keki ile beslenen ana anların hiç biri koloni oluşturamamıştır ve bu kekle beslenen larvalar ergin hale gelemeden ölmüşlerdir. Normal polen keki ile beslenen ana arıların ise % 87' si yumurtlamış ve % 33' ünden pazarlanabilir nitelikte koloniler elde edilmiştir. Ticari firmadan alınan ana arıların oluşturduğu koloniler ortalama 60.8 ± 12.7 adet ana an üretirken doğadan toplanan ana arıların oluşturduğu koloniler hiç ana an üretmemiştir. Ticari firmadan alman ana anların oluşturduğu koloniler daha geç rekabet noktasına girme özelliği göstermişlerdir. ANAHTAR KELİMELER: Bombus terrestris, yetiştirme, ana an ağırlığı, an sütü, besleme, koloni gelişim özellikleri JÜRİ: Doç. Dr. Fehmi GÜREL Prof. Dr. Atila YANIKOĞLU Yrd. Doç. Dr. M. Soner BALCIOĞLU

Abstract:
ABSTRACT EFFECTS OF DIFFERENT FEEDING METHODS AND WEIGHT OF QUEEN AFTER DIAPAUSE ON COLONY DEVELOPMENT AND REPRODUCTIVE STRATEGBES IN Bombus terrestris Ayhan GÖSTERİT M.S. Thesis in Department of Animal Science Adviser: Assoc Prof. Dr. Fehmi GÜREL December 2002, 55 Pages This study was conducted to determine the effects of feeding with pollen cake containing royal jelly and weight of the queen after diapause on colony development and reproductive strategies in Bombus terrestris used widely in greenhouse recent years. In this experiment 125 mated queens were used. 69 of these queens were caught from field in Mediterranean region in Turkey. The rest were taken from commercial company. All queens were weighted and put in individual cages. Queens were fed at 28- 30 °C and 50-60 % R.H. in the dark room. About half of the queens were fed with pollen cake containing 10 % royal jelly. The other queens were fed normal pollen cake. All queens and colonies were suplied with sugar solution containing 50 % sugar and 50 % water. Colony initiation, number of eggscups and number of workers in the first, second and third brood, emergence of male and queen, time of switch and competition point, total number of male and total number of queen, numerical sex ratio, total pollen consumption of colonies and colony life span were determined during the experiment. Also correlation coefficient between these characteristics were calculated. The average weight of queens after diapause from field was 0.79 ± 0.014 g whereas the average weight of queen from commercial company was 0.74 ± 0.012 g. The difference between weight öf queens caught from field and taken from commercial company was significant (PO.05). But effect of weight of queen after diapause on colony development was not significant. Queens that were fed with pollen cake containing royal jelly did not establish colony. Larvae that were fed this cake died before emergence. But 87 % of queens that were fed with normal pollen cake egg laid and 33 % of these queens established healty colonies. The colonies of queens from commercial company produced 60.8 ± 12.7 young queens whereas no queens were produced in the colonies of field queens. Competition point in colonies of queens from commercial company was later than those of from field (PO.05). KEYWORDS: Bombus terrestris, rearing, weight of queen, royal jelly, feeding, colony developmental patterns. COMMITEE: Assoc. Prof. Dr. Fehmi GÜREL ProfDr. AtilaYANIKO?LU AssistProf. Dr. M. Soner BALCIO?LU ıı