Nutuk'un fikri ve edebi açıdan incelenmesi
The idea of Nutuk and its literary aspect
Yazar: BAYRAM YILDIZ
Danışman: PROF. BİLGE ERCİLASUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Nutuk, Mustafa Kemal'in, CHP'nin 15-23 Ekim 1927 tarihlerinde Ankara'da toplanan ikinci Büyük Kongresi 'nin ilk altı gününde, 36 saat 33 dakikada söylemiş olduğu hitabesidir. Nutuk, 36 saat 33 dakikalık söyleniş süresinin uzunluğu ve Mustafa Kemal'in yaptığı tarihi anlatması ve yorumlaması bakımından benzerlerinden farklılık gösterir. Nutuk'un niteliği hakkında tarih kitabı, siyasetname, destan, roman, hatırat gibi farklı değerlendirmeler yapılmaktadır. Nutuk'un, altı yüz kırk altı sayfalık hacminde, niteliği hakkındaki bu değerlendirmeleri doğrulayacak kısımlar vardır. Fakat her şeyden önce Nutuk, malzemesi dil olan, fikri kaygılarla hazırlanmış ve geniş bir dinleyici kitlesine sunulmuş bir hitabet metnidir. Bu açılardan bakıldığında Nutuk'ta iki yön ön plana çıkmaktadır: fikir ve hitabet. Bu çalışma Nutuk'un bu iki yönünü ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla, giriş bölümünde hitabet türü hakkında bilgi verilmiştir. Hitabet metni ile hatip arasında doğrudan bir ilgi olduğu için Nutuk merkezli bir Mustafa Kemal portresi çıkarılmaya çalışılmıştır, ikinci bölümde, söyleniş amacı, niteliği, hazırlanması, sunulması ve basılması süreci değerlendirilmiştir. Nutuk'ta başlıca anlatılan olaylar, ağılık verilen dönemler, olumlu veya olumsuz yönde üzerlerinde çokça durulan kişiler ve ön plana çıkarılan fikirler üçüncü bölümde tespit edilmeye çalışılmıştır. Nutuk'un edebi yönünü ortaya koyabilmek için öncelikle Mustafa Kemal'in dile ve edebiyata ilgisi ile yazarlık ve hatiplik yönleri tespit edilmiştir. Daha sonra Mustafa Kemal'in, hatip olarak Nutuktaki kişiliği, Nutuk'un dil, anlatım ve üslubunda ön plana çıkan yönler ortaya konmaya çalışılmıştır. Nutuk, dil olarak Mustafa Kemal'in yetişmiş olduğu ve söylendiği dönemin izlerini taşımaktadır. Günümüz için ağır kabul edilebilecek bu dilde Arapça kökenli kelimeler daha yoğundur. Bunun yanında günlük dilden alman kelimelere de rastlanmaktadır. Kelime kadrosundaki çeşitlilik Nutuk'un cümle yapısmda da görülür. Üç dört kelimeden oluşan basit cümlelerin yamnda üç dört satır süren cümlelere de rastlanmaktadır. Anlatım özellikle duygusal konular anlatılırken hareketlenmektedir Nutuk'un geneline bir sohbet havasının hâkim olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler Mustafa Kemal Nutuk Hitabet Fikir Olaylar Kişiler Hatip Dil ve Üslup Anlatım Teknikleri Belgeler Dinleyici

Abstract:
Nutuk is the public speaking Mustafa Kemal has given in 36 hours and 33 minutes in the first six days at the second general assembly of CHP (Republican People's Party) in Ankara between 15-23 October 1927. Nutuk is different from the others with its speech duration and with the account and commentary by Mustafa Kemal about the history he has made. There have been different ideas that Nutuk is a history book, a novel, a political book, epic or memories. There are parts in the 640 paged-book confirming these ideas. But first of all Nutuk is a rhetorical text the main instrument of which is language and based on thoughts and addressing to wide audience. Two aspects in Nutuk are remarkable; idea and rhetoric. This study aims to focus these two aspects of Nutuk. So, the rhetoric type has been explained in the introduction chapter. Because there is a direct connection between the speech and the speaker it has been tried to situate a Nutuk centered Mustafa KEMAL portrait. In the second chapter it has been tried to explain the purpose of the speech, the quality, preparation and publication of Nutuk. The main events taking plaqe in Nutuk, the periods that were emphasized, the people much mentioned negatively or positively and the preceding ideas have been attempted to be clarified in the third chapter. It has been tried to illustrate the rhetorical and the writer aspects of Mustafa Kemal in order to demonstrate the literary characteristics of Nutuk. Nutuk has been presenting the features of Mustafa Kemal' s time and period. The writings in Nutuk is mostly consists of Arabic words, which can be difficult to understand in our time. The daily words can also be seen in Nutuk. The variety in word classes can also be seen in sentence structure of Nutuk. There are simple sentences of three or four words as well as the compound sentences of three or more lines. The emotional subjects make the speech livelier. Nutuk, in general, is like an intercourse. Key Words Mustafa Kemal Nutuk Rhetoric Idea Events People Rhetorician Language and style Document Audience Methodology