Toplumsal cinsiyet ve örtük program bağlamında öğretmen görüşleri
Teacher opinions in the context of gender and hidden curriculum
Yazar: MELİKE ŞENYÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM BELKIS
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Örtük program = Hidden curriculum ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Öğrenciler okulda yazılı programın dışında başka öğrenmelere de açıktırlar. Bunlar olumlu ya da olumsuz nitelikte olabilir ve okulu oluşturan tüm bileşenlerce öğrenciye kontrol dışı bir süreçle aktarılabilir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğini yeniden üreten kalıp yargıların aktarımı da bu çerçevede değerlendirilebilir. Ülkemizde toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik farkındalık ve bilinç oluşturma çabalarının, yazılı müfredat üzerinden sürdürülmesi kadar bu sürece etki eden diğer bileşenler üzerinden de ele alınması önemlidir. Bu noktada örtük program kavramı belirginleşmektedir. Örtük program, planlananın dışında bir öğrenmeler sürecine işaret eder. Bu çalışmanın amacı, toplumsal cinsiyet ile örtük program arasındaki ilişkiyi öğretmen görüşleri bağlamında araştırmaktır. Araştırma, 'örtük program' kavramına dikkati çekerek cinsiyet eşitsizliğini yeniden üreten veya pekiştiren yaklaşımları irdelemeyi, bu bağlamda bir farkındalık oluşturmayı da hedeflemektedir. Çalışma, nitel araştırma yöntemi ile  fenomenoloji deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evreni İzmir iline bağlı Konak ve Karabağlar ilçesindeki ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenleri olarak saptanmıştır. Örneklem ise 8 kadın ve 8 erkek sınıf öğretmeni olarak belirlenmiştir. Nitel araştırma yöntemine ilişkin veri toplama yöntemlerinden yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemi kullanılmıştır. Veriler içerik analizine tabi tutulmuş, araştırmanın temel soruları bağlamında irdelenmiştir. Araştırma için gerekli etik kurul ve kurumsal araştırma izinleri alınmıştır. Örtük program yoluyla öğretilenlerin, resmi programdan çok daha etkili olabildiği durumlar dikkate değerdir. Bu araştırmada; öğretmenlerin örtük program kavramı ve işlevine ilişkin bilgi düzeyleri değerlendirilmiş, toplumsal cinsiyet eşitliği ve örtük program ilişkisi konusundaki farkındalıklarının geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin farkında olarak ya da olmayarak toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizliklerin pekiştirilmesine sebep olabilecek kalıpyargıları taşıyabildikleri ve örtük programı, toplumsal cinsiyet eşitliği bilincini oluşturmada yeterince etkili kullanamadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin toplumsal cinsiyete ilişkin görüşlerinin bu bağlamda değerlendirilmesi önem kazanmaktadır.  
Anahtar Kelimeler: Örtük Program, Toplumsal Cinsiyet, Nitel Araştırma, Öğretmen Görüşleri.

Abstract:
Students are receptive to different types of learning other than written programmes. This could be positive and negative and it can be conveyed to the student in an uncontrolled process through all components that constitutes a school. The transfer of stereotypes that reproduce gender inequality can also be assessed in this framework. It is crucial to maintain the efforts of our country to raise awareness and consciousness about gender equality through not only formal curriculum but also other components. At this point, the hidden curriculum concept comes into focus. Hidden curriculum points to a learning process which is not planned. The purpose of this research is to investigate the relationship between gender and hidden curriculum in the context of teacher opinions. The research also aims to draw attention to the concept of 'hidden curriculum' and to investigate approaches to reproduce or reinforce gender inequality and to create awareness to this context. The research method is qualitative research method and in the phenomenological pattern. The target population of the study is identified as class teachers working in primary schools in Konak and Karabaglar districts of Izmir. The sampling of the research consisted of 8 female and 8 male class teachers. Semi-structured in-depth interview method was used as data collection methods for qualitative method. The data was analysed by content analysis and examined in the context of the main questions of the research. Ethical Committee and institutional research permits were obtained for the research. It is worth indicating that what is taught through hidden curriculum can be much more effective than the formal curriculum. In this study; teachers level of knowledge about hidden curriculum consept and function is evaluated and awareness of gender equality and hidden curriculum consept relationship should be improved. It has ben concluded that teachers can carry stereotypes that may lead to the consolidation of gender inequalities and that they cannot use the hidden curriculum sufficiently effective in establishing gender equality consciousness. It is important that the teachers' knowledge about the hidden curriculum and the opinions about gender equality are evaluated in this context.
Keywords: Hidden Curriculum, Gender, Qualitative Research, Teacher Opinions.