İmam Cafer Sadık'ın Tefsir hakkındaki rivayetleri
Tafsir narrations of İmam Caferi Sadik's
Yazar: REZVAN URHAN
Danışman: PROF. DR. ABDULMECİT OKCU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Cafer es-Sadık = Cafer es-Sadık ; Hanefiler = Hanifies ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rivayetler = Rumours ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
En yaygın Sünni mezhep olan Hanefi mezhebinin kurucusu İmam Ebu Hanife'nin de hocalarından biri olan İmam Cafer-i Sadık, Caferiye, İsna Aşere ve İmamiye diye isimlendirilen mezhebin kurucusu ve en önemli simalarından biridir. Bu itibarla, onun Kur'an-ı Kerim'in tefsiriyle ilgili çeşitli konulardaki görüşleri ve yorumları, tespitleri hem genel anlamda İslami sahih gelenek için ve hem de özel anlamda İmamiye geleneği için son derece önemlidir.
Hz. Peygamber ve İmamlardan gelen tefsir rivayetleri, en güvenilir tefsir kaynaklarından biridir ve Kur'an'ın bazı ayetlerini tefsir etmenin en emin yoludur. Kur'an'ın Kur'an'la tefsiri, Kur'an'ın Sünnetle tefsiri, Kur'an'ın mecazi ifade ve aklî kurallarla tefsiri İmam Sadık'ın tefsirinde kullandığı yöntemler arasındadır.
Bu çalışmada amaç, İmam Sadık'ın tefsir rivâyetlerinden itikadi, ahlâki ve fıkhî ilkeler çıkarmaktır. Altıncı İmam'ın tektanrıcılık, peygamberlik, imamet, diriliş ve adaletle ilgili Kur'an ayetleri hakkındaki yorumlarını ele almaktır. İmam Sadık tarafından tefsir edilen ve dini olarak güvenilir kaynaklarda adı geçen Kur'an-ı Kerim'in bazı ayetleriyle ilgili tefsirleri çalışmamızın temel konusu teşkil etmektedir. O, bu tefsirleriyle kendisini, insanların dünya ve uhrevi mutluluğunu elde etmeye adadı.
Altı bölümden oluşan çalışmamızda Giriş'te araştırmanın konusu, önemi, metodu ve kaynaklarına temas edildikten sonra birinci bölümde İmam Sadık'ın hayatı ve mücadelesi çeşitli yönleriyle ele alınmıştır. İkinci bölümde itikadi konularda kendisine isnad edilen rivayetlere; üçüncü bölümde fıkhi konulardaki rivayetlere; dördüncü bölümde çeşitli ahlaki konulardaki rivayetler aktarılmıştır. Çalışma ile İmam'a ait sahih rivayetlerle ona isnad ve izafe edilen mevzu ve şaz görüşlerin birbirinden tefriki yapılarak ilim dünyasına mütevazı bir katkıda bulunmak hedeflenmiştir.

Abstract:
Imam Cafer-i Sadik, who is also one of the teachers of Imam Abu Hanifa, the founder of the Hanafi sect, which is the most widespread Sunni sect, is the founder and one of the most important figures of the sect called Caferiye, Isna Ashere and Imamiye. In this respect, his views, comments and determinations on various issues related to the interpretation of the Qur'an are extremely important both for the Islamic authentic tradition in general and for the Imamiyya tradition in particular.
Tafsir narrations from the Prophet and Imams are one of the most reliable sources of tafsir and the surest way to interpret some verses of the Qur'an. The exegesis of the Qur'an with the Qur'an, the interpretation of the Qur'an with the Sunnah, the interpretation of the Qur'an with metaphorical expressions and mental rules are among the methods used by Imam Sadik in his tafsir.
The aim of this study is to extract creed, moral and fiqh principles from Imam Sadik's tafsir narrations. It is to consider the Sixth Imam's interpretations of Qur'anic verses about monotheism, prophecy, imamate, resurrection and justice. The interpretations of some verses of the Qur'an, which were interpreted by Imam Sadik and mentioned in religiously reliable sources, constitute the main subject of our study. With these interpretations, he devoted himself to achieving the happiness of people in this world and the hereafter.
In our study, which consists of six chapters, after the subject, importance, method and sources of the research were touched upon in the Introduction, the life and struggle of Imam Sadik were discussed in various aspects in the first chapter. In the second part, the narrations attributed to him on theological issues; in the third chapter, the narrations on fiqh issues; In the fourth chapter, narrations on various moral issues are given. With the study, it is aimed to make a modest contribution to the world of science by distinguishing the authentic narrations belonging to the Imam and the canard and controversial views attributed to him.