Ahmed Fâiz el-Berzencî'nin Kelam ve Akâide dair görüşleri  (Kitâb-ı Hamîdiyye der Akâid-i İslâmiyye örneği) /
Yazar: OSMAN GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN IŞIK
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelâm ve İtikadî İslâm Mezhepleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İslam düşünce sisteminin, itikadi anlamda kaynağı akâid ve kelam ilmidir. Akâid ve kelam ilmi, İslam inanç sistemi ve itikadi düşüncesinin korunması ve gelecek nesillere aktarılmasında önemli roller üstlenmiştir.  Kelam ilmi aynı zamanda bu esasları iç ve dış kaynaklı tehditlere karşı savunmuş, itirazcıların iddialarını aklî ve naklî delillerle çürütmüştür. Bu anlamda akâid ve kelam ilmi İslamiyet'in ilk yıllarından günümüze kadar İslam düşüncesinin tesis edilmesi, korunması ve kabul görmesi için önemli işlevler üstlenmiştir. Bu çalışmada, ömrünün ilk yıllarında Irak Süleymaniye'de, daha sonra Osmanlı Devleti'nin değişik vilayetlerinde görev yapan ve İstanbul'da vefat eden Ahmed Fâiz el-Berzencî'nin hayatı, nesebi, eğitimi, eserleri, hizmetleri, akâid ve kelama dair görüşleri incelenmiştir. "Kitâb-ı Hamîdiyye Der-Akâid-i İslâmiyye" ile "Ebhe'l-kalâid fî Telhîsi enfesi'l-fevâid" adlı eserlerin tahlil ve değerlendirmesi yapılmıştır. Ahmed Fâiz el-Berzencî'nin akâid ve kelama dair yazdığı eserlerinde ana hatlarıyla ulûhiyyet, nübüvvet ve ahiret konuları işlenmiştir. Çalışmada, Berzencî'nin "Kitâb-ı Hamîdiyye Der-Akâid-i İslâmiyye" adlı eserinin yazma nüshası başta olmak üzere telif ettiği diğer eserlerinden de istifade edilerek, akâid ve kelama dair görüşleri tespit edilmiş ve İslam düşüncesine katkıları ortaya konulmuştur. Ayrıca eserin transkripsiyonu da yapılmıştır. Çalışmayla Berzencî'nin akâid ve kelam ilmine dair görüşlerinin, ilim dünyasına kazandırılması hedeflenmiştir.

Abstract:
The source of the Islamic thought system in terms of faith is the science of Aqāid and Kalām. The sciences of Aqāid and Kalām have played important roles in maintaining the Islamic belief system and theological thought and in passing them on to future generations. The science of Kalām also defended these principles against internal and external threats and refuted the claims of the maintaining the Islamic belief system and theological thought and in passing them on to future generations with mental and transmitted evidence. In this sense, the sciences of Aqāid and Kalām have undertaken important functions for the establishment, protection and acceptance of Islamic thought from the first years of Islam until today. In this study, the life, lineage, education, works, services, Aqāid and Kalām of Ahmed Fâiz al-Barzencî, who served in Iraq Suleymaniye in the first years of his life, then in different provinces of the Ottoman Empire and died in Istanbul, are discussed. Their opinions were examined. "Kitāb-ı Hamidiyye Der-Akāid-i Islāmiyye" and "Ebhe'l-Kalāid fî Telhîsi Enfesi'l-Fawāid" were analyzed and evaluated. In his works on faith and theology, the subjects of divinity, prophethood and the afterlife were mainly discussed. In the study, Berzencî's views on Aqāid and Kalām were determined and his contributions to Islamic Thought were revealed, by making use of his other works, especially the manuscript of his work titled "Kitāb-ı Hamidiyye Der-Akāid-i Islāmiyye". Ahmed Fâiz el- Barzencî's It is aimed to bring his views on Aqāid and Kalām to the scientific world.