Türkiye'de çevrenin radyasyondan korunması
Radiation protection of environment in Turkey
Yazar: BİLGİ YÜCEL
Danışman: PROF. DR. NESRİN ALGAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Radyasyon = Radiation ; Çevre = Environment ; Çevre koruma = Environmental protection

Özet:
İnsan, var oluşundan bu yana sürekli olarak doğal radyasyonla iç içe yaşamaktadır.  Radyasyon kaynakları, çevremizde doğal olarak bulunduğu gibi yapay olarak da elde edilmektedir. 

X-ışınlarının ve radyoaktivitenin keşfedilmesinden bu yana radyasyon ve radyoaktif maddeler yaşantımızda birçok farklı alanda giderek artan sayı ve çeşitlilikte kullanılmaktadır. Ülkemizde de radyoaktif kaynaklar yaygın olarak kullanılmaktadır. 

Bu kullanımlardan kaynaklanabilecek, çalışanlara ve halka olabilecek radyasyon risklerinin öngörülmesi, değerlendirilmesi ve kontrolü önem arz etmektedir. Bu nedenle iyonlaştırıcı radyasyonlarla yapılan her türlü ışınlamanın yararlı ve gerekli olduğundan emin olunması, her gerekli ışınlamada mümkün olan en düşük dozun alınması ve alınan dozların müsaade edilen sınırları geçmemesinin sağlanması esasına dayanan radyasyondan korunma sistemi geliştirilmiştir. Temeli uluslararası uzman kuruluşların tavsiye kararları olan bu sistemin radyasyondan korunmayı daha çok insan merkezli bir yaklaşımla ele aldığı görülmüştür.

Ülkemizde yürürlükte olan radyasyon güvenliğine ilişkin mevzuatta da uluslararası uzman kuruluşların geliştirdiği aynı yaklaşımın egemen olduğu görülmektedir.

Bu çalışmada,  radyasyon kaynaklarının kullanım alanları bağlamında, ülkemizde kullanılan radyasyon kaynakları ele alınmış, radyasyon kaynaklarının kullanımından kaynaklanan riskler detaylı olarak tartışılarak ortaya konmuştur.


Anahtar kelimeler: iyonlaştırıcı radyasyon, radyasyon kaynakları,radyasyondan korunma sistemi, çevrenin korunması.

Abstract:
Since existence, human lives with natural radiation. Radiation sources, as well as naturally found in our environment are also obtained artificially.

In our life, radiation and radioactive materials are used in an increasing number and diversity in many different areas since the discovery of X-rays. Radioactive sources are widely used in our country, too.

Since the estimation, evaluation and control of radiation risks to employee and the  public due to the use of radiation sources, radiation protection system has developed on justification and optimization of exposures, and ensuring of exposures  to be kept as low as reasonably achievable, and not to exceed any relevant dose limit specified.  However, this system, depending on recommendations of international organizations, deals with in a more human-centred approach.

It is appear that the same approach developed by international organizations is dominated in the regulations on radiation safety in force in our country.

In this study, within the context of uses of radiation sources, radiation sources used in our country and the risks arising from the use of radiation sources have been discussed in detail.



Key words: ionizing radiation, radiation sources, radiological protection system, protection of environment.