Elit güreşçilerin anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) ve endoteryal nitrik oksit sentaz (eNOS) gen polimorfizm sonuçları ile karşılaştırılması
The compare of angiotensin converting enzyme (ACE) and endothelial nitric oxide synthase (eNOS) genes polimorphism results of elite wrestlers with sedantary population
Yazar: MUSTAFA GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. KADİR GÖKDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Spor = Sports

Özet:
7. ÖZET Sportif eylemlerin temelinde büyük ölçüde performans yatmaktadır. Sporcular ancak performansları doğrultusunda başarılı yada başarısız olarak değerlendirilmektedir. Sporda basan için kalıtımsal, fiziksel, zihinsel, psikolojik, kondüsyonel, çevresel ve sosyal faktörlerin bir arada olması gerekmektedir. Ancak bazı fizyolojik ve fonksiyonel kapasiteler bireylerde kalıtım yolu ile var olmaktadır. Ne kadar doğru ve yoğun bir antrenman programı uygulanırsa uygulansın sporcunun performansı ancak onun genetik yapısı ve çevresel şartların oluşması ile ortaya çıkacaktır. Yetenek seçimi spor biliminde çok önemli bir yer teşkil etmektedir. Her branş için yetenekli sporcuların en erken dönemde tespit edilebilmesi çok önemlidir. Bu nedenle genetik yatkınlık mevcut spor yeteneğinin tespit edilmesinde göz ardı edilemeyecek oranda önemli bir faktördür. Sn yıllarda yapılan bazı çalışmalarda genetik yatkınlık için aday genlerin ace ve enos geni olabileceği rapor edilmiştir. Yapılan bu çalışmada, sporcu grubunu Türkiye Genç Milli Güreş Takımı oyuncuları oluşturmaktadır. Serbest ve greko-romen stilde güreş yapan 43 güreşçiden alman kan örnekleri kullanılmıştır. Kontrol grubu, düzenli spor geçmişi olmayan, sedanter ancak sağlıklı, erişkin erkek popülasyondan rastgele seçilen 90 kişiden oluşmuştur. Tüm denekler erkek cinsiyetten seçilmiştir. Denek özellikleri incelendiğinde; güreşçilerin yaş ortalamalarının 19.13±0.65 yıl olduğu, boy ortalamalarının 173.62±6.73 cm olduğu, ağırlık ortalamalarının 77.34Ü5.22 kg olduğu, spora başlama yaşlarının 11.37±1.29 olduğu, günlük antrenman yapma süreleri olarak 3.60±0.73 saat, haftalık antrenman yapma sürelerinin 5.62±0.49 gün, yıl içerisinde yapmış oldukları antrenman sayısı ise 9.90±0.93 ay olduğu saptanmıştır. Kontrol grubunun verileri incelendiğinde ise yaş ortalamalarının 31.94il2.ll yıl, boy ortalamalarının 174.52±14.21 cm, kilo ortalamalarının 79.19±16.87 kg. olduğu tespit edilmiştir. 68Deneklerden, 2 cc periferik venöz kan örneği alınmıştır. DNA örnekleri PCR yöntemi ile, agaroz jel elektroforezi yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma verileri bilgisayar ortamında değerlendirildi. Kategorik verilerle grupların karşılaştırılmasında ki-kare analizleri, ölçüm değerleri için Pearson Korelasyon analizleri yapılmıştır. ACE genotip sonuçlan incelendiğinde, güreşçilerin 16' sının D/D genotipinde, 17' sinin I/D genotipinde, 10'unun I/I genotipinde olduğu, kontrol grubunun 32' sinin D/D genotipinde, 35 'inin I/D genotipinde, 23 'ünün I/I genotipinde olduğu tespit edilmiştir. eNOS genotip verileri incelendiğinde, güreşçilerin 32' sinin B/B genotipinde, ll'inin B/A genotipinde olduğu, A/A genotipinde ise kimsenin bulunmadığı, kontrol grubunun ise 75 'inin B/B genotipinde, 15 'inin B/A genotipinde olduğu, A/A genotipinde ise yine kimsenin bulunmadığı tespit edilmiştir. ACE genotip sayılarının yüzdesel dağılımına bakıldığında, güreşçilerin % 23.26'sının I/I alelinde, % 39.53'ünün I/D alelinde, % 37.21 'inin D/D alelinde olduğu, kontrol grubunda ise % 25.55'inin I/I alelinde, % 38.89'unun I/D alelinde, % 35.56'sının D/D alelinde olduğu tespit edilmiştir. Deneklerin eNOS genotip sayılarının yüzdesel dağılımına bakıldığında, güreşçilerin % 25.58 B/A alelinde, % 74.42'sinin B/B alelinde olduğu, kontrol grubunda ise % 16.67'sinin B/A alelinde, % 83.33'ünün B/B alelinde olduğu saptanmıştır. Veriler istatistiksel olarak incelendiğinde, güreşçiler ile kontrol grubu arasındaki ACE genotipinin ki-kare sonucunun 0.09 olduğu, Pearson Korelasyon değerinin ise p=0.957 olduğu, eNOS genotipinin ki-kare sonucunun 0.96 olduğu, Pearson Korelasyon değerinin ise p=0.328 olduğu tespit edilmiş olup, her iki genotip içinde istatistiksel olarak anlamlı bir sonucun olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak ACE ve eNOS gen polimorfızminin elit güreşçiler ile normal popülasyon arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı saptanmıştır. Literatür sonuçlan incelendiğinde sonuçlarımıza benzer çalışmalarında olduğu görülse de, genel kanının bu iki markerin daha çok elit düzeyde spor yapan ve üst düzey dayanıklılık gerektiren aerobik sistemin kullanıldığı spor branşlarında etkili olabileceğidir. Bazı çalışmalarda güreş 69branşına benzer fizyolojik özellikler gerektiren branşlarda çalışma sonuçlarımıza benzer neticeler de alınmıştır. Her ne kadar çalışmamız neticesinde gen polimorfizmleri açısından kontrol grubu ile elit güreşçiler arasında bir fark bulamasak da, çalışma grubunun daha çok anaerobik bir spor dalı olması ve dayanıklılığın ileri düzeyde olmaması ile, bu yargının çalışmamızla ters düşmediği düşünülmektedir. 70

Abstract:
8. SUMMARY The "performance" lies under sports activities as a key element. Succes or failure of a sportsman is determined according to performance of them for the succes at sports branchs, genetic, physial, physiologic conditional, enviromental and social factors are required together. On the other hand, some physiologic and functional capacites are found at individiuals only genetically. Eventhough all the true and severe exercise, the performance of sportsman is determined mointly by genetic and enviromental limited factors. Tailent identification is an important point at sports science. "The identification of skillfull sportsman at early stages of every sports branches" is very important. There fore, genetic capacity is an importnat factor for identification of present sports tailent : recently some studies reported that ACE and eNOS genes are candidate for identification of genetic capacity. The sample (group) of this study is formed by the Turkey Young National Wrestling Team members we used blood samples of 43 freestyle and greco-romen wrestlers. Control group is formed by 90 setantery adult male who are healthy and with no sporting history. Whe we analyze the wrestlers, the mean length is 173.62±6.73 cm, mean weight 77.34±15.22 kg, mean age 19.13±0.65 years, begining age for wrestling is 11.37±1. 29 years, mean exercise time daily is 3.60±0.73 hours, mean exercise day weekly is 5.62±0.49 days and mean exercise number in a year, is 9.90±0.93 months. İn control group, mean age is 31.94Ü2.11 years, mean length is 174.52±14.21 cm, mean weight is 79.19Ü6.87 kg. 2 cc. peripheric venous blood is obtained from the subjects. The DNA's of subjects are obtained using PCR and agarous gel eloctropheres technies. The data evaluation made by using computers. To compare groups with categoric data chi-square method and for measuring data Pearson correlation method used. 71The results for ACE gene analyse at wrestlers group, 16 of them has D/D genotype, 17 of them has I/D genotype, 10 of them has I/I genotype, at control group 32 of them has D/D genotype, 35 of them has I/D genotype, 23 of them has I/I genotypes. The results of eNOS gene analyse at wrestlers group, 32 has B/B genotype, 11 has B/A genotype, no one has A/A genotype. Whe we look the percentage of ACE genotype number at wrestlers group, the % 23.26 has I/I allele, % 39.53 has I/D allele, % 37.21 has D/D allele, at control group, % 25.55 has I/I allele, % 38.89 has I/D allele, % 35.56 has D/D allele. The percentage of eNOS genotype of wrestlers group, % 25.58 has B/A allele, % 74.42 B/B allele; of control group, % 16.67 has B/A allele, % 83.33 has B/B alele. The statistical analyse of compare of wrestlers and control group are as follwing, chi-square result for ACE genotype is 0.09, Pearson correlation result for ACE genotype p=0.957, chi-square result for eNOS genotype is 0.96, Pearson correlation result for eNOS genotype is p=0.328. The statistical findings does not indicate a meaningful difference between both groups. As a result, there is no difference between controls group and wrestlers group for ACE and eNOS genotypes. Eventhough, the literature results are similiar to aur findings; the common sense for these two markers is that, thise markers may be useful at identification of condidate sportsman for branchs which requires much more durability and aerobic exercise. Some studies whrehs sample groups are similiar to ours showed similiar findings an our study. Altough we couldn't find between two groups for gene polymorphism, it may be due to wrestling is a sport branch which doesnt require high level durability and is an anaerobic sports branch. 72