Enerjide dışa bağımlılık ve enerji arz güvenliği sorunu çerçevesinde alternatif enerji kaynaklarının önemi: Türkiye örneği
The importance of alternative energy sources in the framework of external dependence on energy and security of energy supply: A study based on Turkey
Yazar: EDA ŞENGÖNÜL
Danışman: DOÇ. DR. BURCU GÜVENEK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: Alternatif enerji = Alternative energy ; Alternatif enerji kaynakları = Alternative energy resources ; Arz = Supply ; Bağımlılık = Dependency ; Dışa bağımlılık = External dependence ; Enerji arzı = Energy supply ; Enerji bağımlılığı = Energy dependence ; Enerji güvenliği = Energy security ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Dünya genelinde artan nüfus, gelişen ve büyüyen ekonomiler, teknolojik yenilikler gibi unsurlara bağlı olarak enerjiye olan ihtiyaç da her geçen gün giderek artmaktadır. Bazı ülkeler artan bu ihtiyaçlarını yerli ve milli kaynaklar ile karşılarken, enerji kaynaklarına doğal kaynak olarak sahip olmayan ülkeler ithalat yoluyla artan enerji ihtiyaçlarını karşılamaktadırlar. Türkiye de gelişen bir ekonomi olması sebebiyle enerji ihtiyacı devamlı artan bir ülke konumundadır. Bu ihtiyacını ise büyük oranda ithalat yoluyla karşılamaktadır. Bu sebeple birçok gelişmekte olan ülke gibi Türkiye de krizlerle mücadele konusunda daha kırılgan bir ekonomik yapıya sahiptir. Enerjide dışa bağımlılığın yüksek olması beraberinde enerji arz güvenliği kavramına dikkat çekmektedir. Bu çalışma kapsamında Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığına bağlı olarak enerji arz güvenliği sorunu üzerinde teorik bir değerlendirme yapılmıştır. 
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde enerji kavramı ve önemine değinilmiş ve enerji kaynakları detaylı şekilde açıklanmıştır. Enerji kaynakları yenilenemeyen enerji kaynakları ve yenilenebilir enerji kaynakları olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır. Yenilenemeyen enerji kaynakları kömür, petrol, doğal gaz gibi fosil kaynaklar olarak karşımıza çıkmaktadır. Nükleer enerji fosil temelli olması bakımından bu başlık altında incelenmiş ancak yenilenebilir kaynaklar bazında da değerlendirilebilecek bir enerji kaynağıdır. Son olarak birinci bölümde enerji ekonomisi başlığı altında enerji verimliliği, enerji yoğunluğu ile enerji arz ve talebi kavramlarına yer verilmiştir.
İkinci bölümde Dünya'da ve Türkiye'de enerji kaynaklarının durumu detaylı bir şekilde incelenmiştir. Dünya'da ve Türkiye'de hem yenilenebilir kaynaklar hem de yenilenemeyen kaynakların potansiyelleri, rezervleri, mevcut kurulu güçleri, üretim ve tüketim değerleri gibi veriler tablo ve grafikler yardımıyla açıklanmıştır. 
Üçüncü bölümde ise enerjide dışa bağımlılık ve enerji arz güvenliği kavramlarından yola çıkarak Türkiye'nin durumu değerlendirilmiştir. Türkiye'de ve Dünya'da enerji dengesinin ne durumda olduğu çeşitli tablo ve grafikler yardımıyla gözlemlenmiştir. Aynı zamanda Türkiye'de planlanan enerji politikaları 1990 öncesi dönemden başlanılarak günümüze kadar derlenmiş ve değerlendirilmiştir.
Türkiye enerji kaynaklarına doğal kaynak rezervi olarak sahip değildir. Türkiye enerji tüketiminin yaklaşık dörtte üçünü ithalat yoluyla karşılamaktadır ve Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığı %70 seviyelerinde yüksek bir değere sahiptir. Çalışmanın sonucunda bu durumun düzeltilmesi adına yenilenebilir enerji kaynaklarının önemine değinilmiş, Türkiye'nin bu kaynaklara yönelimini artırması adına uygulanabilecek örnek politikalar ve teşvik önerilerine yer verilmiştir.

Abstract:
The need for energy increases every day due to the developing and growing economies, technological innovations, and worldwide population growth. While some countries meet their growing energy needs with domestic resources, the countries that do not have natural energy resources meet their needs through imports. Considering that Turkey is also a developing economy, one can argue its energy needs are constantly increasing. Turkey meets its need mainly through imports. For this reason, Turkey, like many developing countries, also has a more fragile economic structure in terms of combating crises. The high external dependence on energy also draws attention to the security of the energy supply as a concept. Within the scope of this study, the security of the energy supply problem due to Turkey's external dependence on energy is theoretically assessed. 
The study consists of three parts. The first chapter discusses the concept and importance of energy and, explains energy sources in detail. The chapter considers energy resources under the following topics: renewable and non-renewable energy sources. Non-renewable energy sources are fossil resources such as coal, oil, natural gas. Nuclear energy was studied under non-renewable resources because it is fossil-based. However, it can also be evaluated as a renewable resource. Finally, the first chapter includes energy efficiency, energy density, and energy supply and demand under energy economics.
The second chapter examines the current state of energy resources in the world and Turkey in detail. Supporting tables and graphs are used to explain data such as potentials, reserves, current installed capacity, production, and consumption values of both renewable and non-renewable resources in the world and Turkey. 
The third chapter evaluates the situation of Turkey based on the concepts of external dependence on energy and the security of energy supply in Turkey. Various tables and graphs help observe the state of the energy balance in Turkey and worldwide. The planned energy policies in Turkey from the pre-1990s to the present day have been compiled and evaluated as well.
Turkey does not have energy resources as a natural reserve. Turkey meets about three-quarters of its energy consumption through imports, and Turkey's external dependence on energy has a high value at 70% levels. The conclusion of the study mentions the importance of renewable energy sources along with sample policies and incentive proposals that can be applied to increase Turkey's orientation towards these resources in hopes to offer a solution to the problem.