Kök ebeveynlik tutumlarının evli kadınların aile işlevselliğine etkisi
The effect of root parenting attitudes on family functioning of married women
Yazar: HÜLYA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MELAHAT DEMİRBİLEK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles

Özet:
Aile, bireylerinin sevgi, ilgi, sıcaklık, yakınlık, mutluluk, destek, eğlence gibi olumlu duyguları ve öfke, üzüntü, hayal kırıklığı, korku gibi olumsuz duyguları deneyimlediği yapıdır. Biyolojik işlevi, ekonomik işlevi, sevgi işlevi, koruyucu işlevi, toplumsallaştırma işlevi, eğitim işlevi, boş zamanları değerlendirme işlevi birçok fonksiyonu bulunmaktadır. Fonsiyonlarını yerine getirme düzeylerine göre aileler işlevsel aile ve işlevsel olmayan aile diye ikiye ayrılmaktadır. Ailenin işlevselliği, üyelerinin fiziksel, psikolojik ve sosyal iyi oluşlarında etkilidir. Anne babalar çocuklarını yetiştirirken çeşitli ebeveynlik tutumları benimsemektedirler. Bu tutumlar,  çocukların otonom bir kişilik geliştirmelerinde, psikolojik uyum sağlamalarında, evlilik uyumlarında, sağlıklı sosyalleşmelerinde, boşanmalarında, akademik başarılarında etkili olmaktadır. Literatürde kök ebeveynlik tutumlarının aile işlevselliğine etkisi ile ilgili yapılmış yeterli sayıda araştırma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı kök ebeveynlik tutumlarının kadınların kurduğu ailelerin işlevselliğine etkisini saptamaktır. Kök ebeveynlik tutumlarının aile işlevselliğine etkisini irdelemek için Aile Değerlendirme Ölçeği, Young Ebeveynlik Ölçeği ve sosyodemografik bilgi formu kullanılmıştır. Çalışma, nicel araştırma yöntemiyle tasarlanmış ilişkisel tarama modelinde korelasyonel bir araştırmadır. Sakarya merkez ve ilçelerde yaşayan, en az beş yıl evlilik deneyimi olan 626 evli kadın araştırmanın örnekleminde yer almıştır. Elde edilen verilerin analizinde IBM SPSS 22 programından faydanılmıştır. Veriler analiz edilirken betimsel istatistiklerden frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma; parametrik istatistik tekniklerinden t testi, tek yönlü varyans analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Analizler sonucunda, anne ebeveynlik tutumlarının kızlarının kurduğu ailenin işlevselliğini alt boyutlarında %5 ile %12 arasında değişen değerlerle anlamlı bir şekilde açıkladığı saptanmıştır. Kızlarının aile işlevsellik alt boyutlarını olumsuz etkileyen anne ebeveynlik tutumları etkilerine göre küçümseyici, duygusal olarak yoksun bırakıcı ve kuralcı tutumlardır.  Baba ebeveynlik tutumlarının kızlarının kurduğu ailenin işlevselliğini alt boyutlarında %7 ile %13 arasında değişen değerlerle anlamlı bir şekilde açıkladığı saptanmıştır. Kızlarının aile işlevsellik alt boyutlarını olumsuz etkileyen baba ebeveynlik tutumları etkilerine göre küçümseyici, duygusal olarak yoksun bırakıcı ve sınırsız  ebeveynlik olarak sıralanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kök ebeveynlik tutumları, aile işlevselliği, evli kadınlar, sosyal hizmet.

Abstract:
The family is the structure in which its members experience positive emotions such as love, interest, warmth, closeness, happiness, support, fun, and negative emotions such as anger, sadness, disappointment, and fear. It has many functions such as biological function, economic function, love function, protective function, socialization function, education function, leisure time function. Families are divided into functional families and dysfunctional families according to their level of fulfilling their functions. The functionality of the family is effective in the physical, psychological and social well-being of its members. Parents adopt various parenting attitudes while raising their children. These attitudes are effective in the development of an autonomous personality, psychological adjustment, marital adjustment, healthy socialization, divorce and academic success of children. There is not enough research in the literature on the effect of root parenting attitudes on family functionality. The aim of this study is to determine the effect of root parenting attitudes on the functionality of families founded by women. Family Rating Scale, Young Parenting Scale and sociodemographic information form were used to examine the effect of root parenting attitudes on family functioning. The study is a correlational research in the relational survey model designed with the quantitative research method. 626 married women living in the center and districts of Sakarya and having at least five years of marriage experience were included in the sample of the study. IBM SPSS 22 program was used in the analysis of the obtained data. While analyzing the data, frequency, percentage, arithmetic mean and standard deviation from descriptive statistics; t test, one-way analysis of variance and multiple linear regression analysis from parametric statistical techniques were used. As a result of the analyzes, it was determined that maternal parenting attitudes significantly explained the functionality of the family established by their daughters, with values ranging from 5% to 12% in its sub-dimensions. According to their effects, maternal parenting attitudes that negatively affect daughters' family functionality sub-dimensions are condescending/flawing, emotionally depriving, and normative/forming attitudes. It was determined that father-parenting attitudes significantly explained the functionality of the family established by their daughters, with values ranging from 7% to 13% in sub-dimensions. Father parenting attitudes, which negatively affect their daughters' family functionality sub-dimensions, are listed as condescending/flawing, emotionally depriving, and overly permissive/limitless parenting.

Keywords: Root parenting attitudes, family functionality, married women, social work.