Ortaokul öğrencilerine yönelik görsel mesleki ilgi envanterinin geliştirilmesi
Development of the visual vocational interest inventory for secondary school students
Yazar: YILMAZ DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ARİF ÖZER
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Holland Kişilik Kuramı = Holland?s Individuality Theory ; Kişilik = Personality ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Mesleki ilgi = Occupational interest ; Mesleki rehberlik = Vocational quidance ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Holland'ın Kişilik Kuramı temel alınarak, ortaokul öğrencilerinin mesleki ilgi alanlarını tanımalarına yardımcı olmaya yönelik Görsel Mesleki İlgi Envanteri geliştirmektir. Mevcut ilgi envanterleri, yazılı olmasından dolayı Türkçe'ye hâkim olmayan öğrencilere uygulanamadığı için Görsel Mesleki İlgi Envanterinin tüm öğrencilere uygulanabilir olması hedeflenmiştir. Bu araştırmada görsel envanterdeki resimlerle birebir eşleşen yazılı bir mesleki ilgi envanteri de geliştirilmiştir. Envanter taslak formları, Gaziantep ilinde 2019-2020 eğitim ve öğretim yılında, 310 ortaokul öğrencisine uygulanmıştır. Envanterden elde edilen verilerin geçerliğine ilişkin yapı, kapsam ve benzer ölçekler yöntemleriyle kanıtlar toplanmıştır. Görsel ve yazılı envanterin her bir boyutu için temel bileşenler analizi yapılarak, ilgili bileşende yükü en yüksek altı madde belirlenmiştir. Sonrasında ise görsel envanter için toplam puanlarla elde edilen altı kişilik tipinin, kuramsal olarak öngörülen altıgen modele uygun konumda sıralanıp sıralanmadıkları çok boyutlu ölçekleme, döngüsel analiz ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler sonucunda kişilik tiplerinin konumları, kuramsal olarak öngörülen altıgen modelden farklılık gösterdiği bulunmuştur. Bununla birlikte, görsel ve yazılı envanterlerin boyutları arasındaki Pearson korelasyon katsayıları .62 ile .81 arasındadır. Envanterlerden elde edilen ölçümlerin Omega güvenirlik katsayıları alt boyutlar için .51 ile .60 arasında bulunmuştur. Araştırma sonucunda, Görsel Mesleki İlgi Envanteri 6 boyutlu ve 36 maddeden oluşacak şekilde hazırlanmıştır. Uygulama sonrasında yanıtlayıcı kişilik kodu ve sonuçlara ilişkin rapor almaktadır.

Anahtar sözcükler: ilgi, kişilik, eğitim, mesleki rehberlik, kariyer danışmanlığı

Abstract:
The aim of this research, based on Holland's Personality Theories, is to develop the Visual Vocational Interest Inventory to help secondary school students recognize their vocational interests. Since the existing interest inventories cannot be applied to students who do not speak Turkish, it is aimed that the Visual Vocational Interest Inventory is applicable to all students.  In this research, a written vocational interest inventory was developed which matches the pictures in the visual inventory. Inventory forms were applied to 310 secondary school students in the 2019-2020 academic year in Gaziantep. The validity of the structure, content and similar scales regarding the validity of the data obtained from the inventory were examined. Six components with the highest load were determined by analyzing the main components for each dimension of visual and written inventory. Whether the six personality types obtained with total scores for visual inventory are ranked according to the theoretically predicted hexagonal model was examined using multi-dimensional scaling, cyclic analysis and confirmatory factor analysis. The positions of personality types were found to differ from the hexagonal model predicted theoretically. Pearson correlation coefficients between the dimensions of visual and written inventories are between .62 and .81. The Omega reliability coefficients of the measurements obtained from the inventories were found between .51 and .60 for the sub-dimensions. As a result of the research, the Visual Vocational Interest Inventory was prepared in 6 dimensions and consisting of 36 items. After the application, the respondent receives a report on the personality code and results.

Keywords: interest, personality, education, vocational guidance, career counseling