Sınıf öğretmenlerinin demokrasi algıları ve demokrasi eğitimine yönelik görüşlerinin incelenmesi (Metaforik bir çalışma)
The democracy perception of classroom teachers and the examination of their opinions towards democracy education(A metaphorical work)
Yazar: HASAN NASIRCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA SADIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Metafor = Metaphor ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin demokrasi algılarını ve demokrasi eğitimine yönelik görüşlerini inceleyen olgu bilim deseninde nitel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında Adana ili merkez ilçelerindeki (Seyhan, Yüreğir, Sarıçam, Çukurova) ilkokullarda görev yapan 253 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubunun oluşturulmasında nicel ve nitel araştırma geleneği içinde yer alan örnekleme yöntemleri birlikte kullanılmış, katılımda gönüllük esası izlenmiştir.  Verilerin toplanmasında araştırmacılar tarafından geliştirilen "Demokrasi Metaforları Anketi" (DMA) kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin analizinde içerik analizi, kapalı uçlu sorulardan elde edilen nicel veriler üzerinde ise betimsel istatistikler kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda öğretmenlerin büyük çoğunluğunun demokrasi ve demokrasi eğitimiyle ilgili hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim almadığı saptanmıştır. Öğretmenler sınıflarında demokrasiyi çoğunlukla bir yönetim şekli olarak ele almakta,  genellikle kavram olarak demokrasinin tanımı üzerinde durmaktadır. Öğretmenlerin demokrasiyi yaşam biçimi olarak ele alırken üzerinde daha çok durduğu konu ise ailede demokrasi olup, bunu okulda ve sınıfta demokrasi konuları izlemiştir. Öğretmenlerin çoğunluğunun sınıflarında demokrasi eğitimine yönelik yaptıkları etkinlik sınıf başkanı seçimidir. Öğrencileri sınıfla ilgili diğer kararlara dâhil etme, Okul Meclisleri Projesi'ni uygulama, olumlu model olma ve öğrenci merkezli eğitsel etkinlikleri hayata geçirme yönünde uygulamalar çok daha az hayata geçen uygulamalardır. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu, okullarda etkili bir demokrasi eğitiminin bu amaca yönelik hazırlanmış bir eğitim programı ve demokratik öğretmenlerle gerçekleşebileceğini düşünmektedir. Öğretmenlerin demokrasi eğitimine yönelik geliştirilen programda vurguladığı temel nokta eğitim programının uygulama ağırlıklı ve yaşama dönük olması, öğrencileri aktif kılacak etkinlikler içermesidir. Araştırmaya katılan öğretmenler demokrasi eğitiminde öğretmenin mesleki bilgi ve becerilerinden çok tutum ve davranışlarının önemini vurgulamışlardır. Demokrasiyle ilgili birbirinden farklı toplam 122 metafor geliştiren öğretmenlerin geliştirdikleri metaforlar "Vazgeçilmezlik", "Eşitlik", "Toplumsal Düzen", "Özgürlük", "Emek", "Kuvvet", "Çeşitlilik", "İlerleme" ve "Koruyuculuk" olmak üzere toplam dokuz olumlu; "Kişisel Çıkarlar" ve  "Hiçlik" olmak üzere iki olumsuz tema altında toplanmıştır. Kadın öğretmenlerin geliştirdikleri metaforların çoğunlukla toplandığı ilk üç tema vazgeçilmezlik, eşitlik ve emek olurken; erkek öğretmenlerin geliştirdikleri metaforlar çoğunlukla vazgeçilmezlik, toplumsal düzen ve özgürlük temaları altında toplanmıştır. Aile ortam ve yetiştiriliş tarzı,  arkadaş çevresiyle olan ilişkiler,  yaşanılan toplumsal çevrenin kültürü, yaşanılan toplumdaki siyasal faaliyetler ve basın-yayın organlarındaki haberler öğretmenlerin sahip oldukları demokrasi algısının oluşmasında en etkili olan faktörler olmuştur.

Abstract:
This research is a qualitative study in phenomenology pattern that examine democracy perception of classroom teachers and their opinions towards democracy education. Study group for research is formed of 253 classroom teachers working in elementary schools in central counties (Seyhan, Yüreğir, Sarıçam, Çukurova) of Adana in 2014-2015 school years. Sampling methods, situated in quantitative and qualitative research forms, have been used in forming study group and voluntary basis has been followed in participation. "Democracy Metaphors Survey" (DMS), which was developed by the researchers, has been used in collecting data. Content analysis has been used on analysis of qualitative data of research and descriptive statistics have been used on quantitative data obtained from closed-end questions.
At the end of research, it has been confirmed that most of the teachers didn't receive pre-service and in service education on democracy and democracy education. Teachers usually approach democracy as a regime in their classes and generally dwell upon democracy definition as concept. While teachers approach democracy as a way of life, subject that they mostly dwell upon is democracy in family, followed by democracy at school and in class. Activity that most of the teachers do in the name of democracy education is the election of class president. Practices, such as including students to other decisions about class, applying School Council Project, being exemplary model and bringing student-oriented educational activities to life, are practices that are far less likely made real. Most of the teachers think that an effective democracy education can be actualised with democracy teachers and education programs prepared for this purpose. Essential point of education program, which is emphasized in program developed for democracy education of teachers, being life-oriented and practice-based and include activities that will make students active. Teachers, who participated in research, emphasized the importance of their attitudes and behaviours more than their professional knowledge and skills in democracy education. The metaphors that teachers developed with a total 122 metaphor different from one another about democracy are gathered under "Indispensability", "Equality", "Social Order", "Freedom", "Endeavour", "Power", "Variety", "Progression" and "Conservation" total nine being positive and "Personal Gains" and "Nothingness" total two being negative. While first three themes under which women teachers gathered being indispensability, equality and endeavour themes, men teachers are gathered under indispensability, social order and freedom themes. Family environment and upbringing, relations with friends, culture of social environment, political activities in society and news in media organs have been the effective factors in forming democracy perception that the teachers possess.