Maarif salnamelerine göre İstanbul'da eğitim-öğretim (1898-1903)
Education in İstanbul according to year books of education (1898-1903)
Yazar: FİLİZ ÜNAL
Danışman: PROF.DR. NECDET HAYTA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History

Özet:
Yükselme Döneminde kendisini her sahada Batıdan üstün görenOsmanlı Devleti, Lale Devri'nden itibaren bu inancını kaybetmeye başlamışve Batıyı model olarak izlemiştir. Başlangıçta bu durumu Batının askeriüstünlüğü olarak değerlendiren devlet adamlarımız, II. Mahmud ve Tanzimatdevirlerinden itibaren her sahada Avrupa kurumlarını örnek almışlardır. Artıkokullaşma konusunda da batı kurumları hızlı bir şekilde iktibas edilmeyebaşlamıştır. Özellikle Tanzimat devlet adamları, yeni mekteplerin açılmasınaönem verdikleri gibi maarif teşkilatının da Avrupai tarzda örgütlenmesinisağlamışlardır. Yapılan çalışmalarla ilk ve ortaöğretim daha programlı birşekle konulmuştur. Osmanlı son dönem eğitimine yön veren 1869 Maârif-iUmÃ»miye Nizâmnâmesi ile eğitim teşkilatımız radikal bir değişikliğeuğramıştır.Tanzimat döneminin ardından başlayan I. Meşrutiyet döneminde deeğitim sahasındaki modernleşmeye ve yeni eğitim kurumlarının açılmasınadevam edilmiş ve Osmanlı eğitim kademeleri eksiksiz bir şekle konulmuştur.20. yüzyıl başlarına gelindiğinde okullaşma hareketi, hızını sürekli artırarakdevam etmiş ve günümüze kadar ulaşan birçok eğitim kurumunun oluşmasınısağlamıştır.1903 yılına gelindiğinde İstanbul'da askerû eğitimde Harbiye, Tıbbiye,Mühendishâne ve Bahriye Mektebi, yüksek öğretimde DârülfünÃ»n, MülkiyeMektebi, Mülkû Tıbbiye, Hukuk Mektebi, Dârülmuallimûn ve Dârülmuallimât;orta öğretimde Sultânû, İdâdûler ve Rüşdiyeler, ilköğretimde ise ibtidâilerdevletin temel eğitim kurumları olarak varlığını sürdürmeye devam etmiştir.Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere İstanbul'daki bumekteplerde yetişen birçok devlet adamı, asker, bürokrat ve aydın geleceğinTürkiye'sine yön vermişlerdir.Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu, İstanbul, Salnâme,Eğitim-Öğretim.

Abstract:
Ottoman Empire, which considered herself superior in all fields during therising era, started losing this belief from the Lale Era and followed the West. Ourstatesmen, who had initially assessed this situation as the military supremacy ofthe West, took European institutions as examples in all fields from Mahmut theSecond and Tanzimat. Then the Western Institutions have been started to beimitated in the subject of schools. Particularly Tanzimat statesmen, besidespaying attention to the foundation of new schools, organized the Ministry ofEducation in a European fashion. Primary and secondary educations have beenrendered scheduled by the works. Our education organization underwent aradical change with the National Education Regulations of 1869 that steered theOttoman education in the final stage.During the first Meşrutiyet (Constitutional) Era, which started right afterthe Tanzimat, modernization in education and foundation of new educationinstitutions were lasted and Ottoman education steps were turned into accurate.At the beginning of the 20th Century, the enrolment movement continuedincreasingly and provided the foundation of many extant education institutions.At the year of 1903, War Academy, Medicine School, EngineeringCollege and Naval School in military education; Darulfunun (University), Schoolfor Civil Servants, Civil Medicine School, Law School, Teacher Training College,Women Teachers? College in high education; Sultani, Secondary schools andhigh schools in secondary education; and primary schools (ibtidailer) continuedto exist as the main education institutions of the state.First and foremost Mustafa Kemal Ataturk and many statesmen, officers,bureaucrats and intellectuals, who were raised in those schools in Istanbul,shaped the future of Turkey.Key Words: Ottoman Empire, Istanbul, year books, education-instruction.