Demans tanısı almış 45 yaş üstü bireylerde diyetin toplam antioksidan kapasitesinin yaşam kalitesi ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between the total antioxidant capacity of the diet and the quality of life in individuals over 45 years of age diagnosed with dementia
Yazar: AZİME İREM KURUHALİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKİN ÖZYILMAZ KIRCALİ
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Nörodejeneratif hastalıklar arasında en yaygın görülen demans hastalığı gittikçe artan bir sağlık sorunu haline gelmiştir. Demansın oluşumunda önemli rol üstlenen oksidatif stresin merkezi sinir sistemindeki etkilerini azaltmak için antioksidanların kullanımı dikkat çekmektedir. Bu çalışmada demans tanısı alan ve demans tanısı almayan 45 yaş üstü bireylerde diyetin toplam antioksidan kapasitesi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi değerlendirmek, beslenme durumunu ve diyet kalitesini değerlendirmek amaçlanmaktadır. Çalışmanın örneklemi 45 yaş üstü demans tanısı alan 51 birey ve demans tanısı almayan 51 birey olmak üzere toplam 102 bireyden oluşmaktadır. Araştırma verileri Anket Formu, Besin Tüketim Sıklığı, SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği, 24 saatlik Fiziksel Aktivite Saptama Formu, Nutrisyonel Risk Skoru 2002 ve ile toplanmıştır. Diyetin toplam antioksidan kapasitesinin (DTAK) değerlendirilmesinde FRAP skorları ve diyet kalitesinin değerlendirilmesinde SYİ-2020 kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda demans grubu ve kontrol grubu arasında diyetin toplam antioksidan kapasitesi için anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,01). Bireylerin yaşam kalitesi değerlendirildiğinde SF-12 Fiziksel Bileşen Puanı ve SF-12 Mental Bileşen Puan için demans grubu ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Ancak demans grubu ve kontrol grubu arasında SF-12 Yaşam Kalitesi Puanları ve FRAP Skoru arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,01). Demans grubu ve kontrol grubu arasında enerji, makro ve mikro besin ögeleri alım miktarları için C vitamini ve E vitamini dışındaki tüm değerler için anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,01). RDA'ya göre enerji ve besin ögelerinin gereksinmeyi karşılama oranlarına bakıldığında incelenen tüm değerler için anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri için de demans grubu ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,01). Demans hastalarında %7,8 oranında malnütrisyon riski olduğu belirlenmiştir. SYİ-2020 bileşenleri için sadece toplam meyve ve tam meyve bileşenleri için anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak demansın önlenmesi ve tedavisinde enerji, makro ve mikro besin ögelerinin optimal alımını sağlamak, diyet kalitesini iyileştirmek, fiziksel aktivite düzeyini arttırmak ve yaşam kalitesini iyileştirmek hedeflenmelidir.

Abstract:
Dementia, the most common neurodegenerative disease, has become an increasing health problem. The use of antioxidants to reduce the effects of oxidative stress on the central nervous system, which plays an important role in the formation of dementia, attracts attention. This study aims to evaluate the relationship between the total antioxidant capacity of the diet and quality of life in individuals over the age of 45 with and without a diagnosis of dementia, to evaluate the nutritional status and the quality of the diet. The study sample consists of a total of 102 individuals, 51 individuals over the age of 45 who were diagnosed with dementia and 51 individuals who were not diagnosed with dementia. Research data were collected using the Survey Form, Food Frequency Questionnaire, SF-12 Quality of Life Scale, 24-hour Physical Activity Determination Form, and Nutritional Risk Score 2002. FRAP scores were used to evaluate the total antioxidant capacity (DTAC) of the diet and HEI-2020 was used to evaluate the diet quality. As a result of this study, a significant difference was found between the dementia group and the control group for the total antioxidant capacity of the diet (p<0,01). When the individuals' quality of life was evaluated, a significant difference was found between the dementia group and the control group for the SF-12 Physical Component Score and the SF-12 Mental Component Score (p<0,05). However, there was no significant relationship between SF-12 Quality of Life Scores and FRAP Score between the dementia group and the control group (p>0,01). A significant difference was found between the dementia group and the control group for all values except vitamin C and vitamin E for energy, macro, and micronutrient intake (p<0,01). When the ratio of energy and nutrients to meet the requirements according to RDA was examined, a significant difference was found for all values examined (p <0,05). A significant difference was found between the dementia group and the control group for the individuals' physical activity levels (p<0,01). It has been determined that there is a 7.8% risk of malnutrition in dementia patients. For HEI-2020 components, a significant difference was found only for the total fruit and whole fruit components (p<0,05). As a result, the prevention and treatment of dementia should be aimed at ensuring optimal intake of energy, macro and micronutrients, improving diet quality, increasing physical activity level and improving quality of life.