Üniversite çalışanlarında Covıd-19 pandemi dönemindeki psikososyal risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of psychosocial risk factors in university employees during the Covid-19 pandemic period
Yazar: ZEYNEB KAHRAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİMAN YÜRÜTEN ÖZDEMİR
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
COVID-19 pandemisi günlük yaşantıdan iş yaşamına kadar birçok boyutta etkilenime yol açmıştır. Kuşkusuz bu boyutlardan en önemlisi pandeminin, insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkisidir. Sağlık denildiğinde çoğu zaman fark edilebilir ve gözle görülebilir fiziksel sağlık akla gelse de, pandeminin derin etkiler bıraktığı ruh sağlığı, insan sağlığı açısından azımsanmayacak düzeyde önemli bileşenlerden biridir. Ruh sağlığı, hem fiziksel sağlık hem de psikososyal iyi oluş ile bağlantılıdır. Pandeminin hayatımıza girmesiyle, birçok uyaran olumlu ya da olumsuz şekilde ruh sağlığımızı etkilemiştir. Bu etkilenimin bir boyutu olarak ortaya çıkan kaygı, korku veya stres gibi tepkiler sonucunda ev yaşamından iş yaşamına kadar giden sorunlar ortaya çıkmıştır. İş yaşamında konsantrasyon sorunu, sosyal izolasyon, saldırganlık veya kişilerarası çatışmanın yanı sıra iş doyumsuzluğu veya iş veriminde düşmeler yaşanmıştır. Nitekim bahsi geçen bu sorunlar psikososyal risk faktörleri ile ilişkilidir ve doğrudan bu risk faktörlerini ortaya çıkarmaktadır. Psikososyal risk faktörleri diğer risklere nazaran daha zor fark edilebilirken, aynı zamanda dikkate alınmamaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki tüm yaşantımızı etkileme noktasında psikososyal riskler devreye girmektedir. Bu nedenle çalışma, bu risklere ilişkin bilinci artırmak ve bu risk faktörlerini görünür kılmak amacıyla önemli görülmektedir. Kuşkusuz ki, pandeminin ortaya çıkardığı psikososyal etkilenimin bir süre daha devam edeceği açıktır. Çalışma, 82 akademisyen ve 21 idari personel olmak üzere toplam 103 üniversite çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Dijital ortamda oluşturulan anket formu, aynı şekilde dijital ortamda cevaplanmak üzere katılımcılara gönderilmiş olup, her çalışandan psikososyal risklere ilişkin bilinç düzeyini, COVID-19 dönemine ait etkilenmeleri ve psikososyal risk durumlarını değerlendirilmeleri istenmiştir. Bu kapsamda araştırmacı tarafından oluşturulan COVID-19 Pandemi Dönemi Etkilenimi ve Psikososyal Risk Faktörleri Anket Formu araştırmada kullanılmıştır. Veriler SPSS Statistic 22.0 programı kullanılarak Ki-Kare ve Fisher exact testleri ile analiz edilmiş olup, p<0,05 istatiksel anlamlı değeri ifade etmektedir. Elde edilen sonuçlara göre katılımcıların ortalama düzeyinde psikososyal risklerin bilincinde olduğu ve psikososyal risklere ilişkin gerekli tedbirlerin alınmadığı belirlenmiştir. Diğer taraftan pandemi döneminde en çok karşılaşılan sorunlar uyku ve iştah sorunlarıyla (x̄=3,91) birlikte endişe (x̄=3,67) ve stres  (x̄=3,630) olarak tespit edilmiştir. İş yaşamında ise; motivasyon düşüklüğü (x̄=3,10) ve arkadaşlardan uzaklaşma (x̄=3,04) sorunlarına yüksek puanlar verilmiştir. Cinsiyet, yaş, meslek, öğrencilerle temas durumu ve iş memnuniyetinin psikososyal risk faktörleri ile istatistiksel anlamlı ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın tüm sonuçları değerlendirildiğinde COVID-19 pandemisinin her alanda olduğu gibi üniversite çalışanlarında da psikososyal risk etmenlerini ortaya çıkardığını ve bu süreçte insanlar üzerinde sadece fiziksel değil psikolojik etkilerinin de olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The COVID-19 pandemic has impacted various aspects of both daily and working life. One of the most important pandemic dimensions is the negative impact on human health. When we think of health, we mostly consider physical health, which is apparent and visible. However, mental health is equally vital and has been severely affected by the pandemic. It is an essential element of overall human health. Mental health is linked to both physical health and psychosocial well-being. When the pandemic started entering our lives, many stimuli positively or negatively affected our mental health. As a result of reactions such as anxiety, fear, or stress that emerged as a dimension of this impact, problems that go from home life to work life have emerged. In addition, many issues have been experienced particularly in business life such as concentration problems, social isolation, aggression, or interpersonal conflict, as well as job dissatisfaction or decreases in work efficiency. These problems are related to psychosocial risk factors and are directly caused by these risk factors. While psychosocial risk factors are more difficult to recognize than other risks, they are also ignored. However, it should not be forgotten that psychosocial risks come into play at the point of affecting our lives. Therefore, this study is important to raise awareness of these risks and make these risk factors visible. It is clear that the psychosocial impact of the pandemic will continue for a while. The study was conducted with 103 university employees, 82 academics, and 21 administrative staff. The questionnaire form created in a digital environment was sent to the participants to be answered in the same digital environment, and each employee was asked to evaluate the level of awareness of psychosocial risks, the effects of the COVID-19 period, and their psychosocial risk status. In this context, the COVID-19 Pandemic Period Affect and Psychosocial Risk Factors Questionnaire Form created by the researcher was used in the study. The data were analyzed with Chi-Square and Fisher exact tests using the SPSS Statistic 22.0 program, and p<0,05 indicates a statistically significant value. According to the results obtained, it was determined that the participants were aware of psychosocial risks at an average level, and necessary measures were not taken regarding psychosocial risks. On the other hand, the most common problems encountered during the pandemic period were anxiety (x̄=3.67) and stress (x̄=3.630), along with sleep and appetite problems (x̄=3.91). Low motivation (x̄=3,10) and distancing from friends (x̄=3,04) were given high scores in business life. Furthermore, there is a statistically significant relationship of gender, age occupation, job satisfaction, and contact status with students with the psychosocial risk factors. After all the results are evaluated, it is seen that the COVID-19 pandemic has revealed psychosocial risk factors in university employees as in every field.