Atatürk dönemi Türk dış politikası: Kemalist dış politikanın tarihi
Foreign policy of Ataturk period: History of Kemalist foreign policy
Yazar: EFE SIVIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENVER EMRE ÖCAL
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Mustafa Kemal Atatürk =   ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy

Özet:
Türk dış politikasında Atatürk'ün etkisinin belirgin olduğu bu periyot, Osmanlı İmparatorluğu'nun son asrındaki iktisadi, toplumsal ve politik gelişmelerin etkisi altında şekillenmiştir. Atatürk'ün 1923'ten itibaren başlayan Cumhurbaşkanlık dönemi 1938'deki ölümüne kadar sürmüştür. Fakat bu çalışma 1923-1938 tarihlerinin ötesine daha geriye gitmektedir. Bunun sebebi Cumhuriyet dönemi
Atatürk politikalarının belirlenmesinde 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Mütarekesi'nin ve 1922-1923 yıllarında süren Lozan Konferansı'nın etkilerinin öneminde yatmaktadır. Çalışmanın hipotezi Atatürk'ün reel politika çerçevesinde Ruslarla olan ilişkilerini düzeltmeye özel önem verdiğidir. Politikalara bakıldığında Atatürk'ün ilk hedefi Bolşevik Rusya ve Sovyetler Birliği ile iyi ilişkilerin geliştirilmesi olmuştur. Bu başarıldıktan sonra Türk dış politikasının ikinci aşamasında, Yurtta Sulh Cihanda Sulh prensibi çerçevesinde Batı ve Doğu'daki sınırlarını korunmasını amaçlamıştır. Tezin hipotezi, Atatürk'ün Uluslararası İlişkiler teorileri kapsamında realist dış politika uyguladığını ve 1923 sonrasında istisnalar haricinde statükocu bir pozisyon aldığını savunmaktadır. Bu realist dış politika,siyasal ideolojilerini benimseyip, kendisi için uygun görmese de Ruslarla olan ilişkilerin geliştirilmesini ve ekonomik yardım almasını, güç dengesi çerçevesinde
ise Batılı devletlerin arasındaki çatlaklardan faydalanılmasını öngörmüştür. Bu politika sonuç vermiş ve Türkiye Devleti, Millî Mücadele döneminde Ruslardan aldığı yardımların da sayesinde Yunanistan'a karşı olan savaşını kazanmıştır. Diplomasi masasında ise İngiltere'nin politikalarından memnun olmayan Fransa ve İtalya ile belli ölçüde uzlaşma sağlanmıştır. Statükoculuk ise Türkiye'nin savaş sonrasında sınırlarını koruması yönünde tezahür etmiş, Balkan Paktı ve Sadabat Paktı
bu çerçevede imzalanmıştır. Hatay, Musul ve Boğazlar sorunu ise statükonun realist çerçevede gerektiğinde bozulabileceğini göstermiştir.

Abstract:
This period, in which Atatürk's influence was evident in Turkish foreign policy, was shaped under the influence of economic, social and political developments in the last century of the Ottoman Empire. Atatürk's Presidency period, which started in 1923, lasted until his death in 1938. However, this study goes back further than 1923-1938. The reason for this lies in the importance of the effects of the Mudros Armistice dated 30 October 1918 and the Lausanne Conference that lasted in 1922-1923 in determining Ataturk's policies during the Republican period. The hypothesis of this work is that Ataturk applied a foreign policy based on realism and initially gave priority to sustain good relations with Russians. When considered his policies, Ataturk's first goad seems to be developing good relations with Bolshevik Russia and Soviet Union. Following the accomplishment of this goal, the second phase of foreign policy was based on the principle; Peace at Home, Peace in the World, securing it's borders in East and West. The hypothesis suggest that Ataturk applied a realist foreign policy and following 1923 he took a position based on securing the status-quo. The realist policy led him to develop his relationship with Russians despite the fact that he was favoring Russians' political ideology and receiving economic support. On the other hand the same realistic approach made him benefit from the conflicts among the European states. This policy gave a tangible result and the State of Turkey won against the Greek forces by the help of Russians' economic support. In diplomatic arena, Ataturk managed to reach a limited consensus with France and Italy, who were not happy with the UK's policies. The status-quo based policy of Turkey fostered the preservation of its borders which led to the signing of Balkan and Sadabad Pacts. Hatay, Mosul and the issue of Straits showed that the status-quo could be challenged when necessary.