Beliren yetişkinlikte reddedilme duyarlılığı: Algılanan ebeveyn tutumları, romantik ilişkilerde bağlanma stilleri ve algılanan sosyal destek ilişkisinin incelenmesi
Rejection sensitivity in emerging adulthood: An examination of the association with perceived parental attitudes, attachment styles in romantic relationships and perceived social support
Yazar: ZEYNEP YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE GÜLTEKİN ALTINBAŞ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Reddedilme duyarlılığı = Rejection sensitivity

Özet:
Çalışmanın amacı algılanan ebeveyn tutumları, romantik ilişkilerde bağlanma stilleri ve algılanan sosyal destek değişkenlerinin reddedilme duyarlılığı ile ilişkisini beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerde incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmaya dahil olan 18-29 yaş aralığındaki 309 katılımcıya Reddedilme Duyarlılığı Ölçeği (RDÖ), Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II (YİYE-II), Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları-Çocuk Formu (KAET-ÇF), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar algılanan ebeveyn tutumlarından reddedicilik ve aşırı koruyuculuk boyutları ile reddedilme duyarlılığının pozitif yönde; duygusal sıcaklık boyutu ile ise negatif yönde bir ilişkiye sahip olduğunu göstermektedir. Kaygılı bağlanma ve kaçınmacı bağlanma ile reddedilme duyarlılığının pozitif yönde ve anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu saptanmıştır. Ek olarak algılanan sosyal destek ile reddedilme duyarlılığı arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yapılan Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi sonucunda babadan algılanan aşırı koruyuculuk, algılanan sosyal destek ve kaygılı bağlanma değişkenlerinin reddedilme duyarlılığını yordadığı görülmüştür. Ek olarak yapılan aracılık analizleri algılanan sosyal desteğin reddedilme duyarlılığı ile anneden algılanan duygusal sıcaklık değişkeni arasındaki ilişkide tam aracı role sahip olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra algılanan sosyal destek, reddedilme duyarlılığı ile sırasıyla babadan algılanan duygusal sıcaklık, her iki ebeveynden algılanan reddedicilik, kaygılı bağlanma ve kaçınmacı bağlanma ilişkisinde kısmi aracı role sahiptir. Son olarak elde edilen bulgular, mevcut literatür ile ilişkilendirilerek tartışılmıştır. Araştırma, beliren yetişkinlikte babadan algılanan aşırı koruyuculuk, kaygılı bağlanma ve algılanan sosyal desteğin reddedilme duyarlılığındaki farklılığı açıklamada rolü olabileceğine işaret etmektedir. Araştırmanın, erken dönem olumsuz deneyimlerin varlığında da sosyal desteğin rolü aracılığıyla bireylerin reddedilme duyarlılığı düzeylerinde değişim olabileceğine işaret etmesi ile reddedilme duyarlılığına dair çalışmalara katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to examine the relationship between perceived parental attitudes, attachment styles in romantic relationships, and perceived social support variables and rejection sensitivity in individuals in emerging adulthood. For this purpose, 309 participants between the ages of 18-29 included in the research were given the Rejection Sensitivity Scale (RDS), Experiences in Close Relationships Inventory-II (YYE-II), Abbreviated Perceived Parental Attitudes-Child Form (KAET-CF), Multidimensional Perceived Social Support Scale (MSPSS). The results show that rejection sensitivity is positively related to both the rejection and overprotective dimensions of perceived parental attitudes, while it has a negative relationship with the emotional warmth dimension. Anxious and avoidant attachments are positively and significantly related to rejection sensitivity. Additionally, a negative and significant relationship was found between perceived social support and rejection sensitivity. Multiple Linear Regression Analysis revealed that perceived overprotectiveness from the father, perceived social support, and anxious attachment predict rejection sensitivity. Additionally, mediation analyzes showed that perceived social support had a full mediator role in the relationship between rejection sensitivity and the variable of perceived emotional warmth from the mother. In addition, perceived social support has a partial mediator role in the relationship between rejection sensitivity and perceived emotional warmth from the father, perceived rejection from both parents, anxious attachment and avoidant attachment, respectively. Finally, the findings are discussed in relation to the existing literature. The research suggests that perceived overprotectiveness from the father, anxious attachment, and perceived social support may explain variations in rejection sensitivity in emerging adulthood. It is believed that the research will contribute to studies on rejection sensitivity by highlighting potential changes in individuals' rejection sensitivity levels through the role of social support in the presence of early negative experiences.