Koroner arter hastalarının serum antioksidan vitamin ve bazı biyokimyasal bulguları ile beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Examination of serum antioxidant vitamins, some biochemical meuserments and nutritional status of patients with coroner artery diseases
Yazar: HİLAL ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ.DR. SEYİT M. MERCANLIGİL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
ÖZETÇiftçi, H., Koroner Arter Hastalarının Serum Antioksidan Vitamin Ve BazıBiyokimyasal bulguları ile Beslenme Durumlarının Değerlendirilmesi, HacettepeÜniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Diyetetik Programı, Bilim Uzmanlığı Tezi,Ankara, 2005. Bu araştırma, koroner kalp hastası (KKH) olan ancak başka hiçbir kronikhastalığı olmayan 40-65 yaş arası erkek bireylerin beslenme alışkanlıklarını, besintüketimlerini, fiziksel aktivite durumlarını, antropometrik ölçümlerini, serum antioksidanvitamin düzeyleri ile bazı biyokimyasal bulgularını incelemek amacıyla planlanmış veyürütülmüştür. Bu çalışmaya, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi KardiyolojiPolikliniği'nde takip edilen 40-65 yaş arası 35 koroner kalp hastası olan erkek birey ile 31sağlıklı erkek birey alınmıştır. Araştırma sonunda yaş ortalaması 54.2Â±8.0 yıl ve 49.7Â±5.8 yılolan KKH ve sağlıklı bireylerin (p<0.05), beden kütle indeksi (BK ), bazal metabolizma hızı(BMH), boy, ağırlık, yağsız vücut kütlesi (kg), vücut su miktarı (lt), vücut su yüzdesi vefiziksel aktivite durumları arasında önemli bir fark olmadığı bulunmuştur. KKH olanbireylerin ortalama vücut yağ kütlesi 24.84Â±8.2 kg, vücut yağ yüzdesi 28.5Â±8.2 ve yağsızvücut kütlesi yüzdesi 70.8Â±6.8 iken, sağlıklı bireylerde bu değerler sırasıyla 20.34Â±4.4 kg, %25.2Â±4.1 ve % 74.2Â±6.4 olarak bulunmuştur (p<0.05). KKH olan bireyler ile sağlıklıbireylerin lipit profilleri dışında biyokimyasal analiz sonuçlarının normal aralıklarda olduğugörülmüştür. Bireylerin lipit profilleri incelendiğinde ise sağlıklı bireylerin serum HDL-kolesterol düzeyleri ortalaması (49.8Â±11.4 mg/dL) KKH olan bireylerden (42.5Â±12.3mg/dL) daha yüksek bulunmuş (p<0.05) ancak diğer lipit düzeyleri (total kolesterol,trigliserit, LDL-kolesterol, VLDL-kolesterol ve total kolesterol/HDL kolesterol) için gruplararasında önemli bir fark bulunmamıştır. Grupların serum lipit düzeyleri normal düzeylerlekarşılaştırıldığında, KKH olan bireylerde normal serum LDL-kolesterol düzeyinin üstündeolan bireylerin yüzdesi % 17.1 iken, sağlıklı bireylerde serum LDL-kolesterol düzeyinormalin üstünde olan birey bulunmamıştır (p<0.05). KKH olan bireylerin ortalama serum Avitamini (0.6Â±0.2 mg/L), E vitamini (14.0Â±4.2 mg/L) ve C vitamini (26.0Â±6.4 mg/L)düzeylerinin sağlıklı bireylerden (sırasıyla 0.8Â±0.4 mg/L, 17.2Â±7.1 mg/L ve 34.7Â±9.2 mg/L)daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Serum antioksidan vitamin düzeylerinin normalaralıkları ile bireylerin serum antioksidan vitamin seviyeleri karşılaştırıldığında, sağlıklıbireylerin serum vitamin konsantrasyonlarının daha çok normal veya normalin üstünde yeraldığı görülmüştür. Serum E vitamini düzeyinin KKH olan bireylerde alkol kullanımı, vücutyağ yüzdesi ve E vitamini alımı ile, sağlıklı bireylerde ise serum total kolesterol düzeyi veserum trigliserit düzeyi ile pozitif ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0.05). Serum C vitaminidüzeyleri ise KKH olan bireylerde vücut yağ kütlesi ile negatif ilişkiye sahipken, sağlıklıbireylerde ise serum LDL-kolesterol ile negatif, serum HDL-kolesterol ile pozitif ilişkiyesahip olduğu görülmüştür (p<0.05). Her iki grupta da serum A vitamini düzeyleri ile diğeraterosklerotik risk faktörleri arasında önemli bir ilişki bulunmamıştır. Besin öğeleri alımlarıarasındaki farka bakıldığında, yağ (g), TDYA (g), vitamin E ve Na alımının sağlıklıbireylerde, eskiden tanı konmuş KKH olan bireylerden ve yeni tanı konmuş KKH olanbireylerden daha az olduğu görülmüştür (p<0.05). Bu araştırma sonuçlarına göre koronerkalp hastalığı oluşumu için risk oluşturan etmenler vücut yağ kütlesinin fazlalığı ve yağsızvücut kütlesinin azlığı, düşük serum HDL-kolesterol, yüksek serum LDL-kolesterol düzeyive düşük serum vitamin A, vitamin E ve vitamin C düzeyleri olarak bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Koroner kalp hastalığı, besin tüketimi, serum lipitleri, vücut bileşenleri,vitamin A, vitamin E, vitamin C.

Abstract:
ABSTRACTÇiftçi H., Examination of Serum Antioxidant Vitamins, Some BiochemicalMeuserments and Nutritional Status of Patients with Coroner Artery Diseases,Hacettepe University, Health Science Institute, MSc Thesis in Dietetics, Ankara, 2005.This study is was planned and applied to examine the nutritional habits, food consumptions,physical activity, anthropometric measurements, serum antioxidant vitamin levels and somebiochemical findings of men only with coronary hearth disease (CHD). In this study, 35 menwith CHD, who was followed in Hacettepe University Medical Faculty Cardiology Clinics,between the ages of 40-65 and 31 same aged healthy men were included present study. Inconclusion; there was no significiant difference between body mass index (BM ), basalmetabolic rate (BMR), length, weight, body fat free mass (kg), amount of body water (lt),percentage of body water and physical activity status of men with CHD and healthy subjectswhose mean ages were 54.2Â±8.0 and 49.7Â±4.8 (p<0.05). Whereas the mean fat mass of menwith CHD was 24.8Â±8.2 kg, body fat percentage of them was 28.5Â±8.2 and percentage of fatfree mass of them was 70.8Â±6.8, these values of helthy men were in orderly 20.3Â±4.4 kg,25.2Â±4.1 % and 74.2Â±6.4 % (p<0.05). The biochemical values of both men with CHD andhealthy men were between normal values accept lipid profiles. When the lipid profilles ofsubjects were investigated it was seen that the mean HDL-cholesterol values of healthy men(49.8Â±11.4 mg/dL) was higher than the men with CHD (42.5Â±12.3 mg/dL) (p<0.05) but anysignificiant differences didn?t found between the groups according to other lipid profilles(total cholesterol, triglycerid, LDL-cholesterol, VLDL-cholesterol and total cholesterol/HDLcholesterol). When the groups were compared according to normal values of lipid profilles,the percantage of subjects whose LDL-cholesterol levels were higher than normal values was17.1 % in men with CHD group and there were no one in healthy group whose LDL-cholesterol levels were higher than referance values (p<0.05). It was found that mean serumvitamin A (0.6Â±0.2 mg/L), serum vitamin E (14.0Â±4.2 mg/L) and serum vitamin C (26.0Â±6.4mg/L) levels of men with CVD were lower healthy men (in order; 0.8Â±0.4 mg/L, 17.2Â±7.1mg/L ve 34.7Â±9.2 mg/L) (p<0.05). When normal levels of serum antioxidant vitamin levelswere compared with serum antioxidant vitamin levels of subjects, it was seen that generallyserum antioxidant levels of healthy men were in normal or higher than normal levels. It wasfound that the serum vitamin E levels of men with CVD were positively related to alcoholintake, body fat mass, percentage of body fat mass and vitamin E intake (p<0.05) and serumvitamin E levels of healthy men were positively related to serum total cholesterol level andserum trigliserid level (p<0.05). Serum vitamin C levels have negative relation with body fatmass in men with CVD and negative relation to serum LDL-cholesterol levels, positiverelation with serum HDL-cholesterol levels in healthy men (p<0.05). There were anysignificiant relation between serum vitamin A levels and other atherosclerotic risk factors.Besin ögeleri alımları arasındaki farka bakıldığında, yağ (g), TDYA (g), vitamin E ve Naalımının sağlıklı bireylerde, eskiden tanı konmuş KKH olan bireylerden ve yeni tanı konmuşKKH olan bireylerden daha az olduğu görülmüştür (p<0.05). Lipid (g), mono-unsaturatedfatty acid (MUFA) vitamin E and Na were consumed less by healthy men than men withnew and old diagnosed CHD (p<0.05). According to results of this study it is found the riskfactors for CHD are high body fat mass and high percentage of fat mass, low fat free mass,low HDL cholesterol and high LDL-cholesterol levels .Key Words: Coronary artery disease, food consumption, serum lipids , body composition, vitamin A,vitamin E, vitamin C.