Başkurt destanlarındaki sembolik unsurlar üzerine inceleme
Study on symbolic elements in Baskurt epics
Yazar: ŞULE GÜL
Danışman: DOÇ. DR. GÜLDA ÇETİNDAĞ SÜME
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bir milletin kültürel değerleri arasında yer alan destanlar, ait olduğu milletin yaşamını doğrudan etkileyen olayların yansıdığı halk anlatılarıdır. Destanların ortaya çıkabilmesi için hem insanları önemli ölçüde etkileyen olayların yaşanması hem de üzerinden belirli bir zamanın geçmesi gerekmektedir. Destandaki olaylar çoğunlukla bir alp tipinin etrafında anlatılır. Alp tipi; kahramanlık ruhuyla hedefini daima ileriye doğru belirleyen, atılgan, yiğit, bağımsız bir kimliğe sahiptir. Alp tipi, milletinin tüm olumlu vasıflarını üzerinde taşıyan idealize edilmiş bir tiptir aynı zamanda milletinin birlik ve bütünlüğü uğruna hayatını ortaya koyarak mücadele etmektedir.
Türk millî kültürü içerisinde önemli bir yer teşkil eden Başkurt destanları da Başkurt Türklerinin millî hafızasını ortaya çıkaran halk anlatılarındandır. Destanlar, Başkurt Türklerinin gelenek ve göreneklerini, yaşam tarzını, inanışını, örf ve âdetlerini, töresini çeşitli yönleriyle yansıtmaktadır. Destan kahramanları çıktığı yolda birtakım zorluklarla karşılaşırken sembolik unsurlar destanı şekillendirmektedir. Bu sebeple destanlarda yer alan sembolik ögeler çalışmamızın asıl konusunu oluşturmaktadır.
Çalışmamızdaki amaç, millî hislerle ortaya çıkan destanların taşıdığı kıymeti kültürel hazinemiz içerisinde sembolik unsurlar bakımından değerlendirmektir. Böylece Türk kültürünün millî ve manevi değerleri içinde birlik ve bütünlüğün göstergesi olan destanların önemi daha iyi anlaşılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Destan, Başkurt Destanları, Başkurt Türkleri, Sembol, Kahramanlık.

Abstract:
Epics, which are among the cultural values of a nation, are folk narratives that reflect events that directly affect the life of the nation to which they belong. In order for epics to emerge, events that significantly affect people must occur and a certain amount of time must pass. The events in the epic are mostly told around an alpine type. Alpine type; It has a bold, brave and independent identity that always sets its goal forward with a heroic spirit. The Alp type is an idealized type who carries all the positive qualities of his nation, and at the same time, he struggles by putting his life on the line for the unity and integrity of his nation.
Başkurt epics, which have an important place in Turkish national culture, are among the folk narratives that reveal the national memory of Başkurt Turks. Epics reflect the traditions and customs, lifestyle, beliefs, customs and traditions of the Başkurt Turks in various aspects. While epic heroes encounter some difficulties on their way, symbolic elements shape the epic. For this reason, the symbolic elements in epics constitute the main subject of our study.
The aim of our study is to evaluate the value of epics that emerged with national feelings in
terms of symbolic elements within our cultural treasure. Thus, the importance of epics, which are indicators of unity and integrity within the national and spiritual values of Turkish culture, will be better understood.
Key Words: Epic, Baskurt Epics, Başkurt Turks, Symbol, Heroism.