Suriyeli mültecilerde travma sonrası stres belirtilerive travma sonrası büyüme ile ilişkili değişkenler
Post-traumatic stress symptoms and variables related to post-traumatic growth among Syrian refugees
Yazar: BÜŞRA ACAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP CEREN ACARTÜRK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM HAKKI ACAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Göçler = Migrations ; Mülteciler = Refugees ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stresle başetme = Coping with stress ; Suriyeliler = Syrians ; Travma = Trauma ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; Uluslararası göç = International migration ; Ölçekler = Scales

Özet:
Suriye Savaşı, Suriyeli vatandaşların başka ülkelere toplu şekilde iltica etmelerine ve onların kendi ülkelerinde, iltica sırasında ve iltica sonrası yeni ülkelerine yerleşme sürecinde birçok olası travmatik yaşantı ve stres veren duruma maruz kalmalarına sebep olmuştur. Suriyeli mültecilerin bu örseleyici yaşantılar sonrasında olumlu psikolojik etkilenme ihtimallerini inceleyen araştırma sınırlıdır. Mevcut çalışmada, Türkiye'de yaşayan Suriyeli mültecilerde travma sonrası büyümeyi etkileyen faktörlerin incelenmesi ve bu faktörleri içeren bir model oluşturulması amaçlanmıştır. Önerilen modeldeki faktörler şunlardır; geçmiş çoklu travmatik yaşantılar, iltica sonrası yaşanılan zorluklar, travma sonrası stres belirtileri ve başa çıkma tutumları. Bu faktörler arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılmıştır.  Çalışmanın verileri, Hatay ve Mardin'de kamp dışında yaşayan Suriyeli mültecilerden toplanmıştır. 18-77 yaş aralığında (𝑋𝑜𝑟𝑡= 35.60, SS = 11.65), 275 kadın (%52.1), 249 erkek (%47.2), 528 Suriyeli mültecinin katılımcı olduğu araştırma, kesitsel bir çalışmadır. Çalışmanın değişkenleri olan geçmiş çoklu travmatik yaşantılar, iltica sonrası yaşanılan zorluklar, travma sonrası stres belirtileri ve başa çıkma tutumları ölçmek amacıyla 5 adet özbildirime dayalı ölçek kullanılmıştır (LEC-5, PMLD, PCL-5, COPE, PTGI).  YEM sonuçları, modelin eldeki veriye iyi uyduğunu (RMSEA = .08, CFI = .91, SRMR = .08) ve TSB'deki varyansın % 33'ünün bağımsız değişkenler tarafından açıklandığını göstermiştir. Çoklu geçmiş travmatik olayın şiddeti ve iltica sonrası zorluklar TSB ile doğrudan ilişkili olmayıp, travma sonrası stres belirtileri ile ilişkilidir. Başa çıkma stratejileri doğrudan TSB ile ilişkilidir ve travmatik yaşantıların türünün ve şiddetinin TSB ile olan ilişkisinde baş etme stratejileri aracılık etmektedir.  İstatistiksel model, mültecilerin geçmişte meydana gelen çoklu travmatik yaşantıların özellikleri ile TSB arasındaki ilişkinin başa çıkma stratejilerinin varlığıyla açıklandığı göstermektedir. Bu anlamda, mültecilere yönelik psikoterapilerde ve psikososyal müdahalelerde başa çıkma stratejilerinin ele alınması pozitif psikolojik büyümeyi destekleyeceği düşünülmektedir. Model, iltica sonrası zorlukların TSB veya başa çıkma stratejilerini doğrudan etkilemediğini göstermektedir. İlişkili alanyazında bu etkinin incelendiği sınırlı sayıda araştırma olduğu için gelecekteki çalışmaların iltica sonrası zorlukların TSB üzerindeki etkisine ayrıntılı olarak değinilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The Syrian War has caused to a mass migration of Syrians to other countries and exposed them many possible traumatic events and stressors in their countries of origin, during migration and during resettlement. The possibility of positive psyhological effect of adverse life events is less documented among Syrian refugees. The aim of this paper is to develop a statistical model identifying factors that are associated with post traumatic growth (PTG) of Syrian refugees residing in Turkey. These factors include multiple traumatic events, post-migration difficulties (PMLD), post traumatic stress symptoms and coping strategies. Structural equation modelling (SEM) was used in the current study to assess the relationship among these factors. Data were obtained from Syrian refugees residing outcome camps in Hatay and Mardin. A total of 528 Syrians, aged between 18-77 years (Mage= 35.60, SD = 11.65), 275 women (%52.1), 249 men (%47.2) participated in a cross-sectional study using five self-report instruments measuring past traumatic events, post-migration stressors, post-traumatic symptoms, coping strategies and post-traumatic growth (LEC-5, PMLD, PCL-5, COPE, PTGI). SEM results indicated that the model fit the data well (RMSEA =.08, CFI = .91, SRMR= .08) and that 33% of the variance in PTG was explained by independent variables. Multiple past traumatic events severity and PMLD was directly related to distress symptoms, not to PTG. Coping strategies was directly related to PTG and the relationship between trauma characteristics and PTG mediated by coping strategies. The statistical model provides support that the relationship between refugees' past multiple traumatic characteristics and PTG appear to be explained through the presence of coping strategies which could be adressed in the psychotherapies and psychosocial interventions for refugees to promote positive psychological change.  The model showed that PMLD were not related to PTG or coping strategies which is less documented in refugee literature, thereby future studies should be adressed the effect of post-migration difficulties on PTG in detail.