Der İslam dergisinde yayımlanan 112. el-İhlas suresiyle ilgili makaleler örnekliğinde oryantalistik Kur'an çalışmalarının değerlendirilmesi
The evaluation of the orientalist studies of the Quran in the sample of the articles on the surah 112: al-Ikhlas, published in the journal der Islam
Yazar: NURİYE ÖZSOY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AKİF KOÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Oryantalist = Orientalist ; Oryantalizm = Orientalism ; Sure = Sura ; Tefsir = Commentary ; İhlas suresi = Ikhlas sura ; İslam dergisi = Journal Islam ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tezde, geniş bir ilgi alanına sahip oryantalist geleneğin, Kur'an'a dair çalışmalar bağlamında incelenmesi hedeflemiştir. Bu nedenle araştırma, Der Islam dergisinde yayımlanmış İhlas Suresi ile ilgili çalışmalarla sınırlanmıştır. Zira oryantalistik gelenekte vazgeçilmez bir yeri olan ve 1910'dan beri basımı devam eden dergi, oryantalizmi inceleyen bir araştırmacı için en önemli kaynaklardandır. Tez iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde oryantalizmin tanımı, geçirdiği evreler, ilgilendiği alanlar, farklı oryantalizm algıları, Türkiye'ye yansımaları ve son olarak Vatikan'ın 1965'te yayımladığı Nostra Aetate isimli deklarasyonun oryantalizm üzerine etkileri işlenmiştir. İkinci bölümde ise, önce Der İslam dergisinde yayımlanan Kur'an'la ilgili makalelerin bibliyografyası verilmiştir. Dergide sadece Kur'an üzerine yayımlanan çalışmaların sayısı atmışın üzerindedir. Bu makalelerin tamamını inceleme imkanı olmadığı için, bir örneklem olarak İhlas Suresi ile ilgili beş makale incelenmiştir. Rudi Paret, Montgomery Watt, Claus Schedl, Uri Rubin ve kendinden önceki çalışmaları titizlikle inceleyip kritik eden Arne A. Ambros'un makaleleri yayım sıralarına göre ele alınmıştır. Yazarların konuya ilişkin tezleri en ince ayrıntısına kadar aktarılmaya çalışılmış ve her bir makalenin sonunda bir değerlendirmeye yer verilmiştir. Bütün bu makalelerin ortak noktası, İhlas Suresi örnekliğinde Kur'an'ın Sami kültür arka planına yapılan vurgudur. Sonuç bölümünde ise, her ne kadar oryantalizmin İslam tarih ve kültürünü yapıbozumuyla anlama/tanımlama konusunda zaman zaman çok hoyrat olduğu bir vakıa olsa da, kendi tarihsel arka planından beslenen temel ideolojik duruşa irca edilmesi gereken bu tutumun, Müslüman araştırmacıların ve özellikle İlahiyatçıların oryantalistik birikimi görmezden gelmelerine bir bahane teşkil edemeyeceği vurgulanmış, oryantalizm karşısında İslam dünyasında hakim olan ?görmezden gelme? ve ?saf hayranlık? dışında, ?özgüvenli, bilimsel bir eleştiri kültürü?nün gelişmesinin gereğine işaret edilmiştir.

Abstract:
The thesis aims to scrutinize the orientalist tradition, which has a wide range of interest, in the particular context of the Qur?anic studies. Its scope, therefore, is restricted to the articles regarding the surah al-Ikhlas published in the journal, Der Islam. For the journal, which has been published since 1910 and therefore has an indispensable place in the orientalist tradition, is one of the most important sources for a student of Orientalism. The thesis consists of two chapters. The first chapter provides a definition of Orientalism together with its development, interest areas, various perceptions and implications on Turkey, and finally it deals with the impact of the declaration entitled Nostra Aetate, published by the Vatican in 1965, on Orientalism. The second chapter gives, first of all, a bibliography of the articles that are published in the journal Der Islam on the Qur?an. The number of the articles published by the journal regarding the Qur?an only is above sixty. Inasmuch as it was not possible to study all these articles, only a sample of five articles on the surah al-Ikhlas is examined. The articles by Rudi Paret, Montgomery Watt, Claus Schedl, Uri Rubin, and Arne A. Ambros, who meticulously conducted a critical examination of the previous works, are tackled in order of their publication date. The relevant arguments of the authors are considered in great detail and at the end of each article an assessment is made. The common point made by all these articles is that the Qur?an has a Semitic cultural background by reference to the sample of the surah al-Ikhlas. In the conclusion, it is pointed out that although it is a fact that Orientalism is at times notorious in understanding and characterization of Islamic history and culture in a deconstructive manner which needs to be referred to its ideological stance, it is emphasized that this should not be an excuse for Muslims and Theologians in particular to ignore the orientalist scholarly achievements. It is thus proposed that a culture based on a ?self-confident and critical scientific attitude?, instead of an attitude of ?ignoring? and ?simple admiration? which is dominant, needs to be advanced vis-à-vis Orientalism in the Muslim world.