Ankara tren garı ve çevresinin yeniden işlevlendirme süreciüzerine bir değerlendirme
An evaluation on the re-functioning process of Ankara trainstation and it's surroundings
Yazar: NİLAY KULULAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE BAHÇECİ
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Modern mimarlık; temelleri endüstri devrimi ile atılmış ve 20. yüzyılın ortalarında
yaygınlaşmış olan, çağın talepleri doğrultusunda mimariye teknolojinin adapte edildiği,
yenilikçi ve özgün bir mimari akımdır. Bu sürecin tam olarak ne zaman başladığı
söylenemese de 19. yüzyılın mühendislik yapıları ile başladığı kabul edilir. Bu yapılar,
genellikle, tümüyle yeni tasarlanmış olmakla birlikte, eski işlevlere yeni mühendislik
çözümleri sunan yapılar olarakta tasarlanabilirler. Tren garları hayatımıza endüstri devrimi
ve buharlı lokomotifin icadıyla girmiş en önemli endüstri yapılarındandır. Toplumda
büyük ekonomik önem taşıyan demiryolları, ayrıca siyasal ve kültürel konjonktürü
belirlemiştir. Demiryollarının bir ulaşım aracı olarak hayatlarımıza dahil olması ve
kullanımının yaygınlaşması ile tren hatlarında tarife uygulamasına geçilmiş ve demir
yollarını bağlayıcı yapılara ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyaca karşılık olarak tren garları
modern mimarlık yapıları arasında yerini almıştır. Tren garları, kent kimliğinde de rol
oynayan önemli kamu yapılarıdır.
Tren garları, teknik işlevi dahilinde konaklama, yük yükleme alanları, yük ve yolcu
indirme alanları, bekleme alanları, dinlenme ve yeme-içme alanları sunan büyük ölçekli
kamusal alanlar olmakla kalmamış, döneminin kültürel, mimari ve ticari özelliklerinin
temsilcisi haline gelmiştir. Osmanlı döneminde demiryollarının topraklarımıza girmesiyle
gar yapıları ülkemizde ilk örneklerini vermeye başlamıştır. Bu yapıların en önemlilerinden
biri olan Ankara Tren Garı, Ankara'nın, Cumhuriyetin modern ve aydınlık Başkentine
dönüşmesi sürecini yansıtarak kültürel mirasımızda büyük önem taşımaktadır. Anlara Gar
Binası, şehirde oluşturduğu değişim ve gelişim ile özdeşleşmiş simgesel bir yapıdır ve
şehirde kurulan kültür aksının en önemli dinamiğidir. Teknolojide yaşanan gelişmeler, yeni
ve daha hızlı ulaşım imkanları ve farklı ulaşım alternatifleri ortaya koymuştur. Bu süreçte,
çağın ihtiyaçlarına ve hızına yeterince cevap veremeyen demiryollarına rağbet azalmış bu
durum ise mevcut garın işlevselliğini azaltmıştır. Hem modern mimarlık hem de
Cumhuriyet Tarihi'nde önemli bir yeri olan Ankara Tren Garı'nın taşıdığı tarihi ve kültürel
değeri koruyarak yeni inşa edilen hızlı tren garı etkisi ile sirkülasyon yoğunluğunu
kaybetmeden varlığını sürdürebilmesi gerekmektedir. Ankara Garı'nın hak ettiği değeri
görmesi için doğru bir bütüncül işlevlendirme önerisi hazırlanmalıdır. Bu noktada; yeniden
işlevlendirilmiş gar binalarını dünya ve Türkiye örnekleri üzerinden inceleyerek Ankara
Gar Yapısı için, kullanışlı, konumuna, taleplere ve simgesel kimliğine uygun, bütüncül bir
işlevlendirme yaklaşımı sunmak, mevcut işlevlendirme sorununu değerlendirmek, gar
yapısının Ankara için önemini belgelemek ve yapıya; konumuna, taleplere ve simgesel
kimliğine uygun bütüncül bir işlevlendirme yaklaşımı sunmak hedeflenmiştir.

Abstract:
The foundations of modern architecture were laid with the industrial revolution and
became widespread during the mid-20th century; It is an innovative and original
architectural movement in which the technology was adapted in line with the demands of
the era. Although it cannot be said exactly when this process started, It is accepted that it
had started with the engineering structures of the 19th century. These structures are either
built for an entirely new function or they are structures that offer new engineering
solutions to older functions. Train stations, which is one of these structures, had entered
our lives again with the industrial revolution and the invention of steam locomotives.
Railways, which carries economic importance in the society, had also determined the
political and cultural conjuncture. With the involvement of the train in our lives as a means
of transportation and the widespread of its use, tariffs on the train lines were applied and
the need for binding structures for the railways were needed. In response to this need, train
stations have taken their place among modern architectural structures. Train stations are
important structures that also determine the urban identity.
Train stations are not only large-scaled public places that offer technical units,
accomodation, loading and unloading areas, waiting areas, resting and eating areas but also
they have become the representative of the cultural, architectural and commercial
characteristics of the era. During the Ottoman times, the train station infrastructure began
to provide the first examples of railway entry into our lands. Ankara Train Station, one of
the most important of these structures, has a highly unique place as it carries the traces of
the republic and a new capital journey. Ankara Train Station building is a symbolic
structure with the change and development it creates in the city and It is the most important
dynamic of the cultural axle established in the city. However, the rapid developments in
the technology have decreased the functionality of the current station with new and faster
transportation alternatives. Ankara Train Station, which has an important place in the
history of both the republic and modern architecture, have lost the circulation density
because of the newly built high-speed train station. In order to maintain its existence, It
must have the value it deserves with a correct comprehensive re-functioning proposal. At
this point, primarily to assess the current re-functioning problem of Ankara Train Station,
re-functioned train stations were examined over the examples in the world and Turkey.
And It is aimed at proposing to the structure, a comprehensive re-functioning approach
suitable for its location, demands and symbolic identity in order to emphasize its
importance for Ankara.