Hedonik tüketim ve faydacı tüketim eğilimleri bağlamında internet üzerinden yapılan alışverişler: İstanbul'daki üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma
Internet exchanges in the context of hedonic consumption and utilitarian consumption trends: a research on university students studying in Istanbul
Yazar: NURAY ÇELİK BÜYÜKKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRE ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Yönetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Faydacılık = Utilitarianism ; Hedonizm = Hedonism ; Sanal alışveriş = Virtual shopping ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Tüketim eğilimi = Consumption pattern ; Çevrimiçi alışveriş = Online shopping ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnternet = Internet

Özet:
Günümüzde küreselleşmeyle birlikte artan rekabet, hızlı teknolojik değişim ve
gelişmeler internet üzerinden alışverişin önemi artırmıştır. Farklı ve yeni hizmet alanları
ile birlikte ürün çeşidi de artmaya başlamıştır. Kapitalizmin yaygınlaşması sonucunda
alışveriş faaliyeti tüketim çılgınlığına dönüşmüş, tüketim olgusu zamanla boyut
değiştirmiş ve duygusal açıdan tüketim gittikçe önem kazanmaya başlamıştır. Bu değişim
ile birlikte tüketiciler alışverişlerini yalnızca rasyonel faydalar elde etmek için değil
ayrıca duygusal faydalar elde etmek amacıyla yapmaya başlamış ve böylece faydacı
tüketimden ayrı olarak haz duymak, mutlu olmak, duygusal olarak kendilerini yansıtmak
gibi amaçlarla hedonik tüketime yelmişlerdir. Bu bağlamda üniversite öğrencilerinin
elektronik ortamda yapmış oldukları alışveriş davranışlarının üzerinde etkili olan
faktörleri tespit etmek ve onları satın almaya yönelten güdülerin faydacı mı yoksa
hedonik mi olduğunu belirmek bu çalışmanın konusunu oluşturmuştur.
Çalışmanın birinci bölümünde tüketim kavramı, tüketim teorileri ve tüketici
davranışlarını etkileyen faktörlerin üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde internet
alışverişinin tanımı ve online alışverişi etkileyen faktörler, hedonik ve faydacı tüketim
kavramlarının tanımlanması, karşılaştırılması ve hedonik tüketim davranışı üzerinde
yapılan çalışmalardan bahsedilmiştir. Çalışmanın son bölümündeyse faydacı satın alma
davranışlarının tespit edilmesi için Wolfinbarger ve Gilly (2001)'nin geliştirdiği ölçek,
hedonik satın alma davranışlarının tespit edilmesi içinse Arnold ve Reynolds (2003)'ın
geliştirdiği ölçek kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 25.0
kullanılmıştır.

Abstract:
Today, increasing competition, rapid technological changes and developments
with globalization have increased the importance of shopping on the internet. With
different and new service areas, the product range has also started to increase. As a result
of the widespread use of capitalism, shopping has turned into a consumption frenzy, the
phenomenon of consumption has changed in time, and emotional consumption has
become increasingly important. With this change, consumers started to shop not only to
obtain rational benefits, but also to obtain emotional benefits, and thus, apart from
utilitarian consumption, they started hedonic consumption for purposes such as pleasure,
happiness, and emotional reflection. In this context, it is the subject of this study to
determine the factors that affect the shopping behavior of university students in electronic
environment and to determine whether the motives that drive them to buy are utilitarian
or hedonic.
 In the first part of the study, the concept of consumption, consumption theories
and factors affecting consumer behavior are emphasized. In the second part, definition of
internet shopping and factors affecting online shopping, definition and comparison of
hedonic and utilitarian consumption concepts and studies on hedonic consumption
behavior are mentioned. In the last part of the study, the scale developed by Wolfinbarger
and Gilly (2001) was used to detect utilitarian buying behaviors, and the scale developed
by Arnold and Reynolds (2003) was used to determine hedonic buying behaviors. SPSS
25.0 was used to analyze the research data.