Değişen paradigmaların kıyısında: İkinci dalga feminizm ve 1970'li yıllarda Amerikan feminist bilim kurgu edebiyatı
On the edge of shifting paradigms: Second wave feminism and American feminist science fiction in the 1970s
Yazar: ŞAFAKCAN ALTUNBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN GÜNİZ SERTEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Amerikan Kültürü ve Edebiyatı = American Culture and Literature
Dizin: Amerikan edebiyatı = American literature ; Batı edebiyatı = Western literature ; Kadın edebiyatı = Women literature

Özet:
Bu çalışmanın amacı bilim kurgu yazını ve ikinci dalga feminizm kavramları arasındaki ilişkiyi Amerika Birleşik Devletleri edebiyatı ve tarihi özelinde ele almak ve irdelemektir. 1960'lı yılların başında başlayan ve birinci dalga feminizm sürecinde elde edilen başarıların üzerine inşa edilen ve çok daha geniş bir konu yelpazesini ele alan ikinci dalga feminizm, sosyal, politik ve teknolojik konularda dönemin Amerikan toplumunun bir eleştirisini sunmuştur. Ancak ikinci dalga feminizm döneminde sosyal ve hukuki anlamda -de jure- olarak her ne kadar başarı sağlanmış olsa da bu başarıların sosyal ve kamusal alanda uygulanmaya başlanması -de facto- sancılı bir süreç olmuştur. Geleneksel toplumsal cinsiyet rolleri, ataerkil sosyal normlar, cinsellik, ırk, sınıf, ekonomi, çevre, üreme, vb. gibi konularda eleştiriler sunan ve söylemleriyle bu yapıları ters-yüz eden kadın yazarların ihtiyaç duyduğu eleştirel ve edebi araçları sağlaması sebebiyle bilim kurgu yazını tercih edilmiş ve feminist yazınının en başarılı örneklerinden bazıları bu dönemde verilmiştir. Buna ek olarak, dönemin feminist yazarlarının erkek egemen bir yazın türü olan bilim kurgu yazınını tercih edip bu türde, bu türün klasikleri arasında sayılabilecek eserler vermiş olmaları da son derece manidardır. Dolayısıyla bilim kurgu edebiyatının spekülatif yapısı ve Darko Suvin'in de ana hatlarını çizdiği üzere bilim kurgu yazınının yabancılaştırıcı etkisi, ikinci dalga feminist hareket içerisinde eser veren kadın yazarların o dönemlerde hâlâ aykırı olarak kabul edilen konulara değinmesi, bu konuları sorgulaması ve hatta alternatif gerçeklikler sunması için gerekli araçları sağlaması, bilim kurgu yazını ve ikinci dalga feminist hareket arasındaki ilişkiyi son derece anlamlı kılmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmada Karanlığın Sol Eli ve Dişi Adam adlı eserler incelenecek ve bu eserler aracılığıyla bilim kurgu edebiyatı ve ikinci dalga feminizm arasındaki girift yapı ortaya konulacaktır.

Abstract:
The aim of this study is to discuss and analyze the relationship between science fiction literature and second wave feminism with particular references to the history and literature of the United States. Second wave feminism, which began in the early 1960s and built on the achievements of the first wave feminism and addressed a much wider range of issues, offered a critique of the American society of the period in terms of social, political, and technological issues. However, no matter how much was achieved socially and legally -de jure- during second wave feminism, the implementation of these achievements -de facto- was a painful process. Science fiction was preferred by women writers who deconstructed with their discourses the traditional gender roles, patriarchal societal norms, sexuality, race, class, economy, environment reproduction, etc. as it provided the critical and literary tools necessary to deconstruct these structures and some of the most successful examples of feminist literature were written in this period. Additionally, it is extremely significant that the feminist writers of the period preferred science fiction literature, a male-dominated genre, and produced works in this genre that can be considered among the classics of this genre. Therefore, the speculative structure of science fiction literature and the estranging effect of science fiction literature, as outlined by Darko Suvin, enabled women writers who wrote in the second wave feminist movement to refer to topics that were still considered unorthodox at that time, to question these topics and even to present alternative realities. Providing the necessary tools makes the relationship between science fiction literature and second wave feminism extremely meaningful. To this end, works titled The Left Hand of Darkness and The Female Man will be examined in this study and the intricate relationship between science fiction and the second wave feminism will be shown.