Migren hastalarında öz yeterlilik, ağrıyla başa çıkmada kendi genel yönetim stratejileri ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Teorik bir modelin test edilmesi
The relationship between self efficacy, general self disease management strategies in coping with pain and quality of life in migraine patients: Testing a theoretical method
Yazar: İLKNUR GÜN ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. NERMİN OLGUN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Ağrı = Pain ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özbakım = Self-care

Özet:
Metodolojik ve tanımlayıcı tipte tasarlanan bu araştırmanın amacı migrenli hastalarda öz yeterlilik, kendi kendine genel hastalık yönetim stratejileri ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkileri incelemek, kuramsal bir model geliştirerek analiz etmek ve sonuçları ile hemşirelik girişimlerine katkı sağlamaktır. Migrenli Hastalarda Kendi Kendine Hastalık Yönetimi Stratejileri ve Yaşam Kalitesi Ölçekleri araştırmacı tarafından geliştirildi ve bir öz yeterlilik ölçeğinin geçerlilik güvenilirlik çalışması yapıldı. Araştırmanın örneklemini bir nöroloji polikliniğinden seçilen 343 migren hastası oluşturdu. Veriler görüşme formu ve migren hastaları için geliştirilen ölçekler kullanılarak öz bildirim yöntemi ile toplandı. Verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA), t testi, pearson korelasyon analizi, bonferroni testi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modeli ( YEM) kullanıldı. Kullanılan ölçekler geçerli ve güvenilir bulundu. Hastaların % 42.6?sının hastalık süresi 1-5 yıl arasında, % 38.8? inin haftada 1-3 arası atak geçirdiği, % 97.1?inin atağı sırasında ağrı kesici kullandığı belirlenmiştir. Hastaların öz yeterlilikleri orta düzeyde, kendi kendine hastalık yönetim stratejileri zayıf, yaşam kalitesi düşük olarak değerlendirilmiştir. YEM uygulamasında öz yeterliliğin kendi kendine hastalık yönetim stratejileri ve yaşam kalitesi üzerine doğrudan etkisi bulunmuştur. Kendi kendine hastalık yönetim stratejilerinin de yaşam kalitesi üzerine doğrudan etkisi bulunmuştur. Ayrıca öz yeterliliğin kendi kendine hastalık yönetim stratejileri üzerinden yaşam kalitesine dolaylı etkisi bulunmuştur. Bu sonuçlara göre migrenli hastaların hastalık yönetimi konusundaki öz yeterlilikleri değerlendirilmeli, hemşirelik uygulamaları hastaların migren atağını önleme ve yönetme becerileri konusundaki kendilerine olan güvenini artıracak şekilde planlanmalıdır.

Abstract:
The purpose of this methodological and descriptive study was to find out the relationship of self ?efficacy, general self disease management strategies and quality of life (QOL) in migraine patients, to develop a theoretical model and analyse it, using the results to contribute to nursing applications. The Turkish reliability and validity of a self-efficacy scale has been evaluated and scales for self disease management strategies and QOL in Migraine Patients has been developed by the investigator.  The sample of the study was 343 migraine patients from a neurology out-patient department. Data was collected by self-declaration method using the  scales developed for Migraine Patients and was analysed using one way analysis of variance (ANOVA), t-test, Pearson?s correlation Analysis, Bonferroni test, exploratory and confirmatory factor analysis, structural equation modeling (SEM). The scales used were found to be reliable and valid. 42.6 % of the patients had migraine for 1-5 years, 38.8% had 1-3 attacks/week, and 97.1% used analgesics during pain. The self-efficacy of patients were medium, self disease management strategies weak, and QOL low. Use of SEM revealed that self-efficacy had a direct effect on self disease management strategies and QOL. Self disease management strategies were also found to influence the QOL. Additionally, self efficacy was found to have an indirect effect on the QOL via disease management strategies. The self-efficacy of the migraine patients on disease management must be evaluated, the nursing practices must be planned on improving the patients? confidence on their skills for preventing and managing the migraine attacks.