Küreselleşen kentlerde kamusal mekanın dönüşümünün sosyo-mekansal ayrışma bağlamında incelenmesi: Taksim Gezi Parkı örneği
A review of the transformation of public spaces in the globalizing cities in term of socio-spatial segregation: The case of Taksim Gezi Park
Yazar: YASİN BARIŞ GÖĞÜŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE SEMA KUBAT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kamusal mekanlar = Public places ; Küresel kentler = Global cities

Özet:
Sermaye, insan, emek, bilgi vb. tüm akışların küresel ölçekte yeniden organizasyonuna işaret eden küreselleşme sistemi ile birlikte, ulus ekonomilerin yeni küresel ekonomiye eklemlenme noktası haline gelen küresel kentler hızlı bir dönüşüm sürecine girmiştir. 
Ekonomik, toplumsal ve mekânsal alanda gerçekleşen bu dönüşümler bir yandan hızla şiddetlenen bir sosyo-mekansal ayrışmaya neden olurken, diğer yandan da bu sosyo-mekansal ayrışmayı azaltmada önemli bir araç olarak kullanılabilecek kamusal mekanları dönüştürmektedir. 
Küreselleşen kentlerin kamusal mekanlarında gerçekleşen dönüşüm iki boyutuyla öne çıkmaktadır:
İlki kamusal mekanların rollerinin dönüşümüdür. Bu rollerden küresel sermayenin çıkarına olanlar önem kazanırken, diğer rolleri yok olmaktadır. 
Diğer bir dönüşüm ise, kamusal mekanların kamusallık düzeylerinden olmaktadır. Yeni orta sınıf kentlilerin ihtiyaçlarına göre şekillendirilen kamusal mekanlar, bazı kesimler için dışlayıcı hale gelmekte, kamusallık düzeyleri azalmaktadır. 
Bu tezde öncelikle; küreselleşme ve küresel kent kavramları incelenmiş, küreselleşen kentlerde gerçekleşen dönüşümler doğrultusunda oluşan sosyo-mekansal ayrışma ortamı tanımlanmıştır. 
Daha sonra kamusal mekanların değişen rolleri ve kamusallık düzeyleri ele alınmıştır. 
Bunu, kamusallık düzeylerindeki azalmayı ortaya koymak üzere, literatürde tanımlanmış kamusallık değerlendirme modellerinden birinin geliştirilerek yöntem önerisi olarak sunulması izlemiştir. 
Modelin uygulanması için İstanbul'un en önemli kamusal mekanlarında biri olan Taksim Gezi Parkı seçilmiştir. Alan seçiminde Taksim Gezi Parkı'nın, kullanılmadığı ve güvenlik sorunu yarattığı gerekçesiyle Topçu Kışlası Rekonstrüksiyon Projesi kapsamında yok edilme riski etkili olmuştur. 
Sonuçta uygulanan model ile, Taksim Gezi Parkı'nın yerine Taksim Topçu Kışlası inşa edildiği takdirde, kamusallık düzeyinin azalacağı, rollerinden küresel sermayenin çıkarına olanlar öne çıkacağı tespit edilmiştir. 
Ayrıca tez kapsamında geliştirilen modelin, kentsel tasarım disiplini adına daha kamusal mekanlar yaratmada önemli bir araç olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
With the globalization system which points out the re-organization of the flow of capital, human, labor, information etc.; the global cities, which became a articulation point between national and global economies, had entered a rapid transformation process. 
Globalizing city becomes a city where rich and poor are working and living separately without having any contact. While new middle class live at the city center in condominiums or in gated communities, the "others" are being forced to move to suburbs.
In such segregated cities, the public spaces become more and more important then any time in history. But with the spatial transformation of globalizing cities, the public spaces are also being restructured according to the needs of new middle class. 
The transformation of public spaces of globalizing cities stands out with two dimensions: their changing roles and decreasing publicness. 
As the method of thesis, one of the publicness assesment model defined in literature, has been improved and applied on Taksim Gezi Parkı in order to presume the change of publicness of the space. 
In conclusion, with the model applied, it is found that, in the circumstance of construction of Taksim Artillery Barrack instead of Taksim Gezi Park, even in the most 'public' scenario, the publicness of this space will decrease. And the roles which has the benefits of global capital will rise and the others will dissapear. 
For further research, it is thought that the improved model, will be an important tool for creating more public spaces for urban design dicipline.