Elazığ kent merkezi hastanelerinde çalışan hemşirelerin yaşam kalitesi ve etkileyen etmenlerin değerlendirilmesi
Evaluation of life quality and life quality results of nurses working in Elaziğ city center hospitals
Yazar: FULYA ÖNAL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE FERDANE OĞUZÖNCÜL
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Elazığ = Elazığ ; Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hastaneler = Hospitals ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bireylerin biyolojik yapıları, yaşam şekilleri, birbirleriyle ilişkileri, yaşadıkları çevrenin değerleri yaşam kalitesini ifade etmektedir. Yaşam kalitesi kavramını meydana getiren birçok unsur vardır. Sağlık, eğitim, sosyal bir birey olma, korunma, yeterli beslenme, çevre, fırsat ve cinsiyet eşitliği, saygınlık ve güvenlik yaşam kalitesini oluşturan bileşenler arasında yer almaktadır. Yaşam kalitesini meydana getiren her bir bileşenin anlamı bulunmakta olup, herhangi bir bileşenin eksikliği yaşam kalitesini olumsuz etkilemektedir. 
Kavramsal açıdan ele alındığı zaman yaşam kalitesi; tedavi etkilerinin değerlendirilmesinde ve sağlık durumunun tespit edilmesinde kullanılan bir ölçüttür. Buna ek olarak yaşam kalitesi yalnızca bireysel değil aynı zamanda toplumsal bir gayedir. Bu nedenle yaşam kalitesi, yalnızca bireyin kendi çabalarıyla gerçekleştirebileceği bir amaç olmanın dışında toplumsal çabayı ve kamu müdahalelerini gerekli kılan bir sosyal politika hedefi halini almıştır. 
Sağlık personeli normal çalışma mesai dışındaki saatlerde ve günlerde çalışmak durumunda kalmakta, hayati tehlikesi olan bireylerle çalışmakta, aile ve hastaların büyük beklentileri ile karşı karşıya gelmektedir. Yoğun stres altında çalışan sağlık personeli bu koşullar dolayısıyla ruhsal açıdan etkilenmekte ve bu durum yaşam kalitesine olumsuz yansıyabilmektedir.
Bu kapsamda yapılan bu araştırmada, sağlık çalışanları içerisinde geniş bir kitleyi kapsayan hemşirelerin yaşam kalitelerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amaçlanmıştır. 
Gerekli izinler alındıktan sonra, araştırma Temmuz-Eylül 2014 tarihinde Elazığ kent merkezindeki hastanelerde çalışan hemşireler alınarak yapılmıştır. Yapılan çalışmada sosyo-demografik özellikleri tanımlayan sorular yanında SF-36 ölçeği kullanılmıştır. 
Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının, %68,6'sı kadın olup, %56,8'i evli, %38,7'si bekardır. Araştırma kapsamına alınan hemşirelerin %50,1'i lisans mezunudur. Araştırmadaki hemşirelerin %27,0 'ı kronik bir rahatsızlık olduğunu belirtmiştir. Aylık gelir düzeyine göre alt ölçek gruplarını karşılaştırdığımızda gelir durumu düştükçe bireylerin yaşamdan aldıkları algı oranıda düşmektedir. Çalışma süresine göre alt ölçek gruplarını karşılaştırdığımızda ise çalışma süresi artan hemşirelerde sağlık algısı düşmektedir. Çocuk sahibi olma durumuna göre alt ölçek gruplarını karşılaştırdığımızda ise çocuk sahibi olmayan katılımcıların sağlık algı skorları diğer kategorılerden daha yüksektir. Evlilik durumuna göre alt ölçek skorları karşılaştırdığımızda ise tüm alt ölçeklerde bekarların skorları, evlilerden anlamlı derecede daha yüksek çıkmıştır. En zayıf skorlama ise dullarda bulunmuştur.
Tüm bunların sonucu olarak hemşirelerde yaşam kalitesini arttırabilmek için, hemşirelerin özlük haklarında düzeltilmeye gidilmeli, hemşirelerin nöbet sayıları, nöbet süreleri, vardiyalar vb. durumlar düzenlenirken uluslararası ve ulusal düzenlemeler incelenmeli, yeni bir düzenleme yapılmalı, bireylerin özel hayatına zaman ayırabilmesi sağlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Yaşam Kalitesi, Vardiyalı Çalışma, Hemşirelerde Vardiya sistemi

Abstract:
Individuals' biological structures, life styles, relationships with each other, and the values of the environment they live in represent the quality of life. There are many elements that make up the concept of life quality. Health, education, being a social individual, protection, adequate nutrition, environment, opportunity and gender equality, reputation and safety are among the components of life quality. Every component that creates the life quality has its own meaning, and the lack of any component negatively affects the life quality.
Life quality when considered conceptually; a measure used to assess treatment effects and determine health status. In addition, the life quality is not only individual but also a social goal. For this reason, quality of life has become a social policy goal that requires social effort and public intervention besides being an aim that only the individual can accomplish with his own efforts.
Health personnel are forced to work during hours and days outside normal working hours, work with life-threatening individuals, and face great expectations of families and patients. Due to these conditions, health personnel working under intense stress are affected from a mental point of view and this can adversely affect the life quality.
In this research, it was aimed to examine the life quality of nurses covering a wide range of health professionals according to various variables.
After receiving the necessary permits, the survey was conducted on nurses working in the hospitals in Elazığ city center on July-September 2014. SF-36 scale was used besides the questions that define the socio-demographic characteristics. Of the health workers participating in the survey, 68.6% are women and 56.8% of those are married and 38.7% are single. 50,1% of the nurses included in the scope of the research have bachelor's degree. 27.0% of the nurses in the study stated that they had a chronic illness. When we compare the subscale groups according to the monthly income level, as the income level falls the perception rate of the individuals in their lives drops too. When we compare the subscale groups according to working hours, the perception of health decreases in nurses with increasing working time. When we compare subscale groups according to childbearing status, health perception scores of participants having no child are higher than other categories. When we compared the subscale scores according to marital status, the scores of the bachelors in all subscales were significantly higher than those of the married ones. The weakest scoring was found in the widows.
As a result, in order to increase the life quality of nurses, international and national regulations should be investigated, a new arrangement should be made and time should be allocated to individual's private life while the nurses personal rights should be rectified, nurses shifts and shift periods etc should be reorganized.

Keywords: Life Quality, Work in Shifts, Shift System of Nurses