Anadolu Selçuklu taç kapılarında yer alan motiflerin incelenmesi ve seramik yüzey üzerine uygulama örneği
Examination of motives in Anatolian Seljuk crown gates and application example of ceramic surface design
Yazar: NURCAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. LEVENT MERCİN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Kapılar = Doors ; Motifler = Motifs ; Selçuklu mimarisi = Seljuks architecture ; Selçuklu sanatı = Seljukid art ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Seramikler = Ceramics ; Tasarım = Design ; Taçkapılar = Portals

Özet:
Seramik insanlık tarihi kadar eski bir geçmişe sahip olan, her dönemde çeşitli
desen, form ve renklerde kullanılmakta olan bir malzeme olma özelliğine sahiptir.
Seramik, aynı zamanda pek çok uygarlığın kültürel, dini ve sosyoekonomik özelliklerini
günümüze aktaran bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bulunduğu dönemden günümüze
kadarki süreçte birçok değişim yaşayan seramikler çeşitlenmiş ve endüstri alanlarında
da kullanılmaya başlanmıştır. Endüstriyel alandaki seramiğin kullanım biçimlerinden
biri sofra seramiği sektörüdür. Sofra seramiği yüzey dekor tasarımlarının hazırlanma
aşamasında tasarımcılar pek çok şeyden ilham almıştır. Bu noktadan hareket ile
bunlardan birisi de yaşadığımız coğrafyaya ait olan mimari eserler üzerine yer alan
motif, simge ve sembollerden esinlenerek özgün dekor tasarımları oluşturulmasıdır.
Anadolu toprakları birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış geniş bir kültürel mirasa sahip
olan coğrafi bir bölge özelliği taşımaktadır. Bu coğrafi bölgede yaşayan en önemli
uygarlıklardan biri de Anadolu Selçukluları Uygarlığı olmuştur. Bulunduğu dönemde
pek çok mimari yapıyı ve sanat eserini geleceğe miras bırakan bu uygarlık eserlerinde
kullanmış olduğu motif, simge ve semboller ile günümüz tasarımcılarına ilham kaynağı
olduğu düşünülmektedir.
Yapılan bu çalışmada tarama modellerinden ilgili literatürlerin incelenmesi ve
nitel araştırma yöntemlerinden gözlem tekniğinden faydalanılmıştır. Araştırma
kapsamında Kütahya ilinde bulunan sofra seramiği üretimi yapan Keramika firması ile
Türkiye ve Dünya'da sofra seramiği ve porselen sektöründe yer alan firmaların dekor
tasarımları incelenmiştir. Yapılan incelemeler doğrultusunda Anadolu Selçuklu mimari
yapılarının en önemli parçası olan taç kapılar üzerinde yer alan motif, simge ve
sembollerden yola çıkılarak yeni yüzey dekor tasarımları hazırlanmış, baskısı yapılmış
ve analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Motif, Seramik, Taç Kapı, Tasarım

Abstract:
Ceramic has the feature of being a material that has a history as old as human
history and is used in various patterns, forms and colors in every period. Ceramics is also
a source that conveys the cultural, religious and socioeconomic characteristics of many
civilizations to the present day. Ceramics, which have undergone many changes in the
period from its existence to the present, have diversified and started to be used in
industrial areas. One of the uses of ceramics in the industrial field is the tableware
ceramics sector. During the preparation of table ceramic surface decor designs, designers
were inspired by many things. From this point of view, one of them is the creation of
original decor designs inspired by the motifs, symbols and symbols on the architectural
works belonging to the geography we live in. Anatolian lands have the characteristics of
a geographical region that has hosted many civilizations and has a wide cultural heritage.
One of the most important civilizations living in this geographical region was the
Anatolian Seljuk Civilization. It is thought that he is a source of inspiration for today's
designers with the motifs, symbols and symbols he used in the works of this civilization,
which left many architectural structures and works of art to the future.In this study, the
examination of the relevant literature from scanning models and the observation
technique from qualitative research methods were used.
In this study, the examination of the relevant literature from scanning models
and the observation technique from qualitative research methods were used. Within the
scope of the research, the decor designs of the firm Keramika, which produces table
ceramics in Kütahya, and the companies in the tableware and porcelain sector in Turkey
and the world were examined. Based on the motifs, symbols and symbols on the crown
doors, which are the most important parts of Anatolian Seljuk architectural structures,
new surface decoration designs were prepared, printed and analyzed in line with the investigations.

Keywords: Ceramic, Crown Door, Design, Motif