Sabir Rüstemhanlı - Edebî kişiliği ve romanlarında millî tavır
Sabir Rusetmkhanli his literary identity and national manner in his novels
Yazar: GULNAR HÜSEYNOVA
Danışman: PROF. DR. ALİ EROL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Biyografi = Biography ; Milliyetçilik = Nationalism ; Roman = Novel ; Rüstemhanlı, Sabir = Rüstemhanlı, Sabir ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Azerbaycan Türkleri, tarih boyunca oldukça uzun bir süre bağımsızlıkları için mücadele vermişler, pek çok sıkıntı ile karşılaşmışlardır. Doğal olarak da Azerbaycan edebiyatı, yaşanan bu sıkıntılardan büyük ölçüde etkilenmiştir. Azerbaycan'ın şair ve yazarları, yaşanan olayları edebî eserlerine yansıtarak, gelecek kuşakların millî şuur sahibi olmalarında önemli bir rol üstlenmişlerdir. 
Azerbaycan edebiyatında, bu sahada çalışanlar arasında, Sabir Rüstemhanlı önemli bir yer tutar.  Yazar,  Azerbaycan Türklerinin millî bilinç kazanması sürecinde gerek sanat ve kültür gerekse siyasi alanda önemli çalışmalar ortaya koymuştur. 
Rüstemhanlı'nın "Ömür Kitabı" adlı eseri, onun millî duygu ve düşüncelerini özetleyen en önemli çalışmaları arasında yer alır. Yazar, roman türündeki bu eseri ile halkına, genç nesillere milli ve manevi duygular aşılamış, verilecek bağımsızlık mücadelesi açısından önemli bir ilham kaynağı olmuştur.  
Rüstemhanlı'ın eserlerini incelediğimizde, Türk tarihine, kültürüne ve edebiyatına ait birçok unsurla karşılaşmaktayız. Kendini genellikle şair olarak tanıtan Rüstemhanlı, esasen nesir alanında da önemli eserler ortaya koymuş çok yönlü bir yazardır. Onun özellikle romanları ilhamını tarihî olaylardan alır. Dolayısıyla bu eserlerdeki kahramanlar da çoğunlukla tarihî şahsiyetlerdir. Bu kahramanlarını çoğu milliyetçi düşünceye sahip, Türklüğü ile gurur duyan, eğitimli ve kendini geliştirmiş karakterler olup, Türk milleti için çalışmış ve bu yolda mücadele etmiş kişilerdir. Romanlarını yazmadan önce romana konu olacak zaman dilimi ve kahramanlar ile ilgili geniş çaplı araştırma yapmaya çalışan yazarın romanları, tarihe kaynaklığı ilke edinmiş bir nitelik taşır. Rüstemhanlı, romanlarında Türklerin geleneklerine, göreneklerine, âdetlerine ve ahlaki değerlerine önemli ölçüde yer vermiştir. 
          Bu tez çalışmamızda, Azerbaycan edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olan Sabir Rüstemhanlı'nın hayatı, sanatı ve edebî kişiliği araştırılmış, romanları ve romanlarındaki millî düşünceler incelenmiştir.
          Anahtar Kelimeler: Sabir Rüstemhanlı, Azerbaycan Edebiyatı, Azerbaycan Edebiyatında Millî Şuur, Roman, Edebiyat ve Hamaset.

Abstract:
Azerbaijani Turks have struggled for their independence for a long time and have faced many problems. Naturally, Azerbaijani literature was greatly affected by these problems. The poets and writers of Azerbaijan have played important roles in the fact that future generations have national consciousness by reflecting the events on their literary works.
	In the literature of Azerbaijan, among those who work in this field, Rüstemhanlı's works have become more prominent. In the process of gaining national consciousness of Azerbaijani Turks, the author has made important works both in art and culture and in political fields.
	Rüstemhanlı's "Ömür Kitabı" is one of the most important works that summarizes his national feelings and thoughts. With this novel work, the author instilled national and spiritual feelings to his people, young generations, and became an important source of inspiration for the struggle for independence. 
	When we examine the works of rüstemhanlı, we encounter many elements of Turkish history, culture and literature. Rüstemhanlı, who often introduces himself as a poet, is a multi-faceted writer who has put forth important works in the field of prose. His novels are inspired by historical events. Therefore, the heroes in these works are mostly historical figures. Most of these heroes are nationalist, proud of Turkishness, educated and self-developed characters, who have worked and fought for the Turkish nation. Before writing his novels, the novels of the author, who tried to do extensive research about the time period and heroes that will be the subject of the novel, have a principled origin in history. In his novels, Rüstemhanlı gave a significant place to the traditions, customs and moral values of the Turks.
	In our study, we have investigated the life, art and literary personality of Sabir Rustemhanlı, one of the leading figures of Azerbaijani literature, and examined the National ideas in his novels. 
	Key Words: Sabir Rüstemhanlı, Azerbaijan Literature, National Consciousness In Azerbaijan Literature,  Novel, Literature and Heroism.