Sabun ambalajlarında tasarım sorunları ve dalan sorunları için bir uygulama
Design problems in soap packages and apackaging design for dalan soap
Yazar: NAZLI BENLİOĞLU
Danışman: PROF. HASİP PEKTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Sabun, temizlik anlayışının bir ürünü olarak doğmuş ve antik çağdan günümüze kadar önemligelişmeler geçirmiştir. Erken dönemlerde kalıplardan kesilip satılan sabunlar, özellikle 20.yüzyılın başından itibaren ambalajlanmaya başlamıştır. Bu dönemde ambalajsız satılansabunlar da yaygın olarak görülmekteyse de ambalajlı olanlar dönemin sanat akımlarındanetkilenen eserler olarak ortaya çıkmaktaydı. Zaman içerisinde gelişen teknoloji, üretimtekniklerini olduğu kadar ambalaj malzemeleri ve yapılarını da etkilemiştir. Piyasadaki markave ürünlerin hızla artması tüm alanlarda olduğu gibi sabun sektöründe de rekabeti arttırmıştır.Günümüzde, küçük üreticilerin geleneksel yöntemlerle ürettiklerinden tanınmış markaların sonteknoloji makinalarla ürettiği sabunlara kadar çok çeşitli ürünü piyasada bulmak mümkündür.Farklı hedef kitlelere yönelik bu çeşitli ürünlerin ambalaj tasarımları da buna bağlı olarak farklılıkgöstermektedir. Piyasanın lider markalarına ait ürünler çoğu zaman birbirlerine yakın özelliklerdetasarlanmaktadır. Ortalama son 20 yılın ürünü olan sıvı sabunlarda ise, ambalaj yapısıve etiket önem kazanmaktadır. Market/mağaza markaları ise, özellikle Avrupa'da hızlagelişerek diğer markalara yakın tasarımlara ulaşmış olsalar da Türkiye'de henüz `ucuz'görünümden kurtulamamışlardır. Tasarıma daha çok ağırlık veren üreticiler ise, Crabtree&Evelyn, The Body Shop gibi kozmetik ağırlıklı üretim yapan ve ürünlerini kendi mağazalarındasatan markalardır. İçerikte çok önemli farklar olmasa da kullanılan malzeme ve ambalajyapıları bu markaların fiyatlarını marketlerde satılan ürünlere göre daha yüksek tutmalarına dasebep olmaktadır. Bunun yanı sıra butik çalışanlar ise, genel olarak el yapımı sabun üretmekteve ambalajları da farklı malzemelerle hatta kişiye özel etiketlerle tasarlamaktadır. Bu ürünleriyaygın olarak bulmak mümkün değildir ve fiyatları ise kozmetik markaların ürünlerine yakınolsa da ambalaj çeşitliliği ürünlere bağlı olarak sınırlıdır. Zaman içerisinde yaşam koşullarınındeğişmesiyle beraber hedef kitleye çocuk, genç gibi yeni gruplar eklenmiştir ve tasarımlar daonların istek ve zevklerine yönelik geliştirilmeye devam edilmektedir.Sonuç olarak; ürün grupları ve satış noktalarının çeşitliliğinin devamlı olarak arttığıdüşünülürse ambalaj tasarımına verilen önem de artmalıdır. Sürecin başlangıcından itibaren,pazarlama ilkelerine bağlı olarak tasarım ölçütleri geliştirilmeli ve özgün ambalaj tasarımlarıortaya konmalıdır. Aksi takdirde marka değeri ve sadakatini oluşturmak mümkün olmayacaktır.Anahtar SözcüklerSabun, ambalaj, tasarım, marka, etiket, temizlik.

Abstract:
Soap came out as a result of the need for cleaning and had important changes since theantiquity. In the beginning, soap was mostly sold in the moulds without package, but during the20th century especially paper wrap packs were used by some of the brands. The packages weredesigned by the artists and reflected the ideas of that time so they can be seen as works of art.The following years, developing technologies brought renovation both to products and theirpackages. As more brands came out to the market with new products, the competition betweenthem increased and forced them to create better products and packages.Today, all kinds of soaps, including the handmade ones to mass produced ones can be seeneverywhere. These different products and their packaging designs are created for variousconsumers. The widespread ones are the bar and liquid soaps sold in the supermarkets. Theleader brands? mostly look alike. For the liquid soaps which are widely used in the last 20years, structural design and label are the key elements. One other kind is the market/storebrands (private label) that are fastly growing in Europe with various products but in Turkey,these products couldn?t get rid of their `cheap? looks. Packaging design gains its importancewith the cosmetics brands such as Crabtree&Evelyn, The Body Shop. These brands have theirown shops so they can arrange the point-of-sale according to their own necessities. Eventhough there are not so many differences in the products? ingredients, the prices are muchhigher than the other brands because of the design processes. Besides cosmetics brands someboutique production units are also available. Mostly, the products are handmade and sometimeseven packed and labelled the way consumers order. As the life conditions change the consumerprofiles change, too. New groups of consumers such as kids, teenagers and etc. are out therewaiting for new stuff.As a result; because of the increasing product varieties and points-of-sale more importanceshould be given to packaging designs. From the beginning, the design criterias should bedeveloped according to the marketing principles and unique packaging designs must be created.Otherwise, in short terms the sales may increase but in long terms it won?t be possible to builda strong brand equity and brand loyalty.Key WordsSoap, packaging, design, brand, label, cleaning.