Tek satıcılık sözleşmesinde müşteri tazminatı
Portfolio compensation in exclusive distribution contract
Yazar: AYŞE AKÇAR ERGENÇ
Danışman: PROF. DR. HASAN İŞGÜZAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Medeni Hukuk) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Müşteriler = Customers ; Sözleşmeler = Contracts ; Tazminat = Compensation ; Tek satıcılık sözleşmesi = Single salesmanship contract ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law

Özet:
Ekonomi ve sanayi alanında meydana gelen gelişmelerle birlikte yapımcıların mallarını devamlı surette, düzenli ve güvenilir bir şekilde sürümünü sağlamayı amaçlayan tek satıcılık sözleşmesi ticari hayatı kolaylaştırmakta, özellikle de uluslararası ticarette uygulama alanı bulmaktadır. Ülkemizde de son yıllarda yapımcıların mallarını dağıtım sözleşmeleri aracılığıyla pazarlama eğilimleri artmış ve tek satıcılık sözleşmesi sıklıkla uygulanmaya başlanmıştır. 
Tek satıcılık sözleşmesinin kendine özgü (sui generis) bir sözleşme olması öğretide ve yargı kararlarında münhasıran ele alınmasına sebep olmuştur. Tek satıcılık sözleşmenin sona ermesinin en önemli sonuçlarından biri olan denkleştirme istemi (müşteri tazminatı) sözleşme sonu ortaya çıkan birçok uyuşmazlığın konusunu oluşturmaktadır. Denkleştirme istemi; tek satıcının sözleşme süresince oluşturduğu müşteri çevresinden sözleşmenin sona ermesiyle birlikte faydalanamamasından kaynaklanan ticari kayıp ile yapımcının söz konusu müşteri çevresinden faydalanmaya devam ederek elde edeceği kazancın denkleştirilmesini amaçlanmaktadır. 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanununda acentenin denkleştirme istemine yer verilmiş ve mehaz kanunun önüne geçilerek bu istemin tek satıcılık sözleşmesine de hakkaniyet çerçevesinde uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
TTK m. 122/5 ile tek satıcının denkleştirme istemine ilişkin öğreti ve yargı kararlarındaki tartışmalar ortadan kalmış olmakla birlikte, söz konusu hakkın şartları, hesaplanma yöntemi, talepte bulunma süresi ve uygulamaya dönük diğer hususlar tartışılmaya devam etmekte olup, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır.

Abstract:
With the developments in global economy and industry, exclusive distribution contract, as a mean of maintaining steady and reliable sale of principal's products, has been facilitating the commercial activities, especially in the area of international trade. The tendency to use distribution contracts in marketing activities has increased and the use of exclusive distribution contracts has become a common practice in our country as well.
Because of its sui generis nature, the exclusive distribution contract has been studied exclusively in legal writing and jurisprudence. Portfolio compensation (goodwill indemnity), which is one of the most prominent consequences arising from the termination of the exclusive distribution contract, forms the basis of many disputes arising from termination of the contract. Portfolio compensation aims to compensate exclusive distributor's loss of business caused by not being able to benefit from clientele formed in the duration of exclusive distribution contract due to the termination of the contractual relation, and principal's continuance of benefiting from the aforementioned clientele.
Portfolio compensation of the agent has been regulated under the Turkish Commercial Code No: 6102, and the article related to portfolio compensation of the agency contract shall also apply to the exclusive distribution contract, unless it is unequitable.
Even though the Article 122/5 put an end to all debates in literature and judiciary on the right of portfolio compensation of exclusive distributor, calculation method of the compensation, time limit to pursue the claim and other aspects related to implementation of the article are still open to discussion.