Bağımlı kadınların iyileşme deneyimleri: Adsız Narkotik (NA) ve Adsız Alkolikler (AA) örneği
Recovery experiences of women with addiction: Example of Narcotics Anonymous (NA) and Alcoholics Anonymous (AA)
Yazar: HATİCE KÜBRA DOĞANCI
Danışman: DOÇ. DR. GONCA POLAT
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Adsız Alkolikler = Alcoholics Anonymous ; Adsız Narkotik = Narcotics Anonymous ; Akran desteği = Peer scaffolding ; Bağımlılık = Dependency ; Kadınlar = Women ; Sosyal hizmetler = Social services ; İyileşme = Convalescence

Özet:
Bağımlılık, giderek daha fazla sayıda kişiyi etkileyen çok yönlü bir ruh sağlığı sorunudur. Bağımlılığın ve bağımlılığa yönelik tedavilerin hem biyolojik hem de toplumsal cinsiyetten etkilendiği; dolayısıyla kadın bağımlıların bu bağlamda kırılgan bir grup olduğu bilinmektedir. Bu araştırmanın perspektifini, bir hizmet alan hareketi olarak akran desteğini ön planda tutan ruh sağlığında iyileşme yaklaşımı oluşturmaktadır. 
Araştırmanın amacı kadın bağımlıların iyileşme sürecinde medikal ve sosyal hizmetlere ulaşımlarını, hizmetlerden faydalanma deneyimlerini, kendine yardım gruplarından sağladıkları akran desteğinin iyileşme süreçlerine katkılarını ve toplumsal cinsiyet normlarının iyileşmedeki etkilerini keşfetmektir. Nitel yöntem kullanılarak yapılan bu araştırmada araştırmanın katılımcılarını, NA ve AA'nın çalışmalarına katılarak akran desteğinden yararlanan bağımlı kadınlar oluşturmuştur. Araştırmada 23 bağımlı kadınla toplam sekiz nitel gözlem, 44 derinlemesine bireysel görüşme ve bir odak grup görüşmesi yapılmıştır.
Araştırmada, bağımlı kadınların bağımlılık, tıbbi tedavi ve akran destekli iyileşme deneyimlerinin toplumsal cinsiyet normlarıyla ilintili olduğu anlaşılmış; bağımlı kadınların hem toplumsal hem içsel damgalamalara maruz kaldıkları görülmüştür. Bağımlı kadınların bütüncül bir tedavi ve sosyal rehabilitasyon ile  kapsayıcı ve eşitlikçi bir bakış açısıyla cinsiyete duyarlı hizmetler sunulmasına ihtiyaç duyduğu anlaşılmıştır. Akran desteğinin bağımlı kadınların iyileşmesinde kilit bir nokta olduğu keşfedilmiş; ruh sağlığında hizmet alanların sesinin duyulmasına ihtiyaç duyulduğu anlaşılarak iyileşme yaklaşımı perspektifinde yapılacak olan iyileşme yaklaşımı ilkelerine dayalı; akran desteği ve hizmet alan odaklı sosyal hizmet uygulamaları ve sonraki araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Addiction is a multifaceted mental health problem that affects an increasing number of people. It is known that addiction and addiction treatment are influenced by both biological and gender factors; therefore, women addicts are a vulnerable group in this context. The perspective of this research is the recovery approach to mental health, which prioritizes peer support as a service users movement.
The aim of the research is to explore women addicts' access to medical and social services in the recovery process, their experiences of benefiting from services, the contributions of peer support from self-help groups to their recovery processes, and the effects of gender norms on recovery. In this qualitative research, the participants of the study were women with addiction who participated in the work of NA and AA and benefited from peer support. In the study, a total of eight qualitative observations, 44 in-depth individual interviews and one focus group interview were conducted with 23 women with addiction.
The study revealed that women's with addiction experiences of addiction, medical treatment and peer-supported recovery are related to gender norms; women with addiction are exposed to both social and internal stigmatization. Women with addiction need holistic treatment and social rehabilitation and gender-sensitive services with an inclusive and egalitarian perspective. It was discovered that peer support is a key point in the recovery of women with addiction; it was understood that there is a need to hear the voice of service users in mental health, and suggestions were presented for peer support and service user- oriented social work practices and subsequent research based on the principles of the recovery approach to be carried out in the perspective of the recovery approach.