İnsanın arınma ihtiyacına dini ahlakın katkısı
Contributions of religious ethic on the need for purification of man
Yazar: EMİNE GÖREN
Danışman: PROF. DR. CAFER SADIK YARAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Arınma = Refinement ; Din algısı = Perception of religion ; Dini davranışlar = Religious conducts ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanı diğer canlılardan farklı kılan bazı varoluşsal ihtiyaçları vardır. Bu ihtiyaçlardan biri olan arınma ihtiyacı, ahlâk felsefesi tarihinde önemli bir yere sahiptir. İnsanın iyi veya kötü olarak vasıflandırılmasına yol açan manevi nitelikleri böyle bir ihtiyacı gerekli kılmaktadır. Bu nedenle arınma ihtiyacını anlayabilmek için öncelikle insanın disharmonik yapısını bilmek gerekir. İnsan varoluşsal olarak iyiyi ve kötüyü ayırt edebilme ve her ikisini de gerçekleştirebilme özelliğine sahiptir. İnsanın amaçlarından biri de kendi özünde varolan bu kötü eğilimlerinden arınmaktır.Düşünce tarihinde insan, bu arınma ihtiyacına farklı alanlarda çözüm bulmaya çalışırken bu konuda farklı ahlâk türleri ve felsefe akımları ona yardımcı olmaya çalışmıştır. Ancak bu duruma perennial cevaplar verebilen tek alan dini ahlâk olmuştur. Dini ahlâkın bu konuda söyledikleri insana pratik çözümler sağlarken ortaya koyduğu erdemler de felsefe tarihinin neredeyse her döneminde referans alınan ve üzerinde tartışmalar yapılan erdemlerdir.Arınma ihtiyacı dinlerde günahlardan arınma ile birlikte değerlendirilebilirken bizim için önemli olan ise insanın kötü eğilimlerinden arınmasıdır. Özde arınma olarak kavramsallaştırdığımız bu arınma türüne her dinde rastlamak mümkündür. Burada üç büyük dinin bu konudaki görüşlerine yer verilirken özelde İslam ahlâkının arınma ihtiyacı ile ilişkisi değerlendirilmiştir.İnsanın özde arınmasını gerçekleştirecek erdemlerin neler olduğu, bu erdemlerin dini ahlâk ile ilişkisinin değerlendirildiği ve bu çalışmanın esasını oluşturan son bölümde; felsefe tarihinde yer alan erdemlere dinlerin de kattığı erdemler eklenerek özde arınma yolları belirlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda içine alt erdemleri de alan üst erdemlerden öfkeye hâkim olmak, paylaşmak, iffet, adalet ve merhamet erdemlerinin kazanılmasında dini ahlâkın katkıları ele alınmıştır.

Abstract:
There are some existential needs making people different from other living things. The need for purification, which is one the needs mentioned, has a crucial role in moral philosophy. The spiritual qualifications of people used for naming people good or bad make this need essential. For this reason, it is necessary to know disharmonious nature of man to understand the need for purification. Human beings have the characteristic to differentiate good and bad; and to realize both of them existentially. One of the aims of human being is being purified from these wicked aptitudes.In the history of thoughts, as man was trying to find a solution to need for purification in different fields; different kinds of morals and philosophical movements were trying to assist it. However, the only field being able to give perennial answers to the case is religious moral. On the one hand, sayings of religious morals provide human beings practical solutions. On the other hand, the virtues it sets forth are the ones taken up references and being discussed on in almost all periods of philosophical history.While the need for purification is considered with purification from sins in religions the significant thing for us is purification from bad tendencies. It is possible to encounter this kind purification conceptualized as self purification. In this work, the views of three holy religions are assessed; especially the relation with Islam ethics? need for purification is pointed out.What the virtues realizing self purification of man are, evaluating the relation of these virtues with religious ethics and in the final part, constituting the essence of this work, by adding virtues incorporated by religions to the virtues existing in the philosophical history, it is tried to determine self purification ways. In this sense, the contributions of religious ethics in acquiring these superior virtues, including sub-virtues; controlling anger, sharing, chastity, equity and mercy are discussed.