İvesi ırkı koyunlarda aşım sezonu içinde farklı senkronizasyon programlarının bazı reprodüktif parametreler üzerine etkisi
The effect of different synchronization programs on some reproductive parameters during breeding season in awassi ewes
Yazar: ÖMER FARUK AKBAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE MERVE KÖSE
Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fluorogeston asetat = Fluorogeston asetat ; Gonadotropinler = Gonadotropins ; Koyunlar = Sheep ; Kısırlık = Infertility ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Üreme = Reproduction ; İvesi koyunları = Awassi sheeps

Özet:
Çalışma, üreme sezonu içinde fluorogeston asetat (FGA) içeren vajinal süngerler ile senkronize edilmiş İvesi ırkı koyunlarda, süngerlerin çıkartıldığı gün uygulanan gebe kısrak gonadotropini (PMSG) ve PGF2α ilavesinin fertilite parametreleri üzerindeki etkilerini karşılaştırmak amacıyla düzenlendi.
Araştırmada; sağlıklı, en az bir kez doğum yapmış, yaşları 3 ile 5 arasında değişen 75 İvesi koyunu kullanıldı. Koyunların tamamına 20 mg fluorogeston asetat (FGA) içeren vajinal süngerler 10 gün süreli olarak uygulandı. Süngerlerin çıkartıldığı gün FGA I (n:25) grubundaki koyunlara herhangi bir enjeksiyon yapılmadı. FGA II (n:25) grubundaki hayvanlara 125 mcg cloprostenol, FGA III (n:25) grubundakilere ise 500 IU PMSG ile 125 mcg cloprostenol kas içi olarak uygulandı. Koyunların östrüs tespiti süngerlerin çıkartılmasından sonraki 24. 48. ve 72. saatlerde gözlem metodu ile yapıldı. Östrüsteki koyunlara doğal aşım yaptırıldı. Koyunların gebelik muayeneleri aşımlardan sonraki 50. günde transabdominal ultrasonografi ile yapıldı.
FGA I, FGA II ve FGA III gruplarında ortalama östrüs başlangıç zamanları süngerlerin çıkarılmasından sonra sırasıyla; 52.36±2.91, 38.53±2.53, 31.30±1.96 saat olarak belirlendi. FGA I,  FGA II ve FGA III gruplarında östrüs oranları sırasıyla; %88, %72 ve %88, gebelik oranları; %64, %60 ve %84, konsepsiyon oranları; %72.7, %83.3 ve %95, abort oranları; %18.75, %33.3 ve %28.6 olarak tespit edildi. FGA I, FGA II ve FGA III gruplarında ikizlik oranlarının sırasıyla %12.5, %6.6 ve %28.5, doğum oranlarının; %81.25, %66.6 ve %71.4, yavru verimlerinin ise %115.3, %110 ve %140 olduğu saptandı. Gruplar arasında östrüs başlangıç zamanı açısından istatistik fark belirlenirken (P<0,001); östrüs oranı, gebelik oranı, konsepsiyon oranı, ikizlik oranı, doğum oranı, abort oranı ve yavru verimi açısından gruplar arasında istatistik fark belirlenemedi (P>0.05).
Sonuç olarak üreme mevsimi içindeki İvesi koyunlarında seksüel siklusların yalnızca FGA içeren süngerler ile senkronize edilebileceği kanaatine varıldı. Süngerlerin çıkartılma günü programa PGF2α ve PMSG ilavesinin östrüs başlangıç zamanı dışında diğer fertilite parametrelerini etkilemediği kanısına varıldı.

Abstract:
This study was conducted in Awassi ewes synchronized with fluorogestone acetate vaginal sponges in breeding season for the comparison of PMSG and PGF2α administration injected on the day of sponge removal effects on fertility parameters. 
In this study, healthy, having at least one birth, between 3-5 years of ages, 75 Awassi ewes were used. The vaginal sponges containing 20 mg fluorogestene acetate were inserted into the vagina to ewes for 10 days. On the day of sponges removal, any injection were not applied to ewes in the FGA I group (n:25). Cloprostenol (125mcg) was applied to ewes in the FGA II group (n:25), and PMSG (500 IU) and Cloprostenol (125mcg) were applied by intramuscular injection to ewes in the FGA III group (n:25). Estrous determination of ewes was carried out by vision method in 24, 48, and 72 hours after sponges withdrawal. Ewes that demonstrated estrus were hand-mated. Pregnancy examination in ewes was practiced by transabdominal ultrasonography on day 50 following the mating. 
After sponges withdrawal, the average estrous start times were determined as 52.36±2.91, 38.53±2.53, and 31.30±1.96 hours in the FGA I, FGA II, and FGA III groups, respectively. In the FGA I, FGA II, and FGA III groups; the estrous rates were detected as 88%, 72%, and 88%, and pregnancy rates were determined as 64%, 60%, and 84%, and conception rates were detected as 72.7%, 83.3%, and 95%, and also abortion rate were detected as 18.75%, 33.3% and 28.6%, respectively. In the FGA I, FGA II, and FGA III groups, the twinning rates were detected as 12.5%, 6.6%, and %28.5. The kidding rates were defined as 81.25%, 66.6%, and 71.4%, and also the litter size were determined as 115.3%, 110%, and 140%, respectively. While the statistical importance (P<0,001) was detected between the groups for estrous start time, the statistical importance (P>0,05) was not defined between the groups for estrous rate, pregnancy rate, conception rate, twinning rate, kidding rates, abortion rate, and litter size.
Together with these results, it is concluded that the sexual cycles can be solely synchronized by the sponges including FGA during breeding season in Awassi ewes. And also, it is concluded that the addition of PGF2α and PMSG into the program on day of sponge removal do not influence on the other fertility parameters except estrous start time.