Makarnalık buğdayda bazı kantitatif karakterlerdeki genetik varyasyon ve kalıtımın araştırılması /
Yazar: İRFAN ÖZBERK
Danışman: PROF.DR. YUSUF KIRTOK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Makarnalık buğday = Durum wheat ; Tarla bitkileri = Field crops

Özet:
XII oz Bu çalışmada Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yaygın olarak yetiştirilen Dicle-74 ve Diyarbakır-8 1 makarnalık buğday çeşitleri melezlenmiş, temel generasyonlar denilen P1, P2, F1, F2, BC1 ve BC2 generasyonlar yardımıyla bazı kantitatif karakterlerdeki genetik varyasyon ve kalıtım araştırılmış ve bu yolla elde edilen bilgilerin makarnalık buğday ıslah programlarında kullanılması amaçlanmıştır. ölçülen karakterlerin çoğunda F1 ortalama değeri anılan karakter için ana (P1) ve babaya (P2) ait ortalama değerlerin dışında değerler vermiştir. Bu da dominans etkilerin varlığını göstermektedir. Generasyon ortalamaları üzerindeki genetik etkiler m, [d] ve [h] den oluşan basit eklemeli-dominans model ile açıklanamamıştır. İki genli interaksiyon modelleri ölçülen bir çok karakterdeki genetik etkileri ifade etmede daha yeterli bulunmuştur. İki genli modeller ve bazı parametrelerin işaretleri tamamlayıcı tip allelik olmayan interaksiyonların (epistasis) varlığını göstermektedir. Ele alman karakterlerdeki genetik varyasyon genellikle dominant (H) ve çevresel varyasyondur (E). Bulunan en uygun modeller bunu teyid etmektedir. Dar anlamda kalıtım dereceleri (h n) bütün karakterler için iki ayrı metodla tahmin edilmiş ve başta 1000 dane ağırlığı olmak üzere, başak boyu, sap verimi ve başaklanma gün sayısı gibi bazı karakterlerde erken generasyonlarda seleksiyonun etkili olabileceği anlaşılmıştır. Verim ve diğer bazı karekterler için seleksiyonun geciktirilmesinin daha yerinde olacağı anlaşılmıştır.

Abstract:
XIII ABSTRACT This study aimed to investigate genetic variations and inheritances of some quantitative characteristics through basic generations which have been derived from the crosses between Dicle-74 and Diyarbakir-8 1 cultivars of T. Durum. Except for a few cases, the means of the Fj generations fell out of the parental range in most characteristics, suggesting the presence of dominance effects. Simple additive-dominance model (m, [d], [h]) failed to describe generation means, suggesting the presence of non allelic interactions ([i], [j], [I])- D (additive genetic variation) was found to be non significant, suggesting the absence of genuine genetic differences between parental genotypes or indicating the presence of some genetic variation remained, undetected due to various reasons such as the similarities of both parents for measured characteristics, limited family size in some generations, large sampling errors or the presence of some micro environmental differences in experimental field. H (dominance genetic variation) although a second degree statistics turned out to be negative in some characteristics, indicating the absence of dominance variation or the presence of ambidirectional dominance effects. Narrow heritability estimates were carried out by Warner and "Mather and Jinks" methods. Some of narrow heritability estimates such as 1000 kernel weight, spike length, culm weight and heading date suggested some possibilities in obtaining required genotypes by selection in early generations. Delayed selection is strongly recommended for some characterization such as grain yield.