Fiyat/kazanç oranını belirleyen faktörlerin analizi: BİST imalat sektöründe bir uygulama
Analysis of the factors determining the price / earnings ratio: An application in the BIST manufacturing sector
Yazar: EVREN YANYA
Danışman: PROF. DR. CİHAN TANRIÖVEN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Fiyat-kazanç oranı = Price-earning ratio ; Göreceli değerlendirme = Relative valuation ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
Göreceli değerleme yöntemi, ekonomik değere sahip bir varlığın değerini, benzer varlıkların piyasa değerlerinin; kazanç, nakit akışı, deftere değeri ve satışlar gibi ölçülere göre standardize edilmiş değerleme çarpanları ile karşılaştırarak, varlığın düşük ya da yüksek değerlenip değerlenmediğini ortaya koymaktadır. Göreceli değerleme yönteminde kazanç çarpanları arasında yer alan fiyat/kazanç oranı, bir şirketin hisse senedi piyasa fiyatının hisse başına kârına oranlanması ile hesaplanmaktadır. Bir başka ifadeyle, piyasanın beklentilerini yansıtan fiyat/kazanç oranı, mevcut kazançların veya duruma göre gelecekteki kazançların birimi başına yatırımcının ödemeye istekli olduğu fiyata dair bilgi sağlamaktadır. Yatırımın ne kadar sürede amorti edileceğinin pratik bir göstergesi olarak fiyat/kazanç oranı, yatırımcıların o şirketin gelecekteki performansı hakkındaki güvenini ve duyarlılığını yansıtmakta ve yatırım kararları alınırken etkili olmaktadır. Çalışmanın amacı, BİST 100 imalat sektöründe 2015-2019 yılları arasında faaliyet gösteren şirketlerin fiyat/kazanç oranını belirleyen faktörlerin tespit edilmesi ve etkilerinin ortaya konulmasıdır. Bu bağlamda, hisse senedi değerlemesinde fiyat/kazanç oranını belirleyen faktörlerin tespit edilmesindeki amaç, o şirketin borsa performansını, likiditesini, kârlılığını, finansal yapısını ve faaliyet verimliliğini ölçen finansal oranlar ile fiyat/kazanç oranı arasındaki ilişkinin varlığını sınamak ve ilişkinin hangi yönde gerçekleştiğini belirlemektir.  Çalışma kapsamına, 5 yıllık dönemde finansal verilerine kesintisiz olarak erişilebilen BİST 100 imalat sektöründe faaliyet gösteren 70 şirket dâhil edilmiştir. Panel veri analizi yöntemi kullanılan çalışmada, şirket verilerine ilişkin finansal oranlar yıllık olarak ele alınmıştır. Analiz sonucuna göre, fiyat/kazanç oranı ile kısa vadeli yabancı kaynak/toplam yabancı kaynaklar oranı, piyasa değeri/defter değeri oranı ve cari oran değişkenleri arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Fiyat/kazanç oranı ile aktif devir hızı ve öz kaynak kârlılığı değişkenleri arasında ise negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Fiyat/kazanç oranı ile kaldıraç oranı ve net çalışma sermayesi devir hızı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Relative valuation method, the value of an asset with economic value, the market value of similar assets; it reveals whether the asset is undervalued or overvalued by comparing it with standardized valuation multipliers based on measures such as earnings, cash flow, book value and sales. The price/earnings ratio, which is among the earnings multipliers in the relative valuation method, is calculated by dividing the market price of a company's stock by its earnings per share. In other words, the price earnings ratio, which reflects the expectations of the market, is to provide information about the price that the investor is willing to pay per unit of current earnings or future earnings, depending on the situation.  As a practical indicator of how long the investment will be amortized, the price/earnings ratio reflects the confidence and sensitivity of investors about the future performance of that company and is effective when making investment decisions. The aim of the study is to detecting the factors that determining the price/earnings ratio of companies operating in the BIST 100 manufacturing sector between 2015-2019 and to reveal their effects. In this context, the purpose of detecting the factors that determining the price/earnings ratio in stock valuation is to test the existence of the relationship between the financial ratios and the price/earnings ratio, which measure the stock market performance, liquidity, profitability, financial structure and operational efficiency of that company, and to determine which direction the relationship occurs. Within the scope of the study, 70 companies operating in the BIST 100 manufacturing sector, whose financial data can be accessed continuously in a 5-year period, are included. In the study using panel data analysis method, financial ratios related to company data are handled annually. According to the results of the analysis, a positive and statistically significant relationship was found between the price/earnings ratio and the short-term liabilities/total liabilities ratio, the market value/book value ratio and the current ratio variables. A negative and statistically significant relationship was found between the price/earnings ratio and the variables of asset turnover and return on equity.It has been determined that there is no statistically significant relationship between the price/earnings ratio and the leverage ratio and the net working capital turnover.