İstanbul'da vakıf kültürü ve Rum azınlık vakıfları
The culture of foundation in İstanbul and Greek minority foundations
Yazar: SERAP OKUR ARSLAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA USTA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Azınlıklar = Minorities ; Rumlar = Rums ; Vakıflar = Foundations ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Osmanlı devleti, eğitim-öğretim kurumlarını açma ve yönetme hususunda Türkve Müslümanları serbest bıraktığı gibi azınlıkları da serbest bırakmıstır. ?stanbul'unTürkler tarafından fethiyle siyasi bakımdan bosluk yasayan Rumlar, Fatih SultanMehmet'in emriyle, ruhani reislerinin baskanlığında cemaat halinde yasama hakkıelde etmislerdir. Böylece bu cemaate din, dil, gelenek ve göreneklerinde tamamenserbest hareket etme ve kendi eğitim-öğretim kurumlarını açma ve yönetme hakkıverilmistir.Osmanlı devleti döneminde okulun ilk ve tek gayesi dinin öğretilmesindevazgeçilemez unsurlar olan itikat ve ilmihale ait bilgileri öğretmek idi. Gayrimüslimtebaa da kendi dini akaidini kendi okullarında eğitim ve öğretime konu ediyordu.Tanzimat, Osmanlı toplumu kavramında büyük bir değisiklik yarattı. Gelenekseleğitim, hukuk ve dini sistemlerin yerine laik kurumlar olusturdu. Tanzimat, eğitiminçağdaslastırılması yolundaki çabalarına karsın en az basarıyı ilköğretim alanındagöstermistir. Bunun nedeni ilköğretimin dini eğitim veren kurum olarak kalması ve budönemde yapılan yeniliklerin ilköğretimin dısında kalmıs olmasıdır. Aynı durumazınlık okulları için de geçerli olan bir konu idi.Tanzimat sonrası dönemde maarif konusu diğer sorunların bir uzantısı olarakgörünmüyor, apayrı bir sorun olarak gündemdeki yerini alıyordu. Bu dönemde YeniOsmanlılar, dini toplumsal bir zorunluluk olarak görüyor ve ders programlarındaulûm-i diniyeye önemle yer veriyordu. Neticede ilköğretim okullarında ?slam din dersive ahlak dersine özellikle yer verildi. Gayrimüslimler de kendi okullarında dinleriniöğrenebiliyordu. Resmi okullarda öğrenim görmek isteyenler de din derslerindenmuaf tutuluyorlardı.Milli mücadelenin basarıya ulasmasından sonra, azınlık okulları ile ilgili hukukive yasal düzenlemelere gidilmistir. Bu düzenlemeler ile eğitimde modernlesmeçabaları devam ettirilmis ve demokratik bir ortamda her kesimin din eğitimi ihtiyacıresmi ve özel okullarda giderilmeye çalısılmıstır.

Abstract:
Ottoman Empire set not only Muslıms and Turks but also minorities free in thematter of opening and administrating educational institutions. Greeks, who becamepolitically free by the conquest of ?stanbul by Turks, got the right to live as acommunity around their religious leader by the order of Mehmet the Conquerer.Therefore, this community were given the right of freedom of movement in religion,language and tradition and the right to open and administrate their own educationalinstitutions.During the Otoman Empire period, the first and only aim of the school was toteach the knowledge about believes and catechism which were essential points inteaching religion. At the same time, non-Muslim people discussed their own religiousin their own schools.The political reforms made in the Otoman State in 1839, made a great changeabout the Ottoman society concept. It formed secular institutions instead of traditionaleducation, justice and religious systems. Reforms showed the least progress in theprimary education despite its great effort over the modernization of education. Thereason was that primary education remained as an institution which gave onlyreligious education and the innovations occured in that era stayed out of the primaryeducation. The same case was also valid for the minority schools.System of education was no longer an extension of other problems afterreforms period. It took its place as a unique problem in the agenda. In this period,Neo-Ottomans, regarded religion as a social obligation and importantly gave place toulûm-i diniye. After all, the lesson of Islamic religion and morality were especiallyplaced in the system of primary education. Non-Muslims could also learn theirreligion in their own schools. The ones who wanted to study in the official schoolswere exempted from religion lessons.After the war of independence succeeded, legal regulations about minorityschools were established. With these regulations, the struggle of modernization ofeducation was continued and in a democratic manner the need of religious educationof every section was tried to be fulfilled by official and private schools.