Yapay zekâ ve kentsel sistemler: Akıllı ulaştırma sistemlerinin kentsel güç içindeki rolü
Artificial intelligence and urban systems: The role of intelligent transportation systems in urban power
Yazar: AHMET ZİYAEDDİN TÜRKKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM ŞANAL
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Sistemler ve Ulaştırma Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kentsel Sistemler Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Hukuk = Law ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Akıllı taşıma sistemleri = Intelligent transportation system ; Büyük veri = Big data ; Gelecek kurguları = Future fictions ; Kavramsal veri modeli = Conceptual data model ; Kentsel politika = Urban policy ; Kişisel veri = Personal data ; Mahremiyet = Privacy ; Nesnelerin interneti = Internet of things ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Bu çalışmanın gayesi, istikbalde daha güvenli, daha etkin ama aynı zamanda insan haklarını muhafaza edebilen kentleri nasıl inşa edebileceğimizi araştırmaktır. Akıllı kent kapsamındaki (ulaşım, çevre, enerji, sağlık vb) bilgi alanları birer kentsel sistem olarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın amacı, yapay zekânın kentsel hayata nüfuz edeceği geleceğin kentlerinde kentsel sistemlerden biri olan akıllı ulaştırma sistemlerinin rolünü anlamaktır. Bu çerçevede karşımıza çıkabilecek yasal, toplumsal ve etik sorunlar da ele alınmıştır.

Çalışmanın kapsamı üç zorlu meselenin kesişimidir: (i) Yapay zekâ; (ii) Kişisel veri ve mahremiyet ve (iii) Geleceğin dijital kentlerinde ulaşımın geleceği. Araştırmanın yöntemi olarak kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve ayrıca uzman görüşüne başvurulmuştur. 

Çalışmanın sonucunda; yapay zekâ, büyük veri, IoT gibi kavramların, geleceğin dijital kentlerinde akıllı ulaşım sistemlerinin bugünkü işlevlerini pek aşacağı ve hatta diğer kentsel sistemlere hâkim olacağı bir rol üstlenebileceği bulunmuştur. Ulaşımın geleceği, akıllı kentlerin diğer bilgi alanlarıyla (örneğin yüz tanıma, suç önleme, acil durum hizmetleri gibi işlevler sayesinde) akıllı adalet, akıllı sağlık vb ile tamamen entegre edilecektir. Buna göre, gelecekteki kentler için yeni ve kuşatıcı bir yönetim modeli olarak "Yapay Zekâ Tabanlı Bütünleşik Kent Komuta Kontrol Mimari Modeli" kurgulanmıştır. 

Ayrıca, araştırmanın kritik bir konusu olan kişisel veriler ve mahremiyete dair bir çözüm bulunmuştur. Neticede, mahremiyet endişeleri ile kamu yararı arasında makul bir denge öngörülmüştür. Verileri depolarken alternatif bir yedekleme sisteminin kullanılmasını öneren "Kentsel Büyük-veri Yönetim Platformu", gerektiğinde her türlü ticari-hususi veriyi anonimleştirerek kişilik haklarını koruyacak şekilde önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to explore how we can build cities that are safer, more effective in the future but that can also protect human rights. Domains of smart cities concept (transportation, environment, energy, health etc.) are considered as urban systems. The aim of study is to figure out the role of intelligent transportation systems in future cities where artificial intelligence will penetrate future urban life. Within this perspective, the legal, social and ethical aspects addressing the cities of the future are also examined.

The scope of study is an intersection of three challenges: (i) Artificial intelligence; (ii) Personel data & privacy; and (iii) the future of transportation in future digital cities. A comprehensive literature review and expert views are utilised as method of study.  

The result of the study is that concepts such as artificial intelligence, big data, IoT will take over the existing functions of intelligent transportation systems in digital cities and take on a role to feed or even dominate other urban systems. The future of transportation will be fully integrated with smart justice, smart health and other domains of smart cities (via functions like face recognition, crime prevention, emergency services). Accordingly, an AI-based Integrated Urban Command-Control Architectural Model has been constructed for future cities, of which is novel and encapsulating management model.

It has also been found to deal with personal data & privacy challenge, which is a critical topic of research. The result is a trade-off between privacy concerns and the potential for public good. "Urban Big-Data Management Platform", which proposes the use of an alternative backup system, will retain personality rights by anonymizing all types of commercial-specific data as needed.