Serviks kanseri taramasında klinikte veya kendi kendine numune almanın katılım, tutum ve kaygı üzerine etkisi
The effect of in clinic or self-sampling for cervical cancer screening on status of participation, attitude and anxiety
Yazar: ÖZGE ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY YILMAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Kadın sağlığı = Women's health ; Kadınlar = Women ; Papillomavirüsler = Papillomaviridae

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı kadınlarda serviks kanseri taramasında klinikte veya kendi kendine numune almanın taramaya katılım, tutum ve kaygı üzerine etkisini belirlemektir. 
Yöntem: Araştırma T.C. Sağlık Bakanlığı Ödemiş 2 Nolu ASM'de Ekim 2022-Aralık 2023 tarihleri arasında tanımlayıcı ve randomize kontrollü olarak yapılmıştır. Araştırmanın birinci aşaması 309 kadın ile yapılmış olup, serviks kanseri taramasına katılım ve tutumları değerlendirme amacıyla "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Servikal Kanserin Erken Tanısına İlişkin Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması 110 kadın ile deney (n=55) ve kontrol (n=55) grubu olmak üzere randomize kontrollü olarak yapılmıştır. Deney grubunda yer alan kadınlara işlem öncesi eğitim verilerek vajinal bölgeden kendi kendilerine numune almaları sağlanmıştır. Kontrol grubunda yer alan kadınların ise klinisyen tarafından servikal bölgesinden numune alınmıştır. Her iki gruba da işlem öncesi "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve kaygı durumlarını ölçmek amacıyla "Durumluk Kaygı Envanteri" kullanılarak ön test uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarına numune alınma işlemi sonrasında ise tekrar "Durumluk Kaygı Envanteri" kullanılarak son test uygulanmıştır.
Bulgular: Kadınların tarama yöntemi tercihlerine göre %34'ünün (n=105) kendi kendine yapılan bir testi, %18,4'ünün (n=57) klinikte klinisyen tarafından yapılan bir testi, %3,9'unun (n=12) hiçbir yöntemi, %43,7'sinin (n=135) her iki yöntemi tercih ettiği bulunmuştur. Araştırmada kendi kendine yapılan test seçeneğinin taramaya katılımı arttırdığı bulunmuştur. Kadınların SKETTÖ toplam puan ortalaması 102,896±5,660 olarak yüksek bulunmuştur. Bu sonuç kadınların serviks kanseri erken tanısına ilişkin olumlu tutumlarının yüksek olduğunu göstermektedir. Araştırmanın ikinci aşamasında deney ve kontrol grubunun tanımlayıcı özelliklerinin homojen dağılım gösterdiği görülmüştür. Deney ve kontrol grubu arasında kaygı düzeyi açısından ön testte anlamlı bir fark bulunmazken son testte kontrol grubunun anlamlı olarak daha yüksek bir kaygı düzeyine sahip olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada kadınların servikal kanser taramasına karşı olumlu tutum sergiledikleri, kendi kendine numune almanın taramaya katılımı arttırdığı ve kaygı düzeyini azalttığı görülmüştür.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to determine the effect of clinic or self-sampling on cervical cancer screening participation, attitudes and anxiety in women. 
Method: The study was conducted as a descriptive and randomized controlled study between October 2022 and December 2023 in Ödemiş ASM No. 2, Ministry of Health, Republic of Turkey. The first phase of the study was conducted with 309 women and the "Introductory Information Form" and "Attitude Scale for Early Diagnosis of Cervical Cancer" were used to evaluate participation and attitudes towards cervical cancer screening. The second phase of the study was conducted as a randomized controlled trial with 110 women in the experimental (n=55) and control (n=55) groups. The women in the experimental group were trained before the procedure and were allowed to take samples from the vaginal area on their own. The women in the control group were sampled from the cervical region by the clinician. Both groups were pretested before the procedure using the "Descriptive Information Form" and the "State Anxiety Inventory" to measure anxiety. After the sampling procedure, the post-test was administered to the experimental and control groups using the "State Anxiety Inventory".
Results: According to the screening method preferences of the women, 34% (n=105) preferred a self-test, 18.4% (n=57) preferred a test performed by a clinician in a clinic, 3.9% (n=12) preferred no method, and 43.7% (n=135) preferred both methods. In the study, it was found that the self-test option increased participation in screening. The mean total score of the women was found to be 102.896±5.660. This result shows that women have high positive attitudes towards early diagnosis of cervical cancer. In the second stage of the study, it was observed that the descriptive characteristics of the experimental and control groups showed homogeneous distribution. While there was no significant difference between the experimental and control groups in terms of anxiety level in the pretest, it was found that the control group had a significantly higher anxiety level in the posttest. 
Conclusion: In this study, it was observed that women had positive attitudes towards cervical cancer screening, self-sampling increased participation in screening and decreased anxiety levels.