Gri ilişkisel analiz ile OECD ülkelerinin sağlık sistemi performanslarının değerlendirilmesi
Assessing health system performance in OECD countries using gray relational analysis
Yazar: FATMA ÇELEBİ ERASLAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN TÜRE
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Ülkelerin ulaşmak istedikleri gelişmişlik seviyesi, ülkede yaşayan bireylerin mutluluğu ile orantılıdır. Bireylerin mutluluğunu etkileyen en önemli etken ise sağlıklı olma durumudur. Sağlık politika ve planları etkin bir şekilde yapılmış ülkelerin, gelişmişlik ve refah seviyesi yüksek ülkeler arasında yer aldığı görülür. Bu nedenle ülkeler bireylerin ruhsal ve bedensel her türlü iyilik halinin sağlanmasının, sosyal ve ekonomik açıdan kalkınma düzeyini etkileyeceği bilinciyle sağlık sistemlerine ve performanslarına değer verirler. Bir ülkede sağlık politikalarının etkinliği değerlendirilirken toplumun sağlık düzeyi verilerinin yanı sıra bu verilerin yıllar bazında değişimleri incelenerek ülkeler arası kıyaslamaların yapılması büyük önem taşır. Bu tez çalışmasında OECD'ye üye 38 ülkenin sağlık sistemi performansları Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri ile karşılaştırılmıştır. Araştırmada sağlık sistemi performansının değerlendirilmesinde doktor sayısı, hemşire sayısı, hastane yatak sayısı, doğumda beklenilen ortalama ömür, anne ölüm oranı, bebek ölüm oranı ve kişi başına sağlık harcaması değerlendirme kriterleri olarak kullanılmıştır. OECD ülkelerinin sağlık sistemleri performansları Gri İlişkisel Analiz ve Ağırlıklandırılmış GİA yöntemi ile kıyaslanmış ve ülkeler performanslarına göre sıralanmıştır. Yapılan her iki analiz sonucunda sağlık sistemi performansı en başarılı olan ve sıralamada en üst sırada yer alan iki ülke Japonya ve Norveç olurken, en kötü performans göstererek son sırada yer alan ülkeler ise Meksika ve Kolombiya olmuştur.

Abstract:
The level of development that countries want to achieve is proportional to the happiness of the individuals living in the country. The most important factor affecting the happiness of individuals is their health. It is seen that countries with effective health policies and plans are among the countries with high levels of development and welfare. For this reason, countries value their health systems and performances, with the awareness that ensuring the mental and physical well-being of individuals will affect the level of social and economic development. When evaluating the effectiveness of health policies in a country, it is of great importance to make cross-country comparisons by examining the health level data of the population as well as the changes in these data over the years. In this thesis study, the health system performances of 38 OECD member countries were compared with Multi-Criteria Decision-Making Methods (MCDM). In the study, the number of doctors, number of nurses, number of hospital beds, average life expectancy at birth, maternal mortality rate, infant mortality rate, health expenditure per capita, medical technology and medical graduates were used as evaluation criteria in evaluating the health system performance. The health systems performances of OECD countries were compared using the Gray Relational Analysis (GRA) and Weighted GRA method, and the countries were ranked according to their performance. As a result of both analyses, the two countries with the most successful health system performance and at the top of the rankings were Japan and Norway, while the countries with the worst performance and ranked last were Mexico and Colombia.