Ebû'l-Abbâs El-Müberred'in El-Muktedab adlı eserinde sarf ilmine ait görüşleri
Ebû'l- Abbas El-Mubarrad's opinions on Arabic morphology (Sarf) in Al-Muqtadab
Yazar: DOĞAN FIRINCI
Danışman: PROF. AHMET YÜKSEL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Dilbilgisi = Grammar ; Ebu'l-Abbas El-Müberred'in = Ebu'l-Abbas El-Müberred'in ; El-Muktedab = Al-Muqtadab ; Söz dizim = Syntax

Özet:
"Ebû'l-Abbâs El-Müberred'in El-Muktedab Adlı Eserinde Sarf İlmine Ait Görüşleri" konusunu içeren bu araştırma bir giriş, dört bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Bu araştırmada el-Muktedab içerisindeki nahiv konularıyla iç içe girmiş olan sarf konularının bir araya getirilmesi ve Sibeveyhî'nin el-Kitab'ından sonra sarf ve nahiv alanında ikinci sırada gelen el-Muktedab'ta yer alan sarf konularının incelenmesi hedeflendi. Giriş bölümünde araştırma konusunun seçilme nedeni ve konunun oluşturduğu  problem yönü ele alınarak çalışmada izlenen yöntem ve karşılaşılan zorluklar dile getirildi. Birinci bölümde, Ebû'l-Abbâs el-Müberred'in hayatı, eğitimi ve eserleri hakkında bilgi verildi. Kendi dönemine ait kullandığı sarf ıstılahları belirtildi. Ayrıca sarf konusunda öncelik verilen yönler ile dilbilgisi kurallarının tespit edilmesi ve açıklanmasında izlediği yöntemler ele alındı.  
İkinci bölümde ibdâl, ilâl ve idgâm gibi isim ve fiillerle ilgili ortak sarf konuları; üçüncü bölümde çoğullar, ismi tasgîr, ismi  mensûb gibi sadece isimlerle ilgili sarf konuları; dördüncü bölümde  fiiller ve fiillerden türeyen isimlerle ilgili sarf konuları incelendi.Sonuç kısmında ise Ebû'l-Abbâs el-Müberred'in el-Muktedab adlı eserinde sarf ilmine ait görüşleri esas alınarak hazırlanan bu çalışmada ulaşılan sonuçlar dile  getirildi.

Anahtar Sözcükler: el-Muktedab, Müberred, Sarf, İsim, Fiil.

Abstract:
This research paper is divided into four main parts, an introduction and four chapters, and discusses Ebû'l- Abbas El-Mubarrad's opinions on Arabic morphology (AR: sarf/ صَرف )  in al-Muqtadab. Our aim is two-fold in this study. On the one hand, we have aimed to compile all the morphological subjects intertwined in syntactic issues, and on the other, to investigate the morphological subjects discussed in al-Muqtadab, considered the second most authorative work on Arabic morphology and syntax (AR: sarf wa nahw/ صَرف وَنَحو ) after Kitâb Sibawayh.In the introduction, we discuss the reason for choosing this particular subject, its current problems, the methods followed while conducting research, and the sources used. 
In the first chapter, we present an overview of al-Mubarrad's (d.286/900) life, including his education and books on linguistics. The first chapter also contains the morphological expressions used during al-Mubarrad's time. Also discussed in this chapter are the main subjects relating to morphological expressions, the determination of grammar rules, and al-Mubarrad's methods of explanation.
The following chapters presents and discusses in depth look the structure of the morphological subjects found in al-Muqtadab. The second chapter presents common issues concerning morphological issues for verbs and nouns, namely substitution and incorporation. The third chapter focuses only on issues concerning morphological issues for nouns, specifically plural nouns, diminutive nouns, and relative nouns. Finally, the fourth the fourth chapter discusses verbs and derivation nouns.The final chapter concludes with a number of conclusions on Arabic morphology made in light of  Ebû'l- Abbas El-Mubarrad's morphological opinions in al-Muqtadab.
Key Words: al-Muqtadab, al-Mubarrad, Morphology, Nouns, Verbs.