Su duyarlı kentler: Manavgat kenti özelinde bir değerlendirme
Water sensitive cities: An evaluation for the city of Manavgat
Yazar: HATİCE AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. GÜL ŞİMŞEK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Amaç: Bu tez çalışması ile, su duyarlı kent kavramının irdelenerek su duyarlı kentin yerine dair ulusal literatüre bir kaynağın kazandırılması, Manavgat kentinin su yönetimi geçiş çerçevesinde bulunduğu düzeyin saptanması ve su duyarlı kentsel tasarımın ilk uygulamalarının yapılabileceği öncelikli müdahale alanlarının tespitinin yapılması amaçlanmaktadır.
Yöntem: Araştırma yöntemi mekânsal analizlere dayalıdır ve bu analizlerin bulguları bir matris yolu ile ağırlıklandırılarak kentsel alanda mahalleler düzeyinde öncelik sıralaması yapılmaktadır. Yöntem; ilgili kurum ve kuruluşlarından veri toplanması, verilerin bilgisayar ortamında işlenmesi, CBS ile haritaların oluşturulması, mekânsal analizlerin yapılması ve çok kriterli karar verme ile analiz sonuçlarının değerlendirilmesi aşamalarından oluşmaktadır.
Bulgular: Kentsel su yönetimine geçiş çerçevesinde, geleneksel sistemlerde su temin kenti, kanalizasyon kenti, drenaj kenti; yenilikçi sistemlerde suyolları kenti, su döngüsü kenti ve su duyarlı kent adımları bulunmaktadır. Ortaya konulan analizlere göre, Manavgat kentinin geleneksele daha yakın bir çizgide olduğu ifade edilebilir. Bu çalışmada, kentsel su geçişleri çerçevesinde Manavgat kenti bütününde drenaj kenti adımına geçiş aşaması öne çıkmaktadır. Mahalle bazlı olarak ortaya konulan öncelikli müdahale alanları ise kanalizasyon kenti adımına daha yakındır. Kent merkezinde yer alan bu mahalleler, aynı zamanda kentsel su geçişleri çerçevesinde üst adımlara geçebilmek için su duyarlılığının öncelikli olarak yükseltilmesi gereken alanlardır. Bu belirleme, tezin kapsamına sosyal ve yönetsel boyutlar dâhil edilmeden, mahalle ölçeğindeki mekânsal analizleri odağına alan bir belirlemedir. Yürütülen analizler neticesinde, öncelikli kentsel müdahale alanları olarak Aşağı Pazarcı, Yukarı Pazarcı ve Örnek mahalleleri çıkmıştır.
Sonuç: Kentsel su yönetiminin ölçekleri, kent ölçeğinden kent parçasına, örneğin mahalleye, oradan sokağa ve yapıya dek çeşitlilik göstermektedir. Kentlerin su yönetimindeki düzeylerinin saptanmasında mahalle ölçeği, su duyarlı kentlere ilişkin kriterlerin değerlendirilebileceği bir ölçektir. Tez çalışmasının yürütüldüğü saha olarak Manavgat kenti özelinde ortaya konulan bulgular, ülkemiz kentlerindeki genel duruma dair fikir verebilir. Araştırmanın, seçilen çalışma sahası ve kavramsal çerçeve açılarından gelecek araştırmalara katkı sağlaması hedeflenmektedir. Araştırmanın kapsamı, mahalle ölçeğinin ardından sokak ve yapı ölçeklerinde geliştirilmeye açıktır. Yine, bu çalışmaya mekânsal boyutun yanı sıra sosyal ve yönetsel boyutların dâhil edilmesinin, çıktıları zenginleştirici bir etkisi olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Purpose: This thesis study is aimed at examining the concept of a water sensitive city, providing a source to the national literature on the place of a water sensitive city, determining the level of Manavgat city within the framework of the water management transition, and identifying priority intervention areas where the first applications of water sensitive urban design can be made.
Method: The research method is based on spatial analysis, and the findings of these analyses are weighted through a matrix and prioritized at the level of neighborhoods in the urban area. It consists of the stages of collecting data from relevant institutions and organizations, processing the data, creating maps with GIS, performing spatial analysis, and evaluating the analysis results with multi-criteria decision-making.
Findings: Within the framework of the transition to urban water management, in traditional systems, water supply city, sewage city, and drainage city; Innovative systems include waterways city, water cycle city, and water sensitive city steps. According to the analysis, it can be stated that the city of Manavgat is closer to the traditional one. In this study, the transition phase to the drainage city step in the entire city of Manavgat stands out within the framework of urban water transitions. The priority intervention areas revealed on a neighborhood basis are closer to the sewer city step. These neighborhoods located in the city center are also areas where water sensitivity should be increased as a priority in order to take higher steps within the framework of urban water transitions. This determination is a determination that focuses on neighborhood-scale spatial analyses without including social and managerial dimensions within the scope of the thesis. As a result of the analysis, Aşağı Pazarcı, Yukarı Pazarcı, and Örnek neighborhoods were identified as priority urban intervention areas.
Results: The scales of urban water management vary from the city scale to the city part, such as the neighborhood, and from there to the street and the building. In determining the water management levels of cities, the neighborhood scale is a scale where the criteria for water sensitive cities can be evaluated. The findings revealed specifically in the city of Manavgat, where the thesis study was carried out, can give an idea about the general situation in the cities of our country. It is aimed that the research will contribute to future research in terms of the selected field of study and conceptual framework. The scope of the research is open to improvement at street and building scales, after the neighborhood scale. Also, it is thought that covering social and institutional dimensions in addition to the spatial dimension to this study will have an enriching effect on the outputs.