Organik çözücü-su ikili karışımının antiepileptik ilaçların kromatografik davranışı üzerine etkilerinin belirlenmesi
Investigation of effect of organic solvent-water binary mixture on chromatographic behaviour of antiepileptic drugs
Yazar: ABDULLAH CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÇUBUK DEMİRALAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Antiepileptik ilaçlar =   ; Ters faz kromatografisi = Reverse phase chromatography

Özet:
Epilepsi; kortikal nöronlardaki anormal ve aşırı elektriksel deşarj sonucu ortaya çıkan, ani, tekrarlayıcı, tanımlanabilen bir olayla tetiklenmemiş epilepsi nöbetleri ile karakterize bir durumdur. Epilepsi, çocukluk ve ergenlik çağında en sık, erişkinlerde ise beyin damar hastalıklarından sonra ikinci sıklıkta görülen nörolojik hastalık olarak belirtilmektedir. Valproik asit ve fenitoin çeşitli tipte epileptik nöbetlere karşı eşsiz antikonvülsan özelliklere sahiptir. İyonlaşma sabiti (pKa), çözünürlük, lipofilisite, biyolojik aktivite, absorpsiyon gibi ilaç özellikleri hakkında bilgiler sağlayan çok önemli fizikokimyasal parametrelerden birisidir. Çalışmada asetonitril-su ve metanol-su ikili karışımları hidroorganik çözücü karışımı olarak seçilmiştir. pH değerleri hareketli faz olarak kullanılan hidroorganik karışımda ölçülmüştür. Bu bileşiklerin kromatografik davranışlarında iki faktörün (solvent yüzdesi ve hareketli fazın pH' sı) birleştirilmiş etkisi araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar hareketli fazda organik modifiyerin artmasıyla iyonlaşma sabitinin arttığını göstermektedir. Çalışılan bileşiklerin pKa değerleri ve alıkonma faktörleri kromatografik eşitlikler kullanılarak hesaplanmıştır. Bu değerlerden çalışılan ilaçların sudaki pKa değerleri farklı yaklaşımlarla hesaplanmıştır. Bazı HPLC metotları ilaçlarda ve biyolojik numunelerde bu ilaçların tayini için daha önce rapor edilmiştir. Fakat pKa değerleri için hiçbir sistematik çalışma bulunmamaktadır. Geliştirilen metot bu ilaç aktif bileşiklerin kromatografik ayrımı ve onların ticari ilaç dozaj formlarında tayini için başarıyla uygulanmıştır.

Abstract:
Epilepsy is a condition characterized by abnormal and excessive electrical discharges of cortical neurons resulting sudden, repetitive, event-triggered seizures. Epilepsy is most common neurologic disorder during childhood and the second most common neurological disorder following cerebrovascular diseases in adults. Valproic acid and phenytoin have unique anticonvulsant properties against several types of epileptic seizures. The ionization constant (pKa) is one of the most important physicochemical parameters that can provide critical information about drug properties such as solubility, lipophilicity, biological activity, absorption. In this study, acetonitrile-water and methanol-water binary mixtures was chosen as hydroorganic solvent mixture. pH values were measured in the hydroorganic mixture, which was used as the mobile phase. The combined effect of the two factors (solvent percentage and pH of the mobile phase) on the chromatographic behavior of these compounds was investigated. The results obtained show that the ionization constant increase with increasing organic modifier in mobile phase. pKa values and limiting retention factors of studied compounds were calculated chromatographically using equations derived. From these values, the aqueous pKa of studied drugs was calculated by different approaches. Several HPLC methods have been previously reported for the determination of these drugs in pharmaceuticals and biological samples. But there is no systematic report for pKa values. The developed method was successfully applied to chromatographic separation of these drug active compounds and individual determination in their commercial pharmaceutical dosage forms.