Eğitimde çok kültürlülük araştırmaları üzerine bir araştırma
A research on multiculturalism studies in education
Yazar: LADİN ŞENGÜL
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN AKKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Eğitim = Education ; Küreselleşme = Globalization ; Çok kültürlülük = Multiculturalism

Özet:
Çok kültürlü eğitim her öğrencinin sahip olduğu farklılıklara kucak açan, eşit ve adil bir eğitim anlamına gelmektedir. Küreselleşen dünyada çok kültürlü eğitim giderek önem kazanmış ve araştırmalara konu olmuştur. Bu tezde, çok kültürlü eğitim çalışmalarının dağılımı nedir sorusuna cevap aranmakta ve konuyla ilgili bütüncül bir bakış sunması amaçlanmaktadır.  Bu doğrultuda dünyada ve Türkiye'deki çok kültürlü eğitim araştırmaları betimsel içerik analizi kullanılarak incelenmiştir.  Çalışma evrenini çok kültürlülük ile ilgili yapılan çalışmalar, örneklemini ise çok kültürlü eğitim çalışmaları oluşturmaktadır.  Çalışmada ULAKBİM, YÖKTEZ, Google Akademi arama motorları kullanılmış olup konuyla ilgili çalışmalar araştırma kapsamında oluşturulan veri toplama formuna göre toplanmıştır. Dünyada 711 çalışma, Türkiye'de 273 çalışma,  toplamda 984 çalışma incelenmiştir.  Çalışmada elde edilen bulgular MS Office Excel programı kullanılarak şekil ve grafikler ile sunulmuştur.
Bu incelemede elde edilen bulgular üç başlık altında incelenmiştir. İlk olarak dünyada çok kültürlü eğitim çalışmalarının 1974 yılında başladığı,  en çok çalışmanın ise 2009-2010 yıllarında ve en çok makale türünde yazıldığı tespit edilmiştir. Dünyadaki çok kültürlü eğitim çalışmaları 42 farklı ülke ve 20 ülke işbirliğinde yapılmış olup çalışmaların %74'ünü ABD'deki çalışmalar oluşturmaktadır. Çalışmaların konu dağılımlarına göre incelemesinde en çok ülkelerde çok kültürlü eğitim ve yaklaşımlar-teoriler-felsefeler kategorilerinde konuların yer aldığı görülmüştür. 
Türkiye'de çok kültürlü eğitim  çalışmalarının 2003 yılında bir kitap ile başladığı, makale ve bildirilerin 2005, tezlerin ise 2008 yılında başladığı tespit edilmiştir.  Çok kültürlü eğitim ile ilgili en çok çalışmanın 2019 yılında, tür olarak en çok makale, tezlerde ise yüksek lisans tezlerinde yapıldığı görülmüştür. Türkiye'de çok kültürlü eğitim araştırmalarında çalışma dili olarak en çok Türkçe ve kadın katılımcıların tercih edildiği görülmektedir.  Çok kültürlü eğitim çalışmalarında anahtar kelime olarak en çok ''Çok Kültürlü Eğitim'', ''Çok Kültürlülük'', ''Öğretmen-Öğretmen Adayları'' kategorisinde kelimelerin yer aldığı tespit edilmiştir. İncelenen çalışmalarda en çok tercih edilen çalışma gruplarının ise öğretmenler ve öğretmen adayları olduğu ve amaçlı örneklem kullanıldığı görülmüştür. Çok kültürlü eğitim ile ilgili çalışmalarda veri toplama aracı olarak en çok ölçekler ve ölçek türü olarak da tutum ölçekleri tercih edilmiştir. Konuyla ilgili çalışmalarda en çok Marmara Bölgesinin tercih edildiği görülmektedir. Çalışmalar Marmara Bölgesinden sonra makale ve bildirilerde İç Anadolu, tezlerde ise Doğu Anadolu Bölgesinde yürütülmüştür. 
Makale ve bildirilerde çalışmalar en çok karma bölümlerde, Temel Eğitim ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümünde yapılmıştır. Çok kültürlü eğitim ile ilgili tezler ise en çok Marmara Üniversitesin'de ve İstanbul ilinde yapılmıştır. Tezlerin %61'i Eğitim Bilimleri Enstitüsü, %34'ü Sosyal Bilimler Enstitüsün'de, %5'inin ise diğer enstitülerde ve Eğitim Programları ve Öğretimi bölümünde yapılmıştır. Makale ve bildirilerde en çok 1-50, tezlerde ise 201-300 örneklem büyüklüğü tercih edilmiştir.   Makale ve bildirilerde nicel ve nitel araştırmaların birbirine eşit, tezlerde ise nicel araştırmaların daha fazla kullanıldığı görülmüştür. Makale ve bildirilerde nitel araştırmalarda daha çok doküman analizi, tezlerde durum çalışması,  nicel araştırmalarda ise betimsel çalışmaların yapıldığı tespit edilmiştir. Veri analiz yöntemi olarak nicel araştırmalarda kestirimsel istatistikten, nitel araştırmalarda ise içerik analizinden yararlanılmıştır. 
Sonuç olarak Türkiye'de çok kültürlü eğitim çalışmalarının, dünyadaki çalışmalardan 29 yıl sonra başladığı ve yaklaşık 18 yıldır da çok kültürlülük ile  ilgi  çalışmaların  yapıldığı görülmüştür. Çok kültürlü eğitim çalışmaları genel olarak en çok 2016 ve 2018 yılında yapılmıştır. Çok kültürlü eğitim ile ilgi yapılan araştırmaların genel olarak konu dağılımları  Eğitim-Öğretim, Kimlik, Kültür, Tutum-Algı-Görüş vb., Öğretmen-Öğretmen Adayları, Sosyal Yapı, Küreselleşme  kategorilerindedir.

Abstract:
Multicultural education means an equal and fair education that embraces the differences of every student. In the globalizing world, multicultural education has become increasingly important and has been the subject of research. In this thesis, an answer is sought to the question of what is the distribution of multicultural education studies and it is aimed to present a holistic view on the subject. Accordingly, multicultural education research in the world and in Turkey has been examined using descriptive content analysis. The study is population consist of multicultural research,and the sample consists of multicultural education studies. In this study,  It were used search engines which is ULAKBİM, YÖKTEZ, Google Scholar and studies on the subject were collected according to the data collection form created within the scope of the research. In this thesis,  examined 711 research in world, 273 research in Turkey, totally 984 research. The findings  in the study are presented with figures and graphics using MS Office Excel program.
In this study, the findings were examined under three title. It has been determined that first of all, multicultural education studies in the world started in 1974, and the most studies were written in 2009-2010 and the most articles were written. Multicultural education studies in the world have been carried out in cooperation with 42 different countries and 20 countries, and 74% of the studies are in the USA. In the analysis of the studies according to the subject distribution, it was seen that the subjects were mostly included in the Multicultural Education in Countries and Approaches-Theories-Philosophies categories .
It has been determined that studies on multicultural education in Turkey started in 2003, articles and proceedings started in 2005 and theses started in 2008. It was seen that the most studies on multicultural education were made in 2019, the most articles as a genre, and the master's theses in theses. It is seen that Turkish as the working language and female participants are mostly preferred  in multicultural education studies in Turkey. It detected to most used keyword is '' Multicultural Education'', ''Multiculturalism'' and '' Teacher-Pre Service Teacher''. It was seen that the most preferred study groups in the examined studies were teachers and teacher candidates, and purposeful sampling was used. In studies on multicultural education, it has been seen that scales are mostly preferred as data collection tools and attitude scales are preferred as scale type. In the studies on the subject, it is seen that the Marmara Region is mostly preferred. After the Marmara Region, the studies were carried out in Central Anatolia in articles and proceedings and in Eastern Anatolia in theses. Studies in articles and proceedings were mostly carried out in mixed departments and in primary education and in Social Studies Teaching. The theses on multicultural education were mostly made in Marmara University and in Istanbul. 61% of theses were done at the Institute of Educational Sciences, 34% at the Institute of Social Sciences, and 5% at other institutes and in the Department of Curriculum and Instruction. A sample size of 1-50, at least 951+ in articles and proceedings, and 201-300 in theses was preferred. It has been seen that quantitative and qualitative researches are used equally in articles and proceedings, while quantitative researches are used more in theses. In articles and proceedings, mostly document analysis in qualitative research, case study in theses, and descriptive studies in quantitative research were carried out. As a data analysis method, predictive statistics were used in quantitative research and content analysis was used in qualitative research. 
As a result, multicultural education studies in Turkey started 29 years after the studies in the world and it is a subject that has been working on it for about 18 years. Multicultural education studies were carried out mostly in 2016 and 2018. In general, the subject distribution of the studies on multicultural education is in the categories of Education-Teaching, Identity, Culture, Attitude-Perception-Opinion, etc., Teacher-Teacher Candidates, Social Structure, Globalization.