Evlilik çatışması ile ergenlerin problem davranışları arasındaki bağlantılarda ebeveyn-ergen ilişkisinin aracı rolü: Bir izleme çalışması
The role of parent-adolescent relationship between marital conflict and adolescents' problem behaviors: A follow-up study
Yazar: DUYGU DOĞANCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞEN GÜRE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik problemleri = Adolescence problems ; Evlilik = Marriage ; Evlilik çatışması = Marital conflict ; Problem davranış = Problem behavior ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmamızın temel amacı, evlilik çatışması ile ergenlerin içe yönelim ve dışa
yönelim problemleri arasındaki ilişkide anne davranışının ve anne-ergen ilişki niteliğinin
aracı rolünü bir yıllık izleme çalışmasında anne bildirimine dayalı olarak incelemektedir.
Çalışma, Ankara'da yaşayan 28-60 yaş aralığındaki 168 evli kadınının katılımıyla
gerçekleştirilmiştir. Çalışmada; Kişisel Bilgi Formu, Çatışma Taktikleri Ölçeği, Ebeveyn
Davranış Ölçeği-Anne Formu, Ebeveyn-Ergen İlişki Niteliği Ölçeği-Anne Formu, 4-18
Yaş Çocuk ve Gençler için Davranış Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır.
Yapılan analizlerde, eşlerin birbirlerine gösterdikleri psikolojik saldırganlık ile
ergenlerin dışa yönelim problemleri arasındaki ilişkide anne davranışın alt boyutlarından
sadece annelerin uyguladığı sınırlayıcı kontrolün; eşler arasındaki karşılıklı anlaşma ile
ergenlerin içe yönelim problemleri arasındaki ilişkide anne-ergen ilişki niteliğinin alt
boyutlarından sadece olumsuz anne-ergen ilişki niteliğinin tam aracı rolü gösterilmiştir.
Ayrıca karşılıklı anlaşmanın sınırlayıcı kontrolü, sınırlayıcı kontrolün içe yönelim
problemlerini; demokratik kontrol ile olumsuz anne-ergen ilişki niteliğinin ise ergenlerin
dışa yönelim problemlerini anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür.
Çalışmanın sonuçlarının ilgili alanyazına, Türkiye örnekleminde evlilik çatışması
ile ergenlerin problem davranışları arasındaki bağlantıda iki farklı modelde sınanan anneergen ilişkisinin aracı rolüne dair farklı sonuçlar ortaya koyması açısından önemli katkılar
sağladığı düşünülmektedir.

Abstract:
The main objective of this study is to investigate the mediating roles of parenting
behavior and mother-adolescent relationship between marital conflict and adolescents'
problem behaviors depending on the mothers' reporting in a one-year follow up study.
168 married mothers between the ages of 28-60 years old participated to the
research. Personal Data Form, Conflict Tactics Scale, The Parenting Behavior
Questionnaire-For Mothers' Reporting, The Quality of Parent-Adolescent RelationshipFor Mothers' Reporting and Child Behavior Checklist were used in the study.
The results show that the restrictive control used by mothers is a mediator in the
relationship between psychological violence demonstrated by women and adolescents'
externalization problems. Also, the negative quality of mother-adolescent relationship is
mediating the relationship between efforts that women put to compromise with their
partners and adolescents' internalizing problems. Furthermore it was found that
negotiation in marital conflict predicts mothers' restrictive control, restrictive control
predicts adolescents' internalizing problems and both authoritative control and negative
parent-child relationship predicts adolescents' externalizing problems.
The results of the study contributed to the relevant literature in terms of reflecting
the mediational role of mother-child relationship in the connection between marital
conflict and adolescents' problem behaviors tested in two different models.