Postmenopozal osteoporoz hastalarında 2 aylık denge egzersiz programının denge üzerinde etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of a 2-month balance exercise program on balance in postmenopausal osteoporosis patients
Yazar: LEYLA MUSTAFAYEVA
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÜLKÜ AKARIRMAK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Postmenopozal osteoporozlu olgularda 8 hafta süreyle düzenli uygulanan ev egzersiz programının denge üzerine olan etkinliğini araştırmak
Gereç ve Yöntemler: Prospektif, randomize ve kontrollü bu çalışmaya DSÖ kriterlerine göre postmenopozal osteoporozu olan ve/veya osteoporotik vertebra kırığı olan 62 hasta dahil edildi. Egzersiz grubu (n=31) ile kontrol grubu (n=31) olmak üzere iki grupta değerlendirildi. Egzersiz grubunda, 2 ay süre ile kas kuvvetini ve dengeyi artırmaya yönelik özel bir egzersiz programı olan OTAGO Ev Egzersiz Programı (OEP) uygunlandı. Olguların klinik öyküleri ve demografik verileri kaydedildi. Kas kuvvetinin değerlendirilmesi için el sıkma testi uygulandı. Osteoporotik kırık riski, FRAX skorları (majör osteoporotik kırık riski ile kalça kırığı riski) ve standart DXA ölçümleri ile değerlendirildi. Laboratuvar parametreleri ve serum 25(OH)D değerleri bakıldı. Dengenin değerlendirilmesinde klinik olarak Tandem Duruş (TD) ve Tandem Yürüyüş (TY) testi, Zamanlı Kalk ve Yürü testi (ZKYT) ile Berg Denge Skalası (BDS) kullanıldı. Bilgisayarlı Statik Postürografi cihazı - Tetrax ile Stabilite indeksi (SI), Düşme indeksi (DI) ve Fourier frekansları değerlendirildi. Denge testleri 2 ay sonra tekrarlandı.
Bulgular: Egzersiz grubunda TD ve TY testlerinin başarılı olma oranları istatistiksel açıdan anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0,024; p=0,026); el sıkma kuvvetinde de istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı (p=0,038). Egzersiz grubu, kontrol grubuna göre BDS ölçümlerinde 0,97±1,22 birimlik artış ve ZKYT ölçümlerinde 1,20±2,02 birimlik düşüş gösterdi. Tetrax ile değerlendirmede egzersiz grubunda DI ölçümlerindeki 9,74±23,45 birimlik düşüş, istatistiksel açıdan anlamlı bulundu (p=0,028). Egzersiz grubunda olguların DI değişim farkı ile BDS değişim farkı arasında negatif yönlü zayıf düzeyde anlamlı ilişki saptandı (r=-0,375; p=0,038).FRAX-kalça kırığı riski ve FRAX-majör osteoporotik kırık riski ile ZKYT değişim farkı ve BDS değişim farkı ile DI değişim farkı ise istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı (p>0,05).
Sonuç: Çalışmadan elde edilen sonuçlar ve bulgular doğrultusunda, OEP'nın 2 ay süreyle uygulanmasının fiziksel performans ve denge üzerine anlamlı olarak olumlu etkisinin olduğu saptanmıştır. Postmenopozal osteoporoz tanısı konulan, ileri yaşta olmayan hastalarda, dengenin klinik testler ve Tetrax ile değerlendirilmesi sonucunda, denge ve kuvvet eğitimi içeren özelleştirilmiş bir egzersiz programı olan OEP, fiziksel performans ve dengeyi geliştirmede etkin bulundu.
Anahtar Sözcükler: bilgisayarlı statik postürografi, denge, OTAGO ev egzersiz programı, postmenopozal osteoporoz

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate the effects of a regular home exercise program, administered over eight weeks, on balance in postmenopausal osteoporosis patients.
Materials and Methods: The study was designed as a prospective, randomized and controlled study. 62 patients with postmenopausal osteoporosis and/or osteoporotic vertebral fractures, according to the WHO criteria, were included. Participants were separated into two groups: exercise (n = 31) and control (n = 31) groups. In the exercise group a specialized exercise program focused on increasing muscle strength and balance, the OTAGO Home Exercise Program (OEP), was performed for a duration of 2 months. Detailed clinical histories and demographic information were documented. Handgrip strength was determined using a grip test. The risk of osteoporotic fractures was assessed using FRAX scores (major osteoporotic fracture risk and hip fracture risk) and standard DXA tests. Laboratory parameters and serum 25(OH)D levels were assessed. Balance assessments were performed clinically by utilizing the Tandem Stance (TS) and Tandem Walk (TW) tests, as well as the Timed Up and Go Test (TUGT) and the Berg Balance Scale (BBS). Tetrax, a Computerized Static Posturography instrument, was used to analyze the Stability Index (SI), Fall Index (FI), and Fourier frequencies. Balance tests were evaluated after 2 months.
Results: The exercise group performed significantly better in the TS and TW Tests (p=0.024) (p=0.028); there was also a significant difference in handgrip strength (p=0.038). The exercise group had a 0.97±1.22 unit rise in BBS values and a 1.20±2.02 unit drop in TUGT measurements when compared to the control group. In Tetrax assessments, the exercise group showed a significant decrease of 9.74±23.45 units in FI measures (p=0.028). A weak negative statistical association was discovered between the change in FI and the change in BBS within the exercise group (r=-0.375; p=0.038). There was no statistically significant link detected between the change in FRAX-hip fracture risk and FRAX-major osteoporotic fracture risk with the change in TUGT, BBS, or FI (p>0,05).
Conclusion: The results and findings of the study indicate that the OEP, performed for 2 months, has a significant, positive effect on physical performance and balance. In patients diagnosed with postmenopausal osteoporosis, an exercise program customized to include balance and strength training, such as the OEP, has been found effective in improving physical performance and balance.
Keywords: balance, computerized static posturography, OTAGO home exercise program, postmenopausal osteoporosis