Liberalizm ve İsaiah Berlin'in ayrıksı konumu
Liberalism and İsaiah Berlin's eccentric position
Yazar: SERHAT BAŞARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ KAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Berlin, Isaiah = Berlin, Isaiah ; Liberalizm = Liberalism ; Liberalleşme = Liberalization ; Pozitivizm = Positivism ; Çoğulculuk = Pluralism ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Bu tez İsaiah Berlin'in özgürlük anlayışı üzerinedir. Berlin özgürlüğü iki kategori olarak düşünür. Bu özgürlük anlayışları pozitif ve negatif özgürlüklerdir. Berlin, özgürlüğün pozitif şeklini Antiklerin özgürlüğü olarak adlandırırken; negatif özgürlüğü ise modernlerin özgürlüğü olarak adlandırır. Pozitif özgürlük kişinin benliği üzerinde kurduğu hakimiyettir. Negatif özgürlük ise engellenmeden eylemde bulunma şeklidir. Fakat Berlin pozitif özgürlük için bir şerh koyar ve pozitif özgürlüğün tekçi anlayışla bir bağlantısını gördüğünden totaliter rejimlere ilham kaynağı olabileceğini ekler. Berlin'in pozitif özgürlüğe çekinceli yaklaşması ve pozitif özgürlüğün Platon'dan beri süregelen tekçilik anlayışı ile yakın dirsek teması içinde bulunması karşısında geliştirdiği değer çoğulculuğu fikri bu tezin ikinci konusunu oluşturmaktadır. Berlin için değer çoğulculuğu fikri beraberinde tekçilik anlayışının reddini gerektirir. Berlin için hangi değerin daha iyi ya da daha üstün olduğu söz konusu olamaz. Aynı zamanda Berlin kendisini rölativist olarak da tanımlamaz. Bu konuda Berlin'in hem rölativizme prim vermemek hem de çoğulculuğun yanında yer almak için geliştirdiği fikir ortak ahlaki ufuk kavramıdır. Fakat Berlin'in ortaya attığı ortak ahlaki ufuk kavramı son derece soyut ve belirsiz bir kavramdır. Bu kavramın nerede başladığı ve nerede bittiği konusunda Berlin'in tavrı son derece keyfi ve sistem dışıdır. John Gray ve Jonathan Riley gibi düşünürler ise Berlin'in ortaya attığı ortak ahlaki ufuk kavramından hareketle Berlin'i liberalizmin içine çekmeye çalışarak liberalizmin son yüzyılda içinde bulunduğu krizi aşmaya çalışmıştır. Fakat Berlin'in geliştirdiği değer çoğulculuğu, tarihin sabit yönünün olmadığı ve birbirleriyle çatışan değerler gibi fikirleri liberalizmin tekçi, evrensel ve rasyonel olarak kıyaslanabilen anlayışına birebir karşıt düşünceler olması sebebiyle Berlin'i liberalizmin içine yerleştirmemiz olanaksız hale gelmektedir.

Anahtar Kelimeler: Liberalizm, Pozitif Özgürlük, Negatif Özgürlük, Tekçilik, Çoğulculuk

Abstract:
This thesis is about İsaiah Berlin's understanding of liberty. Berlin considers liberty as two categories. These concepts of liberty are positive and negative liberties. Whereas Berlin calls the positive form of liberty as liberty of the Ancients; Berlin calls negative form of liberty as liberty of the moderns. Positive liberty is the control over one's self. Negative liberty is the way to act without hindrance. However Berlin puts an annotation for positive liberty and adds that it can inspire totalitarian regimes as he sees a connection between positive liberty and monistic understanding. The second subject of this thesis is idea of value pluralism, which Berlin developed due to his reluctant approach to positive liberty and the close relationship between positive liberty and the monistic understanding that has been going on since Plato. For Berlin, idea of value pluralism entails the rejection of monism. There is no question which value is better or superior for Berlin. At the same time, Berlin does not define himself as a relativist. In this regard, the idea that Berlin developed in order not to give credit to relativism and to be on the side of pluralism is the concept of common moral horizon. However, the concept of common moral horizon that Berlin put forward is an extremly abstract and ambiguous concept. Berlin's stance on where this concept begins and ends is highly abritrary and unsystematic. Thinkers such as John Gray and Jonathan Riley, on the other hand, have tried to overcome the crisis that liberalism has been in in the last century by trying to draw Berlin into liberalism, based on the concept of common moral horizon put forward by Berlin. However, it becomes impossible for us to place Berlin within liberalism, as the value pluralism developed by Berlin, the lack of a fixed direction in history and his ideas, such as conflicting values, are exactly opposite to the liberalism's monist, universal and rationally comparable understanding.

Keywords: Liberalism, Positive Liberty, Negative Liberty, Monism, Pluralism