UNESCO gastronomi kenti kriterleri rehberliğinde gastronomi yönetim modeli geliştirilmesi: Afyonkarahisar örneği
Development a gastronomy management model in guidance of UNESCO  gastronomy city criteria: The case study of Afyonkarahisar
Yazar: ASİLHAN SEMİH MUTLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SANDIKCI
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Gastronomi, günlük yaşantıdan profesyonel hayata, eğitimden boş zaman
değerlendirmeye, televizyon programlarından festivallere kadar her alanda karşımıza
çıkmaktadır. Gastronominin popüler olması UNESCO tarafından dikkate alınmış olmakla
birlikte bu kapsamda yaratıcı şehirler ağı teması oluşturulmuş ve tüm dünyada gastronomi
şehirleri seçilmeye başlanmıştır. Türkiye'den 3 şehrin olduğu listeye girebilmek için
şehirlerarasında kıyasıya rekabet vardır. Yaratıcı şehirler ağına girmek kriterlerin yerine
getirilmesi ve başvuru formunda gastronominin şehir için öneminin vurgulanması
gerekmektedir. Bu kapsamda bu çalışmanın amacı UNESCO gastronomi kenti kriterleri
rehberliğinde gastronomi yönetim modeli geliştirmektir. UNESCO yaratıcı şehirler ağına
dâhil olan Afyonkarahisar'da gastronomi ile ilgili birimler evren olarak belirlenmiş
olmakla birlikte bu birimlerin temsilcilerinin bulunduğu gastronomi il yürütme kurulu
üyeleri örneklem olarak belirlenmiştir. Gastronomi il yürütme kurulu üyeleri ve
gastronomi alanında bilgisinden yararlanılması gastronomi il yürütme kurulu tarafından
önerilen ve araştırmacının kriterlerini sağlayan 19 katılımcı ile yarı yapılandırılmış
görüşme tekniği ile 10.03.2022-10.11.2022 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler
yapılmıştır. Görüşmelerin transkripsiyonu yapılarak elde edilen veriler bilgisayar
programı aracılığı içerik analizine tabi tutulmuştur. Gastronomi yönetimi için; gastronomi
ürünlerin tespit edilmesi, geleneksel gıda üretim metotlarının korunması, bilinçlendirme
faaliyetlerinin yapılması, kamuoyu takdirine yapılan çalışmaların artırılması, gastronomi
topluluklarının artması, toplulukların faaliyetlerinin artması, yerel tatların oluşturan
etmenlerin araştırılması, geleneksel mutfağın korunması, geleneksel mutfağın
yaygınlaştırılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda UNESCO standartları için
kurumlararası iş birliği yapılması, gastronomi konusunda standartlaşma, ulusal ve
uluslararası tanıtım yapılması ve anlatılması, bilinçlendirme ve eğitim faaliyetlerinin
yapılması, gastronomi değerlerinin tanıtılması ve pazarlanması gerekliliği sonuçları tespit
edilmiştir. Tespit edilen bu unsurların gerçekleştirilmesi için kurum ve kuruluşlara
yönelik amaç ve yapılması gerekenleri içeren eylem planı ve UNESCO gastronomi kenti
kriterleri rehberliğinde yönetim modeli önerisi hazırlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Gastronomi yönetim modeli, UNESCO gastronomi kenti kriterleri,
gastronomi kenti Afyonkarahisar

Abstract:
Gastronomy is prevalent in various aspects of life, ranging from daily routines to
professional spheres, education, leisure, television programs, and festivals. The
popularity of gastronomy has been acknowledged by UNESCO, leading to the
establishment of the Creative Cities Network theme, focusing on gastronomy cities
globally. There is fierce competition among cities in Turkey to be included in the list,
which requires fulfilling specific criteria and emphasizing the significance of gastronomy
in the city in the application form. In this context, the aim of this study is to develop a
gastronomy management model under the guidance of UNESCO gastronomy city
criteria.In Afyonkarahisar, a city included in the UNESCO Creative Cities Network for
gastronomy, units related to gastronomy have been identified as the universe.
Representatives of these units, comprising the members of the Gastronomy Province
Executive Board, were selected as the sample. Semi-structured interviews were
conducted with 19 participants recommended by the Gastronomy Province Executive
Board, who met the researcher's criteria, between March 10, 2022, and November 10,
2022.The transcriptions of the interviews were subjected to content analysis through
computer programs. The necessity for gastronomy management involves identifying
gastronomic products, preserving traditional food production methods, conducting
awareness activities, increasing efforts for public appreciation, growing gastronomy
communities, enhancing community activities, researching factors contributing to local
flavors, preserving and promoting traditional cuisine.Within this context, the study
identifies the need for inter-agency cooperation for UNESCO standards, standardization
in gastronomy, national and international promotion, awareness and educational
activities, and the promotion and marketing of gastronomic values. In order to realize
these identified elements, an action plan containing the goals and what needs to be done
for institutions and organizations and a management model proposal have been prepared
under the guidance of UNESCO gastronomy city criteria.
Keywords:Gastronomy management model, UNESCO gastronomy city criteria,
gastronomy city of Afyonkarahisar