Kayseri'de serbest mimarlık pratiğinde kadın mimarların üretimleri ve mimarlık kültürüne katkısı: 1930-2000
Production of women architectures and its contribution to architectural culture in free architecture practice in Kayseri: 1930-2000
Yazar: HATİCE DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ SÖNMEZ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünya ve Türkiye'deki mimarlık ortamında, erkeklerin egemen olduğu gerçeği ile birlikte, kadınlar hem mimarlık eğitiminde hem de uygulama alanında kısıtlı faaliyetlerde bulunmuşlardır. Dünya mimarlık tarihinde kadınların mimarlık eğitimi almak için verdikleri mücadele 19. yüzyılın sonunda başlamıştır. Türkiye'de ise 1930 yılında kadınların mimarlık eğitimi almalarına imkân verilmiştir. Böylelikle ülkemizde Cumhuriyetin ilk yıllarında kadınların mimarlık mesleğinde aktif rol oynamalarına imkân sağlanmıştır.
Erken Cumhuriyet Döneminde İstanbul ve Ankara gibi büyük kentlere ilave olarak Kayseri gibi orta ölçekli Anadolu kentlerinde de kadın mimarların üretimlerine rastlanmaktadır. Kayseri'de Cumhuriyet dönemi öncesinde kadınlar yapının banisi olma özelliğiyle karşımıza çıkarken Cumhuriyet dönemi sonrası tasarımcı kimlikleriyle olarak ön plana çıkmaya başlamışlardır. Kadın mimar kavramının ilk oluştuğu 1930 yılı araştırmanın başlangıç yılı olarak seçilmiştir. 1974'den sonra Mimarlar Odası Kayseri Temsilciliğinin ve 1992 yılında Erciyes Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nin kurulması ile kentte kadın mimar sayısında artış olmuştur.
Bu tezin amacı, Kayseri'de çalışmalarına ulaşılan kadın mimarların üretimleri üzerinden, dönemin mimarlık ortamı ve kentin mimarlık kültürünü incelemektir.
Türkiye'deki modernleşme okumalarında kadınların yerel bağlamda katkı sağlaması, 1930-2000 yılları arasında Kayseri'nin gelişiminde kadın mimarların rolünün ortaya konulması, döneme tanıklık eden kadın mimarlardan edinilen bilgiler doğrultusunda, kadınların mimarlık platformundaki konumları hakkında bilgi edinilmesi tezin kapsamını oluşturmaktadır.
Çalışma sonunda kentin mimari gelişiminde 2000'li yıllara kadar sınırlı üretimi bulunan kadın mimarların var olma mücadelesi yapılan arşiv çalışmaları ve sözlü tarih görüşmeleri ile de ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, bu çalışmanın, diğer Anadolu kentlerinde de kadın mimarlar üzerine yapılacak olan başka araştırmalara bir örnek teşkil edeceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kadın Mimarlar, Mimarlık Kültürü, Sözlü Tarih Yöntemi, Kayseri

Abstract:
In the architectural environment of the World and Turkey, along with the fact that men are dominant, women engaged in limited activities in both architectural education and practice than men. Women's struggle started for architectural education in World Architectural History end of the 19th century. In Turkey, women were possibility granted to join the architecture profession in 1930. Thus, women have been possibility granted to play an active role in the architectural profession within the context of the modernization process in the first years of the Republic.
In addition to the metropolitan such as Istanbul and Ankara during the early republican period, the production of Women Architects is also seen in mid-sized Anatolian cities such as Kayseri. In Kayseri, as women were coming to the forefront with the feature of being the builder of the building before the Republic period, they started to come to the forefront with their designer identities after the Republic period. The year of 1930, when the concept of female architect was first formed, was chosen as the starting year of the research. After 1974, there was an increase in the number of women architects in the city with the establishment of Erciyes University Faculty of Architecture in 1992 and Kayseri Representative Office of the Chamber of Architects.
The aim of that thesis is to examine the architectural environment of the period and the architectural culture of the city through the production of women architects whose work was reached in Kayseri.
The scope of the thesis is to provide information about the role of women architects in the development of Kayseri between 1930 and 2000, to obtain information about the position of women in the platform of architecture in accordance with the information obtained from women architects who witnessed the period.
At the end of the study, the struggle for the existence of women architects in the architectural development of the city, which had limited production until the 2000s, was revealed through archival studies and oral history interviews. In this context, it is thought that this study will serve as an example of other research on women architects in other Anatolian cities.
Keywords: Women Architects, Architectural Culture, Oral History Method, Kayseri.