Yaşar Kemal'in romanlarında toplumsal yapı
Social structure in Yaşar Kemal's novels
Yazar: BAŞAK YALIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKBER ŞAH AHMEDİ
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Edebiyat sosyolojisi = Literature sociology ; Toplumsal yapı =   ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Toplum, karmaşık ilişki ağına işaret eden dinamik bir yapıya sahiptir. Toplumsal yapı ise, esnek bir kavram olup zamana ve mekâna göre farklılık gösterebilmektedir. Edebiyat, insan ile ilgilendiği için insanlar arası ilişkiler ve toplumsal yaşam edebiyatın konusu olmuştur. Edebiyat sosyolojisi, edebi eserlerde işlenen toplumsal yapı ile ilgilenmektedir. Edebi eserlerde toplumun yaşayış tarzını, dönemin sosyal ve siyasal yapısını incelemek mümkün olmaktadır. Türk edebiyat tarihinde de toplumsal yapıyı eserlerinde işleyen birçok yazar mevcuttur. Edebiyat kurgudan beslenen bir alan olsa da toplumsal gerçekleri de içinde barındırmaktadır. Yazarlar da toplumun bir parçasıdır ve kaleme aldıkları eserlerde toplumun etkisi görülebilir. Yazarların yaşadıkları toplumdan etkilenmiş olması ve eserlerine gözlemlerini aktarması doğaldır. Türkiye'nin önemli toplumsal gerçekçi yazarlarından biri olan Yaşar Kemal, eserlerinde toplumu ve toplumsal değerleri titizlikle işlemiştir. Yazarın romanlarında dönemin tarihi, toplum yaşantısı, inanç ve değer sistemleri hakkında bilgiler bulunmaktadır. Özellikle köy romanları ile dikkat çeken yazarın birçok eseri ülke ve dünya genelinde büyük ilgi görmüştür. Çağının en önemli yazarlarından olan Kemal'in eserleri günümüzde de büyük ilgi görmektedir. Yazarlık kimliğinin yanı sıra toplumsal eleştirileri ile gündemde olmuştur. Türkiye'nin var olan toplumsal sorunlarının ve eksiklerinin çözümlenmesi için çalışmış ve fikirleri uğruna mücadele etmekten geri durmamıştır. Kemal, Türk köylüsünü gerçekçi bir biçimde eserlerine yansıtmış ve köylünün sıkıntılarını romanları aracılığıyla anlatmıştır. Çukurova insanını temel alarak ülkenin başka bölgelerinde yaşayan insanların da sorunlarına değinmiştir. Kemal, eserlerinde doğa betimlerine ağırlık vermiş ve Çukurova'yı bütün doğal güzellikleriyle okuyucuya anlatmıştır. Küçüklüğünden itibaren sanat ile iç içe olan yazarın zorlu yaşamı insanlara olan sevgisini köreltmemiştir. Yazar, romanlarında insana dair sevgisini ve umudunu işlemiştir. Romanlarda, karakterlerin düşünceleri ve eylemleri gerçekçi bir biçimde okuyucuya sunulmuştur. Betimlemeler ile zenginleşen eserler, anlatılan döneme ışık tutmuştur. 
Bu çalışmada, Erken Cumhuriyet Dönemi toplumsal yaşamı Yaşar Kemal'in eserleri çerçevesinde incelenerek analiz edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada, nitel veri toplama tekniklerinden olan doküman incelemesi kullanılmıştır. Romanlardan elde edilen bulgular ışığında dönemin toplumsal yapısı hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Verilerin özetlenmesi ve yorumlanmasında nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
Society has a dynamic structure that indicates a complex network of relationships. Social structure is a flexible concept and can be vary according to time and locality. Since literature deals with people, relations between people and social life have become the subject of literature. The sociology of literature deals with the social structure in literary works. In literary works, it is possible to examine the life of the society and the social and political structure of the period. In the history of Turkish literature, there are many writers deal with social structure in their works. Although literature is a field fueled by fiction, it also includes social realities. Writers are also a part of the society and effect of society can be seen in the works they write. Naturally, writers are influenced by the society they live in and to transfer their observations in their works. Yaşar Kemal, one of Turkey's important social realist writers, meticulously explained society and social values in his works. The author's novels contain information about the history of the period, social life, belief and value systems. Many works of the author, who attracted especially with his village novels, have attracted great attention throughout the country and the world. The works of Kemal, one of the most important writers of his age, still attract great attention today. In addition to his identity as a writer, he has been on the agenda with his social criticism. He worked to solve Turkey's existing problems and deficiencies and did not refrain from fighting for his ideas. Kemal reflected the Turkish peasant in his works in a realistically and explained the troubles of the peasant through his novels. Based on the people of Çukurova, he also touched upon the social problems of people living in other parts of the country. Kemal emphasized nature descriptions in his works and described Çukurova to the reader with all its natural beauties. The difficult life of the author, who has been in touch with art since his childhood, did not dull his love for people. The author describes his love and hope for humanity in his novels. In novels, the thoughts and actions of the characters are presented to the reader in a realistically. The works, enriched with descriptions, shed light on the period described.
In this study, the social life of the Early Republican Period was tried to be analyzed within the framework by examining the works of Yaşar Kemal. Document analysis, which is one of the qualitative data collection techniques, was used in the research. Considering the findings obtained from the novels, inferences were made about the 4social structure of the period. Descriptive analysis method, one of the qualitative research methods, was used in the summarization and interpretation of the data.