Temel eğitimde basamaklar arası geçiş süreci hakkında bir model önerisi: TİKDE geçiş modeli
A model recommendation about the transition between elementary education levels: TİKDE transition model
Yazar: EMEL KIRAT
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜVEN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken eğitim = Early intervention ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Okul olgunluğu = School readiness ; Çocuk eğitimi = Child education ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmada okul öncesi eğitim ve ilkokul basamaklarını bünyesinde barındıran temel eğitim çatısı altında bir geçiş modelinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Farklı kurumlar beraberinde eğitim paydaşlarının çeşitlilik göstermesi, kurumların birlikteliğini ve iş birliği süreçlerini gerekli kılmaktadır. Belirtilen amaç doğrultusunda ilk aşamada öğretmen ve veli görüşmeleri gerçekleştirilerek model aşamalarına yönelik katılımcı görüşlerine ulaşılmıştır. Ardından 2022-2023 eğitim öğretim yılında bağımsız bir anaokulunda araştırmaya katılım gösteren 8 çocuk ve velileriyle örnek geçiş modelinin uygulama süreci gerçekleştirilmiştir.

Başlangıçta okul öncesi öğretmeninin beceri temelinde gözlemleri ile modelin ilk aşaması olan Tanıma boyutu gerçekleştirilmiştir. Dönem içerisinde devam eden gözlemler ile 2. aşama olan İzleme boyutu hakkında verilere ulaşılmıştır. Dönem sonunda gerçekleşen 3. aşama olan Kaydetme boyutunda Tanıma ve İzleme boyutlarının tamamlandığı tanıma becerileri, izleme, dönem rutin listeleri doküman haline getirilmiştir. Modelin 4. aşamasını oluşturan Değerlendirme boyutu, öncelikle okul öncesi eğitim basamağı sonunda gerçekleştirilmiştir. Sonraki eğitim öğretim yılının başlangıcında modelin son aşaması olan Etkileşim Sağlama boyutu gerçekleştirilerek okul öncesi öğretmenleri ve çocukların devam edecekleri ilkokullardaki öğretmenleri bir araya getirilmiştir. Doküman paylaşımının yanı sıra her çocuk için değerlendirmeler ve örnek geçiş etkinlikleri kapsamında öneriler ile bu etkileşim kurulmuştur. İlkokul dönem sonunda Değerlendirme boyutu ilgili basamak temelinde tekrar gerçekleştirilerek model uygulama süreci tamamlanmıştır. Araştırmanın son aşamasında örnek geçiş modelinin etkililiği ve katılımcı görüşlerinin incelenmesiyle basamaklar arası geçiş becerilerinin sınıf öğretmenleri tarafından değerlendirilebileceği 6 faktörden oluşan bir ölçek geliştirme çalışması yapılmıştır.

Keşfedici sıralı desende yürütülen araştırmada ulaşılan veriler nitel boyutta içerik analizi ve betimsel analiz teknikleri kullanılarak, nicel boyutta ise faktör analizi temelinde istatistiksel analizlerle çözümlenmiştir. Öğretmen ve veli görüşlerinden elde edilen sonuçlar; ilkokul basamağına geçiş aşamasında bilgi aktarımı, iş birliği ve iletişim yönünde ihtiyaçları öne çıkarmıştır. Model etkililiği bağlamında ulaşılan sonuçlar süreç takibinin okula uyumu kolaylaştırdığını, çok yönlü bilgi sağladığını ve basamaklar arası iş birliği çalışmalarını etkin kıldığını göstermektedir. Araştırma kapsamında geliştirilen yeni, orijinal, alternatif kılavuzların ve örnek geçiş modeli aşamalarının basamaklar arası geçiş sürecine katkı sağlayabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to develop a transition model under the framework of elementary education, which includes pre-school education and primary school levels. The multiplicity of educational stakeholders, together with different institutions, necessitates the unity of institutions and cooperation processes. In line with the stated purpose, in the first stage, teacher and parent interviews were conducted and participant opinions on the model stages were obtained. Then, the implementation process of the sample transition model was carried out with 8 children and their parents who participated in the research in an independent kindergarten in the 2022-2023 academic year.

Initially, the first phase of the model, the Recognition dimension, was realized with the observations of the preschool teacher on the basis of skills. With the observations that continued during the semester, data on the second phase, the Monitoring dimension, were obtained. In the third phase, Recording, which took place at the end of the semester, the Recognition and Monitoring dimensions were completed and the recognition skills, monitoring and semester routine lists were documented. The Evaluation dimension, which constitutes the fourth phase of the model, was first realized at the end of the preschool education phase. At the beginning of the next academic year, the final phase of the model, the Interaction dimension, was carried out, bringing together preschool teachers and teachers from the primary schools that the children would attend. In addition to document sharing, this interaction was established through evaluations for each child and suggestions for sample transition activities. At the end of the primary school term, the evaluation phase was carried out again on the basis of the relevant step and the model implementation process was completed. In the last stage of the study, a scale consisting of 6 factors was developed to evaluate the transition skills between the levels by primary school teachers by examining the effectiveness of the sample transition model and the views of the participants.

The data obtained in the exploratory sequential design study were analyzed using content analysis and descriptive analysis techniques in the qualitative dimension and statistical analysis based on factor analysis in the quantitative dimension. The results obtained from the views of teachers and parents highlighted the need for information transfer, cooperation and communication during the transition to primary school. The results obtained in the context of model effectiveness show that process tracking facilitates school adaptation, provides multidimensional information, and makes inter-stage collaboration efforts effective. It has been determined that the new, original, alternative guidelines and sample transition model stages developed within the scope of the research can contribute to the inter-stage transition process.