Koruyucu bakım altında olan 0-6 yaş çocukların sağlık durumu ve ihtiyaç duydukları sağlık hizmeti
Health Status of 0-6 Year Old Children Living in Foster Care and the Health Service They Need
Yazar: DAMLA MUTLU
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÜLBİN GÖKÇAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Pediatri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Çocuk koruma; çocukların her tür şiddet, zarar ve hak ihlali riskinden uzak biçimde, yaşamlarının ve gelişimlerinin desteklenmesini ifade eder. Bu çalışmanın amacı, kurum bakımına alınan 0-6 yaş arasındaki çocukların akut ve kronik hastalık yüklerinin saptanması, koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinden yararlanma sıklığının araştırılması ve bu konuda önerilerde bulunulmasıdır.
Materyal-Metod: Bu retrospektif tipte kesitsel çalışma, Kasım 2019 – Temmuz 2021 tarihleri arasında T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı bir bakım kuruluşunda, devlet korunmasına alınmış olan 0-6 yaş aralığındaki 319 çocuk arasında yürütülmüştür. Çocukların sosyodemografik özellikleri, çocuk sağlığı takibi parametreleri ve sahip oldukları hastalık yükleri (tanıları, hastane vizitleri sayısı ve hangi tıbbi bölümlere başvurduğu) incelenmiştir.
Bulgular: Yaş ortalaması 26±22,4 ay olan çocukların %57,4'ü(n=183) erkekti. Koruma kararı nedenleri; %43,3(n=138) evlilik dışı doğum, %37,6(n=120) ihmal ve istismar, %16,3(n=16,3) sosyoekonomik yetersizlik olarak belirlendi. Çocukların %17,9'u(n=57) bodur, %10,3'ü(n=33) zayıf, %15,8'i (n=47) mikrosefalikti. Aşı kayıtlarına 181 çocukta(%56.3) ulaşıldı; %54'ünün tam aşılı, %37'sinin eksik aşılı, %8,9'unun (n=16) aşısız olduğu tespit edildi. En az bir kronik hastalığa sahip olma oranı %51 (n=164) idi. Kronik rahatsızlıkların en sık belirlenen nedenleri gecikmiş dönüm noktası (%10,6), bronşiyal astım (%6,5) ve beslenme yetersizlikleri (%5,8) olarak belirlendi. Akut hastalıkların en sık nedenleri üst solunum yolu enfeksiyonları(%24), deri hastalıkları(%23) ve alt solunum yolu enfeksiyonları(%15,6) olarak belirlendi. Çocukların %21,6'sında en az bir çürük olduğu saptandı. En sık sağlık hizmeti Kuruluş Çocuk Polikliniğinden sağlanmıştır(%26,4).
Sonuç: Koruyucu bakım altındaki çocukların psiko-sosyal boyuttaki kırılıganlığa ek olarak, toplum geneline göre aşılanma oranlarının düşüklüğü, çocuklardaki büyüme-gelişme geriliği ve kronik rahatsızlıkların sıklığının yüksekliği, bu çocukları fiziksel sağlık açısından da kırılgan hale getirmektedir. Özel sağlık ihtiyaçları bulunan bu çocuklarla ilgilenen bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanının kuruluşta bulunması koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinin etkinliğini desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler: Koruyucu bakım, kuruluş bakımı, sağlık hizmeti, çocuk sağlığı izlemi, özel sağlık ihtiyacı

Abstract:
Introduction: Child protection means supporting the lives and development of children away from any risk of violence, harm and violation of rights. The aim of this study is to determine the disease burden of children between the ages of 0-6 who are taken into institutional care, to investigate the frequency of use of preventive health services and to make suggestions on this subject.
Material-Method: This retrospective cross-sectional study was conducted between November 2019 and July 2021 among 319 children between the ages of 0-6 who were under state protection in a care institution. The sociodemographic characteristics of the children, follow-up parameters and their disease burden were examined.
Results: The average age was 26±22.4 months and 57.4% (n=183) of the children were boys.The reasons for protection decisions were determined as; 43.3% (n=138) out-of-wedlock births, 37.6% (n=120) neglect and abuse and 16.3% socioeconomic insufficiency. Upon admission to the institution 17.9% (n=57) of the children were stunted, 10.3% (n=33) were wasted and 15.8% (n= 47) were microcephalic. Vaccination records were obtained for 181(56.3%)  children; 54% of them were fully vaccinated, 37% were incompletely vaccinated, and 8.9% (n = 16) were unvaccinated. The rate of having at least one chronic disease was 51% (n=164). The most frequently identified causes of chronic conditions were delayed milestones (10.6%), bronchial asthma (6.5%) and nutritional deficiencies (5.8%). The most common causes of acute diseases were; upper respiratory tract infections (24%), skin disorders (23%), and lower respiratory tract infections (15.6%). It was found that 21.6% of the children had at least one cavity. The most frequent health service was provided by the Institution Pediatric Outpatient Clinic (26.4%).
Conclusion: Children in foster care have special health needs.The presence of a pediatrician in the institution supports the effectiveness of preventive and therapeutic health services.
Key Words: Foster care, institutional care, health service, child health follow-up, special health needs