Reklam dili: Bir iletişim biçimi olarak Türkçe reklam söylemi üzerine toplumdilbilimsel bir inceleme
Advertising language: a sociolinguistic study on Turkish advertising discourse as a communication form
Yazar: ECE HALİME NAZLI
Danışman: DOÇ. DR. FARUK GÖKÇE
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Reklamcılık = Advertising
Dizin: Dergi reklamları = Magazine advertising ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Reklam dili = Advertisement language ; Reklam çözümlemesi = Advertisement analysis ; Reklamlar = Advertisements ; Sosyodilbilim = Sociolinguistic ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türkçe = Turkish ; İletişim = Communication

Özet:
Günümüzün gelişen teknolojisi ile birlikte hem bireysel hem de toplumsal düzeyde kitle iletişim araçlarıyla iç içe geçen bir yaşam biçimi oluşmaya başlanmıştır. Bu iletişim araçları arasında yer alan dergiler, internet, televizyon, radyo ve benzeri aygıtlar aracılığıyla çeşitli şekillerde reklam mesajlarına maruz kalmaktayız. Reklam iletileri aracılığıyla verilmek istenen mesajlar kültürel bir arka plandan beslenerek oluşturulmakta ve ikna stratejilerinin türlü şekillerinden örnekler taşımaktadır. Bu yönüyle reklam iletileri hem dilsel hem de kültürel öğelerin taşıyıcısı konumundadır. 
Bir söylem taşıyıcısı olarak reklam iletileri barındırdıkları iletişimsel mesajı aktarırken toplumdilbilimsel değişkenleri göz önünde bulundurmaktadır. Diğer bir ifadeyle mesajın kim tarafından, kime, nerede, nasıl, ne kadar ve ne şekilde söylendiği gibi parametreler dikkate alınmaktadır. Toplumdilbilimsel değişkenler olarak tanımlanan bu ölçütler içerisinde konuşurun ve muhatabın cinsiyeti bağlamın anlaşılması, mesajın başarılı bir şekilde iletiminde rol alan faktörler arasındadır. Bu noktadan hareketle bu çalışma, reklam iletilerinin ardındaki anlamın cinsiyet odaklı bir çerçeveden ele alındığı takdirde nasıl bir performans sergilediğini araştırma çabası içindedir. Bununla birlikte reklamın temel amacı olan muhatabın ikna edilmesi sürecinde kullanılan dilsel stratejilerin cinsiyet bağlamı içerisinde nasıl şekillendiği karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.
Reklam metinleri doğası gereği kısa, vurucu ve slogan tarzı yazılı ifadeleri çokça barındırmakta ve bu ifadeleri çekici, ilgi uyandırıcı ve ikna edici bir tarzda çeşitli görsellerle desteklemektedir. Reklamlarda yer alan yazılı metinler bu çalışmanın inceleme malzemesini oluşturmaktadır. Bu metinlerde yer alan dilbilimsel özellikler anlambilimsel, sözdizimsel, biçimbilimsel ve sesbilgisel bağlamlarda karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve bu değerlendirmenin sonucunda ulaşılan veriler toplumdilbilimsel özellikler üzerinden incelenmiştir.
Çalışmada amaçsal örneklem yöntemi kullanılmış ve araştırma verileri Türkiye'de eş zamanlı olarak 2015 ve 2020 yılları arasında yayımlanan kadın (Elle) ve erkek (Esqire) dergilerinden toplanmıştır.
Çalışma sonucunda hem reklam dilinin kendi özellikleri, hem de cinsiyet ve dil ilişkisi alanında öncü niteliğinde olan Lakoff'un çalışmasında belirlediği kadın dili özelliklerinin birbirine yaklaştığı görülmektedir. Bu bağlamda kadın dergilerinde kullanılan dil özelliklerinin genel olarak Lakoff'un kadın dili özelliklerini desteklediği görülmüştür. Buna karşılık da erkek dergilerindeki kullanımların da bir takım noktalarda bu özellikleri doğrular nitelikte olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler 
Reklam, İletişim, Kadın, Cinsiyet, Dergi, Toplumdilbilim.

Abstract:
With today's developing technology, a lifestyle that is intertwined with mass media has begun to emerge at both individual and social level. We are exposed to advertising messages in various ways through magazines, internet, television, radio and similar devices. The messages given through advertisements are taking its roots from a cultural background and contain examples of various forms of persuasion strategies. In this respect, advertising messages are carriers of both linguistic and cultural elements.
As a discourse carrier, advertising messages take into account sociolinguistic variables while conveying the communicative message. In other words, parameters such as addresser, addressee, place, context, the instruments used for sending the message are taken into consideration. Within these criteriathe gender of the speaker and the addressee, understanding the context, are among the factors that play a role in the successful transmission of the message. From this point of view, this study is in an effort to investigate how the meaning behind advertising messages performs if it is handled from a gender-oriented framework. In addition, how the linguistic strategies used in the process of persuading the addressee, which is the main purpose of the advertisement, are shaped within the context of gender are discussed comparatively.
Advertising texts, by their nature, contain a lot of short, striking and slogan-style written expressions and support these expressions with various visuals in an attractive, interesting and persuasive style. Written texts in advertisements constitute the study material. Linguistic features in these texts were evaluated comparatively in semantic, syntactic, morphological and phonological contexts, and the data obtained as a result of this evaluation were examined through sociolinguistic features.
Purposive sampling method was used in the study and research data were collected from female (Elle) and male (Esqire) journals published simultaneously in Turkey between 2015 and 2020.
As a result of the study, it is seen that both the characteristics of the advertising language and the female language characteristics determined in the study of Lakoff converge. In this context, it has been seen that the language features used in women's magazines generally support Lakoff's women's language features. On the other hand, it has been determined that the usage in men's magazines confirms these features at some points.

Key words:
Advertising, Communication, Women, Gender, Journal, Sociolinguistics.