Erzurum ilinde işlenmiş ve işlenmemiş içme sütü tüketim davranışlarının incelenmesi
A study on the behaviors of the consumers on the consumption of raw and processed milk in Erzurum province
Yazar: AHMET SEMİH UZUNDUMLU
Danışman: DOÇ. DR. AVNİ BİRİNCİ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Süt = Milk ; Tarımsal pazarlama = Agricultural market ; Tercih = Preference ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Erzurum ilindeki hanelerin sterilize, pastörize ve açık süt tüketip, tüketmediğini belirlemek ve tüketici tercihlerinin genel profilini çıkarmak, bu şekilde tüketicilerin hangi süt tipini tercih etmesinde onları etkileyen faktörleri belirlemek araştırmanın temel amacıdır. Erzurum ilini temsil edecek tüketicilerin homojen bir şekilde örneğe katılımını sağlamak amacıyla, Merkez İlçeler (Palandöken, Yakutiye ve Aziziye) ve bu ilçelerdeki bütün hanehalkı dikkate alınarak, araştırma bölgesi üç gruba ayrılmıştır. Her bir beldedeki hane sayısı oransal yöntemlere göre belirlenmiştir. Araştırmada örnek hacmi ?Anakitle Oranlarına Dayalı Kümelendirilmemiş Tek Aşamalı Basit Tesadüfi Olasılık Örneklemesi? yöntemiyle 384 olarak belirlenmiştir. Tüketicilerin pastörize, sterilize ve açık sütü tercih etmesinde etkili olan faktörlerin belirlenmesinde ve bu faktörlerin indirgenmesinde faktör analizi kullanılmıştır. Tüketicilerin segmentlere ayrılması ve her bir segment profilinin ortaya çıkarılmasında, kümeleme analizi kullanılmıştır. Tüketiciler için en uygun içme sütü tipinin belirlenmesinde AHP yöntemi kullanılmıştır. Tüketicilerin daha fazla güvendikleri sütler için fazladan ne kadar ödemede bulunacaklarını belirlemede ödeme istekliliği kullanılmıştır. Hanelerin %95,00'ı UHT sütü, %71,35'i pastörize sütü ve %71,88'i de açık sütü tüketirken, hanehalkının %52,08'i her üç süt tipini de tüketmektedir. İlk üç tercih toplamına göre UHT süt için haneler %82,19 ile son kullanma tarihini, %79,45 ile markayı ve %49,59 ile fiyat ve %41,64 ile besin içeriğini dikkate almaktadırlar. Pastörize süt için %85,40 ile günlük (taze) olmasını, %74,09 ile satın aldığı yeri ve %54,74 ile fiyatı dikkate almaktadırlar. Açık süt için, %89,86 ile ürünün hijyenine, %77,90 ile kokusuz olmasına, %74,64 ile üreticiyi tanımaya ve %24,28 ile besin içeriğine dikkat etmektedirler. Hanehalkı içme sütünde %32,64'le besin içeriğine, %30,74'le hijyene, %20,63'le raf ömrüne ve %16,00'ı ile fiyata daha fazla önem vermektedir. Hanehalkının %42,51'i için UHT, %28,26'sı için Pastörize ve %29,23'ü için Açık süt seçimi uygun olmaktadır. Bu kriterleri dikkate alarak tüketiciler için en uygun süt tipi UHT süttür. Teklif edilen fiyat arttıkça hanehalkının ödeme istekliliği azalmaktadır. Probit modeli sonuçlarına göre tüketicilerin 1 lt süt için fazladan ortalama 53,11 krş ödemeye razı oldukları belirlenmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study was to determine whether or not households of Erzurum province consume sterilized, pasteurized and raw milk; to identify a general profile of consumer preferences; and to determine factors influencing consumer preferences. In order to ensure a homogeneous uniformly participation among consumers representing Erzurum province, the research area was divided into three sub-districts as Palandoken, Yakutiye and Aziziye. The number of households in each district was determined through proportional methods. Sample size of the study was found as 384 using ?Unclustered Probability Sampling Method?. The factor analysis was used to find out the factors affecting consumer preferences on pasteurized, sterilized and raw milk, and to reduce these factors. As for the segmentation of consumers and bringing out the profile of each segment, cluster analysis was used. AHP method was used to determine the most appropriate drinking milk type for consumers. To determine how much consumers were willing to pay extra for safer drinking milk, willingness to pay method (WTP) was used. While 95.00%, 71.35% and 71.88% of households consumed UHT, pasteurized and raw milk, respectively; 52.08% of households consumed all three types of milk. Based on the sum of first three preferences, 82.19 % , 79.45%, 49.59% and 41.64% of households took into consideration expiration date, brand-name, price and nutrient content in UHT milk, respectively. As for the pasteurized milk, 85.49%, 74.09% and 54.74% of the households paid attention to freshness, place of purchase and price, respectively. 89.86%, 77.90%, 74.64% and 24.28% of the households, on the other hand, watched out for product hygiene, odorless product, well known manufacturer and nutrient content in raw milk, respectively. In drinking milk, households cared more about nutrient content, hygiene, shelf-life and price with 32.64%, 30.74%, 20.63% and 16.00%, respectively. UHT milk, pasteurized milk and raw milk preferences were appropriate for 42.51%, 28.26% and 29.23% of households, respectively. Based on these results, UHT milk was the most appropriate drinking milk type for consumers. As bidding price increases, the willingness of household to pay extra decreases. According to the probit model results, the willingness to pay of consumers for one liter of milk was 53.11 krs on average.