Karşılaştırmalı olarak Kırgızistan ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarında insan haklarının korunması
As the constitution of the Republic of Kyrgyzstan and Turkey in comparative human rights protection
Yazar: CHYNAR OROZALIEVA
Danışman: PROF. DR. HASAN TUNÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Hukuk = Law ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Türkiye = Turkey ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Devletin insan haklarına saygı göstermesi, bu hakların devlete karşı korunması ve devletçe teminat altına alınması, ancak 18.asrın sonlarına doğru ciddi bir eğilim olarak ortaya çıkmış ve birbirini izleyen belli resmi bildiri ve belgelere konu olmuştur. İnsan hakları kavramı dinamik bir kavram olup, tarihe ve mekâna göre çeşitli şekillerde tanımlanmıştır. Fakat hangi devirde olursa olsun, insanın sahip olması gereken haklar bulunmaktadır.Tüm insanların hiçbir ayırım gözetmeksizin yalnızca insan olmalarından dolayı eşit, özgür, onurlu yaşama hakkına sahip olması halinde insan haklarının varlığından söz etmek mümkündür. Dolayısıyla herkes cinsiyet, ırk, renk, dil, din, yaş, düşünce farkı, zenginlik, ulusal veya toplumsal köken gibi farklılıklar olmaksızın kanunlar ve devlet karşısında eşit olmalıdır. Bu özelliklerinden dolayı da insan hakları, dünyada konuşulan bir konudur.İnsan haklarının önemi gün geçtikçe daha geniş çapta kabul görmekte, haklar daha geniş çerçevede koruma altına alınmaktadır. Devletler, uluslararası düzeyde bir araya gelerek insan haklarıyla ilgili sözleşmeleri kaleme almışlardır. Birleşmiş Milletler seviyesinde insan haklarıyla ilgili yüzden fazla belge bulunmaktadır. Ayrıca bölgesel düzeyde geçerli belgeler de bulunmaktadır. Bu çalışmada bütün sözleşmelerden bahsedemesek de, insan hakları konusunda önemli olan belgeleri ele alacağız.Çalışmamızın birinci bölümünde insan hakları kavramı, insan haklarının niteliği, bu hakların tarihi gelişimi ve genel korunmasından bahsedilecektir. İkinci bölümünde Kırgız Cumhuriyeti'nin, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin dağılmasından önceki ve sonraki temel yapısı ve insan haklarının anayasal korunması incelenecektir. Çalışmanın amacı, Kırgızistan'ın bağımsızlık sonrası kabul ettiği anayasasında, yıllardır yapılan değişiklikler sonucunda insan hakları temel ilkelerine önem verildiğini, Kırgız Cumhuriyeti'nin zamanla uluslararası sözleşmeleri kabul ettiğini ve bu sayede dünyada küçük demokrasi adası olarak tanındığını göstermektir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kısaca tarihi gelişimi, insan haklarının siyasal ve yargısal açıdan korunması ve sivil toplum kuruluşları tarafından korunması ayrıca çalışmanın üçüncü bölümünde yer almaktadır. Son olarak dördüncü bölümde uluslararası hukukta insan haklarının korunması başlığı altında ele alınır. Bu bölümün birinci kısmında BM anlaşması genel bilgileri, BM anlaşmasında insan haklarının gelişmesi, ikinci kısmında bölgesel korunmalar olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Amerika İnsan Hakları Sözleşmesi, Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı ele alınır.Anahtar Sözcükler:1. İnsan Hakları2. Kırgızistan3. Türkiye Cumhuriyeti4. Devlet5. Bağımsızlık

Abstract:
Towards the end of the 18th century, government?s respect to human rights, these rights? protection against the government and guaranteed by the government came on the scene as an important tendency and became a matter of successive certain proclamations and documents. Being a dynamic concept, human rights defined variously according to the places and the dates. However, there exist some rights that every individual has being a human in every single period of time.It can be talked about the existence of the human rights if all people have the right of having equal, free and self- respecting lives because of just being human without any unequal treatment. So, everybody should be equal in the presence of the government and the laws without any differences like sex, race, color, language, religion, age, and difference of opinion, wealth, national or social origin. Human rights with these characteristics are a subject discussed around the whole world.The significance of the human rights is accepted widely day by day, the rights are protected comprehensively. The governments drew up agreements related to the human rights coming together internationally. There are more than a hundred documents related to human rights on the rank of the United Nations. Besides, there exist some regionally valid documents. In this study, we will consider important documents although we could not mention all agreements.In the first part of our study, it will be mentioned about the concept of human rights, its attributes, the historical improvement and general protection of these rights. In the second part, the fundamental structure and the constitutional protection of the Republic of Kyrgyz before and after the disintegration of the Union of Soviet Socialist Republics will be examined. The aim of the study is to show that Republic of Kyrgyz considered human rights important in the constitution accepted after the independence in which some changes made for years, accepted international agreements and so was known as a small democracy island. Also, the summary of the historical development of Turkish Republic, the political protection, the protection by law and the protection by Civilian Society Organizations of human rights are located in the third part of the study. Lastly, in the forth part of the study, under the topic named the protection of the human rights in the international law in the first section general information about United Nations Pact and the improvement of the human rights in United Nations Pact; in the second section as regional protections European Human Rights Protocol, American Human Rights Protocol and African Human and National Rights Provision will be considered.Key Words:1. Human Rights2. Kyrgyz3. Turkish Republic4. Governments5. İndependence