Alkol kullanım bozukluğu olan hastalarda ödül ve ceza mekanizmasının karar verme üzerine etkisi
The effect of reward and punishment mechanism on decision-making in patients with alcohol use disorder
Yazar: MEHMET CAN SOYLU
Danışman: DOÇ. DR. NABİ ZORLU
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolle ilgili bozukluklar = Alcohol-related disorders ; Karar mekanizması = Decision mechanism ; Karar verme = Decision making ; Ödül = Reward

Özet:
Amaç: Alkol kullanım bozukluğu, kişinin fazla ve kontrolsüzce alkol kullandığı, gündelik hayat, iş hayatı ve aile hayatı gibi hayatın önemli alanlarında ciddi işlevsellik kaybı ile gidebilen, yaygınlığı gittikçe artan önemli bir hastalıktır. Beyin ödül sistemi ise, öğrenme, karar verme gibi bilişsel süreçleri içinde barındıran, haz verici eylemi harekete geçirmeye yönelik motivasyon oluşturan, öfori, keyif gibi pozitif duyguları içeren beyin yapıları ve yolaklarından oluşan bir sistemdir. Ödül sisteminin temel nörotransmitteri dopamindir. Alkol kullanım bozukluğu ile beyin ödül sisteminin ve karar verme mekanizmasının ilişkili olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada alkol kullanım bozukluğu tanısı olan kişilerle sağlıklı kontrollerin ödül-ceza sistemi ve karar vermedeki olası farklılıklar açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. 
Yöntem: Çalışmanın örneklemi 36 deney ve 39 kontrol grubundan oluşmuştur. Deney grubunu İKÇÜ Atatürk EAH AMATEM kliniğine tedavi amacıyla başvurmuş, alkol kullanım bozukluğu tanısı almış, tedavinin detoksifikasyon aşamasını tamamlamış ve bu aşamanın tamamlanmasının üzerinden en az 3 gün geçmiş 36 erkek hasta oluşturdu. Kontrol grubu ise herhangi bir ruhsal hastalık tanısı olmayan 39 sağlıklı erkek gönüllüden oluştu. İki gruba da depresyonu ve bilişsel bozuklukları dışlamak amacıyla Hamilton depresyon ölçeği, sayı dizisi testi, sayı sembolleri testi uygulandı. Ödül mekanizması ve karar verme mekanizmasının karşılaştırılması, iki gruba da Probabilistic Selection Task uygulanarak yapıldı. 
Bulgular: Yapılan analiz sonucunda Probabilistic selection task ile ölçülen ödül öğrenme değeri ve ceza öğrenme değeri, sağlıklı kontrol grubu ve Alkol kullanım bozukluğu hastalarında benzer özellikler göstermiştir ve fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (Sırasıyla F=0,060, p=0,807 ve F=1,463, p=0,230). Benzer şekilde ödüle yaklaşma değeri ve zarardan kaçınma değeri iki grupta da benzer sonuçlandı, istatistiksel olarak iki grup arasında anlamlı fark saptanmadı (Sırasıyla F=0,629, p=0,430 ve F=0,817, p=0,369) 
Sonuç: Alkol kullanım bozukluğu olan bireyler ile sağlıklı kontroller arasında ödül öğrenme performanslarının benzer olduğu görülmüştür. Araştırmanın daha büyük ve remisyonda olan, alkol kullanımı sürmekte olan kişiler gibi farklı örneklem gruplarında da yapılması önerilir.

Abstract:
Aims: Alcohol use disorder is an important disease whose prevalence is increasing, with excessive and uncontrolled use of alcohol, which can lead to serious loss of functionality in important areas such as daily life, work life and family life. The brain reward system, on the other hand, is a system consisting of brain structures and pathways that include cognitive processes such as learning and decision-making, create motivation for activating pleasurable action, and include positive emotions such as euphoria and pleasure. The main neurotransmitter of the reward system is dopamine. It is thought that alcohol use disorder is associated with the brain reward system and decision-making mechanism. In this study, it was aimed to investigate individuals with alcohol use disorder and healthy controls in terms of possible differences in reward-punishment system and decision making.
Method: The sample of the study consisted of 36 experiment and 39 control groups. Experiment group consisted of 36 male patients who applied to the IKÇU Atatürk EAH AMATEM clinic for treatment, were diagnosed with alcohol use disorder, completed the detoxification phase of the treatment and three days have passed since. The control group consisted of 39 healthy male volunteers without a diagnosis of any mental illness. Hamilton depression scale, digit span test, digit symbol substitution test was applied to both groups in order to exclude depression and cognitive disorders. Comparison of reward mechanism and decision making mechanism was done by applying Probabilistic Selection Task to both groups.
Results: As a result of the analysis, reward learning value and punishment learning value measured with the Probabilistic selection task showed similar characteristics in the healthy control group and alcohol use disorder patients, and the difference was not statistically significant (F=0.060, p=0.807 and F=1.463, p=0,230, respectively). Similarly, approach to reward value and harm avoidance value were similar in both groups, no statistically significant difference was found between the two groups (F=0.629, p=0.430 and F=0.817, p=0.369, respectively).
Conclusion: Reward learning performances were found to be similar between individuals with alcohol use disorder and healthy controls. It is recommended that the research be conducted in different and larger sample groups, such as those who are in remission and who continue to use alcohol.