İlköğretim okullarında şiddetin yaygınlığı: Okul iklimi, okul kültürü ve fiziksel özellikler
The prevalence of violence in elementary schools: School climate, school culture and physical conditions
Yazar: ÖZLEM KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ YURTAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adana-Seyhan = Adana-Seyhan ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Kültür = Culture ; Okul iklimi = School climate ; Okul kültürü = School culture ; Okul yöneticileri = School administrators ; Öğrenciler = Students ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışmanın amacı, şiddetin görüldüğü ilköğretim okullarında öğrenci ve öğretmenlerin okul iklimi ve okul kültürünü nasıl değerlendirdiklerini ortaya çıkarmak ve bu okullardaki fiziksel ortamın nasıl olduğunu incelemektir. Araştırmanın evrenini, 2009-2010 Eğitim-Öğretim yılında Adana ilinde Seyhan ilçesi Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı, şiddet olaylarının yaşandığı ilköğretim okullarına devam eden 5., 6., 7. ve 8. sınıf öğrencileri ile öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise, Seyhan RAM ( Rehberlik Araştırma Merkezi) tarafından belirlenen şiddet açısından risk taşıyan okulların listesi temin edildikten sonra, uygun örnekleme yöntemi temele alınarak bu okullar içinden seçilen 3 okuldan oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini 197'si kız, 214'ü erkek olmak üzere 411 öğrenci ile 62'sikadın, 15'i erkek 77 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kapsamlı Okul İklimi Değerlendirme Ölçeği (Comprehensive Assesment of School Enviroment CASE), Okul İklimiBelirleme Anketi (Organizational Climate Description Questionnaire, OCDQ), Okul Kültürü Ölçeği (School Culture Survey) ve okulların fiziksel koşullarını belirlemek için araştırmacı tarafından hazırlanan gözlem formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile değerlendirilip anlamlılık derecesi p<,05 olarak kullanılmıştır. Bu araştırmada kız öğrencilerin okul iklimini algılamalarına yönelik olarak yol gösterme, dersyönetimi, cinsel taciz ve cinsiyet ayrımcılığına yönelik algılamaları erkek öğrencilere göre daha olumlu olduğu; alt sınıflarda okuyan öğrencilerin okul iklimi algıları ise üst sınıflarda okuyan öğrencilere göre daha olumlu bulunmuştur. Güvende hissetme boyutunda ise 8. sınıfta okuyan öğrencilerin algıları daha yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin okul iklimi ve okul kültürü algılamalarının cinsiyete göre değişmediği saptanmıştır. Öğretmenlerin aynı okulda çalışma sürelerine göre okul iklimi algıları ?anlayış gösterme? alt boyutu için 11 yıl ve daha fazla çalışanların algılamalarının bu boyutlarda daha olumlu olduğu; okul kültürü algılarında ise ?öğretmen işbirliği? ile ?amaç birliği? alt boyutlarında anlamlı farklılık olduğu ve 11 yıl ve daha fazla çalışanların daha olumlu olduğu bulunmuştur. Şiddetin görüldüğü okulların, okul mevcutlarının kalabalık olduğu, fiziksel olanakların yeterli düzeyde olmadığı, okul bina ve bahçesinin yetersiz olduğu saptanmıştır.Anahtar Sözcükler: Okul Şiddeti, Okul İklimi, Okul Kültürü, Okulun Fiziksel Koşulları.

Abstract:
The purpose of this study was to examine both the students' and teachers' evaluations about the school climate and the school culture in elementary schools where violence takes place and to examine the physical conditions in these schools. The population consisted 5th, 6th, 7th and 8th grade students and their teachers where violence incidents were experienced during the years 2009-2010 in public schools in Seyhan, Adana. The sample of the study consisted 3 schools basing the proper sample method, after determining the list of schools having the risk of violenceby Seyhan RAM ( Counselling Research Center). Participants included 411 students (197 female and 214 male), and 77 teachers (62 female and 15 male). In this study, as a data collecting means Comprehensive Assesment of School Environment CASE, Organizational Climate Description Questionnaire, OCDQ, School Culture Survey was used and an observation form prepared by the researcher was used to determine the physical conditions of the schools. The collected data was evaluated with independent samples t test and fixed effects variance analysis and as thesignificance level p<,05 was used. The results showed that girls had positive perceptions of guiding, lesson management, sexualharrassment and sexual discrimination compared to boys; youngerstudents had more positive perceptions about the school climate then older students. It was found that 8th grade students felt safer than any other grades. It was also found that the gender of the teachers had no role in their perceptions about the school climate and the school culture. For the teachers regarding their experience in the same school, their 'indulgence' for school climate was 11 years and for those who works in the same school longer, it was more positive; in their school climate perceptions there was a significant difference in the subdimensions of 'teachers collaboration' and 'common goal' and the ones working 11 years or more were more positive. It was revealed that in the schools with violence, the school population was high, the physical conditions, the building and the playground were inadequate.Keywords: School Violence, School Climate, SchoolCulture, Physical Conditions of the School.