Hemşirelik hizmeti sunan sağlık personelinde malpraktis:Konya örneği
Nursing service presented health personnel:Konya example
Yazar: HANDAN ALTUNKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSA ÖZATA
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Hemşirelik hizmeti sunan hemşire, ebe ve acil tıp teknisyenlerinde (A.T.T), tıbbi hata oranlarını, nedenlerini ve türlerini belirlemek ve Malpraktise Eğilim Ölçeği'ni geliştirerek geçerlilik ve güvenilirliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen bu çalışma, tanımlayıcı ve metodolojik araştırma türüne uygun olarak düzenlenmiştir. Araştırmaya farklı hastanelerde fiilen hemşire olarak görev yapan 240 sağlık personeli dahil edilmiştir. Veri toplama işlemi 10/10/2008- 29/02/2009 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veri toplanmasında araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ve Malpraktise Yatkınlık Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan veriler üzerinde tanımlayıcı istatistiki analziler, ki-kare testi, bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi, Tukey HSD testi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır.Malpraktise Eğilim Ölçeğinin içerik-kapsam geçerliliği Kapsam Geçerlik Oranı İndeksi ile yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirlik analizi; Madde-Toplam-Madde Korelasyonları ve Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı ile; yapı geçerliği ise Doğrulayıcı Faktör Analizi ile gerçekleştirilmiştir. Faktör Analizi öncesinde, örneklem yeterliliğini saptamak için KMO analizi ve örneklem sınama büyüklüğünü saptamak için Barlett Testi yapılmıştır. KMO analizi sonucu 0.899 ve Barlett Testi sonucu 8,954 olarak hesaplandığından (p<0,01) örneklem büyüklüğünün Faktör Analizi için yeterli ve uygun olduğu anlaşılmıştır. Araştırmada Cronbach Alpha Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,954 olarak hesaplanmıştır. Maddelerin korelasyon toplam puanlarının ise 0.25'ten büyük olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle ölçeğin ileri düzeyde güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır. Ölçeğin faktör yapısının incelenmesinde Temel Bileşenler Analizi (Principal Component Analysis) ve Varimax Rotasyon yöntemi kullanılmıştır. Faktör Analizi sonucunda 5 boyutlu ve 49 maddeli bir ölçeğe ulaşılmıştır.Araştırmanın gerçekleştirildiği hastanelerde en çok görülen tıbbi hata türlerinin; hastane enfeksiyonları, yatak yaraları, ameliyat sonrası komplikasyonlar, hastanın kaçması ve ameliyat komplikasyonları olduğu belirlenmiştir. Tıbbi hata nedenlerinin başında ise; iş yükünün fazla olması, çalışan hemşire sayısının az olması, hemşirelere görev dışı işlerin yüklenmesi, stres ve yorgunluk gelmektedir. Malpraktise Eğilim Ölçeği'nden elde edilen bulgulara göre; ilaç ve transfüzyon uygulamaları, düşmeler, hastane enfeksiyonları, hasta izlemi/malzeme güvenliği ve iletişim boyutlarında, hemşirelerin malpraktise yatkınlık düzeylerinin düşük olduğu belirlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Sağlık personeli Tıbbi Hatalar (Malpraktis), Hasta Güvenliği.

Abstract:
The study was carried out to investigate the rates, causes and types of malpractices in the health personnel.It was designed as a descriptive and methodoligal research so that Malpractice Susceptibility Scale should become beneficial in the literature of nursing. Working actively in various hospitals, 240 health care workers were enrolled into the study. The data were pooled between October 10, 2008 and February 29, 2009. In order to accumulate the data, the form of Personal Information and the Malpractice Susceptibility Scale developed by the researcher were used. Accumulated data were analyzed in terms of descriptive statistical analysis, student?s chi square test, t test in independent groups, one way variant analysis, Tuckey?s HSD test and confirmatory factor analysis.Content validity of Malpractice Susceptibility Scale was performed via Content Validity Index. The analysis of internal consistency-reliability of the scale was performed using the Correlations of Item-Total-Item and the coefficiency of Cronbach Alpha Reliability; however, structural validity was performed via Confirmatory Factor Analysis. Prior to Factor Analysis, Barlett?s Test was used to determine the size of sample examination, and KMO analysis to determine the sample sufficiency. Because the scores of KMO analysis and Barlett?s test were found as 0,899 and 8,954, respectively ( p<0,01 ), the sample size was understood to be appropriate and sufficent for Factor Analysis. In the study, the coeffinciency of Cronbach Alpha Alpha internal consistency was calculated to be 0,954. Correlation total scores of the items, however, were determined to be higher than 0,25. Therefore, it was concluded that the scale is reliable, to a large extent. In the investigation of the structures of the factors in the scale, Principal Component Analysis and Varimax Rotation Method were used. As a result of Factor Analysis, a scale consisting of 5 dimensions and 49 items was made up.The most commonly encountered malpractices in hospitals where the study was carried out were determined as follows: hospital infections, bed injuries, post operative complications, departures from the hospital by patients and complications of operations.Main causes of medical malpractices were the following: much workload, less number of working nurses, employing nurses out of their responsibilities, stress and exhaustion. Under the light of the data obtained from Malpractice Susceptibility Scale, it was determined that the level of the nurses? susceptibility to malpractices is low in terms of the features, such as practices of drgus and transfusion, downfalls, hospital infections, monitoring of patients/ safety of materials and communication.Key Words: Health personnel, Medical malpractices, Patient safety