Zonguldak Gümeli yöresi'ndeki anıt porsuk (Taxus baccata L.)'un  çelikle üretilmesi üzerine bir araştırma
A research on cutting propagation of monument common yew  (Taxus baccata L.) in Zonguldak-Gümeli region
Yazar: NESLİHAN ATAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN OKTAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Anıtsal ağaçlar = Monumental trees ; Köklenme = Rooting ; Taxus baccata = Taxus baccata ; Çelik köklendirme = Cutting rooting ; İndol butirik asit = Indole butyric acid

Özet:
Bu çalışmada her türlü zorlu iklim koşullarına adaptasyon sağlayarak günümüze ulaşan, anıt Porsuk (Taxus baccata L.)'un ex-situ koruma yöntemlerinden çelikle çoğaltım olanakları incelenmiştir. Böylece genetik rezerv değeri taşıyan anıt ağaçların genetik kaynakları koruma yöntemlerinden çelikle üretim yöntemiyle zamana bağlı kalınmadan daha hızlı, seri ve aynı anda aynı özelliğe sahip birçok bitki üretilmesi hedeflenmiştir.
Araştırma alanı olarak Zonguldak Ereğli Orman İşletme Müdürlüğü sınırlarındaki Gümeli tabiat anıtı içerisinde bulunan Porsuk meşceresi seçilmiştir. Çalışmada köklendirme ortamı olarak perlit kullanılmıştır. Porsuk'un çelikle üretiminde Zonguldak Gümeli yöresinden Nisan ve Ağustos ayları olmak üzere iki farklı dönemde alınan sert ve yumuşak çelikler, Indolbütrik Asit'in %0.1, %0.3 ve % 0.5'lik dozlarıyla muamele edilerek sera koşullarında uygun şartlarda köklenmeye alınmıştır. Ayrıca kontrol gurubu oluşturulmuştur. Uygulanan bu dozların kök oluşumunu hızlandırıcı, kök sayısı ve kalitesini artırıcı özellikler üzerine etkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
Zamanın ve farklı dozlarda kullanılan IBA'nın köklenme yüzdesi, kök uzunluğu ve kök sayısı üzerinde anlamlı bir etkisi ortaya çıkmamıştur. Bununla birlikte Nisan ayında dikilen sert çeliklerde en iyi köklenme %0.1'lik IBA dozu uygulamasıyla %18 olarak bulunmuştur.
Biyoçeşitlilik için önemli bir kaynak değeri oluşturan türlerin bulunduğu yaşam alanlarını ve ender genotiplerinide temsil ederek aynı zamanda biyogenetik rezerv değeri taşıyan anıt ağaçlar koruma altına alınmalıdır. Taşıdıkları değerler ve ender olmalarından dolayı anıt ağaçlar düzeyinde yapılacak genetik kaynakları koruma yöntemi çalışmaları bir an önce artırılmalıdır.

Abstract:
In this study, cutting propagation possibilities of Monument Common Yew (Taxus baccata L.) which has survived by adapting to all types of hard climate changes were studied. By the way, it was aimed to produce many plants faster and serially that have the same genetic characteristics.
Common Yew stands in Gümeli Nature Reserve in Zonguldak-Ereğli Forest Enterprise borders were chosen as research area. Hard and softwood cutting were taken in two different periods, April and August. Perlite was used as rooting medium. The cuttings were treated with 0.1%, 0.3% and 0.5% doses of Indolebutyric Acid and have been rooted under appropriate conditions in greenhouse. Also control group was formed. The effect of these doses on the properties of enhancing root formation, root number and quality were tried to be revealed.
There was no significant effect of IBA in different doses and time on rooting percentage, root length and root number. However, the best rooting (18%) was found in hardwood cuttings treated with 0.1% IBA dose and planted in April.
Monument trees carrying biogenetic reserve value must be protected by representing the habitats where the important species are located, form an important resource value for rich biodiversity and rare genotypes. Methods of conserving genetic resources at the level of monumental trees should be increased.