Hava savunma tanımlama alanları
Air defense identification zones
Yazar: ALEYNA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN GÜNEYSU
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Uluslararası Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Hava Savunma Tanımlama Alanı (Air Defense Identification Zones -ADIZ-), yabancı uçakların bu alan içinde, yerel makamlara kendilerini tanıtmalarını ve hava trafik kontrolü ile temas halinde kalmalarını gerektirir. 1950'lerden beri uygulamada yer alan ve bir süre uygulanma etkinliğini kaybeden ADIZ'ler, ABD'de meydana gelen ikiz kule saldırılarının ardından tekrar canlanmıştır. Ayrıca Çin, doğu sahilindeki sular üzerinde bir ADIZ kurduğunu açıklamasıyla 23 Kasım 2013'ten sonra ADIZ uygulaması uluslararası hukukta tartışma konusu olmuştur. Şu anda mevcut olan istatistiklere göre, ADIZ'e sahip yaklaşık 27 devlet vardır. Söz konusu devletlerden bazıları ulusal hava sahasında, bazıları hem ulusal hem de uluslararası hava sahasında, bazıları da sadece uluslararası hava sahasında ADIZ oluşturmuştur. Bu devletler ADIZ'lerde uçakların uyması gerektiği kuralları belirlemekte ve bu kurallara riayet edilmemesi durumunda alınacak önlemleri önceden bildirmektedir. ADIZ'leri doğrudan düzenleyen uluslararası hukuk normu bulunmamaktadır. Dolayısıyla ADIZ, uluslararası hukukta belirsiz bir yasal dayanağa sahiptir. Bu tezde uluslararası hukukun kaynakları arasında ADIZ oluşturmanın ve yönetmenin yasal dayanağının olup olmadığı incelenecektir. Bu çerçevede söz konusu çalışma, ADIZ'lerin net bir şekilde yasal temele sahip olmadığını ve ADIZ'in devletlerin egemenlik yetkisini genişletmek gibi hukuka aykırı amaçlara hizmet etmesi için kullanılabileceğini iddia etmektedir. Söz konusu tez, ADIZ uygulamasının uluslararası hukuka aykırılık teşkil etmesini önlemek adına yasal temel oluşturulması gerektiğini vurgulamaktadır.

Abstract:
Air Defense Identification Zones (ADIZ) require foreign aircraft to identify themselves to local authorities and remain in contact with air traffic control within this area. ADIZs, which have been in practice since the 1950s and lost their effectiveness for a while, were revived after the twin tower attacks in the US. Moreover, after November 23, 2013, when China announced the establishment of an ADIZ in the waters off its eastern coast, the implementation of ADIZs became a subject of debate in international law. According to currently available statistics, there are approximately 27 states with ADIZs. Some of these states have established ADIZs in national airspace, some in both national and international airspace adjacent to their coasts, and some only in international airspace adjacent to their coasts. These states set out the rules to be followed by aircraft in ADIZs and notify in advance the measures to be taken in case of non-compliance with these rules. There are no international law norms directly regulating ADIZs. Therefore, the ADIZ has an uncertain legal basis in international law. This thesis will examine whether there is a legal basis for establishing and administering ADIZs among the sources of international law. In this framework, this study argues that ADIZs do not have a clear legal basis and that ADIZs can be used to serve unlawful purposes such as expanding the sovereignty of states. Furthermore, this thesis emphasizes the need to establish a legal basis in order to prevent ADIZ implementation from contravening international law.