Çağdaş sanatın ekonomi politiği ve neoliberalizmin gölgesinde yeni medya sanatı
The political economy of contemporary art and new media art in the shadow of neoliberalism
Yazar: HAZAL AROL
Danışman: DOÇ. DR. YUDUM AKKUŞ GÜNDÜZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Bilgi ekonomisi = Knowledge economy ; Güncel sanat = Contemporary art ; Keynesyen ekonomi = Keynesian economy ; Liberal ekonomi = Liberal economy ; Siyasal ekonomi = Political economics ; Çağdaş sanat =

Özet:
Bugün pek çok kuramcı 1980'li yılları kültürel ve siyasi düzeyde önemli değişimlerin yaşandığı bir eşik olarak işaret etmektedir. Bu durumun temel nedenlerinden bir tanesi, 1980'li yıllar ile birlikte o zamana kadar hakim olan "ekonomi politik" teoride meydana gelmiş olan radikal değişimdir. Ekonomi politik yaklaşımlar, yalnızca iktisadi ya da siyasi teorilere indirgenemeyeceğinden ötürü bu değişim oldukça önemlidir. Marx'ın alt ve üst yapı olarak modellediği sistemin de göstermiş olduğu üzere ekonomi politik teoriler, toplumların kültür ve sanat anlayışları üzerinde de belirleyici bir rol oynamaktadırlar. Bu bağlamda 1980'li yıllar ile birlikte anaakım iktisadi teori haline gelen neoliberalizmin, kültürel düzeyde meydana getirdiği değişimleri inceleyebilmek mümkündür. İlgili tezde de, neoliberal iktisadi politikaların, çağdaş sanat anlayışı üzerindeki etkilerinin incelenmesi hedeflenmektedir. Çalışmanın temel savı, mevcut ekonomi politik teorinin çağdaş sanat eserlerini kendi felsefesi doğrultusunda "sanatsal değerden" çok, "ekonomik değer" üretiminin merkez haline geldiği yeni bir zemine taşımış olduğudur. Bu çerçevede bahsi geçen dönüşümün örneklendirilebilmesi adına, çağdaş sanatın son dönemde popülerliği giderek artmakta olan "yeni medya sanatı" başlığı mercek altına alınmıştır. İlk bakışta neoliberalizmin iktisadi organları, sanat kurumları ve akabinde yaratılan "sanat piyasası" ile masumane bir "işbirliği" içerisinde görünmektedir. Fakat bulgular göstermiştir ki neoliberalizmin "görünmez eli", sanatı ve sanatçıyı varsıllaştırmayı değil, yalnızca kendi ideolojisinin sınırlarını sanatsal zemine doğru genişletmeyi ilke edinmiştir. Günün sonunda neoliberalizm, yaşamın tüm alanlarında olduğu gibi yeni medya sanatına ait sanatsal üretimleri de dijitalleşen piyasa koşullarına entegre etmeyi başarmıştır.

Abstract:
Many theorists today consider the 1980s as a threshold marked by numerous cultural and political changes. One of the main reasons for this is the radical shift that occurred in the "political economy" theory, which had been dominant until the 1980s. This change is significant because political economy approaches cannot be reduced solely to economic or political theories. As demonstrated by Marx's model of the base and superstructure system, political economy theories also play a decisive role in shaping the cultural and artistic understanding of societies. In this context, it is possible to examine the changes brought about by neoliberalism, which became the mainstream economic theory in the 1980s, at the cultural level. Accordingly, this thesis aims to uncover the effects of neoliberal economic policies on the contemporary understanding of art. The main argument of this study is that the existing economic theory has shifted contemporary artworks from the realm of "artistic value" to a new foundation where "economic value" has become central. In order to illustrate this transformation, the focus has been placed on "new media art," which has been increasingly popular in recent times. At first glance, the economic organs of neoliberalism seem to be in a seemingly innocent "collaboration" with art institutions and the subsequently created "art market." However, findings have shown that the "invisible hand" of neoliberalism has not aimed to enrich art and artists but rather to expand the boundaries of its ideology into the realm of art. Ultimately, neoliberalism, like in all aspects of life, has succeeded in integrating artistic creations belonging to new media art into market conditions.