Ahşap yapılarda taşıyıcı sistem özellikleri ve güçlendirmelerinin Çorum Veli Paşa hanı yapısında incelenmesi
An examination on the structural systems in timber buildings and their strengthening methodologies: Veli Paşa han
Yazar: NURBANU ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ZÜBEYDE ÖZLEM PARLAK BİÇER
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ahşabın; bulunduğu coğrafyalarda kolay ulaşılabilir, kolay işlenebilir, ekonomik ve dayanıklı bir malzeme olmasından dolayı, dünyanın çeşitli ülkelerinde ve ülkemizde ahşap taşıyıcı sistem ile inşa edilmiş yapılar görmek mümkündür. Bu yapılardan; bulundukları ülkenin/bölgenin geleneksel ahşap mimarisini yansıttığı için UNESCO Dünya Miras Listesi'nde yer alan ve/veya bulundukları ülkenin ulusal koruma kurullarınca Korunması Gerekli Kültür Varlığı olarak tescillenen yapılar ile bu yapıların restorasyon çalışmalarında uygulanan güçlendirme yöntemleri incelenmiştir. Alan çalışmasına öncü olması amacıyla 7 adet geleneksel Çorum evi incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda Çorum Veli Paşa Hanı taşıyıcı sistemi ele alınmıştır. Ayrıca handa mevcut durumda devam eden restorasyon ve güçlendirme çalışmaları değerlendirilerek, özellikle yapının taşıyıcı sistemindeki çalışmalara önerilerde bulunulmuştur.
Taşıyıcı sistemi, mekânsal özellikleri ve cephe nitelikleri ile Çorum ve Türk mimarisi için özel bir yapı olan Veli Paşa Hanı'nın restorasyon çalışmaları ile korunarak uzun süre daha yaşatılması planlanmaktadır. Yapım sistemi olarak geleneksel Çorum evlerine benzeyen, taşıyıcı sisteminin tamamında ahşap kullanılan yapıda uygulanacak güçlendirme yöntemlerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi; hem söz konusu yapı için hem de benzer yapılarda gerçekleştirilecek çalışmalar için önem taşımaktadır. Dünyadaki ve ülkemizdeki geleneksel yapı örnekleri ve bu yapılara uygulanan güçlendirme yöntemlerinin incelenmesi ile elde edilen veriler doğrultusunda; Veli Paşa Hanı'nda uygulanan onarım ve güçlendirme yöntemlerinin olumlu, olumsuz yönleri değerlendirilmiş ve söz konusu yöntemler için önerilerde bulunulmuştur. Bu tezin; ülkemizdeki geleneksel ahşap yapıların strüktürel güçlendirme uygulamalarında yapılacak diğer çalışmalara katkı sağlaması amaçlanmaktadır.

Abstract:
Timber structural systems in construction are frequently observed in the local architecture of different geographies in the world. There are several reasons of using timber in architecture such as being easy to access and process, economic and durable material. Some timber structures in the UNESCO World Heritage List or registered as cultural heritage site in their country are examined to understand and evaluate the restoration and strengthening methodology.  Furthermore, seven traditional Çorum houses constructed with timber structural systems are investigated as a preliminary research. After these examinations, the structural system of Veli Paşa Han in Çorum is analyzed regarding the evaluation of the ongoing restoration works in the building and suggestions for the structural system are explained.
Veli Paşa Han is a peculiar example of the Turkish architecture in Çorum. Thus, it is aimed to be preserved for future generations considering its structural system, spatial features and facade details.  Examination and evaluation of the strengthening methods of the timber structure which is similar to the traditional houses of Çorum is crucial for the upcoming studies of Veli Paşa Han and similar buildings. In accordance with the results of the analysis of the selected traditional buildings in country-wide and world-wide, the strengthening methods applied in Veli Paşa Han is evaluated in positive and negative manners and their alternatives are discussed. Thus, this thesis is expected to contribute to the theoretical and applied studies on the strengthening of timber structural systems in Turkey.