Diş hekimliğinde kullanılan bazı cihazların elektrik ve elektromanyetik alanlar açısından çevresel ve mesleki kirlilik ölçümleri
Environmental and occupational pollution measurements of some instruments used in dentistry in terms of electric and electromagnetic fields
Yazar: MEHMET GÜVEN
Danışman: PROF. DR. ERDAL EROĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental aygıtlar = Dental instruments ; Diş hekimliği = Dentistry ; Elektrik alanları = Electric fields ; Elektrik motorları = Electric motors ; Elektromanyetik alanlar = Electromagnetic fields ; Elektromanyetik kirlilik = Electromagnetic pollution ; Manyetik alanlar = Magnetic fields

Özet:
Gelişen teknolojiyle beraber hayatımızı kolaylaştıran elektrikli aletler yaşamımızın her alanına girmiş bulunmaktadır. Bununla birlikte elektrik, manyetik ve elektromanyetik alanlar da hayatımızın yadsınamaz parçaları haline gelmişlerdir. Tüm meslek gruplarında olduğu gibi diş hekimliğinde de elektrikli aletlerin kullanımı gün geçtikçe artmakta ve birçok aletin elektrikli versiyonları üretilmektedir. 
Bu çalışmanın amacı diş hekimliği kliniklerinde rutin olarak kullanılan dental ünite bağlı elektrikli mikromotor ve elektrikli mikromotora takılan kırmızı kuşak ve mavi kuşak anguldurvaların kullanımları sırasında meydana getidikleri elektrik, manyetik ve elektromanyetik alanların ölçülmesi, diş hekimleri ve hastaları üzerinde oluşturabilecekleri zararlı etkilerin değerlendirilmesidir.
Bu tez çalışmasının ilk adımı olarak ölçümü hedeflenen cihazların çalştıkları frkenaslarının tespiti ve bu frekanslarda çalışan elektrikli aletler için uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen elektrik, manyetik ve elektromanyetik alanların maruziyet üst sınırlarının tespiti edilmesi amacıyla ölçümü hedeflenen cihazlar dakikada 40.000 devirle dönerken frekans ölçümleri gerçekleştirilmiştir.
Çalışmamız, Süleyman Demirel Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, Isparta Ağız Diş Sağlığı Merkezi ve çevre illerdeki özel ağız diş sağlığı merkezi kliniklerinde gerçekleştirilmiştir. Bu kliniklerde kullanılan toplam 103 elektrikli mikromotorun elektrik, manyetik ve elektromanyetik alan tespitleri yapılmıştır. Ölçümler, sadece elektrikli mikromotor üzerinden, elektrikli mikromotora kırmızı kuşak anguldurva takılı iken ve elektrikli mikromotora mavi kuşak anguldurva takılı iken olmak üzere 3 farklı parametrede gerçekleştrildi. Ölçümler temasta, 30 cm ve 50 cm mesafeden yapıldı. Her cihaz için elektrik alan, manyetik alan ve elektromanyetik alan ölçümleri ayrı ayrı ve her ölçüm en az 6 dakika olacak şekilde 2 tekrarlı ölçüm gerçekleştirildi. Elektrik ve manyetik alan ölçümleri için dijital çok alanlı elektrik alan ve manyetik alan ölçme detektörü kullanıldı. Elektromanyetik alan değerlerinin belirlenmesi amacıyla 3 antenli 3.5 GHz frekansa kadar değer okuyabilen elektromanyetik alan detektörü kullanıldı. Ölçümler ardından elde edilen veriler faktöriyel düzende tekrarlanan ölçümlü varyans analizi tekniğiyle analiz edilmiştir.
Ölçümü hedeflenen cihazların çalışma frekansları ve bu frekanslar için önerilen maruziyet sınırları tespit edilmiştir. İstatiksel analiz sonuçları bu maruziyet sınırları ile kıyaslanmıştır. Sonuçlar, diş hekimliğinde kullanılan dental ünite bağlı elektrikli mikromotorun takılı olan el aletinden bağımsız olarak elektrik, manyetik ve elektromanyetik alan oluşturduğunu göstermektedir. Oluşan elektrik ve elektromanyetik alanların önerilen güvenlik sınırlarının altında kaldığı görülürken, manyetik alanın ise güvenlik sınırlarının üzerinde olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
With the developing technology, electrical appliances that make our lives easier have entered every aspect. However, electric, magnetic, and electromagnetic fields have also become undeniable parts of our lives. As in all occupational groups, the use of electrical tools in dentistry is increasing daily, producing electrical versions of many tools.
This study aims to measure the electric, magnetic, and electromagnetic fields created during the use of the electric micromotor connected to the dental unit and the red belt and blue belt handpieces attached to the electric micromotor, which are routinely used in dental clinics, and to evaluate the harmful effects they may have on dentists and their patients.
As the first step of this thesis study, in order to determine the frequency of operation of the devices targeted to be measured and to determine the upper limits of exposure to electric, magnetic and electromagnetic fields recommended by international organizations for electrical devices operating at these frequencies, frequency measurements were carried out. The devices targeted for measurement rotated at 40,000 revolutions per minute.
Our study was conducted in Süleyman Demirel University Faculty of Dentistry, Isparta Oral and Dental Health Center, and private oral health center clinics in the surrounding provinces. Electric, magnetic, and electromagnetic field determinations of 103 electric micromotors used in these clinics were made. Measurements were made on three different parameters, only on the electric micromotor, when a red belt contra-angle is attached to the electric micromotor, and when a blue belt contra-angle is attached to the electric micromotor. Measurements were made at contact, 30 cm and 50 cm. Electric field, magnetic field, and electromagnetic field measurements were made separately for each device, and two repeated measurements were performed for at least 6 minutes for each measurement. A digital multi-field electric field and magnetic field measurement detector was used for electric and magnetic field measurements. In order to determine the electromagnetic field values, an electromagnetic field detector with three antennas that can read up to 3.5 GHz frequency was used. The data obtained after the measurements were analyzed with the repeated measures analysis of variance technique in factorial order.
The operating frequencies of the devices targeted to be measured and the recommended exposure limits for these frequencies have been determined respectively. Statistical analysis results were compared with these exposure limits. The results showed that the electric micromotor connected to the dental unit used in dentistry creates electric, magnetic and electromagnetic fields independent of the handpiece attached. It was observed that the electric and electromagnetic fields formed were below the recommended safety limits, while the magnetic field was above the safety limits.