Yerel halkın Diyarbakır'ın coğrafi işaretli ürünleri hakkında bilgi düzeyleri ve tutumları
Knowledge levels and attitudes of local people about geographically indicated products of Diyarbakır
Yazar: İPEK TURAN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YARIŞ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Teknolojinin ve ulaşımın hızla geliştiği ve gelişmeye devam ettiği günümüz dünyasında mutfakların ve yöresel yemeklerin devamlılığının sağlanabilmesi için mutfakların bu gelişmelerin gerisinde kalmaması büyük önem taşımaktadır. Bu bakımdan coğrafi işaretler, Diyarbakır ilinin gastronomi bağlamında kendini geliştirmesi, yeniliklerin gerisinde kalmaması, şehrin imajını ve popülaritesini arttırması açısından büyük önem taşımaktadır. Kentin yöresel yemekleri, sokak lezzetleri ve tarihi yapısı son derece değerli ve önemli görülüyor. Geçmişten günümüze pek çok toplumun bir arada yaşadığı ve yemek kültürlerinin bütünleştiği Diyarbakır'ın mutfak kültürü ve coğrafi işaretli ürünlerinin ön plana çıkarılmasına yönelik çalışma ve araştırmalara katkı sağlayacağı söylenebilir. Öte yandan siyasi anlaşmazlıkların ve terörün, Diyarbakır ilini, halkını, dolayısıyla kültürünü ve yöresel yemeklerini hem yazılı hem de görsel olarak olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir. Amaç bu ortak yargıyı değiştirmek, Diyarbakır'ın mutfak kültürünü ön plana çıkarmak, coğrafi işaretli ürünlere dikkat çekerek gastronomi turizmi potansiyelini ortaya çıkarmak, yerel halkın coğrafi işaretli ürünlere yönelik bilgi düzeyini ve tutumlarını ölçmektir. Bu tezin temel amacı, Diyarbakır ilinde yerel halkın coğrafi işaretli ürünlere yönelik tutumlarını belirlemek, coğrafi işaretli ürünler hakkındaki bilgi düzeylerini ve ürünlerin tüketim sıklığını incelemektir. Araştırma evrenini Diyarbakır ilinde yaşayan yerel halk oluşturmaktadır. Bu kapsamda Diyarbakır'da yaşayan 501 katılımcıya çevrimiçi anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi istatistik paket programında yapılmıştır. Katılımcılara ilişkin demografik bilgiler, yerel halkın Diyarbakır ilindeki coğrafi işaretli gastronomik ürünler hakkındaki görüşleri alınmış ve tutumları değerlendirilmiştir. Analizde öncelikle veri dağılımlarının normal dağılıp dağılmadığını hesaplamak için K-S (KolmogorovSmirnov) testi kullanılmıştır. K-S testi sonucunda verilerin normal dağılım göstermediği görülmüştür. Bu nedenle parametrik olmayan fark analizleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler normal dağılım göstermediğinden iki grupla karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, üç ve daha fazla grupla karşılaştırmalarda Kruskall-Wallis H testi kullanılmıştır. Bu çalışmada bölgeye ilgi duyan, merak eden ve konuyla ilgili sosyolojik araştırma yapmak isteyenlere coğrafi işaretli ürünler hakkında bilgi verilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Coğrafi işaretli ürünlerin devamlılığının sağlanması ve gelecek nesillere aktarılmasının elzem olduğu vurgulanmıştır.

Abstract:
In today's world, where technology and transportation are rapidly developing and continuing to develop, it is of great importance that cuisines do not fall behind these developments in order to ensure the continuity of cuisines and local dishes. In this respect, geographical indications are of great importance for the province of Diyarbakır to improve itself in the context of gastronomy, not to fall behind innovations, and to increase the image and popularity of the city. The city's local dishes, street delicacies and historical structure are considered extremely valuable and important. It can be said that it will contribute to studies and research to highlight the culinary culture and geographically indicated products of Diyarbakır, where many societies have lived together and food cultures have integrated from past to present. On the other hand, it has been observed that political disagreements and terrorism negatively affected the province of Diyarbakır, its people, and therefore its culture and local dishes, both in written and visual forms. The aim is to change this common judgment, to highlight the culinary culture of Diyarbakır, to reveal the gastronomy tourism potential by drawing attention to geographically indicated products, and to measure the knowledge level and attitudes of the local people towards geographically indicated products. The main purpose of this thesis is to determine the attitudes of local people towards geographically indicated products in Diyarbakır province, to examine their level of knowledge about geographically indicated products and the frequency of consumption of the products. The research population consists of local people living in Diyarbakır province. In this context, an online survey was applied to 501 participants living in Diyarbakır. The analysis of the data obtained was made in the statistical package program. Demographic information about the participants, local people's opinions about geographically indicated gastronomic products in Diyarbakır province were obtained and their attitudes were evaluated. In the analysis, firstly, the K-S (KolmogorovSmirnov) test was used to calculate whether the data distributions were normally distributed. As a result of the K-S test, it was seen that the data did not show a normal distribution. Therefore, nonparametric difference analyzes were used. Since the data obtained did not show a normal distribution, the Mann-Whitney U test was used for comparisons with two groups, and the Kruskall-Wallis H test was used for comparisons with three or more groups. This study emphasizes the importance of providing information about geographically indicated products to those who are interested in the region, curious and want to conduct sociological research on the subject. It was emphasized that it is essential to ensure the continuity of geographically indicated products and to transfer them to future generations.