5, 6 ve 7. sınıf sosyal bilgiler ortaokul ders kitaplarında ölçme değerlendirme unsurlarının incelenmesi
Examination of assessment and evaluation elements in 5th, 6th and 7th grade social studies middle school textbooks
Yazar: ŞEYMANUR ÇELİK ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN ORUÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ders kitapları en temel eğitim materyalidir. Bu materyalin etkili bir biçimde kullanılması için yaşadığımız çağa hitap etmesi gerekmektedir. Bu bağlamda 2004 yılından itibaren ülkemizde uygulanmaya başlanan yapılandırmacı eğitim kapsamında ders kitaplarının içeriği öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor becerilerini geliştirecek düzeyde hazırlanmaktadır. Yapılan bu çalışmada Sosyal Bilgiler ders kitaplarının içeriğinde yer alan ölçme ve değerlendirme unsurlarının yapılandırmacı eğitim kapsamında öğrencilerin hangi becerilerine yönelik olduklarını ve kitapların içeriğinde yer alan öğrenme yaklaşımlarına uygun olup olmadığını belirlenmek amaçlanmıştır. Amaç doğrultusunda araştırmanın ana problem cümlesi "Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan ölçme ve değerlendirme unsurları öğrencilerin öğrenmelerini desteklemekte midir?" olmuştur. Ana problem etrafında ortaya çıkan alt problem doğrultusunda MEB'in yayınlamış olduğu ve onayladığı 6 farklı ders kitabında yer alan ölçme ve değerlendirme unsurları incelenmiştir. Araştırmada bir nitel araştırma deseni olan doküman analizi yöntemi kullanılarak ders kitaplarının içeriğinde yer alan üniteler ele alınmış, ölçme ve değerlendirme unsurları tespit edilmiş, yapılandırmacı eğitim doğrultusunda becerilerle ilişkilendirilmiş ardından da genel bir değerlendirme yapılarak her kademedeki iki farklı kitap arasındaki kitabın farkı ortaya konulmuştur. Böylece Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan ölçme ve değerlendirme unsurlarının yapılandırmacı eğitimle olan ilişkileri ortaya konularak alan yazına kaynak oluşturmuştur. Elde edilen bulgular ve araştırmanın ana problemini göz önünde bulundurduğumuzda Sosyal Bilgiler ders kitapları öğrencilerin öğrenmelerini destekler niteliktedir. Ancak ana problemin etrafında gerçekleşen alt problemler göz önünde bulundurulduğunda Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan ölçme ve değerlendirme unsurları, daha çok bilişsel düzeye hitap etmelerinden dolayı yapılandırmacı eğitime daha uygun biçimde olmaları gerekliliği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Textbooks are the most fundamental educational materials. To be used effectively, these materials need to address the era we live in. Within this context, since 2004, the content of textbooks within the framework of constructivist education implemented in our country has been prepared at a level that will develop students' cognitive, affective, and psychomotor skills. This study aims to determine the skills targeted by the assessment and evaluation elements in Social Studies textbooks in terms of constructivist education and whether they are appropriate for the learning approaches included in the books. In line with this aim, the main problem statement of the research has been "Do the assessment and evaluation elements in Social Studies textbooks support students' learning?". Around the main problem, assessment and evaluation elements in six different textbooks published and approved by the Ministry of National Education were examined. In the research, the content of the textbooks was analyzed using the document analysis method, a qualitative research design. Units in the textbooks were examined, assessment and evaluation elements were identified, associated with skills in line with constructivist education, and a general evaluation was made to reveal the differences between two different books at each level. Thus, by revealing the relationships between the assessment and evaluation elements in Social Studies textbooks and constructivist education, this study provides a source for the literature. Considering the findings obtained and the main problem of the research, Social Studies textbooks support students' learning. However, considering the sub-problems around the main problem, it has been concluded that the assessment and evaluation elements in Social Studies textbooks need to be more suitable for constructivist education as they mostly address the cognitive level.