Türkiye'de elementer branşlarda faaliyet gösteren sigorta şirketlerinin finansal performansını etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile belirlenmesi
Determination of factors affecting the financial performance of insurance companies operating in elementary branches in Turkey by Panel Data Analysis
Yazar: GÜLHAN DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL AYDIN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sigortacılık = Insurance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Elementer sigortacılık = Elementary insurance ; Finansal performans = Financial performance ; Karlılık = Profitability ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Performans = Performance ; Sigorta şirketleri = Insurance companies

Özet:
Finansal sistemin önemli bir aktörü olan sigorta sektörü, büyük miktarda prim toplamaları ve bu primleri yatırımlara aktarmaları nedeniyle bir ülke için ekonomik olarak büyük rol oynamaktadır. Aynı zamanda bireylerin ve kurumların risklerini yönetmeleri de sektörün sosyal açıdan oynadığı rolü göstermektedir. Dünyada son yıllarda, özellikle de gelişmekte olan ülkelerde sigorta sektörünün potansiyelinin arttığı görülmektedir. Türkiye de sigorta sektöründe potansiyele sahip ülkeler arasında görülmektedir. Sigorta şirketlerinin ekonomilerdeki önemli işlevlerinden dolayı, sigorta şirketlerinin finansal performanslarının ölçülmesi önem kazanmaktadır.
 Çalışmada, 2010:03-2020:06 dönemleri arasında Türkiye'de hayat dışı branşlarda faaliyette bulunan 28 sigorta şirketinin verileri kullanılarak dengeli bir panel oluşturulmuştur. 28 hayat dışı sigorta şirketinden oluşan örneklemde finansal performans, aktif karlılığı (ROA) ve özkaynak karlılığı (ROE) olmak üzere iki alternatif değişkenle, iki ayrı model kurularak ölçülmüştür.
 Blundell ve Bond (1998) tarafından geliştirilen Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu kullanılarak yapılan, aktif karlılığı (ROA) değişkeninin bağımlı değişken olduğu Model (1)'in analiz sonuçlarına göre; bir yıl gecikmeli aktif karlılık oranı (L.ROA), şirket büyüklüğü (Ln (Prim)) ve yatırım karlılığı oranının (YKO), hayat dışı sigorta şirketlerinin aktif karlılığını anlamlı ve pozitif bir şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Likidite oranı (CVKVB), faaliyet giderleri (FGTA), kaldıraç oranı (KÇO) ve hasar prim oranının (HPO) ise hayat dışı sigorta şirketlerinin aktif karlılığını anlamlı ve olumsuz bir şekilde etkilediği tespit edilmiştir.
 Özsermaye Karlılığı değişkeninin bağımlı değişken olduğu Model (2)'nin analiz sonuçlarına göre; bir yıl gecikmeli özsermaye karlılığı (L.ROE) ve şirket büyüklüğünün (Ln (Prim)), hayat dışı sigorta şirketlerinin özsermaye karlılığını anlamlı ve olumlu bir şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Sermaye yeterlilik oranı (APÖK), hasar prim oranı (HPO), BİST'e kote durumunu temsil eden kukla değişkeni ve yabancı ortaklığını temsil eden YP kukla değişkeninin ise hayat dışı sigorta şirketlerinin özsermaye karlılığını anlamlı ve olumsuz etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Elementer Sigorta Şirketleri, Finansal Performans, Kârlılık, Panel Veri Analizi

Abstract:
The insurance sector, which is an important actor in the financial system, plays a major economic role for a country as it collects large amounts of premiums and transfers these premiums to investments. At the same time, the way individuals and institutions manage their risks also shows the role played by the sector socially. It is seen that the potential of the insurance sector has increased in recent years, especially in developing countries. Turkey is seen among the countries with potential in the insurance sector. Due to the important functions of insurance companies in the economy, it is important to measure the financial performance of insurance companies. 
In the study, a balanced panel was created by using the data of 28 insurance companies operating in non-life branches in Turkey between 2010:03-2020:06. In the sample of 28 non-life insurance companies, financial performance was measured by establishing two different models with two alternative variables, return on assets (ROA) and return on equity (ROE).
 According to the analysis results of Model (1), where the return on assets (ROA) variable is the dependent variable, using the System Generalized Moments Method developed by Blundell and Bond (1998); It has been determined that one year lagged return on assets (L.ROA), company size (Ln (Premium)) and return on investment (ROI) significantly and positively affect the return on assets of non-life insurance companies. It has been determined that the liquidity ratio (LR), operating expenses (OE), leverage ratio (LR) and loss premium ratio (LPR) affect the return on assets of non-life insurance companies in a significant and negative way.
 According to the analysis results of Model (2), where the Return on Equity variable is the dependent variable; It has been determined that one year lagged return on equity (L.ROE) and company size (Ln (Premium)) significantly and positively affect the return on equity of non-life insurance companies. It has been determined that the capital adequacy ratio (CAR), loss-premium ratio (LPR), the dummy variable representing the BIST status, and the YP dummy variable representing the foreign partnership have a significant and negative effect on the return on equity of non-life insurance companies.

Keywords: Elementary Insurance Companies, Financial Performance, Profitability, Panel Data Analysis