Alkollu arac kullanımından dolayı ehliyetlerine el konulan sürücülerin dürtüsellik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of impulsivity levels of drivers who have been confiscates due to drinking
Yazar: MERAL DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SUNAY FIRAT
Çukurova Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Bağımlılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
ölmekte ve 20-50 milyon arasında ölümcül olmayan yaralanmalar geçirmektedir. Karayolu kazalarının başlıca nedenlerinden biri alkollü araç kullanma olarak bildirilmektedir.
	Ülkemizde alkol iken araç sürdüğü ikinci kez tespit edilen sürücülere belli miktarda idari para cezası verilerek sürücü belgeleri iki yıl süreyle geri alınır ve sürücüler Sürücü Davranışlarını Geliştirme Eğitimine (SÜDGE) tabi tutulur. 
	Bu çalışmada alkollü araç kullanımından dolayı ehliyetlerine el konulan sürücülerin dürtüsellik düzeylerinin incelenmesi amaçlanmaktadır.
	Çalışmanın evrenini alkollü araç kullanımından dolayı ikinci kez ehliyetlerine el konulan sürücüler, örneklemini ise Adana Halk Sağlığı Müdürlüğüne bağlı Sürücü Davranışları Geliştirme Eğitimine (SÜDGE) katılan 18 yaş ve üzeri araştırmaya katılmayı kabul eden bireyler oluşturmuştur. Araştırmada sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı Sosyodemografik Veri Formu, "sıkışıklık", "tasarlama eksikliği", "sebatsızlık" ve "heyecan arayışı gibi dört alt ölçeği olan UPPS Dürtüsel Davranış Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler bireyler Sürücü Davranışları Geliştirme Eğitimine (SÜDGE) katılmayan bireyler ile karşılaştırılmıştır. 
Katılımcıların, taşıt kullanma geçmişlerine göre UPPS toplam puan ortalamaları çalışma ve karşılaştırma grupları karşılaştırıldığında; 2-5 yıldır taşıt kullananların toplam puan ortalamaları (p=0,047) ile 10 yıl ve daha fazla süredir taşıt kullananların ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0,001). Ayrıca alkollü araç sürme harici işledikleri trafik ihlalleri dikkate alındığında; "Hız yapma" (p=0,035), "Park ihlali" (p=0,017) ve "kırmızı ışıkta geçme" (p=0,007) yanıtı verenlerin puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, trafik güvenliği ve kurallarına dair eğitimlerin bireylerin yaş grubuna uygun olacak şekilde örgün ve yaygın eğitim programlarında sürekli ve interaktif olarak verilmesi önerilmektedir.


Anahtar kelimeler: Alkol, dürtüsellik, eğitim, ehliyet, sürücü.

Abstract:
Every year, approximately 1.3 million people die worldwide due to traffic accidents and 20-50 million have non-fatal injuries. One of the main causes of road accidents is reported as drunk driving.
Drivers who are found to drive while drinking alcohol for the second time in our country are given a certain amount of administrative fine and their driver's licenses are taken back for two years and the drivers are subjected to Driver Behavior Development Training (SÜDGE). In this study, it is aimed to examine the impulsivity levels of drivers whose licenses were confiscated due to drunk driving.
The universe of the study consisted of drivers whose licenses were confiscated for the second time due to drunk driving, and the sample consisted of individuals aged 18 and over who participated in the Driver Behavior Development Training (SÜDGE) affiliated to Adana Public Health Directorate. In the study, the Sociodemographic Data Form, in which sociodemographic characteristics were questioned, and the UPPS Impulsive Behavior Scale, which has four subscales such as "congestion", "lack of design", "imperseverance" and "excitement seeking" were applied. The data obtained from the study were compared with individuals who did not participate in the Driver Behavior Development Training (SÜDGE). 
When the UPPS total score averages of the study and comparison groups of the participants were compared according to their driving history; A statistically significant difference was found between the mean scores of those who have driven vehicles for 2-5 years (p=0.047) and those who have driven vehicles for 10 years or more (p<0.001). In addition, considering their traffic violations other than drunk driving; A statistically significant difference was found between the mean scores of those who responded "speeding" (p=0.035), "parking violation" (p=0.017) and "passing a red light" (p=0.007).
As a result, it is recommended that training on traffic safety and rules be given continuously and interactively in formal and non-formal education programs in accordance with the age group of individuals.


Keywords: Alcohol, driver, impulsivity, driver's license, education