İstanbul'da eğlence mekânlarında sessel atmosferler: Kadıköy ve Beyoğlu'nda örnek mekân incelemeleri
Sound atmospheres in entertainment venues in İstanbul: Case studies in Kadıköy and Beyoğlu
Yazar: AYŞE BERFİN GÜNEY
Danışman: DOÇ. DR. EVRİM HİKMET ÖĞÜT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Etnomüzikoloji ve Folklor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bilinçli bireylerin deneyimledikleri yaşamların somut uzamlarında soyut atmosferler bulunmaktadır. Atmosferler, içerdikleri farklı kodlardaki unsurlara göre değişiklik gösterebilmektedir. Bu unsurlar, mekânda genellikle tercih edilen müzikal tür, iç mekân tasarımında kullanılan nesneler, kişilerin telaffuzları, beden hareketleri,  giyim tarzları, kolektif duygu durumları ve mekândaki kokulardır. Bireylerin çoklu duyusal deneyimleriyle anlam kazanan bu atmosferlerin yapıları, aynı zamanda, atmosfere dâhil olan veya atmosferin kesişimindeki farklı atmosfere ait seslerle etkileşime girerek, değişim gösterebilmektedir. 
Bu çalışmada odağa queer kodlu atmosferler alınmıştır. Bu atmosferler, içerisine dâhil olan öznelerin telaffuzları, bedensel eşlikleri, kolektif belleği ve toplumsal cinsiyete dayalı kimlikleri ile queer kodlu olarak tanımlanmaktadır. Queer kodlu atmosferlerin nasıl oluştuğu ve bu atmosferlerde yaşanan değişimler, çalışmanın temel inceleme konusudur. Queer kodlu atmosferlerin gözlemlendiği mekânlar, İstanbul'da Taksim ve Kadıköy semtlerinde bulunan bar ve gece kulüpleridir. Çalışma sırasında yüksek etkileşim sağlamak amacıyla mekânlarda ve mekânların konumlandığı sokaklarda Çarşamba, Cuma ve Cumartesi günleri gözlem yapılmış, gözlem saatleri 20.00 ile 03.00 arasında belirlenmiştir.
2023-2024 yılları arasında yürütülen saha çalışmalarında duyusal ve dijital etnografi teknikleri kullanılmıştır. Gözlem yapılan mekânlarda çalışan işletmeciler, güvenlik görevlileri, komiler, müşteriler ve performansçılar ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Yapılan bu gözlemler ve toplamda 17 görüşmeden elde edilen bulgular, queer kodlu atmosferlerin analizi için ampirik veri olarak kullanılmıştır. Yoğun betimleme tekniği ile atmosferlere ait kokular, renkler ve sesler detaylandırılmış, yazılı tasvirler yapılmıştır. Buna ek olarak, ses çalışmalarında kullanılan haritalandırma teknikleri çalışmaya dâhil edilmiştir. Ayrıca, incelenen atmosferlere dâhil bireylerin beden hareketleri yoğun betimlemeyi desteklemek için imgeleştirilmiştir. Bu sayede, queer kodlu atmosferlerde öne çıkan duyusal unsurların tanıtılması, atmosferleri oluşturan ve şekillendiren unsurların ve kodların analizi amaçlanmıştır.
Çalışma sonucunda, incelenen atmosferlerde baskın duyusal unsurların atmosfere dâhil bireyler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu bağlamda tınlayan seslerin neler olduğu, bu seslerin atmosferi şekillendirmedeki rolü, atmosferik akışın nasıl sağlandığı ve akışın sürdürülmesine ya da kesintiye uğramasına bağlı olarak atmosferlerin gösterdiği dönüşümler araştırılmıştır. Atmosferler, dinamik yapılar olduğundan, queer kodlu atmosferlerin belirli kodlara ait sessel ve müzikal unsurlar etrafında şekillenmesi, çalışmanın temel araştırma konusu olmuştur.
Anahtar Kelimeler: Atmosferler, mekân, queer kodlu, çoklu duyusal.

Abstract:
There are nonphysical atmospheres in the physical spaces of the realities experienced by conscious individuals. Atmospheres can change according to the elements in different codes they contain. These elements are the musical genre generally preferred in the space, objects used in the interior design, pronunciations of individuals, body movements and clothing styles, collective emotional moods and smells available in the space. These atmospheres' textures, which gain meaning through the multi-sensory experiences of individuals, can change by interacting with sounds belonging to different atmospheres included in the atmosphere or at the intersection of the atmosphere. 
This study mainly focuses on queer-coded atmospheres. These atmospheres are defined as queer-coded with the pronunciations, gestures and facial expressions, collective memory and gender-based identities of the subjects included in them. How queer-coded atmospheres are created and the changes that can be experienced in these atmospheres are the main subject of the study. The spaces where queer-coded atmospheres were observed were venues that include bars and nightclubs located in the Taksim and Kadıköy districts of Istanbul. In order to ensure high interaction during the study, observations were made in the venues and the streets where the venues were located on Wednesdays, Fridays and Saturdays, and the observation hours were determined between 20.00 and 03.00.
Sensory and digital ethnography techniques were used in the field studies conducted between 2023-2024. Semi-structured interviews were conducted with the operators, security guards, bellboys, customers and performers working in the observed venues. These observations and the findings obtained from a total of 17 interviews were used as empirical data for the analysis of queer-coded atmospheres. The smells, colors and sounds of the atmospheres were detailed with the thick description technique. In addition, the mapping techniques used in sound studies were included in the study. Additionally, the body movements of the individuals included in the examined atmospheres were imaged to support the thick description. In this way, it is aimed to introduce the sensory elements that stand out in queer-coded atmospheres and to analyze the elements and codes that create and shape the atmospheres.
As a result of the study, the effects of the dominant sensory elements in the examined atmospheres on the individuals included in the atmosphere were examined. In this context, what the resonant sounds are, the role of these sounds in shaping the atmosphere, how the atmospheric flow is provided and how the atmospheres can change depending on the continuity or interruption of the flow were discussed. Since atmospheres are dynamic structures, the formation of queer-coded atmospheres around the sonic and musical elements belonging to certain codes was the main focus of the study.
Keywords: Atmospheres, space, queer-coded, multi-sensory.