Madde kullanım bozukluğu olan bireylerde transteoretik model temelli motivasyonel görüşmenin öz yeterlilik ve inanç algılarına etkisi
The self-efficacy and perceptions of transtheoretical model-based motivational interviewing in patients with substance use disorder
Yazar: HÜSEYİN ÇAPUK
Danışman: PROF. DR. RUKUYE AYLAZ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Motivasyonel görüşme = Motivational interviewing ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Transteoretik model = Transtheoretical model ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnanç sistemi = Faith system

Özet:
Amaç: Bu araştırma madde kullanım bozukluğu olan bireylerde transteoretik model temelli motivasyonel görüşmenin öz yeterlilik ve inanç algısına etkisini belirlemektir.
Materyal Metot: Araştırma ön test-son test kontrol gruplu deneme modeli olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Şırnak kent merkezi Denetimli Serbestlik Müdürlüğünde ve Cizre Denetimli Serbestlik Müdürlüğünde hakkında adli mercilerce madde kullandığı tespit edilen bireylerle yapıldı. Araştırma Aralık 2021-Ocak 2023 tarihleri arasında yapıldı. Araştırmaya 23'ü deney, 23'ü kontrol grubu olmak üzere toplam 46 yükümlü katıldı. Deney grubunda bulunan kişilere transteoretik model temelli motivasyonel görüşme programı uygulandı. Verilerin toplanmasında, Sosyo-demografik Özellikler Soru Formu, Öz-Etkililik-Yeterlilik Ölçeği ve Madde Kullanımına Yönelik İnanç Ölçeği kullanıldı.
Bulgular: Deney grubundaki bireylerin %69.6'sının 18-35 arası yaş grubu arasında, %95.7'sinin erkektir. Kontrol grubu incelendiğinde ise; gruptaki bireylerin %82.6'sı 18-35 arası yaş grubunda olduğu, %95.7'sinin erkektir. Deney grubundaki bireylerin öz-yeterlilik toplam puan ortalamasının girişim öncesi 83.39±13.13 iken, girişim sonrası 91.43±11.17 anlamlı yükseliş göstererek aralarında istatiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p˂0.05). Deney grubundaki bireylere uygulanan transteoretik model temelli motivasyonel görüşme sonrası; Madde Kullanımına Yönelik İnanç Ölçeği ön test toplam puan ortalamaları 42.30±22.42 iken, son test puan ortalamaları 25.52±7.56 anlamlı düşüş göstererek aralarında istatiksel olarak önemli bir fark bulunmuştur (p<.0.05).
Sonuç: Transteoretik model temelli motivasyonel görüşme yönteminin madde kullanım bozukluğu olan bireylerde öz-yeterliliklerinin artmasında ve maddeyi bırakmaya yönelik inançları artırmada etkili olduğu saptandı. Denetim serbestlik kapsamındaki yükümlü bireylerle görüşme yapılırken motivasyonel görüşme programlarının yer alması önerilebilir.
Anahtar kelimeler: Hemşire, İnanç, Madde kullanımına bağlı bozukluk, Motivasyonel görüşme, Öz-yeterlilik

Abstract:
Aim: This research is to determine the effect of motivational interviews based on the transtheoretic model on people with substance use disorder on self-efficacy and belief perception.
Material and Method: The research was conducted as a pretest-posttest control group experimental model. The universe of research was carried out with individuals who were found to have used substances by the judicial authorities in the Probation Directorate in the city center of Şırnak and the Cizre Probation Directorate. The research was conducted between December 2021 and January 2023. A total of 46 obliged parties, 23 of which were in the experimental group and 23 in the control group, participated in the study. A motivational interview program based on the transtheoretic model was applied to the people in the experimental group. Socio-demographic Characteristics Questionnaire, Self-Efficacy-Efficacy Scale and Belief Scale for Substance Use were used to collect data.
Results: 69.6% of the individuals in the experimental group were between the ages of 18-35, and 95.7% were men. When the control group is examined; 82.6% of the individuals in the group were between the ages of 18-35, and 95.7% were men. While the mean self-efficacy total score of the individuals in the experimental group was 83.39±13.13 before the intervention, there was a statistically significant difference between them by showing a significant increase of 91.43±11.17 after the intervention (p˂0.05). After the motivational interview based on the transtheoretic model applied to the individuals in the experimental group; While the pre-test total means a score of the Belief Scale towards Substance Use was 42.30±22.42, the post-test mean score showed a significant decrease of 25.52±7.56, and a statistically significant difference was found between them (p<.0.05).
Conclusion: It was determined that the motivational interview method based on the transtheoretic model was effective in increasing the self-efficacy of individuals with substance use disorder and increasing their beliefs about quitting substances. It may be suggested to include motivational interview programs when interviewing obliged individuals within the scope of probation.
Keywords: Nurse, Belief, Substance-Related Disorder, Motivational interview, Self-Efficacy