Dijital platformlarda üretilen yerli gençlik dizilerinde gençlik temsili
Youth representation in turkish teen dramas produced on digital platforms
Yazar: ERDEM TÜRKAVCI
Danışman: DOÇ. DR. BURCU BALCI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dijital platformlar = Digital platforms ; Popüler televizyon dizileri = Popular television series ; Televizyon dizileri = Television serials ; Türk televizyon dizileri = Turkish TV series

Özet:
2010'lu yıllar itibariyle dünyada ve Türkiye'de dizi, film ve program üretim-tüketim pratiklerinde önemli değişimlerin yaşanmaya başladığı görülmektedir. Bu dönemde sinema ve televizyon alanında üretim ve dağıtım yapan birçok şirket, kendi dijital platformlarını kurmaya veyahut hâlihazırda faaliyet sürdüren dijital platformlara dizi ve film üretmeye başlamıştır. Türkiye'de dijital platform adıyla yaygınlık kazanan, literatürde OTT platform olarak açıklanan dijital platformlar, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de izleyici kitlesinin yoğun ilgisiyle karşılaşmıştır. Reklamlı/reklamsız seçenekleriyle çoğunlukla ücretli üyelikle dizi, film ve program yapımlarını izleme fırsatı sunan dijital platformlar, üretim-tüketim pratiğinin geleneksel medya sistemiyle sınırlı kalmayıp yeni medya sistemi üzerinden de gerçekleşmesine olanak sağladığı için bu durum, araştırmacılara yeni araştırma alanları sunmaktadır. Türkiye'de faaliyet gösteren dijital platformların üretim-tüketim pratikleri değerlendirildiğinde, Türkiye'de genç nüfus oranının yüksek olmasıyla da ilintili olarak, platformların genç izleyici kitlesini hedefleyen özgün yapımlar ürettiği görülmektedir. Genç izleyici kitlesinin hedef grubunda olduğu yapımların başında ise gençlik dizileri gelmektedir. Ortaya çıkışı dünyada 1950'li yıllara dayanan ancak bir dizi türü olarak 1990'lı yıllarda yaygınlık ve popülerlik kazanan gençlik dizileri, en çok üretilen ve tüketilen diziler arasındadır. Gençlik dizileri, çoğunlukla lise veya üniversite öğrencisi olan, aile evinde yaşayıp maddi açıdan ailesine bağlı olan genç ana kahraman veya kahramanların yetişkinliğe geçiş sürecinde yaşadığı kimlik arayışı ve/veya bunalımını, ailesi ve okulla kurduğu otorite ilişkisi/sorununu, karmaşık aşk ve arkadaşlık ilişkilerini, cinselliği keşfedişini ve hayalini kurduğu meslek için verdiği mücadeleyi konu edinmekte ve ayrıca gençlik dönemiyle ilintili sorunlarını (okuldan atılma, disiplin cezası, sınav stresi, akran zorbalığı, intihar, madde bağımlılığı vb.) ele almaktadır. Bu nedenle, genç izleyici kitlesini hedefleyen gençlik dizileri, üretildikleri toplumun gençleri/gençliği ve gençlik kültürü hakkında bir temsil sunmaktadır. Tüm dizi türlerinde olduğu gibi gençlik dizileri de dijital platformların ortaya çıkışından önce televizyonda üretilip tüketilen yapımlar olduğu için gençlik dizileri bağlamında yapılan araştırmaların birkaç çalışmayla sınırlı olmakla birlikte, televizyon sistemi içerisinde ele alınıp incelenen çalışmalar olduğu görülmektedir. Bu yüzden, yapılan literatür taramasında da dijital platformlarda üretilen yerli gençlik dizileriyle ilgili herhangi bir tez çalışmasına rastlanmamaktadır. Bu nedenle, dijital platformlarda üretilen yerli gençlik dizilerini konu alan bu tez çalışması, bu mecradaki dizilerin gençliği nasıl temsil ettiğini ortaya koymayı amaçlamakta ve literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Tez çalışması, Türkiye'de faaliyet gösteren dijital platformlarda üretilen yerli gençlik dizilerindeki gençlik temsilini araştırmayı amaçladığı için çalışmanın evrenini özgün gençlik dizisi üretimi bulunan dijital platformlar ve gençlik dizileri oluşturmaktadır. Türkiye'de faaliyet gösteren dijital platformlar arasından gençlik dizisi türünde özgün yapımı bulunan platformlara bakıldığında, bu platformların Netflix Türkiye, BluTV, Gain ve Exxen olduğu görülmektedir. Platformlardan Exxen'in toplamda iki gençlik dizisi bulunurken bahsi geçen diğer platformların birer gençlik dizisi bulunmaktadır. Tez çalışmasında, her bir dijital platformu temsilen birer gençlik dizisinin çalışmaya dâhil edilmesi tercih edilmiştir. Örneklemdeki bu diziler; Aşk 101 (Netflix Türkiye), Hiç (BluTV), Öğrenci Evi (Exxen) ve Duran (Gain) isimli gençlik dizileridir. Yöntem olarak çalışmada betimsel analiz ve anlatı analizi yöntemleri tercih edilmiştir. Literatür bölümünde ortaya konan bilgiler sonucunda dijital platformlardaki gençlik dizilerinin gençliği nasıl temsil ettiğini analiz edebilmek için belirli kategorilerin oluşturulması gerektiği görülmüştür. Bu nedenle, ilgili kategorilerin oluşturulması ve analizin çalışma amacına en uygun şekilde gerçekleştirilmesi için betimsel analiz ve anlatı analizi yöntemlerinin bir arada kullanılması tercih edilmiştir. Betimsel analiz yöntemiyle analizin çerçevesi, ilgili kategorileri ve araştırma soruları oluşturulduktan sonra belirlenen araştırma soruları anlatı analizinin karakter, olay örgüsü, yer ve zaman unsurlarına göre yerleştirilerek yeni bir araştırma modeli geliştirilmiştir.
Elde edilen bulgular, dijital platformlarda üretilen yerli gençlik dizilerinin karakter, olay örgüsü, yer ve zaman unsurlarıyla gençlik dizilerinin başat özelliklerini anlatılarında yeniden kurguladığını ve dört dizi arasından Hiç ve Duran dizilerinin suç türüyle, Öğrenci Evi dizisinin gençlik pembe dizisi (teen soap) türüyle melezlik gösterdiğini ortaya koymaktadır. Dizilerin anlatılarında yer alan sorunlu, suçlu, loser genç karakterlerin bu özelliklere aile ilişkilerinde yaşadıkları otorite sorunu/krizi veya hayatlarındaki otorite eksikliği nedeniyle sahip olduğu görülmektedir. Bu yüzden, analiz edilen gençlik dizileri, aile ilişkilerinin kişilerin meslek yaşamlarından aşk, arkadaşlık, okul ilişkilerine kadar çocukluk, gençlik ve yetişkinlik dönemlerinin bütününü etkilediğini ortaya koyarak aile ilişkilerinin önemine vurgu yapmaktadır.

Abstract:
As of the 2010s, it is seen that significant changes have begun to occur in the production-consumption practices of TV series, films and TV programs in the world and in Turkey. During this period, many companies engaged in production and distribution in the field of cinema and television began to establish their own digital platforms or to produce series and films for digital platforms that are already operating. Digital platforms, which have become widespread in Turkey over the name of digital platform and are described as OTT platforms in the literature, have met with intense interest from the audience in Turkey as well as in the world. Digital platforms, which offer the opportunity to watch TV series, movies and program productions, mostly with paid membership, with their advertising/ad-free options, enable the production-consumption practice not to be limited to the traditional media system, but also to be realized through the new media system and this situation creates new fields of study for researchers. When the production-consumption practices of the digital platforms operating in Turkey are evaluated, it is seen that the platforms produce original productions targeting the young audience in relation to the high rate of the young population in Turkey. At the beginning of the productions in which the young audience is the main target group, teen dramas are the leading ones.
Teen dramas, which emerged in the 1950s in the world, but gained prevalence and popularity as a TV series genre in the 1990s, are among the most produced and consumed series. Teen dramas are mostly about the experiences of young characters who are university or high school students. These characters in the teen dramas are financially dependent on their families, live at home, are going through the process of finding their identity, may be depressed as they transition into adulthood, have complex romantic relationships and friendships, are exploring their sexuality, and struggle to get the job they want. In its story, it also addresses issues specific to the youth period, such as expulsion from school, disciplinary measures, exam stress, peer bullying, suicide, substance addiction, etc. For this reason, teen dramas targeting young audiences represent the youth and youth culture of the society in which they are produced. As with all TV series, teen dramas were productions that were produced and consumed on television before the emergence of OTT platforms and therefore, although the studies on teen dramas are limited to a few studies, it is seen that there are studies that are handled and examined within the television system. Therefore, in the literature review, there is no thesis study on teen dramas produced on OTT platforms. For this reason, this thesis study, which is about Turkish teen dramas produced on OTT platforms, aims to reveal how series represent youth and aims to contribute to the literature.
Since the thesis study aims to reveal the representation of youth in the Turkish teen dramas produced on digital platforms operating in Turkey, the universe of the research consists of OTT platforms and original teen dramas broadcast on these platforms. When we look at the platforms with original productions in the genre of teen dramas among the OTT platforms operating in Turkey, it is seen that these platforms are Netflix Turkey, BluTV, Gain and Exxen. Among these platforms, Exxen has two teen dramas in total, while other platforms have one teen drama. In this thesis, it is preferred to include a teen dramas representing each digital platform. These teen dramas in the sampling are: Love 101 (Netflix Turkey), Nothing (BluTV), Student House (Exxen) and Duran (Gain). As a method, descriptive analysis and narrative analysis methods were preferred in the study. As a result of the findings presented in the literature section, it was seen that certain categories should be created in order to analyze how teen dramas on OTT platforms represent youth. For this reason, it was preferred to use descriptive analysis and narrative analysis methods together, which are among the methods that allow this, in order to create the relevant categories and to perform the analysis in the most appropriate way. After creating the analysis framework, analysis categories and research questions with the descriptive analysis method, a new research model was developed by placing the research questions according to the character, plot, setting and time elements of the narrative analysis.
The findings reveal that the Turkish teen dramas produced on OTT platforms reconstruct the key features of the teen dramas in their narratives with the elements of character, plot, setting and time,  and the series Nothing and Duran is a hybrid teen dramas with crime series characteristics, while Student House is a teen soap. It is seen that the problematic, criminal, loser young characters in the narratives of the teen dramas have these characteristics due to the authority problem/crisis they experience in family relations or the lack of authority in their lives. Therefore, the analyzed teen dramas emphasize the importance of family relationships by revealing that family relationships affect the whole of childhood, youth and adult lives, from the professional life of people to school, friendship and romantic relationships