Çumra'daki Türk devri yapıları
Turkish period buildings in Çumra
Yazar: MUHAMMED MUAMMER KÜÇÜKKIRLI
Danışman: PROF. DR. ALİ BAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
"Çumra'daki Türk Devri Yapıları" isimli bu çalışma, Konya ilinin Çumra
ilçesinde Türk-İslam döneminde inşa edilmiş olan mimari eserleri konu almaktadır.
Çumra ve çevresi tarih öncesi devirlere tanıklık etmiş önemli bir yerleşim
merkezidir. Çatalhöyük bölgesinde yapılan kazılar, bölgedeki ilk yerleşimin Neolitik
Çağ'a kadar uzandığını göstermektedir. Çumra, Neolitik Çağ'dan itibaren çeşitli
medeniyetlere ev sahipliği yapmış ve ilk olarak Çatalhöyük'te başlayan inşa
faaliyetleri günümüze kadar gelişimini sürdürmüştür.
Türklerin Anadolu'ya girişiyle birlikte Çumra ve çevresi de Türk hakimiyeti
altına girmiştir. Anadolu Selçuklu Devleti ile başlayan Türk hakimiyeti, ardından
gelen Karamanoğulları Beyliği ve Osmanlı Devleti ile devam etmiştir. Osmanlı'nın
son dönemlerinde gerçekleştirilen demiryolu projesi ve sulama projeleri ile önem
kazanmış ve Cumhuriyet döneminin başlarında ilçe merkezi haline gelmiştir.
Çalışmamız kapsamında, Çumra ilçe merkezi ile ilçeye bağlı kırsalda yer alan
mahallelerindeki günümüze ulaşabilmiş olan mimari eserler incelenmiştir. Bu çalışma,
Anadolu Selçuklu döneminden Cumhuriyet dönemine kadar (1071-1923) inşa edilmiş
olan sivil mimari dışındaki yapıları konu almaktadır.
Çalışmamız üç aşamada tamamlanmıştır. Bunlar sırasıyla; literatür taraması,
arazi çalışması ve eldeki verilerin metne aktarılmasıdır. Çalışmamızın içeriği; giriş,
katalog, değerlendirme ve sonuç olmak üzere dört ana bölümden meydana gelmekte
olup, çizimler ve fotoğraflar ile desteklenmiştir.
Çumra'da Türk devirlerine ait en eski yapılar Anadolu Selçuklu dönemine
tarihlendirilse de günümüze ulaşabilmiş olan en fazla mimari eser geç Osmanlı
döneminde inşa edilmiştir. Çumra'da; 11 cami, 1 türbe, 3 kervansaray, 9 köprü, 1 su
köprüsü, 6 sarnıç, 3 çeşme ve 3 kamu yapısı tespit edilmiştir. Günümüze ulaşan bu
eserler tarihi ve mimari özellikleriyle detaylı bir şekilde aktarılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Konya, Çumra, Türk Devri Yapıları, Mimari Eserler

Abstract:
This study titled "Turkish Period Buildings in Çumra" is about the architectural
works built in the Çumra district of Konya province during the Turkish-Islamic period.
Çumra and its surroundings are important settlements that have witnessed
prehistoric times. Excavations in the Çatalhöyük region show that the first settlement
in the region dates back to the Neolithic Age. Çumra has hosted various civilizations
since the Neolithic Age, and the construction activities that first started in Çatalhöyük
have continued to develop until today.
With the arrival of the Turks in Anatolia, Çumra and its surroundings also came
under Turkish rule. The Turkish rule that started with the Anatolian Seljuk State
continued with the Karamanoğulları Principality and the Ottoman Empire. It gained
importance with the railway project and irrigation projects carried out in the late
Ottoman period and became a district center at the beginning of the Republican period.
Within the scope of our study, the architectural works that have survived to the
present day in the Çumra district center and the neighborhoods in the rural areas of the
district were examined. This study covers structures other than civil architecture built
from the Anatolian Seljuk period to the Republican period (1071-1923).
Our study was completed in three stages. These are; literature review,
fieldwork and transfer of the available data to the text. The content of our study
consists of four main sections: introduction, catalogue, evaluation and conclusion, and
is supported by drawings and photographs.
Although the oldest structures belonging to the Turkish period in Çumra are
dated to the Anatolian Seljuk period, the largest number of architectural works that
have survived to the present day were built in the late Ottoman period. 11 mosques, 1
tomb, 3 caravanserais, 9 bridges, 1 water bridge, 6 cisterns, 3 fountains and 3 public
buildings have been identified in Çumra. These works that have survived to the present
day have been tried to be conveyed in detail with their historical and architectural
features.
Keywords: Konya, Çumra, Turkish Period Buildings, Architectural Works.