İmplant hastalarında iki farklı konik ışın demetli bilgisayarlı tomografi ve ultrasonografi ile implant bölgesi diş eti dokularının değerlendirilmesi
Accuracy of high resolution ultrasound for soft tissue thickness mesurementin edentulous patients prior to implant placement
Yazar: GÜL SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. KIVANÇ KAMBUROĞLU
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental implantasyon = Dental implantation ; Dental implantlar = Dental implants ; Gingiva = Gingiva ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Giriş: Yumuşak doku kalınığını ölçmek için, histolojik kesit alma, periodontal sond,
endodontik eğeler veya enjeksiyon iğnesi kullanarak transgingival sondlama gibi pek çok
invaziv tenik kullanılmıştır. Son yıllarda bilgisayarlı tomografi (BT), konik ışın demtli
bilgisayarlı tomografi ve ultrasonografi gibi non-invaziv yöntemler olarak yumuşak doku
kalınlığı belirlemede kullanılmıştır. Bu çalışmanın amacı, dişsiz hastalarda implant
yerleştirilmesi öncesinde yumuşak doku kalınığı ölçümünde, yüksek çözünürlüklü US'nin
etkinliğinin değerlendirlmesi ve iki farklı KIBT cihazı ve klinik periodontal değerlendirme
ile karşılaştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: 40 adet implant bölgesine ait dişeti kalınlığı (16 anterior ve 14
posterior) dar görüntüleme alanına sahip KIBT görüntüleri ve US görüntüleri periodontal
sond ölçümleri ile karşılaştırılarak prospektif olarak değerlendirilmiştir.20 hasta'nın KIBT
görüntüleri Planmeca Promax 3D max KIBT cihazı (Planmeca, Helsinki, Finlandiya) ile
diğer 20 hastanın KIBT görütüleri Morita 3D Accuitomo 170® KIBT cihazı (J Morita,
Kyoto, Japonya) ileakrilik dudak ekartörü kullanılarak elde edilmiştir. Herbir implant
bölgesinin, bukkal yumuşak doku kalınlığı alveoler krete dik olarak ölçülmüştür ve her bir
implant bölgesi için alveolar kret tepesi ve tabanında2 ölçüm gerçekleştirilmiştir. US
incelemesi ACUSON S 2000 (Siemens, Munich, Germany) yüksek çözünürlüklü
ultrasonografi cihazı ile yapılmıştır. İnceleme sırasında 15 MHz hokey sopası prob
kullanılarak longitudinal düzlemde, prob pozisyon sürekli değiştirilerek yeterli kalitede
krosseksiyonel görüntü elde edilene kadar yapılmıştır. Her implant bölgesi için metrik
ölçümler KIBT görüntülerinde değerlendirilen aynı noktalarda gerçekleştirilmiştir. Her bir
implant bölgesi yumuşak doku kalınğı aynı referans noktalarda klinik olarak, enjeksiyon
iğnesi ve yumuşak silikon disk yardımıyla lokal anestezi altnda ölçülmüştür. 3 farklı teknik
kullanarak elde edilen yumuşak doku kalınlığı ölçümleri, tek yönlü varyans analizi ile
değerlendirilmiştir. Altın standart yöntemi olan klinik ölçüm ile ultrasonografi ve KIBT
ölçüm (Morita ve Planmeca) grupları arasındaki ölçüm farklarının dağılımı Tek Örneklem
Testi ile incelendi. Analizler için SPSS 14.01 paket programından yararlanıldı. Tüm
istatistiksel kararlarda P<0.05 ölçütü kullanıldı.
Bulgular: Transgingival sondlama, KIBT ve US görüntülerinde tepe ve taban
bölgesi için elde edilen ortalama diş eti kalınlığı ölçümleri karşılaştırıldığında, her iki bölge
için istatiksel olrakak alamlı fark bulunamamıştır(p=0.519 ve p=0.346). Teknikler arası
uyum göz önüne alındığında, klinik ölçüm ile ultrasonografi görüntülerinden elde edilen
ölçümler arasında istatiksel olarak anlamlı fark tespit edilememiştir(p>0.05). Ancak taban
bölgesi ölçümleri için, klinik yöntem ile Morita KIBT cihazı ile elde edilen ölçümler
arasında istatiksel olarak anlamı fark tespit edilmiştir(p=0,014). Buna ek olarak tepe bölgesi
için, klinik yöntem ve her iki KIBT cihazı(Planmeca ve Morita) ile elde edilen ölçümler
arasında istatiksel olarak anlamlıfark bulunmuştur (p=0,012 ve 0,018).
Sonuç: Yüksek çözünürlüklü ultrasonografi, dişsiz hastalarda implant yerleştirilmesi
öncesinde yumuşak doku kalınlık ölçümlerinde doğru ölçümler sağlamıştır. Düşük maliyet,
non-invaziv ve non-iyonize doğası gereği ultrasonografik görüntüleme, implant bölgesi
yumuşak dokuların değerlendirilmesinde umut vadeden bir tekniktir.

Abstract:
Introduction: Various invasive methods have been utilized in order to measure soft
tissue thickness, such as; histological sectioning, transgingival probing by using a
periodontal probe, using an endodontic reamer or an injection needle under local anesthesia.
Recently, computerized tomography (CT), cone beam computerized tomography (CBCT)
and ultrasonography have been used as non-invasive methods for the measurement of soft
tissue thickness. Our aim was therefore to evaluate and compare the accuracy of high
resolution US by usingtwo different CBCT units and clinical periodontal assessment for
measuring soft tissue thickness in edentulous patients prior to implant placement.
Materials and Methods: We prospectively evaluated gingival thickness in 40
implant region (16 anterior and 14 posterior) by using limited FOV CBCT images and US
images in comparison with periodontal sond measurements.CBCT images of 20 patient were
obtained by using a Planmeca Promax 3D max CBCT unit (Planmeca, Helsinki, Finland) and
CBCT images of other 20 patients were obtained by using Morita 3D Accuitomo 170® (J
Morita, Kyoto, Japan) with an acrylic lip retractor placed. For each implant site, soft tissue
thickness measurements were performed at 2 different points; top of alveolar crest and
bottom of alveolar crest on CBCT images by using inbuilt software. US examinations were
conducted by using an ACUSON S 2000 (Siemens, Munich, Germany) with a 15MHz
hockey probe on the longitudinal plane, with the probe position changed constantly to obtain
sufficient crossectional images on the monitor. For each implant site, metric measurement of
soft tissue thickness was performed at the same 2 points that were already calculated on
CBCT images. Thicknesses of the soft tissues of each implant site were also measured
clinically at the same reference points by using an injection needle with a stopper. Soft tissue
thickness obtained by using 3 different techniques were compared with one way variance
analysis. In order to compare measurement differences between techniques one sample t-test
was used. All statiscal analysis were performed by using SPSS 14.01. Significance level was
set P<0.05.
Results: There was no statistically significant differences between CBCT, US
imaging and transginvival probing for both measurements obtain from top (p=0.519). and
bottom(p=0.346) of alveolar crest measurements. When agreement between different
techniques for measuring soft tissue thickness was taken into consideration, no statistically
significantdifferences were found between clinical measurements and US
measurements(p>0.05). However there were statistically significant differences between
clinical measurements and CBCT measurements obtained with Morita CBCT unit for
measurements conducted at the bottom of alveolar crest (p=0,014). In addition, statistically
significant differences were found between clinical measurements and CBCT measurements
65
obtained from both CBCT units (Planmeca and Morita) for measurements conducted at the
top of alveolar crets(p=0,012 and 0,018).
Conclusion: High resolution US provided accurate information for the measurement
of soft tissue thickness in edentulous patients prior to implant placement. Due to it is low
cost, non- invasive and non-ionized nature, US imaging is a promising technique, for
preoperative soft tissue evaluation implant site.