Okul öncesi dönem çocuklarda kaygının çok boyutlu belirleyicileri kaygıyla ilişkili özellikler ve baş etme
Multidimensional determinants of anxiety in pre-school children features related to anxiety and coping
Yazar: TUĞBA BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. EGE AKGÜN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, Okul Öncesi Dönem Çocuklarda Kaygıyla Baş Etme Ölçeğinin geliştirilmesi, ebeveynlerin kaygılarının ve irrasyonel düşüncelerinin 60-72 aylık çocukların kaygıları üzerindeki rolünün incelenmesi, çocuğun kaygıyla baş etme ve kaygıyla ilişkili bazı özelliklerin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Karma yöntem araştırmalarından açımlayıcı sıralı desenin kullanıldığı çalışmanın nicel bölümünün örneklemini 60-72 aylık 310 çocuk ile bu çocukların ebeveynleri ve öğretmenleri oluşturmaktadır. Nitel bölümün çalışma grubuna ise çocuklarının anksiyete-içe dönüklük puanı düşük ve yüksek olan 27 ebeveyn dahil edilmiştir. Veri toplama amacıyla Demografik Bilgi Formu, Okul Öncesi Dönem Çocuklarda Kaygıyla Baş Etme Ölçeği, Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme-30, Okula Uyum Öğretmen Derecelendirme Ölçeği-Kısa Formu, Duygu Düzenleme Ölçeği, Çocuk Akran İlişkileri Öğretmen Değerlendirme Ölçeği, Süreksiz Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri ve Genel Tutumlar ve İnanışlar Ölçeği Kısa Formu ve Görüşme Formu kullanılmıştır. Analizler sonucunda, Okul Öncesi Dönem Çocuklarda Kaygı Baş Etme Ölçeğinin geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir. Ebeveynlerin kendilerine yönelik değerlendirdiği adalet beklentisi, onaylanma irrasyonel inanışları ve kendini değersizleştirme değişkenlerinin çocukların kaygısını anlamlı bir şekilde yordadığı bulunmuştur. Çocukların kaygı düzeyleri ile okula uyumu ve akran ilişkileri arasında duygu düzenleme becerilerinin ve çocukların kaygı düzeyleri ile akran ilişkileri arasında kaygıyla baş etme stratejisi geliştirme durumlarının puanlarının kısmi aracı rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin ebeveynliklerini tanımlamalarına yönelik çocuğunun anksiyete-içe dönüklük puanı yüksek olan ebeveynlerin ifadelerine yönelik kaygılı/endişeli, çocuklarına yetişemeyen, kontrolcü/otoriter, ilgi göstermeyen, çocuğunun olumlu özellikler kazanmasını destekleyen, sorumluluk sahibi ve aceleci temalarına ulaşılmıştır. Diğer yandan, çocuklarının anksiyete-içe dönüklük puanı düşük olan ebeveynlerin ifadeleri ise hoşgörülü/anlayışlı/sabırlı, fedakâr, empati kuran, arkadaşça, mükemmeliyetçi, zamanı verimli kullanan ve hayat enerjisi yüksek olarak daha fazla sayıda olumlu tema altında yer almıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to develop Anxiety Coping Scale for Preschool Children, to examine the role of parents' anxieties and irrational thoughts on the anxiety of 60-72 months old children, and to reveal some features related to the child's developing an anxiety coping strategy and anxiety level. The sample group of the quantitative part of this study, in which the exploratory sequential design from mixed method research was used, consists of 310 children aged 60-72 months and their parents and teachers. The study group of the qualitative part consists of 27 parents whose children have low and high anxiety scores. Demographic Information Form, Anxiety Coping Scale for Preschool Children, Social Competence and Behavior Evaluation Scale-30, Short Form of the Teacher Rating Scale of School Adjustment, Emotion Regulation Checklist, Teacher's Checklist of Children's Peer Relationships, State-Trait Anxiety Inventory and Shortened General Attitude And Belief Scale were used to collect data in the study. As a result of the analyzes, it was determined that the Anxiety Coping Scale for Preschool Children was valid and reliable. Fairness expectation, approval irrational beliefs, and self-devaluation variables were found to significantly predict children's anxiety-withdrawal scores. It has been found that emotion regulation skills have a partial mediator role between children's anxiety-withdrawal scores and school adjustment and peer relationships, and developing an anxiety coping strategy between children's anxiety-withdrawal scores and peer relationships. Expressions of parents with a high anxiety-withdrawal score for their child's self-definition of parenting were gathered under the themes of anxious/anxious, unable to keep up with their children, controlling/authoritarian, not showing interest, supporting their child's acquisition of positive characteristics, responsible and hasty. On the other hand, the expressions of parents whose children's anxiety-withdrawal scores were low were included under more positive themes as tolerant/understanding/patient, altruistic, empathetic, friendly, perfectionist, efficient use of time and high life energy.