Migren hastalarında osmofobinin klinik önemi ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Clinical significance of osmophobia and effect on quality of life in migraine patients
Yazar: EMİNE MEŞE PEKDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. NERMİN TANIK
Yozgat Bozok Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Fobiler = Phobic disorders ; Koku duyusu = Smell ; Koku hastalıkları = Olfaction disorders ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç: Migren yaşam kalitesini olumsuz etkileyen primer bir baş ağrısıdır. Osmofobi, migreni diğer baş ağrısı bozukluklarından ayıran spesifik semptomlardan biri olmasına karşın klinik sonuçları yetersiz araştırılmaktadır. Bu çalışmada epizodik migren hastalarında, osmofobinin klinik önemi ve yaşam kalitesi üzerine olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araç ve Yöntem: Kesitsel olarak dizayn edilen bu çalışmaya epizodik migren tanısı alan 145 hasta alınmıştır. Migren tanısı ve klasifikasyonu Uluslararası Başağrısı Sınıflamasının 2018'deki 3. baskısına göre yapıldı. Osmofobi varlığını geriye dönük olarak değerlendirmek için nöroloji uzmanı tarafından hastalarla yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Hastalar migren veri formu, Migrende 24 Saatlik Yaşam Kalitesi Ölçeği (24 SYKÖ), Migren Yeti Yitimi Değerlendirme Ölçeği (MIDAS), Hasta Sağlık Anketi-9 (HSA-9), Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ), Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7) Testi, Allodini Semptom Anketi (ASA) ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) ile değerlendirildi. 
Bulgular: Osmofobisi olan ve olmayan migren hastaları arasında yaş, cinsiyet, eğitim durumu, gelir durumu, vücut kitle endeksi, atak şiddeti, atak süresi, aylık atak sayısı ve hastalık süresi açısından fark saptanmamıştır (p>0.05).
Osmofobisi olan migren hastalarının 24 SYKÖ ortalaması osmofobisi olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük  (p=0.021) saptanırken, MİDAS ölçeği ortalaması ise daha yüksek (p<0.001) saptanmıştır. 24 SYKÖ'deki azalma duygular-endişeler (p=0.048) ve sosyal fonksiyonellik (p=0.023) alanlarında ortaya çıkmıştır. Diğer yandan osmofobisi olan migren hastalarının UŞİ, HSA-9, YŞÖ-7 ve ASA ortalamaları, osmofobisi olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (p<0.001, p=0.027, p=0.002, p<0.001; sırasıyla).

Sonuç: Osmofobisi olan migren hastalarının hem 24 saatlik hem de 3 aylık yaşam kalitesi osmofobisi olmayanlara göre daha fazla etkilenmiştir. Aynı zamanda osmofobisi olan migren hastalarında, osmofobisi olmayan hastalara göre uykusuzluk, depresyon, yorgunluk ve allodini daha yüksek oranda gözlenmiştir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda; günlük klinik rutinde değerli bir semptom olan osmofobinin çok yönlü araştırılması hedeflenmelidir.
Anahtar Kelimeler: Migren, Osmofobi, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Introduction: Migraine is a primary headache disease that negatively affects quality of life. Although osmophobia is one of the specific symptom that differentiate migraine from other headache disorders, its clinical consequences are under-researched. In this study, we aimed to evaluate the clinical significance of osmophobia and its effect on quality of life in episodic migraine patients.
Materials and Methods: In this cross-sectional study, episodic migraine diagnosed 145 patients were included. The diagnosis and classification of migraine was made according to the 2018 3rd edition of the International Classification of Headache. To evaluate the presence of osmophobia, a semi-structured interview was held with the patients by a neurologist retrospectively. Patients were evaluated with the migraine data form, the Migraine 24-Hour Quality of Life Questionnaire (24-Hr-MQoLQ), the Migraine Disability Assessment Scale (MIDAS), the Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9), the Insomnia Severity Index (ISI), the Generalized Anxiety Disorder-7 (GAD-7), the Allodynia Symptom Checklist (ASC), and the Fatigue Severity Scale (FSS).
Results: There was no significant difference between migraine patients with and without osmophobia in terms of age, gender, education level, income status, body mass index, attack severity, attack duration, number of attacks per month, and disease duration (p>0.05). While the mean 24-Hr-MQoLQ of migraine patients with osmophobia was significantly lower (p=0.021) than those without osmophobia. The mean of the MIDAS scale was higher significantly in migraine patients with osmophobia than those without osmophobia (p <0.001). Lower scores in the 24-Hr-MQoLQ were identified in the areas of feeling-concerns (p = 0.048), and social functionality (p = 0.023). On the other hand, the mean ISI, PHQ-9, FSS and ASC scores of migraine patients with osmophobia were statistically significantly higher than those without osmophobia (p <0.001, p = 0.027, p = 0.002, p <0.001).
Conclusion: Both 24-hour and 3-month quality of life of migraine patients with osmophobia were more affected than those without osmophobia. At the same manner, insomnia, depression, fatigue and allodynia were observed at higher rates in migraine patients with osmophobia than in patients without osmophobia. In future studies; multidimensional investigation of osmophobia, which is a valuable symptom in daily clinical routine, should be aimed.
Keywords: Migraine, Osmophobia, Quality of Life