Etibank 100. Yıl Gümüş Madeni İşletmesi'nde üretim tenör kontrolünün arama sondajlarıyla yapılabilirliğinin jeoistatistiksel analizi /
Yazar: HAKAN AK
Danışman: DOÇ. DR. SAİM SARAÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Cevher hazırlama = Mineral processing ; Jeoistatistik = Geostatistics ; Maden işletmeleri = Mining enterprises ; Mineralleşme = Mineralization

Özet:
IV ÖZET Açık işletmeden doğrudan cevher hazırlama tesislerine besleme yapan birçok metal maden işletmesinde tenor kontrolü, arama sondajlarının yetersizliği düşüncesiyle, basamaklarda açılan patlatma deliklerinden alınan örnekler temelinde yapılmaktadır. Arama sondajlarının yetersiz olduğu bölgeleri belirleyerek ek ilave sondajlarla yeterli hale getirmek, basamak patlatma delikleriyle tenor kontrolü yapılmasına göre üretim maliyetlerini önemli derecede azaltmaktadır. Bu çalışmada, Etibank 100. Yıl Gümüş Madeni İşletmesinde, basamaklarda tenor kontrolü için arama sondajlarının yeterli olup olmadığının jeoistatistiksel yöntemlerle araştırılması amaçlanmıştır. Bu araştırmalarda, açık işletmedeki üç ayrı basamakta açılan patlatma deliklerini kapsayan alanlara, arama sondaj verileri kullanılarak tenor tahminleri yapılmış ve tahminler ile gerçek tenörler karşılaştırılmıştır. Bu amaçla öncelikle, arama sondaj (AS) ve basamak patlatma delikleri (BPD) tenor (gr/ton Ag) örneklerinin istatistiksel dağılım modelleri belirlenmiştir. Daha soma, AS ve BPD tenor örnekleri için ortalama ve yönsel variogram model parametreleri araştırılmıştır. Ortalama ve yönsel model parametreleri yardımıyla da her bir basamakta belirli boyutlarda bloklar için Ordinary ve Simple kriging yöntemleriyle tenor tahminleri yapılmıştır. BPD gerçek tenörleri ile tahmini tenörler regresyon-korelasyon, blok faktörü, kriging ağırlıklı hata, ortalama ve standart hata yöntemleri kullanılarak karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak; Etibank 100. Yıl Gümüş Madeni Yatağında mineralleşmenin daha zayıf olduğu güney bölgelerinde arama sondajları sayısının arttırılması ve herbir ek sondaj sonrası jeoistatistiksel analizlerin yapılması ile, basamak patlatma deliklerine gerek kalmadan tenor kontrolünün yapılabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
SUMMARY The grade control in metal mining companies which feed the ore dressing plants directly from the pit is done basing on the samples obtained from blast-holes drilled in the benches, due to the lack of sufficient number of exploration drillings. By determining the regions where there are not sufficient number of exploration drillings, and conducting additional drillings, production costs can significantly be lowered compared to grade control with the bench blast-holes. In this study, which was conducted at Etibank Silver Mine, geostatistical methods were employed to determine the existance of sufficient number of exploration holes for grade control purposes. To achieve this goal, grade predictions for the regions of three blast-holes drilled in three different benches were done by using the data of exploration drillings, and then the predicted and the real grades were compared. For this purpose, firstly the statistical distribition models of the grade samples of exploration drillings (AS) and bench blast-holes (BPD) were detemined. And then, the mean and orientational model parameters for AS and BPD grade samples were investigated. The grade predictions for the blocks in spesific dimensions in each bench with Ordinary and Simple Kriging methods were done with the aid of mean and orientational model parameters as well. BPD real grades and predicted grades were compared by using the regression-correlation, block factor, kriging weighted error, mean and standard error methods. Consequently, it was determined that the grade control is possible by increasing the number of exploration drillings and making jeosatistical analysis after each additional drilling without the need of bench blast-holes in the south regions where the mineralization is poor in Etibank 100. Yıl Silver Mine.