Türk vergi hukukunda anayasal ölçüt: Mali güç
The constitutional criteria of Turkish law: Ability to pay
Yazar: TAMER BUDAK
Danışman: PROF.DR. NİHAL SABAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Vergilendirme ile ilgili kuralların hukuksal sınırları anayasa ile çizilmektedir.Dolayısıyla hukuksal biçimlerin verileri anayasada yer almaktadır. Bu bağlamda 1982Anayasa'sı vergilendirme ile ilgili olarak eşitlik ve yasallık olmak üzere iki temel ilkesunmaktadır.1982 Anayasası'nda Vergi Ödevi kenar başlığını taşıyan 73,1 fıkra, ?Herkes,kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür??biçiminde düzenlenmiştir.Vergilendirmede eşitlik ilkesi Anayasa 10. ve 73. madde hükümlerinin birliktedeğerlendirilmesi ile ortaya çıkmakta olup; ?neye göre eşit?? sorusunun cevabını73,I'de ifade edilen mali güç terimi vermektedir. Dolayısıyla mali güçleri aynı olanlarınaynı, farklı olanların farklı vergilendirme işlemine tabi olması vergilendirmede eşitliğingenel kuralıdır.Vergilendirme işlemi aynı zamanda kişilerin/kurumların mülkiyetine yapılanmüdahale/sınırlama anlamına gelmektedir. Mülke müdahale Anayasa 35'e göre ancakkanun ile mümkündür. Anayasa 73,III'de, ?Vergi, resim, harç ve benzeri maliyükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır? yer alan düzenlemevergilerin yasallığını düzenlemektedir. Her iki anayasa maddesi birliktedeğerlendirildiğinde mülkiyete vergi ile müdahalenin ancak yasa ile yapılabileceği, bumüdahalenin de sınırı/ölçütü 73,I'de yer alan mali güçtür.Yasa koyucu, vergi resim harç ve benzeri mali yükümlülükler ile ilgilidüzenlemeleri, yükümlülerin mali güce göre belirlemek, vergi yükümlüsü de maligücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. Anayasa mali gücün ne olduğu ile ilgili biraçılım içermemekle birlikte nicelikle ilgili bir değer alanı çizmektedir. Mali güç,kişi/kurum, zaman ve mekâna göre değişebilen bir kavramdır. O halde Anayasa, maligüç/ bir değişken/ bir ölçüt vermektedir. Bu ölçüt vergi yükümlüsüne bağlı olmasınedeniyle de özneldir.

Abstract:
The legal boundaries of rules pertaining to taxation are determined by the constitution.Therefore the principles of legal forms take place in the constitution. The principles governingtaxation are determined with their basis in the constitution. In this context the 1982Constitution offers two basic principles of equality and legality concerning taxation.The tax obligation is legislated in the article 73 section 1 of the 1982 constitutionwhich is titled ?Obligation to Pay Taxes? states ?everyone is under obligation to pay taxesaccording to his ability to pay?.The principle of equality in taxation emerges when article 10 and 73 of theconstitution are evaluated together and the answer to the question ?equal according to what??is answered by the term ability to pay in article 73 section 1. Therefore a general rule ofequality in taxation is that people with same ability to pay should be subjected to sametaxation procedure whereas people of dissimilar financial resources (ability to pay) should besubjected to different taxation procedure.Taxation also means an intervention/restriction on property of persons/institutions.Intervention to property is only possible through legislation as indicated in article 35 of theconstitution. Article 73 section 3 of the constitution legislates legality of taxes by stating ?Taxes, fees, duties and other such financial impositions shall be imposed, amended or revokedby law?. When these two articles of the constitution are evaluated in tandem it is evident thatintervention in property is only possible through legislation and the criterion/limit of thisintervention is ability to pay, presented in article 73 section 1.As a special criterion for differentiation ability to pay helps overcome the basicdifficulties in interpreting constitutional principles of equality and legality faced by the statein applying its authority to tax for generating public revenue necessary to finance publicexpenditures for fiscal, economic and social purposes. The legislator is obligated to determinetaxes, fees and duties and similar fiscal obligations according to ability to pay of the obligatedwhile the tax payer is obligated to pay taxes according to his/her ability to pay. While theconstitution does not offer a definition of what ability to pay is it presents an area ofquantitative value. Ability to pay is a term that cam vary by person/institution, time and place.Therefore constitution offers ability to pay as a variable or a criterion. This criterion issubjective because of its dependence on the taxpayer.