Adölesanlarda diyet lifi tüketim miktarının diyet kalitesi ve beslenme alışkanlıkları ile ilişkisi
Relationship between dietary fiber consumption and diet quality and nutritional habits in adolescents
Yazar: YEŞİM ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK ARDUZLAR KAĞAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Diyet = Diet ; Diyet lifleri = Dietary fibers ; Ergenler = Adolescents ; Gıda kalitesi = Food quality

Özet:
Bu çalışma 14-18 yaş arasındaki adölesanların diyet lifi tüketim miktarını ve diyet lifi tüketim miktarının diyet kalitesi ve beslenme alışkanlıkları ile ilişkisini saptamak amacıyla yapılmıştır. Şubat 2019-Nisan 2019 tarihleri arasında, İstanbul ilinde bulunan 4 özel lisede öğrenim gören 432 adölesan üzerinde yürütülen çalışmanın verileri, bir anket formu ile elde edilmiştir. Adölesanların vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel çevresi ve üst orta kol çevresi ölçümleri alınarak vücut kütle indeksi (VKİ) hesaplanmıştır. Adölesanlardan 3 günlük besin tüketim kaydı alınarak diyet lifi tüketim miktarları belirlenmiştir. İstatistiksel analizler için Statistical Package for the Social Sciences 22.0 paket programı kullanılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metodların (Ortalama, Standart sapma, medyan, sıklık ve oran) yanı sıra verilerin normal dağılıma uygunluklarının değerlendirilmesinde Shapiro Wilks test ve Box Plot grafiklerden yararlanılmıştır.  Sonuçlar yüzde 95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan adölesanların 248'i (yüzde 57,4) erkek ve 184'ü (yüzde 42,6) kız olarak belirlenmiştir.  Çalışma sonucunda erkek adölesanların ortalama 12,33±4,22 g, kız adölesanların ortalama 12,58±4,12 g diyet lifi tükettiği belirlenmiştir. Çalışmaya katılan adölesanların yetersiz diyet lifi aldıkları belirlenmiştir.  Adölesanların 353'ü öğün atladığını belirtirken 79'ü öğün atlamadığını belirtmiştir. En fazla atlanan öğünün kahvaltı olduğu bulunmuştur. Öğün atlayan adölesanların ortalama lif tüketimi 12,36±4,09 g ve öğün atlamayan adölesanların 12,77±4,55 g olarak belirlenmiştir. 
Diyet kalite indeksine göre çalışmaya katılan adölesanların 161'i düşük diyet kalite indeksine, 227'si orta diyet kalite indeksine, 44'ü ise iyi diyet kalite indeksine sahip bulunmuştur.  Yaptığımız çalışmanın sonuçlarında öğün atlama ve diyet kalitesi ile diyet lifi tüketim miktarının arasında anlamlı (p<0.05) bir ilişki bulunmamıştır.  KIDMED düzeylerine göre adölesanların protein yüzdeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0,046; p<0,05). Farklılığı belirlemek amacıyla yapılan ikili karşılaştırma sonuçlarına göre; KIDMED düzeyi düşük olan adölesanların protein yüzdesi, KIDMED düzeyi yüksek olan adölesanlara göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,040; p<0,05). Yaptığımız çalışma daha önceki çalışmaları destekler nitelikte olup adölesanlarda diyet lifi tüketimi üzerine daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
The aim of this study was to determine the dietary fiber consumption and the relationship between dietary quality and feeding habits of dietary fiber consumption in adolescents aged 14-18. Between February 2019 and April 2019, the data of the study conducted on 432 adolescents studying in 4 private high schools in Istanbul were obtained with a questionnaire form. Body mass index was calculated by taking measurements of body weight, height, waist circumference and upper middle arm circumference of the adolescents. Dietary fiber consumption was determined by taking 3-day food consumption record from adolescents. "Statistical Package for the Social Sciences 22.0" was used for statistical analyses. In addition to descriptive statistical methods (mean, standard deviation, median, frequency and rate), Shapiro Wilks test and Box Plot graphs were used to evaluate the suitability of the data for normal distribution.  
The results were evaluated at 95 percent confidence interval and p <0.05 significance level.  
248 (57.4 percent) of the adolescents participating in the study were male and 184 (42.6 percent) were female.  
As a result of the study, it was determined that male adolescents consumed 12.33 ± 4.22 g dietary fiber and female adolescents consumed 12.58 ± 4.12 g dietary fiber on average. Adolescents participating in the study were found to have insufficient dietary fiber.  
While 353 of the adolescents stated that they skipped meals, 79 of them stated that they did not skip meals. It was found that the most skipped meal was breakfast. It was determined that the average fiber consumption of adolescents skipping meal was 12.36 ± 4.09 g and 
adolescents not skipping meal was 12.77 ± 4.55 g. According to diet quality index, 161 of the adolescents participating in the study had low diet quality index, 227 of them had moderate diet quality index and 44 of them had good diet quality index. 
In the results of the study, significant relationship wasn't found between dietary skipping and dietary quality and dietary fiber consumption (p <0.05).  
A statistically significant difference was found between protein percentages according to KIDMED levels (p=0,046; p<0,05).  According to the results of the paired comparison to determine the difference; The protein percentage of the patients with low KIDMED levels was found to be significantly higher than those with high KIDMED levels (p=0,040; p<0,05). 
 
The study supports previous studies and more studies are needed on dietary fiber consumption in adolescents.