Nükleer güç santrallerinde iş kazalarını önlemede kullanılabilecek yapay zeka uygulamalarının iş güvenliği uzmanlarının bakış açısından incelenmesi
Examination of artificial intelligence applications that can be used to prevent occupational accidents in nuclear power plants from the perspective of occupational safety experts
Yazar: ALİ YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ENSARİ ÖZAY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE KULALI ÖZDEK
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Kazalar = Accidents ; Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering

Özet:
Artık birçok sektörde olduğu gibi yapay zekâ uygulamaları iş güvenliği alanlarında da kullanılmaya başlanmıştır. Görsel analitik sistemler gibi çözümlerle güçlendirilmiş bu tür uygulamalar çalışma alanlarında yapılan faaliyetlerde normal bir insanın tespit edemeyeceği birçok olumsuz durumları, güvensiz hareketleri, kaza olasılık hesaplarını gerçek zamanlı bir şekilde veriler ve istatistikler ışığında hesaplayarak önceden uyarma ve önleme becerileri ile proaktif bir yaklaşım sergilenmesine yardımcı olmaktadırlar. 
Bu durum, yapay zekâ uygulamalarına daha da güvenilmesine ve çalışma alanlarının bu tür akıllı sistemlere emanet edilmesine teşvik etmektedir.
Bu araştırma, iş güvenliği alanlarında kullanılmaya başlanan yapay zekâ uygulamaları güvenilirliğinin ölçülmesinde, özellikle de Nükleer Güç Santrallerinde yaşanabilecek iş kazalarının önlenmesi için yapay zekâ tabanlı sistemlere emanet edilip edilemeyeceği görüşünü, güvenlik kültürüne çok yakın ve onunla iç içe olan İSG uzmanları tarafından değerlendirmesine yönelik tanımlayıcı bir çalışmadır. 
İş Güvenliği Uzmanları bu değerlendirmeyi 5'li likert tipi anket ölçeği ile, 11'i demografik olmak üzere 40 adet soru ile yanıt vermeleri istenerek gerçekleştirmişlerdir. Verilen cevapların analizi SPSS (29.0 Paketi) programı ile yapılmıştır.
Soru gruplarının faktör yapısının tespiti için açıklayıcı faktör analizi, iki oransal değişkenin karşılaştırılması için ki-kare testi kullanılmıştır. İki evreden oluşan gruplar için bağımsız t-testi, üç evreden oluşan grupların karşılaştırılması için varyans analizi kullanılmıştır.
Yapılan analiz sonuçlarına göre yapay zekâ uygulamaları hakkında bilgisi olma, kullanmalarına, yaşa, medeni durumlarına, eğitim durumlarına, uzmanlık sınıflarına ve deneyim yıllarına göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Demografik bilgiler haricindeki 29 anket sorusunun güvenilirlik düzeyi 0,94 bulunmuş ve bu da sonuç ölçeğinin oldukça güvenilir düzeyde ve geçerliliğinin olduğunu ifade etmektedir.

Abstract:
Now, as in many sectors, artificial intelligence applications have started to be used in the fields of occupational safety. Such applications, powered by solutions such as visual analytics systems, help to take a proactive approach with their ability to warn and prevent in advance by calculating many negative situations, unsafe movements, accident probability calculations in the light of data and statistics in real time, which a normal person cannot detect in the activities carried out in the work areas. 
This situation encourages further reliance on artificial intelligence applications and entrusting workplaces to such intelligent systems.
This research is a descriptive study to measure the reliability of artificial intelligence applications that have started to be used in the fields of occupational safety, especially in preventing occupational accidents that may occur in Nuclear Power Plants, by OHS experts who are very close and intertwined with the safety culture.
Occupational Safety Specialists were asked to respond to 40 questions, 11 of which were demographic, using a 5-point Likert-type questionnaire scale. The responses were analyzed using the SPSS (29.0 Package) program.
Explanatory factor analysis was used to determine the factor structure of the question groups and chi-square test was used to compare two proportional variables. Independent t-test was used for groups consisting of two phases, and analysis of variance was used to compare groups consisting of three phases.
According to the results of the analysis, significant differences were found in terms of having knowledge about artificial intelligence applications, using artificial intelligence applications, age, marital status, education level, specialization classes and years of experience. The reliability level of 29 survey questions, excluding demographic information, was found to be 0.94, which indicates that the result scale is highly reliable and valid.