Genel ve mesleki liselerde örgüt kültürü
Organizational culture at general and vocational high schools
Yazar: HÜLYA NARSAP
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER ÖLÇÜM ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Genel ve Mesleki Liselerde Örgüt KültürüHülya NarsapÖzetBu araştırma ile genel ve meslekû liselerde görev yapan yönetici ve öğretmenlerin örgütkültürü ile ilgili görüşleri tespit edilmeye çalışılmış ve bu doğrultuda öneriler getirilmiştir.Okullarda var olan durumu tespit etmek üzere, Prof. Dr. Şişman tarafından geliştirilmişolan anketle, I. Bölümde; araştırmaya katılanların, insan ilişkileri, çevre, iş, insan, okul veeğitime yönelik görüşlerini yansıtacak önermelerle bu konudaki temel inançları tespitedilmeye çalışılmış, II. Bölümde ise öğretmenlerin okuldaki bir takım uygulama vedurumlara ilişkin cümlelere cevap vermesi istenerek, okulda bu konuda var olan durumtespit edilmeye çalışılmıştır.Araştırmanın Örneklemi, evrenden rastgele seçilmiş 23 orta öğretim okulunda görev yapan611 öğretmen ve 91 yönetici olmak üzere toplam 702 kişiden oluşmaktadır.Elde edilen bulgular SPSS bilgisayar programında, istatistiksel yöntemler T Testi, tekyönlü varyans analizi kullanılarak hesaplanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, genel liseler ile meslek liseleri arasında genelde temel sayıltılarve okulda gerçekleşen durumlar açısından çok büyük farklılıklar gözlenememiş, ancak herbir okul türü arasında özellikle okulda gerçekleşen durumlar açısından bir takımfarklılıklara rastlanmıştır. Bu farklılıklar çoğunlukla meslek liseleri lehinedir.Meslek liseleri, görev yapan öğretmenlerin değerlendirmeleri açısından; okul içi veyönetimle öğretmenler arası ilişkiler, çatışmaların çözümü, yönetimin öğretmene olandesteği, ödüllendirme, öğrenci merkezli eğitim, öğrencilerin eğitimi ve beceri edinimineverilen önem, okula yeni gelenin okula uyum sağlaması bakımından üst sıralarda yeralırken, onu ticaret meslek liseleri, endüstri meslek liseleri, Anadolu liseleri ve genel liselertakip etmekte, turizm ve otelcilik meslek liseleri bu alanlarda en düşük ortalamayı almıştır.Genel liselerde görev yapan öğretmenler görüşlerini yönetime daha rahat ifade ettiklerinibelirtirken, yönetimin okulu dışarıdan gelen baskılara karşı koruması hususunda enyüksek değerlendirme endüstri meslek liselerinde yapılmıştır. Genel liselerde öğrencibaşarısına ilişkin öğretmenlerin beklentileri daha yüksek çıkmıştır.Araştırmaya katılan öğretmenler en yüksek ortalamayla, insanın paraya ihtiyacıolmadığında da çalışması gerektiğini, insana mesleğinde kendini geliştirmek üzere fırsatlarverilmesi gerektiğini, okulda önemli kararların öğretmenler kurulunda alındığını ifadeetmişlerdir.Yöneticilerin okulda gerçekleşen durumlara ilişkin algılarının ve verdikleri yanıtlarınöğretmenlere oranla çok daha yüksek olması, okulda var olan durumu olduğundan dahapozitif algılama eğiliminde oldukları, yine aynı şekilde aynı okulda hizmet süresi daha fazlaolan öğretmenlerin, okulda hizmet süresi daha az olan öğretmenlere göre okuldagerçekleşen durum ve uygulamaları daha yüksek algılama ve değerlendirme eğilimindeoldukları gözlenmiştir. Erkek öğretmenlerin, bayan öğretmenlere göre işbirliğine dahayatkın oldukları, yönetime düşüncelerini daha rahat ifade edebildikleri, çatışmalarınçözümünde daha uzlaşmacı davrandıkları ve okulda bu konuda var olan durumu dahapozitif algıladıkları sonuçlarına varılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, yönetimin özellikle okulda istenilen kurum kültürününoluşturulması ve yerleştirilmesinde birinci derecede etken olduğu, tüm yönetici veöğretmelere iletişim, liderlik, kamuda kurum kültürü, takım çalışması konularındaeğitimler verilmesi gerektiği, okuldaki hizmet süresi daha fazla olan öğretmenlerin, okulayeni katılan öğretmenlere olumlu örnek teşkil etmesi, yönetimin olumlu okul kültürüoluşturmada etkili bir yöntem olan çalışanlarla açık ve etkili iletişim, katılımcı bir yönetimanlayışının benimsenmesi konusunda çaba sarf etmesi, yöneticilerin bizzat yeni davranış vekuralların uygulayıcısı ve yayıcıları durumunda olması. Okulun hedeflerinin herkesçebilinmesinin sağlanması ve ortak hedeflere ulaşmak için hep birlikte aynı özende hareketedilmesinin sağlanması, olumlu çabaların ödüllendirilmesi, yönetimin okulda var olandurumu ve uygulamalarına ilişkin düşünceleri tespit etmek üzere sık sık geri bildirimlerebaş vurması ( anketler, sohbetler gibi ) ve uygulamalarına bu doğrultuda yön vermesigerektiği konuları üzerinde durulmuş, yönetici ve öğretmenlere bu konularda önerilergetirilmiştir.

Abstract:
Organizational Culture at General and Vocational High SchoolsHülya NarsapSummaryBy this research it has been tried to identify the present situation at schools andrecommedations have been brought up for it. According to the suggestions that reflect theview of the participants in this research towards enviornment, business, human, humanrelations, school and education it has been tried to identify teachers? basic views abouthuman nature at the first part of the survey, which has been developed by Şişman,implemented to identify the current school culture at general and vocational high schools.At the second part of the survey the teachers have been asked to answer sentences aboutsome impelmentations and situations at their schools and upon this it has been tried toidentify the present situation at schools.Population of this research, but the sample comprises totally 702 people 91 of them aremanagers and 611 are teachers from 23 secondary schools that have been selectedrandomly from the population.Obtained findigs have been accounted by using statistical methods, T Test and Variationanalysis in SPSS computer program.According to the results of the research, generally no crucial differences have been noticedbetween general and vocational high schools for teachers?basic views about human?snature and present situation at schools, but some differences have been come acrossbetween the schools of the same kind especially for their present situation. Most of thesedifferences are in favour of vocational high schools.For the relations inside school and between the management members and teachers,finding solutions for the conflicts, management members? support to the teachers andawarding them, student centred education, the importance given to students? educationand gainig skills and the adaptation of those who newly come to school, vocational highschools are at the top and they are followed by trade vocational high schools, industrialvocational high schools, anatolian high schools and general high schools, tourism and hotelmanagement vocational high schools got the lowest average in these fields. Teachers atgeneral high schools stated that they can tell their ideas freely to the managementmembers, but industrial vocational high schools had the highest evaluation for theirmanagers? protective manner towards external pressures. At general high schools teachersare more hopeful for their students? success.Most of the teachers participated in the research expressed that working is necessary evenwhen people have no need for money, opportunities should be given to people to improvethemselves in their own profession and important decisions are taken at board of teachersmeetings .It has been observed that managers? perception and responds to the situations occured atschools are higher in compare with the teachers, also managers have more positiveperception for the present situation at schools than it is. The same is with the seniorteachers who perceive and evaluate the situations and implementations at school morehighly than the newly started teachers. It has been reached to the result that, in comparewith female teachers, male teachers are inclined to collaborate, they can tell their ideas tothe management members more freely, show conciliatory act in solving conflicts andpositive perception to this kind of situations at schools.According to the results of the research it has been emphasized on some points andrecommendations have been brought up to be taken into cosideration by managers andteachers in regard with these points: management unit is the first factor especially forforming and establishing the required instutional culture at school, all managers andteachers should have education about the subjects of communication, leadrship,institutional culture in the public and team work, enact punisments that make it necessaryto stimulate teachers? and managers? senior teachers should be positive influnce on newlystarted teachers, forming a transparent and clear culture at school by the managementunit, making efforts to accept the concept of participant management, implementing anddissaminating latest rules and manners by the managers themselves. Making people knowschool?s goals and making them act all together with the same care to achieve these goals,awarding hard-working people for their positive efforts, management unit should usequestionnairs so often to identify the present situations and implementations at school thenact according to the results of the questionnairs.