Gastronomik ürünlerin turizmde çekicilik unsuru olarak değerlendirilmesi: Hurma zeytin örneği
Evaluation of gastronomic products as attractiveness elements in tourism: Hurma olive sampling
Yazar: BURCU KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE TÜRKÖZ BAKIRCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Gastronomi = Gastronomy ; Hurma = Dates ; Turizm = Tourism ; Turizm işletmeleri = Tourism businesses ; Yerel çekicilik = Local attraction ; Zeytin = Olive ; Çekicilik = Attractiveness ; Ürün çekiciliği = Product attractiveness ; İzmir = Izmir

Özet:
Anadolu tarihsel süreçte geçirmiş olduğu evrelerin ve üzerinde 
barındırdığı coğrafi özelliklerin bir sonucu olarak birçok canlı türüne ev sahipliği 
yapmaktadır. Batı Anadolu'da yer alan Ege bölgesi de bu kapsamda içerisinde 
büyük bir zenginliği barındırmaktadır. Bu zenginlik kendisini yörenin mutfak 
kültüründe de göstermektedir. 
Hurma zeytine özellikle İzmir yarımadası olarak belirtilen Urla, 
Karaburun ve Çeşme'de rastlanmaktadır. Bu ilçelerin dışında Seferihisar, Foça 
ve Mordoğan'da da görülebilmektedir. Bölgedeki mikro iklim şartları erkence 
ağacının üzerindeki bazı zeytinleri dalından koparıldığı gibi yenilebilen hurma 
zeytine dönüştürmektedir. Bu kapsamda bölge halkı tarafından doğanın 
armağanı olarak nitelendirilmektedir.
Tez çalışması kapsamında bölge halkı için önemli bir yere sahip olan 
hurma zeytinin gastronomik anlamda destinasyon için ne düzeyde bir çekicilik 
potansiyeline sahip olduğunun belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma esnasında 
konunun farklı açılardan irdelenebilmesi amacıyla büyük çoğunluğu bölge 
halkından olan; yerel üreticiler, yerel yetkililer, kamu/özel kurum ve kuruluş 
yetkilileri ve akademisyenlerden oluşan 40 katılımcı ile görüşme sağlanmıştır. 
Konu hakkında yetkin kişilere ulaşılması için kartopu örnekleme yöntemi
kullanılmıştır. Görüşmeler, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak 
çevrim içi ve yüz yüze olmak üzere iki farklı yöntemle gerçekleştirilmiştir. 
Görüşmeler sonucunda sorulara verilen yanıtlar içerik ve betimleme analizi 
kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır.
Çalışma sonuçları kapsamında genel anlamda hurma zeytininin bölge için 
önemli bir çekicilik potansiyeli oluşturabileceği ancak bölgedeki diğer yöresel 
ürünlerle bir rota veya konseptin içerisinde değerlendirilmesinin yararlı olacağı 
sonucu elde edilmiştir. Ek olarak ürünün tanıtımı için gerçekleştirilecek 
çalışmalarda ürünün sürdürülebilirliğinin zarar görmemesi amacıyla farklı 
disiplinlerden/kurumlardan yetkililerin yer alması ve titiz planlamaların 
yapılması önem arz etmektedir.

Abstract:
Anatolia hosts many living species as a result of the stages it has gone 
through in the historical process and the geographical features it has on it. The 
Aegean region, located in Western Anatolia, also contains a great wealth in this 
context. This richness also reveals itself in the culinary culture of the region. 
Hurma olives are found especially in Urla, Karaburun and Çeşme, which 
are specified as the İzmir peninsula. Apart from these districts, it can also be seen 
in Seferihisar, Foça and Mordoğan. The microclimate conditions in the region 
turn some olives on the tree into hurma olives, which can be eaten as soon as they 
are plucked from the tree. It is described as a gift of nature by the people of the 
region, in this context.
Within the scope of the thesis, it is aimed to determine what level of 
attractiveness potential the hurma olive, which has an importance for the people 
of the region, has for the destination in gastronomic terms. In order to be able to 
examine the subject from different angles during the research, meetings were 
held with 40 participants, majority of which is the people of the region, consisting 
of local producers, local authorities, public/private institutions and organizations, 
and academics. The snowball sampling method was used to reach competent 
people on the subject. The interviews were conducted in two different ways, 
online and face-to-face, using semi-structured interview technique. As a result of 
the interviews, the answers to the questions were analyzed and interpreted using 
content and description analysis. 
Within the scope of the study results, it was concluded that hurma olives 
can create an important appealing potential for the region in general, but it would 
be beneficial to evaluate it in a route or concept with other local products in the 
region. Additionally, it is important that officials from different 
disciplines/institutions take part and meticulous planning is done in order not to 
harm the sustainability of the product in the studies to be carried out for the 
promotion of the product.