İnsan hakları alanında yapılan kapasite geliştirme çalışmalarının etki ölçümü ve değerlendirmesi
Impact assessment and evaluation of capacity building activities conducted in the field of human rights
Yazar: NAZLI DENİZ ZAYİM ŞALVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDİL IŞIL GÜL
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Etki değerlendirme = Impact assessment ; Güçlendirme = Empowerment ; Kapasite arttırımı = Capacity increase ; Katılım = Participation ; Sosyal değişme = Social change ; İnsan hakları = Human rights ; İnsan hakları eğitimi = Human rights education

Özet:
İnsan hakları eğitimi, evrensel bir insan hakları kültürünün geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlayan çeşitli öğrenme, eğitim, öğretim veya bilgilendirme faaliyetlerini kapsayan küresel bir programdır. Genel olarak, insan hakları eğitimi programlarının amacı, kısa, orta ve/veya uzun vadede, bireysel, grupsal/ kurumsal ve/veya daha geniş topluluk/toplum düzeyinde bir sosyal değişim yaratmaktır. Etkili bir insan hakları eğitiminin yaratması beklenen dönüşüm, (1) insan hakları standartları ve mekanizmaları hakkında bilgi edinip bu bilgileri günlük yaşamda uygulamaya koyma becerileri geliştirmekle; (2) insan haklarını destekleyen değerler, inançlar ve tutumlar geliştirmek ve pekiştirmekle; (3) insan haklarını savunmak ve geliştirmek için davranışlar geliştirmek ve eyleme geçmekle ilgilidir. İnsan hakları eğitim programları daha sık uygulandıkça, program uygulamalarını iyileştirmek ve programların sosyal değişime katkılarına dair kanıt oluşturmak için etki ölçümü ve değerlendirmelerin önemi artmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı insan hakları eğitimi aracılığıyla yürütülen kapasite geliştirme programlarına yönelik etki değerlendirme yöntem ve yaklaşımlarını incelemektir. Bu amaçla, "dört seviyeli model" ve "sürekli gelişim döngüsü" olmak üzere iki eğitim değerlendirme modeli incelenmiştir. Ayrıca, "gelişimci", "dönüştürücü", "katılımcı" ve "güçlendirici" değerlendirme olmak üzere dört değerlendirme yaklaşımı gözden geçirilmiştir. Çalışma, teorik çerçeveye ek olarak, Türkiye örneğine ilişkin kamuya açık insan hakları eğitimi etki değerlendirme raporlarını inceleyerek uygulamalı örnekleri de analiz etmektedir.

Abstract:
Human rights education is a global program that covers a variety of learning, education, training or informative activities that aim to contribute to the development of a universal human rights culture. By and large, the aim of human rights education programs is primarily to achieve a social change at individual, group/institutional and/or wider community/society levels in the short, medium and/or long term. An effective human rights education is expected to foster a change which is related to (1) acquiring knowledge about human rights standards and mechanisms, which in turn contributes to the development of skills that enables this knowledge to be put into practice in daily life; (2) developing and reinforcing values, beliefs and attitudes that support human rights; (3) developing behaviors and taking action to advocate for and to promote human rights. As human rights education programs are being implemented more frequently, impact assessments and evaluations become more important in terms of improving program implementation and providing evidence for their contribution to the social change. The main purpose of this study is to examine the impact evaluation methods and approaches for capacity building programs conducted through human rights education. For this purpose, two models for education evaluation, namely "four-level model" and "cycle of continuous improvement model" are examined. Moreover, four evaluation approaches, including "developmental", "transformative", "participatory" and "empowerment" are reviewed.  In addition to the theoretical framework, the study analyses the practical examples by scrutinizing publicly available impact evaluation reports on human rights education for Turkey case.