Üniversal torna tezgâhlarında iş sağlığı ve güvenliği; risk değerlendirmesi ve saha incelemeleri
Occupational HEALTH and safety on universal lathe machines; risk assessment and field investigations
Yazar: AYŞE KOCABIYIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SELÇUK ERDOĞAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Personel eğitimi = Personnel education ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Torna tezgahları = Lathe machinery ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Endüstride kullanılan takım tezgâhlarının güvenli çalışma şartlarını sağlamak ve imalat sürecindeki olası riskleri azaltmak, sektörün geleceği için çok önemlidir. Torna, dünyadaki en esnek ve yaygın olarak kullanılan takım tezgâhlarından biridir. Torna tezgâhının temel amacı, metali iş parçasından çıkarmak ve gerekli şekil ve boyutu oluşturmaktır. Torna tezgâhları arasında özellikle üniversal torna, işletmelerde yaygın olarak kullanılmakta ve kullanımı sırasında birçok iş kazası meydana gelmektedir. İş kazası ve meslek hastalıklarının azaltılması için öncelikli uygulamalardan birisi de risk değerlendirmesidir. Risk değerlendirmesi teknikleri arasında da yaygın olarak kullanılan Fine-Kinney metodudur. 
Bu çalışmada Karaman ilinde faaliyet gösteren bazı metal atölyelerinde kullanılan üniversal torna tezgâhlarının incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda, çalışma ortamında torna tezgâhlarının kullanımı esnasında yaşanabilecek tehlikeler ve riskler belirlenmiştir. Yapılan ayrıntılı çalışmada Fine-Kinney risk değerlendirme yöntemi kullanılmıştır. Hem çalışma ortamlarında hem de sanal ortamda toplanan bilgiler risk değerlendirme yönetmeliği doğrultusunda tehlikeler tanımlanarak, üniversal torna tezgâhlarına ait veri havuzu oluşturulmuştur. Çalışma ile elde edilen veriler ışığında analizler yapılmış ve çıktılar değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucu, üniversal torna tezgâhlarında emniyetli çalışma ve personel eğitimleri konusunda eksiklikler tespit edilmiş ve bu eksiklerin ortadan kaldırması yönünde mevcut kanun ve yönetmelikler doğrultusunda öneriler yapılmıştır. Bu çalışmanın diğer tezgâhlarda, makinelerde ve cihazlarda yapılacak olan risk değerlendirme çalışmalarına katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Increasing the reliability of machine tools and reducing possible risks in the production process is very important for the future of the industry. One of these machine tools, the lathe, is one of the most flexible and widely used machine tools in the world. The main purpose of the lathe is to remove metal from the work piece and create the required shape and size. Among the various lathes, especially the universal lathe is widely used in enterprises and many occupational accidents occur during use. One of the most important application for reducing occupational accidents and diseases is the risk assessment. Among the various risk assessment techniques, the most widely used is the Fine-Kinney method. 
In this study, as a result of the examination and evaluation of the universal lathes used in some metal workshops operating in the province of Karaman, the dangers and risks that may be experienced during the use of lathes in the working environment were determined. In the detailed study, the Fine-Kinney risk assessment method was used. An information inventory of universal lathes was created by identifying hazards in the light of the risk assessment regulation, with the information collected both in the working environment and in the virtual environment. Analyzes were made on the obtained values and the results were evaluated. As a result of the evaluation, deficiencies in safe working and personnel training in universal lathes were determined and suggestions were made in line with the current laws and regulations to eliminate these deficiencies. It is thought that this study will contribute to the risk assessments to be made on other benches, machines, and devices.