Metabolik asit-baz denge bozukluklarında entegre pulmoner indeks ve arteriyel kan gazı parametrelerinin korelasyonu
Correlation of integrated pulmonary index and arterial blood gas parameters in metabolic acid-base balance disorders
Yazar: FATİH UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN KÖYLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Sağlık Bilimleri Üniversitesi(SBÜ) Konya Şehir Hastanesi acil servisine başvuran ve/veya acil yoğun bakım ünitesi(YBÜ) yatışı devam eden hastaların arter kan gazında(AKG) metabolik asidoz veya alkaloz saptanan hastalarda Entegre Pulmoner İndeks(EPİ) ile AKG parametreleri arasındaki korelasyonu ve EPİ kullanılabilirliğini araştırmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, prospektif, kohort bir çalışmadır. Bu çalışmaya Şubat 2023 ile Mayıs 2023 tarihleri arasında 3. basamak sağlık kuruluşu olan Konya Şehir Hastanesi acil servisine başvuran ve/veya Acil(Genel) Yoğun Bakımda takip edilen 18 yaş üstü metabolik asit-baz denge denge bozukluğu olan, onam alınan 80 hasta çalışmaya dahil edildi. 18 yaş altı ve kendisi veya yakınından onam alınamayan hastalar çalışma dışı bırakıldı.
	Çalışmaya dahil edilecek hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet), başvuru şikayeti, tanısı, çalışmaya dahil edildiği yer (acil servis hastası - YBÜ hastası), acil servisten sonlanım şekli (taburcu, servis yatış, YBÜ yatış), yatışında hemodiyaliz alıp-almadığı, entübe olup-olmaması, KOAH tanısı olup olup-olmaması ve metabolik asit-baz durumu not edildi. 
EPİ ölçümü için gerekli olan End-tidal karbondioksit(EtCO2), kalp hızı(KH), satürasyon(SpO2), solunum sayısı(SS) verileri, Capnostream 35 Portable Respiratory Monitor cihazı (Medtronic®)  ile toplandı. AKG parametreleri olarak pH, PaCO2, PaO2, HCO3, BE, Laktat değerleri not edildi. Osmolarite değeri matematiksel formül üzerinden hesaplanarak elde edildi. Biyokimya parametreleri için ise sodyum, potasyum, klor, albumin, glukoz ve BUN değerleri not edildi.
İstatistiksel analizler SPSS versiyon 22.0 yazılımı kullanılarak yapıldı. Değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu görsel(histogram ve olasılık grafikleri) ve analitik yöntemlerle(Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilk testleri) incelendi. Tanımlayıcı analizler normal dağılan değişkenler için ortalama ±SS, normal dağılmayan değişkenler için median(IQR) ve kategorik değişkenler için n(%) olarak ifade edildi. İki bağımsız grup karşılaştırmalarında normal dağılan değişkenler için student-t testi, normal dağılmayan değişkenler için Mann-Whitney U testi, kategorik değişkenler için ki-kare yerine göre Fisher testi kullanıldı. En az biri normal dağılmayan ya da ordinal olan değişkenler arası ilişkiler için korelasyon katsayıları istatistiksel anlamlılıklar Spearman testi ile hesaplandı. İstatistiksel olarak Tip 1 hata düzeyi %5 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışma gruplarının demografik özellikleri incelendiğinde; Yaş, yıl, ortalama±SD değeri 66.1±16.7 olarak tespit edildi. 80 hastanın %43,8(n=35)'ini kadın, %56,3(45)'ünü erkekler oluşturmaktadır. Hastaların EPİ skoru median(IQR) 8(4), satürasyon (%) median(IQR) 96(6), nabız ortalaması 93,8±7,01, EtCO2 ortalaması 28,55±7,52, solunum sayısı median(IQR) 20(10) olarak tespit edildi. AKG parametreleri incelendiğinde pH ortalama değeri 7,33±0,14, PaCO2 ortalama değeri 35,1±7,01mmHg, PaO2 median değeri 73(28) mmHg, HCO3 median değeri 19(3,7) mEq/L, BE median değeri -6,9(16,9),  laktat median değeri 1,8(2,8) mmol/L'dir. Ayrıca hastaların glukoz, sodyum, potasyum, klor, albümin değerleri çalışıldı. Osmolarite değerleri (2xsodyum değeri) + (glukoz/18) + (BUN/2,8) formülü ile hesaplandı.
Yapılan korelasyon analizi sonucunda EPİ Skoru ile pH(r=0.416, p<0.001), PaO2(r=0.275 p=0.014), HCO3(r=0.499 p<0,001) ve BE(r=0,415 p<0,001) arasında pozitif yönde istatistiksel olarak düşük-orta düzeyde korelasyon olduğu saptandı. EPI skoru ile PaCO2(r=0.185 p=0.100) ve laktat değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmadı. EtCO2 değeri ile AKG'deki PaCO2 değeri arasında pozitif yönde istatistiksel olarak orta düzeyde korelasyon olduğu saptandı(r=0.536, p=0.001).
Sonuç: EPI Skoru ile pH, PaO2, HCO3 ve BE arasında pozitif yönde istatistiksel olarak düşük-orta düzeyde korelasyon olduğu saptandı. EPI skoru ile PaCO2 ve laktat değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmadı. EtCO2 ve PaCO2 arasında pozitif yönde istatistiksel olarak orta düzeyde korelasyon olduğu saptandı. 
Anahtar kelimeler: EPİ, AKG, Metabolik Asidoz, Metabolik Alkaloz

Abstract:
Aim: In this study , Integrated Pulmonary Index (IPI) and ABG in patients with metabolic acidosis or alkalosis in arterial blood gas (ABG) of patients who applied to the emergency department of Health Sciences University ( SBU) Konya City Hospital and/or continued hospitalization in the emergency intensive care unit (ICU). It was aimed to investigate the correlation between parameters and the usability of IPI.
Materials and Methods: Our study is a single-center, prospective , cohort study. In this study, 80 patients over 18 years of age with metabolic acid-base balance disorder , who applied to the emergency service of Konya City Hospital, a tertiary health care institution, and/or followed up in the Emergency ( General) Intensive Care between February 2023 and May 2023 , were included in the study. was done. Patients under the age of 18 and whose consent could not be obtained from themselves or their relatives were excluded from the study.
	Demographic data of the patients to be included in the study (age, gender), admission complaint, diagnosis, place of inclusion in the study (emergency room patient - ICU patient), type of outcome from the emergency service (discharge, service admission, ICU admission), whether or not they received hemodialysis during hospitalization, Intubated or not, COPD diagnosis or not, and metabolic acid-base status were noted.
End-tidal required for IPI measurement carbon dioxide ( EtCO2), heart rate (HR), saturation (SpO2), respiratory rate (SS) data, Capnostream 35 Portable respiratory It was collected with a monitor device ( Medtronic ®). pH , PaCO2, PaO2, HCO3, BE, Lactate values were noted as ABG parameters . The osmolarity value was obtained by calculating the mathematical formula. For biochemistry parameters, sodium, potassium, chlorine, albumin , glucose and BUN values were noted.
Statistical analyzes were performed using SPSS version 22.0 software. The conformity of the variables to the normal distribution was examined by visual ( histogram and probability graphs) and analytical methods ( Kolmogorov-Smirnov / Shapiro-Wilk tests). Descriptive analyzes were expressed as mean ±SD for normally distributed variables, median ( IQR) for non-normally distributed variables, and n(%) for categorical variables. In comparisons of two independent groups , Student -t test was used for normally distributed variables, Mann- Whitney U test was used for non-normally distributed variables, and Fisher's test was used for categorical variables according to the place of chi-square. Statistical significance of correlation coefficients for the relations between variables, at least one of which was not normally distributed or ordinal, was calculated by Spearman's test. Statistically, Type 1 error level was accepted as 5% .
Results: When the demographic characteristics of the study groups were examined; Age, year, mean±SD value were determined as 66.1± 16.7 . 43.8% (n=35) of 80 patients were female and 56.3% (45) were male. Median EPI score of the patients ( IQR) 8(4), saturation (%) median (IQR) 96(6), mean pulse rate 93.8±7.01, EtCO2 mean 28.55±7.52, respiratory rate median (IQR) ) was determined as 20(10). When ABG parameters are examined, mean pH value is 7.33±0.14, PaCO2 mean value is 35.1±7.01mmHg, PaO2 median value is 73(28) mmHg , HCO3 median value is 19(3.7) mEq /L, BE median value -6.9(16.9 ), lactate the median value is 1.8(2.8) mmol /L. In addition, the patients' glucose , sodium, potassium, chlorine and albumin values were studied. Osmolarity values were calculated using the formula (2xsodium value) + ( glucose /18) + (BUN/2,8).
As a result of the correlation analysis, there was a positive correlation between the IPI Score and pH ( r=0.416, p<0.001), PaO2(r=0.275 p=0.014), HCO3(r=0.499 p<0.001) and BE(r=0.415 p< 0.001 ) . statistically low-moderate correlation was found. There was no statistically significant correlation between EPI score and PaCO2(r=0.185 p=0.100) and lactate values. It was determined that there was a positive statistically moderate correlation between the EtCO2 value and the PaCO2 value in ABG ( r=0.536, p=0.001).
Conclusion: It was determined that there was a statistically low-moderate correlation between the IPI Score and pH , PaO2, HCO3 and BE in the positive direction. There was no statistically significant correlation between IPI score and PaCO2 and lactate values. It was determined that there was a positive statistically moderate correlation between EtCO2 and PaCO2.
Keywords: IPI, ABG, Metabolic Acidosis, Metabolic Alkalosis