Petrol fiyatları, tüketimi ve finansal gelişmişlik düzeyi arasındaki ilişki: OECD ülkeleri uygulaması
The relationship among oil prices, oil consumption and financial development level: The empirical analysis in OECD countries
Yazar: HAŞİM BAĞCI
Danışman: PROF. DR. FAMİL ŞAMİLOĞLU
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Enerji tüketimi = Energy consumption ; Finansal gelişme = Financial development ; Fiyat = Price ; Fiyat hareketi = Price movement ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Petrol = Petroleum ; Sosyoekonomik gelişmişlik endeksi = Socioeconomic development indeks ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Petrol; dünya ülkeleri için alternatifi olmayan ve sürekli ihtiyaç duyulan bir enerji kaynağıdır. Bu nedenle petrol tüketen ülkelerin fiyat değişimlerinden nasıl etkilendikleri ve finansal durumları günümüzde cevap bekleyen sorulardan biridir.
Bu çalışmada; petrol fiyatları, petrol tüketimi ve finansal gelişmişlik ilişkisi araştırılmıştır. Çalışmada OECD ülkeleri analiz edilmiş ve 1980-2015 yılları arası yıllık verilerden yararlanılmıştır. Araştırmanın amacı; OECD ülkelerinde petrol fiyatları ve petrol tüketiminin finansal gelişmişlik üzerindeki etkisini tespit etmektir. Çalışmada 17 OECD ülkesi analiz edilmiş ve panel veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Panel veri analizinin tüm aşamaları uygulanmış ve değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisi saptanamadığı için panel VAR analizi kullanılarak analize devam edilmiştir.
Panel VAR analizine ait diğer alt analizler olan Granger nedensellik analizi, varyans ayrıştırması ve etki-tepki fonksiyonları yapılarak analiz gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda; petrol tüketiminden finansal gelişmişliğe doğru ve petrol fiyatlarından petrol tüketimine doğru tek yönlü nedensellik ilişkileri tespit edilmiştir. Bu nedensellik ilişkisinin varlığı yapılan varyans ayrıştırmasıyla onaylanmış ve petrol tüketiminin finansal gelişmişliği açıklama yüzdesinin, gecikme sayısı arttıkça yükselme göstererek %34 düzeyine ulaştığı tespit edilmiştir. Benzer biçimde aralarında nedensellik ilişkisi tespit edilen petrol fiyatlarının petrol tüketimini açıklama yüzdesinin %43'e kadar arttığı saptanmıştır. Bu saptamalar sonucunda aralarında anlamlı ilişki tespit edilen; petrol tüketimindeki artışın finansal gelişmişlik seviyesini yükselttiği ve petrol fiyatlarındaki artışın ise petrol tüketimini düşürdüğü etki-tepki fonksiyonlarıyla gösterilmiştir. Bulunan bu sonuçlar literatürdeki çalışmaları desteklemiştir.

Abstract:
Oil is an energy source having no alternative and always demanded. Since this is the case, how oil consumer countries are affected from price changes and their financial situations are one of the questions waiting for answer.
In this study, the relationship among oil prices, oil consumption and financial development, has been explored. In the study, OECD countries have been analysed and yearly datas between 1980-2015 has been used. The aim of the study is to designate the effect of oil prices and oil consumption over financial development. In the study, 17 OECD countries have been analysed and the method of panel data analysis has been used. All steps of panel data analysis have been applied and since no cointegration relationship was detected, the analysis was sustained by using panel VAR analysis.
Other sub-analysis belonging to panel VAR analysis like Granger causality analysis, variance decompisition and impulse-response functions have been used to complete the analysis. At the end of the analysis, one way causality relationships have been detected from oil consumption to financial development and from oil prices to oil consumption. The existance of this causality relationship has been approved by performed variance decompisition and it has been detected that as the number of delay of the percentage of revealing of financial development of oil prices increases, this causality relationship shows an increase by reaching %34 level. By the same manner, it has been found that the percentage of revealing of oil consumption of oil prices having causality relationship increases up to %43. As a result of these findings, as there is a meaningful relationship; it has been shown by impulse-response functions that the upside in oil consumption increases financial development level and the upside in oil prices decreases oil consumption. All these findings supported the studies in the literature.