Prizren ve çevresinde yaşayan Boşnakların sözlü kültürü
Oral culture of Bosnials living in Prizren and its surroundings
Yazar: FAHRIJA NISIC LESKOVCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL DİNLER
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Balkan Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Boşnaklar = Bosnians ; Halk bilimi = Folklore ; Kosova-Prizren = Kosova-Prizren ; Sözlü edebiyat = Oral literature ; Sözlü kültür = Verbal culture

Özet:
Sözlü edebiyat, hayatın ayrılmaz bir parçasıdır. İnsanoğlunu en eski
zamanlardan beri takip eder. Toplumlar, sözlü edebiyat aracılığıyla önde gelen kişileri,
zaman ve mekânda iz bırakan olayları, gündelik yaşamı bozan felaketleri hafızalarında
tutarlar. Bu sebeple halk biliminde sözlü kültür çalışmaları bir anlamda insanlığın
yaşayışını yansıtır.
Kosova'nın özellikle güney bölgelerinde yaşayan Boşnakların sözlü
edebiyatı, çeşitli etkilerin gözlemlendiği bir alan olması sebebiyle ilgi çekmektedir.
Prizren, geçmişten günümüze kadar farklı dilleri konuşan ve farklı gelenekleri
barındıran bir şehir olmuştur. Bu kültür çeşitliliği dolayısıyla Prizren, sadece Arnavut
millî unsurlarının değil, farklı millî kültür unsurlarının yer aldığı bir şehirdir. Prizren
şehri hakkında yapılmış çalışmalar yalnızca Arnavutların değil pek çok millî unsurun
kültürünü yansıtan çalışmalardır.
Bu bölgedeki Boşnaklar, özellikle kırsal alanlarda -Sredacka Zupa ve
Podgor'da- yaşayanlar, yüzyıllar boyunca, kendi sözlü edebiyatlarını muhafaza
etmişler ve geliştirmişlerdir. Boşnak toplumunun en fazla yoğunluğu Sar Planina,
Kodza Balkan ve Osljak civarında iken, şehirlerde ise 1920-1940 yılları arasında ilk
muhacirlerin zamanla Arnavutların ve Türklerin arasında erimiş olan nispeten küçük
bir grup yaşamaktaydı. Bistrica nehri kıyılarında bulunan bu şehrin durumunu
değiştirecek olan daha büyük bir Boşnak göçü 20. yy'ın ikinci yarısında yaşanmıştır
ve araştırma alanımız olan Prizren halkının aidiyetleri; dil, giyim-kuşam, folklor,
gelenek-görenek vb. kültür unsurlarıyla yekpare bir topluluk olarak süregelmektedir.

Anahtar Kelimeler: Prizren, Zupa, Podgor, Boşnaklar, Sözlü Edebiyat

Abstract:
Oral literature is an integral part of life. It follows mankind from the earliest
times. Societies keep in their memories prominent people, events that left their mark
in time and space, and disasters that disrupt daily life through oral literature. Therefore,
oral culture studies in folklore reflect the life adventure of humanity in a sense.
The oral literature of Bosnians living in the Southern regions of Kosovo
especially attracts attention as it is an area where various influences are observed. From
past to present, Prizren has been a city that speaks different languages and has different
traditions. Due to this cultural diversity, Prizren is a city where not only Albanian
national elements but also various national cultural elements are present. Studies
carried out within the scope of the city of Prizren are studies that reflect the culture of
not only Albanians but also many national elements.
Bosnians in this region, especially those living in rural areas – Sredacka Zupa
and Podgor – have preserved and developed their own oral literature for centuries.
While the highest density of the Bosnian community is around Sar Planina, Kodza
Balkan and Osljak, in the cities, between 1920-1940, the first immigrants settled
among Albanians and Turks. A relatively small group lived. A greater Bosniak
migration, which will change the situation of this city located on the banks of the
Bistrica river, took place in the second half of the 20th century and the belonging of
the people of Prizren, which is our research area; language, clothing, folklore,
tradition, etc. they continue as a monolithic community with cultural elements.

Keywords: Prizren, Zupa, Podgor, Bosnians, Oral Literature