Okul öncesi çocukların matematik gelişimlerinin ev ve okul matematik çevresi bağlamında incelenmesi
Examination of preschool children's mathematical development in the context of math environment at home and school
Yazar: İREM GÜRGAH OĞUL
Danışman: PROF. DR. YAŞARE AKTAŞ ARNAS
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik gelişimi = Matematik gelişimi ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Matematiksel dil = Mathematical language ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Erken matematik becerileri, çocukların daha sonraki okul hayatındaki matematik başarılarını önemli ölçüde etkilemektedir. Çocukların örgün eğitime başladığında sahip oldukları matematik becerileri birbirinden farklıdır ve bu farklılık çocuğun ilkokul ve ortaokulda matematik başarısını yordamaktadır. Çalışmalar bu farklılığın kaynağı olarak çocuğun bireysel özelliklerinin dışında; ebeveynleriyle evde yaptıkları etkinlikler, ebeveyn-çocuk etkileşimi ve okuldaki etkileşimleri gibi çocuğun erken dönemdeki deneyimlerine işaret etmektedir.
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarının kullandıkları matematik dilinin ve matematik yeteneğinin; annelerin kullandıkları matematik dili, annelerin evde matematik etkinliklerine katılımı, ev matematik çevresi ve öğretmenlerin kullandıkları matematik dili tarafından ne oranda yordandığını belirlemektir. Bu araştırmanın örneklemini, 2017-2018 öğretim yılında Adana il merkezinde yer alan Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi anaokullarına devam eden 49-60 ay aralığındaki (M = 56.35 ay) 40 çocuk, onların anneleri (40 anne) ve öğretmenleri (16 öğretmen) oluşturmaktadır. Araştırmada ilk olarak yaşlarına uygun gelişim gösterip göstermediklerine karar vermek için çocuklara Gazi Erken Çocukluk Değerlendirme Aracı uygulanmış, normal gelişim gösteren çocuklar araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmada verileri toplama amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Ev Matematik Çevresi Değerlendirme Aracı, Anne Babaların Matematik Etkinliklerine Katılımı Ölçeği ve Erken Matematik Yeteneği Testi-3 (TEMA-3) kullanılmıştır. Ölçme araçları, araştırmacı tarafından katılımcılara yüz yüze görüşmeler yoluyla uygulanmıştır. Ayrıca çocukların, annelerin ve öğretmenlerin konuşmalarında kullandıkları matematik dilini tespit edebilmek amacıyla dil örnekleri alınmıştır. Dil örnekleri, katılımcılara takılan ses kayıt cihazı ve yaka mikrofonu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın pilot çalışması 2017 yılının Mayıs ve Haziran aylarında, veri toplama süreci ise Ekim 2017- Haziran 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir.
Çocuklar, anneler ve öğretmenlerden elde edilen dil örnekleri, çalışma kapsamında oluşturulan kodlama şeması kullanılarak analiz edilmiştir. Ardından, her katılımcının her bir kategoride kullandığı matematik sözcüklerinin sayısı hesaplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, Korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan Korelasyon, Regresyon ve Hiyerarşik Regresyon analizi sonucunda, annelerin kullandıkları matematik dilinin, her bir kategoride çocukların kullandıkları matematik dili ile istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca öğretmenlerin konuşmalarında zaman kavramına yer vermesi ile çocukların konuşmalarında zaman kavramına yer vermesi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, öğretmenlerin konuşmalarında sınıflandırma kavramına yer vermesi ile çocukların konuşmalarında sınıflandırma kavramına yer vermesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ancak negatif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır. Ayrıca çocukların kullandıkları matematik dilinin yordayıcılarını tespit etmek amacıyla yapılan istatistiksel analizler sonucunda; annelerin kullandıkları matematik dili, annelerin evde matematik etkinliklerine katılımı, çocukların ev matematik çevresi ve öğretmenlerin kullandıkları matematik dili değişkenleri arasından yalnızca annelerin kullandıkları matematik dilinin, çocukların kullandıkları matematik dilini anlamlı şekilde yordadığı bulunmuştur. Çocukların yaşları kontrol edildiğinde annelerin matematik etkinliklerine katılımının, annelerin kullandıkları matematik dili ile birlikte çocukların matematik yeteneğini anlamlı şekilde yordadığı ve varyansın %39'unu açıkladığı belirlenmiştir. Değişkenlerin hiyerarşik regresyon modeline katkısı ayrı ayrı incelendiğinde, çocukların matematik yeteneğini yordamada annelerin matematik etkinliklerine katılımının, annelerin matematik dili kullanmasından daha önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Early math skills significantly affect children's math achievement in later school life. The mathematics skills that children have when they start formal education are different from each other and this difference predicts the child's mathematics success in primary and secondary school. Studies point to the child's early experiences as the source of this difference, such as activities they do with their parents at home, parent-child interaction and interactions at school, apart from the child's individual characteristics.
The aim of this study is to determine to what extent the children's math talk and mathematical abilities predicted by the mothers math talk, home math activities, home math environment and teachers' math talk. The participants of this study, included 40 children between 49-60 months (M = 56.35 months), their mothers (40 mothers) and their teachers (16 teachers). First of all, in order to decide whether or not the children develop according to their age, they were administered the Gazi Early Childhood Assessment Tool, and the normally developing children were included in the study. Personal Information Form, Home Math Environment Assessment Tool, Parents' Participation in Home Math Activities Scale and The Test of Early Mathematics Ability-Third Edition (TEMA-3) were used to collect data in the study. Instruments were applied by the researcher to the participants through face-to-face interviews. In addition, the language samples of the children, mothers and teachers were recorded in order to determine math talks of them. Language samples were collected using a voice recorder and lapel microphone attached to the participants. The pilot study of the study was carried out in May and June 2017, and the data collection process was carried out between October 2017 and June 2018.
Language samples obtained from children, mothers and teachers were analyzed using the coding schema created within the scope of the study. Then, the number of math words used by each participant in each category was calculated. The data were analyzed using Correlation and Regression analysis. As a result of the Correlation, Regression and Hierarchical Regression analysis, it was found that the mothers' math talk was statistically significant and positively correlated with the children's math talk in each category. In addition, a statistically significant positive relationship was found between teachers' time talk and children's time talk. On the other hand, it was determined that there is a statistically significant but negative relationship between teachers' classification talk and children's classification talk. Moreover, the analyzes conducted to determine the predictors of the children's math talk revealed that among the variables of mothers' math talk, home math activities,  home math environment and teachers' math talk, only mothers' math talk predicted children's math talk. After controlling for the children's age, home math activities and mothers' math talk significantly predicted children's math skills and explained 39% of the total variance of children's math abilities. When the contribution of variables to the hierarchical regression model was examined separately, it was concluded that the home math activities were more important than mothers' math talk in predicting children's mathematical abilities.