Mercanköşk (Origanum majorana L.) ve dağ kekiği (Origanum syriacum L.) uçucu yağ ve hidrosollerinin yabancı otlara karşı biyo-herbisidal potansiyellerinin belirlenmesi
Determination of bio-herbicidal potentials of sweet marjoram (Origanum majorana L.) and thyme (Origanum syriacum L.) essential oils and hydrosols against weeds
Yazar: FİGEN EFİL
Danışman: PROF. DR. İLHAN ÜREMİŞ
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarımsal üretimde, hatalı kullanılmasıyla çevre ve insan sağlığı için zararlı olabilen sentetik kimyasallara alternatif çevre dostu mücadele yöntemlerini araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya aktarmak tarımın sürdürülebilirliği açısından zorunluluk olmaktadır. Bu amaç doğrultusunda yapılan bu çalışmada; dağ kekiği (Origanum syriacum) ve mercanköşk (O. majorana)'den elde edilen uçucu yağların [0.5, 1, 2, 4, 8, 16 ve 32 µl/petri (µl/100 ml) dozlarda ] ve hidrosollerin [0.25, 0.5, 1, 2, 4, 8 ve 10 ml/petri (ml/100 ml) dozlarda] Amaranthus retroflexus L. (kırmızı köklü tilki kuyruğu), Portulaca oleracea L. (semiz otu), Physalis angulata L. (fener otu), Echinochloa colonum (L.) Link. (benekli darıcan) ve Solanum nigrum L. (köpek üzümü)'a ve kültür bitkisi olarak; Gossypium hirsutum L. (pamuk), Zea mays L. (mısır), Lycopersicon esculentum Miller (domates), Lactuca sativa L. (marul) ve Petroselinum crispum (Miller) A.W. Hill. (maydanoz) tohumlarının çimlenmesi ile (%1, %2, %4, %8 ve %16 dozlarda) bitki gelişimi üzerine olan etkisi araştırılmıştır.Çimlenme çalışmalarında, her iki uçucu yağ uygulaması da çalışmada kullanılan tüm yabancı otların tohum çimlenmelerini ortalama %50'nin üzerinde engellenmiş olup bu oran özellikle, S. nigrum ve P. angulata için çok yüksek oranda gerçekleşmiştir. Z. mays tohumları ise uygulamalardan en az etkilenen kültür bitkisi olmuştur. Uygulanan hidrosollerin tohum çimlenmesi üzerine olan etkisi uçucu yağlara kıyasla daha az olmuştur.Bitki büyüme çalışmalarında uygulanan uçucu yağlar P. oleracea ve S. nigrum'un bitki gelişimini %50'nin üzerinde engellemiştir. Kültür bitkilerinde yapılan uygulamalarda L. sativa oldukça hassas bulunmuştur. Hidrosoller ise uçucu yağlardan daha az etki göstermiştir. Özellikle A. retroflexus'u %50'nin üzerinde etkilemiş olup kültür bitkileri genellikle %50'nin altında zarar görmüşlerdir.

Abstract:
To develop environmentally friendly control methods to replace synthetic chemicals which may be misused and cause problems to environment and human health is important for sustainable agriculture. In this study, essential oils with the doses of 0.5, 1, 2, 4, 8, 16 and 32 µl/petri dish (µl/100 ml) and hydrosols with the doses of 0.25, 0.5, 1, 2, 4, 8 and 10 ml/petri dish (ml/100 ml) of thyme (Origanum syriacum L.) and sweet marjoram (O. majorana L.) were used for germination studies on Amaranthus retroflexus L. (redroot pigweed), Portulaca oleracea L. (common purslane), Physalis angulata L. (cutleaf groundcherry), Echinochloa colonum (L.) Link. (barnyard grass) and Solanum nigrum L. (black nightshade)? as weeds and Gossypium hirsutum L. (cotton), Zea mays L. (maize), Lycopersicon esculentum Miller (tomato), Lactuca sativa L. (lettuce) and Petroselinum crispum (Miller) A.W. Hill. (parsley) as crops. In addition, the same essential oils and hydrosols with the dosages of (1%, 2%, 4%, 8% and 16% were applied for developing studies on the same weeds and crops.As average, both plants? essential oils inhibited the weed germination more than 50% and especially S. nigrum and P. angulata were inhibited in high ratios. Z. mays was the least affected crop plant observed. Effects of the hydrosols were appeared to be less than the essential oils.Both P. oleracea and S. nigrum?s growth were inhibited more than 50% by the essential oils. L. sativa was found to be very sensitive to the essential applications. Again, effects of the hydrosols were appeared to be less than the essential oils. Especially, A. retroflexus was inhibited more than 50% and the crop plants were damaged less than 50%.