Başlangıç okluzal çürük lezyonlarında farklı teşhis yöntemlerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Evaluation of different diagnostic methods on detection of incipient occlusal caries lesions
Yazar: SİNEM AKGÜL
Danışman: PROF. DR. OYA BALA
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diş Hastalıkları ve Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş çürükleri = Dental caries ; Histoloji = Histology ; Histolojik teknikler = Histological technics ; ROC eğrisi = ROC curves ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı; başlangıç okluzal çürüklerin teşhisinde lazer floresans (DIAGNOdent Pen), alternatif akım impedans spektroskopisi (CarieScan Pro) ve floresans kamera (VistaProof) cihazlarının etkinliğini görsel muayene ve histolojik değerlendirme yöntemiyle değerlendirmek ve bunu üç farklı klinik tecrübeye sahip araştırmacıyla tekrarlayarak cihazlarının araştırmacılar arası güvenilirliklerini saptamaktır. Çalışmada ortodontik, periodontal ve cerrahi nedenlerle çekilmiş 102 adet insan büyük azı dişi kullanıldı. Dişlerin yüzeylerindeki artıklar ve lekelenmeler uzaklaştırıldıktan sonra, dişlerin kökleri bir kalıp içine gömüldü. Değerlendirmeye hazırlanan dişlerin ilk olarak görsel muayenesi ICDAS - II kriterlerine göre yapıldı. Daha sonra, DIAGNOdent Pen, CarieScan Pro ve Vista Proof cihazları kullanılarak dişlerin okluzal yüzeyleri üç farklı araştırmacı tarafından birbirinden bağımsız olarak değerlendirildi. Histolojik değerlendirme için her bir diş, çürük şüphesi bulunan fissürlerinin tam ortasından geçecek şekilde elmas separe ile ikiye bölündü ve kesitler stereomikroskop ile incelendi ve skorlandı. Yöntemlerin çürük teşhisindeki etkinliklerinin değerlendirilmesi D1, D2 ve D3 eşik değerlerine göre Binormal ROC analizi yöntemiyle, her bir araştırmacı tarafından uygulanan teşhis yönteminin histolojik değerlendirmeyle uyumlulukları McNemar - Bowker testi, araştırmacılar arası uyumunun değerlendirilmesi ise ağırlıklandırılmış Kappa testi kullanılarak yapıldı. Çalışmada her bir araştırmacının değerlendirmelerinin histolojik değerlendirme sonuçları ile ilişkisi istatiksel olarak incelendiğinde; 1. araştırmacının değerlendirmeleri ile histolojik değerlendirme bulguları arasında farklılık olduğu (p<0,05), 2. araştırmacının CarieScan Pro ile elde edilen bulguları ile histolojik değerlendirme bulgularının benzer (p=0,081), 3. araştırmacının ise görsel değerlendirme ile histolojik değerlendirme bulgularının benzer olduğu tespit edildi (p=0,081).  Ayrıca, üç araştırmacının da başlangıç mine çürüğünü en iyi görsel değerlendirme ile teşhis ettikleri gözlendi. Dört farklı yöntem için de araştırmacılar arası değerlendirmeler arasında anlamlı düzeyde uyum olduğu tespit edildi (p<0.001). D2 ve D3 eşik değerlerinde; 1. araştırmacı için VistaProof cihazı, 2. araştırmacı için görsel değerlendirme, 3. araştırmacı için ise görsel değerlendirme ve VistaProof cihazı kullanılarak yapılan değerlendirme sonuçlarının istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek duyarlılık ve seçicilik gösterdiği görüldü (p<0,05). Bu tez çalışmasının sınırları dahilinde, çürük teşhisinde kullanılan cihazların başlangıç okluzal çürük teşhisinde tek başına yeterli olmadığı, bu nedenle bu cihazların görsel muayene ile birlikte kullanıldıkları taktirde etkinliklerinin artacağını söyleyebiliriz.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the diagnostic performance of laser fluorescence (DIAGNOdent Pen), alternating current impedance spectroscopy technique (CarieScan Pro) and fluorecence camera (VistaProof) with visual examination and histological validation and repeat the examinations by three different examiners and determine the inter examiner reliability of the detection methods. Extracted for orthodontic, surgical and periodontal reasons 102 human molar teeth were selected. Calculus, debris and discolourations were removed. Teeth were embeded in a mold covering the roots. First, visual inspection was performed using ICDAS – II criterias. Then occlusal surfaces were evaluated with DIAGNOdent Pen, CarieScan Pro and VistaProof devices with three examiners independently and the datas were recorded. For histological validation, teeth were devided in two from the fissures marked as caries suspected with diamond disk. Each site was examined under a stereomicroscope at magnification of 10X and scored. Diagnostic performances of methods were evaluated with Binormal ROC analysis for D1, D2 and D3 thresholds, the compliance of the datas with histological validations were examined with McNemar – Bowker test and inter examiner reliability of detection methods was assessed using Cohen's Kappa statistics. When the compliance between techniques and histological validation was evaluated; the datas observed with first examiner were statistically different with histological validation (p<0,05), CarieScan Pro device's scores for second examiner and visual examination scores for third examiner were statistically similar (p=0,081). Incipient enamel lesions were determined more successful with visual inspection by three examiners. All detection methods were presented with statistically signigicant inter examiner aggrement (p<0,001). For D2 and D3 thresholds, VistaProof for first examiner, visual inspection for second examiner and both visual inspection and VistaProof for third examiner demonstrated statistically high sensitivity and specificity (p<0,05). Within the limitatons of this study, it can be concluded that diagnostic performance of the methods wasn't enough for detecting incipient occlusal caries lesions by itself so their performances can be improved by using them with visual inspection as a traditional caries detection method