İfade hürriyeti bağlamında basın-yayın hürriyetinin sınırlandırılması
The limitation of freedom of press and publication in the context of freedom of expression
Yazar: SEVİNÇ KIRGIL
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇİFTCİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Basın-yayın hürriyetinin temelini ve olmazsa olmaz şartını (sine qua non) teşkil eden ifade hürriyeti (Anayasamızdaki deyimiyle `düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti?), uluslararası sözleşmelerle ve demokratik toplumlarda başta anayasalar olmak üzere kanunlarla düzenlenip, korunan yani teminat altına alınan temel bir hak ve hürriyettir. Temel hak ve hürriyetlerin öneminin her geçen gün daha da hissedilir olduğu günümüz dünyasında, bu farkındalıkla birlikte demokrasi ile yönetilen devletler, mevzuatlarında hak ve hürriyetlerin tanınması ve kullanımlarının sağlanmasına dair çeşitli tedbirler almaktadırlar. Basın-yayının hür olabilmesi, bu hak ve hürriyetlerin sağlanmasının yanı sıra, uygulanabilir olmasına da bağlıdır. Nitekim, hür düşünmenin sağlanmadığı ortamlarda ne bilimin, ne sosyal hayatın, ne de kültürel hayatın gelişiminden bahsedilemez. Bu sebeple, bu derece önem atfedilen bir hak ve hürriyet olması itibariyle de devletlerin bu hak ve hürriyetlerin kullanımını sağlayıcı her tür önlemi alması son derece önemli ve gereklidir. 
Uluslararası sözleşme ve anayasalarla koruma altına alınan ifade hürriyeti ile basın-yayın hürriyetinin, bazı kamusal mülâhazalarla (kamu düzeni, kamu güvenliği, genel ahlâkın, özel hayatın ve aile hayatının ve başkalarının şöhret ve haklarının korunması, vb.) ve ayrıca çeşitli ideolojik, sosyal, siyasal vb. nedenlerle sınırlandırıldığı da görülmektedir. Kanunlarda yer alan meşru sınırlandırma sebeplerinden tamamen uzak olan baskı tipi sınırlamalar, hak ve hürriyeti yok edici etki göstermektedir. Bu tespitlerden hareketle, bu tez çalışmasında, hem uluslararası sözleşmelerde ve anayasalarda öngörülen meşru sınırlandırma sebeplerine, hem de baskı tipi dolaylı sınırlandırmalara değinilmektedir.
Öte yandan, medyanın, güçler hiyerarşisindeki etkin rolünün inkâr edilemez olduğu 21. yüzyılda bu gücün çeşitli amaçlarla kullanılarak suiistimal edilmesi, basın-yayında (medyada) etik bir duruşun öneminin ve gerekliliğinin göz ardı edilemez noktalara gelmesini sağlamıştır. Zira, hem medyanın kamusal yayıncılıktan ve sorumluluk duygusundan uzak bu tür tutumu, hem de hak ve hürriyeti ortadan kaldıran ölçüsüz sınırlamalar, basın-yayın hürriyetinin önündeki en büyük engellerdir. İşte bu tespitler temelinde, ifade hürriyeti ile basın-yayın hürriyetinin temelleri, sınırlılıkları ile basın-yayında sorumluluk ve etik eylem? kapsamlı bir şekilde irdelenirken, `hür fakat sorumlu basın-yayın? düsturunun gerçekleştirilebilir olup olmadığı mevcut yayıncılık anlayışı çerçevesinde derinlemesine tartışılmaktadır.


Anahtar Sözcükler
1. İfade hürriyeti
2. Basın-yayın hürriyeti
3. Sınırlandırmalar
4. Etik ve sorumlu yayıncılık
5. 'Hür fakat sorumlu basın-yayın' düsturu

Abstract:
The freedom of expression (freedom of expression and dissemination of thought), which constitutes the foundation and the essential requirement of the freedom of press and publication (in other words, it is the `sine qua non? of the freedom of press and publication), is a fundemental right and freedom that is regulated, protected, in other words guaranteed by international conventions and constitutions being foremost, with laws in democratic societies. In today?s world, where the importance of fundemental rights and freedoms is more and more noticeable with each passing day, the countries which are governed by democracy, along with this awareness, take various preventive measures for the recognition of rights and freedoms and ensuring their usage in their legislations. The press and publication to be free depend on these rights and freedoms to be provided and also that they are applicable. In fact, in environments that not ensure free thinking, neither science nor social or cultural lives? development can be mentioned. For this reason, it is extremely important and necessary for countries to take every precaution to ensure the usage of these rights and freedoms which are attributed to that much importance. 
Freedom of expression that is protected under international agreements and constitutions, and the freedom of press and publication are observed limited for some public considerations ( such as protection of public order, public safety, public morals, private life, family life and reputation,and rights of others and so on?) and also for various ideological, social, political and so on? reasons. Pressure type limitations, which are completely distant from the legitimate limiting reasons that exist in laws, have destructive effect on rights and freedoms. I cannot be accepted in countries governed with democracy. From this determination forth, in this thesis study, both the legitimate limitation reasons which are foreseen in international conventions and constitutions, and pressure type indirect limitations are discussed in detail.
On the other hand, in  the 21st century, where the active role of media can not be denied in the powers? hierarchy, the misuse of this power by using for various purposes, caused the importance and necessity of an ethical posture in press and publication (in media) reach the point that cannot be overlooked. Because, both the kind of attitude of media that is distant from public publishing and the sense of responsibility, and also excessive limitations that destroy rights and freedoms, are the biggest obstacles to the freedom of press and publication. Here, while on the basis of these findings, the foundation and the limitations of the freedom of expression and the freedom of press and publication are being examined in a comprehensive manner, ?free but responsible press and publication? motto is being questioned about being fulfilled or not within the framework of the existing publishing approach in-depth debate.




Key Words
1. Freedom of expression
2. Freedom of press and publication
3. Limitations
4. Ethical and responsible publishing
5. "Free but responsible press and publication" motto