Postmenopozal vertebral osteoporozda egzersizin sırt ekstansör kas gücü, spinal mobilite, akciğer kapasitesi, endürans ve yaşam kalitesi üzerine etkileri
Effects of exercise on back extensor muscle strength, spinal mobility, lung capacity, endurance and quality of life in postmenopousal  vertebral steoporosis
Yazar: ÜLKÜ GÜRBÜZ UÇAR
Danışman: PROF. DR. SİBEL ÇUBUKÇU FIRAT
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Osteoporoz kemik mineral yoğunluğunda azalma ve kemik mikromimarisindeki bozulma sonucu kemik kırılganlığında ve kırık riskinde artışla karakterize bir iskelet hastalığıdır. Osteoporoz sadece iskelet sistemini değil; kasları, solunum fonksiyonlarını, mobiliteyi ve yaşam kalitesini de etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı; kırıkısız postmenopozal osteoporotik hastalarda egzersizin, sırt ekstansör kas gücü, spinal mobilite, akciğer kapasitesi, endürans ve yaşam kalitesi üzerine olan etkilerinin değerlendirilmesidir.
Çalışmamıza, AÜTF FTR AD osteoporoz polikliniğinde takip edilen, son 6 ay içindeki DXA ölçümü ile osteoporoz tanısı konmuş, 45-65 yaş arası toplam 41 postmenopozal kadın dahil edildi. Hastalar rastgele iki gruba ayrıldı. Birinci gruba 2 ay süre ile AÜTF FTR AD egzersiz salonunda haftada üç gün aynı fizyoterapist gözetiminde denge,  güçlendirme, solunum ile germe ve releksasyon egzersizlerinden oluşan bir tedavi programı verildi. İkinci grup da mevcut ilaç tedavisi ile takibe alındı, ek bir egzersiz önerisinde bulunulmadı. Hastalar çalışmanın başlangıcında ve bitiminde sırt kas gücü, spinal mobilite, solunum fonksiyonları, endürans ve yaşam kalitesi açısından değerlendirildi. Hastaların sırt ekstansör kas gücü CYBEX marka izokinetik egzersiz cihazı ile ölçüldü. Çalışmamıza katılan hastaların  spinal mobilite ölçümü Saunders marka dijital inklinometre cihazı ile yapıldı. Katılımcıların pulmoner fonksiyon testleri AÜTF Göğüs Hastalıkları AD?da bulunan Jaeger marka spirometre cihazıyla değerlendirildi. Hastalarının sırt endüransının değerlendirilmesinde Shipp ve ark. tarfından geliştirilmiş `timed loaded standing? yöntemi kullanıldı. Egzersizin yaşam kalitesine olan etkilerini değerlendirmek üzere, SF 36 ve QUALEFFO anketleri kullanıldı.
2 aylık egzesiz programı sonunda, egzersiz grubunda sırt ekstansör kas gücü ve endürans değerlerinde başlangıçtaki değerlere göre anlamlı artış elde edildi (p<0.05). Egzersiz sonunda egzersiz grubunda VC, FVC, FEV1, FEF 50, MIP ölçümleri ile yaşam kalitesi skorları (fiziksel fonksiyon, ruh hali, total QUALEFFO-41 skoru ile SF-36  fiziksel fonksiyon ve vitalite alt gruplarında) da anlamlı olarak yüksek bulundu. Çalışma sonunda spinal mobilite ölçümleri iki grupta da değişmedi. Çalışma sonunda ayrıca iki grup arasında  sırt ekstansör kas gücü ve endürans değerlerinde anlamlı farklılık tespit edildi (p<0.05).
Çalışmamızda, vertebral fraktürü olamayan postmenopozal osteoporozlu hastalarda egzersizle sırt kas gücünde, sırt endüransında, solunum fonksiyonlarında (VC, FVC, FEV1, FEF 50) ve MIP ölçümünde, QUALEFFO-41 (total skor, fiziksel işlev, ruh hali) ve SF-36 (fiziksel fonksiyon ve vitalite ) yaşam kalitesi değerlendirmelerinde anlamlı düzelme görüldü (p<0.05). Spinal mobilite ölçümünde 2 aylık egzersiz programı sonunda anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05). Postmenopozal osteoporotik hastalarda sırt ekstansör kas gücü, endürans, solunum fonksiyonları ve yaşam kalitesinin, henüz vertebral kırık olmadan önce de etkilendiği ve uygun egzersiz programı ile bu parametrelerde anlamlı iyileştirmelerin sağlanabileceği sonucuna varıldı

Abstract:
Osteoporosis is a skeletal disease characterized by low bone mass and deterioration of microarchitecture of bone tissue, which leads to increased bone fragility with a resulting increase in fracture risk. Osteoporosis affects not only the skeletal system but also it affects the muscles, respiratory functions, mobility and quality of life. The purpose of this  study is to investigate the  effects of exercise on back extensor muscle strength, lung capacity, spinal mobility, endurance and quality of life on postmenopausal osteoporosis patients without vertebral fractures.
41 postmenopousal osteoporosis patients aged between 45-65 years, who were diagnosed with DXA in the last 6 months, and who are followed in osteoporosis outpatient clicincs of Akdeniz University Faculty of Medicine, Physical Therapy and Rehabilitation Department were included in our  study. Patients were randomly divided into two groups.  The patients in the first group were assigned an exercise program consisting balance, strengtening, respiratory, streching and relaxation exercises 3 times weekly for 8 weeks under supervision of the same physiotherapist in the exercise  hall of Physical Therapy and Rehabilitation Department. The patients in the second group were followed with present medical treatment  without exercise prescription.  At the beginnig and at the the end of the study back extensor strength, spinal mobility, pulmonary functions, trunk endurance and quality of life of participants were evaluated. Back extensor muscle strength of patients were measured with Cybex Isokinetic Dynamometer. Spinal mobility of patients were evaluated with Saunders digital Inclinometer. Pulmonary function tests were done with Jaeger Spirometer in Akdeniz University Faculty of Medicine Chest Diseases Department. Back endurance of patients were measured with ` timed loaded standing? method which was discovered by Shipp et al. In order to assess the effecs of exercise on  quality of life of patients, SF-36 and QUALEFFO-41 forms were used.
At the end of 2-month exercise program, significant incrseases in back extensor strength and endurance were noted in the execise group when compared with baseline values (p<0.05). VC, FVC, FEV1, FEF 50, MIP measurements and scores for quality of life (physical function, mental function,  total QUALEFFO score, physical function and vitalty subscores of SF-36) were also significantly higher after execise in the exercise group (p<0.05). Spinal mobility of patients remained unchanged at the end of the study for both groups (p>0.05). There was a significant difference  in back extensor strength and  back endurance between the groups at the end of the study (p<0.05). 
In our study, significant improvements in back extensor strength, back endurance, pulmonary functions (VC, FVC, FEV1, FEF 50), MIP value, and sores of quality of life (physical function, mental function, total QUALEFFO score, physical function and vitality subscores of SF-36) were noted in postmenopausal osteoporosis patients without vertebral fractures at the end of exercise program. No significant difference appeared in spinal moblity measurements at the end of the study. As a conclusion it was stated that, back extensor muscle strength, endurance, pulmonary functions and quality of life are affected in postmenopausal osteoporsis patients before vertebral fractures appear and significant improvements can be achieved in these parameters with appropriate execise prescription