Bağımsızlık sonrası Azerbaycan dış politikasının oluşturulması ve Azerbaycan-İran ilişkilerin siyasi ve askeri boyutu
Buildng Azerbaijan's foreign policy after its independence and Azerbaijan-İran relations political and military
Yazar: AZER ALİYEV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SİRET HÜSRSOY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliğinin yıkılışından günümüze kadar geçen sürede Azerbaycan Cumhuriyeti ile İran İslam Cumhuriyeti arasındaki siyasi ilişkilerin bilimsel olarak analiz edilmesidir. SSCB'nin çöküşünün ardından Güney Kafkasya'da ortaya çıkan üç devletten biri olan Azerbaycan Cumhuriyeti, komşuları ile ilişkilerini yeni bir düzlemde kurma çabası içine girmiştir. Bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti için komşularıyla ilişkiler içinde en fazla önem arz edeni, İran ile ilişkiler olmuştur.İran, ayrıca Hazar Denizi'nin Azerbaycan'a ait kıyısında yer alan geniş petrol rezervlerinin işletilmesi ve taşınması konusunda da aktif bir tutum almıştır. Ayrıca, özellikle 1994'ten sonra Azerbaycan'ın batılı petrol şirketleri ile yaptığı bütün petrol antlaşmalarına dahil olmak istemiş ve petrolün Batı dünyasına İran toprakları üzerinden geçecek boru hatları ile ulaştırılması gerektiğini savunmuştur.İran'ın Azerbaycan politikaları bölgede birbirine karşı olan ülke blokları oluşturmuştur. Rusya, İran ve Ermenistan'la görüş birliği içerisindeyken, Türkiye ve ABD, Azerbaycan'ın Rusya'dan tamamen bağımsız olması yönünde Bakü ile işbirliği içine girmiştir. Özellikle, 1990'ların ikinci yarısından itibaren, ABD, Azerbaycan petrolüne olan ilgisi nedeniyle bölgede Rusya'ya karşı önemli bir aktör olarak ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
The main objective of this research is to analyse the political relation between the Azerbaijan Republic and the Iran Islamic Republic after the collapse of the USSR till our days. Following the collapse of the Soviet Union, as one of the emerging three states in the Southern Caucasus, Republic of Azerbaijan tries to renew its relations with the neighbours. The most important one among these relations is the one with Iran, due to its historical determining status on the fate of Azerbaijan in the last two centuries.Iran, also has taken an active place in operation and in transmission of petrol resources which are located in the Azerbaijan beaches of Hazar Sea. Also, it has wanted to be on the register to all petrol contracts which Azerbaijan was contracted with the westerner corporations especially after 1994 and it was wanted to arrived the petrol with pipelines which were passed from Iran to West World.Azerbaijan politics of Iran was constituted the country blokes which were adverse with each other in the region. Russia when was agreement with İran and Armenia, Turkey and USA, cooperated with Baku to be a completely an independent the Azerbaijan from Russia. Especially, after second half of 1990, USA was appeared as an important actor who was averse to Iran with its interests to Azerbaijan petrol in region.