Ortaöğretimde eğitim gören özel yetenekli öğrencilere sunulan mesleki rehberlik hizmetlerinin psikolojik danışmanlara/rehber öğretmenlere göre değerlendirilmesi
Evaluation of vocational guidance services offered to special talent students in secondary education according to psychological counselors/guide teachers
Yazar: BÜŞRA ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. LÜTFÜ İLGAR
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Mesleki rehberlik = Vocational quidance ; Çocuklar-üstün yetenekli = Child-gifted

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, ortaöğretim kademesinde eğitim gören özel
yetenekli öğrencilerle çalışan psikolojik danışmanların/rehber öğretmenlerin sundukları
mesleki rehberlik hizmetlerini değerlendirmektir. Araştırmanın evrenini Fen Bilimleri
Liseleri, Sosyal Bilimler Liseleri ile Bilim Sanat Merkezleri'nde çalışan psikolojik
danışmanlar/rehber öğretmenler oluşturmaktadır. Örneklem grubu amaçsal örnekleme
yöntemiyle Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden birer il (İstanbul, Samsun, Ankara,
İzmir, Malatya, Antalya, Gaziantep) seçilerek yapılmıştır. Bu illerdeki fen liseleri,
sosyal bilimler liseleri ve bilim ve sanat merkezlerinde çalışan 120 psikolojik
danışman/rehber öğretmen örneklem grubunu oluşturmaktadır. Veriler araştırmacı
tarafından hazırlanan 'Kişisel Bilgi Formu' ve 'Mesleki Rehberlik Hizmetlerini
Değerlendirme Anketi' ile online şekilde toplanmıştır. Verilerin analizi için SPSS
programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular psikolojik
danışmanların/rehber öğretmenlerin lisans öncesi dönemde özel yetenekli öğrencilerle
ilgili yeterli düzeyde eğitim almadıklarını, katılımcıların yarısının ölçme araçlarında
zaman yetersizliği sorunu yaşadıkları, meslek tanıtımlarını meslek semineri ağırlıklı
götürdükleri, kulüp/kol çalışmalarının aktif yürütülmediği, uluslar arası kuruluşları
iletişime geçme oranının yetersiz olduğu, geleceğin mesleklerinin tanıtılmasında artış
sağlanması gerektiği, çoğunluğunun süre, veli işbirliği ve okulun fiziksel imkanları ile
ilgili sorun yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra branş öğretmenlerinin
görüşlerini dikkate aldıkları, öğrencilere ölçme araçlarını çeşitli amaçları hedefleyerek
ve sonuçlarını uygun şekilde paylaşarak uyguladıkları, meslek tanıtımlarında öğrenciye
görelik ilkesini benimsedikleri ve meslekleri birçok yönüyle aktardıkları, ulusal
düzeydeki kuruluşlarla iletişime geçtikleri, kendilerini yeterli gördükleri sonuçlarına da
ulaşılmıştır. Bu nedenle, özel yetenekli öğrencilerin potansiyellerinin
değerlendirilebilmesi için gerekli olan mesleki rehberlik hizmetleri ve gereklilikleri
lisans döneminden itibaren ders programlarında güncellenerek ve uygulama ağırlıklı;
psikolojik danışmanlar/rehber öğretmenler için hizmet içi eğitimlerle aktarılabilir.
Araştırma karma veya nitel türde tekrarlanabilir.

Abstract:
This main purpose is training in the courses of the advisors/guide's presentations
courses working with special students for education at secondary education level. Its
research consists of consultants/guidance teachers working in Science High Schools,
High Schools and Science and Art Centers. The sampling was made by examining one
province from the region of Turkey (Istanbul, Samsun, Ankara, Izmir, Malatya,
Antalya, Gaziantep) using the purposive sample method. These sciences high schools,
social sciences high schools produce the sample of 120 science and arts science teachers
and counselor/guidance teachers.The data were collected online with the 'Personal
Information Form' and 'Vocational Guidance Services Evaluation Questionnaire'
prepared by the researcher. SPSS program was used for data analysis.The findings
obtained as a result of the research, that the psychological counselors/guidance teachers
did not receive adequate training on gifted students in the pre-graduate period, half of
the participants had problems with the lack of time in the measurement tools, they
carried out their career promotions mainly with vocational seminars, club/arm studies
were not actively carried out, they did not contact international organizations. It has
been concluded that the rate of education is insufficient, the promotion of future
professions should be increased, and the majority of them have problems with time,
parent cooperation and physical facilities of the school. In addition, it was concluded
that the branch teachers took their opinions into account, applied the measurement tools
to the students by targeting various purposes and sharing the results appropriately,
adopted the principle of relevance to the student in their profession promotions,
conveyed the professions in many aspects, communicated with the institutions at the
national level, and considered themselves competent. For this reason, vocational
guidance services and requirements necessary for the evaluation of the potential of
gifted students have been updated in the curriculum since the undergraduate period and
focused on application; It can be transferred through in-service training for
psychological counselors/guidance teachers. The research can be repeated in mixed or qualitative type.