Hava aracı kira sözleşmeleri: Dry Lease ve Wet Lease
Aircraft leasing contracts: Dry Lease and Wet Lease
Yazar: MERTCAN BENLİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET MURAT İNCEOĞLU
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar Kanunu = Code of Obligations ; Hava aracı = Air vehicle ; Kira sözleşmesi = Lease agrement ; Ticaret Kanunu = Commercial Code ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations

Özet:
Hava araçlarının dry lease ve wet lease sözleşmeleri ile kiralanması,
uygulamada ticari hava taşıma işletmeleri tarafından sıklıkla başvurulan bir
yöntemdir. Dry lease, hava aracının uçuş ekibi olmadan ve kiracının işletme ruhsatı
üzerinden işletilmek üzere kiralandığı hali oluştururken; wet lease ise, hava aracının
uçuş ekibi de dahil olarak ve kiraya verenin işletme ruhsatı üzerinden işletilmek
üzere kiralandığı hali oluşturmaktadır. Türk Sivil Havacılık Kanunu uyarınca hava
araçlarının ekipli ve ekipsiz kiralanması düzenlenmişse de söz konusu hükümlerde
yalnızca bu sözleşmeler bakımından uygulanacak yasal mevzuatın Türk Borçlar
Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu olduğu belirlenmiştir. İlgili mevzuatlar
bakımından hangi hükümlerin tatbik edileceği ise düzenlenmemiştir.

Çalışmamız kapsamında, Türk Sivil Havacılık Kanunu uyarınca dry lease
bakımından Türk Borçlar Kanunu'nda düzenleme alanı bulan adi kira
hükümlerinin, wet lease bakımından ise Türk Ticaret Kanunu uyarınca düzenlenen
zaman çarteri hükümlerinin uygulanması gerektiği tespit edilmiştir. Ancak
belirtilen düzenlemeler, dry lease ve wet lease sözleşmeleri bakımından; tarafların
yükümlülüklerini, kira konusunun özelliklerini, Sivil Havacılık Genel
Müdürlüğü'nün idari olarak bu sözleşmeler üzerindeki etkisini ve sair hususları
düzenlemek bakımından yeterli hükümleri ihtiva etmemektedir.

Meydana gelen bu ihtiyaç kapsamında, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü
tarafından yürürlüğe konulan Hava Aracı Kiralama Usul ve Esasları Talimatı (SHTKİRALAMA)
uyarınca, dry lease ve wet lease sözleşmeleri özel olarak düzenleme
alanı bulmuştur. İlaveten Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe
konulan diğer sivil havacılık mevzuatları da dry lease ve wet lease sözleşmelerinin
geçerlilik ve uygulaması bakımından büyük önemi haizdir. Nitekim ilgili
mevzuatlar dry lease ve wet lease sözleşmelerinde düzenlenmesi gereken hususlar,
kira konusu hava araçları, bunların nitelikleri, kira süresi, alınması gereken onaylar,
kabotaj taşımacılığı ve sözleşme taraflarına ait nitelikler gibi özellik arz eden
hususları özel olarak düzenlemektedir.

Abstract:
Leasing aircrafts by way of dry lease and wet lease contracts are frequently
used by airline companies. Dry lease is a lease of the aircraft which is operated
under the air operator certificate of the lessee without the flight crew, while wet
lease is a lease of the aircraft which is operated under the air operator certificate of
the lessor with a flight crew. Although leasing an aircraft with or without a flight
crew is enacted by Turkish Civil Aviation Act, the relevant articles only refer to
Turkish Commercial Code and Turkish Code of Obligations as the applicable
legislations. However, the relevant provisions of these legislations which shall be
applied to dry lease and wet lease contracts have not been identified.

In this research, it is ascertained that the ordinary lease provisions of the
Turkish Code of Obligations shall be applied in respect to dry lease, the time charter
provisions of the Turkish Commercial Code shall be applied in respect to wet lease.
Nevertheless, these regulations do not have adequate provisions about liabilities of
the parties, characteristics of the leasing subject, administrative control of the
Directorate General of Civil Aviation on these contracts and other subjects with
regards to dry lease and wet lease contracts.

However, within this scope Directorate General of Civil Aviation enacted
the Rules and Procedures of Leasing an Aircraft which brought special
arrangements about dry lease and wet lease in a great detail. Also, other civil
aviation legislations which are implemented by Directorate General of Civil
Aviation have great importance on validity and implementation of dry lease and
wet lease. Indeed, these legislations specifically regulate the required provisions for
dry lease and wet lease contracts, the aircraft which is the leasing subject and its
specifications, term of the lease, required approvals, cabotage transportation and
the qualifications of the parties to the contract.