Kadınların meme kanserine yönelik kadercilik algılarının sağlık inançları ve erken tanı davranışları ile ilişkisi
The effect of women's perceptions of fatalism on HEALTH beliefs and early diagnosis behaviors regarding breast cancer
Yazar: BAHAR HAN
Danışman: DOÇ. DR. HASRET YALÇINÖZ BAYSAL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Erken teşhis = Early diagnosis ; Kadercilik = Fatalism ; Kadınlar = Women ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık inanç modeli = Health belief model

Özet:
Amaç: Bu çalışma kadınlarda meme kanseri kadercilik algısının sağlık inançları ve erken tanı davranışları ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Bu araştırma 2022 Şubat-Mart tarihleri arasında Erzurum Adnan Menderes Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18-69 yaş arası 400 kadınla yapılmıştır. Araştırmanın verileri 'Tanıtıcı Özellikler Formu', 'Meme Kanseri Sağlık İnanç Modeli Ölçeği' ve 'Meme Kanseri Kadercilik Ölçeği' kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde; aritmetik ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık kat sayıları,  bağımsız gruplarda t testi, ANOVA, grup varyanslarının homojen olmadığı durumlarda Welch ANOVA, Post Hoc analizler için Bonferroni testleri ve korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Kadınların Meme Kanseri Kadercilik Ölçeği toplam puan ortalaması 4.69±2.67 olarak bulunmuştur. Meme Kanseri Kadercilik Ölçeği puan ortalaması yüksek olan kadınların KKMM yapma ve KMM yaptırma oranlarının düşük olduğu saptanmıştır Kadınların Meme Kanseri SİM Ölçeği alt boyutlarından; sağlık motivasyonu, KKMM yararları, KKMM öz-etkililiği ve mamografi yararları alt boyutları ile Meme Kanseri Kadercilik Ölçeği puanları arasında negatif yönde bir ilişki olduğu saptanırken duyarlılık, ciddiyet, KKMM engelleri ve mamografi engelleri alt boyutları ile Meme Kanseri Kadercilik Ölçeği puanları arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır.
 Sonuç: Sonuç olarak kadınların meme kanseri kadercilik algıları sağlık inançlarını ve erken tanı davranışlarını olumsuz olarak etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler: Erken tanı, kadercilik, meme kanseri, ölçek, sağlık inancı.

Abstract:
Aim: This study was conducted to examine the effect of fatalism perception on breast cancer health beliefs and early diagnosis behaviors in women.
 Materials Methods: This research was conducted with 400 women between the ages of 18-69 who applied to Erzurum Adnan Menderes Family Health Center between February 2022 and March 2022. The data of the study were collected using the 'Descriptive Characteristics Form', 'Breast Cancer Health Belief Model Scale' and 'Breast Cancer Fatalism Scale'. In the analysis of data; arithmetic mean, standard deviation, skewness and kurtosis coefficients, t test in independent groups, ANOVA, Welch ANOVA in cases where group variances were not homogeneous, Bonferroni tests and correlation analysis were used for Post Hoc analyses.
Results: The mean score of the Women's Breast Cancer Fatality Scale was found to be 4.69±2.67. It was determined that women with a high mean score on the Breast Cancer Fatality Scale had low BSE and CBE sub-dimensions of the Women's Breast Cancer SIM Scale; While a negative correlation was found between health motivation, BSE benefits, BSE self-efficacy and mammography benefits sub-dimensions and Breast Cancer Fatalism Scale scores, there was a positive correlation between sensitivity, seriousness, BSE barriers and mammography barriers sub-dimensions and Breast Cancer Fatalism Scale scores detected.
 Conclusion: As a result, women's fatalism perceptions negatively affect their health beliefs and early diagnosis behaviors towards breast cancer.
Keywords: Breast cancer, early diagnosis, fatalism, health belief, scale