Pinhan ve Mahrem romanları odağında Elif Şafak`ın romanlarında görülen klasik Türk edebiyatı dönemi kültür unsurları
Aspects of culture in the classical Turkish literature period present in Elif Şafak`s novels with the main focus on Pinhan and Mahrem
Yazar: MUSTAFA EVER
Danışman: PROF. DR. MİNE MENGİ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Klasik Türk edebiyatı = Classical Turkish literature ; Kültür = Culture ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Şafak, Elif = Şafak, Elif

Özet:
Bu çalışmada, Pinhan ve Mahrem romanları odağında, Elif Şafak'ın romanlarında Klasik Türk Edebiyatı dönemine ait kültür unsurlarını saptamayı ve bu unsurların romanlarda nasıl ve hangi amaçla kullanıldığını belirlemeyi amaçladık.Pinhan romanın tematik olarak da biçimsel olarak da tasavvuf düşüncesi üzerine inşa edildiğini gördük. Anasır-ı erbaa, devir, tekerrür, zıtlık, Aşk, içsel yolculuk, denge, insan sevgisi, halka, isimler, inci gibi tasavvuf kavramlarının yanında çift cinsiyetlilik, eski İstanbul mahalle yaşamı, hurafeler gibi temaların masalsı, fantastik bir biçimde anlatıya dönüştürüldüğünü saptadık. Romanın biçimsel düzenlenişinin dört unsura göre tasarlandığını, kurgunun da çember kavramına göre düzenlendiğini belirledik.Mahrem romanında görme ve görülme sorunları anlatılırken, yazarın bu soruna tarihsel bir arka plan kurgulayarak mitolojiden, dinsel metinlerden, efsanelerden, Şamanizm'den, Kuran'dan yaptığı alıntılarla metinlerarasılık çerçevesinde mahrem kavramını derinliğine sorunsallaştırdığını gördük. Her iki romanın anlatımında Klasik Türk Edebiyatı metinlerinde görülen telmih, teşhis, teşbih, seci, aliterasyon ve tekrarlara bolca yer verildiğini, böylece masalsı-şiirsel bir üsluba ulaşıldığını saptadık. Yazarın; Şehrin Aynaları, Bit Palas, Baba ve Piç, Araf, Siyah Süt, Aşk romanlarında ise bireysel ve toplumsal temaları belirledik. Bireysel tema olarak sorunlu aile bireylerinin iç dünyalarının, yalnızlığın, yabancılaşmanın, köksüzleşmenin, sevgisizliğin, korku ve endişenin, intihar ve ölüm düşüncesinin, arada kalmışlığın, aşkın, varoluş sıkıntısının, aidiyet duygusunun, çocukluk acılarının, ruhsal sorunların sıklıkla işlendiğini gördük. Toplumsal tema olarak geçmişin, tasavvufun, dinsel çatışmanın ve hoşgörünün, azınlık sorunlarının, geleneksel mahalle yaşamının, hurafelerin, kadın sorunlarının, modern dünyanın getirdiği sorunların, kaderin, zamanın, Doğu-Batı sorunlarının ele alındığını belirledikSonuç olarak, Elif Şafak'ın romanlarında tema ve anlatım açısından Klasik Dönem Türk Edebiyatı unsurlarının belirleyici bir öneme sahip olduğu görüşüne vardık.Anahtar Kelimeler: Çift cinsiyetlilik, halka, sır, isim, vuslat, geçmiş, Avrupalılaşma, görme.

Abstract:
In this study, we aim to identify the cultural aspects of Classical Turkish Literature present in Elif Safak?s novels with the main focus on Pinhan and Mahrem and determine the ways in which these aspects are employed.We argue that Pinhan is both formally and thematically built on Sufism. We assert that Sufist themes such as four principles, recurrence, opposition, love, spiritual journey, balance, love of humanity and names along with other themes such as hermaphrodism, street life of old Istanbul and superstitions have been worked into the narrative as fantasy themes. We claim that the formal organization of the novel is carried out according to the four principles while the narrative follows the concept of cycle.We argue that in Mahrem, the author constructs a historical background regarding the questions of ?to see? and ?to be seen? as the concept of intimacy is problematized within the framework of intertextuality through mythology, religious texts, legends, Shamanism and the Quran. We identify the achievement of poetic style in both novels through the frequent use of techniques of Classical Turkish such as allusion, personification, metaphor, prosaic rhyme, alliteration and repetition. We also point out the individual and social themes present in the novels Sehrin Aynalari, The Flea Palace, The Bastard of Istanbul, The Saint of Incipient Insanities, Siyah Sut and The Forty Rules of Love. We demonstrate the frequent occurrence of individual themes such as solitude, isolation, alienation, fear and anxiety, rootlessness, thoughts of suicide and death, being in-between, love, existential angst, the sense of belonging, childhood suffering and psychological problems of the members of dysfunctional families. We also indicate the presence of social themes such as the past, Sufism, religious conflict and tolerence, minority issues, traditional street life, superstitions, issues of women, complications of modernity, destiny, time and the divide between the East and the West. In conclusion, we argue that the Classical Turkish Literature has a significant impact on Elif Safak?s novels in terms of themes and narration.Keywords: Hermaphrodism, the circle, the secret, name, reunion, the past, Westernization, Sufism.