Âşık Nuri Çırağı'nın hikâyeleri (İnceleme - metin)
The stories of the Aşik Nuri Çiraği (Examination- text)
Yazar: ZEYNEP EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. ALİ DUYMAZ
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Erzurum = Erzurum ; Halk bilimi = Folklore ; Halk hikayeleri = Folk tales ; Halk ozanları = Troubadours ; Hikaye = Story ; Çırağı, Nuri = Çırağı, Nuri

Özet:
Bu çalışmamda Erzurum âşıklık geleneğinin yaşayan güçlü temsilcilerinden
Âşık Nuri Çırağı'nın hayatı, sanatı, şiirleri ve hikâyeleri derlenip incelenerek
gelenekteki yeri belirlenmeye çalışılmıştır.
Birinci bölümde, halk hikâyesi türü üzerinde durularak halk hikâyesinin ne
olduğu, şekil-üslup ve içerik özellikleri, anlatıcıları ve anlatım özellikleri, yapısı,
diğer türlerle ilişkisi, doğuşu ve gelişmesi ve varyant meselesi, kaynakları, tasnifi,
kitaba geçişi ve bugünkü durumu, Türkiye'de halk hikâyeleri üzerine yapılmış olan
çalışmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde, Âşık Nuri Çırağı'nın kimliği, mahlası,
tarikat ve zümre ilişkisi, âşıklığı, icra ortamı, usta-çırak ilişkisi, diğer âşıklarla
etkileşimi ve Türkiye'de tanınması, hakkında yazılan yazılar, şiirlerinin yayımlandığı
kitap ve dergiler, aldığı ödüller, hikâyeciliği ve âşığın hayatı ve âşıklığı üzerine
yaptığı konuşması yer almıştır. Üçüncü bölümde, Âşık Nuri Çırağı'dan derlenen
hikâyelerin incelenmesi yapılarak bu incelemede; hikâyelerin tasniflerdeki yeri,
motif ve epizot yapısıyla beraber şiirlerin incelemesi yapıldıktan sonra hikâyeler
hakkında âşığın yaptığı yorumlara yer verilmiştir. Çalışma; sözlük, kaynakça,
metinler ve fotoğraflar verilerek tamamlanmıştır.
Âşık Nuri Çırağı'nın halk hikâyeciliğine katkısı ve geleneği ne ölçüde
yansıttığı detaylarıyla incelenerek gelenekteki yeri belirlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Erzurum Âşıklık Geleneği, Âşık Nuri Çırağı, Halk
Hikâyesi, Motif, Epizot, Şiir.

Abstract:
In this study, the life, art, poems and stories of Âşık Nuri Çırağı, one of the
strongest representatives of the minstrel tradition of Erzurum, were compiled and
examined and their place in the tradition was tried to be determined.
In the first part, what is the emphasis folk tales on the folk tale genre, form-
style and content features, narrator and narrative features, structure, relationship with
other species, the birth and development and variant issues, sources, classification,
books of transition and the current situation of Turkey ' The studies on folk tales
were also discussed. In the second part, Âşık Nuri Çırağı's identity, pseudonym of
sect and clan relationships, âşıklıg, execution environment, the master-apprentice
relationship, interaction with other lovers and recognition in Turkey, written about
articles, books and magazines that published the poems, received the following
awards, storytelling is and the life and loneliness of the lover. In the third chapter, a
review of the stories compiled from Âşık Nuri Çırağı. After the analysis of the poems
with the place of the stories, motifs and episode structure, the comments made by the
lover about the stories are included. The study was completed by giving a dictionary,
bibliography, texts and photographs.
The contribution of Âşık Nuri Çırağı to folk narration and the extent to which
it reflects the tradition were examined in detail and it was tried to determine its place
in the tradition.