Geçiş sürecindeki merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerinin AB ile bütünleşmesinin makro ekonomik etkileri
The macro economic impacts of integration of the central and East European countries in transition process into the EU
Yazar: ÇİĞDEM KARIŞ
Danışman: PROF. DR. HASAN ÖZYURT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Bütünleşme = Integration ; Doğu Avrupa = Eastern Eurepean ; Doğu Avrupa ülkeleri = Eastern European countries ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik bütünleşme = Economic integration ; Ekonomik etki = Economic effect ; Geçiş dönemi = Transition period ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects

Özet:
Sosyalist blok'un dağılması ve planlı ekonominin çökmesi ile ortaya çıkan geçiş ekonomilerinin hepsi piyasa ekonomisine yönelmişlerdir. Bu ekonomileri esas itibariyle iki ana gruba ayırmak mümkündür. Bir tarafta Merkezi ve Doğu Avrupa (MDA) ülkeleri diğer tarafta Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB)'nin çözülmesiyle bağımsızlığını kazanmış, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkeleri yer almaktadır. Geçiş sürecinde ülkelerin bir kısmı geçiş sürecinin gerektirdiği reformları başarılı bir şekilde uygularken, diğer bir kısmı geçiş için gerekli reformları uygulama da geride kalmıştır. MDA ülkeleri hem Avrupa ülkelerine olan yakınlıklarıyla, hem de Avrupa Birliği (AB)'den aldıkları teknik-mali destek ve yardımlarla geçiş sürecinde BDT ülkelerinin önüne geçmişlerdir. Geçiş için yapılması gerekli reformları gerçekleştirmede ülkelerin bir kısmı şok terapi, bir kısmı ise aşamalı stratejiyi tercih etmiştir.Bu çalışmanın amacı, dört MDA ülkesi geçiş ekonomisinde AB'ye üyelik sürecinin bu ekonomilerin makro ekonomik performansları üzerindeki etkisini araştırmaktır. Dört MDA geçiş ekonomisinin 1996-2008 dönemine ait veri seti ve Pedroni eşbütünleşme testleri kullanılarak AB'ye üyeliğin bu ekonomilerin makro ekonomik performanslarına etkisi ortaya konmaya çalışılmıştır.Çalışmanın analiz kısmında elde edilen sonuçlara göre, 1996-2008 döneminde dört MDA geçiş ekonomilerinde istihdam hacmindeki artış reel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH)'yı artırmış ve AB'ye üyelik reel GSYİH, kişi başına düşen reel GSYİH ve sanayileşme üzerinde olumlu etkiye sahip olmuştur. Yani AB'ye üye olduktan sonra bu dört geçiş ekonomisinde reel GSYİH, kişi başına düşen reel GSYİH ve GSYİH içinde sanayinin payı artmıştır.

Abstract:
All transition economies emerged from the disintegration of the Socialist bloc and the collapse of the planned economy headed for the free market economy. It is likely in essence to divide these economies into two main groups. One hand is there Central and Eastern Europe (CEE) countries, on the other hand there is the Commonwealth of Independent States (CIS) which have gained their independence by disintegration of Soviet Socialist Republics (USSR). In the process of transition, while certain countries performing the required reforms. In the process of transition, CEE countries forged ahead both through their proximity to the European countries and outsourcing technical and financial aid support. In the realizition of the required reforms bounden for the transition, certain countries would rather shock therapy, while the others prefer progressive therapy.The purpose of this study is to research the effects of the CEE countries affiliation process to European Union (EU), on the macro ecomomic structues of the countries. By using the data in respect of the period from 1996 to 2008 of the four CEE transition ecomomies and pedroni cointegration test the effects of EU affiliation process on the macro economies structures of the four economies was also presented.According to the reuslts obtaines from analysis of this study, during 1996- 2008, increment of transition economies have increased the real gross domestic product (GDP) and affiliation to EU, had a positive impact on the real GDP, per capita real GDP an industrializition after being a member of EU, the real GDP, per capita real GDP and the share of industry GDP has increased in these four transition economies. Stated in others words, after being affiliation to EU the real GDP, per capita real GDP and the share of industry in GDP has increased in these four transition eccomies.