Çoklu ilaç kullanımı olan hastalarda depresyon ve anksiyete bozukluğu
Depression and anxiety disorder in patients with multiple drug use
Yazar: BUĞRA OSMA
Danışman: UZMAN MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Polifarmasi = Polypharmacy ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Giriş: Hastanın kullandığı ilaç sayısı arttıkça yan etki riski de katlanarak artmaktadır. İki ilaç kullanımında potansiyel yan etki riski %6 iken, beş ilaç kullanımında bu oran %50'ye, 8 ve daha fazla ilaç kullanımında ise neredeyse %100'e ulaşmaktadır. Yapılan birçok çalışmada çoklu ilaç kullanımının hastalarda mortalite ve morbidite üzerinde olumsuz etkisi olduğu ortaya konulmuştur.
Amaç: Çoklu ilaç kullanımının depresyon ve anksiyete sıklığı üzerine olası etkisinin araştırılması amaçlanmaktadır.
Materyal ve Metod: Araştırma İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi (SUAM), Esenler Eğitim Aile Sağlığı Merkezine 01.07.2020-31.07.2020 tarihleri arasında başvuran 316 hastaya tarafımızca oluşturulan sosyodemografık veriler içeren form ve Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği formunun (HAD) birleşiminden oluşan anket yüz yüze görüşme tekniğiyle  uygulanmıştır.
Farklı birçok tanımı olan polifarmasi için National Service Framework (NSF: Ulusal Sağlık Servisi) tarafından da bir tanım getirildiği görülmüştür. Polifarmasi; NSF tarafından dört ya da daha fazla ilaç kullanımı olarak tanımlanmıştır.
Bu çalışmada istatistiksel analizler NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2020 Statistical Software (Utah, USA) paket programı ile yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metotların (ortalama,standart sapma) yanı sıra Shapiro – Wilk normallik testi ile değişkenlerin dağılımına bakılmış, normal dağılım gösteren değişkenlerin gruplar arası karşılaştırmalarında tek yönlü varyans analizi, alt grup karşılaştırmalarında Tukey çoklu karşılaştırma testi, ikili grupların karşılaştırmasında bağımsız t testi kullanılmıştır. Sonuçlar, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza %42,72'si (n=135) erkek, %57,28'i (n=181) kadın olmak üzere toplam 316 kişi katılmıştır. Olguların; %33,23 (n=105) ile en fazla 45-59 yaş grubu bireylerden oluştuğu gözlenmiştir. Medeni durumu; %72,47 (n=229) ile en fazla evli bireylerin oluşturduğu görülmüştür. 18-44 yaş grubunun HAD-Anksiyete ve Depresyon puan ortalamaları diğer yaş gruplarına göre daha düşük bulunmuştur. Erkek hasta grubunun HAD-Anksiyete puan ortalamaları kadın hasta grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Bekar grubun HAD-Anksiyete ve Depresyon puan ortalamaları diğer grupların puan ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur. Lisans grubunun HAD–Anksiyete ve Depresyon puan ortalamaları diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük saptanmıştır. Günlük kullanılan ilaç sayıları arasında kıyaslama yapıldığında, 4 adet ilaç kullanımı olan bireylerin HAD-Anksiyete ve Depresyon puan ortalamaları 5, 6, 7 ve >8 adet ilaç kullanan bireylere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük tespit edilmiştir. Kişilerde bulunan kronik hastalık sayısı arttıkça HAD-Anksiyete ve Depresyon puan ortalamarında istatistiksel olarak anlamlı derecede yükselme olduğu gözlenmiştir.

Sonuç: Çoklu ilaç kullanımının, hastaların mortalite ve morbidite üzerindeki olumsuz etkilerinden kaynaklı depresyon ve anksiyete sıklığı üzerine etkisi olduğunu düşünmekteyiz. Elde ettiğimiz verilerin birincil bakımdan sorumlu aile hekimlerinin çoklu ilaç  ve hatta özellikle etkileşim potansiyeli yüksek ilaç kullanımları hususunda  farkındalıklarının arttırılması için yararlı olacağı kanaatindeyiz.

Anahtar kelimeler: Depresyon, Anksiyete, Polifarmasi.

Abstract:
Introduction: As the number of drugs used by the patient increases, the risk of side effects increases exponentially. While the potential risk of side effects is 6% in the use of two drugs, this rate reaches 50% in the use of five drugs, and almost 100% in the use of 8 or more drugs. Many studies have revealed that the use of multipl drugs a negative effect on mortality and morbidity in patients.
Aim: It is aimed to research the effect of multiple drug use on frequency of depression and anxiety.
Materials and Methods: The research is exercised on 316 cases who consulted to Istanbul Bağcılar Health Application and Research Center-Esenler Education Family Health Center between the dates 01.07.2020-31.07.2020, with the questionnaire which include sociodemographic datas made by us and which synthesized with the form of the scale of anxiety and depression of hospital ( ADH ) by the technique in person. 
It has been described by National Service Framework ( NSF ) , poli pharmacy, which has many different meanings. This program being included in the UK National Service ( NHS ). Polypharmacy is defined byt he NHS as the use of four drugs and more.
The statistical analyses of our research were applied utilizing the package program NCSS( Number Cruncher Statistical System) 2020 Statistical Software (Utah, USA). Aside from the descriptive statistical methods (mean, standard deviation, mode, and percentage), Shapiro – Wilk normality test was utilized to analyze the distribution of the variables. We used oneway anaylsis of variance in the multiple group comparisons of variables with a normal distribution, Tukey multiple comparison test for subgroup analyses, independent t test in the comparison of dual groups. The results were evaluated at the significance level of p<0,05. 
Results: A total of 316 people 42,72% (n=135) male and 57,28% (n=181) female, participated in our study. Of the cases; it was observed that it consisted of individuals in the 45-50 age group with 33,23% (n=105). Marital status; it was observed that married individuals constituted the most with 72,47% (n=229).  The ADH-Anxiety and Depression mean scores of the 18-44 age group were found to be lower than the other age groups. The average ADH-Anxiety score of the male patient group was found to be statistically significantly higher than the female patient group. The ADH-Anxiety and Depression mean scores of the single group were found to be statistically significantly lower than the other groups' mean scores. The mean ADH-Anxiety and Depression scores of the undergraduate group were found to be statistically significantly lower than the other groups. When comparing the number of drugs used daily, the ADH-Anxiety and Depression mean scores of the individuals using 4 drugs were found to be statistically significantly lower than the individuals using 5, 6, 7 and >8 drugs. As the number of chronic diseases in individuals increased, it was observed that there was a statistically significant increase in the mean ADH-Anxiety and Depression score.

Conclusion: We can say that the use of multiple drugs has an effect on the frequency of depression and anxiety as the negative effects of patients on mortality and morbidity. We believe that the data we have obtained will be useful in raising the awareness of family physicians responsible for primary care regarding the use of multiple drugs and especially drugs with high interaction potential. 

Keywords: Depression, Anxiety, Polypharmacy.