Lise müdürlerinin liderlik stilleri ile değişimi yönetme yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The analysis of the relationship between high school principals' leadership styles and high school principals' competencies of administrating change
Yazar: SEDA BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ERGÜN RECEPOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değişim yönetimi = Change management ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools

Özet:
Bu araştırma, lise okul müdürlerinin liderlik stilleri ile değişimi yönetme
yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Bartın ilindeki liselerde çalışan okul
müdürlerinin liderlik stilleri ile değişimi yönetme yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi
belirlemeyi amaçlayan ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırmadır.
Araştırmanın çalışma grubunu, Bartın ili merkez ilçesindeki liselerde 2014-2015
eğitim öğretim yılı bahar döneminde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır Bu
çalışma 300 öğretmen üzerinden yürütülmüştür. Araştırmadan elde edilen verilerin
istatistiksel çözümlemeleri SPSS 15.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır.
Araştırmanın yordayıcı değişkeni lise okul müdürlerinin liderlik stilleri, yordanan
değişkeni ise okul müdürlerinin değişimi yönetme yeterlikleri oluşturmaktadır.
Verilen cevapların frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapmaları
hesaplanmıştır. İstatistiksel teknik olarak okul müdürlerinin liderlik stilleri ile
değişimi yönetme yeterlikleri arasındaki ilişkiyi incelemek için korelasyon analizi,
okul müdürlerinin liderlik stillerinin değişimi yönetme yeterlilikleri üzerindeki
yordayıcı gücünü incelemek için çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır.
Araştırma verileri "Kişisel Bilgi Formu", "Değişim Yönetimi Davranış Ölçeği" ve
"Çoklu Liderlik Stilleri Envanteri" kullanılarak toplanmıştır. Araştırma konusu
bağlamında önce değişim yönetimi daha sonra da liderlik stilleri kavramlarına
değinilmiştir.
Araştırma bulgularına göre; lise okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin
anketlerden elde edilen bulgularda liselerde görev yapan okul müdürleri değişimi
sıklıkla yönetmektedir. Öğretmen algılarına göre liselerde görev yapan okul
müdürlerinin değişim yönetme yeterlikleri iyi düzeydedir. Öğretmen algılarına göre
liselerde görev yapan okul müdürlerinin değişimi yönetme yeterlikleri cinsiyet,
mesleki kıdem, yaş ve eğitim durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı
bir biçimde farklılaşmamaktadır. Çalıştığı okuldaki görev süresi değişkenine göre
ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma saptanmıştır. Çalıştığı okuldaki görev
süresi 1-5 yıl olan öğretmenler okul müdürünü değişimi yönetme konusunda daha
yeterli görmektedir.
Bu çalışmada liderlik stilleri işlemci ve dönüşümcü liderlik alt boyutlarıyla
incelenmiştir. Lise öğretmenleri okul müdürlerinin daha çok dönüşümcü liderlik
özelliklerini sergilediklerini (  =3.39) ifade etmektedirler. İşlemci liderlik alt
boyutunda liselerde çalışan öğretmenlerin algıları yaş, mesleki kıdem, öğrenim
durumu ve çalıştığı okuldaki görev süresi bağımsız değişkenlerine göre anlamlı bir
farklılık göstermezken lise öğretmenlerinin okul müdürlerinin işlemci liderlik
stillerine İlişkin algıları cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. [t (298) =
-1.15, p >.05]. Dönüşümcü liderlik alt boyutunda ise liselerde çalışan öğretmenlerin
algıları yaş, cinsiyet, mesleki kıdem bağımsız değişkenlerine göre anlamlı bir
farklılık göstermezken öğrenim durumu ve çalıştığı okuldaki görev süresi bağımsız
değişkenlerine göre istatiksel olarak anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır.
"Dönüşümcü liderlik" alt boyutunda liselerde çalışan öğretmenlerden öğrenim
durumu yüksek lisans olan öğretmenler, öğrenim durumu lisans ve ön lisans olan
öğretmenlere göre okul müdürlerini daha çok dönüşümcü lider olarak görmektedir
Çalıştığı okulda görev süresi 1-5 yıl arası olanlar 6-10 ve 11 yıl ve üzeri olanlara
göre okul müdürlerini dönüşümcü liderlik konusunda daha yeterli görmektedir.
Değişkenler arası korelasyonlar ile ortalama ve standart sapma değerlerine
bakıldığında öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin değişimi yönetme
yeterlikleri ile işlemci liderlik stilleri arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir
ilişki olduğu görülmektedir (r= .58; p<.01). Öğretmen algılarına göre okul
müdürlerinin değişimi yönetme yeterlikleri ile dönüşümcü liderlik stilleri arasında
yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir (r= .83; p<.01).
Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin değişimi yönetme yeterliklerinin
yordanmasına ilişkin regresyon analizleri sonuçlarına göre liderlik stillerinden
işlemci ve dönüşümcü liderlik stilleri okul müdürlerinin değişimi yönetme
yeterlikleri ile yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişki vermektedir (R = .84, R2= .70, p
< .01). Adı geçen iki değişken birlikte, okul müdürlerinin değişimi yönetme
yeterliklerindeki toplam varyansın yaklaşık % 70'ini açıklamaktadır. Standardize
edilmiş regresyon katsayısına (β) göre, yordayıcı değişkenlerin okul müdürlerinin
değişimi yönetme yeterlikleri üzerindeki önem sırası; dönüşümcü liderlik stili ve
daha sonra işlemci liderlik stili değişkenleridir. Yordayıcıların anlamlılık düzeylerine
ilişkin t-testi sonuçları incelendiğinde ise sadece dönüşümcü liderlik stili (t = 18.902,
p< .01) değişkeninin anlamlı yordayıcı olduğu görülmektedir. Bununla birlikte,
işlemci liderlik stili (t = .127, p> .01) değişkeni anlamlı yordayıcı değildir.

Abstract:
The main purpose of this study is to analyze the relationship between high school
principals' leadership styles and high school principals' competencies of
administrating change. This is a descriptive research in the relational survey model.
This research was carried out on 300 teachers in Bartın Province in 2015-2016
education year. The questionnaires were applied to teachers at their schools by the
researcher. SPSS 15.0 program was used for the statistical analysis of data. As a
statistical technique, in order to find the relationship between high school principals'
leadership styles correlation analysis was done and in order to search high school
principals' leadership styles predicting level on high school principals' competencies
of administrating change, multiple linear regression analysis was done.
The research data were collected by using "The Demographic Information Form",
"Change Management Behavior Scale" and "Multi Leadership Questionnaire". The
definitions of change management and leadership styles are made in accordance with
the research.
According to research findings, high school principals often manage the change.
High school principals' competencies of administrating change is "good", It is found
out that teachers' perception of high school principals' competencies of
administrating change doesn't differentiate according to the variable of gender, age,
durations of experience and educational background but it is seen that there are some
differentiations according to the variables of durations of experiment at the school
that the teachers are working.
In this study, leadership styles were examined with the sub-dimensions of
transformer and transactional leadership. High school teachers express that school
principals exhibit more transformative leadership qualities (  = 3.39). It is found out
that at the dimension transformer leadership, teachers' perception does not
differentiate according to age, durations of experiment but teachers' perception
differentiate according to gender, educational background and durations of
experiment at the school that the teachers are working. At the dimension oftransactional leadership. It is seen that it does not differentiate according to the
variables of age, duration of experience and educational background and durations of
experiment at the school that the teachers are working. However, it differentiates
according to gender.
According to the teachers' perception, there was a meaningful, positive, middle level
correlation between schools' principals change management competencies and their
transactional leadership styles (r= .58; p<.01). There was a meaningful, positive and
high-level correlation between schools' principals change management compatencies
and transformative leadership styles (r= .83; p<.01). Finally, according to the results
of regression analysis, the order of importance is first transformative leadership style
and then transacsional leadership style. The level of meaningfullness of the predictor
acording to the results of t-test shows that only transformassional leadership style (t
= 18.902, p< .01) is the meaningful predictor. Transacsional leadership (t = .127, p>
.01) is not the meaningful predictor.