Hemşirelerin zorunlu vatandaşlık davranış düzeylerinin belirlenmesi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Determination of nurses' compulsory citizenship behavior levels and the evaluation of related factors
Yazar: ESENGÜL ELİBOL
Danışman: DOÇ. DR. ARZU KADER HARMANCI SEREN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; Zorunlu vatandaşlık davranışı = Compulsory citizenship behaviour ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Örgütsel davranış = Organizational behavior

Özet:
Amaç: Bu araştırma hemşirelerin zorunlu vatandaşlık düzeylerini belirlemek üzere bir ölçek geliştirmek ve zorunlu vatandaşlık ile ilişkili faktörleri değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi.
Gereç ve Yöntem: Karma yöntem araştırma tasarımı kullanıldı. İlk aşamada fenomenolojik nitel araştırma yapıldı. Bireysel derinlemesine görüşmelerden elde edilen ifadelerin MAXQDA 12 programı aracılığıyla içerik analizi yapıldı, kodlamalar yapılarak tema ve alt temalar belirlendi. Bu tema ve alt temalar, geliştirilen taslak ölçeğin madde havuzunu oluşturdu. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini analiz etmek için R programlama dili ve her aşamaya uygun analiz paketleri kullanıldı. Üçüncü aşamada ise zorunlu vatandaşlık ve ilişkili faktörleri değerlendirmek amacıyla SPSS 25.0 paket programı kullanıldı.
Bulgular: Kalitatif araştırma sonucunda "Bireysel nedenler", "Örgütsel nedenler", "Bireysel sonuçlar" ve "Örgütsel sonuçlar" olarak dört ana tema belirlendi. Temalardan yola çıkılarak oluşturulan taslak ölçek formunun geçerlik ve güvenirliği sınandı. Psikometrik analizler sonrasında iki alt boyuttan ve 12 maddeden oluşan zorunlu vatandaşlık ölçeği geliştirildi. Hemşirelerdeki zorunlu vatandaşlık düzeyi puan ortalamasının 3,89 (min:1 – max:5) olduğu saptandı. Zorunlu vatandaşlık ile iş tatmini arasındaki korelasyon katsayısı r =-,248, işten ayrılma niyeti ile arasındaki korelasyon katsayısı r = ,359 olarak bulundu (p< 0,05).
Sonuç: Zorunlu Vatandaşlık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlendi. Geliştirilen ölçek kullanılarak hemşire örnekleminde yapılan araştırmada ise çalışmaya katılan hemşirelerin yüksek düzeyde zorunlu vatandaşlık sergilediği, zorunlu vatandaşlık ve işten ayrılma niyeti arasında anlamlı, pozitif, zorunlu vatandaşlık ve iş tatmini arasında anlamlı, negatif ilişki olduğu saptandı.

Abstract:
Aim: This study was conducted to develop a scale to determine nurses' compulsory citizenship levels and to evaluate the factors associated with compulsory citizenship.
Materials and Methods: A mixed-method research design was used. In the first stage, phenomenological qualitative research was conducted. The content analysis of the expressions obtained from the interviews was made through the MAXQDA 12 program, and the theme and sub-themes were determined by coding. These themes and sub-themes formed the item pool of the draft scale. R programming language and analysis packages suitable for all stages were used to analyze the validity and reliability of the scale. In the third stage, SPSS 25.0 package programme was used.
Results: As a result of the qualitative research, four main themes were determined as "Individual reasons", "Organizational reasons", "Individual results", and "Organizational results". The validity and reliability of the draft scale form based on themes were tested. After psychometric analysis, a compulsory citizenship scale consisting of two sub-dimensions and 12 items was developed. It was determined that the mean score of compulsory citizenship level in nurses was 3.89 (min: 1 - max: 5). The correlation coefficient between compulsory citizenship and job satisfaction was found as r = -.248 and it was found r=.359 with intention to leave (p< 0,05).
Conclusion: It was determined that the Compulsory Citizenship Scale is valid and reliable. In the study using the developed scale in the nurses' sample, it was found that the nurses participating in the study exhibited a high level of compulsory citizenship, there was a significant, positive relationship between the compulsory citizenship and the turnover intention, and there was a significant, negative relationship between the compulsory citizenship and job satisfaction.