Ortaokul öğrencilerinin fen öğrenmede zihinsel risk alma ve yordayıcılarına ilişkin algıları ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between middle school students' perceptions of mental risk taking in science learning and its predictors and critical thinking dispositions
Yazar: SELİN TATLI
Danışman: PROF. DR. ALPTÜRK AKÇÖLTEKİN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma ortaokul öğrencilerinin fen öğrenmede zihinsel risk alma ve
yordayıcılarına ilişkin algıları ile eleştirel düşünme eğilimlerini çeşitli değişkenlere göre
incelemeyi ve aralarındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada model olarak
nicel araştırma yaklaşımlarından yordayıcı ilişkisel araştırma yöntemi seçilmiştir.
Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin Marmara
Bölgesi'nde bulunan bir ile bağlı ilçedeki bir ortaokulda öğrenim gören 5, 6, 7, ve 8. Sınıflar
oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri "Kişisel Bilgi Formu", "Fen Öğrenmede
Zihinsel Risk Alma ve Yordayıcılarına İlişkin Algıları Ölçeği" ve "Eleştirel Düşünme
Ölçeği" ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde, aritmetik ortalama, frekans, standart
sapma, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), bağımsız örneklem t-testi ve Pearson
momentler korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, ortaokul öğrencilerinin
fen öğrenmede zihinsel risk alma ve yordayıcılarına ilişkin algıları ile eleştirel düşünme
eğilimlerinin "yüksek" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin fen öğrenmede
zihinsel risk alma ve yordayıcılarına ilişkin algıları; sınıf düzeyi, günlük kitap okuma süresi,
günlük sosyal medyada geçirilen süre ve genel not ortalaması değişkenlerine göre anlamlı
olarak farklılık gösterirken; cinsiyet, kişisel bilgisayara sahip olma değişkenlerine göre
anlamlı farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri; cinsiyet,
günlük kitap okuma süresi, kişisel bilgisayara sahip olma, günlük sosyal medyada geçirilen
süre ve genel not ortalaması değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterirken, sınıf düzeyi
v
değişkenine göre anlamlı farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin zihinsel risk alma ve
yordayıcılarına ilişkin algıları ile eleştirel düşünme eğilimleri arasında orta düzeyde, pozitif
ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
This research aims to examine secondary school students' perceptions of mental risk
taking and its predictors in science learning and their critical thinking dispositions according
to various variables and to determine the relationship between them. The predictive
correlational research method, one of the quantitative research approaches, was chosen as
the model in the research. The sample of the study consists of 5th, 6th, 7th and 8th grade
students studying in a secondary school in a district of a province in the Marmara Region of
Turkey in the 2023-2024 academic year. The quantitative date of the study were collected
with the "Personal Information Form", "Perceptions of Mental Risk Taking in Science
Learning and Its Predictors Scale" and "Critical Thinking Scale". In the analysis of
quantitative data, arithmetic mean, frequency, standard deviation, one-way analysis of
variance (ANOVA), independent sample t-test and Pearson moment correlation analysis
were used. As a result of the research, it was determined that secondary school students'
perceptions of mental risk taking and its predictors in learning science and their critical
thinking tendencies were at "high" level. While students' perceptions of mental risk taking
and its predictors in science learning significantly according to grade level, daily book
reading time, daily time spent on social media and grade point average variables; it was
determined that there was no significant difference according to gender, and having a
personal computer variables. While students' critical thinking tendencies differed
significantly according to gender, daily book reading time, having a personal computer, daily
vii
time spent on social media time spent on and grade point average variables, it was determined
that there was no significant difference according to the grade level variable. A moderate,
positive and significant relationship was found between students' perceptions of mental risk
taking, its predictors and their critical thinking dispositions.