Osmanlı İmparatorluğu'nda 19.yüzyılda evlilik ve nikâha dair düzenlemeler
Legal arrangements for marriages and weddings in the 19th century Ottoman Empire
Yazar: TÜLAY ERCOŞKUN
Danışman: PROF. DR. MUSA ÇADIRCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Düğün = Wedding ; Evlilik = Marriage ; Nikah = Marriage ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlılar = Ottomans

Özet:
Osmanlı Devleti'nde diğer tüm toplumlarda olduğu gibi evlenme, devletin kuruluşundan beri önemle üzerinde durulan sosyal bir kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. İslam hukukunun temel kurallarına göre devletin bir müdahalesinin olmaması gerekirken, gelenek ve örfün etkisiyle evlenme ve nikâhların başlangıçtan itibaren düzenlendiği görülmektedir. Söz kesme, nişan ve nikâhın nasıl yapılacağı, yaşanan sorunların nasıl giderildiği genel hatlarıyla ele alınmıştır. Ne var ki sorunların devam etmesiyle birlikte düzenleme girişimleri de olmuş, Tanzimat'ın ilanıyla yeni bir safhaya girmiştir. Çağdaşlaşma sürecinin başladığı 19. yüzyılın ilk yarısından itibaren toplumu ilgilendiren, çeşitli alanlarda kalıcı ve köklü değişikliklerin yapıldığı bilinmektedir. Bununla birlikte, evlenme ve nikâhta süregelen sorunların çözümüne yönelik yasal düzenlemelerin yanı sıra yörelerin özelliğine göre, yerel önlemlerin de alındığına ilişkin önemli bilgi ve belgeye ulaşılmıştır.Bu bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde, başta nüfus artışını sağlamak olmak üzere, halkın refahının önünde bir engel olarak görülen düğünlerde gereğinden fazla harcama ve masrafların yapılmamasına özen gösterilmişti. Bütün çabalara karşın yaşanan sorunlara çözüm getirmekte kalıcı olamamıştır. Tanzimat sürecinde her alanda olduğu gibi bu konuyla ilgili olarak da nizamnameler çıkarılmış, bölgelerin özelliği de göz önünde bulundurularak düzenlemelere gidilmişse de, istenilen amaca varılamamıştır.Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte, aile hukukunu ilgilendiren evliliklerin her dinin kendi kurallarınca belirlendiği göz önünde tutularak kanunlaştırmanın yani Mecelle'nin dışında tutulmasına rağmen, uyrukluk kanunu, İranlılarla evlenme yasağının sürdürülmesi, sicill-i nüfus nizamnameleri gibi bir dizi düzenlemeyle evliliklerin nasıl yapılacağına dair kurallar konulmuştur. Bu çabalardan da istenilen sonuç alınamayınca 1917'de Hukuk-i Aile Kararnamesiyle kesin çözüm getirilmek istenmişti.

Abstract:
The family law was excluded in the first Ottoman Civil Code called Mecelle-i Ahkâm-i Adliye which was drafted and adopted in the stage of modern codification in the 19th century Reform Period of the Ottoman Empire until the adaptation of Family Law Enactment of 1917.Tanzimat Period did not affect a family law in terms of codification, but by means of regulations, proclamations, edicts, imperials edicts concerning the act of marrying and wedding ceremonies the state regulated this field and promoted the weddings. The understanding behind this was the idea that development of the country and the military potential depended on the increase of population that required systematic registry of census.During the Constitutional period, marriages and weddings were directly or indirectly regulated by the Ottoman Nationality Law of 1869, the prohibitions of Suni- Shi?i marriages and regulations on register of births before the codification of the family law in 1917. In this study, all these regulations related to weddings were examined in detail.