1923-1933 yılları arasında ilkokullarda okutulan din dersi kitaplarında eğitim-siyaset ilişkisi (Cumhuriyet çocuğunun din dersleri 3-4-5 örneği)
The relationship between education and politics in religious textbooks used in primary schools between the years 1923-1933 (the case of Cumhuriyet çocuğunun din dersleri 3-4-5)
Yazar: MUSTAFA ADAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA İSMAİL BAĞDATLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Din eğitimi = Religious education ; Din öğretimi = Religious teaching ; Eğitim = Education ; Eğitim = Education ; Eğitim tarihi = Educational history ; Gölpınarlı, Abdülbaki = Gölpınarlı, Abdulbaki ; Kitaplar = Books ; Siyaset = Politics

Özet:
Eğitim, toplumsal alanı kurgulama, düzenleme ve denetleme gücü sebebiyle siyasi iktidarlar tarafından işlevsel bir araç olarak kullanılmıştır. Eğitimin bu alandaki gücünün farkında olan Cumhuriyet'in kurucu kadrosu eğitime büyük önem vermiştir. Cumhuriyet rejimini ve hayata geçirilen köklü değişiklikleri meşrulaştırmak, sürekliliğini sağlamak ve Cumhuriyet Türkiyesi'nin ideal yurttaşlarını yetiştirmek için eğitimi ideolojileri doğrultusunda kurgulamışlardır. Bu amaçla Cumhuriyet'in ilk yıllarında müfredat programları ve ders kitapları alanında önemli düzenlemeler gerçekleştirmişlerdir. Müfredat programları ve ders kitaplarını Cumhuriyetçi eğitim felsefeleri doğrultusunda şekillendirmişlerdir. Bu dönemde hazırlanan müfredat programları ve ders kitaplarında siyasi iktidarın ideolojik yapısının izlerini gözlemlemek mümkündür. 
Din dersleri, siyasi iktidarın ideolojik müdahalesinin belirgin şekilde görülebildiği derslerdendir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Cumhuriyet'in kurucu kadrosunun din anlayışının benimsetilmesi, inkılaplar karşısındaki dini muhalefetin bertaraf edilmesi ve gerçekleştirilmek istenen topyekün değişimin mümkün kılınabilmesi için din dersleri araçsallaştırılmıştır. Bu dönemde ilkokullarda okutulan din dersi kitaplarında yer alan söylemlerle Cumhuriyet'in kurucularının eylem ve söylemleri arasında büyük oranda benzerlik bulunmaktadır.
Çalışmanın konusunu, Cumhuriyet'in ilk yıllarında eğitim-siyaset ilişkisi oluşturmaktadır. Cumhuriyet'in resmi ideolojisinin eğitim üzerindeki yansımaları, Muallim Abdülbaki'nin "Cumhuriyet Çocuğunun Din Dersleri" adlı ilkokul din dersi kitapları örneği üzerinden incelenmektedir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, metinsel söylem analizi tekniği kullanılmıştır.
Çalışmanın kapsamı, dönem olarak 1923-1933 yıllarıyla; eğitim kademesi olarak ilkokulla; ders olarak din dersleriyle; ders kitabı olarak Muallim Abdülbaki'nin "Cumhuriyet Çocuğunun Din Dersleri" adlı kitaplarıyla sınırlandırılmıştır.

Abstract:
Education has been used as a functional tool by political authorities due to the power of organizing, editing and controlling the social space. Being aware of the power of education in this field, the founding staff of the Republic gave great importance to education. To legitimize the Republican regime and the established changes in life, to ensure continuity and to cultivate the ideal citizens of the Republic of Turkey, they have established education in line with their ideologies. For this purpose, they made important arrangements in the field of curriculum programs and textbooks in the early years of the Republic. They have shaped curriculum programs and textbooks in line with Republican philosopy of education. It is possible to observe the traces of the ideological structure of political power in curriculum programs and textbooks prepared during this period.
Religious lessons are one of the courses where the ideological interventions of political power can be seen clearly. In the first years of the Republic, religious lessons were instrumentalized in order to adopt the religious understanding of the founding staff of the Republic, to eliminate the religious opposition to the revolutions and to make the total change possible. In this period, there is a great similarity between the discourses in the religious textbooks taught in primary schools and the actions and discourses of the founders of the Republic.
The subject of this study is the relationship between education and politics in the first years of the Republic. The reflections of the official ideology of the Republic on education are examined through the case of Muallim Abdülbaki's primary school religious textbooks. In the study that was carried out by qualitative research method, textual discourse analysis technique was used.
The scope of this study was limited to the period between 1923 and 1933; the primary schools as the education level; the religious courses as a lesson and the textbooks of Muallim Abdulbaki's Cumhuriyet Çocuğunun Din Dersleri as a textbook.