Türkiye'de elektrik üretiminin dış ticaret dengesi üzerine etkisi
The effect of electricity production on foreign trade balance in Turkey
Yazar: AKIN TUNÇ ORAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEVENT ÖZKAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Dış ticaret dengesi = Foreign trade balance ; Elektrik = Electricity ; Elektrik üretimi = Electricity generation ; Enerji = Energy ; İthalat = Import

Özet:
Türkiye'nin enerji konusunda dışa bağımlılığı ve enerji ithalatının getirdiği ekonomik yük ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Günümüzde hayatın her alanına dahil olan ve doğada tek başına bulunmayıp başka enerji kaynakları ile üretilen yegâne enerji kaynağı ise elektrik enerjisidir. Günümüz ve gelecek dünyasının vazgeçilmez bir unsuru olan elektrik enerjisi hane halkı ihtiyaçlarından, ulusal güvenliğe kadar birçok alanda yerini garantilemiştir. Çalışmada enerjide dışa bağımlılık mücadelesi veren Türkiye açısından, çalışmaya dahil edilen yıllar arasında ortalama olarak %54,26'sı ithal kaynaklarla üretilen elektrik enerjisinin dış ticaret dengesi üzerinde etki yaratabilecek bir seviyede bulup bulunmadığı 2001-2019 yılları arasındaki aylık veriler ile çoklu doğrusal regresyon modeli kurularak, en küçük kareler yöntemi ile Eviews 8 programı kullanılarak sınanmıştır. Regresyon analizi sonucunda model istatistiki açıdan anlamsız çıkmış ve modelin anlamsızlığı TÜİK, TEİAŞ ile Uluslararası Enerji Ajansı verileri kullanılarak sorgulanmıştır. Ülkede ilgili yıllar arasında ithal kaynaklarla gerçekleştirilen ortalama elektrik üretiminin aynı döneme ait ortalama yıllık enerji ithalatının %11,15'ine, ortalama toplam ithalatın ise yalnızca %2,21'lik kısmına denk geldiği anlaşılmıştır. Bu bağlamda ülkede ithal kaynaklarla gerçekleştirilen elektrik üretiminin, tek başına dış ticaret dengesi etkileyecek bir seviyede bulunmadığına kanaat getirilerek sonuçların anlamsızlığı desteklenmiştir. Özellikle Türkiye gibi yenilenebilir enerji alanında yüksek üretim potansiyeline sahip ülkelerin, yenilenebilir enerji teknolojilerini milli kaynaklar ile üretime geçirmelerinin ve bu teknolojilerin ülke enerji üretimi içerisindeki paylarını arttırmalarının enerji arz güvenliklerini güçlendirirken yeni istihdam alanları ile işkolları yaratmalarına olanak sağlamalarının yanı sıra enerji ithalatının getirdiği ekonomik yükün de azaltılacağı düşülmüştür.

Abstract:
Many studies have been carried out on Turkey's foreign dependency on energy and the economic burden of energy imports. Today, the only energy source that is included in all areas of life and that is not found alone in nature but produced by other energy sources is electrical energy. Electric energy, which is an indispensable element of today's and future world, has secured its place in many areas from household needs to national security. For Turkey struggling with foreign dependency in energy in the study, whether the electricity energy produced by imported sources, on average 54.26% of the years included in the study, finds a level that can have an effect on the foreign trade balance or not by establishing a multiple linear regression model with monthly data between 2001-2019. The least squares method has been tested using Eviews 8 program. As a result of the regression analysis, the model was found to be statistically insignificant and the meaninglessness of the model was questioned using the data of TUİK, TEİAŞ and International Energy Agency. It has been understood that the average electricity production realized with imported sources between the relevant years in the country corresponds to 11.15% of the average annual energy imports for the same period, and only 2.21% of the average total imports. In this context, the meaninglessness of the results was supported by the conclusion that the electricity generation realized by imported sources in the country was not at a level that would affect the foreign trade balance alone. In particular, countries with high production potential in the field of renewable energy, such as Turkey, will increase the share of renewable energy technologies with national resources and increase the share of these technologies in the country's energy production, enabling them to create new employment areas and businesses while strengthening their energy supply security, as well as reducing the economic burden of energy imports. Has been deducted.