Bor stresi koşullarında selenyum uygulamasının arpa bitkisinin temel fizyolojik ve biyokimyasal özelliklerinde meydana getirdiği değişimlerin belirlenmesi
Determination of the changes in basic physiological and biochemical properties of barley plant by selenium application under boron stress conditions
Yazar: HATİCE MERVE ÖZER
Danışman: PROF. DR. MEHMET HAMURCU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bitkilerin büyümesi ve gelişmesi için gerekli mikro besin elementleri arasında bor yer
almaktadır. Bor elementinin yetersiz veya fazla alınması durumunda bitkilerde bor stresine neden
olmaktadır. Bor stresi ülkemiz için önemli bir besin kaynağı olan arpada verim ve kaliteyi düşürmektedir.
Bitkiler, diğer stres faktörlerinde olduğu gibi bor stresinde bazı fizyolojik ve biyokimyasal yanıtlar
oluşturarak antioksidan savunma sistemiyle hücredeki hasarı azaltabilmektedir. Ayrıca antioksidan
özellikteki selenyumun stresi üzerindeki olumlu etkilere sahip olduğu bilinmektedir. Bu nedenle tez
çalışmamızda bor stresi koşullarında selenyum uygulamalarının Hamidiye arpa genotipinde meydana
getirdiği fizyolojik ve biyokimyasal değişimler incelenmiştir. Çalışmamızda arpa bitkisine yeterli
(kontrol), yetersiz bor (0 mM B) ve 1 mM bor koşullarında Se dozları (0,1 ppm ve 0,5 ppm)
uygulanmıştır. Yeterli, yetersiz ve toksik B koşullarında Se uygulamaları Hamidiye genotipinin kök kuru
ağırlıklarında artış gösterdiği belirlenmiştir. Yeterli B koşullarında Se uygulamalarının Hamidiye
genotipinin gövde boyunda, kök yaş ağırlıklarında, POX ve CAT enzim aktivitelerindeki artışlar
olmuştur. Yetersiz B koşullarında Se uygulamaları bitkinin gövde yaş ve kuru ağırlıkları, kök boyu,
gövde B içeriği, SOD ve GR enzim aktivitelerinde artış göstermiştir. Toksik B koşullarında Se
uygulamaları bitkinin gövde boyu, gövde ve kök Se içerikleri ile kök B içeriğinde artışlar önemli
bulunmuştur. Bor stresi koşullarında Se uygulamalarında Hamidiye genotipinin büyümesi, gelişmesi ve
antioksidan savunma mekanizması üzerinde iyileştirici etki yaptığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Arpa, antioksidan enzimler, bor stresi, selenyum

Abstract:
Boron is one of the micronutrients necessary for the growth and development of plants. In case of
insufficient or excessive intake of boron element, it causes boron stress in plants. Boron stress decreases
the yield and quality of barley, which is an important food source for our country. Plants can reduce the
damage in the cell with antioxidant defence system by creating some physiological and biochemical
responses in boron stress as in other stress factors. It is also known that selenium, which has antioxidant
properties, has positive effects on stress. For this reason, in our thesis study, physiological and
biochemical changes caused by selenium applications in Hamidiye barley genotype under boron stress
conditions were investigated. In our study, Se doses (0.1 ppm and 0.5 ppm) were applied to barley plants
under sufficient (control), insufficient (0 mM B) and 1 mM boron conditions. It was determined that Se
applications under sufficient, insufficient and toxic B conditions increased the root dry weights of
Hamidiye genotype. Under sufficient B conditions, Se treatments increased stem length, root wet weights,
POX and CAT enzyme activities of Hamidiye genotype. Under deficient B conditions, Se treatments
increased stem wet and dry weights, root length, stem B content, SOD and GR enzyme activities. Under
toxic B conditions, Se treatments significantly increased stem height, stem and root Se content and root B
content. It was determined that Se applications under boron stress conditions had ameliorative effect on
growth, development and antioxidant defence mechanism of Hamidiye genotype.
Keywords: Antioxidant enzymes, barley, boron stress, selenium