Romatoid artrit hastalarında FGF-23 düzeylerinin hastalık aktivasyonu, kemik mineral yoğunluğu ve radyolojik hasar ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between disease activity, bone mineral density and radiological damage of FGF-23 levels in rheumatoid arthritis patients.
Yazar: DİRENÇ ŞERİF ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KORAY AYAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Fibroblast büyüme faktörü = Fibroblast growth factor ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kemik dansitesi = Bone density ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Romatoid artrit (RA) hastalarında ve sağlıklı kontrollerde Fibroblast growth factor-23 (FGF-23) düzeylerinin karşılaştırılması ve RA hastalarında FGF-23 düzeylerinin hastalık aktivasyonu, kemik mineral yoğunluğu ve radyolojik hasar skoru ile ilişkisinin değerlendirilmesi.
Gereç ve Yöntem: Bu olgu-kontrol çalışmasına 63 RA hastası (kadın/erkek:47/16) ve 53 sağlıklı kontrol (kadın/erkek:40/13) dahil edildi.  Tüm katılımcıların FGF-23 kan düzeylerine bakıldı. Tüm RA hastalarının el ve ayak röntgenleri çekildi ve kemik mineral dansitometre (KMD) ölçümleri yapıldı. RA hastaları hastalık aktivitelerine göre aktif RA (DAS28>3.2) ve inaktif RA (DAS28≤3,2) alt gruplarına ayrıldı. Tüm RA hastalarının ve modifiye Sharp skorları 2 araştırmacı tarafından hesaplandı. FGF-23 düzeyleri gruplar ve alt gruplar arasında karşılaştırıldı. RA hastalarında FGF-23'ün DAS28, modifiye Sharp skoru ve KMD ölçümleri ile korelasyonlarına bakıldı.
Bulgular: RA hastalarında ve sağlıklı kontrollerde ortanca (minimum(min)-maksimum(mak)) FGF-23 düzeyleri sırasıyla, 20,07 (11,20-51,02) ve 26,36 (12,57-49,45) bulundu (p<0,001). Aktif ve inaktif RA hastalarında ise ortanca (min-mak) FGF-23 düzeyleri sırasıyla, 21,40 (13,90-51,02) ve 17,89 (11,20-31,19) bulundu (p<0.001). RA hastalarında FGF-23, DAS28 ile korele (Rho=0,301, p=0,017), ancak sırasıyla, femur (Rho=-0.430, p=0,736) ve lomber vertebra (Rho=-0.066, p=0,605) KMD ölçümleri ile korele değildi. RA hastalarında 1. araştırmacının değerlendirdiği modifiye Sharp erezyon skoru FGF-23 ile anlamlı düzeyde koreleydi (Rho=0.273, p=0.036), 2. araştırmacının değerlendirmesinde ise anlamlı olmaya yakındı (Rho=0,230, p=0,08). 
Sonuç: RA hastalarında FGF-23 düzeyleri sağlıklı kontrolerden düşüktür. FGF-23 düzeyleri RA hastalarında hastalık aktivitesi yüksek olan grupta düşük olan gruba göre daha yüksektir ve hastalık aktivitesi ile koreledir. Ayrıca FGF-23 düzeyleri RA hastalarında radyolojik erezyon skoru ile pozitif korelasyon gösterirken, kemik mineral yoğunluğu ile korele bulunmamıştır. RA'da FGF-23 hastalık aktivitesi ve lokal kemik erezyonu ile ilişkili olabilir. RA'da sistemik osteoporoz FGF-23 dışında başka patofizyolojik mekanizmalar ile gelişiyor olabilir.

Abstract:
Aim: Comparison of Fibroblast growth factor-23 (FGF-23) levels in patients with rheumatoid arthritis (RA) and healthy controls, and evaluation of the relationship between FGF-23 levels and disease activation, bone mineral density and radiological damage score in RA patients.
Material and Methods: This case-control study included 63 RA patients (women / men: 47/16) and 53 healthy controls (women / men: 40/13). FGF-23 blood levels of all participants were checked. Hand and foot x-rays of all RA patients were taken and bone mineral densitometry (KMD) measurements were performed. RA patients were divided into active RA (DAS28> 3.2) and inactive RA (DAS28 D3.2) subgroups according to disease activities. All RA patients and modified Sharp scores were calculated by 2 researchers. FGF-23 levels were compared between groups and subgroups. In RA patients, the correlations of FGF-23 with DAS28, modified Sharp score and KMD measurements were examined.
Results: Median (minimum (min) -maximum (max)) FGF-23 levels in RA patients and healthy controls were found 20.07 (11.20-51.02) and 26.36 (12.57-49.45), respectively ( p <0.001). In active and inactive RA patients, the median (min-max) FGF-23 levels were found to be 21.40 (13.90-51.02) and 17.89 (11.20-31.19), respectively (p <0.001). In RA patients, FGF-23 correlated with DAS28 (Rho = 0.301, p = 0.017), but correlated with femur (Rho = -0.430, p = 0.736) and lumbar vertebra (Rho = -0.066, p = 0.605) KMD measurements, respectively it was not. In RA patients, the modified Sharp erosion score assessed by the first researcher correlated significantly with FGF-23 (Rho = 0.273, p = 0.036), and it was close to significant in the assessment of the 2nd researcher (Rho = 0.230, p = 0.08).
Conclusions: FGF-23 levels in RA patients are lower than healthy controls. FGF-23 levels in RA patients are higher in the group with high disease activity than in the low group and correlated with disease activity. In addition, FGF-23 levels correlated positively with the radiological erosion score in RA patients, while bone mineral density was not correlated. In RA, FGF-23 may be associated with disease activity and local bone erosion. Systemic osteoporosis in RA may be developing with other pathophysiological mechanisms besides FGF-23.