Tam protez kullanım geçmişi olan ve olmayan bireylerinin yeni yapılan tam protezlerinin yaşam kalitesi üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of new complete dentures on the quality of life of patients with and without complete denture experience
Yazar: ÖZGE ÖNCÜ YENİAY
Danışman: PROF. DR. LALE KARAAĞAÇLIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental protezler = Dental prosthesis ; Takma diş-tam = Denture complete ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Tüm dişlerin kaybı bireylerde fonksiyonel, duygusal ve estetik sorunlara neden olabilecek ciddi bir ağız sağlığı problemidir. Tam dişsizlik durumunda tam protezlerin, hasta memnuniyetini artırması ile birlikte yaşam kalitesini yükseltmesi hedeflenmektedir. Hasta merkezli değerlendirmeler ağız sağlığı ile ilgili yaşam kalitesi (OHRQoL) kavramı kullanılarak yapılabilmektedir. Bu amaçla OHIP (Oral Health Impact Profile- Ağız Sağlığı Etki Profili) ölçekleri yaygın olarak kullanılmaktadır. 
Bu tez çalışması tam protez tedavisinin erken dönem sonuçlarını tespit etmek, hastaların yeni protezlerine adaptasyon süreçlerini değerlendirmek ve yeni protezlerin ağız sağlığıyla ilgili yaşam kalitesi üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yaşları 45 ile 85 arasında değişmekte olan 24 kadın ve 41 erkek olmak üzere toplam 65 hasta, bu çalışmaya gönüllü olarak katılmıştır. Bu hastaların 34'ü ilk kez tam protez kullanacakken, 31'i daha önce en az 5 yıl süreyle tam protez kullanmıştır. Tüm hastalara yeni tam protezleri teslim edildikten sonra 1. gün, 1. hafta ve 1. ay olmak üzere 3 farklı zaman diliminde OHIP-14 TR anketi uygulanmıştır. Yaş, cinsiyet, tam protez kullanım deneyimi ve zaman çalışmamızın 4 ana faktörünü oluşturmaktadır. 
Çalışma sonucunda elde edilen sayısal değerlerin istatistik olarak değerlendirilmesinde Açık Program Kodlu R İstatistik Yazılımından (Anonymous 2011) yararlanılmıştır. Çalışmada uygulanan OHİP 14 TR Ölçeğinin İç Tutarlılığının belirlenmesinde Cronbach- istatistiğinden yararlanılmıştır. Demografik faktörlerin (yaş, cinsiyet, zaman) OHIP-SC skorları ve OHIP'in yedi alt kategorisi üzerinde etkileri Çok Faktörlü (Yaş, Cinsiyet, Zaman) Tekrarlanan Ölçümlü Varyans Analizi Tekniği  (Repeated Measurement ANOVA ) ile değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonunda istatistik olarak anlamlı bulunan faktörlerin seviye ortalamaları arasındaki farkların belirlenmesinde ise Fisher'in LSD Çoklu Karşılaştırma testinden yararlanılmıştır. 
Tüm bulgular değerlendirildiğinde yaş ve cinsiyetin yeni tam protezlerden duyulan memnuniyet üzerinde ve adaptasyon sürecinde etkisi olmayan faktörler olduğu, tam protez kullanım deneyiminin adaptasyon sürecini olumlu yönde etkilediği ve 1 ay içerisinde zaman ilerledikçe ağız sağlığıyla ilgili yaşam kalitesinin arttığı saptanmıştır.

Abstract:
The loss of all teeth is a serious oral health problem that can cause functional, emotional and aesthetic problems in individuals. In case of complete edentulism, complete dentures are useful to increase patient satisfaction and quality of life. Patient-centered evaluations can be made using the concept of oral health related quality of life (OHRQoL). For this purpose, OHIP (Oral Health Impact Profile) scales are widely used. 

This thesis study was conducted to determine the early results of complete denture treatment, to evaluate the adaptation processes of patients to their new dentures and to determine the effects of new dentures on oral health-related quality of life. A total of 65 patients, 24 females and 41 males, aged between 45 and 85, voluntarily participated in this study. While 34 of these patients will use complete dentures for the first time, 31 of them have used complete dentures for at least 5 years before. After new complete dentures were delivered to all patients, OHIP-14 TR questionnaire was applied in 3 different time periods as 1st day, 1st week and 1st month. Age, gender, experience of complete denture use and time are the 4 main factors of our study. 

R Statistical Software with open program code (Anonymous 2011) was used to evaluate the numerical values obtained as statistics. The cronbach- statistic was used to determine the internal consistency of the OHIP 14 TR scale applied in the study. The effects of demographic factors (age, gender, time) on OHIP-SC scores and seven subcategories of OHIP were evaluated using the Repeated Measurement ANOVA technique with multiple factors (age, gender, time). At the end of this assessment, Fisher's LSD multiple comparison test was used to determine the differences between the level averages of factors that are statistically significant.

When all findings were evaluated, it was found that age and gender had no effects on satisfaction with new complete dentures; the experience of complete denture use positively affected the adaptation process and the quality of life related to oral health increased within 1 month as time progressed.