Osmanlı payitahtında bir yabancı ressam Jean Baptiste Vanmour
Jean Baptiste Vanmour a foreign artist in the Ottoman capital
Yazar: GÜLNUR İZ YILMAZ
Danışman: PROF. DR. KIYMET GİRAY
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Kıyafetname = Kıyafetname ; Lale Devri = Tulip Period ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Ressamlar = Painters ; Vanmour, Jean Baptiste = Vanmour, Jean Paptiste

Özet:
1699 ile 1737 yılları arasında Osmanlı başkentinde görevli birçok elçi için çalışmış olan Hollandalı ressam Jean Baptiste Vanmour dönemin İstanbul'unun topografik, etnografik, ekonomik ve politik yönlerinin yansıtılması bakımından önemli bir isimdir. Vanmour'un İstanbul'da yaşadığı dönemde yaptığı çalışmaların değerlendirilmesi amacını taşıyan bu çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır.Birinci Bölümde, Vanmour'un yaşadığı dönemde Osmanlı-Avrupa ilişkileri, siyasi, ticari, kültürel ve sanatsal gelişmeler ile ?Lale Devri?, ?Oryantalizm?, ?Turquarie? gibi kavram ve tanımlamalara değinilmiştir. İkinci Bölümde, sanatçının yaşamına değinilmiş, çalıştığı elçiler ile bunlar için yaptığı resimlere dair bilgiler verilmiştir. Üçüncü Bölümde Vanmour'un resimlerinden oluşan bir katalog oluşturulmuştur. Dördüncü Bölümde Vanmour'un sanat anlayışı ve resimleri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bu bölümde resimler, konu ve üslup bakımından analiz edilmiş ve Vanmour'un İstanbul'da bulunduğu otuz sekiz yıl içerisindeki ifade biçimi tartışılmıştır. Beşinci Bölümde, Vanmour'un resimlerinin farklı sanatçılar tarafından nasıl yorumlandığı incelenmiş ve resimler arasındaki benzerliklerle farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır.Görsel sanatlarda, müzikte ya da edebiyatta Doğu hakkında dönemin Batılı ?kalıpyargılarının? tespit edilmesi, çalışmaların okunmasında kolaylık sağlayacaktır. Bu noktadan hareketle, Jean Baptiste Vanmour'un resimleri bir Batılı'nın bakış açısından Osmanlı Sarayı, Doğu toplumu ve adetlerinin yorumlanmasında önemli bir kaynak olmuş ve XVIII. yüzyılda Avrupa kalıpyargılarına örnek teşkil etmiştir.

Abstract:
Dutch painter Jean Baptiste Vanmour, who worked for many ambassadors in the Ottoman capital between 1699 and 1737, is a prominent name related to the reflection of İstanbul?s then topographical, ethnographical, economic and political aspects. This study, which aims to evaluate Vanmour?s works in İstanbul, is composed of five chapters.In the first chapter, the Ottoman-European relations, political, cultural and artistic developments during Vanmour?s stay and concepts and definitions like ?Tulip Era?, ?Orientalism? and ?Turquarie? are mentioned. The second chapter focuses on the artist?s life on and knowledge about the ambassadors he worked for. In the third chapter, a catalog is prepared composed of his paintings. In the fourth chapter, Vanmour?s artistic view and paintings were evaluated comparatively. In this chapter, paintings are analyzed in terms of subject and style and Vanmour?s way of expression during his thirty eight years-stay in İstanbul are discussed. In the fifth chapter, the interpretation of Vanmour?s paintings by different artists is examined in terms of the similarities and differences between the paintings.Determining the era?s western ?stereotypes? about the East in visual arts, music or literature will ease reading the works. From this point, Jean Baptiste Vanmour?s paintings are an important source in interpreting the diplomatic life at the Ottoman Palace, the Eastern community and traditions from a westerner?s point of view and form a sample for 18th century?s European stereotypes.