Yeni-evrimcilik ve örgütler: Endüstri sonrası döneme geçilirken örgütlenme modellerinde yaşanan değişimler
Neo-evolutionism and organisations: Changes in organizational models in the transition to the post-industrial era
Yazar: GÖZDE GEÇİMLİ
Danışman: PROF. DR. LÜTFİ SUNAR
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tezde bilimsel bilginin ve mevcut sosyal teori paradigmalarının örgütlenmeye bakışı etkilediği ve onu şekillendirdiği iddiası merkeze alındı. Bilimsel bilginin sosyal inşa boyutu, evrim ve örgüt teorisi arasındaki ilişki üzerinden işlendi. Bu doğrultuda ilgili paralelliği ve etkileşimi görebilmek üzere evrim teorisinin 19. yüzyıldan başlayarak geçirdiği değişimlerin ve ortaya çıkardığı yeni teorilerin, örgüt sosyolojisi çalışmalarına yansımaları ve etkileri incelendi. İlk iki bölümde evrim ve örgüt teorisi kapsamında 1960'larda her iki alanda yaşanan kırılmalara odaklanıldı. Böylece 1960 ve sonrasındaki bilimsel bilgi paradigmalarının inşasının biyolojik olanda etkili olduğu kadar sosyal örgütlenme ve endüstriyel yapılardaki yeni örgütlenme modelleri üzerinde de belirleyici olduğu ortaya çıkarıldı. Sosyal bir inşa olarak kabul edilen bilimsel bilginin, sosyal örgütlenmeyi anlama, tanımlama ve şekillendirmede son derece önemli, belirleyici ve kapsamlı bir etkiye sahip olduğu gözlemlendi. Bu gözlem, biyoloji ve sosyoloji disiplinleri arasında 19. yüzyıldan bu yana gelişen bilgi akışının, dönemden döneme farklı şekillerde olsa da devam ettiğini göstermektedir. 21. yüzyıldan itibaren yeni evrimsel sosyoloji tartışmalarının ön plana çıkması söz konusu sürekliliğin bir yansımasıdır. Bu süreklilik, sosyolojik bakışta, biyolojik gelişmelerin ve biyolojik verilerin göz önünde bulundurulması konusunun günümüz bilimsel koşullarında elzem bir tartışma alanına dönüştüğünü göstermektedir. İlgili ilişkinin somut bir gerçeklik üzerinden incelenmesine tezin üçüncü bölümünde yer verilmiştir. Bu bölümde söz konusu ilişkiyi somutlaştırmakta olan hem endüstriyel bir örgütlenme hem de sosyal olana doğrudan müdâhil olan bilimsel bir yapı olarak ilaç sektörü, ilk iki bölümle benzer bir kronolojiyi takip ederek küresel endüstriyel gelişim süreçleri kapsamında incelenmiştir.

Abstract:
In this thesis, the claim that scientific knowledge and existing paradigms of social theory influence and shape the view of organization is central. The social construction dimension of scientific knowledge is studied through the relationship between evolution and organization theory. In this direction, in order to see the related parallelism and interaction, the reflections and effects of the changes that evolutionary theory has undergone since the 19th century and the new theories it has revealed on the sociology of organization studies have been examined. The first two chapters focus on the ruptures in both fields in the 1960s within the scope of evolution and organization theory. Thus, it was revealed that the construction of scientific knowledge paradigms in the 1960s and later was as influential on new models of organization in social organization and industrial structures as it was on the biological. It has been observed that scientific knowledge, which is considered a social construction, has an extremely important, decisive and comprehensive impact on understanding, defining and shaping social organization. This observation shows that the flow of knowledge that has been developing between the disciplines of biology and sociology since the 19th century continues, albeit in different ways from period to period. As of the 21st century, the prominence of new evolutionary sociology debates is a reflection of this continuity. This continuity shows that the consideration of biological developments and biological data in the sociological perspective has turned into an essential field of discussion in today's scientific conditions. The third chapter of the thesis examines this relationship through a concrete reality. In this chapter, the pharmaceutical industry, as both an industrial organization and a scientific structure directly involved in the social, which concretizes the relationship in question, is examined within the scope of global industrial development processes, following a similar chronology to the first two chapters.