Otizm spektrum bozukluğuna sahip bireylerde proprioseptif duyu ve stereotipik hareketler arasındaki ilişki ve ergoterapi müdahalesinin etkisinin incelenmesi
Proprioceptive sensation and stereotypic movements in individuals with autism spectrum disorder the relationship between occupational therapy and the effect of occupational therapy intervention
Yazar: BERKAN BATIN AYDIN
Danışman: PROF. DR. ARİF AKTUĞ ERTEKİN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı / Ergoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy

Özet:
Bu tezde, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı olan çocuklarda tekrarlayıcı davranışlar ve duyusal işlemleme bozuklukları arasındaki ilişki incelenmiş ve bu ilişkinin müdahale süreçlerindeki değişimi araştırılmıştır. Araştırmada kullanılan araçlar arasında stereotipik hareketleri ölçmek için Tekrarlayıcı Davranışlar Ölçeği (TÖDE-R-TV) ve duyu algı motor becerileri ölçmek için Dunn Duyu Değerlendirme Formu yer almaktadır. Bu araçlar, otizmli çocukların duyusal işlemleme özellikleri ve tekrarlayıcı davranış hareketleri hakkında detaylı bilgi sağlamaktadır. Araştırma, öncelikle müdahale öncesi dönemdeki TÖDE-R-TV ve Dunn Duyu Profili alt boyutları arasındaki ilişkileri analiz etmiştir. Bulgular, TÖDE-R-TV' deki törensel davranışlar ile Dunn Duyu Değerlendirme Formundaki oral duyusal işlem ve duygusal cevapları etkileyen duyusal girdilerin düzenlenmesi gibi alanlarda anlamlı negatif ilişkiler olduğunu göstermiştir. Bu ilişkiler, duyusal işlemleme bozukluklarının tekrarlayıcı davranışları nasıl etkilediğine dair önemli ipuçları sunmaktadır. Müdahale sonrası dönemde yapılan analizler, TÖDE-R-TV ve Dunn Duyu Profili alt boyutları arasındaki ilişkilerin değiştiğini ortaya koymuştur. Örneğin, TÖDE-R-TV de yer alan törensel davranışlar ve Dunn Duyu Değerlendirme Formundaki oral duyusal işlemleme arasındaki ilişki devam ederken, dokunma işlemi ve sınırlı davranışlar arasındaki ilişki anlamlı derecede azalmıştır. Bu, müdahalenin belirli duyusal işlemleme alanlarında daha etkili olduğunu ve tekrarlayıcı davranış kalıplarını değiştirebileceğini göstermektedir. Tezdeki bulgular, otizmli çocuklarda duyusal işlemleme bozukluklarının tekrarlayıcı davranışlarla güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ve müdahale ile bu ilişkilerin değişebileceğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, otizmli çocuklarda tekrarlayıcı davranışlar ve duyusal işlemleme bozuklukları arasındaki karmaşık ilişkileri ortaya koyarak, daha etkili müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlamaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Duyu bütünleme, otizm, propriosepsiyon, stereotipik hareketler.

Abstract:
In this thesis, the relationship between repetitive behaviors and sensory processing disorders in children with autism spectrum disorder was examined and the change of this relationship in intervention processes was investigated. The instruments used in the study included the Repetitive Behavior Scale (RBSS-R-TV) to measure stereotypic movements and the Dunn Sensory Assessment Form to measure sensory perception motor skills. These instruments provide detailed information about the sensory processing characteristics and repetitive behaviors of children with autism. The study first analyzed the relationships between the subscales of the RBSS-R-TV and the Dunn Sensory Profile in the pre-intervention period. The findings showed that there were significant negative associations between ritualistic behaviors on the RBSS-R-TV and the Dunn Sensory Assessment Form in areas such as oral sensory processing and regulation of sensory inputs affecting emotional responses. These relationships provide important clues about how sensory processing disorders affect repetitive behaviors. Analyses conducted in the post-intervention period revealed that the relationships between the subscales of the RBSS-R-TV and the Dunn Sensory Profile changed. For example, while the relationship between ceremonial behaviors on the RBSS-R-TV and oral sensory processing on the Dunn Sensory Assessment Form persisted, the relationship between touch processing and restricted behaviors decreased significantly. This suggests that the intervention is more effective in specific sensory processing areas and can change repetitive behavior patterns. The findings in the thesis suggest that sensory processing impairments are strongly associated with repetitive behaviors in children with autism and that these associations can change with intervention. In conclusion, this study contributes to the development of more effective intervention strategies by revealing the complex relationships between repetitive behaviors and sensory processing disorders in children with autism.
Keywords: Sensory integration, autism, proprioception, stereotypic movements.