Boş zamanda sıkılma algısı ile üniversite öğrencilerinin riskli davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesinde çok boyutlu algılanan sosyal destek araçlarının rolü
The role of multidimensional perceived social support tools in determining the relationship between leisure boredom perception and risky behaviors of university students
Yazar: ALİ İSKENDER
Danışman: DOÇ. DR. EVREN GÜÇER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Problem davranış = Problem behavior ; Rekreasyon = Recreation ; Rekreasyonel aktiviteler = Recreational activities ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Sıkılma algısı = Boredom perception ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Boş zamanda sıkılma algısı ile üniversite öğrencilerinin riskli davranışları arasındaki ilişkide çok boyutlu algılanan sosyal desteğin aracı rolünü araştırmayı amaçlayan bu tez çalışmasında yapısal eşitlik modelinden yararlanılmıştır. Üniversite öğrencileri için riskli davranışların belirlenmesinde Gençtanırım (2014) tarafından "Problemli Davranış Teorisi" çerçevesinde geliştirilen ölçek kullanılmıştır. Boş zamanda sıkılma algısını ölçmek için Iso-Ahola ve Weissinger (1987) tarafından geliştirilen ölçek kullanılmıştır. Çok boyutlu algılanan sosyal desteği ölçmek için ise Eker ve Arkar (1995) tarafından Türkçeye uyarlanan ölçek kullanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini Turizm Fakültelerindeki rekreasyon yönetimi öğrencileri ve Spor Bilimleri Fakülteleri ile Beden Eğitimi Spor Yüksekokullarındaki rekreasyon bölümü öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmada kolayda örneklem yöntemi ile 1125 veriye ulaşılmıştır. Araştırmanın analizlerinde AMOS ve SPSS programlarından yararlanılmıştır. Öncelikle araştırmaya başlamadan önce verilerin dağılımı ve uç değerler incelenmiştir. Verilerin normal dağılım sergilediği anlaşılmıştır. Daha sonrasında araştırmanın YEM'e uygunluğunu belirlemek için AMOS programı kullanılarak DFA (Doğrulayıcı faktör analizi) gerçekleştirilmiştir. Bu aşamadan sonra hipotezlere uygun analizler uygulanmıştır. AMOS programı ile ortaya konulan analiz sonucunda boş zamanda sıkılma algısının her bir riskli davranışı anlamlı bir şekilde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.  Daha sonrasında aracılık testine geçilmiştir. Bu doğrultuda çok boyutlu algılanan sosyal desteğin boş zamanda sıkılma algısı ile riskli davranışlar (sigara, riskli beslenme alışkanlıkları, intihar eğilimi ve antisosyal davranış) arasındaki ilişkide aracılık etkisine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çok boyutlu algılanan sosyal destek, boş zamanda sıkılma algısının riskli davranışlar (sigara, riskli beslenme alışkanlıkları, intihar eğilimi ve antisosyal davranış)  üzerindeki etkisini azaltmaktadır. Mevcut çalışma kapsamında SPSS programı ile t testinden yararlanılarak cinsiyete göre riskli davranışlar arasındaki fark belirlenmiştir. Buna göre erkeklerin alkol, uyuşturucu (madde kullanımı), sigara ve antisosyal davranış riskleri kadınlara göre daha yüksektir (p<0, 05).  Öğrencilerin bölümlerine göre gerçekleştirilen "t" testi karşılaştırmasına göre rekreasyon yönetimi öğrencilerinin intihar eğilimi, riskli beslenme alışkanlıkları ve sigara riskli davranışları rekreasyon bölümü öğrencilerine göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<0, 05).  Rekreasyon bölümü öğrencilerinin ise antisosyal davranış risk düzeyi rekreasyon yönetimi bölümü öğrencilerinden daha yüksek olarak belirlenmiştir (p<0, 05).

Abstract:
Structural equality model was used in this thesis study which aims to investigate the role of multidimensional perceived social support on the relationship between leisure boredom perception and risky behaviors of university students. The scales used in this study are respectively Risky Behaviors Scale developed by Gençtanırım (2014), Leisure Boredom Scale developed by Iso-Ahola and Weissinger (1987) and Turkish Adaptation of Multidimensional Perceived Social Support Scale adapted by Eker and Arkar (1995).The population of this research is composed of the students of Recreation Management in the Tourism Faculties and Recreation Department of Physical Education &Sports Schools and Sport Sciences Faculties. In the study, 1125 data was reached with convenience sampling method.  AMOS and SPSS programs were used in the research. First, the distribution and extreme values of the data were examined before starting the research. It is understood that the data shows a normal distribution. CFA (Confirmatory factor analysis) was carried out using the AMOS program to determine the suitability of the research to SEM (structural equation model). After this stage, appropriate analyzes were carried out according to the hypotheses. As a result of the analysis carried out with the AMOS program, it was concluded that the leisure boredom significantly affected each risky behavior (smoking, alcohol, drug use, risky eating habits, suicide tendency and antisocial behavior). Subsequently, the mediation test was passed. In this direction, multidimensional perceived social support has been achieved as a result of having a mediating effect between leisure boredom and risky behaviors (smoking, risky eating habits, suicidal tendency and antisocial behavior). Multidimensional perceived social support reduces the impact of leisure boredom on risky behaviors (smoking, risky eating habits, suicidal tendencies and antisocial behavior). The difference between risky behaviors according to gender was determined by using SPSS program with t test. According to this, the risk of alcohol, drug (substance use), smoking and antisocial behavior of men is higher than those of women (p <0.05). "The suicide tendency, risky eating habits and smoking" risk behaviors of recreation management students were higher than those of recreation department students according to the students' departments (p <0, 05). Recreation department students' risk dimension of antisocial behavior was higher than the recreation management department students' (p <0, 05).  Recreation management students had higher levels of boredom which is a dimension of leisure boredom scale (p <0.05).