Charles Darwin ve Herbert Spencer'da evrim, ahlak ve toplum düşüncesi
Evolution, ethics and society in Charles Darwin and Herbert Spencerthought
Yazar: ÖNDER TİLCİ
Danışman: PROF. DR. HAMDİ BRAVO
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Darwin, Charles Robert = Darwin, Charles Robert ; Evrim = Evolution ; Felsefe = Philosophy ; Sosyal düşünce = Social thought ; Spencer, Herbert = Spencer, Herbert

Özet:
Charles Darwin, doğal seçilim yoluyla evrim teorisini ortaya koyduğu Türlerin
Kökeni ile on dokuzuncu yüzyıl evrim düşüncesi ve modern anlamda biyoloji disiplininde
bir devrim yaratmıştır. Darwin'in büyük tartışmalara yol açan ve kendinden sonraki hemen
hemen bütün düşünce tarihini az ya da çok etkileyen söz konusu çalışması, organik evrimin
ilk kez sistematik, bilimsel ve bütünlüklü bir tasarımının temsili niteliği taşır. Onun organik
evrim teorisi yalnızca doğa tarihi ya da biyoloji alanında sarsıcı bir etki uyandırmamış,
belki de daha önemli ve anlamlı bir katkı olarak, insanın doğa içerisinde konumunun
yeniden inşa edilmesi gerekliliğine imkân ve zemin hazırlamıştır. Darwin'in, "benden kat
kat daha üstün bir entelektüel" olarak derin bir saygıyla işaret ettiği çağdaşı Herbert Spencer
ise organik ve sosyal evrimin on dokuzuncu yüzyıldaki en önemli ve bilim çevrelerinde
zaman zaman Darwin'den bile daha şöhretli filozofudur. Spencer'in, varlığın en yüksek
yasası olarak tanımladığı evrimi organik bağlamından koparıp toplumsal alana taşıması;
evrim yasasını toplum, siyaset, dil, psikoloji ve ahlaka uyarlayarak sentetik bir felsefe
sistemi kurma iddia ve çabası, O'nun on dokuzuncu yüzyıl evrim düşüncesinin neden en
önemli isimlerinden biri olduğunun başlıca nedenleridir.

İnsanın; içinde yer aldığı doğa ve diğer canlı türleriyle olan ilişkisi, doğayla
arasındaki mesafesi ve diğer canlılar arasındaki konumu, sahip olduğu organik, zihinsel,
ahlaksal ve toplumsal niteliklerinin kökenleri ve bu niteliklerin değişim ilkelerinin ne
olduğu düşünce tarihinin erken dönemlerinden günümüze dek felsefi sorgu ve düşünsel
etkinliğin en önemli ve tartışmalı evrenlerinden birini temsil eder. İnsanın doğada ve diğer
canlılar arasındaki konumu ile sözü edilen niteliklerin köken ve değişim ilkeleri,
düşüncenin her tarihsel uğrağında, o dönemin hakim düşünüş ve akıl yürütme biçimlerinin
sınırları içerisinde açıklanmıştır.

Abstract:
Charles Darwin revolutionized the nineteenth century thought of evolution and
the discipline of biology in the modern sense with his Origin of Species, in which he
presented his theory of evolution through natural selection. Darwin's work, which
caused great controversy and more or less influenced almost all the history of thought
after him, represents the first systematic, scientific and holistic design of organic
evolution. His theory of organic evolution not only had a shocking effect in the field of
natural history or biology, but also laid the groundwork for the necessity of
reconstructing the position of man in nature, perhaps as a more important and
meaningful contribution. His contemporary, Herbert Spencer, whom Darwin refers to
with deep respect as "an intellectual far superior to me", was the most important
nineteenth-century philosopher of organic and social evolution, and at times even more
famous in scientific circles than Darwin. Spencer's detachment of evolution, which he
defines as the highest law of existence, from its organic context and bringing it to the
social sphere; His claim and effort to establish a synthetic system of philosophy by
adapting the law of evolution to society, politics, language, psychology and morality are
the main reasons why he is one of the most important figures of the nineteenth century
evolution thought.

Human; Its relationship with nature and other living species in which it is
located, its distance from nature and its position among other living things, the origins
of its organic, mental, moral and social qualities and the principles of change of these
qualities have been one of the most important aspects of philosophical inquiry and
intellectual activity from the early periods of the history of thought to the present day.
represents one of the important and controversial universes. The position of man in nature and among other living things and the origin and change principles of the
mentioned qualities are explained in every historical moment of thought, within the
boundaries of the prevailing thinking and reasoning styles of that period.