Uyaranlar arası bağlılık ilişkisi ve yakınlık faktörlerinin değer koşullaması üzerindeki nispi önemi
The relative importance of contingency and contiguity factors on evaluative conditioning
Yazar: ZEYNEP SAİME ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AYDAN AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Koşula bağlı değerleme = Contingent valuation ; Koşullu Değerleme Yöntemi = Contingen Valuatron Method ; Yakınlık = Intimacy

Özet:
Bu tez çalışması ile bağlılık ilişkisi ve yakınlık faktörlerinin değer koşullaması etkisi (DKE) üzerindeki nispi önemini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaçla toplam 176 kişinin (96 Kadın, 78 Erkek) katıldığı üç deney yürütülmüştür.
	Deneylerde koşullu (K'lu) uyaran olarak 45 yüz fotoğrafı ve koşulsuz (K'suz) uyaran olarak, yürütülen ön çalışmayla belirlenmiş, 51 Uluslararası Duygulanım Fotoğrafları Sistemi (UDFS) fotoğrafı (16 pozitif, 16 negatif ve 19 nötr fotoğraf) kullanılmıştır. Yazılan kod aracılığıyla bilgisayar ortamında yürütülen deneyler, ön test, koşullama ve son test olmak üzere üç ana aşamadan oluşmuştur. Koşullama aşamasında K'lu ve K'suz uyaran eşlemeleri gerçekleşmiştir. Bu eşleme ile her bir K'lu uyaranın değerlik yükünün, eşlendiği K'suz uyaranın değerlik yükü yönünde değişim göstermesi beklenmiştir. 
	Deney 1'de gecikmeli koşullama yöntemi kullanılarak farklı bağlılık ilişkisi seviyelerinde DKE açısından farklılaşma olup olmadığı iki gruplu karma desenle sorgulanmıştır. Düşük bağlılık grubunda DKE bulgulanamamışken, yüksek bağlılık grubunda pozitif yönde DKE bulgulanmıştır. Deney 2'de eş zamanlı koşullama yöntemi kullanılarak, düşük ve yüksek bağlılık ilişkisi uyaranlarının bulunduğu bir grup içi deney deseni oluşturulmuştur. Deney 2'de DKE bulgulanamamıştır. Deney 3'te gecikmeli koşullama yöntemiyle üç gruplu karma bir desen kullanılarak, yakınlık ve bağlılık ilişkisi faktörlerinin DKE üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. 3. Deney gruplarının birleştirilmiş verileri üzerinden ve Grup Yüksek Bağlılık 2 için negatif yönde DKE bulgulanmıştır. Bu bulgular DKE'nin bağlılık ilişkisinden tamamen bağımsız bir faktör olmadığına işaret etmektedir. Yakınlık faktörünün DKE üzerindeki etkisi hakkında yorum yapabilmek için izleyen çalışmaların yürütülmesi gerekmektedir.
	Anahtar Kelimeler: Değer Koşullaması, Değer Koşullaması Etkisi, Bağlılık İlişkisi, Yakınlık, Gecikmeli Koşullama

Abstract:
The main target of this thesis is to examine the relative importance of contingency and contiguity factors on the evaluative conditioning (EC) effect. To this end, three experiments were conducted with a total of 176 people (96 Female, 78 Male).
In the experiments, 45 face pictures were used as the conditional stimulus (CS) and 51 International Affective Picture System (IAPS) pictures (16 positive, 16 negative and 19 neutral pictures) were used as the unconditional stimulus (US), which were determined by a pilot study. The experiments conducted in a computer environment by a code. All three experiments consisted of three main phases: baseline, acquisition, and post-acquisition phases. In the acquisition phase, CS and US are paired. By this pairing, it was expected that the valence of CS would change in the direction of the valence of the US which it was paired.
In Experiment 1, a potential difference in terms of EC effect at different levels of contingency was examined with a two-group mixed design using the delayed conditioning. While there was no EC effect in the low contingency group, positive EC effect was found in the high contingency group. In Experiment 2, a within group experimental design with two different levels of CS-US contingency was created by using the simultaneous conditioning. In Experiment 2, no EC effect was detected. In Experiment 3, the effect of contiguity and contingency factors on the EC effect by using a three-group mixed design with the delayed conditioning was examined. Negative EC effect was found on the combined data of the experimental groups and for Group High Contingency 2. These findings indicate that EC effect is not completely independent from the contingency. There is no clear finding about the effect of the contiguity factor on EC, and further studies should be conducted to have insights on this factor.
Keywords: Evaluative Conditioning, Evaluative Conditioning Effect, Contingency, Contiguity, Delayed Conditioning