Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası kurulan Türk Cumhuriyetlerinin Türk dış politikasına etkisi
The effect of the Turkish Republics founded after the dissolvation of the Soviet Union on Turkish foreign policy
Yazar: HÜSEYİN İNCİ
Danışman: PROF. DR. MİM KEMAL BÜLENT ÖKE
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Türk Cumhuriyetleri = Turkish Republics ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Azerbaycan ilişkileri = Turkish-Azerbaijan relations ; Türk-Kazak ilişkileri = Turkish-Kazakh relations ; Türk-Kırgız ilişkileri = Turkish-Kirghiz relations ; Türk-Türkmenistan ilişkileri = Turkish-Turkmenistan relations ; Türk-Özbek ilişkileri = Turkish-Uzbek relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
II. Dünya Savaşı sonrası iki kutuplu dünya düzenine geçilmesiyle birlikte Türkiye gibi orta ölçekte kuvvete sahip ülkeler taraf seçmek zorunda kalmıştır. Bu durum Sovyet tehdidi ile uğraşan Türkiye'yi iyicil hegemon olan ABD'ye yanaşmaya zorlamıştır. Bundan sonraki süreçte de Türk dış politikası bu konumlandırmaya uygun olarak şekillenmiştir. SSCB'nin dağılması ile birlikte ise iki kutuplu düzen bozulmuştur. Türkiye ise bu hadiseyi ilk başta Batılı devletlerin gözüyle okumaya çalışmıştır. Türkiye'nin bu bölgelerde kurulan devletlerle tarihsel, dini ve kültürel bağlara sahip olması yanı sıra demokratik ve laik bir devlet olması ise onu bölge devletleri için bir rol model haline getirmiştir. Başlangıçta milli hassasiyetlerle yaklaşılmış ancak Sovyet sonrası dönemin belirsizliği onu temkinli olmaya itmiştir. Temkinli bekleyişin uzun sürmesi iç ve dış siyasette eleştirilere maruz kalsa da Türkiye'nin akılcı davrandığı söylenmelidir. Ne yazık ki altı Türk Cumhuriyeti ile de kurulan iyi ilişkiler Türkiye'nin 90'lı yıllar siyasetinin çalkantılı olması sebebiyle beklenen ivmelenmeyi yakalayamamış, Demirel ve Özal şahsındaki girişimlerle iktifa edilmiştir. Ancak yine de kardeş devletlerin bağımsızlık kazanmasının ardından jeostratejik açıdan Türk dış politikasının daha fazla seçeneğe sahip olduğu, uluslararası siyaset ve ortaklıklar bakımından avantajlı bir konuma geldiği söylenebilir.

Abstract:
With the transition to bipolar world order after World War II, medium-sized countries such as Turkey had to choose one side. In this case, Turkey which struggles with the Soviet threats, had forced to approach the United States the benign hegemon. In the next period, Turkish foreign policy had been shaped in accordance with this positioning. With the dissolution of USSR, the bipolar order had deteriorated. Turkey firstly had tried to read this incident through perspective of Western states. Turkey's historical, religious and cultural bonds with new established countries in these regions, as well as its being a democratic and secular state is that it provided to become a role model for them. Initially, he had approached the subject with national sensitivities, but the uncertainty of the post-Soviet period made him cautious. Because of the long duration of cautious expectations, Turkey had been under attack in domestic and foreign policies but we should also say it acted rationally. Although established good relations with six Turkic Republic could not take expected acceleration due to the turbulent politics of the 90s' Turkey. With the initiatives Demirel and Ozal, it had been make shift. However, after the independence of the sister states, it can be said that Turkish foreign policy has more geostrategic options and has an advantageous position in terms of international politics and partnerships.