Okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin akran eğitimine ilişkin tutumları
Comparison of viees of primary school and preschool teachers with current education
Yazar: BÜŞRA ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. AYLİN SÖZER ÇAPAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran eğitimi = Peer education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Akran eğitimi, eğitim alanında kullanılan yeni bir kavramdır. Literatürde, akran öğretimi, akran destekli öğretim, akran yardımcılığı, akran öğrenimi gibi birçok farklı ifadeyle kullanılmaktadır. En geniş manasıyla akran eğitimi; öğretici ve öğrenen akrandan oluşan bireylerden akademik olarak ya da yaş olarak daha üst olanın diğerine öğretmesi olarak tanımlanmaktadır. 
Bu araştırma, akran eğitiminin okul öncesi ve ilkokul öğretmenlerinin akran eğitimine ilişkin tutumlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaca uygun olarak hazırlanan problem ve alt problemlere çözüm bulmak amacıyla betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma sürecinde nicel veri toplama araçlarından yararlanılmıştır. Öğretmenlerin akran eğitimine ilişkin tutumlarını ölçmek ve sayısal olarak açıklama amacı güden nicel araştırmanın niteliğine uygun olarak tasarlanan bu çalışmada, araştırmacı tarafından geliştirilen "Akran Eğitimi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında geliştirilen ölçek, araştırmacı tarafından belirlenen örneklemde yer alan 270 okulöncesi ve sınıf öğretmenine uygulanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde hazırlanan güvenirlik ve geçerliliği yapılarak en son şekli verilen "Akran Eğitimi Tutum Ölçeği" İstanbul ilinde bulunan Fatih ve Küçükçekmece de görev yapan okulöncesi ve sınıf öğretmenlerine uygulanmıştır. Araştırmanın evreninin Fatih ilçesindeki 338, Küçükçekmece'deki 66 okulöncesi ve sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Örneklemi ise araştırma kapsamında iki ilçeden uygun örnekleme göre seçilmiş, gönüllülük esasına bağlı kalınarak oluşturulan 404 okulöncesi ve sınıf öğretmeni oluşturmaktadır.
Akran eğitimi tutum ölçeğinin güvenirliliği iki yolla hesaplanmıştır. Birinci yol ölçeğin Crombach alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmış ölçeğin tümü için 0,889; birinci boyut için 0,931; ikinci boyut için 0,711 olarak bulunmuştur. İkinci yol olarak yarılama yöntemi kullanılarak ölçeğin güvenirliği hesaplanmış, testin Spearman Brown iki yarı test korelasyonu 0,864 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda Crombach alfa iç tutarlılık katsayısının 0,70'den ve Spearman Brown iki yarı test korelasyonunun 0,60'dan büyük olmasından dolayı Akran Eğitimi Tutum ölçeği öğretmenlerin akran eğitimine ilişkin tutumlarını ölçmek için kullanılabilecek güvenilir bir ölçme aracıdır.
Bu araştırmada, araştırma grubunu oluşturan öğretmenlerin demografik özelliklerini (yaş, cinsiyet, eğitim durumu, branş, kıdem, çalıştığı kurum türü, öğretmenlik mesleğinden memnuniyeti, çalıştığı ilçe ve akran eğitimine ilişkin eğitim alma durumu) betimleyici frekans ve yüzde dağılımları çıkarılmış sonra ölçeğin toplam puanları için, ss, SHx, değerleri çizelgeler halinde sunulmuştur. Araştırmanın bu bölümünde örneklem grubunu oluşturan öğretmenlerin Akran Eğitimi Tutum Ölçeğinden aldıkları puanların cinsiyet, branş, çalıştığı kurum türü, çalıştığı ilçe ve akran eğitimine ilişkin eğitim alma durumu değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için bağımsız t testi; yaş, eğitim durumu, kıdem ve öğretmenlik mesleğinden memnuniyeti değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için tek yönlü varyans analizi (ANOVA), ANOVA sonucunda gruplar arasında fark bulunduğunda, farklılığın kaynağını (hangi gruplar arasında olduğunu) belirlemek için post-hocScheffe analizine yer verilmiştir. 
Akran Eğitimi Tutum Ölçeği ve Alt Boyutlarına İlişkin Betimsel İstatistik sonuçlarına göre araştırmaya katılan öğretmenlerin akran eğitimine yönelik tutumlarının puan ortalaması 4,02 olarak bulunmuş, bu değerin ise yüksek düzeyde olduğu ortaya çıkmıştır. Akran eğitimine ilişkin tutumun 1.boyutunun puan ortalaması 4,18 olarak bulunmuş olup bu değerin yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Tutumun 2.boyutunun puan ortalaması ise 3,41 olduğu ortaya çıkmış, bu değerin orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Sonuç olarak yapılan çalışmada öğretmenlerin akran eğitimine ilişkin tutumları, kullanım ve içerik boyutu cinsiyete göre incelendiğinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farkın olmadığı tespit edilmiştir. Akran eğitimi tutum puanlarının ve alt boyutlarının puanları genç öğretmenlerde daha yüksek çıkmıştır. Akran eğitimi tutum puanı, kullanım boyutu ve içerik boyutu meslek lisesi ve ön lisans mezunu öğretmenlerde daha yüksek çıkmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin tutum puanları, içerik ve kullanım alt boyutu puanları sınıf öğretmenlerinden daha yüksek çıkmıştır. Daha az kıdeme sahip öğretmenlerin tutum puanları, kullanım ve içerik boyutları daha yüksek çıkmıştır. Akran eğitimi tutum ölçeği puanları ve program içeriği alt boyutu tutum puanları, özel okulda çalışan öğretmenlerde daha yüksek çıkmıştır. Öğretmenlik mesleğinden memnun olmayan öğretmenlerin akran eğitimi tutum puanı ile kullanım boyutu meslekten memnun olan öğretmenlerden daha yüksek çıkmıştır. Akran eğitimi tutum puanı, kulanım boyutu ve içerik boyutu akran eğitimi alan öğretmenlerde yüksek çıkmıştır.

Abstract:
Peer education is a new concept in education area. Peer Education is used with different expressions in the educational literature such as Peer education, peer assistance, education with peer support, and peer learning. In other expression of Peer education, it is described that one of peer educator who has older, educative and instructive knowledge teaches to another person.
This survey made to inspect and search attitudes of pre-school and elementary schools teachers towards Peer education. Scientific scanning method was applied to find solutions the problems and sub-problems of this purpose. Quantitative data collection method was used during the survey. Peer education attitude scale was used to measure attitudes of the teachers towards peer education and quantitative research. The scale, which was developed early stage of research, was used to 270 pre-school and elementary school teachers who were selected by the researcher. Peer education attitude scale was applied to pre-school and elementary school teachers who work in Fatih and Kucukcekmece, Istanbul region at the second part of research. And it revised and tested final version of the research. This survey consists of 338 pre-school and elementary school teachers at Fatih, Istanbul and 66pre-school and elementary school teachers at Kucukcekmece, Istanbul. Samples were selected in two different town. 404 pre-school and elementary school teachers were selected as a volunteer fort his survey.
Peer education attitude scale was calculated with two different methods. First of all, Crombach alfa inner consistency coeeficiency was calculated for the whole scale 0,889; for first dimension 0,931, second dimension 0.711. The median method was used to calculate and test reliability level of the survey as second method. Spearman Brown was found two half test correlations 0,864. Because of the fact that Crombach is bigger than 0,7 and Spearman Brown half test correlation is bigger than 0,6, Peer education attitude scale is a reliable instrument to measure the teachers' attitudes towards Peer education.
At this part of the survey, teachers' demographic features (gender, age, education level, majors, type of institution, satisfaction of being teacher, town where the teacher work, condition of peer education) were found frequencies and percentile distribution, and then SS and SHx values were distributed equally and represented with tables. The teachers were tested with analysis of variance (ANOVA) to find the differences between dependent and independent variables(gender, age, education level, majors, type of institution, satisfaction of being teacher, town where the teacher work, condition of peer education). The researcher applied independent T test to the teachers to specify the satisfaction level of teachers. After the results of ANOVA, if there are different results, post-hocScheffe was applied to find the reasons of differences among groups.
The teachers' average points was found 4,02 as a results of Peer education attitude scale and this level was found high. First dimension average point was resulted 4,18. This level is also high. Second dimension average point was found medium level 3,41.
As a result, there is no big differences between teachers' attitudes towards peer education, using peer education and contents of peer education at this survey when it was searched statistically with gender. Peer education attitude points and sub-dimensions points were found high on young teachers. Teachers who graduated from college and occupational high schools were found higher Peer education attitude points that other teachers. Pre-schools teachers' attitudes points, usage and content points and sub-dimentions points were found higher than elementary school teachers. Teachers who have less experience were found higher attitudes points, usage and content points than other teachers. Teachers who work on private schools were found higher Peer education attitude scale points and program content sub-dimension points than other teachers. Teachers who are not satisfied with their job were found higher peer education attitudes points than teachers who are satisfied with their jobs. Teachers who took peer education were found higher Peer Education Attitue points than other teachers.