Çankırı Osmanlı Dönemi mezar taşları
Gravestones of Ottoman Era in Çankırı
Yazar: NİHAL KALAFAT
Danışman: DOÇ. DR. CELİL ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mezar taşları = Tambstones ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Süslemeler = Ornamentations ; Çankırı = Çankırı

Özet:
Çankırı şehir merkezindeki mezarlıklar, hazireler ve türbeler ve müzede bulunan Osmanlı dönemine ait mezar taşlarının tespiti ve tescili bu çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Konu ile ilgili daha önce herhangi bir bilimsel araştırma bulunmaması, bu çalışmanın önemini ortaya koymaktadır.

Araştırmaya, Çankırı il merkezinde bulunan örneklerin tespiti ile başlanmıştır. Bu bağlamda mezarlıklar, hazireler, türbeler ve müzede saha çalışması yapılmıştır. Saha çalışmasında eserlerin fotoğrafları çekilmiş, ölçüleri alınmış, kısa tanımları yapılmıştır.

Saha araştırmasından sonra konu ile ilgili kaynaklar incelenmek üzere çeşitli kütüphanelerde tarama yapılarak, kullanılacak kaynaklar tespit edilmiş; böylece tezin yazım kısmına geçilmiştir.

Tezin birinci bölümü olan giriş kısmında konunun amacı ve önemi ortaya koyularak, sınırlandırılması yapılmış; kullanılan kaynaklar tanıtılmış; çalışma yöntemi hakkında bilgi verilmiş; Çankırı'nın kısa tarihçesi aktarılmıştır.

İkinci kısmı oluşturan "Türklerde Defin, Mezar ve Mezar Taşı Geleneği" başlığı altında İslam öncesi ve sonrası dönemlerde, Türk medeniyetlerinde ölü gömme adetleri hakkında bilgi verilmiş, Osmanlı dönemi mezar ve mezar taşı sınıflandırması aktarılmıştır.

Çalışmanın üçüncü kısmı olan "Katalog" bölümünde; Sarı Baba Mezarlığı, İmaret (Ahıskalılar) Mezarlığı, İmaret Cami Haziresi, Karataş Cami Haziresi, Şeyhoğlu Cami Haziresi, Şeyh Kasım Türbesi ve Çankırı Müzesi'nde bulunan örneklerin, tipleri, malzemeleri, boyutları, kitabeleri, tarihleri ve süslemeleri hakkında bilgiler verilmiş; fotoğraf ve çizimleri verilmiştir.

Dördüncü kısım olan "Değerlendirme" bölümünde mezar tipolojisi, mezar taşı tipolojisi yapılmış; mezar taşları, başlık, malzeme, kitabe, tarih cinsiyet, süsleme bakımından değerlendirilmiştir.

Beşinci bölüm olan "Sonuç" kısmında çalışmanın sonucunda ulaşılan bilgiler verilmiş ve çalışma sonuçlandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Mezar taşı, Osmanlı, Çankırı, Süsleme

Abstract:
This study focuses on the identification and registration of gravestones in the cemeteries, tombs and the museum located in Çankırı City Center dated to the Ottoman period. The absence of any scientific research on this subject reveals the importance of this work.

The research was started with the identification of the samples in the Çankırı city center. In this context, field research was done in cemeteries, tombs and only museum in mentioned city. During the field research, photographs and measurements of the gravestones were taken, and short descriptions were accomplished.

After the field research, various libraries were scanned to examine the related resources. 
The resources to be used in writing the thesis were determined; so that the writing process began.

In the "Entrance" section, which is the first part of the thesis, the purpose and significance of the subject were revealed and limited; the resources used were represented; the working method was introduced and the short history of Çankırı was given.

Under the heading "The Burial and Gravestone Tradition by Turkish Culture", which is the second part of the thesis; information about the customs of burials in Turkish civilizations before and after Islam, was given. Besides, Ottoman period grave and tombstone classification was described.

In the third part of the thesis titled "Catalog", information about the types, materials, sizes, inscriptions, dates and ornaments of the gravestones found in Sarı Baba Cemetery, İmaret (Ahıskalılar) Graveyard, Imaret Mosque Graveyard, Karataş Mosque Graveyard, Şeyhoğlu Mosque Graveyard, Şeyh Kasım Tomb and Çankırı Museum were given; also photos and drawings were added.

In the fourth section titled "Evaluation"; grave and gravestone typology have been made. The gravestones were evaluated according to their headdresses, materials, inscriptions, dates, genders and ornamentation. 

In the fifth section titled "Conclusion", the acquired information at the end of the study was given and the study was finished.

Keywords: Gravestones, Ottoman, Çankırı, Ornament