Kısıtlar teorisi yaklaşımı ile süreç analizi ve ürün karması optimizasyonu
Product mix optimization and system analyze with the theory of constraintsapproach
Yazar: NAZİRE ÖZKE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAHİDE FİGEN ANTMEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
İşletmelerin hızla ilerleyen teknoloji ile birlikte dijitalleşen uluslararası pazardaki rekabet gücünü koruyabilmesi için üretim süreçlerini etkin bir şekilde yönetmesi gerekmektedir. Böyle bir küresel ortamda sadece ürün veya hizmet üretmek yeterliliğini kaybetmiştir. Günümüz ekonomik koşulları ve üretim sürecindeki maliyet kalemleri göz önünde bulundurulduğunda karlılığın arttırılması büyük önem taşımaktadır.
Firmaların pazar payını ve karlılıklarını arttırabilmeleri için, her üretim sisteminde en az bir tane kısıtlı kaynak olduğunu ve bu kısıtlı kaynağa yönelik çözüm bulunması gerektiğini savunan kısıtlar teorisi, oldukça önemli bir yönetim disiplinidir. Sistemdeki darboğazın tespit edilip yönetilmesi ile birlikte üretim sürecindeki beklemeler ortadan kalkacağı için ürünler zamanında üretilip müşteriye sunulabilecektir. Ayrıca üretim hattındaki darboğaz kaynağın verimliliği arttırılacağı için maliyetler azalacak, böylece firma karlılık hedefine ulaşabilecektir.
Bu çalışmanın amacı kısıtlar teorisinin beş adımlı sürekli iyileştirme süreci ile sistemdeki kısıtlı kaynaklar varlığında optimum ürün karması belirlemektir. Bu çerçevede metal işleme sektöründe faaliyet gösteren bir işletmedeki çoklu darboğaz probleminin çözümüne yönelik araştırma yapılmıştır. Yapılan uygulama ile sistemdeki kaynakların kapasite kullanım oranları incelenerek darboğazlar tespit edilmiş ve optimal ürün karması belirlenmiştir.  Alternatif olarak belirlenen senaryo ile yeni bir algoritma önerilmiş ve elde edilen sonuçlar mevcut durumla karşılaştırılmıştır. Ele alınan problem tamsayılı doğrusal programlama modeli olarak ifade edilmiş ve GAMS.ide programı ile çözülmüştür.

Abstract:
Businesses need to manage their production processes effectively in order to maintain their competitiveness in the digitalizing international market with rapidly advancing technology. Producing only products or providing services has lost its competence in such a global environment. Increasing profitability has a great importance considering the current economic conditions and cost items in the production process.
	Theory of constraints is a very important management discipline which argues that there is at least one limited resource in each production system and a solution should be found for this limited resource in order to increase the market share and profitability of firms. As the bottleneck in the system is identified and managed, the productions will be produced on time and presented to the customer, since the waitings in the production process will be eliminated. Moreover, costs will be reduced as the efficiency of the bottleneck in the production line will be increased, thus the company can reach its profitability target.
	The aim of this study is to determine the optimum product mix under the presence of limited resources in the system with the five-step continuous improvement process of the theory of constraints. Within this framework, research has been conducted to solve the multiple bottleneck problems in a company operating in the metal processing industry. In the application, by analyzing capacity utilization rates of the resources bottleneck resources in the system were identified and the optimal product mix was determined. A new algorithm was proposed with the alternative scenario and the results were compared with the current situation. The problem was stated as an integer linear programming model and solved by optimization package program called GAMS.ide.