Osmanlı basın kaynakları ışığında Girit meselesi(1866-1869)
The issue of Crete in the light of Ottoman press sources (1866-1869)
Yazar: GÜLŞAH DEMİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURŞEN GÖK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Girit = Crete ; Girit sorunu = Crete problem ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı basını = Ottoman press ; Osmanlı belgeleri = Ottoman documents ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Osmanlı Basın Kaynakları Işığında  Girit Meselesi   (1866-1869) 
Girit Adası, özel konumunun değerliliği nedeniyle sık sık işgallerle karşılaştı. Girit coğrafyasının ilk yerleşenleri Karlar'dır. Daha sonra Dor, Roma, Arap ve Venedik yönetimi altında bulunan ada 1669 Osmanlı hakimiyeti altına girdi.
Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi olarak adlandırılan gelişmelerle kitle iletişimin gelişmesi, sanayileşme, sosyal hayatta meydana gelen değişimler  bireylerde milliyetçilik düşüncesinin ortaya çıkmasına neden oldu. Osmanlı Devleti'nde ise bazı ekonomik, siyasi bir takım problemler yaşanmaktaydı. Dünyada hızla yayılan milliyetçilik ideolojisi ise azınlıklara bağımsız bir devlet kurmaları için yol gösterici oldu. Özellikle bu düşünce Rumların örgütlenerek 1821 senesinde Mora'da ayaklanmalarına sebebiyet verdi. Mora İsyanı'nın bastırılmasından kısa bir süre sonra da Yunanistan'ın bağımsızlık kazandığı görüldü. Osmanlı Devleti topraklarında yaşanan bu ayaklanmaların son bulmasını ümit ederken 1866 senesinde Rumların, Yunanlıların destekleri ile tekrar Girit Adası'nda ayaklanması Osmanlı Devleti'ni tamamen zorlu bir sürecin içerisine sürükledi. 
Bu dönemde basın Girit Müslümanlarının kuşkusuz en büyük destekçisi oldu. Özellikle Muhbir ve Tasvir-i Efkar gazeteleri Girit Müslümanlarının yaralarını sarmak için gazete nüshalarında iane faaliyetlerine öncülük etti. Ayrıca Avrupalı büyük güçlerin Girit politikalarına da nüshalarında yer vererek  kamuoyuna Girit için durumun ne kadarda ciddi bir boyuta ulaştığı gösterildi. 1866 Girit İsyanı'nı  sonlandıran gelişmelerede yer verilen  bu çalışamada Hürriyet gazetesininde olaylarla  yakından ilgilendiği tespit edildi. Gazetenin ilgili nüshalarından  yararlanıldı. Fakat Girit için  Osmanlı Devleti ve Türk kamuoyunun çalışmaları   yetersiz kalarak Ada 1913'te Yunanistan'a devredildi.
Anahtar Kelimeler: Girit, 1821 Mora İsyanı, 1866-1869 Girit İsyanı, Muhbir Gazetesi, 	Tasvir-i Efkar Gazetesi, Hürriyet Gazetesi.

Abstract:
The Issue Of Crete In The Light Of Ottoman Press Sources (1866-1869)
The island of Crete has frequently encountered invasions due to the value of its special location. Karlar is the first settlers of Crete. Later the island was under the rule of Dor, Rome, Arab and Venice and came under Ottoman rule in 1669.
With the developments called French Revolution and Industrial Revolution, the development of mass communication, industrialization and changes in social life caused the idea of nationalism in individuals. There were some economic and political problems in the Ottoman Empire. The rapidly spreading ideology of nationalism in the world guided minorities to establish an independent state. Especially this thought led to the rebellion of the Greeks in Peloponnese in 1821. Shortly after the suppression of the Peloponnese rebellion, Greece gained independence. While the Ottoman State hoped for the end of these uprisings in the territory, the rebellion of the Greeks in Crete in 1866 with the support of the Greeks led the Ottoman State into a completely challenging process.
         During this period, the press was undoubtedly the biggest supporter of Cretan Muslims. Especially Muhbir and Tasvir-i Efkar newspapers pioneered iane activities in newspaper copies in order to heal the wounds of Cretan Muslims. In addition, by showing copies of the great European powers of Crete, it was shown to the public how serious the situation was for Crete. In this study, which included the developments that ended the 1866 Cretan Rebellion, it was determined that Hürriyet newspaper was closely involved in the events. Relevant copies of the newspaper were used. However, the work of the Ottoman Empire and the Turkish public was insufficient for Crete, and the island was transferred to Greece in 1913.
Key Words: Cretan, 1821 Mora Rebellion, 1866-1869  the Revolt of Crete, Mukhbir Newspaper, Tasvir-i Efkar Newspaper, Liberty Newspaper.