Arkeoloji müzelerinde etkileşim tasarımı yaklaşımları ve iç mekan sergileme tasarımı biçimlenişleri
Interaction design approaches and interior exhibit design formations in archeology museums
Yazar: ZÜBEYDE EFENDİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL BİLGE ÖZDAMAR
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Kullanıcı etkileşimi = User interaction ; Sergileme = Exhibition ; İnsan-bilgisayar etkileşimi = Human-computer interaction

Özet:
Müzeler; sanatsal, kültürel ve tarihsel bilgileri aktarmanın yanında, geçmişine ve kültürüne sahip çıkan bireyler yetiştirmekte olumlu katkılar sağlamaktadır. Müzeler, gelecek nesillere ulaşabilmesi için yaşanılan döneme göre iç mekân tasarımında ele alış biçimlerini değiştirmeleri gerekmektedir. Ziyaretçiyi mekâna dâhil eden deneyimlerin, ziyaretçiyi aktif hale getirerek, mekânı keşfetmesinin yanında akılda kalıcılığı ve öğrenmeyi de sağlamaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle, kullanıcı deneyimleri iç mekân tasarımlarında büyük önem kazanmıştır. Çalışmada, geleneksel müzecilik yaklaşımının değişim sürecine ve yeni müzecilik deneyimlerinin, arkeoloji müzelerinde etkileşim tasarımı ilişkisinin "sergilemede biçimsel yöntemler" ve "sergilemede kullanıcı iletişim yöntemleri" çerçevesinde iç mekân tasarımına etkileri değerlendirilmiştir. Müzeler, değişen sergileme anlayışlarıyla iç mekân tasarımlarında ziyaretçilerin aktif olarak çeşitli deneyimleri yaşayabilecekleri modern mekânlar tasarlayarak geleneksel müzecilik anlayışlarını değiştirmektedir. Bu bağlamda, yeni müzecilik anlayışında kullanıcı deneyimine dayalı iç mekân sergileme tasarım kriterleri arkeoloji müzeleri kapsamında tarihsel süreçleri incelenerek değerlendirilmiş ve analizi yapılmıştır. Bu tez çalışmasında; kültürel mirasımızın en güvenilir şekilde gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlayan, arkeolojik sondaj kazılarından ortaya çıkarılan eserlerin yöreye ve bölgeye ait tarihi geçmişini günümüze kadar taşıyan ve ışık tutan arkeoloji müzeleri kapsamında tutulmuştur. Teknolojinin gelişmesiyle beraber, etkileşim tasarımı ile geleneksel sergileme yöntemlerinin kullanıcı deneyimi değişimi ve farklılaşan mekân kurgusunun tasarım biçimlenişlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. 

Anahtar sözcükler: arkeoloji müzeleri, etkileşim tasarımı, sergileme tasarımı

Abstract:
Museums; in addition to conveying artistic, cultural and historical information, it contributes to raise individuals who value and take care of their cultural heritage. In order for museums to reach future generations, they need to adapt the way they handle interior designs according to the period in which they live. The experiences that involve the visitor in the space enable the visitor to discover the space, as well as to ensure retention and learning. With the development of technology, user experiences have gained great importance in interior design. In this study, the effects of the traditional museology approach on the change process and the new museology experiences and the relationship between interaction design in archeology museums on interior design within the framework of "formal methods in exhibition" and "user communication methods in exhibition" were evaluated. Museums are changing traditional museology understandings by designing modern spaces where visitors can actively experience in interior design with changing exhibition understandings. In this context, the interior exhibition design criteria based on user experience in the new museology understanding have been evaluated and analyzed by examining their historical processes within the scope of archeology museums. In this thesis study; it is kept within the scope of archeology museums, which ensures that our cultural heritage is transferred to future generations in the most reliable way, and that brings the historical past of the region and the region to the present day and sheds light on the artifacts unearthed from the archaeological sounding excavations. With the development of technology, it is aimed to determine the user experience and change of traditional display methods with interaction design and the design formations of the varying space setup.

Keywords: archaeological museums, interaction design, exhibition design