Atatürk Üniversitesi yeşil sertifikasyon kapsamında çevresel sürdürülebilirlik uygulamaları ve organik-biyobozunur atıkların sürdürülebilir yönetimi (kompostlama)
Environmental sustainability practices under the green certification of Atatürk University and sustainable management of organic-biodegradable waste (composting)
Yazar: ELİF TUNA PULAŞ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP CEYLAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Atatürk Üniversitesi = Atatürk University ; Kompost = Compost ; Organik atıklar = Organic wastes ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sıfır atık = Zero waste

Özet:
Amaç: Dünya üniversitelerinin çevresel sürdürülebilirlik performanslarına göre değerlendirildiği UI GreenMetric (Yeşil Metrik sertifikasyon dünya sıralaması-YMSDS) sıralamasındaki yerimizi görebilmek için, Atatürk Üniversitesine ait 2020-2021 yılı verileri ile mevcut durum değerlendirilmesinin yanı sıra; Sertifikasyonun 6 temel kategorisinden biri olan atık yönetiminde; atık bilançosunun önemli bir yüzdesini oluşturan organik-biyobozunur (OBB) atıkların sürdürülebilir yönetimi adına, Atatürk Üniversitesi merkez yerleşkesinde günlük bazda biriken OBB atıklarının komposta çevrilerek doğaya (toprağa) kazandırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: YMSDS için Atatürk Üniversitesi Rektörlüğüne bağlı olan tüm fakülteler, ilçeler dâhil tüm MYO, idari birimler, enstitüler ve araziler YMSDS'nın 6 temel kategorisinin talep ettiği puanlama şablonları doğrultusunda tüm detaylarıyla hesaplamalara dâhil edilmiştir. 
Atatürk Üniversitesi yerleşkesinde oluşan OBB atık bilançosunun belirlenmesi, oluşan atık bilançosunu karşılayabilecek kapasitede, mekanik reaktörde aerobik koşullarda kompost üretebilecek; kompost makinesinin yanısıra gerekli tüm ekipmanlar ve tesisin kurulumu tamamlanmıştır.
Bulgular: YMSDS'na başvuru sonucunda sürdürülebilirliğe etki eden parametrelerden elde edilen puanlara göre; Atatürk Üniversitesi'nin; üniversiteler arası sıralaması belirlenmiştir.
Üniversitenin merkez yerleşkesinde günlük biriken OBB atıklarından elde edilen kompostlar, akredite laboratuvarda analiz edilerek içerik tespiti yapılmıştır. Analizler sonucunda; toprağın su tutma kapasitesini, organik madde içeriğini, toprak ve bitki için gerekli olan makro ve mikro besin elementlerini bünyesinde içeren faydalı bir ürün olduğu ortaya konulmuştur.
Sonuç: Çalışmalar sonucunda; YMSDS sıralamasında, Atatürk Üniversitesi'nin üst sıralamalara tırmanması için; her bir alt kategorinin puanlama indikatörlerinden alınan puanlar analiz edilerek; rehabilite edilmesi gereken zayıf ve eksik yönler tespit edilmiş ve bu tespitler, sürdürülebilirlik raporunun hazırlık aşamasında olan üniversite yönetimi ile paylaşılmıştır.
Üniversite bünyesinde kurulan Kompostlama Tesisinde; OBB atıklarının komposta çevrilerek doğaya kazandırılması, bir yandan düzenli depolama sahalarında oluşan yükü azaltırken diğer yandan, toprak ve bitki için son derece değerli bir ürün olan kompost ile tarım arazilerinin iyileştirilmesi ve sulama ihtiyacının azaltılması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler:  Sürdürülebilir Kalkınma, GreenMetric, Sıfır Atık, Organik-Biyobozunur Atık, Kompost

Abstract:
Purpose: In order to see its place in the UI GreenMetric (Green Metric certification world ranking-YMSDS) ranking, where world universities are evaluated according to their environmental sustainability performances, in addition to evaluating the current situation with the data of Atatürk University for the year 2020-2021; In waste management, which is one of the 6 basic categories of certification; In the name of sustainable management of organic-biodegradable (OBB) wastes, which constitute a significant percentage of the waste balance sheet, it is aimed to turn the OBB wastes accumulated on a daily basis in Atatürk University central campus into compost and bring them back to nature (soil).
Method: For YMSDS, all faculties, all vocational schools, administrative units, institutes and lands, including districts, affiliated to Atatürk University Rectorate are included in the calculations in all details in line with the scoring templates demanded by the 6 basic categories of YMSDS. Determining the OBB waste balance in the Atatürk University campus, being able to produce compost in the mechanical reactor under aerobic conditions; In addition to the compost machine, all necessary equipment and installation of the facility have been completed.
Findings: According to the scores obtained from the parameters affecting sustainability as a result of applying to YMSDS; Ataturk University; rank among universities. The composts obtained from the OBB wastes accumulated daily in the central campus of the university were analyzed in the accredited laboratory and the content was determined. As a result of the analysis; It has been revealed that it is a useful product that contains the water holding capacity of the soil, the organic matter content, the macro and micro nutrients necessary for the soil and the plant.
Results: As a result of the studies; In the YMSDS ranking, for Atatürk University to climb to the top; by analyzing the scores obtained from the scoring indicators of each sub-category; Weaknesses and deficiencies that need to be rehabilitated were identified and these findings were shared with the university administration, which is in the preparation phase of the sustainability report. In the Composting Facility established within the University; It is expected that OBB wastes will be converted into compost and brought into nature, while reducing the burden on landfills, on the other hand, it is expected to improve agricultural lands and reduce the need for irrigation with compost, which is an extremely valuable product for soil and plants. 

Keywords: Sustainable Development, UI GreenMetric WUR, Zero Waste, Organic- Biodegradable Waste, Compost