Türkiye'deki Darevskia parvula (Lantz ve Cyrén, 1913) popülasyonları arasındaki filogenetik ilişkilerin incelenmesi
Investigation of phylogenetic relationships among Darevskia parvula (Lantz and Cyrén, 1913) populations in Turkey
Yazar: MUAMMER KURNAZ
Danışman: PROF. DR. BİLAL KUTRUP
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Zooloji = Zoology

Özet:
Darevskia parvula, küçük Kafkasya'da dar bir dağılışa sahiptir. Bu grubun bazı türleri üzerinde birkaç taksonomik ve sistematik araştırma olmasına rağmen, filocoğrafik şekilleri ve bu grubun yayılış sınırları hala net değildir. Bu çalışmada, iki mitokondriyal gen dizisine (cytb, 512 bp ve 16S rRNA, 538 bp; yaklaşık 1052 bp kombine) ve bir protein kodlayan nüklear gen dizisine (baz, 822 bp) dayalı, Türkiye'deki kırmızı karınlı kertenkelelerin taksonomik ve filogenetik ilişkileri çözülmeye çalışılmıştır. Ayrıca, kırmızı karınlı kertenkele grupları arasındaki ekolojik niş farklılaşmaları da değerlendirilmiştir. Yapılan analizlerin sonucunda mitokondrial DNA genlerinin bu grupta oldukça polimorfik olduğu bulunmuştur. Maksimum Olasılık (ML) ve Bayesian Çıkarımına (BI) dayanan filogenetik ağaçlara göre, kırmızı karınlı kertenkelenin üç farklı tür grubuna ayrılabileceği ortaya çıkmıştır; D. parvula, D. adjarica ve aday Darevskia sp. Bu durum, mitokondriyal DNA gen fragmentlerinin ağaçlarındaki yüksek önyükleme ve arka olasılık değerleri ile desteklenmiştir. Bununla birlikte, nüklear gen (rag1) dizilimine göre hiçbir genetik çeşitlilik tespit edilmemiştir. Tür gruplarının ekolojik nişler bakımından hiçbir örtüşme olmadığından, ekolojik niş modelleme (ENM) sonuçları D. parvula, D. adjarica ve Darevskia sp.'nin farklı birer tür olabileceğini desteklemiştir. Ayrıca, kırmızı karınlı kertenkelenin haplotip grupları arasında coğrafi izolasyon bölgeleri olduğu için üç tür grubu arasında herhangi bir coğrafi örtüşme tespit edilmemiştir.

Abstract:
Darevskia parvula had a small distribution area in the lesser Caucasus. Although there were several taxonomic and systematic researches on some species of this group, the phylogeographical pattern and species disturbing boundaries of this group is still not clear. In the present study, we tried to resolve the taxonomic and phylogenetic relationships of the red-belied lizards in Turkey, based on two combined mitochondrial gene fragments (cytb, 512 bp and 16S rRNA, 538 bp; about 1052 bp combined sequence) and one protein coding nuclear gene (rag1, 822 bp). Also, we evaluated ecological niches differentiations among red-belied lizard groups. The mitochondrial DNA genes were found to be highly polymorphic in this group. According to phylogenetic trees based on the Maximum Likelihood (ML) and Bayesian Inference (BI), the red belied lizard group could have three species groups; D. parvula, D. adjarica and candidate Darevskia sp. This situation was supported by high bootstrap and posterior probability values in the trees of mitochondrial DNA gene fragments. However, no genetic variation was detected according to nuclear gene (rag1) sequence. Because the species groups have no overlaps in terms of their ecological niches, ecological niche modeling (ENM) results revealed differences among the groups of D. parvula, D. adjarica, and unnamed Darevskia sp. Besides, we detected no geographical overlaps among three species groups, since there were geographical isolation zones among the species groups of red-belied lizard.