Stoma ve yara bakım hemşirelerinin yaşadıkları etik sorunlar: Nitel bir çalışma
Ethical problems experienced by stoma and wound care nurses: A qualitative study
Yazar: SEVAL HANÖNÜ
Danışman: PROF. DR. AYİŞE KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Etiket = Label ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Stoma = Stomata ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Stoma ve yara bakım hemşirelerinin, hastalar, meslektaşları, hekimler, çalıştıkları kurum ve iletişimde bulundukları endüstri temsilcileri ile ilgili ilişkilerinde farklı konularda etik sorunlar yaşadıkları bilinmektedir. Bu çalışma, stoma ve yara bakım hemşirelerinin yaşadıkları etik sorunların belirlenmesi amacıyla niteliksel olarak yapılmıştır. Çalışma, aktif olarak stoma ve yara bakımı yapan, Yara Ostomi İnkontinans Hemşireleri Derneği'ne üye olan, gönüllü toplam 20 hemşirenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın yapılabilmesi için Koç Üniversitesi Sosyal Araştırmalar Etik Kurulu'ndan etik kurul izni, Yara Ostomi İnkontinans Hemşireleri Derneği'nden resmi izin ve katılımcılardan aydınlatılmış onam alınmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formunun kullanıldığı bireysel derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak Ekim 2019-Ağustos 2020 tarihleri arasında elde edilmiştir. Veriler, deşifre edilmiş, bilgisayar ortamında depolanmış ve tematik analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bireysel derinlemesine görüşmelerden elde edilen veriler "yaşanan etik sorunlar" bağlamı altında "etik ikilemler" ve "moral belirsizlikler" ana temaları oluşturularak gruplandırılmıştır. Ana temalar altında, stoma ve yara bakım hemşirelerinin; hastalar, hemşireler, hekimler, kurum ve endüstri temsilcileri ile ilgili ilişkilerinde yaşanan etik problemlere yönelik tema ve alt temalar oluşturulmuştur. Çalışmada, stoma ve yara bakım hemşirelerinin "etik ikilemler" ve "moral belirsizlikler"e yönelik; hastalar, meslektaşları, hekimler, kurum ve endüstri temsilcileri ile ilgili ilişkilerinde etik sorunlar ve etik karar verme konusunda zorluklar yaşadıkları belirlenmiştir. Stoma ve yara bakım hemşirelerinin yaşadıkları etik sorunların çözüme kavuşturulmasında, hemşirelere yol gösterecek etik sorun çözme modellerini içeren etik eğitimi programlarının geliştirilmesine ve uygulanmasına yönelik planlamaların yapılması önerilir.

Abstract:
It is known that the stoma and wound care nurses experience ethical problems in different issues in their relationships with patients, colleagues, physicians, the institution they work in and industry representatives they have communication with. This study was conducted qualitatively to determine the ethical issues experienced by stoma and wound care nurses. The study was conducted with the participation of 20 volunteer nurses who actively care for stoma and wound, and who are members the Association of Wound Ostomy Incontinence Nurses. In order to conduct the study, the ethics committee approval from the Koç University Social Research Ethics Committee, official permission from the Wound Ostomy Incontinence Nurses Association and informed consent from the participants were obtained. The data were obtained between the dates of October, 2019 and August, 2020 by using the individual in-depth interview using a semi-structured interview form. The interview data were deciphered, stored in the computer environment and evaluated by thematic analysis method. The data obtained from the individual in-depth interviews were grouped by forming the main themes of "ethical dilemmas" and "moral uncertainties" under the context of "ethical problems experienced". Themes and sub-themes towards the ethical issues of stoma and wound care nurses experienced in their relations with patients, nurses, physicians, institution and industry representatives were created under the main theme. It has been determined in the study that stoma and wound care nurses, in relation to "ethical dilemmas" and "moral uncertainties", had difficulties in the ethical decision-making, and in the ethical issues in their relationships with patients, colleagues, physicians, institution and industry representatives. It is recommended to do planning towards the development and implementation of ethics education programs including ethical problem solving models that will guide nurses in solving ethical problems experienced by stoma and wound care nurses.