Yağ asitleri ile kardiyovasküler hastalıklar arasındaki ilişkinin farmakolojik açıdan incelenmesi
Pharmacological examination of the association between fatty acids and cardiovascular diseases
Yazar: İDRİS AYHAN
Danışman: PROF. DR. SEYFULLAH OKTAY ARSLAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Antihipertansif ajanlar = Antihypertensive agents ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Serbest yağ asitleri = Free fatty acids ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Yağ asitleri ve kalp-damar hastalıkları arasındaki ilişki uzun yıllardır araştırmalara konu olmakla birlikte henüz tümüyle aydınlatılmış değildir. Bu çalışmanın amacı, yağ asitlerinin kalp-damar hastalıklarının fizyopatolojisindeki rolünün incelenmesi ve kardiyovasküler hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçların yağ asidi kompozisyonuna etkisinin araştırılmasıdır.
Bu amaçla; 98'i kadın, 216'sı erkek olmak üzere toplam 314 katılımcı koroner arter hastalığı, hipertansiyon, kalp yetmezliği ve kontrol gruplarına ayrıldı. Katılımcıların plazma ve eritrosit hücre zarı yağ asitleri gaz kromatografisi-kütle spektrometresi tekniği ile analiz edildi. Hastalık grupları, yağ asidi kompozisyonu açısından kontrol grubu ile ayrı ayrı kıyaslandı. Katılımcıların kullandığı ilaç bilgilerinden hareketle kardiyovasküler sistem ilaçlarının yağ asidi kompozisyonuna etkisi incelendi.
Hasta gruplarında pentadekanoik asit, palmitik asit, palmitoleik asit, oleik asit düzeyleri, doymuş yağ asitleri toplamı, tekli doymamış yağ asitleri toplamı ile delta 6 ve delta 9 desatüraz aktivitelerinin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu görüldü. Bunun aksine linoleik asit ve dokozahekzaenoik asit seviyeleri, çoklu doymamış yağ asitleri toplamı ve Omega 3 İndeksi kontrol grubuna göre daha düşük bulundu. Her bir yağ asidi için hasta ve kontrol grupları arasındaki düzey farklılıklarının sabit olmadığı gözlendi. Dolayısıyla, toplam veya gruplandırılmış yağ asidi düzeyi ifadelerinin tek başına yeterli olmadığı, tüm kompozisyonun incelenmesi gerektiği görüldü.  İlaçların yağ asitlerine etkisiyle ilgili analizde beta bloker, diüretik ve trombosit topaklanmasını önleyen ilaçların yağ asidi düzeylerini etkilediği tespit edildi. 
Sonuç olarak yağ asidi kompozisyon değişikliklerinin koroner arter hastalığı, hipertansiyon ve kalp yetmezliği ile ilişkili olduğu ve kardiyovasküler sistem ilaçlarının yağ asidi kompozisyonunu değiştirebileceği yorumu yapıldı.

Abstract:
Although the relationship between fatty acids and cardiovascular diseases has been the subject of research for many years, it has not yet been fully elucidated. The aim of this study is to investigate the role of fatty acids in the physiopathology of cardiovascular diseases and the effect of drugs used in the treatment of cardiovascular diseases on the fatty acid composition.
For this purpose; a total of 314 participants, 98 women and 216 men, were divided into coronary artery disease, hypertension, heart failure and control groups. Plasma and erythrocyte cell membrane fatty acids of the participants were analyzed by gas chromatography-mass spectrometry technique. The disease groups were compared separately with the control group in terms of fatty acid composition. The effect of cardiovascular drugs on fatty acid composition was analyzed based on the medication data of participants. 
Pentadecanoic acid, palmitic acid, palmitoleic acid, oleic acid levels, total saturated fatty acids, total monounsaturated fatty acids and delta 6 and delta 9 desaturase activities were found to be higher in the disease groups than control group. Conversely, linoleic acid and docosahexaenoic acid levels, total polyunsaturated fatty acids and Omega 3 Index were lower than the control group. It was also observed that the level differences between the patient and control groups for each fatty acid were not constant. Therefore, it was interpreted that total or grouped fatty acid level expressions alone were not sufficient and the whole composition should be examined. In the analysis of the effects of drugs on fatty acids, it was determined that beta blocker, diuretic and platelet aggregation inhibitor drugs affect fatty acid composition. 
As a result, it was concluded that fatty acid composition changes were associated with coronary artery disease, hypertension and heart failure and cardiovascular drugs could change the fatty acid composition.