Sivas halılarının desen ve renk özelliklerinin incelenerek online katalog hazırlanması
Preparing online catalog by investigating Sivas carpet design patterns and colors
Yazar: HÜLYA KAYNAR
Danışman: PROF. DR. NURAN KAYABAŞI
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı / El Sanatları Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: El halısı = Hand carpet ; Sivas halısı = Sivas carpet ; Tasarım desenleri = Design patterns

Özet:
Somut olmayan kültür mirası içerisinde yer alan halılar el sanatları içerisinde çok önem taşımaktadır. Bu değerlerin korunması ve gelecek nesillere aktarılmasında halıların belgelenmesi ve digital ortama aktarılması gerekmektedir. Sivas ilinde dokunan halıların Türk halıcılığında önemli bir yeri olması burada dokunmuş halıların desen paftalarının tamamlanarak kayıt altına alınarak korunması son derece önem taşımaktadır.
Bu tezde, 19. yüzyıl ve sonrasında şehir merkezinde dokunmaya başlayan ve  "Atölye tipi" olarak adlandırılan ince kalite Sivas halıları incelenmiştir. 19. Yüzyıl sonrası dokunmaya başlanan Sivas halılarına ait bütün desenlerin toplandığı yer olan, Sivas Yarıaçık Ceza ve İnfaz Kurumunda bulunan toplam 89 adet halı desenine ait paftaların taraması yapılarak bilgisayara kaydedilmiştir.  Bu siciller içerisinden seçilen 50 adet halı desenini oluşturan paftalar üzerinde çalışma yapılmış ve desen eksiği olan paftalar tamamlanmıştır.  Ayrıca tarihi Türklerin Anadolu'ya gelmelerine kadar uzanan ve günümüzde ilçelerde dokunmaya devam eden geleneksel Sivas halılarının genel özellikleri ve bugünkü durumu hakkında da bilgiler verilmiştir. 
Sivas Yarıaçık Ceza ve İnfaz Kurumunda bulunan paftalar, ilk olarak scanner yardımıyla  taranarak orijinal halleriyle kayıt altına alınmıştır. Daha sonra bilgisayarda ,Booria Carpet Designer (8.54. versiyon) programı kullanılarak sırasıyla; pafta temizleme, kareli kâğıt görüntüsünü kaldırma, yeniden boyama,  zeminin temizlenmesi, palet rengi düzenleme, ince temizlik işlemi, temizlenen paftaların birleştirilmesi, hesabının yapılması ve desenin raporlanması işlemleri 50 adet sicil  (2990 pafta)'ya tek tek uygulanmıştır. Bu işlem sonucunda desenler tekrar dokunabilir hale getirildikten sonra, kullanılan renk, kalite, ebat (dokuma türü), düğüm tekniği, motif ve desen özellikleri belirlenmiştir. Bu işlem sonucunda 50 adet sicilden desen kataloğu oluşturularak online erişime açılmıştır. Ayrıca, Sivas Yarıaçık Ceza ve İnfaz Kurumu'nda bugüne kadar dokunmuş olan halılara ait bilgileri içeren envanter defterlerinde bulunan 2217 adet halı ile ilgili bilgiler, bilgisayar ortamına aktarılarak, halıların, kalitesi, sicil ve adet sayıları, ebatları, türleri hakkında istatistiki veriler elde edilmiştir.

Abstract:
Carpets placed in intangible cultural heritage is very important in handicrafts. Carpets should be documented and digitized to protect these values and to transfer them to future generations. It is important that preserving and recording the layout patterns of the carpets woven in Sivas because of crucial role of them in Turkish carpets vowing. 
In this thesis, Sivas fine quality carpets, called "workshop type" and begun to weave 19th century and after in city center, was studied.  89 Carpet pattern sheets placed in Sivas semi-open prison where all patterns belongs to Sivas carpets begun to weaved after 19th century is collected, was scanned and recorded to computer.  It was studied on Sheets belong to 50 carpets design patterns and sheets contains missing patterns was completed.  Also it was given information about the general characteristics and current status of traditional Sivas carpets which are still keep weaved in district and who's dating back to when the Turks came to Anatolia 
Firstly, Sheets placed in Sivas semi-open prison scanned and recorded in original state.  After that, Processes such as, sheet cleaning, removing the checkered paper image, repainting, cleaning the background, color palette editing, fine cleaning process, combining cleaned layouts, making the calculation of pattern and reporting design was implemented for 50 design pattern  (2990 sheet) respectively. After design pattern transformed that can be weave as result of these process,  properties of  motifs and design pattern  such as, used color, size(fabric type), knot technique were determined. As result of this process, Catalog includes 50 design pattern was created and opened online access. In addition, Statistical data were obtained about quality, quantity, size, and types of carpets  by  computerizing information about 2217 woven carpets at inventory book placed Sivas semi open prison