Mevlânâ'da benliğin dönüşümü: Sülûk
Transformation of self in mawlana: Suluq
Yazar: OSMAN NURİ KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Din = Religion
Dizin: Rumi = Rumi

Özet:
Bu tezin konusu XIII. Yüzyıl Anadolu'sunda yasayan Mevlânâ CelâleddinRûmî'nin insanın manevî/ruhsal gelisimine iliskin rehberlik ve öngörülerininincelenmesi üzeredir.Tez, bir Giris, Üç bölüm ve Sonuçtan olusmaktadır. Giris bölümünde,çalısmada ele aldığımız konunun Mevlânâ'nın düsüncelerini anlamadaki yeri veönemi üzerinde durularak arastırma konusunun yöntem ve niteliği belirtilmistir.Buna ilaveten giriste özet olarak Mevlânâ'nın hayatına geçirdiği tekâmül evreleriaçısından ana hatlarıyla değinilmistir.Birinci bölümde Mevlânâ'nın sülûk anlayısının doktriner temelleriincelenmistir. Kavramsal çerçevenin belirlendiği bu bölümde Mevlânâ'nın sülûkanlayısının bir benlik dönüsümü olduğu ana fikri yanında Mevlânâ'nın,manevî/ruhsal gelisime iliskin öngörü ve rehberliğinin mahiyeti, esasları, metot vegayesi ile sülûk sürecinde gördüğü baslıca tehlikelerin neler olduğu hususları elealınmıstır.Mevlânâ'ya göre benlik dönüsümü, bir takım davranıs ve eylemlerledesteklenen sülûk süreci sonunda kisinin sahsiyetinin ilahî arketipinde erisebileceğien yüksek merhaleye kadar yükselmesini öngörmektedir. Bu sürecin bir davranısdeğisim süreci olmasına binâen Mevlânâ, insan davranıslarının değisimi üzerindedurmustur. Bununla bağlantılı olarak Mevlânâ düsünceyi, insan eylemlerininyaratıcısı olarak görür. Davranıslarını değistirebilmesi için sâlikin öncelikli olarakbir zihniyet devrimi yasaması gereği üzerinde önemle durur. Bu nedenle çalısmamızınikinci bölümünde Mevlânâ'ya göre manevî yolda ilerleyen sâlikin pratik olarak çesitli?sülûk? uygulamalarına baslamadan önce sahip olması gereken baslıca bilinçunsurları üzerinde durulmustur.Tezimizin üçüncü ve son bölümünde ise manevî tekâmül yolunda ilerleyen birinsan Mevlânâ'ya göre hangi asama ve uygulamalardan geçerek kamil insanolmaktadır ve ruhsal gelisimini tamamlamaktadır, sorusuna cevap verilmeyeçalısılmıstır. Sonuç kısmında çalısmanın özet bir değerlendirmesi sunulmustur.

Abstract:
This paper looks into the guidance and foresights of Mawlana JalaleddinRumi of 13th Century Anatolia on the psychological/spiritual development of man.The paper consists of one Introduction, three Parts and one Conclusion. TheIntroduction dwells on the place and significance of our subject title in understandingthe thoughts of Mawlana, specifying the method and nature of research. In additionto the foregoing, the Introduction summarizes the stages of Mawlana?s life in termsof Maturing (taqamul).Part One studies the doctrinarian foundations of Mawlana?s understanding oftraining (suluq). Establishing the conceptual framework, this part not only providesthe central idea that Mawlana?s understanding of suluq is a transformation of theego, but also seeks to understand the nature, principles, method and purpose ofMawlana?s foresight and guidance on psychological/ spiritual development, and themain perils observed in the process of suluq.According to Mawlana, the process of suluq, as supported by thetransformation of the ego and a series of behaviors and actions, envisages theultimate ascending of one to the highest level possible within the divine archetype ofhis own person. With reference to the idea that this process is a process of behavioralchange, Mawlana dwells on the changing of human behaviors. In connection to this,Mawlana regards thought as the creator of human actions. He emphasizes that atrainee (saliq) must attach priority to the creation of a revolution of mentality in orderto be able to change his behaviors. Thus, second part of this paper elaborates on themain elements of consciousness that a follower of the spiritual path must, accordingto Mawlana, practically have prior to starting with various practices of ?suluq.?The third and the last part of the paper attempts at answering the question asto which stages and practices the follower of the path to psychological maturityundergoes, according to Mawlana, in order to become the Ultimate Man and tocomplete his spiritual development.Conclusion provides an abridged evaluation of the paper