Lateral epikondilitli hastalarda PRP ve ESWT tedavilerinin karşılaştırılması randomize kontrollü çalışma
Comparison of PRP and ESWT treatments in patients with lateral epicondylitis – a randomized controlled study
Yazar: TUĞBA ŞAHBAZ
Danışman: PROF. DR. DEMİRHAN DIRAÇOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Dirsek = Elbow ; Dirsek eklemi = Elbow joint ; ESWT = ESWT ; Tedavi = Treatment ; Tenis dirseği = Tennis elbow ; Trombositten zengin plazma = Platelet rich plasma

Özet:
Amaç: Kronik lateral epikondilitli hastalarda egzersiz, ESWT ve PRP tedavilerinin ağrı,
kavrama kuvveti, fonksiyonel aktiviteler üzerine etkinliğini belirlemek ve tedavilerin
birbirlerine olan üstünlüklerini saptamaktır.
Hastalar ve Yöntem: Prospektif, randomize ve kontrollü olarak planlanan çalışmamıza,
kronik lateral epikondilit tanılı 81 hasta dahil edildi. Hastalar üç gruba randomize edildi. Her
grup her gün toplam 2 set, 3 ay boyunca germe ve eksantrik güçlendirme egzersizleri
tedavisini aldı. Birinci gruba sadece ev egzersizleri verildi. İkinci gruba ev egzersiz
programına ek olarak, haftada 1 kez toplam 3 seans rESWT uygulaması yapılarak takip edildi.
Üçüncü gruba ise egzersiz programına ek olarak 1 seans PRP uygulaması yapıldı. Hastalar
tedavi öncesi (TÖ), tedavi sonrası 1.ay, 2.ay ve tedavi sonrası 3.ay kontrolünde istirahat,
aktivite ve gece ağrı şiddeti VAS (Vizüel Analog Skala) ile, fonksiyonellik Kol, Omuz, El
Sorunları Anketi ve Hasta Bazlı Lateral Epikondilit Değerlendirme Anketi ile, elin kavama
kuvvetti dinamometre, parmak kavrama kuvveri pinçmetre ve ekstansör tendon kalınlığı
ultrasonografik olarak değerlendirldi.
Bulgular: İstirahat, aktivite ve gece VAS değerlerinde TS 3.ay kontrolünde her üç gruptada
istatistiksel açıdan çok ileri düzeyde anlamlı azalma saptandı (p<0,001). Ancak gruplar arası
karşılaştırmada sadece aktivite VAS düzeylerinde PRP+EGZ grubunda EGZ grubuna göre
anlamlı fark saptandı (p=0,003). Kol, Omuz, El Sorunları Anketi değerlerinin TS 3.ay
kontrolünde her üç grupta da istatistiksel açıdan anlamlı iyileşme gözlendi (p<0,001). Gruplar
arasında ise PRP+EGZ grubunun EGZ grubuna göre anlamlı iyileşme göstediği saptandı
(p=0,026). Hasta Bazlı Lateral Epikondilit Değerlendirme Anketi değerlerinin TS 3.ay
kontrolünde her üç gruptada istatistiksel açıdan çok ileri düzeyde anlamlı azalma saptandı
(p<0,001). Ancak gruplar arası karşılaştırmalarda PRP+EGZ grubu hem EGZ hem de
ESWT+EGZ grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzelme göstermiştir. Elin kavrama
kuvveti değerlendirmelerinde her üç gruptada anlamlı düzeyde iyileşme saptanmıştır.
Özellikle dirsek ekstansiyon pozisyonunda ağrısız sıkma gücünde gruplar arası
karşılaştırmalarda PRP+EGZ grubu EGZ grubuna göre anlamlı iyişme gösterirken (p=0,025)
dirsek fleksiyon pozisyonunda PRP+EGZ grubu hem EGZ (p=0,006) hem de ESWT+EGZ
(p=0,013) grubuna göre anlamlı artış göstermiştir. Ultrasonografik olarak yapılan ekstansör
2
tendon kalınlığında TS 3. ay kontrollerinde istatistiksel olarak bir fark saptanamamıştır.
Tedavi sonunda hasta memnuniyet düzeyini belirlemek amacıyla yapılan Roles ve Maudsley
skorlamasında PRP+EGZ grubu istatistiksel olarak EGZ grubuna göre anlamlı olarak daha iyi
saptanmıştır (p=0,028).
Sonuç: Çalışmamızda kronik lateral epikondilit tedavisinde; her üç grupta VAS değerlerinde
düşme, fonksiyonellik anketlerinde düzelme, kavrama kuvvetinde artma gözlemlenmiş olup
olup, üç grup arasındaki değerlendirmelerde PRP+EGZ grubunun birçok değerlenmede
istatistiksel olarak diğer gruplara göre üstünlük göstermiştir. Ancak kronik lateral epikondilit
hastalarında PRP etkinliğini değerlendirmek için uzun dönem takipli çalışmalara ihtiyaç
vardır.

Abstract:
Objective: To determine the efficacy of exercise, ESWT and PRP treatments on pain, grip
strength and functional activities in chronic lateral epicondylitis patients and to determine the
superiority of treatments to each other.
Patients and Methods: Eighty-one patients with chronic lateral epicondylitis were included
in the prospective, randomized and controlled study. Patients were randomized into three
groups. Each group received a total of 2 sets of stretching and eccentric strengthening
exercises for 3 months each day.
The first group was given home exercises. In the second group, in addition to the home
exercise program, one session of rESWT was given once a week for 3 weeks. In the third
group, one session of PRP was performed in addition to the exercise program. Patients were
evaluated prior to the treatment and on post-treatment 1
st, 2nd and 3rd months. Resting,
activity and night pain severity were measured by VAS (Visual Analog Scale), functionality
by Disabilities of Arm, Shoulder and Hand Survey and The Patient-Rated Tennis Elbow
Evaluation, hand grip strength by dynamometer, finger gripping force by pinchmeter and
extensor tendon thickness by ultrasonography.
3
Findings: Statistically significant decrease in resting, activity and night VAS values was
found on post-treatment 3rd month follow-up in all three groups (p <0,001). However, there
was a significant difference in the PRP + exercise group compared to the exercise group only
at the activity VAS levels (p = 0,003). There was a statistically significant increase in the
Disabilities of Arm, Shoulder and Hand Survey values in all three groups on post-treatment
3
rd month follow-up (p <0.001). Among the groups, PRP + exercise group improved
significantly compared to the exercise group (p = 0.026). The Patient-Rated Tennis Elbow
Evaluation values were statistically significantly reduced in all three groups at the posttreatment
3rd month follow-up (p <0.001). However, in the intergroup comparisons, PRP +
exercise group showed statistically significant improvement compared to both exercise and
ESWT + exercise group. Hand grip strength evaluations showed a significant improvement in
all three groups.
In the intergroup comparisons, painless hand grip strength in an elbow extended position
showed a significant improvement in the PRP + exercise group compared to the exercise
group(p=0,025), however, in an elbow flexed position PRP + exercise group showed
significant increase compared to both exercise (p = 0,006) and ESWT + exercise (p = 0,013)
groups. Ultrasonographic common extensor tendon thickness measurements did not show any
statistical difference at the post-treatment 3rd month follow-up. Roles and Maudsley scoring
to determine patient satisfaction level at the end of treatment showed that, PRP + exercise
group was statistically significantly better than the exercise group (p = 0.028).
Conclusion: In our study, in the treatment of chronic lateral epicondylitis; decrease in VAS
values, improvement in functional surveys and increase in grip strength were observed in all
three groups. It was found that the PRP + exercise group was statistically superior to the other
groups in many of the evaluations among the three groups. However, long-term follow-up
studies are needed to evaluate the effectiveness of PRP in patients with chronic lateral
epicondylitis.