Demiryolu mirasının yeniden işlevlendirilmesinde katılımın rolü: İstanbul Bostancı -Pendik banliyö hattı
The role of participation in the re-functioning of the railway heritage: İstanbul Bostanci-Pendik suburban line
Yazar: GAMZE KÖKLÜCE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU BÜKEN CANTİMUR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Endüstriel miras = Industrial herigate ; Halk katılımı = Public participation ; Mimari miras = Architectural heritage ; Toplumsal katılım = Social participation ; Tren istasyonu = Train station ; Yeniden işlevlendirme = Refunctioning

Özet:
Demiryolları, sosyal ilişkiler ve kültürel yapı, çevre ve şehircilik, ekonomi, teknoloji ve politika gibi alanlarda, değişim ve dönüşümü simgeleyen endüstriyel bir gelişim olarak insanlık tarihinde yer almaktadır. Dünya savaşlarında gösterdiği etkin rolün yanı sıra sanayileşme ve kentleşme üzerinde, toplumlar arası ve toplum içi sosyo-kültürel ve bilimsel etkileşimleri artırmada önemli bir role sahiptir.
Ülkemizde Kurtuluş Savaşı sırasında etkin rol alan demiryolu sistemi, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemine ve Cumhuriyetin İlanı sürecine tanıklık etmiştir. Ülkemizin milli anı ve olaylarına şahitlik etmesi ile ortak kültürel mirasımız arasında yer almaktadır. Aynı zamanda halkın kullanımı boyunca bireysel anı ve olaylara yer sahipliği yapmıştır. Toplum ile maddi manevi bağa, tarihi, kültürel, mimari, anısal, anıtsal,  sanatsal, estetik ve endüstriyel değerleri sahip olan demiryolu yapılarının korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasının önemli olduğu düşünülmektedir. 
Çalışma kapsamında incelenecek olan Bostancı-Pendik Banliyö Hattı istasyon yapılarının bir kısmının işlevsiz kaldığı bir kısmının ise özgün işlevleri dışında kullanıldıkları görülmektedir. Yapıların zamanla hasar gördükleri ve özgünlüğünü bozacak değişimlere maruz kaldıkları gözlemlenmiş olup bu değişimde işlevin rolü incelenmiştir. Söz konusu yapıların, sosyo-kültürel, çevresel, ekonomik ve ekolojik sürdürülebilirlik bağlamında korunabilmesi için yapıların kimlik özelliklerine uygun olarak kullanılmalarının ve hayata katılmalarının önemli olduğu düşünülmektedir. Bu sebeple değerlerin kaybolma tehlikesine karşı sürdürülebilir bir koruma yöntemi olarak yeniden işlevlendirme kavramı çalışma içerisinde incelenmektedir. Yeniden işlevlendirme yönteminde, muhtemel kullanıcılar anket aracılığı ile işlev seçimi sürecine dahil edilmiştir. 
Çalışmada çevre ve yapı ölçeğindeki işlev önerisi için Kartal Tren İstasyonu ve çevresi kullanılmıştır. Bu seçimde Kartal Tren İstasyonunun günümüzde tamamen terkedilmiş olması, çevrenin katılıma istekli olması ve istasyon çevresinde yapı ile ilişkilendirilebilecek potansiyelde alan ve aksların bulunması etkili olmuştur.
Bostancı-Pendik Banliyö Hattı ve istasyon yapıları, etkilendikleri çevre ile birlikte demiryolu mirası, yeniden işlevlendirme ve katılım kavramları bağlamında incelenmiş, analiz edilmiş ve değerlendirmeleri yapılmıştır. Çalışmanın sonunda sürdürülebilir korumaya yönelik işlev önerileri geliştirilmiştir.

Abstract:
Railways take place in the history of humanity as an industrial development symbolizing change and transformation in areas such as social relations and cultural structure, environment and urbanism, economy, technology and politics. 
In addition to its active role in the world wars, it has an important role on industrialization and urbanization, increasing socio-cultural and scientific interactions between societies and within society.
The railway and its structures, which took an active role during the War of Independence in our country, witnessed the last period of the Ottoman Empire and the Proclamation of the Republic. It is among our common cultural heritage as it witnesses the national memories and events of our country. It also hosted individual memories and events throughout the public's use. It is thought that it is important to protect the railway structures, which have corporeal and incorporeal bonds with the society, historical, cultural, architectural, memorial, monumental, artistic, aesthetic and industrial values and transfer them to future generations.
It is seen that some of the Bostancı-Pendik Suburban Line station structures that will be examined within the scope of the study are non-functional and some of them are used outside of their original functions. It has been observed that the buildings have been damaged over time and are subject to changes that will impair their authenticity, and the role of function in this change has been examined. It is thought that it is important that the buildings in question are used in accordance with their identity characteristics and that they participate in life in order to protect them in the context of socio-cultural, environmental, economic and ecological sustainability. For this reason, the concept of refunctioning as a sustainable protection method against the danger of loss of values is examined in the study. In the re-functionalization method, prospective users are included in the function selection process through a questionnaire.
In the study, Kartal Train Station and its surroundings were used for the function proposal at the environmental and building scale. The fact that Kartal Train Station is completely abandoned today, the willingness of the environment to participate, and the presence of potential areas and axes around the station that can be associated with the building were effective in this election.
Bostancı-Pendik Suburban Line and station structures were examined, analyzed and evaluated in the context of railway heritage, re-functioning and participation concepts, together with the environment in which they were affected. At the end of the study, functional suggestions for sustainable protection were developed.