İsrail'de din ve siyaset: Haredim ve Gush Emunim örnekleri üzerinden Yahudi köktenci grupların İsrail siyaseti üzerinde etkileri
Religion and politics in Israel: The effects of jewish fundamentalist groups on Israeli politics through the examples of Haredim and Gush Emunim
Yazar: CEMİLENUR TALAY
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇOBAN ÖZTÜRK
Çankaya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
1970'li yıllardan itibaren dünya genelinde etkisini arttıran, dinlerin katı yorumlarına dayanan bir dünya görüşü olarak tanımlanabilen dini köktencilik protestodan şiddet eylemlerine başvurmaya kadar pek çok farklı yöntemlerle siyasi kararları etkileyebilmektedir. Dini köktencilik, siyasi kararları şekillendirme özelliği sayesinde iç siyaset, bölgesel siyaset ve uluslararası ilişkiler gibi alanlarda da etkisini arttıran önemli bir dünya görüşü olarak karşımıza çıkmaktadır. 1970'li yıllarda Orta Doğu'nun genelinde dini köktenci fikirlerin etkisinin arttığı gözlemlenmiş, ancak demokratik bir ülke olma iddiasıyla kurulmuş olan İsrail, genel olarak dini köktenci etkinin dışında görülmüştür. Buna rağmen, kuruluşundan günümüze kadar dini ve seküler değerler arasında denge siyaseti yürütmeye çalışan İsrail, dini köktenci grupların siyasi etkilerinin rahatça gözlemlenebildiği bir ülke olarak ön plana çıkmaktadır. 
İsrail'de etkili olan Yahudi köktenci gruplar seçilmiş halk olduklarına inanmakta ve Filistinliler ile paylaştıkları toprakları Tanrı'nın kendilerine vaat ettiğine inanmaktadırlar. Bu topraklarda büyük İsrail devletinin kurulması gerektiğine inanan Yahudi köktenci gruplar, Mesih'in gelişi ve Yahudi kurtuluşunun sağlanması için Halaka kurallarının uygulandığı dindar bir toplumun oluşturulmasını  
amaçlamaktadırlar. Yahudi Köktenciliğinin bu inançları Yahudi kutsal metinlerine, geleneklerine, sürgün döneminde yaşadıkları deneyimlere ve yine sürgün döneminde gelişen Halaka kurallarına dayanmaktadır. 
İsrail seküler ve demokratik bir devlet olma iddiasında olsa da aynı zamanda kuruluşundan günümüze kadar Yahudi Köktenci grupların etkisi sonucunda dini kimliği güçlenen bir devlet olarak karşımıza çıkmaktadır. İsrail'de yaşayan pek çok farklı etnik ve dini grup bulunmakta ve bu çeşitlilik düşük baraj yüzdesi ile birleştiğinde, İsrail'de kurulan koalisyon hükümetlerinde nispeten az oy alan Yahudi köktenci partilerin etkili olabilmesini sağlayan bir siyasi sistem ortaya çıkmaktadır. Yahudi köktenci gruplar seküler Siyonizm'e karşı yaklaşımlarına göre şekillenen tutumları çerçevesinde farklı şekillerde İsrail siyasetine dahil olmaktadırlar. Siyonizm'e karşı Pragmatik Ortodoksi ve Anti-Siyonizm'i benimseyen gruplar olarak Harediler, dini Siyonizm bakış açısını benimseyen grup olarak ise Gush Emunim ele alınmıştır. 
Tarihsel, sosyolojik ve siyasi perspektiflerden yararlanarak gerçekleştirilen çok boyutlu bir analizle, İsrail'de din ve siyaset ilişkisinin karmaşık yapısı anlaşılmaya çalışılacak, Haredi ve Gush Emunim hareketlerinin birbirine bağlı rolleri incelenerek, Yahudi Köktenci grupların İsrail siyaseti üzerinde etkileri, kazanımları ve İsrail siyasetinde yaşanan dönüşüm açıklanacaktır. Yahudi Köktenci grupların İsrail siyaseti üzerinde etkilerinin incelenmesi, bölgesel ve uluslararası alanda önemli bir aktör olan İsrail'in çok yönlü yapısının daha iyi anlaşılması, uluslararası ilişkilerde inatçı çatışmalardan bir tanesi olan İsrail-Filistin çatışmasının çözülmesi için atılacak olan adımlarda yol gösterici olacaktır.

Abstract:
From the 1970s onwards, religious fundamentalism, defined as a worldview rooted in rigid interpretations of religions, has gained influence worldwide, exerting its impact on political decisions through various methods ranging from protest to violent actions. Owing to its capacity to shape political decisions, religious fundamentalism emerges as a significant worldview that extends its influence beyond domestic politics to encompass regional politics and international relations. While the 1970s witnessed an increase in the prevalence of religious fundamentalist ideas across the Middle East, Israel, established with aspirations of being a democratic nation, was generally perceived as distinct from the realm of religious fundamentalism. Nonetheless, Israel, aiming to strike a balance between religious and secular values since its inception, prominently showcases a nation where the political influence of religious fundamentalist groups can be readily observed.
Prominent Jewish fundamentalist groups in Israel assert themselves as the chosen people and believe that the territories they share with Palestinians were promised to them by God. These groups advocate for the establishment of a Greater Israel state in these lands, aiming to create a devout society adhering to Halakhic rules in pursuit of the arrival of the Messiah and the realization of Jewish salvation. The  
beliefs of Jewish fundamentalism draw upon Jewish sacred texts, traditions, experiences during the exile period and the development of Halakhic rules in that era.
While Israel professes a secular and democratic state identity, it has also evolved into a nation where its religious identity has been strengthened, partly due to the influence of Jewish fundamentalist groups from its inception to the present day. Israel is home to a diverse array of ethnic and religious groups, and this diversity, combined with a low electoral threshold, has led to a political system in which Jewish fundamentalist parties with relatively low electoral support can exert influence within coalition governments. Jewish fundamentalist groups engage with Israeli politics in various ways depending on their stances vis-à-vis secular Zionism. The Haredim are examined as a group that embraces Pragmatic Orthodoxy and anti-Zionism as opposed to Zionism, while Gush Emunim is addressed as a group that adopts a religious Zionist perspective. 
Through a multidimensional analysis drawing from historical, sociological, and political perspectives, this study seeks to unravel the complex nature of the relationship between religion and politics in Israel. Examining the Haredi and Gush Emunim movements' interconnected roles will elucidate the impacts, gains, and transformations brought about by Jewish fundamentalist groups in Israeli politics. Scrutinizing the influences of Jewish fundamentalist groups on Israeli politics will contribute to a better understanding of Israel's multifaceted structure, which plays a significant role regionally and internationally, and will provide insights for guiding steps toward resolving the persistent Israel-Palestine conflict, one of the enduring conflicts in international relations.