Lise öğrencilerinin sosyal medya kullanım tutumları ile yabancılaşma arasındaki ilişkinin incelenmesi; İstanbul ili Eyüpsultan ilçesi örneği
Investıgatıon of the relatıonshıp between hıgh school students' socıal media attıtudes and alıenatıon: Example of Eyüpsultan district of İstanbul
Yazar: ABDULLAH RİFAT TÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal medya = Social media ; Yabancılaşma = Alienation ; İstanbul-Eyüp = İstanbul-Eyüp

Özet:
Sosyal medya günümüz insanının günlük yaşantısının büyük bir bölümünü işgal etmektedir. Sosyal medyanın yoğun bir şekilde kullanılması ise insanın gelişimi ve hayatı açısından birçok zararın ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Bu zararlardan bir tanesi ise yabancılaşmadır. Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin sosyal medya kullanım tutumlarının yabancılaşmaya olan etkisini incelemektir. Araştırmanın örneklemi İstanbul ili Eyüpsultan ilçesinde bulunan toplam 5 ortaöğretim kurumunda öğrenim gören 9., 10. ve 11. sınıf 551 öğrenciden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Medya Tutum Ölçeği ve Dean Yabancılaşma Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma grubundan alınan verilerin analizinde SPSS 25 ve AMOS 22 programları kullanılmıştır. Veriler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu, çoklu doğrusal regresyon, tek faktörlü ANOVA, çoklu karşılaştırma Tukey testi ve bağımsız örneklemler t-testi ile incelenmiştir. Bağımsız değişkenin alt boyut puanlarının yabancılaşma puanlarını yordayıcılığını incelemek için önce Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu analizi yapılmıştır. Analiz sonrasında bağımsız değişkenlerin yabancılaşma puanı ile anlamlı ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Bağımsız değişkenin alt boyut puanlarının yabancılaşma puanlarını yordama gücünü incelemek için ise çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bu analiz sonucunda bağımsız değişkenlerin yabancılaşmanın toplam varyansına katkısı %14 olduğu görülmüştür. Sosyal yetkinlik ve öğretmenlerle ilişki boyutlarının yabancılaşma ile anlamlı ilişkiye sahipken regresyon analizinde yabancılaşmayı yordamadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin okul türlerine göre sosyal medya tutumları arasındaki farka yanıt bulmak amacıyla Tek Faktörlü ANOVA analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda aradaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur. Farkın hangi ortalamalar arasında olduğunu belirlemek için çoklu karşılaştırma testlerinden Tukey testi uygulanmıştır. Analiz sonucunda Anadolu İmam Hatip Lisesinde öğrenim gören öğrencilerin sosyal medya tutum düzeylerinin Anadolu Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve Özel Lise öğrencilerinden anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Öğrencilerin sosyal medyaya her girdiğinde harcadıkları ortalama süreye göre yabancılaşma eğilimlerinin anlamlı farklılaşıp farklılaşmadığı belirlemek için Tek Faktörlü ANOVA analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda her girdiğinde harcadığı süre 5-10 dakika süre olan ile 31-60 arasında ve 121 dakika üzeri olan öğrenciler arasında ve her girdiğinde harcadığı süre 11-30 dakika arasında olan öğrenciler ile 121 dakika ve üzeri olan öğrencilerden anlamlı düzeyde farklılaştığı bulunmuştur. Öğrencilerin sosyal medyada tanık olduğu insanlık dışı (şiddet, istismar vb.) görüntülere verdiği tepki durumuna göre yabancılaşma eğilimleri anlamlı farklılaşıp farklılaşmadıklarına yanıt bulmak amacıyla Tek Faktörlü ANOVA analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Öğrencilerin sosyal medya üyeliği oluşturduktan sonra sosyal çevresindeki değişiklik durumuna göre yabancılaşma düzeyi anlamlı bir biçimde farklılaşıp farklılaşmadıkları sorusuna yanıt bulmak amacıyla Tek Faktörlü ANOVA analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda aradaki farkın anlamlı olmadığı bulunmuştur. Sosyal medyada gerçek ad ile takma ad kullanan öğrencilerin yabancılaşma düzeylerinin anlamlı farklılaşıp farklılaşmadıkları sorusuna yanıt bulmak amacıyla bağımsız örneklemler t-testi yapılmıştır. Analiz sonucunda ortalamalar arasında anlamlı farkın olduğu bulunmuştur. Bulgular alan yazını ışığında tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Lise Öğrencileri, Sosyal Medya Tutumları, Yabancılaşma

Abstract:
Social media occupies much of the daily life of today's people. The intensive use of social media causes many damages in terms of human development and life. One of these damages is alienation. The aim of this study is to investigate effect of the high school students' social media usage attitudes on alienation. The research group of the study consists of 551 students from 9th, 10th and 11th grade studying in 5 secondary schools in Eyüpsultan district of İstanbul. In data collecting Personal Information Form, Social Media Attitude Scale and Dean Alienation Scale were used. IBM SPSS 25 and AMOS 22 was used to analyze the data received from the research groups. The data has been examined through Pearson Moment Multiplication Correlation, Multiple Linear Regression, One Factor ANOVA, Tukey Test and Independent Samples t-Test. Pearson Moments Multiplication Correlation analysis was performed to examine the predictability of the independent dimension's sub-dimension scores on the alienation scores. After the analysis, it was seen that independent variables had a significant relationship with alienation score. Multiple linear regression analysis was performed to examine the predictive value of sub-dimension scores of the independent variable. As a result of this analysis, the contribution of independent variables to total variance of alienation was 14%. While social competence and relation with teachers dimensions had a significant relationship with alienation, in the regression analysis did not predict alienation. One-way ANOVA analysis was conducted to find out the differences between the social media attitudes of the students according to the school types. It was found that the difference was significant. The Tukey test from multiple comparison tests was applied to determine the difference between the averages. As a result of the analysis, it was determined that the social media attitude levels of the students studying at the Anatolian Imam Hatip High School significantly differed from Anatolian High School, Vocational and Technical Anatolian High School and Private High School students. One-way ANOVA analysis was performed to determine whether alienation tendencies significantly differ according to the average time students spend each time they enter social media. As a result of the analysis, a significant difference was found between students who spent 5-10 minutes and students who spent 31-60 and 121 minutes and above. In addition, it was found that the students spent between 11 and 30 minutes were significantly different from the students who spent 121 minutes and above. One-way ANOVA analysis was performed to find out whether alienation tendencies differed significantly according to the reaction of students to inhuman (violence, abuse, etc.) images they witnessed on social media. It was determined that the difference was not significant. One-way ANOVA analysis was performed to find an answer to the question of whether alienation level significantly differed according to changes in the social environment of students after creating social media membership. It was found that the difference was not significant. Independent samples t-test was used to find answers to the question of whether alienation levels of students using real name and alias on social media significantly differ. As a result of the analysis, a significant difference was found between the averages. The findings were discussed in the light of the literature.
Keywords: High School Students, Social Media Attitudes, Alienation