Tükenmişlik ve işe bağlılığın örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisi: Turizm sektöründe bir uygulama
The impact of job involvement and burnout on organizational citizenship behavior: A research in tourism sector
Yazar: LEYLA SEVİM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZNUR AŞAN AZİZOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Turizm = Tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Tükenmişlik = Burnout ; Vatandaşlık = Citizenship ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Günümüzdeki rekabet koşullarında bir örgüt için kaliteli işgücüne sahip olmak, örgüt için aniden değişen koşullara adapte olmayı başarmak ve rekabet halindeki çevrede hayatta kalmak için önemli bir kaynaktır. Örgütlerin sürekli değişen ve gelişen koşullar karşısında başarılı olmaları için, görev tanımlarının da ötesinde, örgütlerin etkililiğine ve verimliliğine katkıda bulunmaya istekli olan çalışanlara ihtiyacı giderek artmaktadır. Bunun için de örgütteki çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı sergileyen, işe bağlılık düzeyleri yüksek ve tükenmişlik seviyeleri düşük olan çalışanlar olması, örgütlerin her bakımdan daha güçlü hale gelmesini sağlayacaktır.Bu çalışmanın amacı, tükenmişlik duygusunun, örgütsel vatandaşlık davranışı, bu davranışın alt boyutları ve işe bağlılık üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bunun yanı sıra, işe bağlılığın, örgütsel vatandaşlık davranışı ve bu davranışın alt boyutları üzerindeki etkileri de araştırılmıştır. Ayrıca, işe bağlılığın tükenmişlik davranışının alt boyutları ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkideki aracı rolü incelenmiştir. Bu çalışmada tüm hipotezlerin yer aldığı bir model önerisinde bulunulmuştur.Bu kapsamda geliştirilen hipotezler, Antalya'daki beş yıldızlı grup ve zincir otel işletmeleri çalışanlarından oluşan 366 adet örneklemden toplanan verilerle test edilmistir. Araştırma verileri, anket yöntemi ile toplanmıştır. İlk olarak, toplanan veriler aracılığıyla, ankette yer alan ifadelerin, değişkenleri ölçme gücünün açıklanabilmesi için, doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Daha sonra modelde yer alan değişkenler arasındaki doğrudan etkilerin test edilebilmesi için doğrusal regresyon, aracı etkilerin test edilebilmesi için üçlü regresyon analizleri uygulanmıstır.Yapılan analizler sonucunda, tükenmişlik davranışının örgütsel vatandaşlık davranışını ve işe bağlılığı olumsuz yönde etkilediği, işe bağlılığın ise örgütsel vatandaşlık davranışını olumlu yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra, işe bağlılığın, örgütsel vatandaşlık davranışı ve tükenmişliğin alt boyutları arasındaki ilişkide bir aracı etkisinin bulunmadığı tespit edilmiştir.Anahtar Sözcükler: Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, İşe Bağlılık, Tükenmişlik

Abstract:
In present days conditions of competition, to have a qualified and productive work force, is considered to be an important source for an organization as it ables the organization to adopt the changes in the environment and therefore survive. In other words, to be successful in the face of continuously developing and changing conditions, organizations increasingly need employees who desire to contribute the effectiveness and productivity of the organization beyond their job descriptions. Therefor, organizational employees who demonstrate organizational citizenship behavior, acquire high degree of job involvement and low degree of burnout, will allow organiztions to become powerful in every respect.The purpose of the current study is to investigate the effects of the sense of burnout on organizational citizenship behavior, the subdimensions of the organizational citizenship behavior and job involvement. As well as, the study is investigating the effect of job involvement on organizational citizenship behavior and on the subdimensions of the behavior. Also the mediating effect of job involvement between the subdimensions of burnout behavior and organizational citizenship behavior has been investigated. In addition to these, a model has been proposed which consists of all the hypothesis of the study.Hypothesis which are developed in this context have been tested with a data which is gathered from a sample of 366 who are working in five star and chain hotels in Antalya. The research data has been gathered through a survey method. First of all, a confirmatory factor analysis has been used to measure the effect of the statements in the survey on the variables. Second, the linear effect between the variables of the model has been tested with linear regression and mediating effects has been tested with triple regression analysis.As a result of the analysis it was found that the syndrome of burnout has negative effect on both organizational citizenship behavior and job involvement whereas job involvement has positive effect on organizational citizenship behavior. As well as no mediating effect of job involvement has been found in the relation between organizational citizenship behavior and the subdimensions of burnout.Key Words: Organizational Citizenship Behavior, Job Involvement, Burnout