Bazı doğa ve kültür mantarı türlerinin biyoaktif özelliklerinin ve radyoaktif element miktarlarının belirlenmesi
Investigion of bioactive properties and radioactive elements contents in nature and culture mushrooms
Yazar: AYŞENUR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SİBEL YILDIZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Mikrobiyoloji = Microbiology ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Antimikrobiyal aktivite = Antimicrobial activity ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Doğal radyoaktivite = Natural radioactivity ; Ham protein = Crude protein ; Kültür mantarları = Mushrooms ; Polifenol = Polyphenol ; Şapkalı mantarlar = Parasol mushroom

Özet:
Bu çalışmada; doğada kendiliğinden yetişen ve kültür ortamında üretilen bazı mantarların biyoaktif özellikleri ve radyoaktivite içerikleri araştırılmıştır. 4 tanesi doğal (Agaricus campestris, Amanita caeserea, Fistulina hepatica, Meripilus giganteus), beş tanesi de kültür ürünü (Agaricus bisporus (4 farklı işletme), Pleurotus ostreatus) olmak üzere toplam 9 adet mantarla çalışılmıştır. Söz konusu mantarlar; kimyasal bileşimleri, protein değerleri, toplam fenolik miktarları, antioksidan-antimikrobiyal aktiviteleri ve içerdikleri radyoaktif elementler bakımından analiz edilmiştir. 
Araştırılan mantarların protein içerikleri % 11 - % 37.71, toplam polifenol miktarları 1.111 ± 0.017 - 3.858±0.130 mg GAE/g, antioksidan aktiviteleri 1.528 ± 0.042 - 9.340 ± 1.069 μmolFeSO4.7H2O/g aralığında bulunmuştur.  Agaricus campestris mantarı Klebsiella pneumoniae bakterisine karşı inhibitör etki göstermiştir. Mantarlardaki radyoaktivite konsantrasyon ortalamaları 238U, 232Th, 40K ve 137Cs için sırasıyla 20.79 ± 1.4, 6.8 ± 0.5, 494.4 ± 19.8,  31.1 ± 1.8 Bq/kg, yetişme yerlerinin radyoaktivite konsantrasyon ortalamaları ise 238U, 232Th, 40K ve 137Cs için sırasıyla 33.1 ± 1.6, 16.3 ± 0.6, 128.3 ± 5.4, 13.5 ± 0.7 Bq/kg'dir. Alınan efektif doz ortalaması 33.6 μSv/y olup, bu değer dünya ortalamasının altındadır. Bulunduğu yörede oduna arız olan, halk arasında zehirli zannedilen oysa yenebilen hatta tıbbi özelliği olduğu anlaşılan Fistulina hepatica mantarı dikkat çekmiştir.

Abstract:
In this study, bioactive properties and radioactive reserves in wild and cultivated mushrooms was investigated. 4 of them are wild (Agaricus campestris, Amanita caeserea, Fistulina hepatica, Meripilus giganteus), five of them cultivated (Agaricus bisporus (4 different firm), Pleurotus ostreatus); total of 9 mushrooms was studied. Chemical compositions, protein values, total phenolic amounts, antioxidant-antimicrobial activities and radioactive elements they contain have been analyzed. 
Investigated fungi protein content range of 11 % to % 37.71, total polyphenols amounts 1.111 ± 0.017 - 3.858 ± 0.130 mgGAE/g, antioxidant activities 1.528 ± 0.042 - 9.340 ± 1.069 μmolFeSO.7H2O/g was determined. Agaricus campestris inhibited Klebsiella pneumoniae bacteria. Radioactivity concentration averages of mushrooms for 238U, 232Th, 40K ve 137Cs are 20.79 ± 1.4, 6.8 ± 0.5, 494.4 ± 19.8,  31.1 ± 1.8 Bq/kg, radioactivity concentration avareges of habitats for 238U, 232Th, 40K ve 137Cs are 33.1 ± 1.6, 16.3 ± 0.6, 128.3 ± 5.4, 13.5 ± 0.7 Bq/kg, respectively. The average effective dose is 33.6 μSv/y and this value is below the world average. Fistulina hepatica which known as poisonous in current location whereas it is edible, medical even drew attention.