Türkiye'de popüler çocuk dergilerinde egemen söylemlerin kuruluşu
The construction of discourses dominant in popular children magazines in Turkey
Yazar: NURULLAH TERKAN
Danışman: PROF. DR. ESER KÖKER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dergiler = Magazines ; Egemenlik = Sovereignty ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Çocuk dergileri = Child magazines ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de 1945'ten 2000'lere kadarki tarihsel aralıkta çocuk dergileri üzerinden çocukluğun görünümlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, dergilerdeki çocukluk figürleri ve çocuğun konumu belirlenirken, çocukluğun üretilişi ve süreç içerisindeki değişimine odaklanılmıştır.İncelenen dergilerde, Cumhuriyetin kuruluş yıllarında ?milli nesil? yaratma anlayışla kurulan ?Türk çocuğu? imgesinin, Türk siyasal/toplumsal hayatında büyük dönüşümün yaşandığı kabul edilen 1945 sonrasında da üretildiği ve giderek ?Müslüman çocuk? imgesinin Türk çocuğuna eklemlendiği açığa çıkmaktadır. Dergilerde, rejimin temel basamağı olarak görülen aile; cinsiyetçi anlayışı da içeren çekirdek aile formuyla korunurken, aile ve okul `yuva' paydasında birleştirilerek, toplumun geleceği çocuğun biçimlendiği alanlar olarak gözükmektedir. Bununla beraber 1940'lardan itibaren II. Dünya Savaşı dolayısıyla yaşanan ekonomik zorlukların yarattığı yoksulluk içerisinde; elindekiyle idare eden, tasarruf yapan, çalışarak aileye katkı sağlayan çocuk ön plana çıkarken, 1980'ler sonrası; daha çok tüketimle ilişkilendirilerek odağa alınan, oyun/oyuncak sanayinin ve yeni iletişim teknolojilerinin gelişimine bağlı olarak eve kapanan çocuk belirginleşmiştir.

Abstract:
This study aims to determine the outlooks of childhood via children?s magazines published in Turkey within a time period from 1945 up to 2000s. While identifying the figures of childhood and the position of the child in the magazines, it focuses on the reproduction of childhood and its transformation within the process.An examination of the magazines reveals that the image of the ?Turkish child,? which was created with a view to creating a ?national generation? during the time of the establishment of the Republic, was actually produced after 1945, a period in which it is believed occurred a great transformation in the Turkish socio-political life, and that the image of the ?Muslim child? was gradually attached to the Turkish child. In the magazines, as family is preserved and safeguarded as the fundamental phase of the regime in the form of a nuclear family with a sexist approach, family and school, which are the places where the child as the future of the society is molded, are combined in the notion of a ?nursery.? A picture of childhood represented in the magazines from 1940s onward portrays a child who makes do, makes savings, and contributes to the family by working a job during the years of poverty caused by the dire economic situations due to the World War II. However, this child gets focused on through being associated more with consumerism after the 1980s and appears to be confined to home depending on the developments in the game/toy industry and new media technologies.