Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi sağlık çalışanlarının hepatit B enfeksiyonu hakkındaki farkındalığı, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the awareness, attitudes and behaviors of health professionals of Ordu University Education and Research Hospital about hepatitis b infection
Yazar: UMUT DAY
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR ENGİNYURT
Ordu Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Davranış = Behavior ; Farkındalık = Awareness ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Ordu = Ordu ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı Hepatit B taşıyıcıları ve diğer sağlık çalışanlarında Hepatit B enfeksiyonu hakkında farkındalık oluşturmak, yanlış bilinenleri düzeltmek, bulaş yollarından korunmayı öğretmek, aşılanma konusunda bilinç oluşturmaktır. Çalışmamız Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan sağlık çalışanlarının Hepatit B enfeksiyonu prevalansı, Hepatit B hakkında farkındalıkları, tutum ve davranışlarını ortaya koymak üzere hazırlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 01.12.2021-01.06.2022 tarihleri arasında Sağlık  Bakanlığı Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde gerçekleştirildi. Çalışma hastanedeki sağlık çalışanları ile yürütüldü. Çalışmaya katılmayı kabul eden 210 sağlık çalışanına gönüllü onam formu imzalatıldı. Katılımcıların sosyodemografik verileri kaydedilerek Hepatit B enfeksiyonu hakkında 42 soruluk bir anket uygulandı.
Bulgular: Ordu Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan sağlık çalışanlarının Hepatit B hakkındaki genel bilgi düzeyi ortalaması 10 sorudan 7,5 olarak hesaplandı. En çok "HBV enfeksiyonu bulaşıcı bir hastalıktır." önermesi %95,2 oranla doğru bilinirken, en az "HbsAg pozitif hastalar aşılanmazlar." önermesi %45,2 oranla doğru bilindi. Bulaş yolları incelendiğinde kan nakli ile bulaşın büyük bir çoğunlukça bilindiği tespit edildi ve kişisel bakım araçlarını ortak kullanmayla, cinsel temasla, kulak deldirmeyle bulaş olması , el sıkışma ile bulaş olmaması seçenekleri sıklıkla doğru bilindi. En çok yanlış bilinen "Hepatit B'li annenin bebeğini emzirmesiyle bulaşabilir." önermesini çalışanların %39,5'i doğru bildi. Ayrıca bireylerin %39,5'si hastayla aynı kaptan yemek yemekle, %30'u öksürme-hapşırmayla hepatit B'nin bulaşabileceği gibi yanlış bilgilere sahipti. Korunma ve tedavi konusunda aşısız veya riskli durumdaki bireylerin sağlık merkezine başvurması gerektiği, kondom kullanımının bulaşı azalttığı çoğunlukla doğru bilindi. "Aşı ile koruculuk sağlandıysa bu ömür boyu devam eder." önermesi %51 oranında yanlış bilindi. "Hepatit B aşısı tek doz yapılsa yeterlidir." önermesi %26,2 yanlış bilindi. Buradan hareketle katılımcıların aşı konusunda yetersiz bilgiye sahip oldukları sonucuna varıldı. Kadın çalışanların korunma ve tedavi bilgi puanı erkeklerden anlamlı şekilde fazlayken, doktorların ve hemşirelerin genel bilgi, korunma-tedavi ve bulaş yolları hakkındaki bilgi düzeyleri anlamlı olarak diğer çalışanlara göre yüksek bulunmuştur. Yine aile öyküsü olanlarda bilgi düzeyleri ve aşılanma oranları anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Çalışanların Hepatit B hakkındaki bilgilerini yeterli görme oranlarında ve kendini risk grubunda görme açısından ameliyathane veya doğumhanede çalışanlar %100 ile ilk sırayı almışlardır. Katılımcıların %96,7'sinin hepatit B hakkında bilgisinin olduğu, %81'inin bilgiyi sağlık personelinden öğrendiği, %60'ının hepatit B bilgisinin yeterli olduğunu düşündüğü, %60,5'inin hepatit B açısından kendisini risk grubunda gördüğü, %83,3'ünün hepatit B yönünden serolojik test yaptırdığı, %81,9'unun hepatit B aşısı yaptırdığı, %37,6'sının 3 doz aşı yaptırdığı, %55,2'sinin aşı sonrası antikor titresi ölçtürme işlemi yaptırdığı bulunmuştur.
Sonuç: Sağlık çalışanlarının Hepatit B açısından eksik bilgileri olduğu ve azımsanamayacak bir kısmının aşılanmamış olduğu görülmüştür. Özellikle doktorlar ve hemşireler haricindeki sağlık çalışanlarının Hepatit B hakkında detaylı eğitime tabi tutulması ve gerekli farkındalığın sağlanması gerekmektedir. Hepatit B taşıyıcılarının bilinçlenmesi, bulaş yollarının, korunma ve tedavi yöntemlerinin iyi öğrenilmesi, bütün personelin aşılanması Hepatit B taşıyıcılığı prevalansının azalmasına katkı sağlayacaktır. Bunun için hastane içi eğitim programlarının revize edilmesi ve hizmet içi eğitimlerin artırılması yararlı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Hepatit B, Sağlık çalışanları, Bilgi düzeyi, Farkındalık, Tutum, Aşılanma

Abstract:
Aim: The aim of our study is to raise awareness about Hepatitis B infection in hepatitis B carriers and other healthcare workers, to correct the misconceptions, to teach prevention from transmission routes, to raise awareness about vaccination. Our study was prepared to reveal the prevalence of hepatitis B infection, awareness, attitudes and behaviors of healthcare professionals working at Ordu University Training and Research Hospital.
Material and Method: This study was carried out at the Ministry of Health Ordu University Training and Research Hospital between 01.12.2021 and 01.06.2022. The study was carried out with healthcare workers in the hospital. Voluntary consent forms were signed by 210 healthcare professionals who agreed to participate in the study. The sociodemographic data of the participants were recorded and a 42-question questionnaire was applied about hepatitis B infection.
Results: The average level of general knowledge about Hepatitis B of the healthcare professionals working at Ordu University Training and Research Hospital was calculated as 7.5 out of 10 questions. Most "HBV infection is a contagious disease." While the proposition is known to be correct with a rate of 95.2%, at least "HbsAg positive patients are not vaccinated." proposition was accepted as correct with a rate of 45.2%. When the transmission routes were examined, it was determined that the transmission by blood transfusion was mostly known, and the options of not being transmitted by sharing personal care tools, sexual contact, ear piercing, and not being transmitted by handshaking were often correctly known. The most misunderstood "Hepatitis B can be transmitted by breastfeeding the baby of the mother." 39.5% of the employees got the proposition correct. In addition, 39.5% of the individuals had false information that hepatitis B could be transmitted by eating from the same container as the patient, and 30% by coughing-sneezing. It was mostly true that individuals who are unvaccinated or at risk for prevention and treatment should apply to a health center, and that condom use reduces transmission. "If protection is provided with vaccination, this will continue for life." proposition was misunderstood by 51%. "A single dose of hepatitis B vaccine is sufficient." proposition was misunderstood by 26.2%. From this point of view, it was concluded that the participants had insufficient knowledge about the vaccine. While the prevention and treatment knowledge points of female employees were significantly higher than men, the knowledge levels of doctors and nurses about general knowledge, prevention-treatment and transmission routes were found to be significantly higher than other employees. Again, knowledge levels and vaccination rates were found to be significantly higher in those with a family history. Those working in the operating room or delivery room took the first place with 100% in terms of the rate of employees seeing their knowledge about Hepatitis B as sufficient and seeing themselves in the risk group. 96.7% of the participants had knowledge about hepatitis B, 81% learned the information from health personnel, 60% thought that hepatitis B knowledge was sufficient, 60.5% saw themselves in the risk group for hepatitis B, 83%, It was found that 3 of them had serological test for hepatitis B, 81.9% had hepatitis B vaccine, 37.6% had 3 doses of vaccine, 55.2% had their antibody titer measured after vaccination.
Conclusion: It has been observed that healthcare workers have incomplete information about Hepatitis B and a substantial part of them are not vaccinated. In particular, health workers, except doctors and nurses, should be given detailed training on Hepatitis B and necessary awareness should be provided. Awareness of hepatitis B carriers, good knowledge of transmission routes, prevention and treatment methods, and vaccination of all personnel will contribute to the reduction of hepatitis B carrier prevalence. For this, it would be beneficial to revise in-hospital training programs and increase in-service training.
Key words: Hepatitis B, Health worker, Level of knowledge, Awareness, Attitude, Vaccination