Laparoskopik kolesistektomi sonrası pranayama ve derin nefes egzersizlerinin omuz ağrısı ve uyku kalitesine etkisi
The effect of pranayama and deep breathing exercises on shoulder pain and sleep quality after laparoscopic cholecystectomy
Yazar: ELİF KURT
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL YAYLA
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Laparoskopi = Laparoscopy ; Nefes egzersizleri = Breathing exercises ; Omuz ağrısı = Shoulder pain ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yoga = Yoga

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, laparoskopik kolesistektomi sonrası hastalara uygulanan pranayama ve derin nefes egzersizlerinin omuz ağrısı ve uyku kalitesine etkisini belirlemektir.
Materyal ve Metot: Araştırma, Mart 2023-Haziran 2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Klinikleri'nde yürütüldü. Araştırma, ön test- son test kontrol gruplu randomize kontrollü deneysel araştırma modeli kullanılarak yapıldı. Araştırmaya 66 hasta (22 pranayama, 22 derin nefes ve 22 kontrol) dahil edildi. Araştırma verilerinin toplanmasında "Hasta Tanıtım Formu", "Vizüel Analog Skalası" ve "Richard-Campbell Uyku Ölçeği" kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Ki-kare, LSD, Mann-Whitney U testi, Bağımlı gruplarda Varyans Analizi, Friedman testi ve Cronbach Alpha Güvenirlik Katsayısı kullanıldı.
 
Bulgular: Araştırmada ameliyat öncesi ağrı ve uyku puan ortalamasının üç grupta benzer olduğu görüldü (p> 0.05). Ameliyat sonrası 6., 12., 24. saat ve taburculukta egzersiz sonrası ağrı puan ortalamalarının pranayama ve derin nefes grubunda kontrol grubuna göre daha düşük olduğu bulundu (p<0.05). Ameliyat sonrası ağrının azaltılmasında derin nefes egzersizlerinin pranayama nefes egzersizlerine göre daha etkili olduğu bulundu.  Uyku puanları açısından ise pranayama ve derin nefes grubunun uyku puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu bulundu (p<0.05).

Sonuç: Laparoskopik kolesistektomi sonrası pranayama ve derin nefes egzersizlerinin omuz ağrısını azalttığı ve uyku kalitesini olumlu etkilediği sonucuna varıldı. Bu sonuçlar doğrultusunda ameliyat sonrası kliniklerde pranayama ve derin nefes egzersizlerinin uygulanması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Laparoskopik kolesistektomi, nefes egzersizleri, omuz ağrısı, Pranayama, uyku kalitesi, yoga

Abstract:
Aim: This study explores the impact of pranayama and deep breathing exercises on alleviating shoulder pain and improving sleep quality following laparoscopic cholecystectomy.
Materials and Methodology: This study was conducted in the General Surgery Clinics of the University of Health Sciences, Van Education and Research Hospital between March 2023 and March of 2024. Utilizing a pre-test and post-test control group randomized controlled experimental design, we recruited a cohort of 66 patients (22 pranayama, 22 deep breathing, and 22 control) to participate in our study to ensure that it was indeed representative. Data for the study were collected using a Patient Identification Form, Visual Pain Scale, and the Richard-Campbell Sleep Questionnaire (RCSQ). In evaluating the data; number, percentage, mean, standard deviation, Chi-square, LSD, Mann-Whitney U test, Analysis of Variance in Dependent Groups, Friedman test and Cronbach Alpha Reliability Coefficient records were used.

 Results: In the study, preoperative shoulder pain and sleep scores were similar in the three groups (p>0.05). It was found that the post-exercise shoulder pain scores were lower in the pranayama and deep breathing group compared to the control group at the 6th, 12th, 24th hour after surgery and at discharge (p<0.05), and the mean sleep scores of the pranayama and deep breathing group were higher than the control group (p<0.05). 

Conclusion: The study concluded that engaging in pranayama and deep breathing exercises following laparoscopic cholecystectomy effectively alleviated shoulder pain and enhanced sleep quality. Based on these findings, we recommend that pranayama breathing techniques and deep breathing exercises be integrated into postoperative clinics.

Keywords: Breathing exercises, laparoscopic cholecystectomy, pranayama, shoulder pain, sleep quality, yoga