Türkiye'de 27 Mayıs 1960 Darbesi'nin ve 12 Mart 1971 Muhtırası'nın ortaokul sosyal bilgiler dersine etkisi
The effect of the May 27, 1960 Coup and the memorial of March 12, 1971 in Turkey on secondary school social studies course
Yazar: SONGÜL COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. ALPASLAN ÖZTÜRKCİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Eğitim, bireylerin yetişmesi ve gelişmesi için geçmişten günümüze kadar vazgeçilmez bir unsur olarak kabul edilmiştir. Öncelikle ailede başlayan eğitim daha sonra okul ortamında devam etmektedir. Sosyal Bilgiler de bu eğitimin bir parçasını oluşturmaktadır. Diğer derslere oranla Sosyal Bilgiler dersi, kültürel özellikler ile maddi ve manevi değerlerin benimsetilmesi, vatandaşlık bilincinin yeni nesle aktarılması gibi nedenlerden ötürü devletler tarafından daha fazla önemsenebilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'nde 1. Dünya Savaşı'nın yaşandığı yıllar ve sonrası, toplum yapısında meydana gelen sosyal bozukluklara çözüm bulmak ve vatandaşlık bilinci oluşturmak  için 20.yüzyılda gelişme gösteren bir derstir. ABD'de meydana gelen; sosyal, siyasal, kültürel ve ekonomik alanlarda büyük dönüşüm beraberinde toplumu da etkilemiştir. Bu değişimler sonucunda toplumu etkileyen milliyetçilik, sanayi ve şehirleşme, kentlere göç, çarpık kentleşme, güvenlik problemi gibi ortaya çıkan sorunlara çözüm bulmak amacıyla Sosyal Bilgilerin gelişimi de hız kazanmıştır. Bu nedenlerden dolayı sosyal bilgiler dersi ilk kez 1916'da ABD'de gelişme göstermiştir. Sosyal Bilgiler, hem dünyada hem de Türkiye'de yaşanan önemli olaylardan direkt etkilenebilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de 27 Mayıs 1960 Darbesi'nin ve 12 Mart 1971 Muhtırası'nın ortaokul Sosyal Bilgiler dersine etkisi araştırılmıştır. 1948 İlkokul Programı'nda Yurttaşlık Bilgisi, Coğrafya ve Tarih olarak okutulan bu dersler 27 Mayıs 1960 Darbesi'nden sonra 1962 İlkokul Programı'yla birlikte Toplum ve Ülke İncelemeleri adını almıştır. Akabinde 1968 İlkokul Programı'yla dersin adı Sosyal Bilgiler olarak değiştirilmiştir. 1971-1973 yılları arasında ise ortaokul kademesinde de okutulmaya başlanmıştır. Araştırma çalışmasında nitel yöntemlerden olan doküman analizi kullanılmıştır. Yararlanılan kaynaklar ise şunlardır; Tebliğler Dergisi, hükümet programları, eğitim programları, kararname ve yönergeler ile Eğitim Şûraları. Bunun yanında bu konu ile ilgili tez, makale, dergi ve kitaplardan incelemeler yapılmıştır.  

Anahtar Kelimeler: 27 mayıs 1960 darbesi, sosyal bilgiler, eğitim, 12 mart 1971 muhtırası, ortaokul.

Abstract:
Education has been accepted as an indispensable element for the growth and development of individuals from past to present. Education starts first in the family and then continues in the school environment. Social Studies also forms a part of this education. Compared to other courses, Social Studies course can be given more importance by states due to reasons such as the adoption of cultural characteristics, material and spiritual values, and transferring citizenship awareness to the new generation. The social, economic, cultural, political and social changes and transformations that took place in the USA also affected the society and its structure. As a result of these changes, problems such as security problems, unplanned urbanization, migration and nationalism have emerged. This process has a large share in the emergence of Social Studies as a course. The Social Studies Committee, a committee in the field of education in the USA, accepted the teaching of Social Studies for the first time in 1916. Social Studies can be directly affected by important events both in the world and in Turkey. In this study, the effects of the 27 May 1960 Coup and the 12 March 1971 Memorandum on the secondary school Social Studies course in Turkey were investigated. These courses, which were taught as Civics, Geography and History in the 1948 Primary School Curriculum, were named Society and Country Studies with the 1962 Primary School Curriculum after the 27 May 1960 Coup. Subsequently, the name of the course was changed to Social Studies with the 1968 Primary School Program. Between 1971 and 1973, it started to be taught at the secondary school level. Social Studies course, which is important in raising citizenship awareness, has become important in primary and secondary school levels, especially as a result of the 1960 Coup and the 1971 Memorandum. Document analysis, one of the qualitative methods, was used in the research study. The sources used are as follows: Journal of Announcements, government programs, educational programs, decrees and directives and Education Councils. In addition, analyzes were made from theses, articles, magazines and books on this subject.

Key Words: social studies, education, 27 May 1960 coup, 12 March 1971 memorandum, secondary school.