Bir eğitim ve araştırma hastanesinde görev yapan kadın sağlık çalışanlarının human papillomavirus (HPV) ve HPV aşısı hakkındaki bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge and attitudes of female healthcare workers in a training and research hospital about human papillomavirus (HPV) and HPV vaccine
Yazar: SEREN ERMİŞ GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. ZUHAL AYDAN SAĞLAM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Eğitim ve araştırma hastaneleri = Training and research hospitals ; Kadınlar = Women ; Papillom = Papilloma ; Papillomavirüs aşıları = Papillomavirus vaccines ; Papillomavirüsler = Papillomaviridae ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Human papillomavirüs (HPV) enfeksiyonu dünya genelinde en sık
cinsel yolla bulaşan hastalıktır. HPV'nin yol açtığı serviks kanseri ise kadınlarda en
sık görülen 3., en sık ölüme yol açan 4. kanserdir. Tarama programları ve HPV aşısı
sayesinde serviks kanseri günümüzde önlenebilir bir hastalıktır. Sağlık sunucularının
bilgi ve tutumu, toplumlarda aşılanma davranışı üzerinde önemli rol oynamaktadır.
Çalışmamızda kadın sağlık çalışanlarının HPV enfeksiyonu ve HPV aşısı hakkındaki
bilgi ve tutumlarını etkileyen faktörleri araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evreni İstanbul Eğitim ve Araştırma
Hastanesi'nde görev yapmakta olan kadın hekim, hemşire ve ebelerden oluşmaktadır.
Araştırmamız bir vaka-kontrol çalışmasıdır. HPV enfeksiyonu ile günlük pratiğinde
sık karşılaşan kadın hastalıkları ve doğum, dermatoloji, enfeksiyon hastalıkları ve
aile hekimliği branşlarında görev yapan kadın sağlık çalışanları vaka grubunu
oluşturmaktadır. Diğer dahili, temel ve cerrahi branşlarda çalışan kadın sağlık
çalışanları ise kontrol grubu olarak değerlendirilmiştir. Gönüllü olduğunu beyan eden
katılımcılara online anket yoluyla sosyodemografik verileri, HPV enfeksiyonu ve
HPV aşısı hakkındaki bilgileri ve aşıya karşı tutumlarıyla ilgili sorular yöneltilmiştir.
Bilgi düzeyi ve tutumlarını etkileyen faktörlerle ilgili çoklu analizler ve
karşılaştırmalar yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS v.21 programı kullanılmıştır.
İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza toplam 245 kadın sağlık çalışanı katıldı.
Katılımcıların 141'i (%57,5) doktor, 93'ü (%38) hemşire, 11'i (%4,5) ebe idi. Vaka
grubu; 64'ü (%71,1) doktor, 16'sı (%17,8) hemşire, 10'u (%11,1) ebe olmak üzere
90 kişiden oluşuyordu. Kontrol grubunda ise 77 (%49,7) doktor, 77 (%49,7) hemşire,
1 (%0,6) ebe olmak üzere toplam 155 kişi bulunuyordu. Medyan yaş vaka grubunda
(min.23-maks.51) ve kontrol grubunda (21-59) 28'di (p>0,05). Medyan görev süresi
vaka grubunda 2,5 yıl (0-22), kontrol grubunda 3 yıldı (1-33) (p<0,05).
Katılımcıların %90,2'si HPV hakkında, ve bunların da %87,2'si HPV aşısı hakkında
bilgi sahibiydi. 25 bilgi sorusunun tamamına cevap veren 191 kişi içerisinde medyan
doğru sayısı vaka grubunda 20 (4-25), kontrol grubunda ise 18'di (8-23) (p<0,05).

11

Mesleklere göre incelediğimizde ise doktorlar (19,8±2,9) en çok doğru cevap veren
gruptu (p<0,05). Yaş ve görev süreleri ile HPV bilgi düzeyi arasında ilişki
saptanmadı (p>0,05). Vaka grubunun %17'si, kontrol grubunun %17,5'i HPV aşısı
yaptırmıştı (p>0,05). Vaka ve kontrol gruplarının aşı yaptırma niyetlerinde farklılık
izlenmedi (p>0,05). Her iki grup da en çok aşının pahalı olması nedeniyle aşı
yaptırmıyordu (p>0,05). Kız ve erkek çocuklara HPV aşısı yapılması vaka ve
kontrol gruplarında benzer şekilde onay aldı (p>0,05). Her iki grup da kız çocuklarını
aşılamak konusunda daha istekliydi. Kız ve erkek çocukların aşılanmasında en büyük
engeller yan etkilerle ilgili endişeler, aşının gereksiz bulunması ve aşı programında
bulunmamasıydı.
Sonuç: HPV ve HPV aşısı hakkındaki bilgi düzeyi ilgili branşlarda daha
yüksek saptanmakla birlikte yeterli düzeyde değildir. HPV enfeksiyonu ve serviks
kanseri farkındalığı tüm gruplarda yetersiz düzeydedir. Bu durum toplumda HPV
aşısının yaygınlaşmasının önündeki en büyük engeldir. Sağlık çalışanlarına bu
konuda daha fazla eğitim verilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Bilgi, human papillomavirüs, HPV aşısı, sağlık çalışanı,
tutum

Abstract:
Aim: Human papillomavirus (HPV) infection is the most common sexually
transmitted disease worldwide. Cervical cancer caused by HPV is the third most
common cancer in women and the fourth most common cancer that causes death.
Thanks to screening programs and HPV vaccine, cervical cancer is a preventable
disease today. The knowledge and attitude of healthcare providers play an important
role on vaccination behavior in societies. In our study, we aimed to investigate the
factors that affect the knowledge and attitudes of women healthcare professionals
about HPV infection and HPV vaccine.
Materials and Methods: The universe of the research consists of female
physicians, nurses and midwives working in Istanbul Research and Training
Hospital. Our research is a case-control study. The group of women healthcare
workers working in the branches of gynecology and obstetrics, dermatology,
infectious diseases and family medicine, which frequently encounter HPV infection
in their daily practice. Female healthcare professionals working in other internal,
basic and surgical branches were considered as control groups. Participants who
declared that they are volunteers were asked through socio-demographic data,
information about HPV infection and HPV vaccine and their attitudes towards the
vaccine through an online questionnaire. Multiple analyzes and comparisons have
been made about the factors affecting their knowledge and attitudes. SPSS v.21
program was used to analyze the data. Statistical significance was accepted as
p<0.05.
Results: A total of 245 female healthcare professionals participated in our
study. 141 (57.5%) of the participants were doctors, 93 (38%) were nurses and 11
(4.5%) were midwives. Case group; it consisted of 90 people, 64 (71.1%) doctors, 16

13

(17.8%) nurses and 10 (11.1%) midwives. In the control group, there were 155
people, 77 (49.7%) doctors, 77 (49.7%) nurses and 1 (0.6%) midwife. Median age
was 28 in the case group (min.23-max.51) and in the control group (21-59) (p>0.05).
Median term of office was 2.5 years (0-22) in the case group and 3 years in the
control group (1-33) (p<0.05). 90.2% of the participants knew about HPV and 87.2%
of them knew about HPV vaccine. Of the 191 people who answered all of the 25
information questions, the median correct answer count was 20 (4-25) in the case
group and 18 (8-23) in the control group (p<0.05). When examined according to
professions, doctors (19.8 ± 2.9) were the most correct answer group (p<0.05). No
relation was found between age and term of office and HPV knowledge level
(p>0.05). 17% of the case group and 17.5% of the control group had HPV vaccine
(p>0.05). There was no difference in the intentions of the case and control groups to
have vaccination (p>0.05). The most common reason for both groups not being
vaccinated was that the vaccine was expensive (p>0.05). HPV vaccination for their
daughters and sons received similar approval in the case and control groups (p>0.05).
Both groups were more eager to vaccinate their daughters. The biggest obstacles to
vaccination for their children were concerns about side effects, thought that the
vaccine is unnecessary and absence in the national vaccination program.
Conclusion: Knowledge level about HPV and HPV vaccine is higher in
related branches, but it is not sufficient. HPV infections and cervical cancer
awareness are insufficient in all groups. This is the biggest obstacle to the
widespread use of HPV vaccine in the community. More training should be provided
to healthcare professionals on this issue.
Keywords: Attitude, healthcare worker, human papillomavirus, HPV
vaccine, knowledge