Ergenlerde nomofobi ve sosyal medya bağımlılığının; psikiyatrik semptomlar, benlik saygısı, algılanan ebeveyn tutumu ile ilişkisi
The relationship of nomophobia and social media addiction with psychiatric symptoms, self-esteem, and perceived parental attitudes in adolescents
Yazar: SEÇİL KULTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA COŞKUN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Dijital cihazların günlük yaşamdaki kullanım oranları ve etkilerinin artması teknolojik bağımlılıkları da gündeme getirmiştir. Gençler, teknolojinin etkilerine en duyarlı grup olarak kabul edilir ve teknolojik bağımlılıkların çeşitli fizyolojik ve psikolojik sağlık sorunlarına yol açabileceği ifade edilmektedir. Nomofobi ve sosyal medya bağımlılığı da gençler arasında giderek önemi artan teknolojik bağımlılık çeşitleridir. Çalışmamızın amacı toplum örnekleminde ergenlerde nomofobi ve sosyal medya bağımlılığını tanımlamak; psikiyatrik semptomlar, benlik saygısı ve algılanan ebeveyn tutumu ile ilişkisini araştırmaktır.

Yöntem: Çalışmamıza lise düzeyinde okullarda öğrenim gören 13-18 yaş aralığında 500 genç dahil edilmiştir. Bütün örnekleme Sosyodemografik Veri Formu, Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Y Çocuk Formu, Conners-Wells Ergen Öz Bildirim Ölçeği-Kısa Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Nomofobi Ölçeği, Ergenler İçin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Formu, Anne Baba Tutum Ölçeği uygulanmıştır.

Bulgular: Örneklemin %1,2'sinde nomofobi olmadığı, %42,2'sinin hafif şiddette nomofobiye sahip olduğu, %47,8'inin orta şiddette nomofobiye sahip olduğu, %8,8'inin aşırı düzeyde nomofobiye sahip olduğu saptanmıştır. Örneklemin %31,4'ü sosyal medya bağımlılığına sahiptir. Günlük kullanım süreleri (G-TEL, G-SM) ile (NMF-T, SMB-T) arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. Erkeklerde (NMF-T, SMB-T) puanlarıyla, davranım problemleri (C-DP), dikkat eksikliği (C-DE), hiperaktivite (C-H), DEHB indeksi (C-Dİ) alt ölçek puanları arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. Kızlarda (NMF-T , SMB-T) ile dikkat eksikliği (C-DE) ve DEHB indeksi (C-Dİ) alt ölçekleri arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. SMB-T ve davranım problemleri (C-DP) arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. Ancak NMF-T ile davranım problemleri (C-DP), hiperaktivite (C-H) alt boyutları arasında; SMB-T ile hiperaktivite (C-H) alt boyutu arasında ilişki saptanmamıştır. (NMF-T ve SMB-T) puanlarıyla ÇADÖ-Y tüm alt ölçek puanları ve benlik saygısı (R-BS) alt ölçek puanı arasında hem erkeklerde hem de kızlarda pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. Her iki cinsiyette de (NMF-T, SMB-T) puanlarıyla kabul-ilgi (ABT-Kİ) ve psikolojik özerklik (ABT-Ö) alt ölçek puanları arasında negatif yönde korelasyon saptanmıştır. Kontrol-denetim (ABT-D) alt ölçeği ve NMF-T arasında sadece kızlarda pozitif yönde korelasyon saptanmıştır. Regresyon analizi sonucunda; hem erkeklerde hem de kızlarda toplam anksiyetenin (ÇADÖ-TA) nomofobiyi predikte ettiği saptanmıştır. Erkeklerde toplam anksiyete (ÇADÖ-TA) ve obsesif kompulsif bozukluk (ÇADÖ-OKB) sosyal medya bağımlılığını predikte etmiştir. Kızlarda ise DEHB indeksi (C-Di) ve majör depresyon (ÇADÖ-MD) sosyal medya bağımlılığını predikte etmiştir. Yapılan yol analizinde davranım problemleri ve anne baba ilgisinin birbiriyle etkileşerek sosyal medya bağımlılığını predikte ettiği; sosyal medya bağımlılığının da hem doğrudan hem de dolaylı olarak benlik saygısı üzerinden internalizan bozuklukları predikte ettiği saptanmıştır.

Sonuç: Çalışmamızın sonuçları nomofobi ve sosyal medya bağımlılığının; psikiyatrik semptomlar, benlik saygısı, algılanan ebeveyn tutumu ile ilişkisini ortaya koymuştur. Psikiyatrik bozuklukların erken tespiti ve müdahalesinin bağımlılık riskini azalttığı düşünüldüğünde, çalışmamız teknolojik bağımlılıklara ilişkin hassasiyetin artırılması noktasında önemli bir adımdır. Gençler arasında teknolojik bağımlılığın etkilerinin ve aracı faktörlerin daha iyi anlaşılması için boylamsal çalışmalara ihtiyaç vardır. 

Anahtar Kelimeler: nomofobi, sosyal medya bağımlılığı, psikiyatrik semptomlar, benlik saygısı, algılanan ebeveyn tutumu

Abstract:
Objective: The growing prevalence and impact of digital device usage in everyday life have brought technological addiction to the forefront. Adolescents are considered the most susceptible group to the effects of technology, and it is suggested that technological addictions can lead to various physiological and psychological health issues. Nomophobia and social media addiction are also increasingly significant types of technological addiction among adolescents. The objective of our study is to identify nomophobia and social media addiction in a community sample of adolescents and to examine their associations with psychiatric symptoms, self-esteem, and perceived parental attitudes.

Methods: Our study included 500 adolescents aged 13-18 attending high schools. The entire sample completed a sociodemographic data form, Children's Anxiety and Depression Scale – Child Form (RCADS), Conners-Wells Adolescent Self-Report Scale – Short Form (C), Rosenberg Self-Esteem Scale (R), Nomophobia Questionnaire (NMPQ), Social Media Addiction Scale for Adolescents – Short Form (SMA), and Parentıng Style Scale (PSS)

Results: It was found that 1.2% of the sample did not have nomophobia, 42.2% had mild nomophobia, 47.8% had moderate nomophobia, and 8.8% had extreme nomophobia. 31.4% of the sample had social media addiction. A positive correlation was found between daily usage times (D-PH, D-SM) and (NMPQ-T, SMA-T). In boys, a positive correlation was found between (NMPQ-T, SMA-T) scores and conduct problems (C-CP), attention deficit (C-AD), hyperactivity (C-H), and ADHD index (C-Ai) subscale scores. In girls, a positive correlation was found between (NMPQ-T, SMA-T) and attention deficit (C-AD), ADHD index (C-Ai) subscales. A positive correlation was found between SMA-T and conduct problems (C-CP). However, no relationship was found between NMPQ-T and conduct problems (C-CP), hyperactivity (C-H) subscale. No relationship was found  between SMA-T and hyperactivity (C-H) subscale. A positive correlation was found between (NMPQ-T, SMA-T) scores and all subscales of RCADS in both boys and girls. A positive correlation was found between (NMPQ-T, SMA-T) and self-esteem (R-SE) subscale score in both girls and boys. A negative correlation was found between (NMPQ-T, SMA-T) scores and acceptance-involvoment (PSS-Aİ) and psychological autonomy (PSS-PO) subscale scores in both genders. A positive correlation was found between strictness-supervision (PSS-SS) subscale and NMPQ-T only in girls. As a result of regression analysis; it was found that total anxiety (RCADS-TA) predicted nomophobia in both boys and girls. Total anxiety (RCADS-TA) and obsessive compulsive disorder (RCADS-OCD) predicted social media addiction in boys. ADHD index (C-Ai) and major depression (RCADS-MD) predicted social media addiction in girls. In the path analysis, it was determined that behavioral problems and parental involvement interacted with each other to predict social media addiction; and social media addiction predicted internalizing disorders both directly and indirectly through self-esteem.

Conclusion: The results of our study elucidate the relationship between nomophobia and social media addiction with psychiatric symptoms, self-esteem, and perceived parental attitudes. Considering that early detection and intervention of psychiatric disorders are believed to reduce addiction risk, our study represents a significant step towards increasing awareness of technological addictions. Longitudinal studies are needed to further understand the effects of technological addiction and the mediating factors among adolescents. 

Keywords: nomophobia, social media addiction, psychiatric symptoms, self-esteem, perceived parental attitudes