İvazsız tasarruflardan dolayı iptal davası (İİK m. 278)
Action of annulment derive from dispositions without consideration (Article 278 of EBL)
Yazar: DAMLA GÜRTÜRK
Danışman: PROF. DR. HAMİDE ÖZDEN ÖZKAYA FERENDECİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Bağışlama = Forgiveness ; Hukuki tasarruflar = Legal savings ; Karma bağışlama = Mixed forgiveness ; Tasarruf = Saving ; Tasarrufun iptali davası = Cancellations of saving cases ; İcra ve İflas Kanunu = Execution and Bankruptcy Law ; İptal davası = Annulment action

Özet:
Tasarrufun iptali davası ile borçlunun alacaklılardan mal kaçırmasına sebep olan bazı tasarruf işlemlerinin iptali sağlanmaktadır. İptal davası hem cüz'i hem de külli takipte uygulama alanı bulan şahsi nitelikte bir eda davasıdır. Borçlu ile üçüncü kişi arasındaki tasarruf işleminin iptal edilmesi halinde, tasarruf konusu malvarlığı değerleri, hala borçlunun malvarlığındaymış gibi alacaklının cebri icra işlemlerine maruz kalır.
İptal davasının sebepleri İcra ve İflâs Kanunu'nda üç madde (İİK m. 278, 279, 280) halinde düzenlenmiş olup "ivazsız tasarrufların butlanı" 278. maddede hüküm altına alınmıştır. Buna göre, borçlunun malvarlığını eksilten bağışlamalar ve ivazsız tasarruflar ile hükmün üçüncü fıkrasında bentler halinde sayılmış olan bağışlama niteliğindeki tasarruf işlemleri iptal davasına konu olmaktadır. İvazlı olsalar dahi İİK m. 278/III hükmü gereği bağışlama niteliğinde kabul edilen tasarruf işlemleri; borçlunun yakın akrabaları ile yaptığı tasarruflar, ivazları arasında dengesizlik bulunan tasarruflar ve borçlunun kendisine yahut üçüncü bir şahıs menfaatine kaydı hayat şartıyla irat veya intifa hakkı tesis ettiği akitler ile ölünceye kadar bakma sözleşmeleridir.
Tasarruf işleminin iptali için kanunen öngörülen şartların yanı sıra Yargıtay tarafından da aranan birtakım unsurlar vardır. İşbu unsurların hukuki niteliği ise doktrinde tartışma konusu olmuştur. İİK m. 284'e göre iptal davasının açılması tasarrufun gerçekleşmesinden itibaren 5 yıllık hak düşürücü süreye tabidir. Aynı zamanda söz konusu tasarruf işleminin iptal edilebilmesi için kanunen öngörülen belirli bir zaman diliminde gerçekleşmiş olmalıdır.
Bu minvalde hangi tasarrufların İİK m. 278 kapsamında iptale tabi olacağını tespit etmek ve hangi unsurların varlığının gerektiğini incelemek gerekir. Nitekim uygulamada sıklıkla karşılaşılan borçlunun alacaklılardan mal kaçırmasına yönelik olan tasarruflarına karşı alacaklıları korumak ve ekonomik hayatın güven içerisinde ilerlemesini sağlamak açısından iptal davası son derece önemli bir yere sahiptir.

Abstract:
By the action for annulment of disposition, the annulment of some acts of dispositions causing the debtor to conceal assets from the creditors are being enabled. The action of annulment is a personal action for performance; finding field of application both in singular and universal pursuance. In case of the annulment of disposition between the debtor and third party, the assets are being the subject of disposal becomes subject to forced execution proceedings of the creditor as if they are still under the ownership of the debtor.
The causes of action of annulment are regulated as three articles (EBL, Articles 278, 279, 280) in Enforcement and Bankruptcy Law, and "the nullity of dispositions without consideration" is regulated in Article 278. According to that, the donations reducing the assets of the debtor, the dispositions without considerations and the acts of dispositions that are listed in the third sub-paragraph are being subject to action of annulment. Pursuant to the provision of Article 278/III of EBL, the acts of disposition considered as donations are the dispositions that the debtor conduct with her/his close relatives, the dispositions having imbalance among their considerations and the life annuity or usufruct contracts and the contracts for lifelong support that debtor conduct in favor of himself or a third party.
For the acts of annulment of disposition operations, there are some factors being sought by the Supreme Court as well as the terms foreseen by law. The legal character of these factors have been subject of discussions in the doctrine. According to Article 284 of EBL, the filing for action of annulment is subject to period of prescription of 5 years as of the act of disposition. In addition, the act of annulment of disposition in subject has to be conducted in a specific period of time foreseen by law.
In this regard, it is required to determine which dispositions shall be subject to the annulment within the scope of Article 278 of EBL, and which factors are required to be present. Thus, action of annulment has a very significant place in terms of protecting the creditors against the dispositions of the debtors with the intention to conceal assets from the creditors; which are frequently being encountered in practice, and in terms of ensuring the progress of economic life in trust.