Sağlık kuruluşlarında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili problemlerin analitik hiyerarşi süreci yöntemi ile analizi
Analysis of occupational health and safety problems in health organizations by analytic hierarchy process method
Yazar: FATMA AYDIN YÜKSEKDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH ÖNDER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışmada, sağlık kuruluşlarında iş sağlığı ve güvenliği ile alakalı problemler analitik hiyerarşi süreci yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın amacı; sağlık kuruluşlarında iş sağlığı ve güvenliği problemlerinin öncelik sırasını, sağlık kuruluşlarında çalışanların bakış açısı ile belirlemektir. Bunun yanı sıra, analitik hiyerarşi süreci yönteminin sağlık alanında etkin olarak kullanılabildiğini göstermek de amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, iş sağlığı ve güvenliği ile alakalı genel mevzuatı kapsayan ve sağlık çalışanları ile ilgili spesifik sorulardan oluşan iki ayrı soru formu hazırlanmıştır. Ülke genelinde sağlık çalışanı sayısının en yoğun olduğu İstanbul ilindeki kamu hastaneleri ve özel hastanelerde çalışan toplam 403 kişinin görüşlerine başvurulmuştur. Yapılan genel değerlendirmelerde, sağlık çalışanlarının en önemli gördükleri problemlerin yönetim ve çalışanlar arasındaki iş birliği ve iletişimle ilgili olduğu saptanmıştır. Önem derecesi en düşük problemin ise; "Çalışma arkadaşlarının bir tehditle karşılaştıklarında derhal yönetime haber vermemeleri." olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, en önemli iş riskinin psikososyal riskler, önem derecesi en düşük iş riskinin ise ergonomik riskler olarak değerlendirildiği tespit edilmiştir. En önemli iş kazası nedeni insani faktörler olarak görülürken, önem derecesi en düşük iş kazası nedenleri makine- malzemeye bağlı nedenler ve ortama- çevreye bağlı nedenler olarak görülmüştür. Ayrıca, bu analizler kamu ve özel sektör ayrımına ve demografik verilere göre de derinleştirilmiştir. Kamuda ve özel sektörde çalışanların farklı değerlendirmeler yaptığı görülmüştür. Yine, cinsiyete, yaşa, eğitim düzeyine, mesleğe, kıdeme, çalışılan bölüme ve bölümün niteliğine göre de değerlendirmelerin farklılık arz ettiği tespit edilmiştir. Çok tehlikeli sınıfta yer alan sağlık kuruluşlarında iş sağlığı ve güvenliği konusunun, çalışanın, çalıştığı kurumun ve bölümün özelliklerine göre ele alınması gerektiği anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, sağlık kuruluşları, analitik hiyerarşi süreci, problemler, riskler

Abstract:
In this study, problems related to occupational health and safety in health institutions were analyzed by analytic hierarchy process. The purpose of this study is to determine the priority of occupational health and safety problems in health institutions from the perspective of employees in health institutions. It is also aimed to show that analytic hierarchy process method can be used effectively in the field of health. In this context, two separate questionnaires were prepared which consisted of general questions about occupational health and safety and specific questions related to health workers. A total of 403 people working in public hospitals and private hospitals in Istanbul, where the highest number of health care workers across the country, were consulted. In the general evaluations, it was found that the most important problems of health workers were related to the communication and cooperation between management and employees. The least important issue is the fact that the employees do not immediately inform the management when their colleagues encounter a threat. Besides, it was found that the most important risk of work was psychosocial risks, the lowest important risk of work was ergonomic risks. The most important cause of work accidents was seen as human factors. The reasons for the environment due to the reasons related to the machine and the material and the environment-related causes were seen as the least cause of work accidents. In addition, these analyzes were deepened according to public and private sector and demographic data. It has been observed that the public and private sector employees have different evaluations. Still, it was determined that the evaluations differed according to gender, age, education level, occupation, seniority, department worked and the quality of the department. It is understood that occupational health and safety issues should be handled according to the characteristics of the employee, the institution and department in which they work.

Key Words: Occupational health and safety, health organizations, analytic hierarchy process, problems, risks