Küçük menderes havzası tarım topraklarında kükürt, selenyum, silisyum, molibden, arsenik, vanadyum ve klor kapsamlarının toplam ve ekstrakte edilebilir olarak belirlenmesi
Determination of total and extractable contents of sulphur, selenium, silicon, molybdenum, arsenic, vanadium and chlorine in agricultural soils of küçük menderes basin
Yazar: OĞUZ FEHMİ ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT YAĞMUR ; PROF. DR. ÖMER LÜTFÜ ELMACI ; DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGÜR TATAR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Toprak verimliliği ve bitki besleme alanındaki bilimsel çalışmalar çoğunlukla bitkilerin yüksek derecede ihtiyaç duyduğu besin elementleriyle ilgilidir. Ancak bitki büyüme ve gelişmesine, insan, hayvan ve çevre sağlığına direkt ya da dolaylı etkileri olan bazı elementlerle ilgili yeterli sayıda çalışmaya rastlanmamaktadır.
 Bu çalışmada, seçilen yedi elementin (S, Se, Si, Mo, As, V, Cl)  Küçük Menderes Havzası topraklarındaki durumları belirlenmiştir. Bu amaçla havzadaki tarım alanlarını temsil edecek şekilde belirlenen koordinatlardan 301 adet toprak numunesi alınmış, bunların söz konusu elementler yönünden toplam ve alınabilir kapsamları belirlenmiştir. Bu süreçte her bir element için kullanılan kimyasal analiz yöntemleri araştırılarak doğruluğu ve uygulanabilirliği yönünden en uygun olan yöntemlerle analizler yürütülmüştür. Araştırma sonunda elde edilen sonuçlar toprak özellikleri ile ilişkilendirilerek irdelenmiştir. Ayrıca, sonuçlar ve coğrafi koordinat bilgileri kullanılarak havzayı tanımlayıcı sayısal haritalar üretilmiştir.
Toplanan numunelerde alınabilir kükürtün % 19'u, alınabilir molibdenin % 32'si yetersiz olarak sınıflandırılmıştır. Toplam selenyum kapsamında ise havza genelinde önemli bir düşüklük olduğu görülmüştür. Özellikle yetiştirilen bitkilerin hayvan yemi olarak değerlendirilmesi durumunda bu duruma hassasiyet gösterilmelidir. Araştırılan elementler için havza genelinde önemli bir toksisite sorunu gözlenmemiştir.

Abstract:
Scientific studies in the field of soil fertility and plant nutrition are mostly about nutrients that plants need at a high level. However, there are not enough studies on some elements that have direct or indirect effects on plant growth and development, human, animal and environmental health.
 In this study, the status of selected seven elements (S, Se, Si, Mo, As, V, Cl) in the soils of Küçük Menderes Basin were determined. For this purpose, 301 soil samples were taken from the coordinates determined to represent the agricultural areas in the basin, and their total and available quantities were determined in terms of the mentioned elements. In this process, the chemical analysis methods used for each element were investigated and analyzes were carried out with the most appropriate methods in terms of accuracy and applicability. The results obtained at the end of the research were analyzed by associating them with the soil properties. In addition, digital maps describing the basin were produced using the results and geographic coordinate information.
In the collected samples, 19 % of available sulfur and 32 % of available molybdenum were classified as insufficient. It has been observed that there is a significant deficiency in total selenium throughout the basin. Particular attention should be paid to this situation, especially if the grown plants are used as animal feed. No significant toxicity problem was observed across the basin for the investigated elements.