Toplumsal cinsiyet bağlamında çağdaş sanatta aile fotoğrafı
Family photography in contemporary art in the context of gender
Yazar: EDA ÇEKİL
Danışman: DOÇ. DR. SAFİYE BAŞAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Plastik Sanatlar Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Aile = Family ; Feminist kuram = Feminist theory ; Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Modern sanat = Modern art ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Çağdaş sanat alanında aile; göç, nostalji, toplumsal cinsiyet gibi temalar etrafında ele alınmaktadır. Bu temalardan biri olan toplumsal cinsiyet kavramı, cinsiyeti toplumsal olarak inşa edilen bir yapı olarak tanımlar. Biyolojik nedenlerden dolayı toplumsal rollerin değişmez olduğu kabulünü reddeder. Toplumsal cinsiyet rollerinin doğal olarak sahiplenilmediğine, aile ve okul gibi çeşitli toplumsal kurumlar tarafından sonradan inşa edildiğine vurgu yapmaktadır. Çağdaş sanat eserlerinde aile ve toplumsal cinsiyet ilişkisi birçok farklı medyum aracılığıyla ortaya konmaktadır. Aile fotoğrafları ise toplumsal cinsiyetin inşasında ve ortaya çıkarılmasında bir araç olması dolayısıyla sıklıkla kullanılmaktadır.
Bu çalışmada, aile fotoğraflarını kullanarak toplumsal cinsiyet ve aile ilişkisini sorgulayan çalışmalar biraraya getirilmekte, farklı coğrafyalardan sanatçıların bu ilişkiyi hangi yaklaşımlarla ele aldığı ortaya konmaya çalışılmaktadır. Eserler; kadın belleği, toplumsal cinsiyet rolleri, ideal aile miti, yeni aileler ve heteroseksizm eleştirisi, Türk modernleşmesinde aile, annelik ve kadın emeği, eril bakış olmak üzere yedi farklı yaklaşım etrafında analiz edilmiştir. Tümü kadın sanatçılar tarafından üretilmiş bu eserler, feminist teorinin ortaya attığı 'kişisel olan politiktir' görüşünü sahiplenmekte, sanatçının kişisel deneyimlerinden ve yaşantısından yola çıkmaktadır. Sanatçıların, yaşadıkları coğrafya ve konuyu ele alış biçimleri birlikte değerlendirildiğinde ise, içinde yaşadıkları toplumsal, kültürel ve sosyal yapının yaklaşımlarında etkili olduğu görülmektedir.

Abstract:
The concept of the family in contemporary art, is represented through the themes such as migration, nostalgia and gender. The concept of gender, which is one of these themes, defines sex as a socially constructed structure. It rejects the acceptance of the immutable social roles determined by biological reasons. It emphasizes that gender roles are built by various social institutions like family and school, but not naturally owned. In contemporary artworks, the relation between the family concept and the gender is revealed through many different mediums. Thus family photographs are frequently used for being significant in the construction and occurrence of the gender.
This research sets out to bring the artworks together which question the relationship between gender and family, and analyzes how the artists from different geographies approach this relation through family photos. The artworks studied in this research have been analyzed around seven different approaches: women memory, gender roles, ideal family myth, new families and the criticism of heterosexism, motherhood and women's labor in Turkish modernization, and the masculine perspective. All these artworks, done by women artists, embrace the argument 'personal is political' put forward by feminist theory, also based on the artists' personal experiences and their lives. The women artists' approaches, also considering the geography they live in and the way they handle the subjects of their works, appear to be affected by cultural and social structures that artists' live with.