Hadisleri tedvin ve tasnif düşüncesinin tarihsel seyri
Historical course of the idea of collecting and classification of the prophetical traditions
Yazar: SALİH ŞENGEZER
Danışman: DOÇ.DR. YAVUZ ÜNAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History

Özet:
Çalısmamızda, hadislerin tesbît, tedvin ve tasnif edilmesi düsüncesinin;hadislerin doğusundan itibaren, tasnif döneminin sonuna kadar gösterdiğigelisimin izlenmesi ve sosyo-politik olgularla iliskili olan sürecin izlerindenhareketle hadis edebiyatı eserlerine yansıma seklinin tespit edilmesiamaçlanmıstır.Hadislerin yazılması düsüncesi Hz. Peygamber'den beri var olduğu için,çalısmamız, Nübüvvetin ilânından, hadis edebiyatı türlerinin en nadideörneklerinin görüldüğü hicrî IV. yüzyılın baslarına kadar geçen zamandilimini içine almaktadır. Ayrıca bu zaman dilimi içerisinde tedvin ve tasnifdüsüncesini etkileyen etmenler ve bu etmenlerin eserlerdeki izleri üzerindede durulmaktadır.Konuyla ilgili doğrudan bilgi veren kaynaklar yetersiz olduğu için, konununincelenmesinde ulasılan tedvin ve tasnif mahsulü eserlerden hareketle birtakım çıkarımlar yapılmıstır. Düsüncenin ürüne dönüsmediği noktalardaise, düsünceye dair rivayetleri incelemek suretiyle bazı tespitler yapmayoluna gidilmistir.Çalısmamızın sonucunda, Hz. Peygamber zamanından itibaren yazılmısolan hadislerin tedvinine dair düsüncenin Hz. Ebû Bekir'den itibaren varolduğunu ve bu düsüncenin önce Ömer b. Abdülaziz'in sonra Hisâm b.Abdülmelik'in emriyle hayata geçirildiğini ve ?bn Sihâb ez-Zührî'nin tedvindüsüncesine çok büyük katkılarının olduğunu söyleyebiliriz. Tasnifdöneminde ise, tasnif düsüncesinin dönemin tartısmalarına cevap veproblemlerine çözüm sunma amacıyla sekillendiğini, farklı gayelerledeğisik tasnif sistemlerinin kullanıldığını da ifade etmemiz mümkündür.

Abstract:
In our study the aim is to follow the progress of the idea of determiningand collecting and classification of the prophetical traditions, beginningfrom the emergence of prophetical traditions till the end of period we callas classification period, and to determine is reflexion mode on hadithliterature depending on the traces of the progression related to thesociopolitical phenomenons.Because the idea of registering the prophetical traditions has been currentsince the time of the prophet, so our study will include the period betweenthe announcement of the prophecy and the beginning of IV century A.H. atwhich the precious examples of hadith literature we could find. In addition,we will focus on the factors influencing the idea of collecting andclassification in that period of time and their reflections on writings.Because of inadequacy of sources providing direct information about thesubject, we have reached to some conclusions by way of other booksrelated to collecting and classification which we have founded during ourinquiries. When the idea didn?t make any product, we tried to reach tosome results following the way of inquiring the hadiths related to thesubject.As a result of our study, we can talk about that the idea of collectingprophetical traditions had been since Abu Bakr and that this idea waspracticed by the order of Hisham b. Abdulmalik after Umar b. Abdulazizand Ibn Shihab ez-Zuhri had a great contribution to the collecting idea. Inaddition we can talk about that the idea of classification was formed for thepurpose of replying to the disputes of that era and giving solutions on itsproblems and that various classification techniques were used for differentgoals.