Avrupa bütünleşme sürecinde azınlıkların konumu
The position of minorities in the European integration process
Yazar: GÜN TAŞ
Danışman: PROF. DR. LEVENT ÜRER
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union

Özet:
1990'lar dönemi incelendiğinde, azınlık hakları ve koruma rejiminde ayrımcılıkla mücadele gibi, sınırlı korumadan, azınlık kültürlerinin, dillerinin gelişimini kolaylaştırmada ve azınlıklar için sosyal, siyasi, kültürel, dini, ekonomik ve kamusal yaşamda katılımcı bir rolü teşvik etmede devletlerin geçmişe nazaran daha aktif bir katılımından söz etmek mümkündür.  1990 ve sonrasındaki yıllarda Orta ve Doğu Avrupa'da gerçekleşen ırksal temelli gerilimler ve çatışmalar, azınlık olgusunun ve azınlık haklarının Avrupa'da yaşamsal ve stratejik önemini ortaya koymuştur. Bu doğrultuda AB, Avrupa Konseyi, AGİT ve birçok kurum ve kuruluş, etkin olarak azınlıkların problemlerine ve azınlık haklarının bölgesel olarak Avrupa'da hatta ötesinde kökleşmesi ve benimsenmesi konusunda girişim göstermektedirler.
Tez çalışmasında AB'nin azınlık rejimi ve azınlık yönetiminin hangi azınlık yönetim modeli içerisinde değerlendirileceği, hangi çokkültürlülük yaklaşımının varsayımlarına denk düştüğü, AB üye ülkelerin azınlık politikalarının hangi azınlık yönetim modelin unsurlarına paralellik taşıdıkları, AB'nin birincil ve ikincil mevzuatlarında yer alan azınlıklar ile ilgili ifadelerin azınlık modellerinden ve çokkültürlülük yaklaşımlarından hangilerine benzerlikler taşıdığı gibi sorulara cevap bulunması amaçlanmıştır. 
Bu bağlamda tez çalışmasının kurgusal yapısında ilk önce çokkültürlülük ve azınlıklarla ilgili olarak kuramsal ve kavramsal çerçeve inşa edilmiş, uluslararası alanda, farklı toplumsal yapılarda ve farklı devlet yapılarındaki tezahürleri ve tanımlamaları aktarılmıştır. Daha sonra aşağıdan yukarıya veya parçadan bütüne doğru bir araştırma eğilimi içinde oluşturulan azınlık yönetim modellerinin temel unsurları karşılaştırmalı şekilde aktarılmış ve üye ülkelerin azınlık politikaları incelenerek hangi azınlık yönetim modeline denk düştüğü tartışılmıştır. Son olarak, tarihsel süreç içinde AB ve üye ülkelerin azınlık algılamaları ve standartların evrimi, AB'nin kurucu antlaşmalarında ve kurumlarının çalışmalarında azınlıklarla ilgili hangi prensiplerin ortaya konulduğu ve AB- azınlık ilişkileri azınlık yönetim modelleri ve çokkültürlülük yaklaşımları çerçevesinde aktarılmıştır. Tez çalışmasının temel iddiası ise, AB'nin azınlık rejiminin, standartlarının ve yönetiminin liberal ve radikal çokkültürlülük yaklaşımının varsayımlarına denk düştüğü ve uzlaşmacı siyaset ve işbirlikçi azınlık yönetim modelinin unsurlarını içinde barındırdığı iddialarıdır. Tez çalışmasında bu iddialar kanıtlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
When the period of the 1990s is analysed, it is possible to speak of limited protection, such as anti-discrimination, in the regime of minority rights and protection, and a more active involvement of states than in the past in facilitating the development of minority cultures and languages and promoting a participatory role for minorities in social, political, cultural, religious, economic and public life.  In the 1990s and later years, racially based tensions and conflicts in Central and Eastern Europe revealed the vital and strategic importance of the minority phenomenon and minority rights in Europe. Accordingly, the EU, the Council of Europe, the OSCE and many other institutions and organisations have been actively involved in addressing the problems of minorities and in promoting the regionalisation and adoption of minority rights in Europe and beyond.  

In the thesis study, it is aimed to find answers to questions such as which minority regime and minority management model the EU's minority regime and minority management can be evaluated within, which multiculturalism approach coincides with the assumptions of the multiculturalism approach, which minority policies of the EU member states are in parallel with the elements of which minority management model, which expressions related to minorities in the primary and secondary legislation of the EU are similar to which of the minority models and multiculturalism approaches.

In this context, in the fictional structure of the thesis, firstly, the theoretical and conceptual framework about multiculturalism and minorities was constructed, and its manifestations and definitions in the international arena, in different social structures and in different state structures were conveyed. Then, the basic elements of the minority governance models, which were created in a bottom-up or part-to-whole research tendency, were comparatively conveyed and the minority policies of the member states were analysed and which minority governance model they correspond to was discussed. Finally, the evolution of the minority perceptions and standards of the EU and the member states in the historical process, the principles regarding minorities in the founding treaties of the EU and the work of its institutions, and the EU-minority relations are presented within the framework of minority governance models and multiculturalism approaches. The main claim of the thesis is that the EU's minority regime, standards and management coincide with the assumptions of the liberal and radical multiculturalism approach and that it contains elements of the compromise politics and co-operative minority management model. In this thesis, these claims have been tried to be proved.