Çocukluk çağı travmalarının dürtüsellik üzerindeki etkisinde bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin aracı rolü
Mediator role of the cognitive emotion regulation strategies on the effect of childhood traumatic experiences in impulsivity
Yazar: EYLEM CEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL ONUR NOYAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Bilişsel stratejiler = Cognitive Strategies ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Dürtüsellik = Impulsivity ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Ölçekler = Scales

Özet:
Travmatik yaşantılar davranışsal, duygusal ve bilişsel düzeyde psikolojik sağlığı etkiler. Bu yaşantıların erişkinliğe ulaşıldığında psikolojik hastalıklara sahip olma riskini arttırdığı bilinir. Dürtüsellik, hem travma sonrası oluşan bir sonuç hem de travmaya bağlı psikopatoloji oluşması için bir risk faktörüdür.  Duygu düzenleme güçlükleri ise psikolojik sağlık üzerinde etkili olduğu bilinen ve birçok psikopatolojinin tanı kriterleri arasında yer alan psikolojik sağlık açısından bir diğer önemli faktördür. Bu araştırmanın temel amacı çocukluk çağı travmalarının (ÇÇT) dürtüsellik üzerindeki etkisinde bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin (BDDS) aracı rolünü incelemektir. Araştırmaya çocukluk çağı travmatik yaşantısı olduğu belirlenen 301 katılımcı dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında, Demografik Bilgi Formu, Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BIS-11), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ-28) ve Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejileri Ölçeği (BDDSÖ) kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal hiyerarşik regresyon analizinden yararlanılarak değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda duygusal ve cinsel istismarın dürtüsellik üzerindeki etkisinde Uyumsuz BDDS'nin kısmen aracı olduğu bulunmuştur. Uyumlu BDDS'nin ise ÇÇT ile dürtüsellik arasında aracı olmadığı saptanmıştır. Ancak fiziksel istismar ve duygusal ihmalin Uyumlu BDDS ile negatif yönde güçlü ilişkiye sahip olduğu gösterilmiştir. Ayrıca hiyerarşik regresyon analizi sonuçları fiziksel istismar ve  duygusal ihmalin uyumlu BDDS üzerinde negatif yönde etkili olduğunu göstermiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili literatür bağlamında tartışılmıştır.

Abstract:
Traumatic experiences affect psychological health at behavioral, emotional and cognitive levels. It is known that these experiences increase the risk of psychiatric diseases in adulthood. Impulsivity is both an outcome of the trauma and a risk factor for occurring of a psychopathology related with trauma. Emotion regulation difficulties is another important factor which is known effective in in the psychological health and is also found in diagnosis criteria of several psychopathologies. This study's main objective is to research the mediator role of the cognitive emotion regulation strategies on the effect of childhood traumatic experiences in impulsivity. Study sample consisted of 301 participants who had childhood traumatic experience. The study data was collected with Personal Demographic Information Form, Barratt Impulsiveness Scale (BIS-11), Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-28) and Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (CERQ). Pearson correlation coefficient and multiple linear hierarchical regression were used for the analysis of the correlation between variables.  The results of the study show that maladaptive cognitive emotion regulation strategies can have a partial mediator role on the effect of emotional and sexual abuse in impulsivity. Adaptive cognitive emotion regulation strategies are not a mediator in the relationship between childhood trauma and impulsivity. Physical abuse and emotional neglect are found to be related strongly on the adaptive cognitive emotion regulation strategies in negative manner. Additionally, multiple linear hierarchical regression analysis showed physical abuse and emotional neglect negatively affect adaptive cognitive emotion regulation strategies. The results were discussed in the light of literature.