Sağlık hizmetlerinin kalitesi ile hastane bilgi sistemleri ilişkisi
The relation between qality of health services and hospital information systems
Yazar: MEHMET SALUVAN
Danışman: PROF. DR. İSMET ŞAHİN ; PROF. DR. AFSUN EZEL ESATOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Bilgi sistemleri = Information systems ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; Hizmet kalitesi = Service quality ; Kalite = Quality ; Sağlık hizmetleri = Health services

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de kullanılan hastane bilgi sistemlerinin işlevsel yeterliliklerini belirlemek ve bu sistemlerin sunulan sağlık hizmetlerinin kalitesini etkileme düzeylerini ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini, Türkiye'de faaliyet yürütmekte olan Sağlık Bakanlığı, Özel ve Üniversite Hastaneleri oluşmaktadır. Analizde anket verisi ve kalite puanları olmak üzere iki tür veri kullanılmıştır. Hastane bilgi sistemlerinin işlevsel yeterliliklerini ve bu işlevlerin sunulan sağlık hizmetinin kalitesine etkisini belirlemek üzere araştırmacı tarafından oluşturulan ve 50 özellikten oluşan "Hastane Bilgi Sistemi Değerlendirme Anketi" tüm hastanelerin "Kalite Yöneticilerine" ulaştırılmıştır. Analizlerde kullanılan kalite puanları da Sağlık Bakanlığı'ndan temin edilmiştir. Araştırmaya, araştırma evreninin %36'sını oluşturan 528 hastaneden katılım olmuştur. Araştırma sonunda, hastane bilgi sistemlerinin işlevsel yeterlilik düzeyi ile hastanelerin kalite denetimlerinden aldıkları kalite puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmaya katılan hastanelerin aldıkları ortalama kalite puanının "0,83 ± 0,16" olduğu tespit edilmiştir. "Üniversite Hastanelerinin" aldıkları kalite puanlarının "Özel" ve "Sağlık Bakanlığı Hastaneleri"ne nazaran daha düşük olduğu ve bunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan hastanelerin, araştırma anketinde yer alan ve hastane bilgi sistemlerinin işlevselliğini ifade eden 50 özelliğin ortalama %65,3'üne sahip olduğu belirlenmiştir. Ankete katılan kurumlarda çalışan kalite yöneticilerinin ankette yer alan her bir Hastane Bilgi Sistemi özelliğinin, sağlık hizmetlerinin kalitesini etkileme açısından oldukça etkili olduğunu düşündükleri, önem derecesine 1 ile 9 puan arasında verilen puanların tüm özellikler açısından ortalamasının "7,91 ± 2,00" olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, sunulan sağlık hizmetlerinin kalitesini etkileme açısından oldukça önemli görüldüğü halde, Türkiye'de kullanılan HBS'lerin bir takım işlevsel özeliklere, önem atfedildikleri oranda sahip olmadıkları tespit edilmiştir. Kaliteli sağlık hizmeti sunmayı hedefleyen sağlık kurumlarının, bu hedefi destekleyebilecek özelliklere sahip HBS'leri tercih etmeleri beklenmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine functional sufficiency of Hospital Information Systems used in Turkey hospitals and to set forth levels of influence of these systems on quality of health care services. The target population of this study is hospitals of Ministry of Health, Private Hospitals and University Hospitals which provide health care services in Turkey. The "Hospital Information System Assessment Survey" which was formed by the investigator and contained 50 specialties was conveyed to "Directors of Quality Departments" of all hospitals. On the other hand, the quality scores used for analyses were provided by Department of Quality and Accreditation in General Directorate of Health Services. 528 hospitals which constituted %36 of the study's target population participated in the study. Statistically, no meaningful relationship between functional sufficiency of Hospital Information Systems and quality scores of hospitals has been identified at the end of the study. The average quality scores of the hospitals in the study were "0,83 ± 0,16". The quality scores of university hospitals were lower in comparison to hospitals of Ministry of Health and private hospitals and it was determined that this lowness was statistically meaningful. It was specified that the hospitals in this study had average %65,3 of 50 specialties which figured out functionality of Hospital Information Systems. Directors of Quality Departments thought that each of Hospital Information System features involved in the study survey was considerably effective on the quality of health services. In terms of all specialties, the mean of scores which were graded on importance level of 1 to 9 was identified as "7,91 ± 2,00". As a result of the study, it was determined that Hospital Information Systems used in Turkey do not have some functional characteristics at the level of their attributed importance although these systems are thought as significant from the viewpoint of affecting quality of healthcare services. It is expected that healthcare institutions which aim at quality healthcare services should prefer Hospital Information Systems which have features supporting this goal.