Tokat bölgesinde yetişen bazı yenebilen yabani mantar türlerinde yağ asidi kompozisyonları ve antioksidan kapasitelerinin araştırılması
Investigation of antioxidant capacity and fatty acid composition of some wild edible mushroom species growing in Tokat region
Yazar: FATMA ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. MAHFUZ ELMASTAŞ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bilindiği gibi Türkiye, fitocoğrafik konumundan dolayı oldukça zengin bir mantar florasına sahiptir. Ancak mantar açısından oldukça zengin bir ülke olmasına rağmen, Türkiye günümüzde bu mantarlardan yeterince yararlanılmamaktadır. Türkiye'de bol ve yaygın topluluklar oluşturan çeşitli türlere ait mantarlar kimyasal yönden araştırılmalı ve değişik etken maddeler yönünden taramaları yapılmalıdır. Böylece ham maddesi yönünden elverişli olanların bulunması yabani mantar potansiyelinin zenginleştirilmesi sağlanmış olacaktır. Son yıllarda, mantarların fitokimyasal ve biyolojik aktivite analizleri yaygın bir şekilde yapılmaktadır. Bu çalışmada Tokat bölgesinde yetişen yenebilen yabani dört mantar türünde (Morchella elata, Lactarius volemus, Cantharellus cibarius ve Tricholama terrum) antioksidan kapasitelerini (serbest radikal giderme aktivite, metal şelatlama aktiviteleri ve indirgeme gücü aktivite testleri) ve yağ asidi bileşenleri belirlenmiştir. Ayrıca bu mantar türlerinde lipit peroksidasyonun göstergesi olan malondialdehit (MDA) tayini de yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre serbest radikal giderme aktivitesinin Lactarius volemus ve Morchella elata da diğer iki mantar türüne göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Tricholama terreum tüm konsantrasyonlarda standartlar dahil en yüksek indirgeme gücü aktivitesine sahip olduğu gözlemlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre bu dört mantar türünü çok yüksek bir metal şelatlama aktivitesine sahip olduğu görülmüştür. Bu mantar ekstreleri koruyucu amaçlı olarak gıda ve kozmetik sanayisinde reaktif ara ürünlerin önlenmesi için kullanılabilir niteliktedir. Bu dört mantar türünün yağ asidi bileşenleri bakımından incelendiğinde, bu mantarların çok yüksek doymamış yağ asidi bileşenlerine sahip oldukları görülmüştür. Bu dört mantar türünün doymamış yağ asitlerinin doymuş yağ asitlerine oranları Morchella elata için 6,73, Lactarius volemus için 4,12, Cantharellus cibarius için 3,73 ve Tricholama terrum için 5,21 olarak analiz edilmiştir.

Abstract:
Turkey has a rich mushroom flora due to its phytogeographical position. Although a rich country in mushrooms, it has not been benefit enough from these fungi today. The chemical content of mushrooms grown in Turkey should be investigated and screened for active substances. In recent years, phytochemical analysis and biological activity analysis of mushrooms have widely been performed. In this study, fatty acid components and antioxidant capacity of four wild edible mushroom species (Morchella elata, Lactarius volemus, Cantharellus cibarius and Tricholama terrum) were determined in Tokat region. Moreover, malondialdehyde (MDA)as an indicator of lipid peroxidation, were also determined in this mushroom species. According to the obtained results free radical scavenging activity of Morchella elata and Lactarius volemus were observed higher than the other mushroom species. At all concentrations Tricholama terreum, including standards, has been observed the highest reducing power activity. According to the obtained results; the four mushroom species have a very high metal chelating activity. Fatty acid compositions of four mushroom species were examined and these mushrooms have high unsaturated fatty acid components. The ratio of unsaturated fatty acids to saturated fatty acid ratio were for Morchella elata 6.73, for Lactarius volemus 4.12, for Cantharellus cibarius 5.21 and for Tricholama terrum 3.73.