Ekolojik tasarım, geleneksel yerleşmeler ve koruma sorunları:  Bursa, Cumalıkızık örneği
Ecological design, traditional settlements and conservation issues: Bursa, Cumalikizik case
Yazar: BİLGENUR AK
Danışman: PROF. DR. ELMAS ERDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Geleneksel yerleşmeler geçmişten bugüne bir ulusun; sosyal, kültürel ve yapısal özelliklerini yansıtan korunması gereken miras alanlarıdır. Geleneksel yerleşmeler Dünya kültür mirasının bir parçası olan ve gelecek nesillere tüm özgün nitelikleri ile aktarılması gereken kentsel alanlardır. Bugün artan kentleşme ile birlikte doğal alanlar ve sit alanları gibi korunması gereken bölgeler zarar görmektedir. Kentleşme ile gelen sorunlara bir çözüm alternatifi sağlayacak ve kentsel yaşam kalitesini arttıracak sağlıklı, kimlikli alanlar oluşturmak için bugün farklı yaklaşımlar tartışılmaktadır. Bu yaklaşımlardan biri de ekolojik tasarımdır. Hem kentsel alanlarda hem de geleneksel yerleşmelerde uygulanabilecek ekoloji temelli tasarımlar, bu alanların korunmasına ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yardımcı olacaktır.
Cumalıkızık geleneksel Anadolu yerleşmelerinin özgün örneklerinden olup, bugüne ulaşan kırsal kent dokusu, ahşap konutları, yörede yaşamını sürdüren yerel halkı ve siluet özellikleri ile döneminin niteliklerini bugün de taşıyan bir alandır. Köy, özgün sivil mimarlık örnekleri ile kırsal karakterini korumaktayken aynı zamanda tarım arazileri ile tarımsal faaliyetlerini sürdüren ve geleneksel dokusunu önemli ölçüde korumuş bir tarihi yerleşmedir. 
Araştırmanın temel amacı; önemli bir kültür varlığı olan Cumalıkızık geleneksel yerleşmesini ekolojik tasarım kapsamında irdelemek, korumak ve sürdürebilirliğini sağlayacak öneriler sunmaktır. Cumalıkızık köyü geleneksel yerleşmesinin sürdürülebilirliğinin sağlanması amacı ile koruma yaklaşımları ve peyzaj tasarımı desteğinin; uygulama yöntem ve araçlarının ortaya konması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, ekolojik temelli tasarım yaklaşımı ve hedefler doğrultusunda kent ekolojisinin bileşenleri analiz edilmiş, ekolojik tasarım kriterleri belirlenerek değerlendirilmiş ve araştırma alanı için koruma ve tasarım önerileri geliştirilmiştir

Abstract:
Traditional settlements have been established from past to present; are heritage sites that need to be protected that reflect a nation's social, cultural and structural characteristics. Traditional settlements are urban areas that are part of the world cultural heritage and should be transferred to future generations with all their unique qualities. Today, with the increasing urbanization, areas that need to be protected, such as natural areas and protected areas, are damaged. Different approaches are being discussed today to create healthy, identity-based spaces that will provide a solution alternative to the problems that come with urbanization and increase the quality of urban life. One of these approaches is ecological design. Eco-based designs that can be applied in both urban areas and traditional settlements will help to preserve these areas and pass them on to future generations.
Cumalıkızık is one of the original examples of traditional Anatolian settlements and it is an area that carries the qualities of the period with its rural urban texture, wooden houses, local people living in the region and silhouette features that have survived to this day. While the village preserves its rural character with its original examples of civil architecture, it is also a historical settlem ent that continues its agricultural activities with agricultural lands and has preserved its traditional texture to a significant extent.
The main purpose of the research is; to examine the traditional settlement of Cumalıkızık, which is an important cultural asset, within the scope of ecological design, to protect it and to offer suggestions that will ensure its sustainability. In order to ensure the sustainability of the traditional settlement of Cumalıkızık village, conservation approaches and landscape design support; It is aimed to reveal the application methods and tools. In this context, in line with the ecologically based design approach and targets, the components of urban ecology were analyzed, ecological design criteria were determined and evaluated in this context and conservation and design suggestions were developed for the research area.