2000 sonrası, simetrik ve asimetrik şok karşısında Orta Doğu'nun Türkiye üzerindeki etkisi
After 2000, symmetrical and asymmetric shocked influence on Middle East Turkey
Yazar: ALİ ÖZBEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİN BULUT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Asimetrik = Asymmetric ; Asimetrik etki = Asymmetric effect ; Asimetrik tehditler = Asymmetric threats ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Enflasyon = Inflation ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Ortadoğu = Middle East ; Ticaret = Trade ; Şok = Shock

Özet:
Orta Doğu, geçmişten günümüze kadar olan süreçte, medeniyetlerin, ilk dinlerin
ortaya çıktığı; tarihteki olayların başladığı yer olarak karşımıza çıkmaktadır. Orta Doğu için
yapılan tanımlamalar, bölgenin coğrafi sınırlarının kişiden kişiye farklılık göstermesi, bölge
içerisinde sürekli bir savaşın, güç çekişmelerinin yaşanmasına neden olmuştur. Bölgede
karmaşık düzenin yaşanmasındaki en büyük etken: yer altı kaynaklarının zengin olması ve dış
güçlerin (ülkelerin) bu kaynaklara sahip olma isteğidir. Bundandır ki bölgede sürekli bir
karmaşa yaşanmakta ve düzensiz bir yapı oluşmaktadır. Orta Doğu için dönüm noktası
sayılabilecek olan Arap Bahar'ının yaşanması, bölge içindeki ülkelerin rejim değişikliğine
gitmesine ve iç isyanların çıkmasıyla uzun yıllar hüküm süren otoritelerin çökmesine de
neden olmuştur.
Orta Doğu bölgesinde yapılan araştırmalarda ortaya çıkan simetrik şok ve asimetrik şok
unsurlarının farklılık göstermesi, bölgede yapılan ticareti de etkilemiştir. Özellikle Arap
Bahar'ının beklenmedik bir şekilde ortaya çıkması, ülkeyi yöneten otoritelerin rejimlerini
olumsuz yönde etkilemesine ve ekonomilerinin inişli çıkışlı olmasına neden olmuştur.
Analiz çalışmasında elde edilen sonuçlarda, 2000-2018 yılları arasındaki ekonomik değişim
ele alınmıştır Orta Doğu üzerindeki etkileri incelenirken; ihracat, ithalat ve enflasyon
oranlarının, kişi başına düşen gelirin büyümesi karşısındaki değişimleri ele alınarak iki yönlü
etkiler modeli analizi yapılarak, ülkelerin bir birimlik artışı karşısında ne kadarlık bir
değişiminin olduğu tespit edilmiştir.
ANAHTAR SÖZCÜKLER: Orta Doğu, Arap Baharı, Simetrik ve Asimetrik Şok,
Ekonometri Analizi.

Abstract:
From the past to the present, the Middle East has emerged as the place where the
civilizations were born, the first religions were born and some of the events in the history
began. The definitions made for the Middle East and the fact that the geographical boundaries
of the region differ from one person to another caused a confusion in the region. The most
important factor for the region to take place in a complex order was the fact that the
underground resources were rich and the foreign powers (countries) had the desire to have
these resources, which caused the confusion on the region to increase and an irregular
structure. The Arab Spring, which may be considered as a turning point for the Middle East,
has also contributed to the collapse of the authorities that have long ruled over the years as a
result of internal rebellions and the change of regime in the countries within the region.
Symmetrical shock and asymmetric shock elements that have emerged in the
researches in the region have affected the trade to be done in the region. The unexpected
emergence of the Arab Spring, in particular, has caused the governing authorities of the
country to adversely affect their regimes and have a fluctuating economy.
According to the results obtained from the analyzes, the effects of the economy
between 2000-2018 on the Middle East are examined, by examining the changes in export,
import and inflation rates against the growth of per capita income, the bidirectional effects
model were analyzed to determine the extent to which the countries experienced a one-unit
increase.
KEY WORDS: Middle East, Arab Spring, Symmetrical and Asymmetric Shock,
Econometrics Analysis.