Çağdaş nekrotizan enterokolit skorlama sistemleri ve birbirlerine üstünlükleri
Modern necrotizing enterocolitis tools and their comparison
Yazar: CAN ŞAHİNER
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ONGUN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Nekrotizan enterokolit (NEK), yenidoğanlarda çoğunlukla prematüre bebekleri etkileyen, intestinal iskemiye bağlı mortalite ve morbiditeye neden olabilen, sepsis ve çoklu organ yetmezliğiyle komplike hale gelebilen önemli bir gastrointestinal acil durumdur. Bu durum NEK'i erkenden fark etmek ve önlemek için erken tanıma sistemleri gereksinimi doğurmuştur.
Prospektif ve tek merkezli olan çalışmamızın amacı mevcut NEK skorlama sistemlerinin gücünü, geçerliliklerini ve birbirine üstünlüğünü test etmek olmuştur. Tüm skorlama sistemlerine (eNEC, NeoNEEDS, GutCheckNEC, 1500 gramdan küçük hastalar için yapılan GutCheckNEC) yönelik yapılan ilk çalışmadır.
YÖNTEM: Prospektif olan çalışmaya Aralık 2022 ve Aralık 2023 tarihleri arasında geçen bir yıllık süreç içinde Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde 37 gestasyonel hafta altında doğum öyküsü olan ve doğum sonrası ilk 24 saat içinde ünitemize yatışı yapılmış olan yenidoğanlar dahil edilmiştir. Term olma, kromozomal hastalık bulundurma, karın cerrahisi gereksinimiyle doğma, ilk 24 saati içinde yatışı yapılmamış olma, sağdan sola şant veya perfüzyon bozukluğuyla giden konjenital kalp hastalığı bulundurma, metabolik hastalık bulundurma, yaşamın ilk 48 saati içinde exitus kabul edilme, hipoksik iskemik ensefalopati tanısı ile hipotermi tedavisi almış olma kriterlerinden en az birini karşılayan yenidoğanlar ise çalışma dışı bırakılmıştır. Bell kriterlerine göre Evre 1 NEK ve beslenme intoleransı olarak değerlendirilen hastalar da hariç tutulmuştur. Kriterlere uyan 163 hastaya tanımlayıcı veriler ve skorlama sistemleri üzerinden istatistiksel analiz yapılmıştır.
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 163 hastanın %73,6'sının (n=120) doğum ağırlığı 1500 gramın üzerinde iken, %26,4'ü (n=43) 1500 gram ve altında doğmuştur. Cinsiyet dağılımı, erkek oranı %57,1 (n=93), kız oranı ise %42,9'dur (n=70). Gestasyon haftası için ortalama 32,72 haftadır. Evre 2 ve üzeri NEK hastalar çalışmaya dahil edildiğinden yalnızca bir hastada (%0,6) gözlenmiştir. Mortalite oranı %4,9 (n=8) saptanmıştır. Sepsis, hipotansiyon, antibiyoterapi kullanımı, PDA, umbilikal kateterizasyon, formüla ile beslenme, düşük gestasyonel hafta, düşük doğum ağırlığı, enteral beslenmeye geç başlanması durumları anlamlı olacak şekilde eNEC ve NeoNEEDS skorlarıyla ilişkili bulunmuştur. eNEC ve NeoNEEDS skorlarının her haftada aralarında pozitif ilişki bulunmuştur. GutCheckNEC <1500 gram için yapılan skorlama sisteminde ise 43 hasta yer almıştır. İstatistiksel analiz için anlamlı sayıya ulaşılamadığından istatistiği yapılamamıştır.
SONUÇ: eNEC ve NeoNEEDS skorlarının her haftada aralarında pozitif ilişki bulunmuştur. Düşük APGAR skoru, sepsis, hipotansiyon, antibiyoterapi kullanımı, PDA, umbilikal kateterizasyon, formüla ile beslenme, düşük gestasyonel hafta, düşük doğum ağırlığı, enteral beslenmeye geç başlanması durumları literatürde de NEK için risk faktörü olarak bilinmekte olup; skorlamalarda da artan puanlarla ilişkili bulunmuştur. Ayrıca kolostrumlu ağız bakımı uygulaması düşük puanlarla ilişkili bulunmuştur. Gelecekteki çalışmaların çok merkezli ve daha uzun bir zaman periyodunu kapsayacak şekilde yapılması, daha değerli veriler sağlayabilir. 
Anahtar Kelimeler: Nekrotizan Enterokolit, NeoNEEDS, eNEC, GutCheckNEC, NEK, NEK skorlama, NEK risk, Yenidoğan

Abstract:
BACKGROUND AND OBJECTIVES: Necrotizing enterocolitis (NEC) is a significant gastrointestinal emergency that mostly affects premature infants, can cause mortality and morbidity due to intestinal ischemia, and can be complicated by sepsis and multiple organ failure. This situation has created a need for early diagnosis systems to detect and prevent NEC early. The aim of our prospective and single-center study was to test the power, validity and superiority of existing NEC scoring systems. It is the first study to be conducted for all scoring systems (eNEC, NeoNEEDS, GutCheckNEC, GutCheckNEC score for 1500 grams and below).
METHODS: The prospective study included newborns who were born under 37 weeks of gestation and were admitted to our unit within the first 24 hours after birth in the Akdeniz University Medical Faculty Neonatal Intensive Care Unit during the one-year period between December 2022 and December 2023. Newborns who met at least one of the following criteria were excluded from the study: being term, having a chromosomal disease, being born with the need for abdominal surgery, not being admitted within the first 24 hours, having a right-to-left shunt or congenital heart disease with perfusion disorder, having a metabolic disease, being accepted as exitus within the first 48 hours of life, and having received hypoxic ischemic encephalopathy diagnosis and hypothermia treatment. Patients who were evaluated as Stage 1 NEC and feeding intolerance according to Bell criteria were also excluded. Statistical analysis was performed on 163 patients who met the criteria using descriptive data and scoring systems.
RESULTS: Of the 163 patients included in the study, 73.6% (n=120) had a birth weight of over 1500 grams, while 26.4% (n=43) were born weighing 1500 grams or less. The gender distribution was 57.1% male (n=93) and 42.9% female (n=70). The mean gestational age was 32.72 weeks. Stage 2 and above NEC development was observed in only one patient (0.6%). The mortality rate was found to be 4.9% (n=8). Sepsis, hypotension, antibiotic use, PDA, umbilical catheterization, formula feeding, low gestational age, low birth weight, and late initiation of enteral feeding were found to be significantly associated with eNEC and NeoNEEDS scores. A positive correlation was found between eNEC and NeoNEEDS scores at each week. In the scoring system for GutCheckNEC <1500 grams, 43 patients were included, two patients had missing data and 41 patients were evaluated. Since a significant number could not be reached for statistical analysis, statistics could not be performed.
CONCLUSION: A positive correlation was found between eNEC and NeoNEEDS scores every week. Low APGAR score, sepsis, hypotension, antibiotic use, PDA, umbilical catheterization, formula feeding, low gestational age, low birth weight, late start of enteral feeding are known as risk factors for NEC in the literature and were found to be associated with increasing scores in the scores. In addition, oral care with colostrum was found to be associated with low scores. Conducting future studies in a multicenter and longer time period may provide more valuable data. 
Keyword(s): Necrotizing Enterocolitis, NeoNEEDS, eNEC, GutCheckNEC, NEC, NEC scoring, NEC risk, Neonate