Metabolik sendromun şizofreninin klinik özellikleri ile ilişkisi ve şizofreni hastalarında bireysel - sosyal performansa etkisi
Relationship between metabolic syndrome and schizophrenia, and in patients with clinical features of schizophrenia individual - the effect of metabolic syndrome on personal - social performance in patients with schizophrenia
Yazar: MURAT KALKAN
Danışman: DR. ŞAKİRE EREK
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Trankilizan ajanlar = Tranquilizing agents ; İşlevsellik = Functionality ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Şizofreni kişinin düşünce, algılama ve davranışlarını önemli derecede etkileyerek iş, sosyal ve özel yaşamında çeşitli düzeylerde sorunlara neden olan süreğen ve ağır bir ruhsal bozukluktur. Şizofreni hastalarının yaşam süreleri genel populasyondan %20 daha kısadır.Birçok çalışmada şizofrenili hastalarda MS görülme sıklığı genel populasyondan çok daha sık bulunmuştur. Metabolik sendrom artmış diyabet, kalp-damar hastalığı ve mortalite riski ile ilişkilidir. Özellikle son yıllarda tedavide kullanımı giderek artan atipik antipsikotiklerin, şizofreni hastalarında kilo alımı, glikoz ve lipid metabolizması bozuklukları gibi metabolik yan etkilerle ilişkili oldukları bilinmektedir.Metabolik sendrom içerdiği fiziksel rahatsızlıklar nedeniyle de hastaların yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı; şizofrenili hastalarda metabolik sendromun görülme sıklığını ve metabolik sendrom kriterlerini araştırmak, metabolik sendrom varlığının şizofreni hastalarında klinik gidiş ve ilaç tedavisine olan etkisini ve şizofrenide bireysel ve sosyal performansa olan etkisini incelemektir.Denekler ve Yöntem: Çalışmaya DSM-IV kriterlerine göre şizofreni tanısı almış 116 hasta alınmıştır. Hastaların bel çevresi ve kan basıncı ölçümleri yapılmıs ayrıca kilo ve boyları ölçülerek beden kitle indeksleri hesaplanmıstır. Hastalardan açlık kan sekeri, trigliserid, HDL kolesterol, total kolesterol, düzeylerini ölçmek için kan örnegi alınmıstır. Ayrıca hastalara psikometrik ölçekler uygulanmıstır.Bulgular: Metabolik sendrom görülme sıklığı IDF ölçütlerine göre hasta grubunda %42.2 olarak bulunmuştur. Kadın hasta grubunda metabolik sendrom görülme sıklığı % 46.9 ve erkek hasta grubunda %38.8 olarak bulunmuştur. Metabolik sendrom tanısı alan ve almayan hasta grubunun yaş ortalamaları arasında anlamı bir fark bulunmamıştır. Metabolik sendrom görülme sıklığı tipik ve atipik antipsikotik tedavisini beraber alan grupta % 62.5, iki ya da daha fazla atipik antipsikotik tedavisi alan grupta %35.7, sadece bir atipik antipsikotik tedavisi alan grupta %45.1, sadece bir tipik antipsikotik tedavisi alan grupta %13.3 olarak tespit edilmiştir. Metabolik sendrom tanısı alan hasta grubunun hastalık süresi metabolik sendrom tanısı almayan hasta grubununkinden daha yüksek bulunmuştur. Metabolik sendromu olan ve olmayan şizofrenili hasta gruplarına ait PSP ölçeginin skorları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.Sonuç: Çalışmamızda şizofreni hastalarında metabolik sendrom sıklığı, ülkemizde daha önce yapılan yapılan üç çalışmanın sonucuyla uyumlu iken, birine göre daha düşük çıkmıştır.Metabolik sendron tanısı alan ve almayan hasta grupları arasında PSP ölçek puanlarına göre anlamlı fark tespiti olmamıştır. Özellikle hastalık süresi, yüksek beden kitle indeksi, tedavide klozapin ya da tipik ve atipik antipsikotiklerin beraber kullanılması, yaygın depresif ve negatif semptomların oluşu metabolik sendrom gelisimi için önemli risk faktörleri olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Objective: Schizophrenia, which is a chronic and severe mental disorder, leads to different levels of disability in occupational, social and personal functioning. Life expectancy of patients with schizophrenia is 20 % shorter than general population. Some studies revealed higher prevalence of metabolic syndrome in patients with schizophrenia are compared to the general population. It is well known that atypical antipsychotics which are increasingly used in the treatment of schizophrenia in last decades are associated with metabolic side effects such as weight gain, disorders of glucose and lipid metabolism. Metabolic syndrome adversely affects patients? quality of life due to physical disorders it causes. The aim of this study was to evaluate the prevalence of metabolic syndrome and metabolic syndrome criteria in patients with schizophrenia and also to investigate the effects of metabolic syndrome on medical treatment, clinical course and personal and social performance.Method: One hundred-sixteen patients who were diagnosed as schizophrenia according to DSM-IV criteria were selected. Waist circumference, blood pressure, body weight and height were measured, and body mass index was calculated. Blood samples were collected from the patients to determine the levels of fasting blood glucose, triglycerides, HDL cholesterol, total cholesterol. Brief Psychiatric Rating Scale, Scale for the Assessment of Positive Symptoms, Scale for the Assessment of Negative Symptoms, Calgary Depression Scale for Schizophrenia, Personal and Social Performance Scale (PSP) were applied to the patients.Results: The frequency of metabolic syndrome according to IDF criteria was 42.2 % among the patients (46.9 % for female and 38.8% for male patients). There was no significant difference between patients with and without metabolic syndrome in terms of age. The frequencies of metabolic syndrome were 62.5 % for together taken typical and atypical antipsychotics and 35.7 % for taken two or more atypical antipsychotics, whereas the rates of metabolic syndrome of taken only one atypical and only one typical antipsychotics were 45.1 % and 13.3 %, respectively. The duration of disease in patients with metabolic syndrome was higher than those without. Furthermore there was no significant difference between the schizophrenic patients with and without metabolic syndrome, in terms of PSP scores.Conclusion: In this study, the frequency of metabolic syndrome in patients with schizophrenia was consistent with the results of previous studies in our country. Our findings showed that the duration of illness, high scores of BMI, use of clozapine or concurrent use of typical and atypical antipsychotics, depressive and negative symptoms of schizophrenia were significant risk factors for the development of metabolic syndrome.