Okul öncesi dönem çocuklarında imgelem gücü ve masal kitabı illüstrasyonları
The power of vision in preschoolers and storybook illustrations
Yazar: ASLI YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ TOMAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Görsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik sanatlar = Graphic arts ; Görsel iletişim = Visual communication ; Kitap tasarımı = Book design ; Masal kitapları = Tale books ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Sanat masalı = Art tale ; Tasarım = Design ; İllüstrasyon = Illustration ; İmgelem = Imagination

Özet:
Okul öncesi dönem eğitiminde, çoklu gelişimsel evreler açısından (bilişsel,
sosyal, davranışsal, duyuşsal, psikolojik) büyük bir öneme sahip olan masal kitapları
ile masal kitabı illüstrasyonlarının niteliği ve önemi, bilim insanları ve araştırmacılar
tarafından sürekli dile getirilmektedir. Çünkü, masallar ve masal karakterleri
çocukların ilgisini çekerek, özellikle tutum ve davranışlar, alışkanlıklar, imgelem
gücü gelişimleri açısından yönlendirici olabilmektedir. Masalların gizemli, sıradışı
olaylar dizgisi ile karakterlerin olağanüstü özellikleri ve güçlerinin, çocukların
imgelem dünyasıyla yakından ilişkili olduğu bilinmektedir. Buna bağlı olarak,
masallardaki olayların, karakter özelliklerinin ve davranışlarının çocuklar için örnek
teşkil ettiği ve gördüklerini model alarak, dikkat çekmek, takdir edilmek istedikleri
görülmektedir. Okul öncesi eğitim, çocukların kişilik gelişimlerinin ve diğer bütün
gelişimsel özelliklerinin kazanılması açısından özel bir yere sahiptir. Bu dönemde
gerçekleştirilen eğitimin niteliği, çocukların birey olma özellikleriyle doğrudan
ilişkilidir. Bu sebeple, okul öncesi evrelerde eğitimin büyük bir kısmını oluşturan
masal kitabı okuma - anlatma etkinlikleri ve masal kitaplarının seçimi, çocukların
ilerleyen dönemlerdeki kişilik gelişimleri ve eğitim - öğretim süreçleri boyunca
önemli etkiler yaratmaktadır. Araştırmanın amacı; okul öncesi dönemde başlayarak, 
eğitim - öğretim süreci boyunca azımsanmayacak kadar büyük öneme sahip olan masal kitabı
illüstrasyonlarının, çocukların gelişimsel evrelerine, özellikle de imgelem
gelişimlerine ilişkin önemini ve etkilerini sorgulayarak, konu kapsamında belirlenen
problemlere pedagojik ve kuramsal çerçevede çözüm üretebilmektir. Bu amaç
doğrultusunda, 4 - 5,5 yaş grubu çocuklardan oluşan gruplar (denek ve kontrol)
belirlenerek, bilir kişilerin deneyimleri ve fikirleri eşliğinde gruplar tarafından
cevaplanmak üzere 2 adet veri kayıt formu oluşturulmuştur. Planlanan gözlem ve
uygulama çalışması, Samsun Bahçeşehir Okulları Anaokulunda, yetkili öğretmenler
aracılığıyla denek ve kontrol grubuna dahil olan çocuklarla birlikte masal kitabı
okuma, illüstrasyonlarını inceleme ve gözlemleme şeklinde gerçekleştirilmiştir.
Çalışma sonucunda ulaşılan vargılar, çocukların masal kitaplarında öncelikle masal
karakterlerine ve kitabın diğer illüstrasyonlarına dikkat ederek, karakterlerden
etkilendiklerini, taklit etme eğiliminde olduklarını göstermiştir. Ayrıca,
illüstrasyonlarını çok beğenerek inceledikleri masal kitabının tekrar okunmasını
istedikleri, buna karşı, hoşlanmadıkları, korkutucu buldukları masal kitapları
hakkında eleştirilerde bulundukları gözlemlenmiştir. Araştırmadan elde edilen
veriler, tasarım konusunda yeterli düzeyde eğitimi bulunmayan, pedagojik anlamda
bilgi ve donanıma sahip olmayan kişiler ve yayın evleri tarafından hazırlanarak satışı
yapılmakta olan masal kitaplarının sayıca fazla olduğunu göstermektedir. Bunun yanı
sıra, tasarım kriterlerine uygun, çocukların gelişimleri ve beklentileri dikkate
alınarak illüstrasyonları başarılı illüstratörler tarafından özenle gerçekleştirlmiş
başarılı masal kitaplarının oldukça sınırlı sayılarda olduğu görülmektedir. Bu durum,
çocukların gelişimsel dönemleri açısından olumsuz örnek teşkil ederek, bireysel
gelişimlerine ilişkin tehlikeli alışkanlık ve davranışlara özendirebilmektedir.
Bilirkişilerin desteğiyle ulaşılan verilere göre; çocuklara yönelik hazırlanması
planlanan tüm masal kitapları, çocukların imgesel, davranışsal, sosyal, psikolojik,
duyuşsal vb. gibi gelişimleri göz ardı edilmeden, yalnızca bu konuda yetkin olan
illüstratörler tarafından tasarlanmalıdır. Diğer taraftan, çocukların kişilik gelişimleri
için hedeflenen yaratıcılık ve becerilerin sağlıklı bir şekilde kazandırılması
konusunda ailelerin, eğitimcilerin ve toplumun bu konuda bilinçli davranarak gerekli
hassasiyeti taşımaları gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Okul öncesi dönem, İmgelem, İmgesel gelişim, Masal kitapları,
İllüstrasyon.

Abstract:
In preschool education, in terms of multiple developmental stages (cognitive,
social, behavioral, emotional, psychological) with a big fairy tale books with
important storybook nature and importance of illustrations, they are told constantly
by scientists and researchers. Because, fables and fairytale characters attracted the
attention of children, especially attitudes and behaviors, habits, the router can be in
terms of the development of imagination. Tales of mystery, unusual events with
outstanding features and power of the character string, is known to be closely
associated with the world of children's imagination. Accordingly, in the event of
fairy tale, character traits and behavior as a role model for their children and see
them modeled, to attract attention, they want to be seen to be appreciated. Preschool
education, in terms of children's personality development and the acquisition of all
other developmental characteristics has a special place. This is the nature of the
training carried out in the period, it is directly related to their children's individual
characteristics. Therefore, reading storybook make up a large part of the training in
stages preschool - telling events and the selection of fairy tale books, children's
personality development and education in later stages - create significant effects
throughout the teaching process. Purpose of the research; starting in preschool education not least during the
teaching process as well as having great importance storybook illustrations of, their
children's developmental stages, especially by questioning the importance related to 
vision development and its effects, to produce solutions in pedagogical and
theoretical framework to identified problems within the scope of the subject. For this
purpose, from 4 to 5,5 years of age groups of children (experimental and control)
was determined, accompanied by the experience and ideas of the person knows to be
answered by the group 2 data registration form has been created. Planned
observation and practice, in Samsun Bahçeşehir Schools Kindergarten, storybook
with children involved in the subjects and the control group read through competent
teachers, inspection and monitoring were performed in the illustrations. The
conclusions reached in the study, paying attention primarily to other fairy tale
characters and storybook illustrations in children's books, they were impressed by the
character, it showed that imitate the slope. Also, very approvingly illustrations of
fairy tale books they want to read again they examined, against it, like they have
observed in their criticism about fairy tale books they find frightening. The data
obtained from this study, without adequate training in the design, pedagogical sense,
knowledge and equipment to people who do not have fairy tale books and
publications prepared by the sales carried out shows that outnumber homes. As well
as, according to design criteria, and successful development of children's fairy tale
book illustrator carefully it was proven by successful illustrations expectations are
considering seems to be quite limited in number. In this case, constitute a negative
example in terms of children's developmental stages, may encourage dangerous
habits and behaviors related to personal development.
With the support of the people he knows, according to the accessed data;
preparation for children planned all fairy tale books, children's imaginative,
behavioral, social, psychological, emotional and so on. development, such as being
ignored, should only be designed by illustrators who are competent in this matter. On
the other hand, the targeted creativity and personality development skills for children
of families about to gain a healthy way, educators and society must bear the required
sensitivity by acting consciously about it.

Keywords: Early childhood development, Imagine, Imaginative development, Fairy
tale book, Illustration.