Matematik öğretmenlerinin öğrenci düşüncelerini fark etme becerilerinin örüntü genellemesi konusunda incelenmesi
Examining of mathematics teachers' noticing skills of student thinking about patterns generalization
Yazar: HATİCE ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE GÖZDE DİDİŞ KABAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı matematik öğretmenlerinin yedinci sınıf düzeyinde örüntü genellemesi konusunda öğrencilerin matematiksel düşünmelerini fark etme becerilerini araştırmaktır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılının bahar döneminde gerçekleştirilmiştir. Araştırma Karaman'ın farklı devlet okullarında görev yapan 5 matematik öğretmeniyle gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bir devlet okulunda öğrenim gören 19 öğrenci, örüntü soruları ile ilgili öğrenci çözümleri ve öğrenci çözüm videoları için çalışmaya dahil olmuştur. Öğrenci çözümlerini ve çözümlere ait video görüntülerini elde etmek için şekil örüntüsü ile ilgili sorular kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynaklarını öğrenci çözüm kağıtları, öğrenci çözümlerine ait video görüntüleri ve öğretmenler ile yarı yapılandırılmış birebir görüşmeler oluşturmaktadır. Öğrenci çözümleri analiz edildikten sonra, seçilen 5 öğrencinin hem doğru hem de yanlış çözümünü içeren, öğrencilerin çözümlerini açıkladıkları video görüntüleri elde edilmiştir. Öğrencilerden elde edilen öğrenci çözümleri ve çözümlere ait video görüntüleri kullanılarak 5 öğretmen ile birebir yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Matematik öğretmenlerinin fark etme becerisi Jacobs, Lamb ve Philipp'in (2010) fark etme becerisine ait teorik çerçevesi kullanılarak 'öğrenci düşüncesine dikkat etme, öğrenci düşüncesini yorumlama ve öğrenci düşüncesine cevap verme' çerçevesinde incelenmiş ve analiz edilmiştir.
Araştırmanın bulguları matematik öğretmenlerinin genellikle öğrencilerin matematiksel düşüncelerine sınırlı düzeyde dikkat ettiklerini, öğrenci düşüncelerini yorumlamakta ise zorluk yaşadıklarını ortaya çıkarmıştır. Matematik öğretmenleri öğrenci düşüncelerine yönelik öğrencinin soruyu nasıl çözdüğünü söylemişler ve açıklama yapmamışlardır ya da kâğıtta gördüklerini tek tek anlatmışlardır. Öğrenci düşüncesini yorumlama sürecinde ise çözümlerin doğru ya da yanlış olduğuyla ilgili veya öğrenci matematiksel düşüncesinden farklı bir konudan (dört işlem becerisi kötü gibi, konuyu anlamış-anlamamış) bahsetmişlerdir. Öğrenci düşüncesine dayalı cevap verirken ise matematik öğretmenlerinin genellikle yanlış cevapları doğru cevaba götürmeye yönelik soru sorma ya da öğrenciye konuyu anlatma eğilimde olduğu görülmüştür. Matematik öğretmenlerinin çoğu doğru cevaplı öğrenciyi tebrik edeceklerini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Fark etme becerisi, Matematik öğretmenleri, Örüntü öğretimi, Öğrenci düşünceleri

Abstract:
The aim of this study is to investigate mathematics teachers' noticing students' mathematical thinking about pattern generalization at the seventh-grade level. In this study, case study design, one of the qualitative research methods, was used. The research was conducted in the spring semester of the 2021-2022 academic year. The research was carried out with 5 mathematics teachers working in different public schools in Karaman. In addition, 19 students studying at a public school were included in the study for student solutions and student solution videos related to pattern questions. Shape pattern questions were used to obtain student solutions and video images of the solutions. The data sources of the research were student solution papers, student solutions' videos and semi-structured one-to-one interviews with teachers. In order to obtain student solutions, the students were asked a question involving two shape patterns. One-to-one semi-structured interviews were conducted with 5 teachers using the student solutions obtained from the students and the video of the solutions. Mathematics teachers' noticing of students' thinking was examined in terms of three dimensions of Jacobs, Lamb and Philipp's (2010) noticing framework: Attending students' thinking, interpreting student thinking and deciding how do respond student thinking. 
The findings of the study revealed that mathematics teachers generally provided limited evidence in attending in students' mathematical thinking, and they were also insufficient in presenting evidence in interpreting students' thinking. Mathematics teachers generally said how the student solved the question in the part of participating in the student's thinking, they did not explain students' thinking or explained what they saw on the paper one by one. In the part of interpreting the student's thinking, they talked about whether the solutions were right or wrong, or about a different subject than the student's mathematical thinking (such as poor four-operation skills, understood or did not understand the subject). Furthermore, while teachers were responding students' thinking, it was observed that mathematics teachers generally tended to ask questions or explain the subject to the students to bring the wrong answers to the right answer. Most of the mathematics teachers stated that they would congratulate the student with the correct answer.

Keywords: Noticing skill, Mathematics teachers, Pattern, Student thinking