Kentsel dönüşümün Türkiye'de ki hukuk düzeninde temel haklara etkisi üzerine bir değerlendirme
An evaluation of impact of urban tranformation on the fundamental rights in the context of the Turkish legal system
Yazar: ÖZLEM DURMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LAMİ BERTAN TOKUZLU
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuk düzeni = Law order ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Mutenalaştırma = Gentrification ; Mülkiyet hakkı = Property right ; Temel haklar = Fundamental rights ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
Birinci bölümde kent, kentleşme ve kentlileşme kavramlarının değişik tanımları yapılarak açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca kentsel dönüşümün çeşitli tanımları yapılarak bu kavram hakkında genel bilgi verilmiştir. Dünyada ve Türkiye' de dönüşümün tarihi gelişimi üzerinde durularak, kentsel dönüşümün amacı, kentsel dönüşüm modellerinin neler olduğu ve kentsel dönüşümün hangi yöntemler izlenerek yapılabildiği anlatılmış, kentsel dönüşüm projelerinin toplum üzerindeki etkileri açıklanmaya çalışılmıştır.
     İkinci bölümünde; kentsel dönüşüm projelerinin temel haklar denince ilk akla gelen; mülkiyet hakkı ve diğer temel haklarla olan ilişkisi değerlendirilmiştir. İlk olarak temel hakların başında gelen mülkiyet hakkı daha sonra diğer temel haklardan olan barınma, konut ve yerleşmenin korunması hakkı ve en son olarak da kültürel ve tarihsel yaşamın korunması hakkı ile olan ilişkisi değerlendirilmiştir.  İlk önce, temel hakların yabancı Anayasa'lar da ki ve uluslar arası alanlardaki düzenleniş biçimleri değerlendirilmiştir. Çünkü ülkelerde ve Türkiye'de ki temel hakların; düzenleniş ve kentsel dönüşümlerden etkilenmeleri farklılık gösterebilmektedir. Daha sonra her temel hakkın ülkemizde düzenleniş biçimlerine kısaca değinilmiş, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarından bazılarına yer verilmiş ve son başlıkta da kentsel dönüşüm projelerine, bazı dünya ülkelerinden örnekler verilerek yapılış biçimleri değerlendirilmeye çalışılmıştır.
  Üçüncü bölümde Türkiye'de mevcut yasal düzenlemeler çerçevesinde kentsel dönüşümün alt yapısı anlatılmaya çalışılmıştır. Tarihi alanların dahi göz ardı edilerek, ülkemizde her geçen gün bir yenisi çıkarılan veya var olan yasalara ek maddeler getirilerek değiştirilen kanunlar eliyle kentsel dönüşüm projelerinin nasıl desteklendiği üzerinde durulmuştur. Çıkarılan deprem yasası adı ile de bilinen 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun ' un neler getirdiği, kişileri nasıl etkilediği ve bu yasanın kendisinin bir afet yasası olduğu, var olan maddeler ışığında açıklanmaya çalışılmıştır.  T.C. Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ("TOKİ") adlı kurumun bu dönüşümleri nasıl yönlendirdiği üzerinde durularak ülkemizde yapılan kentsel dönüşüm çalışmalarına örnekler verilerek ana hatlarıyla ortaya konmuş bu dönüşümlerin nasıl yapıldığı değerlendirilmiş ve var olan gelişmeler açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca kentsel dönüşüm çalışmalarının verdiği zararlarına karşı ne gibi yollar izlenebileceğine değinilmiştir. 
     Dördüncü bölümde sonuç olarak; Türkiye'de yapılan kentsel dönüşüm projelerinin bir oldu bitti sonucu yapıldığı, dönüşümlerin yapılabilmesi için değişik yasalar çıkartıldığı, kişilerin- toplumun ihtiyaçları göz önünde bulundurulmadan, kurum ve kuruluşlardan öneri almadan yapıldığı, rant odaklı çalışmalar olduğu ve temel haklara zararlar verdiği tespitleri ortaya konulmuştur. Bu gibi çalışmaların kentsel dönüşüm de başarı getirmesi bir yana daha çok zararlar vereceği, toplumlar tarafından desteklenmeyeceği ve sadece görünüşte var olan (kişileri afetlerden, depremlerden koruması) amacına hizmet etmeyeceği sonucuna varılmıştır.
Son olarak, ekler bölümü ile iki yerel mahkeme kararı konularak tez sonlandırılmıştır.



1) Kentsel Dönüşüm 
2) Soylulaştırma 
3) Mülkiyet Hakkı 
4) Temel Haklar 
5) Kentsel Dönüşüm Projeleri

Abstract:
Under first chapter, the concepts of city, urbanisation, being urbanised are defined and explained. Moreover, different definitions of and general information regarding Urban Transformation are elaborated. The chapter further provides the historical development of the urban transformation in the world and Turkey, and explains the impetus of the Urban Transformation; elaborates different models of transformation and identifies the possible different methods; also it has been attempted to explain the impact of Urban Transformation projects on society.
Second chapter evaluates the social implications of the transformation projects and their relationship with the right of property and other fundamental rights. Firstly, the relationship with the right of property, which is a primary fundamental right; then, the relationship with housing right, which is another fundamental right, and finally the relationship with cultural and the protection of historical heritage is evaluated. First of all, the way of regulation of fundamental rights under foreign constitutions and international regulations is examined, which is followed by examination of the way of regulation in Turkey. Because of the fundamental rights in countries affected by urban renewal and Turkey may vary. Given some of the European Court of human Rights decision and Examples were given and explained for the aim of understanding how world countries has been conducted Urban Transformation.
Under third chapter, the back ground of urban transformation  has been explained through the existing laws. Then focused on how the urban transformation projects are supported in Turkey through frequently promulgated laws or frequent amendments to the existing laws which disregard even the historical areas. Also the chapter examines the Act regarding the Transformation of the Areas under the Disaster Risk, which is also recalled as the Earthquake Act, what sort of rules it lays down, how affect the citizens and it is attempted to illustrate that the act itself is a disaster act which is elaborated within the light of the provisions that it lays down. Evaluated how the institution recalled TOKI orients those transformations and urban transformation projects' examples in Turkey were given and explained and assessed in detail. It has also been mentioned as to what roads could be menitored against the damage caused by the urban renewel work. 
Under the fourth chapter, as a conclusion, it is laid down that the urban transformation projects conducted in Turkey have been implemented as fait accompli; in order to implement the project different regulations have been enacted; the projects have not considered the people's and society's needs or have been implemented without receiving prior consultation from the relevant bodies or institutions; instead, they have been targeted for obtaining unjust revenues. It is concluded that these kind of conducted projects do not provide any success in terms of urban transformation; rather, they lead to significant losses; they are not supported by the society and they do not serve to the main impetus of providing protection against disasters (earthquakes). It has been reached to the conclusion that when the examples conducted globally are taken into consideration, success rate is considerably low. This thesis also incorporated the decisions rendered by the European Court of Human Rights with regard to the right of property and under the annexes section, various regulations which are in force and various regulations which are projected to be implemented in Turkey are also included.
 Finally, the thesis put two district court decisions with appendices is terminated.



1) Urban Transformation
2) Gentrification
3) The Right of Property
4) Fundamental Rights
5) Urban Transformation Projects