Türkiyedeki selektif komple CIq eksikliği üzerine moleküler ve epidemiyolojik çalışmalar
Molecular and epidemiologic studies on selective comple CIq deficiency in Turkey
Yazar: ESRA BİRBEN
Danışman: PROF.DR. CİHAN ÖNER
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Kompleman sistem proteinleri = Complement system proteins ; Mutasyon = Mutation

Özet:
ÖZET Komplemanın alt komponentlerinden biri olan Cıq'nun selektif komple eksikliği, tekrarlayan enfeksiyonlar ve sıklıkla lupus eritamatosusa benzeyen semptomatoloji ile karakterize olan nadir bir genetik defektir. Otozömal resesif bir geçiş gösterir. Defektin homozigot olduğu kişilerde komplemanın hemolitik aktivitesi ( CH50 testi ) sıfır olup, immünokimyasal tayinlerde d,, seviyesi normaldekinin %2'si civarındadır. Heterozigotlarda komplemana ait fonksiyonel ( CH5o testi ) ve immünokimyasal testler normal bulunmaktadır. Bu kişiler tamamen normal bir fenotip göstermektedir. Literatürde yayınlana 37 homozigot vakadan 8'i ülkemizdeki 5 ailede tanımlanmıştır. Literatürde genetik düzeyde incelenen Cu, ailelerinin tümünde, defektlerin terminasyon kodona neden olan tek baz mutasyonu. frameshift veya aminoasit değişiminden ileri geldiği ve başka aberasyonların bulunmadığı gösterilmiştir. İlk defa Slovak Cumhuriyeti'nden bir çingene (Gypsy) ailesinde, Ckl A geninde bir stop kodona neden olan belirli bir mutasyonun tanımlanmasından sonra,Türkiye'de incelenen 4 selektif komple Clq eksikliği ailesinde de benzeri mutasyonun bulunduğu saptanmıştır. Bu son gözlemler bize Güneydoğu Avrupa ve Türkiye halklarının Clq A geninde bu tipten defektif bir alleli taşıyabileceğini düşündürmüştür. Cıq A genindeki mutasyonu arayarak, popülasyonda heterozigot taşıyıcıları saptamayı amaçlayan bu çalışmada sekiz ayrı pediatri departmanının polikliniklerinde görülen 989 hasta, daha önce selektif komple Clq eksiliği saptanan 3 ailenin 124 bireyi, bunların yaşadığı yöre halkından toplanan 223 örnek ve 89 SLE'li hastanın Guthrie kartlarında toplanan kan örnekleri incelenmiştir. Daha önce geliştirilen yeni bir polimeraz zincir reaksiyon-IV restriksiyon fragment length polimorfizm (PCR-RFLP) analizi ve allel spesifik PCR testi ile taranan total 1425 örnek içinde hasta ailelerinin geldiği yöre halkında 1 heterozigot ve defekt olduğu bilinen ailelerde de total. 17 heterozigot saptanmış, sonuçlar DNA sekans analizi ile teyid edilmiştir. Ayrıca bu kişilere gereken genetik tavsiye verilmiştir. Yaptığımız bu çalışma Türk halkında Cıq A gen mutasyonunun mevcut olduğunu desteklemektedir. Clq eksikliği semptomatolojisiyle başvuranlarda ve bunların aile bireylerinde laboratuarımızda geliştirilen PCR-RFLP yöntemi ile birlikte allel spesifik PCR testinin uygulanması ileride yeni heterozigotların tanısına yardımcı olacaktır.

Abstract:
ABSTRACT Complete selective C1q deficiencies of the complement component Ciq are rare genetic disorders that are associated with recurrent infections and a high prevalence of lupus erythematosus-like symptoms. The inheritance of the defect is autosomal recessive. In individuals with homozygous Cjq deficiency, the hemolytic activity of serum (CH5otest) is zero and serum Ciq level is less than %2 that of the normal serum by immunochemical analysis. Functional and immunochemical tests for Ciq are normal in heterozygotes who are normal phenotypically. In the literature 8 of the 37 published homozygous cases derive from 5 Turkish families. All C|q deficiencies studied at the genetic level revealed single base mutations leading to termination codons, frameshift or aminoacid exchanges and these were thought to be responsible for the defects as no other aberrations were found. One particular mutation, leading to a stop codon in the Ciq A gene was first identified in members of a Gypsy family from the Slovak Republic. The same mutation has been found in all cases in five Ciq deficiency families from Turkey. These observations prompted us to hypothesize that one particular defective allele is present in the population of Southeast Europe and Turkey. This study was aimed to investigate mutations in Ciq A gene for carriers (heterozygotes) in the Turkish population. Blood samples were collected into Guthrie cards from 989 patients seen in the outpatient clinics of 8 different Pediatric deparments in Turkey. Also 124 blood specimens were obtained from the relatives of the 3 families with selective complete Ciq deficiency, 223 specimens from the areas where these families lived, 89 specimens from 89 SLE patients. With the use of a novel polymerase chain reaction- restriction fragment length polymorphism (PCR-RFLP) analysis and allele spesific PCR we were able to detect 1 heterozygotes among the population of the areas where these families lived and 17 heterozygotes in the familiesVI with known selective complete Ciq deficiency. Mutations were confirmed by sequence analysis. In all heterozygotes.a genetic counceling was given. This study confirms that mutation of the Ciq A gene exists in Turkish population. The use of PCR-RFLP method along with allele-specific PCR might be helpful in diagnosing heterozygotes in individuals presenting with typical symptomatology of this defect and in their relatives.