Ergenlerde sağlık okuryazarlığı, depresyon ve uyku kalitesi ilişkisi
The relationship between health literacy, depression and sleep quality in adolescents
Yazar: HİRANUR GÜL
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM ÖZTÜRK HANEY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Okullar-halk sağlığı = Schools-public health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu çalışmanın amacı ergenlerde sağlık okuryazarlığı, depresif semptomlar ve uyku kalitesi düzeyini belirlemek, sağlık okuryazarlığı, depresif semptomlar ve uyku kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemek idi.
Araştırmanın örneklemini İzmir'de sekiz lisede eğitim gören 1081 ergen oluşturdu. Veriler Tanıtıcı Veri Formu, Okul Çağındaki Çocuklar İçin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, Çocuklar İçin Epidemiyolojik Çalışmalar Merkezi Depresyon Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi kullanılarak toplandı. Veri analizi için tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi ve multiple lojistik regresyon kullanıldı.
Ergenlerin %35.7'si erkek, yaş ortalaması 15.62±1.17 idi. Öğrencilerin %38.7'si 10.sınıfta eğitim görmekteydi. Katılımcıların %78.4'ü depresif belirtilere sahipti ve %11.3'ünün sağlık okuryazarlık düzeyi düşüktü. Ergenlerin %29.4'ü iyi uyku kalitesine %70.6'sı ise kötü uyku kalitesine, %30.8'i günde 7 saatten daha fazla uyku süresine sahipti. Sağlık okuryazarlığı ile depresyon arasında bir ilişki belirlenmemesine rağmen; kız cinsiyet, kötü ve orta gelir durumu, düşük ve orta düzey öğrenme sorumluluğu, kötü uyku kalitesi ergenlerde depresif belirtilerin yordayıcıları olarak belirlendi.
Çalışma bulguları ergenlerde kötü uyku kalitesinin depresif belirtiler için risk faktörü olduğunu gösterdi. Okul sağlığı çalışmalarında depresyon için riskli ergenleri belirlemek amacıyla tarama programlarının planlanması, risk altında bulunan ergenlere yönelik erken müdahale girişimlerinin yürütülmesi, ergenlerde sağlık uyku kalitesini geliştiren programların yürütülmesi önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the level of health literacy, depressive symptoms and sleep quality in adolescents and to examine the relationship between health literacy, depressive symptoms and sleep quality among adolescents.
The sample of the study consisted of 1081 adolescents studying at eight high schools in İzmir. Data collected with descriptive data form, Health Literacy Scale for School-Age Children, the Center for Epidemiological Studies for Children Depression Scale, and the Pittsburgh Sleep Quality Index. Statistical methods used for data analysis were descriptive statistics, chi-square test and multiple logistic regression. 
The mean age of the adolescents was 15.62±1.17 and %35.7 were boy. 38.7% of the students were studying in the 10th grade. 78.4% of the participants had depressive symptoms and 11.3% had a low level of health literacy. Of the adolescents, % 29.4 had good sleep quality, % 70.6 had poor sleep quality, and % 30.8 had more than 7 hours of sleep a day. No relationship was found between health literacy and depressive symptoms. However, female gender, poor and medium income status, low and medium level of learning responsibility, and poor sleep quality were determined as predictors of depressive symptoms in adolescents.
Study findings showed that poor sleep quality in adolescents were risk factors for depressive symptoms. In school health studies, it has been recommended to plan screening programs to identify adolescents at risk for depression, to carry out early intervention initiatives for adolescents at risk, and to carry out programs that improve sleep quality in adolescents.