Yirmi dakikalık sanal gerçeklik uygulamalarının rekreasyonel fayda üzerindeki etkisinin incelenmesi
Examining the impact of twenty-minute virtual reality applications on recreational benefit
Yazar: SENA KEDERSİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE GAMZE ÜLKER
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmada, Sanal Gerçeklik uygulamalarının Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerine 
rekreasyonel açıdan kişiye sağladığı faydalar ve sanal gerçeklik hakkındaki tutumları
üzerindeki etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmada öğrencilere VR (Virtual Reality) 
gözlükleri ile bir aktif katılımcı oldukları bir de pasif olarak yalnızca etrafı gözlemledikleri
uygulamalar denetilmiştir. Çalışmada ölçüm aracı olarak Rekreasyon Fayda ölçeği ve Sanal 
Gerçeklik Tutum ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca sanal gerçeklik gözlüğü ile öğrenciler iki farklı 
aktiviteye dahil edilmiş ve sonuçlar buna göre değerlendirilmiştir. Araştırmaya Trakya 
Üniversitesi Kırkpınar Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencileri arasından 33 kişi katılmıştır. Ho 
tarafından 2008 yılında geliştirilen, Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması ise 2018 yılında 
Beyza Merve Akgül, Ezgi Ertüzün ve Suat Karaküçük tarafından yapılan (Cronbach Alpha 
değeri .83 olup üç alt boyut için ise iç tutarlılık katsayıları .80-.86 arasında değişmektedir.) 
Rekreasyon Fayda Ölçeği ve 2023 yılında F. Gizem Karaoğlan Yılmaz, Ramazan Yılmaz, Ke 
Zang, Ahmet Berk Üstün tarafından geliştirilen ve geçerlik güvenirliği yapılan (Cronbach alfa 
edVR tutum ölçüm aracının katsayısı 0,92 ve aracın test-tekrar test güvenirliği 0,94'tür.) Sanal 
Gerçeklik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların Rekreasyon Fayda düzeyleri 
Fiziksel, Sosyal ve Psikolojik alt boyutları ile birlikte Sanal Gerçeklik Tutumuna da bakılmıştır.
Rekreasyonel Fayda Ölçeği alt boyutları ve Sanal Gerçeklik Tutum Ölçeği skorlarının deney ve 
kontrol gruplarındaki ilk ve ikinci ölçüm değerlerinin karşılaştırılması sonucunda, ilk ölçümde 
fiziksel fayda skorlarının kontrol grubunda deney grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek 
olduğu; ikinci ölçümde ise Sanal Gerçeklik Tutum Ölçeği skorlarının kontrol grubunda deney 
grubuna göre anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlenmiştir. Rekreasyonel Fayda Ölçeği alt 
boyutları ve Sanal Gerçeklik Tutum Ölçeği ilk ölçüm skorlarının cinsiyete göre karşılaştırılması 
sonucunda, sosyal fayda skorlarının erkeklerde kadınlara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu 
belirlenmiştir. Diğer karşılaştırmalarda ise anlamlı bir fark elde edilememiştir. Fiziksel fayda 
ve Sanal Gerçeklik tutumlarında ise interaksiyon etkisi anlamsız olup grup etkisi anlamlı olduğu 
için; fiziksel fayda üzerinden gelişen rekreasyonel fayda bakış açısının ve VR tutumunun deney 
grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde farklı olduğu, ancak oyun oynama öncesi ve sonrasında bu farklılığın değişmediği söylenebilir. Rekreasyonel Fayda ve Sanal Gerçeklik 
Tutumları açısından deney ve kontrol grupları arasında yapılan analizlerde, katılımcıların sosyal 
Fayda ile ilgili rekreasyonel fayda perspektiflerinin ve genel rekreasyonel fayda bakış açılarının 
deney öncesi ve sonrası Sanal Gerçeklik ile oyun oynayan grupta anlamlı düzeyde arttığı 
belirlenmiştir.

Abstract:
The study aims to determine the benefits that Virtual Reality applications provide to students 
of the Faculty of Sports Sciences in terms of recreation and their attitudes towards virtual reality. 
In the study, students were participated with VR (Virtual Reality) glasses, actively in one 
application and passively observing their surroundings in another. The Recreation Benefit scale 
and the Virtual Reality Attitude scale were used as measurement tools in the study. Additionally, 
students were involved in two different activities with virtual reality glasses, and the results 
were evaluated accordingly. 33 students from the Faculty of Sports Sciences at Trakya 
University Kırkpınar participated in the study. The Recreation Benefit Scale, developed by Ho 
in 2008 and whose Turkish validity and reliability study was conducted in 2018 by Beyza Merve 
Akgül, Ezgi Ertüzün, and Suat Karaküçük (with a Cronbach's Alpha value of .83 and internal 
consistency coefficients for the three sub-dimensions ranging from .80 to .86), and the Virtual 
Reality Attitude Scale, developed and validated in 2023 by F. Gizem Karaoğlan Yılmaz, 
Ramazan Yılmaz, Ke Zang, and Ahmet Berk Üstün (with a Cronbach's alpha value of 0.92 and 
a test-retest reliability of 0.94 for the attitude measurement tool), were used in the study. The 
Recreation Benefit levels of the participants were examined along with the sub-dimensions of 
Physical, Social, and Psychological benefits, as well as their Attitudes towards Virtual Reality. 
As a result of comparing the first and second measurement values of the sub-dimensions of the 
Recreation Benefit Scale and the scores of the Virtual Reality Attitude Scale in the experimental 
and control groups, it was determined that the physical benefit scores in the first measurement 
were significantly higher in the control group compared to the experimental group; in the 
second measurement, the scores of the Virtual Reality Attitude Scale were significantly lower 
in the control group compared to the experimental group. When comparing the first 
measurement scores of the Recreation Benefit Scale sub-dimensions and the Virtual Reality 
Attitude Scale according to gender, it was determined that the social benefit scores were 
significantly higher in males compared to females. No significant difference was found in other 
comparisons. In terms of physical benefits and Virtual Reality attitudes, the interaction effect 
was not significant, but the group effect was significant; therefore, it can be said that the 
perspective of recreational benefits developing through physical benefits and VR attitudes were 
significantly different in the experimental group compared to the control group, but this 
difference did not change before and after playing the game. In the analyses conducted between 
the experimental and control groups regarding Recreational Benefits and Virtual Reality 
Attitudes, it was determined that the recreational benefit perspectives related to social benefits 
and the overall recreational benefit perspectives of the participants significantly increased in 
the group that played games with Virtual Reality before and after the experiment.