Adölesanlarda diyet inflamasyon indeksinin kardiyometabolik risk faktörleri ile ilişkisi
The relationship of dietary inflammatory index and cardiometabolic risk factors in adolescents
Yazar: ZEYNEP PARLAK
Danışman: PROF. DR. GAMZE AKBULUT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diyet = Diet ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Ergenler = Adolescents ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Obezite = Obesity ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Adölesanlarda kardiyometabolik riskin; beslenme alışkanlıkları, diyet kalitesi, antropometrik ölçümler, fiziksel aktivite ile ilişkisini değerlendirmek ve olası risk faktörlerini tanımlamak amacıyla yürütülen bu çalışmaya, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Genel Pediatri Polikliniği'ne başvuran 10-18 yaş arası 226 adölesan katılmıştır. Bireylerin genel beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite durumları, kan basıncı, antropometrik ölçümleri, açlık kan glukozu, açlık insülin, HOMA-IR ve lipit profilini içeren biyokimyasal bulguları değerlendirilmiştir. Üç günlük besin tüketim kaydından enerjiye dayalı diyet inflamasyon indeksi (E-Dİİ), total antioksidan kapasite (TAC) hesaplanmış, bireylerin Akdeniz diyetine uyumu KIDMED ile sorgulanmıştır. Fiziksel aktivite günlüğünden fiziksel aktivite düzeyi (PAL) hesaplanmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin %50,4'ü kız, %49,6'sı erkek ve yaş ortalaması 13,4±2,16 yıldır. Bireylerin %41,6'sı normal BKİ aralığında, %23'ü fazla kilolu ve %35,4'ü obezdir. Çalışmaya katılan bireylerin diyet kalitesini değerlendirmek için hesaplanan E-Dİİ, TAC ve KIDMED indeks ile biyokimyasal bulgular arasında herhangi bir anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Bireylerin günlük enerji gereksinimini karşılama yüzdesi ile HOMA-IR (r=0,364), açlık insülin (r=0,351), trigliserit/HDL-K oranı (r=0,305), trigliserit (r=0,299), VLDL-K (r=0,275), toplam kolesterol/HDL-K oranı (r=0,252), SKB (r=0,264), DKB (r=0,294), LDL-K (r=0,173) ve Non-HDL-K (r=0,172) arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. Bireylerin BKİ z skor değeri, bel/boy oranı ve vücut yağ yüzdesi ile açlık insülin, HOMA-IR, trigliserit/HDL-K oranı, toplam kolesterol/HDL-K oranı, trigliserit, VLDL-K, SKB, DKB, Non-HDL-K, LDL-K ve toplam kolesterol arasında pozitif yönde anlamlı ilişki, HDL-K ile arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Adölesanlarda kardiyometabolik riskin oluşumunun farklı değişkenlere bağlı olduğu, özellikle vücut yağ yüzdesi ve obezite ile yakından ilişkisi olduğu görülmektedir. Adölesanlarda günlük enerji ve besin ögelerinin gereksinimlerini karşılaması, obezite gelişimi, fiziksel olarak aktif olmaları, biyokimyasal bulguları ve pozitif enerji dengesinin oluşumunun önlenmesi açısından yakından takip edilmelidir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the relationship between cardiometabolic risk and nutritional habits, diet quality, anthropometric measurements, physical activity, and to identify possible risk factors related to cardiometabolism in adolescents. 226 adolescents aged between 10-18 years, who applied to Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, were prospectively evaluated. General nutritional habits, physical activity status, blood pressure, anthropometric measurements, biochemical findings of individuals were assessed. The energy-based dietary inflammatory index (E-DII) and total antioxidant capacity (TAC) were calculated from the three days food consumption record. At the same time, the compliance of the participants to the Mediterranean diet was questioned. Physical activity level (PAL) was calculated from the physical activity record. The mean age of the individuals participating (50.4% female and 49.6% male) in the study was 13.4±2.16 years. 41.6% of participants were in the normal BMI z-score, 23% were classified as overweight while 35.4% were classified as obese. No significant correlation was found between diet quality of the participants and biochemical findings (p>0.05). A significant positive relationship was found between the percentage of meeting the daily energy needs of individuals and HOMA-IR (r=0.364), fasting insulin (r=0.351), triglyceride/HDL-C ratio (r=0.305), triglyceride (r=0.299), VLDL-C (r=0.275), total cholesterol/HDL-C ratio (r=0.252), systolic blood pressure (SBP) (r=0.264), diastolic blood pressure (DBP) (r=0.294), LDL-C (r=0.173) and non-HDL-C (r=0.172) respectively. A significant positive relationship was discovered also between BMI z-score, waist-to-height ratio, percentage of body fat and fasting insulin, HOMA-IR, triglyceride/HDL-C ratio, total cholesterol/HDL-C ratio, triglyceride, VLDL-C, SBP, DBP, non-HDL-C, LDL-C, and total cholesterol indicators of the participants. The relationship of HDL-C with the anthropometric indicators was significant but in a negative direction. It is observed that the formation of cardiometabolic risk in children depends on different variables and is closely related to body fat percentage and obesity. A close follow-up should be applied on adolescents in terms of meeting their daily energy and nutritional requirements, preventing development of obesity, PAL, biochemical indications.