Lykia, Pisidia, Pamphylia, Kabalis ve Kilikia bölgelerinde imparator kült yapıları
Imperial cult buildings in Lykia, Pisidia, Pamphylia, Kabalis and Cilicia regions
Yazar: HATİCE DEĞİRMENCİOĞLU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BULBA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Kaisareia = Kaisareia ; Kibyra = Kibyra ; Kilikya = Cilicia ; Kült = Cult ; Likya = Lycia ; Pisidia = Pisidia ; Sebasteion Tapınağı = Sebasteion Temple ; İmparatorluk kültü = Imperial cult

Özet:
Kaisareionlar ya da diğer adıyla Sebasteionlar, imparator kültü kapsamında inşa edilen kült yapılarıdır. İmparator kültünün en önemli temsil araçlarından biri olan söz konusu yapıların ilki MÖ 48 yılında Alexandria'da Julius Caesar döneminde inşa edilmiştir. Alexandria'da inşa edilen Kaisareion (Caesareum), imparator Caligula dönemi sonrasında Sebasteion ya da Augusteum olarak adlandırılmıştır. Alexandria'da Julius Caesar döneminde inşa edilen Kaisareion, imparatorluğun doğusundaki tek imparator kült yapısı değildir. Söz konusu yapıyı, MÖ 47 yılında Antiokhia ad Orontes'te ve sonrasında MS I. yüzyılda Kyrene'de yapılan Caesareum yapıları izlemiştir. 
Julius Caesar'dan sonra halefi olan imparator Augustus döneminde imparator kültü olgunlaşmış ve imparator kült yapılarının sayısı artmıştır. İmparatorun yaptırdığı ve onardığı tapınakların yanı sıra kentler imparatora ithafen tapınak inşa etmek için adeta rekabete girmişlerdir. Kaisareionların, diğer adıyla Sebasteionların imparator Augustus ve Claudius döneminde artış gösterdiği gözlemlenmektedir. Özellikle Anadolu'da Iulius-Claudius Hanedanı dönemi ile birlikte imparator kült yapılarının sayısı artmıştır. Pax Romana olarak adlandırılan Roma barışı ile sonrasında Anadolu'da diğer imparatorlara ithafen de tapınaklar inşa edilmiştir.
İmparator kültünün en önemli özelliği ve amacı siyasi propaganda ve Roma halkını bir arada tutmaktır. İmparator kültü kapsamında kentlerde imparatorlara ithafen festivaller düzenlenmiş ve imparator kült yapıları inşa edilmiştir. İmparator kültünün en önemli temsil araçlarından biri olan ve Kaisareion ve ileriki dönemdeki adıyla Sebasteion olarak adlandırılan imparator kült yapıları, kimi zaman bir imparatora, kimi zaman bir imparator ve tanrıya/tanrıçaya, kimi zaman imparator ailesine kimi zaman da imparator ve imparatoriçeye ithafen tapınak, kenotaf, sebastoi temenos, oikobasilikon, oda gibi değişik formlarda yapılmıştır. 
Iulius-Cladiuslar hanedanı ile başlayan imparator kültü; Flaviuslar, Antoninuslar, Severiuslar hanedanlıkları boyunca devlet dini içindeki önemini korumuştur. İmparator Augustus dönemi ile birlikte olgunlaşan imparator kültü, paganizmin etkisini yitirmesi ve Hıristiyanlığın yayılmaya başlamasıyla yavaş yavaş etkisini kaybetmiştir. Dolayısıyla, imparator kültünün etkisinin azalması nedeniyle, imparatora ithafen imparator kült yapısı inşa etme geleneği de zamanla önemini kaybetmiştir.

Abstract:
Kaisareions, also known as Sebasteions, are cult structures built within the scope of the emperor cult. The first of these structures, which is one of the most important representations of the emperor cult, was built in Alexandria in 48 BC during the reign of Julius Caesar. The Kaisareion (Caesareum), built in Alexandria, was named as Sebasteion or Augusteum after the reign of Emperor Caligula. The Kaisareion, which was built in Alexandria during the reign of Julius Caesar, is not the only emperor cult structure in the east of the empire. This construction was followed by the Caesareum structures built in Antiochia ad Orontes in 47 BC and later in Cyrene in the 1st century AD. 
During the reign of Emperor Augustus, who succeeded Julius Caesar, the cult of the emperor matured and the number of emperor cult structures increased. In addition to the temples built and repaired by the emperor, the cities almost competed to build temples dedicated to the emperor. It is observed that Kaisareions, also known as Sebasteions, increased during the reigns of Emperor Augustus and Claudius. Particularly in Anatolia, the number of emperor cult structures increased with the period of the Julius-Claudian Dynasty. After the Roman peace called Pax Romana, temples were built in Anatolia in dedication to other emperors.
The most important feature and purpose of the emperor cult is political propaganda and keeping the Roman people together. Within the scope of the emperor cult, festivals were organized in the cities dedicated to the emperors and emperor cult structures were built. Emperor cult structures, which are one of the most important representations of the emperor cult and named as Kaisareion and later called Sebasteion, are built in different forms such as temples, cenotaphs, sebastoi temenos, oikobasilicon, room sometimes dedicated to an emperor, sometimes to an emperor and god/goddess, sometimes to emperor dynasty and sometimes to the emperor and empress. 
The cult of the emperor, which started with the Julius-Claudian dynasty maintained its importance in the state religion throughout the Flavian, Antonine and Severius dynasties. The cult of the emperor, which matured with the reign of Emperor Augustus, gradually lost its effect with the loss of the influence of paganism and the spread of Christianity. Therefore, due to the decline of the influence of the emperor cult, the tradition of building an emperor cult structure in honour of the emperor lost its importance over time.