Din-siyaset ilişkileri bağlamında Kafkas Müslümanları İdaresi
The Administration of the Caucasus Muslims in the context of religious-political relations
Yazar: YEGANE YİĞİT
Danışman: PROF. DR. ADEM ÇAYLAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Kafkas Müslümanları İdaresi = Caucasian Muslims Administration

Özet:
Tarihsel süreçte farklı şekillerde gelişim sağlayan ve biçimlenerek sürekli etkinliğini koruyan din-siyaset ilişkileri, her bir devletin tarihsel birikiminden, kültürel değerlerinden ve yönetsel sisteminden beslenerek kendini gerçekleştirmekte ve tanımlamaktadır. Tarihin farklı aşamalarında din ve devlet ilişkilerini düzenleyen yeni kavram ve sistemler üretilmiş olsa da bu ilişkisellik, her bir devletin yönetim kültürünün yapısına uygun olarak şekil almış ve uygulanmıştır. 
Bu bağlamda çalışmada, Azerbaycan'da din-siyaset ilişkilerinin kurumsallaşmasında Kafkas Müslümanları İdaresinin (KMİ) işlevi ve rolü sorunsalı, söz konusu dini idarenin kurulduğu yılları çevreleyen Rus tarihsel tecrübesindeki konumu da ele alınarak incelenmiştir. 1991 yılında bağımsızlığına kavuşan Azerbaycan'da din-devlet ilişkilerini düzenleyen yeni yasal çerçeve belirlenmiş olsa da din-siyaset ilişkilerindeki genel yaklaşım konteksti tarihsel bağlarından kopamamıştır. 
Buradan hareketle çalışmada, KMİ'nin din-devlet ve toplum-siyaset ilişkilerinin kurumsallaşmasındaki işlevi ve rolü sorunsalı dini kurumun resmî belgeleri olan fetvalar, beyanat ve müracaatlar çerçevesinde söylem analizine tabi tutularak incelenmiştir. Aynı zamanda tezde, Rus yönetim kültürünün izleri ve benzerlikleri de ele alınarak tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Din, Siyaset, Rus Tarihseli, Bağımsız Azerbaycan, Kafkas Müslümanları İdaresi.

Abstract:
Religion-politics relations, which have developed in different ways in the historical process and have been shaped and constantly maintained their effectiveness, realize and define themselves by feeding from the historical accumulation, cultural values and administrative system of each state. Although new concepts and systems regulating religion and state relations have been produced at different stages of history, this relationality has been shaped and applied in accordance with the structure of the administrative culture of each state.
In this context, in this study, the problem of the function and role of the Caucasian Muslims Administration in the institutionalization of religion-politics relations in Azerbaijan has been examined by considering its position in the Russian historical experience surrounding the years of the establishment of the religious administration.  Although the new legal framework regulating religion-state relations was determined in Azerbaijan, which gained its independence in 1991, the context of the general approach in religion-politics relations could not break away from its historical ties.
From this point of view, in this study, the function and role of the Caucasian Muslims Administration in the institutionalization of religion-state and society-politics relations has been examined by subjecting it to discourse analysis within the framework of the official documents of the religious institution, fatwa, statements and applications. At the same time, the traces and similarities of the Russian administrative culture were also discussed in the thesis.
Keywords: Religion, Politics, Russian History, Independent Azerbaijan, Caucasian Muslims Administration.