Müştereklerin eleştirisi: Müşterek kavramının boş gösterene dönüşme süreci ve müşterekçi komünizmin dilemmaları
Critique of the commons: The process of transforming the concept of the common into an empty signifier and dilemmas of the communists of the commons
Yazar: DOĞUŞ ÇAKAN
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL DUMAN BAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Müşterekler siyaseti = The politics of commons

Özet:
Bu tezin amacı, müşterekleştirme şeklinde adlandırılan teorik-politik yaklaşımın temel argümanlarının eleştirel bir bakışla değerlendirilmesi temelinde, müştereklerin, kendilerine atfedilen antikapitalist öz marifetiyle, kapitalizmi aşan bir üretim tarzının yaratılması yolundaki mücadelenin taşıyıcıları olma potansiyelini taşıyıp taşımadıklarını sorgulamaktır. Çalışmanın kalkış noktası, ortak mülkiyetin, topluluk dışındakileri kullanılan kaynaktan dışlamakla tanımlandığı için, özel mülkiyetin bir çeşidi olduğu önermesidir. Bu önermeden yola çıkılarak ve zengin ampirik verilerden yararlanılarak, müşterekler dışlama-kapsama ikiliği ekseninde incelenmiş ve müştereklerin dönüştürücü bir siyasetin başlama noktasını oluşturacak bir öz taşımadığı, aksine, toplumsal her zaman siyasal tarafından dolayımlanmış olduğu için, müştereklerin de farklı siyasî projelere göre değişik anlamlar kazandIkları sonucuna varılmıştır. Belirleyici olan müşterekler değil, hegemonik siyasettir; böyle bir siyasetin inşası ise, müştereklerin aksine, hem sivil toplumda mevzilenmiş hem de kendini sivil toplumdan ayıran bir politik-bilimsel öznenin varlığını gerektirir. Çalışmanın ikinci kısmında yürütülen bu ana tartışmadan önce, ilk kısımda, "müşterek" kelimesinin yaşadığı sınırsız ve teorik bakımdan tehlikeli anlam genişlemesinin izi sürülmüş ve bu bağlamda, müştereklere ilişkin üç temel yaklaşım karşılaştırmalı bir şekilde ve yine dışlama-kapsama ikiliği ekseninde değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: müşterekler, müşterekleştirme, ortak mülkiyet, sivil toplum, hegemonik siyaset

Abstract:
The aim of this thesis is to question whether commons have the potential to be the carriers of a struggle towards creating a mode of production that transcends capitalism, based on a critical evaluation of the fundamental arguments of the theoretical-political approach bearing the name "commoning." The starting point of the study is the proposition that common ownership is a type of private ownership, as it is defined by excluding others from the used resource. Building on this proposition and utilizing rich empirical data, commons are examined in the context of the exclusion-inclusion dichotomy, and it is concluded that commons do not possess an essence that would constitute starting point for a transformative politics; on the contrary, because the social is always mediated by the political, commons acquire different meanings according to different political projects. What is determinant is not the commons but the hegemonic politics; the construction of such a politics, unlike the commons, requires the presence of a political-scientific subject that is both positioned within civil society and, at the same time, distinguishes itself from civil society. Before delving into this main discussion conducted in the second part of the study, in the first part, the unlimited and theoretically dangerous semantic expansion of the term "common" is traced, and in this context, three basic approaches to the commons are comparatively evaluated in the context of the exclusion-inclusion dichotomy.
Keywords: Commons, commoning, common property, civil society, hegemonic politics