Makroekonomik değişkenler ve kredi notları; Türkiye örneği
Macroeconomic variables and credit ratings; The case of Turkey
Yazar: ERDAL BERK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ORGAN
Pamukkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Derecelendirme = Rating ; Derecelendirme kurumları = Rating agencies ; Fitch Ratings = Fitch Ratings ; Kredi derecelendirme = Credit rating ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Moody`s = Moody`s ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Standart and Poor`s = Standart and Poor`s ; Uluslararası derecelendirme kuruluşları = International rating organizations

Özet:
Çok sayıda aktörün rol aldığı finansal piyasalarda, tüm aktörlerin yatırım
kararları öncesinde bireysel olarak analiz yapma olanakları sınırlıdır. Bu nedenle
yatırım kararları öncesinde finansal taahhütlerin yerine getirilip-getirilmeyeceğini
değerlendirebilmek amacıyla finansal bilgilere ihtiyaç vardır. Kredi
derecelendirme kuruluşları bu ihtiyaçlar neticesinde ortaya çıkmış ve piyasa
aktörlerine verdikleri finansal bilgiler doğrultusunda yatırım kararlarına yön
vermektedirler. Ancak özellikle 1990'lı yıllarda yaşanan ekonomik kriz
dönemlerinde ve 2008-2009 Küresel Kriz döneminde iyi bir sınav veremeyen
derecelendirme kuruluşları, birçok kesim tarafından giderek artan eleştirilere
maruz kalmışlardır.
Bu tez çalışmasının amacı dünya ekonomisine yön veren üç büyük kredi
derecelendirme kuruluşunun (Moody's, S&P ve Fitch Ratings) ülkelere verdikleri
kredi notlarının, ülkelerin ekonomik ve sosyal göstergeleri ile uyumlu olup
olmadığını ve KDK'lara yapılan eleştirilerin haklılık payının olup olmadığını
sorgulamaktır. Bu kapsamda 1996-2018 yılları arasında 64 ülke için 6 sosyal ve 8
makroekonomik göstergeyi içeren bir ekonometrik model kurulmuş ve panel veri
yöntemi ile tahmin edilmiştir. Moody's, S&P ve Fitch Ratings için ayrı ayrı
yapılan tahmin sonuçları ile bu üç büyük derecelendirme kuruluşunun vermiş
olduğu ülke kredi notları karşılaştırılarak tartışılmıştır.
Model tahmin sonuçları incelendiği zaman KDK'lara yapılan eleştirilerin
bir kısmının haklılık payının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle 1997 Asya ve
2008-2009 Küresel Kriz dönemi öncesinde krizleri öngörememişler ve kriz sonrası
dönemde de bazı ülkelerin kredi notlarını çok sert bir şekilde düşürerek mevcut
krizi daha da derinleştirmişlerdir. Ayrıca yapılan bu çalışmada üç büyük
derecelendirme kuruluşunun Türkiye için vermiş oldukları kredi notları, model
tahmininden elde edilen sonuçlardan tüm dönemlerden daha düşük olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In financial markets, where many actors play a role, all actors have limited
opportunities to analyze individually before making investment decisions.
Therefore, before the investment decisions, financial information is needed to
evaluate whether the financial commitments are carried out or not. Credit rating
agencies (CRA) have emerged due to these needs, and they direct investment
decisions through the financial information that they give market actors. However,
especially during the economic crisis in the 1990s and the 2008-2009 Global Crisis,
the rating agencies, which could not give a good account of themselves, were
subjected to increasing criticism by many segments.
This thesis study aims to question the credit rating given by three major
credit rating agencies that direct world economy (Moody's, S&P, and Fitch
Ratings) are suitable with the countries' economic and social indicators and
whether the criticisms made against CRA are valid or not. In this context, an
econometric model including six social and eight macroeconomic indicators for 64
countries between 1996-2018 was established and estimated by panel data method.
Individual estimation results for Moody's, S&P, and Fitch Ratings and the country
credit ratings given by these three major rating agencies are compared and
discussed.
When the model estimation results are examined, criticisms on CRAs are
partly correct. Especially before the 1997 Asian and 2008-2009 Global Crisis
periods, CRAs could not predict the crises. In the post-crisis period, they reduced
credit rates of some countries very sharply, and in that way, they exacerbated the
current crisis. Moreover, in that study, it has been found out that the credit ratings
which three major rating agencies have given Turkey are lower than the
conclusions obtained from model estimations.