Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık yeterliklerinin belirlenmesi
Determination of digital citizenship competencies of social studies teacher candidates
Yazar: ÖZGE METİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA CİN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Dijital vatandaşlık = Digital citizenship ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık yeterliklerini çeşitli değişkenler bağlamında ortaya koymaktır. Bu amaç kapsamında sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık yeterliklerini belirlemeye yönelik olarak açımlayıcı faktör analizi ile 6 alt faktörlü, 21 maddeli ve toplam varyansın %52,755 olduğu özgün bir ölçek geliştirilmiş, geliştirilen bu yapı doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmıştır. Elde edilen bu yapı ile sosyal bilgiler öğretmen adaylarının cinsiyet, sınıf düzeyi, günlük internet kullanım sıklığı, bilişim teknolojileri kullanım becerisi, bilişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeleri takip etme durumları, toplumsal gelişmeleri takip etme durumları ve sosyo-ekonomik durum değişkenlerine göre dijital vatandaşlık ve alt faktörlerine yönelik yeterlikleri incelenmiştir. Tarama modelinde yürütülen bu araştırmada ölçek geliştirme sürecinde 701 sosyal bilgiler öğretmen adayına ulaşılırken; asıl örneklem kapsamında ise kolay ulaşılabilir örnekleme ile devlet üniversitelerinin eğitim fakültelerinin 2020-2021 Güz/Bahar döneminde öğrenim görmekte olan 440 sosyal bilgiler öğretmen adayına ulaşılmıştır. Yapılan analizler sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık yeterliklerinin cinsiyet bağlamında farklılık göstermediği; sınıf düzeyine bağlı olarak sınıf düzeyi arttıkça dijital vatandaşlık yeterliklerinin arttığı; günlük internette geçirilen süre arttıkça dijital vatandaşlık yeterliklerinin azaldığı; bilişim teknolojileri kullanım becerileri arttıkça dijital vatandaşlık yeterliklerinin arttığı; bilişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler ile toplumsal gelişmeleri düzenli takip edenlerin lehine anlamlı bir farklılık olduğu; sosyo-ekonomik durum yükseldikçe dijital vatandaşlık yeterliklerinin de arttığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuçlar ilgili alanyazın ile beraber tartışılmış ve öneriler getirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to reveal the digital citizenship competencies of social studies teacher candidates in the context of various variables. For this purpose, a unique scale with 6 sub-factors, 21 items and a total variance of 52.755% was developed with exploratory factor analysis to determine the digital citizenship competencies of social studies teacher candidates, and this structure was confirmed by confirmatory factor analysis. With this structure obtained, social studies teacher candidates' gender, class level, daily internet use frequency, information technology usage skills, their status of following the developments in information technologies, their status of following social developments and socio-economic status are related to digital citizenship and its sub factors competencies were examined. While 701 social studies teacher candidates were reached during the scale development process; Within the scope of the main sample, 440 social studies teacher candidates studying in the education faculties of state universities in the 2020-2021 Fall/Spring semester were reached with easily accessible sampling. As a result of the analysis, it was found that the digital citizenship competencies of social studies teacher candidates did not differ in terms of gender; Depending on the class level, as the class level increases, digital citizenship competencies increase; As the time spent on the internet increases, the average digital citizenship score decreases; Digital citizenship competencies increase as information technology usage skills increase; That there is a significant difference in favor of the developments in information technologies and those who follow social developments regularly; It has been determined that as the socio-economic status rises, digital citizenship competencies also increase. These results were discussed together with the relevant literature and suggestions were made.