Sudanlı yazar Tayyib Salih ve Ursü'z-Zeyn (Zeyn'in Düğünü) adlı romanının metin merkezli eleştirel çözümlemesi: Yöntembilimsel bir inceleme
Sudanese author Tayeb Salih and text-centered critical analysis of the novel named Ursü'z-Zeyn (The Wedding of Zein): A methodological study
Yazar: İBRAHİM GÜNAYDIN
Danışman: PROF. DR. ALİ BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Roman = Novel ; Salih, Tayyib = Salih, Tayyib ; Ursü'z-Zeyn = Ursü'z-Zeyn ; İnceleme = Study

Özet:
Tayyib Salih'in kaleme almış olduğu Ursü'z-Zeyn adlı roman, bu çalışmanın inceleme nesnesini oluşturmaktadır. Metin merkezli eleştirel bir çözümleme hüviyetinde olan bu çalışma, romanın kimlik, konu, olay örgüsü gibi biçimsel, ana düşünce, sembolik öğeler, kurgusallık gibi düşünsel yönlerini betimleyip açıklayarak değerlendirme gayesindedir; ancak böyle bir çalışmaya girişmeden evvel bütünsel bir bakış yakalamak gayesiyle eserin dış bağlamı statüsünde olan yazarın hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve ayrıca onun doğmuş olduğu yerin tarihi, sosyokültürel yapısı araştırılıp çalışmaya eklenmiştir.
Sudan'ın geçmişten günümüze tarihsel seyri ve toplumsal yapısına dair yapılan teknik araştırmayla Ursü'z-Zeyn romanının metninde yer alan tarihsel ve sosyokültürel yapı incelenebilmiş ve bu inceleme sonucunda romanın betimlenip değerlendirilmesine katkıda bulunan birtakım sonuçlara varılmıştır. Tayyib Salih'in kendisi, eserleri ve edebiyata dair düşüncelerinin mercek altına alınması ve ayrıca roman metninin çok yönlü biçimsel analizi, romanın fikirsel zemininin ve sembolik yönünün eleştirel bir biçimde işlenebilmesini sağlamış ve böylece romanın anlaşılıp açıklanmasına yardımcı olan birtakım bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca romanın düşünsel arka planını gösteren kurgusallığına dair birtakım betimleme ve açıklamaların ortaya çıkmasında karakterler, mekân, zaman, anlatım teknikleri, dil, üslûp gibi metin merkezli yapısal unsurların işlenmesi büyük önem arzetmiştir.
Metin merkezli eleştirel bir çözümleme ortaya koyan bu dizgesel işlemler sonucunda, Ursü'z-Zeyn romanı betimlenip açıklanarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sudan, Tayyib Salih, Ursü'z-Zeyn, Modern Arap Dili Edebiyatı, Roman, Çözümleme

Abstract:
The novel named Wedding of Zein written by Tayyib Salih is study object of this work. This study which has the character of a text-centered critical analysis is intended to describe, explain and evaluate formal aspects of the novel such as identity, theme, plot and intellectual aspects such as main thought, symbolic elements, fictional. But before undertaking such an study, the life, works, literary personality of the author, as well as the history and sociocultural structure of the place where he was born researched and added to the study. Although all of these are in the status of the external context of the text, the reason for their research is to provide a holistic perspective.
Thanks to the technical research on the historical course and social structure of Sudan from past to present, the historical and sociocultural structure in the text of the novel The Wedding of Zein, could be investigated. At the end of this research, some results that contribute to the definition and evaluation of the novel were obtained. İnvestigation of Tayeb Salih, his works and his thoughts on literature and as well as versatile formal analysis of the novel text enabled to process the intellectual basis and symbolic aspect of the novel. Thus, some findings have been reached. These findings are helpful in understanding and explaining the novel. The study of text-centered structural elements such as characters, space, time, expression techniques, language, style enabled to some descriptions and explanations of the fictionality showing the intellectual background of the novel.
As a result of these systematic processes that reveal a text-centered critical analysis, the novel The Wedding of Zein has been described and evaluated.

Keywords: Sudan, Tayeb Salih, The Wedding of Zein, Modern Arabic Language Literature, Novel, Analysis