Diyabetli bireylerin öz yönetim becerilerinin ayak bakımı davranışlarına etkisi
The effect of self-management skills of individuals with diabetes on foot care behaviours
Yazar: SUZAN YÜCEER
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE KARAMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; diyabetli bireylerde öz yönetim becerilerinin ayak bakımı davranışlarına etkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Prospektif ve tanımlayıcı-yarı analitik tipteki araştırma örneklemini; Ağustos-Aralık 2023 tarihlerinde İzmir Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ)  Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye ve Endokrin klinik ve polikliniklerine başvuran, dahil edilme ve dışlanma kriterlerine uyan, en az 6 ay önce Tip 2 diyabet tanısı almış 308 birey oluşturmuştur (n=308). Araştırma verileri, Kişisel Tanıtıcı Bilgi Formu, Diyabet Öz Yönetim Skalası ve Ayak Bakımı Davranış Ölçeği kullanılarak ve yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov testi ile sınanmış olup; değerlendirmede t testi, tek yönlü varyans analizi ve LSD Posthoc testi ve pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Diyabet Öz Yönetim Skalası puan ortalamasının Ayak Bakım Davranış Ölçeği puan ortalaması üzerine etkisi çoklu doğrusal regresyon analizi ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar %95 güven aralığında, p<0,05 anlamlılık düzeyinde yorumlanmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 61,41±12,31'dir. Hastaların %61'i kadın, %73,4'ü evli, %76,3'ü ilkokul ve altındadır. Örnekleme alınan bireylerin Diyabet Öz Yönetim Skalası toplam puan ortalaması 5,93±1,68, Ayak Bakım Davranış Ölçeği toplam puan ortalaması ise 56,54±11,31'dir. Elde edilen sonuçlara göre; Diyabet Öz Yönetim Skalası puan ortalaması ile Ayak Bakım Davranış Ölçeği puan ortalaması arasında pozitif yönlü zayıf düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Glikoz Yönetimi alt boyutu (β=0,225) ve Diyet Kontrolü alt boyutu (β=0,135) puanlarının Ayak Bakım Davranış Ölçeği puanını pozitif yönlü ve istatistiksel açıdan anlamlı etkilediği belirlenmiştir  (p<0,05).
Sonuç: Diyabetli bireylerin öz yönetim becerilerinin iyi olmasının ayak bakımı davranışlarını iyileştirerek bakım davranışlarını pozitif etkilediği görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: Ayak bakımı; Diyabet; Öz yönetim

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate the effect of self-management skills on foot care behaviours in individuals with diabetes.
Material and Method: The prospective and descriptive-semi-analytical study sample consisted of 308 individuals (n=308) who applied to the Internal Medicine and Endocrine clinics and outpatient clinics of Izmir Health Sciences University (SBU) Tepecik Training and Research Hospital between August-December 2023, met the inclusion and exclusion criteria, and were diagnosed with Type 2 diabetes at least 6 months ago. The research data were collected by using Personal Descriptive Information Form, Diabetes Self-Management Scale and Foot Care Behaviour Scale and face-to-face interview method. The suitability of the data for normal distribution was tested with the Kolmogorov-Smirnov test; t test, one-way analysis of variance and LSD Posthoc test and Pearson correlation analysis were used in the evaluation. The effect of the mean score of the Diabetes Self-Management Scale on the mean score of the Foot Care Behaviour Scale was examined by multiple linear regression analysis. The results obtained were interpreted at 95% confidence interval and p<0.05 significance level.
Results: The mean age of the patients who participated in the study was 61.41±12.31 years. 61% of the patients were female, 73.4% were married, and 76.3% were in primary school or below. The mean total score of the Diabetes Self-Management Scale was 5.93±1.68 and the mean total score of the Foot Care Behaviour Scale was 56.54±11.31. According to the results obtained, a weak positive relationship was found between the mean score of the Diabetes Self-Management Scale and the mean score of the Foot Care Behaviour Scale. Glucose Management sub-dimension (β=0.225) and Dietary Control sub-dimension (β=0.135) scores had a positive and statistically significant effect on the Foot Care Behaviour Scale score (p<0.05).
Conclusion: It was observed that good self-management skills of individuals with diabetes positively affected their care behaviours by improving their foot care behaviours. 

Keywords: Foot care; Diabetes; Self-management