Historiyografik bir sorunsal olarak: "Türk evi" (1928-1995)
As a historiyographic problematic: 'Turkish house' (1928-1995)
Yazar: CEREN SARIALİOĞLU
Danışman: PROF. DR. UĞUR TANYELİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel Türk odası = Traditional Turkish room ; Geleneksel yöntemler = Traditional methods ; Halk sanatı = Popular art ; Milliyetçilik = Nationalism ; Sofa = Sofa ; Türk sanatı = Turkish art

Özet:
Tez kapsamında, Türkiye'deki en erken vernaküler konut metni örneklerinden başlayarak 1928-1995 tarih aralığında yazılmış bir grup metnin yapısı analiz edilmiştir. Seçilen metinlerde öncelikle, ?Türk evi? adı verilen, bilindik mimarlık söyleminin arka planında yatan nedenler irdelenmeye çalışılmıştır. Türkiye'nin arka planında, Tanzimat döneminden başlayarak 1950'lere dek geçen süreçte Türk mimarlığı, ülkede hakim olan siyasi atmosfer ve ideolojilerle paralel olarak üretim yapmıştır. ?Türk Evi? metinlerinin yazılmaya başlandığı 1928-1950 tarih aralığında, Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi'nden başlayan bir süreçte, ?Türk evi? adı altında ?milli? bir kategori yaratılmıştır. 1960'lı yıllardan sonra yazılmış metinlerde ise artık ?Türk Evi? kavramının inşaatı tamamlanmış; ?Türk evi?nin varlığından kimsenin kuşkusu kalmamıştır.Tez araştırması süresince, ?Batılılaşma/modernleşme? kavramlarıyla özetlenen ?değişim/dönüşüm? taleplerinin mimarlıkta bir ?kimlik ikilemi?ne yol açtığı görülmüştür. Bu çalışma ise bunun nasıl bir tarihyazım sorunsalı olduğuna ilişkin ipuçları barındırmaktadır.Erken Cumhuriyet dönemi aydınının milliyetçiliği nerede aradığı ya da ?vernaküler? mimarlığın Cumhuriyet'in içinde nasıl konumlandırıldığı gibi sorunsallara farklı açılımlar getirebilmek amaçlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Sedad Hakkı Eldem, milli mimari semineri, milliyetçilik, Türk tarih tezi, Türk sanatı, Türkiye'de mimarlığı tarihselleştirmek, ulusallık/ulusalcılık, yerellik, vernaküler, halk mimarlığı, geleneksel yapım yöntemi, Türk evi plan tipleri, Türk odası, sofa/hayat.

Abstract:
In this thesis, we analyzed the structure of a group of texts written roughly between 1930 and 1990 starting from the earliest vernacular housing text. On texts selected, we, first of all, discussed reasons underlying the familiar architectural discourse called ?Turkish House?. Turkish architecture created buildings in parallel to political atmospheres and ideologies prevailing in the country, from the Ottoman Period of Reforms up to 1950s. In 1928 ? 1950 period, during which ?Turkish House? texts started to appear, a ?national? category called ?Turkish House? took shape in a process taking its roots from Early Republican Turkey. And in texts written after 1960s, construction of ?Turkish House? concept has matured to such an extent that nobody had doubted of existence of ?Turkish House? any more.During the course of thesis-oriented research, we observed that demands for ?change/ transformation? identified with ?Westernization/modernization? concepts have given birth to a ?dilemma of identity? in architecture. This study gives some cues about the extent of difficulty this quandary poses for history-writing.We tried to provide different perspectives to such issues as where have the intellectuals of the period looked for nationalism or as how has ?vernacular? architecture been positioned within the Republic.Keywords: Sedad Hakkı Eldem, national architecture seminar, nationalism, Turkish history thesis, Turkish art, historization of architecture in Turkey, patriotism, locality, vernaculer, folk architecture, traditional building method, Turkish house plan types, Turkish room, sofa/hayat/hall.