Yaşlı bireylerin dijital eşitsizlik deneyimleri: Ayrımcılık karşıtı sosyal hizmet bağlamında nitel bir analiz
Digital inequality experiences of elderly people: A qualitative analysis in the context of anti discrimination social work
Yazar: BEYZA KAPTAN
Danışman: DOÇ. DR. ASLIHAN AYKARA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Dijitalleşme sürecinde yaşanan toplumsal değişimler, teknolojik ürünlerin kullanımı bağlamında yaş ayrımcılığının derinleşmesine neden olmuştur. Literatürde bu durum, dijital eşitsizlik olarak tanımlanmıştır. Bu araştırma ikinci düzey dijital eşitsizlik olarak tanımlanan kullanım eşitsizliğine odaklanmaktadır.  Bu araştırmada yaşlı bireylerin dijital eşitsizlik deneyimleri, ayrımcılık karşıtı sosyal hizmet perspektifinden ele alınmıştır. Yaşlı bireylerin dijital eşitsizlik ve ayrımcılık deneyimleri açığa çıkarılarak, bu sorunlara ayrımcılık karşıtı sosyal hizmet perspektifinden çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır. Araştırmanın öznelerini yalnız yaşayan 60 yaş üstü yaşlı bireyler oluşturmaktadır. Nitel araştırma deseniyle tasarlanan bu çalışmada öznelere, amaçlı örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Bu kapsamda veriler, Ankara'da ikamet eden 20 özneyle, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2020 programıyla tematik olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları; "Yaşlanmanın Teknolojiyle İlişkisine Yönelik Düşünceler", "Dijital Eşitsizlik ve Ayrımcılık Deneyimleri" ve "Dijital Becerilerin Geliştirilmesiyle İlgili Düşünceler" başlıklı temalarla sunulmuştur. Bulgular referans alınarak dijital eşitsizlik deneyimlerinin; ayrımcılık içeren olumsuz söylemlere maruz kalma, unutkanlık, tehlikeli durumlarla karşılaşma ve zarar görme korkusu, yetiştirilme tarzı ve güvenlik gereksinimi gibi kategoriler çerçevesinde şekillendiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca dijital becerilerin geliştirilmesi ve yapabilirliklerle ilgili düşüncelerin olumlu yönde olduğu, yaşlı bireylerin dijital okuryazarlık eğitimleri konusunda istekli oldukları görülmüştür. Araştırma sonucunda, farklı gereksinimleri karşılayacak şekilde ve dijital uçurumun kapanması amacıyla tasarlanan eğitsel faaliyetler yoluyla, yaşlı bireylerin sosyalizasyonlarının sürdürülmesine ve demokratik katılımın sağlanmasına yardımcı olacak öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Social changes experienced during the digitalization process have caused age discrimination to deepen in the context of the use of technological products. In the literature, this situation is defined as digital inequality. This research focuses on usage inequality, defined as second-level digital inequality. In this research, elderly individuals' experiences of digital inequality are discussed from the perspective of anti-discrimination social work. The aim is to reveal the digital inequality and discrimination experiences of elderly individuals and to offer solutions to these problems from the perspective of anti-discrimination social work. The subjects of the research are elderly individuals over the age of 60 who live alone. In this study designed with a qualitative research design, the subjects were reached by purposeful sampling method. In this context, data was obtained through semi-structured in-depth interviews with 20 subjects residing in Ankara. The data obtained was analyzed thematically with the MAXQDA 2020 program. Findings of the research are presented under these themes titled; "Thoughts on the Relationship of Aging with Technology", "Experiences of Digital Inequality and Discrimination" and "Thoughts on the Development of Digital Skills". Based on the findings of the digital inequality experiences, it was concluded that the results were shaped within the framework of categories such as exposure to negative discourses containing discrimination, forgetfulness, fear of encountering dangerous situations and being harmed, upbringing style and security needs. In addition, it has been observed that the opinions about the development of digital skills and capabilities are positive and older individuals are willing to receive digital literacy training. As a result of the research, suggestions have been developed to help elderly individuals continue their socialization and ensure democratic participation through educational activities designed to meet different needs and to close the digital divide.