Türk idari denetim sisteminde değişim
Change in Turkish administrative audit system
Yazar: YUSUF ŞAHAN
Danışman: DOÇ. DR. İPEK ÖZKAL SAYAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bağımsız dış denetim = Independent external auditing ; Denetim = Control ; Denetim sistemleri = Control systems ; Devlet denetimi = Public inspection ; Değişim = Change ; Kamu denetimi = Public inspection ; Kamu yönetimi = Public administration ; Performans denetimi = Performance auditing ; İdari denetim = Administrative supervisions

Özet:
Yönetimin dört ana işlevinden birisi olan denetim, kapitalist yönetim düşüncesi için önemli bir kavramdır. Kârın azamileştirilmesi ilkesi gereğince kapitalizmde, emeğin ürettiği artı değere el koyulması temel kaygılardan birisi olmuştur. Bu nedenle üretim sürecinde sermaye birikimine zarar verecek bireysel ya da kolektif eylemlerin engellenmesi ve sürekli olarak emeğin denetimi gerekmiştir. Bunu sağlayan en önemli mekanizma kapitalist denetim yöntemleridir. Tarihsel süreçte bu yöntemlerin değişimini, kapitalizme en büyük desteği veren liberalizm içerisindeki değişime bakarak incelemek olanaklıdır. Liberalizm; klasik liberalizm, refah liberalizm ve neoliberalizm şeklinde üç evreye ayrıldığında, bu evrelerde farklı denetim yöntemleri ortaya çıkmıştır. Klasik liberalizm döneminde despotik, refah liberalizm döneminde bürokratik, neoliberalizm döneminde ise hegomonik denetim anlayışlarının geliştikleri kabaca söylenebilir. Kapitalizmin çalışmamızı ilgilendiren iki temel özelliği bulunmaktadır: Bunlar; verimlilik ve sınırlı devlet ilkeleridir. Bu ilkeler idari denetim anlayışına; performans denetimi, bağımsız dış denetim ve üst kurul denetimi şeklinde yansımıştır. Bunlardan performans denetimi verimlilik ilkesi gereğince, bağımsız dış denetim ve üst kurul denetimi ise sınırlı devlet ilkesi uyarınca ortaya çıkmışlardır. Kapitalist dünyada konumlanan ve teftiş kurulu temelli denetim yapısına sahip olan Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin, verimlilik ve sınırlı devlet hedefleri bakımından ne tür değişiklikler gerçekleştirdiği sorusuna cevap aramak tezin amacıdır. Tezde, kapitalist yönetim düşüncesi içerisinde yer alan ve modern bir devlet olan Türkiye Cumhuriyeti'nin idari denetim yapısında neoliberalizmle birlikte 1980'lerden itibaren yaşanan değişim, kapitalizm-denetim ilişkisi bağlamında incelenmekte ve kapitalist denetim anlayışına büyük etkisi olan neoliberal uygulamaların eleştirel değerlendirmesi yapılmaktadır.
Çalışmanın genel önermesi; neoliberalizm ile birlikte 1980 yılı sonrasında Türk idari denetiminde yaşanan değişim ve dönüşümün nedenlerinin tamamen idari denetim sisteminin yapısı, işlevi ve işleyişinden kaynaklanmadığı, hem kapitalizmi değiştiren neoliberal anlayışın özelliklerinden, hem de son dönem iktidarların yönetim tarzlarından kaynaklandığıdır.

Abstract:
Audit, which is one of the four main functions of management, is an important concept for the idea of capitalist management. In accordance with the principle of the maximization of profit, in capitalism, the seizure of the surplus value produced by labor has been one of the main concerns. For this reason, in the production process, it has been necessary to prevent the individual or collective actions that would harm the accumulation of capital and to continuously control the labor. The most important mechanism that provides this is the methods of capitalist audit. In the historical process, it is possible to examine the change of these methods by looking at the change in liberalism which gives the greatest support to capitalism. When liberalism was divided into three phases which are classical liberalism, welfare liberalism and neoliberalism, different controlling methods emerged in each of these phases. It can be said roughly that despotic, bureaucratic, hegemonic audit concepts were evolved respectively in the period classical liberalism, welfare liberalism and neoliberalism. Capitalism has two main features concerning our work: Efficiency and limited state principles. These principles have gained ground in the field of administrative audit, performance audit, independent external audit and supreme board audit. While one of those, performance audit, has emerged in accordance with the principle of efficiency, the other two have come into being according to the principle of limited state. The aim of this thesis is to give answer to the guestion of what kind of changes related to productivity and limited state targets have been implemented by the Republic of Turkey, located in the capitalist world and having a supreme board-based audit strecture. In this thesis, the change which has been experienced since the 1980s along with neoliberalism in the administrative audit structure of Turkey; which is a modern state and is involved in the capitalist governance nation, is studied in the context of capitalism-supervision relationship; furthermore, the criticism of the neoliberal practices having a huge impact on the understanding of capitalist audit is performed. The general thesis of the study is to manifest that the reason for the change and transformation experienced in Turkish public audit after 1980 with the neoliberalism is not entirely due to the structure, function and functioning of the administrative audit system, but also the characteristics of the neoliberal understanding that changed capitalism and the management styles of the last period.