Çevre sorunlarının ekonomik niteliği bağlamında dışsallıkların ortadan kaldırılması (Orman kaynaklarının dışsal faydalarının içselleştirilmesi) /
Yazar: ERCÜMENT ÖZDEMİR
Danışman: PROF.DR. ÇELİK ARUOBA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
ÖZETÇevre sorunları temelde bir ekonomi sorunudur. İnsanların sonsuzgereksinimleri kıt kaynaklarla karşılanırken, üretim süreci içinde ücret, rant, faiz vekar için yapılan giderler, üretilen malın fiyatının içinde yer alır. Buna karşılık, ekonomiteorisinin serbest mal olarak gördüğü toprak, su, hava, güneş gibi kaynakların birpiyasa fiyatı olmadığı için üretim maliyetleri içinde görülmezler ve malların fiyatı içindeyer almazlar. Dolayısıyla doğal kaynakların üretimde kullanılmasının toplumsalmaliyeti ile yararı, fiyat mekanizmasının dışında kalmaktadır.Ekonomik etkinliklerde bedava olarak kullanılan çevresel malların, maliyetleridüşürme kaygısıyla aşırı tüketilmesi çevre sorununu yaratmaktadır. Doğanın kendiniyenileme hızından daha büyük miktarlarda kaynağın, ekonomik etkinlikler içindoğadan çekilmesi, ekosistemin çökmesine yol açmaktadır. Çevre sorunlarını önlemeninyolu, doğadan aşırı kaynak çekilmesinin engellenmesi için bu kaynakların dışsallıkolarak görülmesinin ve bedava olarak kullanılmasının önüne geçmektir. Çevre mallarıda, üretim ve tüketimde kullanılan diğer mallar gibi kıttır ve dolayısıyla değerlidir. Budeğerlerin fiyat mekanizması içine sokulmasının yolu, bu tür malların değerlerininparasal karşılığının bulunmasıdır. Böylece çevresel malların kullanımının sağladığıyararlar, ekonomik analizlerin içinde somut olarak yer alabilecektir.Dışsallıkların fiyatlandırılması çeşitli yöntemlerle mümkün olmaktadır. Koşulluseçim, koşullu değer belirleme, hedonik fiyatlandırma, seyahat maliyetleri gibiyöntemler aracılığıyla çevre malına ilişkin gölge fiyatlar belirlenebilir. Çevre malının,tam kamusal mal olması halinde, tüketicilerin ödeyecekleri vergi ya da harçların nekadar olması gerektiği, uygulanacak politikalara göre tespit edilebilir. Çevresel malınyarı kamusal mal olması halinde ise, piyasa fiyatının ne olması gerektiği tahminedilebilir. Kaynak tahsisi kararları daha somut veriler üzerinden yapılabilir.ANAHTAR SÖZCÜKLERÇevre, çevre sorunları, çevre ekonomisi, kamusal mallar, dışsallıklar,dışsallıkların fiyatlandırılması, orman kaynaklarının dışsallıkları, seyahat maliyetleriyöntemi

Abstract:
ABSTRACTThe problems of the environment are essentially of economic nature. While theincessant requirements of human beings are being met through scarce resources, thecosts of wages, surpluses, interest and profits associated with the production process arereflected into the price of the good produced. On the other hand, although used in theprocess of production, resources such as land, water, air, and the sun which the theoryof economics considers to be common goods and are not considered within theproductions costs and do not feature within the price of the goods since they do not havea market price. Hence, the social cost and benefit of the use of natural resources inproduction is excluded from the price mechanism.Due to the concern of decreasing costs, the free use of environmental goods ineconomic activities creates the environmental problem by causing excessiveconsumption. The extraction of natural resources in amounts larger than the renovationrate of nature for use in economic activities causes the collapse of the ecosystem.Regarding these resources as externality in order to prevent their excessive extractionfrom nature, and to prevent their free usage can eliminate the environmental problem.Just like other goods used in production and consumption environmental goods arescarce and hence valuable. These values can be included into the price mechanism byestablishing the monetary equivalency of these goods. Furthermore, it will be possible totangibly include the benefits of the use of environmental goods in economic analyses.It is possible to implement this through various methods that are developed.Through the use of methods such as contingent choice, contingent valuation, hedonicpricing, and travel cost, estimated prices of environmental goods can be determined. Incases where the environmental good is pure public good, policy makers can determinehow much taxes or fees consumers shall pay. In cases where the environmental good iscommon pool good, it is possible to estimate what the market price ought to be.Decisions concerning resource allocation can be made based on more concrete data.Key WordsEnvironment, environmental problems, environmental economics, public goods,externalities, pricing of externalities, externalities of forest resources, travel cost method.