Bizans'a giden yolda Varegler (11. yüzyıl)
Varangians on the road to Byzantium (11. century)
Yazar: SENA ÖZBAY
Danışman: DOÇ. DR. SELDA GÜNER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: 11. yüzyıl = 11. century ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans İmparatorluğu = Byzantine Empire ; Orta Çağ = Middle Ages ; Varegler = Varangians ; Vikingler = Vikings

Özet:
793 yılında Lindisfarne'da başlayan ve bütün Avrupa'da etkili olan İskandinav istilaları, Avrupa'nın sosyal ve ekonomik yapısının şekillenmesinde etkili olmuştur. Anglo-Sakson kültürde "Viking" olarak adlandırılan İskandinav gruplar gittikleri her coğrafyada farklı isimler ile anılmışlardır. Vareg tabiri ise bu grupların doğudaki kollarını işaret etmektedir. Rus kaynakları 860/862 yılları arasında Novgorod ve çevresine Slavlar tarafından çağrılan ve Vareg adı ile anılan bir kuzeyli gruptan bahsetmektedir. Bu söz konusu grup Konstantinopolis'e kadar ilerlemiş ve şehri kuşatmıştır. Çoğunlukla bu kuşatma ile başladığı kabul edilen Bizans-Vareg ilişkileri II. Basileios döneminde (976 – 1025) Vareg/Vareng adı ile anılan, imparatoru korumakla görevli özel bir muhafız alayının kurulması ile farklı bir boyut kazanmıştır. 1034 yılında efsanevi Norveç Kralı Harald Hardrada'nın (doğ. 1015 – öl. 1066) bu alaya katılması ve akabinde komutanlık etmesi ile Vareg muhafız alayının hem imparatorluk hem de İskandinav topraklarında ünü yayılmıştır. 11. yüzyılda, alaya katılmak için İskandinavya'nın çeşitli yerlerinden birçok farklı İskandinav grubun "Bizans'a giden yola" doğru uzun ve zahmetli bir yolculuğa çıktığını görmekteyiz. Bu "yol" paralı asker olmak ve zenginlik kazanmak isteyenleri kendine çekmenin yanı sıra dönemin ticari, dini ve sosyal ilişkilerini takip edebilmemizi sağlayan çok boyutlu bir yolculuğu kapsamaktadır. Vareg muhafız alayının kuruluşuna giden süreci en temel hatları ile açıklamak ve Vareglerin Bizans ordusundaki yerlerini, Anadolu'daki varlıklarını ve İskandinavya'daki Vareg algısını anlamaya çalışmak bu çalışmanın başlıca problematiklerini oluşturmaktadır.

Abstract:
The Scandinavian incursions that started in 793 at Lindisfarne and that came to affect whole Europe helped reshape the social and economic structure of Europe. These Scandinavian groups, who were called "Vikings" in the Anglo-Saxon culture, were named differently in every geography they have visited. The name Varangians, another name for another group of Scandinavians, points toward a branch of Scandinavians in the East. The Russian sources mention a northern group of people named Varangians who were summoned by the Slavs around Novgorod between 860/862. This group advanced as far as Constantinople and besieged the city. Byzantine-Varangian relationship, which has started during this siege, was transformed during the reign of Basileus II (976 – 1025) with the founding of the special guard regiment that was assigned to protect the emperor. When the legendary Norwegian King Harald Hardrada (b.1015 – d.1066) joined this regiment in 1034 and eventually became a commander, the reputation of this regiment spread both in the lands of the Byzantine Empire and Scandinavia. During the 11th century, we see that many different Scandinavian groups from many different parts of Scandinavia started the long and difficult journey on the "Road to Byzantium". This "road" was not only a road that attracted those who wanted to become mercenaries and gain wealth, but it was also part of the multi-dimensional journey that allows us the understand the commercial, religious and social relationships of the period. The main purpose of this study is to generally explain the process that led to the establishment of the Varangian guard regiment and to understand their position within the Byzantine army, their presence in Anatolia and their perception in Scandinavia.