Søren Aabye Kierkegaard'da varoluş ve kendilik'te tekrar kavramının rolü
The role of the concept of repetiton in Søren Aabye Kierkegaard in existence and self
Yazar: YILMAZ ORUÇ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN SARIOĞLU
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Hareket = Movement ; Hatırlama = Remembering ; Kendilik = Self

Özet:
Felsefede varoluşçuluk denince akla gelen ilk isim Danimarkalı filozof Søren Aabye Kierkegaard ve onun birey temelli felsefe anlayışıdır. Birçok düşünür tarafından varoluşçu felsefenin çıkış noktası olarak da kabul edilen Kierkegaard'ın felsefi terminolojiye kazandırdığı korku, kaygı, umutsuzluk, seçim, tutku ve absürt gibi kavramlar daha sonraki dönemlerde ortaya çıkan varoluş filozoflarının da sıklıkla üzerinde durduğu kavramlar olmuştur. Kierkegaard'ın felsefi literatüre kazandırdığı bir diğer kavram ise tekrardır. Bu kavram varoluşun gerçekliğini bize anlatmaktadır. Kierkegaard'ın modern felsefeye kattığı tekrar kavramını anlayabilmek içinse Antik Yunan düşünürlerinin üzerinde durdukları oluş ve hareket problemine bakmak gerekmektedir. Antik Yunan'da varlığın hareketine dair Parmenides, Herakleitos gibi isimlerin görüşleri mevcuttur. Parmenides, varlıkta herhangi bir hareketin, değişmenin olmadığını savunurken Herakleitos, Parmenides'in aksine varlığın oluş içerisinde bir harekete tâbi olduğunu düşünür. Bu iki düşünürden sonra gelen Platon ise her iki fikri aynı potada eritme çabası içerisinde olmuştur. Platon bu noktada anamnesis(hatırlama) teorisi ile varlığı, ideaları açıklama girişiminde bulunur. İşte Kierkegaard tam da bu noktada hatırlama ve tekrarın aynı hareketler olduğunu söyler. Ama bir farkla; hatırlama geriye doğru bir hareket iken tekrar daima ileriye doğru gerçekleşen varoluşsal bir harekettir. 

Çalışmamızın birinci bölümünde Antik Yunan'da hareketin Parmenides, Herakleitos, Platon ve Aristoteles tarafından nasıl ele alındığı üzerinde durulacaktır. İkinci bölümde Kierkegaard için tekrar kavramının ne anlama geldiği ve bireysel varoluş için ne ifade ettiği anlatılmaya çalışılacaktır. Üçüncü ve son bölümde ise tekrar kavramı ekseninde bireyin kendiliğini nasıl inşa ettiği üzerinde durulacaktır. Çalışmamız Kierkegaard'ın modern felsefeye kazandırdığı tekrar kavramını anlamayı ve tekrar kavramının varoluş ve kendilik için nasıl bir role sahip olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The first name that comes to mind when it comes to existentialism in philosophy is the Danish philosopher Søren Aabye Kierkegaard and his individual-based philosophy. Concepts such as fear, anxiety, despair, choice, passion and absurdity that Kierkegaard brought to philosophical terminology, which is accepted as the starting point of existential philosophy by many thinkers, have also been the concepts that existential philosophers who emerged in later periods often emphasized. Another concept that Kierkegaard introduced to the philosophical literature is repetition. This concept tells us the reality of existence. In order to understand the concept of repetition that Kierkegaard added to modern philosophy, it is necessary to look at the problem of becoming and movement that Ancient Greek thinkers focused on. There are opinions of names such as Parmenides and Heraclitus regarding the movement of existence in ancient Greece. While Parmenides argues that there is no movement or change in existence, unlike Heraclitus Parmenides, he thinks that existence is subject to a movement in becoming. Plato, who came after these two thinkers, was in an effort to melt both ideas in the same pot. At this point, Plato attempts to explain existence and ideas with the theory of anamnesis (recollection). It is at this point that Kierkegaard says that recollection and repetition are the same movements. But with one difference; Recollection is a backward movement, while repetition is an existential movement that always takes place forward.

In the first part of our study, we will focus on how the movement in Ancient Greece was handled by Parmenides, Heraclitus, Plato and Aristotle. In the second part, it will be tried to explain what the concept of repetition means for Kierkegaard and what it means for individual existence. In the third and last part, it will be focused on how the individual constructs himself in the axis of the concept of repetition. Our study aims to understand the concept of repetition that Kierkegaard brought to modern philosophy and to reveal what role the concept of repetition has for existence and self.