Çivi yazılı kaynaklar ışığında eski Mezopotamya'da rüya
Dream in ancient Mesopotamia in the light of cuneiform sources
Yazar: ÖMER KAHYA
Danışman: PROF. DR. SEBAHATTİN BAYRAM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı / Sümeroloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Rüya = Dream ; Sümeroloji = Sumerology ; Çivi yazısı = Cuneiform

Özet:
Eski Mezopotamya'da rüya ile ilgili bilgileri edindiğimiz belgeler tarihî, tarihî-edebî, mitolojik ve alamet metinleridir. Çivi yazılı belgelerde rüya kelimesi için Sumerce MA.MÚ ve MÁŠ.GI6, Akadca  šuttu ve tabrīt mūši gibi kelimeler kullanılmaktadır. Rüya kayıtları kendi içerisinde haberci rüyalar ve belirti rüyaları olmak üzere iki ana türe ayrılmaktadır. Alt türler ise haberci rüyalar, sembolik haberci rüyalar, rüya alametleri ve semptomatik/belirti rüyalarıdır. Rüyaların verdiği mesajın niteliği esas alınarak yapılan tasnif sonucunda, iyi haber veren rüyalar (müjdeci rüyalar, tanrısal destek ve cesaretlendirme rüyaları), kötü haber veren rüyalar, talimat rüyaları ve uyarı rüyaları gibi başlıklar ortaya çıkmaktadır. Bu başlıklar altında incelenen belgelerden elde edilen bilgiler rüyaların krallar, memleket meseleleri, destanlardaki kahramanlar, insanların ölümü, bir çocuğa isim verme, tapınak veya sunu talep etme gibi konularla ilgili olduğu görülmektedir. Metinlerde yer alan sembolik türdeki rüyaların yorumlandığı ve böylelikle verdiği mesajın anlaşıldığı görülmektedir. Bazı rüyalarda ise tanrılar bizzat konuşarak vermek istedikleri haberi iletmektedirler. Rüyalardan sorumlu tanrıların ve rüya yorumcusu olarak anılan kâhinlerin var olduğu bilinmektedir. Ayrıca diğer tanrılar da bu konuda önemli roller üstlenmiş gibi görünmektedir. Ele geçen belgeler içerisinde rüya alametleri olarak bilinen seriler bulunmaktadır. Bu belgelere görülen şeylerin neye işaret ettiği kaydedilmiştir. Asur Rüya Kitabı olarak anılan bu metinler, günümüz popüler rüya kitaplarına benzemektedir.

Abstract:
In ancient Mesopotamia, the documents from which we have acquired knowledge of the dream are historical, historical-literary, mythological, and divinatory texts. In cuneiform sources, terms such as Sumerce MA.MÚ and MÁŠ.GI6, Akkadian šuttu and tabrīt mūši are used for the word "dream". Ancient Mesopotamian dreams are divided into two main types as message and symptomatic dreams. The subtypes are message dreams, symbolic message dreams, dream omens, and symptomatic dreams. When the classification is made on the basis of the feature of the message given by dreams, categories are that dreams giving good news (heralding dream and dream of divine support and encouragement), ominous dream, instruction dream, and warning dream. According to the information obtained from the documents examined under these titles, it is seen that dreams are related to kings, national matters, heroes in epics, and death of people, naming a baby, restoring temples or offerings of gods. It is seen that symbolic dreams in the texts are interpreted and thus their messages can be understood. In some dreams, the gods speak to the dreamer personally and convey the news they want to give. It is known that there are gods responsible for dreams and diviners so-called dream interpreters. In addition, other great gods also played important roles in this matter. Current cuneiform sources include series known as dream omens. These documents include what the things seen in the dream meant. Texts, called the Assyrian Dream Book, are similar to today's popular dream books.