Eskiçağ'da Amasya
Amasya in ancient times
Yazar: BUKET KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TEKİN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Amasya = Amasya ; Eski Çağ = Old Age ; Iris Nehri = Iris River ; Kent tarihi = Urban history ; Prehistorya = Prehistory

Özet:
Çalışma sahamız olan Amasya, yüksek sıra dağların arasında, antik Iris Nehri'nin kıvrımlar oluşturarak aktığı vadinin tam ortası ile bu nehrin kıyısında kurulmuştur. Söz konusu nehrin derin vadiler içerisinde akarak meydana getirdiği geçitler, Amasya'da binlerce yıl sürecek ticaret kervanlarının güzergâhlarını da belirlemiştir. Amasya'nın coğrafik özellikleri bir taraftan önemli bir konuma sahip olmasına diğer taraftan da Karadeniz'le İç ve Doğu Anadolu Bölgeleri arasındaki bağlantıyı sağlamasına olanak vermiştir. Bu nedenle Antik Çağ'lardan itibaren birçok yerleşim yeri burada kurulmuştur ve Iris Nehri de buradaki uygarlıkların hayatlarını devam ettirmelerinde büyük bir öneme sahip olmuştur. Araştırma konumuz, Amasya şehrinin Prehistorik Çağlardan Bizans Dönemini de kapsayacak şekilde oluşturulmuştur. Söz konusu çalışmamızda arkeolojik kazılarla yüzey araştırmaları sonucunda elde edilen verilerin yanında yazılı kaynaklardan faydalanılmıştır. Amasya'da şimdiye kadar tespit edilen en erken iskân izlerine rastlanıldığı dönem Kalkolitik Çağ'dır. Amasya'da M.Ö. 2 bin yılından itibaren sırasıyla Hattiler, Hititler, Frigler, İskitler, Kimmerler, Medler, Persler, Pontos Krallığı, Roma ve Bizans Devleti egemenlik kurmuş olup şehir, önemini günümüze kadar korumayı başarmıştır. Bu çalışmamızın amacı, Amasya ve çevresinde yapılacak çalışmalar ile ileride yapılacak olan çalışmalara katkıda bulunulmak istenilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Amasya, Iris Nehri, Höyük, Prehistorik Çağ, Pontos, Roma

Abstract:
Study area, Amasya, was established between the high mountain ranges, in the middle of the valley where the ancient Iris River flows by forming folds, and on the shore of this river. The passages formed by the beforementioned river flowing in deep valleys have also determined the routes of trade caravans that will last for thousands of years in Amasya. The geographical features of Amasya, on the one hand, have enabled it to have an important geographical position, on the other hand, it provides the connection between the Black Sea and the Central and Eastern Anatolia Regions. For this reason, many settlements have been established here since ancient times, and the Iris River has been of great importance for the survival of the civilizations here. Research topic covers the historical period of the city of Amasya from the Prehistoric period to 395 AD. In this study, besides the data obtained as a result of archaeological excavations and surface surveys, written sources were used. The period in which the earliest traces of settlement have been found in Amasya so far is the Chalcolithic Age. Hatti, Hittites, Phrygians, Scythians, Cimmerians, Medes, Persians, Kingdom of Pontus, Roman and Byzantine State have established sovereignty since the 2nd millennium respectively in Amasya and the city has managed to preserve its importance to the present day. The purpose of this study is to contribute to the studies to be carried out in and around Amasya and the studies to be carried out in the future.

Key Words: Amasya, Iris River, Mound, Prehistoric Age, Pontos, Rome