Tekerlekli sandalye kullanan bireylere basınç yaralanmasını önlemeye yönelik verilen eğitimin bilgi düzeylerine, basınç yaralanmasını önlemeye ve yara iyileşmesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of training given to wheelchair users on their level of knowledge, prevention of pressure injury and wound healing
Yazar: NESLİHAN İSTEK
Danışman: PROF. DR. ZEHRA GÖÇMEN BAYKARA
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, tekerlekli sandalye kullanan bireylere basınç yaralanmasını önlemeye yönelik verilen çevrim içi eğitimin bilgi düzeylerine, basınç yaralanmasını önlemeye ve yara iyileşmesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılan randomize kontrollü bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini, 2021-2023 yılları arasında Tokat ilinde yaşayan 134 tekerlekli sandalye kullanan birey oluşturmuştur. Araştırmanın yapılabilmesi için Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu'ndan ve Tokat Valiliği'nden izin alınmıştır. Araştırmaya dâhil edilme kriterlerini karşılayan 79 birey tabakalı randomizasyon yöntemi uygulanarak müdahale (n: 40) ve kontrol (n: 39) gruplarına atanmıştır. Araştırma, katılımcılar ve istatistik uzmanı körlenerek ikili kör randomize kontrollü çalışma şeklinde yürütülmüştür. Araştırmanın verileri "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Tekerlekli Sandalye Kullanan Bireylere Yönelik Basınç Yaralanması Bilgi Testi", "Braden Basınç Ülseri Risk Değerlendirme Ölçeği", "Basınç Ülseri İyileşme Değerlendirme Ölçeği " ve "Basınç Yaralanması İzlem Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Müdahale grubunda yer alan bireylerden 9-10 kişilik dört eğitim grubu oluşturulmuş ve her gruba üçer oturum çevrim içi eğitim verilmiştir. Eğitim oturumları tamamlandıktan sonra müdahale ve kontrol grubuna haftada bir izlem olmak üzere 12 haftalık izlem yapılmıştır. İzlem süreci sonunda son testler uygulanarak araştırma tamamlanmıştır. Araştırma sonucunda müdahale grubunun tekerlekli sandalye kullanan bireylere yönelik basınç yaralanması bilgi testine ilişkin son test bilgi puan ortalamalarının kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Müdahale grubunun, Basınç Ülseri İyileşme Değerlendirme Ölçeği son ölçüm puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Müdahale grubunda deri değerlendirmesi, deri bakımı, pozisyon değiştirme, aktivite yönetimi, beslenme yönetimi ve destek yüzey yönetimi uygulamalarına yönelik son değerlendirme puan ortalamalarının ön değerlendirme puan ortalamalarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Araştırma sonucunda tekerlekli sandalye kullanan bireylere basınç yaralanmasını önlemeye yönelik düzenli olarak planlı eğitim programlarının uygulanması, çalışmanın daha büyük gruplarda yinelenmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study is a randomized controlled trial conducted to evaluate the effects of online training given to individuals using wheelchairs for the prevention of pressure injury on individuals' level of knowledge, prevention of pressure injury and wound healing. Population of the study consisted of 134 wheelchair users living in Tokat province between 2021 and 2023. Permission was obtained from Gazi University Ethics Committee and Tokat Governorship for conducting the study. Seventy-nine individuals who met the inclusion criteria were assigned to the intervention (n: 40) and control (n: 39) groups by using stratified randomization method. The study was conducted as a double-blind randomized controlled trial by blinding the participants and the statistician. The data of the study were collected through "Descriptive Characteristics Form", "Pressure Injury Knowledge Test for Individuals Using Wheelchairs", "Braden Pressure Ulcer Risk Assessment Scale", "Pressure Ulcer Healing Assessment Scale" and "Pressure Injury Follow-up Form". Four training groups of 9-10 individuals were formed from the individuals in the intervention group and three sessions of online training were given to each group. After the training sessions were completed, the intervention and control groups were followed up once a week for 12 weeks. At the end of the follow-up period, the research was completed by applying post-tests. As a result of the study, it was found that the mean post-test knowledge scores of the intervention group regarding the pressure injury knowledge test for individuals using wheelchairs were significantly higher than those of the control group (p<0,05). It was found that the post-assessment mean scores of the Pressure Ulcer Healing Assessment Scale were lower in the intervention group when compared to the control group (p<0.05). In the intervention group, post-assessment mean scores for skin assessment, skin care, changing position, activity management, nutritional management and support surface management practices were significantly higher than pre-assessment mean scores (p<0,05). As a result of the findings, it is recommended to implement regular planned training programs to prevent pressure injury to individuals using wheelchairs and to repeat the study in larger groups.