Avukatların sınıfsal konumlarındaki değişim: İstanbul örneği
The shifting class position of lawyers: The example of İstanbul
Yazar: KASIM AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET TEVFİK ÖZCAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Avukatlar = Lawyers ; Değişim = Change ; Hukuk sosyolojisi = Law sociology ; Sosyal tabakalaşma = Social stratification ; Sınıfsal konum = Class position ; Tabakalaşma = Stratification ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Toplumbilimlerinin son yüzyıla damgasını vuran ana başlıklarından biri toplumsal tabakalaşmadır. Toplumsal tabakalaşmaya ilişkin önemli bir tartışma başlığı ise tabakalar arası hareketliliktir. Nitekim yirminci yüzyılın ikinci yarısında hararetlenen orta sınıf tartışmalarında temel meselelerden biri de, orta sınıfların işçileşmesi olmuştur. İşçileşme için ücretlilik ve devamında ücretlerde yaşanan göreli düşüş, emek süreçleri üzerindeki hâkimiyetin mutlak olarak yitimi, sermayenin işlevlerini yerine getirmeye hasredilen sürede yaşanan kısalma, emek süreçlerinin çok sayıda ve her biri tekdüze parçalara ayrılması ile yaşanan iş görme biçimlerindeki değişim ve emek gücünün vasıfsızlaşması gibi bir dizi ölçüt belirlenebilir.Söz konusu ölçütler avukatlık mesleği açısından da gözlemlenebilir. Toplumsal, siyasal ve iktisadi gelişmeler orta sınıf mensubu olan avukatların konumlarını ?dışarıdan? etkilerken, bir süredir yaşanmakta olan hukuksal değişim ya da dönüşüm de, avukatların yaptıkları işin niceliğini ve niteliğini ?içeriden? etkilemektedir. Hukuksal çıktı, modern ticari işletmenin unsurlarını doğrudan etkilemektedir ve bu çıktının sağlanmasında işlev gören avukatın yeri eskisi gibi sağlam değildir. Hukuk alanı, giderek sermaye birikim rejiminin niteliklerinin belirlendiği bir alan olması nedeniyle kapitalizmin yasalarını içselleştirmekte, böylece hukuksal hizmet metalaşmaktadır. Hukuksal hizmetin metalaşmasına avukatlık bürosunun örgütlenişi ve işin yapılma usullerinde yaşanan değişim eşlik etmektedir. Ayrıca teknolojik gelişmeler, çok sayıda ücretli avukatın istihdamı gibi sebeplere dayalı olarak avukatların toplumsal yapı içerisindeki konumlarının değiştiği görülmektedir.

Abstract:
One of the main titles of the sociology that marked the last century is social stratification. An important subtitle of social stratification is the social mobility. Indeed, the ongoing debate in the second half of the twentieth century was the middle classes, and the proletarianization of the middle classes. The criterion that can be determined in order to state the proletarianization are wage earning, the continuation of the relative decline of the wages, the loss of absolute dominance on the labor process, the shortening of the time that is devoted to the functions of capital, the fragmentation of the labor process into a wide range of parts, which are internally uniformed and the unskillization of labor force.These are also observable for the lawyers. While the social, political and economic developments externally effect the lawyers, who inherintly belong to the middle classes, the legal change or transformation effect the quantity and quality of the lawyers? work internally. Legal output is directly affected by the elements of a modern commercial enterprise. The position of the lawyers, who fulfill this output, is no longer robust, as it was the case before. Legal field is increasingly incorporated into the laws of capitalism, as it is eventually becoming the field of the determination of the accumulation regime of the capital. Therefore, legal services are in a process of commodization. The transformation of the legal office organization and the working procedure accompanies to the commodization of the legal services. In addition, due to the reasons such as, technological developments or the increasing number of paid lawyers, the position of the lawyers in the social structure changes.