Hemşirelerin bireysel ve mesleki otonomilerinin incelenmesi
Investigation of nurses' individual and professional autonomy.
Yazar: ESRA ERİKMEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FARİYE VATAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Erikmen, E. (2015). Hemşirelerin Bireysel ve Mesleki Otonomilerinin İncelenmesi. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelikte Yönetim ABD, Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
Bu araştırma, hemşirelerin bireysel ve mesleki otonomi düzeylerini nasıl algıladıklarının belirlenmesi ve hemşirelerde otonomiyi etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan hemşirelerle yapılmıştır. Örnekleme gidilmeden, araştırmaya katılmayı kabul eden ve soru formunu eksiksiz yanıtlayan 214 hemşireden elde edilen verilerle araştırmanın analizi yapılmıştır.
Araştırma verilerini toplamak amacıyla Bireysel Soru Formu, Sosyotropi- Otonomi Ölçeği (Sociotropi- Autonomy Scale) ve Hemşirelik Aktivite Ölçeği (Nursing Activity Scale) olmak üzere 3 form kullanılmıştır.
Birinci bölümde, literatür bilgilerine dayalı olarak hemşirelerde otonomiyi etkilediği düşünülen faktörlere yönelik 7 soru içeren "Bireysel Soru Formu" bulunmaktadır. "Bireysel Soru Formu" hemşirelerin yaşı, medeni durumu, eğitim durumu, çalışma yılı, daha önce başka bir kurumda çalışma durumu, mesleki pozisyonu ve çalışma şeklini belirlemeye yöneliktir. İkinci bölümde, özgün adı "Sociotropy- Autonomy Scale (SAS)" olan 60 maddelik "Sosyotropi- Otonomi Ölçeği (SOÖ)" kullanılmıştır. Üçüncü bölümde, hemşirelerin mesleki otonomi düzeylerini belirlemeye yönelik 30 maddeden oluşan Hemşirelik Aktivite Ölçeği (HAÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni, hemşirelerin otonomi düzeyleridir. Bağımsız değişkenler ise, otonomiye etki edebileceği düşünülen yaş, medeni durum, eğitim durumu, çalışma yılı, daha önce başka bir kurumda çalışma durumu, mesleki pozisyonu ve çalışa şeklidir. 
Verilerin değerlendirilmesi SPSS 16.0 versiyonu ile bilgisayar ortamında gerçekleştirilmiş, verilerin analizi için; Sayı ve Yüzde Dağılımları, Puan Ortalaması, Spearman's, Kolmogorow-Smirnov, Kruskal Wallis, Mann- Whitney U Testi uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda; SOÖ' nin Sosyotropi alt boyutu için puan ortalaması 64.43 ± 15.72, Otonomi alt boyutu için puan ortalaması 81.31 ± 14.41, HAÖ'ne ilişkin genel puan ortalaması 2.72 ± 0.88 bulunmuştur. SOÖ Sosyotropi Alt Boyut Puan Ortalaması ile medeni durumları ve yaş grupları arasında anlamlı düzeyde ilişki saptanmıştır (p<0.05). Buna göre medeni durum ve yaşın sosyotropi düzeyini etkilediği ortaya çıkmaktadır. SOÖ Sosyotropi Alt Boyut Puan Ortalaması ile eğitim durumu, çalışma yılları, daha önce başka bir kurumda çalışma durumu, mesleki pozisyonları ve çalışma şekilleri arasında anlamlı düzeyde ilişki saptanmamıştır (p> 0.05). Sosyotropi alt boyutu için çalışmamız sonucunda araştırmaya katılan hemşirelerin sosyotropik kişilik özelliklerinin orta düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. 

SOÖ Otonomi Alt Boyut Puan Ortalaması ile medeni durumları, yaş, eğitim durumları, çalışma yılları, daha önce başka bir kurumda çalışma durumları, mesleki pozisyonları ve çalışma şekilleri arasında anlamlı düzeyde ilişki saptanmamıştır (p> 0.05). Özgürlük ve Yalnızlıktan Hoşlanma alt boyutu puan ortalaması ile çalışma yılları arasında anlamlı düzeyde ilişki saptanmıştır (p<0.05). Otonomi alt boyutu için çalışmamız sonucunda araştırmaya katılan hemşirelerin otonomik kişilik özelliklerinin orta düzeyin biraz üzerinde olduğu sonucuna varılmıştır. 

HAÖ ile medeni durumları, yaş grupları, çalışma yılları, daha önce başka bir kurumda çalışma durumları, mesleki pozisyonları ve çalışma şekilleri arasında anlamlı düzeyde ilişki saptanmamıştır (p>0.05). HAÖ ile eğitim durumları arasında anlamlı düzeyde ilişki saptanmıştır (p<0.05). Otonomi düzeyi en yüksek grup sağlık meslek lisesi mezunu hemşireler, en düşük grup ise ön lisans mezunu hemşirelerdir. Araştırma sonucunda; araştırmaya katılan hemşirelerin (N=214) HAÖ ortalama ölçek puanı 176.15 bulunmuştur.
HAÖ değerlendirmesine göre araştırmaya katılan hemşirelerin orta düzeyde otonomi sahibi olduğu sonucuna varılmıştır.

	 
Anahtar Kelimeler: Otonomi, Hemşirelikte Otonomi, Profesyonellik, Karar Verme

Abstract:
Erikmen, E (2013). Investigation Of Nurses' Individual and Professional Autonomy. Ege University Institude of Medical Sciences, Nursing Management Department, Master Thesis, İzmir. 
This research is to determine how they perceive the leel of nurses' personel and proffessional autonomy and nurses conducted as a descriptive study in order to examine the factors tat affect autonomy. It has been carried out with nurses working at İzmir Bozyaka Training and Research Hospital. Data were collected from nurses who agreed participate in research (N= 214).
Fort his study, in order to collet data Individual Questionnaire, Sociotropy- Autonomy Scale and Nursing Activity Scale were used in the third form.
In the first part, based on the literature contains 7 questions for nurses factors thought to influence autonomy "Individual Questionnaire" are available. "Individual Questionnaire" nurses' age, marital status, education level, years of employment, work status before another institution, proffessional positions and operating mode included. In the second part, the original name "Sociotropy-Autonomy Scale (SAS)," the 60-item "Sociotropy-Autonomy Scale (SAS)" was used. In the third chapter, to determine the level of nurses' professional autonomy Nursing Activity Scale consisting of 30 items was used. The independend variables are age, marital status, educational level, years of employment, work status before another institution, proffessional positions and operating mode included.
The evaluation of data has been held on computer by using SPSS version 16.0, as statistical method; Number and Percentage Distributions, Point Average, Spearman's, Kolmogorow-Smirnov, Kruskal Wallis, Mann- Whitney U were applied.
At the end of study, average subscale points of  the Sociotropy-Autonomy Scale 64.43 ± 15.72, sociotropy subscale points of the Sociotropy-Autonomy Scale 81.31 ± 14.41, the average score for the Nursing Activity Scale 2.72 ± 0.88 has been determined. The correlation between marital status, age and sociotropy is statictically significant (p<0.05). Accordingly; marital status and age that effect sociotropy level. The correlation between educational status, years of employment, before working condition at another institution, professional position, operating mode and sociotropy is statictically insignificant (p>0.05). According to the evaluation of the sociotropy subscale the nurses participated in study have mid-level autonomy.
The correlation between age, marital status, educational status, years of employment, before working condition at another institution, professional position,  operating mode and autonomy is statictically insignificant (p>0.05). Sepearetely Freedom and Solitude Points between  years of employment statictically significant (p<0.05). According to the evaluation of the autonomy subscale the nurses participated in study have slightly above mid-level autonomy.
The correlation between marital status, age, years of employment, before working condition at another institution, professional position, operating mode and Nursing Activity Scale is statictically insignificant (p>0.05). The correlation between educational status Nursing Activity Scale is statictically significant (p<0.05). At the end of study; the Nursing Activity Scale of nurses participated in study (N=214) has been determined 176.15 as the average scale score. According to the evaluation of the scale; the nurses participated in study have mid-level autonomy.




Keywords: Autonomy, Autonomy in Nursing, Professionalism, Decision Making