Diyabetik ketoasidoz ve hiperglisemik hiperosmolar durum tanısıyla tedavi edilmişhastaların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of patients treated with diabeticketoasidosis and hyperglycemic hyperosmolar state
Yazar: HACER TUĞÇE ŞENGÜLEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜVEN BARIŞ CANSU
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Diyabetik ketoasidoz (DKA) ve hiperglisemik hiperosmolar durum (HHD), diyabetes
mellitusun iki ciddi, önlenebilir komplikasyonudur ve kombine şekilde de görülebilir.
Çalışmamızdaki amacımız, DKA, HHD ve kombine klinik durumlar için hastanede servis
veya yoğun bakım ünitelerinde tedavi gören hastaların klinik ve laboratuvar değerlerinin
retrospektif olarak karşılaştırmalı değerlendirilmesidir. Tanı aşamasında ortak olan ve ayırıcı
tanıda kullanılan parametrelerin karşılaştırılması ve eşzamanlı asidoz ile hiperosmolaritenin
klinik etkilerinin karşılaştırılması hedeflenmiştir.
Yöntem: Çalışmada Mart 2018 ve Mart 2022 tarihleri arasında Acil servise başvuran 23977
hasta tarandı. Hiperglisemik acil durum kriterlerine uyan 183 hasta çalışmaya dahil edildi.
DKA, HHD ve kombine grup olmak üzere ile 3 grup belirlendi. Aynı zamanda pandemi
öncesi ve pandemi dönemi olmak üzere iki grup belirlenerek grupların ve dönemlerin klinik
ve laboratuvar özellikleri karşılaştırıldı.
Bulgular: Gruplar arasında en yüksek yaş ortalaması 6512,8 ile HHD grubunda
idi(p<0,001). Acil servise başvuran hastaların mevsimlere göre dağılımında kış aylarında
ilkbahar ve sonbahar aylarına göre daha düşük hasta sayısı saptandı(p=0,000).
Çalışmamızdaki 183 hasta için ise mevsimler arası anlamlı farklılık saptanmadı(p>0,05).
Hiperglisemik acil durumları tetikleyen nedenler (enfeksiyon, yeni tanı DM, AKS, tedavi
uyumsuzluğu, diğer nedenler) arasında anlamlı farklılık saptanmadı(p=0,313). BUN
(38,7525,1; DKA ve HHD p:0,000, HHD ve Kombine p:0,01) ve kreatinin (1,60,9; DKA ve
HHD p:0,03, HHD ve Kombine p:0,04) değeri ile en yüksek HHD grubunda saptandı ve diğer
gruplardan anlamlı farklı bulundu. Anyon açığı 22,44,6 değeri ile kombine grupta diğer
gruplardan anlamlı yüksek ve DKA grubunda da HHD grubuna göre anlamlı yüksek
saptandı(DKA ve HHD p:0,000, HHD ve Kombine p:0,000, DKA-Kombine p:0,02). Kan
sayımı parametrelerinden WBC 17,47,1 kombine grupta, HHD' ye göre anlamlı yüksek
saptandı (p<0,001). DKA ve kombine gruptaki hastaların ketozdan çıkış sürelerine
bakıldığında iki grup arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır (p=0,847). Hastaların mortalite

10

oranlarına bakıldığında sadece DKA ve HHD arasında anlamlı farklılık saptandı(p=0,006).
Pandemi öncesi ve pandemi dönemine baktığımızda DM tipleri ve DKA, HHD, kombine grup
arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Acil servis başvurularının mevsimlere göre pandemi
öncesi ve pandemi dönemi dağılımına bakıldığında tüm mevsimlerde anlamlı farklılık
saptandı (p<0,001).
Sonuç: Hastaların mevsimlere göre dağılıma bakıldığında acil servis başvurularının en çok
yağışlı ve soğuk aylarda görüldüğü saptandı. Hiperglisemik acil durumlarda osmolarite, BUN
ve kreatinin dehidratasyona bağlı yüksekti ve bu değerlerin gruplar arasında farklılık
gösterdiği saptandı. Kombine grupta WBC diğer gruplardan anlamlı yüksek saptandı ve bu
hem osmolarite hem de asidozun birlikteliği ile ilişkili düşünüldü. En yüksek mortalite HHD
grubunda saptandı. Pandemi öncesi ve pandemi dönemindeki acil servis başvurularına
bakıldığında ise pandemi döneminde acil servis başvurusu azalmış ancak hasta yatışlarında
anlamlı artış görülmüştür.

Abstract:
Objective: Diabetic ketoacidosis (DKA) and hyperglycemic hyperosmolar state (HHS) are
two severe and preventable complications of diabetes mellitus and can be observed in
combination. Our objective in this study is to provide a retrospective comparative evaluation
of the clinical and laboratory values of patients treated in the inpatient clinic or intensive care
units in hospital for DKA, HHS and combined clinical conditions. The study aimed to
compare the parameters which are common at diagnosis and are used for differential
diagnosis and also the clinical effects of concurrent acidosis and hypersmolarity.
Materials and Methods: 23977 patients admitted to Emergency department between March
2018 and March 2022 were analyzed in the study. 183 patients who met hyperglycemic crisis
criteria were included in the study. 3 groups including DKA, HHS and combined group were
formed. Two groups including pre pandemic and pandemic periods were also formed and the
clinical and laboratory characteristics of the groups and periods were compared.
Results: Highest mean age among the groups was 65in HHS group with a rate of 12.8
(p<0.001). Lower number of patients was detected in winter months compared to spring and
autumn based on the distribution of emergency department admission seasons of the patients
(p=0.000). No significant difference was detected in terms of the seasons between 183
patients included in our study (p>0.05). There was no significant difference between causes
triggering hyperglycemic crisis (infection, recently diagnosed DM, FBS, treatment
noncompliance, other causes) (p=0.313). Highest BUN (38.75±25,1; DKA and HHS =:0.000,
HHS and Combined p=0.01) and creatinine (1.6±0.9; DKA and HHS p:0.03, HHS and
Combined p=0.04) values were detected in HHS group and were significantly different from
other groups. Anion gap was detected significantly high in combined group with 22.44.6
compared to other groups and in DKA group compared to HHS group (DKA and HHS
p=0.000, HHS and Combined p=0.000, DKA-Combined p:0,02). WBC among blood count
parameters was found significantly higher in combined group with a rate of 17.47.1
compared to HHS (p<0.001). No significant difference was detected in recovery time from
ketosis of patients in DKA and combined groups (p=0.847). There was a significant
difference only between DKA and HHC based on patient mortality rates (p=0.006). No

12

significant difference was detected between DM types and DKA, HHS and combined groups
in pre-pandemic and pandemic periods. Pre-pandemic and pandemic period distribution of
emergency department admissions based on seasons revealed a significant difference in all
seasons (p=0.001).
Conclusion: Patient distribution based on seasons showed that the emergency service
admissions were mostly in rainy and cold months. Osmolarity, BUN and creatinine were high
in hyperglycemic crisis due to dehydration and these values differed between the groups.
WBC was detected significantly higher in combined group compared to other groups and was
considered to be related to the concurrence of osmolarity and acidosis. Highest mortality was
detected in HHS group. Based on pre-pandemic and pandemic period emergency department
admissions, there was a decrease in emergency department admissions while patient
hospitalizations increased significantly in pandemic period.