Âmir b. Şerâhîl eş-Şaʿbî özelinde sünneti anlamada ehl-i reʿy ve ehl-i hadis yaklaşımları
Ahl al-ra'y and ahl al-hadith approaches on understanding sunnah in special of Amir b. Sharahil al-Shabî
Yazar: TUĞBA ALTUNCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR PALABIYIK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ehl-i Rey = Ehl-i Rey ; Ehl-i hadis = Ahlu?l-hadith ; Hadis = Hadith ; Irak-Küfe = Irak-Kufa ; Sünnet = Sunna ; Tabiun = Tabiun ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslamiyet = Islam ; Şa'bi = Shabi

Özet:
Sahâbe neslini görerek onların yaşantısını ve ilmi yaklaşımlarını takip eden tâbiîn, İslâm bilgi, düşünce ve ahlâkına dair temel birikimin sonraki nesle aktarılmasında önemli bir görev üstlenmiştir. Hadis ilminin muhafazası, kayıt altına alınması ve ilimlerin sistemleşmesi özellikle bu dönemde yapılan çalışmalara ve ortaya konulan görüşlere dayanmaktadır. Bu nedenle günümüze tesir eden farklı İslâm anlayışlarının izlerini, tâbiîn neslini de kapsayan ilk dönemlerdeki sözlü veya fiili yaklaşımlarda bulmak mümkündür. 
Kûfe bölgesinin önemli tâbiî âlimlerinden Âmir b. Şerâhîl eş-Şa'bî de, İslâmî ilimlerin neredeyse tamamında yetkinliğiyle tanınan, bu ilimlerin ortaya çıkışı ve gelişmesinde çok ciddi katkıları olan bir kişidir. Sünnet malzemesinin değerlendirilmesi noktasında Müslümanlar arasındaki iki farklı yaklaşımdan ehl-i hadis ve ehl-i re'y arasında dengeyi kurabilen bir alim olması ve görüşlerinin her kesim tarafından takip edilerek kaynak gösterilmesi onun ilmî donanımını ve ilim ehli nazarında kendisine duyulan güveni de göstermektedir.
"Âmir b. Şerâhîl eş-Şa'bî Özelinde Sünneti Anlamada Ehl-i Re'y ve Ehl-i Hadis Yaklaşımları" ismini taşıyan bu tez giriş ve dört bölümden oluşmaktadır.  Giriş bölümünde çalışmanın amacı, yöntemi, kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, Şa'bî'nin yaşadığı dönemde Kûfe şehrinin yapısı Şa'bî'nin hayatı ve ilmi şahsiyeti üzerinde durulmuştur. Onun ilmi şahsiyeti; hoca öğrenci ilişkileri, ilmi otoritesi, eserleri, diğer ilimlere ilgisi yönüyle ele alınmıştır. İkinci bölümde Şa'bî, Hadis ilminin metodolojisine yaptığı katkılar yönüyle değerlendirilmiştir. Üçüncü bölüm, Şa'bî'nin hadis ve sünnet anlayışının fıkhına yansıması yönüyle ele alınmış; dördüncü ve son bölümde ise Şa'bî'nin çeşitli eserlerde bulunan görüşleri derlenerek, onun kendi rivâyetleri ve o konuda bilinen diğer rivâyetler ile mukayesesi yapılarak Şa'bî'nin düşünce sistemini hangi rivâyet alt yapısı üzerine bina ettiği ve onun kaynaklık ettiği ilmi gelenek tespit edilmeye çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Şa'bî, Tâbiîn, Hadis, Re'y, Kûfe

Abstract:
The tabi'un, following the life and scholarly approaches of the generation of Companions through observation; played an important role in transferring the basic background of Islamic knowledge, way of thinking, and morality to the next generation. The preservation and recording of the science of hadith and the systematization of the sciences are especially based on the studies and opinions put forward during this period. For this reason, it is possible to find the traces of different Islamic understandings that have influenced our day, in the verbal or actual approaches in the early periods that include the Tabi'un generation. 
One of the most important natural scholars of the Kufa region, Âmir b. Sharahil al-Shabî was a competent person in almost all Islamic sciences and also had a very serious contribution to the formation and development of these sciences. The fact that he is a person who could balance between the two different approaches that emerged among the Muslims in the evaluation of the sunnah- followers of hadith (ehl-i hadith) and followers of opinion (ehl-i re'y), and that his views were followed and cited by all segments, also reveals his scientific competence and the trust he held in the eyes of scholars.
This thesis, named "Ahl al-Ra'y and Ahl al-Hadith Approaches on Understanding Sunnah in Special of Amir b. Sharahil al-Sha'bî", consists of an introduction and four parts. In the introduction, information was provided regarding the purpose, method, and sources of the study. In the first chapter, the structure of the city of Kufa in the period when Sha'bî lived; the life and scientific personality of Sha'bî were explained. His scientific personality; teacher-student relations, his scientific authority, his works, his interest in other sciences are discussed. In the second part, Sha'bî is evaluated in terms of his contributions to the methodology of the science of Hadith. The third chapter is discussed in terms of the reflection of Sha'bî's understanding of hadith and sunnah on his fiqh. In the fourth and last part, Sha'bî's fatwas in various works were compiled and compared with his own hadith narrations and other known hadith narrations on the subject; the infrastructure on which Sha'bî built his thought system and the scientific tradition which he resourced were studied. 

Keywords: Sha'bî, Tabiun, Hadith, Ra'y, Kufa