Türkiye'de sosyal güvenlik sisteminin antropolojik incelemesi ve emeklilik sorunları üzerine bir soru kağıdı uygulaması
A comparative field study of social security system in Turkey and question paper of application to the retired people?s problems
Yazar: NEVZAT DENK
Danışman: PROF. DR. AKİLE GÜRSOY
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Antropolojik analiz = Anthropological analysis ; Emeklilik = Pension ; Emeklilik sistemi = Pension system ; Sosyal antropoloji = Social anthropology ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik kurumları = Social security institutions ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu inceleme, Türkiye'de Sosyal Güvenlik Sisteminin Antropolojik incelemesi ile emeklilik sorunları üzerine bir soru kağıdı uygulamasının nasıl yapılabileceğini göstermek amacıyla gerçekleştirilen karşılaştırmalı bir alan araştırmasıdır. Hem sosyal güvenlik sistemi, hem de emeklilerin sorunlarının belirlenmesinde, sadece niteliksel yöntemlerin kullanılması ile elde edilecek bulguların, kısıtlı kalacağı değerlendirildiğinden, araştırmada niteliksel ve niceliksel yöntemlerin bir arada kullanıldığı Hızlı Değerlendirme Metodolojisi (HDM) tercih edilmiştir.İncelemenin ağırlık noktasını teşkil eden bir grup emeklinin sorunlarının araştırılması ile ilgili olarak, İstanbul ilinde ikamet eden ve farklı yaş (minimum 35 ? maksimum 91), cinsiyet (39 kadın, 111 erkek), gelir, tahsil, meslek ve sosyal güvenlik grubuna mensup 150 emekli ile Aralık 2007-Mart 2009 arasında, alanda yüz yüze görüşme yapılmıştır.Bu alan araştırması sonunda iki temel sonuca ulaşılmıştır. 1) Türk sosyal güvenlik sisteminin halen uygulandığı gibi parametrik reformlarla düzeltilemeyeceği, ancak yapısal reformlarla düzeltilebileceğidir. 2) Ulaşılan ikinci ve en önemli sonuç ise, farklı gelir ve meslek gruplarında da olsa ülkemizde emeklilerin, farklı şekillerde önemli sorunlarla karşı karşıya yaşamakta oldukları bulgusudur. Bilhassa düşük gelir grubuna mensup olanlar İstanbul'da ikamet etmek istememektedirler. Kendi durumlarını iyileştireceğine inanmadıklarından çıkan emeklilik yasaları ile ilgilenmemektedirler. Onlar için ne ekonomik ne de sosyal ortamın müsait olmadığı tespit edilmiştir.Bu bulgulara dayanarak görüşülen emeklilerin acil çözüm bekleyen sorunları ile karşılanması giderek büyük sıkıntı yaratan sosyal güvenlik açıklarını ortadan kaldırmak maksadıyla, 1) kamu personel rejimine tabi olanlara, eskiden olduğu gibi dağıtım esasına dayanan ve belirlenmiş fayda modeline göre çalışan emeklilik sistemi uygulanırken, 2) kamu personeli olmayan SSK ve Bağ-Kur'lular için, ulusal personel rejimine tabi olarak, fon esasına dayanan belirlenmiş katkı modelinin seçilmesi uygun değerlendirilmektedir.Anahtar kelimeler: Sosyal Güvenlik, Sosyal Sigorta, Emeklilik, Yaşlılık.

Abstract:
This study is a comparative field study of social security system in Turkey, and that is also made to find solutions to the retired people?s problems. In this study, Rapid Evaluation Methodology that uses both quantitative and qualitative evaluation methods is used because using only quantitative methods will be limited for determining both social security systems and retired people?s problems.During December 2007 and March 2009, individual interviews have been made with 150 retired people with differing sex, age income, education, profession and social security group from Istanbul.After this field study, three conclusions have been made. 1) Turkish social system cannot be corrected by parametric measures but by structural reforms. 2) The most important conclusion is that though from different income and profession groups, retired people face with different important problems. Especially, retired people with lower income do not want to stay in Istanbul. As they believe the new reforms about retirement will not improve their conditions, they are not interested in those reforms.Depending on these data, to diminish the problems that need urgent solution, it is recommended that the state 1) use the determined benefit system model for the state officials and 2) use the determined contribution model which is based on funds for the members of Social Security Organization (SSK) and Bağ-Kur officials.Keywords: Social Security, Social Insurance, Pensioner, Aging.