AB üyesi üniter, bölgeli ve federal devletler ile Türkiye'de yerel özerkliğin yönetişim üzerine etkisi: Karşılaştırmalı bir analiz
The impact of local self-government on governance in the unitary, regional and federal states of the EU and Turkey: A comparative analysis
Yazar: ALPER KARADEMİR
Danışman: PROF. DR. NAFİZ TOK
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Toplumsal refahı arttırıcı devlet anlayışı yerini 1980 sonrası dönemde daha görünür hale gelen yerelleşme, yeni sağ, yeni kamu yönetimi, yönetişim gibi olgular etrafında, açıklık, hesap verebilirlik, katılımcılık, etkinlik, etkililik ve verimlilik gibi kavramlar ekseninde kurgulanmış daha çok denetleyicilik ve düzenleyicilik işlevlerine odaklanan sınırlı bir devlet anlayışına bırakmıştır. Bu dönüşüm, halka en yakın hizmet birimleri olarak kabul edilen yerel yönetimlerin, merkezi hükümetler karşısında özellikle idari ve hukuki anlamda daha güçlü hale getirilmesi yönünde bir eğilimin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Yerel yönetimlerin güçlendirilmesiyle diğer bir ifadeyle daha özerk hale getirilmesi özellikle halkın ihtiyaç duyduğu hizmetlerin daha etkin ve etkili sunulmasına olumlu katkılar sağlayacağı düşüncesi Avrupa Birliği, Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler gibi kurumlar tarafından büyük ölçüde kabul görmektedir. Yapılan bu çalışmada, önemi her geçen gün artan yerel yönetimlerin güçlendirilmesini amaçlayan yerel özerkliğin kavramsal çerçevesi, uluslararası bir belge olan Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı bağlamında ele alınmış ve analiz edilmiştir.
Öte yandan kamusal hizmetlerin etkin, etkili ve verimli sunulabilmesinde kritik önemi olduğu düşünülen yönetişim olgusu ise hizmetlerin belirlenmesi ve sunulması sürecine özel sektör, birey ve sivil toplum yapılarının da katıldığı bir sürece işaret etmektedir. Yönetişimin aynı zamanda merkeze ait yetkinin merkez dışında yer alan yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri gibi yapılara yetki devrini içeren çok boyutlu bir yönetim stratejisi olarak sınırlı bir devlet aygıtına giden yolda önemli bir role sahip olduğu düşünülmektedir. Ayrıca yönetişim, merkeziyetçi devlet yapısını, yetki paylaşımı yoluyla zayıflatarak ya da daha yumuşak bir ifadeyle güç dengesini yerel yönetimler ve devlet dışı aktörlere doğru kaydırarak neolibereal anlayışa uygun olarak daha demokratik,  etkin ve verimli bir yönetsel yapıyı amaçlamaktadır. Amaçları doğrultusunda yönetişim ve yerel özerklik olguları birlikte değerlendirildiğinde, bu iki olgu arasında hizmet sunumunda etkinlik, ekonomiklik, verimlilik, demokratik bir yönetsel yapı gibi benzerliklerin varlığı göze çarpmaktadır.
Bu bağlamda, çalışmanın amacı, idari yapılarına göre kategorize edilen AB'ye üye (Fransa, Bulgaristan, Almanya, Belçika, İtalya ve İspanya) ve aday (Türkiye) ülkelerde 2008-2020 dönemi için yerel özerkliğin yönetişim üzerine etkisini panel veri analiz yöntemiyle incelemektir. Ayrıca çalışma kapsamında gerçekleştirilecek veriye dayalı analiz ile yerel özerkliğin uygulanma derecesinin ülkelerin idari yapılarına göre değişip değişmediğini de inceleyerek, literatüre ampirik bir katkı sunulması amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, ilk olarak Avrupa Konseyi tarafından yayınlanan Yerel Özerklik Endeksi'nden elde edilen verilerden faydalanılarak kurulan ampirik modelde yerel özerkliğe bağımsız değişken olarak yer verilmiştir. Ardından, kamusal alanda hizmet sunumunda etkinliğin, verimliliğin ve etkililiğin ne derece sağlandığını ölçümleyebilmek için Dünya Bankası tarafından 1999 yılından itibaren yayımlanan Dünya Yönetişim Göstergeleri'nden elde edilen veriler de modelde bağımlı değişken olarak kullanılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Bu şekilde çalışmanın amacı olan yerel özerkliğin yönetişim üzerine etkilerini anlamaya yönelik bulgular elde edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde incelenen literatürle de uyumlu olarak, yerel özerkliğin yönetişim süreçlerini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra çalışma, taranan literatür dahilinde daha önce ampirik olarak analiz edilmediği görülen, yerel özerkliğin yönetişim üzerine etkilerinin ülkelerin idari yapılarına göre şekillenmediğini göstermektedir.

Abstract:
The notion of the state as a provider of social welfare has been replaced by a more limited notion of the state, focused more on supervisory and regulatory functions, built around concepts such as openness, accountability, participation, effectiveness, efficiency, effectiveness and efficiency, around phenomena such as localisation, new law, new public administration and governance, which have become more visible in the post-1980 period. This change has led to the emergence of a tendency to strengthen local governments, which are seen as the service units closest to the people, especially in administrative and legal terms, in relation to central governments. The idea that strengthening local governments, in other words making them more autonomous, will contribute positively to the more efficient and effective delivery of services needed by the public is widely accepted by institutions such as the European Union, the World Bank and the United Nations. This study discusses and analyses the conceptual framework of local autonomy, which aims to strengthen local governments, whose importance is growing by the day, in the context of the European Charter of Local Self-Government, an international document. In addition, governance aims to weaken the centralised state structure by sharing powers or, in softer terms, by shifting the balance of power towards local governments and non-state actors, thus creating a more democratic, effective and efficient administrative structure in line with the neoliberal understanding. When the phenomena of governance and local autonomy are evaluated together in line with their objectives, the existence of similarities between these two phenomena such as effectiveness in service delivery, economy, efficiency and a democratic administrative structure stand out.
In this context, the aim of this study is to examine the impact of local autonomy on governance in EU Member States (France, Bulgaria, Germany, Belgium, Italy and Spain) and Candidate Countries (Turkey), categorised according to their administrative structures, for the period 2008-2020, using the panel data analysis method. Furthermore, the data-based analysis to be carried out within the framework of the study aims to make an empirical contribution to the literature by examining whether the degree of implementation of local autonomy varies according to the administrative structures of the countries. To this end, local autonomy is first included as an independent variable in the empirical model, which is built using data from the Local Autonomy Index published by the Council of Europe. Then, in order to measure the extent to which efficiency, productivity and effectiveness are achieved in the provision of public services, the data obtained from the World Governance Indicators published by the World Bank since 1999 were used as dependent variables in the model and analyses were carried out. In this way, an attempt was made to obtain results that would allow us to understand the impact of local autonomy on governance, which is the objective of the study. An overall assessment of the results shows that local autonomy has a positive effect on governance processes, in line with the literature reviewed. In addition, the study shows that the impact of local autonomy on governance does not depend on the administrative structures of the countries, which has not been empirically analysed in the reviewed literature.