Ebeveynlerin toplumsal cinsiyet algıları ve cinsiyet rollerine ilişkin kalıp yargılarının incelenmesi
Parents' Gender Perceptions and Gender Examining Stereotypes Regarding Their Roles
Yazar: SEVGİ ESERSİN
Danışman: PROF. DR. AYŞE IŞIK GÜRŞİMŞEK
Doğu Akdeniz Üniversitesi-Eastern Mediterranean University / Yurtdışı Enstitü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023

Özet:
Erken çocukluk yılları, çocukların cinsiyet kimliklerinin oluşumunda kritik
öneme sahip bir zaman dilimidir. Çocukların cinsiyet kimliğine dair şemalarının
oluştuğu bu dönemde, ebeveynler tarafından çocuklara yansıtılan cinsiyete ilişkin
yaşantılar ve söylemler büyük öneme sahiptir. Bu görüşten hareketle bu araştırmada
3-6 yaş çocuğu olan anne ve babaların cinsiyet rollerine ilişkin algıları ve cinsiyet
rollerine ilişkin kalıp yargılarının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma nicel araştırma
deseni ile yürütülmüş betimsel tarama modeli kullanılan bir araştırma olup örneklem
olarak basit rastgele örneklem yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu Türkiye'de
bulunan Manisa ilinin dört ilçesinde (Şehzadeler, Yunusemre, Akhisar ve Gördes)
yaşayan ve 3-6 yaş çocuğu olan ebeveynler oluşturmuştur. Araştırmaya 238 anne ve
60 baba olmak üzere toplam 298 ebeveyn katılmıştır.
Ebeveynlerin toplumsal cinsiyete yönelik sahip olduğu algıları ve kalıp
yargıları belirlemeyi amaçlayan bu araştırmada veri toplama aracı olarak, Zeyneloğlu
(2008) tarafından geliştirilmiş olan "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği, Akgül
Gök (2013) tarafından oluşturulmuş "Toplumsal Cinsiyet Rolleri Değerlendirme
Formu" ve araştırmacı tarafından oluşturulmuş olan "Demografik Bilgi Formu"
kullanılmıştır.
Ebeveynlerin Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği toplam ve alt boyut
puanlarının; ebeveynlerin cinsiyetleri, ebeveynlerin eğitim düzeyi, ebeveynlerin
eşlerinin eğitim düzeyi, çocuk sayısı, çocuğun anaokuluna gitme durumu, ailede
çocuğun karar süreçlerine katılma durumu ve "Ailede kadın ve erkeğin yapacağı işler
farklıdır" görüşüne katılma düzeylerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı
bulunmuştur. Toplumsal Cinsiyet Rolleri Değerlendirme Formu puanlarının; ebeveyn
eğitim düzeyi, ebeveynlerin eşlerinin eğitim düzeyi, çocuk sayısı, ailede çocuğun karar
süreçlerine katılma durumu ve "Ailede kadın ve erkeğin yapacağı işler farklıdır"
görüşüne katılma düzeylerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir.
Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği ve Cinsiyet Rolleri Değerlendirme Formu
toplam ve alt ölçek puanları arasında yüksek ve orta düzeylerde korelasyonlar
saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazında yer alan konular ile
bağlantılı olarak çeşitli çalışmalarla ilişkilendirilerek yorumlanmış ve çalışmanın
sonucunda çeşitli öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Cinsiyete Dayalı Kalıp Yargılar, Toplumsal Cinsiyet Algısı,
Cinsiyet Rolleri, Erken Çocukluk Dönemi, Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, Cinsel
Gelişim

Abstract:
Early years are a critical period of time in the formation of children's gender
identities. In this period, when the schemas of children's gender identity are being
formed, the experiences and discourses related to gender projected by parents to
children are of great importance. Based on this view, it was aimed to examine the
perceptions of parents with 3-6 year old children about gender roles and stereotypes
related to gender roles in this research. This research conducted with a quantitative
research design using a descriptive screening model, and a simple random sampling
method was used as a sample. The study group comprised parents living in four
different districts of Manisa province in Turkey (Şehzadeler, Yunusemre, Akhisar and
Gördes) and children aged 3-6 years. A total of 298 parents, including 238 mothers
and 60 fathers, participated in the research.
The "Gender Roles Attitude Scale" developed by Zeyneloğlu (2008), the
"Gender Roles Assessment Form" created by Akgül Gök (2013) and the
"Demographic Information Form" created by the researcher were used as data
collection tools in this research aimed at determining the perceptions and stereotypes
that parents have about gender.
It was found that the total and sub-dimension scores of the Gender Roles
Attitude Scale of parents differed significantly according to the genders of parents,
educational level of parents, educational level of parents' spouses, working status of
mothers, number of children in family, the child's kindergarten attendance status,
participation in the child's decision-making processes in the family, and levels of
participation in the opinion "The work that men and women do in the family is
different". Gender Roles Evaluation Form scores of the; it has been determined that
vi
the level of education differs significantly according to the level of education of
parents' spouses, the working status of mothers, the number of children, the child's
participation in decision-making processes in the family, and the level of participation
in the opinion "The work that men and women do in the family is different".
Correlations between the Gender Roles Attitude Scale and the Gender Roles
Evaluation Form total and subscale scores were found at high and medium levels. The
findings obtained from the research were interpreted by associating with various
studies in connection with the topics in the related literature, and various suggestions
were presented as a result of the study.
Keywords: Gender-Based Stereotypes, Gender Perception, Gender Roles, Early
Childhood, Gender Equality, Sexual Development