İzmir, Tire, Bergama ve Ödemiş müzelerindeki Bizans dönemi pişmiş toprak kandiller
Byzantine clay lamps from the museums of İzmir, Tire, Bergama and Ödemiş
Yazar: FİLİZ İNANAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LALE DOĞER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Aydınlatma ekipmanları = Lighting equipments ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Kandiller = Lamps ; Müzeler = Museums ; Pişmiş toprak = Terracotta ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works ; İzmir = Izmir ; İzmir-Bergama = İzmir-Bergama ; İzmir-Tire = İzmir-Tire ; İzmir-Ödemiş = İzmir-Ödemiş

Özet:
Hazırlamış olduğumuz yüksek lisans tezini başlıca iki bölüme ayırmak mümkündür. İlk bölümde, kandil ve meşale, mum, candelabrum, lykhnoukhoi ve laterna gibi kandil dışındaki aydınlatma araçlarının, ne zamandan itibaren, nasıl ve ne şekilde kullanıldıkları konulan ile başlamaktadır. Kandil ise yapım teknikleri, tipoloji gelişimi, bölümleri ve süslemeleri ile en geniş yeri tutmaktadır. Aydınlatma araçları dışında, bu araçların gündelik yaşamda ve Bizans dönemi kiliselerinde ne şekilde kullanıldığı konusuna da değinilmiştir. Bu bölümdeki bir diğer konu ise 5. ve 6. yüzyıllarda kandil ticaretidir. Özellikle bu yüzyıllarda kandillerin hangi bölgelere dağıldığım ve yerel üretimleri etkileyip etkilemediğini açıklamak amacıyla hazırlanmıştır. Bu bölümde ayrıca kandilin bir motif olarak, Bizans dönemi eserlerindeki süslemelerde kullanıldığı örneklerden bazıları belirtilmiştir. Tezin ikinci bölümünü ise katalog oluşturmaktadır. Katalogumuzda İzmir Müzesinden 33 adet kandil, Tire Müzesinden 1 1 adet kandil, Bergama Müzesinden 1 1 adet kandil, Ödemiş Müzesinden 6 adet kandil ve İzmir-Agora Kazısından 29 adet kandil parçası bulunmaktadır. Katalogumuzda her kandilin hamur rengi, form ve süsleme özelliği ile benzer örneği belirtilmiştir.Bu kandiller Küçük Asya kandilleri (Broneer Tip XXIX- 3. ve 4.grup), Kuzey Afrika kandilleri, Sivri burunlu Oval Kandiller, haç kulplu kandil ve diskusu haç motifli kandil parçalan adlan altında beş gruba ayırılarak değerlendirilmiştir. Katalogumuzda yer alan kandiller 6. yüzyıl başından 8. yüzyıl başına kadar tarihlendirilebilmektedir. Tezimizin son bölümünde ise geniş bir kaynakça, tablolar, çizimler ve fotoğraflar bulunmaktadır.

Abstract:
It is possibly that seperate into two main groups our thesis. First part of it starts with the matters of lamp and other lighting devices such torch, candle, candelabrum, lykhnoukhoi and laterna how and when they have been used. Clay lamps are important with production technique, typology and ornaments. It is mentioned that how these devices used in everyday life and churchs except these lighting devices. The other important subject is the lamp industry around the 5. and 6. centuries A.D. It contains that these lamps distribution and influences over the local production lamps. Second part of our thesis is catalogue. This catalogue has 33 clay lamps from the museum of İzmir, 1 1 clay lamps from the museum of Tire, 1 1 clay lamps from the museum of Bergama, 6 clay lamps from the museum of Ödemiş and 29 fragments from the Excavations of Agora İn Kadifekale. The catalogue has lamp's clay colour, ornaments and similar examples. All of these lamps are seperated into five groups which are from Asia Minor Lamps (Broneer Type XXIX-3.and 4.Groups), North African Lamps, oval lamps with pointed nozzle, lamp with cross handle and the fragments of the lamp which has a cross. The lamps in this catalogue can be dated from the early 6-century to early 8.century A.D. The last part of our thesis ends with bibliography, plates, drawings and photographs. FİLİZ İNANAN