Roma İmparatorluğu'nun Küçük Asya'daki egemenliği kapsamında vasal krallıklar ve hanedan soylu aristokrasi
Client kingdoms and dynastic aristocracy in the context ofsovereignty of Roman Empire in Asia Minor
Yazar: SARGON BOYACI
Danışman: DOÇ. DR. EBRU NURİYE AKDOĞU ARCA
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Dilleri ve Kültürleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures
Dizin: Aristokrasi = Aristocracy ; Küçük Asya = Asia Minor ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Vasal krallıklar = Client kingdoms

Özet:
İ.Ö. 201 yılı itibariyle Roma henüz bir Cumhuriyet iken Akdeniz dünyasında sözü geçen
güçlerden biri olmuştur. Bu süreçte gelişen deniz ticareti ve donanması sayesinde farklı çıkar
ve hedeflere yönelmiştir. Bu kaçınılmaz sonuç, Roma Cumhuriyeti'nin Küçük Asya'daki
Hellenistik Krallıklar, hanedan aristokrasisi ve Yunan kent devletlerinde önde gelen aristokrat
vatandaşlar ile kuracağı siyasi, iktisadi ve kültürel ittifak sürecini başlatacaktır. Pergamon
Krallığı ve Rhodos ile dostluk ve müttefiklik ilişkisi kuran Roma, bu iki müttefikinin davetiyle
Akdeniz ve Küçük Asya'da mevzi paylaşımına dahil olmuştur. Müttefikleriyle bölgenin büyük
gücü olan Seleukos Krallığı'nı Magnesia Savaşıyla askeri ve idari olarak bölgeden tasfiye
ederek Apameia Barış Antlaşmasıyla kendi status quo'sunu Küçük Asya'da kabul ettirmiştir.
Böylece egemenliğini ilan ettikten sonra askeri olarak bölgeden çekilmiş ve bölgenin
hâkimiyetini müttefiklerine bırakmıştır. Bu süre zarfında Roma, Küçük Asya'daki yerel
krallıklar olan Kappadokia, Pontos, Bithynia, Tarkondimotai (Kilikia) ve Kommagene etc.
krallıklar ile diplomatik düzeyde amicus et socius (dost ve müttefik) olma yönünde ilişkiler
kurmuştur. Roma, Küçük Asya'da kurduğu status quo'nun sarsılmaması için bu güçler arasında
divide et impera (böl ve yönet) yöntemiyle pragmatist bir siyaset de izlemiştir. Özellikle Romalı
idareciler, İ.Ö. üçüncü yüzyılda Küçük Asya'ya göç eden ve ilkel ve savaşçı kavim özelliğiyle
bilenen Galatlar üzerinde danışıklı dövüş bir tutumu izleyeceklerdi.
İ.Ö. birinci yüzyılın son yarısında korsanlık sorunu ve VI. Mithradates isyanıyla meşgul
olan Roma, bu sorunları çözdükten sonra bölgenin idaresini müttefikleri olan vasal krallıklara
devretmiştir. Geniş coğrafyada kendi idari ve askeri kadrolarıyla denetimi sağlamada
zorlanacağını düşünerek, vasal krallıkları Parth ve Armenia Krallıkları'na ve kentleşmemiş
ilkel topluluklara karşı ileri karakol olarak kullanmıştır. İşlevselliği son bulan krallıklar
lağvedilip Roma eyaleti haline gelse bile hanedan kökenli aristokratlar Roma İmparatorluğu
bünyesinde idari, askeri ve dini mevkilere yükselerek senatoryal ve askeri kariyer yapmışlardır.
Bu çalışmada Roma İmparatorluğu'nun Küçük Asya'da uydu devlet konumundaki vasal
krallıklardan: Galatia, Tarkondimotai, Kappadokia ve Pontos ile olan siyasi, askeri, iktisadi ve
kültürel ilişkileri, krallık erkini elinde tutan hanedan kökenli aristokrasinin Roma idari
sistemine evrilmesi ve bu sitemde ulaştığı mevkileri, hanedanlık çevresinde oluşan eşraf sınıfı
antik edebi, epigrafik ve nümizmatik kaynaklar ışığında ortaya konularak İ.S. üçüncü yüzyıla
kadar krallar ve hanedan soyundan gelen aristokratların Romanizasyon süreçleri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Roma, vasal krallıklar, hanedan aristokrasisi, Küçük Asya

Abstract:
201 B.C afterwards, when Rome was just a Republic, became one of the influential
powers in the Mediterranean world. Thanks to the developing maritime trade and navy she
turned towards different interests and goals. This inevitable consequence would initiate the
political, economic and cultural alliance process of the Roman Republic with the dynastic
aristocrats in the Hellenistic Kingdoms and with leading aristocratic citizens in the Greek citystates of Asia Minor. Having established friendship and alliance with the Kingdom of Pergamon
and Rhodos, Rome was involved in the sharing of positions in the Mediterranean and Asia
Minor upon the invitation of these two allies. With the Battle of Magnesia she militarily and
administratively discharged from the region the Seleucid Kingdom, which was the great power
of the region with allies, and with the Apameia Peace Treaty had her status quo accepted in
Asia Minor. Thus, after declaring her sovereignty, she withdrew militarily from the region and
left the sovereignty of the region to her allies. During this period, Rome has established relations
with the local kingdoms of Asia Minor such as Kappadokia, Pontos, Bithynia, Tarkondimotai
(Kilikia) and Kommagene etc., at the diplomatic level towards being amicus et socius (friend
and ally). Among these powers, she followed a pragmatist policy with the method of divide et
impera (divide and rule) in order not to deteriorate the status quo established in Asia Minor.
Roman authorities would especially follow a collusion attitude on the Galatians migrated to
Asia Minor in the third century BC. and known with their primitive and warlike tribe character.
Rome engaged with the piracy problems and the rebellion of VI. Mithradates in the last
half of the first century BC. and after solving these, transferred the administration of the region
to the vassal kingdoms, which were her allies. Considering that she would have difficulty in
maintaining control over the vast geography with her own administrative and military staff, she
used the vassal kingdoms as an outpost against the Parthian and Armenian Kingdoms and the
primitive communities that were not urbanized. Even if the kingdoms after loosing their
functionality were abolished and became the Roman province, the dynastic aristocrats made a
senatorial and military career by rising to administrative, military and religious positions within
the Roman Empire.
In this thesis, the political, military, economic and cultural relations of the Roman
Empire with the vassal kingdoms id est Galatia, Tarkondimotai, Kappadokia and Pontos, which
are the satellite states of it in Asia Minor; the evolution of the dynastic aristocrats having the kingdom power, into the Roman administrative system and the positions they reached in this
system, the notables that formed around the dynasty were examined until the third century AD
in the light of ancient literary, epigraphic and numismatic sources and it was introduced the
romanization processes of kings and aristocrats descended from the dynasty.

Key words: Roma, Client Kingdoms, dynast aristocracy, Asia Minor