Menemen sol sahil sulamasında tarla düzeyinde su dağıtım performansı ve sulama randımanlarının belirlenmesi
Determining the water distribution performance and irrigation efficiencies on farm level in menemen left bank irrigation system
Yazar: NİL KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSA AVCI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Sulama = Irrigation ; Sulama kanalları = Irrigation channels ; Sulama yönetimi = Irrigation management ; Verim = Yield

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye'nin batısında yer alan ve açık kanal sulama sistemi ile işletilen Menemen Sol Sahil Sulama Sistemine bağlı Sasalı Sekonderinde tarla düzeyinde su dağıtım performansı ve sulama randımanları değerlendirilmiştir. Sasalı Sekonderinden su alan 11 adet tersiyer kanalın suladığı alana (2293 ha) ait bitki deseni ve toprak özelliklerinin sorgulanmasında coğrafi bilgi sistemi kullanılmıştır. Araştırma alanında tarla düzeyinde su dağıtımının yeterlilik (PA) açısından, 2005 yılında ?orta? (0.85) ve 2006 yılında ?iyi? (0.98) düzeyde olduğu belirlenmiştir. Su dağıtımında etkinlik (PF), 2005 yılında ?iyi?, 2006'da ise ?orta? düzeyde bulunmuştur. Yeterlilik açısından çok büyük sorunlar olmamakla birlikte üreticiler, yeterli miktarda sulama suyunu bulduklarında suyu daha az etkin kullanmaktadırlar. Güvenilirlik (PD) göstergesinin araştırma yıllarında ?orta? (0.15) ve ?iyi? (0.10) düzeyde bulunması suyun tarlalara dağıtımında güvensizlik olmadığını göstermiştir. Eşitlik (PE) performansı, ilk yıl ?kötü? (0.26); ikinci yıl ?orta? (0.23) düzeyde, fakat ?kötü? düzey eşiğine (>0.25) çok yakın çıkmıştır. Tersiyer kanalların iletim randımanı (Ec) değerleri, bakım-onarım çalışmalarına bağlı olarak yıldan yıla değişmiş ve olması gereken %97 değerinden düşük bulunmuştur.Tarla su uygulama randımanı (Ea) değerleri bitki çeşidi, ekim ve sulama yöntemine göre değişmiş ve araştırma alanının Ea değeri %68 olarak belirlenmiştir. Depolama randımanı (Es) değeri, araştırma alanı için ortalama %80 bulunmuştur. Depolama randımanında hedef değere ulaşılmış olup ?çok iyi? düzeydedir. Eş dağılım randımanı (CU) ortalaması %82'dir. Araştırma parsellerinde genellikle sulamalarda türdeş su dağıtımı sağlanmıştır. Dağılım türdeşliği (Du), araştırma alanının yaygın sulama yöntemi olan border sulama için belirlenen %75 değeri, su dağıtım türdeşliğinin ?kabul edilebilir? düzeyde olduğu göstermiştir.Anahtar kelimeler: Su dağıtım performansı, Randıman, CBS, Sulama, Menemen Ovası

Abstract:
This research evaluated the irrigation efficiency and water distribution performance at field level at Sasalı secondary canal of the Menemen Left Bank irrigation system. Sasalı secondary canal was connected to 11 tertiary canals, which has a command area of 2293 ha. Geographic information system was used to identify cropping pattern and soil properties at project area.The adequacy of water distribution (PA) on field basis was determined as medium (0.85) in 2005 and good (0.98) in 2006. The efficiency (PF) on water distribution was determined good in 2005 and medium level in 2006. There is no big problem for adequacy. However, when the farmers have access to sufficient enough water for irrigation, they utilize water ineffectively.The dependability (PD) indicator values were determined as medium (0.15) and good level (0.10) in experimental years and it was shown that there was no dependability problem in distribution of water to the field. The equity performance (PE) was determined as poor (0.26) in the first and medium (0.23) in the second experimental year. However, the value of second year was close to the poor level (>0.25). The values of conveyance efficiency (Ec) on tertiary canal changed in the experimental years according to the repair-maintenance and it was found lower than target value of 97%. Field application efficiency (Ea) changed to crop variety, sowing and irrigation methods and determined as 68 % on the study area. The average value of water storage efficiency (Es) was determined 80% on study area. This value is good level and arrived to the target value.The average Christiansen Uniformity (CU) is 82% and generally similar water distribution provided on the study area plots.Distribution uniformity (Du) was determined as 75% under common irrigation method of border irrigation and it was acceptable level for water distribution uniformity.Keywords: water distribution performance, efficiency, GIS, irrigation, Menemen Plain