Sjögren sendromu olan hastalarda hastalık algısı ile sağlık hizmetlerinden yararlanım ilişkisinin incelenmesi
The assessment of the relationship between illness perception and utilisation of healthcare in patients with Sjogren's syndrome
Yazar: AYSUN KAPUSUZ
Danışman: PROF. DR. GONCA MUMCU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Algı = Perception ; Depresyon = Depression ; Hastalar = Patients ; Hastalık = Disease ; Hastalık algısı = Illness perception ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sjögren sendromu = Sjogren's syndrome ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, kronik bir hastalık olarak Primer Sjögren sendromu (pSS) olan hastalarda hastalık algısı ile sağlık hizmetleri kullanımı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. 
Gereç-Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışmaya 50 hasta dahil edilmiştir. Veriler, yapılandırılmış bir formla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Bu form; sağlık hizmetlerinden yararlanım durumu, hastanın-hastalık aktivitesi ve genel sağlık durumu, Illness Perception Questionnaire-Revise (IPQ-R) ve Hospital Anxiety Depression Scale (HADS) ölçeklerinden oluşmaktadır. 
Bulgular: Muayene sıklığı; hasta-hastalık aktivitesi ve genel sağlık durumu ile ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Hastalık algısı alt boyutları ile muayene sıklığı arasında ilişki görüşmemiştir (p>0.05). IPQ-R "Sonuçlar" ve IPQ-R "Duygusal Temsil" puanlarının HADS-Depresyon puanı ve hastalık aktivite puanı arasında pozitif yönlü ilişki olduğu görülmüştür (p<0.05). Ayrıca IPQ-R "Kişisel Kontrol", "Tedavi Kontrol", "Hastalığı Anlama" gibi olumlu alt boyut puanlarının HADS-Depresyon puanı ile arasında ise negatif yönlü korelasyonların olduğu belirlenmiştir  (p<0.05).
Sonuçlar: Primer Sjögren sendromunda hastanın hastalık aktivitesin ve genel sağlık duurmu sağlık hizmeti kullanımı ile ilişkilidir. Hastalık algısı; hastalık aktivitesi ve depresyon düzeyi ile ilişkili olabileceğinden, tedavi süreçlerinde hasta kaynaklı çıktıların kullanımı kronik hastalıkların yönetiminde hekime önemli geri bildirimler sağlayabilmektedir.                 
Anahtar Kelimeler: Primer Sjögren Sendromu, Hastalık Algısı, Depresyon

Abstract:
Aim: The purpose of this cross-sectional study is to assess the relationship between illness perception and healthcare utilisation in patients with primary Sjögren's syndrome (pSS) as a chronic disease.
Material-Method: 50 patients (M/F: 4/46; mean age: 53,02±10,20 year) included in this cross-sectional study. Data were collected by face-to-face interview with a structured form. Utilisation of healthcare, self-reported disease activity and general health status, Illness Perception Questionnaire-Revise (IPQ-R) and Hospital Anxiety Depression Scale (HADS) were included in the form. 
Results: The number of visit was associated with self-reported disease activity and general health status (p<0.05). Yet, no significant relation was observed among IPQ-R subgroups and the number of visits (p>0.05). IPQ-R "Consequences" and IPQ-R "Emotional Representation" were positively correlated with both HADS-Depression Score and disease activity score (p<0.05). In addition, negative correlations were observed between HADS-Depression Score and IPR subgroups regarding IPQ-R "Personal Control", "Treatment Control" , "Ilness Coherence" (p<0.05).  
Conclusions: In pSS, healthcare utilisation was associated with self-reported disease activity and general health status.  As the illness perception could be associated with disease activity and depression level in pSS, the use of PROs could provide helpful information in the management of chronic diseases.
Keywords: Primary Sjögren Syndrome, Illness Perception, Depression