Üniversite öğrencilerinin başarı yönelimlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examination of achievement orientations of university students in terms of different variables
Yazar: MEHMET ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ METEHAN ÇELİK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Başarı amaç yönelimleri = Achievement goal orientations ; Performans = Performance ; Rekabet = Competition ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin başarı yönelimlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesidir. Bu çerçevede öncelikle üniversite öğrencilerinin başarı yönelimleri alt boyutları olan öğrenme-yaklaşma, öğrenme-kaçınma, performans-yaklaşma ve performans-kaçınma alt boyutları düzeylerinin nasıl olduğu incelenmiştir. Daha sonra başarı yönelimleri alt boyutlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, akademik başarı düzeyi, akademik başarı algısı, akademik başarıya yüklenen anlam açısından farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Son olarak da üniversite öğrencilerinin başarı yönelimleri alt boyutları ile rekabetçi tutumları ve akademik beklentilere ilişkin stresleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir.
	Araştırmanın çalışma grubunu Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesinin farklı öğretmenlik programında okumakta olan 880 oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri "2 x 2 Başarı Yönelimleri Ölçeği", "Rekabetçi Tutum Ölçeği", "Akademik Beklentilere İlişkin Stres Envanteri" ve "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde, betimsel istatistiki değerler, tek yönlü varyans analizi, Pearson Moment korelasyon katsayısı ve kullanılmıştır.
	Araştırma kapsamında üniversite öğrencilerinin yüksek düzeyde öğrenme-yaklaşma, orta düzeyde öğrenme-kaçınma ve düşük düzeyde performans-yaklaşma ile performans-kaçınma yönelimli olduğu sonucu elde edilmiştir. Bununla birlikte üniversite öğrencilerinin başarı yönelimlerinin cinsiyet değişkeni açısından öğrenme-kaçınma başarı yönelimi boyutu da anlamlı farklılık gösterdiği, diğer boyutlar açısından ise cinsiyete bağlı bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür. Sınıf düzeylerine göre ise üniversite öğrencilerinin başarı yönelimlerinin performans-yaklaşma ve performans-kaçınma alt boyutlarında 4. Sınıf öğrencilerinin diğer sınıf düzeylerindeki öğrencilere göre anlamlı düzeyde daha düşük bir puan ortalamasına sahip olduğu görülmektedir. Başarı yönelimlerinin öğrenme-yaklaşma ile öğrenme-kaçınma alt boyutlarında ise sınıf düzeyine göre anlamlı farklılıklar elde edilmemiştir. 
	 Araştırmada akademik başarı düzeyi "çok iyi" olan öğrencilerin, akademik başarı düzeyi "iyi", "orta", "geçer" ve "başarısız" olan öğrencilere göre; "iyi" olan öğrencilerin ise "orta" ve "geçer" olan öğrencilere göre anlamlı düzeyde öğrenme-yaklaşma başarı yönelimli olduğu; akademik başarı düzeyi "çok iyi" olan öğrencilerin de "geçer" olan öğrencilere göre anlamlı düzeyde öğrenme-kaçınma başarı yönelimli oldukları sonucu elde edilmiştir. Buna karşın üniversite öğrencilerinin performans-yaklaşma ve performans-kaçınma başarı yönelimlerinin ise akademik başarı düzeyine göre farklılaşmadığı soncu elde edilmiştir. Ayrıca akademik başarı algısına göre başarı yönelimlerinin öğrenme-yaklaşma boyutunda kendini "başarılı" olarak algılayanların kendini "orta" ve "başarısız" olarak algılayanlara göre, kendini "orta" olarak algılayanların da kendini "başarısız" olarak algılayanlara göre anlamlı düzeyde öğrenme-yaklaşma başarı yönelimli oldukları görülmüştür. Performans-kaçınma alt boyutunda ise kendini "başarılı" olarak algılayan öğrencilerin kendini "orta" olarak algılayan öğrencilere göre, anlamlı düzeyde performans-kaçınma başarı yönelimli oldukları görülmüştür. Öğrenme-kaçınma ve performans-yaklaşma başarı yönelimleri alt boyutlarında ise akademik başarı algısına bağlı bir farklılaşma olmadığı sonucu elde edilmiştir.
	Akademik başarıya yüklenen anlama göre üniversite öğrencilerinin başarı yönelimlerine baktığımızda ise özellikle performans-yaklaşma ve öğrenme-yaklaşma alt boyutlarında daha belirgin olmakla beraber tüm alt boyutlarda anlamlı ilişkiler elde edilmiştir. Özellikle performans-yaklaşma alt boyutunda elde edilen sonuçlar oldukça çarpıcı düzeydedir. Son olarak da değişkenler arasındaki ilişkilere baktığımızda öğrenme-kaçınma ile performans-kaçınma ve performans-yaklaşma ile performans-kaçınma başarı yönelimleri arasında da pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkilerin elde edildiği görülmüştür. Öğrenme-yaklaşma ile öğrenme-kaçınma, öğrenme-kaçınma ile de performans-yaklaşma ve performans-kaçınma arasında ise pozitif yönlü orta düzeye yakın anlamlı ilişkilerin elde edildiği söylenebilir. Rekabetçi tutum ile performans-yaklaşma arasında orta düzeyli olmakla beraber yüksek denebilecek bir ilişki elde edilirken rekabetçi tutum ile performans-kaçınma arasında da pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkiler elde edilmiştir. Araştırma sonucunda ABSE'nin öğrenme-kaçınma, performans-yaklaşma ve performans-kaçınma ile pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkiler verdiği görülmektedir.

Anahtar kelimeler: başarı yönelimleri, öğrenme-yaklaşma, öğrenme-kaçınma, performans-yaklaşma, performans-kaçınma, rekabetçi tutum, akademik beklentilere ilişkin stres

Abstract:
The purpose of this study was to examine university students' achievement orientations in terms of different variables. First of all, the participants' level of learning-approach, learning-avoidance, performance-approach and performance-avoidance, which are sub-dimensions of achievement orientation, were examined. Next, it was examined to determine whether the sub-dimensions of achievement orientations differed in terms of participants' gender, grade level, academic achievement level, perception of academic achievement, and meaning attributed to academic achievement. Finally, the relationship between the achievement orientations sub-dimensions of university students and their competitive attitudes and stresses related to their level of academic expectations were examined.
	The sample of this study consists of 880 university students studying in different teaching programs in the School of Education at Siirt University. The data was obtained by using "2 x 2 Achievement Orientation Scale", "Competitive Attitude Scale", "St Stress Inventory for Academic Expectations" and "Personal Information Form". Descriptive statistical, one-way analysis of variance, and Pearson moment correlation coefficient were used to analyze the data.
	This study found that university students are oriented towards high level of learning-approach, medium level of learning-avoidance, low level of performance-approach and performance-avoidance. In addition, the achievement orientations of university students showed a significant difference in the dimension of learning-avoidance achievement orientation in terms of gender variable, and there was no gender-related differentiation in terms of other dimensions. In terms of grade levels, it is found that the achievement orientations and performance-avoidance sub-dimensions of the fourth grade university students' achievement orientations have a significantly lower average score than the students at the other grade levels. No significant differences were found in learning-approach and learning-avoidance sub-dimensions of achievement orientations according to grade level.
	In the research, the students who had academic achievement level of "very good" had statistically significant higher score of learning-approach of success-oriented than the students who have academic achievement level of "good", "intermediate", and "pass". Similar result was found for the students who had achievement level of  "good" had statistically significant higher score than the ones who had "intermediate", and "pass" scores. It was also found that the students who had "very good" academic level were significantly oriented towards learning-avoidance and achievement-oriented compared to the "passable" students. On the other hand, it was concluded that performance-approach and performance-avoidance achievement orientations of university students did not differ according to academic achievement level. In addition, in the learning-approach dimension of achievement orientations, those who perceive themselves as "successful" were found to be statistically significantly oriented towards learning-approach and achievement-oriented than the ones who perceived themselves to be "intermediate" and "unsuccessful". The same result was found for the ones who perceive to be "moderate" are significantly oriented towards learning-approach and achievement-oriented than the ones who perceived themselves to be "unsuccessful". In the performance-avoidance sub-dimension, it was found that those who perceived themselves as "successful" were significantly more performance-avoidance-oriented than those who perceived themselves as "moderate". In the sub-dimensions of learning-avoidance and performance-approach success orientations, there was no difference in terms of the perception of academic achievement.
	Analyzing the achievement orientations of university students according to the meaning attributed to academic achievement, significant relationships were obtained in all sub-dimensions, especially in the performance-approach and learning-approach sub-dimensions. Especially the results obtained in the performance-approach sub-dimension are quite striking. Finally, when we look at the relationships between the variables, it was found that there was a moderate positive relationship between learning-avoidance and performance-avoidance and performance-approach and performance-avoidance achievement orientations. It can be said that there is a significant positive relationship between learning-approach and learning-avoidance, and between learning-avoidance and performance-approach and performance-avoidance. While there is a moderate relationship between competitive attitude and performance-approach, a high level of positive relationship is obtained between competitive attitude and avoidance-avoidance. As a result of the study, it is seen that AESI has a moderate positive relationship with learning-avoidance, performance-approach and performance-avoidance.

Keywords: achievement orientations, learning-approach, learning-avoidance, performance-approach, performance-avoidance, competitive attitude, stress on academic expectations