Fibromiyalji hastalarında serum nöron spesifik enolaz düzeylerinin araştırılması
İnvesti̇gati̇on of serum neuron speci̇fi̇c enolase levels i̇n fi̇bromyalgi̇a pati̇ents
Yazar: SABAHATTİN VERİM
Danışman: PROF. DR. REMZİ ÇEVİK
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Enolaz = Enolase ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Psikolojik durum = Psychological status ; Serum = Serum ; Uyku = Sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
ÖZET
Giriş: Fibromyalji sendromu (FMS), yaygın vücut ağrıları ve halsizlikle kendini gösteren kronik ağrı sendromudur ve santral sensitizasyon sendromları arasında yer almaktadır.  Nöron spesifik enolaz(NSE) yapılan çalışmalarda nöron hasarıyla ilişkili olduğu tespit edilen bir biyomarkır olup, FMS'nin patofizyolojisindeki rölü çalışılmamıştır.
 Amaç: Bu çalışmada amacımız,  FMS hastalarında serum NSE düzeylerinin etkilenip etkilenmediğini ve yaşam kalitesi, psikolojik durum ve kognitif fonksiyonlarla ilişkisi olup olmadığını değerlendirmekti.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya Amerikan Romatoloji Derneği (ACR)1990 FMS sınıflandırma kriterlerine göre fibromyalji tanısı konan 55 kadın hasta ve 40 sağlıklı gönüllü kadın alındı. Hasta ve kontrol grubunun demografik özellikleri, yaşam kalitesi ölçekleri( SF-36, fibromyalji etki anketi(FIQ)), psikolojik durum ( beck depresyon ölçeği, durumluluk ve sürekli kaygı ölçeği(STAİ-1, STAİ-2))  uyku kalitesi ölçeği(pitssburg uyku kalitesi anketi(PUKİ)), kognitif disfonksiyon  (mini mental test, saat çizme testi ) ölçekleri çalışıldı. Serum NSE düzeyleri ECLİA yöntemi ile çalışıldı. 
Bulgular: Serum NSE düzeylerinde FMS hastalarında anlamlı farklılık bulunmadı. . FMS hastalarında yaşam kalitesi, uyku ve psikolojik durum skorları kontrol grubuna göre anlamlı olarak farklı bulunurken, kongnitif fonksiyonlarda anlamlı değişiklik bulunmadı. Serum NSE düzeyleri ile yaşam kalitesi, psikolojik durum ve kognitif fonksiyonlar arasında anlamlı ilişki bulunmadı. 
Sonuç: Bu çalışmada FMS hastalarında NSE düzeylerinde bir değişiklik saptanmadı. Bunun yanında NSE düzeyleriyle klinik parametreler, yaşam kalitesi, psikolojik ve kognitif durum arasında da bir ilişki bulunmadı. Çalışmaya alınan FMS hastalarında kognitif disfonksiyonun olmamasının bu sonuca katkısı olabilir. Daha geniş katlımlı ve kognitif durumun etkilendiği hastaların dahil edildiği çalışmaların yapılması NSE ile FMS arasındaki ilişki konusuna açıklık getirecektir.
,
Anahtar kelimeler: Fibromiyalji sendromu, yaşam kalitesi, nöron spesifik enolaz, kognitif disfonksiyon, psikolojik durum, uyku kalitesi.

Abstract:
SUMMARY
Introduction: Fibromyalgia syndrome(FSM) is a chronic pain syndrome which occour as generalized body pain and asthenia and FSM is included in central sensitization syndroms. According to studies, Neuron-specific enolase (NSE) is a biomarker which is related with neuron damage, its role in FMS's pathophysiology is not studied.
Aim: Our aim in this study is evaluated if there is a relation between quality of life,  psychological state and cognitive functions and whether NSE levels are effected or not in FMS patients. 
Material and method: 55 female patients that diagnosed with fibromyalgia according to the American College of Rheumatology (ACR) classification criterias and 40 healthy volunteers female are taken in the study. Patient's and control group's demographic features, life quality scales [(SF-36, Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ))], psychological state [(Beck Depression Scale, anxiety assessing state and trait anxiety scale (STAI-1, STAI-2))], sleep quality scale [(Pittsburg Sleep Quality questionnaire (PSQI))], cognitive dysfunction (mini mental test, clock drawing test ) scales are been studied. Serum NSE levels are been studied by ECLIA method.
Findings: Significant difference were not found in serum NSE levels of FMS patients. When difference found significantly in FMS patients' life quality, sleep and psychological state scores according to the control group, significant change did not found in cognitive functions. Significant relation were not found between Serum NSE levels and life quality, psychological state and cognitive functions.
Conclusion: In this study, a change in the levels of NSE in patients with FMS were not detected. As well as, association  weren't found between NSE levels and clinic parameters, life quality, psychological and cognitive state. In the study patients with FMS not having cognitive dysfunction can make a contribution to the result. Making studies with broader participation and inclusion of patients affected by cognitive state will clarify the relationship between NSE with FMS subject.

Key Words: fibromyalgia syndrome, quality of life, neuron-specific enolase, cognitive dysfunction, psychological state, quality of sleep.