Diyabetik ayak eğitiminde bilgi, motivasyon ve davranış becerileri modeli'ne dayalı akran etkileşimi: Randomize kontrollü çalışma
Investigation of the effect of peer interaction session on self-management in diabeti̇c foot training according to knowledge, motivation and behavioral skills model: A randomized controlled study
Yazar: SERAP HOŞAF
Danışman: PROF. DR. AYNUR TÜREYEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Tip 2 diyabetlilerin koruyucu ayak bakım eğitiminde, Bilgi, Motivasyon ve Davranış Becerileri Modeli (Information, Motivation and Behavioral Skills; IMB) çerçevesinde uygulanan akran etkileşimli grup eğitiminin etkinliğini incelemektir. Yöntem: Araştırma, Ege Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları AD Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları BD Kliniği ve Polikliniği'ınde, Haziran 2022- Aralık 2023 tarihleri arasında, randomize kontrollü bir çalışma olarak yürütülmüştür. Örneklem büyüklüğü güç analizi yöntemi ile belirlenerek, rastgele sıralama randomizasyon algoritmasında gruplara ayrılmıştır. Araştırma, diyabetik ayak riski olan toplam 78 birey (müdahale=40 ve kontrol=38) ve akran etkileşim oturumlarında deneyimlerini paylaşan akran(n=12) birey ile tamamlanmıştır. Veriler; Birey Tanıtım Formu, Diyabetik Ayak Risk Tarama Algoritması, Ayak Bakımı Davranış Ölçeği, Diyabetik Ayak Bakımı Öz-Etkililik Ölçeği, Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği, Diyabette Komplikasyonlara İlişkin Risk Algı Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ile toplanmıştır. Akranların seçilmesinde, İletişim Becerileri Ölçeği-Yetişkin Formu ve SINBAD Sınıflama Sistemi kullanılmıştır. Tüm katılımcılara başlangıçta broşür destekli eğitim verilmiş ve sonrasında ön test uygulanmıştır. Randomizasyon sonrasında, müdahale grubundaki bireyler grup eğitim oturumlarına alınarak akranlar ile etkileşimleri sağlanmıştır. Veriler 0.gün (ön test), eğitim sonrası üç ara izlem (15.gün, 1.ay, 3.ay) ve 6.ay (son test) olmak üzere 5 kez toplanmış; uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Akran etkileşimli grup eğitim oturumlarına katılan müdahale grubundaki bireylerin kontrol grubuna göre Ayak Bakımı Davranış Ölçeği puan ortalamalarının zamana bağlı değişiminin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç: IMB modeline göre uygulanan akran etkileşimli grup eğitiminin diyabetik ayak riski olan tip 2 diyabetli bireylerin koruyucu ayak bakımına ilişkin öz-bakım davranış düzeylerini etkilediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Objective: To investigate the effectiveness of peer interaction group education applied within the framework of Information, Motivation and Behavioral Skills (IMB) Model in preventive foot care education of patients with type 2 diabetes. Method: The research was conducted as a randomized controlled trial between June 2022 and December 2023 at Ege University Hospital Internal Medicine Department Endocrinology and Metabolic Diseases Clinic and Polyclinic. The sample size was determined by the power analysis method and divided into groups in the random order randomization algorithm. The research was completed with a total of 78 individuals at risk of diabetic foot (intervention=40 and control=38) and peers (n=12) who shared their experiences in peer interaction sessions. Data were collected using the Individual Identification Form, Diabetic Foot Risk Screening Algorithm, Foot Care Behavior Scale, Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale, Diabetic Foot Knowledge Scale, Risk Perception Scale for Complications in Diabetes, and Multidimensional Scale of Perceived Social Support. The Communication Skills Scale-Adult Form and SINBAD Classification System were used to select peers. All participants were initially given brochure-supported training and then a pre-test was applied. After randomization, individuals in the intervention group were included in group training sessions to ensure interaction with peers. Data were collected 5 times: 0th day (pre-test), three follow-ups after training (15th day, 1st month, 3rd month), and 6th month (post-test); and analyzed using appropriate statistical methods. Results: It was determined that the change in the mean scores of the Foot Care Behavior Scale of the individuals in the intervention group who participated in the peer interaction group education sessions was statistically significant compared to the control group (p<0.05).  Conclusion: It was concluded that the peer interaction group education applied according to the IMB model affected the self-care behavior levels of individuals with type 2 diabetes who are at risk for diabetic foot regarding preventive foot care.