Türkiye'de döngüsel ekonomi bağlamında atık yönetimi: PEST analizi
Waste management in the context of circular economy in Turkey: PEST analysis
Yazar: ÖMER FARUK YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SELMAN YILMAZ
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Atıklar = Wastes ; Döngüsel ekonomi = Circular economy ; Faktör analizi = Factor analysis

Özet:
Doğal kaynakların sınırlı olduğu dünyamızda mevcut üretim ve tüketim alışkanlıkları ve refah seviyesinin sadece ekonomik faktörler dikkate alınarak sağlanabileceği düşüncesi çevre üzerindeki baskının ve doğal kaynakların yok olma hızının artmasına neden olmaktadır. Doğrusal ekonomi modeli olarak adlandırılan bu anlayış sonucunda çevre problemlerinin küresel çapta bir kriz haline gelmesiyle birlikte 1987 yılında "Sürdürülebilir Kalkınma" kavramı ortaya atılmıştır. Bu süreçte sürdürülebilir kalkınma felsefesinin hayata geçirilebilmesi için bazı araçlara ihtiyaç olduğu anlaşılmıştır. Doğrusal ekonomi modeline alternatif olarak ortaya atılan bu araca "döngüsel ekonomi modeli" denilmektedir. Döngüsel ekonomi modeli sadece çevre koruma hareketi olmamakla birlikte ekonomi modeli ekonomik kalkınmanın çevresel faktörleri dikkate alarak sürekli hale getirilmesini desteklemektedir. Çevre krizinde ve sürdürülebilir kalkınma konularında taraf olan ülkemizin de bu modelden yararlanması gerektiği düşünülmektedir. İthalat rakamlarının özellikle imalat sanayinde her geçen yıl artıyor olması hammadde ihtiyacını bunun dışında miktarı her geçen yıl daha da aran atık ithalatının, hem çevre açısından olumsuz bir durum oluşmasına neden olduğu görülmektedir. Bu sebeple Türkiye'nin makro verileri incelenerek klasik atık yönetim sisteminden döngüsel ekonomi bağlamında kaynak yönetimi anlayışına geçişinin uygunluğu araştırılmıştır. Çalışma kapsamında döngüsel ekonomi ve atık yönetim sistemi hakkında literatür bilgisi verilmiştir. Ayrıca dünyada ve Türkiye'de döngüsel ekonomi bağlamında atık yönetim sistemi hakkında yapılan çalışmalar sunulmuştur. Uygulama kısmında ise Türkiye'nin mevcut durumunu ortaya koymak, bakış açısının hangi yöne doğru olduğunu anlamak, fırsat ve tehdit olarak tanımlanabilecek faktörleri tespit etmek, büyük resmin görülmesine yardımcı olabilmek adına PEST analizi yöntemi seçilmiştir. Uygulama sonucunda öncelikle Türkiye'nin politik anlamda alt yapı oluşturması gerektiği akabinde ekonomik ve teknolojik araçlar kullanılarak oluşturulan politikanın desteklenmesi ve başarılı bir şekilde devam eden çevre bilinçlendirme çalışmalarının devam etmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Abstract:
In our world where natural resources are limited, the current production and consumption habits and the idea that the level of welfare can only be achieved by considering economic factors cause an increase in the pressure on the environment and the rate of destruction of natural resources. As a result of this understanding, which is called the linear economy model, the concept of "Sustainable Development" was introduced in 1987 as environmental problems became a global crisis.In this new concept, it has been understood that some tools are needed in order to realize the  sustainable development philosophy. This concept, proposed as an alternative to the linear economy model, is called the "circular economy model." Although the circular economy model is not only an environmental protection movement, also the economy model supports the continuous nation of economic development by taking environmental factors into account. It is thought that our country, which is a side to the environmental crisis and sustainable development issues, should also benefit from this model. The fact that the import figures are increasing every year, especially in the manufacturing industry, shows that the need for raw materials, and the amount of waste imports, the amount of which is increasing with each passing year, causes an adverse situation in terms of the environment. For this reason, by examining the macro data of Turkey, the appropriateness of the transition from the classical waste management system to the resource management approach in the context of circular economy has been investigated. Within the scope of the study, literature information about the circular economy and waste management system was given. In addition, studies on waste management systems in the context of circular economy in the world and in Turkey are presented. In the research part, the PEST analysis method was chosen to reveal Turkey's current situation, understand the direction of the perspective, identify the factors that can be defined as opportunities and threats, and help see the bigger picture. As a result of the research, Turkey should first establish a political infrastructure, then support the policy created by using economic and technological tools and continue the environmental awareness activities.