Bir rol çalışma yöntemi olarak Eric Morris ve bir örnek uygulama
The Eric Morris approach as an acting method and an application
Yazar: GÜL EBRU TURNA SURİ
Danışman: DOÇ. DR. SELDA ÖNDÜL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Arzu Tramvayı = A Streetcar Named Desire ; Eric Morris Yöntemi = Eric Morris Method ; Oyunculuk = Acting ; Rol çalışması = Acting method ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro eğitimi = Theater education ; Çalışma yöntemleri = Working methods

Özet:
Stanislavsky' nin oyunculuk yaklaşımı, 1931 yılında New York'ta Group Theatre' in kurulmasıyla, Amerika Birleşik Devletleri'nde tanınmıştır. Bu topluluk, yöntem ve model olarak Moskova Sanat Tiyatrosu'nu seçmiştir. Ayrıca 1 923 ile 1930 yıllan arasında, Stanislavsky'nin oyuncularından Richard Bolovslaky ve Maria Ouspenskaya'nın, American Laboratory Theater' ı yönetmesi de Stanislavsky yaklaşımına yaygınlık kazandırmıştır. Burada eğitim gören öğrencilerden bir çoğu, Amerikan tiyatrosunu önemli derecede etkilemişlerdir; Stella Adler, Lee Strasberg, Harold Clurman bu okulun öğrencileridir. Önce Group Theater'da, ardından da Actors Studio'da oyunculuk eğitimi veren Strasberg, "method oyunculuğu" denilen bu yaklaşımın Amerika Bi rleşik Devletleri'ndeki öncüsü olmuştur. Stella Adler ve Harold Clurman da, Strasberg gibi, Group Theater'da ve Actor Studio'da bu yöntemle çalışmışlardır. Stella Adler'ın, New York konservatuarında "methöd"u kendince yorumlayarak öğretmesinin ardından, yaklaşım pek çok eğitmen tarafindan tartışılmış ve yorumlanmıştır. Ancak "method"un Amerika' daki uygulamaları, oyunculuk eğitiminde taraftar bulduğu kadar muhalif de bulmuştur. Morris, "method"un uygulanmasındaki zorlukların eksik bir halkadan kaynaklandığını ileri sürmektedir. Bu halka, oyuncunun kendiyle bağlantı kurmasının sağlayan bir hazırlık sürecidir. Yaklaşımın odağı, "rol yapma"nın karşısına konmuş olan "olma" kavramıdır. Oyuncuların, duygularını harekete geçirebilmek, bir karakteri yapılandırabi lmek, seçimleri işe yarar kılabilmek için verdikleri ağır mücadeleyi bir kör dövüşü süreci olmaktan çıkarıp, yaratıcılığın önünde duran engellerin aşıldığı bir süreç önerilmektedir. Hiçbir yaklaşım, yeteneğin kullanımı ve yaratıcılık konusunda büyülü bir a nahtar değildir. Ancak oyuncunun bir yaratıcı sanatçı olabilmesinin önkoşulunun kendi ile bağlantı kurabilmesi ve bunu özgürce 103iiade edebilmesi için tasarlanmış bu yaklaşım, sorular soran pek çok oyuncunun yolunu açacaktır. Bir yaklaşımın tamamıyla işle yip işlemediğine, onun tüm gereklilikleri yerine getirildikten sonra karar verilebilir. Kendiyle bağlantı kurabilen bir oyuncu, bu yaklaşımın güven veren işçilik teknikleriyle çalıştıktan sonra elbette kendine özgü olan bir gelişme süreci yaşayacaktır. Bu yaklaşım, oyunculuk eğitiminde kullanılması gereken önemli bir kaynaktır. Ülkemizin oyunculuk okullarında, oyuncu - eğitmenlerin deneyimlerinden yararlanılan bir eğitim anlayışı hakimdir. Bunun sonucu olarak, ister istemez, oyuncu-öğrenciler kendine özgü olmak ve bir karakter yapılandırabilmek için şanslarına ve sezgilerine güvenmek durumunda kalmaktadırlar. Bütünlüklü bir yaklaşımın kullanılmaması, oyunculuk öğrencilerini, tıpkı pek çok profesyonel oyuncu gibi, olasılıkların ve günlük duygusal yaşamlarının ellerine terk etmektedir. Morris yaklaşımı profesyonel oyunculukta kullanıldığı kadar oyunculuk eğitiminde de kullanılabilir. Yaşamın ve insanın ifâdesi olan oyunculuk sanatı, diğer sanatlarda olduğu gibi, kendine özgülük ve yaratıcılıkla biçimlendirilme k durumundadır. Bu koşul ancak sanatçının kişisel olması ve yaşama özgün bir duyarlık ve larkındalık ile yaklaşmasıyla olasıdır.

Abstract:
In this thesis, Eric Morris approach is studied as an acting method. The thesis introduces an approach which offers the concept of "being" instead of "acting". The approach is also discussused in relation with its premises such as Stanislavsky and Strasberg. Besides, as an application, A Streetcar Named Desire by Tennessee Williams is analysed and the character Blanche Du Bois in the play is characterisized using the method. General observations at the end of the thesis are as follows: No approach is the magic key for creativity and the use of talent. However, the prerequisite for the actor's being a crative artist is to establish a connection between the actor and his/her self and to express this connection freely. Morris approach saves the actor's performance from being predictable and cliche by offering techiniques to cope with problems such as tension, characterisation and building a connection with what is inside of the actor especially. The approach makes the actor personal and original both for the stage and the camera and removes the obstacles in front of creativity.