Türkiye`de piyasa ekonomisine geçiş sürecinde yaşanan istikrarsızlıklar ve çözüm önerileri
The instability experience in Turkish economy during translation to the open market economy and recommendations for the solution
Yazar: ELVAN SÖZEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEYFETTİN ERDOĞAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Devlet müdahalesi = State intervention ; Ekonomi = Economy ; Ekonomik istikrar = Economic stability ; Piyasa ekonomisi = Market economy ; Serbest piyasa ekonomisi = Free market economy ; Siyasal istikrarsızlık = Political instability ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; İstikrarsızlık = Instability

Özet:
Türkiye, serbest piyasa ekonomisine 1980 yılında 24 Ocak kararlarıyla geçmiş ancak sermaye birikiminin yetersizliği, patrimonyal devlet anlayışının egemen olması, toplumsal sınıfların gelişmemişliği, hukuk devleti mülkiyet hakları ve girişim özgürlüğü kurumlarının tam oturmaması ve bireysel hak ve özgürlüklerin kısıtlanması gibi nedenlerle hiçbir zaman gerçek bir piyasa ekonomisi olamamıştır. Ekonomi yönetimindeki zaaflar, politik yozlaşma, aşırı büyümüş devlet, rant ve yolsuzluk ekonomisi, kayıt dişilik, rekabetin ve girişimciliğin engellenmesi, kamu tekellerinin ve işletmeciliğinin yarattığı israf ve finansal yapıdaki kırılganlıklar, piyasada disiplini sağlayacak yasal ve kurumsal düzenlemelerin eksikliği gibi bir çok faktör Türkiye ekonomisinde sürekli bir istikrarsızlığa neden olmuştur. Aşırı büyümüş devlet, mali disiplini bozacak şekilde borçlanmaya ve merkez bankası kaynaklarını kullanma yoluna gitmiştir. Bu durum para politikasının fiyat istikrarını ve finansal istikrarı koruma, maliye politikasının ise kaynak dağılımında adaleti sağlama amaçlarını gerçekleştirmelerini engellemiştir. Kaynakların devlet tarafından aşırı şekilde kullanılması reel faizleri yükselterek hem ülkeyi kısa vadeli sermaye hareketlerine bağımlı hale getirmiş hem de fonların maliyetinin artması yatırımların azalmasına ve özel kesimin üretici sektörlerde faaliyet göstermesine engel olmuştur. Kamu mali disiplinin bozulması kronik yüksek enflasyon, sürdürülemez borçluluk, dış açık, istikrarsız büyüme, gelir dağılımı adaletsizliği ve işsizlik sorunlarını ortaya çıkarmıştır. VI2000 ve 2001 yıllarında yaşanan krizlerin ardından devletin üretici ve kaynak dağıtıcısı olmaktan çıkıp, piyasaları düzenleyen ve kontrol eden, küçük ama etkin bir yapıya kavuşabilmesi için kamu yönetiminde, mali ve finansal sistemde reformlara girişilmiştir. Devletin baştan aşağı yeniden yapılanmasını sağlayacak bu reformların başarıyla gerçekleştirilmesi gerçek bir piyasa ekonomisinin işlemesine olanak sağlayacak, işleyen bir piyasa ekonomisi ise demokratik, hukuk devletinin gelişmesine ve toplumsal refahın artmasına katkı sağlayacaktır. VII

Abstract:
Turkey made a transition to the liberal economy with the decisions of the 24th of the January 1980, however because of the reasons such as the lack of the accumulation of the capital; the egomania of the patrimonial state; the undeveloped segments of the society; the problems of the implementation in the justice, the property rights and entrepreneurship freedom; the restrictions of the individual rights and freedoms, reel open market economy hasn't been existed not at all. The factors such as the inability in the economic management; political disruption; the state which had grown enormously; the economy of the rant and corruption; unrecorded economy; barriers for the rivalry and the entrepreneurship; the squander of the state monopoly and administration and the fragility in the financial structure; the lack of the legal and institutional regulations, which will provide the discipline in the market, caused continuously an instability in the Turkish economy. The state, which has been growing enormously, had gotten into debt in the form of the demolishment of the fiscal discipline and used the resources of the Turkish Central Bank. This situation prevented to protect the price stability of the monetary policy and the financial stability, to occur the objectives of the fiscal policy for providing the justice in the resource allocation. On the other hand, while the enormous usage of the resources in the economy was increasing the real interest, either Turkey has been depended on the short-term capital flows or the increase of the cost of the prevented to VIIIoperate in bonds, the decrease of the investments and the private sector have been the productive sectors. The demolishment of the public fiscal discipline reasoned the chronicle high inflation, the unsustainable debt, the gap in the foreign trade, the instable growth, the injustice of the income distribution and the problems of the unemployment. In 2000, after the biggest crisis, the reforms in the public administration and in the fiscal and financial systems have been initiated to become the state an effective structure to control and regulate the markets instead of being the manufacturer and the resource distributor. Being these reforms that will reengineer the whole state, successfully will enable to proceed a real open market economy and proceeding open market economy will contribute to develop a state of democracy and law and welfare of the society. IX