Kılçıksız bazı arpa hatlarının kuru ot, yeşil ot ve silaj değerlerinin belirlenmesi
Determination of dry herb, green herb and silage values of some hooded barley lines
Yazar: İBRAHİM HALİL ÇETİNER
Danışman: PROF. DR. TAHİR POLAT
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada bazı kılçıksız arpa hatlarının yem ve yem kalitesi özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2019, 2020 ve 2021 yıllarında Şanlıurfa Harran Ovası koşullarında GAPTAEM Koruklu Serince İstasyonunda yürütülmüştür. Çalışma tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü ve 3 ayrı deneme olarak kurulmuştur. Araştırmada GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nün bölge verim denemelerinde ön plana çıkmış kılçıksız arpa hatlarından 20 farklı hat ve 4 standart arpa çeşidi ile bir tritikale çeşidi bitkisel materyal olarak kullanılmıştır. Biomas kütlesi olarak standart arpa çeşitlerine göre daha fazla habitusa sahip olan kılçıksız arpa hatlarının yeşil ot, kuru ot, silaj ve dane verimleri incelenmiştir. Üç yıllık ortalamalara göre, araştırmada incelenen özellikler arasında bitki boyu açısından 118 cm'lik bir ortalama ile çeşit ve hatlar arasında farklılıklar gözlenmiş ve bitki boyu açısından kılçıksız arpa hatları tritikale ile rekabet etmiştir. Ege Yıldızı çeşidi 133,14 cm ile en uzun bitki boyunu verirken, yerli siyah 99,43 cm ile en kısa bitki boyuna sahip olmuştur. Yeşil ot verimi bakımından, geniş habitusu nedeniyle kılçıksız arpa hatları ön plana çıkmış ve 63 nolu hat 3098 kg/da verim sağlarken, Yerli Siyah Arpa'dan 1661 kg/da verim elde edilmiştir. Silaj kaliteleri bakımından da kılçıksız arpa hatları olumlu sonuçlar vermiştir. Nispi Yem değerlerini incelendiğinde, kılçıksız arpa hatları standart çeşitleri geride bırakarak 2. sınıf kalite derecesini elde ettiği görülmüştür.  NYD yüzdeleri açısından, en düşük değer 32 nolu hattan 112,84, en yüksek değer ise Akhisar 98 çeşidinden 146,62 olarak elde edilmiştir. Dane verimi açısından ise kılçıksız arpa hatları, yerli siyah arpadan daha yüksek verim sağlamış ancak standart arpa hatlarının gerisinde kalmıştır. Dane verimi açısından, en yüksek verim 569,93 kg/da ile kendal çeşitinden elde edilirken, en düşük verim, 277.37 kg/da ile Yerli Siyah Arpa'dan elde edilmiştir. 
Ayrıca kılçıkszı arpa genotplerinin tane verimlerinin 277.37 ile 569.93 kg/da arasında değiştiği belirlenmiştir.
Sonuç olarak GAP koşullarında 32, 38, 47, 59 ve 63 nolu kılçıkszı arpa genotiplerinin kuru ot verimi bakımından standart arapa çeşitleri ve tritikaleden daha yüksek ot verimine sahip oldukları saptanmıştır. Belirlenen bu hatların tane verimleri ve silaj kalite özelliklerininde iyi olması, söz konusu hatlarla ilgili ıslah çalışmalrın sürdürülmesi ve belirlenen bu hatların tescil edilerek üretimlerinin artırılması ile kaliteli kaba yem üretimine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
This study aimed to evaluate the forage yield and quality traits of various awnless barley lines. The research was conducted at the GAPTAEM Koruklu Serince Station under the conditions of the Şanlıurfa Harran Plain over the years 2019, 2020, and 2021. The experimental design consisted of three separate trials, each replicated three times, following a randomized block design. The plant materials used in the study included 20 distinct awnless barley lines, four standard barley varieties, and one triticale variety, all of which had shown prominence in the regional yield trials of the GAP Agricultural Research Institute. The study focused on assessing the green forage, dry forage, silage, and grain yields of the awnless barley lines, which demonstrated a greater biomass mass compared to standard barley varieties. Over the three-year period, significant variations were noted among the varieties and lines regarding plant height, with an average height of 118 cm. The awnless barley lines were competitive with triticale in terms of plant height. The Ege Yıldızı variety exhibited the tallest plant height at 133.14 cm, whereas the local black variety had the shortest plant height at 99.43 cm. Awnless barley lines, particularly line number 63, which yielded 3098 kg/da, outperformed others in terms of green forage yield, while the Local Black Barley yielded 1661 kg/da. Additionally, awnless barley lines exhibited favorable results in silage quality. Analysis of Relative Feed Values (RFV) indicated that awnless barley lines surpassed the standard varieties, achieving a second-class quality grade. RFV percentages ranged from a low of 112.84 in line number 32 to a high of 146.62 in the Akhisar 98 variety. Regarding grain yield, awnless barley lines produced higher yields than the local black barley but did not surpass the standard barley lines. The highest grain yield was recorded for the Kendal variety at 569.93 kg/da, while the lowest was for Local Black Barley at 277.37 kg/da. The grain yields of the awnless barley genotypes varied between 277.37 and 569.93 kg/da.
In conclusion, under GAP conditions, awnless barley genotypes numbered 32, 38, 47, 59, and 63 demonstrated superior dry forage yields compared to standard barley varieties and triticale. The promising grain yields and silage quality traits of these identified lines suggest that continued breeding efforts and the registration and increased production of these lines will significantly enhance the production of high-quality roughage.