Diyarbakır ilinde yetiştirilen bazı üzüm çeşitlerinin kalite ve antioksidant özelliklerinin belirlenmesi
Quality and antioksidant properties of grape varieties cultivated in the province of Diyarbakır master thesis
Yazar: AKİLE BEREN SÖĞÜT
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN ÖZDEMİR
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu çalışma, şaraplık kırmızı üzüm çeşitlerinden olan; Tannat, CabernetSauvigonun, Malbec, Merlot ve Shiraz üzüm çeşitlerinin Diyarbakır ekolojik koşullarındaki fenolojik gelişme, verim, salkım, tane ve şıra özellikleri ile üzüm tanelerinin kabuk, meyve eti ve çekirdeklerinde bulunan toplam fenolik bileşik ve flavonoid miktarlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma sonucunda üzüm çeşitlerinin fenolojik gelişme tarihleri birbirinden farklı bulunmuştur. Çeşitlerde uyanmanın 10-20 Nisan, tam çiçeklenmenin 1-6 Haziran ve ben düşmenin 2-8 Ağustos, olgunlaşmanın 7-11 Eylül tarihleri arasında gerçekleştiği tespit edilmiştir. Çeşitlerde salkım ağırlığının 75.84  g. (CabernetSauvigno) ile 167.55 g (Malbec) arasında değiştiği tespit edilmiştir. Salkım özellikleri incelendiğinde; Salkım eninde en yüksek değerlerin 2011 ve 2012 yıllarında Mabec çeşidinde 5.16 cm ve 5.73 cm olarak belirlenmiştir. Tane özellikleri incelendiğinde ise; 100 tane ağırlığının  106.49 g (Tannat) ile 148.71 g (Malbec) arasında değiştiği, tane eni değerlerinin ortalama 9.51 mm ile 10.66 mm arasında olduğu, tane boyu değerlerinin ise ortalama 9.84 mm ile 11.51 mm arasında değiştiği tespit edilmiş olup, 2011 ve 2012 yıllarında en yüksek tane büyüklüğü değerleri Malbec çeşidinde (sırasıyla;125.63, 120.62), en düşük değerleri ise CabernetSauvignon çeşidinde (sırasıyla; 91.25, 96.71) tespit edilmiştir. Üzüm tanelerinin farklı kısımlarında bulunan fenolik bileşik miktarları incelendiğinde ise kabukta en yüksek değerlerin CabernetSauvignon (300.58 ?g GAE/mL,) çeşidinde, Meyve etinde Malbec (973.23 ?g GAE/mL) çeşidinde, Çekirdekte ise Merlot (447.01?g GAE/mL,) çeşidinde olduğu saptanmıştır. Üzüm çeşitlerinin kabuk, meyve eti ve çekirdeklerinde bulunan toplam flavonoid madde miktarının 46.95 ?g QUE/mg ile 148.01 ?g QUE/mg arasında değiştiği belirlenmiştir. 
 
Anahtar kelimeler: Diyarbakır,  Şaraplık üzüm, Fenolik, Flavonoid, Salkım, Tane

Abstract:
This study was conducted to determine phenological development, yield, cluster, berry and grape juice, berry skin, pulp, and total phenolic compounds and flavonoid content in the seed of the red wine grape varieties such as Tannat, Cabernet Sauvigon, Malbec, Merlot and Shiraz	in Diyarbakir ecological	conditions. According to results of this study, it was found differences amoung grape varieties for dates of phenological development. Phenological characters taken place in  April 10 -20 for bud-burst, June 1 ? 6 for full blooming, 7-11 September for Maturity, 2 - 8 August for veraison. Cluster weight varied between 75.84 g  for Cabernet Sauvignon and 167.55 g for Malbec. Malbec variety had the highest  cluster diameter of 5.16 cm and 5.73 cm in 2011 and 2012, respectively. 100 berries weight varied between 106.49 g (Tannat) - 148.71 g (Malbec), and 9.51 mm -10.66 mm for berry diameter and 9.84 mm -11.51 mm for berry lenght. The highest values for berry size were obtained from Malbec variety in 2011 and 2012 (125.63 and 120.62, respectively), while Cabernet Sauvignon had the lowest values in each year (91.25 and 96.71, respectively). As amounts of phenolic compounds in different parts of the grape varieties, the highest values for berry skin were determined in Cabernet Sauvignon (300.58 mg GAE / mL), in Malbec for pulp (974.23 mg GAE / mL), in Merlot for seed  (447.01 mg GAE / mL). The total flavonoid content in skin, pulp and seeds of varieties varied between 46.95 µgQUE/mg and 148.01 µgQUE/mg.

Key words: Diyarbakir, wine grapes, phenolic, flavonoid, cluster, berry