Diyarbakır ili Kayapınar ilçesi Gaziler 1 nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 19 yaş ve üzeri kişilerde obezite sıklığı, risk faktörleri ve obezite eğitimi sonrası yaşam tarzı değişikliklerinin incelenmesi
Prevalance of obesity,risk factors and assessment of lifestyle changes after obesity training in individuals over 19 years old registered to Gaziler 1 st Family Health Center of Kayapinar county in Diyarbakir
Yazar: İSA TURAN
Danışman: PROF. DR. ALİ CEYLAN
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Hasta eğitimi = Patient education ; Obezite = Obesity ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Obezite günümüzde bir halk sağlığı sorunu haline gelmiş olup, ciddi sosyal ve psikolojik boyutlara sahip, neredeyse tüm yaş ve sosyo-ekonomik grupları etkileyen, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeleri tehtid eden karmaşık bir hastalıktır.
Kesitsel ve müdahale tipinde olan bu araştırmamız Diyarbakır ilinin Kayapınar ilçesi Gaziler semti 1 nolu Aile Sağlığı Mekezi' ne (ASM) bağlı 19 yaş ve üzeri yetişkinlerde yapılmıştır. Çalışmaya 350 kişi katılmış olup katılanlarda obezite sıklığı, obeziteyi artıran faktörler ve verilen eğitim sonrası beslenme ve yaşam tarzlarında değişim olup olmadığını saptamak amaçlanmıştır. Katılımcılara yüz yüze görüşme tekniği ile 45 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Katılımcıların boy, kilo, bel çevresi ve kalça çevresi ölçümü de yapılmıştır.
Katılımcılarımızla yüz yüze ve birebir görüşülerek obezitenin zararları, yol açtığı sağlık komplikasyonları ve obeziteye yol açan sebepler konusunda bilgilendirme yapıldı. Kişiye anlatılan önerileri içeren yazılı bir  broşür verilip, bir ay sonra beslenme ve yaşam  tarzı değişikliği olup olmadığını saptamak için telefonla görüşülerek sorular soruldu.
Araştırmaya katılan kişilerden erkekler  % 47.4 idi. Yaş ortalaması 39.9 ± 15.5 idi. Erkeklerin % 34,3' ü , kadınların % 16,3' ü düzenli yürüyüş ve egzersiz yapıyordu. Katılımcıların % 42,6' sı şimdiye kadar herhangi bir yerden obezite ile ilgili bilgi almıştır. Katılımcılarımızın % 74' ü şişmanlığı hastalık olarak görmektedir. Katılımcılarımızdan % 13,2' si hipertansiyon, % 6,4' ü diyabet, % 4,4' ü iskemik kalp hastalığı olduğunu beyan etmiştir. 
Katılımcılarımızın bel çevresi değeri erkeklerde 94 altı olanlar % 44,6, kadınlarda bel çevresi 80 altı olanlar % 19,6 idi. Beden kitle indeksi (BKİ) ortalaması erkeklerde 26,1 ± 4,6, kadınlarda 28,6 ± 6,4 idi. Katılımcılarımızın  % 4,3' ü zayıf, % 31,4'ü normal, %34,6' sı fazla kilolu, %20,3' ü obez, %9,4' ü morbid obez sınıfında idi.
Obezite sıklığı cinsiyet, yaş, medeni durum, öğrenim durumu, iş durumu, günlük aktivite durumu, akrabalarında obezite varlığı, yemeklerde kullanılan yağ çeşidi, televizyon izleme sıklığı, hipertansiyon, diyabet ve iskemik kalp hastalığı varlığı ile istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0,05). 
Günlük hayatta ulaşımı sağlama şekli, yemek yeme hızı, yemeklerde tercih edilen tuz seviyesi, zayıflama yöntemi kullanma durumu davranışlarında eğitimden sonra değişiklik saptanmış olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır. ( P ≤ 0,05) 
Araştırma bölgemizde obezite' nin önemli bir halk sağlığı problemi olduğu, katılımcılarımızın  obezitenin yol açtığı sağlık komplikasyonları ve değiştirilmesi gereken beslenme ve yaşam tarzına sahip olduğu saptanmıştır.
Obezit ile mücadelede koruyucu politikalara ağırlık verilmeli ve kadınlara pozitif ayrımcılık tanınmalıdır. Ayrıca sağlık eğitimlerine yoğunlaşılmalı, toplumun birçok kesimine yönelik uzun süreli etkin sağlık eğitimleri peryodik olarak verilmelidir.




Anahtar sözcükler: Obezite, Eğitim, Beslenme

Abstract:
Obesity is a complex disease which threatens both developed and developing countries, affecting almost all aged and socio-economic groups with serious social and psychological dimensions, and becoming a public health problem nowadays.
Our cross-sectional and interventional study was conducted on adults aged 19 and older who are registered to Family Health Center (FHM) number 1 in Gaziler, Kayapınar district, Diyarbakır city. 350 people participated in the study and it was aimed to determine the participants obesity frequency, the increasing factors of obesity and whether there was a change in their nutrition and lifestyles after training. The height, weight, waist circumference and also hip circumference of the participants was measured.
The participants were informed about the damages of obesity, the health complications caused by obesity and the causes leading to obesity by interviewing face-to-face and on an individual basis. A written brochure consisted of the suggestions to the participants was given and one month later, the questions were asked by interviewing on the phone to determine whether there was a change in nutrition and lifestyle.
Of the people participating in the study, the percentage of men was 47,4 %. The average of the age was 39,9  ± 15,5. 34,3 % of men and 16,3 % of women regularly were walking and doing exercise. 42,6 % of the participants have got information about obesity from anyplace so far. 74 % of our participants regard the obesity as a disease. 13,2 % of our participants stated that they had hypertension, 6,4 % diabetes and 4,4 % ischemic heart disease when we looked at the frequency of chronic diseases of our participants.
The waist circumference ratio of our participants was 44,6% in men with waist circumference under 94 and 19,6% in women with waist circumference under 80. The average of Body Mass Index (BMI) was 26.1 ± 4.6 in men and 28.6 ± 6.4 in women. Of our participants, 4.3% were in the category of underweight, 31.4 % normal range, 34.6 % overweight, 20.3 % obese and 9.4 % morbidly obese.
The obesity frequency was found to be statistically significant with the gender, age, marital status, education status, work status, daily activity status, presence of obesity in relatives, fat type used in meals, television watching frequency, hypertension, diabetes and presence of ischemic heart disease (p < 0,05).
Some changes in the behaviors of the way of providing transportation in daily life, eating speed, preferred salt level in meals, using of slimming method were determined after training and the distinction was found statistically to be significant (P  ≤ 0,050).
As a result of our research, it has been determined that obesity is an important public health problem in our region and that our participants have health complications caused by obesity and the nutrition and lifestyle that needs to be changed.
Some preventive medicines should be focused in obesity fighting. Positive discrimination should be granted to women in obesity fighting. Health education should be concentrated on and long-term effective health education for many segments of society should be given periodically.



Key words: Obesity, Education, Nutrition.