Gıdalarda stafilokokal enterotoksin varlığının ve antibiyotik dirençliliğinin araştırılması
Investigation of staphylococcal enterotoxin and antibiotic resistance in  foods
Yazar: TUĞBA CEBECİ
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN GÜNDOĞAN BAKIRCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Stafilokokal gıda zehirlenmesi (SFP), stafilokokal enterotoksin içeren gıdaların tüketimi sonucu ortaya çıkan bir zehirlenme türüdür. Bu çalışmada Ocak 2012 tarihinden 2013 yılına kadar bir yıllık süre içerisinde; Kayseri, Giresun ve Trabzon illerinin çeşitli ilçelerinden temin edilen 108 gıda örneğinin mikrokok/stafilokok ve toplam stafilokok düzeyleri ve stafilokokal enterotoksin varlıkları saptanmıştır. Stafilokok olarak identifiye edilen izolatların, enterotoksin oluşturma yetenekleri ve enterotoksin tiplendirilmesi ile 17 farklı antibiyotiğe karşı dirençlilik durumları araştırılmıştır. Gıda örneklerinde  minimum 3,2 log kob/g, maksimum 5,6 log kob/g, ortalama olarak 5,2 log kob/g düzeyinde mikrokok/stafilokok, minimum 3,4 log kob/g, maksimum 6 log kob/g, ortalama olarak 5 log kob/g düzeyinde toplam stafilokok sayılmıştır. 108 gıda örneğinin 30 tanesi enterotoksin varlığı bakımından pozitif olarak bulunmuş, 47 adet stafilokok izolatından 2'sinin enterotoksin üretme yeteneğinde olduğu, S. saprophyticus izolatının C tipi, S. aureus izolatının ise E tipi enterotoksin ürettikleri belirlenmiştir. 243 izolatın 6'sının beş antibiyotiğe, 13'ünün dört antibiyotiğe karşı çoklu dirençlilikleri bulunmuştur. En yüksek dirençlilik oranları, %74,4 ile fosfomisin, %59,6 ile  benzilpenisilin, %23,8 ile tetrasiklin, %17,6 ile eritromisin antibiyotiklerine karşı gözlemlenmiştir. Araştırma sonuçlarımıza göre, gıda örneklerine bulaşan koagülaz pozitif stafilokoklarla beraber koagülaz negatif stafilokokların da, stafilokokal gıda zehirlenme olgularının ortaya çıkmasına bir risk teşkil ettiği belirlenmiştir. Gıda zehirlenmesine sebep olan enterotoksijenik stafilokokların varlığı ve bu stafilokoklarda saptanan antibiyotik dirençlilik oranları, halk sağlığını önemli derecede tehdit etmektedir. Bu durumda, gıda üretim ve tüketim zincirindeki hijyen kurallarının özenle uygulanması gerekmektedir.

Abstract:
Staphylococcal food poisoning (SFP) is an intoxication that results from the consumption of foods containing staphylococcal enterotoxin. In the study, the number of micrococci/staphylococci and number of total  staphylococci and the presence of staphylococcal enterotoxin were investigated in 108 food samples collected from different markets in Giresun, Kayseri and Trabzon for one year period from January 2012 through 2013. The typing of enterotoxin, the enterotoxin producing ability and antibiotic resistance properties against to 17 different antibiotics were investigated in isolates identified as staphylococci. Micrococci/staphylococci and total staphylococci were counted as minimum 3,2 log kob/g, maximum 5,6 log kob/g, and mean value of 5,2 log kob/g, minimum 3,4 log kob/g, maximum 6 log kob/g and mean value of 5 log kob/g respectively in 108 food samples. The out of 108 food samples 30 samples were found to be positive for the presence of enterotoxin, the 2 of 47 staphylococci isolates were determined to be enterotoxigenic and the one of two isolates is S. saprophyticus produced C type enterotoxin and the other of two isolates is S. aureus produced E type enterotoxin. 6 and 13 of 243 isolates were found multidrug-resistant to five antibiotics and four antibiotics respectively. The highest resistance rate was observed fosfomycin (%74,4), benzylpenicillin (%59,6), tetracyclin (%23,8) and erythromycin (%17,6). According to our results, contaminants in the food products of coagulase-positive staphylococci, as well as coagulase-negative staphylococci has been identified that pose a risk to the emergence of staphylococcal food poisoning cases. The presence of enterotoxigenic staphylococci, which causes food poisoning and identified antibiotic resistance rates in these staphylococci, threaten the public health significantly. In this case, the rules of hygiene in food production and consumption chain must be carefully applied.