İstanbul'da kör bireylerin ilişkisel deneyimlerinin Elizabeth Grozs'un uçucu bedenler düşüncesi ile incelenmesine dair niteliksel bir çalışma
A qualitative study on the examination of the relational experiences of visually impaired individuals in Istanbul through Elizabeth Grosz's concept of volatile bodies
Yazar: BATUHAN AVŞAROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NİHAN BOZOK
İSTANBUL BEYKENT ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Körler dünyada ve Türkiye'de de genel nüfusun yaklaşık %0,3'lük hatırı sayılır bir kesimini oluşturmaktadır. Türkiye'de körlerle ilgili çalışmalar ise özellikle Cumhuriyet dönemiyle engellilere yönelik bilimsel yaklaşımla gerçekleştirilen eğitim süreçleriyle başlamıştır. Günümüze varan süreçte ise çalışmanın sınırları açısından sivil toplum örgütlerinin eşit, erişilebilir ve engelsiz hayat talepleriyle özetlenebilecek mücadelelerle genç kuşaklarca devralınmış ve dijital ve teknolojik olanakların desteğiyle dönüşerek devam etmektedir. Bu çalışma niteliksel yöntemle yapılmıştır. Körlerin yaşamda karşılaştıkları körlük, kör hareketi mücadelesi, erişilebilirlik, Braille, baston, bilişim ve gelecek hakkındaki deneyimlerine ve görüşlerine odaklanmaktadır. Bu açıdan bu tez çalışmasıyla körlerin toplumsal hareketlerde, erişilebilirlikte yaşadıkları süreç ve zorlukların, körlükle ilgili teknolojik-dijital araç ve olanaklarla erişim ve kısıtlılıkların nasıl değiştirdiğine odaklanmaktadır. Tez körlerin ve körlük konusunun akademik görünürlüğü arttırmayı, disiplinler arası olarak sakatlık çalışmaları, toplumsal hareketler ve beden sosyolojisi literatürlerine katkı yapmayı amaçlamaktadır. Çalışmada İstanbul'da yaşamakta olan ya da daha önce yaşamış on iki kör katılımcıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'de körlerin deneyimleri konusunda toplumsal mücadele alanının, erişilebilirlik koşullarını ve yeni gelişen dijital ve teknolojik olanakların mevcut alanlardaki ilişkiselliği nasıl değiştirdiğine dair sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract:
Visually impaired individuals make up a significant portion (approximately 0.3%) of the general population both globally and in Turkey. Studies on visually impaired individuals in Turkey began with the Republican era and scientific approaches towards disabled individuals in education processes. In recent years, younger generations have taken over this struggle, which can be summarized by civil society organizations' demands for equal, accessible, and barrier-free life, and it has continued to evolve with the support of digital and technological opportunities. This study was conducted using a qualitative method and focuses on visually impaired individuals' experiences and perspectives regarding blindness, the struggle of visually impaired movements, accessibility, Braille writing system, white cane usage, information technology, and their outlook on the future. From this perspective, this thesis aims to increase academic visibility for visually impaired individuals and issues related to blindness while contributing to interdisciplinary disability studies literature as well as social movement studies and body sociology literature. In-depth interviews were conducted with twelve visually impaired participants who currently or previously resided in Istanbul for this study. As a result, conclusions were drawn regarding how social struggle fields concerning visually impaired individuals' experiences have been affected by changes in accessibility conditions along with new emerging digital and technological opportunities in Turkey.