Ankara merkez ortaokullarındaki üçüncü sınıf öğrencilerin yazılı anlatım becerileri üzerine bir araştırma /
Yazar: MURAT ÖZBAY
Danışman: PROF.DR. ABDURAHMAN GÜZEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Test sınavı = Test exam ; Yazılı anlatım = Written expression ; İmla = Spelling

Özet:
ÖZET Ortaokul öğrencilerinin yazılı anlatım becerilerinin seviyesini tespit etmek ve test türü imtihanların bu becerilerin ölçülmesinde yeterli olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan bu araştırma, 1993-1994 öğretim yılında Ankara'dan seçilen 10 ilköğretim okulu, 3 müstakil ortaokul ve 2 lise (orta kısım) olmak üzere toplam 15 okulda gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubunu oluşturan 515 öğrencinin yazılı anlatım bilgisi testindeki basan oranı % 64'tür. Bu sonuç, sınıf geçme veya bazı okullara öğrenci seçmede yeterli olabilir. Fakat çoktan seçmeli testlerin bazı kolaylıkları, şans faktörü, tercihlerin öğrencilere hazır olarak verilmesi vb. göz önüne alınırsa bu oranın hiç de yüksek olmadığı anlaşılır. Onun için bu % 64'lük oranı "basan" olarak kabul etmek mümkün değildir. Zaten yazılı kompozisyon imtihanında elde edilen sonuçlar da başansızlığı açıkça ortaya koymaktadır. Kompozisyon kâğıtlannm okunup puanlanması neticesinde genel basan oranının % 48,73 olduğu görülmüştür. İncelenen kompozisyonlara göre, öğrencilerin en önemli eksikliklerinin noktalama işaretlerini kullanamama, imlâ kurallanna uymama, maksada uygun kelime seçememe, mantıkça doğru ve dil kurallanna uygun cümleler kuramama olduğu tespit edilmiştir. Kompozisyonlarda kullanılan cümle tipleri ile, bu cümlelerdeki hatalar da aynntılı bir şekilde tahlil edilmiştir. Buna göre metinlerdeki 8843 basit cümlenin 4672'si, 507 birleşik cümlenin 352'si, 718 bağlı cümlenin 494'ü, 985 sıralı cümlenin de 737'si hatalı bulunmuştur. Kompozisyonlardaki basit, birleşik, bağlı ve sıralı cümlelerin toplamı 11053 olup bunlann da 6255'i hatalıdır. Bunun genel cümle toplamına oranı °/o 56,59'dur ki bu rakam, öğrencilerin kurduklan her iki cümleden birinin hatalı olduğunu gösterir. iüİsim ve fiil cümleleri esas alındığında ise toplam cümle miktarının 15528 olduğu görülmüştür. Bunların da 6779'u hatalı sayılmıştır. Bunun genel cümle toplamına oranının % 43,65 olduğu anlaşılmıştır. Basit cümleler, kullanılan cümle miktarının % 80'ini meydana getirmektedir. Birleşik, bağlı ve sıralı cümlelerin genel cümle toplamı içerisindeki miktarı ise % 20'dir. Görülen odur ki araştırma grubunu oluşturan ortaokul üçüncü sınıf öğrencilerinin birleşik, bağlı ve sıralı cümle formasyonları yeterince gelişmemiştir. Birleşik, bağlı ve sıralı cümlelerdeki hataların yoğun oluşu da bu hükmü doğrulamaktadır. Basit, birleşik, bağlı ve sıralı cümleler toplamı esas alındığında, bir kompozisyonda ortalama olarak 21 cümlenin; isim ve fiil cümleleri esas alındığında ise 30 cümlenin kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin 251'i birleşik, 163'ü bağlı, 174'ü sıralı ve 35'i de isim cümlelerini hiç kullanmamışlardır. 58 öğrencinin kompozisyonlarında ise hiçbir hataya rastlanmamıştır. Bunun öğrenci toplamına oranı %11,26'dır. Yukarıda verilen rakamlara dayanarak diyebiliriz ki, araştırma sahamıza giren okullarımızda Türkçe öğretimi son derece yetersizdir. Verilen bilgiler yeterli olsa bile öğrenciler, bu bilgileri davranışa dönüştürememektedirler. Böyle bir neticenin çıkmasında sosyo ekonomik şartlardan öğretmene, öğretmenden programa, programdan fizikî imkânlara kadar pek çok faktörün rol oynadığı bilinmektedir. Ancak, öğrencilerin yazılı anlatım becerilerinin geliştirilebilmesi için kısa vadede alınması gereken tedbirler de yok değildir. Bunlar arasında haftalık ders saatlerinden en az birinin yazma çalışmalarına ayrılması, sık sık yazma ödevi verilmesi, öğrencilerin beceri gelişiminin daha iyi takibi için öğretmenlerin ders yükünün azaltılması, dil bilgisinin yazılı anlatmı destekleyecek şekilde işlenmesi sayılabilir. iv

Abstract:
ÖZET Ortaokul öğrencilerinin yazılı anlatım becerilerinin seviyesini tespit etmek ve test türü imtihanların bu becerilerin ölçülmesinde yeterli olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan bu araştırma, 1993-1994 öğretim yılında Ankara'dan seçilen 10 ilköğretim okulu, 3 müstakil ortaokul ve 2 lise (orta kısım) olmak üzere toplam 15 okulda gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubunu oluşturan 515 öğrencinin yazılı anlatım bilgisi testindeki basan oranı % 64'tür. Bu sonuç, sınıf geçme veya bazı okullara öğrenci seçmede yeterli olabilir. Fakat çoktan seçmeli testlerin bazı kolaylıkları, şans faktörü, tercihlerin öğrencilere hazır olarak verilmesi vb. göz önüne alınırsa bu oranın hiç de yüksek olmadığı anlaşılır. Onun için bu % 64'lük oranı "basan" olarak kabul etmek mümkün değildir. Zaten yazılı kompozisyon imtihanında elde edilen sonuçlar da başansızlığı açıkça ortaya koymaktadır. Kompozisyon kâğıtlannm okunup puanlanması neticesinde genel basan oranının % 48,73 olduğu görülmüştür. İncelenen kompozisyonlara göre, öğrencilerin en önemli eksikliklerinin noktalama işaretlerini kullanamama, imlâ kurallanna uymama, maksada uygun kelime seçememe, mantıkça doğru ve dil kurallanna uygun cümleler kuramama olduğu tespit edilmiştir. Kompozisyonlarda kullanılan cümle tipleri ile, bu cümlelerdeki hatalar da aynntılı bir şekilde tahlil edilmiştir. Buna göre metinlerdeki 8843 basit cümlenin 4672'si, 507 birleşik cümlenin 352'si, 718 bağlı cümlenin 494'ü, 985 sıralı cümlenin de 737'si hatalı bulunmuştur. Kompozisyonlardaki basit, birleşik, bağlı ve sıralı cümlelerin toplamı 11053 olup bunlann da 6255'i hatalıdır. Bunun genel cümle toplamına oranı °/o 56,59'dur ki bu rakam, öğrencilerin kurduklan her iki cümleden birinin hatalı olduğunu gösterir. iü