Biyolojik örneklerde eser element tayini için katı temaslı potansiyometrik sensör geliştirilmesi ve uygulamaları
Construction of solid-contact ion-selective electrode for the potentiometric determination of trace elements in biological fluids and applications
Yazar: ZEYNEP KOÇAK
Danışman: PROF. DR. NAZİFE ASLAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bakır, hayatta kalmak için gerekli olan önemli bir eser elementtir. Sağlıklı bir metabolizmanın korunmasına yardımcı olur, güçlü ve sağlıklı kemikleri destekler ve sinir sisteminizin düzgün çalışmasını sağlar. Bu nedenle birçok önemli hastalığın erken teşhisi ve etkin tedavisi için biyolojik sıvılardaki bakır(II) derişiminin hızlı ve doğru bir şekilde tayin edilmesi oldukça önemlidir. 
Bu çalışmada,  bakır(II) iyonuna seçici yeni bir katı temaslı poli(vinil klorür) membran elektrot geliştirilmesi amacıyla iyonofor olarak N,N'-bis(salisiliden)-1,3-propandiamin, N,N'-bis(salisiliden)-1,4-bütandiamin, N,N'-bis(salisiliden)-1,6-hekzadiamin Schiff bazları kullanıldı. Elektrotların performans özellikleri karşılaştırıldığında N,N′-bis(salisiliden)-1,3-propandiamin Schiff bazı ile hazırlanan PVC membran elektrodun Cu(II) iyonuna karşı potansiyel cevabının,  N,N'-bis(salisiliden)-1,4-bütandiamin, N,N'-bis(salisiliden)-1,6-hekzadiamin Schiff bazları ile hazırlanan PVC membran elektrotlardan daha iyi olduğu görüldü. Bu nedenle çalışmanın devam eden kısmında N,N′-bis(salisiliden)-1,3-propandiamin Schiff bazı kullanılarak hazırlanan PVC membran elektrot ile membran bileşimi ve deneysel çalışma koşulları optimize edildi.  
Son olarak elektrodun biyolojik örneklerde, doğrudan potansiyometrik yöntemle bakır tayininde kullanılıp kullanılamayacağını değerlendirebilmek için gerçek numune uygulamasına geçildi. Bu amaçla sertifikalı kan numunesi kullanıldı ve elde edilen sonuçlar sertifikada beyan edilen sonuçlarla ISO 5725 (E) standardında verilen istatistksel parametreler (A1, A2 ve z-skoru değerleri) kullanılarak karşılaştırıldı ve sonuçlar arasında anlamlı bir fark olmadığı görüldü.

Abstract:
Copper is a trace element that is necessary for survival. It supports strong and healthy bones, maintains a healthy metabolism, and keeps nervous system in good functioning order. Therefore, it is crucial to quickly and accurately determine the copper(II) concentration in biological fluids for the early detection and efficient treatment of many serious disorders.
In this study, N,N'-bis(salicylidene)-1,3-propanediamine, N,N'-bis(salicylidene)-1,4-butanediamine, and N,N'-bis(salicylidene)-1,6-hexadiamine Schiff bases were used as ionophores to develop a new solid-contact poly(vinyl chloride) membrane electrode for copper(II) ion. When comparing the performance characteristics of the electrodes, it was observed that the PVC membrane electrode prepared with N,N'-bis(salicylidene)-1,3-propanediamine Schiff base exhibited a better potential response to Cu(II) ions compared to PVC membrane electrodes prepared with N,N'-bis(salicylidene)-1,4- butanediamine and N,N'-bis(salicylidene)-1,6- hexadiamine Schiff bases. For this reason, in the next part of the study, the membrane composition and experimental working conditions were optimized with the PVC membrane electrode prepared using N,N'-bis(salicylidene)-1,3-propanediamine Schiff base.
In order to determine if the electrode can be used for the direct potentiometric measurement of copper in biological samples, real sample application was finally passed. For this purpose, a certified blood sample was used and the results were compared with the results declared in the certificate using the statistical parameters (A1, A2 and z-score values) given in the ISO 5725 (E) standard, and it was seen that there was no significant difference between the results.