İnsan hakları bağlamında uluslararası göç hukukunda geçici koruma statüsü
Temporary protection status in international migration law in the context of human rights
Yazar: RUKİYE GÜLERCE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KOÇAK
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Geçici hukuki korumalar = Temporary legal protection ; Kamu hukuku = Public law

Özet:
Dünya, yirmi birinci yüzyılda her zamankinden farklı olarak olağanüstü bir zorunlu göç süreci tecrübe etmektedir. Özellikle Arap Baharı ile Ortadoğu'da yaşanan iç karışıklıklar ile milyonlarca insan yerinden edilerek ağırlıklı olarak komşu ülkelere ve Avrupa'ya sığınmışlardır. Bu süreç çeşitli hukuki düzenlemelerin eksikliğinden birçok insan hakkı ihlallerini ve hukuki statü tartışmalarını da beraberinde getirmiştir. Türkiye ise bu süreçte misafir ettiği sığınmacı sayısı ve uyguladığı politikalarla ön plana çıkmaktadır. Türkiye'ye sığınan Suriyeliler Türkiye'de hukuki olarak "Geçici Koruma Statüsü" kapsamında bulunmaktadırlar. Geçici koruma statüsünün makul süreyi aşması korunan kişilere sosyal uyum ve insan onuruna yakışır yaşam standartlarının sağlanması açısından çeşitli belirsizlikleri de beraberinde getirmektedir. Bu nedenle zorunlu göç olgusunun sürekliliği ve dünyanın çeşitli bölgelerinde sığınmacı nüfusunun her geçen gün artması konunun önemini ortaya koymaktadır. Bu tez çalışmasında sığınmacılık ve özel olarak geçici koruma statüsü insan hakları bağlamında ve uluslararası mülteci koruma rejimi çerçevesinde hukuki ve etik açıdan değerlendirilmektedir. Ayrıca çalışmada geçici koruma statüsü uygulanırken temel insan hakları ilkelerine uygunluk gösterilmesi gerektiği vurgulanırken, geçici koruma statüsünün sınırları ve zorlukları da ele alınmaktadır. Bu bağlamda, Suriyeli ve Ukraynalı sığınmacılar gibi farklı uyruklardan gelen sığınmacı gruplarına yönelik Avrupa Birliği'nin geçici koruma statüsü kapsamındaki tutum ve uygulamaları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Nitel araştırma metodunun kullanıldığı çalışmada veri toplama sürecinde doküman incelemesi ve anahtar kişilerle yarı-yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniklerinden faydalanılmıştır. Elde edilen veriler hukuki çerçevede yorumlanmıştır. Bu çalışma, geçici koruma statüsünün insan hakları bağlamında kritik bir mekanizma olduğunu ve korunan kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin korunması için uluslararası toplumun sorumluluk paylaşımı ve iş birliği çerçevesinde daha fazla çaba göstermesi gerektiğini vurgulamaktadır. Geçici koruma politikalarının etkin bir şekilde uygulanması, korunan kişilerin insan haklarını güvence altına almak açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.

Abstract:
The world is experiencing an extraordinary process of forced migration in the twenty-first century, unlike ever before. Especially with the Arab Spring and the internal conflicts in the Middle East, millions of people have been displaced, primarily seeking refuge in neighboring countries and Europe. This process has brought about numerous human rights violations and legal status debates due to the lack of various legal regulations. Türkiye stands out in this process with the number of refugees it has hosted and the policies it has implemented. Syrians seeking refuge in Türkiye are legally under "Temporary Protection Status." The prolonged duration of temporary protection status brings various uncertainties regarding the provision of social integration and dignified living standards for the protected individuals. Therefore, the continuity of the forced migration phenomenon and the increasing refugee population in various regions of the world highlight the importance of this issue. This thesis evaluates asylum and, specifically, temporary protection status from a legal and ethical perspective within the context of human rights and the international refugee protection regime. The study emphasizes the need for adherence to fundamental human rights principles while implementing temporary protection status and addresses its limits and challenges. In this context, the European Union's attitudes and practices towards refugee groups from different nationalities, such as Syrian and Ukrainian refugees, under temporary protection status have been comparatively examined. The study, using a qualitative research method, utilized document analysis and semi-structured in-depth interviews with key individuals during the data collection process. The obtained data were interpreted within a legal framework. This study emphasizes that temporary protection status is a critical mechanism in the context of human rights and that the international community must make greater efforts within the framework of responsibility sharing and cooperation to protect the fundamental rights and freedoms of protected individuals. The effective implementation of temporary protection policies is considered an important step in ensuring the human rights of the protected individuals.