Gökkuşağı alabalığında (Oncorhynchus mykiss) bazı biyolojik parametreler ve son ürün kalitesine kızamık (Berberis vulgaris) meyve ekstraktının etkisi
The effect of barberry (Berberis vulgaris) fruit extract on some biological parameters and final product quality in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss)
Yazar: ŞEYDA TACER TANAS
Danışman: PROF. DR. MURAT ARSLAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Amaç: Çalışmada, gökkuşağı alabalığı (Oncorhynchus mykiss) yemlerine farklı oranlarda kızamık (Berberis vulgaris) meyve ekstraktı ilave edilerek yapılan beslemenin balıkların bazı biyolojik parametreleri ve son ürün kalitesine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Yöntem: Başlangıç ağırlıkları yaklaşık 60 g olan gökkuşağı alabalıkları farklı oranlarda kızamık meyvesi ekstraktı içeren yemlerle [0 (BV0), 0,5 (BV0,5), 1 (BV1) ve 2 g/kg (BV2)] 10 hafta boyunca üç tekerrürlü olarak beslenmiştir. Besleme deneyi kapalı devre yetiştiricilik sisteminde 13±1 ºC sıcaklıkta yürütülmüştür. 
Bulgular: Besleme deneyi sonunda, en yüksek ortalama son ağırlık BV1 grubunda (231,65 g), en düşük ortalama son ağırlık ise BV2 grubunda (203,39 g) gerçekleşmiştir (P<0,05). Grupların tüm vücut proksimetleri, deneysel yemlerden istatistiki olarak etkilenmemiştir. Benzer şekilde tüm vücut yağ asidi profilleri de deneysel yemlerden istatistiki olarak etkilenmemiştir. Tüm gruplarda en fazla bulunan yağ asitleri sırasıyla oleik asit (18:1), palmitik asit (16:0) ve dokozahegzaenoik asit (DHA; 22:6n-3) olmuştur. Hematolojik parametreler deneysel yemlerden istatistiki olarak önemli derecede etkilenmezken, en yüksek RBC, WBC, HGB değerleri BV1 grubunda tespit edilmiştir. Serum glukoz değerlerinin deneysel yemlerden önemli derecede etkilenmediği ve ortalama olarak 67,8 mg/dL olduğu tespit edilmiştir. Serum kortizol seviyelerinin gruplar arasında istatistiki fark oluşturduğu ve en düşük değerin BV2 grubunda olduğu tespit edilmiştir (P<0,05).  Oksidatif stres parametrelerinde GSH, GPx ve SOD değerleri gruplar arasında istatistiki fark oluşturmazken, MDA seviyesi deneysel yemlerden önemli derecede etkilenmiş (P<0,05), en düşük değer BV2 grubunda bulunmuştur. Sindirilebilirlik katsayıları deneysel yemlerden istatistiki olarak etkilenmemiş, fakat en yüksek değerler BV1 gurbunda gerçekleşmiştir. Karaciğerde önemli derecede olmasa da BV0,5 ve BV1 grubunda daha az dejeneratif değişiklikler olduğu, BV2 grubunda ise mide ve bağırsak epitelerinde nekrotik ve dejeneratif bulguların oluşmaya başladığı saptanmıştır. Fileto proksimet ve yağ asidi sonuçları gruplar arasında istatistiki açıdan fark oluşturmazken, raf ömrü, renk ve duyusal analiz sonuçları deneysel yemlerden önemli derecede etkilenmiştir (P<0,05). Lipit peroksidasyonu ve bakteriyel yük yemdeki kızamık ekstraktı arttıkça azalma eğilimi göstermiştir. Kırmızılığı gösteren a* değeri de yemdeki kızamık meyve ekstraktı ile artış göstermiş ve en yüksek değere (0,81) BV2 gurubunda ulaşmıştır. 
Sonuç: Yemlere farklı oranlarda kızamık meyve ekstraktı ilavesinin gökkuşağı alabalığında büyüme performanslarını artırdığı, yem değerlendirme oranını düşürdüğü, lipit peroksidasyon seviyesini düşürdüğü ve fizyolojik strese karşı koruyucu etkisinin olabileceği tespit edilmiştir. Diğer yandan, kızamık meyve ekstraktının gökkuşağı alabalığı filetosunda renklenmeyi olumlu yönde etkilediği ve aynı zamanda raf ömrünü uzatabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Purpose: This study aimed to investigate the effects of the diets with different ratios of barberry (Berberis vulgaris) fruit extract on some biological parameters and final product quality in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss).
Method: Rainbow trout, with an initial weight of approximately 60 g, were fed with diets containing barberry fruit extract at different rates [0 (BV0), 0.5 (BV0.5), 1 (BV1) and 2 g/kg (BV2)] in three replicates for 10 weeks. The feeding experiment was carried out in a recirculating aquaculture system at 13±1 ºC.
Findings: At the end of the feeding experiment, the highest average final weight was in the BV1 group (231.65 g) and the lowest average final weight was in the BV2 group (203.39 g) (P<0.05). The whole body proximate compositions were not significantly affected by the experimental feeds. Similarly, whole body fatty acid profiles were not significantly influenced by the experimental feeds. The most abundant fatty acids in all groups were oleic acid (18:1), palmitic acid (16:0) and docosahexaenoic acid (DHA; 22:6n-3), respectively. While hematological parameters were not significantly affected by the experimental feeds, the highest RBC, WBC, HGB values were detected in the BV1 group. It was determined that serum glucose values were not significantly affected by the experimental feeds and averaged 67,8 mg/dL. Serum cortisol levels exhibited significant differences between the groups, with the lowest value in the BV2 group (P<0.05). While oxidative stress parameters such as GSH, GPx and SOD did not significantly differ between the groups, the MDA level was significantly affected by the experimental feeds (P<0.05), and the lowest value was found in the BV2 group. Digestibility coefficients were not significantly affected by the experimental feeds, but the highest values were in the BV1 group. There were less degenerative changes in the liver in the BV0.5 and BV1 groups, which did not make a statistical difference, and in the BV2 group, necrotic and degenerative findings began to occur in the stomach and intestinal epithelium. While fillet proximet and fatty acid results did not show significant difference between the groups, shelf life, color and sensory analysis results were significantly affected by the experimental feeds (P<0.05). Lipid peroxidation and bacterial load tended to decrease as the barberry extract in the feed increased. The a* value, which indicates the redness, also increased with the barberry fruit extract in the feed and reached the highest value (0.81) in the BV2 group.
Results: Adding different amounts of barberry fruit extract in the feed increases the growth performance, reduces the feed conversion rate, decreases lipid peroxidation, and may have protective effects against physiological stress rainbow trout. On the other hand, barberry fruit extract positively affects the coloration of rainbow trout fillets and might also extend the shelf life.