Ergenlerde iyi oluşun yordayıcıları olarak sosyal ilgi, umut ve yaşamda anlam
Social interest, hope and meaning in life as predictors of well-being in adolescents
Yazar: CEYLAN CELLATOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BUĞRA ÖZHAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Toplumsal ilgi = Social interest ; Umut = Hope ; Yaşamın anlamı = Life meaning ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı ergenlerde sosyal ilgi, umut ve yaşamda anlam düzeyinin iyi oluş düzeyini yordamadaki rolünü incelemektir. Aynı zamanda ergenlerin sosyal ilgi, iyi oluş, umut ve yaşamda anlam puanları cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, akademik başarı algısı, anne-baba eğitim düzeyi ve sosyo ekonomik düzey değişkeni açısından da değerlendirilmiştir.
Yöntem: Bu araştırma nicel araştırma desenine ve ilişkisel modele uygun olarak kurgulanmış bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde Erzurum ili Aziziye, Palandöken ve Yakutiye ilçelerine bağlı farklı lise türlerinde öğrenim gören 1044 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak öğrencilerin demografik ve akademik bilgileri için Kişisel Bilgi Formu, Ergenler İçin Sosyal İlgi Ölçeği, EPOCH Ölçeği, Sürekli Umut Ölçeği ve Yaşamda Anlam Ölçeği Lise Formu kullanılmıştır. 
Bulgular: Ergenlerin sosyal ilgi, iyi oluş, umut ve yaşamda anlam puan ortalamaları arasında orta ve düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu ve umut, sosyal ilgi ve yaşamda anlamın iyi oluşu  pozitif yönde anlamlı olarak yordadığı bulunmuştur. Lise öğrencilerinin sosyal ilgi, umut ve yaşamda anlam puanları iyi oluş puanlarına ilişkin varyansın %50'sini açıklamaktadır.
Sonuçlar: Araştırma bulguları bütün olarak değerlendirildiğinde, araştırmanın çalışma grubunda yer alan lise öğrencilerinin sosyal ilgi ve yaşamda anlam puanlarının cinsiyete göre anlamlı olarak farklılaşırken iyi oluş ve umut puanlarının cinsiyete göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı bulunmuştur. Sınıf düzeyi ve okul türüne göre çalışma grubundaki ergenlerin sosyal ilgi, iyi oluş, umut ve yaşamda anlam puan ortalamalarının anlamlı olarak farklılaşmadığı, sosyo ekonomik düzeye göre sadece sosyal ilgi puan ortalamaları anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Sosyal ilgi ve umut puan ortalamaları anne eğitim düzeyine göre anlamlı olarak farklılaşırken, baba eğitim düzeyine göre sadece sosyal ilgi puan ortalamalarının farklılaştığı saptanmıştır. Okul başarı algısı açısından incelendiğinde sosyal ilgi, iyi oluş, umut ve yaşamda anlamın anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. Bunlarla birlikte araştırma grubunda yer alan ergenlerin yaşamda anlam, sosyal ilgi ve umut puanlarının iyi oluş puanlarını pozitif yönde anlamlı olarak yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: sosyal ilgi, iyi oluş, umut, yaşamda anlam

Abstract:
Purpose: The main purpose of this study is to examine the role of social interest, hope, and meaning in life in predicting well-being in adolescents. At the same time, adolescents' social interest, well-being, hope and meaning in life scores were evaluated in terms of gender, grade level, school type, perception of academic success, parental education level and socio-economic level.
Method: This research is a research designed in accordance with the quantitative research design and the relational model. The sample of the research consists of 1044 high school students studying in different types of high schools in Aziziye, Palandöken and Yakutiye districts of Erzurum province during the 2022-2023 academic year. Personal Information Form, Social Interest Scale for Adolescents, EPOCH Scale, Continuous Hope Scale and Meaning in Life High School Form were used as tools of obtaining data for students' demographic and academic information.
Findings: It was found that there was moderate to low level of positive and significant correlation between the social interest, well-being, hope and meaning in life scores of the adolescents; and hope, social interest and meaning in life predicted well-being positively. High school students' social interest, hope and meaning in life scores explain 50% of the variance in their well-being scores.
Conclusions: When the research findings were assessed as a whole, it was found that while the social interest and meaning in life scores of high school students in the study group differed significantly according to gender, their well-being and hope scores did not, according to gender. It was determined that the social interest, well-being, hope and meaning in life mean scores of the adolescents in the study group did not differ significantly according to their grade and school type, but only the social interest mean scores did, according to their socio-economic level. While the mean of social interest and hope scores differed significantly according to the education level of the mother, only the mean score of social interest differed according to the education level of the father. When the school was examined in terms of success perception, it was found that social interest, well-being, hope and meaning in life differed significantly. In addition, it was concluded that the meaning of life, social interest and hope scores of the adolescents in the research group positively predicted their well-being scores.
Keywords: social interest, well being, hope and meaning in life