Ferheng-i Rûz-i Suḫen'de Türkçe kelimler
Turkish Words in Ferheng-i Rûz-i Suḫen
Yazar: ABDUSSELAM AKSU
Danışman: PROF. DR. ADNAN KARAİSMAİLOĞLU
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Farsça = Persian ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Türkçe = Turkish

Özet:
Farsça ve Türkçe uzun geçmişleri, kadim beraberlikleri, birbirleriyle derin ilişkileri ve etkileşimleri olan iki komşu dildir. Çeşitli zaman dilimlerinde, pek çok farklı alanda etkileşimler gerçekleşmiş ve bu etkileşimlerin bir kısmı günümüze kadar gelmiştir.
İslâmiyet'in ilk dönemlerinde, Türklerin İran coğrafyasına gelip yerleşmesiyle birlikte, din birliğinin de etkisiyle Türkçe ve Farsça arasındaki etkileşimler ve kelime geçişleri artmıştır. İslâm öncesinde başlayan ve sonrasında hızla artan bu geçişler tek taraflı olmamış, Türkçe aldığı kelimelere karşılık olarak birçok alanda pek çok kelimeyi Farsçaya ödünç vermiştir. Bunların bir kısmı geçmişte kullanılıp daha sonraları terk edilmişken, bir kısmı da gündelik konuşma, resmî, siyasî, meslekî, askerî ve argo gibi çok çeşitli alanlarda kullanılarak günümüze ulaşmış ve böylece bugünkü Farsçada varlıklarını korumuşlardır. Bu kelimelerin telaffuzları, anlamları ve kullanımları zaman zaman bugünkü Türkçeden farklılık gösterebilmektedir.
Bu çalışmada, Ferheng-i Rûz-i Suḫen'e göre Farsçaya geçmiş ve hâlâ kullanılmakta olan Türkçe kelimelerin sayılarıyla beraber anlamları, tellaffuzları, kökenleri ve Türkçe karşılıkları verilmiş, ayrıca köken itibariyle ihtilaflı olan veya Türkçe  olduğu bilinen ancak sözlüğün Türkçe olarak belirtmediği kelimeler üzerinde de durulmuştur.






Anahtar Kelimler: Farsça, Türkçe, Ferheng-i Rûz-i Suḫen, sözlük, kelime.

Abstract:
Persian and Turkish are two neighboring languages that differ from each other in origin, with their long histories, ancient associations and deep relationships throughout history. They have interacted in many areas in various time periods, and have come together with each other's influence.
In the first periods of Islam, as the Turks came and settled in Iran, the interaction and word exchange between Turkish and Persian increased with the effect of religious unity. These exchanges, which started before and rapidly increased after Islam, were not one-sided, and Turkish gave many words to Persian in many different fields in response to the words it received. Some of these were used in the past and later abandoned, and some of them have preserved their existence in today's Persian by being used in various fields such as daily speech, official, political, professional, military and slang. The existence, pronunciation, meanings and usage of these words are also different from Turkish today.
In this study, according to the Ferheng-i Rûz-i Suḫen dictionary, the numbers of Turkish and Mongolian elements that were transferred to Persian and still in use, their meanings, pronunciations, roots and Turkish equivalents were given, and the words that were disputed or Turkish and the dictionary did not take were emphasized.







Key Words: Persian, Turkish, Ferheng-i Rûz-i Suḫen, dictionary, word.