Fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri ile biyoçeşitlilik okuryazarlığı arasındaki ilişki
The relationship between the critical thinking skills of science teachers and biodiversity literacy
Yazar: AYKUT BULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENK YOLDAŞ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Biyoçeşitlilik = Biodiversity ; Biyoçeşitlilik okuryazarlığı = Biodiversity literacy ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ölçekler = Scales

Özet:
Günümüzde çevre kirliliği ile birlikte biyoçeşitlilik kaybı da artmaktadır. Biyoçeşitlilik kaybını anlamada biyoçeşitlilik okuryazarlığı önem kazanmaktadır. Biyoçeşitlilik okuryazarlığında, edinilen bilginin anlamlandırılmasında eleştirel düşünme önemli bir yere sahip olan faktörlerden biridir. Bu araştırmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri ve biyoçeşitlilik okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi inceleme amaçlanmıştır. Araştırmada, Ege Bölgesinde bulunan 5 farklı üniversitede öğrenim gören 224 fen bilgisi öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada karşılaştırmalı nedensel ve ilişkisel araştırma yöntemleri birlikte işe koşulmuştur. Verileri toplamada Yoldaş [30] tarafından geliştirilen ve Cronbach Alpha güvenirliği 0,87 olan Eleştirel Düşünme Becerileri Ölçeği (EDBÖ) ve Gürbüz ve ark. [109] tarafından geliştirilen ve Cronbach Alpha güvenirliği 0,85 olan Biyoçeşitlilik Okuryazarlığı Ölçeği (BOÖ) kullanılmış olup, verilerin analizi SPSS 15. programında yapılmıştır. EDBÖ, eleştirel düşünmede hassasiyet, eleştirel düşünmede bilinç, eleştirel düşünmede empati, eleştirel düşünmede kabullenme, eleştirel düşünmede varsayımlar, eleştirel düşünmede sağduyu ve medyaya yönelik eleştirel düşünme becerileri olmak üzere 7 faktörden oluşmaktadır. BOÖ, biyoçeşitlilik tehdit unsurları, biyoçeşitlilik kavramı ve biyoçeşitlilik önemi olmak üzere 3 faktörden oluşmaktadır. Araştırmada verilerin analizinde bağımsız örneklemli t-testi, ANOVA tek yönlü faktör analizi, korelasyon analizi, basit doğrusal regresyon analizi ve ölçeklerin faktörleri arasındaki ilişkiyi araştırmak için kanonik korelasyon analizi yapılmıştır. Çalışma sonucunda, öğretmen adaylarının cinsiyet değişkenine bağlı eleştirel düşünme becerilerinde anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri ve biyoçeşitlilik okuryazarlığı arasında pozitif yönde düşük ve anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri, biyoçeşitlilik okuryazarlığını anlamlı bir şekilde yordadığı ve varyansın %5,1'ini açıkladığı yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonucunda tespit edilmiştir. EDBÖ "Eleştirel Düşünmede Empati" faktörü ile BOÖ "Biyoçeşitlilik Kavramı" faktörü arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu yapılan kanonik korelasyon analizi sonucunda tespit edilmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerilerinde, yaş ve sınıf değişkenleri açısından anlamlı bir farklılığın olmadığı gözlenmiştir. Öğretmen adaylarının biyoçeşitlilik okuryazarlığında, cinsiyet, yaş ve sınıf değişkenleri açısından anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, along with environmental pollution, biodiversity loss is increasing. Biodiversity literacy is critical to understanding biodiversity loss. In biodiversity literacy, critical thinking is one of the factors that has an important place in making sense of the acquired knowledge. This study, aimed to examine the relationship between the critical thinking skills of pre-service science teachers and biodiversity literacy. 224 pre-service science teachers studying at 5 different universities in the Aegean region participated in the study. In the study, comparative causal and relational research methods were employed together. In collecting the data, Yoldaş's Critical Thinking Skills Scale (CTSS) [30] (with a Cronbach Alpha reliability of 0.87) and the Biodiversity Literacy Scale (BLS), developed by Gürbüz et al, [109] (whit a Cronbach Alpha reliability of 0.85), were used. Analysis of the data was performed using the SPSS 15. The CTSS consists of 7 factors: sensitivity in critical thinking, awareness in critical thinking, empathy in critical thinking, acceptance in critical thinking, assumptions in critical thinking, common sense in critical thinking, and thinking critically about the media. The BLS consists of three factors: biodiversity threats, the concept of biodiversity, and the importance of biodiversity. In the analysis of the data, an independent sample t-test, ANOVA one-way factor analysis, correlation analysis, simple linear regression analysis, and canonical correlation analysis were used to investigate the relationship between the factors of the scales. As a result of the study, it was seen that there was a significant difference in the critical thinking skills of the teacher candidates depending on the gender variable. In addition, it was determined that there is a low and significant positive relationship between pre-service teachers' critical thinking skills and biodiversity literacy. The critical thinking skills of pre-service teachers were determined as a result of simple linear regression analysis that significantly predicted biodiversity literacy and explained 5.1% of the variance. As a result of the canonical correlation analysis, it was determined that there was a significant relationship between the "Empathy in Critical Thinking" factor and the NCD "Concept of Biodiversity" factor. No significant difference in the critical thinking skills of science teacher candidates in terms of age and class variables was observed. It was also determined that there is no significant difference in the biodiversity literacy of teacher candidates in terms of gender, age, and class variables.