İzmir'in bir mahallesinde yaşayan geçici koruma altındaki Suriyelilerde sağlık okuryazarlığı ve sosyo-demografik özelliklerle ilişkisinin incelenmesi
The relationship between health literacy and socio-demographic characteristics among syrians under temporary protection in a region of Izmir
Yazar: ALAA SALAH MOHAMED ELAMIN
Danışman: PROF. DR. BELGİN ÜNAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Göçmenler = Emigrants ; Mülteciler = Refugees ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Suriyeliler = Syrians ; Suriyeliler = Syrians ; Zorunlu göç = Forced emigration ; İzmir = Izmir

Özet:
Amaç: İzmir, Gaziemir İlçesi'nde geçici koruma altındaki Suriyeli nüfusta sağlık okuryazarlığı ve etkileyen faktörlerinin incelemesi çalışmanın amacıdır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel bir araştırmadır. Mart-Mayıs 2018 tarihleri arasında İzmir'in Gaziemir ilçesindeki Sarnıç ve Aktepe mahallelerinde yaşayan, geçici koruma altında olan 18 yaş ve üstü Suriyelilerde yapılmıştır. Yaklaşık olarak 1000 Suriyelinin yaşadığı bölgede 280 kişiye kartopu yöntemiyle ulaşılarak yüz yüze görüşmeler ile anket uygulanmıştır. Sağlık okuryazarlığı (SOY), Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 ölçeği (TSOY-32) Arapçaya çevirerek değerlendirilmiştir. Yeterli SOY ile ilişkili faktörleri belirlemek için lojistik regresyon modellemesi kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmada 280 Suriyeli ulaşılmıştır. Katılımcıların %28.2'si erkek, %71.8'i ise kadındır. Katılımcıların ortalama yaşı 35.9±14.1'dir. Katılımcıların %21.4'ü okula gitmemişken, %27.2'i lise ve üzere eğitimi almıştır. Katılımcıların Türkiye'de yaşadığı ay ortalaması 47.9 ± 15.6'dır. 
Katılımcıların SOY indeks ortalaması 20.3± 8.8'tir. Katılımcıların %70.8'i yetersiz (<25 puan), %22.7'i sorunlu (25-33 puan), %5.8'i yeterli (33-42 puan) ve %0.7'sinin mükemmel (>42-50 puan) SOY'a sahip olduğunu saptanmıştır. 
Katılımcıların öğrenim durumu ve algılanan gelir durumu arttıkça alınan SOY puanları artarken, yaş arttıkça alınan puanlar düşmektedir (p<0.01). Türkçe konuşabilenler (p<0.01), gelir getiren bir işte çalışanlar (p<0.01), kronik hastalığı olmayanlar (p<0.01) ve Türkiye'de daha uzun kalanlarda (p=0.045) yeterli düzeyde SOY sahip olma anlamlı olarak daha yüksektir.  
Çok değişkenli analizlere göre yüksek eğitim düzeyinde olma 9 kat (OR=9.1, 95% GA=4.4-8.9)daha fazla; Türkçe konuşabilme ise 7 kat (OR=7.2, 95% GA=3.0-17.1)yeterli SOY düzeyine sahip olmakla ilişkilidir.
Sonuç: Katılımcıların %93.5'inin yetersiz veya sorunlu SOY düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin eğitim düzeylerini yükseltici ve Türkçenin öğretilmesine yönelik çalışmalar, Suriyelilerde SOY'un dolayısıyla sağlık durumunun yükselmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Aim: To investigate health literacy level and associated factors among Syrians living under temporary protection in Gaziemir, Izmir.
Methodology: Cross-sectional study conducted between March and May 2018 targeting the population of Syrians under temporary protection aged 18 years and older, residing in Gaziemir's localities of Sarnic and Aktepe where approximately 1000 Syrians resided. Using Snowball method, 280 Syrian were reached and face to face interviews were conducted in the respondents' houses. Health literacy (HL) was evaluated using the Turkish Health Literacy scale (TSOY-32) after translation to Arabic. Logistic Regression analysis was used to determine the factors associated with having adequate HL level.
Results: 28.2% of the 280 Syrians participants were males and 71.8% were females with mean age of  35.9 ± 14.1.  While 21.4% of the participants did not attend school, 27.2% of them graduated from high school or higher degree. Participants' average duration of stay in Turkey was 47.88 ± 15.6 months.
General HL index's mean was 20.28 ± 8.83. 70.8% of the participants had inadequate (<25 points), 22.7% had problematic (25-33 points), 5.8% had adequate (33-42 points) and 0.7% had excellent (> 42-50 points) level of HL. 
As education level and the perceived income status increases, HL mean score increases (p<0.01). While, as the participants' age increases the mean score decreases (p<0.01). Having adequate level of HL was significantly higher among participants who speak Turkish (p<0.01), who don't have chronic disease (p<0.01) and those who lived longer in Turkey (p=0.045). 
In multivariate analyzes, having higher level of education was 9 times(OR =9.1, 95% CI= 4.4-8.9); and being able to speak Turkish was 7 times(OR =7.2, 95% CI =3.0-17.1) more likely to have adequate level of HL.
Conclusion: 93.5% of the participating Syrians had inadequate or problematic levels of HL. Increasing the level of education and teaching Turkish language to Syrians living in Turkey, will contribute to the increase of their HL therefore, their health status.