Kentsel yenileme uygulamalarının bilbao ve tarlabaşı örnekleri üzerinden karşılaştırılmalı olarak incelenmesi
Examining the implementation of urban renovation practices on the basis of bilbao and tarlabasi examples
Yazar: MUSTAFA ARDAHAN
Danışman: PROF. UFUK FATİH KÜÇÜKALİ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, kentsel yenileme uygulamalarının ülkemizde İstanbul Tarlabaşı semti ve yurtdışından Bilbao kenti ile beraber inceleyip yapılan uygulamalardaki amaç ve hedeflerden sapılmadan amaca yönelik projelendirilme yapılıp yapılmadığını görmektir. Kentsel yenileme kentlerin, tamamı veya bir bölümü için ihtiyaç doğrultusunda sistematik olarak müdahalede bulunulmasıdır. Günümüze baktığımızda kentsel yenileme, kentleşme ile ilgili yaklaşımın tekrar gözden geçirilmesi, sürdürülebilen ve sağlıklı kentleşme olanağının oluşturulabilmesi, hali hazırda imar planının ve uygulamalarının gözden geçirilip tekrar içerik kazandırılabileceği bir dönem şeklinde algılanmaktadır. Bu nedenle tezimizin örnekleri olan Tarlabaşı ve Bilbao kentlerinin kentsel yenileme sonucunda farklı yaklaşımların olduğu ortaya konmuştur. Tarlabaşı Projesiyle alakalı olarak ortaya konmuş en önemli eleştiri katılımın sağlanmamasıdır. Projenin aşamasında, ihalenin aşamasında alanlarda yaşayan insanların bu sürece katılımları olmamıştır. Projenin ortaya konmasından sonra yapılmış uzlaşma görüşmesi ise belediye ve ihale alan şirketin 'hızlıca kamulaştırma' kararlarını ellerinde bir silah gibi bulundurdukları ve adeta alanlarda oluşabilecek rantların paylaşımı konusunda uzlaşmaya varılması amaçlanan görüşmeden ötesine geçilememiştir. Projenin sonrasında alanda oluşması amaçlanan yeni sosyal yapılarda ise mevcut bulunan kentsel gruplar yerine, yeni kentsel grupların bu alana gelmelerinin düşünüldüğü sonucu hakimdir. Tarlabaşı Yenileme Projesi; alanda yaşayan vatandaşın sürece katılamaması, alanın rant odağına çevrilmesi, sosyal etkenin göz ardı edilmesi, soylulaştırma getirmek istiyor olması, tescilli ve eski eser yapıların yenilenmesi ile ilgili sıkıntılar açısından günümüzde küreselleşmenin etkisiyle birlikte sermayenin kentin yenilenmesinde daha etkin rol almasının bir örneği olarak betimlenebilir. Bilbao'nun kentsel yenileme projesi ise Tarlabaşı projesinin aksine birçok yönden daha olumlu ve yapıcı yenilemelere sahne olmuştur. Kamu ve özel sektör hissedarlarıyla ortaklık modeline dayandırılmış, kamu sektörü planları ve müdahaleleri ile özel sektörün çıkarları arasındaki etkileşim güçlendirilmiş, oluşturacak birimin görevleri arasında Bilbao'nun sanayi sonrası şehir olarak yeni imajının yerel ve uluslararası tanıtımı ve büyükşehir alanına araştırma finansmanı sağlanmış, bilgi tabanlı yüksek teknoloji sektörünün oluşturulması yoluna gidilmiş, özellikle eski mahallenin canlandırılması sağlanmış, kültüre dayalı yenilenme yoluyla kültürel kimlik güçlendirilmiştir. Tarlabaşı kentsel yenileme projesinin aksine Bilbao'da yerel yönetim ve diğer işbirlikçiler arasında büyük bir uyum sağlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kentsel yenileme, Tarlabaşı, Bilbao, Kent, Yenileme

Abstract:
The aim of this study is to examine the urban renewal applications in our country with the Tarlabaşı district of Istanbul and the city of Bilbao from abroad, and to see whether the projects are designed for the purpose without deviating from the aims and objectives of the applications. Urban renewal is the systematic intervention of all or a part of a city according to need. Today, urban renewal is perceived as a period in which approaches to urbanization are reconsidered, creating sustainable and healthy urbanization opportunities, reviewing existing zoning plans and their implementation, and reconstituting them. For this reason, it has been revealed that the cities of Tarlabaşı and Bilbao, which are the examples of our thesis, have different approaches as a result of urban renewal. One of the most important criticisms about the Tarlabaşı Project is that it does not ensure participation. During the project phase, the people living in the area did not participate in the tender phase. The reconciliation negotiations held after the project was put forward, on the other hand, could not go beyond the negotiations aiming to reach a consensus on the sharing of the rent that will be generated in the area, in which the municipality and the company that won the tender held the decision of 'urgent expropriation' as a weapon in their hands. In the new social structure, which is expected to be formed after the project, it is concluded that new urban groups are planned to come here instead of the existing urban groups. Tarlabaşı Renovation Project; It can be described as an example of the capital taking a more active role in the renewal of the city, with the effect of globalization, in terms of the inability of the residents of the area to participate in the process, being rent-oriented, ignoring the social aspect, bringing gentrification, and problems related to the renewal of registered buildings. Bilbao's urban renewal project, on the other hand, has witnessed more positive and constructive renewals in many ways, unlike the Tarlabaşı project. Based on the partnership model with public and private stakeholders, the interaction between public sector plans and interventions and the interests of the private sector has been strengthened, among the tasks of the unit to be formed are the local and international promotion of Bilbao's new image as a post-industrial city and research funding in the metropolitan area, knowledge-based high technology sector was created, especially the old quarter was revitalized, and cultural identity was strengthened through cultural-based renewal. Contrary to the Tarlabaşı urban renewal project, a great harmony has been achieved between the local government and other collaborators in Bilbao.

Keywords: Urban renewal, Tarlabaşı, Bilbao, City, Renewal