Ortaokul öğrencilerinin kontrol odağı ile problem çözme becerilerinin sigaraya yönelik algılarına etkisi
The effects of locus of control and problem solving skills of secondary school students on thei̇r smoking percepti̇on
Yazar: YASEMİN SELEKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MURAT BEKTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Algı = Perception ; Denetim odağı = Locus of control ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem çözme = Problem solving ; Sigara içme = Smoking ; Çocuk davranışları = Child behavior ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; çocukların kontrol odakları ile problem çözme becerilerinin çocukların sigaraya yönelik algılarına etkisini incelemektir.
Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tasarımda yürütülen araştırmanın örneklemini İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı ortaokullar arasından basit rastgele örneklem yöntemi ile İzmir'in kuzey ve güney bölgelerinden seçilen, Selçuk Yaşar Alaybey Ortaokulu ve Yusuf Uz Ortaokullarında öğrenim gören, ebeveyninden onay alınan 1253 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmanın verileri Sosyodemografik Veri Toplama Formu, Nowicki-Strickland İç-Dış Denetim Odağı Ölçeği, İlköğretim Düzeyindeki Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri, Çocuk Karar Denge Ölçekleri ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik hesaplamalar ve ortalama, korelasyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Çocukların kontrol odakları ile problem çözme becerileri arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır.(p<0.01) Sigarayı yararlı olarak algılayan çocukların problem çözme becerileri puan ortalamaları düşük, kontrol odağı puan ortalamaları yüksektir. Sigarayı zararlı olarak algılayan çocukların problem çözme becerileri puan ortalamaları yüksek, kontrol odağı puan ortalamaları düşüktür.
Sonuç: Çocukların sigaraya yönelik algılarının kontrol odağı ve problem çözme becerilerinden etkilendiği bulunmuştur. Çocuklarda sigara kullanımını önlemeye yönelik geliştirilecek programların zarar algısına daha fazla odaklanması önerilir.

Anahtar kelimeler: Çocuk,  Sigara, Sigaraya Yönelik Algı, Kontrol odağı, Problem Çözme

Abstract:
AIM: The purpose of this study is to examine the effects of children's locus of control and problem-solving skills on children's smoking perception.
METHODS:  A sample of the research carried out in the descriptive cross-sectional design was created by the simple random sampling method among the secondary schools affiliated to the İzmir Provincial Directorate of National Education, and 1253 students selected from the northern and southern regions of İzmir, who were educated in Selçuk Yaşar Alaybey Secondary School and Yusuf Uz Secondary School. Sociodemographic Data Collection Form, Nowicki-Strickland Internal-External Locus of Control Scale, Problem Solving Inventory for Children at the Level of Primary EducationPercentages andChild Decisional Balance Scale were used to collect data of this research. Percentages, Mean values, correlation, multipleregression analysis were used in order to analyze the data of the study.
RESULTS: A moderately significant relationship in the positive direction was found between children's locus of control and problem solving skills (p<0.01). While children who perceive cigarettes as useful thing have a lower average score for problem solving skills and a higher average score for locus of control, children who perceive cigarettes as harmful thing have a higher average score for problem solving skills and a lower average score for locus of control.
CONCLUSION: Children's perceptions towards cigarette were found to be influenced by locus of control and problem solving skills. It is suggested that programs to be developed to prevent smoking in children should focus more on the perception of harm of cigarette.

Key Words: Child, Smoking, Perception Towards Cigarette, Locus of Control, Problem Solving