Çuvaşçanın isim söz varlığı bakımından kırgızca ve Türkiye türkçesi ile karşılaştırılması
The Comparison of the lexical inventory of chuvash in terms of names with kyrgyz and turkish
Yazar: MERVE EKİZ
Danışman: PROF. DR. FEYZİ ERSOY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çuvaş Türkçesi, Orta Asya'dan Balkanlara kadar uzanan geniş bir coğrafyada konuşulan büyük Türk dili ailesinin bir üyesidir. Çuvaş Türkçesi, sahip olduğu özellikler bakımından Türkçenin r kolu arasında değerlendirilir. Çuvaş Türkçesinin diğer Türk lehçeleri ile aynı kökten gelip gelmediği konusu Türkoloji'de zaman zaman tartışılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda Çuvaşçanın da diğer Türk lehçeleriyle aynı kökten geldiği ve onun bir Türk dili olduğu konusunda fikir birliği oluşmuştur. Bu çalışmada, Çuvaş Türkçesindeki isimlerin Kırgız Türkçesi ve Türkiye Türkçesindeki isimlerle karşılaştırılarak Çuvaşçanın Kıpçak grubuna mı yoksa Oğuz grubuna mı daha yakın olduğunu sorusuna cevap bulmak amaçlanmıştır. Çuvaş Türkçesi, coğrafi konumu ve tarih boyunca yaşadığı etkileşimler nedeniyle hem Kırgız Türkçesine hem de Türkiye Türkçesine benzerlikler gösterebilir. İşte bu çalışmada, özellikle isim kategorisi üzerinden yapılan karşılaştırmalarla bu benzerliklerin ve farklılıkların ortaya konulması hedeflenmiştir. Tezde, Çuvaş Türkçesi Sözlüğü'nde yer alan isimler, Kırgız Türkçesine ve Türkiye Türkçesine ait sözlüklerdeki karşılığı tespit edilerek incelemeye tabi tutulmuştur. Ele alınan kelimeler ses değişimleri, ünlü uyumu, anlam farklılıkları ve yapısı bakımından karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalar sonucunda, Çuvaş Türkçesinin hem Kıpçak grubuna hem de Oğuz grubuna olan yakınlığına dair yeni perspektifler sunmak amaçlanmıştır.

Abstract:
Chuvash Turkish is a member of the large Turkic language family, which spans a vast geographical area from Central Asia to the Balkans. Chuvash Turkish is considered among the r branches of Turkish in terms of its features. The issue of whether Chuvash Turkish has the same root with other Turkish dialects has been discussed in Turkology from time to time. As a result of the studies, there is a consensus that Chuvash Turkish has the same roots with other Turkish dialects and that it is a Turkish language. This study aims to answer the question of whether Chuvash Turkish is closer to the Kipchak or Oghuz groups by comparing the nouns in Chuvash Turkish with those in Kyrgyz Turkish and Turkish of Turkey. Due to its geographical location and historical interactions, Chuvash Turkish may exhibit similarities with both Kyrgyz Turkish and Turkish of Turkey. This study specifically focuses on the comparisons of nouns, aiming to reveal the similarities and differences through this category. In the thesis, the nouns listed in the Chuvash Turkish Dictionary were compared with their counterparts in the Kyrgyz Turkish and Turkish of Turkey dictionaries. The words were compared in terms of sound changes, vowel harmony, meaning differences and structure. As a result of these comparisons, it is aimed to offer new perspectives on the proximity of Chuvash Turkish to both the Kipchak group and the Oghuz group.