Temel psikolojik ihtiyaçlar, bilişsel esneklik, kaçınma, yaşam doyumu ve öz-aşkınlık arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between basic psychological needs, cognitive flexibility, avoidance, life satisfaction and self-compassion
Yazar: NEBAHAT NURSENA AK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA EŞKİSU
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, öz-aşkınlık, yaşam doyumu, bilişsel esneklik, kaçınma ve psikolojik ihtiyaçlar arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmaya yönelik oluşturulan bir modeli değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 504 yetişkin birey oluşturmaktadır. Araştırmada veriler Öz-aşkınlık Ölçeği, Temel Psikolojik İhtiyaçların Tatmini ve Engellenmesi Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği, Bilişsel-Davranışsal Kaçınma Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu ile toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkileri belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve önerilen modeli test etmek için Yapısal Eşitlik Modeli kullanılmıştır. Araştırma psikolojik ihtiyaçların tatmininin kaçınma ile negatif,ihtiyaçların engellenmesinin ise pozitif ilişkiye sahip olduğunu göstermiştir. Kaçınma bilişsel esnekliği negatif yönde yordarken, bilişsel esneklik ise öz-aşkınlığı pozitif yönde yordamaktadır. Öz-aşkınlık ile yaşam doyumu arasında da pozitif ilişki bulunmaktadır. İhtiyaçların tatmini ve engellenmesi ile yaşam doyumu arasında kaçınma, bilişsel esneklik ve öz-aşkınlık üzerinden dolaylı bir ilişki bulunmaktadır. Araştırma sonuçları temel psikolojik ihtiyaçların karşılamasına yönelik müdahalelerin bilişsel esneklik ve baş etme becerileri kazandırarak bireylerin öz-aşkınlığı ve iyi oluşları üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study evaluates a model designed to elucidate the links between self-compassion, life satisfaction, cognitive flexibility, avoidance and psychological needs. The participant group consists of 504 adult individuals. Data were collected using the Self-Admiration Scale, Satisfaction and Inhibition of Basic Psychological Needs Scale, Cognitive Flexibility Scale, Satisfaction with Life Scale, Cognitive-Behavioral Avoidance Scale and Personal Information Form. Pearson Product Moment Correlation Analysis was used to analyze the relationships between variables, while Structural Equation Modeling was used to evaluate the proposed model. The findings show that satisfaction of psychological needs is negatively related to avoidance, whereas frustration with these needs is positively related to avoidance. Moreover, avoidance was found to negatively predict cognitive flexibility, which in turn positively predicted self-transcendence. There is also a positive relationship between self-transcendence and life satisfaction. Moreover, an indirect relationship was observed between need satisfaction and frustration and life satisfaction, mediated by avoidance, cognitive flexibility and self-compassion. The results suggest that interventions that focus on meeting basic psychological needs may yield beneficial outcomes for individuals' self-compassion and overall well-being by improving cognitive flexibility and coping mechanisms.