Kürt mirliklerinde edebi patronaj (1514-1846)
Literary patronage in the Kurdish emirates (1514-1846)
Yazar: YAKUP AYKAÇ
Danışman: DOÇ. DR. HAYREDDİN KIZIL
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kürt Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı / Kürt Dili ve Kültürü Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Klasik edebiyat = Classical literature

Özet:
Ortaçağ devlet anlayışının en belirgin özelliği, patrimonyal yönetim anlayışına sahip olmasıdır. Söz konusu devlet düzeninde her şeyin merkezinde hükümdar vardır. İktidar ve gücü temsil eden hükümdarın sahip olduğu bu önemli konum, her alanda etkisini göstermiştir. Nitekim bu alanların en önemlilerinden biri de ilmi ve edebi sahadır. Bu çalışmada ortaçağ Şark-İslam dünyasında hükümdar ve şairler arasındaki ilişki, Kürt mirlikleri özelinde işlenmeye çalışılmıştır. 
Çalışmanın amacı iktidar ve otorite sahibi Kürt mirlerinin muktedir oldukları sahada şairlerle olan ilişkilerini edebi patronaj çerçevesinde ele almaktır. Bu doğrultuda, öncelikle iktidar kurumu olan Kürt mirliklerinin genel olarak siyasi tarihlerinin yanı sıra idari yapıları da ele alınmıştır. Kürt mirliklerinde edebi patronaja hazırlık olması amacıyla, mirlikler öncesi Kürt hanedanlıkları ve devleti gibi iktidar kurumlarında hükümdar ve şairler arasındaki edebi ilişki örneklerle işlenmeye çalışılmıştır. Benzer şekilde edebi patronaj ilişkisi 1514-1846 yılları arasında Osmanlı hâkimiyet sahası içinde kalan Kürt mirliklerinde örneklerle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bütün bu çalışmalar; araştırma konusuna ve sistematiğine uygun olarak, tanımlayıcı ve tarihsel karşılaştırma yöntemleri, literatür tarama ve örneklem metodolojisi kullanılarak sonuca gidilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonunda her Kürt mirliğinde patronaj ilişkisi tespit edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Sözcükler 
Kürt mirlikleri, Klasik Kürt Edebiyatı, edebi patronaj, mir, himaye, şair, methiye.

Abstract:
The most distinctive feature of the medieval state understanding is that it has a patrimonial state understanding. In this state order, the ruler is at the center of everything. This important position of the ruler representing power and power has shown its effect in every field. Indeed, one of the most important of these fields is the scientific and literary field. In this study, the relationship between the ruler and the poets in the medieval Orient-Islamic world was tried to be based on the Kurdish emirates.
The aim of the study is to discuss the relations with the poets and the poets within the framework of literary patronage. In this direction, primarily the political structures of the Kurdish emirates, which are the ruling institutions, as well as their administrative structures were also discussed. In order to prepare for the literary patronage in the Kurdish emirates, the literary relationship between the rulers and poets in the ruling institutions such as the dynasties and the state was studied with examples. Similarly, the relationship of literary patronage has been tried to be demonstrated with examples in Kurdish persuasions that remained within the Ottoman domination area between 1514-1846. All these studies were tried to be reached by using descriptive and historical comparison methods, literature review and sampling methodology in accordance with the research subject and systematic. At the end of the study, a patronage relationship was tried to be determined in every Kurdish emirates.
Keywords
Kurdish principality, Classical Kurdish Literature, literary patronage, Kurdish emirates, patronage, poet, panegyric, rhapsodise.