Deneysel akrilamid toksikasyonu oluşturulan sıçanlarda çörek otu'nun hipokampus üzerine koruyucu etkinliği
Protective efficacy of nigella sativa on hippocampus in rats with experimental acrylamide toxicity
Yazar: İLKNUR ÜNDAĞ
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN DÖNMEZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology

Özet:
Akrilamid genotoksik, kanserojenik ve nörotoksik etkileri bulunan kimyasal bir maddedir. Akrilamid reaktif oksijen türlerinin artışına neden olarak oksidan-antioksidan sistemini bozmakta ve oksidatif strese neden olmaktadır. Çörek otu anti-oksidatif, anti-apoptotik, anti-enflamatuar, nöroprotektif, hepatoprotektif, anti-astmatik, gastroprotektif ve anti-kanser dâhil olmak üzere çeşitli farmakolojik aktivitelere sahip doğal bir bitki tohumudur. Bu çalışmada akrilamidin hipokampus üzerinde olası toksik etkilerinin açığa çıkarılması, çörek otu yağının hipokampus üzerine olumlu veya olumsuz etkilerinin gösterilmesi ve akrilamid ile birlikte verilen çörek otu yağının akrilamidin hipokampus üzerinde oluşturabileceği muhtemel olumsuz etkileri engelleyip engellemediğinin ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Bu amaçla toplamda 32 adet Wistar Albino cinsi erkek sıçan kullanıldı. Sıçanlar kontrol, akrilamid, çörek otu yağı ve akrilamid+çörek otu yağı olmak üzere dört gruba ayrıldı. 15 gün boyunca her bir gruptaki sıçanlara gavaj yöntemi ile uygulamalar yapıldı. Sıçanların, deney başlangıcında 5. günde 10. günde ve deneyin son gününde ağırlık ölçümleri yapıldı. Deney sonunda servikal dislokasyon ile sakrifiye edilen sıçanların beyinleri çıkarılıp ağırlıkları ölçüldü. Beyinler %10'luk formol solüsyonunda fikse edildi. Alınan doku örnekleri rutin doku takip işlemi sonrasında parafinde bloklandı. Elde edilen bloklardan 5-6 μm kalınlığında kesitler alındı. Parafin kesitlere Kluver Barrera, Cresyl violet, May-Grünwald Giemsa ve AgNOR boyamaları ile boyandı. Boyama işlemleri sonrasında hipokampusun CA1, CA2, CA3 ve dentat girus alanlarında hücre sayımları gerçekleştirildi ve AgNOR parametreleri değerlendirildi.
Akrilamid uygulanan grupta sıçanlarda halsizlik, yürüme anormalliklerinin yanı sıra canlı ağırlığında ve beyin ağırlığında azalma görüldü. Çörek otu yağının yürüme anormalliklerini düzelttiği fakat canlı ağırlığı ve beyin ağırlığındaki düşüşler üzerinde etkili olmadığı gözlendi. Akrilamidin hipokampusta nöron sayılarında azalmaya neden olduğu belirlendi. Çörek otu yağının ise bu durumu iyileştirdiği görüldü. Nisbi AgNOR alanının akrilamid grubunda CA1 ve dentat girus bölgelerinde istatistiksel olarak azaldığı akrilamid ile birlikte verilen çörek otu yağı grubunda ise akrilamid grubuna kıyasla arttığı belirlenmiştir.

Abstract:
Acrylamide is a chemical substance with genotoxic, carcinogenic and neurotoxic effects. Acrylamide causes an increase in reactive oxygen species, disrupts the oxidant-antioxidant system and causes oxidative stress. Nigella sativa is a natural plant seed with various pharmacological activities, including anti-oxidative, anti-apoptotic, anti-inflammatory, neuroprotective, hepatoprotective, anti-asthmatic, gastroprotective and anti-cancer. In this study, it is aimed to reveal the possible toxic effects of acrylamide on the hippocampus, to show the positive or negative effects of nigella sativa oil on the hippocampus, and to reveal whether nigella sativa oil given together with acrylamide prevents the possible negative effects of acrylamide on the hippocampus.
For this purpose, a total of 32 Wistar Albino rats were used. The rats were divided into four groups as control, acrylamide, nigella sativa oil and acrylamide + nigella sativa oil. For 15 days, rats in each group were treated by gavage method. The weights of the rats were measured on the 5th day at the beginning of the experiment, on the 10th day and on the last day of the experiment. At the end of the experiment, the rats were sacrificed by cervical dislocation, their brains were removed and their weights were measured. The brains were fixed in %10 formaldehyde. After the routine histological process, tissue samples were embedded in paraffin. section of 6 μm thickness were taken from all paraffin blocks. Paraffin sections were stained with Kluver Barrera, Cresyl violet, May-Grünwald Giemsa, and AgNOR. After staining, cell counts were performed in the CA1, CA2, CA3 and dentate gyrus areas of the hippocampus and AgNOR parameters were evaluated.
In the acrylamide-administered group, rats showed a decrease in body weight and brain weight, as well as fatigue and gait abnormalities. It was observed that nigella sativa oil regulated gait abnormalities but did not affect body weight and brain weight. It was determined that acrylamide caused a decrease in the number of neurons in the hippocampus. Nigella sativa oil was found to improve this condition. It was determined that the relative AgNOR area decreased statistically in the CA1 and dentate gyrus regions in the acrylamide group, and increased in the nigella sativa oil group given with acrylamide compared to the acrylamide group.