Kirlilik sığınağı hipotezi ve Türkiye
Pollution haven hypothesis and Turkey
Yazar: DİLEK ŞANVER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET DEMİRAL
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Endüstrileşme = Industrialization ; Kirlilik = Pollution ; Kirlilik sığınakları hipotezi = Pollution haven hypothesis ; Türkiye = Turkey ; Çevre düzenlemesi = Landscape design ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Çevre kirliliğinin sanayi devrimleriyle birlikte hızla arttığı gözlenmektedir. Çevre kirliliği önemli sorunlara neden olduğu için küresel düzeyde önlemler almayı gerektirmektedir. Diğer yandan gelişmiş ülkelerdeki çevre bilincinin, sürdürülebilirlik farkındalığının ve böylece çevreci düzenlemelerin gelişmekte olan ülkelerden daha fazla olduğu görülmektedir. 
Son yıllarda çevresel düzenlemelerin katı olduğu gelişmiş ülkeler, çevre vergisi gibi maliyetlerden kaçınmak için yabancı yatırımlar aracılığıyla kirli endüstrilerini çevresel düzenlemelerin olmadığı ya da nispeten daha az olduğu gelişmekte olan ülkelere doğru aktarmaya başlamışlardır. Gelişmekte olan ülkeleri kirlilik sığınağı haline getiren bu küresel sanayileşme gelişmesinin varlığını savunan yaklaşım literatürde "Kirlilik Sığınağı Hipotezi" olarak adlandırılmaktadır. 
Türkiye bir taraftan sanayileşme hedefleri doğrultusunda sanayi malları üretiminde ve ticaretinde rekabet gücünü artırmanın yollarını ararken diğer taraftan sanayi üretiminin çoğunluğunun kirli endüstrilere bağlı olmasından dolayı çevreci baskılarla karşılaşmaktadır. 
Bu tez çalışması sanayileşmeyle beraber özellikle gelişmekte olan ülkelerde artan çevre kirliliğini, doğrudan yabancı yatırımların etkileri ve dördüncü endüstri devriminin (endüstri 4.0) gelişimi kapsamında ele almaktadır. Çalışmada Kirlilik Sığınağı Hipotezi Türkiye'nin sanayileşme süreci kapsamında değerlendirilmektedir. Çalışma sonucunda Türkiye'nin çevre düzenlemeleri kapsamında Avrupa Birliği ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkelerinin oldukça gerisinde olduğuna, kirli endüstrileri çektiğine ve bu nedenle Türkiye'nin sanayileşme yapılarının Kirlilik Sığınağı Hipotezini destekleyici özellikler taşıdığına ulaşılmıştır.

Abstract:
It is observed that environmental pollution has rapidly increased since the industrial revolutions. Because the environmental pollution causes serious problems, it requires and calls for global measures. Meanwhile, it is seen that environmental consciousness, sustainability awareness and therefore environmental regulations are acknowledged more important in developed countries than those in developing countries. 
Recently, developed countries where the environmental regulations are more stringent tend to carry their dirty industries to the developing countries with less or no environmental regulations through foreign investments in order to avoid costs such as environmental taxes.  The approach predicting the existence of this global industrialization pattern which has been making developing countries pollution havens is called as Pollution Haven Hypothesis. 
Turkey, on the one hand, has been seeking for the ways of increasing its competitiveness in industrial production, on the other hand it has to face and encounter with the environmental necessities and pressures. 
This thesis deals with the environmental pollution that seems to be increasing in especially developing countries after their industrialization performances have also accelerated together with the impacts of foreign direct investment movements and fourth industrial revolution (industry 4.0) developments. In the study, the Pollution Haven Hypothesis is assessed within the context of Turkey's industrialization process. Main findings reveal that Turkey seems to be far behind of the countries of European Union and Organization for Economic Co-operation and Development (OECD) in terms of environmental regulations, attracting the dirty industries, and therefore Turkey's industrialization pattern has some characteristics that are consistent with the Pollution Haven Hypothesis.