Taraklı ve Kaynarca bez dokumaları
Taraklı and Kaynarca woven cloth
Yazar: GÜLŞEN ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİKRİ SALMAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokumacılık = Weaving ; Dokumalar = Weavings ; El sanatları = Handicrafts ; Motifler = Motifs ; Sakarya-Kaynarca = Sakarya-Kaynarca ; Sakarya-Taraklı = Sakarya-Taraklı ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Taraklı ve Kaynarca Sakarya İline bağlı tarihi, kültürü doğası ve bozulmamış demografik yapısıyla önemlilik arz eden ilçelerimizdir. İlçelerde el sanatları oldukça yaygındır. Bu yörede, dokumacılık, sıcak demircilik, mutaflık, dokumacılık ve ağaç oymacılığı yıllardan beri süregelen el sanatlarındandır. Dokumacılık çok eski tarihlere dayanmaktadır. Evlerde kurulu ağaç dokuma tezgâhlarında, kullanıma yönelik çok çeşitli dokumalar yapılır. Anadolu'nun birçok yöresinde olduğu gibi Taraklı ve Kaynarca İlçesi'nde de halkın kendi ihtiyaçlarını kendi güçleri doğrultusunda karşılama isteği sonucu dokumacılık ortaya çıkmıştır. Eskiden her evde dokuma tezgâhları bulunmaktaydı. Halk kendi ihtiyaçları doğrultusunda dokuma yaptığı için, dokuma sanayinin gelişmesi, hazır ürünlerin daha kolay elde edilir olması, dokumacılık geleneğine olan ilgiyi azaltmıştır. Yine de Taraklı ve Kaynarca İlçesinde kadınların bizzat kendilerinin dokuduğu dokumalara rastlamak mümkündür. Bu dokumalar belli enlerde dokunur. Dikilecek eşyaya göre yan yana getirilerek istenilen genişlik elde edilir. Geleneklerine bağlı yaşayan halk, bugün günlük ihtiyaçlarını hazır olarak temin etse de geleneklere göre evlenecek çağda gençleri olan aileler, evlenecek çiftlerin ihtiyacını karşılamak ve hediye olarak aile yakınlarına dağıtmak için bol miktarda kumaş dokumaktadırlar. Taraklı İlçesi'nde ve özellikle köylerinde yaşlı kadınlar bu bezlerden dikilmiş giyimliklerden giymektedirler. Geleneğin şehre göre daha çok yaşandığı köylerde çocukların giyimliklerinde de bu bezlerden görmek mümkündür. Hazır giyim, bez dokumacılığını duraklatmıştır. Fakat bir gelenek olan bu el sanatı ölmemiştir. Halkın giyim ihtiyacını karşılamak için icra ettiği dokumacılık sanatı artık giyim ihtiyacını karşılamaktan çok Taraklı'ya ve Kaynarca'ya özgü Bez Dokumacılığının tanıtılması ve pazar oluşturma amacıyla yapılmaktadır.İnsanların çağlar boyunca yaşadıkları, çalıştıkları, ibadet ettikleri mekânlarda giyinmek ve oturdukları yerleri güzelleştirmek amaçlı çeşitli dokuma teknikleri ile dokumalar meydana getirmişlerdir. Bunlardan biriside bez dokumacılığıdır. Alan araştırmamda çeşitli bez dokumalarının günümüze kadar gelmesi yörede geçmişten günümüze kurulan bir köprü bağının olduğu göstermektedir. Bulunan bez dokumaları bu araştırmanın materyallerini oluşturmaktadır. Taraklı ve Kaynarca yöresi bez dokumacılığını ise desen ve motif özellikleri, kullanılan araç gereç ve avadanlıklar, teknik ve renk özellikleri, kullanılan boya özellikleri ve yörede dokunan bez çeşitlerini incelemektir.Anahtar Kelimeler: Taraklı, Bez Dokumaları, Motif, Kaynarca

Abstract:
Taraklı and Kaynarca county in Sakarya City has its nature, culture and untouched demohraphic situtation. Nice arts is so common in this county. In this region, Texturing, hot iron-making, wood engraving are hand crafts which has been living for many years. Texturing has a deep history. Established worktops in houses, many textures has been made to use. As in many regions of Anatollia, in Taraklı and Kaynarca, people need to meet their neccessity, they start do make textures. Some years ago, there were worktops in each houses. Because of people make textures to earns some money to buy necessity thing for their lives, developing of texturing industry made interest lower on the traditional texturing. But in Taraklı, it is possible to find a texture which women made theirselves . These textures are made with worktops with weist. With putting the parts together to make it wide, required thing can be made. Altough people who is still living their traditions are buying their requirements ready, when there is going to be a wedding ceremony, the families of both sides made many textures to support the couple and live their traditions. In Taraklı and Kaynarca, especiallly in its urban areas, many old women are wearing clothes whic made from these textures. In the village which traditions are being lived more then cities, it is possible to see these example textures on children?s clothes. Ready clothes stopped the texture-making. But as a tradition this handcraft is stil living. The texture making which was using to make some clothes is now, rather using to advertise cloth making special to Taraklı and Kaynarca make a baazar.People made textures to wear in enrironments to live, in places which is for praying, places for working and makin the places there were living nice by using many different techniques for eras. One of these techniques is Cloth Making. In my area-working, it can be clearly seen that, many cloth textures are stil living thanks to a brigde between past and now. Materials of this thesis are cloth textures that I found.Key Words: Taraklı, Cloth Texture, Design, Kaynarca