Biyoloji öğretmenlerinin uyguladıkları alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerinin değerlendirilmesi ve öğretmen-öğrenci görüşleri
Evaluation of the alternative assessment and evaluation techniques used by biology teachers and teachers'-students' views
Yazar: ÖZLEM AKSU
Danışman: PROF. DR. KEMAL SOLAK ; DOÇ. DR. LÜTFULLAH TÜRKMEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji = Biology ; Biyoloji dersi = Biology lesson ; Kruskal-Wallis Testi = Kruskal-Wallis Test ; Mann-Whitney Testi = Mann-Whitney Test ; Sınıf içi çalışmalar = In-class works ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; biyoloji öğretmenlerinin uyguladıkları alternatif ölçme ve değerlendirme tekniklerini değerlendirmek, öğretmenlerin ve öğrencilerin görüşlerini belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu; 2011- 2012 eğitim- öğretim yılında Ankara ilinde bulunan farklı türlerdeki 20 ortaöğretim kurumlarında görev yapmakta olan 57 biyoloji öğretmeni, biyoloji dersini alan 1018 öğrenci ve seçilen okullardaki biyoloji derslerinde kullanılan alternatif ölçme değerlendirme tekniklerini içeren uygulama örnekleri (yazılı sınavlar, ders içi etkinlik föyleri, performans görevi vb.) oluşturmaktadır. Ayrıca 57 biyoloji öğretmeninden ulaşılabilir örneklem tekniğiyle belirlenen 15 öğretmen de yarı yapılandırılmış görüşme formlarının uygulanması için seçilmiştir. 
Bu çalışma mixed modele göre yapılmış, nicel ve nitel yöntemler bir arada kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bölümünde öğretmen soru formu ve öğrenci soru formu, nitel bölümünde ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ve biyoloji öğretmenlerinin derslerinde kullandıkları alternatif ölçme değerlendirme tekniklerini içeren dokümanları değerlendirme ölçekleri kullanılmıştır. Nicel veriler, bilgisayar destekli bir istatistik programında çözümlenmiş ve analizler sırasında Kruskal Wallis H testi, Mann Whitney U testi ile Benferroni düzeltme tekniği kullanılmıştır. Ayrıca soru formları verilerinin analizinde frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( ), standart sapma (Ss) kullanılmıştır. Nitel verilerden görüşme formlarının analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmış, araştırma grubundan seçilen 15 öğretmene görüşmede sorulan sorulardan elde edilen yanıtlardan yoğun olarak belirtilen görüşlerin f ve % değerleri hesaplanmış, katılımcıların yanıtlarından bazı örneklere de yer verilmiştir. Nitel verilerin bir diğeri olan biyoloji öğretmenlerinin derslerinde kullandıkları alternatif ölçme değerlendirme tekniklerini içeren dokümanların analizinde kullanılan değerlendirme ölçeklerinin her birinin güvenilirliğinin hesaplanmasında Cohen?in Kappa katsayısı hesaplanmış ve bu ölçeklere göre dokümanlar değerlendirilmiştir.
Araştırmanın sonunda öğretmenlerin alternatif ölçme değerlendirme teknikleri hakkındaki görüşlerinin mesleki kıdeme göre farklılık göstermediği ama görev yaptıkları okul türüne göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmenler ve öğrenciler derslerde daha çok geleneksel ölçme değerlendirme tekniklerinin kullanıldığını alternatif ölçme değerlendirme tekniklerinden ise daha çok performans görevi, projeler ve yapılandırılmış gridin kullanıldığını belirtmişken portfolyo, dereceli puanlama anahtarının en az kullanıldığını belirtmişlerdir. Öğretmenlerin ölçme araçlarını hazırlama- uygulama ve değerlendirme aşamalarının üçünde de kendilerini en yeterli gördükleri ölçme aracının performans görevi, projeler olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenler alternatif ölçme değerlendirme tekniklerini uygularken karşılaştıkları en önemli sorunların zaman yetersizliği, üniversite giriş sınavındaki soru tarzıyla bu tekniklerin örtüşmemesi olduğunu belirtmişlerdir. 
Öğretmenlerin derslerinde uyguladıkları alternatif ölçme değerlendirme tekniklerini içeren dokümanlar incelendiğinde; yazılı sınavlarda daha çok yapılandırılmış gride yer verdikleri, sözlü sınavlar için performans görevi ve projelere yer verdikleri tespit edilmişken dokümanlardaki bu tekniklerin öğretim programında önerilen bazı özelliklere sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle performans görevi ve projelerde bunların değerlendirilmesinde kullanılacak dereceli puanlama anahtarlarının bulunmaması, yapılandırılmış grid, kavram haritası, tanılayıcı dallanmış ağacın çoğunda da puanlamaya ilişkin bilgilere yer verilmemesi de dikkat çekici sonuçlardandır. Diğer sonuçlarda dikkate alındığında, öğretmenlerin alternatif ölçme araçlarını hazırlama- uygulama ve özellikle değerlendirme konularında hizmet içi eğitime ve onlara rehber olabilecek iyi hazırlanmış bir öğretmen kılavuz kitabına ihtiyaçları olduğu anlaşılmaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda alınabilecek önlemlere ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of these study is to evaluate the alternative assessment and evaluation techniques used by biology teachers and to determine the views of teachers and students. The working group of this study consists of 57 biology teachers from 20 different high schools in Ankara, 1018 students studying biology during 2011- 2012 Educational year and examples of alternative assessment and evaluation techniques (such as written exams, leaflets of the classroom activities, performance projects, etc.) that were used at these schools during the biology lessons. Moreover, 15 of these biology teachers 15 of them were selected by using availability sampling in order to implement semi- structured interview forms.
This study was carried on according to mixed model, both quantitative and qualitative methods were used. While the quantitative part of the study was formed teacher and students questionares, the qualitative part covering of semi- structured interview forms and rating scales used for documents including the alternative  assessment and evaluation techniques implemented by biology teachers. Quantitative data was analyzed by a computurized statical software and during the analysis Kruskal Wallis H test, Mann Whitney U test and Benferroni Correction Method were used. In the questionare, data analysis frequency (f), percentage (%), arithmetic mean ( ) and standard deviation (Sd) were used. During the analyzing of interview forms, content anlysis method was used; f and % values of the common answers gained from the questions asked to 15 teachers selected from searching group were calculated and also some examples of the participants? answers were used. In the calculation of reliability of the rating scales used during the analyzing of the documents that included alternative  assessment and evaluation techniques implemented by biology teachers Cohen?s Kapa Coefficient was calculated and the documents were evaluated according to these scales.
At the end of the study it was confirmed that teachers? views about alternative  assessment and evaluation techniques didn?t differ according to the years they have worked, but according to the type of school they worked. Teachers and students indicated that during the lessons, mostly traditional assessment and evaluation techniques were used. They also expressed that some alternative assessment and evaluation techniques; such as performance homework, projects and structured grid were used during the lessons, but portfolio and rubric were rarely used. It was determined that projects and performance projects were the assessment and evaluation instruments in which teachers felt themselves proficient during the processes of preparation, implementation and evaluation. Teachers stated that the most important problems they confronted while they were applying alternative assessment and evaluation techniques were lack of time and the alternative assessment techniques were not corresponding with the university enterance exam.
When the documents which included the information about the alternative assessment and evaluation techniques used by teachers were studied, it was seen that in the written exams, mostly structured grid was used and in the oral exams projects and performance homework were preferred. However, these techniques found in the documents didn?t have nesessary requirements proposed in the cirriculum. Some of the significant results found that there were no rubrics to measure the performance studies and projects as well as there were no information about how to measure the structured grids, consept maps and diagnostic trees. When the other results were considered; it could be said that the teachers need inservice trainings about preparing, implementing and evaluating the alternative assessment techniques and also a well-prepared teacher?s guide book. In the light of the results of the research, some suggestions were made for researchers and actions to be taken were mentioned.