Covid-19 öncesi, kapanma dönemi ve sonrası engelli bireylerin aile bakım yükünün incelenmesi
Examination of family care burden of disabled individuals before, lock-down peri̇od and after Covid-19
Yazar: ÇAĞLA SUNKER
Danışman: DOÇ. DR. JÜLİDE GÜLİZAR YILDIRIM DUMAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19

Özet:
Amaç: Engelli bireylere bakım verenlerin bakım yükünün COVID-19 öncesi üç aylık dönem, kapanma dönemi ve COVID-19 sonrası üç aylık dönemde incelenmesidir.
Yöntem: Karşılaştırmalı tanımlayıcı araştırmanın evrenini Yalova Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı "Alime Paşa Özel Eğitim Uygulama Kampüsü"nde ki engelli okullarında öğrenim gören öğrencilerin ebeveynleri oluşturmuştur. Veriler Tanımlayıcı Soru Formu (18 soru) ve Aile Bakıcı Yükü Ölçeği (28 soru) ile toplanmıştır. Verilerin analizinde normallik, bağımlı örneklerde t testi ve regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.  
Bulgular: Engellilere bakım verenlerin Aile Bakıcı Yükü Ölçeği toplam puan ortalamaları; COVID-19 öncesi dönemde ortalama 36.42±15.06 puan, kapanma döneminde 38.83±17.09 puan, COVID-19 sonrası ise 37.64±16.54 puan olarak saptanmış ve tüm dönemler arası aile bakım yükü puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir (p≤0.001). Regresyon analizine göre; bakım verenlerin ölçek toplam puanlarının tüm dönemlerde engelli ve bakıcı bireylerin sosyo-ekonomik özelliklerine ve duygu-durumlarına göre doğrusal olarak arttığı gözlenmiştir (p<0.001). COVID-19 öncesi dönemde bakıcı yaşı, sosyal güvence durumu ve engellinin sevecenlik düzeyi; kapanma döneminde bakıcının hissettiği sağlık durum düzeyi, bakıcının bunalmışlık düzeyi ve engellinin sevecenlik düzeyi; COVID-19 sonrası dönemde sosyal güvence durumu, bakıcının bunalmışlık düzeyi ve engellinin sevecenlik düzeyi etkili değişken olarak saptanmıştır. 
Sonuç: Bakım yükü COVID-19 kapanma döneminde artmış ve COVID-19 sonrasında bir miktar azalmıştır. Engelli bireylerde aile bakım yükü COVID-19 sürecinden olumsuz olarak etkilenmiştir. Bakım vericilerin yükünü azaltmaya yönelik eğitim, danışmanlık ve sosyal destek programlarının artırılması önerilmektedir.

Abstract:
Objective: To examine the care burden of caregivers of individuals with disabilities in the three-month period before COVID-19, the lock-down period and the three-month period after COVID-19.
Method: The population of the comparative descriptive study consisted of the parents of the students studying in the disabled schools in the "Alime Paşa Special Education Application Campus" affiliated to the Yalova Directorate of National Education. Data were collected with the Descriptive Questionnaire (18 questions) and Family Carer Burden Scale (28 questions). Normality, dependent samples t test and regression analysis were used to analyse the data.  
Results: The total mean scores of the Scale of caregivers of persons with disabilities were 36.42±15.06 points in the pre-COVID-19 period, 38.83±17.09 points in the lock-down period, and 37.64±16.54 points in the post-COVID-19 period, and a statistically significant difference was observed in the mean family care burden scores between all periods (p≤0.001). According to the regression analysis, it was observed that the total scale scores of the caregivers increased linearly according to the socio-economic characteristics and emotional-status of the disabled and caring individuals in all periods (p<0.001). In the pre-COVID-19 period, the age of the caregiver, social security status and the level of compassion of the disabled person; in the lockdown period, the level of health status felt by the caregiver, the level of overwhelm of the caregiver and the level of compassion of the disabled person; in the post-COVID-19 period, social security status, the level of overwhelm of the caregiver and the level of compassion of the disabled person were found to be effective variables.
Conclusion: Care burden increased during the COVID-19 lock-down period and decreased slightly after COVID-19. Family care burden in individuals with disabilities was negatively affected by the COVID-19 process. It is recommended to increase education, counselling and social support programmes to reduce the burden of caregivers.