Tarihi yığma minare yapısının güçlendirilmesinin bir örneği
A case study: reinforcing of the historical masonry minaret structure
Yazar: EMRE EREN
Danışman: DOÇ. DR. EMRE ERCAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, Batı Anadolu coğrafyası Müslümanlık tarihinin bilinen
en eski eserlerinden biri olan, İzmir ili Selçuk ilçesinde bulunan İsa Bey Camii
Batı Minaresinin deprem davranışının incelenmesi ve güçlendirme önerilerinin
sunulması üzerine çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Minarenin deprem davranışını
inceleyebilmek adına önceki dönemlerde gerçekleştirilen çalışmalar kapsamlı
olarak incelenmiş, eksik kalan saha çalışmaları tamamlanmıştır. Hazırlanan sonlu
eleman modeli üzerinde, zaman tanım alanında analizler gerçekleştirilmiş
güçlendirme önerileri sunulmuş ve önerilen sistem doğrultusunda hesaplamalar
gerçekleştirilmiş, detayları sunulmuştur.
Birinci bölümde yığma yapıların tarihi önemine değinilmiş ve İsa Bey
Camii hakkında kısa bilgilendirme yapılmıştır. İkinci bölümde yığma yapılar,
yığma minareler ve tarihi yığma yapılar ile ilgili literatür araştırmaları
sunulmuştur. Üçüncü bölümde ise yığma yapılar, tarihi yığma yapılar, yığma
yapıların davranışları, yığma minareler, yığma yapıların hasar mekanizmaları ve
güçlendirme yöntemleri hakkında bilgilere yer verilmiştir.
Dördüncü bölümde tarihi yığma yapıların hesap, tasarım ve değerlendirme
esasları ile ilgili bilgiler sunulmuş olup, yönetmelikler ve kılavuzlar bu bölümde
detaylı olarak sunulmuştur.
Beşinci bölümde İsa Bey Camii ve İsa Bey Camii Batı Minaresi hakkında
detaylı bilgilere yer verilmiştir. İsa Bey Camii Batı Minaresi taşıyıcı sistem
bilgileri, yerinde tespit çalışmaları ve önceki dönemde gerçekleştirilmiş, tez
çalışmasına ışık tutan, belge niteliği taşıyan çalışmalar hakkında bilgilerin
derlemesi yapılmıştır.
Altıncı bölümde ise İsa Bey Camii Batı Minaresinin deprem davranışı
incelenmiş ve güçlendirme önerileri sunulmuştur. Önerilen güçlendirme
yöntemlerine ait uygulama önerileri detaylı olarak belirtilmiştir.
Son bölümde ise gerçekleştirilmiş olan çalışmalara doğrultusunda elde
edilen sonuçlar kapsamlı olarak sunulmuştur. Ayrıca tarihi yapıların
korunmasının, gelecek nesillere güvenle aktarılmasının önemi vurgulanmıştır.
Anahtar sözcükler: Yığma Yapı, Tarihi Yapılar, Yığma Minareler,
Deprem Davranışı, Güçlendirme

Abstract:
In this thesis study, the examination of the seismic behavior of the Western
Minaret of Isa Bey Mosque, located in the Selçuk district of İzmir Province,
which is one of the oldest known examples of Islamic architecture in Western
Anatolia, and on providing reinforcement recommendations. To analyze the
minaret's seismic behavior, previous studies were thoroughly reviewed, and any
missing fieldwork was completed. Analyses were conducted on a finite element
model in the time domain, and strengthening recommendations were proposed.
Calculations were performed according to the suggested system, and the details
are presented.
The first chapter discusses the historical significance of masonry structures
and provides a brief overview of the Isa Bey Mosque. The second chapter presents
a literature review on masonry structures, masonry minarets, and historical
masonry structures. The third chapter covers information on masonry structures,
historical masonry structures, the behavior of masonry structures, masonry
minarets, damage mechanisms in masonry structures, and strengthening methods.
The fourth chapter provides information on the principles of analysis,
design, and evaluation of historical masonry structures, including detailed
regulations and guidelines. The fifth chapter contains detailed information about
the Isa Bey Mosque and its Western Minaret. It includes structural system details
of the Western Minaret, on-site survey findings, and previous works that have
contributed to this thesis.
The sixth chapter presents the seismic behavior of the Isa Bey Mosque's
Western Minaret has been examined, and reinforcement recommendations have
been provided. Detailed application suggestions for the proposed reinforcement
methods are specified.
The final chapter presents the results obtained from the conducted studies
comprehensively. It also emphasizes the importance of preserving historical
structures for secure transmission to future generations.
Keywords: Masonry Structures, Historical Structures, Masonry Minarets,
Seismic Behavior, Strengthening