Neo-liberalizmin Türkiye'de belediye hizmetlerinin görülmesi üzerindeki etkisi
The effevts of on municipality services of neo-liberalizm in Turkey
Yazar: YÜKSEL KOÇAK
Danışman: PROF. DR. ERSAN ŞEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Belediye hizmetleri = Municipal services ; Belediyeler = Municipalities ; Liberalizm = Liberalism ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Özelleştirme; kamuya ait mal ve hizmetlerin kısmen veya tamamen özel kesime devredilmesi olarak tanımlanabilir. Yapılan bu genel tanıma binaen, ülkelerin hukuki yapıları ve yönetim biçimlerindeki farklılıklar, özelleştirmenin farklı bilim dallarıyla ilişkilendirilmesi, özelleştirmeye yönelik ideolojik yaklaşımlar gibi nedenlerle kavramın genel ve ortak tanımının yapılması güçleşmektedir.Dünyada özelleştirme akımı, özellikle İngiltere ve ABD'de liberal paradigmayı benimseyen düşüncelere sahip yöneticilerin iktidara gelmeleriyle yayıldığı söylenebilir.IMF ve Dünya Bankası gibi kuruluşlar, az gelişmiş ülkelerdeki ekonomik krizlerin nedeni olarak kamu harcamalarını görmektedirler. Bu bağlamda, bu ülkelerdeki kamu harcamalarını azaltmak maksadıyla birtakım önlemler almakta ve önerilerde bulunmaktadırlar. Örneğin, az gelişmiş ülkelerin kredi talepleri halinde, kamu harcamalarının kısılmasını ve mal ve hizmetlerin özel kesime devrini şart koşmaktadırlar. Bu uygulamalar hem merkezi yönetimler ve hem de yerel yönetimler düzeyinde sürdürülmektedir.Özelleştirmeyi sadece tek bir nedene bağlamak mümkün değildir. Özelleştirmenin, siyasi, ekonomik ve idari birden fazla nedeni söz konusudur. Bunların yanında yerel hizmetlerin özelleştirilmesine yönelik birtakım farklı nedenler de sayılabilir. Bunlar arasında; yerel yönetimlerin finansman sıkıntısı, hizmetleri özel kesimden daha pahalıya mal etmeleri, uzman personel istihdam problemleri gibi nedenler yer almaktadır.Dünyada özelleştirmeye yönelik lehte ve aleyhte birtakım argümanlar ileri sürülmektedir. Özelleştirme lehinde ileri sürülen argümanlar kısaca şöyle sıralanabilir: Özelleştirme sonucunda kaynak tasarrufu sağlamak, hizmeti yapmakla yükümlü idarenin mali ve idari yükünün azalması, yatırım ve hizmet sunumunda politik baskılardan kurtulma, kamu zararlarının ortadan kaldırılması ve rekabetin artması.Özelleştirme karşıtlarının ileri sürdüğü argümanlardan bazıları ise şu şekilde sıralanabilir: Özel sektör daha az güvenilir hizmet sunumunda bulunur. Kamu yararı yerine önceliği kârına verir. Özel kesimin hizmet maliyetlerindeki düşüklük çalışanların ücretlerinin kısılmasından kaynaklanmaktadır. Özel kesim kamuya oranla daha az eleman çalıştıracağından işsizlik artar, özellikle tekel konumundaki hizmetler özele devredilince özel tekel söz konusu olur.Dünya uygulamasında örnek olarak ele alınan ABD, İngiltere, Fransa ve Macaristan'da neo-liberal anlayışın bir sonucu olarak, yerel hizmetlerin özelleştirilmesi uygulamalarının bazı olumsuzluklara rağmen genelde olumlu sonuçlar verdiği ve bu ülkelerde özelleştirme uygulamalarının devam ettiği söylenebilir.Türkiye ile ilgili olarak seçilen örnek belediye uygulamalarında, (İstanbul Gaziosmanpaşa ve Adapazarı Büyükşehir Belediyeleri) gerek 5393 sayılı Belediye Kanunu ve gerekse 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve diğer kanunlarda belediyelerin görevleri arasında yer alan hizmetlerin büyük çoğunlukla özel kesime devredildiği görülmektedir. Bazı aksaklıklarına rağmen, ilgili belediyelerde bu uygulamaların devam ettiği ve hizmet sunumunun özel kesime devri hususunda, belediye çalışanları (yönetici kadro) ve yerel halkta olumsuz bir kanaat oluşturmadığı söylenebilir.

Abstract:
Privatization is that goods and services which are belong to public are turned over to private sector partly or completely. Based on this general description, it is difficult to make general and common description of the concept because of differencies in legal structure and method of management of the countries, associating privatization with different disciplines, ideological approaches directed at privatization.It can be said that privatization trend in the world has become wide spread thanks to the administrators who have ideas of liberal paradigm in United Kingdom and USA.The institutions like IMF and World Bank has seen the public expenses as cause of economical crisis in less developed countries. In this context, they are taking precautions with the aim of reducing the public expenses in these countries. In case of credit requests of less developed countries, they are stipluating the restriction of public expenses and turnin over the goods and services to private sector. These applications are being continued at the level of both central administrations and local administrations.It is not possible to relate the privatization to a cause. Privatization has more causes which are political, economical and managerial. In addition to these, some different causes directed at privatization of local services may be considered. Among them, there are financial difficulties of local administrations, costing services more expensive than private sector, lack of employing expert personnel.Some arguments in favor of and against privatization are being claimed. The arguments claimed in favor of privatization are following: Providing resource savings after privatization, reducing financial and managerial load of the management resposible for giving service, getting rid of political pressures in investment and presentation of service, removing public damages and increasing competition.The arguments claimed against privatization are following : Private sector gives less reliable service. It pays attention firstly to profit in place of public benefit, low cost of services supplied by private sector are resulted from restricting the salaries of emloyees. Unemployment increases because private sector employs less employee than public sector; especially when monopoly services are turned over to private sector, private monopoly becomes in question.It can be said that the privatiozation applications of local services in USA, United Kingdom, France and Hungary as samples in world application are giving positive results in general despite some negativities and privatization applications are going on in these countries.In sample municipality (İstanbul Gaziosmanpasa and Adapazari Municipality) applications selected as related in Turkey, it is seen that the services which are among municipality?s duties in accordance with the Law numbered 5393 of Municipality Law 5216 of Metropolitan Municipality Law and the others are turned over to private sector mostly. Despite some problems, it can be said that these applications are continuing in related municipalities and turning over the service presentation has not constituted a negative conviction in municipality employees and local people.