Düzenli fiziksel egzersiz yapan kadınlarda depresyon belirtilerinin iyileşmesinde davranış etkinleştirmenin aracı rolü
The mediating role of behavioral activation in the improvement of depression symptoms in women who practice regular physical exercise
Yazar: BEDRİYE HÜLYA
Danışman: PROF. DR. EBRU ŞALCIOĞLU
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Davranış = Behavior ; Davranışsal tutum = Behavioural attitude ; Depresyon = Depression ; Egzersiz = Exercise ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kadınlar = Women ; Spor = Sports ; Spor faaliyetleri = Sport activities

Özet:
Dünyada depresyonun global sağlık yüküne katkısı artmaktadır. Egzersiz ve davranış etkinleştirme depresyonun azaltılmasında işe yaradığı bilimsel çalışmalarla bulgulanmış çözümlerdir. Bu çalışmada spor yapma sayısı ile depresyon arasındaki ilişkide davranış etkinleştirmenin aracı rolü incelenmiştir. Araştırma bir kadınlar için spor merkezinin Türkiye'deki şubelerinde spor yapan ve whatsapp gruplarından ulaşılmış spor yapmayan kadınlardan oluşan 351 gönüllü kadın ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan ve öntest – sontest ile değerlendirilen18-65 yaş arasındaki kadınların BDÖ II'ye (Beck Depresyon Ölçeği) göre öntest depresyon puanlarının 10 ve üzeri olması içleme kriteri olarak belirlenmiştir. Sonuçlar davranış etkinleştirmedeki değişimin spor yapan kadınlarda spora yapma sayısı ve depresyondaki değişim arasındaki ilişkiye kısmi aracılık ettiğini göstermiştir. Spor yapma sayısı arttıkça davranış etkinleştirme alt ölçeklerinden ruminasyon/kaçınma ve sosyal yaşamda bozulmadaki değişim arttıkça depresyon puanlarındaki değişim de artmaktadır. Çalışma bulguları spor yapmanın davranış etkinleştirmeyi başlattığına işaret etmekte ve bu yolla depresyonun azalmasının yolunu açmaktadır. Özellikle fiziksel aktivitenin ruminasyon/kaçınma ve sosyal yaşamda bozulmaya olan etkisinin ve bu yolla depresyonu azalttığının bulgulanmış olması, oluşturulacak egzersiz programlarının, katılımcıların daha fazla sosyalleşmesini sağlayacağı şekilde kurgulamasına dikkati çekmektedir. Ayrıca egzersiz programlarının içine yerleştirilecek bir davranış etkinleştirme uygulama el kitabının yetiştirilmiş süpervizörler eşliğinde uygulanması da etkinin yayılmasını sağlayabilir.

Abstract:
The contribution of depression to the global health burden is increasing in the world. Exercise and behavioral activation are two of the solutions that have been proven to work in reducing depression. In this study, the mediating role of behavior activation in the relationship between the number of days exercised and depression was examined. The research was conducted with 351 volunteer women in two groups, ages 18-65. The subjects of the first group were women who exercised in the branches of a sports centers chain for women-only and the subjects of the control group were women who did not exercise and reached by whatsapp groups. The depression cut off score of the Beck Depression Scale was taken as 10 to be included in the study. The results showed that the change in behavior activation partially mediated the relationship between the number of days subjects exercised and the change in depression. As the number of days women exercised increased, the changes in rumination/avoidance and deterioration in social life of the behavior activation increased, and the change in depression scores also increased. The study findings indicate that exercise might initiate behavioral activation and paves the way for the reduction of  depression. In particular, the effect of physical activity on rumination / avoidance and deterioration in social life draws attention to the exercise programs need to be designed in a way that will enable the participants to socialize more. Also, the effect can be increased by adding a behavior activation practice manual in the exercise programs to be applied with the help of trained supervisors.