Türkiye'de farklı bölgelerde uygulanan deprem sonrası geçici konut sistemlerini değerlendirme yaklaşımı
Approach to evaluation of temporary housing systems after earthquake in different regions in Turkey
Yazar: BETÜL KAVAKLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAVAŞ EKİNCİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Afet konutları = Disaster housing ; Deprem = Earthquake ; Geçici konutlar = Temporary houses ; Kriter ağırlıklandırma yöntemi = Criteria weighting methods

Özet:
Deprem ülkemizde en çok can ve mal kaybına neden olan afet türlerinden birisidir. Özellikle deprem kuşağında yer alan bölgeler için beklenen olası depremler sonucu ortaya çıkabilecek barınma ihtiyacı temel bir sorundur. Türkiye'de geçmişte yapılan geçici konut uygulamalarına bakıldığında birçok sorunla karşılaşılmaktadır. Özellikle farklı coğrafi koşullarda farklı geçici konutların düşünülmesi gerekmektedir. 

Geçici konut stratejilerinin önceden planlanması, hangi yapı sisteminin seçileceği, bunların nasıl üretileceği, depolama ve nakliyat süreci gibi birçok kriteri içinde barındırır. Bu çalışmada geçici konutları değerlendirirken kullanılan kriter ağırlıklarının değişimi incelenmiştir. Kriter ağırlıklarını etkileyen bir faktör olarak geçici konutun ihtiyaç duyulacağı bölgenin etkisini anlamak amacıyla farklı bölgelere göre kriter ağırlıklarının nasıl değiştiğine yönelik bir araştırma yapılmıştır. Türkiye'de deprem olması beklenen dört farklı coğrafi bölge seçilmiş ve bu bölgeler için farklı kriter ağırlıklarıyla farklı geçici konut alternatifleri değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

Öncelikle konu hakkında bilgilendirme yapılmış daha sonra  çalışmanın ikinci kısımda afet konutu kavramını açarak, rehabilitasyon aşamasında kullanılacak geçici konutlara dair bilgiler verilmiş, Türkiye'de geçmişte kullanılan örnekler incelenmiştir. Daha sonra dünyadan ve Türkiye'den geçici konut alternatifleri örnek olarak verilmiştir. 

Üçüncü kısımda geçici konutları değerlendirirken kullanılan kriter hakkında literatür özeti yapılmış ve çalışmada kullanılacak kriterler belirlenmiştir.  Daha sonra bu kriterlerin önem ağırlıklarını belirlerken uygulanan adımlar ve değerlendirme yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. 

Dördüncü kısımda dünyadan ve Türkiye'den verilen geçici konut alternatifleri farklı bölgeler için belirlenen kriterlerin önem ağırlıkları dikkate alınarak ağırlıklı değerlendirme metoduna göre değerlendirmeye tabi tutulmuş ve çıkan sonuçlar tablolar ve grafikler şeklinde gösterilmiştir. 

Sonuç olarak Türkiye'de seçilen farklı bölgelere göre geçici konutların uygunluğu, kriter ağırlıklarının bölgelere göre farklılıkları tartışılmıştır. Hangi geçici konut sistemlerinin daha çok öne çıktığı ve  bölge faktörünün geçici konut seçimine etkisi değerlendirilmiştir. Geçici konut stratejilerinin önceden belirlenmesinin önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
Earthquake is one of the disaster types that cause the most loss of life and property in our country. The need for shelter, which may arise as a result of expected earthquakes, is a fundamental problem especially for the regions located in the seismic belt. Considering the temporary housing practices in the past in Turkey, many problems are encountered. Especially in different geographical conditions, different temporary housing needs to be considered.

In the second part of this study, first of all, the concept of disaster housing is explained, information about the temporary housing to be used in the rehabilitation phase is given, and the examples used in the past in Turkey are examined. Then, temporary housing alternatives from the world and Turkey are given as examples.

In the third part, a literature summary was made about the criteria used when evaluating temporary residences and the criteria to be used in the study were determined. Then, information is given about the steps and evaluation method applied while determining the importance weights of these criteria.

In the fourth part, temporary housing alternatives given from the world and Turkey were evaluated according to the weighted evaluation method, taking into account the importance weights of the criteria determined for different regions, and the results were shown in the form of tables and graphs.

As a result, the suitability of temporary residences according to different selected regions in Turkey has been discussed. Which temporary housing systems come to the fore and the effect of the region factor on the selection of temporary housing has been evaluated. The importance of predetermining temporary housing strategies was emphasized.