Lise öğrencilerinin kronotip özelliklerinin konstipasyon durumları, antropometrik ölçümler ve diyet kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesi: Edirne ili örneği
Investigation of the effects of chronotype characteristics on constipation status, anthropometric measurements and diet quality of high school students: The case of Edirne province
Yazar: CANSU ESEN ÖKSÜZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÖZKAYA
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma lise öğrencilerinin sirkadiyen ritim tercihlerini belirlemek, kronotip ile konstipasyon, antropometrik ölçümler ve diyet kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Edirne il merkezinde bulunan dört lisede eğitim gören 14-18 yaş arası 338 lise öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırma verileri anket formu ile kendi kendine cevaplama tekniği kullanılarak toplanmış, antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından alınmıştır. Anket formunda genel bilgiler, beslenme alışkanlıkları, posa bilgi düzeyi, fiziksel aktivite durumu, konstipasyon durumlarına ait sorular ile Konstipasyon Ciddiyet Ölçeği (KCÖ), Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA), besin tüketim sıklığı anketi ve geriye dönük 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile besin tüketim kaydı yer almaktadır. Verilerin istatistiksel analizi "SPSS v27" programında yapılmıştır. Adölesanların yaş ortalaması 16,47±1,05 yıldır, %69,5'i normal kilodadır. KCÖ toplam puanlarının ortalaması 17,45±7,14'dür. Kız öğrencilerin KCÖ alt faktör ve toplam puanları erkek öğrencilere kıyasla daha yüksektir (p<0,001). Adölesanların %54,7'si akşamcıl tiptir, ÇDKA puan ortalamaları 33,32±5,57'dir ve kronotip türleriyle KCÖ puanları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05).  Antropometrik ölçümlerle ÇDKA toplam puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Kız öğrencilerin diyet kalsiyum, karbonhidrat (g) ve enerji alımı ile KCÖ ağrı alt faktörü arasında pozitif yönlü ilişki bulunmuştur (p<0,05). Erkek öğrencilerin diyet kolesterol, biotin, riboflavin, pantotenik asit ve B12 alımları ile KCÖ toplam puanları arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır (p<0,05). Kız öğrencilerde ÇDKA ile diyet çoklu doymamış yağ asidi ve bakır alımları arasında pozitif yönlü ilişki bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca ÇDKA ile enerji değerleri, diğer makro ve mikro besin öğesi alımları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Adölesanlarda kronotip, konstipasyon ve diyet kalitesini değerlendirmeye yönelik daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
This study was conducted to determine the circadian rhythm preferences of high school students and to examine the relationship between chronotype and constipation, anthropometric measurements and diet quality. It was conducted with 338 students aged 14-18 years studying in four high schools located in Edirne center. The data were collected using a questionnaire form and self-answering technique and anthropometric measurements were taken by the researcher. The questionnaire form included questions about general information, dietary habits, dietary fiber knowledge level, physical activity status, constipation status, Constipation Severity Instrument (CSI), Children's Chronotype Questionnaire (CCQ), food consumption frequency questionnaire and food consumption record with retrospective 24-hour reminder method. Statistical analysis of the data was performed in "SPSS v27" program. The average age of the adolescents was 16.47±1.05 years and 69.5% were of normal weight. The average score of the CSQ was 17.45±7.14. Female students had higher total and sub-factor scores compared to male students (p<0.001). 54.7% of the adolescents were of the evening type, the average score of the CCQ was 33.32±5.57, and there was no significant difference between the chronotype types and the CCQ scores (p>0.05). No significant correlation was found between anthropometric measurements and the scores of the CSI (p>0.05). A positive correlation was found between dietary calcium, carbohydrate (g) and energy intake of female students and the pain sub-factor of the CSI (p<0.05). A negative correlation was found between male students' dietary cholesterol, biotin, riboflavin, pantothenic acid and B12 intake and scores of the CSQ (p<0.05). In female students, a positive correlation was found between CCQ and dietary polyunsaturated fatty acid and copper intakes (p<0.05).  No significant correlation was found between CCQ and energy values, other macro and micronutrient intakes (p>0.05). Comprehensive studies are needed to evaluate chronotype, constipation and diet quality in adolescents.