Üst düzey voleybolcularda öz yeterlik psikolojik iyi oluş tükenmişlik ve başarı ilişkisi
The relationship between self-efficacy, psychological well being, athlete burnout and success in elite volleyball players
Yazar: SELİN ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. ÇALIK VELİ KOÇAK
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Başarı = Success ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Voleybol = Volleyball ; Voleybolcular = Volleyball players ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmada, sporcu öz yeterliği, psikolojik iyi oluş ve sporcu tükenmişliğinin üst düzey voleybolcularda başarıyla olan ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 sezonu Türkiye AXA Sigorta Efeler Ligi ve Misli.com Sultanlar Ligi'nde oynayan 327 erkek ve kadın voleybolcu oluşturmuştur. Örneklemini ise 93 kadın ve 97 erkek olmak üzere toplamda 190 voleybolcu oluşturmuştur. Bu araştırmanın verileri, nicel veri toplama yöntemlerinden anket yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Sporcu Öz Yeterlik Ölçeği, Sporcu Tükenmişlik Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin normal dağılım göstermedikleri belirlenmiş ve istatistiksel analizlerinde ise Mann Whitney U, Kruskall Wallis ve Spearman Correlation testleri kullanılmıştır. Analizlerde anlamlılık düzeyi p<0.05, p<0,01 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, sporcu öz yeterliği ve psikolojik iyi oluş ile başarı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yokken, sporcu tükenmişliği ile başarı arasında pozitif yönlü düşük düzeyde bir ilişki vardır. Tükenmişlik yükseldikçe başarı da artmaktadır. Erkek voleybolcuların sporcu tükenmişlik düzeyleri kadınlara oranla daha yüksektir. Yaşça deneyimli voleybolcuların sporcu öz yeterlik düzeyleri ve fiziksel/duygusal tükenme düzeyleri küçüklere göre daha yüksektir. Yaralanma geçiren voleybolcuların sporcu tükenmişlik düzeyleri, yaralanma geçirmeyenlere göre daha yüksektir. Sporculuk deneyimi yüksek olan voleybolcular daha deneyimsiz voleybolculara göre yüksek sporcu öz yeterliği ve sporcu tükenmişliğine sahiptirler. Milli takımlarda yer alan voleybolcuların sporcu öz yeterlik düzeyleri ve sporcu tükenmişlikleri diğer voleybolculara göre yüksektir. Milli voleybolcuların ligi bitirme sıralamaları diğer sporlara göre daha yüksektir. Voleybolcuların mevkileri ile sporcu öz yeterlikleri, psikolojik iyi oluş ve sporcu tükenmişlik düzeyleri arasında bir ilişki yoktur.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the relationship between athlete self-efficacy, psychological well-being, and athlete burnout with success in elite volleyball players. The universe of the research consisted of 319 male and female volleyball players playing in the 2021-2022 season in the Turkish AXA Sigorta Efeler League and Misli.com Sultans League. The sample consisted of a total of 190 volleyball players, 93 women and 97 men. The data of this study were obtained by using the survey method, one of the quantitative data collection methods. Personal information form, Athlete Self-Efficacy Scale Athlete Burnout Scale and Psychological Well-Being Scale were used as data collection tools. It was determined that the data did not show normal distribution and Mann Whitney U, Kruskall Wallis and Spearman Correlation tests were used for statistical analysis. The significance level in the analyzes was accepted as p<0.05, p<0.01. According to the results of the research, while there is no statistically significant relationship between athlete's self-efficacy and psychological well-being and success, there is a moderately positive relationship between athlete burnout and success. The higher the burnout, the higher the success. Athlete burnout levels of male volleyball players are higher than females. Experienced volleyball players have higher self-efficacy and physical/emotional exhaustion levels than younger ones. Athlete self-efficacy and athlete burnout levels of injured volleyball players are higher than those of non-injured volleyball players. Volleyball players with high athletic experience have higher athlete self-efficacy and athlete burnout than less experienced volleyball players. Athlete self-efficacy levels and athlete burnout of volleyball players in national teams are higher than other volleyball players. National volleyball players' league finishing rankings are higher than other sports. There is no relationship between the positions of the volleyball players and the self-efficacy, psychological well-being and burnout levels of the athletes.