Şizofreni tanılı bireye bakım veren aile üyelerinin hasta kaynaklı şiddet deneyimleri: Nitel çalışma
Patient-related violence experiences of family members caring for people with schizophrenia: qualitative research
Yazar: MEHMET CİHAD AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA YASEMİN KUTLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aile = Family ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Şiddet = Violence ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Şizofrenide görülen pozitif belirtilerin şiddet davranışı ile ilişkili olduğu, halüsinasyon ve hezeyanların içerik ve türünün bireyi saldırgan davranışlara yönelttiği bilinmektedir. Şizofreni tanılı bireylerin uyguladıkları şiddet genellikle aile üyelerine karşı olmakta ve bu durum zaten hastalıktan dolayı sosyal yaşamdan büyük ölçüde izole olmuş, hayatı etkilenmiş olan hasta yakınlarının yükünü daha da arttırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, şizofreni tanılı bireye bakım veren aile üyelerinin hasta kaynaklı şiddet deneyimlerini belirlemekti.
Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yöntem kullanılarak gerçekleştirildi. Çalışma verileri bireysel derinlemesine görüşme ile toplandı. Bireysel derinlemesine görüşmede veri toplama işleminin sonlandırılabilmesi için veri doygunluğuna ulaşmak esastır. Katılımcıların görüşlerinin birbirini tekrar etmeye başlaması sonucunda çalışma için veri doygunluğuna ulaşıldığı kanaati hâkim oldu ve veri toplama işlemi 7'si kadın, 8'i erkek olmak üzere 15 katılımcıyla sona erdirildi. Verilerin analizinde, araştırma kapsamındaki tema ve kategorileri oluşturmak amacı ile tümevarımcı niteliksel içerik analizi kullanıldı. Çalışmanın teyit edilebilirliği, aktarılabilirliği, inandırıcılığı ve tutarlılığı sınandı.
Çalışmada, şizofreni tanılı bireylere bakım veren aile üyelerinin hasta kaynaklı şiddet deneyimlerine dair bulgular, şiddetin yaşandığı dönem, maruz kalınan şiddetin türü, maruz kalınan şiddet karşısında yaşanılan duygusal sorunlar, şiddetle baş etme biçimleri ve şiddetin azaltılmasına yönelik görüşleri olarak belirlendi.
Aile üyelerinin en çok atak ve tadaviye uyumsuzluk dönemlerinde bakım verdikleri şizofreni tanılı bireyden şiddet gördükleri; maruz kalınan şiddetin fiziksel, psikolojik ve ekonomik şiddet biçiminde olduğu; bu durum karşısında aile üyelerinin öfke, çaresizlik, tükenmişlik, suçluluk, üzüntü, korku, utanç ve yalnızlık duyguları yaşadığı; şiddetle baş etmek için içsel-bireysel ve dışsal baş etme yolları kullandıkları; şiddetin azaltılması için destek sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiği, sağlık sistemine yönelik talepleri ve farkındalıkları olduğu belirlendi.
Sonuç olarak; aile üyeleri yaşadıkları şiddet karşısında ciddi psikolojik baskı altındadırlar. Aile üyelerinin hasta kaynaklı şiddet karşısında yaşadıkları sorunlara karşı güçlendirilmesine yönelik müdahale programları planlanmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Aile Üyeleri, Nitel Araştırma, Psikiyatri Hemşireliği, Şiddet, Şizofreni.

Abstract:
It is known that positive symptoms seen in schizophrenia are associated with violent behavior, and the content and type of hallucinations and delusions lead the individual to aggressive behavior. The violence inflicted by individuals diagnosed with schizophrenia is generally against family members, and this situation further increases the burden of relatives whose lives are affected and who are already largely isolated from social life due to the disease. The aim of this study was to determine the patient-related violence experiences of family members caring for individuals diagnosed with schizophrenia.
The study was carried out using the phenomenological method, one of the qualitative research methods. Study data were collected through individual in-depth interviews. It is essential to reach data saturation in order to terminate the data collection process in individual in-depth interviews. As the opinions of the participants started to repeat each other, it was concluded that the data saturation was reached for the study and the data collection process was terminated with 15 participants, 7 of whom were women and 8 of whom men. In the analysis of the data, inductive qualitative content analysis was used to create the themes and categories within the scope of the research. The study was tested for verifiability, transferability, credibility and consistency.
In the study, the findings of the patient-related violence experiences of family members caring for individuals diagnosed with schizophrenia were determined as the period in which the violence was experienced, the type of violence experienced, emotional problems experienced in the face of violence, ways of coping with violence, and their views on reducing violence.
It was found that family members mostly experienced violence from individuals diagnosed with schizophrenia  they cared for during periods of attack and treatment noncompliance;  the violence suffered was in the form of physical, psychological and economic violence; family members experienced feelings of anger, helplessness, burnout, guilt, sadness, fear, shame and loneliness in the face of this situation and they used internal-individual and external coping ways to cope with violence; and it was determined that support systems should be strengthened in order to reduce violence, and that family members had demands and awareness of the health system.
As a result; family members are under severe psychological pressure in the face of violence. Intervention programs should be planned to strengthen family members against the problems they experience in the face of patient-related violence.
Keywords: Family Members, Psychiatric Nursing, Qualitative Research, Schizophrenia, Violence.