Akciğer karsinomalarında oksidatif stres biyogöstergelerinin araştırılması
Investigation of oxidative stress biomarkers in lung carcinomas
Yazar: FATMA ŞENER
Danışman: PROF. DR. TÜLAY ÇOBAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Glütatyon = Glutathione ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Serbest radikaller = Free radicals

Özet:
Serbest radikaller vücuttaki biyokimyasal oksidoredüksiyon reaksiyonları sırasında üretilen, eşleşmemiş elektron taşıyan ve bu nedenle hücre elemanlarıyla etkileşme özelliğine sahip maddelerdir. Hücre elemanlarıyla etkileşerek bunların kimyasal yapılarını değiştirmekte ve böylece başta kanser olmak üzere çeşitli patolojik durumlara sebebiyet vermektedirler.Akciğer kanseri, geç fark edilme ve yüksek mortalite özelliklerine sahip yaygın bir hastalıktır. Akciğerler, geniş yüzey alanına sahip olmaları ve havadaki oksijenle doğrudan temas halinde olmaları nedeniyle reaktif oksijen türleri ve diğer çevresel kaynaklı serbest radikallere maruziyette en çok etkilenen organlardandır. Bu nedenle reaktif oksijen türlerinin zararlı etkilerine karşı, akciğerlerde SOD, KAT ve GPx1 gibi antioksidan enzimlerle, glutatyon gibi çeşitli antioksidan moleküller bol miktarda bulunmaktadır.Yaptığımız bu çalışmada, çeşitli evrelerdeki 35 akciğer kanserli hastanın eritrosit GPx1, CuZn SOD ve KAT enzim aktiviteleri ile GSH seviyeleri, 34 sağlıklı bireyden alınan sonuçlarla karşılaştırılarak akciğer kanseri ile oksidatif stres arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.Bu amaçla çeşitli spektrofotometrik yöntemler kullanılmış olup çıkan sonuçlar U/gHb ve ?mol/gHb cinsinden ifade edilmiştir. İstatistiksel analizler ?SPSS 11. Versiyon? adlı bilgisayar programı kullanılarak, Students' t testi ve Mann-Whitney U istatistik yöntemlerine göre hesaplanmıştır.Çalışmadan elde edilen sonuçlarda GPx1 aktivitesinde ve GSH düzeylerinde hasta grubunda kontrol grubuna oranla istatistiksel olarak anlamlı miktarda azalma olduğu gözlenmiş, buna rağmen CuZn SOD ve KAT aktivitelerinde her iki grup arasında bir değişiklik tespit edilememiştir. Hasta grubu hastalığın evresine göre gruplandırıldığında ise, hastalık evresi ilerledikçe, istatistiksel olarak anlamlı olmasa da, GSH düzeylerinin ve GPx1 aktivitelerinin azaldığı görülmüştür.Edinilen bulgular ışığında, antioksidan dengenin bozulmuş olmasının akciğer kanseri gelişimine katkısının olacağını söylemek mümkün olacaktır. Akciğer kanserinde sistemik antioksidan profilin daha net olarak ortaya konulabilmesi için hastalığın farklı evrelerindeki ve sayıca daha büyük hasta grupları kullanılarak ileri çalışmaların yapılması gerekmektedir.Anahtar Sözcükler: Akciğer kanseri, antioksidan enzim aktivitesi, glutatyon, oksidatif stres, serbest radikaller.

Abstract:
The free radicals are substances that carries unpaired electron, and produced by the biochemical oxidoreduction reactions in the body. Because of that, they can interact with some of the cell members and change the chemical constructure of these materials. For that reason, they lead to various pathological events like cancer.Lung cancer is a common disease having the features of late diagnosis, and high mortality. The human lungs have a large surface area, and they contact with oxygen in the air directly. Because of that, they are the most effected organs from the toxic effects of environmental free radicals and reactive oxygen species. In order to protecting against the toxic effects of these substances, the lungs have the antioxidant molecules like GSH and antioxidant enzymes like SOD, GPx and catalase abundantly.In this study, 35 lung cancer patients who are in different grades of cancer were used. CuZn SOD, GPx1 and catalase activities and GSH levels in the erythrocytes of these patients were measured. These results were compared with the results obtained from 34 healthy persons and the association between lung cancer and oxidative stres was investigated.For that reason various spectrophotometric enzyme activity measuring methods were used and the results were expressed as U/gHb and ?mol/gHb. For statistical analyses, ?SPSS, Version 11? programme was used. Students? t test and Mann Whitney U analyse were used for calculating p values.The findings obtained from this study showed that, GPx1 activity and GSH levels in the lung cancer patients? were significantly lower than the activity in healthy persons. There was no difference in the activities of CuZn SOD and catalase enzymes between the two groups. When the patients were divided into two groups as the disease?s grade, GPx1 activity and GSH levels were lower in the advanced grade patients than the early grade patients?. But this results weren?t statistically significant.In according to these findings it would be possible to say that in lungs, the alterations in antioxidative balance may lead the development of cancer. For learning the role of antioxidant profile in lung cancer clearly, more studies, including higher numbers of lung cancer patients with different grades of disease, required.Key words: Antioxidant enzyme activity, free radicals, lung cancer, oxidative stress, glutathione