Ortaokul öğrencilerinin atılganlık düzeyi ile akran baskısı arasındaki ilişki: İstanbul ili Tuzla ilçesi örneği
The relationship among secondary school students' assertiveness level and peer pressure
Yazar: U. ELEM PAMUK
Danışman: PROF. DR. HALİL EKŞİ
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, ortaokulda okuyan öğrencilerin atılganlık düzeyleri ile akran baskısı arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma evreni 2012?2013 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Tuzla İlçesinde bulunan ortaokullarda okuyan öğrencilerdir. Örneklem bu evren içinden araştırmaya katılan tesadüfi oransız küme örnekleme yolu ile seçilen 166?sı (% 54,4) erkek,   139?'u (% 45,6) kız ve toplam 305 öğrencidir.
Araştırma ile ilgili veriler ?Atılganlık Ölçeği (Topukçu, 1982) ve Akran Zorbalığını Belirleme Ölçeği (Gültekin ve Sayıl, 2005) ile toplanmıştır. Üç bölümden oluşan ölçeğin birinci bölümünde kişisel bilgilere, ikinci bölümde, atılganlığı ölçmek için 45 tutum ifadesine, üçüncü bölümde ise akran zorbalığını belirlemek için 28 değerlendirme ifadesine yer verilmiştir.
Ölçeklerden elde edilen veriler kodlanarak bilgisayar ortamında SPSS paket programı yardımıyla çözümlenmiştir. Ölçeğin birinci bölümüyle ilgili verilere ilişkin frekans ve yüzde dağılımı alınmış, öğrencilerin tutumlarının ve algılamalarının belirlenmesine yönelik olarak aritmetik ortalama ve standart sapma, tutumlar arasında farklılığı ortaya koyabilmek için ikili karşılaştırmalarda ?t? testi, Mann Whitney U testi ikiden fazla değişken gruplarının karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik olarak Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Görüşler arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı ? = 0.05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgular şunlardır;
1.Atılganlık düzeylerinin cinsiyetlerine, yaşlarına, sınıflarına, babalarının mesleklerine, annelerinin çalışma durumuna, baba ve annelerinin mezuniyetlerine ve birlikte yaşamalarına, ailenin gelir durumuna ve  birey sayısına göre gruplar arasındaki atılganlık düzeyi farklılığı anlamlı bulunmamıştır. 
2.Öğrencilerin zorbaca davranışları çoğunlukla erkeklerden gördükleri sonucu bulunmuştur. 
3. Korkutma alt boyutunda erkek öğrencilerin daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları görülürken, diğer alt boyutlarda ve toplam ölçekte anlamlı farklılık görülmemiştir. Yaşlarına göre tüm ölçek, kişisel eşyalara saldırı ve alay alt boyutunda 13-14 yaşındaki öğrencilerin diğer yaş gruplarına göre, 5. sınıf ve 8. sınıftakilerin diğer sınıflardaki öğrencilere göre daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları sonucu bulunmuştur. 
4.Kişisel eşyalara saldırı alt boyutunda babaları memur veya mühendis olan öğrencilerin diğer meslek mensuplarının çocuklarına göre ve çalışan annelerin çocuklarının daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları sonucu bulunurken, diğer alt boyut ve tüm ölçekte anlamlı farklılık bulunmamıştır. 
5.Baba ve anneleri yüksekokul ve lise mezunu olanların babaları ilkokul mezunu olan öğrencilere göre daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları sonucu bulunurken,  öğrencilerin anne ve babalarının birlikte yaşamalarına göre gruplar arasında zorbalığına maruz kalma düzeylerinin anlamlı bir farklılık görülmemiştir.
6.Öğrencilerin ailelerinin gelir durumu düşük-orta olanların ailelerin gelir durumu orta ve üstü olanlara göre daha fazla alay zorbalığına maruz kaldıkları, kişisel eşyalara saldırı alt boyutunda aileleri yüksek gelirli olan öğrencilerin aileleri düşük gelirli olan öğrencilere göre daha fazla zorbalığına maruz kaldıkları sonucu bulunmuştur. 
7.Öğrencilerin ailelerindeki birey sayısına göre kişisel eşyalara saldırı alt boyutunda ailelerinde 3 ve daha az kişi olan öğrenciler, ailelerinde 5 kişi olanlara göre daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları sonucu bulunmuştur.
8.Atılganlık ölçeği ile akran zorbalığını belirleme ölçeği arasındaki ilişkileri belirlemek üzere yapılan Pearson korelasyon analizi sonucunda ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. 

Anahtar Sözcükler: Atılganlık, akran baskısı, zorbalık, şiddet

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship among secondary school students? assertivenessl evel and peer presure. 
The scope of this study consists of secondary school students studying in Tuzla in İstanbul province at 2012-2013 instructional year. The sample of the thesis consists of 166 male students (%54,4) and 139 female students(45.6) in total 305 students who were randomly unproportional selected by cluster sampling. 
Data related to the study was collected in ?Assertiveness Scale? and ?Peer Pressure Scale?. In the scale which consists of three parts, the first part includes personal information, second part includes 45 attitude statments to measure assertiveness and the third part has 28 evaluation statments to determine peer presurre.
The data obtained from the scales was encoded and analysed with the help of SPSS software. The frequency and percentage distribution were calculated concerning the data related to thefirst part of the scale, arithmetic mean and standard deviation were used to determine students? attitudes and perceptions, T-testsand Mann Whitney U, were used to compare differences among attitudes, to compare more than two variant groups, one-way analysis of variance was used. Pearson corelation analysis was applied to determine the relationship between the scales. Whetherthere is a significant difference among the opinions was tested at ? = 0.05 signifiance level.
Findings obtained from the study  are the following;
1.The difference of assertiveness levels among the groups has not been found significant according to gender,ages, grades, fathers? professions, mothers? working conditions, parents? graduations and living together, household income and number of family members.
2. It is found as a result that student see bully behaviours mostly from male students.  
3. In the sub-dimension of intimidation, male students have been seen to be exposed to much more bullying than female students,  in the other sub-dimensions and total scale, significant difference has not been found. According to ages in total scale, in the sub-dimension of attack on personal belongings and mockery,13-14 year-old students have been seen to be exposed to much more violence than other age groups. 5th and 8th grade students  have been found to be exposed to much more violence than the other age groups.
4.  In the sub-dimension of attack on personal belongings, students whose fathers are public servant or engineer and students whose mothers are workinghave been  found  to be exposed to more bullying than the  students whose fathers  have other  occupations. In the othersub-dimensions  and total scale, significant difference has not beenfound.
5.Students whose parents are alumnus of high-school have been exposed to much more violence than the students whose parents are alumnis of primary school. According to students? parents living together, any significant difference have not been seen among the groups for the level of being exposed to violence.
6.Students whose families have low or middle  income have been exposed tomuch  more bullying and mockery than the families  with middle  or highincome.In the sub-dimension of attack on personal belongings, students whose have families havehigh  income have been exposed  to much more violence than the students  whose families have low income. 
7. According to the number of family members, in the sub-dimension of attack on personal belongings, students who have 3 or less members have been found to be exposed to more bullying  than the students with 5 family members.  
8.In the result of Pearson corelation analysist o determine the relationships between?Assertiveness Scale? and ?Peer Pressure Scale?, the relations have not been foundstatistically  significant.

KEYWORDS: ASSERTİVENESS, PEER PRESSURE, VİOLENCE, BULLYİNG