Yapay zekâ tarafından meydana getirilen ürünlerin fikir ve sanat eserleri kanunu kapsamında eser niteliği ve söz konusu ürünler üzerinde eser sahipliği
Protection of copyright and ownership of products created by artificial intelligence under the law on intellectual and artistic works
Yazar: TUĞÇE KARABAĞ
Danışman: PROF. DR. KADİR EMRE GÖKYAYLA
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Türkçeye Fransızcadan geçen teknoloji kavramı, Türk Dil Kurumu ("TDK") sözlüğünde birinci anlamı ile "bir sanayi dalı ile ilgili yapım yöntemlerini, kullanılan araç, gereç ve aletleri, bunların kullanım biçimlerini kapsayan uygulama bilgisi; uygulama bilimi"; ikinci anlamı ile ise "insanın maddi çevresini denetlemek ve değiştirmek amacıyla araç gereçlerle bunlara ilişkin bilginin tümü" şeklinde ele alınmıştır . O halde söz konusu tanımlar dikkate alındığında teknolojik ilerlemelerin, özellikle günümüz bilgi toplumunda insanların yaşamlarını kolaylaştırmak için elde edilen bilgilerin yoğun olarak kullanılmasına dayandığı söylenebilir.
Yapay zekâ uygulamaları da teknolojinin gelişmesi sonucu ortaya çıkan ürünlerdir. Ancak bu uygulamaların gelişmesi için ise bilginin ham maddesi veriye ihtiyaç duyulur. Veri miktarı, hacmi ve büyüklüğü arttıkça yapay zekâ uygulamaları daha da gelişir. Öyle ki başlangıçta basit bir alet olarak kullanılan yapay zekâ uygulamaları özellikle internetin gelişmesiyle birlikte veri kaynağının artmasına bağlı olarak geliştirilen makine öğrenmesine bağlı modellerle daha da otonom hale gelmiştir. 
Yapay zekâ uygulamalarının otonomlaşmasıyla birlikte ise yapay zekânın çalışma sisteminde insan faktörünün kontrolü azalmaya başlamıştır. Bu durum ise özellikle yapay zekâ tarafından meydana getirilen ürünlerin orijinal olması halinde Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu  ("FSEK") kapsamında eser korumasından yararlanıp yaralanamayacağı, yararlanacaksa eser sahibinin kim olacağı konularında tartışmalar yaşanmasına neden olmuştur. 
Çalışmamız da bu tartışmadan yola çıkarak özellikle üretken yapay zekâ tarafından meydana getirilen ürünlerin FSEK'te yer alan şartlar çerçevesinde eser niteliği ve eser sahipliğini konu almaktadır. Araştırma dâhilinde öncelikle yapay zekâ kavramı ve hakkındaki çalışmalar ile yapay zekâ sisteminin çalışma sürecine değinilmiş ve veri kavramı ile ilişkisi dahilinde yapay zekâ tarafından verilerin kullanılması sonucu oluşan sorunlar ele alınmıştır. Ancak söz konusu sorunlar, çalışma konusunu aşmamak amacıyla özellikle eser niteliğindeki verilerin kullanımı sonucu meydana gelen ihlaller ile veri tabanı ve kişisel veriler ile sınırlı tutulmuştur. Sonrasında ise, yapay zekâ tarafından meydana getirilen ürünlerin niteliği doktrindeki görüşler, yabancı hukuktaki yargı kararları, yapılan çalışmalar ve FSEK kapsamında yer alan eser şartları çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmamızın devamında ise yine yabancı mahkeme kararları, çalıştaylar ve doktrindeki görüşler eşliğinde bu sefer yapay zekâ tarafından meydana getirilen ürünün eser olarak nitelendirilmesi ihtimalinde eser sahipliği meselesi tartışılmıştır. Bu tartışmaya ise öncelikle yapay zekâ için doktrinde ileri sürülen kişilik modelleri değerlendirilerek yapay zekânın kendisine kişilik tesis edilip edilmemesi sorusuyla başlanmış ve devamında da yapay zekâ ürünleri için eser sahipliği iddiasını ileri sürülebilecek muhtemel kişilerin eser sahipliğine değinilerek ürünlerin korunmasına yönelik ileri sürülen modeller değerlendirilmiştir.  
Araştırma kapsamında hedeflenen amaç, özellikle etkili insan katkısı bulunmamasına rağmen belirli bir hususiyete sahip, yapay zekâ tarafından meydana getirilen ürünlerin FSEK kapsamında eser niteliği ve eser sahipliği konularına çözüm aramaktır.

Abstract:
The concept of technology, which has been adopted into Turkish from French, is defined in the Turkish Language Association ("TDK") dictionary as "practical knowledge covering the construction methods, tools, equipment and instruments used in an industry and the way they are used; application science" in the first sense; and "all the tools and equipment used by human beings to control and change their material environment and the knowledge related to them" in the second sense. Therefore, when these definitions are taken into account, it can be said that technological advances are based on the intensive use of acquired knowledge to facilitate people's lives, especially in today's information society.
Artificial intelligence applications are products emerging with the development of technology. However, data, which is the raw material of information, is needed for the development of these applications. As the amount, volume and size of data increases, artificial intelligence applications develop further. In fact, artificial intelligence applications, which were initially used as a simple tool, have become more autonomous, especially with the development of the internet and the machine learning models developed due to the increase in data sources.
With the autonomization of artificial intelligence applications, the control of the human factor in the working system of artificial intelligence has started to decrease. This situation has led to discussions on whether the products created by artificial intelligence can benefit from copyright protection under the Law on Intellectual and Artistic Works ("FSEK"), if they are original, and if so, who will be the author.
Based on this discussion, our study deals with the nature of the work and authorship of the products created by generative artificial intelligence within the framework of the conditions in FSEK. Within the scope of the research, first of all, the concept of artificial intelligence and the studies on it and the working process of the artificial intelligence system are mentioned and the problems arising from the use of data by artificial intelligence in relation to the concept of data are discussed. However, in order not to exceed the subject matter of the study, these problems are limited to infringements arising from the use of copyright data, database and personal data. Afterwards, the nature of the products created by artificial intelligence is discussed within the framework of the opinions in the doctrine, judicial decisions in foreign law, studies and the conditions of the work within the scope of FSEK. In the continuation of our study, again in the light of foreign court decisions, workshops and opinions in the doctrine, this time the issue of authorship in the event that the product created by artificial intelligence is qualified as a work is discussed. This discussion started with the question of whether artificial intelligence should be considered a person by evaluating the personality models put forward in the doctrine for artificial intelligence, and then the models put forward for the protection of the products were evaluated by addressing the copyright of the possible persons who may claim copyright for artificial intelligence products.
The aim of the research is to seek a solution to the issues of the nature of the work and the ownership of the work within the scope of FSEK, especially for the products created by artificial intelligence, which have a certain feature despite the absence of effective human contribution.