Hipertansiyon hastalarına verilen web tabanlı ve yüz yüze eğitimin öz-etkililik ve sağlık okuryazarlığına etkisinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of the web-based and face-to-face training on self-efficacy and health literacy of patients with hypertension
Yazar: NİHAN TÜRKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hastalar = Patients ; Hipertansiyon = Hypertension ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Web tabanlı eğitim = Web based education ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Bu çalışma; hipertansiyon hastalarına verilen web tabanlı ve yüz yüze eğitimin öz-etkililik ve sağlık okuryazarlığına etkisinin karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma ön test-son test yarı deneme modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Ocak 2015-Haziran 2016 tarihleri arasında Ceylanoğlu Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 1226 hipertansiyonlu hasta oluşturmuştur. Araştırmanını örneklemini ise evrenden olasılıksız rastlantısal örnekleme yöntemi ile seçilen, araştırma kriterlerini karşılayan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 140 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Tanımlayıcı Özellik Formu", "Hipertansiyon Bilgi Testi", "Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Hipertansiyonda Öz-Etkililik Ölçeği"kullanılmıştır. Girişimler, web eğitim grubuna 2 hafta ara ile 6 defa web sayfasına eğitimler ve videolar yüklenerek, yüz yüze eğitim grubuna ise 2 haftada bir ev ziyaretleri yapılarak altı defa eğitim verilerek tamamlanmıştır. Eğitimler bittikten yaklaşık üç ay sonra her iki eğitim grubuna da veri toplama araçları tekrar uygulanarak son test verileri toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; ki-kare testi, yüzdelik dağılım, bağımsız gruplarda t testi ve eşleştirilmiş gruplarda t testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Web eğitim grubundaki kişilerin Sağlık Okuryazarlığı ve Hipertansiyonda Öz-Etkililik Ölçeği toplam puan ortalamalarının son testlerde ön teste göre yükseldiği saptanmıştır (p<0.001). Yüz yüze eğitim grubundaki kişilerin Sağlık Okuryazarlığı ve Hipertansiyonda Öz-Etkililik Ölçeği toplam puan ortalamalarının son testlerde ön teste göre yükseldiği belirlenmiştir (p<0.001). Web ve yüz yüze eğitim grupları eğitim türlerine göre karşılaştırıldığında aralarında istatistiksel olarak bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Hipertansiyon hastalarının eğitim türü fark etmeksizin verilen eğitimlerle sağlık okuryazarlığı ve öz-etkilik düzeyleri yükselmiştir. 
Sonuç: Hipertansiyon hastalarına verilen web tabanlı ve yüz yüze eğitimin sağlık okuryazarlığı ve öz-etkililik düzeyleri üzerinde pozitif yönde etkisi olduğu belirlenmiş; ancak iki eğitim yöntemi arasında herhangi bir farklılık bulunmamıştır. 
Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, sağlık okuryazarlığı, öz-etkililik, web eğitim, yüz yüze eğitim

Abstract:
Aim: This study aims to compare the effects of the web-based and face-to-face training on self-efficacy and health literacy of patients with hypertension.
Materials and Methods: The research was made on  pre-test and post-tests semi-experimental model. The study population consisted of 1226 patients with hypertension registered in the relevant Family Health Centers between January 2015 and June 2016. And, the sample of the study consisted of 140 patients who were selected by non-probability random sampling method, met the research criteria and agreed to participate in the research. The "Descriptive Characteristics Form", "Hypertension Knowledge Test", "Health Literacy Scale" and "Self-efficacy in Hypertension Scale" were used for data collection. In the web training group, training videos were uploaded every 2 weeks into the website; and, in the face-to-face training group biweekly home visits were carried out to provide training for six times. Approximately three months after the training were over, data collection tools were reapplied in both groups and the final test data were collected. In the evaluation of the data, chi-square test, percentile distribution, independent samples t-tests and paired t-test were used.
Results: The mean Health Literacy and Hypertension Self-Efficacy Scale scores of the subjects in the web training group were found to be increased in the post-tests compared to the pre-tests (p<0.001). Also, the mean Health Literacy and Hypertension Self-Efficacy Scale scores of the subjects in the face-to-face training group were found to be increased in the post-tests compared to the pre-tests (p<0.001). There was no statistically significant difference between the web and face-to-face training groups according to the types of training (p>0.05). The health literacy and self-efficacy levels of patients with hypertension were increased with the training provided regardless of the type of training.
Conclusion: It was determined that web-based and face-to-face training for patients with hypertension have a positive effect on health literacy and self-efficacy levels, without any difference between the two training methods.
Keywords: Hypertension, health literacy, self-efficacy, web training, face-to-face training