Malzeme akış maliyet muhasebesi kapsamında atık yönetimi: Süt ürünleri işletmesinde bir uygulama
Waste management in the scope of material flow cost accounting: An application in dairy business
Yazar: NAZMİYE İPEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE KIYMAZ KIVRAKLAR
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Endüstriyel atıklar = Industrial wastes ; Maliyet = Cost ; Maliyet dağıtım anahtarı = Cost driver ; Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Maliyet sistemleri = Cost systems ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Maliyetleme = Costing ; Malzeme akış planlaması = Material flow planning ; Süt ürünleri = Milk products

Özet:
Günümüzde işletmelerin çevreye olan olumsuz etkileri nedeniyle çevresel sorunlar yaşanmaktadır. Bu nedenle işletmelerin çevresel etkileri göz önünde bulundurarak faaliyetlerine devam etmeleri beklenmektedir. Bu durum, endüstriyel üretimde sürdürülebilirlik ve kaynak verimliliği kavramlarının önemini artırmıştır. Böylelikle kar ve büyüme yaklaşımlı geleneksel üretim yöntemlerinin yerine tüm üretim süreçlerinde sürdürülebilir ve kaynak verimliliğinin odağa alındığı bir yöntem arayışına gidilmiştir. Bu arayışında sonuçlarından birisi de, üretim işletmelerinde atık azaltmaya odaklanarak kaynak verimliliği sağlayan Malzeme Akış Maliyet Muhasebesi (MAMM) yöntemidir. 
Bu çalışmanın amacı Ardahan ilinde faaliyet gösteren süt ürünleri işletmesinde üretilen kaşar peynirinin maliyetini MAMM yöntemi kullanarak hesaplamaktır. Bu kapsamda öncelikle çevre muhasebesi araçlarından birisi olan MAMM kavramsal olarak açıklanmış devamında ise bir uygulama örneği verilmiştir. Süt ürünleri işletmelerinin yan ürünü olan peynir altı suyunun değerlendirilmesi amacıyla miktar ve maliyet bilgileri tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda bir kg kaşar peynirinin maliyeti MAMM yöntemi kullanılarak tespit edilmiştir. Ayrıca üretim sonunda elde kalan peynir altı suyunun yan ürün olarak değerlendirilmediği ve çevreye atıldığı tespit edilmiştir. Atılan peynir altı suyunun farklı amaçlarla değerlendirilmesi olumsuz çevresel etkileri azaltabilir ve işletmenin kaynak verimliliğini artırmada etkili olabilir.

Abstract:
Today, environmental problems are experienced due to the negative effects of businesses on the environment. For this reason, businesses are expected to continue their activities by considering the environmental impacts. This situation has increased the importance of the concepts of sustainability and resource efficiency in industrial production. Thus, a search for a sustainable and resource efficiency-focused method has been sought in all production processes, replacing traditional production methods with a profit and growth approach. One of the results of this search is the Material Flow Cost Accounting (MAMM) method, which provides resource efficiency by focusing on waste reduction in production enterprises.
The aim of this study is to calculate the cost of cheddar cheese produced in a dairy farm operating in Ardahan using the MAMM method. In this context, first of all, MAMM, which is one of the environmental accounting tools, is explained conceptually, and then an application example is given. The amount and cost information were determined in order to evaluate the whey, which is a by-product of dairy products. As a result of the study, the cost of one kg of cheddar cheese was determined using the MAMM method. In addition, it has been determined that the whey remaining at the end of the production is not considered as a by-product and is thrown into the environment. Evaluating the waste whey for different purposes can reduce the negative environmental effects and can be effective in increasing the resource efficiency of the enterprise.