Şubat 2001 krizi'nin KOBİ'ler üzerindeki ekonomik ve yönetsel etkileri
Economic and managerial effects of the February 2001 crisis on SMEs'
Yazar: SEDA UÇAN
Danışman: PROF. DR. ALİ AKDEMİR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Kriz = Crisis ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
ÖZET Global değişim ve dönüşümlerin çok hızlı yaşandığı günümüzde işletmeler ancak yaratıcı yaklaşımlar geliştirerek ayakta kalabilmekte ve rekabette başarılı olabilmektedirler. Küçük ve orta boy işletmeler olarak nitelendirilen KOBÎ'ler esnek yapılan ve değişimlere kolay adapte olabilme yetenekleri ile tüm dünyada ilgileri üzerlerine toplamaktadırlar. Fakat Türkiye'de üst üste yaşanan krizler Türkiye KOBÎ'lerini derinden etkilemiştir. Bazı KOBÎ'ler üretimlerini geçici olarak durdururken bazdan tamamen işyerlerini kapatmak zorunda kalmışlardır. Krizlere karşı büyük işletmelere kryasla daha dayanıklı yapılan olduğu bilinen KOBÎ'lerin yaşanan son Şubat 2001 kriziyle bu kadar büyük hasar görmesinin sebepleri çok yönlüdür. Bu sebeplerin başında KOBl'Ierin yönetsel boyuttaki eksiklikleri gelmektedir. Bu çalışma ile Şubat 2001 krizinin KOBÎ'ler üzerindeki ekonomik ve yönetsel etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Türkiye'de yıllar boyu yaşanan ve yaşanmakta olan ekonomik kriz ortamlarının nedenleri olarak sürekli; yüksek enflasyon, yüksek faiz oranlan, kamu açıklarının fazlalığı, zarar eden KİT'lerin varlığı, dış ticaret açığı, yıllarca büyüyerek devam eden dış borçlar tartışılmıştır. Elbete ki yaşanan krizler bu teknik terimlerin bir sonucudur. Fakat bunların gerisinde yaşanan siyasi problemler, kaliteli ve rasyonel olmayan yönetim yaklaşımları Türkiye'nin içinde bulunduğu durumun perde arkasındaki gerçek nedenleridir. Bu çalışmanın ilk bölümünde Türkiye'nin kriz ortamına nasıl ve neden sürüklendiği ve bu krizleri nasıl yaşadığı anlatılmaktadır. Bu bağlamda, kriz ortamının oluşmasına neden olan, krizlerin öncü göstergeleri olarak bilinen bazı ekonomik değişkenler Jbsaca incelejımektedir. Çeşitli nedenlerle ortaya çıkan bu krizlerden en çok etkilenen reel kesim olmaktadır. Toplam işletmeler içerisinde %98'i, imalat işletmeleri içerisinde ise %99,5'i11 oluşturan Küçük ve Orta Boy İşletmeler ekonomik yapılan ne kadar farklı olursa olsun, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde büyük önem taşımaktadır. Bu önem özellikle Türkiye gibi zaman zaman ekonomik krizlerle karşı karşıya gelen ülkeler için daha da artmaktadır. Çünkü KOBÎ'ler küçük ve esnek yapılan ile değişimlere daha kolay uyum sağlayabilmektedirler. Küçük ve orta ölçekli işletmeler, ekonomiye yatırım, üretim, istihdam, ihracat ve ödedikleri vergiler açısından katkıda bulunmalarının yanında, ülkenin bütün coğrafi bölgelerine dağılmış olmalan nedeniyle bölgesel kalkınmada da son derece önemli bir rol oynamaktadırlar. Ancak Türkiye'deki KOBİ'lerin ekonomiye katkılarına ilişkin göstergeler Avrupa Birliği Ülkeleri ile karşılaştınldığmda ülkemiz KOBİ'lerinin pek çok gösterge açısından çok daha geride olduğu görülmektedir. Türkiye'de faaliyet gösteren KOBİ'lerin bir takım sorunları, yapılan itibariyle edindikleri avantajlan kullanmalarına engel olmaktadır. En önemli sorunlarının başında finansman sorunu gelmektedir. Teşviklerden hemen hemen hiç yararlanamayan KOBİ'ler banka kredileri ve diğer finansman araçlarından büyük işletmelere göre oldukça küçük bir pay almışlardır. Şubat 2001 krizinin KOBÎ'ler üzerindeki etkileri çok yönlü olmuştur. Ekonomik anlamda en zor dönemlerini yaşayan KOBİ'ler ya kapılarına kilit vurmuş ya da ihracata ve yeni pazarlara yönelmişlerdir. Pazardaki boşluklan yakalayabilenler başarılı olurken bir çok işletme kapanmış veya küçülerek varlıklarını devam ettirmeye çalışmışlardır. Fakat genel olarak işletme saMplerinin aynı zamanda yönetici pozisyonundaki kişiler olmaları yönetimin profesyonellikten uzak olmasına neden olmaktadır. Küçülme olarak ilk etapta istihdamı azaltmaya yönelmeleri, ülkede bir işsiz ordusu yaratmanın yanında işletmelerin entellektüel sermayelerinin azalması anlamına gelmektedir. Krizlerin yam sıra baş döndürücü bir hızla yaşanan global değişim ve dönüşümler, yaratıcı yaklaşımlardan uzaklaşan işletmelerin pazarda tutunamamasına neden olmaktadır. Kriz sonrası yapılan çalışmalar işletmelerin sadece %15'nin "kriz yönetimi" uyguladığını ortaya koymuştur. Genel olarak alınan tedbfffer ise sadece finans kaynaktermm degeriendirmiiesiyonui^ olmuştur.

Abstract:
uı ABSTRACT While global changes are so sharp nowadays, cretivity is the basic unit for companies to survive and compete. Small and medium enterprises called SMEs, take attract of the all world by their flexible and adaptable structure of the changes. However the crises Turkey has been feeing for years deteriorate their strong structure. Some SMEs temporary stopped producing and some others went bankrupt. The reasons caused SMEs got damaged are various although they have stronger structure than big ones. The most important reason is lack of management ability. This paper discusses economical and managerial effects of the Februay 2001 crisis. It has been argued for many years that high inflation rate, high interest rate, huge public deficit, the existence of Public Ekonomic Enterprises, foreign trade deficit, foreign debts increasing day by day are reasons of the economic crisis Turkey has been feeing for years. Obviously economic crisis feeed results from these technical terms. However, the real causes of the economic crisis in Turkey are political problems, lack of qualified and rational management policy. In die first part of this paper the reasons why Turkey faced with economic crisis and how this crisis has been experienced is discussed In this context, some economic variables which are known to be leading indications of economic problems are briefly analysed. Real sector is the most influenced sector by the economic crisis caused by various reasons. Small and Medium Enterprises share the percentage of 98 % among the total companies and 99,5% among the rnamxfecturing companies.IV They are very important in both developed and develeoping countries regardless of their economic sizes. This importance increases for countries feeing economic crisis from time to time such as Turkey, because SMEs can adapt to changes more easily with their small and flexible structure. SMEs not only help economy by means of investment, production, employment, exportation and taxes. They also play an important role in regional development as they are spread different regions. When the aids of SMEs to economy in Turkey is compared to EU counties, it is obvious that SMEs in Turkey are behind of them in terms of many economic indicationsL The problems of SMEs in Turkey prevent them from taking advantage of their flexible stacture. The most important problem of SMEs is financial problems. SMEs which rarely benefit from government support take a minimum share of bank credits and other financial means in comparison with big companies, The February, 2001 crisis had various effects on SMEs. SMEs facing the most difficult periods, eitber stopped production or began to search for exportation and different markets. While some companies that could reach the new markets were successfully some others went bankrupt or downsizrag in order to survive. On the other hand, the company owners being in the position of manager at the same time has made management unprofessional Companies' using the method of decreasing employment in order to downsizing caused not only high unemployment rate but also decrease tibeir intellectual capitals. Besides the crisis, the companies away from creativity can't cope with global changes. The researches done after the crisis have shown mat only 15% of the companies apply "crisis mangement". General actions taken are only based on the evaluation of financial resources.