Çift kültürlülük ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş tatmini arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi
Examining the relationships between biculturalism, organizational citizenship behavior, and job satisfaction with structural equation model
Yazar: HÜSEYİN BURGAZOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM ARICIGİL ÇİLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sayısal Yöntemler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Yapısal eşitlik modelleme = Structural equation modeling ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Günümüz dinamik ve rekabetçi iş dünyasında işletmelerin ve örgütlerin ayakta kalabilmesi, başta çalışanlar olmak üzere var olan kaynakların etkin ve verimli bir şekilde kullanabilmesine bağlıdır. Bu bağlamda çalışanların görev tanımları dışındaki olumlu davranışlarını belirten örgütsel vatandaşlık davranışları, örgütlerin performanslarını etkileyen en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Önemine binaen literatürde kapsamlı bir şekilde incelenen bu değişkenin üzerinde etkili olan değişkenlerden biri çalışanların iş tatmin düzeyidir. Çalışmada bu iki kavram, yönetim bilimlerinde henüz yeterince ele alınmamış olan çift kültürlülük kavramı bağlamında incelenmektedir. Kültür, bireylerin davranışlarını şekillendiren en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Bu bağlamda iki farklı kültürün özelliklerini gösteren çift kültürlü bireylerin, iş ortamındaki davranışlarının etkisinin incelenmesi yönetim bilimi literatürüne önemli bir katkı sağlayacaktır.
Bahsi geçen bu üç değişken arasındaki ilişkiler, Almanya'da yaşayan Türk kökenli çalışanlara uygulanan anket yardımıyla toplanan veriler analiz edilerek incelenmiştir. Literatürden elde edilen ölçeklerin uyarlanması ile oluşturulan anket ile 675 çalışandan veri elde edilmiştir. Yapısal Eşitlik Modeli tekniği kullanılarak gerçekleştirilen analizler sonucunda çift kültürlülük düzeyinin hem iş tatmin düzeyi hem de örgütsel vatandaşlık davranışlarını sergileme düzeyi üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Burada çift kültürlülüğün, iş tatmini aracılığı ile örgütsel vatandaşlık davranış sergileme düzeyini etkilediği de ortaya konmuştur. Sonuçlar ayrıca iş tatmin düzeyinin, örgütsel vatandaşlık davranışlarını sergileme düzeyi üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu da göstermiştir. 
Ele alınan temel değişkenlerin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı da çalışma kapsamında ele alınmıştır. Bu bağlamda cinsiyetin, katılımcıların çalıştığı sektörün, katılımcıların Almanya'da kaçıncı nesil olduğunun ve yaşın etkisi incelenmiştir. Sonuçlar cinsiyetin, neslin ve yaşın bazı etkilerinin olduğunu gösterirken sektörün temel değişkenler üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığını görülmüştür.

Abstract:
In today's dynamic and competitive business world, the survival of businesses and organizations depends on the effective and efficient use of existing resources, especially employees. In this context, the concept of organizational citizenship behavior, which indicates the positive and unofficial behaviors of employees, is one of the most critical factors affecting the performance of organizations. One of the variables that affect this concept is the job satisfaction level of the employees. In the study, these two concepts are examined in the context of biculturalism, which has not yet been adequately addressed in management sciences. Culture is one of the most determining factors that shape the behavior of individuals. In this context, examining the effects of bicultural individuals' behavior in the business environment will make an essential contribution to management science literature.
The relationships between these three variables were studied by analyzing the data collected with the help of the questionnaire applied to the employees of Turkish origin living in Germany. Data were obtained from 675 employees with the questionnaire created by adapting the scales obtained from the literature. As a result of the analyzes carried out using the structural equation modeling technique, it was seen that the level of biculturalism is effective on both the level of job satisfaction and the level of exhibiting organizational citizenship behaviors. Here, it was also revealed that biculturalism affects organizational citizenship behavior through job satisfaction. The results also showed that job satisfaction level significantly affects exhibiting organizational citizenship behaviors.
The effects of demographic variables on the main variables of the study are also studied. In this context, gender, the sector of participants' work, the generation of the participants, and age were examined. The results showed that gender, generation, and age had some effects, while the industry had no effect on the main variables.