Salsola turcica Yıldırımlı, Salsola boissieri Botsch. subsp. boissieri and Salsola boissieri Botsch. subsp. serpentinicola (Freitag & Özhatay) Freitag & Uotila taksonlarının ekolojik adaptasyonlarının araştırılması
The investigation of the ecological adaptations of Salsola turcica Yildirimli, Salsola boissieri Botsch. subsp. boissieri and Salsola boissieri Botsch. subsp. serpentinicola (Freitag & Ozhatay) Freitag & Uotila
Yazar: İNCİ BAHAR ÇINAR
Danışman: PROF. DR. GÜL NİLHAN TUĞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Adaptasyon =   ; Chenopodiaceae = Chenopodiaceae ; Ekoloji = Ecology ; Salsola = Salsola ; Türkiye = Turkey

Özet:
Salsola turcica, S. boissieri subsp. boissieri ve S. boissieri subsp. serpentinicola taksonları çok farklı ekolojik koşulları tercih eden birbirine yakın akraba taksonlardır. Bu kadar farklı koşulları tercih etmeleri üzerinde belirleyici olan ekolojik adaptasyonların belirlenmesi tezin amacını oluşturmaktadır. Bu amaçla, üç taksonun farklılaşmasında belirleyici olan habitat özellikleri, toprak özellikleri, iklim koşulları, morfolojik ve anatomik özellikler, çimlenme özellikleri ve fizyolojik bazı parametreler çalışılmıştır. Çalışılmış olan üç taksondan S. turcica taksonunun iki ekotipi bulunmaktadır ve bu ekotipler farklı toprak tipleri (tuzlu ve jipsli topraklar), üzerinde yayılış göstermektedir. Ancak yapılan çalışma sonucunda farklı ekolojik koşulların ekotiplerin anatomik ve morfolojik özellikleri üzerinde belirgin bir farklılaşmaya neden olmadığı bulunmuştur. Diğer iki takson ise S. boissieri'nin alt türleri olan S. boissieri subsp. boissieri ve S. boissieri subsp. serpentinicola'dır. Bu iki alttür özellikle, toprak seçilimleri bakımından birbirinden ayrılmaktadır ve S. boissieri subsp. serpentinicola serpantin topraklara gösterdiği adaptasyon ile diğer akrabalarından farklılaşmıştır. S. turcica türü, S. boissieri taksonlarından daha kserofitik bir yapı sergilemektedir. Bu durum, S. turcica türünün yayılış gösterdiği alanların daha kurakçıl ikliminin olmasıyla da örtüşmektedir. S. boissieri' nin iki alt türünden S. boissieri subsp. serpentinicola generatif ve vejetatif organları karşılaştırıldığında daha indirgenmiş yapılara sahiptir. S. boissieri subsp. serpentinicola, adını almış olduğu serpantinli topraklara adapte olmuş ve bu zorlu koşullar takson üzerinde stres oluşturmamaktadır. Ancak S. turcica ve S. boissieri subsp. boissieri ise çevre koşullarının yarattığı baskı altında strese girmekte ve prolin birikimleri artmaktadır. S.turcica için kuraklık, topraktaki tuz ve jips stres kaynağı oluştururken, S. boissieri subsp. boissieri taksonu için sadece kuraklığın stres kaynağı olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Salsola turcica, S. boissieri subsp. boissieri and S. boissieri subsp. serpentinicola taxa are close relatives that prefer very different ecological conditions. It was aimed to determine the ecological adaptations causing the preferences of these different ecological conditions. For determination of their ecological adaptations, climatic conditions and edaphic characteristics of their distribution areas, their anatomical, morphological and physiological characteristics were studied. S. turcica has two ecotypes distributed over saline or gypsaceous soils. As a result of this study, eventhough they prefer different ecological conditions, they are morphologically and anatomically similar and can not be differentiated except for their soil preferences. The other two taxa are the subspecies of S. boissieri; S. boissieri subsp. boissieri and S. boissieri subsp. serpentinicola. They are mainly differentiated with their soil preferences, that S. boissieri subsp. serpentinicola prefers serpantine soils which normally cause stressfull conditions. Distribution area of S. turcica populations are more arid than the areas of both S. boissieri subsp. boissieri and S. boissieri subsp. serpentinicola. S. boissieri subsp. serpentinicola differentiated from the other subspecies with both soil preferences and reduced vegetative and generative organs. Serpentine soils, normally cause stressfull conditions but S. boissieri subsp. serpentinicola shows adaptations and the conditions do not cause any stress over this taxon. However, S. turcica and S. boissieri subsp. boissieri have high proline levels which is the indicator of stressfull conditions. It was thought that, the aridity and harsh soil condition cause this stress over S. turcica and aridity cause stressfull conditions over S. boissieri subsp. boissieri.