Üstün zekalı öğrencilerin din öğretiminde öğrenme davranışları
Learning approaches in religious teaching of gifted students
Yazar: YASEMİN İPEK
Danışman: PROF. DR. CEMAL TOSUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireysel farklılık = Individual difference ; Din eğitimi = Religious education ; Din öğretimi = Religious teaching ; Düşünme becerileri = Thinking skills ; Öğrenme davranışları = Learning behaviours ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırmada üstün zekâlı öğrencilerin, karakteristik öğrenme davranışlarının din öğretimi süreçlerine yansıma durumu incelenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı ile tasarlanan bu araştırmada "olgu bilim" (fenomenolojik) deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu; genel zihinsel yetenek alanında özel yetenekli olarak tanılanmış 6 ve 12. sınıf aralığındaki öğrencilerden seçilmiştir. Araştırmanın verileri 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı güz yarıyılında genel zihinsel yetenek alanında Denizli Nezihe-Derya Baltalı Bilim ve Sanat Merkezi'ne devam eden 41 öğrenciden elde edilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde bir taraftan üstün zekâlı öğrencilerin karakteristik öğrenme özelliklerinin izleri yakalanmaya çalışılmış; öte yandan bu özelliklerinin din öğretimi süreçleri bakımından anlamlandırılması çabasında olunmuştur. Dolayısıyla veri analizinde hem içerik analizi hem de betimsel analiz yöntemi bir arada kullanılmıştır. Araştırma bulguları ve tartışma üç ana başlık/tema altında raporlanmıştır. Bunlar; üstün zekâlı öğrencilerin dinsel alan eğitim durumlarının, din öğretiminde öğrenme hedeflerinin ve din öğretiminde benimsedikleri öğretim yaklaşımlarının işlendiği başlıklardır. Araştırma bulguları, üstün zekâlı öğrencilerin karakteristik olarak sahip oldukları üst düzey düşünme becerilerini dinsel alan düşünmelerinde ve öğrenme ortamlarında da aktif olarak kullandıklarını ortaya koymuştur. Bu durum öğrencilerin din öğretimi süreçlerinde düşünme becerilerine ilişkin başat özelliklerini kullanmaya ve geliştirmeye imkân tanıyan etkinliklere/ortamlara ihtiyaç duyduklarını açığa çıkarmıştır. Öğrencilerin dinsel alan öğrenme süreçlerine ilişkin hedefleri ile öğretim yaklaşımları, yöntem ve teknikleri hususlarındaki açıklamalarının birbirini tamamlayıcı ve pekiştirici bir niteliğe sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin dinsel alan öğrenmeleri üzerinde gelişkin bir öz yönetim becerisine sahip oldukları ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The reflection of the characteristic learning behaviors of gifted students in the processes of teaching religion was examined in the study. The study was designed with a qualitative research approach, the "phenomenon science" (phenomenological) pattern was used in the scope of the research. The working group of the research has been selected from students in the 6th -12th grades who are diagnosed as having special skills in the field of general mental ability. The data of the research were obtained from 41 students who attended Denizli Nezihe-Derya Baltalı Science and Art Center in the field of general mental ability in the fall semester of the 2019- 2020 academic year. A semi-structured interview form is preferred to collect the research data. In the analysis of the research data, traces of the learning characteristics characteristic of gifted students have been tried to be captured; on the other hand, it has been attempted to make sense of these characteristics in terms of the processes of teaching religion. Therefore, in data analysis, both content analysis and descriptive analysis method are used together. The research findings and discussion have been reported under three main topics/themes. These are the topics in which the educational situations of gifted students in the religious field, the learning goals in the teaching of religion and the teaching approaches they adopt in the teaching of religion are processed. The research findings has revealed that gifted students also actively use their characteristic high-level thinking skills in religious field thinking and learning environments. This situation has revealed that students need activities/environments that allow them to use and improve their thinking skills in religious teaching processes. It has been observed that the students' objectives regarding religious field learning processes and their explanations on teaching approaches, methods and techniques have a complementary and reinforcing quality. It has also been revealed that students have an improved self-management skills in their religious field learning.