Çalışma yaşam alanlarının, çalışanların iyi olma halleri ve işten ayrılma eğilimleri üzerindeki etkisinde psikolojik sermayenin düzenleyici rolü: Bir alan çalışması
The moderating role of psychological capital on the impact of areas of worklife on employee well-being and turnover intentions: A field study
Yazar: HİLAL DEMİREL
Danışman: PROF. DR. ÖZGE TAYFUR EKMEKCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital

Özet:
Çalışmanın başlıca amacı; çalışma yaşam alanlarında algılanan uyum ve uyumsuzlukların  çalışanların iyi olma halleri ve işten ayrılma eğilimleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesi, insan kaynakları uygulamalarında göz ardı edildiği düşünülen psikolojik sermaye kavramının incelenmesi ve mavi yakalı ve beyaz yakalı çalışanlar arasındaki tutum ve davranış farklılıklarının veya benzerliklerinin tespit edilmesidir. 
Bu araştırma kapsamında, farklı sektörlerde görev yapan 369 beyaz yakalı çalışandan ve Bursa-İnegöl'de faaliyet gösteren bir mobilya fabrikasında çalışan 163 mavi yakalıdan toplanan veri kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre; beyaz yakalı çalışanlarda, psikolojik sermaye, çalışan iyi olma hali üzerinde pozitif yönde ve anlamlı şekilde etkiliyken, psikolojik sermayenin işten ayrılma eğilimi üzerindeki etkilerinin ise anlamlı olmadığı görülmektedir. Ayrıca; çalışma yaşam alanlarından ödüller ve değerlerde algılanan uyumun, çalışan iyi olma halini pozitif yönde ve anlamlı şekilde, işten ayrılma eğilimini ise negatif yönde tahmin ettiği tespit edilmiştir. Psikolojik sermayenin düzenleyici rolünün ise anlamlı olmadığı görülmektedir. Son olarak, demografik değişkenlerden yaş çalışan iyi olma halini, çocuk sayısı ise işten ayrılma eğilimini anlamlı şekilde tahmin etmektedir. 
Mavi yakalı çalışanlara ilişkin bulgularda ise cinsiyet ve psikolojik sermayenin çalışan iyi olma halini pozitif yönde ve anlamlı şekilde etkilediği belirlenmektedir. Ayrıca, kontrolde algılanan uyumun çalışan iyi olma halini anlamlı fakat beklenenin aksine negatif yönde tahmin ettiği görülmektedir. İşten ayrılma eğilimini anlamlı şekilde tahmin eden faktörler ise iş tecrübesi, iş yükü, adalet algısı ve aidiyet-birlik duygusu olmuştur. Ancak beklenenin aksine aidiyet-birlik duygusu işten ayrılma eğilimini pozitif yönde tahmin etmektedir. Psikolojik sermayenin çalışma yaşam alanları ile çalışan iyi olma hali arasındaki ilişkilerde düzenleyici etkisinin anlamlı olmadığı, çalışma yaşam alanlarından iş yükü ve adalet algısı ile işten ayrılma eğilimi arasındaki ilişkide psikolojik sermayenin düzenleyici rolünün ise anlamlı olduğu tespit edilmiştir. 
Araştırmanın, psikolojik sermayenin önemli rolünün vurgulanması ve çalışanların işten ayrılma eğilimlerini ve iyi olma hallerini etkileyen faktörlerin ortaya konması bakımından teorik ve pratik katkılarının olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler:
Çalışan iyi olma hali, psikolojik sermaye, işten ayrılma eğilimi, çalışma yaşam alanları

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the effects of perceived fit and misfit in areas of worklife on the turnover intentions and well-being of employees, to examine the concept of psychological capital, which is thought to be ignored in human resources practices, and to underline the differences or similarities in attitudes and behaviors of blue-collar and white-collar employees.
In this reseach, data were collected from 369 white-collar employees from different sectors and 163 blue-collar employees working in a furniture factory in Bursa-İnegöl. 
According to the analysis for white-collar employees; psychological capital has a positive and significant effect on employee well-being, but the effect of psychological capital on the turnover intention was not significant. Rewards and values positively and significantly predict employee well-being, and negatively affect the turnover intention. However, the moderating role of psychological capital is not significant. Finally, age significantly predicts employee well-being, and the number of children significantly affects the turnover intention. 
The results of the analysis for the blue-collar employees are as follows; gender and the psychological capital positively and significantly affect employee well-being. The perceived fit in control also significantly predicts employee wellbeing, but contrarary to our expectations, this effect is negative rather than positive. And the factors that significantly predict the turnover intention are the work experience, workload, fairness and community. However, contrary to expectations, fit in community positively predicts the turnover intention. While it is determined that the moderating effect of psychological capital in the relations between areas of worklife and employee well-being is not significant; the moderating role of psychological capital is significant in the relationship between workload, fairness and the turnover intention.
This study has important theoretical and practical implications in terms of emphasizing the role of psychological capital and determining the factors affecting employees' turnover intentions and well-being.

Keywords:
Employee well-being, psychological capital, turnover intention, areas of worklife