Sezaryen doğum sonrası el masajının kadınların ağrı, konfor düzeyleri ve gaz çıkış süreleri üzerine etkisi
The effect of post-cesarean section hand massage on women's pain, comfort level and flatus time
Yazar: SİNEM DEĞİRMENCİ
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN ERKAL AKSOY
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Doğum sonu dönem; anne, bebek ve aile açısından uyumun yoğun olduğu yeni bir dönemdir. Bu dönemde ağrı ve şikayetlerin olması sürecin olağan geçmesini etkiyebilmektedir. Normal doğumdan farklı olarak sezaryen ile doğum yapan annelerde; insizyon kesisinin olması, anestezi, mobilizasyonda gecikme, gaz ve şişkinlik yaşaması gibi durumlar ağrı, konfor düzeyi ve gaz çıkış süresini olumsuz etkiyebilmektedir. Bunlar gibi daha birçok nedenden dolayı sezaryen doğum sonrası dönemde uygulanacak olan bakımın daha etkin ve özenli olması gerekmektedir. Farklı nonfarmakolojik yöntemlerin ebeler tarafından geliştirilmesi ve uygulanması doğum sonu dönemin konforlu geçmesini sağlayan en etkin yollardandır. Nonfarmakolojik yollardan birisi olan el masajı da bu yöntemlere dahildir.
Bu araştırmada; sezaryen doğum yapmış kadınlara doğum sonu dönemde uygulanan el masajının ağrı, konfor düzeyi ve gaz çıkış süresi üzerine etkisi değerlendirilmiştir. Veriler 08.08.2022-13.01.2023 tarihleri arasında toplanmış ve toplam 182 kadın (müdahale grubu:91 kontrol gurubu:91 kadın) ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırmada randomizasyonu sağlamak amacıyla https://www.random.org/ sitesinde belirlenen sayı üzerinden iki gruba ayrılarak rasgele sayılar tablosu oluşturulmuştur. Müdahale ve kontrol grupları kura sonucu atanmıştır.
Veriler; tanıtıcı bilgi formu, Görsel Analog Skala (VAS-Visual Analog Scale), doğum sonu gaz çıkış bilgi formu ve Doğum Sonu Konfor Ölçeği (DSKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Her iki gruptaki kadınlara sezaryen sonrası 6. ve 12. saatte VAS, DSKÖ ve gaz çıkış bilgi formu iki kez doldurulmuştur. Müdahale grubundaki kadınların 6. ve 12. saatte 30 dakika toplamda 1 saat olmak üzere her iki eline de el masajı uygulanmıştır. Kontrol grubundaki kadınlara ise rutin takip ve tedavileri dışında bir uygulama yapılmamıştır. Verilerin analizinde müdahale ve kontrol grubunun tanımlayıcı istatistiklere dair verilerin karşılaştırılmasında bağımsız gruplar t testi ile ki kare testi kullanılmıştır. Grup içi karşılaştırmalar için bağımlı gruplar t testi, gruplar arası karşılaştırmalar için ise bağımsız gruplar t testi kullanılmıştır.
Kadınların sosyodemografik ve obstetrik özelliklerine göre dağılımları incelendiğinde her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamış ve grupların dağılımının homojen olduğu saptanmıştır. Müdahale grubundaki kadınların toplam DSKÖ puan skoru ve alt boyut skor puanları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek; VAS skor puanları daha düşük ve gaz çıkış süresi daha kısa bulunmuştur.
Araştırma sonucunda sezaryen doğum sonrası kadınlara el masajı uygulamanın ağrı düzeyini anlamlı derecede azalttığı konfor düzeyini ise artırdığı belirlenmiştir. Ayrıca gaz çıkış süresini de kısaltmıştır. Sezaryen doğum sonrası el masajı uygulamak, postpartum dönemde kadına verilen bakımın kalitesini ve sürekliliğini artırarak nonfarmakolojik yöntemlerin kullanımının yaygınlaştırılması açısından önemlidir. 
Anahtar Sözcükler: Ağrı; gaz çıkışı; konfor; postpartum; sezaryen.

Abstract:
The postpartum period is a new phase where the adjustment of the mother, baby, and family is intense. Pain and discomfort during this period can affect the process of normal delivery. In contrast to normal delivery, in mothers who undergo cesarean delivery, situations such as incision, anesthesia, delayed mobilization, flatus and bloating can have negative effects on pain, comfort level, and flatus output duration. Due to these and many other reasons, care applied in the post-cesarean delivery period needs to be more effective and careful. The development and application of different non-pharmacological methods by midwives is one of the most effective ways to ensure a smooth postpartum period. Hand massage is one of the non-pharmacological methods included in these methods.
In this study, the effect of hand massage applied in the postpartum period on pain, comfort level, and flatus output duration of women who have had cesarean delivery was evaluated, and accordingly, the effect on pain score, comfort level, and flatus output duration was assessed. The research was completed with a total of 182 mothers (intervention group: 91, control group: 91) collected between 08.08.2022-13.01.2023. A random number table was created by dividing into two groups through the number determined on the https://www.random.org/ website to ensure randomization in the study. The intervention and control groups were assigned according to the lottery results.
Data were collected using the introductory information form, Visual Analog Scale (VAS), postpartum flatus output information form, and Postpartum Comfort Scale (PCS). An introductory information form was filled out for the women participating in the study. VAS, PCS, and flatus output information form were filled out twice at 6 and 12 hours after cesarean delivery for both groups of women. Hand massage was applied to both hands for a total of 1 hour, 30 minutes each, at 6 and 12 hours in the intervention group women. No application was made to control group women other than routine follow-up and treatment. Independent samples t-test and chi-square test were used to compare the descriptive statistics of the intervention and control groups. Dependent groups t-test was used for intra-group comparisons, and independent groups t-test was used for inter-group comparisons.
The distribution of women according to their sociodemographic and obstetric characteristics was not statistically significant between the two groups, and the distribution of groups was found to be homogeneous. The total PCS score and sub-dimension score of women in the intervention group were statistically significantly higher than those in the control group; VAS score was lower and flatus output time was shorter.
As a result of the study, it was determined that applying hand massage to women after cesarean delivery significantly reduces pain level, increases comfort level, and shortens flatus output time. Therefore, applying hand massage after cesarean delivery can be recommended as a non-pharmacological method to improve the postpartum period.
Key Words: Pain; flatus expulsion; comfort; postpartum; cesarean