Türkiye'de sosyal konut politikaları ile yoksulluğun yönetimi
Management of poverty with public housing policies in Turkey
Yazar: MUSTAFA KOÇANCI
Danışman: PROF. DR. HAYATİ BEŞİRLİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Konut politikaları = Housing policies ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal konut = Social house ; Sosyal konut politikası = Public housing policy ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Bu çalışmada, toplumsal tabakalaşma ve yoksulluk kuramları çerçevesinde, Türkiye'de 2009 yılından itibaren Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kaynakları kullanılarak, sosyal güvenlik sistemi dışında olan ve kayıtlı herhangi bir geliri olmayan kişiler için Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'na yaptırılan "Yoksul Sosyal Konutları" incelenmiştir. Literatürde sınıf altı olarak tanımlanan ve özellikle yoksulluk söyleminde kent yoksulluğu göstergelerine sahip olan, yoksul sosyal konut yararlanıcılarının sosyal dışlanma süreçleri, geliştirilen sosyal dışlanma etki alanı yaklaşımıyla, toplumsal tabakalaşma kuramlarıyla ele alınmış, bu çerçevede "sınıf altı" teorik tartışmasına Marx'ın "artık nispi nüfus" ve Weber'in "toplum dışı" kavramları da dahil edilmiştir. Bu çerçevede üç ilde 33 derinlemesine görüşme, beş serbest görüşme ve toplam 15 kadın katılımcının yer aldığı üç odak grup çalışması yapılmıştır. Gerçekleştirilen görüşme ve yapılan değerlendirmeler neticesinde yoksul sosyal konutların ekonomik, mekânsal, normsal, siyasal ve kültürel dışlanma süreçleri sınıf altı tartışmasına uygun olarak incelenmiştir.  Kentin sınırlarına ya da sınırlarının dışına inşa edilen konut alanlarının yoksulluğa dayalı oluşturulmuş olması, bu alanların işgücü piyasalarına uzaklığı ve konut alanlarında sosyal karışımın bulunmaması kısa zamanda bu alanların yeni çöküntü alanlarına/ neo- slumlara dönüşmesine sebep olmuştur. Konut alanlarının kent dışında inşa edilmeleri ve düşük konut standartlarına sahip olmaları da çöküntü sürecini pekiştirmektedir. Ayrıca incelenen konutların yerel ve genel idarenin sunduğu hizmetlerden niceliksel ve niteliksel olarak yeterince yararlanamadığı da gözlemlenmiştir. Konutlarda yaygın olarak görülen uyuşturucu madde ve alkol kullanımı gibi sosyal etkileri negatif olan davranışlan, çevre konutlar tarafından "yoksul sosyal konutları"nı yalnızlaştırmakta ve sosyal dışlanmaya farklı bir boyut katmaktadır. Çalışma kapsamında, aldıkları yardımların kesilmemesi için işgücü piyasalarına katılmayan ya da kayıt dışı katılan kişilerin birbirleriyle organize olmayan bir geçinme stratejisi uyguladıkları gözlemlenmiş ve bu yoksulluk, karakterize yoksulluk olarak adlandırılmıştır. 

Anahtar Kelimeler:  
Sosyal Konut, Yoksul Sosyal Konutları, Yeni Çöküntü Alanları,   
Karakterize Yoksulluk,  Yoksulluk, Toplumsal Tabakalaşma, 
Sınıf altı, Sosyal Dışlanma

Abstract:
In this thesis, "Poverty Social Houses" built in Turkey after 2009 were investigated within the framework of the societal stratification and poverty theories. Those houses were constructed with the financial resources of "Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu" by Housing Development Administration of Turkey for poor people who live outside of Turkish Social Security System without any registered income. The people who are the beneficiaries of these public houses have common urban poverty properties in accordance with the theory of poverty and they are mostly categorized as "under class" in the literature. The social exclusion of this kind of people was discussed with the help of social exclusion influence area which was developed in accordance with the concept of Social Stratification.  Additionally, the concepts of "surplus population" by Marx and "social outcast" by Weber were also included into the analysis of "under class". In this context, 33 in-depth interviews, five free style interviews and three focus groups with 15 women participants were conducted within three different cities. As a result of these interviews and their analysis, the economical, spatial, political and cultural exclusion processes were investigated according to "under class" discussion. Due to the location of public houses which are established/built especially either at the city border or outside of the city centers based on poverty, their huge distances from labour market centers and absence of social mixture, these public housing areas have turned into new social collapse areas/neo-slums in a very short time. The poor quality of the housing and their locations far away from city centers also reinforced and accelerated this social collapsing. Additionally, it was observed during this study that these public houses cannot get enough amount of social service from local municipalities and government in term of neither quality not quantity. Drug and alcohol are commonly seen at these areas which expedites the isolation and exclusion of these public housing areas from other housing areas. Within the scope of this study, it was clearly observed that the inhabitants of those public housing areas prefer either not to work or unregistered employments in order not to lose their welfares. This fact causes an un-organized means of living which is defined as "Characterized Poverty" in this thesis.         

Keywords:          
Social Housing, Poverty Social Houses, New Collapsing   Areas, 
Characterized Poverty, Poverty, Societal Stratification, 
Under Class, Social Exclusion