Türk ve batı romanında veba hastalığı ve metaforlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative analysis of plague disease and metaphors in Turkish and western novels
Yazar: SERAP SARIBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SAMSAKÇI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Batı edebiyatı = Western literature ; Hastalar = Patients ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Veba = Plague

Özet:
Bu çalışmada, Antik Çağ'dan, Yakın Çağ'a kadar süreçteki, veba hastalığına yüklenen metaforlar ve bu metaforların romanlarda yer alış biçimi incelenmiştir. Çalışmaya bir hazırlık oluşturabilmek için "Giriş" kısmında, eski medeniyetler olan; Mezopotamya, Sümer, Akkad, Babil, Mısır, Çin, Hitit, Hint, Yunan, Roma ve İskenderiye uygarlıklarında karşılaşılan veba salgınları hakkında bilgi verilmiştir ve veba hastalığına özgü gelişen "Tanrıların gazabı" ve "günah keçisi" kavramları incelenmiştir. Araştırmanın ilk bölümünde sırasıyla, veba hastalığının; doğal, siyasi, dinî tarihi anlatılmış, özellikle Orta Çağ Avrupa'sındaki ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki veba salgınlarının sosyal, ekonomik, dinî, kültürel, demografik sonuçları etkisi bakımından ele alınmıştır. Karşılaştırmalı bir bakış açısı sunabilmek için veba salgınlarının farklı dinler açısından değerlendirilmesine yer verilmiştir. Birinci kısmın ikinci bölümünde, metafor kavramı temel alınarak hastalıklar ve metafor çağrışımları irdelenmiştir. İkinci bölümde, tarihî romanlarda ve post-apokaliptik kurgularda veba metaforları analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde, felsefi ve siyasi romanlarda veba metaforları incelenmiştir. Çalışmanın "Sonuç" bölümünde ise, incelenen eserlerdeki veba metaforları arasında benzerlik ve farklılık açısından mukayeseli bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
In this study, the metaphors used for the disease of the plague and the publishing of these metaphors in the novels were examined throughout the process from Ancient Age to Modern Age. In order to set a preparation for the study, information was given about the plague epidemics in the ancient civilizations such as Mesopotamia, Sumer, Akkad, Babylon, Egypt, China, Hittite, Indian, Greek, Roman and Alexandria in the "Introduction" and the notions of "Wrath of Gods" and "scapegoat" which were specific to the plague were examined. In the first section of the study, natural, political and religious history of the plague were explained and the social, economic, religious, cultural and demographic impacts of the plague epidemics in the Europe of Middle Ages and the Ottoman Empire were discussed. In order to provide a comparative perspective, the evaluation of plague epidemics in terms of different religions was noted. In the second part of the first section, diseases and metaphorical connotations were analyzed based on the concept of metaphor. In the second section, plague metaphors were analyzed in historical novels and post-apocalyptic fictions whereas in the third section, the metaphors of plague were examined in philosophical and political novels. In the "Conclusion" section of the study, a comparative assessment on similarities and differences between the examined plague metaphors was carried out.