Yönetim muhasebesi açısından sistematik risk ile mali oranlar arasındaki ilişkinin analizi ve halka açık olmayan şirketlerde sistematik riskin tahmin edilmesi: Turizm sektöründe bir araştırma
Analysis of relationship between systematic risk and financial ratios in terms of management accounting and systematic risk estimation in non-public companies: A research in tourism sector
Yazar: YUSUF TEPELİ
Danışman: PROF. DR. RECEP ŞENER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal oranlar = Financial rates ; Muhasebe = Accounting ; Sistematik risk tahmini = Prediction of systematic risk ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Yönetim muhasebesi = Management accounting

Özet:
Rekabetin olağanüstü boyutlara ulaştığı günümüz piyasasında işletmeler sürdürülebilirliklerini sağlayarak piyasa değerini maksimize etmek için yapı ve organizasyonlarına en uygun kararları vermek zorundadırlar. Piyasa değerinin maksimum kılınması ise risk ve getiri arasında denge kurulmasıyla mümkün olmaktadır. Diğer bir ifadeyle, firma değerini maksimum kılmak için getiriler olabildiğince artırılmaya, riskler ise en az düzeye çekilmeye çalışılır. Riski azaltmak için öncelikle işletmenin maruz kaldığı riskin düzeyi belirlenmelidir. 
Karar verme işlevini gerçekleştiren yöneticilerin, işletmelerini stratejik açıdan yönetirken ve uygun kararları alırken kullandıkları en önemli bilgi kaynağı, muhasebe verilerinden oluşturmaktadır. Muhasebe verilerinin sadece kaydedilmesi yerine, bu verileri işletmenin stratejik yönetilme sürecinde kararlar alma yolunda kullanmak, işletmelerin en önemli hedefi olmalıdır. Bu noktadan hareketle riskin ölçütü kabul edilen beta katsayısının hangi muhasebe verileriyle ve ne şekilde ilişkilendirileceğini bilmek, stratejik kararlar verebilme bakımından oldukça önemli bir hale gelmektedir.
Bu alandaki çalışmalar incelendiğinde, çoğunlukla farklı finansal oranlarla sistematik risk ölçütü olan beta katsayıları arasında ilişkiler tespit edilmiş; ancak, çok az çalışmada risk tahmin modeli kurularak halka açık olmayan şirketlere uygulanabilmiştir. Ayrıca yine yapılan çalışmalarda risk, risk yönetimi ve yönetim muhasebesi konularının iç içe olduğuna ve araştırmacıların riskin yönetim muhasebesiyle ilişkisine yönelik çalışmalara daha fazla önem vermesi gerektiğine dikkat çekilmiştir. Ancak riskin hangi yönetim kararları açısından önemli olduğu henüz yeterince açıklığa kavuşmamıştır.
Bu çalışmanın amacı; halka açık anonim şirketlerin beta katsayılarının, söz konusu işletmelerin mali oranlarıyla ilişkisinin düzeyini saptayarak bir beta tahmin modeli geliştirmek ve bu modeli halka açık olmayan anonim şirketlere uygulayarak tahmin edilen beta katsayısı aracılığıyla bu işletmelerin avantaj sağlayacak stratejik kararlar almasına katkı sağlamaktır. Bu amaca yönelik olarak, çalışmada öncelikle halka açık olan ve BİST Turizm sektöründe yer alan 12 şirketten süreklilik arz eden 9 tanesinin 2011-2015 yılları arasındaki üçer aylık dönemler itibariyle finansal tablolarından elde edilen rasyolarıyla, FİNNET Analiz Expert'ten elde edilen aynı dönemlere ilişkin beta katsayıları panel veri analizine sokularak bir regresyon modeli oluşturulmuştur. Yapılan ilk analizde Cari Oran, Toplam Borç Oranı, Faiz Karşılama Oranı, Özsermaye Çarpanı,  Satışların Logaritması ve Aktif Büyüme Oranı ile Beta arasında anlamlı ve pozitif, Asit Test Oranı, Uzun Vadeli Borç Oranı, Borçlanma Oranı ve Finansal Borç/Özsermaye Oranı ile ise anlamlı ve negatif bir ilişki bulunarak bir risk tahmin modeli kurulmuştur. Sonrasında kurulan modele halka açık olmayan şirket verileri dahil edilerek, halka açık olmayan şirketin riski tahmin edilmiştir. Son olarak yönetim muhasebecilerinin elde edilen beta katsayını hangi yönetim kararlarında kullanabilecekleri açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma bulgularının gerek borsada işlem gören şirket yöneticileri, piyasa katılımcıları ve finansal sistemi düzenleyici kuruluşlar açısından, gerekse beta katsayısına ulaşmanın mümkün olmadığı ilk halka arz ve borsada işlem görmeyen şirketlerin satın alma veya birleşme işlemlerinde risk değerlendirmesi açısından yararlı olacağı kanısındayız.

Anahtar Kelimeler: Yönetim Muhasebesi, Sistematik Risk, Mali Oranlar, BİST Turizm Sektörü

Abstract:
In today's marketplace where competition has reached extraordinary dimensions, businesses are obliged to make the most appropriate decisions to their structures in order to maximize market value by ensuring their sustainability. The maximization of market value is possible by establishing a balance between risk and return. In other words, in order to maximize the value of the firm, it is tried to increase the income and minimize the risks as much as possible. In order to reduce the risk, first the level of risk the business is exposed to should be determined.
The most important information sources that managers use while strategically managing and making appropriate decisions are accounting data. It should be the most important goal of businesses to use accounting data to make decisions in the strategic management process rather than just recording these data. From this point forth, to be able to make strategic decisions it is very important to know how the beta coefficient of risk measure relates to which accounting data.
When the studies in this subject are examined, relations between different financial ratios and beta coefficients, which are systematic risk criteria were found out, however, very few studies have been applied to non-public companies by establishing a risk estimation model. Furthermore, it was noted that the studies that were carried out emphasized that the issues of risk, risk management and management accounting are intertwined and that researchers should attach more importance to studies related to risk management accounting; but it has not been adequately explained which risk is important in terms of management decisions.
The purpose of this study is; to develop a beta forecasting model by determining the level of beta coefficients of publicly traded corporations in relation to the financial ratios of such businesses and to contribute to making strategic decisions that benefit these businesses through the beta coefficient estimated by applying the model to non-publicly traded corporations. For this purpose, the beta coefficients for the same periods obtained from the FİNNET Analysis Expert by the financial statements of 9 of the 12 companies, which are open to the public and which are primarily publicly traded in the BIST Tourism sector between the years 2011-2015 a regression model was created by inserting the data into the panel data analysis. In the first analysis, a risk prediction model was established by finding significant and positive relationship among the Current Ratio, Total Debt Ratio, Interest Rate Ratio, Equity Multiplier, Sales Logarithm and Active Growth Rate and Beta, and significant and negative relationship among Acid Test Ratio, Long Term Debt Ratio, Borrowing Ratio and Financial Debt / Equity Ratio. Subsequent model incorporates non-public company data, predicting the risk of a non-public company. Finally, it is explained that in which management decisions management accountants can use the obtained beta coefficient. We believe that the findings of the study will be useful for both the first time public offerings where the beta coefficient can not be reached and for the risk assessment of the merger and acquisition transactions of companies that are not traded in the stock market, and market participants, financial system regulators, and company managers whose companies are on the stock market.

Keywords: Management Accounting, Systematic Risk, Financial Ratios, BIST Tourism Sector