Mesnevilerde aile ve çocuk :Kutadgu Bilig, Leyla vü Mecnun, Pentname, Hüsn ü Aşk, Hayriye, Hütfiye
The notion of family and child in the mathnawi: Kutadgu Bilig, Leyla vü Mecnun, Pentname, Hüsn ü Aşk, Hayriye, Lütfiye
Yazar: ADNAN İPEKDAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DURSUN ALİ TÖKEL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Divan şiiri bir medeniyetin dilidir. Türk kültür ve medeniyetinin tüm unsurları Divan şiirinde mevcuttur. Doğumdan ölüme, kız isteme geleneklerinden düğün adetlerine, çocuğa ninni söylemekten kadın erkek ilişkilerine, anne baba yükümlülüklerinden komşuluk, akrabalık ve misafirlik adabına kadar insana dair her konuya Divan şiirinin anlatı türü olan mesnevilerde rastlamak mümkündür.  Türk Divan Edebiyatında çok önemli eserler olan ve  bu tez çalışmasında irdelenen Kutadgu Bilig, Leyla vü Mecnun (Fuzûlî), Pend-nâme (Güvâhî),  Hüsn ü Aşk, Hayriyye ve  Lutfiyye  adlı mesnevilerin tamamında aile kurumunun kudsiyeti vurgulanırken yuva kurmanın, içerisinde bulunulan topluma karşı bir sosyal sorumluluk, insan doğasının bir gereği olduğu ifade edilmektedir. İyi bir eş ile huzurlu bir yuva kurmak, neslin devamını sağlamak, çocuk sahibi olmak insanın genlerinde bulunan doğal bir istektir. Aile kurumunun yıpranmaya başladığı modern dünyada,kadın, erkek, anne, baba, çocuk, dede, nine ve  akraba kavramlarının Divan şiirinin temel eserlerinde çok geniş bir yer tuttuğu; mahremiyetin önemli bir biçimde yer aldığı görülmüştür.  İncelenen altı mesnevide, çocuğun yetiştirilmesinde anne ve babanın rolü, eğitime küçük yaşta başlamanın gereği, çocuğa hitap şekilleri, çocuğun anne babaya karşı görevleri, iyi bir evlilik yapmanın şartları, anne-çocuk, baba-çocuk , aşık-maşuk, karı-koca ilişkileri detaylı olarak işlenmekte; toplumun temelinin aile olduğu vurgulanmaktadır. Bütün bu tespitler, mesneviler özelinde Divan şiirinin sosyal hayattan kopuk olmak şöyle dursun, topluma dair her konuya duyarlı olduğunu ortaya koymaktadır."



ANAHTAR KELİMELER: Aile, Kadın, Erkek, Çocuk, Anne, Baba, Evlilik, Mesnevi, Divan Edebiyatı

Abstract:
Divan poetry is a language of a civilization. Divan poetry includes all elements of Turkish culture and civilization. In the narration type of Divan poetry, Mathnawi (Mesnevi), there are examples among almost every subjects of human life, such as birth, death, wedding traditions, singing lullabies, relations between man and woman, responsibilities of parents, neighborhood, and kinship and residency. Some of the most important works of the Turkish Divan Literature; Kutadgu Bilig, Layla and Majnun (Leyla vü Mecnun) by Fuzuli, Pend-Nâme by Güvahi, Beautiful Love (Hüsnü Aşk), Hayriyye and Lutfiyye (Hayriye ve Lütfiye) has been analysed in this thesis. The importance of setting up a family is expressed and holiness of the family is highlighted by all of these Mathnawies. Starting a peaceful family with a good spouse, continuation of generation, and having a child are natural desires for human being. Even if in the modern world which family institution began to tear, in the past  women, men, mother, father, child, grandfather, grandmother, and relativity concepts taken very broad part, and privacy was a significant manner of Divan poetry.  Examined six Mathnawi?s, the role of the parents of raising a child, importance of early start to education, forms of address to a child, a child?s duties to the parents, terms of making a good marriage, mother-child, father-child, love-beloved, husband-wife relationships are explained in details; and these Mathnawi?s emphasized that family is the foundation of society. All of these findings from Mathnawis reveal that Divan Poetry  always sensitive to the issues of the society.



KEY WORDS: Women, Men, Children, Mother, Father, Family, Marriage, Mathnawi,Divan Literature