Sigortalı eşyalar üzerindeki rehin hakkı
Right of pledge on insured goods
Yazar: OĞUZHAN ÜNSAL
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT CANBOLAT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Eşyalar = Goods ; Rehin = Pledge ; Rehin hakkı = Hypotheca ; Sigorta = Insurance ; Sigorta sözleşmeleri = Insurance contracts ; Sözleşmeler = Contracts

Özet:
Bir hukuki ilişki kapsamında doğan alacağın teminat altına alınması noktasında en çok başvurulan yollardan biri de rehin tesis etmektir. Bir alacağı teminat altına almak amacıyla rehne başvurulan pek çok durumda sigorta da fonksiyon göstermektedir. Zira alacaklının ve rehne konu olan eşya malikinin, rehinli eşyaya ilişkin menfaatlerin sigortalanmasında çıkarı vardır.  Malik ve alacaklı, rehne konu eşyaya ilişkin menfaatlerini ayrı sigorta sözleşmeleri ile güvence altına alabilirler.  Böyle hallerde aşkın sigorta söz konusu olmayacaktır. Bu noktada malik menfaatinin sigortalandığı haller ayrı bir önem arz etmektedir. Rehne konu olan eşyaya ilişkin malik menfaatinin sigortalandığı hallerde, söz konusu menfaat zarara uğramış ve malik lehine bir sigorta tazminatı doğmuşsa, rehin hakkı sigorta tazminatı üzerinde devam edecektir. Rehin hakkının sigorta tazminatı üzerinde devam ettiği durumlarda, rehin hakkının varlığını bilen ya da bilmesi gereken sigortacı, sigorta tazminatı üzerinde rehin hakları devam eden alacaklıların rızasını almaksızın malike yaptığı ödeme ile borcundan kurtulamayacaktır. Böyle hallerde malik, ek güvence göstermek ve rehne konu eşyayı eski haline getirmek şartıyla sigorta tazminatının ödenmesini talep edebilir. Fakat rizikoya maruz kalmış olmasına rağmen rehne konu eşya hala yeterli bir teminat teşkil ediyorsa, rehinli eşya malikinin sigorta tazminatının kendisine ödenmesini isteme yetkisinin olduğunun kabulü gerekir. Sigorta poliçelerinde yer alan dain-i mürtehin kaydı ise rehnin varlığını sağlayan bir hukuki belge değildir. Bu sebeple sadece sigorta poliçesindeki kayıtlara dayanarak sigorta tazminatı üzerinde rehin hakkının devamını kabul etmek doğru olmayacaktır. Sigorta tazminatı üzerinde rehin devam etse bile talep ve dava hakkı yine malikte olacaktır.  Ayrıca rehinli alacaklıya riziko gerçekleşmeden önce de sigorta korumasının devamını sağlamaya dönük belirli imkanlar tanımıştır. Söz konusu imkanları sağlayan düzenlemeler ise sigorta sözleşmesinin sona ermesinden önce ve sonra olmak üzere iki ana ayrım etrafında yapılmıştır.

Abstract:
In many cases where a pledge is used to secure a right to claim, insurance also functions. As the creditor and the owner of the pledged property have expediences in insuring the interests of the pledged goods. Owner and creditor can secure their interests regarding the pledged property with separate insurance contracts. In such cases, over insurance indemnity will not be in question. However, in some cases where the interest of the owner on the pledged good is insured, if the owner's interest is damaged and an insurance indemnity has arisen in favor of the owner, the pledge right will continue on the insurance indemnity. In cases where the pledge right continues over the insurance indemnity, the insurer who knows or needs to know the existence of the pledge right, will not be able to discharge its debt with the payment made to the owner without obtaining the consent of the creditor. In such instances, the owner may demand the payment of insurance indemnity by providing additional collateral and commint to restore the damaged property. However, if the pledged property still constitutes a sufficient assurance despite of the damage, the owner may demand insurance indemnity without providing additional collateral. Loss payee clauses included in the insurance policies are not legal documents ensuring the existence of the pledge. Therefore, it would not be correct to accept the continuation of the pledge right on the insurance indemnity based only on the clause in the insurance policy. Even if the pledge on the insurance indemnity continues, the right to demand and litigate belong to the owner.  The creditor has also been given certain opportunities to ensure the continuity of insurance before the risk occurs. These regulations are made around two main distinctions as before and after the termination of the insurance contract.