Kuru şartlarda farklı sıra aralıkları ile yetiştirilen kinoa (Chenopodium quinoa Willd.) çeşitlerinin silaj kalitesinin belirlenmesi
Determination of the silage quality of quinoa (Chenopodium quinoa Willd.) varieties grown with different row spacing under dry conditions
Yazar: ZEYNEP GÜNER
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN TEMEL
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Iğdır = Iğdır ; Kinoa = Quinoa ; Kuru koşullar = Arid conditions ; Organik asitler = Organic acids ; Silaj = Silage ; Sıra aralığı = Row spacing ; Yem kalitesi = Feed quality

Özet:
Ekstrem koşullarda yetişebilen kinoa bitkisinin tohumları yaygın bir şekilde insan beslenmesinde kullanılırken, üretmiş olduğu yüksek kaliteli otu da son yıllarda hayvan beslenmesinde tercih edilir hale gelmiştir. Ancak kurutulduğunda yapraklarının ufalanıp dökülmesi ve saplarının kartlaşması sindirilebilirlik oranını ve lezzetliliği düşürdüğü için kuru ot olarak kullanımını sınırlandırmıştır. Bu nedenle kinoa otunun silaj olarak değerlendirilmesi bir avantaj olarak görülmüştür. Mevcut araştırma ile kuru şartlarda 4 farklı sıra aralığı (17,5, 35,0, 52,5 ve 70,0 cm) ile yetiştirilen 2 kinoa çeşidinin (Sandoval Mix ve Oro de Valle) silaj kalite ve besleme değeri kriterlerinin  (kuru madde oranı, amonyak üretimi, silaj pH'sı, olması gereken pH, yaprak oranı, ham protein oranı, NDF oranı, ADF oranı, ham kül oranı, fleig puanı, duyusal analizler, laktik asit, asetik asit, propiyonik asit ve bütirik asit oranı) belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla 2021 yılında tesadüf bloklarında faktöriyel deneme desenine göre üç tekerrürlü bir deneme planlanmıştır. Analiz sonuçları incelenen parametreler üzerine sıra aralıkları (silaj pH'sı, NDF oranı, laktik asit ve bütirik asit hariç) ve çeşitlerin (silaj pH'sı, NDF ve ADF oranı hariç) önemli etkisinin olduğu göstermiştir. Çalışma sonucunda Sandoval Mix çeşidine göre Oro de Valle çeşidinin daha yüksek kuru madde oranına, olması gereken pH'a, laktik asit, propiyonik asit ve bütirik asit oranına ve daha düşük yaprak oranına, ham protein, ham kül ve asetik asit oranına sahip olduğu görülmüştür. Sıra aralığı açısından değerlendirildiğinde, sıra aralığı arttıkça kuru madde oranı ve olması gereken pH düşerken, yaprak oranı, ham protein, ADF, ham kül ve asetik asit oranının arttığı belirlenmiştir. Mevcut bu sonuçlar kaliteli bir silaj için ekimlerin dar sıra aralığında yapılması gerektiğini ve Oro de Valle çeşidinin silajlık materyal olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Ancak daha kaliteli bir kinoa silajı için laktik asit üretimini arttıran, amonyak üretimini ve pH'yı düşeren katkı maddelerinin kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
While the seeds of the quinoa plant, which can be grown in extreme conditions, are widely used in human nutrition, the high-quality forage it produces has become preferred in animal nutrition in recent years. However, since the crumbling-shedding of the leaves and the hardening of the stems when dried reduces the digestibility and palatability, it has limited its use as a dry herbage. For this reason, the use of quinoa grass as silage has been seen as an advantage. With the current research, it was aimed to determine the silage quality performances (dry matter ratio, ammonia production, silage pH, required pH, leaf/stem ratio, crude protein ratio, NDF ratio, ADF ratio, crude ash ratio, fleig score, sensory analysis, lactic acid, acetic acid, propionic acid and butyric acid ratio) of two quinoa varieties (Sandoval Mix ve Oro de Valle) grown in 4 different row spacings (17,5, 35,0, 52,5 ve 70,0 cm) in dry conditions. For this purpose, a three-replication trial was planned according to the factorial trial design in randomized blocks in 2021. The results of the analysis showed that row spacing (except silage pH, NDF, lactic acid and butyric acid ratio) and varieties (except silage pH, NDF and ADF ratio) had a significant effect on the examined parameters. As a result of the study, it was observed that the dry matter ratio, required pH, lactic acid, propionic acid and butyric acid ratio were higher in Oro de Valle compared to Sandoval Mix variety, but leaf/stem ratio, crude protein, crude ash and acetic acid ratio were lower. When evaluated in terms of row spacing, it was determined that the dry matter ratio and the required pH decreased as the row spacing increased, while the leaf/stem ratio, crude protein, ADF, raw ash and acetic acid ratio increased.These present results showed that the sowing should be done in narrow row spacing and Oro de Valle variety can be used as silage material for a quality silage. However, it was concluded that the additives that increase lactic acid production and decrease ammonia production and pH should be used for a better quality quinoa silage.