Ağır egzersiz sonrası oluşan kas hasarında ortaya çıkan parametrelerin eliminasyonunda sauna ve buz banyosunun etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of sauna and ice bath on the elimination of the parameters occuring in muscle damage after heavy exercise
Yazar: HASAN HÜSEYİN GÜRCAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KARAKUŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı ağır egzersiz sonucu oluşan kas hasarında ortaya çıkan parametrelerin eliminasyonunda sauna ve buz banyosu müdahalesinin etkisinin araştırılmasıdır. Araştırmanın örneklemini Erciyes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde öğrenim gören haftada en az 1 defa 60 dakika fitness yapan 60 erkek öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmaya katılım sağlayan 60 gönüllü; buz banyosu grubunda 20, sauna grubunda 20 ve kontrol grubunda 20 kişi olmak üzere kura yöntemi ile gruplandırılmıştır. Egzersizden 15 dakika önce ve egzersizden sonraki; 24, 48 ve 72. Saatlerde antekübital venden 5 ml kan alındı. Alınan kan numunelerinden Myoglobin ve Kreatin Kinaz (CK) değerleri incelenmesi ile kas hasarı düzeylerine bakıldı. Ağrı ve düzeylerinin belirlenmesi için egzersizden 15 dakika önce ve egzersizden sonraki 24, 48 ve 72. Saatlerde kan alımı işlemleri yapılırken vas (visual analog skala) skorları da kaydedildi. Çalışmaya başlamadan önce gönüllülerin hedeflenen her kas grubu için maksimum bir tekrarda kaldırabilecekleri ağırlıklar (1RM) belirlendi. Maksimum ağırlık belirleme testlerinden sonra bir hafta dinlenme süresi verildi. Egzersizlere başlamadan önce tüm gönüllüler ısınma ve stretching egzersizleri yaptı. Sonrasında tüm gruplara belirlenen ağırlık egzersizleri maksimal ağırlığın %75'i ile 12 tekrarlı 3 set şeklinde uygulandı. Buz banyosu uygulamasına gelindiğinde sıcaklığın 10°C olarak belirlendiği havuz içerisinde gönüllüler 15 dk boyunca boyun seviyesine kadar çömelme pozisyonunda bekletildi. Sauna uygulamasında ise sıcaklığın 80 – 90°C, bağıl nemin %30 olarak ayarlandığı sauna odasına alınan gönüllülere ilk seans 15 dk, sonraki her seans 10 dakika olmak üzere toplam 4 seans şeklinde sauna uygulaması yapıldı. Seans aralarında gönüllüler termonötral ortamda 10 dk dinlendirildi ve dinlenme süresinde sadece su içirildi. Kontrol grubunda ise egzersiz öncesinde Vas skorları alındı, Tanita üzerinde vücut ölçümleri yapıldı, 1 tüp (5ml) kan örneği alındı), daha sonra egzersiz uygulaması yaptırıldı. 
Egzersizden sonra 24,48 ve 72. Saatlerde kan örnekleri alındı ve bu süre zarfında çalışmanın sonuçlarının etkilenmemesi açısından herhangi bir fiziksel aktivite yapmamaları istendi. Alınan kan örnekleri, Erciyes Üniversitesi Spor Hekimliğinde santrifüj edilerek kanların plazması ayrıldı. Plazması ayrılan kan örnekleri 72. saate kadar sürecek olan kan alım işlemi tamamlanan kadar ve kanların laboratuvar da analiz edilme süreci gelene kadar eksi 80°C dondurucuda muhafaza edildi. Elde edilen verilerin analizi TURCOSA (Turcosa Analitik Çözümlemeler Ltd. Şti, www.turcosa.com.tr) programında yapılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgulardan; sauna uygulamasının buz banyosu ve kontrol grubuna göre kas hasarını düşürmede daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak çalışmamıza ait elde edilen bulgular kas hasarı tamiratında sauna uygulamasının daha etkili olduğu yönündedir. Buz banyosu uygulamasının ise kontrol grubuna göre kas hasarı seviyesini azaltmada kısmen etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların vas skorları değerlendirildiğinde sauna uygulaması grubunun skorları, buz banyosu grubu ve kontrol grubu skorlarına göre daha düşük seviyede olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ağır egzersiz; Buz Banyosu, Kas Hasarı; Gecikmeli Kas Ağrısı; Sauna.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of sauna and ice bath interventions on the elimination of parameters arising from muscle injury caused by heavy exercise. The sample of the research consists of 60 male students studying at the Faculty of Sports Sciences of Erciyes University who engage in fitness activities for at least 60 minutes once a week. The 60 volunteers who participated in the study were grouped using the lottery method, with 20 in the ice bath group, 20 in the sauna group, and 20 in the control group.
Fifteen minutes before and after exercise, as well as at 24, 48, and 72 hours, 5 ml of blood was drawn from the antecubital vein. Muscle damage levels were examined by analyzing the values of Myoglobin and Creatine Kinase (CK) from the blood samples. Pain and its levels were determined using the Visual Analog Scale (VAS) scores, which were recorded 15 minutes before exercise and at 24, 48, and 72 hours after exercise, during the blood collection procedures.
Before the start of the study, the maximum weight that the volunteers could lift in a single repetition (1RM) was determined for each targeted muscle group. After the maximum weight determination tests, a one-week rest period was given. Prior to starting the exercises, all volunteers performed warm-up and stretching exercises.
In the ice bath application, the volunteers were submerged up to their necks in a pool with a temperature set to 10°C and maintained in a squatting position for 15 minutes. Then, predetermined weight exercises were performed by all groups in the form of 3 sets of 12 repetitions with 75% of the maximum weight.
For the sauna application, the volunteers were taken to a sauna room with a temperature set between 80 and 90°C and a relative humidity of 30%. The first session lasted for 15 minutes, and subsequent sessions were conducted for a total of 4 sessions, each lasting 10 minutes. Between the sessions, the volunteers rested for 10 minutes in a thermoneutral environment and were only provided with water to drink during the rest period.
In the control group, VAS scores were recorded before exercise, body measurements were taken using Tanita, and a 5 ml blood sample was collected. Afterward, the exercise application was conducted. Blood samples were taken at 24, 48, and 72 hours after exercise, and the participants were instructed not to engage in any physical activity during this time to avoid affecting the study results.
The collected blood samples were centrifuged at Erciyes University Sports Medicine, and the plasma was separated. The plasma samples were stored in a freezer at -80°C until the blood collection process, which took up to an hour, was completed. The blood samples were then analyzed in the laboratory. The data obtained from the analysis were processed using the TURCOSA program (Turcosa Analytical Solutions Ltd. Sti, www.turcosa.com.tr).
Based on the findings obtained from the analysis, it was concluded that sauna application is more effective in reducing muscle damage compared to the ice bath and control groups. The results of our study demonstrate that sauna application is more effective in repairing muscle damage. It was also found that the ice bath application partially reduced the level of muscle damage compared to the control group. When evaluating the VAS scores of the participants, it was observed that the sauna application group had lower scores compared to the ice bath group and control group scores.



Key Words: Delayed Onset Muscle Soreness; Heavy exercise; Muscle Injury; Sauna, Ice Bath