Bitki gelişimini teşvik eden bazı bakterilerin kıvırcık salatada (Lactuca sativa L. var. crispa) bitki büyümesi üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of some plant growth promoting bacteria on plant growth in curly lettuce (Lactuca sativa L. var. crispa).
Yazar: ABDUKADIR YUSUF HUSSEIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN SÖNMEZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Sebze Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki büyüme = Plant growth ; Bitki büyüme düzenleyicileri = Plant growth regulators ; Kalite = Quality ; Marul = Lettuce ; Salatalar = Salads

Özet:
Marul, tek yıllık, yaprakları yenilen, dünya genelinde yaygın olarak yetiştirilen ve çok tüketilen bir sebze türüdür. Marul örtü altında ve açık alanda yetiştirilmesi yapılabildiği için yılın her mevsiminde tüketilmektedir. Artan dünya nüfusun taze marul talebini karşılamak için üretimde, çevre kirliliğine neden olan ve insan sağlığına zararlı olan aşırı kimyasal gübre kullanımını giderek artmaktadır. Bu çalışmada, 13 adet PGPR straini (Bacillus Subtilis RC631, RC67, RC11, B. megaterium RC34, RC33, B. pumılus RC356, Pseudomonas fluoresence RC77e, RC86, RC9, P. putida biyotip B RC14, Pantoea agglomerans RC 36, RC 16 ve Rodococcus erythropolis RC49) kullanılmıştır. Bakteri strainleri 5'erli grup halinde 5 (B1, B2, B3, B4, B5) farklı kombinasyon olarak tohum ve fidelerin kök bölgesine uygulanarak fide ve bitkilerin gelişimi ve kalitesi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışma Eskişehir ili üretici koşullarında ve ESOGÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü laboratuvarında yürütülmüş olup bitkisel materyal olarak "Sürpriz" kıvırcık yapraklı salata çeşidi kullanılmıştır.
Fidelerin (yaprak sayısı, yaprak ve kök kuru ağırlığı) ve bitkilerin (baş yüksekliği ve renk değeri) üzerine etkisinin dışında PGPR uygulamalarının marul bitkisinin gelişimini ve kalitesini kontrol uygulamalarına göre önemli oranda arttırdığı tespit edilmiştir. PGPR'lerin tohum uygulamasının fidelerin yaprak ve kök yaş ağırlığı, kök boğaz çapı ve uzunluğu ve bitkilerin baş yaş ağırlığı, klorofil miktarı, pH değerlerini istatistiksel olarak önemli oranda arttırdığı ve bitkilerin pazarlanamaz yaprak sayısını azalttığı saptanmıştır. Fidelere yapılan bakteri uygulamaların bitki baş çapı, kök boğaz çapı ve SÇKM oranı üzerinde önemli etkisi olduğu tespit edilmiştir. Ancak gübre uygulaması ile en yüksek C vitamini oranı elde edildiği belirlenmiştir. B2'nolu bakterilerinin marul bitkisinin gelişimini ve kalitesi üzerine etkili olduğu ve bunu B3'no'lu bakteri uygulamasının takip ettiği belirlenmiştir. Sonuç olarak farklı PGPR strainleri karışımının biyogübre olarak kullanımının marul bitkilerinin gelişmesi ve kalitesi üzerine önemli etkileri olduğu bulunmuş olup araştırmanın farklı bitki türleri, farklı uygulama şekil ve dozları ile daha kapsamlı yapılması sonucuna varılmıştır. 

Anahtar kelimer: kıvırcık salata (Lactuca sativa L. var. crispa), PGPR, bitki gelişimi, kalite

Abstract:
Lettuce is an annual vegetable crop with an edible leaf and widely grown and consumed around the world. It is consumed in all seasons of the year because it can be grown in the open fields and greenhouses. However, in order to meet the fresh lettuce demand of the growing world population, it has brought along the use of excessive synthetic fertilizers, which cause environmental pollution and are harmful to human health. In this study, 13 strains of PGPR (Bacillus Subtilis RC631, RC67, RC11, B. megaterium RC34, RC33, B. pumilus RC356, Pseudomonas fluorescence RC77e, RC86, RC9, P. putida biotype B RC14, Pantoea RC 36 RC36) and Rodococcus erythropolis RC49) were used. Bacterial strains were applied to the seeds and the root zone of seedlings in 5 different combinations in groups of 5 (B1, B2, B3, B4, B5) and their effects on the growth and quality of seedlings and plants were investigated. The study was conducted in Eskişehir province at producer conditions and and laboratory of the ESOGU Faculty of Agriculture, Department of Horticulture, and "Süpriz" curly leaf salad variety was used as plant material.
Apart from its effect on seedlings (number of leaves, dry weight of leaves and roots) and plants (head height and color value), PGPR applications were found to significantly increase the growth and quality of lettuce plants compared to control applications. It was determined that the application of PGPRs to the seeds provided a statistically significant increase in seedlings (leaf and root fresh weight, root neck diameter and length) and plants (head fresh weight, chlrophyll content, pH value) and decreased the number of unmarketable leaves. Bacterial applications on the seedlings were found to be significant effect on the plant head diameter, root neck diameter and TSS ratio. However, it was determined that the highest vitamin C ratio was obtained with fertilizer application. It was found that the B2 bacteria strains were the most effective on the growth and quality of the lettuce plant and followed B3' bacterial strain mixtures. As a result, it was found that the use of mixtures of different PGPR strains as a biofertilizer had significant effects on the growth and quality of lettuce plants, but it was concluded that the use of different plant species and timing, different application forms and doses could be more comprehensive in order to further expand the research.

Keywords: Curly lettuce (Lactuca sativa L. var. crispa), PGPR, plant growth, quality