Ekonomik krizlerin ana akım iktisat teorisi üzerindeki etkisi: Tahribat, yenilenme ve yeni teoriler
Impacts of economic crises on the mainstream economic theory: Destruction, renewal and new theories
Yazar: ENES KARAOĞLU
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL BAYRAKTAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İktisadi teorilerin zamanla dönüştüğü kabul edilmektedir. Bu durum ana akım olan iktisadi teoriler için de geçerlidir. Teoriler tarihini konu edinen çalışmalar, bu dönüşümü açıklayabilecek unsurları belirlemeyi amaçlamıştır. Bu unsurlar arasında öne çıkarılanlar, iktisadi krizlerle birlikte politik, fikri ve bilimsel temellerdir. Bu tezde de 19. yüzyılın son çeyreğinden 20. yüzyılın başına kadar olan dönemde ana akım iktisadi teorileştirmelerin güzergahında etkili olduğu öne sürülen unsurlar hesaba katılarak ana akım iktisat teorisinin tarihini yeniden kurmanın imkanı araştırılmıştır. 
Krizlerin ana akım iktisat teorisine etkisi, tahribat ve inşa olmak üzere iki aşamada gerçekleşmektedir. Öncelikle iktisadi krizlerin etkisiyle ana akım iktisat teorisinde dönüşüm gerektiği düşüncesi yaygınlaşmakta, ardından kriz öncesi ana akım teorinin tahribatı ve kriz sonrası yeni ana akım teorinin inşasına yönelik tartışmalar bilimsel, politik ve fikri unsurlarla gerekçelendirilmektedir. Böylece iktisadi krizler ana akım iktisat teorisindeki dönüşümün en güçlü gerekçesi olmaktadır. Kriz dönemlerinde teorik dönüşüm için ampirik uyum, teorik dakiklik, politik aciliyet ve fikri zemin gibi farklı gerekçeler öne sürülse de bu unsurlar farklı ölçülerde ve birbiri alanına geçecek şekilde etkisini göstermektedir. Ana akım iktisat teorisinin tanımıyla tutarlı olacak şekilde tarihini açıklayabilen ölçüt ise ortodoks-heterodoks ayrımı yerine ana akım olma durumu, diğer ifadesiyle yaygınlık özelliği olmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ana akım İktisat Teorisi, İktisadi Krizler, Teorik Tahribat, Teorik İnşa, Teorik Dönüşüm, Politik Temeller, Bilimsel Temeller, Fikri Temeller.

Abstract:
The well-known proposition states that economic theories have been transformed in the course of time. The same transformation is also valid for the mainstream economic theories. In the literature on the history of economic theories the underlying elements of this transformation have been sought. But political, intellectual and scientific foundations, also economic crises have distinguished between these elements. Considering these elements the possibility of reconstruction for the history of the mainstream economic theory have been questioned.
Mainstream economic theories are transformed by the economic crisis through a two phase process, namely destruction and construction. Firstly the transformation atmosphere which originated from the economic crisis takes place, and secondly the discussions intended for the destruction of pre-crisis and the construction of post-crisis mainsteam economic theory are justified with scientific, political and intellectual foundations. Thus the economic crisis becomes the leading motive in bringing the economic theories into the mainstream stage and in the transformation of the mainstream economic theory. Although this schema subdivides the mainstream theorizing process, it is complicated to draw a sharp contrast and disaggregate between the impact areas of scientific, political and intellectual foundations. Because the request for theoretical transformation by theoreticians in a crisis driven environment aims for an approval by different justifications such as empirical consistency, theoretical rigorousness, political urgency and intellectual ground. Throughout the one-hundred and fifty year period the transformation of mainstream economic theory has been directed by the help of these elements in a way of operating with varying scales and moving to other's realm of impact. In conclusion, in order to explain the history of mainstream economics the criteria should be consistent with its definition. Then this criteria should be the commonness, in the meaning of becoming widespread and mainstream, instead of the orthodox-heterodox dichotomy.

Keywords: Mainstream Economic Theory, Economic Crises, Theoretical Destruction, Theoretical Construction, Theoretical Transformation, Scientific Foundations, Intellectual Foundations, Political Foundations.