Sayıştay denetiminde kalite
Quality in Turkish Court of Accounts audit
Yazar: AHMET UĞUR CEBECİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ATTİLA ACAR
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye ve Mali Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Sayıştay merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek, sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevlidir. Ayrıca mahalli idarelerin hesap ve işlemlerinin denetimi ve kesin hükme bağlanması Sayıştay tarafından yapılmaktadır. Anayasa ile Sayıştay'a Meclis adına denetim görevi verilmiştir. 
Sayıştay tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yapılan denetim görevi, bütçe hakkının bir sonucudur. Bütçe hakkı, yasama organına hükümet harcamalarını onaylama ve denetleme/denetletme ve yetkisini verir. Bu yetki, yasama erkinin yürütme erki üzerinde kontrol işlevi görmesine ve kamu kaynaklarının uygun ve verimli bir şekilde kullanılmasının sağlamasına olanak tanıdığı için kuvvetler ayrılığı açısından da önemlidir. 
Sayıştay'ın yaptığı denetim, Devletin mali yönetiminde şeffaflık ve hesap verebilirliğin sağlanması ile kamu kaynaklarının sorumluluk içinde verimli kullanılmasının sağlanması açısından önemli bir araçtır. Bu nedenle Sayıştay denetiminin Meclisin ve demokraside tüm erklerin asıl kaynağı olan vatandaşların beklentilerini karşılayacak nitelik ve kalitede yapılması ve doğru sonuçlar üretmesi son derece önemlidir. 
Türk Sayıştayı'nın da üyesi olduğu INTOSAI'nin belirlemiş ve yayınlamış bulunduğu denetim standartları içinde bir bölümde de sayıştaylar için kalite kontrolüne ilişkin standartlar düzenlenmiştir. Bu standartların amacı, Yüksek denetim kurumlarının strateji, kültür, politikalar ve prosedürler vasıtasıyla sürekli olarak yüksek kaliteli denetimler sunmasına ve bu denetimlerin ilgili taraflara güvenilir sonuçlar üretmesine yöneliktir. 
Denetimin kalite standartları, denetim faaliyetlerinin standartlarının sağlanmasını, nitelikli denetim için denetim ekibinin eğitimini, denetim faaliyetlerinin de denetlemesini ve sonuçların değerlendirilmesini içerir. Denetimin kalite güvencesi, denetimin nasıl yapıldığını, yaptırımlarını ve etkililiğini sağlamak için uygulanır.
Bu çalışmada, denetim ve yüksek denetim, Sayıştay'ın konumu ve fonksiyonları, kurumsal yapısı, Sayıştay denetiminin niteliği, denetimin yöntem ve süreçleri, denetçilerin bağımsızlık ve tarafsızlıklarına ilişkin prosedürler, Sayıştay tarafından üretilen raporların türleri ve nitelikleri, genel olarak kalite sistemleri, denetimin kalitesinin ne anlama geldiği, INTOSAI denetim kalite standartları, Sayıştay'ın yapısı ve denetim faaliyetlerinin uluslararası denetim kalite standartlarına uygunluğu, Sayıştay denetçileri tarafından yapılan denetimler sonucunda ileri sürülen kamu zararı bulgularının kalite ve güvenilirlik düzeyi araştırılmıştır.

Abstract:
The Court of Accounts is responsible for auditing all incomes, expenses and assets of public administrations and social security institutions within the scope of the central government budget on behalf of the Turkish Grand National Assembly, making final decisions on the accounts and transactions of those responsible, and carrying out the examination, auditing and adjudication duties given by law. In addition, the auditing and final decision of the accounts and transactions of local administrations are carried out by the Court of Accounts. By the Constitution, the Court of Accounts has been given the task of auditing on behalf of the Parliament.
The audit duty performed by the Court of Accounts on behalf of the Grand National Assembly of Türkiye is a result of the budget right. The right to budget gives the legislature the authority to approve and supervise government expenditures. This authority is also important in terms of separation of powers, as it allows the legislative branch to function as a check on the executive branch and to ensure that public resources are used appropriately and efficiently.
The audit carried out by the Court of Accounts is an important tool in ensuring transparency and accountability in the financial management of the State and the efficient use of public resources in a responsible manner. For this reason, it is extremely important that the Court of Accounts audit be carried out in a quality and quality that will meet the expectations of the Parliament and the citizens, who are the main source of all powers in democracy, and produce accurate results.
In a section of the audit standards determined and published by INTOSAI , of which the Turkish Court of Accounts is a member, standards regarding quality control for the Courts of Accounts are regulated. The aim of these standards is to ensure that Supreme audit institutions consistently deliver high quality audits through strategy, culture and policies and procedures, and that these audits produce reliable results for relevant parties.
Quality standards of audit include ensuring the standards of audit activities, training the audit team for qualified audit, auditing audit activities and evaluating the results. Audit quality assurance is applied to ensure how the audit is carried out, its sanctions and its effectiveness.
In this study, audit and supreme audit, the position and functions of the Court of Accounts, its institutional structure, the nature of the Court of Accounts audit, the methods and processes of the audit, procedures regarding the independence and impartiality of auditors , the types and qualities of the reports produced by the Court of Accounts, quality systems in general, what the quality of the audit is. means, INTOSAI audit quality standards, the structure of the Court of Accounts and the compliance of its audit activities with international audit quality standards, and the quality and reliability level of the public loss findings put forward as a result of the audits carried out by the Court of Accounts auditors were investigated.