Beyşehir Gölü'ne dökülen akarsulardaki lokal endemik balık türü Cobitis bilseli (Battalgil, 1942)'nin koruma biyolojisi
Conservation biology of local endemic fish species of Cobitis bilseli (Battalgil, 1942) in freshwater fold to Beyşehir Lake
Yazar: NEZİHA YAĞMUR DİKER
Danışman: PROF. DR. SELAMİ CANDAN ; PROF. DR. FÜSUN ERKAKAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
İç Anadolu kapalı havzasında yer alan Beyşehir Gölü endemizim açısından önemli bir bölgedir. Göle bırakılan, önce Sander lucioperca (Linnaeus, 1758), sonra Carassius carassius (Linnaeus 1758) gibi egzotik veya Türkiye'nin farklı bölgelerinden getirilip atılmış türlerin balık faunası üzerine olumsuz etkileri bilinmektedir. Gölde bulunan endemik türlerden en önemlisi olan ve sadece Beyşehir Gölü'ne özgü (lokal endemik) Cobitis bilseli (Battalgil, 1942)' nin populasyon yoğunluğunun saptanması için belirlenen 2 istasyonda 50 m'lik bir bölgenin belirli bir süre elekroşok cihazı kullanılarak balıkların bayıltılması sonucu yakalama yöntemi ile birey sayımı yapılmıştır. Toplamda 26 birey yakalanmış olup sayımı ve ölçümü yapılan balıklar tekrar geri bırakılarak yaşamlarına devam etmeleri sağlanmıştır. Toplanan doku örneklerinden DNA izole edilmiş ve mitokondrideki sitokrom b gen bölgesi Polimeraz zincir reaksiyonu yöntemi ile çoğaltılmıştır. Sonrasında gen bölgesinin dizi analizi yapılmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde BioEdit, Chromas lite, DnaSP ve Arlequin programları kullanılmıştır. Buna göre Tajima's D değeri -1.40 ve Fu's Fs değeri -0.048 olarak elde edilmiştir. Bu veriler ışığında populasyonun ortama yabancı türler sokulması nedeniyle darboğaz etkisinde kalarak birey sayısı ve genetik çeşitliliğinde azalma olduğunu saptanmıştır. Günümüze kadar populasyonun birey sayısını arttırarak büyüme gösterdiğini ancak genetik çeşitliliğinin az olduğunu kabul etsek de daha kesin sonuçlar için populasyonun birey sayısı ve genetik çeşitlilik açısından izlenmeye devam edilmesi gerekmektedir.

Abstract:
The Lake Beyşehir, located in Central Anatolian Basin, is important for endemizm. It is known that exotic fishes like Sander lucioperca (Linnaeus, 1758), Carassius carassius (Linnaeus 1758) and translocated fishes, which have been brought different places in Turkey, effect on fish fauna in a negative way. For the determination of population density of Cobitis bilseli (Battalgil, 1942), which is one of the most important endemic species unique to the Beysehir Lake (local endemic), individual counting was performed. In two destinations which were located before, fishes were collected by electrofishing for a specific period of time. Captured 26 individuals were released back to nature after measurement. Cytochrome b (cytb) sequences of mitochondrial DNA (mtDNA) was isolated and amplificated via polymerase chain reaction from collected tissue samples. After that, sequence analysis was performed. BioEdit, Chromas lite, DnaSP and Arlequin software programmes were used to evaluation of obtained data. According to this, Tajima's D and Fu's Fs values were calculated as -1.40 and -0.048 respectively. In the light of these data, it was suggested that number of individuals and gene diversity of population have reduced by a bottleneck effect because of introduced fish species in area. It was concluded that the number of individual was increase up to the present. However, genetic diversity is still low for this population. For more accurate results, it is necessary to continue observing population in terms of genetic diversity and the number of individuals.