Bozcaada'da çalışan kamu personellerinin afet bilinci ve temel ilk yardım düzeyinin değerlendirilmesi
Assessment of disaster awareness and basic first aid competency levels among public personnel working i̇n bozcaada
Yazar: ÜMMÜ GÜLSÜM ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. CANAN AKMAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Hizmetleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Bozcaada kendi coğrafyasının yapısına ve iklimine bağlı olarak jeolojik, hidrolojik,
meteorolojik vb. afetlere maruz kalmıştır. Bu çalışmanın amacı Bozcaada'nın yaklaşık
nüfusunun dörtte birini oluşturan kamu personelinin her an oluşabilecek afet ve ilk yardım
durumuna müdahale ve önlem alma konusundaki farkındalıklarının incelenmesidir.
Araştırma için Bozcaada'da çalışan kamu personellerinin demografik değişkenleri, genel
afet hazırlık inanç ölçeği, afet bilinci anket soruları ve ilk yardım anket soruları ile veri
toplanmıştır. 263 kişilik bir evrenin olduğu araştırmada minimum örneklem 155 kişi olarak
hesaplanmış ve 160 gönüllü katılımcıdan veri toplanmıştır. Bozcaada da görev yapan 263
kamu personelinin araştırma örneklemi belirlenirken Krejcie ve Morgan (1970) örneklem
büyüklüğünün tablosu referans alınmıştır. 263 kişilik evren için 155 kişinin yer aldığı
örneklemin belirlenmesi önerilmektedir. Araştırma kapsamı ve amaçlı örneklem
doğrultusunda onay veren 160 katılımcıdan veri toplanmıştır. Araştırmada elde edilen
verilerin analizi için IBM SPSS Statistics 26 istatistik programı ve Jamovi 2.3.28. programı
kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiksel analizler, karşılaştırma testleri ve etki büyükleri
hesaplama testleri ile analiz edilmiştir. Parametrik ve non-parametrik testler ön koşullara
bakılarak uygulanmıştır. Afete hazırlık inanç ölçeği skorları ortalaması 122,5±12,96 (min.
31-max. 155) puan olarak bulunmuştur. Elde edilen sonuç ile Ada'da yaşayan kamu
personelinin afete hazırlık inanç düzeylerinin yüksek olduğu yorumu yapılabilir. Eğitim
durumu değişkeni ile Afete Hazırlık İnanç Ölçeği toplam puanları arasında ise KruskalWallis testi sonucuna göre (X2: 8,910, p: 0,031) anlamlı fark tespit edilmiştir. Farklılık lise
eğitim düzeyi ile iki yıllık ön lisans, dört yıllık lisans ve lisansüstü skorları arasındadır. Lise
eğitim seviyesindeki katılımcılarda afete hazırlık inanç ölçeği daha düşük skora sahip
görülmektedir. Etki büyüklüğü düşük düzey etki seviyesinde hesaplanmıştır (ε2=0,0560).
Tez çalışmasında uygulanan anket soruları ile demografik değişkenler arasında yapılan KiKare analizlerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0,050). Farklılık oluşturan
soruların detaylı incelemesi tez çalışmasında belirtilmiştir. Bu bulgular, Bozcaada'da kamu
hizmeti sunan kişilerin afet ve ilk yardım durumu karşındaki ilişkiyi göstermekle birlikte,
araştırma bulguları doğrultusunda ada personellerinin bilgi seviyelerini arttırmaya yönelik
planlanmış faaliyetlerin uygulanmasının olası afet ve ilk yardım rehabilitasyonunda
müdahale kalitesini geliştirmede etkili olacağını söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Bozcaada, afet bilinci, ilk yardım, ada psikolojisi, afet, kamu
personeli

Abstract:
Bozcaada, due to its geographical characteristics and climate, has been exposed to
various geological, hydrological, and meteorological hazards. The primary objective of this
study is to assess the level of awareness among public employees, who represent roughly
25% of Bozcaada's total population, with respect to their knowledge and preparedness for
implementing intervention strategies, precautionary measures, and first aid procedures in the
event of potential disasters or emergency situations. Data were collected using demographic
variables of public personnel working in Bozcaada, a general disaster preparedness belief
scale, disaster awareness survey questions, and first aid survey questions. In a study with a
population of 263 individuals, the minimum sample size was calculated as 155, and data
were collected from 160 voluntary participants. The research's sample size was established
using the Krejcie and Morgan sample size table as a guide. According to Krejcie and Morgan
(1970), a sample size of 155 is recommended for a population of 263. Data were collected
from 160 participants who approved the study scope and purposive sampling. The
information collected from the study was examined with the help of IBM SPSS Statistics
version 26 and Jamovi 2.3.28 programs. Descriptive statistical analyses, comparative tests,
and effect size calculations were conducted. Tests were conducted based on assumptions,
including both parametric and non-parametric methods. The average score for the Disaster
Preparedness Belief Scale was found to be 122.5±12.96 (min. 31-max. 155). The results
suggest that the disaster preparedness belief levels among the public personnel living on the
island are high. The Kruskal-Wallis test demonstrated a significant variation in the total
vii
scores on the Disaster Preparedness Belief Scale when compared to the education level
variable (X2: 8.910, p: 0.031). The difference is between high school education level and
associate, undergraduate, and graduate scores. Participants with a high school education
level had lower scores on the disaster preparedness belief scale. The effect size was
calculated as low (ε2=0.0560). Chi-square analyses conducted between the survey questions
and demographic variables revealed significant differences (p<0.050). Detailed examination
of the questions causing differences is provided in the thesis. These findings highlight the
connection between public service personnel on Bozcaada and their preparedness for disaster
and first aid situations. They also suggest that implementing planned activities to enhance
the knowledge levels of island personnel will effectively improve the quality of interventions
in potential disaster and first aid scenarios.
Keywords: Bozcaada, disaster awareness, first aid, island psychology, disaster, public
personnel