Topkapı Sarayı'ndaki kitabelerin belgelenmesi ve koruma önerileri
Documentation of instructions in Topkapı Palace and proposals for conservation
Yazar: FURKAN AL
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER DABANLI
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kitabeler =   ; Koruma = Conservation ; Restorasyon = Restoration ; Topkapı Sarayı = Topkapı Palace

Özet:
Osmanlı devletinin resmî ikametgâhı ve yönetim merkezi olan Topkapı 
Sarayı'nda farklı içeriğe sahip pek çok kitâbe yer almaktadır. Saray'daki yapılarda 
gerçekleşmiş inşâ ve tamir faaliyetlerine dair en özgün veriler, yapılar üzerinde 
bulunan kitâbelerdir. Bunun yanı sıra vakıf ve dînî içerikli kitâbeler, o dönemin edebî 
ve sosyo-kültürel gelişimini yansıtır.
Bu tez kapsamında yapılan çalışmalar üç ana başlık altında 
değerlendirilmiştir: Birinci bölümde, Topkapı Sarayı'nın tarihçesi ve mimarî 
özellikleri ile sarayın I., II., III., IV. Avluları, Harem ile Hasbahçe hakkında bilgiler 
yer almaktadır. İkinci bölümde, sarayın dört avlusunda ele alınan bütün kitâbelere ait 
veriler ile başlayıp her avlunun kendi kitâbe programı aktarılmıştır. Avlularda 
bulunan yapıların kısaca tarihçesine değinilerek kitâbeler hakkındaki bilgiler, 
fotoğraflarıyla birlikte verilmiştir. Üçüncü bölümde, kitâbelerde kullanılan 
malzemeler, görülen bozulmalar örneklerle aktarılmış ve koruma önerileri 
getirilmiştir. Sonuç bölümünde ise Topkapı Sarayı'nın inşâ tarihinden başlayıp 
Cumhuriyet dönemi de dahil olmak üzere incelenen 424 kitâbe doğrultusunda elde 
edilen nihaî verilere yer verilmiştir. Ekler bölümünde ise tarafımdan envanter fişi 
formatında tasarlanmış, 424 kitâbenin birçok açıdan bilgilerini barındıran kitâbe
fişlerine A3 boyutunda yer verilmiştir.
Bu tez çalışması Topkapı Sarayı'ndaki kitâbelerin belgelenmesine ve koruma 
önerileri geliştirerek özgünlüğünü sürdürmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Abstract:
There are many inscriptions with different content in Topkapı Palace, which 
was the official residence and administrative center of the Ottoman state. The most 
authentic datas about the construction and repair activities that took place in the 
buildings in the palace are the inscriptions on the buildings. In addition, foundation 
and religious inscriptions reflect the literary and socio-cultural development of that 
period.
The studies carried out within the scope of this thesis are evaluated under 
three main headings: In the first chapter, there is information about the history and 
architectural features of Topkapı Palace and 1st, 2nd, 3rd and 4th courtyards, Harem 
and Hasbahçe. In the second part, starting with the data of all the inscriptions in the 
four courtyards of the palace, each courtyard's own inscription program is conveyed. 
The history of the buildings in the courtyards is briefly mentioned and information 
about the inscriptions is given together with their photographs. In the third chapter, 
the materials used in the inscriptions, the deteriorations seen are explained with 
examples and conservation suggestions are made.In the appendices, inscription slips 
designed by me in the format of inventory slips and containing information from 
many aspects of 424 inscriptions are included in A3 size. In the appendices, there are 
inscription tables in A3 size, designed in the format of an inventory table and 
containing information from many aspects of 424 inscriptions.
This thesis study aims to contribute to the documentation of the inscriptions 
in Topkapı Palace and to maintain their originality by developing conservation 
proposals.