Anadolu sahası mânilerinde gelin
The bride in the " Mâni"s of Anatolian region
Yazar: AYŞE NUR ŞENTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK PEKER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Evlilik = Marriage ; Gelenekler = Traditions ; Gelin = Bride ; Halk bilimi = Folklore ; Maniler = Manis ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
Doğum, evlenme ve ölüm evrelerinin geneline geçiş dönemleri denilmektedir. Bu dönemlerin her biri yeni bir hayatın başlangıcıdır. Geçiş dönemlerinden doğum ve ölüm kişinin mecburen yaşayacağı dönemlerdir fakat evlilik kişinin tercihi sonucu gerçekleşen bir dönemdir. Evlilik hem erkek hem kadın için yaşamlarında ciddi değişimlere sebep olan bir başlangıçtır. Bu başlangıç kadın için daha yoğun hissedilen bir durumdur. Kadının bu durumu daha yoğun hissetmesinin sebebi yeni bir evde, yeni bir aile ile yaşaması ve bu duruma uyum sağlayıp toplumun gelinlik statüsüne yüklediği sorumlulukları yerine getirmeye çalışmasıdır. Bu sebeple evlilik, kadın için tam bir geçiş dönemi olmaktadır. Toplumun her dönemini ve yaşama dair konuları bünyesinde barındıran mâni nazım şekli geçiş dönemleri içerisindeki evlilik evresine ve gelin statüsüne de yer vermiştir.
Bu çalışmada Türk halk edebiyatı ürünlerinden biri olan mâni metinleri içerisinde yer alan gelin araştırılmıştır. "Anadolu Sahası Mânilerinde Gelin" isimli bu çalışma metin merkezli bir çalışma olup 25 adet mâni kitabı ve 2 adet mâni ile ilgili makalenin incelenmesi sonucunda konu ile ilgili 1960 mâni tespit edilmiştir. Tespit edilen mâniler evlilik öncesi, evlilik süreci ve evliliğin bitmesi adı altında üç ana bölüme ayrılmıştır. Evlilik öncesinde 4, evlilik sürecinde 17, evliliğin bitmesi kısmında 3 başlık ve sınıflandırmaya girmeyen mâniler olmak üzere 25 ana başlığa ayrılmış ve bu ana başlıklarında alt başlıkları belirlenerek bir sınıflandırma yapılmıştır. İncelenen mâni metinlerinde gelinin nasıl yer aldığı araştırılmış toplumda gelin rolündeki kadının yeri belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Halk Edebiyatı, Halk Bilimi, Mâni, Gelin.

Abstract:
The general stages of birth, marriage and death are called transition periods. Each of these periods are the beginning of a new life. Birth and death from transitional periods are periods when a person will have to live, but marriage is a period that occurs as a result of a person's choice. Marriage is a beginning that causes serious changes in their lives for both a man and a woman. This is a condition that is felt more intensely for a woman. The reason why a woman feels this situation more intensely is that she lives in a new house with a new family and tries to adapt to this situation and fulfill the responsibilities that society places on her social status. For this reason, marriage is a complete transition period for a woman. The mani nazim form, which includes all periods of society and issues related to life, also included the stage of marriage and the status of the bride during the transition periods.
In this study, the data contained in the mâni texts, which are one of the products of Turkish folk literature, were investigated. This study titled " The Bride in The " Mâni"s of Anatolian Region" is a text-based study and as a result of examining 25 mâni books and 2 mâni's related articles, the 1960 mâni related to the subject was determined. The identified mâni's are divided into three main sections called premarital, marital process and termination of marriage. It was divided into 25 main headings, including 4 before marriage, 17 during the marriage process, 3 headings at the end of the marriage and mâni that did not fall into the classification, and a classification was made by determining the sub-headings in these main headings. How the bride is included in the mâni's texts examined has been investigated and the place of the woman in the role of the bride in society has been determined.
Keywords: Folk Literature, Folk Science, Mâni, Bride.