Ankara'da 2000 sonrası mimarlık ürünleri: Bir saptama ve değerlendirme denemesi
Architectural products after 2000 in Ankara: An analysis and evaluation experiment
Yazar: SENA GÜLBAHAR TUNCEL
Danışman: PROF. DR. PINAR DİNÇ KALAYCI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ankara, Neolitik ve Paleolitik çağlardan bu yana yaşanan bir kent olmuş ve birçok tarihsel katmanı içinde barındırmıştır. Roma döneminden başlayarak Bizans, Selçuklu, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti olmak üzere farklı devletlerin yerleştiği ve yapılaştığı bir sürece sahip olmuştur. 2000'li yıllara kadar Ankara'nın kentleşmesi ve sonucunda ortaya çıkan mimarlık ürünleri, belirli dönemler ve akımlar altında toplanabilmiştir. Bu süreçte sergilenen mimarlık, Ankara'ya özgü olmuş ve Ankara'nın planlı, kurgu bir kent olmasını beraberinde getirmiştir. Ancak 2000'li yıllar ile artan küreselleşme, tüm dünyanın olduğu gibi Ankara'nın da mimarlık ortamını etkilemiş ve dönüştürmüştür. Küreselleşme ile beraber gelen söylemlerin, 21.yüzyıl mekanına ve mimarlık ortamına nasıl yansıdığı ele alındıktan sonra Ankara kenti üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Yaşanan yenilikler ve mimarlık ortamında yankı bulan söylemler, yükselme-prestij-esnek mekan, ayrışma-karma fonksiyon, ekoloji, çeşitlilik-farklılık, marka-gösteri başlıkları altında toplanmıştır. Öncelikle bu kavramların, mimarlık ortamında buldukları karşılığın neler olduğu ifade edilmiş, daha sonra bu kavramlar, 2000 yılından sonra Ankara'da üretilen mimarlık ürünleri ile eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmenin yapılabilmesi için mimarlık literatüründe yer alan 2000 yılı sonrası Ankara yapıları derlenmiş ve özellikleri ortaya koyulmuştur. Çalışma alanı olarak ele alınan ve 2000 sonrası Ankara mimarlık ürünleri olan örneklerin, hangi özellikleri ile hangi kavramlara denk geldiği açıklanmıştır. Bu yöntemle, Ankara'da mimarlık ortamının, küreselleşme sürecinde nasıl bir değişim yaşadığı ve küreselleşme faktörlerinin, kent üzerinde ne gibi etkiler bıraktığı irdelenmiştir. 2000 yılı sonrasında üretilen mimarlık ürünleri, değişimin göstergesi olmuştur. Ankara kentinin geçmişte daha yerel ölçekli, planlı ve kurgusal bir kent olması durumu, 21.yüzyıl mimarlığında farklı bir boyuta ulaşmıştır. 21.yüzyılda bir yandan kentte yerel mimarlık arayışları devam ederken diğer yandan farklı olan keşfedilmek istenmiştir. Bu deneme ve keşif süreci sonunda Ankara, ikili durumun gözlendiği bir kent olarak biçimlenmiştir. Kendi dokusuna ve coğrafyasına özgün örnekler de üretiliyor olmasına karşın, küreselleşme etkisi ile beraber aynılaşan ve dünyanın herhangi bir yerinde de inşa edilebilecek olan yapıların sayıca artış gösterdiği bir boyuta geçmiştir.

Abstract:
Ankara has been a living city since the Neolithic and Paleolithic times and has hosted many historical layers. From the Roman era to the time of the Republic of Turkey, it has become an area where different states (Byzantium, Seljuk and Ottoman) have settled and built. Until the year 2000, the urbanization of Ankara and the resulting architectural products were able to be gathered under certain periods and trends. The architecture exhibited in this process was unique to Ankara and leads Ankara to be a planned city. However, increasing globalization by the 2000s has also influenced and transformed Ankara's architectural environment. After discussing how the discourses that accompanied globalization reflected the 21st century location and the architectural environment, the effects on Ankara city were evaluated. Experienced innovations and discourses that resonate in the architectural environment, are gathered under the concepts of rise, prestige, flexible space, separation, mixed function, ecology, variety, diversity, brand and demonstration. First of all, these concepts were expressed in what they found in the architectural environment and then these concepts were paired with architectural products produced in Ankara after 2000. In order to be able to do these pairing, post-2000 Ankara buildings in the architectural literature were compiled and their characteristics were revealed. Which features of the post-2000 Ankara architectural products, considered as the study area, correspond to which concepts are explained. With this method, it is examined how the architectural environment in Ankara has changed in the process of globalization and the effects of globalization factors on the city. Architectural products produced after 2000 have been a sign of change. The fact that the city of Ankara was a local scale, planned and fictional city in the past has reached a different dimension in 21st century architecture. In the 21st century, while searching for local architecture maintains on the one hand, it is desired to be discovered on the other hand. At the end of this trial and exploration process, Ankara is shaped as a city where dual status is observed. Although unique examples of their own texture and geography are being produced, they have moved to a dimension where the structures that are identical with the effect of globalization and that can be constructed anywhere in the world are increasing in number.