Psikolojik danışman adaylarının psikolojik belirtileri ile mesleki eğilimleri arasındaki ilişkide psikolojik yardım arama tutumunun aracı rolü
The mediating role of attitude toward help-seeking in relationship between psychological symptoms and professional dispositions of the psychological counselor candidates
Yazar: ÖZGE ŞEKERCİ
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL DÜŞÜNCELİ
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı psikolojik danışman adaylarının psikolojik belirtileri ile mesleğe ilişkin kişisel eğilimleri arasındaki ilişkide psikolojik yardım almaya dair tutumlarının aracı rolünün incelenmesidir. Ek olarak, psikolojik danışman adaylarının psikolojik yardım almaya ilişkin tutum, psikolojik belirti ve mesleğe ilişkin kişisel eğilim düzeyleri betimlenmiştir. Ayrıca psikolojik danışman adaylarının mesleğe ilişkin kişisel eğilimlerinin cinsiyet, sınıf düzeyi ve rehberlik ve psikolojik danışmanlık programını seçme nedenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. 
Bu araştırma, nicel araştırma desenlerinden ilişkisel model ile çalışılmıştır. Araştırmada, psikolojik danışman adaylarının psikolojik yardım almaya ilişkin tutumları Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği-Kısa Form; psikolojik belirtileri Kısa Semptom Envanteri; mesleğe ilişkin kişisel eğilimleri Psikolojik Danışman Eğitiminde Mesleğe İlişkin Kişisel Eğilimlerin Değerlendirilmesi Ölçeği ile ölçülmüş, çalışma grubuna ait demografik bilgi ve kategorik değişkenlere ait veriler araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla elde edilmiştir.
Araştırmanın çalışma grubunu 2019/2020 yılı Bahar döneminde üç devlet üniversitesinde öğrenim gören 785 Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık programı lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma grubunun 563'ü kadın, 222'si erkek psikolojik danışman adayları olup yaşları 18-36 arasında değişmektedir.
Araştırma problemindeki aracı etki SPSS Process Makro 3.5.2 eklentisi ile test edilmiş ve aracı etki anlamlılığı için bootstrapping güven aralığı hesaplanmıştır. Betimsel istatistik ve korelasyon analizleri SPSS 20 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma alt problemlerinin analizinde t-testi ve tek yönlü varyans analizinden (ANOVA) faydalanılmıştır. Varyansların homojenliğinin test edilmesinde Levene Testi, tek yönlü varyans analizi sonucunda ortaya çıkan anlamlı farklılıkların hangi gruptan kaynaklandığının belirlenmesi için ise Scheffe Testi uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda psikolojik danışman adaylarının psikolojik belirtileri ile mesleğe ilişkin kişisel eğilimleri arasındaki ilişkide psikolojik yardım almaya ilişkin tutumun aracı rolü olduğu saptanmıştır. Ayrıca bu araştırmanın sonucunda;
Psikolojik danışman adaylarının psikolojik yardım almaya ilişkin tutum düzeylerinin yüksek olduğu bulunmuştur.
Psikolojik danışman adaylarının psikolojik belirtilerinin düşük sıklıkta seyrettiği belirlenmiştir.
Psikolojik danışman adaylarının mesleğe ilişkin kişisel eğilim düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kadın psikolojik danışman adayları ve rehberlik ve psikolojik danışmanlık programını kişisel özelliklerine uyduğu için tercih eden psikolojik danışman adaylarının mesleğe ilişkin kişisel eğilimlerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Sınıf düzeyi bazında ise psikolojik danışman adaylarının mesleğe ilişkin kişisel eğilim düzeylerinde anlamlı farklılık bulunmamıştır.
Araştırma kapsamında elde edilen bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış, araştırma sonuçlarına dayalı ve gelecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Psikolojik yardım almaya ilişkin tutum, psikolojik belirtiler, mesleğe ilişkin kişisel eğilim, psikolojik danışman eğitimi, aracı etki

Abstract:
This study aimed to investigate the mediating roles of the psychological counselor candidates` attitudes toward help-seeking in the relationship between their psychological symptoms and professional disposition.  Moreover, the study described the candidates` attitudes toward help-seeking, professional disposition, and psychological symptoms. In addition, the study examined whether the candidates` professional dispositions varied in terms of their gender, reasons for choosing the Guidance and Psychological Counseling degree, and year of study in the degree. 
This research was conducted using the relational model, a quantitative research tool. Data were collected by using Attitudes Toward Seeking Psychological Professional Help Scale-Short Form for counseling candidates' attitudes towards help seeking; Brief Symptom Inventory for counseling candidates' psychological symptom levels; Professional Disposition Scale for Counselor Candidate for counseling candidates' professional dispositions; and Personal Information Form that created by the researcher was used to collect information on the study group`s demographic characteristics and categorical variables. 
The study group consisted of 785 (563 women and 222 men) undergraduate students of the Guidance and Psychological Counseling degree studying at three different state universities in the spring term of 2019-2020. The participants` ages ranged between 18 and 36. 
In the research, the mediating effect was tested with SPSS Process Macro 3.5.2 and the bootstrapping confidence interval were calculated for the significance of the mediating effect. Descriptive statistics and correlation analyses were performed with the SPSS 20 package program. The t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to analyze the research sub problems. In order to test the homogeneity of the variances, Levene Test was used, and Scheffe Test was conducted to determine which group caused the significant differences as a result of one-way analyses of variance.
The findings showed that attitudes toward psychological help-seeking played a mediator role in the relationship between the counseling candidates' psychological symptoms and their professional disposition. The study also demonstrated that;
The psychological counseling candidates had high attitude towards psychological help-seeking levels.
The psychological counseling candidates had psychological symptoms at a lower frequency. 
The findings showed that the candidates had high professional disposition levels. The results pointed out that women candidates and ones who chose the Psychological Counseling degree because of its suitability to their personality had significantly higher disposition levels.  
The findings were discussed in the scope of the related literature. Based on the findings, implications were provided for future studies. 
Keywords: Attitude toward help-seeking, psychological symptoms, professional dispositions, counseling education, mediating role