İhmal edilen çocukların annelerinin özelliklerinin incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
An examination of the characteristics of mothers neglecting their children: A mixed method research
Yazar: FERDA KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÖZBESLER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Odaklı Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk sağlığı = Child health ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmada, ihmal edilen çocukların annelerinin çeşitli değişkenler açısından
özellikleri incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nicel ve nitel yöntemlerle
veriler toplanmıştır. Araştırmaya amaçsal örnekleme yöntemi ile seçilen 32 ihmal edilen
çocuğun annesi ile çocuğunda ihmal belirlenmeyen 30 çocuğun annesi katılmıştır.
Araştırmada Sosyodemografik Bilgi Formu, İhmal Değerlendirme Aracı, Evlilik Uyum
Ölçeği, Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek
Ölçeği, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri, DSM-IV Eksen I Bozuklukları İçin
Yapılandırılmış Klinik Görüşme Ölceği, DSM-III R Eksen II Bozuklukları İçin
Yapılandırılmıs Klinik Görüsme Ölçeği kullanılmıştır. İhmal edilen çocukların anneleri
arasından seçilen 8 anne ile araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış
görüşme formu kullanılarak annelerin ebevenlik algıları betimlenmiştir. Nicel verilerin
analizinde T-Testi, Anova, Ki-Kare ve Kruskal Wallis, Pearson Korelasyon Testi, nitel
verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. İhmal edilen çocukların
annelerin bakım kaliteleri alanında en olumlu puanları fiziksel bakım alanında aldıkları,
en olumsuz puanları ise sevgi ve gelişimini destekleme alanlarında aldıkları, annelerin
yaklaşık yarısının güvenlik alanında yetersiz olduğu saptanmıştır. İhmal edilen
çocukların annelerinin kontrol grubu annelerine göre yaş, gelir değerlendirmeleri, sosyal
destek, evlilik uyumu, çocukluk örselenme yaşantılarından fiziksel ve duygusal istismar
ve yetişkin bağlanma örüntüleri açısından farklılaştığı, ruhsal hastalık ve kişilik
bozukluğu tanıları ile çocukluk örselenme yaşantılarından cinsel istismar alt boyutu
değişkenleri açısından ise farklılık olmadığı saptanmıştır. Araştırmanın nitel kısmında
yer alan annelerin çoğu kendisini anne olarak yeterli görmediğini, annelik rolünden
doyum almadığını, çocuğuna yatırımının yetersiz olduğunu ve rollerini dengede
tutamadığını belirtmiştir. İhmal çocukların gelişimlerinin birçok yönünü etkileyerek
kalıcı izler bırakmaktadır. Bu nedenle, ihmal yaşanan ailelere zamanında destek
sağlamak ve ailelere yönelik müdahale proğramları oluşturmak önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Çocuk ihmali, annelerin özellikleri, çocuk ihmalinde risk
faktörleri.

Abstract:
This study aimed to examine the characteristics of neglected their children's
mothers. For this purpose, data were collected by quantitative and qualitative methods.
The mothers of 30 neglected children and 30 children who were not neglected were
included in to the study. In addition to this 8 of the neglecting mothers were also
included to the qualitative part of the study. Sociodemographic Information Form,
Neglect Assessment Tool, Close Relationships Inventory, Perceived Social Support
Scale, Marital Adjustment Scale, Childhood Trauma Survey Scale, SCID I and SCID II
were used as data collection tools. Maternal perceptions were investigated in the
direction of qualitative findings obtained from interviews with mothers of neglected
children. T-test, ANOVA, Chi-square test, Kruskal Wallis, Pearson Correlation test were
used for quantitative anlaysis and descriptive analysis method was used in the analysis of
qualitative data. Mothers of neglected children were found to receive their best scores in
the field of physical care and their worst scores in the areas of giving love and supporting
the development of the child, and nearly half of the mothers were found to be
insufficient in the area of ensuring the child's safety. In the quantitative findings
obtained; mothers of neglected children and control group mothers differed in terms of
their age, income perceptions, multidimensional perceived social support, marital
adjustment, physical and emotional abuse subscales on the scale of childhood abuse,
adult attachment patterns, however; it was found that there was no difference in terms of
mental illness and personality disorder, and scores on sexual abuse subscale of child
abuse. Qualitative results demonstrated that most of the mothers do not consider
themselves adequate for parenting, do not get satisfied with their parenting role, have
insufficient emotional investments in their children and cannot keep their roles in
balance. Neglect affects many aspects of children's development and develops
permanent damages. For this reason, it is important to provide support to neglecting
families and family interventions should be established..
Keywords: Child neglect, maternal characteristics, risk factors for child neglect