Kekemeliği olan ve olmayan ergenlerde duygusal dikkat yanlılığının karşılaştırılması ve kekemelik beklentisi ile ilişkisinin incelenmesi
A comparison of emotional attentional bias in adolescents who do and do not stutter and investigation of the relationship between emotional attentional bias and stuttering anticipation in adolescent who stutter
Yazar: İREM ÖZKARAALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEREN DÜZENLİ ÖZTÜRK
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kekemelik = Stuttering ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Yürütücü biliş bilgisi = Megacognitive knowledge

Özet:
Bu çalışmada kaygının tipik olarak ortaya çıktığı ergenlik dönemindeki kekemeliği olan bireylerin duygusal ve kekemeliğe ilişkin dikkat yanlılığının incelenmesi ve akıcı konuşan akranları ile karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmanın diğer bir amacı ise kekemeliği olan ergenlerin duygusal/kekemeliğe ilişkin dikkat yanlılığı ile kekemelik anı öncesi farkındalık düzeyi ve kekemelik şiddeti arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmaya 12-16 yaşları arasında 21 kekemeliği olan ergen ve yaş ve cinsiyet bakımından birebir eşleştirilmiş 21 kekemeliği olmayan ergen olmak üzere toplamda 42 katılımcı dâhil edilmiştir. Katılımcıların dikkat becerilerinin ölçülmesinde Stroop Testi Türkçe Formu (TBAG), duygusal dikkat yanlılığının ölçülmesinde Emosyonel Stroop Testi, kekemelik beklentisinin ölçülmesinde Kekemelik Anı Öncesi Farkındalık Ölçeği (PAIS-TR) kullanılmıştır. Kekemeliği olan katılımcıların kekemelik şiddeti ise Kekemelik Şiddetini Değerlendirme Aracı-4 (KEŞİDA-4) kullanılarak ölçülmüştür.  Bulgular, kekemeliği olan ve olmayan ergenlerin Emosyonel Stroop (ES) testi performansları bakımından farklılaşmadığını göstermektedir. Buna karşın kekemeliği olan katılımcıların sözel tepki süreleri daha uzundur. Kekemeliği olmayan grupta negatif ve pozitif duygu içerikli sözcükler daha sık hatırlanırken kekemeliği olan grupta en çok hatırlanan sözcükler; negatif duygu içerikli, kekemelik beklentisi yüksek olan ve kekemelik ile ilişkili sözcüklerdir. Buna göre kekemeliği olan ergenlerde beklentinin yüksek olduğu sözcükler ve kekemeliğe ilişkin sözcüklerde uyarılma düzeyi daha yüksektir. Her iki gruptaki katılımcılar Klasik Stroop testinde herhangi bir Stroop etkisi göstermemişlerdir ve test performansları iki grupta farklılaşmamaktadır. Beklentiye ilişkin oluşan yanıtların sıklıkla kaçınmayla ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Kekemelik sıklığı arttıkça,  bireylerin kekemelik beklentisinin ardından sessiz kalma davranışı gösterme eğilimleri artarken, konuşma biçimini değiştirme veya söylenecek ifadeyi değiştirme davranışlarını gösterme eğilimleri azalmaktadır. Kaçınma davranışları; uyaranın pozitif duygu içeriği arttıkça azalırken, kekemelik beklentisinin yüksek olduğu uyaranlar ile pozitif yönlü ilişki içerisindedir. Gruplar arasındaki bu farklılıklar ve korelasyon bulguları kekemelikte dikkat yanlılığına ilişkin araştırmaların devam etmesi gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
This study is aimed to examine the emotional and stuttering attentional bias of individuals with stuttering in adolescence, when anxiety typically occurs, and to compare them with their fluent-speaking peers. Another aim of the study is to examine the relationship between the emotional/stuttering attentional bias of adolescents with stuttering and stuttering anticipation and stuttering severity. For this purpose, a total of 42 participants, including 21 adolescents with stuttering between the ages of 12-16 and 21 non-stuttering adolescents matched for age and gender, were included in the study. The Stroop Test Turkish Form (TBAG) was used to measure the attention skills of the participants, the Emotional Stroop Test was used to measure the emotional attention bias, and the Premonitory Awareness Scale in Children Who Stutter (PAIS-TR) was used to measure the stuttering anticipation. The stuttering severity of the stuttering participants was measured using the Stuttering Severity Instrument-4 (SSI-4). The findings show that the Stroop Effect is not demonstrated in adolescents with and without stuttering, and the Emotional Stroop (ES) test performances of adolescents with and without stuttering do not differ. On the other hand, the verbal reaction times of participants with stuttering are longer. While negative and positive emotional words were remembered more frequently in the non-stuttering group, the most remembered words in the stuttering group were; they are words with negative emotion content, high expectation of stuttering and associated with stuttering. Accordingly, the level of arousal is higher in words with high expectations and words related to stuttering in adolescents with stuttering. Participants in both groups did not show any Stroop effect in the Classic Stroop test and their test performances did not differ in the two groups. It has been determined that the responses related to expectation are often associated with avoidance. As the frequency of stuttering increases, the tendency of individuals to remain silent after the expectation of stuttering increases, while their tendency to change the way they speak or change the expression to be said decreases. Avoidance behaviors; while it decreases as the positive emotion content of the stimulus increases, it is in a positive relationship with the stimuli with high stuttering anticipation. These differences and correlation findings between groups indicate that research on attentional bias in stuttering should continue.