İfadecilik bağlamında Nevhiz Tanyeli'nin portre çalışmaları
Nevhiz Tanyeli's portraits in the context of expressionism
Yazar: ŞENAY KASAR
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA CANAN BAYER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ekspresyonizm = Expressionism ; Modern resim = Modern painting ; Modern resim sanatı = Modern painting art ; Portre = Portrait ; Resim sanatı = Painting art ; Ressamlar = Painters ; Tanyeli, Nevhiz = Tanyeli, Nevhiz ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Öznellik = Subjectivity ; İfadeci akım = Expressive current

Özet:
Günümüz modern sanatını anlayabilmek için, gündelik hayat ile bağlantısını irdelemek gerekmektedir. Yaşadığı her türlü içsel dürtüler, estetik haz, kişisel düş kırıklıklarını deneyimlemiş olan sanatçı kendine uygun olan ifade şekillerine doğru yönelmiştir. Modern sanatın gün geçtikçe şekil alması ile sanatçının da kendini ifade biçimi önem kazanmıştır.
1968 kuşağı ressamlarından Nevhiz Tanyeli'nin yaşadığı toplumsal olaylar ile kendi sorunsal pratiklerini ifadeci bir söylemle yansıttığı ve ruh durumu hakkında ipuçları veren portre çalışmalarıyla günümüz Türk sanatındaki etkin rolü ve konumuna dikkat çekmek, bu çalışmanın üzerinde durmayı hedeflediği birincil amaç olmuştur. Bu amaç doğrultusunda, çalışmada Ressam Nevhiz Tanyeli'nin yaşantıları; yani yaşadıkları, gördükleri, duydukları, edindiklerinden sonra onda kalan her şey ile sanatının iç içe geçtiği eserlerden yola çıkılmış ve bu yolda ilerlerken sanatçının ifadeci yaklaşımlar bağlamında bileşenlerinin ne olduğunu saptamaya yönelik incelemeler yapılmıştır. Özellikle figüratif tavrı ve dönemin siyasi ortamını algılatmada odak noktası olarak kullandığı portreleri üzerinden ilerleyerek bu türdeki çalışmalarının zamanla nasıl dönüştüğü titizlikle irdelenmiştir. 
Araştırma sürecinde, sanatçı ile bir söyleşi gerçekleştirilmiştir. Tezin ekler bölümünde deşifresi yer alan bu söyleşiden yola çıkarak yapılan çıkarımlar, çalışmanın özgünlüğü bağlamında birincil ve önemli bir kaynak oluşturmuştur. Çalışmanın kaynakçasında adı geçen kitaplardan ve süreli yayınlardan da faydalanarak sanatçı ve eserleri hakkında bilgiler edinilmiş ve bu bilgiler, analiz-sentez yöntemi ile harmanlanarak bir araya getirilmiştir. Bununla birlikte, çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan "betimsel analiz" yöntemi de kullanılmıştır. Araştırma tamamlandığında, sanatçının ifadecilik bağlamında gerçekleştirdiği resimlerde, özellikle de portrelerinde sıra dışı imgeler kullanarak esere bakan gözün, yani izleyenin algısını ya da yorumunu zora sokan bir tavrı olduğu, bu tavrının da hayat tecrübesinin ondan aldıkları ve ona kazandırdıkları ile doğrudan doğruya ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Comprehension of modern art is possible via the conception of its interrelation with Daily life. The artist has experienced inner impulses, aesthetic pleasure, and various personal disappointments in modes of expression. As modern art transforms gradually, the artist's expressing inner-self becomes significant.
The main goal of the present study is to pinpoint the influential role of Nevhiz Tanyeli in Turkish art as a painter of the 1968 generation, who expresses in her portraiture with clues of the social events she was involved, practicals of self-problems and psychological turmoils.   Accordingly, the art Works that are reflections of the painter Nevhiz Tanyeli 's life, namely, intertwined psychological and intellectualistic outcomes of her life, are examined to identify the main components of her expressive approach. The present study examines the transformation of her figurative style in her portraits that reflected the perception of the political atmosphere of the time.
During the present study, an interview with the artist Nevhiz Tanyeli took place regarding her approach to art. The text of the interview, attached to the thesis, became the most valuable source of deductions regarding the originality of her art. The resources listed in the bibliography contributed immensely to understanding her life and art, which enabled me to evaluate her art in an analysis-synthesis methodology. In addition, the study employed the "descriptive analysis" method as a qualitative research method. The research concludes that her paintings in the context of expressionism bear constraints, particularly in the perception or interpretation of the beholder depicting extraordinary images in her portraiture. This attitude of her is directly related to her gains and losses in life.