Nükleer enerji optimizasyonu: Türkiye için ithal ikameci enerji politikasının geliştirilmesi
Nuclear energy optimization: development of important energy policy imported for Turkey
Yazar: ALİ DURAN UZUN
Danışman: PROF. DR. İRFAN KALAYCI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji politikaları = Energy policies ; Nükleer enerji = Nuclear energy ; Nükleer santraller = Nuclear plants ; Optimizasyon = Optimization ; İthal ikamesi = Import replacement

Özet:
Atom enerjisinin ticari amaçlarla kullanılması için ilk nükleer santralin 1954 yılında Rusya tarafından kurulmasıyla Nükleer Enerji Piyasası doğmuş, nükleer santral teknolojisinin geliştirilmesi ile Nükleer Rönesans başlatılmıştır. Bu teknolojiyi daha da geliştiren G.Kore ve Japonya gibi ülkeler, nükleer santral tasarımlarına özgün olarak sahip olmuşlardır. Günümüzde 30'dan fazla ülkede 444 nükleer reaktör işletilmektedir. Fukushima kazası sonrasında dahi, öncesinde nükleer güç santrali bulunmayan ülkeler dahil toplam 65 santralin yapımı devam etmekte ve 2030 yılına kadar 173 yeni nükleer santralin yapılması planlanmaktadır. Nükleer enerjide seçilmiş ülkeler incelenerek Japonya modeli esas alınmıştır. Elektrik talep artışında Türkiye, 2010 yılı itibarıyla Avrupa'da birinci, dünyada ise Çin'den sonra ikinci sırada yer almaktadır. Türkiye'nin enerji tüketim değerlerinde, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki eğilime paralel olarak elektrik enerjisinin payı artmaktadır. Hızla artan nüfus ve gelişen/değişen teknoloji, yükselen elektrik enerjisi ihtiyacını beraberinde getirmektedir. Türkiye kişi başına gelir bakımından dünyanın 17. büyük ekonomisi olmuştur. Ancak, elektrik tüketim talebi ekonomik büyümeden yaklaşık % 2'den fazla olmuştur. Toplam enerji ihtiyacının % 72'sini ithalatla karşılayan Türkiye, enerjide büyük oranda dışa bağımlıdır. Elektrik üretiminde kullanılan petrolün % 92'si, kömürün % 20'si ve doğalgazın % 98'i ithal edilmektedir. 2015 yılı sonu itibarıyla, yıllık yaklaşık 264 milyar kWh olan Türkiye'nin elektrik ihtiyacının 2023 yılında 414-440 milyar kWh'e çıkması öngörülmektedir. Fosil yakıtların bilinen rezervlerinin tahmini bitiş süreleri ve kapasite faktörleri de göz önüne alındığında, Türkiye mevcut enerji potansiyeli ile bu talebin ancak yarısını karşılayabilmektedir. Oluşan enerji açığını karşılamak amacıyla yapılan nükleer enerji tercihi "3E" yaklaşımıyla irdelenmiştir. GZFT çözümlemesi, nükleer enerji henüz kullanılmadığı için basit regresyon analizi, ekonomik büyüme ile enerji tüketimi arasındaki ilişkinin yönünün belirlenmesi, Japonya modeli ve gelişmiş ülkeler ekseninde de elde edilen bulgular ışığında optimum nükleer santral sayısı ve kapasitesi belirlenip ithal ikameci enerji politikası oluşturularak öneriler sunulmuştur. Risk kabul edilebilir seviyede kontrol altına alındığında, nükleer enerji santralleri iyi tasarlanmış, iyi inşa edilmiş, iyi yapılandırılmış, iyi işletilebilir ve iyi bakımı yapılır ise nükleer enerji sadece temiz değil  aynı zamanda ucuz, emniyetli, güvenilir, dayanıklı ve rekabetçidir.

Abstract:
Nuclear Energy Market was born by the foundation of the first nuclear plant in Russia in 1954 for the purpose of using atomic energy for commercial purposes, and by the development of nuclear plant technology Nuclear Renaissance was initiated. Countries like S.Korea and Japan developed this technology much furhter and owned their genuine nuclear plant design. Currently there are 444 nuclear reactors in business in more than 30 countries. Even after the Fukushima accident, the construction of 65 plants are being continued including the countries which don't have any nuclear power plant earlier, and 173 new nuclear plants are planned to be constructed till 2030. Selected countries were examined and model of Japan is based on in this study. As of 2010, Turkey is the first country in Europa and the second country in the world after China in terms of increase in demand of electricity. Similar to the tendency in developing and developed countries, in energy consumption values Turkey's share of electricity is increasing. Fast increasing population and development/change in technology comes with high electrical energy need. Turkey has become the 17th biggest economy in the World in terms of annual per capita income. However, the demand of electricity consumption has been approximately %2 bigger than economic growth. Turkey covers %72 of it's total energy need on import, and highly dependent on foreign countries for energy. %98 of natural gas, 92% of fuel oil and 20% of coal that are used to generate electricity are imported. As of end of 2015, Turkey's electricity need is approximately 264 billion kWh, and it is predicted to increase to 414-440 billion kWh in 2023. When the estimated depletion date of fossil fuels and the capacity factors are taken into consideration, Turkey compensates half of the demand with the current energy potential. Nuclear energy option, which is used to supply existing energy shortage, is examined by 3E approach. By SWOT analysis, simple regression analysis (since nuclear energy is not used yet), the determination of direction between economical growth and energy consumption, and the investigation of Japanese model and developed countries, information is generated and used to determine the optimum number and capacity of nuclear power plants and suggestions are provided for import-substitution energy policy. As long as risk is controlled at acceptable level, and as long as nuclear energy plants are well designed, well built, well configured, well operated, and well maintained, nuclear energy is not only clean but also cheap, safe, reliable, durable and competitive.