Kızılırmak Havzası'nın Uğurludağ–Bayat–Kargı–Osmancık arasındaki kesiminin jeomorfolojisi (Çorum)
Geomorphology of Kızılırmak basin among Uğurludağ-Bayat-Kargı-Osmancık (Çorum)
Yazar: MUSTAFA ARIKAN
Danışman: DOÇ. DR. TOPÇU AHMET ERTEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akarsu havzaları = Stream basins ; Akarsular = Streams ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties ; Kızılırmak Havzası = Kızılırmak Basin ; Çorum = Çorum

Özet:
Çalışma alanı Kızılırmak Havzası'nın Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) çevresinden  güneyde Delice Çayı birleşimine kadar olan kesimini içine alır. 6234.6 km² alan kaplayan bu sahanın hem güneyde Orta Anadolu kesiminde hem de Kuzey Anadolu Dağları içerisinde yer alması; farklı litolojik, tektonik ve klimatik şartların jeomorfolojik özellikler ve jeomorfolojik gelişim üzerindeki etkisini karşılaştırmalı olarak görmek açısından büyük önem arz eder.
Sahanın jeomorfolojik özelliklerinin ortaya konulmasında çalışma alanının ve 51 adet alt havzanın ayrıntılı jeomorfometrik analizi ve Rölatif Tektonik Aktivite Sınıflaması yapılmıştır. KAF Zonu içerisindeki akarsu havzalarında ve KAF Zonu'na yakın kesimlerde, özellikle Osmancık-Hacıhamza  arasında çok yüksek tektonik aktivitenin varlığı ve jeomorfometrik parametrelere yansıdığı görülmüştür. Güneyde Uğurludağ-İskilip çevresinde ise genel olarak tektonik aktivite derecelerinin düşük olduğu, ancak bu kesimde de litolojik ve klimatik şartların jeomorfolojik gelişimde başlıca etken olduğu anlaşılmıştır.
Çalışma alanının jeomorfolojik ve hidrografik gelişimini etkileyen en önemli unsurların Neotektonik dönem hareketleri ve bununla eş zamanlı Anadolu çevresinde meydana gelen paleocoğrafik ve paleoklimatik şartların değişimi olduğu anlaşılmaktadır. Saha, güneyden kuzeye doğru tektonizma ile ilişkili jeomorfolojik oluşumların ve metamorfik unsurların yaygınlaştığı, zaman zaman ivme kazanan yanal ve düşey tektonik hareketlerin denetiminde polisiklik ve aynı zamanda fluvyal morfojenetik bölgeyi karakterize eden monojenik bir topografyadır.

Abstract:
The study area covers the section from the periphery of the North Anatolian Fault Zone (NAFZ) to the junction of Delice River in the south of the Kızılırmak Basin. The fact that this site, which covers an area of 6234.6 km², is located within both the Central Anatolia section in the south and the Pontic Mountains is of great significance in terms of comparatively seeing the effect of various lithological, tectonic and climatic conditions on geomorphological features and development.   
Detailed geomorphological analyses and Classification of Relative Tectonic Activity of the study area and 51 subbasins were conducted in order to reveal the geomorphological features of the site. The study revealed that there was very high tectonic activity in the river basins within the North Anatolian Fault (NAF) Zone and in the sections closer to the NAF Zone, especially between Osmancık-Hacıhamza and that such high level of activity was reflected on the geomorphometric parameters. On the other hand, the levels of the tectonic activity in the Ugurludağ-İskilip Region in the south were low; however, it was clear that lithological and climatic conditions in this section were also the primary factors in the geomorphological development. 
The most significant element that affects the geomorphological and hydrographic development of the study area is the Neotectonic period movements, and the simultaneous changes in the paleogeographic and paleoclimatic conditions occurring around the Anatolia. The area is a monogenic topography that characterizes the fluvyal morphogenic region at the same time in the control of lateral and vertical tectonic movements that gain momentum from time to time, where geomorphological formations and metamorphic elements associated with tectonicization from south to north are widespread.