Ankilozan spondilitte hastalık yönetimine ilişkin eğitimin hastalık aktivitesi, fonksiyonel kapasite, kinezyofobi ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of disease management education on disease activity, functional capacity, kinesiophobia and quality of life among patients with ankylosing spondylitis
Yazar: AYTEN DAĞ
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA TÜLEK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Hareket korkusu = Kinesiophobia ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Romatoloji = Rheumatology ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş: Ankilozan spondilitte tedaviye uyum oranları düşüktür. Tedaviye uyumsuzluk kötü hasta sonuçlarıyla ilişkilidir.
Amaç: Bu çalışma ankilozan spondilitte hastalık yönetimine ilişkin verilen eğitimin hastaların tedaviye uyumu, hastalık aktivitesi, fonksiyonel kapasitesi, kinezyofobi ve yaşam kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirildi.
Yöntem: Randomize kontrollü deneysel araştırma olarak planlanan bu çalışmaya 61 deney, 61 kontrol grubunda yer almak üzere toplam 122 hasta katıldı. Hastaların tümü TNF-α inhibitörü ilaç kullanmakta olup üçte biri tedaviye yeni başlamıştı. Tüm hastalardan CQR-T, BASDAİ, BASFİ, ASQoL ve TKÖ kullanılarak veriler toplandı. Deney grubundaki hastalara hastalık yönetimine ilişkin bireysel eğitim uygulandı. Eğitimin ardından 12 hafta boyunca 6 kez telefon iletişimi kurularak takip edildi. Hasta eğitim kitapçıkları ve egzersiz kitapçıkları hastalara ulaştırıldı. Kontrol grubuna ise klinik rutin işlemleri dışında herhangi bir girişimde bulunulmadı. Tüm hastalar 12. haftanın sonunda aynı ölçekler ile tekrar değerlendirildi.
Bulgular: Deney grubunda CQR-T puanları anlamlı düzeyde yükselirken BASDAİ, BASFİ, ASQoL ve TKÖ puanları da anlamlı düzeyde geriledi. Kontrol grubunda ise CQR-T, BASDAİ, ASQoL ve TKÖ puanlarında anlamlı bir değişiklik olmadı. BASFİ puanlarının anlamlı düzeyde yükseldiği görüldü. Deney grubunda BASDAİ ve BASFİ skorlarında anlamlı klinik iyileşme oranı yüksek bulundu, aynı zamanda düzenli egzersiz yapma oranları arttı. Hastaların BASDAİ, BASFİ, ASQoL ve TKÖ puanları arasında orta düzeyde bir korelasyon bulundu. 
Sonuç: Hastalık yönetimine ilişkin verilen eğitim hasta sonuçlarının iyileştirilmesinde etkilidir. Hasta, ailesi ve bakım vericilere eğitim ve danışmanlığın sürekliliği sağlanmalıdır.

Abstract:
Introduction: Treatment adherence rates are low in ankylosing spondylitis. Nonadherence to treatment is associated with poor patient outcomes.
Objective: This research was performed to investigate the effect of disease management education of patients with ankylosing spondylitis on treatment adherence, disease activity, functional capacity, kinesiophobia and quality of life.
Method: This study, which was planned as a randomized controlled experimental study, was carried out with a total of 122 patients, including 61 experimental and 61 control groups. All of the patients were using TNF-α inhibitor drugs, and one-third had just started treatment. Data were collected from all patients using CQR-T, BASDAI, BASFI, ASQoL, and TSK. Individual education on disease management was applied to the patients in the experimental group. After the education, the patients were followed up by telephone communication 6 times for 12 weeks. Patient education booklets and exercise booklets were delivered to the patients. In the control group, no intervention was made other than the clinical routine procedures. All patients were re-evaluated with the same scales at the end of the 12th week. 
Results: CQR-T scores increased significantly in the experimental group, and BASDAI, BASFI, ASQoL and TSK scores also decreased significantly. In the control group, there was no significant change in CQR-T, BASDAI, ASQoL and TSK scores. It was observed that BASFI scores increased significantly. The clinically important improvement rate in BASDAI and BASFI scores was found to be high in the experimental group. At the same time, the rate of regular exercise increased in the experimental group. A moderate correlation was found between the BASDAI, BASFI, ASQoL and TSK scores of the patients.
Conclusion: Disease management education is effective in improving patient outcomes. Continuity of education and counseling should be provided to the patient, their families and caregivers.