Kabul ve kararlılık yönelimli psikoeğitim programının psikolojik danışman adaylarının bazı kişisel ve mesleki niteliklerine etkisi
Effects of an acceptance and commitment based psychoeducation program on some personal and professional qualifications of psychological counselor candidates
Yazar: FATMA İREM DEĞERLİ
Danışman: PROF. DR. HATİCE ODACI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Empati = Empathy ; Kabul ve kararlılık modeli = Acceptance and commitment model ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Ölçekler = Scales ; Öz duyarlılık = Self compassion

Özet:
Psikolojik danışmanlık, hizmet alanı olarak yıllar içinde gelişim göstermiştir ve bireylere ihtiyaç duydukları desteği sağlayan farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Belirli yaklaşımlarda psikolojik danışmanların kullandıkları yöntem ve teknikler benzer olsa da; yardım alan kişide meydana gelen yaşantısal zenginleşme, psikolojik iyileşme ve toplumsal uyum düzeyleri aynı olmamaktadır. Yardım verme hizmetinin sağladığı fayda ve sürecin etkililiği yararlanılan ilke ve tekniklerin yanı sıra süreçte etkin bir rolü bulunan psikolojik danışmana ilişkin nitelikler tarafından da belirlenmektedir. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı kabul ve kararlılık yönelimli psikoeğitim programının psikolojik danışman adaylarının bazı kişisel (psikolojik esneklik ve öz duyarlık) ve mesleki (empati ve etkili psikolojik danışman nitelikleri) niteliklerine etkisini incelemektir. 
Araştırma ön test, son test, izleme ölçümlü kontrol gruplu yarı deneysel desen şeklinde tasarlanmıştır. Rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanında öğrenimlerine devam eden 16'şar üniversite öğrencisi deney ve kontrol gruplarına atanarak toplam 32 kişilik çalışma grubu oluşturulmuştur. Deney grubundaki katılımcılara 10 oturumdan oluşan kabul ve kararlılık yönelimli psikoeğitim programı uygulanırken, kontrol grubundaki katılımcılara yönelik herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Veri toplama araçları olarak kişisel bilgi formu, Kabul ve Eylem Formu 2, Öz Duyarlık Ölçeği, Temel Empati Ölçeği ve Etkili Psikolojik Danışman Niteliklerini Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarından ön test, son test, birinci izleme (3 aylık) ve ikinci izleme (9 aylık) ölçümleri alınmıştır. IBM SPSS programı aracılığıyla araştırma amaçlarına hizmet eden uygun istatistiki analizler yapılmıştır. 
Araştırma sonuçları, kabul ve kararlılık yönelimli psikoeğitim programının psikolojik danışman adaylarının psikolojik esneklik ve öz duyarlık düzeylerini arttırmada etkili bir program olduğunu ve bu etkililiğin kalıcılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca müdahale programının psikolojik danışman adaylarının empati düzeyleri ve etkili psikolojik danışman nitelikleri üzerinde anlamlı bir değişime yol açmadığı bulgulanmıştır. Elde edilen sonuçlar literatür ışığında tartışılarak öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Psychological counseling has developed over the years as a service area and different approaches have emerged for providing individuals the support they need. Although the methods and techniques used by psychological counselors in certain approaches are similar; the levels of experiential enrichment, psychological healing and social adaptation that occur are not the same. The benefit provided by the counseling service and the effectiveness of the process are determined by the principles and techniques used, as well as the qualifications of the psychological counselor who has an active role in the process. From this point of view, the aim of this study is to examine the effects of an acceptance and commitment based psychoeducation program on some personal (psychological flexibility and self compassion) and professional (empathy and effective counselor characteristics) qualifications of psychological counselor candidates. 
The research was designed as quasi-experimental design with pre-test, post-test, follow-up measurements on experimental and control groups. The study group contained 32 university students studying at guidance and psychological counseling departments; as experimental and control groups each contained 16 participants. While the acceptance and commitment based psychoeducation program consisting of 10 sessions was applied to the participants in the experimental group, no intervention was made for the participants in the control group. Personal information form, Acceptance and Action Questionnaire II, Self Compassion Scale, Basic Empathy Scale and Effective Counselor Characteristics Assessment Scale were used as data collection tools. Pre-test, post-test, first follow-up (3 months) and second follow-up (9 months) measurements were taken from the experimental and control groups. Appropriate statistical analyzes were made through the IBM SPSS program. 
The results of this research revealed that the acceptance and commitment based psychoeducation program is an effective program in increasing the psychological flexibility and self compassion levels of psychological counselor candidates, and this effectiveness is permanent. In addition, it was found that the intervention program did not cause a significant change on the empathy levels and effective counselor characteristics of psychological counselor candidates. The results were discussed in the light of the literature and suggestions were presented.