Farklı toplumsal katmanların kentsel kamusal mekânkullanımları: Ankara Dikmen vadisi örneği
The use of different social layers in the urban public space: The case of Ankara Dikmen Valley
Yazar: BURCU SERVATMAND
Danışman: PROF. DR. NEŞE GURALLAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kamusal alan modernleşen çağda, kentte yaşanan yabancılaşmaya ve mekânsal ayrışmaya
çare olarak görülmektedir. Kentsel dönüşüm projelerinin sosyo-kültürel altyapısını
doldurabilmek ve projenin cazibesini artırmak amacıyla yapılan peyzaj düzenlemeleri,
proje bölgesinde var olan ayrışmanın çözümü olabilecek kamusal alanlar olarak
sunulmaktadır. Ülkemizin başkentinde bir ilk olarak gerçekleşen Dikmen Vadisi Kentsel
Dönüşüm Projesinde de benzer savlarla yola çıkılmış, etaplar ilerledikçe yüksek katlı lüks
konut bloklarının artmasıyla bölgenin sosyal ve mekânsal olarak ayrışmasının
kuvvetlendiğiyle ilgili yoğun eleştirilere maruz kalmıştır. Ortak mekânlar kamusal
niteliklerini kazanamadığı takdirde sınırları olmadan parçalanmanın devam ettiği kent
mekânları haline gelebilmektedirler. Araştırma konusu alanda da bu durumun yaşandığı
gözlemlenmiş ve nedenleri irdelenmiştir. Bu bağlamda Dikmen Vadisi Kentsel Dönüşüm
Projesi'nin gelişimi ve son durumu incelenmiş ardından vadinin karşılıklı iki yakasında ilk
önce var olan sosyo-ekonomik seviye farkının tespiti için çalışma yapılmış, bir sonraki
bölümde evden başlayıp kente uzanan mekân pratikleri ve tercihleri sorgulanarak, kamusal
mekânda yaşanan ayrışmanın izleri sürülmüştür. Sosyo-ekonomik seviye ve mekânsal
tercihlerle ilgili araştırma birbirine ışık tutmuş, çapraz değerlendirme ile sonuçlar
yorumlanmıştır. Değerlendirmenin sonucunda proje sonucu yaratılan ortak kamusal
mekânların daha iyi değerlendirilmesine katkı sağlayabilmek için önerilerde
bulunulmuştur.

Abstract:
Public space is seen as a remedy for alienation and spatial segregation in the modernized
age. The landscaping arrangements, which are organized in order to create the sociocultural infrastructure of urban transformation projects and increase the attractiveness of
the project, are presented as public spaces which can decrease the segragation in the
project area. The Dikmen Valley Urban Transformation Project, which was the first of its
kind in our country, started with similar arguments, and as the stages progressed, it was
exposed to intense criticism that the social and spatial division of the region was
strengthened by the increase of high-rise residential blocks. If the public spaces cannot
acquire their public qualities, they can become urban spaces where the fragmentation
continues without borders. This situation has also been observed in the area of research and
the reasons have been examined. In this context, the development and the last situation of
the Dikmen Valley Urban Transformation Project were examined and then the study was
carried out to determine the socio-economic level difference that existed between two sides
of the valley. In the next phase, traces of the segregation experienced in public space, were
investigated by questioning the practices and preferences of the space which started from
home and extended to the city. The research on the socio-economic level and the spatial
preferences shed light on each other, and the results were interpreted with cross-evaluation.
Considering the results, suggestions were made to contribute to the better evaluation of the
common public space created as a result of the project.