Satureja türlerinin uçucu yağ ve ekstrelerinin patates böceği Leptinotarsa decemlineata L. (Col.: Chrysomelidae)'nin mücadelesinde kullanım imkanlarının araştırılması
Investigation of the use essential oil and extracts of Satureja species on protection of Colorado potato beetle Leptinotarsa decemlineata L. (Coleoptera: Chrysomelidae)
Yazar: AYŞE USANMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ŞABAN KORDALİ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki özütü = Plant extract ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Bu çalışmada; Satureja cilicica P. H. Davis, Satureja cuneifolia Ten, Satureja hortensis L., Satureja spicigera (C. Koch) Boiss., Satureja thymbra L. ve Satureja montana L. bitkilerinden elde edilen uçucu yağ ve ekstrelerinin patates böceğinin ergin ve larva dönemleri üzerindeki insektisit etkileri araştırılmıştır. Bütün testler cam petri ve vakumlu desikatörlere yerleştirilmiş her bir döneme ait 15 bireyde 3 tekerrürlü olarak yapılmıştır. Petri ve desikatör denemelerinde uçucu yağ ve ekstrelerin tüm dozları konsantrasyon artışına ve maruz kalma süresine bağlı olarak patates böceği larva dönemleri ve erginleri üzerinde %6,66-%100 oranında insektisit etki göstermiştir. Petri denemelerinde, S. thymbra uçucu yağının 15 ve 20 µl/petri'lik dozu uygulamadan 96 saat sonra birinci larva döneminde %100 oranında ölüme neden olurken, S. hortensis ve S. spicigera uçucu yağlarının 20 µl/petri'lik dozu ise ikinci larva döneminde %100 oranında insektisit etki göstermiştir. Elde edilen ekstrelerden, S. spicigera bitkisinin etanol ekstresinin 20 mg/petri'lik dozu ikinci larva döneminde %100 oranında ölüm meydana getirirken, aynı dozda S. thymbra, S. hortensis ve S. spicigera'nın kloroform ekstreleri birinci larva döneminde %95,5 oranında ölüme neden olmuşlardır. Uçucu yağ ve ekstrelerin yüksek dozu (20 mg) tüm saatlerde hem petri denemesinde hem de desikatör denemesinde etkili bulunmuştur. Desikatör denemelerinde kullanılan uçucu yağların larva dönemleri ve erginlerdeki ölüm oranları %4,44-%97,7 değerleri arasında görülürken, ekstrelerde ise ölüm oranları %8,88-%100 olarak bulunmuştur. S. thymbra'nın etanol ekstresi birinci larva döneminde 96 saat sonunda  %100 oranında ölüme sebep olurken, diğer dönemlerde tüm etanol ekstreleri %.8,88- %97,7 oranında insektisit etki göstermiş ve kloroform ekstreleri ise tüm larva ve erginlerde %8,88- %95,5 oranında ölüme neden olmuştur.Test edilen yağlar ve ekstreler içerisinde S. thymbra'nın uçucu yağ ve ekstrelerinin tüm incelenen biyolojik dönemlerde etkili olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar L. decemlineata'nın mücadelesinde Satureja bitki türleri uçucu yağ ve ekstrelerinin geliştirilerek ileride biyoinsektisit olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Satureja türleri, İnsektisit etki, Patates Böceği, Uçucu yağ, Ekstre

Abstract:
In this study, Satureja cilicica P. H. Davis, Satureja cuneifolia Ten, Satureja hortensis L., Satureja spicigera (C. Koch) Boiss., Satureja thymbra L. and Satureja montana L. extracts and essential oils obtained from these plants were investigated for possible use on insecticidal effects on Colorado potato beetle adult and larvae. All tests were done in glass petri dish and vacuum desiccator including 15 individual for each period with 3 replicates. All doses of essential oil and extracts conducted in the petri dish and the desiccator showed that depending on concentration increase and duration of exposure time resulted 6.66-100% insecticidal effect on the potato beetle larvae and adults. In petri trials, S. thymbra essential oil at the dosage of 15 and 20 µl per petri at the first larvae stage after application of 96 hours gave 100% mortality ratio while S. hortensis and S. spicigera essential oil 20 µl per petri dosage at the second larvae stage gave 100% insectisidal effect. Among the extracts, 20 mg/petri dish dosage application of S. spicigera ethanol extract on the second larvae resulted 100% mortality while the same dose of S. thymbra, S. hortensis and S. spicigera chloroform extracts caused 95.5% mortality at the first larvae stage. The high dose (20 mg) of both essential oils and extracts in all times were found to be effective in both petri dish and desiccator experiment. The mortality ratio were found between 4.44-97.7% on all larvae stages and adults in desiccator experiment using essential oil while this ratio was found between 8.88-100% in extracts. At the end of 96 hours, S. thymbra ethanol extract caused 100% mortality in the first larvae stage, while all the other periods all ethanol extracts of the plant resulted 8.88-97.7% insecticidal effect and chloroform extracts of the plant showed 8.88-95.5% insecticidal effect in the larvae and the adults. Among the oils and extracts were tested, S. thymbra essential oil and extracts were found to be effective in all searched biological periods. The results obtained of this study suggested that the plant essential oil and extracts of Saturaje species might have use for protection of L. decemlineata as bio-insecticides.
Keywords: Satureja species, insecticide effect, Leptinotarsa decemlineata L., Essential oil, Extract