Eksplant kaynakları ve bitki büyüme düzenleyicilerinin ketencik [Camelina sativa  (L.) crantz]' de sürgün ve bitki oluşumuna etkileri üzerinde bir araştırma
A research to establish effects of explant sources and plant growth regulators on camelina [Camelina sativa (L.) crantz] tiller and plant induction
Yazar: MERVE GÖRE
Danışman: PROF. DR. ORHAN KURT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki büyüme = Plant growth ; Bitki büyüme düzenleyicileri = Plant growth regulators ; Camelina sativa = Camelina sativa ; Ketencik = False flax

Özet:
Bu çalışma; Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Biyoteknoloji Araştırma-Uygulama laboratuvarında yürütülmüştür. Araştırmada bitki materyali olarak Vniimk-17 ve Ames-26686 ketencik çeşitleri, besi ortamı olarak MS+0.5 mg/l BAP, MS+1 g/l BAP, MS+0.5 g/l NAA, MS+1 g/l NAA, MS+0.5 g/l BAP+0.5 g/l NAA, MS+0.5 g/l BAP+1 g/l NAA, MS+1 g/l BAP+0.5 g/l NAA ve MS+1 g/l BAP+1 g/l NAA besi ortamı ve eksplant kaynağı olarak Kök, I. Boğumarası, II. Boğumarası, I. Yaprak ve II. Yaprak kullanılmıştır. Araştırma sonucu Ames-26686 çeşidinin, Vniimk-17 çeşidine göre daha az sayıda kallus oluşumuna sahip olduğu belirlenmiştir. Her iki çeşitte de en fazla sayıda kallu oluşumu kök eksplantından, en az sayıda kallus II. Yaprak eksplantından elde edilmiştir. Her iki çeşitte de en fazla sayıda kallus oluşumu MS+1,0 mg/l BAP+1,0 mg/l NAA besi ortamında elde edilmiştir. Çeşit, eksplant kaynağı ve bes ortamı bir arada değerlendirildiğinde; en fazla sayıda kallus  her iki çeşitte de kök eksplantının bütün besin ortamlarında, iki çeşidin toplamı dikkate alındığında ise kök eksplantının sadece MS+1,0 mg/l BAP+0,5 mg/l NAA ve MS+1,0 mg/l BAP+1,0 mg/l NAA besi ortamında elde edilmiştir. Ames-26686 çeşidinde, Vniimk-17 çeşidine göre daha fazla sayıda sürgün oluşumu gözlenmiştir. En fazla sayıda sürgün oluşumu her iki çeşitte de 2. Boğumarası eksplantından elde edilmiştir. Her iki çeşitte de MS+0,5 mg/l BAP+0,5 mg/l NAA besi ortamında sürgün oluşumu gözlenmemiştir. En fazla sürgün sayısı Ames-26686 çeşidinde MS+1,0 mg/l NAA besi ortamında, Vniimk-17 çeşidinde ise MS+0,5 mg/l NAA besi ortamında elde edilmiştir. İki çeşidin toplamı dikkate alındığında en fazla sürgün sayısı kök, I. Boğumarası ve I. Yaprak eksplantlarından MS+0,5 mg/l NAA besi ortamında, II. Boğumarası ve II. Yaprak eksplantlarında ise MS+1,0 mg/l NAA besi ortamında elde edilmiştir. En fazla sürgün sayısı II. Boğumarası eksplantının MS+1,0 mg/l NAA besi ortamında 53 adet ile Ames-26686 ve 41 adet ile Vniimk-17 çeşidinde elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ketencik, Explant, Hormon, Kallus oluşumu, Sürgün gelişimi

Abstract:
This research was conducted in the Biotechnology and Research Application Laboratory Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Ondokuz Mayis University, Samsun-Turkey.  In this study Flax varieties Vniimk-17 and Ames-26686 root, first internode, 2nd internode, first leaf and 2nd leaf were used as source of explants  grown on different nutrients growth media consisting of MS+0.5 mg/l BAP, MS+1 g/l BAP, MS+0.5 g/l NAA, MS+1 g/l NAA, MS+0.5 g/l BAP+0.5 g/l NAA, MS+0.5 g/l BAP+1 g/l NAA, MS+1 g/l BAP+0.5 g/l NAA ve MS+1 g/l BAP+1 g/l NAA.  Research results shows that Ames-26686 variety had produced less number of callus as compared with Vniimk-17 variety. In both varieties maximum numbers of callus were observed in root explants while minimum were in 2nd leaf of explants. Maximum number of callus were counted MS+1,0 mg/l BAP+1,0 mg/l NAA nutrient growth media in both genotypes. The data represent that in both varieties, explant sources and nutrient growth medium maximum number of callus were observed in root explant in all growth medium but two growth nutrient medium MS+1,0 mg/l BAP+0,5 mg/l NAA and MS+1,0 mg/l BAP+1,0 mg/l NAA produced more callus as compared with others. The Ames-26686 variety produce more shoot as compared with Vniimk-17 genotype. Ames-26686 genotype produce maximum shoot in MS+1,0 mg/l NAA while Vniimk-17 produce maximum shoots in MS+0,5 mg/l NAA nutrient growth medium. Maximum number of shoot were obtained from 2nd internode of explants but no shoot were found in MS+0,5 mg/l BAP+0,5 mg/l NAA nutrient growth medium in both varieties. In both varieties root, first internode and first leaf explant in MS+0,5 mg/l NAA nutrient medium while 2nd internode and leaf produce maximum number of shoot in MS+1,0 mg/l NAA growth medium. Maximum shoots number were obtained from 2nd internode in MS+1,0 mg/l NAA 53 from Ames-26686 and 41 were from Vniimk-17 variety. 
 
Key Words: Camelina, Explant, Hormone, Callus regeneration, Tiller induction