Sosyal bilgiler ders kitaplarında hafıza mekânları
Place of memory for social studies lessons
Yazar: ÖMER ÇAPKIN
Danışman: DOÇ. DR. KADİR KARATEKİN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bellek mekanları = Place of memory ; Ders kitapları = Textbooks ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu çalışmada 4, 5, 6 ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında hafıza mekânlarının yer alma durumlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma sürecinde nitel bir yaklaşım izlenmiştir. Bu kapsamda, durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sürecinde veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Hafıza Mekânı Ders Kitabı İnceleme Formu" kullanılmıştır. 

Araştırmanın evrenini, Türkiye'de ilköğretim sosyal bilgiler dersinde okutulan ve MEB tarafından dağıtılan tüm sosyal bilgiler ders kitapları oluştururken, örneklemini 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılında Kastamonu İlinde MEB tarafından dağıtılan özel yayınevlerine ait ilköğretim 4, 5, 6 ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS 24.0 yardımıyla analiz edilmiş, frekans tabloları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda en çok hafıza mekânına 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitabında, en az hafıza mekânına ise 5. sınıf sosyal bilgiler ders kitabında yer verildiği tespit edilmiştir. Hafıza mekânı kategorilerine yönelik sonuçlar incelediğinde sosyal bilgiler ders kitaplarında en çok yer verilen hafıza mekânının maddi-ulusal hafıza mekânları, en az yer verilen hafıza mekânının ise fikri-yerel hafıza mekânları olduğu belirlenmiştir. Hafıza mekânlarının öğrenme alanlarına göre dağılımı incelendiğinde en çok hafıza mekânına "Kültür ve Miras" en az hafıza mekânına ise "İnsanlar Yerler ve Çevreler" öğrenme alanında yer verildiği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler ders kitaplarında yer verilen hafıza mekânlarının nitelikleri ile ilgili en önemli eksikliğin hafıza mekânlarının birçoğunun sadece ismine yer verilmesi ve hafıza mekânlarının geçmiş ve geleceği birbirine bağlayan bir görevinin olduğunun vurgulanmaması olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the places of memory spaces in 4th, 5th, 6th and 7th class social studies textbooks. A qualitative approach was followed in the research process. In this context, the case study method is used. The "Memory Space Course Book Review Form" developed by the researcher was used as data collection tool in the research process.


The universe of study, elementary social studies in Turkey taught in classes and creating all social studies textbooks distributed by the Ministry of Education, sample of the 2017-2018 academic year in Kastamonu elementary distributed by the Ministry of Provincial 4, 5, 6 and 7th grade social studies constitute textbooks. The data obtained within the scope of the study were analyzed with the help of SPSS 24.0, frequency tables were used. As a result of the research, it has been determined that the most memory space is included in the 7th grade social studies textbook and at least memory space is included in the 5th grade social studies textbook. When we examine the results for the memory space categories, it has been determined that the memory space that is most used in the social studies textbooks is the material-national memory spaces and the minimum memory space is the intellectual-memory spaces. As a result of research, it has been revealed that the most important deficiency in the qualities of memory spaces included in social studies textbooks is that most of the memory spaces are given only the name.