Kişilik kavramının envanterler yoluyla sayısallaştırılması
The quantification of the personality concept through the personality inventories
Yazar: MEHMET ALPAYDIN
Danışman: PROF. DR. ASLI YAZICI YAKIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Envanter = Inventory ; Kapitalizm = Capitalism ; Kişilik = Personality ; Kişilik değerlendirme = Personality assessment ; Kişilik envanteri = Personality inventory ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sayısallaştırma = Digitization

Özet:
Bu araştırmada kişilik analizi amacıyla yoğunluklu olarak işe alım esnasında başvurulan, Marston'un ortaya koyduğu DISC kişiliklerinin kullanıldığı envanterler üzerinden çalışma hayatında yer alan bireylerin hem iş hem gündelik hayatları ve hatta kişilikleri üzerindeki etkileri ele alınmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve Ankara ili özelinde çalışan kadın ve erkek bireylerle derinlemesine mülakat gerçekleştirilmiştir. Günümüz çalışma hayatı göz önünde bulundurulduğunda işe alım konusunda hız ve pratikliğin önemli ve kârlı olduğu gözlemlenmektedir. Bu sebeple iş başvurusunda bulunan adaylar iş görüşmesinden önce hızlı ve net ifadelerle kişiliklerini ortaya koyacak testlere tabi tutulmaktadır. Farklı alanlardan pek çok firma ve kurumun kullandığı kişilik envanterlerindeki DISC kişiliklerinin, çalışma hayatındaki birey ve kişilik ile karşılıklı etkileşiminin neoliberal kuram ve teknoloji bağlamlarında incelenmesi bu tez çalışmasının amacını oluşturmaktadır.

1900'lü yılların başlarında farklı kişilik özelliklerinin akademik çalışmalar doğrultusundaki bilimsel dil aracılığıyla kategorilendirilmesi ve bu çerçevede günümüz iş tanımı, iş koşulları, işe kabul unsurları, çalışma hayatındaki bireyin iş üzerinden tanımlanması ve bireyin gündelik yaşamı ile kişiliğine dair değişim ve dönüşümle nasıl bir ilişki içerisinde hareket ettiği anlaşılmaya çalışılmıştır. Buradan hareketle; Dominant, İkna Edici, Sadık ve Ciddi karakter tiplerinin hangi kişilik özelliklerinden ne şekilde taşıdığı, bu tipteki karaktere sahip olan bireylerin hangi cinsiyet rolleriyle tanımlandığı yahut gündelik hayatında hangi davranışları sergileyeceğinin detaylı tanımlarını içeren "Emotions of Normal People" adlı eser bu çalışmanın temel kaynağını oluşturmaktadır. Bu minvalde adı geçen eserde tanımlanan kişilik ve davranış kavramların iş hayatına uyarlanması ise neo-kapitalist bir iş dünyası varsayımı üzerinden kişilerin kurguladıkları hayatlar kapsamında, kurduğu tahakküm ve değişim bağlamında anlaşılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kişilik, DISC Kişilik Kavramları, Kişilik Envanteri, Çalışan Birey, Neo-Kapitalizm, Neoliberalizm, Cinsiyet Rolleri

Abstract:
The inventory test which use Marston's DISC personalities in terms of affecting work life and daily life is discussed in this research. In the scope of the study qualitative research method was used and an in-depth interview was conducted with male and female individuals who working in Ankara. Considering today's working life, it is observed that speed and practicality are important and profitable in recruitment. For this reason, job applicants are subjected to tests that will reveal their personality quickly and clearly before the job interview. The purpose of this thesis study is to examine the interaction between DISC personalities in the personality inventories used by many companies and institutions from different fields and individual and personality in working life in terms of neoliberal theory and technology contexts.

In the early 1900s, the categorization of different personality traits through scientific language in the light of academic studies and in this context it was tried to understand how it acted in a relationship with modern-day job description, work conditions, recruitment elements, the definition of the individual in the work life through job and the change and transformation of the person's daily life and personality. From this point of view, "Emotions of Normal People" is the main source of this study which contains detailed definitions of which personality traits of Dominant, Inducement, Submission and Compliance character types, what gender roles are defined by individuals with this type of character, or what behaviors they may exhibit in their daily life. In this respect, the adaptation of the concepts of personality and behavior, defined in the work, to the working life is tried to be understood in terms of the domination and change that people establish within the context of the lives they have built through the assumption of a neo-capitalist business world.

Keywords: Personality, DISC Personality Types, Personality Inventory, Neo-Capitalism, Neoliberalism, Gender Roles