Şîa'nın başlıca hadis kaynaklarından olan Kütüb-i Erbaa'nın otorite kazanma süreci
The process of acquiring authority by Kutub-i Erbaa, one of the main hadith sources of Shia
Yazar: KÜBRA ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. VELİ ABA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma Şia'daki Kütüb-i Erbaa'nın otorite kazanma sürecini ele almaktadır. Giriş ve iki kısımdan oluşan çalışmanın birinci bölümünde Şîa tarihi, ortaya çıkışı, hadis anlayışı ve Şîa'nın meşhuır hadis külliyatı olan Kütüb-i Erbaa'nın tanıtımına yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise sırasıyla araştırma konusu Kütüb-i Erbaa'nın oluşum ve otorite kazanma sürecinde etkili olan âmiller dönemsel olarak incelenmiştir. Dini başlık altında gaybet dönemi, siyasi başlık olarak ise büveyhîler dönemi incelenmiştir. Gaybet-i suğra ve gaybet-i kübra diye iki bölüme ayrılan gaybet dönemi gaybet-i suğra döneminde sefirler döneminin de bitişi ve akabinde gaybet-i kübra'nın başlamasıyla imamet fiilen son bulmuştur. İmametin fiilen son bulmasıyla alimlerin otoritesi Şîa tarihinde yerini almıştır. İmam Mehdi'nin kıyamete kadar zuhur etmeyeceği düşüncesi alimlerin görüş birliğine vararak, imamların rivayetlerini kitaplaştırıp Şiî ulema otoritesinde bu rivayetlere göre Şîa mezhebinin devamlılığını sağlamaktır. Büveyhîler dönemi ise siyasi yönetimin Şîa mezhebine sağladığı destekle sınırlanının genişlemesi ve sağladığı ifade özgürlüğü ile Kütüb-i Erbaa oluşumu tamamlanmış ve kabul edilmiştir.  Çalışmanın devamında ise araştırma konusu Kütüb-i Erbaa üzerine yapılmış şerh, haşiye ve derleme üzerinden Kütüb-i Erbaa otoritesinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu şerh, haşiye ve derleme çalışmalarının mukaddime kısımlarında Şîa hadis külliyatları olan Kütüb-i Erbaa için yapılan bu çalışmaların amacı üzerinden otorite değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapılan bu tedvin faaliyetlerinin de aslında Kütüb-i Erbaa otoritesinin varlığını gösteren bir diğer değerlendirmedir. Bir diğer otorite değerlendirmesi ise hem Sünnî kaynaklarda hem de Şiî kaynaklarda geçen Sa'd b. Muâz rivayeti üzerinden Şîa'nın Ehl-i hadisle bu konuda fikir ve yorum münakaşasına girmesi Kütüb-i Erbaa'nın otorite oluşunun bir diğer bağlamında değerlendirilmesi yapılmıştır.

Abstract:
This study examines the process of the authority of Kutub-i Erbaa in Shia. The first part of the study, which consists of an introduction and two parts, includes the history of Shia, its emergence, the understanding of hadith, and the introduction of Kutub-i Erbaa, the famous hadith collection of Shia. In the second part of the study, the factors that were effective in the formation and authority process of Kutub-i Erbaa, the subject of the research, were examined periodically. The period of occultation was examined under the religious heading, and the period of the Buwayhids was examined under the political heading. The period of occultation, which is divided into two parts as occultation as a short while and occultation as a great while, with the end of the period of the ambassadors in the period of occultation as a short while and the beginning of occultation as a great while, the imamate effectively ended. With the effective end of the imamate, the authority of the scholars took its place in Shia history. The idea that Imam Mahdi will not appear until the apocalypse is agreed upon by scholars, compiled the narrations of the imams into a book and ensured the continuity of the Shia school of thought according to these narrations under the authority of the Shia scholars. During the Buyids period, with the support provided to the Shia school of thought by the political administration, the expansion of its borders and the freedom of expression it provided, the formation of Kutub-i Erbaa was completed and accepted. In the continuation of the study, the authority of Kutub-i Erbaa was evaluated through the commentary, annotation and compilation made on the subject of research Kutub-i Erbaa. In the introduction parts of these commentary, annotation and compilation studies, an authority evaluation was made based on the purpose of these studies made for Kutub-i Erbaa, which are Shia hadith collections. Another evaluation that shows the existence of the authority of Kutub-i Erbaa is that these codification activities are actually the Sa'd b. The Shia's discussion of ideas and interpretations with the Ahl al-Hadith on this issue through the Mu'adh narration has been evaluated in another context of the authority of Kutub al-Arbaa.