Çocuklarda venöz kan alma işlemi sırasında elde kullanılan topun ağrı ve korku düzeyine etkisi
The effect of ball used on venous blood collection in children on pain and FEAR level
Yazar: ZEYNEP YURDAKUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN IŞIK ESENAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akut ağrı = Acute pain ; Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Dikkat dağıtma = Distraction ; Kan alma = Bloodletting ; Korku = Fear ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing ; Çocuklar = Children

Özet:
Randomize kontrollü tek kör olan araştırma, venöz kan alınması sırasında 6-12 yaş aralığındaki çocukların avuç içi ve parmaklarıyla kavrayabildikleri tırtıklı ya da düz yapıdaki iki farklı topun kan alınan ekstremitede ya da karşı ekstremitede kavranılmasının oluşturacağı duysal uyaranlar ve aktif dikkat dağıtmanın, kontrol grubuna göre hissedilen ağrı ve anksiyete düzeylerine etkilerini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır.
Araştırma Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi'nde 4 Ocak-18 Haziran 2021 tarihleri arasında 310 çocukla yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında "Bilgi Formu", "Kayıt Formu", "Değerlendirme Formu", "Wong-Baker Yüzler Ağrı Derecelendirme Ölçeği" ve "Çocuk Korku Ölçeği" kullanılmıştır. Çocukların ağrı ve anksiyete düzeyleri işlemden önce ve sonra çocuk ve ebeveyn tarafından değerlendirilmiştir. İşlem sırasında araştırmacının kayıt altına aldığı videoları izleyen iki farklı uzman hemşire de çocukların ağrı ve anksiyete düzeylerini değerlendirmiş, araştırmacı kan alma işlemi ya da değerlendirme yapmamıştır. İşlem öncesi ve işlem sırasındaki ağrı ve anksiyete skorlarının değerlendirilmesinde Wilcoxon testi, ölçek puanlarının gruplar arasındaki farklılığının incelenmesinde, Kruskal Wallis Varyans Analizi, ölçek puanlarının iki grup arası karşılaştırılmasında ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığı Kruskal Wallis çoklu karşılaştırma testi ile incelenmiştir. Araştırma verileri p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Araştırmaya dahil edilen çocuk ve ebeveynlerinin tanıtıcı özellikleri benzer bulunmuştur (p>0,05). Düz ve tırtıklı top gruplarındaki çocukların ağrı düzeylerinin kontrol grubuna göre daha az olduğu, tırtıklı topun ağrı düzeyini azaltmada düz topa göre daha etkili olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Düz ve tırtıklı top gruplarındaki çocukların anksiyete düzeylerinin kontrol grubuna göre daha az olduğu (p<0,05) ancak; düz ve tırtıklı topun anksiyete düzeyini azaltmada farklılık göstermediği (p>0,05) saptanmıştır. Ağrı ve anksiyete düzeyleri arasında pozitif yönlü ilişki olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyetin ağrı ve anksiyete düzeyleri ile ilişkili olmadığı, fizyolojik parametrelerin venöz kan alma işlemine bağlı olarak değişim göstermediği ve en son kan alınma zamanı ile ağrı ve anksiyete düzeyleri arasında ilişkili olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Venöz kan alma gibi girişimsel işlemlerde düz ve tırtıklı topun kullanılmasının çocukların ağrı ve anksiyete düzeyini azaltacağı ve atravmatik bakım sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
A randomized controlled single-blind study found that the sensory stimuli and active distraction caused by grasping two different balls with a jagged or flat structure, which can be grasped by the palms and fingers of children aged 6-12, in the extremity or the opposite extremity, during venous blood collection, decreased the effects of the sensory stimuli and active distraction felt compared to the control group. This study was conducted to compare the effects on pain and anxiety levels.
The research was carried out with 310 children in Ankara University Cebeci Children's Hospital between 4 January and 18 June 2021. "Information Form", "Registration Form", "Wong-Baker Faces Pain Rating Scale" and "Child Fear Scale" were used to collect data. The pain and anxiety levels of the children were evaluated by the child and the parent before and after the procedure. Two different specialist nurses, who watched the videos taken by the researcher during the procedure, also evaluated the pain and anxiety levels of the children, but the researcher did not apply or evaluate. Wilcoxon test was used to evaluate the pain and anxiety scores before and during the procedure, Kruskal Wallis Analysis of Variance was used to analyze the difference between the scale scores and the Mann Whitney U test was used to compare the scale scores between the two groups. The groups from which the difference originated were examined with the Kruskal Wallis multiple comparison test. Research data were evaluated at p<0,05 significance level.
The descriptive characteristics of the children included in the study and their parents were found to be similar (p>0,05). Although the pain levels of the children in the flat and knurled ball groups were lower than the control group; It was determined that the rough ball was more effective in reducing the level of pain than the plain ball (p<0,05). The anxiety levels of the children in the smooth and knurled ball groups were lower than the control group (p<0,05); It was found that smooth and rough balls did not differ in reducing the level of anxiety (p>0,05). It has been determined that there is a positive relationship between pain and anxiety levels. It was determined that gender was not associated with pain and anxiety levels, physiological parameters did not change depending on venous blood collection, and there was no correlation between the time of the last blood draw and pain and anxiety levels (p>0,05). It is thought that the use of a smooth and jagged ball will provide atraumatic care to reduce the pain and anxiety level of children in procedural procedures such as venous blood collection.