Hızlandırılmış bitki yetiştirme teknikleri ile aspir (Carthamus tinctorius) bitkisinde ıslah süresinin kısaltılması
Shotage of growth period with speed breeding techique in safflower (Carthamus tinctorius )
Yazar: OMAR GAOUA
Danışman: PROF. DR. MEHMET ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü, Bitki Biyoteknolojisi Laboratuvarında 2019-2020 yılları arasında yürütülmüştür. Denemede Dinçer ve Remzibey aspir çeşitleri generasyon süresini kısaltmak amaçlı farklı dalga boyu ışık yayan LED lambalar altında ışıklanma süresi uzatılarak büyüme ve gelişmeleri hızlandırılmış, embriyo kültürü uygulanması ile erken dönemde embriyolar alınarak in-vitro'da çimlendirilmiştir. Araştırma, tesadüf parsellerinde 2 x 4 faktöriyel deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. 
Araştırmada bitki boyu, bitki başına dal sayısı, tabla başına tohum sayısı, bitki başına tohum sayısı, kotiledon aşamasına kadar geçen gün sayısı, sapa kalkma aşamasına kadar geçen gün sayısı, çiçeklenme başlangıcına kadar geçen gün sayısı, ekimden çiçeklenme aşamasına kadar geçen gün sayısı, hasada kadar geçen gün sayısı ve in-vitro koşullarda döllenmeden sonra farklı dönemlerde alınan embriyoların çimlenme oranları incelenmiştir.  En yüksek bitki boyu değeri tam spektrum dalga boyundan, en yüksek tabla başına tohum sayısı değeri beyaz + kırmızı + mavi ışık karışımından, en yüksek bitki başına tohum sayısı beyaz ışık altında 18/6 saat fotoperyotta yetişen kontrol uygulamasından elde edilmiştir. Döllenmeden 10 gün sonra in-vitro koşullar altında kültüre alınan embriyolardan %57 oranında çimlenme elde edilmiş, çimlenme oranı döllenmeden sonra geçen gün sayısı arttıkça artığı tespit edilmiş, çimlenme oranı yönünden çeşit ve hormon uygulamaları arasındaki farkın önemsiz olduğu görülmüştür. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; farklı dalga boyuna sahip LED ışık kaynağı altında ışıklanma süresinin uzatılması ve embriyo kültürünün entegre edilmesi ile aspirde generasyon süresinin kısaltılarak bir yılda 6 generasyon elde edilebileceği göstermiştir. 

Anahtar Kelimeler: Aspir, adaptasyon, Carthamus tinctorius, hızlı ıslah, embriyo kültürü

Abstract:
This study was conducted in Plant Biotechnology Laboratories of Erciyes University, Agriculture Faculty, Department of Agricultural Biotechnology in between 2019-2020. The safflower cultivars Remzibey and Dinçer were exposed to prolonged irradiation time under illumination of LED lights having different wave lengths and germination of immature embryos in in-vitro to hasten growth and development. The experimental design was 2 x 4 completely randomized factorial design with 4 replications.
The investigated plant parameters were plant height, brunch number/plant, seed number/head, seed number/plant, number of days to cotyledon stage, number of days to bolting, number of days to flower initiation, number of days to 50% flowering, number of days to harvest and germination percentage of in-vitro cultured embryos taken different development stages. The highest plant height, seed number/head, seed number/plant were obtained from full spectrum LED light, White + Red + Blue mixed LED lights, and control treatments, respectively. Immature embryos taken after 10 days of pollination had 57% germination rate. The germination rate increased with the increasing day numbers after pollination. In respect to germination there were no significant difference between cultivars and hormone treatments. This study showed that 6 generation per year could be obtained with the combination of extended irradiation supplied by proper LED lights and embryo culture. 

Key Words: Adaptation, Carthamus tinctorius, Embryo Culture, Safflower, Speed Breeding