Çayıralan (Yozgat) yöresinde epifitik liken çeşitliliği ve çevresel faktörlerle ilişkileri
Relationships between epiphytic lichen diversity and environmental factors in the çayiralan (Yozgat) region
Yazar: ESRA ÖZGE AYGÜL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜVENÇ NEGİZ ; DOÇ. DR. MUSTAFA KOCAKAYA
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Toprak İlmi ve Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Biyolojik çeşitlilik = Biological diversity ; Biyoçeşitlilik = Biodiversity ; Likenler = Lichens ; Orman ekolojisi = Forest ecology ; Yozgat = Yozgat ; Yozgat-Çayıralan = Yozgat-Çayıralan

Özet:
Bu çalışma Yozgat Çayıralan yöresindeki epifitik liken çeşitliliğini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada epifitik likenler ve çevresel faktörlerle ilişkileri ele alınmıştır. Epifitik liken çeşitliliği BİÇEB programıyla hesaplanmış, çevresel faktörler pearson korelasyon analiziyle ilişkilendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar çoklu regresyon analizi ve regresyon ağacı tekniğiyle modellenmiştir. Çalışma sonucunda, Pinus sylvestris üzerinde bulunan epifitik liken çeşitliliğinin, ağaç çapı, ağaç kabuk pH'ı ve ağaç kabuk dokusu ile, Quercus petrea üzerinde bulunan epifitik liken çeşitliliğinin, ağaç kabuk pH'ı ve ağaç kabuk kalınlığı ile, Juniperus excelsa üzerinde bulunan epifitik liken çeşitliliğinin ise ağaç kabuk kalınlığı, ağaç kabuk pH'ı ve ağaç yaşı ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Tüm örnek alanlardaki epifitik liken çeşitliliğinin bioiklim değişkenlerinden, bio4, bio5, bio14, bio15, çevresel faktörlerden ise yükselti, kapalılık, eğim ve bakı uygunluk indisi ile ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar epifitik liken çeşitliliği ile çevresel faktörlerin ilişkilerini daha iyi ifade etmeyi sağlayacaktır. Çalışmada Çayıralan yöresinden 90 epifitik liken türü kaydedilmiştir. Ayrıca çalışmada Rinodina pityrea türü Türkiye'den ilk kez rapor edilmiştir.

Abstract:
In this study, the diversity of epiphytic lichens in the Çayıralan region of Yozgat, Turkey, and their relationships with environmental factors were investigated. To determine epiphytic lichen diversity, the Shannon-Wiener and Simpson indices were calculated using the BİÇEB program. Environmental factors were correlated using Pearson correlation analysis. The obtained results were modeled using multiple regression analysis and regression tree technique. As a result of the study, the diversity of epiphytic lichens on Pinus sylvestris was found to be associated with tree diameter, bark pH, and bark tissue. The diversity of epiphytic lichens on Quercus petrea was correlated with bark pH and bark thickness, while on Juniperus excelsa, it was related to bark thickness, bark pH, and tree age. The diversity of epiphytic lichens in all sampled areas was found to have relationships with bioclimatic variables including bio4, bio5, bio14, bio15 as well as environmental factors such as elevation, canopy closure, slope and aspect favourability. It is recommended to use the Shannon-Wiener index for calculating epiphytic lichen diversity. Additionally, the study recorded 90 species of epiphytic lichens from the Çayıralan region, with the species Rinodina pityrea being reported for the first time in Turkey.