Firmaların hayatta kalma belirleyicileri
Determinants of firm survival
Yazar: HALİT SAĞLAM
Danışman: PROF. DR. MURAT ÇOKGEZEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışma, yeni kurulan küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) ile büyük sanayi firmalarının başarı ve hayatta kalma belirleyicilerini araştırmaktadır. Ekonomik yapı içerisinde hem KOBİ'ler hem de büyük sanayi firmaları büyüme, istihdam ve yenilik açısından kritik roller üstlenmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmanın temel amacı, hem KOBİ'ler hem de büyük firmalar için başarı ve hayatta kalma belirleyicilerini ayrı ayrı inceleyerek, bu belirleyicilerin firmaların rekabet gücünü nasıl etkilediğini anlamak ve bu alanda bilgi sağlamaktır. Çalışmada, yeni kurulan KOBİ'lerin analizi için 110.000'den fazla firma verisi kullanılmış ve Cox regresyon yöntemi uygulanmıştır. Tahmin sonuçları, ihracat, büyüklük, verimlilik düzeyi, faaliyet gösterilen şehir ve endüstri gibi faktörlerin KOBİ'lerin hayatta kalma olasılığı üzerinde önemli etkilere sahip olduğunu göstermiştir. Ayrıca, KOBİ alt kategorileri (mikro, küçük ve orta ölçekli firmalar) arasında bu faktörlerin etkisinin nasıl farklılaştığı da detaylı olarak incelenmiş ve bu etkinin alt kategorilere göre önemli ölçüde farklılaştığı belirlenmiştir. Büyük firmaların rekabet güçlerini sürdürme yeteneklerini etkileyen faktörler ise İstanbul Sanayi Odası'nın "Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (İSO 500)" listesinde yer alan firmalar üzerinden incelenmiştir. Analiz sonuçları, uzun geçmişe sahip olma, işletme grubu üyeliği, yabancı sermaye, ihracat, verimlilik, şehir ve endüstri gibi faktörlerin büyük firmaların rekabet gücü ve "en büyükler" arasında kalma başarısını nasıl şekillendirdiğini ortaya koymuştur. Çalışmanın bulguları, firmaların başarı ve hayatta kalması üzerinde etkisi olan faktörlere ilişkin mevcut anlayışa katkı sağlayarak hem alandaki araştırmacılara hem de politika yapıcılara fikir vermektedir.

Abstract:
This study investigates the determinants of success and survival of newly established small and medium-sized enterprises (SMEs) and large industrial firms. Within the economic structure, both SMEs and large industrial firms play critical roles in terms of growth, employment and innovation. In this context, the main aim of this study is to examine the determinants of success and survival for both SMEs and large firms separately, to understand how these determinants affect the competitiveness of firms and to provide information in this field. In the study, data from over 110,000 firms were used for the analysis of newly established SMEs and the Cox regression method was applied. The estimation results showed that factors such as export, size, productivity level, city and industry of operation have significant effects on the likelihood of survival of SMEs. In addition, how the effects of these factors differ among SME subcategories (micro, small and medium-sized firms) was examined in detail and it was determined that these effects differ significantly according to subcategories. For large firms, factors affecting their ability to sustain competitive advantage were examined using firms listed the Istanbul Chamber of Industry's "Turkey's Top 500 Industrial Enterprises (ISO 500)" list. The analysis results revealed how factors such as having a long history, membership in business groups, foreign capital, export, productivity, city and industry shape the competitive power of large firms and their success in remaining among the top players. The findings of this study contribute to the existing understanding of factors influencing firms' success and survival, providing insights for researchers and policymakers in the field.