1933 üniversite reformu sonrası Türkiye'ye iltica eden Alman bilim insanlarının Türk eğitim sistemine katkıları
Contribution to the Turkish education system of the German scientists who came to Turkey after the 1933-university reform
Yazar: MEHMET GİRGİN
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM YAVUZ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Almanlar = Germans ; Bilim insanı = Scientist ; Darülfünun = University ; Eğitim sistemi = Education system ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Üniversite reformu = University reform ; İltica = Asylum

Özet:
Bu araştırma 1933 yılında gerçekleştirilen üniversite reformu ile Türkiye'ye
gelen Alman bilim insanlarının Türk yükseköğretim hayatına ve bilimsel araştırma
literatürüne sundukları katkıları incelemektedir. Araştırmada öncelikle Türk eğitim
tarihi içinde üniversitenin gelişim seyrine ilişkin panoramik bir aktarım da
sunulmuştur. Hem üniversite reformu öncesi hem de üniversite reformu ile birlikte
başta Almanlar ve Avusturyalılar olmak üzere Türkiye'de yükseköğretime onlarca
yabancı bilim insanının ve yardımcı personelin katıldığı görülmektedir. Gelen bu
öğretim üyeleri ve yardımcıları Türkiye'de pozitif bilimlerin çeşitli dallarına
yaptıkları katkılar sunmuştur. Çok sayıda enstitü kurarak araştırmaları bir merkez
altında yürütmeleri bunların başında gelmektedir. Bilimsel yayıncılık için dergiler
kurmaları ve yönetmeleri, alanında ün salacak pek çok Türk bilim insanı
yetiştirmeleri ve onlarca ders kitabı ile materyal bırakmaları ve kütüphane kurmaları
son derece önemli katkılar arasındadır.
Yabancı öğretim üyelerinin yaptıkları bu katkılar Türk yükseköğretiminin
şekillenmesi ve büyümesinde önemli bir itici gücü oluşturmuştur. Daha sonra da
sayıları çoğalacak olan Türk üniversitelerinde görev alan pek çok akademisyenin ve
araştırmacının yetiştirilmesinde bu yabancı öğretim üyelerinin oldukça önemli
katkıları bulunmaktadır. Ayrıca yurt dışına yüksek öğrenim görmek üzere ya da yabancı dil öğrenmek, farklı araştırma disiplinleri edinmek için giden Türk
araştırmacı ve bilim insanlarına aracılık eden ve Türkiye'den kendi ülkelerine
döndükten sonra bu kişilere ev sahipliği yapan da bu profesörler olmuştur.
Dolayısıyla kütüphane koleksiyonlarının bir üniversiteye yakışır hale gelmesi,
bilimsel yayınların ve aktivitelerin çoğalması, bilimsel çalışmalardan halkın haberdar
edilmesi ve halka yönelik zaman zaman çeşitli etkinliklerin yapılması hem de
modern bilimsel kavramların Türkçeye kazandırılması gibi pek çok alanda özellikle
Alman profesörlerin katkısı gözlemlenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Üniversite Reformu, Alman profesörler, Dârülfünûn

Abstract:
This research examines the contributions of German scientists who came to Turkey to Turkish higher education life and scientific research literature with the university reform carried out in 1933. In the research, first of all, a panoramic content regarding the development of the university in Turkish education history was given. It is seen that dozens of foreign professors, associate professors and auxiliary staff attended higher education in Turkey, especially Germans and Austrians, both before university reform and with university reform. These faculty members and their assistants have made contributions to various branches of positive sciences in Turkey. It is one of them that they carry out research under a center by establishing numerous institutes. Establishing and managing journals for scientific publishing, training many Turkish scientists who will have a reputation in the field, and leaving dozens of textbooks and materials and establishing libraries are among the very important contributions. These contributions made by foreign faculty members have formed an important force in the shaping and growth of Turkish higher education. These foreign faculty members have significant contributions in the training of many academicians and researchers working in Turkish universities, whose numbers will increase later. In addition, these professors have been the ones who mediated Turkish researchers and scientists who went abroad to study higher education or to learn foreign languages, to acquire different research disciplines, and who hosted them after returning to their home countries from Turkey. Therefore, the contribution of German professors is observed in many areas such as the becoming worthy of a university, the proliferation of scientific publications and activities, informing the public about scientific studies and conducting various activities for the public from time to time, as well as bringing modern scientific concepts into Turkish.