Karstik alanlarda arazi bozunumunun uzaktan algılama ve toprak kalite yaklaşımı ile belirlenmesi
Determination of land degradation using remote sensing technique and soil management assessment tool (SMAF) on karstic area
Yazar: ESRA DURAN
Danışman: PROF. DR. RECEP GÜNDOĞAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arazi bozulması = Land degradation ; Arazi kullanımı = Land use ; Karstik havza = Karstic basin ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Tarımsal üretim amacıyla doğal bitki örtüsünün ortadan kaldırılıp arazi kullanımının değişmesi başta toprak organik madde içeriği olmak üzere toprakların birçok özelliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Gaziantep-Adıyaman Platosu önemli antepfıstığı yetişme bölgesi olup son 50-60 yıldan beri çalı ve mera gibi doğal bitki örtü temizlenerek antepfıstığı, badem ve diğer tarımsal alanlara dönüştürülmektedir. Bu çalışmada, Gaziantep-Adıyaman Platosunda doğal bitki örtüsünün tarımsal kullanımlara dönüşümünün toprak kalitesi üzerine etkileri incelenmiştir. Bitki örtüsü arazi kullanımı Spot 6 uydu görüntülerinin (6 m), NDVI, kontollü ve kontrolsüz sınıflandırma yöntemleriyle sınıflandırılmasıyla belirlenmiştir. Toprak kalitesi indikatörleri (agregat stabilitesi, toprak organik karbonu, pH, değişebilir potasyum ve yarayışlı P), tarıma açılan alanlar ile bu alanlara komşu doğal örtü altındaki toprakların yüzey topraklarından (0-20 cm) alınan toprak örneklerinin toprağın kritik fonksiyonlarına (besin döngüsü, su depolama ve bitki kök gelişimi gibi) ait performansları gösteren doğrusal olmayan eğrilerin kullanımı ile yapılmıştır. Toprak kalitesi iindeksleri temel amenajman hedefleri (üretkenlik ve çevre koruma) için hesaplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre kontrollü sınıflandırma yöntemi arazi kullanımı/bitki örtüsü sınıflandırılması çalışmalarında diğer yöntemlere göre daha başarılı olduğu bulunmuştur. Buna göre çalışma alanında son 50-60 yıllık dönemde yaklaşık 24733 ha doğal bitki örtüsü alanları tarımsal alanlara dönüştürülmüştür.  Doğal bitki örtüsün antep fıstığına döniümünden sonra toprak kalitesi indeksi %92 den 88'e düşmüştür (P<0.05). Yine topraklar kendi yeteneklerinin ortalama % 90'ı düzeyinde fonksiyon göstermektedir. Bunun yanısıra toprak kalitesi indikatörlerinden TOK, AG, pH ve Deg. K skorlarında azalma, yarayışlı P skorunda ise artış gözlenmiştir. Sonuç olarak doğal bitki örtüsünün tarımsal kullanımlara dönüşümü bazı amenajman hedefleri için fonksiyonları yerine getirmede azalmaya sebep olmuştur.

Abstract:
Land use change through cutting natural vegetation for agricutural production might be adversely affect many soil properties, especially soil organic carbon. The native scrublands have been cleared to convert into pistachio orchard in the Gaziantep- Adıyaman Plateau where is an important pistachio orchard ecoregion, especially last for 50-60 years. In this study, it was investigated the effect of conversion of natural vegetation into agricultural uses on soil quality. Actual vegetation cover mapped by NDVI, unsupervised and supervised classification method using multi spectral (6 m) Spot 6 images. The soil quality indicators (aggregate stability, soil organic carbon, pH, extractable potassium and available phosphorous) of soil samples collected from surface soil (0-20 cm) of both agricultural land and adjacent natural vegetation area were scored using nonlinear curves reflecting performance of critacal soil functions (e.g., nutrient cycling, water relations, physical stability and support, filtering and buffering, resistance and resilience) were sscored. Soil quality indexes were calculated for main management goals (pruductivity and environmental protection).  According of results, the supervised classification was more succesful than other methods for land use/land cover classification in study area, and the 24733 ha of natural vegetation converted into agricultural uses within 50-60 years period. Soil quality indexes were significantly (P<0.01) decreased  after conversion of natural vegetation into pistachio orchard 92 to 88% respectively, and soils showed  the 90 % function of their capability. It is observed that the most of soil  quality indicators (SOC, AG, pH, ex-K) reduced but available P  increased. It included that  conversion of native vegetation  into agriculturak uses caused the reduction in performance of function for some management goals.