Nadas yılında yetiştirilen baklagil yem bitkilerinin ardından ekilen tahıllarda silaj verimi ve kalite özellikleri üzerine etkisi
Effects of forage legumes sowing in the fallow year on silage yield and quality characteristics of subsequent cereals
Yazar: MUSA SAYLAN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN AVCI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Nadas = Fallow ; Tahıllar = Cereals ; Tek yıllık baklagiller = Annual legume ; Yem bezelyesi = Forage pea

Özet:
Bu çalışma; Eskişehir koşullarında, nadas yılında ön bitki olarak ekilen bazı tek yıllık baklagil yem bitkilerinden sonra tahıl yılında ekilen tahıl türlerinin silaj verimi ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla 2018-2020 yılları arasında yapılmıştır. Araştırmada; nadas yılında ekilen baklagil yem bitkilerinin yaş ot verimi ve kuru ot oranı ile tahıl yılında ekilen farklı tahıl türlerinin bazı verim (bitki boyu, hasıl verimi, kuru ot verimi ve dane verimi) ve silajda kalite özellikleri (pH, kuru madde oranı, Fleig puanı, ADF, NDF, ham protein ve ham yağ) incelenmiştir. Araştırma sonucunda, nadas yılında ön bitki olarak ekilen yem bezelyesi-arpa karışımı 2750 kg/da yeşil ot verimi ve % 21 kuru madde oranıyla Macar fiğine göre yaklaşık olarak 2 kat daha fazla yeşit ot üretmiştir. Tahıl yılında ekilen tahılların verim ve kalite özellikleri üzerine ön bitki uygulamaları etkisinin bitki boyu, silajda kuru madde oranı ve ADF oranı hariç önemli olduğu, öte yandan tahıllar ve ön bitki uygulama × tahıl interaksiyonu etkilerinin ise incelenen tüm özellikler bakımından önemli olduğu belirlenmiştir. Tahıllarda en yüksek ve en düşük hasıl verimi sırasıyla 2658,0 kg/da ile yem bezelyesi-arpa karışımı parselinde yulaftan ve 985,5 kg/da ile kontrol 1 parselinde arpadan elde edilmiştir. Kuru ot verimi bakımından en yüksek (977,3 kg/da) ve en düşük (311,9 kg/da) değerler sırasıyla yem bezelyesi-arpa karışımı ekili alanlara buğday ekilmesi ve kontrol 1 parselleri üzerine arpa ekilmesi sonucu kaydedilmiştir. Dane veriminde ise yine en yüksek değerler (593,9 ve 582,2 kg/da) baklagil yem bitkisi ekili parsellere tritikale ekilmesi sonucu elde edilmiştir. Tahıl silajlarında pH değerleri buğdayda 5,51'den tritikalede 6,34'e kadar değişmiştir. Tritikale örneklerinde yüksek pH ve düşük kuru madde oranı nedeniyle silajda bir kalite göstergesi olan Fleig puanları çok düşük bulunmuştur. En yüksek Fleig puanı ise yem bezelyesi-arpa karışımı ekili alanlara buğday ekilmesiyle elde edilmiştir. ADF ve NDF oranları bakımından en yüksek değerler yulafda kaydedilmiştir. Tritikalenin sırasıyla kontrol 1 ve kontrol 2 uygulamaları üzerine ekilmesiyle ham protein oranları %9.3 ve %12.1 arasında değişmiştir. Sonuç olarak, nadas yılında toprağın organik maddesi yüksek olduğu durumlarda yem bezelyesi-arpa karışımı yetiştirilerek, ardından tahıl yılında yulaf veya tritikale ekilmesiyle sürdürülebilir şekilde önemli miktarda kaliteli kaba yem kaynağı oluşturulabilir.

Abstract:
This study was conducted between 2018 and 2020 to determine the yield and silage quality characteristics of cereals sowed in the cereal growing season after some annual forage legumes sowed as a pre-plant in the fallow year under Eskişehir conditions. In the research; fresh hay yield and dry hay ratio of annual forage legumes sowed in the fallow year, and some yields (plant height, fresh herbage yield, hay yield, and grain yield) and quality characteristics (pH, dry matter ratio, Fleig score,  ADF and NDF ratios, crude protein, and crude oil) in silage of different cereal species sowed in cereal growing season were examined. As a result of the research, forage pea-barley mixture sowed as a pre-plant during the fallow year produced approximately 2 times more fresh hay than Hungarian vetch with 2750 kg/da and a dry matter ratio of 21%. It was determined that the effect of pre-plant treatments on the yield and quality characteristics of the cereals sown in the cereal growing season was significant except for plant height, dry matter content in silage and ADF ratio, on the other hand, the effects of cereals and pre-plant application × cereals interaction were significant in terms of all examined characteristics. The highest and lowest fresh herbage yield in cereals was obtained from oats in the forage pea-barley mixture plot with 2658.0 kg/da and barley in the control 1 plot with 985.5 kg/da, respectively. In terms of hay yield, the highest value was 977.3 kg/da in wheat on the forage pea-barley mixture plots and the lowest value was 311.9 kg/da in barley on the control 1 plots. In grain yield, the highest values (593.9 and 582.2 kg/da) were obtained from triticale sowed in leguminous plots. The pH values in cereal silages ranged from 5.51 in wheat to 6.34 in triticale. Due to the high pH and low dry matter content in triticale samples, the Fleig scores were very low, which is a quality indicator in silage. The highest Fleig score was obtained from wheat where forage pea-barley mixture sowed plots. ADF and NDF ratios were the highest in oats as a negative quality factor. Crude protein ratios varied between 9.3% and 12.1% when triticale was cultivated on control 1 and control 2 treatments, respectively. In sum, a significant source of quality roughage can be sustainably supplied by growing forage pea-barley mixture in a fallow year when soil organic matter is high, followed by sowed oats or triticale in cereal growing season.