Modern Türk İslam edebiyatında nostalji -1980 sonrası roman ve hikâye örneği-
Nostalgia in the modern Turkish Islamic literature: On the examples of novel and short story after 1980-
Yazar: TANYU YAĞMUR ÇİL
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Dindarlık = Religiousness ; Edebiyat sosyolojisi = Literature sociology ; Hikaye = Story ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Nostalji = Nostalgia ; Roman = Novel ; Türk-İslam edebiyatı = Turkish Islamic literature ; Ütopya = Utopia ; İslami edebiyat = Islamic literature

Özet:
Edebiyatın sınırları, işlev ve kapsamı, insanî faaliyet ve düşünce alanındaki değişim ve genişlemeyle yeni ve farklı konuları bünyesinde büyütecek bir zenginliğe sahiptir. Nostalji kavramı da son yüzyılda başat konulardan biri haline gelmiştir. Bu çalışma, nostaljinin İslamî Türk edebiyatındaki yerini anlama ekseninde, kavramın geçmişten bugüne devralınan mirasını izaha çalışma; hayatla birlikte bir oluşum ve dönüşüm içerisinde geçirdiği aşama ve işlevlerinin edebî evrende sürdürdüğü varlığına odaklanmaktadır.
Nostalji kavramının İslamî edebiyattaki yansıma, anlatma-aktarma ve oluşturulma özelliklerinin izi sürülerek onun varlığı ve hizmet ettiği alanın anlaşılması önem arz etmektedir. Çünkü geçmiş, bugün ve gelecek bir bütün olarak tasavvur edildiğinde millet varlığı, edebî eserler vâsıtasıyla korunup aktarılmakta ve hatta yeniden inşâ edilmektedir. Bütün bu perspektiflerden bakıldığında, nostalji gibi çok boyutlu ve insan faaliyetlerine ve duygu dünyasına derinden etki eden bir kavramın, edebiyatta da izdüşümlerini aramak gerçekçi ve gereklidir.
Bu bağlamda nostalji kavramı ve içerik kullanımının yanı sıra ortaya çıkışından bugüne kadar olan serüveni takip edilmiştir. Nostaljinin anlaşılmasında önemine binaen teorik bölüme yer verilerek kavramın yapısal özellikleri ve kapsama alanları incelenmeye çalışılmıştır. Bu çerçeve etrafında İslam dinî-kültür dünyasında nostaljinin algılanış biçimleri değerlendirilmiştir. Yanı sıra nostaljinin iç dinamikleri ve bunların edebiyatta kullanılmasına imkân veren içeriklerinin istihdamı ele alınarak konunun bağlam eşleşmeleri, sınırları ve evrensel yansımaları incelenmiştir.
Özelde Türk İslam edebiyatında geçmiş, hâfıza ve hatırlamanın muhafazakarlık ve dindarlıkta nasıl bir nostalji algısı oluşturduğu ve çalışmanın çerçevesinde olan dönemde kullanılan nostaljik temalar anlaşılmaya çalışılmıştır. Bunun için 1980 sonrası nostalji edebiyatından örneklem olarak seçilen Sevinç Çokum, Mustafa Kutlu, Hüseyin Su, Yıldız Ramazanoğlu, Cihan Aktaş, Cemal Şakar ve Fatma Barbarosoğlu'nun eserlerindeki nostaljik atıf dünyaları, kavramın elde edilen bütün boyutları kullanılarak analiz ve değerlendirmelere tâbi tutulmuştur.

Abstract:
The functioning, borders and content of the literature has the wealth and depth to facilitate the growth of the new and varrying subjects with the chnage and expantion in the field of the human thinking/thought and intellectual activity. The phrase of nostalia has become one of the dominant subjects in the last century. This work, on the axis of understanding the place of nostalgia in the İslamic Turkish Literatute, focuses on trying to explane the inheretance of the phrase of nostalgia from the past to date, and the ongoing existance of the stages and functioning of it which went through togeteher with the life in the littreray universe.
It is important ot understand the existance of nostalgia and the field it serves by fallowing the footprints of the properties of the reflection, telling /transferin and formation of the phrase of nostalgia in the Turkish İslamic literaure. Because the wealth of a nation is being preserved and transfered, in fact the nation can be refounded/rebuilt by the litrary works when the past, present and future considered as a whole. When looked from all these perspectives, it is also realistic and necessary to search the litreary projections of such a multi dimentional phrase such as nostalgia wich has deep effects on the world of human feelings and activities.
In this conection, along with the phrase of nostalgia and its content-wise usage, the life story of it from its birth to date has been followed. In understanding nostalgia, becasue of its importance, the theoritical chapter was included, and the structural properties and the fields of its coverage were treid to be investigated. Around this framework, the forms of the conception of nostalgia in the World of İslamic relegious culture were evaluated. A long with these, considering internal dynamics of nostalia and the use of which enabling its being used in the literature, the context matches of the subject, its boundaries and international projectios were investigated.
In particular, what sort of notion/understanding of nostalgia in piety and concervatism, the past, memory and rememberence in the Islamic Turkish literature have brought about, and the nostalgic theams used in the period of the framework of this study were tried to be understood. For this purpose, from the examples of the literature of the nostalgia after 1980, the World of nostalgic citations in the work of the chosen authors like Sevinç Çokum, Mustafa Kutlu, Hüseyin Su, Yıldız Ramazanoğlu, Cihan Aktaş, Cemal Şakar ve Fatma Barbarosoğlu has been considered, and evaluated by using all the acchived dimentions of the concept.