COVID-19 hastalığında mortaliteyi etkileyen faktörler
Factors that affect mortality in COVID-19 disease
Yazar: BURCU ÖZER
Danışman: PROF. DR. MURAT YILMAZ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Mortalite = Mortality ; Pandemiler = Pandemics ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Giriş ve Amaç: Aralık 2019'dan beri karşı karşıya olduğumuz COVİD-19 hastalığı nedeniyle yüksek oranda ölümler meydana gelmiştir. Yoğun bakım sürecinde takip edilen bu hastalarda mortaliteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi, hastalığa bağlı mortalitenin azaltılması açısından önemlidir. Çalışmamızda; COVİD-19 hastalarında yoğun bakım mortalitesini etkileyen faktörleri araştırmayı amaçladık.
Materyal ve Metod: Mart 2020 ile Mart 2022 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Anestezi Yoğun Bakım Ünitelerinde takip ve tedavi edilen COVİD-19 RT-PCR testi pozitif olan 619 hasta çalışmamıza dahil edildi. 18 yaş altı ve COVİD-19 RT-PCR testi negatif olan hastalar toraks bilgisayarlı tomografi bulguları veya semptomları olsa dahi çalışmaya dahil edilmemiştir. Hastaların demografik verileri, komorbiditeleri, laboratuvar parametreleri, aşı olup olmama durumu ve yoğun bakım takiplerinde gelişen klinik durumları retrospektif olarak incelenmiş, yaşayan ve ölen hastaların bilgileri karşılaştırılarak COVİD-19 hastalığına bağlı yoğun bakım mortalitesini etkileyen faktörler analiz edilmiştir.
Bulgular: Yoğun bakım ünitesine kabul edilen COVİD-19 hastalarında %58,6 gibi yüksek oranda mortalite görülmüştür. İleri yaşın (60-71; p<0,001), komorbiditelerin (hipertansiyon, ritim bozukluğu, kronik akciğer hastalıkları, solid organ malignitesi, nörolojik hastalıklar; p<0,001), aşılı olmama durumunun (%68-%82,4; p<0,001) mortalite ile ilişkili olduğunu gösterilmiştir. Ayrıca; yoğun bakıma kabul sırasındaki SOFA (4-5; p<0,001) ve APACHE II (9-15; p<0,001) skorlarının yüksek olması, daha düşük PaO2/FiO2 oranının ve invaziv mekanik ventilatör ihtiyacının bulunmasının (%23,8-%93,9; p<0,001), COVİD-19'a sekonder komplike klinik durumların gelişmesinin (orta-ağır ARDS, MODS, DİK, miyokard enfarktüsü, sepsis/septik şok, kanama, tromboz/emboli), elektrolit anormalliklerinin bulunmasının, hipoalbumineminin ve CRP, ferritin, kreatinin,prokalsitoninin değerleri ile N/L, M/L, N/Plt oranının yüksek olmasının mortalite ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur.

Sonuç: Bu çalışma; COVİD-19 hastalığında yoğun bakım mortalitesinin yüksek olduğunu, ileri yaş ve komorbiditelerin, aşı durumunun, kabul esnasında SOFA ve APACHE II skorlarının yüksek olmasının yoğun bakım mortalitesini etkilediğini göstermiştir.

Abstract:
Introduction and Purpose: There has been a high rate of deaths due to the COVID-19 disease, which we have been facing since December 2019. Determining the factors affecting mortality in these patients who are followed up in the intensive care unit is important in terms of reducing the mortality due to the disease. In our study; We aimed to investigate the factors affecting intensive care mortality in COVID-19 patients.
Material and Method: Between March 2020 and March 2022, 619 patients with positive COVID-19 RT-PCR test, who were followed up and treated in the Anesthesia Intensive Care Units of Akdeniz University Faculty of Medicine, were included in our study. Patients under the age of 18 years and with negative COVID-19 RT-PCR test were not included in the study even if they had chest computed tomography findings or symptoms. The demographic data of the patients, comorbidities, laboratory parameters, vaccination status, and clinical conditions developed during the intensive care follow-up were analyzed retrospectively, the information of living and deceased patients was compared and the factors affecting intensive care mortality due to COVID-19 disease were analyzed.
Results: A high mortality rate of 58.6% was observed in COVID-19 patients admitted to the intensive care unit. Advanced age (60-71; p<0.001), comorbidities (hypertension, arrhythmia, chronic lung diseases, solid organ malignancy, neurological diseases; p<0.001), unvaccinated status (68-82.4%; p<0.001) ) have been shown to be associated with mortality. Moreover; High SOFA (4-5; p<0.001) and APACHE II (9-15; p<0.001) scores during admission to the ICU, lower PaO2/FiO2 ratio and need for invasive mechanical ventilator (23.8%-93%) ,9; p<0.001), development of complicated clinical conditions secondary to COVID-19 (moderate-severe ARDS, MODS, DIC, myocardial infarction, sepsis/septic shock, bleeding, thrombosis/embolism), presence of electrolyte abnormalities, hypoalbuminemia and CRP showed that ferritin, creatinine, procalcitonin values and high N/L, M/L, N/Plt ratio were associated with mortality.

Conclusion: This work; It has been shown that intensive care mortality is high in COVID-19 disease, advanced age and comorbidities, vaccination status, high SOFA and APACHE II scores at admission affect intensive care mortality.