Madde kullanım bozukluğu ve şizofreni hastalığı olan bireylerin içselleştirilmiş damgalanma düzeyleri ile ebeveynlerinin hastalık algısı karşılaştırması
The comparinson of individuals' level of internalized stigmatization having substance use disorder and schizophrenic disorder and their parents' perception of the illness
Yazar: MELTEM ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Algı = Perception ; Ana-baba = Parents ; Bağımlılık = Dependency ; Damgalama = Stigmatization ; Hastalık = Disease ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu araştırmada, madde kullanım bozukluğu, şizofrenik bozukluğu ve sağlıklı olan bireylerin içselleştirilmiş damgalanma düzeyleri ile ebeveynlerinin bağımlılığa ve ruhsal hastalıklara yönelik inançlarını, umutsuzluk, depresyon ve tükenmişlik düzeylerini karşılaştırmak; ayrıca madde kullanım bozukluğu ve şizofrenik bozukluğu olan bireylerin içselleştirilmiş damgalanma düzeyi ile ebeveynlerinin hastalık algısı arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda; araştırmaya Bursa ilinde bulunan AMATEM polikliniklerine tedavi için başvuran 30 madde kullanım bozukluğu olan birey ile annesi, Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinde (TRSM) kayıtlı 30 şizofrenik bozukluğu olan birey ile annesi ve 30 sağlıklı birey ve annesi olmak üzere toplam 180 kişi katılmıştır. Tüm katılımcı bireyler 18 yaş üzeri olup anneleriyle birlikte yaşamaktadır. 
Araştırmada katılımcı olan tüm annelere Bağımlılıkla İlgili İnanışlar Ölçeği, Ruhsal Hastalıklara Yönelik İnançlar Ölçeği, Beck Depreyon Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Beck Umutsuzluk Ölçeği uygulanmıştır. Madde kullanım bozukluğu, şizofrenik bozukluk ve kontrol gruplarında yer alan bireylere ise Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen bulguların istatistiksel analizinde, Tek yönlü varyans analizi ile Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı kullanılmıştır.
Araştırmada, Bağımlılıkla İlgili İnanışlar Ölçeğinin davranış sorumluluğu ile iyileşme sorumluluğu alt ölçekleri, Beck Depresyon Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin duyarsızlaşma, duygusal tükenme ve kişisel başarı alt ölçek bulgularına göre; madde kullanım bozukluğu, şizofreni ve kontrol grubu anneleri arasında fark bulunmuştur. Beck Umutsuzluk ölçeği toplam, gelecek ile ilgili duygular ve beklentiler ile motivasyon kaybı alt ölçek bulgularına göre; madde kullanım bozukluğu ile kontrol grubu anneleri arasında ve de şizofreni ile kontrol grubu anneleri arasında fark bulunmuştur. Ayrıca madde kullanım bozukluğu, şizofrenik bozukluğu ve sağlıklı olan bireylere içselleştirilmiş damgalanma ölçeği uygulanmış olup; ölçek toplam, kalıp yargıların onaylanması, yabancılaşma, algılanan ayrımcılık ve sosyal geri çekilme bulgularına göre madde kullanım bozukluğu ile kontrol grubu arasında ve şizofrenik bozukluk ile kontrol grubu arasında fark bulunmuştur. Madde kullanım bozukluğu ve şizofrenik bozukluğu olan bireylerin içselleştirilmiş damgalanma alt ölçekleri ile annelerinin bağımlılıkla ilgili inançlar ve ruhsal hastalıklara yönelik inançlar alt ölçekleri arasında ilişki bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda; madde kullanım bozukluğu olan bireylerin annelerinin depresyon, tükenmişlik ve umutsuzluk düzeyleri şizofrenik bozukluk ve kontrol grubuna göre daha yüksek elde edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Madde Kullanım Bozukluğu, Şizofreni, İçselleştirilmiş Damgalanma.

Abstract:
The Comparinson Of İndividuals' Level Of İnternalized Stigmatization Having Substance Use Disorder And Schizophrenic Disorder And Their Parents' Perception Of the İllness.
The aim of this study is to compare the level of internalized stigmatization of the patients who have substance use disorders, schizophrenic disorder and healty individuals and their parents' beliefs about addiction and mental illness, and the levels of hopelessness, depression and burnout;  this is also a study to investigate the relationship between the internalized stigmatization of the patients who have substance use disorder and schizophrenic disorder and their parents' perception of the disease. In this direction, this study included 30 individuals who has substance use disorder and admitted to AMATEM (Alchol And Drug Addiction Treatment And Education Centre) in the provience in BURSA for treatment  and their  mothers; 30 individuals who have schizophrenic disorder and admitted to Community Mental Health Centers (TRSM) for treatment and their mothers; 30 healthy individuals and their mothers. In total 180 people participated. All participants are over 18 and they live with their mothers.
Beliefs Related Addiction Scale, Beliefs Toward to Mental Illness Scale, Beck Depression Scale, Maslach Burnout Scale and Beck Hopelessness Scale were applied to all the mothers who participated in the study. Internalized Stigmation in Mental Disorders Scale was applied to individuals who have substance use disorder, schizophrenic disorder and to the control group.  One-Way ANOVA and Pearson Product Moment Correlation were used for statistical analysis.
In this research, in terms of Beliefs Related Addiction Scale's behavioral responsibility and healing responsibility subscales, Beck Depression Scale and Maslach Burnout Scale's emotional exhaustion, depersonalization and personal achievement subscales; there was a significant difference between the mothers who have sons with substance use disorders, schizophrenic disorder and the mothers in the control group.  There were significant differences between the mothers who have sons with substance use disorders Beck Hopelessness Scale and the mothers in the control group; mothers who have sons with schizophrenic disorder and the mothers in the control group in terms of Beck Hopelessness Scale and future emotions, expectations and loss of motivation subscales.  In addition, Internalized Stigmatization Scale were applied to the individuals with substance use disorder, schizophrenic disorder and healthy ones; according to total score, validation of stereotypes, alienation, perceived discrimination and social withdrawal findings, there was a difference between the individuals with substance use disorder and the control group and between schizophrenia and the control group. A significant relationship was found between the internalized stigmatization subscales of the patients with substance use disorder and schizophrenic disorder and their mothers' beliefs related addiction and beliefs towards the mental illness subscales. As a result of this research; the levels of depression, burnout and hopelessness of mothers who have sons with substance use disorder were higher than the mothers who have sons with schizophrenic disorders and mothers in the control group.
Key Words: Substance Use Disorder, Schizophrenia, İnternalized Stigmatization