Spor merkezine başvuran yetişkin bireylerin kafein içeren yiyecek ve içecek tüketim durumları ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the caffeine-containing food and beverage consumption statusand the quality of life for adult individualing applying to the sports center
Yazar: ZEYNEP AKYÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YILDIRIM MAVİŞ
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Kafein = Caffeine ; Kahve = Coffee ; Kalite = Quality ; Spor = Sports ; Spor merkezi = Sport center ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışma İstanbul ilinin Beşiktaş ilçesinde bulunan özel bir spor merkezine başvuran 18-65 yaş arası yetişkin bireylerde alışılmış kafein tüketiminin yaşam kalitesine etkisini görmek, kafeine bağlı etki durumlarını ve tüketim sıklıklarını tespit etmek, kafein tüketim alışkanlıkları hakkında bilgi edinmek ve kafein ile ilgili bilgi düzeyini ölçmek amacıyla planlanıp yürütülmüştür. Çalışma yaşları 18-65 arası değişkenlik gösteren %76,7'si kadın toplam 129 yetişkin bireyle yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından oluşturulan anket ve geriye dönük 24 saatlik besin tüketim kaydı kullanılmıştır. Katılımcıların yaşam kalitelerini incelemek adına SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların BKİ grupları incelendiğinde %42,6'sı normal ağırlıktadır. Katılımcıların %71,3'ünün kafein içeren besinler hakkında bilgi sahibi olduğunu düşündüğü, 76,7'sinin günlük alınması gereken kafein (mg) miktarı ile ilgili bilgi sahibi olmadığını ifade ettiği tespit edilmiştir. Katılımcıların %55'inin kafeinli yiyecek ve içecekleri sabah tükettiği belirlenmiştir. Katılımcıların %34,9'u kafein tüketim sonrası daha dinç hissettiğini ifade ederken katılımcıların %24'ü kafein içeren ürünleri tükettikten sonra yüksek kalp atışı ve çarpıntı gibi belirtiler gösterdiğini ifade etmiştir. Kafein tüketimi sonrası "Enerji/Canlılık/Vitalite" alt boyutu puanında kendini daha uykusuz hisseden bireylerin puan ortalamasının kendini daha enerjik hisseden bireylere göre istatistiksel olarak daha yüksek olduğu (p<0,05) bulunmuştur. SF-36 puanlarının bireylerin tüketilen kafein (mg) gruplarına göre karşılaştırılması amacıyla yapılan analiz sonuçlarına göre ölçeğin tüm alt boyutlarında anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05) belirlenmiştir. Katılımcıların günlük makro besinlerinin TÜBER'e göre karşılama yüzdeleri incelendiğinde, erkek bireylerin protein (g) karşılama yüzdesinin %84,4, CHO (g) karşılama yüzdesinin %69,4 ve yağ (g) karşılama yüzdesinin %118,8 olduğu; kadın öğrencilerin protein (g) karşılama yüzdesinin %100,1, CHO (g) karşılama yüzdesinin %62,4 ve yağ (g) karşılama yüzdesinin %121,4 olduğu saptanmıştır. Çalışmanın sonucuna göre SF-36 puanlarının bireylerin tüketilen kafein (mg) gruplarına göre değişmediği belirlenmiştir. Bireylerin günlük tüketilmesi gereken kafein miktarıyla ilgili yetersiz bilgiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bireylerin önerilen günlük kafein alım miktarı ile yiyecek ve içeceklerdeki kafein miktarları ile ilgili farkındalık düzeyi arttırılmalıdır.

Abstract:
This study was planned and conducted with an aim to observe the impacts of caffeine consumption habits on the quality of life in adults applied to a sports center in Istanbul, Beşiktaş between 18 and 65 years of age, determine the caffeine-related effects and their frequency of caffeine consumption, gain knowledge on caffeine consumption habits and measure knowledge level on caffeine. The study was carried out with a total of 129 adult individuals, 76.7% female, whose ages varied between 18 and 65. A questionnaire and a 24-hour retrospective food consumption record were used as data collection tools. The SF-36 Quality of Life Scale was used to examine the quality of life of the participants. When the BMI groups of the participants are examined, 42.6% of them were found to be of normal weight. It was identified that 71.3% of the participants thought that they knew about foods containing caffeine, 76.7 of them indicated that they did not know about the daily caffeine intake amount (mg), and 76.7% of them thought that they did not consider themselves to be caffeine addict. It was confirmed that 55% of the participants consumed caffeinated foods and beverages in the morning. 34.9% of the participants stated that they felt more vigorous after consuming caffeine, while 24% of the participants stated that they showed symptoms such as high heartbeat and palpitations after consuming caffeine-containing products. It was found out that the mean score of the individuals who felt less sleepy in the "Energy/Vivacity/Vitality" sub-dimension score after caffeine consumption was statistically higher than the individuals who felt more energetic (p<0.005). The results of the analysis carried out to determine whether the SF-36 scores differ based on the caffeine consumption (mg) groups of individuals demonstrated that there was no significant difference (p>0.05) in all sub-dimensions of the scale. When the daily macronutrient consumption percentages of the participants are analyzed according to the Turkish Dietary Guidelines (TÜBER), it is observed that the protein consumption (g) percentage of male individuals is 84.4%, CHO consumption (g) percentage is 69.4%, and fat consumption (g) percentage is 118.8%; and that female students' protein consumption (g) percentage is 100.1%, CHO consumption (g) percentage is 62.4%, and fat consumption (g) percentage is 121.4%. According to the results of the study, it was detected that SF-36 scores did not change according to the caffeine consumption (mg) groups of individuals. It has been concluded that individuals have insufficient information about the daily caffeine intake amount. The level of awareness of individuals about the recommended daily intake of caffeine and the amount of caffeine in food and drinks should be increased.