Türk basınında Hicaz demiryolu (1900-1918) (İkdam, Sabah, Saadet, Sebilü'r-Reşad, Servet-i Fünûn, Şûra-yı Ümmet, Takvim-i Vekâyi, Tanin, Tercüman-ı Hakikat adlı gazete ve dergilere göre)
Hicaz railroad in the Turkish press (1900-1919) (According to, İkdam, Sabah, Saadet, Sebilü?r-Reşad, Servet-i Fünûn, Şûra-yı Ümmet, Takvim-i Vekâyi, Tanin, Tercüman-ı Hakikat newspapers and reviews)
Yazar: EMRAH ÇETİN
Danışman: PROF. DR. M. METİN HÜLAGÜ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Gazeteler = Newspapers ; Hicaz demiryolu = Hedjaz railway ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Türk basını = Turkish press

Özet:
Yaklaşık 200 yıllık bir gerilemenin sonucu olarak devleti içinde bulunduğu mali, iktisadi ve askeri geri kalmışlıktan kurtarmak için çözüm yolları arayan Sultan II. Abdülhamit Hicaz Demiryolu'nu vücuda getirerek bir nebze de olsa devleti düzlüğe çıkarmaya çalışmıştır. Hicaz Demiryolu'nun yapımına bizzat Sultan'ın kendisi öncülük etmiş, bu büyük projenin gerçekleştirilmesi için de en çok çalışanlardan biri olmuştu. Padişahın gösterdiği bu çabaya devlet kademesinde yer alan en üst rütbeli kişilerden en alt kademedeki görevlilere kadar herkes iştirak etmişti. İnşaat için gerekli finansmanın yaratılması için büyük bağış kampanyaları düzenlendi. Bu kampanyalara tüm dünya Müslümanlarının gösterdiği büyük destek sayesinde inşaatın finansman sıkıntısı ortadan kaldırıldı.Hicaz Demiryolu'nun inşaat sebepleri dini, iktisadi, siyasi ve askeri nedenler olmak üzere dört ana sebebe dayanmaktaydı. Yapımına II. Abdülhamit'in cülusuna tesadüf eden 1 Eylül 1900 tarihinde başlanan Hicaz Demiryolu ana hatları itibariyle 1908 yılında tamamlanmış, Medine'ye kadar uzanan hattın toplam uzunluğu 1.303 km. iken aynı yıl hattın Hayfa'ya kadar uzatılmasıyla birlikte toplam uzunluğu 1.464 km.ye ulaşmıştı. Hattın inşaatı Osmanlı Devleti'ne dini, iktisadi, siyasi ve askeri açılardan büyük kazançları da beraberinde getirdi. Bununla birlikte demiryolunun inşaatını kendi çıkarlarına aykırı olarak gören bedevilerin özellikle 1908 ve 1909 yıllarında hatta saldırıları da yoğunlaştı.Hicaz Demiryolu'nun banisi olan II. Abdülhamit'in 1909'da hallinden sonra da Hicaz Demiryolu'nun inşaat serüveni devam etti. 1911 yılından itibaren başlayan yeni şube hatları inşaatı I. Dünya Savaşı yıllarında da devam etmiş ve 1918 yılına gelindiğinde Hicaz Demiryolu'nun toplam uzunluğu 1.900 kilometreyi aşmıştı.Hicaz Demiryolu dönem itibariyle tüm İslam aleminin gurur kaynağı olduğu gibi Sultan II. Abdülhamit'e de 33 yıllık hükümdarlığının en büyük eserini yaratma fırsatı veriyordu.Anahtar Kelimeler: Hicaz Demiryolu, Meşrutiyet, Türk Basını, Osmanlı Devleti, Arabistan.

Abstract:
As a result of two hundreds years of regression , Sultan Abdulhamit the second who was looking for the ways to save the empire which fell behind on the base of economical , political and military,tried to give a breath to nation by constructing Hicaz Railway. Sultan was the one who gave the most effort in order to builde the railway.To this effort everybody in the Empire tried to join.In order to collect enough money,rich people donated money, including Muslims from other countries.Hicaz Railways construction reasons can be grovped as religious reasons,military reasons,political and economical reasons.Hicaz Railway whose construction began on the same day as Sultan's monarchy's 1st day,was completed in 1908 as bas Pines.The Pength of railway untill Medine was 1303 kilometres but then, when it was completed till Hayfa,the pength was 1464 kilometres.And construction of railways brought many profits to the Empire.Bedounis who thought this railway against of their profits,attacked to the railways between 1908 ad 1909.Abdülhamit the second who was the builder of hicaz railway constinved to the construction even after the attacks the construction continved till the 1st world war and in 1918 railway's length was over 1900 kilometres Hicaz railway become the ornament of all ıslamic world and moreover railway was a chance for sultan to show his biggest masterpiece.Key Words: Hicaz Reilroad, Constitutional Monarchy, Turkısh Press, Ottoman Empire, Arabic.