Türkiye'de yenilenebilir enerji üretimi, enerji ithalatı ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki
The relationship between renewable energy generation, energy import and economic growth in Turkey
Yazar: MERVE SAİN
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY NOYAN YALMAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji = Energy ; Enerji üretimi = Energy generation ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; İthalat = Import

Özet:
Enerji, geçmişte olduğu gibi günümüzde de önemli bir faktördür. Enerji ülkeler açısından önemli bir girdi olarak kabul edilmektedir. Günlük hayatımızın vazgeçilmez bir unsuru olup ulaşım, sanayi, konut, tarım gibi birçok sektörde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Türkiye enerji ihtiyacının büyük bir bölümünü ithalat yoluyla karşılamaktadır. Nüfus artışı ve sanayideki hızlanma enerji talebinin gelecekte daha çok artacağını göstermektedir. Fosil enerji kaynaklarının dünya üzerinde istikrarsız dağılımı bu kaynaklar bakımından yetersiz olan ülkeler için fosil enerji kaynaklarının yerine alternatif enerji kaynakları arayışını zorunlu kılmaktadır. Ülke ekonomisine önemli katkı sağlayan yenilenebilir enerji kaynakları daha çok tercih edilmektedir.
Çalışmada, Türkiye'de yenilenebilir enerji üretimi, enerji ithalatı ve ekonomik büyümenin eşbütünleşme ve nedensellik analiz yöntemleri kullanılarak aralarındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Yenilenebilir enerji üretimi, enerji ithalatı ve ekonomik büyüme (GSYİH) değişkenlerine ait 1985-2019 dönemleri yıllık veriler kullanılarak ekonometrik analiz gerçekleştirilmiştir. Artırılmış Dickey Fuller (ADF) ve Phillips- Perron (PP) birim kök testleri uygulanmış serilerin durağan oldukları tespit edilmiştir. Johansen eşbütünleşme test sonucuna göre değişkenler arasında eşbütünleşme ve uzun dönemli ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin olup olmadığını test etmek için Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Yapılan analiz sonuçlarına göre, enerji ithalatından GSYİH'ya doğru tek yönlü Granger nedensellik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca GSYİH'dan yenilenebilir enerji üretimine doğru yine tek yönlü Granger nedensellik olduğu sonucu elde edilmiştir. Son olarakta etki-tepki fonksiyonları yorumlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yenilenebilir Enerji Üretimi, Enerji İthalatı, Ekonomik Büyüme

Abstract:
Energy is an important factor in today as it has in the past. Energy is considered an important input for countries. It is an essential element of our daily life and has a wide range of uses in many industries, such as transportation, industry, housing, agriculture. Turkey welcomes most of its energy needs through imports. Population growth and acceleration in the industry show that energy demand will increase more in the future. The unsteady distribution of fossil energy sources around the world requires countries that are inadequate in terms of these resources to seek alternative energy sources instead of fossil energy sources. Renewable energy sources are more preferred, which contribute significantly to the country's economy.
The study aims to identify their relationship with Turkey using renewable energy production, energy imports and economic growth integration and causality analysis methods. Econometric analysis was conducted using annual data from 1985-2019 periods of renewable energy production, energy imports and economic growth (GDP) variables. Increased Dickey fuller (ADF) and Phillips-Perron (PP) unit root tests have been detected to be stable. According to the results of the Johansen esthealization test, it has been concluded that there is a cohesion between variables and a long-term relationship. Granger causality test has been performed to test whether there is a causal relationship between variables. According to the analysis results, it has been concluded that there is a one-way Granger causality from energy imports to GDP. It was also the result of a one-way Granger causality from GDP to renewable energy production. Finally, the effect-reaction functions are interpreted.
Key words: Renewable Energy Production, Energy Imports, Economic Growth