İstanbul kent-bölgesinde bir aracı kent örneği olarak Balıkesir
Balıkesir as an example of intermediary city in İstanbul city-region
Yazar: BETÜL KIZILTEPE
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ŞENTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Balıkesir = Balıkesir ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kentler = Cities ; Kentlileşme = Urbanized ; Ulus-devlet = Nation-state ; Ölçekleme = Scaling ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Kent çalışmalarında yeni bir olgu olan aracı kentler, kentleşme pratiklerinin ve biçimlerinin mekâna ve zamana göre değiştiğini gösteren örneklerden biridir. Bu kentler, ulus devlet mekânlarında eşitsiz gelişen ve mekânsal patlamaların yoğunlaştığı bölgelerde dengeli büyümeyi sağlayabilecek yeni kentsel oluşumlardır.  Küresel ekonominin ve ağların güçlenmesi küresel kentleri, küresel kentlerin etki alanlarını genişletmeleri ise kent-bölgeleri yaratır. Bu süreçte devletlerin yatırımlarını rekabetçi kent-bölgelere aktarması ve bu bölgeleri öne çıkarması ulus devlet mekânlarını yeniden ölçeklendirir; eşitsiz gelişime yol açar. Kent-bölgelerdeki politikalar ve müdahaleler, çeperindeki kentlerin toplumsal ve ekonomik dönüşümünü etkilerken yeni bir mekânsal iş bölümü yaratır ve işlevlerini farklılaştırır. Bu farklılaşma ise aracı kentleri gündeme getirir. Küresel ve yerel ağlar arasında köprü olabilen bu kentler, metropol kentlerin arasında ve ağında yer alan stratejik noktalardır. Metropol kentlere alternatif ve/ veya rakip olabilen aracı kentler, yeni bir kentsel yaşamın, girişimciliğin ve rekabetin simgesini; yeni bir ekonomik, toplumsal, demografik ve mekânsal yapının temsilini sunar. 
Çalışma, eleştirel kent teorisinin odağına zamanı-mekânı ve makro-mikro yapıların ilişkiselliğini yerleştirerek aracı kentleri ele almaktadır. Bu çalışmanın amacı; yeni bir kentsel oluşum olan aracı kentleri ulus devlet mekânının yeniden ölçeklenmesini simgeleyen kent-bölge etkisi içinde analiz etmek ve kent-bölge etkisi ile kentlerin yeni statüler ve ölçekler kazanabildiklerini İstanbul kent-bölgesinde yer alan Balıkesir bağlamında anlamaya çalışmaktır. Araştırmada nitel ve nicel verilerin harmanlandığı karma yöntem kullanılarak çalışma alanı çok yönlü bir biçimde ele alınmıştır. Böylece çalışma hinterlandıyla kurduğu ilişki yoluyla ölçeğini genişleten İstanbul kent-bölgesinin, etki alanındaki kentlere yeni işlevler kazandırdığını; kent-bölge içinde meydana gelen eşitsiz gelişimi azaltmak için bölge içinde yeni bir kentsel oluşum olan aracı kentin Balıkesir'de biçimlenmesine neden olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Intermediary cities, as a new phenomenon in urban studies, demonstrate how urbanization practices and forms change over space and time. Intermediary cities are new urban formations that may be provide more balanced development in regiıns where state spaces develop unevenly and where there is concentration of space explosion. The strengthening of global economies and networks creates global cities, and the expansion of global cities' hinterlands creates creates city-regions. The shift of public investments to competitive city-regions causes rescaling of national spaces and uneven growth as a result of this process. Policies and interventions in city-regions generate a new spatial division of labor and differentiate the functions of cities, while also effecting the social and economic transformation of other cities nearby. The distinction in the city-region brings the intermediary cities to the forefront of the agenda. Intermediary cities are strategic spaces between and within the network of metropolitan cities that can serve as a nexus between the global and the local these cities, which can be an alternative and/or rival to metropolitan cities, represent a new urban life, entrepreneurship, and competition; they present a new economic, social, demographic, and spatial structure.
This study aims to analyze the intermediary cities within the city-region effect, which symbolizes the rescaling of the state space. In this way, the study intends to explain how cities can gain new statuses and scales as a result of the city-region effect in the context of Istanbul city-region and Balıkesir. The study employs a mixed method, so the city-region is examined using both qualitative and quantitative data. The study concluded that the Istanbul city-region, which has expanded its scale, has brought new functions to the cities within its sphere of influence, and the intermediary city, as a new urban formation within the region, is shaped in Balıkesir to reduce the uneven development occurring within the city-region.