Öğrenci başarılarının belirlenmesi sınavından (ÖBBS) klasik test kuramı, tek boyutlu ve çok boyutlu madde tepki kuramı modelleri ile kestirilen başarı puanlarının karşılaştırılması
Comparison of estimated achivement scores obtained from student achievement assessment test utilizing classical test theory, unidimensional and multidimensional item response theory models
Yazar: YEŞİM ÖZER
Danışman: PROF. DR. EZEL TAVŞANCIL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı / Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Başarı testleri = Success tests ; Klasik Test Kuramı = Classical Test Theory ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Testler = Tests ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu araştırmada, bir test bataryasındaki başarı ölçüleri kestiriminin doğruluğunun belirlenmesi ve ampirik olarak Klasik Test Kuramı (KTK), tek ve çok boyutlu Madde Tepki Kuramı (MTK) modellerinin Öğrenci Başarılarının Belirlenmesi Sınavı?nın (ÖBBS) Türkçe ve matematik alt testi verilerine uygulanarak elde edilen başarı ölçülerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu karşılaştırmalar yapılırken başarı ölçülerini daha az hata ile kestiren en iyi model ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma verileri, 2008 yılında sekizinci sınıflara uygulanan ÖBBS?nin 25 maddelik çoktan seçmeli Türkçe ve matematik testlerinin 9876 öğrenciye uygulanmasıyla elde edilmiştir. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde öncelikle testlerden ve testlerin alt boyutlarından elde edilen veriler üzerinde kuramların varsayımlarınınkarşılanıp karşılanmadığını belirlemeye yönelik çalışmalar yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda öncelikle testlerin boyutluluğu analiz edilmiştir. Testler çok boyutlu olarak bulunmuştur. Boyutluluk analizinin ardından verilere faktör analizi uygulanarak her test için alt boyutlar belirlenmiştir. Alt boyutlar Türkçe testinde ?anlam bilgisi? ve ?dil bilgisi?, matematik testinde ise ?aritmetik? ve ?sayısal mantık? olarak isimlendirilmiştir.vTürkçe testi verilerinin analizi sonucunda tüm testten çok boyutlu MTK ile kestirilen yetenek parametrelerinin alt boyutlar bazında tek boyutlu MTK?ye göre kestirlen yetenek parametreleri ve KTK?ye göre elde edilen test puanlarına kıyasla kısmen daha düşük standart hataya sahip olduğu belirlenmiştir. KTK?ye göre elde edilen puanlar ile tek ve çok boyutlu MTK?ye göre belirlenen yetenek kestirimlerinin güvenirlikleri incelendiğinde ise çok boyutlu MTK?ye göre elde edilen güvenirliğin kısmen daha yüksek olduğu görülmektedir. Puanlar ve yetenek kestirimleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde ise KTK?ye göre elde edilen puanlar ile tek ve çok boyutlu MTK?ye göre belirlenen yetenek parametreleri arasında yüksek ve manidar bir ilişki bulunmuştur. Benzer şekilde tek ve çok boyutlu MTK?ye göre elde edilen yetenek kestirimleri arasında da yüksek ve manidar bir ilişki belirlenmiştir.Matematik testi verilerinin analizi sonucunda, yetenek parametrelerinin kestiriminde en düşük hatanın çok boyutlu MTK?ye göre; en yüksek hatanın ise matematik testinin alt boyutlarından tek boyutlu MTK ve tüm testten KTK?ye göre belirlenen puanlardan elde edildiği belirlenmiştir. KTK?ye göre elde edilen puanlar ile tek ve çok boyutlu MTK?ye göre belirlenen yetenek parametrelerinin kestirimleri arasındaki ilişki incelendiğinde KTK?ye göre elde edilen test puanları ile tek boyutlu MTK?ye göre elde edilen yetenek kestirimleri arasında yüksek ve manidar bir ilişki bulunmuştur. Matematik testlerinden KTK?ye göre elde edilen puanlar ile tek ve çok boyutlu MTK?ye göre belirlenen yetenek kestirimlerinin güvenirlikleri incelendiğinde, çok boyutlu MTK?ye göre elde edilen güvenirliğin kısmen daha yüksek olduğu belirlenmiştir.Araştırmanın genel sonucu olarak çok boyutlu MTK modelleri kapsamında elde edilen yetenek parametrelerinin, KTK ve tek boyutlu MTK?ye göre daha az hata içerdiği ve daha duyarlı ölçümler sağladığı bulunmuştur

Abstract:
The focus of this research is to test the estimation of achievement measurements in the test battery and to empirically compare the results after applying classical test theory, unidimensional and multidimensional item response theory models to Student Achievement Assessment Test (ÖBBS) subtests of Turkish and Mathematics. It also tries to put forward the best model that estimates students? achievement with less error as the comparison is being made. Research data was obtained by implementing 25-item Turkish and Mathematics Student Achievement Test to 9876 eighth graders in 2008. The researcher first conducted preliminary study in order to determine whether the data obtained from the tests and sub dimensions of the tests met the model assumptions. Firstly, dimensions of the tests were analyzed and found to be multidimensional. Then, factor analysis was applied and sub dimensions were determined for each subtest. The results of this analysis revealed the Turkish test contains two dimensions: ?reading comprehesions? and ?grammar?; the Mathematics test also contained two dimensions: ?arithmetic? and ?mathematical logic?.From the analysis of Turkish test's data results, it is identified that the ability parameters estimated obtained from the whole test under multidimensional IRT, have partially less error scores and reached more viiprecise measurement than ability parameters estimated obtained from unidimensional IRT on the basis of sub dimensions and test scores obtained from CTT. When the reliability of the scores obtained according to CTT, and the ability parameters estimated identified according to the unidimensional and multidimensional IRT are examined, it is noticed that the reliability, obtained from the multidimensional IRT is partially higher. When the relation between the scores and the ability parameters are examined, it is found that there is a meaningful and great relation in between the ability parameter, identified from CTT's scores and a unidimensional and multidimensional IRT and the between ability unidimensional IRT and the multidimensional IRT. Similar results were obtained in mathematics test results.Finally, it is found that parameters, obtained within the scope of multidimensional IRT, has partially less error scores and reached more precise measurement than ability parameters estimated obtained from unidimensional IRT on the basis of sub dimensions and test scores obtained from CTT