Farklı yörelerden temin edilen tatlı rezene (Foeniculum vulgare Var. dulce) populasyonlarının karakterizasyonu
Characterization of sweet fennel (Foeniculum vulgare Var. dulce) populations obtained from different regions
Yazar: BAŞAK ÖZYILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÜNGÖR YILMAZ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Foeniculum vulgare = Foeniculum vulgare ; Rezene = Fennel

Özet:
Bu araştırma, farklı yörelerden temin edilen rezene populasyonlarının karakterize edilerek, verim ve kalite kriterleri bakımından öne çıkan populasyonların belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2012, 2013 ve 2014 yıllarında, Tokat-Kazova koşullarında, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 4 tekerrürlü olarak yürütülmüş, elde edilen bulgular istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
       Araştırmada, çıkış, dallanma, çiçeklenme, meyve bağlama ve olgunlaşma süresi, biyolojik verim, bitki boyu, bitki başına dal sayısı, bitki başına şemsiye sayısı, bitki başına şemsiyecik sayısı, bitki başına tohum sayısı, bitki başına tohum verimi, dekara tohum verimi, 1000 tohum ağırlığı, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi, uçucu yağ bileşenleri, sabit yağ oranı ve sabit yağ verimi incelenmiştir. 
	Elde edilen bulgulara göre, populasyonlar arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Dekara tohum verimleri üç yılın ortalaması itibariyle 149,3-261,6 kg arasında değişmiş olup, en yüksek verim Ankara populasyonundan elde edilmiştir. Bu populasyona yakın değerler veren genotipler ise, Zonguldak (256,3 kg/da), İzmir-I (245,4 kg/da) ve Denizli (244,2 kg/da) olmuştur. Uçucu yağ oranları %1,44-2,07 arasında değişmiş olup, Erzurum ve Isparta-I populasyonları en yüksek uçucu yağ içeren genotipler olmuştur. Uçucu yağ bileşenleri bakımından başlıca bileşenler, trans-anethol (%87,7), methyl-cavikol (%4,8) ve limonen (%2,8) olmuştur. Sonuç olarak dekara tohum verimi, uçucu yağ oranı ve bileşenleri ve diğer özellikler bakımından Burdur-II, Antalya-II, Denizli, Adana, Giresun, İzmir-I, İzmir-II, Isparta-I, Ankara, Zonguldak, Adapazarı, Nevşehir, Erzurum ve Konya-III genotipleri üstün özellikleriyle öne çıkan genotipler olduğu ortaya çıkartılmıştır.

Abstract:
This research was conducted to determine promissing sweet fennel populations in terms yield and quality criteria obtained from different regions for yield and quality properties. The experimental design was Randomized Complete Block Design with four replications. The experiment was conducted in Tokat-Kazova condition in 2012, 2013, and 2014 growing seasons and obtained results were analyzed statistically.
In the research, emergence, branching, flowering, fruit-linking and ripening period, biological yield, plant height, number of branches per plant, number of umbels per plant, number of umbellet per plant, number of seeds per plant, seed yield per plant, grain yield, 1000 seed weight, essential oil ratio, essential oil yield, essential oil components, fatty oil ratio and fatty oil yield were investigated.
According to results, statistically significant differences were found among populations. Seed yields ranged between 149,3-261,6 kg/da, the highest yield was obtained from the Ankara population. The genotypes which had close values to this population were Zonguldak (256,3 kg/da), Izmir-I (245,4 kg/da) and Denizli (244,2 kg/da). Essential oil ratio ranged between 1,44 and 2,07%, the highest essential oil was obtained from Erzurum and Isparta-I populations. The observed major components were trans-anethole (87,7%), methyl-cavikol (4,8%) and limonene (2,8%). As a result, Burdur-II, Antalya-II, Denizli, Adana, Giresun, İzmir-I, İzmir-II, Isparta-I, Ankara, Zonguldak, Adapazarı, Nevşehir, Erzurum and Konya-III were found to have outstanding characteristics in terms of seed yield, essential oil ratio and other variables.