İhracat performansının belirleyicileri: Bir panel veri analizi
Determinants of export performance: A panel data analysis
Yazar: MUSTAFA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MEHMET HANİFİ ASLAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İhracat performansı, bir ülkenin mal ve hizmetlerini uluslararası pazarlarda başarıyla satma yeteneğini yansıtan önemli bir göstergedir. Bir ülkenin ihracat performansı, ekonomik büyüme, istihdam ve ticaret dengesi gibi faktörleri etkileyebilir. İyi bir ihracat performansı, üretkenlik artışını teşvik edebilir ve yurtiçi firmaların uluslararası arenada rekabet edebilme yeteneklerini geliştirebilir. İyi bir ihracat performansı, ülkenin genel rekabet gücünü ve endüstriyel çeşitliliğini yansıtarak ekonomik çeşitlendirmeyi destekleyebilir. Bu nedenle, ülkeler genellikle dış pazarlarda büyümeyi teşvik etmek için ticaret politikaları ve ihracat teşvikleri geliştirirler. 
    Bu çalışmanın amacı, bir ülkenin dış ticaretindeki önemli faktörlerden biri olan ihracat performansı ile seçilmiş makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkileri panel veri analizi ile test etmektir. Çalışma, dünya ekonomik bölgelerinde yer alan gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler içinden dış ticarette önde gelen seçilmiş 15 ülkenin 2000-2022 dönemi dış ticaret kesimine ait verilerle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ihracat performansı ile gayri safi yurt içi hâsıla (GSYH), döviz kuru ve AR-GE harcamaları arasındaki ilişki incelenmiştir. Daha önce yapılmış olan çalışmalarda ihracat performansı ile GSYH, döviz kuru ve AR-GE harcamaları arasındaki ilişki sektörel veya tek bir ülke için tek tek incelendiğinde, bu değişkenlerin ihracat performansını pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Araştırma sonucunda, ihracat performansı ile gayri safi yurt içi hâsıla (GSYH) ve döviz kuru arasında pozitif bir ilişki tespit edilirken, ihracat performansı ile AR-GE harcamaları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir.

Abstract:
Export performance is an important indicator that reflects a country's ability to successfully sell its goods and services in international markets.  A country's export performance can affect factors such as economic growth, job employment and trade balance.  Successful export performance can foster productivity growth and improve the ability of local businesses to compete internationally.  Good export performance can support economic diversification, often reflecting the country's competitiveness and industrial diversity.  Therefore, countries often develop trade policies and export incentives to stimulate growth in foreign markets.
    The aim of this study is to test the relationships between export performance, one of the important factors in a country's foreign trade, and selected macroeconomic variables using panel data analysis.  The study was carried out with data on the foreign trade segment of 15 selected leading countries in foreign trade among the developed countries and developing countries in the world economic regions for the period 2000-2022.  In the research, the relationship between export performance and gross domestic product (GDP), exchange rate and R&D expenditures was examined.  In previous studies, when the relationship between export performance and GDP, exchange rate and R&D expenditures is examined sectorally or individually for a single country, it has been seen that these variables positively affect export performance.  As a result of the research, a positive relationship was detected between export performance and gross domestic product (GDP) and exchange rate, while no significant relationship was found between export performance and R&D expenditures.