Sınav stresi ölçeğinin uyarlanması ve ölçme değişmezliğinin incelenmesi
Examination of the adaptation of the examination stress scale-and the measurement invariance
Yazar: BÜŞRA KARADUMAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVİLAY KİLMEN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eşdeğerlik = Equivalency ; Stres = Stress ; Sınav = Examination ; Sınav kaygısı = Test anxiety ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Ölçekler = Scales ; Ölçme değişmezliği = Measurement invariance ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırma kapsamında Yao-Ting Sung ve Tzu-Yang Chao (2015) tarafından geliştirilmiş olan Sınav Stresi Ölçeği (SSÖ)'nin Türk kültürüne uyarlaması yapılarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmakta ve sınav stresine yönelik bir model test edilmektedir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise doğrulanan sınav stresi modelinin cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi alt gruplarında ölçme değişmezliği incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim-öğretim döneminde Balıkesir ilinde bulunan fen lisesi, anadolu lisesi, mesleki teknik ve anadolu lisesi ve sosyal bilimler liselerinin 9., 10., 11. ve 12. sınıflarında öğrenim görmekte olan toplam 1617 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kullanılan SSÖ, 27 maddeden oluşan beşli likert tipinde üç boyutlu bir ölçektir. Araştırmanın birinci amacı olan SSÖ'nün Türk kültürüne uyarlanması sürecinde aracın orijinal formu beş uzman tarafından İngilizce'den Türkçe'ye çevrilmiştir. Çevirisi yapılan araç her iki dile de hakim bir gruba iki hafta arayla önce İngilizce form daha sonra Türkçe form olmak üzere uygulanmıştır. Ölçeğin orijinal formundan elde edilen puanlar ile ölçeğin Türkçe formundan elde edilen puanlar arasında dilsel eş değerliği incelemek için analizler yapılmıştır. Ölçeğin iki formu arasındaki korelasyonlar Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı ile hesaplanmıştır. Analiz sonucu alt ölçeklerden elde edilen korelasyon katsayıları sırası ile ,93, ,87 ve ,96 olarak bulunmuştur. Tüm ölçekten elde edilen korelasyon katsayısı ise ,97'dir. Puanlar arasındaki farkları incelemek için bağımlı örneklemler t testi yapılmıştır. Analiz sonucunda puanlar arası manidar bir farklılık bulunmamış ve ölçeğin eş değer olduğuna karar verilmiştir. Dilsel eş değerlikBu araştırma kapsamında Yao-Ting Sung ve Tzu-Yang Chao (2015) tarafından geliştirilmiş olan Sınav Stresi Ölçeği (SSÖ)'nin Türk kültürüne uyarlaması yapılarak geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmakta ve sınav stresine yönelik bir model test edilmektedir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise doğrulanan sınav stresi modelinin cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi alt gruplarında ölçme değişmezliği incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim-öğretim döneminde Balıkesir ilinde bulunan fen lisesi, anadolu lisesi, mesleki teknik ve anadolu lisesi ve sosyal bilimler liselerinin 9., 10., 11. ve 12. sınıflarında öğrenim görmekte olan toplam 1617 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kullanılan SSÖ, 27 maddeden oluşan beşli likert tipinde üç boyutlu bir ölçektir. Araştırmanın birinci amacı olan SSÖ'nün Türk kültürüne uyarlanması sürecinde aracın orijinal formu beş uzman tarafından İngilizce'den Türkçe'ye çevrilmiştir. Çevirisi yapılan araç her iki dile de hakim bir gruba iki hafta arayla önce İngilizce form daha sonra Türkçe form olmak üzere uygulanmıştır. Ölçeğin orijinal formundan elde edilen puanlar ile ölçeğin Türkçe formundan elde edilen puanlar arasında dilsel eş değerliği incelemek için analizler yapılmıştır. Ölçeğin iki formu arasındaki korelasyonlar Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı ile hesaplanmıştır. Analiz sonucu alt ölçeklerden elde edilen korelasyon katsayıları sırası ile ,93, ,87 ve ,96 olarak bulunmuştur. Tüm ölçekten elde edilen korelasyon katsayısı ise ,97'dir. Puanlar arasındaki farkları incelemek için bağımlı örneklemler t testi yapılmıştır. Analiz sonucunda puanlar arası manidar bir farklılık bulunmamış ve ölçeğin eş değer olduğuna karar verilmiştir. Dilsel eş değerliksağlandıktan sonra asıl uygulama için ölçek 2016-2017 eğitim-öğretim döneminin aralık ayında iki haftalık bir süre içerisinde 1617 öğrenciye uygulanmıştır. Veriler üzerinde test ve madde istatistiği analizleri yapılmıştır. Madde ayırt ediciliği için hesaplanan madde korelasyonları sonucu ölçekten herhangi bir madde çıkarılmamıştır. Uygulama sonucu ölçeğin tüm ve alt ölçekleri için Cronbach-alfa iç tutarlılık katsayısı ile güvenirlik hesaplanmıştır. Sırası ile alt ölçeklerden elde edilen Cronbach-alfa katsayıları ,87, ,75, ,78 ve tüm ölçek için ,88'dir. Ayrıca faktör yük değerleri ve hata varyanslarının farklılaştığı göz önüne alınarak, çok boyutlu ölçekler için hesaplanan bileşik güvenirlik katsayısı Cronbach-alfa katsayısına göre daha güçlü bir güvenirlik değeri olduğu için bileşik güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Ölçeğin geçerlik kanıtları için, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılarak ölçeğin üç faktörlü yapısının doğrulandığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bulgular ölçeğin yapı geçerliğine ilişkin kanıtlar olarak kabul edilmektedir. Araştırmanın bir diğer amacı uyarlaması yapılan SSÖ'den elde edilen sınav stresi modelinin, alt gruplarda farklı şekillerde yorumlanabileceği düşünüldüğü için araştırmada cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre modelin ölçme değişmezliği incelenmiştir. İlk aşamada SSÖ'nün 27 madde ve üç boyuttan oluştuğu DFA ile doğrulanmıştır. Tüm verinin model ile iyi uyum sergilediği belirlendikten sonra alt gruplarda yer alan her bir grup için ayrı ayrı model veri uyumu test edilmiştir. Alt grupların her birinde modelle verinin iyi uyum sağladığı görülmüştür. Elde edilen sınav stresi modelinin cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi alt gruplarında çok gruplu doğrulayıcı faktör analizi (ÇGDFA) tekniği ile ölçme değişmezliği incelenmiştir. Değişmezlik testleri aşamalı bir şekilde yürütülmüş ve sınırlandırılmamış model ile daha sınırlı modelden elde edilen CFI değerleri arasındaki farka bakılarak, ΔCFI değerleri yorumlanmıştır. Sınav stresi modelinin cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi alt gruplarında tüm değişmezlik aşamalarını sağladığı görülmüştür. Bulgulara dayalı olarak cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi alt gruplarında yapılan tüm karşılaştırmaların anlamlı olacağı sonucuna varılabilir. Bu durum SSÖ'nün cinsiyet, okul türü ve sınıf düzeyi alt gruplarında farklı düzeylerde geçerli ve güvenilir ölçümler sağladığına işaret etmektedir.



Anahtar Kelimeler: Çoklu grup doğrulayıcı faktör analizi, Ölçme değişmezliği, Sınav stresi, Yapısal eşitlik modeli

Abstract:
Within the scope of this research, validity and reliability studies are made by adapting Examination Stress Scale developed by Yao-Ting Sung and Tzu-Yang Chao (2015) to Turkish and a model for examination stress is tested. In the second phase of the study, the measurement invariance was examined in the sub-groups of gender, school type and class level of the examination stress model. The study group consists of 1617 students in the 9th, 10th, 11th ve 12th grades of science high school, anatolian high school, technical high school and social sciences high school in Balıkesir in 2016-2017 education period. Data collection tool SSÖ is a five-point likert scale consisting of 27 subject matters. The original form of the tool was translated into English by five experts during the adaptation of the SSÖ, which was first aim of the research, to the Turkish. The English and Turkish scales were applied to a group knowing both languages well, first the English form and then the Turkish form. Analyzes were conducted to examine the linguistic equivalence between the scores obtained from the original form of the scale and the scores obtained from the Turkish form. Correlations between the two forms of the scale were investigated by Pearson Moment Product Correlation Coefficient. Correlation coefficients obtained from the analyses result subscales were found to be ,93, ,87, ,96 ,respectively. The correlation coefficient obtained from the whole scale is ,97. The difference between the scores was examined via the t-test. As a result of the analysis, there was no significant difference between the scores and it was decided that the scale was equivalentAfter the linguistic equivalent was achieved, the scale for the actual application was carried out by means of 1617 students in a two week period of December 2016-2017 academic year. Test and item statistical analyzes were performed on the data. Subtest correlations calculated for subtest discrimination were not removed from the resultant scale. The reliability was calculated by the Cronbach-alpha internal consistency coefficient for all sub-scales of the scale. The Cronbach-alpha coefficients obtained from the rank and the sub-scales were ,87, ,75, ,78, and ,88 for the whole scale. In addition, considering the differentiation of factor load values and error variances, the compound reliability coefficient is calculated because it is considered that the compound reliability coefficient calculated for multidimensional scales has a stronger reliability value than the Cronbach-alpha coefficient. Confirmatory factor analysis on the validity level of the scale was conducted to test the three-factor structure of the scale. These findings were handled as evidence of the validity of the scale.As the test stress model obtained from the SSÖ was considered to be interpreted differently from the sub-groups, the measurement invariance of the model according to the variables of gender, school type and class level was examined in the research. In the first stage, the SSÖ is composed of 27 items and three dimensions confirmed by confirmatory factor analysis . After it was determined that all the data fit well with the model, the model data consistency was tested separately for each group in the sub-groups. lt has been seen that modeling in each of sub-groups is well adapted. Subsequently, multi-group confirmatory factor analysis technique was used to examine the measurement invariance in the sub-scales of gender, school type and class level of the examination stress model. The invariance tests were carried out in a gradual manner and ΔCFI values are interpreted based on the difference between the unrestricted model and the more limited model. lt was seen that the examination stress model provided all the stages of invariance in the gender, school type and class level sub-groups. Based on findings, it can be concluded that all comparisons made in sub-groups of gender, school type and class level are significant. This suggested that SSÖ provides valid and reliable measures at different levels in sub-groups of gender, school type, and class type.



Keywords: Multi-group confirmatory factor analysis, Measurement invariance,Examination stress, Structural equation model