Müzik sosyolojisi bağlamında bir ifade ve kültür biçimi olarak rap müzik
Rap music as a form of expression and culture in the context of music sociology
Yazar: MERYEM SARIKÖSE
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN BİLGİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gençlik = Youth ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Kimlik = Identity ; Müzik = Music ; Müzik sosyolojisi = Music sociology ; Popüler müzik = Populer music ; Popülerlik = Popularity ; Rap müzik = Rap music

Özet:
Rap bir müzik türü olarak dinleme, icra etme etkinliklerinin ötesinde gündelik yaşam pratiklerini etkilemiş ve yine kendisi de gündelik yaşam pratiklerinden beslenmiştir. Temellerinin Amerika'da atılmış olması ise onu, yerelleşme süreçlerine eklemeyi gerekli kılmıştır. Bu çalışma Türkiye'de rapin yerelleşme süreçlerini, kendisiyle yakından ilişkili olan genç kuşak üzerinden okumayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma olarak kurgulanan çalışmada, kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ve kartopu örnekleme yöntemleri bir arada kullanılmıştır. On beşi icracı, otuz beşi dinleyici olmak üzere toplamda elli katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Müzikte anlam ancak deneyimleyenleri tarafından açığa çıkartılabilir, bu deneyim de kişiden kişiye değişmektedir. Bu nedenle elde edilen veriler, katılımcıların ve araştırmacının öznel yorumlarını dahil edebilmesi amacıyla betimsel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Bu doğrultuda rapin deneyimlerinde öfke, isyan, nefret, eşitsizlik, güvensizlik söylemlerine tekabül ettiği görülmüştür. Ancak bu söylemler deneyimlemeyen kesim tarafından dışlanmalarına sebep olmuştur. Her şeye rağmen rap günümüzde popüler müzik haline gelmiş, katılımcıların bu popülerliği kuşak değişimi, endüstrileşme, özgünlük arzusu, toplumsal sorunlarda artışla açıkladığı saptanmıştır. Öte yandan popülerleşme, "gerçek rap" kavramını açığa çıkarmış, maddi kaygıdan uzaklık parçanın ve icracısının değerini belirler hale gelmiştir. Ülkemizde rapin sunduğu gündelik yaşam pratikleri ise bilhassa giyimde, dilde, kültüre aitlikte ve müzikal bağlılıkta kendini göstermiştir. Rap ve gündelik yaşam pratiklerinin diyalektik ilişkisi, parçaların işlediği konuları da etkilemiştir. Tüm kadın katılımcılar rapi cinsiyetçi bulurken, erkek katılımcılar cinsiyetçi bulsalar dahi bahsedilen gündelik yaşamı yansıttığı gerekçesiyle onu temize çıkarmıştır. Bir başka bulgu ise icracılarla, dinleyicilerin özdeşleşmesi olarak karşımıza çıkmış ve bu durum şu üç sebebe bağlanmıştır: Entelektüel, ekonomik ve duygusal yakınlık. Son olarak rapte hem icracılar hem de dinleyiciler deneyim sürelerine göre hiyerarşilenmiş, bu sayede rap cemaatlerinin varlığı ve devamlılığı tıpkı bir aile gibi sürdürülmüştür.

Abstract:
Rap as a genre of music has influenced daily life practices beyond listening and performing activities, and it has also been nourished by daily life practices. The fact that its foundations were laid in the USA made it necessary to add it to the localization processes. The aim of this study is to explain the localization processes of rap in Turkey through the younger generation who are closely related to it. In the study, which was designed as qualitative research, easily accessible case sampling and snowball sampling methods were used together. Semi-structured interviews were conducted with a total of fifty participants, fifteen of whom were performers and thirty-five listeners. Meaning in music can only be revealed by those who experience it, and this experience varies from person to person.  Therefore, the obtained data were analyzed with the descriptive analysis technique in order to include the subjective interpretation of the participants and the researcher. In this direction, it has been seen that rap corresponds to expressions of anger, rebellion, hatred, inequality, and distrust in their experiences. However, these discourses cause that them to be excluded by those who did not experience it. Regardless, rap has become popular music today, and it has been determined that the participants explained this popularity with generational change, industrialization, the desire for originality, and an increase in social problems. On the other hand, popularization has revealed the concept of "real rap", and distance from financial concerns has become determining the value of the piece and its performer. In our country, the daily life practices offered by rap have manifested themselves especially in clothing, language, cultural belonging, and musical commitment. The dialectical relationship between rap and daily life practices has also affected the subjects of the pieces. While all female participants found rap sexist, even if male participants found it sexist, they exonerated it on the grounds that it reflects the mentioned daily life. Another finding emerged as the identification of the performers and the audience, and it is based on the three reasons: Intellectual, economic and emotional intimacy. Finally, in rap, both performers and listeners were hierarchized based on their experience, thus the existence and continuity of rap communities were maintained like a family.