Polatlı (Ankara)-Sivrihisar (Eskişehir) arasında kalan bölgede jipsofil endemizmin ekolojik uyum mekanizmalarının araştırılması
Investigation of ecological adaptation mechanism of the gypsophile endemism in the region between Polatli (Ankara) and Sivrihisar (Eskisehir)
Yazar: AYŞENUR BÖLÜKBAŞI
Danışman: PROF. DR. LATİF KURT
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, Polatlı-Sivrihisar arasındaki jipsli habitatlarda yetişen dar yayılışlı jips endemikleri, geniş yayılışlı jipsofiller ve jipsovagların fitokimyasal içeriğinin kıyaslanmasıyla jipsofil endemizme substrat faktörünün katkısını belirleyerek jipsofilinin aydınlatılması amaçlanmıştır.
Fitokimyasal analizler için beş jipsofil (üçü dar yayılışlı jips endemiği, ikisi geniş yayılışlı) ve dört jipsovag tür seçilmiştir. Jipsofil türler; Acantholimon riyatguelii Yıldırım, Alyssum niveum Dudley, Anthemis kotschyana Boiss. var. gypsicola H.Duman, Gypsophila viscosa Murray ve Sideritis gulendamiae H.Duman & Karavelioğulları'dır. Jipsovag türler; Aethionema dumanii Vural & Adıgüzel, Aethionema turcica H.Duman & Aytaç, Helianthemum oelandicum subsp. incanum (Willk.) G.López ve Onobrychis argyrea Boiss.'dır.
Polatlı-Sivrihisar arasında kalan jipsli toprakların hem fiziksel hem de kimyasal özelliklerinden dolayı bitki yaşamı için ekstrem habitatlar olduğu yapılan fitokimyasal ve istatistiksel analizlerle desteklenmiştir. Bitki türlerinde kül, Ca, Mg, S, C, N, P, K toprak örneklerinde ise pH, EC, CaCO3, jips, organik madde, Ca, Mg, C, N, P,ve K tayini yapılmıştır. Bitki ve toprak analizleri sonucu elde edilen verilerin kıyaslanmasında RDA, REML, ANOVA, Tukey ve Dunnett testleri uygulanmıştır.
Dar yayılışlı jips endemikleriyle jipsovaglar jipsli habitatlarda sığınmacı rolde iken geniş yayılışlı jipsofiller jips uzmanı olarak ekolojik stratejiler geliştirmiştir. Böylece bu tez çalışmasıyla jipsli habitatlarda bitki uzmanlığının derecesini belirlemede fitokimyasal içerik analizinin iyi bir gösterge olduğunu kanıtlanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the content of gypsophily by determining the contribution of the substrate factor of gypsophile endemism by comparing the phytochemical content of narrow gypsum endemics, wide gypsophiles and gypsovag that grow in gypsum habitats between Polatlı-Sivrihisar.
For the phytochemical analysis, five gypsophiles and four gypsovag species were selected. Gypsophiles species; Acantholimon riyatguelii Yıldırım, Alyssum niveum Dudley, Anthemis kotschyana Boiss. var. gypsicola H.Duman, Gypsophila viscosa Murray and Sideritis gulendamiae H.Duman & Karavelioğulları. Gypsovag species; Aethionema dumanii Vural & Adıgüzel, Aethionema turcica H.Duman & Aytaç, Helianthemum oelandicum subsp. incanum (Willk.) G.López and Onobrychis argyrea Boiss. 
It is supported by phytochemical and statistical analysis that extreme habitats exist for plant life due to both physical and chemical properties of gypsiferous soil between Polatlı-Sivrihisar. PH, EC, CaCO3, gypsum, organic matter, Ca, Mg, C, N, P and K were determined in soil samples and also ash, Ca, Mg, S, C, N, P and K in plant species. RDA, REML, ANOVA, Tukey and Dunnett tests were applied to compare the data obtained after plant and soil analysis.
While narrow gypsum endemics and gypsovags were in the refuge role in gypsum habitats, they developed ecological strategies as gypsum specialist of wide gypsophiles. Thus, this thesis study has proven that phytochemical content analysis is a good indicator in determining the degree of plant specialization in gypsum habitats.