Bazı gıda ambalaj malzemelerinin depolanmış ürün zararlısı böceklere karşı dirençlerinin karşılaştırılması
Comprasion of the resistance of some food packaging materials to stored-product insect pests
Yazar: SONGÜL HENTEŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ ARDA IŞIKBER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada laboratuvar koşullarında 9 adet gıda paket (3 adet kağıt, 3 adet plastik ve 3 adet alüminyum) materyallerinin depolanmış ürün zararlısı; Ekin Kambur biti (Rhyzopertha dominica (F.)), Testereli Böcek (Oryzeaphilus surinamensis (L.)), Tatlı kurt (Lasioderma serricorne (F.))'un erginleri ve Khapra böceği (Trogoderma granarium (Everts)), Kuru meyve güvesi (Plodia interpunctella (Hübner))'nin larvalarına karşı dirençleri araştırılmıştır. Bu amaçla hücreli plaka ve plastik kutu test yöntemi kullanılmıştır. Hücreli plaka testlerinde her böceğin kendi besini kullanılarak tüm paketler deneme düzeneğinde 1., 3., 5. ve 7. gün sonunda paketlerin üzerinde delik ve aşındırma sayıları kayıt edilmiştir. Araştırmanın ikinci test yönteminde plastik kutular kullanılarak 14. gün sonunda böceklerin paketler üzerinde meydana getirdiği giriş delikleri ve aşındırma sayıları kayıt edilmiştir. 
Hücreli plakalarda yürütülen penetrasyon testlerinde 7. gün sonunda R. dominica erginlerin tüm kâğıt paketleri, plastik paketlerde ise yalnızca polipropilen (PP) plastik paketi delebildiği görülürken alüminyum paketlerde ise hiç delinme görülmemiştir. Plodia interpunctella larvaları kağıt paketlerden yalnızca Kraft liner (kağıt 2) paketini, plastik paketlerde ise polipropilen (PP- plastik 5) ve polietilen (PE-Plastik 4)) plastik paketi delebildiği belirlenirken alüminyum paketlerde ise hiç delinme görülmemiştir. Oryzeaphilus surinamensis erginlerinin kağıt paketlerden yalnızca fluting (kağıt 3) paketi delebildiği görülürken plastik ve alüminyum paketlerde ise hiç delinme görülmemiştir. Trogoderma granarium'un 3. dönem larvaları ve L. serricorne erginlerinin kağıt, plastik ve alüminyum paketlerin hiçbirisini delemediği görülmüştür. Aşındırma testlerinde 7. gün sonunda R. dominica erginlerinin  kağıt paketlerden kuşe liner (kâğıt 1) ve fluting (kağıt 3) paketleri, plastik paketlerde ise yalnızca polietilen plastik (PE-Plastik 4) paketi aşındırabildiği görülmüştür. Plodia interpunctella larvaları kraft liner (kağıt 2) ve fluting (kağıt 3) paketleri, plastik paketlerde ise yalnızca polietilen plastik (PE-Plastik 4) paketi aşındırabildiği bulunmuştur. Oryzeaphilus surinamensis erginlerinin kuşe liner (kâğıt 1) ve fluting (kağıt 3) paketleri, plastik paketlerde ise yalnızca polietilen plastik (PE-Plastik 4) paketi aşındırabildiği görülmüştür. Test edilen böceklerin alüminyum paketleri ise hiç aşındıramadığı görülmüştür. 
Plastik kutularda yürütülen penetrasyon test yönteminde hücreli plakalardakine göre tüm böceklerin paketler üzerinde daha fazla giriş deliği oluşturduğu gözlemlenmiştir. On dördüncü gün sonunda R. dominica erginlerinin tüm kağıt paketlerde, polietilen (PE) ve polipropilen (PP) plastik paketlerinde ve ince alüminyum 7 paketlerinde giriş deliği meydana getirmiştir. Ayrıca, polietilen (PE) plastik, düşük yoğunluklu polietilen (LDPE) ve alüminyum 8 paketleri üzerinde ise ciddi şekilde aşındırma meydana getirdiği gözlemlenmiştir. Plodia interpunctella larvaları Kraft liner (kağıt 2) flüting (kağıt 3) kağıt paketlerde, polietilen (PE) ve polipropilen (PP) plastik paketlerinde giriş deliği oluşturabilmiştir. Oryzeaphilus surinamensis erginleri tüm kağıt paketlerde ve polietilen (PE) plastik paketinde giriş deliği meydana getirmiştir. Lasioderma serricorna erginleri ve T. granarium larvaları ise test edilen hiçbir pakette giriş deliği meydana getirmemiştir.
Sonuç olarak tüm böceklerin paketler üzerinde meydana getirdiği penetrasyon ve aşındırma oranı üzerinde böcek türlerinin, paket tiplerinin ve maruz kalma süresinin önemli olduğu ve her iki test yönteminde de R. dominica erginlerinin test edilen tüm böceklere kıyasla en iyi penetratör olduğu belirlenmiştir. Genel olarak test edilen böceklere en dirençli paketin kalın alüminyum 9 paketi olurken kağıt paketlerin test edilen böceklere karşı dirençlerinin oldukça zayıf ve plastik paketler içerisinde de böceklere karşı en dirençli paketin düşük yoğunluklu polietilen (LDPE) paket olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Gıda ambalajı, depolanmış ürün zararlısı, penatratör böcek, istilacı böcek

Abstract:
In this study, the resistance' of 9 food packaging materials (3 paper, 3 plastic and 3 aluminum liners) to stored-product insect pests; the adults of the lesser grain borer (Rhyzopertha dominica (F.)), the sawtoothed grain beetle (Oryzeaphilus surinamensis (L.)), the cigarette beetle (Lasioderma serricorne (F.)) and the larvae of the khapra beetle (Trogoderma granarium (Everts)), the Indianmeal moth (Plodia interpunctella (Hübner)) were investigated under laboratory conditions. For this purpose, cell plate and plastic box test methods were used. In the cell plate tests, the number of holes and abrasions on the food packing materials were recorded at the end of the 1st, 3rd, 5th and 7th days in the trial setup the individual food media of each tested insect. In the second test method of the study using plastic boxes, the entrance holes and abrasion numbers created by the insects on the packages were recorded at the end of the 14th day.
At the end of the 7th day, in penetration tests on cell plates, it was observed that R. dominica adults could penetrate all paper packs, and only polypropylene (PP) packaging material within plastic packages, while aluminum packaging materials had no puncture. While P. interpunctella larvae were able to penetrate Kraft liner (paper 2) package within the paper packages and polypropylene (PP) and polyethylene (PE) plastic packages within the plastic packages, no puncture was observed in aluminum packages. While O. surinamensis adults can only penetrate the fluting (paper 3) paper package from the paper packages, there was no puncture in the plastic and aluminum packaging materials. On the other hand, the 3rd instar larvae of T. granarium and L. serricorne adults could not penetrate any of the paper, plastic and aluminum packaging materials. At the end of the 7th day in the abrasion tests, it was observed that R. dominica adults can abrade coated liner (paper 1) and fluting (paper 3) packages from paper packaging materials and only polyethylene plastic (PE-Plastic 4) package in plastic packaging materials. Plodia interpunctella larvae were able to abrade Kraft liner (paper 2) and fluting (paper 3) packages and only polyethylene plastic (PE-Plastic 4) package in plastic packaging materials. Oryzeaphilus surinamensis adults were able to abrade coated liner (paper 1) and fluting (paper 3) packages, and only polyethylene plastic (PE-Plastic 4) package in plastic packing materials. It was observed that the tested insects did not abrade aluminum packaging materials at all.
In the penetration test method in plastic boxes, it was observed that all tested insects formed more entry holes on the packages compared to those in the cell plate test method. At the end of 14th day, R. dominica adults made an entry hole in all paper packages, polyethylene (PE) and polypropylene (PP) plastic packages and thin aluminum 7 package. In addition, it was observed that R. dominica adults causes serious abrasion on low density polyethylene (LDPE) plastic and aluminum 8 packages. Plodia interpunctella larvae were able to form entry holes in Kraft liner (paper 2) and fluting (paper 3) paper packages, polyethylene (PE) and polypropylene (PP) plastic packages. Oryzeaphilus surinamensis adults formed entrance holes in all paper and polyethylene (PE) plastic packeges. Lasioderma serricorna adults and T. granarium larvae did not create entry holes in any package materials tested.
In conclusion, it was determined that insect species, package types and exposure time had significant effects on the penetration and abrasion rate caused by all insects on the packages, and R. dominica adults are the best penetrator in both test methods compared to all tested insects. In general, the most resistant package to the tested insects was the thick aluminum 9 package, while the paper packages were found to have poor resistance to the tested insects and the most resistant package to the insects in plastic packing materials was the low density polyethylene (LDPE) package.

Key Words: Food packaging material, stored product insects, penetrator insect, invader insect