Üstün yetenekli çocukların psikolojik, sosyal ve duygusal özellikler açısından incelenmesi
The examination of gifted children in terms of psychological, social, and emotional characteristics
Yazar: HAKAN SARIÇAM
Danışman: PROF. DR. YEŞİM FAZLIOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Özel yetenekliler eğitimi = Gifted education ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, üstün yetenekli çocuklar ile normal akranlarının duygusal zekâ, psikolojik kırılganlık, mükemmeliyetçilik, büyüklenmeci narsisizm, psikolojik dışlanma, sadakat ve yaşam doyumu düzeylerinin karşılaştırılmasıdır. Ayrıca üstün yetenekli çocuklarda duygusal zekâ, psikolojik kırılganlık, mükemmeliyetçilik, büyüklenmeci narsisizm, psikolojik dışlanma, sadakat ve yaşam doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi çalışmanın bir diğer amacını oluşturmaktadır. Bu konuda literatürde az sayıda çalışmaya rastlanılmış olması çalışmanın litearüre katkısını açısından değerini oluşturmaktadır. Araştırmanın katılımcılarını Türkiye'nin farklı bölgelerinden BİLSEM'lere devam eden 386 üstün yetenekli çocuk ile 411 normal gelişim gösteren akranları oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği, Psikolojik Kırılganlık Ölçeği, Olumlu ve Olumsuz Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Revize Çocuk ve Ergen Mükemmeliyetçilik Ölçeği, Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği, Ergenler İçin Sosyal Dışlanma Ölçeği, Bireysel ve Grup Sadakat Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde normal dağılım sergileyen verilere Bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (Anova), Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Basit Doğrusal Regresyon Analizi gibi parametrik testlerden yararlanılmıştır. Ayrıca Bayesian Çıkarım Analizi ve Yapısal Eşitlik Modellemesi yapılmıştır ve önem düzeyi olarak p<.05 ölçüt alınmıştır. Üstün yetenekli çocukların duygusal zekâ, kendine yönelik olumlu mükemmeliyetçilik ve yaşam doyumu toplam puan ortalamaları normal gelişim gösteren akranlarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek çıkmıştır. Buna karşın üstün yetenekli çocuklarda sosyal dışlanma toplam puan ortalamaları normal akranlarına nazaran istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha düşük çıkmıştır. Bu çalışmanın belki de en çarpıcı bulgularından biri üstün yetenekli çocuk ve ergenlerde büyüklenmeci narsisizmin normal akranlarından daha yüksek çıkmış olmasıdır. Duygusal zekâ ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide psikolojik kırılganlık, mükemmeliyetçilik ve sadakat aracı rollere sahiptir. Çalışma bulguları literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The main aim of this study is to compare the emotional intelligence, psychological vulnerability, perfectionism, grandiose narcissism, ostracism, loyalty, and life satisfaction levels of gifted and talented children and their normal peers. In addition, another aim of the study is the examina the relationships between emotional intelligence, psychological vulnerability, perfectionism, grandiose narcissism, ostracism, loyalty, and life satisfaction in gifted and talented children. The fact that a few studies have been found in the literature in this regard is of value in terms of the literature contribution of the study. The participants of the study were 386 gifted and talented children attending SACs from different regions of Türkiye and also 411 peers typically developing. The Personal Information Form, the Rotterdam Emotional Intelligence Scale, the Psychological Vulnerability Scale, The Positive and Negative Perfectionism Scale, The Revised Child and Adolescent Perfectionism Scale, The Narcissistic Admiration and Rivalry Scale, The Ostracism Experience Scale for Adolescents, The Individual and Group Loyalty Scales, and The Life Satisfaction Scale were used for data collection. In the analysis of the data, parametric tests such as Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson Product Moment Correlation Analysis, Simple Linear Regression Analysis were used for data with normal distribution. Moreover, Bayesian Analysis and Structural Equation Modeling were performed. The criterion (p<.05) was taken as the significance level. In findings, gifted children's emotional intelligence scores, positive self-oriented perfectionism scores and life satisfaction scores were statistically significantly higher than their typically developing peers. On the other hand, the ostracism scores of gifted students were statistically significantly lower than their normal peers. One of the most interesting findings of this study is that grandiose narcissism was higher in gifted children and adolescents than in their normal peers. Psychological vulnerability, perfectionism and loyalty have mediating roles in the relationship between emotional intelligence and life satisfaction. The study findings were discussed in the light of the literature.