Tip 1 diyabetes mellitus tanılı pediatrik hastaların çocuk acil servis başvuru nedenleri ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of emergency department admission reasons and associated factors in pediatric patients diagnosed with type 1 diabetes mellitus
Yazar: BUSE KARPAT
Danışman: PROF. DR. ŞENAY SAVAŞ ERDEVE
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
AMAÇ: Tip 1 diyabet dünya genelinde çocuklarda ve ergenlerde görülen diyabetin en yaygın tipidir. Tip 1 diyabetin; klinik belirtilerinin çeşitliliği, artan prevalans ve insidans oranları hastaların acil servise başvuru ve hastaneye yatış gereksinimini artırmaktadır. Bu çalışmada tip 1 diyabet tanılı pediatrik hastaların; hastaneye yatış gerektiren ve gerektirmeyen, diyabet nedenli olan ve olmayan tüm acil servis başvuru özelliklerinin ve dağılımlarının değerlendirilmesi amaçlandı.
GEREÇ ve YÖNTEM: Bu retrospektif çalışmaya; Ankara Etlik Şehir Hastanesi Çocuk Acil Kliniğine 01.10.2022 ile 01.03.2024 tarihleri arasında başvurmuş, en az 1 yıldır tip 1 diyabet tanısı ile takip edilmekte olan 201 çocuk ve ergen hasta dahil edildi. Çocuk acil kliniğine başvuran tip 1 diyabet tanılı hastalar hastane bilgi işletim sistemi üzerinden geriye yönelik olarak tarandı. Sistem taraması sonucu elde edilen veriler, sorumlu araştırmacı tarafından veri toplama formuna kaydedildi. Hasta verisi olarak hastaların; sosyodemografik bilgileri, diyabet tanı ve izlem bilgileri, acil servis başvuru bilgileri ve laboratuvar bulguları kaydedildi. 
BULGULAR: Toplam 201 hastanın 108'i (%53,7) kız, 93'ü (%46,3) erkekti. Hastaların; yaş ortalaması 11,39±4,48 yıl idi. Hastalar ortalama 4,04±3,26 yıldır diyabet tanısı ile takipli idi. Hastaların 106'sı (%54) merkezimizde, 90'ı (%46) dış merkezde izlemde idi. Hastaların 92'si (%46) CGM, 17'si (%8,5) insülin pompası kullanmakta idi. Hastaların son 1 yıldaki HbA1c ortalaması %8,75±2,51 bulundu ve hastaların 61'inin (%29,4) son 3 ayda içinde HbA1c değerine baktırmamış olduğu belirlendi. Hastaların Ekim 2022-Mart 2024 tarihleri arasında toplam 345 acil servis başvurusu olduğu belirlendi ve bu başvuruların; %50,4'ü diyabet ilişkili, %49,6'sı diyabet ilişkili olmayan nedenlerden kaynaklanıyordu. Diyabet ilişkili olmayan başvuruların çoğunluğunu enfeksiyonlar oluşturmaktaydı. Hastalar en çok kusma şikayeti ile acil servise başvurmuş idi. Hastaların acil servise son başvuruları değerlendirildiğinde; %15,9'unun (n:32) hiperglisemi, %11,4'ünün (n:23) ketoz, %26,4'ünün (n:53) ketoasidoz, %13,9'unun (n:28) hipoglisemi, %26,9'unun (n:54) enfeksiyonlar nedeniyle ve %5,5'inin (n:11) diğer nedenlerle başvurduğu saptandı. Ketoasidoz kliniğiyle başvuran hastaların; yaş ortalamaları, diyabet tanı yaşı ortalamaları, günlük insülin dozu ortalamaları ve HbA1c ortalamaları diğer diyabet ilişkili başvuru yapan hastaların ortalamalarından yüksek bulundu (p<0,001). Ketoasidoz kliniğiyle başvuran hastalarda, CGM kullanım oranı (n:8; %15,1); diğer diyabet ilişkili kliniklerle başvuran hastaların CGM kullanma oranlarından düşük bulundu (p<0,001). Bazal insülin yüzdesi düşük olan hastaların, antidepresan tedavi kullanmakta olan hastaların ve diyabet tanısını diyabetik ketoasidoz ile almış olan hastaların hastalık günlerinde ketoasidoza girme olasılığı yüksek bulundu. Başvuru sonrası hastaların; 101'ine (%50,2) ayaktan takip yapılması, 47'sine (%23,4) klinik yatışı ve 53'üne (%26,4) yoğun bakım yatışı yapılması planlandı.
SONUÇ: Tip 1 diyabet yönetimindeki ilerlemelere rağmen diyabet ilişkili akut komplikasyonlar çocuklarda ve ergenlerde görülmeye devam etmektedir. Çalışmamızda tip 1 diyabet tanılı pediatrik hastaların acil servise başvuru kliniklerinin; metabolik kontrol durumlarıyla ve demografik özellikleriyle yakın ilişkili olduğu bulundu. Acil servise başvuran diyabetik çocuk ve ergen hastalarda; daha büyük yaş, diyabet tanısını daha geç yaşta almış olmak, son 1 yılda HbA1c ortalamasının yüksek olması, günlük toplam insülin dozunun yüksek olması, sensör kullanmıyor olmak diyabetik ketoasidoz gelişimi için risk faktörleri idi. Diyabet ilişkili başvuruların çoğuna enfeksiyon eşlik etmekteydi. Bu sonuçlar tip 1 diyabet yönetiminde; tanıda ve izlemde diyabet eğitiminin önemini bir kez daha vurgulamıştır. Diyabet eğitimlerinde; enfeksiyon dönemlerinde kan şekeri regülasyonunun önemi anlatılmalıdır. Diyabetli hastaların; diyabet ekipleriyle iş birliği içerisinde düzenli kontrollere gelmesi acil servis başvurularını azaltacak ve uzun vadede diyabet bakımını iyileştirecektir.

Abstract:
AIM: Type 1 diabetes is the most prevalent form of diabetes in children and adolescents worldwide. The variability of clinical symptoms, along with increasing prevalence and incidence rates, has resulted in a higher frequency of emergency department visits and hospitalizations for these patients. This study aims to evaluate the characteristics and distribution of all emergency department visits by pediatric patients diagnosed with type 1 diabetes, both those requiring hospitalization and those not, and whether these visits are diabetes-related or due to other causes.
MATERIALS AND METHODS: This retrospective study included 201 pediatric and adolescent patients who had been followed with a diagnosis of type 1 diabetes for at least one year and who presented to the Pediatric Emergency Department of Ankara Etlik City Hospital between October 1, 2022 and March 1, 2024. Patients with type 1 diabetes who visited the pediatric emergency department were retrospectively screened through the hospital information system. Data obtained from this system were recorded into a data collection form by the responsible investigator. Patient data included sociodemographic characteristics, diabetes diagnosis and follow-up information, emergency department visit details, and laboratory findings.
RESULTS: Out of a total of 201 patients, 108 (53.7%) were female and 93 (46.3%) were male. The mean age of the patients was 11.39±4.48 years. On average, the patients had been followed with a diagnosis of diabetes for 4.04±3.26 years. Of these, 106 (54%) were being monitored at our center, while 90 (46%) were followed up at external centers. Continuous glucose monitoring (CGM) was used by 92 patients (46%), and 17 patients (8.5%) were using insulin pumps. The mean HbA1c over the past year was found to be 8.75±2.51%, and it was determined that 61 patients (29.4%) had not checked their HbA1c levels in the past three months. Between October 2022 and March 2024, a total of 345 emergency department visits were recorded. Of these visits, 50.4% were diabetes-related, while 49.6% were due to non-diabetes-related causes, with infections accounting for the majority of the latter. Vomiting was the most common complaint among the patients upon emergency admission. In the evaluation of the most recent emergency visits, 15.9% (n=32) were due to hyperglycemia, 11.4% (n=23) due to ketosis, 26.4% (n=53) due to diabetic ketoacidosis, 13.9% (n=28) due to hypoglycemia, 26.9% (n=54) due to infections, and 5.5% (n=11) for other reasons. Patients presenting with diabetic ketoacidosis had higher mean age, age at diabetes diagnosis, daily insulin dose, and HbA1c levels compared to those presenting with other diabetes-related conditions (p<0.001). Additionally, the CGM usage rate among diabetic ketoacidosis patients (n=8; 15.1%) was significantly lower than that of patients with other diabetes-related presentations (p<0.001). Patients with a lower basal insulin percentage, those receiving antidepressant therapy, and those who were diagnosed with diabetes during an episode of diabetic ketoacidosis were found to have a higher likelihood of developing ketoacidosis during sick days. Following their emergency department visits, 50.2% of the patients (n=101) were managed on an outpatient basis, 23.4% (n=47) were admitted to the clinic, and 26.4% (n=53) were admitted to the intensive care unit.
CONCLUSION: Despite advancements in the management of Type 1 diabetes, diabetes-related acute complications continue to be observed in children and adolescents. In our study, it was found that the clinical presentations of pediatric patients diagnosed with Type 1 diabetes who present to the emergency department are closely related to their metabolic control status and demographic characteristics. In pediatric patients with diabetes presenting to the emergency department, older age, later diagnosis of diabetes, a higher average HbA1c over the past year, a higher total daily insulin dose, and not using a sensor were identified as risk factors for the development of diabetic ketoacidosis. Most diabetes-related presentations were accompanied by infections. These findings highlight the importance of diabetes education in the management of Type 1 diabetes, emphasizing the need for education on blood glucose regulation during infection periods. Regular consultations with diabetes care teams, in collaboration with patients, can reduce emergency department visits and improve long-term diabetes care.