Sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimine yönelik öz yeterlikleri ve görüşlerinin incelenmesi
Examination of classroom teachers' self-efficacy and opinions towards environmental education
Yazar: SEDA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TURAN ORHAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimine yönelik öz yeterlikleri ve görüşlerinin incelenmesidir. Araştırmada çoklu yöntem kullanılmış olup; nicel veriler için Özlü (2012) tarafından geliştirilen "Çevre Eğitimi Öz Yeterlik Ölçeği" ve nitel veriler için de araştırmacı tarafından hazırlanmış yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda yer alan örneklemi, 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Sivas ilinde resmi ilkokullarda görev yapan ve kota örneklem ile seçilen 332 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunu ise 332 sınıf öğretmeni arasından maksimum çeşitlilik ve gönüllülük esası sağlanarak oluşturulmuş 45 sınıf öğretmeni yer almaktadır. Araştırmadan elde edilen verilerin çözümlenmesinde nicel veriler için SPSS-27 paket programı, nitel veriler için ise MAXQDA 2020 yazılım programı kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimi öz yeterliklerinin çok yüksek olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda sınıf öğretmenlerinin cinsiyet, kıdem ve çalıştığı yerleşim birimlerine göre çevre eğitimine yönelik öz yeterlik düzeylerine ilişkin anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin cinsiyet değişkenine göre çevre eğitimi öz-yeterlikleri erkek öğretmenlerin lehinedir. Sınıf öğretmenlerinin kıdem değişkenine göre çevre eğitimine yönelik öz yeterlikleri ise 21 yıl ve üzeri olan sınıf öğretmenlerinin lehinedir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin çalıştığı yerleşim birimi değişkenine göre çevre eğitimi öz-yeterliklerinde görülen anlamlı fark şehir merkezindeki sınıf öğretmenleri yönündedir. Araştırmanın nitel veri sonuçlarına bakıldığında ise, sınıf öğretmenlerinin çevre eğitimini en çok "çevreyi tanıma ve koruma çabası" olarak nitelendirdikleri görülmektedir. Sınıf öğretmenlerinin birçoğu; çevre eğitiminde yaşanan problemlerin temel sebebinin nitelikli eğitim verilememesinden kaynaklandığını, sınıf öğretmenlerinin görev ve sorumluluklarının etkinlik hazırlamak olduğunu ve öğrenciden beklenen öğrenme çıktısının çevreyi korumak ve zarar vermemek olduğunu ifade etmişlerdir. Sınıf öğretmenleri tarafından daha çok tercih edilen etkinler; geri dönüşüm, ağaç dikme ve atık malzemelerle yapılan etkinliklerdir. Ayrıca araştırmada sınıf öğretmenleri daha nitelikli bir çevre eğitimi için uygulamalı etkinliklere, teknoloji kullanımına, hizmet içi eğitimlere ve veli iş birliğine önem verilmesi gerektiğini vurgulamışlardır.
Anahtar Kelimeler: Sınıf öğretmeni, çevre, çevre eğitimi, fen eğitimi, çevre öz-yeterliği

Abstract:
The purpose of this research is to examine the self-efficacy and opinions of classroom teachers towards environmental education. Multiple methods were used in the research; "Environmental Education Self-Efficacy Scale" developed by Özlü (2012) was used for quantitative data, and an interview form consisting of semi-structured questions prepared by the researcher was used for qualitative data. The sample in the quantitative dimension of the research consists of 332 classroom teachers working in public primary schools in Sivas province in the spring semester of the 2022-2023 academic year and selected by quota sampling. The qualitative dimension of the research includes 45 classroom teachers, who were formed among 332 classroom teachers, ensuring maximum diversity and on a voluntary basis. In analyzing the data obtained from the research, SPSS-27 package program was used for quantitative data and MAXQDA 2020 software program was used for qualitative data.
As a result of the research, it was determined that classroom teachers' environmental education self-efficacy was very high. At the same time, it was determined that there was a significant difference in the self-efficacy levels of classroom teachers towards environmental education according to their gender, seniority and the settlements where they worked. According to the gender variable of classroom teachers, environmental education self-efficacy is in favor of male teachers. According to the seniority variable of classroom teachers, their self-efficacy towards environmental education is in favor of classroom teachers with 21 years of experience and above. In addition, according to the variable of the location where classroom teachers work, the significant difference in environmental education self-efficacy is towards classroom teachers in the city center. When the qualitative data results of the research are examined, it is seen that classroom teachers mostly describe environmental education as "an effort to recognize and protect the environment". Many of the classroom teachers; They stated that the main reason for the problems experienced in environmental education is the lack of qualified education, that the duties and responsibilities of classroom teachers are to prepare activities, and that the learning outcome expected from the student is to protect the environment and not to harm it. Activities more preferred by classroom teachers; These are recycling, tree planting and activities carried out with waste materials. In addition, in the study, classroom teachers emphasized that importance should be given to practical activities, use of technology, in-service training and parent cooperation for a more qualified environmental education.
Key Words: Classroom teacher, environment, environmental education, science education, environmental self-efficacy