Fen bilimleri dersinin öğretiminde solomon araştırma deseninin işbirlikli öğrenme modeline uygulanmasının etkililiğinin incelenmesi
Investigation of effectiveness of application of solomon research design to cooperative learning model in teaching science lesson
Yazar: FULYA ZORLU
Danışman: DOÇ. DR. FATİH SEZEK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; İşbirlikli öğrenme = Cooperative learning

Özet:
Çalışmanın amacı, Fen Bilimleri dersinde Solomon araştırma deseniyle Birlikte Öğrenme Yöntemi (BÖ) ve Grup Araştırması Yöntemi (GA)'nin bir ve iki kez uygulanmasının etkililiğini incelemektir.
Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden çeşitleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın deseni, Solomon araştırma desenidir. Çalışmanın örneklemini, Erzurum ilinde Milli Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı iki ortaokulda altıncı, yedinci ve sekizinci sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulama süreci iki yıl boyunca gerçekleştirilmiştir. Uygulamanın ilk yılı "Madde ve Isı" ve "Maddenin Yapısı ve Özellikleri" ünitelerinde MEB'e bağlı iki ortaokulun altı ve yedinci sınıflarında, ikinci yılı ise "Maddenin Yapısı ve Özellikleri" ve "Maddenin Halleri ve Isı" ünitelerinde aynı öğrencilerin bir üst sınıfa geçtiği yedinci ve sekizinci sınıflarda yürütülmüştür. Uygulamanın ikinci yılında yedinci ve sekizinci sınıflarda öğrenim gören ve araştırmaya önceki yıl katılmamış birer sınıf daha ilave edilmiştir. İlk yıl deney gruplarını oluşturan altıncı sınıflara Birlikte Öğrenme Yöntemi (BÖ), yedinci sınıflara Grup Araştırması Yöntemi (GA) uygulanmıştır. Ertesi yıl da aynı öğrencilere, modelin aynı yöntemlerinin uygulanmasına devam edilmiştir. Kontrol gruplarında ise dersler uygulanmakta olan ortaokul Fen Bilimleri öğretim programı temele alınarak yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak ''Fen ve Teknoloji dersi Ön Bilgi Testleri (AS-ÖBT, YS-ÖBT ve SS-ÖBT), Bilimsel Süreç Beceri Testleri (AS-BSBT, YS-BSBT, SS-BSBT), Akademik Başarı Testleri (AS-ABT, YS-ABT, SS-ABT) ve İşbirlikli Öğrenme Modeli Yöntem Görüş Ölçekleri (GAGÖ ve BÖGÖ)'' kullanılmıştır. Uygulamada elde edilen verilerin parametrik olmayan istatistik analizleri yapılmıştır. İşbirlikli Öğrenme Modeli Yöntem Görüş Ölçekleri (GAGÖ ve BÖGÖ)'nden elde edilen veriler betimsel olarak analiz edildikten sonra, verilere ayrıca Kay-Kare analizi yapılmıştır. Öğretmenlerden elde edilen görüşlere ise içerik analizi yapılmıştır.
Çalışmanın sonucunda; uygulamanın ilk yılında altıncı sınıfta "Madde ve Isı"  ünitesinde BÖ, yedinci sınıf "Maddenin Yapısı ve Özellikleri" ünitesinde GA uygulamalarının öğrencilerin akademik başarılarına olumlu yönde katkı sağladığı belirlenmiştir. Uygulamanın ikinci yılında ise yedinci sınıfta "Maddenin Yapısı ve Özellikleri"  ünitesinde BÖ, sekizinci sınıfta "Maddenin Halleri ve Isı"  ünitesinde de GA uygulamalarının öğrencilerin akademik başarılarına olumlu yönde katkı sağladığı tespit edilmiştir. BÖ ile GA uygulamalarının iki kez yapılmasının da öğrencilerin akademik başarılarının ve bilimsel süreç becerilerinin gelişimine son derece yararlı olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca deney gruplarında iki kez gerçekleştirilen uygulamaların, öğrencilerde işbirlikli öğrenme modeline ait olan özelliklerin gelişmesine olumlu katkıları olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar öğretmenlerin görüşleri ile de desteklenmiştir.

Abstract:
The purpose of the study is investigated the effectiveness of once and twice application of Learning Together Method (LT) and Group Investigation Method (GI) with Solomon research design in Science lesson.
In the study, triangulation method has been used, which is one of the mixed research methods. Design of the study was Solomon research design. Sample of the study was consists of students who receive education at sixth, seventh and eighth grades at two secondary schools of Ministry of National Education. Application process of the research has been conducted for two years. In the first year, the application has been conducted on sixth and seventh grades of two secondary schools of Ministry of National Education for course subjects of "Matter and the Heat" and "Structure and Features of the Matter; and in the second year, it has been conducted on seventh and eighth grades where students graduate to next grade for course subjects of "Structure and Features of the Matter" and "States of the Matter and the Heat." In the second year of the application, one class for each have been added, of which students study at seventh and eighth grades and which had not been included in the research previous year. Learning Together has been applicated on sixth grades and Group Investigation has been applicated on seventh grades, which are the experimental groups of the first year. Next year, same methods of the model have continued to be implemented on the same students. In control groups, on the other hand, courses have been conducted based upon secondary school Science education program being applied. As data collection tool, Preliminary Information Tests (PIT), Scientific Process Skills Tests (SPST), Academic Achievement Tests (AAT) and Cooperative Learning Model View Scale (LTVS and GRVS) have been used. Nonparametric statistics analyses have been conducted on the data obtained from the implementation. After data obtained from Cooperative Learning Model View Scale (LTVS and GRVS) had been descriptively analyzed, chi-squared analysis has been implemented on the data as well. Content analysis has been conducted on the views received from teachers.
As a result of the study, it has been determined that, in the first year of the application, Learning Together applications on course subject of "Matter and Heat" at sixth grade and Group Investigation applications on course subject of "Structure and Features of the Matter" at seventh grade have contributed positively for academic achievements of students. In the second year of the application, on the other hand, it has been determined that Learning Together applications on course subject of "Structure and Features of the Matter" at seventh grade and Group Investigation applications on course subject of "States of the Matter and the Heat" at eighth grade have contributed positively for academic achievements of students. It has been revealed, as well, that applying Learning Together and Group Investigation applications two times had been extremely beneficial for academic achievements and scientific process skills development of students. Additionally, it has been determined that applications conducted twice on experimental groups had positive contributions on development of features belonging to cooperative learning model on students. These results have been supported by the views of teachers as well.