Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan ilköğretim çağındaki kaynaştırma öğrencilerinin karşılaştıkları zorbalıklara ilişkin ebeveyn görüşleri
The opinions of parents of student at primary level in inclusive education with autism spectrum disorder towards bullying
Yazar: FİLİZ TÜZÜN BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. ÖZCAN KARAASLAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ŞENGÜL ERDEM
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveynler = Parents ; Eğitim sorunları = Education problems ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Zorbalık = Bullying ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmada ilköğretimde kaynaştırma öğrencisi olarak eğitimine devam eden otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocukların ebeveynlerinin, çocuklarının okuldaki akranları tarafından karşılaştıkları zorbalık durumlarını nasıl tanımladıklarını ve yaşadıkları zorbalık türlerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden Olgubilim deseniyle yürütülen araştırmada İstanbul ili sınırları içinde tam zamanlı kaynaştırma veya yarı zamanlı kaynaştırma öğrencisi olan 6-12 yaşlar arası otizm spektrum bozukluğu tanılı 20 çocuğun ebeveynleri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler nitel araştırmalarda kullanılan içerik analizi ile analiz edilmiş ve bulgular yaşanan zorbalık, okul iklimi, zorbalık karşısında tepkiler, önlem ve müdahale, beklenti ve öneriler olmak üzere toplam beş tema altında sunulmuş ve tartışılmıştır. Bu çalışmada sonuç olarak ebeveyn görüşlerine göre kaynaştırma eğitimleri çocuklarının akran zorbalığına maruz kaldıkları ve zorbalıkları önleme de çaresiz kaldıkları görülmektedir. OSB'li çocukların sınıfta ve okulda  akranları kabullerin düşüklüğü ve sınıf içerişimde dışlanmaları ve istenmemeleri söz konusu olduğunda bu durum onları akran zorbalığına uğramaya daha açık hala getirdiği bulgusu dikkati çekmektedir. Akran zorbalığını önleme ve müdahalede de öğretmen ve okul yönetiminin işbirlikçi tutumlarının olumlu etkileri olduğu görülmektedir. Ebeveynlerin akran zorbalığının önlenmesi çocuklarının kaynaştırma eğitiminden yararlanabilmesi için çocuklarının özellikleri ve ihtiyaçları konusunda öğretmen, okul idarecilerinin, diğer veli ve akranların farkındalıklarının arttırılması yönünde beklentilerini sunmuşlardır. Ayrıca bu çalışmanın sahada çalışan araştırmacılara, politikacılara, sahadaki tüm uygulayıcılara ve otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ailelerine ışık tutması beklenmektedir. Bu çalışmanın OSB'li çocukların okul ortamında yaşadıkları akran zorbalığı sorunlarına ilişkin kaynaştırma eğitiminde görev yapan öğretmen ve okul yöneticilerine farkındalık kazandıracağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the perspectives of parents on the bullying situations, that their children must put up as inclusion students by their peers due to their autism spectrum disorder (ASD) at primary education. Semi-structured interviews were conducted with the parents of twenty children between the ages of 6 and 12 with autism spectrum disorder, who are full-time inclusion or part-time inclusion students in Istanbul. The study is conducted using Phenomenology design of a Qualitative Research method. Furthermore, the data obtained in the research is analyzed with the content analysis used in qualitative research and the findings are presented and discussed under a total of five themes: bullying, school climate, reactions to bullying, prevention and intervention, expectations, and suggestions. As a result of this study, according to the parents' views, the children of inclusive education, who are exposed to peer bullying, are helpless in preventing these situations. When it comes to low acceptance of peers in the classroom and school, and to difficulties like exclusion and being unwanted in the classroom, it is remarkable that children with ASD are more often victims of peer bullying. It is seen that the cooperative attitudes of teachers and school administrators have positive effects on the prevention and intervention of peer bullying. The parents that were part of the study presented their expectations for increasing the awareness of teachers, school administrators, other parents and peers about the characteristics and needs of their children with ASD, in order to prevent peer bullying and to give their children the possibility to benefit from inclusive education. In addition, this study is expected to shed light on researchers, politicians, all practitioners in the field, and families of children with autism spectrum disorder. With this study, it is thought that the problems experienced by children with autism spectrum disorder will be raise awareness to teachers, administrators and researchers working in inclusive education.