Türk bilim kurgu sineması üzerinden tür ve kültür ilişkisi
Genre-culture relationship in Turkish science fiction cinema
Yazar: ESRA RABİA KAHVECİ
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ÖNAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Bilim-kurgu = Science-fiction ; Dönüşüm = Transformation ; Kültür = Culture ; Sinema = Cinema ; Tür = Type ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Başlangıçta salt eğlendirici bir işleve sahip olduğu düşünülen sinema, zaman içerisinde toplumsal dinamikleri yansıtabilen bir ayna konumuna gelmiştir. Bu ayna yoluyla fikirlerini kurgusal bir düzleme taşıyan yerli yönetmenler, Doğu sinemasından melodram, Batı sinemasından da; korku, komedi, western ve fantastik gibi türleri içinde bulundukları toplumun kültürel gerçekliklerine bağlı olarak film üretim alanına dahil etmiştir. Türk sinemasında bu alana dahil edilen film türlerinin taşıdığı anlatı matematiği, toplumun; kültürel temelleri, üretim ilişkileri ve ekonomik yapısına bağlı olarak uyarlanmıştır. 

Ancak, yine Batı sinemasından uyarlanan bilim kurgu türünün diğer türlerin aksine, komedi türüne dönüştürülerek Türk sinemasına uyarlandığı görülmüştür. Bu çalışmada; tür ve kültür ilişkisi, film türlerinin taşıdığı özellikler, Türk sinema endüstrisini şekillendiren kültürel kırılmalar ve bilim kurgu türünü oluşturan yapı taşları kapsamlı bir şekilde incelenmeye alınmıştır. İncelemenin ardından, yerli bilim kurgu film örnekleri üzerinden bilim kurgu türünü komedi türüne taşıyan özellikler irdelenmiştir. Bu özelliklerin, Türk toplumunun kültürel dinamiklerine bağlı olarak, bilim kurgu türünün temel anlatı kodlarının komedi malzemesi haline getirilmesi olduğu tespit edilerek, kültürün film türleri üzerindeki etkisi görünür kılınmıştır.

Abstract:
Initially considered to have the sole function of entertainment, cinema has come to serve as a mirror capable of reflecting social dynamics. Local directors who projected their ideas onto a fictional plane through this mirror have included melodrama from the cinema of the East, and genres such as horror, comedy, western, and fantasy from the cinema of the West into the field of film production; while doing so, they adhered to the cultural realities of the society they are members of. The narrative mathematics of film genres included in this field in Turkish cinema were adapted by adhering to the society's cultural foundations as well as the production relations and economic structure.

However, it is observed that, contrary to other genres adapted from the cinema of the West, science fiction was adapted by transforming into the comedy genre. The present study carries out an extensive analysis of genre-culture relation, the qualities of film genres, cultural turning points which have shaped Turkish cinema industry, and the building blocks that make up the science fiction genre. After  this analysis, aspects that transfer the science fiction genre into the comedy genre have been examined. It has been found that these aspects are related to the transformation of fundamental narrative codes of the science fiction genre into comedy elements in reference to the cultural dynamics of Turkish society; thus, the impact of culture on film genres has been highlighted.