Çocukluk çağında demir eksikliğinin çinko ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluate the relation between zinc and iron deficiency in childhood
Yazar: BARAN CENGİZ ARCAGÖK
Danışman: PROF. DR. İNCİ YILDIZ ; PROF. DR. TİRAJE CELKAN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Çinko = Zinc ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Demir ve çinko, çocuk büyüme ve gelişmesinde çok önemli elementlerdir. Prasad ve ark. çinko eksikliğinde çocuklarda büyüme, gelişme geriliği, jeofaji, gecikmiş puberte, orta derecede anemi olabileceğini tanımlamışlardır Aynı şekilde demir eksikliğinde de çocuklarda büyüme, gelişme geriliği tanımlanmıştır. Biz bu çalışmada DE ve/veya DEA olan çocuklarda çinko eksikliğinin de eşlik edebileceği düşüncesinden yola çıkarak bu çocuklarda serum çinko düzeylerini ve serum çinko düzeyi ile diğer biyokimyasal, hematolojik parametreler arasındaki ilişkiyi inceledik. Amacımız demir eksikliğine çinko eksikliğinin de eşlik edip etmediğini saptamak ve demir ile çinko içeren preparatların kullanımının yararlı olabileceğine dikkatleri çekmektir.Çalışmamıza DE ve/veya DEA olan 6 ay-18 yaş aralığında 51'i erkek, 47'si kız olmak üzere 98 hasta alındı. Kontrol grubu olarak herhangi sağlık problemi olmayan ve tetkiklerinde DE ve/veya DEA saptanmayan 55'i erkek 45'i kız toplam 100 olgu alındı. Hastalardan kan sayımı, demir, TDBK, ferritin ve çinko tetkikleri için kan alındı. Çinko Özel Biruni Laboratuvarı'nda, diğer tetkikler ise Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Merkez Laboratuvarı'nda çalışıldı. Gruplara göre çinko düzeyleri ve çinko eksikliği görülme oranı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulundu (p<0,05); çalışma grubunun serum çinko düzeyleri kontrol grubuna göre daha düşük saptandı. Bu bize DE ve/veya DEA olan çocuklarda olmayanlara göre çinko düzeyinin daha düşük olduğunu gösterdi. Çalışma grubunda; anemi varlığına göre çinko düzeyleri ve çinko eksikliği eşlik etmesi arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmadı (p>0,05). Bu bize DE'li hastalarda çinko eksikliği veya çinko düzeyi düşüklüğünün DE'nin derecesi ile ilişkili olmadığını ve DE'nin henüz erken döneminde (prelatent ve latent dönem) klinik olarak anemi semptomları ortaya çıkmadan eşlik ettiğini gösterdi.Bu sonuçlarla DE olan çocuklarda özellikle henüz anemi klinik ve laboratuvar bulgularıyla ortaya çıkmadan, aneminin eşlik etmesine bakılmaksızın DE'nin erken döneminde çinko düzeyinin de anlamlı oranda düşük olduğunu saptadık. Dolayısıyla demir ve çinkoyu birlikte içeren preparatların kullanımının DE ve çinko eksikliğinin klinik bulgularının düzelmesinde daha etkili olabileceğini düşündük.Anahtar kelimeler: Demir eksikliği, anemi, çinko eksikliği

Abstract:
Iron and zinc are very important elements in growth and development of child. Prasad et al. reported that growth retardation, geophagia, delayed puberty, moderate anemia can be defined in children with zinc deficiency. In the same way, growth retardation is identified in children with iron deficiency anemia. In this study we also examined the relationship between serum zinc levels and other biochemical, hematological parameters based on the idea that zinc deficiency is accompanied with iron deficiency anemia in children. The aim of this study is to determine whether iron deficiency is associated with zinc deficiency and to attract attention to the usefulness of iron and zinc containing preparations.In our study 98 patients were observed who have iron deficiency including 51 male and 47 girls, in the range of 6 months-18 years. As a control group a total of 100 cases without any health problems and iron deficiency and/or anemia are observed, of whose 55 were male and 45 were female. The blood(serum) sample was taken from patients for complete blood count, iron, TIBC, ferritin and zinc levels. The zinc was studied in Special Biruni Laboratory and the other tests were studied in the Central Laboratory of the Cerrahpaşa Medical Faculty. The significant statistically difference (p <0.05) was detected between zinc levels of study and control groups, serum zinc levels were lower in study group compared to the control group. It was shown that zinc levels were lower in children with iron deficiency and/or anemia than those without iron deficiency. In the study group, no significant statistically difference was found (p> 0.05) between the zinc levels and zinc deficiency accompanied with anemia. It was shown that there was no corelation between low zinc level and degree of iron deficiency. Zinc deficiency was accompanied with the early period of iron deficiency anemia (prelatent and latent period).With these results, we detected significant lower zinc levels in children with iron deficiency before the onset of anemia. Therefore, we thought that the use of preparations containing both of iron and zinc might be more effective on improvement of clinical signs of iron and zinc deficiency.Key words: Iron deficiency, anemia, zinc deficiency