Fotodinamik terapide kullanım potansiyeli olan bazı silisyum ftalosiyanin türevlerinin sitotoksik etkilerinin araştırılması
Investigation of Cytotoxic Effects of Some Silicon Phthalocyanine Derivatives with Potential Use in Photodynamic Therapy
Yazar: YASEMİN ALTUN
Danışman: PROF. DR. ÖZGE ÜLKER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: Fotodinamik tedavi = Photodynamic therapy ; Ftalosiyaninler = Phthalocyanines ; Reaktif oksijen türleri = Reactive oxygen species ; Silisyum = Silicon ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Ftalosiyaninler, 18-π elektronuna sahip 16 üyeli (8 azot, 8 karbon) ve yüksek konjugasyonlu makrosiklik bileşiklerdir. B12 vitamini, klorofil ve hemoglobin gibi porfirinlere yapıca benzemelerine rağmen, doğada halihazırda bulunmazlar. Ftalosiyaninler; lazer yazıcılarda, fotokopi makinelerinde, kimyasal sensörlerde, gaz sensörlerinde, optik disklerde ve bilgi depolama sistemlerinde geniş kullanıma sahiptir. Birçok kullanım alanı olan bu bileşikler, son yıllarda fotodinamik terapide (FDT) fotoduyarlaştırıcı olarak kullanılmaktadır. FDT, fotoduyarlaştırıcı adı verilen ve kanser dokusunda biriken özel kimyasallar kullanılarak, ışık ve oksijen varlığında reaktif oksijen türleri (ROS) oluşturulması ve oluşan ROS'ların kanserli dokuyu yok ettiği bir kanser tedavi yöntemidir. FDT'de kullanılan ftalosiyanin bileşiklerinden silisyum ftalosiyaninler son yıllarda yüksek etkinlikleri ile dikkat çekmektedir.
Kanser tedavisinde yeni moleküllerin bulunmasına yönelik çalışmalara toksikoloji değerlendirmesi bakımından katkı sağlamak üzere, bu çalışma ile dört adet yeni sentezlenmiş silisyum ftalosiyanin bileşiğinin L-929 fare fibroblast hücrelerindeki in vitro sitotoksisite verilerinin açığa çıkarılması amaçlanmıştır. Sitotoksisite tayini için MTT ve nötral kırmızısı alımı NRU yöntemleri kullanılmıştır. Ftalosiyanin bileşikleri 0,3- 1- 3 ve 10 µM dozlarda ayrı ayrı olacak şekilde 24 saat süre ile L-929 hücrelerine uygulanmıştır. Test edilen maddelerin sitotoksik etkinliklerinin olmadığı ya da düşük olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Phthalocyanines are 16-membered (8 nitrogen, 8 carbon) and highly conjugated macrocyclic compounds with 18-π electrons. Although similar in structure to porphyrins such as vitamin B12, chlorophyll, and hemoglobin, they are not readily found in nature. Phthalocyanines; It has wide use in laser printers, copiers, chemical sensors, gas sensors, optical discs and information storage systems. These compounds, which have many uses, have been used as photosensitizers in photodynamic therapy (PDT) in recent years. FDT is a cancer treatment method in which reactive oxygen species (ROS) are formed in the presence of light and oxygen by using special chemicals called photosensitizers that accumulate in the cancer tissue, and the resulting ROS destroy the cancerous tissue. Silicon phthalocyanines, one of the phthalocyanine compounds used in PDT, have attracted attention with their high efficiency in lately.
In order to contribute to the studies on the discovery of new molecules in cancer treatment in terms of toxicology evaluation, this study aimed to reveal the in vitro cytotoxicity data of four newly synthesized silicon phthalocyanine compounds in L-929 mouse fibroblast cells. MTT and NRU methods were used for cytotoxicity determination. Phthalocyanine compounds were applied to L-929 cells separately for 24 hours at 0,3- 1- 3 and 10 µM doses. The tested substances were found to have no or low cytotoxic activity.