Ölüm kaygısına karşı verilen beden dışı somatik bir tepki: Biriktiricilik bozukluğu
An out-of-body somatic response to death anxiety: Hoarding disorder
Yazar: ALİ KOTANCI
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF BİLGE
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu tez, istiflemecilik / biriktiricilik bozukluğunun etiyolojisine dair kabul edilegelen 
takıntılı zorlantılı kişilik bozukluğu (OKKB) dışında adı geçen bozukluğa dair başka 
sebeplerin de olup olmadığını yeni bir teorik kavramsal teklif (beden dışı somatik bir 
tepki) çerçevesinde ele almayı bunu da bağlanma stilleri, savunma mekanizmaları 
biçimleri, kimlik duygusu değerlendirme, kişilik inançları ve nesneye bağlanma
değişkenlerinin aracılık etkisi ekseninde analiz etmeyi hedeflemektedir. Adı geçen 
değişkenlerin aracılık etkisi SPSS analiz programı temelinde çalışan Hayes'in Process 
Macro V. 3. 4. Templates programıyla incelenmiştir. Örneklem grubu, 18-68 yaş 
aralığında (yaş ort. 34.70, ss.=11.62) , okur yazar olan, değişik meslek, eğitim ve 
ekonomik durumlarda toplam 1325 gönüllünün 718 tanesi kadın (%54.2) ve 607 tanesi 
erkek (%45.8) katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplamda kullanılan ölçekler;
Biriktirme Envanteri-Gözden Geçirilmiş Formu (BE-GGF), Nesneye Bağlanma 
Ölçeği (NBÖ), Kimlik Duygusu Değerlendirme Aracı (KDDA), Kişilik İnanç ÖlçeğiKısa Türkçe Formu (KİÖ-KTF), Thorson-Powell Ölüm Kaygısı Ölçeği (TPÖK), Üç 
Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği (ÜBBSÖ) ve Savunma Biçimleri Türleri-40 (SBT40) şeklindedir. Çalışmanın sonuçları biriktiricilik bozukluğunun ortaya çıkmasında 
literatürün şimdiye kadar öngöre geldiği OKKB' nin önemli bir etken olduğunu 
bulgulamıştır. Ancak araştırmamızda önerilen modellemede ölüm kaygısı ve 
biriktiricilik bozukluğu arasındaki ilişkiye diğer değişken olan bağlanma stilleri, 
kimlik duygusu değerlendirme, savunma biçimleri türleri, kişilik inançları ve nesne 
bağlanmasının da anlamlı kısmi aracılar olarak dahil olduğu görülmüştür. Bu araştırma 
biriktiricilik bozukluğunda yeni etiyolojik faktörlere işaret etmesi, bazı yeni tedavi 
yollarını önermesi ve bunlara ilişkin analizlerde yeni bir kavram kullanıp (Beden dışı 
somatik bir tepki) konuya farklı bir teorik zemin oluşturması ile özgün bir çalışma 
olarak kabul edilebilir. Buna ilaveten literatüre bu konuda yapılacak sonraki 
çalışmalara zemin teşkil edebilecek hipotezlerin üretilmesi de mevcut çalışmanın 
ikincil bir kazancı olarak görülebilir.

Abstract:
This thesis aims to consider hoarding disorder as an out-of-body somatic reaction to 
death anxiety as a new concept proposal, and to analyze it in the axis of attachment 
styles, defense mechanisms styles, sense of identity appraisal, personality beliefs and 
object attachment as a new concept proposal whether there are other reasons for the 
disorder other than the accepted obsessive-compulsive personality disorder (OCPD) 
regarding the etiology of hoarding disorder. The mentioned variables were examined 
in Hayes' Process Macro V. 3. 4. Templates programs working based on SPSS. The 
sample group consists of a total of 1325 volunteer 607 males (%45.8) and 718 
females (%54.2) participants aged 18-68 years (Average=34.70, SD=11.62), literate, 
without any psychiatric diagnosis according to DSM-5, in different occupational, 
educational, and economic situations. The scales used in the data collection were the 
Saving Inventory-Revised Form (SI-R), the Object Attachment Scale (OAS), the 
Sense of Identity Assessment Tool (SIA), the Personality Belief Questionnaire-Short 
Form (PBQ-SF), the Thorson-Powell Death Anxiety Scale (TP-DAS), the Threedimensional Attachment Styles Inventory (TD-ASI) and the Types of Defense Styles 
(SBT-40). The results of the study revealed that OCD, which has been predicted by 
the literature so far, is an important factor in the emergence of hoarding disorder. 
However, in the modeling, other variables such as attachment styles, sense of identity 
appraisal, types of defense styles, personality beliefs and object attachment were also 
included as significant partial mediators in the relationship between death anxiety 
and hoarding disorder. This research can be considered as an original study because 
it points to new etiologies of hoarding disorder, suggests some treatment methods, 
and uses a new concept (out-of-body somatic reaction) to analyze them and opens a 
different theoretical ground for the subject. In addition, the generation of hypotheses 
that can serve as a basis for future studies on this subject can be seen as a secondary 
gain of the current study.