Dahili yoğun bakım hastalarında sıvı dengesinin belirlenmesinde inferior vena cava çapı ve proBNP düzeyinin yeri
The role of i̇nferior vena cava diameter and proBNP levels in the assasment of fluid balance of medical i̇ntensive care unit patients
Yazar: HÜSEYİN ARIKAN
Danışman: PROF. DR. SAİT KARAKURT
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları ve Yoğun Bakım Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents ; Su-elektrolit dengesi = Water-electrolyte balance ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Vena cava inferior = Vena cava inferior ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
ÖZET
GİRİŞ: Yoğun bakım hastalarında sıvı dengesinin doğru ve hızlı bir şekilde belirlenmesi çok önemlidir. Sıvı dengesinin en iyi nasıl belirlenebileceği konusunda fikir birliği bulunmamakta ve literatürde farklı yöntemlerin kullanıldığı görülmektedir. Bu nedenle çalışmamızda dahili yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda inferior vena cava çapı ile bundan türetilen kollapsibilite ve distansibilite indeksleri ve proBNP düzeyinin sıvı dengesinin değerlendirilmesindeki yerini araştırmayı amaçladık.

YÖNTEM VE GEREÇLER: TC Sağlık Bakanlığı Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahili Yoğun Bakım Ünitesine(YBÜ) Eylül 2013 – Şubat 2014 tarihleri arasında yatan hastalardan kendisinden ya da yakınlarından onam formu alınanlar prospektif olarak çalışmaya alınmıştır. Hastaların sıvı dengesi aldığı çıkardığı sıvı takibi(AÇT) ile belirlenmiştir. Hastaların YBÜ'ne yatışlarının ilk günü portabl ultrasonografi cihazı ile Amerikan Ekokardiyografi Derneğinin önerilerine göre, inferior vena cava çapları ölçülerek kollabsibilite ve distansibilite indeksleri hesaplanmış ve eş zamanlı kan proBNP düzeyleri Enzyme-Immunoassay (EİA) yöntemi ile ölçülmüştür.

BULGULAR	:Çalışmaya ortalama yaşları 57,8 ± 19,8 (18-89 yıl) olan, 126 hasta (70 erkek, %55,6) prospektif olarak alınmıştır. Hastaların 63 (%65,6) tanesi invazif, 33 (%34,4) tanesi non-invazif olmak üzere, 96 (%76,2) hasta mekanik ventilatör desteği almaktaydı. Çalışmaya alınan hastaların ortalama APACHE II skoru 24,3 ± 8,1 olarak hesaplandı. Hastaların 10 (%7,9) tanesine santral venöz basınç (SVB) kateteri takılmıştı. Çalışmaya alınan hastaların AÇT'ye göre ortalama sıvı dengeleri +635,8 ± 993,8 ml olarak saptanmıştır. Hastalar AÇT'ye göre gruplandıklarında 26 (%20,6) hasta negatif sıvı dengesinde, 100 (%79,4) hasta pozitif sıvı dengesinde olarak bulunmuştur. AÇT'ye göre pozitif sıvı dengesinde olan hastaların ortalama sıvı dengeleri +958,9 ± 742,8 ml, negatif sıvı dengesinde olanların ortalama sıvı dengeleri -582,2 ± 443,8 ml olarak hesaplanmıştır. Ortalama proBNP düzeyi 10645,9 ± 12731,1 pg/ml olarak saptanmıştır. AÇT'ye göre pozitif sıvı dengesindeki hastaların proBNP düzeyi ortalaması 11705,7 ± 13138,1 pg/ml (%95 CI: 8800,6 – 14610,8) iken negatif sıvı dengesindeki hastaların proBNP düzeyi ortalaması 6362,8 ± 10266,7 pg/ml (%95 CI: 1689,4 – 11036,1) olarak tespit edilmiştir.  Her iki grup arasında, proBNP düzeyi pozitif sıvı dengesi olan grupta artma eğilimi göstermekle birlikte, istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Aldığı çıkardığı takibine göre pozitif sıvı dengesindeki hastaların distansibilite indeksleri ve kollabsibilite indekslerinin dağılımı negatif sıvı dengesindeki hastalarla kıyaslandığında istatistiki olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir (p > 0,05). Hastaların hesaplanan kollabsibilite indeksleri ile ölçülen proBNP düzeyleri arasında ise istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon bulunmuştur (r=-0,409 p<0,01) proBNP düzeyleri arttıkça kollabsibilite indeksi azalmaktadır

SONUÇ: Sonuç olarak sıvı dengesindeki pozitiflik arttıkça proBNP düzeylerinde artma eğilimi, kollapsibilite indeksinde ise azalma eğilimi gözlenmektedir. Ayrıca proBNP düzeyi ile kollapsibilite indeksi arasında negatif yönlü zayıf ama istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanarak, bu iki parametrenin sıvı dengesini değerlendirmede birbirleriyle uyum içinde oldukları da gösterilmiştir.

ANAHTAR SÖZCÜKLER: sıvı dengesi, inferior vena cava, proBNP, ultrasonografi

Abstract:
ABSTRACT
INTRODUCTION: Fast and accurate detection of fluid balance in terms of the treatment of intensive care patients is of special significance. Many differen tmethods are used to determine the fluid balance. In this study, we aimed to determine volume status of patients in medical intensive care unit using inferior vena cava diameter and proBNP.

MATERIAL AND METHODS: Patients who are admited to medical intensive care unit between September 2013 and February 2014 have been enrolled into the study. Demographic features, comorbid diseases, currently used medications, vital signs, mechanical ventilation parameteres and intake-output follw-ups were recorded. Inferior vena cava diameter was measured according to guidelines published by American Ecochardiography Association with a portabl ultrasonograhy. For pro BNP measurement, samples were taken simultaneously with ultrasonography.

RESULTS: 126 patients (70 male, %55,6) were enrolled into the study. Mean age was 57,8 ± 19,8 (18-89 year). 96 (%76,2) patients were receiving mechanical ventilation support. 26 patients were in negative fluid balance and 100 patients were in positive fluid balance. Mean fluid balance according to intake-output follow-up was +635,8 ± 993,79 ml. Mean proBNP levels were 10645,88 ± 12731,08 pg/ml. There were no statistically significant difference between proBNPlevels in patients according to fluid status (p > 0,05). Distansibility and collabsibility indices were not statsitically differen taccording to volume status (p > 0,05)

CONCLUSION: proBNP level were not correlated with fluid balance. proBNP levels and inferior vena cava diameters negatively but weakly correlated.

KEY WORDS: fluidbalance, inferior vena cava diameter, proBNP, ultrasonography