Ankilozan spondilit hastalarında akut faz reaktan değişimi
Acute phase reactant change in ankylosing spondylitis patients
Yazar: FERHAN DEMİRER AYDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GERÇEK CAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Akut faz reaksiyonu = Acute phase reaction ; C reaktif protein = C reactive protein ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kan sedimentasyonu = Blood sedimentation ; Romatizmal hastalıklar = Rheumatic diseases ; Spondilit = Spondylitis ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing

Özet:
Amaç: Ankilozan spondilit (AS) hastalarında akut faz reaktanlarının (AFR) tanı anında ve takip sırasında yüksek olma oranını ve AFR 'si takip boyunca hiç yükselmeyen AS hasta grubunun özelliklerini tespit etmek ve bu AFR yüksekliğinin hastaların klinik, genetik özellikleri, hastalık aktiviteleri ve kullandıkları ilaçlar ile ilişkisini araştırmaktır.
Yöntem: Bu çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı polikliniğinde 1984 modifiye New York kriterlerine göre AS tanısı ile takip edilen 948 hastanın tümü dahil edildi. Hastaların tüm vizitlerinde ölçülen Eritrosit Sedimentasyon Hızı (ESH) ve C-Reaktif Protein (CRP) düzeyleri TÜRKBİO kayıt kütüğü ve hastane veritabanı üzerinden retrospektif tarama ile incelendi. ESH ve CRP yüksek olan vizit yüzdesi belirlenerek klinik ve labarotuvar parametrelerle ilişkileri incelendi.
Bulgular: İlk vizitte 626 (%68.5) hastada CRP, 578 (%64.6) hastada ESH yüksekliği saptanırken, izlem boyunca hastaların %84.6'sında CRP, %69.5'nde ESH yüksekliği, %10'unda ise AFR'lerin hiç yükselmediği saptandı. ESH ile CRP arasında iyi düzeyde korelasyon bulundu (r=0.666, p=0.000). İlk vizite göre CRP ile BASDAI (r=0.81, p=0.023) ve ASDAS (r=0.468, p=0.000) arasında, ESH ile BASDAI (r=0.111, p=0,02) ve ASDAS (r=0.334, p=0.000) arasındaki ilişkiden daha iyi düzeyde korelasyon saptandı. Hastalık aktivitesinin değerlendirilmesinde ASDAS hem ESH (p=0.00) hem de CRP (çok yüksek hastalık aktivitesi-p=0.000, inaktif hastalık-p=0.001) ile BASDAI'ye göre özellikle inaktif ve çok yüksek hastalık şiddeti açısından daha iyi bir performans gösterdi. 
Sonuç: AS hastalarında akut faz reaktanları yüksekliği nadir görülen bir durum değildir. İzlem süresince özellikle CRP %80'den fazla hastada pozitiflik göstermektedir. AS için ESH ve CRP, hastalık aktivite ölçeklerinin yanısıra, günlük pratikte halen en anlamlı laboratuvar belirteci olarak değerlendirilmelidir. 

Anahtar Kelimeler: Ankilozan Spondilit, Akut Faz Reaktanı, Eritrosit Sedimentasyon Hızı, C-Reaktif Protein, Hastalık Aktivite İndeksi

Abstract:
Objective: To determine the high levels of acute phase reactants (APR) of ankylosing spondylitis (AS) patients at diagnosis and follow-up, to determine the characteristics of AS patients whose APS never increase during follow up, and to investigate the relationship between patients' high levels of APS and patients' clinical and genetic characteristics, activity levels and drugs used.
Methods: 948 patients who were diagnosed with AS according to the modified 1984 New York criteria and followed-up at the Dokuz Eylül University Faculty of Medicine Rheumatology Clinic were included in this study. The patients' erythrocyte sedimentation rate (ESR) and C-reactive protein (CRP) levels across all visits were retrospectively reviewed through the registry and the hospital's database.
Results: At first visit, high levels of CRP and ESR were observed in 626 (68.5%) and 578 (64.6%) patients respectively. During follow-up 84.6% of patients had high CRP and 69.5% patients had high ESR, however in 10% of patients APRs did not increase at all. There was good correlation between ESR and CRP (r=0.666, p=0.000). A better correlation was observed at first visit between CRP and BASDAI (r=0.81, p=0.23) or ASDAS (r=0.468, p=0.000) compared to ESR and BASDAI (r=0.111, p=0.02) or ASDAS (r=0.334, p=0.000).  Compared to BASDAI, ASDAS with either ESR (p=0.00) or CRP (very high disease activity-p=0.000, inactive disease-p=0.001) had better performance in evaluating the activity of the patient in inactive and very high levels of severe disease.
Conclusion: High levels of acute phase reactants is not rare in AS patients. During follow-up CRP specifically will be positive in over 80% of patients. For AS, ESR and CRP should be considered the most significant laboratory diagnostics in clinical practice, as well as measuring patient activity levels.

Keywords: Ankylosing spondylitis, acute phase reactant, erythrocyte sedimentation rate, C-reactive protein, disease activity index.