Eğitimdeki değişimlerin bilişim teknolojileri öğretmenlerinin mesleki kimlik yapıları ve duyguları üzerindeki etkisi
Effects of educational changes on ict teachers' professional identities and emotions
Yazar: DENİZ ATAL KÖYSÜREN
Danışman: PROF. DR. DENİZ DERYAKULU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişim teknolojileri dersi = Information technology course ; Bilişim teknolojisi = Information technology ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Değişim = Change ; Duygu = Emotion ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Fatih Projesi = Fatih Project ; Mesleki kimlik = Professional identity ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı; BT öğretmenlerinin çevrimiçi tartışma ortamlarındaki paylaşımlarından hareketle; ülkemizde BT ile ilgili gerçekleştirilen değişimlerin BT öğretmenlerinin mesleki kimlik yapılarında ve duygularında ortaya çıkardığı değişimleri incelemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması (case study) yöntemi temel alınarak gerçekleştirilen bu çalışmada farklı kaynaklardan elde edilen veriler çözümlenmiştir. Öncelikle, BT öğretmenlerinin bir araya gelerek paylaşımlarda bulunduğu çevrimiçi tartışma ortamlarından olan "Bilgisayar Bilişim Formu"ndaki (http://www.bilgisayarbilisim.net/) paylaşımlar çözümlenmiştir. Ardından, MEB tarafından alınan, BT öğretmenlerini doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyen kararları belirlemek amacı ile 1995-2015 tarihleri arasında yayınlanmış olan genelgeler, yönergeler, yönetmelikler ve kurumlardan gönderilen resmi yazılar incelenmiştir. Araştırmanın son aşamasında, BT öğretmenlerinin mesleki kimlikleri ve duyguları hakkında daha derinlemesine bilgi edinmek amacı ile tartışma formu ortamındaki gönüllü 30 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. 
Araştırmada elde edilen veriler içerik çözümleme yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında "Bilgisayar Bilişim Forumu" ortamında 2005-2015 yılları arasında paylaşılan toplam 302.617 mesajdan 47.866 mesaj duygu ve mesleki kimlik ile ilgili temaların altında kodlanmıştır. 
Yapılan araştırma sonucunda, eğitimsel değişimlerin, BT öğretmenlerinin yaşadığı duygular ve geliştirdikleri mesleki kimlikler üzerinde olumsuz etkileri olduğu belirlenmiştir. 11 yıllık süreç içinde, BT öğretmenlerini hem duygusal, hem de mesleki kimlik anlamında en fazla etkileyen kararların; Fatih projesi, ders saati, dersin değerlendirmesi, formatörlük ve BTR görevlendirmesi, atama ve yer değiştirmeler, BT sınıfları ve norm sorunları konularında olduğu belirlenmiştir. Yaşanılan değişim ortamında, BT öğretmenlerinin en fazla öfke, üzüntü, bıkkınlık, çaresizlik ve isyan duygularını yaşadıkları, son yıllarda alanlarında yaşanılanlarla birlikte özellikle hayal kırıklığı, ümitsizlik ve tükenme duygularının arttığı ortaya çıkmıştır. Değişim sürecinde, mesleki kimlik olarak da olumsuz etkilenen BT öğretmenlerinin; yıllar içinde değişimlerle birlikte, özellikle gelecekten ümidi kalmayan, kendini değersiz gören, görev algısı öğretim işi ile ilgili olmayan, kendini öğretmen gibi hissedemeyen, mesleği bırakmak isteyen öğretmenler oldukları belirlenmiştir.



Anahtar Sözcükler: BT öğretmenleri, eğitimdeki değişimler, duygular, mesleki kimlik

Abstract:
The aim of this study was to examine the effects of ICT related educational changes on Turkish ICT teachers' professional identities and emotions. Case study method was adopted in this study, and the data set obtained from different resources. Firstly, the text messages in an online discussion forum, which was used by ICT teachers titled as "Bilgisayar Bilişim Formu (Computer and ICT forum)" on http://www.bilgisayarbilisim.net/ were compiled and analyzed.  Then, in order to identify the decisions taken by Ministry of National Education (MoNE) which directly or indirectly influence ICT teachers, the circular notes, instructions, regulations and official correspondings with the institutions between the years of 1995 and 2015 were reviewed. At the last stage of the study, semi-structured interviews with 30 volunteer participants from the online discussion forum were done in order to get deeper information about their professional identities and emotions. 
Content analysis method was used for qualitative data analysis. 47.866 messages out of 302.617 posts sent on the "Bilgisayar Bilişim Forumu" between the years of 2005 and 2015 were included in the study and coded under the themes of professional identity and emotions. 
As a result of the study, it was found that educational changes had negative impacts on the teachers' emotions and professional identities which they developed over time.  It was also identified that throughout 11 years, the decisions that are most influential on the ICT teachers' emotions and professional identities are related to the FATIH project, duration of the ICT courses in a week, assessment of the course outputs, appointment as an ICT coordinator (named as 'Formatörlük' and BTR), as well as other assignments and appointments of ICT teachers, ICT classrooms and the quota of ICT teachers in a school. In the process of change, the teachers mostly had feelings of anger, sadness, boredom, desperation and insurgence, and recently, they had stronger feelings of disappointment, hopelessness and burn out because of what they were exposed to experience as an ICT teacher. In addition, it was identified that ICT teachers whose emotions were influenced negatively also diagnosed as the teachers who do not have any hope of their future, who feel themselves as worthless, whose perception of duty is unrelated with teaching commitments, who do not feel like a teacher and want to quit their jobs in line with the changes over time.



Keywords: ICT teachers, educational changes, emotions, professional identity