Güveni kötüye kullanma suçu (TCK M. 155)
The crime of breach of trust (TPC Art. 155)
Yazar: HASAN ELMALICA
Danışman: PROF. DR. ÇETİN ARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Güven = Confidence ; Güveni kötüye kullanma = Breach of trust ; Güvenilirlik = Reliability ; Kanunlar 5237 sayılı = Laws 5237 numbered ; Mala karşı suçlar = Property crimes ; Medeni hukuk = Civil law ; Suç = Crime ; Türk Ceza Hukuku = Turkish criminal law ; Zilyedlik = Possesion

Özet:
Toplumda güven esasına dayalı kurulan ilişkiler, ekonomik düzenin işleyişi ve sosyal hayatın devamı bakımından önemli olduğu için, kanun koyucu güven ilişkisine zarar veren fiiller yönünden bazı yaptırımlar öngörmüştür. Bu yaptırımların özel hukuka ilişkin olan kısmı kişilerin uğradığı maddi ve manevi zararların giderilmesini sağlamaya yöneliktir. Özel hukuk yaptırımlarının yeterli görülmediği durumlarda söz konusu olan cezai yaptırımlar ise, kişilerin malvarlığı haklarını korumayı ve kişiler arasındaki ilişkilerde karşı tarafa duyulan güvenin kötüye kullanılmasını önlemeyi hedeflemiştir. Bu doğrultuda Türk Ceza Kanununda ve bazı özel kanunlarda birtakım düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerden birisi de 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun Malvarlığına Karşı Suçlar başlıklı Onuncu Bölümünde hüküm altına alınan "güveni kötüye kullanma suçu"dur. Güveni kötüye kullanma suçuna ilişkin düzenlemeyle, bir kimsenin başkasına ait olup da belli amaçlarla zilyetliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunması veya bu devir olgusunu inkâr etmesi fiilleri suç sayılmıştır. 

Güveni kötüye kullanma suçunu konu edinen bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, yapısı itibariyle özel hukuk kurumlarını da içinde barındıran ve multidisipliner bir suç tipi olan güveni kötüye kullanma suçu hakkında genel bilgilere ve kanuni düzenlemeye yer verilmiş; suçun tarihi gelişimi, karşılaştırmalı hukukta düzenleniş şekli ve korunan hukuki değer konuları üzerinde durularak suç tipinin hukuki temelleri ortaya konulmuştur. Ayrıca güveni kötüye kullanma suçunun özel görünüm şekilleri üzerinde durulmuş, ortak özelliklere sahip bazı suç tipleriyle mukayesesi yapılmıştır. İkinci bölümde, suç teorisine ilişkin temel noktalara değinilmek suretiyle güveni kötüye kullanma suçunun unsurları detaylı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, kusurluluğu etkileyen hâller, suçun özel görünüş biçimleri, şahsi cezasızlık veya cezanın azaltılmasını gerektiren sebepler, yaptırım ve ceza muhakemesine ilişkin hükümler ele alınmıştır. Ayrıca ilgili kısımlarda, güncel Yargıtay kararlarına yer verilerek yüksek mahkemenin güveni kötüye kullanma suçuna ilişkin yaklaşımı belirlenmiş, yeri geldikçe isabetsiz kararları üzerinde tahlillerde bulunulmuştur. Çalışmamızın sonuç kısmında ise, güveni kötüye kullanma suçu açısından yapmış olduğumuz değerlendirme, eleştiri ve önerilerimiz özetlenmiştir.


Anahtar Sözcükler: Güveni Kötüye Kullanma, Malvarlığı Hakları, Güven İlişkisi, Zilyetliğin Devri

Abstract:
Since relationships based on trust are very important for the functioning of the economic system and the continuation of the social life, the lawmaker has introduced certain sanctions against actions that harm relations based on trust. The part of these sanctions which concern private law aim to compensate the pecuniary and non-pecuniary damages persons suffer. Unlike private law sanctions, penal law sanctions aim to protect the people's property rights and prevent to breach of trust between people in relationships. Accordingly, legislation has been made in the Turkish Penal Code and some other special laws. One of these legislations is the " The Crime of  Breach of Trust" addressed in the Tenth Section of the Turkish Penal Code No. 5237 entitled offences against property. Pursuant to aforementioned legislation, using a property which belongs to a person but whose possession has been transferred to someone else for purposes other than those indicated in the transfer of the possession or rejecting such existence of transfer have been foreseen as a crime.

This study which aims at analyzing the crime of breach of trust consists of three sections. In Section One,  general information and regulations concerning the crime of breach of trust, which contain the private law institutions because of its nature, and which is a multi-disciplinary crime, have been provided. This section also addresses the historical development of the crime, the manner in which it is arranged in comparative law and the preserved legal values, all of which help disclose the legal foundations of this type of crime. Moreover, the special manifestations of the crime of breach of trust have been discussed, and it has been compared to certain crimes with similar characteristics. In Section Two, the components of the crime of breach of trust have been examined in detail by discussing the fundamental points regarding the theory of crime. In Section Three, situations which affect culpability, special manifestations of the crime, personal impunity and the causes which require the mitigation of the penalty and provisions concerning sanctions and the criminal procedure have been determined. Moreover, actual decisions of the Court of Appeals have been discussed in relevant parts, and the Supreme Court's attitude toward the crime of breach of trust has been determined. In addition, the Supreme Court's incorrect decisions have also been analyzed. In the Conclusion section of our study, our analyses, criticisms and recommendations concerning the crime of breach of trust have been summarized.


Keywords: Breach of Trust, Property Rights, Relationship of Trust, Transfer of Ownership