Çiftleşme işaretleyicisi ile koyun üreme takibi modelinin oluşturulması
The development of sheep reproductive breeding model with using mating maker
Yazar: BURAK YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. KORAY TEKİN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​ / Dölerme ve Suni Tohumlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Sürdürülebilir koyunculuk yönetimi için doğru stratejilere sahip olan işletmelere ve bu işletmelerde kullanılmak üzere yeni teknolojik yazılım ve ekipmana olan talep gün geçtikçe artmaktadır. Bu nedenle yüksek verimli koyunculuk işletmelerine akıllı sürü yönetim sistemlerinin entegrasyonu önem kazanmaktadır. Bu çalışma, 206 adet merinos koyun kullanılarak yapıldı. Çalışmada, çeşitli teknolojik araçlar kullanılarak koyunların verileri kaydedilmiştir. Dijital küpeler, koyun yönlendirme sistemi, küpe okuyucu istasyon, otomatik tartım ve veri dönüştürücü gibi araçlar kullanılarak koyunların yaş, ırk, vücut kondisyon skoru, canlı ağırlık, sağlık skorları, hastalıklar, semptomlar, tedavi protokolleri, aşı ve ilaç uygulamaları gibi çeşitli veriler kaydedildi. Çalışmada 195 dişi hayvan arasından 60 hayvan seçildi, belirlenen dişi hayvanlara senkronizasyon protokolünde 11 gün süresince progesterone sünger ve 11. gün 500 IU PMSG uygulandı. Koyunların kızgınlık süresi, davranışları, sünger uygulama ve geri dönme oranı gibi östrus verileri de incelendi. Sünger aşım grubu ve sünger geri dönme grubu arasında süreler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edildi (P<0,001). Vücut kondisyon skoru ve canlı ağırlık arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (P>0,05). Vücut kondisyon skoru ve gözlemlenen östrüs süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptandı (P<0,05). Çalışma sonuçlarına göre, koç servis kapasitesi ile gebelik oranı arasında pozitif bir ilişki bulunurken (Rs=0,9, P<0,037), sperm konsantrasyonu ile negatif bir ilişki saptanmıştır (Rs=0,9, P<0,037). Gerçekleştiren regresyon analizinde bireysel gebelik tahmini anlamlı olarak 3.23 ± 2.47 gün ile tahmin edildi. Aşım günü ile tahmini doğum zamanı -0,47 ± 0,53 gün ile tahmin edilirken, sürüye ait tahminde mutlak fark ortalama 3,1 ± 0,3 gün olarak belirlendi. Çalışma süresince yapılan tüm uygulamalar ve gözlemler kaydedildi ve dijital bir dökümana dönüştürüldü. Ayrıca, aşım alan koyunların tespiti için kamera kullanıldı ve tüm veriler dijital ortamda depolandı. Bu çalışma, veteriner hekimlere ve yetiştiricilere yönelik kullanımı kolay bir teknolojik materyal üretmek amacıyla gerçekleştirildi. Üreme alanında sahada kullanıma hazır hale getirilen bu materyalin, ülke ekonomisine katkı sağlaması hedeflenmektedir.

Abstract:
The demand for sustainable sheep farming practices and the need for new technological software and equipment is increasing day by day. Therefore, the integration of smart flock management systems becomes crucial for high-efficiency sheep farming enterprises. This study was conducted using 206 Merino sheep. Various technological tools were used to record the data of the sheep. Digital ear tags, sheep guiding system, ear tag reader station, automatic weighing, and data converter were employed to record information such as age, breed, body condition score, live weight, health scores, diseases (parasitic, infectious, metabolic, and traumatic), symptoms, treatment protocols, and vaccine and medication applications. Out of the 195 female animals, 60 were selected for the study. These selected females were subjected to a synchronization protocol using progesterone sponges for 11 days, followed by the administration of 500 IU PMSG on the 11th day. Estrus data, including estrus duration, behaviors, sponge application, and return rate, were also analyzed. There was a significant difference in duration between the groups that received sponge mating and those that experienced sponge return (P<0.001). No significant relationship was found between body condition score and live weight (P>0.05). However, a statistically significant difference was observed between body condition score and observed estrus durations (P<0.05). The study results indicated a positive correlation between ram service capacity and pregnancy rate (Rs=0.9, P<0.037), while a negative correlation was found between sperm concentration and pregnancy rate (Rs=0.9, P<0.037). Individual pregnancy prediction was estimated as 3.23 ± 2.47 in the regression analysis. The estimated difference between mating day and predicted due date was -0.47 ± 0.53, while the absolute difference for the flock prediction was determined to be 3.1 ± 0.3 on average. All procedures and observations were recorded and digitized. Cameras were used to detect the mating area of the sheep, and all data were stored digitally. The aim of this study was to develop a user-friendly technological material for veterinary practitioners and breeders. The material, ready for field use in the reproductive field, is expected to contribute to the country's economy.