İstanbul ilinde farklı işyerlerinde çalışan bireylerin beslenme örüntüsünün ve sıvı tüketimlerinin saptanması
Assessment of the nutritional profiles and beverage consumption of individuals working in different worksites in Istanbul City
Yazar: DENİZ YEMİŞÇİ
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İstanbul ilinde farklı iş yerlerinde çalışan yetişkin bireylerin iş yaşamı koşullarını, buna göre bireylerin beslenme alışkanlıklarını, beslenme örüntüsü, fiziksel aktivite düzeyi ve sıvı tüketim durumlarını saptamaktır. Çalışmaya gönüllü, toplam 314 birey (133 erkek, 181 kadın) konuyla ilgili bir soru kağıdı uygulanmıştır. Soru kağıdında bireylerle ilgili genel bilgiler, genel sağlık durumları, çalışma koşulları, beslenme alışkanlıkları, besin ve sıvı tüketim sıklıkları, antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, bel ve kalça çevresi), fiziksel aktivite durumları ile stres durumları yer almaktadır. Çalışmada sonucunda; bireylerin % 85.1'inin 20-39 yaş grubunda olduğu, erkeklerin %62.4, kadınların ise %61.9'unun üniversite mezunu olduğu, erkeklerin %21.8'sinin ilaç ve inşaat sektöründe, kadınların ise %29.3'ünün ilaç sektöründe çalışmakta olduğu bulunmuştur. Erkeklerde ortalama (±) aylık gelir 2162±1557.9 TL, kadınlarda ise 1822.7±1299.2 TL'dir. Bireylerin çalışma sürelerinin 8 saatten fazla olduğu ve erkeklerin kadınlardan daha çok fazla mesai yaptıkları saptanmıştır. Bireylerin çalışma süresi ile beden kütle indeksi (BKI) ve bel çevresi, mesai süreleri ve fazla mesai yapma durumları ile besin ögesi alımları, BKI ve bel çevresi arasında anlamlı bir ilişki saptanamamıştır (p>0.05). Kadınların %87.8'i ve erkeklerin %77.4'ünün işyerinde öğle yemeği için ara verdikleri görülmüştür. Bireylerin BKI ve bel çevresi değerlerinin toplam öğün sayısı, kahvaltı yapma durumu ve öğle yemeği için ara verme durumu arasındaki ilişki anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Bireylerin günlük enerji, yağ, karbonhidrat (CHO) ve kolesterol alımları ile bel çevresi arasında pozitif anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.01). Bireylerin öğle öğününde aldıkları CHO miktarı, enerjinin CHO'tan gelen oranı ve enerji tüketimi ile BKI ve bel çevresi değerleri arası ilişki incelendiğinde pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.01). Kadınların %45.3'ünün hiç alkollü içecek tüketmediği, erkeklerin ise %1.5'inin hergün, %76.7'sinin haftada bir alkol tükettiği görülmüştür. Erkeklerde alkol tüketimi ile birlikte enerji ve toplam yağ alımının da istatistiksl olarak anlamlı düzeyde arttığı bulunmuştur (sırasıyla, p<0.05, p<0.01). Kadınlarda alkol kullanımı BKI ve bel çevresi değerlerinde farklılığa neden olmaktadır (p<0.05). Erkeklerin %31.6'sının, kadınların ise %32'sinin sigara kullandığı ve BKI değerlerinin sigara içenlerde daha düşük olduğu görülmüştür (p<0.05). Sigara kullanımı ve bel çevresi, posa, yağ ve kolesterol alımı arasında ise anlamlı bir ilişki saptanamamıştır (p>0.05). Bireylerin günlük su ve toplam sıvı alımları sırasıyla erkeklerin su dahil günlük ortalama (±S) sıvı tüketimleri 1462.2±688.5 mL, 3309.9±1339.9 mL iken, kadınların 1339.5±549.4 mL, 3306.6±1130.9 mL'dir. Fazla mesai yapan ve yapmayan erkek ve kadınların makro besin öğeleri, lif ve kolesterol alımları incelenmiş ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır (p > 0.05). Erkek ve kadın bireylerin sıvı tüketimleri karşılaştırıldığında, toplam sıvı alımları, tam yağlı süt, taze meyve suyu, light/zero kola, maden suyu ve su tüketimleri arasındaki farkın anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Düzenli egzersiz yapma sıklığı kadınlarda %26.5 iken bu oran erkeklerde %31.6 olarak bulunmuştur. Bireylerin oturarak iş yapma sürelerin ile BKI ve bel çevresi değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Kadın erkek tüm bireyler beslenme ve genel yaşam tarzı parametreleri göz önüne alındığında birçok hata yaptıkları görülmüştür. Dünya'da gittikçe artan iş yerlerine sağlıklı beslenme ve özel sağlıklı yaşamı destekleyici programların Türkiye'de de ilerletilmesi, bu alanda yapılacak durum saptama araştırmalarının arttırılması ve bilinç düzeyinin geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to determine the nutrition habits, dietary intakes, physical activity status and beverage consumption of individuals working in different worksites, in Istanbul. A total of, 314 subjects (133 men, 181 women) participated in the study. A questionnaire was applied to determine the health status, working conditions, nutritional habits, dietary intakes, physical activity levels, beverage consumption, and level of stress of individuals. It was found that % 62.4% of men and 61.9% of women were university graduates; %29.3 of women were working in medicine sector and %21.8 of men in medicine and construction sector. Mean income of men and women were 2162±1557.9 TL and 1822.7±1299.2 TL, respectively. Duration of the working hours of men and women were over 8 hours and men work more overtime than women do. No statistical differences were found between working hours, body mass index (BMI) and waist circumference and also between participants doing overtime work and weight gain in 6 months (p>0.05). Working hours, overwork time, the nutrient consumption, BMI and waist circumferences were analysed and no statistical relation was found (p>0.05). Out of total, 87.8% of women and 77.4% of men were having lunchbreak at worksite. However the association between BMI, waist cirumference and the total number of meals, having breakfast and having lunchbreak were not statistically significant (p>0.05). Otherwise there was a significant relation between the daily consumption of CHO, energy, fat and cholestrol intake and waist circumference of subjects (p<0.01). Carbohydrate (CHO) (g), CHO % of energy intake at lunchtime was positively associated with BMI and waist circumference (p<0.01). Out of total while 45.3% of women were not drinking any alcohol everyday, this percentage was önly 1.5% for men. Most of the men (76.7%) were drinking alcoholic drinks once a week. Total energy and total fat intakes of men were increased statistically with alcohol consumption (p>0.01). It has been found that the alcohol consumption caused differences on BMI and waist circumference in women (p<0.05). Out of total, 31.6% of men and 32% of women were cigarette smokers and the BMIs were lower in smokers compared to non smokers (p<0.05). Water and total beverage consumption of the males and females were 1496.2±688.5 mL, 3309.9±1339.9 mL and 1339.5±549.4 mL, 3306.6±1130.9 mL, respectively. Total consumption of beverages both in males and females were not diffeent except the consumption of whole fat milk, fresh fruit juice, light coke, minereal water and water (p<0.05). The frequency of women doing regular physical exercise was 26.5% and 31.6% in men. The time spent for sitting and working were not statistically associated with the BMI and waist cirumferences of subjects. This study has showed that males and females, all individuals when the haealthy nutrition and the general lifestyle parameters were concerned, are making the main mistakes. To decrease the negative outcomes of these wrong behaviors, it is essential to determine the worklife stiuations of individuals in Turkey and to put into practice the worksite healthy nutrition wellness programmes and increase awareness.