Sigara bağımlılarının uzun dönemde sigara bırakma durumları üzerine ailelerinden ve sosyal çevrelerinden aldıkları desteği etkisi
The influence of the support that smoking addicts they recieve from the family and social enviroment in the long term smoking cessation success
Yazar: ÇİĞDEM AKYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. BEKTAŞ MURAT YALÇIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile = Family ; Aile hekimliği = Family practice ; Bağımlılık = Dependency ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Sosyal destek = Social support ; Sosyal çevre = Social environment

Özet:
Amaç:Sigara bağımlılığı tüm dünyada olduğu gibi ülkemiz için de önemli bir toplum sağlığı problemidir.Tütün bitkisi içinde bir çok kimyasal madde barındırsa da kimyasal bağımlılıktan nikotin sorumludur. Bir kez nikotin bağımlısı olduktan sonra bu bağımlılıktan kurtulmak çok zordur. Sigara bırakma kararının alınması kişisel olmakla birlikte kişilerin  bu kararı almasında ailenin ve sosyal çevrenin rolü olmaktadır. Sigara bırakma süreci zordur ve kişi yoğun stres altında kalabilir. Nikotin yoksunluğuna bağlı geri çekilme atakları süresince kişide öfke atakları görülebilir. Bu dönemde kişi yoğun sosyal ve psikolojik desteğe ihtiyaç duyar.Sigara bağımlılarının uzun dönemde sigara bırakma başarısında aile ve sosyal çevrelerinden aldıkları desteğin etkisini araştırmayı amaçladık.Materyal:Bu çalışma ocak 2012-ocak 2013 tarihleri arasında OMUTF Sigara Bıraktırma polikliniğine başvuran 504 kişinin dosyaları taranarak kişilerin sosyodemografik verileri, sigara kullanma özellikleri, FNBT skoru, aldıkları tedavi yöntemleri not edilmiştir. Yaklaşık 3 yıl sonra hastalar telefonla aranarak beş dakikalık yapılandırılmış bir görüşme gerçekleştirilecek ve hastaların sigarayı bırakıp bırakmadıkları, bırakanların ne kadar süreyle bıraktıkları sorulacaktır. Daha sonra kişilere sigara bırakma aşamasında , sigarayı bırakırken, sigarasız dönemin sürdürülmesinde aile ve sosyal çevrenin etkili olup olmadığı sorulacaktır.Bulgular:Çalışmamıza katılan 504 kişinin 311i erkek(%61,7),193(%38,3) ü kadındı.Yaş ortalaması 40.6±12,5 idi.Grubun 254(%80,1) kişi evliydi.Erkeklerin FNBT skoru ortalama 6,03±2,3 puan iken kadınların FNBT skoru ortalama 5,57±2,5 puan idi.Vakaların paket/yıl değeri ortalama 24,1±18,7 idi. Tüm hastalara YTD ve MG uygulanmıştır. 83 vakaya (%25) sadece MG eşliğinde YTD önerileri verilirken, 125 kişiye (%37,8) bunlara ek olarak NRT başlanmıştır. Vakaların % 36,7'si (n=121) hiçbir ilaç kullanmazken, %20,6'sı (n=68) Vareniklin, %42,7'si (n=141) Bupropion tedavisi görmüştür. İlaç (Vareniklin veya Bupropion) tedavisi alan vakaların (n=209) toplam %25,8'i (n=54) tedavinin başlangıcından iki yıl sonra hala sigara içmemekte de idi. NRT tedavisini tercih eden 125 vakanın %25,8'i (n=34) sigarayı bırakmış iken, ilaç ile kombine tedavi alanların %26,4 ü (n= 87) , sadece MG ve YTD önerileri verilen 83 vakanın %24ü (n=20) sigarayı brakmışlardır.Erkeklerde sigara bırakma kararını alırken,sigarayı bırakma aşamasında ve sigara bırakma kararının sürdürülmesi aşamasında sigarayı bırakanlarla sigarayı hiç bırakmayanlar ve bırakıp yeniden başlayanlar arasında aileden aldıkları destek puanları açısından anlamlı fark saptanmazken arkadaşlarından aldıkları destek puanları açısından anlamlı fark vardı.Kadınlarda ise sadece sigara bırakma kararını verme aşamasında sigarayı bırakanlarla, sigarayı bırakıp yeniden başlayanlar ve sigarayı hiç bırakmayanlar arasında arkadaşlarından aldıkları destek puanları açısından anlamlı fark saptanmıştır.İkili Mantıksal Regresyon Modeline göre sigara bırakma üzerinde toplam sosyal ve ailesel destek puanı, FNBT skoru ve toplam tedavi süresi, bağımsız etkili faktördür.Sigarayı bırakan erkekler sigara bırakma kararını alırken, sigarayı bırakırken ve sigara bırakma kararını devam ettirirken ailevi destek puan ortalamaları sosyal destek puan ortalamalarından daha yüksek olmasına rağmen arkadaşlarından daha fazla etkilenmişlerdir.Sigarayı bırakan kadınlar sigara bırakma kararını verme aşamasında ,sosyal çevresinden daha fazla etkilenmelerine rağmen, sigarayı bırakma aşamasında ve sigara bırakma kararının sürdürülmesi aşamasında sosyal çevreden ve aileden etkilenmemişlerdir.Sonuç:Sonuç olarak eş, partner, arkadaş veya aile davranışlarının sigara üzerindeki etkisi farklı olabilmektedir. Olumlu geri bildirimlerin sigara bırakma oranını artırabildiği konusunda yayınlar olsa da bazı yayınlar bu konudaki desteğin etkisiz olabileceğini de göstermektedir. İlginç olan nokta olumsuz geri bildirimin sigaraya tekrar başlama üzerindeki etkisinin olmaması veya şimdiye kadar yeterince araştırılmamış olduğudur. Aile hekimliği uzmanlığı sigaranın bıraktırılması konusunda büyük öneme sahiptir. Aile ve sosyal çevrenin desteğinin kazanılması  sigara bağımlılarının sigara bırakma başarısını artırabilir. Aile hekimleri bu konuda yönlendirici olabilir.Bu konu ile ilgili iyi planlanmış, uzun vadeli, katılımcı sayısı yüksek çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim:Tobacco dependence is a significant public health problem in our country as well as all over the world. Tobacco plants contain many of the chemical substances, though nicotine is known to be responsible for the chemical addiction. Once you become addicted to nicotine addiction it is very difficult to get rid of it. Smoking cessation of receipt of the decision is a personal one, but it is the role of the family and the social environment in taking this decision. Smoking cessation process is hard and people can remain under considerable stress. During the retreat attacks due to nicotine abstinence person in anger attacks occur. During this period, people need intensive social and psychological support. In this study, the influence of the support that smoking addicts receive from family and the social environment in the long term smoking cessation success will be researched.Material and Methods: Total 504 people, smoking and consulted to OMU Medical Faculty Smoking Cessation Clinic to stop smoking between January 2012 and January 2013 were chosen. Of them, 300 who were reached by calling are included this study. Retrospectively files are scanned and sociodemographic data, FTND score , smoking characteristics and treatment methods which they recieve are noted. Approximately three years later participants are called by telephone and we asked them if they stop smoking and duration of smoking cessation.And then we asked them while deciding to quit smoking, at the stage to quit smoking and at the stage of maintaining to quit smoking if they recieve support from the family and friends.Results: İn this study, 311 (61,7 %) of the group are men and 193 (38,3%) are women. Mean age is 40,6±12,5 years. Between the ages of men and women there is a statistically significant difference. 254 (80,1 %) of patients were married. Their usage of tobacco was 24,1±18,7 package/year and they had a mean score of 5.8±2.4 from Fagerstrom Nicotine Dependence Test. Between two genders both FTND score both pack/year is a statistically significant difference was observed (t=1.991, p=0,047), (t=3.749, p<0,001). In programme of smoking cessation, all patients have been adviced to life style modification and a motivational approach has been used. % 37,8 of them recieved additional nicotine replacement therapy, 20,6 % of them recieved additional varenicline,%42,6 of them recieved bupropion. The smoking cessation rates varied according tho the method for the therapy was as follows; from 83 patients who had recieved motivational approach was 24 %, 125 patients who had recieved Motivational Approach and Nicotine Replacement Therapy was 25,8 %, 209 patients who had recieved Motivational Approach and drug therapy was 25,8 %.In men; while deciding to quit smoking, at the stage to quit smoking and at the stage of maintaining the decision to quit smoking; there wasn't a significant difference in terms of support points they received from the family between those who quit smoking, who never stopped smoking and who relapsed smoking. But there was a significant difference in terms of support points they received from friends. In women ,only while deciding to quit smoking there was a significant difference in terms of  support points they recieved from friends between those who quit smoking, who never stopped smoking and who relapsed smoking.The men who quit smoking ;while deciding to quit smoking, at the stage to quit smoking and at the stage of maintaining the decision to quit smoking;  are affected more than friends although  the average support score they received from family is , higher than the average score of social support. Athough the women who quit smoking while deciding to quit smoking , are affected more than social enviroment;they aren't affected from social enviroment and the family while at the stage to quit smoking and at the stage of maintaining the decision to quit smoking.
Conclusion: As a result, spouse, partner, friend or family behavior is to be different effect on cigarette.Publications about the positive feedback that can improve smoking cessation rates, although some publications indicate that there might be ineffective support in this regard. An interesting point to have an impact on the negative feedback of smoking to start again, or is that so far unexplored. Family medicine specialty was of great importance regarding the smoking cessation. Gaining the support of family and social environment can improve the success of smoking cessation rates of smoking addicts. Family physicians may be manipulated in this regard. Well planned,  long-term, the high  numbered studies are needed in this matter.