İnme sonrası sarkopeni prevalansı ve ilişkili faktörler: Sağlıklı gönüllülerle karşılaştırma
Prevalence of post-stroke sarcopenia and related factors: Comparison with healthy individuals
Yazar: BİHTER SEMİHA ALTUNAY
Danışman: PROF. DR. GÜLDAL FUNDA YÜZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; İnme = Stroke ; İnme rehabilitasyonu = Stroke rehabilitation

Özet:
Amaç: İnme toplumda sıklığı gittikçe artan önemli bir engellilik sebebidir. İnme sonrası sarkopeni özürlülüğe katkıda bulunan ve inmeden sonraki olumsuz sonuçları arttıran bir durumdur. Literatürde kabul edilen metodolojiler kullanılarak sarkopeni prevalansı bildirilmiş olsa da, inme sonrası sarkopeniye özel prevalans çalışmaları sınırlıdır. Biz de güncel metodolojik yöntemleri kullanarak inme sonrası sarkopeni prevalansını bulmayı ve bu durumla ilişkili faktörleri test etmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında hastanemize başvuran en az 6 ay önce inme tanısı almış 46-80 yaş arası, cinsiyet farkı gözetmeksizin 70 hasta ve nörolojik hastalık öyküsü olmayan 46-80 yaş arası, cinsiyet farkı gözetmeksizin 70 kişi olmak üzere toplamda 140 kişi dahil edilmiştir. Kesitsel, tek merkezli bir çalışmadır. Tüm katılımcıların ayrıntılı anamnezleri alındı. Demografik verileri kaydedildi, antropometrik ölçümleri yapıldı. Charlson Komorbidite İndeksi hesaplandı. Duygu durum değerlendirmesinde Beck Depresyon Envanteri Skoru, beslenmenin değerlendirilmesinde Mini Nutrisyonel Değerlendirme Ölçeği, yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde Kısa Form-36 (SF-36) kullanıldı. Sarkopeni riskinin değerlendirmesinde SARC-F Skalası kullanıldı. Mental durum muayenesinde Mini Mental Test kullanıldı. El dinamometresi ile kas gücü ve Biyoempedans analiz cihazı ile tahmini kas kütlesi ölçümleri yapıldı. Sarkopeni sınıflandırması için 2019'da yayınlanan European Working Group on Sarcopenia in Older People 2 (EWGSOP2) kriterleri kullanıldı. İnmeli hastalar için serebrovasküler olay süresi, serebrovasküler olay etyolojisi, etkilenen tarafı, mevcut beyin BT veya beyin MR sonucuna göre kranial lezyonunun lokalizasyonu, daha önce geçirilen inme varlığı kaydedildi. Motor evrelemede, Brunnstrom Motor İyileşme Evrelemesi; spastisite değerlendirmesinde, Modifiye Ashworth Skalası (MAS); yürüme değerlendirmesinde, Fonksiyonel Ambulasyon Skalası (FAS); üst ekstremite fonksiyon durumunun değerlendirilmesi için Üst Ekstremite Motor Aktivite Günlüğü-28; inme şiddetinin değerlendirilmesinde, Ulusal Sağlık Enstitüleri İnme Skalası (NIHSS); postür değerlendirmesi için İnmeli Hastalar İçin Postural Değerlendirme Ölçeği (PASS-Türk), fonksiyonel durum belirlenmesinde Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FIM) kullanıldı. Disfaji varlığı ve geçmişte disfaji öyküsü olup olmadığı, yoğun bakımda yatış öyküsü sorgulandı.
Bulgular: Yaş ortalaması 61,94±8,8 olan inmeli hasta grubunda inmelerin %81,4'ü (n=57) iskemik, %18,6'sı (n=13) hemorajik etiyolojiye sahipti. Olay sürelerinin ortancası 10 ay (6-26 ay) idi. İnme öyküsü olan hasta grubunda EWGSOP 2 kriterlerine göre %37,1'inde (n=26) sarkopeni izlendi. Yaş ortalaması 58±6,88 olan sağlıklı gönüllü grubunda katılımcıların EWGSOP 2 kriterlerine göre %15,7'si (n=11) sarkopeni olarak değerlendirildi. İnmeli hastalarda ve nörolojik olarak sağlıklı kişilerde sarkopenisi olanların yaş ortalaması sarkopenisi olamayan gruptan yüksekti. CCI değerlerinin ortancası ve SARC-F skorlarının ortalaması sarkopenik grupta daha yüksek bulundu. Beck Depresyon Envanteri, Minimental Test, Mini Nutrisyon Değerlendirme Ölçeği skorlarında ve SF-36 sonuçlarında sarkopenisi olmayan hastalar lehine daha olumlu sonuçlar elde edildi. İnmeli hastalarda sarkopeninin yoğun bakımda yatış öyküsü ve disfaji ile ilişkisi istatistiksel olarak anlamlı bulundu. İnmeli hastalarda NIHSS, FIM, FAS ve Hemiplejik Hastalar için Postural Değerlendirme Ölçeği skorları sarkopenisi olmayanlar lehine daha iyi bulunmuştur. İnmeli hastalarda brunnstrom düzeyleri ve Üst ekstremite motor aktivite günlüğü-28 kullanılarak ölçülen üst ekstremite kullanım düzeyi ve kullanım kalitelerinin sarkopenisi olanlarda daha düşük olduğu gözlenmiştir.
Sonuç: Çalışmamızda inme sonrası sarkopeni prevalansını literatürle uyumlu şekilde %37,1 olarak belirledik. Sarkopeninin disfaji varlığı, malnütrisyon riski ve yoğun bakım yatış öyküsü ile ilişkili şekilde arttığını gösterdik. Sarkopeni varlığının daha kötü motor evre, fiziksel fonksiyon, kognitif fonksiyon, mental durum ve yaşam kalitesi ile ilişkili önemli bir faktör olduğunu gösterdik. 
Anahtar Kelimeler: sarkopeni, inme rehabilitasyonu, inme ilişkili sarkopeni

Abstract:
Objectives: Stroke is an important cause of disability with an increasing incidence in the society. Post-stroke sarcopenia is a condition that contributes to disability and increases adverse outcomes after stroke. Although the prevalence of sarcopenia has been reported using accepted methodologies in the literature, prevalence studies specific to post-stroke sarcopenia are limited. We aimed to find the prevalence of post-stroke sarcopenia using current methodological methods and to test the related factors with this condition. 
Materials and Methods: 70 patients aged between 46 and 80 who were diagnosed with stroke at least 6 months ago, regardless of gender, and 70 patients aged 46-80 without a history of neurological disease, regardless of gender, a total of 140 people who applied to our hospital between January 2021 and January 2022 were included. It is a cross-sectional, single-center study. Detailed anamnesis of all participants was taken. Demographic data were recorded. Charlson Comorbidity Index was calculated. Beck Depression Inventory Score was used to evaluate mood, Mini Nutritional Assessment was used to evaluate nutrition, Short Form-36 (SF-36) was used to evaluate quality of life, and anthropometric measurements were made. The SARC-F Scale was used to assess the risk of sarcopenia. Mini Mental Test was used in mental status examination. Muscle strength was measured with a hand dynamometer and estimated muscle mass was measured with a Bioimpedance analyzer. European Working Group on Sarcopenia in Older People 2 (EWGSOP2) criteria were used for sarcopenia classification. For stroke patients, duration of cerebrovascular disease, etiology of cerebrovascular disease, affected side, localization of cranial lesion according to current brain CT or brain MRI results, presence of previous stroke were recorded. In motor staging, Brunnstrom Motor Recovery Staging; in the assessment of spasticity, Modified Ashworth Scale (MAS); in gait assessment, the Functional Ambulation Scale (FAS); Upper Extremity Motor Activity Diary-28 for evaluation of upper extremity function status; the National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS) for evaluation of stroke severity; Postural Assessment Scale for Stroke Patients (PASS-Turk) was used for posture assessment, and Functional Independence Measure (FIM) was used to determine functional status. Presence of dysphagia, history of dysphagia and hospitalization in the intensive care unit were questioned.
Results: In the stroke patient group with a mean age of 61.94±8.8 years, 81.4% (n=57) of the strokes were ischemic and 18.6% (n=13) had hemorrhagic etiology. The median duration of events was 10 months (6-26 months). In the patient group with a history of stroke, sarcopenia was observed in 37.1% (n=26) according to the EWGSOP 2 criteria. In the group of healthy volunteers, whose mean age was 58±6.88, 15.7% (n=11) of the participants were evaluated as sarcopenia according to the EWGSOP 2 criteria. The mean age of patients with sarcopenia in stroke patients and in neurologically healthy individuals was higher than the group without sarcopenia. The median of CCI values and​​ the mean of SARC-F scores was higher in the sarcopenic group. More positive results were obtained in favor of patients without sarcopenia in Beck Depression Inventory, Minimental Test, Mini Nutrition Assessment scores and SF-36 results. The relationship between sarcopenia and dysphagia was found to be statistically significant in stroke patients. Postural Assessment Scale scores, NIHSS, FIM, FAS results were better in favor of those without sarcopenia. It was observed that the Brunnstrom levels and Upper Extremity Motor Activity Diary-28 in stroke patients were lower in those with sarcopenia. 
Conclusion: In our study, we determined the prevalence of post-stroke sarcopenia to be 37.1%, consistent with the literature. We showed that sarcopenia increased in association with the presence of dysphagia, malnutrition risk, and a history of intensive care hospitalization. We showed that the presence of sarcopenia is an important factor associated with worse motor stage, physical function, cognitive function, mental status, and quality of life.
Keywords: sarcopenia, stroke rehabilitation, stroke-related sarcopenia