Edip Ahmet Yüknekî'nin Atabetü'l-Hakâyık adlı eserinin kelime grupları ve cümle
In Edip Ahmet Yükneki's work called Atabetü'l-Hakayık word groups and sentence
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. VEYSİ SEVİNÇLİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 12. yüzyıl = 12. century ; Atabetü`l-Hakayık = Atabetü`l-Hakayık ; Edib Ahmet bin Mahmud Yükneki = Edib Ahmet bin Mahmud Yükneki ; Kelime grupları = Word groups ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
XII. yy'da yazıldığı tahmin edilen Atabetü'l-Hakâyık adlı eser, Edip Ahmet Yüknekî tarafından
Karahanlı Türkçesiyle kaleme alınmış manzum bir eserdir. Eserin müellifi Edip Ahmet Yüknekî'nin
hayatıyla ilgili bilgiye Atabetü'l-Hakâyık adlı eserinin ek kısmında rastlanılmaktadır. Bunun haricinde
Atabetü'l-Hakâyık; Türk dili sahasında kelime gruplarının zenginliği, cümle, cümle yapısı ve anlam
derinliğiyle dikkate değer bir eserdir.
Bu çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde belirtme grupları, ikinci bölümde yargı
grupları ve üçüncü bölümde ise cümle dört farklı şekilde ele alınmıştır. Kelime grupları türlerine göre
ayrılıp cümle de yapılarına, anlamlarına, yüklemin türüne ve yüklemin yerine göre incelenmiş ve
örneklendirilmiştir. Çalışmada her bir başlığı somutlaştırmak amacıyla Atabetü'l-Hakâyık'tan örnekler
alınmıştır. Bu örneklerin sonlarında beyit numaraları ve karşılarında günümüz Türkçesine çevrilmiş
halleri düzenli bir şekilde verilmiştir.
Bu çalışmayla kitapta bulunan kelime grupları ve cümleler (yapılarına göre, anlamlarına göre,
yüklemin yerine göre ve yüklemin türüne göre) kapsamlı olarak incelendikten sonra bulgular hem sayısal
hem de yüzdelik oranlarla gösterilmiştir. Bu çalışmanın en önemli amaçlarından biri Türkçe kelime
grupları ve cümleye katkı sağlamaktır.

Abstract:
XII. The work named Atabetü'l-Hakâyık, which is estimated to have been written in the 16th
century, is a verse work written by Edip Ahmet Yuknekî in Karahanlı Turkish. Information about the life
of Edip Ahmet Yuknekî, the author of the work, can be found in the appendix of his work Atabetü'lHakâyık. Apart from this, Atabetü'l-Hakâyık; It is a remarkable work in the field of Turkish language
with its richness of word groups, sentence, sentence structure and depth of meaning.
This study consists of three parts. In the first part, the statement groups, in the second part, the
judgment groups and in the third part, the sentence has been dealt with in four different ways. Word
groups have been separated according to their types, and sentences have been examined and exemplified
according to their structures, meanings, type of predicate and place of predicate. In the study, examples
have been taken from Atabetü'l-Hakâyık in order to concretize each title. At the end of these examples,
the couplet numbers and their translated versions into today's Turkish are given regularly.
In this study, after the word groups and sentences in the book (according to their structure,
meaning, location of the predicate and the type of the predicate) have been examined comprehensively,
the findings have been shown both numerically and in percentages. One of the most important aims of
this study is to contribute to Turkish word groups and sentences.