Annenin vücut ağırlığının anne sütü ve kord kanındaki ı̇yot konsantrasyonu ve bebekte büyüme parametreleri ile ilişkisi
The relationship of maternal body weight with iodine concentration in breast milk and cord blood and infant growth parameters
Yazar: CEREN ŞARAHMAN KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Annenin vücut ağırlığının anne sütü ve kord kanındaki iyot konsantrasyonu ve bebekte büyüme parametreleri ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılan bu araştırmaya, Alanya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'nde yeni doğum yapmış, gebelik öncesi BKİ'sine göre (18,5-24,9 kg/m2) normal (n=42) ve hafif şişman-obez (≥25 kg/m2) olmak üzere (n=42) toplam 84 anne ve bebekleri katılmıştır. Sosyo-demografik özellikler, beslenme alışkanlıkları, iyot kullanımı ile ilgili bilgileri, annelerin kan biyokimyasal parametreleri, 24 saatlik hatırlatma yöntemi ile alınan besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığına ilişkin bilgileri içeren anket formu uygulanmış olup, kadınların ve bebeklerin (vücut ağırlığı, boy uzunluğu ve baş çevresi) antropometrik ölçümleri alınmıştır. Doğum sonrası süreçte kord kanı ve anne sütü (kolostrum) numunelerinde iyot konsantrasyonu Sandell-Kolthoff reaksiyonu ile leptin, adiponektin ve IGF-I konsantrasyonları ise ELISA yöntemi kullanılarak ölçülmüştür. Anne sütü iyot konsantrasyonunun hem normal vücut ağırlığındaki hem de hafif şişman obez olan kadınlarda yetersiz (<100 μg/L) olduğu saptanmıştır. Maternal diyet ile günlük iyot alımı, anne sütü iyot konsantrasyonu ve kord kanı iyot konsantrasyonu normal vücut ağırlığına sahip kadınlarda sırasıyla 184,4±73,8 μg, 16,6±4,9 μg/L ve 32,9±4,8 μg/L iken hafif şişman-obez kadınlarda sırasıyla 186,6±72,3 μg, 18,2±6,7 μg/L ve 31,9±6,7 μg/L olarak saptanmıştır. Hafif şişman-obez kadınların maternal diyet ile iyot alımı ve anne sütü iyot konsantrasyonu normal vücut ağırlığındaki kadınlardan daha yüksektir (p>0,05). Her iki grupta yer alan kadınların maternal diyet iyot alımları ile kord kanı ve anne sütü iyot konsantrasyonu arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. İyotlu tuz kullandığını beyan eden normal vücut ağırlığındaki (19,7±8,4 μg/L) ve hafif şişman-obez (23,8±4,7 μg/L) kadınların anne sütündeki iyot konsantrasyonu, iyotlu tuz kullanmadığını beyan eden kadınlardan (16,1±5,0 μg/L ve 7,2±5,9 μg/L) daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kadınların gebelik öncesi ve sonrası BKİ'leri ile anne sütü iyot konsantrasyonu arasında pozitif, kord kanı iyot konsantrasyonu ile arasında negatif ilişki saptanmıştır (p>0,05). Hafif şişman-obez kadınların anne sütü ve kord kanındaki adiponektin ve IGF-I (93,5±78,2 mg/L, 201,4±170,5 mg/L; 290,7±192,8 ng/mL, 325,7±235,3 ng/mL) konsantrasyonunun normal vücut ağırlığına sahip annelerden (80,2±38,3 mg/L, 141,8±124,9 mg/L; 165,1±136,3 ng/mL, 271,6±187,7 ng/mL) daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Annenin gebelik öncesi BKİ'si arttıkça kord kanındaki adiponektin ve anne sütündeki IGF-I konsantrasyonu artmakla birlikte, gebelikteki ağırlık kazanımı ile anne sütündeki IGF-I arasında negatif ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Anne sütündeki ve kord kanındaki leptin, adiponektin, IGF-I ve iyot konsantrasyonları arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (p>0,05). Kord leptin ile anne sütü IGF-I ve kord leptin ile anne sütü iyot konsantrasyonu arasında pozitif ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Anne sütü adiponektin konsantrasyonu ile bebeğin doğumdaki ve 3. aydaki vücut ağırlığı arasında ve anne sütü leptin ile bebeğin 3.ay vücut ağırlığı arasında pozitif ilişki saptanmıştır (p<0,05). Anne sütü IGF-I ile bebeğin doğumdaki baş çevresi ve 3 aylık boy uzaması arasında ve anne sütü leptin ile bebeğin 3 aylık ağırlık artışı arasında pozitif ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Anne sütündeki iyot konsantrasyonu ile bebeğin antropometrik ölçümleri arasında ilişki saptanmamıştır. Regresyon analizine göre karıştırıcı faktörlerden bağımsız olarak, anne sütündeki leptin konsantrasyonunun 1 ng/mL artması bebeğin vücut ağırlığı 0,208 g artırırken (β=0,208; p=0,055), anne sütündeki adiponektin konsantrasyonunun 1 mg/L artması ise bebeğin vücut ağırlığında 0,291 g artışa yol açmaktadır (β=0,291; p=0,009). Sonuç olarak annenin vücut ağırlığından bağımsız olarak, anne sütündeki leptin ve adiponektin ile bebeğin vücut ağırlığı arasında, anne sütündeki IGF-I ile bebeğin boy uzaması arasında ilişki bulunmuştur. Anne sütündeki iyot ile bebeğin büyümesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamasına karşın bu konuda yapılacak daha kapsamlı çalışmalara gereksinim vardır.

Abstract:
A total of 84 mothers (n=42) who had recently given birth in the Gynecology and Obstetrics Outpatient Clinic of Alanya Training and Research Hospital, normal (18,5-24,9 kg/m2) and overweight-obese (≥25 kg/m2) according to their pre-pregnancy BMI (n=42) and their infants participated in this study which was conducted to evaluate the relationship between maternal body weight and iodine concentration in breast milk and cord blood and growth parameters in the infant. A questionnaire form including information on socio-demographic characteristics, dietary habits, information on iodine use, biochemical parameters of the mothers, food record obtained by 24-hour recall method and information on food frequency questionnaire was applied and anthropometric measurements of women and infants (body weight, height, head circumference) were taken. In the postnatal period, cord blood and breast milk (colostrum) samples were collected and iodine measured by Sandell-Kolthoff reaction and leptin, adiponectin and IGF-I concentrations were measured by ELISA method. Breast milk iodine concentrations have been found to be <100 μg/L in both normal body weight and overweight-obese. Maternal dietary iodine intake, breast milk iodine concentration and cord blood iodine concentration were found to be 184,4±73,8 μg, 16,6±4,9 μg/L and 32,9±4,8 μg/L, in normal weight and 186,6±72,3 μg, 18,2±6,7 μg/L and 31,9±6,7 μg/L, in overweight-obese. Maternal dietary iodine intake and breast milk iodine concentration of overweight-obese were higher than those of women with normal weight (p>0,05). There was no significant correlation between maternal dietary iodine intake and cord blood and breast milk iodine concentrations of women in both groups. The iodine concentration in breast milk of normal body weight (19,7±8,4 μg/L) and overweight-obese (23,8±4,7 μg/L) women who reported using iodized salt was found to be higher (p<0,05) than that of women who reported not using iodized salt (16,1±5,0 μg/L, 7,2±5,9 μg/L). There was a positive correlation between BMI before and after pregnancy and breast milk iodine and a negative correlation with cord blood iodine (p>0,05). Adiponectin and IGF-I in breast milk and cord blood of overweight-obese women (93,5±78,2 mg/L, 201,4±170,5 mg/L; 290,7±192,8 ng/mL, 325,7±235,3 ng/mL) concentrations in breast milk and cord blood of women with normal body weight (80,2±38,3 mg/L, 141,8±124,9 mg/L; 165,1±136,3 ng/mL, 271,6±187,7 ng/mL) were higher (p<0,05). Although adiponectin in cord blood and IGF-I in breast milk increased with increasing pre-pregnancy BMI, there was a negative correlation between weight gain during pregnancy and IGF-I in breast milk (p<0,05). There was a positive correlation between leptin, adiponectin, IGF-I and iodine in breast milk and cord blood (p>0,05). There was a positive correlation between cord leptin and breast milk IGF-I and cord leptin and breast milk iodine concentration (p<0,05). There was a positive correlation between breast milk adiponectin and infant body weight at birth and at 3 months and a positive correlation between breast milk leptin and infant body weight at 3 months (p<0,05). A positive correlation was found between breast milk IGF-I and infant's head circumference at birth and 3-month height, and a positive correlation was found between breast milk leptin and infant's 3-month weight gain (p<0,05). No significant relationship was between iodine in breast milk and anthropometric measurements of the infant. In the regression analysis, independent of confounding factors, an increase of 1 ng/mL in leptin in breast milk increased the body weight of the infant by 0,208 g (β=0,208; p=0,055), while an increase of 1 mg/L in adiponectin in breast milk increased the body weight of the infant by 0,291 g (β=0,291; p=0,009). In conclusion, a relationship was found between leptin and adiponectin in breast milk and infant body weight, and between IGF-I in breast milk and infant height, independent of maternal body weight. Although no significant relationship was found between iodine in breast milk and infant growth, more comprehensive studies are needed in this regard.