Bölgesel asgari ücret uygulamasında bölgelerin belirlenmesi: Bir kümeleme analizi örneği
Identification of regions in regional minimum wage implementation: A cluster analysis example
Yazar: ABDÜLHAMİD ÖZGÜN BİRKALAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN BAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Asgari ücret = Minimum wage ; Brezilya = Brazil ; Bölgesel faktörler = Regional factors ; Bölgesel farklılıklar = Regional differences ; Japonya = Japan ; Kanada = Canada ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Kümeleme yöntemi = Cluster method ; Çin = China

Özet:
Türkiye'de 1967-1974 yılları arasında uygulama alanı bulan bölgesel asgari ücret bu tarihten itibaren yerini ulusal düzeyde belirlenen tek bir asgari ücret sistemine bırakmıştır. Ancak günümüzde ulusal ve uluslararası kuruluşlarca tekrar gündeme getirilmekte, bölgesel asgari ücretin uygulanması durumunda istihdam, işsizlik, kayıtdışı istihdam gibi temel ekonomik göstergelerde ve bölgesel gelir ve yaşam düzeylerinde iyileşmeler sağlanacağı ifade edilmektedir. Bölgesel asgari ücret çalışanların geçim düzeylerini, bölgesel ödeme kapasitelerini ve ekonomik ve sosyal şartları dikkate alması nedeniyle bölgeler arası rekabetçi bir ücret düzeyi belirlenmesine olanak tanımaktadır. Bölgesel asgari ücret, ekonomik ve sosyal gelişmişlik düzeylerinin birbirinden oldukça farklı olduğu bölgelerin bulunduğu ve bu nedenle ortaya çıkan düzensiz ve aşırı göçün yaşandığı durumlarda en ideal asgari ücret sistemlerinden birini oluşturmaktadır.
Bu çalışmada; Türkiye'de, bölgesel asgari ücret uygulamasına geçildiği varsayımı altında, bölgelerin belirlenmesine yönelik olarak Kümeleme Analizi (Clustering) yöntemlerinin kullanılabilirliği test edilmeye çalışılmıştır. Bu amaca yönelik olarak 2015-2020 dönemi esas alınarak her bir yıla ait örneklem grubuna hiyerarşik kümeleme yöntemleri uygulanmış ve uygulama sonucunda elde edilen dendrogramlar (ağaç diyağramları) değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar çerçevesinde analize dâhil edilen değişkenler açısından aynı ekonomik ve sosyal koşullara sahip bölgelerin aynı kümelerde yer aldığı ve farklı ekonomik ve sosyal koşullara sahip bölgelerin ise farklı kümelerde yer aldığı görülmüştür. Bölgesel asgari ücret uygulanması durumunda ise iktisadi bölgelerin kümeleme analizi yöntemleri kullanılarak sınıflandırılabileceği sonucuna varılmıştır. 2015 ve 2016 yılı verileri ile yapılan analiz sonuçlarında en ideal küme sayısının 4; buna karşın 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılları verileri ile yapılan analiz sonuçlarında ise en ideal küme sayısının 3 olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Asgari Ücret, Bölgesel Asgari Ücret, Kümeleme Analizi.

Abstract:
The regional minimum wage implemented in Türkiye between 1967-1974 has been replaced by a single national minimum wage system since 1974. However, nowadays it is brouht up to agenda by national and international organizations, and it is predicted that main economic indicators such as employment, unemployment, informal employment and regional income and living conditions will improve in the case of the implementation of the regional minimum wage. Since the regional minimum wage takes into account the subsistence level of the employees, regional payment capacity and economic and social conditions, it allows to determine a competitive wage level between regions. The regional minimum wage constitutes one of the most ideal minimum wage systems in cases where the levels of economic and social development are quite different from each other and where irregular and excessive migration is experienced.
In this study; under the assumption that the regional minimum wage has been implemented, the usability of the Clustering Analysis methods for the determination of regions has been attempted to be examined in Türkiye. For this purpose, hierarchical clustering methods was applied to the sample group of each year based on the 2015-2020 period separately and obtained dendrograms (tree diagrams) were evaluated. Within the framework of the results obtained it has been concluded that regions with the same economic and social conditions in terms of the variables included in the analysis are located in the same clusters and regions with different economic and social conditions are in different clusters. Regions can be classified by using cluster analysis methods if the regional minimum wage is applied. According to the results of the analysis using the data of 2015 and 2016, the ideal number of clusters is 4; On the other hand, in the results of the analysis using the data of 2017, 2018, 2019 and 2020, it was concluded that the ideal number of clusters is 3.

Keywords: Minimum Wage, Regional Minimum Wage, Clustering Analysis.