Avrupa Birliğine üyelik sürecinde AB ülkeleri ile Türkiye'nin ekonomik kriterlere bağlı performans karşılaştırması
Performance comparison between EU countries and Turkey related to economic criteria in EU harmonization process
Yazar: NAZLI SEYHAN
Danışman: DOÇ. DR. SEDA TOLUN TAYALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomik değerlendirme = Economic evaluation ; Ekonomik durum = Economic situation ; Ekonomik faktörler = Economic factors ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Türkiye = Türkiye ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Üyelik = Membership

Özet:
Bu tezin amacı, Avrupa Birliğine (AB) uyum süreci çerçevesinde Türkiye'nin ekonomik göstergelerinin etkin olup olmadığını değerlendirmek ve diğer AB ülkelerine göre karşılaştırmalı performans analizi yapmaktır. 
Çalışmanın ilk bölümünde, Türkiye-AB ilişkilerinin tarihçesi genel hatlarıyla ele alınmış, AB'nin Maastricht Kriterlerine göre (Enflasyon, Faiz, Kamu Borçları/GSYİH, Bütçe Açığı/GSYİH) Türkiye ve bazı AB ülkelerinin göstergeleri değerlendirilmiştir. Çalışmada 28 AB ülkesi ve Türkiye için 2008-2017 periyodunda değerlendirme yapılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, AB ülkeleri ve Türkiye'nin, Maastricht Kriterleri bağlamında makroekonomik göstergelere göre kümeleme analizi ve panel veri yakınsama analizi yapılmıştır. Yapılan analizlerle birbirine daha çok benzerlik gösteren ülkeler gruplandırılmış ve birinci kuşak panel birim kök testleriyle ülkelerin yakınsama durumu değerlendirilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, VZA modelleri ve Malmquist (TFV) Endeksi, çıktı yönlü CCR ve BCC modeli bulguları, Malmquist (TFV) Endeksi bulguları, sonuç ve öneriler yer almaktadır.  
Çalışmada, kümeleme analizi sonucu 3 küme elde edilmiştir. Kümeleme analizi sonucu elde edilen I.Grup, II.Grup ve III.Grup ülkeleri için düzeyde sabitsiz, sabitli ve sabitli-trendli modellerde genel olarak yakınsama tespit edilmiştir. VZA ve Malmquist TFV analizi bulgularında ise genel olarak, Türkiye'nin çıktı yönlü CCR - BCC modellerinde etkin bir ülke olmadığı, TFVG değerleri ele alındığında verimliliğinde sürekli düşüş yaşayan bir ülke olmadığı fakat AB ülkelerine kıyasla daha zayıf bir ekonomik performansa sahip olan bir ülke olduğu sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
The aim of this thesis is to evaluate the effectiveness of Turkey's economic indicators in the framework of the European Union harmonization process and do a comparative performance analysis compared to other EU countries.
In the first section of the study, the history of Turkey-EU relations was discussed in general terms and indicators of Turkey and some EU countries were evaluated according to the EU's Maastricht Criteria. In the study, an assessment was conducted in 28 EU countries and Turkey for the period 2008-2017. In the second section, clustering analysis and panel data convergence analysis of the EU countries and Turkey was performed based on macroeconomic indicators in Maastricht Criteria. The countries with more similarities were grouped by the clustering analyzes and the convergence status of the countries were evaluated with first generation panel unit root tests. The third section includes the DEA models, Malmquist TPF Index, CCR and BCC models, empirical findings and conclusions. 
In the study, 3 clusters were obtained as a result of clustering analysis. Convergence was found for Group I, Group II and Group III countries in constant, non-constant and constant-trend models that are as a result of clustering analysis. The findings of DEA and Malmquist TPF analysis show that Turkey's uneffectiveness in output directional CCR - BCC models and although it does not experience a continuous decline in productivity it has a weaker economic performance compared to EU countries.