Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde yoksulluğun belirleyicileri üzerine ekonometrik bir analiz
An econometric analysis on the indicators of poverty in developed and developing countries
Yazar: ÖZNUR ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. RÜŞTÜ YAYAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Yoksulluk, insanlık tarihi boyunca var olan, az gelişmiş ülkelerin olduğu kadar gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin de karşı karşıya kaldığı temel sorunların başında gelmektedir. Yoksulluğu anlamak, yoksulluğa yönelik müdahalelerin ve politikaların belirlenmesini etkilediğinden son derece önemlidir. Yoksullukla mücadelede ülkelerin kendi çabalarının yanı sıra uluslararası birçok kurum ve kuruluşun da dünyanın en yoksul kesimlerinin desteklenmesinde önemli bir rolü bulunmaktadır. Politikalar ve reçetelerin uygun şekilde tasarlanıp uygulanması, rota düzenlenmesi açısından iyi bir başlangıç olacaktır.
Çalışmanın ana teması; GSYH büyüme oranının, genel devlet sağlık harcamalarının, genel devlet eğitim harcamalarının, enflasyon oranının, nüfus artış hızının, Gini katsayısının, işsizlik oranının ve GSYH içindeki vergi gelirinin yoksulluk üzerindeki etkisini ampirik olarak incelemektir. Bu doğrultuda 2004-2019 döneminde 24 gelişmiş ülkenin ve 2000-2018 döneminde 22 gelişmekte olan ülkenin verileri kullanılmıştır.
Analiz sonuçlarına göre, gelişmekte olan ülkelerde; Gini katsayısında, enflasyon oranında ve işsizlik oranındaki artışların yoksulluğu artırıcı yönde; genel devlet sağlık harcamalarında, genel devlet eğitim harcamalarında ve GSYH içindeki vergi gelirindeki artışların yoksulluğu azaltıcı yönde etkileyeceği sonucuna ulaşılmıştır. Gelişmiş ülkelerde ise genel devlet sağlık harcamalarındaki artışların yoksulluğu azaltıcı yönde etki ettiği, Gini katsayısındaki ve işsizlik oranındaki artışların ise yoksulluğu artırıcı yönde etki ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Poverty is one of the main problems faced by developed and developing countries as well as underdeveloped countries that have existed throughout human history. Understanding poverty is extremely important as it influences the formulation of interventions and policies to address poverty. In addition to the efforts of countries in the fight against poverty, many international institutions and organizations also play an important role in supporting the poorest parts of the world. If policies and prescriptions are properly designed and implemented, it will be a good start to achieve the required course correction.
The main theme of the study is to empirically examine the effects of GDP growth rate, general government health expenditures, government expenditures for education, inflation rate, population growth rate, Gini coefficient, unemployment rate and tax income on poverty. In this direction, the data of 24 developed countries in the 2004-2019 period and 22 developing countries in the 2000-2018 period were used.
According to the analysis results, in developing countries; increases in the Gini coefficient, inflation rate and unemployment rate increase poverty; it has been concluded that increases in general government health expenditures, general government education expenditures and tax revenue within the GDP will have an impact on reducing poverty. In developed countries, it has been concluded that increases in general government health expenditures have an effect on reducing poverty, while increases in the Gini coefficient and unemployment rate have an effect on increasing poverty.