Malnutrisyonlu çocuklarda serum magnezyum seviyesinin endotelin-I ve kemik mineral dansitesi üzerine etkileri
The effect of serum magnesium levels on bone mineral density and serum endothelin-I levels in protein energy malnutrition
Yazar: CANDAN FERAİ ÖZTÜRK
Danışman: PROF.DR. CAHİT KARAKELLEOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
vÖZETProtein ve enerjinin yetersiz ve dengesiz alınması sonucu ortaya çıkan tabloprotein enerji malnütrisyonudur. Protein enerji malnütrisyonunun marasmus,kwashiorkor ve marasmik- kwashiorkor olmak üzere üç klinik tipi vardır. Dünyada 5 yaşaltı yaklaşık 149 milyon kronik malnütrisyonlu çocuk olduğu tahmin edilmektedir. Bunaek olarak da her yıl 13 milyon çocuğun malnütrisyon nedeni ile öldüğü vemalnütrisyonun bu yaş dönem için hala önemli bir sağlık sorunu olduğu bilinmektedir.Malnütrisyonlu çocuklarda kemik mineral dansite değerlerinin ve serummagnezyum düzeylerinin düşük olduğu bilinmektedir. Ancak kemik mineral dansitedeğişikliğinin patofizyolojisinde serum magnezyum ve ET-1 düzeylerinin rolü açıkdeğildir. Bu nedenle bu çalışmada malnütrisyonda kemik mineral dansite değişikliği ileserum ET-1 ve magnezyum düzeylerinin ilişkisi araştırıldı.Çalışma kapsamına 25 tanesi malnütrisyonlu, 7'si kontrol olmak üzere 32 olgualındı. Malnütrisyonlu olguların 20(%80)'si marasmus, 5(%20)'i kwashiorkordu.Hastalarda ve kontrol grubunda serum magnezyum seviyeleri spektrofotometrikolarak ölçüldü. Olguların kemik mineral dansitometresi DEXA yöntemi ile belirlendi.Vakaların Endotelin-1 seviyeleri ise ELİSA yöntemiyle çalışıldı.İstatistiksel hesaplamalar SPSS/PC (version 11) programından yararlanılarakyapıldı. Grupların ortalamalarının birbirleriyle ikili karşılaştırılmasında Mann-Whitney UTesti, parametreler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesinde ise Spearman'skorelâsyon analizi kullanıldı.Ortalama serum endotelin-1 düzeyleri marasmus ve kwashiorkorlu olgulararasında anlamlı farklılık göstermezken gerek marasmuslu gerekse kwashiorkorluolguların ortalama serum endotelin-1 düzeyleri kontrol grubundan istatistiksel olarakanlamlı yüksekti. 25 malnütrisyonlu olgunun 9'unda (%36) serum Mg düzeyi normaldendaha düşüktü. Olgular serum Mg düzeylerinin düşük ve normal olmasına göre iki grubaayrılıp bu iki grubun serum ET-1 değerleri ve BMD, BMC değerleri karşılaştırıldığındaMg düzeyi düşük olan grubun serum ET-1 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı yüksek(p<0.05), BMD ve BMC değerleri de anlamlı düşük (p<0.05) bulundu.Sonuç olarak, malnütrisyondaki kemik mineral dansite değişikliklerininpatofizyolojisinde birçok faktör rol oynamaktadır. Çalışmamız bu değişikliktemagnezyum düşüklüğünün ve ET-1 yüksekliğinin de önemli olabileceğinidüşündürmektedir.Anahtar kelimeler: Malnütrisyon, Magnezyum, Endotelin-1, Kemik Mineral Dansitesiv

Abstract:
viABSTRACTThe effect of serum magnesium levels on bone mineral density and serumendothelin-1 levels in protein energy malnutritionInadequate and imbalanced intake of protein and energy results in protein-energy malnutrition which is divided in three clinical types; as marasmus, kwashiorkorand marasmic kwashiorkor. It is thought that there are 149 million children with chronicmalnutrition under 5 years old. In addition, 13 million children die in every year due tomalnutrition which is still an important health problem for this age group.It is known that the bone mineral density and serum magnesium levels are low inmalnourished children. However the roles of the serum magnesium and ET-1 levels inthe pathophysiology of bone mineralization are obscure. Thus, the relationshipsbetween the serum magnesium and ET-1 levels and the changes in bone mineraldensity were investigated in this studyTotal 32 subjects, 25 of them as malnutrition and 7 of them as control, wereincluded. Twenty of children with malnutrition were marasmus (%80), the others werekwashiorkor (%20). Serum magnesium levels of patients and controls were studied byspectrofotometrical method. Their bone mineral dansitometry was measured withDEXA method and their ET-1 levels were studied with ELİSA method.Statistical analyzes were perfomed with the help of SPSS/PC (version 11)programme. Mann-Whitney U test for comparison of means of each group, Spearman?scorrelation analysis for evaluation of the relations among parameters was used. Whilemean serum ET-1 levels of the children with kwashiorkor and marasmus showed nostatistically significant difference, mean serum ET-1 levels of both groups weresignificantly higher than that of the control group. Serum magnesium levels were lowerthan normal value in 9 (%36) of 25 malnourished children. Malnourished childrenincluded in this study were divided into two subgroup according to their serummagnesium levels. While mean serum ET-1 levels in group with low magnesium levelswere significantly higher than that of the group with normal magnesium levels (p<0.05),mean bone mineral density and bone mineral content levels were significantly lower.In conclusion, lots of factors have roles in pathophysiology of changes in bonemineral density in malnutrition. Our study suggested that lower magnesium levels andhigher ET-1 levels might be important factors in changes of bone mineral density inmalnutrition.Key Words: Malnutrition, Magnesium, Endothelin-1, Bone Mineral Densityvi