Bilişsel davranışçı terapiye dayalı geleneksel ve web tabanlı siber zorbalık müdahale psikoeğitim programlarının etkililiğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of traditional and web-based cyberbullying intervention psychoeducation programs based on cognitive behavior therapy
Yazar: FERHAT BAYRAM
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜNDÜZ ; DOÇ. DR. İLKER YAKIN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı Bilişsel Davranışçı Terapiye dayalı geleneksel ve web tabanlı siber zorbalık müdahale psikoeğitim programlarının ergenlerin siber zorbalık yapma ve bilişsel çarpıtma düzeylerine etkisini incelemek ve karşılaştırmaktır. Araştırmaya ortaöğretim 9. ve 10. sınıfta öğrenim görmekte olan geleneksel, web tabanlı, plasebo ve kontrol gruplarının her birine 13 olacak şekilde toplam 52 ergen katılmıştır. Yapılan araştırmada veri toplama aracı olarak "Siber Zorbalık Ölçeği, Bilişsel Çarpıtma Ölçeği, Odak Grup Görüşmesi ve Oturum Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Araştırmada geleneksel psikoeğitim grubuna 9 oturum, web tabanlı psikoeğitim grubuna 9 modül, plasebo grubuna 9 oturum olacak şekilde psikoeğitim programları uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Araştırma, karma araştırma yöntemlerinden gömülü desen olarak modellenmiştir. Araştırmada psikoeğitim programları uygulanmadan önce ön test, psikoeğitim programları uygulandıktan sonra son test ve 6 hafta sonra izleme ölçümleri yapılmıştır. Nitel kısımda ise her oturum ve modülün ardından oturum ve modül değerlendirmeleri ve programdan sonra ise odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Nicel kısımda elde edilen verilerin normallik dağılım analizleri, One Way Anova, Bağımlı Örneklem T-Testi ve Bağımsız Örneklem T-Testi analizleri yapılmıştır. Nitel kısımda ise içerik analizi ve frekans analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, geleneksel ve web tabanlı psikoeğitim programlarına katılan deneklerin siber zorbalık yapma ve bilişsel çarpıtma düzeylerinin programlara katıldıktan sonra azaldığı ve 6 hafta sonra yapılan izleme ölçümlerinde de etkinin devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca nitel verilerin analizi sonucunda tüm katılımcılar programların etkililiğine ilişkin olumlu görüş bildirmişlerdir. Elde edilen bulgular, araştırmacı tarafından geliştirilen Siber Dünyada Kontrol Bende Geleneksel ve Web Tabanlı Psikoeğitim Programlarının ergenlerin siber zorbalık ve bilişsel çarpıtma düzeylerini azaltmada etkili olduğunu göstermiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine and compare the effects of traditional and web-based cyberbullying intervention psychoeducation programs based on cognitive behavioral therapy on adolescents' cyberbullying and cognitive distortion levels. A total of 52 adolescents in the 9th and 10th grades of high school participated in the study, 13 in each of the traditional, web-based, placebo and control groups. "Cyber Bullying Scale, Cognitive Distortion Scale, Focus Group Interview and Session Evaluation Form" were used as data collection tools in the research. In the study, psychoeducational programs were applied in 9 sessions to the traditional psychoeducation group, 9 modules to the web-based psychoeducation group, and 9 sessions to the placebo group. No intervention was made to the control group. The research was modeled as an embedded design from mixed research methods. In the research, pre-test before the psychoeducation programs were implemented, post-test after the psycho-education programs and follow-up measurements were made 6 weeks later. In the qualitative part, session evaluations were conducted after each session and module, and focus group discussions were held after the program. In the quantitative part, normality distribution analyzes of the data obtained, One Way Anova, Paired Sample T-Test and Independent Sample T-Test analyzes were performed. In the qualitative part, content analysis and frequency analyzes were performed. As a result of the analyses, it was concluded that the cyberbullying and cognitive distortion levels of the subjects who participated in traditional and web-based psychoeducation programs decreased after participating in the programs, and the effect continued in the follow-up measurements made 6 weeks later. In addition, as a result of the analysis of qualitative data, all participants expressed positive opinions about the effectiveness of the programs. The findings showed that the Traditional and Web-Based Psychoeducation Programs, I Am in Control in the Cyber World, developed by the researcher, were effective in reducing the cyberbullying and cognitive distortion levels of adolescents.