Yalın üretimin tedarik performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri ilişkisinin aracı rolü: İmalat işletmeleri üzerine bir araştırma
The medium role of the supply chain relationship in the effect of lean production on supply performance: A study on manufacturing enterprises
Yazar: TUĞÇENUR ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN DEMİRDÖĞEN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Tedarik = Supply ; Tedarik planlaması = Supply planning ; Tedarik politikaları = Procurement policy ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Yalın üretim = Lean production ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Günümüzde teknolojinin hızla gelişmesi ve ekonominin büyümesiyle rekabet ortamı giderek artmakta ve tüm sektörlerde kendisini göstermektedir. Bu artan rekabet ortamında ayakta kalmak isteyen işletmeler kendilerini geliştirmek ve çağın getirdiği yeniliklere uyum sağlamak zorundadırlar. 20. yy'ın ikinci yarısında Japonya'da ortaya çıkan ve sonrasında tüm dünyaya hızla yayılan yalın üretim anlayışının işletmelere sağladığı faydaların önemli olduğu bilinmektedir. Ancak tek başına yalın üretim sistemlerini uygulamak başarıya ulaşabilmek için yeterli değildir. Bunun için tedarik zinciri ilişkisi, yalın üretim sistemleri ve tedarik performansı konuları ayrı ayrı incelenmeli ve aralarındaki ilişki değerlendirilmelidir. Bunun yanı sıra işletmelerin tedarik zinciri yönetimi konusunda bilinçli olmaları ve bu konuya gerekli özeni göstermeleri gerekmektedir. Buradan hareketle imalat işletmeleri üzerine yapılan bu araştırmanın temel amacı yalın üretimin tedarik performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri ilişkisinin aracı rolünün ortaya konması ve işletmelerin bu doğrultuda gerekli plan ve stratejilerini oluşturmalarına katkı sağlamaktır. Araştırmanın birinci bölümünde yalın üretim konusu üzerinde durulmuş, ikinci bölümde tedarik zinciri ve tedarik zinciri yönetimi konusu incelenmiş, üçüncü bölümde tedarik zincirinde performans konusu ele alınmış ve araştırmanın uygulama kısmının yer aldığı dördüncü bölümde ise yalın üretimin tedarik performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri ilişkisinin aracı rolü ortaya konmaya çalışılmıştır. Amaç kapsamında oluşturulan model ve hipotezlerin test edilmesine yönelik Erzincan Ticaret ve Sanayi Odasına kayıtlı 256 imalat işletmesinden veri toplanmıştır. Araştırmada nicel yaklaşımda ilişkisel tarama yöntemi kullanılmış olup veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22.0 ve AMOS programları kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Yalın üretim tedarik performansı üzerinde pozitif etkisinin olduğu, Yalın üretim tedarik zinciri ilişkisi üzerinde pozitif etkisinin olduğu, Tedarik zinciri ilişkisinin tedarik performansı üzerinde pozitif etkisinin olduğu ve son olarak Yalın üretimin tedarik performansı üzerine etkisinde tedarik zinciri ilişkisinin aracı rolünün olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Nowadays, with the rapid development of technology and the growth of the economy, the competitive environment is increasing and is appearing in all sectors. Business which want to survive in this increasingly competitive environment have to improve themselves and adapt to the innovations brought by the age. It is known that the lean production approach, which emerged in Japan in the second half of the 20th century and spread rapidly all over the world, is important in terms of the benefits it provides to business. However, applying lean production systems alone is not enough to achieve success. For this, supply chain relationship, lean production systems and supply performance issues should be examined separately and the relationship between them should be evaluated. In addition, business need to be aware of supply chain management and pay attention to this issue. For this reason, in this study on manufacturing enterprises, it is aimed to reveal the supply chain relationship in the effect of lean production on supply performance and to create the necessary plans and strategies of the enterprises in this direction. In the first part of the study, the subject of lean production has been emphasized and in the second part, the subject of supply chain and supply chain management has been examined. In the third part, the subject of performance in the supply chain has been studied. Finally, in the fourth part which includes the application part of the research, the intermediary role of the supply chain relationship in the effect of lean production on the supply performance has been discussed. In order to test the models and hypotheses created within the scope of the purpose, data were collected from 256 manufacturing enterprises registered in the Erzincan Chamber of Commerce and Industry in Turkey. The relational survey method, one of the quantitative research methods, is used in the research and a questionnaire form is used as a data collection tool. The obtained data is analysed using SPSS 22.0 and AMOS programs. As a result of the analysis, it is determined that lean manufacturing has a positive effect on supply performance, lean manufacturing has a positive effect on supply chain relationship, supply chain relationship has a positive effect on supply performance, and finally, supply chain relationship has a mediating role in the effect of lean manufacturing on supply performance.