İş hayatının çalışanlar üzerinde yarattığı etki ve yorgunluk toplumu analizi: Trabzon ili-Forum AVM örneği
The effect of business life on employees and analysis of fatigue society: Trabzon province-Forum Shopping Center example
Yazar: SENA ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAL FİDAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bugün insanlık, her açıdan değişimin ve yeniliğin yoğun bir şekilde hissedildiği bir toplumda 
yaşam sürdürmektedir. İnsanlar, hayatlarını idame ettirebilmek için toplumun kendilerine sunduğu 
olanakları değerlendirmektedir. Çalışmanın yalnızca birkaç alanla sınırlandırıldığı modern öncesi 
toplumlardan farklı olarak, günümüz toplumunda iş kolları her alanda büyük bir çeşitlilik 
göstermektedir. Bu çeşitlenme, piyasanın hareketlenmesine ve rekabet ortamının yoğunlaşmasına yol 
açmıştır. Artan rekabet koşulları altında çalışmak, geçmiş dönemlere kıyasla çok daha zorlayıcı bir 
hale gelmiştir. Sürekli değişim, çalışanların hem iş ortamına hem de mevcut tempoya uyum 
sağlamasını güçleştirmiş, bu durum yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda zihinsel yorgunluğu da 
beraberinde getirmiştir. Buradan hareketle, bu çalışma Forum AVM çalışanlarının deneyimlediği 
yorgunluğu hem fiziksel hem de zihinsel boyutlarıyla ele almayı ve bu durumun kapitalist sistem 
içerisindeki tezahürünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, günümüz toplumunda yaşanan 
yorgunluğun incelenmesi kısmında Byung-Chul Han'ın yorgunluk toplumu analizinden 
yararlanılmıştır. Çalışma hayatında ortaya çıkan yorgunluğun kapitalist sistem çerçevesinde 
değerlendirilmesi bağlamında ise Karl Marx'ın görüşlerinden hareket edilmiştir. Bu bağlamda, günde 
yüzlerce müşteri ağırlayan Trabzon Forum AVM kapsamında farklı sektörlerden seçilen 15 kadın ve 
15 erkek olmak üzere toplamda 30 çalışanla görülmüştür. Nitel yöntemin kullanıldığı bu çalışmada, 
çalışanlarla yapılan derinlemesine görüşmeler, yarı-yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla 
gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen veriler ise betimsel analiz tekniğiyle yorumlanmıştır. 
Araştırma sonucu, çalışanların yalnızca iş yükünden kaynaklı olarak bir fiziksel yorgunluk 
yaşamadığı, performans baskısının üzerlerinde zihinsel bir yorgunluğa da yol açtığı görülmüştür.

Abstract:
Today, humanity lives in a society where change and innovation are intensely felt in every 
aspect. People utilize the opportunities offered by society to sustain their lives. Unlike pre-modern 
societies, where work was limited to only a few areas, today's society exhibits great diversity in 
occupational fields. This diversification has led to increased market activity and intensified 
competition. Working under these heightened competitive conditions has become significantly more 
challenging compared to previous periods. Constant change has made it difficult for employees to 
adapt both to their work environment and the prevailing pace, leading to not only physical but also 
mental exhaustion. Based on this, the present study aims to examine the fatigue experienced by 
Forum AVM employees in both its physical and mental dimensions and to analyze its manifestation 
within the capitalist system. In the examination of fatigue observed in contemporary society, the 
study draws upon Byung-Chul Han's analysis of burnout society. For the evaluation of workplace 
fatigue within the framework of the capitalist system, the study references the perspectives of Karl 
Marx. In this context, the research was conducted with a total of 30 employees—15 women and 15 
men—selected from various sectors within Trabzon Forum AVM, which hosts hundreds of customers 
daily. Employing a qualitative methodology, in-depth interviews were carried out using a semi-
structured interview form. The data obtained from these interviews were interpreted through 
descriptive analysis. The results revealed that employees experience not only physical fatigue due to 
workload but also mental exhaustion stemming from performance pressure.