Konya ilinde yetişen prangos lindl. (umbelliferae) türleri üzerinde farmasötik botanik yönünden araştırmalar
Pharmaceutical botany ınvestigations on prangos lindl. (umbelliferae) growing in konya province.
Yazar: JEHAD AHMED
Danışman: PROF. DR. MAKSUT COŞKUN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Çalımamızın amacı Konya ilinde yetien ve üçü endemik olan 4 prangos (Prangosferulacea, P. uechtritzii (end.), P. heyniae (end.) ve P. meliocarpoides var.meliocarpoides (end.)) türlerinin morfolojik ve anatomik özellikleri, kimyasalbileimleri ve biyolojik aktiviteleri yönünden incelenmesidir.Türlerin morfolojik ve anatomik özellikleri incelenmi, benzerlik ve farklılıklarıfotoraflar ve çizimlerle ortaya konmutur. Türkiye florasındaki anahtarda yeralmayan ve sonradan tanımlanmı türler ilave edilerek yeni bir tür tayin anahtarı dadüzenlenmitir.Kimyasal çalımada türlerin kök, herba ve meyvelerinin ana etken maddegrupları açısından incelenmitir. Ayrıca metanol ve metanol ekstrelerinin vebunlardan hazırlanan fraksiyonlar TK ve metanol ekstreleri YBSK ile kumarinbileimleri açısından incelenmi ve ostol, prantimgin ve imperatorin'in YBSK'demiktar tayinleri yapılmıtır. P. ferulacea ve P. uechtritzii köklerinde prantimginmiktarı yüksek bulunurken P. heyniae ve P. meliocarpoides var. meliocarpoidesköklerinde ostol miktarı yüksek olduu saptanmıtır. Kök, herba ve meyvelerinuçucu ya bileimleri de incelenmi ve her türün yalarının ana bileenleri tayinedilmi ve türlerin deiik organlarından elde edilen uçucu yalar karılatırılmıtır.Biyolojik aktivite çalımalarında, antioksidan aktivitede kök, herba vemeyvelerin metanollü ve sulu ekstreleri test edilmi ve metanol ekstreleri ortaderecede aktivite göstermitir. Antimikrobiyal aktivite için kök, herba vemeyvelerinin metanol ekstreleri ve metanol ekstrelerinin fraksiyonlarının aktiviteleritayin edilmi ve P. meliocarpoides var. meliocarpoides'in gösterdii aktivitenindier türlere göre daha yüksek olduu gözlemlenmitir. Türlerin herba ve köklerininmetanol- su ekstrelerinin sulu fraksiyonlarının erektil dokuyanıtları aratırılmı veözellikle P. ferulacea, P. heyniae ve P. meliocarpoides var. meliocarpoides kökekstrelerinin erektil doku üzerinde belirgin ekilde etkili olduu ortaya konmutur.Anahtar Sözcükler: Prangos, , Anatomi, Morfoloji, kumarin, Biyolojik aktivite.

Abstract:
The aim of this study is to compare four species of Prangos genus which three ofthem are endemics, Prangos ferulacea, P. uechtritzii (end.), P. heyniae (end.) and P.meliocarpoides var. meliocarpoides (end.) growing in Konya province. Thiscomparison is made according to the morphological and anatomical characteristics,chemical constituents and biological activities.The morphological and anatomical features of the species have beeninvestigated, similarities and differences have been demonstrated with drawings andphotographs. After adding the new species, new determination key for species werearranged.The chemical study includes identification of general active chemical groupsof roots, herbs and fruits of the species, analysis of methanol extracts and theirfractions by TLC and analysis of methanol extracts by HPLC for coumarinsderivatives. Also quantitative analysis of osthole, prantchimgin and imperatorin weremade by HPLC. As prantchimgin has a high percentage in P. ferulacea and P.uechtritzii roots, osthole has a high percentage in P. heyniae and P. meliocarpoidesvar. meliocarpoides roots. Furthermore the essential oil constituents of roots, herbsand fruits were investigated and the major constituents of them were determined.Also the differences between the oils of different parts were reported.In biological activity studies, antioxidant activities of methanol and waterextracts of roots, herbs and fruits were studied. Methanol extracts showed moderateactivities. For the antimicrobial activities roots, herbs and fruits methanol extractsand their fractions were tested. P. meliocarpoides var. meliocarpoides showed agood activity with respect to the other species. The erectyle tissue response of waterfractions of the hidro-alcoholic extracts of roots and herbs were studied. Especially,root extracts of P. ferulacea, P. heyniae and P. meliocarpoides var. meliocarpoidesshowed significant activities in the erectyle tissue.Keywords : Prangos, Anatomy, Morphology, Coumarin, Biological activity.