Durum zaman gecikmeli sistemler için kontrol sistem tasarımı
Control system desi̇gn for retarded ti̇me delay systems
Yazar: HACER KAYAN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ETHEM HAMAMCI
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Teknolojik gelişmelerle birlikte gerçek sistemlere benzeyen modellerin elde edilmesi ihtiyacı doğmuştur. Bu ihtiyaç gecikmeli sistemler üzerinde yapılan çalışmaların da artmasına sebep olmuştur. Gecikmeli sistemlerin sonsuz kutbu bulunmaktadır. Bu sebeple bu sistemlerin tam olarak matematiksel modellinin elde edilmesi mümkün değildir. Bazı yaklaşımlar yapılarak matematiksel model elde edilir. Bu yaklaşımlar tezde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Tez çalışmasının amacı durum gecikmeli sistemler için literatürde bulunan kontrolörlerden daha basit yapılı ve dayanıklı kontrolörlerin tasarlanmasıdır. Durum gecikmeli sistemler için son zamanlarda birçok çalışma rapor edilmiştir. Ancak bunların bir çoğu kararlılık analizi ya da matematiksel modellemelerle ilgilidir. Durum gecikmeli sistemler için kontrol sistemi tasarımı ile ilgili literatürde çok az sayıda çalışma rapor edilmiştir. Bunlardan bazıları; LQR metodunun kullanıldığı Kubo'nun çalışması ve kayan kipli kontrol metodunun kullanıldığı Xia'nın çalışmalarıdır. Bu çalışmalarda kullanılan yöntemler karmaşık ve anlaşılması zor olan modern kontrol metotlarıdır. Ayrıca bu metotlarla tasarlanan kontrolörler yüksek mertebeli olmaktadır. Bu sebeple durum gecikmeli sistemlerin kontrolü için daha basit ve anlaşılır bir metot olan Katsayı Diyagram Metodu kullanılacaktır.
Katsayı Diyagram Metodu Shunji Manabe tarafından eski kontrol deneyimlerinden faydalanarak geliştirilmiş bir yöntemdir. Tasarım prosedürünün kolay olması,  basit yapılı ve dayanıklı kontrolörlerin tasarlanabilmesi için olanak sağlaması bu metodun en önemli avantajlarıdır. 
Bu tez çalışmasında öncelikle gecikmeli sistemler incelenmiştir. Daha sonra Katsayı Diyagram Metodu'nun özellikleri incelenerek durum gecikmeli sistemlere uygulanmıştır.

Abstract:
With the technological developments, the necessity of obtaining mathematical models similar real systems occurred. This necessity also result in the rise of studies on delay systems. Delay systems have infinite roots. So it is not possible to get mathematical models of these systems exactly. Mathematical models are obtained by some approaches. These approaches are explained in detail in the thesis.
The aim of this thesis is to design more simple and robust controllers than the existing ones in literature for the retarded systems. Lately, many studies reported for retarded systems. But most of these studies is related with stability analysis or mathematical modeling. Only a few studies have reported about control system design for retarded systems in the literature. Some of these are Kubo's works in which LQR method is used and Xia's work in which sliding mode control method is utilized. The methods of these works use modern control methods that are complicated and hard to understand. Furthermore, the controllers designing with these methods are high order. For this reason, the Coefficient Diagram Method which is more simple and easy to understand will be use for controlling retarded systems. 
The Coefficient Diagram Method is developed using some past control experiences by Shunji Manabe. Easy design procedure, to allow designing simple and robust controllers are the most important advantages of this method.
	In this thesis, time delay systems are researched firstly. Then, the Coefficient Diagram Method's properties are investigated and practiced to retarded systems.