Etkin vergilemede mali müşavirlik mesleğinin kurumsallaşmasının ve bağımsız denetimin rolü: Şanlıurfa ili örneği
The role of institutionalization of financial consultancy in effective taxation and the role of independent auditing: Sample of Şanlıurfa province
Yazar: FEHİME ÇOBAN AVCI
Danışman: PROF. DR. MURAT DEMİR
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Denetim = Control ; Etkinlik = Efficiency ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Mali müşavirlik = Fiscal consultancy ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Vergi bir ülkenin çarkının dönmesinde en önemli etkenlerden bir tanesidir.
Bu bağlamda bu araştırmada etkin vergilemede mali müşavirlik mesleğinin
kurumsallaşmasının ve bağımsız denetimin rolü incelenmiştir. Bu araştırmanın
gerçekleşmesi için Şanlıurfa ilindeki vergi mükellefleri, vergi dairesi çalışanları ve
mali müşavirleri saha çalışması olarak kullanılmıştır. Saha çalışmasında vergi
mükellefi, serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) ve vergi dairesi çalışanlarına
yönelik üç ayn anket hazırlanmıştır. Ankette 154 vergi mükellefi, 62 SMMM ve 4 7
vergi dairesi çalışanına ulaşılmıştır. Vergi mükellefi anketinde cinsiyet, yaş ve eğitim
durumu yanında yıllık geliri ve tahmini olarak ödediği vergi sorulmuştur. Akabinde
mükellefin kurumsallaşma, vergiye bakışı ve vergi dairesi ile ilgili görüşleri
sorulmuştur. Mali müşavirlere yönelik ankette ise cinsiyet, yaş ve yıllık gelir yanında
iş deneyimleri, kurumsallaşma, vergi dairesi, vergi mevzuatı ve vergi süreçleri ile
ilgili algı ve değerlendirmeleri sorulmuştur. Vergi dairesi çalışanlarına uygulanan
ankette cinsiyet, yaş ve mesleki deneyim yanında kurumsallaşma, vergi mükellefi,
mali müşavirlik ve vergilendirme süreçlerine ilişkin değerlendirme ve önerileri
sorulmuştur. Anketlerin uygulanması ile elde edilen veriler tanımsal veri analizi ve
tablolarla analiz edilmiştir. Bu verilerin analiz edilmesi için Excel ve SPSS
programları kullanılmıştır. Bu araştırmanın amacı kapsamında birçok araştırma
problem oluşturulmuş ve bunlara yönelik veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Bu
iV
araştırma problemleri arasında mali müşavirlerin mükellefo maddi açıdan
bağımlılığının azaltılması ve mali müşavirlik mesleğinin kurumsallaşması halinde
vergi kaybının minimum düzeye inebileceği incelenmiş ve bulgular bu hipotezi
doğrulamıştır. Vergi mükellefi en az vergi ödeten mali müşaviri tercih etmektedir.
Buna karşılık mali müşavir bu görüşe katılmasa da ücretini mükelleften aldığından
dolayı mesleğini ideal bir şekilde icra edememektedir. Ayrıca şu sonuca varılmıştır;
mükellef kamu yatırımlarmm ve hizmetlerinin (ulaşım, adalet, eğitim, sağlık,
güvenlik gibi) tamamen vergi gelirleri ile karşılandığı ve bunların kendine geri
döndıığtıne inandırılırsa vergi ödeme isteği artar ve vergi gelirleri arttırılabilir.
Anahtar Kelimeler: Etkin vergileme, Mali mıışavirlik, Kun.ıınsallaşma, Bağımsız
denetim

Abstract:
Tax is one of the most important factors in turning a country's wlıeel. In this
context, in this study, the role of institutionalization of auditing profession and the
role of independent auditing was investigated. In order to realize this research,
taxpayers, tax authorities and financial advisers in Şaıılıurfa province were used as
fıeld studies. In the fıeld study, three different questionnaires were prepared for
taxpayers, independent accountant and public accountants. 154 taxpayers, 62
independent accountants and 47 tax office employees were reached in the survey.
The taxpayer questionnaire was conducted to learn about the annual income and
estimated tax, as well as gender, age and education. Subsequently, the taxpayer was
asked about the institutionalization, the tax approach and the tax office. The
questionnaire for financial advisors was asked about their perceptions and
evaluations related to work experience, institutionalization, tax office, tax legislation
and tax processes as well as gender, age and annual inceme. The questionnaire,
which was applied to the employees of the tax office, was asked about the evaluation
and suggestions regarding gender, age and professional experience as well as
institutionalization, taxpayer, financial consultancy and taxation processes. The