Koruyucu aile hizmeti, standartları ve ülkemizdeki durumu
Situation and service standarts of the foster care service in our country
Yazar: ÖZLEM TOK
Danışman: DOÇ. DR. ŞENER KOÇYILDIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Korunmaya muhtaç çocuklar = Children who are in need protection ; Koruyucu aile = Foster family ; Koruyucu aile hizmeti = Foster care service ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Standartlar = Standards

Özet:
Koruyucu aile hizmetinin ülkemizdeki durumunun ve hizmet standartlarının uygulanabilirliğini etkileyen faktörlerin ortaya çıkarılmasına yönelik planlanan araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Genel bir yargıya ulaşılabilmesi için; koruyucu aile uygulamasından sorumlu meslek elemanları ile koruyucu ailelerin karşılaştıkları güçlükler ve kurum bakımında bulunan çocukların veli ya da vasilerinin söz konusu hizmete yaklaşımları anket sorulan yardımıyla incelenmiştir. Belirlenen güçlükler ve yaklaşım ile çeşitli değişkenlerin arasında ilişki olup-olmadığı Ki Kare ve Fisher's Exact Testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Kısaca bu araştırma beş bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde, koruyucu aile hizmetine ilişkinin tarihi gelişim, özellikler, standartlar ve diğer ülkelerdeki farklı uygulamalar yer almıştır. Hemen her ülke için kabul edilebilecek standartlar ile ülkemizde var olanlar karşılaştınlmıştır. İkinci bölüm, hizmeti uygulamakla sorumlu sosyal hizmet uzmanlarını kapsamıştır. Koruyucu aile hizmetinin sürdürüldüğü, 38 îl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünde, bu konuyla ilgili çalışan 45 uzman bazında oluşturulan sorular incelenmiştir. Karşılaşılan güçlüklerin kaynak yetersizlikleri ile standartlar konusundaki belirsizliklerden kaynaklandığı bulgusuna ulaşılmıştır. iiKoruyucu aileleri kapsayan üçüncü bölümde örneklem büyüklüğü 183 olmuştur. İlgili soruların incelenmesi sonucunda, karşılaşılan güçlüklerin temel nedeni olarak yine hizmet standartannın belirsizliği ve uygulayıcı kurumun yetersizlikleri ön plana çıkmıştır. Dördüncü bölümde; kurum bakımında bulunduğu halde koruyucu aile yanına yerleştirilebilecek olması nedeniyle, Ankara İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğünce seçilmiş, 40 çocuğun veli ya da vasilerinin, koruyucu aile hizmetini bilme ve çocukların öz ailesi olma durumları ile çocuklarını hizmetten yararlandırmak isteyip-istememeleri konusu işlenmiştir. Sonuçta, öz ailelerin hizmet konusunda ikna edilmedikleri sürece koruyucu aile hizmetinin işleyişi ve standartlarının uygulanabilirliği açısından önemli bir risk grubu oluşturdukları bulunmuştur. Sonucun yer aldığı beşinci bölümde ise, elde edilen tüm bulguların birbirleriyle bağlantıları kurulmuş ve hizmetin gelişmesine katkı vereceği düşünülen öneriler geliştirilmiştir. Araştırmanın, koruyucu aile hizmetinin ülkemizdeki durumunu sosyal hizmet uzmanı, koruyucu aile ve öz aile açısından hizmet standartları ile birlikte ele almış ilk çalışma olması nedeniyle önemli olduğu düşünülmektedir. iii

Abstract:
Model of Scanning has been used in the research planned for examining the factors that effect the applicability of the situation and service standarts of the foster care service in our country. In order to reach a general judgement, problems of the foster families and personnel who are responsible for the foster family application and approaches of the parents or guardians of the children who are under institution care although they can be placed in a foster family, to the concerned service have been examined by the help of the survey questions. Chi-square and Fisher's Exact Tests have been used in the analysis to determine whether a relation between defined difficulties, approach and diverse variants existed or not. Briefly this research consists of five sections. Historical development regarding foster family service, features, standards and different applications in other countries are in the first section. Standards that are suitable for almost every country and the standards in our country have been compared. Second section covers social workers who are responsible for the service application. Questions formed on the base of 45 workers assigned to this subject have been analyzed in 38 ivprovincial social services directorates where foster family service is executed. It has been found that the difficulties are results of source insufficiencies and ambiguities about the standards. In the third section covering foster families, example quantity is 183. As a result of the investigation of the concerned questions, ambiguity of the service standards and insufficiencies of the implementing institution has become significant as the basic reason of the difficulties. In the fourth section, 40 children, who have been chosen by Ankara provincial social services directorate because they can be placed in a foster family although they are under institution care, have been examined in terms of their parents or guardians knowledge on foster family service, their status of actual or step parents and whether they want their children to benefit from the service. As a result, it has been determined that own families form an important risk group for the function of foster familiy service and applicability of the standards as long as they are not convinced about the service. In the fifth section, in which the conclusion is submitted, correlation of all of the findings has been established and proposals that shall contribute to the development of the service have been developed. The reserach is considered to be important since it is the first reseacrh that has examined the position of the foster family service along with service standards from the view of social workers, foster families and own families. v