TIMSS 2015 uygulamasında tutum-başarı paradoksunun uç tepki stiline göre çok boyutlu madde tepki kuramı ile modellenmesi
Modelling of attitude-achievement paradox in TIMSS 2015 with respect to extreme response style using multidimensional item response theory
Yazar: MÜNEVVER İLGÜN DİBEK
Danışman: PROF. DR. RAHİME NÜKHET DEMİRTAŞLI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ölçme ve Değerlendirme Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Tutumlar = Attitudes ; Uluslararası Matematik ve Fen Araştırmasında Eğilimler = Trends in International Mathematics and Science Study ; Uç tepki stili = Extreme response style ; Çok boyutlu madde tepki kuramı = Multidimensional item response theory

Özet:
Başarı-tutum paradoksu ülke düzeyinde tutum ile başarı arasındaki ilişkinin negatif, birey düzeyinde ise pozitif yönde olmasıdır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, TIMSS 2015 uygulamasına katılan ülkeler arasında tutum-başarı paradoksuna neden olabilecek uç tepki stilinin (UTS) etkisini belirlemek ve bu etkiyi düzelterek tutum ve başarı arasındaki ilişkiyi hem ülkeler içinde hem de ülkeler arasında belirlemektir. Korelasyonel araştırma modelinde olan bu araştırmanın örneklemini TIMSS 2015 uygulamasına katılan ülkeler arasından belirlenen 15 ülkeden seçkisiz olarak seçilen 500'er 8.sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Ülkelerin UTS sergilemelerinde farklılıklar MANOVA ile belirlenmiştir. Bireylerin cevaplarında UTS'nin etkisini belirlemek amacıyla UTS'nin bir boyut olarak dahil edilmediği ve edildiği iki farklı Çok Boyutlu Madde Tepki Kuramı (ÇBMTK) modeli Latent GOLD 5.1 ve WinBUGS programlarıyla analiz edilmiştir. Öğrencilerin düzeltilmemiş ve düzeltilmiş tutum puanları arasındaki farkın manidarlığını değerlendirmede her bir ülke için ilişkili örneklemler için t-testi analizi yapılmıştır. Tutumla ilgili değişkenlerin matematik başarısıyla ilişkisini belirlemek amacıyla gözlenen puanlara dayalı korelasyon değeri ile ÇBMTK modellerinden elde edilen korelasyon değerleri elde edilmiştir. Korelasyon değerleri arasında manidar farkın olup olmadığı Fisher'ın rz dönüşümü ile belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları şu şekildedir: (a) Ülkelerin UTS gösterme eğilimleri farklılaşmaktadır; (b) UTS'nin bir boyut olarak dahil edildiği ÇBMTK modeli veriye daha iyi uyum sağlamaktadır; (c)  düzeltilmemiş ve düzeltilmiş tutum puanları arasında manidar farkılaşmanın ülke sayısı açısından en fazla olduğu boyut matematiğe değer verme boyutudur;(d) gözlenen puanlara dayalı korelasyon değerleri negatif, ÇBMTK modellerine dayalı olarak kestirilen puanlara ilişkin korelasyon değerleri pozitiftir ve farklılaşmaktadır. Başarı- tutum paradoksuna neden olan faktörlerden biri UTS'dir. Fakat UTS bu paradoksu açıklamada tek başına yeterli değildir.

Abstract:
Achievement-attitude paradox is that country-level correlation between attitude and achievement is negative while individual-level correlation between them is positive. In this regard, this study aimed to first investigate the effect of the extreme response style (ERS) which could lead to attitude-achievement paradox among the countries participating in TIMSS 2015 and then to determine the individual- and country-level relationship between attitude and achievement by adjusting the effect of ERS. For the sample of this correlational study,500 students were randomly selected from each of the 15 countries that participated in TIMSS 2015. The differences in the ERS tendency of the countries were determined by performing MANOVA. To determine the effect of ERS, two different multidimensional item response theory (MIRT) models were used; the first not including the ERS trait as a dimension and the other including this trait as a dimension. The results were analyzed with Latent GOLD 5.1 and WinBUGS softwares. The differences between these scores were tested for each country by performing a separate paired samples t-test. To determine the relationship between attitudinal variables and achievement, the correlation values based on observed scores and MIRT models were obtained. Whether there was any significant difference between these correlation values was determined by Fisher's rz transformation. The findings of this study were as follows: a) ERS tendency of the countries were different (b) The model in which the ERS trait was included as a dimension best fit the data; c) the value students placed on mathematics was the variable for which the highest significant difference was found between uncorrected and corrected attitude scores in terms of the number of countries; and d) the correlation values based on observed scores were negative and those based on the MIRT models were positive,with the two statistically differing from each other. ERS is one of the factors causing achievement-attide paradox. However, it not sufficiently enough to explain achievement-attitude paradox.