Türk dış politikasında güç kullanma seçeneği
The use of force option in Turkish foreign policy
Yazar: BÜLENT ŞENER
Danışman: PROF. DR. FARUK SÖNMEZOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Askeri müdahale = Military intervention ; Kuvvet kullanma = Force use ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Uluslararası ilişkiler tarihinin büyük ölçüde çatışma?uzlaşma (savaş?barış) evrelerinin tarihi olduğu düşünüldüğünde, devletlerin aralarında ortaya çıkan anlaşmazlıklarda veya krizlerde, bu anlaşmazlıkları veya krizleri diplomatik yollarla ya da diğer barışçı yollarla çözemedikleri zaman (bazen de hiç bu yollara gitmeden) askeri araçlarla doğrudan ya da dolaylı olarak güç/kuvvet kullanımına başvurdukları gerçeği uluslararası ilişkiler tarihinin en eski fenomenlerindendir.Türk dış politikasında da barış ve savaş zamanlarında askeri unsurların kullanımı yeni bir olgu değildir. Gerek Cumhuriyet'in kuruluş döneminde, gerek Soğuk Savaş döneminde, gerekse Soğuk Savaş sonrası dönemde, Türk dış politikasında askeri güç unsurlarının tehdit ya da kullanım düzeyinde bir dış politika aracı olarak devreye sokulduğu birçok olay yaşanmıştır. Bu çalışmanın temel amacı Türk dış politikasında ?güç/kuvvet kullanma? olgusunun hangi durumlarda ve ne tür bir zeminde ortaya çıktığını neden?sonuç ilişkisi içinde inceleyerek, Türk dış politikası ve uluslararası hukuk açısından bir kritiğini yapmaktır. Bu amaçla çalışmada, Türk dış politikası tarihinde Türkiye açısından askeri güç kullanımının tehdit ya da uygulama düzeyinde ortaya çıktığı dış politika olayları ve/veya krizleri, siyasi, hukuki ve askeri boyutlarıyla ortaya konmaya ve incelenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın sonucunda, bir bütün olarak bakıldığında, Türk dış politikasında güç kullanma tehdidinin ve/veya güç kullanımının çoğunlukla ya bir tehdidi karşılamaya dönük olarak ya da statükoyu ve yaşamsal çıkarları korumak amacıyla ?savunmacı? bir tarzda devreye sokulduğu tespitine ulaşılmıştır. Ayrıca, Türkiye'nin uluslararası hukuk açısından da, genel olarak, bir meşruiyet sorunu içerisinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Çalışma boyunca, genellikle, birincil kaynakların kullanılmasına çaba gösterilmiştir. Bu amaçla incelenen olay ve/veya krizlere ilişkin dış politika verileri gerek basına yansıyan haber, röportaj ve değerlendirmelerden, gerekse karar alma sürecinde bulunan kişilerin bu konularda daha sonradan yayınladıkları anı, biyografi ve otobiyografi türündeki yayınlardan elde edilmiştir.

Abstract:
When considering that the history of international relations is in large part the history of conflict and compromise (war and peace) phases, in the event disagreements or crises that arise between states cannot be resolved by diplomatic means or other peaceful ways (or sometimes not attempting to try any of these ways), the reality that states refer to use of force/power by direct or indirect military vehicles is one of the oldest phenomenon in the history of international relations.The use of military elements in Turkish foreign policy at times of peace or war is not a new phenomenon. Not only during the founding period of the Republic, but also during the Cold War and even the Post ? Cold War period, that military force elements as a threat or use level as a foreign policy vehicle were put into place in many events. The main objective of this study is to examine in which situations and in what type of a background ?the use of force/power? phenomenon appeared in Turkish foreign policy within a cause and effect relationship and in addition, to undertake a critique in terms of Turkish foreign policy and international law. With this aim in this study, attempts to put forward and examine the political, legal and military dimensions of foreign policy events and/or crises that appeared at the level of a military threat or use of force from the perspective of Turkey in the history of Turkish foreign policy. As a result of the study, when looked at its entirety, it can be seen that the threat of force and/or the use of force in Turkish foreign policy is for the most part either in response to meeting a threat or to preserve the status quo and vital interests and applied in a manner of a ?defender.? In addition, in terms of international law, it is concluded that Turkey, in general, is not faced with the question of legitimacy.Throughout the study, an effort has been made to utilize in general primary sources. For this purpose, the foreign policy data relating to the events and/or crises examined were obtained from news, interviews and evaluations in the print media as well as from the memoirs, biographies and autobiographies published at a later date by the individuals that were present during the decision ? making process of these events.