Eğirdir gölünün suyunda, sedimentinde ve göldeki Phragmites australis (Cav.) trın. ex. steudel ile Typha angustifolia (L.) örneklerindeki ağır metal düzeylerinin belirlenmesi
The determination of heavy metal levels in water, sediment and Phragmites australis (Cav.) trin. ex. steudel and Typha angustifolia (L.) samples growing in the Eğirdir lake
Yazar: ŞULE ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. SELDA TEKİN ÖZAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Eğirdir Gölü = Eğirdir Lake ; Phragmites australis = Phragmites australis ; Typha angustifolia = Typha angustifolia ; Çökeller = Sediments

Özet:
Temmuz 2019-Nisan 2020 tarihleri arasında yürütülen bu çalışmada, Isparta İli'nde bulunan Eğirdir Gölü'nün suyunda, sedimentinde, gölde yetişen Phragmites australis ve Typha angustifolia türlerinin kök, gövde ve yaprak kısımlarındaki bazı ağır metallerin (Cd, Cr, Cu, Fe, Mo, Mn, Ni, Pb, Se ve Zn) konsantrasyonlarının mevsimsel olarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Arazi çalışmaları sırasında göl suyunun bazı fiziko-kimyasal parametreleri de ölçülmüştür. Göl suyunda yapılan analizler sonucunda metallerin ortalama değerlerinin Cr < Cd < Mo < Pb < Se< Mn < Cu < Ni < Zn < Fe şeklinde sıralandığı ve en fazla konsantrasyona tüm mevsimlerde Fe'in sahip olduğu tespit edilmiştir. Genel anlamda kıyı istasyonlarındaki metal seviyelerinin kontrol istasyonlarındakinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sedimentte yapılan metal analizleri sonucunda tüm mevsimlerde en fazla birikim gösteren metalin Fe olduğu ve ölçülen ağır metallerin ortalama konsantrasyonlarının Cd < Mo < Se < Cu < Cr < Ni < Zn < Pb < Mn < Fe şeklinde sıralandığı tespit edilmiştir. Sedimentteki metal birikimlerinin genel anlamda yaz ve kış mevsimlerinde artış gösterdiği saptanmıştır. Yapılan çeşitli indeks (EF, Igeo, CF) çalışmaları soncunda Cd, Pb ve Se'un dikkate değer şekilde sedimentte birikim gösterdiği, PLI değerlerine göre ise kirlilik bulunmadığı tespit edilmiştir.  Phragmites australis ve Typha angustifolia türlerinde Mo dışındaki tüm metallerin en fazla kök kısmında, Mo'in ise genel anlamda en fazla yaprak kısmında birikim gösterdiği belirlenmiştir. Her iki makrofit türünde de tüm mevsimlerde kökte en fazla birikim gösteren metalin Fe, yaprakta Mn, P. australis türünün gövde kısmında Zn, T. angustifolia türünün gövde kısmında ise Mn olduğu tespit edilmiştir. Genel anlamda makrofitlerde ağır metal konsantrasyonlarının yaz mevsiminde artış gösterdiği belirlenmiştir. Biyoakümülasyon faktörlerine göre her iki makrofit türünün de tüm mevsimlerde yüksek derecede Mo ve Zn akümülasyonu yaptıkları belirlenmiştir.

Abstract:
This study which was carried out between July 2019-April 2020, aimed to determined heavy metal (Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Mo, Ni, Pb, Se, Zn) concentrations seasonally in water, sediment of Eğirdir Lake, root, stem, leaf of Phragmites australis and Typha angustifolia inhabiting the lake. During the field work, some physico-chemical parameters had been measured. As a result of analysis carried out in the water; the average values of metals like as follows; Cr < Cd < Mo < Pb < Se< Mn < Cu < Ni < Zn < Fe and Fe was the highest in all seasons. In general coastal stations had higher heavy metal consantrations than control stations. Fe was the highest metal in sediment in all seasons and average concentrations of metals like as follows; Cd < Mo < Se < Cu < Cr < Ni < Zn < Pb < Mn < Fe. Metals in sediment increased generally in summer and winter. As a result of various index (EF, Igeo, CF) studies, it was determined that Cd, Pb and Se accumulated in the sediment remarkably, and there was no pollution according to PLI values. All metals except Mo were mostly accumulated in root, Mo generally in leaf in P. australis and T. angustifolia. In both macrophyte's most accumulated metal in root Fe, in leaf Mn, in P. australis's stem Zn, in T. angustifolia's stem Mn in all seasons. Generally, heavy metal concentrations in both macrophytes increased in summer. According to bioaccumulation factors,  both macrophytes accumulated Mo and Zn at high levels in all seasons.