Leishmania major ile enfekte edilen gerbillerde bazı inflamatuar ve kompleman yolak genlerin ifadelerinin mRNA ve protein düzeyinde araştırılması
Investigation of the expressions of some inflammatory and complement pathway genes at the mRNA and protein level in gerbils infected with Leishmania major
Yazar: BAYCAN MOR
Danışman: PROF. DR. ARZU GÖRMEZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA DEMİRCİ
Erzurum Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics ; Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Gerbiller = Gerbillinae ; Kompleman sistem proteinleri = Complement system proteins ; Leishmania = Leishmania ; Leishmaniasis = Leishmaniasis ; Lektinler = Lectins ; İmmün sistem = Immune system ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Hücre içi protozoonlardan biri olan Leishmania türlerinin neden olduğu leishmaniasis, deri ve iç organ enfeksiyonlarına neden olan ve son yıllarda prevalansı artan sistemik, kronik bir hastalıktır. Toplum sağlığı açısından önemli görülen ve immün sistem hücrelerini de enfekte edebilen Leishmania türlerine karşı immün sistemin oluşturduğu bağışıklık mekanizmaları tam olarak ortaya konulamamıştır. Bu amaçla yola çıkılan çalışmada, gerbillerde (Meriones unguiculatus), L. major enfeksiyon modelinin oluşturulması, Leishmania enfeksiyonlarına karşı immün sistem hücrelerinin cevabının belirlenebilmesi için IL-1β, IL-2, IL-6, IFN-ɣ, TNF-α genlerinin ekspresyon seviyeleri ile inflamatuar yanıttaki rollerinin araştırılması, kompleman sistemde lektin yolağının rolünü incelemek için MBL-1, MBL-2, C2, C3 genlerinin ekspresyon seviyeleri ile bu genlerden MBL-1, C2, C3 proteinlerinin seviyelerinin belirlenmesi, gerbillerde enfeksiyona karşı oluşabilecek oksidatif stresin tespiti için biyokimyasal testler (GSH ve MDA)'in yapılması ve son olarak kandaki lökosit sayılarının değerlendirilmesi için de hematolojik analizlerin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda ilk olarak gerbillerde kutanöz leishmaniasis hayvan modeli oluşturulmuş ve lezyon bölgelerinden alınan örneklerde mikroskobik incelemeler ve kültür çalışmaları ile parazitlerin varlığı tespit edilmiştir. Enfekte edilen gerbillerde inflamatuar sitokin ve kompleman sistem genlerinin ekspresyon seviyelerinin ve bazı kompleman sistem proteinlerinin önemli ölçüde arttığı, azalan GSH ve artan MDA düzeylerine bağlı olarak oksidatif stresin oluştuğu ve enfeksiyona bağlı olarak lökositlerin miktarında da önemli düzeyde artış olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, kutanoz leishmanisis enfeksiyonlarında Th1, Th2 ve kompleman sistem yolaklarının aktive olduğu belirlenmiş olup, hastalığın patogenezinde farklı immunpatolojik mekanizmaların da değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Leishmaniasis caused by Leishmania species, one of the intracellular protozoa, is a systemic, chronic disease that causes skin and internal organ infections and its prevalence has increased in recent years. The immunity mechanisms created by the immune system against Leishmania species, which are important for public health and can infect immune system cells, have not been completely revealed. For this purpose, in this study, it was aimed to create a L. major infection model in gerbils (Meriones unguiculatus), investigate of the expression levels of IL-1β, IL-2, IL-6, IFN-ɣ, TNF-α genes and their roles in the inflammatory response in order to determine the response of immune system cells against Leishmania infections, determining the expression levels of MBL-1, MBL-2, C2, C3 genes to examine the role of the lectin pathway in the complement system, and the protein expression levels of MBL-1, C2, C3 from these genes, performing biochemical tests (GSH and MDA) to detect oxidative stress that may occur against infection in gerbils and finally hematological analyzes to evaluate the leukocyte counts in the blood. In this connection, the cutaneous leishmaniasis animal model was created in gerbils firstly, and the presence of parasites was determined in the samples obtained from the lesion areas by microscopic examinations and culture studies. It was determined that the expression levels of inflammatory cytokine and complement system genes increased significantly in infected gerbils, oxidative stress occurred due to decreased GSH and increased MDA levels, and the amount of leukocytes increased significantly due to the infection. At the end of the study, Th1, Th2, and complement system pathways were determined to be activated in the cutaneous leishmanisis, infections, and it was reached the conclusion that different immunopathological mechanisms should also be evaluated in the pathogenesis of the disease.