Yoğun bakım hemşirelerinin ahlaki duyarlılık düzeylerinin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of intensive care nurses' moral sensitivity levels on their attitudes and behaviors towards end-of-life care
Yazar: SUNA TÜRKEKÖLE
Danışman: PROF. DR. GÜLENDAM HAKVERDİOĞLU YÖNT
İzmir Tınaztepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Davranış = Behavior ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Tutumlar = Attitudes ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
YOĞUN BAKIM HEMŞİRELERİNİN AHLAKİ DUYARLILIK DÜZEYLERİNİN YAŞAM SONU BAKIMA YÖNELİK TUTUM VE DAVRANIŞLARINA ETKİSİ
Suna TÜRKEKÖLE
Yüksek Lisans Tezi, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı
Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Gülendam HAKVERDİOĞLU YÖNT
Haziran, 2024 …. Sayfa

      Bu çalışma, yoğun bakımda çalışan hemşirelerinin ahlaki duyarlılık düzeylerinin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışlarına etkisini belirlemek amacı ile yapıldı. Çalışma Mart 2023-Ekim 2023 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi yoğum bakım ünitelerinde çalışan 274 hemşireyle yapıldı.  Verilerin toplanmasında ''Hemşire Tanıtım Formu'', "Yoğun Bakım Hemşirelerinin Yaşam Sonu Bakıma Yönelik Tutum ve Davranışları Ölçeği" ve "Ahlaki Duyarlılık Anketi (ADA)" kullanıldı. Çalışmada istatistiksel analizler, IBM® SPSS® 26 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) yazılımı ile yapıldı.
    Çalışmaya katılan yoğun bakım hemşirelerinin,  %40,5'i 24-29 yaş grubunda, %83,9'u kadın, %86,1'i lisans mezunu idi. YBÜ'de çalışan hemşirelerinin Ahlaki Duyarlılık Anketi toplam puan ortalaması 91,8±25,4, Yaşam Sonu Bakıma Yönelik Tutum ve Davranışları ölçeği toplam puan ortalaması 50,8±7,9, olarak belirlendi. ADA toplam puanı ile yaş grupları ve cinsiyet arasında anlamlı fark tespit edilmedi. Yoğun bakımda görev alan hemşirelerinin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışları toplam puanı ile yaş grupları arasında anlamlı fark saptandı (p=0,002). ADA ölçeği ve bu ölçeğe ait alt boyutlardaki toplam puanları ile eğitim düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Yoğun bakım hemşirelerinin yaşam sonu bakıma yönelik "davranış" alt boyutu ile yüksek lisans/ doktora mezunu hemşireler ile üniversite mezunları arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu tespit edildi (p=0,016), yüksek lisans/doktora mezunu hemşirelerde puanın anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı. ADA ve yoğun bakımda görev alaln hemşirelerinin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışları ölçekleri arasında yapılan Spearman's rho korelasyon analizi sonucunda rs= -0,440 (p<0,0001) anlamlı negatif yönde orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. ADA puanı artarken yoğun bakımda çalışan hemşirelerinin yaşam sonu bakıma yönelik tutum ve davranışları ölçeği puanı azaldığı ve ters yönde ilişki olduğu saptandı.
  Sonuç olarak yoğun bakım hemşirelerin ADA ve Yoğun Bakım Hemşirelerinin Yaşam Sonu Bakıma Yönelik Tutum ve Davranış ölçekleri arasında anlamlı negatif yönde orta düzeyde istatistiksel bir ilişki saptandı. ADA puanı artarken Yoğun Bakım Hemşirelerinin Yaşam Sonu Bakıma Yönelik Tutum ve Davranış ölçeği puanı azaldığı ve ters yönde ilişki olduğu sonucuna ulaşıldı.

Anahtar sözcükler: Ahlaki duyarlılık, Yaşam sonu bakım, Tutum ve davranış, hemşirelik bakımı, yoğun bakım ünitesi

Abstract:
THE EFFECT OF INTENSIVE CARE NURSES' MORAL SENSITIVITY LEVELS ON THEIR ATTITUDES AND BEHAVIORS TOWARDS END-OF-LIFE CARE
Suna TÜRKKÖLE
Master's Thesis, Department of Fundamentals of Nursing
Thesis Manager: Prof. Dr. Gülendam HAKVERDİOĞLU YÖNT
June 2024 
   This study was conducted to determine the effect of moral sensitivity levels of nurses working in intensive care units on their attitudes and behaviors towards end-of-life care. The study was conducted with 274 nurses working in intensive care units of Ege University Medical Faculty Health Practice and Research Center between March 2023 and October 2023.  ''Nurse Introduction Form'', '' Attitude and Behaviors Scale for End-of-Life Care Nurses.'' and ''Moral Sensitivity Questionnaire (MSQ)'' were used to collect the data. Statistical analyses were performed with IBM® SPSS® 26 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) software.
   The intensive care nurses who participated in the study, 40.5% were in the 24-29 age group, 83.9% were female, and 86.1% were undergraduate graduates. The mean total score of the Moral Sensitivity Questionnaire was 91.8±25.4 and the mean total score of the Attitudes and Behaviors Towards End-of-Life Care scale was 50.8±7.9. There was no significant difference between ADA total score and age groups and gender. There was a significant difference between the total score of attitudes and behaviors towards end-of-life care and age groups of nurses working in intensive care (p=0.002). There was no statistically significant difference between the total scores of the ADA scale and its sub-dimensions and the level of education. It was found that the relationship between the "behavior" sub-dimension of intensive care nurses towards end-of-life care and master's/doctoral degree graduates and university graduates was significant (p=0.016), and the score was found to be significantly higher in master's/doctoral degree graduates. As a result of the Spearman's rho correlation analysis between the ADA and the scales of attitudes and behaviors of nurses working in intensive care towards end-of-life care, a significant negative moderate level relationship was determined with rs= -0.440 (p<0.0001). While the ADA score increased, the attitudes and behaviors towards end-of-life care scale score of nurses working in intensive care decreased and there was an inverse relationship.
  As a result, a statistical relationship was found between the ADA and Intensive Care Nurses' Attitudes and Behavior Towards End-of-Life Care scales of intensive care nurses in a significant negative direction at a moderate level. It was concluded that while the ADA score increased, the Intensive Care Nurses' Attitude and Behavior Towards End-of-Life Care scale score decreased and there was an inverse relationship.


Key words: Moral sensitivity, End-of-life care, Attitude and behavior, nursing care, intensive care unit