XVII. yüzyılda Osmanlı-Dubrovnik siyasi ilişkileri
Political relationships between Ottoman-Dubrovnik in the XVIIth Century
Yazar: CİHAN YEMİŞÇİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RECEP AHISHALI
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; Balkanlar = Balkans ; Dubrovnik = Dubrovnik ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Siyasi tarih = Political history ; Tarih = History ; Yeni Çağ = New Age

Özet:
Dubrovnik, Doğu Roma İmparatorluğu'nun bir yerleşimi olarak teşekkülünden 1378'de cumhuriyeti ilanına kadar Venedik ve Macaristan hâkimiyeti altında varlığını sürdürmüş bir şehirdir. Aristokratik bir şehir devleti olarak yapılandırılan Dubrovnik, XV. yüzyılda Osmanlıların Balkanlardaki ilerleyişlerine orantılı bir şekilde Türk nüfuzuna girdi. Önce 1442'de, kesintisiz olaraksa 1458'den itibaren Osmanlı haraçgüzarı haline gelmesi, diğer yandan Macar egemenliğinin sürmesi dolayısıyla Dubrovnik'in iki efendili dönemi başladı. Osmanlıların 1526'da Macaristan'ı zapt etmeye başlamaları dolayısıyla Dubrovnik'in tabiiyetinin yöneldiği tek merci olarak geriye sadece Babıâli kaldı ve bu durum 1808 yılında Napolyon'un ordularının şehri işgaline kadar sürdü.
Batı Balkanlarla Adriyatik'i birbirine bağlayan jeopolitik konumu, transit ticaret limanı ve antrepo niteliği, ilaveten mevcut iç ve dış siyasete dair müesseseleriyle Dubrovnik, Osmanlı İmparatorluğu'nun birtakım gereksinimlerini karşılamak için elverişli şartlar sunmaktaydı. Bilhassa siyasî, diplomatik ve ticarî açılardan Osmanlı - Katolik Avrupa arasında tarafsız bölge ihtiyacına cevap vermesi şehrin imparatorlukla olan ikili ilişkilerinde özel bir statünün ihdas edilmesini beraberinde getirdi. 
Dubrovnik'in Osmanlı öncesi ve sonrası tarihi, Osmanlılarla münasebetlerin kurulması ve tarih içindeki seyri -bazı hipotezlerle birlikte- çalışmada işlenmiştir. Böylece Türkçe tarih literatüründeki Osmanlı-Dubrovnik ilişkilerine dair boşluğun da doldurulmasına gayret gösterilmiştir. Çalışmanın konu aldığı dönemi teşkil eden XVII. yüzyıldaki ilişkilerse dönemin siyasî olayları ve gelişmeleri etrafında, özellikle Venedik'in arz ettiği tehditler, Girit Savaşı, Osmanlı korsanlarının ihlal ve saldırılarından doğan sorunlar, bazı Osmanlı idarecilerinin neden olduğu krizler ve bunlara bağlı olarak diplomatik ilişkilerle ilgili önemli gelişmeler, II. Viyana Kuşatması ve sonrasında Karlofça Antlaşması'yla neticelenen süreçteki ilişkilerin seyri de yine kaynaklara dayalı bir şekilde detaylıca işlenmiştir.

Abstract:
Dubrovnik is a city that survived under the rule of Venice and Hungary until it was declared a republic in 1378 as a settlement of the Eastern Roman Empire. Dubrovnik, structured as an aristocratic city state, entered in the Turkish influence in a way proportional to the progress of the Ottomans in the Balkans in the 15th century.  First of all, because of becoming an Ottoman tribute in 1442, uninterruptedly from 1458 on the one hand and the continuation of the Hungarian sovereignty on the other hand, two majestic periods of Dubrovnik began. Due to the fact that the Ottomans started to capture Hungary in 1526, only the Babiah remained as the sole authority of Dubrovnik's nationality and this lasted until 1808 in which Napoleon's armies occupied the city. 
With its geopolitical position connecting the Western Balkans and the Adriatic, its port of transit trade and warehouse quality as well as its existing domestic and foreign policy institutions, Dubrovnik offered favorable conditions to meet the requirements of the Ottoman Empire. The fact that it responds to the need for a neutral zone between the Ottoman and Catholic Europe, especially from political, diplomatic and commercial aspects brought about the creation of a special position in the bilateral relations of the city with the empire.
Dubrovnik's pre-Ottoman and post-Ottoman history, the establishment of relations with the Ottomans and the course of history along with some hypotheses have been studied. Thus, efforts have been made to fill the gap on the Ottoman-Dubrovnik relations in the Turkish history literature. The relations in the 17th century which constitute the period as the topic of this study around the political events and developments of the period, especially the threats presented by Venice, the war of Crete, the problems arising from violations and attacks of the Ottoman pirates, the crises caused by some Ottoman rulers and important developments related to diplomatic relations, the second Vienna Siege and the subsequent conclusion of the Treaty of Karlowitz have been further elaborated on the basis of sources in this study.