İnsan hakları bağlamında unutulma hakkı
The right to be forgetten in the context of human rights
Yazar: NİZAMETTİN DİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GONCA KURU
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası İnsan Hakları Ana Bilim Dalı  / İnsan Hakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu tez, teknolojinin gelişmesiyle beraber dijital ortamda bulunan verilerin insan/insanlar üzerinde oluşturacağı olumsuz etkiler sonucunda ortaya çıkan "unutulma hakkı" kavramına felsefi, ekonomik, psikolojik ve hukuki olarak açıklama getirmeyi amaçlamaktadır. Bu hak üzerine günümüzde yazılmış tez sayısı ve akademik çalışmalar her geçen gün artmaktadır. Bu tezde bundan önceki çalışmalardan farklı olarak hakkın hukuksal tanımlarını da dikkate alarak felsefi, psikolojik ve ekonomik boyutlarıyla birlikte "unutulma hakkı" kavramının sınırları çizilmeye çalışılmıştır.
Günümüzde hem akademik alanda hem de yargı kararlarında sıkça ele alınan unutulma hakkı, Türk mevzuatında henüz yer almamaktadır. Hakkın uygulanma alanı, yargı kararları ve akademik kaynaklarla belirlenmeye çalışılmaktadır. Öncelikle uluslararası yargı organları kararlarında dillendirilen ve sonrasında ulusal yargı organlarının kararlarında da değerlendirme konusu olan unutulma hakkı, gün geçtikçe daha fazla gündeme gelmekte ve bir hak olup olmadığı, hak ise hangi hak statüsünde olduğu gibi konularda tartışma konusu olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada hak, öncelikle kavramsal olarak çözümlenmeye ve hakkı ortaya çıkaran gereksinimlerin insan için neden önemli olduğu üzerinde durulmaya çalışılarak; hakkın, insan için önemi tespit edilmek istenmiştir. Özellikle Türkiye'de uygulanan hukuk alanında unutulma hakkı ile ilgili yargı kararları değerlendirilerek bir sonuca varmaya çalışılmıştır.
Her hak farklı haklarla ilişki içerisindedir. Bu sebeple unutulma hakkının da bir hak olarak kabul edilmesi durumunda sınırlarının belirlenmesi noktasında ilişkili olduğu hakların tespit edilmesi ve haklar arası sınırların doğru çizilmesi olası hak ihlalleri için önemlidir. Unutulma hakkı ile ilişki içerisinde olan ya da olabilecek haklar ve unutulma hakkı ile kesişen ya da birleşen noktalar üzerinde durulmuştur. Hakların birbiriyle olan ilişkilerinin tespiti yeni doğan, gelişen hakkın içeriğinin doğru belirlenmesi ve doğru uygulama alanı bulması için gereklidir.
Bu çalışmada unutulma hakkı, yukarıdaki açıklamalar ışığında ele alınmış, kavramın bir hak olup olmadığı, bir hak ise insan hakları içerisindeki konumu, nasıl uygulanacağı gibi hususlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
This thesis aims to explain philosophically, economically, psychologically and legally the concept of "right to be forgotten", which emerged as a result of the negative effects of data in the digital environment on human beings with the development of technology. The number of theses and academic studies written on this right is increasing day by day. In this thesis, unlike previous studies, we tried to draw the boundaries of the concept of "the right to be forgotten" with its philosophical, psychological and economic dimensions, taking into account the legal definitions of the right.
The right to be forgotten, which is frequently discussed in both the academic field and judicial decisions today, is not yet included in Turkish legislation. The area of application of the right is tried to be determined through judicial decisions and academic sources. The right to be forgotten, which is first mentioned in the decisions of international judicial bodies and then is the subject of evaluation in the decisions of national judicial bodies, comes to the fore more and more day by day and continues to be a matter of debate on issues such as whether it is a right or not and what right status it has. In this study, right is first tried to be analyzed conceptually and why the needs that give rise to the right are important for humans; It was aimed to determine the importance of the right for human beings. An attempt has been made to reach a conclusion by evaluating judicial decisions regarding the right to be forgotten, especially in the field of law applied in Turkey.
Each right is in relationship with different rights. For this reason, if the right to be forgotten is accepted as a right, it is important to determine the rights it is related to and to draw the boundaries between rights correctly in order to prevent possible violations of rights. The rights that are or may be related to the right to be forgotten and the points that intersect or merge with the right to be forgotten are emphasized. Determining the relationships between rights is necessary to correctly determine the content of the newly born and developing right and find the right application area.
In this study, the right to be forgotten is discussed in the light of the above explanations, and issues such as whether the concept is a right, its position within human rights if it is a right, and how it will be implemented are evaluated.