Mesleki yeterliklere göre eğitim ihtiyacı belirleme (Eğitim yöneticileri üzerine bir model uygulaması)
Training needs analysis according to professional competencies(A model application on school administrators)
Yazar: GÜLNUR AK KÜÇÜKÇAYIR
Danışman: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Yöneticiler = Managers ; İhtiyaç belirleme = Needs assessment

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin mesleki yeterliliklere dayalı eğitim ihtiyaçlarını
analiz etmek ve bu uygulamanın sonuçlarına göre EİA literatürünün taleplerini karşılayan
bir model önermektir. Çoklu disiplin modeliyle tasarlanan bu araştırmada, çoklu metot
karma yöntemlerden eş zamanlı gömülü desen yaklaşımı uygulanmıştır. Buna göre, makro
seviyede nicel araştırmalarda, "Katz kuramına göre Okul Yöneticileri Yeterlik Envanteri
(KOYYE)" ve "Katz kuramına göre Okul Yöneticileri Yeterlik Anketi (KOYYA)"
geliştirilerek öğretmen, veli ve okul yöneticilerine uyarlanmış ve uygulanmıştır. Mikro
seviyede nitel araştırmalarda ise Kritik Olay Tekniği (KOT) ve olgubilim teknikleri için
"KOT Veri Toplama Protokolü" ve yarı yapılandırılmış görüşme formları okul yöneticisi,
öğretmen ve veli için uyarlanarak kullanılmıştır. Nicel araştırmalarda örneklem olarak
Ankara ili merkeze bağlı Yenimahalle ilçesindeki ilk ve ortaokullar ile Anadolu liselerin
tamamından oluşan araştırma evreninden oluşurken nitel araştırmalar için, bu okullar içinden
kritik örnekleme yöntemi ile dezavantajlı bir okul seçilmiştir. Nicel verilerin analizinde,
sürekli değişkenler için tanımlayıcı istatistik puanları yorumlanmış ve farklılıklar için sürekli
nicel verilerin varsayımları sağlamaması sebebiyle parametrik olmayan testler
kullanılmıştır. Nitel veri analizlerinde ise betimsel ve içerik analizi yolu ile kodlar kuramsal
altyapıya göre belirlenmiştir. EİA modeli bakımından, bu araştırma kapsamında geliştirilen
Mesleki Yeterliliklere Göre Eğitim İhtiyaç Analizi Modeli (MYEİAM), EİA literatür taleplerini karşılayarak güvenilir öğrenme hedefleri taahhüt etmektedir. Uygulama
sonuçlarına göre, Kavramsal ana yeterlik alanına ait olan "Diğer kurumlarla iş birliği ve
ortaklık geliştirebilme", okul yöneticilerinin birincil eğitim ihtiyacı olarak görülmektedir.
Ayrıca bu alanda "Değişimi yönetebilme ve uyum", ortak veri sonuçlarına göre öncelikli
eğitim ihtiyacıdır. Teknik/yönetsel ana yeterlik alanında ise "Kurumu örgütleyebilme" ve
"Planlama yapabilme" öncelikli eğitim ihtiyacıdır. İnsani ana yeterlik alanında ise "Duygu
kontrolünü gerçekleştirebilme" öncelikli eğitim ihtiyacı olarak tespit edilmiştir. Sayıca
Teknik/Yönetsel ana yeterlik alanı ağırlıklı olsa da öncelikli eğitim ihtiyacının kavramsal
yeterlik alanı olduğu görülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to analyze the educational needs of school administrators based
on professional competencies and to propose a model that corresponds to the demands of
Training Needs Analyse (TNA) literature according to the results of this application. This
research was designed with the help of multi-disciplinary strategies, and applied concurrent
embedded design from multi-mixed methods research approaches (MMMR). Accordingly,
"SACIK (School Administrators Competence Inventory according to Katz theory)" and
"SACQK Questionnaire (School Administrators Competence Questionnaire according to
Katz theory)" were developed and applied, adapting for teachers, parents, and school
administrators and were used at the macro level for quantitative research techniques; as
qualitative research techniques, CIT (Critical Incident Technique) and phenomenology were
used at the micro-level. As a quantitative sample, all primary, secondary, and Anatolian high
schools in the Yenimahalle district of Ankara city center were included in the sample and
qualitative application. The sample came from a disadvantaged school in which the sample
group is determined by the critical sampling method. As a TNA model, The Training Needs
Analysis Model according to Professional Competencies (TNAMPC) developed within this
research is approved according to the TNA literature demands, and commits to reliable
learning goals by determining the training needs of school administrators. According to results, "Developing cooperation and partnerships with other institutions," which belongs to
the conceptual main competence area, is seen as the top priority training need of school
administrators. In addition, in this field, "Managing change and adaptation" is a priority
training need according to the common data results. In the technical/managerial main
competence area, "Organizing the institution" and "Planning" are the primary training needs.
In the field of human main competence, "Performing emotion control" has been identified
as a priority training need. Although the number of technical/managerial main competence
areas is predominant, it is seen that the priority training need is the conceptual competence
area.