Orta Anadolu koşullarına uyumlu bazı melez buğday çeşitlerinde tarımsal özellikler
Agronomic characters of some wheat crosses adapted to Central Anatolian conditions
Yazar: PINAR TARHAN
Danışman: PROF. DR. GÜLCAN KINACI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma tarlalarında, 2006 ve 2007 yıllarında üç ekmeklik buğday çeşidinin (Yayla 305, Dağdaş 94, Sürak 1593/51) melezlenmesi ile geliştirilen iki ekmeklik buğday çeşit adayında verim ve verim komponentleri ile bazı kalite karakterlerini araştırmak için yürütülmüştür. Melezler ile kontrol olarak kullanılan çeşitler tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak ekilmiştir.Çeşit adayları ve kontrol olarak kullanılan buğday çeşitleri verim ve verim komponentlerinden bitki boyu, başak boyu, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, hasat indeksi; fiziksel kalite özelliklerinden hektolitre ağırlığı, bin tane ağırlığı; kimyasal ve teknolojik özelliklerden de protein miktarı, sedimantasyon değeri, gluten miktarı, gluten indeksi, düşme sayısı ve sertlik bakımından karşılaştırılmıştır.Her iki yılda da bütün özelikler için, çeşitler ve çeşit adayları arasında istatistiksel olarak önemli farklılıklar bulunmuştur. İki yıllık ortalama değerler bakımından karşılaştırıldığında, genellikle ?Dağdaş 94 x Sürak 1593/51? melezinin en iyi genotip olduğu bulunmuştur. Bu genotip, yüksek verim ve kalite performansından dolayı, Batı Geçit Bölgesinde başarıyla yetiştirilebilir. Araştırılan özellikler için varyasyon olduğu görülmüştür. Bu nedenle çeşit adayları ıslah programlarında gen kaynağı olarak kullanılabilir. Yüksek kalıtım düzeyleri çeşit adaylarının çevreden çok az etkilendiğini göstermektedir. Araştırılan özellikler için elde edilen değerler, çeşit adaylarının benzer koşullar altında yüksek verimli olacağını ve kalite karakterlerinin de yeterince yüksek olmasının paçal yapılması durumunda un ve hamur özelliklerinin de iyi olacağını göstermektedir.Anahtar kelimeler: Ekmeklik buğday, kalıtım, ?genotip x yıl interaksiyonu?, verim komponentleri, kalite özellikleri.

Abstract:
This research was carried out in the experimental field of Faculty of Agriculture, University of Eskisehir Osmangazi during 2006 and 2007 growing years to investigate yield and yield components and some quality parameters of hybrids of the three bread wheat cultivars (Yayla 305, Dagdaş 94, Surak 1593/51). These lines and the controls were planted in completely randomized blocks with four replications.They were evaluated for yield and plant height, spike length, grain number per spike, grain weight per spike, harvest index as yield components; test weight, thousand grain weight as physical quality features; protein content, sedimentation value, gluten content, gluten index, falling number and hardness as chemical and technologic features.Statistically significant differences were found between lines and cultivars for all characters in two years. When the determined values were investigated over two years means; it?s found out that the best genotype is ?Dağdaş 94 x Sürak 1593/51?, generally. This genotype could be successfully grown in the West Transitional region because of their higher yield and better performances for the most yield and quality components. There are indicates for variations for the investigated features. So the candidates can be gene sources for breeding programs. High heritability levels are indicate that the candidates were affected little by environment. The levels of values reached for the investigated features showed that the candidates will be high yielder under the similar conditions as they improved, their most quality characteristics are high-enough and also positively effects of flour and dough characteristics if placed in mixture.Key words: Bread wheat, heritability, ?genotype x year interactions?, yield components, quality characteristics.