12-18 yaş arası çocukların Covİd-19 enfeksiyonu geçirme veaşılanma durumlarının değerlendirilmesi
Children 12-18 years old to get Covid-19 infection andevaluation of vaccination situations
Yazar: AYÇA KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. ESMA ALTINEL AÇOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
ÖZET
12-18 Yaş Arası Çocukların COVID-19 Enfeksiyonu Geçirme ve
Aşılanma Durumlarının Değerlendirilmesi
Amaç: 2019 yılında, Çin'in Hubei Eyaletindeki Wuhan'da bir dizi pnömoni vakasının
nedeni olarak yeni bir koronavirüs tespit edilmiş, bu virüs hızla yayılmış ve salgına
neden olmuştur. Bu yeni tip koronavirüse SARS-CoV-2 (Şiddetli akut solunum yolu
sendromu koronavirüsü 2), neden olduğu hastalığa ise COVID-19 (Coronavirus
Disease 2019) adı verilmiştir. Dünya Sağlık Örgütü 11 Mart 2020'de pandemi ilan
etmiş, ülkemizde ilk COVID-19 vakası da 11 Mart 2020 tarihinde saptanmış,
erişkinlere aşılama ise 2021 Ocak ayından itibaren başlamıştır. Türkiye'de ilk kez 10
Temmuz 2021 de 16 yaş üstü çocuklar COVID-19 için aşı programına dahil edilmiş
ve Pfizer-BioNTech COVID-19 aşısının 16 yaş üstü çocuklarda kullanımı 23 Ağustos
2021 de FDA tarafından onaylanmıştır.12 yaş ve üzerinde ise Eylül 2021'den itibaren
Pfizer-BioNTech ve Sinovac aşıları uygulanmaya başlanmıştır. Bu çalışmadaki
amacımız 12-18 yaş arası çocukların COVID-19 geçirme ve aşılanma durumlarının
değerlendirilmesi, ebeveylerin COVID-19 aşılama programı hakkındaki düşünceleri,
aşı karşıtı düşüncede olan ebeveynlerin sıklığı ve aşı karşıtlığına sebep olabilecek
faktörleri saptamaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 15.12.2021-15.01.2022 tarihleri arasında Dr. Sami Ulus
Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
polikliniklerine herhangi bir nedenle başvuran ve 12-18 yaş aralığında çocuğu olan
399 ebeveyn dâhil edildi. Ebeveynlere, sosyodemografik özellikleri, Sağlık
Bakanlığı'nın rutin aşılama programına olan uyumları, COVID-19 aşısına karşı olan
tutumları, kendilerinin, aile üyelerinin veya çocuğun kronik hastalık varlığı ve
geçirilmiş COVID-19 öyküsünü içeren 29 adet sorudan oluşan anket formu uygulandı.
Bulgular: Çalışmaya katılan ebeveynlerin % 60,2'si (n:240) anne, % 39,8'i (n:159)
baba idi. Çocukların yaş ortalaması 14,17±1,78 yıl olarak belirlendi. Ebeveynlerin
eğitim düzeyinin yüksek oranda lise mezunu (%35,3) olduğu, ekonomik durumlarını
yarıdan fazlasının orta (%54,9) olarak tanımladığı görüldü. Çalışmaya katılan
ebeveynlerin %29,1'inin (n:116) COVID-19 geçirdiği, %79,4'ünün aşı olduğu
saptandı.
viEbeveynlerin %88,7'sinin çocuklarına sağlık ocaklarında ücretsiz olarak yapılan rutin
bebeklik dönemi aşılarını yaptırdığı, %52,1'inin çocuklarına COVID-19 aşısını
yaptırdığı, bu aşıların %46,4'ünün Biontech olduğu saptandı. Rutin bebeklik dönemi
aşılarının yaptırılması ile COVID-19 aşısının yaptırılması arasında anlamlı ilişki
saptanmadı. Ailede kronik hastalık varlığında ebeveynlerin çocuklarına anlamlı olarak
daha yüksek oranda COVID-19 aşısı yaptırmayı düşündüğü (p=0,034), kendilerine aşı
yaptıran ebeveynlerin çocuğuna da büyük oranda aşı yaptırdığı saptandı (p:0,006).
Ebeveynlerin %59,9'u aşılamanın pandemiyi kontrol altına alabilmek için gerekli
olduğunu, çocuklarına aşı yaptırma nedeni olarak belirtmişlerdir. Ayrıca %54,4'ü
aşılamanın yalnızca kendilerini değil diğer insanları korumak için gerekli olduğunu
düşünmektedir. En düşük yüzdeye sahip aşılanma nedeni ise %10 ile aşısız insanlara
getirilen toplu ortam kısıtlamaları olarak belirlenmiştir.
Ebeveynlerin%24,3'ü aşının çocuklar üzerindeki güvenilirliği ve yan etkileri ile ilgili
çekincelerinin olmasından dolayı, %22,3'ü çocuklarda COVID-19 aşısıyla ilgili
yeterli bilimsel çalışma olmadığı için çocuklarına aşı yapılmasını istememektedir. %3
ile en düşük orandaki aşı yaptırmama nedeni ise COVID-19'un tehlikeli bir hastalık
olmadığını, abartıldığını düşünmeleri idi.
Sonuç: Ebeveynlerin büyük kısmı pandeminin kontrol altına alınabilmesi için
aşılamanın şart olduğunu düşünürken, aşı karşıtı veya tereddütü olan ebeveynlerin en
büyük endişesi ise aşının çocuklar üzerindeki güvenilirliği ve yan etkileri ile ilgili
çekincelerinin olmasıydı. COVID-19 aşısı kısa sürede geliştirilmiş olmasına rağmen
dünya genelinde yaygın uygulanması ile pandeminin kontrol altına alınmasında
önemli katkılar sağlamıştır. Aşının kısa ve uzun vadedeki etkileri ve güvenliği
konusunda yapılacak araştırmalar ve bunların sonuçlarının paylaşılması bu konudaki
endişelerin giderilmesine önemli katkılar sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Aşı, Biontech, COVID-19, SARS-CoV-2, Sinovac

Abstract:
ABSTRACT
Evaluation of COVID-19 Infection and Vaccination Status of Children
Aged 12-18 Years
Aim: In 2019, a novel coronavirus was identified as the cause of a series of pneumonia
cases in Wuhan, Hubei Province, China, which spread rapidly and caused an outbreak.
This new type of coronavirus was named SARS-CoV-2 (Severe acute respiratory
syndrome coronavirus 2), and the disease it caused was named COVID-19
(Coronavirus Disease 2019). The World Health Organization declared a pandemic on
11 March 2020, the first COVID-19 case was detected in Turkey on 11 March 2020,
and vaccination of adults started in January 2021. For the first time in Turkey, children
over the age of 16 were included in the vaccination program for COVID-19 on 10 July
2021 and the use of Pfizer-BioNTech COVID-19 vaccine in children over the age of
16 was approved by the FDA on 23 August 2021. At the age of 12 years and older,
Pfizer-BioNTech and Sinovac vaccines have been administered since September 2021.
Our aim in this study was to evaluate the COVID-19 and vaccination status of children
aged 12-18 years, parents' opinions about the COVID-19 vaccination program, the
frequency of parents who are anti-vaccine and to determine the factors that may cause
anti-vaccination.
Materials and Methods: Between 15.12.2021 and 15.01.2022, 399 parents with
children between the ages of 12-18 years who applied to the outpatient clinics of Dr.
Sami Ulus Obstetrics, Gynecology, Child Health and Diseases Training and Research
Hospital for any reason were included in the study. A questionnaire form consisting of
29 questions including sociodemographic characteristics, compliance with the routine
vaccination program of the Ministry of Health, attitudes towards COVID-19
vaccination, sources of information on COVID-19 vaccination, presence of chronic
diseases in themselves, family members or the child, and history of COVID-19 was
applied to the parents.
Results: Among the parents who participated in the study, 60.2% (n:240) were
mothers and 39.8% (n:159) were fathers. The mean age of the children was 14.17±1.78
years. It was observed that the educational level of the parents was high school
graduate (35.3%) and more than half of them defined their economic status as medium
viii(54.9%). It was found that 29.1% (n:116) of the parents who participated in the study
had the disease and 79.4% had been vaccinated.
It was found that 88.7% of the parents had their children vaccinated with routine
infancy vaccines given free of charge at health centers, 52.1% of them had their
children vaccinated with the COVID-19 vaccine, and 46.4% of these vaccines were
BioNTech. No significant relationship was found between routine infancy vaccination
and COVID-19 vaccination. In the presence of chronic disease in the family, it was
found that parents were significantly more likely to have their children vaccinated
against COVID-19 (p=0.034), and parents who have vaccinated themselves also
vaccinated their children (p:0.006).
59.9% of parents stated that vaccination was necessary to control the pandemic as there
as for vaccinating their children. In addition, 54.4% of them think that vaccination is
necessary to protect not only themselves but also other people. There as for vaccination
the lowest percentage was determined as public environment restrictions imposed on
unvaccinated people with 10%.
24.3% of parents did not want their children to be vaccinated because they had
reservations about the safety and side effects of the vaccine on children, and 22.3%
did not want their children to be vaccinated because there were not enough scientific
studies on COVID-19 vaccination in children. There is on for not vaccinating with the
lowest rate of 3% was that they thought that COVID-19 was not a dangerous disease
and that it was exaggerated.
Conclusion: While the majority of parents thought that vaccination was essential to
control the pandemic, the biggest concern of parents who were anti-vaccine or hesitant
was that they had reservations about the safety and side effects of the vaccine on
children. Although the COVID-19 vaccine was developed in a short time, it has made
significant contributions to the control of the pandemic with its widespread application
worldwide. Research to be conducted on the short and long-term effects and safety of
the vaccine and sharing the results of these studies will make significant contributions
to eliminating the concerns on this issue.
Keywords: Vaccine, BioNTech, COVID-19, SARS-CoV-2, Sinovac