Yükseköğretimin yeniden yapılandırılması sürecine ilişkin görüşler temelinde yeni bir yasa için öneriler
Suggestions for a new law based on the opinions related to restructuring process of higher education
Yazar: ÖZDEN ÖLMEZ CEYLAN
Danışman: PROF. DR. ERDAL TOPRAKÇI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim politikaları = Educational policies ; Yasal düzenlemeler = Legal regulations ; Yeniden yapılanma = Restructuring ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim politikaları = Higher education policies ; Yükseköğretim sistemi = Higher education system

Özet:
Yükseköğretim sisteminin, işlevlerine uygun bir biçimde sürdürülmesi oldukça önemlidir. Nitelikli bir yükseköğretim sistemi için nitelikli eğitim, nitelikli araştırma ve toplum için nitelikli hizmetler gerekmektedir. Yükseköğretimin eğitim-öğretim, araştırma ve topluma hizmet işlevlerini yerine getirebilmesi için bazı gereksinimleri vardır. Bu gereksinimler yükseköğretim sisteminin dayandırıldığı temel ilkelerden uygulamalara, akademisyenlerden yöneticilere, denetim sisteminden mali işleyişe kadar çeşitlilik göstermektedir. Bu nedenle yükseköğretim sisteminin kapsamlı ve derinlemesine incelenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Araştırma bu bağlamda yapılan reform çalışmalarına ışık tutmak amacıyla yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan araştırmada 2012 yılında yayımlanan yükseköğretim yasa taslağı ele alınmıştır. Bu yasa taslağına yönelik olarak toplanan üniversite, akademisyen, STK ile kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri doküman analizine göre incelenmiştir. Daha sonra görüşler içerik analizi ve betimsel analiz yapılarak tema ve alt temalara ayrılmıştır. Bu görüşlerin yasa taslağının 2013'te düzeltilerek yayımlanan haline ne ölçüde yansıtıldığı belirlenmiştir. Araştırmada güncel uygulamalar (2547 Sayılı Kanun), yeni yasa tasarısıyla yapılmak istenen değişiklikler, bu tasarıya ilişkin görüşler, yurt içi ve yurt dışı alanyazın bağlamında öneriler geliştirilmiştir.

Tasarının hazırlanma sürecinde üniversite, akademisyen, sivil toplum kuruluşları ile kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerinin alınması; bu görüşlerin internet ortamında paylaşılması ve süreçle ilgili bilgi verilmesi şeffaflık açısından olumlu bir uygulamadır. Ancak araştırma bulgularına göre tasarının ilk haline yönelik toplanan üniversite, akademisyen, STK, kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri büyük oranda tasarının son haline yansıtılmamıştır. Bu noktada şeffaflık ilkesi doğrultusunda başlatılan yasa taslağı hazırlama sürecinin sonuçlanma aşamasının beklentileri karşılamadığı anlaşılmaktadır. Görüşler daha çok üniversitelere aittir, en az görüş dile getirenler kamu kurum ve kuruluşlarıdır. Akademisyenler daha çok özlük haklarıyla ilgili maddelerde görüş bildirmişlerdir. Tasarı metninde, kendi içinde tutarsızlıklarının olduğu görülmüştür. Kimi maddelerde başta belirtilen ilkelerle çelişkili ifadeler, hukuki bazı eksiklik ya da yanlışlıklar yer almaktadır. Kimi maddelerde genel çerçeve çizilirken kimileri yönetmelik tarzında yazılmıştır. Araştırmada tüm bu bulgular ışığında madde ve bölümlerine göre yeni bir tasarıya ilişkin önerilerde bulunulmuştur.  

Anahtar Sözcükler: yükseköğretim, yükseköğretim yasası, yükseköğretim yasa tasarısı, yükseköğretim yasa taslağı, yükseköğretim yönetimi.

Abstract:
It is very important that higher education system should be carried on in accordance with its function. For a qualified higher education system, a qualified education, qualified researches and qualified services for the society are also necessary. There are some necessities for a higher education system to carry out its functions such as education and training, doing researches and serving the public. These necessities vary from basic principles of higher education system to its practices, from academicians to administrators and from control system to financial running. Therefore, higher education system is needed to be examined comprehensively and deeply. This research has been done with the aim of enlightening the innovative approaches in this regard. In the research the qualitative research method is used, and the law draft of higher education, published in 2012, has been handled. The opinions of universities, academicians, NGOs and state institutions and organizations-intended for this law draft- have been examined according to document analysis. Afterwards, these opinions have been separated to themes and subthemes by making content analysis and descriptive analysis. It has also been described to what extent these opinions reflected on the law draft-published by being corrected in 2013. In the research, updated practices (the law no. 2547), requested changes with new law draft, opinions about this law and suggestions as part of national and international body of literatures have been improved.

It is a positive practice in terms of transparency that receiving opinions of universities, academicians, NGOs and state institutions and organisations; sharing opinions through the internet and informing about the process during the preparations of law. However; the opinions of universities, academicians, NGOs, state institutes and organisations collected towards initial state of law have not mostly reflected to the final state of the law according to research findings. At this point, it is understood that finalisation stage of law draft started in accordance with transparency did not meet the expectations. Most of the opinions are of the universities, and the ones that express their opinions at the least are state institutes and organisations. Academicians mostly present their opinions about articles of personal rights. It has been observed inconsistencies in the draft context itself. In some articles, there are some judicial mistakes or deficiencies, contradictory statements mentioned hereinabove. While some articles are in a general framework, some others have been written in the style of regulations. In this research, new suggestions have been offered about a new draft according to articles and parts in the light of all findings.

Keywords: higher education, law of higher education, law draft of higher education, higher education law draft, higher education management