Motor performans ve karakteristik açısından dar gövdeli yolcu uçakları için AHP metodu ile turbofan motor seçimi
Turbofan engine selection by AHP method for narrow body passenger aircraft in terms of engine performance and characteristics
Yazar: KEREM YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRSEN AÇIKEL
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Ticari uçaklar = Commercial aircrafts ; Uçak bakım = Aircraft maintenance ; Uçak motorları = Aircraft engines ; Yolcu uçakları = Passenger aircrafts

Özet:
Ticari yolcu uçağının en kritik ve değerli bileşeni olan uçak motoru, önemli bir 
pazar potansiyeline sahiptir. Havacılık sektörünün büyümesi ile artan talebi karşılamak 
için düşük emisyonlu, düşük ağırlıklı yeni nesil motorlar ve geliştirilen yeni teknolojilerle 
yakıt verimliliği ve dolayısıyla havayolu işletmeleri için maliyet ve verimlilik 
sağlamaktadır. Uçak motoru pazarındaki şirketler, katkı maddesi üretimi ve kompozit 
teknolojileri gibi en son teknolojileri kullanan yeni motor modellerinin araştırma ve 
geliştirilmesine yatırım yapmaktadır. Ancak tüm bu gelişmelere rağmen yeni nesil uçak 
motorları da arızalanmakta ve uçuş emniyetini etkilemektedir. Bu çalışmada dar gövdeli 
yolcu uçakları için üç geleneksel CFM56-5B, CFM56-7B, V2500 ve iki modern CFM 
LEAP-1A/CFM LEAP-1B ve PW1100 motorları olmak üzere beş motor seçilmiştir. 
Belirlenen motorların operasyonel limitleri ve karakteristikleri ile çok kriterli karar verme 
yöntemlerinden olan Analitik Hiyerarşi Süreci (Analytic Hierarchy Process: AHP) 
kullanılarak sıralama yapılmıştır. Kriterler belirlenirken hem literatür taraması hem de 
uzman görüşleri göz önünde bulundurulmuştur. Bunlar maksimum çalışma sıcaklıkları, 
izin verilen maksimum rotor hızları, basınç limitleri, üretilen güç, yakıt tüketimi ve 
karbon emisyonları, güvenirlik, bakım kolaylığı, düşük maliyet, düşük maliyet, 
komponentlere erişim hızı, motor ağırlığıdır. AHP analizi sonucunda motor seçim sırası 
öncelik sırasına göre CFM LEAP-1A/B, V2500, CFM56-7B, PW1100 ve son olarak ise
CFM56-5B şeklindedir.

Abstract:
As the most critical and valuable component of a commercial passenger aircraft, 
the aircraft engine has significant market potential. New generation engines with low 
emissions, low weight and new technologies are being developed to meet the increasing 
demand with the growth of the aviation industry, resulting in fuel efficiency and hence 
cost and efficiency for airline operators. Companies in the aircraft engine market are 
investing in research and development of new engine models utilizing the latest 
technologies such as additive manufacturing and composite technologies. However, 
despite all these advancements, new generation aircraft engines also fail and affect flight 
safety. In this study, five engines were selected: three conventional CFM56-5B, CFM56-
7B, V2500 and two modern CFM LEAP-1A/CFM LEAP-1B and PW1100 engines. The 
operational limits and characteristics of the engines were ranked using the Analytic 
Hierarchy Process (AHP), a multi-criteria decision making method. While determining 
the criteria, both literature review and expert opinions were taken into consideration. 
These are maximum operating temperatures, maximum allowable rotor speeds, pressure 
limits, power generated, fuel consumption and carbon emissions, reliability, ease of 
maintenance, low cost, low cost, speed of access to components, engine weight. As a 
result of the AHP analysis, the order of engine selection was CFM LEAP-1A/B, V2500, 
CFM56-7B, PW1100 and finally CFM56-5B in order of priority.