İnme geçiren yaşlı hastalarda disfaji ve malnütrisyon durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of dysphagia and malnutrition status in elderly patients with stroke
Yazar: DÖNDÜ GÜL
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ÖZKAN TUNCAY
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Yaşlılar = Aged ; İnme = Stroke

Özet:
Araştırmanın amacı inme geçiren bireylerde disfaji ve malnütrisyon durumunu belirlemek ve değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Tanımlayıcı ve analitik türde olan çalışmanın evreni Sivas Numune Hastanesi nöroloji servisinde tedavi gören inmeli bireyler oluşturmuştur. Çalışmaya, iskemik inme tanısı ile nöroloji servisinde tedavi gören, 65 yaş ve üzeri olan, işitme ile ilgili duyu kaybı olmayan, sözel iletişim kurabilen, soruları yanıtlayabilecek bilişsel yeterliliğe sahip olan, araştırma konusunda bilgilendirildikten sonra araştırmaya katılmayı kabul eden 180 hasta dahil edilmiştir. Verilerin elde edilmesinde "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Yeme Değerlendirme Aracı", "Yatak Başı Su İçme Değerlendirme Testi", "Mini Nütrisyonel Değerlendirme Formu" ve "Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi" kullanılmıştır. Verilerin analizinde Statistical Package for Social Science (SPSS 22.0) paket programı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel ölçütler ile Bağımsız Örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson korelasyon analizi ve lineer regresyon analizi uygulanmıştır.
Çalışmaya dahil edilen ve yaş ortalamasının 74.40±6.87 olan hastaların disfaji ve nütrisyon durumunu belirlemeye yönelik ölçek sonuçlarına göre; Yeme Değerlendirme Aracı puan ortalamasının 25.52±15.74 olduğu ve %73.3'ünde yutma problemi yaşandığı; Yatak Başı Su İçme Değerlendirme Testi puan ortalamasının 3.08±1.79 olduğu ve hastaların %72.2'sinde disfaji yaşandığı belirlenmiştir. Çalışmaya katılan hastaların Mini Nutrisyonel Değerlendirmeortalama puanı 15.41±5.01olarak belirlenmiş ve %64,4'ünün malnütrisyon durumunda, %31,7'sinin malnütrisyon riski altında olduğu saptanmıştır. Çalışma örneklemini oluşturan hastaların Mini Nutrisyonel Değerlendirme puanları ile Yeme Değerlendirme Aracı (r=-0.806, p<0.001) ve Yatak Başı Su İçme Değerlendirme Testi(r=-0.815, p<0.001) puanları arasında negatif yönde ve çok yüksek düzeyde istatiksel olarak anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte çalışmada hastaların bağımsızlık düzeyi arttıkça anlamlı düzeyde nutrisyonel düzeylerinde (r=0.818, p<0.001) iyileşme olduğu belirlenmiştir. 
Bu sonuçlar doğrultusunda inme deneyimleyen yaşlı hastaların beslenme aktivitelerinin olumsuz anlamda etkilendiği söylenebilir. Bu doğrultuda hastaların beslenme aktivitesini etkileyen durumların değerlendirilmesi,  rutin olarak yutma becerilerinin izlenmesi ve hasta için uygun beslenme programı ile beslenme aktivitesinin desteklenmesine yönelik hemşirelik girişimlerinin planlanması ve önerilebilir.

Abstract:
The aim of the study is to determine dysphagia and malnutrition in individuals with stroke and to examine the relationship between variables. The population of this descriptive and analytical study consisted of stroke individuals who were treated in the neurology service of Sivas Numune Hospital. The study included 180 patients who were treated in the neurology service with a diagnosis of ischemic stroke, who were 65 years of age and above, who did not have hearing-related sensory loss, who could communicate verbally, who had the cognitive competence to answer questions, and who agreed to participate in the research after being informed about the research. "Introductory Information Form", "Eating Evaluation Tool", "Bedside Water Drinking Evaluation Test","Mini Nutritional Evaluation Form" and "Barthel Activities of Daily Living Index" were used to obtain the data. Statistical Package for Social Science (SPSS 22.0) package program was used to analyze the data. Descriptive statistical criteria, Independent Sample t test, one-way analysis of variance, Pearson correlation analysis and linear regression were applied to evaluate the data.
According to the results of the scale to determine the dysphagia and nutritional status of the patients included in the study and whose average age was 74.40±6.87; The mean Eating Assessment Tool score was 25.52±15.74 and 73.3% had swallowing problems; It was determined that the mean score of the Bedside Water Drinking Assessment Test was 3.08±1.79 and 72.2% of the patients experienced dysphagia. The average Mini Nutritional Assessment score of the patients participating in the study was determined as 15.41±5.01, and 64.4% were found to be malnutrition and 31.7% were at risk of malnutrition. There is a negative and very high level of statistical significance between the Mini Nutritional Assessment scores and the Eating Assessment Tool (r=-0.806, p<0.001) and Bedside Water Drinking Assessment Test (r=-0.815, p<0.001) scores of the patients constituting the study sample. It has been determined that there are relationships. However, in the study, it was determined that as the independence level of the patients increased, there was a significant improvement in their nutritional levels (r = 0.818, p < 0.001).
In line with these results, it can be said that the nutritional activities of elderly patients who experience stroke are negatively affected. In this regard, it can be recommended to evaluate the conditions affecting the feeding activity of the patients, to routinely monitor swallowing skills, and to plan and recommend nursing interventions to support the feeding activity with an appropriate nutrition program for the patient