Toplumsal cinsiyet, ordu ve güvenlik: Örnek araştırma Türkiye
Gender, army and security: The case of Türkiye
Yazar: AYMERILLETTE ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL GÖKALP KUTLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Güvenlik ve toplumsal cinsiyet arasındaki ilişkinin çalışılması, Uluslararası İlişkiler disiplininde temel bir kavram olan güvenliği sorgulayan ve kapsamını genişleten bir bakış açısı sağlamaktadır. Ordu ve güvenlik sadece vatanı koruma ve savaş ile sınırlı kalmayıp aynı zamanda savunma ve barışı koruma misyonları ile de ilgilidir. Silahlı kuvvetler, tüm devletler tarafından kimi zaman diplomasiyi tamamlayıcı, zorlayıcı ya da diplomasi yerine bir alternatif olarak kullanılmaktadır. Kadınların silahlı kuvvetlere artan sayıda katılımı ise ordunun toplumsal cinsiyet açısından analiz edilmesi ve erkeklik ile ilişkilendirilen askerlik, silah kullanımı ve güvenlik gibi temel kavramların sorgulanmasına yol açmaktadır. Ulusal güvenliği, içinde yer aldığı coğrafi bölgelerdeki savaş ve çatışmalarla sık sık tehdit edilen Türkiye'de ordu ve güvenlik sektörleri çok önemli ölçüde gelişmiştir. Bu tez çalışmasında dünyanın en güçlü orduları arasında kabul edilen Türk Silahlı Kuvvetleri'ne (TSK) kadın personelin katılımı incelenmektedir. Güvenlik kavramı çerçevesinde toplumsal cinsiyetin etkisini görebilmek için devletlerin ve uluslararası kurumların kararları ve eylemlerinin yanı sıra toplumsal değişkenleri de dikkate almak gerekmektedir. Kadınların silahlı kuvvetlere artan sayıda katılımının güvenlik kavramını dönüştürmesine odaklanan bu tez çalışmasında kesişimsellik ile birlikte inşacı Uluslararası İlişkiler teorisi kullanılmıştır. Kesişimsellik kavramı bireylerin sosyal kimliklerini vurgularken inşacılık teorisi ise silahlı kuvvetlerin kimlik, norm, değerler ve kültürünün önemine odaklanmaktadır. Çalışmanın amacı, Türkiye'de silahlı kuvvetler içerisinde cinsiyet eşitsizliğine sebep olan faktörlerin incelenmesidir. Nitel araştırma yöntemi olarak yarı-yapılandırılmış görüşme tekniğinin kullanıldığı bu çalışmada, araştırma grubu olarak orduda ve güvenlik sektörlerinde görev alan erkek ve kadın askerlerle görüşülmüştür. Beşi erkek, yedisi kadın olmak üzere toplam 12 kişi ile görüşme sağlanmıştır. Görüşmeye katılan askeri personeller en düşük Astsubay en yüksek ise Albay rütbesine sahip olup 7 – 36 yıl arasında iş tecrübesine sahiptir. Nicel bir bakış açısıyla 14 sorulardan toplanan veriler Tekil Değer Ayrışımı (Singular Value Decomposition) ve Eigen Değeri yöntemleri kullanılarak işlenmiştir. Sonuçlar, erkek ve kadın popülasyonun seçilen değişkenlere göre hemen hemen aynı görüşlere sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, elde edilen verilere göre aile ve sosyo – kültürel faktörler askeriyede cinsiyet eşitsizliğinde çok büyük bir etkiye sahip olmamaktadır.

Abstract:
Focusing on the relationship between security and gender provides a perspective that questions and expands the scope of security which is a fundamental concept in the discipline of international relations. Army and security are not limited to homeland protection and war. It is also related to defense and peacekeeping missions. Armed forces are sometimes used by all states as coercive complement or an alternative to diplomacy. The increasing participation of women in the armed forces leads to the analysis of the army in terms of gender and the questioning of basic concepts associated with masculinity, such as military service, use of weapons and security. Military and security sectors have developed significantly in Turkey, which national security is frequently threatened by wars and conflicts, given its geographical location. In this thesis, the participation of female personnel in the Turkish Armed Forces (TSK), which is considered to be one of the most powerful armies in the world, is examined. In order to see the effect of gender within the framework of the concept of security, it is necessary to take into account the social variables as well as the decisions and actions of states and international institutions. In this thesis, which focuses on the transformation of the concept of security by the increasing participation of women in the armed forces, the theoretical framework of constructivist International Relations theory and intersectionality have been used. While the concept of intersectionality emphasizes the social identities of individuals, the constructivism theory focuses on the importance of the identity, norms, values and culture of the armed forces. The aim of the study is to examine the factors that cause gender inequality in the armed forces in Turkey. Semi-structured interview technique has been used as a qualitative research method. Among the soldiers who participated to the research, Petty Officers are the lowest whereas Colonels are the highest in rank. They have work experiences that vary between 7 to 36 years. From a quantitative point of view, 14 questions have been sent to both male and female army personnel, used as population sample for this study. The collected data and variables have been processed via Singular Value Decomposition (SVD) and eigenvalue decomposition methods, in order to find out the strongest correlation among parameters. Results shows that male and female population have slightly different opinion about the selected variables. Also, it demonstrates that family and socio – cultural facts do not have a strong impact on gender inequities within the Turkish Armed Forces.