Klavikula medial epifizi tomografi görüntülerinin  yaş tayini açısından kullanılabilirliğinin geriye yönelik olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of medial clavicular epiphysis computed tomography images in terms of employability in age assessment
Yazar: SİNAN UYGUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHSEN KAYA
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Epifiz bezi = Epiphyses ; Klavikula = Clavicle ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Adli tıp uygulamalarında yaş tayini önemli bir yer tutmaktadır. Günümüzde yaş tayini için en sık radyolojik yöntemler kullanılmakta olup, kemik gelişimi ve kemikte meydana gelen değişikliklerin radyolojik olarak görüntülenmesi ile oluşturulan atlaslardan kemik yaşının tespitinde yararlanılmaktadır. Ancak, uygulamalarda değerlendirilen kemiklerin epifiz hatları 22 yaş sonunda kapandığı için 22 yaş sonrası ile ilgili bilgiler sınırlıdır. Teknolojinin gelişmesi ile direkt grafiler dışında diğer radyolojik yöntemlerin de yaş tayininde kullanımı ile ilgili çalışmalar farklı toplumlarda yapılmaya başlanmıştır. Özellikle bilgisayarlı tomografinin (BT) günlük kullanıma girmesiyle direkt grafilerde değerlendirilemeyen bazı kemiklerin epifiz hatları da yaş tayininde kullanılmaya başlanmıştır. 
Çalışmamızda, direkt kemik grafilerinin yaş tayini açısından özellikle 22 yaşta sınırlı kalması nedeniyle klavikula medial epifizinin toraksa yönelik bilgisayarlı tomografi görüntülerinde değerlendirilmesiyle, yaş tayini için kullanılabilirliğinin araştırılması amaçlandı.
Bu çalışmada 2012 yılında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran, yaşları başvuru tarihinde 0 ile 40 yaş arasında değişen her iki cinsiyetten toplam 2294 olgunun çeşitli nedenler ile EÜTF Radyodiagnostik Anabilim Dalı'nda çekilen Çok Kesitli (multislice) Toraks BT arşiv görüntüleri retrospektif olarak incelendi. Olguların sağ ve sol klavikula medial epifiz plaklarının "Schmeling evrelemesi"ne göre hangi evrede olduğu tetkik edildi. İstatistiksel değerlendirme için ANOVA modeli kullanıldı.
Çalışmamızda 0-40 yaş aralığında 1051 erkek ve 611 kadına ait toraks bilgisayarlı tomografi görüntüleri değerlendirildi. Evre 1 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 5.65±4.42, erkeğin 6.39±4.78 yaşında olabileceği, Evre 2 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 17.08±2.25, erkeğin 18.73±2.40 yaşında olabileceği, Evre 3 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 22.00±2.46, erkeğin 22.87±3.21 yaşında olabileceği, Evre 4 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 28.04±4.30, erkeğin 28.30±3.09 olabileceği, Evre 5 olarak değerlendirilen bir kadının ortalama 35.35±3.68, erkeğin 34.52±3.75 olabileceği saptandı.
Varyans analizi sonucuna göre evre, cinsiyet ve evre ile cinsiyet etkileşim etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi. Buna bağlı olarak evreler Tukey's Studentized Range (HSD) testi kullanılarak birbirleri ile karşılaştırıldı. Bu karşılaştırmalar sonucunda bütün evrelerin birbirlerinden istatistiksel olarak anlamlı ölçüde farklı oldukları belirlendi (p<0.05). Cinsiyet faktörünün etkisi her bir evre için ayrı ayrı t-testi kullanılarak değerlendirildi. Bu değerlendirme sonucunda 2. ve 5. evrede cinsiyet bakımından ortalamalar arasında anlamlı farklılık olduğu belirlenirken (p<0.05), diğer evrelerde fark olmadığı görüldü (p>0.05).
İncelenen olgular arasından her evreden eşit sayıda olmak üzere 151 olgu seçilerek ikinci gözlemci tarafından değerlendirildi. İnterobserver (gözlemciler arasındaki) uyumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve önemli derecede bir uyum bulunduğu belirlendi (p<0.01). Bununla birlikte çalışmanın ilk gözlemcisinin kendi içindeki uyumunun belirlenebilmesi için de aynı olgular ilk gözlemci tarafından farklı bir zamanda tekrar değerlendirildi. İntraobserver (kendi içinde) uyumunda önemli derecede uyumlu olduğu ve uyumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0.01).
Sonuç olarak, intra ve interobserver uyum nedeniyle BT, klavikula epifiz hattının değerlendirilmesi için iyi bir radyolojik yöntem olarak değerlendirildi. Klavikula medial epifizi BT görüntülerinin yaş tayini için alternatif bir yöntem olduğu saptanmış olup, diğer kemiklerin radyolojik görüntüleri ile birlikte değerlendirilmesinin daha doğru sonuçlar elde edilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Age assessment plays an important role among forensic medicine practises. Recently, radiological methods are most frequently adopted in age assessment and reference atlases based on skeletal maturity and changes in bones are used for the assessment of bone age. However, since epiphyseal closure of evaluated bones occurs by the end of age 22, limited data is available for ages over 22. With the advances in technology, age assessment studies on the use of radiological methods other than x-rays started to be performed in different societies. Especially following the routine use of Computed Tomography, some epiphyseal plates previously undetectable in x-rays are employed in age assessment. 
In our study, we aimed to evaluate the employability of medial clavicular epiphysis thoracic computed tomography images in age assessment cases, due to age 22 restriction of x-rays. 
Archived images of 2294 cases from both genders, aged from 0 to 40 on the day of application to Ege University Medical Faculty Hospital, who had undergone Multislice Thorax CT scanning for various reasons at the Department of Radiology, EUMF have been examined retrospectively. Right and left medial clavicular epiphysial plates have been staged according to "Schmeling staging". ANOVA model has been employed for statistical evaluation.
Thorax computed tomography images of 1051 men and 611 women aged between 0 and 40 have been evaluated. It has been found that a woman assassed to be Stage 1 can be 5.65±4.42 years old on average, a man assessed to be Stage 1 can be 6.39±4.78 years old on average, Stage 2 women average age is 17.08±2.25, men average age is 18.73±2.40, Stage 3 women average age is 22.00±2.46, men average age is 22.87±3.21, Stage 4 women average age is 28.04±4.30, men avarage is 28.30±3.09, Stage 5 women average is 35.35±3.68, men average age is 34.52±3.75.
Analysis of variance revealed stage, gender and stage-gender interaction effect to be significant.  According to this, stages have been compared to each other using Tukey's Studentized Range (HDS) test. As a result of these comparisons, all stages have been found be significantly different than each other (p<0.05). Effect of the gender factor has been evaluated for each stage using t-test. Evaluation revealed significant difference in averages with regards to gender for Stages 2 and 5 (p<0.05), and insignificant difference for other stages (p>0.05). 
Among the cases examined, an even number of cases from each stage has been selected and 151 cases have been evaluated by a second observer. Interobserver reliability has been found to be statistically significant and significant reliability has been secured (p<0.01). Nonetheless, to evaluate intraobserver reliability of the first observer, same cases have been re-evaluated by the first observer at a different time. Adequate intraobserver reliability has been secured and shown to be statistically significant (p<0.01).
As a result, due to intra and inter-observer reliability, CT has been found to be a decent radiological technique for the evaluation of clavicular epiphyseal line. Evaluation of CT images of clavicular medial epiphysis has been found to be an adequate method for age estimation; however simultaneous assessment of all radiological images may help provide more accurate results.