Karakter gelişimi açısından Kemal Tahir'in esir şehir üçlemesine psikanalitik bir bakış
A psychoanalytical look at Kemal Tahi̇r's Esi̇r Şehi̇r trilogy in terms of character development
Yazar: BAŞAK ÖZÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TARANA OKTAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kemal Tahir = Kemal Tahir

Özet:
ÖZET
Kemal Tahir, yazarlık hüneri ile yalnızca kendi döneminde etki yaratan bir sanatçı
değil, bugün hâlâ fikirleri ve sanatıyla var olabilen Türk edebiyatının önemli isimlerinden
biridir. Yazarın eserleri pek çok yönden incelendiği halde roman karakterlerinin ruhsal
gelişimi üzerine daha önce psikanalitik bir çalışma yapılmamıştır. Dolayısıyla, sanatçının ruh
yaratmadaki derinliği ile alan içerisinde görünürlüğünü arttırmak bu çalışmanın temel amacını
oluşturmaktadır. Onun eserlerinde sosyal dramın, bireyin dramının önüne geçtiği anlayışı
hâkimdir. Ancak bu çalışma ile birlikte bireyin dramı, itilmiş olduğu sonraki planlardan gün
ışığına çıkartılarak, yazarın şahsiyet yaratma kabiliyetine ışık tutmaktadır. Bu amacın
gerçekleştirilmesine olanak sağlayan şerh yolu ise psikanaliz olarak seçilmektedir. Psikanaliz
kuramının sağladığı olanaklardan faydalanılarak bireyin bilincinin gerisine itilen yaşantılar
daha görünür kılınmakta ve bu yolla davranışlarının yahut duygularının gerekçeleri belirgin
bir biçimde işlenebilmektedir. Yazarın kurduğu şahsiyetlerin ruh gelişimindeki tutarlılıkların
psikanaliz evreninde bir karşılığının olması, sanatçının psikanalitik teorisiyle ilgilenmiş olma
ihtimalini arttırmaktadır. Bu çalışmanın tamamında, karakterlerin ruh gücündeki kırılmalar,
aksaklıklar, ruhsal bozukluklar, kendi şartları ve nedensellikleri ile mercek altında
tutulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Kemal Tahir, psikanaliz, davranış, psikoloji, edebiyat

Abstract:
SUMMARY
Kemal Tahir is not only an artist whose writing made an impact in his own
time; he also represents one of the most significant figures in Turkish literature
whose ideas and art remain relevant today, despite the passing of time. Although
previous studies of his work have analysed it from various perspectives, none have
thus far focused on the spiritual development of his characters. This study aims to
provide insight into the artist's creative process and enhance his visibility in the field.
A dominant feature of his corpus is the notion that social drama precedes individual
drama. This study sheds light on the author's ability to create personality by bringing
out the drama of the individual from the later plans into which he was pushed. The
method of choice for this purpose is psychoanalysis. The use of psychoanalytic
theory enables the experiences that have been pushed to the back of the individual's
consciousness to be made more visible, facilitating the processing of reasons for
their behaviour or emotions. The consistency observed between the author's
established personality types and those proposed by psychoanalysis increases the
probability that the artist was interested in psychoanalytic theory. The present study
examines the fractures, disruptions, and psychological disorders in the characters'
mental strength under their conditions and causality.
Keywords: Kemal Tahir, psychoanalysis, behaviour, psychology, literature.