7. sınıf öğrencilerinin okuma ve dinleme metinlerini yazılı olarak yeniden anlatma becerileri
7th grade students' written expression skills for retelling in reading and listening texts
Yazar: VEYSEL İNCE
Danışman: PROF. DR. YUSUF DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Dinleme-anlama = Listening-understanding ; Dört dil becerisi = Four language skills ; Metin okuma = Text reading ; Okuduğunu anlama becerisi =   ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Yazılı anlatım = Written expression ; Yazılı anlatım becerisi = Writing skills based ; Yeniden yazmak = Rewriting

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 7. sınıf öğrencilerinin okuma ve dinleme metinlerini yazılı olarak yeniden anlatma becerilerinin hangi düzeyde olduğunu tespit etmektir. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan korelasyonel (ilişkisel) model kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ankara ilinde 7. sınıfta öğrenimine devam eden 202 öğrencidir. Araştırma grubunun tespitinde kolay ulaşılabilir olma ve uygulanabilirlik ilkeleri göz önünde bulundurulmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak öğrenci bilgi formu, bir hikâye edici okuma metni, bir hikâye edici dinleme metni, bir bilgilendirici okuma metni, bir bilgilendirici dinleme metni, Hikâye Edici Metinleri Yazılı Anlatma Puanlama Anahtarı, Bilgilendirici Metinleri Yazılı Anlatma Puanlama Anahtarı, yazılı anlatım/anlatma formu, semantik farklılıklar ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verileri; betimsel analiz, bağımsız örneklem t testi, basit korelasyon, Welch ve Brown-Forsythe testleri, tek yönlü varyans analizi (one-way ANOVA), Mann Whitney U testi ve bağımlı örneklem t-testi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda 7. sınıf öğrencilerinin hikâye edici ve bilgilendirici okuma ve dinleme metinlerini yazılı olarak yeniden anlatma toplam puanları ile cinsiyet, 5 ve 6. sınıf Türkçe dersi yıl sonu not ortalaması, evlerinde onlara ait ders kitabı dışında kitap bulunma durumu arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Araştırmada öğrencilerin anne ve baba eğitim düzeyine, kitap okuma sıklığına, okuduklarıyla ilgili herhangi bir yere not alma veya yazı yazma sıklığına, dinledikleriyle ilgili herhangi bir yere not alma veya yazı yazma sıklığına göre yazılı olarak yeniden anlatma toplam puanlarının farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmada metin türleri açısından hikâye edici metinleri yazılı olarak yeniden anlatma ortalama puanları lehine anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. Okuma ve dinleme metinleri açısından ise hem hikâye edici hem de bilgilendirici türde yeniden yazılı anlatma ortalama puanlarının okuma metinleri lehine anlamlı olarak farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada 7. sınıf öğrencilerinin okudukları ve dinledikleri hikâye edici ve bilgilendirici metinler hakkındaki görüşleri (uygulama, metin, anlatma hakkında) betimsel analiz ile belirlenmiştir. Betimsel analiz sonucunun genel olarak yeniden yazılı anlatma puanlarıyla uyumlu olduğu görülmüştür. Ayrıca semantik farklılıklar ölçeğine göre öğrenciler metinleri anlama ve anlatma da zorlansalar da genel olarak uygulamayı yararlı olarak değerlendirmişledir. Araştırma sonuçlarından hareketle araştırmacılara, öğretmenlere, ebeveynlere, program geliştirme ve ölçme-değerlendirme uzmanlarına, Türkçe ders kitabı yazarlarına yönelik birtakım önerilerde bulunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Anlatma, Anlatım, Dinleme, Okuma, Yazma, Bilgilendirici metin, Hikâye edici metin

Abstract:
The objective of this scholarly inquiry is to assess the proficiency of seventh-grade students in their capacity to articulate reading and listening texts through written expression. The investigation employed a correlational model, which is classified as one of the quantitative research methodologies. The sample population for this research comprises 202 students pursuing their studies in the seventh grade within Ankara during the 2023-2024 academic session. In the selection of the research cohort, the criteria of accessibility and feasibility were duly considered. The instruments utilized for data collection in this study included a student information form, a narrative reading text, a narrative listening text, an informative reading text, an informative listening text, a scoring key for written narrations of narrative texts, a scoring key for written expressions of informational texts, a written narrative form, and a semantic differential scale. The research data were subjected to analysis through various statistical methods including descriptive analysis, independent sample t-test, simple correlation, Welch and Brown-Forsythe tests, one-way analysis of variance (one-way ANOVA), Mann Whitney U test, and dependent sample t-test.As a consequence of the research conducted, it was observed that a noteworthy correlation existed between the aggregate scores of seventh-grade students' written retellings of both narrative and informational reading and listening texts, alongside their gender, their cumulative grade point averages in Turkish courses during the fifth and sixth grades, as well as their possession of books beyond their prescribed textbooks at home. The investigation revealed that the total scores for students' written expression varied significantly based on the educational attainment of their parents, the frequency with which they engaged in reading books, the regularity of note-taking or transcribing their readings, and the consistency of note-taking or writing regarding auditory materials. Furthermore, the study established a statistically significant disparity favoring the mean scores for written retellings of narrative texts to different types of texts. In terms of both reading and listening texts, it was concluded that the mean scores for written retellings of narrative and informational texts exhibited a significant difference, with a preference for reading texts. The seventh-grade students' perceptions regarding the narrative and informational texts that they read and listened to—of aspects such as application, textual content, and narration—were ascertained through descriptive analysis. It was noted that the outcomes of the descriptive analysis were predominantly aligned with the scores in written expression. Moreover, based on the semantic differences scale, although students faced challenges in comprehending and articulating the texts, they generally assessed the application as beneficial. In light of the findings of the study, several recommendations were posited for researchers, educators, parents, curriculum developers, measurement and evaluation specialists, and authors of Turkish textbooks. 

Key Words: Narration, Expression, Listening, Reading, Writing, Informative text, Narrative text