Gömülü üçüncü molar dişlerin pozisyonu ile neden oldukları patolojiler arasındaki ilişkinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülerinde retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the relationship between the position of impacted third molars and associated pathologies on cone beam computed tomography images
Yazar: MELDA PELİN AKKİTAP
Danışman: DOÇ. DR. BİRSAY GÜMRÜ TARÇIN
Marmara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Azı dişi-üçüncü = Molar-third ; Azı dişleri = Molar ; Dişler = Teeth ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Patoloji = Pathology ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, gömülü maksiller ve mandibular 3. molar dişlerle ilişkili patolojilerin prevalansının demografik özellikler ve dişlerin pozisyonuna göre konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülerinde retrospektif olarak değerlendirilmesi ve söz konusu patolojik durumlarla ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı Radyoloji Birimi'ne başvuran hastaların KIBT görüntüleri retrospektif olarak incelenerek çalışma grubuna dahil edilen 348 adet KIBT görüntüsündeki 640 adet gömülü 3. molar dişte çürük, eksternal kök rezorpsiyonu, marjinal kemik kaybı, patolojik foliküler boşluk ve mandibular fraktür varlığı ile meziodistal angülasyon, bukkolingual inklinasyon, derinlik seviyesi, ramus anterior sınırına olan mesafe ve 2. molar dişe temas noktası arasındaki ilişki değerlendirilmiştir.
Bulgular: Gömülü 3. molar dişlerin %84,5'inde en az bir patoloji tespit edilmiştir. En fazla izlenen patolojik durum marjinal kemik kaybı (%70,9) olmakla birlikte, bunu eksternal kök rezorpsiyonu (%38,1), patolojik foliküler boşluk (12,8) ve çürük (%3,4) izlemiştir. Sadece bir olguda mandibular fraktür gözlenmiştir. Yaşın, patolojiler için önemli bir faktör olmadığı görülmüştür. Cinsiyet, erkeklerin daha sık etkilendiği marjinal kemik kaybı ve patolojik foliküler boşluk için bir risk faktörü olarak tespit edilmiştir. Meziodistal angülasyondan etkilenmeyen tek patoloji olan çürük, Sınıf A derinlik seviyesinde ve temas noktasının 2. molar dişin mine-sement birleşiminde ve üstünde olması durumunda daha sık saptanmıştır. Eksternal kök rezorpsiyonu ve marjinal kemik kaybı, horizontal angülasyonda, Sınıf C derinlik seviyesinde, Sınıf III ramus ilişkisinde ve temas noktası 2. moların mine-sement birleşiminin altında olduğunda daha sık görülmüştür. Lingual inklinasyon, gömülü 3. molar dişlerle ilişkili patolojiler için yeni bir risk faktörü olarak saptanmıştır. Patolojik foliküler boşluk, invert angülasyon, bukkal inklinasyon, Sınıf C derinlik seviyesi, Sınıf I ramus ilişkisi ve temasın olmaması ile ilişkili olarak daha fazla gözlenmiştir.
Sonuçlar: Gömülü 3. molar dişler ile ilişkili olarak 2. molar dişlerde görülen patolojiler gömülü 3. molar dişlerin üç boyutlu pozisyonu ile önemli ölçüde ilişkili olup, gömülü 3. molar dişlerin takibi veya profilaktik çekiminde patolojiler için risk teşkil eden parametreler göz önünde bulundurulmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Gömülü üçüncü molar diş, ikinci molar diş, patoloji, pozisyon, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi

Abstract:
Aim: The aim of this study was to retrospectively evaluate the prevalence of pathologies associated with impacted maxillary and mandibular 3rd molars in relation to demographic characteristics and tooth position on cone beam computed tomography (CBCT) images and to determine the risk factors related to these pathological conditions.
Material and Methods: CBCT images of patients who referred to Department of Oral and Maxillofacial Radiology in Marmara University Faculty of Dentistry were retrospectively analyzed. In 640 impacted 3rd molars on 348 CBCT images included in the study group, the relationship between caries, external root resorption, marginal bone loss, pathological follicular space, mandibular fracture presence and mesiodistal angulation, buccolingual inclination, level of depth, distance from anterior border of the mandibular ramus and contact point with the second molar was evaluated.
Results: At least one pathology was detected in %84,5 of impacted 3rd molars. The most common pathology was marginal bone loss (%70,9), followed by external root resorption (38,1%), pathological follicular space (12,8%), and caries (3,4%). Mandibular fracture was observed in only one case. Age was not found to be a significiant factor for pathologies. Gender was identified as a risk factor only for marginal bone loss and pathological follicular space of which males were more frequently affected. Caries, which was the only pathology not affected by mesiodistal angulation, was mostly detected in relation to Class A depth level and the contact point at and above the cemento-enamel junction of the 2nd molar. External root resorption and marginal bone loss were more common in horizontal angulation, Class C depth level, Class III ramus relationship, and contact point below the cemento-enamel junction of the 2nd molar. Lingual inclination was identified as a new risk factor for pathologies associated with impacted 3rd molars. Pathological follicular space was observed more frequently with inverse angulation, buccal inclination, Class C depth level, Class I ramus relationship and lack of contact.
Conclusions: Pathologies in 2nd molars in relation to impacted 3rd molars are significantly related to the three-dimensional position of impacted 3rd molars, and watchful monitoring or prophylactic removal of impacted 3rd molars should be deliberated considering the relevant risk parameters in terms of the related pathologies.
Keywords: Impacted third molar, second molar, pathology, position, cone-beam computed tomography