Anonim şirket genel kurul kararlarına karşı iptal davası hakkı ve bu hakkın kötüye kullanılması
The right to bring an action for avoidance against resolutions of the general meeting of a joint-stock company and the abuse of this right
Yazar: YUSUF TEKİN
Danışman: PROF. DR. ABUZER KENDİGELEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies

Özet:
Bu çalışmada, genel kurul kararlarının oluşumu, hukuki işlem teorisi çerçevesinde ele alınmıştır. Böylece, hukuki işlem olduğu sıklıkla dile getirilen genel kurul kararlarının, genel hükümlere göre kurucu unsurları ile geçerlilik şartlarının incelenebilmesi mümkün olmuştur. Toplantı tutanağı, kararlar bakımından kurucu son işlem olarak kabul edilmelidir. Bu görüşe göre, sadece tutanağa geçirilmeyen kararların yoklukla malul olduğu söylenebilir. Ancak tutanağa geçirilen karar, tutanağa geçirildiği şekli ve kadarıyla varlık kazanır ve ihlal ettiği normun ağırlığına bağlı olarak iptal veya butlan yaptırımıyla karşılaşabilir. 
Çalışmada ayrıca, genel kurul kararlarına karşı pay sahibinin itiraz etme aracı olan iptal davasının türü ve usul hukuku ile maddi hukuka ilişkin şartları tespit edilmiştir. İptal davası hakkı, gerçek nitelikte bir inşai dava hakkı olduğu gibi pay sahibinin maddi bir hakkıdır. Dava takip yetkisiyle yetkili ve görevli mahkemeye ilişkin belirleme hariç olmak üzere, TK 445 ve 446'da sayılan şartların tamamı, iptal davası maddi hakkına ilişkin olup davada esastan görülecek hususlardandır. İptal davası bakımından, davayı kimlerin açabileceğine ilişkin TK 446'da yapılan belirlemenin dava takip yetkisine ilişkin olduğu kanaatindeyiz. Bu bağlamda iptal davasının dava takip yetkilileri, pay sahipleri, yönetim kurulu ve üyesidir. 
Tüm haklar gibi, iptal davası hakkı da kötüye kullanılabilir. Bu çalışmada, hakkın kötüye kullanılmasının görülmekte olan dava üzerindeki etkileri ve bu şekilde hakkını kötüye kullanan davacıların sorumlulukları ele alınmıştır. TK 451 hükmünün amacı ve ne şekilde uygulanması gerektiği de açıklanmıştır. Bu hükümle, kanun koyucunun, bir sorumluluk sınırlaması getirmek amacında olmadığı; aksine, iptal davası hakkını kötüye kullananların bunun sonuçlarına katlanmasını sağlamak istediği sonucuna varılmıştır. Kötüye kullanmanın tespiti halinde davanın reddi gerektiği gibi, genel haksız fiil sorumluluğu da doğacaktır. Ancak, sorumluluğun doğması için kusurun, ağır ihmal düzeyinde olması aranmalıdır. Böylelikle, kanuni hakkını kullanan davacı pay sahiplerinin her türlü kusurundan sorumlu tutulmasının oluşturabileceği sakıncalar bertaraf edilmiş olacaktır.

Abstract:
In this study, the formation of general meeting resolutions is analysed according to the theory of legal transactions. It has been possible to analyse the constitutive elements and validity conditions of general meeting resolutions, which are often described as legal transactions, according to the general rules. The minutes of the meeting should be accepted as the final constitutive act in terms of resolutions. According to this view, it can be said that only those resolutions that are not recorded in the minutes are void. However, the decision recorded in the minutes exists in the form and to the extent that it is recorded and is subject to the sanction of avoidance or nullity - depending on the severity of the norm it violates. 
The study also defines the nature of the action for avoidance, which is the shareholder's means of challenging the resolutions of the General Meeting, and its procedural and substantive prerequisites have been established. The right to bring an action for avoidance is a real constructive right of action as well as a substantive right of the shareholder. All the prerequisites listed in Articles 445 and 446 of the Turkish Commercial Code, except for the authority to bring the action and determining the competent and assigned court that has jurisdiction over the dispute, are related to the substantive right of the action for avoidance and will be seen in the merits of the action. We are of the opinion that the prerequisites in Article 446 of the Turkish Commercial Code regarding who may bring an action for avoidance are related to the authority to bring the action. In this sense, the shareholders, the board of directors and the members of the board of directors are the persons authorised to pursue the action for avoidance. 
Like all rights, the right to bring an action for avoidance can be abused. The effects of such abuse on the pending proceedings and the liability of the plaintiffs who abuse their rights in this way are discussed. The purpose of Article 451 and how it should be applied are clarified. It is concluded that the legislator's intention with this provision is not to limit liability but, on the contrary, to ensure that those who abuse the right to bring an action for avoidance against the company bear the consequences. In the event of abuse, the action should be dismissed, and general tort liability should apply, with only gross negligence being accepted. In this way, the disadvantages of making plaintiff shareholders who exercise their legal rights liable for all kinds of defects are also eliminated.