İşitme kayıplı ve işiten öğrencilerin morfolojik farkındalık bilgi ve becerilerinin okuma performansları üzerindeki rolünün incelenmesi
Investigations on the reading performance of morphological awareness information and skills of hearing loss and hearing students
Yazar: HALİME MİRAY SÜMER
Danışman: PROF. DR. TEVHİDE KARGIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Morfolojik farkındalık = Morphological awareness ; Okuma = Reading ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Özel eğitim = Special education ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, işitme kayıplı öğrencilerin morfolojik farkındalık bilgi ve becerilerinin farklı okuma düzeylerinde (sözcük/cümle/ paragraf düzeylerinde) gelişimsel bir bakış açısıyla işiten akranlarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Bu genel amaç doğrultusunda araştırmaya farklı eğitim düzeylerinde (ilkokul, ortaokul ve lise) ve eğitim ortamlarında (kaynaştırma ve işitme engelliler okulları) öğrenimlerine devam eden 150 işitme kayıplı öğrenci ile onlarla aynı sınıf düzeyinde 152 işiten olmak üzere toplam 302 öğrenci katılmıştır. İşiten ve işitme kayıplı öğrencilerin morfolojik farkındalık bilgi ve becerileri üç farklı okuma düzeyinde (sözcük/cümle/paragraf düzeylerinde) geliştirilmiş olan beş işlem ile değerlendirilmiştir. İşlemlerden üçü sözcük düzeyine, biri cümle düzeyine, diğeri ise paragraf düzeyine yönelik olarak geliştirilmiş işlemlerdir. Verilerin toplanması sırasında yapılan tüm değerlendirmeler, öğrencilerin kendi okulları içerisinde belirlenmiş bir ortamda bireysel oturumlarla yürütülmüştür. Yapılan değerlendirmelerden elde edilen veriler ise, iki ayrı iki faktörlü MANOVA ve tek faktörlü varyans analizi (One-way ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerden elde edilen sonuçlara genel olarak bakıldığında, işitme kayıplı öğrencilerin morfolojik bilgi ve becerilerinin hem sözcük, hem cümle, hem de paragraf düzeylerinde işiten akranlarına göre çok daha sınırlı olduğu görülmüştür. Ayrı okul ve kaynaştırmadan gelen işitme kayıplı öğrenciler kendi aralarında karşılaştırıldığında ise kaynaştırmadan gelen işitme kayıplı öğrencilerin ayrı okuldan gelen akranlarına göre tüm düzeylerde daha iyi performans gösterdikleri, fakat yine de işiten akranlarına göre daha sınırlı performansa sahip oldukları belirlenmiştir. Araştırmanın tartışma bölümünde ise, öğrenciler arasında morfolojik farkındalık bilgi ve becerilerinde görülen performans farkları, onların sahip oldukları dil becerileri ve okuma ve okuduğunu anlama sırasında kullandıkları çözümleme ve anlama stratejileri temelinde ayrıntılı olarak tartışılmıştır.

Abstract:
This study aims to determine the role of morphological awareness in explaining differences in the reading skills of Turkish hearing loss and hearing readers. Participants will be 150 hearing loss students from two different educational settings (mainstreaming and deaf school) and a hearing control of 150 typically developing hearing students selected from three distinct levels of education (primary school, junior high school and high school). In this study, five experimental paradigms were developed to test the morphological awareness skills of students. Three of them with respect to the students morphological processing skills at the lexical level, one manipulating the morphological complexity of sentences to compare their reading comprehension at the sentence level and the last one manipulating the morphological complexity of paragraphs to compare their reading comprehension at the paragraph level. The students were tested individually in an environment determined within the students' own schools. The obtained data were analyzed by using GLM- MANOVAs and one-way ANOVAs. Findings from the present study point out that the morphological knowledge and skills of deaf students are much more limited than their hearing peers at both word, sentence and paragraph levels. When compared to the educational settings of hearing loss students, the mainstreamed hearing loss students were found to perform better at all levels than their peers from deaf schools, but still had a more limited performance than their hearing peers. In the discussion part, morphological awareness among students and performance differences in their skills were discussed in detail on the basis of their language skills and reading and reading comprehension strategies that they use while reading.