Bir üniversite hastanesine başvuran zehirlenme olgularına uygulanan ekstrakorporeal tedavi yöntemlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of extracorporeal treatment methods in poisoned patients admitted to an university hospital
Yazar: PELİN KOCA
Danışman: DOÇ. DR. NİL HOCAOĞLU AKSAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ekstrakorporeal dolaşım = Extracorporeal circulation ; Metanol = Methanol ; Tedavi = Treatment ; Ulusal Zehir Danışma Merkezi = National Poison Information Center ; Zehirlenmeler = Poisonings ; Zehirler = Poisons

Özet:
AMAÇ
Çalışmamızın amacı, 01 Ocak 2011-31 Aralık 2017 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEÜTF) İlaç ve Zehir Danışma Merkezi'ne (ZDM) danışılan ve ekstrakorporeal tedavi yöntemleri uygulanan zehirlenme olgularının değerlendirilmesidir. 
YÖNTEM
Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki araştırmamızda, ekstrakorporeal tedavi yöntemi uygulanan olguların hastaneye başvuru özellikleri, demografik verileri, zehirlenme özellikleri, klinik belirti ve bulguları, uygulanan ekstrakorporeal tedavi ve ekstrakorporeal tedavi dışı yöntemler, izlem ve sonuç verileri değerlendirildi. Olguların klinik belirti ve bulguları Poisoning Severity Score'a göre derecelendirildi. DEÜTF ZDM, Nefroloji Bilim Dalı kayıt formları ve hastane  otomasyon sisteminden elde edilen veriler, SPSS-24 (SPSS INC., Chicago, IL, USA) programına kaydedildi. İstatistiksel analizde Student'ın t-testi, Mann-Whitney U, ki-kare testi, Fisher's exact test ve lojistik regresyon analiz yöntemleri kullanıldı. 
BULGULAR
Çalışmamıza, zehirlenme nedeniyle ekstrakorporeal tedavi yöntemi uygulanan 75 kişi dahil edildi. Genel yaş ortalaması 51.5±19.7 yıl olup, erkek olgular çoğunluktaydı (45, %60.0). Tüm olguların %58.7'si akut, %25.3'ü kronik, %16.0'ı kronik zeminde akut zehirlenme olarak değerlendirildi. Zehirlenmelerin %58.7'si istem dışı iken, %41.3'ü istemli idi. En sık zehirlenme etkenleri sırasıyla metanol (%37.3), lityum (%18.7), karbamazepin (%10.7) ve digoksindi (%6.7). Başvuru sırasında ortalama Glaskow Koma Skoru (GKS) 11.4±4.5 olup, olguların %2.7'sinde (2) hiçbir klinik belirti ve bulgunun olmadığı, %24.0'nda (18) hafif, %26.7'sinde (20) orta, %46.7'sinde (35) ise ağır klinik belirti ve bulguların görüldüğü saptandı. Tüm hastalara uygulanan ekstrakorporeal tedavi yöntemi "hemodiyaliz" olup, olguların yaklaşık üçte birine (%29.3) özgül antidot tedavisi uygulandığı saptandı. Hemodiyaliz uygulama nedeni, olguların %74.7'sinde "maruz kalınan maddenin eliminasyonunun artırılması" iken, %25.3'ünde "renal destek amaçlı" idi. Uygulanan hemodiyaliz ortalama seans sayısı 2.5±2.7 ve ortalama akım süresi 478.1±567.7 dakika idi. Hemodiyaliz sırasında en sık görülen komplikasyon hipotansiyondu. Olguların %26.7'si (20) servise yatırılıp, %73.3'ü (55) ise yoğun bakımda izlenirken, 50 yaş ve üstünde erkeklerin yoğun bakıma yatırılma oranının kadınlara göre anlamlı ölçüde yüksek olduğu saptandı (p<0.05). Olguların 3'ü (%4.0) sekel ile iyileşirken, 21'i (%28.0) öldü. 
SONUÇ
Ekstrakorporeal tedavi uygulanan zehirlenme olgularının tümüne destek tedavi ve hemodiyaliz uygulandı. Ayrıca, sağkalım üzerinde etkili faktörler olarak tespit edilen; mekanik ventilasyon ihtiyacı, hastanın 50 yaş ve üzerinde olması, başvuru sırasında GKS'nun 8'in altında olması, hemodiyaliz sırasında hipotansiyon gelişimi, kan pH ve bikarbonat değerlerinin düşük olması önemlidir ve tedavi yönetiminde dikkate alınmalıdır.

Abstract:
OBJECTIVE 
To evaluation poisonings concerning treated with extracorporeal methods that were consulted to Dokuz Eylul University Drug and Poison Information Center (DEUDPIC) between January 01, 2011 and December 31, 2017.
METHOD 
In this cross-sectional, descriptive study, characteristics of hospital admission, demographic data, characteristics of exposures, clinical signs and symptoms, extracorporeal treatment and non-extracorporeal treatment methods, clinical follow-up and outcomes of poisonings were evaluated. The clinical signs and symptoms of the patients were graded according to the Poisoning Severity Score. The data obtained from standard forms of DEUDPIC, Nephrology Department and data of hospital automation system and then recorded to SPSS-24 (SPSS INC., Chicago, IL, USA) program. Student's t-test, Mann-Whitney U, chi-square test, Fisher's exact test and logistic regression analysis were used for statistical analysis.
RESULTS
Seventy-five patients who had been treated with extracorporeal treatment for poisoning were included in the study. The mean age of cases was 51.5±19.7 years, and males were dominating (45, 60.0%). Acute exposures were the main type of exposures in 58.7% of the cases,  followed by chronic exposure (25.3%) and acute toxicity on chronic use (16.0%). Unintentional exposures were more common (58.7%) than intentional exposures (41.3%). The most frequent agent were methanol (37.3%), lithium (18.7%), carbamazepine (10.7%) and digoxin (6.7%), respectively. The mean of Glaskow Coma Score (GCS) at admission was 11.4±4.5. There were no clinical signs and symptoms in 2.7% (2) of the cases, 24.0% (18) had mild, 26.7% (20) moderate, 46.7% (35) had severe signs and symptoms of toxicity. In all cases, the hemodialysis was performed. Specific antidotes were given in approximately one third (29.3%) of the cases. The reason of hemodialysis was "increased elimination of the toxin" in 74.7% and "renal support" in 25.3% of the cases. The mean number of hemodialysis sessions was 2.5±2.7 and the mean flow time was 478.1±567.7 minutes. The most common complication during hemodialysis was hypotension. While most of the cases (73.3%, 55) were transferred to the intensive care unit, 26.7% of patients were observed in the emergency room. It was found that the rate of requirement for observation and treatment in intensive care unit was significantly higher in males aged 50 and older than females (p<0.05). While 3 cases were discharged with sequelae (4.0%), 21 cases was died (28.0%).
CONCLUSION
Supportive treatment and hemodialysis were performed in all cases who had been treated with extracorporeal treatment. In addition, important factors on mortality were identified as; requirement of mechanical ventilation, age 50 and over, GCS below 8 at admission, hypotension development during hemodialysis, low blood pH and bicarbonate values are important and should be considered in the management of treatment.