Süt ürünlerinde gıda boyası kullanımının belirlenmesi ile tüketici tercihleri ve tutumlarıyla kıyaslanması
Determinatıon of food dye use in dairy products and comparison with consumer preferences and attitudes
Yazar: ZUHAL ŞENYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. CEM KARAGÖZLÜ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Süt Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Süt Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Gıda boyaları = Food colourants ; Katkı maddeleri = Additives ; Meyveli yoğurt = Fruit yoghurt ; Renklendiriciler = Chromophore

Özet:
Bu tez çalışmasındaki amaç, hem çocuklar hem de ebeveynleri tarafından sıkça tercih edilen meyveli süt ürünlerinde, sentetik boya varlığının tespit edilmesidir. Bunun için piyasadan temin edilen 20 adet meyveli yoğurt, 8 adet meyveli peynir, 6 adet meyveli kefir, 7 adet meyveli puding, 7 adet meyveli süt ve 11 adet meyveli dondurma ürününde High Performance Liquid Kromotografi yöntemiyle suda çözünen sentetik boyaların tespiti ve miktar belirlenmesi yapılmıştır. Sonuçlar Türk Gıda Kodeksi Katkı Maddeleri Yönetmeliğine göre değerlendirilmiştir. Analizi yapılan 59 üründen 3 adedinde sentetik boya tespit edilmiştir. Diğer ürünlerde sentetik boya tespit edilememiştir. Tespit edilen miktarlar ilgili yönetmeliğe göre yasal sınırlar içerisinde yer almaktadır.
Araştırmada ayrıca İzmir ili merkez ilçelerinde yaşayan ebeveynlerin tüketici alışkanlıklarının belirlenmesi amacıyla kolayda örnekleme ve kartopu örneklemesi kullanılarak online anket tekniği kullanılarak veri toplanmıştır. Anket, giriş bölümü dahil üç bölüm, toplam 28 sorudan oluşmaktadır. Anketin giriş bölümünde demografik özellikleri belirlemeye yönelik yedi soru, ikinci bölümünde ebeveynlerin gıda ve beslenmeye yönelik eğitim ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi amacıyla dört soru bulunmaktadır. Üçüncü bölümde ise ebeveynlerin gıda boyası bulunan/bulunduğu düşünülen ürünlere yönelik tüketici alışkanlıklarını belirlemeye yönelik 15 soru bulunmaktadır. Toplanan veriler IBM SPSS 18 programında analiz edilmiştir. Analizde bağımsız örneklem t-testi analizleri gerçekleştirilmiştir. Anket sonuçlarına göre ebeveynlerin çoğunluğunun (%71'i) gıda ve beslenme konusu üzerinde eğitimi bulunmamaktadır. Eğitim alan ve almayan ebeveynlerin meyveli süt ürünü tercihleri farklılık göstermektedir. Ebeveynlerin %54'ü gıda boyası hakkında bilgiye sahip iken, %45'i ise gıda boyası hakkında bilgiye sahip değildir. Ebeveynlerin %98'i ürünlerin son tüketim tarihine bakmakta, %88'i ise etiket bilgilerini okumaktadır. Anneler babalardan daha fazla etiket bilgisine dikkat etmektedir.

Abstract:
The aim of this thesis study is to detect the presence of synthetic dyes in fruit dairy products, which are frequently preferred by both children and their parents. For this purpose, water-soluble synthetic dyes were determined by High Performance Liquid Chromotography method and their quantity was determined in 20 fruit yoghurt, 8 fruit cheese, 6 fruit kefir, 7 fruit pudding, 7 fruit milk and 11 fruit ice cream products procured from the market. The results were evaluated according to the Turkish Food Codex Additives Regulation. Synthetic dyes were detected in 3 of the 59 products analyzed. Synthetic dye could not be detected in other products. The amounts determined are within the legal limits according to the relevant regulation.
In the study, data were also collected by using online survey technique using convenience sampling and snowball sampling in order to determine the consumer habits of parents living in the central districts of İzmir. The questionnaire consists of three parts, including the introduction part, and a total of 28 questions. In the introductory part of the questionnaire, there are seven questions to determine demographic characteristics, and in the second part, there are four questions to determine the education and knowledge levels of parents on food and nutrition. In the third part, there are 15 questions to determine the consumer habits of the parents for the products containing/thought to contain food coloring. The collected data were analyzed in IBM SPSS 18 program. Independent sample t-test analyzes were performed in the analysis. According to the survey results, the majority of parents (71%) do not have education on food and nutrition. The preferences of the parents who received and did not receive education on dairy products with fruits differ. While 54% of the parents have knowledge about food coloring, 45% do not have knowledge about food coloring. 98% of parents look at the expiry date of the products, and 88% read the label information. Mothers pay more attention to label information than fathers.