Yenilenebilir enerji kaynakları destekleme mekanizmasının (YEKDEM) elektrik piyasalarına olan etkileri ve sürdürülebilir bir model önerisi.
The effects of the renewable energy resources support mechanism (YEKDEM) on the electricity market and sustainable model proposal.
Yazar: FATİH TOPAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET YÖNETKEN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yenilenebilir Enerji Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering
Dizin: Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye Elektrik Piyasası ve Yenilenebilir Enerji Destekleme Mekanizması olarak adlandırılan YEKDEM ele alınmıştır. Söz konusu destekleme mekanizmasının elektrik piyasalarına olan etkileri incelenmiş, işleyiş hakkında değerlendirmelerde bulunulmuş ve sonuçta daha sürdürülebilir bir teşvik mekanizması modeli önerilmiştir.

Piyasaya etkileri bakımından yapılan incelemelerde 2011 yılından 2019 yılı Nisan Dönemine kadar, EİGM, EPİAŞ, TEİAŞ ve EPDK tarafından yayınlanmış veriler kullanılmıştır. Bu veriler ışığında YEKDEM Kurulu güç kapasitesindeki gelişmeler, katılımcı bazında değişiklikler, kaynak türüne göre yıllık üretim miktarları, kurulu güç artışına bağlı sistem maliyetleri, aylar itibariyle piyasa takas fiyatları ağırlıklı ortalamaları ile YEKDEM birim maliyetleri, YEKDEM dengesizlik miktarları, YEKDEM'in yıllık piyasa takas fiyatları ağırlıklı ortalamasına olan yıllık birim etkisi incelenmiştir. 2020 yılından 2030 yılına kadar, YEKDEM'den yararlanması muhtemel kapasite, kaynak bazlı ve portföy bazlı yıllık kapasite faktörleri (verimlilik), hesaplanmış kapasite faktörlerine göre üretim miktarları, YEKDEM'e katılmaya devam edecek kapasite ile YEKDEM dışı kalacak kapasite için geçmiş yıllarda gerçekleşen portföy bazlı kapasite faktörlerinin aynen devam edeceği koşulu ile üretim miktarları hesaplanmıştır. Ayrıca lisanssız kapsamında kapasite tahsisi yapılmış kapasite ve bu kapasite için geçmiş yıllarda gerçekleşen portföy bazlı kapasite faktörlerinin aynen devam edeceği koşulu ile üretim miktarları hesaplanmıştır. Sonuçta 2020 yılından 2030 yılına kadar teşvikten yararlanması muhtemel lisanslı ve lisanssız dâhil kapasiteye ait bir üretim projeksiyonu oluşturulmuştur. Oluşturulan projeksiyonda, yenilenebilir enerji santrallerinin doğal koşulların etkilerinde bir değişiklik olmayacağından hareketle, geçmiş yıllarda gerçekleşen kaynak bazlı ve portföy bazlı kapasite faktörlerinin, ileriye yönelik yapılacak projeksiyonda da aynen devam edeceği kabul edilmiştir.

Teşvik sistemini portföy olarak bünyesinde baz yük santralleri olan ve piyasada söz sahibi olan garantör bir şirket üzerinden yürütülmesi önerilmiş olup, böylece dengesizliğin yüksek olduğu yenilebilir portföyünün en iyi şekilde yönetilmesi amaçlanmıştır. Önerilen bu mekanizma gün öncesi piyasasında oluşan piyasa takas fiyatlarını etkilemeden yapılan bir teşvik olduğundan, serbest piyasanın gelişimi üzerinde olumsuz bir etki yaratmayacağı değerlendirilmektedir. Bu çalışmada yenilenebilir enerji yatırımlarının piyasa üzerine olan olumsuz etkileri azaltılarak, piyasaya entegre bir yapıda yönetilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
In this research, Turkey Electricity Markets and Renewable Energy Support Mechanisms it called YEKDEM were examined. The electrical support mechanism in the markets we have investigated the effects of the operation carried out evaluations and about the result is a more sustainable incentive mechanism model is recommended.

In the examinations made for the effects of the market since 2011 2019 year period of April, EİGM, EPİAŞ, EMRA has been established and published by the data are used. In light of these data YEKDEM Installed power on the basis of the developments regarding the participant changes depending on the type of the source of the annual production quantities depending on the rise in the power of the installed system costs as of several months of market exchange rates and the weighted average unit costs, YEKDEM YEKDEM imbalance quantities, YEKDEM's annual market exchange rates weighted average of the effect of the annual unit were studied. Since 2020-2030. YEKDEM to benefit from the possible capacity of the resource-based and portfolio-based annual capacity factors (efficiency), the calculated capacity according to the factors of production quantities, YEKDEM will continue to participate in the capacity to remain disabled YEKDEM capacity for the past years the portfolio-based capacity factors will continue exactly the same condition and the calculated from the production quantities. Also as part of the self-made capacity and capacity allocation in this capacity for the past years the portfolio-based capacity factors will continue exactly the same condition and the calculated from the production quantities. As a result since 2020 2030. The possible benefit of inciting licensed and unlicensed posting a production capacity of the projection has been created. The projected created the natural conditions of renewable energy plants will not precipitate a change in the movement of the past years source-based and portfolio-based capacity factors are to be carried out for the forward will continue as a projected is accepted.

Incentive system within the portfolio of the base load power plants in the market and the owner of a company that is carried out via the guarantor is recommended so that the imbalance high as the edible portfolio is intended for the best way to manage. The day before the recommended this mechanism market of the exchange market prices is an incentive made without impacting the free market would have a negative impact on the development of creation are evaluated. Renewable energy investments in this study on the market by reducing the adverse effects on the market with an integrated structure is intended to manage.