Yeni tip bir mekanik dönel damperin tasarımı imalatı ve bilinmeyen bazı karakteristik özelliklerinin araştırılması
Design and production of a new type mechanical rotary damper and the investigation of its unknown characteristics
Yazar: VEDAT SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ İNAN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Damper = Damper ; Histerezis = Hysteresis ; Santrifüj kavrama = Centrifugal clutch ; Üretim = Production

Özet:
Santrifüj kavramalar merkezkaç ve sürtünme kuvvetleri olmak üzere, iki temel kuvvetin etkisi altında çalışırlar. Sürtünme kuvveti ve moment, devir sayısının karesi ile artar. Devir sayısına olan bu bağımlılık, santrifüj kavramaların hareketlerindeki doğal gecikme nedeniyle, motorun korunması açısından bir avantajdır. Santrifüj kavramalar, motorun ilk harekete yüksüz geçmesini ve devreye girme momentinin de küçük olmasını sağlarlar. Bu nedenle motorun, işletme şartlarına göre boyutlandırılması yeterli ve belirlenmiş güç ihtiyacı için motor boyutları küçültülmüş olur. Santrifüj kavramalar ayrıca başlangıç hareketim yumuşatır ve aşın yüklerde de bir emniyet kavraması gibi çalışırlar. Santrifüj kavramalar devir sayısına bağlı olarak çalıştığından, moment iletme işini, sürtünme elamanları yapar. Burada sürtünme elamanlarından maksadın; plaka, segman, bilya ve silindirik masura olarak hatırlatılmasında fayda vardır. Kavramaların iletebilecekleri moment miktarları; kavrama içerisindeki sürtünme elamanlarının kütlelerine, devir sayısına, ve kavramanın iç çapına bağlı olarak değişir. Bu tip kavramaların en büyük dezavantajı, kavramanın devreye girip çıkması ile çalışma esnasında meydana gelen sürtünmelerden ve titreşimlerden dolayı ömürlerinin azalmasıdır. Bu nedenle bakımı ve işletme imkanları güç olan sistemlerde kullanılacaksa bu dezavantajlarının göz önünde bulundurulması gerekir. Titreşimin ve sürtünmenin asgariye indirilmesi ancak damperleme elamanları kullanmak sureti ileIV mümkündür. Bu da ek bir düzenek ilavesi ve işletme masraflarının ortaya çıkmasına sebebiyet vermektedir. Araştırma konusu olan bu kavramada ise bu tip sorunlar en aza indirgenmiştir. Uzay tasarım sistemlerinde kullanılan radar ve çanak antenlerin döndürülmesinde ve bakımın güç olduğu uzay sistemlerinde zorunlu olarak kullanılması gereken kavramaların dikkatle seçilmesi gereklidir Bu çalışma ile, uzay sistemlerinde rahatlıkla kullanılabilecek olan merkezkaç kavrama tipinde çalışan ve damperleme işlemi kavramanın kendisi tarafından yapılan yeni tip bir mekanik dönel damperin performans karakteristiklerinin tayini ve güç aktarma kapasitesinin hesaplanmasına temel teşkil eden tasarım parametrelerinin saptanması yapılmıştır. Anahtar kelimeler : Mekanik Damper, Kavrama, Histeresis

Abstract:
Centrifugal clutches run using two fundamental force: a centrifugal forces and friction force. Friction force and torque increase with the square revoluation for motor per minute This dependence on revolution is an advantage for the motor due to the natural delay in the revolution of the centrifugal clutches These clutches provide motor to start as unloaded and the starting torque to be small. Therefore the motor can be chosen according to the service conditions and the motor size, because smaller. Centrifugal clutches, additionally, ease the starting and behave as a saffety clutch in overloaded conditions. Since centrifugal clutches run depending on the revoluation, the torque is transmitted by the friction elements. The friction elements can be in the shape of plate, billet, ring or cylinder. The magnitude of the torque which can be transmitted alter depending on the mass and revolution, of the friction elements and the inner diameter clutch. The biggest disadvantage of these clutch are relatively short service lives due to frictions and vibrations start-stop periods and service conditions. Thus this should be considered if there are difficulties in maintanence due to the service conditions. Reducing the friction and vibrations in these clutches are possible only by using dampers. This means, on the other hand, higher service costs. In this study theseVI problems (friction and vibration) were reduced to a minumum level by designing a new type a mechanical rotary damper. In this study considering the clutches and dampers used in the space and satellite system, a new type mechanical rotary damper was designed and produced. The damper run as a centrifugal clutches and damps the vibrations itself. After producing the design parameter which were essential in calculating the performance characteristics and the load transmission capacity were determined. Key Words : Mechanical Damper, Clutch, Hysetereysis