Irak'ta yetişen bazı hurma çeşitlerinin ağır metal ve kimyasal içeriklerinin incelenmesi
Investigation of heavy metal and chemical contents of some date varieties grown in Iraq
Yazar: ABBAS TARHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEŞİR DAĞ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ABDULLAH YILMAZ
Batman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada, besin olarak tüketilen ve Irak' tan temin edilen Khastawi, Maktum, Zuhtimutawi, Chukleti, Tiberzal, Khadrawi, Birem ve Barhi olmak üzere 8 farklı hurma çeşidi kullanılmıştır. 
Çalışılan hurma çeşitlerinin ağır metal içerikleri kantitatif olarak AAS (Atomik Absorpsiyon Spektrofotometresi) ve ICP-OES (İndüktif Olarak Eşleşmiş Plazma Optik Emisyon Spektrometresi) teknikleri ile çalışıldı. Etli kısımlarındaki Bakır (Cu) miktarları (0,5-1,90 mg/kg), Demir (Fe) miktarları (7,13-21.99 mg/kg), Çinko (Zn) miktarları (2,79-6,37 mg/kg), Potasyum (K) miktarları (5223,18-8074,56 mg/kg), Magnezyum (Mg) miktarları (363,14-768,89 mg/kg), Fosfor (P) miktarları (775,95-1100,85 mg/kg), Kalsiyum (Ca) miktarları (311,86-482,79 mg/kg) ve Mangan (Mn) miktarları (4,60-18,50 mg/kg) arasında tespit edildi. Çekirdek kısımlarında ise; Bakır (Cu) miktarları (2,39-6,26 mg/kg), Demir (Fe) miktarları (10,15-15,09 mg/kg), Çinko (Zn) (10,63-12,96 mg/kg), Potasyum (K) (2255,75-2886,88 mg/kg), Magnezyum (Mg) miktarları (676,41-981,93 mg/kg), Fosfor (P) miktarları ise (1427,93-1963,86 mg/kg), Kalsiyum (Ca) miktarları (169,10-237,57 mg/kg) ve Mangan (Mn) miktarları (4,60- 18,50 mg/kg) olarak tespit edildi. 
Ayrıca, Elementel Analiz Cihazı (Dumas metodu) ile tayin edilen hurma numunelerinin etli kısımlarındaki Karbon (C) miktarları  (% 43,2-45,36), Hidrojen (H) (% 7,1-7,79), Azot (N) miktarları (% 0,99-1,15) olarak tespit edilmiştir. Çekirdek kısımlarında ise Karbon (C) miktarları  (%37,48-39,76), Hidrojen ( H ) (%7,82-8,51), Azot ( N ) miktarları (% 0,51-0,64) olarak tespit edilmiştir. Hurma numunelerinin etli kısımlarında bulunan protein miktarları (% 3,38-3,81), çekirdek kısımlarında ise (% 5,88-7.19) olarak tespit edilmiştir. Çalışmada tüm hurma numunelerinin etli kısımlarının toplam yağ miktarları (0,126-0,175 g/100g), çekirdek kısımlarının toplam yağ miktarları ise (4,750-7,125 g/100 g) olarak tespit edilmiştir.  Yağ asidi içerikleri GC-MS ile GC-FID dedektörü kullanılarak semikantitatif olarak tespit edildi. Bütün hurma umunelerinin çekirdek ve etli kısımlarında aynı 14 çeşit yağ asitlerine rastlanılmıştır. Bunlardan en yüksek tespit edilen yağ asiti miktar ise (% 42.706-49.069) ile oleik asittir.  Numunelerdeki etanol ekstrelerinin fenolik içerikleri LC-MS/MS cihazı ile tespit edildi.

Abstract:
In this study, 8 different types of dates such as Khastawi, Maktum, Zuhtimutawi, Chukleti, Tiberzal, Khadrawi, Birem and Barhi which are consumed as food and supplied from Iraq were used. 
Heavy metal contents of the studied palm varieties were quantitatively studied with AAS (Atomic Absorption Spectrophotometry) and ICP-OES (Inductively Coupled Plasma Optical Emission Spectrometry) techniques. Copper (Cu), iron (Fe), zinc (Zn), potassium (K), magnesium (Mg), phosphorus (P), calcium (Ca) and manganese (Mn) amounts in the flesh parts of the studied date varieties ranged from 0.5 to 1.90 mg / kg, 7.19 to 21.99 mg / kg, 2.79 to 6.37 mg / kg, 5223,18 to 8074,56 mg / kg, 363,14 to 768,89 mg / kg, 775,95 to 1100,85 mg/kg, 311,86 to 482,79 mg/kg and 4,60 to 18,50 mg/kg, respectively. On the other hand, in the seed parts, those heavy metals were determined as 2.39 to 6.26, 10.15 to 15.09, 10.63 to 12.96, 2255.75 to 2886.88, 676.41 to 981.93, 1427.93 to 1963.86, 169.10 to 237.57 and 4.60 to 18.50, respectively. 
Additionally, carbon (C), hydrogen and nitrogen (N) percentages (mass/mass) of the flesh and seed parts of the studied date varieties were determined by Elementel Analysis Instrument (Dumas Method). According to this method C,H and N amounts were detected to be 43.2 to 45.36 %, 7.1 to 7.79 %, 0.99 to 1.15 and 37.48 to 39.76, 7.82 to 8.51, 0.51 to 0.64 in flesh and seed parts of the dates, respectively. The protein amounts found in the fleshy and seed parts of the palm date samples were determined to be among 3.38-3.81 % and 5.88 - 7.19, respectively. Total oil amount of the flesh and seed parts of the studied date varieties were between 0.126-0.175 g/100 g plant and 4.750-7.125 g/100 g plant, respectively. The fatty acid compositions were determined by using GC-FID and GC-MS techniques. Same 14 fatty acids were detected in the studied date varieties. Among those, oleic acid was the most abundant fatty acid (between 42.706 % and 49.069%).The phenolic contents of ethanol extracts of the studied date samples were determined by LC-MS / MS.