Elektronik alışveriş yöntemleri ve alışveriş televizyonu kanallarının tüketim aracı olarak kullanımı: Y kuşağının satın alma niyeti üzerine nicel bir inceleme
The usage of electronic shopping methods and shopping television channels as a means of consumption: A quantitative study about purchasing intention of Y generation
Yazar: SAMİ KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİL BEKTAŞ DURMUŞ
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı / Medya ve İletişim Yöntemi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Toplumsal bir varlık olan insan yaşama gözlerini açtığı andan itibaren kendisini sürekli bir ihtiyaç ve tüketim eylemi içinde bulmuştur. İnsanların yaşamları boyunca zorunlu veya istekleri doğrultusunda gidermesi gereken çok fazla ihtiyacı bulunmaktadır. Tüketim kavramı önceleri beslenme, barınma ve güvenlik gibi zorunlu gereksinimleri ifade ederken, değişen yaşam koşulları ve zamana göre eski anlamından uzaklaşarak arzu ve istekleri gidermeye yarayan, toplumsal pozisyonu belirleyici bir unsur haline gelmiştir. Geçmişte tüketim aracı olarak dükkân, mağaza, pazar vb. geleneksel yöntemler kullanılırken, teknolojinin gelişmesiyle birlikte artık günümüzde elektronik alışveriş yöntemleri de kullanılmaya başlanmıştır. 

Bu araştırmanın amacı; elektronik alışveriş yöntemleri ve alışveriş televizyonu kanallarının tüketim aracı olarak uygulanma şekillerini incelemek, Y kuşağı tüketicilerinin elektronik alışveriş yöntemlerine olan düşüncelerini tespit etmek ve elektronik alışveriş yöntemleri ile Y kuşağı tüketicilerinin satın alma niyeti arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Bu araştırmada nicel bir araştırma şekli olan anket yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada ihtiyaç, tüketim ve elektronik alışveriş yöntemleri hakkında literatür taraması yapılmış, örneklem büyüklüğüne uygun olarak İstanbul'da ikamet eden 420 kişilik Y kuşağı tüketicisi ile araştırma sorularına yönelik 42 sorudan oluşan online anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışmasıyla toplanan veriler SPSS 26 programında analiz edilmiş ve bulgulara yönelik değerlendirmeler yapılmıştır.

Araştırmada anket verilerine göre kategorik değişkenler arasında karşılaştırmalı analizler yapılmıştır. Analiz bulguları incelendiğinde elektronik yöntemlerle alışveriş yapmayanların yaş ortalamasının elektronik yöntemlerle alışveriş yapanların yaş ortalamasından daha yüksek olduğu görülmüştür. Bulgulara göre katılımcıların elektronik yöntemlerle alışveriş yapma / yapmama davranışı ve cinsiyeti arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Yaş ile internet aracılığıyla yapılan elektronik alışverişte kullanılan satış ve pazarlama unsurlarının satın alma niyetine olan etkileri arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların % 49,6'lık kesiminin alışveriş televizyonu kanalları hakkında yeterli derecede bilgisi olduğu görülmüş ve % 66,5'i de alışveriş televizyonu kanallarının Türkiye'de faaliyet göstermesini istediklerini belirtmiştir. Araştırma soruları doğrultusunda anket verilerine göre elde edilen diğer bulgular çalışmada detaylandırılmıştır.

Abstract:
Human as a social being has been in constant state of need and consumption since s/he was born. There are so many needs that people must fulfil in the course of their lives in accordance with their own desires or as a must. The concept of consumption used to define obligatory needs such as nutrition, sheltering and security, however, it moved away from its old meaning according to changing life and time conditions, and has become a factor that determines social status and satisfies the desires and wishes. While the traditional methods such as shop, store, bazaar etc., were used as means of consumption, the development of technology now includes electronic shopping methods.

This research aims to examine the ways electronic shopping methods and shopping television channels are implied as a means of consumption, determine the thoughts of Y generation on electronic shopping methods and seek the relationship between electronic shopping methods and shopping intention of Y generation. Questionnaire method, which is a quantitative research method was used in this research. A literature review was conducted on the topics of needs, consumption, and electronic shopping methods, and in accordance with the sample size, an online questionnaire with 42 questions related to the research questions was created with 420 Y Generation consumers residing in İstanbul. The data collected through the questionnaire study was analyzed using SPSS 26 program and the results were analyzed.

In this research, comparative analyzes were conducted between the categorical variables according to questionnaire data. When examining the results of the analysis, it was found that the average age of those who do not shop through electronic methods is higher than those who do. The results show that no meaningful relationship can be found statistically between doing/not doing electronic shopping and gender. It was determined that there is a significant positive relationship between age and the impact on purchase intentions of sales and marketing elements used in electronic shopping over the Internet. It was observed that 49.6% of the participants have enough information about shopping television channels and 66.5% of the participants stated that they would like to see shopping television channels released in Turkey. In accordance with the research questions, other results obtained from the questionnaire data are also detailed in this study.