Güneydoğu Anadolu Bölgesi Çanak Çömleksiz Neolitik Dönemde insan ve besin ilişkisi
The nutrition and the human relationship Southeastern Anatolia region in the pre-Pottery Neolithic Period
Yazar: METİN İŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA ÖZBULUT
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antropoloji = Anthropology ; Besinler = Foods ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Neolitik Dönem = Neolithic Period ; İnsan = Human

Özet:
Günümüz insanının beslenme anlayışı milyonlarca yıllık evrimsel süreçte edinilen alışkanlıklar, beceriler ve yaşam tarzıyla birlikte şekillenmiştir. Süreç boyunca beslenme anlayışı bitki ve hayvan türlerinin tüketimine dayanmıştır. Beslenmeye yönelik uğraşılar besin türlerini elde etmekle sınırlı kalmayıp elde edilen besinlerin tüketilmeye hazır hale getirilmesine kadarki süreç boyunca devam etmektedir. Beslenme anlayışı çevre koşulları, toplumların bilgi birikimi ve deneyimi, besin elde etmede ya da tüketilmeye hazır hale getirilmesinde kullanılan teknoloji bilgisi gibi unsurlara paralel olarak toplumdan toluma farklılık gösterebilmektedir. Antropolojik, arkeobotanik, zooarkeolojik ve arkeolojik verilerin derlenerek insan ve besin ilişkisini ortaya koymak çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, arkeolojik kazısı yapılmış yerleşim yerlerinde elde edilen beslenme ile ilişkili veriler ele alınmıştır. Tezin çalışma yöntemi tümüyle literatür taramasından oluşmaktadır. Tez kapsamında ele alınan yerleşmeler Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer almakta olup dönem olarak Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem ile sınırlandırılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında Neolitik Dönem hakkında genel bilgiler verilmiş, bölgenin coğrafi konumu ve iklimine değinilmiş, sonrasında insanların besin ekonomisinde kullandığı bitkilerin tarıma alınma, hayvanların evcilleştirme süreci açıklanmıştır. Yerleşim yerlerinin coğrafi konumu, araştırma tarihçesi ve diğer yerleşim yerleri ile ilişkileri ortaya konulmuş, ortaya çıkarılan besin ile ilişkili veriler değerlendirilerek çalışma sonlandırılmıştır. Çalışmada, bölgede avcılık ve toplayıcılığın yanında hayvansal ve tarımsal faaliyetlerin besin ekonomisinde yer almaya başladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The nutrition habits of todays human being, were taken shape with the lifestyle, the abilities and the habits that gained in millions of evolutionary process of hominid line. During the process, the nutrition model was based on consumption of the plant and animal species. The efforts for nutrition are not limited to obtaining nutrition types, but continue throuhout the process until the obtained nutrition are ready to be consumed. The understanding at nutrition may differ from society to society in parallel with factors such as enviromental conditions, knowledge and experience at society, tecnology knowledge used in obtaining nutrition or making it ready for consumption. The main purpose of the study is to reveal between the human and nutrition by compiling of the antropological, zooarchaelogical and archeological data. In this context, the data were discussed associated with nutrition that revealed in the settlements made archaeological excavation. The operation mode of the thesis completely comprise of literature review. The settlements discussed in scope of the thesis were located geographically in the Southeastern Anatolia Region and limited periodically with with the Pre-Pottery Neolithic period. In the first stage of the study were mentioned the geographical location and climate of the region, were given general information about the Neolithic period, immediately after were explained the process of culturing and domesticating of the animals and plants that using in the nutrition economy of people. The geographical location of the settlements, history of the research and their relations with the other settlements were revealed and the study was concluded by evaluating the ruins associated with the nutrition that revealed. In this study, was concluded that started to be located in the nutrition's economy of zoological and agricultural actions together with the hunting and foraging in the region.