Hastanelerde afet merkezli risk yönetimi: Güvenli hastane indeks uygulama ve araştırması
Disaster-based risk management in hospitals: Safe hospital index application and research
Yazar: HACER CANATAN
Danışman: PROF. DR. M. ZEKİ AKSAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Hastaneler = Hospitals ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Sağlık işletmeleri = Health care organizations ; Sağlık kuruluşları = Health institutions

Özet:
En genel tanımı ile fiziki, çevresel, sosyal ve ekonomik hasarlar ortaya çıkaran, normal hayatı ve insanların faaliyetlerini durdurup veya kesintiye uğratıp toplumları etkileyen ve etkilediği topluluğun kendi olanak ve kaynaklarını kullanıp mücadele edemeyeceği, doğa, teknolojik ve insan kaynaklı olayların neticelerine afet denilmektedir. Afetlerde önemli bir yeri olan hastaneler standart bir iş yeri statüsünde değerlendirilmemelidir. Hastane hizmetleri en erken dönemde, tüm kapasitesiyle başlatılması istenen ve gereken kamusal hizmettir. Afetler aniden gelişir. Geliştiği andan itibaren kesintisiz sağlık hizmetleri sunumu hayatidir. Sağlık hakkı anayasal bir haktır. Devletin bu hizmeti halkına yetecek düzeyde sunması gerekir. Tarihimiz bize göstermiştir ki yaşanan afetler esnasında hastanelerimiz yıkılmakta ağır hasar görmekte kullanılamaz hale gelmektedir. Pan American Health Organization (PAHO) ve World Health Organization (WHO) güvenli bir hastane kavramını, afetlerde çökmez, hastaları ve personeli öldürmez, en çok ihtiyaç duyulduğunda hizmetlerini ve kritik bir topluluk tesisi olarak hizmet vermeye devam edebilen, tüm faaliyetlerini sürdürebilmek için sağlık işgücünü organize edebilen hastaneler olarak tanımlamaktadır. Bu çalışma tanımlayıcı niteliktedir. Araştırmanın verileri WHO tarafından yayımlanan "Hospital Safety Index: Guide for Evaluators" isimli rehber kitapta geliştirilen ve çalışmaya katılan İstanbul ili hastanelerinin afet planlarının son bölümünde yer alan güvenli hastane kontrol listeleri kullanılarak elde edilmiştir. Bu çalışmanın sonucu olarak çalışılan hastanelerin mevcut durumları değerlendirilmiş olup daha ilerde kurumlarına ait yapacakları çalışmalarda bir gösterge olacağı ve bu konuda daha istekli, yapıcı davranacakları beklenmektedir.

Abstract:
In its most general definition, the results of natural, technological or human origin events that cause physical, economic, social and environmental losses, which affect the communities by stopping or interrupting normal life and human activities and which the affected community cannot overcome by using their own capabilities and resources are called disasters. Hospitals, which play an important role in disasters, should not be considered as a standard workplace. Hospital services are the public service that is requested and needs to be started with full capacity at the earliest period. Disasters develop suddenly. Providing uninterrupted health services from the moment it has developed is vital. The right to health is a constitutional right. The state should offer this service at a sufficient level to its people. Our history has shown us that during the disasters, our hospitals are destroyed and become unusable due to severe damages.  The Pan American Health Organization (PAHO) and World Health Organization (WHO) define the concept of safe hospital as the hospitals which are not demolished and do not kill the patients and the staff during disasters, sustain their services and continue to serve as a critical community facility when they are most needed, and organize the health workforce to sustain their activities.  This research is a descriptive study. The data for the research were obtained by using the safe hospital checklists included in the last part of the disaster plans of the hospitals of Istanbul and developed in the guidebook named "Hospital Safety Index: Guide for Evaluators" published by WHO. As a result of this study, the current status of the examined hospitals was evaluated, and it is expected that this study will be an indicator for their future studies of their institutions and will be more willing and constructive in this regard.