Aile hekimliği asistanlarının 65 yaş üstü hastalarda klinik ilaç tedavisi yönetiminin TİME kriterlerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of family medicine assistants' clinical drug therapy management in patients over 65 years of age according to TİME criteria
Yazar: NAFİYE MERVE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN GÖRPELİOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Geriatri = Geriatrics ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Yaşlılar = Aged ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Yaşa bağlı komorbiditeler nedeniyle yaşlı yetişkinler polifarmasiye ve potansiyel olarak uygunsuz ilaç kullanımı riskinde artışa eğilimlidir. Aile hekimleri, komorbiditeleri ve çoklu ilaç kullanımı olan yaşlı hastaların ilk başvuru noktasıdır. Yaşlı hastaları her başvuruda ek hastalıklar açısından değerlendirebilir, advers ilaç olaylarını ve ilaç etkileşimlerini engellemek için kullandıkları ilaçları kontrol edebilirler. Bu araştırma aile hekimliği asistanlarını 65 yaş üstü hastalarda klinik ilaç tedavisi yönetimini TİME Kriterlerine göre değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01.03.2022-31.05.2022 tarihleri arasında, SBÜ Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğinde yapılmıştır. Prospektif, tanımlayıcı bir anket çalışmasıdır. Gönüllülük esasına dayanarak çalışmayla ilgili geri dönüş yapan 147 tam zamanlı aile hekimliği asistanının verileri analiz edilmiştir. Anketimiz iki bölümden oluşmakta olup ilk bölümde sosyodemografik özellikler, ikinci bölümde ise TİME kriterleri temel alınarak hazırlanan önermelere verilen cevaplar sorgulanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analizinde IBM Statistical Package for the Social Sciences 23.0 programından yararlanılmıştır. Verilen cevaplar puanlanarak 100 üzerinden değerlendirilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 28,78±2,76 yıl, uzmanlık eğitim süresi ortalaması 22,48±11,29 ay ve mesleki deneyim süresi ortalaması 4,48±2,54 yıl şeklindedir. Katılımcıların yaşları ve mesleki deneyim süresi ile anket puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Katılımcıların uzmanlık eğitim süreleri ile anket puanları arasında düşük düzeyde pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur(p≥,05). Katılımcıların tamamladıkları rotasyona göre o rotasyonla ilgili önermelere verdikleri yanıtların ortalama puanları ile rotasyonu tamamlamayanların verdikleri yanıtların ortalama puanları arasında anlamlı bir farklılık izlenmemiştir. Tüm katılımcıların anketten aldıkları puanların sistemlere göre ortalamasına bakıldığında TİME to STOP kısmında en yüksek ortalamanın kardiyovasküler sisteme (70,78±14,88) en düşük ortalamanın gastrointestinal sisteme (50,79±26,12) ait olduğu görülmüştür. TİME to START kısmında ise en yüksek ortalama (83,33±19,70) aşı bölümünün, en düşük ortalama (67,34±35,42) kas-iskelet sisteminin olmuştur. 
Sonuç: Aile hekimliği asistanlarının geriatrik hastaların tedavisi konusunda bilgileri mevcuttur ancak bu konuda eksikliklerinin olduğu da görülmüştür. Bu eksikliklerin giderilmesi aile hekimliği asistanlarının her bakımdan yeterli donanıma sahip birer aile hekimi uzmanı olmaları için önemlidir. 

Anahtar Kelimeler: Polifarmasi, yaşlı, ilaç kullanımı değerlendirme, uygunsuz ilaç kullanımı, aile hekimliği.

Abstract:
Aim: Due to age-related comorbidities, older adults are prone to polypharmacy and potentially an increased risk of inappropriate medication use. Family physicians are the first point of contact for older patients with comorbidities and polypharmacy. They can assess elderly patients for comorbidities at each visit and check their medications to prevent adverse drug events and drug interactions. This study aims to evaluate family medicine residents' clinical drug therapy management in patients over 65 years of age according to the TIME Criteria
Material and Method: Our study was conducted between 01.03.2022 and 31.05.2022 in the Family Medicine Clinic of SBU Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital. It is a prospective, descriptive survey study. The data of 147 full-time family medicine residents who returned the questionnaire on a voluntary basis were analyzed. Our questionnaire consisted of two parts, the first part included sociodemographic characteristics and the second part questioned the answers given to the propositions prepared on the basis of TIME criteria. Statistical Package for the Social Sciences 23.0 program was used to analyze the data obtained within the scope of the research. The answers given were scored and evaluated out of 100.
Findings: The mean age of the participants was 28.78±2.76 years, the mean duration of specialty training was 22.48±11.29 months and the mean duration of professional experience was 4.48±2.54 years. No significant correlation was found between the participants' ages and duration of professional experience and questionnaire scores. A low level positive correlation was found between the duration of specialty training and questionnaire scores (p≥.05). There was no significant difference between the mean scores of the participants' answers to the propositions related to the rotation according to the rotation they completed and the mean scores of the answers given by those who did not complete the rotation. Looking at the mean scores of all participants according to the systems, it was observed that the highest mean belonged to the cardiovascular system (70.78±14.88) and the lowest mean belonged to the gastrointestinal system (50.79±26.12) in the TIME to STOP section. In the TIME to START section, the highest mean (83.33±19.70) belonged to the vaccination department and the lowest mean (67.34±35.42) to the musculoskeletal system. 
Results: Family medicine residents have knowledge about the treatment of geriatric patients, but it was also observed that they have deficiencies in this regard. Elimination of these deficiencies is important for family medicine residents to become well-equipped family medicine specialists in all respects.
Key Words: Polypharmacy, elderly, drug use assessment, inappropriate drug use, family medicine.