Abbâsî dönemi Arap şiirinde av teması
The theme of hunting in the Abbasid era of Arabic poetry
Yazar: FARUK ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. KEMAL TUZCU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Ṭardiyyât yani av şiirleri, avcı hayvanların ve av sahnelerinin tasvir edildiği şiir türüdür. Av ve avcılığı konu alan bu şiir türü, av teması da dâhil olmak üzere, birçok temayı içinde barındıran Câhiliye kasidelerinden ayrılıp zamanla konu bütünlüğü gösteren şiirler haline gelmiş ve ṭardiyyât olarak adlandırılmıştır. Ṭardiyyât şiirleri, Emevî Dönemi'nde gelişmiş, Abbâsî Dönemi'nde ise zirveye ulaşmıştır. Ancak bu şiirlerde ön plana çıkan unsur insanlar değil avcı hayvanlardır. Bu yüzden şairler, şiirlerinde daima avcı hayvanların başarılarından, üstün niteliklerinden bahsederek onlara övgüde bulunmuşlar ve onları yüceltmişlerdir.  

Bu çalışma giriş, Câhiliye Dönemi Şiirinde Av Sahneleri, Ṣadru'l-İslâm ve Emevîler Dönemi Şiirinde Av Sahneleri, Abbâsîler Dönemi Şiirinde Av Sahneleri olmak üzere üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Girişte, önce avcılığın tarihine dair genel bilgiler sunulmakta, ardından Orta Doğu'da av kültürü ve avcılığın tarihi hakkında bilgi verilmektedir.  Birinci bölümde şairlerin av temasını işleyiş biçimi ve av sahnelerini tasvir etme amaçları ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise hem geçmiş dönemlerle benzerlik gösteren şiirler hem de konu bütünlüğü sağlayan tek temalı uzun av şiirleri ele alınmaktadır. Abbâsî Dönemi'nde ise, av temasının işlendiği şiirler ve av şiirlerindeki konu çeşitliliği üzerinde durulmaktadır. Sonuçta da av şiirlerinde dikkat çeken değişimler ortaya konmaktadır.

Abstract:
Ṭardiyyāt, or hunting poems, is a type of poetry in which hunter animals  and hunting scenes are depicted. This type of poetry, which deals with hunting, was separated from the Jāhiliyya ode, which contained many themes, including the hunting theme, and gradually became a new type of poetry with a unity of subject in time and was called Ṭardiyyāt. Ṭardiyyāt poems developed in the Umayyad period and reached their peak in the Abbasid period. However, the prominent element in these poems is not humans but hunter animals. For this reason, poets always praised and glorified hunter animals in their poems by mentioning their achievements and superior qualities.  

This study consists of three chapters: Introduction, Hunting Scenes in the Poetry of the Jāhiliyya Period, Hunting Scenes in the Poetry of Sadru'l-Islam and Umayyad Period, Hunting Scenes in the Poetry of the Abbasids, and a conclusion. In the introduction, general information on the history of hunting is first presented, followed by information on hunting culture and the history of hunting in the Middle East.  In the first chapter, the poets' treatment of the hunting theme and their purpose in depicting hunting scenes are discussed. In the second part, both poems that are similar to those of the previous periods and long hunting poems with a single theme that provide unity of subject matter are discussed. In the Abbasid period, the poems in which the hunting theme is treated and the variety of subjects in hunting poems are emphasised. As a result, remarkable changes in hunting poems are revealed.