19. yüzyılda bir sanayileşme stratejisi olarak uluslararası fuarlar: Osmanlı örneği
International fairs as a strtategy for industrilization in 19th century: An example of Ottoman Empi̇re
Yazar: ŞEFİK MEMİŞ
Danışman: PROF. DR. YAŞAR BÜLBÜL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik etki = Economic effect ; Endüstrileşme = Industrialization ; Endüstrileşme politikaları = Industrialization policies ; Fuarlar = Fairs ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Ticari fuarlar = Trade fairs ; Uluslararası fuarlar = International fairs

Özet:
Çalışmada Sanayi Devrimi sonrasında farklı bir boyut kazanarak uluslararası
hale gelen fuarların, Osmanlı sanayi stratejilerine etkisi çok yönlü olarak
araştırılmıştır. Bu Bağlamda Osmanlı sanayileşme politikalarının oluşum ve
uygulamalarında, uluslararası fuarlara katılım tecrübesinin payı irdelenmiştir.
Dönemin aydın ve yöneticilerinin mahallî ve uluslararası fuarlara ilişkin görüşleri de
yansıtılmış; bu çerçevede panayırdan fuara dönüşümün tarihsel süreci ile Osmanlı
sanayileşmesinin gözden geçirilmesi gerekli görülmüştür.
Osmanlı İmparatorluğu'nun uluslararası fuarlarda teşhir ettiği ürünler ile
yaptığı tanıtım aktiviteleri de verilmeye çalışılmış, yabancıların Osmanlı ürünlerine
ilişkin tepki ve görüşleri de aktarılmaya çalışılmıştır. Ayrıca dönemin Osmanlı
basınında fuarlar hakkında yayınlanan haberler ile Osmanlı Devleti adına fuarlara
katılanların görüş, yorum ve incelemelerini içeren eserlerde vurgulanan Osmanlı fuar
perspektifinin izi sürülerek, Osmanlı sanayileşme stratejileriyle bağlantıları
araştırılmıştır.
Fuarların Osmanlı üretimine etkisi, Hükümetin İmparatorluk çapında yürürlüğe
koyduğu sergi düzenlenmesini teşvik politikasıyla birlikte ele alınmış ve bu
bağlamda sanayileşme ve kalkınma üzerinde fuarların etkileri incelenmiştir. İlaveten
iş dünyasının gözüyle fuarların üretim için ifade ettiği anlam irdelenmiş ve
uluslararası fuarlara katılımda uygulanan teşvikler ile fuar organizasyonunda
kullanılana finansman yöntemleri araştırılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Osmanlı, fuar, sergi, panayır, sanayileşme.

Abstract:
In the paper, the impact of the trade fairs to the ottoman industrial strategies is studied with details, especially after the new international dimension of the fairs after the industrial revolution. On that context, the influence of the experience to participate to international fairs is analized concerning the formation and applications of the Ottoman industry policy. Besides, the opinions about the local and international fairs of the intellectuals and administrators of the period are also shared. The historical process of the tranformation of the kermess towards fairs and the Ottoman industrialization were necessarily studied.
The products exhibed by the Ottoman Empire on that international fairs, as well as its promotion activities were also shown. In the same framework, the reactions and points of views of the foreigners towards the Ottoman products were exposed. The Ottoman fair perspective and its implication to the Ottoman industrialization strategies were analized based on the works of comments, studies and researchs of the participants appointed by the Ottoman Empire and the infos on fairs published in the newspapers.
The impact of the fairs on the Ottoman productivity is taking into consideration with the governmental exhortation policy for the realization of exhibitions around the Empire allowing the study of the impacts of the fairs on industrialization and development. In addition, the meaning of the fairs on production upon the point of views of business men were analysed, the application of the incitements concerning the participations to the international fairs, the finance methods for the fair organisations were also in the research. Key words: Ottoman, fair, exhibition, kermess, industrialization