Spinal kord (Omurilik) yaralanmalı hastalar ve bakım verenleri: Bakım alma ve bakım verme sürecindeki psikososyal değişkenler açısından sosyal destek karşılıklığının biçimlendirici ve temel etkileri
Spinal cord injury patients and their care givers: The moderator and main effects of social support reciprocity in terms of psychosocial variables in care taking and care giving process
Yazar: AYŞENUR AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hasta psikolojisi = Patient psychology ; Psikososyal değişkenler = Psychosocial variables ; Sosyal destek = Social support ; Spinal kord yaralanmaları = Spinal cord injuries ; Ölçekler = Scales

Özet:
Sosyal destek, bireylerin zorlu pek çok yaşam olayları ile baş etmesinde yardımcı olduğu gibi hastalık sürecinde de oldukça etkilidir. Kronik hastalık süreci gibi uzun süreli zorlu durumlarda bu süreç içindeki hastanın sosyal destek durumu hastalığının gidişatında ve kişinin hastalığına psikososyal uyumunda önemlidir. Bu noktada hasta bireyin yakınlarının sağladığı sosyal destek, bireyin algıladığı ve aldığı sosyal destek kavramları ve bu kavramların ortak etkisinin de bu süreç üzerindeki etkisini bilmek oldukça faydalı olacaktır. Bu bilgilere dayanılarak bu araştırmanın amacı Spinal Kord Yaralanması (SKY) olan bireylerin psikopatolojik semptom düzeyi ile hastalığa psikososyal uyumları arasındaki ilişkide sosyal destek karşılıklığının ve sosyal destek türlerinin rolünün incelenmesi olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte bu çalışmanın bir başka amacı ise SKY'li hastalar ve bakım verenlerinin demografik özelliklerinin SKY olan bireylerin psikososyal uyumları ve sosyal destek karşılıklığı durumları üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Bu çalışma kapsamında Hastalığa Psikososyal Uyum Öz-Bildirim Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri, Sosyal Destek Veren Davranışlar Envanteri, Verilen Sosyal Destek Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. İstanbul'da bulunan çeşitli hastanelerin Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon birimlerinde yatarak veya ayakta tedavi görmekte olan tetrapleji veya parapleji tanısı almış 31 hasta ve bu kişilerin bakım verenleri çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Sonuçlar, psikopatolojik semptom düzeyi ile hastalığa psikososyal uyum arasında negatif bir ilişki olduğunu göstermiştir. Buna göre depresyon, anksiyete bozukluğu, paranoid düşünceler ve toplam psikopatolojik semptom puanları arttıkça hastalığa psikososyal uyum puanları düşmüştür. Psikopatolojik semptom düzeyi ile hastalığa psikososyal uyum arasındaki ilişkide psikopatolojik semptom düzeyi toplam puanının hastalığa psikososyal uyum puanı üzerinde tek başına anlamlı yordayıcı etkisi olduğu bulunmuştur. Algılanan sosyal destek, alınan sosyal destek, verilen sosyal destek puanları ve sosyal destek karşılıklığı endeks puanının psikopatolojik semptom düzeyi ile hastalığa psikososyal uyum ilişkisi üzerindeki ortak etkileri incelenmiştir. Bu değişkenler içinde verilen, alınan sosyal destek türleri ve sosyal destek karşılıklığı endeksinin biçimlendirici etkisi anlamlı olmakla birlikte en güçlü biçimlendirici etkiye sosyal destek karşılıklığı endeksinin sahip olduğu görülmüştür. Bu etkiye göre düşük sosyal destek karşılıklığı endeksinde psikopatolojik semptom düzeyi ile hastalığa psikososyal uyum arasında negatif yönde güçlü bir ilişki varken yüksek sosyal destek karşılıklığı endeksinde bu ilişki zayıflamıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the role of social support reciprocity's and different kinds of social support's on the relationship between psychopathology symptoms and illness psychosocial adjustment of spinal cord injury patients. The role of spinal cord injury patients and their care givers' demographic information on the social support reciprocity and illness adjustment of these individuals is further evaluated. Within the scope of this study Psychosocial Adjustment to Illness Scale Self-Report, The Brief Symptom Inventory, The Inventory of Socially Supportive Behaviors, The Provided Social Support Scale, The Multidimensional Scale of Perceived Social Support were used. The participants were 31 patients who were diagnosed with tetraplegia and paraplegia and received treatment in Physical Medicine and Rehabilitation Units in hospitals in İstanbul and their caregivers. The results showed a negative relationship between psychopathology symptoms and illness psychosocial adjustment. According to that, while depression, anxiety disorder, paranoid thoughts and total psychopathology symptom scores were increasing, illness adjustment scores were decreasing. The only significant predictor of illness psychosocial adjustment was observed to be the total of psychopathology symptoms. Among the scores of perceived social support, received social support, given social support and the index score of social support reciprocity's common effects on  the relationship between level of psychopathology symptoms and illness psychosocial adjustment, only social support reciprocity showed sign moderator effect on the relationship between psychopathology symptoms and illness psychosocial adjustment. According to these results, in patients with low index score of social support reciprocity, a strong relationship was found between psychopathology symptoms and illness psychosocial adjustment. On the other hand, for those with low social support reciprocity index scores, the relationship between psychopathology symptoms and illness psychosocial adjustment was observed to be weaker. The results were discussed within the relevant litarature findings.