Farklı su sıcaklığı ve basıncın farklı özelliklerdeki damlatıcıların debi ve eş su dağılım parametrelerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of different water temperature and pressure effects on discharge and uniformity parameters of different emitters
Yazar: MUHAMMET SABİT İLKHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ULAŞ ŞENYİĞİT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü laboratuvarında kurulan damlatıcı test düzeneğinde yürütülmüştür. Çalışmada, farklı su sıcaklıkları (20, 30,40 ve 50oC) ve basınçlar (80, 90, 100, 110, 120, 130, 140, 150, 160, 170, 180, 190 ve 200 kPa) altında, farklı damlatıcı aralıklarındaki (A1: 20 cm, A2: 33 cm ve A3: 50 cm) farklı debilere (D1: 2.4 L/h ve D2: 4.0 L/h) ve damlatıcı tiplerine (TB: Basınç düzenleyicili, TT: Basınç düzenleyicisiz) sahip 12 farklı içten geçik (in-line) damlatıcının debi eşitliklikleri (q=kHx), yapım faklılığı katsayıları (Cv), standart eş su dağılımları (Us), Christiansen eş su dağılım katsayıları (Cu) ve damlatıcı eş su dağılımları (CUE) belirlenmiştir. 

Araştırma sonucunda, basınç düzenleyicisiz damlatıcılarda (TT), debilerin işletme basınçlarından etkilendiği ve doğrusal olarak arttığı gözlenirken (r ? 1), basınç düzenleyicili (TB) damlatıcılarda debi basınç eğrileri önerilen veya yüksek basınçlarda sabit kalırken, düşük basınçlarda basınç düzenleyicisizlerde olduğu gibi artış göstermiştir.

Denemede yer alan bütün damlatıcı debilerinin sıcaklık artışından etkilendiği ve debi ile sıcaklık arasında polinominal bir ilişki olduğu gözlenmiştir (r ? 1). Basınç düzenleyicisiz damlatıcılarda su sıcaklığının 20 oC?den 50 oC?ye artmasıyla debilerdeki artış yaklaşık % 5, basınç düzenleyicili damlatıcılarda ise % 3 olarak belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen Cv, Us, Cu ve CUE değerleri sırasıyla 0.023 - 0.044,  % 95.6 - % 97.7, % 96.6 - % 98.1 ve % 89.3 - % 96.0 arasında değişirken, bu değerlerin farklı su sıcaklıkları, damlatıcı tipleri ve damlatıcı aralıkları arasında istatistik olarak önemli farklar bulunmuştur (p<0.01). 

Anahtar Kelimeler: Damlatıcı debisi, su sıcaklığı, basınç, damlatıcı aralığı, eş su dağılımı.

Abstract:
The study was conducted on emitter testing bench in Suleyman Demirel University, Department of Agricultural Structures and Irrigation laboratory. In the study, discharge equations, coefficient of manufacturing variation, standard uniformity, Christiansen uniformity, emission uniformity of different emitter discharges (D1: 2.4 L/h and D2: 4.0 L/h) and emitter types (TB: Pressure compensating, TT: Non-pressure compensating) in different distances (A1: 20 cm, A2: 33 cm and A3: 50 cm) under different water temperatures (20, 30, 40 and 50oC) and pressures (80, 90, 100, 110, 120, 130, 140, 150, 160, 170, 180, 190 and 200 kPa) were determined.

Tests results show that, while discharge of non-pressure compensating emitters were affected by different system pressure and increased as linear (r ? 1). Although discharge-pressure curves showed a constant under high or recommended pressure in compensating emitters, the curves were also developed like non-pressure compensating emitters under low operating pressure.

Discharges of all emitters in the experiment were increased with temperature and  polynomial relations were observed between discharge and temperature (r ? 1). Discharges were increased as 5 % in non-pressure compensating emitters and 3 % in pressure compensating emitters with increasing of temperature from 20 to 50 oC.Values of Cv, Us, Cu and CUE ranged between 0.023 - 0.044, 95.6 - 97.7, 96.6 - 98.1 and 89.3 - 96.0. Statistically significant differences were obtained between the values different temperatures, emitter types and emitter distance (p<0.01).  

Keywords: Emitter discharge, water temperature, pressure, emitter distance, uniformity