Yemen tarihi hakkında yazılmış Türkçe eserler
Turkish literature written about the history of Yemen
Yazar: ÇAĞLAR ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA YEŞİLYURT
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Hatırat = Memoirs ; Kent tarihi = Urban history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Yazma eserler = Manuscripts ; Yemen = Yemen

Özet:
Yemen uzun yıllar boyunca Osmanlı Devleti'nin mücadele sahasına dönüşmüş bir bölgedir. Osmanlı Devleti, Yemen'deki hâkimiyetinin başlangıcından bitişine kadar buradaki sorunlarla uğraşmıştır. İç ve dış kaynaklı sebeplerden dolayı buraya hâkim olmak isteyen Osmanlılar, bu uğurda büyük kayıplar yaşamışlardır. Başka meselelerle uğraştıkları dönemlerde bile burayı göz ardı etmemişlerdir. Bu nedenle Yemen, merkezden uzak bir vilayet olmasına rağmen, Anadolu'daki vilayetlerden ayrı tutulmamıştır. Öyle ki Osmanlı Devleti'nin Yemen'de uğradığı kayıpların acısı bugün bile hissedilmektedir. Aradan uzun yıllar geçmesine rağmen unutulmayan bu coğrafyanın tarihi, bizler için önem arz etmektedir. Osmanlı Devleti'nin 16. yüzyılda başlayan Yemen hâkimiyeti, kesintilerle 20. yüzyılın başlarına kadar sürmüştür. Bu dönemi aydınlatmak için şüphesiz arşiv belgeleri büyük önem taşımaktadır. Fakat bu belgelerin de yetersiz kaldığı durumlar olabilmektedir. Ortaya çıkan bu açığı kapatmak için yardımcı kaynaklar öneme sahiptirler. Yardımcı kaynaklar,  olayları daha iyi kavramamızı sağlarlar. Bu yardımcı kaynaklar, Osmanlı Devleti'nin Yemen'i idaresinde tuttuğu günlere dair eserlerdir. Bu eserler, sayıca az olmakla beraber Osmanlı hâkimiyetinin ilk döneminden başlamaktadır ve 20. yüzyıla kadar sürmektedir. 19. ve 20. yüzyıla gelindiğinde eserlerin sayısının arttığını görüyoruz. Bunlar Osmanlı Devleti görevlilerinin kaleme aldığı el yazması veya matbu eserlerdir. Bu görevlilerden bazıları da eserlerini Cumhuriyet döneminde yayınlamışlardır. Çalışmada gerek el yazması ve matbu eserler; gerekse güncel çalışmalar incelenerek Yemen tarihi hakkında toplu literatür incelemesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Yemen is a region that has been a struggle area of the Ottoman State for many years. The Ottoman Empire has dealt with these problems from the beginning to the end of Yemen's rule. Ottomans who wanted to dominate this region because of internal and external reasons had great losses. They have not ignored here even during times when they were dealing with other issues. Therefore, although Yemen was a remote province, it was not separated from the provinces in Anatolia. So that, the sufferings of the Ottoman State's losses in Yemen is felt even today. The history of this region which was unforgettable despite many years is important for us. Yemen domination of the Ottoman Empire, which started in the 16th century, continued  with interruptions until the beginning of the 20th century. Certainly, archival documents are important to illuminate this period. However these documents may also be inadequate in some cases. Resources have importance to close this gap. They provide us a better understanding of events. These resources belong to the days that the Ottoman State held in the administration of Yemen. Although these works are few in number, they begin from the first period of Ottoman domination and continue until the 20th century.  In the 19th and 20th Century number of works increased. These are manuscripts or printed works by the Ottoman State officials. Some of these officials published their works during the Republican period. In this study, collective literature review about the history of Yemen is aimed by examining manuscripts, printed works and also current works.