İslam düşüncesi perspektifinden Schopenhauer'un merhamet kavramına bakışı
The view on the Schopenhauer's concept of compassion from the perspective of Islamic thought
Yazar: TUĞÇENUR ERİLLİ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA EREN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Schopenhauer, Arthur = Schopenhauer, Arthur

Özet:
İnsan var olduğundan beri acı, ıstırap, mutluluk, sevgi, merhamet gibi çeşitli duygular da onla birlikte var olmaktadır. Buna bağlı olarak insanın dünyadaki varoluş sorunlarından kaynaklanan savaşlar, terörizm, açlık, sefalet doğal afetler gibi durumlara ilişkin çeşitli felsefi öğretiler ve dini anlayışlar ışığında birtakım çözümlemeler geliştirilmiştir. Alman idealizminin baskın olduğu bir dönemde yaşayan Schopenhauer ise düşünce dünyasını etkileyen acı dolu hayatı ve okuduğu eserler vasıtasıyla karamsar bir filozof olma özelliği ile bilinmektedir. Karamsar düşünce dünyasının üzerine felsefesini inşa eden Schopenhauer'un, metafizik dünyayı fizik dünyasından hareketle açıklama çabası ahlak felsefesi alanında farklı bir yaklaşımın ortaya çıkmasına vesile olmuştur.
Schopenhauer, ahlak felsefesinin merkezine koyduğu merhamet kavramını metafizik bir temelde dini öğretilerden bağımsız olarak temellendirmeye çalışmıştır. Böylece o, ıstırap dolu bir dünyadan aydınlığa çıkmanın bir yolunu sunarak bencilliğe karşı merhamet anlayışını geliştirmiştir. Aynı zamanda kişiler arasında merhametli yaklaşım, insanların birbirine daha güçlü bağlarla bağlanmasını sağlamaktadır. Schopenhauer'un, herkesin kendi çıkarını düşündüğü ve maddi dünyanın merkeze alındığı bir ahlak anlayışından ötekinin acısını anlamaya yönelik olan merhamet anlayışına geçiş yapılmasını teklif etmesiyle farklı bir felsefi anlayış ortaya çıkmıştır.
Çalışmamız girişle beraber üç bölümden oluşacaktır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı, önemi, yöntemi, kapsamı gibi konulara değinilecektir. Birinci bölümde çalışmamızın omurgasını oluşturan Schopenhauer'un merhamet kavramına bakışı tartışılacaktır. İkinci bölümde ise merhamet kavramının, ilahi bir din olan İslam düşüncesindeki kökleri ele alınacaktır. Üçüncü bölümde ise Schopenhauer'un merhamet kavramı ile İslam düşüncesinde yer alan merhamet kavramı arasındaki farklılıklara ve benzerliklere işaret edilecektir.

Abstract:
Since human existence, various emotions such as pain, suffering, happiness, love and compassion have existed with him. Accordingly, some analyzes have been developed in the light of various philosophical teachings and religious understandings regarding situations such as wars, terrorism, hunger, poverty and natural disasters arising from the problems of human existence in the world. Schopenhauer, who lived in a period when German idealism was dominant, is known for being a pessimistic philosopher through his painful life that affected the world of thought and the works he read. Building his philosophy on the pessimistic world of thought, Schopenhauer's effort to explain the metaphysical world from the world of physics has led to the emergence of a different approach in the field of moral philosophy.
Schopenhauer tried to base the concept of compassion, which he placed at the center of moral philosophy, on a metaphysical basis, independent of religious teachings. Thus, he developed the understanding of compassion over selfishness by offering a way to emerge from a world full of suffering into light. A different philosophical understanding emerged when Schopenhauer proposed a transition from an understanding of morality in which everyone thinks about their own interests and the material world is at the center, to an understanding of compassion that aims to understand the pain of the other.
Our study will consist of three parts. In the introduction section, issues such as the purpose, importance, method and scope of the research will be discussed. In the first part, Schopenhauer's view on the concept of compassion, which forms the backbone of our study, will be discussed. In the second part, the roots of the concept of compassion in the thought of Islam, a divine religion, will be discussed. In the third chapter, the differences and similarities between Schopenhauer's concept of compassion and the concept of compassion in Islamic thought will be pointed out.