Ortaklɪktan krize: Kemalist elitler ve soğuk savaṣ sonrasɪ Türkiye-A.B.D. iliṣkileri
From partnership to the crisis: Kemalist elites and Turkey-U.S. relations after the cold war
Yazar: TURAL BAHADIR
Danışman: DOÇ. DR. FAHRİ TÜRK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Kemalizm = Kemalism ; Seçkinler = Elites ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Türkiye-ABD iliṣkileri, Türkiye'nin 1952'de NATO'ya üye olarak kabul edilmesinden itibaren Türkiye'nin Batɪ dünyasɪ ile iliṣkilerini belirlemiṣ ve Türkiye-ABD müttefikliği günümüze kadar gelmiṣtir. Bu ҫalɪṣmada Soğuk Savaṣ'ın sona ermesinden sonra meydana gelen Birinci Körfez Savaṣɪ'ndan (1991) 2003 sonuna kadar olan süreҫ incelenmiṣtir. Çalışmanın zamansal olarak bu şekilde sınırlandırılmasının nedeni, bu süreҫte krize sürüklenen Türkiye-ABD iliṣkilerinin sebeplerini ve sonuçlarını inceleyerek, iki ülke iliṣkilerinin geleceğ ile ilgili yeni bir perspektif ortaya koymaktɪr. Bu süreҫte Cumhuriyeti kuran iradeyi temsil etmiṣ olan Kemalist seçkinler, Birinci Körfez Savaṣɪ'nɪ (1991) izleyen süreҫte, ABD'nin Kuzey Irak'ta uzun vadede bağɪmsɪz bir Kürt devleti kurmak istediğini ve bu devletin kurulmasɪna üstü kapalɪ destek verdiği düşüncesinde olmuş ve ABD'nin Kuzey Irak politikalarɪndan kuṣku duymaya baṣlamışlardır. Kemalist seҫkinler, 2003'te yapılan Irak Savaṣɪ öncesi ve sonrasɪnda yaṣanan kriz sürecinde, ABD'nin Kuzey Irak'ta bir Kürt devleti kurma projesini Türkiye'ye kabul ettirmek istemesini Türkiye'nin toprak bütünlüğü ve ulusal güvenliği aҫɪsɪndan tehdit olarak algılamışlardır. Bu durum, Türkiye-ABD iliṣkilerinde kɪrɪlmaya yol aҫmɪṣ ve bu kɪrɪlma ile birlikte iliṣkiler Kɪbrɪs ambargosundan sonra tarihinin en ciddi krizini yaṣamɪṣtɪr. Bu kriz süreci, Kemalist seçkinlerin geleneksel Batɪ merkezli Türk dɪş politikasɪnɪ sorgulamalarɪna ve yeni dɪṣ politika stratejileri üzerine tartɪṣmalarɪna yol aҫmɪṣtɪr. Bu ҫerҫevede bu ҫalɪṣmada 1991-2003 sürecinde Türkiye-ABD iliṣkilerinde süreklilik devam etmiṣ midir? Yoksa bir dönüṣüm meydana gelmiṣ midir? Geldi ise hangi boyutlarda meydana gelmiṣtir? Sorularɪna cevap verilmesi amaҫlanmɪṣtɪr. Türkiye-ABD iliṣkileri, fiiliyatta bir kopuṣ yaṣamasa da, Kemalist seҫkinler Türkiye'nin ABD ile iliṣkilerinin gelecekte de geleneksel boyutta devam edemeyeceğini anlamɪṣlar ve Türkiye'nin yakın çevresi ve Avrasya boyutlu dɪṣ politika vizyonunu Türkiye'nin ulusal ҫɪkarlarɪ aҫɪsɪndan önemli görmüşlerdir. Fakat bu durum Türkiye'nin ABD ve geleneksel Batɪ yönlü dɪṣ politikasɪndan tamamen kopuṣu anlamına gelmemiş ve Türkiye'nin yakɪn çevre ve Avrasya boyutlu dɪṣ politika stratejisi ile Batɪ yönlü iliṣkileri dengeli bir ṣekilde birlikte yürütmesini ifade etmiṣtir. Bu ҫerҫevede bu ҫalɪṣmanɪn konusu, iki farklɪ yöntem ve iki farklɪ kuramsal yaklaṣɪmla incelenerek, bu konuda gözlemlenen eksikliğe bilimsel katkɪ yapmak hedeflenmiṣtir.


Anahtar Kelimeler: Türkiye, A.B.D., Kemalist Elitler, İnṣacɪlɪk, Yeni Gerҫekcilik, Süreҫ Analizi, Söylem Analizi

Abstract:
Turkish-US-American relations have a huge impact on the ties between Turkey and the Western world since Turkey became a member of NATO in 1952 and Turkey-USA alliance have survived up to date. In this study, the period between 1991 and 2003 has been examined. The reason why this period is chosen is showing new perspectives concerning the future of the Turkish-US-American relations which suffered a seriously in this period.  Within the respect of the Turkish-US-American relations the Kemalist elites who were very influential in the Turkish politics thought that Wasington was eager to establish an independent Kurdish State in in the Northern Iraq in a foreseeable future. Consequently they gave support to the foundation of this state in the aftermath of the First Gulf War (1991). The Kemalist elites who started to doubt the Northern Iraq policy of the USA opposed the American efforts for creating a Kurdish state in the Northern Iraq. Because they considered the founding of a such Kurdish state as a big threat against the territorial integrity and national security of Turkey as well. This led to a stalemate situation in the Turkish-US-American relations, which is considered to be the most serious crisis in the relations between Wahington and Ankara since the Cyprus embargo of the US-Government upon the Turkey. Due to this crisis the Kemalist elites started to question the traditional Western-oriented Turkish foreign policy and to discuss the new foreign policy strategies towards USA. Within this framework, this study aims to answer the following questions: Can we speak about a continuity in the Turkish-US-American relations between 1991 and 2003? Did a new transition take place? If it did, to which extent? Even though the Turkish-US-American relations did not suffer a discontinuity in practice, the Kemalist elites belived that the relations between Ankara and Washington would not be able to foster in a traditional good manner, as practiced in the past. However, for Turkey's policy, this did not mean an entire departure from its USA and traditional Western-oriented foreign policy but instead a balanced execution of the Western relations with a near region and Eurasia dimensional-foreign policy strategy.  Within this framework, the topic of this study aims to scientifically contribute to the deficiency observed in this area by examining it with two different methods and two different theoretical approach.


Keywords: Turkey, U.S., Kemalist Elites, Constructivism, Neorealism,Process Tracing, Discourse Analysis