Kronik hastalığı bulunan bireylerin hastalığı kabul durumları ile anksiyete ve psikolojik iyi oluş ilişkisi
The relationship between acceptance of illness of individuals with chronic disease and anxiety and psychological well-being
Yazar: HAMZA SIĞIRCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE GÜZEL
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlık hizmetleri talebi içerisinde kronik hastalıkların oranı, tedavi hizmeti sunumuna rağmen günden güne artış göstermektedir. Türkiye'de 2000 – 2013 yılları arasında hastalık yükünü oluşturan hastalık grupları incelendiğinde bulaşıcı hastalıklar ile doğum ve beslenme hastalıkları açısından %49'lük bir azalma, yaralanmalar açısından ise %26'lık bir azalma gözlemlenmektedir. Fakat kardiyovasküler hastalıklar, solunum yolu hastalıkları, diyabet vb. bulaşıcı olmayan hastalıklar açısından %14'lük bir hastalık yükü artışının yaşandığı gözlemlenmektedir. Hizmet sunumunda ciddi paya sahip kronik hastalıkların iyileştirilmesinin, yalnızca kurumsal düzeyde değil bireysel olarak da ele alınması gerektiği düşünülmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı kronik hastalığa sahip bireylerin hastalıklarını kabul düzeyleri ile endişe-anksiyete ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.
Araştırma kapsamında toplamda 510 katılımcıya ulaşılmıştır. Araştırma evreni son bir yıl içerisinde hastaneye başvuruda bulunan kronik hastalığa sahip bireylerden oluşmaktadır. Katılımcılardan yüz yüze anket tekniği ile veri toplanmıştır. Nicel olarak planlanan araştırmanın veri toplama formunda Hastalığı Kabul ölçeği (8 ifade), Psikolojik İyi Oluş ölçeği (8 ifade) ve Endişe-Anksiyete ölçeği (11 ifade) yer almaktadır. Toplanan veriler SPSS 26.0 paket programına aktarılmıştır. Ardından veriler düzenlenmiş ve çeşitli analizler gerçekleştirilmiştir. Veriler normal dağılıma uygun olduğundan dolayı parametrik testler kullanılarak, Bağımsız Gruplarda t testi, One-way ANOVA, Pearson Korelasyon testi ve Regresyon analizinden faydalanılmıştır.
Katılımcılara ait hastalığı kabul ölçeği ortalaması x̄ = 2,74, endişe-anksiyete ölçeği ortalaması x̄ = 4,10 ve psikolojik iyi oluş ölçeği ortalaması x̄ = 5,37 olarak bulunmuştur. Katılımcıların demografik nitelikleri incelendiğinde kadın olanların (267 kişi), 45 ve altı yaşa sahip olanların (144 kişi), ilköğretim (5 yıl) düzeyi eğitimi bulunanların (294 kişi) ve dolaşım sistemi hastalıklarına sahip olanların (159 kişi) diğer gruplandırmalara kıyasla daha fazla yüzdelik dilimlere sahip olduğu görülmektedir. Diğer tanımlayıcı verilere göre 300 katılımcı kendisini iyimser olarak nitelendirmekte, 195 katılımcı da 13 yıl ve üzerinde hastalık tanısına sahip olduklarını ifade etmektedir. Sonuç olarak hastalığı kabul ile psikolojik iyi oluş arasında negatif yönlü, hastalığı kabul ile endişe ve anksiyete arasında pozitif yönlü son olarak psikolojik iyi oluş ile endişe-anksiyete düzeyleri arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Regresyon analizi sonucunda, endişe ve anksiyete düzeyinin %16'lık varyansı (R2= 0,16), psikolojik iyi oluş düzeyinin %21'lik varyansı hastalığı kabul tarafından açıklanmaktadır (R2= 0,21).

Abstract:
Despite the availability of treatment services, the prevalence of chronic illnesses and the need for health care is rising daily. Between 2000 and 2013, there was a 49% decline in infectious illnesses, birth complications, and nutrition problems, as well as a 26% decrease in injuries, when the disease categories that make up Turkey's disease burden were examined. However, it has been observed that non-communicable illnesses including diabetes, cardiovascular disease, and respiratory disease have shown a 14% rise in disease burden. The treatment of chronic illnesses, which have high rates of service delivery, is believed to require both institutional and individual attention. In this regard, the research intends to shed light on the link between worry-anxiety levels and psychological well-being and the degree of acceptance of illness among people with chronic illnesses.
Within the parameters of the study, 510 individuals were contacted. People with chronic illnesses who applied to the hospital within last a year make up the study's population. The participants were surveyed face-to-face to get the data. The study's quantitative data collecting form includes the Acceptance of Illness Scale (8 questions), the Psychological Well-Being Scale (8 items), and the Worry- Anxiety Scale (11 items). The collected data were transferred to the SPSS 26.0 package program. Then, the data were organized and various analyzes were carried out. The Independent Groups t test, One-way ANOVA, Pearson Correlation test, and Regression analysis were utilized as parametric tests since the data are suitable for a normal distribution.
Participants' mean scores on the illness acceptance, worry-anxiety, and psychological well-being scales were found to be 2.74, 4.10, and 5.37, respectively. When the participants' demographics are studied, it becomes clear that women (267 individuals), persons under the age of 45 (144 people), people with primary education (5 years), and people with circulatory system disorders (159 people) had larger percentages than other groups. Other descriptive statistic shows that 300 participants consider themselves optimistic, and 195 participants have had a diagnosis of the disease for at least 13 years. As a result, a negative and significant relationship was found between acceptance of illness and psychological well-being, a positive and significant relationship between acceptance of illness and worry and anxiety, and a significant and negative relationship between psychological well-being and worry-anxiety levels. The regression analysis revealed that acceptance of the illness (R2 = 0.21) explained 21% of the variance in the psychological well-being scale and 16% of the variance in worry- anxiety scale.