Covid-19 pnömonisinde serum laktat seviyesinin hastalığın izlemindeki rolü
The role of serum lactate level in monitoring disease severity of Covid-19 pneumonia
Yazar: MUHAMMED FURKAN GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. HATİCE KILIÇ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
COVID-19 Pnömonisinde Serum Laktat Seviyesinin Hastalığın İzlemindeki Rolü

Giriş: Aralık 2019'da Çin'de ortaya çıkan COVID-19 hastalığı zaman içerisinde milyonlarca insanı etkilemiştir. Covid-19 asemptomatik klinikten mortaliteye kadar değişken seyir gösterebilmektedir. Covid-19 pnömonisinde hipoksemiye sekonder doku hipoksisi ve hücrelerin immün yanıt sağlamak için seçtiği anerobik glikoliz sonucu laktat açığa çıkmaktadır. O nedenle daha ağır seyreden hastalık tablosunda daha yüksek laktat düzeyi beklenmektedir. Bu çalışmamızda serum laktat seviyesinin COVID-19 ağırlığına göre hastalığın izlemindeki rolünü incelemeyi planladık.

Materyal ve Metod: Çalışma Ocak 2020 – Aralık 2022 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi COVID-19 yoğun bakım üniteleri ve servisleri ile COVID-19 polikliniklerinde takip edilen hastalarda yapıldı. Çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi Etik Kurulu'ndan onay alınarak başlandı. Birinci ve 3.ayda poliklinik başvurusu olan ve başvuru takip parametrelerine ulaşılabilen 150 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar COVID-19 hastalık ağırlığına göre hafif, orta ve ağır (ağır-kritik) hastalar olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Tüm hastaların yatışındaki serum LDH (laktat dehidrogenaz), ferritin, CRP, lenfosit düzeyi 1. ve 3.aylarda da görüldü. Hastalara 1. ve 3.aylarda SFT, DLCO ve 6DYT yaptırıldı. Hastaların nefes darlığı düzeyi borg skalası ile değerlendirildi. Bu hastaların 1. ve 3.ayda ölçülen serum laktat düzeyleri ile yukarıda belirtilmiş olan parametreler karşılaştırıldı.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 150 olgunun %67,3'ü (n=101) erkek, %32,7'si (n=49) kadındı. Olguların yaş aralığı 29 – 83 yıl ve yaş ortalaması 56,74±11,10 yıldı. Olguların %64,7'sinde ek hastalık saptanmış olup %6'sında KOAH, %11,3'ünde astım, %1,3'ünde İAH ve %1,3'ünde malignite saptanmıştır. Hastaların %46,7'si (n=70) ağır, %37,3'ü orta (n=56) ve %16'sı (n=24) hafif hastalık grubundaydı. Hastaların 1. ve 3.ayda ölçülen serum laktat, serum LDH, ferritin, CRP, lenfosit düzeyi, borg skalası, FEV1, DLCOc ve 6DYT yürüme yüzdesinde anlamlı düzeyde farklılık saptandı (p<0.001). Hastalık ağırlığı hafif, orta ve ağır olanların 3.ay serum laktat değerleri arasında istatiksel açıdan anlamlı farklılık saptandı (p<0.05). Hastaların 1.ay serum laktat değerleri ile 1.ay satürasyon ve DLCOc yüzdeleri arasında negatif yönlü korelasyon saptandı (sırasıyla r=-0,226, r=-0,164). Birinci ay satürasyon yüzdesi ve DLCOc düzeyi arttıkça hastaların 1.ay laktat değerleri azalmaktaydı. Hastaların 3.ay serum laktat ölçümleri ile yatış ferritin, yatış LDH, 1.ay ferritin, 3.ay ferritin, 3.ay LDH değerleri arasında pozitif yönlü (sırasıyla r=0,359, r=265, r=0,250 r=0,257 r=0,188), yatış lenfosit düzeyi, 1.ay satürasyon yüzdesi ve 3.ay borg skalası arasında negatif yönlü korelasyon saptandı (sırasıyla r=-0,202, r=-0,176, r=-0,213).

Sonuç: Çalışmamıza alınan olguların 3.ay serum laktat değerleri ile hastaların COVID-19 ağırlığı arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Yine serum laktat düzeylerinin 1. ve 3.aydaki ölçümleri ile hastalığın takibinde kullanılan laboratuvar parametreleri ve fonksiyonel testlerle de anlamlı ilişkileri saptanmıştır. Bu sonuçlardan yola çıkarak COVID-19 özelinde olmak üzere, COVID-19 ile benzer şekilde etkilere neden olabilecek bakteriyel ve viral enfeksiyonlarda serum laktat düzeyinin hastalığın ağırlığında ve hastalığın takibinde bizlere yol gösterebilecek indirekt bir prognostik belirteç olabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar kelimeler: COVID-19, laktat, COVID-19 ağırlığı, pnömoni, prognoz

Abstract:
The Role of Serum Lactate Level in Monitoring Disease Severity of COVID-19 Pneumonia

Introduction: COVID-19, which emerged in China in December 2019, has affected millions of people worldwide. The clinical course of COVID-19 can vary from asymptomatic to fatal. COVID-19 pneumonia leads to tissue hypoxia and lactate production through aerobic glycolysis, which is the cellular response to provide immunological support. Higher lactate levels are expected in more severe cases. In this study, we aimed to investigate the role of serum lactate levels in monitoring the severity of COVID-19.

Materials and Methods: The study was conducted between January 2020 and December 2022 in intensive care units, wards, and outpatient clinics of Ankara City Hospital. Ethical approval was obtained from the Ankara City Hospital Ethics Committee. A total of 150 patients who had follow-up visits at 1 and 3 months and for whom follow-up parameters were available were included in the study. Patients were categorized into three groups based on the severity of COVID-19: mild, moderate, and severe (severe-critical). LDH (lactate dehydrogenase), ferritin, CRP, and lymphocyte levels were measured during hospitalization and at 1 and 3 months. Pulmonary function tests including SFT, DLCO, and 6MWT were performed at 1 and 3 months. Dyspnea level was evaluated using the Borg scale. The serum lactate levels measured at 1 and 3 months were compared with the aforementioned parameters.

Results: Of the 150 included patients, 67,3% (n=101) were male and 32,7% (n=49) were female. The age range was 29-83 years, with a mean age of 56,74±11,10 years. Additional comorbidities were present in 64,7% of the cases, including 6% with COPD, 11,3% with asthma, 1,3% with ILD, and 1,3% with malignancy. Among the patients, 46,7% (n=70) had severe, 37,3% (n=56) had moderate, and 16% (n=24) had mild disease. Significant differences were observed in serum lactate, LDH, ferritin, CRP, lymphocyte levels, borg scale, FEV1, DLCOc, and 6MWT between the measurements at 1 and 3 months (p<0.001). There was a significant difference in serum lactate values at 3 months between patients with mild, moderate, and severe disease (p<0.05). Negative correlations were found between serum lactate values at 1 month and saturation and DLCOc percentages at 1 month. As the saturation percentage and DLCOc levels increased, serum lactate values at 1 month decreased. Positive correlations were observed between serum lactate measurements at 3 months and admission ferritin, admission LDH, ferritin at 1 month, ferritin at 3 months, LDH at 3 months (respectively r=0,359, r=265, r=0,250 r=0,257 r=0,188), and negative correlations with admission lymphocyte levels, saturation percentage at 1 month, and borg scale at 3 months (respectively r=-0,202, r=-0,176, r=-0,213).

Conclusion: Our study revealed a significant relationship between serum lactate levels at 3 months and the severity of COVID-19. Furthermore, significant correlations were found between serum lactate levels measured at 1 and 3 months and laboratory parameters and functional tests used in disease monitoring.
Based on these analyses, it has been concluded that serum lactate levels in bacterial and viral infections, which may cause similar effects as COVID-19, could serve as an indirect prognostic marker in assessing the severity of the disease and monitoring its progression specifically in the context of COVID-19.

Keywords: COVID-19, lactate, COVID-19 severity, pneumonia, prognosis