Türk matbuatında Vakit gazetesi
Vakit newspaper in Turkish Press
Yazar: ÖMER FARUK YÜCEL
Danışman: PROF. DR. ERSİN ÖZARSLAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Basın = Press ; Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Siyasi tarih = Political history ; Türk basını = Turkish press ; Türk düşünce tarihi = Turkish thought history ; Vakit gazetesi = Vakit newspaper ; İletişim = Communication ; İletişim araçları = Communication means

Özet:
Bu araştırma, Türk basınında önemli bir yere sahip olan "Vakit" (1917) gazetesini ele almaktadır. Vakit, Ahmet Emin Yalman ve Mehmet Asım Us ortaklığında 1917 yılında kurulmuş, 1923 tarihinden itibaren Türk matbuatında Us kardeşler olarak bilinen Mehmet Asım Us, Hakkı Tarık Us ve Hasan Rasim Us idaresinde yayın hayatına devam etmiştir. Bu araştırmada, Vakit gazetesinin günlük neşriyatının son bulduğu 1959 tarihine kadar olan muhtevası kronolojik olarak tahlil edilmiştir. Araştırmanın birinci bölümü Vakit gazetesiyle ilgili yapılan çalışmaları tetkik eden ve amacını, önemini ve yöntemini açıklayan giriş bölümüdür. İkinci bölümde Vakit gazetesinin kuruluşu, idarî kadrosu, genel yayın politikası ve sayı bilgileri gibi genel özellikleri ele alınmıştır. Üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı bölümlerde gazete muhtevası, dört ayrı devrede incelenmiştir. Bu bölümlerde gazetenin şekil özellikleri ve gazetecilik anlayışının yanı sıra gazetenin o devre içinde vuku bulan siyasî, içtimaî ve iktisadî gelişmelere bakışı ile kültürel ve edebî muhtevası ayrı başlıklar altında incelemeye tabi tutulmuştur. Vakit, kuruluşundan itibaren Türk basın tarihinin önemli yazarlarını bünyesinde barındırmıştır. Araştırmada söz konusu yazarların biyografilerine ve Vakit gazetesinde icra ettiği gazetecilik faaliyetlerine de yer verilmiştir. Vakit, genç yazarlara sütunlarında yer vererek Türk basınında "mektep" vazifesi görmüştür. Gazete, 20. yüzyılda milliyetçiliğin inşa edilmesi ve modernleşmenin yerleşmesi bakımından vasıta rolü oynar. Milliyetçilik ve batılılaşma fikirlerini takip eden bir genel yayın politikasıyla neşredilen Vakit gazetesi, imparatorluktan millî devlete geçiş sürecinde bu işlevi yerine getirmiş, merkezî hükümetin millî ve inkılapçı politikalarını desteklemiştir. Bu itibarla Türk matbuatında millî bir gazetecilik icra etmiştir. Sonuç bölümünde Vakit gazetesine dair tespitlerde bulunulmuş ve Türk matbuatında nasıl bir yere sahip olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır.

Abstract:
This research deals with the newspaper "Vakit" (1917) which has an important place in the Turkish press. Vakit was established in 1917 by the partnership of Ahmet Emin Yalman and Mehmet Asım Us, since 1923 it continued its publication life under the administration of Mehmet Asım Us, Hakkı Tarık Us and Hasan Rasim Us who were known as "Us brothers" in the Turkish press. In this research, the content of Vakit newspaper until 1959, when its daily publication ended, was analyzed chronologically. The first part of the research is entrance part which examines Vakit newspaper studies and which explains purpose, importance and method of the research. In the second part, general features of Vakit newspaper like the establishment, the administrative staff, publishing policy and issue data was examined. In the third, fourth, fifth and sixth parts, the content of the newspaper was researched in four different periods. In these sections, the gaze of the newspaper on the political, social and economic developments that took place in that period, and its cultural and literary content as well as the shape features of and journalistic understanding of the newspaper were examined under separate headings. Vakit embodied important writers of Turkish press history since its establishment. The research also includes the biographies of the authors in question and their journalistic activities in the Vakit newspaper. Vakit served as a "school" in the Turkish press by giving place to young writers in its columns. The newspaper plays the role of a vehicle for the construction of nationalism and the establishment of modernization in the 20th century. Vakit newspaper with publishing policy which followed up nationalism and westernization ideas fulfilled this function in the process of transition from empire to nation state, supported the national and revolutionary policies of central government. In this respect it performed a national journalism in Turkish press. In the conclusion part, determinations have been made about Vakit newspaper and it has been tried to reveal what kind of place it has in Turkish press.