Watson insan bakım kuramına dayalı sanat temelli anımsama terapisinin yaşlı bireylerde hayatın anlamı ve iyilik hali üzerine etkisi: Bir eylem araştırması
The effect of art-based reminiscence therapy based on watson human care theory on the meaning of life and well-being in older individuals: An action research
Yazar: TUĞÇE KAPLAN UYAN
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY KESER
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Geriatrik psikiyatri = Geriatric psychiatric ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Watson İnsan Bakım Kuramına Dayalı Sanat Temelli Anımsama Terapisinin yaşlılarda hayatın anlamı ve amacı ve iyilik hali üzerine etkisini değerlendirmektir.
Yöntem: Bu araştırma nitel ağırlıklı araştırma yöntemlerinden, radikal hümanist paradigmaya dayalı, katılımlı eylem araştırması deseninde tasarlanmıştır. Araştırma, Isparta Merkezde bulunan Özel Isparta Huzurevi ve Yaşlı Bakım Merkezi'nde yapılmıştır. Örneklem seçiminde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Araştırmada eylem öncesi, eylem sonrası ve izlem verileri (eylemi takip eden 1. ayın sonunda), bireysel görüşmeler ve ölçekler (Hayatın Anlamı ve Amacı Ölçeği, Genel İyi Oluş Ölçeği) aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda katılımcılara Watson İnsan Bakım Kuramına Dayalı Sanat Temelli Anımsama Terapisi uygulanmıştır. Nicel SPSS paket program ile analiz edilmiş; nitel verileri ise NVivo paket program ile betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. 
Bulgular: Katılımcıların (n=18) eylem öncesi ve eylem sonrası ölçek puanları karşılaştırıldığında Hayatın Anlamı ve Amacı Ölçeği ve Genel İyi Oluş Ölçeği puan ortalamalarının anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların Watson İnsan bakım Kuramına Dayalı Sanat Temelli Anımsama Terapisine ilişkin yüksek düzeyde memnuniyet bildirdikleri belirlenmiştir. Nitel verilerin nicel bulguları desteklediği görülmüştür. 
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları, Watson insan bakım kuramına Dayalı Sanat Temelli Anımsama Terapisinin, yaşlı bireylerde hayatın anlamı ve amacını bulmalarını desteklediğini ve genel iyilik hallerini artırdığını göstermektedir.  Bu kapsamda Watson insan bakım kuramına Dayalı Sanat Temelli Anımsama Terapisinin yaşlı bireylere uygulanması ve farklı parametreler üzerine etkisinin değerlendirilmesi önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: insan bakım kuramı, anımsama terapisi, sanat, hayatın anlamı, iyilik hali

Abstract:
Objective: The purpose of this study is to evaluate the effect of Art-Based Reminiscence Therapy based on Watson's Theory of Human Caring on the meaning and purpose of life, as well as well-being, in the elderly.
Method: This research is designed as a participatory action research pattern based on the radical humanist paradigm, utilizing predominantly qualitative research methods. The study was conducted at the Private Isparta Nursing Home and Elderly Care Center located in Isparta City Center. Criterion sampling was used for sample selection. Pre-action, post-action, and follow-up (at the end of the first month following the action) data were obtained through individual interviews and scales (Meaning and Purpose of Life Scale, General Well-Being Scale). Based on the data obtained, participants were subjected to Art-Based Reminiscence Therapy based on Watson's Theory of Human Caring. Quantitative data were analyzed using the SPSS package program, while qualitative data were analyzed using the NVivo package program through descriptive analysis method.
Results: When the pre-action and post-action scale scores of the participants (n=18) were compared, the mean scores of the Meaning and Purpose of Life Scale and General Well-Being Scale (p<0.05) were significantly higher. It was determined that the participants reported a high level of satisfaction with Art-Based Reminiscence Therapy Based on Watson Human Care Theory. Qualitative data were found to support the quantitative findings.
Conclusion: The results of this study indicate that Art-Based Reminiscence Therapy based on Watson's Theory of Human Caring supports elderly individuals in finding meaning and purpose in life and enhances their overall well-being. In this context, it is recommended to apply Art-Based Reminiscence Therapy based on Watson's Theory of Human Caring to elderly individuals and evaluate its effects on different parameters.
Key words: Human caring theory, reminiscence therapy, art, meaning of life, well-being.