Trakya havzası oligosen yaşlı deltayik istifinin yeraltı verileri kullanılarak ayrıntılı sedimantolojik incelenmesi
Detailed sedimantological study of oligocene aged deltaic sediments in the Thrace basin by using subsurface data
Yazar: M. ZİHNİ AKSOY
Danışman: PROF. DR. CAVİT DEMİRKOL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Kuyu logları = Well logging ; Sedimantoloji = Sedimentology ; Tersiyer havzası = Tertiary basin ; Trakya havzası = Thrace basin ; Yer altı verileri = Underground data

Özet:
Bu çalışma Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı'nda doktora tezi olarak 1995 ile 1997 arasında gerçekleştirilmiştir. Trakya Havzası kuzeybatısındaki deltayik sedimanların yeraltı verileri kullanılarak ayrıntılı sedimantolojik çalışması bu tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Trakya Havzası istifinin sedimantolojik özelliklerinin belirlenmesi ve bu tezin ana konusunun çalışılması için gerekli olan arazi çalışmaları ise 1995 yaz aylarında gerçekleştirilmiştir. Trakya Havzası, Türkiye'deki en geniş Tersiyer havzalarından birini oluşturmaktadır. Paleontolojik ve sedimantolojik veriler sedimantasyonun ve basen şekillenmesinin güneybatıdan bir ana transgresyonla Orta-Geç Orta Eosen'de başladığını göstermektedir. Sedimantolojik çalışmalar, Havza'nın oluşumu sırasında iki ana sediman depolanma sisteminin varlığını ortaya koymaktadır. Birincisi Eosen sonuna dek süren, Keşan grubu sedimanları (yaklaşık 3500 m kalınlıkta) ile temsil edilen ve daha çok türbiditik akıntılarla oluşmuş denizaltı yelpazesi ve türbiditik depolanması, ikincisi ise Oligosen boyunca çökelimini sürdüren deltayik karakterli Yenimuhacir grubu sedimanlarının (yaklaşık 2600 m kalınlıkta) depolanmasıdır. Depolanma karakteri, çökmenin çökelmeden daha fazla olması nedeniyle oluşan derin deniz koşullarında türbiditik olarak sürmüş; bu dengenin tersine dönmesiyle oluşan sığ deniz koşullarında ise deltayik depolanma başlamıştır (McCave and Swift, 1976). Stratigrafik dizilimde Keşan grubu (Orta-Üst Eosen) ile Ergene grubu (Pliyosen) sedimanları arasında yer alan ve çalışmanın çatısını oluşturan deltayik karakterli Yenimuhacir grubu, başlıca Mezardere, Osmancık ve Danışmen formasyonlarından oluşmuştur. Delta istifi, Kuzeybatı Trakya'daki 37 kuyunun GR- SONIC loğları incelenerek 13 çökelim dönemine ayrılmıştır. En incesi 21 m ve en kalını 523 m olarak saptanan bu çökelim dönemlerinin, Osmancık formasyonu üst seviyesinde yer alan ve incelenen kuyuların çoğunda gözlenen bir tüf seviyesi datum alınarak stratigrafik korelasyonları gerçekleştirilmiştir. Bunun sonucunda deltanınVIII gelişim yönünün kuzey, kuzeybatı ve batıdan güney, güneydoğu ve doğuya doğru olduğu ortaya konulmuştur. Belirlenen 13 çökelim döneminin GR loğu kullanılarak litolojik dökümü yapılmış ve her dönemin kum oranları belirlenmiştir. Bu oranların ve her dönemin kalınlık gelişmelerinin incelenmesi sonucu çalışma alanında stratigrafik kapan olabilecek ve potansiyel içeren olasılı yeni arama alanları belirlenmiştir (Weimer, 1976). Anahtar Kelimeler : Trakya Havzası Kuzeyi, Oligosen Delta, Batıdan Doğuya ilerleme Yönü, Log, Litolojik Döküm, Kum ve Kalınlık Haritaları, Sedimantoloji.

Abstract:
This study has been performed as a Ph.D. dissertation to be submitted to the Department of Geological Engineering, Institute of Science at the University of Çukurova. Study has been continued from 1995 to 1997. Main objective of this dissertation is a detailed sedimentological study by using subsurface^ data of the upper sequence of sediments belonging to the Yenimuhacir group deposited in various subenvironments of a deltaic complex throughout the Oligocene in the northwest of the Thrace Basin. The field study needed to achieve the main objective was conducted during the summer months of 1995. The Thrace Basin forms one of the largest Tertiary sedimentery basins in Turkey. Paleontological and sedimentological evidences suggest that sedimentation and basin formation commenced by a major transgression from the soutwest in the Middle to Late Middle Eocene. Sedimentological studies indicate that two major depositional cycles prevailed during the formation of the Basin. The lower sequence of sediments (first cycle) belonging to the Keşan group were deposited in deep marine environments by turbidity currents as submarine fans (App.3500 meters in thickness) At this time, the rate of subsidence was higher than the rate of sedimentation. The upper sequence of sediments (second cycle) belonging to the Yenimuhacir group deposited in various subenvironments of which deltaic depositional conditions were the most prominent and 2600 m. thick sediments were laid down. Deltaic deposition started in the beginning of Oligocene when the rate of subsidence slowed down and the basin was relatively filled to its maximum capacity and shallow marine conditions became prevalent. The total sedimentary thickness (6100 m.) deposited until the end of Oligocene indicate that rates of subsidance and deposition were quite high. Sedimentation in the Basin continued from the beginning of Middle Eocene to the end of Oligocene. There was no break in sedimentation. Depositional environment changed from deep marine fan deposits to deltas.Deltaic sediments, which stratigraphically deposited in between the Keşan group (Middle to late Eocene) and the Ergene group (Plio-Quaternary in age) consist of the Mezardere, Osmancık, and Danişmen formations each representing one of the three subenvironments of the delta. Deltaic sequence has been divided into 13 coarsening upward depositional cycles by using GR-SONIC logs of 37 wells located in the study area. These cycles have been correlated in 7 stratigraphic sections flattened at a tuff level observed in GR-SONIC logs at the upper most part of the Osmancık formation as marker datum. Thickness of the cycles range from 21 m to 523 m. These correlations show that progradation of the delta is from north, northwest and west to south, southeast and east. Using GR logs, lithological separations and sand ratios of each cycle have been determined. Based on these determinations and thickness distributions of each cycle in the deltaic sequence, several exploration areas are delineated in the study area in which stratigraphic traps may have the most potential. Key Words : North of Thrace Basin, Oligocene Delta, From West to East Progradation, Log, Lithological Seperation, Sand and Thickness Maps, Sedimantology.