Çağdaş Türk Çocuk Edebiyatı eserlerinde okuma kültürü
Reading culture in contemporary Turkish Children's Literature
Yazar: SÜLEYMAN AKSOY
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ARICI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, çağdaş Türk çocuk edebiyatı eserlerinde yer alan 
okuma kültürü unsurlarının sunuluş biçimlerini incelemektir. Bu araştırma, nitel bir 
araştırma modeli olan durum çalışmasıdır. Araştırmanın inceleme nesnelerini; ölçüt 
örnekleme yöntemiyle belirlenmiş olan, okuma kültürü temasında yazılmış 15 çağdaş 
Türk çocuk edebiyatı eseri oluşturmaktadır. Belirlenen kitaplar doküman analiziyle 
incelenmiştir. İncelenen kitaplarda tespit edilen okuma kültürü unsurlarına ait veriler 
sınıflandırılmış ve içerik analizi tekniğiyle yorumlanmıştır. 
Araştırma sonucunda incelenen eserlerde okuma kültürüne ait olumlu ve 
olumsuz sunuluş biçimleri tespit edilmiştir. Olumlu sunuluş biçimlerinin çoğunlukta 
olduğu belirlenmiştir. İncelenen eserler; okuma eylemine, okura, kitaba, kitaplığa ve 
kütüphaneye yani bir bütün olarak okuma kültürüne karşı okurda olumlu algılar 
oluşturacak niteliği taşımaktadır. Bu sunuluş biçimlerinde okuma kültürü unsurlarının 
önemi ve insan hayatındaki konumu yansıtılmıştır. Kitaplık ve kütüphaneye ilişkin 
sunuluş biçimleri, olumlu iletileriyle okuma kültürünü desteklemesine karşın eserlerde 
yeterli düzeyde işlenmemiştir. İncelenen eserler, okuma kültürünün gelişimine katkıda 
bulunmaktadır. Bu eserlerden okuma kültürü edindirme süreçlerinde nitelikli 
uyaranlar olarak yararlanılabilir. Okuma kültürü temalı Türk çocuk edebiyatı 
eserlerinin Türk toplumundaki mevcut ve ideal okuma kültürünü yansıttığı, okuma 
kültürünün gelişiminde bir uyaran olabileceği hesaba katılarak bu doğrultuda nitelikli 
eserlerin üretilmesi ve bu eserlerin çocuklarla buluşturulması önerilmektedir.

Abstract:
The primary aim of this study is to examine the ways in which elements of 
reading culture are presented in contemporary Turkish children's literature. This 
research employs a case study approach, a qualitative research model. The objects of 
the study are 15 contemporary Turkish children's literature works selected through 
criterion sampling. They are all centred around the theme of reading culture. These 
selected books were analysed using document analysis technique. The data related to 
elements of reading culture identified in the analysed books were classified and 
interpreted using content analysis techniques.  
The research documented as many negative as positive representations of the 
reading culture. In the majority of instances, positive representations were more 
common. These books are capable of cultivating in readers positive perceptions toward 
reading, books, libraries, and the general reading culture. These presentations highlight 
the importance and role of reading culture in human life. However, despite the positive 
messages, the portrayal of libraries and bookshelves was not sufficiently addressed in 
the works. The analysed books contribute to the development of a reading culture. 
These books can be used as quality stimuli in the processes of cultivating a reading 
culture. It is recommended that, considering the reflection of both the current and ideal 
reading culture in Turkish society, more quality works should be produced and made 
accessible to children to serve as stimuli for the development of reading culture.