Sektörel panel veri analizi yaklaşımıyla Türkiye'nin AB ülkelerine imalat sanayi bakımından ihracatının belirlenmesi
Determination of Turkey?s export to EU member states in terms of manufacturing industry through sectoral panel data analysis
Yazar: BÜLENT ALTUNKAYNAK
Danışman: PROF. DR. ALPTEKİN ESİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'nin AB ülkelerine olan imalat sanayi ihracat hacmisektörel panel veri analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada ençok ihracat yapılan 5 AB ülkesi (Almanya, İngiltere, Fransa, İspanya ve İtalya)ele alınmıştır ve 1992-2001 zaman aralığındaki 22 sektörü kapsamaktadır. Busektörler imalat sanayinde yer alan ve uluslararası standart sanayisınıflandırılmasına (USSS Rev.3) göre sınıflandırılmış sektörlerdir. İhracattalebini belirlemek için kullanılacak modelde açıklayıcı değişkenler olaraksektörel katma değer, reel efektif döviz kuru, kapasite kullanım indeksi veteknolojik yatırım oranı kullanılmıştır. Çalışmada panel birim kök, paneleşbütünleşme gibi tanı analizleri kullanılarak veriler incelenmiştir. Modeltahminlerinde ise toplulaştırılmış panel veri tahminleri, sabit etki modelitahminleri ve tamamen düzeltilmiş en küçük kareler yöntemleri uygulanmıştır.Çalışmada ayrıca Gümrük Birliği'nin panel regresyon modellerinde yapısal birdeğişikliğe neden olup olmadığı da test edilmiştir. Yapılan analizlerde tümdeğişkenlerin birinci dereceden durağan olduğu görülmüştür. Bunu takibenuygulanan eşbütünleşme testlerinde ise değişkenlerin eşbütünleşik olduğusonucuna varılmıştır. Bir araya getirilmiş panel veri için elde edilen modeltahminlerinde sektörel katma değer ve reel efektif döviz kurunun ihracattalebini etkileyen değişkenler olduğu bulunmuştur. Almanya ve Fransa için eldevedilen tahminlerde ise kapasite kullanım indeksinin önemli bir belirleyiciolduğu sonucuna varılmıştır. İngiltere ve İtalya'ya yapılan ihracatta iseteknolojik yatırımların önemli bir belirleyici olmadığı görülmüştür. Benzertahminler ve yorumlar her bir sektör için ayrıntılı bir şekilde yapılmıştır.Yapısal kararlılığın test edilmesiyle Gümrük Birliği'ne girdikten sonrasektörlerin çoğunda ortalama ihracat bakımından bir artış olduğu ancakesneklik katsayılarında çok fazla bir farklılık olmadığı sonucuna da ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler : Panel veri modelleri, panel birim kök, paneleşbütünleşme, tamamen düzeltilmiş en küçük kareler,sabit etki modeli, yapısal kararlılık

Abstract:
In this study, Turkey?s export volume to European Union member states hasbeen analyzed by using the sectoral panel data analysis method. The studycovered the 22 sectors of the five EU member countries, namely Germany,England, France, Spain, and Italy, to which Turkey exported goods the mostwithin the period between 1992 and 2001. The sectors of interest were those inthe manufacturing sector and classified according to the international standardindustrial classification (ISIC Rev.3). In the model used to identify the demandfor export, sectoral added value, real effective exchange rate, capacityutilization index, and rate of investment in technology were employed as theindependent variables. The data were analyzed through diagnostics, such aspanel unit root and cointegration. For the estimation of models, pooled paneldata estimation, fixed effect model estimation, and fully modified least squaremethod were utilized. Further, it was tested whether Customs Union broughtabout any structural changes in the panel regression models. It was observed inthe analyses that all the variables were first difference stationary. In theproceeding cointegration tests, it was concluded that the variables wereconintegrated. It was found in the model estimations obtained for the pooledpanel data that sectoral added value and real effective exchange rate were thevariables affecting the demand for export. In the estimations for Germany andviiFrance, the result was that capacity utilization index was an importantdeterminant. In the export to England and Italy, it was observed thatinvestment in technology was not an important determinant. Comparableelaborate estimations and interpretations were made for each sector. With thetesting of structural stability, it was concluded that after Customs Union cominginto effect, there occurred an increase in most of the sectors in terms of theaverage export rate, whilst there did not happen a significant difference in theelasticity coefficients.Key Words : Panel data models, panel unit root, panel cointegration,fully modified least squares, fixed effect model, structuralstability