Dilsel göstergelerin imgesel karşılıkları
Imagery reciprocity of linguistic signs
Yazar: ERDEM ÜMİT ASMAZ
Danışman: PROF. MÜMTAZ DEMİRKALP
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Dil = Language ; Gösterge = Sign ; Gösterge bilim = Semiotics ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; Sanat = Art ; İmge = Image

Özet:
"Dilsel Göstergelerin İmgesel Karşılıkları" başlıklı bu raporda dil, göstergeler ile imgeleri, sanatta
dilsel göstergelerin kullanılması üzerinde durulmuş ve dilsel göstergelere ek olarak farklı
göstergelerin de sanatta uygulanmasına değinilmiştir.
'Şey'lerin anlam kazanmasının tanımlanabilmelerine, sınıflandırılabilmelerine bağlı olduğu
söylenebilir. Tanımlama ve dolayısıyla anlamlandırma ise dil kullanılarak gerçekleştirilir. Dilin
elemanları olan sözcükler ile nesneler tanımlanır. Sözcükler yardımıyla da anlam oluşur.
Oluşturulan anlam kümelerinin aktarımı da yine sözcükler aracılığıyla gerçekleşir. Dil yalnızca
nesneleri tanımlamakla kalmaz, soyut kavramları da isimlendirir. Böylece sözcüklerin zihinde
çağırdığı nesnelerin imgelerinin yanında soyut kavramların da imgeleri oluşur.
Dilsel göstergelerin imgesel karşılıkları statik değildir ve zaman içerisinde değişir, katmanlanır.
İnsanlık tarihinin ilerlemesi bağlamından bakıldığında, önceden basit duyumların sözcükleş-
tirilmesi ve dolayısıyla kodlanması tarih ilerledikçe, duyumsamaya ek olarak zaman-uzamsal
algı kullanılarak geliştikçe, zihnin basit dışavurumsal tepkilerinin yerini temsili bir işlev almış-
tır. İletişimde artık doğrultu, mesafe gibi uzamsal kavramlarla süre, hız gibi zamana bağlı kavramların
kullanılması, öznel bir deneyimin nesnel bir temsilinin aktarımına dönüşebilmektedir
ki bu da ortak yaşam için önemli bir gereksinimdir. Böylece dil, nesnesinden giderek soyutlanır
ve göstergeler, işaretler, sembol ve simgeler öne çıkar.
Her türlü medyanın yaygın kullanımıyla artan imgeler kalabalığı ve göstergelerin çokluğu gü-
nümüz toplumunu çeşitli alt-metinler, sübliminal mesajlarla yönlendirmektedir. Böylesi yüksek
miktarda gizli mesajların açık bir zihinle algılanması da gün geçtikçe zorlaşmaktadır. 
Sanat, dilin anlamı taşıdığı gibi, anlam taşıyan bir dildir. Sanatın, hangi dönemde olursa olsun,
insanlığın gerçekliğinin farkına varmasının ve yaşama karşı tavrını sorgulamasındaki etkisi
düşünüldüğünde, günlük yaşamda kullanılan göstergelerin ve dolaylı olarak bu göstergelerin
manipülasyonlarının açığa çıkarılmasındaki etkisi yadsınamaz. Ancak bu açığa çıkarma, her
zaman doğrudan bir öğreti biçiminde yapıldığında sanat bağlamından uzaklaşılmaktadır denilebilir.
Böylesi bir ifşanın çok daha naif bir yaklaşımla, bazen nükteli bir biçimde günlük nesnelerin
fonksiyonlarının yapıbozuma uğratılmasıyla gerçekleştirilmesi hem sanat çerçevesinden
çıkılmamasına, hem de istenilen mesajın iletilmesine olanak vermektedir.
Raporun birinci bölümünde, insanlığın gerçeklik arayışına değinilmiş, gerçekliğin dil aracı-
lığıyla aktarılması ve dilin konvansiyonlarından bahsedilmiştir. Dilsel göstergeleri irdeleyen
göstergebilimin işaretler ve nesneler arasında kurduğu bağa değinilmiştir. Göstergelerin nesnelerle
eşleşmesi ve sanatta bunun araştırılması ve sorgulanması René Magritte ve Joseph Kosuth
üzerinden işlenmiştir. Bugüne yaklaşıldığında göstergelerin artık sadece dil aracılığıyla
kullanılmadığı ve göstergeler sisteminin yalnızca sözcükler olmadığı, çok daha farklı birçok
kodlamanın olduğu gösterilmiştir.
İkinci bölümde artık göstergelerin dilsel olması gibi bir kısıtlamadan uzaklaşılmış ve teknoloji
ile gelişen dünyada sanat bağlamında pek çok gösterge sistemi kullanıldığı vurgulanmıştır.
Postmodernitenin nesneye ve imgeye bakışı ile yeni bir kavramsal düşünce biçiminin sanattaki
karşılığı incelenmiştir. Kavramsallığı, sanat terminolojisine dâhil eden Kosuth'un bu olgu hakkındaki
düşünceleri birinci bölümün ardından irdelenmeye devam edilmiş ve güncel sanatta
yeni okumaların bu görüşler ışığında edindiği durum araştırılmıştır. Göstergelerin sanat bağlamında
nasıl kullanılabileceği ve çıkarılabilecek sonuçlar uygulamalar ile denenmiştir.


Anahtar Sözcükler: Sanat, Dil, Gösterge, Semiyotik, İmge, Kavramsallık

Abstract:
This report titled "Imagery Reciprocity of Linguistic Signs" focuses on language, signs and
their imagery and use of linguistic signs in art and addresses to the application of signs in art
other than the linguistic ones.
It could be said that to obtain meaning, 'things' should be identified and classified. Identification
and thus interpretation is realized by language. By words, which are the elements of language,
objects are defined. Accordingly meaning is formed with words. Respectively the transfer of
the obtained meaning clusters is also realized with words. Language does not only determine
objects but also abstract concepts. Thereby aside from the images of the objects indicated by
words, images of abstract concepts also appear in mind.
 Imagery reciprocity of linguistic signs is not static and changes, becomes layered and articulated
over time. In the context of the history of human mind's progress, putting into words thus
coding of simple sensations subsequently evolve into space-time perception and a representational
function supersedes mind's simple expressive reactions. The use of spatial concepts such
as direction, distance and temporal concepts such as time and speed in communication, transforms
a subjective experience into a translation of an objective representation which is an important
necessity of a common life. Therefore language is increasingly isolated from the object
and signs, symbols are emphasized.
The bulk of images and crowd of signs accumulated by the widespread use of all sorts of media
guide the society by various sub-texts and subliminal messages. It is getting more difficult to
perceive such high levels of hidden or direct messages with an open mind.
Art is a language carrying meaning just as language carries meaning. No matter what era,
considering the effect on the humanity's understanding of reality and questioning its attitude
towards life, art's role of exposing everyday signs and implicitly their manipulations cannot be
ignored. However it appears that there is a divergence from the context of art if this exposure
realized directly in the form of a teaching or a doctrine. The realization of such disclosure by the
deconstruction of everyday objects' functions with a more naïve approach, sometimes in a witty
manner allows both not to leave the frame of art and to transmit the desired message.
In the first part of this report, humanity's quest for reality, the transfer of reality through the
language and the conventions of language are mentioned. The connection between signs and
objects that Semiotics which examines linguistic signs, is noted. The match between signs and
objects and the investigation and questioning of this match in art is argued through René Magritte
and Joseph Kosuth. It is emphasized that today, signs are no longer used only in language
and sign systems do not consist of only words but there are many other different coding.
In the second part, as the limitation that the signs should only be linguistic, is removed, it is emphasized
that in art context, many sign systems are used in a world developing with technology.
A new conceptual mind set in art, from the perspective of postmodernity to object and image, is
analyzed. The contemplations of Kosuth on the matter, who included "conceptuality" in art terminology,
continued to be studied following the first part and the status of new interpretations
in contemporary art in light of these contemplations is examined. The utilization of signs in art
context, and obtained outcomes are experimented with the artworks.


Keywords: Art, Language, Sign, Semiotics, Image, Conceptuality.