Ünye'ye Türk yerleşiminin tarihi gelişimi
The historical development of Turkish settlement in Unye
Yazar: RUKİYE SATAN SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM TELLİOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Kent tarihi = Urban history ; Ordu-Ünye = Ordu-Ünye ; Tarihsel gelişim = Historical development ; Türkler = Turks

Özet:
Ünye günümüzde Ordu'nun ilçeleri arasında yer alır. Tarih boyunca pek çok 
medeniyete ve topluluğa ev sahipliği yapmış bir yerdir. Bu topluluklardan birisi de Türklerdir. 
Yaptığımız yüksek lisans tez çalışmasının amacı, Ünye'ye tarih öncesi çağlardan itibaren 
yerleşen topluluklar içerisinde Türklerin yerini ortaya koyabilmektir. Bu tez vasıtasıyla 
Ünye'deki Türk varlığının tarihi derinliğini kronolojik olarak değerlendirmeye çalıştık. 
Böylece yaygın tarih görüşünde bölgeye Türk iskânını Selçuklulardan ya da Osmanlılardan 
başlatan anlayışın gerçekliği sorgulanacaktır. Tezimizin içeriğinin belirlenmesinde Ünye ve 
çevresiyle alakalı yazılı kaynaklar, arkeolojik malzemeler ve bölge tarihi üzerine yazılmış 
araştırma eserleri kullanılmıştır. Ünye'de tarih devrinde bahsi geçen bilinen ilk topluluk 
Gaşkalardır. Onların ardından Kimmer ve İskitler bölgeye yerleşmiştir. Bu iki topluluğun Orta 
Asya ve Türklükle bağlantıları bölgedeki Türk yerleşiminin tarihi açısından dönüm noktasıdır. 
Böylece MÖ. 8. yüzyıldan itibaren Ünye'ye Türk yerleşimi başlatılabilir. Haliyle yaygın tarih 
görüşünün de çok fazla temeli olmadığı anlaşılır. Anadolu'nun fethi ile beraber başlayan 
yoğun Türk göçü ile Ünye'ye Türk yerleşimi yeniden başlamıştır. Bu yeni dönemle birlikte 
sırasıyla Danişmendliler, Türkiye Selçukluları, Canik Beylikleri ve Osmanlı Devleti Ünye'ye 
hâkim olmuştur. Osmanlı yönetiminin son dönemlerinde gerçekleşen göç hareketleri, Ünye ve 
çevresinin günümüz ulaşan nüfus yapısını ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
Unye is among the districts of Ordu today. It is a place that has hosted many 
civilizations and communities throughout history. One of these communities are 
Turks. The aim of our master's thesis is to reveal the place of Turks in the communities 
that settled in Unye since prehistoric times. Through this thesis, we tried to evaluate 
the historical depth of the Turkish presence in Unye chronologically. Thus, the reality 
of the understanding that started the Turkish settlement in the region from the Seljuks 
or Ottomans in the widespread view of history will be questioned. In determining the 
content of our thesis, written sources related to Unye and its surroundings, 
archaeological materials and research works written on the history of the region were 
used. Gashka is the first known group to be mentioned in Unye in the period of history. 
After them, Cimmerians and Scythians settled in the region. The connections of these 
two communities with Central Asia and Turkishness are a turning point for the history 
of Turkish settlement in the region. Thus BC. Turkish settlement can be started in 
Unye from the 8th century. Consequently, it is understood that the common view of 
history does not have much basis. With the intense Turkish immigration that started 
with the conquest of Anatolia, Turkish settlement in Unye started again. With this new 
period, the Danishmends, Turkey Seljuks, Canik Principalities and the Ottoman 
Empire dominated Unye, respectively. The immigration movements that took place in 
the last periods of the Ottoman administration revealed the present population structure 
of Unye and its surroundings.