Eskişehir grabenindeki erken-orta miyosen yaşlı kömürlü tortulların vejetasyon ve iklimi (Eskişehir-Ağapınar ve Eskişehir-Alpu sondajları)
Vegetation and climate of the early-middle miocene coal-bearing sediments in the eski̇şehi̇r graben (Eski̇şehi̇r-Ağapınar and Eski̇şehi̇r-Alpu wells)
Yazar: HİKMET GÜVENLİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SERKAN AKKİRAZ
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Eskişehir çevresindeki Erken-Orta Miyosen yaşlı linyitli çökellerin paleoekolojisi incelenmiştir. Palinolojik örnekler, Eskişehir-Alpu (230 m) ve Eskişehir-Ağapınar (36 m) olmak üzere iki sondaj karotundan elde edilmiştir. İstif genellikle kumtaşı, çamurtaşı, çakıltaşı ve kömürlü seviyelerden oluşmaktadır. Paleozoyik yaşlı metamorfitler ve Mesozoyik yaşlı ofiyolitler temel kayaları oluşturmaktadır. Miyosen yaşlı linyitli çökeller, temel kayaları üzerine uyumsuz şekilde gelir ve tabandan tavana m1, m2, m3 serilerinden oluşur. Palinolojik topluluklar m2 serisinin altında ve üstünde bulunan linyit seviyelerinden elde edilmiştir. Topluluklarda Taxodiaceae/Cupressaceae, ayırtlanmamış Pinaceae, Osmunda, Alnus, Pinus haploxylon tip, Polypodiaceae ve Castanea-Castanopsis formları yüksek yüzdelerdedir. Topluluklar baskın olarak konifer orman topluluğu ve ırmak kenarı bitki topluluğu bitkilerinden oluşmaktadır. Buna karşılık geniş yapraklı orman ve karışık orman topluluğu bitkileri ise daha düşük yüzdelidir. Palinolojik sonuçlar, beslenme alanında yoğun bir orman örtüsü ve bataklık gelişimi olduğunu göstermektedir. Otsul formlardan Ephedraceae, Poaceae ve Chenopodiaceae formlarının düşük miktarda gözlenmesi, çökelim süresince kurak dönemlerin varlığını gösterebilir. Sayısal paleoiklim verileri ise yıllık ortalama sıcaklığın 17.2-21.3 oC, kış sıcaklıklarının 5.6-12.5 oC ve yaz sıcaklıklarının 27.3-27.9 oC aralığında olduğunu belirtir. Yıllık yağış miktarı 1300 mm'yi aşmaktadır. En kurak ay yağış miktarı 7-41 mm arasında, nemli ay 204-227 mm ve yaz yağış miktarı da 118-125 mm arasındadır. Elde edilen palinolojik verilere göre Eskişehir Havzası'ndaki linyitli tortulların çökelimi nemli ve sıcak iklim koşulları altında gerçekleşmiştir. Bu veriler, Eskişehir alanının Erken-Orta Miyosen boyunca günümüzdeki iklim özelliklerine göre daha sıcak ve fazla yağış aldığını göstermektedir. 

Anahtar Kelimeler: Alpu, Ağapınar, Erken-Orta Miyosen, Eskişehir, Palinoloji, Paleoiklim.

Abstract:
In this study, paleoecology of the Early-Middle Miocene lignite-bearing sediments had been surveyed around Eskişehir. Palinological simples were obtained from two drilling cores, Eskişehir-Alpu (230m) and Eskişehir-Ağapınar (36m). Sequence usually comprises of sandstone, mudstone, conglomerate and coaly levels. Palaeozoic metamorphites and Mesozoic ophiolites comprise the basement rocks. Miocene lignite-bearing sediments unconformably overlie these basement rocks and comprise of m1,m2,m3 series from bottom to top. Palinological communities come by lignite levels situatedunder and above of the series of m2. The communities Taxodiaceae/Cupressaceae, undifferentiated Pinaceae, Osmunda, Alnus, Pinus haploxylon type, Polypodiaceae and Castanea-Castanopsis forms are in high percentages. Communities consist dominantly of conifer forest assemblages and riparian plants. On the other hand, the broad-leaved forest and mixed forest association are in low percentage. Palynological data indicate a dense forest cover and marsh environment in the source area. Small quantities of herbareous plants such as Ephedraceae, Poaceae and Chenopodiaceae may indicate periods of drought dry periods during the deposition. Quantitative paleoclimate data states that mean annual temperature is between 17.2-31.3 oC, winter temperature ranges between 5.6-12.5 oC and summer temperature ranges between 27.3-27.9 oC. Quantity of annual rainfall exceeds 1300 mm. Precipitation of driest month is between 7 and 41 mm, precipitation of warmest month is between 204 and 227 mm and summer rainfall is between 118 and 125 mm. According to obtained palynological data, deposition of lignite-bearing sediments in the Eskişehir Basin occured in damp and warm climate conditions. These data show us that around Eskişehir had been warm through Early-Middle Miocene and it had received more precipitation than the present day climatic conditions.  

Keywords: Alpu, Ağapınar, Early-Middle Miocene, Eskişehir, Palynology, Palaeoclimate.