Personel ve ücret politikası analizi ve TEDAŞ`a uygulaması /
Yazar: ŞENOL YAPRAK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Maaş = Wage ; Personel = Personnel ; TEDAŞ = Türkiye Electricity Distribution Inc ; Ücret politikaları = Wage policies ; İstihdam = Employment

Özet:
Son yıllarda Türkiye'de personel ve ücret sorunu, çalışanları olduğu kadar hükümetleri, basını ve kamuoyunu en çok ilgilendiren ve tartışılan konulardan biri olmuştur. Halen de tartışılmaya devam etmektedir. Kamu kesiminde değişik statülerde, farklı kanun ve yönetmeliklere tabi ve aralarında ücret açısından dengesizlikler bulunan personel istihdamına devam edilmektedir. Özel sektör ise, bazı iş kollarında ucuz işgücünden yararlanırken, bazı iş kollarında kamuda olduğu gibi sendikaların etkinliği nedeni ile yüksek ücret ödemektedir. Sürekli değişen kanun ve yönetmeliklerle yönlendirilen kamu personel politikası, artık uygulanması çok güç bir duruma gelmiştir. 1965 yılında çıkarılan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun aradan geçen 30 yıllık sürede % 80'den fazla bölümü değişmiştir. Kamu kesiminde çalışan memur, işçi ve sözleşmeli personel ararsında ücret yönünden de farklılıklar bulunmaktadır. Ücretin unsurları fazlalaşmış ve uygulanabilirliğini yitirmiştir. Anayasada yapılan son değişikliklerle kamu çalışanlarına sendika hakkı verilmiş, ancak kanun ve yönetmeliklerde gerekli değişiklikler yapılmasığından bu da uygulanamamaktadır. Bütçenin en önemli gider kalemini personel harcamaları oluşturmaktadır. Bunda da en büyük pay, nisbeten fazla ücret alan işçi personelin ücretleridir, özel sektörde de maliyetler içerisinde personel ücret ve giderlerinin oranı yüksektir. Bunda işverenlerin ödediği birtakım vergi ve fonların büyük payı bulunmaktadır. Hem kamuda, hem de özel sektörde insan kaynaklan planlaması yapılmamaktadır. İşe alma ve çalışma esaslarında bir standart bulunmamaktadır. Ücret artışları hiç bir kritere dayandırılmadan verilmekte, kişilerin performansları ve başarılan gözardı edilmektedir. Ülkemizde yaşanan yüksek enflasyon nedeni ile çalışanlann reel geliri de sürekli azalmakta, çalışanlar arası ücret dengesizliği daha da büyümektedir. Personel ve ücret politikasını incelediğimiz TEDAŞ'ta da durum ülke genelindekinden farksızdır. Burada da memur, sözleşmeli personel ve işçiler olmak üzere üç tür istihdam şekli uygulanmaktadır. 32619 personeli bulunan kurumda çalışanlann144 büyük çoğunluğunu (% 66) işçiler oluşturmaktadır. Özelleştirilmesi planlanan kurumda sürekli olarak yeni yapılanmalara gidilmekte, kurumun küçültülmesi yerine daha da büyümesine yol açılmaktadır. Değişik istihdam türleri ve farklı ücret sistemleri nedeni ile çalışanlar arasında sosyal barış sağlanamamaktadır. Kurum, personel ve ücret politikasını hükümetlerden bağımsız olarak yönlendiremediğinden aynı sorunlar burada da yaşanmaktadır. Bütçesinin önemli bir bölümü personel harcamalarına gittiğinden son yıllarda sürekli zarar etmektedir.

Abstract:
The personnel and wage questions have become of mostly debated subjects in which governments, mass media and public opinion are interested as well as the employee. The employment in public utilities continues in different statues and according to different laws and regulations and there are differences of payments among these groups. While employing cheap labor in many branches, private sector, on the other hand, has to pay high wages in some branches because of pressures of trade unions just as in some public utilities. Policy of public personnel which is directed by always changing laws and regulations has become hard to be carried out any more. For instance, the eighty percent of The State Officers Law numbered 657 which was issued in 1 965 has changed till now. There are payment differences among officers, workers and contracted personnel working in public sector. Having got too elements, wage policy has lost its applicability. With the changes made in the Constitution recenty, the right of syndicate was given to the personnel of public sector. But this right can not be used because regulations necessary hasn't been done yet. The most important item of budget is personnel expenditures of which the greatest share is workers' wages. In private sector personnel expenditures are also high. There is a great share of some taxes and funds payed by employers in these expenditures. Planning of human resources hasn't been made both in public and private sectors.There is no standard in employment and work principles and no scala in wage arrangements. So, successes and good performances are neglected in arrangements. The real wages is still decreasing because of inflation and differences of wages among employee are increasing. All mentioned above is in question for TEDAŞ (Turkish Company For Distribution Of Electricity). There are 32619 employee in the company and 66 per cent of that are workers. Reorganisations are made in the company which was planned to be privatizated. So, it is getting larger and larger instead of smaller. There is not social peace among employee because of different kinds of employment and different systems of wages. Because it can not produce policies of personnel and wages independent from government, the company live the same problems as the other public institutions. The company has been suffering harm year by year because of great personnel expenditures.