Görsel motor becerilerin uzamsal öğrenme ve hafıza üzerine etkisinin sağlıklı yetişkinlerde araştırılması
Investigation of the effect of visual motor skills on spatial learning and memory in healthy adults
Yazar: BURAK KABİŞ
Danışman: PROF. DR. SONGÜL AKSOY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Bellek = Memory ; Görme keskinliği = Visual acuity ; Motor beceriler = Motor skills ; Odyoloji = Audiology ; Refleks-vestibülo oküler = Reflex-vestibulo ocular ; Refleksler = Reflex ; Uzamsal yetenek = Spatial ability ; Vestibüler sistem = Vestibular system ; Öğrenme = Learning

Özet:
Başın açısal ve doğrusal hareketleriyle, vestibüler sistem tarafından sağlanan baş hakkındaki pozisyon ve hız bilgisinin elde edilmesi, bakışın ve dolayısıyla görme keskinliğinin korunması vestibülo oküler refleks mekanizması ile gerçekleşmektedir. Günümüzde vestibülo oküler refleks (VOR) mekanizmasının, memelilerin iki ve üç boyutlu uzayı nasıl algıladığını ifade edebilmek için kullanılan, mesafe, derinlik, uzamsal navigasyon gibi becerileri içeren görsel-uzamsal algıda kritik öneme sahip olduğu tartışılmaktadır. Bu çalışmada, görsel motor becerilerin uzamsal öğrenme ve uzamsal hafıza üzerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmaya 18-55 yaş aralığında 50 sağlıklı yetişkin dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan tüm bireylere, çalışmaya katılma ön koşullarını sağlayıp sağlamadığını incelemek için, Mini Mental Durum Testi (MMDT) ve Durumluluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği (DSKÖ), yönetici fonksiyonların değerlendirilmesi için İz Sürme Testi (İST) Form-A ve Form-B, görsel motor fonksiyonların değerlendirilmesi için Dinamik Görsel Keskinlik (DGK) test bataryası, uzamsal öğrenme ve uzamsal hafıza becerilerinin değerlendirilmesi için sanal gerçeklik sistemi ile Sanal Morris Su Labirent Testi'nde (SMSLT) özgün bir protokol kullanıldı. Buna ek olarak SMSLT parametreleri ile uyumunun incelenmesi için Sembol Sayı Değiştirme Testi (SSDT) ve Benton Yüz Tanıma Testi (BYTT) ölçekleri kullanıldı. DGK test batarayası içinde yer alan, horizontal, vertikal ve sagital yönde Bakış Stabilizasyon Test bulgularının uzamsal öğrenme ve uzamsal hafıza üzerine istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi yok iken (p>0,05), horizontal, vertikal ve sagital planda DGK bulgularının uzamsal öğrenme ve uzamsal hafıza değerlerine anlamlı etkisi olduğu bulundu (p<0,05). Ayrıca, sigara kullanım durumu, spor yapma durumu, gözlük kullanım durumunun uzamsal öğrenme ve uzamsal hafıza üzerinde etkileri olduğu bulundu (p<0,05). Vestibüler-görsel sistem ile hipokampus arasındaki yolların çalışılmasında bulgularımızın literatüre bir referans olmasının yanında SMSLT'inde özgün kullanılan protokolün bu sistem ile yapılacak çalışmalara referans olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The vestibulo-ocular reflex mechanism maintains the gaze and, as a result, the visual acuity during angular and linear head movements by making use of location and velocity information about the head delivered by the vestibular system. The vestibulo-ocular reflex (VOR) mechanism is also thought to play a crucial role in visuospatial perception, which involves abilities such depth perception, spatial navigation, and distance perception which are used to express how mammals perceive two and three-dimensional space. The purpose of this study was to investigate at how visual motor abilities affect spatial learning and memory. The study's sample size was 50 healthy people between the ages of 18 and 55. All participants in the study were administered the Mini Mental State Test (MMST), the State and Trait Anxiety Inventory (STAI Form), the Trail-Making Test (TMT) Forms A and B for the evaluation of executive functions, the Dynamic Visual Acuity (DVA) test battery for the evaluation of visual motor functions, and Virtual Morris Water Maze Test (vMWMT) a with virtual reality system  for the evaluation of spatial learning and spatial memory. Additionally, the compatibility with SMSLT parameters was investigated using the Symbol Digit Substitution Test (SDST) and the Benton Face Recognition Test (BYTT) scales. The effects of gaze stabilization on spatial learning and spatial memory in the horizontal, vertical, and sagittal directions were not statistically significant (p>0.05), whereas the effects of dynamic visual acuity on these parameters were statistically significant (p<0.05). Additionally, it was shown that smoking, participating in any sports, and wearing glasses had an impact on spatial learning and spatial memory (p<0.05). The original SMSLT protocol is likely to propose a model for all future studies using this technology and will also serve as a reference to the literature in the study of the pathways connecting the vestibular-visual system and the hippocampus.