Yapı iskelesi desteğiyle sorgulamaya dayalı öğretim yönteminin uygulamadaki etkisinin araştırılması
Investigation of effect of scaffolded inquiry-based instruction
Yazar: ÜZEYİR ARI
Danışman: PROF. DR. OKTAY BAYKARA
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Bilimin doğası = Nature of science ; Bilimsel işlem becerisi = Scientific process skill ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kavram yanılgısı = Misconception ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İskele kurma = Scaffolding

Özet:
Bu çalışmada yapı iskelesi desteğiyle sorgulamaya dayalı öğretim (YİSDÖ) yönteminin sorgulamaya dayalı öğretim (SDÖ) yöntemine göre öğretmen adaylarının basit elektrik devreleriyle ilgili akademik başarılarına (BEDAB), bu konudaki kavram yanılgılarına (BEDKY), bilimsel süreç becerilerine (BSB) ve bilimin doğası hakkındaki görüşlerine (BDG) etkisi araştırılmış ve kıyaslanmıştır. Çalışma 2016-2017 akademik yılının bahar döneminde Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilimleri Öğretmenliği 1. Sınıf Genel Fizik Laboratuvarı II dersinde 1. Sınıf 63 fen bilimleri öğretmen adayıyla gerçekleştirilmiştir. Rastgele atama yoluyla deney ve kontrol gruplarına atanan öğretmen adaylarından 4 veya 5'er kişilik gruplar oluşturulmuştur. Deney grubunda bulunan öğretmen adaylarına YİSDÖ yöntemiyle kontrol grubunda bulunan öğretmen adaylarına SDÖ yöntemiyle laboratuvarlar işlenmiştir. Bu çalışma 6 hafta sürmüştür. Öğretmen adaylarına çalışmadan önce ve sonra "Basit Elektrik Devreleri Tanı Testi (3 Basamaklı) (BEDTT)", "Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT)" ve "Bilimin Doğasıyla ilgili Görüşler Testi (BDGT)" ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde MANOVA, ANCOVA ve profil analizleri kullanılmıştır. 
	Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında grupların BEDAB son test puanları arasında istatistiksel olmasa da kontrol grubu lehine pratikte küçük-orta etki büyüklüğe sahip bir fark bulunmuştur. Grupların BEDKY son test puan ortalamaları arasında istatistiksel ve pratik olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak grup içinde ön ve son test puan ortalamaları karşılaştırmalarında iki grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde ortalamalarını artırdığı görülmüştür. YİSDÖ ve SDÖ yöntemlerinin öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerini (BSB) istatistiksel ve pratik olarak anlamlı bir şekilde geliştirdiği bulunmuştur. Gruplar son test BSBT puan ortalamaları açısından karşılaştırıldığında kontrol grubu lehine istatistiksel olmasa da pratikte küçük orta etki büyüklüğe sahip bir fark bulunmuştur. BSB'lerin gelişiminde SDÖ yöntemi, YİSDÖ yöntemine göre biraz daha iyidir. Deney ve kontrol gruplarının bilimin doğasıyla ilgili görüşleri (BDG) son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında iki grup arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı, grupların kendi içlerinde yapılan analiz sonucunda ise BDG'lerinin gelişmediği bulunmuştur. 
	Öğretmen adaylarının cinsiyetleri bakımından son test puanları karşılaştırılmıştır. Erkek öğretmen adaylarının BEDAB puanları istatistiksel olarak anlamlı olmasa da pratikte küçük etki büyüklüğe sahip bir farkla bayanların ortalamasından daha fazla çıkmıştır. Erkek ve bayan öğretmen adaylarının BEDKY puanları karşılaştırıldığında ise bayanların puan ortalamaları erkeklerinkinden istatistiksel ve pratik olarak anlamlı bir şekilde daha fazla çıkmıştır. Öğretmen adayları bilimsel süreç becerileri son test puanları açısından karşılaştırıldığında bayanların BSBT son test puan ortalamalarının istatistiksel ve pratik olarak anlamlı bir şekilde erkeklerin puan ortalamalarından daha fazla çıktığı görülmüştür. Son olarak öğretmen adaylarının bilimin doğası hakkındaki görüşleri ile ilgili son test puanları karşılaştırıldığında, erkek ve bayanlar arasında istatistiksel ve pratik olarak bir fark bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Yapı İskelesiyle Desteklenmiş Sorgulamaya Dayalı Öğretim Yöntemi, Kavram Yanılgıları, Bilimsel Süreç Becerileri, Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşler

Abstract:
The effect of Scaffolded Inquiry-Based Instruction (SIBI) with respect to the Inquiry-Based Instruction (IBI) on science teacher candidates' understanding and misconceptions in simple electric circuits (USEC and MSEC), their Science Process Skills (SPS), and their Views about Nature of Science (VNoS) was compared and investigated in this study. The study was conducted with 63 freshman science teacher candidates in the Physics Laboratory II course in the Elementary Science Education Department, Faculty of Education, Fırat University in the spring term of 2016-2017 academic year. Four or five-person-groups were formed with the science teacher candidates, who randomly assigned to control and experimental groups. The SIBI was implemented in the experimental group while the IBI was implemented in the control group during the laboratory courses. It took six weeks to conduct the study. The Simple Electric Circuits Diagnostic Test (SECDT), which is a three-tier test, Test of Science Process Skills (TSPS), and Test of Views about Nature of Science (TVNoS) were administered to the science teacher candidates before and after the treatments as pre-tests and post-tests. MANOVA, ANCOVA, and profile analysis were utilized for the data analysis.
	The results yielded statistically a non-significant but practically a significant difference with small to medium effect size in USEC post-test scores in favor of the control groups. Any statistically or practically significant difference could not be observed in MSEC post-test scores of the groups. However, mean scores were observed to significantly increase within groups when pre- and post-test scores were compared. Both SIBI and IBI were observed to develop the science process skills of the students statistically and practically significantly. When post-test TSPS scores of the groups were compared, statistically non-significant but practically a significant difference with small to medium effect size in favor of the control group was found. In developing SPS, the IBI is a little better than the SIBI. When the groups were compared with respect to the TVNoS post-test scores, any significant difference could not be found. Meanwhile, within the groups, any progress in the TVNoS scores could not be observed either.
	Teacher candidates' postest scores were compared with respect to gender as well. USEC posttest scores of the male science teachers were not statistically but practically more than females' with small effect size. MSEC posttest scores of females were statistically and practically more than males'. When TSPS posttest scores were compared, females' were again statistically and practically more than males'. Finally, when TVNoS posttest scores were compared, any statistically and practically significant difference could be observed. Key Words: Scaffolded Inquiry-Based Instruction Method, Misconceptions, Sciene Process Skills, Views of Nature of Science