Türkiye'de demokratik müzakere: AK Parti iktidarının siyasal ve demokratik açılım süreçleri (2002-2016)
Democratic deliberation in Turkey: AK Party government's political and democratic opening process (2002-2016)
Yazar: ÇİĞDEM GÖRGÜN
Danışman: PROF. DR. KIVANÇ ULUSOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Demokrasi = Democracy ; Demokratik açılım = Democratic re-orientation ; Siyasi partiler = Political parties

Özet:
Bu tez çalışması, müzakereci demokrasi literatürünü temel alarak Türkiye'deki müzakere sürecini (2009-2015) geniş çaplı müzakere perspektifinden incelemektedir. Araştırma temel olarak, derinlemesine bölünmüş toplumlarda müzakere araştırmaları ve müzakere tartışmalarında son zamanlarda yoğunlaşan müzakerenin ölçeği ve niteliği gibi tartışmalardan elde edilen görüşler üzerine inşa edilmiştir. Bu tez çalışması temel olarak "derinlemesine bölünmüş bir toplumda müzakereci demokrasi nasıl işlemektedir" araştırma sorusu üzerine tasarlanmıştır. Bu soruya cevap verebilmek için ilk olarak, müzakerenin geniş çapta analizine imkan veren Dembinska ve Montambeault (2015) tarafından geliştirilen ve müzakereyi tek bir "ân"a indirgemeden müzakereye "müzakere öncesi", "müzakere masası" ve "müzakere masası dışındaki" süreç olmak üzere üç ayrı ân olarak bakan analitik yaklaşım benimsenmiştir. Araştırma verileri temel olarak Türkiye'deki müzakere sürecinde yer almış üst ve orta düzey aktörlerle 20 derinlemesine ve açık uçlu mülakat ve üst düzey aktörlerin medya açıklamalarından elde edilmiştir. Ayrıca müzakere masasındaki süreç "Söylem Nitelik İndeksi" (Discourse Quality Index) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın temel argümanı kutuplaşma, çatışma ve sosyal marjinalleşme seviyelerinin yüksek olduğu bağlamlarda, bireysel psikolojik engeller ve grup karşıtlığının müzakereyi olanaksız kıldığı yönündedir. Türkiye'nin Kürt çatışmasına ilişkin müzakere süreci durumunda, müzakere, mevcut çatışmaları yatıştırmak yerine daha da karmaşık hale getirmiş, tutumları ve durumları verimsiz bir şekilde şiddetlendirmiş ve hizipleri daha da ileriye götürmüştür. Öyleki, resmi prosedürler veya şekillendirilebilir bilişsel koşullar dahi olumsuz polarizasyon ve negatif tutumların önüne geçememiş, çatışan taraflar müzakerelere katı zihinsel model veya bakış açısıyla girmişler ve müzakereyi karşı tarafı yenmeye kararlı oldukları bir savaş alanı olarak gördüklerinden dolayı müzakereden beklenen amaç gerçekleşememiştir.

Abstract:
This thesis explores the deliberation process in Turkey (2009-2015) based on the democracy literature through a large scale deliberation perspective. The research is mainly built upon views obtained from discussions regarding the scale and characteristics of deliberation, which have drawn a good deal of interest recently in deliberation research and discussions on deeply divided societies. This thesis study is laid out on the following research question: how does a deliberation process work in a deeply divided society? In order to answer this question, the analytical approach developed by Dembinska and Montambeault (2015) is adopted, which allows for a large scale analysis of deliberation and views it as three distinct "moments" of "pre-deliberation," "deliberation at the table" and "deliberation outside the table" rather than reducing deliberation to one moment. Research data is obtained mainly from 20 in-depth and open-ended interview with high and medium level actors who took part in the deliberation process in Turkey and press releases of high level actors. Moreover, the discourse at the deliberation table is assessed through discourse quality index. The main argument of this study is that in contexts where polarization, conflict and social marginalization levels are high, individual psychological obstacles and group opposition make deliberation impossible. In Turkey's deliberation process regarding the Kurdish conflict, deliberation complicated the existing conflicts even further rather than deescalating them, incensed the attitudes and situations in an unproductive manner, and amplified the factions. So much so that, even formal procedures and moldable cognitive conditions failed to get in the way of polarization and negative attitudes, the conflicted parties entered into deliberations with a rigid mental model and point of view, and the deliberation did not yield the desired result as the conflicted parties saw it as a theater of war in which they were decisive to overcome the opposing party.