Rubus L. cinsi glandulosı subseksiyonunun ekolojik genetiği
Ecological genetics of subsection glandulosi belonging to genus Rubus L.
Yazar: GÜLÇİN IŞIK
Danışman: PROF. DR. ERSİN YÜCEL
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Genetik = Genetics

Özet:
Bu araştırmada Rubus L. cinsi Glandulosi subseksiyonunda yer alan dört taksonun (Rubus tereticaulis, Rubus hirtus, Rubus platyphyllos ve Rubus caucasicus) anatomik, morfolojik, palinolojik, fitokimyasal, sitogenetik, genetik ve ekolojik özellikleri incelenmiştir. İklimsel veriler incelendiğinde Rubus caucasicus ve Rubus platyphyllos'un, yayılış alanlarında, diğer taksonlara kıyasla daha yüksek nem miktarına ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. Bitkisel örneklerde sabit yağ içeriğinin en yüksek % 3.3, ham selüloz miktarının ise en yüksek % 67.65 olduğu belirlenmiştir. Bitkisel örneklerin element içeriklerinin toprakta belirlenen miktarlar ile bağlantılı olduğu ve potasyum içeriği bakımından zengin, bakır içeriği bakımından fakir olduğu tespit edilmiştir. ISSR tekniği ile yapılan DNA parmakizi analizleri ile Rubus hirtus ve Rubus platyphyllos taksonları arasındaki genetik uzaklık belirlenmiştir. Rubus hirtus'un Rubus tereticaulis'e genetik olarak daha yakın olduğu, Rubus platyphyllos ile aynı tür adı altında kabul edilmesi gerektiği tespit edilmiştir. SEM yardımı ile Rubus caucasicus taksonuna ait polen görüntüleri elde edilmiş ve bu taksonun trikolporat yapıda tipik Rosaceae polenlerine sahip olduğu teyit edilmiştir. Morfolojik incelemeler sonucunda taksonların özellikleri ayrıntılı olarak incelenmiş ve ölçümler yapılmıştır. Taksonlar arasındaki sistematik açıdan önemli olan, bilhassa generatif organlara ait karakterlerin durumu ayrıntılı bir şekilde ortaya koyulmuştur. Bu çalışma ile Rubus hirtus ve Rubus platyphyllos arasındaki farklılıkların gerek morfolojik gerekse genetik bakımdan ortaya koyulmuştur. Glandulosi subseksiyonu için teşhisi kesinleştiren ve kolaylaştıran yeni bir anahtar ve herbir takson için yeni deskripsiyonlar hazırlanmıştır. Yapılan fitokimyasal analizler sonucunda türlere ait meyvelerde bulunan glikozit türevlerinin miktarları belirlenmiş ve karşılaştırılmıştır.

Abstract:
In this study, anatomical, morphological, palinological, phytochemical, cytogenetical, genetical and ecological characteristics of four taxa (Rubus tereticaulis, Rubus hirtus, Rubus platyphyllos and Rubus caucasicus) belonging to subsection Glandulosi, genus Rubus L. were examined. When the climate data was researched, it was found that Rubus caucasicus and Rubus platyphyllos need more humidity in their habiats than other taxa. It was determined that the highest fat content of plant materials was % 3,3, the highiest raw cellulose content was % 67,65. The results showed that elementary content of plant materials could be related to which was determined in soil samples and these plant materials were rich from potassium content, however they were poor in terms of copper. As a result of DNA fingerprint analysis done by ISSR technique, the genetic distance between Rubus hirtus and Rubus platyphyllos taxa was determined. It was established that Rubus hirtus was more close to Rubus tereticaulis genetically, and it was need to accept that this species has the same scientific name with Rubus platyphyllos. Through pollen images obtained with the help of SEM, palynological features of the Rubus caucasicus have been revealed, it was confirmed that this taxon had typical tricolporate Rosaceae pollens. As a result of morphological research, characteristics of taxa were studied in details and measurements were carried out. Characteristics which were sistematically important, especially in generative organs, were cleared out very much detailed. With this study, differences between Rubus hirtus and Rubus platyphyllos which were both morphological and genetical were put forward. A new key which made identification more easier and definite and new descriptions for each taxa were prepared for Glandulosi subsection. As a result of the phytochemical analysis, glycoside derivatives found in fruits belonging to the species were quantitatively compared.