Geçmişten günümüze Avrupa'da yüksek din eğitimi: İngiltere örneği
From past to present higher religious education in Europe: England example
Yazar: RECEP UTKU
Danışman: PROF. DR. ZEKİ SALİH ZENGİN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez, geçmişten günümüze yüksek din eğitiminin gelişimini etkileyen gelişmelere, anlayışa, düşüncelere ve olaylara odaklanarak genel olarak Avrupa'da ve özel olarak İngiltere'de yüksek din ve teoloji eğitiminin ortaya çıkışını ve gelişmesini incelemektedir. Çalışma ayrıca İngiltere ve Türkiye'deki yüksek din eğitimi sistemlerini karşılaştırmaktadır. Türkiye Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinden itibaren çağdaş medeniyet ve refah düzeyine Avrupa normlarıyla ulaşmayı tercih etmiştir. Bu amaç için eğitim hayati bir unsur olarak görülmüştür. Ayrıca, bireylerde olduğu gibi milletlerin ve kültürlerin de birbirinden öğrenmesi karşılaştırmalı çalışmaları daha da anlamlı hâle getirmektedir. Ancak Türkiye'de Avrupa ve özellikle İngiltere yüksek din eğitimi ile ilgili araştırmalar yeterli değildir. Araştırma, bu alandaki literatür boşluğunun doldurulmasını hedeflemektedir. Araştırmanın kavramsal çerçevesi, tarihsel arka planı ve kritik dönüm noktaları ile İngiltere yüksek din eğitimidir. Teori ile pratiğin birleştirilmesi amacıyla çalışmanın bir kısmı hedef ülke *İngiltere'de gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda çalışma özgün bir yöntemle; betimleme, karşılaştırma, yerinde gözlem ve İngiltere'deki alanın saygın akademisyenleriyle yapılan görüşmelerden yararlanmış olup elde edilen bilgi ve veriler dini, felsefi, bilimsel ve sosyal gelişmeler ve kavramlar çerçevesinde tarihsel perspektifle analiz edilmiştir. Türkiye'de Cumhuriyet'in başlangıç dönemlerinde yüksek din eğitiminde kesinti yaşanmışken, İngiltere kurulduğu dönemde temel misyonu ilahiyat eğitimi olan üniversitenin kuruluşundan itibaren zamanın şartları doğrultusunda reform ve dönüşüm yaparak günümüze kadar kesintisiz olarak yüksek din öğretimini sürdürmüştür. Ülkenin yüksek din eğitimi modeli, çoğulcu, kapsayıcı ve çok alternatifli karmaşık yapısıyla kendine özgü bir yaklaşımdır. Türkiye de kendine özgü mezhepler ve görüşler üstü bir ilahiyat eğitimi modeline sahiptir. Türkiye ilahiyat fakülteleri daha çok öğretmen yetiştirmeye odaklanırken, İngiltere'de ilahiyat ve din bilimleri entelektüel bireyler yetiştirmeye yönelik daha geniş amaçlı programlardır.
Anahtar Kelimeler: Üniversite ve Üniversite Tarihi, İngiliz Üniversiteleri, Teoloji, Din Bilimleri, Seminer Kolejleri, Osmanlı Medreseleri, İlahiyat Fakültesi, Yüksek Din Eğitimi Sistemlerinin Karşılaştırılması
*Çalışmanın İngiltere kısmı, "Yurt Dışı Doktora Sırası Araştırma Bursu Programı (2214-A, 2019/2)" çerçevesinde TÜBİTAK-BİDEB tarafından desteklenmiştir.

Abstract:
This thesis examines the emergence and development of higher religious and theological education in Europe in general and in England in particular by focusing on the developments, understandings, thoughts, and events that have influenced the evolution of higher religious education from the past to the present. The study also compares the systems of higher religious education in England and Turkey. Since the late period of the Ottoman state, Turkey has preferred to reach the level of modern civilisation and prosperity with European norms. Education was seen as a vital element in achieving this goal. Moreover, nations and cultures, like individuals, learn from each other, which makes comparative studies more meaningful. However, there isn't enough research in Turkey, in the field of higher theological and religious studies about Europe and England in particular. The research aims to fill the research gap in this area. The conceptual framework of the research is the current position of higher theological and religious education in England, with its historical background and critical shifts. In order to combine theory and practice, part of the study was carried out in the target country, England*. Thus, the study used a distinctive method of description, comparison, on-site observation, and interviews with respected academics in the field in England, and then analysed the data with a historical perspective within the framework of religious, philosophical, scientific, and social developments and concepts. While Turkey experienced some interruptions in higher religious education at the beginning of the new republic, England has continued its theological studies uninterruptedly until today by reforming and transforming them in accordance with important factors from the establishment of the university, whose primary mission then was theological education at that time. The English model of higher religious education is characterised by its diverse, pluralist, inclusive, and rather complex nature with many alternatives. Turkey also has a unique model of theological education that is inclusive and non-denominational. Theology faculties in Turkey focus more on teacher training, whereas in England theology and religious studies are broader social programmes to educate intellectual individuals.
Keywords: University and University History, British Universities, Theology, Religious Studies, Seminary Colleges, Ottoman Madrasas, Divinity, Comparison of Higher Religious Education Systems
*The England part of the study was supported by TUBITAK-BIDEB within the framework of "International PhD Research Scholarship Scheme (2214-A, 2019/2)".