Kurumsal yönetim şirketlerinde bağımsız yönetim kurulu üyeliği için aday belirleme süreci: Bulanık çok kriterli karar verme yaklaşımıyla bir uygulama
Nomination process for independent board membership in corporate governance companies: An application with fuzzy multi criteria decision making approach
Yazar: EMİR SADETTİN KABAKCI
Danışman: DOÇ. DR. BURCU DOĞANALP
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aday seçimi = Candidate selection ; Bağımsız üyeler = Independent board ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Yönetim kurulu üyeleri = Members of the board directors ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Ekonominin en önemli kurumları olan şirketlerin performanslarını, yönetim kalitelerini ve karlarını artırmak amacıyla başvurdukları yönetim tercihlerinden birisi kurumsal yönetimdir. Kurumsal yönetim; adillik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk bileşenlerinin oluşturduğu bir yönetim modelidir.

Kurumsal yönetimin başarıya ulaşması öncelikle yönetim kurullarının objektif ve bağımsız karar alma nitelik ve istidadına bağlıdır. Günümüzde şirketlerin bağımsız karar alma seviyesi, içinde barındırdığı bağımsız yönetim kurulu üyelerinin sayısı ile değerlendirilmektedir. Özellikle borsalarda işlem gören halka açık şirketlerde, şirket faaliyetlerinin bağımsız bir göz ile incelenmesinin sağlanması; ortakların, yatırımcıların, azınlık hissedarların ve menfaat sahiplerinin korunması yönetim kurulunda yer alacak bağımsız üyelerin varlığı ile ölçülmektedir.

Aile şirketlerinde veya pay sahipliğinin yoğun bir şekilde belli gruplarda toplandığı firmalarda objektifliği sağlamak güç olduğu gibi bağımsızlığını koruyabilecek üyelerin yönetim kuruluna seçilmesi de bir o kadar güçtür. Zira baskın hissedarların firma üzerindeki kontrolü kaybetmeme güdüleri bu süreci etkilemektedir. Ancak yasal düzenlemelerin zorunlu kıldığı şirketler ile belli bir olgunluğa ve yönetim kalitesine erişmiş firmalarda bağımsız yönetim kurulu üyesi seçimi özen gösterilen alanlardan biridir. Bu şirketler için bağımsız yönetim kurulu üyelerinin sayısı kadar seçim usulleri ve aday belirleme süreci de önem arz etmektedir.

Bu çalışmada Borsa İstanbul'da işlem gören ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren iki holdingin aday belirleme kriterleri ve aday değerlendirmeleri esas alınarak ve çok kriterli karar verme tekniklerinden bulanık analitik hiyerarşi metodu kullanılarak, bağımsız yönetim kurulu aday belirleme süreci incelenmek suretiyle bu konuda bir farkındalık oluşturmak ve daha sonra yapılacak çalışmalara bir başlangıç teşkil etmek amaçlanmaktadır.

Abstract:
Corporate governance is one of the management preferences that companies which are the most important institutions of the economy resort to increase their performance, management quality and profits. Corporate governance is a management model formed by the components of fairness, transparency, accountability and responsibility.

The success of corporate governance primarily depends on the objective and independent decision making qualifications and abilities of the boards of directors. Today, the level of independent decision-making of companies is evaluated by the number of independent board members they include. Ensuring an independent review of company activities and protection of shareholders, investors, minority shareholders and stakeholders is measured by the presence of independent members on the board of directors especially in publicly traded companies.

In family companies or companies where shareholding is concentrated in certain groups, it is difficult to maintain objectivity and to elect members to the board of directors who can maintain their independence. Because the motives of dominant shareholders not to lose control over the company affect this process. However, in companies that are required by legal regulations and companies that have reached a certain maturity and management quality, the selection of independent board members is one of the areas where attention is paid. Election procedures and the nomination process are as important as the number of independent board members for these companies.

In this study, based on the nomination criteria and candidate evaluations of two holdings traded in Borsa Istanbul and operating in different sectors, and by using the fuzzy analytic hierarchy method, one of the multi-criteria decision making techniques and examining the independent nomination process for the board of directors, it is aimed to raise awareness on this issue and a starting point for the future studies.