Ulaşılabilirlikle ilgili Türk standartları bağlamında Ankara ilindeki halk kütüphanesi örneklerinin incelenmesi
Examination of public library examples in Ankara about accessibility within the context of Turkish standarts
Yazar: GÜLSÜM AKATLI
Danışman: ÖĞR. GÖR. CAN GÜNGÖR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Toplumların gelişmişlik düzeyiyle doğrudan ilişki kurulabilecek okuma alışkanlığının bir göstergesi niteliğindeki kütüphaneler, ait oldukları toplumla ilgili bilgi sahibi olunabilecek önemli kamusal alanlardır. Bu anlamda toplumun her kesiminden insanın hizmetine açık olmaları sebebiyle daha geniş bir okuyucu kitlesine sahip olan halk kütüphaneleri, diğer kütüphanelere nazaran bir adım öne çıkar. Bu yapıların ulaşılabilir nitelikte olmaları, daha gelişmiş kültürel olgunluğa sahip toplumlar oluşmasında önemli bir etkendir. Ayrıca kütüphanelerin yanı sıra kamusal alanlar başta olmak üzere tüm iç ve dış mekanlara engellilerin ulaşılabilirliğinin mümkün kılınması ve hayata katılımlarının sağlanması ile sağlıklı ve uygar bir toplum yaşantısı mümkün olabilir. Bu çalışmanın amacı, hayatlarının belirli bir döneminde veya tamamında engelli olan bireylerin de standart iş görebilen her bir bireyle eşit şartlar altında yaşayabilmeleri anlamında kütüphane imkanlarından faydalanabilmelerini sağlamak için kütüphane tasarımlarındaki mevcut durumu  irdelemek; kütüphaneyi oluşturan mekanların birbirleriyle olan ilişkilerini de göz önünde bulundurarak, TS 12576 ve TS 9111 referans alınarak ulaşılabilirlik oranlarını tespit etmek ve olabilecek söz konusu sorunlara çözüm önerileri sunmaktır. Çalışmada Ankara ilinde bulunan kütüphaneler  arasından seçilen dört halk kütüphanesi ve yakın çevreleri, bu standartlar göz önünde bulundurularak hazırlanmış değerlendirme formları aracılığı ile gözlem ve inceleme tekniğine dayalı veri toplanması yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Belirlenen yapılar ve yaklaşım alanı kapsamındaki yakın çevrelerinden elde edilen verilerin ulaşılabilirlik açısından incelenerek değerlendirilmesi sonucunda; bu dört yapının her bir form içinde ve belirli form başlıklarının içerdiği özelleşmiş alanlar kapsamında ulaşılabilirlikleri yanı sıra, ulaşılabilirlik değeri yüzdesel oranı (U.D.%.O.) ile yapı genel ulaşılabilirlik değerleri tespit edilmiştir. Seçilen kütüphaneler; birbirinden farklı nitelikler ve özelliklere sahip olmaları sebebiyle, doğrudan bir karşılaştırma yerine niteliklerinin sonuca yansıması anlamında incelenerek değerlendirilmiştir. Çalışma alanı kapsamında yer alan kütüphanelere ait problem ve eksikliklere TS 9111 ve TS 12576 standartları çerçevesinde uygulanabilecek çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Libraries are public spaces that are important indicators of the established reading habits and thus the level of development about the society they belong to. In this sense, due to being open to all public services, public libraries step forward compared to other types of libraries. The accessibility of such buildings is an important factor in order to form a society with developed cultural maturity. Besides, creating accessibility for the disabled to all spaces, notably public buildings and libraries, as well as providing their participation in society might create a healthy and modern way of living. The objective of this study is to examine the present condition of library designs so that individuals who are disabled throughout or for a certain period of their lives could benefit from library access as much as an ordinary individual. In addition, it is  aimed to determine the ratio of accessibility of the places that form libraries with regards to their relation with each other by taking TS 12576 and TS 9111 as references and present solutions accordingly. In the study, four public libraries and their premises were selected among all the libraries in Ankara.  These libraries were studied through using evaluation forms with taking into consideration these standards and data collection method based on observation and examination. As a result of the examination and the evaluation of the selected buildings and the data collected from the premises, we determine the values of general building accessibility, accessibility value percentage rate (A.V. %. R.) as well as the accessibility within the scope of the privatized areas under the certain form titles  and in each form of these buildings. Since selected libraries have different qualitatives and features, they were evaluated with a result of reflection of their qualities instead of direct comparison. Solution propositions within the standards of TS 9111 and TS 12576 to the problems and deficiencies related to the libraries in the study have been presented.