Postpartum dönemdeki kadınlarda emzirmenin değerlendirilmesi: mitler ve gerçekler
Evaluation of breastfeeding in women in the post-partum period: myths and realities
Yazar: BÜŞRA SARAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER ERTEN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışmanın amacı postpartum erken dönemdeki kadınların emzirmeye yönelik mitlerini, bebek beslenmesine yönelik tutumlarını ve bunlar üzerinde etkili olan faktörleri belirlemektir.
Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu araştırma Nisan-Kasım 2024 tarihleri arasında Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Kadın Doğum Servisinde yürütüldü. Araştırmanın evrenini Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Kadın Doğum Servisinde son bir yıl içerisinde doğum yapan 2998 kadın oluşturdu. Basit rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen, çalışmaya katılmayı kabul eden ve çalışmaya dahil edilme kriterlerine sahip 341 postpartum kadın örneklem grubunu oluşturdu. Veri toplama aracı olarak; sosyo-demografik, obstertrik, emzirme bilgi ve deneyimine yönelik verilerden oluşan "Tanıtıcı Bilgi Formu", emzirme ile ilgili inanışları saptamak amacıyla "Emzirme Mitleri Ölçeği ( EMÖ)" ve Bebek Beslenmesi Tutum Ölçeği (BBTÖ) kullanılmıştır. Tanımlayıcı özelliklerin belirlenmesinde frekans ve yüzde analizleri, ölçek düzeylerini belirleyen boyutlar arasındaki ilişkiler pearson korelasyon ve lineer regresyon analizleri kullanıldı. Annelerin tanımlayıcı özelliklerine göre ölçek düzeylerindeki farklılaşmaların incelenmesinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve post hoc (Tukey, LSD) analizlerinden faydalanıldı.
Katılımcıların "yaş" ortalamasının 30,630±5,726 olduğu, % 44,6'sının lisans ve lisansüstü eğitim aldığı, %66,6'sının çalışmadığı, %82,1'inin sosyal güvencesinin olduğu, %44,3'ünün gelirinin giderine eşit olduğu, %88,6'sının çekirdek aile yapısına sahip olduğu ve en uzun yaşanılan bölgenin % 58,6 ile il olduğu belirlendi. Katılımcıların "gebelik sayısı" ortalaması 2,210±1,226, "doğum sayısı" ortalaması 1,940±1,040, "çocuk sayısı" ortalaması 1,920±1,031 olarak saptandı. Kadınların son gebeliğine dair veriler incelendiğinde % 79,8'inin gebeliğinin planlı olduğu, % 60,1'inin doğum şeklinin sezaryen olduğu , %63,9'unun 10 ve üzeri kez gebelik kontrolü yaptırdığı , % 54,5'inin kontrollerini devlet hastanesinde yaptırdığı, sadece % 13,2'sinin gebelik okuluna başvurduğu saptandı. Katılımcıların BBTÖ toplam puan ortalamasının 62,45±7,48, EMÖ puan ortalamasının 62,24±18,26 olduğu belirlendi. BBTÖ ile EMÖ puan ortalamaları arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğu bulundu(r=-0,300; p<0,01). Yapılan regresyon analizinde emzirme mitleri puanındaki her bir birimlik artışın, bebek beslenmesi tutum puanında -0,123 birimlik bir düşüşe yol açtığı saptandı(B=-0,123, SE=0,021, β=-0,300, p<0,001). Sosyo-demografik ve emzirme deneyimine özgü bazı değişkenlerin BBTÖ ve EMÖ puan ortalamaları üzerinde anlamlı düzeyde etkisinin olduğu belirlendi(p<0.05).
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda ebe ve hemşirelerin annelerin emzirme başarıları üzerinde etkili olabilmeleri için hizmet verdikleri grubun sosyodemografik özellikleri ve emzirmeye yönelik inanışlarını dikkate almaları önerilebilir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the myths of women in the early postpartum period regarding breastfeeding, their attitudes towards infant feeding and the factors affecting them.
This descriptive and cross-sectional study was conducted between April 2024 and November 2024 at the Gynecology and Obstetrics Department of Dr. Lütfi Kırdar City Hospital. The universe of the study consists of 2998 women who gave birth in the last year at the Gynecology and Obstetrics Department of Dr. Lütfi Kırdar City Hospital. The sample group was comprised of 341 postpartum women who were selected by simple random sampling method, agreed to participate in the study, and met the inclusion criteria. As a data collection tool, the "Introductory Information Form" consisting of socio-demographic, obstetric, breastfeeding knowledge and experience data, the "Breastfeeding Myths Scale (BMS)" and Lowa Infant Feeding Attitudes Scale (IIFAS) were used to determine beliefs about breastfeeding. Data were collected in the first 24 hours after birth, for a period of 15-20 minutes, and by face-to-face interview. Frequency and percentage analyses were used to determine descriptive characteristics, and relationships between dimensions determining scale levels were examined using Pearson correlation and Lieber regression analyses. Independent groups t-test, one-way analysis of variance (Anova) and post hoc (Tukey, LSD) analyses were used to examine differences in scale levels according to descriptive characteristics of mothers.
It was determined that the awarage age of the participants was 30.630±5.726 (Min=18; Max=49), 44.6% had undergraduate and graduate education, 66.6% were unemployed, 82.1% had social security, 44.3% had an income equal to their expenses, 88.6% had a core family structure and and the region where lived the longest was the province with 58.6%.
The average number of pregnancies of the participants was 2.210±1.226, the average number of births was 1.940±1.040 and the average number of children was 1.920±1.031. It was determined that 79.8% of the women whose last pregnancy data were recorded had a planned pregnancy, 60.1% had a cesarean section, 63.9% had 10 or more control visits, 54.5% had their check-ups at a state hospital, and only 13.2% had applied to a pregnancy school. It was determined that the participants' total IIFAS score average was 62.45±7.48, and their BMS score average was 62.24±18.26. A negative and significant relationship was found between the IIFAS and BMS score averages (r=-0.300; p<0.01). In the regression analysis, it was found that each unit increase in the breastfeeding myths score led to a -0.123 unit decrease in the infant feeding attitude score (B=-0.123, SE=0.021, β=-0.300, p<0.001). It was determined that some variables specific to socio-demographic and breastfeeding experience had a significant effect on the IIFAS and BMS score averages (p<0.05).
The results obtained show that midwives and nurses should take into account the sociodemographic characteristics and breastfeeding beliefs of the group they serve in order to be effective on the breastfeeding success of their mothers.