Eğitim örgütlerinin örgütsel ağbağ düzeneğindeki konumunun işbirliği düzeylerine etkisi
The effect of the position of educational organizations within the social network on their collaboration levels
Yazar: ZEYNEP UĞURLU
Danışman: PROF. DR. İNAYET AYDIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ağ yönetim sistemleri = Network management systems ; Bölgesel iş birliği = Regional cooperation ; Eğitim yönetim sistemleri = Education management systems ; Eğitim örgütleri = Education organizations ; Kamu örgütleri = Public organizations ; Okul-endüstri iş birliği = School-industry cooperation ; Stratejik iş birliği = Strategic alliances

Özet:
Bu çalışmada Sinop ili merkezindeki kamu eğitim örgütlerinde görev yapan yöneticilerin örgütlerarası işbirliğine  (işbirliği düzeyleri) ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tarama modelinde olan çalışma nicel, nitel ve sosyal ağbağ analizi (social network analysis) yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma yaklaşımı ile sürdürülmüştür. Araştırmanın nitel aşamasında 36 okul yöneticisi ile görüşme yapılmış ardından görüşme dökümleri içerik analizine tabi tutulmuştur.  Araştırmanın sosyal ağbağ analizi aşamasında 36 okul yöneticine araştırmacı tarafından geliştirilen İşbirliği Düzeyleri Ölçeği uygulanmıştır.   Elde edilen veriler UCINET 6.0  ve Keyplayer 1.46  programında çözümlenmiştir. Yöneticilerin ölçekte yer alan maddelere verdikleri yanıtların yoğunluk, yapısal boşluk, merkezilik dereceleri hesaplanmış ve ağbağ haritaları çıkarılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında yönetici, örgüt ve ağbağ içindeki konumsal özellikleri değişkenlerine göre fark gösterip göstermediği  dağılımın normal olmaması nedeniyle Mann-Whitney U ve Kruskall Wallis Testi ile çözümlenmiştir. Araştırmada ulaşılan sonuçlara göre, 36 eğitim kurumu, kendisi dahil toplam 68 aktörlü bir işbirliği ağbağı oluşturmuştur. Bu örgütlerin 39'u eğitim örgütü, 29'u kamu , özel sektör ve sivil toplum kuruluşudur.  İl merkezindeki tüm eğitim örgütleri işbirliği ağbağı oluşturmuştur.  Hiçbir kurum izole değildir.  Yoğunluk (density)  analizine göre, ağbağ içindeki örgütlerin birbiri ile kurabilecekleri maksimum ilişkinin %57'si kurulmuştur.  Buna göre,  eğitim örgütlerinin işbirliği ağbağında hem yakın hem uzak bağlantıları vardır.  Araştırma bulgularına göre il merkezindeki eğitim örgütleri kendi içinde sıkı, dışarıya karşı kapalı bir yapı sergilemektedir. İşbirliği potansiyelinin oransal olarak en fazla kullanılabildiği konular, bilgi paylaşımı, maddi kaynak paylaşımı ve yönetici görüş alış-verişi olurken en  düşük düzeyde ortak projede çalışma, kurum sağlığı ve güvenliği  konularında gerçekleşmiştir. İşbirliği düzeylerinden ağ oluşturma (networking), birlikte çalışma-dayanışma (cooperation), koordinasyon (coordination),  koalisyon (coalition)  ve işbirliği (collaboration)  olarak beş düzeyden  en fazla gerçekleşen işbirliği birlikte çalışma – dayanışma (cooperation) düzeyinde  işbirliğidir. Sonuç olarak örgütlerin ağbağ içindeki konumlarına (merkezi aktör, etkinlik düzeyi ve arasındalık durumu)   göre işbirliği konuları ve  düzeyleri arasında   anlamlı farklılaşmalar bulunmuştur. Ağbağ içindeki konumları örgütlerin işbirliği düzeyleri üzerinde etki yaratmaktadır.

Abstract:
In this research, it has been aimed to determine the opinions of administrators serving in the public education organizations at the central districts of Sinop on inter-organizational collaboration (collaboration levels). The study, in the descriptive survey model, has been carried out by a mixed research approach where qualitative, quantitative and social network analyses have been used collectively. At the qualitative phase of the research, 36 school administrators have been interviewed, and then the interview inventory has been subjected to content analysis.  In the social network analysis phase of the research, the Collaboration Levels Scale developed by the researcher has been applied to 36 school administrators.  The obtained data have been analyzed in the UCINET 6.0  and Keyplayer 1.46  software. The density, structural holes, centrality degrees of the responses of the administrators to the items included in the scale have been calculated and network maps have been generated. In the quantitative phase of the research, whether the positional characteristics of the administrators within the organization and network demonstrated variations depending on variables or not has been analyzed with the Mann-Whitney U and Kruskall Wallis Test, since the distribution was not normal. According to the conclusions reached in the study, 36 education institutions have established a collaboration network of 68 actors, including themselves. From these organizations, 39 are education organizations, while 29 are public, private sector and non-governmental organizations.  All education organizations at the provincial center have established a collaboration network.  There are no isolated institutions.  According to the density analysis, 57% of the maximum relations that the organizations could achieve among themselves, has been established.  Accordingly, the education organizations have both close and distant connections within the collaboration network.  According to the research findings, the education organizations at the provincial center display a structure that is very close within themselves – but closed to the outside. While the areas where the collaboration potential could be used the most in proportion are data sharing, financial resources sharing and administrator opinion exchange, the lowest levels have materialized in working on a common project, institutional health and safety. Among the collaboration levels, from the five levels that are networking, cooperation, coordination,  coalition and collaboration, the highest achieved collaboration is the collaboration at the cooperation level. In conclusion, meaningful differentiations have been determined between collaboration subjects and levels, depending on the positions of the organizations within the network (central actor, effectiveness level and betweenness condition). Positions within the network have an impact on the collaboration levels of organizations.