Akıl ve iman ilişkisi bağlamında Elmalılı  Muhammed Hamdi Yazır'da dini düşüncenin teşekkülü
The formation of Elmalılı Muhammed Hamdı Yazır's religious in the context of the connection between reason and faith
Yazar: ABDULMECİT HAFIZOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH KAYA
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl = Reason ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Yazır, Muhammed Hamdi = Yazır, Muhammed Hamdi ; İman = Faith ; İrade = Will ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmamızda mazi ile istikbal arasında adeta köprü vazifesi gören; İslami ilimlerden kelam, tefsir, fıkıh, tasavvuf, sanat, siyaset ve felsefe gibi birçok ilim dalını tahsil edip ilim hayatına damga vuran bir düşünür ve hatta filozof olan Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır'ı ele aldık. İslami ilimleri medrese geleneğinde tahsil etmesi nedeniyle birçok ilmi saha ile ilgili eser yazacak kadar da kendisini yetiştirmiş mümtaz bir âlimdir. Lakin bu eserlerinin bazısı yayınlanmış iken bazısı da yayınlanamamıştır. Ayrıca Batı'yı takip etmek suretiyle dönemin fikir hareketlerini de yakından değerlendirme imkânı bulmuştur. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve konuyla ilgili yapılmış bazı çalışmalar ile birlikte düşünürümüzün hayatı ve eserleri ele alınmıştır. Birinci bölümde genel hatlarıyla akıl ve iman kavramlarını ele aldık ve bu kavramları din felsefesi açısından inceledik.  Sonra da Yazır'a göre akıl ve iman ilişkisini ele aldık. Burada akıl, iman ve irade kavramlarını düşünürümüzün nasıl değerlendirdiği üzerinde durduk ve böylece akıl - iman ilişkisi konusunda bir analiz yapmaya çalıştık. İkinci bölümde ise akıl - iman ilişkisi bağlamında onun dini düşüncesinin oluşumundaki temel kavram ve düşüncelere yer verdik. Çünkü akıl ve iman ilişkisi sadece İslam'ı değil, diğer inançları da ilgilendiren bir bahistir. Bu da kişinin iman bakımından salt akılcı bir tutum sergileyip her şeyin ölçüsü olarak aklı mı, yoksa vahyin akla olan tesiri bakımından bunun aynı zamanda duygu boyutuyla beraber bir bütün mü olduğu sorusunu gündeme getirmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Akıl, İrade, İman, Vahiy ve Yazır'da Dini Düşünce.

Abstract:
In this study we mentioned about Elmalılı Hamdi Yazır whom a philosopher who studied in a lot of scientific fields like kalam, interpretation, fiqh, islamic mysticism, art, politics, and philosophy and he made a great impact to islamic discipline. He is an excellent alim who educated himself enough to write literary works in many scientific fields because of the İslamic education in he took in madrasa.  But some of his works published and some of them didn't. Also he tracked West and he had the possibility to examine the intellectual movements closely. Our work consists of two parts. In the prologue the subject, purpose, method and some works about the subject along with the life of our philosopher is mentioned. In the first part we mentioned about the concepts of reason and faith in general terms and examined them in terms of religious philosophy. Then we mentioned the connection between reason and faith according to Yazır. In here we elaborated on how our philosopher evaluates the concepts of reason, faith and self control. Thus we tried to make an analysis about the connection between reason and faith. In the second part we gave place to main concepts and thoughts which the enables the formation of his religious ideas within the context of the connection of reason-faith. Because the connection of reason and faith isn't just a case that concerns only Islam but whole beliefs. This raises the question of whether a person has a purely rational attitude in terms of faith and his mind as a measure of everything, or whether it is also a whole with the dimension of emotion in terms of the influence of revelation on the mind. 
Keywords: Reason, will, faith, revelation, religious thought in Yazır.