Arketipsel sembolizm bağlamında Bingöl masalları üzerine bir inceleme
A study on Bingöl tales in the context of archetypal symbolism
Yazar: ÖZLEM BOR GENGÖRÜ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN BARS
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Milli kültürün en önemli malzemelerinden olan masallar, insanların ortak
birikimlerini ve hayal dünyalarını yansıtmaktadır. Kültürel değerlerin taşıyıcısı
olan masallar geçmiş ile gelecek arasında bağ kurmamızı sağlar. İnsanoğlu
yüzyıllardan beri farkında olmadan masallar vasıtasıyla doğru ile yanlışı, iyi ile
kötüyü birbirinden ayırt edebilmekte ve bu sayede ideal olana ulaşabilmektedir.
Carl Gustav Jung'un ortaya koyduğu arketipsel sembolizm kavramı
insanın evrensel bir sembol yaratma şeklidir ve insanlığın en köklü deneyimleri bu
arketipler vasıtasıyla yansıtılmaktadır. İnsanlığın ortak mirası olan arketipler
simgesel anlatılardır, bu yüzden arketiplerin anlamlandırılması gerekmektedir.
Masallar simgelerle donatıldıkları için bu anlatıların sembolik yapısını çözmede
arketipsel sembolizm kavramı oldukça kolaylık sağlamaktadır. Masallar
aracılığıyla insanlar kendi özlerine dönerek bilinçaltının zenginliklerine
ulaşmışlardır. Bu bağlamda Bingöl merkez ve köylerinden derlenip yazıya
geçirilen masallar arketipsel sembolizm metoduyla incelenerek masallardaki örtük
unsurlar anlamlandırılmıştır.
Çalışmanın ana konusu olan arketipler hakkında bilgi verildikten sonra bu
arketiplerinin benlik üzerindeki etkileri incelenmiş ve arketiplerin masallara nasıl
yansıdığı aktarılmıştır. Bunun sonucunda da masalların sembolik yapısı hakkında bilgi
edinilerek masalların oluşmasında bu arketiplerin rolünü aktarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Tales, one of the most important elements of national culture, reflect the common
experiences and imaginative worlds of people. Tales, which are carriers of cultural values,
allow us to establish a connection between the past and the future. For centuries, humanity
has been able to distinguish between right and wrong, good and evil, through tales, often
without even realizing it, and thus can reach the ideal.
The concept of archetypal symbolism, introduced by Carl Gustav Jung, is a
universal way of creating symbols, and humanity's deepest experiences are reflected
through these archetypes. Archetypes, which are the common heritage of humanity, are
symbolic narratives; therefore, it is essential to interpret these archetypes. Since tales are
filled with symbols, the concept of archetypal symbolism significantly aids in deciphering
the symbolic structure of these narratives. Through tales, people have turned inward,
accessing the riches of the subconscious. In this context, tales collected from Bingöl's
center and villages have been analyzed using the method of archetypal symbolism, and
the implicit elements within these tales have been interpreted.
After providing information about the archetypes, which are the main focus of the
study, their effects on the self have been examined, and how these archetypes are reflected
in tales has been conveyed. Consequently, by gaining insight into the symbolic structure
of tales, the role of these archetypes in the formation of tales has been attempted to be
conveyed.