Türkiye Cumhuriyeti'nde yüksek yargı kararları çerçevesinde aydınlatılmış onamın incelenmesi ve hekimlerin aydınlatılmış onama yaklaşımları
Examination of informed consent within the framework of supreme judicial decisions in the Republic of Turkey and approaches of physicians to informed consent
Yazar: AHMET SÖNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANUÇİÇEK YÜCESAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Aydınlatılmış onam = Informed consent ; Doktorlar = Physicians ; Hekimler = Physicians ; Sağlık hukuku = Health law ; Tıbbi müdahale = Medical treatment ; Yargı = Judgment ; Yargı kararları = Judicial decisions

Özet:
İnsan haklarının en temeli yaşam hakkıdır. Bu hak dünya genelinde bir takım düzenlemelerle garanti altına alınmaya çalışılmaktadır. Her bireyin özerk olmaya hakkı vardır. Bu hak birçok alanda ihlal edilebileceği gibi sağlık alanında da ihlallerle karşı karşıya kalabilmektedir.
Kişiler sağlıkları ile ilgili sorun yaşadıkları durumda hekime veya sağlık sunucusuna başvurmaktadır. Burada kişinin sağlığına tekrar kazandırılması, acısının azaltılması veya ortadan kaldırılması için vücut bütünlüklerine yönelik bir takım girişimlerde bulunulmaktadır. Bu girişimlerin tıbbi müdahale olarak nitelenebilmesi için belirli kriterler mevcuttur. Fakat herşeyden önce bu girişimlerin uygulanabilmesi için hastanın hastalığı ile ilgili konuda tam bir bilgiye sahip olacak şekilde yapılacak girişime rıza göstermesi gerekmektedir.
Bu müdahaleler geniş bir yelpazede değerlendirilebilir. Yapılacak basit bir tıbbi müdahaleden başlayarak en ağır cerrahi müdahalelere kadar tıbbi müdahale olarak adlandırılmaktadır. Fakat kişinin kendisine yapılacak müdahaleyi kavrayarak müdahale sonucunda elde edilecek yarar ile oluşabilecek olumsuz durumlara da rıza göstermesi gerekmektedir. Aydınlatılmış onam, bu konuda hasta ile müdahaleyi gerçekleştirecek yetkili kişi/kişiler arasında sözleşme olarak ortaya çıkmış bir akittir. Aydınlatılmış onam, hasta ile aradaki güveni tesis ettiği gibi, sonrasında oluşabilecek hukuki durumlar açısından temel ispat delili görevi de görmektedir.
Uygulamada aydınlatılmış onam, sağlık profesyonelleri tarafından külfet gibi algılanmasına rağmen aslında bir koruyucu mekanizmadır. Aydınlatılmış onam hasta ile iletişim noktasında kilometre taşı görevini görmekle birlikte, oluşabilecek hukuki olumsuzları ortadan kaldırmak için de gereklidir. Bu çalışmanın amacı tıbbi müdahalelerde aydınlatılmış onamın yeri ve taraflar açısından gerekliliği üzerinde durmaktır.

Abstract:
Human rights are the most basic right to life. This right is tried to be guaranteed by a number of regulations around the world. Every individual has the right to be autonomous. This right can be violated in many areas as well as in the field of health.
People apply to a physician or healthcare provider when they lose their health. Here, some attempts are made for body integrity in order to restore the health of the person, reduce or eliminate the pain. There are certain criteria for these interventions to be qualified as medical interventions. But first of all, in order for these interventions to be applied, the patient must consent to the intervention to be made at a level that will have complete information about the disease.
These interventions can be evaluated over a wide range. Starting with a simple medical intervention, it is called medical intervention in the most severe surgical interventions. However, the person must understand the intervention to be made and consent to the negative situations that may occur with the benefit to be obtained as a result of the intervention. Informed consent is an agreement that emerged as a contract between the patient and the authorized person (s) to perform the intervention. Informed consent not only establishes trust with the patient, but also serves as the basic proof of evidence in terms of legal situations that may arise afterwards.
In practice, informed consent is perceived as a burden by healthcare professionals, but is actually a protective mechanism. Informed consent is a milestone at the point of contact with the patient, but it is also necessary to eliminate the legal adverse events that may occur. The aim of this study is to emphasize the place of informed consent in medical interventions and its necessity for the parties.