İş yaşamında yapay zekâ-insan etkileşiminde ortaya çıkan duyguların nitel araştırma yöntemi ile incelenmesi
Investigation of emotions emerging in artificial intelligence-human interaction in business life with qualitative research method
Yazar: GÖZDE DİLARA CAN
Danışman: DOÇ. DR. EBRU TOLAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Duygu = Emotion ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Çalışanlar = Workers ; İnsan = Human ; İnsan-yapay zeka etkileşimi = Human-artificial intelligence interaction ; İş hayatı = Work life

Özet:
Bu çalışmanın amacı, iş yaşamında yapay zekâ ile etkileşimde bulunan 
bireylerin hissettikleri duyguları açığa çıkarmak ve yapay zekânın gelişimi ve iş 
yaşamındaki etkileri konusundaki tutumlarını öğrenmektedir. Bu amaç 
doğrultusunda, tümevarım yaklaşımı ve fenomenoloji araştırma deseni ile nitel bir 
araştırma tasarlanmıştır. Araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden 'ölçüt 
örnekleme' ve 'kartopu örnekleme' yöntemleri kullanılmış ve farklı sektörlerde 
çalışan 20 katılımcı ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Toplanan 
veriler, MAXQDA 2022 nitel veri analizi programı kullanılarak içerik analizine tabi 
tutulmuştur. 
Araştırmada inandırıcılığı sağlamada uzman incelemesi stratejisine 
başvurulmuş ve veri analiz raporları iki uzmanın incelemesine sunulmuştur. 
Duygularla ilgili kodlamalar, bir psikolog tarafından; yapay zekâ ile ilgili kodlamalar 
ise yönetim bilişim sistemleri alanında yapay zekâ üzerine çalışan bir akademisyen 
tarafından incelenmiştir. 
Analizler sonucunda, katılımcıların günlük yaşamda en sık etkileşimde 
bulundukları yapay zekâ özellikli sistemlerin, 'çevrimiçi alışveriş' (11 kez) ve 
'çevrimiçi bankacılık' (9 kez) olduğu saptanmıştır. Yapay zekâ ile etkileşimde bulunan 
katılımcıların yüzde 70'inin genel olarak 'olumlu duygular' hissettiği; özellikle ilk 
etkileşimlerinde en fazla hissettikleri duygunun 'şaşkınlık' ve 'benimseme' olduğu 
belirlenmiştir. Araştırmaya katılanların yapay zekâya karşı olumsuz tutumları analiz edildiğinde ise özellikle 'kaygı', 'korku' ve 'güvensizlik/kuşku' duygusunun öne çıktığı 
tespit edilmiştir. Katılımcıların yüzde 75'i, yapay zekânın günümüz dünyasını 'olumlu 
etkilediğini' ifade etmiş ve gelecekte de gerek günlük yaşamı gerekse örgütsel yaşamı 
olumlu etkilemeye devam edeceğine inandıklarını belirtmiştir.

Abstract:
This study aims to reveal the emotions of individuals interacting with artificial 
intelligence in work life and to learn their attitudes about the development of artificial 
intelligence and its effects on business life. For this purpose, qualitative research was 
designed with an inductive approach and a phenomenology research design. In the 
research, 'criterion sampling' and 'snowball sampling' methods, which are purposive 
sampling methods, were used, and semi-structured interviews were conducted with 20 
participants working in different sectors. The collected data were subjected to content 
analysis using the MAXQDA 2022 qualitative data analysis program.
An expert review strategy was used to ensure credibility in the research, and 
data analysis reports were presented to two experts for review. A psychologist 
examined codings related to emotions, and codes related to artificial intelligence were 
reviewed by an academician working on artificial intelligence in management 
information systems.
As a result of the analysis, it was determined that the artificial intelligenceenabled systems that the participants interacted with most frequently in their daily 
life were 'online shopping' (11 times) and 'online banking' (9 times). In addition, it was 
determined that 70 percent of the participants who interacted with artificial 
intelligence generally felt 'positive emotions,'. The emotion they felt the most in their 
first interaction was 'confusion.' When we analyzed the participants' negative 
attitudes towards artificial intelligence, we determined that the feeling of 'anxiety' 
came to the fore. Seventy-five percent of the participants stated that artificial intelligence 'positively affects' today's world and would continue to positively affect daily and organizational life in the future.