Eğitim sosyolojisinde işlevselci ve çatışmacı yaklaşımların eğitimde fırsatların eşitliği ve tabakalaşma kavramına bakış açılarının karşılaştırmalı incelenmesi
Comparative investigation of the perspectives of functionalist and conflict approaches in educational sociology on the concepts of equality of opportunities in education and social stratification
Yazar: HARUN AKAY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET DEVRİM TOPSES
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Fırsat eşitliği = Opportunity equality ; Tabakalaşma = Stratification ; Çatışma = Conflict ; İşlevselcilik = Functionalism

Özet:
Eğitimde fırsat eşitliği/eşitsizliği modern toplumda tartışmaya konu bir eşitsizlik alanıdır. Eşitsizlik temeli üzerine kurulan toplumsal sınıf ve tabakalara eğitimsel eşitsizlik faktörü de eklenmiştir. Bu bağlamda eğitimsel eşitsizlik meselesi bilginin sermaye olduğu bir dönemde toplumsal tabakaların oluşumunda etkili olduğu sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Eğitim, modern toplumda belirleyici bir rol üstlenmektedir. Toplumsal hareketlilik, toplumsal yapı, toplumsal değişme ve toplumsal tabakalaşma gibi sosyal bilimlerde önemli çalışma alanlarının yolu doğrudan veya dolaylı bir biçimde eğitim faktörü ile kesişmekte, bu durum karşılıklı bir neden-sonuç ilişkisi içermektedir.
Eğitim süreçlerinin toplumsal ilişkilerini ele alan Eğitim Sosyolojisi, sosyolojinin önemli alt dallarındandır. Eğitim Sosyolojisi'nin iki önemli makro kuramı olan işlevselcilik, toplumsal denge ve uyum; çatışmacılık ise toplumdaki çıkar çatışmaları üzerinden eğitim ve tabakalaşma ilişkisini ele almaktadır. İşlevselselcilere göre eğitimle sağlanan liyakat sistemi sayesinde toplumsal tabakaların gerekli ve işlevsel olduğu sonucuna varılmaktadır. Çatışmacılara göre ise eğitimde bir eşitsizlik söz konusudur. Eğitim üst sınıfların çıkarlarına hizmet eden bir araç olup sonuç olarak toplumsal tabakaları yeniden üretir. Dört ana bölümden oluşan bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden literatür taramasına dayalı kuramsal bir araştırmadır. Çalışmada işlevselci ve çatışmacı kuramlar perspektifinden eğitimdeki fırsat eşitliği tartışmalarının toplumsal yapı ve tabakalara etkileri gerek pozitivist gerekse yorumsamacı bir anlayışla karşılıklı analiz edilmiş, tartışmaya açılmıştır.   

Anahtar Kelimeler: Eğitim, Eğitimde Fırsat Eşitsizliği, Toplumsal Tabakalaşma, 	Toplumsal Sınıf, İşlevselcilik, Çatışmacılık

Abstract:
(In)equality of opportunity in education is an open-to-debate area of inequality in modern society. Educational inequality factor has also been added to the social classes and strata established on the basis of inequality. In this context, the issue of educational inequality emerges as an effective factor in generating social stratification in an era when information is capital. The paths of significant study areas of social sciences, namely social mobility, social structure, social change and social stratification straight-forwardly or implicitly coincide with education, which assumes a decisive role in society. 
Educational Sociology, an important sub-branch of sociology, deals with the social relations of educational processes. Two of significant macro theories of Educational sociology are functionalist and conflict perspectives. While the former focuses on the social stability and harmony, the latter deals with the relationship between education and social stratification through conflicts of interest in society. According to the functionalists, it is concluded that social layers are necessary and functional thanks to the system of merit provided by education. According to the advocates of conflict theory, education, which harbors inequalities, is a tool to serve the interests of the upper classes, and consequently, it regenerates social strata. This qualitative study is a theoretical research based on the literature review, and consists of four main sections. In the study, the effects of the debates about the equality of opportunity in education on social structure and strata were analyzed reciprocally both with a positivist and an interpretive perspective and opened for discussion. 

Keywords: Education, Inequality of Opportunity in Education, Social 	Stratification, Social Class, Functionalism, Conflict Perspective