Türk vergi hukukunda mücbir sebepler
Force majeures in Turkish tax law
Yazar: EBRU DURAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ARIKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Mücbir sebep, öngörülemeyen veya karşı konulamayan bir olaydır. Mücbir sebep, tarafların kontrolünün ötesinde, diğer tarafın rızası olmadan sorumluluklarını, yükümlülüklerini veya borçlarını belirli bir süre boyunca yerine getirmelerini imkânsız kılan fiili bir durumdur. her hukuk dalında mücbir sebebe yer verilmekle birlikte, etkileri ve yansımaları açısından, her hukuk dalı bu koşulları kendine özgü bir şekilde düzenlemektedir. Vergi hukukunda mücbir sebep, Vergi Usul Kanunu'nda açıkça tanımlanmış ve hangi durumların mücbir sebep olarak kabul edileceği ilgili kanunun 13. maddesinde düzenlenmiştir. ağır kaza, ağır hastalık, tutukluluk, doğal afetler, kişinin iradesi dışında meydana gelen gaybubetler, sahibinin iradesi dışında defter ve vesikaların elden çıkması ve bunun gibi haller mücbir sebeplerdir. 
Bu çalışmada Türk vergi hukukunda tipik mücbir sebep kabul edilen deprem, sel ve yangın ile salgın hastalıklar açısından uygulama örneklerine yer verilmiştir. Bu kapsamda deprem açısından Marmara (1999), Van (2011), Elazığ (2020), Ege Denizi (2020) ve Kahramanmaraş (2023) depremleri, Sel açısından İstanbul ve Tekirdağ (2009), Rize (2011-2021), Artvin (2015) ve Giresun (2021) selleri ile yangın açısından Akdeniz ve Ege (2021) yangınlarının uygulama örnekleri incelenmiştir. Felaketlerden etkilenen mükelleflerin sayısı, ilan edilen mücbir sebebin kapsamı gibi konular incelenmiştir. Bu araştırmada mücbir sebep kapsamında alınan bu kararlar detaylı olarak incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Mücbir sebep, vergi hukuku, vergi ödevi, deprem, sel, yangın, Covid-19.

Abstract:
Force majeure is an unforeseen or irresistible event. Force majeure is an actual situation beyond the control of the parties that makes it impossible for them to fulfil their responsibilities, obligations, or debts for a certain period of time without the consent of the other party. Although force majeure is included in every branch of law, each branch regulates these conditions in its own way in terms of their effects and reflections. Force majeure in tax law is clearly defined in the tax procedure law, and which situations are considered to be force majeure are regulated in article 13 of the relevant law. Force majeure includes serious accidents, serious illnesses, jail time, natural disasters, unplanned absences, the loss of business books and documents without the owner's permission, and "similar situations."
This study provides examples of application in terms of earthquakes, floods, fires, and pandemics, which are typically considered force majeure in Turkish tax law. Within this scope, the application examples of Marmara Earthquake (1999), Van Earthquake (2011), Elazığ Earthquake (2020), Aegean Sea Earthquake (2020), and Kahramanmaraş Earthquake (2023) are examined in terms of earthquakes; Istanbul and Tekirdağ Floods (2009), Rize Floods (2011-2021), Artvin Flood (2015), and Giresun Flood (2021) are examined in terms of floods; Mediterranean and Aegean Fires (2021) are examined in terms of fires. Issues such as the number of affected taxpayers and the scope of declared force majeure are analyzed. In this research, the decisions taken within the scope of force majeure are examined in detail.
Keywords: Force majeure, tax law, tax obligation, earthquake, flood, fire, Covid-19.