Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda duyusal işlemleme becerileri, beslenme davranışları ve oküpasyonel performans arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between sensory processing skills, feeding behaviors and occupational  performance in children diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: DİLARA KAYA
Danışman: PROF. DR. MİNE UYANIK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy

Özet:
Çalışmamız Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuklarda duyusal işlemleme becerileri,  beslenme davranışları ve oküpasyonel performans arasındaki ilişkiyi incelenmek üzere düzenlendi. Çalışmaya 150 çocuk katıldı. Katılımcılara Duyusal İşlemleme Ölçeği Ev Formu, Kanada Aktivite Performans Ölçümü, Otizm Öğün Davranışları Kısa Ölçeği, Beslenme Stratejileri Ölçeği ve Beslenme Problemlerini Tarama Ölçeği uygulandı. Duyusal işlemleme toplam puanda belirgin bozukluğun daha çok olduğu görüldü. Katılımcıların oküpasyonel performans ortalaması 7,43±3,14 olarak bulundu. Çalışmamızda en problemli alanlar gıda seçiciliği ve beslenme becerileri olarak bulundu. Katılımcıların sınırlı besin değerleri ile dokunma (r=0,363; p<0,001), besin reddi ile vücut farkındalığı (r=0,553; p<0,001), otizme özgü davranış değerleri ile vücut farkındalığı (r=0,461; p<0,001) değerlerinde daha yüksek ilişki olduğu görüldü. KAPÖ performans ile işitme (r=-0,368; p<0,001) ve KAPÖ memnuniyet değerleri ile işitme (r=-0,365; p<0,001) daha yüksek ilişkili görüldü. Yemek yemede çocuğun kontrolü ile duyusal işlemleme toplam (r=-0,238; p=0,003), zorlayıcı müdahaleler ile vücut farkındalığı (r=0,307; p<0,001) alanları daha yüksek ilişkili görüldü. Yemek yemede ailenin kontrolü, yemek zamanı ve serbest bırakma ile duyusal işlemleme becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı (p>0.05). Beslenme becerileri ile işitme (r=0,207; p=0,011), gıda ile ilgili davranış problemleri ile sosyal (r=0,293; p<0,001) değerleri arasında daha yüksek ilişki görüldü. Aspirasyon riski ve beslenmeyle ilgili davranış problemleri ile duyusal işlemleme becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı (p>0.05). Beslenme problemi olan OSB tanılı çocuklarda müdahale planı oluştururken duyusal işlemleme, beslenme davranışı ve oküpasyonu üzerinde durularak bu alanda daha etkili stratejiler hedeflenebilir.

Abstract:
Dur study was organized to examine the relationship between sensory processing skills, feeding behaviors and occupatioanl performance in children diagnosed with Autism Spectrum Disorder. 150 children participated in the study. The Sensory Processing Measure Home Form, the Canadian Activity Performance Measurement, Brief Autism Mealtime Behavior Inventory, Psychometric Properties of the Screening Tool of Feeding Prooblems and The Feeding Strategies Questionnaire was applied to the participants. Significant impairment found more in total score of sensory processing. The average occupational performance of the participants was found 7.43±3.14. In our study, the most problematic areas were found the food selectivity and feeding skills. It was found that the participants had a higher association in touch sensory processing and limited nutritional values (r=0.363; p<0.001), body awareness and nutrient rejection (r=0.553; p<0.001), body awareness and autism-specific behavioral values (r=0.461; p<0.001). COPM performance was associated with higher hearing values(r=-0.368; p<0.001) and COPM satisfaction values were associated with higher hearing (r=-0.365; p<0.001). Total sensory processing was associated with the child's control during eating (r=-0.238; p=0.003), and body awareness was associated with coercive interventions (r=0.307; p<0.001) areas higher. There was no statistically significant relationship between family control of eating, meal time and release child and sensory processing skills (p>0.05). There was a higher correlation between nutrition skills and hearing (r=0.207; p=0.011), food-related behavioral problems and social values (r=0.293; p<0.001). There was no statistically significant relationship between aspiration risk and Deciency-related behavioral problems and sensory processing skills (p>0.05). When creating an intervention plan for children diagnosed with ASD with nutritional problems, more effective strategies can be targeted in this area by focusing on sensory processing, feeding behavior and occupation.