Kızılçam meşcerelerinde yapısal değişimlerin reçine üretim potansiyeli üzerindeki etkisinin analizi
Analysis of the effect of structural changes on resin production potential in turkish pine stands
Yazar: ALİ ÖRSAN DOLU
Danışman: PROF. DR. ULAŞ YUNUS ÖZKAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışma, Kızılçam (Pinus brutia Ten.) meşcerelerinde yapısal değişkenlerin reçine üretimi üzerindeki etkisini araştırmaktadır. Kızılçam, Türkiye'de yaygın olarak bulunan önemli bir ağaç türüdür ve reçinesi, odun dışı orman ürünleri içinde önemli bir yere sahiptir. Çalışmada; Kızılçam meşcerelerinde orta çap, orta boy, göğüs yüzeyi, ağaç serveti ve yaprak alan endeksi gibi yapısal değişimlerin reçine üretim potansiyeli üzerindeki etkisinin analiz edilmesi amacıyla farklı gelişim çağı ve kapalılık sınıflarına sahip Kızılçam meşcerelerinde deneme alanları kurulmuştur. Bu meşcerelerde, reçine üretimini ölçmek için açık yara ve oyma delik yöntemleri kullanılmış ve bir yıl boyunca 15 günde bir reçine toplanmıştır. Toplamda 54 deneme alanında, 27'si açık yara yöntemi ve 27'si oyma delik yöntemi olmak üzere, 389 ağaçta açık yara yöntemi ve 369 ağaçta oyma delik yöntemi ile reçine toplama işlemi yapılmıştır.
Araştırma, Mayıs-Ekim aylarını kapsayan dönemin reçine üretimi için en uygun dönem olduğunu ve ortalama çapın, reçine verimi üzerinde diğer meşcere parametrelerine göre daha belirgin bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, arazide toplanan veriler ve yapılan istatistiksel hesaplamalar sonucunda, meşcere orta çapı, ağaç sayısı, yara sayısı gibi değişkenler ile reçine verimi arasında bir ilişki kurulmuş ve bu ilişkiyi temsil eden bir denklem geliştirilmiştir. Bu denklem, Kızılçam meşcerelerinde reçine verimini hesaplamak için kullanılabilecek pratik bir araç sağlamaktadır. Çalışma, orman yönetimi ve planlaması açısından, reçine üretimini maksimize etmek için meşcere yapısal özelliklerinin nasıl yönetilebileceğine dair önemli bilgiler sunmaktadır.

Abstract:
This study explores the impact of structural variables on resin production in Turkish Pine (Pinus brutia Ten.) stands. Turkish Pine is a significant tree species widely found in Turkey, and its resin is an important non-wood forest product. The study aimed to analyze the effect of structural changes such as average diameter, height, breast height area, tree volume, and leaf area index on the resin production potential in Turkish Pine stands across different ages and canopy closure classes. Sample plots were established in these stands, and resin production was measured using both bark streak tapping and bore hole methods, with resin collected biweekly over a year. In total, resin collection was performed on 389 trees using the bark streak tapping method and 369 trees using the bore hole method across 54 sample plots, including 27 for each method.

The research found that the period from May to October is the most suitable for resin production and that average diameter has a more significant effect on resin yield compared to other stand parameters. Additionally, a relationship was established between variables such as stand average diameter, number of trees, and number of wounds with resin yield based on field data and statistical calculations, leading to the development of an equation representing this relationship. This equation offers a practical tool for calculating resin yield in Turkish Pine stands. The study provides important insights on managing stand structural characteristics to maximize resin production, which is valuable for forest management and planning.