Tescilli ahşap yapı sistemlerinin ön maliyet tahmini-İstanbul örneği
Preliminary cost estimation of registired wooden construction systems – example of Istanbul
Yazar: ALİ NEJAT İÇÖZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ŞÜKRÜ DENİZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel yapı = Traditional structure ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Maliyet tahmini = Cost estimation ; Metraj = Meters

Özet:
Her proje gibi tescilli eser restorasyonu bir 'yatırım projesidir', aynı zamanda bir 'kültürel yatırım projesidir'. Bu değerleri taşıyan eserler yurt ve dünya çapındaki listelerde yerlerini alırlar. Yatırımlar bir plan/program dahilinde keşif sonrası metraj ve maliyet hesaplamalarını kapsar. Bu işlemler seri bir şekilde uygulanır ve yatırımcı bu veriler doğrultusunda karar verir. Restorasyon/ rekonstrüksiyon proje uygulamalarında her bir yapının kendine has özellikleri, sorunları varsa da farklı çözümleri için izlenecek yol, yöntem ve tekniklerin seçilmesi maliyeti etkileyen önemli birer unsurdur. Uygulama öncesi yatırımcının erken safhada "proje maliyetini" bilmesi bütçe oluşturulmasında, nakit temininde, malzeme seçim ve tedariğinde erken karar verilebilmesi açısından gereklidir ve önemlidir. Bu nedenle 'ön maliyet tespiti' proje/yatırım konusunda en önemli başlıktır. Literatür araştırmasında konu ile ilgili Türkiye inşaat sektöründe tescilli ahşap iskelet yapılar için ortaya konulmuş herhangi bir maliyet hesaplama çalışmalarına rastlanmamıştır. Bu çalışmada İstanbul'daki geleneksel ahşap iskeletli yapılarda, rölöve, restitüsyon, restorasyon/rekonstrüksiyon proje çalışmaları yapılırken hasar tespit çalışmaları ve bakım, onarım, bütünleme, yenileme, iyileştirme gibi uygulamaların "ne kadara mal edileceğinin" işin başında bilinmesi konusunda bir yöntem önerilmektedir. Bu doğrultuda İstanbul'da uygulanmış geleneksel ahşap iskelet sistemli yapılarda standart bir kurgu olduğu, düşeyde ve yatayda tüm bileşenlerin belirgin bir tekrar/ şablon oluşturduğu görülmektedir. Kabul edilmiş özellikleri ile birlikte ahşap iskeleti oluşturan tüm bileşenlerin kurgusu ve birim miktarı belli olup 'İstanbul örneği' başlığı altında ahşap iskelet yapı kurgusunu oluşturur. Karmaşık sistemi olan taşıyıcı çerçevelerinin, oturduğu tabandan en üst nokta mahya aşığına kadar taşıyıcı sistemi meydana getiren ahşap bileşenlerin tek tek m cinsinden hacimlerinin hesaplanması ile elde edilen "toplam yapı hacmi" yapının bütün-parça oranında kullanılmak üzere bulunmuştur. Ahşap taşıyıcı sistem bileşenlerinin toplam hacimlerinin ahşap yapı toplam hacmine bölünmesi ile ortaya çıkan parça-bütün ilişkisi "DTÇ- dosya tabanlı çözüm bulma" (CBR- Case-Based Reasoning) yöntemi
ile bir katsayı elde edilmiştir. Bu katsayı yapının toplam ahşap hacmi ile çarpıldığında ortaya çıkan metreküp cinsinden toplam yapı bileşenleri hacmi piyasa rayici ile çarpılarak yapı ahşap bileşenlerinin hacminin ön maliyeti belirlenmiştir. 

Anahtar kelime : Geleneksel ahşap yapı, iskelet sistem, katsayı belirleme, keşif-metraj, ön maliyet tahmini

Abstract:
As every other projects, restoration of a registered work is an "investment project", but also a "cultural investment project". Works with these values take their places in national and worldwide lists. Investments include post-survey quantities and cost calculations within a plan/program. These procedures are applied in a quick succession and the investor decides within these data. In restoration or reconstruction projects, deciding the way, method and techniques to be followed for solutions, even if each building has its own characteristics and problems, is an important factor
affecting the cost. Before the application, it is necessary and important to the investor to know the estimated cost at an early stage in order to make an early decision in setting a budget, cash supply, material selection and supply. Due to this reason, "Preliminary cost estimation" is the most important topic in the project/investment. During the literature review about the subject, there haven't been any cost calculation studies for registered structures with wooden skeleton in the Turkish construction sector. In this study, a method is proposed to make an estimation at the beginning of the work that how much it will cost, such as damage assessment studies and maintenance, repair, reintegration, renewal, improvement, while carrying out survey, restitution, restoration / reconstruction projects in traditional structures with wooden skeleton system in Istanbul. With this direction, it has been seen that there is a standard construct in the traditional structures with wooden skeleton systems which had been implemented in Istanbul, and all components create a distinct repetition/pattern both vertically and horizontally. The construct and unit quantity of all the components that make up the wooden skeleton, together with their accepted features, are determined and form the wooden skeleton structure construct under the title of 'Example of Istanbul'.  The "total building volume" obtained by calculating the volumes in m3 of the wooden components that make up the load bearing frames with complex system from the base to the ridge board at the highest point, was found to be used in the whole-part ratio of the building. The coefficient has been obtained by CBR (Case-Based Reasoning) method and whole-part relationship which is calculated by dividing the total volume of the wooden structural system components by the total volume of the wooden structure. When this coefficient is multiplied by the total wood volume of the structure leads to the total volume of wooden components in cubic meters, which is multiplied by the market value to determine the preliminary cost of the volume of the wooden components of the structure.

Key words: Traditional wooden structure, skeleton system, coefficient determination, quantity survey, preliminary cost estimation