Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevresel duyuş ve davranışlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examining the environmental affairs and behaviors of social studios teachers in terms of different variables
Yazar: LÜTFİYE BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE FAİZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin çevresel duyuş ve davranışlarını çeşitli değişkenler (Cinsiyet, Mesleki kıdem, doğup büyüdüğü yerleşim yeri, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, çevre konusunda bilgi edindikleri kaynaklar, çevreyle ilgili sivil toplum kuruluşuna üyelik durumu) açısından incelemektir. Araştırma tarama (survey) modelinde tasarlanmış betimsel bir çalışmadır. Araştırma, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Ağrı ili sınırları içerisinde devlet ortaokullarında görev yapan 81 Sosyal Bilgiler öğretmeni ile yürütülmüştür. Araştırmada olasılık temelli örnekleme yöntemlerinden "basit seçkisiz" örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmaya katılımda gönüllülük esası dikkate alınmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sontay, Gökdere, Usta (2015) tarafından geliştirilen çevre okuryazarlık ölçeği kullanılmıştır. Sosyal bilgiler öğretmenlerinden elde edilen veriler nicel istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevresel duyuş ve davranışları, Çevre okuryazarlık ölçeğinin farklı iki boyutunda (Çevreye Yönelik Duyuşsal Eğilimler ve Çevresel Davranış Testi) incelenmiş; elde edilen bulgular sonucunda Cinsiyet, Mesleki Kıdem, Doğup Büyüdüğü Yerleşim Yeri, Anne Eğitim Durumu, Baba Eğitim Durumu değişkenlerine göre verilerin istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmaya yol açmadığı görülmüştür. Öte yandan "Çevre Konusunda Bilgi Edinilen Kaynak" değişkeni Çevreye Yönelik Duyuşsal Eğilimler ölçeğinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmaya yol açtığı ve bunun "Hepsinden" (Aile, Kitle İletişim Araçları, Akademik Yayınlar) öğrenenler lehine olduğu görülmüştür. Çevresel Davranış Testi Ölçeği açısından ise istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin Çevreye Yönelik Duyuşsal Eğilimler ve Çevresel Davranış Testi ölçeklerinden göre elde edilen bulguları "Çevreyle İlgili Sivil Toplum Kuruluşuna Üyelik Durumu" değişkeni açısından incelenmiş ve elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin ortalama puanlarının Çevreye Yönelik Duyuşsal Eğilimler" ölçeğinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmaya yol açtığı ve bu farklılaşmanın sivil toplum kuruluşlarına üye olan öğretmenler ile üye olmayanlar arasında, üye olan öğretmenler lehine olduğu görülürken; "Çevresel Davranış Testi" açısından ise istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılaşmanın olmadığı görülmüştür.  Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin çevreye yönelik duyuşsal eğilimleri ile çevresel davranış durumları arasında bir ilişki olup olmadığını tespit edebilmek için basit doğrusal korelasyon (Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı) hesaplaması yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre ilişkinin pozitif yönde ve anlamlı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the environmental feelings and behaviors of Social Studies teachers in terms of various variables (Gender, Professional seniority, place of birth and growth, mother's education level, father's education level, sources from which they obtain information about the environment, membership status of environmental non-governmental organizations). The research is a descriptive study designed in survey model. The research was conducted with 81 Social Studies teachers working in public secondary schools within the borders of Ağrı province in the 2022-2023 academic year. In the research, the "simple random" sampling method, one of the probability-based sampling methods, was used. Participation in the study was taken into account on a voluntary basis. The environmental literacy scale developed by Sontay, Gökdere, Usta (2015) was used as a data collection tool in the study. Data obtained from social studies teachers were analyzed using a quantitative statistics program. Environmental perceptions and behaviors of social studies teachers were examined in two different dimensions of the Environmental literacy scale (Affective Tendencies towards the Environment and Environmental Behavior Test); As a result of the findings, it was seen that the data did not lead to a statistically significant difference according to the variables of Gender, Professional Tenure, Place of Birth and Raising, Mother's Educational Status, Father's Educational Status. On the other hand, it was observed that the "Source of Information Obtained on the Environment" variable caused a statistically significant difference in the Affective Tendencies towards the Environment scale, and this was in favor of those who learned from "All" (Family, Mass Media, Academic Publications). It was observed that there was no statistically significant difference in terms of the Environmental Behavior Test Scale. In addition, the findings obtained from Social Studies teachers' Affective Tendencies Towards the Environment and Environmental Behavior Test scales were examined in terms of the "Membership Status of Non-Governmental Organizations Related to the Environment" variable and according to the findings, the teachers' average scores did not cause a statistically significant difference in the "Affective Tendencies Towards the Environment" scale. While it is seen that the difference between teachers who are members of non-governmental organizations and those who are not members is in favor of teachers who are members; It was observed that there was no statistically significant difference in terms of "Environmental Behavior Test". In order to determine whether there is a relationship between Social Studies teachers' affective tendencies towards the environment and their environmental behavior situations, a simple linear correlation (Pearson Moment Product Correlation Coefficient) calculation was made. According to the results obtained, the relationship was found to be positive and significant.