Tophane-i Amire Müşiriyeti teşkilat yapısı
The directorate of Tophane-i Amire and it administrative structure
Yazar: PINAR ÇEVİK AZAP
Danışman: PROF. DR. FATMA ÜREKLİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri binalar = Military building ; Askeri endüstriyel kuruluşlar = Military industrial organizations ; Askeri malzemeler = Military materials ; Askeri okullar = Military schools ; Askeri tesisler = Military installations ; Askeri teşkilat = Military organization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Tophane-i Amire = Tophane-i Amire ; İstanbul-Tophane = İstanbul-Tophane

Özet:
Osmanlı Devleti'nin, erken devirlerinden itibaren askerî sistemi içerisinde önemli bir yer edinen Tophane-i Âmire, 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması sonrasında askerî reformlar çerçevesinde Topçu Ocağı olarak hizmetini sürdürdü. Ardından da 1832 yılından itibaren Müşiriyet olarak kurumsallaşma süreci içerisinde bazı değişimlerle 1908 yılında lağvedilene kadar sanayi merkezi olması yanında pek çok hizmetleri ile varlığını devam ettirdi.
Tanzimat sonrası devlet idaresinin merkezileştirilmesi kapsamında askeri bir kurum kimliğine kavuşturulan Tophane-i Âmire Müşiriyeti, bünyesinde barındırdığı fabrikaları ile Osmanlı kara ordusu askerî sanayiinin yegâne merkezi olma vasfını korudu. Bu yeniden yapılanma sürecinde merkezi idarî teşkilatı yanında bünyesine bağlı birçok birim, nezaret ve kurumun yönetimini de üstlendi.
Tophane-i Âmire Müşiriyeti hem askerî sanayi hem de kendisine bağlı birbirinden farklı teknik ve fenleri ihtiva eden kurumların idaresini ve faaliyetlerini idare etti. Her ne kadar askerî sanayi kısmının idaresi ayrı tutulmaya çalışıldıysa da bu hususta bazı dönemler bir istikrar sağlanamadı. Bu çalışma ile 1832 yılında ihdas edilen Tophane-i Âmire Müşiriyeti'nin teşkilat yapısı, meclisleri, komisyonları, birimleri ve işleyişleri detaylı olarak incelendi. Bunun yanında merkez teşkilata bağlı olarak faaliyet gösteren tesisler ve fonksiyonları aydınlatıldı.

Abstract:
Imperial Armory (Tophane-i Âmire), which had an important place in the military system of the Ottoman Empire from the early ages, continued its service as an Artillery Corps in the framework of the abolition of the Janissary Corps in 1826 and the military reforms. Afterwards, it continued its existence with many services besides the industrial center until it was abolished in 1908 with some changes within the institutionalization process as directorate (Müşiriyet) from 1832 onwards.
Directorate of Imperial Armory (Tophane-i Âmire Müşirliği), which became a military institution within the scope of the centralization of the state administration after the Tanzimat, preserved its qualification as the only center of the Ottoman land army military industry with its factories. In this restructuring process, it also undertook the management of many units, supervisions and institutions affiliated to his body, as well as the central administrative organization.
Directorate of Imperial Armory managed the administration and activities of both the military industry and the institutions that contained different techniques and sciences. Although the administration of the military industry part was tried to be kept separate, stability could not be achieved for some periods in this regard. With this study, the organizational structure, assemblies, commissions, units and functioning of Directorate of Imperial Armory, which was established in 1832, has been examined in detail. In addition, the facilities operating under the central organization and their functions have been clarified.