Kıbrıs özelinde yaşanan doğalgaz sorununa ilişkin Doğu Akdeniz devletlerinin ortaya koyduğu yaklaşımlar (2006-2017)
The approaches of the Eastern Mediterranean states regarding the natural gas problem in Cyprus (2006-2017)
Yazar: GÖKHAN GÜLBİTEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖVGÜ KALKAN KÜÇÜKSOLAK
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Akdeniz politikası = Mediterranean policy ; Akdeniz ülkeleri = Mediterranean countries ; Doğal gaz = Natural gas ; Doğal gaz arama = Natural gas exploration ; Doğu Akdeniz = East Mediterranean ; Enerji = Energy ; Enerji politikaları = Energy policies ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Kıbrıs = Cyprus ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Stratejik önemi ve tartışmalı statüsü ile Doğu Akdeniz jeopolitiğinde ciddi bir gündem maddesi teşkil eden Kıbrıs, bölge ülkelerinin Ada civarında keşfedilen hidrokarbon kaynaklarına yönelik politikaları çerçevesinde yoğunluğu gittikçe artan tartışmalara konu olmaktadır. Bölge devletlerinin Ada çevresindeki hidrokarbon enerji kaynaklarına yönelik jeopolitik yaklaşımları, Doğu Akdeniz'in deniz yetki alanlarının paylaşımında belirsizliğe neden olmakta ve kritik hassasiyetler üzerine kurulu barışı ve güvenliği tehdit ederek gerek bölgesel gerekse küresel anlamda riskler arz etmektedir. Yapıcı ve barışçıl siyasi yaklaşımların göz ardı edilmesi  durumunda, Doğu Akdeniz'deki söz konusu gerginliğin bölge ile sınırlı kalmayıp küresel boyuta ulaşabilecek nitelikte kriz ve çatışmalara sahne olabileceğini söylemek mümkündür. Bu ortamda Kıbrıs'ın tartışmalı statüsü ve Ada'nın Münhasır Ekonomik Bölgesi'nde (MEB) Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin (GKRY) tek taraflı doğalgaz arama ve işletim ruhsatı vermesi, bölge ülkeleri arasında sorunlar yaşanmasına ve hâlihazırdaki ihtilafların gittikçe karmaşıklaşmasına sebep olmaktadır. 
Kıbrıs'ın statüsünün, Doğu Akdeniz'deki MEB ilan ve antlaşmalarının, Kıbrıs Adası MEB'indeki doğalgaz rezervlerinin ve verilen doğalgaz işletim ruhsatlarının, Doğu Akdeniz'de Kıbrıs özelinde doğalgaz sorunu yaşanmasına sebebiyet vermesi bu çalışmanın hipotezini teşkil etmektedir. Bu çerçevede, Doğu Akdeniz Devletlerinin Kıbrıs özelindeki doğalgaz varlığına yönelik siyasi yaklaşımlarının bir taraftan çıkar odaklı geleneksel güvenlik yaklaşımıyla analiz edilmesi diğer taraftan da uluslararası hukuk kuralları paralelinde Normatif bir yaklaşım çerçevesinde değerlendirilmesiyle literatürdeki önemli bir eksikliğin giderilmesi hedeflenmektedir. 
Her geçen gün artan enerji ihtiyacı, bir yandan bölge devletlerinin birbirleriyle deniz yetki alanlarında işbirliği yapmasına ve enerji ihalelerinin çok uluslu şirketlerin oluşturduğu konsorsiyumlara verilmesiyle küresel işbirliği ortamının şekillenmesine imkân sağlamaktadır. Diğer taraftan ise, gerek bölge devletlerinin gerekse küresel güçlerin izlediği güç maksimizasyonu temelli politikalar, Doğu Akdeniz'in barış ortamına istikrarsızlaştırıcı yönde bir etkide bulunmaktadır. Sonuç olarak; Kıbrıs özelindeki doğalgaz varlığına yönelik olarak bölgede yer alan devletler ile küresel güçlerin ya Normatif bir yaklaşımla dünya barışına katkı sağlayacağı, ya da Realist bir yaklaşım çerçevesinde daha fazla güç arayışı ile bölgede çatışma riskini artırabileceğini söylemek mümkündür.

Abstract:
With its strategic importance and controversial status, Cyprus is a serious agenda item in the Eastern Mediterranean geopolitics and is increasingly subject to controversy over its policies towards hydrocarbon resources discovered around the island. The geopolitical approaches of the regional states towards hydrocarbon energy sources around the island cause uncertainty in the sharing of the maritime jurisdictions of the Eastern Mediterranean and pose risks both regionally and globally by threatening the peace and security established on critical sensitivities. It is possible to say that if the constructive and peaceful political approaches are ignored, the tension in the Eastern Mediterranean may be the scene of crisis and conflicts that are not limited to the region but which can reach the global dimension. The controversial status of Cyprus in this environment and the unilateral natural gas exploration and operation license of the Greek Cypriot in the Island's Exclusive Economic Zone (EEZ) cause problems between the countries in the region and the current conflicts become increasingly complex.
This study's hypothesis is that the status of Cyprus, the EEZ proclamations and treaties in the Eastern Mediterranean, the natural gas reserves of the Cyprus' EEZ and the natural gas operating licenses issued in the Eastern Mediterranean, lead to a natural gas problem in the Eastern Mediterranean. In this context, it is aimed to analyze the political approaches of the Eastern Mediterranean States towards the natural gas presence in Cyprus with an interest-oriented traditional security approach and to eliminate a significant deficiency in the literature with a normative approach in line with the rules of international law.
The ever-increasing energy need enables the regional states to cooperate with each other in maritime jurisdictions and to form a global cooperation environment by granting energy tenders to multinational consortia. On the other hand, the policies based on power maximization followed by both the regional states and the global powers have a destabilizing effect on the peace environment of the Eastern Mediterranean. As a result; It is possible to say that the states in the region and global powers will contribute to world peace with a normative approach or increase the risk of conflict in the region in search of more power with a realist approach.