Obez köpeklerde insülin direncinin araştırılması
Investigation of insulin resistance in obese dogs
Yazar: ECENUR ESRA SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM GÖKCE
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Hazırlanan bu yüksek lisans çalışmasında obez veya fazla kilolu köpeklerde insülin direncinin gelişip gelişmediği araştırılmıştır. Obez köpeklerde daha fazla görülen ,en önemli endokrin sistem hastalıklarından biri de insülin direnci ve buna bağlı gelişen tip-2 diabetus mellitus (T2DM) olgusudur. Yapılan bu çalışmada vücut kondisyon skoru (VKS) çizelgesine göre köpekler ideal kilolu (kontrol, n=10), kilolu veya obez (çalışma grubu, n=20) olmak üzere iki gruba ayrılarak çalışmaya dahil edilmiştir. Ayrıca kilolu veya obez olan köpekler kendi aralarında eşit olarak kilolu (n=10) ve obez (n=10) olarak iki gruba ayrılmıştır. Tüm köpeklerden serum örnekleri toplanarak lipid profili ve insülin direnci parametreleri analiz edilmiştir. Lipid profili için serum total kolesterol (total-C), high density lipoprotein kolesterol (HDL-C), Very Low density lipoprotein kolesterol (VLDL-C), trigliserid (Tg) ve glukoz (GLU) düzeyleri biyokimya cihazı kullanılarak ölçüldü. Low density lipoprotein (LDL-C) düzeyi ise total kolesterolden–(HDL-C+Tg/5) formülü kullanılarak hesaplandı. Glukoz metabolizması ile ilgili parametrelerden insülin ve asprosin köpek spesifik ELISA kitleri kullanılarak ölçüldü. Ayrıca köpeklerin serum furuktozamin (FRU) düzeyleri Idexx test kitleri kullanılarak ölçüldü. Köpeklerin açlık glukoz ve insülin değerleri kullanılarak aşağıdaki formül ile HOMA-IR (homeostasis model assessment of insulin resistance), HOMA-β (homeostasis model assessment of β cell function) ve insülin-glukoz oranı (IGR) hesaplandı. HOMA-IR: Açlık glukoz (mg/dl) x Açlık insülin (mU/L) /405. HOMA-β : 20 X Açlık insülin (μIU/ml) / Açlık glukoz (mmol/L) -3,5. IGR : açlık insülin (mU/L)/açlık glukoz (mg/dl). Çalışmada, kilolu obez köpeklerin oluşturduğu grupta yer alan hayvanların total-C (p<0,05), Tg (p<0,01), ASP (p<0,01), İNS (p<0,01), FRU (p<0,001), HOMA-IR (p<0,01), HOMA-β (p<0,01) ve IGR (p<0,01) değerleri kontrol grubunda yer alan köpeklerin değerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek olduğu belirlendi. Kontrol, kilolu ve obez grubundan elde edilen parametrelerin karşılaştırılmasında ise obez ve kilolu köpeklerin total-C (p<0,01), VLDL-C (p<0,05), LDL-C (p<0,01), HDL-C/LDL-C (p<0,05) değerlerinin obez köpeklerde hem kontrol hem de kilolu köpeklerden daha yüksek olduğu saptandı. Ayrıca hem kilolu hem de obez köpeklerin ASP (p<0,05), İNS (p<0,05), HOMA-β (p<0,05) ve IGR (p<0,05) değerlerinin kontrol grubu değerlerinden daha yüksek olduğu belirlendi. Bunlara ek olarak obez köpeklerin HOMA-IR (p<0,01) ve FRU (p<0,01) değerleri kontrol grubunda yer alan köpeklerin değerlerinden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. Ayrıca lipid profili ve glikoz metabolizması ile ilgili parametrelerdeki artış, sayı ve oranlarının obez köpeklerde kilolu köpeklere göre daha fazla olduğu saptandı. Ayrıca çalışmada analiz edilen parametreler arasında korelasyon analizleri yapılmış ve Total-C ile HDL-C (p<0,01), VLDL-C (p<0,01) ve LDL-C (p<0,01) arasında, HDL-C ile VLDL-C (p<0,01) arasında, total C/LDL-C ile HDL-C (p<0,01) ve Tg (p<0,01) arasında, İNS ile HOMA-IR (p<0,01), HOMA-β (p<0,01), IGR (p<0,01) arasında, HOMA-IR ile HOMA-β (p<0,01) ve IGR (p<0,01) arasında, HOMA-β ile IGR (p<0,01) arasında yüksek düzeyde pozitif korelasyonlar belirlendi. Ayrıca HDL-C/LDL-C ile total-C (p<0,01) ve HDL-C (p<0,01) arasında yüksek düzeyde negatif korelasyon saptandı. Sonuç olarak obez veya kilolu köpeklerin lipid profili ve glikoz metabolizmasını gösteren parametrelerde önemli değişiklikler olduğu ortaya konulmuştur. Ancak
x
yapılan cut-off hesaplaması ve parametrelerde artış gösteren köpek sayıları dikkate alındığında tüm obez veya kilolu köpeklerde artışın olmadığı ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte obez veya kilolu köpeklerin serum ASP, GLU, İNS, FRU, HOMA-IR, HOMA-β ve IGR değerlerinin arttığı ve %75'inde insülin direncinin geliştiği belirlendi. Elde edilen sonuçlar hem lipid profili parametreleri hem de HOMA-IR, HOMA-β ve IGR gibi insülin direnci indeksleri ve ayrıca İNS, FRU ve ASP gibi parametreler arasında yüksek düzeyde belirlenen korelasyonların varlığı bu parametrelerin obez köpeklerde insülin direncinin belirlenmesinde kullanılabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Asprosin, İnsülin direnci, Köpek, Lipid profili, Obezite

Abstract:
In this master's study, it was investigated whether or not insulin resistance develops in obese or overweight dogs. Insulin resistance and related type 2 diabetes mellitus (T2DM) are also more common in these dogs. In the study, 30 dogs of different ages, breeds and genders were used. Dogs were consisted of ideal weight (control, n=10) and overweight or obese (study group, n=20) groups according to the body condition score (BCS) chart. In addition, obese dogs were divided equally into two groups as overweight (n=10) and obese (n=10).Serum samples were collected from all dogs and lipid profile and insulin resistance parameters were analyzed. For the lipid profile, serum total cholesterol (total-C), high-density lipoprotein cholesterol (HDL-C), very low-density lipoprotein cholesterol (VLDL-C), triglyceride (Tg) and glucose (GLU) levels were measured using a biochemistry analyzer. Serum LDL-C levels were calculated by using the formula: total cholesterol–(HDL-C+Tg/5). Glucose metabolism related parameters, insulin (INS) and asprosin (ASP), were measured using dog-specific ELISA kits. In addition, serum fructosamine (FRU) levels were determined using Idexx test kits.HOMA-IR (homeostasis model assessment of insulin resistance), HOMA-β% (homeostasis model assessment of β cell function) and insulin-glucose ratio (IGR) were calculated using the fasting glucose and insulin values as follows. HOMA-IR: Fasting glucose (mg/dl) x fasting insulin (mU/L) /405. HOMA-β%: 20 X Fasting insulin (μIU/ml)/Fasting glucose (mmol/L) -3.5. IGR= fasting insulin (mU/L)/fasting glucose (mg/dl). In the study, total-C (p<0.05), Tg (p<0.01), ASP (p<0.01), INS (p<0.01) , FRU (p<0.001), HOMA-IR (p<0.01), HOMA-β (p<0.01) and IGR (p<0.01) values were significantly higher in overweight or obese dogs than those of in the control group. Furhermore, total-C (p<0.01), VLDL-C (p<0.05), LDL-C (p<0.01), HDL- C/LDL-C (p<0.05) values were found to be higher in obese dogs than in both control and overweight dogs. In addition, ASP (p<0.05), INS (p<0.05), HOMA-β (p<0.05) and IGR (p<0.05) values of both overweight and obese dogs were higher than the control group values. The HOMA-IR (p<0.01) and FRU (p<0.01) values of the obese dogs were found to be statistically higher than those of the dogs in the control group. The number and rates of increase in parameters of both lipid profile and glucose metabolism were higher in obese dogs than in overweight dogs. In addition, there were high level positive correlations were determined between total-C and HDL-C (p<0.01), VLDL-C (p<0.01), LDL-C (p<0.01), and between HDL-C and VLDL-C (p<0.01), between total C/LDL-C and HDL-C (p<0.01), Tg (p<0.01), between INS and HOMA-IR (p<0.01) 0.01), between HOMA-β (p<0.01), IGR (p<0.01), between HOMA-IR and HOMA-β (p<0.01), IGR (p<0.01), between HOMA-β and IGR (p<0.01). In addition, a high level of negative correlation was found between HDL-C/LDL-C and total-C (p<0.01), HDL-C (p<0.01).As a result, it has been revealed that there are significant changes in the lipid profile and glucose metabolism parameters of obese or overweight dogs. However, considering the cut-off values, it was shown that there was no increase in all of the obese or overweight dogs. Parameters belong to the some of these dogs were similar to the parameters those of the dogs in ideal weight. In addition, it was determined that the serum ASP, GLU, INS, FRU, HOMA-IR, HOMA-β and IGR values of obese or overweight dogs increased and insulin resistance developed in 75% of them. The
xii
presence of high-level correlations between both lipid profile parameters and insulin resistance indices such as HOMA-IR, HOMA-β and IGR, as well as parameters such as INS, FRU, and ASP, indicated that these parameters can be used in the determination of insulin resistance in obese dogs.
Keywords: Asprosin, Dog, Insulin resistance, Lipid profile, Obesity