Hayvanların türcülük bağlamında ötekileştirilmesi
Marginalization of animals in the context of speciesism
Yazar: BERK EFE ALTINAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKLEM TEKDEMİR YURTDAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Hayvan hakları = Animal rights ; Hayvanlar = Animals ; Tür = Type ; Ötekileşme = Otherisation

Özet:
Bu çalışmanın amacı hayvanların ötekileştirilmesi ve hayvanlara yönelik önyargı ve ayrımcılık anlamına gelen türcülük olgusunun ölçülebilmesi amacıyla güncel hayvan etiği çalışmaları ile uyumlu bir ölçek geliştirmektir.

Türcülük ölçeğini oluşturma amacıyla hayvan etiği literatürü ve insan-hayvan ilişkilerini ele alan sosyal psikoloji çalışmaları incelenerek bir madde havuzu oluşturulmuş, ardından hayvan hakları üzerine çalışan kişiler ve psikolojide ölçme ve değerlendirme uzmanı olan kişilerden görüşler alınarak maddeler düzenlenmiştir. Ölçek 7 dereceli likert tipinde tasarlanmıştır. Deneme formu, türcülüğü ölçen bir başka ölçek, Sosyal Baskınlık Yönelimi ölçeği ve Temel Empati Ölçeği ile beraber katılımcılara uygulanmıştır. Katılımcılar kartopu örneklem tekniği kullanılarak hayvan kullanımı bağlamında farklı konumları temsil eden kişilerden seçilmiştir. Çalışmanın katılımcıları 64'ü erkek, 217'si kadın ve 7'si iki cinsiyetin haricinde olan 288 kişidir.

Ölçeğin deneme formunda 24 madde yer alırken, yapılan analizler sonucunda bu maddelerden bir kısmı elenmiştir. Ölçeğin 15 maddelik son halinin ᾳ=.90 puan ile yüksek güvenilirliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin maddeleri, insan üstünlüğü inancı, korumacı türcülük ve dilde türcülük olmak üzere üç ayrı alt boyuta dağılmaktadır. Ölçekten alınan puanların, beklenildiği üzere, türcülüğü ölçen diğer ölçekten ve sosyal baskınlık yönelimi ölçeğinden alınan puanlarla pozitif korelasyon içinde olduğu tespit edilmiştir. Ölçekten alınan puanlar, hayvan kullanımına dair yaşam tarzlarını içeren gruplara beklenildiği şekilde dağılmıştır. Bu veriler, ölçeğin geçerliliğini gösteren bulgular olarak değerlendirilmiştir. 
Anahtar kelimeler: Türcülük, türcülük ölçeği, hayvan hakları, ayrımcılık, hayvan etiği

Abstract:
The aim of this study is to develop a scale that measures the speciesism –
marginalization of animals and discrimination against animals- within the context of 
contemporary animal ethics.
In order to develop the speciesism scale, literature review was undertaken on 
social psychology studies which focus on human-animal relations and animal ethics; 
and an item pool was formed to delineate the domain. Opinions were taken from 
people working on animal rights and from people who are experts of measurement and 
evaluation in psychology. The scale was designed in 7-point likert type. The 
experimental form was applied to the participants with another scale that measures 
speciesism, Social Dominance Orientation Scale and Basic Empathy Scale. By using 
the snowball sampling technique, participants were selected from people who 
represented different positions in the context of animal use. The study was conducted 
with 288 participants.
While 24 items were included in the trial form of the scale, some of these items 
were eliminated as a result of the factor analyzes. The final form of the scale with 15 
items had a high reliability with ᾳ=.90 points. The items of the scale were divided into 
three sub-dimensions: belief in human supremacy, protectionist speciesism and 
speciesism in language. The scores obtained from the scale were found to be positively 
correlated with the scores obtained from the other speciesism scale and social 
dominance orientation scale. The scores obtained from the scale were distributed to 
the groups that represented various animal use lifestyles as expected. These data were 
evaluated as findings showing the validity of the scale.
Keywords: Speciesism, speciesism scale, animal rights, discrimination, 
animal ethics