Spor farkındalığı ölçeğinin geliştirilmesi ve toplumun spor farkındalıklarının değerlendirilmesi
Developing the sports awareness scale and evaluation of community sports awareness
Yazar: YALÇIN UYAR
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN SUNAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Spor = Sports
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Spor = Sports ; Spor faaliyetleri = Sport activities ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
toplumun spor farkındalıklarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında 5'li Likert tipi bir ölçek geliştirilmiştir. İlgili literatür, kuramsal temel, spor alanı uzmanları tarafından doldurulan kompozisyon formları ve uzman görüşlerinden yararlanılarak oluşturulan 43 maddelik ölçek taslağı ana örneklem grubuyla benzer özellikler taşıyan 429 kişiye uygulanmıştır. Yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda 13 madde ölçek taslağından çıkarılmıştır. Kalan 30 madde, 310 kişiden oluşan başka bir örneklem grubuna uygulanmış, yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucunda, 2 faktörlü yapıya sahip 30 maddeden oluşan, geçerli ve güvenilir ölçümler yapabilen "spor farkındalığı ölçeği" geliştirilmiştir.
Çalışmanın ikinci aşamasında ise geliştirilen ölçek vasıtasıyla, toplumun spor farkındalıkları bazı değişkenler açısından değerlendirilmiştir. Betimsel tarama modeline uygun olarak düzenlenen çalışmanın evrenini; Ankara ilindeki öğrenci, işçi, memur, serbest meslek çalışanı ve emekliler oluştururken, örneklemini ise tabakalı amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen, Ankara'da ikamet eden emekliler, Ankara'da iş yerleri bulunan serbest meslek çalışanları, Ankara Üniversitesi öğrencileri ile Ankara Üniversitesi'nde görev yapan işçi ve memur personelden oluşan toplam 1085 kişi oluşturmuştur. Verilerin incelenmesinde ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde dağılımları ve normallik testi yapılmıştır. Veri toplama aracının güvenilirlik katsayısının belirlenmesinde ise Cronbach Alpha katsayılarına bakılmıştır. Cinsiyet, çocuk sahibi olma ve ailede sporla uğraşan birey olup olmama değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesi amacıyla İlişkisiz örneklemler t-Testi, yaş, meslek, eğitim durumu, gelir düzeyi ve spora ilgi düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesi amacıyla ANOVA testi (oneway ANOVA) yapılmıştır. Gruplar arasındaki farkın hangi gruptan kaynaklandığının belirlenmesi amacıyla ise Post-hoc testlerinden LSD testi kullanılmıştır.
Çalışma sonucunda ölçeğin geneli, spor bilgisi ve bilgiyi ayırt etme ve sosyal ve bireysel fayda alt boyutlarında cinsiyet, yaş, meslek, eğitim durumu çocuk sahibi olma, gelir düzeyi, sporla ilişki düzeyi ve ailede sporla uğraşan birey olma durumu değişkenlerine göre istatistiki olarak anlamlı farklar olduğu görülmüştür. Bunun yanında alt boyutlar açısından bakıldığında katılımcıların en yüksek spor farkındalığına, spor bilgisi ve bilgiyi ayırt etme alt boyutunda (𝑋̅= 3.10), en yüksek spor farkındalığına, ise sosyal ve bireysel fayda alt boyutunda (𝑋̅= 4.00) sahip oldukları görülmüştür. Ölçek maddeleri açısından bakıldığında ise en düşük düzeyde katılım "Spor medyasını günlük olarak takip etmeye çalışırım" maddesinde gerçekleşirken (𝑋̅= 2,72), en yüksek katılımın, "Çocukların gelişimleri için sporun faydalı olduğunu düşünürüm" maddesinde gerçekleştiği (𝑋̅= 4,21) görülmüştür. Toplumun spor farkındalıklarına meslek grupları açısında bakıldığında ise en yüksek spor farkındalığına serbest meslek çalışanlarının (𝑋̅=3,54) , en düşük spor farkındalığına ise işçilerin (𝑋̅=3,18 ), eğitim düzeyi açısından bakıldığında en yüksek spor farkındalığına üniversite mezunlarının (𝑋̅=3,52), en düşük spor farkındalığına ilkokul mezunlarının (𝑋̅=3,04), gelir düzeyi açısından bakıldığında en yüksek spor farkındalığına 3001 TL ve üzerinde gelire sahip bireylerin (𝑋̅= 3,59), en düşük spor farkındalığına 801- 1800 TL arasında gelire sahip olan bireyler (𝑋̅= 3,19) olduğu, sporla ilişki düzeyine göre bakıldığında, en yüksek spor farkındalığına spor etkinliklerine hem katılımcı hem izleyici olarak katılan bireylerin (𝑋̅= 3,82), en düşük spor farkındalığına ise sporla herhangi bir ilişkisi olmayan bireylerin (𝑋̅= 2,79)sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Farkındalık, Spor, Toplum

Abstract:
The aim of this study is to develop the sport awareness scale and to determine the sports awareness of the society through the developed scale.In the first phase, a Likert-type scale has been developed. A 43-item scale was prepared by using the related literature, theoretical basis, composition forms filled by sports field experts and expert opinions. The scale was applied to 429 people. As a result of the Exploratory Factor Analysis, 13 items were excluded from the scale outline. The remaining 30 items were applied to another sample group of 310 people. As a result of the Confirmatory Factor Analysis, a sports awareness scale consisting of 30 items with 2 factors and perform valid and reliable measurements has been developed.
In the second stage of the study, sport awareness of the society was evaluated in terms of some variables by the developed scale. Descriptive screening model was used in the study. The stratified purposive sampling method was used in the study. The universe of the study; Students, workers, civil servants, self-employed workers and retirees form Ankara. The sample consisted of retirees residing in Ankara, self-employed persons with workplaces in Ankara, students, workers and civil servants from Ankara University. The study was applied on 1085 people. Mean, standard deviation, frequency and percentage distributions and normality tests were performed to analyze the data.Cronbach Alpha coefficients were used to determine the reliability coefficient of data collection tool. An independent sample t-test was applied to the variables of gender, having children and being a family-oriented individual. ANOVA test (oneway ANOVA) was performed according to age, occupation, education level, income level and interest level of sport. The LSD test was used to determine which group was the difference between the groups.
As a result of the study, there were statistically significant differences in terms of gender, age, occupation, education, having a child, income level, level of sports and family status in the family. Besides, it was seen that the participants had the highest sports awareness, the sub-dimension of sports knowledge and information discrimination ( 𝑋̅= 3.10), the highest sports awareness and the social and individual benefit subscale (𝑋̅ = 4.00). In terms of items of the scale, the lowest level of participation (𝑋̅= 2,72), was observed in "the attempt to follow the sport media on a daily basis" while the highest participation (𝑋̅= 4,21) was observed in the article that the "sport was considered to be beneficial for the development of the children". When we look at the sports awareness of the society in terms of occupational groups, it has been seen that the highest sports awareness (𝑋̅=3,54) of the self-employed and the lowest sports awareness (𝑋̅=3,18 ), of the workers. In terms of education level, it is seen that university graduates have the lowest sports awareness (𝑋̅=3,52), and primary school graduates (𝑋̅=3,04), have the highest sports awareness. In terms of income level, individuals with the highest sports awareness (𝑋̅= 3,59), have income of TL 3001 and above have the lowest sports awareness (𝑋̅= 3,19) among individuals with income between 801 and 1800 TL. When the level of relationship with sports is examined, it is concluded that the individuals who have the highest sports awareness (𝑋̅= 3,82) participate in sports activities as both participants and viewers, and the individuals who do not have any relation with sports (𝑋̅= 2,79) have the lowest sports awareness.
Key Words: Awareness, Society, Sports.