Fiziksel özellikleri bağlamında Hz. Ali ve Arap toplumundaki yeri
Ali's place in the Arabian society with regard to his physical characteristics
Yazar: TALHA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. M. HANEFİ PALABIYIK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Algı = Perception ; Araplar = Arabs ; Cahiliye Dönemi = Jahiliyye Period ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Hz. Ali = Hz. Ali ; Sünni düşünce = Sunni thought ; İdeal insan = Ideal human ; İmaj = Image ; Şia = Şia

Özet:
Bu çalışmada, döneminde pek çok yönüyle temayüz etmiş, vefatından sonra Şiî düşünce tarafından imâmetin ilk halkası olarak kabul edilmiş ve bu bağlamda tüm yönleriyle idealize edilmeye çalışılmış olan Hz. Ali'nin, fiziksel özellikleri çeşitli yönleriyle ele alınmıştır.

Tezimizde, Hz. Ali'nin yaşamış olduğu toplumun beğeni algısının ortaya konulması ve bu algıdan hareketle fiziksel özellikleri itibariyle bir Hz. Ali okuması yapılabilmesi adına, ilk olarak Arap toplumunun ideal erkek imgesi üzerinde durulmuştur. Daha sonra ise Sünnî ve Şiî kaynaklar çerçevesinde Hz. Ali'nin fiziksel özellikleri ele alınmış, ihtilaflı olan vasıfları ve konuyla ilgili farklı yorum getiren Şiî müellif ve araştırmacılar ayrı bölümde değerlendirilmiştir. Son olarak yaşamış olduğu toplumun beğenisinde fizyololojik açıdan Hz. Ali'nin konumu belirlenmeye çalışılmıştır.

Değerlendirmelerimiz neticesinde Şiî ve Sünnî kaynaklarda, Hz. Ali'nin fiziksel özellikleri ile ilgili ortak rivayetlerin aktarıldığı tespit edilmiştir. Bu kaynakların bazılarında ise batınî yorum ve yaklaşımlarla farklı bir Hz. Ali tasviri sunma çabasının olduğu görülmüştür. Buna ilaveten, ilmi, cesareti, savaşçılığı vb. gibi pek çok yönüyle, yaşamış olduğu toplumda ön plana çıkan Hz. Ali'nin, bazı bedenî vasıfları itibariyle beğenilmediği kanaatine varılmıştır. Bu durum, doğrudan doğruya Hz. Ali'yi merkeze alan rivayetlerle de açık bir şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Algı, imge, Hz. Ali, fiziksel özellik, cahiliye, İslam öncesi, Arap toplumu, Şiî, Sünnî, ideal

Abstract:
In this study, physical characteristics of Ali, who came to the forefront with his many aspects in his period, was tried to be idealized by Shi'a thought and accepted as the most worthy person for Imamat were addressed in various aspects.

In aur thesis, the ideal male image of the Arabian society was first emphasized in order to reveal the perception of appreciation of the society Ali lived in and to be able to make an Ali reading according to his physical characteristics. Then, within the framework of Sunni and Shiite sources, the physical characteristics of Ali were discussed, and the controversial characteristics of Ali and the Shiite authors and researchers who brought different comments on the subject were evaluated in a separate section. Finally, Ali's position was tried to be determined physiologically in the perception of appreciation of the society he lived in.

As a result of our evaluations, it has been determined that common narrations related to Ali's physical characteristics were conveyed in Shia and Sunni sources. It has been observed that in some of these sources there is an effort to present a different Ali depiction with esoteric commentary and approaches. In addition, it was concluded that Ali, who came to the forefront in her society in many aspects such as his knowledge, courage and warfare, was not liked in terms of some physical characteristics. This situation has been tried to be explicitly revealed through narrations that directly take Ali to the center.

Keywords: Perception, image, Hz. Ali, physical characteristics, the age of ignorance, pre-Islamic, Arabian society, Shiite, Shia, Sunni, ideal