Kalkınmanın sürdürülebilirliği: Türkiye ve Çin'in karşılaştırmalı bir analizi
Sustainability of developmant: A comparative analysis of Turkiye and China
Yazar: AYŞE GÜNDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. CANER DEMİR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Son yıllarda özellikle çevre konularının yoğun bir şekilde ön plana çıkmasıyla daha çok dikkat çeken sürdürülebilir kalkınma kavramı, ülke ekonomilerinin ve uluslararası entegrasyonların odak ve kilit noktası haline gelmiştir. Ülkeler ekonomik kalkınma planlarında sürdürülebilirlik başlığına yer vermiş, bazı ekonomik entegrasyonlar anlaşma şartlarında sürdürülebilir çalışmaları koşul haline getirmişlerdir. Özellikle son 20 yılda daha çok ön plana çıkan bu kavram, ekonomi politikalarının da ciddi bir parçası haline gelmiştir.
Bu tezde, sürdürülebilir kalkınmanın bu derece ön planda olduğu ve önemli görüldüğü bu dönemde, Dünya ekonomisinde önemli bir yere sahip olan Çin Halk Cumhuriyeti ve potansiyeli ve coğrafi konumu gereği kritik bir öneme sahip olan Türkiye Cumhuriyeti ekonomileri betimsel analiz ekseninde incelenmiştir. Birbirinden yapısal açıdan bu derece farklı olan iki ülkenin sürdürülebilir kalkınma açısından değerlendirilmesi de bu alana yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır. Bu tezde geniş bir veri seti kullanılmış olup gıda üretimi, yenilenebilir enerji kullanımı, gelir eşitsizliği, dış ticaret, sermaye hareketleri, işgücü piyasaları, demografik koşullar, hastane ve doktor sayıları, göç oranları, patent başvuruları gibi birçok etken göz önünde bulundurulmuştur.
Bu tezde, kapsamlı bir betimsel analiz ile ekonometrik bir analiz icra edilmiştir. Derlenen verilerin iki ülke açısından karşılaştırılması sonucunda hem Çin hem de Türkiye ekonomileri bazı faktörler bakımından sürdürülebilir bir kalkınma süreci gösterirken diğer bazı faktörler bakımından ise bugünkü ilerlemelerin gelecekteki ilerleme süreçlerinden ödün verilmesi pahasına gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın ekonometrik analiz kısmında ise seçilmiş sürdürülebilir kalkınma göstergelerinin ülkelerin kalkınma süreçleri üzerindeki etkileri zaman serisi analizi ile tahmin edilmiştir. ARDL Sınır testinden elde edilen bulgular, sabit sermaye yatırımları, enerji ithalatı ve patentler her iki ülkede kişi başına GSYİH üzerinde pozitif bir etki gösterirken beşeri sermaye Çin'de kısmi pozitif etki ve Türkiye'de pozitif bir etki göstermektedir. Dış borç stokunun etkisi, Türkiye'de negatif iken Çin'de istatistiki olarak anlamlı değildir. Gelir eşitsizliğine bakıldığında ise Türkiye'de negatif bir etkinin, Çin'de ise pozitif bir etkinin var olduğu gözlenmiştir. Son olarak, yenilenebilir enerji kullanım oranındaki artışların Türkiye'de kişi başına GSYİH'yi artırdığı, Çin'de ise azalttığı bulgusuna ulaşılmıştır. İki ülkede farklılaşan etkilerin gözlenmesi, ülkelerin farklı kalkınma stratejileri izlediğini ortaya koymaktadır. Bunun da ötesinde, Çin'in kalkınma gündeminin sürdürülebilir kalkınma ilkelerinden oldukça uzakta olduğunu söylemek mümkündür.

Abstract:
In recent years, the concept of sustainable development has started to attract more attention, especially with environmental issues coming to the fore. This concept has become the focus and key point of national economies and international integrations. Countries have included the title of sustainability in their economic development plans, some economic integrations have made sustainable work a condition in the agreement articles. This concept, which has come to the fore, especially in the last 20 years, has become a serious part of the contents of economic policies.
In this study, the effect of sustainable development on the economies of China and Türkiye was examined in the axis of descriptive analysis. This review is important in terms of China's important place in the world economy and Türkiye's critical point due to its geographical location and potential that it has. The evaluation of two countries, which are structurally different from each other, in terms of sustainable development also adds a new perspective to this field. In the present study, a broad data set covering food production, renewable energy usage, income inequality, foreign trade, capital movements, labor markets, demographic conditions, the number of hospitals and doctors, migration rates, and patent applications.
In this thesis, a comprehensive descriptive analysis and an econometric analysis were performed. In the descriptive analysis, by comparing the two countries via the collected socioeconomic factors, we observed that while both Chinese and Turkish economies show a sustainable development process in terms of some factors, it reveals that current progress in terms of some other factors comes at the expense of future progress processes. In the econometric analysis part of the study, the effects of selected sustainable development indicators on the development processes of countries were estimated via time series analysis. The findings obtained from the ARDL Bounds Test revealed that gross fixed capital formation, energy imports, and patents have positive impacts on GDP per capita in both countries while human capital has a partially positive impact in China. The impact of external debt stock was estimated negative in Türkiye and insignificant in China. Income inequality, on the other hand, has a negative impact in Türkiye and a positive impact in China. Lastly, the share of renewable energy use positively affects GDP per capita in Türkiye while a negative association was estimated for China. The disparities in the two countries reveal that they follow different development strategies. Moreover, China's development agenda seems far from sustainable development principles.