Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları kapsamında devletin kadını koruma yükümlülüğü
The state's obligation to protect women within the scope of the decisions of the European Court of Human Rights and the constitutional court
Yazar: BAHAR AKBAŞ AYGÜN
Danışman: PROF. DR. ÜLFET GÖRGÜLÜ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın ve Aile Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Kadının korunmasına yönelik, ulusal ve uluslararası düzeyde yapılan düzenlemeler ve hayata geçirilen uygulamalar kadının yaşam hakkını, ruhsal ve bedensel bütünlüğünü sağlıklı bir şekilde koruma muradındadır. Devletlerin bir araya gelerek oluşturdukları uluslararası kuruluşlar, ortaya koydukları çok taraflı mutabakatlarla kadının insan hakları yönünden de çeşitli prensipler ortaya koymuşlardır.  Bu kapsamda kurulmuş olan Avrupa Konseyi ve onun bir mutabakat metni olarak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin amacı; insan hakları, hukukun üstünlüğü ve çoğulcu demokrasi ilkelerini korumak ve güçlendirmek; sosyal dışlanma sorunlarına çözüm oluşturmak olarak özetlenebilir. Taraf devletlere bu amaçlara ulaşmak noktasında yükümlülükler yüklenmektedir. Bu yükümlülüklere uyulmadığı takdirde Avrupa Konseyi'nin bir denetim organı olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi devreye girmekte, taraf devletin işleyişini; hatta gerektiğinde mevzuatını olması gereken noktasına çekmeye yönelik kararlar vermektedir. Temel haklar bakımından Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi uyarınca bireysel başvurulara ilişkin yargılama yapan Anayasa Mahkemesi'nin kararları da benzer işlevdedir. Bu bağlamda gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi gerekse Anayasa Mahkemesi kararları önemli prensipler ortaya koymakta, uygulamayı şekillendirmektedir. Çalışmada, bahse konu mahkemelerin ülkemiz açısından domino etkisine sahip önemli kararları ele alınarak devletin şiddet mağduru kadını koruma anlayışı değerlendirilmiştir. Bunun yanında çok önemli bir ayak olarak idarenin şiddet mağduruna sunduğu hizmetler doğrudan ele alınmıştır. Bu noktada kadının şiddet görmemesi, gördüğünde bunun soruşturulması ve nihayet şiddet mağduru kadının rehabilite edilmesi ve sosyo-ekonomik olarak güçlendirilmesine yönelik düzenleme ve uygulamalar çalışmanın bütünü çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bütün bu değerlendirmeler ışığında ülkemizin özellikle yasal alt yapı noktasında azımsanmayacak bir yol kat ettiği ancak geliştirilmeye muhtaç alanların hala var olduğu; uygulamada ise yaşanan kimi aksaklıkların mevcut olduğu ve bu aksaklıkların devleti eleştirilere maruz bıraktığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The regulations and practices implemented at national and international level for the protection of women aim to protect the right to life, mental and physical integrity of women in a healthy manner. International organizations formed by states have put forward various principles in terms of women's human rights through multilateral agreements.  The purpose of the Council of Europe, which was established in this context, and the European Convention on Human Rights as a consensus text of the Council of Europe can be summarized as protecting and strengthening the principles of human rights, the rule of law and pluralistic democracy, and creating solutions to the problems of social exclusion. States Parties have obligations to achieve these objectives. If these obligations are not complied with, the European Court of Human Rights, as a supervisory body of the Council of Europe, steps in and makes decisions to bring the functioning of the state party and even its legislation back to where it should be when necessary. In terms of fundamental rights, the decisions of the Constitutional Court, which adjudicates individual applications under the Constitution and the European Convention on Human Rights, have a similar function. In this context, the decisions of both the European Court of Human Rights and the Constitutional Court set forth important principles and shape the practice. In this study, the state's understanding of protecting women victims of violence is evaluated by discussing the important decisions of the aforementioned courts that have a domino effect for our country. In addition, as a very important pillar, the services provided by the administration to the victims of violence are directly addressed. At this point, regulations and practices aimed at preventing women from being subjected to violence, investigating this violence when it occurs, and finally rehabilitating and socio-economically empowering women victims of violence have been evaluated within the framework of the whole study. In the light of all these evaluations, it is concluded that our country has come a long way, especially in terms of legal infrastructure, but there are still areas in need of improvement; there are some problems in practice and these problems expose the state to criticism.