Bir okul müdürünün yönetim ve liderlik anlayışının değerlendirilmesi: Örnek olay incelemesi
Assessment of a principal?s management and leadership mentality: A case study
Yazar: TANER KIRHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT DENİZ
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Bu çalışmada, ?Okul yönetimi ve liderlik modellerinde ve Milli Eğitim sistemi içinde gösterilen görev ve sorumluluklar çerçevesinde bir okul müdürünün yönetim tarzına karşı okuldaki öğretmenler hakkındaki algı ve görüşleri ve okuldaki öğretmenlerin genelde okul yönetimi ve yöneticisi özelde o okuldaki yönetim hakkındaki algıları ve düşünceleri incelenmeye çalışılmıştır.Bu araştırma nitel bir örnek olay incelemesi olarak tasarlanmış ve İstanbul ili merkez ilçelerinden bir lise müdürü ve 10 öğretmen ile görüşme yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Öğretmenler araştırmaya gönüllülük esasına göre katılmışlardır. Araştırmada katılımcıların gerçek isimleri kullanılmamıştır.Veri toplama aracı olarak ?görüşme yöntemi? kullanılmıştır. Öğretmenlere ve okul müdürüne 11 adet açık-uçlu yarı yapılandırılmış sorular yöneltilmiştir. Röportajlar teyp kaydı kullanılarak kaydedilmiş, ayrıca araştırıcı alan notları almış, açık uçlu olarak hazırlanmış sorulara verilen cevaplara göre de ?ara sorular? görüşme esnasında katılımcılara sorulmuştur. Her görüşmeciyle bir saat süreyle görüşme yapılmıştır. Veri analiz edilirken röportajlar yazıya dökülerek alan notları ile karşılaştırılmış ve metinler incelenerek kodlamalar yapılmıştır.Elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin meslek algılarına bakıldığında; öğretmenlerin tamamının bu mesleği isteyerek seçmedikleri, çok iyi tanımadıkları ve verilen eğitimin yetersizliğinden dolayı mesleğe hazır halde başlamadıkları görülmüştür.Araştırmaya konu olan okul yöneticisinin öğretmen algısına bakıldığında ?devlet memuru mantığı ile hareket etmemeli, üst düzey performans göstermeli, öğrenci ve okulun beklentilerine cevap vermeli, arkadaşlarına ve öğrencilerine örnek olmalı, başarıyı istemeli, mesleğine değer katmalı, vatana ve öğrenciye hizmet aşkıyla dolu olmalı, öğrencisine ahlaki davranış kazandırma gayesinde olmalı? şeklinde ortaya çıktığı görülmüştür.Araştırmamıza katılan öğretmenler ideal okul müdüründe olması gereken özellikleri kişisel ve mesleki özellikler olarak ikiye ayırmışlardır. Milli Eğitim Bakanlığı Okul Yönetimi Mevzuatına göre ve araştırmamıza konu olan müdüre göre ideal müdür tarifine baktığımızda görüşlerin farklılaştığı görülmüştür. Öğretmenler öğretmene ve okula yararlı bir müdürü ideal müdür olarak tarif ederken, ?Milli Eğitim Bakanlığı Okul Yönetimi Mevzuatı? ise belirlenen kanunlar çerçevesinde kanunları uygulayan ve bu çerçevede okulu yöneten kişiyi ideal müdür olarak göstermiştir.Milli eğitim sistemi ve kanunları eleştiren öğretmenlerden bazıları kanunların yoruma açık olduğunu ve müdürün kişiliğine göre şekil aldığını dile getirmişlerdir. Bu durumda da kanunu uygulayan müdürlerin bu boşluktan yararlanıp kendi çıkarları peşinde koştukları dile getirilmiştir. Öğretmenlerin çoğu araştırmaya konu olan yöneticinin yetkilerini az kullandığını ifade etmişlerdir.Öğretmenler başarılı müdürü ?müdür güler yüzlü, iletişime açık, çevresiyle barışık, lider kişilikli, değişimi yakalamış insan ilişkileri düzgün, disiplinli, adil, tarafsız, donanımlı, kontrol eden, sorunları tespit edin, çözüm üreten? olarak tanımlamışlardır.Araştırmaya konu olan yöneticinin yönetim anlayışına bakıldığında ?dürüst, çalışkan, vatanını seven, disiplinli, herkesi dinleyen, araştıran, okulunu seven, başarı için risk alan, eleştiriye açık, adaletli, herkese eşit mesafede duran, gözlem yapabilen, veli ve çevreyle iyi diyalog kuran, mesleği para için değil sevdiği için yapan, öğrenciye örnek olan, eksiklikleri gideren, öğretmenin yanında olan? şeklinde ortaya çıktığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Okul Yönetimi, Liderlik, Yetki, Yönetici, Eğitim Yönetimi

Abstract:
The aim of this study is to examine the way of perception of a principal and his opinions about the teachers on duty at the school and the way of perception of the teachers and their opinions generally about school management and the manager and more specifically about the management of their particular school.This study has been designed as a qualitative case study and carried out with the participation of one high school principal and 10 teachers on duty at a school in one of the central districts of İstanbul with the use of interview technique. The teachers voluntarily take part in the research and the real names of the participants are not disclosed in the study.The interview technique is used as the data collection tool. The teachers and the principal are asked eleven open-ended and semi-structured questions. The interviews have been recorded with a tape-recorder and the researcher has also taken down notes regarding his field of study. The participants have also been asked "alternative questions" depending on the answers suggested for the open-ended questions. Each interview with the participants has taken one hour in total. The deciphered interviews and the notes regarding the field of study have been compared in the process of analyzing the data. The results have been yielded after the examinations of these texts.It is concluded from the findings suggested by the career perception that all of the interviewed teachers have chosen their career without an absolute will and are not well aware about their careers, and that they have not been ready at the start of their career due to the poor education they have received.The teacher perception of the principal participating in the research, on the other hand, suggests that a teacher should ?not behave with the mentality of a civil servant in mind, should deliver an outstanding performance, should be capable of meeting the expectations of both the students and the school, set an example for both his colleagues and students, aim at achievements, contribute to his career, go beyond the call of duty for his country and students, and try to get his students adopt moral conduct?.The participating teachers have divided the characteristics of an ideal principal into two categories, which are personal and professional. The definition of the ideal principal according to the participants differs from the definition suggested by the Ministry of National Education Legislation on School Management. The teachers have suggested that an ideal principal should provide the teachers and the school with benefits, and should "abide by the law pursuant to the relevant laws and regulations and manage the school pursuant to such laws and regulations? according to the ?Ministry of National Education Legislation on School Management".Some of the teachers criticizing the national education system and the laws state that the laws are open to interpretation and take their forms with the characteristics of the principal. Therefore, the principals abiding by the laws and regulations take advantage of this legal gap and act in accordance with their own interests. A number of the interviewed teachers, on the other hand, have stated that the manager assessed in this research exercises his authority to a limited extent.The teachers define a successful principal as ?being good-humored, open to communication, at peace with the people around him, acting as a leader, keeping up with the time, being successful at his relationships with people, disciplined, fair, objective, intellectual, capable of controlling others, assessing the problems and suggesting solutions?.The management perception of the manager participating in the research yields the characteristics of ?being honest, hardworking, committed to his country, disciplined, paying attention to the ideas of all people, being engaged in researches and studies, committed to his school, taking risk for achievements, being open to criticism, fair, treating everyone equally, being capable of observing, good at communicating with the families and the society, performing his career not for money but for love, setting an example for the students, satisfying the needs, standing by the teachers.?Keywords: School Management, Leadership, Authority, Manager, Education Management