İşletmelerdeki altı sigma uygulamalarının etkinlik değerlendirmesi
The effectiveness assessment of six sigma applications in companies
Yazar: BANU ÜLGEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE  CAMGÖZ AKDAĞ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration

Özet:
Pazarların küreselleşmesi, iletişimin artması, dünya çapında bilgi alışverişinin kolaylaşması ve teknolojide yaşanan gelişmeler rekabeti büyük ölçüde arttırmıştır. Benzer durumdaki şirketlerin birbirleriyle rekabet edebilmesi için, kaynaklarını etkin ve verimli şekilde kullanması bir zorunluluk haline gelmiştir.  Bu nedenle günümüzde, gelişen pazar koşullarına ayak uydurabilmek ve rekabetçi olabilmek için mevcut kaynakların olabildiğince etkin kullanılması gerekmektedir. Bunu sağlamak için şirketlerin performanslarını değerlendirmeleri ve gerçekleştirdikleri özdeğerlendirmeler ışığında stratejiler geliştirmeleri gerekmektedir.Altı Sigma, konu, iş süreçlerinin iyileştirilmesi olduğu zaman akla ilk gelen, en değerli ve en kabul görmüş metodolojilerden biridir. Altı Sigma'nın TÖAİK (Tanımlama-Ölçme-Analiz-İyileştirme-Kontrol) olarak bilinen süreç iyileştirme modeli ile gerçekleştirilen projeler şirketlerin ekonomik ve teknik olarak kazanımlar elde etmesini sağlamaktadır. 
Bu tez çalışması, işletmelerdeki Altı Sigma uygulama performanslarını karşılaştırmalı olarak değerlendirmek ve ne derece etkin olduklarını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın temel amacı, değerlendirmeye tabi tutulan işletmelerin etkinliklerini belirlemek ve iyileştirme önerilerinde bulunmaktır. Altı Sigma uygulayan işletmelerin etkinliklerini belirlemek ve kıyaslamada bulunmak amacıyla 10 yurtiçi işletme ile 2 yurtdışı işletmenin yer aldığı 12 işletme için Veri Zarflama Analizi (VZA) ile çıktı bazlı etkinlik değerlendirmesi yapılmıştır. Literatür araştırmaları ve şirketin Altı Sigma uygulamalarından beklentileri göz önüne alınarak üç girdi ve iki çıktıdan oluşan model oluşturulmuştur. Girdi değişkenleri olarak literatür taraması ve istatistiksel analizler neticesinde; Altı Sigma eğitim alan sayısı, Kara Kuşak sertifikalı sayısı ve proje süreleri belirlenmiş olup çıktı değişkenleri olarak ise projelerden sağlanan getiri ile proje kalite puanları alınmıştır. Bu işletmeler içerisinden 5 tanesinin Altı Sigma uygulamalarında etkin bir işleyişinin olduğu,  7 tanesinin ise etkin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Etkin olmayan işletmelerdeki temel problemin proje getirisi sağlanmaması ya da gerçekleştirdikleri projeler için doğru getiri hesabı yapılamaması olarak belirlenmiştir. Bu problemi aşmak için proje seçim sürecinde getiri analizi yapılmalı ve firma stratejileri ile uyumlu geniş katılımlı projeler tetiklenmelidir. Proje tiplerine göre getiri hesabı yapılmalı ve raporlanmalıdır. Bu sayede Altı Sigma ile sağlanan getirilerin ölçümlenmesi ve raporlanması ile hem çalışanların Altı Sigma'nın faydalarını daha net ve kolay görmelerini sağlayacak hem de üst yönetimin Altı Sigma çalışmalarına gösterdikleri desteği artıracaktır. Proje kalite puanı düşük olan ve nitelikli proje üretmede sıkıntı yaşayan işletmelerde, proje üretme yetkinliğini ve TÖAİK 5 adımındaki eskikliği giderici yönde çalışmalar yapılmalıdır. Bunların yanı sıra mevcuttaki yetişmiş insan kaynağından faydalanmak için hedef yayılımı Altı Sigma'yı kapsayacak şekilde genişletilmeli ve sorgulanabilir ve takip edilebilir bir yapıda izlenmesi sağlanmalıdır.  Hedef yayılımın ve takibinin yapılmasının yanı sıra iyi uygulamaları teşvik edici takdir ve ödül mekanizmaları işletilerek motivasyon arttırıcı unsurlarla da programın etkinliğinin arttırılmasına yönelik çalışmalar planlanmalıdır.
Literatürde VZA ile Altı Sigma projeleri değerlendirmesi ile ilgili çalışmalar yer almasına rağmen organizasyon bazında Altı Sigma uygulama etkinliğinin değerlendirilmesi anlamında benzer bir çalışma yer almamasından dolayı literatürde öncü olma özelliğini taşımaktadır.Çalışmada ilk olarak Altı Sigma ile ilgili genel bilgiler verilmiş, sonraki bölümde performans analizinin önemi ve performans analizi çeşitleri aktarılmış, yöntemler arası karşılaştırmalar yapılmıştır. Dördüncü bölümde ise çalışmada kullanılacak yöntem olarak seçilen VZA detaylı olarak anlatılmıştır. Beşinci bölümde uygulama aşamasında ele alınacak çalışma için gerekli olan literatür çalışmasına yer verilmiştir. Altıncı bölümde ise, çalışmanın akışı tarif edilerek beyaz eşya sanayinin önde gelen şirketlerinden birinin sahip olduğu işletmeler için Altı Sigma uygulama etkinliğinin VZA ile değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca, istatistiksel analizler ile mevcut durum değerlendirmesi yapılmış ve işletmelerin etkin olabilmesi için yapması gerekenler belirtilerek genel durum değerlendirilmiştir.

Abstract:
In today's competitive world, the globalization of the markets, communication tools, fast information distribution and technological improvements are rapidly increasing and effecting the intensive competition. Due to the increasing competition organizations and human needs and expectations are gradually increasing. On the other hand, unfortunately the world's resources are decreasing day by day. Hence, every organization or every people should avoid waste and should use product or service resources efficiently.  It is necessary to achieve the most efficient use of existing resources. The organizations which have same situations of competition, must use resources effective and efficient. It is necessary to keep up evolving market conditions and to have sustainable competitiveness. The efficiency in resource utilization is one of the main components of sustainable development. Therefore, the companies must evaluate the performances and according to business results they are to develop strategies to be best. In order to reach their goals, organizations process the resources that they obtain from the outside environment into products in the forms of goods and services benefiting from a certain production technology. The performance assessment of an organization in a period includes a review of how rational the process of processing inputs into outputs was carried out. In these performance assessments, issues like whether the highest output level was achieved from the used inputs or whether a certain output level was reached with the lowest amount are among the first in priority. Therefore, performance assessments providing results regarding these issues are of great importance to organizations.In global competitive market, methods which improve products/services and systems come to the fundamental in organizations in order to provide sustainability. When the issue is improving the business, Six Sigma is accepted as one of the most vulnerable and most recognized methodology. The purpose in this study is to measure the performance of the companies having same Six Sigma structure by using DEA and to determine each business unit effectiveness degree. The main purpose of this study is to determine the efficiency of Six Sigma applications of 12 companies and to give suggestions for improvements to business units.
To investigate the efficiency of Six Sigma applications and to benchmark 12 companies which consists 10 domestic and 2 overseas companies, output based efficiency evaluation is realized via DEA. Literature surveys and company expectations of Six Sigma applications are taken into consideration; a model is to be created by 3 inputs and 2 outputs. According to the results of literature surveys and statistical analysis, the number of person who has Six Sigma training, the number of blackbelt and Six Sigma projects time has been indicated as input variables. Return of projects and project quality scores have been determined as output variables. In the analysis results, only 5 companies have been efficient in Six Sigma applications among the 12 companies, the other 7 companies have been inefficient. Although in literature there are some studies about Six Sigma project evaluations with DEA, there has not been any DEA analysis used for measuring the efficiency of Six Sigma organizations. By this means, it is a pioneer study in the literature. The main problem of the inefficient companies is that the companies which realized Six Sigma projects do not provided any return or do not calculate the return of the projects correctly. To overcome this problem, in the selection or priorization level for Six Sigma projects return analysis should be done and the large scaled project which has different project members in different departments should be triggered. Besides, the aims of projects need to be consistent with strategic goals of company.
Acording to project types, return calculation should be done and these calculations should be reported to the top management. In this way, the personnel who works in the company will be realized the benefits of Six Sigma clearly. Also, the support of top management will be increased continuously.For the companies which have low project quality scores and do not produce qualified projects, workshops can be done to improve project qualifications especially in DMAIC (Define, Measure, Analysis, Improve, Control) five steps. Also, the goals related with Six Sigma needs to be assigned to qualified human resources, team leaders and managers. In performance analysis, these results of goals are taken into account by the top management. To encourage best projects and to improve the effectiveness of Six Sigma program, appreciate and reward mechanisms which increase the motivation should be planned.First part of this study is named as introduction part in which detailed information about thesis is given.In the second part, it is giving general information about Six Sigma methodology theoretically. In the third part, efficiency concept is defined as introduction. The importance of effectiveness analysis and the performance analysis types are explained.The fourth part of the thesis gives place to data envelopment analysis (DEA).The literature research which is necessary for implementation phase has been given in fifth part. In the sixth part, efficiency analysis has been done. DEA steps have been applied step by step. Data Envelopment Analysis has been done by using the data, which are the most recent data since today and we have full accessibility.The study then uses statistical analysis to investigate what needs to be done by inefficient companies which uses Six Sigma methodology to enable them to become efficient. Following this, a general evaluation of the companies is made taking into consideration current Six Sigma efficiency. The conclusion and recommendations are given in the last part of the thesis.