Çocuklarda ventriküloperitoneal şant enfeksiyonları ve risk faktörlerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi 2016-2021
Retrospective evaluation of ventriculoperitoneal shunt infections and risk factors in children 2016-2021
Yazar: RAHMET ANAR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ÖZGÜR GÜNDEŞLİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Enfeksiyonlar = Infections ; Hidrosefali = Hydrocephalus ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ventriküloperitoneal şant = Ventriculoperitoneal shunt ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş Amaç: Hidrosefali tedavisinde en etkili tedavi seçeneği cerrahi
yöntemlerdir. Beyin omurilik sıvısının drenajını sağlayan ventrikuloperitoneal şant
uygulaması, hidrosefali tedavisinde uzun yıllardır yaygın olarak kullanılmaktadır.
Günümüzde uygulanan cerrahi teknik ve şant tasarımlarındaki yeni gelişmeler şant
komplikasyon oranını belirgin azaltmış olsa da ventrikuloperitoneal şant enfeksiyonları
ventrikuloperitoneal şant uygulamasının ensık komplikasyonu olmaya devam
etmektedir. Biz bu çalışmada hidrosefali nedeniyle ventriküloperitoneal şant takılan ve
ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu gelişen çocuk hastaların demografik, klinik, tanı,
tedavi özelliklerini değerlendirmeyi, ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu gelişimi ve
ventriküloperitoneal şant enfeksiyon tekrarı açısından risk faktörlerini değerlendirmeyi
amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: Ocak-2016 - Aralık-2021 tarihleri arasında Çukurova
Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi'nde ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu
tanısı alan Çocuk Enfeksiyon ve Beyin Cerrahi Servisine takip ve tedavi amacı ile
yatırılarak izlemi yapılan 0-18 yaş aralığındaki hastalar çalışmaya dahil edildi.
Hastaların demografik, klinik, laboratuvar, tedavi özellikleri ve ventriküloperitoneal
şant enfeksiyonu gelişimi için risk faktörleri geriye dönük olarak değerlendirildi.
Ventrikuloperitoneal şant enfeksiyonlarında enfeksiyon tekrarı için risk faktörlerini
değerlendirmek amacıyla tedavi sonrası tekrar ventrikuloperitoneal şant enfeksiyonu
gelişen ve gelişmeyen hastalar karşılaştırıldı. Çalışmamızda ventriküloperitoneal şant
enfeksiyonu gelişimi için risk faktörlerini değerlendirmek amacıyla beyin cerrahi
kliniğinde ventriküloperitoneal şant takılan ve ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu
gelişmeyen 0-18 yaş aralığındaki 48 hasta kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi.
Bulgular: Çalışmamıza % 56,5'i (n=48) erkek, ventrikuloperitoneal şant
enfeksiyonu tanısı alan 85 hasta dahil edildi. Hastaların ortalama yaşı 33,6±41,9 ay idi
(min- maks: 2-178 ay). Hastaların ilk başvuru yakınmaları en sık ateş (%58,8),
iştahsızlık (%58,8), kusma (%56,5) ve bilinç değişikliği (54,1) idi. Ventriküloperitoneal
şant enfeksiyonu nedeniyle takip edilen 85 hastanın tedavi öncesi alınan BOS
kültürlerinin %40'ında üreme olup %64.7'sinde gram pozitif üreme mevcut idi.
Ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu gelişen grupta kontrol grubuna göre şant
revizyon sayısı istatistiksel olarak anlamlı yüksek idi (p<0,001).
Kontrol grubu ile VPŞ enfeksiyonu olan hastalar karşılaştırıldığında şant
enfeksiyonu gelişen grupta, hastaneye ilk başvuru sırasında şant takılmadan önceki CRP
ve BOS protein değerleri ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu gelişmeyen gruba göre
istatistiksel olarak yüksek bulundu (p<0,001). Ventrikuloperitoneal şant enfeksiyonu
gelişimi için BOS protein kesim değeri 107,5 (% 95 GA AUC 0.69-0.94) olarak

11

saptandı. BOS protein düzeyinin şant takılmadan önce 107,5 üzeri olması % 80
olasılıkla , % 62,5 duyarlılık % 66,7 özgüllükle hastada ventriküloperitoneal şant
enfeksiyonu gelişme riskini arttırdığı saptandı. CRP için kesim değeri 1.95 (% 95 GA
AUC 0.60-0.97) idi. Hastanın CRP değeri >1.95 ise % 79 olasılıkla, % 72.9 duyarlılıkla,
% 88.9 özgüllük ile hastada ventrikuloperitonela şant enfeksiyonu gelişme riskinin
arttığı saptandı.
Sonuç: Ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu, ensık şant uygulamasından sonraki
ilk birkaç ayda oluşmaktadır. Bu nedenle ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu
gelişimini önlemede ameliyat sırasındaki kolonizasyon ve kontaminasyonun önlenmesi
son derece önemlidir. Çalışmamızda şant takılmadan önceki BOS protein yüksekliği ve
CRP yüksekliği ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu gelişimi ve tekrarı açısından
anlamlı bulunmuş olup özellikle ventriküloperitoneal şant takılmadan önceki protein
düzeylerinin 100 ve altında tutulmasının ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu
gelişimini önleyebileceğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Hidrosefali, Çocuk, ventriküloperitoneal şant,
Ventriküloperitoneal şant enfeksiyonu

Abstract:
Introduction: The most effective treatment options in the treatment of
hydrocephalus are surgical methods. Ventriculoperitoneal shunt application, which
provides drainage of the cerebrospinal fluid, has been widely used for many years in the
treatment of hydrocephalus. Although recent developments in surgical techniques and
shunt designs applied today have significantly reduced the rate of shunt complications,
ventriculoperitoneal shunt infections continue to be the most common complications of
ventriculoperitoneal shunt applications.
Aim: In this study, we aimed to evaluate the demographic, clinical, diagnostic,
and treatment characteristics of pediatric patients who underwent ventriculoperitoneal
shunt due to hydrocephalus and developed ventriculoperitoneal shunt infection, and to
evaluate the risk factors for the development of ventriculoperitoneal shunt infections
and ventriculoperitoneal shunt infection recurrence.
Materials and Methods: Patients aged 0-18 years, who were diagnosed with
ventriculoperitoneal shunt infection and hospitalized for follow-up and treatment in the
Pediatric Infection and Neurosurgery Service of Çukurova University Medical Faculty
Balcalı Hospital between January 2016 - December 2021 were included in the study.
Demographic, clinical, laboratory, treatment characteristics of the patients and risk
factors for the development of ventriculoperitoneal shunt infection were evaluated
retrospectively. Patients who developed and did not develop ventriculoperitoneal shunt
infection after treatment were compared in order to evaluate the risk factors for
infection reccurence in ventriculoperitoneal shunt infections. In our study, 48 patients
aged 0-18 years, who underwent ventriculoperitoneal shunt in the neurosurgery clinic
and did not develop ventriculoperitoneal shunt infection, were included in the study as
the control group in order to evaluate the risk factors for the development of
ventriculoperitoneal shunt infections.
Findings: 85 patients diagnosed with ventriculoperitoneal shunt infection were
included in our study. 56.5% (n=48) of the patients were male. The mean age of the
patients was 33.6±41.9 months (min-max: 2-178 months). Fever (58.8%), loss of
appetite (58.8%), vomiting (56.5%) and altered consciousness (54.1%) were the most
common complaints at first admission. The CSF cultures of 85 patients, who were
followed up for ventriculoperitoneal shunt infection, taken before treatment had growth
in 40% and gram positive growth in 64.7%. The number of shunt revisions was
statistically significantly higher in the group that developed ventriculoperitoneal shunt
infection, compared to the control group (p<0.001).
When the control group and patients with ventriculoperitoneal shunt infection
were compared, the CRP and CSF protein values before shunt insertion at the time of

13

first admission to the hospital were found to be statistically higher in the group with
VPS infection compared to the group without VPS infection (p<0.001). The CSF
protein cutoff value for the development of ventriculoperitoneal shunt infection was
determined as 107.5 (95% CI AUC 0.69-0.94). It was determined that CSF protein level
above 107.5 before shunt insertion increased the risk of developing ventriculoperitoneal
shunt infection in the patient with 80% probability, 62.5% sensitivity and 66.7%
specificity. The cut-off value for CRP was 1.95 (95% CI AUC 0.60-0.97). If the
patient's CRP value was >1.95, it was determined that the risk of developing
ventriculoperitoneal shunt infection was increased with 79% probability, 72.9%
sensitivity, and 88.9% specificity.
Conclusion: Ventriculoperitoneal shunt infection develops most frequently in the
first few months after shunting. Therefore, it is extremely important to prevent
colonization and contamination during surgery in preventing the development of
ventriculoperitoneal shunt infection. In our study, CSF protein elevation before shunt
insertion, and CRP elevation were found to be significant in terms of the development
and recurrence of ventriculoperitoneal shunt infection, and we think that keeping
protein levels at 100 and below, especially before ventriculoperitoneal shunt infection,
may prevent the development of ventriculoperitoneal shunt infection.
Keywords: Hydrocephalus, child, ventriculoperitoneal shunt, ventriculoperitoneal shunt
infection