Mütareke döneminin son İstanbul hükümeti - son Ahmet Tevfik Paşa hükümeti - (21 Ekim 1920 - 4 Kasım 1922 )
The last Istanbul government of the armistice period - the last Ahmet Tevfik Pasha government - (21 October 1920 - 4 November 1922 )
Yazar: MURAT AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. CEZMİ ERASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Ahmet Tevfik Paşa = Ahmet Tevfih Pasha ; Ankara Hükümeti = Ankara Government ; Atatürk, Mustafa Kemal = Atatürk, Mustafa Kemal ; Damat Ferit Paşa = Damat Ferit Pasha ; Dünya Savaşı I = World War I ; Mondros Mütarekesi = Mondros Armistice ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sevr Antlaşması = Sevres Treaty ; TBMM Hükümeti = TBMM Government ; İtilaf devletleri = Entente states

Özet:
Birinci Dünya Savaşı'ndan galip ayrılan İtilaf Devletleri, Osmanlı Devleti'ne çok ağır şartlar içeren bir barış antlaşması imzalatmayı amaçlamışlardır. Bu durum,  Anadolu'nun Müslüman ahalisi arasında bir direnişin filizlenmesine sebep olmuştur. Ancak İstanbul'daki Osmanlı Hükümetleri aynı direnci gösterememişler ve ülkenin adım adım İtilaf Kuvvetleri'nin kontrolüne girmesine seyirci kalmışlardır. İtilaf Devletleri'yle çatışmayı faydalı bulmayan Sultan Vahdettin, Anadolu'daki direnişi bazen şiddet bazen de ikna yoluyla kırmayı denemiş ve bu politikalara uygun sadrazamlar görevlendirmiştir. Damat Ferit Paşa, Anadolu'yu silah yoluyla dize getirmeye çalışmış ama başarısız olmuştur. 10 Ağustos 1920 tarihinde Osmanlı Devleti için bir felaket anlamına gelen Sevr Antlaşması Damat Ferit Paşa Hükümeti tarafından imzalanmıştır. İtilaf Devletleri, antlaşmanın onaylanıp uygulanmasına mani olan bu direnişi kırmak için tekrar uzlaşı politikasının denenmesini gerekli bulmuşlardır. Bu politikaya uygun bir isim olarak gördükleri Ahmet Tevfik Paşa'nın sadarete geçmesini desteklemişlerdir. Onun kurduğu hükümet Osmanlı Devleti'nin son hükümeti olarak yaklaşık iki yıl görevde kalmıştır. Son Osmanlı Hükümeti'nin politikaları bir yandan Anadolu'dan esen yıkıcı rüzgarlara karşı saltanat rejimini muhafaza etmeye odaklanırken, diğer yandan da daha iyi şartlarda bir barış yapabilmenin Anadolu'nun Yunanlılara karşı elde edeceği askeri başarılara bağlı olduğunun bilinciyle TBMM Hükümeti'yle kısmi bir yakınlık ve işbirliği fikrine odaklanmıştır. Böylece zaferden pay almayı ve birinci hedefi gerçekleştirmeyi de ummuştur. Bu çalışma, İtilaf Devletleri, Saray ve Ankara arasında sıkışan son Osmanlı Hükümeti'nin iç ve dış politik hedeflerini anlamaya ve bu hedeflere varmak için gösterdiği çabaları ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The victorious Allies of the First World War aimed to get Ottoman Empire to sign a peace treaty containing very severe conditions. This situation led to emergence of a resistance among the Muslim population of Anatolia. However, the Ottoman governments in Istanbul were not able to show the same resistance and failed to prevent the Allies from taking over the control in the capital city gradually. Sultan Vahdettin did not find it useful to fight the Allies and tried to break the resistance in Anatolia either by force or by convincing the people, so he  appointed such grand viziers to accomplish this task. Damat Ferit Pasha tried to break the resistance by arms but his attempts failed. On August 10th 1920 the Government of Damat Ferit Pasha signed the treaty of Sevres, which was catastrophic for the Ottoman Empire. The Allies found it necessary to try the policy of reconciliation again to stop this resistance that obstructred the treaty from being approved and applied. They supported Ahmet Tevfik Pasha to become grand vizier as an appropriate name for this policy. The government that he formed, remained in office nearly two years as the last government of the Ottoman Empire. On the one hand the  last Ottoman government tried to withstand the winds blowing from Anatolia threatening the regime of sultanate,  on the other hand its policies focused on establishing a partial cooperation with the Turkish Grand National Assembly with the awareness that peace in better conditions would only be possible through military success againts the Greek army. Thus, they expected to receive a  share from victory and to realize the first goal too. This study aims to understand internal and external political goals of the last Ottoman Government trapped between the Allies, the Palace and Ankara, and to demonstrate its efforts to reach these goals.