Aktarların tüketici profillerinin ve satınalma eğilimlerinin belirlenmesi: Kahramanmaraş örneği
The survey to determine the consumer profiles and purchasing trends about herbal shops: Case study in Kahramanmaras
Yazar: CENNET KOCA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEYRAN PALABAŞ UZUN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışma, Kahramanmaraş ili merkezinde yer alan aktarlarda, aktarların tüketici profillerinin ve yerel halk satın alma eğilimlerinin belirlenmesi için yapılmıştır. Yerel halkın aktarlardan besin ve tıbbi amaçlı halk ilacı olarak satın aldığı ve kullandığı belirlenen bitkiler araştırılmıştır. Bu amaçla Kahramanmaraş ilinde bulunan aktarlardan bitkiler temin edilmiş, bitkilerincins veya tür ölçeğinde teşhisi laboratuvar ortamında yapılmıştır. Aktarlardan temin edilen 62 türün latince adları, yöresel adları, botanik özellikleri, Dünya'da ve Türkiye'de yayılışları, kullanılan parçası, etken maddesi, kullanım metotları, tıbbi etkileri ile yan etkileriliteratüryardımıyla belirlenmiştir. 
Aktarlara(10 aktar) ve yerel halka (152 kişi) anketler yapılmış, aktarlarıntüketiciprofilleri ile yerel halkın satın alma eğilimlerive en fazla tükettikleri tıbbi bitkiler belirlenmiştir. Yapılan anket ile aktarlar tarafından en fazla satılan 10 bitki türünün Keçiboynuzu (Ceratonia siliqua L.) ve Zencefil (Zingiber officinale Roscoe) % 100, Nane (Mentha piperita L.), Ihlamur (Tilia platyhllos Scop.), Kekik (Thymus sp. L.), Meyan (Glycyrrhiza glabra L.) % 90, Rezene (Foeniculum vulgare Miller.) ve Sinameki (Senna alexandrina Mill.)% 80, Papatya (Matricaria chamomilla L.), Kuşburnu (Rosa canina L.) ve Adaçayı (Salvia officinalis L.) % 70 olduğu saptanmıştır. Yerel halk anket araştırması sonucunda ise müşterilerin tıbbi bitkileri en çok gıda amacıyla (% 75), daha sonra sindirim sistemi rahatsızlıkları (%50) ve solunum sistemi rahatsızlıkları (% 43) için satın aldıkları tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda müşterilerin en fazla kullandığı tıbbi bitkilerin % 97,36 ile Nane (Mentha piperita), % 93,42 ile Ihlamur (Tilia platypyhllos), % 84,21 ile Kuşburnu (Rosa canina), % 82,89 ile Adaçayı (Salvia officinalis), % 82,89 ile Kekik (Thymus sp.), % 67,76 ile Zencefil (Zingiber officinale), % 61,18 ile Keçiboynuzu (Ceratonia siliqua), % 61,18 ile de Papatya (Matricaria chamomilla) olduğu saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: Etnobotanik, Aktar, Tıbbi bitkiler, Anket, Kahramanmaraş

Abstract:
This study has been made in order to determine the purchasing trends of the local people and herbal shop consumer profiles in Kahramanmaraş. The plants which are used and bought by the local people with the aim of food and medicinal purposes have been searched. For this reason, the plant sampleshave been gathered from the herbal shops; the identification of the plant samples has been made in the laboratory as in genus or spescies level. Scientific names, local names,botanical traits, distribution in Turkey and the world used parts, active ingredients, usage methods, medical effects and the adverse effects of 62 plant species which have been obtained from the herbal shops have been identified with the help of literature.
Questionnaires have been applied to the herbal shops (10) and the local people (152), the most commonly used medicinal plants with the purchasing trends and the consumer profiles of the herbal shops have been identified. 10 most used plant speciesby herbal shops have been determined as fallow; Carob tree (Ceratonia siliqua L.), Ginger (Zingiber officinale Roscoe), Mint (Mentha piperita L.), Linden (Tilia platyhllos Scop.), Thyme (Thymus sp.), Licorice(Glycyrrhiza glabra L.), Fennel (Foeniculum vulgare Miller.), Senna (Senna alexandrina Mill.), Daisy (Matricaria chamomillaL.),  Rosehip (Rosa caninaL.)and Sage (Salvia officinalis L.). As a result of the public questionnaire, the customers have been determined to have bought the plant parts with the aim of food (75%) at most, then for Gastrointestinal system disorders (50 %) and Respiratory disorders (43 %). In the result of the research, the customers' most used plants have been determined as;Mint (Mentha piperitaL.) by 97.36%, Linden (Tilia platypyhllosScop.) by 93,42 %, Rosehip (Rosa caninaL.) by 84,21 %, Sage-Mountain tea(Salvia officinalisL.) by82,89 %, Thym (Thymus sp.) by 82,89 %, Ginger (Zingiber officinaleRoscoe) by 67.76 %, Carob tree (Ceratonia siliqua L.) by61.18 %, and Daisy (Matricaria chamomillaL.) by 61.18 %.

Key Words: Etnobotany, Herbal shop, Medicinal plants, Questionnaire, Kahramanmaraş