Osmaniye ili'nde ekim nöbetinin kısır yabani yulafta (Avena sterilis L.) oluşmuş herbisit direncine etkisinin araştırılması ve haritalaması
Investigation on effect of crop rotation systems on herbicide resistance of wild oat (Avena sterilis L.) in osmaniye province and it's mapping
Yazar: HİLMİ TORUN
Danışman: PROF. DR. FEYZULLAH NEZİHİ UYGUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2013-2015 yılları arasında  Osmaniye ili buğday yetiştiriciliği yapılan tarlalarda uygulanan ekim nöbetinin,   buğdayın ana problemlerinden olan Kısır Yabani Yulaf (Avena sterilis L.) popülasyonlarının farklı herbisitler olan Asetil-CoA karboksilaz (ACCase) etki mekanizmalı Clodinafop-propargyl ve Asetolaktat sentetaz enzimi (ALS) üzerinden etkili Mesosulfuron-methyl+Iodosulfuron-methyl sodium ile Pyroxsulam'a karşı geliştirdikleri dirençle olan ilişkisini ortaya koymak ve bu direnci il genelinde haritalamak üzere yapılmıştır.  2013 yılında seçilmiş olan 103 tarlada, 2014-2015 yılları Mayıs ve Ağustos aylarında ekim nöbeti sistemleri belirlenerek yabancı ot ile Kısır Yabani Yulaf yoğunluğundaki değişimler ve Kısır Yabani Yulaftaki direnç araştırılmıştır. Toplanan Kısır Yabani Yulaf tohumları ile sera denemeleri kurularak popülasyonlarda oluşan direnç indeksleri ve herbisitlerin altı farklı dozu uygulanarak doza-tepki eğrileri çizilmiş ve bu herbisitlerin direnç haritaları oluşturulmuştur. 
Sonuçta 48 farklı ekim nöbeti sistemi belirlenmiş, Buğday + Ayçiçeği + Ayçiçeği ekim nöbetinde direnç tamamen ortadan kalkmış, mısırın girdiği iki ürünlü Buğday/Mısır + Mısır + Mısır, Buğday/Mısır + Buğday/Mısır + Buğday, Buğday + Buğday/Mısır + Buğday ve Buğday/Mısır + Buğday/Mısır + Mısır ekim nöbeti sistemlerinde ACCase inhibitörüne karşı direnç indeksleri 2,0'nin altına düşmüştür. Üç ürünlü ekim nöbeti sistemleri Buğday/Yerfıstığı + Buğday/Susam + Buğday'da ALS'ye ve Buğday/Mısır + Mısır/Yerfıstığı + Yerfıstığı ACCase'e karşı direnç düşmüştür. 2013'de 49, 2014'de 63 ve 2015'de 80 tarladan örnek alınmış, Clodinafop-propargyl'e en fazla direnç 2013'de %48,9 oranında,  2015'de Mesosulfuron-methyl+Iodosulfuron-methyl sodium'a %50 ve 2014'de Pyroxsulam'a %12,7 oranlarında direnç belirlenmiştir. Kurulan denemelerde Kısır Yabani Yulafa karşı 103 tarlanın 51'inde çapraz ve 5'inde çoklu dirence rastlanılmıştır.

Abstract:
In this study, between 2013 and 2015 wheat areas of wild oat (Avena sterilis L.) populations in Osmaniye province was determined 103 fields previously. Then 2014-2015 in May and August, again these fields were investigated for crop rotation systems, weed and wild oat densities, resistance of collected wild oat populations to ACCase (Clodinafop-propargyl) and ALS (Mesosulfuron-methyl+Iodosulfuron-methyl-sodium and Pyroxsulam) inhibitors. Collected fields of wild oat population seeds were set up resistance experiments in screenhouse and applied six different doses of selected herbicides. After obtained screenhouse datas was drawn response-dose curves and created resistance maps. 
As a result 48 crop rotation systems was identified, wheat alternative crop of sunflower, especially wheat + sunflower + sunflower which was resolved resistance. In 2015, corn of two crop rotation systems, wheat/corn + corn + corn, wheat/corn +wheat/corn + wheat, wheat + wheat/corn + wheat and wheat/corn + wheat/corn + corn rotations were diminished under resistance index 2.00 for ACCase inhibitor. Three crop rotation systems of wheat/peanut + wheat/sesame + wheat for ALS inhibitors and wheat/corn + corn/peanut + peanut for ACCase inhibitor were also decreased. In 2013 of 49, 2014 of 63 and 2015 of 80 field examples were taken. The highest resistance percentages of Clodinafop-propargyl 48.98 %in 2013, Mesosulfuron-methyl+Iodosulfuron-methyl-sodium 50 %in 2015 and Pyroxsulam 12.7 %in 2014 was designated. Screenhouse tests of wild oat populations in 103 fields, target site resistance was observed in 51 fields and multiple resistance was specified in 5 fields.