Acil servise başvuran minör kafa travmalı geriatrik hastanın olası kafa kırığında hastabaşı acil ultrasonografi ile tomografinin karşılaştırılması
Emergency ultrasound of geriatric patient with minor head trauma in emergency department
Yazar: IDD SELEMANI ATHUMANI
Danışman: PROF. DR. BETÜL GÜLALP
Başkent Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Ultrasonografi (US) 1990'lı yılların başlarından beri acil serviste yatak başı hasta 
değerlendirilmesinde önemli bir uygulama haline gelmiştir. Günümüzde, geriatrik 
popülasyonun aynı seviyeden düşme ile minör kafa travması acil servis başvuruları 
artmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 65 yaş ve üstü hastaların olası kafa kemikleri kırığında 
hasta başı Bakı Noktasında Acil Ultrasonografi (BNAU) ile bilgisayarlı tomografinin (BT) 
karşılaştırılmasıdır.
Bu prospektif tek merkezli çalışma, 01 Ağustos 2022 – 30 Nisan 2023 arasında, 
Başkent Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı Ankara'da, kafa travması ile başvuran 65 yaş 
ve üstü random olguları içermektedir. Dahil edilme kriterleri, travma lokal bulgusu ve 
Glasgow Koma Skalası (GCS) skoru ≥14, dışlama kriterleri ise yüksek enerjili kafa 
travmaları, darp, nörolojik bulgu, tomografide beyin parankim patolojisi, hemodinamik 
olarak stabil olmaması, açık kırık, aktif kanama, serebral cerrahi öyküsüdür. Philips® HDI 
500 ultrason cihazı ve L12-5 50 mm probu kullanılmıştır. Acil Tıp uzmanlık öğrencilerinin 
acil klinik ultrasonografi eğitiminden bağımsız olarak 1 saatlik kafa kemik ultrasonografi 
didaktik eğitimi ve ardından kemik uygulamaları sonrasında gerçekleştirilmiştir. Çalışma 
öncesi ön istatistik çalışması yapıldı. Veri analizinde SPSS istatistik v25 kullanıldı. 
Çalışmada kategorik değişkenlerin değerlendirilmesinde frekans (n) ve yüzde (%) 
tanımlayıcı istatistik olarak kullanılmıştır. BT ve US sonuçlarının karşılaştırılmasında 
"McNemar Ki-kare testi" veya "McNemar Bowker ki-kare testi" kullanılmıştır. 
Belirtilen sürede kafa travması ile 335 başvuru oldu. Çalışma evreni 32 random 
olgu idi, yaş ortalaması 81,53±7,99 yıl, kadın oranı %65,62 (n=21), erkek oranı %34,38 
(n=11) idi. Olguların %46.88'inde (n=15) travma tarafı sağ, %53.13'ünün (n=17) sol ve 
%6.25'inin (n=2) oksipital orta hattaydı. Fizik bakıda, kafa travmalarının lokalizasyonu 
incelendiğinde, en sık frontal bölge %53,13 (n=17) gözlemlendi. Temporal bölge %18,75 
(n=6) ve parietal bölge %37,50 (n=12) daha düşük oranlarda idi. Tomografi sonucunda 3 
hastada kırık varken, bakı noktası ultrasonunda 4 hastada kırık öngörüldü. Bakı noktası 
ultrasonu ile kırık öngörülen yalnızca 1 hastada, tomografi ile doğrulama sağlanabilmiştir. 
Tomografide kırık tespit edilen 2 olgu ultrason ile öngörülemedi. Bakı noktasında kafa 
ultrasonu ile kafa kırığında duyarlılık %33.33, seçicilik %89.66, pozitif prediktif değeri 
v
%25 ve negatif prediktif değeri %92.86 olarak hesaplandı. PABAK (Prevalence Adjusted 
Bias Adjusted Kappa) uyum katsayısı 0.69 olarak elde edildi. 
Acil Tıp tarafından bakı noktasında uygulanan acil ultrasonografinin öngörü amaçlı 
uygulanabilirliği ve kırıkta ekarte edici olabilmesi olası iken, operatör becerileri ve 
ekipman duyarlılıkta etkilidir Seçilmiş geriatrik olgularda, Bakı noktasında acil 
ultrasonografi (BNAU) yüzeyde ulaşılabilir kafaya ait kırığını ekarte edebilmede değerli 
olabilir. Gelecekteki araştırmalar, geniş evren ile alan seçici çalışmalar gerektirmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Bakı Noktasında Acil Ultrasonografi; Acil Tıp; Geriatrik 
Kafa Travması.

Abstract:
Ultrasonography (US) has become an important application in the evaluation of 
bedside patients in the emergency department since the early 1990s. Currently, minor head 
injury emergency department admissions in the geriatric population are increasing. The 
aim of this study was to compare Emergency point-of-care ultrasonography (PoCUS) and 
computed tomography (CT) for possible skull bone fractures in patients aged 65 years and 
older.
This prospective single-center study included random cases aged 65 years and 
older, admitted with head trauma from ground fall between August 01, 2022, and April 30, 
2023, in Başkent University Emergency Medicine (EM) Department, Ankara. Inclusion 
criteria are local finding of trauma, Glasgow Coma Scale (GCS) score of 14≥, and 
exclusion criteria are high-energy head trauma, neurological findings, brain parenchyma 
pathology on tomography, hemodynamically unstable, open fracture, active bleeding, 
stroke, or history of brain operation. Philips® HDI 500 ultrasound device and L12-5 50
mm probe were used. It was carried out independently of the emergency clinical 
ultrasonography training of EM residency students after 1 hour of skull bone 
ultrasonography didactic training. A preliminary statistical study was conducted before the 
study. SPSS statistical v25 used in data analysis. In the study, frequency (n) and percentage 
(%) were used as descriptive statistics in the evaluation of categorical variables. 
"McNemar Chi-square test" or "McNemar Bowker chi-square test" was used to compare 
CT and US results. 
There were 335 admissions with head trauma during the specified period. The 
study population was 32 random cases, the mean age was 81.53±7.99 years, the female 
rate (n=21) was 65.62%), the male rate (n=11) was 34.38%. The trauma side was on the 
right side in 46.88% of the cases (n=15), 53.13% in the left line (n=17) and 6.25% in the 
occipital midline (n=2). On physical exam, the most common region localization was the 
frontal 53.13% (n=17). Temporal 18.75% (n=6) and parietal 37.50% (n=12) were less 
common. As a result of tomography, 3 patients had fractures, while 4 patients were 
vii
diagnosed with fractures with PoCUS. 1 patient whose fracture was predicted by PoCUS 
was confirmed by tomography. Contrarily, 2 cases with fractures detected on tomography 
could not be predicted by ultrasound. The sensitivity, positive predictive value, negative 
predictive value was 33.33%, 25% and 92.86% respectively, and the selectivity value was 
89.66%.PABAK (Prevalence Adjusted Bias Adjusted Kappa) coefficient was obtained as 
0.69.
While it is possible that PoCUS is predictive and can rule out fractures, the effect 
of operator skills and equipment limitations on sensitivity is obvious. Our findings support 
that PoCUS can rule out skull fractures and reduce unnecessary brain CT scans in selected 
geriatric cases. Future research requires field-selective studies with a large group 
involvement. 
Keywords: Emergency Point-of-Care Ultrasonography; Emergency Medicine; 
Geriatric head injury.