Kurşunkaya demir-bakır maden ocağı (Keban) genelinde yer alan su kaynaklarının su kalitesi ve hidrodinamik yapısının ortaya konulması
Presenting the water quality and hydrodynamic structure of the water resources in the Kurşunkaya iron-copper mine (Keban)
Yazar: METİN ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN DİŞLİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, Kurşunkaya Demir-Bakır Maden Ocağı ve çevresinde  yer alan  yeraltı ve yüzey suyu kaynaklarının hidrojeolojik özelliklerini tanımlamak amacı ile  toplam 20 adet lokasyonda (15 adet kuyu suyu, 3 adet kaynak 1adet dere ve 1 adet yağmur tavası)  3 farklı dönemde (Aralık 2018, Mart 2019 ve Eylül 2019) örnekleme çalışmaları yapılmıştır. Yeraltı ve yüzey sularının içme suyu  kullanımına uygunluğu Dünya Sağlık Örgütü  (WHO 2011) ve Türk Standartları (TSE-266) tarafından belirlenen standart değerlere göre  değerlendirilmiştir. Yerinde ölçülen parametre (pH, sıcaklık, elektriksel iletkenlik (Eİ), çözünmüş oksijen, toplam çözünmüş madde (TÇM), tuzluluk), majör anyon ve katyonlar (HCO3-, Cl-, SO42-, NO3-, NO2- ve NH4+, Na+, K+, Ca2-, Mg2-) ve ağır metal (Al, Zn, Mn, Cu, Fe, Ni, Cd, Pb, As, Ba, B) analizleri gerçekleştirilmiştir. Su kaynaklarının sınıflaması Piper, Schoeller ve ABD tuzluluk diyagramları yardımıyla yapılmıştır. Ayrıca izotop hidrolojisi çalışmaları ile incelenen su yapılarının yaş ve köken değerlendirmeleri yapılmıştır. TSE 266 ve WHO kriterlerine göre her üç dönemde TÇM parametresine göre kaynak/çeşme sularının mükemmel sınıfında yer aldığı, sondaj kuyu sularının ise genelde iyi ile mükemmel sınıfında yer aldığı tespit edilmiştir. Na+, Cl-, NO3-, NO2- ve NH4+ konsantrasyonlarının uluslararası ve ulusal mevzuatlara göre içme suyu için belirlenen sınır değerleri aşmadığı görülmüştür. Piper diyagramına göre, suların tamamı mermer/dolomitik kireçtaşı/kireçtaşı ve evaporit çökellerinden meydana gelmiştir. Yeraltı ve yüzey suyu kaynaklarının benzer kökenlere sahip oldukları Schoeller diyagramı ile ortaya konulmuştur. İnceleme alanı genelindeki suların trityum değerleri 0.65-8.93 TU arasında değişmiştir. Su kaynaklarının çoğunun mevcut sularla beslenen genç sular olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this thesis study, in order to describe the hydrogeological characteristics of underground and surface water resources of the Kurşunkaya Iron-Copper Mine and its vicinity sampling studies were carried out in 20 locations (15 well water, 3 springs, 1 stream and 1 rain pan) at 3 different periods (December 2018, March 2019 and September 2019).Groundwater and surface water suitability for drinking usage was evaluated according to the World Health Organization(WHO 2011) and Turkish Standards (TSE-266). In situ measured parameter (pH, temperature, electrical conductivity  dissolved oxygen, total dissolved solid, salinity), major anions and cations ( HCO3-, Cl-, SO42-, NO3-, NO2- ve NH4+, Na+, K+, Ca2+, Mg2+) and heavy metal (Al, Zn, Mn, Cu, Fe, Ni, Cd, Pb, As, Ba, B) analyzes were performed. Classification of water resources was made with the help of Piper, Schoeller and USA salinity diagrams. In addition, age and origin evaluations of the water structures were made by isotope hydrology studies. According to TSE 266 and WHO criteria, spring/fountain waters are in the excellent class according to the TDS parameter in all three periods, and drilling waters are generally in the good to excellent class. It was observed that Na+, Cl-, NO3-, NO2- ve NH4+ concentrations not exceed the limit values determined for drinking water according to international and national regulations. According to the Piper diagram, all the waters are composed of marble/dolomitic limestone/limestone and evaporite deposits. It has been demonstrated by the Schoeller diagram that groundwater and surface water resources have similar origins. The tritium values of the waters in the study area varied between 0.65-8.93 TU. It was concluded that most of the water resources are young waters fed by current waters.