Kastamonu Çatalzeytin'de türbe camii haziresindeki mezar taşları
Gravestones in the turbe mosque graveyard in Kastamonu Çatalzeytin
Yazar: MUHAMMET EREN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. EYÜP NEFES
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Kastamonu-Çatalzeytin = Kastamonu-Çatalzeytin ; Kastamonu-Çatalzeytin-Ginolu = Kastamonu-Çatalzeytin-Ginolu ; Mezar taşları = Tambstones ; Türbe Camii = Türbe Mosque

Özet:
Türk toplumlarında önceki dönemlerden günümüze kadar gelen bir mezar geleneği mevcuttur. Türklerin İslam dinini kabulünden sonraki zamanda özellikle Osmanlı döneminde, geçmişten gelen bu gelenek, Osmanlı süsleme sanatları, taş işlemeciliği, edebi metinler ve hat sanatı gibi sanat dallarıyla birleşerek, eşsiz örnekler ortaya koymuştur. Mezar taşları üzerinde bulundurduğu işlemeler açısından önemli sanat eseri örnekleridir. Ayrıca kitabelerinde bulunan yazıların içeriği bakımından da birer tarihi belge niteliğindedir. 
Bu çalışmada, Kastamonu ili Çatalzeytin ilçesinde bulunan Türbe Camii haziresindeki yirmi mezara ait otuz üç mezar taşı incelenmiştir. İncelenen mezar taşları 19. ve 20. yüzyıllara aittir. Mezar taşı kitabeleri, Osmanlıca yazılmış olup yazı stili olarak sülüs, ta'lik ve rik'a kullanılmıştır. Mezar taşları incelemeye alınırken kişi hakkındaki verdiği bilgiler, mezar taşının fiziki durumu, mezar ve mezar taşlarının formları, kullanılan malzeme çeşidi, kitabelerde tercih edilen yazı stili, mezar taşlarına işlenen nesnel, geometrik ve bitkisel süslemeler vb. sanatsal işlemeler dikkate alınmıştır.
İncelemeler neticesinde ortaya çıkan sonuç, mezar taşları, çevre ilçe ve yörelerdeki mezar taşlarıyla birbirlerine yakın özellikler göstermektedir. Kitabelere konu olan metinler açısından, kullanılan malzemeler, erkekler için kullanılan başlık stilleri, kadınlar için kullanılan tepelik çeşitleri, kitabelerde tercih edilen yazı biçimleri, mezar taşlarında kullanılan süsleme öğeleri vb. açılardan çevre yörelerde bulunan mezar taşları özellikleriyle de büyük oranda benzerlik göstermektedir.
Kitabelerden edilen bilgiye göre Türbe Camii haziresinde bulunan mezar taşlarının kimlik bilgilerinde birçok aile ismi olduğu tespit edilmiştir. Meslek grubu olarak bakıldığında sadece kaptanlık göze çarpmaktadır.

Abstract:
There is a burial tradition in Turkish societies that has survived from previous periods. After the Turks' conversion to Islam, especially in the Ottoman period, this tradition from the past combined with Ottoman decorative arts, stonework, literary texts and calligraphy, and produced unique examples. They are important examples of works of art in terms of the engravings on the tombstones. In addition, it is a historical document in terms of the content of the writings in its inscriptions.
In this study, thirty-three tombstones belonging to twenty tombs in the tomb of Türbe Mosque located in Çatalzeytin district of Kastamonu province were examined. The tombstones examined belong to the 19th and 20th centuries. The tombstone inscriptions were written in Ottoman, and thuluth, ta'lik and rik'a were used as writing styles. While the tombstones are being examined, the information given about the person, the physical condition of the tombstone, the forms of the tomb and tombstones, the type of material used, the preferred writing style in the inscriptions, the objective, geometric and herbal ornaments on the tombstones, etc. artistic works are taken into account.
As a result of the examinations, the tombstones show similar characteristics to the tombstones in the surrounding towns and regions. In terms of the texts that are the subject of the inscriptions, the materials used, the headline styles used for men, the types of hills used for women, the writing styles preferred in the inscriptions, the decoration elements used on the tombstones, etc. In terms of the features of the tombstones found in the surrounding regions, it shows a great similarity.
According to the information obtained from the inscriptions, it has been determined that there are many family names in the identity information of the tombstones found in the tomb of the Tomb Mosque. When viewed as a professional group, only captaincy stands out.