Sağlık çalışanları için yaşlı istismarı ve ihmali riski ve belirtilerini tanılama ölçekleri' nin geliştirilmesi
Development of elderly abuse and neglect risk and symptoms diagnostic scales for healthcare professionals
Yazar: NESRİN ÖZER
Danışman: PROF. DR. DERYA TANRIVERDİ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Metodolojik tasarımla yürütülen çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarının yaşlı istismarı ve ihmali riski ve belirtileri hakkındaki bilgi ve farkındalıklarının belirlenmesinde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir ölçüm araçları geliştirmektir. Araştırmanın örneklemini Gaziantep'te bulunan Üniversite/Devlet Hastanesi/Aile Sağlığı Merkezinde görev yapan 667 sağlık çalışanı (hekim, hemşire, ebe, acil tıp teknisyeni ve sağlık memuru) oluşturmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde IBM SPSS 22 ve AMOS 24 programları kullanılmıştır. Analizler sonucunda üç farklı ölçek geliştirilmiştir. Bunlar: 1) Sağlık Çalışanları İçin Yaşlı İstismarı ve İhmali Riskini Tanılama Ölçeği; 2) Sağlık Çalışanları İçin Yaşlı İstismarını Tanılama Ölçeği; 3) Sağlık Çalışanları İçin Yaşlı İhmalini Tanılama Ölçeği. Ölçeklerin geçerliğini belirlemede; İçerik geçerliği, ölçüt geçerliği ve yapı geçerliği (açıklayıcı ve doğrulayıcı) yapılmıştır. Kapsam geçerliği için KGİ değeri tüm ölçeklerde 0.80'nin üzerindedir. Ölçüt geçerliği için; iç ölçüt geçerliği (tüm ölçeklerde alt-üst grup karşılaştırması p=0.000 ve madde-toplam puan korelasyonları 0.418–0.789 aralığındadır) kabul edilebilir değerlerdedir. Açıklayıcı faktör analizinde; "Kaiser Meyer Olkin" ve "Barlett testleri", özdeğer incelemesi (1.039–17.951), total varyans açıklaması (%49.302-%65.384) incelenmiştir. Tüm ölçeklerin doğrulayıcı faktör analizinde uyum indeksleri (X2/sd, RMSEA, SRMR, NFI, TLI, CFI, IFI, GFI, AGFI) kabul edilebilir/mükemmel uyum aralığında bulunmuştur. Ölçeklerin güvenirliğini belirlemede; iç tutarlık güvenirlik katsayıları (0.893-0.967), Madde-toplam puan korelasyonları (0.418-0.789), Puanlama tutarlılığı (Sınıf içi korelasyon: 0.893–0.967), Hotelling's T2 testi (F=304.003–765.519, p=.000) ve Standart Hata (SEM≤SS/2) çalışılmış olup değerler kabul edilebilir aralıktadır. Test-tekrar test korelasyon değeri ise tüm ölçeklerde anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Araştırma sonucunda geliştirilen üç ölçek, sağlık çalışanlarının yaşlı istismarı ve ihmali riski ve belirtileri hakkındaki bilgi ve farkındalıklarının belirlenmesinde kullanılabilecek geçerlik ve güvenirlik göstergelerine sahip ölçme araçlarıdır.

Abstract:
The aim of the study, carried out with a methodological design, is to develop valid and reliable measurement tools that can be used to determine the knowledge and awareness of healthcare professionals about the risk and symptoms of elder abuse and neglect. The sample of the study consisted of 667 healthcare professionals (physicians, nurses, midwives, emergency medical technicians and health officers) working at the University/State Hospital/Family Health Center in Gaziantep. IBM SPSS 22 and AMOS 24 programs were used to evaluate the data. As a result of the analysis, three different scales were developed. These are: 1) The Elderly Abuse and Neglect Risk Diagnosis Scale for Healthcare Professionals; 2) Elderly Abuse Diagnosis Scale for Healthcare Professionals; 3) Elderly Neglect Diagnosis Scale for Healthcare Professionals. In determining the validity of the scales; Content validity, criterion validity and construct validity (explanatory and confirmatory) were conducted. The CVI value for content validity is above 0.80 at all scales. For criterion validity; internal criterion validity (low-upper group comparison p=0.000 and item-total score correlations in the range of 0.418–0.789 in all scales) are at acceptable values. In explanatory factor analysis; "Kaiser Meyer Olkin" and "Barlett tests", eigenvalue analysis (1,039-17,951), explanation of total variance (49,302-65,384%) were analyzed. In the confirmatory factor analysis of all scales, fit indexes (X2/sd, RMSEA, SRMR, NFI, TLI, CFI, IFI, GFI, AGFI) were found to be in the acceptable/excellent fit range. In determining the reliability of the scales; internal consistency reliability coefficients (0.893-0.967), Item-total score correlations (0.418-0.789), Scoring consistency (Intraclass correlation: 0.893–0.967), Hotelling's T2 test (F=304.003–765.519, p=.000) and Standard Deviation (SEM≤SS/2) has been studied and the values are within the acceptable range. The test-retest correlation value was significant in all scales (p<0.001). The three scales developed as a result of the research are measurement tools with validity and reliability indicators that can be used to determine the knowledge and awareness of healthcare professionals about the risk and symptoms of elder abuse and neglect.