İnsan-kent ilişkisinde bir arayüz olarak mimarlıkta kamusal mekan
Human-urban relationship as an interface public space in architecture
Yazar: GÖKHAN KARABACAK
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA UZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Uçakta koltuğumuzda otururken uçağın kalktığını hissettiğimiz anda refleks olarak cama bakar, uçağın yerden kopuşunu izleriz. Bu kopuş ile birlikte yere baktığımızda giderek daha da genişleyen bir bakış açısıyla arkamızda bıraktığımız kentin nasıl bir dokuya ve karaktere sahip olduğunun farkına varırız. Denizlerle kara parçalarının, kara parçalarıyla yapı adalarının, yapı adalarıyla yolların ve hepsiyle bizim yani ''insanın'' ölçek aralığını ve bizim bu ölçek aralığını algılamakta ne kadar uzak olduğumuzu uçak yolculuklarıyla farkedebiliriz. Peki insan ölçeğinden baktığımızda içinde ya da dışında bulunduğumuz yapılar kenti algılamamıza ne kadar yardımcı olmaktadır? Yapılar tasarlandığı parsel sınırları dışında kentten neler alıp vermektedir? Kent içindeki yapılar insanın kamusallaşması adına nasıl bir arayüz oluşturmaktadır? Yapıların kendi sınırlarının belirsizleştiği, eridiği, kente farklı değerler kattığı, katarken de kentin belirli değerlerini içine aldığı, bazen de o yeri kentle birlikte ördüğü ve o yer ile birlikte bir kamusal mekan imkanı sunduğu mimarlık yaklaşımlarının tartışılması konunun çerçevesini belirlemektedir. Arayüz sadece kendi sınılarını eritmekle kalmaz aynı zamanda insan ile kent arasındaki ölçek aralığını da eritir. Bu sayede insanın kentle ve diğer insanlar ile bağ/ilişki kurabileceği potansiyelleri yaratır. Çerçeve içinde yer alan yapı örneklerinin kritik özellikleri  ise kamusallık sunma biçimlerini fonksiyona dahil olunmadan sağlayabilmeleridir. Yapının kamusallığı ile  tanımlanmak istenen, kendinden tamamıyla soyutladığı artık bir boşluktan öte, yapıyla fiziksel olarak ilişkili fakat yapının fonksiyonu ile ilişkilenmeden iki kişinin olsa bile rastlantısallık çerçevesi içerisinde sosyalleşebildiği mekandır. 
Yapının işlevi ya da büyüklüğü, konuyu tartışırken bir kriter olmamıştır. Burada ele alınan yapılar ya da örnekler kamusallık yaratabilme becerisiyle tartışmaya açılmıştır. Kimi zaman ticari, kimi zaman konut, kimi zaman da dini yapılar üzerinden incelenmiştir. Fonksiyona dahil olunmadan gerçekleştirilen kamusal mekana katılma biçimleri, yapının iki ölçek aralığı içinde aldığı tavra göre incelenmiştir. Kentsel ölçekte  kurduğu bağlamsal  ve insan ölçeğinde kurduğu algısal ilişkiler, yapı tiplerinin kamusallık kuvvetini sorgulamakta kullanılan  özellikler olarak var olmuştur. Kentsel bağlam üzerinden yapının yerle ve çevreyle kurduğu ilişki çeşitleri incelenirken, insan ölçeğinde de yaratılan farklı algısal yaklaşımlar ve sunduğu kamusallaşma potansiyelleri irdelenmeye çalışılmıştır. Bu iki ölçek farklılığı üzerinden yapıların incelenmesiyle, yapıların hangi  yöntemlerle kamusallaştıklarının açığa çıkarılması amaçlanmaktadır.

Abstract:
While we are sitting on our couches in the plane, we look through window as a reflex and watch the plane's leaving from the ground. We start to realize the texture and character of the city behind us with a greater perspective after this moment. We obtain how hard to understand the scale difference of the sea and the earth, the earth and urban blocks, urban blocks and roads and human to all, with these plane travels. How the buildings that we are in or outside help us to perceive the city when we look from the human scale? What do buildings except from their parcel boundaries, contribute or not to the city? How do buildings in the city create interface for human in order to be apart of the public. Buildings that obscure, their boundaries, melting, different values of the city adds certain values while adding the city also bought into, and sometimes that place had knitted together with the city to the ground, together with a public space that offers the possibility of architectural approaches is to determine the framework of the discussion of the topic. 
In the thesis process, initially, the meaning of public space and square are differenciated. However, meaning of this two terms is confused by people. This differentiation is examined with Ali Akay sample. Also, the meaning of  public space and public square is explained. Then, where the position of public interface is located between this two terms. This two terms are create the base of public interface. According to this two terms, the analyze of public interface is researched on the cases. After then, two terms which are urban context and human scale are explained with the references. People and urban have different scale gap. Public  interface is discussed to solve this gap so meaning of urban and people is explained deeply. Buildgings which can offer public interface without inside of it discussed to solve this gap. The relationship of buildings with urban context is explained theoritical and pratical. 
The meaning of interface is explained after the based termsn are discussed. İnterface term is opened in the different profession such as IT technology, geography, planning etc. Then, where it comes from to architecture is explained. İn addition to this, the public interface is extended some examples such as Oslo Opera House, Pompidou Center, mosques, the installation works on facades. This examples are used to how public interface can be created simply. Also, the horizontal and vertical converging interface are discussed. Horizontal converging includes plan ideas such as organization of program elements to create public interface. Vertival converging includes facades and silhouettes ideas of building to create public interface. Oslo's urban strategy and design ideas is public environment. Oslo Opera House is designed parallel to this strategy.