Yaşlılarda demir eksikliğinin kognitif fonksiyonlar üzerine etkisi
Influence of iron deficiency on cognitive functions in the elderly,
Yazar: BURCU BALAM YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CANKURTARAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Geriatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Demans = Dementia ; Geriatri = Geriatrics

Özet:
Demir eksikliği yaşlılarda sık görülmekte ve kolaylıkla tedavi edilebilmektedir. Oksijen taşınması ve depolanmasında önemli rolü olan demirin eksikliğinde gelişecek serebral hipoksinin kognitif fonksiyonların bozulmasında rol oynayabileceği iddia edilmektedir. Çocuklarda ve erişkinlerde tespit edilmiş olan bu ilişki yaşlılarda incelenmemiştir. Bu ilişkiyi incelemek amacıyla Geriatri Ünitesi'ne başvuran 2009 ardışık hasta incelendi ve dışlama kriterlerine sahip olmayan 622 hasta çalışmaya alındı. Hastaların kapsamlı geriatrik değerlendirmesi, kognitif değerlendirmesi ve kan sayımı, demir, demir bağlama kapasitesi, ferritin, transferrin saturasyonu analizleri yapıldı. Yaş ortalaması 72.5±6.5, 439'u (%70.6) kadın olan çalışma grubunda kognitif fonksiyonların değerlendirilmesinde kullanılan MMSE skoru demir düzeyi (r=0.33, p<0.001) ve transferrin saturasyonu (r=0.32, p<0.001) ile orta derecede ve anlamlı olarak korele bulundu. Demans olanlarda olmayanlara göre transferrin saturasyonunun anlamlı olarak düşük olduğu tespit edildi (p=0.040). Demir eksikliği tanısı alan hastalarda MMSE skorunun anlamlı olarak daha düşük olduğu (p<0.001) ve bu ilişkinin anemisi olmayan demir eksikliği hastalarında da mevcut olduğu (p=0.004) tespit edildi. Bu çalışmanın sonunda demir eksikliğinin kognitif fonksiyonlar üzerine olumsuz bir etkisi olduğu ve bu ilişkinin anemiden bağımsız olduğu ortaya kondu. Kognitif fonksiyonla demir eksikliğinin ilişkisinin tespit edilmesi kognitif disfonksiyona yol açabilecek bu parametrenin tespit edilip düzeltilebilmesi imkanı vermesi açısından önemlidir. Yaşlılarda demir eksikliği taramasının yapılıp uygun şekilde tedavi edilmesi kapsamlı geriatrik değerlendirme kapsamında uygulanmalıdır.

Abstract:
Iron deficiency is frequent in the elderly and it is mostly easily treatable. It was hypothesized that deficiency of iron, which plays an important role in oxygen transport and storage, may lead to cerebral hypoxia and cognitive decline. This relationship which was studied in children and adults was not evaluated in the elderly. To test this relationship, 2009 consecutive patients admitted to Geriatric Medicine outpatient clinic were examined and 622 patients who fulfilled the inclusion criteria were enrolled in the study. Comprehensive geriatric assessment, cognitive assessment and laboratory analysis including blood count, iron, total iron binding capacity, ferritin, and transferrin saturation were performed. Mean age of the study group was 72.5±6.5 and 439 (70.6%) were women. MMSE scores were moderately and significantly correlated with iron levels (r=0.33, p<0.001) and transferrin saturation (r=0.32, p<0.001). Transferrin saturation was significantly lower in the patients with dementia (p=0.040). It was found that patients with iron deficiency had lower MMSE scores (p<0.001) and this relationship was also present in patients without anemia (p=0.004). The results of this study revealed a negative influence of iron deficiency on cognitive functions and this relationship was independent from anemia. As iron deficiency can be easily diagnosed and treated, detecting its effect on cognitive functions is of importance. Screening for iron deficiency and initiating appropriate treatment should be a routine part of comprehensive geriatric assessment.