Ahmet Hamdi Akseki: Hayatı, eserleri ve İslam tarihi ile ilgili çalışmaların değerlendirilmesi
Ahmet Hamdi Akseki: His life, works and an analizes of his studies on Islamic history
Yazar: İLHAMİ AYRANCI
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM SARIÇAM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Akseki, Ahmet Hamdi = Akseki, Ahmet Hamdi ; Biyografi = Biography ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
125 ÖZET Ahmet Hamdi Akseki (1887-1951) yaşadığı döneme mührünü vurmuş bir bilim adamı, eğitimci, bürokrat ve tarihçidir. Akseki ile ilgili olarak yaptığımız bu çalışma giriş, üç bölüm ve sonuçtan meydana gelmektedir. Birinci bölümde Akseki'nin hayatı ele alınarak çocukluğu, gençliği, Milli Mücadele yılları hakkında bilgiler verilmektedir. Hayatı anlatılırken kendi el yazısı ile kaleme aldığı "Terceme-i Hal Varakasından da geniş bir şekilde istifade edilmiştir. Bu belge yazarın Diyanet İşleri Başkanlığı'nda bulunan sicil dosyasında mevcuttur. İkinci bölüm, Akseki'nin yayın hayatı ve eserlerine ayrılmıştır. Bu bölümde, Bulgaristan Mektupları, Sırat-ı Müstakîm ve Sebilü'r-Reşad dergilerinde ya¬ yınlanmış makaleleri, kitap halinde yayınlanmış eserleri ile bugüne kadar yayınlanmamış eserleri tanıtılmıştır. Üçüncü bölüm, Akseki'nin İslam Tarihi ile ilgili eserlerine ayrılmıştır. Bu bölümde onun, "Peygamberimiz Hz. Muhammed ve Müslümanlık" ve "Hatemu'l- Enbiya Hakkında En Çirkin Bir isnadın Reddiyesi" adlı eserleri ayrı ayrı ele alınarak tahlili yapılmıştır. Bu bölümde ayrıca, Akseki'den sonra "Garanik" hadisesi ile ilgili yapılan çalışmalar hakkında da bilgi verilmiştir. Akseki'nin "Peygamberimiz Hz. Muhammed ve Müslümanlık" adlı eseri, kaleme alındığı şartlar içerisinde, özellikle üslubunun sadeliği ve konuşma dilinin kullanılması, akıcılığı ve konulara güncel örnekler verilerek ikna yönteminin seçilmesi bakımından geniş halk kitlelerine hitabedebilmiş, bir boşluğu doldurarak önemli bir görevi ifa etmiştir. Sözkonusu eser, bugün de, anlaşılabilirliği, tarihi kayıtlara uygunluğu ve konuların kısa kısa ele alınması bakımından geniş halk kitlelerine hitabedebilecek, yardımcı olabilecek bir eserdir. "Hatemü'l-Enbiya Hakkında En Çirkin Bir İsnadın Reddiyesi" adlı eseri ise, yeni Türk harfleri ile yeniden yayınlanması halinde bu günün gündemine de cevap verebilecek niteliktedir. Biz bu çalışmamızda Akseki'nin hayatını, ana hatları ile eserlerini, özellikle de tarihe dair eserlerini ele almaya gayret ettik. Bu mesaimiz ile Akseki üzerinde yapılacak araştırmalara bir başlangıç yaptığımız kanaatindeyiz. Çalışmamızı bazı sonuçlara vararak bitirdik.

Abstract:
126 ABSTRACT In this study, one of the prominant religious scholors statesmen, educatior and historian of modern Turkey Ahmed Hamdi AKSEKİ, his activities and works has been fealt with using some original sources such as the personal records of Akseki in the archive of the Presidency of Religious affairs of Turkey and afficial records. This study has an introduction, three chapters and a conclusion. The first chapter explains the life of Ahmed Hamdi AKSEKİ his official pasts and his activities in the National Strugate of Turkey (Milli Mücadele). In the second chapter, Akseki's works and articles which were published in some of the periodicals of his time such as Sıratı-ı Müstakim and Sebilii'r-Reshad has been analyzed. At the same time the complete list of his puplished and un- puplished works was given. The Third Chapter determines the studies of Akseki on Islamic History. In this chapter his work called, "Our Prophet Holy Muhammad and Islam" (Pey gamberimiz Hz. Muhammed ve Müslümanlık" and, "Refutation of the Ugliest Ac cusation Against Muhammad (A.S.)" (Hatemü'l-Enbiya Hakkında En Çirkin Bir İs nadın Reddiyesi) were evalueted. In addition this some informations was given on the studies which was published in Turkey after Akseki, on the problem of "Garanik" Akseki's work "Our Prophet Muhammad and Islam" was written in simple Turkish to adress ordinary people and became example for writers to write the life of the Holy Prophet in the republican period of Turkey. Morever, his work "Refutation of the Ugliest Accusation Against Muhammad (A.S.)" is in a way a good response to slanders on the Prophet Muhammad and will be good job to puplish this work in modem Turkish Alphabet. The Conclusion summarises the basic points of the thesis.