Haldun Taner'in tiyatroları üzerine bir inceleme
A review on Haldun Taner's theaters
Yazar: MİNE KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ALPER KUMSAR
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Edebî Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde yapılan çalışmalara bakıldığında büyük çoğunluğunun şiir, hikâye ve roman türünde ele alınıp işlendiği görülmektedir. Edebi türler içerisinde tiyatro üzerine yapılan araştırma ve çalışmalar diğer akademik çalışmalara kıyasla oldukça azdır. Bunun sebebi muhtemelen tiyatronun daha ziyade bir sahne sanatı olarak görülmesinden ve tiyatro metninin incelenmesine dair belirgin bir sistemin öne çıkmamasından kaynaklanmaktadır. Oysa tiyatro eserleri seyirciye sahne üzerinden aktarılsa da bu eserlerin her biri edebî metindir. Ayrıca tiyatro eserlerinin edebi açıdan araştırılıp, incelenmesi sahne sanatının önemli hususlarından biri olan "metin" boyutuna ve tiyatro tarihinin gelişimine fayda sağlayacaktır. Haldun Taner hakkında yapılan lisansüstü çalışmalarının büyük bir kısmında yazarın hikâyeciliğine odaklanılmıştır. Oysa Taner'in, piyes yazarlığı da hikâyeciliğinden aşağı değildir. Üstelik Türk tiyatrosunun dünyaya tanıtılmasında da önemli bir rolü olmuştur. Bu çalışmada bir bütün olarak Haldun Taner'in tiyatroları değerlendirilecektir. Temelde iki bölümden oluşan tezin ilk bölümünde Haldun Taner'in hayatı, düşünce dünyası ve tiyatro anlayışı, ikinci bölümünde ise tiyatro oyunları ele alınmıştır. Tiyatro oyunları; Öz ve Biçim, Dekor, Zaman, Oyun Kişileri, Olay Dizisi, Konuşma Örgüsünde başlıklı altı alt bölüm halinde değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Bu çalışma ile Haldun Taner'in Türk piyes yazımındaki yeri, Türk piyes yazımına katkısı ve etkileri belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
When we look at the studies conducted in the Turkish Language and Literature department, we see that the vast majority of them are handled and processed in the genres of poetry, stories and novels. Among literary genres, research and studies on theater are quite rare compared to other academic studies. The reason for this is probably that theater is seen more as a stage art and that there is no clear system for examining the theater text. However, although theater works are conveyed to the audience on stage, each of these works is a literary text. In addition, researching and examining theater works from a literary perspective will benefit the "text" dimension, which is one of the important aspects of stage art, and the development of theater history. Most of the postgraduate studies conducted on Haldun Taner have focused on the author's storytelling. However, Taner's playwriting is no less than his storytelling. Moreover, he played an important role in introducing Turkish theater to the world. In this study, Haldun Taner's theaters will be evaluated as a whole. The thesis, which basically consists of two parts, covers Haldun Taner's life, worldly world and his understanding of theatre in the first part, and theatre plays in the second part. Theatre plays are evaluated in six sub-sections: Essence and Form, Setting, Time, Characters, Sequence of Events, Plot. With this study, Haldun Taner's place in Turkish play writing, his contribution to Turkish play writing and his results continue to be determined.