Yüksek binalarda servis çekirdekleri ve düşey sirkülasyon sistemleri tasarımı
Designing service cores and vertical transportation systems in high rise buildings
Yazar: BEYZA DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. ZİYA UTKUTUĞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Asansör = Elevator ; Yüksek binalar = High buildings

Özet:
Bir binanın ihtiyacı olan mekanik, sıhhi ve elektrik tesisatına dairdonanımlarını ve düşey sirkülâsyon sistemi elemanlarını içerisindebarındıran servis çekirdeği, sahip olduğu bu hayati fonksiyonlardanötürü büyük önem taşımaktadır. Ayrıca bina ekonomisinde de önemlibir yere sahiptir. Bu nedenle bu çalışmada yüksek binalarda servisçekirdekleri ve içerisinde yer alan düşey sirkülâsyon sistemleri tasarımıele alınmıştır.Çalışmanın birinci bölümünde incelenecek konu, amaç ve yöntemaçıklanmıştır.İkinci bölümde servis çekirdeğinin tanımı, içerisinde bulundurduğuunsurlar, fonksiyonu ile ilgili genel bilgiler verilmiş; servis çekirdeğinintasarımını etkileyen faktörler ve bu faktörlerin etkisinde yapılanplanlamalar anlatılmıştır.Üçüncü bölümde, yüksek binaların yapımının sirkülâsyonunmekanikleştirilmesi ve asansörün icadı ile hız kazanması konusutarihsel süreç içinde anlatılmıştır.Binaların yüksekliklerinin artmasıyla kullanılabilir kat alanı, çekirdekalanının büyümesi ile azalmaktadır. Bu duruma çözüm olarak düşeyyönde farklı asansör sistemleri uygulanmaktadır. Yine üçüncü bölüm,servis çekirdeği içerisinde yer alan ve yüksek binaların düşeysirkülâsyonunu sağlamakta birincil öneme sahip olan asansörsistemlerinin anlatımına ayrılmıştır.Sonuç bölümünde ise 19. yy.dan günümüze kadar yapılmış birbirindenfarklı sistemlere sahip yüksek bina örnekleri incelenerek, servisçekirdekleri ve asansörlerle ilgili bilgiler tablolar halinde verilmiştir.Çalışma kapsamında incelenen konunun önemi vurgulanarak,tablolardan kat planı verimliliği ve düşey sirkülâsyon organizasyonunadair varılan sonuçlar anlatılmıştır.Anahtar Kelimeler: Yüksek binalar, servis çekirdeği, düşey sirkülasyonsistemleri, asansörler, yürüyen merdivenler

Abstract:
The service core that provides space for accommodating plumbing,mechanical and electrical installations as well as equipments of verticalcirculation, gains great importance due to these vital functions it has. Itis also significant in building economy. Hence, this study deals with theservice core in high-rise buildings and the vertical circulation systemsinside the core.In the first chapter of this study, the theme, the purpose and the methodof the study is explained.In the second chapter, the definition of the service core, the elementsinside it and general informations are given about the factors affectingthe service core design and the plannings in the light of these factorsare also explained.In the third chapter, how the construction of high-rise buildings isaccelerated due to the mechanization of circulation and the invention ofelevators are examined by mentioning the circulation process.The net usable floor area reduces as the height of the buildingsincreases with the expanding service core space. Different elevatorsystems are applied vertically as a solution to this problem. The thirdchapter is dedicated to the explanation of elevator systems, haveprimary importance in providing vertical circulation in high-risebuildings, in the service cores.In the conclusion part, data about service cores and elevators areexplained with tables by analyzing some examples of high-risebuildings which have different transportation systems. Results aboutfloor plan efficiency and vertical transportation organization from tablesare expressed by emphasizing the importance of the examined subjectin the study.Key Words : High-rise building, service core, verticalcirculation system, elevators-escalators