Kisâî'nin Kısasu'l-Enbiyâsı'nın Mustafâ Efendi İbni İmirzâ el-Bolevî tercümesi (1b-100b) inceleme-metin-değerlendirme-sözlük
Ibni İmirza el-Bolevî's translation into Turkish of Kisâî's Kisasü'l-Anbiya (1b-100b) examination-text-evaluation dictionary
Yazar: FADİME OCAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE KAYA YİĞİT
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kasasü'l-Enbiya = Qi̇sas al-Anbi̇ya ; Kisai = Kisai ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıssalar = Narratives ; Mustafa Efendi İbni İmirza el-Bolevi = Mustafa Efendi Ibni Imirza el-Bolevi

Özet:
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada Muhammed b. Abdullah elKisâî'nin "Kitâbu Bedi'd-Dünyâ ve Kısasi'l-Enbiyâ" olarak bilinen eserinin Osmanlı
devri âlimlerinden Mustafa Efendi İbni İmirza el-Bolevî tarafından yapılan Türkçe
tercümesi incelenmiştir. Bu çalışmada kullanılan nüsha el-Kisâî'nin eserinin
Süleymaniye Kütüphanesi Hüsrev Paşa bölümünde 444'de kayıtlı bulunan ve 375
varaktan oluşan yazma nüshadır.
"GİRİŞ" bölümünde eserin özelliğinden dolayı kavramların anlamları verilmeye
çalışılarak, "kıssa" kelimesinin anlamı, Kısas-ı Enbiyâların önemi, Kisâî'nin hayatı,
eserinin nüshaları ve Bolevî tercümesi hakkında kaynaklardan elde edilen bilgiler
nakledilmiştir. Okuyucuyu bilgilendirmek maksadıyla özellikle "kıssa" kavramının dinî
literatürdeki anlamı ve edebî olarak ne ifade ettiği anlatılmaya çalışılmıştır.
"METİN" bölümünde el-Kisâî'nin eserinin Bolevî tarafından Osmanlı Türkçesi
ile yapılan tercümesinin 1b-100b varakları arası metin ve transkripti yapılmıştır.
Transkriptin yanında metinde geçen şahıs, yer adları ve kavramların anlamları dipnotlar
verilerek gösterilmeye çalışılmıştır.
"DEĞERLENDİRME" bölümünde el-Kisâî'nin eserini yazarken referans olarak
kullandığı şahıslar hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca eserinde kaynak olarak kullandığı
Kur'an-ı Kerim ayetlerini veriş şekli incelenmiştir. Bunların yanında eserin tercümesinde
görülen Eski Anadolu Türkçesi özellikleri gösterilmeye çalışılmıştır.
"SÖZLÜK" bölümünde eserde geçen Arapça ve Farsça kelimeler yanında
günümüzde kullanılmayan Türkçe kelimelerin karşılıkları muteber sözlüklerden
bulunarak verilmiştir.
"SONUÇ bölümünde bu çalışma sırasında elde edilen bulgular ve yapılan tespitler gösterilmeye çalışılmıştır.
"KAYNAKLAR" kısmında araştırmada faydalanılan kaynaklar kitaplar,
sözlükler, makaleler ve ansiklopedi maddeleri şeklinde tasnif edilerek verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: el-Kisâî, el-Bolevî, Kısas-ı enbiyâ, Kıssa, Peygamber
kıssaları

Abstract:
In this study, which was prepared as an MA thesis, it is studied that Mustafa Efendi
İbni İmirza el-Bolevî's translation into Turkish of Muhammed b. Abdullah el-Kisâî's
"Kitâbu Bedi'd-Dünyâ ve Kısasü'l-Enbiyâ". The manuscript, which is elaborated in this
study, is located in Suleymaniye Library, the Hüsrev Paşa section, number 444. It consists
375 pages.
In the "introduction" section, the information obtained from sources about the
meaning of the word "kıssa", the importance of Kısasü'l-Enbiyâ, Kisâî's life, copies of
his work and the Bolevî translation were conveyed in order to give meaning to the
concepts due to the characteristics of the work. In order to inform the reader, in particular,
the meaning of the concept of "Kıssa" in religious literature and what it means in terms
of literature has been tried to be explained.
In the "text" section, the original text between the pages 1b and 100b was given
and it was Latinised. In addition to the transcript, the meanings of the person, locations
and concepts mentioned in the text were tried to be shown by giving footnotes.
 In the "evaluation" section, information is given about the individuals that AlKisâî used as a reference when writing his work. In addition, the way he gave the verses
of the Qur'an, which he used as a source in his work, was examined. Besides these, the
old Anatolian Turkish features seen in the translation of the work were tried to be shown.
In the "dictionary" section, the Turkish descriptions of the Arabic, Persian and
Old Anatolian Turkish words are given depending on the well-known dictionaries.
In the "conclusion" section, we tried to show the findings made during this study.
In the "sources" section, the sources used in the research are classified as books,
dictionaries, articles and encyclopaedia articles.
Keywords: Al-Kisâî, Al-Bolevî, Kısasü'l-Enbiyâ, Parable, Parables of Prophets