İslami finansman enstrümanlarının Türkiye muhasebe standartları ile faizsiz finans muhasebe standartları kapsamında uygulama süreci, sorunları ve çözüm önerileri
Application process, problems and solution suggestions of Islamic finance instruments within the scope of accounting standards of Turkey and interest-free finance accounting standards
Yazar: MUHAMMET ERKAM BAKACAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF DİNÇ
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Faizsiz finans kurumları = Interest-free finance institution ; Finansal muhasebe = Financial account ; Genel muhasebe = General account ; Gerçeğe uygun değer muhasebesi = Fair value accounting ; Özel finans kurumları = Special finance houses ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Bu çalışma, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanmış olan Faizsiz Finans Muhasebe Standartları ile Türkiye Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartları arasındaki benzerlik ve farklılıkları faizsiz fon kullandırım yöntemleri açısından incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla, Türkiye'deki faizsiz finans alanında faaliyetlerini sürdürmekte olan kurumların fon kullandırım usullerine (murabaha, müşâreke, mudârebe, selem, istisnâ, icâre) ilişkin uygulama esasları ile bu esaslar doğrultusunda oluşması gereken muhasebe kayıtları incelenmiş, elde edilen bulgular Türkiye Muhasebe ve Finansal Raporlama Standartları uygulamaları ile karşılaştırılarak, Faizsiz Finans Muhasebe Standartlarına uyum için yapılması gerekli düzenlemelerin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Çalışma sonucunda muhasebeleştirme işlemlerine ilişkin temel prensiplerin her iki standart setinde de benzerlik gösterdiği, diğer taraftan muhasebe kayıtları arasındaki ayrışmaların temelinde gerçekleşen işlemlerin biçim ve öz açısından farklı değerlendirilmelerinin, değer ölçüm uygulamalarındaki farklılıkların, paranın zaman değeri ile ilgili görüş farklılıklarının ve sermaye benzeri hesaplar ile ilgili değerlendirme farklılıklarının bulunduğu tespit edilmiştir. Faizsiz Finansın ve ilgili Muhasebe Standartlarının ülkemizde etkili, verimli ve usule uygun bir şekilde uygulanabilmesine yönelik çözüm önerilerine yer verilerek çalışma tamamlanmıştır.

Abstract:
This research was conducted in order to examine the similarities and differences between the Interest-Free Finance Accounting Standards published by the Public Oversight, Accounting and Auditing Standards Authority and the Accounting and Financial Reporting Standards of Turkey in terms of interest-free fund allocation methods. For this purpose, the application principles regarding the fund allocation procedures (murabahah, musharaka, mudarabah, salam, istisna, ijarah) of institutions operating in the field of interest-free finance in Turkey and the accounting records that should be formed in line with these principles were examined. The aim was to reveal the necessary regulations to be made in order to comply with the Interest-Free Finance Accounting Standards by comparing the obtained findings with the applications of Accounting and Financial Reporting Standards of Turkey.
It has been observed in the research findings that the basic principles of accounting transactions are similar in both sets of standards; however, on the basis of the divergence between accounting records, it has been observed that there are different evaluations of transactions in terms of form and essence, differences in value measurement practices, differences in opinion about the time value of money and differences in evaluation regarding subordinated accounts. The study has been completed by offering solutions for the effective, efficient and procedural implementation of Interest-Free Finance and related Accounting Standards in our country.