Mastektomi sonrası hastaların uyku kalitesi ve etkileyen faktörler
Patients' sleep quality and affecting factors on post mastectomy
Yazar: SERAP KURTAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİGAR ÜNLÜSOY DİNÇER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Mastektomi = Mastectomy ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu araştırma, mastektomi ameliyatı sonrası hastalarda uyku kalitesi ve uykuyu etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara'da bir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, mastektomi ameliyatı sonrası 1 Ocak- 30 Temmuz 2020 tarihleri arasında genel cerrahi polikliniğine kontrole gelen, araştırmaya katılmayı kabul eden ve araştırma kriterlerine uyan 110 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Hastaların Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Form ve PUKİ kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, t testi, Kruskal Vallis testi, grupların karşılaştırılmasında Ki-Kare, Fisher's Exact test ve ilişkilerin incelenmesinde Spearman's Korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın uygulanabilmesi için etik kuruldan ve kurumdan yazılı izin, hastalardan yazılı onam alınmıştır.
Hastaların mastektomi ameliyatı sonrası toplam PUKİ puan ortalaması 10.19±3.44 (2-18)'dir. Araştırma sonunda hastaların %60.9'unun uyku kalitesinde azalma olduğu, %89.1'inin kötü uyku kalitesine sahip olduğu ve %81.8'inin ameliyat sonrası uyku pozisyonunda değişiklik olduğu saptanmıştır. Hastaların tanıtıcı özelikleri ile PUKİ puan ortalamaları arasında istatiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Hastaların mastektomiden sonra geçirdikleri süre ile PUKİ puan ortalamaları arasında istatiksel olarak pozitif yönde zayıf ilişki saptanmıştır (r=0.171). Hastaların günlük tükettikleri sıvı miktarları ile PUKİ puan ortalamaları arasında istatiksel olarak negatif yönde zayıf ilişki tespit edilmiştir (r=-0.026).
Araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda, mastektomi ameliyatı sonrası hastalara, taburculuk eğitiminde, uyku kalitesini artırmaya yönelik eğitimler verilmelidir. Hemşirelik alanında ise hastaların uyku kalitesini artırmaya yönelik hemşirelik girişimleri ile deneysel çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Etki, Faktör, Hemşirelik, Mastektomi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Uyku, Uyku kalitesi.

Abstract:
This descriptive and cross-sectional study was conducted to determine sleep quality and factors affecting sleep in patients who have been operated mastectomy surgery. The sample of the study is comprised of those patients (n=110) who visited general surgery clinic in an Education and Research Hospital in Ankara between January 1 and July 30, 2020 for checking after their mastectomy surgery, agreed to participate in the study and met research criteria. The informative form related to characteristics of patients and PSQI have been used while collecting data. The numbers and percentages related to data, t test, and Kruskal Vallis test have been used in the evaluation of data; Chi-Square and Fisher's Exact test were used for comparison of groups; Spearman's Correlation analysis have been employed for examining relationships. Written permission from the ethics committee and the institution, and written consent from the patients were obtained to conduct the study.
After mastectomy surgery of patients participated in the study, the average PSQI score of them was 10.19 ± 3.44 (2-18). After mastectomy surgery of the patients, it was determined that 60.9% of the patients had a decrease in sleep quality, 89.1% had poor sleep quality, and 81.8% had a change in the postoperative sleeping position. There was no statistically significant difference between the findings related to characteristics of the patients and the PSQI mean scores (p> 0.05). A statistically positive weak correlation was detected between the amount of time elapsed after mastectomy surgery and the PSQI mean scores (p> 0.05, r = 0.171). A statistically negative weak correlation was found between the amount of liquid consumed by patients daily and the average PSQI score (p> 0.05, r = -0.026).
According to the result of the study, patients who have poor sleep quality and changes in their sleep habits after mastectomy surgery should be given training to improve sleep quality before discharging from hospital. In the field of nursing, it is recommended to conduct experimental studies to increase the sleep quality of patients.

Keywords: Effect, Factor, Nursing, Mastectomy, Pitsburgh Sleep Quality İndex, Sleep, Sleep quality.