Sistematik literatür taraması: Sağlık turizmi kapsamında yunus-destekli terapi
Systematic literature review of publications on dolphin assisted therapy in the context of health tourism
Yazar: MUSTAFA MAHMUDOV
Danışman: PROF. DR. BEYKAN ÇİZEL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Araştırmanın amacı, sağlık turizmi bağlamında yunus-destekli terapi üzerine yapılmış yayınları sistematik olarak incelemektir. Araştırma, sağlık turizminin önemli bir alt alanı olan yunus-destekli terapinin bilimsel literatürdeki durumunu anlamak ve öne çıkan bulguları belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yunus destekli terapi, özellikle çeşitli sağlık sorunlarına sahip bireylerin rehabilitasyon süreçlerinde kullanılan özgün bir terapi yöntemidir. Bu inceleme, konuyla ilgili mevcut bilgileri sistematik bir şekilde derleyerek, yayınların metodolojik yaklaşımlarını, bulgularını ve önerilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Araştırmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Sistematik literatür derlemesi modeli, araştırma deseni olarak benimsenmiştir. Araştırmanın örneklemi 6 makale, 2 rapor, 1 bildiri ve 1 kitap bölümünden oluşmaktadır. Araştırmaya dahil edilen çalışmaların seçiminde, YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademik, Web of Science ve Scopus veri tabanları üzerinde taramalar yapılmıştır. Tarama işlemi, araştırmanın amacına uygun olarak gerçekleştirilmiş ve "yunus terapi" ve "yunus-destekli terapi" anahtar kelimeleri kullanılarak elde edilen çalışmalar arasında ölçütleri karşılayanları içermiştir.
İncelenen yayınların amaçları doğrultusunda yapılan araştırmalar, genel olarak insan-hayvan etkileşimi, turizm endüstrisinde hayvan hakları ve sağlık gibi kapsamlı konulara odaklanmaktadır. incelenen çalışmaların tümü nitel araştırma yöntemini benimsemiştir.  Görüşme formu, %27'lik oranıyla en sık kullanılan araç olmuştur, ardından inceleme formu ve kamera %18'lik oranlarla gelmektedir. İncelenen yayınlara göre; yunuslarla yapılan turistik aktivitelerin, turistlerin demografik profillerini ve algılarını etkileyen önemli faktörleri ortaya koyduğu görülmektedir. Ancak, sektördeki şeffaflık eksikliği, gerçek analizin zorluğuna neden olmaktadır. Yunuslarla yapılan etkileşimlerin sağlık üzerindeki olumsuz etkileri ve esaret altındaki yunusların yaşam koşulları konusundaki endişeler, turistlerin etik standartlara duyarlılık göstermelerine etki edebilir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Yunus Destekli Terapi, Sistematik Literatür Taraması

Abstract:
The aim of the research is to systematically review publications on dolphin assisted therapy in the context of health tourism. The study has been conducted to understand the status of dolphin assisted therapy, a significant subfield of health tourism, in the scientific literature and to identify prominent findings. Dolphin assisted therapy is a unique therapeutic method, particularly used in the rehabilitation processes of individuals with various health issues. This review aims to compile existing information on the subject systematically, evaluating the methodological approaches, findings, and recommendations of the publications.
The research employed a qualitative research method, adopting the systematic literature review model as the research design. The research sample consists of 6 articles, 2 reports, 1 conference paper, and 1 book chapter. In the selection of studies included in the research, searches were conducted on YÖK National Thesis Center, Google Scholar, Web of Science, and Scopus databases. The search process was conducted in line with the research purpose, including studies that meet the criteria using the keywords "dolphin therapy" and "dolphin-assisted therapy."
Research conducted in accordance with the objectives of the examined publications generally focuses on comprehensive topics such as human-animal interaction, animal rights in the tourism industry, and health. All the examined studies have adopted the qualitative research method. The interview form has been the most frequently used tool with a rate of 27%, followed by the review form and camera with rates of 18%. According to the examined publications, it is observed that tourist activities involving dolphins reveal significant factors influencing tourist's demographic profiles and perceptions. However, the lack of transparency in the sector poses challenges for genuine analysis. Concerns about the negative effects of interactions with dolphins on health and the living conditions of captive dolphins may influence tourists to be sensitive to ethical standards.
Keywords: Health Tourism, Dolphin Assisted Therapy, Systematic Literature Review