Paylaşım ekonomisi ve sürdürülebilir kentleşme: İzmir örneği
Sharing economy and sustainable urbanization: Case of Izmir
Yazar: NESLİHAN GİRİŞKEN
Danışman: PROF. DR. AYTEN AYŞEN KAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Paylaşım ekonomisi = Sharing economy ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization ; İşbirlikçi tüketim = Collaborative consumption

Özet:
Paylaşım ekonomisi, mülkiyet hakkı edinmeksizin ev, araba, bilgi, ofis vb. varlıkların paylaşımıdır. Diğer bir ifadeyle, satın almak yerine geçici süreyle bu tür varlıklara erişim sağlanmasıdır. Teknolojinin ilerlemesi, nesnelerin internete bağlanması, X ve Y kuşağının değişen alışkanlıkları ve talepleri, artan çevresel kaygılar ve buna paralel olarak sürdürülemez olan üretim ve tüketim süreçleri paylaşım ekonomisine olan ilginin artmasını sağlamıştır. Bu noktadan yola çıkarak araştırmada İzmir'de yaşayan, paylaşım ekonomisi uygulamalarını kullanan ya da ilerde kullanmayı düşünen bireylerin paylaşım ekonomisine olan yaklaşımlarını ölçmek için nicel araştırma yöntemi olan anket yöntemi kullanılmıştır. Bu niteliklere uyan 400 kişiye ulaşılmıştır. Ankette ekonomik fayda, güven, sürdürülebilir/çevreci, eğlence, itibar, sürdürülebilir kentleşme değişkenlerinin tutum ve davranışsal niyet değişkeni üzerindeki etkileri test edilmiştir. Yapısal eşitlik modeline dayanan analiz için SPSS 26, AMOS 21, Smart PLS 4 paket programları kullanılmıştır. Analizde normal dağılım testi, açıklayıcı faktör analizi, güvenilirlik testi, çoklu normallik testi, faktör analizi ve son olarakta yol analizi yapılmıştır. Ulaşılan sonuçta ise ekonomik fayda, eğlence, güven, sürdürülebilir kentleşme değişkenleri ile tutum ve davranışsal niyet arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu noktada araştırmanın ana konusu olan paylaşım ekonomisinin sürdürülebilir kentleşmeye katkısı olacağı fikri İzmir'de yaşayan bireyler tarafından desteklenmiştir. Bir başka değişken olan sürdürülebilir/çevre değişkeni ile tutum ve davranışsal niyet arasında ise anlamsız bir ilişki  olduğu, itibar değişkeni ile tutum ve davranışsal niyet arasında ise negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Sharing economy is the sharing of assets such as houses, cars, information, offices, etc. without acquiring property rights. In other words, sharing economy is providing temporary access to such assets instead of purchasing. The advancement of technology, the connection of objects to the internet, the changing habits and demands of generation X and Y, increasing environmental concerns, and concordantly to this, unsustainable production and consumption processes have led to an increased interest in the sharing economy. Based on this point, the survey method, which is a quantitative research method, was used in the research to measure the approaches to the sharing economy of individuals living in Izmir, using sharing economy applications or considering using them in the future. 400 people who fit these qualifications were reached. In the survey, the effects of the observed variables of economic benefit, trust, sustainable/environmental, entertainment, reputation, sustainable urbanisation on the latent variable of attitude and behavioural intention were tested. SPSS 26, AMOS 21, Smart PLS 4 package programs were used for the analysis based on structural equation modelling. In the analysis, normal distribution test, explanatory factor analysis, reliability test, multiple normality test, factor analysis and finally path analysis were performed. As a result, a positive and significant relationship was found between economic benefit, entertainment, trust, sustainable urbanisation variables and attitude and behavioural intention. At this point, the idea that the sharing economy, which is the main subject of the research, will contribute to sustainable urbanisation is supported by the individuals living in Izmir. It has been concluded that there is an insignificant relationship between the sustainable/environmental variable, which is another variable, and attitude and behavioral intention, while there is a negative and significant relationship between the reputation variable and attitude and behavioral intention.