Zonguldak ili 6-14 yaş arasındaki çocuklarda anemi prevalansı
Zonguldak province for children between the ages of 6 and 14prevalence of anemia
Yazar: NESLİHAN DİNÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE YÜKSEK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Okul çağı dönemi = Latency period ; Prevalans = Prevalence ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency ; Zonguldak = Zonguldak ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Anemi az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi, gelişmiş ülkelerde de en önemli sağlık sorunlarından birisidir. Erken saptanıp uygun şekilde tedavi edilmezse, ciddi morbidite ve mortalite nedeni olabilir. Risk faktörlerinin belirlenip, gerekli önlemler alınarak, aneminin gelişiminin engellenmesi, çocuğun sağlıklı büyüme ve gelişmesinin devamlılığı açısından, anemi geliştikten sonra tedavi edilmesinden çok daha etkin bir yoldur. Çocuklarda anemi en sık demir ve diğer nutrisyonel maddelerin eksiklikleri ile ilgili olarak gelişmektedir. Her ülke için farklı yerleşim bölgeleri ve yaş gruplarına göre değişebilecek risk faktörlerinin belirlenip, önlem alınması, ülke genelinde yapılacak taramalarla mümkün olabilir. Çalışmamız ile Zonguldak ili okul çağı çocuklarında genel anemi prevalansı, nutrisyonel anemilerin prevalansı ve risk faktörlerini saptamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel bir araştırma olup, 2019-2020 yılında aile hekimlerince rutin taramaları yapılan ve yaşları altı-on dört arasında değişen toplam 700 çocuk üzerinde yürütüldü. Zonguldak merkez ilçelerinde rastgele olarak seçilen aile sağlığı merkezlerindeki aile hekimlerine kayıtlı çocuklar araştırmaya dahil edildi. İl sağlık müdürlüğü ve aile sağlığı merkezi sorumlu hekimlerinden gerekli izinler alındı ve tarama sonuçlarına ulaşıldı. Anemi etyolojisi açısından çocukların aileleri arandı ve bilgi alındı. 
Bulgular: 700 hastanın 373'ü (%53,3) kız, 327'si (%46,7) erkekti. Yaş ortalamaları 10,56±2,53 (min: 6 yıl, max: 14 yıl) idi. Ortalama hemoglobin değeri 13,0±0,93 mg/dl (min: 10,2 mg/dl max: 16,6 mg/dl), ortalama eritrosit volümü (MCV) değeri 80,5±4,23 fL (min: 63,3 fL max: 95,3 fL), ortalama ferritin değeri 40,3±24,1 ng/mL (min: 2,5 ng/mL max: 199 ng/mL), ortalama vitamin B 12 değeri 349,1±138,9 pg/mL (min: 83,0 pg/mL max: 934 pg/mL) olarak saptandı. Çalışmaya dahil edilen 700 çocuktan 74'ünde (%10,5) anemi, 97'sinde (%13,8) demir eksikliği, 38'sinde (%5,4) demir eksikliği anemisi, 63'ünde (%9) vitamin B 12 eksikliği, 14'ünde (%2) ise vitamin B 12 eksikliği anemisi saptandı. Demir ve vitamin B 12 eksikliği bir arada 19 (%2,7), demir ve vitamin B 12 eksikliğine sekonder anemi 10 (%1,4) hastada saptandı.
Kız çocuklarında anemi görülme sıklığı, erkek çocuklara göre anlamlı oranda yüksek bulundu. Özellikle 10-14 yaş grubu kızlarda anemi, demir eksikliği ve demir eksikliği anemisinin en yüksek oranda olduğu görüldü (%15.4,%19.5, %10.4); ancak tüm çocuklar 6-9 ve 10-14 yaş arası olarak gruplandırılarak karşılaştırıldığında anlamlı farklılık saptanmadı. Vitamin B 12 eksikliği anemisinin ise 10 yaş üstünde anlamlı oranda yüksek olduğu görüldü. Çocuklar risk faktörleri açısından değerlendirildiğinde 10-14 yaş grubu kızlarda anemi ile ağır menstrüel kanama ve aile öyküsü, demir eksikliği ile ağır menstrüel kanama ve yetersiz beslenme, demir eksikliği anemisi ile ise yine ağır menstrüel kanama ve bunun yanısıra emilimi etkileyecek ilaç kullanımının anlamlı ilişkisi olduğu saptandı.
Sonuçlar: Dünya Sağlık örgütü kriterlerine göre Zonguldak ilinde 6-14 yaş arasındaki çocuklarda %10,5 prevalansla anemi hafif düzeyde bir sağlık sorunu oluşturmaktadır. Ancak 10-14 yaş grubundaki anemi prevalansının 6-9 yaş grubundaki anemi prevalansına göre anlamlı oranda yüksek olması, bu yaş grubundaki çocukların anemi gelişimi açısından daha yüksek risk altında olduklarını göstermiştir. Bu durum okul öncesi dönemdeki çocuklar gibi, ergenlik dönemindeki çocukların da nutrisyonel eksiklikler ve anemi açısından yakın tarama ve takiplerinin yapılması ile ilgili ulusal programların oluşturulmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Okul çağı çocuklar, Anemi prevalansı, Demir eksikliği, Vitamin B 12 eksikliği

Abstract:
Aim: Anemia is one of the most important health problems in developed countries as well as in underdeveloped and developing countries. If not detected early and treated appropriately, it can cause serious morbidity and mortality. Preventing the development of anemia by determining the risk factors and taking necessary precautions is a much more effective way to maintain the healthy growth and development of the child than to treat anemia after it develops. Anemia in children most often develops in relation to deficiencies in iron and other nutritional substances, however, it may be possible to determine risk factors that may vary according to different residential areas and age groups for each country and to take precautions by screening throughout the country. With our study, we aimed to determine the general prevalence of anemia, prevalence of nutritional anemias and risk factors in school age children in Zonguldak province.
Material and Method: This study is a cross-sectional study, which includes 700 children aged between six and fourteen years, who were routinely screened by family physicians in 2019-2020. Children which we included in our study are from randomly selected family health centers in central districts of Zonguldak. Necessary permissions were obtained from the provincial health directorate and family health center responsible physicians and also screening results were obtained with their permission. The families of the children were called one by one, questionnaire applied about the etiology of anemia and other necessary informations. 
Diagnosis: Of the 700 patients, 373 (53.3%) were female and 327 (46.7%) were male. Their average age was 10.56 ± 2.53 (min: 6 years, max: 14 years). Average hemoglobin value 13.0 ± 0.93 mg / dl (min: 10.2 mg / dl max: 16.6 mg / dl), mean erythrocyte volume (MCV) value 80.5 ± 4.23 fL (min: 63.3 fL max: 95.3 fL), average ferritin value 40.3 ± 24.1 ng / mL (min: 2.5 ng / mL max: 199 ng / mL), average vitamin B 12 value 349.1 It was found to be ± 138.9 pg / mL (min: 83.0 pg / mL max: 934 pg / mL). Of the 700 children included in the study, 74 (10.5%) had anemia, 97 (13.8%) iron deficiency, 38 (5.4%) iron deficiency anemia, 63 (9%) vitamin B 12 deficiency and 14 (2%) had vitamin B 12 deficiency anemia. Iron and vitamin B 12 deficiency were found together in 19 (2.7%) patients, and anemia secondary to iron and vitamin B 12 deficiency was found in 10 (1.4%) patients.                                                       v
The prevalence of anemia in girls was found to be significantly higher than boys. Especially girls in the 10-14 age group had the highest rates of anemia, iron deficiency and iron deficiency anemia (15.4%, 19.5%, 10.4%); However, when all children were grouped between 6-9 and 10-14 years of age, there was no significant difference. Vitamin B 12 deficiency anemia was found to be significantly higher over the age of 10. When the children were evaluated in terms of risk factors, it was found that there was a significant relationship between anemia and heavy menstrual bleeding and family history, iron deficiency with heavy menstrual bleeding and malnutrition, iron deficiency anemia and heavy menstrual bleeding as well as the use of drugs that affect absorption.
Conclusion: According to the criteria of the World Health Organization, anemia is a mild health problem with a prevalence of 10.5% in children aged 6-14 years in Zonguldak. However, the fact that the prevalence of anemia in the 10-14 age group is significantly higher than the anemia prevalence in the 6-9 age group has shown that children in this age group are at higher risk for developing anemia. This situation reveals the necessity of establishing national programs for close screening and follow-up of adolescent children in terms of nutritional deficiencies and anemia, as in pre-school children.
Keywords: School age children, Anemia prevalence, Iron deficiency, Vitamin B 12 deficiency