Hekimlerin antimikrobiyal direnç hakkında bilgi tutum ve davranışı, hastane ortamında bir çalışma
Physicians knowledge, attitude and behavior about antimicrobial resistance, a research in the hospital
Yazar: ABDURRAHMAN GÜLMEZ
Danışman: PROF. DR. GÜL ERGÖR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
AMAÇ: Antimikrobiyal direnç Dünya Sağlık Örgütü tarafından 10 küresel sağlık tehdidinden biri olarak tanımlanan, yılda yaklaşık 1,27 milyon insanın ölümüne ve ulusal düzeyde sağlık maliyetlerinin artmasına yol açan bir sorundur. Mevcut durumun devam etmesi halinde 2050 yılında yaklaşık 10 milyon insanın bu nedenle hayatını kaybetmesi beklenmektedir. Antimikrobiyal direncin gelişmesinde birden fazla faktör etkilidir. Hekimlerin reçeteleme davranışları da bunlardan birisidir. Bu araştırma hekimlerin antimikrobiyal direnç hakkında bilgi, tutum ve davranışlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. 
YÖNTEM: Araştırmanın evreni Aydın Atatürk Devlet Hastanesi'nde çalışan toplam 141 hekimden oluşmaktadır. Örnek seçimi uygulanmamış ve tüm evrene ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkenleri hekimlerin bilgi, tutum ve davranış düzeyi yeterliliğidir. Bu amaçla literatüre bilgileri ile katılımcıların kendilerinin dolduracağı anket formu oluşturulmuş, ortalama üzerinde olan katılımcılar yeterli kabul edilmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkenlerini yaş, cinsiyet, uzmanlık durumu, uzman ise uzmanlık alanı, çalışılan birim, meslekte çalışma yılı, en çok çalışılan birim, ortalama günde bakılan hasta sayısı, ortalama 1 hastaya ayırılan süre, ortalama son 1 haftada antibiyotik reçetesi, en çok reçete edilen antibiyotik, uzmanlık döneminde akılcı antibiyotik kullanma eğitimi alma durumu, son 1 yıl içerisinde antibiyotik kullanma eğitimi alma durumu, eğitim kaynağıdır. 
BULGULAR: Araştırmaya 27 farklı bölümden toplam 99 kişi katılmıştır. Ulaşılma oranı %70,2' dir. Katılımcıların 74'ü uzman (%74,7'si), 25'i pratisyen (%25,3'ü) hekimdir. Araştırmada 51 erkek (%51,5), 48 kadın (%48,5) katılımcı yer almaktadır.  Katılımcıların yaş ortalaması 40,29 ± 8,48 ve median değeri 40,0 bulunmuştur. En sık reçete edilen antibiyotik grubunun "Penisilin/Beta Laktamaz İnhibitörü" kombinasyonu olduğu saptanmıştır (%48,5). Uzmanlık döneminde akılcı antibiyotik kullanımı eğitimi alanların oranı %64,4 iken, son 1 yıl içerisinde bu eğitimi alma oranı %11,1 bulunmuştur. Kötü el hijyeninin Antimikrobiyal Dirence yol açabileceğini düşünenlerin oranı %70,5'tir. Ülkemizden izole edilen mikroorganizmalara karşı antimikrobiyal direnç oranları bilme %9,2 ile %28,3 arasında değişmektedir.   Antimikrobiyal direnci kendi hastanesine bir sorun olarak gören katılımcıların oranı %57,3, ulusal düzeyde sorun olarak görenlerin yüzdesi ise %90 bulunmuştur. Katılımcıların %82,7'si akılcı antibiyotik kullanımına yönelik eğitim ihtiyacından bahsetmiştir. Antibiyotik reçetesinden önce bakteri tanımlama ve antibiyotik duyarlılık raporuna bakanların oranı ise %43,3 bulunmuştur. 
Araştırmamızda Antimikrobiyal Direnç hakkında bilgi düzeyi yeterli kabul edilen hekimlerin akılcı antibiyotik kullanma eğitimi alma (p:0,021)  ve son bir yıl içerisinde eğitim alma (p:0,004) olasılıkları bilgi düzeyi yetersiz olanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Antimikrobiyal direnç hakkında tutum düzeyi yüksek olan katılımcıların 1 hastaya ayırdıkları ortalama süre daha fazla bulunmuştur (p:0,041). Davranış düzeyi yeterli katılımcıların ise yaş (p: 0,036) ve meslek yılları (p: 0,024) anlamlı olarak fazla bulunmuştur. 

SONUÇ: Bu araştırmaya göre mezuniyet sonrası dönemde akılcı antibiyotik kullanımı eğitimi alanların oranı düşük olup, eğitime talep yüksektir. Bilgi düzeyi yeterli olanlarda akılcı antibiyotik eğitimi alma ve son 1 yıl içerisinde eğitim alma durumu fazladır.  Bu durum mezuniyet sonrası dönemdeki sürekli eğitim programlarının gerekliliğini göstermektedir.  Antimikrobiyal direnç daha çok ulusal bir sorun olarak görülmektedir. Direnç oranlarını bilme, tedavi öncesi mikrobiyolojik verilere bakma oranı düşüktür. Mikrobiyolojik verilerin ve mikrobiyoloji laboratuvarlarının önemi hakkında genel bir bilinç oluşturulmasına ihtiyaç vardır. Tutum düzeyi yeterli olanlar ise 1 hastaya daha fazla süre ayırmaktadır. Bu durum Antimikrobiyal Dirençle mücadelede hasta randevu sürelerinin tekrar gözden geçirilmesi gerektiğini göstermektedir. Davranış düzeyi yeterli olanların ise yaş ve meslek yılları fazladır, bu durum antimikrobiyal dirençle mücadelede tecrübeli hekimlerin rol model olmasını desteklemektedir. 
Anahtar Sözcükler: Antimikrobiyal İlaç Direnci, Reçeteleme, Antibiyotikler, Halk Sağlığı
Tezin Sayfa Adedi: 95
Danışman: Prof. Dr. Gül ERGÖR

Abstract:
OBJECTIVE: Antimicrobial resistance is a problem identified by the World Health Organization as one of the 10 global health threats, causing the death of approximately 1.27 million people annually and increasing health costs at the national level. If the current situation continues, approximately 10 million people are expected to die due to this disease in 2050. Multiple factors are effective in the development of antimicrobial resistance. Prescribing behavior of physicians is one of them. This research was conducted to examine physicians' knowledge, attitudes and behaviors about antimicrobial resistance.
METHOD: The population of the research consists of a total of 141 physicians working at Aydın Atatürk State Hospital. Sample selection was not applied and the aim was to reach the entire universe. The dependent variables of the research are the level of adequacy of physicians' knowledge, attitude and behavior. For this purpose, a survey form was created to be filled out by the participants themselves, based on their knowledge of the literature, and participants above the average were considered sufficient. The independent variables of the research are age, gender, specialization status, field of specialization if a specialist, unit worked in, years of working in the profession, unit worked the most, average number of patients seen per day, average time spent on 1 patient, average antibiotic prescription in the last week, most prescribed antibiotics, the status of receiving education on rational use of antibiotics during the specialization period and the status of receiving education on the use of antibiotics in the last year and the sources of education.
RESULTS: A total of 99 people from 27 different departments participated in the research. The achievement rate is 70.2%. 74 of the participants are specialists (74.7%) and 25 are general practitioners (25.3%). The study included 51 male (51.5%) and 48 female participants (48.5%). The average age of the participants was 40.29 ± 8.48 and the median value was 40.0. It was determined that the most frequently prescribed antibiotic group was the "Penicillin/Beta Lactamase Inhibitor" combination (48.5%). While the rate of those who received training on rational antibiotic use during their residency period was 64.4%, the rate of receiving this training in the last year was 11.1%. The rate of those who think that poor hand hygiene can lead to Antimicrobial Resistance is 70.5%. Knowing antimicrobial resistance rates against microorganisms isolated from our country varies between 9.2% and 28.3%. The percentage of participants who saw antimicrobial resistance as a problem in their own hospital was 57.3%, and the percentage of those who saw it as a problem at the national level was 90%. 82.7% of the participants mentioned the need for education on rational antibiotic use. The rate of those who looked at the bacterial identification and antibiotic sensitivity report before prescribing antibiotics was found to be 43.3%. In our study, physicians whose knowledge level about Antimicrobial Resistance was considered sufficient were found to be more likely to receive training on rational antibiotic use (p:0.021) and to receive training within the last year (p:0.004) than those whose knowledge level was insufficient. Participants with a high level of attitude towards antimicrobial resistance were found to spend more time on one patient (p:0.041). For participants with adequate behavioral levels, age (p: 0.036) and professional years (p: 0.024) were found to be significantly higher.	
CONCLUSION: According to this research, the rate of those receiving rational antibiotic use training after graduation is low and the demand for training is high. Those with sufficient knowledge are more likely to receive rational antibiotic training and to have received training within the last year. This situation shows the necessity of continuing education programs in the post-graduation period. Antimicrobial resistance is seen more as a national problem. The rate of knowing resistance rates and looking at microbiological data before treatment is low. There is a need to raise general awareness about the importance of microbiological data and microbiology laboratories. Those whose attitude level is adequate spend more time with one patient. This situation shows that patient appointment times should be reconsidered in the fight against Antimicrobial Resistance. Those with adequate behavioral levels are older and have more professional years, which supports physicians who are experienced in combating antimicrobial resistance to be role models.
Keywords: Antimicrobial Drug Resistance, Prescribing, Antibiotics, Public Health
Page Numbers: 95
Advisor: Prof. Dr. Gül ERGÖR