Sivrihisar yapılarında kalem işi bezemeleri
The interior decoration and wall paintings in Sivrihisar
Yazar: ELİF SELÇUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERŞAHİN AHMET AYHÜN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Eskişehir-Sivrihisar = Eskişehir-Sivrihisar ; Kalem işi = Work of chisel ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk mimarisi = Turkish architecture ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art

Özet:
Eskişehir'in en büyük ilçesi olan Sivrihisar, Hititlerden günümüze kadar pek çok uygarlığı bünyesinde barındırsa da özellikle Selçuklu Dönemi ve Osmanlı Dönemi'nde en parlak zamanlarını yaşamıştır. Türk kültür tarihinde önde gelen bilge, âlim, yönetici şahsiyetlere ev sahipliği yapmış ve yetiştirmiştir. 
Sivrihisar ilçesinde Anadolu Türk mimarisine ait pek çok eser günümüzde ulaşabilmiş ve kullanılır haldedir. Bu eserlerin bir kısmında esas konumuzu teşkil eden ve Türk süsleme sanatları içerisinde önemli bir yeri olan kalem işi süsleme tekniği kullanılmıştır. 
Çalışmamızda bu eserlerde Sivrihisar ilçesinde bulunan Selçuklu Dönemi'ne ait Sivrihisar Ulu Camii, Hazinedar Camii, Osmanlı Dönemi'ne ait Kurşunlu Camii ve Aziz Mahmut Hüdâyi Camii'nin süslemelerinde kullanılan kalem işi bezemeleri ele alınmıştır. Bezemelerin yapım teknikleri, kompozisyonları, desen, motifleri tahlil edilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Eskişehir Kültür ve Tabiat Varlıklarının Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nden alınan bilgi, belge, fotoğraflar sunulmuş, günümüz ve geçmiş karşılaştırılarak elde edilen veriler ile bu tez hazırlanmıştır. Amacımız, insan eliyle gerçekleştirilen tahribatlar ve geçen uzun zamana dayalı aşınma ve bozulmalar neticesinde kaybolmaya başlayan bu süslemelerin, mevcut ve kimi yerlerde onarılmış halleriyle kayıt altına alınarak gelecek nesillere aktarılmasını sağlamaktır.

Abstract:
Sivrihisar, which is the largest district of Eskişehir, has had its brightest times, especially in the Seljuk and Ottoman periods, although it has many civilizations from the Hittites to the present day.
Sivrihisar has hosted and trained many prominent scholars, wise and administrators in the history of Turkish culture. Many works of Anatolian Turkish cultural architecture in Sivrihisar district have survived to the present day and are still usable. In some of these works, the kalem işi ornament technique was used and this technique has an important place in the Turkish ornament art, which constitutes our main subject. In our study, the hand-drawn decorations in the Seljuk Period Sivrihisar Ulu Mosque, Hazinedar Mosque And Ottoman Period Kurşunlu Mosque And Aziz Mahmut Hüdâyi Mosque in Sivrihisar district are discussed.
The construction techniques, compositions, patterns and motifs of these ornaments were analyzed and evaluated. The information, documents and photographs taken from the institution are presented in this study. This thesis has been prepared with the data obtained by comparing the present and the past.
My aim is to ensure that these ornaments, which started to fade as a result of human-made destructions and wear and deterioration due to long time, are recorded in their original or repaired form in some places and transferred to future generations.