Subakut sklerozan panensefalitte demiyelinizasyon mekanizması: deneysel bir çalışma
Demyelination mechanisms in subacute sclerosing panencephalitis (SSPE): an experimental study
Yazar: SERDAR BEKEN
Danışman: PROF. DR. BANU ANLAR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Subakut sklerozan panensefalit (SSPE), santral sinir sisteminde kızamık virüsünün yol açtığı kronik, kesin bir tedavisi bulunmayan bir enfeksiyondur. Ülkemizde her yıl ortalama 50-80 yeni vaka bildirilmekte olup, sıklığı 100000 kızamık vakasında 4-11 olarak verilen klasik bilgiden çok daha fazladır. SSPE'de, viral etkenli demiyelinizasyon oluşmakta, ancak patogenezi bilinmemektedir. Demiyelinizasyon, miyelini yapan oligodendroglial hücrelerin ölümü, inflamatuvar hücreler tarafından miyelinin parçalanması, endojen metabolik toksinler, oksidatif hasar, antikor-kompleman aracılıklı yıkım gibi çeşitli mekanizmalarla oluşabilir. Bu çalışmada SSPE'de demiyelinizasyon mekanizması, ve beyin-omurilik sıvısında (BOS) bulunabilecek çözünür maddelerin (sitokin, antikor, kompleman,?) demiyelinizasyonda doğrudan rolünün olup olmadığı araştırıldı. Bu amaçla hastaların BOS örnekleri farelere enjekte edilerek santral ve periferik demiyelinizasyona yol açıp açmadıkları incelendi. Erişkin Swiss albino farelere SSPE (n=3) ve kontrol grubu (n=3) hastaların BOS örnekleri kan beyin bariyerini bozmak üzere pertusis toksini ile birlikte intraperitoneal olarak enjekte edildi. Altı gün (n=7) ve 21 gün izlenen (n=7) fareler klinik olarak (tonusta, hareketlerde bozulma, arka ayaklarda parezi ya da paralizi) kontrol edildi. Sürenin sonunda dekapite edilerek beyinleri ve siyatik sinirleri hematoksilen-eosin ve miyelin boyası ile morfoloji ve demiyelinizasyon, TUNEL metodu ile de apoptoz açısından değerlendirildi. Toplam 21 günlük izlemde hayvanlarda herhangi bir klinik belirti gözlenmedi. Histopatolojik incelemede beyinde yapısal değişiklik, nöronal dejenerasyon, inflamasyon ve demiyelinizasyon saptanmadı, gruplar arasında fark gözlenmedi. Siyatik sinirlerde de histolojik bulgular ve miyelinizasyon açısından gruplar arasında fark yoktu. Apoptozda artış saptanmadı.Bu çalışmada SSPE'li hastaların BOS'da demiyelinizasyona yol açabilen faktörlerin varlığını destekleyen bulgulara rastlanmamıştır. SSPE'de demiyelinizasyon, miyelin yıkımından ziyade ilerleyen hastalık sürecinde oligodendrositlerin ölümünden kaynaklanabilir.Anahtar kelimeler: SSPE, kızamık, demiyelinizasyon, oligodendrosit, histopatoloji

Abstract:
Subacute sclerosing panencephalitis (SSPE) is a chronic disease caused by measles virus. Approximately 50-80 new cases per year are reported in Turkey: this number is higher than the classically known figure of 4-11/100000 measles cases. Demyelination occurs in the course of SSPE: its pathogenesis is unclear and could be caused by inflammatory cells, endogenous metabolic toxins, oxidative damage, and antibody- or complement-mediated myelin breakdown. In this study the presence of demyelinating soluble substances (cytokine, antibody, complement...) in the cerebrospinal fluid of SSPE patiens was investigated experimentally by injection of CSF samples from patients into mice. Adult Swiss albino mice received an intraperitoneal injection of 0,5 ml CSF from two patient groups: SSPE (n=3) and control (n=3), for two consecutive days. To disrupt the blood brain barrier, pertussis toxin was given intraperitoneally before the CSF injections. Total 14 mice were followed-up for 6 days (n=7), or 21 days (n=7). Daily examinations were done for tail tone, gait, and paralysis. After the follow-up period, the brain and sciatic nerves were studied histopathologically (hematoxylene-eosine, myelin stainings and TUNEL method) for peripheral or central demyelination and for apoptosis. None of the mice developed clinical signs during follow-up. On histopathological examination there was no difference in brain structures; neuronal degeneration, inflammation and demyelination was not seen in either group. Sciatic nerves revealed no difference in morphology, myelin thickness, myelin morphology between groups. No significant apoptosis was observed.In this study we found no evidence that the CSF in SSPE contains substances causing demyelination. Demyelination in SSPE may be caused by oligodendrocyte death during progressing disease rather than myelin degradation.Key words: SSPE, measles, demyelination, oligodendrocyte, histopathology