Taşkın farkındalık ve erken uyarı sistemleri değerlendirmesi: Trabzon Beşikdüzü örneği
Assesment of flood awareness and early warning systems: the case of Beşikdüzü, Trabzon
Yazar: HİLAL DURMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞÇE ANILAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Bölgesel taşkın frekans analizi = Regional flood frequency analysis

Özet:
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde akarsu havzalarının muhtelif kesimlerindeki insan faaliyetinin çeşitliliği ve yoğunluğunun hızla artması havza bütünündeki hidrolojik dengeyi bozmakta, bölgede sıklıkla yaşanan taşkınların sayısını arttırmakta ve büyük miktarda zarara sebep olmaktadır. Bu çalışmada 21 Eylül 2016 tarihinde Trabzon'un Beşikdüzü ilçesinde meydana gelen ve büyük miktarda can ve mal kaybıyla sonuçlanan taşkın, hidrolojik ve sosyal yönden incelenmiştir. Bu amaçla, ilk olarak yaşanan taşkının kaç yıl tekerrür süreli taşkın debisine karşılık geldiğini belirlemek için bölgesel taşkın frekans analizi ile çeşitli tekerrür süreli taşkın debileri hesaplanmıştır. Hesaplanan debiler yaşanan söz konusu afet anındaki taşkın debisi ile karşılaştırılmış ve ilçenin taşkınlardan zarar görebilirlik riski farklı tekerrür süreli debiler için irdelenmiştir. İkinci olarak; taşkın riski farkındalığı ve erken uyarı sistemindeki eksiklikleri belirlemek adına taşkın olayını yaşayan bölge halkıyla anket yapılmıştır. Genel farkındalık kapsamında halkın; taşkın öncesinde, taşkın sırasında veya sonrasında sunulan önlemlerden, stratejilerden ve uygulanan politikalardan ne kadar haberdar olduğu ölçülmüştür. Erken uyarı farkındalığı kapsamında ise halkın erken uyarı sistemlerinden beklentileri ve bu konudaki bilinç düzeyleri incelenmiştir. Kişinin erken uyarı alması ya da almaması durumunda harekete geçme eğilimi ise bir olay ağacı üzerinde değerlendirilmiş olup, harekete geçmenin bağlı olduğu faktörler incelenmiştir.

Abstract:
The rapid increase in the diversity and intensity of human activity in various parts of the river basins in the Eastern Black Sea Region disrupts the hydrological balance in the whole basin; increases the number of floods that occur frequently in the region and causes greater flooding damages. In this study, the flood, occurred in Beşikdüzü district of Trabzon on 21 September 2016 and resulted in the large amount of life loss and property, was investigated in terms of hydrological and social aspects. For this purpose, firstly, various flood discharges for different return periods were calculated by regional flood frequency analysis in order to determine the flood quantile of the Beşikdüzü flood. The calculated flood discharges were compared with the flood flow rate at the time of the disaster, and the vulnerability risk of the district from the floods was examined for different flood discharge. Secondly; for determining flood risk awareness and deficiencies in the early warning system, a survey was conducted with the people living in the region. Within the scope of general awareness; the people's knowledge of the measures, strategies and policies implemented before, during or after the flood was investigated. Within the scope of early warning awareness, the expectations of the public from early warning systems and their awareness on this issue were examined. The tendency to take action upon receiving early warnings or not is evaluated on an event tree, and the factors depending on taking action are examined.