Adaletle yasal düzen arasında: Kantçı kozmopolitanizmi yeniden düşünmek
Between justice and legal order: Rethinking Kantian cosmopolitanism
Yazar: ÜNSAL DOĞAN BAŞKIR
Danışman: PROF. DR. ALEV ÖZKAZANÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet = Justice ; Anayasal vatandaşlık = Constitutional citizenship ; Habermas, Jürgen = Habermas, Jürgen ; Kant, Immanuel = Kant, Immanuel ; Kozmopolitanizm = Cosmopolitanism ; Kozmopolitanizm = Cosmopolitanism ; Siyaset felsefesi = Political philosophy

Özet:
Kozmopolitanizm, Antik Yunan'dan başlayarak izini sürebileceğimiz kavram tarihi boyunca, en temelde, tüm dünyada geçerli bir hak ve daha kapsayıcı bir adalet anlayışının yaşama geçirilmesi iddiası ile bu dünyaya düzen verecek bir proje olma arasındaki gerilimi barındırmaktadır. Kozmopolitanizmin içkin gerilimi olarak tarif etmek suretiyle bu çalışmanın merkezinde konumlandırdığım bu salınım, söz edilen iki iddiadan biri lehine sonuçlandırılmak yerine yaratıcı biçimde okunmayı hak eden bir nitelik arz eder. Zira tüm dünyada geçerli olabilecek kapsayıcı bir adalet ve hak iddiasının, bu hakkın korunmasını sağlayacak yasal bir düzene de gereksinim duyacağı açıktır.  
Kozmopolitanizmin modernlik içindeki kurucusu sayılabilecek Immanuel Kant, bu düşünme hattını kavramın içkin gerilimine duyarlı biçimde tesis eder. Bu bakımdan bu çalışmanın merkezinde Kant'ın kozmopolitanizm tartışması bulunmaktadır. Bir yandan cumhuriyetçi bir yurttaşlık kavrayışının oluşturulması konusunda önemli bir teorik perspektif geliştiren düşünür, diğer yandan bu yurttaşlık kavrayışının yaşama geçirilmesi için gerekli kurumsal çerçeveyi ulusal, uluslararası ve kozmopolitan olmak üzere üç katmanda değerlendirir.
Kant'ın çağımızdaki en önemli mirasçısı Jürgen Habermas, "anayasal yurttaşlık" adını verdiği yeni bir yurttaşlık anlayışı ortaya koyması ve bunu kozmopolitan kurumlar ile ilişkilendirmesi bakımından kilit bir konumda bulunmaktadır. Habermas, anayasal yurttaşlık kavrayışının yanında, kozmopolitan bir düzen altında insan haklarının korunması için uluslararası hukukun anayasallaşması gerektiğini vurgulamakta ve Birleşmiş Milletler'i (BM) bu konuda işlevselleştirmek gerektiğini belirtmektedir. Bu çalışmanın temel iddiası, anayasal yurttaşlık kavrayışıyla oluşturulan kozmopolitan açıklığın ulus-ötesi kamusallıkları da içerecek biçimde Kantçı kozmopolitanizmi çağımızda içkin gerilimi dâhilinde yeniden düşünmek için uygun bir zemin teşkil ettiği; fakat BM altında örgütlenmesi önerilen kozmopolitan yasal düzenin bu düşünme hattındaki ağırlığına şüpheyle bakılması gerektiğidir.

Abstract:
Modern cosmopolitanism, as an ethical/political project based on inalienable rights, embraces a tension between the aim of a political order protecting particular rights and the idea of openness to new right-claims. In this context, this study aims to outline Kantian cosmopolitanism and to point out that although we learn from this line of thought –from Kant to Habermas- the strong relationship between citizenship and cosmopolitan political imaginary, it is impossible to neglect the inherent tension of cosmopolitanism.
Immanuel Kant, inarguably the founder of modern cosmopolitanism, outlines a three-layered juridical system of rights in order to guarantee individual autonomy and a lasting peace among nations. He defines the civil rights as the rights of citizens in their relation to each other and the state, the rights of nations as the rights of states in international realm, and the cosmopolitan right as the universal right of all human-beings in their peaceful relations in all over the world.
Jürgen Habermas can be considered as the most influential and systematical successor of Kantian cosmopolitanism. After dealing with the problems of Kantian understanding of cosmopolitanism, Habermas reminds us that cosmopolitanism is strongly related to whether we conceptualize citizenship on the basis of national communities or constitutional principles. In spite of the importance of Habermas' arguments, it is my contention that his attempts to build the connection between claiming new rights and protecting them through a cosmopolitan constitution implemented by the UN results with limiting the capacities of publicity, which lies in the center of politics. That is why this study tries to explain that on the one hand, constitutional patriotism/citizenship is the true cosmopolitan proposal with its openness to establish transnational public spheres but on the other, a cosmopolitan institutional framework under a strong UN should be a subject of critique.