Öğretim elemanlarının dijital yetkinlik düzeylerinin uzaktan öğretim derslerindeki teknoloji kullanımı bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of the digital competence levels of faculty members in the context of the use of technology in distance learning courses
Yazar: NURHAYAT KOCATÜRK KAPUCU
Danışman: PROF. DR. BİLAL DUMAN ; DOÇ. DR. MÜGE ADNAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitici eğitimi = Trainer training ; Personel eğitimi = Personnel education ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Uzaktan eğitim merkezleri = Distance education centres

Özet:
Günümüzde dijital çağın gereklerine uygun bir toplum yaratmak ve bu toplumun sürdürülebilirliğini sağlamak açısından, öğreticilerin dijital yetkinliklerinin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Yükseköğretimin yeniliği tanıtma ve yayma için önemli bir kaynak oluşturması sebebiyle akademisyenlerin ve öğrencilerin dijital yetkinliklerinin geliştirilmesi, dolaylı etki yoluyla toplumun dijitalleştirilmesinin önünü açacaktır. Öğretim elemanlarının dijital yetkinliklerinin artırılması, yükseköğretimde dijital dönüşümün anahtarı olarak nitelendirilmektedir. Dijital yetkinlikle ilgili, akademisyenlerin ihtiyaç duydukları bilgi ve tecrübeye erişebilmeleri için uygulanacak eğitimler, mesleki yeterlikler ve yaşam boyu öğrenme faaliyetleri kapsamında önemli yer tutmaktadır. Bu eğitimlerin hazırlanmasından önceki aşama olan ihtiyaç belirleme çalışmalarının sağlıklı şekilde yürütülmesi ise atılacak diğer adımlar için de yol gösterici olacaktır. Bu araştırmada, öğretim elemanlarının dijital yetkinlik düzeylerinin uzaktan öğretim derslerinde öğretim teknolojileri kullanımı bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Karma yöntemin tercih edildiği araştırma kapsamında, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi'nde görev yapan öğretim elemanlarının dijital yetkinlik düzeyinin belirlendiği tarama çalışması ile nicel verilere ulaşılmış, daha sonra durum çalışması olarak tasarlanan ikinci bölümde belirlenen çalışma grubu ile gerçekleştirilen görüşmeler ve ders inceleme yoluyla nitel veri toplanmış, elde edilen nicel ve nitel veriler yorumlanarak sonuçlar tartışılmıştır. İlk aşamada, Eğitimcilerin Dijital Yeterliliği için Avrupa Çerçevesi-DigCompEdu kapsamında bir ölçek geliştirilerek, MSKÜ öğretim elemanlarına uygulanmıştır. DigCompEdu kapsamında belirlenen seviyelendirmeye uygun şekilde, ölçeğe cevap veren 395 kişilik çalışma grubunun, ortalama dijital yetkinlik seviyesi (B2) Uzman düzeyinde bulunmuş; cinsiyet, yaş, unvan, çalışma alanı ve kıdem değişkenlerine göre yapılan analizlerde, sadece akademik unvana göre fark gözlenmiştir. Öğretim görevlisi ve profesör unvanları arasında dijital yetkinlik düzeylerine yönelik bulunan bu fark öğretim görevlisi lehinedir. İkinci aşamada, ölçeğe cevap veren gönüllü katılımcılarla gerçekleştirilen görüşmeler ve hazırlanan rubrik yardımıyla gerçekleştirilen ders incelemeleri ile öğretim elemanlarının dijital yetkinlik düzeyleri ve uzaktan öğretim derslerinde teknoloji kullanım durumlarına yönelik veriler toplanmıştır. Öğretim elemanlarının ölçek yardımıyla belirlenen dijital yetkinlik düzeyleri ile görüşmelerden elde edilen nitel veriler ve ders inceleme sonuçlarının birbiriyle uyumlu olduğu görülmüştür. Araştırmanın son aşamasında, öğretim elemanlarının dijital yetkinliklerinin geliştirilmesi amacıyla bir hizmet içi eğitim öğretim programı hazırlanmıştır. Gönüllü öğretim elemanlarının katılımıyla sekiz derslik bir Dijital Yetkinlik Eğitimi gerçekleştirilmiş, eğitimi tamamlayan 40 katılımcıyla yapılan değerlendirme çalışmaları ve görüşmelerden elde edilen veriler yardımıyla bir program değerlendirme çalışması yapılmıştır. Program değerlendirmeye yönelik analizler sonucunda; eğitime katılan öğretim elemanlarının dijital yetkinlik düzeylerinde anlamlı artış olduğu ve hazırlanan programının başarılı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to evaluate the digital competency levels of instructors in the context of using teaching technologies in distance education courses. The study was conducted in two stages using a mixed method approach. In the first stage, a survey was conducted to determine the digital competency levels of 395 faculty members at Muğla Sıtkı Koçman University using a scale developed within the scope of the European Framework for Digital Competence of Educators (DigCompEdu). The results showed that the average digital competency level of the faculty members was at the expert level (B2) according to the DigCompEdu levels. Analyses conducted based on gender, age, title, field of study, and seniority variables showed a difference only in terms of academic title. There was a difference in digital competency levels between lecturers and professors, favoring the lecturers.
In the second stage of the study, qualitative data was collected through interviews and lesson observations with a selected group of faculty members. The data collected through the interviews and lesson observations was consistent with the digital competency levels determined using the survey. Based on the results of the study, an in-service training program was designed to improve the digital competency of faculty members. The program consisted of eight digital competency lessons and was evaluated through feedback and interviews with 40 participants who completed the program. The results showed that the program was effective in improving the digital competency of the participants. The study highlights the importance of improving the digital competency of instructors to achieve digital transformation in higher education and the society as a whole.