Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi birinci ve son sınıf öğrencilerinde sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of healthy living-style behaviors of Gaziosmanpaşa University Faculty of Medicine first and final grade students
Yazar: OKTAY GÜLEÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSEREN OKTAY
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Davranış = Behavior ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tokat = Tokat ; Yaşam tarzı = Life style ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Sağlıklı yaşam biçimi davranışları, kronik hastalıkların önlemesinde, beraberinde sağlığın korunmasında önemli bir yer tutar. Bu araştırmada üniversitemiz tıp fakültesinde okuyan birinci ve son öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi
davranışlarını değerlendirmeyi ve ayrıca ilişkili olabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gözlemsel, analitik ve kesitsel tipte olan bu çalışmanın evrenini Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 2018-2019 eğitim öğretim yılında öğrenim gören birinci ve son sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Öğrencilere çalışmanın amacı aktarılarak sözlü onayları alındıktan sonra sosyodemografik verilerini de içeren ve araştırıcıların sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının etkileyebilecek faktörlerin tespit edilmesi amacıyla literatürü gözden geçirerek hazırladıkları anket formu ve ayrıca sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği II (SYBDÖ-II) uygulanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem T Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (Anova) kullanılmıştır.
Birinci ve son tıp fakültesi öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını değerlendirmeyi amaçladığımız çalışmamızda; SYBDÖ-II toplam puan ortalaması birinci (128,04±20,07) ve son (123,68±15,33) sınıf öğrencilerinde literatürle uyumlu olarak orta düzeyde saptanmıştır ve sınıflar arasında SYBDÖ-II toplam puan ortalaması açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,067 ). En yüksek puan ortalaması SYBDÖ-II alt boyutlarında her iki sınıf için de manevi gelişim alt boyutuna, en düşük puan ortalaması ise fiziksel aktivite alt boyutuna aittir. Ayrıca fiziksel aktivite alt boyut puan ortalaması 1.sınıflarda, 6.sınıflara göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,001*). Öğrencilerin tamamı ele alındığında %18,7(43)'si sigara kullandığını, %14,3(33)'ü de alkol kullandığını belirtmiştir. Sigara kullanmayanların beslenme puan ortalamasının sigara kullananlardan ve bırakanlardan yüksek olduğu görüldü (p=0,001*). Ayrıca sigara kullanmayanların stres yönetimi puan ortalaması, sigarayı bırakmış öğrencilerin stres yönetimi puan ortalamasından yüksek olarak bulundu (p=0,031). Ailesinde herhangi bir sağlık problemi olan birey bulunan öğrencilerin olmayanlara göre sağlık sorumluluğu puan ortalaması (p=0,046) yüksek iken; fiziksel aktivite puan ortalaması (p=0,037) düşük bulundu. Sağlık durumunu kötü olarak algılayan öğrencilerin sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, manevi gelişim, kişilerarası ilişkiler, stres yönetimi, SYBDÖ-II toplam puan ortalamaları; sağlık durumunu iyi ve orta olarak değerlendiren öğrencilere göre daha düşük bulundu (p değerleri sırası ile 0,015*, 0,002*, <0,001*, 0,002*, <0,001*, <0,001*). Sağlık durumunu iyi olarak değerlendiren öğrencilerin beslenme alt grup puan ortalaması, kötü veya orta olarak değerlendiren öğrencilere göre yüksek bulundu(p=0,001)
Sonuç olarak; gerek birinci sınıf öğrencilerinde gerekse de son sınıf öğrencilerinde SYDBÖ-II toplam puan ortalaması orta düzeydedir ve literatür ile uyumludur. Her iki sınıf öğrencilerinde SYBDÖ-II alt grupları arasında fiziksel aktivite alt grubunun en düşük puan ortalamasına sahip olmasında, tıp fakültesi öğrencilerinin yoğun bir eğitim programına sahip olmasının etkili olduğu; ayrıca altıncı sınıflarda fiziksel aktivite alt boyut puan ortalamasının birinci sınıflarda göre daha düşük olmasında da bu durumun etkili olduğu düşünülmektedir.
Ayrıca topluma rol model olacak hekim adaylarında olumsuz sağlık davranışlarına sahip öğrencilerin sayısı da azımsanmayacak boyuttadır. Sigara kullanımının, ailede sağlık problemi olan birey bulunma durumunun ve olumsuz sağlık algısının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına olumsuz etkileri de göz ardı edilmemelidir. Bu anlamda öğrencilerin sağlık yaşam biçim davranışların artırılması amacıyla gerek sosyal çevrelerinin düzenlenmesi gerekse de eğitim müfredatında bu konuya daha fazla yer ayrılması önemlidir

Anahtar Kelimeler: sağlıklı yaşam biçimi, eğitim, tıp fakültesi

Abstract:
Healthy lifestyle behaviors play an important role in preventing chronic diseases and protecting health. In this study, it was aimed to evaluate the healthy lifestyle behaviors of the first and last year students studying at the medical faculty of our university and also to determine the factors that may be involved.
The population of this study, which is observational, analytical and cross-sectional, was formed by the first and last year students studying at Gaziosmanpaşa University Faculty of Medicine in the 2018-2019 academic year. After the students were informed about the purpose of the study and their verbal consent was obtained, a questionnaire form prepared by reviewing the literature to determine the factors that may affect healthy lifestyle behaviors, which also included sociodemographic data and a Healthy Lifestyle Behaviour Scale II (HLBS-II) were applied. Independent Samples T Test and One Way Analysis of Variance (Anova) were used in the analysis of the data.
In our study, in which we aimed to evaluate the healthy lifestyle behaviors of first and last year medical faculty students; HLBS-II total mean score was found to be moderate in the first (128.04 ± 20.07) and last (123.68 ± 15.33) grade students, in line with the literature, and there was no statistically significant difference between the grades in terms of the mean HLBS-II total score. (p = 0.067). While the highest mean score belonged to the spiritual development subgroup for both classes in the HLBS-II analysis, the lowest mean score belonged to the physical activity subgroup. In addition, the average physical activity subgroup mean score was found to be higher in 1st graders than 6th graders (p = 0.001 *). When all of the students were considered, 18.7% (43) stated that they smoke and 14.3% (33) stated that they consumed alcohol. It was observed that the average nutritional score of non-smokers was higher than that of smokers and those that quit smoking (p = 0.001 *). In addition, the stre
average of non-smokers was found to be higher than the stress management score average of the students who quit smoking (p = 0.031). While the average health responsibility score (p = 0.046) of the students with a family member having a health problem was higher than those without, physical activity score average (p = 0.037) was found to be low. Health responsibility, physical activity, spiritual development, interpersonal relationships, stress management, HLBS-II total score averages of students who perceive their health status as bad was found to be lower than the students who evaluated their health status as good and moderate (p values respectively 0.015 *, 0.002 *, <0.001 *, 0.002 *, <0.001 *, <0.001 *). The nutritional subgroup score average of the students who rated their health status as good was found to be higher than the students who rated their health status as poor or moderate (p = 0.001 *).

As a result; the mean total score of HLBS-II in both the first year and last year medical students is found to be intermediate and in accordance with the literature. Physical activity sub-group had the lowest score average among the HLBS-II subgroups for both grades. This is thought to be due to the fact that medical faculty students having an intensive education program. In addition, it is considered that this situation may be effective on the lower physical activity sub-group score average in the sixth graders compared to the first graders.

Furthermore, the number of students with negative health behaviors that are candidates to become physicians who will be role models for the society is also substantial. The negative effects of smoking, presence of a family member with health problems and negative health perception on healthy lifestyle behaviors should not be ignored. In this sense, in order to increase students' healthy lifestyle behaviors, it is important to organize their social environment and to allocate more space to this issue in the education curriculum.

Keywords: healthy lifestyle, education, faculty of medicine