Türkçe ders kitaplarında öğretim aracı olarak uyarlanan metinlerin değerlendirilmesi
Evaluating the texts used as a means of teaching in Turkish lesson books
Yazar: NESLİHAN CAN
Danışman: YRD. DOÇ. HALİT KARATAY
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Dil = Language ; Kitaplar = Books ; Kültür = Culture ; Metin = Text ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu araştırmada, İlköğretim Türkçe ders kitaplarında uyarlanarak yer alan metinler incelenmiştir. Türkçe ders kitaplarında materyal olarak seviyeye ve amaca uygun metinler mutlaka kullanılması gerekmektedir. Türk ve dünya edebiyatındaki metinler her zaman hedef kitlenin seviyesine uygunluk göstermeyebilir. Var olan edebî eserler, Türkçe eğitiminin amaçları göz önüne alınarak hedef kitleye uygun hale getirilebilir.Araştırmada, metinler taşıması gereken özellikler bakımından; metnin aslı ile uyarlanan metin arasındaki konu bütünlüğü, ana fikrin korunması, yazarın üslubunun korunması, metnin dil yapısına özen gösterilmesi, uyarlanan metnin kendi içinde tutarlı olması yönünden değerlendirilmiştir. Bu çerçeve kapsamında MEB İlköğretim 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı ve Koza Yayınevi İlköğretim 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabında uyarlanarak yer alan metinler incelenmiştir.Çalışmanın birinci bölümünde problem durumu, araştırmanın amacı ve önemi, varsayımlar, sınırlılıklar ve tanımlar ele alınmış, ikinci bölümünde kuramsal çerçeve hakkında bilgi verilmiş, üçüncü bölümünde yöntem tanıtılmış, dördüncü bölümünde bulgu ve yorumlara yer verilmiş, son bölümünde ise önerilere ve çalışmanın sonuçlarına yer verilmiştir.Çalışmada, ders kitaplarına alınan ve uyarlanan metinlerin aslına yer verilmediği görülmüştür. Metinlerde; ?kısaltma, sadeleştirme, özetleme, not alma? özensizce, herhangi bir ölçüt gözetilmeksizin yapılmış ve metin uyarlaması yapıldığı belirtilmemiştir. Milletlerin devamına önem vermesi diline verdiği önem doğrultusunda görülüyor ise; Türkçe ders kitaplarına alınan metinlerde dil-kültür-düşünce ilişkisi dikkate alınmalı, Türkçe eğitimi ve amaçları açısından metin titizlikle değerlendirilmelidir. Türkçe ders kitaplarında uyarlanarak alınacak metinlerin vazgeçilmez olup olmadığı iyice tespit edilmeli, gerektiği zaman ve gerektiği ölçüde metne müdahale yolu tercih edilmelidir. Ancak; metin uyarlama konusunu yayınevinin veya metne müdahale eden yazarın tamamen kendi düşüncesine bırakmak yerine metin uyarlama ölçütleri belirlenmeli, yapılacak olan çalışmalar da bu doğrultuda yapılmalıdır.Anahtar Kelimeler: Dil, Kültür, Türkçe Eğitimi, Metin, Metin Uyarlaması

Abstract:
In this research, the texts in the Elementary Turkish books are investigated by simplification. In Turkish course books, materials compatible with the appropriate level and aim should be used. The texts in the Turkish and World Literature may be not always appropriate for the target group. The existing literary work, in consideration of aims of the Turkish Education, can be converted into an appropriate level for the target group.In the research, texts have been evaluated with ?Text Evaluation Scale? according to the characteristics it should have; subject integrity between the simplified and the original text, conservation of the the main idea, conservation of the style of the author, elaborating the language structure and coherence in the text. In this content; texts in the 6th grade Turkish Course Book of The Ministry of National Education Publishing and 6th grade Turkish Course Book of Koza Publishing are investigated by simplification.In the first part of the study, problem situation, aim and importance of the research, hypothesis, restrictions, and definitions are given, in the second part, information is given about theorotical framework, in the third part, method is explained, in the fourth part, findings and comments are given, in the final part, suggestions and research results are given.In the research, originals of the texts, which are simplified and given in the course books, are not placed in the course books. In the texts, ?shortening, simplification, summarising, noting? works are performed imprecisely, without a scale and whether simplification has been performed is not indicated. If importance given to the permanence of a nation is considered as the conservation of their language; the language-culture-ideology relations shoulde be noticed, the texts should be investigated with great care with respect to Turkish Education and aim. It should be determined whether the intervened texts placed in the Turkish Course books are indispensable or not, when needed, text simplification method should be prefered at sufficient level. However, the text intervention should not be completely left to the Publisher and the Author performing the intervention and text intervention scales should be determined, and the studies to be performed should be done according to this scale.Keywords: Language, Culture, Turkish Education, Text, Text Simplification