Türk turizm sektöründeki gelişmelerin cari işlemler dengesine muhtemel etkileri: Akdeniz ülkeleriyle karşılaştırmalı bir analiz
Possible affects of the developments of the Turkish tourist sector on the current accounts: A comparative analysis of the Mediterranean countries
Yazar: FİLİZ TUTAR
Danışman: PROF.DR. S. RIDVAN KARLUK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism
Dizin: Akdeniz ülkeleri = Mediterranean countries ; Cari işlemler = Current accounts ; Döviz = Foreign exchange ; Ekonomi = Economy ; Gelir kaynakları = Income sources ; Turizm = Tourism ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Türkiye = Turkey

Özet:
Turizm olayı, 20. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren hızla gelişmeye başlamıştır. Günümüzde turizmin gerek dünya ekonomisindeki yeri, gerekse uluslararası mal ve hizmet ticaretindeki payı, onu en büyük sektörlerden birisi konumuna getirmiştir. Gelişme yolundaki ülkemiz açısından da turizm büyük önem taşımaktadır. Kalkınma çabasındaki ülkelerin karşılaştıkları sorunların başında döviz darboğazı gelmektedir. Bu konuda turizm zenginliklerine sahip ülkelerin, turizm değerlerini uluslararası turizme açmakla döviz elde edebilmek için bir alternatifleri bulunmaktadır. Turizmin ülke ekonomisindeki etkisi sadece döviz kazançlarıyla sınırlı değildir. Turizmin ekonomide istihdama, iç fiyatlara, devlet gelir ve harcamalanna, diğer sektörlere, döviz kuruna ve yatırımlara da etkisi vardır. Bu çalışmada, turizmin özellikle döviz kazandırıcı yönü ve bunun cari işlemler dengesine muhtemel etkileri üzerinde durulmuştur. Bu etkiler sadece ülkemiz için araştırılmamış, turizmde rakibimiz sayılabilecek Akdeniz ülkeleriyle de karşılaştırılmalı bir analiz yapılmıştır. Türkiye'de 1983 yılından itibaren hızla gelişmeye başlayan turizm sektörü, ekonomideki ağırlığını da giderek artırmaya başlamıştır. Bu ağırlık sadece cari işlemler dengesinde değil, GSMH içindeki payı, toplam istihdam içindeki yeri şeklinde de kendini göstermektedir. Turizm sektöründen, her yıl artan miktarlarda elde edilen döviz gelirlerinin olmaması durumunda, ülkemizin cari işlemler açıklarının büyük ölçüde artacağı yapılan araştırmada ortaya çıkmıştır. İnceleme konusu yaptığımız Akdeniz ülkelerini gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler şeklinde iki gruba ayırabiliriz. Turizm döviz gelirlerinin, istisnasız her iki grup ülke için de cari işlemler dengesi yönünden önemli bir yere sahip olduğu görülmüştür. Fakat bu önemin gelişmekte olan ülkeler açısından daha da büyük olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle turizm potansiyellerini henüz tam kullanamayan Türkiye'nin ve benzer durumdaki diğer Akdeniz ülkelerinin elde ettikleri turizm dövizlerini artırarak, cari işlemler dengelerini sağlama yönünde şansları bulunmaktadır.

Abstract:
Tourism has started to develop rapidly since the second half of the 20 th century. The share of the tourism in the world economy and also within the international trade of goods and services sold have made it one of the biggest sectors nowadays. It has a big importance for our country which is in the way of development, too. The biggest trouble of developing countries is getting foreign currencies hardly. To overcome this problem, there is an alternative for the countries which have tourism related values, to be able to get foreign currencies by offering their tourism attractions to the international tourism. The effect of the tourism is not only restricted with the currency profits. But tourism has affects to the employmentf on national economics, to the internal prices, to the balance of the income and outgo of goverment spendings, to other sectors, to the rate of currency and to the investments, too. In this study, influence of tourism to get currency and its possible contributions to the current accounts were particularly studied. These effects have not been only investigated for our country, but also a comparative analysis of the Mediterranean countries, which can be counted as our rivals, has been performed. The tourism sector which has rapidly developed in Türkiye since 1983 is gradually increasing its significance over the economy. That significance is not only over the current accounts, but it is also significant over it's share in the GNP and on the total employment.In the study it's revealed that, if we haven't got increasing amounts of the currency profits every year by the tourism sector, the gaps of the current accounts will increase in a large scale. We can seperate the Mediterranean countries-that are taken as the investigation subject-in two ways: The developed countries and the developing ones. It was seen that the tourism currency profits are important in the way of current accounts for both group of the countries with no exception. However it was found out that this has a great importance much more for the developing countries. For that reason, Türkiye and other similar Mediterranean countries, which have not used its tourism potentials at an optimum level so far, have a chance to get the balance of current accounts by increasing their tourism currency.