İstanbul Yenikapı Limanı'nda bulunan Geç Roma - Erken Bizans amphoraları üzerindeki yazıtlar ve damgalar
Inscriptions and stamps on the late Roman-early Byzantines amphores from Istanbul Yenikapi harbour
Yazar: ÜLKÜ BAYRAK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA HAMDİ SAYAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Amforalar = Amphoras ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Damga = Stamp ; Erken Bizans = Early Byzantine ; Erken Bizans Dönemi = Early Byzantine Period ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Geç Roma = Late Rome ; Roma Dönemi = Roman Period ; Yazıtlar = Inscriptions ; İstanbul-Yenikapı = İstanbul-Yenikapı

Özet:
Halen devam etmekte olan Tüpgeçit-Marmaray Projesi Yenikapı Arkeolojik Kazıları sırasında Antik Eleutherios Limanı ortaya çıkarılmıştır. Kazıda Geç Roma Erken Bizans Dönemi kontekstinde ele geçen malzemelerin yoğunluğunu amphoralar oluşturmaktadır. Büyük bir buluntu grubu olan dönem amphoraları çok çeşitliliğe sahiptir. Söz konusu taşıma kaplarının üzerinde çok sayıda damga ve yazıtlar (graffiti ve dipinti) bulunmaktadır. Kazıda ele geçen damga ve yazıtların bir bölümü hazırlanan tezde kataloglanarak incelenmiştir. Bununla birlikte, tezde Geç Roma Erken Bizans Dönemi öncesi ve sonrası dönemlere ait bazı örneklere de değinilmiştir.Yenikapı Marmaray Arkeolojik Kazısı'nda ele geçen, Geç Roma Erken Bizans Dönemi amphoralarındaki damga ve yazıtlarda; kapasite, amphoranın veya taşınan mamulün üretici markası, ürünün cinsi ve görevli memur ile ilgili konularla karşılaşılmıştır. Dini öğeler de çok sık görülmektedir.Geç Roma Erken Bizans Dönemi'nde kullanılan amphoralar üzerindeki yazıt ve damgalar; dönemin ekonomik faaliyetleri, ticari dolaşım, üretici bilgileri, pazarlama stratejileri ve okuma yazma oranı hakkında bilgiler vermektedir. Bu bağlamda, tezde incelenen Yenikapı buluntularından, Constantinopole'ün ekonomisi ve günlük yaşamı ile ilgili bilgi edinilmektedir.

Abstract:
At the Archaeological Excavations of Yenikapı Tuptunnel-Marmaray Project is stil going Antique Eleutherios Harbour was founded. At the Excavations, density of the material addressed in the context constitutes amphorae. Amphoras of that period are a big group and they are many varied. These transport jars have lots of stamps and inscriptions (grafiti and dipinti). A part of Stamps and inscriptions finding in excavation were catalogued and researched in this thesis. Nevertheless, some other samples are dating the preceding and later periods than Late Roman Early Byzantine Period time were mentioned, too.On the stamps and inscriptions of Late Roman and Early Byzantine Period amphoras found at Yenikapı Marmaray Archaeological Excavation; some subjects about capasity, producer mark of amphora or transportting goods, type of product and officer were met. Religious items were very often seen.Inscriptions and stamps on the amphoras using at Late Roman Early Byzantine Period give some informations about economic activities, commercial circulation, name of manufacturer, marketing strategies and the literacy rate of that period. In this context, from Yenikapı foundlings are researching in this thesis we can learn some knowledges about Constantinopolis?s economy and daily life.