Tip 1 diabetes mellitus tanılı hastalarda dislipidemi ve kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of dyslipidemia and cardiovascular risk factors in patients with TYPE 1 diabetes mellitus
Yazar: YAĞMUR CANTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM SOYLUK SELÇUKBİRİCİK
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Tip 1 Diabetes Mellitus Tanılı Hastalarda Dislipidemi ve Kardiyovasküler Risk Faktörlerinin Değerlendirilmesi
Amaçlar: Mikrovasküler komplikasyonların diyabetik hastalarda kardiyovasküler hastalık riskini arttırdığı düşünülmektedir. Çalışmamızda tip 1 diabetes mellitus (DM) tanılı hastalarda dislipidemi ile diğer kardiyovasküler risk faktörlerinin ilişkisini ve diyabet komplikasyonlarının erken tanısında yardımcı olabilecek yöntemleri değerlendirmeyi amaçladık. 
Hastalar ve Yöntemler: Çalışmaya 106 tip 1 DM tanılı hasta alındı. Diyabet polikliniğimizde ilk klinik değerlendirmeleri ve antropometrik ölçümleri yapılan hastalara, uluslararası fiziksel aktivite anketi (IPAQ-kısa form), Douleur Neuropathique 4 (DN4) nöropatik ağrı anketi, monofilaman ve 128 Hz diyapozon testleri yapıldı. Doppler ultrasonografi (USG) ile renal rezistif indeks (RRI) ve karotis intima media kalınlığı (CIMT) ölçümleri; göz muayeneleri, optik koherens tomografi (OCT) ile maküler kalınlık ölçümü, optik koherens tomografi anjiyografi (OCT-A) ile retinada derin ve yüzeyel kapiller pleksusta damar yoğunluğu (VD) ölçümleri yapıldı. 
Bulgular: Ortalama hastalık süresi 15,91±9,59 yıl ve ortalama yaşı 32,92±12,51 (Dağılım aralığı: 18-71) olan 106 tip 1 DM tanılı hastanın 67 (%63,2)'si kadın, 39 (%36,8)'u erkekti. Sağ göz ortalama VD'nin, yüksek LDL kolesterol (LDL ≥ 130 mg/dL) ve yüksek trigliserid seviyeleri (trigliserid ≥ 150 mg/dL) gözlenen olgularda azaldığı (sırası ile p değerleri 0,036 ve 0,030); korelasyon analizlerinde ise LDL kolesterol (r= -0,265 ve p=0,011), non-HDL kolesterol (r= -0,236 ve p=0,025) ve total kolesterol (r= -0,232 ve p=0,028) ile negatif korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Diyabet süresi uzun olan (5-15 yıl ve/veya > 15 yıl) olgularda, her iki gözde ortalama yüzeyel kapiller pleksus VD'de belirgin azalma saptanmıştır (sağ göz (OD): p=0,001 ve sol göz (OS): p=0,014). Maküla kalınlığının trigliserid düzeyi ile pozitif (OD: r= 0,272 ve p=0,008 OS: r=0,261 ve p=0,012) HDL kolesterol düzeyi ile negatif (OD: r= -0,285 ve p=0,006 OS: r= - 0,300 ve p=0,004) korelasyon gösterdiği saptanmıştır. Glomerüler filtrasyon hızı (GFR) düzeyi <125 ml/kg/1.73 m2 olan grupta, bilateral CIMT artmış (R-CIMT ve L-CIMT için p=0,000), her iki göz ortalama yüzeyel ve derin kapiller pleksus VD azalmış bulunmuştur (yüzeyel-OD: p=0,022, yüzeyel-OS: p=0,029, derin OD: p=0,039, derin-OS: p=0,004). Nöropatisi olan olgularda, olmayanlara göre bilateral RRI daha yüksek bulunmuştur (sağ ve sol böbrek için sırasıyla p=0,026 ve p=0,007) ve her iki göz ortalama derin kapiller pleksus VD'de azalma saptanmıştır (OD: p=0,017 ve OS: p=0,013). 
Sonuçlar: Tip 1 DM tanılı hastalarda dislipidemi varlığı, diyabet süresinin uzun olması, GFR'de azalma ve nöropati varlığı, retinopatinin en erken bulgularından olduğu kabul edilen retinadaki damar yoğunluğunda azalma ile ilişkilidir. Diyabetik maküler ödemin öngördürücüsü olarak düşünülen maküla kalınlığı ile trigliserid düzeyi arasında pozitif korelasyon var iken HDL kolesterol düzeyi ile aralarında negatif korelasyon söz konusudur. Ancak bulgularımızın sağlıklı bir kontrol grubu da dahil edilerek daha çok sayıda hasta ile doğrulanması gerekmektedir.

Abstract:
Evaluation of Dyslipidemia and Cardiovascular Risk Factors in Patients with Type 1 Diabetes Mellitus
Objectives: Microvascular complications are thought to increase the risk of cardiovascular disease in diabetic patients. In our study, we aimed to evaluate the relationship between dyslipidemia and other cardiovascular risk factors in patients with type 1 diabetes mellitus (DM) and to assess the methods that can help in the early diagnosis of diabetic complications. 
Patients and Methods: In this study 106 patients with type 1 DM were evaluated. International physical activity questionnaire (IPAQ-short form), Douleur Neuropathique 4 (DN4) neuropathic pain questionnaire, monofilament and 128 Hz tuning fork tests were applied to the patients whose initial clinical evaluations and anthropometric measurements were made in our diabetes outpatient clinic. Renal resistive index (RRI) and carotid intima-media thickness (CIMT) measurements were made by doppler ultrasonography (USG). Eye examinations, macular thickness measurement with optical coherence tomography (OCT), vascular density (VD) measurements in the deep and superficial capillary plexus of the retina were performed in the ophthalmology department with optical coherence tomography angiography (OCT-A). 
Results: Mean disease duration was 15.91±9.59 years and mean age was 32.92±12.51 (range: 18-71) out of 106 patients diagnosed with type 1 DM, of which 67 (63.2%) were female, 39 (36.8%) were male. Right eye mean VD decreased in cases with high LDL cholesterol (LDL ≥ 130 mg/dL) and high triglyceride levels (triglyceride ≥ 150 mg/dL) significantly (p values 0.036 and 0.030 respectively). In the correlation analysis, right eye mean VD was found to have negative correlation with LDL cholesterol (r= -0.265 and p=0.011), non-HDL cholesterol (r= -0.236 and p=0.025) and total cholesterol (r= -0.232 and p=0.028) levels. In cases with long duration of diabetes (5-15 years and/or > 15 years), there was a significant decrease in mean superficial capillary plexus VD in both eyes (right eye (OD): p=0.001 and left eye (OS): p= 0.014). Macular thickness was positively correlated with triglyceride level (OD: r= 0.272 and p=0.008 OS: r=0.261 and p=0.012), and negatively correlated with HDL cholesterol level (OD: r= -0.285 and p=0.006 OS: r= - 0.300 and p=0.004). In the group with glomerular filtration rate (GFR) level <125 ml/kg/1.73 m², bilateral CIMT was increased (p=0.000 for R-CIMT and L-CIMT), mean superficial and deep capillary plexus VD was decreased in both eyes (superficial-OD: p=0.022, superficial -OS: p=0.029, deep-OD: p=0.039, deep-OS: p=0.004). Bilateral RRI was found to be higher in patients with neuropathy than in patients without neuropathy (p=0.026 and p=0.007 for right and left kidneys, respectively) and a decrease in mean deep capillary plexus VD in both eyes (OD: p=0.017 and OS: p= 0.013) was found in patients with diabetic neuropathy. 
Conclusions: In patients with type 1 DM, dyslipidemia, long duration of diabetes, decrease in GFR and presence of neuropathy are associated with decreased vascular density in the retina, which is considered to be one of the earliest signs of retinopathy. Triglyceride level is positively correlated with macular thickness, which is thought to be a predictor of diabetic macular edema, and is negatively correlated with HDL cholesterol level. However, our findings need to be confirmed with a larger number of patients, including a healthy control group.