Acil servise başvuran karaciğer sirozu hastalarında spontan bakteriyel peritonit tanı prediktörlerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of diagnostic predictors of spontaneous bacterial peritonitis in patients with liver cirrhosis admitted to emergency department
Yazar: MUHAMMED AYCAN TAŞBİLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF ALİ ALTUNCI
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Assit = Ascites ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Parasentez = Paracentesis ; Peritonit = Peritonitis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Giriş ve Amaç
Acil servise başvuran karaciğer sirozu tanılı hastalardan parasentez ve asit örneklemesi 
yapılanları spontan bakteriyel peritonit tanısı alanlara ve almayanlara göre retrospektif olarak 
değerlendirerek tanıyı öngörmede etkili olan verileri belirlemeyi hedefledik.
Gereç ve Yöntem
Çalışmamız retrospektif olarak 01.01.2016 ile 31.12.2020 tarihleri arasında Ege 
Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servisi'ne başvuran hastaların arşiv taraması 
yapılarak gerçekleşti. Karaciğer sirozu tanılı hastalardan batın içi sıvı (asit) örneklemesi 
yapılmış 18 yaş üstü olanlar geriye dönük olarak incelendi. Olguların demografik özellikleri 
ile acil servise başvuru nedenleri, vital bulguları, kronik hastalıkları, geçirilmiş spontan 
bakteriyel peritonit (SBP) öyküsü, karaciğer sirozunun etiyolojisi, hepatik ensefalopati varlığı, 
fizik muayene bulguları, serum ve asit sıvısı biyokimyası, asit sıvısı hücre sayımı ve kültürü, 
Child-Pugh sınıfı, olası SBP tanısı, acil servis sonlanımı ve 30 günlük mortalitesi ile ilgili elde 
edilen veriler çalışma formuna kaydedildi. Pozitif asit sıvısı kültürü ve/veya asit sıvısı 
polimorfonükleer lökosit sayısı 250 hücre/mm3 veya daha fazla olup sekonder peritonit 
bulgusu olmayan hastalar spontan bakteriyel peritonit olarak kabul edildi. Geçmişinde 
karaciğer sirozu tanısı olan veya acil serviste tanı alan hastalardan acil tıp hekimlerince 
parasentez işlemi yapılan 18 yaş üstü hastalar çalışmaya dahil edildi. Karaciğer sirozu 
dışındaki asit nedenleri ile başvuran hastalar çalışmaya dahil edilmedi. SBP tanısının 
tahminlenmesinde önce tek değişkenli lojistik regresyon modelleri kuruldu, sonra anlamlı 
çıkan değişkenlerle çoklu model oluşturuldu.
Bulgular
Çalışmaya alınan 253 olgunun verileri incelendiğinde; olgu popülasyonunun 35-87 yaş 
aralığında olduğu, olguların %60,1'ini erkek cinsiyetin oluşturduğu, olgulardaki karaciğer 
sirozunun en sık nedeninin alkol (%28,8) olduğu saptandı. Tek değişkenli analizle; kalp hızı, 
karın ağrısı, karında şişlik, bilinç bulanıklığı, ateş, üşüme-titreme, lökosit sayısı, nötrofil 
sayısı, hemoglobin, nötrofil/lenfosit oranı (NLR), trombosit sayısı, sodyum, C-reaktif protein 
(CRP), asit lökosit sayısı, asit mononükleer lökosit sayısı, asit polimorfonükleer lökosit sayısı, 
asit total protein, asit albümin, asit laktat dehidrogenaz, kriptojenik etiyoloji, batında 
hassasiyet, bilinç değişikliği, hepatik ensefalopati ve acil serviste kalış süresi spontan 
bakteriyel peritonit (SBP) varlığı açısından anlamlı bulundu. Çok değişkenli analizle; karın 
ağrısı , batında hassasiyet, asteriksis (flapping tremor), kriptojenik etiyoloji, NLR ve 
trombosit sayısından oluşan ve SBP tanısını öngördürmede tahmin amaçlı kullanılabilecek bir 
model önerildi (AUC: 0,84, p<0,001). Model doğruluğu %70 saptandı. Bu modelden SBP 
tanısına yönelik eşik değer belirlenerek gerçek SBP değerleri ile modelden tahminlenen 
değerler çapraz tabloda kıyaslandığında kappa katsayısı 0,58 olarak hesaplandı.
Sonuç
Karın ağrısı, batında hassasiyet, asteriksis (flapping tremor), kriptojenik etiyoloji, 
NLR ve trombosit sayısından oluşan bir skorlama sistemi SBP tanısını öngördürmede tahmin 
amaçlı olarak kullanılabilir.
Anahtar sözcükler: Karaciğer Sirozu, Spontan Bakteriyel Peritonit, Parasentez, Asit.

Abstract:
Objective
We aimed to determine the data that are effective in predicting the diagnosis by 
retrospectively evaluating the patients with liver cirrhosis who were admitted to the emergency 
department, who underwent paracentesis and ascites sampling, compared to those who were 
diagnosed with spontaneous bacterial peritonitis and those who did not.
Material and Method
Our study was carried out retrospectively by searching the archives of patients who 
admitted to the Emergency Department of Ege University Medical Faculty Hospital between 
01.01.2016 and 31.12.2020. Patients with liver cirrhosis who were older than 18 years of age, 
whose intra-abdominal fluid (ascites) sampling was performed, were retrospectively analyzed. 
Demographic features of the cases and reasons for admission to the emergency department, 
vital signs, chronic diseases, history of previous spontaneous bacterial peritonitis (SBP), 
etiology of liver cirrhosis, presence of hepatic encephalopathy, physical examination findings, 
serum and ascitic fluid biochemistry, ascitic fluid cell count and culture, Child-Pugh class, 
possible diagnosis of SBP, emergency room outcome and 30-day mortality data were 
recorded in the study form. Patients with a positive ascitic fluid culture and/or ascitic fluid 
polymorphonuclear leukocyte count of 250 cells/mm3 or more and no evidence of secondary 
peritonitis were considered spontaneous bacterial peritonitis. Patients over the age of 18 
who underwent paracentesis by emergency medicine physicians from patients with a history 
of liver cirrhosis or diagnosed in the emergency room were included in the study. Patients 
presenting with ascites other than liver cirrhosis were not included in the study. In estimating 
the diagnosis of SBP, univariate logistic regression models were first established, and then a 
multivariate model was created with the variables found to be significant.
Results
When the data of 253 cases included in the study were examined; It was determined 
that the case population was between the ages of 35-87, 60.1% of the cases were male, and 
the most common cause of liver cirrhosis in the cases was alcohol (28.8%). With univariate 
analysis; heart rate, abdominal pain, abdominal swelling, confusion, fever, chills, leukocyte 
count, neutrophil count, hemoglobin, neutrophil/lymphocyte ratio (NLR), platelet count, 
sodium, C-reactive protein (CRP), acid leukocyte count, acid mononuclear leukocyte count, 
acid polymorphonuclear leukocyte count, acid total protein, acid albumin, acid lactate 
dehydrogenase, cryptogenic etiology, abdominal tenderness, altered consciousness, hepatic 
encephalopathy and duration of stay in the emergency room were found to be significant in 
terms of the presence of spontaneous bacterial peritonitis (SBP). With multivariate analysis; 
A model consisting of abdominal pain, abdominal tenderness, asterixis (flapping tremor), 
cryptogenic etiology, NLR, and platelet count, which can be used to predict the diagnosis of 
SBP, was proposed (AUC: 0.84, p<0.001). Model accuracy was found to be 70%. The cut-off
value for the diagnosis of SBP was determined from this model, and the kappa coefficient was 
calculated as 0.58 when the actual SBP values and the values estimated from the model were 
compared in the cross table.
Conclusion
A scoring system consisting of abdominal pain, abdominal tenderness, asterixis 
(flapping tremor), cryptogenic etiology, NLR, and platelet count can be used to predict the 
diagnosis of SBP.
Keywords: Liver Cirrhosis, Spontaneous Bacterial Peritonitis, Paracentesis, Ascites.