Mahur Destgah örnekleminde İran Destgah müziği ile Türk makam müziği'nin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative analysis of Iranian Dastgah music and Turkish makam music with the example of Mahur Dastgah
Yazar: GOLMEHR ALAMI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN GÜNALÇİN
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Ses Eğitimi Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu çalışmanın amacı, İran Destgah Müziği ile Türk Makam Müziği arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koymaktır. İran Müziği ile ilgili günümüze kadar yapılan çalışmalarda Destgahlar ve Guşeler hakkında genel bilgiler sunulmasına rağmen Guşeler detaylı bir şekilde incelenmemiştir. Bu çalışmada örneklem olarak seçilen Mahur Destgah'ın Guşelerinin Türk Makam Müziği ile karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu araştırmda bu tür bir incelemenin yapıldığı ilk çalışma olması bakımından önem taşımaktadır.
Betimsel bir araştırma olan bu çalışmada, İran Destgah Müziği'nin makamsal yapısının Türk Makam Müziği'ndeki makamlarla benzerliklerinin inelenmesi aşamasında ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. İran Müziği'nde kabul gören Redifler, Destgahlar ve Avazlar kullanılmıştır. Mahur Destgah ise on yedi Guşeden oluşmaktadır. İran Müziği verileri Abdullah Davami'nin Radif'i ve Daryush Tılayi'nin notalarından elde edilmiştir. Farabi Türk Makam Müziği'ne ilişkin bilgiler Farabi'den günümüze kadar yazılmış nazari kaynaklardan elde edilmiştir. Makam seyirlerine ilişkin bilgiler için Emrah Hatipoğlu'nun "Makamlar ve Terkibler" adlı kitabından yararlanılmıştır.
Araştrımada elde edilen bulgular, İran Destgah Müziği ile Türk Makam Müziği arasında gerek terminoloji gerekse yapısal açıdan paralellikler olduğunu göstermektedir, ancak bazı farklılıklar da bulunmaktadır. İki müzik geleneği arasında makam dizileri oluşturma yöntemleri farklılık göstermektedir. Ayrıca, İran Müziği'nde Redif, Destgah, Avaz ve Guşelerin kullanıldığı, Türk Makam Müziği'nde ise perde ve seyir gibi unsurların odak noktası olduğu belirlenmiştir.
Sonuç olarak, bu çalışmada İran Destgah Müziği ile Türk Makam Müziği arasındaki yapısal benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmiştir. Bu tespitler iki müzik geleneğinin yapısal benzerliklerini vurgularken, aynı zamanda onları birbirinden ayıran özelliklere de dikkat çekmektedir.
Dolayısıyla İran Destgah Müziği ve Türk Makam Müziği arasındaki ilişkiyi derinlemesine inceleyen bir kaynak olarak değerlendirilebilecek olan bu çalışmada; Mahur Destgahın iki guşesinin Türk Müziği makamlarıyla benzerlik göstermediği, on iki tane guşenin kısmen benzerlik gösterdiği,  üç guşenin de birebir benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İran Destgah Müziği,Türk Makam Müziği, Redif, Destgah, Guşe

Abstract:
The aim of this study is to investigate the similarities and differences between Iranian Dastgah Music and Turkish Makam Music. The identification of similarities and differences between Iranian and Turkish Makam Music aims to contribute to the field of music terminology.
The significance of this research lies in the lack of detailed analysis on the "Gushes" despite the general information provided on Destgahs and Gushes in Iranian Music studies in Turkey. This study highlights the importance of examining the Gushes that form a Dastgah in order to analyze them. Additionally, the comparative analysis of the Gushes of the Mahur Destgah with Turkish Makam Music is also significant as it is the first study of its kind in the literature.
A descriptive research model was used for this study. The relational scanning model aimed to determine the similarities between the modal structures of Iranian Dastgah Music and the Makams in Turkish Makam Music.
Radifs, seven Destgahs, and five Avazes accepted in Iranian music were utilized. The Mahur Dastgah consists of seventeen Gushes. The data for Iranian music was obtained from The Radif of Abdollah Davami, Daryush Tilayi's notations, while information on Turkish Makam Music was sourced from Emrah Hatipoğlu's book "Makamlar ve Terkibler" (Modes and Compositions).
The findings reveal that there are structural similarities between Iranian Dastgah Music and Turkish Makam Music; however, there are also some differences. The methods of constructing melodic sequences differ between the two musical traditions. Furthermore, it was determined that while Iranian music utilizes Radif, Dastgah, Avaz, and Gushes, Turkish Makam Music focuses on elements such as perde and seyir.
In conclusion, this study identifies structural similarities and differences between Iranian Dastgah Music and Turkish Makam Music. It contributes to music terminology and enhances our understanding of the relationship between Iranian and Turkish Makam Music.
Based on the findings of this study, you can discuss in detail the similarities and differences between Iranian Dastgah Music and Turkish Makam Music in your thesis, providing a new contribution to the literature in this field. In this study, which can be considered as a source that examines Mahur Dastgah, it has been determined that two gushes of Mahur Dastgah are not similar to the Turkish Music Makams, twelve gushes are partially similar, and three gushes are exactly similar.

Keywords: Iranian Music, Redif, Destgah, Mahur, Turkish Makams