Yerel medyada çalışan gazetecilerin haber yapma pratiklerinin insan hakları açısından araştırılması: Trabzon örneği
Investigation of news-making practices of journalists working in local media in terms of human rights: The example of Trabzon
Yazar: ELİF KEBELEK
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ BAYRAM
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Alternatif medya = Alternative media ; Görsel-işitsel medya = Visual-auditory media ; Habercilik = Journalism ; Haberler = News ; Medya = Media ; Trabzon = Trabzon ; Yerel basın = Local press ; Yerel medya = Local media ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Günümüzde medya, insanlar ve toplumlar arası ilişkilerde hayati bir öneme sahiptir. İnsanlar
medya sayesinde birçok konu ve kişi hakkında enformasyonla karşı karşıya kalmaktadır. Siyasetten
ekonomiye, sanattan spora kadar birçok farklı alanda yurttan ve dünyadan gelişmeleri insanlara
ileten medya, sağladığı çeşitli enformasyonlar ile insanların haber alma ihtiyacını da
karşılamaktadır. Medya kuruluşlarının ilettiği haber metinlerinde ise genel olarak kurumun sahiplik
yapısı, ideolojik anlayışı, medya rutinleri ve profesyonelleşme düzeyleri etkili olan faktörlerdendir.
Ulusal medyada olduğu gibi yerel medyada da bu durum benzerlik göstermektedir. Öyle ki, yerel
medya çalışanlarının bağlı olduğu kurumun ideolojik ve ekonomik sahiplik yapıları, haber üretim
sürecinde etkili olmaktadır. Doğrudan veya dolaylı olarak yerel medya kuruluşlarının etkisi altında
şekillendirilen haber metinlerinde seçilen başlıklar, kullanılan görseller, kelimeler vb. birçok
yönden insan hakları temel kavramlarının ihlaline örnek oluşturabilecek haber metinlerini görmek
mümkündür. Bu durum da genellikle medyada ayrımcılık ve farklı kişi veya grupların sorunlu
temsili olarak ortaya çıkmaktadır ve hak odaklı habercilik kavramıyla yakından ilişkilidir.
İlgili konuda yapılan çalışmalar incelendiğinde, genellikle ayrımcılık ve temsil sorununa
ilişkin çalışmalar yapıldığı, fakat yerel medya mensuplarının bakış açısından bu konuyu ele alan
çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmüştür. İlgili literatürdeki bu eksiklikten dolayı yerel medya
mensuplarının haber üretim sürecinde hak odaklı habercilik kavramına yaklaşımlarının incelenmesi
önem arz etmektedir. Bu çalışmada yerel medya mensuplarının haber üretim sürecinde hak odaklı
habercilik kavramına yaklaşımlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada belirlenen amaç
doğrultusunda nicel bir araştırma gerçekleştirilmiş ve anket tekniğinden faydalanılarak, yerel
medya mensuplarının haber üretim sürecinde hak odaklı habercilik kavramına yaklaşımları
araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini Trabzon yerel medyası mensupları oluşturmaktadır.
Araştırmada anket tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın verileri PSSS paket programı kullanılarak
analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yerel Medya, İnsan Hakları, Hak Odaklı Habercilik, Anket Uygulaması

Abstract:
Nowadays, media has a vital importance in relations between people and societies. People
are faced with information about many subjects and people thanks to the media. The media, which
conveys the developments from the country and the world to people in many different fields from
politics to economy, from art to sports, also meets the need for people to receive news with the
various information it provides. In the news texts conveyed by media organizations, the ownership
structure of the institution, ideological understanding, media routines and professionalization levels
are among the factors that are effective. This is similar in the local media as in the national media.
In fact, the ideological and economic owner ship structures of the institution to which local media
employees are affiliated are effective in the news production process. It is possible to see news
texts that can set an example for the violation of basic human rights concepts in many ways such as
the titles chosen in the news texts formed under the influence of local media organizations directly
or indirectly, the images used, words etc. This situation generally emerges as discrimination in the
media and problematic representation of different people or groups, and is closely related to the
concept of rights-based journalism.
When the studies on the relevant subject are examined, it has seen that there are generally
studies on discrimination and representation problems, but there are a limited number of studies
dealing with this issue from the perspective of local media members. Due to this deficiency in the
relevant literature, it is important to examine the approaches of local media members to the concept
of rights-based journalism in the news production process. In this study, it is aimed to examine the
approaches of the members of local media in the news production process to the notion of rightsbased reporting. A quantitative research has been carried out in line with the purpose determined in
the study and the approaches of local media members to the concept of rights-based journalism in
the news production process have been investigated by using the survey technique. The sample of
the study is consist of members of Trabzon local media. The survey technique has been used in the
research. The data of the study has been analyzed by using SPSS package program.

Keywords: Local Media, Human Rights, Rights-based Reporting, Survey Application