Uluslararası tahkim ve egemenlik
Internatıonal arbıtratıon and sovereıgnty
Yazar: NİLÜFER KUMCUOĞLU UYGUN
Danışman: PROF. DR. ANIL ÇEÇEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Egemenlik = Sovereignty ; Milletlerarası Tahkim Kanunu = International Arbitiation Law ; Tahkim = Arbitration

Özet:
Tahkim müessesesi hem ulusal düzeyde hem de uluslar arası düzeyde sürekli genişleme eğilimindedir dolayısıyla, uluslar arası tahkim devletlerin egemenlik öğesi bakımından çatırdamalara sebep olmakta devletin üç unsurundan biri olan "egemenlik" kavramı ile çelişmektedir ve ulus devleti derinden sarsmaktadır.Anayasamızın 125'nci maddesinin 1'nci fıkrasında 13.8.1999 tarih ve 4446 sayılı kanun ile yapılan değişiklikten sonra kamu hizmeti imtiyaz sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıkların milli ya da milletlerarası tahkim yoluyla çözümlenebilmesine olanak tanınmıştır. Bu değişiklik, Türkiye'de kamu hizmeti niteliğindeki yatırımları yapmak isteyen çok uluslu şirketlerin istemleri doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.Bilindiği gibi Egemenlik; modern anlamda devletin üç öğesinden biridir. Jean BODİN' e göre egemenlik, öncelikle savaş ve barış ilan etmek, para basmak, vergi toplamak, kanun yapmak ve yargılamaktır. Bu durumda yasama yürütme ve yargı egemenlik yetkileri olup bunların hepsi devletin kendisine ait olan yetkileridir. Bunların hepsi tek bir egemenlikten kaynaklanmakta ve egemen devlet adına kullanılmaktadır. Egemenliğin en önemli özelliği "asli'liğidir yani egemenliğin kendisinden gelmiş olmasıdır. Egemenliğin başka bir güçten türememiş olmasıdır. Diğer bir önemli özelliği ise, bizim çalışmamız açısından, devredilmezliktir. Günümüzde yargı yetkisinin yargı organına ve dolayısıyla hâkimlere devredilmiş olduğu kabul edilmektedir. Ancak yargılama yetkisi, yargı organına devredilmiş olsa da, esas itibariyle bu yetkinin bir egemenlik yetkisi olduğu ve dolayısıyla yargılama fonksiyonunun devletin tekeli altında bulunduğu kabul edilmekte olup bu şu anlama gelmektedir; Üniter bir devlette devletin tanıdığı mahkemeler dışında başka mahkeme olamaz.Uluslararası tahkim müessesesinin egemenlik kavramıyla uyumlu olmadığı bu konuda ulus devletlere çok önemli misyonlar yüklendiği gözlemlenmektedir. Şöyle ki; ulusal yargı güçlendirilmeli ve uluslararası tahkim müessesesine ihtiyaç hissettirilmemelidir.

Abstract:
Arbitration at the international level as well as the continued expansion of both the national level tend, therefore, in terms of international arbitration element in bringing about the sovereignty of states, one of three elements of the state "sovereignty" and contrasts with the concept of nation state is eroding deeply.1st paragraph of Article 125'nci Constitution, the amendment made by Act No. 4446 dated 13.8.1999 after the public service concession contracts to resolving disputes arising from recognized national or international arbitration. This change in Turkey's public service requests have been made in the nature of multinational companies who want to make investments.As is known, Sovereignty, in the modern sense of the state is one of the three-item. Jean Bodin, according to the sovereignty, first to declare war and peace, coin money, collect taxes, make laws and judgment. In this case, whether legislative, executive and judicial powers of the sovereignty of the state owned all of them authoritative. A rise from a single sovereignty and sovereign state on behalf of all of them are used. The most important feature of sovereignty that is substantive. Sovereignty that came to him. Sovereignty is not descended from any other power. Another important feature, in our study, inalienable. Today, judges have been transferred to the jurisdiction of judicial power, and hence is accepted. However, jurisdiction, transferred to the judicial power, though, in principle, and thus the trial function of this authority is the authority of a sovereign state, it means that is considered to be under the monopoly; unitary court in a State other than the state courts can not be recognized.Institution of international arbitration is not compatible with the concept of sovereignty of nation states in this regard is very important missions installed observed. Namely, felt the need national jurisdiction need to be strengthened and international arbitration.