Kardiyovasküler ve solunum sistemi hastalıklarının covıd-19 hastalık şiddeti ve mortalitesi üzerindeki etkisi: Bir sistematik derleme ve metaanaliz
The impact of cardiovascular and respiratory diseases disease severity and mortality on covid-19: A systematic review and metaanalysis
Yazar: AYBİKE ÖNDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME ÇINAR ; PROF. DR. FATMA ETİ ASLAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Meta analizi = Meta analysis ; Mortalite = Mortality ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Solunum yolları hastalıkları = Respiratory tract diseases ; Solunum yolları hastalıkları = Respiratory tract diseases

Özet:
Amaç: Herhangi bir yaştaki sağlıklı bireylerde şiddetli COVİD-19 ortaya çıkabilir, ancak ağırlıklı olarak ileri yaş veya altta yatan tıbbi komorbidite olan yetişkinlerde görülür. Komorbiditeler kötü sonuçların ana belirleyicileri olarak tanımlanmaktadır. Bu meta-analizde kardiyovasküler ve solunum sistemi hastalıklarının COVİD-19 hastalık şiddeti ve mortalitesi üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Google Scholar, Pub Med, Medline, Scopus, Science Direct ve Web of Science, CİNAHL veri tabanlarından 2019-2021 arasında yayınlanan çalışmalar tarandı. Dâhil edilen çalışmaların kalite değerlendirmesinde Polit ve Beck tarafından önerilen kalite değerlendirme ölçütleri kullanıldı. Değerlendiriciler arası uyum Kappa istatistiği, etki büyüklüğü "Odds Ratio", çalışmalar arası heterojenlik Cochran'ın Q istatistiği ile hesaplandı. Yayın yanlılığını belirlemede Kendall'ın tau b katsayısı ve huni grafiği kullanıldı. Meta analize dahil edilen çalışmaların etki büyüklüğü ve yayın yanlılığı CMA 3 (Comprehensive Meta Analysis) programı kullanılarak hesaplandı. Bulgular: Toplam 69 çalışma araştırmaya dâhil edildi. Rastgele etkiler modeline göre COVİD-19 tanılı hastalarda komorbid faktörlerin mortalite gelişimi üzerindeki genel etki büyüklüğünün 2,537(G.A;2,078-2,098; p<0.05) değeri ile istatiksel olarak anlamlı olduğu bulundu. Sonuç, COVİD-19 hastalığının genel mortalite üzerindeki etki büyüklüğünün 0.110 (G.A; 0.071-0.170; p=0.00), kardiyovasküler hastalıklara bağlı mortalite  oranı  genel etki büyüklüğünün 2.187 (G.A;1.041-4.596; p=0.039), solunum sistemi hastalıklara bağlı mortalite  oranı  genel etki büyüklüğünün 2,399 (G.A; 1.103-5.214; p=0.039), ve bu hastalıklara bağlı covid-19 hastalığının şiddetinden kaynaklı mortalite  oranı  genel etki büyüklüğünün (Odss Oranı) 2,399 (G.A; 1.103-5.214; p=0.039)  değerleri ile pozitif yönlü olduğu belirlendi (yüzde 95 G.A:Güven Aralığı).  Literatürde tartışmalı sonuçlar mevcut olup; daha kesin sonuçlara varabilmek için daha geniş hasta gruplarını içeren ve kardiyovasküler ve solunum sistemi hastalıklarının spesifik etkisini inceleyen ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Objective: Severe COVID-19 can occur in healthy individuals of any age. However, it is predominantly seen in adults with advanced age or underlying medical comorbidity. Comorbidities are identified as the main determinants of poor outcomes.
This meta-analysis, it was aimed to examine the effect of cardiovascular and respiratory system diseases on COVID-19 disease severity and mortality. Materials and Methods: The studies published between 2019-2021 from Google Scholar, Pub Med, Medline, Scopus, Science Direct, and Web of Science, CINAHL databases were scanned. The quality assessment criteria suggested by Polit and Beck were used in the quality assessment of the included studies. Inter-rater agreement was calculated with Kappa statistics, effect size "Odds Ratio", heterogeneity between studies with Cochran's Q statistics. Kendall's tau b coefficient and funnel plot were used to determine publication bias. The effect size and publication bias of the studies included in the meta-analysis were calculated using the CMA 3 (Comprehensive Meta-Analysis) program. Results: A total of 69 studies were included in the study. According to the random-effects model, the overall effect size of comorbid factors on mortality development in patients diagnosed with COVID-19 was found to be statistically significant with a value of 2.537 (G.A; 2.078-2.098; p <0.05). As a result, the effect size of COVID-19 disease on overall mortality was 0.110 (CI; 0.071-0.170; p = 0.00), mortality rate due to cardiovascular diseases was 2.187 (CI; 1.041-4.596; p = 0.039), The values of the mortality rate overall effect size 2.399 (CI; 1.103-5.214; p = 0.039), and the mortality rate general effect size (Odds Ratio) 2.399 (CI; 1.103-5.214; p = 0.039) due to the severity of COVID-19 disease due to these diseases (95 percent CI: Confidence Interval). There are controversial results in the literature; Further studies involving larger patient groups and examining the specific impact of cardiovascular and respiratory system diseases are needed to reach more precise conclusions.