Karizmatik liderlik davranışlarının iş performansına etkisinde iştatmininin aracılık rolü
Mediator role of job satisfaction on the relation between charismatic leadership behaviors and work performance
Yazar: SAMİ YALDIZBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FARUK ÜNAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Karizma = Charisma ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Mann-Whitney Testi = Mann-Whitney Test ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Performans = Performance ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş performansı = Job performance

Özet:
Çalışanın işini ne düzeyde başardığını ifade eden performansın artırılması insan
kaynaklarının önemli konularından biridir. İş tatmini ise yapılan işin özellikleri ile
çalışan beklentilerinin uyumluluğu sonucunda ortaya çıkan mutluluktur. Karizmatik
lider, sahip olduğu liderlik özellikleri ile çalışan performansının artmasında iş
tatmininden destek almaktadır. Karizmatik liderlik boyutlarının iş performansına olan
katkısı liderlik özelliklerinin önemini ortaya koymaktadır.
Bu çalışmada; karizmatik liderliğin iş performansı üzerindeki etkisinde iş
tatmininin aracılık rolü araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara'da faaliyet
gösteren özel ortaokulların eğitimcileri oluşturmaktadır. Araştırma yöntemi olarak nicel
araştırma türlerinden tarama yöntemi ve veri toplama aracı olarak da anket
kullanılmıştır. Ankette demografik bilgiler, Conger ve Kanungo'nun Karizmatik
Liderlik Ölçeği, Kirkman ve Rosen'in İş Performansı Ölçeği ve Minnesota İş Tatmini
ölçeği yer almaktadır. Anketler basılı form halinde 328 eğitim çalışana uygulanmıştır.
Veri analiz yöntemleri olarak tanımlayıcı istatistikler, Spearman korelasyonu,
regresyon analizi, Mann Whitney-U, Kruskall Whallis Spearman korelasyonu
kullanıldı. İş tatmininin aracı değişken rolünün tespitinde hiyerarşik çoklu regresyon
analizinden yararlanılmıştır. İş tatmininin aracı değişkenlik rolünün anlamlılığı ise
Sobel testi ile teyit edilmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına göre içsel iş tatmini, karizmatik liderliğin statükoyu
korumama, vizyon, çevreye duyarlılık ve üye ihtiyaçlarına duyarlılık boyutları ile iş performansı arasındaki ilişkide aracı değişken etkisine sahiptir. Dışsal iş tatmini ise
karizmatik liderliğin vizyon, çevreye duyarlılık, üye ihtiyaçlarına duyarlılık boyutları ile
iş performansı arasındaki ilişkide aracı değişken etkisine sahiptir.

Anahtar kelimeler: 
Karizmatik liderlik, iş tatmini, iş performansı, ortaokul
öğretmenleri

Abstract:
Increasing the performance, which means that in what level the employees are
successful, is one of the important issues of human resources. Job satisfaction is the
happiness, which comes out with the harmony between specialties of work and
employees' expectations. A charismatic leader takes support from job satisfaction with
his/her own leadership specialties to increase the performance of employees. The
contribution of charismatic leadership's dimensions to work performance shows the
importance of leadership behaviors.
In this study, mediator role of job satisfaction on charismatic leadership's effect
on work performance was researched. Survey method of quantitative research with
questionnaires for data collection was used. The questionnaire is composed of questions
related with demographic importations, charismatic leadership scale of Conger and
Kanungo, work performance scale of Kirkman ve Rosen and Minnesota job satisfaction
questionnaire. Printed forms of questionnaires were applied to 328 education
employees.
Descriptive statistics, Spearman correlation, regression analysis, Mann Whitney-
U, Kruskall Whallis were used as data analysis methods. Hierarchical multiple
regression analysis was used to identify the mediator variable role of job satisfaction.
Significance of the mediating variable was confirmed with Sobel test.
According to the results, internal job satisfaction has mediator role on the
relationship between charismatic leadership dimensions; "not maintain the status quo",
"vision", "environmental sensitivity", "sensitivity to member needs, and work
performance. External job satisfaction has mediator role on the relationship between
charismatic leadership dimensions; "vision", "environmental sensitivity" and
"sensitivity to member needs", and work performance.

Keywords: 
Charismatic leadership, job satisfaction, work performance, secondary
school teachers