Gazze Şeridi'ndeki hastanelerde örgüt kültürü, liderlik tarzı ve liderlik sonuçları arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi
Assessment of the relationships between organizational culture, leadership styles and leadership outcomes within hospitals of Gaza Strip
Yazar: HATEM ALSAQQA
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ ERKAN AKYÜREK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Filistin = Palestine ; Filistin-Gazze = Palestine-Gazze ; Gazze Şeridi = Gaza Strip ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; Liderlik = Leadership ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yardımcı sağlık personeli = Allied health personnel ; Yöneticiler = Managers ; Örgüt kültürü = Organizational culture

Özet:
Modern dünya, yaşantıları, davranışları ve yönetim biçimlerini etkileyen birçok değişiklikle tanımlandığı için örgüt kültürüyle ilgili çalışma, vurgulanması gereken ihtiyaçlardan biridir. Etkili model liderliği değerlerin, tavırların ve davranışların şekillenmesiyle ve gelişimiyle örgütsel amaçların gerçekleştirilmesine yardımcı olur.
Bu çalışma, hastane çalışanlarının örgüt kültürü türleri ve hastanelerdeki yöneticilerin liderlik tarzlarıyla ilgili algılarını ve bu iki alan arasındaki ilişkiyi tanımlamayı amaçlamıştır. Çalışmada, Gazze Şeridi 'ndeki 5 hastaneyi – 3 kamu hastanesi ve 2 vakıf hastane – kapsamaktadır. Haziran ve Aralık 2018 tarihleri arasındaki dönemde 400 katılımcıyı içeren tanımlayıcı bir kesitsel tasarım kullanılmıştır. Hedef nüfus, doktorlar, hemşireler, yardımcı sağlık hizmetleri ve yöneticiler gibi hastanelerdeki tüm çalışan kategorilerini kapsamıştır. Katılımcıların örneklem boyutları, hastanelerin türlerine ve kapasitelerine göre farklılık göstermiştir. Katılımcıların %78,3'ünün lisans derecesine veya daha yüksek derecelere sahipken %21,3'ünün diploma veya altı derecesi bulunmaktadır. En yüksek katılım oranı %37,2 ile hemşirelere aitken, bunu %28,8 ile doktorlar, %23,7 ile yöneticiler ve %15 ile yardımcı sağlık hizmetleri takip etmiştir.
Gazze Şeridi hastanelerinde örgüt kültürünün en belirgin türleri, kabile ve hiyerarşiye dayalı kültürlerdir. Tüm örgüt kültürü türlerinde vakıf hastanelerinin kamu hastanelerine göre daha yüksek ortalaması bulunmaktadır. Araştırma, örgüt kültürünün ölçekleriyle ilgili algıların, sırasıyla 3,36; 3,27 ve 3,24 ortalamalarla kabile kültürü, hiyerarşi kültürü ve adhokrasi kültürü için en yüksek olduğunu ortaya çıkarmıştır. İncelenen hastanelerdeki yönetici tarzlarının, dönüşümcü liderlik ve etkileşimci liderlik tarzları olduğu görülmüştür.  Dönüşümcü liderlik tarzı, en yüksek ortalamaya (x̄=3,68, Ss = 0,57) sahipken, onu etkileşimci tarzı (x̄=3,50, Ss= 0,47) takip etmiştir. İdeal etki (davranışsal), en çok algılanan liderlik davranışıydı (x̄=3,79, Ss = 0,69).
Çalışmanın sonuçları, dönüşümcü liderlik ve etkileşimci liderlik tarzları ve örgüt kültürü türleri arasında değer olumlu ilişki göstermiştir. Çoklu regresyon analizi, liderlik tarzının liderlik sonuçları ve örgüt kültürü türleri üzerinde etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, konuyla ilgili mevcut araştırmaya katkıda bulunma ve Gazze Şeridi'ndeki hastane sektörünün belirli yönlerini anlamakla ilgili boşlukları kapatma konusunda başarılı olmuştur. Aslında, bu etkinin gücü, sağlık kuruluşlarının karşı karşıya olduğu sorunların ve güçlüklerin ayrılmaz bir parçası olduğunu kanıtlayabilir niteliktedir.

Abstract:
The study of organizational culture is one of the necessities to emphasize on, because the contemporary world is characterized by many changes that affected our lives, behaviors and styles of management. The effective model leadership helps to achieve the organizational goals, through the embodiment and development of values, attitudes, and behaviors.
The study is to describe the hospitals' staff perceptions of its organizational culture types and their managers' leadership styles in the hospitals and the relationships that may exist between these domains. The study included 5 hospitals; 3 governmental and 2 non-governmental hospitals in the Gaza Strip. A descriptive cross-sectional design was used which involved 400 participants in the period between June and December 2018. The target population included all the working staff categories at hospitals' as physicians, nurses, paramedics and administrators. Participants' samples' sizes were diverse according to their hospitals' types and capacities.  78,3% were having bachelor or higher degrees and 21,7% were having diploma or lesser degrees. Nursing had the highest proportion with 37,2%, physicians with 28,8%, administrators had 23,7% and paramedics had 15%.
The highest determined types of organizational culture in Gaza Strip hospitals were clan and hierarchy-oriented culture. The non-governmental hospitals have higher means that the governmental ones in all the organizational culture types. The study found that the perceptions of organizational culture's dimensions were the highest with the clan culture, hierarchy culture and adhocracy culture with 3,36; 3,27 and 3,24 respectively. Managers' styles in the investigated hospitals were transformational and transactional styles. The transformational style had the highest mean (M = 3,68, SD = 0,57) followed by transactional (M = 3,50, SD = 0,47). Idealized influence (behavioral) was the most perceived leadership behavior (M = 3,79, SD = 0,69).
The results of the study showed significant positive correlations between transformational and transactional leadership styles and organizational culture types. A multiple regression analysis indicated that leadership styles had an effect on the leadership outcomes and organizational culture types.  This study has been successful in being able to contribute to the existing research on this subject and to bridge gaps in understanding certain aspects of hospitals' industry in Gaza Strip. Indeed, the strength of this impact may prove to be integral to the problems and challenges facing the healthcare organizations.