Öğrenci seçme sınavı'nın madde yanlılığı açısından incelenmesi
Item bias analysis of the university entrance examination
Yazar: DİLARA BAKAN KALAYCIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA KELECİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: ÖSS = Student Selection Examination

Özet:
Bu çalışmada, 2005 yılı Öğrenci Seçme Sınavında (ÖSS) yer alan maddelerin cinsiyet ve okul türü değişkenlerine göre farklı fonksiyonlaşıp fonksiyonlaşmadığı incelenmiştir. Farklı fonksiyonlaştığı belirlenen maddelerin yanlı olup olmadığına karar vermek için uzman görüşüne başvurulmuştur. Araştırmada, Mantel-Haenszel (MH) ve Lojistik Regresyon (LR) yöntemleri kullanılmıştır.Analizler ÖSS'ye giren 599,330 lise son sınıf öğrencisinin her biri 45 maddeden oluşan Türkçe, sosyal bilimler, matematik ve fen bilimleri alt testlerine verdikleri cevaplar kullanılarak yapılmıştır. Her alt teste ait betimsel istatistikler, güvenirlik analizleri ve madde istatistikleri hesaplanmıştır.İndeks değerleri göz önüne alındığında, MH ve LR yöntemleri birbiriyle uyumlu sonuçlar vermektedir; fakat literatürdeki kriter puanlar göz önüne alındığında, bu değerlerin LR yöntemi için yüksek olduğu saptanmıştır. Bu sebeple, çalışmada, yöntemler birbirini tamamlayacak şekilde farklı bir kriter belirlenmiş ve bu kritere uyan maddelerin farklı fonksiyonlaştığı kabul edilmiştir.Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda, cinsiyete göre alt testler göz önüne alındığında, Türkçe alt testini oluşturan maddelerin farklı fonksiyonlaşmadığı sonucuna varılmıştır. Sosyal bilimler alt testinde 7, matematik ve fen bilimleri alt testlerinde de 3 maddenin farklı fonksiyonlaştığı ve bu maddelerden de 1 fen bilimleri maddesinin yanlılık gösterdiği belirlenmiştir.Okul türlerine göre karşılaştırma yapıldığında, matematik alt testini oluşturan maddelerin farklı fonksiyonlaşmadığı sonucuna varılmıştır. Türkçe alt testinde; genel lise Anadolu lisesi karşılaştırmasında 14, genel lise özel lise karşılaştırmasında 9 ve Anadolu lisesi özel lise karşılaştırmasında 9 maddenin; sosyal bilimler alt testinde, genel lise Anadolu lisesi karşılaştırmasında 16, genel lise özel lise karşılaştırmasında 1 ve Anadolu lisesi özel lise karşılaştırmasında 6 maddenin; fen bilimleri alt testinde genel lise Anadolu lisesi karşılaştırmasında ise 1 maddenin farklı fonksiyonlaştığı ve bu maddelerden de sadece 1 fen bilimleri maddesinin yanlılık gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, whether the items of the 2005 University Entrance Examination (UEE) include Differantial Item Functioning (DIF) or not in terms of gender and school type variables is analyzed. So as to decide whether an item which including DIF is biased or not a specialist was consulted. Mantel-Haenszel (MH) and Logistic Regression (LR) DIF detection methods were used.The analyses are based on the answers of 599,330 high school seniors to the Turkish, Social Sciences, Mathematics and Science subtests of the UEE. In each subtest consisting of 45 items, descriptive statistics, reliability analysis, and item statsitics are calculated.When the index values are taken into account, MH and LR methods yield consistent results but when the criterias in the literature are examined, it is recognized that these criterias are high for LR. For this reason, in this study, a different complement criteria is set, and the items which satisfy this criteria are accepted DIF.In result, when subtests were examined in terms of gender the items of the Turkish subtest did not include DIF. In the social science subtest 7 items, mathematics and science subtests 3 items each included DIF. Among these items, 1 science item was identified as biased.When comparisons were made according to school type , it was found that DIF did not exist in the mathematics items. In the Turkish subtest, when comparing general and Anatolian high schools, general and private high schools, and Anatolian and private high schools 14, 9, 9 items respectively were detected as including DIF. In the social science subtest, when comparing general and Anatolian high schools, general and private high schools, and Anatolian and private high schools 16, 1, 6 items respectively were detected as including DIF. In the science subtest, when comparing general and Anatolian high schools 1 item were detected as including DIF. Among these items, only 1 science item was identified as biased.