İşsizlik ve enflasyon arasındaki ilişki: Türkiye örneği
The relati̇onship between unemployment and i̇nflati̇on: the case of turkey
Yazar: ZÜBEYDE EMİRZEOĞLU
Danışman: PROF. DR. YAKUP KÜÇÜKKALE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: ARDL Eşbütünleşme Testi = ARDL Cointegration Test ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Enflasyon = Inflation ; Phillips eğrisi = Phillips curve ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; İşsizler = Unemployeds ; İşsizlik politikası = Unemployment policy

Özet:
Enflasyon ülkede belirli durumlar dikkate alınarak belirlenen mal ve hizmet sepetinden
oluşturulan fiyat endeksinin değerindeki değişmeyi ifade ederken; işsizlik ise işgücünün istihdam
şartlarını kabul ettiği halde iradesi dışında istihdam edilmemesidir. İki kavram da ekonomi için
istenmeyen durumları yansıtmaktadır. Bu doğrultuda iki değişkenin birbirlerini etkileyip
etkilemedikleri literatürde birçok çalışmaya konu olmuştur.
1958 Phillips'in çalışmasını takiben 1970'li yıllarda Phillips eğrisi (1958) beklentilerle ele
alınmaya başlanmıştır. Friedman ve Phelps tarafından öncülüğü yapılan Monetarist okula göre
orijinal Phillips eğrisinde uyumcu beklentiler ile dikkate alınmalıdır. Onlara göre sadece kısa
dönemde değişkenler arasında "işçi yanılmaları" yüzünden Phillips eğrisi ilişki vardır. Aynı yıllarda
R. Lucas, N. Wallace ve T. Sargent'in öncülüğünü yaptığı Yeni Klasik okulda ise Phillips eğrisinin
(PC) uyumcu beklentilerle değil rasyonel beklentilerle ele alınması gündeme gelmiştir. Onlara göre
iki değişken arasında sadece kısa dönemde ve politikaların gizli uygulanması (firma yanılma modeli)
durumunda Phillips eğrisi ilişkisi yaşanmaktadır. Yeni Keynesyen okul iktisatçıları da PC için
rasyonel beklentilerin uygulanması gerektiğini savunmuşturlar. Onlara göre iki değişken arasında
sadece (nominal katılıklar) kısa dönemde ilişki olabilmektedir. Post Keynesyen iktisatçılara göre ise
beklentiler rasyonel değildir. Çünkü gelecek belirsizdir ve beklentiler heterojendir. Onlara göre PC
ilişkisi uzun dönemde de devam etmektedir.
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de işsizlik ve enflasyon arasında uzun veya kısa dönem için
herhangi bir ilişkinin olup olmadığının tespit edilmesidir. Daha önce yapılan çalışmalarda
çalışmamızda kullandığımız değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkilerin hem aylık hem
de yıllık veriler kullanılarak ayrı ayrı test edildiğine rastlanmamıştır. Bu çalışmada işsizlik ve
enflasyon verilerinin hem aylık hem de yıllık olarak ayrı ayrı ele alınarak sonuçların tutarlı olup
olmadığı gözlenmek istenmiştir. Bu doğrultuda değişkenler arasında uzun dönemli ilişkinin tespiti
için hem yıllık (1986-2020) hem de aylık (2014:01-2021:09) ARDL eşbütünleşme analizi
yapılmıştır. Ayrıca daha önceden Türkiye odaklı yapılan çalışmalarda işsizlik ve enflasyon
arasındaki ilişkinin tespiti amacıyla SUE ve M3 ile birlikte analiz edildiğine rastlanmamıştır. Bu
çalışmanın aylık analizlerinde bu değişkenler kontrol değişkenleri olarak ele alınmıştır. Sonuç
olarak, değişkenler arasında sadece işsizliğin bağımlı değişkeni, enflasyonun ve LGNP'nin bağımsız
değişkenleri oluşturduğu yıllık analizde (Denklem 2) uzun dönemli ve negatif yönlü ilişki olduğu
gözlemlenmiştir. Ayrıca enflasyonun bağımlı değişken, işsizliğin ve LGNP'nin bağımsız değişkenler
olarak ele alındığı yıllık analizin (Denklem 1) hata düzeltme modeline göre iki değişken arasında kısa dönemde negatif ilişki mevcuttur. Değişkenlere ait katsayılar arasında kısa dönemli ilişki olup
olmadığı da yıllık analizde Granger nedensellik testi, aylık analizde Toda-Yamamoto nedensellik
testi ile sınanmıştır. Sözü edilen testlere ait sonuçlara göre işsizlik ve enflasyon arasında kısa dönem
için nedensel bir ilişki yoktur.

Anahtar Kelimeler: İşsizlik, Enflasyon, Phillips Eğrisi, ARDL Eşbütünleşme Yaklaşımı

Abstract:
Inflation expresses the change in the value of the price index formed from the basket of goods
and services determined by taking into account certain situations in the country, meanwhile
unemployment is the non-employment of the workforce against their will even though they accept
the terms. Both concepts reflect undesirable situations for the economy. In this direction, whether
the two variables affect each other has been the subject of many studies in the literature.
Following the work of 1958 Phillips, the Phillips curve (1958) began to be discussed with
expectations in the 1970s. According to the Monetarist school pioneered by Friedman and Phelps, it
should be considered with adaptive expectations in the original Phillips curve. According to them,
there is only a Phillips curve relationship between the variables in the short run due to "workermisperception". In the same years, in the New Classical School pioneered by R. Lucas, N. Wallace
and T. Sargent, it came to the fore that the Phillips curve (PC) should be handled with rational
expectations rather than adaptive expectations. According to them, there is a Phillips curve
relationship between two variables only in the short run and in the case of covert implementation of
policies (company-misperception model). New Keynesian school economists also argued that
rational expectations should be applied for PC. According to them, there can only be a relationship
between two variables (nominal rigidities) in the short run. According to Post Keynesian economists,
expectations are not rational. Because the future is uncertain and expectations are heterogeneous.
According to them, the PC relationship continues in the long term. The aim of this study is to
determine whether there is a long- or short-term relationship between unemployment and inflation
in Turkey. In previous studies, it was not found that the long- and short-term relationships between
the variables we used in our study were tested separately using both monthly and annual data. In this
study, it is aimed to observe whether the results are consistent by considering unemployment and
inflation data separately, both monthly and annually. In this direction, both annual (1986-2020) and
monthly (2014:01-2021:09) ARDL cointegration analysis was conducted to determine the long-term
relationship between the variables. In addition, previous studies focused on Turkey have not been
found to be analyzed together with SUE and M3 in order to determine the relationship between
unemployment and inflation. In the monthly analyzes of this study, these variables were considered
as control variables. As a result, in the annual analysis (Equation 2), in which only the dependent
variable of unemployment, inflation and LGNP were the independent variables, it was observed that
there was a long-term and negative relationship among the variables. In addition, according to the error correction model of the annual analysis (Equation 1), in which inflation is considered as the
dependent variable and unemployment and LGNP as independent variables, there is a negative
relationship between the two variables in the short term. Whether there is a short-term relationship
between the coefficients of the variables was tested with the Granger causality test in the annual
analysis and the Toda-Yamamoto causality test in the monthly analysis. According to the results of
the mentioned tests, there is no causal relationship between unemployment and inflation in the short run.

Keywords: Unemployment, Inflation, Phillips Curve, ARDL Cointegration Approach