Şermin Yaşar'ın çocuk kitaplarının duyarlık eğitimi bağlamında incelenmesi
Analysis of Şermin Yaşar's children's books in the context of sensitivity education
Yazar: SABRİYE ECE AKGÜN
Danışman: PROF. DR. NEVİN AKKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Edebiyat dalları arasında sorumluluğu ve etki gücü en fazla olan alan çocuk edebiyatıdır. Seslendiği okuyucu kitlesinin hayal ve duygu dünyasına hitap edebildiği ölçüde, etki gücü artmaktadır. Elbette bunu ancak duyarlı bir üslup benimseyebilen usta kalemler gerçekleştirebilir. Değer aktarımının yanı sıra duyarlık oluşturma gibi oldukça önemli bir görevi de bulunan çocuk edebiyatı eserlerinin niteliği güçlü olması gerekmektedir. Geleceği özünde taşıyan çocuk, aynı zamanda geleceğin toplum yapısının da temelidir. İnsana ve topluma karşı duyarlı bireyler yetiştirmek ise her toplumun görevidir. Çocuğa bu duyarlık eğitimini en kolay ve hızlı kazandırabilecek eğitim materyali ise, nitelikli çocuk edebiyatı eserleridir.
Araştırmada, Şermin Yaşar'ın 10 yaş ve üzeri okuyucu kitlesine hitap eden 8 adet çocuk hikâye kitabı, çocuğa kazandıracağı "duyarlıklar" açısından incelenmiştir. Nitel bir araştırma olan çalışmada temel nitel araştırma deseni kullanılmış ve veriler doküman analizi yoluyla elde edilmiştir. Duyarlık konularının belirlenmesi ve gruplanması aşamasında Aslan (2013, 2016), Alamdar ve Süngü (2017), Karakuş Tayşi (2019) duyarlık alt kategorilerine araştırmacı, uzman görüşü alarak eklemeler yapmış ve içerik analizi betimsel olarak gerçekleştirilmiştir. Toplanan verilerin güvenirliği Miles & Huberman formülüyle sağlanmıştır. Belirlenen 53 duyarlık alt kategorinin farklı oranlarda incelenen tüm öykülerde yer aldığı tespit edilmiştir. 956 duyarlık ifadesinde en sık yer alan duyarlık kategorisi "dilsel duyarlık" olurken onu "çocuğa ve çocukluğa duyarlık", "insana ve insan mutluluğuna duyarlık", "aşka-sevgiye duyarlık" ve "hayal ve düş gücüne duyarlık" takip etmiştir. Eserlerde en az yer alan duyarlık kategorileri ise; "eşitliğe karşı duyarlık", "ölüme karşı duyarlık" ve "toplumsal cinsiyet eşitliğine karşı duyarlık" olmuştur. Duyarlık alt kategorilerinden eserlerde hiç rastlanmayan konular: "kadına duyarlık" ve "engelli bireylere duyarlık" olmuştur. Yapılan değerlendirmeler neticesinde; araştırmaya kaynaklık yapan 8 çocuk hikâye kitabının, çocukta duyarlık eğitimi gerçekleştirme anlamında zengin birer nitelikli çocuk edebiyatı eseri olduğu; ebeveynlerin ve eğitimcilerin bu eğitimi verme bağlamında adı geçen eserlerden kaynak olarak faydalanabilecekleri sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, duyarlık, duyarlık eğitimi, Şermin Yaşar

Abstract:
Among the branches of literature, the field with the most responsibility and influence is children's literature. Its power of influence increases to the extent that it appeals to the imagination and emotional world of the readership it addresses. Of course, only skilled writers who can adopt a sensitive style can achieve this. Children's literature works, which have a very important task of creating sensitivity as well as transferring values, must be of high quality. The child, who inherently carries the future, is also the basis of the social structure of the future. It is the duty of every society to raise individuals who are sensitive to people and society. The educational material that can provide this sensitivity education to the child in the easiest and fastest way is qualified children's literature works.
In this study, eight children's story books by Şermin Yaşar, which appeal to readers aged 10 and above, were examined in terms of the "sensitivities" they would bring to the child. The study, which is a qualitative research, used a basic qualitative research design and data were obtained through document analysis. In the stage of determination and grouping of sensitivity topics, the researcher made additions to the sensitivity subcategories of Aslan (2013, 2016), Alamdar and Süngü (2017), Karakuş Tayşi (2019) by taking expert opinion, and content analysis was carried out descriptively. The reliability of the collected data was ensured by the Miles & Huberman formula. It has been determined that the 53 sensitivity subcategories are included in all the stories examined at different rates. The most frequently mentioned sensitivity category in 956 sensitivity expressions is "linguistic sensitivity", followed by "sensitivity to children and childhood", "sensitivity to human and human happiness", "sensitivity to love" and "sensitivity to imagination and creativity". The sensitivity categories that appear least in the works are "sensitivity towards equality", "sensitivity towards death" and "sensitivity towards gender equality". Among the sensitivity subcategories, the topics that have not been encountered in the works are: "sensitivity to women" and "sensitivity to disabled individuals". As a result of the evaluations, it has been concluded that the 8 children's story books that served as the source of the research are rich and qualified works of children's literature in terms of providing sensitivity education in children, and parents and educators can benefit from the mentioned works as resources in the context of providing this education. 

Keywords: Children's literature, sensitivity, sensitivity education, Şermin Yaşar.