Çankırı yöresi Türk halk müziği kültüründeki Türkülerin makam ve usül açısından incelenmesi
Investigation of folk songs in Turkish folk music culture of Çankiri region in terms of tone and style
Yazar: YAKUP AYIK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CAN PELİKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Sanat Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Çankırı kültürü ve TRT-THM repertuvarında bulunan Çankırı
yöresine ait halk ezgilerindeki müzikal unsurları belirlemektir. Araştırmada yazılı kaynaklar ve
alan araştırması kapsamında Çankırı yöresinin halk müziği kültüründe öne çıkan unsurlar
belirlenmiş ve TRT- THM repertuvarında bulunan türküler hem makamsal dizileri hem de usul
özellikleri bakımından analiz edilmeye çalışılmıştır.
Yöntem: Bu çalışmanın yürütülmesinde betimsel araştırma yöntemlerinden tarama modeli
kullanılmıştır. Araştırma konusu kapsamında konu ile ilgili alan yazını taraması (doküman
inceleme) ve çalışmaya konu olan yazılı liretatür üzerinde içerik analizi yapılmıştır.
Sonuçlar: Bu çalışmanın, Çankırı yöresi müzik kültüründe öne çıkan unsurların belirlenmesi
ve yöreye ait olan türkülerdeki müzikal özellikler analiz yapılarak ulaşılan bulgularla yörenin
müzik kültürünün somut verilerle ortaya konulması açısından önemli olduğu düşünülmektedir.
Bu doğrultuda; Çankırı yöresinin zengin bir halk müziği kültürü olduğu, temeli Ahiliğe dayanan
Yaran kültürünün (Yaran sohbetlerinin) ilin sosyo- kültürel yapısına yön verdiği, yörede Türk
halk müziğinin yanında Türk Sanat müziği formları da seslendirildiği ve bu iki müzik türünde
kullanılan çalgı aletlerinin birlikte kullanıldığı, yöreye ait türkülerin müzikal analizleri
sonucunda Segah, Hüseyni, Uşşak ve Hicaz makamı dizilerin ve 2, 4 ve 9 zamanlı usullerin
oldukça yoğun kullanıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Türk Halk Müziği, Çankırı Müzik Kültürü, Çankırı Türküleri. Makam
Dizisi, Usul.

Abstract:
Purpose: This research aims to determine the musical elements in Çankırı culture and folk
melodies of the Çankırı region in the TRT-THM repertoire. In the study, within the scope of
written sources and field research, the prominent elements in the folk music culture of the
Çankırı region were determined and the folk songs in the TRT-THM repertoire were tried to be
analyzed in terms of both their maqam sequences and usul features.
Method: The survey model, one of the descriptive research methods, was used in this study.
Within the scope of the research topic, a literature review (document review) was conducted on
the subject, and content analysis was performed on the written literature that was the subject of
the study.
Results: This study is thought to be important in terms of determining the prominent elements
in the musical culture of the Çankırı region and presenting the musical culture of the region
with concrete data through the findings obtained by analyzing the musical characteristics of the
folk songs belonging to the region.
In this direction; The Çankırı region has a rich folk music culture, the Yaran culture (Yaran
conversations) based on Ahiism directs the socio-cultural structure of the province, Turkish
Artistic music forms are performed in addition to Turkish folk music in the region, and the
instruments used in these two types of music are used together. As a result of the musical
analysis of the folk songs, it was concluded that Segah, Huseyni, Ussak, and Hicaz maqam
scales and 2, 4, and 9-time rhythms were used quite extensively.
Keywords: Turkish Folk Music, Çankırı Music Culture, Çankırı Folk Songs. Maqam Series,
Usul.