Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde temel ve ara düzey betimleyicilerin geliştirilmesi
Developing basic and independent level descriptors for Turkish as a foreign language
Yazar: YİĞİT SAVURAN
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL ÇUBUKÇU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Avrupa Diller İçin Ortak Başvuru Çerçevesi = Common European Framework of Reference for Langugage ; Tasvir = Description ; Testler = Tests ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Amaç: Bu araştırma Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında temel ve ara düzey betimleyiciler geliştirme, geliştirilen betimleyicileri çeşitli testler ve görevler aracılığı ile uygulama ve bu ölçme işlemlerinin sonuçlarını geçerleme amacı ile yürütülmüştür.
Yöntem: Çok aşamalı karma desen araştırması olarak tasarlanan bu araştırma hazırlık, geliştirme, uygulama ve geçerleme aşamalarından oluşmaktadır. Araştırmanın hazırlık aşamasında doküman analizi ve çeviri – geri çeviri teknikleri uygulanmış ve yabancı dil (İngilizce) uzmanları ile çalışılmıştır. Sonuçlar, sıklık ve içerik analizi ile irdelenmiştir. Geliştirme aşamasında eğitim programları ve eğitimde ölçme ve değerlendirme uzmanları ile çalışılmış ve doküman incelemesi, içerik analizi ve kapsam geçerlik indekslerinden yararlanılmıştır. Uygulama aşamasında test ve görev geliştirme adımları ile ölçüm araçları geliştirilmiş ve kümeleme örneklemi ile bunlar yabancı dil olarak Türkçe öğrenen farklı seviyelerdeki öğrencilere uygulanmıştır. Uygulama sonrası madde güçlüğü ve ayırt ediciliği değerlerini içeren madde analizleri, yüzde-skor dağılımları ve puanlayıcı tutarlılığı analizleri yürütülmüştür. Geçerleme aşamasında ölçüm araçlarını OBM seviyeleri ve tanımları ile ilişkilendirmek için Angoff ve Genişletilmiş Angoff yöntemleri uygulanmıştır. Sonuçlar, çapraz tablo, kümeleme, puanlayıcı tutarlığı ve ki-kare analizleri ile incelenmiştir.
Bulgular: Hazırlık aşamasında elde edilen kazanım havuzun çalışma amacına uygun olduğu ve havuzdaki ifadelerin öğrenci performansını yansıtmak için zengin bir içerik sunduğu tespit edilmiştir. Geliştirme aşamasında temel (A1 ve A2) ve ara (B1 ve B2) düzeylerde, görsel ve işitsel alımlama ve sözlü ve yazılı üretim ve etkileşim alanlarında öğrencinin dilsel yeterliğini tanımlamak için toplam 319 betimleyici geliştirilmiş ve söz konusu betimleyiciler doğrultusunda dört seviyede testler ve görevler oluşturulmuştur. Uygulama neticesinde, ölçüm araçlarını oluşturan betimleyicilerin öğrenci performansını yansıtmada geçerli ve güvenilir adımlar eşliğinde etkili sonuçlar ortaya koyduğu saptanmıştır. Geçerleme aşamasında, geliştirilen ölçüm araçlarının OBM seviyeleri ve tanımları ile ilişkili oldukları ve ait oldukları seviyedeki öğrenci performansını ölçmede geçerli sonuçlar ortaya koydukları saptanmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi için yapılan program geliştirme çalışmaların kapsamlı ve sistematik olmadığı, deneysel verilerden yoksun olduğu ve dolayısıyla bu alanda daha çok çalışmaya ihtiyaç olduğu tespit edilmiştir. Uygulama neticesinde, geliştirilen betimleyicilerin yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında tasarlanacak eğitim programlarının hem hedefler hem de ölçme ve değerlendirme boyutlarında kullanabileceği tespit edilmiştir. Söz konusu betimleyicilerin farklı eğitim ortamlarında denenmesi, geliştirilmesi ve zenginleştirilmesi beklenmektedir. Alanın geleceği açısından, özellikle ölçme ve değerlendirme süreçlerinde alanyazında belirtilen ve mevcut araştırmada uygulanan adımların takip edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: This study aims to develop basic and independent level performance descriptors for teaching of Turkish as a foreign language, to implement those descriptors through level based tests and tasks, and to validate the findings of those assessment tools.
Method: Designed as a multiphase mixed-method research, this study consists of preparation, development, implementation, and validation phases. In the preparation phase, document analysis and translation – back translation methods were applied and the foreign language experts formed the study group. Findings were analyzed through frequency and content analysis methods. In the implementation phase, by following test and task development steps, assessment tools were developed and implemented to mixed levels of students of Turkish as a foreign language who were grouped through cluster sampling. Results were analyzed through item analysis, which contains item difficulty and discrimination indexes, score-percentage distribution and rater consistency analyses. The validation phase sought to relate the assessment tools with CEFR levels and level descriptions through Angoff and Extended Angoff methods. The results were analyzed through cross-tabulation, cluster analysis, rater consistency, and chi-square analyses.
Findings: Objective pool developed in the preparation phase was found to be consistent with the aim of the study and offered an enriched content to demonstrate student performance. In the development phase, a total of 319 descriptors were developed in visual and aural reception and written and spoken production and interaction activities in basic (A1 and A2) and independent (B1 and B2) levels. Level tests and tasks were developed aiming to assess those descriptors. The findings indicated that assessment tools yielded effective results in demonstrating students' performance through reliable and valid processes. The validation phase confirmed that assessment tools developed based on the descriptors of the study were related to CEFR levels and presented valid results in assessing students' performance.
Conclusion and Suggestions: Studies conducted so far on curriculum development in Turkish as a foreign language were found to be not comprehensive and systematic, and lacking of empirical data; hence, more studies are highly needed in this field. Descriptors developed in the current study can be put to use both in objectives or assessment and evaluation sections of curricula in teaching of Turkish as a foreign language. Those descriptors are expected to be tested, improved, and enriched in various educational contexts. For further development in the area, steps outlined in the assessment and evaluation literature and applied in the current research are suggested to be followed.