Kentsel katı atık yönetimi için yaşam döngüsü değerlendirmesi: Hatay ili Gökçegöz katı atık düzenli depolama sahası örneği
Life cycle assessment for municipal solid waste management: A case of Gökçegöz solid waste landfill site in Hatay province
Yazar: ALİ BİRECİK
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER EREN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hatay ilinin Gökçegöz katı atık düzenli depolama sahasında uygulanan katı atık yönetim sistemi, belediye atıklarının değerlendirilmesine cevap verirken, her faaliyet gibi çevre üzerinde de olumsuz bir etki oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Hatay ili Gökçegöz katı atık düzenli depolama sahasının mevcut durumu analiz edilmiş. Sahaya katı atık getiren ilçe belediyelerinin organizasyon yapısı ele alınmış ve bu süreçte oluşan çevresel etkiler, yaşam döngüsü değerlendirilmesi yönteminden faydalanılarak saptanmıştır. Yaşam döngüsü değerlendirmesi kapsamında, katı atığın toplanması, taşınması, aktarma istasyonlarına iletilmesi ve düzenli depolama sahasında depolanması süreçleri sistem sınırlarına dahil edilmiştir. Fonksiyonel birim olarak 1 ton Belediye Katı Atığı (BKA) kabul edilmiştir. Yaşam döngüsü değerlendirmesinde Lisanslı SimaPro 8.0.5.13 Analyst yazılımı kullanılarak CML-IA Baseline modeline göre 11 etki kategorisinde çevresel etkiler belirlenmiştir.
Hatay ili Gökçegöz katı atık düzenli depolama sahasında (154341 m2 alan) yılda 536998 ton BKA depolandığı saptanmıştır. Ayrıca, kişi başına yılda ortalama 0,55 ton atık üretildiği, bu atıkların % 56,30'unun organik atık olduğu ve en fazla atığın merkez ilçe olan Antakya ilçesinden taşındığı da belirlenmiştir. Yaşam döngüsü değerlendirmesi normalleştirme sonuçlarına göre en fazla çevresel etkiye % 76,92 pay ile küresel ısınma (100 yıl) potansiyelinin sebep olduğu da saptanmıştır. Küresel ısınma potansiyeli (100 yıl) değeri, 1 tonBKA başına 553,02 kg CO2-eş olarak hesaplanmıştır. Son olarak küresel ısınma potansiyeli (100 yıl) değerini depolama sahasında bekletilen BKA'ların arttırdığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
While the solid waste management system implemented in Gökçegöz landfill in Hatay province responds to the utilization of municipal waste, it also has a negative impact on the environment like any other activity. In this study, the current situation of Gökçegöz landfill in Hatay province was analyzed. The organizational structure of the district municipalities that bring solid waste to the site is discussed and the environmental impacts that occur in this process are determined by using the life cycle assessment method. Within the scope of the life cycle assessment, solid waste collection, transportation, transfer to transfer stations and storage in the landfill are included in the system boundaries. 1 ton of Municipal Solid Waste (MSW) was accepted as the functional unit. In the life cycle assessment, environmental impacts were determined in 11 impact categories according to the CML-IA Baseline model using the licensed SimaPro 8.0.5.13 Analyst software.
It was determined that 536998 tons of MSW is stored in Gökçegöz solid waste landfill (154341 m2 area) in Hatay province. It was also determined that an average of 0.55 tons of waste is generated per person per year, 56.30% of this waste is organic waste, and most of the waste is transported from the central district of Antakya. According to the life cycle assessment normalization results, it was also determined that the global warming potential (100 years) caused the highest environmental impact with a share of 76.92%. The global warming potential (100 years) value was calculated as 553.02 kg CO2-equivalent per 1 tonMSW. Finally, it was concluded that the global warming potential (100 years) value was increased by the municipal solid waste kept in the landfill.