7198 numaralı Rize Şer'iyye Sicili (1854-1857) metin ve değerlendirme
The Sharia Court Record of Rize numbered 7198 (1854-1857 ad) text and review
Yazar: ARİF GÜLBAY
Danışman: PROF. DR. FATMA ÜREKLİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Dini yapı = Religious structure ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Kent tarihi = Urban history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sosyal yapı = Social structure ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Osmanlı Devleti'nin önemli yapısal ve toplumsal birikimlerini yansıtan ve Türk milletinin önemli bir hafızasını teşkil eden şer'iyye sicilleri, zengin muhtevâ husûsiyetiyle muhtelif birçok konuda başvurulması gereken önemli bir kaynak niteliğindedir. Ayrıca devletin pratikteki uygulamalarını yansıtmasının yanı sıra şehir tarihlerine vukûfiyette ve toplum yapılarının tedkikinde araştırmacılara geniş perspektif kazandırmakta ve sosyo-kültürel tarih çalışmalarının müracaat ettiği temel kaynaklardan biri olmaktadır.
Osmanlı dönemindeki Rize toplumunun içtimâî, iktisâdî ve dinî yapısıyla alakalı geniş bilgilere ulaşmak ve bu bilgileri tedkik ve tahlil etmek maksadıyla yaptığımız bu çalışmamızda, Hicrî 2 Zilhicce 1270 ile 23 Şevvâl sene 1273 (Mîlâdî 26 Ağustos 1854 ile 16 Haziran 1857) tarihleri arasındaki kayıtları ihtiva eden 7198 numaralı Rize Şer'iyye Sicili Defteri'ne müracaat edilmiş ve sicilde, toplumun birçok yönünü vaz' eden 552 adet hüküm mercek altına alınmıştır. Bahsedilen bu hükmelerden, Rize'nin aile hayatı, şehir yapısı, iktisâdî ahvâli, dinî yaşantısına dâir birçok malûmât elde edilmiş ve elde edilen bilgiler, içtimâî hayat, iktisâdî hayat ve dinî hayat başlıkları altında detaylandırılmak sûretiyle çalışmamıza işlenmiştir.

Abstract:
Reflecting the important state and cultural accumulations of the Ottoman State and constituting an important memory for the Turkish nation, the sharia court records (şer'iyye sicilleri) are important resources that should be referred for many different issues with their rich content. In addition to reflecting state's practical implementations, it gives researchers a broad perspective in understanding history of cities and in the study of social structures and it is one of the main sources used by socio-cultural history studies. 
In this study carried out for reaching extensive information about the social, economic and religious structure of Rize society in the Ottoman period and to analyze this information, the sharia court record of Rize numbered 7198, containing the registries dated from Dhul-Hijjah 2, 1270 AH to Shawwal 23, 1273 AH (from August 26, 1854 to June 16, 1857 AD), is studied and 552 provisions of this record reflecting many aspects of society are examined closer. With these provisions, much information on family life, urban structure, economic situation and religious life of Rize is obtained and this information is processed in this study by elaborating under the headings of social life, economic life and religious life.