Türkiye'deki yapım firmalarında kurumsal sosyal sorumluluk stratejileri
Corporate social responsibility strategies in construction firms in Turkey
Yazar: MELTEM DUVA
Danışman: DOÇ. DR. ALMULA KÖKSAL IŞIKKAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Kurumsal Sosyal Sorumluluğun(KSS) oldukça eskiye dayanan bir tarihi olmasına rağmen konu, özellikle son yıllarda şirket yönetiminin önemli bileşenlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bağlamsal altyapısı Antik döneme kadar uzanan ve temelde işletmelerin ticari faaliyetlerini gerçekleştirirken topluma karşı sorumlu olması olarak tanımlanabilecek kavramın kapsamı günümüzde topluma karşı ekonomik ve yasal olarak sorumlu davranmasının da ötesine geçmiştir. 
Günümüzde KSS'nin kapsamı, şirketlerin finansal sürdürülebilirlik sağlaması ve kanunlara uymanın ötesinde; hissedar olmayan tüm paydaşların ihtiyaçlarının karşılanmasıdır. Bu geniş kapsam, şirketler için kârlı olmak ve sosyal sorumlu olmak arasında bir ikilem yaratmaktadır. Çünkü KSS faaliyetlerinin şirkete maliyeti, yararları, ne kadar verim alındığı konuları henüz belirsizdir ve şirketler stratejik KSS faaliyetleri ile karşılıklı fayda sağlamaya çalışmaktadır. 
İnşaat sektörü, ekonomi için kritik öneme sahip olan, lokomotif sektörlerden biridir. Fakat kendine has karakteristik özellikleri nedeniyle KSS uygulamaları diğer sektörlere göre daha geç başlamıştır KSS faaliyetlerinin daha erken başladığı sektörlerde bile stratejik KSS uygulama süreçleri, yararları ve sonuçları henüz belirsizken inşaat sektörü için bu boşluk özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde daha fazladır. KSS faaliyetlerinin inşaat sektöründe stratejik boyutta uygulanmasıyla ilgili bu boşluktan yola çıkılarak çalışmada, Türk inşaat sektörü bağlamında Stratejik Kurumsal Sosyal Sorumluluk araştırılmıştır. Tezde Türk inşaat firmalarının stratejik anlamda KSS'yi nasıl ele aldıkları, stratejik anlamda KSS varsa nasıl uyguladıkları, firma stratejisiyle KSS uygulamalarını ne ölçüde birbiriyle uyumlu hale getirdikleri ve tüm bunların sonuçlarının şirkete etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. 
Tez çalışmasının ilk basamağında konu ile ilgili literatür taraması yapılmıştır. KSS kavramı incelendikten sonra, Stratejik Yönetim ve İnşaat Sektörü bağlamında KSS ile ilgili çalışmalar taranmıştır.  KSS'nin stratejik olarak ele alınması konusu çok yeni bir konu olmakla birlikte, inşaat sektöründe KSS faaliyetleri diğer sektörlere göre daha geç başladığı için ülkemizde stratejik KSS faaliyetleriyle ilgili sınırlı sayıda çalışma olduğu gözlenmiştir. Araştırma konusunun örneklemi olarak ENR 2015 En İyi 250 Uluslararası Yüklenici listesindeki 43 Türk firma seçilmiştir. Örneklemin uluslararası boyutta faaliyet gösteren firmalar olmasının sebebi KSS bilincinin daha yüksek olacağının beklenmesidir. Çünkü bu firmalar; farklı coğrafyalarda, farklı sektörlerden büyük şirketlerle ve farklı paydaşların olduğu projeler üretmekte, uluslararası boyutta faaliyet gösterebilmek için uluslararası normları yerine getirmektedir. Veriler, çalışılmaya katılan on firmadan üst düzey yöneticilerle ayrı ayrı yapılan görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi ile değerlendirilmiştir.
Tez çalışmasının giriş bölümünde Kurumsal Sosyal Sorumluluk kavramıyla ilgili genel bir literatür özeti paylaşılmış; problemin tanımı, çalışmanın amacı ve tezin hipotezi ortaya konulmuştur. Tez çalışmasının ikinci bölümünde, KSS kavramının bağlamsal alt yapısı, konunun ortaya çıkış süreci, literatürdeki KSS modelleri, stratejik yönetim teması ve KSS ilişkisi ile Stratejik KSS modelleri incelenmiştir. Tez çalışmasının üçüncü bölümünde,  inşaat sektörünün özellikleri ve bu özelliklerin KSS faaliyetlerine olan etkisi, inşaat sektöründe stratejik yönetim ile inşaat sektöründe KSS bağlamında literatürdeki çalışmalar ele alınmıştır. Tez çalışmasının dördüncü bölümünde, çalışmanın metodolojisi, araştırma ve verilerin analiz yöntemleri açıklanarak katılımcıların araştırma modeli çerçevesinde verdiği cevaplar ortaya konulmaktadır. Çalışmanın son bölümünde ise, çalışma sonuçları değerlendirilerek gelecek çalışmalar için öneriler paylaşılmaktadır.

Abstract:
Despite the fact that Corporate Social Responsibility (CSR) has a long history, the subject has been particularly emerged in recent years as one of the vital components of corporate management. The context of the CSR concept extends up to ancient era and the scope of the concept moved beyond economic and legal responsibilities of corporations towards society. 
Today, the scope of CSR is to meet the needs of all stakeholders -who are not shareholders- beyond the financial sustainability of companies and compliance with laws. This broad scope creates a contradiction between being profitable and being socially responsible for companies since the cost, benefits and efficiency of the CSR activities to the company are still unclear and companies try to gain mutual benefit by strategic Corporate Social Responsibility activities.
The construction sector is one of the leading sectors, which has a critical importance for the economy. However, due to its unique characteristics, CSR implementations have started later than other sectors. Even in sectors that CSR activities have begun earlier Strategic CSR implementation processes, benefits and outcomes are still unclear, for construction sector, this gap is much bigger. In order to fill this gap, in this study, Strategic Corporate Social Responsibility has been researched in the context of Turkish construction sector. This study aims to reveal how Turkish construction firms handle and apply Strategic CSR, how much they accord CSR practices with the company strategy and the effects of all these on the company. 
In the first step of the thesis, literature review was conducted. After the concept of CSR has been examined in general, it has been examined in the context of strategic management and construction sector. As well as strategic consideration of CSR is a very new topic, it is observed that there is a limited number of studies on strategic CSR activities in Turkey since CSR activities in the construction sector started later than other sectors. 43 Turkish firms on the list of ENR 2015 Top 250 International Contractors were selected as sample of the research. Since the firms in sample are internationally active, it is expected that these firms have to provide international norms in order to be able to operate on an international scale, producing projects in different geographies with large companies and different stakeholders from different sectors, and therefore the CSR consciousness will be higher. The data collected through interviews conducted with top managers of ten companies participating in the study and evaluated by content analysis. 
In the introduction chapter of the thesis, a general literature summary about the concept of Corporate Social Responsibility was shared, the definition of the problem, the aim of the study and the hypothesis of the thesis were put forward. In the second chapter of the thesis, context and emergence process of CSR, CSR models in the literature, strategic management and CSR relation, Strategic CSR models are examined. In the third chapter of the thesis, the characteristics of the construction industry and its impact on CSR activities, strategic management in the construction sector and studies in the context of CSR in the construction sector are discussed. In the fourth chapter of the thesis, methodology of thesis, research and data analysis methods are explained and the answers given by the interviewers are presented. In the last part of the study, the results of the study are evaluated and suggestions for future studies are shared.