Çevre bilincinin geliştirilmesinde çevre eğitiminin rolü ve Niğde Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği
The role of environmental education in improwing environmental awareness and the sample of Nigde University aculty of Education
Yazar: ABDULLAH KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. BERNA ALPAGUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dünyanın çevre sorunları her geçen gün artmakta, doğanın taşıma kapasitesi ise tükenmektedir. Yok olan türler, eriyen buzullar, değişen iklim şartları gezegenimizle beraber canlıların geleceğini tehdit altına almaktadır. İçinde bulunulan bu karamsar tablonun oluşmasında, insan kaynaklı etkenlerin büyük bir payının bulunduğu göz ardı edilmemelidir. İnsanoğlu canlılığın sonunu getirebilecek faaliyetleri konusunda ve doğayı maddi amaçları uğruna nasıl araç konumuna indirgediği ile ilgili olarak öncelikle kendisini sorgulamalıdır. Aksi takdirde gelecek kuşakların bizim kadar şanslı olacağı söylenemeyecektir.
İnsanlara çevre sorunlarının arkasında yatan gerçek nedenlerin ne olduğunu gösterebilecek ve onlara çevre sorunlarının çözümünde aktif rol almalarını sağlayabilecek bir bilinç ve sorumluluğun verilmesi gerekmektedir. Bu bilinç ve sorumluluğun küçük yaşlardan itibaren kazandırılması ise büyük önem taşımaktadır. Çünkü bugünün küçükleri küçük yaşlarda edinmiş oldukları çevre bilinçleriyle yarınların büyükleri olarak çevre sorunlarına ışık tutabileceklerdir.
 İlköğretim çağında hatta okul öncesi dönemde gerçekleştirilen çevre eğitimi uygulamaları bu konuda anahtar rol oynamaktadır. Ancak çevre eğitiminde başarının sağlanabilmesi öğrencilerine faydalı olmak, onları etkili çevre eğitimi ile bilinçlendirmek isteyen öğretmenlerin bu konuda yeterli bilgi ve deneyime sahip olmalarına bağlı bulunmaktadır. Öğretmenleri yetiştiren eğitim fakülteleri bu bağlamda büyük önem taşımaktadır. Çünkü öğretmen adayları çevre içerikli dersler doğrultusunda almış oldukları bilgi ve becerileri ileride öğrencilerine aktaracaklardır. Onların çevre bilinci düzeyleri bugünün küçükleri ama yarınların büyükleri olan çocuklara, çevreyi koruma ve geliştirmenin önemini kavramalarını sağlayabilecektir.
 Bu tez, çevre eğitiminin çevre bilincinin kazandırılmasındaki rolünü konu almaktadır. Yapılan çalışma çerçevesinde, daha yaşanabilir bir dünya için çevre bilincinin kazandırılmasında çevre eğitiminin öneminin ortaya koyulması amaçlanmaktadır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Niğde Üniversitesi Eğitim Fakültesi dördüncü sınıf öğretmen adaylarına, aldıkları çevre eğitimiyle bağlantılı olarak çevre bilinçlerini ölçmeye yönelik çevre bilinci ölçeği uygulanmıştır.  Anket çalışması 179 kişiyle gerçekleştirilerek gerekli veriler toplanmıştır. 
Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, ilköğretim öğretmen adaylarının çevre bilinci düzeyleri ortalamanın üstünde olduğu, öğretmen adaylarından çevreye yönelik ders alanların almayanlara göre çevre bilinci açısından daha yüksek puan aldığı ve genel olarak öğretmen adaylarının, kendilerini çevre bilinci verme konusunda yeterli buldukları tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, çevre eğitiminin çevre bilinci üzerinde olumlu yönde etkili olduğunu göstermekle birlikte, daha iyi sonuçlar alınabilmesi açısından, öğretmen adaylarının daha etkili ve yoğun çevre eğitimi programlarına ihtiyacının olduğunu da göstermektedir.



Anahtar Kelimeler: Çevre, Çevre Sorunları, Öğretmen Adayları, Çevre Eğitimi, Çevre Bilinci

Abstract:
The world?s environmental problems are increasing day by day but carrying capacity of nature is being depleted. Endangered species, melting glaciers, changing weather conditions threaten the all living creatures together with the future of our planet. The human-induced factors have great role in the formation of this pessimistic picture. Human being must query himself first about this situation. Otherwise, next generations will not be lucky as we are. 
The real reason behind the environmental problems should be presented to people and an awareness or responsibility should be given people, because they should take active role in solving these problems. From a young age to gain this awareness and responsibility is of great importance. As the elders of tomorrow, today?s children will be able to solve environmental problems through environmental consciousness which they acquired at an early age
The environmental education applications in primary or pre-school periods play a key role in this regard. For success in environmental education teachers first need to be environmentally conscious. The faculties of education are of great importance in this context, because pre-service teachers will transfer their knowledge and skills which they have learned from their faculties to their students in the future. Through their level of environmental awareness, the children will comprehend  the importance of protecting environment .
This study aims to reveal the importance of environmental education in improving environmental awareness. In this study quantitative method is used. Environment awareness scale was applied on the data acquired from Faculty of Education final year students at Niğde University. The data needed is collected from 179 pre-service teachers by using a questionaire. 
According to the results; level of environmental awareness of primary school pre-service teachers is above average, pre-service teachers who have taken lessons about environment have got higher environmental awareness and pre-service teachers find themselves sufficient for giving environmental awareness. These results reveal positive effects of environmental education on environmental awareness and the pre-service teachers? need for more effective and intensive environmental education programs.




Key Words: Environment, Environmental Problems, Pre-service Teachers, Environmental Education, Environmental Awareness