Türk Hukukunda adli ve önleme amaçlı telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi
Interception of communication for forensic and preventivepurpose under Turkish Law
Yazar: MERT GÜMÜŞAY
Danışman: PROF. DR. NUR CENTEL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Denetim = Control ; Gizli dinleme = Bugging ; Telefon = Telephone ; Telefon haberleşmesi = Telephone communication ; Telekomünikasyon = Telecommunication ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Özel hayatın gizliliğinin korunması = Right of privacy and its protection ; İletişim = Communication ; İletişim ağları = Communication networks

Özet:
Dört bölümden oluşan çalışmanın genel bilgiler başlıklı birinci bölümünde telekomünikasyon yoluyla iletişimin denetlenmesi tedbirinin tanımı, tedbirle ilgili kavramlar, tedbirin hukuksal niteliği, bağlantılı olduğu ilkeler, tarihsel gelişimi ve ikili tasnifi yapılarak konu ele alınmıştır.Türk hukukunda adli amaçlı iletişimin denetlenmesi başlıklı ikinci bölümünde; koruma tedbiri niteliği taşıyan yönüyle telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbiri ele alınmıştır. Bu kapsamda; tedbirin amacı, kapsamı, koşulları ve icrası, elde edilen verilerin yok edilmesi, ilgilisine bildirimde bulunulması, başvurulan tedbir sonucu elde edilen verilerin ceza muhakemesi hukukundaki değeri ve özel kişiler tarafından iletişimin denetlenmesi konuları ayrı başlıklar altında incelenmiştir.Türk hukukunda önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi başlıklı üçüncü bölümde; meşruluğunu devletin, kişilerin ve toplumun güvenliğini, huzurunu sağlama görevinden alan ve idari nitelik taşıdığından idari kolluk birimlerince başvurulan önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi tedbirinin tanım ve kapsamı, uygulanma koşulları, icrası, sona ermesi, tedbire başvurulması sonucu elde edilen verilerin kullanımı, tedbirin denetim şekilleri, hukuka aykırı olarak önleme amaçlı iletişimin denetlenmesi tedbirine başvurulması ile tedbir sonucu tesadüfen elde edilen verilerin akıbeti konuları ayrı başlıklar altında açıklanmıştır.Çalışmanın dördüncü bölümünde; iç hukukumuzun bir parçası haline gelen AİHS ve AİHM içtihatları bağlamında konu ele alınmıştır. Bu kapsamda, özel hayatın gizliliğini ve haberleşme hürriyetini güvence altına alan AİHS'nin 8. maddesinin uygulanma alanı, iletişimin denetlenmesi tedbiri bakımından getirdiği sınırlamalar, AİHM kararları ışığında sözleşmenin 8. maddesi ve telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbiri ile bu bağlamda AİHM kararlarında telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbiri bakımından aranan kriterler, iç hukukumuzda iletişimin denetlenmesi tedbiri bakımından getirilen düzenlemelerin AİHM'nin haberleşme hürriyetinin sınırlanmasında aradığı kriterleri teorik anlamda karşılayıp karşılamadığının analizi yapılarak konu ele alınmıştır. Çalışmanın sonuç kısmında ise; telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi tedbirine ilişkin olarak çalışma sonucunda elde edilen tespitler ile doktrinde tartışmalı konulara ilişkin görüşler özetle ortaya konulmuştur.

Abstract:
This study is composed of four parts. In the first part named ?General Information?, the subject is approached by giving the the definition of the measure of interception of communication by telecommunication, the related concepts to the measure, the legal nature of the measure, the principals that the measure is related, historical development and the double classification of the measure.In the second part named ?Interception of Communication for Forensic Purpose under Turkish Law?, the measure of interception of communication by telecommunication is analyzed from the point of being a protective measure. In this context, purpose, scope, conditions and execution of the measure, abolishing the obtained data by applying the measure, informing the related parties about the measure, the value of the data that is obtained by the measure recoursed under the law of criminal procedure, and the interception of communication by private bodies are analyzed under separate titles.In the third part named ?Interception of Telecommunication for Preventive Purpose under Turkish Law, definition, scope, application conditions, execution and cease of interception of communication for preventive purpose that takes its legitimacy form the duty of protecting the security and the peace of the state, individuals and the community and since it has administrative character it is recoursed by the police forces, the usage of the data obtained from the application of the measure, the control methods of the measure, the illegal recourse to the measure and the legal status of the data incidentally obtained by application of the measure are analyzed under separate titles.In the fourth part of the study, the subject is approached from the points of European Convention on Human Rights (ECHR) that became the part of domestic law and the precedences of the European Human Rights Court (EHRC). In this context, the matter is discussed by analyzing the scope of the application of the Article 8 of the ECHR that protects the privacy of the private life and freedom of communication, the limitations set forth by Article 8 for interception of communication, the Article 8 and the measure of interception of communication by telecommunication in the light of the EHRC decisions, the criteria set forth by the EHRC for interception of communication, whether the domestic regulation regarding the interception of communication theoretically meets the criteria set forth by the EHRC for restricting the freedom of communication.In the conclusion part of the study, determinations reached at the end of the study regarding the measure of interception of telecommunication by telecommunication and the views regarding the disputed issues in the doctrine are introduced.