Salbutamol ilişkili laktik asidoz; bir acil serviste retrospektif analiz
Salbutamol induced lactic acidosis; A retrospective analysis of an emergency department
Yazar: ÖZLEM BAYRAK
Danışman: PROF. DR. ERSİN AKSAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Laktik asit = Lactic acid ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Salbutamol = Salbutamol

Özet:
Giriş 
Serum laktat seviyesinin hemorajik şok, sepsis, akut akciğer hasarı, akut karaciğer yetmezliği, MODS veya ARDS gibi durumlarda yükseldiği ve laktat yüksekliği ile prognoz arasında ilişki olduğu birçok çalışmada gösterilmiştir. Salbutamol'un laktik asidoza yol açtığına yönelik olgu serileri ve az katılımlı klinik çalışmalar olmakla birlikte iyi dizayn edilmiş, çok sayıda hastanın yer aldığı klinik çalışmalar bulunmamaktadır. Biz çalışmamızda, acil servise başvurup salbutamol tedavisi alan hastaların laktat düzeyinde bir değişiklik oluşup oluşmadığını ortaya koymayı amaçladık.
Materyal ve Metod
Çalışmamızda Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Servisine 30.10.2016-30.04.2017 tarihleri arasında başvurmuş, bu başvuru esnasında alınan ilk ve ikinci arteriyel kan gazı analizi ile serum laktat, pH, pCO2, pO2, HCO3-, BE ve K+ düzeyi çalışılmış ve bu iki kan gazlarının alındığı süre içerisinde herhangi bir sebep ile inhale salbutamol tedavisi uygulanmış hastalar çalışmaya alındı. En az 2 arteriyel kan gazı örneklemesi girişi yapılan ve hasta üzerine salbutamol etken maddeli ilaç istemi yapılan hastalar, HBYS üzerinden tespit edilerek değerlendirildi.
Bulgular 
Çalışmaya 396 hasta alındı. Hastaların 217'si (%54) erkek, yaş ortancası 75 (ÇAG 65-83) yıldı. Her bir hasta için uygulanan salbutamol dozu ortanca değeri 15 mg (ÇAG 10-22.5) olarak bulundu. Ölçüm yapılan iki arteriyel kan gazı arasında geçen süre ortanca değeri ise 352 (ÇAG 167-776) dakika olarak bulundu. Hastaların salbutamol verilme nedenleri sırası ile; pnömoni (%46.2), KOAH alevlenme (%29.8), konjestif kalp yetmezliği (%10.9), hiperkalemi (%4.8), astım (%3) ve diğer nedenler (%5.3) olarak görüldü. Hastaların salbutamol tedavi öncesi laktat düzey ortanca değeri 1.8 mmol/L (1.2-2.7), tedavi sonrası ise 1.8 mmol/L (1.1-2.9) olarak bulundu. (p=0.96) Hastaların tedavi öncesi ve sonrası O2 değerinde artış (61.7 mmHg, 70.9 mmHg, p<0.01), K+ değerinde azalma (4.1 mmol/L, 4.1 mmol/L, p<0.01) izlenmişti. 25 mg üzerinde salbutamol uygulanan (1.8 mmol/L, 1.8 mmol/L, p=0.78) ve 25 mg ve altında salbutamol uygulanan (1.7 mmol/L, 1.9 mmol/L, p=0.71) hastaların laktat değerleri arasında fark yoktu. Metformin kullanan (2.5 mmol/L, 2.0 mmol/L, p=0.02) hastalarda salbutamol uygulama sonrası laktat değerinde azalma görüldü ancak kullanmayan hastaların (1.7 mmol/L, 1.8 mmol/L, p=0.43) hastaların laktat değerleri arasında fark yoktu. İki kan gazının alınması arasında geçen süre 2 saatin altında olan (1.7 mmol/L, 1.8 mmol/L, p=0.65) ve iki kan gazının alınması arasında geçen süre 2 saat ve üstünde olan (2.2 mmol/L, 2.4 mmol/L, p=0.20) hastaların laktat değerleri arasında fark yoktu.
Sonuç
Acil serviste başvuran ve herhangi bir nedenle inhaler salbutamol tedavisi uygulanan hastalarda, tedavi öncesi ve sonrası laktat değerleri arasında bir fark yoktur.
Anahtar kelimeler: Salbutamol, laktik asidoz, acil servis, laktik asit

Abstract:
Salbutamol Induced Lactic Acidosis; A Retrospective Analysis of an Emergency Department
Introduction: 
Many studies have shown that serum lactate levels are elevated in circumstances such as hemorrhagic shock, sepsis, acute lung injury, acute liver failure, MODS or ARDS, and there is a relationship between hyperlactatemia and prognosis. Although there are case series and low-participation clinical studies that salbutamol causes lactic acidosis, there are no well-designed clinical studies involving a large number of patients. In our study, we aimed to determine whether there is a change in the lactate level of the patients given salbutamol for treatment.
Materials and Method:
In our study, the patients who admitted to the Emergency Department of Dokuz Eylül University between 30.10.2016 and 30.04.2017 and the first and second arterial blood gas analysis and serum lactate, pH, pCO2, pO2, HCO3-, BE and K + levels were studied also who were given inhaled salbutamol treatment for any reason within the period blood gas analysis were done were included. Patients who underwent at least 2 arterial blood gas sampling and  given a drug with salbutamol active substance were evaluated by means of HBYS.
Results: 
	396 patients were included in the study. Of the patients, 217 (54%) were male and the median age was 75 (IQR 65-83) years. The median value of salbutamol administered for each patient was 15 mg (CAG 10-22.5).
Conclusion:
There was no difference between lactate levels, before and after the treatment in the patients who were admitted to the emergency department and who were given inhaled salbutamol treatment for any reason. The median time between the two measured arterial blood gases was 352 (CAG 167-776) minutes. The causes of salbutamol administration were as follows; pneumonia (46.2%), COPD exacerbation (29.8%), congestive heart failure (10.9%), hyperkalemia (4.8%), asthma (3%) and other causes (5.3%). The median value of lactate level before treatment with salbutamol was 1.8 mmol / L (1.2-2.7) and after treatment was 1.8 mmol / L (1.1-2.9). Before and after treatment, increase in O2 value (61.7 mmHg, 70.9 mmHg, p <0.01) and decrease in K + value (4.1 mmol / L, 4.1 mmol / L, p <0.01) were observed. There was no difference between the lactate levels and dose of salbutamol more than 25 mg (1.8 mmol / L, 1.8 mmol / L, p = 0.78) or 25 mg and less  (1.7 mmol / L, 1.9 mmol / L, p = 0.71). Patients who used metformin (2.5 mmol / L, 2.0 mmol / L, p = 0.02) had a decrease in lactate levels after salbutamol administration, but no difference was found between the patients' lactate values (1.7 mmol / L, 1.8 mmol / L, p = 0.43) who didn't use metformin. When the time elapsed between the evaluation of two blood gases was less than 2 hours (1.7 mmol / L, 1.8 mmol / L, p = 0.65) and the time elapsed between two blood gases was 2 hours or more (2.2 mmol / L, 2.4 mmol / L, p = 0.20)  no difference between the lactate values of the patients were seen.
Keywords: Salbutamol, lactic acidosis, emergency departments, lactic acid