Futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörlerinin ve nedenlerinin toplumsal cinsiyet açısından incelenmesi
An investigation of the stress factors and causes of football referees in terms of gender
Yazar: GÖZDE BEDİR
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN DALKIRAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmanın amacı, futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörlerinin neler olduğunun belirlenmesi ve erkek hakemlerden daha çok kadın hakemleri strese sokan faktörleri belirleyerek bu faktörlerin kadın hakemleri strese sokma nedenlerinin araştırılmasıdır. Günümüzde futbol hakemliği gittikçe popüler olmakta kadınlar tarafından da rağbet görmektedir. Hakemlik, fiziksel bir eylem olmasının yanında zihinsel ve psikolojik yönleri de olan bir eylemdir. Tüm bunlar bir arada düşünüldüğünde hakemlik yapmak birden fazla stres faktörünü de beraberinde getirmektedir. Bunun yanında toplumumuz da kadınların ötekileştirilip özellikle de futbol gibi bir branşta erkeklerin işi olarak görüldüğü noktada kadın hakemlerin çok fazla kabul görmediği de bilinmektedir. Bu nedenle, futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörlerinin toplumsal cinsiyet acısından nedenlerinin neler olduğu ve hangi düzeyde olduğunun incelenmesi gerekmektedir. Tüm bu bilgiler ışığında, 2022-2023 sezonunda aktif olarak hakemlik yapan 511 hakeme futbol hakemlerini strese iten faktörler ölçeği uygulanarak, futbol hakemlerini yaşanılan stres faktörleri belirlenmiştir. Ayrıca bu problemin alt problemleri olan "kadın futbol hakemlerini erkek futbol hakemlerinden daha çok strese sokan faktörler", "kadın futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörlerinin temel nedenleri" ve "erkek futbol hakemlerinin kadın futbol hakemlerinin yaşadığı stres faktörleri hakkındaki görüşleri" de rastgele seçilen 20 hakem ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak detaylı olarak incelenmiştir. Çalışmanın nicel verilerinin sonucunda; hem erkek hem de kadın hakemlerin stres yaşamasına sebep olan ilk üç faktörün "müsabaka günü fiziksel sorun", "güvenliğin yetersiz olması" ve "maçın önemi" olduğu görülmüştür. Çalışmanın nitel kısmında ise kadın hakemlerin erkek hakemlere göre daha fazla yaşadığı stres faktörleri, "seyirci baskısı", "gözlemci varlığı", "oyuncular tarafından sözlü itiraz", "müsabaka günü fiziksel sorun", "yanlış ve hatalı kararlar verme", "trio ile iletişim ve karar problemi yaşama" ve "sahada yanlış yerde bulunma" olarak bulunmuştur. Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen sonuçlar ile nitel verilerinden elde edilen sonuçlar karşılaştırıldığında ise gözlemci varlığından rahatsızlık duyma faktörünün hem kadın hem de erkek hakemler için stres faktöründen ziyade motivasyon kaynağına dönüştüğü görülmüştür. Seyirci baskısı, oyuncular tarafından sözlü itiraz, müsabaka günü fiziksel sorun, sahada yanlış yerde bulunma, yanlış ve hatalı kararlar verme ve trio ile iletişim ve karar problemi yaşama faktörleri incelendiğinde ise araştırmanın nicel ve nitel verilerinin örtüştüğü görülmüştür.

Abstract:
This study aims to determine the stress factors experienced by football referees and to determine the factors that stress female referees more than male referees and to investigate the reasons why these factors stress female referees. Nowadays, football refereeing is becoming increasingly popular and is also in demand by women. Refereeing, in addition to being a physical action, is also an action that has mental and psychological aspects. Considering all these together, refereeing brings with it multiple stress factors. In addition, it is known that female referees are not widely accepted in our society, where women are marginalized and seen as men's work, especially in a branch such as football. For this reason, it is necessary to examine what the stress factors experienced by football referees are, in terms of gender, and at what level they are. In the light of all this information, the factors that push football referees to stress were determined by applying the scale of factors that push football referees to stress to 511 referees who actively refereed in the 2022-2023 season. In addition, the sub-problems of this problem, "factors that make female football referees more stressed than male football referees", "main reasons for the stress factors experienced by female football referees" and "male football referees' opinions about the factors that make female football referees stressed" were examined with 20 randomly selected referees. It was examined in detail using a semi-structured interview form. As a result of the quantitative data of the study; It was observed that the first three factors that caused both male and female referees to experience stress were "physical problem on the day of the match", "insufficient security" and "importance of the match". In the qualitative part of the study, the factors that make female referees more stressed than male referees are "audience pressure", "observer presence", "verbal objection by the players", "physical problem on the day of the match", "making wrong and erroneous decisions", "trio". "having communication and decision problems" and "being in the wrong place in the field". When the results obtained from the quantitative data of the research were compared with the results obtained from the qualitative data, it was seen that the factor of discomfort with the presence of observers turned into a source of motivation rather than a stress factor for both male and female referees. When the factors such as audience pressure, verbal objection by the players, physical problems on the day of the match, being in the wrong place on the field, making wrong and erroneous decisions, and having communication and decision problems with the trio were examined, it was seen that the quantitative and qualitative data of the study overlapped.