İhracat hedef pazar seçiminde yapay sinir ağı ile öngörü
Forecast at export target market selection by artificial neural network
Yazar: ORKAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. BÜLENT SEZEN
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Hedef pazar = Target market ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Öngörü = Foresight ; Öngörü modelleri = Foresight models ; İhracat = Export ; İhracat politikaları = Export policies

Özet:
İhracat yapan firmaların hedef pazar seçimleri ve hedeflenen pazara ilişkin
ihracat öngörüsünde bulunması, firmanın karlılığı ve sürdürülebilir bir ihracat
ivmesinin sağlanması açısından önemli bir konudur. Bu amaçla araştırmada, ihracatta
hedef pazar seçiminde yapay sinir ağı kullanılarak bir öngörü uygulaması yapılmıştır.
Çalışmanın ilk bölümünde ihracat kavramı ele alınmış, ihracat çeşitleri,
Türkiye'de ihracatın gelişimi ve uluslararası ticarette ihracatın önemine değinilmiştir.
İkinci bölümde hedef pazar seçimi konusu incelenmiştir. Bu doğrultuda pazar
çeşitleri, hedef pazar seçimi ve hedef pazar seçme kriterleri değerlendirilmiştir.
Üçüncü bölümde ise yapay sinir ağları konusu işlenmiştir. Yapay sinir ağlarının
kullanım alanları, avantajları ve dezavantajlarına yer verilmiştir.
Çalışmanın son bölümünde "Artificial Neural Network - Yapay Sinir Ağı" ile
hedef pazar öngörüsü üzerine bir uygulama geliştirilmiştir. Uygulamada örnek veri
olarak, uluslararası gümrük tarifesinde ilk dört basamağı 0813 olarak kodlanmış olan
" kurutulmuş meyveler ve sert kabuklu meyveler "in ihracat miktarları üzerinde
çalışılmıştır. Girdi verileri, Uluslararası Ticaret Merkezi (International Trade Center
– ITC) tarafından yayınlanan ITC Trade Map bilgi bankasından alınmıştır. Bu veriler
2004 - 2018 yılları arasında hedef ülkelere Türkiye' den ve diğer ülkelerden yapılan
aylık ihracat miktarlarını kapsamaktadır. Oluşturulan model sonucunda; öngörülmek
istenen ihracat miktarları, gerçekleşen ihracat miktarlarından %6 ila %23 arası
oranlarındaki hata payı farklar ile bulunmuştur. Elde edilen veriler sonucunda
gerçekleşen ihracat miktarlarının önemli oranda örtüştüğü ve dolayısıyla modelin iyi
sonuçlar verdiği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: İhracat Hedef Pazar Seçimi, Öngörü, Potansiyel Ülke,
Yapay Sinir Ağı

Abstract:
The target market selection and the forecasting export for targeted market is an
important issue in terms of the profitability and sustainability of exporter. For this
purpose, in this research, Artificial Neural Network is utilized to implement the
forecasting process regards the target market selection issue in export.
In the first part of the thesis, the concept, various types, the development of the
export in Turkey and the importance of the exports in international trade is presented.
In the second part, the target market selection issue is presented and consequently,
market types, target market selection and target market selection criteria were
investigated. In the third chapter, the subject of the artificial neural networks is
represented and the applications of artificial neural networks, its advantages and
disadvantages are included.
In the last part of the research, an application on the target market forecasting
has been developed based on the Artificial Neural Network. In the implementation
part, export quantities of the sample data from the first four digit of HS Code 0813 as
"dried fruits and nuts" are utilized. Input data were obtained from the International
Trade Center – ITC database. Corresponding database includes the monthly export
quantities between 2004 - 2018. As a result of the utilized model, desired export
quantities are forecasted with the 6% and 23% error ratio value. As implied from the
results, it is realized that the export quantities are matched seriously and thus the
model has represented high performance in target market selection issue.
Keywords: Export Target Market Selection, Forecasting, Potential Country,
Artificial Neural Network