Endemik Centaurea lycaonica Boiss. & Heldr. bitkisinin servikal kanser hücre hattında sitotoksik ve apoptotik etkilerinin araştırması
Investigation of the cytotoxic and apoptotic effects ofendemic centaurea lycaonica Boiss. & Heldr. on cervicalcancer cell line
Yazar: SAFA EMİNOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KÜBRA KARABOĞA ARSLAN ; DOÇ. DR. LEYLA PASHAYEVA
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı / Farmakoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Dünyada kadınlar arasında en sık görülen dördüncü kanser türü olan serviks kanseri yüksek morbidite ve mortalite düzeyi ile önemli bir halk sorunu olmaya devam etmektedir. Dünyada geniş bir dağılım gösteren Asteraceae familyası üyelerinden Centaurea cinsi Türkiye'de birçok endemik türle varlığını göstermektedir. Literatürde farklı Centaurea türlerine ait antimikrobiyal ve antioksidan gibi farklı aktivitelere ait etki mekanizmalarına ilişkin çalışmalar bulunmasına rağmen türlerin, kanser hücreleri üzerindeki etkileri konusunda çok az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada, ülkemizde İç Anadolu Bölgesi'nde endemik olarak yetişen Centaurea lycaonica türünün toprak üstü kısmından elde edilen metanol (CHM) ve diklorometan (CHD) ekstrelerinin, insan serviks karsinoma kökenli HeLa hücre hattı üzerine, potansiyel sitotoksik etkisi Sulforhodamin B (SRB) canlılılık testi ve xCELLigence Gerçek Zamanlı Hücre Analiz sistemi (GZHA) ile ve apoptotik etkisi, Kaspaz-3, Kaspaz-9, Bax ve Bcl-2 proteinlerinin tayini ELISA kitleri kullanılarak araştırıldı. Sonuç olarak, CHD ve CHM'nin HeLa hücrelerinin canlılığı üzerindeki etkisi SRB testi kullanarak IC50 değerleri sırayla 39,27 µg/ml, 516,50 µg/ml ve xCELLigence GZHA sistemi kullanarak CHD'nin IC50 değeri 60,89 µg/ml olarak hesaplandı. CHD için 30, 100 µg/ml ve CHM için 240 µg/ml konsantrasyonlarda, HeLa hücre hattında Kaspaz-3 ile Kaspaz-9 aktivitesinde ve Bax/Bcl-2 oranında artış  izlendi. Hesaplanan IC50 değerleri, doksorubisin IC50 değeri ile karşılaştırıldığında kabul edilebilir sınırlarda olduğu ve belirtilen konsantrasyonların apoptotik hücre ölümünü belirgin olarak indüklediği ve CHD ve CHM sitotoksik etkiye sahip olduğu tespit edildi. Çalışmanın, Centaurea L. türlerinin araştırılması, etkili bileşenlerinin belirlenmesi, etki mekanizmalarının aydınlatılması gibi ileri düzeydeki çalışmaları teşvik edeceği düşünülmektedir.

Abstract:
Cervical cancer, the fourth most common cancer among women worldwide, continues to pose a significant public health challenge due to its notable rates of morbidity and mortality. Centaurea genus, part of Asteraceae family, exhibits a broad global distribution. Although there are studies on antimicrobial and antioxidant activities, there are few studies on the effects of the species on cancer cells. In this study, the cytotoxic effects was assessed using Sulforhodamin B (SRB) viability assay and xCELLigence Real-Time Cell analyzing (RTCA) system, and the apoptotic effects, measured by caspase-3, caspase-9,  Bax and Bcl-2 protein activity detection ELISA kits of methanol (CHM) and dichloromethane (CHD) extracts obtained from the aerial part of Turkish endemic Centaurea lycaonica species were investigated on human cervical carcinoma-derived HeLa cell line. As a result, the IC50 value of CHD and CHM on HeLa cells was calculated repectively as 39.27 µg/mL, 516.50 µg/mL using SRB test. Using the xCELLigence RTCA system, the IC50 value of CHD was calculated as 60.89 µg/mL. An increase in caspase-3 and caspase-9 activity and Bax/Bcl-2 ratio was observed in HeLa cell line at concentrations of 30, 100 µg/mL for CHD and 240 µg/mL for CHM. The calculated IC50 values were found to be within acceptable limits when compared to Doxorubicin IC50 value, and the selected concentrations significantly induced apoptotic cell death and had cytotoxic effects. It is believed that this study will encourage further advanced research on Centaurea L. species, such as the exploration of its mechanism of action and the identification of the plant's effective compound.