Matricaria recutita L. (Alman Papatyası) bitkisinin çiçeklerinden standardize ekstrelerin hazırlanması ve fitofarmasötik ürünlerin geliştirilmesi
Preparation of standardized extracts from flowers of Matricaria recutita L. (German Chamomile) plant and development of phytopharmaceutical products
Yazar: MAHMUT ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. MURAT KARTAL
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi ve Doğal Ürünler Kimyası Ana Bilim Dalı / Farmakognozi ve Doğal Ürünler Kimyası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Matricaria recutita L. = Matricaria recutita L.

Özet:
Matricaria recutita L. bitkisi Asteraceae familyasından olup ülkemizde Alman papatyası, mayıs papatyası ve tıbbi papatya olarak isimlendirilmektedir. Ülkemizde Marmara, Ege, Trakya, Güneybatı Anadolu'da doğal koşullarda yetişir ve yol kenarlarında, boş tarlalarda bol miktarda bulunur. Ayrıca, Marmara ve Ege bölgelerinde kültürü yapılmaktadır. Matricaria recutita'nın çiçek kısımları başta antienflamatuvar olmak üzere çeşitli biyolojik etkilere sahiptir.
Matricaria recutita bitkisini içeren fitofarmasötik ürünler ülkemizde yok denecek kadar az ve mevcut ürünlerde bulunan ekstrelerin kalite kontrol analizleri gerçekleştirilmeden tüketicinin kullanımına sunulmaktadır. Bu nedenle, bitkinin çiçeklerinin gıda, kozmetik ve ilaç sanayiinde değerlendirilmesi, ülke ekonomisine kazandırılması ve ürüne dönüştürülmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Avrupa İlaç Ajansı monografına göre standardize Matricaria recutita ekstrelerinin hazırlanması ve etken madde olarak kullanılması, ekstrelerin apigenin-7-O-glikozit içeriklerinin HPLC yöntemi ile belirlenmesi ve geliştirilen yöntemin valide edilmesi, bu ekstreler kullanılarak güvenli, etkili ve kaliteli fitofarmasötik ürünlerin formüle edilmesi hedeflenmektedir. 
Matricaria recutita'nın sahip olduğu tıbbi etkiler içerdiği fenolik bileşikler ile ilgilidir. Apigenin, Matricaria recutita 'da bulunan ana flavonoit bileşiktir. Bu bileşiğin önemli bir miktarı glikozit formunda bulunurken, yalnızca küçük bir miktarı serbestçe bulunmaktadır. Bu nedenle apigenin-7-O-glikozit bileşiği Matricaria recutita L. çiçek ekstreleri için kullanışlı ve uygun bir belirteç olarak kabul edilmektedir. 
Avrupa İlaç Ajansı monografında yer alan 14 farklı çözücü sistemi kullanılarak, Bandırma/Balıkesir bölgesinde yetiştirilen Matricaria recutita çiçek kısımları ile ekstreler hazırlanmış ve ekstrelerin apigenin-7-O-glikozit içerikleri HPLC yöntemi ile analiz edilmiştir. Hazırlanan likit ve katı ekstrelerin endikasyon, uygulama yolu ve apigenin-7-O-glikozit içerikleri değerlendirilmiştir ve G, M, N ekstreleri seçilerek bu ekstreler üzerinden analitik metot validasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca G, M, N ekstrelerinin farklı sıcaklıklar altındaki stabiliteleri takip edilmiş ve artan sıcaklıkla apigenin-7-O-glikozit içeriğinin düştüğü gözlemlenmiştir. Geliştirilen ve valide edilen HPLC yönteminin, Matricaria recutita ekstrelerinin kalite kontrolünde kullanılması öngörülmektedir. 
Sonraki yıl Bandırma/Balıkesir ve Arnavutköy/İstanbul bölgelerinde yetiştirilen Matricaria recutita çiçek kısımlarından da G, M, N ekstreleri hazırlanmıştır. İki bölgeden toplanan bitkiden elde edilen G, M, N ekstrelerinin apigenin-7-O-glikozit içerikleri, toplam fenolik ve toplam flavonoit içerikleri, fitokimyasal içerikleri analiz edilmiştir. Ayrıca, bitki materyallerinin apigenin-7-O-glikozit içerikleri, uçucu yağ miktarı ve bileşenleri analiz edilmiştir. Arnavutköy/İstanbul bölgesinde yetiştirilen bitkiden elde edilen ekstrenin apigenin-7-O-glikozit, toplam fenolik ve toplam flavonoit içeriklerinin daha yüksek olması nedeniyle, bu bölgeden toplanan bitkiden hazırlanan M ve N ekstreleri kullanılarak iki farklı topikal ürün formüle edilmiştir. G ekstresi doğrudan ekstre formunda uygulama yoluna sahiptir. 
Topikal ürünler, piyasada bulunan referans ürünlerin apigenin-7-O-glikozit içeriklerine eşdeğer olarak formüle edilmiş, referans ürünler ile in vitro salım ve fiziko-kimyasal profilleri karşılaştırılmıştır. 6. saat sonunda topikal ürünler referans ürünlerden biraz daha hızlı in vitro salım göstermekle birlikte, neredeyse benzer bir in vitro salım ve fiziko-kimyasal profil sergilemişlerdir. Topikal ürünlerin farklı sıcaklıklar altında stabiliteleri takip edilmiştir. Ayrıca, M ekstrelerinin ve M ekstresini içeren topikal kremin (M1) hücre canlılığı profili ve apoptotik etkisi, fibroblast (CCD-1079Sk) ve melanom (SK-MEL-28) hücre kültürleri üzerinde değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, topikal formülasyonların in vitro salım ve fizikokimyasal özellikleri göz önüne alındığında etkili, güvenilir ve kaliteli fitofarmasötik ürünler olarak sunulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Matricaria recutita L., apigenin-7-O-glikozit, topikal ürün, metot validasyonu, tıbbi papatya

Abstract:
Matricaria recutita L. plant is from the Asteraceae family, and is called German chamomile, may chamomile, and medicinal chamomile in our country. In our country, it grows under natural conditions in Marmara, Aegean, Thrace and Southwestern Anatolia, and is found abundantly on roadsides and empty fields. Additionally, it is cultivated in the Marmara and Aegean regions. The flower parts of Matricaria recutita have various biological effects, especially anti-inflammatory.
Phytopharmaceutical products containing the Matricaria recutita plant are almost non-existent in our country, and are presented to consumers without quality control analyzes of the extracts contained in the existing products. For this reason, it is of great importance to utilize the flowers of the plant in the food, cosmetics and pharmaceutical industries, to bring them into the country's economy and to turn them into products. In this study, it is aimed to prepare standardized Matricaria recutita extracts according to the European Medicines Agency monograph, and its use as an active ingredient, to determine the apigenin-7-O-glucoside contents of the extracts by HPLC method, and to validate the developed method, and to formulate reliable, effective and high-quality phytopharmaceutical products using these extracts.
The medicinal effects of Matricaria recutita are related to the phenolic compounds it contains. Apigenin is the main flavonoid compound found in Matricaria recutita While a significant amount of this compound exists in glucoside form, only a small amount is freely available. Therefore, apigenin-7-O-glucoside compound is considered a useful and suitable marker for Matricaria recutita flower extracts.
Using 14 different solvent systems included in the European Medicines Agency monograph, extracts were prepared with the flower parts of Matricaria recutita grown in Bandırma/Balıkesir region, and the apigenin-7-O-glucoside contents of the extracts were analyzed by HPLC method. The indication, administration route and apigenin-7-O-glucoside contents of the prepared liquid and solid extracts were evaluated, and analytical method validations were carried out on these extracts by selecting G, M, N extracts. In addition, the stabilities of G, M, N extracts under different temperatures were followed, and it was observed that apigenin-7-O-glucoside content decreased with increasing temperature. The developed and validated HPLC method is envisaged to be used in the quality control of Matricaria recutita extracts.
The following year, G, M, N extracts were prepared from the flower parts of Matricaria recutita grown in Bandırma/Balıkesir and Arnavutköy/İstanbul regions. Apigenin-7-O-glucoside contents, total phenolic and total flavonoid contents, and phytochemical contents of G, M, N extracts prepared from plants collected from two regions were analyzed. In addition, apigenin-7-O-glucoside contents, essential oil amount and components of the plant materials were analysed. Since apigenin-7-O-glucoside, total phenolic and total flavonoid contents of the extract prepared from the plant grown in Arnavutköy/İstanbul region were higher, two different topical products were formulated using M and N extracts prepared from the plant collected from this region. G extract has a direct administration route.
Topical products were formulated to have apigenin-7-O-glucoside contents equivalent to commercially available reference products, and their in vitro release and physicochemical profiles were compared with reference products. At the end of the 6th hour, topical products showed slightly faster in vitro release than reference products, but they had almost similar in vitro release and physicochemical profiles. The stability of topical products under different temperatures was monitored. In addition, the cell viability profile and apoptotic effect of M extracts and topical cream containing M extract (M1) were evaluated on fibroblast (CCD-1079Sk) and melanoma (SK-MEL-28) cell cultures.
As a result, considering the in vitro release and physicochemical properties of topical formulations, these products are presented as effective, reliable and high-quality phytopharmaceutical products.
Key Words: Matricaria recutita L., apigenin-7-O-glucoside, topical product, method validation, medicinal chamomile