Ağız sağlığına ilişkin bireysel kanının klinik standartlara göre değerlendirilmesi
Evaluation of self-reported oral health to clinically determined standarts
Yazar: BENGİSU GERGİN
Danışman: PROF. DR. NEJAT ARPAK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Epidemiyoloji = Epidemiology ; Kan parametreleri = Blood parameters ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Periodontitis = Periodontitis

Özet:
Öz-bildiri; birçok populasyon özelliğinin, risk faktörlerinin ve hastalıkların değerlendirilmesinde etkili ve kabul görmüş bir araçtır; ancak periodontal hastalık (kronik periodontitis) için nadiren kullanılmıştır. Çalışmamızın amacı, hastanın ağız sağlık durumuna ilişkin öz-bildirisiyle klinik ölçeklere göre belirlenen ağız sağlık durumu arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.
Çalışma popülasyonumuzu, yaşları 15-91 arasında değişen ve yaş ortalamaları 34,54±14,23 olan; 7037?si kadın, 4794?ü erkek toplam 11831 birey oluşturmuştur. Bireylerin kişisel bilgilerini, periodontal şikayetini, şikayete ilişkin hikayesini, sistemik anamnez bulgularını ve uzman periodontolog tarafından onaylanmış klinik teşhisini elde etmede kullanılan formlar çalışmada yer alan tüm bireyler ile yüz yüze görüşme esnasında doldurulmuştur ve buna göre verilerin dağılımı incelenmiştir. Klinik değerlendirme için; plak indeksi (PI), gingival indeks (GI), periodontal cep derinliği (CD) ve sondlamada kanama indeksi (SKI/BOP) kullanılmıştır.
Çalışma popülasyonumuzda kadınların oranı %59,5 erkeklerin oranı %40,5 iken; gingivitisli bireylerin oranı %75,4 periodontitisli bireylerin oranı ise %24,6?dır. Periodontitisin prevalansı, erkeklerde kadınlardan daha yüksektir ve 65 yaşına kadar artan bir seyir gösterir. Gingivitis prevalansı ise, kadınlarda ve 35 yaşın altındaki bireylerde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.
Çalışmamızın sonuçlarına göre; en sık görülen ilk 6 periodontal şikayetin dişeti kanaması, diş taşı varlığı, dentin hassasiyeti, dişeti çekilmesi, ağrı-acı hissi ve ağız kokusu olduğu belirlenmiştir. Bu şikayetlerin cinsiyete ve yaş gruplarına göre dağılımı farklılık göstermekle birlikte; dişeti kanamasının, dentin hassasiyetinin, dişeti çekilmesinin ve ağrı-acı hissinin prevalansı; periodontitisli bireylerde, gingivitisli bireylerden daha yüksektir ve bu fark, istatistiksel olarak anlamlıdır. Periodontal şikayet bildiriminde bulunma oranı, kadınlarda erkeklerden; peridontitisli bireylerde ise gingivitisli bireylerden daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca; periodontal şikayet bildiriminde bulunan bireylerde, periodontal hikaye bulgusu verme oranının daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir.
Çalışmamızın ikinci bölümünde; sistemik anamnez bulgularını oluşturan sistemik hastalıkların ve koşulların yaş, cinsiyet ve klinik teşhise göre dağılımları ve prevalansları incelenmiştir. Sistemik anamnez bulgusu olan bireylerde peridontitis prevalansı daha yüksek iken; periodontitisli bireylerde belirli sistemik hastalık ve koşulların prevalansı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.
Geçerli öz-bildiri ölçütlerinin kullanımı, anket araştırmalarının ve sınırlı kaynağa sahip, daha geniş ölçekli epidemiyolojik çalışmaların yürütülmesinde yararlı olacaktır. Öz-bildiri ölçütlerinin potansiyel kullanımının değerlendirilmesine yönelik daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Self-report is an efficient and accepted means of assessing many population characteristics, risk factors, and diseases, but has rarely been used for periodontal disease (choronic periodontitis). The aim of our study was evaluation of self-reported oral health to clinically determined standarts.
Population of the study was consisted of total 11831 individuals individuals, 7037 female and 4749 male, between the ages of 15 and 91, with a mean age of 34.54±14.23. Forms used for obtaining personal information, periodontal complaint, complaint history, systemic anamnesis findings of individuals and clinical diagnosis approved by periodontologist were filled by all individuals included in the study during face-to-face interview and distribution of data was examined accordingly. Plaque index (PI), gingival index (GI), periodontal pocket depth (CD) and bleeding on probing (BOP) were used for clinical evaluation.
While female rate is 59.5%, male rate is 40.5% in population of the study; rate of individuals with gingivitis is 75.4%, rate of individuals with periodontitis is 24.6%. Prevalence of periodontitis is higher in male than female and it has an increasing course up to 65 years old. Prevalence of gingivitis was found as statistically significant in female and individuals below 35 years old.
According to results of our study; first 6 periodontal complaints most frequently encountered were found as gingival bleeding, existence of gingival, dentin sensitivity, gingival recession, gingival pain-ache and oral malodor. While distribution of these complaints varies by gender and age groups; prevalence of gingival bleeding, dentin sensitivity, gingival recession and gingival pain-ache is higher in individuals with periodontitis than individuals with gingivitis and this difference is statistically significant. Rate of reporting periodontal complaint was found higher in female than male; it was found as higher in individuals with periodontitis than individuals with gingivitis. Also; it was observed that rate of giving periodontal history finding was higher in individuals reporting periodontal complaint. 
In the second part of our study; distribution and prevalence of systemic findings and conditions constituting systemic anamnesis findings by age, gender and clinical diagnosis were examined. While prevalence of periodontitis in individuals having systemic anamnesis finding is higher; it was found that prevalence of certain systemic disease and conditions was statistically significant in individuals with periodontitis. 
Valid self-reported measures would be useful for conducting survey research and for large-scale epidemiologic studies with limited resources. Additional studies are needed to evaluate the potential use of such self-reported measures.