İşverenin hizmet sözleşmesini fesih hakkının toplu iş sözleşmelerinde düzenlenmesi
Regulation of employers right of cancellation of contract of service by collective contract of service
Yazar: MEHMET ONAT ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. FEVZİ DEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Fesih hakkı = Cancellation right ; Hizmet sözleşmesi = Service contract ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; İş hukuku = Labour law ; İşveren = Employer ; İşçiler = Workers

Özet:
İşverenin hizmet sözleşmesini fesih hakkı, hukukumuzda çalışma mevzuatı ile düzenlenmiştir. Çalışma mevzuatı, taraflara 'iş hukukunun temel ilkeleri' çerçevesinde bu hakka ilişkin düzenlemeler yapma imkanı da vermektedir. İşverenin hizmet sözleşmesini fesih hakkının taraflarca düzenlenmesi, 'hizmet sözleşmesi' yahut 'toplu iş sözleşmesi' yoluyla olur. İçinde bulunduğumuz ekonomik ve sosyal koşullarda işçi, hizmet sözleşmesinin yapılması sırasında işveren karşısında güçsüz durumdadır. Bu sebeple uygulamada, işverenin fesih hakkına ilişkin düzenlemeler çoğunlukla, işçi tarafında grev hakkı sebebi ile yüksek pazarlık gücüne sahip olan işçi sendikasının bulunduğu, toplu iş sözleşmeleri yoluyla yapılmaktadır. İşverenin fesih hakkına ilişkin toplu iş sözleşmesi hükümleri, esas itibariyle işçiye 'iş güvencesi' sağlamayı hedefler. Bu sebeple, işçiye 'iş güvencesi sağlayan hukuki kurumlarla' doğrudan ilgilidir. İş güvencesi sağlayan hukuki kurumlar, hizmet sözleşmesinin feshi halinde işçi aleyhine doğacak olumsuz sonuçları iki şekilde engellemeye çalışır. Öncelikle, 'iş güvencesi sağlayan caydırıcı hukuki kurumlar1 vasıtasıyla, hizmet sözleşmesinin sürekliliği korunur. Ancak çalışma hayatında hizmet sözleşmesinin sona ermesinin engellenmesi her zaman en doğru çözüm değildir. Bu durumda 'iş güvencesi sağlayan onarıcı hukuki kurumlar* devreye girer. Onarıcı hukuki kurumlar, feshin kaçınılmaz olduğu hallerde işçinin uğrayacağı zararın en hafife indirilmesi amacı ile düzenlenmişlerdir. Bu çerçevede çalışmamızda, 'Hizmet Sözleşmesinin Toplu İş Sözleşmesi İle Düzenlenmesi' başlığı altında, Yargıtay kararlarına da atıflar yapılarak, öncelikle hizmet sözleşmesine genel olarak değinilmiştir. Ardından toplu iş sözleşmesi, hizmet sözleşmesi üzerindeki etkileri dikkate alınarak, iş hukukunun temel ilkeleri ile birleştirilerek incelenmiştir.VI Son bölümde ise, 'İşverenin Hizmet Sözleşmesini Fesih Hakkının Toplu İş Sözleşmesi İle Düzenlenmesi', işverenin fesih hakkına ilişkin yasal düzenlemelerle paralel olarak, iş güvencesi sağlayan hukuki kurumlar dikkate alınarak, bir çok toplu iş sözleşmesinin incelenmesi ile ulaşılan sonuçlar ve bunlardan alınan örneklerle gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Employers' right to cancellation of contract of service is under regulations of labour law. Labour law also allows parties to make regulations with in the frame of the 'basic principles of labour law" in this regards. The regulations of cancellation right of the employer is made by the means of 'contract of service' or 'collective contract of service'. Under the current economic and social circumstances, the worker are vulnerable against the conditions of the employee during the signing of contract of service. Therefore, in practice, the regulations concerning the cancellation right of the employer are made by means of collective contract of service where labour union is available and have a negotiation power because of the right of strike. Articles of collective contract are aimed at giving the employee 'labour guarantee'. Therefore, it is directly related to the legal regulations which ensures labour guarantee have two ways to prevent the negative results for the employee in case of the cancellation. First of all, the permanence of the contract of service is protected by the 'deterrent legal regulations ensuring labour guarantee'. However, the obviation of the cancellation of contract of service is always not the best solution in business life. İn this case, 'recovering legal regulations ensuring labour guarantee' are to be applied. Recovering legal regulations, where the cancellation is inevitable, have been made so as to minimize the loss of the employee. Whit in this frame, under the chapter 'Regulation Of Contract Of Service Via Collective Contract Of Service', we analysed generally the contract of service by refering to the judgements of Supreme Court. After that, collective contract of service is analysed along with the basic principles of labour law and relating to the effects on the contract of service.VM İn the last chapter, 'Regulation Of Employers' Right To Cancellation Of Contract Of Service By Collective Contract Of Service' is aimed to be analysed in line with the legal ragulations about employers' cancellation right, by refering to legal regulations ensuring labour guarantee and with the advantages of analysing conclusions of many collective contracts of service as well as with the chosen examples.