Ortaokul öğrencilerinin enerji okuryazarlığının bilimsel epistemolojik inançlar ve demografik değişkenler ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of secondary students energy literacy with scientific epistemological beliefs and demographic variables
Yazar: SEMRA AYATA
Danışman: DOÇ. DR. GÖRKEM OYLUMLUOĞLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Bu tez çalışması, ortaokul öğrencilerinin enerji okuryazarlığının bilimsel epistemolojik inançlar ve cinsiyet, okul mevkii, anne-baba eğitim düzeyi gibi farklı değişkenler ile ilişkisinin incelenmesini amaçlamaktadır. 
Çalışmanın örneklemini 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Muğla iline bağlı 13 İlçenin resmi okullarında, 7. sınıfta öğrenim gören 702 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Enerji Okuryazarlığı Ölçeği" ve "Bilimsel Epistemolojik İnançlar Ölçeği'' kullanılmıştır. "Enerji Okuryazarlığı Ölçeği" DeWaters, Qaqish, Graham ve Powers (2013) tarafından geliştirilmiş ve Güven, Yakar ve Sülün (2019) tarafından Türkçeye uyarlanmıştır. "Bilimsel Epistemolojik İnançlar Ölçeği" ise Elder (1999) tarafından ilköğretim öğrencilerinin bilimsel epistemolojik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş ve Acat, Tüken ve Karadağ (2010) tarafından Türkçeye uyarlamıştır.
Araştırmada elde edilen verilerin analizinde bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyon analizi gibi farklı istatistiksel testler yapılmıştır. Araştırma sonucunda öğrenciler; enerji okuryazarlığı ölçeği alt boyutlarından kendini algılama, duyuşsal ve davranışsal boyutlardan yüksek, bilişsel boyuttan düşük puan  ve bilimsel epistemolojik inançlar ölçeği alt boyutlarından en yüksek puan akıl yürütme, en düşük puan otorite ve doğruluk alt boyutundan almışlardır. Cinsiyet değişkeni açısından enerji okuryazarlığında; kız ve erkek öğrencilerin arasında kendini algılama ve davranışsal alt boyutlar arasında anlamlı fark görülürken bilimsel epistemolojik inançlarda kız ve erkek öğrenciler arasında; otorite ve doğruluk, bilginin kaynağı ve akıl yürütme alt boyutları arasında anlamlı farklılık olduğu gözükmektedir. Okul mevkisi değişkeninin etkisi incelendiğinde enerji okuryazarlığı merkez ve köyde öğrenim gören öğrenciler arasında bilişsel alt boyutta anlamlı farklılık olduğu ve bilimsel epistemolojik inançlarda otorite ve doğruluk alt boyutunda farklılık görülmüştür. Anne ve baba eğitim düzeyi değişkeni etkisi incelendiğinde, enerji okuryazarlığında bilişsel boyutta anlamlı fark görülürken, bilimsel epistemolojik inançlarda anne ve baba eğitim değişkeninde alt boyutlarda anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Öğrencilerin enerji okuryazarlığı alt boyutları ile bilimsel epistemolojik inançların alt boyutları arasında ilişki incelendiğinde, öğrencilerin enerji okuryazarlığı alt boyutları ile bilimsel epistemolojik inançlar alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bilimsel epistemolojik inançlar alt boyutlarının enerji okuryazarlığı alt boyutlarını yordama düzeyine ilişkin sonuçlar incelendiğinde, bilimsel epistemolojik inançlar alt boyutlarının bir bölümünün enerji okuryazarlığı alt boyutlarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This thesis study aims to examine the relationship between secondary school students' energy literacy and scientific epistemological beliefs and different variables such as gender, school position and parental education level.
The sample comprised 702 students in the 7th grade in the public schools of 13 districts of Mugla province in the 2020-2021 academic year. "Energy Literacy Scale" and "Scientific Epistemological Beliefs Scale" were used as data collection tools. The "Energy Literacy Scale" was developed by DeWaters, Qaqish, Graham and Powers (2013) and adapted into Turkish by Güven, Yakar and Sülün (2019). The "Epistemological Beliefs Scale" was developed by Elder (1999) to measure the scientific epistemological beliefs of primary school students and adapted to Turkish by Acat, Tüken and Karadağ (2010).
In the analysis of the data obtained in the research, different statistical tests such as independent groups t-test, one-way analysis of variance and correlation analysis were performed. The research showed that students who got the highest score from the sub-dimensions of the energy literacy scale, self-perception and higher from the affective and behavioral dimension scored low from the cognitive dimension. They also had the highest score from the sub-dimensions of the scientific epistemological beliefs scale. In energy literacy in terms of the gender variable, there is a significant difference between female and male students in terms of self-perception and behavioral sub-dimensions. There seems to be a significant difference between the sub-dimensions of authority and accuracy, source of knowledge and reasoning. When the effect of the school location variable was examined, a significant difference was observed in the cognitive sub-dimension between the students studying in the center of energy literacy and in the villages. There was also a difference in the sub-dimension of authority and accuracy in scientific epistemological beliefs. When the effect of the mother's and father's education level variable was examined, a significant difference was observed in the cognitive dimension in energy literacy. A significant difference was also found in the sub-dimensions of the mother's and father's education variable in scientific epistemological beliefs. A statistically significant positive relationship between the students' energy literacy sub-dimensions and scientific epistemological beliefs sub-dimensions was identified. When the results of the scientific epistemological beliefs sub-dimensions' level of predicting the energy literacy sub-dimensions were examined, it was determined that some of the scientific epistemological beliefs sub-dimensions were a significant predictor of the energy literacy sub-dimensions.