Farklı protetik restorasyonların yaşam kalitesi üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
A quality of life evaluation of different prosthetic restorations
Yazar: MEHMET ESAT BAŞOL
Danışman: PROF. DR. LALE KARAAĞAÇLIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Dental restorasyon = Dental restoration ; Oral hijyen = Oral hygiene ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ağız sağlığı ile ilişkili yaşam kalitesi, bireyin, ağız sağlığının kendi yaşam kalitesi ve genel sağlığını nasıl etkilediğini kişisel olarak algılamasıdır. Ağız sağlığı etki profili [Oral Health Impact Profile-14 (OHIP-14)], bu algılamayı fonksiyonel kısıtlılık, fiziksel ağrı, psikolojik rahatsızlık, fiziksel, psikolojik ve sosyal yetersizlik ve engel (handikap) ölçülerini ikişer soru ile değerlendiren bir ölçek sistemidir. Toplam skor arttıkça problemin şiddetinin arttığı ve yaşam kalitesinin azaldığı sonucuna varılmaktadır. Bu çalışmanın amaçlarından biri, Türkçeye tercüme edilen OHIP-14 ölçeğinin güvenilirlik, geçerlilik, tekrar edilebilirlik ve anlaşılabilirliğini değerlendirmek, diğeri ise ölçek kullanılarak farklı protetik tedavilerin yaşam kalitesi üzerine etkisi ve bu etkinin sosyodemografik değişkenlere göre kıyaslanmasıdır.
Çalışma, OHIP-14 ölçeğinin Türkçeye çevrilmesi ile başlamaktadır. Üç adet uzman diş hekimi, OHIP-14'ün orijinal İngilizce versiyonunu Türkçeye çevirmiştir. Bir İngilizce okutmanı, oluşturulan tercümeleri tekrar İngilizce'ye çevirmiş, böylelikle ilk ölçekler oluşturulmuştur. Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Protetik Diş Tedavisi Ana Bilim Dalına başvuran 120 hasta çalışmaya dâhil edilerek, hastalara OHIP-14 Türkçe (TR) ve sosyodemografik verileri değerlendiren bir ölçek birlikte uygulanmıştır. Elde edilen verilerde OHIP-14'ün güvenilirlik, geçerlilik, anlaşılabilirlik ve tekrar edilebilirliği istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Devam eden çalışmalar da aynı şekilde yürütülerek elde edilen OHIP-14-TR ölçekleri klinik işlemlerde uygulanmıştır. Tedavi gören katılımcıların OHIP skorları incelenerek farklı tipte protezlerin OHIP skorlarını ne derecede değiştirdiği belirlenmiştir. 
Tedavi gören katılımcıların OHIP skorları incelenerek farklı tipte protezlerin OHIP skorlarını ne derecede değiştirdiği belirlenmiştir. En yüksek değerler hareketli bölümlü protez grubunda görülürken en düşük değerler total protez grubunda incelenmiştir.  İlk ölçümler tedavi sonrasındaki 1 haftada yapılırken ikinci ölçümler 3 ay sonra yapılmıştır. Tedaviden 1 hafta sonraki değerlerde en ciddi artış gene hareketli bölümlü protez grubunda olurken, en düşük artış sabit protez grubunda görülmüştür. Farklı tutucu sistemleri incelendiğinde, implant üstü overdenture vakalarında ball dayanaklar daha yüksek OHIP skorları ortaya koymuştur. Gene tedavi sonrasında da ball dayanak kullanılan katılımcılarda OHIP skorlarında locator kullanılan gruba göre daha yüksek artış göstermiştir. 3 ay sonraki kontrollerde her iki grupta da düşüş gözlenirken istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte locator grubunda daha düşük skorlar incelenmiştir. İmplant üstü sabit tek üye vakalarında ise kullanılan bireysel dayanaklar hasta memnuniyetini arttırarak daha düşük OHIP skorları ortaya koymuştur.

Abstract:
Quality of life in terms of oral health is an individual's self perception of how personal oral health affects quality of life and general health. Oral Health Impact Profile-14 (OHIP-14) is an index system that evaluates this perception by using 2 questions for the detection of functional limitation, physical pain, psychological discomfort, physical, psychological and social dimensions of disability and handicap dimension. It is concluded that the higher the total score, the more severe the problem and the lower the quality of life. The main objective of this study is to evaluate reliability, validity, repeatability and intelligibility of the translation of OHIP-14-TR.  
This study starts with Turkish translations of OHIP-14 before the quality of life evaluation of different prosthetic restorations. Three experienced prosthodontists translated OHIP-14 English version into Turkish. An experienced translator translated them back to English. After some adjustments of translations, the pilot OHIP-14-TR applied to patients. 120 patients that consulted to University of Ankara, Faculty of Dentistry, Department of Prosthodontics, included the study. The questionnaire assessing demographic data and prosthodontic conditions were collected with OHIP-14-TR. From the obtained data, reliability, validity,intelligibility and repeatability of OHIP- 14-TR were statictically evaluated. Contiuning studies performed like this procedure and then OHIP-14-TR was applied in clinic operations. 
Reliability, validity, repeatability and intelligibility of the OHIP-14-TR was proved. Evaluation of fixed prosthesis OHIP values are lower than removable and complete dentures.Treated participants OHIP scores were examined about which  type of prosthodontic restorations were affected the scores. Removable partial dentures gruop was showed maximum values and total dentures group was showed minimum values. First measurements were applied in one week and seconds were apllied 3 mounts later. Highest increments were examined in removable partial dentures group and lowest increment were examined in fixed prosthodontics group. Different types of abutment systems were examined. Ball abutment group  has highest scores. After treatment ball abutment group scores have higher increment. Finally custom abutment group has showed lowest scores.