Osmanlı Arşivi'nde bulunan 365 No'lu Sadaret Defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Transcription and evaluation of the Grand Vizier's book No. 365 in the Ottoman Archives
Yazar: AHMET EMİN VARİLCİ
Danışman: PROF. DR. KEMALETTİN KUZUCU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arşiv = Archive ; Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Tarih = History
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Defter-i Teşrifat = Defter-i Teşrifat ; Defterler = Registers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı arşivi = Ottoman archive ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Teşrifat = Protocol ; Törenler = Ceremonies

Özet:
Bu çalışmada, Osmanlı Arşivi'nde Sadaret Defterleri Kataloğu'nda kayıtlı 365
numaralı teşrifat defteri incelenmiştir. Eski harfli Türkçe ile yazılmış ve 192 sayfadan
oluşan defter Latin harflerine çevrilmiş ve her bir konu sadeleştirilerek özetlenmiştir.
Defter Türk tarihinin kritik süreçlerinden 1835-1844 dönemini kapsamaktadır. Bu
dönemde Osmanlı devlet teşkilatı önemli bir değişikliğe uğrayarak çağdaş kabine
sistemine geçmiştir. Türk tarihinin en büyük reformcularından II. Mahmud ölmüş,
Sultan Abdülmecid tahta çıkmıştır. Tanzimat Fermanı ilan edilmiştir. Osmanlı/Türk
modernleşmesi, batılılaşma cereyanı veya inkılap tarihi dediğimiz süreçler genellikle
Tanzimat'ın ilanıyla başlatılır. Osmanlı yönetimi bu süreçte gelişmiş Avrupa
devletlerinin birtakım kurumlarını, eğitim sistemindeki bazı uygulamaları, hukuk
normlarını ve daha pek çok sahadaki uygulamaları ithal etmeye başlamıştır. İncelenen
defter, Türk tarihinin en çok tartışılan ve güncelliğini daima koruyan bu dönemlerine
ışık tutmaktadır. Defter, Osmanlı merkez teşkilatındaki bürokratik düzenlemeler, yeni
yapılanmaya bağlı olarak merkezde ve taşrada açılan resmî kurumlar, buralara yapılan
atamalar, devlet törenleri ve alaylar, bunlarda uygulanan teşrifat sistemi, protokol
düzeni ve giyilen kıyafetler, iç siyasi gelişmeler, aziller ve tayinler, idari kararlar,
Bâbıâli-Saray ilişkileri, saray adetleri, evlilikler, surre alayları, inşa edilen yapılar ve
daha pek çok konu hakkında bilgi içermektedir. Ayrıca Osmanlı arşivini
modernleştirmeye dönük adımların, kütüphaneleri ve arşiv sistemini ıslaha yönelik
alınan kararların belgeleri bulunmaktadır. Bu konularda çalışan araştırmacıların yanı
sıra, tarih, edebiyat, sanat tarihi, kültür tarihi ve folklor araştırmacılarına veriler
sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Osmanlı Arşivi, Bürokrasi,
Modernleşme, Kültür, Teşkilat, Sadaret, Teşrifat Defteri, Osmanlı Diplomasisi

Abstract:
In this study, the protocol book that is the registry number 365 registered in the
Grand Viziership Catalogue in the Ottoman Archives was examined. The book written
with old Ottoman letters and has 192 pages, was translated to latin letters and
summarized every subject. The book covers 1835-1944 years, critical period of Turkish
history. In this period, the Ottoman state organization had a significant change and
switched to the modern cabinet system. Mahmud the Second who are one of the greatest
reformers in Turkish history has died then Sultan Abdülmecid took the throne of
Ottoman Empire. Imperial edict of Gülhane was declared. Ottoman/Turkish
modernization, westernization or revolution history started with declaration of imperial
edict of Gülhane. In this period, the Ottoman administration started to import some
institutions of developed European states, some practices in the education system, legal
norms and practices in many fields. The book, examines these periods of Turkish
history, which are the most discussed and always keep update. The book was examined,
contains Bureaucratic arrangements in the Ottoman central organization, official
institutions which opened in center and countryside depending on the new structuring,
assignments to these places, state ceremionies, the protocol system applied in these,
domestic political developments, appointments and dismissals, administrative decisions,
Grand Viziership-Palace relations, palace customs, marriages, surre processions, built
structures and more. In addition, the book contains steps to modernize the Ottoman
archive and decisions taken to renew libraries and archive system. And also in addition
to researchers working on these issues, the book provides data to researchers on field of
history, literature, art history, cultural history and folklore.

Keywords: Ottoman State, Ottoman Archive, Bureaucracy, Modernization,
Culture, Organization, Grand Viziership, Protocol Book, Ottoman Diplomacy