Avrupa Birliği hukukunun bir kaynağı olarak hukukun genel ilkeleri
General principles of law as a source of EU law
Yazar: LATİF ARAN
Danışman: PROF. DR. İLKE GÖÇMEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği ve Uluslararası Ekonomik İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Birliği = European Union

Özet:
Bugün Avrupa Birliği olarak anılan uluslarüstü kuruluş, II. Dünya Savaşı'nı izleyen 50'li yıllarda Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu olarak kurulmuş ve Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu ile kapsamı genişletilmişti. Kurucu antlaşmalar, genel olarak düzenlemeyi amaçladıkları sektörler dışında hükümler içermiyordu. Antlaşmalarla tam bir hukuk sistemi  kurulmadığı için, süreç içinde ortaya çıkan hukuki sorunlara uygulanacak kural bulunmadığından dolayı, Avrupa Birliği Adalet Divan önüne gelen davalarda adaletin yerine getirilmesinden kaçınmayı  önlemek amacıyla, ortaya çıkan hukuki boşlukları üye devletlerin hukuk sistemlerinde ortak olan anayasal geleneklerden ve uluslararası hukuktan esinlenerek hukukun genel ilkeleri ile doldurmak zorunda kalmıştır. Temel haklar  da hukukun genel ilkelerinin bir parçası olarak AB hukuk düzenine yerleştirilmiştir. 

Süreç içerisinde, Üye Devletlerin hukuk sistemlerinden türetilen hukukun genel ilkeleri, AB hukukunun genel ilkeleri olarak AB hukuk düzeni içinde  adeta bir passe-partout anahtarı gibi birbirinden farklı işlevler yerine getirmeye ve etkiler doğurmaya başlamıştır. 

Bu tezin birinci bölümünde, AB hukukunun genel ilkelerinin  kuramsal yapısı, etkileşimde bulunduğu Üye Devlet hukuk sistemlerinde bulunan hukukun genel ilkeleri ile olan ilişkisi, kurallar ile ilkeler arasındaki farklar, AB hukukunun genel ilkelerinin AB hukuk kaynakları hiyerarşisindeki yeri ve antlaşmalarda yer alan hukukun genel ilkeleri ile ilgili normatif kaynaklar incelenmektedir.

Tezin ikinci bölümünde ise, AB hukukun genel ilkelerinin, AB hukuk düzeni içerisindeki işlevleri ve etkileri ele alınmaktadır. Bu bağlamda, AB hukukunun genel ilkelerini boşluk doldurma yoruma yardımcı olma işlevi Avrupa Birlği Adalet Divanı kararları ışığında incelenmektedir. Öte yandan, bu ilkelerin Birlik ve üye devlet tasarrufları bağlamında yarattığı etkiler ile son olarak hukukun genel ilkelerinin temel haklar üzerinde yarattığı etkiler ele alınıp değerlendirilmektedir.

Abstract:
The supranational organisation known today as the European Union was founded as the European Coal and Steel Community in the 1950s following World War II, and expanded in scope with the European Economic Community and the European Atomic Energy Community. Predominantly, the founding Treaties would not contain provisions outside the scope of the sector they sought to regulate. Since the founding treaties did not create a complete legal order, lack of identifiable legal rules applicable to arising legal problems could progressively be seen. As a means of preventing denial of justice in cases heard before it, the European Court of Justice would be compelled to fill lacuna in the law with general principles of law inspired by constitutional traditions common to the laws of the Member States and general principles of international law. As a part of the general principles of law itself, fundamental rights found their place within the European Union legal order. 

Over time, the general principles of law derived from the legal systems of the Member States, now as general principles of EU Law, began to perform different functions and have effects within the EU Legal order in much the same manner as a passe-partout key. 

The first part of the present thesis examines the theoretical structure of the general principles of EU Law, its relationship with the general principles of law in the legal systems of the Member States and international law with which it interacts, the differences between rules and principles, the position of the general principles of EU law within the hierarchy of the legal sources of the EU and the normative sources of the general principles of law found within the treaties. 

The second part of the thesis addresses the functions and effects of the general principles of EU law within the EU legal order. In this regard, the role and function that the general principles of EU law have in the context of filling legal gaps, aiding interpretation are analysed in light of the case law of the European Court of Justice. Furthermore, the effects of these principles on the EU institutions acts and  acts of Member States are discussed and evaluated. And finally, the effects of the general principles of law in the context of fundamental rights are discussed and analysed.