Bolkar dağlarının doğu kesiminde jeomorfolojik birimler üzerinde arazi kullanımı
Land use in geomorphological units on the east part of Bolkar mountains
Yazar: İSMAİL EGE
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZÇAĞLAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Akdeniz bölgesinde yer alan Bolkar dağlarının doğu kesimi hem jeomorfolojik birimler ve hem de arazi kullanımı açısından oldukça zengindir. Bu çalışmada öncelikli olarak sahanın jeomorfolojik birimleri ortaya çıkartılmış ve arazi kullanım durumu ile birleştirilerek işlenmiştir.Bolkar dağlarında hemen hemen her jeolojik döneme ait kireçtaşları mevcuttur. Saf ve killi kireçtaşları üzerinde çeşitli karstik şekiller gelişmiştir. Yüksek dağlık kuşata bulunan tabanlı karstik şekillerden olan polye uvala ve dolinler içerisinde herhangi bir tarımsal faaliyet olmayıp, yaylacılar tarafından otlak alanı olarak kullanılmaktadır. Mağara, bazı düden ve çökme dolinleri ise hayvansal ürünleri depolamak için kullanılmaktadır.Araştırma sahasının 2000 metrelerden yüksek kesimlerinde Pleyistosen döneminde buzullaşmaya bağlı olarak oluşmuş buzul şekillerine de rastlanılır. Bu sahalarda sirkler, buzul vadileri, moren depoları vb. gibi buzul şekillerine yaygın olarak rastlanır. Buzul şekillerinin yoğunlukta olduğu alanlar arazi kullanım olarak, yaylacılar için hayvanların otlatıldığı meralardır.Bolkar dağları üzerinde beş aşımım yüzeyi mevcuttur. Bunlar en yüksekten itibaren;2500 + metreden zirve düzlükler (D 0 Oligosen aşınım yüzeyi)1750 ? 2500 yüksek düzlükler (D I Alt-Orta Miyosen aşınım yüzeyi)1000 ? 1750 Orta yükseltide Platolar (D II Üst Miyosen aşınım yüzeyi)450 ? 1000 Alçak platolar (D III Pliyosen aşınım yüzeyi)200 ? 450 Travertenler ve Dolgu yüzeyleri (D IV Pliyo-kuvaterner aşınım yüzeyi)Bu yüzeyler arazi kullanım durumu ile birleştirilerek üç ana kuşak tespit edilmiştir. Bunlar;Yükseltisi 1750-3524 m arasında olan kuşak yüksek platolar ve zirveler kuşağını oluşturmaktadır. Bu kuşaktaki yoğun arazi kullanım durumu ise hayvancılık amaçlı yaylacılıktır. Bunun yanında orman alanları ve orman alanları içerisinde dikim sahaları mevcuttur.Yükseltisi 1000-1750 m. Arasını sayfiye amaçlı yaylar kuşağı oluşturmaktadır. Bu kuşak içerisinde yer alan kasabalar yaz dönemlerinde büyük şehirlerden buralara yönelen insanlarla adeta şehir karakteri kazanırlar. Bu kuşakta yaylacılara pazarlanmak üzere kiraz, vişne, şeftali, kayısı, elma, armut ve erik ağaçlarının bulunduğu bahçe tarımı yaygındır. Yine Sebil kasabası çevresindeki üzüm bağları da yaylacılara pazarlanmak üzere yetiştirilir.Yükseltisi 200-1000 metreler arasında ise tarım kuşağı yer almaktadır. Burada tarımsal ürünlerden en fazla, pamuk, üzüm, narenciye, buğday, zeytin, mısır, küncü vb. gibi ürünler yetiştirilir.Anahtar kelimeler: Bolkar dağları, jeomorfolojik birimler, arazi kullanım, yaylacılık, planlama.

Abstract:
East part of Bolkar mountains, where it is in the Mediterranian region. It is very rich both geomorphological units and land use. There are a lot of Karstik landforms because of being the limestones. In addition, there are glacial landforms on the upper 2000 meters zone.On the Bolkar mountains, there are fişve erosional surfaces;Picks plateaus; upper + 2500 (Oligosen erosional surfaces, D 0)High plateaus 1750 ? 2500 (Lower-Middle Miosen erosional surfaces, DI)Middle plateaus 1000 ? 1750 (Upper Miosen erosional surfaces D II)Low plateaus 450 ? 1000 (Pliosen erosional surfaces D III )Travertines and depositional surfaces 200 ? 450 (Plio-Quaterner erosional surfaces D IV)There are three belts on the Bolkar Mountains. Firstly, it is transhumance which is related to purpose of stockbreeding belt, its altitude is high than 1750 meters.Second belt is sayfiye transhumance. Generally rich mans come to relax in the fresh air. Altitude of this belt is between 1000-1750 meters. Some Sayfiye Transhumances are Akçatekir, Çamlıyayla, Arslanköy, Gözne, Güzelyayla, Gülek, Aspava, Eski konacık, Yeni konacık, Pozantı, Adrboğaz and Aktoprak.Third belt is agricultural belt. Generally in there, it is cultivated cotton, orange, grape, olive, wheat, corn like wise crops. Altitute of this belt is between 200-1000 meters.Olive spreads between 100 m. and 600 meter. As a the highest cultived area is near the Kaklıktaşı village. In here crops are brought as a commercial in the wide fields.Key Words: Bolkar Mountain, Geomorphologic Units, Land Use, Transhumance, planning.