El-Mevsilî'nin el-İhtiyâr adlı eserinde şeklen birbirine benzeyip hüküm açısından farklı olan meselelerin tahlîli
The analysis of the subjects in al-Ihtiyar of al-mawsili, which are similar as form but different in terms of judgement
Yazar: ASLAN GÜLAY
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN PALA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: El-İhtiyar = El-Ihtiyar ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mevsıli = Mevsıli ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Fıkıhta, şeklen birbirine benzeyip hükümlerin farklı olduğu meseleleri inceleyen furûk-ı fıkhiyye, fıkıh ilminin bir alt disiplini olarak ilim dünyasında yerini almıştır. 
Bu çalışmanın amacı el-İhtiyâr adlı eseri furûk-ı fıkhiyye bağlamında incelemektir. Bu amaçla öncelikle eser furûk-ı fıkhıyye bağlamında taranmıştır. Daha sonra furûk örneği olabilecek meseleler tesbit edilerek fıkıh konularına göre tasnif edilmiştir. Ardından meseleler tahlîl edilerek farkın sebebi izah edilmiştir. Çalışma, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı ve önemi hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde ise furûk-ı fıkhiyyenin mahiyeti ve fıkıh ilmindeki yeri ve öneminden bahsedilmiştir. Son olarak ikinci bölümde, tesbit edilen 94 furûk örneğinin tahlîli yer almaktadır. Tezde ulaşılan sonuçlara göre, furûk meselelerinin oluşumunda şer'î delillerin yanında Arapça dil bilgisinin de etkili olduğu görülmüştür. Tesbit edilen furûk örneklerinin furû' türü eserlerin hemen hepsinde mevcut olması furûkun, fıkhın bir alt disiplini olduğunun da göstergesidir. Ayrıca furûk ilmi ile, şeklen birbirine benzeyen ve bu nedenle dini veya hukûkî problemlere sebebiyet verebilecek muhtemel karışıklıkların önüne geçildiği gözlemlenmiştir. Furûk alanında müstakil olarak h. IV/X. asırda başlayıp V/XI. asırda zirveye ulaşan te'lif faaliyetleri, X/XVI. asırdan itibaren yok denecek kadar azalmıştır. Bunun doğal sonucu olarak furûk-ı fıkhiyye fıkıh içerisindeki konumunu kaybetmiş ve zihinlerdeki varlığını yitirmiştir.
Anahtar Kelimeler: Furûk-ı Fıkhiyye, Benzerlik, Farklılık, el-İhtiyâr, Mevsılî.

Abstract:
In the fıqıh, furuq-ı fıqıyah which examines the issues that is similar to formally and different by the decision takes part as a part of sub-dicipline of fıqıh in the science world. 
The aim of this study is to examine the work al-Ihtiyar in the context of furûq-ı fiqiyah. For this purpose, firstly, the work was searched in the context of furûq-ı fiqiyah. Afterwards, issues that could be furûq sample were determined and classified according to fiqih subjects. Then the issues were analyzed and the reason for the difference was explained. The study consists of an introduction and two parts. In the introduction part, information about the purpose and importance of the research is given. In the first chapter, the nature of furûq-ı fiqiyah and its place and importance in the science of fiqih are mentioned. Finally, in the second part, the analysis of  94 furûk samples which is detected is included. According to the results obtained in the thesis, it is seen that Arabic language knowledge is also effective in the formation of furûq issues as well as Islamic proofs. The fact that the found furûq samples are present in almost all "furû" type works is an indication that furûq is a sub-discipline of fiqih. Furthermore, it was observed that with the science of furûq, possible confusions that are similar in shape and that could cause religious or legal problems were prevented. In the furûq area, copyright activities which started at h. IV / X. century and reached the peak at V / XI. century, has decreased to almost none from X / XVI. century. As a natural consequence of this, furûq-ı fiqiyah lost its position in fiqih and lost its existence in minds.
Key Words: Furûq-ı fiqiyah, Similarity, Dissimilarity, al-Ihtiyar, Mevsili.