Kentsel dönüşüm amaçlı yapısal risk sınıflandırması için bir model önerisi
A structural risk classification model proposal for urban transformation
Yazar: ENGİN KEPENEK
Danışman: PROF. DR. ZİYA GENÇEL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Türkiye'de 20 yy'ın ortalarından günümüze kadarki süreçte, nüfus artışı ve kente göçün bir sonucu olarak, jeolojik açıdan yapılaşmaya uygun olmayan alanlar da kullanılarak, yetersiz mühendislik hizmeti görmüş bir yapı kütlesine sahip kentsel yaşam alanları meydana gelmiştir. Bu mevcut durum, plansız kentleşmeyle de birleşince kentlerimiz afetlere karşı dayanıksız bir hal almıştır. Yaşanan depremlerle, mevcut yapısal alanların güvenliği sorununu akıllara getirmiştir. Bu sorun karşısında, yapısal güven algısını oluşturmak için yüz binlerle ifade edilen yapı stokunun hızlı ve güvenilir bir şekilde taranması, sonrasında kentsel dönüşüm çalışmalarının yapılması zorunluluk haline gelmiştir. Ancak, yapı stokunun fazlalığı, işgücü ve kaynak sorunları; uygulanma aşamasını neredeyse imkansız bir hale getirmiş ve konu ile ilgili alternatif çalışmalar yapılması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. 
Bu tez çalışması kapsamında, "6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun" ve "2007 Türkiye Deprem Yönetmeliklerinde" belirtilen değerlendirme yöntemleri esas alınarak yeni bir değerlendirme yaklaşımı ve modeli oluşturulmuş, bu yaklaşım ile bir yazılım geliştirilerek, elde edilen sonuçlar yapı ölçeğinden, kent ölçeğine taşınmıştır. Kentleri inceleme yöntemleri aynı olsa da kentler için geçmiş depremler, yapısal karakteristikler, yapım-yöntem ve alışkanlıkları da göz önüne alındığında farklı değerlendirmelerin sunulması gerekmektedir. Oluşturulan modelde, temel alınan ilke kentlerin bu öznel koşullarının birbirinden farklılaştığıdır. Tez çalışması kapsamında önerilen uygulama modelinin kullanılabilir olduğunu anlayabilmek için Antalya ili Muratpaşa ilçesinde yaklaşık 8800 hektarı içeren bir alanda toplam 26,610 bina incelenmiş ve önerilen yöntem ile değerlendirilmiştir.

Abstract:
In Turkey, from the mid-20th century to current, by using geologically dangerous areas and the buildings which may have inadequate engineering services were used as a result of population growth and migration to urban areas. When these factors are inclined with unplanned urbanization, existing cities have become weak against the earthquakes. Experienced earthquakes have created the question of earthquake resistance for a possible future earthquake. Urban retransformation projects and examining the building stock represented by thousands in fast and safe became a need. Necessity of alternative studies have revealed when the implementation phase turned uneffective due to existing structure stock. 
The presented disertation proposes a new methdology and a model to evaluate existing structural stock in the city scale rather than a structure scale. The results of the application has been evaluated in this frame. With the proposed methodology and model, a new software based on the assessment methods in "the law on transformation of under the risk of disaster, no: 6306" and "2007 Turkey Earthquake Directives" was developed. Even the cities have the same examination methods, due to past earthquakes, structural features, construction habits and methods, different assessment should be evaluated for the cities. Proposed model is based on these conditions which are different for each city. With the proposed implementation model, approximately 8800 hectares area with 26,610 building in Muratpaşa district of Antalya province has been examined and evaluated in the city scale.