Şef/garsonluk mesleği üzerine sosyolojik bir araştırma: Elazığ ili örneği
A sociologial research on the chef/waitter profession: The case of Elazığ province
Yazar: MUHAMMED KILINÇARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. MEVLÜT YILMAZ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Kurumlar Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Mesleki sosyoloji = Sociolog of profession

Özet:
Meslek, insanların yaşamlarını devam ettirebilmesi amacıyla geçmişten günümüze kadar belirli yöntemler sayesinde öğrenilerek insanların hayatına giren, kişilerin toplumsal yapıya dâhil olmasını sağlayan, kişiler hakkında bilgi veren, tek bir bakış açısı ile tanımlanması zor bir kavramdır. Şef/garsonluk mesleği ise diğer bütün meslekler içerisinde icra ettikleri hizmete karşılık aldıkları değer ve mesleğin önemi açısından diğer profesyonel mesleklerle eş değerdir. Şef/garsonlar yerine getirdikleri hizmetlerle hem maddi hem de manevi anlamda insanları tatmin etmeyi, aldıkları hizmet bağlamında belirli bir doyuma ulaşmalarını ve dolayısıyla onların mutlu olmalarını sağlamaktadır. Günümüzde bunu başaran az sayıda meslek bulunmaktadır. Bu bağlamda 'Şef/Garsonluk Mesleği Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma: Elazığ İli Örneği' adlı araştırma, şef/garsonların anlam dünyalarını deşifre etmeyi amaçlamaktadır. Şef/garsonlarla gerçekleştirilen görüşmeler çerçevesinde şef/garsonluğun az bilinen özellikleri, belirli temalar bağlamında değerlendirilmektedir.
Alan araştırmasına dayanan bu yüksek lisans tezi, Elazığ/Merkez ilçesinde restoran ve lokanta sektöründe, gündelik ya da uzun süreli bir şekilde istihdam edilen 13 şef/garsona amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak 30 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler yapılan gözlemler ve enformel görüşmelerle desteklenmiştir. Araştırma bulguları çerçevesinde şu tespitlere ulaşılmıştır: Restoran ve lokanta sektöründe çalışan şef/garsonların genel olarak belli yaşı geçmiş iş tecrübesi olarak olgunluk seviyesine ulaşmıştır Bu meslek ile tanışmada daha çok iş arama ve aileye destek olma temel etkendir. Şef/garsonluk, belirli aşamaları içerecek biçimde yapılandırılmış bir meslektir. Genel olarak çalıştıkları saatler ve sosyal haklarından ötürü sosyal hayatları olumsuz etkilenmektedir. Diğer meslek gruplarına göre tatmin olma durumları daha yüksek olduğu gibi diğer mesleklere göre iş yoğunlukları da fazla olmaktadır. İnsanlarla iletişim konusunda uzmanlaşmış olan şef/garsonlar bu durumu kendilerine avantaj olarak görmekte, bu durum dışında karşılaştıkları sorunlar şef/garsonlar açısından yaptıkları mesleği dezavantajlı kılmaktadır. Şef/garsonluk mesleğinde oluşan kalifiye eleman eksikliğinden dolayı işsiz kalma durumu ortadan kalkmaktadır. Şef/garsonlar genellikle sezondan ötürü pek bir birikim yapamamakla beraber şans oyunlarına karşı da temkinli davranmaktadırlar. Dini açıdan şef/garsonluk mesleği veya yemek sektöründe her hangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Yeni dönemle beraber ortaya çıkan fastfood yemek tarzı mesleğin ileriki dönemleri açısından şef garsonları ve işletmeleri etkilemektedir.

Abstract:
Profession is a concept that is difficult to define with a single point of view, which is difficult to define with a single point of view, which enables people to be included in the social structure, provides information about people, and enters people's lives by learning through methods from the past to the present in order for people to continue their lives. The chef/waiter profession is equivalent to other professional professions in terms of the value they receive in return for the service they perform among all other professions and the importance of the profession. Chef/waiters satisfy people both materially and spiritually with the services they fulfil and ensure that they reach a certain satisfaction in the context of the service they receive and thus make them happy. Today, there are few professions that achieve this. In this context, 'A Sociological Research on the Chef / Waiter Profession: The Case of Elazığ Province' aims to decipher the meaning worlds of chef/waiters. Within the framework of interviews with chef/waiters, the little-known characteristics of chef/waitressing are evaluated in the context of certain themes.
This master's thesis, which is based on field research, was carried out by applying a semi-structured interview form consisting of 30 questions to 13 chefs / waiters who are employed in the restaurant and restaurant sector in Elazığ / Central district on a daily or long-term basis, using purposive sampling method. The data obtained were supported by observations and informal interviews. Within the framework of the research findings, the following findings were reached: Chef/waiters working in the restaurant sector have generally reached a certain age and have reached a level of maturity in terms of work experience. Job search and supporting the family are the main factors in getting acquainted with this profession. Chef/waitress is a profession structured in a way to include certain stages. In general, their social lives are negatively affected due to the hours they work and their social rights. Their satisfaction is higher compared to other occupational groups and their work intensity is higher compared to other occupations. Chef/waiters who are specialised in communication with people see this situation as an advantage for themselves, and the problems they face other than this situation make their profession disadvantageous for chef/waiters. The situation of being unemployed due to the lack of qualified personnel in the chef/waiter profession is eliminated. Chef/waiters are generally unable to save much due to the season and are cautious about games of chance. From a religious point of view, there are no restrictions on the chef/waiter profession or the catering sector. The fast-food food style that emerged with the new era affects the chef/waiters and businesses in terms of the future periods of the profession.