Türkiye'de neoliberalizmin izleri: Ankara tren garı yerleşkesinin dönüşüm süreci
Traces of neoliberalism in Turkey: The transformation process of Ankara railway station settlement
Yazar: HELİN CERAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ULUDAĞ ; DOÇ. DR. GÜLŞAH GÜLEÇ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, Ankara Tren Garı yerleşkesinin yaşadığı dönüşümü, neoliberalizm bağlamında analiz ederek, politika ile mekân arasındaki etkileşimi tartışmaktadır. Otoritelerin mekân üzerindeki etkilerini ortaya koyarak eleştirel bir perspektif sunan çalışmanın, benzer dönüşüm süreçlerinin daha iyi anlaşılmasına ve gelecekteki planlamalarda toplum odaklı yaklaşımların geliştirilmesini konu edinen literatüre katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Kent mekânlarının birer sermaye alanı olarak görüldüğü günümüzde; küresel ölçekte karşılaşılan krizlerin aşılması için kentleri öne süren neoliberal ideolojinin etkisi açıkça görülmektedir. Bu perspektife göre kentler, ekonomik büyümeyi sağlayacak bir platform olarak hizmet etmektedir. Sermaye odaklı bu politikalar, kent mekânının küresel rekabetin bir parçası olmasına ve ekonomik odaklı müdahalelerle dönüşmesine sebep olmuştur. Tez kapsamında, Cumhuriyetin modernleşme idealini yansıtan mekânların birlikteliğinden oluşan Ankara Tren Garı yerleşkesinin neoliberal dönüşümü; Türkiye'nin politik yaklaşımını yansıtan bir örnek olarak değerlendirilmiş ve ülkenin özgün dinamiklerinin, bu mekânın dönüşüm süreci üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Bu çerçevede tarihi yerleşkenin maruz kaldığı müdahaleler; gar meydanına köprülü kavşak yapılması, yüksek hızlı tren garının inşa edilmesi ve yerleşkenin bir vakıf üniversitesine kiralanması gibi üç temel neoliberal olay üzerinden sınıflandırılarak ele alınmıştır. Bu değerlendirme neticesinde, yerleşkenin ekonomi odaklı müdahaleler sonucu zarar gördüğü, mekânsal ve anlamsal sürdürülebilirliğin gözetilmediği ve kamu yararı ilkesinin yok sayıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, kent mekânının, üretildiği coğrafyadaki özgün neoliberal pratiklerin bir yansıması olarak biçimlendiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
This study analyzes the transformation of the Ankara railway station settlement in the context of neoliberalism and discusses the interaction between politics and space. This study provides a critical perspective that reveals the effects of authorities on space and aims to contribute to the literature on the development of community-oriented approaches in future planning. Today, urban spaces are seen as capital areas and this situation is realized with the influence of neoliberal ideology that puts forward cities to overcome the crises on a global scale. According to this perspective, cities serve as a platform for economic growth. These capital-oriented policies have caused the urban space to become a part of global competition and to be transformed by economic-oriented interventions. In this thesis, the neoliberal transformation of the Ankara railway station settlement, which is formed by the spaces reflecting the modernization ideal of the Republic, it has been evaluated as an example reflecting Turkey's political approach. In addition, the effects of the country's unique dynamics on the transformation process of this place were analyzed. In this context, the interventions in the historical settlement are classified through three basic neoliberal events. These are the construction of an interchange at the station square, the construction of a high-speed train station and the rental of the settlement to a foundation university. As a result of this evaluation, it was determined that the settlement was damaged by economy-oriented interventions, spatial and semantic sustainability were neglected and the principle of public interest was ignored. Additionally, it has been observed that urban space is shaped as a reflection of the unique neoliberal practices in the geography where it is produced.