Relapsing-remitting multipl skleroz hastalarının atak ve remisyon dönemlerinde MMP-9, TİMP-1 ve MMP-9/TİMP-1 oranınındeğerlendirilmesi
Assesment the level of MMP-9, TIMP-1 AND MMP-9 TIMP-1 ratio in relapsing-remitting multiple sclerosis patients during relapse and remission periods
Yazar: ARZU ŞANLI TÜRK
Danışman: UZMAN MUSA ÖZTÜRK
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Amaç: Hücrelerin bir arada tutulmasını, büyüme ve farklılaşmasını sağlayan ekstraselüler matrix proteinlerinin proteolitik aktivitesinden sorumlu enzimler olan matrix metalloprotinazlar(MMP'ler), Multiple Skleroz(MS)'in patogenezinde rol oynamaktadır. Bu enzim ailesi içinde özellikle MMP-9'un; bazal membran komponentlerinden olan kollajen tip 4-5 ve fibronektin yıkımına sebep olması, kan-beyin bariyeri'den(KBB) beyin parankimine T hücre geçişini sağlayarak enflamatuar sürecteki rolü nedeniyle ayrı bir önemi vardır. Çalışmamızda, Relapsing-Remiting tip MS hastalarında relaps ve remisyon dönemlerinde serum MMP-9, TIMP-1(endojen doku inhibitörü) düzeyi ve MMP-9/TIMP-1 oranı bakmayı, bu dönemlerde farklılık varsa bu enzimlerin hastalığın atak dönemlerini belirlemedeki rolünü saptamayı amaçladık.Yöntem: Çalışmamıza, Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi 2.Nöroloji ve 1.Nöroloji MS polikliniğinden takipli, tümü Mc Donald kriterlerine göre kesin MS tanısı almış, EDSS skoru ? 5 olan, daha önce immunmodulatuar, immunsupresif tedavi almamış olan 25 RR-MS hastası (16 kadın, 9 erkek) ve yaşı, cinsiyeti uyumlu 25 sağlıklı gönüllü(18 kadın, 7 erkek) çalışmaya alındı. Sağlıklı grupta bir kez; hastalarda relaps ve remisyon dönemlerinde olmak üzere iki kez MMP-9, TIMP-1 düzeyi ve MMP-9/TIMP-1 oranı bakılması amacıyla serum örnekleri alındı. Serum MMP-9, TIMP-1 düzeyinin belirlenmesinde yarışmalı ELISA yöntemi uygulandı. İstatistiksel analizler için NCSS 2007&PASS 2008 Statistical Software programı kullanıldı. İki grup arası karşılaştırmalarında Student t testi, niteliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Ki-Kare testi kullanıldı.Bulgular: RR-MS hastalarında serum MMP-9, TIMP-1 düzeyi ve MMP-9/ TIMP-1 oranı sağlıklı kontrollere göre atak döneminde belirgin olmak üzere hem atak, hem de remisyon döneminde anlamlı derecede yüksek bulundu(p<0.01). Hastalarımızın atak ve remisyon dönemleri kıyaslandığında; MMP-9, TIMP-1 düzeyleri ve MMP-9/ TIMP-1 atak döneminde remisyon dönemine göre yüksek saptandı, ancak bu yükseklik istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı(p>0,05). MMP-9/TIMP-1 oranı ile hastalık süresi arasında pozitif korelasyon saptandı.Sonuç: Bu bulgular, MMP-9'un hastalığın patogenezinde aktif rol oynadığını; KBB'ini etkileyen proteolitik sürecin, atak döneminde daha fazla olmak üzere, remisyon döneminde de devamlılık gösterdiği düşüncesini desteklemektedir. Sonuç olarak matrix metalloproteinazlardan MMP-9'un, MS immunopatogenezinde önemli bir basamak oluşturduğunu, hastalığın progresyonunu göstermede bir belirteç olarak kullanılabileceğini ve bu enzim inhibitörlerinin yeni tedavi seçenekleri arasında yer alabileceğini düşünmekteyiz.Anahtar kelimeler: Multiple Skleroz, MMP-9, TIMP-1, kan-beyin bariyeri

Abstract:
Objective: Matrix Metalloproteinases (MMPs) are capable of proteolytic activity for extracellular matrix proteins. They are known to play a role in the pathogenesis of Multiple Sclerosis (MS) by growing and differentiating the cells and connecting them. A member of this enzyme family, MMP-9; is significant due to degrading the components of basal membrane, collagene type 4,5 and fibronectin, allowing T lymphocytes to enter brain parenchyma by damaging blood-brain barrier. The aim of this study is to measure the level of MMP-9, TIMP-1(tissue inhibitors of matrix metalloproteinases) and MMP-9/TIMP-1 ratio and to evaluate the role of these enzymes in determining the stage of the disease.Materials and method: 25 Relapsing-Remitting MS(RR-MS) patients (16 female, 9 male) with EDSS score 0-5.5 from our outpatient MS clinic and 25 healthy controls(18 female, 7 male) are participated in our study. The patients were diagnosed as definite MS according to Mc Donald criteria and none of them had received any immunosuppressive and immunumodulatory therapy. Peripheral blood samples were collected once from healthy controls and two times from RR-MS patients to detect the levels of MMP-9, TIMP-1 and MMP-9/TIMP-1 ratio. These parameters have been detected by competitive ELISA. NCSS 2007&PASS 2008 Statistical Software programme was used for statistical analyses.Student t test and chi-square test were used to compare mean values among the various groups.Results: In RR-MS patients, a significant elevation in the levels of MMP-9, TIMP-1 and MMP-9/TIMP-1 ratio were detected during relapse and remission period when compared with healthy controls(p<0.01). MMP-9, TIMP-1 and MMP-9/TIMP-1 ratio were higher in relapse periods compared to remission periods nevertheless changes did not reach the threshold for statistical significance(p>0.05). Positive correlation was found between MMP-9/TIMP-1 ratio and duration of disease.Conclusions: MMP-9 has a role in etiopathogenesis of MS by facilitating proteolytic activity in BBB which is going on in both relapse and remission periods. As a result, we suggest that serum levels MMP-9 could be a biomarker of determining disease activity. We also think that MMP inhibitors are promising compounds for the future treatment of MS.Key words: Multiple Sclerosis, MMP-9, TIMP-1, blood-brain barrier