Türk Motorlu Taşıtlar Vergisinin çeşitli ülke uygulamaları ile karşılaştırılması ve bir model önerisi
A comparison of Turkish Motor Vehicles tax with the applications in various countries and suggestion of a model
Yazar: HÜLYA KABAKÇI KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. NURETTİN BİLİCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Motorlu taşıtlar = Motor vehicles ; Motorlu taşıtlar vergisi = Motot vericles tax ; Vergiler = Taxes

Özet:
Türk vergi sisteminde Motorlu Taşıtlar Vergisi servet üzerinden alınan bir vergi türüdür. 2004 yılında yapılan düzenleme ile birlikte motorlu kara taşıtlarının silindir hacimleri de vergilemede dikkate alınmaya başlamıştır. Servet vergisi olan MTV, böylelikle kısmen bir çevre vergisi niteliğini de kazanmıştır. Motorlu taşıtlar vergisi serveti vergileme amacında olan bir vergi olmasına karşılık, çeşitli marka motorlu taşıtların değeri ile vergisi arasında adaletsizlikler bulunmaktadır. Ayrıca konuya çevresel açıdan bakıldığında; verginin araçların motor tiplerini, kullandıkları yakıt türleri ile karbondioksit emisyonunu dikkate almadığı görülmektedir. Motorlu taşıtlar vergisinin toplam vergi gelirleri içindeki payı son 20 yılda hızla yükselmiş ve 2008 yılında %2,16'ya ulaşmıştır. Ancak motorlu taşıtlar vergisi miktarının hızla artmasının yanında, taşıt pulu, trafik polisi denetimleri, vergisi ödenmeyen aracın trafikten men edilmesi gibi vergi güvenlik önlemlerinin de kaldırılması ile birlikte vergi tahsilat oranı son 10 yılda 23 puan gerilemiştir.Türk Motorlu Taşıtlar Vergisi için bir model önerisinde bulunulurken AB'ye üye ülkeler ile A.B.D., Çin, Brezilya, Meksika, Güney Kore gibi dünyadaki taşıtların ve taşıtlardan kaynaklanan karbondioksit emisyonunun yarısından fazlasını oluşturan ülkelerin mevzuatları incelenmiştir. AB ülkelerinde motorlu taşıtların vergilenmesinde araçların çevreye verdiği zarar ölçüsünde aracın vergisi artmaktadır. A.B.D. , Brezilya, Meksika gibi ülkelerde ise vergi servet vergisi olma özelliğini korumakta ve aracın pazar ya da kasko değeri üzerinden advalorem vergi tahsil edilmektedir. Hemen hemen tüm ülkelerde motorlu taşıtlar vergisini ödememenin cezası trafikten men gibi ağır yaptırımlara bağlanmıştır.Türk motorlu taşıtlar vergisi yeniden yapılandırılırken, gelir dağılımındaki adaletsizlik sorunu göz ardı edilmeden, ulaşımdan kaynaklanan çevre kirliliği dikkate alınmak durumundadır. Bu nedenle verginin hem serveti hem de çevre kirliliğini vergilendirecek şekilde iki parçalı bir yapıdan oluşması öngörülmüştür. MTV/1 aracın çevreye verdiği zararı dikkate alırken, serveti vergilendirme amacında olan ikinci bileşen MTV/2 aracın pazar değerini ve yıpranma payını dikkate almaktadır. Ayrıca önerdiğimiz sistemde, diğer ülke uygulamaları da dikkate alınarak verginin tahsilatını arttıracak önerilerde de bulunulmuştur.

Abstract:
The Motor Vehicles Tax is a kind of tax in Turkish Tax System received over wealth. With a regulation introduced in 2004, the cylinder sizes of motor vehicles were also started to be taken into consideration in taxing. In this way, MTV (Motor Vehicles Tax), which is a tax of wealth, partially gained the characteristic of environment tax as well. In spite of the fact that the motor vehicles tax aims to receive tax over wealth, there is an unfair condition between the values of various brands of motor vehicles and taxes collected. Also, when looked from an environmental perspective, the tax does not seem to take into consideration the motor types of vehicles, the kind of gas they use, and their carbon-dioxide emissions. The percentage of motor vehicles tax in total tax revenues has risen tremendously in the last 20 years and reached to 2,16% in 2008. However, in addition to the fact that the amount of motor vehicles tax has risen speedily, the rate of tax collection has dropped 23 points in the last decade as a result of the cancellation of tax security preventions such as vehicle stamp, traffic controls and abandonment of a vehicle when its tax has not been paid.While suggesting a model for Turkish Motor Vehicles Tax, the regulations of countries in the European Union and those of the U.S.A., China, Brazil, Mexico, and South Korea, which create more than half of the carbon-dioxide emission in the world, have been investigated. In taxing vehicles in EU countries, the tax for a vehicle increases in proportion to the harm it gives to the environment. However, in the countries like the U.S.A., Brazil, and Mexico, the tax keeps the characteristic of wealth tax and the tax is received over the market or motor insurance value of a vehicle. Almost in all countries, the penalty when the motor vehicles tax has not been paid has been tied to such heavy measures as prohibition of a vehicle from traffic.While the Turkish Motor Vehicles Tax is being restructured, environmental pollution resulting from transportation requires to be taken into consideration without disregarding the problem of unfair distribution of income. Thus, the tax is suggested to contain a dual structure for taxing both wealth and environmental pollution. MTV1 covers the harm which a vehicle gives to the environment. MTV2, as the second component aiming to tax wealth, covers a vehicle?s market value and ration of aging. Furthermore, in the system we suggest, a set of suggestions has been offered in order to increase the rate of tax collection with a close attention to the applications in other countries.