Uluslararası karşılaştırmalarda kullanılabilecek bir sağlık endeksi geliştirme çalışması
A study to develop a health index that can be used in international comparisions
Yazar: CEYHAN ERGİL
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT ÇIRAKLI
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Sağlık = Health ; Sağlık endeksi = Health index ; Sağlık sistemleri = Health systems

Özet:
Sağlık Endeksi, bir ülkenin veya bölgenin sağlık durumunun ve sağlık sisteminin performansının değerlendirilmesi için kullanılan bir ölçüm aracıdır. Bu endeks, insanların yaşam süresi, sağlıklı yaşam süresi, sağlık hizmetlerine erişim, sağlık sistemi performansı, sağlık harcamaları ve benzeri faktörlerin bir kombinasyonunu içermektedir. Sağlık Endeksi, ülkenin sağlık sektörünün durumunu ortaya koymakta ve düzenleyici otoritelerin sağlık politikalarının etkililiğini değerlendirmelerine yardımcı olmaktadır. Ayrıca, ülkeler arasında sağlık durumunu karşılaştırma ve iyileştirme amaçlı olarak kullanılabilmektedir. Sağlık Endeksi, bir ülkenin sağlık durumunun ve sağlık sisteminin etkililiğinin objektif bir şekilde ölçülmesini sağlar ve bu verilerin analizi, ülkelerin sağlık sektörünü iyileştirme amaçlı çalışmalarına yön vermelerine yardımcı olabilir. Çalışmanın amacı bir sağlık endeksi oluşturmak ve oluşturulan endeksin uluslararası karşılaştırmalarda kullanılıp kullanılamayacağının belirlenmesidir. Çalışma sonucunda bir sağlık endeksi oluşturularak, her bir alt endeks ve sağlık endeksi için ülkeler hakkındaki bulgular detaylı olarak sunulmuştur. Panel veri analizi sonucunda endeks için geliştirilen modelin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Oluşturulan endeks kapsamında elde edilen ülke sağlık skorlarına göre 2000-2020 tarih aralığında en yüksek sağlık düzeyine sahip ülke İsveç, en düşük sağlık düzeyine sahip ülke Letonya'dır. Oluşturulan endeksin daha sonra yapılacak çalışmalar için bir temel oluşturduğu düşünülerek, endeks alt boyutları katkısının ileri istatistiksel yöntemlerle belirlenmesi durumunda daha kapsamlı bir endeks oluşturulabileceği vurgulanmıştır.

Abstract:
The Health Index is a measurement tool used to evaluate the health status and performance of a country or region's healthcare system. This index includes a combination of factors such as life expectancy, healthy life expectancy, access to healthcare services, healthcare system performance, healthcare spending, and similar factors. The Health Index reveals the status of a country's healthcare sector and assists regulatory authorities in evaluating the effectiveness of their health policies. It can also be used for comparing and improving the health status among countries. The Health Index objectively measures the effectiveness of a country's health status and healthcare system and the analysis of this data can assist countries in improving their healthcare sector. The aim of the study is to create a health index and determine if it can be used for international comparisons. As a result of the study, a health index was created, and the findings about each sub-index and health index were presented in detail. Panel data analysis showed that the model developed for the index was significant. According to the health scores obtained within the scope of the index, Sweden has the highest level of health between 2000-2020, and Latvia has the lowest level of health. Since the created index provides a basis for future studies, it is emphasized that a more comprehensive index can be created by determining the contributions of the sub-dimensions of the index with advanced statistical methods.