Kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanısı alan hastalarda uyku kalitesi ve yorgunluğun belirlenmesi /
Yazar: BURCU DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP CANLI ÖZER
Yakın Doğu Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı'nda (KOAH); hastalar yoğun yaşadıkları nefes darlığı, kronik öksürük, kronik balgam çıkarma, hırıltılı solunum veya göğüste sıkışma hissi gibi semptomlar nedeni ile uykularını yeterli alamamakta, uyku kalitesi olumsuz etkilemekte ve gün içerisinde yorgunluk yaşamaktadırlar. Bu araştırma Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yaşayan KOAH tanısı alan hastaların uyku sorunlarının ve yorgunluk düzeyinin saptanması amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışma Lefkoşa Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Göğüs servisi ve Göğüs Polikliniğinde Ocak-Nisan 2013 yılında yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Ocak-Nisan 2013 yılında, Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniğinde KOAH tanısı ile yatan ve Polikliniğe bu tanı ile başvuran 90 hasta oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Sosyodemografik Özellikler Formu", "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)" ve "Kısa Yorgunluk Formu (KYF)" olmak üzere 3 veri toplama aracı kullanılmıştır. Çalışmanın verileri bilgisayar ortamında, tanımlayıcı istatistikler için bağımsız gruplarda Varyans Analizi, Student t testi ve Pearson Korelasyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, toplam uyku kalitesi indeksi (PUKİ) skor ortalaması 10,28±5,25 olduğu tespit edilmiştir. KYE skor ortalaması ise 7,93±1,50'tur. Sigarayı bırakan hastaların sigarayı bırakma nedenlerine göre KYE puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiş, hastaların KOAH hastalığı tanısı konma sürelerine göre KYE puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Hastaların evlerinde ya da bulundurdukları ortamda tedaviye yardımcı cihaz bulundurup bulundurmama durumlarına göre PUKİ puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Pittsburgh uyku kalitesi indeksi puanları ile kısa yorgunluk envanteri puanları arasında pozitif korelasyon olduğu saptanmıştır. Hastaların uyku kalitesinin önemli derecede kötü olduğu saptanmış, %78,9'unun uyku kalitesi kötü olduğu görülmüştür. KOAH'lı hastaların yorgunluk düzeylerinin oldukça yüksek olduğu ve tamamının yorgunluk yaşadığı saptanmıştır. Hastalık yılının artmasıyla birlikte uyku problemleri ve yorgunluğun da arttığı görülmüştür.KOAH'lı hastalarda yorgunluğun yönetimi için uyku bozukluklarının azaltılması önemlidir. Hastaların uyku düzenleri ve yorgunluk düzeyleri hemşire tarafından değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler: KOAH, Uyku Kalitesi, Yorgunluk, Hemşirelik.

Abstract:
In Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD); patients have not have sufficient sleep, negatively affected sleep quality and experienced fatigue in daytime wherefore the symptoms they have extremely such as dyspnea, chronic coughing, chronic phlegm expectorate, wheezing or feeling chest pain. This research was carried out to determine sleep disturbances and fatigue levels in patients with COPD in Turkish Republic of Northern Cyprus. This research was carried out at Nicosia Burhan Nalbantoğlu State Hospital Chest Diseases Service and Chest Diseases Polyclinic, on January-April 2013. A total number of 90 patients, who had diagnosed and hospitalized at Burhan Nalbantoğlu State Hospital Chest Diseases Service and had visited Chest Diseases Polyclinic, on January-April 2013. Sociodemographic Variables Forms, Pittsburgh Sleep Quality Index and Brief Fatigue Inventory were used in this search for collection of data. The data was processed using computing for independent variables BFI, PSQI and for sub-dimensions score comparing the Student t test and Pearson Correlation analysis was used for evaluation. In the end of the research, we concluded that total sleep quality index measure scoring was found 10,28±5,25 and brief fatigue inventory measure scoring was found 7,93±1,50. It was found that, the score of BFI for ex-smokers who gave up smoking for several reasons was found to be statistically significant, the score of BFI for the diagnosis duration of COPD was found to be statistically significant. It was found that, the score of PSQI for the patients who has appliance for treatment was found to be statistically significant. A positive significant correlation was defined between the score of PSQI and the score of BFI. It was found that patients have extremely poor sleep quality and 78,9% of patients have poor sleep quality. Patients with COPD have experienced high levels of fatigue and reported that 100% of patients with COPD experienced fatigue. It was observed that sleep disturbances and fatigue levels were increased by disease years. For fatigue management, it is suggested to eliminate the sleep disturbances in patients with COPD. The sleep pattern and fatigue levels must be assessed in patients with COPD by nurse.

Key Words: COPD, Sleep Quality, Fatigue, Nursing