Mehmed Cavid Bey ve İzmir suikastı
Mehmed Cavid Bey and İzmir assassination
Yazar: MUSTAFA TARHAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. KEMAL YAKUT
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Cavit Bey = Cavit Bey ; Mehmet Cavit Bey = Mehmet Cavit Bey ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; İstiklal Mahkemeleri = Liberty Courts ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society ; İzmir = Izmir ; İzmir Suikasti = Izmir Assassination

Özet:
İttihat ve Terakki Partisinin maliye politikalarının  belirleyicisi olan   Mehmed Cavid Bey'in hayatı ve hizmetleri hakkında çok sayıda çalışmalar yapılmıştır. Mehmed Cavid Bey, II. Meşrutiyet döneminde Selanik ve Çanakkale milletvekilliklerinin yanı sıra  Maliye ve Nafia bakanlıkları görevlerinde bulunmuş, ülkeye önemli hizmetleri olmuştur. Avrupa sermaye piyasalarının ve devlet adamlarının "Türkiye'de paradan anlayan adam" olarak nitelediği değerli bir ekonomist olduğu kadar siyasetçi olmayı da başarmıştır.

Bu çalışmamızda Mehmed Cavid Bey'in hayatının önemli safhaları verildikten sonra  1926-İzmir suikastı olayı nedeniyle İstiklal mahkemelerinde  yargılanması  incelendi. Üzerinden yıllar geçse de  Ankara İstiklal mahkemesinde  idam ile cezalandırılan  Mehmed Cavid Bey'in yargılamalarında verilen kararın  siyasi olduğu şüphelerinin gerçekliği sorgulandı.   Tezimizin  ilk üç bölümünde, 1926 yılına kadar Mehmed Cavid Bey'in hayatını, düşüncelerini, hizmetlerini  vermek,  İstiklal mahkemelerinde sorulan sorulara günlüklerinde cevap bulabilmek açısından son derece önemlidir. Ayrıca bu bölümler 1919 - Ermeni Tehciri ve 1926-İzmir suikastı  yargılamalarında Mehmed Cavid Bey, bir bakıma görevde bulunduğu hükümetlerin de savunmasını  yapmak zorunda kaldığı için gereklidir. 4. Bölümde İzmir suikast olayı,  İstiklal mahkemesinin kurulması,  Mehmed Cavid Bey'in tutuklanmasına kadar süreci incelendi. Ve son bölümde ise yargılamalara ve kaynaklara göre Mehmed Cavid Bey'in durumunu incelendi. Bunlara göre, suikast girişiminde gerçekten suçlu mu yoksa İttihatçıların tasfiye sürecinin bir kurbanı mı olduğu belirlenmeye çalışıldı.

Anahtar kelimeler: İzmir suikastı, Mehmed Cavid Bey, Ankara İstiklal mahkemesi, İttihat ve Terakki Fırkası, İttihatçıların tasfiyesi

Abstract:
Numerous studies were conducted about the life of Mr. Mehmed Cavid, who is the determinant of the fiscal policies of the party of Union and Progress, and his services. During The Second Constitutional Era, Mr. Mehmed Cavid served as deputies of Thessaloniki and Çanakkale, as well as the Ministries of Finance and Ministries of Public Works, and provided important services to the country. Not only he was a valuable economist who European capital markets and statesmen described as "The man who understands money in Turkey", but also he succeeded in being a politician.

In our study, after the important stages of Mr. Mehmed Cavid's life were given, his trial in the Independence Courts because of the 1926-İzmir assassination incident was examined. Even if years passed, the decision that was given during the trials of Mr. Mehmed Cavid, who was sentenced to death by the Ankara Independence Court, was questioned whether it was political.In the first three chapters of our thesis, it is extremely important to give Mr. Mehmed Cavid's life, thoughts and services until 1926 and to find answers to the questions asked in the Independence Courts in his diaries. Also, these sections are really necessary to show that Mr. Mehmed Cavid had to defend the governments which he was being in duty during the trials of 1919 - Armenian deportation and 1926-Izmir assassination. In the fourth chapter, the Izmir assassination event and the establishment of the Independence Court, and the process until the arrest of Mr. Mehmed Cavid were examined. And also, in the last chapter, according to the judgments and sources, the situation of Mr. Mehmed Cavid was examined. Considering them, it was tried to determine whether he was really guilty in the assassination attempt or a victim of the liquidation process of the Unionists.

Key Words: The İzmir Assassination, Mr. Mehmed Cavid, Ankara Independence Court, The Party of Union and Progress, The liquidation of the Unionists