Kronik bel ağrısı olan hastalarda dejeneratif spondilolistezisin klinik ve radyolojik olarak lomber spondiloz ile karşılaştırılarak değerlendirilmesi /
Yazar: CEMİLE SEVGİ POLAT
Danışman: DR. ALEV ÇEVİKOL
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Bel ağrısı kişinin günlük aktivitelerini kısıtlayan kronik hastalıklar içinde en sık olarak görülenlerden biridir. Çalışmamızda dejeneratif spondilolistezisin hastaların fonksiyonel durum ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmeyi amaçladık. 
Çalışmaya Haziran-Aralık 2009 tarihleri arasında S.B. Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Polikliniklerine kronik bel ağrısı şikayeti nedeniyle başvuran 45-65 yaş arası 70 hasta dahil edildi. Hastalar dejeneratif lomber spondilolistezis tanılı 39 hasta ve kontrol grubu için  lomber spondiloz tanılı 31 hasta olarak iki gruba ayrıldı. 
Hastaların demografik özellikleri ve eşlik eden hastalıkları sorgulandı. Fizik muayene sonrası anteroposterior ve lateral olmak üzere iki yönlü lumbosakral grafileri, spondilolistezis tanısı konan hastalardan beraberinde spondilolizis varlığını dışlamak için oblik grafi ve gereğinde lomber MRG istendi. Direkt grafide vertebrada çökme saptanan hastaların kemik mineral yoğunluğu DEXA (Dual enerji X ray absorbsiyometri) cihazı ile değerlendirilerek osteoporoz araştırıldı. Her iki hasta grubundan treadmill egzersiz tolerans testi pozitif olanlardan spinal stenoz  ön tanısı ile  lomber MRG istendi.
Hastaların ağrı değerlendirmesi VAS (Visuel Analog Skala) ile, fonksiyonel yetersizlik ölçümü Modifiye Oswestry Indeksi ile, yaşam kalitesi Kısa Form-36'nın (Short Form-36/SF-36) Türkçe versiyonu ile değerlendirildi.
Her iki hasta grubunda hastaların çoğunluğu kadındı. DS'li hastaların ortalama yaşı spondilozlu hastalardan daha küçüktü. Her iki hasta grubunda ortalama VKİ değerleri obezite sınırlarındaydı ve DS'in VKİ ile ilişkili olabileceğini düşündürdü. Eşlik eden hastalıklar ile DS arasında ilişki kurulamadı. DS ile gebelik ilişkisi hakkında yorum yapılamadı. Her iki hasta grubunda hastaların çoğunluğu ev hanımıydı ve DS'in meslekle ilişkili olmadığı düşünüldü.
Çoğu hastada Meyerding derecelendirmesine göre Grade I spondilolistezis mevcuttu. Kayma seviyesi en sık L5-S1 seviyesinde saptandı. 
DS'de bel ağrısının uyluk posterolateraline yayılması sık görüldü. Her iki hasta grubunda şikayet süresi ve VAS değerleri benzerdi. DS'de kayma derecesi ile ağrı şiddeti arasında ilişki saptanmadı. DS'de genellikle fleksiyon açık ve ağrısız, ekstansiyon kısıtlı ve ağrılıydı. Hamstring gerginliği sıklıkla mevcuttu. Nörolojik defisit çok sık görülmemekte ve hafif düzeyde olmaktaydı. DS'de kayma derecesi ile nörolojik defisit arasında ilişki izlenmedi.
Her iki hasta grubunda MOI'ne göre orta derecede dizabilite saptandı. DS'in hastaların dizabilitesi üzerine etkisi lomber spondilozdan farklı değildi.
Her iki hasta grubunda spinal stenoz birlikteliği benzer sıklıkta bulundu. Spinal stenoz birlikteliği DS'de ağrı şiddetini ve fonksiyonelliği etkilememekteydi.
Lomber lordoz açısı DS'de artmakta ve sakral inklinasyon açısı değişmemekteydi. Sakralizasyonun DS' e etkisi hakkında yorum yapılamadı.
Yaşam kalitesinin SF-36'nın 8 alt biriminde yapılan değerlendirmelerinde her iki hasta grubunda birbirine yakın sonuçlar saptandı ve her iki hasta grubunda da en çok etkilenen alanın fiziksel rol olduğu görüldü. Ayrıca DS'de vücut ağrısı hastaların fiziksel ve sosyal fonksiyonlarını olumsuz etkilemekte ve dizabilitelerini azaltmaktaydı. DS'de hastaların vücut ağrısından spondiloz hastalarından daha çok etkilendiği düşünüldü. 

Anahtar Kelimeler: Dejeneratif Spondilolistezis, dizabilite, yaşam kalitesi.

Abstract:
Low back pain is one of the most common chronic diseases that restricts a person's daily activities. We aimed to evaluate the effect of degenerative spondilolistesis on patients'functional status and life quality.
We enrolled 70 patients between the ages of 45-65 applied to Yildirim Beyazit Training and Research Hospital Physical Medicine and Rehabilitation Clinic from June to December 2009. Patients were divided into two groups,  39 patients with degenerative lumbar spondylolisthesis and 31 patients with lumbar spondylosis as a control group.
Demographic characteristics of patients and comorbid diseases were questioned. After physical examination, anteroposterior and lateral lumbosacral radiographs, oblique graphy to exclude the presence of spondylolysis in patients with spondylolisthesis, and MRI when necessary were asked. Bone mineral density was assessed by using DEXA (Dual Energy X-ray absorptiometry) device to evaluate osteoporosis in patients with vertebral collapse. MRI was requested from treadmill exercise tolerance test-positive ones with the diagnosis of spinal stenosis in both patient groups. Listen
Read phonetically
 
Dictionary - View detailed dictionary

          Patients were assessed using the VAS (visual analog scale) for pain assessment, the Modified Oswestry Index for measuring functional disability, Short Form-36 Turkish version (Short Form-36 / SF-36) for quality of life.
           The majority of patients in both groups were women. The mean age of patients with DS was  younger than those with spondylosis. Mean BMI values in both groups was in the limit of obesity and it suggests that BMI may be related to DS.  There was no relationship between comorbidities and the DS. We didn't make any comment about the impact of pregneancy on DS. The majority of patients in both groups were housewife and DS was not considered related to occupation.
According to Meyerding grading, most patients had Grade I spondylolisthesis.  The most common shift was at L5-S1 level. 
           Spreading of low back pain to posterolateral thigh  was common. VAS scores and complained time were similar in both groups. There was no relationship between the severity of pain and the degree of shift.  In DS, flexion was usually clear and painless, extension was limited and tender. Hamstring tightness was often present. Neurological deficits can not be seen very often and were being mild. There was no relationship between neurological deficits and the degree of shift.
According to MOI,  moderate disability were determined in both groups. There was no difference on the effect of patients' disability between DS and  lumbar spondylosis.
The frequency of spinal stenosis were similar in both groups. In DS, spinal stenosis had no any effect on pain intensity and functionality. 
In DS, lumbar lordosis angle increased but sacral inclination angle did not change. We didn't make any comment about the impact of sacralisation on DS.
8 sub-unit of the SF-36 quality of life assessments in both patient groups showed similar results and in both patient groups most affected area was the physical role. In addition, in DS, body pain had a negative impact on physical and social functions of patients and decreased patients' disability. DS patients were more affected by pain than those of  patients with spondylosis.

Key words: Degenerative spondylolisthesis, disability, quality of life.