Muğla kıyılarında gözlenen Scyphozoa (Phylum: Cnidaria) türlerinin nematosist morfolojisinin belirlenmesi.
Determination of the nematocyst morphology of Scyphozoa (Phylum: Cnidaria) species in Muğla coast.
Yazar: SİBEL CENGİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURÇİN KİLLİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Denizanalarının savunma ve avlanma için kullandığı yakıcı organellere nematosist adı verilir. Pek çok araştırmacı tarafından 30'dan fazla nematosist tipi tanımlanmıştır. Yapılan çalışmalarda farklı nematosist tiplerinin farklı morfolojiye ve farklı venom içeriğine sahip olduğu belirtilmiştir. Bu çalışmada, Muğla kıyılarında dağılım gösteren Scyphozoa türlerinin nematosist tiplerinin ve morfolojilerinin belirlenmesi ve örneklenen bireylerin çan çapları ile farklı nematosist tiplerinin oranları arasındaki ilişkinin saptanması amaçlanmıştır. Nematosist hücrelerinin izolasyonu için en pratik ve uygulanabilir yöntemin ne olduğunun saptanması, çan çapı gruplarındaki nematosist oranlarının belirlenmesi, farklı denizanası türlerinde bulunan aynı nematosist tiplerinin değişiminin ortaya çıkarılması, nematosistlerin aynı türün bireyleri arasında tip, büyüklük ve sayı bakımından farklılıklarının olup olmadığının belirlenmesi hedeflenmiştir. Scyphozoa örnekleri Muğla kıyılarından (Güllük Körfezi, Gökova Körfezi ve Dalyan Lagün Sistemi ve denizel alanı) tekne üzerinden doğrudan gözlem yöntemi ile tespit edilerek el kepçesi yardımıyla toplanmıştır. Skifomedüzlerin şemsiye kenarı ve ağız kollarından alınan örnekler homojenizatörde karıştırılarak yakıcı hücrelerin dokudan ayrılması sağlanmıştır. Daha sonra nematosistlerin izole edilmesi için örnekler santrifüj edilmiştir. Patlamış ve patlamamış nematosistler mikroskop altında incelenmiş, sayımları yapılmış ve fotoğraflanmıştır. Patlamamış nematosistlerin uzunluk ve genişlik ölçümleri mikrometrik oküler yardımı ile yapılmıştır. Arazi çalışmalarında yoğun olarak Aurelia aurita, Cotylorhiza tuberculata ve Phyllorhiza punctata türlerinden toplam 120 birey örneklenmiştir. Chrysaora hysoscella türünden sadece bir adet bireye rastlanmıştır. Yapılan çalışmada dört scyphozoa türünde toplamda yedi farklı nematosist tipi tespit edilmiştir. Bunlar a-isorhiza, A-isorhiza, O-isorhiza, eurytele, stenotele, birhopaloid ve polyspirastır. a- isorhiza, A-isorhiza, eurytele(s) ve O-isorhiza nematosist tipleri tüm türlerde yaygın olarak bulunmuştur. Bu çalışma ile nematosist tiplerinin şekil ve ebatlarının farklı türler arasında ve hatta aynı türün bireyleri arasında değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir. Örneklenen bireylerin çan çapları ile nematosist sayıları arasında en fazla ilişki C. tuberculata'da saptanmış olup, A. aurita'da korelasyon saptanmamıştır. P. punctata'da sadece a-isorhiza ve O-isorhiza nematosistlerinin sayılarının çan çapı büyüdükçe arttığı belirlenmiştir. Nematosistlerin izole edilmesi için en uygun ve kullanışlı yöntemin dokuların homojenizatörde parçalanması ve ardından örneğin santrifüj edilerek nematosistlerin çöktürülmesi olduğu görülmüştür. Bu tez çalışması, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından 17/114 numaralı Araştırma Projesiyle desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Scyphozoa, Nematosist, İsorhiza, Eurytele, Birhopaloid, Polyspiras.

Abstract:
Stinging organelles used by jellyfish for defense and capture prey are called nematocyst. More than thirty nematocyst types have been identified by many researchers. It was determined that different nematocyst types have different morphology and venom contents in many studies. In this study, it was aimed to determine the nematocyst types and morphologies and the relationship between the bell diameters and nematocyst numbers of some scyphozoa species in Muğla coasts. Scyphozoa samples were detected by direct observation method on the boat and collected by hand net. The samples taken from the umbrella margins and oral arms of the scyphomedusae were mixed in the homogenizer to separate the nematocysts from the tissues. Then, the samples were centrifuged to isolation of nematocysts. Discharged and undischarged nematocysts were observed under the light microscope, counted and photographed. Length and width values of undischarged nematocysts were measured by micrometric ocular. A total of 120 individuals from Aurelia aurita, Cotylorhiza tuberculata and Phyllorhiza punctata species were sampled in field studies. Only one individual from the species Chrysaora hysoscella was found. Seven different nematocyst types were determined in the four scyphozoa species. These are a-isorhiza, A-isorhiza, O-isorhiza, eurytele, stenotele, birhopaloid and polyspiras. a- isorhiza, A-isorhiza, eurytele(s) and O-isorhiza were found commonly in all the species. In this study, it was determined that the shape and size of nematocyst types varied between different species and even between individuals of the same species. The most common relationship between the nematocyst numbers and the bell diameters of the sampled species was found in C. tuberculata, no correlation was found in A. aurita. In P. punctata, only the numbers of a-isorhiza and O-isorhiza nematocysts increased as the bell diameter increased. It was determined that, the most suitable and useful method for isolating nematocysts is the disintegration of the tissues into the homogenizer and followed by centrifugation of the nematocysts. This thesis study was supported by the Scientific Research Projects Unit of Muğla Sıtkı Koçman University with the Research Project No. 17/114.

Keywords: Scyphozoa, Nematocyst, İsorhiza, Eurytele, Birhopaloid, Polyspiras.