İleri üretim teknolojileri, rekabet öncelikleri ve firma performansı arasındaki ilişkiler üzerine amprik bir inceleme
An empirical examination on the relationships among the advanced manufacturing technologies, competitive priorities and firm performance
Yazar: ÖMÜR DEMİRER
Danışman: DOÇ. DR. ESEN GÜRBÜZ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Firma performansı = Firm performance ; Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Rekabet = Competition ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Üretim teknolojisi = Production technology ; İleri üretim teknolojisi = Advanced production technology

Özet:
Faaliyet yönetimi literatüründe üretim stratejisi konusu son otuz yıldır araştırmacıların ilgi duyduğu önemli çalışma alanları arasındadır. Bu alanda özellikle strateji, teknoloji ve performans ilişkisi üzerinde yoğunlaşan çalışmaların varlığı dikkat çekmekle birlikte, bu çalışmalara ilişkin bulguların çelişkili olması araştırmacıların ilgisinin devam etmesine neden olmuştur.Bu çalışmanın temel amacı rekabetçi öncelikler, ileri imalat teknolojileri ve firma performansı arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri test etmek ve bu ilişkilerin doğasını anlamaktır. Bu amaca ulaşmak için kavramsal bir model geliştirilmiş ve araştırma hipotezleri test edilmiştir. Araştırma verileri tamsayım yöntemi kullanılarak elde edilmiş ve araştırma birimi olarak ise fabrikalar seçilmiştir. Araştırmanın ana kütlesini, İstanbul Sanayi Odasının 2008 yılında yayınlamış olduğu Türkiye' nin en büyük 1000 firması arasında yer alan ve metal eşya sanayi, makine sanayi (elektrikli olanlar hariç), elektrik makineleri, aletleri ve cihazları sanayi ile taşıt araçları sanayinde faaliyet gösteren 179 işletmeye ait 229 fabrika oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinin sonunda 122 fabrikadan geri dönüş sağlanabilmiş ve bu birimlerden elde edilen verilerle kavramsal modelin geçerliliği yapısal eşitlik modellemesi ile test edilmiştir.Yapılan analiz sonucunda araştırmaya katılan fabrikaların kalite, maliyet, esneklik ve teslimattan oluşan rekabetçi stratejiler içinde en fazla kalite ve maliyet stratejilerine odaklandıkları görülmüştür. İleri imalat teknolojileri arasında ise tasarım teknolojilerinin birinci sırada üretim teknolojilerinin ikinci sırada ve yönetim teknolojilerinin ise üçüncü sırada yatırım yapılan ve kullanım düzeyine sahip teknolojiler olduğu söylenebilir. Diğer taraftan, ileri imalat teknolojilerinin fabrikaların rekabetçi önceliklerini belirlemede önemli bir etken ve stratejik amaçlara ulaşmada yatırım yaptıkları önemli karar alanlarından biri olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca bu tez çalışmasının en önemli bulgusu ileri imalat teknolojilerinin rekabetçi öncelikler ile performans değişkenleri arasında güçlü bir aracılık etkisine sahip olduğu diğer bir deyişle, işletmelerin rekabetçi önceliklerinin başarılmasında ileri imalat teknolojilerinin etkin bir rolü olduğu dikkat çekici bir sonuç olarak ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Üretim Stratejisi, Rekabet Öncelikleri, İleri İmalat Teknolojileri, Performans Ölçüm Sistemleri, Yapısal Eşitlik Modellemesi

Abstract:
In the last decade, manufacturing strategy concept has been one of the major fields of study that interested in by researchers in operation management field. Especially it is considered that there are the studies focusing on the relationship among strategy, technology and performance in this field. Because of the findings of these studies have contradictory results, researchers have been interesting in.Therefore, the main purpose of this study is to test direct and indirect relationships among competitive priorities, advanced manufacturing technologies (AMT) and firm performance and to understand the nature of these relationships. To achieve this goal, a conceptual model was developed and research hypotheses were tested. The research data were obtained by using census method and the factories were selected as the research unit. The population of the research composes 229 factories belong to 179 companies that operate in the metal goods industry, machine industry (except electric), electrical machinery, appliances and devices industry and automative industry. The companies are involved in the list of Turkey's first major 1000 companies published by Istanbul Chamber of Industry in 2008. 122 factories have been reached at the end of the data collection process, and the validity of the conceptual model was tested by using structural equation modeling.As a result, factories involved in research were focused on all competitive strategies such as cost, quality, flexibility and delivery, including primarily quality and cost. It can be said that design technologies among AMTs consisting of design, manufacturing and administrative technologies are the most invested and highly used. On the other hand, it is resulted that AMTs are important factors in determining the competitive priorities of factories and they are one of the most important decision fields that the factories invested in for achieving their strategic objectives. Moreover, the most important finding of this study is that AMTs have a powerful mediating effect between competitive priorities and plant performance variables. In other words, AMTs have an effective role in achieving competitive priorities of factories.Key Words: Manufacturing Strategy, Competitive Priorities, Advanced Manufacturing Technologies, Performance Measurement Systems, Structural Equation Modeling.