0-12 ay arası sağlıklı çocukların vücut ağırlığı, boy ve baş çevresi ölçümlerinin yüzyılın eğilimi ile değerlendirilmesi ve bu durumu etkileyen faktörler
Evaluation of body WEİGHT, height and head circumference measurements of HEALTHY children aged 0-12 months with the trend of the century and the factors affecting this situation
Yazar: SEYHAN ÇELİK MERTEŞE
Danışman: DOÇ. DR. SEDA TOPÇU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Sosyal Pediatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebekler = Infant ; Boy = Body height ; Büyüme = Growth ; Kafa = Head ; Vücut ağırlığı = Body weight ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Sağlıklı çocukların boy, ağırlık ve vücut yapıları arasında farklılıklar vardır. Genetik farklılıklar, sosyal ve çevresel etmenler, beslenme durumu gibi birçok faktör büyümeyi etkiler. Değişen dünyada yıllar içinde beslenme durumunun düzelmesi, hijyenik yaşam şartlarının oluşması, eğitimin ve çevresel ortamın iyileşmesi ve sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaşmasına bağlı olarak çocukların büyümelerinin olumlu olarak etkilendiği, düşük sosyoekonomik grup çocukların büyüme durumlarının üst grupta olanların düzeyine eriştiği saptanmaktadır. Bu durum "yüzyılın eğilimi" olarak tanımlanmaktadır. Çalışmamızın amacı, çocuk sağlığı izlem polikliniğinde düzenli takip edilen, sağlıklı çocukların vücut ağırlığı, boy ve baş çevresi ölçümleri ile bu durumu etkileyebilecek faktörleri değerlendirmek ve 24 yıl önce aynı poliklinikte izlenen benzer özelliklere sahip çocukların verileriyle şimdiki verileri yüzyılın eğilimi ile karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Sosyal Pediatri Bilim Dalı tarafından 0-12 ay arasında düzenli takip edilen random olarak seçilmiş 300 sağlıklı bebeğin 12. ay kontrolünde muayeneleri yapıldıktan sonra anneleri ile anket çalışması yapılmış, bebeklerin doğumda, 1., 2., 3., 4., 5., 6., 9. ve 12. aylarda ağırlık, boy ve baş çevresi ölçümleri retrospektif olarak dosyadan değerlendirmeye alınmıştır. Elde edilen veriler aynı poliklinikte 1997 yılında yapılmış olan ''0-12 Ay Arası Sağlıklı Bebeklerde Büyümenin Değerlendirilmesi'' adlı çalışmanın verileri ile karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza 2021 yılında 300, 1997 yılında 295 bebek dahil edilmiş olup iki çalışma cinsiyet dağılımı açısından benzerlik göstermektedir. 1997 ve 2021 yıllarının verileri kıyaslandığında; her iki cinsiyette de bebeklerin doğum ağılıkları arasında anlamlı fark izlenmemiştir. Her iki cinsiyette de doğum boylarının 2021 yılında 1997 yılından daha uzun olduğu görülmüştür. 
Sosyodemografik veriler yıllara göre karşılaştırıldığında, ebeveynlerin eğitim düzeyinin belirgin olarak arttığı görülmüştür. Annelerin gebelik yaşının arttığı ve 20 yaş altı gebelik sayısının azaldığı tespit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen bebeklerin neredeyse tamamının bakım sürecinde annenin aktif rolü olduğu görülmüştür. 
Çalışmaya dahil edilen erkek bebeklerin vücut ağırlığı ortalaması yaşamın ilk 12 ayında 1997 yılında, 2021 yılından fazla, kız bebeklerin ise vücut ağırlığı ortalaması 2021 yılında 1997 yılından fazla bulunmuştur. Çalışmamızdaki boy uzunluk ölçümleri karşılaştırıldığında, her iki cinsiyette 2021 yılındaki boy ölçümlerinin 1997 yılından uzun olduğu görülmektedir. 
Yaşamın ilk 3 ayında 1997 ve 2021 yıllarında bebeklerin beslenme biçimlerinde anlamlı bir değişiklik izlenmemiştir. Yaşamın 4., 5. ve 6. ayında ise 2021 yılında 1997 yılına göre sadece anne sütü ile beslenme oranında belirgin artış görülmüştür. Altıncı aydan önce ek gıdaya geçişin, 24 yıllık süreç içerisinde azalma eğiliminde olduğu saptanmıştır. 
Tartışma ve Sonuç: Yüzyılın eğiliminin altında yatan mekanizma tam olarak anlaşılamamıştır ancak yıllar içindeki bu değişimde genetik ve çevresel etmenlerin rol aldığı tahmin edilmektedir. Çalışmamızda 1997 ve 2021 yılları arasında yaşamının ilk 12 ayındaki çocukların antropometrik ölçümleri karşılaştırılmıştır. Yirmi dört yıllık süreçte benzer coğrafyada yaşayan çocukların büyümelerindeki sapmayı etkileyebilecek anne sütü alımı ve beslenme durumu, profilaksi alımı, aşılanma hızı, eğitim durumu, ailesel yapı ve sosyoekonomik faktörlerde iyileşmenin olmasıyla, çalışmamızdaki süt çocuklarının antropometrik ölçümlerinde literatürle uyumlu olarak pozitif seküler eğilim olduğu gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: çocuk sağlığı izlemi, büyüme, yüzyılın eğilimi

Abstract:
Aim: There are differences between the height, weight and body structures of healthy children. Many factors such as genetic differences, social and environmental factors, nutritional status affect growth. In the changing world, it has been determined that the growth of children has been positively affected by the improvement of nutritional status, the creation of hygienic living conditions, the improvement of education and environmental environment, and the facilitation of access to health services, and the growth status of low socioeconomic group children has reached the level of those in the upper group. This situation is defined as "the trend of the century". The aim of this study is to evaluate the body weight, height and head circumference measurements of healthy children who are followed regularly in the pediatric outpatient clinic and the factors that may affect this situation, and to compare the current data with the data of children with similar characteristics who were followed up in the same outpatient clinic 24 years ago with the trend of the century.
Materials and Methods: A questionnaire study was conducted with the mothers of 300 randomly selected healthy babies, who were followed regularly between 0-12 months by Ankara University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Department of Social Pediatrics, after their examination at the 12th month control. Then the weight, height and head circumference measurements of the babies at birth, at the 1st, 2nd, 3rd, 4th, 5th, 6th, 9th and 12th months were evaluated retrospectively from the file. The data obtained were compared with the data of the study called "Assessment of growth in healthy babies aged 0-12 months" conducted in the same polyclinic in 1997.
Results: Our study included 300 infants in 2021 and 295 infants in 1997, and the two studies show similarity in terms of gender distribution. When the data of 1997 and 2021 are compared, no significant difference was observed between birth weights of babies in both genders. It was observed that birth heights in both sexes were longer in 2021 than in 1997.
When the sociodemographic data were compared by years, it was seen that the education level of the parents increased significantly. It was determined that the gestational age of the mothers increased and the number of pregnancies under the age of 20 decreased. It was observed that almost all of the babies included in the study mothers had an active role in the care process. The average body weight of male infants included in the study in the first 12 months of life was found to be higher than 2021 in 1997, and the average body weight of female infants included in the same study was found to be higher than 1997 in 2021. When the height measurements in our study are compared, it is seen that the height measurements in 2021 are longer than 1997 in both genders.
	In the first 3 months of life, no significant change was observed in the feeding patterns of infants in 1997 and 2021. In the 4th, 5th and 6th months of life, a significant increase was observed in the rate of exclusive breastfeeding in 2021 compared to 1997. It was determined that the transition to supplementary food before the sixth month tended to decrease over a 24-year period.
Conclusions: The mechanism underlying the trend of the century is not fully understood, but it is estimated that genetic and environmental factors play a role in this change over the years. In this study, by comparing the anthropometric measurements of children in the first 12 months of life between 1997 and 2021, factors such as breast milk intake and nutritional status, prophylaxis intake, vaccination status, education and familial structure, socioeconomic status, which may affect the growth of children living in a similar geography during the 24-year period, were evaluated. This study is one of the rare studies showing a positive secular trend in anthropometric measurements in infancy in our country.
Keywords: child health monitoring, growth, trend of the century