Lise coğrafya kitaplarında Türk dünyasının işlenişinin analizi
Analysis on the processing of the Turkish world in high school geography textbooks
Yazar: CAFER KARDAŞ
Danışman: PROF. DR. SERVET KARABAĞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Türk dünyası temelleri Orta Asya'dan yayılım gösteren Türk kültür öğelerinin farklı coğrafyalarda korunarak varlığını sürdürmeye devam ettiği geniş bir coğrafyayı kapsayan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Tarihsel süreçte geçmişi oldukça eskiye dayanan Türk topluluklarının zamanla biriktirerek geliştirdikleri kültür öğelerinin yaşam alanını oluşturan Türk dünyasının öğrencilere tanıtılması ve bu kapsamda bilinçlendirilmesinde eğitimin rolü oldukça önemlidir. Coğrafya eğitimi, dünyanın farklı noktalarında yaşayan toplulukların yaşam şekillerini ve çevresel etkenlerini gibi birçok konuda özelliklerini bünyesinde barındıran bir araştırma alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Türk dünyasının öğrencilere kazandırılmasında coğrafya derslerinin önemli bir yer tutması gerektiği ifade edilebilir. Bu araştırma lise coğrafya ders kitaplarında Türk dünyanın ele alınışını ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaç kapsamında 2022-2023 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet okullarında resmi ders kitabı olarak okutulan ortaöğretim 9,10,11 ve 12. sınıf coğrafya ders kitapları doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sosyal bilimler alanında hazırlanmış temel bir nitel çalışmadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulardan hareketle; Lise coğrafya ders kitaplarında Türk dünyasının işlenişine yönelik içeriklerin ders kitaplarında kademeli bir şekilde genişleyerek giderek artan bir şekilde yer verdiği sonucuna ulaşılmıştır. İncelenen ders kitaplarında Türk dünyasına yönelik en fazla içeriklerin 11 ve 12. sınıf coğrafya ders kitapları olduğu görülmüştür.

Abstract:
The Turkish world emerges as a concept that covers a wide geography where Turkish cultural elements that spread from Central Asia continue to exist by being preserved in different geographies.The role of education is very important in introducing the Turkish world, which constitutes the living space of the cultural elements that the Turkish communities, which have a very old history in the historical process, accumulated and developed over time, and in raising their awareness in this context.Geography education emerges as a research area that incorporates many aspects such as the lifestyles and environmental factors of communities living in different parts of the world.It can be stated that geography lessons should have an important place in the acquisition of the Turkish world to students.This research has been prepared in order to reveal the handling of the Turkish world in high school geography textbooks. Within the scope of this purpose, secondary school 9, 10, 11 and 12th grade geography textbooks, which are used as official textbooks in public schools affiliated to the Ministry of National Education in the 2022-2023 academic year, were collected through document analysis.The obtained data were subjected to content analysis. The research is a basic qualitative study prepared in the field of social sciences. In the study, scanning method, one of the qualitative research methods, was used.Based on the findings of the research; It has been concluded that the contents of the Turkish world in high school geography textbooks are gradually expanded and increasingly included in the textbooks.It was seen that the most content about the Turkish world in the examined textbooks was the 11th and 12th grade geography textbooks.