Lise öğrencilerinin mesleki kararsızlıklarını açıklamada kariyer denetim odağı ile meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançların rolü
The role of career locus of control and irrational beliefs relating to career choice in explaining the career indecision of high school students
Yazar: NİĞMET YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BEDEL
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akılcı olmayan inançlar = Irrational beliefs ; Kararsızlık = Instability ; Kariyer = Career ; Kariyer kararsızlığı = Career indecision ; Kariyer seçenekleri = Career preference ; Kariyer tercihi = Career choice ; Lise öğrencileri = High schools students ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Mesleki rehberlik = Vocational quidance

Özet:
Araştırmada; lise öğrencilerinin mesleki kararsızlıklarını cinsiyetin, sınıf düzeyinin, okul türünün, kariyer denetim odağı ve alt boyutlarının, meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançlar ve alt boyutlarının ne kadar yordadığına bakılmıştır.  2018-2019 eğitim-öğretim yılında, Sakarya'nın Akyazı ilçesindeki 672 lise öğrencisi üzerinde Mesleki Karar Envanteri, Kariyer Denetim Odağı Ölçeği, Meslek Seçimine İlişkin Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği ile veri toplanmıştır. Araştırmada Bağımsız Ortalamalar T-Testi, Pearson Korelasyon Analizi, Çoklu Hiyerarşik Regrasyon-Analizi-kullanılmıştır._Araştırmada_-lise_-öğrencilerinin_-mesleki kararsızlıklarında cinsiyete göre anlamlı bir fark yok iken sınıf düzeyine göre ve okul türüne göre anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Kariyer denetim odağı puanları (iç ve dış denetim) cinsiyete göre ve okul türüne göre anlamlı düzeyde farklılaşmıştır. Fakat kariyer denetim odağı (iç ve dış denetim) puanları sınıf düzeyine göre anlamlı düzeyde farklılaşmamıştır. Öğrencilerin cinsiyetine ve okul türüne göre meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançları anlamlı bir farklılık göstermektedir. Mesleki kararsızlık ile meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançlar alt boyutları arasında zayıf düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur. Mesleki kararsızlık ile kariyer denetim odağı alt boyutları olan içsellik ile zayıf düzeyde negatif ilişki; dışsallık boyutları ile zayıf düzeyde pozitif ilişki saptanmıştır. Mesleki kararsızlığın anlamlı yordayıcıları; kariyer denetim odağı alt boyutları olan çaresizlik, güçlü diğerleri ve meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançlar alt boyutları olan mükemmeliyetçilik, dışsal kontrol, özsaygıdır. Elde edilen bulgular, yordayan değişkenlerin mesleki karar verme envanteri¬-puanına-ilişkin-toplam-varyansın-yaklaşık-olarak-%30'unu açıklamaktadır. Anahtar Sözcükler: Lise Öğrencileri, Mesleki Kararsızlık, Kariyer Denetim Odağı,  Meslek Seçimine İlişkin Akılcı Olmayan İnançlar.

Abstract:
In this research, it was examined how gender, grade level, type of school, career locus of control and its sub-dimensions, the irrational beliefs relating to career choice scale and its sub-dimensions affect the career indecision status of high school students.  In the 2018-2019 academic year, data were collected from 672 high school students in Akyazı district of Sakarya with Professional Decision-Making Inventory, Career Locus of Control Scale, and Irrational Beliefs Relating to Career Choice Scale. Independent Samples T-Test, Pearson Correlation Analysis, Multiple Hierarchical Regression Analysis were used in the research. In the research, while there was no significant difference in vocational indecision of high school students according to gender, there was a significant difference according to class level and school type. career locus of control scores (internal and external control) differed significantly according to gender and type of school. However, career locus of control scores (internal and external control) didn't differ significantly according to grade level. In the research, there is a significant difference in the irrational beliefs relating to career choice scale of high school students according to gender and type of school. A weak positive correlation was found between vocational indecision and sub-dimensions of irrational beliefs relating to career choice scale. There was a weak negative correlation with vocational indecision and internality, which is one of the sub-dimensions of career locus of control; a weak positive correlation with externality. Significant interpreters of vocational indecision; are desperation and strong others, which are the sub-dimensions of career locus of control, and perfectionism, external control and self-esteem, which are also sub-dimensions of irrational relating to career choice. The findings reveal approximately 30% of the total variance of the professional decision-making inventory score of the interpreted variables. Keywords: High School Students, Vocational Indecision, The Career Locus of Control, Irrational Beliefs Relating to The Career Choice Scale.