Farklı biyogübre uygulamalarının cavendish grubu muz çeşitlerinde (Musa spp. AAA) büyüme-gelişme, verim ve bazı meyve kalite parametreleri üzerine etkileri
The effects of different biofertilizer applications on growth-development, yield and some fruit quality parameters of cavendish group banana cultivars (Musa spp. AAA)
Yazar: AHMET GÖKHAN KARA
Danışman: PROF. DR. HAMİDE GÜBBÜK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Mikrobiyal gübre = Microbial fertilizer ; Muz = Bananas ; Tropikal meyveler = Tropical fruits

Özet:
Günümüz tarımsal üretim modellerinde, birim alandan elde edilen verim ve buna 
bağlı olarak kaliteyi arttırmak amacıyla, kimyasal gübrelerin kullanımı oldukça 
yaygındır. Ancak bu durumun çevre, toprak ve su kirliliği gibi birtakım sorunları da 
beraberinde getirdiği göz ardı edilmemelidir. Muz, C-4 bitkisi olması nedeniyle, 
vejetasyon periyodu boyunca topraktan yüksek miktarda bitki besin maddesi 
kaldırmaktadır. Bununla birlikte, son yıllarda gübre maliyetlerinin artması, üretim
maliyetlerini arttırmış ve üreticiler alternatif yöntemlerin arayışı içine girmişlerdir. Bu 
kapsamda biyogübre kullanımı ön plana çıkmaya başlamıştır. Fakat muzda günümüze 
kadar gerçekleştirilen çalışmalarda biyogübrelerin kullanımına yönelik detaylı bir 
araştırmaya rastlanmamıştır. Bu nedenlerle planlanan bu araştırmada, farklı biyogübre
uygulamalarının örtüaltında yetiştirilen iki farklı muz çeşidinin bitki büyüme-gelişme, 
verim ve bazı meyve kalite parametreleri üzerine etkilerinin araştırılması planlanmıştır.
Araştırma, 2022-2023 yılları arasında Antalya Akdeniz Üniversitesi Ziraat 
Fakültesi Bahçe Bitkileri Araştırma ve Uygulama arazisinde yürütülmüştür. Araştırmada, 
doku kültürü ile çoğaltılmış Grand Nain ve Williams muz çeşitleri kullanılmıştır. Bu 
amaçla, araziye dikim öncesi muz fidanlarının köklerine bandırma yöntemiyle Biyogübre
I (Mycorrhiza, Trichoderma spp ve Bacillus spp.), Biyogübre II (Bacillus 
amyloliquefaciens, Bacillus pumilus, Bacillus Subtilis, Bacillus licheniformis, Bacillus 
megaterium, Trichoderma harzianum, Trichoderma konigii) ve Biyogübre III 
(Pseudomonas fluorescens, Paenibacillus polymyxa, Bacillus megaterium, Pantoea 
agglomerans) inokülasyonu yapılmıştır. Muzların dikimi, Nisan 2022'de
gerçekleştirilmiş ve yetiştirme periyodu boyunca sera iç ve dış ortam sıcaklıkları düzenli 
olarak kayıt altına alınmıştır. Araştırmada, morfolojik ve fenolojik özellikler ile verim 
bileşenleri ve verime ait sonuçlar incelenmiştir. 
Araştırma bulguları, yetiştiriciliğin devam ettiği kış aylarında sera iç ortam 
sıcaklığı ve oransal nem değerlerinin, sera dış ortamına göre daha yüksek seyrettiğini 
göstermiştir. Bu durum bitkilerin büyüme ve gelişmesi üzerine olumlu etki yaratmıştır. 
Biyogübre I uygulaması her iki çeşidinde tarak ve parmak sayısını arttırmıştır. Grand 
Nain çeşidinin parmak uzunluğu Williams çeşidinden daha yüksek belirlenmiştir. 
Biyogübre III uygulamasının her iki çeşidinde parmak uzunluğunu arttırdığı tespit 
edilmiştir. Parmak uzunluğu, kontrol uygulamasında 20.92 cm, Biyogübre III 
uygulamasında ise 22.06 cm belirlenmiştir. Ayrıca Biyogübre III, incelenen 
parametrelerden, parmak ağırlığı, SÇKM, hevenk ağırlığı ve hevenk oluşumundan derime kadar geçen süre bakımından da daha iyi sonuç vermiştir. Araştırma sonucunda dekara 
verim, Biyogübre III uygulamasında 4.54 ton, Kontrol uygulamasında ise 3.74 ton olarak
belirlenmiştir. Bütün sonuçlar göz önüne alındığında, biyogübre uygulamalarının 
kontrole kıyasla daha iyi sonuçlar verdiğini söyleyebiliriz.

Abstract:
In the current agricultural production models, the use of chemical fertilizers is 
quite common to increase the yield per unit area and consequently the quality. However, 
it must be noted that this brings along several problems such as environmental, soil and 
water pollution. Since banana is a C-4 crop, it absorbs high amounts of plant nutrients 
from the soil during the vegetation period. Nevertheless, the increase of fertilizer costs 
in recent years has increased production inputs and producers have sought alternative 
methods. In this context, biofertilizer use has become prominent. But no comprehensive 
research on the use of biofertilizers in banana production has been reported in the studies 
carried out so far. Therefore, in this study, it is planned to study the effects of different 
biofertilizer applications on plant growth-development, yield, and certain fruit quality 
parameters of two different banana cultivars cultivated in greenhouse. 
The research was carried out between 2022 and 2023 in Antalya Akdeniz 
University, Faculty of Agriculture, Horticulture Research and Application area. Grand 
Nain and Williams banana cultivars propagated by tissue culture were used in the study. 
For this purpose, Biofertilizer I (Mycorrhiza, Trichoderma spp. and Bacillus spp.), 
Biofertilizer II (Bacillus amyloliquefaciens, Bacillus pumilus, Bacillus subtilis, Bacillus 
licheniformis, Bacillus megaterium, Trichoderma harzianum, Trichoderma konigii) and 
Biofertilizer III (Pseudomonas fluorescens, Paenibacillus polymyxa, Bacillus 
megaterium, Pantoea agglomerans) were inoculated on the roots of banana seedlings 
before planting. The bananas were planted in April 2022 and indoor and outdoor 
temperatures were regularly recorded throughout the cultivation period. Morphological 
and phenological characteristics, yield components and yield results were analyzed. The findings of the study indicated that the indoor temperature and relative 
humidity values of the greenhouse were higher than the outdoor temperature and humidity 
values during the winter months of cultivation. This had a positive effect on the growth 
and development of the plants. Biofertilizer I application increased the number of hands 
and fingers in both cultivars. Finger length of Grand Nain cultivar was higher than 
Williams cultivar. Biofertilizer III application increased finger length in both varieties. 
Finger length was 20.92 cm in the control application and 22.06 cm in the Biofertilizer 
III application. In addition, Biofertilizer III yielded better results in terms of finger weight, 
TSS, bunch weight at harvest and days from flowering to harvest. As a result of the study, 
yield per decare was determined as 4.54 tonnes in Biofertilizer III application and 3.74 tonnes in Control application. Considering all the results, we can say that the biofertilizer 
treatments gave better results compared to the control.