Ülseratif kolit hastalarında serum vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) ve endostatin düzeyleri ile kolon mukoza örneklerinde VEGF ve endostatin ekspresyonlarının değerlendirilmesi
The assesment of serum vascular endothelial growth factor (VEGF) and endostatin levels and the expressions of VEGF and endostatin at colonic mucosal samples of ulcerative colitis patients
Yazar: EVRİM KAHRAMANOĞLU AKSOY
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ÇETİNKAYA
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Potent anjiogenik faktör olan Vasküler Endotelyal Büyüme Faktorü (VEGF)'nin Ülseratif kolit (ÜK) hastalarında serum düzeylerinin ve doku ekspresyonlarının arttığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. VEGF'nin serum ve doku düzeylerindeki artışına rağmen ÜK ilişkili mukozal hasardaki iyileşmenin neden geç olduğu açıklanamamıştır. Bu çalışmanın amacı ÜK hastalarında serum VEGF ve endostatin düzeylerinin ölçümü, hastalık aktivitesi ve birbirleri ile olan ilişkisinin saptanması, doku VEGF ve endostatin ekspresyonlarının değerlendirilmesi ve elde edilen verilerin kontrol grubu ile karşılaştırılmasıdır.Çalışmaya ÜK hastaları (n=39), kontrol grubu olarak da İrritabl Barsak Sendromu (İBS) hastaları (n=28) ve sağlıklı kontrol (SK) (n=15) olmak üzere 3 grup dahil edildi.Gruplar arası yaş ve cinsiyet dağılımı benzerdi. Ortalama serum VEGF ve endostatin düzeyleri ÜK, İBS ve SK grupları için ölçüldü ve fark istatistiksel olarak anlamlı idi (sırasıyla; p=0.011 ve p=0.001). ÜK grubu klinik aktivite şiddetine göre; hafif-remisyon grubu (n=9), orta şiddette hastalık grubu (n=22) ve şiddetli hastalık (n=8) grubu olarak ayrıldığında serum VEGF ve endostatin düzeyleri arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı idi (sırasıyla; p=0.018 ve p=0.008). ÜK hastalarında serum VEGF ve endostatin düzeyi arasında ve serum VEGF ve endostatin düzeyi ile ÜKAİ, EAİ, ESH, CRP arasında pozitif anlamlı ilişki, serum VEGF düzeyi ile albümin düzeyi arasında negatif anlamlı ilişki saptandı.33 ÜK hastasından 33 aktif mukoza örneği, 19 inaktif mukoza örneği, 24 İBS hastasından normal mukoza örneğinde VEGF ve endostatin ekspresyonları immünhistokimya yöntemi ile boyanma şiddeti ve yaygınlığı açısından değerlendirildi. ÜK hastaları VEGF ekspresyonu açısından kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, aktif mukoza grubu ile inaktif mukoza grubu arasında, aktif mukoza grubu ile İBS grubu arasında stromada, endotelde ve epitelde boyanma şiddeti ve yaygınlığı için istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). İnaktif mukoza grubu ile kontrol grubu arasında stromada boyanma şiddeti (p=0.002) ve endotelde boyanma yaygınlığı (p=0,035) dışında istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmedi. Hiçbir grupta epitelde endostatin eksprese olmadı. ÜK hastaları endostatin ekspesyonları açısından İBS grubu ile karşılaştırıldığında aktif mukoza grubu ile İBS grubu arasında stroma ve endotelde boyanma şiddeti ve yaygınlığı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). İnaktif mukoza grubu ile İBS grubu arasında stromadaki boyanma yaygınlığı (p=0.044), endoteldeki boyanma şiddeti ve yaygınlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (sırasıyla p=0.002 ve p=0.012). Aktif ve inaktif mukoza grupları arasında boyanma yaygınlığı ve şiddeti açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.Bu çalışmada VEGF'nin yanı sıra anjiogenez inhibitörü olan endostatinin de ÜK hastalarında serum ve doku düzeylerinin arttığı gösterildi. Bu sonuç ÜK hastalarında VEGF artışına rağmen mukozal ülserlerdeki iyileşmenin neden yavaş olduğu ve hastalığın kronikliğinin sebebi hakkında fikir verebilir.Anahtar Sözcükler: Ülseratif kolit, VEGF, endostatin, anjiogenez, ülser iyileşmesi

Abstract:
Increased serum levels and tissue expressions of vascular endothelial growth factor (VEGF), a potent angiogenic factor, in patients with active ulcerative colitis (UC) were demonstrated in previous studies. It could not be explained why the healing of UC related mucosal injury is impaired despite the increased serum levels and expressions of VEGF. The purpose of this study is to measure the serum levels of VEGF and endostatin in UC patients, to determine the correlation between disease activity and each other, to assess the tissue expression of VEGF and edostatin and to compare the data with control groups.3 groups were enrolled to the study as UC patients (n=39), Irritable Bowel Syndrome (IBS) patients (n=28) and healty controls (HC) (n=15).Age and sex distrubitions were similar between groups. Mean serum VEGF and endostatin levels were measured for UC, IBS and HC groups and the difference was statistically significant (p=0.011 and p=0.001, respectively). UC group was divided to 3 groups as mild-remission (n=9), moderate (n=22) and severe disease groups (n=8) according to clinical activity score. Mean serum VEGF and endostatin levels were statistically significant (p=0.018 and p=0.008, respectively). There were positive significant correlation between serum VEGF and endostatin levels, between serum VEGF and endostatin levels and UCAI, EAI, ESR, CRP levels and negative significant correlation between serum VEGF levels and albumin levels.VEGF and endostatin expressions were assesed with immunhistochemistry technique in terms of stain intensity and prevalence in 33 active mucosa samples, 19 inactive mucosa samples from UC patients and 24 normal colon mucosa samples from IBS patients. When active and inactive mucosa groups were compared with IBS group in terms of VEGF expression there were statistically significant difference between active mucosa group and inactive mucosa group, active mucosa group and IBS group in stroma, endothelium and epithelium for stain intensity and stain prevalence (p<0,05). There were no statistically significant difference except stromal stain intensity (p=0.002) and endothelium stain prevalence (p=0.035) between inactive mucosa group and IBS group. There were no epithelial expressions of endostatin in three groups. When UC patients were compared with IBS group in terms of endostatin expression there were statistically significant difference between active mucosa group and IBS group in stroma and endothelium for stain intensit yand stain prevalance (p<0,05). There were statistically significant difference between inactive mucosa group and IBS group for stromal stain prevalence (p=0.044), endothelium stain intensity and prevalence (p=0.002 ve p=0.012, respectively). There were no statistically significant difference between inactive and active mucosa groups for stain intensity and prevalence.In this study it was shown that serum and tissue levels of anjiogenesis inhibitor endostatin were increased in UC patients instead of VEGF levels. This result can account why the healing of mucosal ulcerations were slowly although the increased serum and tissue VEGF levels and the disease chronicity.Key Words: Ulcerative colitis, VEGF, endostatin, anjiogenesis, ulcer healing