Arıtma çamurlarının Türkiye ve dünyadaki durumu
The condition of treatment sludge in Turkey and the word
Yazar: TUĞBA ELİBOL ERDEM
Danışman: PROF. DR. YALÇIN KEMAL BAYHAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Amaç: Arıtma çamurlarının oluşumları, özellikleri, geri kazanım ve nihai bertaraf yöntemleri hakkında bilgi verilmesi, Türkiye ve AB ülkelerinde çamur yönetiminin mevcut durumunu ana hatlarıyla belirtmek, Türkiye ve AB ülkelerinde oluşturulan çamur yönetim politikaları, çamurun alternatif bertaraf süreçleri, yasalar ve düzenlemelerin incelenmesi hedeflenmiştir. Ayrıca Türkiye, AB ve AB'ye üye olan ülkelerin çamur nihai bertarafı sürecinde yapılan çalışmaların incelenmesi amaçlamıştır. 
Yöntem: Çalışmada çamurların arıtım ve bertaraf edilme yöntemleri, Türkiye ve AB ülkelerinde çamur yönetimi ve mevcut kullanımı, çamur yönetimi hakkında gerekleri mevzuat ve çalışmalar meta analiz ve literatür taraması yapılarak incelenmiştir.
Bulgular: Türkiye'de atıksu arıtımı sonucu ortaya çıkan çamur miktarı 2018 TUİK verilerine göre 318.503 bin tondur. Çamur hacminin azaltımı için en çok kullanılan prosesler aerobik çürütme (%53) ve belt pres (%54)'dir. 318 bin ton çamurun %44,9'u yakmada, %26'sı düzenli depolamada, %3,6'sı tarım arazisinde kullanılmıştır. AB ülkelerinde çamur hacminin azaltımı için uygulanan kurutma yatakları yöntemi yerine mekanik çamur susuzlaştırma yöntemi tercih edilmiştir. 2012 EU verilerine göre AB ülkelerinde çamurların bertarafında %45'i tarım, %25'i yakma yöntemlerle uzaklaştırılmaktadır.
Sonuç: Çamurların ekosisteme vereceği zararların en aza indirgeyecek yöntemlerin belirlenmesi ve geliştirilmesiyle çamurdan yarar sağlanacağı, çamurun sorun halinden çıkıp ülke ekonomisine ve ekosistemin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacağı şüphesiz ön görülmektedir.

Abstract:
Purpose: Formation of purification muds,properties, inform about  recycling and  ultimate disposal, to remark outline  stiation of sludge management that in turkey and eu countries. politic of sludge management that formed in Turkey and European Union.Process of alternative disposal of mud,It is aimed to examine the laws and regulations, ıt is aimed examine studies committed when process of ultimate disposa in Turkey, 	European Union and European Union states
Method: Methods of muds's purification and remove in this study, existing use and sludge management that in turkey and eu countries,It has been examined about sludge management's statute and studies by meta analysis and literature search.
Findings: According to TUIK data quantity of sludge resulting from wastewater treatment in Turkey is 318 503 thousand tons in 2018. The most commonly used processes for sludge volume reduction are aerobic digestion (53%) and belt press (54%).44.9% of 318 thousand tons of sludge was used in incineration, 26% in a landfill, 3.6% in agricultural land.  The mechanical sludge dewatering method was preferred instead of the drying bed method applied to reduce the sludge volume in EU countries. According to 2012 EU data, 45% of the sludge is removed by agriculture and 25% by burning methods in EU countries.
Results: It is undoubtedly predicted that by determining and developing methods to minimize the damages of mud to the ecosystem, benefits will be gained from mud, that sludge will come out of the problem and contribute to the national economy and the sustainability of the ecosystem.