Artan küresel su sorunu bağlamında Fırat-Dicle örneği ve bölgesel çatışma riskinin değerlendirilmesi /
Yazar: BİROL AKDUMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERGÜN ÖZGÜR
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Fırat-Dicle havzasının kıyıdaşları olan Türkiye, Suriye ve Irak'ın 1950'lerden
itibaren havza suları üzerindeki kullanımlarını artırmaları, su paylaşımının üç ülke
arasında bir sorun olarak ortaya çıkmasına sebep olmuştur. 1970 ve 1990'lı yıllarda
ağırlığını artıran sorun, günümüzde donmuş durumda olarak görünse de yakın
gelecekte, artan küresel su sorununa paralel olarak daha vahim boyutta ortaya
çıkması beklenmektedir. Bu durum, petrol ekseninde yaşanan savaşlara benzer
biçimde suyun da bölgede bir çatışmanın tetikleyicisi olma riskini doğurmaktadır.
Bu çalışmada öncelikle, artan küresel su sorunu ve iklim değişikliğinin Fırat-Dicle
nehirlerinin akışları üzerindeki etkisinin neler olduğu ve Fırat-Dicle sorununun havza
sularının kıyıdaş ülke ihtiyaçlarının karşılayamamasından mı kaynaklandığı yoksa
suni olarak yaratılmış siyasi bir mesele mi olduğu sorularına cevap aranmıştır.
Müteakibinde ise yakın gelecekte Fırat-Dicle sularının paylaşımından kaynaklanan
bölgesel bir çatışmanın çıkma riski araştırılmıştır.
Sonuç olarak, nüfus ve buna paralel olarak kıyıdaş ülkelerin su kullanımları
katlanarak artacaktır. Diğer yandan iklim değişikliğinin etkisiyle Fırat ve Dicle
sularının debisinde yaşanacak olan azalma, akışların üç ülkenin de ihtiyaçlarını
karşılayamayacak düzeye gerilemesine neden olacaktır. Bu durum, su sorununun
politik bir meseleden ibaret olmadığının ispatı niteliğindedir.
Türkiye'nin kıyıdaş ülkelerin ihtiyacına cevap verebilmesi, hidroelektrik enerji
potansiyelinin %40'ını, verimli sulanabilir arazilerinin %20'sini barındıran bölgedeki
çıkarlarından vazgeçmesi anlamına gelmektedir. Bunun yanı sıra havza suları
bölgede yaşayan insanlar için hayati önem arz etmektedir. Bu durumda sorunun
yakın gelecekte herkesin kazançlı çıkamayacağı bir çatışmaya doğru evrileceği
öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sınır aşan sular, Fırat, Dicle, su sorunu, uluslararası su hukuku

Abstract:
The increase in the amount of use of the basin water as of the 1950s by the streams
of Fırat-Dicle basin such as Turkey, Syria and Iraq, have led the sharing of water to
become a problem between three countries. Although the problem that gained
importance during 1970s and 1990s, nowadays it seems like being closed. It is
expected that it will become a more serious issue parallel to the global water problem
in the near future. This situation, as similar to the wars occuring in the axis of
petroleum, generates the risk that water to trigger the conflicts in the region,
In this research, initially the impacts of the increasing global water issue and the
climate changes on the flow of the rivers Fırat-Dicle have been reviewed.
Furthermore, the answers to the questions, of whether Fırat-Dicle issue results from
non- fulfillment of the requirements of the stream countries by the basin water or is a
political concern being artificially generated, have been searched. Moreover, the risk
of a potential regional conflict in the near future, as a result of sharing Fırat-Dicle
water has been investigated.
As a conclusion of the reserach, it can be said that together with the population
increase the use of water by the stream countries increase incrementally. This will
lead to a decrease in the flow of Fırat and Dicle water due to the impact of the
climate change that will lead the flows to a level as to not meet the requirement of
three countries. This situation is an evidence showing that the issue is not only
composed of the political concern.
Meeting the requirements of stream countries by Turkey, means that to abandon her
interests in the region accommodating 40% of the hydroelectric energy potential and
20% of the productive irrigate land. In addition to this, the basin water is of vital
importance for the people living in the region. According to these developments, it is
foreseen that the issue will be converted into a conflict in which all parties using the
water will not benefit in the near future.

Key Words: Transboundary water, Euphrates, Tigris, water problem, international
water law