Sivas ili Yıldızeli ve Şarkışla yörelerinde doğal olarak yetişen alıç (Crataegus spp.) genotiplerinin seleksiyonu
Selection of hawthrown (Crataegus spp.) genotypes naturally growing in the regions of Yıldızeli and Şarkışla in Sivas province
Yazar: ERCAN TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. RESUL GERÇEKCİOĞLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Alıç = Hawthorn ; Seleksiyon ıslahı = Selective breeding ; Sivas = Sivas ; Sivas-Yıldızeli = Sivas-Yıldızeli ; Sivas-Şarkışla = Sivas-Şarkışla

Özet:
Bu araştırma 2018-2019 yılları arasında Sivas ili Yıldızeli ve Şarkışla İlçe ve köylerinde yürütülmüştür. Bu alanlarda doğal olarak bulunan alıç populasyonu ve genotipleri belirlenerek, çeşit adayı genotipler detaylı olarak analiz edilmiştir. Çalışmanın yapıldığı Sivas ili Yıldızeli ve Şarkışla ilçelerine bağlı köylerde tespit edilen yaklaşık 4500 adet alıç popülasyonu içinden,  ön seçimle belirlenen 39 alıç genotipleri üzerinde birinci yıl ağaç verimi ve meyve iriliği özellikleri dikkate alınarak yapılan tartılı derecelendirme yöntemine göre 12 alıç genotipi seçilmiştir. İkinci yıl ise 12 adet alıç genotipinde daha detaylı gözlem ve analizler yapılmıştır. Araştırmada; fenolojik, morfolojik gözlem ve ölçümler yanında; ortalama meyve ağırlığı (g), meyve eni (mm), meyve boyu (mm), çekirdek sayısı (adet/meyve), suda çözünebilir kuru madde (SÇKM-%), toplam kuru madde (%), pH analizi ve titre edilebilir asitlik (%) gibi kimyasal özellikler de incelenmiştir. İncelenen 12 adet genotipin hasat tarihleri 22-28 Eylül arasında gerçekleşmiştir. Bu genotiplerin yıllara göre ortalama meyve ağırlığı 1.03-6.2 g; meyve boyları 12.57-20.86 mm; meyve çapları 12.83-23.53 mm; meyve tohum sayıları 2.9-5.1 adet; suda çözünebilir kuru maddesi %11.8-26.30; 100 tohum ağırlığı 7.12-20.30 g; toplam kuru madde miktarı %30.61-46.85; pH 3.30-3.85; titre edilebilir asitlik miktarı ise %0.82- 2.75 arasında bulunmuştur. Araştırmada, 12 genotip içinden tartılı derecelendirme sonunda en yüksek puanı alan 58YLDZ19, 58YLDZ20, 58YLDZ17 ve 58ŞRKL02 genotipleri ümitvar çeşit adayı olarak önerilmiştir

Abstract:
This research was carried out in Yıldızeli and Şarkışla districts and villages of Sivas Province between 2018 and 2019. The hawthorn population and genotypes naturally found in these areas were determined, and variety candidate genotypes were analyzed in detail. 12 hawthorn genotypes were selected from a total of 4497 hawthorn populations determined in the villages of Sivas Yıldızeli and Şarkışla districts, where the study was carried out, on 39 hawthorn genotypes determined by preselection, according to the weighted grading method, which was made by taking into account the first-year tree yield and fruit size characteristics. In the second year, more detailed observations and analyzes were made on 12 hawthorn genotypes. In the research; besides phenological and morphological observations and measurements; average fruit weight (g), fruit wideth (mm), fruit length (mm), number of seeds (pieces/fruit), total soluble solid(TSS) amount (%), total dry matter (%), pH analysis and other chemical properties such as titretable acidity (%) were also investigated. Harvest dates of the 12 genotypes examined took place between September 23-28. Average fruit weight of these genotypes by years is 1.03-6.2 g; fruit lengths 12.57-20.86 mm; fruit diameters 12.83-23.53 mm; fruit seed numbers 2.9 - 5.1 pieces; total soluble solid % 11.8-26.3; 100 seeds weight 7.12-20.30 g; The total dry matter content was found to be  % 30.6- 46.85, pH 3.30-3.85 and titretable acidity between % 0.82 and 2.75. At the end of the research, 58YLDZ19, 58YLDZ20, 58YLDZ17 and 58ŞRKL02 genotypes, which got the highest score at the end of the weighted ranking among 12 genotypes, were suggested as promising cultivar candidates.