Dijital taylorizm bağlamında yapay zekâ teknolojilerinin örgütsel değişime etkileri
The effects of artificial intelligence technologies on organizational change in the context of digital taylorism
Yazar: MESUT YAMEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE GÜNSEL
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Endüstri 4.0 = Industrial 4.0 ; Sayısal dönüşüm = Digital transformation ; Taylorizm = Taylorism ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Örgütsel değişim = Organizational change ; Örgütsel dönüşüm = Organizational transformation

Özet:
Dijital teknolojilerin gelişimi ile birlikte ve özellikle Endüstri 4.0 ile başlayan dijital dönüşüme uyum sağlamanın işletmeler için hayati bir noktaya geldiği yeni bir dönemde ilerliyoruz. Bu süreçte yapay zekâ teknolojileri örgütler açısından büyük bir yenilikçilik kaynağı olarak gelişimini sürdürürken kullanımı örgütlerin temel teknolojilerini, organizasyon yapılarını, görev ve iş süreçleri ile çalışan profillerini değiştirmektedir. Yapay zekâ teknolojileri aynı zamanda işletme fonksiyonlarının Taylorizmin rasyonalizasyon, standardizasyon, iş bölümleme ilkeleri çerçevesinde yürütülebilmesini sağlarken ayrıca emeğin gözetimi ve ölçümüne yönelik süreçlerde de kullanılabilmektedir. Bu anlamda bilimsel yönetim anlayışı da dijital taylorizm olarak bu yeniçağın ortaya çıkan gereksinimlerine yanıt verecek şekilde dönüşmektedir. Bu bağlamda, yapay zekâ teknolojilerinin neden olduğu örgütsel sonuçların önemli olduğu düşünülmektedir. Bu kapsamda yönetim bilimi açısından yapay zekâ teknolojilerinin örgütsel değişime yönelik etkilerinin dijital taylorizm bağlamında ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini yapay zekâ teknolojilerinden yararlanmakta olan işletmeler oluşturmaktadır. Amaçlı örneklem yöntemi esas alınarak belirlenmiş olan 8 işletme ile yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılarak çoklu durum çalışması gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analiz yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmada, yapay zekâ teknolojilerinin işleri mekanikleştirdiği ve standartlaştırdığı sonucu ile tüm örgütsel değişim faktörlerini; örgütün yapısını, teknolojisini, iş süreçlerini ve insan kaynağını pozitif ve anlamlı bir yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapay zekânın, emeğin ölçümüne yönelik olarak standartlara uymayan çalışanların elemine edilmesi amacıyla kullanılmadığı, aksine istihdamın korunduğu ve çalışanların daha fazla desteklenerek daha kalifiye işlerde çalıştırılması yönünde çaba gösterildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapay zekâ teknolojisini benimseme ve dijital dönüşüm sürecinin başarıyla gerçekleştirilmesinde örgüt kültürünün önemli bir etkiye sahip olduğunu ve veri odaklı bir kültürün benimsenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
We are moving forward in a new era with the development of digital technologies. Especially the necessity to adapt to digital transformation, which started with Industry 4.0, has become a vital point for organizations. In this process, while artificial intelligence technologies continue to develop as a great source of innovation for organizations, its use changes the basic technologies of organizations, organizational structures, tasks and business processes and employee profiles. Artificial intelligence technologies while ensuring the execution of business functions within the framework of Taylorism's rationalization, standardization and task division principles, it can also be used in the surveillance and measurement of labor. In this sense, the understanding of scientific management is transforming as digital taylorism to respond to the emerging needs of this new age. In this context, the organizational consequences caused by artificial intelligence technologies are considered to be important. In this context, it is aimed to reveal the effects of artificial intelligence technologies on organizational change in terms of management science in the context of digital taylorism. Qualitative research method was used in this study. The sample of the research consists of enterprises that benefit from artificial intelligence technologies. A multi-case study was conducted using semi-structured interview method with 8 large-scale enterprises determined on the basis of purposeful sampling method. Content analysis and descriptive analysis methods were used together in analyzing the data. In the study, it was concluded that artificial intelligence technologies standardize and mechanize business processes, and affect all organizational variables such as organization structure, technology, business processes and human resources in a positive and significant way. In addition, artificial intelligence is not used to measure labor and eliminate employees who do not comply with the standards, on the contrary employment is protected and employees is supported and efforts to employ in more qualified jobs. In addition, according to research results, organizational culture has an important effect on the adoption of artificial intelligence technology and the success of the digital transformation process. In this process, it was concluded that a data-oriented culture should be established.