Aile sağlığı merkezlerinin hipertansiyon hastalığı teşhisinde rolü ve önemi
The role of family health centers in the diagnosis of hypertension
Yazar: ÖMER İYİŞENYÜREK
Danışman: PROF. DR. BARKIN BERK
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Hastalar = Patients ; Hipertansiyon = Hypertension ; Hipertansiyon = Hypertension ; Morbidite = Morbidity ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Dünya Sağlık Örgütü hipertansiyonu önlenebilir ölüm nedenlerinin başında yer
alan prevelansı en yüksek sağlık sorunu olarak tanımlamaktadır. Koruyucu hekimlik
ve erken tanı sağlık hizmetlerinin koordinasyonu, entegrasyonu ve çoğu tıbbi problemi
yönetme becerisi, aile hekimlerinin temel özelliklerindendir. Bu çalışmada aile sağlığı
merkezlerinin hipertansiyon hastalığı teşhisindeki rolünün güncel literatür ve klinik
eczacılık ışığında incelenmesi amaçlanmıştır. Deneklerin demografik bilgilerini ve
hipertansiyon ile ilgili olarak hastaların başvurduğu hekimlerin hipertansiyon tanı ve
tedavi yaklaşımlarına yönelik sorulardan oluşan sorulardan oluşan anket veri toplama
aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 23.0 istatistik paket programında
yapıldı. Çalışmamızdaki olguların yaş ortalamaları kadınlarda 58,09±1,92 ve
erkeklerde 56,6±1,82 olarak bulunmuş olup cinsiyetin aile öyküsü sorgulanması ve
uzman hekime yönlendirilme ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Örneklemimiz eğitim
durumlarına göre değerlendirildiğinde büyük çoğunluğunun ilkokul (%68) düzeyinde
olduğu görülmüştür. Hipertansiyonlu olguların %40,8'inde diyabet hastalığı saptandı.
Örneklemin geri kalan %52,6'sının multimorbid olmadığı görülmüştür. Olguların
80,3'ünde tansiyon ölçümünün yapılmadığı saptanmıştır. Örneklemin hipertansiyon
tanısı %9 oranında aile hekimleri tarafından konurken; %81 dahiliye hekimleri
tarafından konulmuştur. Örneklemin %17'sinin hipertansiyon tanısının konma şekli
rutin kontroldür. Örneklemin "Aile hekimi tarafından hipertansiyon aile öyküsü
soruldu mu?" ve "Aile hekimi sizi uzmana yönlendirdi mi?" soruları birbiriyle kuvvetli
derecede anlamlı ilişkili olup sonuçlar iki parametre için eşit şekilde örneklemin
%88'inde"Hayır" olarak saptanmıştır. Tansiyon ölçümü yapan hekimlerin diğer tutum
yaklaşımlarda da kanıta dayalı tıp ile uyumlu olduğu görülmüştür. Çalışmamız, aile
sağlığı merkezlerinin hipertansiyona yaklaşımlarının kanıta dayalı tıp ile uyumsuz
olduğunu birçok açıdan göstermektedir. Klinik eczacıların hastalara eczanelerinde
danışmanlık yaparak bu problemin azalabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler: aile hekimliği, aile sağlığı merkezi, hasta yönlendirme,
hipertansiyon, multimorbidite

Abstract:
World Health Organization defines the hypertension as a health problem that is the
preventable cause of death with the highest prevalence. Preventative medicine,
coordination and integration of early diagnosis and manipulation of most of the
medical problems are the basic features of family physicians. In this study it was aimed
to search the role of family health centers in the diagnosis of hypertension disease,
with the help of current literature and clinical pharmacy. The demographical data of
subjects and the questions asked by the physicians throughout the hypertension
diagnosis and treatment are the data of this study. The data analysis with the SPSS
23.0 statistical program. The mean age was 58,.9±1.92 in female subjects and
56.6±1.82 in male subjects and it was found that the gender of patients was related
with questioning family history and referral to specialized physician. The education
level of the sample is majorly primary school (68%). It was found that the 40.8% of
hypertension subjects have diabetes mellitus. The rest of the sample, 52.6%, is not
multimorbid. It was found that the blood pressure measurement was not performed in
80.3% of the cases. The diagnosis of hypertension was made by family physicians with
9% rate, and 81% of the cases have been diagnosed by internal medicine physicians.
The 17% of the cases have been diagnosed during the routine visit. The questions of
"was it asked the family history by the family physician?" and "did the family
physician refer you to the specialized physician?" were correlated strongly with each
other and the results were 88% "No" for both questions. The overall patient
management of the physicians, who checked fort the blood pressure, were suitable to
the evidence-based medicine. This study showed that the management of hypertension
in family health centers is irrelevant at many aspects with evidence-based medicine. It
is thought that this problem could be solved by giving consultation to the patients in
pharmacies by clinical pharmacists.

Key Words: family health centers, family medicine, hypertension, multimorbidity, patient referral