Okul yöneticilerinin öğretmenlere ilişkin insan doğası varsayımları ve sergiledikleri yönetim tarzları
School principals' human nature assumptions for teachers and exhibited management styles
Yazar: RAMAZAN ASAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF BADAVAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yönetsel tarz = Managerial style ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers ; İnsan doğası = Human nature

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilköğretim okulu yöneticilerinin öğretmenlere ilişkin insan doğası varsayımları ile ilköğretim okulu öğretmenlerinin algılarına göre bu yöneticilerin görevlerini yerine getirirken sergiledikleri yönetim tarzlarını belirlemektir. Araştırma, tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Ankara'daki resmî ilkokul ve ortaokullarda görev yapan 27.001 öğretmen ve 1.863 yönetici bu araştırmanın çalışma evrenini, tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 400 yönetici ile 500 öğretmen de örneklem grubunu oluşturmuştur. Okul yöneticilerinin görüşleri 'Okul Yöneticilerinin Öğretmenlere İlişkin İnsan Doğası Varsayımları Ölçeği' kullanılarak, öğretmenlerin okul yöneticilerinin sergilediği yönetim tarzlarına ilişkin görüşleri ise 'Okul Yöneticilerinin Sergilediği Yönetim Tarzları Ölçeği' ile saptanmıştır. Ölçekler araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış, veri toplamak için kullanılabilecekleri değerlendirilmiştir. Araştırmada okul yöneticilerinin en çok sosyal insan varsayımına sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Bu nedenle eğitimin amaçlarının gerçekleştirilmesinde yönetici, öğretmen, öğrenci ve velilere yönelik sosyal etkinliklere ağırlık verilmesi önerilmiştir. Araştırma sonunda ussal-ekonomik insan varsayımının da neredeyse sosyal insan varsayımı kadar çok kabul gördüğü saptanmıştır. Bu konuda öğretmenlerin daha yüksek performans gösterebilmesi için etkili performans değerlendirme sistemlerine geçilmesi önerilmiştir. Araştırma sonuçları, yöneticilerin öğrenim düzeyleri arttıkça insan doğası varsayımlarının insan ilişkileri odaklı hâle evrildiğine işaret etmektedir. Bu konuda yöneticilerin lisansüstü eğitime teşvik edilmesi ve hizmet içi eğitimlerinin artırılması önerilmiştir. Araştırma sonuçları yöneticilerin öğretmenlere yönelik en çok ilgisiz ve otoriter yönetim tarzlarını sergilediğini, en az da demokratik tarzın gereklerine göre davrandığını ortaya koymaktadır.  Bu konuda yönetici yeterliklerinin artırılmasına yönelik eğitim çalışmalarına daha çok yer verilmesi ve yönetici seçimi ve atamaları ile ilgili olarak yeterlik boyutunu temele alan yasal düzenlemelere gidilmesi önerilmiştir.

Abstract:
This study aims to investigate school principals' human nature assumptions for teachers and their management styles as pursuit by teachers. This is a descriptive study utilizing the survey model. The population of the study consisted of 27,001 teachers and 1.863 principals working at public primary and secondary schools in Ankara. The sample was comprised of 400 principals and 500 teachers selected via stratified sampling method. The data were gathered through the scales of "The Scale of School Principals' Human Nature Assumptions for Teachers" and "The Scale of Management Styles Exhibited by School Principals". Scales were developed by the researcher. The validity and reliability study of the scales were performed. The findings showed that school principals nurtured the assumption of social human beings at the highest rate. It is suggested that the role of social activities geared toward principals, teachers, students and parents should be increased in the fulfillment of purposes of education. The findings demonstrated that assumption of rational/economic human beings was as popular as the assumption of social human beings. It is suggested that effective performance assessment systems should be introduced to boost performances of teachers. The results showed that as the education level of principals increases, their assumptions on human nature tend to focus more on human relations. It was suggested that principals should be encouraged for graduate education and relevant in-service training should be enhanced. Finally, the findings have demonstrated that principals exhibited indifferent management styles at the highest and democratic styles at the lowest rates.