Hamzavî'nin Hamza-nâmesi (24. Cilt), İnceleme-metin-sözlük
Hamzavi's Hamza-name (Vol. 24), Analysis-text-dictionary
Yazar: SHAHEEN ABBAS MUSTAFA CHALABEE
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET YELTEN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 14. yüzyıl = 14. century ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Eski Anadolu Türkçesi = Old Anatolian Turkish ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Hamzanameler = Hamzanames ; Hamzavi = Hamzavi ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Konusu tarih olup tarihi yapılardan yararlanan ve geçmişi aydınlatan edebi eserlerimiz içinde, halkın yaşayışını ve kültürünü anlatan Halk Edebiyatı külliyatımızın önemli bir yeri vardır. Türk Edebiyatı ismi altına ele alınan Hamza-nâmeler, ilk defa Emir Süleyman Çelebi'nin musahiplerinden şâir Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından kaleme alınmıştır.
14. asırda şair Ahmedî'nin kardeşi Hamzavî tarafından yazılan Hamzanâme, Anadolu sahasında gerek dil bilgisi gerek halk edebiyatı açısından içinde önemli bilgiler barındıran kıymetli bir külliyattır. Hamzanâme, Hz. Muhammet'in amcası Hz. Hamza'nın menkıbevî hayatı ve savaşlarını konu alan destanî halk hikâyelerinin genel adıdır. Hz. Hamza'nın, İslamiyet'in başlangıcında Hz. Muhammet'i koruma ve Müslümanlığı yayma hususunda gösterdiği kahramanlıkları Hamzanâme adını alan destanî halk hikâyelerin oluşmasına zemin hazırlamıştır.
Üzerinde çalıştığımız eserin içinde olağanüstü ögeler fazlaca bulunmaktadır. Bu ögeler, yine dinî motiflere dayandırılarak anlatılmış ve metinde yaşananlar gündelik hayata dâhil olmuştur. 24. ciltte Hazret-i Hamza'nın, İran şahı Nûş-i Revân ve Salsal ile yaptığı savaşlar anlatılır.
Yüksek lisans çalışmamızı Eski Anadolu Türkçesi döneminin dil ve gramer yapısına uygun olacak şekilde yaptık. Üzerinde çalıştığımız 24. cildin, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde ve Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesinde birer nüshası bulunmaktadır. (İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Nadir Eserler Kütüphanesi, Nd. 2496. ve Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi, Y- 1096.) Çalışmamızın büyük çoğunluğunu İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesinde bulunan nüshaya göre yaptık. 
Üzerinde yüksek lisans çalışması yaptığımız eserin: İlk önce metnin transkripsiyonlu çevirisini yaptık. Ardından metnin özetini verdik. Daha sonra metnin tüm söz varlığını yansıtan kapsamlı bir sözlüğünü hazırladık.
Anahtar Kelimeler: Hamzanâme, Hamzavî, 14. Yüzyıl, Eski Anadolu Türkçesi, 24.cilt, Halk Hikâyeleri, Okunma Kayıtları.

Abstract:
Among our literary works whose subject is history and which make use of historical structures and illuminate the past, our Folk Literature corpus, which describes the life and culture of the people, has an important place. Hamzanâmes, which are considered under the name of Turkish Literature, were written for the first time by Hamzavî, the brother of the poet Ahmadî, one of the companions of Emir Süleyman Çelebi.
Hamzanâme was written in the 14th century by Hamzavî, the brother of the poet Ahmedî. It is a valuable corpus that contains important information in terms of both grammar and folk literature in the Anatolian field.
Hamzanâme is the general name of epic folk tales about the mythical life and battles of Hz. Hamza, the uncle of Hz. Muhammad. Hz. Hamza's heroism in protecting Hz. Muhammad and spreading Islam at the beginning of Islam paved the way for the formation of epic folk tales named Hamzanâme.
There are many extraordinary elements in the work we have studied. These elements are narrated based on religious motives and the happenings in the text are included in daily life. In volume 24, Hz. Hamza's battles with the shah of Iran Nûş-i Revân and Salsal are narrated.
We conducted our postgraduate study in accordance with the language and grammatical structure of the Old Anatolian Turkish period. There is one copy of volume 24 we are working on in Istanbul University Rare Works Library and Yapı Kredi Sermet Çifter Research Library. (Istanbul University Faculty of Literature, Rare Works Library, Nd. 2496. and Yapı Kredi Sermet Çifter Research Library, Y- 1096.) We made the majority of our study according to the copy in Istanbul University Rare Works Library. 
Regarding our postgraduate study the first step was the transcriptional translation of the text, which is followed by a summary. Then we have prepared a comprehensive dictionary reflecting the entire vocabulary of the text.
Key Words: Hamzanâme, Hamzavî, 14th Century, Old Anatolian Turkish, Volume 24, Folk Tales, Reading Records.