Hemodiyalġz sürecinde DNA tamir enzim APE1 ve OGG1 ekspresiyonunun incelenmesi
Investigation of DNA repair enzyme APE1 and OGG1 expression in theprocess of hemodialysis
Yazar: MANOUCHEHR ROSTAMI
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜVEN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıbbi Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; DNA onarımı = DNA repair ; Diyaliz = Dialysis ; Enzimler = Enzymes ; Gen ifadesi = Gene expression ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Kronik böbrek yetmezliği (KBY), genel olarak yetişkin popülasyonunda ve özellikle
diyabet ve hipertansiyonu olan kişilerde yaygın olarak görülen ilerleyici nitelikte bir
hastalıktır. KBY tedavisinde kullanılan diyaliz yöntemi, kreatinin, üre gibi atık ürünlerin ve
kandaki serbest suyun uzaklaştırılmasını sağlar. Böbreklerin fonksiyon yetersizliği
makrofajları, vasküler hücreleri ve çeşitli glomerüler hücreleri serbest radikaller üretmek için
aktive ederek oksidatif stres oluşturur. Ayrıca diyaliz işleminde kullanılan diyaliz
membranlarının da oksidatif stres oluşturduğu gösterilmiştir.
Oksidatif stres biyomoleküllere zarar verir. Bu biyomoleküllerden olan DNA'da
oluşan hasarlar, spesifik DNA tamir mekanizmaları ile tamir edilmektedir. APE1 ve OGG1
enzimleri, bu tip hasarların tamirinden sorumlu BER (baz kesip-çıkarma tamir)
mekanizmasında işlev gören enzimlerdir. Çalışmamızda diyaliz tedavisi gören toplam 35
KBY hastasının diyaliz öncesi ve diyaliz sonrası APE1 ve OGG1 mRNA ifade düzeyleri, 37
sağlıklı kontrol grubunun değerleri ile karşılaştırıldı. Ayrıca APE1 ve OGG1 mRNA ifade
düzeyleri ile hastaların laboratuvar değerleri arasındaki ilişkide araştırıldı. APE1 ve OGG1
mRNA ifade düzeyleri, kantitatif ters transkripsiyon polimeraz zincir reaksiyonu (qRTPCR=Real-Time Quantitative Reverse Transcription PCR) yöntemiyle tespit edildi. APE1
mRNA ifade düzeyleri açısından kontrol grubu (0,37 ± 0,08) ile diyaliz öncesi grup ( 0,24 ±
0,08, p=0.24) karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmezken, diyaliz
sonrası grupta ifade düzeyleri (0,06± 0,02; p=0.0001) istatistiksel olarak anlamlı derecede
düşük olarak tespit edilmiştir. OGG1 mRNA ifade düzeyleri açısından kontrol grubu (0,21 ±
0,07) ile diyaliz öncesi (0,0024 ± 0,0005; p=0.0001) ve sonrası gruplar (0,0009 ± 0,0001;
p=0.0001) karşılaştırıldığında, istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olarak tespit
edilmiştir. KBY olan hastalardaki BER tamir mekanizmasındaki bozukluklar, DNA
hasarlarının tamirinde yetersizliğe yol açarak, doku ve organ sistemlerinin yetersizliğe yol
açabilir.

Abstract:
Chronic kidney failure (CKD) is a progressive disease that is common in the adult
population in general and especially in people with diabetes and hypertension. The dialysis
method used in the treatment of CRF ensures the removal of waste products such as
creatinine, urea and free water in the blood. The dysfunction of the kidneys creates oxidative
stress by activating macrophages, vascular cells and various glomerular cells to produce free
radicals. It has also been shown that dialysis membranes used in the dialysis process also
create oxidative stress.
 Oxidative stress damages biomolecules. Damages in DNA, which is one of these
biomolecules, are repaired by specific DNA repair mechanisms. APE1 and OGG1 enzymes
are enzymes that function in the BER (base excision-repair) mechanism responsible for the
repair of this type of damage. In our study, pre-dialysis and post-dialysis APE1 and OGG1
mRNA expression levels of 35 CRF patients receiving dialysis treatment were compared with
the values of 37 healthy controls. In addition, the relationship between APE1 and OGG1
mRNA expression levels and the laboratory values of the patients was investigated. APE1 and
OGG1 mRNA expression levels were determined by quantitative reverse transcription
polymerase chain reaction (qRT-PCR=Real-Time Quantitative Reverse Transcription PCR)
method. When the control group (0.37 ± 0.08) and the pre-dialysis group ( 0.24 ± 0.08,
p=0.24) were compared in terms of APE1 mRNA expression levels, no statistically significant
difference was found, while the expression levels in the post-dialysis group (0.06 ± 0.02;
p=0.0001) was found to be statistically significantly lower. When the control group (0.21 ±
0.07) and pre-dialysis (0.0024 ± 0.0005; p=0.0001) and post-dialysis groups (0.0009 ±
0.0001; p=0.0001) were compared with the control group (0.21 ± 0.07) in terms of OGG1
mRNA expression levels, was found to be statistically significantly low. Defects in the BER
repair mechanism in patients with CRF may lead to failure in the repair of DNA damage,
leading to insufficiency of tissue and organ systems.