Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çocuk haklarına yönelik tutumlarının incelenmesi
An examination of the attitudes towards children's rights of prospective social studies teachers
Yazar: BETÜL ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. MELEK KÖRÜKCÜ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Çocuk hakları = Children's rights ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Gerçekleştirilen bu araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çocuk
haklarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlamıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim öğretim döneminde Niğde Ömer
Halisdemir Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümünde
öğrenim gören 177 öğretmen adayı oluşmaktadır. Araştırmada betimsel tarama modeli
uygulanmıştır. Veri toplama aracı olarak Karaman-Kepenekci (2006) tarafından
geliştirilen "Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeği" ve araştırmacı tarafından
oluşturulan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 26.0 paket
programı ile analiz edilmiştir. Araştırma verileri normal dağılım göstermediğinden
Non-parametrik testler kullanılmıştır. İki kategorili değişkenler için Mann Whitney U-
Testi, üç ve daha fazla kategorili değişkenler için ise Kruskall Wallis H-Testi
kullanılmıştır. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çocuk
haklarına yönelik tutumlarının çok yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada
kadınların çocuk haklarına yönelik tutumlarının erkeklerden yüksek olduğu bulgusuna
ulaşılmıştır. Araştırmada 1.sınıfta öğrenim gören öğrencilerin çocuk haklarına ilişkin
tutumlarının en düşük olduğu, 4. Sınıfta öğrenim görenlerin tutum puanlarının ise en
yüksek olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte kardeş sayısına göre sosyal bilgiler
öğretmen adaylarının çocuk haklarına yönelik tutumlarının farklılaştığı sonucuna
ulaşılmıştır. Sosyal bilgiler öğretmen adaylarından hiç kardeşi olmayanların çocuk
haklarına yönelik tutumları, kardeşi olanlardan düşük olduğu belirlenmiştir. Araştırma
sonuçları değerlendirildiğinde mezun olunan lise türünün çocuk haklarına yönelik
tutumun temel belirleyicisi olmadığı ifade edilebilir fakat Anadolu lisesi mezunu ve
genel lise mezunu olan sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çocuk haklarına ilişkin
tutumlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. İmam hatip lisesi mezunu ve meslek lisesi
mezunu sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ise çocuk haklarına ilişkin tutumlarının
düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının
çocuk haklarına yönelik tutumlarının anne ve baba eğitim durumu değişkenine göre
farklılaştığı belirlenmiştir. Bu farklılık anne ve baba eğitim düzeyi yüksek olan
öğretmen adayları lehinedir. Araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çocuk
haklarına yönelik tutumlarının yerleşim yeri değişkenine göre farklılaştığı bulgusuna
ulaşılmıştır. Yerleşim yeri ilçe olan sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çocuk
haklarına yönelik tutumlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Yerleşim yeri köy olan
sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çocuk haklarına yönelik tutumlarının ise düşük
olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The propose of this research was to determine the general attitudes of social studies
teachers who are studying in social studies education department about children's
rights and the variables that affect these attitudes. The study group of the research was
consists of 177 students studying at Niğde Ömer Halisdemir University, Faculty of
Education, Department of Social Studies teaching in the 2020-2021 academic year.
The descriptive survey model was applied in the research. Questionnaire for
Measuring Attitudes towards Children's Rights developed by Karaman Kepenekci
(2006) to determine the attitudes of participants toward children's rights was used as a
data collection tool with the personal information created by the researcher. Research
data were analyzed with SPSS 26.0 package program. Non parametric tests were used
because the research statistics did not show normal dissemination. For two-category
variables The Mann Whitney U-Test was used, and the Kruskall Wallis H-Test was
used for three or more category variables. As a result of the research, it was concluded
that the attitudes of social studies teacher candidates towards children's rights are very
high. In the research, it was disclosed that women's attitudes against children's rights
were surpassing from men's. In the study, it was determined that the students studying
in the 1st grade had the lowest attitudes towards children's rights, while the attitude
scores of the students studying in the 4th grade were the highest. However, it was
consummated that the attitudes of the nominees facing children's rights conflict with
the number of siblings. It was concluded that the attitudes of those who had no
siblings approaching children's rights were lower than those. When the results of the
research evaluated, it can be stated that the high school graduated is not the main
determinant of the attitude towards children's rights, but it has been determined that
the attitudes of the social studies teacher who are Anatolian high school graduates and
general high school graduates are high. It was determine that the attitudes of social
studies teacher who graduated from imam hatip high school and vocational high
school concerning children's rights were low. In the survey , it was determined that
the attitudes of social studies teacher candidates towards children's rights differ
according to the mother and father education level variable. This difference is in favor
of teacher candidates with a high level of mother and father education. In the
scrutinize, it was found that the attitudes of social studies teacher nearing children's
rights differ according to the variable of residence. It has been determined that the
attitudes of social studies teacher, whose settlement is a district, concerning children's
rights are high. It has been resolute that the attitudes of the social studies teacher
whose settlements are in village towards children's rights are low.