İkonik sandalyelerin kavram ve tasarım elemanları bağlamında analizi
Analysis of iconic chairs in the context of concept and design elements
Yazar: MERVE GİZEM BALTACI
Danışman: PROF. DR. FİLİZ TAVŞAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Bükme mobilya = Bending of wood ; Endüstriyel tasarım = Industrial design ; Estetik nesne = Aesthetic object

Özet:
İkonlaşmış bir nesne, kendi türü içinde o türün bir temsilcisi haline gelerek "ikonik" kavramıyla ifade edilir. Mobilya, bu kavramın güçlü bir yansımasını sunarken ikonik sandalyeler, temsil etme görevini üstlenerek tarihsel bir bellek oluşturur. İkonik sandalyeler dönemlerinin sosyal ve kültürel yaşamını yansıtarak hem tasarım mirasını yaşatmış hem de yeni tasarımlar için ilham kaynağı olmuştur. Bu bağlamda ikoniğin temsillerinden biri olan mobilyanın anlaşılması, korunması ve yeni tasarımların üretilmesi ele alınması gereken bir konudur. Çalışma, ikoniği bir oturma mobilyası olan sandalyeler üzerinden sorgulamayı ve tarihsel tasarım sürecindeki yerini saptamayı hedeflemiştir. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada dört alt amaca odaklanan beş aşamalı bir durum çalışması yürütülmüştür. İçerik analizi, anket çalışmaları ve betimleyici durum çalışmaları ile ikonik ele alınmış, sandalyelerin tasarım elemanları ve kavramsal yapıları incelenmiş, tarihsel süreçteki değişimleri betimlenmiştir. Birçok özelliği değişmiş olmasına rağmen var olmaya devam eden ve bir ikon haline gelmiş sandalyeler; hem zengin tasarım havuzu ve tasarımlara etki eden değişkenlerin izlenebilirliğiyle bu çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Çalışma sonucu ikoniğin evrensel ve çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermiş, ikonik sandalyelerin tarihsel değişimlerinin, ikonik olma dereceleriyle tasarım elemanları ve kavramsal etkileşimleri üzerinden bağlantılı olduğunu tespit etmiştir. Bu durum ikonik tasarımların geçmişten günümüze taşıdığı değerlerle tasarım dünyasında sürdürülebilir bir ilham kaynağı olduğunu ve gelecekteki tasarım süreçleri için önemli bir rehber niteliği taşıdığını ifade etmektedir.

Abstract:
An iconic object is described as a representative of its type, embodying the concept of "iconic."
Furniture serves as a powerful reflection of this concept, with iconic chairs assuming the role of
representation and creating a historical memory. Iconic chairs reflect the social and cultural life of their time, preserving design heritage while inspiring new designs. In this context, understanding, preserving, and creating new designs for furniture, as one of the representations of iconicity, emerges as a significant issue.This study aims to explore iconicity through seating furniture, specifically chairs, and determine its place in the historical design process. A five-stage case study focusing on four sub-objectives was conducted using a qualitative research method. Through content analysis, surveys, and descriptive case studies, iconicity was examined, and the design elements and conceptual structures of chairs were analyzed, describing their transformations over historical periods. Despite undergoing significant changes, chairs that have endured and become icons define the scope of this study through their rich design repertoire and the traceability of variables affecting their designs. The findings reveal that iconicity possesses a universal and multidimensional structure. Furthermore, the historical transformations of iconic chairs were found to be directly linked to their degree of iconicity through the interaction of design elements and conceptual factors. This demonstrates that the values carried by iconic designs from the past to the present serve as a sustainable source of inspiration in the design world and act as a crucial guide for future design processes.