Şizoafektif bozukluk tedavisinde uzun etkili antipsikotik kullanımının hastanede yatış ve tedavi maliyetine etkisi
The effect of long-acting antipsychotic use on hospitalizations and treatment costs in the treatment of schizoaffective disorder
Yazar: BENGİSU BÜŞRA MAMMADOV
Danışman: DOÇ. DR. EREN YILDIZHAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs

Özet:
ŞİZOAFEKTİF BOZUKLUK TEDAVİSİNDE UZUN ETKİLİ ANTİPSİKOTİK KULLANIMININ HASTANEDE YATIŞ VE TEDAVİ MALİYETİNE ETKİSİ
AMAÇ: Şizoafektif bozuklukta (ŞAB) ilaç uyumsuzluğu ve tedavi direnci gibi durumlarda tedavinin önemli bileşenleri olan enjekte edilebilir uzun etkili antipsikotik (UEA) kullanımının, hastaneye yatışlara ve tedavi maliyetlerine etkisinin incelenmesi planlandı.
GEREÇ VE YÖNTEM: Hastanemize bağlı TRSM'lerde takip edilen ve en az bir kez şizoafektif bozukluk tanısı almış 216 hastanın dosyaları incelenerek, DSM-5'e göre ŞAB tanısına uyan 161 hastadan UEA kullananlardan; ŞAB tanısı SCID-5-CV görüşmesi ile teyit edilen 43'ünün UEA başlangıç tarihinden önceki ve sonraki bir yıllık dönemlerinin, hastanede yatışlar ve tedavi maliyetleri açısından karşılaştırılması çalışmanın birincil sonuçlarını oluşturdu. Hastanın güncel kullanmakta olduğu tedavilerin olası yan etkilerini belirlemek amacıyla hastalara Barnes Akatizi Değerlendirme Ölçeği (BADÖ), Anormal İstemsiz Hareketler Ölçeği (AİHÖ) ve Glasgow Antipsikotik Yan Etki Değerlendirme Ölçeği (GAYEDÖ) uygulandı ve bunlar çalışmanın ikincil sonuçlarını oluşturdu.
BULGULAR: ŞAB tanılı hastaların %54'ü UEA kullanmaktaydı. UEA kullanımı incelenen 43 hastanın (24 erkek, 19 kadın), 34'ü ikinci kuşak UEA (paliperidon, aripiprazol, risperidon), 9'u birinci kuşak UEA (zuklopentiksol, haloperidol, flufenazin) kullanmaktaydı. Hastalık başlangıç yaşı ortalama 23,44±7,56, hastalık süresi ise 19,93±9,73 yıldı. Hastaların toplam antipsikotik kullanım süresi ortalama 17,65±9,62 yıldı. UEA başlandıktan sonraki 1 yılda ortalama yatış süresi (3,67±11,12 gün), UEA başlanmadan önceki 1 yıla (35,14±31,74 gün) göre daha düşüktü (Z=-4,96, p<0,001) ve UEA sonrası 1 yılda hastaneye yatış sayısı (0,19±0,50), UEA başlanmadan önceki 1 yıla (1,33±1,06) göre daha düşüktü (Z=-4,86, p<0,001). UEA başlandıktan sonraki 1 yılda hastanede yatış maliyetlerinin de UEA başlanmadan önceki 1 yıla göre daha düşük olduğu (Z=-4,96, p<0,001) saptandı. Birinci kuşak UEA
ix
başlanmış olan grupta; UEA başlandıktan sonraki 1 yıldaki ilaç tedavisi maliyeti ile başlanmadan önceki 1 yıldaki ilaç tedavisi maliyeti arasında anlamlı fark yoktu (Z=-1,24, p=0,214); hastanede yatış maliyeti ve toplam tedavi maliyeti ise UEA kullanılan dönemde daha düşüktü (Z=-2,52, p=0,012; Z=-2,55, p=0,011). İkinci kuşak UEA başlanmış olan grupta; UEA başlandıktan sonraki 1 yıldaki ilaç tedavisi maliyeti, önceki 1 yıla göre daha yüksekti (Z=-5,09, p<0,001); hastanede yatış maliyeti daha düşüktü (Z-4,28, p<0,001); toplam tedavi maliyeti ise daha yüksekti (Z=-2,08, p=0,038). BADÖ, AİHÖ ve GAYEDÖ skorlarının UEA'nın birinci kuşak ya da ikinci kuşak olması durumuna göre farklılık göstermediği (p>0,05), fakat aripiprazol UEA kullananlarda BADÖ skorunun daha yüksek olduğu (p=0,004) saptandı.
SONUÇ: ŞAB tanılı hastalarda, UEA kullanımına geçildikten sonra hastanede yatış sayısı ve süresi azalmaktadır. UEA kullanımı genel olarak hastanede yatış maliyetlerinde azalmaya neden olurken, birinci kuşak UEA kullanımı ile toplam tedavi maliyeti de azalmakta, ikinci kuşak UEA kullanımıyla ise ilaç tedavisi maliyetindeki artış nedeniyle toplam tedavi maliyetinde artış olmaktadır.

Abstract:
THE EFFECT OF LONG-ACTING ANTIPSYCHOTIC USE ON HOSPITALIZATIONS AND TREATMENT COSTS IN THE TREATMENT OF SCHIZOAFFECTIVE DISORDER
OBJECTIVE: Long-acting injectable antipsychotics (LAIs) are important aspects of treatment especially in treatment nonadherence and treatment resistance. We aimed to investigate the effect of LAI treatments on hospitalizations and treatment costs of patients with schizoaffective disorder (SAD).
MATERIALS AND METHODS: We investigated the files of 216 patients who were followed up in the CMHCs of our hospital with a diagnosis of schizoaffective disorder at least once and we encountered 161 patients whose diagnoses were confirmed as SAD according to the DSM-5. Our primary results consisted of the one-year mirror-image analysis of the period before and during the LAI treatment for the hospitalization and treatment costs of the 43 patients whose SAD was confirmed with SCID-5-CV. In order to determine the possible side effects of the treatments currently used by the patients, the Barnes Akathisia Rating Scale (BARS), Abnormal Involuntary Movements Scale (AIMS) and Glasgow Antipsychotic Side Effects Evaluation Scale (GASS) were applied, and these constituted the secondary results of the study.
RESULTS: 54% of the patients diagnosed with SAD were using LAI. In the sample of 43 patients (24 men, 19 women) using LAI, 34 patients were using second generation LAI (paliperidone, aripiprazole, risperidone), and 9 patients were using first generation LAI (zuclopenthixol, haloperidol, fluphenazine). The average age of illness onset was 23.44±7.56 years and illness duration was 19.93±9.73 years. Total duration of antipsychotic use was 17.65±9.62 years. The average length of hospitalization in the one-year period during LAI use (3.67±11.12 days) was lower than in the year before LAI implementation (35.14±31.74 days) (Z=-4.96, p<0.001) and the number of hospitalizations during LAI use (0.19±0.50) was lower than in the year before LAI use (1.33±1.06) (Z=-4.86, p<0.001). Hospitalization costs in the one-year period during LAI use were lower than the year before LAI use (Z=-4.96, p<0.001). In the first generation LAI group; there was no significant difference between drug treatment
xi
costs before or during the one-year period of LAI use (Z=-1.24, p=0.214), but hospitalization costs and total treatment costs were lower in the year when LAI was used (Z=-2.52, p=0.012; Z=-2.55, p=0.011). In the second generation LAI group; drug treatment costs in the year during LAI use was higher than in the previous year (Z=-5.09, p<0.001); hospitalization costs were lower (Z-4.28, p<0.001) and the total treatment costs were higher (Z=-2.08, p=0.038). BARS, AIMS and GASS scores did not differ depending on whether LAI was first generation or second generation (p>0.05), but BARS scores were higher in those using aripiprazole LAI (p=0.004).
CONCLUSION: In patients diagnosed with SAD, the frequency and duration of hospitalizations decrease during the use of LAI. While the LAI use causes a decrease in hospitalization costs in all groups; total treatment costs decrease with the use of first generation LAIs but increase with the use of second generation LAI because of the increase in drug treatment costs.