İstanbul basınına göre (milliyet, vakit, akşam) Atatürk dönemi okuma-yazma seferberliği (1923-1938)
According to the İstanbul press (milliyet, vakit, akşam) literacy and writing mobilization in the Ataturk period (1923-1938)
Yazar: NURAN EBİRİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UĞUR BOZKURT
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Cumhuriyet'in kurulmasından sonra Türkiye'nin çağdaş ve laik bir devlete
kavuşması amacıyla hemen hemen her alanda inkılaplara gereksinim duyulmuştur. Bu
dönemde öncelikli olarak ikiliklere sebebiyet veren uygulamalar kaldırılmış ve
bunların yerine çağın ihtiyaçlarına cevap verebilecek inkılaplara önem verilmiştir.
Arap dilinin Türk dil yapısına uygun olmayışı ve okuma yazmada zorluklara neden
olmasından dolayı Latin harflerinin kullanılması gündeme gelmiştir. Ayrıca Arap
harflerinin milli bir devlet yapısına da engel olduğu düşüncesinden hareketle Latin
harfleri üzerinde durulmuştur. Latin alfabesini savunanların yanı sıra sert bir şekilde
karşı duranlarda olmuştu. Bunlara rağmen 1 Kasım 1928 tarihinde Latin alfabesi kabul
edilmiş ve tartışmalara son verilmişti. Okuma yazma oranının çok düşük olduğu
Anadolu toplumuna Latin harfleri öğretmenin formülleri araştırılmaya başlanmıştı.
Bunun için kurulan Millet Mektepleri, Halk Dershaneleri, Gece Kursları, Halkevleri
ve Halkodaları önemli bir misyonu yerine getirmeye çalışmışlardı. Baş öğretmen
olarak okuma yazma seferberliğinde ön safta bulunan Atatürk, tüm bu gelişmeleri
yakından takip etmiş ve sorunların yerinde çözümünü sağlamıştı. Savaş cephelerindeki
başarısını okuma yazma seferberliğinde de gösterebilmişti. Bu bağlamda dönemin
basınının yaşanan gelişmelere yaklaşımı çalışmanın odak noktası olmuştur. İstanbul
basınında ön planda olan Milliyet, Vakit ve Akşam gazetelerinin okuma yazma
seferberliğine bakışı irdelenmeye çalışılmıştır. Her üç gazetenin de okuma yazma
seferberliğine katkıda bulunmaya çalıştıkları görülmüştür. Özellikle Milliyet ve
Akşam gazetelerinin coşkulu haberler yaparak halkı okuma yazma seferberliğine
teşvik ettikleri anlaşılmıştır.

Abstract:
After the establishment of the Republic, Turkey became a modern and secular state.
In order to achieve this, revolutions were needed in almost every field. This
During this period, practices that caused dualism were abolished and
Instead, importance was given to reforms that could meet the needs of the age.
The Arabic language is not compatible with the Turkish language structure and causes difficulties in reading and writing.
Therefore, the use of Latin letters has come to the fore. Also Arab
Based on the idea that the letters of the Latin letters prevent the structure of a national state,
Emphasis was placed on the letters. harshly, as well as those who defend the Latin alphabet
There were those who opposed it. Despite these, the Latin alphabet was accepted on November 1, 1928.
was made and the discussions were put to an end. Literacy rate is very low
Formulas for teaching Latin letters to the Anatolian society began to be researched.
National Schools, Public Teaching Schools, Night Courses and Community Centers were established for this purpose.
and Community Chambers tried to fulfill an important mission. Head teacher
Atatürk, who was at the forefront of the literacy campaign as a
He followed the problems closely and provided solutions to the problems on the spot. On the war fronts
He was also able to demonstrate his success in the literacy campaign. In this context, the period
The press's approach to the developments has been the focus of the study. Istanbul
The reading and writing skills of Milliyet, Vakit and Akşam newspapers, which are at the forefront in the press,
An attempt was made to examine his view of the mobilization. Reading and writing in all three newspapers
It was seen that they tried to contribute to the mobilization. Especially nationality and
Akşam newspapers mobilized the public to read and write by making enthusiastic news.
It was understood that they encouraged it.