İyonize radyasyona mesleki olarak maruz kalan radyoloji teknisyenlerinde periferal kan lenfosit kültüründe kromozom aberasyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of chromosome aberations in peripheral blood lymphocyte culture in radiology technicians occupational exposure to ionized radiation
Yazar: ŞEYHMUS SOYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HIDIR SARI
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Kromozom düzensizlikleri = Chromosome aberrations ; Kromozomlar = Chromosomes ; Lenfositler = Lymphocytes ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing ; Radyoloji teknisyenleri = Radiology technicians

Özet:
Giriş ve Amaç: Radyasyon sağlık çalışanlarında önemli sağlık problemlerine yol açmaktadır. Bu çalışmada amaç, radyoloji teknisyenlerinin iyonize radyasyon etkisine mesleki olarak maruz kalmalarının periferal lenfositler üzerindeki genotoksik etkilerini ve ilişkisini kromozomal düzeyde değerlendirmek, iş sağlığı ve güvenliği alanına katkı sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel tiptedir. Radyoloji ünitesinin denetimli alanında çalışan radyoloji teknisyenlerinden iyonize radyasyona maruz kalmış grup (n=36) olarak çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubunu ise geçmişinde radyoloji bölümlerinde görev yapmayan, yaş, cinsiyet, sigara içme alışkanlığı, alkol tüketimi, ilaç kullanımı ve kronik hastalık varlığı yönünden çalışma grubu ile benzer özelliklere sahip bireyler (n=36) oluşturdu. Radyasyon maruziyet düzeyi, yılllık kişisel radyasyon dozu kayıtlarıyla değerlendirildi. İyonize radyasyonun kromozom üzerine genotoksik etkileri; yapısal ve sayısal aberasyon olarak değerlendirildi.
Bulgular: Araştırmaya katılanların %75'i (n=54) erkekti. Toplam düzensizlikler, kronik hastalığı olmayan ve sigara, alkol, ilaç kullanmayanlarda %27,8 (n=150); kronik hastalığı olan ve sigara, alkol, ilaç kullananlarda %72,2 (n=389)'ydi. İyonize radyasyona maruz kalanlarda, kontrol grubuna  göre ortalama toplam yapısal düzensizlik anlamlı düzeyde yüksek bulundu. İyonize radyasyona maruz kalanlarda, kontrol grubuna göre ortalama kromatid gap anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Yaş ve maruziyet süresi ile ortalama yıllık tüm vücut radyasyon dozu arasında  negatif yönde orta düzeyde ilişki bulundu. 
Sonuç: Ortalama toplam düzensizlik sıklığı iyonize radyasyona maruz kalan radyoloji teknisyenlerde kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu. Ortalama tüm vücut radyasyon dozunun; yaş ve çalışma süresi arttıkça azaldığı saptandı.

Abstract:
Introduction and Objective: Radiation causes significant health problems in healthcare workers. The aim of this study is to evaluate the genotoxic effects and relationship of radiology technicians' occupational exposure to ionizing radiation on peripheral lymphocytes at the chromosomal level and to contribute to the field of occupational health and safety.
Material and Method: This study is cross-sectional type. Among the radiology technicians working in the controlled area of the radiology unit, the group exposed to ionizing radiation (n=36) was included in the study. The control group consisted of individuals (n=36) who did not work in the radiology departments in the past, and who had similar characteristics with the study group in terms of age, gender, smoking habit, alcohol consumption, drug use and presence of chronic disease. Radiation exposure level was assessed by annual personal radiation dose records. Genotoxic effects of ionizing radiation on chromosome; were evaluated as structural and numerical aberrations.
Results: 75% (n=54) of the participants in the study were male. Total irregularities were 27.8% (n=150) in those who did not have a chronic disease and did not use cigarettes, alcohol, or drugs; it was 72.2% (n=389) in those who had chronic diseases and used cigarettes, alcohol and drugs. The mean total structural irregularity was found to be significantly higher in those exposed to ionizing radiation  compared to the control group. The mean chromatid gap was found to be significantly higher in those exposed to ionizing radiation compared to the control group. Age and exposure time were found to be moderately negatively correlated with the mean annual whole body radiation dose.
Conclusion: The mean total frequency of irregularities was found to be statistically significantly higher in radiology technicians exposed to ionizing radiation than in the control group. Average whole body radiation dose; it was found that it decreased with increasing age and working time.