İslam sûfîzminde Hz.İsâ (a.s.)'ya yaklaşım: Hz.Mevlânâ, Yunus Emre, Hacı Bektâş-ı Velî örneği
Concept of st. Christ in İslam sufism models of Hz. Mevlana, Yunus Emre, Haci Bektaş-i Veli
Yazar: ZEYNEP YAYKAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AYDIN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmanın amacı; dinler tarihinde birçok farklı konum ve konuda önemli bir yer teşkil eden, tüm ilahi dinlerin ilgi alanında bulunan Hz.İsâ'nın, bir de İslam Sûfizmi kapsamında değerlendirilmesidir. Çalışma, İslam sûfizminde temel eserler olarak kabul edilen ana kaynakların incelenmesiyle başlamıştır. Büyük İslam mutasavvıfları Hz. Mevlânâ, Yunus Emre ve Hacı Bektâş-ı Velî, kaynaklarında Hz İsa'dan çoğu kez bahsetmektedir. Bunun sebebi de O'nu tasavvufta örnek bir şahsiyet olarak değerlendirmeleridir. Mesnevî, Dîvân-ı Kebîr, Makâlât, Yunus Dîvânı adlı eserlerde Hz.İsa, hem bir İslam peygamberi hem de Hıristiyanlık dininde esas konuma sahip bir şahsiyet olarak ele alınmaktadır.Hz. İsa, tasavvufta ?Fenâfillah?a ulaşan muhterem bir zât olarak kabul edilmektedir. Sûfînin, insan-ı kâmil mertebesine doğru yol alırken uğrayacağı makamlardan birinin de Hz.İsâ'nın temsili olduğu makam olduğu araştırmamız sonucu ulaştığımız bir noktadır. Hz. İsâ, tasavvufta diğer peygamberlerden ayrı olarak taşıdığı özellikleriyle farklı bir yere sahiptir. Ruhunu Allah'ta eritip yok etmesi ile kendisine verilen ilâhî mucizelerin her birinin arka planında bir mânâ bulunmaktadır. O'nun, babasız dünyaya gelişi, ölüleri diriltmiş olması gibi mucizelerinin yanında kendisinden Kuran'da ?Ruh?,?Kelime? diye bahsedilmiş olması, bununla beraber ?göğe yükseltilmesi? olayı; sûfizm teolojisinde dikkat çekilen noktalar olmuş, kendi mistik hallerini açıklamada başvuru kaynağı haline gelmiştir. Bu görüşlerin birçoğunun Hıristiyan kaynaklarıyla uyum içinde olduğu görülmektedir.Anahtar Sözcükler: Hz. İsâ, İslam Sûfizmi, Makam, Fenâfillah , Ruh

Abstract:
Aim of this study is to evaluate St. Christ in Islam Sufism ,which forms an important place in different situations and subjects in the history of religions, interests divine religions. Study has started by investigating main sources accepted as basic Works in Islam Sufism. Great Islam Sufis St. Mevlana, Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli mentioned St. Christ in their works many times. Becauce, they see him as an ideal character in Islam Sufism. In works such as Masnawi, Divan-ı Kebir Makalat, Yunus Divanı St. Christ is seen both as an Islam prophet and personality who has a real position in Christianity.St. Christ, in Sufism, is accepted as person reached the `Fena Fillah?. It is a point we have reached after our research that St. Christ?s post is one of the posts that Sofi will visit on the way to becoming matured man. St. Christ in Sufism has a different post because of his different features from other prophets. Every divine miracles he is given after his submission to Allah, has meanings in the background. Besides miracles like his coming to world without father, refreshing the death, he is mentioned as `Soul? in Koran, furthermore the event of ascending to heaven, became remarkable points in Sufism teology and a masterpiece in explaining self mystic conditions. It is seen that most of these views are in harmony with Christian sources.Key Words: St. Christ, Islam Sufism, Post, Fena Fillah, Soul.