Mahir Öztaş'ın eserlerinde sanat ve sanatçı
Art and artist in Mahir Öztaş works
Yazar: VİLDAN ALMALI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHANUR GARAN GÖKŞEN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada edebiyatımızda romanları ve öyküleriyle tanınan Mahir Öztaş'ın eserlerinde geniş şekilde yer alan sanat kavramı ve sanatçı karakterler irdelenmiştir. Öncelikle sanatın tanımı yapılmış, ardından sanat ve yaratıcılık konusunda yapılan incelemeler ele alınmış, yaratıcılık ve psikolojik hastalıklar arasındaki ilişki ortaya konulmuştur. Ayrıca sanat ve sanatçı kavramları çerçevesinde kötülüğün tanımı yapılmış, devamında sanatta kötülüğün işlenişi incelenmiştir. Sanat ve siyaset arasındaki ilişki bağlamında ise propaganda, protesto, sansür ve otosansür konuları ele alınmıştır. Yapılan kuramsal incelemelerle birlikte Mahir Öztaş'ın eserlerinde yoğun olarak yer verilen sanatçı karakterler tasnif edilmiş ve bu sanatçıların yarattığı sanat eserleri yaratıcılık, kötülük, siyaset ve toplum açısından incelenmiştir. Belirlenen unsurlar ekseninde incelenen eserler şu şekildedir: Ay Gözetleme Komitesi (1987), Korku Oyunu (1989), Soğuma (1995), Ruh İkizini Arar (1997), Bir Arzuyu Beslemek (2002) ve Koparıldığımız Topraklar (2009).

Öztaş'ın eserlerinde edebiyatla ilgilenen sanatçılar etrafında gelişen öykü ve romanlarda üstkurmaca tekniğinin yaygın olarak kullanıldığı göze çarpmaktadır. Yazar-anlatıcı tarafından aktarılan eserlerde anlatıcının genellikle yazar veya şair olması çerçevesinde edebî eserlerde kullanılan tekniklerin, karakterlerin eserlerini ele alış şeklinin ve edebiyat hakkındaki görüşlerinin önem arz ettiği görülmüştür. Bunların yanında sanatçının çıraklık ve olgunlaşma evresi, var ettiği eserleri ve yaratıcılığını açığa çıkaran çeşitli durumlar ile yaratma süreci eserlerden yola çıkılarak ortaya konulmuştur. Eserlerde kurmaca kişilerin yanında gerçek hayatta var olan sanatçıların edebî yaşamlarına ve eserlerine dair çeşitli bilgilerin aktarıldığı da tespit edilmiştir. Edebiyatın dışında resim, sinema ve müzik ile ilgilenen sanatçıların eserlerde yer alması sebebiyle ressamların, müzisyenlerin, sinemacıların sanat yolculuğundaki olgunlaşma deneyimi, yaratıcılık aşamaları ve sanata bakışıyla ilgili incelemeler de çalışmaya dâhil edilmiştir. Bu sanatçıların tercihleri, mensubu oldukları sanat anlayışına dair görüşleri ve sanatlarındaki değişimler de irdelenmiştir. Dolayısıyla çalışmada Mahir Öztaş'ın eserleri ekseninde sanat ve sanatçı kavramı ele alınmış, eserlerde öne çıkan sanatçı karakterler psikoloji kitaplarından da yararlanılarak bütüncül bir bakışla yorumlanmıştır.

Abstract:
In this study, the concept of art and artist characters, which are widely used in the works of Mahir Öztaş, who is known for his novels and stories in our literature, are examined. First of all, the definition of art was made, then the studies on art and creativity were discussed, and the relationship between creativity and psychological disorders was revealed. In addition, after the definition, content and classification of evil within the framework of the concepts of art and artist, the processing of evil in art was examined. In the context of the relationship between art and politics, the subjects of propaganda, protest, censorship and self-censorship are discussed. After the theoretical analysis, the artistic characters featured extensively in the works of Mahir Öztaş were classified and the artworks created by these artists were examined in terms of creativity, evil, politics and society.The works examined in the axis of the determined elements are as follows: Ay Gözetleme Komitesi (1987), Korku Oyunu (1989), Soğuma (1995), Ruh İkizini Arar (1997), Bir Arzuyu Beslemek (2002) ve Koparıldığımız Topraklar (2009).
In Öztaş's works, it is striking that the metafiction technique is widely used in the stories and novels that develop around artists who are interested in literature. In the works conveyed by the author-narrator, it has been seen that the techniques used by the narrator in the framework of being a writer or poet, the way he handles his works and his views on literature are important. In addition to these, the artist's apprenticeship and maturation phase, the works he created and various situations that reveal his creativity, and the creation process are revealed based on the works. In addition to fictional people in the works, it has also been determined that various information about the literary lives and works of artists who exist in real life are conveyed. Due to the fact that artists who are interested in painting, cinema and music apart from literature take part in the works, analyzes about the maturation experience of painters, musicians and filmmakers in their art journey, stages of creativity and their perspectives on art are also included in the study. The preferences of these artists, their views on the understanding of art to which they belong, and the changes in their art were also examined. Therefore, in the study, the concept of art and artist was discussed in the axis of Mahir Öztaş's works, and the prominent artist characters in the works were interpreted with a holistic view by also making use of sociology and psychology books.