Kente karşı işlenen suçlar üzerine bir çözümleme: Bosna Hersek örneği
An analysis of crimes against cities: Example of Bosnia and Herzegovina
Yazar: EMINA KARO
Danışman: DOÇ. DR. PELİN PINAR ÖZDEN ; DOÇ. DR. SEVİM BUDAK ; DOÇ. DR. NAİME HÜLYA BERKMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Bosna-Hersek-Saraybosna = Bosnia-Herzegovina-Sarajevo ; Gecekondular = Squatters ; Gecekondulaşma = Squattings ; Havzalar = Basins ; Kentler = Cities ; Kentleşme = Urbanization ; Kentsel sorunlar = Urban problems ; Kentsel yaşam = Urban life ; Suç = Crime

Özet:
Kentler, insanlar tarafından kuruldu ve yaşayan mekanlar olarak varlığını sürdürdü. Tarihe bakıldığında kentlerin insanların kaderlerini şekillendirdiği görülmektedir. Savaş, sanayileşme, devletlerin yıkılması ve geçiş dönemleri gibi çeşitli ideolojiler ve olaylar son üç yüzyılda kentlerde ortaya çıktı. Medeni yaşamın mekanı olan kentler, zamanla suçların mekanı olmaya başladı. Kentlerde işlenen suçlardan kente karşı işlenen suçlara doğru evrim yaşandı.Kente karşı suçlar; kentin değerlerini hedef alan, kente ve kentlilere zarar veren eylemler olarak tanımlanabilir. Çevresel değerlerden kentlilerin haklarına, sağlığa zararlı madde üretiminden terör eylemlerine kadar, çok farklı saldırılar kente karşı suç olarak görülmektedir. Su havzalarına yönelik saldırı kente karşı işlenen bir suç türü olabildiği gibi, ormanlık alanların yok edilmesi de aynı nitelikte bir suçtur.
Kente karşı işlenen suçlar arasında yer alan kentkırım, kentleri yok etme hedefini esas almakta, bu yönüyle diğer suçlardan farklılaşmaktadır. Yugoslavya'nın parçalanma sürecinde Bosna Hersek ve başkenti Saraybosna'da yaşanan etnik ve dini ayrımcılık kentleri yok etmeye yöneldi, fiziki, kültürel mekanları ve yaşam şeklini adeta imha etti. Bu nedenle son yüzyılın en büyük trajedisi yaşandı.  Bosna Hersek'de kente karşı işlenen suçlar bağlamında meseleye yaklaşıldığında kentkırımdan sonra yaşanan bir diğer büyük suç yasadışı yapılaşma olarak ortaya çıkmıştır. Yasadışı yapılaşma, savaştan önce de var olmasına karşın, savaştan sonra yoğunlaşmış,   zorla göç ve savaşın yarattığı yıkım nedeniyle artmıştır.  Ancak kente karşı işlenen suçlar arasında ön plana çıkan yasadışı yapılaşmanın, kentte yaşayanların barınma ihtiyacını giderme rolü olduğu gibi, kenti bozan ve kentlilerin yaşamını olumsuz etkileyen sonuçları da vardır. Bu nedenle bir yönüyle meşru görülen yasadışı yapılanma bir yönüyle de suç olarak kabul edilmektedir. 
Yasadışı yapılaşma, barınma ihtiyacını karşılamaya yönelik masum bir eylem olabildiği gibi zenginleşme aracı da olabilmektedir. Çarpık kentleşme sadece mikro sorunlar doğurmaz, makro sorunlara da yol açar. Kentlerde heyelanların yaşanması, su baskını, sis ve hava kirliği gibi son dönemde kentlilerin yaşamakta olduğu önemli sorunlar, daha çok çarpık kentleşmenin sonucudur.  Bu nedenle kente karşı suç kavramının kapsamı oldukça geniştir. Bosna Hersek ve Saraybosna'yı diğer örneklerden farklı kılan temel özellik; savaş, kentkırım ve yasadışı yapılaşma birlikte yaşanmıştır. Bununla birlkte savaş koşulları altında kalan yerel halkın bu özel koşullar altında kurguladığı bu yaşam çevreleri, diğer kente karşı suç örneklerinden daha özel koşullar altında tartışılmayı da hak etmektedir.Bu çalışmada kente karşı işlenen suçların neler olduğu, Bosna Hersek ve Saraybosna'da kentkırım ve özellikle yasadışı yapılaşmanın nasıl ortaya çıktığı ve yoğunlaştığı araştırılacak, yaşanan sorunlar incelenecek, cezai yaptırımlar irdelenecektir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler ışığında sorunun çözümüne yönelik önerilerde bulunularak, genel bir değerlendirme yapılacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Suç, Kente Karşı Suç, Kentkırım, Yasadışı Yapılaşma, Bosna Hersek, Saraybosna Kantonu.

Abstract:
Cities were established by people and continued their existence as living places.  In history, it is seen that cities have shaped the people's destiny.  Various ideologies and facts such as war, industrialization, collapse of states and transition periods appeared in the cities within last three centuries. Cities; as the venue of the civil life became to be the crime scenes in the course of time. An evaluation has been experienced from the crimes committed in the cities towards the crimes committed in the cities.
Crimes against city may be defined as actions which are against the values of the city and which harm the city and the people living there. Various attacks; such as those lying from  environmental values to the rights of the citizens and lying from the production of hazardous substances on human health to terrorist actions,  are considered as offenses against city. Attack against catchment basins may be considered as a type of crime offended against city, on the other hand the damage of forestlands is also considered as a same type of offense. 
Urbicide, which take place among the crimes offended against city indeed aim to destroy the city specifically and it differs from other crimes from this aspect.  Ethnical and religious discrimination experienced in Bosnia Herzegovina and its capital city Sarajevo during the disintegration process of Yugoslavia tended to destroy the cities, it almost annihilated physical, cultural places and the modes of living. For this reason, the biggest tragedy of the last century was experienced. Discussing the matter in the context of crimes committed against city in Bosnia Herzegovina, another big crime experienced after the urbicide appeared as illegal housing.  Illegal housing; despite existed before the war,  increased in the post- war period  due to  forced immigration and the urbicide sourced from the war. However, illegal housing which come to forefront among the offenses committed against city has undertaken the role of meeting the needs for shelter of the people living in the city, but on the other hand it has some consequences which affect the urban life adversely and which also deteriorate the city. For this reason, illegal housing which is considered legal with this aspect is also accepted as a crime. 
Illegal housing may be both considered as an innocent action for meeting the need for shelter and may be a means of enrichment. Unplanned urbanization not only create micro problems but leads up to macro ones as well.  The important problems which the citizens have been facing up recently in the cities such as landslides, flood, fogy air or air pollution are mostly sourced from unplanned urbanization. For this reason, the scope of the concept of crime against city is considerably large. The basic feature which makes Bosnia Herzegovina and Sarajevo different from the other samples is that; war, urbicide and illegal housing have been all experienced together. However, living environments which are being designed by the public people who are subject to war conditions hereby deserves to be discussed under more private conditions than the samples of  crimes against city  .
In this survey, the following issues shall be researched; what are the crimes committed against city, how the urbicide and especially the illegal housing appeared and increased in Bosnia  and Herzegovina  and Sarajevo, the existing problems shall be examined  and penal sanctions shall be surveyed. In the light of the data obtained by the research, suggestions for the solution shall be made and a general assessment shall be made accordingly.   
Key Words: Crime, Crimes Against Cities, Urbicide, Illegal Housing, Bosnia and Herzegovina, Sarajevo Canton.