Hemodiyaliz hastalarında diyet ve sıvı kısıtlamasının yaşam kalitesine etkisi
The effect of diet and fluid restriction on quality of life in hemodialysis patients
Yazar: BEDİRHAN BAYKARA
Danışman: DOÇ. DR. ZÜMRÜT AKGÜN ŞAHİN
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diyet = Diet ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Su tüketimi = Water consumption ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalıĢma hemodiyaliz hastalarında diyet ve sıvı kısıtlamasının yaĢam
kalitesine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve iliĢki arayıcı olarak yapılmıĢtır.
AraĢtırmanın evrenini Kasım 2021-Haziran 2022 tarihleri arasında Kars Harakani
Devlet Hastanesi ve Kars Digor Ġlçe Devlet Hastanesi‟ nde hemodiyaliz tedavisi alan
102 hasta oluĢturmuĢtur. Hastaların tamamına ulaĢmak hedeflendiğinden herhangi
bir örneklem seçimine baĢvurulmamıĢtır. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi
Formu, Diyaliz Diyet ve Sıvı Kısıtlamasına Uyumsuzluk Ölçeği, Hemodiyaliz
Hastalarında Sıvı Kontrolü Ölçeği ve SF-36 YaĢam Kalitesi Ölçeği kullanılmıĢtır.
Veriler IBM SPSS v.23 paket programında analiz edilmiĢtir. Veri analizinde
Kolmogorov-Smirnov Normallik Testi, Skewness Testi, Kurtosis Testi ve Pearson
korelasyon analizleri kullanılmıĢtır. Diyaliz Diyet ve Sıvı Kısıtlamasına Uyumsuzluk
Ölçeği ve alt boyutlarında yaĢ, cinsiyet, medeni durum, meslek ve eğitim durumu
değiĢkenlerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık
bulunmamıĢtır(p>0.05). Hemodiyaliz hastalarında sıvı kontrolü ölçeğinin tutum alt
boyutunun puan ortalamasında yaĢ değiĢkeninde gruplar arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık bulunmuĢtur, diğer değiĢkenlerde istatistiksel olarak anlamlı bir
fark bulunmamıĢtır (p>0.05). SF-36 YaĢam Kalitesi ölçeğinin "Fiziksel Boyut" alt
boyutunda; yaĢ, cinsiyet, eğitim durumu değiĢkenlerinde gruplar arasındaki farkın
istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiĢtir, diğer değiĢkenler açısından
istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıĢtır (p<0.05). "Diyaliz Diyet ve
Sıvı Kısıtlamasına Uyumsuzluk" ölçeğinin "Diyete Uyumsuzluk Sıklığı" ve "Diyete
Uyumsuzluk Derecesi" alt boyutları ile "Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrolü"
ölçeği arasında ters yönde orta seviyede anlamlı bir iliĢki tespit edilmiĢtir (p>0.05).
"Sıvı Kısıtlamasına Uyumsuzluk Sıklığı" ve "Sıvı Kısıtlamasına Uyumsuzluk
Derecesi" alt boyutları ile "Hemodiyaliz Hastalarında Sıvı Kontrolü" ölçeği arasında
ters yönde yüksek seviyede anlamlı bir iliĢki tespit edilmiĢtir (p>0.05). Bu
çalıĢmanın sonucunda diyet ve sıvı kısıtlamasına uyumsuzluk ile yaĢam kalitesi
arasında iliĢki olmadığı tespit edilmiĢtir.
A

Abstract:
This study was conducted as descriptive and correlation seeker to determine
the effect of diet and fluid restriction on the quality of life in hemodialysis patients.
The population of the research was consisted of 102 patients who were having
hemodialysis therapy at the Kars Harakani Public Hospital and Kars Digor County
Public Hospital between November 2021-June 2022. Since it was aimed to reach all
patients, no sample selection was applied. The introductory information form, the
Dialysis Diet and Fluid Non–adherence Questionnaire Scale, the Hemodialysis
Patients Fluid Control Scale and the SF-36 Quality Of Life Scale were used to collect
the data. Data were analyzed in IBM SPSS Statistics v.23 package program.
Kolmogorov-Smirnov Normality Test, Skewness Test, Kurtosis Test and Pearson
Correlation analyzes were used in data analysis. The Nonadherence Questionnaire
with Dialysis Diet and Fluid Restrictions and in the sub dimensions; there was no
statistically significant difference found between the groups in terms of age, gender,
marital status, job and educational status. It was determined that in the attitude subdimension of the Hemodialysis Patients Fluid Control Scale; there was a statistically
significant difference found between the groups in term of age however there was no
statistically signifincant difference found in other variables. In the „Physical
Dimension‟ sub-dimension of the SF-36 Quality of Life Scale; It was determined that
the difference between the groups in age, gender and educaiton status variables was
statistically significant however no statistically signifincant difference was found in
other variables. There was a medioxumous significant relation on the reverse
direction between the scale of Hemodialysis Patients Fluid Control and in the subdimensions of „The Frequency of Non-adherence to Diet‟ and „The Degree of Nonadherence to Diet‟ of The Nonadherence Questionnaire with Dialysis Diet and Fluid
Restrictions. And a high level significant relation on the reverse direction between
the scale of Hemodialysis Patients Fluid Control and in the sub-dimensions of „The
Frequency of Non-adherence to Fluid Restriction‟ and „The Degree of Nonadherence to Fluid restriction‟ of The Nonadherence Questionnaire with Dialysis
Diet and Fluid Restrictions was determined. As a result of this study, it was
determined that; there was no relationship between non–adherence to diet and fluid
restriction and quality of life.
Keywords: Diet, patient, hemodialysis, fluid restriction, quality of life