Arkeolojik araştırmalarda coğrafi bilgi sistemleri ile veri tabanı tasarımı
Database design with geographic information systems in archaeological researches
Yazar: MEHMET AKİF LEVENT
Danışman: PROF. DR. DERYA MAKTAV
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Çağımızın bilgisayar teknolojilerindeki hızlı gelişime paralel olarak hızla gelişen ve günlük hayatımıza giren Coğrafi Bilgi Sistemleri, arkeolojik araştırma çalışmalarını hayata geçirme amacıyla kullanabileceğimiz bilgisayar destekli bir bilişim aracı olarak ortaya çıkmıştır. Bu araştırma çalışmamda Coğrafi Bilgi Sistemlerinin yetenekleri kullanarak hedef odaklı uygulamalar geliştirilecektir. Araştırma çalışmamda öncelikle arkeolojik araştırmalarda genel olarak kullanılan veriler tespit edilecektir. Dünya çapındaki ve Türkiye'deki mevcut arkeolojik araştırma çalışmalarında Coğrafi Bilgi Sistemlerinin kullanımı araştırılacaktır. Bu arkeolojik araştırma çalışmaları: Akdeniz Arkeolojik Coğrafi Bilgi Sistemi(MAGIS), Fransa-Burgonya Bölgesi Arkeolojik Araştırması, Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri (TAY) Projesi ve detaylı bir şekilde incelenecek olan Uzaktan Algılama ve Arkeolojik Yüzey Çalışmaları ile İstanbul'un Roma ve Bizans Su İkmal Sisteminin Araştırma Çalışmasıdır. Coğrafi Bilgi Sistemi ile oluşturulacak olan ve gereksiz veri öznitelik bilgilerinden arındırılmış, gerekli kuralların ve kısıtlamaların belirlenmiş olduğu coğrafi veritabanı ile coğrafi objeler ve bu objelere dair öznitelik bilgilerinin sistematik bir biçimde toplanması, arşivlenmesi, yönetilmesi, bu verilere ulaşım, analizler oluşturması işlevleri gerçekleştirilecektir. Çalışma bileşenlerinden ölçüm noktalarına ait fotoğrafların daha düzenli bir biçimde, sorunsuz çalışmasını sağlamak amacı ile sistemde fotoğrafların mevkilerini belirten uygulama geliştirilmesi ve arazi kullanımı/arazi örtüsü raster verilerinde sorgulamalar ve analizler yapılmasını sağlamak amacı ile vektör veriye dönüşümünü destekleten uygulama geliştirilecektir. Son olarak oluşturulan veritabanı modellemeleri obje tanımları, öznitelik tanımları ve öznitelik değerlerinin ayrıntılı bir şekilde tanımlanması amacı ile veri katalogu oluşturulacaktır.

Abstract:
On our century, with the rapid progress in the computer technologies Geographic Information Systems has emerged into our live with a parallel advance through which we can use to bring out the archaeological researches as a computer supported informatics tool. In my research paper, aim focused applications will be composed. Firstly, mostly used archaeological research data will be determined in this research paper. The usage of Geographic Information Systems will be investigated with the existing archaeological research examples of whole over the World and Turkey. These archaeological researches are: Mediterranean Archaeological Geographic Information Systems(MAGIS), France-Burgundy Archaeological Researches, The Archaeological Settlements of Turkey(TAY) and Remote Sensing and Archaeological Surface Researches with Old Istanbul and Byzantium Water Supply System Researches which will be investigated exhaustive soon. Geographic Information Systems will be used to create a geographic database which is purified from needless attribute data and have necessary rules and qualifications. In the mean time, GIS will be used to collect, archive, retrieve, analyze data which are existed in the geographic database. An application will be composed with the aim to determine the position of the photographs that belong to the objects in the Geographic database. Another application will be composed for the surface usage/surface cover raster data to be able to make analysis and inquiries with data conversations. Lastly, database modeling, object definitions, attribute definitions, attribute data value settings will be done and will be presented with an object catalog