Rize il sınırları içerisindeki Rubus L. (Rosaceae) türlerinin morfolojik ve moleküler sistematik özelliklerinin analizi
Analysis of morphological and molecular systematic properties of Rubus L. (Rosaceae) species in Rize province
Yazar: FATMA KUYUMCU
Danışman: PROF. DR. VAGİF ATAMOV
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyomühendislik = Bioengineering ; Morfoloji = Morphology
Dizin: Moleküler biyoloji = Molecular biology

Özet:
Bu çalışma ile Rize İli 'nde bulunan Rubus taksonlarını morfolojik, mikromorfolojik ve moleküler sistematik yönden araştırılmıştır. Bitki materyalleri 2019 yılında yapılan arazi çalışmaları ile toplanmıştır. Toplanan örnekler araştırma bölgesinden teşhis edilmiş ve herbaryum haline getirilmiştir. Toplamda Rubus türüne ait 8 takson bulunmuştur. Bu taksonların gövde, yaprak ve çiçek gibi bitki kısımları stereo mikroskopta morfolojik, SEM 'de ise mikromorfolojik olarak incelenmiştir. Sonrasında ITS profillerinin belirlenmesi amacıyla uygun yöntemler kullanılarak taksonların DNA izolasyonu yapılmıştır. Örneklere ait ITS bölgeleri PCR ile çoğaltılarak dizi analizi yapılmıştır. Analiz sonucu 8 takson arasındaki benzerlik ilişkisini ortaya koyan filogenetik ağaç oluşturulmuştur. Mikromorfolojik görüntülere bakıldığında 8 takson arasında gövde, yaprak tüylenmesi, tüy tipleri ve diken yapısının ayırıcı özellikte olduğu tespit edilmiştir. Morfolojik bulgular sonucunda 8 Rubus taksonunun yaprak, meyve, diken, şekli, petal, yaprak ve yaprakçık ölçüsü, meyve tanelerinin yapısı, sayısı ve şekli, yaprak alt ve üst yüzey, petal yüzeyi tüylenme durumu, meyve ve sepallerin rengi, yaprak kenarı yapısı bakımından birbirinden ayrıldığı, bu özelliklerin karakteristik olduğu belirlenmiştir. Moleküler bulgular sonucu  Rubus taksonlarının dizi analizi sonucunda ortalama baz uzunluğunun 709 ile 731 bp arasında değiştiği ortaya konmuştur. Oluşturulan filogenetik ağaç sonucunun Rosacea familyasına en yakın taksonun Rubus hirtus ve Rubus tereticaulis, en uzak takson ise Rubus sanctus olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Rubus taxa in Rize province were compared morphologically and micromorphological along with molecular systematic of plants in this work. Analysed plant materials were sampled during field studies conducted in 2019. The collected samples were identified according to known methods and were transferred into herbarium plants. A total of 8 taxa belonging to rubus species were found. Plant parts such as stem, leaves and flowers was examined morphologically and micromorphologically under stereo microscope and SEM. Then, plant genomic DNA was isolated from fresh leaf samples by suitable methods to determine ITS profiles. Then the ITS regions were amplified by PCR and sequenced. A phylogenetic tree showing the similarity among this 8 taxa was then created based on the sequence analysis. The stem, leaf trichomes, trichome types and thorn structure were found to be distinctive among these 8 taxa when micromorphological images were examined. As a result of morphological findings, Rubus plants constitute 8 distinct taxons in terms of leaf, fruit, thorn, shape, petal, leaf and leaflet size, structure, number and shape of fruit grains, leaf adaxial and abaxial surface, trichome amount of petal surface, color of fruit and sepals and leaf edge structure. These features were characteristic for all the taxons examined. Molecular data showed that the average base length of rubus taxa was found to be between 709 and 731 bp. Created phylogenetic tree revealed that the taxa closest to the Rosacea family were Rubus hirtus and Rubus tereticaulis while the most distant taxa was Rubus sanctus.