Beta talasemi majör tanılı çocuklarda karaciğer dokusunda demir birikiminin T2* MR, serum ferritin ve ARFI (Acoustic radiation force impulse) elastografi parametreleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of iron accumulation in liver tissue by T2* MR, serum ferritin and ARFI (Acoustic radiation force impulse) elastography parameters in children with beta thalassemia major
Yazar: SELAMİ KABAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞRI DAMAR
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Demir = Iron ; Elastografi = Elastography ; Ferritin = Ferritin ; Karaciğer = Liver ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Talasemi = Thalassemia ; Teşhis teknikleri ve prosedürleri = Diagnostic techniques and procedures ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çalışmamızdaki amaç beta talasemi majör tanılı çocuklarda karaciğerde demir birikimini ve birikimin şiddetini değerlendirmede ARFI elastografiyi T2* MR ve serum ferritini ile karşılaştırmak ve aralarındaki ilişkiyi incelemek.
Materyal Metod: Çalışmamızda retrospektif olarak Kasım 2018-Kasım 2019 tarihleri arasında hastanemiz pediatrik hematoloji bölümü tarafından beta talasemi majör tanısı ile takipli 18 yaş altı 40 hasta yer aldı. Hastaların hepsi transfüzyon ve şelasyon tedavisi alıyordu, ayrıca klinik ve laboratuvar olarak sistemik veya karaciğere lokalize ek hastalık bulgusu yoktu. Hastane veri sistemi üzerinden karaciğere yönelik MRG ve ARFI elastografi incelemelerine ulaşıldı. ARFI elastografi incelemesi Virtual touch tissue quantification (VTQ) yazılımı kullanılarak karaciğer segment 5-8'den seçilen 10 ayrı inceleme alanından shear wave hız ölçümü şeklinde yapıldı ve ortalama ARFI hız değeri alındı. MRG incelemesi 3Tesla MR cihazı (Philips Ingenia 3T) ile yapıldı. Demir birikimine yönelik multi TE gradient eko (T2*) sekansı kullanıldı. Demir yükünü belirlemek için karaciğer segment 5-8'den seçilen 10 ayrı inceleme alanından ROI yardımı ile ölçüm yapıldı ve ortalama değer alındı. Demir birikim şiddeti T2* MR değerlerine göre normal-hafif-orta-ağır olarak sınıflandırıldı. Hastane veri tabanı kullanılarak her hastanın serum ferritin değerlerine ulaşıldı. Serum ferritin değerleri için 10-58 ug/l aralığı normal sınırlarda kabul edildi. Karaciğerde demir birikimini değerlendirmeye yönelik T2* MR, ARFI elastogtafi ve serum ferritin değerleri arasındaki ilişkiler istatistiksel açıdan incelendi.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen hastaların 14'ü kız, 26'sı erkekti. Ortalama yaş ay cinsinden 136,25(±38,97) olarak bulundu. Karaciğerde demir birikimi ile yaş ve cinsiyet arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p=0,638, p=0,878). T2* MR değerleri ile ARFI elastografi ve serum ferritin değerleri arasında negatif yönde orta şiddette bir ilişki saptandı (p=0,001, p=0,003). ARFI elastografi ile serum ferritin değerleri arasında pozitif yönde güçlü şiddette bir ilişki saptandı (p=0,001). Hastalar karaciğerde demir birikim şiddetine göre gruplara ayrıldığında 4 hastada (%10) normal, 11 hastada (%27,5) hafif, 25 hastada (%62,5) orta şiddette demir birikimi tespit edildi. Ağır demir birikimi olan hastamız yoktu. Bu hasta grupları arasında ortalama ARFI elastografi ve ortalama serum ferritin değerleri açısından anlamlı farklılık bulunmuştur (p=0,001, p=0,007). Normal demir birikimli hasta sayısı az olduğundan dolayı normal ve hafif grup birleştirilerek orta grupla karşılaştırılmış ve bu iki grup arasında ARFI elastografi ve serum ferritin değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,001, p=0,03). ARFI elastografi ve serum ferritin değerleri için ROC eğrisi çizilerek eğri altında kalan alan (AUC) değerleri elde edildi (Güven aralığı: %95). Buna göre, ARFI elastografinin karaciğerde orta derecede demir birikimine bağlı parankimal hasarı belirlemek için bu iki grubu ayırmadaki optimal kesme değeri %88 sensitivite, %80 spesifite ile 1.29 m/sn olarak belirlendi. Serum ferritin değerinin bu iki grubu ayırmada optimal kesme değeri ise %80 sensitivite, %73 spesifite ile 1456 ug/l olarak belirlendi.

Sonuç: İlerleyici karaciğer hasarı gelişmesi riski orta ve ciddi karaciğer demir birikimi olan hasta gruplarında yüksek olduğu için bu hasta gruplarını belirlemek oldukça önemlidir. Karaciğerde demir birikimini ve şiddetini belirlemede günümüzde T2* MR yöntemi kullanılmaktadır. Ancak T2* MR yönteminin maliyeti, ulaşım zorluğu ve bekleme süreleri göz önüne alındığında, beta talasemi majör tanılı hastalarda ya da kronik kan transfüzyonuna sebep olan diğer durumlarda ek hastalık yokluğunda karaciğerde orta derecede demir birikiminin parankimal etkilerini ön görmede ARFI elastografi yöntemi kullanılabilir ve şelasyon tedavisinin düzenlenmesinde yol gösterici olabilir.Anahtar Kelimeler: T2* MR, ARFI, Beta Talasemi Major

Abstract:
Aim: The aim of our study is to compare ARFI elastography with T2 * MR and serum ferritin in the evaluation of the severity of iron accumulation and accumulation in the liver in children with beta thalassemia major and to examine the relationship between them.
Material and methods: In our study, 40 patients under the age of 18 who were followed up retrospectively between November 2018 and November 2019 by the pediatric hematology department of our hospital with the diagnosis of beta thalassemia major. All of the patients received transfusion and chelation therapy, also there were no signs of localized of liver or systemic additional disease locally in the clinic and laboratory. ARFI elastography examination was performed as a shear wave velocity measurement from 10 different examination areas selected from liver segment 5-8 using Virtual touch tissue quantification (VTQ) software and the mean ARFI velocity value was taken. MRI examination was done with 3Tesla MR device (Philips Ingenia 3T). The multi TE gradient echo (T2 *) sequence was used for iron deposition. To determine the iron load, measurements were made from 10 different examination areas selected from liver segment 5-8 with the help of ROI and the mean value was taken. Iron accumulation intensity was classified as normal-light-medium-heavy according to T2 * MR values. Serum ferritin values of each patient were reached using the hospital database. For serum ferritin values, the range of 10-58 µg / l was considered within normal limits. Relationships between T2 * MR, ARFI elastogtafi and serum ferritin values were evaluated statistically to evaluate iron accumulation in the liver.
Findings: Of the patients included in our study, 14 were female and 26 were male. The mean age was 136.25 (± 38.97) months. There was no significant relationship between iron accumulation in the liver and age and gender (p = 0.638, p = 0,878). A negative moderate correlation was found between T2 * MR values and ARFI elastography and serum ferritin values (p = 0.001, p = 0.003). A positive strong correlation was detected between ARFI elastography and serum ferritin values (p = 0.001). When the patients were divided into groups according to the severity of iron accumulation in the liver, 4 patients (10%) had normal iron accumulation in 11 patients (27.5%) and moderate iron accumulation in 25 patients (62.5%). We did not have any patients with heavy iron accumulation. There was a significant difference between these patient groups in terms of mean ARFI elastography and mean serum ferritin values (p = 0.001, p = 0.007). Since the number of patients with normal iron accumulation was low, the normal and light groups were combined and compared with the middle group, and a statistically significant difference was found between these two groups in terms of ARFI elastography and serum ferritin values (p <0.001, p = 0.03). For ARFI elastography and serum ferritin values, the ROC curve was drawn and the area under the curve (AUC) values were obtained (Confidence interval: 95%). Accordingly, the optimal cut-off value of ARFI elastography in separating these two groups was determined to be 1.29 m / s with 88% sensitivity, 80% specificity to determine the parenchymal damage due to moderate iron accumulation in the liver. The optimal cut-off value of serum ferritin value in these two groups was determined as 1456 µg/l with 80% sensitivity and 73% specificity.
Results: Since the risk of developing progressive liver damage is high in patients with moderate and severe hepatic iron accumulation, it is very important to identify these patient groups. Today, T2 * MR method is used to determine iron accumulation and degree of accumulation in the liver. However, considering the cost of T2 * MR method, difficulty of access and waiting times, ARFI elastography method can be used to predict the parenchymal effects of moderate iron accumulation in the liver in cases where there is no additional disease, in patients diagnosed with beta thalassemia major or in other cases that cause chronic blood transfusion and can be a guide in the regulation of chelation therapy. Key Words: T2* MR, ARFI, Beta Thalassemia Major