İkinci ve üçüncü düzey dijital bölünme kapsamında lise öğrencilerinin internet becerileri ve internetten faydalanma düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi
An examination of high school students' internet skills and internet utilization levels in terms of different variables within the scope of second and third level digital divide
Yazar: SEVDA DEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET DOĞANAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, dijital yerli olarak tanımlanan lise öğrencilerinin internet beceri algıları ve internetten fayda sağlama düzeylerini bazı değişkenler (cinsiyet, yaş, sosyoekonomik düzey, internette geçirilen süre ve anne-baba eğitim düzeyi) açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntem araştırmasıyla gerçekleştirilen bu çalışmada, 2023-2024 eğitim öğretim yılı Adana ili merkez ilçelerindeki çeşitli ortaöğretim okullarında 9-12. sınıflardan 232'si kadın, 147'si erkek toplam 379 öğrenci basit seçkisiz örnekleme ile seçilmiştir. Nitel aşamada ise Adana merkez ilçedeki bir ortaöğretim kurumundan 9-12. sınıf öğrencilerinden maksimum çeşitlilik yöntemiyle sekizer kişilik iki grupla çalışılmıştır. Veri toplama aracı olarak nicel aşamada kişisel bilgi formu, "İnternet Becerileri Algısı Ölçeği" ve "İnternet Kullanımının Somut Çıktıları" ölçekleri; nitel aşamada ise odak grup görüşme formu kullanılmıştır. Nicel veri analizinde ikili karşılaştırmalarda bağımsız gruplar t testi, üç ve daha fazla grup karşılaştırmalarında tek yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Nitel kısımda veriler betimsel analizle incelenmiştir.
Bulgular, erkeklerin operasyonel, bilgi arama, yaratıcı internet becerileri algısı ve ekonomik fayda açısından kadınlardan daha iyi olduğunu; yaşın ise internet beceri algısı ve internetten faydalanma düzeyi üzerinde etkisi olmadığını göstermiştir. Aile gelir ve ebeveyn eğitim düzeyi genel olarak internet beceri algısını olumlu etkilerken fayda sağlama düzeylerini etkilememiştir. İnternette geçirilen süre, sosyal ve kültürel fayda sağlamıştır. Nitel bulgular, öğrencilerin temel internet becerilerinde iyi olduğunu, ancak yazılım-kodlama, doğru bilgiye ulaşma ve güvenli internet kullanımı gibi üst düzey ve yaratıcı becerilerde zorlandığını göstermiştir. İnternetten en çok kişisel ve sosyal; en az ekonomik alanda faydalanılmıştır.          

Anahtar kelimeler: Dijital bölünme, internet, internet beceri düzeyi

Abstract:
This study aims to examine high school students identified as digital natives in terms of their internet skills and benefits derived from the internet across various variables (gender, age, socioeconomic status, time spent online, and parental education level). Conducted through mixed methods research, the study selected a total of 379 students (232 females, 147 males) from 9th to 12th grades in various secondary schools in central districts of Adana province during the 2023-2024 academic year using simple random sampling. The qualitative phase involved two groups of eight students each selected for maximum diversity from a secondary school in central Adana. Data collection tools included a personal information form, "Internet Skills Perception Scale," and "Tangible Outcomes of Internet Use" scales in the quantitative phase, and a focus group interview form in the qualitative phase. Quantitative data were analyzed using independent samples t-test for pairwise comparisons and one-way ANOVA for comparisons involving three or more groups. Qualitative data were analyzed using descriptive analysis.
Findings indicated that males outperformed females in operational, information search, creative internet skills, and economic benefits, while age did not significantly impact internet skills and usage levels. Despite the positive effect of family income and parental education on internet skills, they did not affect the level of benefits derived. Time spent online contributed mainly to social and cultural benefits. Qualitative findings revealed that students excelled in basic internet skills but faced challenges in advanced and creative skills such as software coding, accurate information retrieval, and safe internet usage. Personal and social benefits were most frequently derived from the internet, whereas economic benefits were least utilized.
Keywords: Digital divide, internet, internet skill level