Hans Scharoun ve mimarlıkta "alternatif modernizm"
Hans Scharoun and "alternative modernism" in architecture
Yazar: BEDİZHAN BAŞKAN
Danışman: PROF. DR. NEŞE GURALLAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Hans Scharoun (1893–1972), Birinci Dünya Savaşı sonrası katıldığı gruplardan, ütopik eskizlerinden ve İkinci Dünya Savaşı sırasında yaptığı çizimlerinden yola çıkılarak "Dışavurumcu" mimarinin temsilcisi olarak nitelendirildiği için modern mimarinin gündemde olduğu dönemde yeterince önemsenmemiş, kendine özgü yaklaşımıyla oluşturduğu mekânsal düzenin teorik temeli tarihsel perspektifte ele alınmamıştır. Çok sayıda mimari üretimi olmasına rağmen, yeterince araştırılmamış ve değerlendirilmemiştir. Tezin amacı Scharoun'un farklı mimari fikirlerini yansıttığı mekansal düzeni görünür kılmak ve yeniden gündeme getirmektir. Bu tez çalışmasında, önemli bir mimar figür olan Scharoun'un "alternatif modernizm" ve "organik" olarak tanımlanan mimari yaklaşımı araştırılmıştır. Literatür taramasıyla birlikte; mimarın yaşam öyküsüne ait bilgiler ve mimarın yaklaşımını "alternatif" olarak nitelendiren mimarlık tarihçilerinin yorumları derlenmiştir. Yirmili yaşlarında Birinci Dünya Savaş'ıyla karşı karşıya kalmış, ardından İkinci Dünya Savaşı'nı Berlin'de yaşamış ve hayat serüveni boyunca zorlu dönemlere tanıklık etmiştir. Yaşadığı bu karmaşık dönemde ekonomik ve politik olayların mimari kuramları üzerinde etkileri derinden hissedilmiştir. Farklı koşullarda oluşturduğu mimari fikirleri ve mimari kimliği, mekânsal yansımalarıyla beraber değerlendirilmiştir. Bu bağlamda sonuç olarak; Scharoun'un mimari yaklaşımının ve söylemlerinin mekânsal karşılıklarının anlatılması ileride mimarlıkta gerçekleştirilecek benzer "alternatif" arayışların üretilebilmesinde umut verici bir örnek oluşturmuştur.

Abstract:
Hans Scharoun (1893-1972) was considered a representative of "Expressionist" architecture based on the groups he joined after the First World War, his utopian sketches, and drawings he made during the Second World War, so the theoretical basis of the spatial order he created with his unique approach was not considered in a historical perspective during the period when modern architecture was popular. Although there are many architectural productions, they have not been adequately researched and evaluated. The aim of the thesis is to make the spatial layout of Scharoun, which reflects different architectural ideas, visible and to bring it back to the agenda. In this thesis, the architectural approach of Scharoun, an important architectural figure, described as "alternative modernism" and "organic", has been investigated. Together with the literature review, information about the architect's life story and comments of architectural historians describing the architect's approach as an "alternative" have been compiled. In his twenties, he faced the First World War, then lived the Second World War in Berlin and witnessed difficult periods throughout his life adventure. During this complex period in which he lived, the effects of economic and political events on his architectural theories were deeply felt. The architectural ideas and architectural identity that he created under different conditions were evaluated together with their spatial reflections. In this context, as a result; The description of Scharoun's architectural approach and the spatial responses of his discourses have set a promising example for generating similar "alternative" searches to be carried out in architecture in the future.