ISO 9001:2008 Kalite Yönetim Sistemi'nin uygulanabilirliğinin incelenmesi gönüllülük mü? zorunluluk mu?
Analysis of ISO 9001:2008 Quality Management System applicability: Does it volunteering? does it obligation?
Yazar: HATİCE CANSU YUMAK
Danışman: DOÇ. DR. HAKKI OKAN YELOĞLU
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: ISO 9001:2008 = ISO 9001:2008 ; Kalite standartları = Quality standards ; Kalite yönetim sistemi = Quality management system ; Kalite yönetimi = Quality management

Özet:
Bu çalışmanın amacı, örgütlerin ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi (KYS) belgesine sahip olma sebeplerini, ISO 9001 belgesinden elde ettikleri yararları, sistemi kurma ve uygulama aşamalarında karşılaştıkları engelleri belgelendirme kuruluşları açısından incelemek, böylece ISO 9001 KYS'nin ülkemizde nasıl uygulandığı hakkında çıkarsamalarda bulunmaktır. KYS'nin benimsenmesinde örgütlerin karar verme tarzı bir zorunluluktan mı yoksa gönüllülükten mi doğmaktadır konusu kurumsal bağlamda ele alınmaktadır. Kültürel yapılar ve toplumsal oluşumlar KYS'nin benimsenmesinde farklılık yaratabilir. Kuşkusuz bu konu toplumdan topluma değişmektedir ve bu farklılık Türkiye için ele alınacaktır. Bu amaç doğrultusunda Ankara ilinde faaliyet gösteren on üç belgelendirme kuruluşuna yarı yapılandırılmış mülâkat tekniği uygulanmıştır. Mülâkat soruları ilgili yazında yer alan çalışmalara dayanarak geliştirilmiştir. Elde edilen veriler ilgili istatistiksel paket programında analiz edilmiştir. Araştırma bulguları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; örgütlerin çoğunlukla itibar kazanmak, rekabetçi avantaj elde etmek ve ihalelere katılabilmek için ISO 9001 belgesine sahip olma isteginin belgelendirme kuruluşlarınca belirtildigi tespit edilmiştir. Sistemi bilinçli bir şekilde kuran ve işleten örgütler sundukları ürün ve hizmet kalitesini arttırma, maliyetleri azaltma gibi bir takım yararlar elde ederken; hedeflerine ulaşabilmek için belgeyi zorunluluk olarak gören örgütlerde, çalışan ve yöneticinin sisteme dahil olmaması, eğitim, bilinç eksikliği gibi problemler gözlemlenmektedir. Bu örgütler belgenin kazanımlarından ziyade Kalite Yönetim Sistemini bir yük olarak görmektedirler. Çalışmada, ülkemizde Kalite Yönetim Sistemi'nin bilinci yerleştiği takdirde başarılı bir şekilde uygulanacağı öngörülmektedir.


Anahtar kelimeler: Yeni Kurumsal Kuram, ISO 9001, Kalite Yönetim Sistemi

Abstract:
The purpose of this study is to examine the reasons of having ISO 9001 Quality Management System certification for organizations, benefits of organizations from ISO 9001 certification, obstacles that they encounter during the set up and implementation stages in terms of certification institutions; so making inferences about the implementation of ISO 9001 Quality Management System in our country. Subject of decision making process of organizations about quality management systems will be examined with institutional framework with two issues; obligation and volunteering. In addition cultural and social structures of populations can create disparities in adopting Quality Management System. Trustfully, adoption of Quality Management System differentiates from society to society and certainly this situation will be handeled for Turkey in this framework. For this purpose, the semi-structured interview technique is used at thirteen certification institutions that work in Ankara. Interview questions are created based on previous studies in the related literature. Obtained data is analyzed with the help of related statistical software package. When evaluating findings of the research as a whole, it is determined that  the indication of certification institutions regarding organizations mostly want to have ISO 9001 certificate for the sake of gaining reputation, having competitive advantage and participating in tenders. Organizations, which set up and operate  the system consciously, obtain several benefits like increasing their product and service quality, and reduction of costs; whereas in organizations, which see the certificate as necessity in order to reach their goals, it is observed that several problems like exclusion of employee and administrator from the system, and lack of education and conscious. These organizations see Quality Management System as a load rather than acquisitions of certification. In this study, it is predicted that the system will be implemented successfully in case of settlement of conscious regarding Quality Management System in our country. 



Key words: New Institutional Theory, ISO 9001, Quality Management System