Safvetü't-tefâsir ile Kur'an yolu tefsiri'nde müteşâbih âyetlerin yorumu
Interpretation of the mutashabih verses in safvetü't-tafâsir and Qur'an path commentary
Yazar: SELAMİ NARMANLI
Danışman: DOÇ. DR. ALİ YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tefsir Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'ân'ın ifasesiyle Yüce Allah, (c.c.) Âl-i İmran Sûresi 3/7. âyetinde; "....Onun (Kur'ân,'ın) bazı âyetleri muhkemdir, onlar kitabın anasıdır, diğerleri de müteşâbihtir. Kalplerinde eğrilik olanlar, fitne çıkarmak ve onun olmadık yorumlarını yapmak için müteşâbih âyetlerin peşine düşerler...." buyurarak âyetleri genel anlamda iki kısma ayırmıştır. Allah, (c.c.) muhkem ayetleri Kur'ân'ı Kerim'in aslı, esası, temeli olarak nitelendirirken, müteşâbih âyetlerin peşine düşenleri ise fitne çıkarmaya çalışan kötü niyetli kişiler olarak belirtmiş ve onları tenkit ederek kınamıştır. Muhkem ayetler; mânası açık olan, verilmek istenen mesaj net bir şekilde anlaşılan, kendisiyle neyin kastedildiği şüphesi bulunmayan ve yorum ihtiyacı hissedilmeyen apaçık Kur'ân âyetleridir. "Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar (putlar), fal ve şans okları birer şeytan işi pisliktir. Bunlardan uzak durun ki kurtuluşa eresiniz." Müteşâbih ayetler ise; mânasında açıklık bulunmayan, anlaşılması zor, belirsiz, muğlak, ne anlatmak istediği açıkça anlaşılamayan, izah için araştırmaya, incelemeye ve başka bilgilere ihtiyaç duyulan,"Rahman, arşa istivâ etmiştir." ayetindeki "arş" ve "istiva" gibi kavramlardır. Müteşâbih âyetler Kur'ân'da çeşitli şekillerde bulunmaktadır. Yüce Allah'ın (c.c.) zâtına nispet edilen "yed, ayn, vech" gibi uzuv niteliğinde olanlar "istivâ, arş, kürsi istihyâ, iztihza, rızâ, kelâm" v.b.g. Allah'ın (c.c.) fiillerine nispet edilenler ve âhiret hayatıyla ilgili; "sa'at, sûr, kıyâmet, ba's, haşr, mahşer, sırat, cennet, cehennem" v.b.g. kavramlar olup, Kur'an'da muhtelif şekillerde geçmektedir. Müteşâbih âyetler, Hz.Peygamgber'den (s.a.v.) bu yana tefsir literatüründe çok önemli bir yer tutan ve üzerinde çeşitli çalışmalar yapılan günümüzde de güncelliğini koruyan önemli meselelerdendir. Bu çalışmada; Muhammed Ali es-Sâbûnî'nin Safvettüt-Tefâsir adlı eseri ile Kur'ân Yolu Türkçe Meâl ve Tefsirin'deki müteşâbih âyetlerin yorumu ele alınmıştır. Rivâyet ve dirâyet tefsir ekolleri sentezlenerek kâleme alınan Safvetü't-Tefâsir ve Kur'ân Yolu Tefsiri'ndeki müteşâbih âyetler etraflıca araştırılarak incelenmiş, ihtiyaç duyulan noktada büyük müfessirlerin kaynak eserlerinden ve görüşlerinden de istifâde edilerek söz konusu kavramlar te'vil edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Muhkem, Müteşâbih, Tefsir, Sâbûnî, Safvetü't-Tefâsir, Kur'ân Yolu

Abstract:
Almighty Allah, (c.c.) with the expression of the Quran, Surah Al-i Imran 3/7. In the verse; "....Some of its (Quran's) verses are strong, they are the mother of the book, while others are allegorical. Those with crookedness in their hearts pursue the allegorical verses to create discord and make wrong interpretations of it..." literally divided it into two parts. While Allah (swt) described the muhkam verses as the original, essential and foundation of the Holy Quran, he stated that those who followed the ambiguous verses were malicious people trying to cause discord and criticized and condemned them. Muhkam verses; They are clear verses of the Quran whose meaning is clear, the message intended to be given is clearly understood, there is no doubt about what is meant by it and there is no need for interpretation. "O you who believe! Alcohol, gambling, idols, fortune-telling and luck arrows are filth made by the devil. Stay away from them so that you may be saved." Mutashabih verses are; "The Most Merciful has ascended to the Throne" whose meaning is unclear, difficult to understand, uncertain, ambiguous, what it means is not clearly understood, and requires research, examination and other information to explain. These are concepts such as "arsh" and "istiva" in the verse. Mutashabih verses are found in the Quran in various forms. Those that have the characteristics of limbs such as "yed, ayn, vech", which are attributed to the person of Almighty Allah (c.c.), are "istiva, throne, kürsi istihyâ, iztihza, rıza, kalam" etc. Concerning those attributed to the actions of Allah (swt) and the afterlife; "Sa'at, Sur, Doomsday, Ba'th, Hashr, Judgment Day, Sirat, Heaven, Hell" etc. These are concepts and are mentioned in various forms in the Quran. Mutashabih verses are among the important issues that have held a very important place in the tafsir literature since the time of the Prophet (pbuh) and remain up-to-date even today, where various studies have been carried out on them. In this study; Muhammed Ali es-Sâbûnî's work named Safvettüt-Tefâsir and the interpretation of the allegorical verses in the Quran Path Turkish Translation and Tafsir were discussed. The allegorical verses in Safvetü't-Tefâsir and Qur'an Path Interpretation, which were written by synthesizing narrative and dirâyet schools of interpretation, were thoroughly researched and examined, but where necessary, the concepts in question were interpreted by also benefiting from the source works and opinions of great commentators.
Keywords: Qur'an, Muhkem, Mutashabih, Tafsir, Sabuni, Safvetü't-Tafâsir, The Way of the Qur'an