II. Meşrutiyet yıllarında orman politikaları ve ormancılık algısı (1908-1918)
Forest policies and perception of forestry during the Second Constitutional period (1908-1918)
Yazar: AHMET NİZAMOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÜMÜT AKAGÜNDÜZ
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışmanın amacı Osmanlı Devleti'nde Tanzimat ile başlayan bilimsel ormancılık faaliyetlerinin II. Meşrutiyet dönemindeki değişim ve dönüşümlerine odaklanılarak 1908-1918 yılları arasında Osmanlı ormancılığının modernleşme dinamiklerini belirlemektir. Bu amaçtan hareketle ormancılığa yönelik idari, hukuki düzenlemeler ve eğitim faaliyetleri değerlendirilmiş, özellikle de Fransız uzmanların Osmanlı ormancılığına katkılarına yer verilerek Orman ve Ma'âdin ve Zirâat Nezâreti'nin kuruluşu ve faaliyetlerinden bahsedilmiştir. Çalışmada öncelikle II. Meşrutiyet'in ilanı ertesinde kurumlarda yaşanan bürokratik reform ve reorganizasyonun makro anlamda Orman ve Ma'âdin ve Zirâat Nezâreti'ne mikro ölçekte ise Orman İdaresi'ne etkileri irdelenmiştir. İkinci olarak ise Orman ve Ma'âdin ve Zirâat Nezâreti'nin lağvıyla Orman İdaresi'nin Ticaret ve Ziraat Nezareti altında nasıl yapılandırıldığı izah edilmiştir. Daha sonrasında Alman-Avusturyalı orman uzmanlarının Osmanlı ormancılığının sorunlarına yönelik düşünüş, çözüm önerileri ve çalışmaları incelenmiştir. Öte yandan orman hukukun yeniden yapılandırılmasına yönelik girişimlerin amaç ve içerikleri değerlendirilirken bunların sebep ve sonuçları üzerinde durulmuştur. Devletin Tanzimat'tan beri süregelen ormanlardan gelir elde etme kaygılarının II. Meşrutiyet döneminin orman ekonomisindeki işleyişinden bahsedilmiştir. Bu düzlemde orman ekonomisi genel hatlarıyla değerlendirildikten sonra yerli ve yabancı girişimcilerin ormanlar üzerindeki faaliyetleri izah edilmiştir. Ayrıca ormancılıkta millî iktisat ve şirketleşme anlayışının gerçekleşen veya gerçekleşemeyen sebep-sonuçları üzerinde durulmuştur. Ormancılık eğitiminde ise dönemin değişen koşullarında çok yönlü yürütülen eğitim faaliyetleri değerlendirilmiştir. Bulgulardan hareketle çalışmanın sonucunda II. Meşrutiyet'in yoğun siyasal atmosferi ve I. Dünya Savaşı'na rağmen ormancılıkta yetkin idareci ve uzman seçimleri ile planlı ve sistemli ilerleme gerçekleştirildiği ifade edilebilir.

Anahtar Kelimeler: II. Meşrutiyet Dönemi, Ormancılık Eğitimi, Ormancılık Hukuku, Orman Politikaları, Orman İdaresi.

Abstract:
The aim of this study is to determine the dynamics of modernization in Ottoman forestry between 1908-1918 with a focus on the changes and transformations of the scientific forestry activities that started with the Tanzimat in the Ottoman Empire during the Second Constitutional Period. In line with this purpose, assessments have been made regarding administrative, legal regulations, and educational activities within the scope of forestry. The establishment and operations of the Ministry of Forestry, Mining and Agriculture are elaborated upon, particularly highlighting the contributions of French experts to Ottoman forestry. Initially, the study examines the effects of the bureaucratic reforms and reorganization in institutions following the declaration of the Second Constitutional Period, exploring their macro-level effects on the Ministry of Forestry and Mining and micro-level impacts on the Forest Administration. Secondly, with the abolition of the Ministry of Forests, Mines and Agriculture, it is explained how the Forest Administration was restructured under the Ministry of Trade and Agriculture. Subsequently, the thoughts, proposed solutions, and efforts of German-Austrian experts addressing the challenges in Ottoman forestry are thoroughly examined. While evaluating the attempts to restructure forest law, the aims and contents of these attempts are discussed in terms of their causes and consequences. The concerns of the state about generating income from forests, which have persisted since the Tanzimat, are discussed in relation to the Second Constitutional Period. After a general evaluation of forest economics, the activities of both domestic and foreign entrepreneurs in forestry were explained. Moreover, the realized and unrealized causes and consequences of the understanding of national economy and corporatization in forestry were discussed. In forestry education, multifaceted educational activities carried out under the changing conditions of the period were evaluated. Based on the findings, it can be stated that despite the intense political atmosphere of the Second Constitutional Period and the First World War, planned and systematic progress was achieved through the selection of competent administrators and experts in forestry.

Keywords: Second Constitutional Period, Forestry Education, Forestry Law, Forest Policies, Forest Administration.