Sağık sisteminde hekim hasta ilişkisi ve güven unsuru
Physician and patient relationship in health system and trust
Yazar: GÜNNUR ERTONG
Danışman: PROF. DR. AYTÜL KASAPOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Güven = Confidence ; Güven ilişkisi = Trust relationship ; Hasta hakları = Patient rights ; Hastalar = Patients ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Sosyal ilişkiler = Social relations

Özet:
Bu çalışmada sağlık hizmet sunumunun değişen ilişkilerinde belkide en temel yeri alan hekim hasta ilişkisi üzerinden sağlık sistemine duyulan güven konusunda yaşanan dönüşüm tartışılmıştır. Hekim hasta ilişkisinin üzerine kurulu olduğu güven, erozyona uğradığında ortaya çıkacak olan maliyet; sağlık harcamalarında artış, belirsizlik, karmaşıklık, gereksiz sağlık tüketimi olacaktır.İkinci basamak sağlık hizmeti alan, bugün Türkiye'de en yüksek oranda ölüm sebebi olan kardiyo vasküler hastalıkları sebebiyle hastanede bulunan kardiyoloji Mersin ilinde üç devlet hastanesinden hizmet alan poliklinik ve servis hastalarından oluşturulan örneklemle yapılan mülakat ve derinlemesine görüşmelerle sağlık sistemine ve özelde hekimlere duydukları güven ortaya konulmaya çalışılmıştır.Sistem analizi yapılırken Alman sosyolog Niklas Luhmann'ın autopoietik/öz üretimli sistem kuramının kavramlarından faydalanılmıştır. Bunun yanı sıra Luhmann'ın karmaşıklığı azaltma stratejisi olarak ortaya koyduğu güven literatürdeki farklı kavramsallaştırmalarıyla da çalışmaya dahil edilmiştir.Çalışmaya katılan hastaların aldıkları sağlık hizmetinden memnun oldukları, son yıllarda sağlık hizmetlerinde yaşanan gelişmeleri olumlu buldukları ancak hastanelerdeki en önemli sorun olarak oluşan uzun kuyruklardan, uzun bekleme sürelerinden şikayetçi oldukları görülmüştür. Hastaların özel hastanelerden de hizmet aldığı ancak güven konusunda kamu, özel ve üniversite hastanesi arasında hekime güven konusunda belirgin bir fark olmadığı söylenebilir.Teşhis ve tedavi aşamasında hekimlerin verdikleri kararlar, iletişim yöntemleri konusunda yöneltilen sorulara hastalar çoğunlukla hekimlere güvendikleri yönünde yanıtlar vermişlerdir. Diğer sağlık personeli ve hastaneler hekimlere göre daha az güvenilir bulunmaktadır. Hekimlere duyulan güven seviyesi, yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesine göre farklılaşmamaktadır. Özellikle uzun hastalık hikayesi olan daha karmaşık hikayesi olan hastalarda belirsizliğin güven erozyonu yarattığı görülmektedir.Sağlık Bakanı'na ve Başbakan'a sağlıkla ilgili verdikleri kararlarda duyulan güven seviyesi oldukça yüksektir. Hekimler bugünkü yapı içerisinde merkezi bir konumda ve oldukça ağır bir yükün altındadır ve bu konum onlara büyük sorumluluklar yüklemektedir. Sağlık hizmet alımı sırasında kurulan sosyal ilişkilerin farklı boyutlarda çalışılmasının ve bulunacak sonuçların bu ilişkilerde kullanılmasının klinik çıktılara da katkı sağlayacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: sistem kuramı, güven, sağlık sistemi, autopoiesis/öz üretim, karmaşıklık

Abstract:
In this study trust in health system is tried to be discussed through the patient physician relationship which is maybe the base of the changing relationships in the health services. Trust which patient physician relationship is established on erodes and the cost that will appear as increase in health expenditure, uncertainties, complexities but in the end increase in unnecessary health consumption.The highest ratio in the reasons of death is cardio vascular diseases. The sample consists of the patients who are taking services from the secondary health care units, hospitals at cardiology polyclinics and clinics. In depth interviews and interviews are done for analyzing trust level in health systems and physicians. While studying systems, the concepts of Niklas Luhamnn?s autopietic systems theory are used. Luhmann?s definition of trust as strategy for reducing complexity and other conceptualizations of trust took place in the study.Patients are satisfied with the health services and they are positive about the changes in the last decade. Their main problem about the services is long waiting lines at the hospitals. Patients are taking services from both private and public hospitals but they are indifferent about trust in physicians at those hospitals.Generally patients trust in physicians about the decisions they give on diagnosis and treatment, physicians are more trustable than other health staff and hospitals. Trust level doesn?t differentiate according to age, gender and education level.In the complicated cases with long illness history uncertainty reveals complexity. Trust level in ministry of health and prime minister is high. The situation of physicians in today?s model of health system is really central and this increases their responsibility for patients. The different dimension of health relationships should be studied and the reasons of those analyses will useful for clinical outputs also.Key words: system theory, trust, health system, autopoiesis/öz üretim, complexity