DNA barkodlama vasıtasıyla bazı Dorcadion ve Chlorophorus (Coleoptera: Cerambycidae) tür grubu taksonları üzerine moleküler ve sistematik araştırmalar
Molecular and systematic researches on some Dorcadion and Chlorophorus (Coleoptera: Cerambycidae) species group taxa through DNA barcoding
Yazar: NACİYE CİHAN TÜZÜN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZDİKMEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Cerambycidae = Cerambycidae ; DNA barkodlama = DNA barcoding ; Moleküler sistematik = Molecular systematic ; Taksonomi = Taxonomy

Özet:
Morfolojik taksonomik yöntemlerdeki bazı sınırlamalardan dolayı bilim insanları moleküler taksonomi alanında çalışmalar yaparak oldukça verimli yeni taksonomik araçlar elde etmişlerdir. Bu araçlardan biri olan mitokondriyal DNA'daki, sitokrom oksidaz c alt ünite Ι (COI) dizilerinin kullanılması olan DNA barkodlama tekniği bu çalışma ile ülkemizde ilk kez Cerambycidae familyasına üyelerinin taksonomik çalışmasında kullanılmıştır. Bu tez çalışmasında Türkiye için %50,34'lük endemizm oranı ile dikkat çeken Cerambycidae familyasına ait 41 tür grubu taksona ait 99 örneğin genel dış morfolojisi ve genital morfolojileri incelenerek kesin teşhisleri yapılan taksonların, genel ve genital morfolojik tanımı yapılarak, Türkiye ve Dünya yayılışları sunulmuştur. Yapılan moleküler çalışmada ise Cerambycidae familyasına ait yüksek endemizm oranıyla dikkat çeken Chlorophorus ve Dorcadion cinslerine ait bazı tür grubu taksonların COI gen bölgelerindeki DNA barkod dizileri elde edilerek NCBI-Genbank ve BOLD Sistem veri tabanlarına yüklenmiştir.  Çalışılan örneklerden Cholorophorus cinsine ait on türden yedisi, Dorcadion cinsine ait örneklerin ise tamamı olmak üzere toplam 30 tür grubu taksona ait 67 örnek BOLD Sistem ve NCBI- Genbank veri tabanlarına ilk kez bu çalışma ile yüklenmiştir. Elde edilen DNA dizileri MEGA6 programı kullanılarak Maksimum Olabilirlik metodu ile her iki cins için ayrı filogenetik analizler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar Cerambycidae familyası içerisinden özellikle bu cinslerin seçilmesine neden olan taksonomik zorlukların moleküler olarak da onaylandığını göstermiştir. Dolayısıyla bu çalışmada, Chlorophorus ve Dorcadion cinsi üyeleri için elde edilen morfolojik ve moleküler sonuçların birbiriyle uyum içerisinde olduğu görülmüştür. Bu çalışmada incelenen 41 taksondan 25'ü Türkiye için endemik tür grubu takson olması bakımından bu çalışma ile sisteme önemli bir katkı da gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Due to certain limitations of morphological taxonomic methods, scientists have developed efficient new taxonomic tools such as DNA barcoding with the advances in the field of molecular taxonomy. The DNA barcoding technique employs particularly the cytochrome oxidase c subunit Ι (COI) sequences found in the mitochondrial DNA in species identification. With this study, the DNA barcoding was employed for the first time in Türkiye for a taxonomic study of the members of the Cerambycidae family. First, the general external morphology and genital morphology of 99 specimens belonging to 41 species group taxa of the Cerambycidae family with an endemism rate of 50.34% for Türkiye were examined, related definitions of the taxa were given, and their distributions in Türkiye and the world were presented. Second, focusing on the molecular side, the DNA barcode sequences in the COI gene regions of some species group taxa belonging to the Chlorophorus and Dorcadion genera were obtained and uploaded to the NCBI-Genbank and BOLD System databases. In total, DNA sequences of a sample of 67 specimens belonging to 30 species group taxa of Cholorophorus and Dorcadion genera were uploaded to the NCBI-Genbank and the BOLD System databases for the first time with this study. The obtained DNA sequences were analyzed separately for both genera with the Maximum Likelihood Method using the MEGA6 software. The taxonomic difficulties encountered in identification, especially at the subspecies level of these Cerambycidae genera, were also confirmed molecularly with the DNA analyses. Therefore, it was seen that results obtained from conventional taxonomic methods and molecular methods were in agreement with each other for the members of the Chlorophorus and Dorcadion genera. An important contribution has been made to the system with this study, as 25 of the 41 taxa examined in this thesis are endemic species for Türkiye.