Batı Afrika'da Arap edebiyatı ve sömürgecilik karşısındaki rolü
Arabic literature in West Africa and its role against colonialism
Yazar: YOUSSOUFA SOUMANA
Danışman: PROF. DR. FARUK ÇİFTÇİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Afrika edebiyatı = African literature ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arapça = Arabic ; Batı Afrika = West African ; Direniş = Resistance ; Edebi eserler = Literary works ; Sömürgecilik = Colonialism ; Şiir = Poem

Özet:
Arap Dili ve Edebiyatı VII. yüzyıldan itibaren Afrika'nın birçok yerinde özellikle de Batı Afrika bölgesinde İslâmiyet'in kabulüyle birlikte daha fazla yayılmıştır. Bu süreçte bölge halkına İslâm dini daha ziyade Müslüman Arap tüccarlar aracılığıyla öğretilmeye çalışılmıştır. Bu yüzden İslâmiyet'i seçen Afrikalılar, İslâm'ı daha iyi anlayabilmek için Arapça öğrenmeye yönelmişlerdir. Arap dili ve edebiyatının yaygınlaşmasıyla bölgede yaşayan kabileler arasında farklılık gösteren sözlü Afrika edebiyatı, yeni bir kimlik kazanarak yazılı Afrika edebiyatına dönüşmüş, Arap şiirine ve nesrine önem verilerek çeşitli kasideler ve hikâyeler kaleme alınmıştır.
Batı Afrika sömürgeciler tarafından istila edilinceye kadar Arapça, bölgede hâkim dil olarak varlığını sürdürmüş ve Batı Afrika'nın tarihî olayları, edebî eserleri, siyasî mektupları ve her türlü yazışmaları Arap diliyle kayıt altına alınmıştır. XIX. yüzyılda bölgeyi sömürgecilerin istilasıyla birlikte Batı Afrika'da direniş güçlenmiştir. Bu direnişle yazılı edebiyatın alanı genişletilerek sömürgecilik zihniyetine ve kültürüne karşı edebî mücadeleler verilmiştir. Pek çok Afrikalı yazar, eserlerinde yerli halkı Avrupalı sömürgecilerin siyasî ve kültürel asimilasyonlarına karşı uyarmışlardır. Batı Afrika'nın XX. yüzyılın ortalarında bağımsızlığını kazanmasından sonra da edebiyatçılar ve şairler tarafından sömürgecilik akımlarına karşı bu mücadele hep canlı tutulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Arap dili, Afrika edebiyatı, Batı Afrika, sömürgecilik, direniş

Abstract:
From the seventh century onward Arabic Language and Literature spread to many parts of Africa, specifically with the acceptance of Islam in the West African Region. During this period, efforts were rather made towards teaching Islam to the region's people through the mediation of Arab Muslim merchants. For this reason, Africans who chose Islam were directed towards learning Arabic to better understand Islam. With the spread of Arabic and Arabic literature, the variant folklore of the tribes living in the region got a new identity and changed into written African literature. By giving importance to Arabic poetry and prose, different eulogies and tales were committed to paper. Until the invasion of the colonizers, Arabic subsisted as the dominant language in the region and West Africa's historic moments, literary works, diplomatic letters and all other writings were made in Arabic. In the nineteenth century, with the invasion of the colonizers, resistance in West Africa got strengthened. This resistance, by way of improving the field of written literature paved way to the beginning of a stance against colonial mentality and culture. Many African writers in their works caution the public against assimilation of European colonilizers's policies and culture. During the mid -twentieth century- after gaining independence, writers and poets tried to keep the fight against colonial movement alive.

Keywords: Arabic language, African literature, West Africa, colonialism, resistance