Fuzûlî'nin Türkçe Divanı'nda zaman
Time in Turkish Divan of Fuzûlî
Yazar: ABDULHAKİM KILINÇ
Danışman: PROF. MİNE MENGİ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tezimizde Fuzûlî'nin Türkçe Divanı'nda zamanı incelemeye çalıstık. Zaman herdönemde merak uyandırmıs oldukça soyut bir kavram. Zamana bakıs hayata ve kendinebakısla da bağlantılıdır. Genellikle anlatı türlerinde incelenen zaman kavramının izleriniFuzûlî'nin Divanı'nda sürdük. Fuzûlî'nin Divanı'nda izlerini sürdüğümüz zaman kavramınıno dönemin düsünce yapısı ile ve bakısıyla iliskilerini de kurmaya çalıstık.Fuzûlî klasik Türk siirinin en büyük sairlerinden biridir. Bu yönü ile Fuzûlî sadecekendini seslendiren değil aynı zamanda içinde yetistiği geleneğin ruhunu da yansıtan birsairdir. Çalısmamızda onu seçmis olmamızın en önemli sebeplerinden biri budur.Divanda zaman, felek ve kader arasında, o günün hayat görüsünün de etkisiyle gelisenbir iliski kurulduğunu, bu münasebetle zamana ve feleğe yaklasımın çoğunlukla olumsuzçağrısımlar tasıdığını söyleyebiliriz.Zamanın bölümlenmesinde doğal süreçler kullanılmıstır. Günesin hareketleri bubölümlemelerde etkili olmustur. Günün değisik bölümlerine sair kendi ruh haline göre birçağrısım yüklemektedir.Bahar mevsimi en fazla üzerinde durulan mevsimdir. Birçok tabiat unsuru gibi baharda estetik bir unsur olarak kullanılmıstır. Ayrıca bahar mevsiminin ask ve yeniden dirilisleiliskisi baharın divanda çok kullanılmasına sebep olmustur. Bu iki kavram da ölümsüzlüklebağlantılıdır.Sair, kalıcılığa önem vermektedir. Kalıcılıkla gerçeklik arasında iliski kuran sair, kalıcıolanı gerçek kabul etmektedir.Bize göre sairin varlık ve zaman anlayısını vahdet-i vücut sekillendirmistir. Simdi,hem gelecekten hem de geçmisten daha önemlidir.Günümüz zaman anlayısının hem Osmanlı için hem de ?slam düsüncesi için oldukçayabancı olduğunu söyleyebiliriz. ?lerleme fikri etrafında kurulan bu düsünce ile tarihi hiç deilerlemeci bir gözle görmeyen ?slam düsüncesi arasında önemli farklılıklar vardır. Bu farklılıksebebiyle Osmanlıya baktığımızda durağan bir toplum yapısı görürüz. Zamanı değisimdenbağımsız olarak tanımladığımızda ise her toplumun kendine ait bir zaman anlayısı olduğunusöyleriz.Anahtar Kelimeler: Fuzûlî, Divan Siiri, Zaman, Ölümsüzlük, Gerçeklik

Abstract:
We tried to study the time in Turkish Divan of Fuzûlî in our thesis. Time is a quiteabstract concept which rouses great interest in all terms. Glancing at the time is also related tolooking at life and yourself. We followed the signs of the concept in the Divan of Fuzûlî timewhich is usually investigated in narrative literary types. We tried to set up a relationshipbetween the idea and glancing structure of that age and time concept.Fuzûlî is one of the most famous poets of classical Turkish poetry. Not onlyexpressing himself, he was also reflecting the tradion in which he was grown up. This is oneof the most important reasons for choosing him in our research.We can say that a relationship among time, destiny and fate were set up with theimpact of that period?s ideas about life which causes negative associations at approaches totime and destiny.Natural processes were used at classifying the time. The movements of the sun wereeffective at this classification. Poet loads an association according to his spiritual status at thedifferent times of the day.Spring was the most attractive season. Like a lot of naturel elements, spring was alsoused as an aesthetic element. Furthermore, the relationship of spring with love and revivalcauses this season to be used most often in the divan. Both of these concepts are related withimmortality.Poet attaches importance to be permanent. Life up to relationship between beingpermanent and reality, the poet accepts the permanent as real.In our opinion, the existence and time understanding of the poet was shaped byvahdet-i vücud of tasavvuf. Present time is more important than future and past.We can say that the time concept in our age is very foreign to that of both Ottomanand Islamic age. There are important differences between the time concept which is based onprogressing forward and that is not progressive in Islamic understanding. Because of thisdifference, when we glance at Ottomans, we see static social structure. When we identify thetime independent of time variation, we can say all societies have their own timeunderstanding.Key Word: Fuzûlî, Divan Poetry, Time, Immortality, Reality.