Türkiye'de panayır kültürü ve Çankırı panayırları
Fair culture and Çankırı fairs in Turkey
Yazar: MURAT KARACA
Danışman: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eğlenceler = Entertainments ; Fuarlar = Fairs ; Halk bilimi = Folklore ; Kentsel kültür = Urban culture ; Milli kültür = National culture ; Modern sanat sergileri = Modern art exhibition ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Uluslararası fuarlar = International fairs ; Çankırı = Çankırı ; İç ticaret = Internal trade

Özet:
İlk olarak ne zaman kurulduğu tam olarak bilinmese de, gerek Doğu gerekse Batı kültüründe ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda uzun yıllar var olan panayırlar, günümüz araştırmalarında daha çok ekonomik boyutuyla yer almıştır. Nitekim halk anlatılarının ve âşıklık geleneğinin icra edildiği, "Açık İcra Ortamları" olarak değerlendirilen panayırların, Halkbilimsel bir incelemeye tabi tutulduğu çalışmalar yok denecek kadar azdır.
Panayırlar, kuruldukları bölgelerin sadece ekonomik yönden canlanmasını sağlamakla kalmamış, insanların sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarına da cevap veren merkezler halini almıştır. Hemen her yaştan insanın kendine göre bir sosyal alan bulabileceği panayırlar, insanların senenin yorgunluğunu ve sosyal yıpranmayı üzerinden atmasına imkân sağlayan organizasyonlar olarak, katılımcıların ve ziyaretçilerin büyük bir heyecanla beklediği zaman dilimleridir. Hemen her sınıftan insanın rahatlıkla katılabildiği ve aynı ortamı paylaştığı panayırlar, özellikle orta sınıf denilen kesimin medenileşme sürecine doğrudan etki eden, kimi zaman unutulmaya yüz tutan ya da özlem duyulan kültürel değerlerin hatırlandığı büyülenme, özlem ve nostalji mekânlarıdır.
Bu çalışmada; panayırların ne olduğundan hareketle, tarihî süreç, ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel işlevler Halkbilimsel bir incelemeye tabi tutularak değerlendirilecektir. Ayrıca hâlihazırda Türkiye'de kurulan panayırlar bölgelere göre tasnif edilerek mevcut durum hakkında değerlendirmeler yapılacaktır. Bir bakıma panayırlarla ilgili çalışmaların açıklamalı bibliyografisi niteliğinde olan çalışmamızda Çankırı panayırları ayrıntılı olarak, farklı açılardan incelenmiştir.



Anahtar Sözcükler
Panayır, Halkbilimi, Türkiye, Sergi, Çankırı, Ticaret, Kültür, Fuar, Eğlence

Abstract:
Although it is not known when exactly they were first started to be held; fairs, which had been existed for long years in both western and eastern cultures for economic, social and cultural reasons, appear in today's researches with their only economical aspects. Thus; studies examined through folkloric methods, in which fairs knows as "Open Performance Places" where folkloric narrations and minstrel traditions are performed, are scarcely any.  
Fairs not only boost economy of the region where they are held but also become centers responding to the social and psychological needs of people. As organizations providing people to relive the tiredness of the year and social exhaustion; fairs, where people from almost all ages could find a social activity for himself, are the time periods that participants and visitors wait excitedly. Fairs which people from almost any social class can easily attend, share the same atmosphere and which have a direct influence on the civilization process of the people called middle class are the places of fascination, longing and nostalgia where the long-awaited and sunk into oblivion cultural values are remembered.
In this study, on the basis of what fairs are; historic process, economic, social, political and cultural functions are to be evaluated through folkloric methods. Furthermore, the current conditions are going to be evaluated categorizing the current set up fairs in Turkey into regions. In a sense, Çankırı fairs have scrutinized from different perspectives in our study that has the characteristics of annotated bibliography of the studies related to the fairs.


Key Words
Fair, Folklore, Turkey, Exhibition, Çankırı, Trade, Culture, Entertainment