Menderes dönemi Türkiye'yi kalkındırma politikaları
Turkey's development policies in Menderes era
Yazar: ZAHİDE SUNGUR
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN SEYDİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Demokrat Parti = Democrat Party ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Menderes, Adnan = Menderes, Adnan ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
14 Mayıs 1950 seçimleri ile iktidara gelen Demokrat Parti (DP), Türk siyasi tarihinde bir dönüm noktası olduğu kadar, ekonomi tarihi açısından da bir dönüm noktası teşkil etmektedir. 
Bu tezde, DP döneminde Türkiye'de uygulanan ekonomi politikaları ve bu politikaların Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri araştırılmaktadır. Tez kapsamında, tarım, sanayi, hizmet, kamu sektörü, istihdam (ve işsizlik), yabancı sermaye ve dış ticaret başlıklarında olmak üzere Türkiye'de 10 yıllık (1950-1960) dönemde uygulanan politikaların etkileri, bu dönemin kapsayan veriler yardımıyla ortaya koyulmaktadır. Çalışmada, DP Hükümet programları ve bu programlarındaki büyüme ve kalkınma hedefleri analiz edilerek, 1950-1960 yılları arasında Türkiye ekonomisinde büyüme ve kalkınma açısından yaşanan gelişmeler değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, yukarıda bahsedilen sektörel gelişmelere ilaveten, Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH), ekonomik büyüme, sektörel paylar, sektörel büyüme hızları, kişi başı milli gelir artışı, eğitim, sağlık, ulaşım alanlarındaki gelişmeler de analiz edilmektedir. Bu kapsamda çalışmanın literatüre katkı sağlayacak bir çalışma olduğu düşünülmektedir. 
Tez üç bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde; DP dönemi ekonomi politikaları için bir zemin oluşturması amacıyla DP dönemi öncesinde Türkiye'nin ekonomik durumu ortaya koyulmaktadır. 1923 yılından DP'nin iktidara geldiği 1950 yılına kadar Türkiye'de ekonomi alanında yaşanan önemli gelişmelere değinilmekte ve böylelikle DP'nin devraldığı ekonomik yapı incelenmektedir. 
İkinci bölümde, DP'nin iktidara geldiği 1950 yılından, DP iktidarının sona erdiği 1960 yılına kadar geçen 10 yıllık sürede uygulanan ekonomi politikaları ele alınmaktadır. Uygulanan ekonomi politikaları tarım, sanayi, kamu sektörü, yabancı sermaye, dış ticaret, istihdam ve işsizlik politikaları başlıkları altında incelenmektedir. Her bölümde, öncelikle DP Hükümeti tarafından ekonomi politikalara değinilmekte, ardından atılan adımların etkilerinin ortaya koyulması amacıyla 1950-1960 yılları için 10 yıllık dönemler itibariyle ilgili veriler sunulmaktadır. Böylelikle, uygulanan ekonomi politikaları ve bu politikaların Türkiye Ekonomisi üzerindeki etkileri ortaya koyulmaktadır.
Son olarak üçüncü bölümde, DP döneminde uygulanan kalkınma hamlelerine yer verilmektedir. Bölümde öncelikle, DP Hükümet Programları'nın analizi yapılarak, programlarda bahsedilen büyüme ve kalkınma hedefleri incelenmektedir. Ardından, Türkiye'nin kalkınma politikaları 1950-53, 1954-57, 1957-60 yılları itibariyle ele alınmaktadır. 
Tez, sonuç ve değerlendirme ile son bulmaktadır.



Anahtar Kelimeler: Demokrat Parti Dönemi, Ekonomi Politikaları, Türkiye Ekonomisi, Kalkınma

Abstract:
Democrat Party (DP), which came to power with 14th May 1950 elections, represents a turning point in Turkish political history as well as in terms of economic history.
In this thesis, the economic policies implemented in Turkey in DP Period and the impact of these policies on the economy of Turkey is investigated. In this context, the effects of policies applied in ten-year period (1950-1960) are highlighted in the fields of agriculture, industry, services, public sector, employment (and unemployment), foreign investment and foreign trade titles, using the data covering this period. In the study, the progress in Turkish economy in terms of economic growth and development between 1950-1960 period are evaluated by analyzing the DP Government Programs and economic growth and development policies in these programs. In this context, in addition to above-mentioned data, the developments in Gross National Product (GNP), economic growth, sectoral shares, sectoral growth rates, per capita income growth, education, health, transport fields are also analyzed.
This thesis consists of three sections.
In the first section, Turkey's economic situation before DP Period are set out in order to create a basis for DP Era economic policies. In this section, the major economic developments from 1923 until 1950 are mentioned and thereby the economic structure taken over by DP is examined.
In the second section, the economic policies implemented in the ten-year period from the beginning of DP Era in 1950 until the end of DP Era in 1960 are discussed. Economic policies implemented in the last 10 years are discussed. The economic policies are investigated in the titles of agriculture, industry, services, public sector, foreign investment, foreign trade, employment policies. In each sub-section, firstly economic policies implemented by DP Government are mentioned, then relevant data for ten-year period (1950-1960) are presented in order to demonstrate the effects of these policies. Thus, the economic policies and the effects of these policies on Turkish Economy are set out.
In the third section, the development attacks implemented by DP are evaluated. First of all, The Government's development targets are investigated by using Government Programs. Then, Turkey's development policies and progress are discussed as 1950-53, 1954-57, 1957-60 periods.
The thesis ends with conclusion and evaluation.



Key Words: Democrat Party Era, Economic Policies, Turkish Economy, Development