Majör depresyon hastalarında çocukluk çağı travmaları, rüya anksiyetesi ve dissosiyatif yaşantılar arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationship between childhood traumas, dream anxiety and dissociative experiences in patients with major depression
Yazar: BURAK AMİL
Danışman: PROF. DR. MEHMET YÜCEL AĞARGÜN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Majör Depresif Bozukluk (MDB) toplumda en sık görülen psikiyatrik bozukluklardan biridir. MDB için tanımlanan ortak tanı kriterlerinin yanı sıra hastalar kliniğe oldukça farklı semptomlarla başvurabilmektedirler. Bu nedenle doğası gereği MDB oldukça heterojen bir yapıya sahiptir. Literatüre bakıldığında MDB'de dissosiyatif semptomlar, rüya anksiyetesi, bilişsel duygu düzenleme yöntemleri ve çocukluk çağı travmalarının birbirleriyle olan ilişkileri yeterince incelenmemiştir. Bu çalışmada hasta ve sağlıklı kontrol grubundan toplanan veriler karşılaştırılarak elde edilen bulgular çerçevesinde dissosiyatif yaşantılar, rüya anksiyetesi ve çocukluk çağı travmalarının birbirleri üzerine etkileri kapsamlı şekilde incelenerek literatüre katkı sunulması amaçlanmıştır.

Yöntem: Bu çalışmaya İstanbul Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Psikiyatri polikliniğine başvuran, DSM-5-TR tanı ölçütlerine göre MDB tanısı konan, çalışmanın dışlama kriterlerini taşımayan ve dahil etme kriterlerini karşılayan 40 hasta ve yine çalışmaya katılmaya gönüllü olan ve ilgili kriterleri karşılayan 40 sağlıklı gönüllü katılmıştır. Katılımcılara Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile Beck Depresyon Envanteri (BECKD), Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği (DES), Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği (BDDÖ), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ) ve Van Rüya Anksiyetesi Ölçeği (VDAS) uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS for Windows 26.0 programı ile analiz edilerek değerlendirilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların oluşturduğu MDB grubu ile sağlıklı kontrol grubu arasında BECKD, DES, VDAS, ÇÇTÖ toplam puanları açısından anlamlı farklılık tespit edilmiş ve tüm ölçeklerde hasta grubu skorları anlamlı olarak daha yüksek çıkmıştır (p<0,05). Ayrıca hasta grubunda anlamlı olarak maladaptif bilişsel duygu düzenleme mekanizmalarının daha fazla kullanıldığı anlaşılmıştır (p<0,05). MDB grubunda BECKD, DES, VDAS, BDDÖ ve ÇÇTÖ ölçek puanları arasında anlamlı pozitif korelasyonlar tespit edilmiş ayrıca bu ölçekler ile uyku kalitesi ve kâbus sıklığı arasında yine anlamlı pozitif korelasyonlar kaydedilmiştir (p<0,05). Kontrol grubunda da BECKD, DES, VDAS, BDDÖ ve ÇÇTÖ ölçek puanları arasında anlamlı pozitif korelasyonlar tespit edilmiştir (p<0,05)

Sonuç: MDB'de dissosiyatif yaşantılar, rüya anksiyetesi ve çocukluk çağı travmaları ile maladaptif bilişsel duygu düzenleme mekanizmalarının görülme sıklığı artmaktadır ve literatürde de bu yönde kanıtlar söz konusudur. Diğer yandan hem hasta grubunda hem de kontrol grubunda dissosiyatif yaşantılar, rüya anksiyetesi ve çocukluk çağı travmaları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bu çalışma majör depresyonda travma, dissosiyasyon ve rüya anksiyetesinin rolünü aydınlatmada ve bu kavramların birbirleri üzerine olan etkilerinden hareketle ortak bir etiyolojik mekanizmanın açıklanmasında literatüre özgün bir katkı sunabilir. Ayrıca majör depresyonda ön plana çıkan maladaptif bilişsel mekanizmaların tespiti majör depresyonun bilişsel terapisinde
araştırmacılara ve klinisyenlere yol gösterici olabilir ve bu alanda yeni çalışmalara ışık
tutabilir.

Anahtar Kelimeler: majör depresif bozukluk, dissosiyasyon, rüya anksiyetesi, çocukluk çağı travmaları, bilişsel duygu düzenleme

Abstract:
Objective: Major Depressive Disorder (MDD) is one of the most common psychiatric disorders in the society. In addition to the common diagnostic criteria defined for MDD, patients may present to the clinic with quite different symptoms. Therefore, by its nature, MDD has a very heterogeneous structure. In the literature, the interrelationships between dissociative symptoms, dream anxiety, cognitive emotion regulation methods and childhood traumas in MDD have not been sufficiently investigated. In this study, it was aimed to contribute to the literature by comparing the data collected from the patient and healthy control group and examining the effects of dissociative experiences, dream anxiety and childhood traumas on each other within the framework of the findings obtained.

Method: In this study, 40 patients who applied to Istanbul Medipol University Faculty of Medicine Hospital Psychiatry outpatient clinic, were diagnosed with MDD according to DSM-5-TR diagnostic criteria, did not meet the exclusion criteria of the study and met the inclusion criteria, and 40 healthy volunteers who volunteered to participate in the study and met the relevant criteria. The participants were administered the Beck Depression Inventory (BECKD), Dissociative Experiences Scale (DES), Cognitive Emotion Regulation Scale (CEDS), Childhood Trauma Scale (CTS) and Van Dream Anxiety Scale (VDAS) with a semi-structured interview form. The data obtained were analysed and evaluated with SPSS for Windows 26.0 software. 

Results: A significant difference was found between the MDD group consisting of the patients participating in the study and the healthy control group in terms of the total scores of BECKD, DES, VDAS, and CTQ and the patient group scores were significantly higher in all scales (p<0.05). In addition, it was found that maladaptive cognitive emotion regulation mechanisms were used more in the patient group (p<0.05). In the MDD group, significant positive correlations were found between BECKD, DES, VDAS, CERQ and CTQ scale scores, and significant positive correlations were also recorded between these scales and sleep quality and nightmare frequency (p<0.05). In the control group, significant positive correlations were found between BECKD, DES, VDAS, CERQ and CTQ scale scores (p<0.05).

Conclusion: The incidence of dissociative experiences, dream anxiety, childhood traumas and maladaptive cognitive emotion regulation mechanisms increases in MDD and there is evidence in this direction in the literature. On the other hand, significant positive correlations were found between dissociative experiences, dream anxiety and childhood traumas in both the patient group and the control group. This study may make a unique contribution to the literature in elucidating the role of trauma, dissociation and dream anxiety in major depression and explaining a common etiological mechanism based on the effects of these concepts on each other. In addition, the identification of maladaptive cognitive mechanisms that come to the fore in major depression may guide researchers and clinicians in the cognitive therapy of major depression and shed light on new studies in this field.

Keywords: major depressive disorder, dissociation, dream anxiety, childhood traumatic events, cognitive emotion regulation