"Ölüme Karşı Tutum Ölçeği? nin Türk toplumu için geçerlik ve güvenirliği
Testing the reliability and validity of the ?Death Attitudes Profile ? Revised? in Turkish population
Yazar: ELİF ABALI IŞIK
Danışman: PROF. DR. ÇİÇEK FADILOĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Tutumlar = Attitudes ; Ölüm = Death

Özet:
Araştırma, bireyler üzerinde ölüm tutumlarını ölçmek için Wong, Reker ve Gesser tarafından 1994 yılında geliştirilen ?Death Attitudes Profile ? Revised ( DAP-R)? ?Ölüme Karşı Tutum Ölçeği?nin Türk toplumu için geçerlik ve güvenirliğini incelemek amacı ile metodolojik olarak gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın örneklemini 320 hemşire oluşturmuştur (n:320). Wong, Reker ve Gesser tarafından geliştirilen ?Ölüme Karşı Tutum Ölçeği? 32 maddelik bir ölçektir. Ölçek Türk toplumuna uyarlama aşamasında yapılan çalışmalarla 26 maddeye dönüştürülmüştür. Ölçeğin toplam puan ortalaması ve standart sapması 132,41 ± 22,21 olarak saptanmıştır. Ölçeğin ?dil eşdeğerliğinin/uyarlamasının sağlanması için Türkçeye çevirisi, geri çevirisi ve ön uygulaması yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığını test etmek için Cronbach Alpha katsayısı belirlenmiştir. Ölçeğin tümü için elde edilen Cronbach alpha değeri 0,81, 1.faktör (Tarafsız Kabullenme ve Yaklaşım Kabullenme) için 0.86; 2.faktör (Kaçış Kabullenme) için 0,74; 3.faktör (Ölüm Korkusu ve Ölümden Kaçınma) için ise 0,76'dır. Yapılan ?madde analizi? sonucunda ölçekteki maddelerin madde toplam korelasyon katsayısı 0.22?0,58 arasında saptanmış ve 6 madde ölçekten çıkarılmıştır. Maddeler çıktıktan sonra ölçekteki kalan maddelerin madde toplam korelasyon katsayısı 0,31?0,62'dir. Ölçeğin yarı test güvenirlik sonuçlarına göre; ölçeğin iki yarısı arasındaki korelasyon değeri 0,72, birinci yarının Cronbach Alpha katsayısı 0,63, ikinci yarının ise 0,82, Spearman-Brown katsayısı 0,69, Guttman Split-Half katsayısı 0,67 olarak olarak yüksek düzeyde güvenilir bulunmuştur.Ölçeğin kapsam geçerliğinin sınanması sırasında 8 uzmandan görüş alınmış, öneriler doğrultusunda değişiklikler yapılmıştır. Ölçeğe uygulanan ?faktör analizi? sonucunda ölçeğin toplam varyansın %43,67'sini açıklayan 3 faktör elde edilmiştir. Elde edilen üç faktör orijinal ölçeğin faktör yapısından farklı bulunmuş, ölçek maddeleri orijinal ölçekteki gibi benzer alt gruplar altında toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacı ile hipotez sınama yöntemi kullanılmıştır. Bunun için ?Ölüme Karşı Tutum Ölçeği? puanları ile teorik olarak aralarında ilişkili olduğu belirtilen ?Ölüm Kaygısı Ölçeği? puanları arasındaki ilişki incelenmiştir. Ölçeğin tüm faktörleri ile ?Ölüm Kaygısı Ölçeği? puanları ileri düzeyde anlamlı ve pozitif yönde bir ilişkili bulunmuştur. Ölçeğin yapı geçerliğine ilişkin yaş, eğitim durumu vb ?bilinen gruplar? karşılaştırması analizi sonuçları, literatür ile paralel sonuçlar gösterip, ölçeğin yapı geçerliğine kanıt oluşturmuştur.Sonuç olarak; ?Death Attitudes Profile ? Revised Ölüme Karşı Tutum Ölçeği?nin Türk toplumu için oldukça yeterli güvenirlik ve geçerlik göstergelerine sahip bir ölçme aracı olduğu saptanmıştır. Bu sonuca göre ülkemizde de bireylerin ölüme karşı tutumların belirlenmesinde kullanılması önerilmektedir. Bu bağlamda ?Ölüme Karşı Tutum Ölçeği?nin bireylerin ölüm ve hayat üzerine sorgulamalarında, ölüm tutumlarının analiz edilmesinde, kazanılan farkındalıkla hayatta öncelik sıralamalarının yapılmasında faydalı bir gereç olarak kullanılması önerilmektedir.Anahtar kelimeler: Ölüm, Tutum, Geçerlik, Güvenirlik

Abstract:
This research was carried out methodologically to test the reliability and validity of the ?Death Attitudes Profile ? Revised? which was developed by Wong, Reker ve Gesser in 1994 to measure the death attitudes on indivudals?, in Turkish population.320 nurses comprised the sampling of the research (n=320). Death Attitudes Profile ? Revised, which was developed by Wong, Reker ve Gesser is a 32-item scale. It was converted into 26 items during the adaptation process to Turkish population. Its total mean scores and standard deviations were established as 132,41 ± 22,21. Its Turkish translation, back translation and preapplication were performed in order to provide the language equivalency / adaptation for the scale. To test the internal consistency of the scale Cronbach Alpha coefficient was used. The Cronbach alpha values obtained were 0,81 for the whole scale, 0,86 for the ?Approach Acceptance and Neutral Acceptance?, 0,74 for the ?Escape Acceptance?, 0,76 for ?Fear of Death and Death Avoidance?. According to semi-test reliability results of the scale; the correlation value between two halves of the scale was 0,72, Cronbach Alpha coefficient for the first half was 0,63 and for the second half was 0,82, Spearman-Brown coefficient was 0,69 and the Guttman Split-Half coefficient was found highly reliable with 0,67.During testing the content validity of the scale opinions of 8 experts were obtained and in the direction of recommendations modifications were performed. As a result of applying a ?factor analysis? to the scale, 3 factors that accounted for 43,67% of scale?s total variance were obtained. Of them three factors were diffirent with the factor structure of the original scale, items of the scale were aggregated under similar subgroups as in the original scale. A ?Hypothesis Testing Method? was used to test the structure validity of the scale. For this, the relationship between the ?Death Attitudes Profile ? Revised? scores and the ?Death Anxiety Scale? scores were investigated. All the factors of the scale along with the ?Death Anxiety Scale? scores were found highly significant and there was a positive relationship between them. The results of the comparative analysis performed for ?known groups? related to the structure validity of the scale, such as age, education status were consistent with the literature and provided evidence for the structure validity of the scale.Consequently, it was determined that the ?Death Attitudes Profile ? Revised? had very sufficient reliability and validity indicators for the Turkish population. According to this conclusion, to measure and therefore to alleviate the burden of elderly diabetic individuals, planning and regularly practicing the treatment and the care required is recommended.Key Words; Death, Attitude, Reliability, Validity