Bolu-Yedigöller yaban hayatı koruma ve geliştirme sahasında yaban hayatı yönetimi
Wildlife management in Bolu - Yedigöller wildlife reserve
Yazar: VEDAT BEŞKARDEŞ
Danışman: PROF. DR. TAMER ÖYMEN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Entomolojisi ve Koruma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Biyoloji = Biology ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Bolu-Yedigöller = Bolu-Yedigöller ; Domuz = Swine ; Geyikler = Deers ; Yaban hayatı = Wildlife ; Yönetim = Management

Özet:
Modern anlamda yaban hayatı yönetimi Aldo Leopold (1933)'un Game Management adlı kitabı yayınlamasıyla başlamıştır. Yaban hayatı yönetimi kavramı birçok yazara göre bir veya birden fazla hayvan türü için habitatların, hayvanların gereksinimlerine göre düzenlenmesi sanatı olarak tanımlanmaktadır. Ülkemizde Cumhuriyetin ilanıyla birlikte avcılık ve yaban hayatıyla ilgili düzenlemeler yapılmasına rağmen, yaban hayatı ve yönetimi kavramları çok yenidir. Bu çalışmada Yedigöller Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının besin, örtü, su ve alan yönünden yaban hayatına uygunluğu araştırılmış, taşıma kapasitesi ortaya konarak, doğal çevrelerine zarar vermeden barınabilecek yaban hayvanları sayılarına uygun bir planlama yapılmaya çalışılmıştır.Yedigöller Yaban Hayatı Geliştirme Sahası, ilk olarak 18.01.2002 tarihinde Yedigöller Milli Parkı çevresinde, 50.950 hektarlık alanda yaban hayatı koruma sahası olarak ilan edilmiş, 07.09.2005 tarihinde ise statüsü, yaban hayatı geliştirme sahası olarak değiştirilmiştir.Çalışmamızda öncelikle Bolu ve Zonguldak Orman Bölge Müdürlükleri ve Orman Genel Müdürlüğünden alınan Yedigöller Yaban Hayatı Geliştirme Sahasının 1/25.000'lik haritaları ve amenajman planları GIS programında sayısallaştırılarak çalışma için altlıklar oluşturulmuştur.Geyik, karaca, domuz ve ayı yoğunluklarının tespitinde sürek- bek sayım yöntemi kullanılmıştır. Buna göre yaban hayvanlarının yoğunlukları 2003, 2004 ve 2005 yıllarında sırasıyla 0,44 geyik/100 ha, 0,47 geyik/100 ha, 0,71 geyik/100 ha, 1,76 karaca/100 ha, 1,48 karaca/100 ha, 1,84 karaca/100 ha, 2,55 domuz/100 ha, 2,52 domuz/100 ha, 2,95 domuz/100 ha, ayı 0,15 ayı/100 ha, 0,15 ayı/100 ha ve 0,24 ayı/100 ha olarak tespit edilmiştir. Üç yıllık sayım sonuçlarına göre geyik, karaca, domuz ve ayıların sayılarında küçük bir artış bulunmasına rağmen, sadece domuz sayısındaki artış miktarı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.Yaban hayatının en önemli unsurlarından besin miktarının tespiti çalışmalarında, sahada yaban hayvanlarına besin oluşturan otsu ve çalı bitki türleri ile meşe ve kayın tohum miktarları araştırılmış, sahada yıllık olarak üretilen fırın kurusu besin miktarının toplam 64.318.940 kg olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, besin miktarının sahada mevcut yaban hayvanlarının gereksinimlerinden çok daha fazla olduğu ortaya çıkarılmıştır.Sayısallaştırılan amenajman planları ve haritalardan yararlanılarak, su kaynaklarının yaban hayvanlarını sınırlayıcı etkiye sahip olmadığı tespit edilmiş, sahada bulunan açıklık, çalılık ve otlak alanların olduğu şekilde korunması ile örtü gereksiniminin sağlanacağı ortaya konulmuştur.Yaban Hayatı Geliştirme Sahasında 100 hektarda barınabilecek yaban hayvanları sayısı ve üç yıllık sayımlar sonucunda geyik, karaca ve domuz sayıları arasında bulunan doğal oranlarının ortalaması esas alınarak taşıma kapasitesi ortaya konmaya çalışılmıştır. Buna göre 50.950 hektar büyüklüğündeki alanımızda barınabilecek geyik sayısı 506, karaca sayısı 1698 ve domuz sayısı da 849 birey olarak tespit edilmiştir.Ayrıca çalışma alanının merkezinde ve özel bir statüsü bulunması nedeniyle Yedigöller Milli Parkı alanının büyütülmesi ve yeniden planlanması ile ilgili öneriler getirilmiş, yaban hayatı ve biyolojik çeşitliliğin korunması için çekirdek zonlar ve bunun etrafında tampon bölgeler oluşturulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The modern day wildlife management has been associated with the publication of Aldo Leopold?s book named ?Game Management?. According to most wildlife scientists, wildlife management is an art of arranging habitats for wildlife populations? requirements. Although many laws and regulations were enacted concerning hunting and wildlife, the importance of wildlife management has recently been understood in our country. The aims of the present study were to determine the suitability of Yedigöller Wildlife Reserve for food, shelter, water and space requirements of game animals, the capacity of the reserve and to make an appropriate plan for wildlife.Yedigöller Reserve was established on January 18, 2002 within a 50.950 hectare land surrounding Yedigöller National Park. When the reserve area was first established, the wild animals were protected through strict regulations and hunting was completely forbidden in the area. After September 7, 2005, the regulations were loosened up and hunting was allowed by quota with the arrangement of General Directorate of Nature Protection and National Parks.During the initial stage of our study, the 1/25.000 scaled maps and forest management plans of the reserve were provided by Bolu and Zonguldak Regional Directorate of Forestry and General Directorate of Forestry. These maps and management plans were digitized in a GIS program. By this way, the bases for the study were formed.In the reserve area, red deer, roe deer, wild boar and bear numbers have been estimated by drive counts. According to the results, the densities of game animal populations were estimated as 0,44 deer/100 ha, 0,47 deer/100 ha, 0,71 deer /100 ha, 1,76 roe/100 ha, 1,48 roe/100 ha, 1,84 roe/100 ha, 2,55 boar/100 ha, 2,52 boar/100 ha, 2,95 boar/100 ha, 0,15 bear/100 ha, 0,15 bear/100 ha and 0,24 bear/100 ha, in 2003, 2004 and 2005, respectively. Although red deer, roe deer, wild boar and bear numbers appeared to increase slightly, only the population increase of wild boars was determined to be statistically important.Food is one of the most important components of habitat for animals. In the reserve area, the amount of food for animals such as herbaceous and shrubby plants, oak and beech seeds was estimated as 64.318.940 kg. It was concluded that the amount of food needed for game animals in the reserve was higher than the requirements of the existing game population. According to GIS findings, water resources are adequate in the region. In Yedigöller Wildlife Reserve, forest openings with shrubs and herbaceous plants were found sufficient for game animals. The capacity of the reserve was determined as 506 deer, 1698 roe deer and 849 wild boars.Yedigöller National Park (1607 ha), due to its central location to the reserve area and its unique status, has been subject to several suggestions for expansion and reformation. Core and buffer zones were formed in order to protect the wildlife and biodiversity.