Türkiye'de iç göçün mekânsal analizi: İller arası göç dinamikleri ve etkileyen faktörler
Spatial analysis of internal migration in Turkey: Inter-provincial migration dynamics and influencing factors
Yazar: ADİL BARATOV
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KİREN GÜRLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Veri Yönetimi ve Analizi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Türkiye'de iç göçün mekânsal analizi, iller arası göç dinamiklerinin ve bu dinamikleri etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada, TÜİK'in 2022 yılına ait istatistiksel verileri kullanılarak, net göç oranı bağımlı değişken olarak belirlenmiş; kişi başına düşen gayri safi yurt içi hâsıla, işsizlik oranı, kadın istihdam oranı, kadınların ortalama eğitim süresi, trafik kazaları ve ortaöğretim mezun oranı gibi faktörler ise bağımsız değişkenler olarak ele alınmıştır. Bu faktörlerin net göç oranı üzerindeki etkilerini analiz etmek için mekânsal hata modeli (SEM) kullanılmıştır. Moran I ve mekânsal ilişkilerin yerel gösterge (LİSA) istatistikleri kullanılarak yapılan analizler, net göç oranlarının mekânsal olarak kümelenme eğiliminde olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, işsizlik oranı ve trafik kazalarının göç üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğunu, buna karşın kişi başına düşen gelir ve kadın istihdam oranı gibi ekonomik faktörlerin göç üzerinde olumlu bir etki yarattığını ortaya koymuştur. Ayrıca, kadınların eğitim seviyesinin, kadın istihdamını artırarak göç üzerinde dolaylı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, ekonomik, sosyal ve mekânsal faktörlerin iller arasındaki göç örüntülerini etkilediğini ve mekânsal bağımlılığın bu dinamikte önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, göç politikasının temel hedeflerinin ekonomik fırsatları iyileştirmek, eğitim seviyelerini yükseltmek ve coğrafi eşitsizlikleri azaltmak olması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: İç Göç, Mekânsal Analiz, Göç Dinamikleri.

Abstract:
Spatial analysis of internal migration in Turkey has been carried out in order to examine inter-provincial migration dynamics and the factors affecting these dynamics. In this study, using the statistical data of TurkStat for the year 2022, the net migration rate was determined as the dependent variable, while factors such as gross domestic product per capita, unemployment rate, female employment rate, average duration of education of women, traffic accidents and secondary education graduation rate were considered as independent variables. Spatial error model (SEM) was used to analyses the effects of these factors on net migration rate. Analyses using Moran I and local indicator of spatial relationships (LISA) statistics show that net migration rates tend to cluster spatially. The results show that unemployment rate and traffic accidents have a negative effect on migration, whereas economic factors such as per capita income and female employment rate have a positive effect on migration. In addition, it has been determined that women's education level has an indirect effect on migration by increasing women's employment. The findings reveal that economic, social and spatial factors affect migration patterns between provinces and that spatial dependency plays an important role in this dynamic. In this context, it is suggested that the main objectives of migration policy should be to improve economic opportunities, raise education levels and reduce geographical inequalities.

Keywords: İnternal Migration, Spatial Analysis, Migration Dynamics