Zeytin sineği, Bactrocera oleae (Rossi) (Diptera: Tephritidae) populasyonlarında farklı cezbedici ve kombinasyonlarının etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of different attractant and their combinations on olive fly populations, Bactrocera oleae (Rossi) (Dİptera: Tephritidae)
Yazar: İSMAİL YİĞİT
Danışman: PROF. DR. SERDAR SATAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bactrocera oleae (Rossi) (Diptera: Tephritidae) zeytinde cok ciddi kayıplara neden olan önemli bir zararlıdır. Bu zararlının mücadelesinde genellikle kimyasal mücadele yöntemi kullanılmaktadır. Ancak son yıllarda zararlıdaki yoğunluk artışları ve mevcut olarak kullanılan insektisitlere karşı direnç oluşması nedeniyle biyoteknik mücadele önem kazanmıştır. Çalışma 2019-2020 yıllarında Mersin iline bağlı Tarsus ilçesinde bulunan Çavdarlı mahallesindeki Sarıulak çeşidi iki farklı zeytin bahçesinde yürütülmütür. Bu çalışmada farklı cezbedici ve karışımlarının B. oleae'yı kitle yakalanma amacıyla kullanılma potansiyellerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 10 farklı cezbedici kullanılmıştır. Bu cezbedicilerden en etkili olan beş tanesi tespit edilip ikili ve üçlü karışımlarının başarı durumları karşılaştırılmıştır. Kullanılan tuzak Mcphail tipi tuzak olup içerisinde farklı cezbediciler kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda cezbedicilerin tek başına etkinliklerine bakıldığında, her iki yılda, en etkili cezbedici CU/TZL-202 olarak belirlenmiştir. İkili karışımlarda iki yılda CU/TZL-202+206 numaralı cezbedicilerin kombinasyonu en fazla kitle yakalamayı sağlamıştır. Üçlü karışımlarda ise denemenin yürütüldüğü her iki yılda CU/TZL-202+204+205 numaralı cezbedicilerin kombinasyonu en etkili olarak tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra çalışmada ruhsatlı olarak kullanılan 4 ayrı tuzak-cezbedici kombinasyonunun kitle yakalama etkisi araştırılmıştır. Çalışmanın yapıldığı her iki yılda da olipe trap cezbedicisinin buluduğu tuzaklarda en fazla zeytin sineği ergin bireyleri yakalandığı tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Zeytin sineği, biyoteknik mücadele, cezbedici,  tuzak

Abstract:
Bactrocera oleae (Rossi) (Diptera: Tephritidae) is an important pest causing serious losses in olive plants. Generally, this pest was controlled by using the chemical controls. However, due to the recent increases in population density and resistance development to currently used insecticides, biotechnical control appeared as the most important technique for fighting this pest.  The study was carried out in two different olive orchards of the Sarıulak variety in Çavdarlı district in the Tarsus district of Mersin province in 2019-2020. In this study, it is aimed to determine the potential of different attractants and their mixtures to use B. oleae for mass capture. 10 different attractants were used in the study. Five of the most effective attractants were determined. Then, the success rates of their double and triple attractant mixtures were compared. Different lures were used, such as the McPhail type of trap.  By looking at the effectiveness of the attractants of the study , the effective chemicals were CU / TZL-202 and also the CU / TZL-202 + 206 was caught the highest number of pests in two years in binary mixes. While in triple mixtures, chemicals numbered CU / TZL-202 + 204 + 205 were found to be effective in both years of the trial. In addition, four separate trap-lure mass captures used as authorized were investigated. Finally, the best mass capture for the trap-lure in the two years was Olipe trap.

Keywords: Attractant, biotechnical control, olive Fly, trap