Diyabetes mellitus'taki kognitif bozukluğun glial fibriler asidik protein düzeyi ile ilişkisi ve bu parametreye diyabet tedavisinin etkisi
The relationship of cognitive improvement in Diabetes mellitus with glial fibrics acidic protein level and the effect of diabetes treatment on this parameter
Yazar: NİHAL YILDIRIM
Danışman: UZMAN SAMİ BAHÇEBAŞI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Tip 2 Diyabetes Mellitus'a bağlı kognitif bozukluğun bilişsel testlere ve GFAP düzeyine etkisini, diyabet tedavisi ile bu parametrelerdeki değişimi araştırmaktır. 
Gereç Yöntem: Bu prospektif tek merkezli çalışmaya 40-65 yaş arası tamamı eğitimsiz MMSE-E'ye göre kognitif bozukluğu olan 30 diyabetik ve MMSE-E'ye göre biliş durumu normal olan 30 diyabetik hasta ile kronik hastalığı olmayan 20 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Kognitif bozukluğu olan diyabetik bireyler 6 aylık izleme alınmışlardır. Bu bireylerin 0-6. ay takiplerinin her ikisinde de MMSE ve MoCA ile bilişsel değerlendirmeleri yapılıp, bireylerden GFAP parametresi çalışılmıştır. Diğer gruplarda bu değerlendirmeler bir defa yapılmıştır. Bireylere her değerlendirmede Hipoglisemi Hasta Anketi yapılarak hipoglisemi açısından olumlu bir yanıt vermeyenler araştırmaya dahil edilmişlerdir. 
Bulgular: MMSE-E'ye göre kognitif bozukluğu olan diyabetik bireylerin 6 aylık izleminde, bilişsel testlerinin puanlarındaki artış ve GFAP düzeyindeki azalış istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0,01). Gruplar arası değerlendirmede ise; kognitif bozukluğu olan diyabetiklerin MMSE ve MoCA test puanları kognitif bozukluğu olmayan diyabetik bireylerden anlamlı olarak düşüktü, diğer gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamaktaydı (p>0,05). Gruplar arası GFAP düzeyinin ise; kognitif bozukluğu olan diyabetik bireylerde, kognitif bozukluğu olmayan diyabetik bireylerden; bu grupların her ikisinin de sağlıklı kontrol grubundaki bireylerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı.
Sonuç: Bulgularımız diyabetin bilişsel disfonksiyona neden olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, bilişsel testlerle saptanabilir. Ancak bilişsel testlerin bireyin eğitim durumundan ciddi bir düzeyde etkilenmesi ve eşik değerlerinin her bireye göre standardize edilmesinin zorluğundan, GFAP düzeyinin bizlere bireyin biliş durumu hakkında daha hassas bilgi verdiği görülmüştür. Çalışmamız bilişsel fonksiyonları hem MMSE ve MoCA hem de GFAP ile değerlendirdiğinden; birçok parametrenin birbiri ile karşılaştırması ile kognitif fonksiyon bozukluğuna geniş bir çerçeveden yaklaşmamızı sağlamış; bu yaklaşım literatürde bir yenilik olmuş, gelecek çalışmalara ışık tutmuştur.  
Anahtar Sözcükler: Tip 2 Diyabetes Mellitus, Kognitif Bozukluğu, MMSE, MoCA, GFAP

Abstract:
Objectives: The aim of this study is to investigate the effect of cognitive impairment due to Type 2 Diabetes Mellitus on cognitive tests and GFAP level, and the change in these parameters with diabetes treatment.
Material and Methods: In this prospective single-center study, 30 diabetic patients with cognitive impairment according to MMSE-E, 30 diabetic patients with normal cognition according to MMSE-E, and 20 healthy individuals without chronic diseases, all uneducated, aged 40-65, were included. Diabetic individuals with cognitive impairment were monitored for 6 months. These individuals are 0-6. At both month follow-ups, cognitive evaluations were made with MMSE and MoCA, and the GFAP parameter was studied in the individuals. In other groups, these evaluations were made once. A Hypoglycemia Patient Questionnaire was administered to individuals at each evaluation, and those who did not give a positive response in terms of hypoglycemia were included in the study.
Results: In the 6-month follow-up of individuals with dementia, the increase in cognitive test scores and the decrease in GFAP levels were statistically significant (p<0.01). In the inter-group evaluation; MMSE and MoCA test scores of diabetics with dementia were significantly lower than diabetic individuals without dementia, and there was no significant difference between the other groups (p>0.05). The GFAP level between groups; in diabetic individuals with dementia, than in diabetic individuals without dementia; It was found that both of these groups were statistically significantly higher than the individuals in the healthy control group. 
Conclusions: Our findings revealed that diabetes causes cognitive dysfunction. This condition can be detected with cognitive tests. However, since cognitive tests are seriously affected by the educational status of the individual and it is difficult to standardize threshold values for each individual, it has been observed that the GFAP level gives us more sensitive information about the individual's cognitive status. Since our study evaluates cognitive functions with both MMSE, MoCA and GFAP; It enabled us to approach cognitive dysfunction from a broad perspective by comparing many parameters with each other; This approach has been an innovation in the literature and sheds light on future studies.
Key Words: Type 2 Diabetes Mellitus, Dementia, MMSE, MoCA