Sağlık çalışanlarının beslenme alışkanlıkları ile akdeniz diyetine uyumlarının yaşam kalitesi ve antropometrik parametreler üzerine etkisinin değerlendirilmes
Evaluation of the effect of health worker's nutritional habits and adaption to the mediterranean nutrition on the quality of life and anthropometric parameters
Yazar: MELTEM MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN DAĞ
LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Akdeniz diyeti (AD) de sürdürülebilir bir diyet olarak literatürde yer edinmiş, sağlığı koruyucu ve yaşam kalitesini arttırıcı etkisi birçok çalışmayla desteklenmiştir. Bu araştırmada ise sağlık personellerinin beslenme durumlarının ve Akdeniz diyetine uyumlarının belirlenmesi ve bu faktörlerin yaşam kalitesi üzerinde etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma Kasım 2022 –Mart 2023 tarih aralığında, Aksaray'da bulunan özel bir hastanede hizmet veren 107 (K: %63.6, E: %36.4) yetişkin sağlık personelinin katılımıyla yürütülmüştür. Bireylere; demografik özelliklerinin, beslenme alışkanlıklarının ve antropometrik ölçümlerinin sorgulandığı anket formuna ek olarak Uluslararası Fiziksel Aktivite Formu- Kısa Form (IPAQ-SF), Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (MEDAS) ve Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-36) soruları da yönetilmiştir. Yaş ortalaması 30.3±8.69 yıl olan bireylerin; zayıf, normal, fazla kilolu ve obez olma oranları sırasıyla; %5.6, %45.8, %37.4 ve %11.2 olarak belirlenmiştir. Normal BKİ değerine sahip kadınların oranının (%61.8), erkeklere göre (%17.9) daha fazla olduğu saptanmıştır. MEDAS toplam puan ortalaması 5.1±2.69 (K: 4.5±2.33, E: 6.2±2.94) olarak belirlenmiştir. Kadın katılımcıların AD'ye uyum puanının erkek katılımcıların puanına göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). AD'ye iyi uyum gösteren kadın katılımcı bulunmazken erkeklerin %5.1'inin AD'ye uyumlarının iyi düzeyde olduğu saptanmıştır (p<0.05). Antropometrik sınıflamalara göre MEDAS puanının anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir (p<0.05). Erkek katılımcıların yaşam kalitesi alt boyut puan ortalamalarının kadın katılımcılara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Fiziksel aktivite düzeyinin yaşam kalitesi (YK) üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı ancak AD'ye uyum düzeyi arttıkça bireylerin yaşam kalitelerinde artış olduğu aynı zamanda MEDAS puanı ve (SF-36 ölçeği) alt boyut puanları arasında pozitif korelasyon olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Bireylerin BKİ değerlerinde ve bel çevrelerinde azalma olmasının; fiziksel rol güçlüğü, emosyonel rol güçlüğü, ağrı ve genel sağlık algısı alt başlıklarının puanlarının arttırdığı belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, sağlıklı ve besin çeşitliliği ile sürdürülebilir bir beslenme şekli olan Akdeniz diyetine uyum ile yaşam kalitesi arasında anlamlı bir ilişki saptanmış ve akdeniz diyetinin sağlık profesyonellerinin yaşam kalitesini etkileyebileceği belirlenmişti.
Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, Antropometrik ölçüm, Beslenme, Beslenme durumu, Yaşam Kalitesi

Abstract:
The Mediterranean diet (AD) has also gained a place in the literature as a sustainable diet, and its health-protective and quality-of-life-enhancing effects have been supported by many studies. In this study, it was aimed to determine the nutritional status of healthcare personnel and their adaptation to the Mediterranean diet and to determine the effect of these factors on their quality of life. The research was conducted between November 2022 and March 2023 with the participation of 107 (F: 63.6%, M: 36.4%) adult healthcare personnel serving in a private hospital in Aksaray province. To individuals; In addition to the survey form in which demographic characteristics, eating habits and anthropometric measurements were questioned, questions from the International Physical Activity Form - Short Form (IPAQ-SF), Mediterranean Diet Adaptation Scale (MEDAS) and Quality of Life Scale (SF-36) were also administered. Individuals with an average age of 30.3±8.69 years; The rates of being underweight, normal, overweight and obese are; It was determined as 5.6%, 45.8%, 37.4% and 11.2%. It was found that the rate of women with normal BMI values was higher (61.8%) than men (17.9%). MEDAS total score average was determined as 5.1±2.69 (F: 4.5±2.33, M: 6.2±2.94). Women's compliance with AD was found to be lower than men (p<0.05). While there were no female participants who adapted well to AS, 5.1% of men were determined to have good adaptation to AD (p<0.05). It was determined that the MEDAS score did not show a significant difference according to anthropometric classifications (p<0.05). Of men; It was determined that the mean scores of physical function, physical role difficulty, emotional role difficulty, energy/vitality, social functionality, pain and general health perception were higher than those of women and the difference between these averages was statistically significant (p<0.05). It

was determined that physical activity level did not have a significant effect on quality of life (QOL), but as the level of adaptation to AS increased, individuals' quality of life increased, and there was a positive correlation between MEDAS score and SF-36 scale subscale scores (p<0.05). A decrease in individuals' BMI values and waist circumference; It was determined that the scores of physical role difficulty, emotional role difficulty, pain and general health perception subheadings increased (p<0.05). As a result, a significant relationship was found between compliance with the Mediterranean diet, which is a healthy and sustainable diet with nutritional diversity, and quality of life, and it was determined that the Mediterranean diet could affect the quality of life of healthcare professionals.
Keywords: Mediterranean diet, Anthropometric measurement, Nutrition, Nutritional status, Quality of Life