Depolanmış Sorghum'da diyatom toprağı ve Azadırachtın'in bazı depolanmış ürün zararlısı coleopterlere karşı kullanım olanakları üzerinde araştırmalar
Investigations on the possibility of using diyatomaceous earth and azadirachtin against some coleopteran pests of stored sorghum
Yazar: MUHSİN YUNUS DERİCİ
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT EMEKCİ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Bitki Koruma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma depolanmış sorgumda diyatom toprağı ve azadiracthin etken maddelerinin farklı doz uygulamalarının 20, 25 ve 30°C sıcaklıklarda ve %55 orantılı nemde Tribolium confusum, Rhyzopertha dominica ve Sitophilus zeamais isimli depolanmış ürün zararlısı böceklere karşı kısa süreli ve uzun süreli etkinliğini belirlemek amacıyla 2020-2023 yılları arasında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Depolanmış Ürün Zararlıları Laboratuvarında yürütülmüştür.

Kısa süreli etkinlik denemelerinde, test böcekleri, 100 ml hacimli vida kapaklı PVC kaplar içinde, 1000 ppm SilicoSec®; 750 ppm SilicoSec® + 50 ppm azadiracthin; 500 ppm SilicoSec® + 100 ppm azadiracthin ve 200 ppm azadiracthin uygulanan sorghum tanelerine 1, 2, 7, 14 ve 21 gün boyunca maruz bırakılarak ölüm oranları belirlenmiştir. Uzun süreli etkinlik denemelerinde ise ümitvar belirlenen doz uygulamaları ile muamele edilen sorgum bir yıl boyunca test koşullarında depolanmış ve aylık olarak alınan muamemeli ürüne ergin böcekler konularak 14. gün sonunda ölüm oranları belirlenmiştir. Hem kısa ve hem de uzun dönem çalışmalarında son sayımlardan sonra içinden tüm test böcekleri uzaklaştırılan kaplar 2-2.5 ay bekletilmek suretiyle F1 ergin gelişimi tespit edilmiştir.

Ölüm oranları doz, sıcaklık ve maruz kalma süreleriyle doğru orantılı olarak artmıştır. Kısa ve uzun süreli denemelerde en başarılı uygulama 200 ppm azadirachtin; en hassas tür ise S. zeamais olarak belirlenmiştir.  azadirachtin dozu ve sıcaklık artışına bağlı olarak en yüksek ölüm oranı R. dominica için %98.88, T. confusum ve S. zeamais için ise %100 olmuştur. 
Kısa ve uzun süreli denemelerde F1 gelişimi sıcaklık ve doz ile ters orantılı olarak azalmıştır.

Abstract:
This study, conducted between 2020 and 2023 in the Stored Product Pests Laboratory of Ankara University Department of Plant Protection, aimed to determine the short- and long-term efficacy of diatomaceous earth, SilicoSec®, and azadirachtin at 20, 25, 30°C and 55% RH against Tribolium confusum, Rhyzopertha dominica, and Sitophilus zeamais in stored sorghum.

In the short-term tests, adults were exposed to sorghum treated with 1000 ppm SilicoSec®; 750 ppm SilicoSec® + 50 ppm Azadirachtin; 500 ppm SilicoSec® + 100 ppm Azadirachtin; and 200 ppm Azadirachtin in 100 ml PVC containers for 1, 2, 7, 14, and 21 days, and mortality rates were determined at the end of each exposure period. For the long-term tests, 22 kg sorghum was treated as the stock. Adults were exposed to samples taken from the stock in monthly intervals, and mortalities were determined at the end of 14 days. After the final counts in both short- and long-term studies, all adults, dead/alive, were removed, and the containers were further kept for 2-2.5 months to assess F1 adult emergence.

Mortality rates increased proportionally to dose, temperature, and exposure time. The most effective treatment in both short- and long-term tests was 200 ppm azadirachtin, with S. zeamais identified as the most sensitive species. In paralel to increase in temperature and azadirachtin dose, the highest mortality for R. dominica was 98.88%, while 100% for T. confusum and S. zeamais.
F1 adult development decreased inversely with temperature and dose in both short-term and long-term experiments.