Voltaire ve Diderot'nun din anlayışları
Religion approaches of Voltaire and Diderot
Yazar: SERAY ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KIRLI BAYDUR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Aydınlanma = Enlightenment ; Aydınlanma felsefesi = Enlightenment philosophy ; Diderot, Denis = Diderot, Denis ; Din = Religion ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Fransa = France ; Voltaire = Voltaire ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Kant'ın "aklını kullanma cesareti göster" mottosu ile özdeşleşen aydınlanma, Avrupa tarihi açısından belli bir dönemin adı olduğu kadar; bir düşünüş tarzı, birey, toplum ve siyaset tasarımı anlamına da gelmektedir.
18. yüzyıla damgasını vuran aydınlanma dönemi için söylenebilecek ilk şey tek bir aydınlanmanın değil, farklı ülke gelenekleri ile şekillenmiş aydınlanma düşünüşlerinin olduğudur. Aydınlanma dönemi olarak bahsedilen 18 yy'da farklı değerlerin ve ilkelerin daha fazla öne çıkarıldığı Fransız, Alman, İskoç, Amerikan tarzı aydınlanmalardan bahsedilebilir. Her bir aydınlanma geleneği kendi toplumuna damgasını vurmuş, kendi toplumunun kültürel, siyasal ve birey anlayışını yansıtmış, önemli felsefecilerin çalışmaları ile şekillenmiş, kendine özgü ilkeleri öne çıkartmıştır. Farklı aydınlanmaların ortaya çıkışında toplumların tarihi, kültürel yapısı, siyasal yapısı, sınıfsal yapısı hatta ekonomik yapısındaki değişim dönüşüm belirleyici olmuştur. 
Farklı noktalarla birlikte her bir aydınlanma akılcılığı öne çıkartarak, bireyci düşünceyi, geleneksel politik ve toplumsal yapıları dönüştürmeyi ve metafizikten kurtulmayı murat etmiştir. Her bir aydınlanma belirlediği temel ilkeler çerçevesinde toplumun, bireyin ve politik yaşamın farklı yöntemlerle yeniden şekillendirilebileceğini düşündürtmek istemiştir. 
Tezin konusu, salt akıl, mantık, bilimsel yöntem, dinin sorgulanması temalarını öne çıkartan Fransız aydınlanması ve onun iki önemli temsilcisi Voltaire ve Diderot'nun düşüncelerinde din, birey, toplum, akıl, hoşgörü, özgürlük kavramlarının nasıl ele alındığının incelenmesidir. Her iki düşünür aklı öne çıkartarak politik ve toplumsal yapıyı dönüştürmek istemiştir. Voltaire din konusunda daha deist çizgide yer alırken; Diderot din konusundaki farklı görüşlere saygı duymakla birlikte fikren ateizme daha yakın bir yerde durmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Fransız Aydınlanması, Voltaire, Diderot, Din, Özgürlük

Abstract:
Enlightenment which is identified with Kant's motto "Sapere Aude!" is as much as the name of a certain period in terms of European history; a way of thinking also means individual, social and political design.
The first thing that can be said about the enlightenment that left its mark on the 18th century is not one enlightenment, but enlightenment ideas shaped by different country traditions. In the 18th century, which is mentioned as the period of enlightenment, French, German, Scottish, American style enlightenments can be mentioned in which different values and principles were emphasized more. Each enlightenment tradition left its mark on its own society, reflected the cultural, political and individual understanding of its own society, and brought forward its own unique principles, shaped by the work of important philosophers. It can be said that the change in the historical, cultural structure, political structure, class structure and even economic structure of the societies are decisive in the emergence of different enlightenments.
Each enlightenment with different points highlighted rationalism, and sought to transform individualistic thinking, traditional political and social structures, and to get rid of metaphysics. Each enlightenment wanted to make people think that society and the individual and political life could be reshaped in different ways within the framework of the basic principles they set.
The subject of the thesis is to examine how the concepts of religion, individual, society, reason, tolerance and freedom are handled in the thoughts of Volteire and Diderot, the French enlightenment that emphasizes the themes of reason, logic, scientific method, and questioning religion. Both thinkers wanted to transform the political and social structure by highlighting the mind. While Volteire is in a more deist line regarding religion; Although Diderot respects different views on religion, he stands closer to ataeism.

Keywords: French Enlightenment, Voltaire, Diderot, Religion, Liberty