Firmaların işçi sağlığı ve güvenliği performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri yardımıyla ölçülmesi
Measuring occupational health and safety performance of companies using multi-criteria decision
Yazar: MERVE EROL
Danışman: DOÇ. DR. BABEK ERDEBİLLİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Entropi = Entropy ; Firmalar = Firms ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin sorunlar, iş yerlerinde karşı karşıya kalınan risklerin analiz edilmesi ve bu risklerin etkisini azaltmak için çeşitli önlemler alınmasına rağmen meydana gelmeye devam etmektedir. Hatalı uygulamalar ve bunun sonucu olan kaza, yaralanma ve hastalıkların incelenmesi sonucunda yeni birçok şey öğrenilmekte ve bunun yarattığı ekonomik ve sosyal sonuçlar uzmanlar tarafından araştırılmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği bağlamında alınan önleyici tedbirler, üretim ve hizmete dönük operasyonel süreçlerde meydana gelen kaza ve hastalıkların sayısını azaltmaktadır. Bunun yanında, belli riskleri ortadan kaldırmak amacıyla iş güvenliğine ilişkin yeni kanun ve yönetmelikler ülke düzeyinde kabul edilmekte ve uygulamaya sokulmaktadır. Örgütsel sistemler geliştikçe, ergonomi gibi çok disiplinli alanlar geliştirilmekte ve iş risklerine ilişkin sorunlarla mücadele giderek organize biçimde yerine getirilmektedir. Yaşanan bu gelişmelerin diğer bir ürünü ise iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemlerinin geliştirilmesidir. Bu sistemler, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin temel sorunlarla başa çıkmanın temel araçları olarak bir süredir kullanılmakta ve böylelikle daha güvenli bir iş yaşamının temelleri atılmaya çalışılmaktadır. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin kurulan bu sistemlerin performanslarının hedeflenen sonuçları doğurması ise öncelikle bir ölçümleme alt yapısının oluşturulmasını gerekmektedir. Bu araştırma, benzeri bir altyapı oluşturmayı amaçlamakta ve izleyen ana unsurlardan oluşmaktadır: (1) iş sağlığı ve güvenliği bağlamında bir gösterge havuzunun oluşturulması ve uygun göstergelerin taranarak belirlenmesi, (2) Türkiye'de demir-çelik sektöründe faaliyet gösteren bir firmadan alınan veriler kullanılarak Entropy tabanlı bir gösterge ağırlığı belirleme çalışmasının yapılması, (3) firmanın iş sağlığı ve güvenliği performansının yıllar itibariyle TOPSIS kullanılarak karşılaştırmalı olarak hesaplanması, ve (4) araştırmanın sonuçları, zayıf yanları ve yeni araştırma imkanlarının tartışılması.

Abstract:
Despite taking a series of corrective actions to prevent the possible hazards from occurring   at work, injuries and work-related illnesses are a global issue in manufacturing and service industries nowdays. Mishaps and their unfortunate consequences have been enlightening us for long time, and we have acquired knowledge from social and economic results. Preventive measures in the context of occupational safety and health have been progressing, and the preliminary actions decreased the number of accidents in manufacturing and service operations. Similarly, new safety laws and legislation were enacted especially in industrialized countries to force businesses to create safety plans of buildings and to take actions against occupational risks. As the organizational systems progressed, multi-disciplinary approaches such as ergonomics were built to cope with the complexities of the operations associated with several mishaps. Furthermore, occupational health, safety and management systems (OHSMSs) were founded to overcome the threats of main catastrophes and health issues in many industries. 

Having this in mind, as OHSMSs evolved, there has been a necessity to assess the performance of these systems. It is argued that the preliminary phase of such an assessment may be to identify the right indicators and employ them using industrial expert data. To this end, methodology to achive this research is as follows: (1) to gather and scan a list of performance indicators in the context of OHS, (2) Calculating the ratings of the scanned indicators and prioritize them using Entropy Method based on quantitative analysis, (3) Then we evaluate the occupational health and safety performance of a company comparatively using TOPSIS, and (4) Finally the discussion of research will result in an assessment of the performance.