Türk milli eğitim sisteminde hesap verebilirlik
Accountability in Turkish national education system
Yazar: MURAT BÜLBÜL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE DEMİRBOLAT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Hesap verebilirlik = Accountability ; Sorumluluk = Responsibility ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türk Milli Eğitim Sistemindeki hesap verebilirlik olgusunun incelenmesi ve eğitim sisteminde hesap verebilirlikle ilgili uygulamalar hakkında MEB'de görev yapan yöneticilerin, denetçilerin ve eğitim sendikası yöneticilerinin görüşlerinin saptanmasıdır.Araştırma, tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmada kullanılan ?Türk Milli Eğitim Sisteminde Hesap Verebilirlik Ölçeği?, Sorumluluk, Standartlar Saydamlık, Sağlama ve Sorgulama alt ölçeklerini içerecek biçimde araştırmacı tarafından geliştirilmiştir.Araştırmanın evrenini, 2010?2011 eğitim öğretim yılında MEB'de görev yapan 52 genel müdür ve genel müdür yardımcısı, 75 daire başkanı, 10 iç denetçi, 320 bakanlık müfettişi, 81 il milli eğitim müdürü, 3300 eğitim (ilköğretim) müfettişiyle, Türk Eğitim-Sen, Eğitim Bir-Sen ve Eğitim Sen sendikalarının genel merkez yöneticileriyle 81 il başkanı oluşturmaktadır. Eğitim müfettişleri dışında evrende yer alan katılımcıların tümüne anket gönderilmiş; 81 ilin her birinden sekizer müfettiş olmak üzere toplamda 648 müfettiş ise tesadüfî örnekleme yöntemiyle örnekleme alınmıştır.Eğitim yöneticisi ve iç denetçiler ve müfettişlerden geri gelen anketlerin %72,3'ü istatistikî olarak analiz edilmiştir. Türk Eğitim-Sen sendikası yöneticilerine gönderilen anketlerin %43'ü, Eğitim-Bir Sen yöneticilerine gönderilen anketlerin %54'ü ve Eğitim-Sen yöneticilerine gönderilen anketlerin yalnızca %0,02'si istatistikî olarak analiz edilmiştir.Verilerin analizinde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistiklerin yanında, ikili karsılaştırmalarda t-testi, üç ya da daha fazla kategorili değişkenlere göre karsılaştırmalarda ise tek yönlü varyans analizi tekniği kullanılmıştır. Ayrıca alt ölçeklerin birbirleriyle olan ilişkinin belirlenmesinde basit korelasyon tekniği kullanılmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, Türk Milli Eğitim Sisteminde hesap verebilirlikle ilgili birçok uygulamanın yeterli düzeyde geçekleşmediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca görev, cinsiyet, yaş, bulunulan görevdeki kıdem ve eğitim düzeyi değişkenlerine katılımcıların görüşleri arasında anlamlı farklılıklar ve alt ölçeklerin birbirleriyle olan ilişkilerinin orta düzeyde pozitif yönlü ve anlamlı olduğu saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Türk Milli Eğitim Sistemi, hesap verebilirlik, sorumluluk, saydamlık, standartlar, sağlama, sorgulama.

Abstract:
The aim of this research is to examine the phenomenon of accountability in Turkish National Educational System and to determine the opinions of administrators, inspectors, internal auditors who work at Ministry of National Education (MEB) and educational union managers about the accountability practices in the education system.Survey method was used in this research. The data of research was collected by the questionnaire of ?Scale of Accountability Practices in Turkish National Education System? including the subscales of Responsibility, Standards, Transparency, Checking and Questioning developed by the researcher.The study population consists of 52 directors general and deputy directors general, 75 heads of department, 10 internal auditors, 320 inspector of ministry, 81 provincial directors of education and 3300 inspectors of education who work at MEB in 2010-2011 educational year and upper level and provincial managers of three educational unions (Türk Eğitim-Sen, Eğiitm Bir-Sen and Eğitim-Sen). The surveys were sent to all of the participants in the study population except inspectors of education; from each of 81 provinces 8 inspectors of education, totally 648, were selected as the study sample by using the random sampling method.% 72.3 of the surveys from educational administrators, internal auditors and inspectors were analyzed statistically. Besides, %43 of the surveys from the managers of Türk Eğitim-Sen, %54 of the surveys from the managers of Eğitim-Bir-Sen and only %0.02 of the surveys from the managers of Eğitim-Sen were analyzed statistically.In data analysis, means and standart deviation were the descriptive statistics; t-test and ANOVA were the inferential statistics. The relationship between each of the subscales is found out by using Pearson Correlation analysis.According to the findings obtained from this study, it is concluded that many of the accountability practices are not carried out at the sufficient level in Turkish National Education System. Besides that, according to participants? duties, sexes, ages, professional seniority and education level, it is determined that there are significant differences in participants? opinions and there is a medium-level positive and meaningful relationships between each of the subscales.Keywords: Turkish National Educational System, Accountability, Responsibility, Standards, Transparency, Checking and Questioning