Sigara kullanan evli kadınların bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between cognitive flexibility and psychological well-being in tobacco-using married women
Yazar: SEDA NUR ARSLANTAŞ
Danışman: PROF. DR. KAMİL ALPTEKİN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile = Family ; Aile danışmanlığı = Family counseling ; Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Evli kadınlar = Married women ; Evlilik = Marriage ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sigara kullanan evli kadınların bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama modeli esas alınmıştır. Bu doğrultuda örneklemi, araştırmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan ve online platform aracılığıyla ulaşılan 339 evli ve sigara kullanan kadın katılımcı oluşturmaktadır. Çalışma için katılımcılara "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Bilişsel Esneklik Envanteri" ve "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği'' uygulanmıştır. Elde edilen araştırma verileri IBM SPSS Statistics 26 programı dahilinde analize tabi tutulmuştur. 
Çalışmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda, sigara kullanan evli kadınların bilişsel esneklik ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Bilişsel Esneklik Envanteri genelinden ve alt boyutlarından aldıkları puan ile Psikolojik İyi Oluş ölçeği puanları arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı düzeyde korelasyon olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kadınların sigara kullanım nedenlerinin başında ''aile ve arkadaş çevresi arkadaş çevresi'' (%53,10) gelmektedir. Sigara kullanım süresi, eğitim düzeyleri, çalışma durumu ile Bilişsel Esneklik Envanteri genel puanları arasında anlamlı bir farkın (p<0.05) olduğu saptanmıştır. Kadınların eğitim durumu ve çalışma durumu ile Psikolojik İyi Oluş puanları arasında ise anlamlı fark olduğu (p<0.05) görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda, sigara kullanımına ilişkin müdahalede bulunma, strateji ve teknik geliştirilmesi amacıyla çalışmaların attırılması ve halihazırda kontrol sağlama ve bırakma programlarının ise kadınların istek ve ihtiyaçlarına göre revize edilmesi gerektiği önerilmektedir. Bağımlılık çalışmalarının, aile yapısını etkileyebilecek çeşitli faktörleri kapsayacak biçimde genişletilmesi gerekmektedir. Kadın ve aile temelli bağımlılık çalışmalarında derinlikli bilgi elde etme amacıyla konunun nitel veya karma yöntemlerle de ele alınması önem taşımaktadır.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the level of cognitive flexibility and psychological well-being in tobacco-using married women. To do so, a qualitative relational content analysis approach was adopted. The final sample of the study consisted of 339 tobacco-using married women who had been recruited through online platforms. The participants were administered three different instruments: "Sociodemographic Information Form, ''Cognitive Flexibility Inventory" and "Psychological Well-being Scale" and the obtained data were analysed using IBM SPSS Statistics 26. 
The results showed high levels of cognitive flexibility and psychological well-being in tobacco-using married women. Moreover, there was a significant positive correlation between the results of the Cognitive Flexibility Inventory, as well as the scores obtained on its facets, and the results of the Psychological Well-being Scale (p<0.05). The primary reason behind women's tobacco use was identified as "family and friends" (53.1%). A significant discrepancy was observed between the score obtained on the Cognitive Flexibility Inventory and the duration of tobacco use, education level, and working status (p<0.05). Likewise, a significant difference was detected between the participants' education level and working status and the scores on the Psychological Well-being Scale (p<0.05). In line with these results, further research centring around intervention programs regarding tobacco use should be conducted, and currently implemented programs should be revised in accordance with women's needs and wishes. Additionally, addiction studies should be expanded to include various factors which may impact the family unit. It is critical to further utilise qualitative and mixed methods research designs in women and family centric addiction studies to acquire in-depth information.