Alkanna cappadocıca boıss. et bal. bitkisi üzerinde farmakognozik araştırmalar ve bitki özütleri ile nanoyapıların sentezi
Pharmacognostic research on alkanna cappadocica boiss. et bal. plant and synthesis of nanostructures with plant extracts
Yazar: SADİ YUSUFBEYOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BALDEMİR KILIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Türkiye'de doğal olarak yayılış gösteren ve Boraginaceae familyasının bir üyesi olan Alkanna cappadocica Boiss. et Bal. bitkisinin anatomik ve morfolojik olarak incelenmesi yapılmıştır. Ayrıca herba ve kök kısımlarından elde edilen metanol ve kloroform özütlerinin (ekstrelerinin) içerik analizlerinin yapılması, bitki bazlı nanoçiçek (Nç) sentezi ve bazı biyolojik aktivitelerinin karşılaştırmalı olarak araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: A. cappadocica'nın uygun mevsimlerde kök ve toprak üstü (herba) kısımları toplanmıştır. Toplanan bitki kısımlarından anatomik-morfolojik çalışmalar yapılmıştır. Kök ve herba özütleri elde edildikten sonra Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi (YBSK) ile içerik analizleri yapılmıştır. Daha sonra bu özütlerden Nç sentezlenmiştir. Özütler ve Nç'lerin toplam fenolik madde miktarı, toplam flavonoid tayini, DPPH (2,2-difenil-1-pikrilhidrazil) ve ABTS (2,2'-Azinobis [3-etilbenzotiazolin-6-sülfonik asit]-diamonyum tuzu) radikali süpürücü etkileri, bakır iyonu indirgeyici etkinlikleri (CUPRAC), katalitik aktiviteleri ve antileishmanial aktiviteleri in vitro olarak çalışılmıştır.
Bulgular: Tez çalışmasında materyal olarak toplananA. cappadocica bitkisinin  "Türkiye ve Doğu Ege Adaları Florası" kaynağında belirtilen cins ve tür tayin anahtarlarındaki tanımlamalar ile örtüşmektedir. Herba metanol ekstresi (HM)'nin içeriğinde, askorbik asit, kumarik asit, rutin, kersetin, kemferol ve rosmarinik asit; Herba kloroform ekstresi (HK)'nın içeriğinde HM'den farklı olarak kemferol 3-O- β rutinozit, Kemferol 3-O-β glukozit, luteolin'e rastlanmıştır. Kök metanol ekstresi (KM)'de alkannin miktarı fazlayken kök kloroform ekstresi (KK)'da asetil alkannin miktarı fazladır. HM, HK, KM ve KK'dan sentezlenen Nç'lerin karakterizasyonu başarılı bir şekilde yapılmıştır. Fenolik madde içerikleri (mg EGA/g), HM: 124.5± 0,5; HMNç: 2,53±0,5; HK: 101,6±3,54; HKNç:1,72±0,07; KM: 198,6±0,5; KMNç:6,4±0,3; KK: 275±0,5; KKNç:5,386±0,5 olarak bulunmuştur. Flavonoid madde içerikleri (mg EK/g), HM: 58,5±0,4; HMNç: 0,58±0,01; HK:56,05±7,6; HKNç: 3,12±0,1; KM: 56,54±0,32; KMNç: 5,619±0,89; KK: 56,05±7,663; KKNç: 3,09±0,04 olarak bulunmuştur. DPPH radikali süpürücü etkisi IC50 değerleri 36,64-448,8 µg/mL, ABTS katyon radikali süpürücü etkisi IC50 değerleri 22,6667- 674,409 µg/mL aralığında tespit edilmiştir. CUPRAC (Bakır iyonu indirgeme antioksidan kapasitesi) mg EGA/g olarak 50,21-197,5 aralığında bulunmuştur. Antileishmanial aktivite çalışmalarında giemsa boyamada uygulanan ekstre ve Nç'lerde morfolojik değişikliklere rastlanmıştır. Tripan mavisi % canlılık hesaplamasına göre IC50 değerleri 99,041-518,851 µg/mL arasında olup MTT canlılık testi hesaplamalarına göre inhibisyon dozları 67,06-821,4 µg/mL olarak bulunmuştur.

Abstract:
Purpose: The anatomical and morphological study of Alkanna cappadocica Boiss. et Bal., a member of the Boraginaceae family, which is naturally distributed in Turkey, was carried out. In addition, it was aimed to carry out content analyses of methanol and chloroform extracts obtained from herb and root parts, synthesis of plant-based nanoflower (NF) and comparative investigation of some biological activities.
Methods: Root and aerial parts of A. cappadocica were collected in appropriate seasons. Anatomical-morphological studies were carried out from the collected plant parts. Root and herb extracts were obtained and analysed by High Pressure Liquid Chromatography (HPLC). Then, NCs were synthesised from these extracts. Total phenolic content, total flavonoids, DPPH (2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl) and ABTS (2,2'-Azinobis [3-ethylbenzothiazolin-6-sulphonic acid]-diammonium salt) radical scavenging effects, copper ion reducing activity (CUPRAC), catalytic activity and antileishmanial activity of the extracts and Nc were studied in vitro.
Results: The plant A. cappadocica collected as material in the thesis study coincides with the descriptions in the genus and species identification keys given in the source "Flora of Turkey and Eastern Aegean Islands". Herba methanol extract (HM) contained ascorbic acid, coumaric acid, rutin, quercetin, kemferol and rosmarinic acid; Herba chloroform extract (HK) contained kemferol 3-O-β rutinoside, kemferol 3-O-β glucoside and luteolin different from HM. While the amount of alkannin was high in root methanol extract (KM), the amount of acetyl alkannin was high in root chloroform extract (KK). The characterisation of Nfs synthesised from HM, HK, KM and KK was successfully performed. Phenolic matter contents (mg EGA/g), HM: 124,5± 0,5; HMNf: 2,53±0,5; HK: 101,6±3.54; HKNf: 1,72±0,07; KM: 198,6±0,5; KMNf:6,4±0,3; KK: 275±0,5; KKNf:5,386±0,5. Flavonoid substance contents (mg EC/g), HM: 58,5±0,4; HMNf: 0,58±0,01; HK: 56,05±7,6; HKNf: 3,12±0,1; KM: 56,54±0,32; KMNf: 5,619±0,89; KK: 56,05±7,663; KKNf: 3,09±0,04. DPPH radical scavenging effect IC50 values were 36,64-448,8 µg/mL, ABTS cation radical scavenging effect IC50 values were 22,6667- 674,409 µg/mL. CUPRAC values (Copper ion reducing antioxidant capacity) was found in the range of 50,21-197,5 mg EGA/g. In the antileishmanial activity studies, morphological changes were observed in the extracts and NCs applied in giemsa staining. According to trypan blue % viability calculation, IC50 values were between 99,041-518,851 µg/mL and according to MTT viability test calculations, inhibition doses were found as 67,06-821,4 µg/mL.
Keywords: Alkanna cappadocia, Antiparasitic, Alkannin, Boraginaceae, Leishmania tropica, Nanoflower