Lise öğretmenlerinin örgütsel yabancılaşma düzeylerinin incelenmesi
Investigation of high school teachers' organizational alienation
Yazar: NAZLI NAZAR ANADOL
Danışman: DOÇ. DR. SEMİH ÇAYAK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yabancılaşma kavram olarak insan yaşamının her alanında var olmaktadır. Psikolojik ve sosyal bir kavram olarak insan yaşamının kaçınılmaz bir parçası konumundadır. İnsanın var olduğu her yerde yabancılaşma durumu ortaya çıkmaktadır. Kaçınılmaz bir olgu olarak varlığını bireylerin yaşantılarında sosyal ve psikolojik açıdan etki ederek sürdürmektedir. Özellikle bireylerin toplu olarak bir araya geldikleri durumlarda, yabancılaşma yaşanmaktadır. Sosyal bir yapı olan okullarda da yabancılaşma kavramı hızla kendini göstermeye başlamıştır. Bu açıdan ele alındığında sosyal bir örgüt olan eğitim kurumlarında var olan bireylerden en önemlilerinden biri olan öğretmen de giderek mesleğine ve kurumuna karşı çok farklı nedenlerle yabancılaşabilmekte ve bu durum onun mesleki açıdan verimliliğini de etkileyebilmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı lise öğretmenlerinin örgütsel yabancılaşma düzeylerini incelemektir. Tarama modelindeki bu araştırmada veriler, Eryılmaz (2010) tarafından geliştirilen "Lise Öğretmenlerinin Örgütsel Yabancılaşma Düzeyi Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmanın evrenini 2015-2016 eğitim öğretim döneminde Kadıköy, Tuzla, Esenyurt, Beylikdüzü ve Avcılar ilçesindeki kamu ve özel okullarda görev yapmakta olan lise öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenen öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin incelenmesi için istatistik programından yararlanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin örgütlerine yabancılaşma düzeylerinin cinsiyet, öğrenim durumu, kıdem ve çalışma süreleri ile olan ilişkisi incelenmiştir. Toplanan verileri analiz etmek amacıyla betimsel istatistikler bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda lise öğretmenlerinin örgütsel yabancılaşma düzeylerinin düşük olduğu belirlenmiştir. Örgütsel yabancılaşma ölçeğinin alt boyutlarında kuralsızlık boyutu en yüksek, anlamsızlık boyutu ise en düşük düzeyde bulunmuştur. Uygulanan istatistiksel analizler sonucunda örgütsel yabancılaşma durumunun cinsiyet, öğrenim durumu, çalışma süresi ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Bu analizler ışığında araştırmacı ve uygulayıcılara yönelik öneriler sunulmuştur.  

Anahtar Kelimeler: Örgütsel Yabancılaşma, yabancılaşma, eğitim.

Abstract:
Alienation as a concept occurs in every part of people' life. It is an evitable part of people' social and psychologycial life. The concept of alienation is in every part of people' life. Specially, when people get together, alienation occurs immediately. Alienation begin to occur in schools, because schools are social organization. Because of this situation, teacher, who is one of the most important part of schools get alienated to his organization and also his professional productivity may be affected.
 In this sense, the aim of this research is examination of high school teachers' organizational alienation degree. This research is examined by survey model. Datas of this research is gathered "High School Teachers' Alienation Level Scale" which is reformed by Eryılmaz(2010). High school teachers, who are on duty in Kadıköy, Tuzla, Avcılar, Esenyurt and Beylikdüzü during 2015-2016 education year, are constitued the population of this research. Simple random sampling is used in this research as research sample model. These samples consist of teachers, who are on duty in these five districts. All datas are examined via statistic program. In this reseach, main aim is to examine the relation of organizational alienation of teachers among gender, seniority, duty period and educational back ground. In order to examine datas statistically independent samples t test and on way variance analysis (ANOVA) are used.
At the result of this research, high school teachers' organizational level is low. Powerlessness, which is a sub- dimension of organizational alientaion, has the highest level and self alienation, which is another sub-dimension of organizational alienation, has the lowest level. By the way, after appliance of statistical analysis, the result is that there is not an important difference between organizational alienation and teachers' gender, educational back ground, duty period or seniority. In the light of these analyses, advices, which are aimed at resaerchers and practisants, are presented.
Key Words:  Organizational Alienation, Alienation, Education