Tromboz tanılı çocukların etiyolojik faktörleri, klinik bulguları, tetkik ve tedavi yöntemleri, takip süreçlerinin değerlendirilmesi
Etiological factors, clinical findings, examination and treatment methods, evaluation of follow-up processes of children with thrombosis diagnosis
Yazar: MELTEM ÖZKÖK SALT
Danışman: PROF. DR. AYLİN CANBOLAT AYHAN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Hematolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: Tromboz çeşitli organların dolaşım bozukluğuna bağlı işlev azalması veya kaybına neden olabilen pıhtı oluşumudur. Farklı klinik tablolar görülebilmektedir. Daha çok erişkinlerde görülen bir hastalık olarak bilinirken, son yıllarda tanı olanaklarının gelişmesi, görüntüleme yöntemlerinin ulaşılabilirliğinin artması, girişimsel işlemlerin artması ile çocuklarda da oldukça sık görülmeye başlamıştır. Çocuklarda bu konuda henüz yeterli çalışma olmaması sebebiyle çocukluk çağı trombozları ile ilgili kılavuzların çoğu erişkin çalışmalarından esinlenerek düzenlenmiştir.

Amaç: Tromboz tanısı alan çocuk hastaların demografik bilgileri, tromboz açısından aile öyküleri, tromboz yerleşimleri, kalıtsal ve edinsel risk faktörleri, tetkik, tedavi ve izlemlerinin değerlendirilmesidir.

Gereç ve Yöntem: İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Çocuk Hematoloji Kliniğine 2015-2022 yılları arasında tromboz tanısı ile başvurmuş olan 77 tane hasta değerlendirildi. Hastaların hastane elektronik bilgi sistemindeki verileri incelendi. Çalışmaya dahil edilen hastaların tanı alma yaşı, cinsiyetleri, risk faktörleri, aile hikayesi, klinik bulguları, tromboz yerleşimi, tromboz türü, tetkikleri, görüntüleme şekli, tedavi şekli ve süreleri, hastane yatışı, rekurrens olup olmadığı, takip süresi incelendi.

Bulgular: Çalışmamızda incelenen hastalarımızın %44,2'si erkek, %55,8'i kız idi. Bimodal yaş dağılımı görülmüş olup hastalarımızın %40,3'ü 0-2 yaş arasında, %33,8 ü ise 10-18 yaş aralığında bulundu. Hastalarımızın %5,2'sinde tromboz içeren aile hikayesi vardı. Hastaların %87'sinde venöz, %6,5'inde arteriyel, %5,2'sinde intrakardiyak, %1,3'ünde ise hem venöz hem de arteriyel tromboz görüldü. Yenidoğanların ise %83,3'ünde venöz, %5,6'sında arteriyel ve %11,1'inde intrakardiyak tromboz saptandı. Tüm hastaların %80,5'inde edinsel, %95,3'ünde genetik, %72,7'sinde ise hem edinsel hem de genetik risk faktörleri birlikte bulunmakta, yenidoğan hasta grubunda ise edinsel risk faktörü oranı %88,9, genetik risk faktörü oranı

%100, edinsel ve genetik risk faktörü oranı ise %86,7 olarak tespit edildi. En sık edinsel risk faktörü santral kateterizasyon varlığı idi. En sık görülen genetik mutasyonun ise MTHFR mutasyonu olduğu görüldü. Tüm hastaların %36,4'ünde MSS, %6,5'inde intrakardiyak, %11,7'sinde abdominal, %26'sında periferik ve %19,5'inde DVT lokalizasyonu görüldü. Abdominal lokalizasyonu olan 9 hastanın 7'si portal, 2'si renal; periferik lokalizasyonu olan 20 hastanın 18'i üst, 2'si alt; DVT lokalizasyonu olan 15 hastanın ise 5'i üst, 9'u alt ve 1'i pulmoner yerleşimliydi. Yenidoğan hasta grubunun %22,2'sinde MSS, %16,7'sinde intrakardiyak, %33,3'ünde abdominal, %16,7'sinde periferik ve %11,1'inde DVT lokalizasyonu görüldü. Hastaların %94,8'inde düşük moleküler ağırlıklı heparin tedavisi kullanıldı. Tedavi süresi 2 hafta-2 yıl arasında olduğu görüldü. Ortalama tedavi süresi 6,02±4,44 ay olarak tespit edildi. Hastaların %10,4'ünde nüks gelişti. Hastaların %11,7'sine profilaksi verildi.

Sonuç: Çocukluk çağı trombozlarında edinsel risk faktörlerinin yanı sıra genetik risk faktörleri de önemli bir yer tutmaktadır. Oral antikoagulanların kullanımı giderek artıyor olmakla birlikte, düşük molekül ağırlıklı heparin hala en sık tercih edilen antikoagulan ajandır. Tedavi süresi ve profilaksi uygulaması henüz çocukluk çağı için çok net kriterlerle kesinleştirilememiştir. Bu konuda daha geniş serilerle yapılmış olan çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: tromboz, trombofili, genetik mutasyon

Abstract:
Introduction: Thrombosis is the formation of clots that can cause a decrease or loss of function of various organs due to circulatory disorders. Different clinical pictures can be seen. While it is known as a disease seen mostly in adults, it has started to be seen quite frequently in children with the development of diagnostic possibilities, the increase in the accessibility of imaging methods, and the increase in interventional procedures in recent years. Since there are not enough studies on this subject in children yet, most of the guidelines on childhood thrombosis were inspired by adult studies.

Objective: To evaluate the demographic information, family history in terms of thrombosis, thrombosis locations, hereditary and acquired risk factors, examination, treatment and follow-up of pediatric patients diagnosed with thrombosis.

Materials and Methods: 77 patients who were admitted to the Pediatric Hematology Clinic at Istanbul Medeniyet University Göztepe Training and Research Hospital with the diagnosis of thrombosis between 2015 and 2022 were evaluated. The data of the patients in the hospital electronic information system were examined. The age at diagnosis, gender, risk factors, family history, clinical findings, thrombosis location, type of thrombosis, examinations, imaging modalities, treatment modalities and durations, hospitalization, recurrence, and follow-up period of the patients included in the study were examined.

Results: In our study, 44.2% of our patients were male and 55.8% were female. Bimodal age distribution was observed and 40.3% of our patients were between the ages of 0-2 and 33.8% were between the ages of 10-18. 5.2% of our patients had a family history of thrombosis. Venous thrombosis was seen in 87% of the patients, arterial in 6.5%, intracardiac in 5.2%, and both venous and arterial thrombosis in 1.3%. Venous thrombosis was found in 83.3% of newborns, arterial thrombosis in 5.6% and intracardiac thrombosis in 11.1%. 80.5% of all patients had acquired risk factors, 95.3%

genetic risk factors, 72.7% both acquired and genetic risk factors. In the newborn patient group, the acquired risk factors rate were 88.9% and genetic risk factors were 100%, the rate of acquired and genetic risk factors were 86.7%. The most common acquired risk factor was the presence of central catheterization. The most common genetic mutation was found to be MTHFR mutation.

Of all patients, 36.4% had CNS, 6.5% intracardiac, 11.7% abdominal, 26% peripheral and 19.5% DVT localization. Of 9 patients with abdominal localization, 7 were portal and 2 were renal; Of 20 patients with peripheral localization, 18 were upper and 2 were lower; Of the 15 patients with DVT localization, 5 were located in the upper, 9 in the lower and 1 in the pulmonary location. In the newborn patient group, CNS was localized in 22.2%, intracardiac in 16.7%, abdominal in 33.3%, peripheral in 16.7% and DVT in 11.1%. Low molecular weight between 2 weeks and 2 years. The mean duration of treatment was 6.02±4.44 months. 10.4% of the patients developed recurrence. Prophylaxis was given to 11.7% of the patients.

Conclusion: In addition to acquired risk factors, genetic risk factors also play an important role in childhood thrombosis. Although the use of oral anticoagulants is increasing, low molecular weight heparin is still the most preferred anticoagulant agent. The duration of treatment and prophylaxis application have not yet been determined with very clear criteria for childhood. There is a need for studies with larger series on this subject.

Key words: thrombosis, thrombophilia, genetic mutation