Jenerik ilaç endüstrisinde AR-GE projelerinin seçimi için çok kriterli karar verme uygulaması
Application of multi-criteria decision-making method for R&D project selection in generic pharma industry
Yazar: AYŞEGÜL KIRAYOĞLU GOERTZEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER CAMCI
Bahçeşehir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mühendislik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Hızlı fiyat erozyonları, yüksek rekabet ve tedavilerde yüksek teknolojili ve alt yapı gerektiren terapötik alanlara yönelim sebebiyle jenerik firmalar için piyasada varlık göstermek gitgide daha zorlaşmaktadır. Bu sebeple, jenerik firmalar için dinamik bir portföye sahip olmak görünür bir avantaj sağlamaktadır. Jenerik ilaçların geliştirilmesi orijinal ürünlere nazaran çok daha düşük bütçler gerektirse de, kısıtlı kaynaklar söz konusu olduğunda doğru ürüne Ar-Ge yatırımı yapmak önemlidir. Jenerik ilaç firmalarının Ar-Ge vasıtasıyla geliştirerek piyasaya vermeyi planladıkları ürünlerin seçimi için çoklu kriterli karar verme uygulamaları tercih edilebilir. Bu çalışmada, Türkiye'deki jenerik İlaç Endüstrisi açısından Ar-Ge projelerinin seçiminde göz önüne alınacak kriterler incelenmiş ve ön grup uzman görüşmeleri neticesinde geliştirilecek ürün ile ilgili, çevresel faktörlerle ilgili ve firma-içi faktörlerle ilgili olmak üzere 3 ana kriter hiyerarşinin amacı için ana seviye olarak belirlenmiştir. Hiyerarşi yapısı oluşturuldak sonra daha geniş bir uzman grubundan hiyerarşi ağacının her seviyesinden toplam 28 adet kriteri değerlendirmesi istenmiştir. Çalışma sonucunda Türkiye'deki jenerik ilaç sektöründe Ar-Ge için yeni ürün seçimi yapılırken projenin finansal özelliklerinin belirleyeci kriterler olduğu görülmüştür. Buna göre Net Bugünkü Değer'in ardından Ürünün Tedavideki Yeri kriteri en önemli kriterler olarak olarak bulunmuştur. Firma Yetenekleri kriteri de Yatırımın Geri Dönüşü kriteri kadar önemli bulunmuştur. Bu sonuç firma için faktörlerden yeteneklerin proje seçimi için kısıtlayıcı faktörlerden biri olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Market presence is becoming more and more difficult for generic companies due to the rapid price erosions, high competition, tendency to high-tech and infrastructural therapeutic areas. As a result, having a dynamic pipeline for generic companies provides a significant advantage. Although the development of generic medicines requires comparatively lower budgets than development of original products, it is important to invest in R & D in the right product when resources are limited. Multi-criteria decision-making practices may be preferred for the selection of the R&D projects that generic pharmaceutical companies plan to introduce.
In this study, R&D project for new product development specifically for generic pharmaceutical industry in Turkey were examined. Analytical Hierarchy Process is applied as a Multi Criteria Decision Making Project. Selection criteria were pre-set by the industry experts and 3 main level criteria are identified as product related factors, environmental factors and company-internal factors included for the purpose of the hierarchy. A wider group of experts form industry were asked to evaluate 28 criteria at all levels of the hierarchy.
The result of the study showed that financial criteria were the most important decision-making points for the generic pharmaceutical industry in Turkey, whereas Net Present Value criteria was found to be the most important criteria amongs all critera, followed by Place in Therapy. Firm Capabilities Criteria was found to be as important as Return on Investment criteria, indicating that decision makers consider internal factors as project constraints.