APEHQ' nun (İştah ve yeme alışkanlıkları ölçeği) Türkçe adaptasyonu, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish adaptation, reliability, and validity of APEHQ (Appetite and eating habits questionnaire)
Yazar: SİDRENUR ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZDEN ERKAN OĞUL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bilişsel Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Demans = Dementia ; Frontotemporal demans = Frontotemporal demantia ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Temporal lob = Temporal lobe ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; İştah = Appetite

Özet:
Yeme paternindeki değişimler çeşitli demans sendromlarında değişen
sıklıklarda görülmekle birlikte bazı demans türleri için de ayırt edici, spesifik klinik
özelliklerden birisi olarak kabul edilmektedir. Ancak bu spesifik problemin, klinikte
objektif olarak ve ayrıntılı bir şekilde değerlendirmesini sağlayabilecek herhangi bir
Türkçe standardize test bulunmamaktadır. Appetite and Eating Habits Questionnaire
(APEHQ) kapsamlı bir şekilde yeme bozukluklarının hem şiddetini hem de sıklığını
ayrı ayrı değerlendirmektedir. Ölçek yutma problemleri, iştah değişimi, yeme
alışkanlıkları, yiyecek tercihi ve diğer oral davranışlar olmak üzere 5 ana başlık
altında toplam 34 maddeden oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı APEHQ' nun
Türkçe versiyonunun geçerlik-güvenirliğini araştırmak ve klinikte kullanılmak üzere
bir değerlendirme aracı kazanmaktır. Çalışmaya Medipol Mega Hastaneler
Kompleksi Nöroloji Polikliniği' ndeki 32' si FTD 12' si AH tanısı olan toplam 44
hasta ve 30 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Ölçeğin güvenirliğinin incelenmesinde İç
tutarlılık-Cronbach Alpha Katsayısı ve Test-Tekrar Test Güvenirliği gibi istatiksel
yöntemlere başvurulmuştur. İki uygulamanın birbiri ile ilişkisi Pearson Korelasyon
analizi ile araştırılmıştır ve korelasyon katsayıları yutma r=,988, iştah r=,985, yeme
alışkanlıkları r=,979, yiyecek tercihi r=,966 ve diğer oral davranışlar r=,994 olarak
saptanmıştır. Geçerliğin incelenmesinde ise ayırt edici geçerlik ve eşzaman geçerliği
yöntemlerinden yararlanılmıştır. Eşzaman geçerliği için Nöropsikiyatrik Envanter
(NPE) kullanılmıştır. NPE iştah/yeme alışkanlıkları alt boyutu ile; APEHQ yutma
(r= ,433; p<0,01), iştah (r=607; p<0,01), yeme alışkanlıkları (r=,450; p<0,01),
yiyecek tercihi (r=,441; p<0,01) ve diğer oral davranışlar (r=,480; p<0,01) pozitif
yönlü ve anlamlı ilişkili bulunmuştur. Çalışmamızın bulguları ışığında, APEHQ' nun
Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ve bilimsel / klinik
çalışmalarda bu ölçekten yarar sağlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Alzheimer hastalığı, Frontotemporal demans, geçerlik,
güvenirlik, yeme alışkanlığı

Abstract:
Alterations in eating patterns are seen in varying frequencies in various
dementia syndromes but are considered to be one of the distinctive, specific clinical
features for some types of dementia. But, there is no standardized test in Turkish that
can provide an objective and detailed assessment of this specific problem in the
clinic. The APEHQ (Appetite and Eating Habits Questionnaire) assesses both the
severity and frequency of eating disorders separately. The questionnaire consists of
34 items under 5 main headings: swallowing problems, appetite change, eating
habits, food preference, other oral behaviors. The aim of this study was to investigate
the validity-reliability of the Turkish version of APEHQ and to provide an
assessment tool for clinical use in this context. The study included 44 patients and 30
healthy individuals followed in the Neurology Polyclinic of Medipol Mega Hospital
Complex. 32 patients had FTD and 12 had AD. The questionnaire was administered
to a relative who knew the eating behavior of the patient by the test-retest method
(Between 7 and 10 days). In the analysis of the reliability of the scale, statistical
methods such as Internal Consistency-Cronbach Alpha Coefficient and Test-Retest
Reliability were used. The relationship between the two applications was
investigated by Pearson Correlation analysis. Correlation coefficients were found to
be swallowing r =, 988, appetite r =, 985, eating habits r =, 979, food preference r =,
966 and other oral behaviors r =, 994. In the validity analysis, discriminant validity
and concurrent validity methods were used. Neuropsychiatric Inventory (NPE) was
used for concurrent validity. NPE appetite/eating habits; APEHQ swallowing (r =,
433; p <0.01), appetite (r = 607; p <0.01), eating habits (r =, 450; p <0.01), food
preference (r =, 441; p <0.01) and other oral behaviors (r =, 480; p <0.01) were
positively and significantly related. In light of the findings of our study, it was
concluded that the Turkish version of APEHQ is a valid and reliable measurement
tool and that it can be used in scientific/clinical studies.

Keywords: Alzheimer's Disease, eating habits, Frontotemporal Dementia, reliability,
validity