Çocukluk çağı obezitesi gelişiminde lipoprotein A RS10455872 gen polimorfizminin rolünün araştırılması
Investigation of the role of lipoprotein A RS10455872 gene polymophism in the development of childhood obesity
Yazar: AYŞEN HAKSAYAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA METİN DONMA
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Lipoproteinler = Lipoproteins ; Obezite = Obesity ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Çocukluk çağı obezitesi, günümüzde giderek artan ciddi bir sağlık problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle, obez çocuklarda, diyabet, kanser ve kardiyovasküler hastalıklara daha fazla oranlarda rastlanılmaktadır. Vücut ağırlığı üzerinde genetik, davranışsal, metabolik ve hormonal etkiler rol oynamaktadır. Günümüzde yapılan çalışmalarda genetik faktörlerin ve polimorfizmlerin rolü artmış olup, birçok hastalığın risk faktörleri açısından değerlendirilmekte ve ileriye yönelik tedavi yaklaşımları geliştirilmektedir. Obezite çocukluk yaş grubunda polikliniklere başvurulan sık nedenlerden biri olmasına rağmen etiyolojisi henüz tam olarak bilinmemektedir. Genetik polimorfizmlerin obeziteye yatkınlıkta rol oynayabileceği güncel tartışma konusudur. Bu bağlamda, çocuklarda obezitenin erken tanı ve önlenmesi açısından genetik faktörlerin ve polimorfizmlerin etkisinin değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada amacımız obezite gelişiminde rolünün olabileceği düşünülen Lipoprotein (a) lokusundaki rs10455872 gen polimorfizmi ile çocukluk çağı obezitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Çalışmaya, herhangi bir akut veya kronik hastalığı olmayan 6-18 yaş arası 103 gönüllü obez ve 77 gönüllü sağlıklı çocuk dahil edildi.  Prospektif olarak yapılan çalışma, gönüllülük esasına göre gerçekleştirildi. Çalışma esnasında, detaylı anamnez alınmasını takiben ayrıntılı fizik muayane yapıldı. Geleneksel ve yeni yöntemler kullanılarak katılımcıların antropometrik ölçümleri gerçekleştirildi. Hastaların, antropometrik ölçümleri, laboratuvar tetkikleri ve TANİTA ölçümleri kaydedildi. Obez hastalar ve sağlıklı kontrol grubu olmak üzere 2 ayrı grup oluşturuldu. Lipoprotein (a) rs10455872 gen polimorfizmi dağılımı obez ve sağlıklı çocuklarda benzer bulunmuştur (p=0,563). Çalışmamızda obez grupta AG genotipine sahip çocukların, VKİ, bel/kalça çevresi, DONMA I, DONMA II, HOMA, vücut yağ oranı, BMR, açlık kan şekeri, insulin, HbA1c, total kolesterol, CRP, serum demir bağlama kapasitesi ve metabolik sendrom indeks değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha düşük saptandı. Obez grupta AG genotipine sahip bireylerin, baş/boyun çevresi, serum demir, ferritin, D vitamini, folat, vitamin B12, eritrosit sayısı, hemoglobin, hematokrit, MCV, MCH ve MCHC değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha yüksek saptandı. Kontrol grupta AG genotipine sahip çocukların VKİ, DONMA II, SII indeks, vücut yağ oranı, HbA1c, total kolesterol, trigliserid, LDL, AST, ALT, CRP ve metabolik sendrom indeks değerleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha düşük bulundu. Kontrol grupta AG genotipe sahip bireylerin HDL düzeyleri normal genotipe sahip çocuklara göre daha yüksek bulundu. Metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasında normal homozigot genotipe sahip olan  obez çocuklar arasında anlamlı fark bulundu. Normal homozigot genotipe sahip obez çocuklarda vücut yağ oranı arttıkça metabolik sendrom indeksinin arttığı saptandı. Metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasında heterozigot AG genotipe sahip olan obez çocuklar arasında anlamlı bir farklılık bulunmadı. Bu çalışma, AG genotipinin çocuklarda obezite açısından iyi risk faktörü olarak rol aldığı düşüncesini güçlendirmektedir. Detaylı ve geniş literatür taraması sonucunda, çocukluk çağı obezitesi etiyolojisine yönelik lipoprotein (a) rs10455872 gen polimorfiziminin daha önce çalışılmadığı tespit edilmiştir. Araştırmamız, AG genotipine sahip polimorfizmi bulunan olguların obezitede iyi risk faktörü olarak değerlendirilebileceği ve normal homozigot obez çocuklarda metabolik sendrom indeksinin vücut yağ oranı arttıkça yükseldiği, ancak heterozigot AG obez çocuklarda metabolik sendrom indeksi ile vücut yağ oranı arasındaki aynı ilişkinin gözlenmediği, sonuçlarını bildiren ilk özgün çalışmadır.

Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı, Obezite, Lipoprotein A, Polimorfizm

Abstract:
Childhood obesity emerges as a serious health problem that is increasing day by day. Especially in obese children, diabetes, cancer and cardiovascular diseases are found at higher rates. Genetic, behavioral, metabolic and hormonal effects play a role on body weight. Nowadays, the role of genetic factors and polymorphisms has increased in the studies, many diseases are evaluated in terms of risk factors and prospective treatment approaches are developed. Although obesity is one of the most common causes of admission to outpatient clinics in childhood, its etiology is not yet known. It is a current debate that genetic polymorphisms may play a role in susceptibility of obesity. In this context, it is important to evaluate the effects of genetic factors and polymorphisms in terms of early diagnosis and prevention of obesity in children. Our aim in this study is to evaluate the relationship between rs10455872 gene polymorphism in the Lipoprotein (a) locus, which is thought to have a role in the development of childhood obesity. Aged between 6-18 years of 103 obese volunteers and 77 healthy volunteers without any acute or chronic disease were included in the study. Our study has carried out out on a voluntary basis and prospective way. During the study, a detailed physical examination was performed after taking a detailed anamnesis. Anthropometric measurements of the participants were carried out using traditional and new methods. Anthropometric measurements, laboratory tests and TANITA measurements of the patients were recorded. Two different groups were created as obese patients and healthy control group. The distribution of lipoprotein (a) rs10455872 gene polymorphism was similar in obese and healthy children (p=0.563). In our study, children with AG genotype in the obese group had lower BMI, waist/hip circumference, DONMA I, DONMA II, HOMA, body fat ratio, BMR, fasting blood glucose, insulin, HbA1c, total cholesterol, CRP, serum iron binding capacity and metabolic syndrome index values than the children with normal genotype. In the obese group, head/neck circumference, serum iron, ferritin, vitamin D, folate, vitamin B12, erythrocyte count, hemoglobin, hematocrit, MCV, MCH and MCHC values were found to be higher than those of the children with the normal genotype. In the control group, children with AG genotype had lower BMI, DONMA II, SII index,  body fat rate, HbA1c, total cholesterol, triglyceride, LDL, AST, ALT, CRP and metabolic syndrome index values compared to children with normal genotype. In the control group, HDL levels of children with AG genotype were found to be higher than children with normal genotype. A significant difference was found between the metabolic syndrome index and body fat ratio among obese children with normal homozygous genotype. It was determined that the metabolic syndrome index increased as the body fat ratio increased in obese children with normal homozygous genotype. There was not any significant differences between metabolic syndrome index and body fat ratio in between obese children who has heterozygous AG genotype. This study strengthens the idea that children with the AG genotype plays a role as a good risk factor for obesity. As a result of a detailed and extensive literature review, it was determined that the lipoprotein (a) rs10455872 gene polymorphism for the etiology of childhood obesity has not been studied before. Our study is the first original study to report the results of the fact that cases with polymorphism with AG genotype can be considered as a good risk factor for obesity and the metabolic syndrome index in normal homozygous obese children increases as the body fat ratio increases, but the same relationship between metabolic syndrome index and body fat ratio is not observed in heterozygous AG obese children. 

Key words: Childhood, Obesity, Lipoprotein A, Polymorphism