Urartu dini inanç ve adetleri
Urartian religion belief and traditions
Yazar: GÜLAY YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İLHAMİ DURMUŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Totemizm = Totemism ; Urartular = Urartians ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Urartu dini hakkında bilgi veren kaynaklar çivi yazılı belgeler ve kabartmalardır. Urartu dini çok tanrılı idi. Meher-Kapı Yazıtı'na göre Urartu panteonunda 79 tanrı vardı. Tanrılar bir hiyerarşiye sahiptiler. Listede tanrılara sunulan kurbanların aded ve cinsi vardı. Bunlar tanrılar için sunulmuştu. Urartu panteonunun en önemli tanrıları Haldi, Teşeba ve Şivini idi. Haldi milli tanrı idi ve kutsal hayvan sembolü aslandı. Haldi savaşçı tanrı idi. Teşeba fırtına tanrısıdır. Onun kutsal hayvan sembolü boğadır. Şivini güneş tanrısıdır. Onun sembolü kanatlı güneş kursudur. Urartu dini totemistik ve animistik karakter taşımaktaydı. Urartu ülkesinde herşey Haldi için yapılırdı. Urartu tapınakları kare planlı idi. Tapınağın en önemli bölümü "cella" idi. Urartulular, tapınak dışında kayalık, mezarlık ve orman gibi yerlerde ibadet ederlerdi. Onlar tanrılarına hayvanların dışında yiyecek ve içecek sunardı. Urartu resimlerinde en çok kullanılan tasvirlerden birisi "kutsal ağaç" idi. Kutsal ağaç ölümsüzlüğü ve yenilenmeyi sembolize ederdi. Urartu geleneklerinde iki tip gömü vardı: 1) İnhumasyon 2) Kremasyon. Urartu dini Hurri, Hitit ve Asur'dan etkilenmişti. Urartulular, dağınık boylarıIV birleştirmiştir. Onlar, boyların tanrılarından bir panteon oluşturmuşlardır. Bu panteon Urartu Devleti'nin "resmi panteonu" olmuştur. Urartu halkı, Urartı Devletinin sonlarında eski dinine geri dönmüştür. Bu durum Giyimli (Hırkanis) tunç levhalarının resimlerinde gözlenmektedir.

Abstract:
Inscriptions and reliefs are informative source of the "Urartion Religion" Urartian religion was politheist. There were seventy-nine gods in Urartian pantheon according to Meher Kapi's inscription. Gods have got a hierarchy. There were sort and number of the sacrifice in that list. Those were presents for gods. Haldi, Teşeba, Şivini were most important gods of the Urartian pantheon. Haldi is a national god and his holy animal symbol was lion. Haldi was warrior god. Teşeba is the god of the storm. His holy symbol is bull. Şivini was the god of the sun. His symbol was winged solar disc. Urartian Religion had animistic and totemistic character. Everything was done for Haldi in Urartian country. Urartian temples had square planned. Cella which is the most important part of the temple. Urartians would worship in the rocky, graveyard, forest ect. Instead of temple. They presented food and drink for their gods out of animals. One of the mostly used descriptions in Urartian pictures was the holy tree. The holy tree symbolized immortality and renewing. There were two types of burials in the Urartian traditions. They ere 1) inhumation and 2) ceremation. Urartian religion was effected by Hurri, Hitit andVI Assur. Urartians bring the disperesed clans together. They formed a pantheon by clans' gods. This pantheon became the "formal pantheon" of the Urartian state Urartian nation returned their old religion at the end of Urartian State. This condition can be observed from the Giyimli (Hırkanis) bronze sign's pictures.