Farklı fiziksel çevrelerin çocuklarda oluşan oyun mekanı algısı üzerinde etkileri
Impacts of different physical environments on children's playing field perception
Yazar: MERVE GÜROĞLU
Danışman: PROF. DR. DENİZ ÖNDER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Algı, çevreden bilgi edinme sürecidir. Algı kavramı insanın çevre ile olan ilişkisini açıklamakla beraber sosyal, kültürel, fiziksel çevre gibi çeşitli uyaranlar aracılığıyla biçimlenir. Çocukların algısı yetişkinlerinkinden farklıdır ve çocuğun bilişsel gelişim dönemleri boyunca aşamalı olarak gelişir. Hızla değişen çevreye dair çok az deneyimi olan çocuklar, toplumun bir parçası haline gelebilmek için kendi doğal ritimlerinde büyümelidir. Bunun için oyun oynayarak çevresini keşfedebileceği ve algısal süreçlerini geliştirebileceği mekânlara ve zamana ihtiyaçları vardır. Bir çocuğun hayatındaki en önemli işi oyundur. Çocuk, oyun oynayabildiği sürece kendisini ve çevresini keşfederek doyuma ulaşır. Böylece algısal, bilişsel, fiziksel ve toplumsal kazanımlarını elde etme imkânı bulur ve çevreden aldığı uyaranlar sayesinde mekânsal imgelerini oluşturur. Çocukların yaşadıkları farklı ortamlardan edindikleri uyaranlar aracılığı ile biçimlenen algısal süreçleri ve bu sürecin sonunda oluşturdukları zihinsel şemaları, çocukların farklı bilişsel haritalar geliştirmesine neden olmaktadır. Araştırmanın amacı, "Kırsal ve kentsel mekânda yaşama durumunun, çocuklarda oluşan oyun mekânı algısına ve bu mekânların kullanımlarına etkisini belirlemektir". Çalışma kapsamında, çocukların kentsel ve kırsal bölgede yaşıyor olmalarının çocuklarda oluşan oyun mekânı algısına etkisi ve çocukların bu mekânları nasıl kullandıkları tartışılmıştır. Çocukların hayatında önemli bir yere sahip olan oyun eylemi için çocukların hangi mekânları kullandıkları, oyun mekânı algısının kentsel ve kırsal bölgede yaşama durumuna göre nasıl değiştiği açık-kapalı uçlu sorunların ve zihinsel haritalama yönteminin bulunduğu anket yardımıyla incelenmiştir.  
Tez beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm giriş bölümüdür, bu bölümde tezin amacı, kapsamı ve yönteminden söz edilmiştir. İkinci bölümde, algı kavramı ve algı kuramları kuramsal bir çerçevede incelenmiştir. Piaget'nin algı kuramı bağlamında, çocuklarda algısal-bilişsel gelişim dönemleri ve çocuklarda oluşan mekân algısına yer verilmiş, bilişsel haritalardan söz edilmiştir. Üçüncü bölümde, kırsal ve kentsel olmak üzere çocuk ve mekân kavramı ele alınmış olup, çocukların en çok kullandıkları mekânlar incelenmiştir, oyun kavramı ve oyunun çocuk için olan önemi, oyun eyleminin çocukların üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Dördüncü bölümde, alan çalışmasının amaç, kapsam ve yönteminden söz edilmiştir. Bu bölümde çocuklarda oyun mekânı algısını belirlemek üzere kentte ve kırda yaşayan toplam elli çocuk ile yapılan alan çalışması yer almaktadır. Çocuklara açık-kapalı uçlu sorular ile zihinsel haritalama yöntemini içeren anket uygulanmış ve elde edilen bulgular ortaya konulmuştur. Beşinci ve son bölüm ise sonuç ve önerilerden oluşmaktadır.

Abstract:
Perception is the process of acquiring information from the environment. The concept of perception explains the relationship of humans with the environment, and it is shaped by several different stimuli, such as the social, cultural, and physical environments. Children's perception is different from that of adults, and it develops gradually through the cognitive development periods of childhood. Children have had very little experience of the fast-changing environment around them, and thus they should grow in their own natural rhythm to become a part of society. To achieve this, children need time and places in which they can explore their environment by playing to improve their cognitive processes. The most important thing in a child's life is playing games. As long as a child plays games, he explores himself and his environment, and thus achieves satisfaction. In this way, the child finds the opportunity to acquire perceptual, cognitive, physical, and social gains, and he forms his spatial imagery through the stimuli that he gets from the environment. In the past, children played freely in the traditional neighborhoods; they could make their own playing fields in dead-end streets and could explore nature and themselves through games. However, today, children in big cities are confined to playing under their parents' supervision and within a limited time period. Indoor places have replaced children's natural playing fields. With the increasing traffic and crime rate, children cannot explore their environment, nor can they play in front of their houses, on the sidewalk, or the street. However, the importance of the environment, in which the child lives, is great on his physical and social development. The more a child becomes integrated with his environment, the more he develops his environmental perception by finding opportunities to explore his environment and himself. This study aims to determine the way in which living in the countryside or in a big city affects children's perception of playing fields, and how this affects their use of these spaces. To achieve this, surveys were conducted with children living in different physical environments; by getting the children to draw pictures, we enabled them to transfer their mental schema onto the paper. The results of this study indicate that children's playing field perception varies according to the different stimuli presented in rural and urban areas. It is also shown that the spatial imagery formed by children is different as a result of this difference in perception. Moreover, it can be determined that children are influenced by the advantages and disadvantages of the environment that they live in. It is seen that negative factors, such as the increasing vehicle traffic and crime rates in big cities, have an impact on the selection of playing fields. The information obtained from this study is intended to improve design decisions regarding the areas children use for playing, which have a significant role in their development. The study also aims to find solutions that will meet the expectations of children in these places.