'Geriye göç', toplumsal hafıza ve mekan: Türkiye-Almanya örneği
'Return migration', collective memory and space: The case of Turkey-Germany
Yazar: ECE ÇİM
Danışman: PROF. DR. EMİNE ZEYNEP SUDA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Çalışmanın konusunu Almanya-Türkiye arasında imzalanmış işgücü anlaşması sonucunda göç etmiş kişilerin aileleri ve onların (a) öncül göç kararı, (b) göç süreci, (c) gündelik aile yaşantısı, (d) yaşadıkları mekânlara dair kişisel anlatıları ve (e) "geriye göç" kararı ve buna dair kaygıları ve umutları oluşturmaktadır. Hem İstanbul'da hem de Berlin'de çift taraflı bir etnografik çalışma yapılmıştır. İstanbul'a "geri dönen" bireylerin (a) geriye göç kararları ve (b) geriye döndükten sonraki gündelik yaşantıları üzerinde aile anlatılarının etki ve rolleri tartışılmıştır. 
Özellikle ikinci ve üçüncü kuşaklar üzerinde gerçekleştirilen bu araştırma ile hem hâlihazırda Berlin'de yaşayanların hem de İstanbul'a "dönüş" yapmış olanların bu kararları almalarının ardındaki toplumsal dinamikler araştırılmıştır. Çalışmada birinci kuşaklara ait anılar ilgili literatür ile desteklenmiştir. Böylelikle iki taraflı ve birbirini tamamlayıcı bir araştırma yapılması amacı gerçekleştirilmiştir. Türkiye'de araştırma alanı olarak İstanbul'un seçilmesindeki temel neden ulusaşırı ağlara ev sahipliği yapması ve Almanya'da da Berlin şehrinin seçilmesinin nedeni Türkiye kökenli göçmenlerin sayıca en fazla yaşadığı şehir olmasıdır. Tezin ana başlığında Türkiye-Almanya ifadesine yer verilerek; Türkiye'nin İstanbul'dan farklı bir şehrinden Berlin'e ve Almanya'nın herhangi bir şehrinden İstanbul'a göç edenleri kapsamak amaçlanmıştır. 
Öncelikle çalışmanın giriş kısmında bu araştırmanın metodolojik bir çerçevesi çizilerek çalışma alanlarının ve gruplarının belirlenmesindeki nedenler açıklanmıştır. Devamında kuramsal tartışmalara yer verilen birinci bölüm, alan çalışmasına yaklaşmayı sağlayan tarihsel arka planın ve birinci kuşaklara dair bilgilerin verildiği ikinci bölüm ve alan çalışmaları sonucu ikinci ve üçüncü kuşaklar hakkında elde edilen verilerin karşılaştırmalı bir şekilde derlenip sunulduğu üçüncü bölüm olmak üzere çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Toplumsal Hafıza, Geriye Göç, Ulusaşırı Sosyal Alan, İstanbul, Berlin

Abstract:
The subject of the study is the families of immigrants who participated in migration as a result of the labour agreement signed between Germany and Turkey and their (a)primal immigration decision, (b)process of migration, (c)daily family life, (d) personal narratives about places that they live and (e)"return migration" decision with concerns and expectations about it. A double sided ethnograpic study was done both in İstanbul and Berlin.The effects and roles of family narratives were discussed on (a)return migration decision of individuals who "returned" to Istanbul and their (b)daily lives after return. 
The social factors that led those who were already living in Berlin and those who "returned" to İstanbul to make these decisions were studied through this research, which was focused particularly on the second and third generations. In the study, memories of the first generations were supported by the relevant literature. Consequently, the goal of performing a bilateral and comparable research was achieved. Istanbul was chosen as a research location in Turkey because it is home to transnational networks, and Berlin was chosen because it is the city of Germany where the majority of Turkish immigrants reside. The phrase "Turkey-Germany" was utilized in the main title of thesis in order to include those who moved from city of Turkey that different than İstanbul to Berlin and those who moved from any city of Germany to Istanbul. 
Principally, in the introduction part of the study, a methodological framework of this research is drawn and the justifications for deciding the working areas and groups are described. In the continuation of the introduction, thesis includes three parts; the first part which included theoretical discussions, the second part which the historical background that provides approach fieldwork and information about the first generations is given and the third part where the data obtained about the second and third generations as a result of field studies are compiled and presented in a comparative way.

Keywords: Collective Memory, Return Migration, Transnational Social Field, Istanbul, Berlin