Kırıkhan ilçesi'nin coğrafi etüdü
Geographi̇cal study of Kırıkhan district
Yazar: REYHAN RAFET CAN
Danışman: PROF. DR. KENAN ARINÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi etüd = Geographical research ; Coğrafya = Geography ; Hatay-Kırıkhan = Hatay-Kırıkhan

Özet:
Kırıkhan İlçesi, Akdeniz Bölgesi'nin Adana Bölümü sınırları içerisinde bulunmaktadır. Araştırma sahası kuzeyde Hassa İlçesi, kuzeybatısında Payas İlçesi, batısında İskenderun ilçesi, güneybatısında Belen ve Kumlu ilçesi, doğusunda ise Suriye Devleti ile komşudur.
Yükseltisi 2262 m.nin üzerine çıkan dağlık kuşaklarla çevrili olan ilçenin yüzölçümü 715 km²dir. Sahada jeolojik açıdan Paleozoikten Kuaterner sonuna kadar çeşitli zaman dilimlerine ait formasyonlara rastlamak mümkündür.
Araştırma sahası yazları sıcak ve kurak, kışları serin ve yağışlı geçen Akdeniz iklimi özelliği gösterir. Kırıkhan Meteoroloji İstasyonu'nun ölçümlerine göre sahanın yıllık ortalama sıcaklığı 19,1ºC, yıllık yağış miktarı 522,6 mm. donlu günlerin yıllık toplam sayısı ise 6,7'dir.
İlçenin en önemli akarsuyu olan Karasu Çayı, kaynağını Gaziantep ili, Nurdağ ilçesinin doğusunda Kartal Dağları 1429 m. ile batısında  bulunan Akdağ'dan 1795 m. doğan küçük derelerden alır.
İnceleme sahasında,  zonal, azonal ve introzonal toprak grupları dağılış göstermektedir. Sahanın alçak kesimlerinde orman örtüsünün tahrip edilmesi sonucu maki bitki topluluğu, yükseltinin arttığı yerlerde çam, meşe, köknar, Toros sediri ormanlarına rastlanmaktadır.
Kırıkhan ilçesinin nüfusu 2015 yılı ADNS sonuçlarına göre 108918'dir. Nüfusun %50,3'ü erkeklerden, %49,7'si kadınlardan oluşmuştur. Araştırma sahası içerisinde 1 kent, 57 köy, 40 mezra ve 3 yayla yerleşmesi bulunmaktadır.
Kırsal yerleşmelerde halkın temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayanırken Kırıkhan kenti sahanın ticaret ve sanayi açısından en gelişmiş yeridir. Amik Ovası'nın alüvyal topraklarında pamuk, mısır, havuç, kavun gibi tarımsal ürünler yetiştirilirken yükseltinin arttığı eğimli sahalarda tarım yerini hayvancılık faaliyetlerine bırakmıştır.
Tarihin her döneminde ulaşım bakımından önemli bir kavşak noktası üzerinde bulunan saha günümüzde de bu özelliğini devam ettirmektedir. Doğal ve beşerî turizm potansiyelinin yanı sıra, inanç merkezi durumunda bulunan Kırıkhan ilçesi sahip olduğu turistik değerleri ile önemli bir çekim merkezi konumundadır.

Abstract:
The district of Kırıkhan is found on the Mediterranean within the borders of the Adana Region. Bordering Kırıkhan to the North lies Hassa, in the Northwest, Payas, in the West, Iskenderun, in the Southwest Belen and Kumlu, and in the East, it neighbors Syria.
 
The highest point of Kırıkhan located on the mountain range is 2262 meters. The full perimeter of Kırıkhan is 715 km2.  In the researched area, from the Paleozoic Quaternary period to the present it is possible to find geologic formations from every era.  

In the studied area, the climate of Kırıkhan is a Mediterranean one with hot and dry summers and warm and rainy winters.  According to the Kırıkhan Meteorology Station, the average yearly temperature of the researched area is 19.1º C and the average yearly rainfall is 522.6 mm. In a year, the total average days of frost is 6.7. 

The most important source of running water is the Karasu Creek whose source is in Gaziantep. This source can be found in the East of the Nurdag province in the Kartal Mountains (1429) and the Akdag Mountains (1795).  

In the studied area there is zonal, azonal and introzonal type soils. In the lower areas of Kırıkhan, one can see small, bush-like natural flora however, when one goes further up in the studied area one can see the larger of these forest formation qualities. These forest formations include pine and oak trees and fir plants and can be found in the Toros cedars. 

According to the results of ADNS in 2015 the population of Kirikhan is 108918. Male's make up 50.3% of the population while 49.7% of the population is female. In the district of Kirkhan, there is one city center, 57 neighborhoods, 40 hamlets, and 3 highland grounds. 

In the rural areas of Kırıkhan the mail occupations of Kırıkhan's inhabitants are agriculture and live-stock related. Meanwhile the city center of Kırıkhan is the most developed area in terms of trade and industry. In the fertile soil of the Amik Plains, cotton, corn, carrots, and melon is cultivated while in the other areas of the Amik Plains the farm animals graze.