Kahramanmaraş'ta faaliyet gösteren aile şirketlerinin kurumsallaşmaya bakış açıları ve stratejik öngörülerinde kurumsallaşmanın yeri
The aspect of institutinalization and situation of institutinalization in strategic forecast of family firms located in Kahramanmaras
Yazar: ERDEM UZUN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL BAKAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de, ekonominin temel taşlarını oluşturan aile şirketleri için en önemli konu, sürekliliği sağlayarak nesiller boyunca ayakta kalmaktır. Bunu başarmanın temelinde ise kurumsallaşma yatmaktadır.
Bu çalışma kapsamında, firmaların tamamının aile şirketi olduğu Kahramanmaraş ekonomisi ele alınmış; Kahramanmaraş'ta faaliyet gösteren aile şirketlerinin kurumsallaşmaya bakış açıları ve kurumsallaşma-stratejik öngörü-liderlik türleri arasındaki ilişkiler irdelenmiştir.
Çalışma kapsamında ilk olarak, aile şirketleri, kurumsallaşma, strateji ve liderlik konuları yerli ve yabancı literatürden yararlanılarak detaylı şekilde ele alınmış ve araştırmanın teorik altyapısı kurulmuştur. Daha sonra, Kahramanmaraş ekonomisine genel bir bakış yapılmış; akabinde şehir ekonomisinde etkin rol oynayan 50 aile şirketi sahibiyle yapılmış olan anket ve mülakat çalışmalarının sonuçları paylaşılmıştır. Uygulama çalışmasında, öncelikle ankete katılan şirketlerin kurumsallaşma düzeyleri ölçülmüş; kurumsallaşma önündeki engelleri irdelenmiş; kurumsallaşmaya verdikleri önem tespit edilmiştir. Daha sonra, şirketlerdeki stratejik öngörü düzeyleri belirlenmiş; etkin liderlik türleri incelenmiştir. Son olarak ta kurulan bir model ile kurumsallaşma-stratejik öngörü-liderlik türleri arasındaki ilişki irdelenmiştir.
Çalışma kapsamında, ankete katılan şirketlerde en düşük kurumsallaşma düzeyi sermaye boyutunda gözlemlenmiş; onu ailenin kurumsallaşması izlemiş; en iyi ortalamalar ise iş ve işlemlerin kurumsallaşması boyutunda tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan şirketler, kurumsallaşmanın önündeki en önemli engeli yönetsel engeller olarak görmektedir. Firmalar nazarında en büyük sorun, kurumsallaşmayı yürütecek ve devam ettirecek yönetici ve personel eksikliğidir. Genel olarak şirketler, iş ve işlemlerin kurumsallaşması ile ailenin kurumsallaşmasını son derece önemsediklerini ifade ederken; sermayenin kurumsallaşması hususuna çok önem vermediklerini belirtmişlerdir.
Araştırma sonucunda, genellikle stratejik öngörülerde bulunulduğu tespit edilirken; sektör içi etkenler konusunda, sektör dışı etkenlere göre daha fazla stratejik öngörü faaliyetlerinde bulunulduğu gözlemlenmiştir. Liderlik türleri açısından bakıldığında ise, şirketlerdeki en etkin liderlik türünün yönlendirici liderlik olduğu, onu sırasıyla destekleyici ve katılımcı liderliğin izlediği tespit edilmiştir.
Çalışma kapsamında oluşturulan model ve ortaya konulan hipotezler sonucunda, iş ve işlemlerin kurumsallaşması-ailenin kurumsallaşması-stratejik öngörü-katılımcı liderlik-destekleyici liderlik-yönlendirici liderlik arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Aile şirketleri, kurumsallaşma, stratejik öngörü, liderlik türleri

Abstract:
Both in world and in Turkey, the most important issue for family companies, which constitute cornerstones of the economy, is providing sustainability for generations. On the basis of achieving this lies institutionalization.
In this study, economy of Kahramanmaras, which consists of only family companies, is discussed on the aspect of relationships between institutionalization, strategic forecast and types of leadership.
In the first part of the study, concept of family companies, institutionalization, strategic forecast and leadership are discussed by using domestic and foreign literature to establish theoretical aspects of the research. Later, the economy of Kahramanmaras is discussed generally. Then, the results of questionnaires and interviews, which are made between 50 most important family company owners, are shared. In the first part of the practice, levels of institutionalization of the companies are tested. Then, obstacles about institutionalization and how the companies attach importance to institutionalization are discussed respectively. Later, levels of strategic forecastand types of effective leadership are discussed. Finally, relationship between institutionalization, strategic forecast and types of leadership are researched.According to study, the lowest institutionalization level is in capital and it is followed by institutionalization in family. Best results are observed in institutionalization of business and operations. According to companies, the most important obstacle for institutionalization is about managerial situations that means lack of manager and staff, who will carry out institutionalization process. Companies regard both institutionalization in family and business rather than institutionalization in capital.
As a result of research, strategic forecast is used inside the sector more than the outside in general. About the types of leadership, directive leadership is more effective than supportive and participative leadership respectively.
According to the model and the hypotheses in the study, significant relationships between institutionalization of business and operations, institutionalization in family, strategic forecast and directive-supportive-participative leadership are indicated.



Key words: Family companies, institutionalization, strategic forecast, types of leadership