Ratlarda gelişme döneminde sigara inhalasyonunun iskelet sistemi üzerine etkisinin morfometrik yöntemlerle belirlenmesi
Determination of effect of smoke inhalation on the skeleton during growth period in the rat by using morphometric methods
Yazar: MEHMET ERKUT KARA
Danışman: Y.DOÇ.DR. HASAN ALPAK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
7. ÖZET Ratlarda Gelişme Döneminde Sigara İnhalasyonunun İskelet Sistemi Üzerine Etkisinin Morfometrik Yöntemlerle Belirlenmesi Çocukların bulunduğu ortamlarda yaygın olarak sigara içilmesi, önemli sağlık problemlerine yol açabilmektedir. Sigaranın insan ve hayvanlarda bir çok sistem üzerindeki zararlı etkileri çeşitli araştırmalarla ayrıntılı bir şekilde ortaya konulduğu halde, kemik doku ile ilgili araştırmalar daha çok ergin ve gebelik döneminde yapılmış olup, çoğunluğu kemik yoğunluğuna ilişkin çalışmalardır. Bu çalışmalarda elde edilen verilerin sigaranın iskelet sisteminin özellikle gelişimi üzerine etkilerini tam olarak kapsamadığı görülmüştür. Bu çalışmada; gelişme dönemindeki ratlarda sigara dumanına maruz kalmanın kemikler üzerine etkisi, bu etkilere iskeletin hangi kemik veya kemik kısımlarının daha fazla duyarlı olduğunun morfometrik yöntemlerle tespiti, ayrıca erkek ve dişi arasında etkilenme bakımından bir farkın olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amaçla; Sprague Dawley ırkı ratlar deney (22 erkek, 22 dişi) ve kontrol (18 erkek, 16 dişi) grubu olmak üzere iki gruba ayrılarak deney grubu bir haftalıktan itibaren, 16 hafta süre ile sigara dumanına maruz bırakılmıştır. Her iki grupta cardı ağırlık, boy ve kuyruk uzunlukları ölçümleri yarımda cranium, mandibula, scapula, humerus, ulna, radius, femur, tibia ve pelvis'in morfometrik ölçümleri ve kemik ağırlıkları alınmıştır. Kontrol ve deney grubu erkek ve dişi ratlardan elde edilen veriler istatistiksel yöntemlerle Karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak; Gelişme döneminde sigara dumanına maruz kalan ratlarda canlı ağırlık, boy ve kuyruk uzunlukları ile iskelet sisteminin olumsuz etkilendiği tespit edilmiştir. Kemikler üzerindeki etkinin bütün kemiklerde ve değişik oranlarda görülmesinin yanında, kafada viscerocranium kemiklerinin, neurocranium kemiklerine göre daha fazla etkilendiği görülmüştür. Sigara dumanına maruz kalma sonucu, cavum cranii hacminin ve şeklinin değişebileceği, kol ve bacak uzunluklarının olumsuz etkilenebileceği tespitleri de çalışmanın önemli bulguları arasındadır. Gelişme döneminde sigara dumanına maruz kalan erkek ratlarda, canlı ağırlık, boy ve kuyruk 81uzunlukları ile kemikler üzerindeki olumsuz etkinin, dişi ratlara göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Ratların insanlarda yapılan çalışmalarda bir model olarak sıklıkla kullanılması nedeniyle, bu çalışmanın insanlarda sigaranın iskelet sistemi üzerine etkisiyle ilgili yapılabilecek araştırmalara katkıda bulunabileceği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Sigara inhalasyonu, Rat, İskelet sistemi, Morfometrik çalışma. 82

Abstract:
8. SUMMARY Determination of effects of smoke inhalation on the skeleton during growth period in the rat by using morphometric methods Widespread smoking in the rooms existing children can cause important healt problems. The harmful effects of smoking on the most body systems in the human beings and animals have been recorded in detailed. However, the studies about bone tissue have been commonly carried out in the periods of maturity and pregnancy and most of them have conducted about bone density. It has been seen that the datas obtained from these studies have not been contained the effects of smoking on skeleton system especially its development. In this study it is proposed to determine the effects of exposing to smoke on bones of the rats in the growth period, to determine more affected bones or part of bones by smoke inhalation and also to determine any differences whether exist or not between males and females by morphometric methods. For this aim, the Sprague Dawley rats were divided into two groups as an experimental (22 males, 22 females) and control (18 males, 16 females) groups. The experimental group was exposed to smoke inhalation for a period of 16 weeks after one week postnatally. Body weights, body and tail lengths, morphometric measurements of cranium, mandibula, scapula, humerus, ulna, radius, femur, tibia and pelvis and also bone weights were taken both experimental and control group rats. The datas obtained from males and females of both groups have been compared by statistical methods. As a result it was proved that there was a negative effect of smoke inhalation on body weight, body and tail lenghts and bones of the rats during the growth period. The effect on bones have been seen on all bones in different proportion. In addition it was seen that the bones of viscero cranium have been affected more than bones of neurocranium in head. The important results of this study were that the volume and shape of cranial cavity would change and arm and leg lengths would be affected negatively as a result of smoke inhalation. It was proved that the negative effect of 83smoke inhalation is more pronounced in males than females for the measurements of body weight, body and tail length as well as bones. It was thought that this study would contribute to useful knowledge the studies for the effects of smoking on human skeleton system, because the rats were mostly used as a model animals in the human medicine. Key Words: Smoke inhalation, rat, skeleton, morphometry. 84