Peter Weiss'in "Direnmenin Estetiği" romanı üzerine bir görsel okuma kılavuzu
Novel "Aesthetics of Resistance" is based on visual reading guide which was written by Peter Weiss
Yazar: BAHAR BÜYÜKGENÇ
Danışman: Y.DOÇ. MUSTAFA OKAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu romanın algılanışı ile sanatın algılanışı, arasında okurun belleğini tarihsel bilgibakımından düzene koyma zorunluluğu yönünde dolaysız bir ilişki vardır. Yazarın, okurunu?sanatın ve toplumsal tarihin algılanışı? bakımından uzmanlşımı bir birey olarak görmediğiBu romanın algılanışı ile sanatın algılanışı, arasında okurun belleğini tarihsel bilgi bakımından düzene koyma zorunluluğu yönünde dolaysız bir ilişki vardır. Yazarın, okurunu ?sanatın ve toplumsal tarihin algılanışı? bakımından uzmanlaşmış bir birey olarak görmediği ortadadır. Romanın kahramanlarına bakıldığında bu kolaylıkla görülecektir.Romanın kahramanları Kızıl Orkestra'nın üyeleri genç komünist işçilerdir. Romanda geçen olaylar gerçek olaylara dayanmakta, Weiss'tan otobiyografik öğeler taşıyan Ben-anlatıcı roman boyunca isimsiz kalacak kahraman dışında, karakterlerinin hepsi de yaşamış kişilerdir. 1917 senesinde, Ekim Devriminin gerçekleştiği gün dünyaya gelen Ben?in babası 1919'da Bremen'deki işçi ayaklanmasında yer alan ve Alman Sosyal Demokrat Partisi'ne üye olan bir işçidir (Göbenli, 2006).Coppi ise; tornacılık diploması olması rağmen aldığı hapis cezasından sonra damgalanmış ve bir büfe önünde ayakkabı bağı, gazete satarken, illegal Komünist Parti'nin bir üyesi olması ile otoyol yapımında çalışmak zorunda kalır. Belirsizlikten hiç hoşlanmayan, kaynağı belirtilmemiş yorumlara hiç katlanamayan, ama edebiyatın gereği olarak algının arada sırada bilinçli olarak serbest bırakılmasını da gerekli gören, hem bilim adamı hem de kahin olmak isteyen, Anlatıcı ve Coppi' ye göre daha düzenli bir eğitim almış ve yirmi yaşına yeni girmiş olan Heilmannn gibi karakterle roman, gündelik siyasetin içindenvizyon içeren bir kültür-sanat tarihi ve edebiyat alanı yaratıyor (Tanyeri, Kurultay, 2005, 5).Hayatın anlaşılması ve dönüştürülmesi ile sanatın ve tarihin anlaşılması arsındaki ilişkinin merkeze konulduğu anlatım kurgusu, bu başlıklar altında bütünsel bir kavrayışın taşıyıcısı olan bir özneyi tarif etmektedir. Başka bir anlatımla, yazar, alternatif bir sanat tarihi algılayışı önerirken bunun yeni hayat tasarımının gerçekleşmesiyle anlam kazanacağını öne sürmektedir.Yüzyılın romanlarından biri olarak adlandırılan ?Direnmenin Estetiği?yle Weiss, estetik ve politika arasındaki sınırı aşma hedefini taşımaktadır. Romanıyla yaşadığı yüzyıla damgasını vuran Weiss'ın bunu başardığını söylemek yanlış olmaz. Bu romanın Türkiye'de de incelenip tartışılmasını, tarihsel deneyimlerin gözden geçirilip okurların sınıfsal algılama güçlerinin pekiştirilmesini ümit etmek pek de ütopik olmasa gerek (Göbenli, 2006).Yukarıda dile getirilen beklentiye katkıda bulunmak, bu çalışmanın amaçsal çerçevesini genel olarak ortaya koymaktadır. Kuşkusuz, bu genel çerçevenin içinde bulunduğumuz akademik alanla sınırlı tutulması kaçınılmazdır. Buna göre, romanda yer alan çerçeveyi esas alarak, okurun resim ve heykel gibi temel alanlar bağlamında plastik sanatlara ilişkin tarihsel bilgisindeki olası boşluklar ve zamansal karışıklıkların giderilmesi amaçlanmaktadır. Buna göre, bu çalışma yazınsal bir ürünün talep ettiği sanat tarihi bilgisini gerekli görsel dokümanlarla birlikte kronolojik olarak düzenleyerek okuma sırasında okura eşlik edecek bir kılavuz oluşturulması hedeflenmiştir. Ayrıca bu kılavuz, romanda adı geçen sanatçılara, sanat ürünlerine ilişkin öncelikle Türkçe kaynaklar içeren bir dizini de içermektedir. Bu çalışma araştırmacıya sağlayacağı katkılar bakımından düşünüldüğünde, öncelikle kişisel tarihsel bilgisi için bir sınama ve tartışma alanı açmış olmasıyla önemlidir. Bunun yanında, çalışma konusunun belirlenmeye çalışıldığı süreçte çokça üzerinde durulan tarihsel, toplumsal ve estetik, siyasi deneyimler, sanatçılar ve ürünleri, sanat kavramları gibi konuların bir bütünlük içinde ele alınmasına olanak tanıyacağı öngörülmektedir. Bu çalışmanın yapılmasını yönlendiren ?okurların sanat tarihi bilgisindeki eksiklikler ya da düzensizlikler? olacağı ve bu durumun metnin algılanmasına dönük sorunlar yaratacağı öngörüsü, tersinden bakıldığında araştırmacı içinde tarihsel bütünlüğün geriye kalan bağlamlarını işaret etmektedir.Bir başka deyişle, araştırmacı insanın toplumsal eylemliliği açısından yakın tarihe odaklanma ve oradan bütünsel bir görünüşü amaçlayan ilintileri görüş alanına katma, bu genel görünüşle sanatı algılayışı arasındaki ilişkiyi yeniden tartışma olanağını bulacağını düşünmektedir.Anahtar Kelimeler: Peter Weiss, Direnmenin Estetiği.

Abstract:
There is a direct relationship between the perception of this novel and art in the way ofnecessity of ordering readers? memory from the point of view of historical knowledge. It isclear that author doesn?t consider his/her readers as a specialized individual from the point ofview of ?perception of history of art and social?. It will be seen easily when the characters ofnovel is examined.Members of the characters of Red Orchestra are young communists. The plot ofthe novel is real facts and all of the characters are real except unnamedcharacters in the Ben narrator novel including elements from autobiography ofWeiss. Father of Ben who was born in the day of October Revolution in 1917was a laborer who participated in a labor rebellion in Bremen in 1919 and was amember of a German Social Democrat Party (Göbenli, 2006).Although Coppi had a certificate of turnery, he was label because of hisimprisonment and he was obliged to work in motorway construction because ofhis being a member of an illegal Communist Party while selling shoelace andnewspaper in front of a kiosk. The novel with the characters such as Heilmann,being just in twenty and educated well than Narrator and Coppi, wanting to beboth scientist and astrologer, unlinking ambiguity, never bearing to comments ofwhich source is not stated, but seeing necessary to let perception free sometimesconsciously as a necessity of literature is creating field of literature and historyof culture and art including vision coming from daily politics (Tanyeri, Kurultay,2005, 5).The plot which is set in the center of relationship between being understood andtransformed of life and being understood of art and history describes a topic conveyor of atotal comprehension under these titles. In other words, while the author is suggesting analternative perception of history of art, he claims that it will be meaningful with therealization of new design of life.With ?Aesthetics of Resistance? named as one of the novels of thecentury, Weiss tries to surpass the border between politics and aesthetics. Itwon?t be a mistake to say that Weiss has marked his seal to the century he haslived in with his novel. It is probably not a utopia to expect this novel to bediscussed and analyzed in Turkey, reinforced readers? power of categoricalperception by revising historical experiences (Göbenli, 2006).To contribute to the expectation stated above puts forward to the general aim frame ofthis study. Certainly, it is inevitable to hold this general frame limited only with our academicfield. According to this case, by basing on the frame in the novel, it is aimed to solve theperiodical confusion and possible gaps of reader in the historical knowledge about plastic artsin the context of fundamental fields such as sculpture and fine art. According to this, it isaimed in this study to form a guide accompanying readers while reading by arrangingchromatically the knowledge of history of art asked by a literary production with requiredvisual documents. Also, this guide involves an index including especially Turkish sourcesabout work of art and craftsmen in the novel. When this study is thought from the point ofview of contributions to provide to the researcher, first of all, it is of importance as it hasopened discussion and testing field for individual historical knowledge. Beside, in the processof being tried to determine the topic of the study, it is anticipated to provide opportunities tohandle mostly repeated topics in integrity such as historical aesthetic and politicalexperiences, craftsmen and their works, concepts of art. The things leading this study to becarried out, to being the disorders and deficiencies in the knowledge of readers? history of artand the foresight of creating problems facing to the perception of this text case indicate theremaining contexts of historical integrity for researcher when it is invertedIn other words, researcher thinks to find an opportunity to discuss the relationshipbetween focusing on near history in the point of social activity of human being and addingconnections aiming at a view of integrity to the field of view, and perception of art with thisgeneral view.Key Words: Peter Weiss, Asthetic des Widerstands.