Genç yetişkin bireylerde problemli internet kullanımı ile ilişkili bilişsel ve duygusal faktörlerin incelenmesi
Investigation of cognitive and emotional factors associated with problems internet use among young adults
Yazar: İREM ÖĞÜT KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK BAHTİYAR
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bilgiye erişim ve sosyalleşme gibi çeşitli amaçlara hizmet eden internet, günümüzde oldukça kullanılır hale gelmiştir. Artan internet kullanımı sonucunda bireylerin sosyal, psikolojik ve mesleki yaşamlarının olumsuz etkilenmesi, problemli internet kullanımı olarak nitelendirilmektedir. Genç yetişkinler günlük hayatta yaşadıkları stresle baş etmek amacıyla da internet kullanımına sıklıkla başvurabilmektedir. Bu amaçlı bir kullanım kısa vadede stres deneyiminden uzaklaştırıyor olsa da, uzun vadede problemli internet kullanımını tetikleyebilmektedir. Ayrıca stres ile baş etmek için başvurulan birtakım duygu düzenleme stratejilerinin de problemli internet kullanımını arttırabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı genç yetişkin bireylerde algılanan stres, bilişsel esneklik ve davranışsal duygu düzenleme stratejilerinin problemli internet kullanımını ile ilişkisini araştırmaktır. Araştırma Türkiye'de yaşayan 18-25 (Ort. = 22.14, SS =2.38) yaş aralığında, görsel ve motor becerilerinde herhangi bir sıkıntı olmayan, okuma-yazma bilen 489 (334 kadın, 155 erkek) gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırma verileri çevrimiçi platformda Demografik Bilgi Formu, Beck Depresyon Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği, Problemli İnternet Kullanım Ölçeği, Bilişsel Kontrol ve Esneklik Ölçeği, Davranışsal Duygu Düzenleme Anketi kullanılarak toplanmıştır. Korelasyon analizi sonucunda algılanan stres, depresif belirti düzeyi, problemli internet kullanımı ve geri çekilme duygu düzenleme strateji arasında pozitif, bunlar ile duygular üzerinde bilişsel kontrol, değerlendirme ile başa çıkma esnekliği ve aktif olarak yaklaşma stratejisi arasında negatif yönde ilişki olduğu görülmüştür. Grup karşılaştırmalarına göre kadın katılımcıların algıladıkları stres düzeyinin erkek katılımcılara kıyasla anlamlı olarak daha yüksek olduğu, daha fazla sosyal destek arayışında bulundukları görülmüş; problemli internet kullanım düzeyinin ise erkek katılımcılarda kadınlara göre daha yüksek olduğu, internet kullanımına bağlı olarak gelişen olumsuz sonuçlardan daha fazla etkilendiği gözlenmiştir. Öte yandan erkeklerin olumsuz düşünce ve duygularını kontrol edebilme düzeyinin de kadınlara kıyasla daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Dahası psikolojik yardım geçmişi olan katılımcıların depresif belirti ve algılanan stres düzeylerinin, aşırı internet kullanımının ve sosyal destek arayışının yardım geçmişi olmayan bireylere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca yardım geçmişi olmayan katılımcıların yardım geçmişi olanlara göre olumsuz duygu ve düşüncelerini kontrol edebilme düzeyinin daha yüksek olduğu, stres yaratan durumu görmezden gelme stratejisini daha fazla kullandıkları belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre bireylerin yaş, sosyoekonomik düzey, başa çıkma esnekliği, duygular üzerinde bilişsel kontrol ve işlevsel davranışsal duygu düzenleme stratejilerinin kullanımındaki artışın problemli internet kullanımındaki azalmayı anlamlı olarak açıkladığı, bir gün içerisinde internet kullanımına ayırılan süre ve işlevsel olmayan düzenleyici stratejilerin kullanımının problemli internet kullanımındaki artışı anlamlı olarak yordadığı sonucuna varılmıştır. Bu bulgular genç yetişkin bireylerde problemli internet kullanımında etkili olan duygusal, bilişsel, demografik faktörlere dair alanyazına bilgi sunmakta ve problemli internet kullanımı oluşumunu önlemek adına klinik müdahalelerde bilişsel kontrol ve esneklik düzeyi ile duygu düzenleme becerilerinin ele alınmasının önemine dikkat çekmektedir.

Abstract:
The internet has gained importance by serving purposes such as access to information and socialization. The negative impact of internet use on individuals' social, psychological, and professional lives is characterized as problematic internet use. Young adults can often resort to internet use to cope with the stress they experience daily. Although use for this purpose may decrease distress levels in the short term, it can trigger problematic internet use in the long term. In addition, emotion regulation strategies to cope with stress may be associated with problematic internet use. This study investigates the relationship between perceived stress, cognitive flexibility, and behavioral emotion regulation strategies with problematic internet use in young adult individuals. The research was conducted with 489 participants (334 women and 155 men) in Turkey aged 18-25 (M = 22.14, SD=2.38)who had no problems with their visual and motor skills. Data were collected online using the Demographic Information Form, Beck Depression Scale, Perceived Stress Scale, Problematic Internet Use Scale, Cognitive Control and Flexibility Scale, and Behavioral Emotion Regulation Questionnaire. The results of the correlation analysis revealed a positive relationship among perceived stress, depressive symptoms, problematic internet use, and withdrawal as a behavioral emotion regulation strategy; and these variables were negatively correlated with their flexibility active approach strategy. According to group comparisons, females had a higher level of perceived stress and used social support more than males. On the other hand, males reported higher levels of problematic Internet use and a higher level of control over emotions. Moreover, participants with a psychological help history had more problematic internet use and seeking social support compared to those who did not have such a history. In addition, participants without a help history had a higher ability to control their emotions and used ignoring stressful situations than those with a help history. Regression analysis indicated that age, socioeconomic level, coping flexibility, cognitive control over emotions, and an increase in the use of functional behavioral emotion regulation strategies significantly explain the decrease in problematic internet use. In contrast, the time spent on internet use in a day and the use of maladaptive regulatory strategies were associated with an increase in internet addiction. These findings have contributed to the literature regarding emotional, cognitive, and demographic factors that are effective in problematic internet use in young adults. It draws attention to the importance of addressing cognitive control, flexibility levels, and emotional regulation skills in clinical interventions to prevent problematic internet use.