Yabancılara Türkçe öğretim setlerinde metin altı sorularının Barrett taksonomisine göre incelenmesi: B düzeyi
Examination of comprehension questions in Turkish teaching sets for foreigners according to Barrett's taxonomy: Level B
Yazar: GÜLSÜN UYANIKTÜRK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜLTEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning

Özet:
Bu çalışmada, yabancılara Türkçe öğretimi setlerinin okuma becerisi bölümlerinde yer alan metin altı soruları Barrett tarafından geliştirilen Okuduğunu Anlamanın Bilişsel ve Duyuşsal Taksonomisi'ne göre incelenmiştir. Çalışma B1 ve B2 düzeyleri ile sınırlı olup örneklem olarak Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan Yedi İklim Türkçe ve Yeni İstanbul Uluslararası Öğrenciler İçin Türkçe ders kitapları seçilmiştir. Bu amaç doğrultusunda yapılacak çalışmada nitel araştırma desenlerinden doküman analizi kullanılacaktır. Araştırma kapsamında seçilen B1 ve B2 düzeyindeki dört ders kitabında 122 okuma metni incelenmiştir ve 276 metin altı sorusu Barrett taksonomisine göre sınıflandırılmıştır. 
Barrett taksonomisi, okuma becerisini değerlendirmek için kullanılan hem bilişsel hem de duyuşsal becerilere hitap eden bir sınıflandırma sistemidir.  Bu sistemde okuma becerisini geliştirmek için kullanılan soru türleri beş ana basamağa ayrılır: basit anlama, yeniden organize etme, çıkarımsal anlama, değerlendirme, memnuniyet. Çalışmada elde edilen bulgular, kitaplarda yer alan metin altı sorularının çoğunlukla basit anlama basamağına ait olduğunu, diğer basamaklarda ise çok az soru bulunduğunu, en az soruya memnuniyet basamağında yer verildiğini göstermiştir. Barrett taksonomisinin alt basamaklarına bakıldığında ise metin altı sorularının detayları fark etme, neden-sonuç ilişkilerini fark etme ve detayları hatırlama basamaklarında yığıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, kitaplarda yer alan metin altı sorularının, Barrett taksonomisine göre okuma becerisinin tüm boyutlarını yeterince kapsamadığını ve öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini geliştirmelerine fırsat tanımadığını ortaya koymuştur. İnceleme sonucunda kitap setlerinde okuma bölümlerinde yer alan metin altı sorularının genelde bilişsel ve duyuşsal becerilerin bütününe hitap etmediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, the sub-text questions in the reading skill sections of the Turkish language teaching sets for foreigners were analysed according to the Cognitive and Affective Taxonomy of Reading Comprehension developed by Barrett. The study was limited to B1 and B2 levels and Yedi İklim Turkish and Yeni İstanbul Turkish for International Students books used in teaching Turkish as a foreign language were selected as the sample. In line with this purpose, document analysis, one of the qualitative research designs, will be used in the study. Within the scope of the study, 122 reading texts were analysed in the four textbooks at B1 and B2 levels and 276 subtextual questions were classified according to Barrett's taxonomy.
Barrett's taxonomy is a classification system that addresses both cognitive and affective skills used to assess reading skills.  In this system, the types of questions used to develop reading skills are divided into five main stages: literal comprehension, reorganisation, inferential comprehension, evaluation, and appreciation. The findings of the study showed that the majority of the sub-text questions in the books belonged to the literal comprehension level, there were very few questions in the other levels, and the least number of questions was in the appreciation level. When the sub-digits of Barrett's taxonomy were examined, it was found that the sub-text questions were concentrated in the steps of recognising details, recognising cause and effect relationships and remembering details. This situation revealed that the sub-text questions in the books did not sufficiently cover all dimensions of reading skills according to Barrett's taxonomy and did not allow students to develop higher-order thinking skills. As a result of the analysis, it was concluded that the sub-text questions in the reading sections of the book sets generally do not address all cognitive and affective skills.