Bir kentsel dönüşüm modeli olarak alansal temizleme: Barselona ciutat Vella örneği
Urban clearance as an urban regeneration model: The example of Barcelona ciutat Vella
Yazar: ZEKİ YALIN ÖNAL
Danışman: PROF. DR. FERİDE ÖNAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentsel sorunlara çözüm üretmek amacıyla, değişime uğrayan bir bölgenin ekonomik,
fiziksel, sosyal ve çevresel koşullarına kalıcı bir çözüm sağlamaya çalışan kapsamlı bir
vizyon ve eylem olarak ifade edilen kentsel dönüşüm kavramının ülkemizdeki karşılığı
genelde fiziksel mekânın dönüşümüne indirgenmekte; dönüşümün toplumsal,
ekonomik ve çevresel boyutları göz ardı edilmektedir. Bu bağlamda özellikle Avrupa
kentlerindeki deneyimler irdelendiğinde kentsel dönüşümün uzun soluklu bir süreç
olduğunu izlemek mümkün olmaktadır.
İspanya'daki uzun faşizm döneminin (1939-1975) ardından gelen demokratikleşme
sürecinde özerkliğini tekrar kazanarak yapısal bir dönüşüm içine giren Katalonya'nın
başkenti Barselona, değişen kent politikalarıyla, daha sonra "Barselona Modeli" olarak
anılacak, bir kentsel dönüşüm süreci içine girmiştir. Uzun süre sur içi dokusu içine
sıkışmış ve yapısal bir dönüşüm geçirememiş, Katalan kimliğinin sembol mekanlarının
bulunduğu tarihi kent merkezin (Ciutat Vella) dönüşümü, Barselona Modeli'nin en
önemli halkalarından birisi olmuştur.
Çalışma kapsamında, ilk etapta Ciutat Vella'daki kentsel dönüşüm sürecinin analiz,
örgütlenme, yönetim, projelendirme ve uygulama aşamaları incelenmiştir. Genel bir
incelemenin ardından, esponjamiento adı verilen bölgedeki en büyük alansal temizleme
müdahalelerin gerçekleştiği El Raval ve Santa Caterina bölgelerindeki uygulamalara
odaklanılarak, yaşanılan deneyimler farklı boyutlarıyla irdelenmiş ve bölgedeki
dönüşüm sürecinin

Anahtar Sözcükler: Tarihi kent merkezi, kentsel dönüşüm, Barselona, alansal temizleme,
soylulaştırma.

Abstract:
In Turkey, the term of "urban regeneration" is generally demoted the transformation of
physical space. However, when we examine the experiences - especially- in Europe, it is
possible to see the long-term transformation processes and their social, economic and
environmental dimensions.
After a 40-year dictatorship period in Spain, Catalonia regain its autonomy (1979) and
the new-elected city council of its capital- Barcelona adopted new urban strategies
called "Barcelona Model". The transformation of old town (Ciutat Vella district) - which
had been a deprived area since the mid 19th century- was one of the main parts of
Barcelona Model. As part of it, Barcelona's municipality has introduced a series of urban
renewal programmes – PERIs (Special Plans of Interior Reform) – to deal with deprived
neighbourhoods of the city centre suffering from poor housing conditions, inadequate
services and infrastructure, and decreasing population. The principal intervention
method of PERIs was an urban clearance model called esponjamiento.
This thesis work, seeks to evaluate this urban clearance model and its social & spatial
effects to the region via comparing the biggest urban intervention experiences during
Ciutat Vella's transformation process: El Raval (large-scale demolition) and Santa
Caterina (micro-scale demolition) neighbourhoods.

Keywords: Old town, urban transformation, Barcelona, urban clearance, gentrification.