Matematik öğrenme güçlüğü riski olan 2. sınıf öğrencisinin matematik becerilerinin çoklu duyusal öğrenmeye dayalı etkinliklerle geliştirilmesi
Improving the mathematics skills of a 2nd grade student at risk of mathematics learning difficulty through activities based on multisensory learning
Yazar: METİN GÜL
Danışman: PROF. DR. NEŞE IŞIK TERTEMİZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE UYGUN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, matematik öğrenme güçlüğü riski olan ilkokul 2. sınıf öğrencisinin sayılar ve işlemler öğrenme alanına yönelik öğrenme güçlüklerinin iyileştirilmesinde çoklu duyusal öğrenmeye göre tasarlanan öğretimin etkisini incelemektir. Araştırmanın modeli, nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırmasıdır. Çalışma 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Karadeniz Bölgesi'nde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir ilkokulda öğrenim gören ve öğrenme güçlüğü tanısı almış bir öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Zihinsel, işitsel ve görsel olarak bir problemi olmayıp matematikte güçlük yaşayan bu öğrenci 2. sınıfa devam etmektedir. Araştırmada, iki farklı eylem planı oluşturulmuştur. Başlangıçta eylem planı, matematik öğrenme güçlüğü riski olan öğrencinin temel matematik becerisini iyileştirmeyi amaçlamaktadır. Birinci eylem planı kapsamında veriler, Sayı Hissi Testleri (Palabıyık, 2022), Hesaplama Performans Testleri (Olkun, Can ve Yeşilpınar, 2013), Temel Sayılama İşleme Testi (Olkun, 2015), araştırmacı tarafından geliştirilen testler, görüşme formu ve araştırmacı günlüklerinden elde edilmiştir. Uygulanan testler sonucunda öğrencinin sayılar ve işlemler öğrenme alanına yönelik öğrenme güçlüğü yaşadığı kazanımlar belirlenerek bir eylem planı oluşturulmuştur. Bu plan doğrultusunda doğal sayılar, toplama ve çıkarmayla ilgili 14 kazanıma yönelik araştırmacı tarafından öğrencinin ilerlemesine göre süreç boyunca geliştirilerek hazırlanan ders planları uygulanmıştır. Çoklu Duyusal Öğrenme yaklaşımına göre tasarlanan etkinlikler Doğrudan Öğretim stratejisine göre yapılandırılmış ve öğrencinin öğrenim gördüğü sınıfta on bir hafta boyunca uygulanarak toplam 141 ders saati sürmüştür. Süreçte öğrencinin matematik öğrenme düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılan değerlendirmelerde, öğrencinin ikinci sınıf temel toplama ve çıkarma işlemlerine yönelik kazanımlara ulaşırken, bağımsız olarak problemleri kendi başına okuyup cevaplayamaması gibi bir durumun ortaya çıkması nedeniyle, ikinci bir eylem planının hazırlanmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu bağlamda, öğrencinin okuma ve anlama becerilerini geliştirmek amacıyla ikinci eylem planından önce okuma ve anlamaya yönelik durum tespiti yapılmıştır. Veriler, Akyol (2014) tarafından Harris ve Sipay (1990), Ekwall ve Shanker (1988) ile May (1986)'den Türkçe'ye uyarlanan "Yanlış Analiz Envanteri"nden, ses kayıtlarından ve Talim Terbiye Kurulu tarafından onaylanmış İlkokul 1., 2. ve 3. sınıf düzeyindeki Türkçe ders kitapları ile Özel Eğitim birinci kademe Okuduğunu Anlama, Yazılı İfade, Sözlü İletişim, Dinlediğini Anlama (1-2-3-4) Türkçe ders kitabındaki metinler ve araştırmacı günlüklerinden elde edilmiştir. Okuma güçlükleriyle başa çıkmak için, kelime kutusu stratejisi, kelime tekrar tekniği, eko okuma ve dikte yöntemleri uygulanmıştır. Öğrencinin çoklu duyusal öğrenme yaklaşımlarından faydalanılarak, kelime kutusu stratejisi ve dikte yöntemiyle desteklenen etkinlikler düzenlenmiştir. Bu etkinlikler, çoklu duyusal öğrenme ilkelerine dayalı olarak organize edilmiş olup, öğrencinin sesbilgisel farkındalık, kelime tanıma, prozodik okuma ve yazılı ifade becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir. İkinci eylem planının uygulama süreci sekiz hafta sürmektedir ve toplamda 46 ders saati içermektedir. Araştırmada toplanan veriler betimsel analiz yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırmada iki eylem planı uygulanmış olup, bu uygulama süreci on dokuz hafta boyunca gerçekleştirilerek toplamda 187 ders saati tamamlanmıştır. İkinci eylem planı sonucu elde edilen veriler doğrultusunda öğrencinin 1.  ve 2. sınıf düzeyindeki kelime tanıma düzeyi ve anlama düzeyinin endişe düzeyinden serbest okuma düzeyine ve 3. sınıf düzeyindeki kelime tanıma düzeyi ve anlama düzeyinin endişe düzeyinden öğretim düzeyine çıktığı görülmektedir. Araştırma sonuçlarına göre, ilk eylem planının uygulanması ile öğrencinin matematiksel kavramları benimseme ve problem çözme becerilerinde önemli ilerlemeler kaydettiği gözlemlenmiştir. Özellikle, ikinci eylem planı kapsamında öğrenciye okuma ve anlama becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim, öğrencinin bireysel okuma becerilerini güçlendirmiştir. Eğitim sürecinin sonunda, öğrenci, matematik testlerini bağımsız bir şekilde başarıyla tamamlayabilmiştir. Sonuç olarak, çoklu duyusal öğrenme odaklı etkinliklerin, matematik öğrenme güçlüğü riski olan öğrencinin temel matematik becerilerini geliştirmede etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, öğrencinin okuma ve anlama becerilerini güçlendirmede çoklu duyusal öğrenme temelli yöntemlerin de etkili olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of instruction designed based on multisensory learning on improving learning difficulties in the area of numbers and operations for second-grade elementary student at risk of math learning difficulties. The research employs an action research model, one of the qualitative research designs. The study was conducted during the 2022-2023 academic year with a student diagnosed with a learning disability, attending a primary school affiliated with the Ministry of National Education in the Black Sea Region. This student, who experiences difficulties in mathematics despite having no cognitive, auditory, or visual impairments, is currently in the 2nd grade. Two distinct action plans were developed within the study. Within the scope of the first action plan, data were collected through the Number Sense Tests (Palabıyık, 2022), Calculation Performance Tests (Olkun, Can, & Yeşilpınar, 2013), the Basic Numerical Processing Test (Olkun, 2015), researcher-developed tests, interview form, and researcher diaries. Based on the results of these tests, the specific learning difficulties experienced by the student in the area of numbers and operations were identified, and an action plan was formulated accordingly. Following this plan, lessons covering 14 objectives related to whole numbers, addition, and subtraction were designed and progressively developed by the researcher in alignment with the student's progress. The activities, designed according to the Multisensory Learning approach, were structured based on the Direct Instruction strategy and implemented over 11 weeks, totaling 141 class hours in the student's regular classroom. During the evaluations conducted to determine the student's level of mathematical learning, while the student achieved of the second-grade objectives in basic addition and subtraction, an issue arose as the student could not independently read and respond to problems. This situation necessitated the development of a second action plan. Accordingly, in the second action plan, a preliminary assessment was conducted to address the student's reading and comprehension skills. The data were obtained from the 'Error Analysis Inventory,' adapted into Turkish by Akyol (2014) based on Harris and Sipay (1990), Ekwall and Shanker (1988), and May (1986), audio recordings, Turkish textbooks for grades 1, 2, and 3 approved by the Board of Education, texts from the Special Education primary level Turkish textbooks Reading Comprehension, Written Expression, Oral Communication, Listening Comprehension (1-2-3-4), and researcher diaries. To address reading difficulties, strategies such as the word box method, word repetition technique, echo reading, and dictation were applied. Activities supported by the word box strategy and dictation method, based on multisensory learning approaches, were organized. These activities were designed according to the principles of multisensory learning, aiming to enhance the student's phonological awareness, word recognition, prosodic reading, and written expression skills. The implementation period of the second action plan spanned eight weeks, comprising a total of 46 class hours. Data collected throughout the study were analyzed using descriptive analysis. The implementation of the two action plans was carried out over 19 weeks, totaling 187 class hours. The findings from the second action plan showed that the student's word recognition and comprehension levels improved from the frustration level to the independent reading level at the first and second-grade levels, and from the frustration level to the instructional level at the third-grade level. According to the study's results, the implementation of the first action plan significantly improved the student's ability to understand mathematical concepts and problem-solving skills. Notably, the reading and comprehension training provided as part of the second action plan strengthened the student's individual reading skills. By the end of the educational process, the student was able to successfully complete the math tests independently. In conclusion, it was determined that multisensory learning-focused activities effectively developed the basic mathematical skills of a student at risk of mathematics learning difficulties. Additionally, it was concluded that multisensory learning-based methods are also effective in strengthening the student's reading and comprehension skills.