Devletin bölgesel kalkınmada izlediği politikaların etkinlik analizi: Türkiye örneği
The efficiency analysis of regional development policies implemented by the state: The Turkish case
Yazar: CİHAN KIZIL
Danışman: PROF. DR. KAZİME PINAR AKKOYUNLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Bölgesel azgelişmişlik = Regional underdevelopment ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel politikalar = Regional policies ; Devlet politikaları = State policies ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Verimlilik analizi = Productivity analysis

Özet:
Bu çalışmanın amacı, devletin bölgesel kalkınmayı sağlamak için kullandığı araçların etkinliğini incelemek ve Türkiye'de bölgeler arasındaki gelişmişlik farklılıklarının nasıl değiştiğini belirlemektir. Bu amaca ulaşabilmek için çok boyutlu bir bölgesel gelişmişlik endeksi oluşturulmuş ve panel veri analizi kullanılarak altyapı, turizm, beşerî sermaye ve teşviklerle uyarılmış özel sermaye yatırımlarının bölgelerin gelişmişlik düzeyi üzerinde nasıl bir etkisi olduğu tespit edilmiştir.  
Çalışma üç bölümden oluşacak şekilde hazırlanmıştır.  Birinci bölümde konu ile ilgili kavramlar açıklanmış ve teorik çerçeve çizilmiştir.  İkinci bölümde Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye bölgesel politikaları üzerinde durulmuş, çeşitli plan ve programlar incelenerek konuyla ilgili örnekler verilmiştir. Üçüncü bölümde, temel bileşenler analizi kullanılarak bölgesel gelişmişlik endeksi oluşturulmuş ve bölgelerin gelişmişlik düzeyi her yıl için hesaplanmıştır. Bu bölümde,  devletin yaptığı harcamaların bölgesel gelişmişlik üzerindeki etkisi de panel veri analizi uygulanarak tahmin edilmiştir. 
Yapılan araştırmalar sonucunda, AB adaylık süreci ile birlikte Türkiye'deki bölgesel politika uygulamalarında bir değişim yaşandığı görülmüştür. Bu dönemde, bölgesel kalkınma politikalarına daha fazla önem verilmiş ve bölgesel farklılıkların azaltılmasına çalışılmıştır. Ancak, çalışmada elde edilen bulgulara göre ülkenin Batısı ve Doğusu arasındaki eşitsizliklerin giderilemediği, aksine bu bölgeler arasında bir uzaklaşma olduğu belirlenmiştir. 2001-2015 yılları arasında, bölgesel kalkınmayı sağlamak için yapılan yatırımlar arasında beşerî sermaye yatırımlarının en etkin sonucu verdiği, büyük kaynaklar aktarılan altyapı yatırımları ve teşviklerin ise beklenen düzeyde bölgelerin gelişmişlik düzeyini etkileyemediği saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the efficiency of the tools which a state uses to ensure regional development and to determine how regional disparities change in Turkey. In line with this purpose, a multi-dimensional regional development index has been built, and the effects of infrastructure, tourism, human capital and induced private sector investments on development levels of regions have been determined. 
	The study has been prepared in three sections. In the first one, relevant concepts are explained and theoretical framework is drawn. In the second part, regional development policies of the European Union (EU) and Turkey are emphasized, and some examples are given by investigating various plans and programs. In the third section, regional development index is generated by using principal component analysis, and regional development levels are calculated for each year. Additionally, the effects of public expenditures on regional development are estimated by performing panel data analysis. 
	As a result of the research, a shift in the implementation of Turkish regional policies associated with EU candidacy has been observed. In this period, the regional development policies have been more emphasized and aimed to reduce regional disparities. However, it has been identified that regional inequalities between the West and the East were not eliminated, on the contrary, a divergence has been observed between these regions. In 2001-2015 period, it has been determined that human capital investments produces the most effective result, and both infrastructure investments and incentives to which vast resources are allocated do not influence regional development level as expected.