Esad Efendi'nin Yasin Sûresi tefsiri (Hasanpaşa yazma eser kütüphanesi nüshası)
Esad Efendi's interpretation of Sûra Yasin (Hasanpaşa written works library copy)
Yazar: SALİHA KÜÇÜKOĞLU
Danışman: PROF. DR. BURHAN BALTACI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Esad Efendi = Esad Efendi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sure = Sura ; Tefsir = Commentary ; Yasin suresi = Yasin sura ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanlığın son ilahi rehberi olan Kur'an-ı Kerim, muhataplarına sıklıkla tefekkür etmeyi ve araştırmayı öğütlemektedir. Buna kayıtsız kalmayan inananlar, her dönemde gerek ilahi kelamın âyetleri, gerekse dikkat çekmeye çalıştığı yönler üzerinde düşünme, araştırma, anlama ve uygulama çabası içinde olmuşlardır. Sahabenin Hz. Peygambere yönelttiği soruların cevabını veya peygamberin açıklamalarını başlangıç sayabileceğimiz bu çaba, devirlere göre yenilenerek ve gelişerek tefsir ilmini oluşturmuş, devamında ki ilmi çalışmalar tefsir mirası olarak gelecek nesillere aktarılmıştır. Asırlarca İslam'ın sancaktarlığını yapan Osmanlı Devleti de bu ilmi çalışmalarda da öncü olmuş, tefsir, hadis, akaid ve fıkıh gibi dersler medreselerde, camilerde ve saraylarda talim edilmiştir. Osmanlıda gelenek halini almış âyet ve sûre tefsiri ise ziyadesi ile toplum tarafından rağbet görmüş ve bu ilmi mirasın içerisinde kendisine sağlam bir yer edinmiştir. Bu çalışmada öncelikle âyet ve sûre tefsiri hakkında bilgi verilmiştir. Yine bir sure tefsiri olan ve Çorum Hasanpaşa Yazma Eser Kütüphanesinden alınan, Mehmed Esad Efendi'nin telif ettiği "Hulâsâtü't-Tebyin fi Tefsiri Sûreti Yâsîn" isimli risalenin okunup incelenmesi ve tetkik edilmesi hedeflenmiştir. Eser Türkçe olmasına rağmen dildeki deformasyon sebebiyle anlaşılması zorlaşmış, sözlük desteğiyle okuyup tetkik edilebilmiştir. İki bölümden oluşan çalışmada birinci bölümde, eser ve müellif hakkında Osmanlı sicil kayıtları ve ansiklopedilerden bilgi verilmiştir. İkinci bölüm ise, eserin Kur'an ilimleri açısından tasnife tabi tutulması ve konu başlıklarında bu ilimlere dair kısa bilgiler verilmesinden oluşur. Yâsin sûresindeki âyetler ilgili konu bağlamında tetkik edilerek, bir başlık altında tasniflenmiştir. Sonuç bölümünde ise bu risale vesilesiyle edindiğimiz bilgi birikimi kısaca aktarılmış, çalışmanın önemi ortaya konulmuştur. 

ANAHTAR KELİMELER: Hülâsatü't-tebyîn, Mehmed Esad Efendi, Yâsin sûresi, Tefsir
Haziran 2022,  95 Sayfa

Abstract:
The Qur'an, which is the guidance guide of humanity, advises its interlocutors to search and contemplate frequently. The believers who did not remain indifferent to this, have always tried to think, research, understand and apply both the verses of the Divine book and the aspects it tries to draw attention to. This trend, which was started by the Companions by asking the Prophet, was updated according to periods and transferred to future generations as a legacy of tafsir. The Ottoman state, which had held the banner of Islam in the best way for centuries, was also a pioneer in scientific studies, and courses such as tafsir, hadith, akaid and fiqh were read and taught in madrasahs, mosques and palaces. It became a tradition in the Ottoman Empire, and verse and surah commentaries were highly sought after and had a considerable place in this heritage. We intend to read and analyze the Surah Yasin commentary written by the author Mehmed Esat Efendi, which we came across in the Çorum Hasanpaşa Manuscript Library, by means of this study. Although the work is in Turkish, we had a hard time reading and understanding the work due to the deformation in our language. Our diligent work consists of two parts. First of all, we gave brief information about verse and surah interpretation. In the first part of the study, we introduced the work and its author as much as we could from the sources. In the second part, we have classified the work in terms of Qur'anic sciences and we have tried to give brief information about ulûmu'l-Qur'an in each subject heading. We tried to analyze the verses under the relevant headings and to gather the verses that fall under the same classification under one heading. In the conclusion part, we briefly explained the knowledge we gained through this study and completed the study with the references part.
KEYWORDS: Hulâsatu't-tebyîn, Mehmed Esad Efendi, Surah Yasin, Tafsir
June 2022, 95 Page