İşsizlik, reel döviz kuru ve ham petrol fiyatlarının cari açık üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine bir uygulama
Unemployment, real exchange rate on impact of current and crude pertol the price: An application on Turkey
Yazar: MUSTAFA ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ ODABAŞI
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Döviz kuru = Exchange rate ; Ham petrol = Crude oil ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Son yıllarda gelişmekte olan ülkelerde cari açık sorunu en önemli sorunlardan birisi haline gelmiştir. Makroekonomik dengelerin korunması, orta ve uzun vadede sürdürülebilir ekonomik büyümeyi ve aynı zamanda ekonomik istikrarın gerçekleştirilmesi için cari açık kontrol altında tutulması gerekmektedir. Gelişmişlik düzeyi Türkiye gibi olan ülkeler açısından da cari açık kadar işsizlik sorunu da bir o kadar öneme sahiptir. Literatüre baktığımızda cari açık üzerine çok sayıda çalışma yapıldığı görülmekte olup cari açığı belirleyen faktörler arasında bulunan işsizlik faktörü ihmal edilmiştir. Çalışmada cari açık ile işsizlik, reel döviz kuru ve ham petrol fiyatlari arasındaki ilişki 2003 yılı ile 2017 yılı arasındaki dönem ele alınarak incelenmiştir. Çalışmada Türkiye için 2003 yılı ile 2017 yılları arasındaki veriler çeyrek dönemlik olarak kullanılmış ve çalışmada VAR yöntemi ve eş bütünleşme tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda değişkenlerin durağanlığı ADF ve PP testleri ile araştırılmıştır. Daha sonra değişkenler arasında uzun dönem ilişkinin olup olmadığı Johansen eş bütünleşme yöntemi ile incelenmiş ve uzun dönemde değişkenler arasında eş bütünleşme ilişkisi olduğu görülmüştür. Değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket etmesi sonucu, VAR modeli yerine VECM modeli kullanılmıştır. VECM analizi sonucunda, petrol fiyatlarında bir değişim olduğunda cari denge kısa dönemde bundan etkilenmektedir. Cari dengede ve petrol fiyatlarındaki bir değişme işsizlik üzerinde etkiye sahiptir. Ele aldığımız dönemde işsizlik, reel efektif döviz kuru ve ham petrol bağımsız değişkenlerindeki 1 birimlik değişmenin cari dengede 26 dönemlik etkiye sahip olduğu görülmektedir. Diğer bir ifadeyle bağımsız değişkenlerdeki 1 birimlik değişim cari dengeyi 26 dönem sonunda dengeye getirdiği görülmektedir.

Abstract:
In recent years, current account deficit has become one of the most important problems in developing countries. In order to maintain macroeconomic balances, sustainable economic growth in the medium and long term, as well as economic stability, the current account deficit needs to be kept under control. The level of sophistication in terms of the current account deficit up to the problem of unemployment in countries like Turkey, which has an importance that far. When we look at the literature, there are many studies on the current account deficit and the unemployment factor among the factors determining the current account deficit has been neglected. In this study, the relationship between current account deficit and unemployment, real exchange rate and crude oil prices was examined in the period between 2003 and 2017. The study used as quarterly data for the quarter between 2017 and 2003, Turkey has benefited from the VAR methodology and technical integration and co-operation. For this purpose, stability of variables was investigated by ADF and PP tests. Then, the long-term relationship between the variables was investigated by Johansen co-integration method and it was seen that there was a co-integration relationship between the variables in the long term. VECM model was used instead of VAR model as a result of the variables moving together in the long term. As a result of the VECM analysis, the current account balance is affected in the short term when there is a change in oil prices. A change in current account balance and oil prices has an effect on unemployment. In the period we discussed, it is observed that 1 unit change in unemployment, real effective exchange rate and crude oil independent variables has 26-period effect in current balance. In other words, it is seen that the 1-unit change in the independent variables brings the balance of balance to balance at the end of 26 terms.