İstanbul'da 2000'lerde mahalle kültüründen  site yaşantısına mekansal değişim: Derbent Mahallesi örneği
In istanbul in 2000's, the spatial change from the neighborhood culture to the gated communi̇ty living: The example of Derbent Neighborhood
Yazar: MUAZZEZ ÖZGE HAMAMCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. EMİNE ZEYNEP SUDA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kentsel ayrışma = Urban decomposition ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kültür = Culture ; Kültür ortamı = Culture media ; Mahalleler = Neighborhoods ; Postmodernizm = Postmodernism ; Siteler = Housing complexes ; Sosyo-mekansal ayrışma = Socio-spatial segregation ; İstanbul = Istanbul ; İstanbul-Sarıyer-Derbent = İstanbul-Sarıyer-Derbent

Özet:
Kentsel Dönüşüm kavramı, 1980 sonrasında Türkiye'de gündeme gelmeye başlamış, yaygın olarak gecekondu mahallelerini kapsayan dönüşümü içermekle birlikte kent merkezine yakın yoksul mahallelerin yenilenmesi ile de gündeme gelmiştir. Bu çalışma İstanbul'un en eski yerleşim alanlarından biri olan, mevcut konumunun Büyükdere-Maslak aksında yer almasıyla kentsel dönüşümü diğer gecekondu mahallelerine kıyasla daha erken tanıyan Derbent Mahallesi üzerine odaklanmıştır. Genel olarak Derbent Mahallesi'nde kentsel dönüşüm olgusunun mahalle sakinleri üzerindeki olumsuz ve olumlu etkileri üzerinde durulmuştur.
Çalışmada ilk olarak küresel kapitalizmin kent mekanlarını dönüştürmesine ilişkin yaklaşım ve tartışmalar ele alınmış; postmodern kent tasarımı, mekanın üretimi ve kentsel dönüşüm kavramları incelenerek, tarihsel gelişimi, uygulama yöntemleri ve modelleri hakkında bilgiler verilmiştir. Kentsel dönüşüm tartışması, mahalle kültürü ve güvenlikli site karşılaştırması yapılarak incelenmiş; bu bağlamda mahalle kültürü ve temelinde yer alan sosyal ilişkiler Derbent mahallesi üzerinden tanımlanarak tartışılmıştır.
Derbent mahallesi ile ilgili kuruluşu ve kentsel dönüşüm ile mücadele süreçleri hakkında bilgiler ile mahallede yaşanan mekansal değişimi ve toplumsal ayrışmayı ortaya çıkarmak ve kentsel ayrışmanın Derbent Mahallesi halkına etkisini ölçmek amacıyla araştırma yöntemi kurgulanmıştır. Araştırmanın bulgu ve yorumları ile kentsel dönüşüm kapsamında ortaya çıkan mekansal ve toplumsal ayrışmanın süreci ve etkileri hakkında ulaşılan bilgiler tartışılmıştır.

Abstract:
The concept of Urban Renewal started coming to the agenda in Turkey after 1980 with widely transformation of the slum neighborhoods together with the renovation of the poor neighborhoods near the city center. This study focused on one of the oldest residential areas of İstanbul which is Derbent Quarter, located on the Büyükdere-Maslak axis where it has faced urban transformation earlier, compared with other poor neighborhoods. In general, the negative and positive effects of the urban transformation phenomenon on the inhabitants of Derbent neighborhood were emphasized.
Firstly in this study, the approaches and discussions about global capitalism transforming urban spaces were discussed. Postmodern design of the cities, concept of production of space and the urban transformation concept are examined within its historical development, application methods and models are given. The dicussion of urban transformation concept was analyzed by comparing the culture of neighborhood and the concept of gated community. In this context, the culture of neighborhood on the basis of its social relations are defined by the example of the Derbent neighborhood.
With the information given about the neighborhood's process of establishment and struggle with transformation, a research method was designed in order to reveal the spatial changes and social disintegration in the neighborhood and to measure the impact of urban segregation on the people of Derbent. The process and effects of the spatial change and social disintegration which is emerged within the context of urban transformation were discussed with the findings and the interpretations of the research.