İşletmelerde finansal başarısızlık olasılığının erken tanısı: İMKB uygulaması
The early diagnosis of the probability of bankruptcy in businesses: ISE application
Yazar: MEHMET EMRE ERGİN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN FETTAHOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Finansal başarısızlık tahmini çalışmaları; finansal küreselleşme, Basel-II Uzlaşısı düzenlemeleri, kredi türev pazarlarındaki artan büyüme ve ödeyememe ile iflasların çoğalacağına yönelik beklentiler gibi nedenlerden dolayı yeniden önem kazanmıştır. Yakın zamandaki araştırmalar, finansal başarısızlık olasılığının hesaplanmasında, pazar verilerine dayalı opsiyon değerleme yaklaşımının benimsenmekte olduğunu göstermektedir. Ancak, kuramsal yönü güçlü olan bu yeni yaklaşım ile muhasebe verilerine dayalı geleneksel modellerin başarımlarının istatistiksel karşılaştırılmasına yönelik araştırmalar küresel yazında sınırlıdır.Bu çalışmada, finansal başarısızlık tahmini, pazar verilerine dayalı Black-Scholes-Merton (BSM) opsiyon modeli ile muhasebe verilerine dayalı iki Z-Skor Modeli (Zmijevski, 1984 ve Shumway, 2001) kullanılarak 308 işletme-yıl İMKB verisi için sınanmaktadır. Muhasebe modellerinden elde edilen z-skor değerleri, bu çalışmada kullanılan örneklemden tamamen bağımsızdırlar. Tüm modellerin doğru tahmin gücü istatistiksel olarak yüksektir. Ancak, her iki yaklaşım farklı başarısızlık yönlerine vurgu yapmaktadır. Modellere ait deneysel sonuçlar, özellikle tıp alanında sıkça kullanılan işlem karakteristiği eğrisi yardımıyla karşılaştırıldığında, muhasebe temelli geleneksel modellerin, pazar temelli opsiyon modellerine üstün olduğunu ortaya koymaktadır. BSME olarak adlandırılan modelin dalgalanma derecesinin hesaplanma yöntemi bu çalışmaya özgün olup, bu modelin diğer iki BSM modelinden istatistiksel olarak az da olsa üstün olduğu gözlemlenmektedir. Bu farklı yaklaşımların sundukları bilgi içerikleri incelendiğinde ise, BSM modelleri, özellikle banka ve finans kurumlarına sağladığı ekonomik yarar açısından, daha değerli bilgi sunmaktadır. Finansal başarısızlık tahmini çalışmalarında BSM modelinin geleneksel modellerin yerine ya da tamamlayıcısı olarak kullanılması önerilmektedir. Bu araştırmanın, Türkiye uygulamasını içeren ilk çalışma olmasından dolayı, ulusal finans yazınına katkı sağlayacağına inanılmaktadır.

Abstract:
Studies on bankruptcy prediction models have again become a focus of interest as a result of financial globalization, the requirements of Basel II Accord, the increased growth in credit derivatives markets and the expectation that corporate default as well as bankruptcy will increase. Recent studies have adopted a contingent claims valuation approach based on the market data in the prediction of bankruptcy. However, despite their theoretical appeal, tests of their performance compared with traditional accounting-ratio-based approaches are limited in the literature.Market-based Black-Scholes-Merton (BSM) model and two accounting-based Z-Scores Models (Zmijevski, 1984 and Shumway, 2001) are tested for bankruptcy prediction using 308 firm-year ISE data. The derived z-scores are completely out-of-sample. All models have predictive abilities. However, these two approaches capture different aspects of bankruptcy risk. The empirical results of both approaches are compared with the receiver operating curve that is widely used in the field of medicine. Statistical results show that accounting-based models perform better than the BSM models despite their theoretical background. The asset volatility estimation formula developed during this study is used in the BSME model which slightly outperforms the two other BSM models. On the other hand, BSM models outperform accounting-based models in the correct classification of failed companies, which is a valuable piece of information for banks and financial institutions. It is suggested that the BSM model should be used to replace or to complement the traditional accounting-based models for predicting probability of bankruptcy. This paper is believed to contribute to the national finance literature as it is the first study that includes its application in Turkey.