Haldun Taner oyunlarında Jung tipolojisi
Jungian typology in the plays of Haldun Taner
Yazar: BURAK ŞENTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. KADİR CAN DİLBER
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışma, Haldun Taner'in tiyatro eserlerinde yarattığı karakterlerin, Carl Gustav Jung'un tipoloji kuramı çerçevesinde detaylı olarak incelenmesini hedeflemektedir. Haldun Taner, Türk tiyatrosunun en önemli temsilcilerinden biri olarak, eserlerinde modern ve geleneksel ögeleri bir araya getirerek Türk tiyatro sahnesine özgün ve yenilikçi bir bakış açısı kazandırmıştır. Karakterlerindeki çeşitlilik Taner'in her yönden incelenmesi gereken eserler ortaya koyduğunu göstermiştir. Taner'in oyunlarında yer alan karakterler, Jung'un içedönüklük-dışadönüklük, düşünme-hissetme, duyum-sezgi gibi psikolojik işlevlere dair izler taşıyarak, bireysel ve toplumsal yapılar arasındaki dinamikleri açığa çıkarmaktadır. Tez kapsamında, Haldun Taner'in tüm tiyatro eserleri ele alınmış olup, yalnızca "Vatan Kurtaran Şaban" haricindeki diğer kabare oyunları, karakterlerde derinlik bulunmadığı gerekçesiyle incelemeye dâhil edilmemiştir. Taner'in tiyatro metinlerinde oluşturduğu karakterlerin, toplumsal ve bireysel kimlikleri, Jung'un psikolojik tipler teorisi ışığında analiz edilerek değerlendirilmiştir. Bu inceleme, Türk tiyatrosuna karakter derinliği açısından psikolojik bir perspektif kazandırmayı ve Haldun Taner'in karakter yaratımında Jung'un tipolojisinin nasıl bir etkiye sahip olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Elde edilen bulgular, Jung'un tipoloji kuramının sanatsal ve edebi çalışmalarda nasıl uygulanabileceğine dair yeni bir bakış açısı sunarken, Taner'in Türk tiyatrosundaki etkisini de psikolojik bir çerçevede değerlendirme fırsatı sağlamaktadır. Bu araştırma, Jung tipolojisinin edebiyat ve tiyatro bağlamındaki uygulama potansiyelini de açığa çıkarmayı hedeflemektedir.

Abstract:
This study aims to examine the characters created in Haldun Taner's theatrical works within the framework of Carl Gustav Jung's typology theory. As one of the most significant representatives of Turkish theater, Taner brought an original and innovative perspective to the Turkish stage by blending modern and traditional elements in his works. The diversity in his characters demonstrates that Taner's works merit examination from multiple perspectives. The characters in Taner's plays exhibit traces of Jungian psychological functions, such as introversion-extraversion, thinking-feeling, and sensing-intuition, revealing the dynamics between individual and social structures. In the scope of this thesis, all of Haldun Taner's theatrical works have been examined, with the exception of his cabaret plays, where a lack of character depth precluded their inclusion, apart from Vatan Kurtaran Şaban. The characters in Taner's theatrical texts have been analyzed and evaluated in terms of their social and individual identities through the lens of Jung's theory of psychological types. This study aims to provide Turkish theater with a psychological perspective in terms of character depth, shedding light on how Jung's typology influenced Taner's character creation. The findings present a new approach to the application of Jung's typology theory in artistic and literary works, offering an opportunity to assess Taner's impact on Turkish theater within a psychological framework. Additionally, this research aims to reveal the potential for applying Jungian typology in the fields of literature and theater.