Tip 1 diyabetes mellitus tanılı çocuk ve adölesan hastalarda glisemik değişkenliğin nefropati, endotel fonksiyonu ve kan basıncı kontrolü üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of glycemic variability on nephropathy, endothelial function and blood pressure control in child and adolescent patients diagnosed with type 1 diabetes mellitus
Yazar: BURAK ERDEM KÖSALI
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN CANER KABASAKAL
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Endotelyum = Endothelium ; Ergenler = Adolescents ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Kan basıncı = Blood pressure ; Komplikasyonlar = Complications ; Nefropati = Nephropathy ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Araştırmamızın amacı, Tip 1 Diyabetes Mellitus (T1D) tanılı çocuk ve adölesan 
hastaların glisemik değişkenliği ile T1D komplikasyonlarından nefropati, hipertansiyon (HT), 
ve endotel fonksiyonu arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Endotel fonksiyonunun 
değerlendirilmesi, arteryel sertleşme göstergeleri olarak nabız dalga hızı (PWV) ve 
augmentasyon indeksi (Aix) ile, kan basıncının (KB) ise Yaşam içi Kan Basıncı izlemi 
(YİKBİ) ile değerlendirilmesi amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya Ege Üniversitesi Çocuk Endokrinoloji Bilim Dalı'ndan 
takipli olan, 6-18 yaş arasındaki, en az 1 yıldır T1D tanısı olan ve insülin infüzyon pompası 
ya da çoklu doz insülin tedavisi alıp sürekli glukoz izlemi yapılan 21 çocuk ve adölesan hasta 
dahil edildi. Hastaların sürekli glukoz izlem (CGM) parametreleri (TIR, TAR, TBR, CV, 
GMİ), Hba1c değerleri, insülin dozları, diyabet yaşı gibi verilere hasta dosyalarından ulaşıldı. 
01/02/2021-01/02/2022 tarihleri arasında dönem protokolüne göre YİKBİ yapılan; Aix ve 
PWV ölçümü yapılmış olan hastalar retrospektif olarak incelendi.

Bulgular: Çalışmaya T1D tanılı, sürekli glukoz izlemi yapılan 21 hasta dahil edildi. Bu 
hastaların 10'u (%47,6) erkek, 11'i (%52,4) kızdı. 21 hastanın tümü sürekli glukoz izlem 
sistemi ile takip edilmekteydi. Hastaların 8'i (%38,1) çoklu doz insülin enjeksiyonu,13'ü 
(%61,9) insülin infüzyon pompası kullanmaktaydı. Tedavi yöntemine göre karşılaştırmada, 
çoklu doz insülin enjeksiyonu uygulanan hastaların CV değerleri ortalaması %37,18±4,23, 
insülin infüzyon pompası kullanan hastaların ise ortalaması %38,56±5,17 saptandı. İki grupta 
CV değerleri arasında istatistiksel.anlamlı.bir.fark saptanmadı (p=0,534). Çoklu doz insülin 
enjeksiyonu uygulanan hastaların TIR değerleri ortalaması %60,38±16,97, insülin infüzyon 
pompası kullanan hastaların ise %66,54±13,05 saptandı. Çoklu doz insülin enjeksiyonu 
uygulanan hastaların TAR değerleri ortalaması %23,38±6,47, insülin infüzyon pompası 
kullanan hastalarda ise %23,54±10,71 saptandı. Çoklu doz insülin enjeksiyonu uygulanan 
hastaların TBR değerleri ortalaması %3±1,77 saptandı. İnsülin infüzyon pompası kullanan 
hastalarda ise %3,31±3,96 saptandı. İki grupta TIR, TAR, TBR değerleri arasında
istatistiksel.anlamlı.bir.fark saptanmadı (sırasıyla p=0,360, 0,969, 0,645). Hastalarda TIR ile 
gündüz sistolik KB ortalaması SDS değeri arasında negatif yönde orta düzeyde (p=0,002, r=-
0,632), TIR ile tam gün sistolik KB ortalaması SDS değeri ile negatif yönde zayıf düzeyde 
(p=0,03, r=-0, 474), TIR ile standardize PWV'nin yaşa göre SDS değerleri arasında negatif 
yönde zayıf düzeyde (p=0,001, r=-0,463), TAR ile gündüz sistolik KB ortalaması SDS değeri 
arasında pozitif yönde orta düzeyde (p=0,005, r=0,592) bir korelasyon mevcuttu. Hastaların 
bakılan son Hba1c değerleri ile, gündüz diyastolik KB ortalaması SDS değeri arasında pozitif 
yönde orta düzeyde (p=0,001, r=0,669), tam gün diyastolik KB ortalaması SDS değeri 
arasında pozitif yönde orta düzeyde (p=0,004, r=0,598), standardize PWV'nin boya göre SDS 
değerleri arasında pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyon mevcuttu (p=0,005, r=0,585). 
Hastaların GMİ ile gündüz sistolik KB ortalaması SDS değeri arasında pozitif yönde zayıf 
düzeyde (p=0,022, r=0,495), standardize PWV'nin boya göre SDS değerleri arasında pozitif 
yönde orta düzeyde bir korelasyon mevcuttu (p=0,009, r=0,556).

Sonuç: T1D'li pedaitrik hastalarda glisemik kontrolün kötü olması; KB ve arter elastisitesini 
etkileyebileceği görülmüştür. Diyabet komplikasyonlarının azaltılması için iyi glisemik 
kontrol gereklidir. Bununla birlikte çalışmamızda incelediğimiz ilişkilerin daha sağlıklı 
değerlendirilebilmesi için daha fazla sayıda hasta ile çok merkezli prospektif kohort 
çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Tip 1 Diyabetes Mellitus; Glisemik değişkenlik; Diyabet 
komplikasyonları

Abstract:
Objective: The aim of our study is to evaluate the relationship between glycemic variability 
in children and adolescents with Type 1 Diabetes Mellitus (T1D), and the T1D complications 
such as nephropathy, hypertension (HT), and endothelial function. It was aimed to evaluate 
endothelial function, with pulse wave velocity (PWV) and augmentation index (Aix) as 
indicators of arterial stiffening, and blood pressure (BP) with Ambulatory Blood Pressure 
Monitor (ABPM).

Material and Methods: Twenty-one children and adolescents, aged 6-18 years, diagnosed 
with T1D for at least 1 year, followed by Ege University Department of Pediatric 
Endocrinology, receiving insulin infusion pump or multiple-dose insulin therapy and 
continuously monitoring glucose were included in this study. Data such as continuous glucose 
monitoring (CGM) parameters (TIR, TAR, TBR, CV, GMI), Hba1c values, insulin doses, and 
diabetes age of the patients were obtained from the patient files. Between 01/02/2021-
01/02/2022, ABPM was carried out according to the term protocol; patients who had Aix and 
PWV measurements were analyzed retrospectively.

Results: Twenty-one patients with T1D diagnosis and continuous glucose monitoring were 
included in the study. Of these patients, 10 (47.6%) were male and 11 (52.4%) were female. 
All 21 patients were followed up with a continuous glucose monitoring system. Eight of the 
patients (38.1%) were using multiple dose insulin injections, and 13 (61.9%) were using 
insulin infusion pumps. In the comparison according to the treatment method, the mean CV 
values of the patients who received multiple-dose insulin injections were 37.18%±4.23%, and 
the average of the patients who used insulin infusion pumps was 38.56%±5.17%. No 
statistically significant difference was found between the CV values of the two groups 
(p=0.534). The mean TIR values of the patients who received multiple-dose insulin injections 
were 60.38±16.97%, and 66.54±13.05% of the patients using insulin infusion pumps. The 
mean TAR values of the patients who received multiple-dose insulin injections were 
23.38%±6.47%, and 23.54±10.71% in the patients who used insulin infusion pumps. The 
mean TBR values of the patients who received multiple dose insulin injections were 3±1.77%. 
In patients using an insulin infusion pump, it was found to be 3.31%±3.96%. There was no 
statistically significant difference between TIR, TAR, and TBR values in the two groups 
(p=0.360, 0.969, 0.645, respectively). Between TIR and daytime systolic BP SDS value in the 
negative direction, moderate (p=0.002, r=-0.632), TIR and full-day systolic BP mean SDS 
value in the negative direction were weak (p=0.03, r=-0.474), TIR and SDS values of 
standardized PWV for age were negatively weak (p=0.001, r=-0.463), and between TAR and 
daytime systolic BP mean SDS values were moderately positive (p=0.005, r=0.592) there was 
a correlation. Between the last Hba1c values of the patients and daytime diastolic BP mean 
SDS value, it was moderately positive (p=0.001, r=0.669), and between the full-day diastolic 
BP mean SDS value was moderately positive (p=0.004, r=0.598), there was a moderate 
positive correlation between the SDS values of standardized PWV for height (p=0.005, 
r=0.585). There was a weak positive correlation (p=0.022, r=0.495) between GMI and 
daytime systolic BP mean SDS values of the patients, and a moderate positive correlation 
between the SDS values of standardized PWV for height (p=0.009, r=0.556).

Conclusion: Poor glycemic control in pediatric patients with T1D; It has been observed that it 
may affect BP and arterial elasticity. Good glycemic control is necessary to reduce the 
complications of diabetes. However, multicenter prospective cohort studies with larger 
numbers of patients are required in order to better evaluate the relationships we examined in 
our study.

Keywords: Type 1 Diabetes Mellitus; Glycemic Variability; Diabetes complications