Aydın Ovası koşullarında kısıtlı ve kısmi kök kuruluğu sulama tekniklerinin pamukta su-verim ilişkileri üzerine etkileri
Effect of deficit and partial root zone drying irrigation techniques on water-yield relations of cotton under Aydin Plain conditions
Yazar: NAİL AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. NECDET DAĞDELEN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Aydın koşullarında kısmi kök kuruluğu (PRD) ve kısıtlı sulama programlarının May 505 pamuk çeşidinde verim, verim özellikleri ve su kullanma randımanı üzerine etkilerini belirlemek amacıyla 2021 yılında, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği arazisinde yürütülmüştür.
Materyal ve Yöntem: Araştırma tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü ve iki faktörlü olarak kurulmuştur. Araştırmada 3 farklı sulama düzeyi (%100; %67 ve %33) ve iki farklı işletim tekniği uygulaması (geleneksel damla ve kısmi kök kuruluğu) incelenmiştir. Denemede A sınıfı buharlaşma kabından 8 günlük sulama aralığındaki toplam buharlaşma miktarları tam su %100 (TS100), kısıtlı su %67 (KS67), kısıtlı su %33 (KS33), kısmi kök kuruluğu %100 (PRD100), %67 (PRD67), %33 (PRD33) olarak damla sulama yöntemiyle uygulanmıştır. 
Bulgular: Çalışmada, tam su alan konulara 575 mm, kısıtlı su konularına 383 ve 189 mm; PRD100 konularına 290, PRD67 konularına 193 mm ve PRD33 konularına 97 mm su uygulanmıştır. En fazla verim TS100 konusundan 511 kg/da olarak elde edilirken KS67 ve PRD100 konularından elde edilen verimler 445 kg/ da ve 415 kg/ da olarak benzerlik göstermiş ve konular arasında fark istatistiksel olarak önemli bulunmuştur. Ortalama WUE değerleri 0.76-1.29 kg/m3 arasında değişmiştir. Verim tepki etmeni (ky) sırasıyla 0.59 (geleneksel damla) ve 0.67 (kısmi kök kuruluğu-PRD) olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak, su kaynağının sınırlı olmadığı koşullarda geleneksel damla uygulamasında TS100 konusunun en iyi sulama konusu olduğu söylenebilir. Eğer bölgede su kaynağı kısıtlı ise bu koşulda da KS67 ve PRD67 konularının verim, WUE ve lif kalitesi açısından uygun olacağı sonucuna varılabilir. 

Anahtar Kelimeler: Aydın, kısmi kök kuruluğu, pamuk, damla sulama, verim azalma oranı.

Abstract:
Objective: This study was carried out to determine seed cotton yield, yield components and water use efficiency of the May 505 cotton cultivar under traditional deficit irrigation and partial root zone drying (PRD) under Aydın conditions in year 2021 at the Research and Application Farm of the Agriculture Faculty of Aydın Adnan Menderes University. 
Material and Methods: The trial was designated in randomized complete block design with two factors and three replications. In the study, three different irrigation levels (100, 67 and 33%) and two different (traditional deficit irrigation and partial root zone drying (PRD)) applications were investigated. Irrigation water quantity based on cumulative evaporation from class A pan at 8 day irrigation interval was applied through drip system to full irrigation (TS100), deficit irrigation (KS67 and KS33) and partial root zone drying (PRD)- PRD100, PRD67 and PRD67.
Results: A total of 575 mm irrigation water was applied to TS100 treatment, while KS67 and KS33 treatment plots received 383 and 189 mm; PRD100 treatment plots received 290 mm, PRD67 received 193 mm and PRD33 treatment received 97 mm of irrigation water. The highest seed cotton yield was obtained from the TS100 treatments as 511 kg/da, while KS67 and PRD100 treatments resulted in yields of 445 kg/ da ve 415 kg/da respectively. There was significant difference among the treatment with respect to seed cotton yields. Average water use efficiency (WUE) values varied between 0.76-1.29 kg/m3. Yield response factor (ky) was found to be 0.59 for traditional deficit irrigation and 0.67 partial root zone drying-PRD). 
Conclusion: It may be concluded that the treatment which gave the best performance was treatment TS100 (traditional deficit irrigation) when the water was abundant. In the case of water scarcity KS67 and PRD67 (traditional deficit irrigation and partial root zone drying-PRD) treatments resulted in reasonable yield, WUE and fibre quality.
Key Words: Aydın, partial root zone drying, cotton, drip irrigation, yield response factor