Okul öncesi (3-6 yaş grubu) çocuklara yönelik youtube Türkiye platformunda yayınlanan meslek konulu animasyonlarda toplumsal cinsiyet eşitliğinin iletişim tasarımı bağlamında incelenmesi
Analysis of gender equality in communication design in occupation-themed animations broadcast on youtube Türkiye platform for preschool children (Aged 3-6 years)
Yazar: ELİF ALPTEKİN
Danışman: PROF. DR. NAZLI EDA NOYAN CELAYİR
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Günümüzde internetin her an her yerde kullanılabilir olması, sosyal medya platformlarında etkileşimin kolaylaşması ve istenilen videoların arzu edildiği anda birkaç dokunuşla izlenebilmesi insanlar arasındaki iletişim kanallarında değişikliklere neden olmaktadır. Bu durumdan sadece yetişkinler ve gençler değil aynı zamanda okul öncesi dönem çocukları da (3-6 yaş grubu) nasibini almaktadır. Dizi, film, müzik ve çocuk animasyon videoları gibi içerikleri barındıran ve geniş bir sanal platform olan, 'YouTube' isteklerimize anında cevap vermektedir.

İletişim tasarımı bağlamında etkileşime geçilen videolar; animasyon karakterleri, videolarda kullanılan renkler, müzikler, efektler çocukların gelişim sürecinde kalıp yargılarını şekillendirmesinde etkili midir? İstemli ya da istemsiz maruz kalınan bu videolar, bilişsel ve zihinsel olarak gelişimin en etkin olduğu okul öncesi dönemde (3-6 yaş grubu) tanıtılan meslek grupları arasında toplumsal cinsiyet eşit(siz)liği açısından kalıp yargı oluşturabilir mi? 

Bu çalışmada; okul öncesi döneme (3-6 yaş grubu) yönelik hazırlanmış, birden fazla meslek grubunun tanıtımını içeren, 2020 yılı dahil olmak üzere 2022 yılını da kapsayan YouTube Türkiye platformunda yayına girmiş ve seslendirme dili Türkçe olan videolar taranmıştır. Bu sınırlamalar doğrultusunda en yüksek görüntüleme sayısı baz alınarak seçilen beş videonun iletişim tasarımı bağlamında çözümlemesi yapılmıştır. Belirli çizgi film ya da animasyon karakterleri üzerinden meslek tanıtımı yapan videolar ve aynı şekilde tek meslek gruplarını tanıtan video içerikleri de değerlendirme dışı tutulmuştur. 

Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinde biri olan içerik analizi yöntemine başvurulmuş bazı alt okumalar için göstergebilimden faydalanılmıştır. Böylelikle yukarıda verilen sorulara yanıtlar aranmış ve çocukların okul öncesi dönemde sıklıkla iletişim halinde oldukları videoların, onların gelişim sürecinde oluşturduğu kalıp yargılarını ne derece etkileyip etkilemeyeceği konusu araştırılmıştır.

Abstract:
Today, the availability of the internet anywhere at any time, the ease of interaction on social media platforms, and watching the desired videos with a few touches at any time cause changes in the communication channels between people. This situation affects not only adults and teenagers but also preschool children (aged 3-6 years). 'YouTube,' a large virtual platform, which contains contents such as TV series, movies, music, and children's animations, responds instantly to what we want.

In the context of communication design, do the videos we interact with, animation characters, colors used in videos, music, and effects have an influence on shaping the stereotypes of children in the development process? Can the willing or unwilling exposure of children (aged 3-6 years) in the preschool period, in which the cognitive and mental development is the most active, to these videos create stereotypes in terms of gender equality over professions?

In this study, videos, prepared for the preschool period (aged 3-6 years), including the introduction of more than one occupational group, broadcast on YouTube Turkey platform, including the year 2022 as well as 2020, and the voice-over language of which is in Turkish, were scanned. In line with these limitations, five videos selected based on the highest number of views, were analyzed in the context of communication design. Videos promoting professions through certain cartoons or animation characters, and likewise video contents that introduce a single profession were excluded from the evaluation.

In the study, content analysis method, which is a qualitative research method, was applied, and semiotics was made use of for some sub-analyses. Thus, efforts were made to search for answers to the above-mentioned questions, and to what extent the videos that the children are often exposed to during the pre-school period will affect the stereotypes that they form in the development process was investigated.