Pandemi sürecinde sağlık çalışanlarının travma sonrası stres belirtilerinin psikolojik dayanıklılıkları ve ahlaki temelleriyle olan ilişkisi
The relationship between post-traumatic stress symptoms, psychological resilience and moral foundations of healthcare professionals
Yazar: MELEK ECEM DİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ ŞARLAK
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
2019'dan beri dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisinin travmatik etkilerine en çok maruz kalan grup sağlık alanında faaliyet gösteren meslek mensupları olmuştur. Pandemi, bu sağlık çalışanları için hem yaşamı hem de yaşamı tehdit eden bir travmadır. Ayrıca sağlık çalışanları, meslektaşlarının da bu travmaya maruz kaldığına şahit olarak ikincil travmaya da uğramışlar. Fakat travmanın etkilerinin boyutu herkes için aynı değildir. Travmaya maruz kalan kimi kişiler travma sonrası stres bozukluğu tanısı alabilecek şekilde travma sonrası stres belirtileri gösterirken kimileri şiddeti daha düşük düzeyde, daha farklı belirtiler deneyimlemektedirler. Bu farklılıkla ilişkili olan iki değişken psikolojik dayanıklılık ve ahlaki temeller olabilir. Mevcut çalışma, travma sonrası stres belirtilerinin psikolojik dayanıklılık ve ahlaki temeller değişkenleriyle olan ilişkisini incelemekte, aynı zamanda bu değişkenlerin sosyodemografik özelliklerle olan ilişkisini de değerlendirmektedir. 
Elde edilen bulgulara göre travma sonrası stres belirtilerinin şiddeti psikolojik dayanıklılıkla negatif yönde, anlamlı düzeyde ilişkidedir. Aynı zamanda ahlaki temeller değişkenin aile ve grup alt boyutları psikolojik dayanıklılıkla pozitif yönde anlamlı ilişkide iken itaat alt boyutu travma sonrası stres belirtilerinin şiddeti ile pozitif yönde anlamlı ilişkidedir. Bu bulgulardan yola çıkarak ahlaki temellerde aile ve grup temellerine eğilim gösteren kişilerin psikolojik dayanıklılık puanlarının da artabildiği ve psikolojik dayanıklılıkları yüksek olanların da travma sonrası stres belirtilerinin daha hafif olabildiği söylenebilir. 
Anahtar Sözcükler: travma sonrası stres, sağlık çalışanları, pandemi, psikolojik dayanıklılık, ahlaki temeller

Abstract:
The group most exposed to the traumatic effects of the Covid-19 pandemic, which has been affecting the world since 2019, have been the healthcare professionals. The pandemic is a life-threating trauma for these group. In addition, healthcare professionals have also suffered secondary trauma by witnessing that their colleagues are also exposed to this trauma. But the results of trauma is not the same for everyone. While some people exposed to trauma show post-traumatic stress symptoms extremely that they can be diagnosed with post-traumatic stress disorder, others experience different symptoms at a lower level of severity. Two variables associated with this difference may be resilience and moral foundations. 
The present study examines the relationship of post-traumatic stress symptoms with the variables of resilience and moral foundations, while also evaluating the relationship of these variables with sociodemographic characteristics. According to the findings, the severity of post-traumatic stress symptoms is negatively and significantly correlated with psychological resilience. At the same time, the family and group sub-dimensions of the moral foundations variable are positively and significantly related to psychological resilience, while the obedience sub-dimension is positively and significantly related to the severity of post-traumatic stress symptoms. Based on these findings, it can be said that the psychological resilience scores of people who tend to family and group bases on moral foundations may also increase, and those with high psychological resilience may have milder post-traumatic stress symptoms.
Keywords: post-traumatic stress, healthcare workers, pandemic, resilience, moral foundations