5746 sayılı AR-GE Tasarım Faaliyetleri Kanunu kapsamında sağlanan devlet teşviklerinden vergi muafiyeti, indirimi ve istisnalarının muhasebeleştirilmesine yönelik bir uygulama
An application for the accounting of tax exemption, deductions and exclusions from the state incentives provided under the law no 5746
Yazar: EZGİ NİLAY ÖZKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN SELDÜZ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Araştırma-geliştirme harcamaları = Research-development expenditures ; Muhasebe = Accounting ; Teşvikler = Incentives ; Vergi muafiyeti = Tax exemption ; Vergi teşvikleri = Tax incentives ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives

Özet:
Ekonomik gelişmenin en önemli göstergelerinden biri bilimsel ve teknik alandaki gelişmişlik seviyesidir. Bilimsel ve teknik gelişme ise Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) faaliyetlerine bağlıdır. O halde ülkelerin ekonomik ve teknik anlamda birbirleri ile  rekabet edebilmelerinin,  elde ettikleri rekabet gücünü muhafaza edebilmelerinin verimli ve etkin Ar-Ge faaliyetlerine bağlı olduğu söylenebilir. Hatta çeşitli mecralarda, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler ayrımını yapmada Ar-Ge faaliyetlerinin etkinliği önemli kriterlerden biri olarak görülmektedir.
Ar-Ge faaliyetlerini gerçekleştirebilmede maliyet unsuru oldukça önemlidir. Ayrıca maliyet unsuru göze alınsa bile Ar-Ge faaliyetlerini gerçekleştirebilmek oldukça risklidir. Çünkü Ar-Ge projelerinin başarılı sonuç vermesi garanti olmadığı gibi, başarılı sonuç verse bile ortaya çıkarılan ürün veya yöntemin ticarileştirilip ticarileştirilemeyeceği de belirsizlik taşımaktadır. Bu hususta ulusal ekonomilerini geliştirmek amacıyla  devletlerin  uygulayacağı çeşitli politikalarla ortaya çıkan yüksek maliyetlerin etkisi azaltılmaya çalışılır. Türkiye'de benzer amaçlarla devletin Ar-Ge kapsamında sağlamış olduğu teşvikler bulunmaktadır. Teşvikler ile genel anlamda işletmelerin Ar-Ge yatırımına yönlendirilmesi ve bu doğrultuda finansman ile ilgili problemlerin aşılması adına gerek nakdi gerekse nakit benzeri destekler ile Ar-Ge ve faaliyetlerinin sürdürülmesi amaçlanır.
Türkiye'de Ar-Ge faaliyetlerinin yasal çerçevesi hakkında kapsamlı bir mevzuat bütünü vardır. Bu doğrultuda 5746 sayılı  Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Hakkındaki Kanun  31.12.2023 tarihine kadar uygulanmak üzere 01.04.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 
Bu çalışmada 5746 sayılı kanun ile vergisel teşviklerin kapsamının belirtilmesi, söz konusu teşviklerin muhasebeleştirilmesine ilişkin bilgilere yer verilmesi ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından sağlanan Ar-Ge teşviğinden yararlanmış bir üretim firmasının, teşviği elde etme aşamalarının ve muhasebeleştirmesinin ortaya konulduğu örnek olay analizi türünde bir çalışma yapılması amaçlanmıştır.

Abstract:
One of the most important indicators of economic development is the level of scientific and technical development. Scientific and technical development depends on Research and Development (R&D) activities. In that case, it can be said that the countries' ability to compete with each other economically and technically and to maintain their competitive power depends on efficient and effective R&D activities. In fact, the effectiveness of R&D activities is seen as one of the important criteria in differentiating developed and developing countries in various channels.
The cost factor is very important in carrying out R&D activities. In addition, it is quite risky to carry out R&D activities even if the cost factor is taken into consideration. Because R&D projects are not guaranteed to yield successful results, and even if successful results are obtained, it is also uncertain whether the product or method can be commercialized. In this regard, it is tried to reduce the effect of high costs that arise with various policies to be implemented by states in order to develop their national economies. In Turkey, there are incentives provided by the state within the scope of R&D for similar purposes. With the incentives, it is aimed to continue the R&D and activities with both cash and cash-like supports in order to direct the enterprises to R&D investments in general and to overcome the problems related to financing.
There is a comprehensive body of legislation on the legal framework of R&D activities in Turkey. In this respect, the Law on Research and Development Activities numbered 5746 entered into force on 01.04.2008 to be implemented until 31.12.2023.
In this study, the scope of tax incentives with the Law No. 5746 is specified, information about the accounting of these incentives is given, and the case study of a manufacturing company that has benefited from the R&D incentive provided by the Scientific and Technological Research Council of Turkey (TUBITAK), the stages of obtaining the incentive and its accounting. It was aimed to carry out a study in the type of analysis.