Çocuk görgü tanıklığının güvenilirliğinin incelenmesi
Investigation of the reliability of children's eyewitness testimony
Yazar: EDA ERMAĞAN
Danışman: PROF. DR. NEŞE KOCABAŞOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Güvenilirlik = Reliability ; Tanıklık = Testimony ; Çocuklar = Children

Özet:
Çocuk görgü tanıklarının ifadelerinin güvenilirliğini ele aldığımız çalışmamızda, çocuk görgü tanıklarıyla yapılan görüşmelerde kullanılan soruların ve görüşmeci yaklaşımının olaya dair gerçeklik algısının değişimi üzerindeki etkisi, olay belleğindeki bilgi boşluklarının doldurulması yönünde uygulanan zorlama çerçevesinde incelenmiştir.
Çalışma kapsamında elde edilen sonuçlar doğrultusunda araştırmaya ait hipotezlerimizin desteklendiği görülmüştür. 
Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında, olaya tanıklıktan hemen sonra yapılan görüşmelerde çocuktan doğru bilgi alma olasılığının niceliksel ve niteliksel açıdan daha fazla olduğu; geçen süre zarfında olaya dair hatırlanan doğru bilgilerin azaldığı ve yanlış bilgi verme olasılıklarının arttığı görülmüştür. Ayrıca, yönlendirme ve/veya yanlış bilgi içeren soruların sorulmasının adli mekanizmanın işlerliği açısından uygun bir yöntem olmadığı; bu tür soruların kullanıldığı görüşmelerde çocuktan alınan bilgilerin yanlış olma oranlarının arttığı sonucuna varılmıştır. 
Bilimsel literatürde yer alan sonuçlarla parallel olarak bizim çalışmamızda da olay sonrası verilen yanlış bilgilerin tanığın olay gerçekliğini olumsuz etkilediği görülmüştür. Söz konusu durumun beraberinde çocuk görgü tanıklarının yetişkin tarafından verilen yanlış bilgilerden daha çok etkilendiği saptanmış olup olaya ilişkin ifadelerinin de yetişkinin verdiği yanlış bilgiler yönünde değişiklik gösterdiği gözlenmiştir.
Çalışmamız kapsamında temel değişken olarak ele alınan ve yerli literatürde de ilk kez yer bulan olaya ilişkin bilgi boşluklarının doldurulması yönünde uygulanan zorlamanın da çocuk görgü tanıklarının ifadelerini olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır.  Uygulanan zorlama neticesinde çocukların hatırlamadıkları detaylara ilişkin sorulan sorulara uydurma cevaplar verdikleri ve olaydan sonra geçen zamanın artmasıyla birlikte çocukların olay gerçekliğinden uzaklaşarak vermiş oldukları uydurma cevaplar doğrultusunda yeni bir gerçeklik oluşturdukları dikkat çekmiştir. Buna karşılık, görüşme öncesinde çocuklara bilmiyorum deme hakları olduğunun belirtiliyor olması, çocukların olaya ilişkin daha az yanlış cevap vermelerine ve hatırladıkları detayları daha doğru şekilde ifade etmelerine imkan tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler: çocuk, görgü tanıklığı, bilgi boşlukları, adli görüşme

Abstract:
In our research, which discusses reliability of child witness testimony, we aimed at determining how changes and errors occur in children's memory. For this purpose, effects of both questions used in child witness interviews and attitude of interviewer on sense of reality was researched in terms of forced confabulation.
Results of this project supports our hypothesis.

Overall examination of this research revealed that interviews carried out soon after witnessing an incident have a higher probability of getting more accurate information, both qualitative and quantitative, from the child. However, decline in number of correct answers and increase in incorrect answers was observed over time. Furthermore, it is concluded that suggestive questions are not an appropriate method for interoperability of judicial mechanism and rate of incorrect answers from the child increase when interviewed with these questions.
Results of this research indicate that possibility of getting accurate answers, both in quantity and quality, is higher in interviews soon after an incident. Additionally, over time, a decline in amount of correct information recollection and increase in inaccurate information was observed. In addition, it was established that use of directed and/or misleading questions in interviews is not an appropriate practice for interoperability of judicial mechanism due to increase in inaccurate information gathered from the children interviewed using these questions.
This research, in parallel with scientific literature, shows that child witnesses are greatly influenced by information given by adults resulting in change of testimonies according to false information given by adults.
It is established in this reasearch that forced confabulation, which is base of this research and takes its place in local literature for the first time, has a negative effect on child witness testimony. It has been observed that child witnesses, when forced, make up answers to questions they do not know the answer for and over time they move away from reality and create a fake reality according to answers they made up. On contrary, informing child witnesses about the fact that they are allowed to "not know" a fact decreases the amount of incorrect answers and allows them to express their recollection more accurately.

Keywords: child, eyewitness, forensic interview, forced confabulation