Türk siyasi tarihinde birinci Turgut Özal hükümeti (1983-1987)
The first Turgut Özal government in Turkish political history  (1983- 1987)
Yazar: DİDEM GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL TUNÇ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
1980 yılı itibariyle Türkiye'de çok fazla sorun meydana gelmeye başlamış olup bu durum Türkiye'nin hem içerden hem de dışardan gelen tehditlere karşı savunmaz duruma getirmiştir. Bu dönem içerisinde gerçekleşen 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi, ülke genelinde çok ciddi bir istikrarsızlığı neden olmuştur.  Askeri Darbeyi yapanların emriyle bu süreçte yeni bir anayasa olan 1982 Anayasası hazırlanmıştır. Türkiye, bu süreçte ilk etapta iç sorunlarla ilgilenebilmiştir. 1982 Anayasası yürürlüğe girdikten sonra 1983'te yapılan Milletvekili Genel Seçimlerinde Turgut Özal'ın başbakan olması ve beraberinde sivil hayata geçilmesi üzerine dış politikada oluşan sorunlarla ilgilenmeye başlanılmıştır. Özal'ın dış politikadaki anlayışı Avrupa devletleri başta olmak üzere Ortadoğu ve sınır komşularla yeni ilişkiler edinmesine olanak sağlamıştır. Özal'ın ülkenin dış politikada yaşadığı tüm sorunları ekonomik eksenli çözümlenebileceğine olan inancı Türkiye'nin yeniden şekillenmesini sağlamıştır.
Turgut Özal, Türkiye'nin geleneksel statükocu dış politikasını eleştirmiş, bölgede liderlik rolünü üstlenerek, çok yönlü bir dış politikayı hedeflemiş olup bu politikayı uygulamaya koymuştur. Nitekim Özal'ın bu anlayışı, Türkiye'nin ekonomik açıdan güçlenmesi bakımından önem arz etmektedir. Özal'la beraber Türk siyasetinde yeni bir dönem başlamıştır.  Özal, Türkiye'nin iç ve dış politikada yaşadığı tüm sorunları iyi analiz etmiş ve üzerine düşen bu sorumluğu yerine getirebilmek adına yeni politikalar uygulamaya başlamıştır. Bu politikalar ülkenin bazı sorunlarına yönelik çözüm mahiyetinde olmuştur. Ancak Türkiye'nin iç politikada yaşadığı birçok önemli soruna Özal'ın yetersiz kalışı, daha büyük sorunları da beraberinde getirmiştir. Bu sorunların en önemlisi PKK terör örgütü sorunu olmuştur.
Turgut Özal'ın başbakan olduğu süre boyunca siyaset kimliği ile değil daha çok kişiliği ile ön planda tutulmuştur. Özal'ın hem muhafazakâr hem de modern bir siyasetçi oluşu daha önceden görülen bir durum değildir. Bu bağlamda Özal bu yönüyle sürekli basın mensupları tarafından eleştiriye tabi tutulmuştur.  1983-1987 yılları arasında görev yapan Birinci Turgut Özal Hükümeti Döneminin incelendiği bu çalışma, süreç analizi yöntemine tabii tutulup her bölüm kendinden önceki diğer bölüm ile bağıntılı olacak şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yine bu çalışmada ele alınan olan olay ve olgular ortaya konulurken kronolojik sıraya riayet edilmeye çalışılmıştır. 
Giriş bölümünde de belirtildiği üzere Türk Siyasi Tarihinde Birinci Turgut Özal Hükümeti (1983-1987) adlı çalışma, başta Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Arşivi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanak Dergileri ve Resmi Gazeteden elde edilen veriler başta olmak üzere araştırma ve inceleme eserlerinden istifade edilerek oluşturulmuştur. Doküman Analiz Tekniği kullanılarak oluşturulan bu tez çalışmasıyla yakın dönem Türkiye Siyasi Tarihi çalışan araştırmacı ve incelemecilere kaynak niteliğinde olabilecek bir araştırma ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
As of 1980, many problems began to occur in Turkey, and this situation made Turkey vulnerable to threats from both inside and outside. The Military Coup of September 12, 1980, which took place during this period, caused serious instability throughout the country. A new constitution, the 1982 Constitution, was prepared in this process by the order of those who carried out the Military Coup. In this process, Türkiye was able to deal with internal problems in the first place. After the 1982 Constitution came into force, Turgut Özal became the Prime Minister in the General Parliamentary Elections held in 1983 and the transition to civilian life began to deal with the problems arising in foreign policy. Özal's understanding of foreign policy allowed him to establish new relations with European states, the Middle East and border neighbors. Özal's belief that all the problems the country experienced in foreign policy could be solved on an economic basis enabled the reshaping of Turkey.
Turgut Özal criticized Turkey's traditional status quo foreign policy, assumed a leadership role in the region, aimed for a multifaceted foreign policy and put this policy into practice. As a matter of fact, this understanding of Özal is important for Turkey's economic strengthening. With Özal, a new era began in Turkish politics. Özal analyzed all the problems Turkey experienced in domestic and foreign policy well and started to implement new policies in order to fulfill this responsibility. These policies were a solution to some of the country's problems. However, Özal's inadequacy in dealing with many important problems that Turkey experienced in domestic politics brought with it even bigger problems. The most important of these problems was the problem of the PKK terrorist organization.
During Turgut Özal's time as prime minister, he was prioritized not with his political identity but rather with his personality. It is not uncommon for Özal to be both a conservative and a modern politician. In this context, Özal has been constantly criticized by members of the press. This study, which examines the First Turgut Özal Government Period, which served between 1983 and 1987, was subjected to the process analysis method and each chapter was tried to be presented in relation to the previous chapter. Again, while presenting the events and facts discussed in this study, chronological order was tried to be followed.
As stated in the introduction, the study titled The First Turgut Özal Government in Turkish Political Life was created by making use of research and analysis works, especially the data obtained from the General Directorate of State Archives, Presidential Republic Archive, Turkish Grand National Assembly Minutes Journals and the Official Gazette. With this thesis study created using the Document Analysis Technique, an attempt has been made to produce a research that can be