Türkiye'de önemli sarımsak üretim alanlarında bitki paraziti nematodların saptanması ve bazı sarımsak genotiplerinin soğan sak nematodu [Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936] ırklarına karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi
Determination of plant parasitic nematodes in major garlic production araes of Turkey and screening of some garlic genotypes against to stem and bulb nematode races [Ditylenchus dipsaci (Kühn, 1857) Filipjev, 1936]
Yazar: ATİLLA ÖCAL
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL ELEKCİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Dayanıklılık = Durability ; Ditylenchus dipsaci = Ditylenchus dipsaci ; Sarımsak = Garlic

Özet:
Bu çalışmada Türkiye sarımsak üretim alanlarında bitki paraziti nematod türlerininin saptanması ve bazı sarımsak genotiplerinin Soğan sak nematodu; Ditylenchus dipsaci Kühn, 1857 (Tylenchida: Anguinidae) ırklarına karşı dayanıklılıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Sarımsak üretiminin yoğun yapıldığı Kastamonu, Kahramanmaraş, Balıkesir, Gaziantep ve Aksaray İllerinden 2017-2019 yılları arasında, toprak ve bitki örnekleri alınmıştır. Elde edilen bireylerin teşhisi sonucu 17 bitki paraziti nematod türü belirlenmiş ve D. dipsaci'nin örnek alınan alanların %30'unda bulaşık olduğu belirlenmiştir. Konukçu testleme çalışmasında D. dipsaci'nin soğan, sarımsak ve nergis bitkilerinde iyi gelişirken, yonca, nohut ve buğdayda zayıf geliştiği; marul ve pırasada ise hiç gelişemediği saptanmıştır. Denemeye alınan tüm sarımsak çeşitlerinin Soğan sak nematoduna hassas oldukları belirlenmiştir. Tam olarak dayanıklı genotip bulunmamakla birlikte düşük oranda nematod üremesinin belirlendiği Tunceli Sarımsağı, Kütahya Beyazı, Kütahya Pembesi, Balıkesir, Muğla 7 ve Muğla 6 genotipleri, soğan sak nematodunun bulaşık bulunduğu alanlarda yetiştirilmek için önerilebileceği gibi sarımsak ıslahı için de önemli bir genetik kaynak olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sarımsak, Soğan Sak Nematodu, Dayanıklılık, Irk

Abstract:
The main objective of this study was to determine plant-parasitic nematodes in major garlic production areas in Turkey and resistance reactions of some garlic genotypes to stem and bulb nematode (Ditylenchus dipsaci). Root and soil samples were collected from the Kastamonu, Kahramanmaraş, Balıkesir, Gaziantep ve Aksaray provinces during the 2017-2019 growing seasons in Turkey. Nematodes were extracted from the collected samples, prepared and identified. Seventeen plant parasitic nematodes species were identified in association with garlic rizosfer. It was also observed that D. dipsaci was accounted for 30% of the collected specimens. Screening tests were showed that onion, garlic, and calendula plants were good hosts for D. dipsaci, while alfalfa, chickpea, and wheat were poor host plants, and non of lettuce and leeks plants were not host for this nematode species. None of the screened garlic genotypes showed any resistance reactions to D. dipsaci. This study showed that Tunceli Sarımsağı, Kütahya Beyazı, Kütahya Pembesi, Balıkesir, Muğla-7 and Muğla-6 genotypes can be recommended for growing in areas where stem and bulb nematode infested, and these genotypes has been determined as important genetic resource for garlic breeding.

Keywords: Garlic, Stem and Bulb Nematode, Resistance, Strain