Ektopik gebeliklerde medikal tedavi başarısını öngörmede beta ;HCG' deki değişikliklere ve klinik özelliklere dayalı bir tahmin modeli
A prediction model for the success of medical treatment in ectopic pregnancies based on changes in beta HCG and clinical features
Yazar: EMRE ANDIZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM KARACA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Gebelik-ektopik = Pregnancy-ectopic ; Metotreksat = Methotrexate ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tahmin = Estimation ; Tahmin modelleri = Estimation models ; Tedavi = Treatment

Özet:
Metotreksat (MTX),  ektopik gebelik tedavisinde dünya çapında en sık kullanılan ajandır ve tercih edilmesindeki en büyük etkenler ise yan etkisinin düşük, etkinliğinin yüksek olmasıdır. 
Bu çalışma  T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde Ocak 2018 ile Mayıs 2021 tarihleri arasında  ektopik gebelik tanısıyla   metotreksat tedavisi yapılan toplam 132 hastanın verileri kullanılarak  yapılmıştır. 
Bu çalışma ile ektopik gebelik tanısı konulan  hastaların 1.ve 4. gün β-hCG (insan koryonik gonadotropin) değişim değerlerini, sosyo-demografik ve klinik özelliklerini ve görüntüleme yöntemlerini kullanarak tek doz MTX tedavisi başarısını ve 2. Doz MTX gereksinimini öngören bir tahmin modeli oluşturmayı amaçladık. 
Ektopik gebelikte tek doz metotreksat tedavisi başarılı olan hastalar ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişki ikili lojistik regresyon modeline dayalı olarak tahmin edilmiştir. Risk faktörlerinin belirlenmesinde çoklu aşamalı lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Analizlerin uygulanmasında SAS (SAS Institute Inc. 2015. SAS® University Edition: Installation Guide for Windows. Cary, NC: SAS Institute Inc.) programından yararlanılmıştır.
Çalışmadaki bağımsız değişkenlerin anlamlılık düzeyi çoklu lojistik regresyon analizinin adımsal teknik metodu kullanılarak 7 adımda (step) tüm değişkenler incelenmiş ve anlamlı olanlar modelde kalmıştır. Bu anlamlı bulgulara göre  MTX 2. dozuna etki eden majör risk farktörleri (değişkenler) yaş, odak ölçüsü, endometrium kalınlığı, dış gebelik öyküsü ve kanama öyküsü olarak belirlenmiştir. Formül ise; İndeks değer = -3,63 + 0,13*yaş + 0,10*Odak Ölçüsü -0,21*Endometrium Kalınlığı + 1,15*Dış Gebelik Öyküsü + 0,82*Vajinal Kanama olarak saptanmıştır. Oluşturduğumuz tahmin modeli ile tek doz MTX başarısızlığının  erken belirlenmesi, tedavi protokolünün daha erken değiştirilerek, hastanın hospitalizasyon süresinin kısalmasına ve olası komplikasyonların azaltılmasında yararlı olabilir.

Anahtar kelimeler: Ektopik gebelik, Metotreksat, Tahmin Modeli,Risk Faktörleri

Abstract:
Methotrexate (MTX) is the most commonly used agent worldwide in the treatment of ectopic pregnancy, and the most important factors in its preference are its low side effects and high efficacy.
This study was conducted using the data of a total of 132 patients who were treated with methotrexate with the diagnosis of ectopic pregnancy between January 2018 and May 2021 at the T.C. Ministry of Health Health Sciences University İzmir Tepecik and Research Hospital  Obstetrics  and Gynecology Department .
In this study, we aimed to create a prediction model that predicts the success of single-dose MTX treatment and the need for 2nd dose MTX by using the 1st and 4th day β-hCG change values, socio-demographic and clinical characteristics and imaging methods in patients with ectopic pregnancy.
The association between patients who were successful in single-dose methotrexate therapy in ectopic pregnancy and the independent variables was estimated based on the binary logistic regression model. Multiple-stage logistic regression analysis was used to identify risk factors. The SAS (SAS Institute Inc. 2015. SAS® University Edition: Installation Guide for Windows. Cary, NC: SAS Institute Inc.) program was used in the analysis.
The significance level of the independent variables in the study was examined in 7 steps (step) using the stepwise technique of multiple logistic regression analysis, and the significant ones remained in the model. According to these significant findings, the major risk factors (variables) affecting the 2nd dose of MTX were determined as age, focal size, endometrial thickness, history of ectopic pregnancy and bleeding history.
 The formula is; Index value = -3.63 + 0.13 * age + 0.10 * Focal Measure -0.21 * Endometrial Thickness + 1.15 * Ectopic Pregnancy History + 0.82 * Vaginal Bleeding.
Early detection of single-dose MTX failure with the prediction model we have created may be beneficial in shortening the hospitalization time of the patient and reducing possible complications by changing the treatment protocol earlier. 
  
 Key words: Ectopic pregnancy, Methotrexate, Prediction model, Risk factors