Algılanan ebeveyn kabul-reddinin çeşitli psikopatolojilerle ilişkisi
The relationship between recollections of perceived parental acceptance-rejection and psychopathology
Yazar: EBRU AKÜN
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, oluş nedenleri açısından biyolojik ve psikolojik yönleri ağır bastığı belirtilen iki farklı ruhsal bozuklukta, çocuklukta algılanan ebeveyn kabul-reddinin psikolojik uyum üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Daha açık bir deyişle, algılanan ebeveyn kabul-reddi, biyolojik (şizofreni) ve psikolojik (sosyal anksiyete) kökenli olduğu öne sürülen iki farklı ruhsal bozuklukta ele alınarak, normal kişilerle karşılaştırılmıştır. Buna ek olarak, sosyo-demografik özellikler, belirti şiddeti ve yaşam doyumu gibi bazı değişkenler çerçevesinde, çocuklukta algılanan ebeveyn kabul reddinin ruhsal bozukluklardaki rolü değerlendirilmiştir. Çalışmada, 18-62 yaşları arasında 53 şizofreni ve 51 sosyal anksiyete bozukluğu olan birey ile 100 normal katılımcı yer almıştır. Araştırmanın verileri, Ebeveyn Kabul-Reddi Kontrol Ölçeği: Anne ve Baba Formları, Kişilik Değerlendirme Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri, Pozitif Semptomları Değerlendirme Ölçeği, Negatif Semptomları Değerlendirme Ölçeği, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği ve Bilgi Toplama Formu'ndan oluşan bir batarya ile toplanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular, her iki ruhsal bozukluk grubundaki bireylerin de normal gruba göre daha fazla anne ve baba reddi, saldırganlığı, ihmali ve ayrışmamış reddi hatırladıklarını göstermiştir. Her iki grup da normal gruba göre daha az anne ve baba sıcaklığı hatırladıklarını ifade etmiştir. Grupların genel psikolojik uyumlarını yordayan değişkenler araştırıldığında, şizofreni grubunda anne ve baba kabulü ön plana çıkarken, sosyal anksiyete ve normal gruplarda sadece anne kabulünün yordayıcı olduğu saptanmıştır. Elde edilen bulgular, Ebeveyn Kabul-Red Kuramı ve konuyla ilişkili literatür bulguları çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
The aim of the study was to examine the effects of parental acceptance-rejection on psychological adjustment in a biologically based disorder, in a psychologically based disorder, and in normal. More clearly, the study was especially focused on the comparison of biologically (schizophrenia) and psychologically (social anxiety) based disorders to demonstrate the role of parental acceptance-rejection in these two different etiologies, taking into account a number of variables such as SES, severity of symptoms, and life satisfaction. 53 people with schizophrenia, 51 people with social anxiety, and 100 normal controls between the ages of 18 and 62 participated in the present study.  The data of the study were collected by a package of questionnaires consisting of Parental Acceptance-Rejection/Control Questionnaire: Mother and Father Forms, Personality Assessment Questionnaire, Brief Symptom Inventory, Scale for the Assessment of Positive Symptoms, Scale for the Assessment of Negative Symptoms, Liebowitz Social Anxiety Scale, and Demographic Information Form. The findings showed that participants in both mental disorder groups remembered more maternal and paternal rejection, more maternal and paternal aggression, neglect, and undifferentiated rejection. They also expressed less perceived maternal and paternal warmth than individuals in normal group. As a result of regression analysis, it was found that while the psychological adjustment of people with schizophrenia were predicted by both maternal and paternal acceptance-rejection, the psychological adjustment of people in social anxiety and in normal groups were predicted by only maternal acceptance-rejection. Results of the current study were discussed within the context of parental acceptance-rejection theory.