Günümüz kent toplumunda mitin dönüşümü ve sürekliliği: UFO mitleri
Transformation and continuity of myth in today's urban society: UFO myths
Yazar: ERKAN ASLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖCAL OĞUZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Kentler = Cities ; Mitler = Myths ; UFO = Undefined Flying Object ; Uzay = Space ; Uzay araçları = Spacecrafts

Özet:
Boş ve uydurma söz anlamlarına gelen mite, tarihî seyri içerisinde araştırmacılar tarafından oldukça farklı anlamlar yüklenmiştir. Uzun yıllar boyunca uydurma öykü anlamından kurtulamayan mit, özellikle psikanalitik çalışmaları ile bilinçdışını anlamada bir aracı olarak görülmüş ve böylece akademide yer bulmuştur. Günümüzde ise mitin, toplumların hayata bakış tarzını anlamada büyük bir yardımcı görevi gördüğü büyük oranda kabul edilen bir durumdur. Mitin bilimsel bir inceleme konusu olması, birçok farklı disiplinden araştırmacının da inceleme alanına girmesini sağlamıştır. Mit üzerine çalışma yapan kimi araştırmacılar, mitin modernleşme ve kentleşme gibi olgulardan etkilendiğini ve uzak geçmişte kalarak bilinmeyen bir zamandaki olayları anlattığını, dolayısıyla günümüze ulaşmadığını düşünmektedir. Bu çalışma, aslında buradaki görüşlere karşı bir sav geliştirmektedir. Çalışmada öncelikle folklorun dinamikliği üzerinde durulmuş ve değişen zaman şartlarına uygun olarak folklorik bir dönüşümün varlığı örnekler üzerinden açıklanmıştır. Yine çalışmada, UFO'lar ve dünya dışı varlıklar üzerinden oluşan anlatıların, günümüz insanının mit arayışının bir sonucu olduğu üzerinde durulmuştur. Bahsi geçen anlatılar, mitik anlatılarla olay örgüsü, şahıs kadrosu ve motif açısından karşılaştırılmış ve düşünüş olarak aynı noktadan çıktıkları, dolayısıyla UFO anlatılarının, günümüz yaşayan mitlerinin, özellikle kenti merkezine alan bir yönünü oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmanın bir diğer bölümünde, UFO'lar üzerinden oluşan dinî akımların, esasen diğer dinlerin ve mitlerin argümanlarını, teknoloji ve bilimle birleştirerek günümüze uyarladığı görülmüştür. Yine çalışmanın sonraki alt başlığında UFO'lar tarafından kaçırılan kişilerin yaşadıkları bu tecrübe, kahramanın sonsuz yolculuğu bağlamında incelenmiş ve bahsi geçen tecrübelerin mitik kahramanların yaşadıkları tecrübelerle benzer nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sinema sektörü ile yapılan karşılaştırmalı inceleme sonucu; UFO'ların bilim kurgu ürünü olmadığı, aksine bilim kurgu filmlerinin UFO anlatılarını esas aldığı ve bu sayede anlatılarla sinema sektörü arasında karşılıklı bir ilişki olduğu, bunun da UFO mitlerinin sürekliliğine katkı sağladığı sonucuna varılmıştır. Son olarak UFO mitlerinin, süreklilik olgusuna uygun bir şekilde, gelişen teknolojinin de etkisiyle, ilerleyen dönemlerde farklı bir boyuta ulaşacağı öngörülmüştür.

Abstract:
The researchers attributed quite different meanings to the Myth which means 'false and nonsense word', in its historical development. The myth which cannot be considered out of its context as 'made-up story' for many years has been considered as a means to understand the unconscious by the help of psychoanalytic studies and thus found a place in academy. It is widely accepted that myth serves as a great contributor to understand the societies' perspective on life. The fact that myth is a subject of scientific study enabled the researchers from many different disciplines to focus on the area of study. Some researchers studying on myth think that myth is affected by facts such modernization and urbanization and that it tells the events of an unknown time by staying in the distant past and that it has not reached the present day accordingly. This study addressed a hypothesis against the abovementioned aspects. The dynamism of folklore was especially emphasized in the study and the existence of a folkloric transformation in accordance with the changing conditions was discussed. Moreover, it has also been emphasized that the narratives about UFOs and extra-terrestrial beings are the results of the search for the myth of modern man. The stated narratives have been compared with mythic narratives in terms of storyline, staff and theme. Furthermore, it has been concluded that they have originated from the same source in terms of mentality and that the UFO narratives constitute a dimension of today's living myths towards the center of the urban life. In another chapter of the study, it has been seen that the religious movements formed on the basis of UFO's, adapted the arguments of other religions and myths to today's world, by combining with technology and science. In the following sub-title of the study, experiences of people kidnapped by UFOs have been examined in the context of hero's endless journey and it has been concluded that the said experiences are of similar-nature with the experiences of mythic heroes. As a result of the comparative analysis made with the cinema sector; it has been concluded that UFO's are not science-fiction and the sci-fi movies are based on the UFO's narratives. Therefore, it has been concluded that there is an interrelationship between the narratives and the cinema industry and that this contributes to the continuity of UFO myths. In conclusion, it is predicted that UFO myths will reach a different dimension with the effect of developing technology in accordance with the continuity fact.