Adli tıp kurumu ankara grup başkanlığı morg ihtisas dairesi'nde 2015-2023 yılları arasında otopsisi yapılan yanık olgularının değerlendirilmesi
Evaluation of burn cases autopsied between 2015 and 2023 in the mortuary specialization department of the forensic medicine institute ankara group presidency
Yazar: RÜVEYDA SEVGİLİ KOÇ
Danışman: PROF. DR. YAŞAR BİLGE
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Duman soluma lezyonları = Smoke inhalation injury ; Karbon isi = Carbon soot ; Karbonmonoksit zehirlenmesi = Carbon monoxide poisoning ; Kimlik tespiti = Identity establishing ; Otopsi = Autopsy ; Yanıklar = Burns ; Yanıklar-elektrik = Burns-electric ; Ölüm nedeni = Cause of death

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Ankara Adli Tıp Kurumu Morg İhtisas Dairesi'nde 2015-2023 yılları arasında otopsisi yapılan yanık olgularını inceleyerek ölüm nedenlerini, yanıkların sosyodemografik özelliklerini ve postmortem bulgularını değerlendirmek amaçlanmıştır. Ayrıca, yanık vakalarındaki adli ve tıbbi süreçlerin etkinliğine dair literatürle karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, 16651 otopsi raporu incelenerek gerçekleştirildi. Yanık ile gelen ölümlerden 529 olgu çalışmaya dahil edildi. Olgular; yaş, cinsiyet, ölümün meydana geldiği zaman (yıl, mevsim, ay) ve yer, otopsinin gönderildiği savcılıklar, yanık nedeni, yanık derecesi ve yüzdesi, ölüm nedeni, skopi ile bakılma durumu, ölü lekeleri rengi, hızlandırıcı varlığı, boksör duruş varlığı, toksikolojik analiz sonuçları, karboksihemoglobin düzeyi, hastane yatışı, varsa gün sayısı ve uygulanan tedaviler, DNA analizi ile tıbbi kimlik tespiti varlığı, dış muayenede ağız ve burun çevresinde, trakeada, özefagusta ve alt solunum yollarında is varlığı, yanık bölgesi ve demerkasyon hattı varlığı yönlerinden incelenmiştir. Olgulara ait veriler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) versiyon 24.0 kullanılarak analiz edildi.
Bulgular: 2015-2023 yılları arasında Ankara'da otopsisi yapılan 16.651 olgudan 529'u (%3.1) yanık vakasıydı. En sık vaka 2015'te (%15.7), en az vaka 2020'de (%8.3) görüldü. Vakaların %26.7'si kış aylarında, %22.9'u sonbaharda meydana geldi. En sık Mart ve Aralık (%10.4), en az Şubat, Haziran ve Kasım (%7.2) ayında vakalar görüldü. Vakaların %74.9'u erkekti. 18-64 yaş grubunda erkek, 18 yaş altı ve 65 yaş üstünde kadın oranı yüksekti. %75'i termal yanık, %24'ü elektrik yanığıydı. Termal yanıklarda %90.9 ile alev yanıkları en sık görüldü. %36.6 oranla dördüncü derece yanıklar en sık bulundu. Yanık vakalarının %60.7'sinde tüm vücut bölgelerinin birlikte etkilendiği geniş yanık alanları görülürken, elektrik yanıklarında ise en sık tutulan bölge %18.9 oranla tek üst ekstremite oldu. En sık olan ölüm nedenleri sırasıyla yanıklar (%21.3) ve elektrik çarpması (%20.0) idi. Ölüm nedeni yanık ve komplikasyonları olan vakalarda en sık rastlanan komplikasyon %56.5 oranında solunum sistemi komplikasyonları oldu. Elektrik yanıkları, aynı gün ölen vakaların %63.8'ini oluşturarak ani ölüm riskinin en yüksek olduğu yanık türü oldu. Termal alev yanıkları, 1-7 gün (%69.0, n=29) ve 8 gün ve üzeri (%81.8, n=45) hastane yatışı gerektiren vakaların büyük çoğunluğunu oluşturdu. 3. derece yanıklar, tüm yatış süreleri gruplarında en sık görülen yanık türü oldu ve 8 gün üzeri yatış yapan vakaların %84.0'ı idi. Aynı gün ölen vakalarda en sık uygulanan müdahale, %66.7 oranla acil girişimler iken, uzun yatış süreleri gerektiren vakalarda kombine tedaviler (%37.8) ve cerrahi müdahaleler (%44.0) daha fazla uygulandı. %83.4 kapalı ortamda, %14 açık ortamda gerçekleşti. Kapalı ortamda %53.3 oranla evler öne çıktı. En sık 0-10 arasında (%35.4) karboksihemoglobin düzeyi bulundu. Kapalı ortamda karboksihemoglobin düzeyleri açık ortama göre anlamlı şekilde daha yüksekti (p<0.001). %20.8 vakada boksör duruşu görüldü ve dördüncü derece yanıklarda anlamlı şekilde daha sık bulundu. ≥%50 yanık yüzeyi olan vakalar %71.7 oranında en sık grubu oluşturdu ve bu grupta yanık nedenli ölüm oranı anlamlı şekilde yüksekti. Vakaların %29.5'inde DNA analizi ile kimlik tespiti yapılmış, en sık kullanılan materyal %76.3 oranla kan olmuştu. Yüz tutulumu olan vakalarda kimlik tespiti için DNA analizi kullanılması oranı istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha fazla idi (p<0.01). Dördüncü derece yanıklarda görsel kimliklendirme yapılamayıp DNA analizi ile kimlik tespiti gerekliliği anlamlı derecede yüksekti (%92.3).  Açık kırmızı/pembe ölü lekeleri 41 vakada görüldü. Karboksihemoglobin düzeyi 31-50 ve >50 aralığında olan vakalarda bu lekeler anlamlı şekilde daha sık bulundu (p<0.001). Elektrik çarpması ve/veya kafa künt/genel vücut travması nedenli ölümler işyerinde istatistiksel olarak daha sık (%48.8) bulundu. İş yeri dışında ise bu oran %15.6 idi (p<0.001). Vakaların %18.9'unda alkol ve/veya uyuşturucu tespit edildi. En sık görülen etanol düzeyi ≤50 mg/dl idi.
Sonuç: Çalışmamızda, yanık otopsilerinde demografik özellikler, yanık nedeni, derecesi, yüzey alanı, karboksihemoglobin düzeyleri ve is varlığının ölüm nedeni ve kimlik tespiti için önemli olduğu tespit edilmiştir. Özellikle dördüncü derece yanıklar ve geniş yanık yüzey alanları, yüksek mortalite ile ilişkilidir. Yüz tutulumu olan vakalarda kimlik tespiti için ek işlem gerekliliği artmış, en sık kullanılan materyal kan olmuştur. Elektrik çarpması ve travmaya bağlı ölümler iş yerinde daha sık görülmüştür. Solunum sistemi komplikasyonları, yanık ölümlerinde sık rastlanan bir neden olarak öne çıkmıştır. Öneri olarak, ev içi güvenlik önlemleri artırılmalı, iş sağlığı ve güvenliği güçlendirilmeli, yanık merkezlerinde multidisipliner yaklaşımlar benimsenmeli ve otopsilerde kimlik tespiti yöntemleri standartlaştırılmalıdır. Ayrıca, toplum genelinde yangın önleme, mutfak güvenliği ve yangın algılama sistemleri için farkındalık artırıcı eğitim programları düzenlenmelidir.

Abstract:
Aim: This study aimed to examine burn cases autopsied at the Ankara Council of Forensic Medicine, Morgue Specialization Department, between 2015 and 2023 to evaluate the causes of death, sociodemographic characteristics of the burns, and postmortem findings. Additionally, a comparative analysis of the forensic and medical processes involved in burn cases with the literature was conducted.
Materials and Methods: The study was conducted by analyzing 16651 autopsy reports, from which 529 burn-related cases were included. The cases were analyzed for age, gender, time (year, season, month) and place of death, the prosecution offices that referred the autopsies, burn cause, degree and percentage of burn, cause of death, radiographic examination status, livor mortis coloration, presence of an accelerator, presence of boxer stance, toxicological analysis results, carboxyhemoglobin levels, hospital admission, length of stay (if applicable) and treatments administered, presence of identity verification through DNA analysis, external examination findings (soot around the mouth and nose, trachea, esophagus, and lower airways), burn regions, and the presence of demarcation lines. Data from the cases were analyzed using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 24.0.
Results: Between 2015 and 2023, 529 out of 16651 autopsied cases (3.1%) in Ankara were burn-related. The highest frequency of cases occurred in 2015 (15.7%), while the lowest was in 2020 (8.3%). Winter (26.7%) and autumn (22.9%) were the most common seasons for incidents, with March and December (10.4%) being the peak months and February, June, and November (7.2%) the least frequent. Male cases constituted 74.9% of the total. Men were predominant in the 18–64 age group, while women were more frequent in cases below 18 and above 65 years. Thermal burns accounted for 75% of cases, and electrical burns for 24%, with flame burns being the most common type of thermal burn (90.9%). Fourth-degree burns were the most frequent (36.6%). Extensive burn areas involving all body regions were seen in 60.7% of cases, while electrical burns most commonly affected a single upper extremity (18.9%). The most common causes of death were burns (21.3%) and electrocution (20.0%). Among cases where burns and their complications were the cause of death, respiratory system complications were the most frequent (56.5%). Electrical burns accounted for 63.8% of the cases who died on the same day, making it the burn type with the highest risk of sudden death. Thermal flame burns constituted the majority of cases requiring hospital stays of 1-7 days (69.0%, n=29) and 8 days or longer (81.8%, n=45). Third-degree burns were the most frequently observed burn type across all hospital stay duration groups, accounting for 84.0% of cases with hospital stays longer than 8 days. In cases who died on the same day, emergency interventions were the most commonly applied treatment at 66.7%, whereas cases requiring longer hospital stays were more likely to receive combined therapies (37.8%) and surgical interventions (44.0%). Most incidents occurred in enclosed spaces (83.4%), with homes being the most common location (53.3%). Carboxyhemoglobin levels of 0–10 were found in 35.4% of cases, with significantly higher levels in enclosed spaces compared to open spaces (p<0.001). Boxer stance was observed in 20.8% of cases and was significantly more frequent in fourth-degree burns. Cases with ≥50% burn surface area represented the largest group (71.7%), where burn-related deaths were significantly higher. In 29.5% of cases, identification was performed using DNA analysis, with blood being the most commonly used material at a rate of 76.3%. The use of DNA analysis for identification in cases involving facial involvement was statistically significantly higher (p<0.01). In cases of fourth-degree burns, visual identification is significantly impaired, necessitating DNA analysis for identification in a notably high proportion of cases (92.3%). Bright red/pink livor mortis was observed in 41 cases, being significantly more frequent in cases with carboxyhemoglobin levels of 31–50 and >50 (p<0.001). Deaths caused by electrocution and/or blunt head/general body trauma were statistically more frequent in workplace incidents (48.8%) compared to non-workplace cases (15.6%) (p<0.001). Alcohol and/or drugs were detected in 18.9% of cases, with ethanol levels of ≤50 mg/dL being the most common finding.       
Conclusion: Our study found that demographic characteristics, the cause, degree, and surface area of burns, carboxyhemoglobin levels, and the presence of soot are significant factors for determining the cause of death and establishing identity in burn autopsies. Fourth-degree burns and extensive burn surface areas were particularly associated with high mortality rates. Cases with facial involvement required additional procedures for identity determination, with blood being the most frequently used material. Deaths caused by electrocution and trauma were more common in workplace incidents. Respiratory system complications emerged as a prevalent cause of death in burn-related cases. As recommendations, household safety measures should be enhanced, occupational health and safety standards strengthened, multidisciplinary approaches adopted in burn centers, and identification methods standardized during autopsies. Furthermore, public awareness campaigns focusing on fire prevention, kitchen safety, and fire detection systems should be implemented.