Aromatik hidrokarbon maruziyetinin sektörel olarak değerlendirilmesi
Sectoral evaluation of aromatic hydrocarbon exposure
Yazar: AYŞE GÜL BÜYÜKTOPÇU
Danışman: DOÇ. DR. SERPİL GERDAN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering ; İstatistik = Statistics
Dizin: Aromatikler = Aromatics ; Hidrokarbonlar = Hydrocarbons ; Hidrokarbonlar-aromatik = Hydrocarbons-aromatic ; Kimyasal maddeler = Chemical materials ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İş güvenliği = Work safety ; İş hijyeni = Occupational hygiene ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışma ortamında bulunan çeşitli kimyasal maddelerden çıkan gazların çalışanlar üzerindeki zararlı etkileri iş sağlığı ve güvenliği alanında birçok araştırmaya konu olmaktadır. Bu maddelerden Uçucu Organik Bileşikler oda sıcaklığında kolayca buharlaşan, endüstride yaygın olarak kullanılan karbon bazlı kimyasallardır. Bu bileşikler arasında BTEX Aromatik Hidrokarbonlar olarak adlandırılan toluen, benzen, etil benzen ve ksilen boya, vernik, inceltici ve yapıştırıcı malzeme olarak kullanılan ortamlarda havada yüksek oranda bulunmaktadır. Çalışanlarda akut ve kronik sağlık sorunlarına sebep olmaktadır. İş hijyeni laboratuvarlarının verileri işyerinde oluşması muhtemel meslek hastalıklarının önlenmesinde büyük rol oynamaktadırlar. Bu çalışmada, iş hijyeni laboratuvarları tarafından İSG-Katip sistemine 21 Ocak 2016 21 Ekim 2020 tarihleri arasında girilmiş kişisel BTEX maruziyet sonuçları sektörel faaliyet alanına, tehlike sınıflarına, sınır değeri aşma veya sınır değere yakın olma durumuna,  ölçüm yapılan coğrafi bölge ve şehre göre değerlendirildi. Toplam 162331 verinin 8435'inin havadaki BTEX konsantrasyonuna yönelik sonuçlarla ilgili olduğu görüldü. BTEX verileri % 11'i az tehlikeli, % 64,9'u tehlikeli, % 24,1'i çok tehlikeli sınıfta yer alan 1089 farklı işyerinden elde edildi.6361 kişisel maruziyet verisinin %5,3 'ünün sınır değere yakın veya sınır değerin üstünde olduğu tespit edildi. Veriler sektörel olarak tarandığında 242 faaliyet alanında yapılan ölçümler 31 sektör altında toplandı ve en çok ölçüm ve analiz yapılan üç sektör makine ve ekipmanları imalatı, tekstil ürünleri ve giyim eşyaları imalatı ve kauçuk ve plastik ürünlerin imalatı olarak tespit edildi. Çalışma sonucunda, sektörel incelemenin yapılarak mevcut durumun tespit edilmesi, faaliyet alanı BTEX maruziyeti ilişkisi konusundaki farkındalığın güçlendirilmesi ve sınır değerleri aşan iş kollarının tespiti ile bu işyerlerinde iyileştirici önlemlerin alınmasına katkı sağlanması hedeflendi.

Abstract:
The harmful effects of gases emitted from various chemical substances in the working environment on employees are the subject of many studies in the field of occupational health and safety. Volatile Organic Compounds are carbon-based chemicals that evaporate easily at room temperature and are widely used in the industry. Among these compounds, toluene, benzene, ethyl benzene and xylene, which are called BTEX Aromatic Hydrocarbons, are highly present in the air in environments used as paint, varnish, thinner and adhesive materials. They cause acute and chronic health problems in workers. The data of occupational hygiene laboratories play a great role in the prevention of possible occupational diseases in the workplace. In this study, personal and ambient BTEX exposure results entered into the ISG-KATIP system between January 21, 2016 and October 21, 2020 by the occupational hygiene laboratories were analyzed according to the sectoral activity area, hazard classes, exceeding the limit value or being close to the limit value, geographical region and city where the measurement was made. evaluated. Out of a total of 162331 data, 8435 were found to be related to results for BTEX concentration in air. BTEX data were obtained from 1089 different workplaces, of which 11% were classified as less hazardous, 64.9% hazardous, and 24.1% very hazardous. it has been determined that 5.3% of the 6361 personal exposure data is close to or above the limit value.When the data were scanned by sector, the measurements made in 242 fields of activity were gathered under 31 sectors and the three sectors with the most measurements and analysis were determined as the manufacture of machinery and equipment, the manufacture of textile products and clothing, and the manufacture of rubber and plastic products. As a result of the study, it was aimed to determine the current situation by conducting a sectoral review, to strengthen awareness about the relationship between the field of activity and BTEX exposure, and to contribute to the taking of protective measures in these workplaces by identifying the business lines that exceed the limit values.