Pulmoner tromboemboli tanısında kapnografinin yeri
The importance of capnography in diagnosis of pulmonary embolism
Yazar: ZİBA SONGUR
Danışman: DOÇ. DR. NALAN METİN AKSU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Pulmoner tromboemboli (PTE) hafif semptomlardan, sağ kalp yetmezliği gibi ciddi klinik durumlarla karşımıza çıkabilen tromboembolik bozukluklardan biridir. Bu çalışmanın amacı; invaziv olmayan, ucuz ve basit olan kapnograf yardımıyla ölçülen end-tidal karbondiyoksit (ETCO2) ve hesaplanabilen alveoler ölü boşluk fraksiyonunu (AÖBf); klinik tahmin kuralları ve D-dimer ölçümü ile birlikte algoritma içinde kullanarak görüntüleme yöntemine başvurmaksızın PTE'yi dışlamak veya PTE'yi tahmin etmektir. Çalışma prospektif ve gözlemsel olarak 100 hasta ile yapıldı. Hastaların Wells ve Modifiye Geneva klinik skorlamaları hesaplandı. Pulmoner emboli dışlama kriterlerine bakıldı. Acil servis başvurusunda PTE şüphesi olan hastalardan 'Covidien' adlı kapnograf yardımıyla 2 dakika boyunca kayıt alındı. Hastaların ETCO2 ve AÖBf değerleri hesaplandı. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Pulmoner tromboemboli olan hastalarda ETCO2 daha düşük, AÖBf değeri ise daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı idi. PTE tanısında ETCO₂ için cut-off değeri %75 sens, %64,1 spes, %82 NPD ve %54 PPD ile 28,5 mmHg olarak bulundu. ETCO2 için AUC değeri %75,8 olarak hesaplandı. Pulmoner tromboembolide AÖBf cut-off değeri %80,6 sens, %62,5 spes, %85,1 NPD ve %54,7 PPD ile 0,128 olarak bulundu. AÖBf için AUC değeri %73,4 olarak bulundu. Çalışmamızda ETCO2'in kullanılmasıyla birlikte; Wells skorlamasına göre düşük riskli olan hastalarda %95, Modifiye Geneva skorlamasına göre düşük riskli hastalarda %100 PTE tanısı dışlandı. Her iki skorlama sistemine göre düşük riskli olan hastalarda; AÖBf ölçümü ile birlikte PTE tanısı %100 dışlanırken; skorlamalara göre yüksek riskli olan hastalarda AÖBf yardımıyla PTE tanısı %100 doğrulandı. ETCO2 ve AÖBf değerleri birlikte kullanıldığı zaman; iki skorlama sisteminde de düşük riskli olan hastalarda PTE tanısı %100 dışlanırken,  herhangi birinde yüksek riskli olan hastalarda ise PTE tanısı %100 doğrulandı.

Abstract:
Pulmonary thromboembolism (PTE) is one of the thromboembolic disorders that can confront with mild symptoms or severe clinical conditions such as right heart failure. The aim of this study is; using end-tidal carbon dioxide (ETCO2) and calculated alveolar dead space fraction (AVDSf) measured by a non-invasive, inexpensive and simple capnograph in algorithm with clinical prediction rules and D-dimer measurement; to exclude PTE or to estimate PTE without imaging techniques. The study was performed prospectively and observationally on 100 patients. Patients' Wells and Modified Geneva clinical scorings were calculated. Pulmonary embolism rule out criteria were evaluated. In the case of PTE suspicion at emergency department, patients were recorded for 2 minutes with the 'Covidien' capnograph. The patients' ETCO2 and AVDSf values were evaluated. p <0.05 was considered statistically significant. ETCO2 value was lower, AVDSf value was higher and statistically significant in patients with PTE. In the case of PTE, the cut-off value for ETCO2 was found to be 28.5 mmHg with 75% sens, 64,1% spes, 82% NPV and 54% PPV. AUC for the diagnosis of PTE using ETCO2 values alone was 75.8%. In the case of PTE, the cutoff value for AVDSf was 0,128 with 80.6% sens, 62.5% spes, 85.1% NPV and 54.7% PPV. AUC for the diagnosis of PTE using AVDSf values alone was 73,4%. In our study with using ETCO2; patients with low risk according to Wells scoring and Modified Geneva, PTE were excluded respectively 95% and 100%. According to both scoring systems, in low-risk patients PTE was excluded 100%, ın high-risk patients PTE was confirmed 100% with the measurement of AVDSf. When ETCO2 and AVDSf values were used together; PTE was excluded 100% in patients at low risk according to both two scoring systems and PTE was 100% confirmed in patients at high risk of any of these scoring systems.