Osmanlı kündekâri zanaatının etnik- hesaplama yaklaşımı ile algoritmik tasarım olarak yeniden yorumlanması
Reimagining the Ottoman kundekâri craft as an algorithmic design with an ethnocomputational approach
Yazar: DEFNE GÜL KAYAOĞLU YAMAN
Danışman: PROF. DR. DİDEM BAŞ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kündekari = Kundekari ; Tasarım eğitimi = Design education ; Zanaatlar = Crafts

Özet:
Hesaplamalı yöntemleri ithal eden ülkelerde eğitim alan öğrenciler etnik adaptasyon zorlukları yaşamaktadır. Bu sorunu çözmek için, bilgi işlem ve kültürel etkileşimleri araştırarak, yerel düşünme sistemlerini çağdaş eğitim teknikleriyle bütünleştiren "Etnik- Hesaplama" yaklaşımı geliştirilmiştir. Bu çalışmada ise, İç Mimarlık ve Mimarlık eğitimine yeni başlayan öğrencilerin öğrenme deneyimlerini geliştirmek amacıyla, geleneksel kündekari zanaatının tasarım eğitimine entegrasyonu araştırılmaktadır. Kündekari, karmaşık geometrik desenler oluşturmak üzere, küçük ahşap parçalarının birbirine geçirilmesi yöntemiyle yapılan bir zanaattır. 12. yüzyılda ortaya çıkan bu zanaat, kapı, minber gibi mimari elemanların üretiminde kullanılmaktadır. Kündekarinin geometrik ilkelerini temel alan algoritma tabanlı bir tasarım eğitimi uygulaması geliştirmeyi amaçlayan çalışmada, arşiv araştırması ve zanaatkârlarla görüşmeler gerçekleştirilerek örneklem kümesi belirlenmiştir. Ustaların izlediği süreçten elde edilen verilerin analiz edilmesi ve sayısal ortamda tekrar oluşturulması sonucunda kündekari üretim yönteminde kullanılan adımlar belirlenmiş ve tasarım uygulaması olarak kullanılmıştır. Çalışma, bu aracın bir eğitim ortamındaki etkinliğini değerlendirmek için kurgulanan vaka çalışmasıyla sonuçlanmaktadır. Bulgular, kündekari tabanlı algoritmayı kullanan öğrencilerin, var olan müfredatı takip edenlere kıyasla ilgili dersin öğrenme çıktılarında daha yüksek başarı gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu araştırma, günümüz tasarım eğitiminde etnik hesaplamalı yaklaşımın değerini vurgulamakta ve tasarım eğitimi veren kurumlarda daha geniş uygulamalar ve araştırmalar yapılması çağrısında bulunmaktadır.

Abstract:
Students studying in countries that import computational methods face ethnic adaptation challenges. To solve this problem, an "Ethno-Computing" approach has been developed that integrates indigenous thinking systems with contemporary educational techniques by exploring computing and cultural interactions. In this study, the integration of the traditional craft of kündekari into design education is investigated to enhance the learning experience of novice Interior Architecture and Architecture students. Kundekari is a craft that interlocks small pieces of wood to create complex geometric patterns. Originating in the 12th century, this craft produced architectural elements such as doors and minbars. In this study, which aims to develop an algorithm-based design education application based on the geometric principles of kundekari, the sample set was determined through archive research and interviews with artisans. As a result of analyzing the data obtained from the process followed by the artisans and recreating it in a digital environment, the steps used in the kundekari production method were determined and used as a design exercise. The study concludes with a case study designed to evaluate the effectiveness of this tool in an educational setting. The findings reveal that students who used the kundekari algorithm showed higher achievement in the learning outcomes of the related course than those who followed the existing curriculum. This research highlights the value of the ethno computational approach in contemporary design education and calls for broader applications and research in design education institutions.