Donepezil benzeri bazı bileşiklerin sentezi ve yapılarının aydınlatılması
Synthesis and elucidation of some compounds like donepezil
Yazar: MURAT GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ DİŞLİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Alzheimer Hastalığı (AH), günlük yaşamsal aktivitelerde azalma ve bilişsel yeteneklerde bozulma şeklinde oluşan nöropsikiyatrik semptomların ve davranış değişikliklerinin eşlik ettiği nörodejeneratif bir hastalıktır. Genellikle yaşlılarda gözlenen bu hastalığın, yaşlı nüfusun (özellikle en yaşlı grubun) giderek artması ile sosyal ve ekonomik yükünün de artacak olduğu tahmin edilmektedir. Temel olarak, AH'nın patolojisinde hastaların beyninde amiloid beta-peptit (Aβ) agregasyonu ve hiperfosforile tau proteinleri kaynaklı nörofibriler yumakların etkisi olduğu bildirilmektedir. Bu patolojik etkiler, sinir hücreleri arasında nörotransmitter madde olan asetilkolin (ACh) miktarını azaltır. Bunun sonucunda hücreler arası elektriksel iletim engellenir. AH'nın tedavisi tam olarak mümkün olmasa da, son birkaç yıl içinde önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Hastalığın seyrini durduran, iyileştiren ve eski normal haline döndüren bir tedavi metodu henüz yoktur. Tedavideki amaç, hastanın günlük yaşam kalitesini düşüren unutkanlık ve beceri kayıplarını geciktirmektir. AH'nda ilaç tedavisindeki asıl hedef, hastanın beyninde sürekli olarak artan hücre ölümü sonucunda azalan ACh miktarını arttırmaktır. Bunun için uygulanan tedavi yöntemlerinden biri, asetilkolinesteraz (AChE) enzimini inhibe eden ilaçların kullanılmasıdır. Bu amaçla kolinesteraz inhibitörleri olan Donepezil.HCl, Rivastigmin Tartarat ve Galantamin gibi etken maddeler sıklıkla kullanılmakta ve ticari olarak üretilmektedir. Bu çalışmada, yapısında tiyo tetrazol içeren bazı yeni bileşikler sentezlendi, yapıları aydınlatıldı ve sentezlenen bileşiklerin AChE enzimi üzerine inhibisyon etkileri incelendi. İlk olarak, yapısında tiyo tetrazol içeren bazı yeni bileşiklerin sentezi yapıldı. Daha sonra sentezlenen bileşiklerin yapıları 1H-NMR, 13C-NMR, FT-IR ve HR-MS gibi spektroskopik yöntemlerle aydınlatıldı. Son aşamada, sentezlenen, yapısında tiyo tetrazol içeren bileşiklerin AChE enzimi üzerine inhibisyon etkileri araştırıldı.

Abstract:
Alzheimer's disease (AD) is a neurodegenerative disease which is accompanied by behavior changes and neuropsychiatric syndromes characterized by decrease in daily vital activities and degradation in cognitive skills. It is forecasted that the social and economic load of this disease, which is generally seen in old people, will gradually increase due to increase in old population (especially oldest group). Basically in the pathology of AD is reported the effects of amyloid beta-peptide (Aß) aggregation and hyper-phosphorylated tau protein originated neurofibrillary tangles in brain of the patients. These pathologic effects decrease the amount of acetylcholine (ACh) which is a neuro-transmitter material between nerve cells. As a result of this, the electrical transmission between cells is prevented. Although complete treatment of AD is not possible, important developments have been achieved in recent years. There is no treatment method which stops the prognosis of Alzheimer's disease, cures the patient and turns him/her back to normal condition. The aim of the treatment is to delay the amnesia and loss of skill which decrease the daily life quality of the patient. The basic aim in pharmacological treatment in AD is to increase the ACh amount of the patients brain which continuously decreases due to increasing cell death. One of the treatment methods used for this purpose is the usage of drugs which inhibit the acetylcholin esterase (AChE) enzyme. With this purpose, active ingredients such as Donepezil.HCl, Rivastigmin Tartarate and Galantamine are used as cholinesterase inhibitors are widely used and commercially produced. In this study, some new containing-thio tetrazole compounds have been synthesized, their structures have been determined and the inhibition effects onto AChE enzyme have been examined. Firstly, the new containing-thio tetrazole compounds have been synthesized. After that the structures of the synthesized compounds have been determined by spectroscopic methods such as 1H-NMR, 13C-NMR, FT-IR and HR-MS. In the final stage, the inhibition effect of synthesized compounds (containing-thio tetrazole in their structure) on AChE enzyme have been researched.