Kanser hastalarına bakım verenlerin destekleyici bakım gereksinimleri, öz yeterlik ve iyilik hallerinin belirlenmesi
Determination of supportive care needs, self-efficacy and well-being of caregivers of cancer patients
Yazar: ESİN KİBAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ARIKAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Amaç: Bu araştırma, kanser hastalarına bakım verenlerin destekleyici bakım gereksinimleri, öz yeterlik ve iyilik hallerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı tipte yapılmıştır.
Yöntem: Bu çalışmanın örneklemini Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Onkoloji servisinde yatarak tedavi gören 253 kanser hastasının bakım vereni oluşturmuştur. Etik kurul ve kurum izni alındıkan sonra çalışmanın verileri Haziran 2020- Mayıs 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, Bakım Veren Tanıtım Formu, Bakım Verenlerin Destekleyici Bakım Gereksinimleri Ölçeği-TR, Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Bakıcı İyilik Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel analizleri için SAS 9.4 programı kullanılmıştır. Verilerin analizi için t testi, F testi, korelasyon ve çok değişkenli adımsal regresyon testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Destekleyici bakım gereksinimlerinin orta düzeye yakın olduğu (1.83±0.81), en yüksek destekleyici bakım gereksiniminin sağlık bakım ve bilgi alanında (2.25±1.01) olduğu tespit edilmiştir. İyilik düzeylerinin orta düzeye yakın olduğu (135.53±25.19), temel ihtiyaçlarının (70.12±13.56) ve yaşamsal faaliyetlerinin orta düzeyde (65.41±13.63) karşılandığı, öz yeterlik düzeyinin yüksek (29.02±7.21) olduğu ortaya konulmuştur. Bakım verenlerin destekleyici bakım gereksinimleri ile iyilik ve genel öz yeterlik düzeyi arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Kanser hastalarına bakım verenlerin destekleyici bakım gereksinimlerinin ve iyilik düzeylerinin orta düzeye yakın, öz yeterlik düzeyinin yüksek olduğu saptanmıştır. Bakım verenlerin destekleyici bakım gereksinimlerinin azaltılması iyilik ve öz yeterlik düzeylerini artırabilecek ve bakım verdikleri hastaların sonuçlarını olumlu etkileyebilecektir. Bu nedenle bakım verenlere yönelik eğitim ve destek programları oluşturulması önerilir. 
Anahtar Kelimeler: kanser, bakım veren, destekleyici bakım gereksinimi, öz yeterlik, iyilik hali, hemşirelik

Abstract:
ABSTRACT  
Objective: This research was planned as a descriptive study in order to determine the supportive care needs, self-efficacy and well-being of caregivers of cancer patients.
Method: The sample of this study consisted of the caregivers of 253 cancer patients who were hospitalized in the Medical Oncology Service of the Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital. After obtaining the permission of the ethics committee and the institution, the data of the study were collected between June 2020 and May 2021. Patient Identification Form, Caregiver Identification Form, Caregivers Supportive Care Needs Scale-TR, General Self-Efficacy Scale, Caregiver Kindness Scale were used to collect data. The SAS 9.4 program was used for the statistical analysis of the data obtained in the study. T test, F test, correlation and multivariate stepwise regression test were used for data analysis.
Results: It was determined that the supportive care needs were close to the middle level (1.83±0.81), and the highest supportive care needs were in the field of health care and information (2.25±1.01). It was revealed that well-being levels were close to medium (135.53±25.19), basic needs (70.12±13.56) and vital activities were met at a moderate level (65.41±13.63), and self-efficacy level was high (29.02±7.21). It was found that there was a negative and low-level significant relationship between the supportive care needs of caregivers and the level of well-being and general self-efficacy.
Conclusion: It was determined that the supportive care needs and well-being levels of the caregivers of cancer patients were close to the medium level, and the self-efficacy level was high. Reducing the supportive care needs of caregivers can increase their well-being and self-efficacy levels and positively affect the outcomes of the patients they care for. For this reason, it is recommended to establish training and support programs for caregivers.
Key words: cancer, caregiver, supportive care need, self-efficacy, well-being, nursing