Yetişkin zihinsel engelli bireylerin sosyal etkileşim özelliklerinin incelenmesi
Investigation of social interaction characteristics of adult individuals with intellectual disabilities
Yazar: HARUN CANARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLBER TEZEL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, yetişkin zihinsel engelli (ZE) bireylerin, ebeveynlerine ve kendi görüşlerine göre sosyal etkileşim özellikleri incelenmiştir. ZE yetişkinlerin sosyal çevresi ve sosyal tercihleri, sosyal ilişkileri ve arkadaşlık ilişkileri ile ilgili genel özellikler, sosyal ilişkilerde sohbet özellikleri ve duygularını ifade etmeleri ile ilgili özellikler betimlenmiştir. 
Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseninin kullanıldığı araştırmaya, Edirne İlinde ailesi ile birlikte yaşayan hafif derecede ZE 12 yetişkin ve 24 ebeveyn katılmıştır. Katılımcılar, 'ölçüt örnekleme yöntemi' ile belirlenmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen "Aile-Çocuk Bilgi Formu", "Ebeveyn Görüşme Formu" ve "Özel Gereksinimli Yetişkin Birey Görüşme Formu" ile toplanmıştır. Katılımcılardan alınan bilgiler, nitel araştırma yöntemlerinde kullanılan 'betimsel analiz' ve 'içerik analizi' ile değerlendirilmiştir. 
Araştırma sonucunda ZE yetişkin bireylerin sosyal ortamları tercih ettikleri, sosyal ortamlara en çok aile bireyleri ile katıldıkları ve bu ortamlarda kendilerini ifade edebildikleri, arkadaşları olduğu, aile bireyleri dışında akrabaları, arkadaşları ve komşuları ile sıklıkla görüştükleri, tanıdıklarıyla samimi ve uzun sohbet ettikleri, sohbet esnasında anlamadıkları bir şey olduğunda bunu söyledikleri, mutluluk ve sevinç duygularını yoğun yaşadıkları ve duygularından ebeveynlerine bahsettikleri aynı zamanda karşısındaki kişinin duygusunu dikkate aldıkları bulgularına ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the social interaction characteristics of adult individuals with intellectual disabilities (ID) according to their parents' and their own views were examined. The social environment and social preferences of adults with intellectual disabilities, general characteristics related to their social relationships and friendships, conversation characteristics in social relationships, and characteristics related to expressing their emotions were described.
In the study, in which phenomenology design, one of the qualitative research methods, was used, 12 adults with mild intellectual disabilities and 24 parents living with their families in Edirne Province participated. Participants were determined by 'criterion sampling method'. Data were collected using the "Family-Child Information Form", "Parent Interview Form" and "Adult Individual with Special Needs Interview Form" developed by the researcher. The information obtained from the participants was evaluated by 'descriptive analysis' and 'content analysis' used in qualitative research methods.
As a result of the research, it was found that adults with intellectual disabilities preferred social environments, participated in social environments mostly with family members and were able to express themselves in these environments, had friends, frequently met with relatives, friends and neighbors other than family members, had sincere and long conversations with acquaintances, said when there was something they did not understand during the conversation, experienced feelings of happiness and joy intensely, talked about their feelings to their parents and also took into account the feelings of the other person.