Ebeveyn yetkinliğinin zihin kuramı gelişimi üzerine etkisi: Zihin yönelimliliğinin aracı rolü
The effect of parental competence on theory of mind development: The mediating role of parental mind-mindedness
Yazar: LEYLA KARAALİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEGÜM ÖZDEMİR DEMİRCİ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, annenin yetkinliğine olan inancının erken çocukluk dönemindeki çocukların zihin kuramı becerisi ile ilişkisini test etmektir. Ayrıca bu çalışmada ikinci temel amaç, bir ebeveyn davranışı olarak kabul edilen zihin yönelimliliğinin aracı rolünün incelenmesidir. Bu çalışmada, annenin ebeveyn yetkinliğine olan inancının erken çocukluk dönemindeki çocukların zihin kuramı becerisinde yordayıcı bir etki olduğu varsayılmaktadır. Ayrıca yapılan alanyazın incelemesi sonucunda bir ebeveyn davranışı olarak kabul edilen zihin yönelimliliğinin, bu bilişsel ve çevresel iki faktörün yordayıcı etkisindeki aracı rolü olduğu varsayılmaktadır. Bu çalışmanın örneklemini 31 anne ve 32 4-6 yaş arası okul öncesi çocukları (17 erkek/ 15 kız) oluşturmuştur. Araştırma iki oturumda, yüz yüze olarak ve araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir. İlk oturumda Zihin Kuramı Test Bataryası çocuklara uygulanmıştır. İkinci oturumda ise Zihin Yönelimliliği Görevi çocuk ve ebeveyne uygulanmıştır. Ebeveyn Yetkinlik Ölçeği görev öncesi anneler tarafından doldurulmuştur. Bu çalışmada, annenin yetkinliğine olan inancının erken çocukluk dönemindeki çocukların zihin kuramı becerisi ile ilişkisi rapor edilememiştir. Zihin Kuramı başarı düzeyi beklenen şekilde alt boyutlara göre farklılık göstermiştir. Bu çalışma, ebeveyn yetkinliğinin çocuklardaki bilişsel bir beceriye etkisini göstermek amacıyla Türkiye örnekleminde önemli sonuçlar vermiştir. Ayrıca bu becerilerde etkisi olabilecek bireysel farklılıkların incelenmesi konusunda ufuk açıcı olması beklenmektedir. Araştırmamız, ebeveyn davranışlarının çocuklardaki bilişsel becerileri besleyecek ve geliştirecek yolları araştırmak adına yol gösterici bir nitelik taşımaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to test the relationship between maternal competence and the theory of mind skills of children in early childhood. Additionally, the second main purpose of this study is to examine the mediating role of mind mindedness, which is considered a parental behavior. In this study, it is assumed that the mother's belief in parental competence has a predictive effect on children's theory of mind skills in early childhood. Additionally, as a result of the literature review, it is assumed that mind- mindedness, which is accepted as a parental behavior, has a mediating role in the predictive effect of these two cognitive and environmental factors. The sample of this study consisted of 31 mothers and 32 4–6-year-old preschool children (17 boys/15 girls). The research was conducted in two sessions, face to face and by the researcher. In the first session, the Theory of Mind Test Battery was administered to the children. In the second session, the Puzzle Task was applied to the child and parent. The Parental Competence Scale was filled out by mothers before the task. In this study, the relationship between the mother's belief in her competence and the theory of mind skills of children in early childhood could not be reported. Theory of Mind success level varied according to sub-dimensions as expected. This study gave important results in the Turkish sample to show the effect of parental competence on a cognitive skill in children. It is also expected to be stimulating in examining individual differences that may have an impact on these skills. Our research is a guide to investigate ways that parental behaviors will nurture and develop cognitive skills in children.