Cumhuriyet sonrası Türk romanında Alevilik inancının yansımaları
Reflections of Alevism belief in post-Republican Turkish novel
Yazar: ÖZGE DİKMEN
Danışman: PROF. DR. SELÇUK ÇIKLA
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alevilik = Alawiism ; Türk romanı = Turkish novel ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Roman türünün örnekleri, içinden çıktığı toplumun düşünce ve estetik yapısının yansımalarıyla doludur. Yazar; romanında, bağlı bulunduğu toplumun tarihini, sosyo-kültürel yapısını, sosyal ve siyasi alanda geçirdiği değişmeleri yansıtır. Bu anlayışla yazılan roman, yazarın içinde yaşadığı toplumun gerçeklerini dile getirir. Yazar ele aldığı bütün bu gerçekleri romanında ustaca işlemeli ve kendi toplumuna yeni bakış açıları ve yorumlar sunmayı başarabilmelidir. 
Türk edebiyatında roman türü bağlamında baktığımızda inanç (mezhep) temelinde yazılan romanlara çok sık rastlanılmadığı görülmektedir. Kimi romanlarda olayların geçtiği mekânın var olan gerçekliği sebebiyle Alevi inancından, inanca dayalı gelenek ve göreneklerinden, yaşam biçimlerinden söz edilmek durumunda kalınmıştır.
Alevi edebiyatının günümüze taşınması noktasında en önemli araç sözlü gelenektir. Yazılı gelenek bu noktada biraz zayıf kalmıştır. Aleviliği ana ya da yan tema olarak işleyen, Alevilerin günlük yaşamını, inanç ritüellerini, gelenek-göreneklerini yansıtan romanlar sayıca fazla değildir. Bu romanların geçmişi yakın tarihe uzanmakta olup bu romanlarda Alevilik inancı anlatılırken yazarların farklı pencerelerden baktıkları görülmektedir. Bünyesinde oldukça zengin kültürel ögeler, inançsal ritüeller, değer yargıları içeren Alevilik; bu çerçevede romanlarda yansımasını bulmuştur. Bu çalışmada Alevilik inancının Cumhuriyet sonrası Türk romanına hangi yönleriyle ve nasıl yansıdığı gözler önüne serilmeye, örneklem olarak seçilen romanlardan elde edilen dağınık verilerin bir sistem içinde bütünleştirilerek yorumlanmasına ve genel bir yargıya varılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: roman, Alevilik, Aleviliğin inanç ritüelleri.

Abstract:
The novel is a reflection of the thought and aesthetic structure of the society from which it emerges. In his/her novel, the author reflects the history, socio-cultural structure, social and political changes of the society to which he/she belongs. The novel written with this understanding expresses the realities of the society in which the author lives. The author should skillfully process all these realities in his novel and succeed in presenting new perspectives and interpretations to his society. 
When we look at the novel genre in Turkish literature, it is seen that novels written on the basis of belief (sectarian) are not common. In some novels, due to the existing reality of the place where the events take place, the Alevi faith, faith-based traditions and customs, and lifestyles had to be mentioned.
Oral tradition is the most important tool for the transmission of Alevi literature to the present day. The written tradition has been somewhat weak at this point. There are not many novels that deal with Alevism as a main or secondary theme, reflecting the daily life, belief rituals, customs and traditions of Alevis. These novels date back to recent history, and in these novels, it is seen that the authors look at the Alevi faith from different perspectives.
Alevism, which contains very rich cultural elements, religious rituals and value judgments, has found its reflection in novels within this framework. In this study, it is attempted to reveal how and in what ways the belief in Alevism is reflected in the post-Republican Turkish novel, to integrate and interpret the scattered data obtained from the novels selected as a sample within a system and to reach a general judgment.

Keywords: novel, Alevism, Alevism's belief ritual.