Sivil patlayıcı maddelerle çalışmalarda riskler ve risklerin değerlendirilmesi
Risks and risk assessment in working with civilian explosives
Yazar: ÖZGE GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. METE KUN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Fine Kinney yöntemi = Fine Kinney method

Özet:
Katı, sıvı veya gaz fazda bulunabilen, bir veya daha çok kimyasal maddeden
oluşan ve ısı, darbe, sürtünme gibi dış etkenlerin etkisiyle hızla tepkimeye girebilen
maddelere patlayıcı madde denir. Patlayıcı maddeler askeri ve sivil olarak iki ayrı
amaçla kullanılmaktadır. Sivil patlayıcılar hammadde temini, madencilik, temel kazı
çalışmaları, tünel ve kanal yapımı, inşaat projeleri, yıkım çalışmaları, ulaşım
projeleri, HES projeleri, sismik arama faaliyetleri gibi çalışmalarda kullanılmaktadır.
Sivil patlayıcı maddeler nitrogliserin ve amonyum nitrat esaslıdırlar. ANFO,
emülsiyon patlayıcılar, slurry patlayıcılar ve dinamitler sivil patlayıcı maddelerdir.
Sivil patlayıcı maddeler ile çalışmalarda dikkat edilmesi gereken birçok husus
vardır. Sürecin her basamağında ayrı tehlikeler ve tehlikelerin neden olacağı riskler
bulunmaktadır. Sürecin tamamının incelenip risklerin değerlendirilmesi
gerekmektedir. Bunun için sivil patlayıcı maddelerin yoğunlukla kullanıldığı maden
sektörü seçilmiş olup bir yeraltı maden işletmesinin çalışma sahasında incelemeler
yapılmıştır. Sivil patlayıcı maddelerin işletme içerisine kabulü, yeraltına indirilmesi,
araçtan depoya nakli, depolama şartları, depodan kullanıma taşınması, kullanım
aşaması, patlatma çalışması, hurda patlayıcıların imha edilmesi, acil durum gibi
basamaklarda oluşabilecek tehlikeler ve riskler Fine Kinney risk değerlendirme
yöntemi ile değerlendirilmiştir. Hali hazırda işletmenin önlem almış olduğu riskler de
değerlendirme içerisinde ölçeklendirilmiştir. Sivil patlayıcı maddeler ile çalışmalarda
risklerin minimalize edilebilmesi amacıyla proaktif çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Substances that can exist in solid, liquid or gas phase, consist of one or more
chemical substances and can react rapidly under the influence of external factors
such as heat, impact and friction are called explosives. Explosives are used for two
separate purposes: military and civilian. Civilian explosives are used in works such
as raw material supply, mining, foundation excavations, tunnel and canal
construction, construction projects, demolition works, transportation projects,
hydropower projects, and seismic exploration activities. Civilian explosives are
based on nitroglycerin or ammonium nitrate. ANFO, emulsion explosives, slurry
explosives and dynamites are civilian explosives.
There are many issues to consider when working with civilian explosives. At each
stage of the process, there are different hazards and risks caused by hazards. The
entire process needs to be examined and risks assessed. For this purpose, the mining
sector where civilian explosives are used extensively was selected and examinations
were carried out in the working area of an underground mining operation. The
hazards and risks that may occur in steps such as acceptance of civilian explosives
into the facility, taking them underground, transportation from the vehicle to the
warehouse, storage conditions, transportation from the warehouse to use, use phase,
blasting work, disposal of scrap explosives, emergency situation were evaluated with
the Fine Kinney risk assessment method. The risks for which the business has
already taken precautions are also scaled in the evaluation. Proactive solution
suggestions have been presented in order to minimize the risks in working with
civilian explosives.