Bilim ve sanat merkezi öğretmenlerinin eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi ve mesleki gelişim programı tasarısı
Determination of educational needs of teachers at science and art centers and professional development curriculum design
Yazar: GÜZİN İĞCİ
Danışman: PROF. DR. CAVİDE DEMİRCİ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Mesleki gelişme = Professional development ; Özel yetenekliler eğitimi = Gifted education ; Öğretmenler = Teachers ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İhtiyaç analizi = Needs analysis

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı BİLSEM öğretmenlerinin eğitim gereksinimlerinin belirlenmesi ve bu gereksinimlerin giderilmesine yönelik mesleki gelişim programı tasarısı hazırlanmasıdır. 
Yöntem: Araştırma karma araştırma yaklaşımlarından eş zamanlı karma de-sende tasarlanmıştır. Özel yetenekli öğrencilerin BİLSEM öğretmenlerine yönelik mesleki gelişim programı tasarısı hazırlamayı amaçlayan bu araştırmada; ülke genelinde BİLSEM'lerde görev yapan öğretmenler çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Tez çalışması kapsamında BİLSEM öğretmenlerinin eğitim gereksinimlerini belirlemek amacı ile 65 madde ve tek bir faktörden oluşan, %66 varyans açıklama oranına ve yük-sek düzeyde geçerliğe güvenirliğe (Cronbach Alpha .99) sahip, 5'li Likert tipinde derecelenmiş bir ölçek geliştirilmiştir. Nitel veri toplama aracı olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak BİLSEM öğretmenlerinin eğitim gereksinimleri derinlemesine keşfedilmeye çalışılmıştır.
Bulgular: Tez çalışmasında BİLSEM öğretmenlerinin ölçeğe verdikleri yanıtların ortalaması 3.52 bulunmuştur.  Bu ortalama sonucun, Likert tipi ölçeğe ilişkin aralıklar açısından derecelendirildiğinde "Çok ihtiyacım var."  düzeyine karşılık geldiği tespit edilmiştir. BİLSEM öğretmenleri ölçekte yer alan 65 maddeden 52'sini "Çok ihtiyacım var."  aralığında (3.41-4.20); kalan 13 maddeyi ise "Orta düzeyde ihtiyacım var." aralığında (2.61-3.40) derecelendirmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda öğretmenlerin alan bilgisi, eğitim öğretimi planlama, öğrenme ortamları oluşturma, öğrenme ve öğretme sürecini yönetme, ölçme ve değerlendirme ile iletişim ve iş birliğine yönelik eğitimlere gereksinim duydukları belirlenmiştir. 
Sonuç ve Öneriler: Tez çalışmasında öğretmenlerin çoğunluğunun özel yetenekli öğrencilere yönelik eğitim almadığı; BİLSEM'de göreve başladıktan sonra BİLSEM'lerin işleyişi ve özel yetenekli öğrencilerin özellikleri konusunda genel ve kısa süreli bir eğitime tabi tutuldukları ancak bu eğitimi yeterli bulmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin öncelikli eğitim gereksinimlerinin; öğrencilerin ilgilerine, bireysel farklılıklarına ve gereksinimlerine göre planlamalar yapabilmeye, öğrenme öğretme sürecini özelleştirebilmeye, öğrencilerin gelişimsel özelliklerine uygun materyaller geliştirebilmeye ve değerlendirme araçları hazırlayabilmeye yönelik olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
BİLSEM öğretmenlerinin belirlenen eğitim gereksinimlerinin giderilmesine yönelik hazırlanan mesleki gelişim program tasarısının eylem araştırması yaklaşımı ile uygulamaya geçirilmesi çalışmanın en temel önerisidir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the educational needs of teachers at Science and Art Centers (BILSEM) and to prepare a professional development curriculum design to meet these needs. 
Method: In this study, the concurrent design, which is a kind of mixed research methods, was used. In the study, which aims to prepare a professional development curriculum design for BILSEM teachers of gifted students, the teachers working at BILSEMs across the country were determined as the study group. Within the scope of the thesis study, a 5-point Likert-type scale was developed to determine the education-al needs of BILSEM teachers. Based on the explanatory and confirmatory analyses, a scale consisting of 65 items and single factor, explaining 66% of variance and with high level of validity and reliability (Cronbach Alpha .99), was obtained. As a qualitative data collection tool, the educational needs of BILSEM teachers were tried to be explored in depth by using a semi-structured inter-view form.
Findings: In the study, the mean scores obtained from the responses of the BILSEM teachers to the scale items was found as 3.52. When this mean score was graded in terms of ranges on a Likert-type scale, it was found that this score corre-sponded to "I need it a lot." level. BILSEM teachers responded to 52 out of 65 items on the scale as in the range of "I need it a lot." (3.41-4.20), and for the remaining 13 items their responses were found to be in the range of "I need it at a moderate level" (2.61-3.40). As a result of semi-structured interviews, it was determined that teachers needed training on content knowledge, planning educational instruction, creating learning en-vironments, managing the learning and teaching process, measurement and evaluation, and communication and cooperation.
Results and Suggestions: In the thesis study, it was determined that the major-ity of the teachers did not receive training for gifted students; they had a general and short-term training on the functioning of BILSEMs and the characteristics of gifted students after starting to work at BILSEM, but they did not find this training sufficient. It was concluded that the primary educational needs of the teachers were as making plans according to the interests, individual differences and needs of the students; cus-tomizing the learning and teaching process; developing materials appropriate for the developmental characteristics of the students and preparing assessment tools. 
The main recommendation made within the results of the study is that the pro-fessional development curriculum design, which is prepared to meet the determined educational needs of BILSEM teachers, should be put into practice by conducting the action research approach.