Kronik böbrek hastalığında D vitamini düzeyi ve D vitamini düzeyini etkileyen faktörler
Vitamin D level and factors affecting vitamin D level in chronic kidney disease
Yazar: AHSEN BANU TİRYAKİ AYLIKCI
Danışman: PROF. DR. ZEKİ AYDIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Kronik böbrek hastalığı - mineral ve kemik bozukluğu = Chronic kidney disease-mineral and bone disorder ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Amaç: Kronik böbrek hastalığı (KBH) ve D vitamini eksikliği tüm dünyada yaygın olarak
görülmektedir. Bizim çalışmamızda KBH olan hastalarda D vitamini düzeylerini ve bu
düzeylerin KBH evrelerinden, cinsiyetten, mevsimsel değişikliklerden nasıl etkilendiğini
araştırmak ve D vitamini ile ilişkili parametreleri incelemek amaçlanmaktadır.

Gereç ve Yöntemler: Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Kocaeli Darıca
Farabi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji polikliniklerine Şubat 2019 ve Mart 2020
tarihleri arasında başvuran ve KBH tanısı ile takip edilmekte olan hastalardan, kış
mevsiminde 240 hasta çalışmaya dahil edildi, bu hastaların 183'ünün kış aylarına (0. ay) ek
olarak yaz aylarındaki (6. ay) verileri de kaydedildi. Retrospektif olarak hastaların
demografik verileri, ek hastalıkları ve laboratuvar parametreleri kaydedildi.

Bulgular: Böbrek fonksiyonları korunmuş olan bireylerde ve glomerüler filtrasyon hızı
(GFH) <60 ml/dk/1.73m2 olan hastalarda 25 (OH) D düzeyleri genel olarak KBH evresinden
bağımsız olarak düşük saptanmıştır. Yaz aylarında 25 (OH) D düzeyleri kış aylarına göre
anlamlı yüksek saptanmıştır [13,0 (8,5-22,4) ng/ml'e karşı 9,8 (7,4-13,8) ng/ml, p<0,001].
Kadınlarda mevsimsel değişiklik saptanmazken [yazın 9,7 (6,3-15,5) pg/ml'e karşı kışın 9,4
(7,3-12,4)], bu farklılık yaz aylarında erkek cinsiyette D vitamini düzeylerinin yüksek
olmasından kaynaklanmıştır [yazın 18,2±8,1 pg/ml'e karşı kışın 10,8 (7,9-14,7) pg/ml].
Ayrıca yaz mevsiminde KBH evresi ile D vitamini düzeyi arasında anlamlı bir negatif
korelasyon saptanmıştır (r=-0,192, p=0,005). KBH'da D vitamini düzeyleri ile yaş
(r= -0,132, p= 0,037), vücut kitle indeksi (r= -0,220, p=0,002), kolları kapalı giyim tarzı
(r= -0,191, p=0,035), diyabetes mellitus varlığı (r= -0,152, p= 0,021), üre (r= -0,193,
p=0,005) kreatinin (r= -0,131, p= 0,039), potasyum (r= -0,243, p<0,001), fosfor (r= -0,189,
p=0,005), parathormon (r= -0,300, p<0,001) ve CRP (r= -0,248, p<0,001) düzeyleri arasında
anlamlı negatif korelasyon, erkek cinsiyet (r=0,394, p<0,001), aktif olarak çalışma
(r= -0,191, p=0,004), hemoglobin (r= 0,257, p<0,001) ve kalsiyum (r= 0,241, p=0,001)
seviyeleri arasında anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır.

Sonuç: Çalışmamızda 25 (OH) D düzeyleri genel olarak KBH evresinden bağımsız olarak
düşük saptanmıştır. Belki de, D vitamini düzeylerinin normal değer aralığı toplumumuzda
genel olarak daha düşük olabilir veya diyetsel yetersizlik ve güneş ışınlarından yeterince
faydalanmamamızdan kaynaklanıyor olabilir. Aktif çalışanlarda, erkeklerde ve güneşe fazla
maruz kalanlarda D vitamini düzeyinin yüksek saptanması bunu desteklemektedir.
D vitamini eksikliğinin, KBH gelişiminde bir sebep mi yoksa KBH gelişiminin bir sonucu
mu olduğunun anlaşılabilmesi için daha uzun süreli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: Chronic kidney disease (CKD) and vitamin D deficiency are common all over the
world. In our study, it is aimed to investigate vitamin D levels in patients with CKD and how
these levels are affected by CKD stages, gender, seasonal changes and to examine the
parameters associated with vitamin D.

Materials and Methods: Among the patients who applied to Kocaeli Derince Training and
Research Hospital and Kocaeli Darıca Farabi Training and Research Hospital Nephrology
polyclinics between February 2019 and March 2020 and were being followed up with a
diagnosis of CKD, 240 patients in winter were included in the study, in addition to the winter
months (0th month) of 183 of these patients, the data of the summer months (6th month)
were also recorded. The demographic data, comorbidities, and laboratory parameters of the
patients were retrospectively reviewed.

Results: In individuals with preserved kidney functions and in patients with a glomerular
filtration rate (GFR) <60 ml/min/1.73m2, 25 (OH) D levels were generally found to be low
regardless of the CKD stage. Summer 25 (OH) D levels were significantly higher than in the
winter [13.0 (8.5-22.4) ng / ml versus 9.8 (7.4-13.8) ng / ml, p <0.001]. While there were no
seasonal changes in women [9.7 (6.3-15.5) pg / ml in summer versus 9.4 (7.3-12.4) in
winter], this difference was due to the high levels of 25 (OH) D in men [18.2 ± 8.1 pg / ml
in summer versus 10.8 (7.9-14.7) pg / ml in winter] in the summer months. In addition, a
significant negative correlation was found between CKD stage and vitamin D level in
summer (r = -0.192, p = 0.005). A significant negative correlation was found between
vitamin D levels in CKD with age (r= -0.132, p= 0.037), body mass index (r= -0.220,
p=0.002), wearing style with closed sleeves (r= -0.191, p=0.035), presence of diabetes
mellitus (r= -0.152, p= 0.021), urea (r= -0.193, p=0.005), creatinine (r= -0.131,p= 0.039),
potassium (r= -0.243, p<0.001), phosphorus (r= -0.189, p=0.005), parathormone (r= -0.300,
p<0.001) ve CRP (r= -0.248, p<0.001) levels. A positive correlation was found between
vitamin D levels in CKD with active lifestyle (r= -0.191, p=0.004), haemoglobin (r= 0.257,
p<0.001), calcium (r= 0.241, p=0.001) levels.

Conclusion: In our study, 25 (OH) D levels were generally found to be low regardless of
the CKD stage. Perhaps, in our society the normal range of vitamin D levels can generally
be lower or it may be due to our malnutrition and inadequate use of sunlight. High vitamin
D levels support this in active lifestyle, men, and those exposed to excessive sun exposure.
Longer prospective studies are needed to understand whether vitamin D deficiency is a cause
of the development of CKD or a result of the development of CKD.