Acentenin önlem alma borcu
Agency's obligation to protect client's interest
Yazar: BİRKAN FIRAT AFŞAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN BİLGE
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Kanun koyucu, acentenin müvekkili hesabına hareket etmesinden dolayı acenteye bazı borçlar yüklemiştir. TTK madde 111'de "Önlemler" başlığı altında düzenlenen acentenin önlem alma borcu, acentenin müvekkiline karşı olan borçları arasındadır. Bu hükme göre acente, müvekkili hesabına teslim aldığı eşyanın taşınma sırasında hasara uğradığına dair belirtiler varsa, müvekkilinin taşıyıcıya karşı dava hakkını teminat altına almak üzere, hasarı belirtmek ve gereken diğer önlemleri almak zorundandır. Acente yine bu hükme göre eşyayı mümkün olduğu kadar korumak veya eşyanın tamamen telef olma tehlikesi varsa, TBK gereğince yetkili mahkemenin izniyle sattırmak ve gecikmeksizin durumu müvekkiline haber vermekle yükümlü tutulmuştur. Acentenin ilgili hükme aykırı davranması veya herhangi bir ihmali yüzünden bir zarar meydana gelmesi durumunda bu zararı tazmin etmesi gerektiği de açıkça belirtilmiştir. 
Doktrinde, TTK madde 109'da düzenlenen "menfaatleri koruma borcuna" ilişkin hüküm karşısında, acentenin önlem alma borcuna ilişkin düzenlemelerin gerekliliğine dair tartışmalar devam etmektedir. Tez çalışmamızda, önlem alma borcu kapsamında acenteden beklenen davranışların neler olacağı belirtilmiştir. Ayrıca önlem alma borcu kapsamında TBK ve TTK'nın "Taşıma İşleri" başlığı altında düzenlenen ilgili hükümlerine değinilmiş, ilgili yargı kararları da çalışmamıza eklenmiştir.

Abstract:
The lawmaker has imposed some obligations on the agency due to the agency's acting on behalf of its client.  Taking preventive and/or protective measures, which is regulated under the Turkish Commercial Code article 111 is one of the obligations that agency has to its client. According to this article, in case of there are indications regarding the goods that agency received on behalf of the client are damaged during the transportation, agency must indicate the damage and take other necessary measures in order to secure client's right of litigation against the carrier. Nevertheless, according to the same article, agency obligated to protect the good as possible and in case of any danger of the goods being completely destroyed, agency obligated to have them sold with the permission of the competent court in accordance with the Turkish Code of Obligations and inform the client without delay. In case of any damage caused by the agency's breach of the above mentioned provisions or any negligence, the agency have to compensate for the loss. 
In the doctrine, the debate continues on the necessity of the regulations on agency's obligations to take measures against the "security of benefits" obligations regulated in the article of 109 of the Turkish Commercial Code.  In our thesis, the expected behaviours from the agency within the scope of the obligation to take measures are stated. In addition, within the scope of the obligation to take measures, the relevant provisions of the Turkish Commercial Code and the Turkish Code of Obligations under the title of "Transportations" were mentioned, and the relevant judicial decisions were added to our work.