Türkiye'de maduniyet çalışmaları üzerine kuramsal bir araştırma
A theoretical review of the subalternity research in Turkey
Yazar: NESLİHAN GEZİCİ
Danışman: DOÇ. DR. EMİN BAKİ ADAŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Siyaset sosyolojisi = Political sociology

Özet:
Madun kavramı Antonio Gramsci tarafından 1920'li yıllarda bir toplumda sesi olmayan, toplumun işleyiş mekanizmaları içinde kendini ifade edemeyen sosyal grupları tanımlamak için kullanılmıştır. Bu gruplar klasik Marksist anlamdaki proletaryadan farklı bir durumda, örgütsüz ve kendiliğinden bilince sahip değillerdir. Gramsci orijinli kullanım 1980'li yıllarla değişmeye başlamış, çokkültürcülük tartışmaları, azınlık grupların tarihlerine yönelik çalışmalar, tekilliklerin ve farklılıkların ön plana çıkarılması gibi süreçler ile kavram, etnik grupları, yerlileri, LGBT+ grupları, kadınları, çocukları ve toplumsal alanda 'öteki' olarak tanımlanan tüm kimlikleri kapsayan bağlamsal bir genişleme yaşamıştır. Bu süreçle birlikte kavram her türlü alt üst ikiliğinde yer alan grupların tanımlandığı şemsiye bir kavram haline gelmiş, genişledikçe muğlaklaşan muğlaklaştıkça 'hissetme biçimi' haline gelen bir içeriğe ulaşmıştır. Türkiye'de yapılan çalışmalarda 2000'li yılların başında kendisine yer bulan kavram sosyolojik olarak ilk defa 'kent yoksulları' üzerinden kullanılmaya başlanmıştır. Nitekim bu süreçte kadınlar, LGBT+ gruplar, Suriyeliler, Çingeneler/Romanlar, Kürtler, Aleviler ve İslamcılar madun olarak ele alınmış ve kavramın geniş kullanımı devam ettirilmiştir. Bu gruplar egemen grup veya iktidar karşısında marjinalize edilen konumlarını çeşitli taktik ve stratejilerle aşmaya çalışmış ve içlerinden bazıları hegemonik alana dahil olmuştur. Tüm bu süreçler sonucunda bu çalışma madun kavramının Türkiye'de hangi görünümlerle ve gruplar üzerinden ele alındığını söylem analizi üzerinden yürütmeyi amaçlayan bir çalışmadır.

Abstract:
The term subaltern was coined by Antonio Gramsci in the 1920s to describe social groups that do not have a voice in a society and cannot express themselves within the functioning mechanisms of the society. Unlike the proletariat in the classical Marxist sense, these groups are unorganized and have no class consciousness. The extent of the term Gramsci initially referred to began to shift in 1980s. Due to the processes such as debates on multiculturalism, studies on the history of minority groups, emphasis on difference and particular; the concept has expanded to include ethnic groups, natives, LGBT+ groups, women, children and all identities considered as the "other" in society. Consequently, subaltern has become an umbrella term to identify all the groups who are subject to social hierarchy. Eventually, its meaning has become ambiguous as it expands and turn into 'a way of feeling' as it becomes ambiguous. The concept was introduced to the literature in Turkey at the beginning of the 2000s and initially used sociologically in studies on the "urban poor". Hence, women, LGBT+ groups, Syrians, Gypsies/Romany, Kurds, Alevis, Islamists were considered as subaltern groups and the wide usage of the concept was perpetuated. These groups tried to overcome their marginalized positions against the dominant group with various tactics and strategies and some of them merged into the hegemonic sphere. In sum, this study aims to analyze through discourse analysis how the concept of subaltern is approached in Turkey, which groups are included and which perspectives are present.