Laparoskopik ya da açık rektum rezeksiyonu yapılan hastalarda saptırıcı ileostomi açılmasının beden algısı ve kozmezis üzerine etkisi
The effects of stoma on body perception and cosmesis in patients with laparoscopic or open rectum resection
Yazar: HİLAL TAŞCI
Danışman: DOÇ. DR. MÜCAHİT ÖZBİLGİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Laparoskopi = Laparoscopy ; Rektal hastalıklar = Rectal diseases ; Rektal neoplazmlar = Rectal neoplasms ; Rektum = Rectum ; İleostomi = Ileostomy

Özet:
Amaç: Kolorektal kanserler erkeklerde üçüncü, kadınlarda ikinci en sık görülen kanser olup her iki cinste kansere bağlı ölümlerde 3. sırayı alır. Rektum kanserlerinin özellikle lokal nükslerinin azaltılması ve sağkalım avantajı sağlanması için ameliyat öncesi dönemde (neoadjuvant) kemoradyoterapi uygulanmaktadır. Uygulanan kemoradyoterapinin etkileri, yandaş hastalıklar, alkol ve sigara kullanımı, obezite, ameliyat öncesi beslenme bozukluğu, cerrahi teknik gibi faktörler kolon ve rektum arasında yapılacak anastomozun iyileşmesini olumsuz etkileyebilmektedir. Bu anastomozda meydana gelebilecek kaçaklardan kaçınmak amacıyla saptırıcı ileostomi açılmaktadır. Çalışmamızın birincil amacı açık ya da laparoskopik rektum rezeksiyonu ameliyatı olan hastalarda saptırıcı ileostomi açılmasının vücut algısı ve kozmezis üzerine etkisinin belirlenmesidir. İkincil amacı ise laparoskopik rektum cerrahisi yapılan hastalarda saptırıcı ileostomi açılması ve kapatılmasının laparoskopik cerrahinin vücut algısı ve kozmezis üzerindeki olumlu etkilerini ne derecede düşürdüğünü saptamaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda DEÜTF Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Birimi tarafından Ocak 2013 – Aralık 2017 tarihleri arasında rektum kanseri nedeniyle elektif onkolojik cerrahi uygulanan, rezeksiyon sonrası anastomoz yapılıp stoma açılan/açılmayan ve bilgilerine ulaşabilen hastalara retrospektif olarak beden görünüm, kozmezis ve özgüven skorlamasından oluşan on soruluk "Beden İmaj Skor Anketi" uygulandı. Çalışmaya alınan hastalar, yapılan ameliyatın şekline göre açık (Grup 1) ve laparoskopik (Grup 2) olarak iki gruba, her grup kendi içinde ileostomi açılanlar (Grup 1b, Grup 2b) ve açılmayanlar (Grup 1a, Grup 2a) olarak ikiye ayrıldı. Çalışma esnasında ileostomi açılan hastaların hepsinin stomaları kapatılmıştı. Hastaların yaş, cinsiyet, boy, kilo, ameliyatın açık/laparoskopik yapılması, saptırıcı ileostomi varlığı, tümör lokalizasyonu, T ve N evresi, hastaların neoadjuvan ve/veya adjuvan kemoradyoterapi alma durumları kaydedildi.  
İstatistikler SPSS 22.0 kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Ameliyat edilen 129 hastanın yaş aralığı 32-88 olup ortalama yaş aralığı 61, kadın/erkek oranı 39/63 olarak hesaplandı. Hastaların 101' i (%78,3) açık (Grup 1) olarak, 28' i (%21.7) laparoskopik (Grup 2) olarak ameliyat edildi. 
Çalışmamızda laparoskopik cerrahi yapılan alt grup (Grup 2) incelendiğinde; saptırıcı ileostomi açılan ve açılmayan grubun anket skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı şekilde fark gözlenmedi. Bu bulgudan ileostomi açılıp açılmamasının beden kozmezis algısı üzerine anlamlı fark oluşturmadığı söylenebilir. Grup 2a ve 2b karşılaştırıldığında Grup 2b' de neoadjuvan KT ve RT alma oranı istatiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı.
Çalışmamızda açık cerrahi yapılan alt grup incelendiğinde; saptırıcı ileostomi açılan ve açılmayan grubun anketteki beden görünüm skoru, kozmezis skoru ve özgüven skoruyla ilgili sorulara birbirinine yakın puanlar verdikleri dolayısıyla anket skorlarının istatistiksel olarak anlamlı şekilde fark içermediği gözlendi. İki ana grubun birbiriyle ve laparoskopik alt grupların karşılaştırılmasındakiyle benzer şekilde, Grup 1' deki hastalar kendi içlerinde karşılaştırıldığında da ileostomi açılan grupta neoadjuvan KT ve RT alma oranının istatiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı. Klinik gözlemlerimizden farklı olarak açık cerrahide ileostomi açılma oranı üst rektum yerleşimli tümörlerde istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı.
Çalışmamızdaki tüm alt gruplar karşılaştırıldığında; beden görünüm skoru, kozmezis skoru ve özgüven skoruyla ilgili sorulara birbirinine yakın puanlar verdikleri dolayısıyla anket skorlarının istatistiksel olarak anlamlı şekilde fark içermediği gözlendi. Benzer şekilde dört alt grup kendi arasında karşılaştırıldığında; ileostomi açılan alt gruplarda neoadjuvan KT ve RT alma oranı istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek saptandı. Ayrıca hem açık cerrahi hem de laparoskopik cerrahi yapılan gruplarda üst yerleşimli rektal tümörlerde ileostomi açılma oranı istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı. 
Çalışmadaki iki uç grup olarak Grup 1b ve Grup 2a karşılaştırıldığında; beden görünüm skoru, kozmezis skoru ve özgüven skoruyla ilgili sorulara birbirinine yakın puanlar verdikleri dolayısıyla anket skorlarının istatistiksel olarak anlamlı şekilde fark içermediği gözlendi. Benzer şekilde iki uç grup kendi arasında karşılaştırıldığında; açık cerrahi yapılıp ileostomi açılan grupta neoadjuvan KT ve RT alma oranı istatiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu. 
Çalışmamız, literatürde laparoskopik ve açık rektum kanseri cerrahisi yapılan hastaların kozmetik algılarının nasıl olduğuna dair çok fazla çalışmanın olmaması ve literatürdeki bu boşluğu doldurması açısından önemlidir. Daha önceki çalışmalar genelde benign hastalıkları kapsayan cerrahileri içeren çalışmalardır. Bizim çalışmamızın farklı sonuç vermesinin nedeni; malign hastalık durumunda yaşam süresi ve kalitesinin hastalar tarafından daha ön planda tutulması olarak düşünülmüştür. Çalışmanın daha fazla sayıda hasta ile yapılması verilerin güvenilirliği açısından daha uygun olacaktır. 

Anahtar Kelime: Rektum kanseri, saptırıcı ileostomi, kozmezis

Abstract:
Objective: Colorectal cancers are the third most common cancer in men and second in women and ranks third in cancer-related deaths in both sexes. Chemoradiotherapy is applied in the preoperative period (neoadjuvant) in order to reduce local recurrence of rectal cancers and to provide a survival advantage. The effects of chemoradiotherapy applied, comorbid diseases, alcohol and cigarette use, obesity, preoperative malnutrition, and surgical technique may adversely affect the healing of anastomosis between the colon and rectum. In order to avoid any leakages that may occur in this anastomosis, diverting ileostomy is opened. The primary purpose of our study is to determine the effect of diverting ileostomy on body perception and cosmezis in patients with open or laparoscopic rectum resection surgery. The secondary aim is to determine to what extent the opening and closing of diverting ileostomy in patients undergoing laparoscopic rectum surgery reduces the positive effects of laparoscopic surgery on body perception and cosmezis.
Materials and Methods: In our study, ten questions "Body Image Score Questionnaire", consisting of body appearance, cosmezis and self-confidence scoring were applied to the patients who underwent elective oncological surgery due to rectum cancer, which were performed by DEUTF General Surgery Department Colorectal Unit between January 2013 and December 2017. Patients included in the study were divided into two groups as open (Group 1) and laparoscopic (Group 2) according to the type of surgery performed, each group as those who underwent ileostomy (Group 1b, Group 2b) and those who did not (Group 1a, Group 2a). During the study, ileostomy of all patients with ileostomy were closed. Patients' age, gender, height, weight, open/laparoscopic surgery, presence of diverting ileostomy, tumor localization, T and N stage, patients' neoadjuvant and/or adjuvant chemoradiotherapy were recorded.
Statistics were done using SPSS 22.0.
Results: The age range of 129 patients operated was 32-88, and the mean age was 61, and the female/ ale ratio was 39/63. 101 (78.3%) of the patients were operated openly (Group 1), and 28 (21.7%) were operated laparoscopically (Group 2).
When the subgroup (Group 2) undergoing laparoscopic surgery was examined; it was observed that the questionnaire scores of the group who had diverting ileostomy with and without opening did not have a statistically significant difference. 
When the subgroup (Grup 1) undergoing open surgery was examined; it was observed that the questionnaire scores did not contain any statistically significant difference between the group with divergent ileostomy was opened and not opened.
When all subgroups are compared; it was observed that the scores on the body appearance , the cosmezis and the self-confidence were close to each other, so the questionnaire scores were not statistically significant.
When Group 1b and Group 2a are compared as two extreme groups in the study; it was observed that the scores on the body appearance score, the cosmezis score and the self-confidence score were close to each other, so the questionnaire scores were not statistically significant. 

Key Words : Rectal cancer, diverting ileostomy, cosmesis