Kazak Sovyet edebiyatında imaj ve kimlik
Image and identity in Kazakh Soviet literature
Yazar: CEMİLE KINACI
Danışman: PROF. DR. FATMA SEMA BARUTCU ÖZENDER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kazak edebiyatı = Kazakh literature ; Kimlik = Identity ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Roman = Novel ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Sosyal kimlik = Social identity ; İdeoloji = Ideology ; İmaj = Image

Özet:
Kazak Sovyet Edebiyatında İmaj ve Kimlik adlı bu tez, giriş ve altı bölüm ile ekler bölümünden oluşmaktadır.   
Tezin Giriş bölümünde konuyla ilgili genel bilgiler verilmiş; araştırma konusu belirlenmiş; konunun incelenmesinde esas olan malzeme gösterilmiş ve araştırma sırasında kullanılan yöntemler belirlenmiştir.Birinci Bölüm'de imaj ve kimlik konusu hakkında teorik bilgiler verilmiş, imaj ve kimlik konusunun esas kavramları: "imaj" kavramı, "kimlik" kavramı, grup, grupiçi ve gruplar arası ilişki, çatışma, değer, sınıf, sosyal kimlik ve sosyal kimlik kuramı, stereotipler (kalıpyargılar), önyargılar, kültürel kimlik ve etnik sınır gibi kavramlar tanımlanmıştır. 
İkinci Bölüm, imaj çalışmalarının çok disiplinli çalışmalar olmasından ve tarih bilimi ile yakın ilişkisinden dolayı, Kazak Sovyet edebiyatının tarihî ve sosyo-kültürel arka planının ele alındığı bir bölümdür. Bu bölümde Rus Çarlığı, Sovyet Rusya tarihi, Kazak Hanlığı ve Kazak Sovyet Cumhuriyeti devirleri hakkında bilgi verilmiştir. Rus ve Kazak tarihi arasında geçmişi oldukça gerilere giden sıkı bir ilişki olduğu ortaya konulmuş ve her iki halkın toplumsal belleğinde birbirlerine dair imajların oluşmasına neden olan tarihî arka plan incelenmiştir. 
Üçüncü Bölüm'de Sovyetler Birliği'ndeki edebiyat anlayışı ele alınmıştır. Sovyet edebiyatı ve ideoloji ilişkisi irdelenmiş, Sovyet ideolojisinin temelleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sovyet edebiyatının sanat akımı olan sosyalist realizm ilkesi, Sovyet edebiyatındaki güçlü merkez-çevre ilişkisi üzerinde durulmuş ve Sovyet yazarının görev ve sorumlulukları ortaya konulmuştur. Yine bu bölümde genel Sovyet edebiyatının bir kolu olan Kazak Sovyet edebiyatı dönemlere ayrılarak incelenmiştir. Her dönem siyasî ve sosyal gelişmeler ışığında ele alınmış ve siyasî-sosyal gelişmelerin Kazak Sovyet edebiyatına etkisi ve süreçler içerisinde roman türündeki gelişme gösterilmiştir. 
Dördüncü Bölüm'de, yazar-eser ilişkisi bağlamında, Kazak Sovyet romanlarındaki imaj ve kimlik ögelerini üreten Kazak yazarların biyografileri verilmiştir. Bu bölümde, imaj ve kimlik ögelerinin yer aldığı on altı Kazak Sovyet romanının özetleri de verilerek bu imaj ve kimlik ögelerinin bağlamı ortaya konulmuştur. 
Beşinci Bölümde, örneklemde yer alan on altı romana dayanan imaj ve kimlik ögelerinin yapısal çözümlemesi, sosyal psikolojinin yardımıyla önyargılar ve stereotipler ışığında yapılmıştır. Kazak Sovyet romanlarında Kazak ulusunun kime dair önyargılarının olduğu, kimi "öteki" olarak gördüğü, kime karşı stereotipler geliştirdiği ve kime benzemezlik üzerinden Kazak kimliğini kurguladığı bu bölümde yapılan imaj ve kimlik ögelerinin yapısal çözümlemesi ile belirlenmiştir. 
Tezin Altıncı Bölümünde edebiyatın ana malzemesinin insan olduğundan hareketle örneklemdeki romanlarda öne çıkan/çıkarılan roman kahramanları incelenmiştir. İnceleme sonucunda, Sovyet ideolojisinin değerleriyle kurgulanan sosyalist realist kadın ve erkek roman kahramanları "olumlu Sovyet insanı" kimliğiyle bütün özellikleriyle tespit edilmiştir. "Olumlu Sovyet insanı" olarak romanlarda yer alan, Kazak olumlu Sovyet vatandaşına önder görevindeki Rus kahramanlar ve eski-yeni çatışması temelinde geçmişin temsilcisi olumsuz kahramanlar da bu bölümde incelenmiştir. Kahraman incelemesinde eski-yeni çatışması esas alınarak, "eski"yi temsil eden kahramanlar ile "yeni"yi temsil eden olumlu Sovyet kahramanları çatışmaları içinde ele alınmış ve bu çatıştırmanın sonucunda romanlardaki "olumlu Sovyet insanı"nın kimliği bütün yönleriyle belirgin olarak çıkarılmıştır.  Sonuç bölümünde Kazak Sovyet edebiyatında imaj ve kimlik konusuna dair sonuçlara varılmıştır. Tezin sonunda, Kaynaklar, Türkiye Türkçesi ve İngilizce Özet ile Ekler vardır.
Anahtar Sözcükler: Kazak Sovyet Edebiyatı, Sovyet edebiyatı, imaj, kimlik, olumlu kahraman, Sovyet insanı, sosyalist realizm, ideoloji, Sovyet ideolojisi, kültürel kimlik, sosyal kimlik, etnik sınır, Rus kimliği, Kazak kimliği.

Abstract:
This dissertation is composed of an introduction, six chapters and an addendum. In the introduction general knowledge about the subject, the limits of the research, the materials and the methods is given.In the first chapter theoretical knowledge about image and identity is presented, and the essential terms such as the term "image", the term "identity", group, relations in and among groups, contradiction, value, class, social identity, theory of social identity, stereotypes, prejudices, cultural identity and ethnical boundary are explained. 
The second chapter discusses about the historical and socio-cultural background of the Kazakh Soviet literature as image studies are interdisciplinary and they are related with the history of science. In this chapter there is also knowledge about the history of Russian Tsars, the history of Soviet Russia, the history of Kazakh Khanate and the history of the Kazakh Soviet Republic. Thus the relationship between the Russian and Kazakh history that dates back a long time is exhibited and the historical background that caused the formation of images in both societies is examined.
In the third chapter the conception of literature in Soviet Union, the relation between Soviet ideology and literature, the fundamentals of Soviet ideology are discussed. The principal of social realism, the relation between the center and the periphery, and the duties and responsibilities of a Soviet author at that time are explained. Furthermore the Kazakh Soviet literature is divided into periods and examined accordingly. Each period is analyzed in the light of political and social events. The effect of these events to Kazakh Soviet literature and the evolution of the genre novel in this process are put forth.
In the fourth chapter with regard to the author-book relation there are the biographies of Kazakh writers, who had produced the elements related with image and identity in their novels. Furthermore sixteen Kazakh Soviet novels that have materials about image and identity are summarized. 
In the fifth chapter structural analysis of the elements about image and identity in the examined novels is made with regard to prejudices and stereotypes. By this analysis it is seen to whom the Kazakhs have prejudices, who they consider as "the other", and how they identify a Kazakh personality by differences from "the other".
In the sixth chapter the heroes of the examined novels are analyzed. As a result of this analysis it is found that social realist male and female characters have been identified as "positive Soviet humans" in the novels. It is understood that Russian characters have been fictionalized as role models for Kazakh Soviet citizens. There are also bad characters that symbolize old values. By discussing the contradiction between the past and the new values the identity of "positive Soviet human" is clarified. In the conclusion chapter there are the concluded evaluations and the results about the image and identity in Kazakh Soviet literature.At the end of the dissertation there are the Bibliography, Abstracts in Turkish and English, and an Addendum.
Keywords: Kazakh Soviet literature, Soviet literature, image, identity, positive hero, Soviet people, socialist realism, ideology, Soviet ideology, cultural identity, social identity, ethnic boundary, Russian identity, Kazakh identity.