Türkiye'de katı atıkların kaynağında ayrı toplanmasına ve geri dönüşümün hayata geçirilmesine ilişkin sorunlar ve çözüm önerileri
Problems and solution suggestions regarding implementation of solid waste separate collection at source and recycyling in Turkey
Yazar: OSMAN ŞENAYDIN
Danışman: PROF. DR. TAHİR ATICI
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Ülkemizde son 15 yılda yaşanan gelişmeler neticesinde, vatandaşların ürettiği atık miktarı artmış ve atık yönetimiyle ilgili konular AB üyelik süreci doğrultusunda önem kazanmıştır. Düzenli depolamaya geçişin tamamlanması büyük ölçüde başarılsa da atıkların kaynağında ayrı toplanması ile ilgili sorunlar henüz aşılamamıştır. Bu sebeple; karışık atık toplanması neticesinde atık yönetimi ile ilgili teknik uygulamalar zorlaşmış ve maliyetler önemli ölçüde artmıştır. Atıkların kaynağında ayrı toplanması ile ilgili pek çok paydaş bulunmaktadır ve mevzuattaki bazı belirsizlikler nedeniyle bu paydaşlar arasında önemli görüş ayrılıkları oluşmuştur. Finansman sağlamakla mükellef tutulan taraflar sistemi yeterli ölçüde desteklemediği, bazı alanlarda kurumlar arasında yetki karmaşası olduğu ve bazı paydaşlarca sistemin unsurları suiistimal edildiği için atık sahadan toplanamamış ve sokak toplayıcıları gibi sorunlar ortaya çıkmıştır. Neticede ulusal mevzuatta öngörülen sistemin uygulanması ve atıkların hanelerden ayrı toplanarak geri dönüşüme kazandırılması istenilen ölçüde başarılamamıştır. Bu sistemin çalışır hale getirilmesi için; finansman mekanizmasının tekrar tanımlanması, sistemin aktörleri arasındaki rol ve sorumluluk paylaşımının gözden geçirilerek yeniden düzenlenmesi, sahada uygulama yapan kurum ve kuruluşların denetleme ve cezai yaptırım uygulama yetkilerinin güçlendirilmesi ve sosyal boyutları da olan sorunlara çözüm geliştirilmesi için kurumlar arasında işbirliğinin geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Due to the developments within the last 15 years in our country, amount of waste that is being produced by citizens has increased and waste management issues have gained importance in accordance with the EU membership process. Despite the transition to sanitary landfills has been mostly achieved, problems regarding the separation of waste at the source could not be overcome yet. Because of this reason; technical applications regarding waste management have become harder due to mixed waste collection and costs have increased significantly. There are many partners regarding separation at the source and due to some obscurity in the legislation there is considerable dissension among them. Because the parties that have been held responsible with financing the system failed to provide sufficient financial support, at some areas there has been conflict of authority among institutions, and some parties abused the system's components, waste could not be collected properly and problems like waste pickers have arisen. Consequently, application of the system that was envisaged by the national legislation and collection of waste separately from households and recycling could not be achieved at foreseen levels. In order to facilitate this system; financing mechanism should be redefined, role and responsibility distribution among the actors of the system should be revised and rectified, supervision and penalization authority of the institutions and organizations that are the appliers on the field should be strengthened, and in order to find solutions regarding problems with social aspects cooperation between the institutions should be cultivated.