Düzenli egzersizin beslenme davranışı, besin seçimi, uyku kalitesi üzerine etkisi ve vücut kompozisyonlarıyla ilişkisi
The effect of regular exercise on nutritional behavior, food selection, sleep quality and its relationship with body compositions
Yazar: ŞEVVAL AKSU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERHAN MANTAR
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Egzersiz = Exercise ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vücut bileşimi = Body composition

Özet:
Bu çalışma; düzenli egzersiz yapan ve yapmayan bireyler arasındaki farklı besin seçimi, beslenme davranışı, uyku kalitesi arasındaki farkı gözlemlemek ve bunun sonucunda Egzersizin uyku kalitesi, doğru besin seçimi ve beslenme davranışında değişikliğe neden olup olmadığını belirlemek ile birlikte iki çalışma grubu arasındaki vücut kompozisyonundaki farklılıkları araştırmak amacıyla planlanmıştır. Çalışma; Mart 2019- Mayıs 2019 tarihleri arasında Başakşehir ve Küçükçekmece ilçesindeki özel bir spor merkezinde düzeni egzersiz yapan ve aynı bölgede yaşayıp düzenli egzersiz yapmayan, yaşları 18-65 yaş arası değişen 201 birey üzerinde yapılmıştır. Çalışmaya katılanların anketleri yüzyüze görüşme yöntemiyle doldurulmuştur. Çalışmada bireylerin vücut kompozisyonlarının belirlenmesi için Inbody 120 tartı cihazı kullanılmıştır. Beslenme davranışını belirlemek amacıyla Üç Faktörlü Beslenme Anketi, uyku kalitesinin ölçülmesinde Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, fiziksel aktivite düzeyinin saptanmasında Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketinin kısa formu ve besin seçiminin ölçülmesinde 24 saatlik besin tüketim kaydı kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların yüzde 79,6'sı kadın, yüzde 20,4'ü erkektir.  Katılımcıların yaş ortalaması 37,17 ± 11,38 yıldır. Ayrıca; ortalama BKİ'leri 24,47 ± 4,43 kg/m2'dir. Düzenli egzersiz yapan bireylerin yapmayan bireylere göre BKİ değeri, yağ oranı, yağ ağırlığının daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca; düzenli egzersiz yapanların daha fazla protein ve yağ, daha az karbonhidrat tükettikleri ortaya çıkmıştır (p<0.05). Buna ek olarak; düzenli egzersiz yapan bireylerin duygusal yeme düzeyinin daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca; PUKİ ≤ 5 olanların yani uyku kalitesi iyi olanların, duygusal yeme düzeyleri daha yüksek olduğu ortaya çıkmıştır (p<0.05). Uyku latansı puanı arttıkça ise bilişsel kısıtlama düzeyinde artma olduğu bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca; toplam PUKİ puanı arttıkça; kontrolsüz yeme düzeyi ve açlığa duyarlılık düzeyinde artış olduğu saptanmıştır (p<0.05). Katılımcıların Üç Faktörlü Beslenme Anketi ve 24 Saatlik Tüketim kaydı karşılaştırıldığında açlığa duyarlılık düzeyi, kontrolsüz yeme düzeyi ve toplam puanı yüksek olan kişilerin tükettikleri yağ miktarının yüksek olduğu ortaya konmuştur (p<0.05). Sonuç olarak; düzenli egzersiz yapan bireylerin yapmayan bireylere göre duygusal yeme düzeyinin daha yüksek olduğu, uyku kalitesinde anlamlı düzeyde bir farklılık olmadığı, daha fazla protein ve yağ tüketip daha az karbonhidrat tükettikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca; düzenli egzersiz yapan bireylerin BKİ değerleri, yağ ağırlıkları daha düşük olduğu saptanmıştır. 

Anahtar kelimeler: düzenli egzersiz, beslenme davranışı, besin seçimi, beslenme, uyku kalitesi.

Abstract:
The aim of this study was to observe the difference between different food selection, nutritional behavior, sleep quality among individuals who exercise regularly and not, and as a result to determine whether exercise results in a change in sleep quality, proper food selection and nutritional behavior, and to investigate differences in body composition between the two study groups.This study was conducted between March 2019 and May 2019, 201 individuals aged between 18-65 years old who exercise in the same area and do not exercise regularly and live in the same area at a private sports center in Başakşehir and Küçükçekmece district. The questionnaires of the participants were filled by face to face interview method. Inbody 120 device was used to determine the body composition of individuals in the study. In order to determine nutritional behavior, Three Factor Nutrition Questionnaire, Pittsburgh Sleep Quality Index for measuring sleep quality, short form of International Physical Activity Questionnaire for determining physical activity level and 24-hour food consumption record for measuring food selection were used. 79.6 percent of the participants in the study are women and 20.4 percent are men. The average age of the participants is 37.17 ± 11.38 years. Also; their average BMI is 24.47 ± 4.43 kg / m2. It was determined that individuals who exercise regularly had less BMI, fat ratio, weight according to those who do not exercise regularly (p<0.05). Also; it turns out that those who exercise regularly consume more protein and fat, and less carbohydrates (p<0.05). In addition; It has been found that individuals who exercise regularly have higher levels of emotional eating (p<0.05). Moreover; PSQI≤ 5, that is, those with good sleep quality, emotional eating levels turned out to be higher (p<0.05). As the sleep latency score increased, an increase in the level of cognitive restraint was found (p<0.05). In addition; As the total PSQI score increases; uncontrolled eating and hunger sensitivity levels were increased too (p<0.05). Moreover; comparing the participants' Three-Factor Eating Questionnaire and 24-Hour eating record, it was revealed that the amount of fat consumed by people with high hunger sensitivity level, uncontrolled eating and total score was high (p<0.05). As a result; It has been revealed that individuals who exercise regularly do not have a higher level of emotional eating than those who do not, there is no significant difference in sleep quality, they consume more protein and fat and consume less carbohydrates. Also; BMI values of individuals who exercise regularly, fat weights were found to be lower.

Keywords: Regular exercise, eating behavior, food choice, nutrition, sleep quality