Otistik ve zihinsel engelli çocukların annelerinin otistik belirtiler gösterme eğilimleri /
Yazar: KADRİYE ÖZENER
Danışman: PROF. DR. OYA ÖZKARDAŞ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anneler = Mothers ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children

Özet:
Otizm, erken çocukluk çağında başlayan sosyal etkileşim, dil gelişiminde geriliklerle birlikte yineleyici basmakalıp davranışların görüldüğü nörogelişimsel bir bozukluktur. Otizmli çocukların sağlıklı olan akrabalarında yapılan aile ve ikiz çalışmalarında otizmin çekirdek belirtilerinin daha sık karşılaşıldığı görülmektedir. Otizmli çocuklarla özellikle eğitim alanında çalışan eğitimcilerin aile ile işbirliği yapması büyük önem taşımaktadır. Genel popülâsyona bakıldığında annelerin otizmli çocuklarla daha yakından ilgilendiği görüldüğünden çalışma, otistik çocukların annelerinin otistik belirti gösterme eğilimleri üzerine yapılmıştır. Karşılaştırma yapmak için de, zihinsel engelli çocukların annelerinin otistik belirti gösterme eğilimlerine bakılmıştır. Bu doğrultuda otistik ve zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin otistik özellikler gösterme eğilimleri araştırılmıştır.
Çalışmaya otizm tanısı almış 110 çocuğun annesi ile kontrol grubu olarak 52 zihinsel engelli çocuğun annesi alınmıştır. Çalışmada demografik bilgi formu ile beraber normal bireylerde eşik altı otistik özellikleri ölçmeye yönelik bir öz-bildirim anketi olarak geliştirilen 50 maddelik Otizm- Spektrum Anketi (OSA) kullanılmıştır. İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında manwhitney-u testi ve t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında kruskallwhallis testi kullanılmıştır. Kruskallwhallis testi sonrasında farklılıkları belirlemek üzere tamamlayıcı olarak manwhitney-u testi testi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven aralığında, %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; zihinsel engelli çocuk sahibi annelerin sosyal beceri puanları, otizmli çocuk sahibi annelerin sosyal beceri puanlarından yüksek bulunmuştur.
Diğer taraftan ebeveynin eğitim düzeyinin önemi üzerinde durulması gerekliliği dikkat çekmektedir. Annenin lise mezunu olanların otizm spektrum düzeyi eğitim düzeyi ilkokul ve altı olanların otizm spektrum düzeyinden yüksektir. Eğitim düzeyi üniversite olanların daha yüksek otizm spektrum düzeyine sahip olmaları ilgi çekicidir.
Otizmli çocuklara sahip annelerin eşik altı otistik özelliklerinin meslek türüne göre ortalamaları incelendiğinde; mesleği öğretmen olanların sosyal beceri düzeyleri, mesleği ev hanımı olanların sosyal beceri düzeylerinden yüksek saptanmıştır. Sonuç olarak Otizmli çocuğa sahip annelerin eşik altı otistik belirtilerin bazılarında, zihinsel engelli çocuğa sahip annelerinkinden yüksek olduğu bilgisine ulaşılmıştır. 
Anahtar kelimeler: Otizm, Otizm-Spektrum Anketi, Anne, Zihinsel Engelli

Abstract:
Autism is a neurodevelopmental disorder where repetitive routine behavior is seen along with retardation in social interaction and language development in the early childhood stages. The family and twin studies done with healthy relatives of autistic children reveal that the core symptoms of autism are more commonly encountered. It is important that educators that especially work with autistic children in the education field cooperate with the families. The general population shows that mothers are more concerned with autistic children, which is why this study was conducted on the mothers of autistic children to determine their tendency for autism. The autism tendency of mothers with mentally disabled children was used for comparison. In this context, the autism tendency in mothers with autistic or mentally disabled children was studied. Mothers of 110 children with autism participated, while 52 mothers with mentally disabled children were the control group. Demographic information form was used along with Autism Spectrum Rating Scale (ASRS9), which is a self-reporting questionnaire of 50 questions and is used for measuring the autism attributes below the threshold in normal individuals. Mann-Whitney-U test and t-test were used to compare the quantitative data between the two independent groups, while Kruskall-Wallis test was used to compare the qualitative data between more than two independent groups. Mann-Whitney-U test was used as a supplementary test in order to determine the differences after the Kruskall-Wallis test. The obtained results were assessed in a 95% confidence interval and 5% level of significance. When the obtained results were assessed, it was found that the social skill scores of mothers with mentally disabled children were higher than that of mothers with autistic children. On the other hand, the education level is a factor that should be focused upon. The mothers who had high school education scored higher on the autism spectrum, compared to mothers who had a primary school education level or less. It is interesting that participants who had a university degree had a higher autism spectrum. When the mean values of the subthreshold in mothers with autistic children were assessed with respect to occupation, it was seen that the social skill levels of teachers were higher than that of housewives. As a result, it was discovered that some of the subthreshold autistic symptoms on mothers with autistic were higher than that of mothers with mentally disabled children. 

Keywords:Autism, Autism Spectrum Rating Scale, Mother, Mentally Disabled