COVID-19 hastalarında sarkopeninin mortalite ve prognoz üzerine etkisi
The effect of sarcopenia on prognosis and mortality of COVID-19 patients
Yazar: RAMİS ÇATALBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH BAŞER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; COVID 19 = COVID 19 ; D-dimer = D-dimer ; Ferritin = Ferritin ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Laktat dehidrogenaz = Lactate dehydrogenase ; Lenfositler = Lymphocytes ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis

Özet:
GİRİŞ ve AMAÇ: Çin'in Hubei eyaleti Wuhan şehrinde 2019 yılı sonlarında giderek artan sayıda pnömoni vakaları görülmeye başladı. Nedeni; yeni gelişen bir çeşit koronavirüs olarak tanımlandı. Büyük bir hızla yayıldı, önce Çin genelinde sonra tüm dünyada salgına neden oldu. DSÖ tarafından pandemi olarak ilan edildi, 2019 koronavirüs hastalığı anlamına gelen "COVID-19" olarak tanımlandı. Virüs, 2021 yılının ilk yarısında tüm dünyada etkisini devam ettirmektedir ve henüz COVID-19'un etkili bir tedavisi bulunamamıştır. Bu nedenle bulaşın erken tanımlanması, prognostik faktörlerin belirlenmesi ve olası değiştirilebilir faktörlerinin önlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, COVID-19 tanısı ile hospitalize edilen hastalarda sarkopeni, demografik özellikler, bazı laboratuvar parametreleri ve ek hastalıkların, mortaliteye ve prognoza (hastane yatış süresi, yoğun bakım ihtiyacı, oksijen/mekanik ventilasyon ihtiyacı) etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.
GEREÇ ve YÖNTEM: Araştırmanın etik kurul onayı Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan alındı. Çalışmaya Ankara Atatürk Şehir Hastanesi COVID-19 servisleri ve yoğun bakım ünitelerinde hospitalize edilen COVID-19 tanılı hastalar dahil edildi. Hasta dosyaları retrospektif taranarak; demografik bilgiler, ek hastalıklar, hastaneye başvuru anındaki laboratuvar değerleri, yatış anında veya yatış süresince olan yoğun bakım ihtiyacı, oksijen ihtiyaç durumu, toplam yatış süresi ve survival/non-survival durumu kaydedildi. Hastaneye yatış öncesinde çekilen ve HiCamp Image Server 3.2 sisteminde kayıtlı olan BT görüntüleri incelendi. L1 vertebra ölçüme alınmaksızın L1 vertebra kesitine giren kas alanı hesaplandı (RadiAnt DICOM Viewer 2020.2 programı ile). Erkekler için 110.4 cm2, kadınlar için 70.1 cm2 altındaki kas alanına sahip olan hastalar sarkopenik olarak kabul edildi. İstatistiksel analizlerde, gruplar arası karşılaştırmada normal dağılım gösteren sayısal veriler için "Independent Sample-t" testi, normal dağılım göstermeyenler için "Mann Whitney U" testi, ordinal ve nominal veriler için "Ki-kare" testi kullanıldı. Etkenlerin değerlendirilmesinde tek değişkenli ve çok değişkenli regresyon analizleri uygulandı.
BULGULAR: Çalışma, dahil etme kriterlerini sağlayan 1 500 COVID-19 tanılı hasta ile gerçekleştirildi. Hastaların ortalama yaşı 58.8 (18-101) olarak izlendi. Erkek hastaların oranı %58.3 iken, kadın hastaların oranı %41.7 idi. Çalışma popülasyonunda sarkopeni prevalansı %25.1, hastane içi mortalite %25.9 olarak saptandı. Sarkopeni ile mortalite arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıydı (p<0.001). Ek olarak sarkopeni; prognoz göstergesi olan yoğun bakım yatışı ve invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı ile de ilişkiliydi. Uzun süreli hastane yatışını öngören faktörler; ileri yaş, lenfosit sayısında düşüklük ve yüksek ferritin düzeyiydi. Oksijen ihtiyacını öngören faktörler; LDH yüksekliği, anemi ve ileri yaştı. Yoğun bakım yatışını öngören faktörler; ileri yaş, sarkopeni olması, anemi, LDH yüksekliği, yüksek ferritin düzeyi, d-dimer yüksekliği, koroner arter hastalığı, solunum sistemi hastalığı ve nörolojik hastalıkların olmasıydı. İnvaziv mekanik ventilasyon ihtiyacını öngören faktörler; ileri yaş, sarkopeni olması, anemi, yüksek ferritin düzeyi, KBH ve nörolojik hastalık olmasıydı. Mortalitede ise diğer prediktör faktörler; ileri yaş, anemi, yüksek ferritin düzeyi ve KBH olmasıydı.

SONUÇ: Bu çalışmada sarkopeni COVID-19'lu hastalarda mortaliteyi predikte etmede anlamlı bulundu. Mortaliteyi öngörmede başarılı olan diğer parametreler de ileri yaş, anemi, yüksek ferritin düzeyi ve KBH varlığıydı. COVID-19 tanısında sık kullanılan BT'de görüntüler üzerinden sarkopeni taramanın başvuru anında prognozu öngörmede kullanılabileceğini düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Sarkopeni, COVID-19, Mortalite, Anemi, Ferritin, LDH, Lenfosit, D-dimer

Abstract:
INTRODUCTION and OBJECTIVE: In late 2019, a growing number of pneumonia cases began to appear in Wuhan, China's Hubei province. The cause has been described as a novel coronavirus type. It spread quickly, triggering an epidemic first in China and then throughout the world. WHO proclaimed it a pandemic and named it "COVID-19," which stands for coronavirus disease in 2019. The virus continues to affect the world in the first half of 2021, and effective treatment for COVID -19 has not yet been found. Thus, early detection of infection, ascertainment of prognostic factors, and avoidance of potentially modifiable factors are of great importance. This study aimed to assess the effects of sarcopenia, demographic characteristics, some laboratory parameters, and additional diseases on mortality and prognosis (hospitalization duration, intensive care need, oxygen/mechanical ventilation need) in COVID-19 patients hospitalized.
MATERIAL and METHOD: Approval for the study was obtained from the Ankara Yıldırım Beyazıt University Faculty of Medicine Clinical Research Ethical Committee. The study included patients diagnosed with COVID -19 who were hospitalized in the departments and intensive care units of Ankara Atatürk City Hospital. By retrospectively scanning patient files, demographic information, comorbidities, laboratory values at the time of hospital admission, need for intensive care at the time of admission or during hospitalization, oxygen requirement status, total hospitalization period, and survival/non-survival status were recorded. CT Images taken before hospitalization and recorded in the HiCamp Image Server 3.2 system were examined. The muscle region entering the L1 vertebra segment was calculated without measuring the L1 vertebra (with RadiAnt DICOM Viewer 2020.2 program). Sarcopenia was described as men with a muscle area less than 110.4 cm2 and women with a muscle area less than 70.1 cm2. In statistical analysis, the "Independent Sample-t" test was used for numerical data with a normal distribution when comparing groups, the "Mann Whitney U" test for data that did not have a normal distribution, and the "Chi-square" test for ordinal and nominal data. The factors were evaluated using univariate and multivariate regression analyses.
FINDINGS: The study was conducted with 1500 patients who were diagnosed with COVID-19 and met the study's inclusion criteria. The mean age of the patients was 58.8 (18-101). Male patients had a rate of 58.3%, while female patients had a rate of 41.7%. Sarcopenia was detected to be prevalent in the study population at 25.1 %, with in-hospital mortality at 25.9%. Sarcopenia and mortality were found to have a statistically significant relationship (p<0.001). Sarcopenia was also related to admission to intensive care and the need for invasive mechanical ventilation, all of which are prognostic indicators. The factors predicting long-term hospitalization were advanced age, low lymphocyte count, and high ferritin level. The factors predicting oxygen demand were high LDH, anaemia, and advanced age. Advanced age, sarcopenia, anaemia, increased LDH, high ferritin level, high d-dimer, coronary artery disease, respiratory system disease, and neurological diseases were all factors that predicted intensive care admission. Advanced age, sarcopenia, anaemia, high ferritin levels, CKD, and neurological disease are all factors that predict the need for invasive mechanical ventilation. Advanced age, anaemia, a high ferritin level, and CKD were also predictors of mortality.
RESULT: Sarcopenia was found to be a significant predictor of mortality in patients with COVID-19 in this study. Additionally, advanced age, anaemia, a high ferritin level, and the presence of CKD were successful predictors of mortality. We believe that CT scanning for sarcopenia, which is commonly used to diagnose COVID-19, may be used to predict prognosis at the time of presentation.
Keywords: Sarcopenia, COVID-19, Mortality, Anaemia, Ferritin, LDH, Lymphocyte, D-dimer