Ortaokul öğrencilerinin problemli cep telefonu kullanımlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Investigate the different variables of problematic mobile phone usage of middle school students
Yazar: BURCU YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HAFİZE KESER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Cep telefonu = Mobile phone ; Kuraldışı davranışlar = Exeptinal behavious ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Problem davranış = Problem behavior ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Telefon = Telephone ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; İstenmeyen öğrenci davranışı = Unwanted student behavior

Özet:
Bu çalışma ortaokul öğrencilerinin problemli cep telefonu kullanımlarını farklı değişkenler açısından incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında Problemli Cep Telefonu Kullanım Ölçeği (PCTKÖ) geliştirilmiştir. Literatüre dayanarak madde havuzu oluşturulmuş, taslak form uzman görüşüne sunularak uygulamaya hazır hale getirilmeye çalışılmıştır. Ankara ili merkez okullarında öğrenim görmekte olan 546 ortaokul öğrencisi üzerinden toplanan veriler açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerine tabii tutularak, 22 maddeden oluşan ölçek geliştirilmiştir. Ölçeğin geçerliğine ilişkin yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin "bağımlılık", "aşırı kullanım ve ihmal" ve "kontrol edememe ve ihlal" olmak üzere 3 alt boyutlu bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Ardından doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır.  Ölçeğin geçerliği için Kaiser-Meyer-Olkin, .922 ve Barlet, p < .05 değerleri,  güvenirliği için ise Cronbach Alfa korelasyon katsayısı değerlendirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısı .917 olarak hesaplanmıştır. Geliştirilen ölçek 2016-2017 eğitim öğretim yılında Ankara merkez ilçelerindeki 5. 6. 7. ve 8. sınıfta okumakta olan 2092 ortaokul öğrencisine uygulanmış cep telefonu sahibi 1387 öğrenci üzerinden araştırma tamamlanmıştır.
Araştırmada cep telefonu sahibi öğrencilerin %92.0'sinin (1276) cep telefonu ile internete bağlandığı ve %59.4'ünün (819) internet paketi olduğu, öğrencilerin yarıdan fazlasının (%55.5) 10-11 yaşlarında ilk kez cep telefonuna sahip olduğu tespit edilmiştir. İlk kez 8-9 yaşında cep telefonu sahibi olma oranı ise %18 olarak bulunmuştur.  8. sınıfların %13'ünün, 7. sınıfların %15.4'ünün, 6. sınıfların %15.9'unun, ve 5. sınıfların %26.5'inin 8-9 yaşında cep telefonu sahibi olduğu, ilk kez cep telefonuna sahip olma yaşının sınıf düzeyi düştükçe küçüldüğü belirlenmiştir. Öğrencilerin kullanım süresi sınıf büyüdükçe artmaktadır. 5. sınıflar en çok "günde 1 saatten az", 6.sınıflar en çok "günde 1-2 saat arası", 7. sınıflar en çok "günde 2-4 saat arası", 8. sınıflar ise en çok "günde 4 saatten fazla" cep telefonu kullanmaktadır.
Problemli Cep Telefonu Kullanım Ölçeği toplam puanları ile "aşırı kullanım ve ihmal" ile "kontrol edememe ve ihlal" alt faktörlerin puanlarının anlamlı şekilde farklılaştığı, erkeklerin puanlarının kız öğrencilere kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Günlük ortalama cep telefonu kullanım süresinin ve Problemli Cep Telefonu Kullanım Ölçeği puanları ile "bağımlılık", "aşırı kullanım ve ihmal", "kontrol edememe ve ihlal" olmak üzere alt faktör puanlarının sınıf düzeyi arttıkça yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır. 
Öğrencilerin sadece %26.7'si velilerinin cep telefonu kullanım bilgisinin kendilerinden daha fazla olduğunu düşünmektedir. Velilerinin cep telefonu kullanım bilgisinin kendilerininkinden az olduğunu düşünen öğrencilerin Problemli Cep Telefonu Kullanım Ölçeği toplam puanları ile tüm alt faktör puanları, velilerinin cep telefonu kullanım bilgisinin kendilerinden fazla olduğunu düşünen öğrenciler arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. 
Önemli bir ihtiyaç ve araç haline gelmiş olan cep telefonlarının problemli kullanımlarına ilişkin kısıtlama ve yasaklama gibi davranışsal önlemlerin yetersiz kalacağı, risk ve zararlara karşı eğitim öğretim ile etkili kullanmanın sağlanabileceği ortadadır. Bu eğitim ve öğretimler planlanırken, öğrencileri korumak ve kollamakla yükümlü, rol model olan yetişkinlerin ve öğretmenlerin de yeterlilikleri göz ardı edilmemeli, ekransız kalma günü, okul/aile sözleşmeleri, teknoloji molaları gibi alternatif çözüm, proje ve etkinlikler geliştirilmelidir.

Abstract:
This study was conducted in order to investigate problematic mobile phone usage of middle school students in terms of different variables. The Problematic Cell Phone Usage Scale (PCTCU) was developed at the first stage of the study. Based on the literature, a pool of substances has been established and the draft form has been presented to the experts' opinion and tried to be ready for implementation. A total of 22 items were developed by taking into account the explanatory and confirmatory factor analyzes of the data collected from 546 middle school students in Ankara city center schools. As a result of the explanatory factor analysis on the validity of the scale, it was determined that the scale had three sub-dimensions, "dependency", "overuse and neglect" and " uncontrollable and violating ". Confirmatory factor analysis was then performed. For the validity of the scale, Kaiser-Meyer-Olkin, .922 and Barlet, p <.05 values and Cronbach's alpha correlation coefficient for reliability were evaluated. The internal consistency coefficient of your scale was calculated as .917. . Developed scale applied to 2092 students studying in the central districts of Ankara at 5th,6th,7th,8th grades in the academic year of 2016-2017 and the research has been completed on 1387 mobile phone owner students.
In the study, it was determined that mobile phone owner students (92.0%) were connected to the Internet via mobile phone(1276). %59,4 of them have internet packages. It was found that the majority of the students (55.5%) had mobile phones for the first time in the age of 10-11. The rate of having a mobile phone for the first time, at the age of 8-9 was found as 18% (249). 13% of the 8th grade, 15.4% of the 7th grade, 15.9% of the 6th grade and 26.5% of the 5th grade have mobile phones at the age of 8-9, it has been determined that for the first time, the age of having a mobile phone decreases as the class level declines. The duration of student use is also increasing as the class grows. 5th grades the most "less than 1 hour a day", the 6th grades the most "1-2 hours a day", the 7th grades the most "2-4 hours a day" and 8th grads most concentrated in "more than 4 hours a day" mobile phone use groups.
Problematic Cell Phone Use Scale total scores indicated that the scores of "overuse and neglect" and "uncontrollable and violating" sub-factors significantly differed, and male scores were higher than female students
The average daily mobile phone usage time and The total scores of Problematic Cell Phone Usage Questionnaire and the sub-factor scores of "dependency", "overuse and neglect", "control and violation" increase as the class level increases. 
Only (26.7%) of the students think that their parents' mobile phone usage information is higher than themselves. There was a significant difference between the total scores of Problematic Cell Phone Usage Questionnaire and all the sub-factor scores of the students who thought that their parents' mobile phone usage information was less than their own, and  that their parents thought that their mobile phone usage information was higher than themselves.
Behavioral measures such as restriction and prohibition of problematic usage of mobile phones which have become an important need and tool are inadequate and effective use of education and training against risks and harms can be achieved.While these trainings and trainings are planned, alternative solutions, projects and activities should be developed, such as the days of unscreened, school / family contracts, technology breaks, and the competences of adults and teachers who are obliged to protect and protect students and role models.