Çölyak hastalığında duodenal mukozal patoloji spektrumunun değerlendirilmesinde intraepitelyal lenfositlerin değeri
The significance of intraepithelial lymphocytes in the evaluation of duodenal mucosal pathology spectrum in coeliac disease
Yazar: EDA NUR KOZAN
Danışman: PROF. DR. ARZU ENSARİ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Patoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Patoloji = Pathology
Dizin: Duodenal hastalıklar = Duodenal diseases ; Duodenum = Duodenum ; Histopatoloji = Histopathology ; Lenfositler = Lymphocytes ; Malabsorpsiyon sendromları = Malabsorption syndromes ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İntestinal mukoza = Intestinal mucosa

Özet:
Amaç: Çalışmamızda TCRδ monoklonal H-41 antikoru kullanılarak duodenal mukozada γδ+ İEL varlığının değerlendirilmesi; klinik ve serolojik tanı güçlüğü yaşanan ÇH olgularında γδ+ İEL'lerin tanısal öneminin belirlenmesi, hafif villus değişikleriyle karakterli çölyak olgularının non-çölyak İELozislerden ayrımının sağlanması ve H&E, CD3+ ve γδ+ İEL sayılarını diğer morfometrik histopatolojik veriler ile kombine ederek diskriminant analiz eşliğinde ÇH'nin histopatolojik tanısının kesinliği ve güvenirliğinin arttırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: AÜTF Erişkin ve Çocuk Gastroenteroloji Bilim Dallarında 2010-2021 yılları arasında tanı almış 117 aktif çölyak hastası (29 tip 1, 29 tip 2, 39 tip 3) ile glutensiz diyet ile takip ve tedavi edilen 20 tedavili çölyak olgusu çalışmanın 'çölyak' grubu olarak seçilmiştir. Serolojisi negatif, dispepsi, anemi veya diyare gibi çeşitli nedenlerle biyopsi alınan, biyopside normal villus/kript yapısı olmasına karşın İEL artışı gösteren 26 non-çölyak İELozis olgusu ile dispeptik nedenlerle duodenum biyopsisi alınıp normal olarak değerlendirilen 24 kontrol olgusu da 'çölyak-dışı' tanı gruplarını oluşturmuştur. Bu hastalara ait duodenum biyopsilerinin H&E ve CD3 boyalı kesitlerine patoloji arşivinden ulaşılmış, ÇH tanı biyopsilerinin tümü 'güncellenmiş Marsh klasifikasyonuna' göre tekrar tiplendirilmiştir. Olgulara ait parafin bloklardan alınan kesitlere γδ T hücre markerı olan anti-TCRδ antikoru uygulanmıştır. Kantitatif ve morfometrik incelemeler ışık mikroskobunda ve AÜ BAP A14023003 nolu BAP projesi ile kurulan dijital patoloji ünitesinde preparatların taranmasıyla bilgisayar ortamında değerlendirilmiş, İEL sayı ve dağılımları ile villus yüksekliği, kript derinliği ve villus/kript oranı ölçülerek kaydedilmiştir. Verilerin analizi "SPSS for Windows 11.5" paket programında yapılmış, p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: "Çölyak" grubunda TCRγδ+ İEL sayısı ve TCRγδ+ İEL'lerin toplam İEL sayısına oranı "non-çölyak" grubuna göre anlamlı yüksektir. TCRγδ+ İEL sayısı CD3 ve H&E-İEL sayısına göre "çölyak" ve "non-çölyak" gruplarını biribirinden ayırmada daha yüksek performans göstermiştir. "Çölyak" grubunu "non-çölyak" grubundan ayırmada en yüksek sensitivite ve spesifisiteye sahip kesim noktalarını belirlemek için yapılan ROC analizi sonucunda TCRγδ+ İEL sayısının "çölyak-dışı" grubu "çölyak" grubundan ayırmada bir kriter olarak kullanılabileceği gözlenmiştir. γδ+ İEL sayısı için eşik değerin %84,54 sensitivite ve %84 spesifisite ile 9,5 İEL/100 enterosit olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda aktif çölyak hastalığında ve glutensiz diyet tedavisi altındaki çölyak tanılı olgularda TCRγδ+ İEL sayısının çölyak dışı olgulara göre anlamlı şekilde yüksek olduğu ve monoklonal H-41 antikorunun γδ+ İEL'leri spesifik olarak saptayabildiği izlenmiştir.  Serolojik ve histopatolojik bulguların "borderline" olduğu durumlarda rutin histopatolojik ve immünohistokimyasal incelemeye ek olarak TCRδ antikoru ile γδ+İEL'lerin değerlendirilmesinin doğru tanıya ulaşmayı kolaylaştıracağını öngörmekteyiz. Sonuç olarak, çalışmamızda kullanılan yöntemin çölyak hastalığının tanısında kullanılacak bir 'histopatolojik algoritma' olarak rutin patoloji pratiğine katkı sağlayacağı kanısındayız.

Abstract:
Aim: The aim of our study was to evaluate the presence of γδ+ IELs in the duodenal mucosa using TCRγδ monoclonal H-41 antibody and to determine diagnostic value of γδ+ IELs in coeliac disease (CD) with clinical and serological diagnostic difficulties. We further aimed to improve the accuracy and reliability of histopathological diagnosis of CD using discriminant analysis by combining the number of IELs determined in H&E, CD3 and TCRδ stained sections with morphometric and histopathological data.
Materials and methods: The study group consisted of 167 patients who were diagnosed as CD at the Departments of Adult and Paediatric Gastroenterology, Ankara University School of Medicine, between 2010 and 2021. "Coeliac" group comprised of 117 patients with active coeliac disease (29 type 1, 29 type 2, 39 type 3) and 20 CD patients on gluten-free diet while non-celiac group consisted of 24 control cases evaluated as normal and 26 non-coeliac IELosis cases with increased IELs despite having normal villus/crypt architecture in the biopsy. Archival H&E and CD3 stained sections of duodenal biopsies of these patients were reevaluated, and all biopsies with a diagnosis of CD were reclassified according to the updated Marsh classification. Paraffin sections of duodenal biopsies were stained with anti-TCRδ antibody, a γδ T cell marker. Quantitative and morphometric evaluations were made under the light microscope and also on digital slides scanned at the digital pathology unit in the Department of Pathology established with the BAP project of AU BAP A14023003. Statistical analyses were performed using "SPSS for Windows 11.5" package program, and p<0.05 was accepted as statistically significant. 
Results: The number of TCRγδ+ IELs and the ratio of TCRγδ+ IELs to the total number of IELs in the "coeliac" group were significantly higher than in the "non-coeliac" group. The number of TCRγδ+ IELs showed higher performance in differentiating "coeliac" from "non-coeliac" groups from each other compared to the number of IELs detected in CD3 and H&E stained sections. The result of ROC analysis performed to determine cut-off points for distinguishing the "celiac" group from the "non-celiac" group with the highest sensitivity and specificity, revealed that the number of γδ+ IELs could be used as a discriminating criterion. The cut-off value for the number of γδ+ IELs was determined to be 9.5 yielding a sensitivity of 84.54% and a specificity of 84%.
Conclusions: We observed that the number of TCRγδ+ IELs was significantly higher in patients with active coeliac disease and coeliac patients under gluten-free diet compared to non-coeliac patients, and also that the monoclonal H-41 antibody could specifically detect γδ+ IELs. We, therefore, suggest that the evaluation of  γδ+ IELs using TCRδ antibody together with CD3 immunohistochemistry will enable pathologists to accurately diagnose coeliac diease, particularly when serological and histopathological findings are borderline. We, hereby, propose a 'histopathological algorithm' to be used in pathology practice for the diagnosis of coeliac disease.