Soğuk savaş sonrası dönemde Birleşmiş Milletler tarafından gerçekleştirilen müdahalelere Türkiye'nin katılım ölçüt ve politikalarının analizi
The analysis of Turkey's participation criteria and politics towards the United Nation interventions in the post cold war era
Yazar: FATİH AKGÜL
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK SÖNMEZOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adalet ve Kalkınma Partisi = Adalet ve Kalkınma Party ; Barışı sağlama = Peacekeeping ; Birleşmiş Milletler = United Nations ; Müdahale = Intervention ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası müdahaleler = International interventions

Özet:
Bu tezin amacı; Türkiye'nin 2002-2012 yılları arasında icra edilen Birleşmiş Milletler (BM) müdahalelerine yönelik katılımlarının normatif bir analizini yaparak, Türk Dış Politikası'nda (TDP) belirginleşen bir katılım politikasından veya modelinden söz edilip edilemeyeceğini ve eğer varsa nasıl bir değişimin içerisinde olduğunu ortaya çıkarmaktır. Bu kapsamda tezde; önce temel uluslararası ilişkiler teorilerinin askeri müdahale ve BM'e yaklaşımı ortaya konulmuş, sonra BM Barışı Destekleme Harekâtları (BDH) ve Türk dış ve güvenlik politikalarında BDH'larının yeri irdelenmiş, daha sonra da Türkiye'nin katıldığı Lübnan, Somali Deniz Harekâtı ve Libya müdahaleleri örnek olay yöntemiyle incelenmiştir.
Çalışma sonuçları bağlamında; Lübnan katılımında Batılı ülke algısını sürdürme isteği ve geleneksel müttefiklerin etkisinin, Somali katılımında küresel aktör-bölgesinde lider bir devlet olarak algılanma isteğinin, Libya politikasında ise uluslararası ortamı kendi normlarına göre şekillendirme isteği ile dış etkenlerin daha ön plana çıktığı görülmüştür. Bunun yanında; söz konusu dönemde dış politikada daha neoliberal bir yaklaşım benimsenmişken, bunun BDH uygulamalarının son yıllarda neorealist nüanslar içermekle birlikte genel olarak sosyal inşacı yaklaşımla örtüştüğü değerlendirilmiştir. Ayrıca Türkiye'nin; belli bir alanı, bir stratejisi, bir yöntemi ve çeşitli araçları bulunan bir BDH politikasının olduğu ve BDH'larına katılımla TDP arasında karşılıklı inşa edici ve dönüştürücü bir ilişkinin bulunduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
The aim of this dissertation is to find out wheter a certain participation approach or policy can be identified in the Turkish foreign policy and if so wheter there is a tendency for evolition, with a normative analysis of Turkish participations in United Nation (UN) interventions, commited between 2002 and 2012. In this context; firstly approaches of main international relations theories towards the UN and military intervention concept have been put forth, then peacekeeping operations and role of peacekeeping in the Turkish foreign and security policies have been scrutinised, and lastly Turkey's participation of Lebanon, Somalia and Libya operations have been examined as case studies.
In the context of study results; it has been seen that in Lebanon participation aim of resuming Western identity image and impact of traditional allies, in Somalia aim of being perceived as a global actor - regional leader country, in Libya participation aim of constructing international arena with its own norms and external factors came to the forefront. In addition to this, in this given period, while the foreign policy has a neoliberal approach peacekeeping implementations of this policy can be matched up generally with social constructivist international theory, except for recent neorealistic nuances. Additionally it can be concluded that there has been a Turkish peacekeeping policy which has a certain field, a strategy, a method and some special tools, and there is also a reciprocally constructivist and transformative relation between Turkish foreign policy and peacekeeping activities.