Büyük Selçuklu ordusunda sefer organizasyonu
Expedition organization in the Great Seljuk army
Yazar: HASAN YENİDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN UZUNASLAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri tarih = Military history ; Askeri teşkilat = Military organization ; Askeri yapı = Military structure ; Büyük Selçuklular = Great Seljuks ; Lojistik = Logistics ; Savaş = War ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljuks Period ; Türk Ordusu = Turkish Army

Özet:
Savaşların ana dinamiklerinden biri olan sefer organizasyonunun bazen sayıları yüzbinleri aşan ordular tarafından nasıl yapıldığını bilmek bu orduların zafer ya da mağlubiyetlerinin nedenlerinin anlaşılması açısından fazlasıyla önem teşkil etmektedir. Devletlerin sınırlarının büyümesi veya küçülmesi askerî organizasyonların ne denli başarılı yapıldığı ile doğrudan ilgilidir. Büyük Selçuklu Devleti'nin kısa süre içerisinde dünya tarihinde önemli bir rol oynamasındaki etkenin ordunun iâşe ve ikmali meselesi olduğu çok açıktır. Büyük Selçuklu ordusunda sefer organizasyonunun incelendiği bu çalışma özet, önsöz, kaynaklar, araştırma eserler, giriş, dört bölüm, sonuç, kaynakça ve eklerden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde ordunun bütçesinin seferden önce ve seferdeyken nasıl oluşturulduğu, savaşçıların nerelerden temin edildiği, ordunun nasıl ve kimler tarafından teftiş edildiği, nasıl bir düzen içerisinde harekete geçtiği, yollarda karşılaşılan olumsuz durumlara karşı alınan tedbirlerin neler olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca bu bölümde sefer güzergâhları tartışılmış ve tespit edilen bazı güzergâhların haritaları çıkarılarak yolların daha iyi anlaşılması sağlanmıştır. İkinci bölümde sefer sırasında ordunun ihtiyaç duyduğu silâh, iâşe, yem ve benzeri diğer maddelerin savaş alanına intikali ele alınmıştır. Üçüncü bölümde kamp kurulacak alanın nasıl tespit edildiği, askerlerin kamp alanında nasıl düzen aldığı ve çadırlar hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca bu bölümde ordugâhın güvenliğinin nasıl sağlandığı, askerlerin ibadeti, aile yaşamı, temizliği ve tertibi açıklanmıştır. Dördüncü bölümde ordunun beslenme ve su ihtiyacı ele alınmış, ayrıca sefer sonrası yaşananlar ortaya konulmuştur. 

Anahtar kelimeler: Sefer, Organizasyon, Lojistik, Büyük Selçuklular, Ordu.

Abstract:
Knowing how the expedition organization, which is one of the main dynamics of wars, is sometimes carried out by the armies that exceed hundreds of thousands, is of great importance in terms of understanding the cause of their victory or defeat. The growth or contraction of the borders of states is directly related to how successful military organizations are. It is clear that the reason for the Great Seljuk State played an important role in the history of the world shortly after its establishment was the matter of food and supply of the army. This study, in which the expedition organization in the Great Seljuk army was examined, consists of preface, summary, chronicles, research works, introduction, four sections, conclusion, bibliography and illustration section. In the introduction, the aim, scope and method of the study are emphasized. In the first chapter, it is stated how the army's budget is formed before and during the campaign, where the fighters are supplied from, how and by whom the army gathered for the campaign is inspected, what kind of order is taken, what are the measures taken against the negative situations encountered on the roads. In addition, expedition routes were discussed in this section, and some routes were mapped to provide a better understanding of the routes. In the second chapter, the transfer of weapons, food, fodder and other similar items needed by the army to the battlefield is discussed. In the third chapter, information is given about how the military encampment is determined, how the soldiers are organized in the camp area, and the tents. In addition, in this section, how the security of the camp was ensured, worship, family life, cleanliness and tidiness of the soldiers were explained. In the fourth chapter, the food and water issues of the army were discussed, and what happened after the expedition was revealed.

Keywords: Expedition, Organization, Logistics, Great Seljuks, Army.