Profesyonel basketbol oyuncularında performans değişkeni açısından zihinsel dayanıklılık ve duygusal zekânın rolü
The role of mental toughness and emotional intelligence in terms of performance variables in professional basketball players
Yazar: ATAKAN YAZICI
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNAY ; PROF. DR. SERDAR TOK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Spor psikolojisi = Sport psychology

Özet:
Bu ilişkisel araştırmada zihinsel dayanıklılığın basketbolcuların performansı üzerindeki etkisi ve bu etkide duygusal zekânın aracı rolü test edilmiştir. Ayrıca oyuncuların zihinsel dayanıklılık ve duygusal zekâ düzeyleri çeşitli değişkenlere göre incelenmiştir. Araştırmaya Türkiye Basketbol Federasyonu Basketbol Süper Ligi ve Türkiye Basketbol Ligi'nde forma giyen 489 profesyonel basketbolcu, 151 (%35,44) uluslararası oyuncu ve 275 (%64,56) Türk basketbolcu katılmıştır. Analiz için Kişisel Bilgi Formu, Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri (SZDE), Sporda Duygusal Zekâ Envanteri (SDZE) ve oyuncuların performans istatistik verileriyle elde edilmiştir. Zihinsel dayanıklılık, duygusal zekâ ve performans arasındaki çoklu paralel aracılığı test etmek için Hayes Model 4 aracılık analizi kullanılırken; Oyuncuların zihinsel dayanıklılık ve duygusal zekâ düzeylerinin bazı değişkenler açısından karşılaştırılmasında MANOVA kullanılmıştır. Zihinsel dayanıklılığın basketbolcu performansını anlamlı düzeyde etkilediği bulunurken (p<.05); duygusal zekânın bu etkide anlamlı bir aracılık rolü oynamadığı saptanmıştır (p>.05). Ayrıca MANOVA sonuçları, çeşitli değişkenlere göre oyuncuların zihinsel dayanıklılık ve duygusal zekâ düzeylerinde bazı önemli farklılıklar göstermiştir (p<.05). Sonuç olarak, antrenörlere ve spor bilimcilere daha iyi performans için zihinsel dayanıklılığı geliştirecek yöntemlerede odaklanmaları tavsiye edilmektedir.

Abstract:
In this correlational research, the effect of mental toughness on the performance of basketball players and the mediating role of emotional intelligence on this effect were tested. Furthermore, the players' mental toughness and emotional intelligence levels were examined according to various variables. A total of 489 professional basketball players, 151 (35,44%) international players, and 275 (64,56%) Turkish players who played in the Basketball Super League and Turkish Basketball League of the Turkish Basketball Federation participated in the research. Personal Information Form, Self-Assessment of Mental Toughness (SZDE), Self-Assessment of Emotional Intelligence (SDZE), and performance statistics data of the players were obtained for the analysis. While, Hayes Model 4 mediation analysis was used to test the multiple parallel mediation between mental toughness, emotional intelligence, and performance; MANOVA was used for comparing the players' mental toughness and emotional intelligence levels in terms of some variables. While it was found that mental toughness significantly affected basketball player performance (p<.05); it was found that emotional intelligence did not play a significant mediation role in this effect (p>.05). In addition, MANOVA results showed some significant differences in the players' mental toughness and emotional intelligence levels according to the various variables (p<.05). In conclusion, coaches and sports scientists are advised to focus mental toughness development trainings for better performance.