Kentsel kimlik algısının kullanıcılar üzerinden değerlendirilmesi: Diyarbakır Suriçi ve Eski Mardin kenti merkezi karşılaştırması
Evaluation of urban identity perception on users:Comparison of Diyarbakir Suriçi and OldMardin city center
Yazar: SENEM DİLEM GÜNEL
Danışman: DOÇ. DR. DEVRİM TÜRKAN KEJANLI
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Kent mekanlarının şekillenmesinde, mekan kullanıcılarının fiziksel çevre ile ilişkileri, mekanı algılamaları, anlamlandırmaları fiziksel çevre içinde önemli rol oynamaktadır. İnsan mekan  ilişkileri temelde bireyin çevresini algılamasıyla başlar. Çevresini algılayan bireyin zihninde o çevreye ait bir görüntü oluşur. Bu durum kent ölçeğinde değerlendirildiğinde ise kenti oluşturan fiziki, sosyal ya da doğal objelerin kollektif olarak algılanması ve benimsenmesiyle kent kimliği oluşur.
              Çalışmada Diyarbakır Suriçi Bölgesi ve Eski Mardin Bölgesinde, kentsel kimliğin oluşumunda etkili doğal ve yapay unsurlar belirlenmiş ve kenti oluşturan bu unsurlar üzerinden çevresel algı değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmanın amacı; Diyarbakır Suriçi Bölgesi ve Eski Mardin Bölgesinin kentsel kimlik algısını ortaya çıkarmaktır. Çalışmanın Giriş bölümünde, çalışmanın amacı, kapsamı, problemi ve yöntemi verilmiş, çalışmanın izleyeceği yol belirtilmiştir. Kaynak Özetleri bölümünde, kent kimliğini, çevre algısını gestalt ilkelerine göre ele alan çalışmalar literatür taraması yapılarak verilmiştir.
               Materyal ve Metot bölümünde, kent kimliğini oluşturan öğeler doğrultusunda gestalt ilkeleri değerlendirilmiş ve bu ilkeler genel hatlarıyla birlikte özetlenmiş, bu konudaki kavramsal çerçeve ile birlikte ele alınmıştır. Kavramsal çerçevede algı ve algı kuramı türleri, kent kimliğine etki eden doğal ve yapay unsurlar incelenmiştir. 
                Bulgular ve Tartışma bölümünde, Diyarbakır Suriçi Bölgesi ve Eski Mardin Bölgesi ile ilgili literatürdeki bilgiler ve veriler incelenmiştir. Bölgedeki kimlik öğelerinin oluşumunda etkili olan doğal ve yapay unsurlar incelenmiştir. İncelenen Diyarbakır Suriçi Bölgesi ve Eski Mardin Bölgesi oluşumunda etkili olan doğal ve yapay unsurlara göre kentsel kimlik öğeleri belirlenmiştir.  Bu doğrultuda belirlenen kimlik öğelerine göre çevresel algı ile ilgili gestalt ilkelerinin çevre betimleyici sıfat öğelerinin neler olduğu belirlenmiş, mimarlık bölümü öğrencilerine bu doğrultuda anketler yapılmıştır. 
                 Sonuç bölümünde, Diyarbakır Suriçi Bölgesi ve Eski Mardin Bölgesinin gestalt ilkelerinin çevre betimleyici öğelerine göre her iki tarihi bölgenin çevre algısı ortaya çıkarılarak karşılaştırılması yapılmıştır.

Abstract:
In the shaping of urban spaces, the relations of space users with the physical environment, their perception of the space and their meanings play an important role in the physical environment. Human space relations basically start with the perception of the environment of the individual. An image of that environment occurs in the mind of the individual who perceives his environment. When this situation is evaluated at the scale of the city, the identity of the city is formed by the perception and adoption of the physical, social or natural objects forming the city as collective.
              In this study, natural and artificial factors that are effective in the formation of urban identity in Diyarbakır Suriçi Region and Old Mardin Region have been determined and environmental perception has been evaluated through these factors. The aim of this study is to reveal the urban identity perception of Diyarbakır Suriçi Region and Old Mardin Region. In the introductory part of the study, the aim, scope, problem and method of the study are given and the path to be followed has been determined. In the Resource Summary section, the studies that deal with urban identity and environmental perception according to gestalt principles have been given by literature review. 
               In the Materials and Methods section, gestalt principles have been evaluated in line with the elements constituting the urban identity and these principles have been summarized in general terms and discussed together with the conceptual framework on this subject. Within the conceptual framework, perception and types of perception theory, natural and artificial elements affecting urban identity have been examined.
In the Findings and Discussion section, information and data in the literature related to Diyarbakır Suriçi Region and Old Mardin Region have been examined. Natural and artificial elements that are effective in the formation of identity elements in the region have been examined. The urban identity elements have been determined according to the natural and artificial elements which were effective in the formation of Diyarbakır Suriçi Region and Old Mardin Region. According to the identity elements determined in this direction, the environmental descriptive elements of environmental perception related to the gestalt principles were determined and the students of the architecture department were surveyed accordingly.
	In the conclusion part, the environmental perception of both historical regions of Diyarbakır Suriçi Region and Old Mardin Region has been compared according to the environmental descriptive elements.