Bedreddin Aynî'nin Arap dili ve edebiyatındaki yeri
Place of Bedreddin Aynî in Arabic language and literature
Yazar: MEHMET DAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALİT ZAVALSIZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arapça = Arabic ; Bedruddin el-Ayni = Bedruddin el-Ayni ; Memlükler Dönemi = Mamluks Period

Özet:
Memlükler dönemi ilim ve kültür hayatının en önemli eserlerinin verildiği bir dönemdir. Memlükler kendilerinden önceki ilmî mirası çok iyi değerlendirmişlerdir.Memlüklü âlimleri kendilerinden önce kaleme alınan eserler üzerinde şerhler ve haşiyeler yapmışlardır. Bu ilim ortamın oluşmasında şüphesiz Memlük sultanlarının olumlu tutumları çok önemli rol oynamıştır.İlk Memlük sultanları ve emirleri, âlimlerin toplanma noktası haline gelen ülkelerinde, âlimlere ve talebelere karşı çok iyi davranmışlar, birbiriyle yarışırcasına câmiler, medreseler, hangâhlar, tekkeler ve zaviyelerden müteşekkil eğitim ve öğretim kurumları inşâ ettirmişlerdir. Hâkimiyetleri müddetince birinci sınıf ilim adamlarının yetişmesine ve çeşitli ilim dallarında ölümsüz eserlerin ortaya konmasına vesile olmuşlardır.Bu dönemde yetişmiş önemli bir ilim ve devlet adamı da çalışmamıza konu olan Bedreddin Aynî'dir.Çalışmamız giriş hariç iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Aynî'nin yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve ekonomik yapısı ile dönemin ilim ve kültür hayatı konu edinilmiştir. Bir ilim adamı yaşadığı çevreden bağımsız düşünülemeyeceği için onun dünyasını şekillerinden bu çevreden bahsettik.İkinci bölümde ise Aynî'nin hayatı, ilmî şahsiyeti, çağdaşları, hakkındaki değerlendirmeler ve eserleri hakkında bilgi verdik.Bedreddin Aynî'nin yaşadığı dönemi konu edindiğimiz birinci bölümde Maúrîzî'nin Óıùaù'ı, İsmail Hakkı Uzunçarşılı'nın Osmanlı Devlet Teşkilatına Medòal'i, Yaşar Kazım Kopraman'ın Mısır Memlükleri Tarihi ve İsmail Yiğit'in VII. cildini kaleme aldığı Siyasî-Dinî-Kültürel İslâm Tarihi bize rehberlik etmiştir.

Abstract:
The Mameluke era is characterized with the remarkable rise in the scientific and cultural activities. The Mamelukes had made the best use of their scientific heritage.Memlukean scientist had included annotation and extracts from previous scientific works. The generation of such a scientific ambient had been thanks to the positive attitudes of Memlukean sultans.First Mamelukean sultans and emirs treated well toward to the scientists and their followers in their country that turned out to be the center of attractions to the productive ambiances within educational and training centers like mosques, medreses, hans, tekkes and zaviyes. Throughout their domination, they had observed due diligence to give way for the scientific work and immortal works of arts in diverse disciplines.The subject of this study, Bedreddin Aynî, had been among the most remarkable scientist and statesman of that era.The study is comprised of two sections, together with the introduction. The first section deals with the political, social and economic conditions of the period Aynî lived, together with scientific and cultural status of the same. This is in fact necessary, considering the fact that a scientist is best described with his/her social environment.The second section deals with the life, scientific profile, his contemporaries and his works of arts.In first section that deals with the period when Bedreddin Aynî lived, the guiding references of the work of study included Maúrîzî?s Óıùaù, İsmail Hakkı Uzunçarşılı?s Introduction to the Ottoman Empire, Yaşar Kazım Kopraman?s Date of corn Memluks and Political-religious-cultural history of Islam Volume VII of which was written by İsmail Yiğit.In second section, works of Aynî?s, including el-èAlemü?l-Heyyib fî Şerói Kelimi?ù-Ùayyib, èIkdu'l-Cumân, Seòâvî?s eê-ëavéu?l-Lâmiè li Ehli Úarni?t- Tâsiè ve ez-Zeylü èalâ Rafèı?l-èIãr, Sâlih Yûsuf Mèatûú?s Bedruddîn èAynî ve Eåeruhu fî èİlmi?l-Hadîå, Talat Sakallı?s Bedruddin Aynî (Life, Works and Scientific Personality) and Abdurrezzak el-Ùanùavî el-Úarmûù?s Óavâdiå ve Terâcim li Bedreddîn èAynî èIkdu'l-Cumân fî Târîòi Ehli?z-Zamân have been the basic references.In addition to these references, various magazines and encyclopedias were referred that provided information on Aynî?s life and works of arts