Tip 2 diyabetli bireylerin beslenme alışkanlıkları, hastalığa yönelik beslenme bilgi düzeyleri ve kan parametrelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of eating habits, levels of nutritional knowledge and blood parameters of subjects with TYPE 2 diabetes
Yazar: SERAP BALABAN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI UÇAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Kan testleri = Hematologic tests

Özet:
Bu araştırmada Tip 2 diyabetli bireylerin beslenme alışkanlıklarının saptanması, hastalığa yönelik beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi ve bazı kan parametrelerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu araştırmaya Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji Bölümü' ne başvuran en az 1 yıl önce Tip 2 diyabet tanısı almış 20-65 yaş arası, gönüllü, gelişigüzel örnekleme yöntemi ile seçilen 158 birey dahip edilmiştir. Bireylerin demografik bilgileri, kan parametreleri, vücut analizi ölçümleri, beslenme alışkanlıkları, 24 saati hatırlatma yöntemiyle 3 günlük besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı alınmıştır. Bireylerin diyabet bilgi düzeyleri ve kontrol problemleri Michigan Diyabet Araştırma ve Eğitim Merkezi'nde tarafından geliştirilen ölçekle belirlenmiştir. Araştırmadaki bireylerin %25,9'u erkek, %74,1'i kadındır. Bireylerin çoğunluğu (%58,9) ilkokul mezunudur. Bireylerin ortalama diyabet süresi 8,2±6,2 yıldır. Bireylerin ortalama BKİ değeri 33,9±6,9 kg/m2'dir. Bireylerin sadece %5,7'si normal vücut ağırlığında olup, diğerleri hafif şiman veya obezdir. Kadınların vücut yağ yüzdesi ve vücut yağ kütlesi erkeklere göre anlamlı derecede yüksektir (p<0,05). Bireylerin sadece %37,3'ü düzenli fiziksel aktivite yapmaktadır. Düzenli fiziksel aktivite yapan erkeklerin oranı kadınlardan yüksektir (sırasıyla %53,7, %31,6). Bireylerin genel bilgi puanı ortalaması ise 59,4±15,7 olmakla beraber, %50,6'sının bilgi düzeyi yetersiz, %49,4'ünün ise yeterlidir. Bireylerin bilgi düzeyleri eğitim, gelir durumu ve yaşa göre değişmektedir (p<0,05). Hiperglisemiye en sık sebep olan faktörler  "üzgün ya da sinirli olmak" (%60,1), "stresli olmak" (%65,2) ve "aşırı yemek" (%66,7); hipoglisemiye en sık sebep olan faktörler ise "öğün atlamak ya da geç yemek" (%60,8) ve "çok az yemek" (%31,6) olarak belirlenmiştir. Hastalığına yönelik diyet yapan bireylerin yapmayanlara göre daha az kontrol problemine sahip olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bireylerin AKG, TKG, HbA1c, BKİ, vücut yağ yüzdesi ve vücut yağ kütlesi gibi metabolik kontrol değişkenleri değeri artıkça kontrol problemlerinin anlamlı olarak arttığı belirlenmiştir (p<0,05). Bireylerin çoğunlukla günde 3 ana öğün beslendiği (sırasıyla %68,3, %51,3) ve bireylerin büyük bir çoğunluğunun günde 1 ya da 2 ara öğün tükettiği belirlenmiştir (sırasıyla %64,6, %31,6). Diyabet bilgi düzeyi yeterli bireylerin ve erkeklerin posa alımı yetersiz olanlara göre anlamlı derecede yüksektir (p<0,05). Toplam enerjinin yağdan gelen oranı, diyabet bilgi düzeyi yetersiz erkeklerde, yeterli olanlara göre anlamlı derecede yüksektir (p<0,05). Bireylerin süt, et, kurubaklagil, tam buğday, çavdar ekmeği tüketimleri yetersiz düzeydedir. Sonuç olarak, bilgi düzeyi yeterli olan bireylerin hastalığa yönelik beslenme şekillerinin ve kontrol problemlerinin daha iyi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed that determination of eating habits, identification of levels of nutritional knowledge and evaluation of some blood parameters of subjects with Type 2 diabetes. Consulting to Kayseri Education and Research Hospital Department of Endocrinology, diagnosed with Type 2 diabetes at least one year before, ages between 20-65 years, volunteering and selected by random sampling method, 158 subjects included in this study. Demographic information, blood parameters, measurements of body analysis, eating habits, 3-day food records over 24-hour recall and food frequency of subjects were taken. Diabetes knowledge levels and control problems of subjects were determined by the scale developed by the Michigan Diabetes Research and Education Center. 25,9% are male and 74,1% are females of the individuals in the study. The majority of individuals (58,9%) are primary school graduates. The average diabetes period of individuals is 8,2±6,2 years. The mean BMI of the individuals is 33,9±6,9 kg/m2. Only 5,7% of the individuals are of normal body weight whereas others are mild or obese. Body fat percentage and body fat mass of females are significantly higher than males (p<0,05). Only 37.3% of individuals have regular physical activity. The proportion of men having regular physical activity is higher than that of women (respectively, 53,7%, 31,6%). The mean of overall knowledge score is 59,4±15,7, level of knowledge is inadequate by 50,6%, while by 49,4% is sufficient. The levels of knowledge of individuals varies according to education, income status and age (p<0,05). The most common causes of hyperglycemia are "sad or nervous" (60,1%), "stressful" (65,2%), "overeating" (66,7%) whereas these of hypoglycemia are "skip meals or eat late" (60,8%), "undereating" (31,6%). It was resulted that individuals going on diet for their illness have lower control problems than who do not. It was determined that as metabolic control variables including FBG, SBG, HbA1c, BMI, body fat ratio and body fat mass increase, control problems increase significantly (p<0,05). It was determined that individuals have mainly 3 big meal a day (respectively 68,3%, 51,3%) and that a large majority of individuals consumed 1 or 2 snacks per day (respectively 64,6%, 31,6%). Dietary fiber intake of individuals having adequate level of diabetes knowledge and men is significantly higher than individuals having inadequate levels (p<0,05). The ratio of total energy from lipids is significantly higher in men with inadequate diabetes knowledge level than with adequate (p<0,05). Consumption of milk, meat, legumes, vegetables, whole wheat, rye bread in individuals is inadequate. In conclution, it was determined that nutritional patterns and control problems for the disease of individuals having adequate knowledge level are better.