Ankara eğitim ve araştırma hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuranların COVID-19 deneyimlerine göre COVID-19 aşısına yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of approaches to the COVID-19 vaccine according to the COVID-19 experiences of those who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinic
Yazar: SEVDENUR ÇULHA YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Sağlık bilgisi-tutum, uygulama = Health knowledge-attitudes, practice ; Sağlık tutumları = Health attitudes

Özet:
Amaç: Koronavirüs hastalığı dünyayı kasıp kavurmaya devam etmektedir. COVID-19'a karşı geliştirilmiş çok sayıda aşı bulunmaktadır, ancak insanların aşıya karşı tereddütleri ve olumsuz tutumları söz konusu olabilir, buda aşı olma isteğinin azalmasıyla sonuçlanır. COVID-19 aşılarına yönelik mevcut yaklaşımı değerlendiren çok sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada hastaların COVID-19 deneyimlerine göre COVID-19 aşısına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Şubat 2022 ile 30 Nisan 2022 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 18-65 yaş arası 294 kişi dahil edildi. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, COVID-19 hastalık deneyimleri, COVID-19 aşısına yönelik bilgi düzeyi ve tutumlar ölçeği ile ilgili sorular içeren anket formu uygulandı. Araştırma boyunca toplanan veriler, IBM SPSS 25.0 (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences) programı ile analiz edildi. İstatistiksel olarak p<0,05 değeri anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 294 kişi katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 38,1±13,0 olarak bulundu. Katılımcıların 151'i (%51,4) kadın, 143'ü (%48,6) erkekti.  Katılımcılardan COVID-19 aşısı yaptıranların aşıya yönelik olumsuz tutum puan ortalaması aşı yaptırmayanlara göre daha yüksek dolayısıyla olumsuz tutumları daha az olup bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı tespit edildi. Ancak katılımcıların diğer sosyodemografik ve klinik özelliklerinin (cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, aylık gelir durumu, kronik hastalık varlığı, grip aşı öyküsü, COVID-19 hastalığı geçirme öyküsü, ailede ve yakın çevrede COVID-19 hastalığı geçirme veya buna bağlı ölüm durumu) olumlu veya olumsuz tutum üzerine istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı saptandı. Ailesi ve yakın çevresi COVID-19 hastalığı geçirenlerin geçirmeyenlere göre ve COVID-19 aşısı olanların olmayanlara göre aşı hakkındaki bilgi puan ortalaması daha yüksek olup bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı tespit edildi. 
Sonuç: Çalışmamızın sonuçları birlikte değerlendirildiğinde, bağımsız değişken olarak belirlenen COVID-19 aşısı olma durumu, ailesi ve yakın çevresinde COVID-19 hastalığı geçirenlerin varlığı gibi özelliklerin katılımcıların COVID-19 aşısına karşı olan tutumunu ve bilgi düzeyini etkilediği görülmüştür. Diğer sosyodemografik ve klinik özelliklerin katılımcıların COVID-19 aşısına yönelik tutum ve bilgi düzeyini belirgin şekilde etkilemediği sonucuna varılmıştır. Türkiye'de COVID-19 aşısının etkinliğine inananların oluşturduğu kesim diğer ülkelerden az değildir. Ancak, aşı için başvuran insanlar arasında bile olumsuz tutumun söz konusu olması, toplumun aşı hakkındaki tutumu ve bunu etkileyen faktörlerin anlaşılmasının, aşılama oranlarını iyileştirmeye yönelik bir strateji geliştirmeye katkıda bulunabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: COVID-19, sağlık bilgisi, tutum, aşılanma

Abstract:
Aim: The coronavirus disease continues to wreak havoc around the world. Many vaccines developed against COVID-19, but people may have hesitations and negative attitudes towards the vaccine, resulting in a decreased desire to be vaccinated. There are not many studies evaluating the current approach to COVID-19 vaccines. This study aimed to assess the knowledge, attitudes and behaviors towards the COVID-19 vaccine according to the COVID-19 experiences of the patients.
Materials and Methods: The study included 294 people aged between 18-65 who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine out-patient clinics between February 1, 2022 and April 30, 2022 and volunteered to participate in the study. A survey containing questions about sociodemographic data, COVID-19 disease experiences, knowledge level and attitudes scale towards COVID-19 vaccine, was applied to the participants. The collected data were analyzed using IBM SPSS 25.0 (International Business Machines Statistical Package for Social Sciences) program. A p value < 0.05 was considered to show a statistically significant test result.
Results: 294 people participated in the study. Just over half of participants were female (51,4%) and the mean age of the respondents were 38,1±13,0 years. Among the participants, the mean score of negative attitudes towards the vaccine of those who had the COVID-19 vaccine was higher than those who did not, and this difference was found to be statistically significant. However, it was found that other sociodemographic and clinical characteristics of the participants (gender, marital status, educational status, monthly income, presence of chronic disease, influenza vaccination history, history of COVID-19 disease, COVID-19 disease or death among the family members and friends) did not have a statistically significant effect on positive or negative attitudes. The mean score of knowledge about the vaccine was higher in those vaccinated for COVID-19, those whose family and close relatives had COVID-19 disease in the past, this difference was found to be statistically significant. 
Conclusion: When evaluating the results of the study, it was found that the independant variables, such as COVID-19 vaccination status, and COVID-19 disease history among family members and friends has affected the knowledge level and attitudes of the participants towards the coronavirus vaccines. It was concluded that other sociodemographic and clinical characteristics did not significantly affect the attitudes and knowledge level of the participants towards the COVID-19 vaccine. The proportion of the general population in Turkey who believe in COVID-19 vaccine effectiveness is not inferior to that of other countries. However, the low positive perception even among the population applying for vaccination indicates that understanding the perception of the general population and its influencing factors may contribute to developing a strategy for improving vaccination rates by addressing these factors.
Keywords: COVID-19, health knowledge, attitudes, vaccination