Bir ortaokuldaki özel gereksinimli öğrencilerin sosyal becerilerinin geliştirilmesine ve problem davranışlarının azaltılmasına yönelik okul çaplı olumlu davranışsal destek: Eylem araştırması
Schoolwide positive behavioral support for improving the social skills and reducing the problem behavior of students with special needs in a secondary school: Action research
Yazar: UĞUR YASSIBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN ÇOLAK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Eylem araştırması = Action research ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Olumlu davranış desteği = Positive behavioural support ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem davranış = Problem behavior ; Sosyal beceri = Social skill ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Araştırmanın amacı, kaynaştırma uygulanan bir ortaokulda okul çaplı olumlu davranışsal destek uygulamasıyla özel gereksinimli öğrencilerin sosyal becerilerini geliştirmek, sosyal kabullerini arttırmak ve var olan problem davranışlarını azaltmak yoluyla akran ilişkilerini geliştirmektir. Araştırmanın katılımcıları; öğrenciler, öğretmenler, okul personeli, okul yöneticileri, aileler ve araştırmacıdır. Araştırma bir eylem araştırmasıdır. Durum saptama sürecinde; okulda karşılaşılan problemli durumları betimleyen veriler aracılığıyla özel gereksinimli öğrencilerin sosyal becerilerinin ve problem davranışlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Uygulama aşamasında; durum saptama sürecinde belirlenen problemlere yönelik çeşitli iş birlikleriyle hazırlanan eylem planı uygulanmıştır. Gerçekleştirilen birinci düzey müdahalelerden bazıları; okul çaplı kuralların belirlenmesi, kuralların görselleştirilmesi ve pekiştirme sistemlerinin kurulmasıdır. İkinci düzey müdahale kapsamındaysa günlük hedef geribildirim (check-in check-out) uygulanmıştır. Çalışmanın son aşaması olan uygulama sonrası süreçte, uygulama aşamasında gerçekleştirilen müdahalelerin katılımcılar üzerindeki değişiklikleri belirlemek amacıyla veriler toplanmıştır. Araştırma sonucunda erişilen bulgular; okul çaplı olumlu davranışsal destek uygulamasıyla kaynaştırma ortamında eğitim alan özel gereksinimli ve risk altındaki öğrencilerin sosyal beceri düzeylerinde artış, problem davranış düzeylerinde azalış olduğunu ve arkadaşlık ilişkilerinin olumlu yönde geliştiğini göstermiştir.

Abstract:
The aim of this research is to increase the social skills, develop peer relations and social acceptence by reducing problem behaviors of students with special needs through schoolwide positive behavioral support and primary and secondary positive behavioral support interventions in a secondary school. The participants of the research are students, teachers, school staff, administrators, families and the researcher. The research is an action research. In the situation determination process, it was aimed to determine the social skills, problem behaviours of students with special needs through data describing the problem situations encountered at school. In the application stage, the action plan prepared with various collaborations for the problems determined in the situation determination process was applied. Some of the primary interventions realized include determining the school-wide problems, visualizing the rules and establishing reinforcement systems. Within the secondary intervention, Check-in Check-out was applied. In the post-application process, data were collected to determine the changes on the participants of the interventions carried out during the application stage. The findings of the research showed an increase in the social skill levels of the students with special needs and at risk who received education in a mainstreaming environment with application of schoolwide positive behavioral support, a decrease in their problem behavior levels and that their peer relationships improved positively.