Muhammed Mehdi el- Cevâhirî ve siyasi şiirleri
Muhammed Mahdi al-Cevahiri and his political poems
Yazar: YAKUP ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. SALİH TUR
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap şiiri = Arabic poetry ; Biyografi = Biography ; Cevahiri, Muhammed Mehdi = Cevahiri, Muhammed Mehdi ; Siyaset = Politics ; Sömürgecilik = Colonialism ; Tema = Theme ; Şiir = Poem

Özet:
Toplumların düşünce yapısının şekillenmesinde şiirin ve şairlerin önemli bir rolü vardır. Özellikle Arap toplumu gibi şairlere eskiden beri değer atfetmiş top-lumlarda bu etki daha bariz bir şekilde görülür. Yaşadığı toplumun zihin dünyasının siyasî olarak şekillenmesine katkıda bulunan şairlerden biri de Irak toplumunun siyasî düşüncesinde önemli bir yere sahip olan Muhammed Mehdî el-Cevâhirî'dir. Tüm Arap dünyasında önemli bir şahsiyet olmakla birlikte özellilke Irak bölgesinde zulme ve diktaya karşı koymakla halkın gönlünde önemli bir yer edinen el-Cevâhirî, menfaatlerine dokunduğu zalim yöneticilerin öfkesini üzerine çekmiştir. Hayatının çocukluk dahil tüm aşamaları yokluk, gurbet ve hapishanelerde geçmiştir. Genel anlamda Arap toplumu özelde de Irak halkı için zorba yönetimlere başkaldırının simgesi olan şairin anlaşılması ve Arap toplumunda siyasî fikrin oluşumundaki etkisinin ortaya konması önem arz etmektedir. Bu öneme binaen çalışmamızda Arap dünyasının yirmibirinci yüzyılda yetiştirdiği önemli bir şahsiyet olan el-Cevâhirî ve siyasî içerikli şiirleri ele alınmıştır. Yirminci yüzyılın siyasî ruhlu önemli bir siması olan şair, ortadoğu coğrafyasının karşı karşıya kaldığı sömürgecilik, yabancı ülkelerin istila ve işgallerine karşı başkaldırmış, bireyin hak ve özgürlüklerinden yana tavır koymuştur. Ayrıca Arap ülkelerindeki yöneticilerin diktatörlüğünü ve topluma karşı sergiledikleri zulmü de yüksek sesle eleştirmiştir. Çalışmamızda el-Cevâhirî'nin hayatı, edebî kişiliği ve yetiştiği edebî çevre ele alınmıştır. Onun edebiyat, sanat, şiir, fert, toplum, devlet, siyaset, özgürlük ve millî mücâdele gibi konulardaki özgün düşüncelerine yer verilmiştir. Daha sonra el-Cevâhirî'nin siyasî ve şairlik kimliği, şiirlerinin çeşitleri ve Irak'taki siyasî ve toplumsal durum irdelenmiştir. Şairin şiirlerinde Filistin'e ve oradaki gelişmelere bakışı detaylı olarak işlenmiş ve son olarak da elde edilen yeni bulgulara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Muhammed Mehdî el-Cevâhirî, Şiir, Siyaset, Sömürgecilik.

Abstract:
Both poetry and poets have played an important role in shaping the mentali-ty of societies. This effect is observed more clearly in the societies that have valued poets since the past especially such as Arab society. One of the poets, who contrib-uted to the political shaping of the mental world of the society he lives in, is Mu-hammed Mahdi Al-Jawahirî who has an important place in the political thought of Iraqi society. Although he is an important figure in the whole Arab world, he has gained an important place in the hearts of the people especially by resisting oppres-sion and dictatorship in the Iraqi region, and he has attracted the anger of the cruel rulers whose interests he has touched. All stages of his life, including childhood, were spent in poverty, immigration, and prisons. It is important to understand the poet, who is the symbol of the revolt against tyrannical governments for the Arab society in general meaning and for Iraqi people in particular, and it is significant to reveal his influence on the formation of political ideas in Arab society. Depending upon this importance, Al-Jawâhirî, an important personality that the Arab world raised in the twenty-first century, and his poems with political content are discussed in our study. Being an important figure with a political spirit in the twentieth centu-ry, the poet has rebelled against the colonialism, the invasion, and occupation of foreign countries faced by the Middle East, and has stood for the rights and free-doms of the individuals. He has also loudly criticized the dictatorship of the rulers in Arab countries and their persecution against the society. The life of Al-Cevahiri, his literary personality, and the literary environment he grew up in are discussed in our study. His original thoughts on issues such as literature, art, poetry, individuali-ty, society, state, politics, freedom, and national struggles have been included. Fur-thermore, the political and poetic identity of Al-Jawahiri, the types of his poems, and the political and social situation in Iraq are examined. The poet's perspective on Palestine in his poems and his point of view related the developments therein have been detailed, and finally, new findings obtained have been included.

Keywords: Muhammed Mahdi Al-Cevahiri, Poetry, Politics, Colonialism.