Sam Shepard oyunlarında distopik olan
The dystopic phenomena in the plays of Sam Shepard
Yazar: FİLİZ ÇEVİK TAN
Danışman: DOÇ. DR. N. SELDA ÖNDÜL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Ana Bilim Dalı / Tiyatro Kuramları, Eleştiri ve Dramaturgi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Distopya = Dystopia ; Sahne sanatları = Stage arts ; Shepard, Sam = Shepard, Sam ; Sinema = Cinema ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
İki Yunanca kelimenin biraraya getirilişi ile oluşturulan distopya, Yunanca'da ?kötü? anlamına gelen ?dys? ön eki ile ?yer? anlamına gelen ?topos? kelimelerinin bileşiminden oluşur. Anlamı ?kötü yer?dir. Bu tezde distopya, hem yazınsal bir tür hem de bir kavram olarak ele alınmıştır. Distopya, en yalın anlamı ile ?olmayan iyi yer?i işaret eden ütopyanın tam karşısında durur. Ütopyalardaki mükemmellik iddiasındaki toplumlarda, eşitlik ve ortak mülkiyet uğruna, özgürlük, mahremiyet ve birey olma bilincinin yok edilmesi, ütopyaların açığa çıkmamış karanlık yüzüdür ve distopyalar, bu karanlık tarafın ortaya döküldüğü ?kusursuz işleyen? toplumlar kurgulamışlardır.Distopyalar gündelik gerçeklikten beslenirler. Genellikle içinde yaşanılan dönemi eleştiren bir bakışla, geleceğe dair karanlık öngörülerde bulunurlar. Bu yanıyla distopyalar bilimkurgu türünü de beslerler.Gerek yazınsal ütopya ve distopyalarda, gerekse distopik sinema örneklerinde distopik olanın temel niteliği iktidar ve gözetim kavramları ile ilişkilidir. Distopyalardaki iktidar kavramı hem feodal dönemin köleci anlayışından hem de modern yönetimlerin kendini gizleyen ve en küçük toplumsal birime kadar yayan yapısından izler taşır. Iktidar ve gözetim mekanizmaları, en yalın haliyle toplumların özgürlüklerini, seçim haklarını ve mahremiyetleri yokederek onları tektipleştirmek üzere örgütlenmişlerdir.Sam Shepard'ın Görünmeyen El, Ölümüne Oyun ve Melekler Şehri adlı oyunlarındaki iktidarlar ve gözetim uygulamaları, yazınsal distopya ve sinemadaki distopik kurgulara benzer nitelikte konumlanmıştır. Bu anlamda iktidar ve gözetim temaları, Sam Shepard'ın incelenen oyunlarındaki distopik izleri oluşturmaktadır.Bu tezde, Sam Shepard'ın oyunlarındaki distopik izler, kavram olarak ütopya ve distopya odağa alınarak, yazınsal ütopyalar, distopyalar ve sinema örnekleri eşliğinde, Michel Foucault'un iktidar ve gözetim kavramları ile ilgileri kurularak takip edilmiştir.

Abstract:
Dystopia is made of two Greek words brought together, prefix ?dys? meaning ?bad? and ?topos? meaning ?place? in Greek. Its meaning is ?bad place?. Dystopia, in this study, was handled in the context of both as a literary genre as well as themes encapsulated by this literary genre.Dystopia, in its simplest meaning comes out of utopia marking ?nonexistent good place? and stands right opposite to it. In the realms of happiness designed by utopias, freedom, privacy and individual consciousness sacrificed for the sake of equality and collective ownership are the dark faces of utopias that did not manifest, and dystopias envisaged societies that ?run flawless? in which this dark side is exposed.Dystopias are fed by casual reality. They make dark predictions about future with criticizing eye generally the present period lived in. With this aspect dystopias feed science fiction genre as well.The basic feature of dystopian one both in literary utopias and dystopias and in dystopian movie examples is related to concepts of power and surveillance. Totalitarian governments and their applied supervisory mechanisms that enable us to assess dystopias as ?dystopia? bear traces of both enslaving mind of feudal period and of structure of contemporary administrations that hide itself and that diffuses to smallest social unit.Government and supervision mechanisms are organized to standardize in simplest terms by destroying freedoms of societies, rights of election and privacies. Their basic principles do not change while their faces and practices are varied in parallel to developing science and technology.Governments and their supervisory practices in Sam Shepard?s plays Invisible Hand, The Tooth of Crime, and Angel City are situated at similar feature with literary dystopia and dystopian constructs in cinema. Government and supervision themes, in this regard, constitute dystopian traces in Sam Shepard?s studied plays.In this study, dystopian traces have been followed by establishing their relations to Michael Foucault?s concepts of government and supervision, and by putting utopia and dystopia to the center, in the company of literary utopias, dystopia and cinema examples.