Huzurevinde yaşayan bireylerde sarkopeni varlığına göre beslenme durumu ve yaşam kalitesi ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutritional status and quality of life according to sarcopenia among the nursing home residents
Yazar: HİLAL ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. ASLI UÇAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Huzurevleri = Nursing homes ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Bu araştırmanın amacı; huzurevinde yaşayan, sarkopenisi olan ve olmayan 65 yaş ve üzeri bireylerde, beslenme durumu ve yaşam kalitesi ile ilişkisinin karşılaştırılmasıdır. Bu araştırmaya; 75.Yıl Huzurevi, Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde yaşamakta olan, 65 yaş ve üzerinde, sarkopenik (n=84) ve sarkopenik olmayan (n=88) toplam 172 kişi dahil edilmiştir. Veriler bir anket formu aracılığıyla, yüz yüze görüşülerek toplanmış; beslenme durumunun saptanmasında Mini Nütrisyonel Anket kısa formu (MNA-SF) ve üç günlük 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı, sarkopeni değerlendirmesinde ise biyoelektrik impedans analizi (BIA) cihazı ve el dinamometresi kullanılmıştır. Kırılganlık FRAIL ölçeği ile, yaşam kalitesi ise Avrupa Beş Boyutlu Yaşam Kalitesi (European Quality of Life-5 Dimensions: EQ-5D) ölçeği ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen veriler BeBiS (Beslenme Bilgi Sistemi) ve SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Bireylerin cinsiyet dağılımları arasında farklılık bulunmayıp; sarkopenik bireylerde ortalama yaş daha yüksektir (p<0,05). Sarkopenik bireylerde, çiğneme ve yutma güçlükleri görülme ve ana öğün atlama oranları daha yüksektir (p<0,05). Besin tüketim kaydı sonucunda; makro ve mikro besin ögeleri ile enerji alımı sarkopenik bireylerde daha düşük bulunmuştur. Lojistik regresyon analizinde çeşitli faktörlere göre yapılan düzeltme sonrasında; günlük enerji, protein ve yağ alımı ile B6 vitamini ve demir alımı sarkopeni riski üzerinde anlamlı etkiye sahip bulunmuştur (p<0,05). Sarkopenik bireylerin büyük çoğunluğu "malnütrisyon riski" altında (%61,4) iken, sarkopenik olmayanların büyük çoğunluğu (%78,6) "normal nütrisyonel durumda" bulunmuştur (p<0,001). Sarkopenik bireylerin büyük çoğunluğu (%64,8) "kırılgan" iken, sarkopenik olmayan bireylerin büyük çoğunluğu (%41,7) "dinç" olarak değerlendirilmiştir (p<0,001). EQ-5D indeks ve VAS puanları sarkopenik bireylerde daha düşüktür (p<0,001). EQ indeks puanı; MNA-SF puanı, günlük enerji ve protein alımı ile orta dereceli pozitif korelasyon göstermektedir (p<0,001). Daha yüksek EQ-5D indeks puanı ve daha yüksek BKİ sarkopeni riskini (OR:0,06; %95 GA: 0,01-0,42; OR:0,74; %95 GA: 0,60-0,93) azaltmaktadır. Malnütrisyon riski olan bireylerde, normal nütrisyonel durumdaki bireylere kıyasla (OR:4,76; %95 GA: 1,14-19,96; p<0,05) ve günlük protein alımı 1,2 g/kg'ın altında olan bireylerde, bu değer ve üzerinde protein alanlara kıyasla sarkopeni riski daha yüksektir (OR:17,04; %95 GA: 4,24-68,40; p<0,001). Huzurevinde yaşayan bireyler ile yürütülmüş olan bu araştırmada; beslenme durumu ve yaşam kalitesinin, sarkopeni riski üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu gösterilmiş olup; daha büyük bir örneklemde, çok merkezli yürütülecek ileri çalışmalar, sarkopeni riskinde etkin faktörlerin belirlenmesini sağlayarak gelecekte bu halk sağlığı sorununun çözümünde daha etkin adımların atılmasını mümkün kılabilir.

Abstract:
This study aimed to compare the relationship between nutritional status and quality of life in sarcopenic and non-sarcopenic elderly people who are living in a nursing home. This study was carried out among 172 (84 sarcopenic and 88 non-sarcopenic) participants living in the '75. Yıl' nursing home. Data was collected by face to face interview technique and recorded with a questionnaire, nutritional status was evaluated using the Mini Nutritional Assessment-Short Form (MNA-SF), 24-hour dietary recall per 3 days. The bioelectrical impedance analysis (BIA) and handgrip strength were used for the determination of sarcopenia. Frailty was evaluated by the FRAIL scale and quality of life was evaluated by the European Quality of life-5 Dimensions: EQ-5D scale. The data analysis was conducted using the software package SPSS and BeBiS. There was no difference between gender distribution and mean age is higher in sarcopenic elderly (p<0.05). Chewing and swallowing difficulties were more prevalent among the sarcopenic elderly (p<0,05). According to the result of the dietary records, energy intake with macro and micronutrients was lower in sarcopenic elderly, but after adjust for confounding factors in regression analysis, daily energy, protein, fat intake, and vitamin B6 and iron intake had a significant effect on the risk of sarcopenia (p<0.05). The rate of 'risk of malnutrition' was 61.4% among the sarcopenic elderly, while 'normal nutritional status' was 78.6 % among the non-sarcopenic elderly. The rate of 'frail' was 64.8% among the sarcopenic elderly, while 'robust' was 41.7 % among the non-sarcopenic elderly. The EQ index score was correlated with the MNA-SF score and daily energy and protein intake (p<0.001). A higher EQ-5D index score and Body Mass Index (BMI) were related to the low risk of sarcopenia (OR:0.06, 95% CI: 0.01-0.42; OR:0.74, %95 CI: 0.60-0.93). The elderly at 'risk of malnutrition' are at higher risk of sarcopenia compared to the elderly with a 'normal nutritional status' (OR: 4.76; 95% CI: 1.14-19.96; p <0.05). The elderly with protein intake of less than 1.2 g/kg/d have a higher risk of sarcopenia compared to those who take this value and above (OR: 17.04, 95% CI: 4.24-68.40; p <0.001). Consequently, in this study, conducted with the elderly living in a nursing home; nutritional status and quality of life have been shown to have a significant effect on the risk of sarcopenia May be more effective steps to be taken in solving this public health problem by identifying effective factors in sarcopenia risk with further researches that have a larger sample size and multicenter design.