Tekstil sektörünün dış ticaret ekseninde makine öğrenmesi ile ürünler ve ülkeler bazında analizi
Analysis of the textile sector on the basis of products and countries through machine learning in the context of foreign trade
Yazar: AYKUT ÖZEN
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER TURANLI
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Analitiği Ana Bilim Dalı / İşletme Analitiği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration

Özet:
Küresel rekabet ortamında, kalite ve yenikler ekseninde rekabetçi ürünlerin üretiminin yanı sıra, aynı zamanda değişen talep koşullarına uyum kapasitesine sahip olunması da büyük önem taşımaktadır. Bu durum, küresel ticarette önemli bir yere sahip olan ve ülke ekonomilerinde istihdam ve büyüme açısından önemli bir rol oynayan tekstil sektörü için de geçerli olmaktadır. Geniş bir ürün yelpazesini içerisinde barındıran tekstil sektörü, özellikle gelişmekte olan ülkeler açısından daha da önem taşımaktadır. Ülkelerin küresel ticaretten daha fazla pay alabilmeleri ise küresel talebi karşılayabilme yeteneklerine, değişen koşullara uyum sağlayabilmelerine, fiyat, kalite ve yenilikçi rekabet kapasitelerine bağlı bulunduğundan, mevcut ve değişen konum ve koşulların analizi önem taşımaktadır.
Bu çalışmada, küresel tekstil ticaretinde dönemsel olarak ülke konumlarının ve ülke konumlarını belirleyen ürün gruplarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede, 2023 yılında en yüksek ihracata sahip 50 ülke belirlenmiş, bu ülkelerin Tekstil, Hazır Giyim & Ev Tekstili sektöründe HS50-HS63 kodlarıyla tanımlanan ihracat verileri ele alınarak ve bu verilerden 5'er yıllık ortalamalar (2004-2008, 2009-2013, 2014-2018 ve 2019-2023) elde edilmiştir. Kriz dönemlerindeki değişimlerin incelenebilmesi amacıyla 2008-2009 Küresel Finans Krizi ile 2020-2021 Covid-19 pandemi dönemi ayrıca ele alınmıştır. Bu noktada, belirlenen her dönem için kümeleme analizleri gerçekleştirilmiş ve ülkelerin performansları ve öne çıkan ürün grupları analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, gelişmiş ekonomilerin ticari çeşitlilikten elde ettikleri stabiliteye, Çin gibi yükselen üretim güçlerinin kriz dönemlerindeki üretim güçlerine, ileri teknolojiye dayalı ekonomilerin ise yüksek katma değerli tekstil ürünlerinde sahip oldukları rekabet avantajlarını ön plana çıkarmıştır.

Abstract:
In the context of global competition, it is crucial not only to produce competitive products centered on quality and innovation but also to have the capacity to adapt to changing demand conditions. This is especially relevant for the textile industry, which holds a significant position in global trade and plays an important role in employment and economic growth within national economies. The textile sector, encompassing a wide range of products, is particularly significant for developing countries. For countries to secure a larger share of global trade, their ability to meet global demand, adapt to changing conditions, and enhance their competitiveness in terms of price, quality, and innovation is essential. Therefore, analyzing current and evolving positions and conditions is of great importance.
This study aims to determine the positions of countries in global textile trade over different periods and to identify the product groups that define these positions. Within this framework, the top 50 exporting countries in 2023 were selected, and the export data of these countries in the Textile, Apparel & Home Textiles sectors (defined by HS codes 50-63) were examined. From this data, five-year averages (2004-2008, 2009-2013, 2014-2018, and 2019-2023) were obtained. Additionally, the 2008-2009 Global Financial Crisis and the 2020-2021 COVID-19 pandemic periods were analyzed to examine changes during these crisis periods. At this stage, cluster analyses were performed for each defined period, and the performance and prominent product groups of countries were analyzed. The findings highlighted the stability gained through trade diversity in advanced economies, the production strength of emerging manufacturing powers like China during crisis periods, and the competitive advantages of high-value textile products in economies based on advanced technology.