Uluslararası etik perspektifinden küresel iklim rejimi: Bir aktör olarak çok uluslu şirketler
The global climate regime from the perspective of international ethics: Transnational corporations as an actor
Yazar: CEYDA BOSTANCI
Danışman: DR. GİZEM BİLGİN AYTAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Etik, yaşamın pratiklerinden bağımsız değildir. Her seçimimiz etik duruşumuzu göstermektedir. Hayattaki amacımız nedir sorusu etik bir sorudur. Uluslararası ilişkiler etiği de birlikte nasıl yaşamalıyız ve sorumluluklarımızın kim için ve kime/neye göre şekillendiğinin cevabını aramaktadır. İnsan hak ihlalleri, çevresel krizler, işsizlik,  soykırım gibi birçok meselede şu sorular sorulmaktadır: Kim sorumlu ve bu sorumluluklar nasıl dağılmalıdır ve sorumluluklar hangi normlar üzerinden şekillenmelidir? Bu bağlamda bu sorular eşliğinde çalışmanın ilk kısmında uluslararası etiğin temel tartışması olan evrenselcilik- tikelcilikten hareketle liberal teori, İngiliz Okulu, Eleştirel teori ve yeşil teori perspektifinden değerlendirilmiştir. Liberal teorinin uluslararası siyasette iş birliğinin nasıl mümkün olacağı tartışması ve insan hakları meselesine dair yaklaşımlarına yer verilirken, İngiliz Okulu'nun uluslararası toplum/ dünya toplumu kavramsallaştırması, Eleştirel teorinin evrensel etik yaklaşımı ve zarar prensibi kavramsallaştırması ve yeşil siyasal düşüncenin büyüme eleştirisi ve gezegensel etik perspektifine değinilmektedir.  
Çalışmanın ikinci kısmında küresel iklim rejiminin dönüşümü ele alınmaktadır. Paris Anlaşması sonrası süreçte devlet dışı aktörlerin etkinliği artmış ve ulus ötesi yönetişim tartışmaları başlamıştır. Bu süreçte  çok uluslu şirketlerin etkinliği ve topluma ve devlete yönelik yaklaşımları da dönüşmüştür. Üçüncü bölümde sera gazı emisyon oranlarının önemli bir bölümüne sahip şirketlerin uluslararası toplum tarafından yüklenen normlarına değinilmiştir. Şirketler bu normları lobicilik yöntemiyle hafifletmeye çalışmaktadır ve çeşitli imaj yöntemleriyle bu süreci şekillendirmektedir. Bu bağlamda bir örnek çalışma olan Volkswagen emisyon krizi üzerinden bir değerlendirme gerçekleştirilmektedir. Bu krizde şirketlerin sorumluluklarını yerine getirmesinde yasallık ve güçlü kurumların ve uluslararası toplumun ön plana çıktığı keşfedilmiştir. Bu tezin amacı çok uluslu şirketlerin iklim değişikliği meselesinde sorumluluk normunun dönüşümünde etkili bir aktör olduğuna işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler: etik, küresel iklim değişikliği, küresel iklim rejimi, çok uluslu şirketler, kurumsal sosyal sorumluluk

Abstract:
Ethics is not independent of the routine and actions of life. Every choice reflects an ethical view. It is an ethical question of what my purpose in life is. International ethics answers how to live together for who our responsibilities are and to whom/ for what shapes. Here are questions such as violations of human rights, environmental crises, unemployment, and genocide. Who is responsible for it? How should the responsibilities be distributed? Which norms do the responsibilities shape? In this regard, with the questions first, the study is told about Liberal theory, English School, Critical theory, and Green theory based on universalism- particularism which is the important argument of International Ethics. While Liberal theory transforms regimes to governance and human rights, the division between international society and World society by English School, universal ethics and harm principle by Critical theory, and criticism of growth and planetary ethics by Green theory are evaluated.
Second, the transformation of the global climate regime is analyzed. In post-Paris, nonstate actors have increased their efficiency and transnational governance has been argued. During this period efficiency of transnational corporations and attitudes towards state and society have drawn attention. Third, the responsibilities of corporations that have high rates of greenhouse gases ordered by international society are discussed. The corporations have been trying to lobby states and to apply with different public opinion.  In context, Volkswagen's emission crisis is analyzed.  In this crisis, it was discovered that legitimacy and strong institutions and society are important. This thesis aims to point out that multinational corporations as a non-state actor are an influential actor in the transformation of the norm of responsibility in the issue of climate change.
Keywords: ethics, global climate change, global climate regime, transnational corporations, corporate social responsibility