Magnetik rezonans spektroskopinin multipl skleroz tanısındaki yeri
Magnetic resonance spectroscopy in multiple sclerosis diagnosis
Yazar: CEMİLE AYDAN İLKME
Danışman: PROF. DR. E. TURGUT TALI
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Manyetik rezonans spektroskopi = Magnetic resonance spectroscopy ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Spektroskopi = Spectroscopy

Özet:
Amaç:Demyelinizan hastalıklar içerisinde en sık rastlanan, MS'nin en sık raslanan tipi olan RRMS'li hastalarda akut ve kronik MS plaklarının MRS ile değerlendirilmesi ve T1A görüntülerde izlenen hipointens MS plakları ile izlenmeyen izointens MS plaklarında görülen metabolit değişikliklerinin karşılaştırılması, normal görünümlü beyaz cevherin metabolitlerinin değerlendirilmesi ve elde olan verilerin literatür ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.Gereç Yöntem:Çalışmaya MS polikliniğinde, geniş kapsamlı klinik hikaye, nörolojik muayene, BOS bulguları, elektrofizyolojik incelemeler ve MRG bulguları ışığında RRMS tanısı alan 49 olgu ve baş ağrısı nedeniyle kliniğimize başvuran 20 kontrol olgusu dahil edildi. Kalitatif değerlendirme amacıyla aksiyal T1A, T2A, FLAIR, sagittal T2A görüntüler ve postkontrast aksiyal, sagittal, koronal T1A görüntüler alınmıştır. Periventriküler ve supraventriküler düzlemdeki lezyonların kontrastlanıp kontrastlanmadıkları, T1A görüntülerde ki lezyonların özellikleri değerlendirilmiştir. Ayrıca tüm hastaların periventriküler ve supravetriküler düzlemlerinin TE 135 ve 35 ms'e kullanılarak multivoksel MRS incelemeleri yapıldı.Bulgular:RRMS'li hastalarda TE 135 ms'de periventriküler-supraventriküler düzlemden yapılan ölçümlerde kontrol grubu ile karşılaştırıldığında NAA/Cho, NAA/Cr oranları, NAA, Cho, Cr miktarlarında azalma ve Cho/Cr oranında artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. NAA/Cho, NAA/Cr oranlarında akut plaklarda azalma, Cho/Cr oranında ise artma, NAA, Cho, Cr miktarlarında, NAA/Cho, NAA/Cr oranlarında kronik plaklı olgularda azalma saptanmış olup bu değişiklikler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.Normal görünümlü beyaz cevherde NAA, Cho ve Cr miktarları ile NAA/Cho, NAA/Cr oranında azalma, Cho/Cr oranında ise artış izlenmiş ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.TE 135 ms'de hipointens lezyonlar ile kontrol grubu karşılaştırıldığında NAA, Cho, Cr miktarlarında, NAA/Cho, NAA/Cr oranlarında lezyonlarda azalma, TE 35 ms'de mI/Cr oranı hipointens lezyonlarda daha yüksek saptanmış olup, istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. TE 135 ms'de izointens lezyonlar ile kontrol grubu karşılaştırıldığında NAA, Cr miktarları ve NAA/Cho oranlarında izointens lezyonlarda azalma, Cho/Cr oranında ise artış izlenmiş olup, bunlar istatistiksel olarak anlamlı bulundu.Sonuç:MS tanısında MRG vazgeçilmez bir yöntem olup, MRS, lezyonların yaşını, özelliklerini, yeni lezyon oluşabilecek alanların saptanmasında bize yardımcı olmaktadır. MRS'de de ayrıca tanıda ve takipte çok önemli olabilecek anlamlı veriler tespit edilmiştir. MRS ile MS'li olgularda lezyon gelişebilecek yerlerin MRG'ye göre daha erken dönemde ortaya konabileceği ve plakların yaşı hakkında bilgi vermesi açısından önemli katkıları bulunduğu düşünülmektedir.

Abstract:
PURPOSE :Relapsing remitting MS (RRMS) is the most common type of MS seen in demyelinating disease. We aimed to evaluate the MR spectroscopic changes of acute and chronic plaques and normal appearing white matter in RRMS patients.MATERIALS AND METHOD:49 RRMS cases and 20 control subjects were included in the study. The RRMS was diagnosed by clinical features, neurologic examination, CSF findings, electrophysiologic tests and MRI findings. Axial T1-weighted, T2-weighted, FLAIR, sagittal T2-weighted and post-contrast axial, sagittal, coronal T1-weighted images were obtained. MRS examinations were obtained with short and long TE (TE:35 and 135 msec). Statistical evaluations were performed by Kruskal Wallias and Mann-Whitney U test.RESULTS:MRS with TE 135 showed significantly decreased NAA/Cho, NAA/Cr ratios and NAA, Cho, Cr levels and significantly increased Cho/Cr ratio in comprasion with the control group. MRS of the acute plaques group showed significantly increased Cho/Cr ratio, and significantly decreased NAA/Cho, NAA/Cr ratios. MRS of chronic plaques demonstrated significantly decreased NAA, Cho, Cr levels and NAA/Cho, NAA/Cr ratios and significantly increased Cho/Cr ratio.Low signal intensity lesions on T1-weighted images showed significantly decreased NAA, Cho, Cr levels and NAA/Cho, NAA/Cr ratios on MRS with TE 135 msec. mI/Cr ratio of these lesions was significantly higher on MRS with TE 35 msec compared to control group. Isointens lesions showed significantly decreased NAA, Cho, Cr levels and NAA/Cho, NAA/Cr ratios whereas Cho/Cr ratio is significantly increased.CONCLUSION:MRS is found to be helpful in determination of lesion age and specifications. MRS is found to be contributary to MRI in diagnosis and follow-up of MS patients. MRS elucidate the locations where new lesions may develop, earlier than the MRI .