5-6 yaş grubu çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerilerinin annelerin açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları açısından incelenmesi
Examination of auditory reasoning and processing skills of 5-6 years of old children in terms of the explanatory reasoning and cognitive stimulation behaviors of mothers
Yazar: FATMA SEMRA GÜL
Danışman: DOÇ. DR. KEZBAN TEPELİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile tutumu = Family attitude ; Akıl yürütme = Reasoning ; Anne eğitimi = Mother education ; Anneler = Mothers ; Bilişsel uyarım = Cognitive stimulation ; Davranışsal tutum = Behavioural attitude ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; İşitsel muhakeme = Auditory reasoning ; İşlem becerisi = Processing skills

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı 5-6 yaş grubu çocuklarının işitsel muhakeme ve işlem becerilerinin annelerin açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Araştırmanın bağımlı değişkenini 5-6 yaş grubu çocukların "işitsel muhakeme ve işlem becerileri", bağımsız değişkenleri ise "annelerin açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları ile kardeş sayısı, cinsiyet,  baba eğitim düzeyi, anne eğitim düzeyi ve çocuk sırasından " oluşturmuştur. 
Araştırmanın çalışma grubunu, 2013–2014 eğitim-öğretim yılında Konya il merkezindeki ilköğretim okullarının bünyesindeki anasınıfları ile bağımsız anaokullarına devam eden çocukların içinden tesadüfî küme örnekleme yöntemi ile seçilen 300 çocuk ve onların anneleri oluşturmuştur. 
Araştırma ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerilerini belirlemek için Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi (SİMİBT) ve annelerin çocuktaki işitsel muhakeme ve işlem becerilerine açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarının etkisini ölçmek içinde "Çocuk Yetiştirme Anketi" kullanılmıştır. Çocukların işitsel muhakeme ve işlem becerileri testi toplam test ve alt test puanlarını, annelerin açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranış puanlarının ve kardeş sayısı, cinsiyet, baba eğitim düzeyi, anne eğitim düzeyi, çocuk sırasının yordayıcılığı, çoklu regresyon analizi ile test edilmiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda ulaşılan genel sonuç: Annelerin bilişsel uyarım davranışları değişkeni okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş grubu çocukların Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi'nin Genel Bilgi ve Benzerlikler alt testi puanları ile Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi Toplam Test puanlarındaki değişimi açıklarken; annelerin bilişsel uyarım davranışları değişkeni Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi'nin Sözel Anlamsızlıklar, Aritmetik Muhakeme, Analojik Tamamlama ve Nedensel Muhakeme alt testi puanlarındaki değişimi açıklamamaktadır. Annelerin açıklayıcı akıl yürütme davranışları değişkeni okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş grubu çocukların Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testinin alt test ve toplam test puanlarındaki değişimi açıklamamaktadır. Ayrıca anne eğitim düzeyi değişkeni okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 5-6 yaş grubu çocukların Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi'nin Genel Bilgi, Analojik Tamamlama, Nedensel Muhakeme ve Benzerlikler alt testi puanları ile Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi Toplam Test puanlarındaki değişimi açıklarken kardeş sayısı, cinsiyet, baba eğitim düzeyi ve çocuk sırası değişkenleri 5-6 yaş grubu çocukların Selçuk İşitsel Muhakeme ve İşlem Becerileri Testi'nin alt test ve toplam test puanlarındaki değişimi açıklamamaktadır.

Abstract:
The general purpose of this research is to analyse whether there is a change in the auditory judgement and process skills of 5-6 year-old children according to explanatory reasoning and  cognitive stimulation of mothers.  The independent variable of the research is "the auditory judgement and process skills" of 5-6 year-old children while the dependent variables are  "explanatory reasoning and  cognitive stimulation of mothers, number of siblings, sex, level of father's and mother's education and the order of the child in the family". 
The study group for the research comprises 300 children and their mothers chosen via the random cluster sampling  method from children attending nursery classes incorporated in primary schools and from private nursery schools in central district of Konya province in the 2013-2014 academic year.
The research is a relational screening model. The means for data collection used in the research  were the Selçuk auditory judgement and process skills test (SIMIBT) to establish the auditory judgement and process skills of children and the explanatory reasoning and  cognitive stimulation of mothers was measured using the "child nurturing survey". The test totals and sub-totals of the auditory judgement and process skills of children and  the scores of the explanatory reasoning and  cognitive stimulation of mothers, number of siblings, sex, level of father's and mother's education and the order of the child in the family were tested via multiple regression analysis. 
The general conclusion obtained  from the results of the research:  While the "cognitive stimulation of mothers" variable explains the variation in the General Information and Similarities sub-scores of Selçuk auditory judgement and process skills test of 5-6 year-group children attending nursery education  , the "cognitive stimulation of mothers" variable does not explain the variation in the Oral Incoherence, Arithmetic Judgement, Analogic Integration and Causal Judgement  sub-test scores of the Selçuk auditory judgement and process skills test. Furthermore, while the mother's education level variable explains the variation in the General Information, Analogic Integration,  Causal Judgement  and Similarities sub-scores of Selçuk auditory judgement and process skills test scores and the Selçuk auditory judgement and process skills test total scores,  the variables of siblings, sex, level of father's education and the order of the child in the family variables do not explain the variation in the sub-test scores and total test scores of the  5-6 year-old  children's Selçuk auditory judgement and process skills test.