Açıkdeniz yapıları çalışanlarına verilen eğitimlere yönelik sistematik bir öğretim tasarım modeli
A systematic instructional design model for training delivered to offshore structures employees
Yazar: İSMAİL KANDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. KADİR ÇİÇEK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Denizcilik = Marine ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği = Petroleum and Natural Gas Engineering
Dizin: Açık deniz platformları = Offshore platforms ; Denizcilik eğitimi = Maritime  education ; Mesleki teknik eğitim = Vocational technical education ; Mühendislik eğitimi = Engineering education ; Uluslararası deniz taşımacılığı = International maritime transport ; Yükseköğretim programları = Higher education programming ; Öğretim tasarımı = Instructional design

Özet:
Denizcilik sektörü, doğası gereği tehlikeli ortamlarda faaliyet gösterdiğinden, insan kaynaklarının yüksek düzeyde bilgi, beceri ve yetkinliğe sahip olması önemli bir husustur. Değişen ihtiyaçların ortaya çıktığı aynı zamanda teknik, operasyon vb. farklı gelişmelerin meydana geldiği günümüzde, denizcilik eğitimlerinin etkili, verimli, cazip ve uygun maliyetli bir şekilde tasarlanması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, öğretimsel sorunların ve kaynakların sistematik bir bakış açısıyla çözümlenmesi aynı zamanda ince ayrıntılar göz önünde bulundurularak tasarlanması gerekmektedir. Bu açıdan denizcilik eğitim ve öğretimi özelinde, gerekli bilgi, beceri ve yetkinliklerin en üst düzeyde edinilmesini sağlayacak özgün bir öğretimsel tasarım ortaya konulması sektörün insan kaynağı kalitesinin sürdürülmesi açısından gereklidir. 
Denizcilik sektöründeki insan kaynaklarının eğitim ve öğretiminin önemi, tüm deniz kazalarının büyük çoğunluğunun insan hatasından kaynaklandığı gerçeğiyle de vurgulanmaktadır. Benzer şekilde, açık denizlerde gemileri ve platformları bulunan petrol ve gaz endüstrisi personeline standartlar, yönetmelikler, acil durum prosedürleri vb. temel eğitimlerin yanı sıra uzmanlığa uygun diğer eğitimler sağlanmış olsa da insan hatası kaynaklı kazalar meydana gelmeye devam etmektedir. Açıkdeniz petrol endüstrisi, iş sağlığı ve emniyeti gibi konularda sert kurallara sahip olduğundan, çalışanların görevlerine başlamasından önce "Temel Açık Deniz Emniyet Giriş ve Acil Durum Eğitimi (BOISET)" sertifikasına sahip olması zorunluluğu getirmiştir. Bu kuralları, 1991 yılından başlayarak işgücü emniyeti ve yetkinliğinin iyileştirilmesine yardımcı olmak amacıyla petrol ve gaz endüstrisi için standartlar belirleme konularında çalışmalar yapan ayrıca personel eğitimlerini düzenleyen ve gerçekleştiren kurum olan Açıkdeniz Petrol Endüstrisi Eğitim Örgütü (OPITO) koymuştur. Günümüzde, BOSIET birçok farklı ülkede çeşitli eğitim merkezlerinde, OPITO standartlarına uygun olarak yürütülmektedir. Standartlar incelendiğinde, eğitimin modüllerden, modüllerin ise element adı verilen alt birimlerden oluştuğu görülebilmekte ayrıca verilecek eğitimler için genel kapsam, ders sonuçları, konu başlıkları vb. bilgiler elde edilebilmektedir. Bu bilgilerden yola çıkan eğitim merkezleri kendi müfredatlarını oluşturur ve seçtikleri çerçeve ile eğitimlerine devam ederler. Bu doğrulturda, eğitmenlerin konuya hakimiyeti, materyallerin ve ders görsellerinin etkinliği gibi seçeneklerle bağlantılı olarak kurs merkezleri iyi ya da kötü sonuçlar üretebilmektedir. Açıkdeniz ortamı, karadan uzak konumu, sert hava koşulları ve kazaların meydana gelme potansiyeli nedeniyle eşi benzeri olmayan emniyet sorunlarını ortaya çıkartmaktadır. BOSIET, çalışanların açık deniz ortamlarında emniyetli ve etkili bir şekilde çalışmaya yeterince hazırlanmalarını sağladığı için kurs merkezlerinin bireysel çabaların dışında da eğitimin bir sistematik bakış açısı gözden geçirilmesinin ihtiyacını barındırmaktadır. 
Tez çalışmamız, açık denizde çalışmak isteyen veya halihazırda bu sektörde çalışan personelin, OPITO standartlarına uygun olarak belirtilen yetkinlikleri en üst düzeyde kazanmalarını sağlamak ve BOSIET'in etkililiğini artırmak amacıyla dört temel bakış ile derinlemesine bir inceleme sunmaktadır.

İlk olarak, öğretim tasarim modellerinin prensipleri ve öğretimin geliştirilmesi sürecindeki kritik rolleri irdelemiştir. Literatürde çok sayıda IDM'in olması ve öğretimsel probleme en uygun seçimin yapılması konusundaki belirsizlikler ve zorluklar sebebiyle tez kapsamında bir IDM seçim yaklaşımı geliştirilmiştir. Bu yaklaşım ile çok kriterli bir karar verme problemine dönüşen IDM seçimi ele alınmış ve bulanık aksiyomatik tasarım (FAD) metodolojisi kullanılarak bir karar desteği sağlanması amaçlanmıştır. Bu yeni yaklaşımın etkinliği BOSIET'e odaklanan bir vaka çalışması ile vurgulanmıştır. Vaka çalışmasında teorik ve pratik kısımlar için farklı IDM alternatifleri uzmanların değerlendirmelerine göre karşılaştırılmış, sonucunda teorik kısım için Dick, Carey ve Carey, pratik kısım için ise ADDIE modeli en iyi alternatif olarak tespit edilmiştir. İkinci olarak teorik ve pratik kısımlar için tespit edilen en iyi alternatif modellerin esneklik, revizyon kabiliyeti, biçimlendirici ve özetleyici değerlendirme özellikleri gibi güçlü yönlerinden yararlanılarak BOSIET özelinde bir IDM önerilmiştir. Üçüncü olarak, önerilen IDM'e kontrol listesi (CL) ve küresel derecelendirme ölçeği (GRS) yaklaşımları bütünleştirilerek BOSIET kursiyerlerinin bilgi ve beceri kazanım seviyelerini değerlendirmek için yeni bir araç eklenmiştir. Dördüncü ve son olarak ise ortaya konulan IDM'in etkinliğini test etme amacıyla yapı ve davranışsal testleri içeren sistem dinamiği yaklaşımından yola çıkılarak öğretim tasarımında kullanılan modellerin ve stratejilerin etkileşimi incelenmiştir. Önerilen IDM ile BOSIET'in içeriği tasarlandıktan sonra uzman ve eğitmen görüşleri alınarak düzeltmeler yapılmış daha sonra deney ve kontrol grupları üzerinde uygulanarak etkinliği test edilmiştir. Sonuçlar, yeni öğretim tasarımının geleneksel yönteme kıyasla istenen öğrenme çıktılarına daha etkili bir şekilde ulaşmayı sağladığını göstermiştir. 
Bu tezin ana bulguları, önerilen IDM vasıtasıyla ortaya konulan öğretimsel tasarıma değerlendirme aracı da birleştirildiğinde, delegelerin bilgi ve beceri kazanımlarını önemli ölçüde geliştirdiğini göstermektedir. Bulanık aksiyomatik tasarım kullanılarak öğretim tasarımı unsurlarının karşılaştırılmasına yönelik metodolojinin, BOSIET eğitimi için en uygun IDM'in belirlenmesinde etkili olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca, farklı akademik çalışmaları bir araya getirerek IDM'i test etme yaklaşımı, önerilen modelin etkinliğine dair güvenilir kanıtlar sağlamıştır. Sonuç olarak, doktora tezi, BOSIET için kapsamlı bir IDM'in yanı sıra bir değerlendirme aracı, öğretim problemi için uygun IDM'yi seçmeye yönelik bir yaklaşım ve IDM'nin etkinliğini test etmek için bir metodoloji sunmuştur.

Abstract:
Since the maritime sector operates in hazardous environments due to its nature, it is important that human resources have a high level of knowledge, skills and competence. In today's world, where changing needs arise and at the same time different developments such as technical, operational, etc. occur, it is of great importance to design maritime training in an effective, efficient, attractive and cost-effective manner. For this reason, instructional problems and resources need to be analysed from a systematic point of view and at the same time designed with fine details. In this respect, in maritime education and training, it is necessary to put forward a unique instructional design that will ensure the acquisition of the necessary knowledge, skills and competences at the highest level in order to maintain the quality of human resources in the sector. 
The importance of education and training of human resources in the maritime sector is also emphasised by the fact that the majority of all maritime accidents are caused by human error. Similarly, even though oil and gas industry personnel with ships and platforms on the high seas are provided with basic training in standards, regulations, emergency procedures, etc., as well as other training appropriate to the specialisation, accidents due to human error continue to occur. Since the offshore oil industry has strict rules on issues such as occupational health and safety, it is mandatory for employees to have a "Basic Offshore Safety Introduction and Emergency Training (BOISET)" certificate before starting their duties. These rules were introduced by the Offshore Petroleum Industry Training Organisation (OPITO), an organisation that has been working on setting standards for the oil and gas industry to help improve workforce safety and competence, as well as organising and conducting personnel training since 1991. 
Today, BOSIET is carried out in various training centres in many different countries in accordance with OPITO standards. When the standards are analysed, it can be seen that the training consists of modules and modules consist of sub-units called elements, and information such as general scope, course results, topics, etc. can be obtained for the trainings to be given. The BOSIET curriculum is divided into four main modules: safety introduction, helicopter safety and abandonment, first aid and survival at sea, fire fighting and individual rescue methods. The safety introduction module covers general safety principles and procedures including hazard identification, risk assessment and personal protective equipment. The helicopter safety and abandonment module covers safety procedures for boarding and landing helicopters as well as emergency procedures in the event of a helicopter accident. This module also covers the use of emergency breathing systems and the correct use of helicopter safety equipment. The Survival at Sea training module covers survival techniques in the event of landing or abandoning ship, as well as basic first aid. This module includes practical applications on the use of life rafts, life jackets and other safety equipment. Fire fighting and personal survival module covers understanding the different types and sources of fire, identifying and controlling fire hazards, fire fighting methods and personal survival techniques. This module also includes practical applications of fire extinguishing and individual rescue techniques.
Based on this information, training centres create their own curricula and continue their education with the framework they have chosen. As a result, it can produce good or bad results depending on options such as the instructors' command of the subject, the effectiveness of the materials and course visuals. The offshore environment poses unique safety issues due to its remote location from land, harsh weather conditions and the potential for accidents to occur. Since BOSIET training ensures that employees are adequately prepared to work safely and effectively in offshore environments, there is a need for a systematic review of the training beyond the individual efforts of the course centres. In this doctoral thesis, an instructional design model (IDM) is proposed to ensure that the training that is required to be successful in order for the personnel who work or are working on the high seas to acquire the competencies specified in the OPITO standards is carried out in a systematic manner. Here, instructional design refers to the systematic analysis of instructional problems and learning resources, while the visual representation of the basic components in the instructional design process and the relationships between them can be expressed as an instructional design model. With the proposed model, it is aimed to provide a systematic structure from theoretical education to practice and to ensure the competence acquisition of candidate personnel with traceable and measurable methods. In addition, with the model, academic, technical, technological, etc. current developments can be brought together to ensure continuous improvement and sustainability.
In order to increase the effectiveness of BOSIET, four main topics were addressed: developing a methodology for instructional design selection using fuzzy axiomatic design, proposing a suitable instructional design model for BOSIET, developing a knowledge and skills assessment tool compatible with the instructional design, and developing a methodology for testing the instructional design model by combining different academic studies.
In the literature survey, it was found that although there are various proposals for IDMs, there is no comprehensive model that specifically meets the requirements of BOSIET. In addition, there are more than 100 IDMs in the literature. Although most of the models basically consist of analysis, design, development, implementation and evaluation phases, they provide solutions to different instructional problems. In this way, there is a considerable amount of IDMs in the literature. With such a variety of model possibilities, choosing the most appropriate model for the instructional problem they face can turn into a complex problem for researchers and practitioners. There is no consensus in the literature on how to compare instructional design paradigms. Therefore, the identified research gap suggests that serious attention should be paid to developing a systematic IDM selection approach. Based on these arguments, it is understood that a systematic approach that enables the comparison of IDMs can be useful to support decision-making processes in selecting appropriate IDMs. In this context, the focus is on developing an IDM selection approach by comparing the characteristics of IDMs. The approach provides a systematic and quantitative IDM selection process that translates into a multi-criteria decision making (MCDM) problem and aims to minimise uncertainty, complexity and confusion in IDM selection problems. Therefore, axiomatic design under fuzzy environment (AD) is used.
In general, the BOSIET curriculum has a weight of 60% practical and 40% theoretical part. The IDM selection approach was applied to both the practical and theoretical parts of BOSIET and the most suitable potential IDMs were identified for both the practical and theoretical parts. As a result of the evaluations, Dick and Carey and Carey for the theoretical part of BOSIET and ADDIE for the practical part were found to be the most appropriate models.  Since it would be advantageous to have both the theoretical and practical parts in harmony in the results, it was decided to increase the effectiveness of BOSIET by introducing a new model by utilising the strengths of the two identified models.
In addition, literature reviews also highlighted the lack of a standardised tool to assess the knowledge and skills of BOSIET participants. Based on the gaps in the literature, efforts were made to come up with a reliable and valid tool to assess their knowledge and skills. The proposed tool was applied to BOSIET through expert opinions and case study and the reliability and validity of the results were statistically demonstrated.
Testing the IDM at each stage is an important step in the instructional design process as it helps to ensure the quality and effectiveness of learning and educational experiences. Testing allows designers to collect data on how well the materials and experiences meet their objectives and whether they fulfil learners' needs, and it also provides a bird's-eye view of the whole process as it can involve collecting feedback from learners. In this context, within the scope of the studies carried out in the last section, BOSIET generated with the proposed IDM was tested both structurally and behaviourally. The test results obtained with the participation of experts in the field of BOSIET and education and, in the final stage, delegates, showed that the proposed IDM is more effective in achieving the desired learning outcomes compared to the traditional method.
The main findings of this thesis show that the instructional design through the proposed IDM, when combined with the assessment tool, significantly improves the knowledge and skills of the delegates. The methodology for comparing instructional design elements using fuzzy axiomatic design was found to be effective in identifying the most appropriate IDM for BOSIET training. Furthermore, the methodology of testing the instructional design model by bringing together different academic studies provided reliable evidence of the effectiveness of the proposed model. In conclusion, the doctoral thesis presented a comprehensive Instructional Design Model for BOSIET as well as an evaluation tool, an approach to selecting the appropriate IDM for the instructional problem and a methodology to test the effectiveness of the IDM.