Günlük romatoloji pratiğinde PET/CT çekilen hastaların demografik ve klinik özelliklerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the demographic and clinical characteristics of patients with PET/CT imaging in daily rheumatology practice
Yazar: MERT CAN ATACA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GERÇEK CAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Arterit = Arteritis ; Ateş = Fever ; Demografi = Demography ; Pozitron emisyon tomografi = Positron-emission tomography ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Romatoloji = Rheumatology ; Sarkoidoz = Sarcoidosis ; Takayasu arteriti = Takayasu arteritis ; Vaskülit = Vasculitis ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Giriş: PET/BT'nin romatolojik hastalıkların tanısında ve tedavi takibinde kullanılmasına dair literatürde giderek artan sayıda çalışma mevcuttur. PET/BT'nin altın standart olarak kullanıldığı romatolojik hastalık olmamasına rağmen son kılavuzlarda, büyük damar vaskülitlerinde PET/BT'nin kullanımı invaziv tekniklerin önüne geçmiş görünmektedir. Çalışmamızda Dokuz Eylül Üniversitesi Romatoloji Kliniği'nde PET/BT çekilmiş hastaların demografik, klinik, laboratuvar özelliklerinin, tanı dağılımlarının, PET/BT'nin diğer görüntüleme yöntemleriyle uyumunun ve tedavi izlemindeki rolünün değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Metod: Hastaların yaşı, cinsiyeti, komorbiditeleri, romatolojik hastalık tanıları, kullandığı ilaçlar, PET/BT çekilme tarihleri ve tanı yaşları kaydedilmiştir. Diğer görüntülemelerinin bulguları, görüntülerin uyumunun değerlendirilmesi amaçlı kaydedilmiştir. Hastaların kontrol PET/BT görüntüleri önceki görüntüleme bulgularıyla kıyaslanarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza 01.01.2010 ve 31.12.2020 tarihleri arasında romatoloji kliniğinde PET/BT çekilen, yaş ortalaması 58±15 yıl, 179 (%63,9)'u kadın toplam 280 hasta alındı. PET/BT öncesi 202 (%72,1) hastanın romatolojik hastalık tanısı mevcuttu. PET/BT sonrasında 40 (%48,2) hasta yeni romatolojik hastalık tanısı, 43 (%41,8) hasta romatolojik hastalık dışı tanı aldı. PET/BT değerlendirmesi sonrası 33 (%11,8) hastada herhangi romatolojik hastalık saptanmadı.
PET/BT ile tanı konulan romatolojik hastalıklar ise sırasıyla; büyük damar vasküliti (n=11), IgG4-İH (n=10), sarkoidoz (n=9) ve diğer (n=10) olarak saptandı. Romatolojik hastalık dışı tanı alanların 22'sinde malignite saptandı. Kanserlerin dağılımı ise; akciğer (n=8), lenfoma (n=3), meme (n=3) ve diğer (n=8) kanserler olarak saptandı. 
Malignitenin dışlanması amacıyla PET/BT yapılan 165 hastadan 119'unda, romatolojik tanı amaçlı PET/BT yapılan 91 hastadan 22'sinde LAP mevcuttu. Romatolojik hastalık tanısı alanların %45'inde, romatolojik hastalık dışı tanı alanların %74,4'ünde LAP saptandı (p=0,002). Romatolojik hastalık tanısı alanların (n=40) ortanca SUVmax değeri 4,6 (3,3-7,2), malignite tanısı alanların (n=22) ortanca SUVmax değeri 8 (6,1-10,6) olarak saptandı (p<0,05).
Takip amaçlı 18 hastaya PET/BT görüntülemesi yapılırken, 4'ünün tedavisinde görüntüleme sonrasında değişiklik yapılmıştı. Temporal arterit tanılı hastalarda PET/BT'nin MRG ile uyumu %62,5, BT anjiyografi ile uyumu %100, doppler USG ile uyumu %40 saptandı. Takayasu arteriti tanılı hastalarda PET/BT'nin MRG ile uyumu %40, BT anjiyografi ile uyumu %50 ve doppler USG ile uyumu %38 saptandı. 
Sonuç: Romatoloji kliniğinde değerlendirilen hastalarda sarkoidoz, büyük damar vaskülitleri ve IgG4-İH tanısında ve hastalık takibinde PET/BT görüntülemesinin önemli bir yardımcı tetkik olduğu saptanmıştır. BDH, RA, SpA ve otoinflamatuvar hastalıkların tanı ve izleminde sıklıkla romatizmal hastalıklara eşlik eden malignitelerin araştırılması ve LAP özelliklerinin değerlendirmesi amacı ile kullanıldığı gözlenmiştir. PET/BT bulguları romatolojik hastalıkların erken teşhisinde, yaygınlığının değerlendirilmesinde, malign ve enfeksiyöz etiyolojilerin ayrımında klinisyene önemli yarar sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: PET/BT, romatoloji, büyük damar vasküliti, takayasu arteriti, lenfadenopati, sarkoidoz, NBA, NBİ

Abstract:
Aim and objective: There is an increasing number of studies in the literature on the use of PET/CT in the diagnosis and treatment follow-up of rheumatological diseases. Although there is no rheumatological disease in which PET/CT is used as the gold standard, the use of PET/CT in large vessel vasculitis seems to precede invasive techniques in recent guidelines. In our study, it was aimed to evaluate the demographic, clinical and laboratory characteristics, diagnosis distribution, compatibility of PET/CT with other imaging methods and its role in treatment follow-up of patients who underwent PET/CT at the Department of Rheumatology at Dokuz Eylül University.
Materials and Method: The patients' age, gender, comorbidities, rheumatological disease diagnoses, medications used, PET/CT withdrawal dates and diagnosis ages were recorded. The findings of other imaging studies were recorded to evaluate the consistency of the images. Control PET/CT images of the patients were evaluated by comparing them with previous imaging findings.
Findings: A total of 280 patients with a mean age of 58±15 years, 179 (63.9%) women, who underwent PET/CT in the rheumatology clinic between 01.01.2010 and 31.12.2020 were included in our study. Before PET/CT, 202 (72.1%) patients had a diagnosis of rheumatologic disease. After PET/CT, 40 (48.2%) patients were diagnosed with new rheumatologic disease, 43 (41.8%) patients were diagnosed with non-rheumatologic disease. No rheumatological disease was detected in 33 (11.8%) patients after PET/CT evaluation.
Rheumatological diseases diagnosed by PET/CT are respectively; large vessel vasculitis (n=11), IgG4-RD (n=10), sarcoidosis (n=9) and other (n=10). Malignancy was detected in 22 of those diagnosed other than rheumatologic disease. The distribution of cancers is; lung (n=8), lymphoma (n=3), breast (n=3) and other (n=8) cancers.
LAP was present in 119 of 165 patients who underwent PET/CT to exclude malignancy, and 22 of 91 patients who underwent PET/CT for rheumatologic diagnosis. LAP was found in 45% of those diagnosed with rheumatological disease and 74.4% of those diagnosed with non-rheumatic diseases (p=0.002). The median SUVmax value of those diagnosed with rheumatologic disease (n=40) was 4.6 (3.3-7.2), and the median SUVmax value of those diagnosed with malignancy (n=22) was 8 (6.1-10.6) (p <0.05).
While PET/CT imaging was performed in 18 patients for follow-up purposes, the treatment of 4 of them was changed after imaging. In patients with a diagnosis of temporal arteritis, the compatibility of PET/CT with MRI was 62.5%, with CT angiography 100%, and with Doppler USG 40%. In patients diagnosed with Takayasu's arteritis, the compatibility of PET/CT with MRI was 40%, with CT angiography 50%, and with Doppler USG 38%.
Conclusion: PET/CT imaging was found to be an important adjunctive examination in the diagnosis and follow-up of sarcoidosis, large vessel vasculitis and IgG4-RD in patients evaluated in the rheumatology clinic. It has been observed that it is often used in the diagnosis and follow-up of CTD, RA, SpA and autoinflammatory diseases, to investigate the malignancies accompanying rheumatic diseases and to evaluate the characteristics of LAP. PET/CT findings provide significant benefits to the clinician in the early diagnosis of rheumatologic diseases, evaluation of their prevalence, and differentiation of malignant and infectious etiologies.
Keywords: PET/CT, rheumatology, large vessel vasculitis, takayasu arteritis,  lymphadenopathy,sarcoidosis,FUO,IUO