ABD başkanlık siteminde ve Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yasama ve yürütme ilişkileri
Legislative and executive relations in the US Presidential government system and the Presidential government system
Yazar: ÖZDEN KAYA BERKAY
Danışman: PROF. DR. AYHAN DÖNER
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu doktora tezinde "ABD Başkanlık Sisteminde ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yasama ve Yürütme İlişkileri" anayasal zeminde incelenmiştir. Yasama, yürütme ve yargı organlarının birbirleriyle olan ilişkileri hükümet sistemlerinin sınıflandırılmasında temel ölçüt olarak kabul edilir. Sert kuvvetler ayrılığı teorisini benimseyen başkanlık sisteminde kuvvetler arasındaki ilişkinin şekillenmesinde denge ve denetleme mekanizmaları temel unsurdur. 16 Nisan 2017 tarihinde yapılan referandum ile Türkiye'de parlamenter sisteme son verilmiş ve Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle yürütmen organın yapısı ve devlet başkanın anayasal konumu değişmiştir. Bu değişiklik yasama ve yürütme ilişkilerini şekillendiren denge ve denetleme mekanizmalarının yeniden şekillenmesine neden olmuştur. Bu doktora tezi ABD başkanlık sistemi prototipiyle karşılatılarak Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde denge ve denetleme mekanizmalarını değerlendirebilmek, eleştirilere cevap verebilmek ve ayrıca sistemde eksikler mevcutsa bunlara yönelik çözüm öneriler getirebilmek amacıyla yazılmıştır.
Bu bağlamda bu doktora tezi üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Amerika Birleşik Devletleri başkanlık sisteminde yasama organın yapısı, yürütme organın yapısı ve iki kuvvet arasındaki ilişki ele alınmıştır. İkinci bölümde tarihi süreç içeresinde Türk anayasalarında yasama ve yürütme ilişkileri sırasıyla 1876 Kanunun-u Esasi, 1921 Anayasası, 1924 Anayasası, 1961 Anayasası ve 2017 öncesi 1982 Anayasasında ayrı ayrı incelenmiştir. Son bölümde ise Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yasama ve yürütme ilişkileri incelenmiştir.

Abstract:
In this Phd thesis, " "Legislative and Executive Relations in the US Presidential System and the Presidential Government System" were examined on constitutional grounds. The relations between the legislative, executive and judicial bodies are considered the basic criterion in the classification of government systems. In the presidential system, which adopts the rigid separation of powers theory, balance and control mechanisms are the basic elements in shaping the relationship between powers. With the referendum held on April 16, 2017, the parliamentary system in Turkey was ended and the Presidential government system was introduced. With the presidential government system, the structure of the executive body and the constitutional position of the head of state have changed. This change has led to the reshaping of the balance and control mechanisms that shape legislative and executive relations. This doctoral thesis was written in order to evaluate the balance and control mechanisms in the Presidential government system by comparing it with the prototype of the US presidential system, to respond to criticisms, and to suggest solutions if there are deficiencies in the system.
In this context, this doctoral thesis consists of three parts. In the first part, the structure of the legislative body, the structure of the executive body and the relationship between the two powers in the United States presidential system are discussed. In the second part, legislative and executive relations in Turkish constitutions within the historical process are examined separately in the 1876 Constitution, the 1921 Constitution, the 1924 Constitution, the 1961 Constitution and the 1982 Constitution before 2017, respectively. In the last section, legislative and executive relations in the Presidential government system are examined.