Türkiye'de siyasal elitin devşirilmesi: Bakanlıklar örneği (1950-2018)
Recruitment of the political elite in Turkey: The case of ministries (1950-2018)
Yazar: KIVANÇ YİĞİT MISIRLI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZNUR ALKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Siyasal seçkinler = Political elites ; Temsili hükümet sistemleri = Representative goverenment systems

Özet:
Bu tez, 1950 ile 2018 yılları arasında Türkiye'de bakanların seçimini araştırmakta olup bu atamaların altındaki faktörleri ve motivasyonları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede eleştirel elit teorisi ve işlevselci Marksist yaklaşımları kullanan tez, güç dinamikleri, sosyal sınıf ve sosyoekonomik faktörlerin bakan seçimlerini şekillendirmedeki etkileşimini incelemektedir. TBMM, CS, ve MM arşivleri, anılar ve gazete taramasını kullanarak oluşturulan bakanların biyografik ve siyasi özgeçmiş bilgilerini içeren kapsamlı bir veri setini kullanarak, eğitim geçmişi, önceki siyasi deneyim, parti bağlantısı, cinsiyet, yaş ve bölgesel temsil gibi çeşitli değişkenleri incelemektedir. Bu değişkenler, atama sürecine elitlerin ve sosyoekonomik faktörlerin etkisini değerlendirmek için önemli göstergeler olarak hizmet etmektedir. Tezin iki ampirik uygulaması bulunmaktadır. Önce 1950-2018 yılları arasındaki bütün bakan atamaları ele alınarak, siyasal rejim, siyasal parti gelenekleri ve hükümet içi işbölümü çerçevesinde bu atamaların betimleyici istatistiki analizi yapılmıştır. Ardından dört farklı model altında, hangi sosyal ve politik ağlara sahip kişilerin hangi bakanlıklara atanma ihtimalinin daha yüksek olduğunu ortaya çıkarmak için lojistik regresyon uygulamasına başvurulmuştur. Araştırmanın bulguları, hem Türkiye'de siyasal elitin devşirilme süreçlerine dair verili literatürün ampirik bir sınamasını gerçekleştirmekte hem de yeni bir veri seti ile bu literatürü istatistiki modelleme ile test etmektedir. Bu çerçevede Türkiye'deki elit dinamiklerini, güç yapılarını ve yönetimi daha derinlemesine anlamamıza katkıda bulunmaktadır.

Abstract:
This thesis investigates the selection of cabinet ministers in Turkey between 1950 and 2018 and aims to reveal the factors and motivations behind these appointments. In this context, using critical elite theory and functionalist Marxist approaches, the thesis examines the interaction of power dynamics, social class and socioeconomic factors in shaping ministerial elections. Using a comprehensive data set containing biographical and political background of ministers created using GNAT, RS, and NA archives, memoirs, and newspaper archives, it examines various variables such as educational background, previous political experience, party affiliation, gender, age, and regional representation. These variables serve as important indicators to evaluate the influence of elites and socioeconomic factors on the appointment process. The thesis has two empirical applications. First, I qualitatively analyze the descriptive statistical output of these appointments in reference to the political regime, political party traditions and division of labor within the government. Then, I apply four distinct logistic regression models to reveal who are more likely to be appointed to which ministries and with what kind of social and political resources. The thesis has two contributions to the existing literature. First, it replicates the descriptive statistical analysis, common in the existing literature on the recruitment processes of the political elite in Turkey. Second, it tests the hypotehsis of this literature with statistical modeling with a novel data set. In this context, it contributes to our deeper understanding of elite dynamics, power structures and governance in Turkey.