Sünbül Efendi Tekkesi ve Muharrem Ayı Etkinlikleri
Sünbül Efendi Lodge and Muharram Events
Yazar: ESRA ÇAYKARA
Danışman: PROF. DR. CENKSU ÜÇER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Aşure = Ashura ; Kerbela = Kerbela ; Muharrem ayı = muharrem month ; Sünbül Sinan Efendi = Sünbül Sinan Efendi ; Tekkeler = Tekke

Özet:
Bu çalışmada Sünbül Efendi Tekkesi'nde Muharrem ayı etkinlikleri ele alınmıştır.
Muharrem ayı, bütün Müslüman toplumlarda önemli bir konumda bulunmaktadır. Fakat her
toplulukta farklı yansımalarının olduğu bilinmektedir. Ülkemizde Muharrem ayı, daha çok
Alevî nitelemeli ocak ve gruplar ile İmâmiyye Şîası mensupları/Caferîler'e nispet
edilmektedir. Bu bağlamda Alevî gelenek mensubu ocak ve grupların yanlış bir şekilde
İmâmiyye Şîası içerisinde telakki edildiği görülmektedir.
Bu çalışmanın amacı Muharrem ayı vesilesiyle Sünbül Efendi Tekkesi'nde
gerçekleştirilen faaliyetleri ortaya koymaktır. Osmanlı Döneminde burada farklı tasavvufî
ekol mensuplarının katılımıyla ortak faaliyetlerin yapılması, bugün de yürütülen
etkinliklerde söz konusu geleneksel uygulamaların sürdürülmeye çalışılması, bunların tespit
edilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Çalışmanın hipotezi Muharrem ayı dolayısıyla yürütülen faaliyetlerin sadece Alevî
ocak ve gruplar ile İmâmiyye'ye mensup gruplara ait olmadığı; özellikle diğer tasavvuf
ekolleri arasında da önem atfedilen bir faaliyet alanı olduğu; Alevî ocak ve gruplardaki
anlayış ve uygulamaların İmâmiyye Şîası ile değil; daha çok diğer tasavvuf
ekollerindekilerle benzer ya da türdeş veya aynı oldukları şeklindedir. Bu itibarla çalışmada
Sünbülîlik ve Tekke'nin gelişim süreci ve yapılan faaliyetlerin incelenmesi; Muharrem
ayının, İslam tarihindeki önemi ve tarihsel süreci ortaya koyularak, geçmişten bugüne
Muharrem ayı vesilesiyle yerine getirilen oruç, yas, aşure gibi bazı ibadet ve uygulamaların
ele alınması ve Sünbül Efendi Tekkesi'nde Muharrem ayı vesilesiyle yürütülen
uygulamaların işlenmesi hedeflenmektedir.
Nitel araştırma yöntemi takip edilerek yürütülen araştırmada litetatür taraması ve
video analizi tekniği ile elde edilen veriler analiz edilerek araştırma konuları ortaya
konulmaya çalışılmıştır. Sünbül Efendi Tekkesinde icra edilen faaliyetler, Muharrem
etkinliklerinin yalnız İmâmiyye Şiâsı ve Alevî geleneğe mensup ocak ve gruplara nispet
edilmesinin yanlış bir durum olduğunu ortaya koymaktadır. Sünbül Efendi Tekkesi'ndeki
Muharrem uygulamalarının, ülkemizde İmâmiyye Şîasına mensup olan gruplardaki
uygulamalardan farklı; ancak Anadolu'da gerek diğer tasavvuf ekollerinde gerek Alevî ocak
ve gruplarda var olan uygulamalarla hemen hemen aynı nitelikte olduğu tespit edilmiştir.
ii
Anahtar Kelimeler: Sünbül Efendi, Sünbül Efendi Tekkesi, Muharrem ayı, Onuncu/Âşûrâ
Günü, Oruç, Matem/Yas, Aşure.

Abstract:
In this study, the events of Muharram in the Sünbül Efendi Lodge were discussed.
Muharram has an important position in all Muslim societies. But it is known that it has
different reflections in every community. In our country, the month of Muharram is mostly
attributed to the Alevi-qualified hearths and groups and the members of the Imamiyya
Shia/Jafaris. In this context, it is seen that the fire and groups belonging to the Alevi tradition
are wrongly considered within the Imamiyya Shia.
The aim of this study is to reveal the activities carried out in the Sünbül Efendi Lodge
on the occasion of Muharram. The fact that joint activities were carried out with the
participation of members of different Sufi schools during the Ottoman Period and that the
traditional practices in question were tried to be continued in the activities carried out today
reveal the importance of identifying them.
The hypothesis of the study is that the activities carried out due to the month of
Muharram do not only belong to the Alevi hearth and groups and the groups belonging to
the Imâmiyya; It is an area of activity that is especially important among other Sufi schools;
The understanding and practices of the Alevi hearths and groups are not related to the
Imamiyya Shia; rather, they are similar or homogeneous or the same as those in other Sufi
schools. In this respect, in this study, the development process of Sünbülî and Tekke and the
examination of the activities; By revealing the importance and historical process of the
month of Muharram in the history of Islam, it is aimed to deal with some worships and
practices such as fasting, mourning, and ashura performed on the occasion of Muharram
from past to present, and to examine the practices carried out on the occasion of Muharram
in the Sünbül Efendi Lodge.
In the research carried out by following the qualitative research method, the data
obtained by the literature review and video analysis technique were analyzed and the
research subjects were tried to be revealed. The activities carried out in the Sünbül Efendi
Lodge reveal that it is wrong to attribute Muharrem activities only to the groups and groups
belonging to the Imamiyya Shia and Alevi tradition. The Muharram practices in the Sünbül
Efendi Lodge are different from the practices in the groups belonging to the Imamiyya Shia
in our country; however, it has been determined that it is almost the same as the practices
existing in Anatolia, both in other Sufi schools and in Alevi hearths and groups.
iv
Keywords: Sünbül Efendi, Sünbül Efendi Lodge, Muharram, Tenth/Aşura Day,
Fasting, Grief/Mourning, Ashura.