Diyarbakır Lice örneğinde aşiret ve akrabalık ilişkileri
Tribal and kindness relations in the example of Diyarbakır Lice
Yazar: ZEHRA BOZ YAŞA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA GÜNGÖRER
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Toplumun en küçük yapı taşını oluşturan aile, evlilik ve kan bağına dayalı karı,
koca ve çocuklardan oluşmaktadır. Aile, kültürel değerlerin kuşaklar arası aktarılması
açısından ve bireylerin biyolojik, psikolojik ve ekonomik fonksiyonlarının
gerçekleştirilmesini sağlayan önemli bir kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. Fakat
tarihsel süreç içerisinde toplumlarda meydana gelen değişimler aile kurumunun
yapısal fonksiyonlarını da etkilemiştir. Geniş ölçekli aile formlarından günümüzde
çekirdek aile formlarına doğru değişimler yaşanmıştır. Aşiretler, geniş aile ve
akrabalık ilişkilerinin yaygın olduğu toplumsal örgütlenme biçimidir. Aşiretler
Türkiye'nin belirli bölgelerinde yer almaktadırlar.
Bu çalışma, aşiret ve aşiretin yapısını akrabalık ilişkileri bağlamında ele
almaktadır. Araştırmanın konusu Diyarbakır ilinin Lice ilçesinde bulunan Hüseyin
Keya ailesinin bulunduğu bölgedeki toplumsal konumudur. Çalışmada Hüseyin Keya
aile mensuplarının aile içerisindeki davranış ve tutumlarının yanı sıra çatışma ve
uzlaşmalarının neler olduğu, bunların nelerden kaynaklandığı, aile yapıları, aile içi
akrabalarla olan sosyal ilişkilerinin nasıl olduğu, örf ve âdet gibi öğeler bölgenin
sosyo-kültürel yapısı içinde ele alınmıştır. Diyarbakır kenti üzerinden bireylerin aşiret
algılarına gündelik yaşam pratikleri üzerinden odaklanılmış ve soy ilişkilerinin
toplumsal değerler bağlamındaki anlam ve öneminin ne olduğu irdelenmeye
çalışılmıştır. Çalışma, Diyarbakır ilinde varlığını sürdüren Hüseyin Keya ailesinin
sosyo-kültürel özelliklerinin neler olduğu ve bu özellikleri ne kadar koruduklarını
nitel araştırma yaklaşımıyla fenomenolojik desen kullanarak ortaya çıkarmayı
amaçlamıştır. Çalışmanın kuram ve kavramsal çerçevesi hazırlandıktan sonra
görüşmecilere kartopu örneklem tekniğiyle ulaşılmış ve verilerin toplanması için yarı
yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmanın örneklem grubunu Hüseyin
Keya ailesine mensup 5'i kadın 5'i erkek olmak üzere toplam 10 kişi oluşturmuştur.
Görüşmeler 60-90 dakika aralığında sürmüş ve çalışmanın sonuçları görüşmelerden
elde edilen bulgulara dayanmaktadır.

Abstract:
The family, which constitutes the smallest building block of society, consist
of marriage and blood ties of wife, husband and children. The family emerges as an
important institution in terms of transferring cultural values between generations and
ensuring the realization of the biological, psychological and economic functions of
individuals. However, changes in societies in the historical process have also affected
the structural functions of the family institution. There have been changes from largescale
family forms to nuclear family forms today. Tribes are forms of social
organization in which extended family and kinship relations are sommon. Tribes are
located in certain regions of Turkey.
This study deals with the tribe and its structure in the context of kinship
relations. The subject of the research is the social position of the Hüseyin Keya family
in the Lice district of Diyarbakır province. İn the study, besides the behavior and
attitudes of Hüseyin Keya family members in the family, what are the conflicts and
reconciliations, what they are caused by, family structures, how the social relations
with relatives in the familya re, and the elements such as customs and traditions are
discussed within the socio-cultural structure of the region. Through the city of
Diyarbakir, the tribal perceptions of individuals have been focused on through their
daily life practices and the meaning and importance of lineage relations in the context
of social values has been tried to be examined. The aim of the study is to reveal the
socio-cultural characteristics of the Hüseyin Keya family, which continues to exist in
the province of Diyarbakır, and how much they preserve these features, using a
phenomenological design with a qualitative research.approach. After the theoretical
and conceptual framework of the study was prepared, the interviewees were reached
by snowball sampling technique and a semi-structured interview form was used to
collect the data. The sample group of the study consisted of a total of 10 people, 5
women and 5 men, who were members of the Hüseyin Keya family. The interviews
lasted between 60-90 minutes and the results of the study are based on the findings
obtained from the interviews.