Ankara keçisi yetiştiriciliğinde çoban kullanımı
Shepherd employment in Angora goat production
Yazar: ALİ GEZİCİ
Danışman: PROF. DR. AYNUR KONYALI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ankara keçisi yerli gen kaynaklarımız içinde önemli bir değere sahip olup; geçmiş yıllarda ülke ekonomisine hatırı sayılır katma değer yaratmıştır. Ankara keçisinin ürünü olan tiftik; zaman içinde dünya da tekstil sanayinde yapay liflerin kullanılmasıyla ve ülke hayvancılık sorunlarıyla paralel olarak çağın gerektirdiği kaliteye ulaşamayınca; deforme olmuştur. Tiftik kalitesinin kötüleşmesi pazar sorununu beraberinde getirmiş, tiftikten elde edilen ürünlerin üretimi bir yana, hammadde olarak bile tiftik üretimi yapılamaz hale gelmiş, ülke içindeki ekonomik payı azalmıştır. Günümüzde Ankara Keçisi yetiştiriciliği geleneksel olarak faaliyet göstermekle beraber, bu geleneksellik kendi içinde farklılıklar göstermektedir. Aile tipi işletmelerde yapılan yetiştiricilik geleneksel olarak aile üyeleriyle birlikte gerçekleştirilirken; zamanla aile reisinin başında durduğu yabancı çobanlar eliyle yetiştiriciliğin yapıldığı bir uğraşa dönüştüğü görülmektedir.
Bu çalışmada Ankara Keçisi yetiştiriciliğinde sürüye kendisi bakan Türk çobanlarla, yabancı çoban kullanılan işletmelerdeki sürü yönetim farklılıklarının gözetilerek; Ankara keçisi verim özelliklerine, tiftik kalite unsurlarına etkisinin belirlenmesi ve hayvan refahı hakkında bilgi sahibi olunması amaçlamıştır. Bu amaçla Ankara ili, Ayaş, Polatlı, Güdül, Beypazarı, Kızılcahamam olmak üzere 5 ilçede Ankara Keçisi Halk Elinde Hayvan Islahı projesinde yer alan 28 yetiştirici Türk çoban ve Yabancı çoban kullanan işletmeler olarak 2 eşit gruba ayrılmış ve sürü takibi yapılmıştır. Anket formları hazırlanarak; doğum dönemi, kırkım dönemi, aşım dönemine ait sürü yönetimiyle ilgili bilgiler elde edilmiştir. Bu anketlere ek olarak çoban anketi ve doğumdan sonraki ilk 3 aya ait ek yemleme anketi ve işletme ziyaretleri sırasında elde edilen veriler ek anketlere eklenmiştir. Bununla birlikte fonksiyonel tartı ile Ankara keçilerinde doğum ağırlığı ve tiftik verimi ağırlığı alınıp, doğum tipi, oğlakların cinsiyeti, doğum aralığı gibi veriler kaydedilmiştir. Ayrıca OFDA2000 cihazı ile 28 işletmedeki Ankara keçi sürülerinden alınan tiftik örneklerinde incelik ölçülmüştür. Bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlarda; Türk çoban çalışan işletmelerle, yabacı çoban çalışan işletmeler arasında Ankara keçisi verim özelliklerine etki eden önemli bir fark bulunmamıştır. Türk çobanların yabancı çobanlara göre arazi yapılarını iyi bilmeleri, komşu ilişkileri ve sürü yönetimi kapsamında Türk çobanların daha fazla tercih edildiği belirlenmiştir. Yabancı çobanların yaş ortalaması Türk çobanlardan daha düşük bulunmuştur. Türk çobanların eğitim düzeyi yabancı çobanlardan daha iyidir. Ankara keçisinin refah koşulları yapılan uygulamalar ve bulunduğu koşullar altında iyi değildir. Türk ve yabancı çobanlar Ankara keçisi yetiştiriciliği konusunda eğitilmeli ve toplumda ki statüleri sosyal ve ekonomik açıdan düzenlenmelidir.

Abstract:
Angora goat has an important value in our local genetic resources and has contributed considerable added value to the country's economy for the past years. Mohair, a product of Angora goat, has lost its value due to the use of artificial fibers in the textile industry and the country's livestock problems. The deterioration of mohair quality created marketing problems, which led to the infeasible production of the raw material with a decline in its economic share in the country. Today, although Angora goat production operates traditionally, this tradition also differs in itself. While breeding in family businesses is traditionally carried out with family members; It is seen that over time, it has turned into an occupation where breeding is done by foreign shepherds, headed by the head of the family. This study aimed at investigating the influence of type of Angora goat shepherds (local vs. foreign) on Angora goat yield characteristics and mohair quality and at obtaining knowledge about animal welfare. For this purpose, 28 breeders included in the Ankara Goat Folk Breeding project in 5 districts, namely Ayaş, Polatlı, Güdül, Beypazarı, Kızılcahamam, were divided into 2 similar groups using Turkish shepherds and foreign shepherds, and herd monitoring was carried out. By preparing questionnaires, Information on herd management of the parturition period, shearing period, and insemination period was obtained. In addition to these surveys, the shepherd's questionnaire and the additional feeding survey and the data obtained during the farm visits for the first 3 months after birth were added to the additional surveys. In addition, birth weight and mohair yield of Angora goats were taken with functional weighing and data such as birth type, gender of goats, birth interval etc. 
In addition, the fineness of mohair samples taken from Ankara goat herds in 28 farms was measured with OFDA2000 device. It is understood that Turkish shepherds know more about herd management than foreign shepherds because of their better knowledge of land structures and their neighbor relations. It has been determined that Turkish shepherds are more preferred than foreign shepherds in terms of knowing the land structures better, neighbor relations and herd management. The average age of foreign shepherds was found to be lower than that of the Turkish shepherds. Turkish shepherds have a better education level than foreign shepherds. The welfare conditions of Angora goats are not good enough under the practices and conditions they are in. Turkish and foreign shepherds should be trained on Angora goat breeding and their status in the society should be regulated socially and economically.