İrlanda tiyatrosu ve İrlandalılık: Synge ve Mcdonagh
Irish theatre and Irishness: Synge and Mcdonagh
Yazar: MÜGE ÜNAL
Danışman: PROF. DR. MEHMET BİRKİYE ; DOÇ. DR. SELEN KORAD BİRKİYE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Tiyatro Yönetmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Abbey Tiyatrosu = Abbey Theatre ; McDonogh, Martin = McDonogh, Martin ; Synge, John Millington = Synge, John Millington ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro tarihi = Theatre history ; İrlanda = Ireland ; İrlanda edebiyatı = Ireland literature ; İrlanda tiyatrosu = Ireland theatre

Özet:
Bu tezin amacı, İrlanda tarihindeki gelişmelerle birlikte evrimleşen İrlanda tiyatrosundaki kuşaklararası farklılıkların ve aynılıkların İrlandalılık, dil, üslup, biçim ve tematik özellikler açısından ortaya çıkartılmasıdır. Bu çalışma kapsamında; İrlandalılığa özgü kavramları irdeleyerek İrlanda kimliğini ortaya koyma amacıyla eserlerini kaleme alan I. kuşak İrlanda yazarları ile milliyetçilik akımını savunan II. kuşak yazarlar ve İrlanda'nın dünya ile bir bütün olduğunu kabul edip milliyetçi akımlardan uzaklaşarak toplumsal farklılıklara yönelen III. kuşak yazarları ve oyunları incelenmiş olup, özellikle II. yazar kuşağının öncülerinden Synge'nin Babayiğit, Dereye Vuran Gölge ve Denize Giden Atlılar oyunları ile III. kuşağın en önemli yazarlarından McDonagh'ın Inishmaan'ın Sakatı, Inishmore'lu Yüzbaşı ve Leenane'in Güzellik Kraliçesi oyunları özelinde dönem ve üslup farklılıkları ile aynılıkları tüm öğeleriyle birlikte niteliksel araştırma yöntemleri kullanılarak incelenirken, İrlanda tiyatrosunun nasıl bir yükselişe geçtiğine ve evrilme süreçlerine dair izler sürülmektedir. Her iki yazarın incelenen oyunları genelinde İrlanda ve İrlandalılığa dair; İrlanda'nın doğası, yaşam tarzı, İrlandalıların karakteristik özellikleri ve yaşadıkları kimlik ikilemleri gibi birçok benzer unsur mevcuttur. Synge şiirsel bir üslup ile dili etkili bir biçimde kullanırken, McDonagh'ın oyunlarında ise dil adeta bir etkileşim aracı olmaktan çıkartılarak ve karakterler arası iletişim kopuklukları şiddet unsurlarıyla birlikte harmanlanarak kara mizaha hizmet etmektedir. McDonagh oyunlarındaki metinlerarası ilişki Synge'in oyunlarında mevcut değildir. Synge'in oyunlarının atmosferi ile dekoru gerçekçi bir şekilde İrlanda'nın doğal güzelliklerini yansıtırken, McDonagh'ın oyunlarında karamsar bir atmosfer hakimdir. Synge'in oyunlarındaki gerçek ile kurgu arasındaki çizgi açıkça ortaya çıkarken, McDonagh'ın oyunlarında belirsizleşmektedir. McDonagh grotesk unsurları Synge'e göre daha da büyüterek kullanmaktadır. İrlanda ve İrlandalılık kavramlarından yola çıkarak farklı bir bakış açısı ile kendilerine özgü bir tiyatro dili kullanan bu iki farklı kuşak yazarının tüm dünyanın ortak sorunu olan konuları ele alarak evrensel boyuta ulaşan oyunları, İrlanda tiyatrosunun dünya tiyatrosunda önemli bir yer edinmesinde etkili olmuştur.

Abstract:
The aim of this thesis is to reveal the intergenerational differences and similarities in Irish theater, which has evolved with the developments in Irish history, in terms of Irishness, language, style, form and thematic features. This scope of this study is to examine I. generation Irish writers who wrote their works in order to reveal the Irish identity by examining the concepts specific to Irish, II. generation writers who defended the nationalist movement, and III. generation writers, who accepted that Ireland was a whole with the world and moved away from nationalist movements and turned to social differences, as well as their plays. In particular, the plays of Synge, one of the pioneers of II. generation writers, such as The Playboy of the Western World, In the Shadow of the Glen, Riders to the Sea and the plays of McDonagh, one of the most important III. generation writers, such as The Cripple of Inishmaan, The Lieutenant of Inishmore, The Beauty Queen of Leenane are examined together with all the elements of the period, stylistic differences and sameness by using qualitative research methods. Footprints of how the Irish theater has risen and its evolution processes are traced. There are similar elements such as the nature of Ireland, its lifestyle, characteristic features and identity dilemmas of the Irishman; on Ireland and Irishness, throughout the analyzed plays of both authors. While Synge uses language effectively with a poetic style, in McDonagh's plays, language is almost removed from being a means of interaction and communication gaps between the characters are blended with the elements of violence, serving black humor. The intertextual relationship in McDonagh's plays doesn't exist in Synge's ones. While the atmosphere and decor of Synge's plays realistically reflect natural beauties of Ireland, McDonagh's ones have a pessimistic atmosphere. While the line between fact and fiction in Synge's plays becomes clear, it gets blurred in McDonagh's ones. McDonagh uses grotesque elements to a greater extent than Synge. Based on the concepts of Ireland and Irishness, the two different generation writers, who use a unique theater language from a different perspective, have been influential in the Irish theater's gaining an important place in world theater by addressing the common problems of the whole world.