Mevlana ve Kur`an tefsiri açısından mesnevi
Mevlana and masnavi from the point of view of tafsir
Yazar: HÜSEYİN GÜLLÜCE
Danışman: PROF. DR. SADIK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Din = Religion
Dizin: Mesnevi = Mathnawi ; Mevlana Celaleddin-i Rumi = Mevlana Celaleddin-i Rumi ; Tasavvuf = Mystic ; Tefsir = Commentary ; İşari tefsir = Implicit interpretation

Özet:
VIII ÖZET DOKTORA TEZİ MEVLÂNÂ VE KUR'ÂN TEFSİRİ AÇISINDAN MESNEVİ Hüseyin GÜLLÜCE Danışman : Prof. Dr. Sadık KILIÇ Erzurum - 1998 - Sayfa : 212 Jüri : Prof. Dr. Sadık KILIÇ 604-672/1207-1273 yıllan arasında yaşayan Mevlânâ, döneminde en yüksek seviyeye erişen İslâmî ilim ve İrandan en güzel şekilde istifade ederek, alim ve mutasavvıflardan oluşan seçkin bir çevrede yetişti. Hayatının çoğunu geçirdiği Belh ve Konya, zamanının önde gelen ilim ve irfan merkezlerindendi. İslâm ve dünya tarihinde ender yetişen insanlardan biri olan Mevlânâ'nın en büyük ve ölümsüz eseri, şüphesiz Mesnevî'dir. Bu ehemmiyetinden ötürüdür ki, Mesnevi, birçok yabancı dile çevrilmiş, günümüze kadar artan bir istekle okunan ve kabul gören rehber bir klasik haline gelmiştir. Mesnevi, tasavvufî eserlerin en önemlilerinden biri olmanın yanı sıra, Kur'ân'ın tam bir tefsiri olmasa bile, insan-ı kâmil yetiştirmek için verdiği bilgiler, birçok ayetin tefsirini içermesi bakmamdan, tefsirlerden sayılmasına, hatta bu yüzden ona, "Kur'ân'ın Özü" denmesine sebep olmuştur. Ancak Mesnevî'nin, Kur'ânî mesajları ve Nebevi tavsiyeleri, daha kolay kavranması ve etkili olması için, özellikle bir takım hikaye ve temsillerle açıklaması, onun bu yönünün gereği gibi kavranamamasına ve tefsirlerinin fark edilmemesine neden olmuştur. Mesnevî'yi bu açıdan ele alan çalışmamız, Tefsin-, Işârî Tefsir ve Tasavvuf hakkında özet bir giriş ile Mevlânâ, Mesnevi ve Tefsir Açısından Mesnevi adlı bölümlerle sonuç kısmından oluşmaktadır. Tespitimize göre Mesnevi, İslâmî ilimlerin en değerlilerinden biri olan tefsir ve tefsir usûlü ile ilgili pek çok bilgiyi kapsamaktadır. Çalışmamızda bu bilgiler, tefsir ilminin kabul görmüş başlıklarına göre tasnif edilerek ortaya konmuş, klasik tefsirlerle karşüaştırmalar yapılarak elde edilen sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
EX ABSTRACT DOCTORATE THESIS MAVLÂNÂ AND MASNAVI FROM THE POINT OF VIEW OF TAFSIR Hüseyin GÜLLÜCE Supervisor : Prof. Dr. Sadık KILIÇ Erzurum - 1998 - Pages : Atyg Jury : Prof. Dr. Sadık KILIÇ Mavlana, who lived between 1207-1273 AD (604-672 h.) was brought up among the most distinguished men of letters and mutasawifs (sufi mystics) and benefited greatly from the source of knowledge and culture which reached its culmination in his time. The cities of Belh and Konya where he spent his childhood appeared to be centers of culture and arts of the time. The masterpiece of Mavlana, who was one of the most eminent figures in the history of İslam, is undoubtedly the Masnavi. It has so fer been translated into several languages and has, as a classical guidebook, never ceased to attract the interest of scholars all over the world. Being one of me most well-known works in Tasavvuf (sufi mysticism), Masnavi comprises commentaries of several verses of Koran and provides advices and some golden rules for educators on how to train individuals to be "the perfect man". With such marked features it is regarded as a tafsir (commentary) of Koran, yet not a complete and independent tafsir in itself. This is why the Masnavi is extensively called "the essence of Koran" in the scholarly circles. However, this feature of the work has not appropriately been appreciated and moral lessons have not duly been learned from the exempla interspersed in the text, because it freguently presents Koranic messages, gives advices based on the maxims of the Prophet accompanied by some tales and exempla in order to make it clear and more influential on the readers. The present study is composed of an introduction presenting information on tafsir indicated or demonstrated type of tafsir and tasavvuf followed by three chapters titled "Mavlana", "Masnavi", "Masnavi from the Point of View of Tafsir" respectively and a conclusion. This study attempts to make it clear that Masnavi appears to be a very valuable source of knowledge both in tafsir and methodology of the conmmentary of Koran, It also includes such information classified in accordance with the methods and rules of tafsir which are generally adopted and employed by notable commentators. The results achieved were compared and contrasted with the classical encyclopedias of tafsir in the islamic World.