Beş İngiliz kadın seyyaha göre 19. ve 20. yüzyıl İstanbul'da sosyal ve kültürel hayat
Social and cultural life in Istanbul in the 19th and 20th centuries, according to five English women travelers
Yazar: FİLİZ DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. RESUL YAVUZ
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Avrupalı devletler ve Osmanlı devleti arasında siyasi hareketlilikler ile kültürel, sosyal etkileşimin arttığı 19. ve 20. yüzyıl ulaşımın da gelişerek kolaylaştığı dönemleri kapsamıştır. Bu dönemde bilinmeyene duyulan merak ile Osmanlı topraklarına ilgi artmış, bu topraklardan biri de devletin başkenti İstanbul olmuştur. İstanbul'un doğasından tarihi yapılarına, ticaret yolları ve limanlarının uğrak noktası olmasının yanında farklı milletlerden insanları ile kültürel çeşitliliği barındırması, şehre farklı amaçlarla yapılan ziyaretlerde etkili olmuştur. Aynı zamanda 19. ve 20. yüzyılda ulaşımdaki elverişliliği fırsat gören yabancı kadın seyyahlar da İstanbul'a seyahatlerde bulunmuştur. 
Sıklaşan seyahatlerin sonucunda yazılan seyahatnamelerde, seyyahlar İstanbul'u gördükleri ile betimlemiş ve Türk yaşamının çeşitli yönleriyle aktarılmasında önemli bir role sahip olmuştur. Dolayısıyla gidilen dönemde şehrin yapısıyla ile beraber sosyal ve kültürel gelişmeler seyyahların kaleme aldıkları eserlerini etkileyen unsurlar olmuştur. Bu dönemde seyahatnamelerin basımının da yaygınlaşması ile okura ulaşan metinler, İstanbul'a eğilimi ve ziyaretleri arttıran diğer bir faktörü oluşturmuştur. 
Bu tezde 19. ve 20. yüzyılda İstanbul'u ziyaret eden beş İngiliz kadın seyyah Augusta Mary Poynter, Annıe Louıse Mcllroy, Clara Erskıne Clement, Frances Ellıot, Hester Donaldson Jenkıns'ın İstanbul'un tarihi ve fiziksel yapısı, Türklerin yaşam şekli, gelenek ve göreneklerini bir kadın gözüyle seyahatnamelerinde nasıl aktardıkları üzerinde durulmuştur. Üç bölümden oluşan tezin, İstanbul tarihi ile ilgili yapılacak çalışmalara katkıda bulunması amaçlanmıştır.

Abstract:
The 19th and 20th centuries, during which political movements, cultural and social interaction increased between European states and the Ottoman Empire, also encompassed periods of transportation development and facilitation. During this period, curiosity about the unknown led to an increase in interest in the Ottoman lands, of the capital Istanbul was one of the focal points. Istanbul's natural beauties, historical buildings, trade routes and ports, and the cultural diversity brought by its population of different nationalities have been effective in visiting the city for various purposes. As transportation became easier in the 19th and 20th centuries, the trips made by female travelers to the city also has increased. Descriptions of Istanbul based on travelers' observations in travel books written as a result of frequent visits played an important role in reflecting various aspects of Turkish life. Therefore, the social, cultural and political developments of the period were also reflected in the works written by the travelers. The spread of travelogues during this period also contributed to the increase in visits to Istanbul. This thesis focuses on five British female travelers who visited Istanbul in the 19th and 20th centuries: Augusta Mary Poynter, Annie Louise Mcllroy, Clara Erskine Clement, Frances Elliot and Hester Donaldson Jenkins. In her travelogues, she examines how they describe the historical and physical structures of Istanbul, the lifestyle, customs and traditions of the Turks from a female perspective. The thesis, which consists of three chapters, aims to contribute to the studies on the history of Istanbul.