Akut pankreatitin şiddetini belirlemede etiyolojinin rolü
The role of etiology in determining the severity of acute pancreatitis
Yazar: ÇAĞDAŞ KARA
Danışman: DR. OSMAN MAVİŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Hastalık şiddeti = Disease severity ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis

Özet:
Amaç: Ocak 2010-Kasım 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'nde takip edilen akut pankreatit (AP) hastalarının etiyolojileri ile pankreatit şiddetleri arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlanmıştır.

	Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'nde Ocak 2010-Kasım 2021 tarihleri arasında takip edilen 18 yaş üstü akut pankreatit tanılı hastaların laboratuvar sonuçları, radyoloji raporları ve epikrizleri retrospektif olarak taranarak bilgileri kaydedilmiştir. Tıbbi kayıtlarına ulaşılabilen hastalardan etiyolojileri biliyer, alkole bağlı, hipertrigliseridemi ve idiyopatik olanlar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar etiyolojilerine göre gruplandırılmıştır. Gruplar arasında demografik özellikler, yoğun bakım ünitesi (YBÜ) takip ihtiyacı, YBÜ yatış süresi, hastane yatış süresi, mortalite oranı, organ yetmezlikleri, komplikasyonlar ve pankreatit şiddetleri Revize Atlanta Kriterleri baz alınarak karşılaştırılmıştır.
	Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 350 hasta 18-94 yaş aralığında dağılım göstermiş ve yaş ortalaması 52,12±19,52 olarak belirlenmiştir. Hastaların %52,29'u erkek ve %47,71'i kadındır. Hastaların hastanede ortalama yatış süresi 7,79±5,36 gündür. Hastaların %8'inde YBÜ takip ihtiyacı gelişmiştir. YBÜ'de yatan hastaların ortalama YBÜ yatış süresi 7,46±6,52 gündür. Hastaların etiyoloji dağılımı %40,86 ile biliyer sebepler, %14,57 ile alkol kullanımı, %12 ile hipertrigliseridemi ve %32,57 ile idiyopatik olarak saptanmıştır. Hastaların %3,43'ü ex olmuş iken %96,57'si taburcu olmuştur. Revize Atlanta Sınıflandırması'na göre hastaların %56,29'u hafif, %34,57'si orta şiddette ve %9,14'ü şiddetli AP olarak dağılım göstermiştir. Biliyer etiyolojili hastaların %64,34'ü kadın iken biliyer olmayanların %63,77'si erkektir ve iki grup arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmıştır (p<0,001). Yapılan regresyon analizine göre biliyer etiyolojili hastalarda 2,404 kat daha fazla YBÜ yatış ihtiyacı gelişmektedir (p=0,030). Yine biliyer etiyolojili hastalarda 5,409 kat daha fazla çoklu organ yetmezliği gelişmektedir (p=0,019). Revize Atlanta Sınıflandırması baz alındığında biliyer etiyolojili hastalarda 3,356 kat daha fazla şiddetli akut pankreatit görülmektedir (p=0,003).
	Sonuç: AP etiyolojilerinin sıklığı toplumsal verilere göre değişmektedir. Literatüre göre batı toplumlarında alkol etiyolojisi ön planda görülürken bizim çalışmamız da göstermektedir ki ülkemizde biliyer patolojiler ilk sırada görülmektedir. Biliyer etiyolojinin daha ileri yaşta ve kadınlarda sık görüldüğü sonucuna ulaşılmışken alkol ve hipertrigliserimi sebepli AP hastaları ise sıklıkla erkektir ve daha genç yaştadır. Etiyolojiler arası AP şiddeti karşılaştırmasında çalışmalar arası çok farklı sonuçlara ulaşılmıştır. Bizim sonuçlarımız biliyer AP hastalarının non-biliyer AP hastalarına göre Revize Atlanta Sınıflandırması baz alındığında daha şiddetli pankreatit geçirdiğini göstermektedir.

Abstract:
Aim: We aimed to investigate the relationship between the etiology and severity of pancreatitis in acute pancreatitis (AP) patients followed in the Internal Medicine Clinic of Health Sciences University Gaziosmanpaşa Training and Research Hospital between January 2010 and November 2021.
	Material ve Method: Laboratory results, radiology reports and epicrisis of patients over the age of 18 with a diagnosis of acute pancreatitis, who were followed up in the Department of Internal Medicine, Gaziosmanpaşa Training and Research Hospital, between January 2010 and November 2021, were retrospectively scanned and their information was recorded. Among the patients whose medical records could be accessed, those with biliary, alcohol-related, hypertriglyceridemic and idiopathic etiologies were included in the study. Patients were grouped according to their etiology. Demographic characteristics, intensive care unit (ICU) follow-up need, ICU length of stay, length of hospital stay, mortality rate, organ failure, complications and pancreatitis severity were compared between the groups based on the Revised Atlanta Criteria.
	Results: The 350 patients included in our study ranged between the ages of 18-94 and the mean age was 52,12. 52,29% of the patients were male and 47,71% were female. The mean hospital stay of the patients was 7,79 days. The need for ICU follow-up developed in 8% of the patients. The average length of stay in the ICU for patients hospitalized in the ICU is 7,46 days. The etiology distribution of the patients was found to be biliary with 40,86%, alcohol with 14,57%, hypertriglyceridemia with 12% and idiopathic with 32,57%. While 3,43% of the patients died, 96,57% were discharged. According to the revised Atlanta Classification, 56,29% of the patients were mild, 34,57% moderate, and 9,14% severe AP. While 64.34% of the patients with biliary etiology were female, 63.77% of the non-biliary patients were male, and a statistically significant difference was found between the two groups (p<0.001). According to the regression analysis, patients who were admitted to the ICU were 2,404 times more likely to have biliary etiology (p=0.030). Patients with multi-organ failure were 5,409 times more likely to have biliary etiology (p=0.019). Based on the revised Atlanta Classification, patients with severe acute pancreatitis are 3.356 times more likely to have a biliary etiology (p=0.003).
	Conclusion: The frequency of acute pancreatitis etiologies varies according to social data. According to the literature, while alcohol etiology is prominent in western societies, our study also shows that biliary pathologies are seen in the first place in our country. While it was concluded that biliary etiology is more common in older ages and in women, AP patients due to alcohol and hypertriglyceremia are mostly men and are younger. Revised Atlanta Classification is one of the priority scorings used in the clinical evaluation of AP. Based on the Revised Atlanta Classification, our study shows that patients with severe AP need more ICU follow-up than mild and moderate patients, the length of stay in the ICU and total hospital stay is longer, and the mortality rate is higher. When comparing the severity of AP between etiologies, very different results were obtained between studies. Our results show that patients with biliary AP have more severe pancreatitis than patients with non-biliary AP based on the Revised Atlanta Classification.