Yoksulluk ve ekonomik eşitsizlikle mücadelede negatif gelir vergisi
Negative income tax in alleviating poverty and economic inequality
Yazar: DOĞAN KARAMAN
Danışman: PROF. DR. FAZIL TEKİN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Teorisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Eşitsizlik = Inequality ; Finans = Finance ; Gelir vergisi = Income tax ; Negatif gelir vergisi = Negative income tax ; Vergiler = Taxes ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
YÜKSEK LİSANS TEZ ÖZÜ YOKSULLUK VE EKONOMİK EŞİTSİZLİKLE MÜCADELEDE NEGATİF GELİR VERGİSİ Doğan Karaman Maliye Teorisi Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aralık 1997 Danışman: Prof. Dr. Fazıl Tekin Gelir dağılımı, yeterince akademik araştırma konusu olmamasına karşın in sanların en çok ilgi gösterdikleri ekonomik sorunların başında gelmektedir. Bu ilgi hem üst, hem de alt gelir gruplarına yönelik olup, insanlar aynı zamanda gelirin dağılımın dan daha büyük bir pay almanın mücadelesini de sürdürmektedir. Bu mücadelenin varlığı doğal olmakla birlikte, bunun toplumsal düzeni sarsmayacak bir biçimde sürdü rülmesi, gelir dağılımında çok büyük eşitsizliklerin olmamasına ve gelir dağılımında alt tabakalarda yer alan bireylerin en azından temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek kaynak lara sahip olmasına bağlıdır. Negatif gelir vergisi, bu ikinci koşulun sağlanmasında kullanılabilecek etkin bir araç olma potansiyeline sahiptir. Devletler gelir dağılımını arzulanan bir yapıya ka vuşturmak için vergiler ve kamu harcamaları başta olmak üzere çeşitli araçlar kul lanmakta iseler de bunların etkinliği oldukça sınırlı kalmakta ve ekonomide çarpıtıcı etkiler ortaya çıkarmaktadırlar. Negatif gelir vergisi ise bu mahzurların pek azını bün yesinde taşıyan ve gelişmiş ülkelerde olduğu kadar gelişmekte olan ülkelerde de uy gulanma şansı olan, hatta ülkenin kalkınma sürecini hızlandırabilecek bir araçtır. Ülkemizde eşitsizlik ve yoksulluk sorunlarını ortaya koyarak negatif gelir ver gisinin bu iki soruna bir çözüm oluşturup oluşturamayacağını tartıştığımız çalışmamı zın ilk bölümünde eşitsizlik ve yoksulluk konulan tanım ve ölçüm sorunları açısından değerlendirilmektedir. Eşitsizlik ve yoksulluk karşısındaki politikaların temelini oluştu ran bölüşümde adalet, sosyal refah devleti gibi kavramlar ikinci bölümde, ele alınmış tır. Üçüncü bölümde gelir dağılımını değiştirmede kullanılabilecek alternatif araçlar ve negatif gelir vergisi incelenmiştir. Uygulama bölümünde ise ülkemizdeki gelir dağılımı (1994 için) ortaya konmuş, bu verilerle eşitsizlik ve yoksulluk ölçütleri hesaplanmıştır. Uygulama bölümü, ülkemizin gelir dağılımı veri alınarak bir negatif gelir vergisinin uy gulanması ile oluşacak gelir dağılımının bulunması ve bunun daha önce kullandığımız eşitsizlik ve yoksulluk kriterleri kullanılarak değerlendirilmesiyle son bulmaktadır. 111

Abstract:
ABSTRACT NEGATIVE INCOME TAX IN ALLEVIATING POVERTY AND ECONOMIC INEQUALITY Although income distribution is an economic issue people concern much about, it did not take its fair share in the agenda of academic researches. This public interest is both in lower and upper income groups. Meanwhile individuals struggle for higher positions in income scale. This contention is inherent, however, there must be no such great inequalities or so much poverty that the contention turns into a fight and disorder. Negative income tax seems to be a means having the potential to meet the latter condition, i.e. a lower rate of and nonintensive poverty. States employ such measures as taxes and public expenditures in reshaping the income distribution which have only little efficiency to reach the desired distributional goal and also distorting effects in economy. At this point negative income tax comes up to be an appropriate tool both having little sideeffects and being applicable in any developed or developing country. In the first chapter of our study we discussed the issues relating the describtion and measurement of inequality and poverty. Later, in chapter two we mentioned some concepts like equity and welfare state which build up the basis of policies against poverty and inequality. The negative income tax and its alternatives are examined in chapter three. And the last chapter is reserved for the application of our theoretical discussions in case of Turkey where we put light on the income distribution in 1994 and evaluated the inequality and poverty criteria for that year. Later again in this chapter we tried to make some calculations by employing a Friedman type negative income tax with 50% marginal tax rate and investigated whether it be a favourable means in alleviating inequality and poverty with a reasonable cost. IV