Pandemi döneminde kronik hastalığı olan bireylerin koronovirüs-19 fobisi ile siberkondri düzeyleri ve  etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determining the coronavirus-19 phobia and cyberchondria level in individuals with A chronic illness during the pandemic and the affecting factors
Yazar: ZEYNEP NEHİR SARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEHER GÖNEN ŞENTÜRK
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Fobiler = Phobic disorders ; Hemşirelik = Nursing ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Pandemiler = Pandemics ; Siberkondri = Cyberchondria

Özet:
Koronavirüs-19 salgınında kronik hastalığı olan bireylerin, Koronavirüs-19 fobisi ile siberkondri düzeyleri ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılan kesitsel, tanımlayıcı çalışmanın örneklemini Aralık 2020 ile Nisan 2021 tarihleri arasında ayaktan ya da yatarak tedavi alan ve kronik hastalığı olan 292 birey oluşturmuştur. Veriler online veri toplama yöntemi ile toplanmıştır. Verileri toplama aracı olarak; Kişisel Bilgi Formu, Siberkondri Şiddeti Ölçeği (SŞÖ) ve Koronavirüs-19 Fobisi Ölçeği (K19FÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sayı, yüzde, Anova testi, t testi, Tukey ve Bonferroni çoklu karşılatırma testleri, korelasyon ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılanların %56.4'nün kadın, %35,7'nin 50 yaş ve üzerinde, %82,3'ü evli, %54,8'i çalışmaktadır. Katılımcıların %83'ü koronavirüs-19 ile ilgili internetten araştırma yaptığını, %84,7'i tv/internette sağlık/koronavirüs-19 ile ilgili programları izlediğini ve %18,7'i internetten edindiği bilgilerin doğruluğuna inandığını ve %76,2'i internetten öğrendiği bilgilerin psikolojik olarak olumsuz yönde etkilediğini belirtmiştir. Katılımcıların cinsiyet, eğitim durumu, sağlık ile ilgili yayın (kitap, dergi vb.) takip etme, tv/internette sağlık/koronavirüs-19 ile ilgili programları izleme, internetten sağlıkla ilgili edinilen bilgilerin doğruluğuna inanma,  tv/internetten öğrenilen bilgilerin psikolojik olarak olumsuz yönde etkileme durumlarının koronavirüs fobisi ve sibekondri düzeylerini etkileyen değişkenler olduğu saptanmıştır (p<0.05). Katılımcıların K19FÖ puan ortalaması 55,47±12,44, SŞÖ puan ortalaması 79,37±14,66 olarak saptanmıştır. Her iki ölçektende alınabilecek en yüsek puanlar  (K19FÖ :100, SŞÖ: 165) dikkate alındığında katılımcıların koronafobi ve siberkondri düzeyleri orta düzeyde olarak değerlendirilmiştir. Koronavirüs pandemisinde arttığı düşünülen siberkondrinin erken dönemde belirlenmesi, kronik hastalıkların doğru yöneltilmesi açısından önemlidir. Hemşireler kronik hastalığa sahip bireylere tanı konulur konulmaz danışmanlık vermeli ve sağlık okuryazarlığını öğretmelidir.

Abstract:
The sample of this descriptive cross sectional study which sought to determine the coronavirus-19 phobia and cyberchondria in individuals with a chronic illness during the coronavirus-19 pandemic and the affecting factors comprised 292 inpatients and outpatients with a chronic illness between December 2020 and April 2021. The researcher collected the data via an online data collection method. As data collection tools, the researcher used the Personal Information Form, the Cyberchondria Severity Scale (CSS) and the Coronavirus-19 Phobia Scale (C19PS). In evaluation of the data, the researcher used number, percentage, ANOVA test, t-test, Tukey and Bonferroni multiple comparison test, correlation and regression analysis. Of the study participants, 56.4% were female, 35.7% were aged 50 years and above, 82.3% were married and 54.8% were employed. 83% of the participants stated that they had searched the internet for coronavirus-19, 84.7% watched shows related to health/coronavirus-19 on the TV/internet and 18.7% believed in the accuracy of the information they had obtained from the internet and 76.2% were psychologically affected by the information they had obtained from the internet in a negative direction. The participants' gender, educational background, state of following a publication related to health (such as books, journals), state of watching shows related to health/coronavirus-19 on the TV/internet, state of believing in the accuracy of the information they had obtained from the internet related to health state of being psychologically affected by the information they had obtained from the TV/internet in a negative direction were the variables affecting their coronavirus-19 phobia and cyberchondria level (p<0.05). The participants' mean C19PS score was 55.47±12.44 and mean CSS score was 79.37±14.66. Considering the highest scores to be obtained from the two scales  (C19PS:100, CSS: 165), the participants had a moderate level of coronavirus-19 phobia and cyberchondria. Early identification of cyberchondria which is believed to have increased during the coronavirus-19 pandemic is crucial for properly managing chronic illnesses. Nurses are to consult individuals with a chronic illness as soon as they are diagnosed and teach them health literacy.