2018-2023 yılları arasındaki Liselere Giriş Sınavı ve yayınlanan örnek matematik sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi
Investigation of the High School Entrance Exam and published sample mathematics questions between 2018-2023 years according to the Revised Bloom Taxonomy
Yazar: NUR SEDA TUNACI ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. EMRE EV ÇİMEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Amaç: Bu araştırmada 2018-2023 yılları arasında yapılan Liselere Giriş Sınavı (LGS) soruları ile belirtilen yıllarda yayınlanan örnek soruların düzeylerinin Yenilenmiş Bloom Taksonomisine (YBT) göre incelenmesi amaçlanmıştır. Ek olarak, LGS matematik sorularının ve aynı yıl yayınlanan örnek matematik sorularının YBT'ye göre düzeyleri hakkında öğretmen görüşlerinin alınması amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup; LGS matematik soruları ve örnek matematik sorularının düzeylerinin YBT'ye göre incelemesinde doküman inceleme yöntemi; konu ile ilgili öğretmen görüşlerinin ortaya konmasında durum çalışması yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın ilk kısmında 2018-2023 yılları arasında yapılan LGS matematik soruları olan toplam 120 soru ve bu yıllarda yayınlanmış matematik örnek soruları olan toplam 425 soru araştırmanın dokümanlarını oluşturmuştur. Araştırmanın ikinci kısmında ise cinsiyet, kıdem, eğitim düzeyi farklı olan ve 8.sınıf öğrencilerinin dersine giren toplam 12 matematik öğretmeni çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama süreci iki aşamada gerçekleşmiştir. İlk aşamada Millî Eğitim Bakanlığı internet sitesinden ulaşılan LGS soruları ve örnek soruları YBT'ye göre incelenmiş ve bu aşamada veriler doküman analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. İncelenen soruların çözümlenmesinde YBT ile ilgili çalışması bulunan bir matematik öğretmeninin uzman görüşleri alınmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında öğretmenler ile görüşme yapılmıştır. Araştırmada etik ilkelere dikkat edilerek geçerlik ve güvenirlik ilkelerine bağlı olarak veriler toplanmış, analiz edilmiş ve bulgular soruların ekran kesitleri alınarak; öğretmen görüşlerinden örnek ifadelere yer verilerek sunulmuştur. 
Bulgular: 2018-2023 yılları arasında yapılan LGS matematik soruları ve örnek soruların YBT'ye göre incelenmesi sonucunda; 2018-2019 eğitim öğretim yılında soruların işlemsel bilginin uygulama basamağında yoğunlaştığı bulgusuna ulaşılmıştır. 2018-2019 eğitim öğretim yılında uygulanan LGS matematik sorularında ve örnek sorularda bilgi boyutunda işlemsel bilgi basamağında, bilişsel süreç boyutunda uygulama basamağında yoğunlaştığı belirlenmiştir. 2019-2020 eğitim öğretim yılında uygulanan LGS matematik sorularında ve örnek sorularda bilgi boyutunda işlemsel bilgi basamağında, bilişsel süreç boyutunda analiz basamağında yoğunlaştığı görülmüştür. 2020-2021 eğitim öğretim yılında uygulanan LGS matematik sorularında bilgi boyutu işlemsel bilgi basamağı ve üstbilişsel bilgi basamaklarında yoğunluk tespit edilmiştir. Buna karşılık, aynı yıl yayınlanan örnek sorularda üstbilişsel bilgi düzeyinde soru yayınlanmamıştır, işlemsel bilgi düzeyinde yoğunlaşma örnek sorular ile tutarlılık göstermiştir. 2021-2022 eğitim öğretim yılı LGS matematik dersi soruları örnek sorularla benzer olarak YBT'nin bilgi boyutunda işlemsel bilgi basamağına yoğunlaşmıştır ve bilişsel süreç boyutunda uygulama basamağında yoğunlaşmıştır. 2022-2023 eğitim öğretim yılında MEB tarafından merkezi örnek sınava yönelik yayınlanan örnek ve LGS matematik sorularının YBT'ye göre bilgi boyutunda işlemsel bilgi düzeyinde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Bilişsel süreç boyutuna göre incelendiğinde ise, örnek soruların analiz düzeyinde yoğunlaşırken, LGS sorularının uygulama düzeyinde yoğunlaştığı bulgusuna ulaşılmıştır. Çalışmaya katılan öğretmenlerden 2'si LGS matematik sorularının öğrenci seviyesine uygun olduğunu, 3'ü ilk yıllarda zor fakat son yıllarda öğrenci seviyesine uygun olmaya başladığını, 7'si ise öğrenci seviyesinin üstünde olduğunu belirtmiştir. Örnek matematik sorularının öğrenci seviyesine uygun olduğunu düşünen 3 öğretmen varken diğer 9 öğretmen öğrenci seviyesinin üzerinde ve LGS matematik sorularından zor olduğunu belirtmiştir. YBT'ye göre LGS Matematik Testi Soruları ve aylık yayımlanan örnek matematik sorularının dağılımını inceleyen öğretmenlerden 7'si sorular arasında bir uyum olduğunu 5'i ise çok az uyumlu olduğunu belirtmiştir.
Sonuç ve Öneriler: Araştırmanın sonuçlarında araştırmanın kapsamında yer alan LGS ve örnek matematik soruları detaylı bir biçimde yıl yıl analiz edilmiş ve bulgular oluşturulmuş, karşılaştırmalı yorumlar yapılmıştır. MEB'in yayınladığı örnek sorular incelendiğinde matematik sorularının genel olarak işlemsel bilgi düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Bilişsel süreç basamaklarında ise uygulama ya da analiz basamağına yoğunlaştığı, homojen bir dağılım olmadığı tespit edilmiştir. LGS matematik soruları ile MEB tarafından yayınlanan merkezi ortak sınava yönelik örnek matematik sorularının benzerliklerine karşılık birebir uyumlu olmadığı; YBT'ye göre incelenmesinde ise, taksonominin bileşenlerinde dengeli dağılımın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler ile yapılan görüşmelerde ise örnek matematik sorularının LGS matematik sorularından daha zor olduğunun düşünüldüğü ortaya konmuştur. Ayrıca YBT'ye göre dağılımları inceleyen öğretmenlerin kendilerinin de sınav sistemine ve beceri temelli sorulara yeni alıştığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlara bağlı olarak, araştırmada farklı düzeylerde sorulara yer verilerek merkezi sınavlarda soru çeşitliliğinin sağlanması önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: In this research, it is aimed to examine the levels of the questions of the High School Entrance Examination which was held between 2018-2023 and the sample questions published in the specified years according to the Revised Bloom Taxonomy.  Additional to it is aimed to take the teachers' opinions, that are according to Revised Bloom Taxonomy, about the level of the mathematics questions which are published at the same year as sample and the math questions High School Entrance Exam. In addition, according to Revised Bloom Taxonomy it is aimed to get teachers' opinions about the level of the questions of High School Entrance Exam mathematics and the level of sample mathematics questions published in the same year.
Method: Qualitative research method was used in this research. Document review method was used in examining the mathematics questions of High School Entrance Exam mathematics and sample mathematics questions according to Revised Bloom Taxonomy and the case study method was preferred to reveal teachers' opinions on the subject. In the first part of the research, a total of 120 questions, which were High School Entrance Exam mathematics questions conducted between 2018-2023, and a total of 425 questions. Which were published as mathematics sample questions in these years, constituted the documents of the research. In the second part of research 12 teachers, who are different gender, seniority and education level and taught the 8th grades, constituted the study group. The data collection process in the research took place in two stages. In the first stage, the questions and the sample questions of High School Entrance Exam accessed from the web site of ministry of national education were examined according to Revised Bloom Taxonomy at this stage, the data were analyzed with the document analysis method. Expert opinions of a mathematics teacher were taken, who has a study on Revised Bloom Taxonomy, in the analysis of the examined questions.  In the second stage of the research, there was interviewed with the teachers. In the research, data were collected and analyzed in accordance with the principles of validity and reliability, paying attention to ethical principles, and the findings by taken screenshots of questions were presented by including sample expressions from teachers' opinions.
Results: According to Revised Bloom Taxonomy, because of examining the maths questions and the sample questions of High School Entrance Exam conducted between 2018-2023; it was found that the questions concentrated on the application step of procedural knowledge in 2018-2019. It was determined on the mathematics questions of High School Entrance Exam and sample questions, which applied in 2018-2019 academic year, that concentrated on the procedural knowledge step in the knowledge dimension and the application step in the cognitive process dimension. It was observed on the mathematics questions of High School Entrance Exam and sample questions, which applied in 2019-2020 academic year that the knowledge dimension was concentrated in the operational knowledge step and the analysis step was concentrated in cognitive process dimension. Density was detected, in the knowledge dimension, procedural knowledge steps and metacognitive knowledge steps on the mathematics questions of High School Entrance Exam which applied in 2020-2021 academic year that and sample questions. On the other hand, there weren't any questions were published at the metacognitive knowledge level in sample questions were published at the same year, density on procedural knowledge level showed consistency with the sample questions. The questions, in 2021-2022 academic year High School Entrance Exam is assimilar to sample questions, concentrated on the operational knowledge step in the knowledge dimension of Revised Bloom Taxonomy and concantreated on the application step in the cognitive process dimension. It was detected on the questions, that is sample and High School Entrance Exam mathematics questions published by the Ministry of National Education for the central sample exam in the 2022-2023 academic year, are concentrated at the procedural knowledge level in the knowledge dimension according to Revised Bloom Taxonomy. When it was examined according to the cognitive process dimension, it was reached that while the sample questions were concentrated at the analysis level, the questions of High School Entrance Exam were concentrated at the application level. 2 of the teachers, who are participated in the study, stated that the mathematics questions of High School Entrance Exam were suitable for the student level, 3 of them stated that they were difficult in the first years but started to be suitable for the student level in recent years, and 7 of them stated that they were above the student level. As there were 3 teachers who stated that the sample questions of mathematics were appropriate for the level of the students, the other 9 teachers stated that the levels of them were above the level of students and harder than the mathematics questions of High School Entrance Exam. according to Revised Bloom Taxonomy, 7 of the teachers, who examined the distribution of mathematics test questions of High School Entrance Exam and sample mathematics questions that are published monthly, stated that there was a harmony between the questions and 5 of them stated that there was little harmony between the questions.
Conclusion and Suggestions: In the result of the research, sample mathematics questions and mathematics questions of High School Entrance Exam, that are within the scope of research, were analyzed in detail year by year and the findings were created and comparative comments were done. When the sample questions, that were published by the Ministry of Education, were examined, questions of mathematics were generally at the level of procedural knowledge was determined. It was determined that, at the level of cognitive process were concentrated on the application or analysis step and there was no homogeneous distribution. It was concluded that, mathematics questions of High School Entrance Exam and the sample questions, that are published by Ministry of Education for the common exam, were not exactly compatible despite their similarities. When the questions were examined according to Revised Bloom Taxonomy, it was concluded that there was no balanced distribution in the components of the taxonomy. According to the interviews of the teachers was relieved that the sample mathematics questions were thought to be more difficult than the mathematics questions of High School Entrance Exam. In addition, it was concluded that teachers, who examined the distributions according to Revised Bloom Taxonomy, criticized themselves and got used to new system of exam and skill- based questions. Depending on the results, it is recommended to ensure diversity of questions in central exams by including questions at different levels in the research.