Transmedya destekli hikâye anlatımının sosyal bilgiler öğretmenliği adaylarının hibrit öğrenmeye ve dijital teknolojilere yönelik tutumlarına etkisinin incelenmesi
The effect of transmedia-supported storytelling on social studies preservice teachers' attitudes towards hybrid learning environments and digital technologies
Yazar: İLKNUR AKYILDIZ SARIBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. CENK AKAY
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Hibrit öğrenme = Hybrid learning ; Hikaye anlatma = Story telling ; Sayısal teknoloji = Digital technology ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Transmedya = Transmedia ; Transmedya hikayeciliği = Transmedia storytelling ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı hibrit öğrenme kapsamında tasarlanmış öğrenme ortamlarında transmedyal anlatının Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının hibrit öğrenme ortamlarına ve dijital teknolojilere yönelik tutumlarına etkisinin ortaya koyulması ve ayrıca Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının transmedya hikâye destekli hibrit öğrenmeye yönelik görüşlerinin belirlenmesidir. Bu araştırma için nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin veri çeşitlemesi ile birbirlerini desteklemek amacıyla birlikte kullanıldığı ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel yöntem benimsenmiştir. Araştırma grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılı güz döneminde Kilis 7 Aralık Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi'nde 4.sınıfta öğrenim gören ve hibrit öğrenme modeliyle tasarlanan Türkiye Cumhuriyeti Tarihi I dersine kayıtlı 18'i dijital hikâye anlatımı destekli hibrit öğrenme modelinin kullanıldığı Kontrol Grubu, 19'u transmedya hikâye anlatımı destekli hibrit öğrenme modelinin kullanıldığı Deney Grubu olmak üzere 37 öğretmen adayı oluşturmuştur. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilere, araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan "Hibrit Öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği (HÖYTÖ)" ve Cabı (2016) tarafından geliştirilmiş olan "Dijital Teknolojiye Yönelik Tutum Ölçeği (DTYTÖ)" öntest ve sontest olarak uygulanmıştır. 10 hafta süren uygulama boyunca çevrim içi araçlar üzerinden yapılmış olan yazışma ve paylaşımlardan oluşan dijital kayıtlar ve yine uygulama sonrasında deney grubundan "Transmedya Hikâye Kullanmaya Yönelik Açık Uçlu Sorular Formu" yoluyla elde edilen veriler çalışmanın nitel verilerini oluşturmuştur. 
Veri toplama aracının geliştirilmesinde ve daha sonra elde edilen verilerin analizinde öncelikle normallik testleri için Shapiro-Wilk (S-W) testlerinden, homojenlik testi için yapılan Levene istatistiği sonuçlarından yararlanılmış, ayrıca betimsel istatistikler, Bartlett testi, Kaiser-Meyer Olkin (KMO), çoklu regresyon analizi, Durbin Watson testi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, t-testi, Mann-Whittney-U testi ve Wilcoxon testi kullanılmıştır Nitel verilerin analizinde, inandırıcılık ölçütleri (inanılırlık, güvenilebilirlik, onaylanabilirlik ve aktarılabilirlik) dikkate alınarak içerik analizi yapılmıştır. Bunun için nitel veriler kodlama yoluyla analiz edilmiş, frekans ve yüzde hesapları yapılmış ve yöntem içi üçgenleme (within triangulation) yoluyla bütün veriler yorumlanmıştır.
Araştırma bulgularında, kontrol grubundaki öğretmen adaylarının hibrit öğrenmeye yönelik tutum düzeylerinde anlamlı bir farklılık oluşmazken, dijital teknolojiye yönelik tutum düzeylerinde son test lehine anlamlı bir farklılık oluştuğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, deney grubundaki öğretmen adaylarının hem hibrit öğrenmeye yönelik tutum düzeylerinde, hem de dijital teknolojiye yönelik tutum düzeylerinde son testler lehine anlamlı bir farklılık oluştuğu görülmüştür. Ayrıca, deney grubundaki öğretmen adaylarının hibrit öğrenmeye yönelik tutumlarının kontrol grubundaki öğretmen adaylarının hibrit öğrenmeye yönelik tutumlarına göre (deney grubu lehine) anlamlı derecede farklılaştığı görülmüştür. Öte yandan bulgular, deney grubundaki öğretmen adaylarının dijital teknolojiye yönelik tutumlarının kontrol grubundaki öğretmen adaylarının dijital teknolojiye yönelik tutumlarına göre anlamlı derecede farklılaşmadığını ortaya koymuştur. Deney grubundaki öğretmen adaylarının ifadelerinden ve dijital kayıtlardan elde edilen veriler incelendiğinde, transmedya hikâye kullanmaya yönelik olarak, "Transmedya destekli dijital hikâye anlatımının hibrit öğrenmeye yönelik tutuma etkisi, Transmedya destekli dijital hikâye anlatımının dijital teknolojilere yönelik tutuma etkisi, Zorlayan süreçler, Zorlayan süreçlerle baş etme yolları, Etkililik önerileri, Hibrit öğrenmenin olumlu yönleri, Hibrit öğrenmenin olumsuz yönleri" şeklinde temalar ortaya çıkmıştır.
Bu araştırma sonuçları, hibrit öğrenme kapsamında tasarlanmış öğrenme ortamlarında transmedyal anlatının Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının hibrit öğrenmeye ve dijital teknolojilere yönelik tutumlarına olumlu etkisinin olduğunu, bunun yanı sıra nitel verilerin nicel verileri desteklediğini ortaya koymaktadır. Son olarak, nicel ve nitel verilerle veri çeşitlemesi sağlanmasını hedefleyen araştırma sürecinden yola çıkılarak araştırmanın sonuçlarına ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to present the effect of transmedia storytelling on social studies preservice teachers' attitudes towards hybrid learning environments and digital technologies in conjunction with their views on transmedia supported hybrid learning. Both quantitative and qualitative data collection methods were used to ensure data variety. Quantitative part of this study includes quasi-experimental method with pretest-posttest control group design. The research group was composed of 37 senior social studies preservice teachers who were enrolled in History of Turkish Republic I, a mandatory and hybrid course offered by the School of Education in Kilis 7 Aralik University during Fall semester of 2018-2019 academic year.  This research group was assigned to treatment and comparison groups with an implementation through digital storytelling supported hybrid learning for the former and an implementation through transmedia storytelling supported hybrid learning for the latter. "Hybrid Learning Attitude Questionnaire" developed by the researchers of this study and "Digital Technologies Attitude Questionnaire" developed by Cabı (2016) were conducted as pretest and posttest for both comparison and treatment groups in order to obtain quantitative data. Qualitative data were obtained through "Open Ended Survey On Using Transmedia Story" that was developed by the researchers and was conducted on the treatment group along with posttests. In the course of the 10-week treatment, interactions and posts on online tools constituted the digital diaries, which were also a part of the qualitative data for this research. 
Shapiro-Wilk (S-W), Levene statistics for homogeneity, descriptive statistics, Bartlett Test, Kaiser Maier Olkin (KMO), multiple regression analysis, Durbin-Watson Test, exploratory and confirmatory factor analysis, t-tests, Mann-Whitney-U test and Wilcoxon Test were used during the process of developing data instruments as well as data analysis. Taking trustworthiness -credibility, dependability, confirmability, and transferability- into consideration, content analysis was conducted for qualitative data analysis. Said data required document review and coding, followed by within-methods triangulation for the data interpretation. 
Data analysis revealed no statistically significant difference on the control group's attitude level on hybrid learning, while there was a statistically significant difference on attitude level on digital technologies, in favor of posttests. As for the experiment group, however, there were statistically significant differences for both attitude level on hybrid learning and attitude level on digital technologies, both of which were again in favor of posttests. Moreover, according to research findings, attitudes on hybrid learning levels of the experiment group were significantly higher than that of the control group. Unlike these findings, however, there was no statistically significant difference in the attitude level on digital technologies between the control group and the experimental group. Based on digital diaries and preservice teachers' statements regarding using transmedia story, themes named "The effect of transmedia supported digital storytelling on attitude towards hybrid learning, The effect of transmedia supported digital storytelling on attitude towards digital technologies, Constraining processes, Means/approach to overcome constraining processes, Recommendations for effectiveness, Pros of hybrid learning, and Cons of hybrid learning" were discovered. 
Overall findings of this research revealed that transmedia storytelling incorporated in the context of hybrid learning has a positive effect on the attitude towards hybrid learning and digital technologies for social studies preservice teachers. Besides, qualitative data findings supported the quantitative data findings. In conclusion, based on the research process targeting qualitative and quantitative data variety, implications and recommendations are provided.