Dini yönelim biçimleri, Enneagram kişilik tipleri ve Enneagram temelli dini kişilik tipolojileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between religious origination forms, Enneragram personality types and Enneragram-based religious personality typologies
Yazar: HAKAN İSGİLİP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM GÜLMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Enneagram = Enneagram ; Kişilik = Personality ; Kişilik tiplemeleri = Personality types

Özet:
Bireyi diğerlerinden ayıran, tutarlı ve yapılanmış özellikler bütünü olarak tanımlanan kişilik kavramı uzun yıllardır Din Psikoloji alanına konu olmuştur. Son zamanlarda kişilik boyutlarıyla ilgili yapılan çalışmaların arttığı ve çeşitli değişkenlerle aralarındaki ilişkinin incelendiği görülmektedir. Bu çalışmanın amacı ise Enneagram kişilik tipleri ile dini yönelim biçimleri arasındaki ilişkinin ortaya konulmasıdır. Ayrıca maneviyatı reddetmeyen bir yapıda olan Enneagram modelinden yararlanılarak Enneagram temelli dini kişilik tipolojisi geliştirilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte demografik değişkenlere göre (cinsiyet, lise türü, fakülte türü, sosyoekonomik durum, yerleşim yeri, doğum sırası ve öznel dindarlık algısı), araştırmanın temel değişkenleri (kişilik tipleri, dini kişilik tipleri, dini yönelim biçimleri) arasında ilişkinin ya da farklılaşmanın olup olmadığını incelemektir. Araştırmanın evrenini Kastamonu Üniversitesinde öğrenim gören lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi 304 kişiden oluşmaktadır. Çalışmada katılımcıların kişilik tiplerinin belirlenmesinde Demir ve arkadaşları tarafından geliştirilen Nil Enneagram Kişilik Testi ve katılımcıların dini yönelimlerinin belirlenmesinde Ercan tarafından revize edilen Yeniden Yapılandırılmış Müslüman Dini Yönelim Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların dini kişilik tiplerinin belirlenmesinde araştırmacı tarafından Enneagram kişilik modelinden yararlanılarak hazırlanmış olan Enneagram Temelli Dini Kişilik Tipolojisi Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Enneagram kişilik tipleri ile Enneagram temelli dini kişilik tipolojileri arasında zayıf düzeyde ilişki tespit edilmiş, dini yönelim biçimleri ile herhangi bir ilişki tespit edilememiştir. Dini kişilik tipolojileri ile dini yönelim biçimleri arasında ise pozitif ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca Enneagram kişilik tipleri, Enneagram temelli dini kişilik tipolojileri ve dini yönelim biçimleri çeşitli demografik değişkenlere göre istatiksel olarak anlamlı farklılıklar göstermektedir.

Abstract:
The concept of personality, which is defined as a set of consistent and structured characteristics that distinguishes an individual from others, has been the subject of the Psychology of Religion for many years. It has been observed that studies on personality dimensions have increased recently and the relationship between them and various variables has been examined. The aim of this study is to reveal the relationship between Enneagram personality types and religious orientation styles. In addition, the Enneagram-based religious personality typologies has been tried to be developed by making use of the Enneagram model, which does not reject spirituality. In addition, according to demographic variables (gender, high school type, type of faculty, socioeconomic status, settlement, birth order and perception of subjective religiosity) whether there is a relationship or differentiation between the main variables of the research (personality types, religious personality types, religious orientation styles) is to examine. The research population consists of undergraduate students studying at Kastamonu University. The sample of the research consists of 304 people. In the study, the Nil Enneagram Personality Test developed by Demir et al. was used to determine the personality types of the participants. In addition, the Reconstructed Muslim Religious Orientation Scale developed by Ercan, which is the revised version of the Muslim Religious Orientation Scale, was used to determine the religious orientation of the participants. In addition, Enneagram-Based Religious Personality Typologies Test prepared by the researcher using the Enneagram personality model was used to determine the religious personality types of the participants. As a result of the research, a weak relationship was found between Enneagram personality types and religious personality typologies, and no relationship was found with religious orientation styles. Positive and significant relationships were found between religious personality typologies and religious orientation styles. In addition, Enneagram personality types, religious personality typologies and religious orientation styles show statistically significant differences according to various demographic variables.