Fotogrametrik hibrit veri toplama yöntemlerinin sanal gerçeklik uygulamalarında kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi: Tarsus Aziz Pavlos Kilisesi örneği
Evaluation of the usage of photogrammetric hybrid data collection methods in virtual reality applications: The case of St. Paul
Yazar: ŞAFAK FİDAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ULVİ
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Fotogrametri = Photogrammetry ; Giyilebilir teknoloji = Wearable technology ; Lazer tarama = Laser scanning ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Üç boyutlu modelleme = Three dimensional modelling ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Türkiye uygarlık tarihi içerisinde birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir coğrafyanın üzerinde bulunmaktadır. Dolayısıyla kültürel miras niteliği taşıyan yapıtlarda Dünya'da en ön sıralarda gelmektedir. Bu yapıtların sadece ülkemizin değil Dünya'mız ve insanoğlu için önem taşıdığı unutulmamalıdır. Bu mirasın korunması, yenilenmesi ve kuşaklar boyunca aktarılması insanlığın önemli görevlerinden biridir. Ayrıca tanıtılmasında, yerinde görme olanağı olmayanlar için modern teknik ve uygulamalar kullanılarak gelişen bilgi işlem teknolojileri aracılığı ile yapıtı yakına getirmek gerekmektedir. Bunu sağlayabilmek için objenin üç boyutlu (3B) modelinin üretilmesi önem kazanmaktadır
Fotogrametrik veri toplama yöntemleri objenin 3B modelinin oluşturulmasında öne çıkmaktadır. Bunlardan yersel lazer tarama (YLT), insansız hava araçları (İHA) ve giyilebilir lazer tarama (GLT) teknolojileri öne çıkmaktadır. Çalışılan objenin 3B modelinin oluşturulmasında bu fotogrametrik veri toplama yöntemleri tekil veya birlikte yani hibrit olarak kullanılabilmektedir. 
Kültürel miras niteliği taşıyan objelerin bireylerle görsel iletişiminin kolaylaştırılabilmesi için yakınlaşmanın sağlanması gerekmektedir. Bu yakınlaşma için yapay ortam oluşturma, içine girebilme, duyusal geri bildirim ve etkileşim gerekmektedir. Bunun içinde çağımızın yeni kavramlarından olan sanal gerçeklik ile çalışmak önem kazanmaktadır. Dolayısıyla 3B modellerinin üretilmesi ve sanal gerçeklik ortamlarına hazırlanması önemli bir aşamayı oluşturmaktadır. 
Bu tez çalışmasında fotogrametrik veri toplama yöntemleri ile üretilen 3B modellerin sanal gerçeklik ortamlarında kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bunun için tarihi ve kültürel önemi çok büyük olan Tarsus Aziz Pavlus Kilisesi çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Tarsus Aziz Pavlus Kilisesinde FARO marka FocusS 350 model YLT, Anafi Parrot İHA ve Gexcel Heron Lite Color GLT ile hibrit veri toplama çalışmaları yapılmış, veri setleri uygun yazılımlarla ile işlenerek, yapıtın 3B modeli oluşturulmuştur. Üretilen 3B modelin sanal gerçeklik uygulamalarında kullanılabilirliğinin avantaj ve dezavantajları değerlendirilmiştir.

Abstract:
Turkey is located on a geography that has hosted many civilizations in its history. Therefore, it is at the forefront of the world in works of cultural heritage. It should not be forgotten that these works are important not only for our country, but also for our world and humanity. Preserving, renewing and transferring this heritage across generations is one of the important duties of humanity. In addition, it is necessary to bring the work closer by means of information processing technologies developed by using modern techniques and applications for those who do not have the opportunity to see it on site. In order to achieve this, it is important to produce a three-dimensional (3D) model of the object.
Photogrammetric data collection methods come to the fore in the creation of the 3D model of the object. Among these, terrestrial laser scanning (TLS), unmanned aerial vehicles (UAV) and wearable laser scanning (WLS) technologies stand out. These photogrammetric data collection methods can be used singularly or together, that is, as a hybrid, in the creation of the 3D model of the studied object.
It is necessary to ensure convergence in order to facilitate the visual communication of cultural heritage objects with individuals. For this rapprochement, creating an artificial environment, being able to enter into it, sensory feedback and interaction are required. In this, working with virtual reality, which is one of the new concepts of our age, gains importance. Therefore, the production of 3D models and their preparation for virtual reality environments constitute an important stage.
In this thesis, the usability of 3D models produced by photogrammetric data collection methods in virtual reality environments was investigated. For this, Tarsus St. Paul Church, which has a great historical and cultural importance, has been determined as the study area. In Tarsus St. Paul Church, hybrid data collection studies were carried out with FARO brand FocusS 350 model TLS, Anafi Parrot UAV and Gexcel Heron Lite Color WLS, data sets were processed with appropriate software and a 3D model of the work was created. The advantages and disadvantages of the usability of the produced 3D model in virtual reality applications were evaluated.