Bourdieu'nün ilişkisel eylem kuramına göre gazetecilik alanı ve dijital sermaye
Journalism field and digital capital according to Bourdieu's relational action theory
Yazar: METE OGÜN PARLAK
Danışman: PROF. DR. NURCAN TÖRENLİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Pierre Bourdieu'nün sosyal kuramı, dijital teknolojilerin topluluklar üzerindeki etkilerini ve bu teknolojilerin bireyler tarafından hangi motivasyonlarla kullanıldığını anlamada önemli bir perspektif sunmaktadır. Bu çalışmada dijitalleşme olgusunun gazetecilik mesleği ve gazeteciler üzerindeki etkileri, Bourdieu'nün alan teorisi ve sermaye kavramsallaştırması çerçevesinde incelenmektedir. Dijital teknolojilerin haber medyasındaki etkilerini anlamak, gazetecilerin sosyal, kültürel ve ekonomik sermayeleri ile ilişkili olarak dijital sermayelerini nasıl harekete geçirdiklerinin analizini içermektedir. Farklı sermaye biçimleri arasındaki bu etkileşim, gazetecilerin dijital deneyimi olgusal faydalara dönüştürebilmesine, dolayısıyla mesleğin eşitsizlik ve yeniden üretim mekanizmalarının keşfedilmesine olanak sunmaktadır. Bu kapsamda çalışma, Bourdieu'nün teorik doktrininin derinlemesine bir değerlendirmesini sunarak başlamakta; gazetecilik mesleği, Bourdieu'nün sosyal alan teorisi çerçevesinde bir "mikrokozmos" olarak ele alınarak, aktörlerin alanda işgal ettiği konumlar, analitik olarak Bourdieu'nün sunduğu kavram setiyle güç, statü ve meşruiyet mücadelesi ekseninde ilişkilendirilmektedir. Ardından, dijital sermaye kavramı ve bileşenleri tanımlanmakta, bir güç ve otorite aracı olarak bu kaynağın nasıl ve neden diğer sermayelerin yalnızca alt kümesi veya özel kategorisi olarak değil de belirli bir sermaye olarak kavranması gerektiği tartışılmaktadır. Türkiye'deki medya endüstrisinin güncel durumuna dair perspektifin sunulduğu çalışmada, maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak 25 gazeteciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilerek dijital teknoloji deneyimlerine ilişkin verilerden içgörüler sağlanmaktadır. Araştırma sonuçları dijital sermayenin, gazetecilik pratiğinde kritik bir konum kazanmış olup, bu sermayenin birikimi ve dağılımının, gazetecilerin mesleki başarıları, kimlikleri, normatif idealleri ve toplumsal etkileşimleri açısından belirleyici bir unsur haline geldiğini göstermektedir. Bununla birlikte bulgular, diğer sermaye biçimleriyle kombinasyonunun gazetecilerin alandaki rekabet gücünü artırdığını kanıtlamaktadır. Bu nedenle, hızla gelişen medya ekosisteminde gazetecilerin gerçek anlamda güncel ve rekabetçi kalabilmek için haber üretim süreçlerinden, parçası oldukları organizasyonların temel saiklerinden ya da haber okuyucu/izleyicilerinden soyutlanmamaları, dijital yetkinliklerin yanı sıra temel mesleki becerileri de emek süreçlerinin parçası kılarak hem nihai haber ürünlerini hem de gazetecilik kimliklerini benzersiz kılmaları gerekmektedir.

Abstract:
Pierre Bourdieu's social theory offers an important perspective in understanding the effects of digital technologies on communities and the motivations with which these technologies are used by individuals. This study examines the effects of the digitalization process on the journalism profession and journalists within the framework of Bourdieu's field theory and conceptualization of capital. Understanding the effects of digital technologies on news media involves analyzing how journalists mobilize their digital capital in relation to their social, cultural and economic capital. This interplay between different forms of capital allows journalists to transform digital experience into factual benefits, thus exploring the mechanisms of inequality and reproduction in the profession. In this context, the study begins by presenting an in-depth assessment of Bourdieu's theoretical doctrine; the journalism profession is considered as a "microcosm" within the framework of Bourdieu's social field theory, and the positions occupied by actors in the field are analytically related to the set of concepts Bourdieu presents in the axis of power, status and struggle for legitimacy. Then, the concept of digital capital and its components are defined, and it is discussed how and why this resource as a tool of power and authority should be understood as a specific capital and not as a subset or special category of other capitals. Providing a perspective on the current state of the media industry in Turkey, the study utilizes maximum variation sampling to conduct semi-structured interviews with 25 journalists, providing insights from data on their experiences with digital technology. The results show that digital capital has gained a critical position in the practice of journalism and that the accumulation and distribution of this capital has become a determining factor for journalists' professional success, identities, normative ideals and social interactions. However, the findings also prove that its combination with other forms of capital increases journalists' competitiveness in the field. Therefore, in order to remain truly relevant and competitive in a rapidly evolving media ecosystem, journalists should not be isolated from the news production processes, the core motives of the organizations they are a part of, or the news consumers; they should make both their final news products and their journalistic identities unique by making digital competencies as well as basic professional skills a part of their labor processes.