Tek taraflı vokal fold paralizili yetişkinlerde yarı kapantılı ses yolu egzersizlerinin anlık etkisinin incelenmesi
Investigation of the immediate effect of semi occluded vocal tract exercises in adults with unilateral vocal fold paralysis
Yazar: ELİF MERYEM ÜNSAL AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ELÇİN TADIHAN ÖZKAN
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Mevcut araştırma, tek taraflı vokal fold paralizili yetişkinlerde hımlama, pipet fonasyonu ve pipetle suya fonasyon egzersizlerinin, düz fonasyon ve perde kaydırma egzersiz şekilleriyle; 1, 3, 5 ve 7 dakika süreyle yapılmaları sonucunda oluşan anlık etkiyi belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın deney ve kontrol gruplarında, her iki grupta da 20'şer kişi olmak üzere toplam 40 katılımcı bulunmaktadır. Çalışma kapsamında ses üzerindeki anlık etkiyi ölçmek için F0, ses basınç seviyesi, jitter, shimmer, gürültü-harmonik oranı, akustik ses kalitesi indeksi, düzleştirilmiş cepstral tepe noktası, vokal efor ve algılanan iyileşme değişkenleri kullanılmıştır. Yapılan varyans analizleri sonucunda, düz fonasyonda hımlama egzersizinde 3. dakikadan itibaren jitterin, shimmerin ve vokal eforun azaldığı ve sesin daha iyi algılandığı bulunmuştur. Pipetle suya fonasyon egzersizinde 3. dakikada en düşük shimmer değeri bulunmuştur ve ses algısal olarak daha iyi algılanmıştır, 3. dakikadan sonraysa bu değerlerde kötüleşme başlamıştır. Pipet egzersizinde vokal efor 1. dakikadan itibaren gerilemiştir. Tüm egzersizlerde F0 ve ses basınç seviyesi değerleri yükselirken vokal efor azalmıştır. Perde kaydırma egzersiz şeklinde, düz fonasyona göre F0 ve ses şiddetindeki artışın daha fazla olduğu, vokal eforun daha düşük olduğu bulunmuştur. Bu tez çalışması sonucunda, tek taraflı vokal fold paralizili bireylerde ses terapisinden en iyi sonucu alabilmek için egzersiz türü, egzersiz şekli ve egzersiz süresi faktörlerine dikkat ederek terapi ve ev egzersizi planlaması yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The current research aims to show the immediate effect of humming, straw phonation and straw phonation into water exercises implemented for 1, 3, 5 and 7 minutes in steady phonation or pitch glides. The experiment and control groups consist of 40 participants, 20 of whom are in each group. The variables of F0, sound pressure level, jitter, shimmer, noise-harmonics ratio, acoustic voice quality index, cepstral peak prominence-smoothed, vocal effort and perceived improvement were used to measure the immediate effect of exercises. As a result of the analyses of variance, it was found that jitter, shimmer and vocal effort decreased and the voice was perceived better from the 3rd minute in the humming exercise in steady phonation. For the straw phonation into water, the lowest shimmer value was found at the 3rd minute and the voice was perceived better, and after the 3rd minute, these values started to deteriorate. For the straw exercise, vocal effort decreased from the 1st minute. In all exercises, F0 and sound pressure level increased, and vocal effort decreased. It was found that the increase in F0 and sound pressure level was higher and vocal effort was lower in the glide exercises compared to steady phonation. As a result of this study, it was concluded that therapy and home exercise planning should be done by paying attention to the exercise type, form and duration factors in order to get the best results in individuals with unilateral vocal fold paralysis.