Zihin yetersizliği olan öğrencilerin okuduğunu anlama sürecinde kullanılan öğretmen uygulamalarının incelenmesi /
Yazar: ABDURRAHMAN UYANIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CAHİT NURİ ; PROF. DR. HAKAN SARI
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Zihin Engellilerin Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı; zihin yetersizliği olan öğrencilerin okuduğunu anlama
sürecinde kullanılan okuma sürecinin aşamalarına ilişkin öğretmen uyarlamalarının
farklı değişkenlere göre incelenmesidir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden
betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, ölçek güvenirlik ve
geçerliliğini sağlamak için 2018-2019 yılında Konya ili Meray ve Kartay ilçelerinde
bulunan 18 ilkokulda 361 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Ölçeğin doğrulayıcı faktör
analizini sağlamak için 93 sınıf öğretmenine daha uygulanmıştır. Geçerlik ve
güvenirlik sağlandıktan sonra betimsel analizi için Konya ili Karatay, Meram ve
Selçuklu ilçelerinde ilkokullarda görev yapan 99 özel eğitim öğretmenine
uygulanmıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, araştırmacılar tarafından
geliştirilen "Öğretmen Görüş Formu" ve "Okuma Sürecinin Aşamalarına İlişkin
Öğretmen uygulamaları" ölçeği kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından yapılan
geçerlik-güvenirlik çalışması sonucunda ölçek tek boyutlu bir yapıya sahip olup
Cronbach Alfa değerinin 0,98 ve varyansın %70,19'unu açıkladığı bulunmuştur.
Verilerin analizinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 24.0 yazılımı ve
IBM AMOS 24.0 yazılımı kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre
öğretmenlerin yaş grubuna, cinsiyete, eğitim düzeyi, mesleki kıdem ve görev
yaptıkları sınıftaki öğrencilerin yetersizlik türüne göre okuma sürecinin aşamalarına
ilişkin öğretmen uygulamaları ölçeğinden almış oldukları puanlar arasındaki farkın
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olmadığı tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucuna
göre okuma sürecinin aşamalarına ilişkin öğretmen uygulamaları ölçeğinin
açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi uygulaması çok değişkenli
normal dağılım da uyum göstermiş olduğu saptanmıştır. Okuma sürecinin
aşamalarına ilişkin öğretmen uygulamaları ölçeğinin açımlayıcı faktör analizi için
uygun olduğu, varyansın %70,19'unu açıkladığından dolayı ölçeğin tek faktörlü bir
yapıda olduğu saptanmıştır. Erkek öğretmenlerin okuma sürecinin aşamalarına ilişkin
öğretmen uygulamaları ölçeğinden aldıkları puanlar kadın öğretmenlere göre biraz
yüksek olmasına ve yüksek lisans düzeyinde eğitim almış olan öğretmenlerin okuma
sürecinin aşamalarına ilişkin öğretmen uygulamaları ölçeği puanları lisans düzeyinde
olsa da, söz konusu farkın istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde olmadığı görülmüştür.
Öğretmenlerin mesleki kıdemi okuma anlama sürecinde anlamlı düzeyde fark ortaya
koymadığı saptanmıştır.
Anahtar Sözcükler: Zihin yetersizliği, Okuma, Okuduğunu Anlama, Kaynaştırma,
Okuma Süreci, Öğretmen Uygulamaları.

Abstract:
The aim of this study is to examine teacher adaptation sregarding the stages of the
reading process used in thecomprehensi on process of students with intellectual
disability according to different variables. Descriptive survey model, one of
thequantitative research methods, was used in the study. In order to ensure there
liability and validity of the study, the sample of the study was composed of 361
classroom teachers in 18 primary schools in Meray and Kartay districts of Konya
province in 2018-2019. To provide confirmatory factor analysis of the scale, it was
applied to 93 more classroom teachers. After validity and reliability were provided, it
was applied to 99 special education teachers working in primary schools in Karatay,
Meram and Selçuklu districts of Konya province for descriptive analysis. In the
research, "Teacher Opinion Form" and "Teacher Applications Regarding Stages of
Reading Process" scale developed by researchers were used as data collection tools.
As a result of the validity and reliability study conducted by the researcher, the scale
has a one-dimensional structure and it was found that Cronbach Alpha value
explained 0,98 and 70,19% of the variance. Statistical Package for Social Sciences
(SPSS) 24.0 software and IBM AMOS 24.0 software were used to analyze the data.
According to the findings of the study, it was determined that the difference between
the teachers' scores regarding the stages of the reading process according to the age
group, gender, education level, professional seniority and the type of disability of the
students in their class was not statistically significant. According to the results of
there search, it was found that the scale of the teacher application srelated to the
stages of the reading process, the exploratory factor analysis and the confirmatory
factor analysis application, also multivariate normal distribution. It was determined
that the scale of teacher applications related to the stages of the reading process is
suitable for exploratory factor analysis and the scale has a single factor structure
because it explains 70.19% of the variance. Although the scores obtained by the male
teachers from the teacher practices scale regarding the stages of the reading process
are a bit higher than the female teachers and the teacher applications scale scores of
the teachers who are educated at the graduate level at the undergraduate level, the
difference was not statistically significant. It was determined that the teachers did not
make a significant difference in the process of reading and understanding the
professional seniority.
Keywords: Mental disability, Reading, Reading Comprehension, Inclusion, Reading
Process, Teacher Practices.