Erzurum şehrinin kültürel coğrafyası: Maddi kültür öğelerine göre
The cultural geography of Erzurum city: According tothe elements of material culture
Yazar: ALPEREN KAYSERİLİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAŞAR GÖK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Evler = Houses ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Giyim = Clothing ; Kültür = Culture ; Kültürel coğrafya = Cultural geography ; Maddi kültür = Materical culture ; Yapılar = Buildings ; Yemek kültürü = Food culture

Özet:
Doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmanın amacı, Erzurum Şehri'nin kuruluş yerinin fiziki coğrafya şartları ve bu şartları kendi lehine çevirebilmek için, Erzurum'da yaşayan insanların geçmişten günümüze kadar getirmiş olduğu kültürel birikimin ve kültürel peyzajın ortaya konulmasıdır.Araştırmamıza konu olan Erzurum Şehri, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Erzurum-Kars Bölümü'nde yer almaktadırve yaklaşık olarak 3 360 km2'lik alanı ile geniş bir araziye sahiptir. Erzurum Şehri bünyesinde; Yakutiye, Palandöken ve Aziziye ilçeleri olmak üzere büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde üç ayrı ilçe mevcuttur. Bu ilçelerde 62 köy ve 113 mahalle bulunmaktadır. Erzurum Şehri'nin 2010 yılı ADNKS sonuçlarına göre nüfusu 367 250 kişidir.Erzurum Şehri'nin, kendine özgü olan ve Türk evi plân tipleri içerisinde farklı bir karakter gösteren özel bir mesken kültürü bulunmaktadır. Özellikle İslam dininin ve Türk kültürünün izlerinin görüldüğü bu meskenlerde, iklimin olumsuz şartlarına karşı alınan tedbirler ve bölgenin fiziki yapısı ile uyum içinde olan mimari oldukça dikkat çekicidir.Erzurum Şehri ve çevresinin Türk giyim kültürünün izlerini taşıdığı ve İslam dininin etkisi ile şekillendirilmiş olan bir giyim kuşam kültürüne sahip olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca soğuk iklim şartlarından korunmanın öncelikli etken olduğu görülmektedir.Yemek kültürünün ise ekonomik faaliyetler ile paralellik gösterdiği anlaşılmaktadır. Özellikle hayvancılığın etkisi ve bu etki ile beraber hayvansal ürünlerin bol miktarda kullanılması dikkat çekici bir özelliktir.Yukarıda kısaca özellikleri belirtilmeye çalışılan Erzurum Şehri, kültürel coğrafyanın bakış açısı ile insan-kültür-mekân üçlemesi içerisinde incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The aim of this doctoral study is to examine the physical geography conditions of Erzurum city and the cultural background and the maintained cultural architecture that the habitants of this city who tried to turn these conditions into their advantage.The city of Erzurum takes place in the division of Erzurum- Kars in the Eastern Anatolia Region and has a large area ranging up 3 360 km2. In city structure, there are three counties under the names of Yakutiye, Palandöken and Aziziye within the Erzurum Metropolitan Municipality. In these counties, there are 62 villages and 113 neighborhood. According to ADNKS census in 2010, the population of Erzurum is 367 250.Erzurum city has a unique house culture different from other Turkic home types. In these houses where Islamic and Turkish cultures are seen, the precautions against the hard conditions of climate and an architecture appropriate to the physical structure of the region attract attention. Likewise, it is seen that Erzurum city and its environment have a Turkish wearing culture on the basis of İslamic impact. Protection toward the cold climate conditions appears to be the prominent factor. As for the cuisine culture, there seems a paraleleism with the economic activities. Particularly, as a result of common stockbreeding, the extensive use of animal products draws attention.To sum up, Erzurum city is studied through the view of cultural geography and the triangle of human-culture-place.