Türkiye'de idari kapasite: İller üzerine bir değerlendirme
Administrative capacity in Turkey: An evaluation on provinces
Yazar: SALİH ÖZGÜR SARICA
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN ACAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Kamu yönetimi = Public administration ; Yönetsel güç kaynakları = Managerial power source ; Yönetsel güçlülük = Managerial resourcefulness ; İdari kapasite = Administrative capacity ; İl yönetimi = Province management

Özet:
Kamu yönetimi disiplini içerisinde idari kapasite kavramı, günümüz toplumsal sorunları çözme ve ortak ihtiyaçları rasyonel bir biçimde karşılama amacı doğrultusunda günden güne sıklıkla ifade edilmektedir. Son yıllarda kamu yönetimi yazınında örgütlerde kapasite, devlet kapasitesi ve idari kapasite gibi olgular hem akademik çalışmalarda hem de kurumsal incelemelerde yaygın bir biçimde incelenmektedir. Mevcut geleneksel idari yapıların rasyonel sonuçlara ulaşma noktasında yetersiz kaldığı ifade edilmekte, rasyonel örgütler olarak kurgulanan bürokratik yapıların kimi toplumlarda bahsi geçen sorunlar ve ortak ihtiyaçları karşılamada istenilen düzeyde olmadığı belirtilmektedir. Bu noktada kamu politikalarının uygulanma sürecinde idari kabiliyet ya da uygulanabilirlik önemli bir kıstas olarak ele alınmakta; tüm toplumlarda mevcut idari yapıların arzu edilen sonuçlara ulaştırma konusunda ne kadar başarılı olup olmadığı değerlendirilmektedir. Bu çalışmada idari kapasitenin detaylı bir analizi ile birlikte Türkiye'de merkezi idarenin taşra teşkilatı olan il idaresinin idari kapasite açısından değerlendirilmesi ve kapasite ölçümü amaçlanmaktadır. İkincil verilerden elde edilen sonuç göstergeleri, temel bileşenler analizi ile tek bir bileşene indirgenerek idari kapasite endeks skoru oluşturulmaktadır. Kesitsel araştırma ile 81 ilin idari kapasite endeksine göre sıralandığı ve değerlendirildiği bu çalışma ile kapasite yazınına hem teorik hem de yöntemsel katkı sağlanması hedeflenmektedir. Türk kamu yönetiminde mevcut göstergeler üzerinden idari kapasite endeksinin iller bazında belirlenmesi, yöneticilerin karar verme aşamasında sağlıklı ve rasyonel davranması açısından oldukça önemlidir. Karar verme sürecinde iyi bir ölçüt olarak idari kapasitenin geliştirilmesinde atılabilecek adımlar bundan sonraki aşamalarda daha net ortaya konulabilecektir.

Anahtar Sözcükler: İdari kapasite, yönetsel güç, kapasite inşası, il idareleri, temel bileşen, idari kapasite endeksi

Abstract:
The concept of administrative capacity in the public administration discipline is recently expressed in terms of problem solving and meeting common needs in a rational way. In the public administration literature in recent years, terms such as organizational capacity, state capacity and administrative capacity in organizations have been widely studied in both academic studies and institutional evaluations. It is stated that the existing traditional administrative structures are insufficient in reaching rational results, and rational bureaucratic organizations are not at the desired level in meeting some of the problems and common needs in some societies. At this point, administrative capability or feasibility is considered as an important criterion in the implementation of public policies; it is evaluated whether the current administrative structures perform well in reaching the desired results. In this study, through a detailed analysis of the administrative capacity literature, it is aimed to evaluate Turkish provincial administration in terms of administrative capacity and capacity measurement. Resultbased indicators that are obtained from the secondary data are extracted to form a single component by principal components analysis for an administrative capacity index score. With this cross-sectional study in which 81 provinces are ranked and evaluated according to the administrative capacity index, it is aimed to contribute both theoretically and methodologically to the capacity literature. In the Turkish public administration, determining the administrative capacity index of provinces, based on the existing indicators, is very crucial for public officials on making rational decisions. The actions taken in the development of administrative capacity as a good criterion in the decision-making process will then be more clearly demonstrated in the following implementations.

Keywords: Administrative capacity, infrastructural power, capacity building, provincial administrations, principal component, administrative capacity index