Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı açısından İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının iç hukukumuza etkisi
The effect of European Human Rights Court resolutions on Turkish domestic civil law with respect to the person's right to liberty and security
Yazar: GÜLNUR ÖZYURT
Danışman: Y.DOÇ.DR. VAHDETTİN AYDIN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Türkiye aleyhine Avrupa nsan Hakları Mahkemesi'ne insan hakları ihlaliiddiasıyla pek çok başvuru yapılmakta, her yıl başvuruların sayısı artmakta ve kabuledilmesi mümkün olmayan olaylar için dahi başvuru yapıldığı görülmektedir.Yapılan başvuruların büyük bir kısmı Avrupa nsan Hakları Sözleşmesi'nden doğanyükümlülüklerin yerine getirilmediği gerekçesiyle Türkiye aleyhine sonuçlanmakta,Türkiye hakkında tazminatlara hükmedilmektedir. Pek çok kararda, iç hukukkurallarının ve uygulamalarının Sözleşme hükümlerine aykırı olduğu kabuledilmiştir. Gelinen noktada, ihlal kararları nedeniyle hükmedilen tazminatlar yüksekdeğerlere ulaşmıştır.Bu yüzden Avrupa nsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye hakkında verdiğiihlal kararları; akademik çevreler ve kamuoyunun gündemini işgal eden konularhaline gelmiş, ihlale sebep olan yasa ve uygulamaların değiştirilmesi gerekliliğiortaya çıkmıştır. Ayrıca, insan hakları ihlallerinin önlenmesi ve Avrupa nsanHakları Sözleşmesi hükümlerinden doğan yükümlüklerin yerine getirilmesi AvrupaBirliği üyelik sürecindeki Türkiye için öncekine oranla daha fazla bir sorumlulukhalini almış bulunmaktadır. Bu nedenle son yıllarda iç hukukta önemli değişiklikleryapılmış, kanun çalışmalarına hız verilmiştir. Bu anlamda bugüne kadar bilinen içhukukumuz hızla biçim değiştirmiştir.Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı, Sözleşme'nin önemli yapı taşlarındanbiridir ve Türkiye'nin en çok mahkum edildiği adil yargılanma hakkı ve mülkiyethakkından sonra üçüncü sırada görülmektedir. Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkıkapsamında da önemli yenilikler ve değişiklikler yapılmıştır.Tez çalışmasının konusu kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı açısından Avrupansan Hakları Mahkemesi kararlarının iç hukukumuza etkisi olarak belirlenmiş ve buhak kapsamında Avrupa nsan Hakları Mahkemesi'nin Türkiye aleyhine verdiğikararlar gözetilerek Avrupa nsan Hakları Mahkemesi kararlarının iç hukukumuzaetkisi incelenmiş ve değerlendirilmiştir.Çalışmamızın birinci bölümünde, Avrupa nsan Hakları Sözleşmesibakımından kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı incelenmiştir. Sözleşme açısından kişiözgürlüğü ve güvenliği hakkının içeriği, hakkın hangi unsurlardan oluştuğu ve tarafdevletlere getirdiği yükümlülükler Avrupa nsan Hakları Mahkemesi'nin kararlarıgözetilerek araştırılmış ve incelenmiştir.kinci bölümde, Avrupa insan Hakları Mahkemesinin Türkiye hakkındaverdiği emsal nitelikteki ihlal kararları araştırılarak derlenmiştir. Derlemenin amacı,Avrupa nsan Hakları Mahkemesi'nin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkıkapsamındaki Türkiye uygulamalarına bakış açısını tespit etmek, ihlale neden olduğukabul edilen olay, olgu ve uygulamaları ortaya çıkarmaktır. Bu açıdan, incelenenkararlarda ihlal kararına gerekçe oluşturan dava konusu olaylara açık olarak yerverilmiştir.Çalışmanın üçüncü bölümünde ise kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkıaçısından Avrupa nsan Hakları Mahkemesi kararlarının iç hukukumuz üzerindeetkisinin bulunup bulunmadığı, Avrupa insan Hakları Sözleşmesi'nden doğanyükümlülüklerin hangi etkileri yarattığı kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı sistemiiçinde incelenerek bu hak kapsamında son yıllarda iç hukuk üzerinde yapılandeğişikliklerin tespitine çalışılmıştır.Çalışma, incelenen konuların değerlendirildiği ve ulaşılan sonuçlarınbelirtildiği sonuç bölümü ile sona ermektedir.Anahtar Kelimeler: Avrupa nsan Hakları Sözleşmesi, Avrupa nsanHakları Mahkemesi kararları, Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı, hlal kararları,Yakalama, Gözaltına Alma, Tutuklama, Bilgilendirme Hakkı, Yargıç önüneçıkarılma hakkı, Tutuklulukta makul süre, tiraz hakkı, Tazminat hakkı, ç hukukaetkisi, ç hukukta yapılan değişiklikler.

Abstract:
European Human Rights Court has been receiving many applications against Turkey withthe claim of violation of human rights, and the number of applications has been increasing year byyear, however, even some of these applications refer to unjust claims. Many of these applicationshave been resulted against Turkey with the reason of violation of Human Rights Act obligations.Turkey has been indemnified for large amounts. Many of these resolutions confirmed that domesticcivil law rules and practices were contrary to the rules as required by the Act.Therefore, resolutions of violation reached by European Human Rights Court againstTurkey turned out to be a current issue that aroused interest of academic people and public inTurkey, and the amendments of laws and practices that cause to violation was considered necessary.However, Turkey?s responsibility for the prevention of human rights violation and implementationof obligation required by European Human Rights Act become much more important than it has everbeen on the way to EU membership. Therefore, remarkable amendments have been made with civildomestic law and swift changes have been taking place with laws, recently. It is worth saying thatour constant domestic law has taking a very new shape.Person?s right to liberty and security is one the important building stones of the Act and ittakes the third place after right to a fair trial and right to possession in Turkey? s trials as defendant.Innovations and amendments have been also made in the frame of person?s right to liberty andsecurity.The subject of this thesis was determined as ?The Effect of European Human Rights CourtResolutions on Turkish Domestic Law with Respect to Person?s Right to Liberty and Security? andthe effect of European Human Rights Court Resolutions on our domestic law was examined andevaluated taking the resolutions by European Human Rights Court against Turkey as reference.Person?s right to liberty and security has been studied from the point of view of EuropeanHuman Rights Act in the first chapter. The content of Person?s Right to Liberty and Security as tothe Act has been studied and examined taking the forming elements of the Right, obligations of themember countries and European Human Rights Court resolutions as reference.In the second chapter, precedent resolutions by European Human Rights Court againstTurkey were selected and studied. The purpose of the selection is to establish the point of view ofEuropean Human Rights Court towards Turkey?s implementations on the scope of person?s right toliberty and security and to introduce the evidences, actions and implementations that accepted asreasons to violation. Therefore, the evidences which formed statement for reasons to violation tookplace in this study evidently.In the third chapter, an establishment was made on the existence of the effect of resolutionby European Human Rights Court with respect to person?s right to liberty and security, the effects ofobligations required by the Act and the recent amendments that carried out within this frame.This study ends with conclusion chapter, which contains an evaluation and conclusionconcerning the subject.Key Words: European Human Rights Act, Resolutions of European Human Rights Court,Person?s Right to Liberty and Security, Violation Resolutions, Catching, Detention, Arrest, Right Tobe Informed, Right to Bringing Before Competent Legal Authority, Reasonable Duration For Arrest,Right to Objection, Right to Compensation, The effect on Domestic Law, Amendments withDomestic Law.