Muhammed b. Beşîr el-Hâricî'nin şiirinin üslup
A stylish analysis of Muhammed Beshir al-Hariji's poetry
Yazar: KHALLAF MAHMOUD ABDELSAMIE SENADA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İHAB SAİD İBRAHIM
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Emeviler = Omayyads ; Emeviler Dönemi = Omayyads Period ; Muhammed bin Beşir el-Harici = Muhammed bin Beşir el-Harici ; Üslup = Stylistic ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Bu tezde istişhâd yani dil kullanımının delil olarak kabul edilip dilbilgisi kurallarının ortaya konmaya çalışıldığı bir devirde yaşamış bir Emevî şairi olan Muhammed bin Beşîr el-Hâricî'nin dîvânı üzerinde durulmuştır. Dîvânının üslup analizinde, üslup teorisinin metinleri üslup açısından incelemek için bir köşe taşı olarak aldığı edebiyat iletişim teorisinin esasları aracılığıyla tartışılmıştır. Çalışma giriş ve iki bölümden; teorik bilgilerin verildiği birinci bölüm, üslupbilim incelemelerinin yapıldığı ikinci bölüm, sonuç, referanslar ve kaynaklar eki, ardından indeksten oluşmaktadır.
Bu çalışma sonucunda, şairin dilbilgisi açısından doğru bir dile ve hassas duygulara sahip olduğu da dâhil olmak üzere bir dizi bulgu elde edilmiştir. Ayrıca onun şiiri Arap gramerinde bir delil kaynağı olarak alınabilir. Ayrıca şair, Arap şiirinde erken dönemlerden itibaren yenilenmenin öncülerindendir. Döneminde şiirin yerleşik kurallarına uymamış, giriş faslına gerek duymaksızın doğrudan konuya girmek şeklinde yeni bir yol icat etmiştir. Bu çalışmada, edebi metnin yazarını metnin kendisi üzerinden tanımlayan kuramlardan yararlanılmıştır. Bu teoriler arasında şaire yanlışlıkla atfedilen şiirlerin anlamsal istatistiğine dayanan Johnson teorisi ve Busemann teorisi yer almaktadır. Bu araştırmada Muhammed bin Beşîr el-Hâricî'nin dil kullanımının delil olarak kullanılabildiği dönem şairlerinden biri olduğu sonucuna varılmıştır. Şiirleri, Arap dilinin kurallarını belirlemede delil olarak kullanılabilir. Ayrıca Arap şiirinde reformculardan biri olduğu da ispatlanmıştır. Kendi devrinde ve daha önceki devirlerde tâbî olunan yerleşik şiir kurallarına uymamıştır ama ilk yerli Arapların yerleşik kurallarını aştığı yeni bir yol icat ettiği de vâkîdir. Harabelerde ağlama, bir devenin tasvir etmeye veya sevgilisinin güzelliğini anlatmaya gerek duymadan doğrudan konuya girerlerdi.

ANAHTAR KELİMELER: Muhammed bin Beşîr el-Hâricî, Şiir, Üslüpbilim, Ses, Anlam.

Abstract:
In this thesis, I focused on the collection of poems of Muhammed bin Bashir Al-Khareji, who was an Umawii poet lived in a time when linguistic usage could be used as evidence. I discussed his collection of poems in stylistic analysis through the pillars of literature communication theory, which the stylistic theory takes as a corner base for studying texts stylistically. The study is in two chapters; theoretical and introductory, plus conclusion and an appendix of references and resources, then index.
This study led to a number of findings, including that the poet had grammatically accurate language and sensitive feelings. Moreover, his poetry could be taken as a source of evidence in Arabic grammar. Also, the poet is one of the pioneers of renovation in Arabic poetry from early times. He did not abide by the established rules of poems in his time, but he invented a new way; namely going to the subject directly with no introductions. In this study, I utilized theories that define the author of the literary text through the text itself. Among these theories are the theory of Johnson and the theory of Busemann, which depend on the semantic statistic of the poems that are falsely attributed to the poet. In this search, I concluded that Muhammed bin Bashir Al-Khareji is one of the poets of the times when linguistic usage could be used as evidence. His poetry could be used as evidence in setting the rules for the Arabic language. Moreover, it has been proved that he is one of the reformers in the Arabic poem. He did not abide by the established rules of poems in his time and the previous times, but he invented a new way where he surpassed the established rules of the early native Arab. He used to go to the subject directly without needing to describe ruins or the shape of a camel or the beauty of a beloved woman.

KEYWORDS: Muhammed ben Beshīr el-Khāricī, Poetry, Stylistics, Sound, Meaning