Ege Bölgesi'ndeki bazı göllerde yaşayan amfibi türlerine ait populasyonların gözlenmesi, populasyon büyüklüklerinin hesaplanması ve habitat özelliklerinin belirlenmesi
Monitoring of amphibian species, estimation of population sizes and determination of habitat characteristics on some lakes in Aegean region
Yazar: EYUP BAŞKALE
Danışman: PROF. DR. UĞUR KAYA
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Ege bölgesi = Aegean region

Özet:
Amfibi populasyonlarının azalması veya yok olması ve buna neden olan faktörlerin saptanması, uluslararası bir ilgi odağı haline gelmektedir. Fakat, amfibi populasyonlarının etkili bir şekilde korunması uzun vadeli gözlem çalışmalarının azlığı, türe özgü ekolojik ve populasyon yapılarında bilgi eksikliği nedeniyle zorlaşmaktadır. Bu nedenle, son zamanlarda amfibilerin işgal ettikleri alan oranlarını, bulma olasılıklarını ve tercih ettikleri habitatların özelliklerini içeren çalışmalarda ciddi bir artış meydana gelmiştir. Fakat ülkemizde amfibi tür zenginliğine ve dağılışına etki eden ekolojik faktörler hakkındaki bilgiler oldukça sınırlıdır.Bu çalışmada, öncelikle Ege Bölgesi'nde toplam 14 lokaliteye ait 41 habitatta dağılış gösteren amfibi türlerinin tür zenginliği belirlenmiş, türlerin işgal ettikleri alan oranları ve bulma olasılıkları hesaplanmıştır. Aynı zamanda, bölgesel habitat özellikleri ve suyun kimyasal değişkenlerinden, amfibi tür zenginliğine ve türlerin habitattaki varlığına etki eden faktörler ?tanımlayıcı ekolojik faktör? olarak saptanmıştır.Amfibi populasyonların korunmasında bilinmesi gereken bir diğer önemli konuda hedef türe ait populasyon yapısıdır. Bu nedenle, Yakala Markala-Tekrar Yakala (YM-T) yöntemi, Ege Bölgesi'nde yer alan altı göl/gölet ortamında, üç yıl boyunca uygulanmış ve bu lokalitelerde yaşayan bazı türlere ait yıllık populasyon büyüklükleri hesaplanmıştır. Populasyon büyüklüğü verilerinin yıllık varyasyonlarına bakıldığında, özellikle Pelophylax bedriagae türünün populasyon büyüklüğünde azalmalar tespit edilmiştir.Ayrıca, amfibi türlerinin azalmasına veya yok olmasına neden olacak faktörler araştırılmış ve Ege Bölgesi'nde amfibi populasyonlarını olumsuz bir şekilde etkileyen faktörler yedi başlık altında toplanmıştır. Son olarak, bu bölgede amfibi populasyonlarının nesillerinin korunması ve devamı için koruma çalışmaları başlatılmış ve bazı koruma tedbirleri önerilmiştir.

Abstract:
Amphibian decline or loss and determining of their reasons have become international concerns. But, effective conservation of amphibian populations is limited by the less number of long-term monitoring studies, the lack of species-specific ecological, and population structure knowledge. Thus, the studies regarding the proportion of site occupiency, detection probability and habitat preference of amphibians were considerable increased recently. However, the knowledge of ecological factors affecting amphibian species richness and distributions are very limited in our country.This study primarily concerns with the amphibian species richness, proportion of site occupiency and detection probabilities of 41 sites from 14 amphibian localities. Concurrently, ?explanatory ecological factors? were determined from regional landscape and water chemistry variables which are affected amphibian species richness and presence of the target species on habitats.Another important subject for amphibian conservation is knowledge of population structure of the target species. For this reason, three years of Capture-Mark-Recapture studies was implemented on six selected lakes/ponds from 14 localities and was estimated the annual population size of some species. Specially, considerable decline was observed in some populations of Pelophylax bedriagae considering variation of annual population sizes.Also, reasons of amphibian decline or loss were further investigated and seven main factors negatively effecting amphibian populations were reported in the studied locations of Aegean Region. Meanwhile, conservation action was started in the region and some conservation measures were proposed in order to protect and continue generations of amphibian populations.