Çocuklarda tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarında hiperkalsiüri sıklığının  araştırılması
Investigation of the Frequency of Hypercalciuria in Children with Recurrent  Urinary Tract Infections
Yazar: FATMA BİLMİŞ BAĞRIYANIK
Danışman: PROF. DR. CELALETTİN KOŞAN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Çocuklarda Tekrarlayan İdrar Yolu Enfeksiyonlarında Hiperkalsiüri Sıklığının 
Araştırılması
Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu (İYE) ile takip ve tetkik edilen olgularda 
hiperkalsiüri sıklığının tespit edilmesi ve sağlıklı çocuklarla karşılaştırılması amacıyla 
yapılan çalışmaya Eylül 2021 – Eylül 2023 tarihleri arasında Çocuk Nefroloji 
Polikliniği'nde tekrarlayan İYE tanısı ile takip ve tedavisi devam eden, yaşları 1–18 
yaş arasında olan 43 çocuk (9 erkek, 34 kız) vaka grubuna ve Genel Pediatri 
Polikliniği'ne başvuran, kronik hastalığı ve idrar yolu enfeksiyonu olmayıp çeşitli 
yakınmalarla tetkik edilen 1-18 yaş arası 46 çocuk (14 erkek, 32 kız) kontrol grubuna 
dâhil edilmiştir.
Vaka grubundaki katılımcıların yaş ortalaması 8,09±4 yıl, kontrol grubundaki 
katılımcıların ise yaş ortalaması 11,02±3,91 yıldır. Her iki grubun cinsiyet ve yaş 
dağılımları benzerdir ve anlamlı bir farklılık yoktur. Vaka grubundaki tüm olguların 
Uriner Kalsiyum / Üriner Kreatin (Uca/Ucr) ortalaması 0,12±0,15, hiperkalsiürisi 
olanların ise 0,36±0,21'dir. Kontrol grubundaki tüm olguların Ca/Crortalaması 
0,08±0,09, hiperkalsiürisi olanların ise 0,29±0,1'dir. Uca/Ucr'nin medyan değeri, hem 
vaka hem de kontrol grubunda farklı değildir.
Vaka ve kontrol grupları arasında hiperkalsiüri prevalansı benzer olarak 
bulundu. Hiperkalsiürisi olan hastalarda üriner sistem anomalisi, başvuru yakınması, 
aile hikayesi, ilaç kullanımı ve eşlik eden hastalıklar yönünden anlamlı farklılık 
saptanmamıştır. Ancak, üriner sistem anomalisi olarak renal taş, başvuru yakınması 
olarak karın ağrısı ve eşlik eden hastalıklar yönünden enürezis nokturna, 
hiperkalsiürisi olan vakalarda normokalsiürik vakalara göre daha fazlaydı.
Sonuç olarak, yaptığımız bu çalışmada tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu 
geçiren çocuk hastalarda hiperkalsiüri (HK) sıklığının %11,63 olduğu tespit edilmiştir. 
Türkiye'de önemli bir mortalite ve morbidite sebepleri arasında idrar yolu 
x
enfeksiyonları sonrasında ortaya çıkan komplikasyonlar yer almaktadır ve bu 
enfeksiyonları kolaylaştıran etmenlerin araştırılması gerekliliği ortadadır. Bu 
bağlamda, literatürdeki çalışmalara dayanarak, çalışmamızda hiperkalsiüriyi 
değerlendirdik. Çalışmamız, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları olan hastalarda, 
sağlıklı çocuklara kıyasla hiperkalsiüri sıklığının artmadığını göstermiştir. Ancak, 
hiperkalsiüriyle beraber görülen diğer hastalıklar açısından anlamlı bir veri
bulunamamıştır. Bununla beraber, enürezis nokturna gibi dikkat çekici ve sıklıkla 
beraber görülen hastalıkların varlığı, karın ağrısı gibi yaygın semptomlarla ya da 
semptomsuz olarak hastaneye başvuran hiperkalsiüri vakaları da dikkate alındığında, 
hiperkalsiüriyi yalnızca kendi başına ele almak yerine, eşlik edebilecek diğer 
patolojiler açısından araştırmaları derinleştirmenin faydalı olacağı düşünülmüştür. 
Çalışma sonuçlarımızın, mevcut haliyle bile literatüre katkı sağlayabileceği; ancak, 
incelenen hasta sayısının artırılmasının bu katkıyı daha da anlamlı kılacağı 
öngörülmektedir.

Abstract:
Investigation of the Frequency of Hypercalciuria in Children with Recurrent 
Urinary Tract Infections
In order to determine the frequency of hypercalciuria in cases followed up and 
investigated for recurrent urinary tract infection (UTI) and to compare it with healthy 
children, a study was conducted including 43 children (9 males, 34 females) aged 
between 1-18 years who were diagnosed with recurrent UTI and were under treatment 
at the Pediatric Nephrology Clinic between September 2021 and September 2023. 
Additionally, a control group was formed of 46 children (14 males, 32 females) aged 
between 1-18 years who presented to the General Pediatrics Clinic without chronic 
illness or urinary tract infection but were examined for various complaints.
The average age of participants in the case group was 8.09±4 years, while the 
average age in the control group was 11.02±3.91 years. The gender and age 
distribution of both groups were similar, with no significant difference. The average 
Urinary Calcium/Creatinine (Uca/Ucr) ratio for all cases in the case group was 
0.12±0.15, and for those with hypercalciuria, it was 0.36±0.21. In the control group, 
the average Ca/Crratio for all cases was 0.08±0.09, and for those with hypercalciuria, 
it was 0.29±0.1. The median value of Ca/Crwas not different in either the case or 
control groups.
The prevalence of hypercalciuria was found to be similar between the case and 
control groups. No significant difference was observed in patients with hypercalciuria 
in terms of urinary system anomalies, initial complaint at presentation, family history, 
medication use, and accompanying diseases. However, the presence of renal stones as 
a urinary system anomaly, abdominal pain as the initial complaint, and nocturnal 
enuresis as an accompanying disease were more common in cases with hypercalciuria 
compared to those with normocalciuria.
xii
In conclusion, in this study, we found that the frequency of hypercalciuria (HK) 
in children with recurrent urinary tract infections was 11.63%. Given that 
complications arising from urinary tract infections are a significant cause of mortality 
and morbidity in Turkey, it is necessary to investigate the factors that facilitate these 
infections. In this context, based on studies in the literature, we evaluated 
hypercalciuria in our study. Our research has shown that the frequency of 
hypercalciuria in patients with recurrent urinary tract infections is not increased 
compared to healthy children. However, no significant data could be obtained 
regarding other diseases accompanying hypercalciuria. Nevertheless, considering the 
presence of notable and frequently accompanying diseases such as nocturnal enuresis, 
and cases of hypercalciuria presenting with common symptoms like abdominal pain 
or even without symptoms leading to hospital visits, it is thought that it would be 
beneficial to deepen the research in terms of other pathologies that may accompany 
hypercalciuria, rather than considering it in isolation. Our study results can contribute 
to the literature as they are; however, it is anticipated that increasing the number of 
patients examined would make this contribution even more meaningful.