Kumar bağımlılığı ve sosyal hizmet: Ekolojik perspektiften bir alan araştırması
Gambling addiction and social work: A field study from an ecological perspective
Yazar: VEYSİ AKA
Danışman: PROF. DR. ÖMER MİRAÇ YAMAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Davranışsal bağımlılık = Behavioral addiction

Özet:
Davranışsal bir bağımlılık türü olan kumar bağımlılığı, bireyler açısından biyopsikososyal ve manevi birçok soruna kaynaklık etmekte ve aile başta olmak üzere bağımlı bireyin çevresindeki birçok kişiyi olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışma, kumar bağımlılığını ekolojik perspektiften ele alarak bireylerin kumara başlama süreçlerinden, bağımlılığın gelişmesine ve sonuçlarına kadar olan deneyimlerini ortaya koymayı ve bu doğrultuda sosyal hizmet müdahalesine yönelik çıkarımlarda bulunmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemine dayalı olan bu araştırmanın çalışma sahası, Diyarbakır ili olarak belirlenmiş olup çalışma grubunu aktif olarak kumar oynayan bireyler, kumar sorunlarından etkilenen aile fertleri, kumar oynatan bireyler ve sosyal çalışmacılar oluşturmaktadır. Bu kapsamda 28 kumar oynayan birey, 10 aile ferdi, 12 kumar oynatan birey ve 5 sosyal çalışmacı ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin çözümlenmesi ve temalandırılmasında MAXQDA 2022 paket programından yararlanılmıştır. Bu doğrultuda bulgular; kumarın zemini, kumara başlangıç, kumarı sürdürme, kumarın sonuçları ve geri dönüş ana temaları altında 27 alt tema şeklinde sunulmuştur. Araştırmada, bireylerin yaşamlarının erken dönemlerinde kumara başlamalarının yanı sıra ailede kumar öyküsünün bulunması, akran/arkadaş grubuyla etkileşim, merak duygusu, işsizlik/yoksulluk ve kahvehane ortamı gibi etkenlerin kumara başlamada önemli faktörler olduğu sonucuna varılmıştır. Kumar davranışının sürdürülmesinde ve bir bağımlılığa dönüşmesinde ise kumardan elde edilen ilk kazançların çekici gelmesi, kayıpların kovalanması, motivasyonel ve tetikleyici faktörlerin etkili olduğu öte yandan kumarın takip ve analizinin yapılması ile gizli oynanmasının kumarı bireylerin hayatına yerleşmesine yol açtığı ortaya çıkmıştır. Kumarın bireylerin hayatında oluşturduğu sonuçlar ise ekonomik kayıplar başta olmak üzere sosyallik, sağlık, aile gibi hayatın temel unsurlarında kayıpların yaşanıldığı hatta ölümün arzulandığı bir sürece girildiği sonucuna varılmıştır. Son olarak bağımlı bireylerin yaşadıkları maddi ve manevi kayıplar neticesinde derin bir pişmanlık yaşadıkları ancak kumar bağımlılığının bir tedavisinin olamayacağı ve salt iradeye bağlı bir konu olduğu düşüncesinden hareketle tedaviye başvurma noktasında bilgi eksikliği ve isteksizlik yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın son bölümünde ise tüm bu sonuçlar ışığında sosyal hizmet müdahalesine yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Gambling addiction, which is a type of behavioral addiction, causes many biopsychosocial and spiritual problems for individuals and negatively affects many people around the addicted person, especially the family. This study aims to reveal the experiences of individuals from the process of starting gambling to the development of addiction and its consequences by considering gambling addiction from an ecological perspective, and to make inferences about social work intervention in this direction. The study area of this research, which is based on the qualitative research method, has been determined as the province of Diyarbakır, and the study group consists of gamblers, family members affected by gambling problems, individuals who gamble and social workers. In this context, in-depth interviews were conducted with 28 gamblers, 10 family members, 12 gamblers and 5 social workers through a semi-structured interview form. The MAXQDA 2022 package program was used to analyze the data obtained within the scope of the research. In this direction, findings are presented as 27 sub-themes under the main themes of gambling, starting gambling, continuing gambling, results of gambling and returning. In the study, it was concluded that factors such as individuals' starting to gamble in the early stages of their lives, having a family history of gambling, interaction with peers/friends, a sense of curiosity, unemployment/poverty and coffeehouse environment are important factors in starting gambling. It has been revealed that the first gains from gambling, chasing losses, motivational and triggering factors cause in the continuation of gambling behavior and its transformation into an addiction. It has been concluded that as a result of gambling in the lives of people, loss of main aspects, such as sociality, health and family, especially economic losses, are experienced and it leads the addict to a process in which death is desired. Finally, it has been concluded that addicted individuals experience deep regret as a result of the material and moral losses they experience, but they experience lack of knowledge and reluctance to seek treatment based on the idea that there is no cure for gambling addiction and that it is a matter of pure will. In the last part of the study, suggestions for social work intervention were presented in the light of all these results.