Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların yazısız resimli kitapla oluşturdukları öykülerin anlatı analizi yöntemiyle değerlendirilmesi
The evaluation of the stories created with wordless picture book by the children who attend to pre-school education corparation through the narrative analysis
Yazar: NAZLI AKDENİZ
Danışman: DOÇ. DR. EBRU DERETARLA GÜL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlatı becerileri = Narrative skills ; Anlatım yeteneği = Expression ability ; Kitaplar = Books ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Resimli kitaplar = Illustrated books ; Çocuk kitapları = Children's books ; Öykü tabanlı öğrenme yöntemi = Storyline method ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırma, okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların yazısız
resimli kitap ile oluşturdukları öyküleri anlatı analizi yöntemiyle değerlendirerek öykü
anlatma becerilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu
2017-2018 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Gaziantep ili Şahinbey ve Şehitkâmil
ilçelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 4 bağımsız anaokuluna devam eden
57 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; Alev (2011)
tarafından Türkçe standardizasyon çalışması yapılan Pragmatik Dil Becerileri
Envanteri, Parkta Bir Gün isimli resimli öykü kitabı, Doğum Günü Hediyesi isimli
yazısız resimli kitap ve Işıtan (2010) tarafından geliştirilen Öykü Anlatma
Değerlendirme Formudur. Çalışma grubu belirlenirken Pragmatik Dil Becerileri
Envanteri kullanılmıştır. İlk olarak 4 bağımsız anaokulundan 18 öğretmen toplam 266
çocuk için PDBE'yi doldurmuştur. Çocukların PDBE'den aldıkları puanlar
doğrultusunda, çalışma grubunda pragmatik dil becerileri zayıf ve güçlü olan çocukların
belirlenmesi amaçlanmıştır. Envanter puanlarının aritmetik ortalamasının bir standart
sapma üzerinde ve bir standart sapma altında puan alan çocuklar belirlenmiştir.
Belirlenen bu çocuklardan okula devam eden, araştırmaya katılmaya gönüllü olan 57
çocuk, araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın veri toplama
araçlarından biri "Parkta Bir Gün" adlı resimli öykü kitabıdır. Çalışma grubundaki
çocukları daha iyi tanıyabilmek için kullanılan bu kitap öncelikle araştırmacı tarafından
çocuklara okunmuş, daha sonra çocukların bu kitabı anlatmaları istenmiştir. Bu kitap
aracılığıyla oluşturulan öykülerin biçim analizi (öykü anlatma uzunluğu ve öykü
anlatma hızı) yapılmıştır. Araştırmadaki veri toplama araçlarından biri olarak "Doğumgünü Hediyesi" adlı yazısız resimli kitap kullanılmıştır. Çocuklar, resimlere bakarak
öykü oluşturmuş, oluşturulan bu öykülerden elde edilen veriler Öykü Anlatma
Değerlendirme Formu ile değerlendirilmiştir. Araştırmada verilerin analizinde SPSS
22.0 istatistik programı kullanılmıştır. Öykünün giriş, gelişme, sonuç, öyküyü kavrama,
hatalar ve değerlendirme soruları kısmının incelenmesi amacıyla yüzde ve frekans
değerleri incelenmiştir. Öykünün biçim analizi (öykü uzunluğu ve öykü anlatma hızı)
ile ilgili veriler nicel ve sürekli verilerden oluşmaktadır. Öykü uzunluğu ve öykü
anlatma hızı ile ilgili verilerin betimsel istatistikleri yapılmış, en düşük ve en yüksek
puanlar ile aritmetik ortalama değerleri hesaplanmıştır.
Araştırmada verilerin analizinden elde edilen sonuçlara göre, çocukların öyküye
isim verme, öyküdeki karakterlere isim verme, bitirme sözcesi kullanma başarılarının
düşük olduğu belirlenmiştir. Öykülerinde yer tanıtımı yaparken uzay aracı, kutuplar,
roket gibi farklı tanımlar bulunması, hediye verilme sebebinin küresel ısınma gibi farklı
bir konu ile ilişkilendirilmesi dikkat çekmiştir. Bu bulgular, çocukların yazısız resimli
kitap ile hayal güçlerini aktif olarak kullandıkları sonucuna ulaşılmasını sağlamaktadır.
Çocukların öykülerinde olayları doğru sıralama, konudan uzaklaşmadan öykü oluşturma
başarılarının yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların tamamına yakınının
öyküdeki karakterlerden bahsettiği; anne, baba, komşular gibi bir kurgu sonucu
oluşabilecek karakterlerden bahsedilme oranının düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Çocukların oluşturdukları öykülerde, öykünün biçim analizi (öykü anlatma uzunluğu ve
öykü anlatma hızı) bölümünün incelenmesi sonucunda, çocukların öykülerinde basit
cümle kullanımının bağlaçlı cümle kullanımından fazla olduğu sonucuna varılmıştır.
Çocukların öykülerinde kullandıkları toplam sözcük sayısı ortalaması ile farklı sözcük
sayısı ortalaması arasında büyük bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocukların
öykülerindeki toplam sözce sayısı ortalaması ile tam anlaşılır sözce sayısı ortalamasının
birbirine yakın değerler aldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study was made to investigate the storytelling skills of children attending
pre-school education with unwriten picture book through the narrative analysis method.
The study group consisted of 57 children attending four independent preschools of the
Ministry of Education in Şahinbey and Şehitkâmil districts of Gaziantep province
during the second term of the academic year 2017-2018. Data collection tools used in
research are; Pragmatic Language Skills Inventory conducted by Alev (2011) in Turkish
standardization study, a pictural story book named Park One Day, unwritten picture
book named Doğumgünü Hediyesi and Story Narration Evaluation Form developed by
Işıtan (2010). The Pragmatic Language Skills Inventory was used to determine the study
group. First, 18 teachers from 4 independent preschools completed the PDBE for a total
of 266 children. The aim of this to identify children with weak and strong pragmatic
language skills in the study group in accordance with their scores from the PDBE.
Children who scored above a standard deviation of the arithmetic mean of the inventory
scores and scored under a standard deviation were identified. 57 children who attended
school and volunteered to participate in the study constituted the study group of the
study. One of the data collection tools of the research is the pictural story book named
"Parkta Bir Gün". This book was first used by the researcher in order to get to know the
children in the study group better, then the children were asked to tell this book. Shape
analysis of the stories (storytelling length and storytelling speed) created through this
book was made. One of the data collection tools of the research is the pictural unwritten
story book named "Doğumgünü Hediyesi". The children were able to create a story by
looking at the pictures, and the data obtained from these stories were evaluated with the
Story Narration Evaluation Form. SPSS 22.0 statistical program was used to analyze the
data. The percentage and frequency values of the story were examined in order to
examine the introduction, development, conclusion, comprehension of the story, errors
and evaluation questions. The data related to the story analysis (story length and
storytelling rate) consist of quantitative and continuous data. Descriptive statistics of the
data about story length and storytelling speed were made, and the lowest and highest
scores and the arithmetic mean values were calculated.
According to the results obtained from the analysis of the data, it was
determined that name of story, name of characters in the story which made by children
and the success of using the word of finishing were low. It is noteworthy that there are
different definitions such as spacecraft, poles, rocket while promoting the place, and the
reason of giving gifts as a different subject in global warming. These findings enable
children to conclude that they actively use their imagination with a unwritten picture
book. It has been concluded that the stories of children have a high ranking story and
the story building success without getting away from the subject. Nearly all of the
children mentioned the characters in the story; It is concluded that the ratio of characters
that may occur as a result of a fiction such as mother, father and neighbors is low. As a
result of the analysis of the shape analysis (storytelling length and storytelling speed)
section of the story, it is concluded that the use of simple sentences in children's stories
is more than the use of conjunctive sentences. It is concluded that there is a big
difference between the average number of words used by children in their stories and
the average number of different words. It was concluded that the average of the total
number of utterances in children's stories and the average of the total number of fully
understood words were similar.