Uyumlu ve uyumsuz mükemmeliyetçilik özellikleri ve bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile depresyon arasındaki ilişkiler
The relations between adaptive and maladaptive perfectionism features and cognitive emotion regulation strategies and depression
Yazar: SEHER DUYGU TATLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KUNTAY ARCAN
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Depresyon = Depression ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada mükemmeliyetçi olmayan, uyumlu mükemmeliyetçi ve uyumsuz mükemmeliyetçi özelliklere sahip olan yetişkin bireylerin kullandıkları bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve depresyon düzeyleri arasındaki farklılıklar ile uyumlu ve uyumsuz mükemmeliyetçi özellikler, bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve depresyon arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma örneklemini oluşturan yetişkin bireylerin (n=355, 18-65 yaş aralığındaki) verileri analiz edilerek elde edilen bulgulara göre, mükemmeliyetçi olmayan bireyler ile uyumlu ve uyumsuz mükemmeliyetçi olan bireylerin kullandıkları bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin ve depresyon düzeylerinin farklılık gösterdiği bulunmuştur. Diğer yandan, uyumlu mükemmeliyetçi özellik değişkeni (yüksek standartlar) ile uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejilerinden bazılarının ilişkili olduğu, depresyonun ise ilişkili olmadığı saptanırken; uyumsuz mükemmeliyetçi özellik değişkeni (çelişki) ile depresyonun ilişkili olduğu, uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasından çelişki ile en güçlü ilişkiye sahip olan stratejinin ise felaketleştirme olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin (kabul hariç) depresyon ile negatif yönde ilişkili olduğu görülürken, depresyonun uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile pozitif yönde ilişkili olduğu gözlenmiştir.

Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri bakımından araştırma değişkenlerinin karşılaştırıldığı analizler sonucunda, bireylerin sosyo-ekonomik özelliklerinden eğitim ve gelir düzeyine göre uyumlu ve uyumsuz mükemmeliyetçilik özelliklerinin farklılık gösterdiği ve yine cinsiyet, gelir ve eğitim düzeyine göre kullanılan bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin farklılık sergilediği bulunmuştur. Yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre eğitim düzeyi ve medeni durumun depresyon toplam puanı ile ilişkili olduğu, sosyo-demografik özellikler kontrol edildiğinde mükemmeliyetçi özelliklerden uyumsuz mükemmeliyetçi özellik değişkeninin (çelişki) depresyon ile ilişkili olduğu, öte yandan sosyo-demografik özellikler ile mükemmeliyetçi özellikler kontrol edildiğinde felaketleştirme stratejisinin depresyonu yordadığı gözlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the differences of cognitive emotion regulation strategies and depression scores among the adult participants who had adaptive, maladaptive perfectionist features and non-perfectionist features in addition to examine the relations between adaptive, maladaptive perfectionist features, cognitive emotion regulation strategies and depression. According to the results of the analyses, cognitive emotion regulation strategies and depression scores of the participants (n=355, age range: 18-65) differed between the groups of non-perfectionist, adaptive perfectionist and maladaptive perfectionist. On the other hand, adaptive perfectionism (high standards) was found to be related to the some of the cognitive emotion regulation strategies but not related to the depression; maladaptive perfectionism (discrepancy) was found to be most robustly related to the catostrophizing among the other regulation strategies. Depresion was found to be negatively related to the adaptive cognitive emotion regulation strategies (except accept) and positively related to the maladaptive cognitive emotion regulation strategies.

Results of the analyses which compared the research variables in respect to the socio-demographics revealed that adaptive and maladaptive perfectionist features differed according to education and income; and cognitive emotion regulation strategies differed in according to sex, income, and education levels of the participants. Education and marital status in the first step, maladaptive perfectionist feature (discrepancy) in the second step, and catostrophizing emotion regulation strategy in the third step was found to be significantly related to the depression scorest of the participants as the result of the hierarchical regression analysis.