Farklı ortodontik iskeletsel sınıfların temporomandibular eklem ve servikal vertebra morfolojisi ile ilişkisinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi görüntülerinde değerlendirilmesi
The evaluation of the relation between different orthodontic skeletal classes and the morphology of  temporomandibular joint and cervical vertebrae in cone beam computed tomography images
Yazar: ELİF NAZ YETA
Danışman: PROF. DR. CANDAN SEMRA PAKSOY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Glenoid fossa = Glenoid fossa ; Morfoloji = Morphology ; Ortodonti = Orthodontics ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Servikal vertebra = Cervical vertebrae ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Diş hekimliğinde son yıllarda kullanılmaya başlayan KIBT ile görüntüleme verilerinden hem iki boyutlu hem de üç boyutlu görüntüler elde edilebilmektedir. Servikal vertebraların diş hekimliği pratiğinde incelenmesi sıklıkla ortodontik analizler ve hastaların büyüme gelişimi ile ilgili olarak sefalometrik radyografiler ile gerçekleştirilmektedir. Fakat yapılan çalışmalar servikal vertebraların sefalometrik radyografiler ile gözlemsel incelenmesinin yalancı pozitif sonuçlar doğurabileceğini, KIBT verilerinin daha doğru sonuçlar verdiğini raporlamıştır. Literatürde  çok sayıda KIBT verisi incelenerek farklı iskeletsel sınıflarda TME ile servikal vertebra  morfolojik yapılarının kıyaslandığı bir çalışma mevcut değildir. Bu çalışmada retrospektif olarak KIBT verilerinde farklı iskeletsel sınıflarda TME ve servikal vertebra morfolojik ilişkisinin incelenmesi hedeflendi. İskeletsel ortodontik sınıf 1, 2 ve 3 toplam 77 hastanın KIBT verilerinde sagittal, koronal, aksiyel kesitlerde servikal vertebra ile TME kemik yapılarının çizgisel ve açısal ölçümleri, morfolojik ve patolojik bulguları ve internal düzensizlikleri cinsiyet, iskeletsel sınıf ve sağ-sol taraf kıyaslamasına göre süperpozisyonsuz olarak incelendi. Çalışma sonucunda; iskeletsel sınıflar ve farklı cinsiyetler arasında kaput mandibula ve servikal vertebralarda patoloji görülme yüzdeleri arasında anlamlılık bulunmadı. Koronal düzlemde sol glenoid fossa tepe açı ortalaması sınıf 2 hastalarda sınıf  3 olanlara göre  daha büyük bulundu. Koronal düzlemde kaput mandibula çapı, sınıf 1 hastalarda sınıf 3 olanlara göre daha büyük bulundu. Aksiyel düzlemde sağ kaput mandibula çapı sınıf 3  hastalarda en küçük saptandı. Aksiyel düzlemde sağ  kaput mandibula meziodistal çapından geçen doğrunun  midsagittal düzlemle yaptığı açı değerleri sınıf 3 hastalarda sınıf 2  olanlara göre daha büyük saptandı. Sagittal düzlemde glenoid fossa tepe açısı iskeletsel sınıf 3 hastalarda en küçük bulundu. Sagittal düzlemde kaput mandibula-glenoid fossa arası en yakın mesafe ölçümlerinde sınıf 3 hastaların SS değeri ortalamaları en küçük saptandı. Sagittal düzlemde artiküler eminens eğimi ve yüksekliği sınıf 3 hastalarda en küçük bulundu. TME ve servikal vertebra morfometrik ölçümlerinin tümünde genel olarak erkeklerin ortalamaları kadınlara göre daha büyük tespit edildi. Sagittal yönde C1 korpus genişliği sınıf 3 hastalarda sınıf 1 olanlara göre daha küçük bulundu. C3 korpus posterior yüksekliği sınıf 1 hastalarda en büyük saptandı. C2 anterior intervertebral mesafesi sınıf 3 hastalarda sınıf 2 olanlara göre daha büyük bulundu. Farklı iskeletsel sınıflarda ve cinsiyetlerde en sık izlenen glenoid fossa şekli oval, kaput mandibula şekli ise  düz olarak tespit edildi. Sağ ve sol taraf TME ölçümleri kıyaslandığında sagittal planda sol glenoid fossa tepe açısı sağa göre, koronal planda sağ glenoid fossa tepe açısı sola göre, aksiyel planda sol kaput mandibula merkez noktasının midsagittal orta hat ile yaptığı açı sağa göre anlamlı oranda daha büyük bulundu. Bu çalışmanın sonucuna göre; KIBT ile yapılan incelemede TME ve servikal vertebra sert dokularının morfometrik ölçümlerinde iskeletsel sınıflar ve cinsiyetler arasında anlamlı farklılıklar saptandı.

Abstract:
In recent years, with the use of CBCT in dentistry,  both 2 and 3 dimensional images can be achieved from CBCT imaging data. Examination of cervical vertebrae in dental practise is generally carried out with cephalometric radiographies for orthodontic analysis and detecting  the growth and development of patients. However  the studies about the cervical vertebrae were reported that while cephalometric radiograpies could lead to false positive results. with the observational investigations, CBCT data give more accurate results. There is not any study about the investigation of TMJ and cervical vertebrae morphological relation in different skeletal orthodontic classes with a large number of CBCT data in literature. In this study, we aimed to investigate the relationship of cervical spine and TMJ morphology in different skeletal classes in retrospective CBCT datas. Totally 77 CBCT datas of skeletal orthodontic class1,2 and 3 were examined in sagittal, coronal and axial sections without superposition for linear and angular measurements, morphological and pathological findings and internal disorders of cervical and TMJ bone structures according to the gender, skeletal classes and right-left side comparision. In conclusion of the study;  there was not found significant difference in pathology of both head of mandible and cervical vertebrea bone structures , between different skeletal classes and genders. In coronal plane; left glenoid head angle mean was found larger in class 2 patients than class 3 patients. The diameter of mandible head in coronal plane was found larger in class1 patients than class 3 patients.The smallest diameter of right head of mandible  in axial plane was found in class 3 patients. The angle between the axial diameter of right head of mandible and midsagittal plane was found larger in class 3 patients than class 2 patients. Glenoid space top angle in sagittal plane was founs smallest in class 3 patients. SS value of class 3 patients was found the closest distance between head of mandible and glenoid space in sagittal plane. The slope and height of articular eminence in sagittal plane was found smallest in class 3 patients. Generally the avarage of men's TMJ and cervical vertebra morphometric measurements were found larger than women. C1 body lenght measurement in sagittal plane was founs smaller in class 3 patients than class 1 patients. C3 body posterior height was found largest in class 1 patients. C2 anterior intervertebral distance was found larger in class 3 patients than class 2 patients. The most common shapes of glenois space and head of mandible were identified as oval and flat respectively in all different skeletal classes and genders. In comparision of right and left TMJ measurements; left glenoid fossa top angle to the left side in sagittal plane, right glenoid top angle to the right side in coronal plane, the angle between central point of left mandible head  and midsagittal plane to the ride side in axial plane were found significantly larger. According to the results of this study the investigations of the morphometric measurements of TMJ and cervical vertebrae bone structures with the using of CBCT, significantly differences were obtained between skeletal classes and genders.