İnternet ve ateizm: YouTube örneği
İnternet and atheism: The example of YouTube
Yazar: AYŞE BAYKALDI
Danışman: DOÇ. DR. ARİF KORKMAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
İnternet, bilgiye erişimi kolaylaştırarak, bireylerin dünya görüşlerini ve inançlarını yeniden değerlendirmelerine olanak tanımıştır. Bu zemin üzerinden ateizm ve düşünsel biçimleri; internet kaynakları ve sosyal medya araçları vasıtası ile daha görünür hale gelmiştir. Bununla birlikte, internet sayesinde karşıt inançları keşfetmek de mümkün hale gelmiş, bu da bireylerin kendi inançlarını daha geniş bir perspektiften değerlendirmelerini sağlamaya başlamıştır. Türkiye'de, geleneksel değerlerle modernite arasındaki gerilim bağlamında, internetin ateizmle olan etkileşimi özellikle dikkat çekicidir. Bu bağlamda, ateistler tarafından internette ve sosyal medyada ateist kimliği oluşturmak ve ifade etmek, mevcut tanınma biçimlerine meydan okuyan bir yöntem olarak tanıtılmaktadır. Ateist hareketlerin, internet ve sosyal medya aracılığıyla gerçekleşmesi, onun toplumsal çıktılarını da arttırmaktadır. Bu açıklamalarla birlikte bu araştırmada, internet ve ateizm ilişkisinin anlaşılması adına YouTube' da ateizm temalı videoların içeriğinin değerlendirilmesi amaçlanmış ve bu doğrultuda da nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında seçilen videolar ise belirlenen kriterlere göre hem Türkiye'den hem de küresel YouTube kanallarından seçilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre YouTube' da yer alan ateist içeriklerin temel amacının, ateist bireylerin dışlanma ve ötekileştirme olgusuna karşı dayanışma sağlamak ve ateizmi bir felsefe ve hayat görüşü olarak tanıtmak olduğu belirlenmiştir. Bu noktada ateistlerin, Allah'ın varlığına inanmamaları nedeniyle dışlanmakta ve ötekileştirilmekte oldukları yönündeki savları öne çıkmıştır. Ateistlerin ahlak kavramına yaklaşımı da bu doğrultuda değerlendirilmiştir. Ahlakın, sadece dine bağlı olmadığı ve insanların Tanrı'ya inanmadan da ahlaklı olabileceği ateistler tarafından savunulmaktadır. Araştırmada ayrıca, ateistlerin sadece din konusundaki görüşleri değil, siyasi ve sosyal görüşleri de ele alınmıştır.

Abstract:
The Internet has facilitated access to information, allowing individuals to reevaluate their worldviews and beliefs. On this foundation, atheism and its intellectual forms have become more visible through online resources and social media tools. Concurrently, the Internet has made it possible to explore opposing beliefs, prompting individuals to view their own beliefs from a broader perspective. In Turkey, the interaction between the Internet and atheism is particularly noteworthy in the context of the tension between traditional values and modernity. In this setting, the construction and expression of an atheist identity online by atheists are presented as a challenge to existing modes of recognition. The online mobilization of atheist movements amplifies their societal impacts. With these explanations in mind, this study aims to assess the content of atheism-themed videos on YouTube to understand the relationship between the Internet and atheism. Qualitative research methods, specifically content analysis, have been employed. Videos for the research were selected based on set criteria from both Turkish and global YouTube channels. Results suggest that the primary goal of atheist content on YouTube is to foster solidarity against the exclusion and marginalization of atheist individuals and to introduce atheism as a philosophy and worldview. In this regard, claims emphasizing the exclusion and marginalization of atheists due to their disbelief in God's existence have been highlighted. The approach of atheists to the concept of morality has also been evaluated in this direction. Atheists argue that morality is not solely tied to religion and that individuals can be moral without believing in Allah. The study also touches upon not only the religious views of atheists but also their political and social perspectives.