Foldere (Tonya, Vakfıkebir, Trabzon) Havzası'nın yüzey ve yeraltı su kalitesi parametrelerinin izlenmesi
Monitoring surface and groundwater quality parameters of Foldere (Tonya, Vakfikebi̇r, Trabzon) Basin
Yazar: OSMAN KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. ESRA HATİPOĞLU TEMİZEL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrojeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Fol Dere Havzası (Tonya-Vakfıkebir) yüzey ve yeraltı su kalitesinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda havzada 10 adet yüzey suyu ve 2 adet yeraltısuyundan 3 dönem örnekleme yapılmıştır. İncelen yüzey suları genellikle Ca-Mg-HCO3 ve Ca-Na-HCO3, yeraltı suları Ca-Na-HCO3 ve Ca-HCO3 su tipindedir. Yüzey sularında pH ortalama 7.72-8.28, elektriksel iletkenlik (Eİ) ortalama 140.6-266.3µS/cm, ve çözünmüş oksijen (ÇO) 7.85-8.96 mg/L arasında değişmektedir. Yeraltı sularında pH ortalama 8.3-8.25, Eİ ortalama 43.5-45.6 µS/cm ve ÇO ortalama 8.75-8.88 mg/L arasındadır. Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği (YSKY)'ne göre incelenen tüm sular pH, ÇO, Eİ, NH4_N, NO3_N, TP, F- ve Mn bakımından I. sınıf "çok iyi" ve II. Sınıf "iyi" sınıfında yer almaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Türk Standartları Enstitüsü (TSE 266) yönetmeliklerine göre sular Ca+2, Mg+2, Na+, K+, Cl-, SO4-2 içerikleri bakımından kullanım için herhangi bir tehdit oluşturmamaktadır. Sular Sodyum adsorpsiyon oranı (SAR) bakımından "mükemmel su", % Na bakımından "mükemmmel-iyi" sınıfında olup Kelly İndeksi (KI), Kalıntı Sodyum Karbonat (RSC) ve Magnezyum Tehlikesi (MH) bakımından sulama amaçlı kullanım için uygundur. Sular toplam sertlik parametresi bakımından yumuşak sular sınıfına girmektedir. Sularının ağır metal konsantrasyonları (Fe, Mn, Pb, As, Zn, Li, Co, Cr ve Cu) genel olarak düşük olup Al (FD-1, FD-2, FD-3, FD-4 hariç) ve Ni'nin standartlarda verilen sınır değerleri aştığı belirlenmiştir. Su kalitesi indeksi (WQI) değerlerine göre Foldere Havzası "Mükemmel su" sınıfında olup WQI üzerindeki en etkili su kalitesi parametreleri pH, ÇO ve TP dur. Ağır metal indeksi (HPI) kalite sınıfına göre FD-4 "mükemmel" diğer bütün su noktaları "iyi" sınıfındadır.

Abstract:
In this study, the surface and groundwater quality of the Fol Dere Basin (Tonya-Vakfıkebir) was aimed to be determined. For this purpose, sampling was carried out for 3 periods from 10 surface water and 2 groundwater points in the basin. The examined surface waters are generally of the Ca-Mg-HCO3 and Ca-Na-HCO3 types, while the groundwater is of the Ca-Na-HCO3 and Ca-HCO3 type. The pH of surface waters varies between 7.72-8.28 on average, electrical conductivity (EC) ranges from 140.6 to 266.3µS/cm on average, and dissolved oxygen (DO) ranges from 7.85 to 8.96 mg/L. The pH of groundwater averages 8.3-8.25, EC averages 43.5-45.6 µS/cm, and DO averages 8.75-8.88 mg/L.
According to the Surface Water Quality Regulation (YSKY), all examined waters fall into the I. class "very good" and II. Class "good" in terms of pH, DO, EC, NH4_N, NO3_N, TP, F-, and Mn. According to the regulations of the World Health Organization (WHO) and the Turkish Standards Institute (TSE 266), the waters do not pose any threat in terms of Ca+2, Mg+2, Na+, K+, Cl-, SO4-2 contents. Waters are classified as "excellent water" in terms of Sodium Adsorption Ratio (SAR), and "excellent-good" class in terms of % Na, while suitable for irrigation purposes in terms of Kelly Index (KI), Residual Sodium Carbonate (RSC), and Magnesium Hazard (MH). The waters belong to the category of soft waters in terms of total hardness parameters. Heavy metal concentrations are generally low, with Al (except FD-1, FD-2, FD-3, FD-4) and Ni exceeding the standard limit values.
According to the Water Quality Index (WQI) values, the Foldere Basin is classified as "Excellent water", with pH, DO, and TP being the most effective water quality parameters on the WQI. According to the Heavy Metal Index (HPI) quality class, FD-4 is "excellent", while all other water points are "good" class