Frigler`de hayat ağacı inancı /
Yazar: HÜLYA KÖROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VECİHİ ÖZKAYA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Frigler = Phrygian ; Hayat ağacı = Life tree

Özet:
Frigler'de hayat ağacı inancının, Mezopotamya ve Urartu'ya oranla, yeterince değerlendirilmemesi nedeniyle çalışmaya konu olmuştur. Mitolojik olayların sanat eserlerine konu edilmesi geleneğinin Frigler'de de devamı görülmektedir Attis mitolojisi ile bağlantılı olarak eserler üzerindeki bazı betimlerin irdelenmesi, Attis ve hayat ağacı ilişkisini açıkça ortaya koymaktadır. Ancak, bu inanç geleneğinin kökeni araştırıldığında, ilk örneklerin Frigler'den önce Mezopotamya'da ortaya çıktığına tanık olunmaktadır. Bu doğrultuda yapılan araştırmalar ışığında, hayat ağacı inancının İÖ 4.binden itibaren ortaya çıkışı, önemi, içeriği ve yayılımı değerlendirme kapsamına alınmıştır. Mezopotamya'nın yamsıra diğer uygarlıklarda da özde dini içerikli olduğuna tanık olduğumuz hayat ağacı inancının, yayılım alanları, özde işlevinin de değişmediği, ancak yerel özelliklerle yoğrulup şekillendiği gözlenmiştir. îlk örneklerinde genellikle iki hayvan arasında düzenlenmiş kompozisyon bütünlüğünün sonraları değişik şekillerine rastlanılmış ve bir çok dini işlevinin yamsıra, ağacm koruyuculuk özelliği de açığa çıkarılmıştır. Ağaçla ilgili inancın Anadolu'da Attis kültüyle özdeşleştiği; dolayısıyla Sümer bitki tanrısı Tamımız ile aralarında dinsel bir ilişkinin olduğu ortaya konabilmiştir.

Abstract:
That Phrygians belief in tree of life has not sufficiently been studied by the researchers as compared with those of Mezopotamians and Urartians has made it necessary to put this subject into the field of study. As the tradition of describing myths on the works of art continues with Phrygians, as well, the comparison of Attis mythology with the descriptions on the works has obviously revealed the relation between Attis and tree of life. Yet the origin of this belief-tradition having been searched, the first examples were seen to have appeared in Mezopotamia before Phrygia. In the light of the researches made in this direction, it has been aimed at studying the belief in tree of life from the aspects of its importance, content and purpose of usage as of BC 4000. It has been observed that the belief in tree of life, which we have witnessed that it has fundamentally religious content both in Mezopotamia and the other civilizations, has an unchanged function in its spreads but it has been shaped by being kneaded with the local pecularities. The integrity of composition composed between two animals in the fist samples has been observed in differenet shapes and also the protective feature of the tree has been revealed as well as its religious functions. Because of the pact that worship in tree is known to have been reflected in Anatolian traditions, too, and that Dumuzi, God of plants in Sumerians, has been identified with Attis having the same function in Phrygians, and that Dumuzi has been symbolized with tree of life, some comments have been made that there is worship in tree of life in Phrygia, too because of Attis.