Uluslararası belgeler ışığında nitelikli ve kapsayıcı bir eğitimin insan hakları açısından gerekli ve yeterli koşulları
Necessary and sufficent conditions of a qualified andinclusive education in term of human rights in the light ofinternational documents
Yazar: SÜLEYMAN AKTI
Danışman: PROF. DR. BETÜL ÇOTUKSÖKEN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası İnsan Hakları Ana Bilim Dalı  / İnsan Hakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Eğitim hakkı rastlantıya bırakılmayacak kadar önemli bir insan hakkıdır. Bu hak diğer
insan haklarının korunması ve geliştirilmesinde anahtar bir rol üstlenmiştir. Eğitim
hakkının nitelikli ve kapsayıcı bir şekilde verilmesi tüm insanlar için de önem arz
etmektedir. Nitelikli ve kapsayıcı bir eğitimin özelliklerini uluslararası belgelere
dayandırarak ortaya koymak devletler, toplumlar ve kişiler için bir kılavuz olacaktır.
İnsan hakları belgelerine dayandırılarak oluşturulan bir eğitim evrensel bir niteliğe
bürünecektir. "Günümüzde nasıl ve hangi koşullarda bir eğitim?" sorusu insanların
kafasında önemli bir soru olarak durmaktadır. Bu soruya felsefe ile bakılmadığında, bu
soru insan hakları ile temellendirilmediğinde eğitimin, ideolojilerin elinde tehlikeli bir
araç haline dönüşmesi yüksek olasılıktır. Eğitimi tehlike olmaktan çıkarıp insan
haklarının koruyucusu yapacak, insan için nitelikli ve kapsayıcı hale dönüştürecek bir
bakış açısına ihtiyaç olduğu kesindir. Bu da ancak insan haklarıyla ilgili uluslararası
belgelere yönelmekle mümkündür. Eğitime insan hakları belgeleri ışığında felsefe
gözüyle bakıldığında ise iki yönünün olduğu görülür. Birincisi eğitim evrensel,
vazgeçilmez, nitelikli bir duruma dönüşmek istiyorsa insan haklarını kendine dayanak
yapmalıdır; insan hakları belgelerini kendine rehber edinmelidir. Eğitimin ikinci yönü
ise şudur: Eğitim insan haklarına dayanmalı ancak insan haklarını da koruyacak,
dünyada yayacak, insan hakları sorunlarını çözecek bir rolü de üstlenmelidir. Eğitime
bu iki yönlü bakış, eğitimin nasıl olması gerektiği konusunda hayati bir öneme sahip
sorunun da çözüm yolu gibi görünmektedir. İnsanın kendisi için tek çıkış yolunun bu iki
yönlü bakış açısına sahip olmak olduğu açıktır.

Abstract:
The right to education is too important a human right to be left to chance. This right has
played a key role in the protection and promotion of other human rights. It is important
for all people to provide the right to education in a qualified and inclusive manner.
Revealing the characteristics of a qualified and inclusive education based on
international documents will be a guide for states, societies and individuals. An
education based on human rights documents will have a universal character. "What kind
of education is it today and under what conditions?" remains an important question in
people's minds. If this question is not approached with philosophy and is not based on
human rights, it is highly likely that education will turn into a dangerous tool in the
hands of ideologies. It is certain that there is a need for a perspective that will transform
education from being a danger to a protector of human rights and transforming it into a
qualified and inclusive one for people. This is only possible by turning to international
documents related to human rights. When education is looked at from the perspective of
philosophy in the light of human rights documents, it can be seen that it has two aspects.
Firstly, if education wants to turn into a universal, indispensable and qualified situation,
it must base itself on human rights; It should take human rights documents as its guide.
The second aspect of education is this: Education should be based on human rights, but
it should also undertake a role that will protect human rights, spread them around the
world, and solve human rights problems. This two-way view of education seems to be
the solution to the vital problem of how education should be. It is clear that the only
way out for oneself is to have this two-way perspective.