4 - 6 yaş aralığındaki okul öncesi çocukların ve annelerinin bağlanma örüntüleri ile annelerinin ebeveyn tutumları ve stresle başa çıkma yaklaşımlarının incelenmesi: Çocuk psikiyatri kliniğine başvuran ve başvurmamış olan çocukların karşılaştırılması
Investigation of the 4 - 6 aged pre - school children and their mothers' attachment patterns, parental attitudes and strategies for coping with stress: Comparison between children who have applied to the psychiatry clinic and children who have not applied
Yazar: BAŞAK TAŞ ZALLUHOĞLU
Danışman: PROF. DR. FERHUNDE ÖKTEM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anneler = Mothers ; Anneyi algılama = Perception to mother ; Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Başa çıkma = Coping ; Ebeveynler = Parents ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Stres = Stress ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Bu çalışmada 4-6 yaş aralığındaki çocukların bağlanma örüntüleri ile annelerinin bağlanma örüntüleri, ebeveyn tutumları ve stresle başa çıkma yaklaşımları üzerine çalışılmıştır. Öncelikle alanyazın çerçevesinde değişkenlere ilişkin kuramsal bilgiler ele alınmıştır. Katılımcılar Ankara'daki çeşitli anaokulları ile Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniği aracılığıyla seçilmiştir. Kliniğine giden (N=44) ve gitmemiş olan çocuk (N=44) ve annelerinden seçilmek üzere toplam 176 katılımcı ile çalışılmıştır. Elde edilen bilgiler çocuklardan birebir görüşmeler ile uygulama olarak yapılan Güvenli Yer Senaryoları Testi (GYST) ile, annelerinden Aile Bilgi Formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri (YİYE), Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) ve Stresle Başa Çıkma Ölçeği (SBÖ)'nden oluşan test bataryası kullanılarak toplanmıştır. Verilere Çok Yönlü Varyans Analizi (MANOVA) uygulanarak çeşitli sonuçlar elde edilmiştir. Yapılan MANOVA analizleri sonucunda, çocuklar arasında klinik grup olan çocukların kontrol grubu çocuklara göre daha güvenli bağlanma örüntülerine sahip olduğunu gösterir iken, klinik gruptaki çocukların ise kaçınma örüntülerinin kontrol grubu olan çocuklara göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Anneler için yapılan MANOVA sonuçlarına göre ise klinik ve kontrol grubu çocukların anneleri arasında bağlanma, ebeveyn tutumları ve stresle başa çıkma örüntülerinde anlamlı farklar bulunmamıştır. Ayrıca çocukların bağlanma örüntülerini etkileyen bazı ailesel özellikleri belirlemek amacıyla hiyerarşik (aşamalı) regresyon analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarında çocukların bağlanma düzeylerini annelerin otoriter tutumları ve duygu odaklı başa çıkma yöntemlerini kullanmaları yordamaktadır. Bunun yanında bağlanma örüntülerinin alt boyutlarından çocukların kaygı düzeylerini annelerin otoriter ve aşırı koruyucu tutumları yordarken,  çocukların kaçınma düzeylerini ise annelerin aşırı koruyucu ve otoriter tutumlarının yanı sıra annelerin duygu odaklı başa çıkma yöntemlerini kullanmaları da yordamaktadır.

Abstract:
Aim of the study is to investigate children between 4 to 6 and their mothers in terms of attachment patterns of the children and attachment patterns, parental attitudes and strategies for coping with stress used by the mothers of children. Firstly the variables are considered in the framework of theoretical knowledge of literature. Participants were reached through various pre-schools in Ankara and Hacettepe University İhsan Doğramacı Child and Adolescent Psychiatry Clinic. Sample of the study consist of 176 children and mothers who have (N=44) and have not (N=44) applied to psychiatry clinic. Data were collected through the interviews conducted using the Safe Place Scenarios Test applied to children, Family Information Form, Experiences in Close Relationships Inventory, Parental Attitude Scale and Coping with Stress Scale were given to mothers. Data were analyzed using the Multivariate-Analysis-of-Variance (MANOVA). Results of the MANOVA showed that children who have not applied to the psychiatry clinic were found to be more securely attached and lower in terms of avoidant patterns when compared to the children who have applied to psychiatry clinic. According to the MANOVA results of the data collected from mothers including their attachment patterns, parental attitudes and strategies for coping with stress, no significant difference were found between mothers of the children who have and have not applied to psychiatry clinic. Moreover, Hierarchical-Regression-Analysis were conducted so as to identify some familial characteristics that affect children's attachment patterns. Analysis results show that children's attachment levels were attained by authoritarian attitudes of mothers and using the emotion-focused coping strategies. Besides while children' anxiety levels, one of the sub-scale of attachment patterns, were predicted by the authoritarian and overprotective attitudes of mothers, the other sub-scale is children' avoidance levels, were predicted by using the emotion-focused coping strategies as well as the authoritarian and overprotective attitudes of mothers.