Klasik dönem Osmanlı toplumunun sosyo-ekonomik yapısı (Max Weber'in patrimonyalizm teorisi çerçevesinde araştırılması)
Socio-economic structure of the Ottoman society in the classical era (it's evaluation within the scope of  Max Weber's theory of patrimonialism)
Yazar: AHMET YAVUZ ÇAMLI
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN DURAN
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı toplumu = Ottoman society ; Patrimonyalizm = Patrimonalizm ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Weber, Max = Weber, Max

Özet:
Max Weber'e göre modern kapitalizme evrilme başarısını sadece Batı toplumları gösterebilmiştir. Weber bu süreci rasyonelleşme süreci olarak ele alır. Yahudiler, Katolikler, Budistler, Konfuçyüsler ve Müslümanlar toplumların rasyonelleşmesinde önemli katkı sağlamakla birlikte modern kapitalizme bunlardan sadece Protestanlar geçebilmiştir.
   Çalışmanın ilk bölümünde genel olarak patrimonyalizm kavramı; siyasi, hukuki, askeri ve iktisadi-mali patrimonyalizm gibi çeşitleri; pür, keyfi ve sultanizm gibi patrimonyalizm aşamaları; patrimonyalist toplum yapısı; doğu despotizmi, feodalizm, prebendalizm ve doğu kenti gibi patrimonyalizmin çeşitli tezahürleri ele alınmıştır.
   Bu bağlamda Weber modern öncesi dönemlerde en yaygın yönetim modelinin geleneksel otorite olduğunu ileri sürer. O, geleneksel otorite biçiminde politik gücün monopolleştiği aşamayı patrimonyalizm olarak adlandırır. Patrimonyalizmin uç noktasında ise keyfiliğin olabildiğince hüküm sürdüğü 'sultanizm' yer alır. Ayrıca Weber genelde Doğu devletlerinin patrimonyal bir sisteme sahip olduğunu, Osmanlı toplumunun ise bu tarz bir zihniyeti daha çok içselleştirip sultanizmle yönetildiğini iddia eder. 
   Öte yandan bu bölümde Weber'in İslam ile ilgili yaklaşımları araştırılmıştır. Büyük Dünya Dinleri adını verdiği Yahudilik, Hıristiyanlık, Budizm, Konfuçyusizm ve İslam'ı Weber, Protestanlık kriterlerine göre ayrıştırarak ele alır. Ona göre tüm İslam toplumları ve tabi ki Osmanlı toplumunun feodal ve patrimonyal nitelikleri onların modern kapitalizme evrilmelerini önlemiştir.
   Çalışmanın son bölümünde Osmanlı toplumunun sosyo-ekonomik yapısı yine Weber'in görüşleri çerçevesinde detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Yönetim, hukuk ve yargı başta olmak üzere bütün sistemler tamamen adalet prensibiyle ve aklı ön plana alarak dizayn edilmiştir. Sonuçta Weberyen iddiaların aksine ulema akılcılığı ile Osmanlı toplumu her alanda kendine özgü rasyonel bir sistem üretmiştir.

Abstract:
According to Max Weber, modern capitalism has only succeeded in showing the success of Western society. Weber takes this process as rationalization process. Jews, Catholics, Buddhists, Confucius and Muslims have contributed significantly to the rationalization of societies, but only Protestants proceeded into modern capitalism.
   In general, in the first part of the study consists of, the concept of patrimonialism; various types of patrimonialism like political, legal, military and economic-financial patrimonialism; the stages of patrimonialism such as pure, arbitrary and sultanism; the structure of patrimonial society; various appearances of patrimonialism like eastern despotism, feudalism, prebendalism and eastern city.
   In this context, Weber argues that the most widespread governance model in the pre-modern era was the traditional authority. He called the stage as patrimonialism in which political power became monopol in the traditional authority. The final stage of patrimonialism is 'sultanism', where arbitrariness prevails as much as possible. Weber also claims that Eastern states in general had a patrimonial system, while Ottomon society was more internalized and ruled by sultanism. Weber's approach to Islam has also been studied in this section. Weber handled Judaism, Christianity, Buddhism, Confucianism and Islam, which we call Great World Religions, from the point of Protestant criteria. According to him, all the Islamic societies and, of course, the feudal and patrimonial qualities of the Ottoman society prevented them from evolving into modern capitalism.
   In the last part of the study, Ottomans' socio-economic system was scrutinized within the framework of Weber's views.	All systems, especially management, law and justice, are designed with pure principles of justice and rationalism. As a result, contrary to the Weberian claims, Ottoman society has produced a unique rational system with the rationality of ulema.