Türkiye'deki illerin elektrik tüketimlerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi
Evaluation of electricity consumption in Turkey with data envelopment analysis
Yazar: İBRAHİM KOÇAK
Danışman: PROF. DR. KURTULUŞ BORAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Enerji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Enerji, günümüz dünyasındaki ülkelerin güçlerinin ve gelişmişliklerinin önemli bir göstergesidir. Enerji denildiğinde akla gelen en önemli bileşenlerden bir tanesi elektriktir. Elektrik enerji, ulaşımdan sağlığa, askeriyeden eğitime, sanayiden iletişime kadar hayatın hemen hemen her alanında ihtiyaç duyulan bir enerjidir. Gün geçtikçe elektriğe olan talep hızla artmaktadır. Elektrik enerjisi, kömür, doğalgaz, rüzgar, güneş, hidrolik, jeotermal ve biokütle gibi çeşitli kaynaklar vasıtasıyla yoğun iş gücü ve yüksek maliyet ile üretilen kısıtlı bir enerjidir. İşte bu nedenlerden dolayı dünyada elektrik tüketiminde verimlilik ve etkinlik kavramları önem kazanmaktadır. Ülkeler, elektriğin etkin ve verimli kullanılmasını sağlamak için insanların yaşam kalitesini düşürmeden elektriğin daha az tüketilmesi yönünde birçok çalışma yapmaktadır. Bu çalışmada, veri zarflama analizi ile Türkiye'deki 81 ilin tüketici türü bazında 2016 yılı elektrik tüketimleri karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırmada girdiye yönelik CCR ve BCC modelleri uygulanmıştır. Çalışmada ilk olarak veri zarflama analizi ile ilgili temel kavramlara yer verilerek karşılaştırma yapılacak iller belirlenmiştir. Daha sonra karşılaştırmada kullanılacak olan girdi ve çıktı değişkenleri tespit edilerek uygulanması gereken veri zarflama analizi modelleri belirlenmiştir. Modellerin çözümünde EMS paket programı kullanılarak 81 ile ait etkinlik değerleri ölçülmüştür. Böylece etkin olan ve etkin olmayan iller tespit edilmiştir. Etkin olmayan illerin etkin olabilmesi için önerilerde bulunulmuş ve genel değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
Energy is an important indicator of the strengths and developments of the countries of today's world. One of the most important components that come to mind when energy is mentioned is electricity. Electricity is an energy needed in virtually every area of life, from transportation to health, from military training to industrial communication. Day by day the demand for electricity is increasing rapidly. Electricity is a limited energy generated by various sources such as coal, natural gas, wind, solar, hydraulics, geothermal and biomass, and is produced with high workload and high cost. Because of these reasons, the concepts of productivity and efficiency in electricity consumption in the world are gaining importance. Countries are doing a lot of work to reduce electricity consumption without lowering people's quality of life in order to ensure productive and efficient use of electricity. In this study, data envelopment analysis was used to compare the consumption of electricity in the year 2016 with the consumer type of 81 provinces in Turkey. In the comparison made, CCR and BCC models for input were applied. In the study, firstly the basic concepts related to data envelopment analysis are mentioned and the comparisons are determined. Then input and output variables to be used in comparison are determined and data envelopment analysis models to be applied are determined. Efficiency values of 81 provinces were measured by using EMS package program in the solution of the models. Thus, efficient and non-efficient provinces have been identified. For non-effective provinces to be effective, proposals and general evaluation have been made.