Ahmet Hamdi Tanpınar'ın romanlarında psikolojik tipler
Psychological types in Ahmet Hamdi̇ Tanpınar's novels
Yazar: AYŞE DİLARA ANTİKE
Danışman: DOÇ. DR. MÜMTAZ SARIÇİÇEK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Kişilik profilleri = Personality profiles ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Psikolojik tip belirleyicisi = Psychological type determining ; Psikolojik özellikler = Psychological characteristics ; Tanpınar, Ahmet Hamdi = Tanpınar, Ahmet Hamdi ; Tipler = Characters ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Carl Gustav Jung'un psikoloji çalışmaları hem bilince hem de bilinç dışına ait olgulardan oluşmaktadır. Kişiliğin yapısı, nasıl oluştuğu, nelerden meydana geldiği Jung'u uzun süre meşgul etmiş, o bu sorulara cevap bulabilmek adına birçok çalışma yapmış, farklı kuramlar geliştirmiştir. Bu kuramlardan bir tanesi de, bilinci aydınlatmak için geliştirmiş olduğu "psikolojik tipler" kuramıdır. Jung bu kuram ile bilincin dış dünyayı nasıl kavradığını göstermeyi hedeflemiştir. Jung'a göre herkeste mevcut olan psişik enerjinin (libido), akış yönü bilincin dış dünyayı kavramak için nasıl bir tutum geliştirdiğini gösterir, bu tutum içe kapanık veya dışa yönelik olabilir. Bu kurama göre, davranışların ortaya çıkışında önemli olan bir diğer faktörde bilincin işlevleridir. Bu işlevler, "düşünme, duyum, duygu ve sezgi"dir. Her bireyde bu dört işlevde mevcuttur, fakat bunlardan birisi zamanla baskın hale gelir. Psişik enerjinin yönü ile baskın işlevin birleşiminden bireyin kişiliği ortaya çıkar. Jung buna bağlı olarak sekiz psikolojik tip tanımlamıştır. Bireyin ruh dünyasının çözümlenmesine katkı sağlayan bu yöntem, aynı zamanda edebi eserlerdeki şahıslar kadrosunun çözümlenmesinde de kullanılabilir. Bu çalışmada Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Mahur Beste, Sahnenin Dışındakiler, Huzur, Saatleri Ayarlama Enstitüsü ve Aydaki Kadın isimli romanları Jung'un tipoloji kuramına göre incelenecek; bu romanlarda yer alan şahısların iç dünyaları ve ruhsal yaşantıları değerlendirilecektir.

Abstract:
Carl Gustav Jung's psychological studies are based on facts which are both conscious and unconscious. His personality construction, how it came into existence, from what it was made of had kept Jung busy for a long time, and to answer these questions he made a lot of research and found divergent theories. He developed one of these theories 'psychological types' to enlighten consciousness. With this theory Jung aimed to show how consciousness embraced the outer world. According to Jung, the direction of flow of the psychic energy which exists in everybody (libido) shows how consciousness developed an approach to comprehend the outer world; this approach can be self-enclosed or extrinsic. With this approach, another important factor which is crucial in showing up of behaviors is the functions of consciousness. These functions are 'thinking, sensation, feeling and instinct'. Each individual has these four functions, but one of these becomes dominant in process of time. From the combinations of the flow of the psychic energy and the dominant function emerge individual's personality. Based on these, Jung identified eight psychologic types. This method, which helps individual to reason out the spiritual world, can also be used to analyze the characters framework in literary works. In this study, Ahmet Hamdi Tanpinar's books, which are Mahur Beste, Sahnenin Dışındakiler, Huzur, Saatleri Ayarlama Enstitüsü ve Aydaki Kadın, will be analyzed according to Jung's typology theory; the characters' from these books inner worlds and spiritual lives will be evaluated.