Bazı salep orkidelerinin in vitro ortamda çimlenme, protokorm ve bitkicik oluşumunu etkileyen faktörlerin araştırılması
Evalution of factors affecting in vitro germination, protokorm formation and plantlet regeneration in some salep orchids
Yazar: BEHİYE KARAKUŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAMDİ KAMÇI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Besin ortamı = Nutritional medium ; Bitki gelişimi = Plant development ; Orkide = Orchids ; Çimlenme = Germination

Özet:
Bu çalışmada salep elde edilen Anacamptis pyramidalis (L.), L.C. Rich, Serapias vomeracea Burm.fil., Orchis coriophora L., Orchis italica Poiret., Orchis sancta  L. orkidelerinin in vitro koşullarda çimlenme, protokorm oluşumu ve bitki rejenerasyonunu etkileyen faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Salep tohumlarının yüzey sterilizasyonunda yaşanan problemlerden dolayı sterilizasyon öncesi ön protokol oluşturulmuştur ve uygulanan yüzey sterilizasyonunda maksimum canlılık, minimum kontaminasyon hedeflenmiştir. Yüzey sterilizasyonu yapılan tohumlarda in vitro koşullarda kontaminasyonun en aza indirilebilmesi için besiyerine % 0,02 AgNO3 eklenmiştir. Temel besiyeri olarak basit inorganik tuzlar seçilmiş, çimlenme ve protokorm oluşumu süresince farklı (Tripton, maya özütü, kasein hidrolizat, aminoasit solüsyonu) azot kaynakları içeren ortamlarla desteklenmiştir. Çimlenme ve protokorm oluşturma oranları tohum ekiminden 10 gün, 30 gün ve 50 gün sürelerinde alınan verilere göre değerlendirilmiştir. Protokorm oluşturma oranı tripton içeren T1 ortamında S.vomeracea türünde % 28, O.sancta türünde % 48, O.coriophora türünde % 48 olarak kaydedilmiştir. Elde edilen protokormlar tripton içeren farklı organik substratlarla desteklenen bitki büyüme besiyerine alınmış ve yaklaşık 1 ay sonra O.sancta türünde % 96 verimle, O.coriophora türünde % 98 verimle bitki elde edilmiştir. O.italica ve A.pyrimidalis türlerinde tohumların canlılık özelliği göstermediği gözlenmiş, çimlenme ve protokorm oluşumu sağlanamamıştır. S.vomeracea türünde ise protokorm oluşumu gözlenmiş ancak bitki oluşum besiyerine aktarım sırasında kontaminasyon nedeniyle elenmiştir.

Abstract:
In this study factors affecting the germination, protocorm body formation and plantlet regeneration of Anacamptis pyramidalis (L.) L.C. Rich, Serapias vomeracea Burm.fil., Orchis coriophora L., Orchis italica Poiret., Orchis sancta  L.  were investigated.In order to awoid intense contamination occurring fallowing sowing surface sterilized seeds into germination media, a preparatory step prior to surface sterilization was devised. Fallowing this preparatory step a surface sterilization method practiced, aiming minimum contamination and maximum viability in culture. In order to awoid contamination arousal and sepsis, germination media was seeded with 0.02 % (w/v) AgNO3. The basic culture media composition included simple inorganic salts that are currently used for orchid culture in vitro. During germination and protocorm body formation this basic culture media composition was supplemented with various types and concentrations of nitrogen sources (Tryptone, yeast extract, casein hydrolysate, aminoacid solution). Germination and protocorm formation scores were arbitrarily taken at 10, 30 and 50 days. Fallowing seed sowing according to the data taken protocorm formation was maintained at highest rate in T1 containing media with these scores  S.vomeracea 28 %, O.sancta 48 %, O.coriophora 48 % .Protocorms formed are later on transferred to plantlet regeneration media that is organic substrates added. Approximately 1 month later, protocorms transferred to plantlet regeneration media were converted into plantlet with the rates of for 96 % O.sancta and for 98 % O.coriophora.  O.italica and A.pyrimidalis seeds were proven to be non viable during germination and protocorm formation stages. S.vomeracea seeds on the other hand were converted into protokorms but contaminated during conversion to plantlets.