Yetişkin bireylerde stresin yeme tutumuna etkisi
Effect of stress on eating attitudes in adult individuals
Yazar: ZEYNEP TAŞDÖĞEN
Danışman: PROF. DR. MURAT BAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity

Özet:
Bu çalışmanın amacı, yetişkin bireylerde stresin yeme tutumu ile arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Bu araştırma, Haziran 2024 ve Eylül 2024 tarihleri arasında 18-65 yaş arası 500 yetişkin gönüllü ile yapılmıştır. Katılımcıların 338'i kadın, 161'i erkektir. Katılımcıların demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, fiziksel aktivite durumları, sağlık durumları, yeme davranışı (Üç Faktörlü Yeme Anketi (ÜFYA-21)) ve stres durumu (Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği (DASS-21)) değerlendirilmiştir. DASS-21'e göre stres düzeyi; bilişsel kısıtlama faktörü ile %26,8 oranında pozitif yönde, duygusal yeme faktörü ile %34,3 oranında pozitif yönde ve kontrolsüz yeme faktörü ile %42,7 oranında pozitif yönde anlamlı ilişkilidir. ÜFYA-21'e göre bilişsel kısıtlama faktörü ve duygusal yeme faktörü ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Bilişsel kısıtlama ve duygusal yeme puanları kadınlarda anlamlı şekilde yüksek çıkmıştır. Bilişsel kısıtlama, düzenli fiziksel aktivite yapanlarda ve adım takibi yapanlarda anlamlı derecede yüksek, duygusal yeme, 1 yıldan az fiziksel aktivite yapanlarda, adım takibi yapanlarda ve <5000 adım sayısı olanlarda anlamlı derecede yüksek çıkmıştır. Bununla birlikte kontrolsüz yeme, <5000 adım sayısı olanlarda anlamlı derecede yüksek çıkmıştır. Son olarak beden kütle indeksi (BKI),  bilişsel kısıtlama faktörü ile %10,3 oranında pozitif yönde, duygusal yeme faktörü ile %14,4 oranında pozitif yönde, kontrolsüz yeme faktörü ile %14,1 oranında pozitif yönde ve yaş değişkeni ile %30,9 oranında pozitif yönde anlamlı ilişkilidir.  Sonuç olarak, stres ile yeme tutumu arasında ilişki olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the relationship between stress and eating attitudes in adults. This research was conducted between June 2024 and September 2024 with 500 adult participants between the ages of 18-65. 338 of the participants were female and 161 were male. Demographic characteristics, anthropometric measurements, physical activity status, health status, eating behavior (Three Factor Eating Questionnaire (TFEQ-21)), and stress status (Depression, Anxiety and Stress Scal (DASS-21)) of the participants were evaluated. According to DASS-21, stress level was significantly correlated with cognitive restraint factor by 26.8%, with emotional eating factor by 34.3%, and with uncontrolled eating factor by 42.7%. According to TFEQ-21, a significant difference was found between the cognitive restraint factor and emotional eating factor and the gender variable (p<0.05). Cognitive restraint and emotional eating scores were significantly higher in women. Cognitive restraint was significantly higher in those who do regular physical activity and who track their steps, emotional eating was significantly higher in those who do physical activity for less than 1 year, who track their steps, and in those who have a step count of <5000. However, uncontrolled eating was significantly higher in those who have a step count of <5000. Finally, according to body mass index (BMI), it is significantly correlated positively with the cognitive restraint factor at a rate of 10.3%, positively with the emotional eating factor at a rate of 14.4%, positively with the uncontrolled eating factor at a rate of 14.1% and positively with the age variable at a rate of 30.9%. As a result, it was observed that there was a relationship between stress and eating attitudes.