Çocukluk yaş grubunda renal kompansatris hipertrofinin etyoloji ve antropometrik gelişim ile ilişkisi
Relationship of renal compensatory hypertrophy in childhood with etiology and anthropometric development
Yazar: DEMET EĞLENOĞLU ALAYGUT
Danışman: PROF. DR. SALİH KAVUKÇU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2011
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
Amaç: Soliter böbreklerde adaptif kompansatris yanıt ile hipertrofi oluşur. Bu tür hipertrofinin intrauterin dönemden erişkin döneme kadar bütün yaş gruplarında görülebileceği ifade edilmiştir. Bu çalışmada, çocukluk yaş grubunda, bir böbreği olmayan veya atrofik olan hastaların fonksiyonel böbreklerinde kompansatris hipertrofiyi etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlandı.Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefroloji Bilim Dalı'nda takip edilen ve unilateral renal agenezi/hipoplazi/displazi/atrofi'ye bağlı soliter fonksiyonel böbreğe sahip hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Hastalara ait antropometrik veriler [tanı ve izlem sonundaki ağırlık - ağırlık SDS, boy - boy SDS, vücut kitle indeksi (VKİ) - VKİ SDS, vücut yüzey alanı (VYA)], tanı ve izlem sonundaki fonksiyonel böbrek boyu ve böbrek boy SDS değerleri, idrar analizi, idrarda protein atılımı, serum kreatinin düzeyi, kreatinin klirensi, üriner sistem ultrasonografi, miksiyon sistoüretrografi ve 99mTc-DMSA statik böbrek sintigrafi bulguları belirlendi. Hastalar bir böbreği <%10 fonksiyon görenler (hipoplazi, displazi, atrofi) (Grup 1) ve soliter böbreği olanlar (agenezi/multikistik displastik böbrek) (Grup 2) şeklinde iki gruba ayrıldı. Bu iki grup yukarıdaki parametreler açısından karşılaştırıldı. İstatistiksel hesaplamalar için SPSS 15.0 paket programı kullanıldı.Bulgular: Çalışmaya toplam 126 hasta (70 erkek) alındı. Hastaların ortalama tanı yaşı 47,8±58,3 ay (1-212) ve ortalama izlem süreleri 28,0±32,4 (1-191) ay idi. Grup 1'de (n=32) Grup 2'ye (n=94) göre tanı yaşı daha büyük idi (medyan yaş 84 vs 7.5 ay, p<0,001). Bu gruptaki hastalarda tanı sırasında ağırlık, boy, VYA ve VKİ daha büyük olmakla birlikte, iki grup arasında ağırlık SDS, boy SDS ve VKİ SDS farklı değildi. Öte yandan, tanı sırasında Grup 1'de hem fonksiyonel böbrek boyu hem de fonksiyonel böbrek boy SDS değerleri Grup 2'den daha büyük idi. Fonksiyonel böbrek boy SDS değeri tanı anında Grup 2'de yaş, ağırlık, boy, VYA ve VKİ ile korele iken, Grup 1'de bu ilişki görülmedi.İzlem sonunda Grup 1'de fonksiyonel böbrek boyu da dahil olmak üzere antropometrik değerler Grup 2'den yine büyük idi. Ancak, bu kez fonksiyonel böbrek boy SDS değerleri farklı değildi. Bu dönemde fonksiyonel böbrek boy SDS değeri her iki grupta antropometrik değerler ile korele bulunmadı.Tüm hastalar birlikte değerlendirildiğinde, tanı anında fonksiyonel böbrek boy SDS'nin yaş, ağırlık, boy, VYA ve VKİ ile korele olduğu saptandı. Lojistik regresyon analizi bu ilişkinin sadece yaş ve boy ile anlamlı olduğunu gösterdi. Böbrek boyu +2 SDS'nin üzerinde olanlarda (kompansatris hipertrofi oluşanlarda), <+2 SDS olanlara göre, yaş ve boy anlamlı derecede büyük idi. ROC eğri analizi ile +2 SDS üzerindeki fonksiyonel böbrek boyunu en iyi belirleyen yaş 17,5 ay (OR 5,06), boy ise 82 cm (OR 5,57) olarak bulundu.Fonksiyonel böbrekte vezikoüreteral reflü (VUR, n=13) ve renal skar (n=6) varlığı ile böbrek boy ve boy SDS değeri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı.Sonuç: Soliter fonksiyonel böbrekli çocuklarda böbrek boy SDS değerini en çok belirleyen faktörlerin yaş ve boy olduğu anlaşılmaktadır. Soliter böbrekte kompansatris hipertrofi yaklaşık 17.5 ayda gerçekleşmekte, bundan sonraki dönemlerde ise böbrekteki boy artışı normal büyümeye paralel seyretmektedir. Kompansatris renal hipertrofi soliter böbreğin etiyolojisinden (atrofi vs agenezi) veya vezikoüreteral reflü/renal skar varlığından etkilenmemektedir. Ancak, reflü/renal skarı olan hasta sayısının azlığı nedeni ile bu sonuç dikkatle yorumlanmalıdır.

Abstract:
OBJECTIVE: Hypertrophy via adaptive compensatory response occurs in solitary kidneys. It has been stated that such hypertrophy can be seen in all age groups from intrauterine period to adulthood. In the present study, it was aimed to evaluate the factors associated with compensatory hypertrophy in the functional kidneys of children with an atrophic or agenetic kidney.METHODS: The files of the patients, who have been followed up in Department of Pediatric Nephrology, Medical Faculty, Dokuz Eylul University, with a solitary functional kidney due to unilateral renal agenesis/hypoplasia/dysplasia/atrophy were reviewed retrospectively. Data regarding anthropometric measurements [weight, weight standard deviation score (SDS), height, height SDS, body mass index (BMI), BMI SDS, body surface area (BSA) at diagnosis and end of follow-up], length and length SDS of functional kidney at diagnosis and end of follow-up, urine analysis, urinary protein excretion, serum creatinine level, creatinine clearance, urinary system ultrasonography, micturating cystourethrography, and 99mTc-DMSA static kidney scintigraphy were obtained. Patients were divided into two groups as those with a unilateral kidney function of <10% (hypoplasia, dysplasia, atrophy) (Group 1) and those with a solitary kidney (agenesis, multicystic dysplastic kidney) (Group 2). These two groups were compared regarding above mentioned variables. SPSS software package (version 15.0) was used for statistical estimations.RESULTS: A total of 126 patients (70 males) were included in the study. Mean age at diagnosis were 47,8±58,3 months (1-212) and mean follow-up duration 28,0±32,4 months (1-191). Age at diagnosis was higher in Group 1 (n=32) compared to Group 2 (n=94) (median age 84 versus 7.5 months, p<0.001). Although weight, height, BSA, and BMI values were higher in this group, weight SDS, height SDS, and BMI SDS values were similar between the groups. On the other hand, at the time of diagnosis, both length and length SDS of functional kidney were higher in Group 1 with respect to those in Group 2. While length SDS values of the functional kidney were correlated with age, weight, BSA, and BMI at the time of diagnosis in Group 2, such association was not observed in Group 1.At the end of follow-up, anthropometric variables including length of functional kidney were again higher in Group 1 compared to those in Group 2. However, this time, length SDS values of functional kidney were similar. Length SDS values of functional kidney at the end of follow-up were correlated with none of the anthropometric variables in both groups.When all patients were considered together, length SDS values of functional kidney were correlated with age, weight, height, BSA, and BMI at the time of diagnosis. Logistic regression analysis showed that this association was significant only with age and height. Age and height were significantly higher in patients with renal length over +2 SDS (that is patients with compensatory renal hypertrophy) compared to those lower than +2 SDS. Using ROC curve analysis, best cut-off levels for age and height to predict functional kidneys with length over +2 SDS were 17.5 months (OR 5,06) and 82 cm (OR 5,57), respectively.There was no association between the presence of vesicoureteral reflux (VUR, n=13) or renal scar (n=6) with the functional kidney length and length SDS.CONCLUSION: The most determining factors for renal length SDS values in children with solitary functional kidney were age and height. Solitary kidneys complete compensatory hypertrophy by 17.5 months of age, and after that their growth continues in parallel to normal growth. Compensatory renal hypertrophy is not affected by the etiology of the solitary kidney (atrophy vs agenesis) and by the presence of VUR/renal scar. However, this result should be interpreted cautiously as the number of patients with VUR/renal scar is low.