Alt sosyo-ekonomik düzeydeki kadınların evlilik doyumu ile aile işlevlerinin incelenmesi
Examination of marriage satisfaction and family functions of women in low socio-economic status
Yazar: MADINA MUSSATAYEVA
Danışman: DOÇ. DR. TARIK TUNCAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile işlevleri = Family functions ; Dar gelirliler = Low incomes ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Kadınlar = Women ; Sosyoekonomik sorunlar = Socio-economic problems

Özet:
Bu araştırma, alt sosyo-ekonomik düzeydeki evli kadınların evlilik doyumu ile aile işlevleri incelemek amacı ile yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Keçiören Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı'ndan sosyo-ekonomik destek alan toplam 84 kadından alınan bilgiler değerlendirilmiştir. Aile işlevleri ve evlilik doyumu kadın perspektifinden incelenmiştir, eşler ve çocuklar çalışmaya dahil edilmemiştir.
Araştırmaya katılan kadınların evliliklerinden aldıkları doyumu ölçmek için Evlilik Yaşamı Ölçeği, aile işlevlerini ölçmek için Aile Değerlendirme Ölçeği ve kendilerine ilişkin bilgilere ulaşmak için hazırlanan Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Aile Değerlendirme Ölçeği'nin sadece Problem Çözme, İletişim, Roller ve Gereken İlgiyi Gösterme alt ölçekleri seçilip uygulanmıştır. Çalışma, niceliksel metodolojiye dayalı genel tarama modelinin kullanıldığı tanıtsal bir niteliğe sahiptir. Verilerin analizinde Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, Spearman Korelasyonu kullanılmıştır.
Araştırmanın amaçları doğrultusunda kadınların sosyo-demografik özellikleri; bu özelliklerinin evlilik doyumu ve aile işlevleri ile ilişkisi; evlilik doyumu ve aile işlevleri arasında ilişki bulunmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, kadınların yarısından fazlasının Problem Çözme işlevinin, yaklaşık yarısının İletişim işlevinin, üçte birinin Roller işlevinin, onda birinin Gereken İlgiyi Gösterme işlevlerinin sağlıklı olduğu bulunmuştur. Bu bağlamda kadınların en çok sağlıksızlık eğilimi gösterdikleri işlev Gereken İlgiyi Gösterme işlevidir, en çok sağlıklılık eğilimi gösterdikleri işlev ise Problem Çözme işlevidir. 
Alt sosyo-ekonomik düzeydeki kadınların tanıtıcı özelliklerinin evlilik doyumu ve aile işlevleri ile ilişki konusunda Evlilik Doyumunun ve Problem Çözme, İletişim, Roller, Gereken İlgiyi Gösterme işlevlerinin kadınların ve eşlerinin eğitim düzeyleri, çalışma durumları, konuttaki mülkiyet durumları, evlenme şekilleri, evlilik süresi, kadınların görüşlerine göre evliliğin yürütülmesinde önemli unsurları, kadınların ailelerinde engellik durumu, kadınların ve eşlerinin suçtan ceza alma durumu ile herhangi bir ilişki bulunmamıştır. Bunun yanı sıra Evlilik Doyumunun kadınların evlenme yaşına, nikahlanma biçimine, konut tipine göre farklılaştığı bulunmuştur. Alt sosyo-ekonomik düzeydeki kadınların daha genç yaşta evlenmesi, resmi nikâhla beraber dini nikâh kıyması ve daire ev tipinde oturmasının onların Evlilik Doyumunu arttırdığı bulunmuştur. Kadınların ailelere yönelik psikolojik hizmetlerden yararlanma durumunun ise Evlilik Doyumunu azalttığı bulunmuştur. Kadınların ailelerinde fazla çocuk sayısı, kronik sağlık problemine sahip olan birinin varlığı ve ruhsal rahatsızlığın yaşanma durumunun Gereken İlgiyi Gösterme işlevinin sağlıklılık eğilimini arttırdığı bulunmuştur. Eşleriyle her zaman istek/sorunlarını paylaşabilen, eşlerini yeterince tanıyan, evlilikten memnun olan, evliliği bitirmeyi düşünmeyen kadınların Problem Çözme, İletişim, Roller işlevlerinin sağlıklılık eğiliminin daha fazla ve Evlilik Doyumunun daha yüksek olduğu saptanmıştır. Kadınların ve eşlerinin alkol sorunu Problem Çözme, İletişim, Roller işlevlerini ve Evlilik Doyumunu; kadınların herhangi bir suçtan ceza almış olması durumu ise Roller işlevini olumsuz etkilediği saptanmıştır.
Kadınların evlilik doyumu ve aile işlevleri arasında negatif ilişki saptanmıştır. Bu demek ki aile işlevlerinin sağlıklılık eğiliminin yükselmesiyle evlilik doyumu artmaktadır. Tam tersine, evlilik doyumun yükselmesiyle aile işlevlerinin sağlıklılık eğilimi yükselmektedir. 
Araştırmanın sonuçlarına göre, alt sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerde yaşanan sosyal risklerin (Kişisel Bilgi Formunda belirlenen sosyal riskler) kadınların evlilik doyumuna ve aile işlevlerine olumsuz yansıması sosyal risklerin problemine dikkat çekmektedir ve ailelere yönelik sosyo-ekonomik desteğinin yanı sıra psikososyal müdahalelerinin önemini artırmaktadır. Bu araştırma, bulgular doğrultusunda alt sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerde evlilik ilişkileri ve aile işlevlerinin güçlendirilmesine yönelik önerilerle sonlandırılmıştır.
Anahtar Sözcükler
Kadınlar, Evlilik Doyumu, Aile İşlevleri, Alt Sosyo-Ekonomik Düzey, Ailelerle Sosyal Hizmet

Abstract:
This research aimed to examine marriage satisfaction and family functions of married women in low socio-economic status. For this purpose, 84 women who were economically supported by the Ministry of Family and Social Policies, Keçioren Social Assistance and Solidarity Foundation were interviewed. Family functions and marriage satisfaction were examined from their perspective. Husbands and children of the participants were excluded. The Marriage Life Scale was used to measure the satisfaction of the marriage of the women participating in the survey, the Family Assessment Scale to measure family functions and the Personal Information Form prepared to reach the information about them. Only the Problem Solving, Communication, Roles and Affective Involvement subscales of the Family Assessment Scale were used.
The study has a descriptive character in which the general screening model based on quantitative methodology is used. Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis H Test, Spearman Correlation were used in the data analysis. The socio-demographic characteristics of the women were examined in the study. The effects of these characteristics on marriage satisfaction and family functions were examined. The relationship between marriage satisfaction and family functions were also examined. Findings indicated that, more than half of the women were found to have a healthy problem-solving function, almost half of the women were found to have a healthy Communication function, and one-third of the women were found to have a healthy Roles function and one-in-ten of the women were found to have a healthy Affective Involvement function. In this context, it has been found that women have the healthiest family functions in Problem Solving function and most unhealthy family functions in Affective Involvement. The demographic characteristics of women participating in the research were examined in relation to marriage satisfaction and family functioning. As a result of the findings, it was found that there is no relationship between the demographic characteristics of the women and their spouses (education levels, working status, ownership status in the home, types of marriage, duration of marriage, important elements of marriage according to the views of women, disability status in women's families) in Problem Solving, Communication, Roles, and Affective Involvement Functions with Marriage Satisfaction.
Besides this, the marriage satisfaction of those who participated in the research differs according to their marriage age, marriage type, housing type. Findings have been made that the women in the lower socio-economic level are married at a younger age, with religious marriage together with the official marriage, and in the type of apartment house increasing their Marriage Satisfaction. It has been found that the situation in which women benefit from psychological services for their families reduces marriage satisfaction.
It has been seen that the number of children in the families of women, the presence of someone with chronic health problems in the family and experiencing mental illness increases their healthy functioning in the Affective Involvement sub-dimension. It has been found that women who can always share their wishes / problems with their spouses, women who know their wives enough, women who are happy with marriage, women who do not think about marriage show more healthy functions in Problem Solving, Communication and Roles sub dimensions. At the same time, Marriage Satisfaction was higher. It was determined that the alcohol problem of women and their spouses affects Problem Solving, Communication, Roles functions and Marriage Satisfaction negatively. At the same time, it has been determined that if a woman has been punished for any offense, it negatively affects Roles function.
There was a negative relationship between marriage satisfaction and family functioning of women. This means that the satisfaction of marriage increases with the tendency of healthiness in family functions. And on the contrary, with the increase in marriage satisfaction, the tendency of family functions to be healthy is rising.
According to the results of the study, the social risks (social risks identified in the Personal Information Form) of the low socio-economic families were found to affect the marriage satisfaction and family functioning of the women. It increases the importance of psychosocial interventions as well as socio-economic support to family members. This research has been concluded with suggestions for strengthening marital relations and family functions in families in low socio-economic level in the direction of findings.
Keywords
Women, Marriage Satisfaction, Family Functions, Lower Socio-Economic Level, Family Social Work