Vergi hukukunda izaha davet kurumu
Invitation to explain process in tax law
Yazar: ASUCAN ODÇIKIN
Danışman: DOÇ. DR. OYTUN CANYAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuksal yorumlar = Judicial interpretation ; Kanunilik = Legality ; Mükellef hakları = Taxpayer rigts ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi Kanunu = Tax Code ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergi idaresi = Tax administration ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi uyuşmazlıkları = Tax conflicts ; İdari çözüm yolları = Administrative remedies

Özet:
Devlet, vergi hukukunda mükellefe birtakım imkânlar sunan çeşitli mekanizmalar yaratarak vergi gelirlerinin hazineye en kısa sürede intikalini sağlamayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, 2016 yılında 6728 sayılı Kanun ile vergi hukuku sistemimize giriş yapan ve 2017 yılında uygulanmaya başlanan izaha davet kurumu bahsi geçen mekanizmalardan biri olarak ihdas edilmiştir. Özü itibariyle izaha davet kurumu ile vergiyi ziyaa uğrattığından şüphelenilen mükellefler belli koşullar altında konuya ilişkin olarak izahta bulunmaya davet edilmekte ve izahın değerlendirilme sonucuna göre mükelleflere birtakım imkânlar sağlanmaktadır. İzaha davet kurumunun vergi hukukunda yeni bir kurum olması nedeniyle tüm yönleriyle incelenmesi ihtiyacı doğmaktadır. Daha çok yeni bir kurum olmasına rağmen, kurumun 2020 yılında 7194 sayılı Kanun ile birtakım değişikliklere uğraması da bu ihtiyacı pekiştirmektedir.
Söz konusu ihtiyacın giderilmesine bir katkı sağlamak adına, izaha davet kurumunun çeşitli yönleriyle incelenmesi ve eleştirel bir değerlendirmesinin yapılması amacını taşıyan bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde izaha davet kurumu hakkında genel bilgilere yer verilmiş olup; öncelikle kurumun işleyiş açısından genel bir çerçevesi çizildikten sonra, izaha davet kurumunun tarihsel süreci, amacı ve hukuki niteliğine ilişkin tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. İzaha davet kurumunun yapısal bir analizine yer veren ikinci bölümdeyse; izaha davet kurumu kapsamı, yetki unsuru, koşulları bakımından inceleme konusu yapılırken, kurumun sonuçları ilgili olduğu ölçüde mükellefler hakları kapsamında da tartışılarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
The state aims to ensure the transfer of tax revenue to the treasury as soon as possible by creating various mechanisms that offer several opportunities to the taxpayer in tax law. Accordingly, invitation to explain process, which entered our tax law system in 2006 with the Law No. 6728 and started to be implemented in 2017, was established as one of the aforementioned mechanisms. With the invitation to explain process, taxpayers who are taught to be the reason of a tax loss are invited to explain in certain conditions and several opportunities are provided to them according to the evaluation of their explanation. Since the invitation to explain process is a new institution in tax law, it is necessary to examine in all aspects. Although it is rather a new institution, the fact that the invitation to explain process undergoes some changes in 2020 with the Law No. 7194 also reinforces this need.
In order to contribute to the fulfillment of the aforementioned need, this study, which aims to examine various aspects and provide an evaluation with a critical approach, consists of two parts. In the first part of this study, a general information about the invitation to explain process is given which includes a general framework related to the invitation to explain process's mechanism and evaluations regarding the topics of its historical background, its purpose and its legal nature. In the second part which provides a structural analysis, while its scope, the topic of authority, its requirements are analyzed, the results of the invitation to explain process is discussed and evaluated within the scope of the taxpayer rights to the extent it is relevant.