Türkiye'de cinsiyete dayalı ücret açığının ekonometrik analizi
Econometric analysis of the gender wage gap in Türkiye
Yazar: HAYRİYE ÖZGÜL DEĞİRMENCİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET AVCI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu doktora tezi, Türkiye'de cinsiyete dayalı ücret eşitsizliği üzerine bir ekonometrik analiz sunmaktadır. Araştırmanın temel amacı, kadın ve erkek çalışanlar arasındaki ücret farklılıklarını anlamak, açıklamak ve değerlendirmektir. Bu çerçevede, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yapılan Hanehalkı İşgücü Anketleri'nden elde edilen yatay kesit mikro veriler kullanılarak ekonometrik analizler gerçekleştirilmiştir. Tez, literatür taramasıyla dünyadaki ve Türkiye'deki cinsiyete dayalı ücret eşitsizliği ile ilgili mevcut araştırmaları ele alarak bu alandaki boşlukları belirlemektedir. Kullanılan veri seti olarak Hanehalkı İşgücü Anketleri'ni seçerek, bu veri kaynağının güvenilirliği ve kapsamı üzerinde durulmaktadır. Analizler, özellikle yatay kesit veri analizi ve ayrıştırma analizleri yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, cinsiyete dayalı ücret açığının temel belirleyicilerini inceleyerek, eğitim, deneyim, sektör, meslek gibi faktörlerin bu eşitsizliği nasıl etkilediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, ayrıştırma analizleri kullanılarak cinsiyete dayalı ücret farkının nedenleri daha detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Zaman içindeki değişimleri değerlendirmek amacıyla farklı yılların verileri analiz edilerek dinamik bir perspektif sunulmuştur. Sonuçlar, tüm örneklemde oldukça düşük olan ücret açığının işgücüne katılımın en önemli etmenlerinden olan eğitim göz önüne alınarak oluşturulan iki eğitim alt grubunda bu açığın oldukça yüksek olduğunu göstermiştir. Benzer şekilde tüm örneklemde açıklayıcı gücü olmayan bağımsız değişkenler, bu iki alt grupta ücret farkının bir kısmını açıklar hale gelmiştir. Bunun sonucunda asıl ayrımcılık olarak tanımlanan kısım daha net bir biçimde ortaya çıkmıştır. Bu tez, Hanehalkı İşgücü Anketleri'nden elde edilen veriler ve ayrıştırma analizleri ile gerçekleştirilen analizlerle, cinsiyet eşitsizliğinin ekonomik boyutlarına dair kapsamlı bir anlayış geliştirmek ve Türkiye'de bu alandaki bilgi boşluklarını doldurmak için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Abstract:
This PhD thesis presents an econometric analysis of gender wage inequality in Türkiye. The main purpose of the research is to understand, explain and evaluate the wage differences between male and female employees. In this context, econometric analyses were carried out using cross-sectional micro data from the Household Labor Force Surveys conducted by the Turkish Statistical Institute. Through a literature review, the thesis examines existing research on gender pay inequality in the world and in Turkey and identifies gaps in this field. By choosing the Household Labor Force Surveys as the dataset used, emphasis is placed on the reliability and coverage of this data source. Analyzes were carried out using especially cross-sectional data analysis and decomposition analysis methods. The study examines the main determinants of the gender pay gap and reveals how factors such as education, experience, sector and profession affect this inequality. The reasons for the gender pay gap were investigated in more detail using decomposition analyses. A dynamic perspective was presented by analyzing data from different years to evaluate changes over time. The results showed that the wage gap, which is quite low in the overall sample, is significantly higher in the two education subgroups, which were created by considering education, as one of the most important factors in labor force participation. Similarly, the independent variables, which do not have explanatory power in the overall sample, can explain a portion of the wage gap in these two subgroups. Consequently, the part defined as discrimination has become more meaningful. This thesis makes a significant contribution to developing a comprehensive understanding of the economic dimensions of gender inequality and filling the knowledge gaps in this field in Türkiye, with data obtained from Household Labor Force Surveys and analyses carried out with decomposition analyses.