Spinoza'da gücün olumlaması olarak arzu
Desire as the affirmation of power in Spinoza
Yazar: SEFA SAĞLAM
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ TÜRKMEN AKSU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Felsefe tarihinde modern felsefenin başlangıcı olarak genellikle Descartes kabul edilir. Kendisinin çağdaşı sayılabilecek Hollandalı filozof Baruch Spinoza bu açıdan iki yüzyıl boyunca onun gölgesinde kalmış denilebilir. Fakat 19. ve 20. yy. itibarıyla birçok önemli filozofun Spinoza'yı yeniden ele alması ve onun görüşlerinin güncel bilimsel verilerin sonuçlarıyla şaşırtıcı uyumu 21. yüzyılda filozofa olan ilgiyi daha da arttırmıştır. Bu anlamda son yüzyılı esas alırsak felsefe tarihinin en etkili filozofları arasında artık onu da saymak kaçınılmazdır. Bu çalışmada Spinoza'nın ontolojiden siyasete kadar uzanan sistematik felsefesinde nihaî amaç olarak kendini gösteren erdem, özgürlük, sevinç, mutluluk gibi kavramlara ulaşabilmek açısından merkezî yer teşkil eden arzu kavramı ve onun güçle olan olumlayıcı ilişkisi ele alınmıştır. Bunu yapabilmek için ilk bölümde yöntem sorunu ve onun yöntemi ne kadar kritik önemde gördüğü tartışıldı. İkinci bölümde Ethica metninin hem felsefe tarihi hem de Spinoza felsefesi açısından belirleyici yönünden bahsedildi. Üçüncü bölümde Spinoza'nın tek töz olarak tanımladığı ve Doğa ya da Tanrı olarak isimlendirdiği mutlak gücün her şeyin nedeni olarak ne anlama geldiği ifade edilmeye çalışıldı. Dördüncü bölümden itibaren artık insana geçildi ve insan duygularının, özellikle de özümüz olarak arzunun neden bu kadar önemli olduğu ve güçle olan zorunlu ilişkisine değinildi. Başka bir deyişle arzunun güç tarafından olumlanmasının zorunluluğu ele alındı. Son bölümde ise bireysel anlamda mutlu olabilmenin yolunun toplumsal yaşamdan hareketle mümkün olabileceğine inanan Spinoza'nın siyaset felsefesinden bahsedildi. Spinoza'nın kutluluk olarak tarif ettiği en yüksek mutluluk ona göre ancak bu sistematik yaklaşımla mümkün olabilirdi.

Abstract:
In the history of philosophy, the beginning of modern philosophy is generally attributed to Descartes. The Dutch philosopher Baruch Spinoza, who can be considered his contemporary, could be said to have remained in his shadow for more than two centuries in this regard. However, as of the 19th and 20th centuries, the reconsideration of Spinoza by many important philosophers and the surprising alignment of his views with the results of contemporary scientific data have further increased interest in the philosopher in the 21st century. In this sense, if we consider the last century, it is inevitable to include him among the most influential philosophers in the history of philosophy. This study focuses on the concept of desire, which occupies a central place in Spinoza's systematic philosophy ranging from ontology to politics, as the ultimate goal manifested in concepts such as virtue, freedom, joy, and happiness. In order to achieve this, the first section discusses the problem of method and how critical Spinoza considers his method. The second section discusses the decisive aspect of the Ethica text in terms of both the history of philosophy and Spinoza's philosophy. In the third section, an attempt is made to explain what the absolute power, defined by Spinoza as the single substance and named as Nature or God, means as the cause of everything. From the fourth section onwards, the focus shifts to humans, examining why human emotions, especially desire as our essence, are so important and delving into the necessary relationship with power. In other words, the necessity of desire being affirmed by power is addressed. The final section discusses Spinoza's political philosophy, believing that the path to individual happiness can be possible through social life. According to Spinoza, the highest happiness, which he describes as blessedness, could only be achieved through this systematic approach.