Van Gölü su ekosisteminde mikroplastik birikimi
Microplastic accumulation in Lake Van aquate ecosystems
Yazar: HANDE GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN ÖNLÜ
Muş Alparslan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Gıda Mühendisliği = Food Engineering ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Plastiklerin 5 mm'den daha küçük partikülleri olan mikroplastiklerin ekosistemlere ve canlılara etkisi her geçen gün artan bir merak konusudur. Bu çalışma kapsamında Ekim 2021'de Van Gölü kıyısındaki 4 ilçenin 3 farklı istasyonundan sediment (göl tabanı tortusu) örnekleri toplanmış ve ilgili örneklerde piyasada yaygın olarak kullanılan; LDPE, PP, PS ve PET olmak üzere 4 farklı tip plastiğin/mikroplastiğin varlığı araştırılmıştır. Alınan örneklerde mikroplastiklerin izolasyonu için elekten süzme, organik madde giderimi, yoğunluk ayırma gibi işlemler uygulanmıştır. Örneklerden mikroplastik izolasyonu yapıldıktan sonra ilgili örneklerde; gözle görülebilen mikroplastikler tespit edilip fotoğraflanmıştır, mikrobiyolojik analiz yapılarak bakterial yoğunluk ölçülmüştür, hassas terazi ile mikroplastik partiküllerin miktar tayini yapılmıştır, stereo mikroskobu kullanılarak mikroplastiklerin renk ve formları incelenmiştir, FTIR spektroskopisi kullanılarak mikroplastik partiküllerin kimlik tespiti yapılmıştır. İnceleme sonucunda analiz ettiğimiz Van Gölü su ekosisteminin unsuru olan sediment örneklerinde mikroplastik partiküller tespit edilmiştir. İncelenen sediment örneklerinden elde edilen FTIR spektrumları KnowItAll (Informatics System John Wiley) sanal kütüphanesindeki referans pikler ve Spectroscopy Online sitesindeki pikler ile karşılaştırılmış, bu karşılaştırma sonucunda baskın polimer tipi PS olarak tespit edilmiştir. Mikroskoplala yapılan morfolojik inceleme sonucunda mikroplastik formları arasında baskın mikroplastik formunun fragment olduğu, baskın rengin ise beyaz/şeffaf olduğu tespit edilmiştir. Mikroplastiklerin boyut olarak incelenmesi sonucunda baskın boyutun 3-5 mm aralığındaki mikroplastik partiküllerin olduğu görülmüştür. Mikrobiyolojik analiz neticesinde incelen örneklerden Van1 ve Erciş1 göl suyu örneklerinde E. coli varlığı tespit edilmiştir (6/2 100ml/kob), total koliform sayısının ise Erciş2'de en fazla olduğu tespit edilmiştir. Türkiye iç sularında avlanan balık miktarının yaklaşık 1/3'ü temin edilen; yöre halkı için önemli bir geçim ve gıda kaynağı olan Van Gölü su ekosisteminde yaşayan endemik bir tür olan İnci kefalinde habitatında mikroplastik tespit edilmesi oldukça endişe vericidir. Bu tez çalışmasında Van Gölü su ekosisteminin unsurlarından olan sedimentte mikroplastiklerin varlığı ile ilgili bilgiler elde edilmiştir. Mikroplastiklerin Van Gölü sedimentindeki kesinleşmiş varlığı Van Gölü su ekosisteminde çevre, gıda güvenliği ve insan sağlığı açısından dikkatle araştırılmalıdır.

Abstract:
The impact of microplastics, plastic particles smaller than 5 mm, on ecosystems and living organisms is an issue of increasing concern. As part of this study, sediment samples were collected from 3 different stations in 4 counties on the shore of Lake Van in October 2021 and analyzed for the presence of 4 different types of plastics/microplastics, LDPE, PP, PS, and PET. In the collected samples, methods such as sieve filtration, organic matter removal, and density separation were used to isolate microplastics. After isolation of microplastics from the samples, visible microplastics were detected and photographed in the samples concerned, bacterial density was measured by microbiological analysis, microplastic particles were quantified by precision balance, color and shape of microplastics were examined by stereomicroscope, microplastic particles were identified by FTIR spectroscopy. As a result of the investigation, microplastic particles were detected in the sediment samples we studied, which are elements of the Lake Van aquatic ecosystem. The FTIR spectra obtained from the studied sediment samples were compared with the reference peaks in the KnowItAll virtual library (Informatics System John Wiley) and the peaks on the Spectroscopy Online website, and as a result of this comparison, PS was identified as the dominant polymer type. During the morphological examination with a microscope, it was found that fragments dominate among the microplastics and the color is white/transparent. Examination of the size of the microplastic revealed that microplastic particles with a size of 3-5 mm dominated. Microbiological analysis showed that in the examined water samples of lakes Van1 and Erciş1 E. coli was detected (6/2 100ml/kob), with the total number of coliform bacteria being highest in Erciş2. About 1/3 of the fish caught in the inland waters of Turkey is landed; the detection of microplastics in the habitat of the pearl barbel, an endemic species living in the aquatic ecosystem of Lake Van, which is an important source of life and food for the local population, is of great concern. In this work, information was obtained on the presence of microplastics in the sediment, one of the elements of the aquatic ecosystem of Lake Van. The definite presence of microplastic in the sediment of Lake Van should be carefully studied in the aquatic ecosystem of Lake Van in terms of the environment, food safety and human health.