Yaşlı parkinson hastalarında kardiyak otonomik fonksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of cardiac autonomyic functions in elderly parkinson?s disease patients
Yazar: AHMET YALÇIN
Danışman: PROF. DR. TESLİME ATLI
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2012
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Hipotansiyon-ortostatik = Hypotension-orthostatic ; Kalp fonksiyon testleri = Heart function tests ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Parkinson hastalığı (PH), esansiyel tremor ile beraber en sık görülen hareket bozukluğudur ve Alzheimer hastalığından sonra en sık görülen nörodejeneratif hastalıktır. Parkinson hastalığında motor semptomlar dışında otonomik fonksiyon bozukluğu, psikiyatrik semptomlar gibi motor olmayan semptomlar da ortaya çıkabilir. Otonomik disfonksiyonun bir bölümünü kardiyovasküler otonomik disfonksiyon oluşturur. Bu çalışmada, yaşlı PH vakalarında hem parasempatik hem de sempatik otonomik kardiyovasküler disfonksiyonu yaş ve cinsiyet açısından benzer kontrol vakaları ile karşılaştırarak değerlendirmeyi amaçladık.Metod: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi geriatri ve nöroloji polikliniklerine başvuran 84'ü PH vakası, 58'i kontrol vakası olmak üzere toplam 142 vaka çalışmaya katıldı. Her iki gruba hem sempatik hem de parasempatik kardiyovasküler otonomik testler uygulandı. Parasempatik testler EKG cihazı kullanılarak yapıldı. Sempatik testler ise kan basıncı ölçümü ve 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı ölçümü ile değerlendirildi. Parasempatik kardiyovasküler derin solunuma kalp hızı yanıtı, valsalva manevrasına kalp hızı yanıtı ve postural değişikliğe kalp hızı yanıtı ile değerlendirilirken, sempatik kardiyovasküler disfonksiyon ortostatik hipotansiyon (OH), postprandiyal hipotansiyon (PPH), supin hipertansiyon (SHT) ve non-dipper olma durumu ile değerlendirildi.Bulgular: Ortostatik hipotansiyon oranı PH grubunda %40,5 iken, kontrol grubundan %24,1 olarak bulundu (p=). Postprandiyal hipotansiyon oranı ise PH grubunda %47,9 iken, kontrol grubunda %27,5 olarak bulundu (p=). Derin solunuma kalp hızı yanıtında bozukluk oranı PH grubunda %26,2 iken, kontrol grubunda bu oran %6,9 idi (p<0,05). Her iki grup arasında SHT, non-dipper olma, valsalva manevrasına kalp hızı yanıtında bozukluk, postural değişikliğe kalp hızı yanıtında bozukluk oranları arasında fark yoktu. Postprandiyal hipotansiyon oranı OH olan PH vakalarında %94 iken, OH olmayan PH vakalarında %16 olarak bulundu (p=). Derin solunuma kalp hızı yanıtında bozukluk oranı da OH'lu PH vakalarında %52,9 iken, OH olmayan PH vakalarından %8 idi (p=0,059). Postural değişikliğe kalp hızı yanıtında bozukluk oranı da OH'lu PH vakalarında %41 iken, OH'u olmayan PH vakalarından %12 olarak bulundu (p=). Ortostatik hipotansiyonu olan ve olmayan PH vakalarında SHT, non-dipper, valsalva manevrasına kalp hızı yanıtında bozukluk oranları benzerdi.Sonuç: Yaşlılarda PH'da hem yaşam kalitesini bozan, düşme riskini,mortalite ve morbiditeyi arttıran kardiyovasküler otonomik disfonksiyonun her hastada değerlendirilmesi önemlidir. Kardiyovasküler otonomik fonksiyonu değerlendiren daha güvenilir ama daha komplike olan testler olmakla beraber, çok ucuz ve poliklinik şartlarında yapılabilir olması nedeniyle kan basıncı ölçümü ile OH ve EKG ile kardiyak otonom testlerin yapılması önerilir. Mümkünse ambulatuvar kan basıncı ölçümü ile PPH, non-dipper olma ve SHT değerlendirilmelidir.

Abstract:
Amaç: Parkinson hastalığı (PH), esansiyel tremor ile beraber en sık görülen hareket bozukluğudur ve Alzheimer hastalığından sonra en sık görülen nörodejeneratif hastalıktır. Parkinson hastalığında motor semptomlar dışında otonomik fonksiyon bozukluğu, psikiyatrik semptomlar gibi motor olmayan semptomlar da ortaya çıkabilir. Otonomik disfonksiyonun bir bölümünü kardiyovasküler otonomik disfonksiyon oluşturur. Bu çalışmada, yaşlı PH vakalarında hem parasempatik hem de sempatik otonomik kardiyovasküler disfonksiyonu yaş ve cinsiyet açısından benzer kontrol vakaları ile karşılaştırarak değerlendirmeyi amaçladık.Metod: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi geriatri ve nöroloji polikliniklerine başvuran 84?ü PH vakası, 58?i kontrol vakası olmak üzere toplam 142 vaka çalışmaya katıldı. Her iki gruba hem sempatik hem de parasempatik kardiyovasküler otonomik testler uygulandı. Parasempatik testler EKG cihazı kullanılarak yapıldı. Sempatik testler ise kan basıncı ölçümü ve 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı ölçümü ile değerlendirildi. Parasempatik kardiyovasküler derin solunuma kalp hızı yanıtı, valsalva manevrasına kalp hızı yanıtı ve postural değişikliğe kalp hızı yanıtı ile değerlendirilirken, sempatik kardiyovasküler disfonksiyon ortostatik hipotansiyon (OH), postprandiyal hipotansiyon (PPH), supin hipertansiyon (SHT) ve non-dipper olma durumu ile değerlendirildi.Bulgular: Ortostatik hipotansiyon oranı PH grubunda %40,5 iken, kontrol grubundan %24,1 olarak bulundu (p=). Postprandiyal hipotansiyon oranı ise PH grubunda %47,9 iken, kontrol grubunda %27,5 olarak bulundu (p=). Derin solunuma kalp hızı yanıtında bozukluk oranı PH grubunda %26,2 iken, kontrol grubunda bu oran %6,9 idi (p<0,05). Her iki grup arasında SHT, non-dipper olma, valsalva manevrasına kalp hızı yanıtında bozukluk, postural değişikliğe kalp hızı yanıtında bozukluk oranları arasında fark yoktu. Postprandiyal hipotansiyon oranı OH olan PH vakalarında %94 iken, OH olmayan PH vakalarında %16 olarak bulundu (p=). Derin solunuma kalp hızı yanıtında bozukluk oranı da OH?lu PH vakalarında %52,9 iken, OH olmayan PH vakalarından %8 idi (p=0,059). Postural değişikliğe kalp hızı yanıtında bozukluk oranı da OH?lu PH vakalarında %41 iken, OH?u olmayan PH vakalarından %12 olarak bulundu (p=). Ortostatik hipotansiyonu olan ve olmayan PH vakalarında SHT, non-dipper, valsalva manevrasına kalp hızı yanıtında bozukluk oranları benzerdi.Sonuç: Yaşlılarda PH?da hem yaşam kalitesini bozan, düşme riskini,mortalite ve morbiditeyi arttıran kardiyovasküler otonomik disfonksiyonun her hastada değerlendirilmesi önemlidir. Kardiyovasküler otonomik fonksiyonu değerlendiren daha güvenilir ama daha komplike olan testler olmakla beraber, çok ucuz ve poliklinik şartlarında yapılabilir olması nedeniyle kan basıncı ölçümü ile OH ve EKG ile kardiyak otonom testlerin yapılması önerilir. Mümkünse ambulatuvar kan basıncı ölçümü ile PPH, non-dipper olma ve SHT değerlendirilmelidir.