Türkiye'deki bütünleşik kıyı alanları yönetimi ve planlamasının incelenmesi
An exploratory analysis of integrated coastal zone management and planning in Turkey
Yazar: MURAT GÜLBİTTİ
Danışman: DOÇ. DR. BURCU HALİDE ÖZÜDURU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kıyı alanları nüfusun yüksek, insan etkinliklerinin yoğun olduğu, arazi kullanımının çeşitli olduğu alanlardır. Buna bağlı olarak yönetsel sorunların da en çok yaşandığı alanlardır. Bu nedenle, dünyada bu alanların yönetiminde bütünleşik yaklaşımlar ortaya çıkmış ve uygulanmaya başlanmıştır. Her ülke kendi iç dinamiklerini ve özgün yapılarını göz önünde bulundurarak bazı çalışmalar yapmaktadır. Türkiye'de de geçmişten günümüze bu alanda değişimler yaşanmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de bütünleşik kıyı alanları yönetimi (BKAY) konusunda gelinen noktanın ortaya konulması ve bu var olan durumun değerlendirilerek BKAY'ın ilke ve uygulamalarının sürdürülebilirlik çerçevesinde olması gerektiği koşulların belirlenebilmesi ile ilgili bir yol haritası çizilmeye çalışılması amaçlanmıştır. Bu sayede, ülkenin kentsel ve bölgesel politikalarının etkin şekilde oluşturulmasında ve uygulanmasında yaşanan sorunlar ile olası çözüm yolları için de BKAY üzerinden bir değerlendirme yapılmış olacaktır. Bu kapsamda, BKAY ile ilgili yazında, kavramsal çerçeve, uluslararası ve ulusal ölçekte kıyı politikaları ve BKAY ilkeleri incelenmiştir. Yazında yer verilen BKAY süreci ile ilgili çalışmaların ortaya koyduğu ilke, strateji, hedeflerden yola çıkılarak ulaşılması gereken amaç ve hedeflerin belirlendiği, mevcut durumun ortaya konulduğu; ayrıca mevcut durum ile ilgili sorunların neler olduğu; bu sorunların giderilmesine yönelik Türkiye'ye özgü koşullar doğrultusunda önerilerin neler olabileceğine yönelik sorular hazırlanmıştır. Bu sorular tez kapsamında gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerin temel kurgusunu oluşturmaktadır. Bu soruların farklı disiplinlerde ve çalışma alanlarındaki uzman niteliğindeki kişilere yöneltilmesi ile Türkiye'de BKAY konusunda belirli başlıklar altında eksiklikler ve sorunlar tespit edilerek mevcut durum ortaya çıkarılmış, ayrıca ileriye yönelik olarak yönetsel bağlamda yapılması gereken kuramsal ve eylemsel gereksinimlere yönelik öneriler sıralanmıştır. Ayrıca bu çalışma, Türkiye'de kıyı alanları yönetimi ile ilgili var olan durumu kapsamlı bir biçimde ortaya koymasının yanı sıra farklı uzmanların görüşlerinin toplanması yolu ile geleceğe yönelik ortak aklın oluşturması bakımından güncel ve özgün bir nitelik taşımaktadır.

Abstract:
Coastal zones have high population, dense human activities, and diverse land use. For that reason, these areas have significant administrative problems. In order to manage these areas, integrated approaches have emerged and been implemented in countries around the world. Governing agencies have conducted several studies considering their own national dynamics and unique characteristics. Turkish agencies have attempted to pursue some advancement in this field. This study aims to evaluate the existing situation, and in relation to that, draw a road map about how integrated coastal zone management should be sustainable in Turkey. This evaluation will also provide a basis for solving problems that appear in effective urban and regional policy making and implementation because as a form of regional plan, integrated coastal zone management plans have been a subject of similar policy processes. In this context, conceptual framework, international and domestic coastal zone policies and integrated coastal zone management schemes are investigated in relevant literature. Departing from the schemes, strategies, and objectives revealed by integrated coastal zone management literature, several questions covering topics such as aims and targets of integrated coastal zone management schemes, evaluation of their current situation, related problems, and possible solutions peculiar to Turkey are prepared. These questions form the fundamental background of the in-depth interview applied to experts in a variety of field and disciplines to identify the deficiencies and problems under selected topics of integrated coastal zone management. As a result of the interviews, the current situation of the management scheme is revealed and administrative suggestions are offered for theoretical and operational needs. This study is contemporary and unique, in terms of its comprehensive approach and method for gathering opinions from experts in various disciplines, which will offer a common framework for the future of coastal area management in Turkey.