Kırım Tatar edebiyatında göç: Şiirler ve türküler
Migration in Crimean Tatars literature: Poems and folk songs
Yazar: NESLİHAN KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. ORHAN SÖYLEMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Göçmen edebiyatı = Migrant literature ; Kırım = Crimean ; Kırım Tatarları = Crimean Tatars ; Kırım edebiyatı = Crimean literature ; Kırım göçleri = Crimean migrations ; Tatar edebiyatı = Tatar literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türküler = Folk songs ; Şairler = Poets

Özet:
Kırım Tatar göçleri sebep ve sonuçları ile büyük etkiler bırakan olaylardır. Bu göçler farklı yüzyıllarda büyük kitleler hâlinde gerçekleşmiştir. Kırım'dan farklı ülkelere göç etmek zorunda bırakılan birçok aile göç ettikleri yerlerde kültürlerini korumuş, çocuklarına Kırım'ı ve vatan sevgisini öğretmişlerdir. Bu atmosfer içinde büyüyen şair ve yazarlar yaşananları şiir, roman ve hikâye gibi eserlere aksettirmiştir. Göçler sırasında vatanlarını terk ederek bilinmezliğe doğru yola çıkan göçmenler farklı duygularla pek çok türkü yakmış ve bu türküler günümüze kadar gelerek varlığını korumuştur. Göç esnasında veya sonrasında verilen tüm bu eserler ile Kırım Tatarlarının göç edebiyatı oluşmuştur. Vatanlarından koparılan ve gittikleri ülkelerde doğup vatanlarını hiç görmeden büyüyen şairler ve yazarlarda oluşan ve korunan milli kimlik bilinci eserlerde dikkat çeken unsurlardır. Bu çalışmada, Kırım Tatar göç edebiyatının oluşum süreci, göç olgusunun toplum hayatına etkisi ve şiirlere yansıması sorgulanmıştır. Şiirler, Kurtumerov, E.E., Useinov, T.B., Xaraxadı, A.M.'nın 2002 yılında yayımlanan "Къырымтатар иджрет эдебияты" adlı kitabından alınmıştır. Asıl konuya geçilmeden önce, Kırım Tatar tarihi ve göç nedenleri üzerine kısaca söz edilmiştir. Göç konulu şiirler incelenmiş ve göçmen şairlerin milli kimlik bilinci ve Kırım Tatar milletinde inşa edilmek istenen milli kimlik unsurları belirlenmiştir. Şiirler konuyla ilgili felsefe, psikoloji ve sosyoloji kaynaklarından yararlanılarak incelenmiştir.

Abstract:
Crimean Tatar migrations, with its causes and consequences, have great effects. These migrations have been in large masses in different centuries. Many families who were forced to immigrate from Crimea to different countries preserved their culture in the places they migrated and taught their children about Crimea and love of homeland. Poets and writers who grew up in this atmosphere reflected the experiences in works such as poetry, novels and stories. During the migration, the immigrants who set out on an unknown journey sang many folk songs with different feelings. These folk songs have survived to the present day. The immigrant literature of the Crimean Tatars was formed with all these works given during or after the migration. The national identity consciousness formed and preserved in poets and writers who were separated from their homeland and grew up without seeing their homeland are the striking elements in the works. In this study, the formation process of Crimean Tatar immigrant literature and its effect on social life in poems from the given works were questioned. The poems and the folk songs in this study are taken from Kurtumerov, E.E., Useinov, T.B. and Xaraxname, A.M.'s book "Къырымтатар иджрет эдебияты" published in 2002. Before starting the main subject, the history of the Crimean Tatars and the reasons for migration are mentioned. Poems on migration were examined and the national identity consciousness of immigrant poets and the elements of national identity that were desired to be built in Crimean Tatar nation were determined. The poems have been analyzed by making use of the sources of philosophy, psychology and sociology related to the subject.