Türkiye Selçuklu uç teşkilatının kurulması
Establishment of Turkey Sekjuk border organization
Yazar: SALİH ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. AYŞE DUDU KUŞÇU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: 11. yüzyıl = 11. century ; Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Orta Çağ = Middle Ages ; Selçuklular = Seljuks ; Selçuklular Dönemi = Seljukids Period ; Uç beyliği = Frontier principality ; Yönetim teşkilatı = Administrative organization

Özet:
XI. yüzyılda çeşitli konar-göçer Oğuz boyları, kalabalık gruplar halinde
Selçuklu topraklarında muhaceret etmiş, Büyük Selçuklu Devleti de Türkmenleri,
Anadolu'ya yönlendirme politikasını izlemiştir. Anadolu coğrafyasında Süleyman
Şah tarafından kurulan Türkiye Selçuklu Devleti ise bu konar-göçer Türkleri, iskân
etme sorumluluğunu yerine getirmiştir. Böylece uçlara yerleştirilen Türkmenler, bir
yandan geldikleri yerlerde gelenekleri çerçevesinde yaylak- kışlak hayatı kurup
kültürlerini yaşatırken bir yandan da Türkiye Selçukluları tarafından kurulan uç
teşkilatının temel insan kaynağını oluşturdu. Bizans, Ermeni ve Trabzon Rum
İmparatorlukları gibi sınır bölgelerinde yer alan uç teşkilatı, çeşitli dini, siyasi, sosyal
ve ekonomik sonuçları ortaya çıkardı. Uç beyleri, Bizans, Haçlılar ve Moğollara
mücadele ederek Anadolu'da Türklüğü ve İslamiyet'i korudular. Çobanoğlu, Öğrencinin
 
Germiyan, Ladik ve Osmanlı Beylikleri, bu teşkilatın temel güçleri oldu. İslam
gazasında sahip çıkan bu beylikler, yaptıkları akınlarla İslam dinini yaymışlar ve
Türklüğün sınırlarını daha ileriye taşımışlardır. Aynı zamanda meydana getirdikleri
mimari eserleriyle uçları mamur kılıp, ilmi çalışmaları destekleyerek hâkimiyetleri
altındaki sınır bölgelerine Türk-İslam kimliğini kazandırmışlardır.
Bu çalışman sırasında uç teşkilatı olgusunu siyasi, sosyal, ekonomik ve dini
gibi farklı boyutlardan değerlendirirken konuya özellikle uç organizasyonunu ortaya
çıkaran temel nedenler yönünden yaklaşmak istedim. Kaynakların taranması,
kaynakların sınıflandırılması, kaynak tahlili, kaynakların eleştirisi ve son olarak
senteze ulaşma basamaklarını takip ettim.
Anahtar Kelimeler: Türkiye Selçuklu Devleti, Uç Teşkilatı, Uç Beyi, Cihad, Göç,
Türkmenler

Abstract:
XI. century, various semi-nomadic Oghuz tribes, in large groups migrated to
the Seljuk lands, the Great Seljuk State followed the policy of routing Turkmen to
Anatolia. Founded by Turkey Suleyman Shah, the Seljuk Empire in Anatolia these
nomad Turks, it has fulfilled its responsibility to resettle. Thus Turkmen placed in the
end, human resources formed the basis of a news organization founded by the
Seljuks in Turkey on the one hand in the end they came to the place in the framework
of the cultural traditions plateou-barracks and shelters set up for life. The extremist
organizations in the border regions such as Byzantine, Armenian and Trabzon Greek
Empires revealed various religious, political, social and economic results. Border
beys maintained the Turkishness and Islam in Anatolia by fighting against the
Byzantines, Crusaders and Mongols. Çobanoğlu, Germiyan, Ladik and Ottoman
Principalities became the main forces of this organization. These principalities in the Author's
 
Islamic Gaza have spread the religion of Islam with their raids and carried the
boundaries of Turkishness further. At the same time, they created the TurkishIslamic identity to the border regions under their dominance by rendering the ends
well-formed with their architectural works and supporting scientific studies.
During this study, while evaluating the phenomenon of extremism from
different dimensions such as political, social, economic and religious, I tried to
approach the subject especially in terms of the main reasons that lead to extremist
organization. I followed the steps of scanning the sources, classifying the sources,
analyzing the sources, criticizing the sources and finally reaching the synthesis.
Keywords: Turkey Seljuk Empire, Border Organization, Border Bey, Jihad,
Migration, Turkmen