Çağdaş paylaşım kültürü ve armağan
Contemporary sharing culture and the gift
Yazar: ELİF DEMİRKAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ AKAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Armağan = Gift ; Entelektüel etkileşim = Intellectual interaction ; Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Etkileşim = Interaction ; Kültür = Culture ; Kültürel etki = Cultural effect ; Paylaşma = Sharing

Özet:
Bu tezin amacı, kültür ürünlerini özgürce paylaşma yöntemlerini araştırmak ve bu yöntemlerin armağan kavramıyla ilişkisini kurmaya çalışmaktır. Dijital gelişimin sağladığı olanaklarla beraber, kültür ürünlerinin çoğaltılması ve yayılması kolaylaşmıştır. Hiyerarşik olmayan, dağıtık yapısı sayesinde, kullanıcıların birbirleriyle doğrudan paylaşımda bulunmalarına imkân tanıyan P2P (peer-to-peer) paylaşım programları, yazıların yayıncıya ihtiyaç duymadan okuyucuyla buluşabilmesini sağlayan internet günlükleri (blog), müzisyenlerin üretimlerini plak şirketine muhtaç olmadan dinleyiciye ulaştırabildikleri dijital kanallar, projelere bağış usulüyle destek veren kitle fonlama yöntemleri, kullanıcıların katılımına açık özgür yazılım hareketi, hâlihazırda var olan kültürel üretimleri yeniden düzenleyerek sunan DJ'lik gibi paylaşıma yönelik örnekler, sosyal bir dönüşümün göstergeleri olarak okunabilir. 
Katılımcı ve paylaşımcı anlayış, tüketiciliğin edilgenliğinden üreticiliğin etkenliğine geçmeye ön ayak olur. Etken hale geçiş, aynı zamanda, kültürün ve bilginin üretiminin tek elde toplanmasına ve tek elden dağıtılmasına karşı da bir meydan okumadır. Böylesi bir meydan okumanın mevcut entelektüel mülkiyet anlayışına ters düşeceği aşikârdır. Entelektüel mülkiyet ise, müellifin, entelektüel üretimin ve entelektüel üretimi yayan ticari aracıların işlev ve konumlarının sorunsallaştırılmasını gerektiren tartışmalı bir alandır. Bu çalışmada, entelektüel mülkiyet tartışmaları, Foucault'nun "yazar nedir?" ve Tarde'ın "bir kitap nasıl üretilir?" soruları etrafında şekillenmiş, hukuki çerçeveden ziyade kuramsal çerçevede değerlendirilmiştir. 
Son olarak, çağdaş paylaşım kültürünü destekleyen örneklerin armağan kavramına mütakabiliyeti üzerinde durulmuştur. Bu doğrultuda, öncelikle Marcel Mauss'un, arkaik toplumda armağan üzerine yazdığı makale ve onu takip eden çalışmalar incelenmiş ve armağanın, değer, mübadele ve paylaşım açısından taşıdığı anlamların peşine düşülmüştür.

Abstract:
The purposes of this thesis are to investigate free sharing methods for cultural products and to establish a relationship between the concept of gift and the said methods. Potentials and opportunities obtained by virtue of digitalization have facilitated the reproduction and dissemination of cultural products. Today's sharing practices, such as P2P (peer-to-peer) sharing programs enabling direct sharing between users thanks to the non-hierarchical distributed structure thereof, internet blogs enabling the direct distribution of texts to readers without need for a publisher, digital channels wherein musicians can reach out listeners through their own musical products without need for a recording company, crowd funding platforms supporting various projects by means of donation, free software movements open to participation by users, or disc jockeying wherein DJs remix the already existing cultural products and present their remixed versions can be interpreted as indicators of a social transformation.     
The participation- and sharing-based perception and perspective initiate the transition from passive consumerism to active productivity. Being active in this sense also defies the monopolized production and distribution of culture and information. Such defiance clearly conflicts with the existing perception of and perspective related to intellectual property. On the other hand, intellectual property is a controversial field that necessitates the problematization of functions and statutes of the author, of intellectual production, and of intermediaries disseminating intellectual products. In this work, the concept of intellectual property is discussed theoretically rather than legally within the frame of questions asked by Foucault and Tarde, respectively, "what is an author?" and "how to produce a book?". 
In conclusion, the reciprocity of examples supporting the contemporary sharing culture to the concept of gift is contemplated. In this respect, the article of Marcel Mauss on gift in archaic societies and the succeeding works are reviewed, and the meanings of gift with regard to value, exchange and sharing are considered.