Palyatif bakım alan kanser hastalarında aromaterapi sırt masajının ağrı şiddeti ve plazma beta endorfin düzeyine etkisi
Effect of aromatherapy massage on pain and plasma beta-endorphine levels in palliative cancer patients
Yazar: GİZEM GÜRAKAN
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Onkoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Ağrı = Pain ; Endorfinler = Endorphins ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Masaj = Massage ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Palyatif bakım = Palliative care ; Sırt ve bel = Back ; Tıbbi onkoloji = Medical oncology

Özet:
Palyatif Bakım Alan Kanser Hastalarında Aromaterapi Sırt Masajının Ağrı Ve Plazma Beta Endorfin Düzeyine Etkisinin İncelenmesi
Bu araştırma palyatif bakım alan kanser hastalarında aromaterapi masajının ağrı ve plazma beta-endorfin düzeylerine olan etkisini belirlemek üzere deney-kontrol çalışması olarak planlanmıştır. 
Ağustos 2015- Aralık 2015 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tülay Aktaş Onkoloji Hastanesi'nde tedavi gören toplam 31 hasta (11 aromaterapi, 10 masaj ve 10 kontrol grubu) araştırmanın örneklemini oluşturdu. Verilerin toplanması için Hasta Tanıtım Formu, Sayısal Ağrı Skalası, ECOG Performans Durumu Skalası ve Brief Ağrı Envanteri kullanıldı. Araştırmanın uygulanması için etik kurul izni ve kurumdan yazılı izin alındı. Ayrıca araştırmaya katılan hastalardan bilgilendirilmiş sözel ve yazılı onam alındı. Araştırma kapsamına alınan hastalar yatak numarasına göre aromaterapi, masaj ve kontrol grubu olarak randomize edildi. Hastalara hastaneye yattıkları andan itibaren anketler uygulandı ve plazma beta-endorfin düzeylerini belirlemek için 1 tüp kan alındı. Aromaterapi grubundaki hastalara haftada 2 kez olmak üzere 4 kez aromaterapi sırt masajı uygulandı. Masaj grubundaki hastalara da haftada 2 kez olmak üzere 4 kez masaj uygulandı. Kontrol grubundaki hastalar rutin klinik bakım aldılar. Hastalara her uygulamadan sonra anketler uygulandı ve çalışmanın sonunda plazma beta-endorfin düzeyinin belirlenmesi için 1 tüp kan daha alındı. Verilerin istatistiksel analizinde; X² kare, Kruskal Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanıldı.
Araştırma verilerine göre hastaların yaş ortalaması 39.58+15,9olarak bulundu. Araştırma kapsamındaki hastaların %51,6'sı erkek, %48,4'ü kadın, %54,8'i evli,%58,1'inin gelir durumu orta düzeyde olduğu saptandı. Hastaların %38,8'inde kemik ve bağ dokusu kanseri, bulunmakta ve %22,6'sında evre III hastalık, %77,4'ünde evre IV hastalık bulundu. 
Aromaterapi, masaj ve kontrol grubunda bulunan hastaların; ikinci, üçüncü ve dördüncü uygulamadan sonra ölçülen ağrı şiddeti puanları ve ECOG performans durumu puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (p<0.05). Benzer şekilde aromaterapi ve masaj grubundaki hastaların en şiddetli ağrı, en hafif ağrı ve ortalama ağrı puanlarında zamanla anlamlı bir azalma olduğu saptandı (p<0.05). Hastaların genel aktivite durumunun, duygusal durumunun, yürüme yeteneğinin, çalışma durumunun, diğer insanlarla ilişki durumunun, uyku durumunun ve yaşam kalitesinin ağrıdan nasıl etkilendiği incelendi. Aromaterapi ve masaj grubundaki hastaların bu alanlarda aldıkları puanlarda anlamlı bir azalma olduğu belirlendi. (p<0.05). Ayrıca aromaterapi ve masaj grubundaki hastaların plazma-beta endorfin düzeylerinde ikinci ölçümde anlamlı bir artış olduğu saptandı (p<0.05). 
Bu çalışmanın bir sonucu olarak; palyatif bakım alan kanser hastalarında aromaterapi sırt masajının ağrı şiddetini azalttığı ve plazma beta-endorfin düzeyini arttırdığı görülmüştür. 
Anahtar kelimeler: Palyatif Bakım, Kanser Ağrısı ve Aromaterapi

Abstract:
Effect of Aromatherapy Massage on Pain and Plasma Beta-Endorphine Levels in Palliative Cancer Patients
This study was planned as Study-Control study to investigate the impact of aromatherapy massage on pain and plasma beta-endhorphine levels in palliative cancer patients.
Research sample consisted of 31 patients (10 aromatherapy group, 10 massage group and 10 control group) who admitted to Tulay Aktas Oncology Hospital, Ege University Faculty of Medicine, between August 2016, December 2016. Patient Recognition Form, ECOG Performans Scale, Numeric Pain Scale and Brief Pain Envantory were used for data collection. For application of the research, Ethics Committee permissionand written consent from the institution were taken. Informed and written consents from the patients who participated to the research were also taken. Patients included the research were randomized as aromatheraphy, massage and control groups using bed numbers. Blood samples were taken to determine plasma beta-endorphine levels and questionnaires were applied to all patients in both aromatheraphy, massage and control groups since the time of the hospitalization. Patients in aromatheraphy group were given  aromatherapy back massage two times in a week for four times. Patients in massage group were given  back massage two times in a week for four times. Patiens in control group received routine clinical care. The questionnaires were applied to the patienst in all groups an done tube blood sample was taken again to estimate plasma beta-endhorphine level. Chi squre, Kruskal Wallis and Mann Whitney U tests were used fort he statistical analysis of the data. 
Acording to research findings, it was found that mean age of patients 39.58+15,9 years. %51,6 of patiens were male, %48,4 female, %54,8 married, %58,1 middele income classes. %38,8 of patients have bone and connective tissue cancer and %22,6 of patients have third stage cancer and  %77,4 of patients fourth stage cancer. 
There were statistically significant differences between the groups with respect to second, third and fourth application pain and ECOG performans scale scores (p<0.05).  Similarly, there was a significant difference between with respect to the effectiveness of aromatheraphy back massage (p<0.05). When examined highest, mean and lowest pain scores; pain scores were decrease in aromatherapy and massage group (p<0.05). Also patients activity status, emotional status, walking ability, working status,, communication status, sleeping status and quality of life were investigated. Scores of this components were significantly decrease in patients in aromatherapy and massage group (p<0.05). Plasma beta-endorphine levels of patients in aromatheraphy and massage group were increase in second measure (p<0.05).
As a result of this current study, it is suggested that aromatheraphy massage can descrease pain intensity and increase plasma beta-endorphine levels in palliative cancer patients. 
Key words: Palliative Care, Cancer Pain, Aromatherapi