Sınıf öğretmenlerinin fen bilimleri öğretiminde okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik öz yeterlik inançları ve görüşlerinin incelenmesi
Investigation of classroom teachers' self-efficacy beliefs and opinions towards out-of-school learning environments in science teaching
Yazar: BURAK GÜVERİ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET TURAN ORHAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik öz yeterlik inançlarının belirlenmesi ve okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik görüşlerinin incelenmesidir. Bu araştırmada nicel ve nitel yöntemleri bir arada bulundurulan çoklu yöntem yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında tekil tarama modeli kullanılmıştır. Nitel kısmında ise fenomenoloji yöntemi yer almıştır. Veri toplama araçları olarak; "Okul Dışı Öğrenme (ODÖ) Faaliyetlerine Yönelik Öğretmen Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda yer alan örneklemi, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Sivas ilinde resmi ilkokullarda görev yapan ve kolay ulaşılabilir durum yöntemi ile belirlenen 200 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunda yer alan çalışma grubunda ise 200 sınıf öğretmeni arasından maksimum çeşitlilik esasına göre seçilen 20 sınıf öğretmeni yer almaktadır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin çözümlenmesinde IBM SPSS 23.0 paket programı kullanılmış olup t testleri ve Anova testleri yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen nitel verilerin çözümlenmesinde ise MAXQDA 2018 yazılım programı ile içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel sonuçları, sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik öz yeterlik düzeylerinin ölçek genelinde ve alt boyutlarının tamamında orta seviyede olduğunu göstermektedir. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik özyeterlik inançlarında cinsiyet, eğitim düzeyi, görev yeri ve mesleki yıl değişkenine göre istatistiksel bakımdan anlamlı bir farklılık oluşturmamıştır. Araştırmanın nitel sonuçlarına göre sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenmeyi tanımlarken daha çok okul dışı öğrenme ortamlarının gerçekleştiği yerlerden bahsettikleri ve bu tanımlarda en çok müze ile kütüphane yanıtlarını kullandıkları görülmüştür. Sınıf öğretmenleri okul dışı öğrenme ortamlarını kullanırken soru-cevap gibi geleneksel yöntem ve tekniklerden daha fazla yararlandıklarını belirtmişlerdir. Sınıf öğretmenlerin büyük bir bölümü hizmet içi veya hizmet sonrası eğitimlerin yok denecek kadar az olduğu aynı zamanda verilen eğitimlerin teorik kalması ve yüz yüze gerçekleşmemesi gibi nedenlerle etkisiz olduğu vurgusunda bulunmuşlardır. Sınıf öğretmenlerine göre okul dışı öğrenme ortamlarının kullanılması fen bilimlerinin öğreniminde büyük fayda sağlarken uygulamada yaşadıkları zorlukları maddi konular, ulaşım, öğrencilerin kontrolü ve güvenlik faktörü olarak ifade etmişlerdir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the self-efficacy beliefs of classroom teachers towards out-of-school learning environments and to examine their views on out-of-school learning environments. In this study, a multi-method approach combining quantitative and qualitative methods was used. In the quantitative part of the study, a single survey model was used. In the qualitative part, phenomenology method was used. As data collection tools; "Teacher Self-Efficacy Beliefs Scale for Out-of-School Learning (OOSL) Activities" and "Semi-structured Interview Form" developed by the researcher were used. The sample in the quantitative dimension of the research consists of 200 classroom teachers working in public primary schools in Sivas province in the 2022-2023 academic year and determined by the easily accessible case method. The study group in the qualitative dimension of the research includes 20 classroom teachers selected on the basis of maximum diversity among 200 classroom teachers. IBM SPSS 23.0 package program was used to analyze the quantitative data obtained from the research and t tests and Anova tests were performed. In the analysis of the qualitative data obtained from the research, content analysis was performed with MAXQDA 2018 software program. The quantitative results of the study show that the self-efficacy levels of classroom teachers towards out-of-school learning environments are at a moderate level in the whole scale and all of its sub-dimensions. In addition, there was no statistically significant difference in the self-efficacy beliefs of classroom teachers towards out-of-school learning environments according to gender, education level, place of duty and years of professional experience. According to the qualitative results of the study, it was seen that the classroom teachers mostly mentioned the places where out-of-school learning environments take place while defining out-of-school learning and mostly used the answers of museum and library in these definitions. Classroom teachers stated that they utilized traditional methods and techniques such as question-answer more when using out-of-school learning environments. Most of the classroom teachers emphasized that in-service or post-service trainings are almost non-existent and that the trainings provided are ineffective because they are theoretical and not face-to-face. According to the classroom teachers, while the use of out-of-school learning environments provides great benefits in the learning of science, they expressed the difficulties they experienced in practice as financial issues, transportation, control of students and safety factor.