Bölgesel koordinat dönüşümleri
Regional coordinate transformations
Yazar: MEHMET ÜMİT DEMİRTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. V. ENGİN GÜLAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Koordinat dönüşümü = Coordinate transformation

Özet:
Jeodezik amaçlar için üretilen harita, plan ve benzeri sayısal üretimlerin anlam kazanmasındaen büyük faktör, kullanılan koordinat sistemleridir. Normal olarak tüm bu amaçlara yönelikkoordinat bilgilerinin ortak bir referansa dayanması beklenir. Ancak gerek ülkesel ve gereksebölgesel anlamda jeodezik çalısmalar için çesitli referans sistemleri temel alınmıstır.1954 yılında Türkiye Ulusal Datumu ? 1954 (TUD54) tanımlanmıs ve daha sonra bu datumED50' ye dönüstürülmüstür. Türkiye' deki bölgesel bozulmaların bir sonucu olarak ED50pratik ihtiyaçları karsılayamaz duruma gelmistir. Yeni bir jeodezik aga ihtiyaç duyulmus vebu agın GPS teknolojisine dayalı olması öngörülmüstür. Bu nedenle yeni temel jeodezik ag1997 ? 1999 yılları arasında yapılan ölçme ve degerlendirme çalısmaları sonucunda kurulmusve TUTGA99 olarak adlandırılmıstır.Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeligi (BÖHHBÜY)' nin 2005 yılındayürürlüge girmesi ile birlikte haritalardaki konum bilgilerinin, Türkiye Ulusal Temel GPS Agıkoordinat sistemine dayalı üç boyutlu kartezyen koordinatlar (X, Y, Z) veya GRS80elipsoidinde jeodezik koordinatlar (enlem, boylam, elipsoit yüksekligi) ile belirlenmesizorunlu hale gelmistir.Yerel yönetimlerin yeni koordinat sistemi hakkında çok fazla bilgiye sahip olmamasındandolayı, haritalardaki konum bilgilerinin yeni koordinat sistemine dayalı olarak üretilmesihenüz tam olarak gerçeklestirilmemistir.Türkiye' de pratikte iki farklı datum kullanılmakta olup bu datumlar arasındaki dönüsümünbelirlenmesi kaçınılmaz olmustur (ITRF ? ED50).Bu çalısmada ülkemizde kullanılan datumlardan ve bölgesel koordinat dönüsümüçalısmalarında, farklı koordinat sistemleri arasındaki koordinat dönüsümünün nasılyapılacagından bahsedilmistir. Bu amaçla Gaziosmanpasa bölgesinde BÖHHBÜY uyarıncabir çalısma yapılmıs ve bölgesel koordinat dönüsümü çalısmalarında kullanılabilecek degisikkoordinat dönüsüm yöntemleri incelenmistir.Anahtar kelimeler: Datum, dönüsüm, koordinat dönüsümü, ITRF, ED50.

Abstract:
The main factor is coordinate systems in obtaining significant results from digital productssuch as plan, map etc produced for geodetic aims. Indeed, all coordinate informations have tobe based on a joint reference system. But, different reference systems have been used ingeodetic works performed regionally and locally.Turkish National Datum ? 1954 (TND54) has been defined in 1954. This datum has beentransformed ED50. Because of the regional distorsions in Turkey, ED50 has been useless forthe practical applications. A new national geodetic network based on GPS technology hasbeen needed and the main geodetic network called Turkish National Fundamental GPSNetwork 1999 (TFGN99), has been established by using the measurements and processingworks performed between 1997 and 1999.Since The Large Scale Map and Map Data Production Regulation has been became in to forcein 2005, obtaining the spatial map data using 3D cartesian coordinates based on TurkishNational Fundamental GPS Network (X, Y, Z), or the geodetic coordinates in GRS80ellipsoid (latitude, longitude, ellipsoidal height).have been became obligatory.Because of the local governments have not enough information about the new coordinatesystem, it has not been realized to produce the spatial data according to the new coordinatesystem perfectly yet.Two different datums are used in practice in Turkey and it has became inevitable to determinethe transformation between these datums (ITRF ? ED50).In this study, the datums which are used in our country and the coordinate transformationsmade among different coordinate systems in regional coordinate transformation studies, havebeen explained.For this aim, a study has been done in accordance with The Large Scale Map and Map DataProduction Regulation in Gaziosmanpasa and different coordinate transformation methods inregional coordinate transformation studies have been examined.Keywords: Datum, transformation, coordinate transformation, ITRF, ED50.