Nazik Gölü (Bitlis) dip çökellerinin paleolimnolojisi
Paleolimnology of Lake Nazik (Bitlis) bottom sediments
Yazar: CANER TEMİZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL FERAY MEYDAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Jeoloji Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında Türkiye'nin doğusunda yer alan Nazik Gölü'ne ait dip çökellerinin paleolimnolojisi incelenmiş ve elde edilen veriler ile geçmiş iklim değişiklikleri yorumlanmıştır. Tezin materyalini TUBİTAK 114Y825 numaralı proje kapsamında Nazik Gölü'nden alınan Nazik15-01 numaralı kısa sediman karot oluşturmaktadır.
Tezin amacı doğrultusunda kısa sediman karottan elde edilen kronolojik verilere göre derinlik-yaş modeli oluşturulmuştur. Yaş modeline göre kısa karot GÖ 2600 yıllık bir süreci ifade etmektedir. Manyetik duyarlılık verilerinden yola çıkılarak havzadan gelen malzemenin tipi belirlenmiştir. Sedimanların tane boyu analizleri değerlendirilmiş ve yağışlı dönemlerde kırıntılı miktarının arttığı ortaya konulmuştur. µXRF verilerinin istatistiksel yorumlamaları yapılmış ve bu yorumlamalara göre Zr/Ti oranı yağışlı/kurak dönemleri en iyi ifade eden proksi olarak kabul edilmiştir. Toplam organik karbon-toplam inorganik karbon içeriğine göre ortamsal yorumlamalar yapılmış ve profiller oluşturulmuştur. Tüm veriler birleştirilmiş ve elde edilen yaş derinlik grafiğine göre GÖ 2600 yıllık süreçte Nazik Gölü ve çevresinde meydana gelen iklim değişiklikleri ortaya konulmuştur. Bölgenin uzak mesafe atmosfer etkileşim (teleconnection) süreçlerinden ne ölçüde etkilendiği konusu analiz edilmiştir. Kuzey atlantik salınımı (KAS) ve kuzey denizi hazar paterni (KDHP) olgularının bölge yağışı üzerinde kuvvetli bir etkisinin olmadığı görülmüştür.
Elde edilen verilere göre 4 kurak dönem (GÖ 2600-2350, GÖ 2150-1900, GÖ1550-1000, GÖ 650 – 100); ve 4 yağışlı dönem (GÖ 2350-2150, GÖ 1900-1550  GÖ 1000-650, MS 1850-2015 yılları) tanımlanmıştır. Bu dönemler Yakın Doğu Kuraklık Dönemi, Roma Sıcak Dönemi, Karanlık Çağ Soğuk Dönemi, Medieval Sıcak Dönemi ve Küçük Buzul Çağı ile zamanlamada yaklaşık olarak uyumludur.

Abstract:
Within the scope of this thesis, the paleolimnology of the bottom sediments of Lake Nazik, located in the east of Turkey, was examined and the past climate changes were interpreted with the obtained data. The material of the thesis is the short sediment core number Nazik15-01 taken from Lake Nazik within the scope of the TUBITAK project No. 114Y825.
In line with the purpose of the thesis, a depth-age model was created according to the chronological data obtained in the short sediment core. According to the age model, the short core indicates a period of 2600 years BP. Based on the magnetic susceptibility data, the type of material coming from the basin was determined. The grain size analyzes of the sediments were evaluated and it was revealed that the amount of clastics increased in wet periods. Statistical interpretations of the µXRF data were made and according to these interpretations, the Zr/Ti ratio was accepted as the proxy that best expresses the wet/arid periods. According to the total organic carbon-total inorganic carbon content, environmental interpretations were made and profiles were created. All data were combined and according to the age-depth graph obtained, the climatic changes that occurred in and around Lake Nazik during the 2600 year BP period were revealed. The effect of long distance atmosphere interaction processes (teleconnection) on precipitation in the region was analyzed. It has been observed that the north atlantic oscillation (NAO) and north sea caspian pattern (NSCP) phenomena do not have a strong effect on precipitation in the region.
According to the data obtained, 4 arid periods (2600-2350 BP, 2150-1900 BP, 1550-1000 BP, 650 - 100 BP); and 4 wet periods (2350-2150 BP, 1900-1550 BP 1000-650 BP, 1850-2015 AD) were defined. These periods are approximately consistent in timing with the Near East Aridification Phase,  Roman Warm Period, Dark Age Cold Period, Medieval Warm Period, and Little Ice Age.