Tabiatın varoluşunda yaratılış ilkesi
The creation principle in the existence of nature
Yazar: ERKAN KURT
Danışman: PROF. DR. İLYAS ÇELEBİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu doktora tezi, gözlem dünyası olarak tabiatın nihaî mânada nasıl varolduğunu, doğal sürecin hangi metafizik prensip üzere gerçekleştiğini araştırıyor. Tabiatın varoluşu ifadesiyle evrenin kuruluşunu değil, aksine, evrensel mekânın herhangi bir yerinde herhangi bir doğal nesne veya durumun herhangi bir zamanda meydana gelişini kastediyoruz. Araştırmanın hitap ettiği problem, klasik terminolojiye göre ?mebde? sorunudur; yani doğal süreci ?nihaî sebep? statüsünde açıklayan metafizik ilke sorunu. Tezimiz söz konusu soruna Kur'an metnini ?metafiziğin referansı? kabul eden ayrıntılı bir kavramsal analiz içinde çözüm arıyor. Araştırmanın amacı, modern tabiat tasavvurunu etkileyen natüralist metafiziğin hilafına, İslam metafiziğinin esası olan ?tekvîn? akidesinin muhtevasını ve imkanlarını araştırmak, güncel ve analitik ifadesini aramaktır. Sonuçta tezimiz tabiatın varoluşu için Kur'an'ın beyanına dayanan bir yaratılış açıklaması önermekte olup literatüre katkısı bu öneridir. Araştırmanın planına gelince: Yaratılış ilkesinin metafizik temellerini inceleyen birinci bölüm, yaratılış ilkesine karşılık natüralizmi, öncülleri ve sonuçları bakımından etraflıca ele alıp kritik ediyor; yaratılış ilkesinin dayanağı olarak Kur'an'ın referans özelliklerine değiniyor. Yaratma emrinin mâhiyetini konu alan ikinci bölüm, Yaradan'ın hikmetli iradesini ve kudretli kelâmını çözümlüyor, Allah'ın buyurmakla varetmesinin anlamını açıklıyor. Yaratma emrinin etkisinde tabiatın gerçekleşme sürecini analiz ettiğimiz üçüncü bölüm ise tabiatın ilk yaratılışını ve sürekli yaratılışını hiyerarşik kategoriler altında ele alıyor; evrensel düzenin kurulmasından hayat seyrinin varedilmesine, yaratma emrinin etkisini sistemli bir çözümleme içinde inceliyor.

Abstract:
This doctorate dissertation searches how nature as the world of observation exists in ultimate terms and on what metaphysical principle the natural process is realized. By the phrase ?existence of nature? I do not mean the establishment of the universe. Instead, I mean the occurrence of any natural objects or states in anywhere of the universal space and in any time. The problem that the research addresses, according to the classical terminology, is the problem of ?principle,? that is, the metaphysical principle which explains the natural process at the status of the ultimate cause. The dissertation seeks a solution for the problem through an elaborate conceptual analysis that accepts the text of the Quran as the referential source of metaphysics. The goal of the research is to search the content and potential of the creed of creation which constitutes the essence of Islamic metaphysics, and seek its contemporary and analytical expression, in contrast to the naturalistic metaphysics which has affected the modern worldview. Eventually, the dissertation suggests for the existence of nature an exposition of creation that is based on the explanation of the Quran. This suggestion is the contribution of the dissertation to the relevant literature. As for the layout of the research: In the first part, which examines the metaphysical foundations of the creation principle, I am dealing with and criticizing naturalism, in contrast to the creation principle, together with its premises and consequences, and engaging the referential properties of the Quran as the source of the creation principle. In the second part, which examines the essence of the creative command of God, I am analyzing the wise will and mighty speech of the Creator, and explaining the fact that God creates by commanding. In the third part, which examines the process of the realization of nature by the effect of the creative command, I am dealing with the first and continuous creation of nature under some hierarchical categories, and explaining the effect of the creative command within a systematic analysis.