Klorprifos uygulanan sıçanlarda selenyumun olası koruyucu etkisinin hematolojik parametreler, oksidan sistem ve eser element düzeyleri açısından incelenmesi
Investigation of possible protective effect of selenium with regard to hematological parameters, oxidant system and trace element levels in chlorpyrifos applied rats
Yazar: BAHAR ÖZTÜRK KURT
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Biyofizik = Biophysics
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Eser elementler = Trace elements ; Kan testleri = Hematologic tests ; Klorpirifos = Chlorpyrifos ; Oksidanlar = Oxidants ; Pestisitler = Pesticides ; Selenyum = Selenium ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Klorprifos (CPF), evlerde ve tarım alanlarında zararlı böcekleri öldürmek ya da kontrol altında tutabilmek için dünyada yaygın olarak kullanılan organofosfatlı bir pestisittir. Klorprifosun olası toksik etkileri üzerine selenyumun (Se) koruyucu rolünü araştırmak amaçlı çalışmamızda 56 tane Sprague Dawley cinsi erkek sıçan 7 gruba ayrıldı: kontrol grubu (musluk suyu), sham (mısır yağı), Grup I (5,4 mg/kg CPF), Grup II (13,5 mg/kg CPF), Grup III (3 mg/kg Se), Grup IV (5,4 mg/kg CPF+Se), Grup V (13,5 mg/kg CPF+Se). Maddeler sıçanlara 6 hafta boyunca haftada 5 kez gavaj yoluyla verildi. Çalışma sonunda hematolojik parametreler, oksidan sistem ve eser element seviyelerinin belirlenmesi için sıçanların kan, karaciğer, böbrek ve beyin dokuları alındı. Ölçülen parametrelerin hiçbirinde kontrol ve sham grupları arasında anlamlı bir farklılık gözlenmedi. CPF uygulanan grupların kontrol, sham ve Se grupları ile karşılaştırılmasında asetilkolinesteraz aktivitesinin, karaciğer fonksiyon testlerinin, hematolojik parametrelerin ve eser element seviyelerinin anlamlı olarak değiştiği görüldü. Ozmotik frajilite düzeyi yalnızca 13,5 CPF grubunda istatistiksel artış gösterdi. CPF uygulanan gruplarda diğer gruplara göre lipid peroksidasyon artmış ve antioksidan sistem parametreleri (GSH ve GPx) azaldı. Buna rağmen, bir antioksidan olan Se, CPF'nin hematolojik, hepatik, renal ve nörolojik toksisitelerini azaltma eğilimindedir. Klorprifos ile birlikte selenyumun alınmasının, CPF'ye maruz kalmanın yol açtığı olumsuz etkilerin giderilmesinde büyük ölçüde etkili olduğu görüldü.

Abstract:
Chlorpyrifos (CPF) is an organophosphorus pesticide which is commonly used in the world to kill or keep under the control harmful insects in both household and agricultural areas. The study aimed to investigate the protective role of selenium (Se) on the possible toxic effect of CPF. 56 Sprague Dawley male rats were distributed into 7 groups (n=8) as control (tap water), sham (corn oil), Group I (5.4 mg/kg CPF), Group II (13.5 mg/kg CPF), Group III (3 mg/kg Se), Group IV (5.4 mg/kg CPF+Se), Group V (13.5 mg/kg CPF+Se). CPF was administrated orally 5 d/w during 6 weeks. After treatment, blood, liver, kidney and brain tissues of rats were collected to determined the haematological parameters, oxidant system and trace element levels. No significant differences were observed in all measured parameters between control and sham groups. There were significantly changes in acetylcholinesterase activity, liver function tests, haematological parameters and trace element levels in CPF treated groups compared to control, sham and Se groups. Osmotic fragility levels were increased statistically only in 13.5 CPF group. Lipid peroxidation was increased and and antioxidant system parameters (GSH and GPx) were decreased in CPF treated groups compared to all other groups. However, Se as an antioxidant tend to reduce the hematologic, hepatic, renal and neurologic toxicities of CPF. The use of combinations of chlorpyrifos and selenium appeared to a great extent in restoring the negative effects induced by CPF exposure.