Servis sorumlu hemşirelerinin transformasyonel liderlik uygulamaları ve hemşirelerin uygulamalar üzerindeki kontrolünün belirlenmesi
Determination of the transformational leadership practices of unit charge nurses and the nurses' control of over nursing practices
Yazar: ÖZNUR İSPİR
Danışman: DOÇ. DR. SERGÜL DUYGULU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Hizmetleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, servis sorumlu hemşirelerinin transformasyonel liderlik uygulamaları ve hemşirelerin uygulamalar üzerindeki kontrolünün belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma Ankara il sınırlarında bulunan 500 ve üzeri yatak kapasitesine sahip bir Sağlık Bakanlığı ve bir üniversite hastanesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 56 servis sorumlu hemşiresi ve 220 gözlemci hemşire oluşturmuştur. Araştırmada ayrıca Hemşirelik Uygulamaları Üzerinde Kontrol Ölçeğinin Türkçe'ye uyarlanması, geçerlik ve güvenilirlik çalışması bir üniversite ve bir Sağlık Bakanlığı Hastanesinde 250 hemşire ile yapılmıştır.  Verilerin toplanmasında tanıtıcı bilgiler formları, Liderlik Uygulamaları Envanteri Öz Değerlendirme-Gözlemci Değerlendirme Formları ve Hemşirelik Uygulamaları Üzerinde Kontrol Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 22.0 Windows paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Mann-Whitney U testi, Kruskall-Wallis testi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Hemşirelik Uygulamaları Üzerinde Kontrol Ölçeği'nin geçerlilik analizleri (LISREL programında) yapılmış ve Cronbach alpha kat sayısı .94 bulunmuştur. Servis sorumlu hemşirelerinin toplam liderlik uygulamaları puan ortalaması 129.55 (min.-max. puan; 30-150) bulunmuştur. Gözlemci hemşirelerin servis sorumlu hemşirelerini değerlendirmesinde toplam liderlik uygulamaları puan ortalaması 124.00 (min-max puan; 30-150) olarak bulunmuştur. Servis sorumlu hemşirelerinin "izleyenlerin başarılarını kutlayarak cesaretlendirmek" alt boyutu puan ortalaması (26.70±2.70) (alınabilecek minimum puan 6, maksimum 30), gözlemci hemşirelerin puan ortalamalarından (25.12±3.67) daha yüksek bulunmuştur (p=0.012). Servis sorumlu hemşiresi ve gözlemcilerin toplam liderlik uygulamaları ve diğer liderlik uygulamaları alt boyut puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p˃0.05).  Servis sorumlu hemşirelerinin hemşirelik uygulamaları üzerinde kontrol puan ortalaması 121.12 (min.-max. puan; 23-161), gözlemci hemşirelerin ise 106.06 olarak saptanmıştır. Servis sorumlu hemşirelerinin hemşirelik uygulamaları üzerinde kontrol puan ortalaması gözlemci hemşirelerin puan ortalamasından istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p=0.001).  Servis sorumlu hemşirelerinin toplam transformasyonel liderlik uygulama puanları ile gözlemci hemşirelerin hemşirelik uygulamaları üzerinde kontrol durumu puanları arasında zayıf derecede (r=0.425, p˂0.001) anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, hemşirelerin uygulamalar üzerinde kontrol sahibi olmalarına ve servis sorumlu hemşirelerinin liderlik becerilerini geliştirmeye yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This descriptive study aimed to determine the transformational leadership practices of unit charge nurses and nurses' control over nursing practices. The study was conducted in a Ministry of Health hospital and a university hospital with the capacity of over-500 beds within the borders of Ankara City. The study sampling consisted of 56 unit charge nurses and 220 observer nurses. The Control Over Nursing Practice Scale (CONP-S) was adapted into Turkish and analyzed for validity and reliability in a university and a Ministry of Health hospital with 250 nurses. Nurses Data Sheet, Leadership Practices Inventory Self /Observer Evaluation Forms and the Control Over Nursing Practice Scale were used to collect data. The data were evaluated using SPSS 22.0 Windows package. Descriptive statistics, Mann-Whitney U test, Kruskall-Wallis test and Spearman Correlation Analysis were used to evaluate data. The validity analysis of CONP-S were carried out in LISREL program, and Cronbach's alpha coefficient was found as .94. The average of the total scores of the unit charge nurses on the leadership practices was found as 129.55 (the minimum and maximum scores of the scale are 30 and 150, respectively). The average score of the unit charge nurses on the "encouraging the heart" leadership behavior (26.70±2.70) (the minimum and maximum scores are 6 and 30, respectively) was found to be higher than that of the observer nurses' assessment (25.12±3.67) (p=0.012). There was no statistically significant difference between the service supervisor nurses' and observer nurses' total scores on leadership practices or score averages on other leadership practices (p˃0.05). The average score of  unit charge nurses' control over nursing practices was found as 121.12, which was statistically significantly higher than that of the observer nurses' score (106.06) (the minimum score is 23, maximum score is 161) (p=0.001). A weak (r=0.425, p<0.001) significant relationship was determined between the total scores of the unit charge nurses on the transformational leadership practices and the scores of the observer nurses' control over nursing practices. In the light of these findings, the recommendations were made to improve nurses' control over nursing practices and unit charge nurses' leadership practices.