Diyabetli hastalarda beslenme durumu ve allostatik yük ilişkisinin değerlendirilmesi
Assesment of the relationship between nutritional status and allostatic load in patients with diabetes
Yazar: MELAHAT SEDANUR MACİT
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER TEK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Allostasis = Allostasis ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Ölçekler = Scales

Özet:
Tip 2 diyabet hastalarında beslenme durumu ve allostatik yük ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla planlanan ve yürütülen bu çalışmaya 20-55 yaş arası 30 (%29,1) erkek, 73 (%70,9) kadın dahil edilmiştir.  Çalışmaya katılan bireyler ortalama 7,9±6,17 yıldır diyabet hastasıdır. Bireylerin allostatik yük skorları için ATP III (A yöntemi) ve DSÖ (B yöntemi) metabolik sendrom kriterlerinin kullanıldığı 2 farklı hesaplama yapılmıştır. Bireylerin allostatik yük skorları toplam 12 parametrenin 0 ve 1 puan şeklinde puanlanmasıyla hesaplanmıştır. Oniki parametreden 4 ve daha fazlası yüksek olanlar yüksek allostatik yük olarak değerlendirilmiştir. A yönteminde bireylerin %90,3'ü, B yönteminde %79,6'sı yüksek allostatik yük değerine sahiptir. A yöntemine göre yaştaki artışın (p<0,01), B yönteminde ise diyabet süresindeki artışın yüksek allostatik yük skorlarıyla ilişkili olduğu görülmüştür (p<0,05). Allostatik yükü yüksek olan grupta sebze tüketimi istatistiksel olarak önemli düzeyde düşük; meyve tüketimi ise yüksektir (p<0,05). Bireyler genel olarak diyabetin beslenme tedavisinde verilen önerileri uyum göstermemektedir. Antropometrik ölçümlerden boy uzunluğu, BKİ, bel çevresi, boyun çevresi, bel/kalça çevresi, bel/boy oranı allostatik yük skorları ile korelasyon göstermektedir (p<0,05). Ayrıca açlık kan glukozu, HbA1c, CRP ve kortizol allostatik yük skorları ile de korelasyon göstermektedir (p<0.05). Allostatik yükü arttıran risk etmenleri A yönteminde vücut ağırlığı (1,09 kat), BKİ (1,20 kat), boyun çevresi (1,21 kat), bel çevresi (1,17 kat), kalça çevresi (1,07 kat); B yönteminde vücut ağırlığı (1,09 kat), BKİ (1,27 kat), bel çevresi (1,15 kat), kalça çevresindeki (1,12 kat) şeklindedir. Sistolik kan basıncındaki artışın A yöntemine göre allostatik yükün yükselme riskini 1,067 kat, B yöntemine göre 1,04 kat arttırmaktadır. B yöntemine göre serum açlık kan glukozu ve HbA1c'nin allostatik yükü yükseltme riski sırasıyla 1,02 ve 1,64'dir. Düzenlenecek uygun beslenme planıyla vücut ağırlığı, bel çevresi, sistolik kan basıncı, açlık kan glukozu parametrelerinde sağlanacak birer puanlık düşüş allostatik yük skorlarının düşmesine yardımcı olabilecektir. Dengesiz beslenmenin ise uzun vadede metabolik stres süreçleri üzerindeki olumsuz etkilerinin önüne geçecektir.

Abstract:
allostatic load in patients with type 2 diabetes. Sample was consist of 30 man and 73 women between 20-55 years. Individuals were tip 2 diabetes 7,9±6,17 for years. Allostatic load scores compute with two method by using; The National Cholesterol Education Program Adult Treatment Panel III (NCEP ATP III) (method A) and World Health Organization (WHO) (method B) metabolic syndrome criteria. A total of 12 parameters were questioned and we've obtained an allostatic load score between 0-12; values that above the cut offs were given 1, values at normal range were given 0.  In method A %90,3, in method B %79,6 of patients have high allostatic load scores. In the first method we've found that increased age is associated with high alostatic load (p<0,01 ), while in the second method increase in diabetes duration is associated with high allostatic load scores (p<0,05). Vegetable consumption is lower and fruit consumption is higher statistically significantly in the high allostatic load group (p<0,05). BMI, waist circumference, neck circumference, waist/height ratio correlated with allostatic load scores in both two methods (p<0,05). Serum fasting blood glucose, HbA1c, CRP and cortisol also correlated with allostatic load scores in both two methods (p<0,05). Risk factors that increase allostatic load body weight (1,09 times), BMI (1,20 times), neck circumference (1,21 times), waist circumference (1,17 times), hip circumference (1,07 times) in method A, body weight (1,09 times), BMI (1,20 times), waist circumference (1,15 times), hip around (1.12 times) in method B. High blood pressure increase the risk for high allostatic load 1,07 times in method A, 1,04 times in method B. Otherwise increase in fasting blood glucose and HbA1c increase the risk for high allostatic load, respectively 1,02 and 1,64 times. Appropriate diet could help to decrease the allostatic load scores by reducing body weight, waist ratio, sistolic blood pressure, fasting blood glucose and may prevent the negative effects of stress on the metabolic processes in the long term malnutrition.