Batı Toroslarda senomaniyen-türoniyen geçişindeki organik maddece zengin kayaçlarda iz element zenginleşmesinin incelenmesi (Antalya, Türkiye)
Investigation of trace element enrichment in organic matter rich rocks in the cenomanian-turonian transition in Western Taurus (Antalya, Turkey)
Yazar: KÜBRA NUR ALHAN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Senomaniyen-Türoniyen Sınır Olayı (CTBE) dönemi, başlıca önemli hidrokarbon kaynak kayaçların varlığı, organik maddece zengin siyah şeyllerde gözlenen iz element zenginleşmeleri ve Okyanusal Anoksik Olayları (OAE's) yansıtan önemli jeolojik karakteristiklere sahiptir. Batı Toroslarda yer alan Antalya Napları'nın içerdiği Çataltepe Napı, Dereköy Formasyonu CTBE siyah şeyl birimlerinden alınan 22 adet örnek içerisinde belirlenen iz element dağılımlarına göre Ag, Mo, Se, Cd, Zn, U ve V diğer elementlere göre daha yüksek zenginleşme göstermektedir. En yüksek iz element zenginleşmeleri, özellikle toplam organik karbon (TOC) içeriği yüksek örneklerde saptanmıştır. TOC açısından zengin örneklerde, yüksek konsantrasyonlarda saptanan redoks-duyarlı iz elementler (örn. Mo, U, V vb.), toplam kükürt içeriği (TS) ve TOC içeriği arasındaki pozitif ilişki, çökelme ortamının anoksik-öksinik koşullarda olabileceğine işaret etmektedir. Dereköy Formasyonu siyah şeyl örneklerinden elde edilen maksimum TOC değeri %30,56 olup, redoks fasiyesinin değerlendirilmesinde kullanılan MoEF (1,167.51), UEF (152.54), ve VEF (67.70) iz elementlerin zenginleşme faktörleri ile TOC güçlü kovaryasyon sergilemektedir. 

Anahtar Kelimeler: Senomaniyen-Türoniyen Sınırı; Siyah şeyl; Organik madde; İz elementler; Anoksik olaylar; Antalya Napları; Batı Toroslar

Abstract:
The Cenomanian-Turonian Boundary Event (CTBE) period has important geological characteristics reflecting the presence of major hydrocarbon source rocks, trace element enrichments observed in organic matter-rich black shales, and Oceanic Anoxic Events (OAE's). According to the trace element distributions determined in 22 samples taken from Çataltepe Nappe, Dereköy Formation CTBE black shale units, which are included in Antalya Nappes located in the Western Taurus, Ag, Mo, Se, Cd, Zn, U and V show higher enrichment compared to other elements. The highest trace element enrichments were determined especially in samples with high total organic carbon (TOC) content. The positive relationship between redox-sensitive trace elements (eg Mo, U, V etc.), total sulfur content (TS) and TOC content detected at high concentrations in TOC-rich samples indicates that the depositional environment may be in anoxic-euxinic conditions. The maximum TOC value obtained from the black shale samples of the Dereköy Formation is 30.56%, and the enrichment factors of MoEF (1,167.51), UEF (152.54), and VEF (67.70) trace elements used in the evaluation of the redox facies and TOC exhibit strong covariation.

Keywords: Cenomanian-Turonian Boundary; Black shale; Organic matter; Trace elements; Anoxic conditions; Antalya Nappes; Western Taurides