İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel kimlik algıları ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between primary school teachers' perceptions of organizational identity and organizational identification levels
Yazar: ZELİHA YAYKIRAN
Danışman: PROF. DR. ŞADUMAN KAPUSUZOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Örgütsel kimlik = Organizational identification ; Örgütsel özdeşleşme = Organizational identification ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmada, resmi ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel kimlik algıları ve örgütsel özdeşleşme düzeylerinin belirlenmesi ve bu iki değişken arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerinde görevli 622 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada "Algılanan Örgüt Kimliği Ölçeği" (AÖKÖ) ve "Örgütsel Özdeşleşme Ölçeği" (ÖÖÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizi için aritmetik ortalama, standart sapma gibi betimsel istatistikler ile t-testi, Anova, post-hoc testlerinden LSD testi, Pearson Korelasyon analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin örgütsel kimliğe yönelik algıları olumludur. Önlisans eğitimine sahip öğretmenlerin lisans ve lisansüstü eğitime sahip öğretmenlere kıyasla örgütsel kimliğin "öğretmen' ve "çevre" boyutlarına ilişkin daha olumlu algılara sahip oldukları görülmüştür. Çalıştığı okuldaki görev süresi 1-5 yıl olan öğretmenlerin, görev süresi 6-10 yıl, 11-15 yıl, 16 yıl ve üzeri olan öğretmenlere kıyasla örgütsel kimliğin "yönetim" ve "öğretmen" boyutlarına ilişkin daha olumlu algılara sahip oldukları saptanmıştır. Öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeyleri olumlu bulunmuştur. Önlisans eğitimine sahip öğretmenlerin lisans ve lisansüstü eğitime sahip öğretmenlere kıyasla daha yüksek örgütsel özdeşleşme düzeyine sahip oldukları bulunmuştur. Algılanan örgütsel kimlik ile örgütsel özdeşleşme arasındaki ilişki incelendiğinde, örgütsel kimliğin "yönetim", "öğretmen", "öğrenci", "çevre" boyutlarına ilişkin algılar geliştikçe örgütsel özdeşleşme düzeylerinin arttığı gözlenmiştir. Bunun yanı sıra, örgütsel kimliğin "yönetim", "öğretmen" ve "çevre" boyutlarının örgütsel özdeşleşmenin anlamlı bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Çalışmada, araştırma sonuçlarına dayalı olarak resmi ilkokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel kimlik algılarının güçlendirilmesine ve öğretmenlerin örgütsel özdeşleşme düzeylerinin arttırılmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar sözcükler: örgütsel kimlik, örgütsel özdeşleşme, öğretmen, ilkokul

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the organizational identity perceptions and organizational identification levels of teachers working in primary schools and to investigate the relationship between these two variables. Sample of the study consists of 622 teachers working in central districts of Ankara province in 2018-2019 academic year. In this research, ''Perceived Organizational Identity Scale'' (POIS) and ''Organizational Identification Scale" (OIS) were used. Arithmetic mean, standard deviation, t-test, Anova, LSD test, Pearson Correlation and Multiple Linear Regression analysis were used for data analysis. According to the results of the research, teachers' perceptions about organizational identity are positive. On the other hand, it was seen that teachers who have associate degree have more positive perceptions about "teacher' and "environment" dimensions of organizational identity compared to teachers who have undergraduate and graduate education. It has been determined that teachers whose tenure of office is 1-5 years, have more positive perceptions about organizational identity in "management" and "teacher" dimensions compared to teachers whose tenure is 6-10 years, 11-15 years, 16 years and over. The identification levels of the teachers were found to be positive. It was found that teachers who have college education have higher identification level than teachers who have undergraduate and graduate education. The relationship between perceived organizational identity and identification was examined; it was observed that when teachers' identity perceptions increased, their identification levels increased. In addition, it was found that some dimensions of perceived organizational identity as; "administration", "teacher" and "environment" were significant predictors of organizational identification.

Keywords: organizational identity, organizational identification, teacher, primary school