Okul müdürlerinin liderlik davranışlarını şekillendiren motivasyon unsurları üzerine bir inceleme
A study on the motivation factors shaping leadership behaviors of school principals
Yazar: NÜKET ÖZBEY
Danışman: PROF. DR. ENGİN KARADAĞ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Motivasyon = Motivation ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada okul müdürlerinin liderlik davranışlarını şekillendiren motivasyon unsurlarını tanımlamak ve yorumlamak amaçlanmıştır. Bu sebeple Hersey ve Blanchard'ın durumsal liderlik modeli bağlamında okul müdürlerinin davranışlarını şekillendiren motivasyon unsurları, kapsam teorileri başlığı ile yorumlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Araştırma; davranışlardaki gerçeği anlamlandırmamızı sağlayacak olan olgubilim(fenomonoloji) yaklaşımı ile gerçekleştirmiştir. Bunu için amaçlı örnekleme tekniği ile 10 okul müdürü ile görüşmeler sağlanmış ve okul müdürlerinin liderlik tarzlarını belirlemek için Hersey ve Kenneth H. Blanchard 1977 tarafından geliştirilen Leader Effectiveness & Adaptability Description ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya katılan katılımcılardan Hersey ve Blanchard'ın durumsal liderlik modeline göre; bir okul müdürünün "emir verici", dört okul müdürünün "eğitici", beş okul müdürünün "destekleyici" liderlik tarzını benimsediği saptanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda liderlik tarzları belirlenen okul müdürlerinin, liderlik davranışlarını şekillendiren motivasyon unsurları tanımlamıştır. Tespit edilen motivasyon unsurlarının, Hersey ve Blanchard'ın liderlik modelinin gerektirdiği durumlara paralellik gösterdiği görülmüştür. En fazla dikkat çeken motivasyon unsularının başarılı olma ihtiyacı ile şekillendiği, ekonomik şartlar ve güvenlik ihtiyaçları konusunda ise motivasyonun olumsuz yönde etkilendiği saptanmıştır. 
Anahtar kelimeler: motivasyon, okul müdürleri, fenomonoloji

Abstract:
In this study, it is aimed to define and interpret the motivational factors that shape the leadership behaviors of school principals. Therefore, the motivational factors that shape the behavior of school principals in the context of the situational leadership model of Hersey and Blanchard have been interpreted under the title of scope theories. The research was carried out with a phenomenology approach that would enable us to make sense of the truth in behavior. For this reason, interviews were made with 10 school principals with purposeful sampling method and Leader Effectiveness & Adaptability Description scale which had was developed by Hersey and Kenneth H. Blanchard in 1977 was used to determine the leadership styles of school principals. It has been determined that among the school principals who participated in this research, one of them adopts the "ordering" leadership style, four of them adopt the "educational" and five of them adopt the "supportive" leadership style according to the situational leadership model of Hersey and Blanchard. In line with the findings obtained, the motivation factors that shape the leadership behaviors of the school principals whose leadership styles had been determined were identified. It has been observed that the identified motivational factors show parallelism to the situations required by the leadership model of Hersey and Blanchard. It has been determined that the most remarkable motivation elements are shaped by the need to success, and economic conditions and security needs affect the motivation negatively. 
Keywords: motivation, school principals, phenomenology