Yalova havuç (Daucus carota L.) gen havuzunda bulunan genotiplerin morfolojik karakterizasyonu
Morphological characterization of genotypes in Yalova carrot gene pool
Yazar: TOLGA TUNA
Danışman: PROF. DR. MURAT ŞEKER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2020-2021 yıllarında Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsünde, TUBİTAK tarafından desteklenen 117G002 numaralı "Kışlık Sebze Yetiştiriciliğinde Hat ve/veya Çeşit Geliştirme" isimli projenin "Mor, Sarı, Turuncu Havuçlarda Gen Havuzunun Oluşturulması" alt iş paketi kapsamında oluşturulan havuç gen havuzu içerisindeki 25 genotipin yaprak, çıkış ve kök özelliklerini belirlemeyi ve bu bağlamda ıslah programında devam ettirilecek olan bireylere ışık tutmayı amaçlamıştır. Türkiye'de havuç yetiştiriciliğinin yaygın olarak yapıldığı illerden (Kahramanmaraş, Hatay, Konya), ticari çeşitlerden (D-77, Y-77, T-77) ve yurt dışından (Tacikistan) oluşturulmuş gen havuzu içerisinde mor, sarı ve turuncu havuç tipleri bulunmaktadır. Söz konusu gen havuzundaki 475 bireyin çıkış zamanları, yaprak ve kök özellikleri belirlenirken UPOV ve IPGRI çeşit tanımlama formlarından yararlanılarak oluşturulan özellik belgesinden yararlanılmıştır. Oluşturulan bu belge yardımı ile 1 adet çıkış, 10 adet yaprak ve 27 adet kök kriteri incelenmiş ve genotipler cluster analizine tabi tutularak mevcut durumları ortaya konulmuştur. Mor bir havuç genotipi olan Hatay hattına ait havuç bireylerinde üstün, homojen ve koyu et rengi bulgularına rastlanılmış olup, ıslah programında devam ettirilmesi tavsiye edilmektedir. Taze tüketime uygun sarı ve turuncu renkli havuçlarda ise tat ve aroma kriterlerinin birincil öneme sahip olması, küçük odun dokuya sahip D-77, Y-77, T-77 ve Tacikistan 1 genotiplerini ön plana çıkarmıştır.

Abstract:
This study was performed in Yalova Ataturk Horticultural Central Research Institute between 2020-2021 within the scope of project titled ''Generating Gene Pool in Purple, Yellow and Orange Carrots'' which is a sub-work package of the number 117G002 project titled "Development Line and/or Variety in Winter Vegetable Cultivation" which is supported by The Scientific and Technological Research Council of Turkey. The objectives of this study were to determine leaf, leaf emergence and root characteristics of 25 genotypes in the carrot gene pool and shed light on carrot accessions used in breeding programs. There are purple, yellow and orange carrot types in the gene pool formed from provinces where carrot cultivation is widespread in Turkey, commercial varieties, and abroad. While determining the emergence times, leaf and root characteristics of 475 individuals subjected gene pool, the describtion document composed by using UPOV and IPGRI genotype identification forms was used. With the aid of this document, 1 germination, 10 leaves and 27 root criteria were examined and genotypes were subjected to cluster analysis and their current status was revealed. Carrot individuals belonging to the Hatay line, a purple carrot genotype, have superior, homogeneous and dark flesh color findings, and it is recommended to continue in the breeding program. The fact that taste and aroma criteria have primary importance in yellow and orange colored carrots suitable for fresh consumption has highlighted D-77, Y-77, T-77, and Tajikistan 1 genotypes with small ligneous texture.