Kolektif hafıza ve mekansal pratiklerin dijital iletişim araçları etkisinde dönüşümü
Transformation of collective memory and spatial practices in the effect of digital communication tools
Yazar: SEDA ZAFER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İFFET HÜLYA ARI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dijital teknolojiler ve içerdiği sosyal medya araçları gündelik yaşamın aktif bir parçası olarak mekanın fiziksel olarak kavranışı, deneyimi ve sınırları bağlamında değişken özellikler açığa çıkarmaktadır. Mekan, internet ağı yoluyla sabit konumlarından ayrılmakta, mevcut fiziksel çevre ile geçici mekânsal örüntü ile iç içe geçmektedir. Bu çalışma mimarlık pratiklerinde dijital iletişim araçlarının gelişmesi ile mekansal kavrayışın ve eylemlerin değişmekte olduğunu ortaya koymaktadır. 
Sanal medyum içerisinde gerçekleşen eş zamanlı, etkileşimli ve paylaşımlı iletişimsel süreç kitlelere hitap ederek, mekansal ve kolektif özellikler bütünlüğünde açığa çıkmaktadır. Çoklu iletişim Süreçleri ve kolektif paylaşımlar, kentsel ve kamusal alanda yere dair mevcut algının sürekli değişebilen tanımlarını ve eylemlerin çeşitliliğini sosyal bir ara yüzde tanımlamaktadır. Sanal örüntüler, geçmiş, şimdi ve gelecek zamansallığında eş zamanlı süreklilikler belirtmesi sebebi ile varolan fiziksel mekânın hafıza katmanına etki etmektedir. Mekan kullanıcılarının katılımcılara dönüşerek yere dair içerikler üretebilmesi ve  kentte kolektif hafızanın inşaasına daha etkin bir şekilde dahil olmaları çalışma konusunu yönlendirmektedir. Kolektif hafıza kavramı bu çalışmada ele alınan değişimler içerisinde konunun derinleştirildiği alan olmaktadır.
Yere bağlı değişkenlerin sanal örüntülerin ve sosyal iletişim boyutunun paylaşımlı etkisi ile harici bir kolektif hafıza üretildiği ve kentsel mekânın oluşumu bağlamında gelecek mekan pratiklerini yönlendirebilecek özellikleri barındırdığı düşünülmektedir. Sürekli değişim ve hız çağı içerisinde mobil erişim ve sosyal medya iletişimi çağdaş gündelik yaşamın vazgeçilmez bir unsuru haline gelmektedir. Yer ve konum tabanlı dijital iletişim araçları, hafızayı ve yeri harekete geçirmekle beraber konum geçmişlerine anlamlar yükleyerek aktif bir güç ile kullanıcılara hatırlamaya yönelik yeni yollar açmaktadır. Bu durum insanların kentler ve mekânları özelinde, hatırlama ve unutma ilişkilerini güçlendirmek için kullanılabilecek bir etkileşim alanı olarak görülmektedir.
Çalışmada dijital iletişim araçlarının ilerlemesi sebebi ile mekânsal dönüşümler çeşitli yönlerden belirtilmiştir. Hafıza kavramının mekansal deneyimler etkisindeki boyutu teorik bağlamda ifade edilmiştir. Temel teoriler, güncel araştırmalar ile iletişim ağları özelinde yeniden tanımlanmıştır. İletişim teknolojileri ve hafıza olarak iki tabanda birbirine koşut ilerleyen kavramsal çerçeveyi mekan pratikleri özelinde sentezlemek mümkün olmuştur. Sosyal medya iletişimin imkanları ile kent mekanını sanal bağlamda hem üreten hem de deneyimleyen kullanıcının dolaylı etkisi çeşitli örnekler yoluyla ifade edilmiştir. Kentsel kolektif hafızanın bilgi akışı içerisinde kaybolma eğilimini, iletişimdeki teknolojik araçların etkisi ile olumlu yönde değiştirmesinin mümkün olabileceği vurgulanmıştır.

Abstract:
Digital technologies and the social media tools, as an active part of everyday life, reveal variable features in the context of the physical comprehension, experience and boundaries of space. The space is going beyond the fixed position via internet network. Existing physical environment and temporary spatial pattern are intertwined. This study aims to show that spatial understandings and activities are changing with the development of digital communication tools in architectural practices.
The simultaneous, interactive and shared communicative process that takes place in the virtual medium is revealed in the integrity of the spatial and collective features by mass media. Multi-communication processes and collective sharing define the ever-changing definitions of the existing perception of the place in urban and public space. Diversity of actions is defined on a social technological interface. Virtual patterns influence the memory layer of existing physical space because of the simultaneous continuities in the past, present and future temporality. Users of a space turn into participants who produce contents relate to the places and participate in the construction of collective memory of the urban space more efficiently. The concept of collective memory is the field where the subject is deepened within the changes discussed in this study.
It is thought that the shared effect of place-dependent variables, virtual patterns and social communication dimension have potential on production an external collective memory. This can guide the future practices in the context of urban space formation. Mobile access and social media communication in the era of continuous change and speed become an indispensable element of contemporary everyday life. This is seen as a field of interaction that can be used to strengthen the relationships of remembering and forgetting in spesfic to cities and urban places.
In the study, the spatial transformations are indicated in various aspects due to the advancement of digital communication tools. The memory concept that is extented in spatial experiences is expressed in the theoretical context. The basic theories have been redefined in terms of current research and communication networks. It has been possible to synthesize the two conceptual framework -communication technologies and memory- parallel to each other in terms of spatial practices. The indirect impact of the user who both produces and experiences the urban space in a virtual context with the possibilities of social media communication is expressed through various examples. It was emphasized that the tendency of the urban collective memory to be lost in the flow of information could be changed positively with the impact of technological tools in communication.