Türkiye'de özel sektör Ar-Ge harcamalarına yapılan devlet teşviğinin etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluating the effectiveness of government incentives for private sector R&D expenditures in Turkey
Yazar: EMİR TURGUT
Danışman: DOÇ. DR. ATA ÖZKAYA
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
Sürdürülebilir bir büyüme ve kalkınmayı tetikleyen en önemli unsurların başında verimlilik artışı gelmektedir. Kişi başı ekonomik üretimin iki temel girdisinden birisi olan verimlilik aynı zamanda sermayenin ne kadar etkin kullanıldığının göstergesi olarak da tanımlanabilir (Akçiğit, 2023).  Verimlilik kapasitesini artırmanın en önemli yöntemlerinden bir tanesi yeni teknolojiler üretmek diğer bir deyişle inovasyon yapmaktır. Konu inovasyon olunca Araştırma-Geliştirme (AR-GE) harcamaları ayrı bir önem kazanmaktadır. Bu çerçevede tez çalışmamızda ilk olarak; Türkiye ve OECD genelinde özel sektör tarafından gerçekleştirilen AR-GE harcamaları ile kamu otoritesi tarafından özel sektör AR-GE harcamalarına verilen teşvik değerlendirilmiştir. Değerlendirmeler kapsamında imalat sanayii özelinde doğrudan teşvik verilen sektörlerin teknoloji yoğunlukluları, teşvik verilen işletmelerin büyüklüklüleri, verilen teşviklerin sektördeki rekabet düzeyine etkileri ile dış ticaretteki teknoloji kırılımına yansımaları irdelenmiştir. İncelemeler sonucunda özet olarak; verilen doğrudan teşviklerin en fazla orta yüksek teknolojik sektörlerde yoğunlaştığı, AR-GE harcamalarının orta büyüklükteki işletmeler tarafından daha verimli kullanılmasına karşın teşviklerden en fazla büyük işletmelerin yararlandığı, en fazla doğrudan teşvikin verildiği sektörlerde teşviklerin piyasa yoğunlaşmasını azaltacak şekilde kurgulanmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Productivity growth is one of the most important factors that trigger sustainable growth and development. Productivity, which is one of the two main inputs of per capita economic production, can also be defined as an indicator of how effectively capital is used (Akçiğit, 2023).  One of the most important methods of increasing productivity capacity is to produce new technologies, in other words, to innovate. When it comes to innovation, Research and Development (R&D) expenditures gain a special importance. In this framework, this thesis first evaluates the R&D expenditures made by the private sector in Turkey and OECD and the incentives given to private sector R&D expenditures by the public authority. Within the scope of the evaluations, the technology intensity of the sectors that are directly incentivized in the manufacturing industry, the size of the incentivized enterprises, the effects of the incentives on the level of competition in the sector and their reflections on the technology breakdown in foreign trade have been analyzed. As a result of the analysis, it is concluded that direct incentives are mostly concentrated in medium-high technology sectors, R&D expenditures are used more efficiently by medium-sized enterprises, while large enterprises benefit the most from incentives, and incentives are not designed in a way to reduce market concentration in sectors with the highest number of direct incentives.