Kronik hastalığı olmayan ergenlerde travma sonrası stres bozukluğu, uyku kalitesi ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of posttraumatic stress disorder, sleep quality and related factors in adolescents without chronic disease
Yazar: MEHMET AKÇAKAYA
Danışman: PROF. DR. FESİH AKTAR
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Kronik Hastalığı Olmayan Ergenlerde Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Uyku Kalitesi ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi
Giriş ve Amaç: Travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), çocuk ve ergenlerin hayatlarını etkileyen önemli psikiyatrik hastalıklardan birisidir. Travma sonrası stres bozukluğuna eşlik eden psikiyatrik bozuklukların uyku kalitesini etkilediği bildirilmektedir. Ülkemizde insanlar hem insan yapımı hem de doğa olayları nedeniyle pek çok travmatik olaya maruz kalmaktadır. Bu çalışma ile Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı Ana Bilim Dalı'na başvuran ergenlerde TSSB sıklığı, TSSB ile ilişkili demografik ve klinik veriler ile uyku kalitesi ile ilişkili faktörler incelenerek ülkemizde doğal afet sonrası travma yaşayan 11-18 yaş arası duygu durum ve uyku bozukluğu olan çocukların belirlenmesi, gerekli önlem ve önerilerde bulunulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Eylül 2023 – Haziran 2024 tarihleri arasında, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi polikliniklerine başvuran, cinsiyet ayrımı olmaksızın, çalışmada Revize Edilmiş Çocuk Olayın Etkisi Ölçeği-13 (CRIES-13) (EK-1), Afet ve Kitlesel Şiddet Olaylarını Değerlendirme Formu (EK-2) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)(EK-3) formlarını eksiksiz dolduran 11-18 yaş arası hastalar dâhil edilmiştir. Çalışmaya alınanların CRIES-13 puanı > 30 olan hastalar Travma Sonrası Stres Bozukluğu grubu (TSSB) ve diğer hastalarda Travma Sonrası Stres Bozukluğu Olmayan hasta grubu (TSSBO) olarak iki gruba ayrıldı ve iki grup istatiksel analizler edildi.
Bulgular: Bu çalışmaya 163 (%52,9) kız ve 145 (%47,1) erkek olmak üzere toplam 308 vaka dâhil edildi. Kız hastaların 56'sının (%45,1) ve erkek hastaların 68'inin (%59,1) TSSB olduğu saptandı. TSSB grubu hastaların 20'sinin (%22,7) olay sonrası hala evlerinin dışında yaşadıkları, TSSBO grubu hastaların 18'inin (%21,4) olay sonrasında hala evlerinin dışında yaşadıkları tespit edilmiş ve gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p=0,039). TSSB grubu hastaların 63'ünde (%20,4) uyku bozukluğu olduğu, TSSBO grubu hastaların ise 76'sında (%24,6) uyku bozukluğu olduğu tespit edilmiştir. Fakat gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,560).
Sonuç: Deprem gibi yıkıcı etkileri büyük olan afetlerde psikososyal destek genellikle olayın ilk haftalarıyla sınırlı kalmaktadır. TSSB, uyku ve yaşam kalitesi arasındaki ilişki çok karmaşıktır. Pediatrik TSSB'deki spesifik uyku bozuklukları objektif olarak tanımlandığında, tedavi geliştirilme ve sonuç çalışmaları yalnızca hastalardaki olumsuz semptomların azaltılması için değil, aynı zamanda uyku bozukluğunu TSSB gelişiminde bir biyobelirteç olarak tanımlayabilmek için de çok önemli olacaktır. Bu amaçla çok merkezli, geniş katılımlı ve objektif tanı yöntemlerinin kullanılacağı yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Ergen, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Uyku Kalitesi

Abstract:
Investigation of Posttraumatic Stress Disorder, Sleep Quality and Related Factors in Adolescents Without Chronic Disease
Introduction and Objective: Posttraumatic stress disorder (PTSD) is one of the most important psychiatric disorders affecting the lives of children and adolescents. It has been reported that psychiatric disorders accompanying posttraumatic stress disorder affect sleep quality. In our country, people are exposed to many traumatic events due to both man-made and natural events. The aim of this study was to determine the prevalence of PTSD, demographic and clinical data related to PTSD, and factors related to sleep quality in adolescents admitted to Dicle University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, and to identify children aged 11-18 years with mood and sleep disorders who have experienced trauma after natural disasters in our country and to make necessary precautions and recommendations.
Materials and Methods: Between September 2023 and June 2024, patients aged 11-18 years who applied to the outpatient clinics of Dicle University Faculty of Medicine Children's Hospital between September 2023 and June 2024, who completed the Revised Child Impact of Event Scale-13 (CRIES-13) (ANNEX-1), Disaster and Mass Violence Events Evaluation Form (ANNEX-2) and Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) (ANNEX-3) forms completely, without gender discrimination, were included in the study. Patients with a CRIES-13 score > 30 were divided into two groups as Posttraumatic Stress Disorder group (PTSD) and the other patients were divided into two groups as Posttraumatic Stress Disorder Non-PTSD group (PTSDN) and the two groups were statistically analyzed.
Results: A total of 308 cases, 163 (52.9%) female and 145 (47.1%) male, were included in this study. It was found that 56 (45.1%) of the female patients and 68 (59.1%) of the male patients had PTSD. It was determined that 20 (22.7%) of the PTSD group patients were still living outside their homes after the event and 18 (21.4%) of the PTSBO group patients were still living outside their homes after the event and a statistically significant difference was found between the groups (p=0.039). It was determined that 63 (20.4%) of the PTSD group patients had sleep disorders, while 76 (24.6%) of the PTSD group patients had sleep disorders. However, no statistically significant difference was found between the groups (p=0.560).
Conclusion: Psychosocial support in disasters with major devastating effects such as earthquakes is usually limited to the first weeks of the event. The relationship between PTSD, sleep and quality of life is very complex. Once specific sleep disturbances in pediatric PTSD are objectively identified, treatment development and outcome studies will be crucial not only to reduce negative symptoms in patients but also to identify sleep disturbance as a biomarker for the development of PTSD. For this purpose, new studies with multicenter, large participation and objective diagnostic methods are needed.
Key words: Adolescent, Posttraumatic Stress Disorder, Sleep Quality