Öğretmenlerin kariyer basamakları beklenti ölçeğinin geliştirilmesi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Development of teachers' career ladder expectation scale and its investigation in terms of various variables
Yazar: KAYA ÖZALP
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR ŞENTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Kariyer Basamakları Yükseltme Sınavı = Career Evaluation Examination ; Kariyer beklentileri = Career expectation ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Amaç: Bu araştırmada öğretmenlerin kariyer basamaklarına ilişkin beklentilerinin belirlenmesinde geçerli ve güvenilir ölçümler yapacak "Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Beklenti Ölçeği"nin geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmada, betimsel tarama modeli kullanılmış ve ölçeğin deneme uygulaması için 96 katılımcı, açımlayıcı faktör analizi için 433 katılımcı, doğrulayıcı faktör analizi için 434 katılımcı ve demografik değişken analizleri için 495 katılımcı örnekleme dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu ve araştırmacılar tarafından geliştirilen Öğretmenlik Mesleği Kariyer Basamakları Beklenti Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde faktör analizlerinden, betimsel istatistiklerden, t-testinden, ANOVA testinden, Welch testinden, Scheffe ve Games-Howell testlerinden yararlanılmıştır. 
Bulgular: AFA için örneklemin yeterliğini gösteren KMO katsayısı .953; Bartlett's testi sonuçları x2(861)=15138.949; p<.05 bulunmuştur. AFA sonrasında elde edilen beş faktörlü yapı, toplam varyansın %66.60'ını açıklamaktadır. Maddelerin faktör yükleri .45 ile .87 arasında değişmektedir. Doğrulayıcı faktör analizi öncesinde KMO değeri .888; Bartlett's test sonuçları X2(630)= 9153.472; p<.05 bulunmuştur. DFA ile model uyumunun doğrulandığı 17 maddeye ilişkin ikinci düzey faktör analizi uyum iyiliği değerleri incelendiğinde Ki-kare / Serbestlik Derecesi=2.430, NFI= .94, TLI=.96, IFI=.97, CFI=.96, RMSEA= .06, GFI=.93, AGFI=.90, RMR=.09, SRMR= .07 sonuçlarına ulaşılmıştır. Modelde yer alan maddelerin standartlaştırılmış faktör yüklenimleri .70 ile .96 arasındadır. Ölçeğin bütününe ait Cronbach alfa güvenirlik katsayısı α=.862 olarak bulunmuştur. Araştırmaya katılan öğretmenlerin kariyer basamakları beklentilerine dair genel ortalama X ̅ =3.34'tür. Alt boyutlar arasında en yüksek ortalama Kariyer Basamakları Hakları alt boyutunda iken (X ̅=3.92) en düşük ortalama Kariyer Basamakları Yükümlülükleri alt boyutundadır. Erkek öğretmenlerin kariyer basamakları beklentileri (X ̅=3.45), kadın öğretmenlerden (X ̅=3.23); lisansüstü eğitim mezunu öğretmenlerin kariyer basamakları beklentileri (X ̅=3.60), lisans mezunu öğretmenlerden (X ̅ =3.27); müdür olarak görev yapan öğretmenlerin kariyer basamakları beklentileri (X ̅=4.17), müdür yardımcısı olarak görev yapan öğretmenlerden (X ̅=3.48) ve üzerinde yönetim görevi olmayan görevi bulunmayan öğretmenlerden (X ̅=3.27) daha yüksektir. Öğretmenlerin kariyer basamaklarına ilişkin beklentilerinin kıdemlerine göre anlamlı bir değişim göstermediği tespit edilmiştir (F=.70; p>.05)
Sonuç ve Öneriler: Araştırma kapsamında öğretmenlerin kariyer basamakları beklentisini tespit etmek için geliştirilen beş faktörlü 17 maddeli ölçeğin; tutarlı bir şekilde aynı gizil yapıyı temsil ettiği, yakınsak ve ıraksak geçerlikleri sağladığı, böylece güvenilir ve geçerli ölçümler yaptığı ortaya konmuştur. Öğretmenlerin kariyer basamaklarına yönelik beklenti düzeyleri incelendiğinde öğretmenlerin orta düzey bir beklentiye sahip olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin kariyer basamaklarına yönelik beklentilerinde cinsiyet, lisansüstü eğitim, okul türü, yönetim görevi ve kariyer ünvanları değişkenlerinde anlamlı bir farklılığa rastlanırken öğretmenlerin kıdemleri ile kariyer basamakları beklentileri arasında anlamlı bir farklılığa rastlanılmamıştır. Kariyer basamakları uygulamasının etkin bir şekilde uygulanabilmesi için öğretmenlerin seslerine kulak verilmesi ve uygulamanın dinamik bir yapıya dönüştürülmesi gerekmektedir. Kariyer basamaklarının Türk eğitim sistemindeki etkililiğini tespit edebilecek araştırmalar gerçekleştirilebilir.

Abstract:
Purpose: In this study, it was aimed to develop the Teaching Profession Career Ladder Expectation Scale which will make valid and reliable measurements in determining the expectations of teachers regarding career ladder.
Method: In the study, descriptive survey model was used and 96 participants for the trial application of the scale, 433 participants for exploratory factor analysis, 434 participants for confirmatory factor analysis and 495 participants for demographic variable analyses were included in the sample. Demographic Information Form and Teaching Career Ladder Expectation Scale developed by the researchers were used as data collection tools. Factor analyses, descriptive statistics, t-test, ANOVA test, Welch test, Scheffe and Games-Howell tests were used to analyse the data.
Results: The KMO coefficient showing the adequacy of the sample for EFA was .953; Bartlett's test results x2(861)=15138.949; p<.05. The five-factor structure obtained after EFA explains 66.60% of the total variance. The factor loadings of the items ranged between .45 and .87. Prior to confirmatory factor analysis, KMO value was .888; Bartlett's test results X2(630)= 9153.472; p<.05. When the goodness of fit values of the second level factor analysis for the 17 items for which the model fit was confirmed by CFA were analysed, it was found that Chi-square / Degree of Freedom=2.430, NFI= .94, TLI=.96, IFI=.97, CFI=.96, RMSEA= .06, GFI=.93, AGFI=.90, RMR=.09, SRMR= .07. The standardised factor loadings of the items in the model are between .70 and .96. Cronbach's alpha reliability coefficient for the whole scale was found to be α=.862. The overall mean X ̅=3.34 for the career ladder expectations of the teachers participating in the study. Among the sub-dimensions, the highest mean is in the Career Ladder Rights sub-dimension (X ̅=3.92), while the lowest mean is in the Career Ladder Obligations sub-dimension. The career ladder expectations of male teachers (X ̅=3.45) are higher than those of female teachers (X ̅=3.23); the career ladder expectations of postgraduate teachers (X ̅=3.60) are higher than those of undergraduate teachers (X ̅=3.27); the career ladder expectations of teachers working as principals (X ̅=4.17) are higher than those of teachers working as assistant principals (X ̅=3.48) and above.
Conclusion and Suggestions: Within the scope of the research, it was revealed that the five-factor 17-item scale developed to determine the career ladder expectations of teachers consistently represents the same latent structure, provides convergent and divergent validities, and thus provides reliable and valid measurements. When the expectation levels of teachers towards career steps were analysed, it was seen that teachers had a medium level expectation. While a significant difference was found in the variables of gender, postgraduate education, school type, management position and career titles, no significant difference was found between teachers' seniority and career ladder expectations. In order to implement the career ladder application effectively, teachers' voices should be listened to and the application should be transformed into a dynamic structure. Researches can be conducted to determine the effectiveness of career steps in the Turkish education system.