Sosyo-politik dönüşümlerin teorik parametreleri ve süreçler: Polonya örneği
Theoretical parameters and processes of socio-political transformations: Poland case
Yazar: SELİNAY İLGAZ
Danışman: PROF. DR. ALİ ASKER
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bölge Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Dönüşüm sistemleri = Conversion systems ; Dönüşümsel değişim = Transformational shift ; Polonya = Poland ; Sosyopolitik = Socio-political ; Sosyopolitik etki = Socio-political effect ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
1980'li yılların sonundan itibaren sosyalist sistemin dağılma sürecine girmesi,
Sovyetler Birliği'nin dağılması ve Doğu Avrupa ülkelerinde siyasi rejimlerin
değişmesi 20. yüzyılın en önemli olaylarındandır. Sosyalist sistemin çözülmesi ve
Doğu Bloku'nun çökmesiyle, Merkezi ve Doğu Avrupa ülkelerinde "siyasi dönüşüm"
süreci başlamıştır. Siyasi dönüşüm olgusu, rejim değişmeleri ve demokrasiye geçiş
kavramlarıyla açıklanmaktadır. Bu doğrultuda, ekonomi ve sosyo-politik yapılar
değişime uğramış, ayrıca yeni anayasa yapımı sürecine geçilmiştir. Bu süreç sosyalist
anayasaların revize edilmesiyle başlarken, ilerleyen tarihlerde yeni liberal anayasaların
yapımıyla devam etmiştir. Yeni sisteme geçişte liberal ve demokratik anayasal
kurumlar tesis edilmiş ve farklı hükümet modelleri ortaya çıkmıştır.
Demokratikleşme sürecini farklı aşamalarla sürdürmüş bir Doğu Avrupa ülkesi olarak
Polonya, sosyo-politik dönüşümlerin teorik parametrelerini anlama ve örnek teşkil
etme bakımından önemlidir. Ülke, 1989 serbest seçimleri ve yuvarlak masa
görüşmeleri, ayrıca iç ve dış dinamiklerin de etkisiyle Orta ve Doğu Avrupa'da
demokratikleşme sürecinin başını çekmiştir. Polonya'da komünizmin çözülüşü ve
dönüşüm süreci diğer bölge ülkelerini de etkilemiştir. Bu doğrultuda tez çalışmasında
öncelikli olarak dönüşüm süreçlerinin sosyo-politik koşullar çerçevesinde temel
parametreleri belirlenmiştir. Bu parametreler, ülkeden ülkeye değişiklik
göstermektedir. Zira her bir ülkenin ortaya çıkışı, gelişimi, siyasal kültür seviyeleri, iç
ve dış etkenleri farklıdır. Buna rağmen genel olarak ülkelerin tümü için geçerli olan
parametrelerin varlığından da söz edilmektedir. Teorik çerçeveden sonra, Polonya'daki
demokratikleşme süreci ve sistem değişikliğinin nasıl gerçekleştiği, komünist sistemin
çözülüşü ve yeni liberal düzene geçiş sürecinde anayasa yapımı ve tercih edilen
hükümet sistemi incelenmiştir.

Abstract:
Since the end of the 1980s, the process of disintegration of the socialist system, the
dissolution of the Soviet Union and the change of political regimes in Eastern
European countries have taken place. These cases are one of the most important events
of the twentieth century. Due to the collapse of the communist system and the Eastern
Bloc, "political transformation" has begun in the countries of central and Eastern
Europe. The concept of political transformation can be explained by the concepts of
regime changes and the transition to democracy. Accordingly, the economic and socio-
political factors have changed. In company with, the process of making a new
constitution has been started. this process began with the revision of new constitutions.
in the following periods, it continued with the construction of liberal constitutions.
During the transition to the new system, liberal and constitutional agency were
established, and different models of government also emerged.
Poland has made its transition to democracy through different stages, therefore, it is
important in terms of the subject. Poland is leading in the process of democratization
in eastern Europe. Because the 1989 free elections, round table negotiations and
internal and external dynamics provided an advantage. The dissociation and
transformation of communism in Poland has affected other countries in the region.
Primarily, in the thesis, the basic parameters of transformation processes within the
framework of socio-political conditions are determined. These parameters are different
in each country. The emergence of countries, their development, the level of political
culture and internal and external factors are different. However, there are parameters
that apply to all countries. After the theoretical framework, the process of
democratization in Poland, how the system change took place, will be described. In
addition, constitution making and the preferred government system in the process of
the disintegration of the communist system and the transition to the new liberal order
were examined.