Okul müdürlerinin paylaşılan öğretimsel liderlik davranışları ile okul etkililiği ilişkisinde işbirlikçi iklimin aracı rolü: Bir yapısal eşitlik modellemesi
The mediator role of collaborative climate in the relationship between school principals' shared instructional leadership behaviors and school effectiveness: A structural equation modeling
Yazar: MUHAMMED DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT DİLEKÇİ
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul etkililiği = School effectiveness ; İşbirlikçi iklim = Collaborative climate

Özet:
Bu araştırmada beden eğitimi öğretmenlerinin görüşlerine göre okul müdürlerinin paylaşılan öğretimsel liderlik davranışları ile algılanan okul etkililiği arasındaki ilişkide işbirlikçi iklimin aracı rolü yapısal eşitlik modellemesiyle incelenmiştir. 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında Batman ilinde görev yapan 402 beden eğitimi öğretmeni araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Araştırmada evrenin tamamına (n=402) ulaşılması hedeflenmiş ve bu nedenle de örneklem seçim yoluna gidilmemiştir. Beden eğitimi öğretmenlerinin 272'i araştırmaya katılmış olup öğretmenlerin geri dönüş oranı %67,66'dır. Araştırmada veri analizinde SPSS (25) ve AMOS Graphics (24) olmak üzere iki farklı programdan yararlanılmıştır. Betimsel istatistikler, değişkenler arası karşılıklı ilişkiler ve güvenirlik analizleri SPSS (25) programı ile veri toplama araçlarının geçerliliği (DFA), ölçüm modelinin test edilmesi ve yapısal eşitlik analizleri ise AMOS Graphics (24) programı aracılığı ile yürütülmüştür. Öğretmenlerin görüşlerinin saptanmasında ölçme araçlarından alınan puanların aritmetik ortalama (X̄) ve standart sapma (SS) değerleri incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; öğretmenlerin okul müdürlerinin paylaşılan öğretimsel liderlik davranışlarına, işbirlikçi iklime ve algılanan okul etkililiğine yönelik görüşlerinin katılıyorum düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen görüşlerine göre okullarda paylaşılan öğretimsel liderliğinin uygulandığı, işbirlikçi bir iklimin hâkim ve etkililik düzeyinin nispeten yüksek olduğu ifade edilebilir. Araştırmada yer alan değişkenler arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; okul müdürlerinin paylaşılan öğretimsel liderlik davranışları ile algılanan okul etkililiği arasında; okul müdürlerinin paylaşılan öğretimsel liderlik davranışları ile işbirlikçi iklim arasında ve algılanan okul etkililiği ile işbirlikçi iklim arasında pozitif yönlü, istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmada yer alan hipotezleri test etmek için ise yapısal eşitlik modelinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; okul müdürlerinin paylaşılan öğretimsel liderlik davranışları, işbirlikçi iklimi ve algılanan okul etkililiğini anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Ancak işbirlikçi iklimin algılanan okul etkililiğine olan etkisi istatistiksel olarak anlamlı değildir. Model sonuçlarına göre okul müdürlerinin paylaşılan öğretimsel liderlik davranışlarının, algılanan okul etkililiği üzerindeki etkisinde işbirlikçi iklimin aracı rolü istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Elde edilen bulgular alanyazın bağlamında tartışılmış, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In this study, the mediator role of collaborative climate between shared instructional leadership behaviors and perceived school effectiveness based on school principals' views according to physical education teachers was examined by structural equation modeling. The universe of the research compose of 402 physical education teachers working in Batman in the 2022-2023 academic year. Researcher, aimed to reach whole population (n=402) and therefore, no sampling method was used. In this context, 272 physical education teachers accepted to participate in the research and the return rate of the teachers was 67.66%. In the research, SPSS (25) and AMOS Graphics (24), were used to analyze the data. Descriptive statistics, relationships between variables and reliability analysis were conducted using SPSS (25), whereas, validity of data collection tools (DFA), testing of measurement model and structural equation analysis were carried out by AMOS Graphics (24) program. To determine the opinions of the teachers, the arithmetic mean (X̄) and standard deviation (SD) values obtained from the measurement tools were examined. Based on the findings obtained; It has been figured out that teachers' views on shared instructional leadership behaviors, collaborative climate and perceived school effectiveness of school principals are at the level of "agree". Additionally, according to teachers' opinions, it can be stated that shared instructional leadership is applied in schools, a collaborative climate observed and the level of effectiveness is relatively high. Correlation analysis conducted to figure out relationships between variables. According to the findings; positive, statistically significant and high level of correlation was found between shared instructional leadership behaviors and perceived school effectiveness, shared instructional leadership behaviors and collaborative climate, and perceived school effectiveness and collaborative climate of school principles. SEM was used to test the hypotheses in the research. According to the results; shared instructional leadership behaviors of school principals affect the collaborative climate and perceived school effectiveness significantly. However, the effect of collaborative climate on perceived school effectiveness is not statistically significant. According to the model results, the mediating role of the collaborative climate in the effect of school principals' shared instructional leadership behaviors on perceived school effectiveness was found to be statistically significant. The findings were discussed in the context of the literature, and suggestions were developed for practitioners and researchers.