Birinci basamak sağlık kuruluşlarında hasta mahremiyeti uygulamaları ve sağlık çalışanlarının hasta mahremiyetine yönelik tutumlarının incelenmesi
An investigation into the healtcare professionals' attitude towards patient privacy and implementations of patient privacy in primary health care institutions
Yazar: SEÇİL VAROL
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ARSLANOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlıkta Kalite Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık kuruluşlarında hasta mahremiyeti uygulamaları ve sağlık çalışanlarının hasta mahremiyetine yönelik tutumlarının incelenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma keşifsel bir nitel araştırma niteliğinde olup gömülü teori yaklaşımı esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini İstanbul'da bir ilçede birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev alan hekim ve hemşire/ebeler oluşturmaktadır. Amaçlı, maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılarak 10 hekim ve 10 hemşire/ebeden oluşan örneklem grubu oluşturulmuştur. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Yüz yüze görüşme tekniğinden faydalanılarak derinlemesine, bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiş, verilerin analizinde MAXQDA 2022 Analytics Pro programı kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma kapsamında yapılan içerik analizi sonucunda on iki ana tema belirlenmiştir. Katılımcıların %60'ının mahremiyet ile ilgili daha önce bir eğitim almadığı, hasta mahremiyetini %49 bilişsel, %34 fiziksel, %11 psikolojik, %6 ise sosyal boyut bağlamında değerlendirdikleri, mahremiyeti sağlarken en çok hasta bilgilerini üçüncü kişilerle paylaşmadıkları, hastaların en çok muayene/tanı/tedavisi/ kişisel sağlık bilgileri ve kişisel bilgilerini mahrem olarak değerlendirdikleri, hasta ile ilgili bilgi ve belgelerin yalnızca kendisiyle paylaşılması gerektiği hakkında daha yoğun görüş bildirdikleri, hasta mahremiyetini sağlarken odaya başka hastaların girmesini daha çok sorun olarak belirttikleri, yaşanan sorunlara çözüm önerilerinde en çok hastalara mahremiyet hakkında eğitim verilmesini vurguladıkları, daha çok hasta bilgilerinin üçüncü kişilerle paylaşılmasını mahremiyetin ihlal edildiği durum olarak değerlendirdikleri, %90'nının hasta mahremiyeti hakkında hizmet içi eğitim verilmesi gerektiğini ifade ettikleri saptanmıştır. 
Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre; birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev alan sağlık çalışanlarının hasta mahremiyetini en çok bilişsel, daha sonra fiziksel boyutta ele aldıkları, hasta mahremiyeti uygulamalarına önem verdikleri ve alanda uyguladıkları belirlenmiştir. Birinci basamak sağlık kuruluşlarında hasta mahremiyetini sağlarken yaşanan sorunların ve mahremiyetin ihlal edildiği durumların sebeplerinin daha ayrıntılı araştırılması, yaşanan sorun ve ihlallere karşı önlemlerin alınması, hasta mahremiyetine yönelik hem topluma hem de sağlık çalışanlarına gerekli eğitimlerin verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine patient privacy practices in primary healthcare institutions and the attitudes of healthcare professionals towards patient privacy.
Materials and Methods: The research is an exploratory qualitative research and was conducted based on the grounded theory approach. The population of the research consists of physicians and nurses/midwives working in primary health care institutions in a district in Istanbul. A sample group consisting of 10 physicians and 10 nurses/midwives was created using the purposive maximum diversity sampling method. A semi-structured interview form was used as a data collection tool. In-depth, individual interviews were conducted using the face-to-face interview technique. The data collected within the scope of the research was evaluated with the content analysis method, and MAXQDA 2022 Analytics Pro program was used to analyze the data.
Results: As a result of the content analysis conducted within the scope of the research, twelve main themes were determined. %60 of the participants had not received any training on privacy before, %49 evaluated patient privacy in terms of cognitive, %34 physical, %11 psychological, and %6 in the context of social dimension. While ensuring privacy, they did not share patient information with third parties, and patients were most frequently examined/diagnosis/treatment /personal health information and their personal information as confidential, they expressed a more intense opinion that information and documents about the patient should be shared only with them, they stated that it was more of a problem for other patients to enter the room while ensuring patient privacy, and they mostly suggested solutions to the problems experienced. It was determined that they emphasized that patients should be educated about privacy, that they mostly considered sharing patient information with third parties as a situation in which privacy was violated, and that %90 of them stated that in-service training should be given about patient privacy.
Conclusion: According to the research results; It has been determined that healthcare professionals working in primary health care institutions address patient privacy mostly in the cognitive dimension, then in the physical dimension, care less about psychological and social privacy, and attach importance to patient privacy practices and implement them in the field. It is recommended to investigate in more detail the problems experienced while ensuring patient privacy in primary health care institutions and the reasons for violations of privacy, to take precautions against the problems and violations experienced, and to provide necessary training to both the society and healthcare professionals regarding patient privacy.