Ortaokul öğrencilerinin kariyer gelişimini destekleyici çevrimiçi karar verme becerileri programının web tabanlı olarak etkililiğinin sınanması
Testing the web-based effectiveness of an online decisionmaking skills program supporting career development of middle school students
Yazar: MEHTAP KARALAR
Danışman: PROF. DR. AYŞENUR BÜYÜKGÖZE KAVAS
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Karar verme = Decision making ; Kariyer geliştirme = Career development ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Web tabanlı uygulamalar = Web based applications ; Çevrimiçi değerlendirme = Online assessment

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin kariyer gelişimlerini desteklemek
amacı ile web tabanlı, online, modüler, oyunlaştırılmış içerik ve animasyonlarla
oluşturulmuş sınıf düzeylerine göre ayarlanmış bir program oluşturmak ve etkililiğini
test etmektir. Kariyer gelişimini destekleyici kariyer karar verme programı toplam altı
farklı modülden oluşmaktadır. Ortaokulun tüm kademeleri dikkate alınarak sınıf
düzeylerine göre ayarlanmış olan modüller birbiri üzerine kurgulanmış 10 etaptan
oluşmaktadır. Etapların içeriği ortaokul öğrencilerinin kariyer gelişim kazanımlarına
yönelik oyun ve animasyonlardan meydana gelmektedir. Bilgisayar, telefon ve
tabletlerin tarayıcıları üzerinden erişilebilmesinin yanı sıra hem iOS hem de Android
işletim sistemlerinde çalışacak şekilde geliştirilmiştir. Programda sırasıyla Meslekleri
Tanıma-1 Modülü, Meslekleri Tanıma-2 Modülü, Okul Yaşamı, Kişisel Özellikler ve
Meslek İlişkisi Modülü, Karar Verme Modülü, Amaç Belirleme ve Plan Yapma
Modülü ve Değerlendirme Modülü bulunmaktadır.
Programda yer alan modüllerin etkililiğinin değerlendirilmesinde gerçek
deneysel desenlerden "Sontest Kontrol Gruplu Seçkisiz Desen" kullanılmıştır.
Çalışmada ölçme aracı olarak her modül ve sınıf düzeyine göre kazanım testleri
oluşturulmuştur. Çalışma Samsun ili merkez ilçelerinde rastgele belirlenen
ortaokullarda üç aşamalı olarak yürütülmüştür. Birinci aşama olan test aşamasında,
programın dili, anlaşılabilirliği, kullanım kolaylığı ve akıcılığına ilişkin öğrenci
görüşleri alınmıştır. İkinci aşama olan pilot aşamada geliştirilen yazılım programı her
bir modül için 5. 6. 7. ve 8. sınıf öğrencilerinde etkililiği deney ve kontrol grubunda
yer alan 800 öğrenciyle test edilmiştir. Üçüncü aşama olan esas çalışma aşamasında
ise programın etkililiği her bir modül ve sınıf düzeyini temsil eden deney ve kontrol
gruplarında yer alan 1200 öğrenciyle test edilmiştir. Elde edilen verilerin aritmetik
ortalama, frekans, standart sapma, normallik değerleri incelenmiştir. Deney ve kontrol
grubu sontest verilerinin karşılaştırılmasında normal dağılım göstermesinden dolayı
bağımsız örneklemler t-Testi yapılmıştır. Analizler sonucunda tüm modüllerin tüm
sınıf düzeyleri kapsamında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı bulgusu
elde edilmiştir. Bu bulguya göre geliştirilen yazılım programın tüm sınıf düzeylerinde
pozitif yönde anlamlı ve etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to create a web-based, online, modular, gamified content
and animations adjusted for grade level program in order to support the career
development of secondary school students and to test its effectiveness. The career
decision making program that supports career development consists of six different
modules. The modules, which are adjusted according to the grade levels by considering
all the levels of the secondary school, consist of 10 stages built on each other. The
content of the stages consists of games and animations for the career development
gains of secondary school students. It has been developed to run on both iOS and
Android operating systems, as well as being accessible through the browsers of
computers, phones and tablets. In the program, there are Profession Recognition-1
Module, Profession Recognition-2 Module, School Life, Personal Characteristics and
Professional Relationship Module, Decision Making Module, Goal Setting and
Planning Module and Evaluation Module.
"Posttest Random Design with Control Group", one of the real experimental
designs, was used to evaluate the effectiveness of the modules in the program. As a
measurement tool in the study, acquisition tests were created according to each module
and class levels. The study was carried out in three stages in randomly selected
secondary schools in the central districts of Samsun. In the first stage, the test stage,
students' opinions on the language, ease of use and suitability of the program were
taken. In the second stage, the pilot stage, each module of the program was tested on
the 5th, 6th, 7th and 8th grade students with 800 students in the experimental and
control groups. In the third stage, the main study stage, the effectiveness of the
program was tested with 1200 students in the experimental and control groups
representing each module and class level. The arithmetic mean, frequency, standard
deviation and normality values of the obtained data were examined. In the comparison
of the posttest data of the experimental and control groups, independent samples t-Test
was performed because of the normal distribution. As a result of the analysis, it was
found that all modules differed statistically significantly within the scope of all grade
levels. According to this finding, it was seen that the program was positively
significant and effective at all grade levels.