Ferâ'izî-zâde Mehmed Sa'îd Efendi'nin Pend-nâme-i Attar Şerhi (56-107. varaklar inceleme-metin)
Ferâ'izî-zâde Mehmed Sa'îd Efendi's Pend-nâme-i Attar Commentary (56-107. leaf analysis-text)
Yazar: ZEYNEP GÖK
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN TÜRKOĞLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Mehmed Said = Mehmed Said ; Pendnameler = Pend-names ; Yöntembilim = Methodology ; Şerh = Commentary

Özet:
Türk edebiyatında, muhtelif kültürlerlerden etkilenerek pek çok esere tercüme veyâ şerhler yapılmış ve farklı kültürlerin eserleri bu yolla kültürümüze takdîm edilmiştir. Bunlar arasında İran edebiyatından doğup değişik coğrafyalara adını duyurmuş Ferîdüddin Attarʼa ait Pendnâme kendi döneminin meselelerine farklı bir üslûp ve dille çözümler getiren, günümüzde de saygınlığını koruyan bir eserdir. Şerh; îzâh, açık anlatma, açma gibi çeşitli anlamlara gelmektedir. Türk edebiyatında Pendnâme'ye yapılan şerhlerden biri de Ferâʼizî-zâde Mehmed Saʼîd Efendi'nin Pendnâme-i Attar Şerhi'dir. Pendnâme-i Attar Şerhi XVIII. yüzyılın sonu ve XIX. yüzyılın başında 1809 yılında yazılmıştır. Bu eserin nüshası müellife ait olup Milli Kütüphane Yaz. 3310 numarada bulunmaktadır. Tamamı 113 varaktır. Ferâʼizî-zâde Mehmed Saʼîd Efendi'nin bir başka eseri Tarih-i Gülşen-i Maarif'tir. Ferâʼizî-zâde hakkındaki bilgilere bu eser yoluyla ulaşmaktayız. Asıl adı Mehmed Saʼîd'dir. Bursa'da dünyaya gelen müellif Seyyid Ferâʼizî Mehmed Efendi'nin oğludur. İlk eğitimini babasından almıştır. Müellif, bir taraftan medrese eğitimi görmüş, bir taraftan Arapça eğitimi almıştır. Ferâʼizî-zâde'nin ölüm tarihi 1835 olarak bilinir. Mezarı Bursa Emir Sultan Camii hazîresindedir. Ferâʼizî-zâde, Pendnâmeʼdeki beyitleri sırasıyla numaralandırmış olup metni bu metotla şerh etmiştir. Kelimeleri etimolojik, gramatikal ve mânâ olmak üzere üç aşamalı incelemiştir. Kısaca müellif eserinde önce kelime veya eke dair Arapça, Farsça ve Türkçe olmak üzere üç dilde açıklama yapmıştır. Daha sonra bir bütün halinde beyit şerhine geçmiştir.

Anahtar Kelimeler: Şerh, Metot, Pend-nâme, Attâr, Ferâʼizî-zâde

Abstract:
In Turkish literature, many works were translated or annotated by being influenced by various cultures, and the works of different cultures were introduced to our culture in this way. Among these, he was born from Iranian literature and made his name known to different geographies Pendnâme is a work that brings solutions to the problems of its time with a different style and language and maintains its prestige today. Commentary; It has various meanings such as explanation, expounding, opening. One of the commentary works in this direction is Ferâʼizî-zâde Mehmed Saʼîd Efendiʼs Pend-nâme-i Attar Commentary. Pendnâme-i Attar Commentary XVIII. at the end of the century and the XIX. It was written in 1809 at the turn of the century. The copy of this work belongs to the author and is published in the National Library Summer. Located at number 3310. It is totally 113 leaves. Another work of Ferâʼizî-zâde Mehmed Saʼîd Efendi is History-i Gülşen-i Maarif. We reach the information about Ferâʼizî-zâde through this work. His real name is Mehmed Saʼîd. He is the son of the artist Seyyid Ferâʼizî Mehmed Efendi, who was born in Bursa. He received his primary education from his father. At the same time, Ferâʼizî-zâde, who studied at a madrasa, also studied Arabic. Ferâʼizî-zâde's death date is mentioned in the sources as 1835. His grave is in Bursa Emir Sultan Mosque. In his commentary Ferâʼizî-zâde applied the annotation method by numbering the couplets in the text, and he interpreted Pendnâme in this way. He analyzed the words in three stages as etymological, grammatical and meaning. In short, in his work, the author first explained the word or suffix in all three languages, Arabic, Persianand Turkish. Later, it was translated into couplet annotation as a whole.
     
Keywords: Commentary, Method, Pend-nâme, Attâr, Ferâʼizî-zâde