Türkiye`de 1990`lı yıllarda annelerin doğum öncesi bakım alma durumlarındaki değişimlerin yenidoğan, yenidoğan sonrası ve bebek ölümlülüğüne etkisi
Effect of changes in the frequency and quality of prenatal care on neonatal, postneonatal, and infant mortality during the 1990`s in Turkey
Yazar: AHMET ERGİN
Danışman: PROF.DR. GÜLBİN GÖKÇAY
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
54 VI. ÖZET Doğum öncesi bakım (DÖB); gebelik planlayan bir anne adayının hamilelik öncesi eğitimiyle başlayan ve tüm gebelik boyunca da anne ve fetusun düzenli aralıklarla, gerekli muayene ve önerilerde bulunularak, eğitimli bir sağlık personeli tarafından izlenmesidir. DÖB alan annelerin bu hizmetten hiç yararlanmamış olanlara göre hem kendilerinin hem de bebeklerinin daha az hastalık ve ölüm riski taşıdığını gösteren çeşitli araştırmalar mevcuttur. 1990'h yıllarda Türkiye'de ekolojik düzeyde DÖB sıklığı artarken bebek ölümlülüğünü gösteren ölçütlerin azaldığı belirlenmiştir. Ancak ulusal olarak kişiler düzeyinde bebek ölümlülüğüne DÖB'ın etkisi tam olarak saptanamamıştır. Türkiye Nüfus ve Sağlık araştırmaları 1993 ve 1998 öncesi dönemlere ilişkin doğurganlık düzeyi ve değişimi, bebek ve çocuk ölümlülüğü, aile planlaması ve ana ve çocuk sağlığı gibi konular hakkında bilgi toplamak amacı ile Türkiye çapında seçilen örneklemler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Ağırlıklı, çok aşamalı ve tabakalı seçilen örneklemler ülkenin bütününü, kentsel ve kırsal yerleşim yerlerini ve beş coğrafi bölgeyi yansıtması amaçlamıştır. Çalışmamız, Türkiye'de bebek (yenidoğan ve yenidoğan sonrası) ölüm hızında 1 990' h yıllar boyunca bir azalma olduğunu, 1990'h yılların sonlarında yenidoğan ölüm hızının yenidoğan sonrası ölüm hızından yüksek olduğunu, diğer bir deyişle, bir yaşından önceki ölümlerin çoğunun ilk ay tamamlanmadan oluştuğunu göstermiştir. Ayrıca yenidoğan sonrası ölüm hızındaki azalmanın bebek ölüm hızındaki düşüşe esas katkıyı yapan faktör olduğunu ve diğer faktörler sabit tutulduğunda doğum öncesi bakımın, doğum bakımının ve anne eğitiminin bebek ölümlülüğüne ( başlıca yenidoğan sonrası ölüm hızı olmak üzere) belirgin azaltıcı etki yaptığını belirlemiştir. Sonuç olarak, doğum öncesi ve doğumda sağlık hizmetlerinin55 ulaşılabilirliğinin ve niteliğinin artırılması, kadının eğitim düzeyinin yükseltilmesi, bölgesel ve kentsel/kırsal ekonomik ve sağlık hizmetlere ulaşılabilirliğindeki farklılıkların giderilmesi için gerekli girişimlerin yapılması bebek ölümlülüğünü azaltacak potansiyel yaklaşımlar olarak algılanmalıdır.

Abstract:
56 VH. SUMMARY Effect of Changes in the Frequency and Quality of Prenatal Care on Neonatal, Postneonatal, and Infant Mortality during the 1990's in Turkey Prenatal care is the regular assessment of mothers' and fetuses' health by health personnel thorough out the pregnancies with necessary examinations and recommendations. The goal of prenatal care is to monitor the progress of a pregnancy and to identify potential problems before they become serious for either mother or baby. This care can be provided by a doctor, midwife or other health care professional. There have been many previous studies showing less risk for mother and child health in pregnancies where prenatal care had been provided. During the 1990s in Turkey, while the figures for prenatal care increased, the infant mortality figures decreased. However, the exact reasons for the decreased infant mortality and the role of prenatal care were not determined. In the present study we found the opportunity to tackle with this issue. Turkish Demographic Health Surveys in 1993 and 1998 were carried out to collect information on subjects like the level of fertility, infant and child mortality, family planning, and mother and child health. The sample was selected by a multistage, stratified, cluster sampling method. The sampling procedures of the Surveys were designed to provide demographic and health indicators for urban and rural areas for five regions and for whole country. The present study found that infant mortality in Turkey during 1990s (neonatal and post neonatal mortality rates) decreased. Neonatal mortality also was the major contributor to infant mortality meaning that many of the death existed among infants before their first birthdays. Further, the decrease in the post neonatal mortality was the main contributor to the decrease in infant mortality. Finally, infant mortality (mainly postneonatal mortality) was affected by the status of mother's prenatal care, delivery care and educational57 status of women after adjusted for other confounding factors. In conclusion, enhancing the accessibility to prenatal and natal care, increasing the educational status of women, and reducing the economic differences among regions and living places will positively affect infant survival.