Diplomatik sığınma kavramı ve bir uluslararası hukuk uygulaması: Haya de la Torre Olayı
Diplomatic asylum concept and an international law practice: Haya de la Torre Case
Yazar: ŞEYMA ÇATAK DALDAL
Danışman: DOÇ. DR. EVREN KÜÇÜK
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Diplomatik sığınma, bir devletin kendi toprakları dışında, yabancı topraklarda bulunan diplomatik misyon binalarında sığınma hakkı tanımasıdır. Diplomatik sığınma, uluslararası hukuk ve uluslararası ilişkilerde daima tartışmalı bir konu olmuştur. Ülke devletinin egemenlik yetkisi ile koruma sağlayan devletin diplomatik dokunulmazlığı arasındaki hassas denge, diplomatik krizlerin meydana gelmesine sebebiyet vermektedir. Devletler için diplomatik sığınmaya dair anlaşmazlıkların çözümünde diplomatik yöntemlerin denenmesi öncelikli olsa da bazı anlaşmazlıkların çözümü seneler sürmektedir. Kolombiya ve Peru arasında yaşanan Haya de la Torre Olayı, diplomatik sığınmaya ilişkin Uluslararası Adalet Divanı'nın karar verdiği ilk ve tek olay olması nedeniyle önemlidir. Uluslararası Adalet Divanı'nın diplomatik sığınmaya yaklaşımı özellikle Latin Amerika bölgesinde eleştirilmiş; Divan kararı birçok açıdan yetersiz bulunmuştur. Divan kararındaki eksiklikler, Latin Amerika ülkelerini diplomatik sığınmaya dair bölgesel bir uluslararası sözleşme düzenlenmelerine teşvik etmiştir. 
Çalışmada sığınma kavramı, sığınmanın tarihi süreci, sığınma türleri açıklanmıştır. Ülke dışı sığınmanın bir görünümü olan diplomatik sığınma, diplomatik dokunulmazlık ve ayrıcalıklar konusundan ayrı değerlendirilemeyeceği için misyon binalarının dokunulmazlığı ele alınmıştır. Diplomatik sığınmanın tarihsel arka planı ve kuramsal açıdan diplomatik sığınma bu bölümde incelenen diğer başlıklar olmuştur. Uluslararası hukuk düzenlemelerinde diplomatik sığınma değerlendirilmiştir. Uluslararası hukuktaki önemli diplomatik sığınma örnekleri açıklanmıştır. Diplomatik sığınma ile özdeşleşen Uluslararası Adalet Divanı Kolombiya/Peru Davası'na göre diplomatik sığınmanın şartları ve diplomatik sığınmanın sona erme usulleri incelenmiştir. Çalışmanın sonunda diplomatik sığınma konusuna ilişkin sorunlar ve çözüm önerileri sunulmuştur.
ANAHTAR KELİMELER:Sığınma, Diplomatik Sığınma, Ülke Dışılık, Diplomatik Dokunulmazlık, Uluslararası Sözleşmeler, Haya de la Torre, Uluslararası Adalet Divanı.

Abstract:
Diplomatic asylum is the practice of asylum granted by a State outside its territory in its diplomatic missions, in its consulate installations in foreign territory. Diplomatic asylum has always been a controversial topic in international law and international affairs. The delicate balance between the authority of sovereignty of the receiving state and the diplomatic immunity of the state providing protection causes to diplomatic crisis. While it is a priority for states to utilise diplomatic means in the resolution of diplomatic asylum conflicts, the resolution of some conflicts may take years. The Haya de la Torre Case between Colombia and Peru is significant as it is first and only case in which the International Court of Justice decided on diplomatic asylum. The International Court of Justice's approach to diplomatic asylum has been criticised, particularly in the Latin American area, and the Court's adjudgement has been found insufficient in several respects. The Court's judgement has encouraged Latin American countries to issue a regional international convention on diplomatic asylum. 
The concept of asylum, the historical process of asylum and types of asylum are described. Since diplomatic asylum, which is an implementation of extraterritorial asylum, cannot be considered separately from the issue of diplomatic immunity and privileges, the immunity of mission premises is discussed. The historical background of diplomatic asylum and diplomatic asylum from the theoretical perspective are the other topics analysed in this part. Diplomatic asylum is evaluated in international law regulations. Significant cases of diplomatic asylum in international law are analysed. According to the International Court of Justice Colombia v. Peru Case, which is associated with diplomatic asylum, the stipulations of diplomatic asylum and the procedures for the termination of diplomatic asylum are examined. At the end of the study, problems and solution recommendations on the issue of diplomatic asylum are presented.
KEYWORDS:Asylum, Diplomatic Asylum, Extraterritoriality, Diplomatic Immunity, International Conventions, Haya de la Torre, International Court of Justice.