Stereotipik hareket bozukluğu ve nöroinflamasyon ilişkisi
The relationship between stereotypical movement disorder and neuroinflammation
Yazar: RUKEN DEMİRKOL TUNCA
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÜNAL
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hareket = Motion ; Hareket bozuklukları = Movement disorders ; Nörogelişimsel bozukluklar = Neurodevelopmental disorders ; Nöroinflamatuar hastalıklar = Neuroinflammatory diseases ; Nörojenik inflamasyon = Neurogenic inflammation ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Stereotip = Stereotyping

Özet:
Stereotipiler istemsiz şekilde meydana gelen ancak refleksif olmayan, tekrarlayıcı, ritmik, koordine ve kalıplaşmış hareketlerdir. Stereotipik hareket bozukluğu; kişide eşlik eden otizm, zeka geriliği, duyusal yoksunluk veya nörolojik bir hastalık olup olmamasına göre primer ve sekonder olarak ikiye ayrılır. Etiyolojisi henüz aydınlatılamamış, toplumda yaygın görülen, kişinin etiketlenmesine neden olan, kesin bir tedavisi bulunmayan bir bozukluktur.  Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) belirtileri hayatın erken dönemlerinde başlayan, iletişim ve sosyal etkileşimde yetersizlikle karakterize, kısıtlı ilgi alanları ve davranışları içeren, stereotipilerin sıklıkla eşlik ettiği nörogelişimsel bir bozukluktur. Son yayınlarda 59 çocuktan 1'nde görüldüğü belirtilen, etiyolojisi henüz aydınlatılamamış, kesin bir tedavisi bulunmayan bir bozukluktur. Bu iki nörogelişimsel bozukluğun birlikte görülme sıklıkları yüksektir. Bu nedenle patofizyolojilerinde ortak mekanizmalar olabileceği düşünülmektedir. Son yıllarda OSB etiyolojisinde nöroinflamatuar süreçlerin rolü yaygın şekilde araştırılmakta ve kanıtlar sunulmaktadır. Stereotipik hareket bozukluğu etiyolojisinde nöroinflamatuar süreçlerin rolünü araştıran hayvan modelleri bulunmakla birlikte henüz insanlarla yapılmış bir çalışma alan yazında bulunmamaktadır. Stereotipik hareket bozukluğunun patofizyolojisinde nöroinflamatuar mekanizmaların rolü olduğu hipotezi ile yapılan bu araştırma, stereotipik hareket bozukluğu ve OSB tanısı olan çocuk ve ergenlerin plazmalarında IL-1β düzeylerinin ELISA yöntemiyle değerlendirildiği kesitsel bir çalışmadır. Araştırmamızın örneklemi 22 primer stereotipik hareket bozukluğu (Primer SHB), 20 sekonder stereotipik hareket bozukluğu (Sekonder SHB), 18 stereotipileri olmayan OSB (SHB olmayan OSB), 18 sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Tüm katılımcılara Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi – Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu DSM-5 (K-SADS-PL) psikiyatrik tanı görüşmesinin yanında Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) (CARS), Otizm Davranış Kontrol Listesi (Autism Behavior Checklist- AuBC), Sorun Davranış Kontrol Listesi (SDKL), Tekrarlayıcı Davranışlar Ölçeği-Revize-Türkçe Versiyonu (TEDÖ-R-TV), Yenilenmiş Conners Ana Baba Derecelendirme Ölçeği Kısa Türkçe Formu (CADÖ-YK) uygulanmıştır. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, sosyoekonomik düzey, ebeveyn yaşları, aile yapısı, prenatal ve natal faktörler açısından anlamlı fark bulunmamaktadır. OSB gruplarındaki çocukların annelerinin eğitim düzeyi Primer SHB ve Sağlıklı Kontrol gruplarından anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır. Sekonder SHB grubundaki çocukların yarısının tek çocuk olduğu saptanmıştır. Primer SHB grubundaki çocukların ebeveynlerinde psikopatoloji görülme sıklığının artmış olduğu saptanmıştır. Primer SHB grubundaki çocukların postnatal dönemde diğer gruplardaki çocuklara kıyasla daha çok sağlık sorunu yaşadığı en sık yaşanan sağlık sorununun yenidoğan sarılığı olduğu tespit edilmiştir. Primer SHB grubundaki çocukların Sağlıklı Kontrollerle karşılaştırıldığında anlamlı olarak daha geç cümle kurmaya başladıkları saptanmıştır. Primer SHB grubundaki çocuk ve ergenlerin Sağlıklı Kontrollere kıyasla okul başarı düzeylerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sekonder SHB grubunun sol el tercih oranlarının diğer gruplara kıyasla anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır. Stereotipik hareket bozukluğu tanısı olan çocukların ailelerinde ve yakın akrabalarında stereotipi bulunma sıklığının artmış olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte OSB gruplarındaki çocuk ve ergenlerin ailelerinde de stereotipi sıklığının artmış olduğu saptanmıştır. Primer SHB grubunda çocuk ve ergenlerin %86,6'sı en az bir komorbid psikiyatrik bozukluğa sahip olduğu bulunmuştur. Primer SHB grubunda SDKL Stereotipik davranışlar, SDKL Letarji/İçe kapanma alt ölçek puanları ve ABC Sosyal ve Özbakım becerileri alt ölçek puanları, TEDO-R-TV Aynılık/Tekdüzelik davranışlar ve TEDO-R-TV Stereotipik davranış alt ölçek puanları Sağlıklı Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Stereotipik hareket bozukluğu ve OSB'nin nöroinflamatuar süreçlerle ilişkisini incelemek amacıyla katılımcıların plazma IL-1β düzeyleri ELİSA tekniği ile değerlendirilmiştir. Primer SHB ve SHB olmayan OSB gruplarda IL-1β düzeyleri Sağlıklı Kontrol grubuna kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuş; Sekonder SHB grubu IL-1β düzeylerinin ise Sağlıklı Kontrol IL-1β düzeylerinden daha yüksek olmakla birlikte aradaki farkı anlamlı bulunmamıştır.  Çalışmamızın sonuçları stereotipik hareket bozukluğunun ve OSB'nin patofizyolojisinde nöroinflamatuar süreçlerin rol oynuyor olabileceğine işaret etmektedir. Gelecekte daha fazla nöroinflamatuar parametreyle çalışmanın genişletilmesi bu alandaki bilgilerimizi artıracaktır.

Abstract:
Stereotypes are repetitive, rhythmic, coordinated and stereotyped movements that occur involuntarily but are not reflexive. Stereotypical movement disorder; ıt is divided into primary and secondary according to whether the person has a concomitant autism, mental retardation, sensory deprivation or a neurological disease. It is a disorder whose etiology has not been clarified yet, which is common in the society, causes the person to be labeled, and has no definite treatment. Autism Spectrum Disorder (ASD) is a neurodevelopmental disorder that begins early in life, is characterized by inadequate communication and social interaction, includes limited interests and behaviors, and is often accompanied by stereotypes. It is a disorder that is reported to be seen in 1 out of 59 children in recent publications, the etiology of which has not been clarified yet, and there is no definite treatment. Co-occurrence of this neurodevelopmental disorder is high. Therefore, it is thought that there may be common mechanisms in their pathophysiology. In recent years, the role of neuroinflammatory processes in the etiology of ASD has been widely investigated and evidence has been presented. Although there are animal models investigating the role of the neuroinflammatory process in the etiology of stereotypical movement disorder, there is no human study in the literature yet. This study, which was conducted with the hypothesis that neuroinflammatory mechanisms play a role in the pathophysiology of stereotypical movement disorder, is a cross-sectional study in which IL-1β levels in the plasma of children and adolescents with stereotypical movement disorder and ASD were evaluated by ELISA method. The sample of our study consisted of 22 primary stereotypical movement disorders (Primary SMD), 20 secondary stereotypical movement disorders (Secondary SMD), 18 non-stereotypical ASD (non-SMD ASD), 18 healthy controls. Mood Disorders and Schizophrenia Interview Schedule for School-Age Children – Now and Lifetime Version DSM-5 (K-SADS-PL) psychiatric diagnostic interview as well as Childhood Autism Rating Scale (CARS), Autism Behavior Checklist (AuBC) were given to all participants. Problem Behavior Checklist (PBCL), Repetitive Behaviors Scale-Revised-Turkish Version (RBS-R-TV), Conners Parent Rating Scale-Revised Short Form (CPRS-RS) were applied. There was no significant difference between the groups in terms of age, gender, socioeconomic level, parental age, family structure, prenatal and natal factors. The education level of the mothers of the children in the ASD group was found to be significantly lower than the Primary SMD and Healthy Control groups. It was determined that half of the children in the secondary SMD group were single children. It was determined that the incidence of psychopathology was increased in the parents of children in the primary SMD group. It was determined that the children in the Primary SMD group had more health problems in the postnatal period compared to the children in the other groups, and the most common health problem was neonatal jaundice. It was determined that the children in the Primary SMD group started to form sentences significantly later when compared to the Healthy Controls. It was determined that the children and adolescents in the Primary SMD group had lower school achievement levels compared to the Healthy Controls. It was determined that the left hand preference rates of the Secondary SMD group were significantly higher than the other groups. It has been found that the frequency of having stereotypes in the families and close relatives of children with stereotypical movement disorder is increased. However, it was found that the frequency of stereotypes increased in the families of children and adolescents in ASD groups. In the Primary SMD group, 86.6% of children and adolescents were found to have at least one comorbid psychiatric disorder. PBCL Stereotypic behaviors, PBCL Lethargy/Withdrawal subscale scores and ABC Social and Self-Care skills subscale scores, RBS-R-TV Sameness/Uniformity behaviors and RBS-R-TV Stereotypic behavior subscale scores in the Primary SMD group were significant compared to the Healthy Control group. was found to be higher. Plasma IL-1β levels of the participants were evaluated by ELISA technique in order to examine the relationship of stereotypical movement disorder and ASD with neuroinflammatory processes. L-1β levels were found to be significantly higher in Primary SMD and non-SMD ASD groups compared to the Healthy Control group; Secondary SMD group IL-1β levels were higher than the Healthy Control IL-1β levels, but the difference was not significant. The results of our study indicate that neuroinflammatory processes may play a role in the pathophysiology of stereotypical movement disorder and ASD. Expanding the study with more neuroinflammatory parameters in the future will increase our knowledge in this area.