Sağlık teknikeri yetiştiren programlarda eğitim gören öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliği farkındalığının değerlendirilmesi: Hitit Üniversitesi örneği
Evaluation of occupational health and safety awareness of students studying in health technician training programs: The case of Hitit University
Yazar: SELAHATTİN TUNCER
Danışman: DOÇ. BERNA GÜR
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
İş Sağlığı ve Güvenliği çalışanların psikolojik ve fiziksel sağlık kapasitelerini en üst düzeye çıkarmayı, tüm çalışanları yeteneklerine uygun işlerde istihdam etmeyi, olumsuz çalışma koşullarının sağlık üzerindeki etkilerini önlemeyi ve iş ile çalışan arasındaki uyumu sağlayarak maksimum verimliliğe ulaşmayı hedeflemektedir. Sağlık sektörü, hizmet sunumunun en kritik alanlarından biri olup, bu hizmetin hassasiyeti beraberinde çeşitli risk ve tehlikeleri de getirmektedir. Sağlık çalışanlarının görevlerinin her aşamasında bu risklerin bilincinde olarak faaliyet göstermeleri, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi açısından hayati bir öneme sahiptir.
Bu bağlamda, sağlık kuruluşlarının İSG eğitim programları aracılığıyla çalışanlarda bilinç ve olumlu davranış geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapması oldukça önemlidir. Günümüz sağlık çalışanları, diğer sektörlerden farklı olarak enfeksiyon hastalıkları, kimyasal maddeler, radyasyon ve gürültü maruziyeti ile çalışma pozisyonuna bağlı risklerle karşı karşıya kalmaktadırlar. Gerekli önlemlerin alınması ve meslek hastalıkları ile kazaların azaltılmasına yönelik farkındalık oluşturulmasında eğitim en önemli faktördür.
Eğitim programlarının etkinliği; eğitim sisteminin kalitesi, performansı ve süresi gibi faktörlere bağlıdır. İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin ihmal edilmesi, sağlık çalışanlarında güvenlik kültürünün gelişimini olumsuz etkileyecektir. Bu tehlikeler, sağlık çalışanlarının performansının azalmasına, iş kazası sayısının artmasına ve dolayısıyla hem çalışanların hem de hastaların güvenliğinin olumsuz etkilenmesine yol açmaktadır.

Sağlık teknikeri yetiştiren programlarda eğitim gören öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliği farkındalığının değerlendirilmesi önemli konulardan biridir. Buna paralel olarak, bu çalışmanın amacı Hitit Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu'nun farklı programlarında eğitim-öğretim gören öğrencilerin iş sağlığı ve güvenliği farkındalığını etkileyen faktörlerin incelenmesidir. Nicel araştırma yönteminin temeline dayandırılan bu çalışma survey (anket) yöntemi ile yapılmıştır. Survey yöntemi olay, obje, varlık, grup vb. alanların durum, şart ve özelliklerini ortaya koyan bir yöntemdir. Bu çalışmada geleceğin sağlık sektöründe çalışacak Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (SHMYO) öğrencilerin çalışma hayatı öncesindeki İSG farkındalıklarının belirlenmesi amaçlandığından bu yöntem kullanılmıştır. İSG farkındalık ölçeği hazırlanarak ölçeğin geçerliliği ve doğruluğu test edilmiştir.
Geçerliliği ve doğruluğu tespit edilen "İSG Farkındalık Ölçeği" ilgili program öğrencilerine uygulanmıştır ve elde edilen veriler ışığında hangi demografik özelliklere bağlı olarak İSG farkındalıkların değişiklik gösterdiğini tespit etmek amacıyla non parametrik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar yorumlanmış ve ilgili literatür bilgileri ile karşılaştırılmıştır.
Sonuç olarak, gelecek çalışmalar sağlık işletmelerinde hizmet içi eğitim programları aracılığıyla çalışanlarında olumlu davranışları geliştirmeye ve farkındalık seviyesini arttırmaya odaklanabilir.

Abstract:
Occupational Health and Safety aims to maximize the psychological and physical health capacities of employees, to employ all employees in jobs appropriate to their abilities, to prevent the effects of adverse working conditions on health and to achieve maximum productivity with minimum fatigue by ensuring harmony between work and employee. The health sector is one of the most critical areas of service delivery, and the sensitivity of this service brings with it various risks and dangers. It is of vital importance for healthcare workers to be aware of these risks at every stage of their duties in order to prevent occupational accidents and occupational diseases.
In this context, it is very important for health institutions to work towards developing awareness and positive behavior in employees through in-service training programs. Unlike other sectors, today's healthcare workers face risks related to infectious diseases, chemical substances, radiation and noise exposure and working position. Education is the most important factor in taking the necessary precautions and raising awareness to reduce occupational diseases and accidents.

Effectiveness of training programs; training system depends on factors such as its quality, performance and duration. Occupational health neglect of safety and security training, safety and securitywill negatively affect the development of culture. These hazards to health
decreased performance of employees, increased number of occupational accidents and thus negatively affecting the safety of both employees and patients to be affected.
Evaluation of occupational health and safety awareness of students studying in programs that train health technicians is one of the important issues. In parallel with this, the aim of this study is to examine the factors affecting the occupational health and safety awareness of students studying in different programs of Hitit University Vocational School of Health Services. This study, which is based on the quantitative research method, was conducted by survey method. Survey method is a method that reveals the status, conditions and characteristics of events, objects, entities, groups, etc. In this study, this method was used since it was aimed to determine the OHS awareness of the students of the Vocational School of Health Services (SHMYO) who will work in the health sector of the future before working life. OHS awareness scale was prepared and the validity and accuracy of the scale was tested.
The "OHS Awareness Scale", the validity and accuracy of which were determined, was applied to the students of the relevant program and in the light of the data obtained, nonparametric analysis methods were used to determine which OHS awareness varies depending on which demographic characteristics. The results obtained were interpreted and compared with the relevant literature.
As a result, future studies can focus on developing positive behaviors and increasing the level of awareness in employees through in-service training programs in healthcare organizations.