İman ve tevekkül kavramlarının kelâmî açıdan incelenmesi /
Yazar: ENSAR YÖNDEM
Danışman: PROF. DR. MEHMET EVKURAN
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İman kavramının kökü olan e-m-n sözlükte güvende olmak anlamına gelmektedir. İslâm literatüründe ise bu kavram ıstılah kimliğiyle Allah'a imân olarak özetlenebilen bir manaya özelleşmiştir. Tevekkül kavramı ise vekalet kavramıyla bağlantılı olmakta ve sözlükte birinin işini bir başkasına bırakması olarak tanımlanmıştır. Terim anlamı olarak ise tevekkül kişinin Allah'a güvenmesi, teslimiyeti ve bağlılığı olarak anlaşılabilmektedir. Bu kavramların tanım, kapsam ve bağlantılarına yönelik kelâmî ve tasavvûfî yaklaşımlar öne çıkmakta ve söz konusu olgulara yönelik anlam bilim çalışmaları günümüzde de halen bu yaklaşım ve tartışmalar üzerinden gelişmeye devam etmektedir. Bu çalışma da bu gelişmenin bir tezahürü olarak addedilebilir. 
İman ve tevekkül kavramlarına yönelik Kur'ân ayetlerinin mutlak otoritesi göz önüne alındığında aslında her ekol kendi yorumunu bu ayetler etrafında meşrulaştırma eğiliminde olmuşlardır. Kur'an-ı Kerîm iman ve tevekkül, iman ve amel, iman ve İslam -bir diğer deyişle imanın izdüşümü olarak aktif eylemlilik- olgularını bir arada ve bağlantılı zikretmiştir. Bu da beraber zikredilen kavramların, içinde geçtikleri ayetin anlamında bulunan semantik toplama uygun bir bağlantı içinde olduklarını düşündürmektedir.  Nitekim topluma mâl olmuş yaklaşımlara bakıldığında bu çabanın etkileri görülebilmektedir. Bu sebeple çalışmada Kur'ân ayetlerinde bu iki kavrama dair geçen terkipler ve anlamları sıralanmış, incelenmiş ve yapılan yaklaşımlarla bağlantıları değerlendirilmiştir.

Abstract:
E-m-n, which is the root of the concept of faith, means to be safe in the dictionary. In Islamic literature, this concept has specialized in a meaning that can be summarized as faith in Allah with the identity of ıstılah. The concept of tawakkul is related to the concept of agency and is defined in the dictionary as leaving one's job to someone else. As a term, tawakkul can be understood as a person's trust, submission and devotion to Allah. Maturidi, Ash'ari, Mu'tazili and Sufi approaches to the definition, scope and connections of these concepts come to the fore, and semantic studies on these phenomena continue to develop through these approaches and discussions today. This study can be considered as a manifestation of this development.
 Considering the absolute authority of the Qur'anic verses regarding the concepts of faith and trust, each school has actually tended to legitimize its own interpretation around these verses. The Holy Quran has mentioned the concepts of faith and trust, faith and action, faith and Islam - in other words, active action as a projection of faith - together and in connection. This suggests that the concepts mentioned together are in a suitable connection with the semantic total in the meaning of the verse in which they are mentioned. As a matter of fact, the effects of this effort can be seen when we look at the approaches that have become popular in society. For this reason, in the study, the compositions and meanings of these two concepts in the Qur'anic verses were listed, examined and their connections with the approaches made were evaluated.