Üniversite öğrencilerinin yakın ilişkilerindeki bazı değişkenlerin (benlik saygısı, depresyon ve saplantılı düşünme) bağlanma stilleri açısından incelenmesi
Investigation of some variables (self-esteem, depression and pre-occupied thinking) in intimate relationships of university students with respect to their attachment styles
Yazar: ERDAL HAMARTA
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ARI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada bazı değişkenlerin öğrencilerinin ilişkisel benlik saygısı, ilişkisel depresyon ve ilişkisel saplantılı düşünme düzeyleriyle ilişkisi incelenmiştir. Bu araştırmanın bağımsız değişkenleri; "cinsiyet, duygusal ilişkilerinin olup olmaması, duygusal ilişkinin süresi, mezun oldukları lise (karma lise, kız lisesi veya erkek lisesi) ve bağlanma stillerinden (güvenli, kayıtsız, korkulu, saplantılı) oluşmaktadır. Bağımlı değişkenler ise ilişkisel benlik saygısı, ilişkisel depresyon ve ilişkisel saplantılı düşünmedir. Araştırmanın genel evrenini, Selçuk Üniversitesi'nin farklı fakültelerinde öğrenim görmekte olan 1.,2.,3. ve 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma evreni olarak Eğitim Fakültesi, Mesleki Eğitim Fakültesi ve Teknik Eğitim Fakültesi olarak belirlenmiştir. Araştırma ömeklemi bu fakültelerin çeşitli bölümlerinde öğrenim görmekte olan öğrencilerinden tesadüfi küme örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma örneklemi toplam 571 öğrenciden oluşmaktadır. Öğrencilerin ilişkisel benlik saygısı, ilişkisel depresyon ve ilişkisel saplantılı düşünmelerinin belirlenmesinde "İlişki Değerlendirme ölçeği", bağlanma stilleri ise "İlişki Ölçekleri Anketi" ile ölçülmüştür. İlişkisel benlik saygısı, ilişkisel depresyon, ilişkisel saplantılı düşünme puan ortalamalarının cinsiyet, duygusal ilişki ve mezun oldukları lise değişkenlerine göre grupların ortalamaları arasındaki farkın önem kontrolü t testi ile yapılmıştır. Duygusal ilişkinin süresi, ilişkisel benlik saygısı, ilişkisel depresyon ve ilişkisel saplantılı düşünme puanlan arasındaki ilişkinin analizi ise Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı tekniğinden yararlanılmıştır. Bağlanma stillerinin ilişkisel benlik saygısı, ilişkisel depresyon ve ilişkisel saplantılı düşünme düzeylerini açıklama gücü ise çoklu regresyon analizi ile hesaplanmıştır. İlişkisel benlik saygısı, ilişkisel depresyon, ilişkisel saplantılı düşünmenin bağlanma stillerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı varyans analizi ile test edilmiş, ileri analiz olarak Tukey Testi kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir: İlişkisel benlik saygısı ve ilişkisel depresyonun cinsiyete göre farklılaştığı, kızların ilişkisel benlik saygısı puanlarının erkeklerden, erkeklerin ilişkisel depresyon puanlarının da kızlardan yüksek olduğu bulunmuştur. Üniversite öğrencilerinin duygusal ilişkilerinin süresi ile ilişkisel benlik saygısı ve ilişkisel saplantılı düşünme puanları arasında anlamlı düzeyde pozitif bir ilişkinin olduğu, ilişkisel depresyon puanları ile anlamlı düzeyde negatif bir ilişkinin olduğu bulunmuştur. Mezun oldukları lise değişkenine göre üniversite öğrencilerinin ilişkisel benlik saygısı ve ilişkisel depresyon puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Karma liseden mezun olan erkek öğrencilerin ilişkisel benlik saygısı puan ortalamaları erkek lisesinden mezun olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. İlişkisel depresyon puanlarında ise kız lisesinden mezun olan öğrencilerin puan ortalamaları karma liseden mezun olan kız öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Karma ve erkek lisesinden mezun olan öğrencilerin ilişkisel depresyon puanları arasında anlamlı düzeyde farklılaşmanın olmadığı bulunmuştur. Ayrıca ilişkisel saplantılı düşünme puanlarının öğrencilerin mezun oldukları lise değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre öğrencilerin bağlanma stilleri, ilişkisel benlik saygısı, ilişkisel depresyon ve ilişkisel saplantılı düşünme puanlarını önemli düzeyde açıkladığı görülmüştür. Güvenli bağlanma stili grubundaki öğrencilerin ilişkisel benlik saygısı puan ortalamaları diğer bağlanma stili (kayıtsız, korkulu ve saplantılı) grubundaki öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Korkulu, kayıtsız ve saplantılı bağlanma stili gruplarındaki öğrencilerin ilişkisel depresyon puanlarının güvenli bağlanma grubundaki öğrencilerin ilişkisel depresyon puanlarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Saplantılı bağlanma stili grubundaki üniversite öğrencilerinin ilişkisel saplantılı düşünme puanları, kayıtsız ve güvenli bağlanma stilli grubundaki öğrencilerin puanlarından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the relationships of some variables on students' relational self esteem, relational depression and relational preoccupied thoughts were observed. The independent variables of this study are gender, whether there is a emotional relationship or not, the duration of emotional relationship, graduated secondary school type and attachment styles(secure, dismissing, fearful, preoccupied). Dependent variables are relational esteem, relational depression and relational preoccupied thoughts. The general scope of study is the students of Selçuk University who are freshman, senior, sophomore and junior. The working scope of study is Faculty of Education, Faculty of Vocational Education and Faculty of Technical Education. The sample of study was chosen from mentioned faculties by random sampling method. Study sample was constituted of 571 students. The assessment of relational self esteem, relational depression and relational preoccupied thoughts were estimated by "Relationships Assessment Questionnaire". On the other hand; attachment styles were estimated by "Relationship Scales Questionnaire". The signification control between score means of relational self esteem, relational depression and relational preoccupied thoughts and gender, whether there is a emotional relationship or not, graduated secondary school type was made by t-test method. Pearson Moments Multiplier Corelation Coefficient was used in order to estimate the relaion analysis between the duration of the emotional relationship, relational self esteem, relational depression and relational preoccupied thoughts. The explanation of relational self esteem, relational depression and relational preoccupied thoughts were estimated by multiple regression analysis. Whether relational esteem, relational depression and relational preoccupied thoughts differ according to attachment styles or not was tested by variance analysis and Tukey test was used as a further analysis.The findings were summarized as follows; It is found that relational self esteem and relational depression differ according to gender. It is found that the relational self esteem scores of girls were higher than boys', relational depression scores of boys were higher than girls'. It is noticed that there is significant level positive corelation between the duration of emotional relationship and relational self esteem and preoccupied thoughts. In addition there is significant level negative corelation between the duration of emotional relationship and relational depression. The co-school graduate male students' score means of relational self esteem are higher than male high school graduate students. It is found that the relational depression scores of female high school graduate students were significantly higher than co-school graduate female students. There is no significant difference between the relational depression scores of both co-school and male high school graduate students. In addition; there is also no significant difference in relational preoccupied thoughts according to graduate school variable. In terms of study results; attachment styles of students explain the relational self esteem, relational depression and relational preoccupied thoughts at significant levels. Relational self esteem score means of the students in the group of secure attachment style were significantly higher than other attachmnet styles (dismissing, fearful, preoccupied). Relational depression scores of the students in fearful, dismissing and preoccupied attachment style groups were significantly higher than secure attachment style group. Relational preoccupied thought scores of students were significantly higher than dismissing and secure attachment style group students.