Sürdürülebilir gelişme bağlamında kentsel proje imar planı ilişkisi, Şile (İstanbul) örneği
The relationship between sustainable development and the plan of urban zoning project- case study, Şile (Istanbul)
Yazar: BÜŞRA KAYAHAN
Danışman: DOÇ. DR. ADEM ERDEM ERBAŞ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentlerde, insan mekan ilişkisi çerçevesinde sosyal, fiziksel, ekonomik gereksinimler ile bu gereksinimlerin olası çevresel etkileri nedeniyle yapısında önemli değişimler oluşmakta ve zaman içerisinde farklılık göstermektedir. Kenti geliştirme işi ise, mekansal bağlamda kent planlaması ve kentsel tasarım faaliyetleriyle gerçekleşmektedir. Kent planlaması ülkenin gelişim stratejilerini, disiplinlerarası yöntemlerini, kişilerin sosyal ihtiyaçları ile kentlerin kimliğini, politik tercihlerini, dünyada değişen ekonomik süreci kapsayan geniş bir etki alanına sahiptir.
Dünyada 1980'li yıllarda ekonomi anlamında köklü bir değişim yaşanmıştır. Küreselleşme süreci ile neoliberal politikalar benimsenmiş, kentler uluslarası düzlemde birbirleriyle rekabet etmeye başlamışlardır.Bu süreçte ortaya marka kentler, yatırım çekme, rekabetçilik gibi kavramlar ve etkileri ortaya çıkmaya başmıştır. Kentler ve kentsel bölgeler söz konusu bu yarış içinde öne çıkarmak  ve yatırımları kendilerine çekmek üzere "Kentsel projeler" olgusu öne çıkmıştır.
Küreselleşme ile yaşanan bu değişim sonrasında gelişmiş ülkelerde sürdürülebilirlik kavramı tartışılmaya başlamıştır. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği , OECD nezdinde sürdürülebilir kentsel gelişmenin ekonomik, sosyal ve çevresel boyutları adına ilke, amaç ve hedefler belirlenmiştir. Küreselleşme süreci ve mekanın hızlı değişimine uyum sağlamak adına Stratejik Mekansal Planlama modeli ortaya çıkmıştır.
Dünyada mekanın değişimine uyum sağlamak adına sürdürülebilir yeni planlama anlayışları geliştirilirken, Türkiye'de ise kısıtlı bir çerçevede kalmak üzere,1985 yılında 3194 sayılı İmar Kanunu çıkarılmıştır. Günümüzde halen yürürlükte olan İmar Kanunu'nun yalnızca fiziksel bir boyut taşıması, planlama ile ilgili kanun ve yönetmeliklerin dağınık olması ve sürekli değişkenlik göstermesi, kurumlar arası yetki uyuşmazlıklarının oluşması, halk katılımının sağlanamaması gibi meseleler imar planı yapımı ve işleyişinde yaşanan zorluklardır. Ayrıca kentin iç dinamikleri ve dış müdahaleleri, kentlerin marka olma yarışı, planlama anlayışının bu değişimler karşısında eksik veya yetersiz oluşu ile mekânda doğan kentsel proje kavramı arasında sürdürülebilir bir gelişim önünde bir takım zorluklar yaşanmaktadır.
Bu tez çalışması kapsamında, Şile ilçesi bütününde tamamlanmış olan ve yapımı devam eden ekonomik, sosyal ve çevresel amaçlı kentsel projelerin Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planı arasındaki ilişki sürdürülebilir kentsel gelişme boyutuyla ele alınmıştır. Şile'de üst ölçekli planların kentin gelişimi, eğilimleri ve dinamikleri doğrultusunda ihtiyaçlara cevap verememesi, planlama anlayışının yalnızca fiziksel boyutlu olması, mülkiyet esaslı planlama anlayışı kenti plandan kopuk bir kentsel proje sürecine yönlendirmiştir. Böylelikle yerel yönetimler planın güncel ihtiyaçları karşılayamadığı noktada bir takım çözüm arayışlarına girmişlerdir. Bu çalışmadan elde edilen çıkarımlar doğrultusunda sürdürülebilir bir kentsel gelişme için plan; halkın katılımı ile ve kent vizyonu doğrultusunda hedeflenen gelişim modeli belirlenerek, imar planı ve kentsel proje ilişkisinin ele alındığı bütünleşik bir planlama çalışmasının gerekliliği vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Kentsel Projeler, Küreselleşme, Neoliberal Politikalar, İmar Planı, Şile İlçesi

Abstract:
In the cities, there are significant changes of the buildings in perspective of human space relationship due to the social, physical, economic requirements and the possible evironmental impacts of this requirements, and these changes vary over time. The operation of developing the city is carried out in spatial context with urban planning and urban design activities. Urban planning has a large impact covering the country's development strategies, interdisciplinary methods, the social needs of people, the identity of the cities, their political preferences and the changing economic process of the world.
In the 1980s, the world had a radical change in the sense of economics. With the globalization process, neoliberal policies were adopted and the cities began to compete with each other in the international area. The concepts and effects of brand cities, investment withdrawal and competitiveness have begun to emerge in this process. The phenomenon of "urban projects" has emerged to boost cities and urban areas in this competitiveness and to attract investments.
After this change in globalization, the concept of sustainability in developed countries has begun to be debated; the princible, goals and objectives of the economic, social and environmental dimensions of sustainable urban development are determined in perspective of the United Nations, the European Union, the OECD. In order to adapt to the globalization process and the rapid change of space, the strategic spatial planning model has emerged.
While sustainable new planning concepts were developed, in order to adapt to the change of space in the world, in Turkey, the zoning law numbered 3194 was appeared in 1985 to remain in a limited frame. Difficulties in the development and functioning of the zoning plan are; the zoning law, which is currently in effect, is only a physical dimension, a messy and continuous variability of planning laws and regulations, the formation of inter-institutional competence disputes and not providing of public participation In addition, there are varieties of difficulties experienced between urban project arising from the space of a sustainable development and the internal dynamics and external interventions of the city, the race of branding of the cities, the concept of planning is lacking or inadequate.
Within the scope of this thesis, the relationship between the environmental layout plan, the master plan and the implementary development plan of urban projects in the economic, social and environmental purposes, which are completed or ongoing in the whole of Şile region size. Because of the high-scale plans are not able to respond to the needs in accordance with the city's development, trends and dynamics, the concept of planning is only physical and the perspective of property-based planning; the city directed from urban project process disjointed from plan. Thus, local governments have sought a number of solutions at the point where the plan cannot meet the current needs. The plan for sustainable urban development in line with the infertions obtained from this study; with the participation of the people and the targeted development model in line with the urban vision, the necessity of an integrated planning study focused on the zoning plan and the urban project relationship is emphasized.
Key Words: Sustainable Urban Project, Globalisation, Neoliberal Policies, Zoning Plan, Şile District.