Türkiye'de iktisadi büyüme stratejileri ve yoksulluk
Economic growth strategies and poverty in Turkey
Yazar: UMAR KARATEPE
Danışman: PROF.DR. NEVİN COŞAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Türkiye'deki büyüme stratejileri ile yoksulluk arasındakiilişkinin incelenmesidir. Yanıtı aranan öncelikli soru, farklı stratejilerle sağlananekonomik büyümenin hangi toplumsal kesimler lehine veya aleyhine ne gibi sonuçlardoğurduğu, bu sonuçların Türkiye'deki yoksulluğu nasıl etkilediğidir. Bu sorununyanıtını ararken 1940'lardan beri gelişmekte olan ülkelerde uygulanan iki modeleodaklanılması gerekecektir: İthal ikameci ve ihracata dayalı büyüme stratejileri.Devletin oluşturup uygulamaya koyduğu büyüme stratejileri o dönemin sermayebirikim sürecinin ihtiyaçlarına göre belirlenmektedir. Her sermaye birikim süreci vebuna bağlı olarak belirlenen büyüme stratejileri de kendine özgü üretim tekniklerini vebölüşüm ilişkilerini beraberinde getirir. Bu yüzden Türkiye'de büyüme stratejileri veyoksulluk arasındaki ilişkiyi irdelerken üretimin ve bölüşümün değişen yapısınınyoksulluk üzerindeki etkilerinin araştırılması gerekmektedir.Bu araştırmayı yaparken, çalışma saati, iş güvencesi, işsizlik oranları, ücret düzeylerigibi temel işgücü piyasası göstergelerinin; sosyal hakların ve kamu hizmetlerinin gelişimdüzeyinin; konut piyasasındaki gelişmelerin; iç ticaret hadlerinin ve tarım kesimininyapısının, gelir dağılımının büyüme sürecinde ne yönde ve ne ölçüde etkilendiği mercekaltına alınmalıdır.Dünyada 1973 petrol krizi sonrasındaki yeni liberal dönüşüm süreci ile sağlananekonomik büyüme, toplumun geniş kesimlerinin yoksulluğunu azaltan, yaşamkalitelerini arttıran değil aksi yönde bir etki yaratmıştır. Bu süreç Türkiye'ye 1980sonrası uygulanan ekonomi politikaları ile yansımıştır. 1980 sonrasındaki dönüşümsürecinde piyasa ekonomisinin güçlendirilmesi ve ekonominin dış rekabete açılması,sermaye birikiminin ve verimlilik artışının başlıca kaynağı olarak ele alınmış; kamununekonomideki rolünün küçültülmesi ve mali piyasaların serbestleştirilmesi 1980 sonrasıuygulanan iktisat politikalarının temelini oluşturmuştur. Bu politikalar ile yoksullarınyoksullukları ile baş edebilmelerini sağlayan ithal ikameci döneme has birçokmekanizma kademeli olarak zayıflamış veya yok olma aşamasına gelmiştir.Kısacası bu tez çalışmasında dünyadaki gelişmelere paralel olarak Türkiye'de yaşananiktisadi dönüşümlerin yoksulluğa etkileri yukarıda özetlenen perspektif içerisindesunulmaya çalışılacaktır.Anahtar kelimeler: Yoksulluk, büyüme, ithal ikameci sanayileşme, ihracata yönelikbüyüme, işçileştirme, küreselleşme, özelleştirme, güvencesiz çalışma, gecekondu, gelirdağılımı

Abstract:
The aim of this study is to analyze the relationship between strategy of growth andpoverty. Economic growth which provided with different strategies, what kind ofconsequences appear in favour or opposite of which social sections, and the results howthese effect poverty in Turkey are the prior questions, to be answered. Whilst we searchthe answer of this question, two models which is developed since 1940`s have to befocused: import substitution and export oriented growth strategies.Growth strategies which governments formulate and implement, determine the needs ofcapital accumulation in that period. Each capital accumulation and growth strategies,determined regarding this, bring along the specific production techniques and therelations of distribution. Therefore, while we explore the relations between strategies ofgrowth and poverty in Turkey, the effects of varying structure of production anddistribution on poverty has to be analyzed.Whilst this study is prepared, the fundamental labor market indicators such as; workinghours, job security, unemployment rates, wage levels; the levels of development on socialrights and public services; progresses in housing market, the structure of internal termof trade and agricultural sector, income distribution, have to be explored to reveal howand what direction they influence the process of growth.After 1973 world oil crisis, economic growth which provided by the process of neo-liberal transform does not have an effect on decreasing poverty of wide social sections,or increase the life quality of life, but on the contrary.. This process has been reflected toTurkey with economy policies, applied after 1980. Transform process after 1980`sstrengthening of market economy and opening of economy to foreign competition havebeen considered as the main source of rising of capital accumulation and efficiency;decreased public sector in economic activities and decontrolled financial market formedthe fundamentals of economy which is applied after 1980`s. With these policies manymachineries that are specific to the period of strategy of import substitutionindustrialization providing poors coping with their poverty has weakened incrementallyand almost vanishedIn short, in this thesis study, parallel to the progress in the world, the effects of Turkey?seconomic transformation on poverty; will be tried to be given within the perspectiveabove mentioned.Key words: Poverty, growth, import substitution industrialization, export-orientedgrowth strategies, proletariatization, globalization, privatization, precarious work, slumhouse, income distribution.