Çukurova'da kuru koşullarda ayçiçeğinin (Helianthus annuus L.) farklı gelişme dönemlerinde uygulanan yaprak gübresinin verim ve verim öğeleri üzerine etkileri
The effects of sunflower (Helianthus annuus L.) on the yield and yield components of leaf fertilizer applied in different development periods in non-irrigation conditions in Çukurova
Yazar: UĞURSEL ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ SEZER SİNAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmanın amacı; ayçiçeği tarımında uygulanan temel gübreye ilave olarak farklı gelişme dönemlerinde kullanılan makro ve mikro element karışımı yaprak gübresinin çeşitli verim ögeleri yanında özellikle tohum verimi ve yağ oranı üzerine etkisinin belirlenmesidir. 
Bu araştırma; 2019 yılında, Çukurova bölgesinde,  Adana ili Sarıçam ilçesi Dutluca mahallesinde çiftçi tarlasında yapılmıştır. Çalışmada yaprak gübresinin farklı uygulama zamanlarının 1. Yaprak gübresi uygulanmayan alan (Kontrol). 2. 4 yapraklı dönem( V4), 3. 4 yapraklı dönem (V4) + ilk tabla oluşumu (R3) , 4. 4 yapraklı dönem(V4) + ilk çiçeklenme devresi(R5.1), 5. 4 yapraklı dönem (V4) + % 50 çiçeklenme devresidir(R5.5) ayçiçeğinin verim ve verim öğeleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Araştırmada METEOR CL çeşidi kullanılmış olup: uygulamada kullanılmış olan yaprak gübresi makro ve mikro besinli sıvı yaprak gübresidir. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur.
Araştırmada; farklı gelişme dönemlerinde uygulanan yaprak gübrelemesinin ayçiçeğinin bitki boyu, tabla çapı, tohum iç oranı, protein oranı üzerine etkisi istatiksel açıdan önemli görülmüştür. Ayrıca; uygulanan yaprak gübresinin ayçiçeğinin tohum tutma oranı, hektolitre, nem içeriği, verim, yağ ve yağ verim oranları için istatiksel olarak önemli bulunmamıştır.
Araştırma sonuçlarına göre; en yüksek tane verimi 370,3 kg/da ile 4 yapraklı dönem (V4) + ilk tabla oluşumu (R3) uygulamasından, en düşük tane verimi ise 338 kg/da ile Kontrol uygulamasından elde edilmiştir. En uzun bitki boyu 192,6 cm ile 4 yapraklı dönem (V4) + % 50 çiçeklenme devresidir(R5.5) uygulamasından, en kısa bitki boyu ise 185,3 cm ile Kontrol uygulamasından ölçülmüştür. En yüksek hektolitre 38.9kg/hl ile 4 yapraklı dönem (V4) + ilk tabla oluşumu (R3) uygulamasından, en düşük hektolitre ise 34,8kg/hl ile Kontrol uygulamasından elde edilmiştir. Yağ oranı bakımından en yüksek değer %40,7 ile 4 yapraklı dönem (V4) + ilk tabla oluşumu (R3) uygulamasından, en düşük değer ise %38,4 ile Kontrol uygulamasından elde edilmiştir. Tabla çapı bakımından en yüksek değer 23,4cm ile 4 yapraklı dönem (V4) + ilk tabla oluşumu (R3) uygulamasından, en düşük değer ise 18,4 cm ile Kontrol uygulamasından elde edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research; In addition to the basic fertilizer applied in sunflower cultivation, macro and micro element mixture used in different development periods is the determination of the effect of the foliar fertilizer on the yield and fat ratio as well as the various yield components.
This research; In 2019, it was conducted in a farmer's field in Dutluca village of Saricam district of Adana province in Cukurova region. The aim of this study was to determine the effect of different application times of the leaf fertilizer 1. Area without foliar fertilizer (Control). 2. 4 leaf period (V4), 3. 4 leaf period (V4) + first table formation (R3) , 4. 4 leaf period (V4) + first flowering period (R5.1), 5. 4 leaf period (V4) + %50 flowering cycle (R5.5) on yield and yield components of sunflower.
METEOR CL variety was used in the study: the leaf fertilizer used in the application is macro and micronutrient liquid leaf fertilizer. The experiment was designed as randomized block design with three replications.
In the study; The effect of foliar fertilization on plant height, table diameter, seed internal rate and protein content of sunflower was found to be statistically significant. Also; Sunflower seed retention rate of leaf fertilizer applied, hectolitre, moisture content, yield, oil and oil yield rates were not found to be statistically significant.
According to the results of the research; highest grain yield 4 leaf period (V4) + first table formation (R3)  with 370.3 kg/da app from the, repeating average of the lowest grain yield was obtained from Control application with 338 kg/da. The longest plant length was measured with 4 leaf period (V4) + %50 flowering cycle (R5.5) with 192.6 cm, and the shortest plant length repetition average was measured with NP (Control) with 185.3 cm. The highest hectoliter was obtained from 4 leaf period (V4) + first table formation (R3) with 38.9, the lowest hectoliter was obtained from Control with 34.8. In terms of fat content, the highest mean value was obtained from 4 leaf period (V4) + first table formation (R3) with 40.7% and the lowest value was obtained from Control with 38.4%. In terms of table diameter, the mean value of the repetition was highest with 23.4cm 4 leaf period (V4) + first flowering period (R5.1) and the lowest value was obtained with Control with 18.4 cm.