Bipolar bozukluk tanılı ötimik hastalarda kronotipin serum sitokin ve nörotrofin düzeyleri ile ilişkisi
The relationship between chronotype and serum cytokine and neurotrophin levels in euthymic patients diagnosed with bipolar disorder
Yazar: REMZA MERVE CİLLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİMGE SEREN KIRLIOĞLU BALCIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Nöroinflamasyon ile kronotip, nörotrofik faktörler ile kronotip ve
bipolar bozukluk ile inflamasyon arasındaki ilişkiler daha önce araştırılmış olsa da,
kronotip, inflamatuar belirteçler, beyin türevli nörotrofik faktör (BDNF) ve vasküler
endotelyal büyüme faktörü (VEGF) gibi nörogenez ve anjiogenez süreçleriyle
yakından ilişkili olan, aynı zamanda beyin işlevlerinin korunmasında önemli rol
oynayan nörotrofinler arasındaki ilişkileri ve bu ilişkilerin hastalık özellikleriyle
bağlantısını inceleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada, bipolar bozukluk
tanılı ötimik dönemdeki hastalarda, pro-inflamatuar sitokinler olan interlökin (IL)-1
ve tümör nekroz faktörü (TNF)-α ile bir anti-inflamatuar sitokin olan IL-10, ayrıca
VEGF ve BDNF seviyelerinin kronotip ile ilişkisinin belirlenmesi hedeflenmiştir.
Bunun yanı sıra, kronotip ile klinik özellikler arasındaki ilişkide bu
inflamatuar ve nörotrofik faktörlerin aracılık edici rollerinin değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza, DSM-5 tanı ölçütlerine göre bipolar
bozukluk tanısı almış ve ötimik dönemde olan, Young Mani Derecelendirme
Ölçeği'nden 5 puan ve altında, Hamilton Depresyon Ölçeği'nden 7 puan ve altında
puan alan 80 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılar, Başakşehir Çam ve Sakura Şehir
Hastanesi Psikiyatri Kliniği ayaktan tedavi ünitesinde takip edilmekte olan veya
psikiyatri servislerinde yatarak tedavisi sürdürülen ötimik döneme ulaşmış
bireylerden ardışık olarak, randomizasyon yapılmaksızın çalışmaya dahil edilmiştir.
Hastaların sosyodemografik ve klinik bilgileri, çalışmaya özgü hazırlanmış veri
formu kullanılarak kaydedilmiş; boy, kilo, kan basıncı ve bel çevresi ölçümleri
yapılmıştır. Biyolojik ritmi değerlendirmek ve kronotipi belirlemek amacıyla,
özbildirim esasına dayalı bir ölçekler olan Biyolojik Ritim Değerlendirme Ölçeği
(BRIAN) ve Sabahçıl-Akşamcıl ölçeği (MEQ) uygulanmıştır.BULGULAR: Akşamcıl kronotipte, sabahçıl kronotipe göre BRIAN uyku
puanının (p=0.008), BRIAN aktivite puanının (p=0.034) , BRIAN toplumsal
puanının (p=0.003), BRIAN yeme alışkanlıkları puanının (p=0.003), BRIAN baskın
ritim örüntüsü puanının (p=0.004 ) daha yüksek olduğu saptanmıştır. BRIAN
aktivite puanı arttıkça toplam atak sayısının arttığı ve aralarında anlamlı bir
korelasyon olduğu saptanmıştır (p=0.024). BRIAN toplumsal puan ve yeme
alışkanlıkları puanı ile toplam atak sayısı arasında anlamlı pozitif korelasyon
saptanmıştır (p<0.001 ve p=0.017). BRIAN toplam puanı arttıkça, atak sayısının da
arttığı ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde bir korelasyon olduğu
saptanmıştır (p=0.001). Kronotip grupları arasında sitokin düzeyleri ve nörotrofik
faktörler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Bununla
birlikte, IL-10 pg/mL değeri ile hastanede yatış arasında negatif yönlü korelasyon
olduğu saptanmıştır (p=0.008). Çok değişkenli lojistik regresyon modelinde, intihar
girişiminin daha çok atak geçiren grupta bulunmayı 3,663 kat arttıran (p=0,034)
bağımsız bir risk faktörü olduğu ve BRIAN toplam puanın daha çok atak geçiren
grupta bulunmayı 1,073 kat arttıran (p=0,031) bağımsız bir risk faktörü olduğu
saptanmıştır.
SONUÇ: Akşamcıl kronotipte, biyolojik ritim bozukluklarının daha belirgin
olduğu ve ve bu durumun özellikle uyku, aktivite, toplumsal davranış ve yeme
alışkanlıkları gibi alt boyutlarda belirgin olduğu saptanmıştır. Bozulmuş biyolojik
ritimi ifade eden BRIAN puanlarının artışı ile toplam atak sayısının artışı arasında
anlamlı pozitif korelasyon tespit edilmiştir. Bu bulgular, biyolojik ritim
bozukluklarının hastalık sürecinde önemli bir rol oynayabileceğini
düşündürmektedir. Kronotip grupları arasında sitokin düzeyleri ve nörotrofik
faktörler açısından anlamlı fark tespit edilmemekle birlikte, anti-inflamatuar bir
sitokin olan IL-10'un düşük seviyelerinin hastanede yatış süresi ile negatif yönde
ilişkili olması, inflamasyonun bipolar bozukluk patofizyolojisindeki rolünü destekler
niteliktedir. Ayrıca, intihar girişiminin ve yüksek BRIAN toplam puanının, daha
fazla atak geçiren hastalarda bağımsız risk faktörleri olduğu belirlenmiştir. Bu
sonuçlar, bipolar bozuklukta biyolojik ritim düzenlenmesinin önemini ve bu
süreçlerin klinik seyrin iyileştirilmesi için hedeflenebilecek potansiyel bir müdahale alanı olduğunu göstermektedir. İleri çalışmalarda daha geniş örneklem grupları ile
biyolojik ritim ve inflamasyon arasındaki ilişkiyi incelemek, hastalık yönetiminde
yeni yaklaşımlar geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Anahtar kelimeler: Bipolar bozukluk; Kronotip; Biyolojik Ritim;
İnflamasyon; Nörotrofik Faktör

Abstract:
AIM: The relationships between neuroinflammation and chronotype,
neurotrophic factors and chronotype, and bipolar disorder and inflammation have
been previously investigated, However no study has been found that examined the
relationships between chronotype, inflammatory markers, neurotrophins such as
brain-derived neurotrophic factor (BDNF) and vascular endothelial growth factor
(VEGF), which are closely related to neurogenesis and angiogenesis processes and
also play an important role in the protection of brain functions, and the relationship
between these relationships and disease characteristics. This study aims to
investigate the relationship between chronotype and the levels of pro-inflammatory
cytokines such as interleukin (IL)-1 and tumor necrosis factor (TNF)-α, and an antiinflammatory cytokine IL-10, also VEGF and BDNF in euthymic patients with
bipolar disorder.
Furthermore, the study seeks to assess the mediating roles of these
inflammatory and neurotrophic factors in the relationship between chronotype and
clinical characteristics
METHODS: In this study, we included 80 patients who met the DSM-5
criteria for bipolar disorder and were in a euthymic phase. These individuals scored 5
or below on the Young Mania Rating Scale and 7 or below on the Hamilton
Depression Rating Scale. Patients were sequentially recruited from those attending
the Başakşehir Çam and Sakura City Hospital Psychiatry Clinic's outpatient unit and
those undergoing inpatient treatment, without any randomization. We collected
sociodemographic and clinical data using a specifically designed form for this study,
and conducted measurements of height, weight, blood pressure, and waist
circumference. To evaluate biological rhythms and determine chronotypes, we
administered self-report scales, including the Biological Rhythm Assessment Scale (BRIAN) and the Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ).RESULTS: In individuals with an evening chronotype, it was found that
compared to those with a morning chronotype, scores were higher for BRIAN sleep
(p=0.008), BRIAN activity (p=0.034), BRIAN social (p=0.003), BRIAN eating
habits (p=0.003), and BRIAN dominant rhythm pattern (p=0.004). A significant
correlation was observed between increased BRIAN activity scores and a higher
total number of episodes (p=0.024). Significant positive correlations were also found
between BRIAN social scores, eating habits scores, and the total number of episodes
(p<0.001 and p=0.017). As BRIAN total scores increased, so did the number of
episodes, with a statistically significant positive correlation found between them
(p=0.001). No statistically significant differences were found between chronotype
groups in terms of cytokine levels and neurotrophic factors. However, a negative
correlation was identified between IL-10 pg/mL values and the length of hospital
stays (p=0.008). In the multivariable logistic regression model, a suicide attempt was
found to be an independent risk factor that increased the likelihood of being in the
group with more frequent episodes by 3.663 times (p=0.034), and a high BRIAN
total score was also an independent risk factor, increasing the likelihood by 1.073
times (p=0.031).
CONCLUSION: In individuals with an evening chronotype, it has been
found that disturbances in biological rhythms are more pronounced, especially in
sub- dimensions such as sleep, activity, social behavior, and eating habits. A
significant positive correlation has been identified between the increase in BRIAN
scores, which indicate disrupted biological rhythms, and the increase in the total
number of episodes. These findings suggest that biological rhythm disorders could
play a significant role in the course of the disease. Although no significant
differences were found between chronotype groups in terms of cytokine levels and
neurotrophic factors, the association of low levels of the anti-inflammatory cytokine
IL-10 with shorter hospital stays supports its role in the pathophysiology of bipolar
disorder.
Additionally, suicide attempts and high BRIAN total scores have been
identified as independent risk factors in patients with more frequent episodes. These results highlight the importance of regulating biological rhythms in bipolar disorder
and suggest that targeting these processes could be a potential area for intervention
to improve the clinical course. Future studies examining the relationship between
biological rhythms and inflammation in larger sample groups could contribute to the
development of new approaches in disease management.
Keywords: Bipolar Disorder; Chronotype; Biological Rhythm; Inflammation;
Neurotrophic Factor