Geminin cebrî icra yoluyla satışı ve sıra cetveli
Forced sales of ships and the ranking of the claims
Yazar: NEVZAT BOZTAŞ
Danışman: PROF. DR. MÜJGAN TUNÇ YÜCEL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Deniz ticareti gemiyle yapılır. Gemi sadece bir taşıma aracı değil, donatanın en önemli ve çoğu zaman da tek mal varlığıdır. Donatanın kredi ihtiyacının karşılanmasında en önemli teminat unsuru gemidir. Gemi aynı zamanda deniz alacakları bakımında da yegane teminatıdır. Geminin; donatanın ve deniz alacağı sahiplerinin ihtiyaç duyduğu teminat fonksiyonunu gerçek anlamda yerine getirebilmesi için, cebrî satışın gerçek değer üzerinden yapılmasını ve gemi üzerinde deniz ticareti hukuku tarafından deniz alacaklılarına tanınan rüçhan haklarının satış bedeli üzerinden  tatminini teminat altına alacak düzenlemelere ihtiyaç duyulmuştur. Bu ihtiyacın karşılanmasında genel icra hukukunun cebrî satış kuralları ve prosedürleri yetersiz kaldığından deniz icra hukuku gelişmiş ve genel icra hukukundan çeşitli noktalarda ayrışmıştır. Deniz icra hukukunun genel icra hukukundan ayrıştığı birinci nokta, geminin ihtiyati haczi konusunda olup deniz alacağı sahiplerinin teminat elde etmek amacıyla geminin ihtiyati haczini talep edebilmeleri kolaylaştırılmıştır. Ayrıca, geminin ihtiyati haczini talep hakkı sadece deniz alacağı sahiplerine verilmiştir. İkinci ayrışma noktası, geminin cebrî satış prosedürleri ve cebrî satışın hukuki sonuçları konusunda olup buradaki amaç, geminin uluslararası derinlikteki bir piyasada mümkün olan en yüksek katılımla ve en yüksek bedelle satılmasını güvence altına almaktır. Son ayrışma noktası ise geminin cebri satışı üzerine düzenlenecek sıra cetveline ilişkindir. Deniz icra hukukunda sıra cetveli, deniz ticareti hukukunun deniz alacaklarının sahiplerine gemi üzerinde tanıdığı rüçhan haklarını teminat altına alacak şekilde özel olarak düzenlenmiştir. Donatanın deniz alacaklarına karşı sorumluluğunu sınırlandırma yetkisi de sıra cetveli bakımından özellik arz etmektedir. Bu araştırmada, yukarıda anılan ayrışma noktaları birbirleriyle bağlantıları içinde analiz edilmiştir.

Abstract:
Maritime trade is carried out through ships. Ship is not only a transportation mean but also the shipowner's most important and usually the only asset. Ship is the most important item for a shipowner to use as a collateral to meet credit needs. Ship is also the only collateral for the holders of  maritime claims. In order for the ship to truly fulfill the collateral function that is needed  by the ship owner and the maritime claim holders, arrangements were needed to ensure that the forced sale is made according to the actual value and that the priority rights granted to maritime claim holders by the maritime trade law on the ship are satisfied over the sale price. Given that the general enforcement law rules and procedures on forced sales are inadequate, maritime enforcement law has been developed and got distinguished from general enforcement law. The first divergence point is that maritime enforcement law has facilitated for martime claim holders to request the arrest of the ship in order to obtain collateral. Furter more, the right to demand the arrest of the ship was given only to the holders of maritime claims. The second divergence point lies in forced sale procedure and its legal consequences, aiming at ensuring that ship is sold at the highest price with the highest participation possible in an international market. The last divergence point relates  to the ranking of claims. Under maritime enforcement law, the rank chart has been specially arranged to guarantee the prioritized rights granted to maritime claim holders by maritime trade law. The authority of the shipowners to limit the liability for maritime claims is also peculiar in terms of the ranking chart. In this research, the above­mentioned divergence points were  analyzed according to their links with the other.