Dış finansal kırılganlık: Türkiye için analiz
External financial fragility: Analysis for Türkiye
Yazar: NEFİSE KAYA
Danışman: PROF. DR. SEYHUN DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Finansal kriz = Financial crisis ; Finansal kırılganlık = Financial fragility ; Finansal kırılganlık endeksi = Financial vulnerability index ; Finansal İstikrarsızlık Hipotezi = Financial Instability Hypothesis

Özet:
Bu çalışmada Türkiye ekonomisinin dış finansal kırılganlığı Hyman Minsky'nin finansal istikrarsızlık hipotezi çerçevesinde iki farklı dış finansal kırılganlık endeksi oluşturularak değerlendirilmiştir. Her iki endekste de dış ödeme yükümlülüklerini temsilen kısa vadeli dış borç stoku ve cari açık kullanılmış, dış ödeme kapasitesini temsilen birinci dış finansal kırılganlık endeksinde uluslararası rezervler, ikinci dış finansal kırılganlık endeksinde ise swap hariç net rezervler kullanılmıştır. Söz konusu endeks değerlerinin artması dış finansal kırılganlığın artışını, azalması ise dış finansal kırılganlığın düşüşünü temsil etmektedir. 
Çalışmada yukarıda bahsedilen dış finansal kırılganlık endekslerinin ve bu endeksleri etkileyebileceği düşünülen açıklayıcı değişkenlerin verileri kullanılarak Robust regresyon tahmincileri ailesinden M-tipi regresyon aracılığıyla regresyon analizi yapılmıştır. Söz konusu uygulama için 01/2007-08/2023 dönemine ait aylık veriler ile çalışılmıştır. Ekonometrik açıdan nedensellik incelemesi için ise VAR Granger nedensellik analizi kullanılmıştır. Söz konusu açıklayıcı değişkenler TCMB ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti, enflasyon oranı (TÜFE), reel efektif döviz kuru (TÜFE 2003=100), M2 para arzı/uluslararası rezervler, toplam nakdi krediler/toplam mevduat rasyosu (%), sanayi üretim endeksi (büyümesi), dış ticaret hadleri, FED faiz oranı ve BIST 100 endeksidir. Tahmin sonuçlarına göre her iki endeks için de dış finansal kırılganlığı en fazla etkileyen açıklayıcı değişken dış ticaret haddi olmuş ve ilişki negatif yönlü bulunmuştur. Birinci dış finansal kırılganlık endeksi ile pozitif ilişki içinde olan değişkenlerden en etkili olanı M2 para arzının uluslararası rezervlere oranı değişkeni iken ikinci dış finansal kırılganlık endeksi ile pozitif ilişki içinde olan değişkenlerden toplam nakdi krediler/toplam mevduat rasyosu (%) endeksi en çok yükselten değişken olmuştur.

Abstract:
In this study, the external financial fragility of the Turkish economy is assessed by constructing two different external financial fragility indices within the framework of Hyman Minsky's financial instability hypothesis. In both indices, short-term external debt stock and current account deficit are used to represent the external payment obligations, while international reserves are used to represent the external payment capacity in the first external financial fragility index and the net reserves excluding swaps in the second external financial fragility index. An increase in these index values represents an increase in the external financial fragility, while a decrease in these index values represents a decrease in the external financial fragility. 
In our study, regression analysis has been conducted using data from the external financial fragility indices mentioned above, along with the explanatory variables believed to influence these indices, through regression analysis via M-type regression from the family of Robust Regression Estimators. The analysis was based on monthly data from the period of January 2007 to August 2023. Additionally, VAR Granger causality analysis has been used for econometric causal examination. These explanatory variables are weighted average funding cost of the CBRT funding, inflation ratio (consumer prices index 2003=100), CPI based real effective exchange rate (2003=100), the ratio of M2 to international reserves, total cash loans to total deposits ratio (%), industrial production index (growth), terms of trade, FED funds interest rate and BIST 100 index. According to the forecast results, the explanatory variable that most significantly affects external financial vulnerability for both indices has been the terms of trade, and the relationship has been found to be negative. Among the variables positively correlated with the first external financial fragility index, the most influential variable has been the ratio of M2 to international reserves, while among the variables positively correlated with the second external financial fragility index, the total cash loans/total deposits ratio (%) has been the variable that increased the index most.