Yoğun bakım ihtiyacı olan COVID-19 PCR pozitif
BT pozitif hastaların uzun dönem pulmoner sekel/durum analizi / The Analysis of long term pulmonary sequale of the patient diagnosed with COVID-19 PCR ve CT positive were followed up in intensive care unite
Yazar: HAMİDE GÜL ŞEKERBEY
Danışman: DOÇ. DR. SİNEM GÜNGÖR ; DOÇ. DR. EYLEM TUNÇAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Kalp Damar Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Skar = Cicatrix ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum yetmezliği = Respiratory insufficiency ; Yoğun bakım = Intensive care

Özet:
Giriş: Ciddi solunum yetmezliği nedeni ile yoğun bakımda takip edilen COVID-19 olgularında taburculuk sonrası hastaların akciğerlerinde nasıl bir sekel bıraktığı, pulmoner fonksiyon ve kapasitelerinin nasıl etkilendiği kısaca sekel durumu net bilinmemektedir. Çalışmamızda yoğun bakım ünitesinde COVID-19 hastalığı nedeniyle takip edilerek taburcu edilen olguların uzun dönem pulmoner fonksiyon ve sekel durumunu araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntemler: COVID-19 hastalığı tanısıyla solunumsal yoğun bakımda tedavi edilip taburcu olan hastalar, 1 Ağustos 2020 – 31 Ağustos 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yoğun Bakım Polikliniği'nde kontrolleri yapılan hastalar çalışmaya alındı. Hastalar hastaneden taburcu oldukları tarihten itibaren 1. 3. ve 6. ay olmak üzere üç kez kontrole çağırıldı.
Hastaların,  semptom ve oksijen desteği sorgulama, saturasyon ölçümü, Modifiye BORG dispne skalası, akciğer grafisi, tam kan sayımı biyokimya, koagülasyon testleri yapıldı. Ayrıca 6 dakika yürüme testi (6-DYT), otur kalk testi, spirometre ile akciğer grafisinde düzelme olmayan hastalardan Toraks BT istendi.
Bulgular: 1 Ağustos 2020 – 31 Ağustos 2021 tarihleri arasında COVID-19 hastalığı nedeni ile yatan toplam 333 hastadan çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve gönüllü olan 81 olgu alındı. 81 olgunun 60'ı (% 74) erkek olup,  ortanca yaş 49 (43-61) idi. Olguların yatış döneminde en sık görülen semptomlarının, nefes darlığı (% 69), öksürük (% 42), ateş (% 47) ve halsizlik (%37) olduğu görüldü. 6. ay kontrolüne gelen 66 olgunun 30 (%45)'unun şikâyeti vardı, en sık görülen şikâyet nefes darlığı, öksürük ve kas ağrısı idi. 6.ay kontrolünde çekilen Toraks BT'lerin 7 (% 28)'sinde buzlu cam infiltrasyonu, 4 (%16)'sında fibrozis, 2 (%8)'ünde band atelektazi ve 8 (%32)'sinde fibrotik bant görüldü. %12 olgunun Toraks BT'leri normal idi. 6. ay kontrolünde oksijen satürasyonu %98, ortalama FiO2: 21, ortanca Modifiye BORG skoru 0, USOT kullanan olgu sayısı 5 (%8) saptandı. SFT sonuçlarında ortanca FEV1: 2780 mL, ortanca FVC: 3100 mL, ortalama FEV1/FVC: % 88 saptandı. 6-DYT'de ortalama yürüme mesafesi 496 m iken, 30 sn otur-kalk testinde oturma-kalkma sayısının ortalaması 11 idi. Hastaların yatış, 1. 3. ve 6. ay takiplerindeki semptomları karşılaştırıldığında nefes darlığı, öksürük ve halsizlik semptomlarında gerileme olduğu, laboratuar parametrelerinden ortalama lenfosit sayısı, eozinofil sayısı, NLO, LDH, CRP, Ferritin ve D-Dimer değerlerinde düzelme olduğu görüldü (P<0.01).  
Sonuç: COVID-19 hastalığına bağlı akut solunum yetmezliği nedeniyle yoğun bakımda yatan hastaların taburculuk sonrası 6 aylık takiplerini değerlendirdiğimiz prospektif çalışmamızda, olguların taburculuk sonrası yarısından fazlasında ilk ay en az bir şikâyetin devam ettiği fakat 6 ay sonra semptomların belirgin olarak gerilediği görüldü. Radyolojik olarak başlangıçta sıklıkla bilateral tutulum mevcut iken, takiplerde olguların yaklaşık %80'inin radyolojisi normal idi. Hastaların neredeyse tamamında antiinflamatuar tedavi kullanılmış olup akciğer grafilerinin normale dönmesinin  antiinflamatuar tedavi ile veya hastalığın iyileşme sürecine mi bağlı olduğu konusunda net ayrım yapılamamıştır. Bu durumun açıklanması için yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.Yoğun bakımdan taburculukta olguların yaklaşık yarısının oksijen tedavisi ihtiyacı varken, takiplerde oksijen ihtiyacının azaldığı görüldü. Olguların pulmoner fonksiyonlarının değerlendirmesinde; solunum fonksiyon testleri normal sınırlarda olup, ilk aydan itibaren dispne algısına yönelik sorgulanan Modifiye BORG skalasında nefes darlığı saptanmadı, 6-DYT ve otur kalk testi normal sınırlarda idi. 
Ağır COVID-19 hastalığı nedeniyle yoğun bakımda takip edilen hastalarda taburculuk sonrası radyolojik ve solunum fonksiyonları açısından belirgin sekel kalmadığı bulundu.

Anahtar kelimeler: COVID-19, pulmoner fonksiyonel sekel, semptom, solunum yetmezliği, radyolojik sekel

Abstract:
Aim:  COVID-19's effects on  developping pulmonary sequela, lung functions and capacities among the survivors  in intensive care unit (ICU)  still remains uncertain.  In the current study we aimed to investigate the long term   sequale of COVID-19 survivors after intensive care unit discharge.
Method:  COVID-19 patients, discharged from  ICU, and followed up in the Health Sciences University Süreyyapaşa Chest Diseases and Thoracic Surgery Training and Research Hospital Intensive Care outpatient clinic between 1 August 2020 and 31 August 2021 were included in the study. The patients were evaluated  1.,  3.  and 6. months after hospital discharge. On going or new symptoms, oxygen requirement, oxygen saturation, Modified BORG dyspnea scale, chest x-ray, blood tests were examined. Also 6-minutes walk test (6MWT), 30 second chair stand test (30s-CST), pulmonary function test and computured tomography  were performed if abnormal chest X-ray was existed. 
Results: 333 patients diagnosed with COVID-19 were followed up intensive care unit during  the study period. Of 333 patients, 81 patients  were  volunteered to participate,  were included in the study. Of 81 cases, 60 (71%) were male and the mean age was 49 (43-61). 
On admission, dyspnea (%69), cough (%42), fever (%47), fatigue (%38) were the most common symptoms. Six months after discharge, 66 patients were examined. 33 of the patients had at least one symptom. Dyspnea, cough and myalgia were the common symptoms. At six months, 26 patients were evaluated by chest computered tomography. Ground glass opacity in 7 (%28), pulmonary fibrosis in 4 (%16), band atelectasis in 2 (%8) and fibrous stripe in 8(%32), normal chest CT in 3 (%12) patients were found. After discharge,  of the 66 patients, oxygen saturation was %98, mean FiO2 was  %21, median Modified BORG Scale was 0. 5 patients needed for supplemental oxygen.  It was found that median of  FEV1 was 2780 mL, median of FVC was 3100 mL, mean of FEV1/FVC was %88. Mean of 6-min walk tests distance 496m, mean of frequency 30 second chair stand test was 11. Symptoms during   1.,3., and 6. months and  ICU  follow-up,  were evaluated, the regression of dyspne, cough and fatigue symptoms was detected, besides in laboratory findings, improvement of mean of lymphosit and eosinophil counts, NLO, LDH, CRP, Ferritin and D-dimer  were determined. (p<0.01)
Conlusion: In the present prospective study, severe COVID-19 patients required ICU admission due to acute respiratory failure were  followed up for 6 months after discharge. Consequently nearly all of the symptoms were regressed. Onset of Covid-19,  chest imaging findings were bilateral,  however during the study period, approximately  %80 of abnormal findings were improved and cleard-up. Anti inflamatory theraphy was used in nearly all of our patients and it is uncertain that anti-inflamatory therapy improved chest findings or without theraphy abnormal findings would be cleared up. So it is needed future work to explaine this.
The ratio of the need for supplemental oxygen was approximately %50, when discharging from hospital, neverthelesss the need for oxygen supply was reduced. The survivors' pulmonary function test, 6-MWT, 30s-CST tests and Modified BORG scales  were found to be  normal  6 months after discharge. 
In conclusion, no radiological and pulmonary functional sequale was determined among the patients with severe COVID-19 that requires ICU admission, 6 months after discharge.

Key words: COVID-19, pulmonary funtional sequale, symptom, respiratory failure, radiological sequale