Çevrimiçi dijital platform çalışanları: Eğitim sektörü örneği
Online digital labor platform workers: The case of education sector
Yazar: ÇINAR SÖZER
Danışman: PROF. DR. HAKAN KESER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Dijital çalışma platformu çalışanları ve çalışma koşulları, ülkemizde kuryeler özelinde; Uluslararası Çalışma Örgütü ve Avrupa Birliği'nde ise makro çapta giderek irdelenen bir konu olarak göze çarpmaktadır. Çağdaş Avrupa ülkelerinde, çalışma saatlerinin kısalması, beş yerine dört günlük haftalık çalışma, evden çalışma gibi durumlar iş sözleşmesi ile çalışanlar için karşılaşılan durumlardan olurken, özellikle gençlerin bir kısmının sürekli aynı işi verene itaat etmek istemeyip, kendi özgürlükleri ve yaratıcılıklarını gerçekleme, kendi ücretlerini görev başına müzakere edebilme, kendi çalışma saatlerini belirleme gibi istekleri teknoloji ile birleşmiştir. Tipik çalışma koşulları ile işçi olarak çalışamayan ya da çalışmak istemeyen bu kişiler, işlerinin veya görevlerinin süreksizliği ve güvencesizliği gibi durumlardan ötürü bağımsız çalışan olarak bir şirket de kurmak istemedikleri anlaşılmaktadır. Aradıkları işleri küresel ya da yerel çapta bulabildikleri çeşitli dijital çalışma platformlarında ise pek çok durumda işçi olarak sayılmamaktadırlar.
Eğitim odaklı çevrimiçi dijital çalışma platformu çalışanlarını inceleyebilmek için en üst kümeden en alt kümeye kavramları ortaya koymak gerekirse, şu sıra önerilebilir: Dijital platform, dijital çalışma platformu, çevrimiçi dijital çalışma platformu, makro çevrimiçi dijital çalışma platformu, makro çevrimiçi dijital eğitim çalışma platformu ve onların çalışanları. 
İngiltere, Fransa, Almanya, İsviçre ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yargı kararları ve mevzuat incelendiğinde, aynı ülkemizde olduğu gibi dijital çalışma platform çalışanları için ayrı bir statü olmadığı, çalışanların ya bağımlı ya da bağımsız çalışan olarak değerlendirildiği, lakin Almanya, İspanya gibi bazı ülkelerde ise işçi benzerleri statüsünün de bulunduğu tespit edilmiştir. Bu ülkelerin, hatta ülke içindeki kanton veya eyaletlerin işçi ile bağımsız çalışan tespitinde kendilerine has testleri olup, bağımlılık öğesini çalışanlar üzerinde farklı açılardan ölçmektedirler. 
Alan çalışması dahilinde belirli sayıda çevrimiçi dijital eğitim çalışma platformu çalışanı ile mülakat yapılmış, elde edilen veriler bağımlılık unsuru ve testleri çerçevesinde geleneksel iş ilişkisi ile çevrimiçi dijital eğitim platformlarındaki çalışanların çalışma koşullarının bir kıyası yapılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The topic of online digital labor platform work was not so easy to investigate until late 2022. Nevertheless, it is not a coincidence that today many researchers, academicians and lawyers are putting their attention to this particular field, when we think about the rapid evolution of our globe. In modern European countries, while conditions such as shortened working hours, four days of working rather than five days in a week, working from home are becoming common for workers with typical employment agreement; the demands of a certain young generation such not working under the authority of the same job giver constantly, realization of creativity and freedom, negotiation of paychecks for each task, determination of own working hours are getting combined with technology. A portion of these people are not willing to establish their own company and work as an independent contractor due to insecurity and impermanentness of their tasks or work. On the other hand, in most cases the online digital labor platforms which these people seek jobs locally or globally are not counting them as employees.
This Ph.D. thesis is prepared in Türkiye, hence not only example global cases, decisions and platforms are reviewed but also some local platforms and their impacts to Turkish working conditions are scanned. 
The thesis recommended to follow such a sequence from highest to lowest clustering in order to illustrate the right positioning of online digital education labor platforms within given concepts: Digital platform, digital labor platform, online digital labor platform, macro online digital labor platform, macro online digital education labor platform and its workers. 
When we look at the judicial decisions and legislations in England, France, Germany, Switzerland and USA, just like in Türkiye, we detect the fact that there is no separate legal status for platform workers, these workers are considered either as an independent worker or employee, but in some countries such as Germany and Spain they may be considered as worker (employee-like). These countries, even different states or cantons use numerous dependency tests to determine the legal status of platform workers.
Interviews with limited number of platform workers with a focus to dependency is held as field study which enable to form a comparison table between traditional work relation and online digital labor platform workers' work conditions in education sector.