Yüksek yapılara yönelik mikro-iklim ilişkili bağlamsal tasarım kriterlerinin belirlenmesi
Determination of micro-climate related contextual design criteria for tall buildings
Yazar: AHMET İLKER YALINER
Danışman: DOÇ. DR. HASAN BEGEÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Yüksek binalar = High buildings

Özet:
Sanayi Devrimi sonrası ortaya çıkan yüksek yapılar, mimarlık disiplinin genelinde olduğu gibi inşa edilmeye başladıkları tarihten itibaren araştırılmaktadır. Mimarlıkta yapı tipolojileri fiziksel, sosyal ve ekonomik ilişkiler üzerinden araştırılmaktadır. Ancak günümüzde ön plana çıkan iklimsel değişiklikler odağında, mimarlık alanında da araştırmalar fiziksel çevre üzerinde yoğunlaşmaya başlamıştır. İklim-yapı ilişkisinde, yapıların kütlesel biçimleri oldukça etkilidir. Bu nedenle büyük kütle hacmine sahip yüksek yapıların da iklim değerleri üzerinde etkili olması kaçınılmazdır. 

Bu çalışma, mikro-iklim verilerinin doğal haline en yakın şekilde korunması için yüksek yapıların özellikle kütle biçimleri üzerinden araştırılarak bağlamsal bir yöntem geliştirilmesine odaklanmıştır. Literatürde yer alan kaynaklar güncel şekilde taranarak tezin kurgusal altyapısı tamamlanmıştır. Araştırmalar için ise İzmir Yeni Kent Merkezinde yer alan yüksek yapılardan ölçüm ve bilgisayar testleri aracılığıyla veri toplanmıştır. Elde edilen veriler öneri bağlamsal tasarım kriterlerinin geliştirilmesi için altlık olarak kullanılmıştır. 

Bu çalışmada geliştirilen bağlamsal tasarım kriterleri ve izlenen yöntem çalışmanın özgün yönüdür. Ancak çalışmanın esas hedeflerinden birisi olan yaygın etki sağlamak için çalışmada kullanılan yöntem, farklı araştırmacılar tarafından geliştirilmeye ve farklı alanlarda uygulanmaya olanak sağlayacak şekilde kurgulanmıştır. Böylece çalışma disiplinler arası ortamlarda da kullanılabilecek, yeni araştırmaların önünü açacaktır. Çalışmadan elde edilen verilerin yerel ve merkezi yönetimler ile paylaşılması sayesinde yüksek yapı ve mikro-iklim arasındaki ilişki üzerinde farkındalık oluşması beklenmektedir.

Abstract:
High-rise buildings, which started to be built as a result of the developments after the Industrial Revolution, have been researched since the date they started to be built, as in the discipline of architecture. While building typologies in architecture are investigated through physical, social and economic relations, high-rise buildings have also been the subject of similar research areas. However, due to the climatic changes that have come to the fore today, researches in the field of architecture have started to focus on the physical environment. Massive forms of buildings are very effective in the climate-structure relationship. For this reason, it is inevitable that high-rise buildings with large mass volumes will also have an effect on climate values. This study focuses on developing a contextual method by investigating high-rise buildings, especially through mass designs, in order to preserve micro-climatic data as closely as possible to their natural state. The fictional infrastructure of the thesis was completed by searching the sources in the literature in an up-to-date manner. For researches, data were collected from high-rise buildings in İzmir New City Center by means of measurement and computer tests. The obtained data were used as a base for the development of proposal contextual design criteria.

The contextual design criteria developed in this study and the followed method are the original aspects of the study. However, the method used in the study, which is one of the main goals of the study, has been designed in a way that allows it to be developed by different researchers and apllied in different fields. Thus, the study will be used in interdisciplinary platforms and will pave the way for new research. By sharing the data obtained from the study with local and general governments, it is expected to raise awareness about the relationship between high-rise building and micro-climate.