Geriatri Kliniğinde yatan hastalarda polifarmasi ve antikolinerjik ilaç yükünün mortalite ile ilişkisi
In patients in the Geriatric Clinic polypharmacy and anticholinergic drug load relationship with mortality
Yazar: PELİN UĞUZ HAZIR
Danışman: DOÇ. AHMET YALÇIN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Geriatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Geriatri = Geriatrics

Özet:
Amaç: Günümüzde yaşlı popülasyonun oranı gün geçtikçe artış göstermektedir. Bu
durum, ileri yaş hastalarda polifarmasi ve antikolinerjik yükü belirleyerek farmakoterapinin
niteliğini değerlendirme gerekliliğini doğurmuştur. Böylelikle geriatrik hasta grubunda çoklu
ilaç kullanımına bağlı olası advers etkiler azaltılabilecek, geriatrik hasta grubunda antikolinerjik
etkili ilaçların sebep olduğu mortalite de dâhil olmak üzere artış gösteren olumsuz sonuçların
öngürülmesi mümkün olabilecektir. Bu çalışmanın birincil amacı geriatrik hastalarda
polifarmasi ve antikolinerjik ilaç yükünün mortalite ile ilişkisinin belirlenmesi olup ikincil
olarak bu parametrelerin komorbiditelerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 01.01.2020 – 31.12.2021 tarihleri arasında Ankara
Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Geriatri Bilim Dalı yataklı servisinde
takip edilen 342 hastanın dosyalarının retrospektif olarak incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir.
Hastaların yatış ile taburculuk reçetelerinden Drug Burden İndeks skoru (DBI) ve polifarmasi
varlığı araştırılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 24.0 programı kullanılmıştır.
İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 342 hasta dahil edilmiş olup yatış ve taburculuk reçetesinde
polifarmasi varlığı sırası ile %65 (n=216) ve %83 (n=284) idi. Sağkalım olasılıklarına ilişkin
yapılan log-rank testi sonucunda göre taburculuk DBI skor grupları ile polifarmasi olan ve
olmayan gruplar arasında sağkalım açısından istatistiksel anlamlıloık saptanmamıştır (p=0.11).
Cox regresyon analizi ile yapılan değerlendirmede erkek cinsiyet, ileri yaş, taburculuk DBI
skorunun yüksek olması mortalite üzerinde risk faktörü iken albümünin artması, taburculuk
reçetesinde ilaç sayısının ≥5 olması mortalite üzerinde koruyucu faktör olarak sonuçlanmıştır.
Sonuç: Hastanede yatırılarak tedavi edilen yaşlı popülasyonunda antikolinerjik ilaç
kullanımı ve polifarmasi varlığı sık karşılaşılan bir tablodur. Hem antikolinerjik yük hem de
polifarmasi varlığı mortalite ve morbiditeler üzerinde olumsuz sonuçlara yol açmakta olup
sağlık çalışanlarının özellikle geriatrik hasta profili bazında medikal tedaviye başlamadan önce
antikolinerjik yan etkiler ve çoklu ilaç kullanımı konusunda yakın hassasiyet göstermesi
gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: yaşlı, antikolinerjik ilaç yükü, DBI, polifarmasi, mortalite

Abstract:
Aim: The proportion of the elderly population is increasing day by day. This situation
has necessitated the evaluation of pharmacotherapy by determining polypharmacy and
anticholinergic burden in elderly patients. Thus, it will be possible to reduce potential adverse
effects due to multiple drug use in the geriatric patient group and to predict increasing adverse
outcomes, including mortality caused by anticholinergic drugs in this group. The primary aim
of this study is to determine the relationship between polypharmacy and anticholinergic drug
burden with mortality in geriatric patients, and secondarily to evaluate the relationship of these
parameters with comorbidities.
Materials and Methods: This study was conducted by retrospectively examining the
files of 342 patients followed in the inpatient service of the Geriatrics Science Department of
Ankara University Faculty of Medicine, Internal Medicine Department, between 01.01.2020
and 31.12.2021. The presence of polypharmacy and Drug Burden Index (DBI) scores were
investigated from the admission and discharge prescriptions of the patients. Statistical analysis
of the data was performed using SPSS 24.0 software. The level of statistical significance was
accepted as p<0.05.
Results: The study included 342 patients, and the presence of polypharmacy was 65%
(n=216) at admission and 83% (n=284) at discharge. According to the log-rank test for survival
probabilities, no statistically significant difference in survival was found between the groups
with and without polypharmacy based on discharge DBI score groups (p=0.11). Cox regression
analysis showed that male gender, older age, and higher discharge DBI scores were risk factors
for mortality, while an increase in albumin and having ≥5 medications in the discharge
prescription were protective factors against mortality.
Conclusion: The use of anticholinergic drugs and the presence of polypharmacy are
common scenarios in the hospitalized elderly population. The presence of both anticholinergic
burden andpolypharmacy leads to negative consequences on mortality and morbidities and
healthcare professionals need to be sensitive about anticolinergic side effects and poltpharmacy
before starting medical treatment, especially based on the geriatric patient profile.
Keywords: elderly, anticholinergic drug burden, DBI, polypharmacy, mortality