Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına yönelik bir model önerisi olarak risk yönetimi: İzmir tarihi kent merkezi (Varyant ve çevresi) örnek alan çalışması
Risk management as a model proposal for the protection of immovable cultural heritage: İzmir historical city center (Varyant and surrounding areas) case study
Yazar: YILDIRIM HASAN SELEKOĞLU
Danışman: PROF. DR. BEKİR ESKİCİ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Hasar riski = Damage risk ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Koruma tedbirleri = Protection measures ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Riskten korunma = Protection from risk ; Tarihi doku = Historical tissue ; Tarihi kent dokusu = Historical urban tissue ; Tarihi kent merkezi = Historical city centre ; İzmir = Izmir

Özet:
Kültürel, tarihsel, bilimsel, estetik vb. pek çok farklı değer taşıyan kültür varlıkları zaman içerisinde değişen şartlarla birlikte çevresel, doğal ya da insan kaynaklı etkenler altında zarar görmekte ya da yok olmaktadır. Bu araştırmanın amacı; İzmir tarihi kent merkezinde yok olma süreci içerisinde sayıları gün geçtikçe azalan ve tehdit altında bulunan kültür varlığı tescilli yapıların gelecek kuşaklara aktarılabilmesi ve sürdürülebilir korunmasına katkı sağlamaktır. Belirtilen amaç doğrultusunda bir araç olarak risk yönetimi ele alınmış ve bu doğrultuda tez çalışması risk yönetimi kapsamında beş bölümden oluşturulmuştur. Risk yönetimi içeriğini oluşturan "Giriş" bölümünde; problem ortaya konulmuş, araştırmanın amacı, hedefi, dayanağı, önemi, kapsamı ve sınırlılıkları belirtilmiş ayrıca literatür çalışmasında incelenen kaynakların özeti verilmiştir. "Risklerin Tanımlanması" bölümünde; örneklem araştırma alanı sınırları içerisindeki tescilli yapıların fiziksel durum, korunma durum, mülkiyet ve değer analizleri sunulmuş, bu analizler ışığında alan özelinde ele alınan riskler tanımlanmıştır. "Risklerin Analizi" bölümünde; tanımlanmış riskler kurumlar ve veri tabanlarından elde edilen veriler ışığında ABC risk analizi ve SWOT analizi yöntemleriyle ele alınmış ve incelenmiştir. "Risklerin Değerlendirilmesi" bölümünde; ABC risk analizi ve SWOT analizi sonucu elde edilen veriler doğrultusunda tescilli yapılar acil müdahale gerektiren, müdahale gerektire, kontrol altında tutulması gereken ve korunma süreçleri sürdürülmesi gereken yapılar şeklinde sınıflandırılmış, bu sınıflandırma doğrultusunda yapı ölçeğinde değerlendirmeler yapılmıştır. "Sonuç ve Öneriler" bölümünde; çalışma kapsamında ulaşılan sonuçlar alan, sokak ve tescilli yapı ölçeğinde sunulmuş; yapılan tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda öneriler yapılmış ve tez süreci tamamlanmıştır.

Abstract:
Cultural Heritage with many different values such as cultural, historical, scientific, aesthetic etc. are damaged or destroyed over time by changing conditions and environmental, natural, or human induced factors. The purpose of this research; transfer of cultural heritage to future generation with sustainable conservation for cultural heritage buildings within historical city center of İzmir, whose numbers are dwindling, are under threat and are in the process of extinction. In line with the stated purpose, risk management was used as a tool and within the scopes of risk management, the thesis study was composed of five sections. In the "Introduction" section, which constitutes the content of the risk management; the problem has been explained, the purpose, target, basis, importance, scope, and limitations of the research have been stated, and a summary of the sources examined in the literature study has been given. In the "Identification of Risks" section; the physical condition, protection status, property status and value analyze of the heritage buildings within the boundaries of the sample research area were presented, and in the light of these analyzes, the risks within the scope of study were defined. In the "Analysis of Risks" section; identified risks were observed and examined by ABC risk analysis and SWOT analysis methods in the light of data obtained from institutions and databases. In the "Assessment of Risks" section; in line with the data obtained from the ABC risk analysis and SWOT analysis, the heritage buildings were classified as structures that require urgent intervention, structures that require intervention, structures that need to be kept under control, and structures that the protection processes should be maintained, and in line with this classification, evaluations were made in the structure dimension. In the "Conclusion and Suggestions" section; within the field, street and heritage building scope the conclusions reached with the study are presented; in line with the conclusions and evaluations, suggestions were made, and the thesis process was completed.