Kronik hastalığı olan bireylere bakım verenlerin bakım yükü ve iyilik halinin değerlendirilmesi
Examination of the care burden and well-being of caregivers of individuals with chronic disease
Yazar: RUKEN KOL
Danışman: PROF. DR. ELANUR YILMAZ KARABULUTLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hasta bakımı = Patient care ; Kronik hastalık = Chronic disease ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, kronik hastalığı olan bireylere bakım verenlerin bakım yükü ve iyilik hali, etkileyen faktörler ve bu değişkenler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı araştırma tipindeki bu çalışmanın evrenini Diyarbakır Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hastanesinde kronik hastalık tanısı (Serebrovasküler Hastalıklar, kronik böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği, kanser ve KOAH) almış olan hastalara bakım veren bireyler oluşturmaktadır. Toplam 250 bireyin dahil edildiği bu çalışmada soru formu, bakım verme yükü ölçeği ve bakıcı iyilik ölçeği ile veriler toplanmıştır. Veriler SPSS 24.0 versiyonu ile analiz edildi. P değeri 0.05'ten küçük olması halinde anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Bu çalışmada yaş ortalaması 36.26±12.10 olan 125'i kadın ve 125'i erkek toplam 250 bakım veren birey yer almaktadır. Çalışmada kadınların (49.08±7.62), okur-yazar olmayanların (50.82±7.44), ev hanımı olanların (49.36±7.75) sigara kullanmayanların (49.22±8.09), genel sağlık durumunu orta düzeyde algılayanların  (49.92±7.08), bakım verilen kişinin eşi olanların (51.94±6.47), bakım süresi bir ay olanların (49.39±8.44) ve başka bakım vereni olmayanların (52.48±6.14) daha fazla bakım yüküne sahip olduğu belirlenmiştir (p<0.05). 
Kadınların (67.47±9.89), lisansüstü eğitimi olanların (90.00±0.00), bekarların (67.49±10.25), ev hanımı olanların (74.21±8.99), bakım verme işini yorucu olarak değerlendirenlerin (67.47±9.90), sigara (67.75±9.93) ve alkol (81.67±10.59) kullananların, genel sağlık durumunu çok iyi olarak algılayanların (73.83±12.12), sağlık sigortası olanların (66.36±10.08), kalp yetmezliği olan bakım verenlerin  (68.50±2.12), bakım süresi altı ay olanların (67.87±8.86), başka bakım vereni olanların (66.97±9.70) temel ihtiyaçlarının daha fazla karşılandığı tespit edilmiştir (p<0.05). Kadınların (72.84±8.87), lisans mezunu olanların (76.10±10.35), memur olanların (77.00±9.57), bakım verme işini yorucu olarak değerlendirenlerin (73.15±9.63), alkol kullananların (85.56±10.49), genel sağlık durumunu çok iyi olarak algılayanların (81.17±16.81), sağlık sigortası olanların (72.43±10.10), bakım verdiği hastanın kızı olanların (74.34±9.46), bakım süresi altı ay olanların (73.79±10.02) ve KOAH hastasına bakım verenin (75.48±11.11) yaşamsal faaliyetlerinin yerine getirilme düzeyinin yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05).
Bakım verme yükü ölçeği ile bakıcı iyilik hali temel ihtiyaçlar alt ölçeği arasında negatif yönde korelasyon tespit edilmiştir (p=0,0001; r= -0,233).
Sonuç: Kronik hastalığı olan bireylere bakım verenlerin bireysel özelliklerinin bakım yükü, temel ihtiyaçlarının karşılanması ve yaşamsal faaliyetlerinin yerine getirilmesi düzeyini etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca bakım verenlerin bakım verme yükü arttıkça temel ihtiyaçların daha az karşılandığı tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Bakıcı iyilik hali, bakım verme yükü, kronik hastalara bakım verme

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate the care burden and well-being of caregivers of individuals with chronic diseases, the factors affecting them and the relationship between these variables.
Material and method: This descriptive study included individuals who were caregiving for patients with chronic disease (stroke, chronic renal failure, heart failure, cancer and COPD) diagnosed in Diyarbakır Training and Research Hospital. Data were collected from questionnaire form, caregiving burden scale, caregiver well-being scale. The data were analyzed with SPSS 24.0 version. P values less than 0.05 were considered significant.
Results: This study included 125 female and 125 male caregivers with a mean age of 36.26 ± 12.10 years. Study women (49.08 ± 7.62), illiterate (50.82 ± 7.44), housewife (49.36 ± 7.75) non-smokers (49.22 ± 8.09), general health (49.92 ± 7.08), the spouse of the caregiver (51.94 ± 6.47), the duration of care for one month (49.39 ± 8.44) and the absence of other caregivers (52) (48 ± 6,14) were found have more caregiving burden (p<0.05). Women (67.47 ± 9.89), those with graduate education (90.00 ± 0.00), singles (67.49 ± 10.25), housewives (74.21 ± 8.99), caregiving those who evaluated their work as strenuous (67.47 ± 9.90), smokers (67.75 ± 9.93) and alcohol consumers (81.67 ± 10.59), those who perceived the general health status as very good (73.83 ± 12) 12) of those who have health insurance (66.36 ± 10,08), caregivers with heart failure (68.50 ± 2.12), caregivers of six months (67.87 ± 8.86), other caregivers (66.97 ± 9.70) were found to be more basic needs (p<0.05). Women (72.84 ± 8.87), undergraduate graduates (76.10 ± 10.35), civil servants (77.00 ± 9.57), those who evaluate the care work as strenuous (73.15 ± 9.63) ), alcohol users (85.56 ± 10.49), perceived general health status as very good (81.17 ± 16.81), health insurance (72.43 ± 10.10), the daughter of the patient who was caring ( 74.34 ± 9.46), the duration of care for six months (73.79 ± 10.02) and the caregiver of COPD patients (75.48 ± 11.11) were found to be high in performing vital activities (p<0.05). 
A negative correlation was found between the caregiving burden scale and the caregiver well-being basic needs subscale (p = 0.0001; r = -0.233).
Conclusion: It was determined that the individual characteristics of the caregivers of the individuals with chronic diseases affect the care burden, the level of meeting their basic needs and the fulfillment of their vital activities. In addition, it was found that as the caregiving burden of caregivers increased, basic needs were less met.

Key Words: Burden of care, caregiver well-being, caring for chronic patients