Türk iş hukukunda sporcuların yeri
Status of athletes in Turkish labor law
Yazar: ÖZLEM ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET REFİK KORKUSUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar hukuku = Law of obligations ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; Spor hukuku = Sports law ; Toplu iş hukuku = Turkish labor law ; Özel hukuk = Private law ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Sporcu sözleşmeleri, profesyonel sporcu ile spor kulübü arasında akdedilen sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler profesyonel sporcuların iş görme edimleri karşılığında spor kulüplerinin ücret ödeme borcu altına girdiği bir sözleşme türüdür ve ilgili Federasyon tarafından tescil edilmelidir. Türkiye'de hukuki düzenlemeler çerçevesinde profesyonel spor dalı olarak sadece futbol kabul edilmektedir. Bununla birlikte basketbol, voleybol, güreş gibi birçok spor dalında da fiili profesyonellik mümkündür. Şöyle ki sporcu, o sporu keyfi olarak değil de kulübünden ücret almak koşuluyla yapıyorsa her ne kadar o spor dalı bir hukuki düzenleme ile açıkça veya zımnen profesyonel olarak tanınmamış olsa da bu sporcunun profesyonel sporcu olarak nitelendirilmesi gerekmektedir. Ülkemizde sporcular, 4857 sayılı İş Kanunu'nun "İstisnalar" başlıklı 4/g maddesi gereğince İş Kanunu'nun kapsamı dışında bırakılmıştır. Dolayısıyla sporcuların kulüpler ile yapacakları sözleşme hakkındaki esaslar öncelikle her spor federasyonunun resen düzenlediği talimatlar doğrultusunda belirlenecek, bu düzenlemelerde eksiklik olması halinde ise Türk Borçlar Kanunu'nun "Genel Hizmet Sözleşmesi" hükümleri uygulanacaktır. Sendikalar Kanunu'ndan yararlanabilmek için İş Kanunu anlamında işçi sayılma şartı aranmamaktadır. Dolayısıyla Borçlar Kanunu anlamında hizmet sözleşmesi ile çalışan ve kulüplerinde ücret alarak spor yapan profesyonel sporcuların sendika kurmalarında veya sendikaya üye olmalarında bir engel bulunmamaktadır. Bununla birlikte ülkemiz açısından profesyonel sporda sendikalaşma kültürünün oldukça zayıf olduğu söylenebilir. Ayrıca 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda düzenlenen ağır yetki koşulları nedeniyle sporcular sendikalara üye olabilseler de toplu iş sözleşmesi hakkından yararlanmaları mümkün görünmemektedir. İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku'nda ise 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 3/b maddesi uyarınca hizmet sözleşmesi ile çalışan sporcuların da iş sağlığı ve güvenlikleri güvence altına alınmıştır. Bir hizmet sözleşmesine dayanarak çalışan profesyonel sporcuların 5510 sayılı Sosyal Güvenlik Kanunu'nun 6. maddesinde yer alan sigortalı sayılmayan kişilerden olmadığı dikkate alındığında kural olarak 5510 sayılı Kanundan yararlanabileceklerini ve sigortalı sayılacaklarını söylemek mümkündür. Spor faaliyetleri gerçekleştirilirken taraflar kaçınılmaz olarak birbirlerine zarar vermektedirler. Sporcu kabul edilen risk kapsamında sportif faaliyetin icrasından doğan tehlikeleri kabullenmektedir. Bununla birlikte gerek spor müsabakasının kurallara uygun olmayan bir ortamda yapılmasından gerek oyun kurallarının izin vermediği sertliklerden kaynaklanan ölüm ve yaralanmalardan dolayı hukuki sorumluluk doğacaktır.
Anahtar Kelimeler: İş Hukuku, Borçlar Hukuku, Spor Hukuku, Hizmet Sözleşmesi, Spor, Sporcu, Toplu İş Hukuku, Sosyal Güvenlik Hukuku, Sporcuların Sendikal Hakları, Hukuki Sorumluluk

Abstract:
Athlete contracts are contracts concluded between a professional athlete and a sports club. These contracts are a type of contract under which sports clubs are obliged to pay wages in return for the performance of professional athletes and must be registered by the relevant Federation. In Turkey, only football is recognized as a professional sport in terms of legal regulations. However, de facto 
professionalism is also possible in many sports such as basketball, volleyball and wrestling. In other words, if the athlete does the sport not arbitrarily but on the condition of receiving a fee from his/her club, the athlete should be qualified as a professional athlete, even though the sport is not explicitly or implicitly recognized as professional by a legal regulation.In our country, athletes are excluded from the scope of the Labor Law pursuant to Article 4/g titled "Exceptions" of the Labor Law No. 4857. Therefore, the principles regarding the contracts to be concluded by the athletes with the clubs will be determined primarily in line with the instructions issued ex officio 
by each sports federation. If there is a deficiency in these regulations, the "General Service Contract" provisions of the Turkish Code of Obligations will be applied. In order to benefit from the Law on Trade Unions, there is no requirement to be considered an employee in the sense of the Labor Law. Therefore, there is no obstacle for professional athletes who work with a contract of employment in the sense of the Code of Obligations and who play sports for a fee in their clubs 
to establish a union or become a member of a union. However, in terms of our country, it can be said that the unionization culture in professional sports is quite weak. In addition, due to the heavy authorization conditions regulated in the Law No. 6356 on Trade Unions and Collective Bargaining Agreements, it does not seem possible for athletes to benefit from the right to collective bargaining even if it is possible for them to become members of trade unions. Pursuant to Article 
3/b of the Occupational Health and Safety Law No. 6331, athletes working under a contract of employment are also secured in terms of occupational health and safety. Considering that professional athletes working under a contract of employment are not among the persons who are not considered insured under Article 6 of the Social Security Law No. 5510, it is possible to say that they can benefit from the Law No. 5510 and will be considered insured.While carrying out sports activities, the parties inevitably harm each other. The athlete accepts the dangers arising from the performance of the sporting activity within the scope of the acceptable risk. However, legal liability will arise due to deaths and injuries arising from both the sports competition being held in an environment that is not in accordance with the rules and the harshness not permitted by the rules of the game.
Keywords: Labour Law, Obligations Law, Sports Law, Contract Of Employment, Sport, Athlete, Collective Labour Law, Social Security Law, Union Rights Of Athletes, Legal Liability