I. Körfez Savaşı'nın Türk dış politikasına etkisi
Effect of Gulf War against Turkish foreign policy
Yazar: ANIL ACAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN ARIDEMİR
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kuveyt = Kuwait ; Körfez Savaşı = Gulf War ; Körfez politikası = Gulf policy ; Körfez ülkeleri = Gulf countries ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Savaş = War ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Özal, Turgut = Özal, Turgut

Özet:
Irak'ın Kuveyt'i 2 Ağustos 1990 tarihinde işgali ile başlayan Körfez Krizi'nin 17 Ocak 1991'de Körfez Savaşı'na dönüşmesiyle birlikte Orta Doğu dengeleri önemli bir kırılma yaşamıştır. Bu savaşla birlikte bölge dengeleri yeniden dizayn edilmiştir. Soğuk Savaş sonrası dönemde ilk ciddi kriz olan I. Körfez Savaşı yalnızca bölge ülkelerini değil başta ABD olmak üzere Batılı birçok devleti ve uluslararası örgütleri de harekete geçirmiştir. Körfez Krizi süresince Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kuruluşundan itibaren Orta Doğu bölgesinde dış politikada izlemiş olduğu Araplar arası sorunlara müdahil olmama kısacası bölgede izlenen statüko ve denge politikası terk edilmiş ve Türk dış politikasının bölge içi dinamiklere etkisi giderek artmaya başlamıştır. Böylece Türkiye bölgede aktör olma konumuna evrilmeye başlamıştır.                        
Körfez Savaşı'nın hemen ardından Kuzey Irak'ta Saddam Hüseyin'e karşı Kürt grupların gerçekleştirdiği ayaklanmanın başarısız olması sonucunda mülteci krizi ortaya çıkmış ve bu kriz Türkiye'ye sıçramıştır. Savaş sonunda mülteci krizini yaşayan Türkiye, sorunun çözümü için dış politikada yapmış olduğu manevralarla Kuzey Irak'ta güvenli bölgelerin oluşmasına öncülük etmiştir. Bölgede yer alan Kuzey Iraklı Kürtlerin olası özerk bir Kürt devleti kurmalarına karşı Türk dış politikası yapıcıları önlemler almış ve bu oluşuma izin verilmemiştir. Sonuç olarak Körfez Savaşı'nın ardından Türk dış politikası, Orta Doğu açısından büyük bir değişime uğramış ve dış politikada eksen kayması yaşanmıştır. Bölgede Türkiye'nin de içinde bulunduğu siyasi sorunlarda aktör olarak yer aldığı yıllar başlamıştır.
                                    
Anahtar Kelimeler: Körfez Savaşı, Türk Dış Politikası, Turgut Özal, Orta Doğu, Kuzey Irak.

Abstract:
The Middle East's balance was being crashed due to crisis of Kuwait occupation by Iraq in 2 August 1990 transforms into Gulf War in 17 January 1991. The Middle East balance was existed an important crush. This area's balance redesigned with this war. I. Gulf War which was the first crisis after Cold War not mobilized only region's states but also mobilized USA, the International Organizations and several westerner states. Republic of Turkey did not take part in Inter-Arabian troubles from its establish date accordingly its foreign policy. The balance policy and status quo tracked in region was abandoned and effect of intra-regional dynamics of Turkey's foreign policy was increased. Thereby Turkey was begun to evolve to actor position in region.
The refugee's insurrection was showing up due to failure of Kurdish insurrection towards Saddam Hüseyin in South Iraq right after Gulf War and this crisis leap into Turkey. The refugee insurrection was occurred and Turkey was lead to constitute safe zone in South Iraq for solution of trouble with making maneuvers in foreign policy. The Turkish foreign policy was taking precaution against autonomous Kurdish State of Kurdish in South Iraq. Turkish Foreign Policy was taking precautions and did not allow this organization. Consequently, Turkish foreign policy has an axial dislocation and variance with regard to Middle East.  The years were started partaking political actor of Turkey. 
                                   
Keywords: Gulf War, Turkish Foreign Policy, Turgut Özal, Middle East, South Iraq.