Necati Cumalı eserlerinin edebiyat sosyolojisi bağlamında incelenmesi
An examination of Necati Cumali's books in the context of literature sociology
Yazar: YÜCEL ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. EREM SARIKOCA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olarak kabul edilen şair ve yazar Necati CUMALI yedi yıl boyunca Urla ilçesinde avukatlık pratiği yapmış nadir yeteneklerden biridir. Eserlerinde, şehir yaşamı, kırsal hayat ve toplumumuzun her türlü durumunu en çarpıcı şekilleriyle yansıtarak bize sunabilme yetisi göstermiştir. Necati Cumalı'nın eserlerinde, kendi yaşadığı dönemin ve toplumun kültürü ve inançlarına bizzat tanıklık eden bir birey olarak, toplumun duyguları ve düşüncelerine dair izleri görmek mümkündür. Bu bağlamda eserleri sosyoloji alanına önemli bir katkı sunmaktadır. Edebiyat ve sosyolojinin kesiştiği bu çalışma, Necati Cumalı'nın eserlerinde tasvir ettiği toplumsal yapıyı analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın teorik bölümünde, toplumsal cinsiyet ve göç teorilerine ilişkin bilgiler sunulduktan sonra, Necati Cumalı'nın romanları, şiirleri ve tiyatro oyunları, eserlerin yaratıldığı dönemin bağlamında edebiyat sosyolojisi perspektifinden incelenmiştir. Bu eserlerdeki sosyal yapı ve toplumsal durumun farklı yansımalarını, kurgusal karakterlerin çevreleriyle olan sosyal etkileşimlerini inceleyerek belirlemek amaçlanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, kurgusal kahramanlarının kültürel, sosyal ve ekonomik değişimlerden ne derece etkilendiği ve bu etkilerin eserlere nasıl yansıdığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Tüm bu çabalama doğrultusunda, göç ve toplumsal cinsiyet temasının, eserlerinde nasıl bir algıyla yansıtıldığı anlaşılmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Necati CUMALI, Edebiyat sosyolojisi, Toplumsal Cinsiyet, Kadın, Göç.

Abstract:
Necati CUMALI, acknowledged as one of the pioneering figures in Turkish literature, stands as an exemplar of unique talents, having engaged in a seven-year legal practice in the district of Urla. In his works, he adeptly showcases various dimensions of urban life, rural existence, and societal conditions with captivating prowess. Within Necati Cumalı's literary compositions, one can discern the cultural and belief-based fabric of his era and society, interwoven through personal observations, thereby intuitively capturing the emotional and intellectual imprints of the populace. In this vein, his works offer a meaningful contribution to the field of sociology, reflecting the societal emotional and cognitive traces. This study, situated at the intersection of literature and sociology, aims to analyze the societal framework delineated within Necati Cumalı's literary corpus. Following an exposition of foundational insights into gender and migration theories in the theoretical segment of the investigation, Necati Cumalı's novels, poetry, and theatrical pieces are scrutinized from a perspective rooted in literary sociology, resonating with the ethos of the era in which they were created. Within these works, various facets of social structure and societal conditions are meticulously sought through the prism of the social interactions that the fictional characters engage in within their surroundings. The findings, gleaned from this inquiry, endeavor to delve into the extent to which fictional protagonists are impacted by cultural, social, and economic shifts and how these effects manifest within the works. In pursuit of these research endeavors, an endeavor is made to elucidate how themes of migration and societal gender dynamics are imbued with significance within the narrative tapestry.

Key Words: Sociology of Literature, Women, Migration, Gender.