Zorunlu göç yaşamış Suriyeli kadınların Elazığ depremine ilişkin yaşam deneyimleri
The life experiences of Syrian women who have experienced forced migration regarding Elazig earthquake
Yazar: AYBİKE BETÜL MARAL
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN KÜÇÜKKARACA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Deprem = Earthquake ; Kadınlar = Women ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Sosyal hizmetler = Social services ; Suriyeliler = Syrians ; Uluslararası göç = International migration ; Yaşam deneyimleri = Life experiences ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Deprem afetinden etkilenme düzeyinin sahip olunan kaynaklar, kaynaklara erişim düzeyi, sosyal statü gibi faktörlere göre farklılık gösterdiği bilinmektedir. Araştırmada Suriyeli kadınların deprem sırası ve sonrası süreçlerde hem Suriyeli hem de kadın olmaktan kaynaklı birçok farklı deneyime sahip olduğuna vurgu yapılmakta ve bu özgün deneyimler göç, deprem ve toplumsal cinsiyet ihtiyaç ve sorunları bağlamında değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, 24 Ocak 2020'de Elâzığ'da gerçekleşen 6,8 şiddetindeki deprem afetini deneyimlemiş Suriyeli kadınların deprem sırası ve deprem sonrası süreçteki yaşam deneyimlerini ortaya koymak ve afet, göç ve kadın sorunlarının etkileşiminden doğan sonuçlarını tespit ederek bu doğrultuda afetlerde sosyal hizmetlere ilişkin öneriler sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda Elâzığ il merkezinde yaşayan, deprem afetini deneyimlediği sırada bekar ve çocuklu olan 24 Suriyeli kadın ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve MAXQDA 2020 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, Suriyeli kadınların savaş ve göç deneyimlerinin ardından ekonomik kaynaklarını, sosyal destek sistemlerini geride bırakarak yerleştikleri Elazığ'da; toplumun görece sosyoekonomik düzeyi düşük bölgelerde ikamet etmeleri ve Suriyeli ve yalnız yaşayan kadın olmaları sebebiyle deprem karşısında yerel halka kıyasla daha savunmasız olduklarını; hak ve hizmetlere erişimde sosyal dışlanma, ayrımcılık ve eşitsizliklerle karşı karşıya kaldıklarını, sosyal yardım ve hizmetlerden sorumlu kurum ve kuruluşlara dair bilgi eksiklikleri sebebiyle hak kayıpları yaşadıklarını göstermektedir. Suriyeli kadınların içinde bulundukları bu koşulların ise ataerkil toplumlarda eğitim, iş yaşamı ve kamusal alandan uzak tutulmaları ile ilişkili olduğu ve yerleşik toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri bağlamında derinleştiği görülmektedir. Bununla beraber, savaş ve göç gibi zorlu yaşam koşullarının öznesi olan Suriyeli kadınların geçmiş travmatik deneyimlerinin kendilerini güçlendirdiği ve depremin psikolojik ve duygusal etkileri açısından kendilerini daha dayanaklı mücadeleciler haline getirdiği görülmektedir. Bu anlamda, afetlerde kırılganlığı yüksek bir grubu ifade eden Suriyeli kadınların çok çeşitli sorun ve ihtiyaçlarına duyarlı ve insan hakları, sosyal adalet ve eşitlik ilkelerinin benimsendiği afetlerde sosyal hizmet uygulamalarına ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir.

Abstract:
It is known that the level of being affected by an earthquake varies according to factors such as the resources owned, the level of access to resources, and social status. In the research, it is emphasized that Syrian women have many different experiences during and after the earthquake due to being both immigrants and women, and these unique experiences are evaluated in the context of migration, earthquake and gender needs and problems. The aim of this study is to reveal the life experiences of Syrian women during and after the earthquake, who experienced the 6.8 magnitude earthquake disaster that took place in Elazig on January 24, 2020 and to identify the consequences arising from the interaction of disaster, migration and women's problems, and to offer suggestions regarding social services in disasters in this direction. For this purpose, in-depth interviews were conducted with 24 Syrian women living in the city center of Elâzığ, who were single and had children at the time of the earthquake disaster, using a semi-structured interview form and analyzed using the MAXQDA 2020 program. The findings of this study are shows that; in Elazig, where Syrian women settled after their war and migration experiences, leaving their economic resources and social support systems behind; they are more vulnerable to earthquakes compared to the local people because they reside in regions with a relatively low socioeconomic level of the society and they are immigrants and women living alone. And it shows that they face social exclusion, discrimination and inequalities in accessing rights and services, and they experience loss of rights due to lack of information about institutions and organizations responsible for social assistance and services. It is seen that these conditions of Syrian women are related to their being kept away from education, business life and public sphere in patriarchal societies and deepened in the context of established gender inequalities. However, it is seen that the past traumatic experiences of Syrian women, who are the subject of difficult living conditions such as war and migration, strengthen them and make them more resilient fighters in terms of the psychological and emotional effects of the earthquake. In this sense, it is evaluated that there is a need for social work practices in disasters that are sensitive to a wide variety of problems and needs of Syrian women, who represent a group with high vulnerability in disasters, and adopt the principles of human rights, social justice and equality.