Kemoterapi alan çocuklarda karadut şurubu ile sakız çiğneme uygulamasının oral mukozitleri önleme üzerine etkisi
The effect of black mulberrry syrup and chewing gum on the prevention of oral mucositis in children undergoing chemotherapy
Yazar: ARİFE ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. NURCAN ÖZYAZICIOĞLU
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Ağız sağlığı = Oral health ; Karadut = Black mullberry ; Sakız = Chewing gum ; Stomatit = Stomatitis ; Çiğneme = Mastication ; Çocuklar = Children ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaç tedavisi-kombine = Drug therapy-combination

Özet:
Bu çalışma, kemoterapi alan çocuklarda karadut şurubu ile sakız çiğneme uygulamasının oral mukozitleri önleme üzerine etkisini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Deneysel olarak yapılan çalışmanın verileri "Hasta Tanıtım Formu", Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) "Oral Mukozit Değerlendirme Ölçeği" ve "Uluslararası Çocuk Mukozit Değerlendirme Ölçeği (ChIMES)" ile araştırmacı tarafından toplanmıştır. Verilerin analizinde Shapiro Wilks, Mann Whitney U, Wilcoxon, ki-kare ve  Fisher-Freeman-Halton testi yapılmıştır.  Araştırmaya dahil edilen hastalar rastgele örneklem yöntemi ile üç gruba ayrılmıştır. Grup-1'e dahil edilen hastalara kliniğin rutin ağız bakımının yanı sıra karadut şurubu, grup-2'ye dahil edilen hastalara rutin ağız bakımıyla birlikte sakız çiğnetme ve grup-3'teki hastalara sadece klinikte kullanılan rutin ağız bakımı verilmiştir. Çalışmada üç grupta da 14. günde 5. güne göre Oral Mukozit Değerlendirme Ölçeği ve ChIMES değerlendirmesinde oral mukozit görülme oranı ve toplam skor değerlerinde artış görülmektedir. Gruplar arası karşılaştırmalarda, Oral Mukozit Değerlendirme Ölçeği ve ChIMES toplam skorlarına bakıldığında karadut şurubu grubunun sakız çiğneme grubu ve rutin protokol grubundan daha düşük medyan değerine sahip olduğu bulunmuştur (p<0.001). ChIMES'in diğer tüm alt gruplarında da (yutma, ağız içi ağrı, yemek yeme, içme, ağrı kesici alma, ülser varlığı) karadut şurubu grubu diğer iki gruba kıyasla daha düşük grade değerlerine sahiptir. Ayrıca gruplar içi karşılaştırmada karadut şurubu grubunun 5. ve 14. gününde %33,3 olguda hiç oral mukozit gözlemlenmemiştir.
Sonuç olarak kemoterapi tedavisi alan pediatrik hastalarda oral mukozit gelişimini önlemek, tedavi etmek ve iyileşme süresini kısaltmak amacıyla karadut şurubu kullanımı önerilebilir.
Anahtar Sözcükler: pediatri, oral mukozit, sakız çiğneme, karadut şurubu, kemoterapi, ağız bakımı.

Abstract:
THE EFFECT OF BLACK MULBERRRY SYRUP AND CHEWING GUM ON THE PREVENTION OF ORAL MUCOSITIS IN CHILDREN UNDERGOING CHEMOTHERAPY
This study was conducted with the aim of determining the effect of black mulberry syrup and chewing gum on the prevention of oral mucositis in children undergoing chemotherapy. Data collection for this experimental study was performed by the researcher using a Patient Description Form, the WHO Oral Mucositis Assessment Scale, and the International Child Mucositis Evaluation Scale (ChIMES). In the analysis of the data, the Shapiro Wilks, Mann Whitney U, Wilcoxon, chi-square and Fisher-Freeman-Halton tests were used. The patients included in the study were divided into three groups by the random sampling method. Patients in Group 1 were given black mulberry syrup in addition to routine oral care, those in Group 2 were given chewing gum in addition to routine oral care, and those in Group 3 received only the routine oral care provided in the clinic. In all three groups in the study, the proportion of oral mucositis and the total scores on the Oral Mucositis Assessment Scale and the ChIMES showed an increase on day 14 compared to day 5. Comparing groups, it was found that the black mulberry syrup group had a lower median score value on the Oral Mucositis Assessment Scale and the ChIMES than the chewing gum and routine protocol groups (p<0.001). Also, in all other subgroups of ChIMES – swallowing, pain inside the mouth, eating, drinking, taking painkillers, the presence of ulcers – the black mulberry syrup group had lower grade values than the other two groups. In addition, when comparisons were made within the groups, no oral mucositis was observed in 33.3% of cases in the black mulberry syrup group on days 5 and 14.
In conclusion, the use of black mulberry syrup is recommended to prevent, treat and shorten recovery time in oral mucositis in pediatric patients undergoing chemotherapy.
Key words: Pediatrics, oral mucositis, chewing gum, black mulberry syrup, chemotherapy, oral care.