Tip 2 diyabetli hastalarda serum metabolit profillenmesi ve beslenme durumlarıyla ilişkilendirilmesi
Serum metabolite profiling in patients with TYPE 2 diabetes and its association with nutritional status
Yazar: MELİHA GEDİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU BAYRAM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Metabolitler = Metabolites ; Metabolomikler = Metabolomics

Özet:
Amaç: Tip 2 diyabetli bireylerin serum metabolit düzeylerinde hastalığın durumuna 
bağlı olarak değişimlerin olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada diyet tedavisinin serum 
metabolit düzeyleri üzerine etkisi araştırılmak ve elde edilen veriler ilaç tedavisi alan 
bireylerin sonuçlarıyla karşılaştırılmak istenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Şişli Hamidiye Etfal Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma 
Polikliniği'ne ayaktan başvuran diyabet hastaları ve kontrol grubu bireylerin serum örnekleri 
3 ay arayla toplanmış hastaların özel durumuna göre diyet veya ilaç tedavisi planlanmıştır. 
Hastalara vücut, ağırlığı, boy, bel çevresi, cinsiyet gibi tanımlayıcı bilgileri içeren bir genel 
bilgiler formu, 24 saatlik Fiziksel Aktivite Durumu Anketi, 3 günlük 24 saatlik Besin 
Tüketim Kaydı anketleri uygulanmıştır. Serum örnekleri LC-MScihazıyla analiz edilmiştir.
Bulgular: Tip 2 diyabetli bireylerden diyet tedavisi alanların üçüncü ayda vücut 
ağırlıkları ve BKİ değerleri ilk aya kıyasla anlamlı olarak azalmıştır. Aynı şekilde diyet alan 
grubun kan glikozu, HbA1c gibi diyabetle ilişkili göstergelerinde azalmalar görülmüştür.
Bununla birlikte diyet alan grubun serum kreatinin değerleri diğer gruplara kıyasla azalırken 
serum izolösin ve glisin düzeylerindeki değişimler anlamlı bulunamamıştır.Bireylerin üç ay 
içindeki fiziksel aktivite durumlarında anlamlı değişiklikler meydana gelmemiştir.
Sonuç: Diyet tedavisi diyabet hastalarının vücut ağırlıkları ve BKİ düzeylerinin 
azaltılmasında ve glisemik kontrolün sağlanmasında etkili bir araçtır. Ayrıca diyet 
müdahalesinin diyabetli bireylerde serum kreatinin düzeyini düşürdüğü görülmüştür. Fakat 
diyabetli bireylerde diyetin serum metabolit profiline olan etkisini anlayabilmek için daha 
çok çalışma yapılması gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: Beslenme, Diyabet, Metabolit, Metabolomik

Abstract:
Aim: It is known that there are changes in serum metabolite levels of individuals 
with type 2 diabetes depending on the conditions of the disease. In this study, it was aimed 
to investigate the effect of diet therapy on serum metabolite levels and to compare the data 
obtained with the results of individuals receiving drug therapy.
Materials and Methods: Serum samples of diabetic patients and control group who 
applied to Şişli Hamidiye Etfal Hospital Endocrinology and Metabolism Outpatient Clinic 
were collected 3 months apart, and diet or drug treatment was planned according to the 
special situation of the patients. A general information form including descriptive 
information such as body, weight, height, waist circumference, gender, 24-hour Physical 
Activity Status Questionnaire, 3-day 24-hour Food Consumption Record were administered 
to the patients. Serum samples were analyzed with the LC-MS instrument.
Results: The body weights and BMI values of individuals with type 2 diabetes who 
received diet therapy decreased significantly in the third month compared to the first month. 
Likewise, there were decreases in diabetes-related indicators such as blood glucose and 
HbA1c in the diet group. However, while the serum creatinine values of the diet group 
decreased compared to the other groups, the changes in serum isoleucine and glycine levels 
were not significant. There were no significant changes in the physical activity status of 
individuals within three months.
Conclusion: Dietary therapy is an effective tool in reducing body weight and BMI 
levels and providing glycemic control in diabetic patients. In addition, dietary intervention 
has been shown to reduce serum creatinine levels in individuals with diabetes. However, 
more studies are needed to understand the effect of diet on serum metabolite profiles in 
individuals with diabetes.
Key words: Diabetes, Metabolomics, Metabolite, Nutrition