Yüksek ahşap yapılarda yangın güvenliğine yönelik bir model önerisi
A modal proposal for fire safety in high-rise timber buildings
Yazar: BETÜL YAYGIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ KORKMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
En eski yapı malzemelerinden biri olan ahşapla inşa edilen yapılar tarih boyunca deprem dirençli kent dokularının oluşmasında önemli bir rol oynamıştır. Fakat zaman içinde hızla artan nüfus ve ahşabın yangın karşısındaki olumsuz performansı gibi faktörler nedeniyle ahşap yapılar yerini hızlı üretime ve düşük maliyete sahip yüksek betonarme yapılara bırakmıştır. 21. yüzyıl ile birlikte artan çevresel problemler ahşaba yönelik ilginin tekrar artmasına neden olmuş ve ahşap yapım teknolojisindeki gelişmeler yüksek ahşap yapıların inşa edilmesine olanak sağlamıştır. Bu durum yüksek ahşap yapıların yangın karşısındaki davranışı hakkında yürütülen çalışmalara da hız kazandırmıştır. Uluslararası çalışmalarda ahşap yapıların yangın güvenlikli tasarımı için gerek uygulama yöntemlerinde gerek yapısal ahşapta yeni öneriler geliştirilmekte ve test edilmektedir. Bu çalışmalar onay gördüğü takdirde elde edilen sonuçlar standart, kod ve yönetmelik gibi mevzuatlara yansıtılmaktadır. Yüksek ahşap yapılarda yangın güvenlikli tasarımın istenilen düzeyde sağlanabilmesi için mevzuatlarda belirtilen gereklilikler tasarımcılar tarafından doğru bir şekilde yorumlanmalıdır. Bunun için mimarların ve projedeki diğer paydaşların bir araya gelerek karşılıklı danışma yoluyla organize bir şekilde çalışması gerekmektedir. Mevzuatların yorumlamasında karışıklık olmaması için projedeki tüm tasarım kriterlerinin adım adım ilerleyen bir sistem içerisinde ele alınmasının mimarlar ve konu ile ilgili çalışan diğer paydaşlar açısından önemli olduğu düşünülmektedir.
Çalışmada sürdürülebilirlik ve geri dönüşüm açısından önemli bir malzeme olan ahşapla inşa edilecek yüksek ahşap yapıların zaman içindeki gelişimi ve yangın güvenliği ile ilgili uluslararası yapılmış olan çalışmalar literatür taraması yöntemiyle araştırılmıştır. Beraberinde bu çalışmalar sonucunda elde edilen bilgilerin yangın mevzuatlarına olan etkisi incelenmiştir. Konu açısından önemli görülen ulusal ve uluslararası yangın mevzuatları karşılaştırılarak yüksek ahşap yapılarda pasif yangın güvenlik önlemlerinin nasıl ve ne kapsamda ele alındığı belirlenmiştir. Son olarak çalışma kapsamında elde edilen tüm veriler tasarımcılara ve araştırmacılara rehber olması amacıyla belirli sistem içerisinde ele alınmış ve yüksek ahşap yapılarda mimari yangın güvenliğinin sağlanmasına ilişkin durumsallık yaklaşımı bağlamında bir model önerisi sunulmuştur.

Abstract:
Buildings constructed with timber, one of the oldest building materials, have played an important role in the formation of earthquake-resistant urban textures throughout history. However, over time, due to factors such as rapidly increasing population, the negative performance of timber against fire, rapid production techniques, and low cost of concrete material, timber structures have been replaced by high-rise reinforced concrete structures. In the 21st century, increasing environmental problems have led to a renewed interest in timber, and advances in timber construction technology have enabled the construction of high-rise timber structures. This situation has also accelerated the studies on the behavior of high-rise timber structures against fire. In international studies, new proposals for the fire-safe design of timber structures are being developed and tested both in application methods and structural timber. If these studies are approved, the results are reflected in legislation such as standards, codes, and regulations. In order to achieve the desired level of fire-safe design in high-rise timber buildings, the requirements specified in the legislation must be interpreted correctly by the designers. For this, architects and other stakeholders in the project should come together and work in an organized manner through mutual consultation. It is thought that it is important for architects and other stakeholders working on the subject that all design criteria in the project are handled in a step-by-step system to avoid confusion in the interpretation of the legislation.
In this study, international studies on the development and fire safety of high-rise timber buildings to be built with timber, which is an essential material in terms of sustainability and recycling, have been investigated by the literature review method. In addition, the effect of the information obtained from these studies on fire legislation has been examined. By comparing national and international fire legislations that are considered important in terms of the subject, it has been determined how and to what extent passive fire safety measures are handled in high-rise timber buildings. Finally, all the data obtained within the scope of the study were handled within a certain system to guide designers and researchers, and a model proposal was presented in the context of the contingency approach for ensuring architectural fire safety in high-rise timber buildings.