COVID-19 sonrası sağlık çalışanlarında kas-iskelet sistemi bozuklukları, fiziksel aktivite düzeyi, uyku kalitesi ve yorgunluğun araştırılması
Investigation of musculoskeletal disorders, physical activity level, sleep quality and fatigue in health care professionals after COVID-19
Yazar: RUMEYSA ATEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE YAKUT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Sağlık personeli = Health personnel ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Çalışmamızın amacı Covid-19 sonrasında sağlık çalışanlarında kas-iskelet sistemi bozuklukları, fiziksel aktivite düzeyi, uyku kalitesi ve yorgunluğun araştırılmasıdır.
Çalışmaya Isparta ilinde bulanan bir devlet hastanesi ve bir üniversite hastanesinde çalışan 18-65 yaş arası Covid-19 geçiren ve Covid-19 geçirmeyen toplam 200 sağlık çalışanı katılmıştır. Veriler Ocak-Mart 2021 tarihleri arasında online olarak toplanmıştır. Veri toplama aşamasında demografik bilgileri ve Covid-19 durumuna ait bilgileri içeren "Ön Değerlendirme Formu", "Genişletilmiş Nordic Kas İskelet Sistemi Anketi (GNKİSA)", "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Formu (UFAA-KF)", "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)" ve "Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ)" kullanılmıştır. 
Covid-19 geçiren ve geçirmeyen sağlık çalışanları arasında kas-iskelet sistemi bozukluklarının anlamlı düzeyde farklılık göstermediği saptanmıştır (p>0,05). Kas-iskelet sistemi sorun sayısının; uyku bozukluğu (r=0,254, p<0,05), gündüz işlev bozukluğu (r=0,236, p<0,05), PUKİ toplam puanı (r=0,252, p<0,05), orta şiddetli fiziksel aktivite (FA) (r=0,249, p<0,05), şiddetli FA (r=0,267, p<0,01) ve metabolik eş değeri (MET) toplam puan (r=0,253, p<0,05) ile pozitif yönde anlamlı düzeyde ilişkili olduğu belirlenmiştir. Gruplar arası UFAA-KF, YŞÖ ve PUKİ karşılaştırılmasında uyku süresi bileşeninde Covid-19 geçirmeyenlerin puanlarının anlamlı düzeyde geçirenlere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,10). Diğer karşılaştırmalarda ise anlamlı düzeyde bir farklılık olmadığı belirlenmiştir.
Covid-19 geçirsin ya da geçirmesin her iki durumda da sağlık çalışanlarında kas-iskelet sistemi bozuklukları, fiziksel aktivite düzeyinde azalma, kötü uyku kalitesi ve patolojik yorgunluk durumu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Covid-19, Sağlık çalışanları, Kas iskelet sistemi bozuklukları, Fiziksel aktivite

Abstract:
The aim of our study is to investigate musculoskeletal disorders, physical activity level, sleep quality and fatigue in healthcare workers after Covid-19.
A total of 200 healthcare professionals between the ages of 18-65 who had Covid-19 and did not have Covid-19, working in a state hospital and a university hospital in Isparta province, participated in the study. Data were collected online between January-March 2021. During the data collection phase, "Preliminary Assessment Form", "Expanded Nordic Musculoskeletal System Questionnaire (ENMSQ)", "International Physical Activity Questionnaire-Short Form (IPAQ-SF)", "Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI)" and "Fatigue Severity Scale (FSS)" were used.
It was determined that musculoskeletal disorders did not differ significantly between healthcare workers who had and did not have Covid-19 (p>0.05). The number of musculoskeletal problems; It was determined that it was positively and significantly correlated with sleep disturbance (r=0,254, p<0,05), daytime dysfunction (r=0,236, p<0,05), PSQI total score (r=0,252, p<0,05), moderate physical activity (PA) (r=0,249, p<0,05), severe PA (r=0,267, p<0,01) and metabolic equivalent (MET) total score (r=0,253, p<0,05). In the comparison of IPAQ-SF, FSS and PSQI between the groups, it was determined that the scores of those who did not have Covid-19 in the sleep time component were significantly higher than those who did (p <0.05). 
In both cases, whether they have Covid-19 or not, musculoskeletal disorders, decrease in physical activity level, poor sleep quality and pathological fatigue are observed in healthcare workers.

Keywords: Covid-19, Healthcare workers, Musculoskeletal disorders, Physical activity