Cerrahi operasyon öncesi hastalara koku hafızası yöntemi ile verilen telkinin uyanma esnasındaki yaşam bulguları ve sistemsel değerlendirme skorlamasına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of suggestion given to patients by the odor memory method before the surgical operation on vital sings and system assessment scoring during awakening
Yazar: MÜKREMİN TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. GÜLAY İPEK ÇOBAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, cerrahi operasyon öncesinde koku hafızası eşliğinde uygulanan telkinin, ameliyat sonrası uyanma sürecindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.

Materyal ve Metot: Randomize kontrollü bu çalışma, Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi'nde Ocak-Haziran 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Örneklem, laparoskopik kolesistektomi geçirecek 68 hastadan (34 müdahale, 34 kontrol) oluşmuştur. Randomizasyon, bilgisayar destekli rastgele sayılar listesi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Müdahale grubuna ameliyat öncesi ve sonrası mentollü koku uygulanmış, kontrol grubuna rutin bakım verilmiştir. Veriler, Modifiye Aldrete Skoru (MAS) ve Uyanıklık ve Sedasyon Gözlemci Değerlendirme Ölçeği (USGDS) kullanılarak toplanmıştır. Analizde bağımsız örneklem t-testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır.

Bulgular: Müdahale grubundaki hastaların ameliyat sonrası uyanma sürecinde MAS ve USGDS skorları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Müdahale grubunda MAS skorları ortalama 9.2±0.8 iken, kontrol grubunda bu değer 7.5±1.0 olarak kaydedilmiştir. USGDS skorları ise müdahale grubunda ortalama 4.8±0.5, kontrol grubunda ise 3.2±0.6 bulunmuştur. Ayrıca, müdahale grubundaki hastaların vital bulguları (nabız, tansiyon, vücut ısısı, kan oksijen düzeyi) daha stabil seyretmiş ve bu farklar istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Mentollü kokunun uygulandığı hastalarda, ameliyat sonrası uyanma süreleri daha erken gerçekleşmiş ve hastaların daha konforlu bir reanimasyon süreci geçirdiği gözlemlenmiştir.

Sonuç: Koku hafızası eşliğinde uygulanan telkinin, cerrahi hastaların postoperatif uyanma sürecini olumlu etkilediği görülmüştür. Bu yöntem, yaşam bulgularının stabilizasyonunu hızlandırmış ve sistemsel değerlendirme skorlarını iyileştirmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Ameliyat sonrası uyanma, hemşirelik bakımı, koku hafızası, sistemsel değerlendirme, telkin, yaşam bulguları.

Abstract:
Aim: This research aims to investigate the effects of suggestion applied with olfactory memory before surgical operations on the awakening process post-surgery. 

Materials and Methods: This randomized controlled trial was conducted at Atatürk University Research Hospital between January and June 2024. The sample consisted of 68 patients (34 intervention, 34 control) undergoing laparoscopic cholecystectomy. Randomization was performed using a computer-generated random numbers list. The intervention group was exposed to menthol scent before and after the surgery, while the control group received routine care. Data were collected using the Modified Aldrete Score (MAS) and the Observer's Assessment of Alertness/Sedation Scale (OAA/S). Independent samples t-test and Mann-Whitney U test were used for analysis.

Results: The postoperative awakening process of patients in the intervention group showed statistically significantly higher MAS and OAA/S scores compared to the control group (p<0.05). In the intervention group, the average MAS scores were 9.2±0.8, while in the control group, this value was recorded as 7.5±1.0. The OAA/S scores were 4.8±0.5 on average in the intervention group and 3.2±0.6 in the control group. Additionally, the vital signs (pulse, blood pressure, body temperature, blood oxygen level) of patients in the intervention group were more stable, and these differences were statistically significant (p<0.05). Patients exposed to the menthol scent had earlier awakening times post-surgery and experienced a more comfortable recovery process.

Conclusion: It has been observed that the suggestion applied with olfactory memory positively affects the postoperative awakening process of surgical patients. This method accelerated the stabilization of vital signs and improved systemic evaluation scores.

Key Words: Postoperative awakening, nursing care, olfactory memory, systemic evaluation, suggestion, vital signs.