Arap kaynaklarına göre II. Abdülhamit döneminde Şam (1876-1909)
Sham during the reign of Sultan Abdulhamid II.(1876-1909), according to Arab sources
Yazar: MAHDI MIRDAN MOHAMMED
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÇELİKDEMİR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma, (1876-1909) yılları arasını kapsayan Sultan II. Abdülhamid döneminde Şam'ın durumunu ele almaktadır. Bu noktadan hareketle çalışma; Sultan II. Abdülhamid döneminde Osmanlı siyasetinin nasıl olduğu, Sultan II. Abdülhamid'in Şam'da hangi reformları yaptığı, bölgede benimsediği politikalarının yol açtığı sonuçların neler olduğu ve dönemi etkisi altına alan siyasi durumlarla nasıl başa çıktığı gibi konulara ek olarak dönemin sosyal, ekonomik ve güvenlik koşullarındaki değişimleri incelemektedir. Çalışmanın içerik akışına hazırlık olması amacıyla Şam bölgesi (Bilâdu'ş-Şâm) olarak adlandırılan bölgenin o dönemde iki tür siyasete sahne olduğunu ifade etmek mümkündür. Söz konusu iki siyasetin ilki; Sultan II. Abdülhamid'in siyaseti, bu siyasetin sonucu olarak ortaya çıkan reformlar ve o zaman diliminde birbirini takip eden olayları nasıl kontrol edebildiğiyle ilgili olmuştur. Şam bölgesindeki siyasetin ikincisi ise İttihatçıların özellikle de Sultan II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesinde pay sahibi olan o dönemin lider şahsiyetlerinin izlediği politikalar ve ele geçirdikleri bölgelerde meydana gelen değişiklikler şeklinde ortaya çıkmıştır. Sultan II. Abdülhamid Arap vilayetlerini elden bırakmama noktasında gösterdiği kararlılıkta gurur verici bir tutum sergilemiştir. Zira bu vilayetlerin işgal edilme girişimlerine izin vermemiş ve boyun eğmemiştir. Sultan II. Abdülhamid'in bu bölgelerde gerçekleştirdiği reformların, diğer padişahların reformlarından daha farklı olduğu görülmüştür. Zira Sultan II. Abdülhamid, siyasi ve askeri sistemin yanı sıra ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda da yeni reformlar yapmaya gayret göstermiştir. Bu konuyla ilgili daha çok öne çıkan da Avrupa ülkeleri, sürekli olarak Arap vilayetlerini işgal etme arayışı içinde olmuşlardır. Bu amaç uğruna, Osmanlı Devleti'ni zayıflatmak ve Filistin'e Yahudi göçünü kolaylaştırmak için aralarında Yahudilerin de olduğu bazı azınlıklarla iş birliği yapmışlardır.

Anahtar kelimeler: Bilad'üş-Şam, Sultan II. Abdülhamit.

Abstract:
In this research, we will shed light on the situation of the Sham, especially between the years (1876-1909) during the reign of Sultan Abdelhamid II. What was the Ot-toman policy like during the reign of Abdelhamid and what reforms did he make in the Sham, what are the results and the consequences of his policy in the region, how did he managed to deal and cope with the political situation at the time, and we will also consider the changes that happened in terms of social, economic and security conditions as well as everything related to that period. In preparation for what is happening in the content of this research, we are able to say that the region called Bilad al-Sham witnessed two types of politics in that period, the first type was in the policy of Sultan Abdelhamid II and the reforms that resulted from it and how he was able to control the events that manifested itself in that era. The second type of policy in the Bilad al-Sham was represented by the policy of the federalists and the changes that resulted from it in the areas they seized, especially in the policy that was fol-lowed by the leaders at the time, which contributed, and had a share in the deposi-tion of Sultan Abdelhamid II. Sultan Abdelhamid II took and displayed an honora-ble position in his adherence to the Arab states. He did not allow and did not give in to any of the attempts to invade these states, and he tried hard to confront and de-fend them by every means necessary. Sultan Abdelhamid II's reforms were distin-guished from other sultans because he tried to introduce new reforms in the political and military system, even the economic, social and cultural ones. On the other hand, prominent European countries have always sought to occupy Arab provinces. For this purpose, they cooperated with some minorities, including Jews, to weaken the Otto-man Empire and facilitate Jewish immigration to Palestine.

Key words: Sham, Abdelhamid II.