Farklı erirlikteki tuz cinslerine sahip sulama suyu tuz düzeylerinin marul (Lactuca sativa) verimi üzerine etkileri
The effects of salt levels in irrigaton water with various salt dissolubility on the yield of lettuce (Lactuca sativa)
Yazar: BAYRAM KARAKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. SEMA KALE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Lactuca sativa = Lactuca sativa ; Marul = Lettuce ; Sulama suyu = Irrigation water ; Tuzlu su = Saline water

Özet:
Bu çalışmayla; farklı çözünebilirlik seviyelerindeki tuzların Marul (Lactuca Sativa) bitkisi gelişimi ve verimi üzerine etkilerinin belirlenmesi ve tuz seviyesi arttıkça farklı tuz cinslerinin etki düzeylerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. 
Araştırmada, 4 farklı sulama suyu tuzluluğu (T1=0 dS/m, T2=2 dS/m, T3=4 dS/m, ve T4=6 dS/m) suda eriyebilirliği yüksek olan NaCl ve suda eriyebilirliği düşük olan CaSO4 tuzları kullanılarak oluşturulmuş ve iki ayrı deneme şeklinde tesadüf parsellerinde faktöriyel düzende 3 tekrarlamalı olarak saksı denemesi şeklinde serada yürütülmüştür. Bitkiler belirli bir boya ulaştığında hasat edilen bitkilerde yaş ve kuru ağırlık değerleri ölçülmüştür. 
Çalışma sonunda elde edilen verilere göre sulama suyu tuzluluğunun artışıyla birlikte marul bitkisinin veriminde (yaş ve kuru ağırlık) azalmalar gözlemlenmiştir. Sulama suyundaki tuz seviyesinin artışına bağlı olarak eriyebilirliği yüksek NaCl tuz cinsinde en yüksek ortalama verim T1 (57.97 gr/saksı) konusunda elde edilmiş onu sırasıyla T2 (30.07 gr/saksı), T3 (21.10 gr/saksı) ve T4 (14.39 gr/saksı) konuları izlemiştir. Eriyebilirliği düşük CaSO4 tuz cinsinde ise, konular arasında en yüksek ortalama verim T1 (62.38 gr/saksı) konusunda alınırken, bunu T2 (32.56 gr/saksı), T3 (28.86 gr/saksı) ve T4 (26.18 gr/saksı) tuzluluk düzeyleri izlemiştir.
Bu çalışma göstermiştir ki; aynı tuzluluk seviyesinde NaCl içeren sulama suyu marul bitkisine, CaSO4 içeren sulama suyundan daha fazla zarar vermektedir. Bu da sulama suyunun tuzluluk seviyesi kadar içerdiği tuz cinsinin de önemli olduğu sonucunu ortaya koymaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Sulama suyu tuzluğu, Tuz cinsi, Marul (Lactuca Sativa)

Abstract:
The aim of this study was determine of different solubility salt effects on lettuce (Lactuca Sativa) yields and reveal the impact level of different salt type while increasing salt level.
The research was carried out four different irrigation water salinity level (T1 = 0 dS / m, T2 = 2 dS / m, T3 = 4 dS / m, and T4 = 6 dS / m) using high soluable salt NaCl and low soluable salt CaSO4, under two seperate trails in pots at greenhouse conditions. The experimental design was randomized factorial design with three replications. Plants were harvested, wet and dry weights of the leaves were measured.
According to obtained data of this study; the lettuce yield (fresh and dry weight)  with increased water salinity reduction were observed. When compare different soluable salt type depending on increasing irrigation water salinity the highest average yield was obtained at T1 (57.97 gr/pots) and T2 (30.07 gr/pot), T3 (21.10 gr/pot) ve T4 (14.39 gr/pot) repectively at high souble salt type NaCl. The avarage yieds were T1 (62.38 gr/pot), T2 (32.56 gr/pot), T3 (28.86 gr/pot) and T4 (26.18 gr/pot) respectivelty at low souble salt type CaSO4.
The results presented in this work showed that irrigation water which including NaCl was harmful more than CaSO4 for lettuce.  This indicates that the salt type in irrigation water is as important as the level of salts.