Parkinsoniyen apatinin emosyonel ve bilişsel bileşenleri üzerine TPJ ve Sol DLPFC'ye Uygulanan tDCS'in klinik ve nöropsikometrik etkileri
Clinical and neuropsychometric effects of tDCS applied to the TPJ and left DLPFC on the emotional and cognitive components of Parkinsonian apathy
Yazar: BUKET BELGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FADİME ÇADIRCI TUNGAÇ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bilişsel Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Nöroloji = Neurology ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease

Özet:
Apati, Parkinson hastalığında yaygın görülen nöropsikiyatrik semptomlardan biridir. Apatisi olan bireylerde günlük işlevlerini de oldukça etkileyen emosyonel, davranışsal ve kognitif becerilerinde azalmalar meydana gelmektedir. Literatür incelendiğinde beyin uyarımı yöntemlerinden olan Transkraniyal Doğru Akım Uyarımı'nın (tDCS) zihin kuramına etkisine yönelik çalışmaların kısıtlı olduğu görülmüştür. Bu çalışmada, apatinin kognitif ve afektif bileşenlerini ve bunların nöral bileşenlerini değerlendirmek üzere apatisi olan Parkinson hastalarında farklı lokalizasyonlardaki tDCS uygulamalarının gözlerden zihin okuma test (RMET) performans ve yürütücü işlevler test performansı üzerine etkisinin araştırılması hedeflenmektedir. Ayrıca her iki lokalizasyonlarda uygulanan tDCS uygulamasının nöropsikometrik ve klinik değerlendirmesine bakmak amaçlanmıştır. Çalışmaya 45-80 yaş arasında apatisi bulunan 16 Parkinson hastası dahil edildi. Katılımcılar sağ temporoparietal junction (sağ TPJ) (n=8) ve sol dorsolateral prefrontal korteks (sol DLPFC) (n=8) üzerinden tDCS uygulanmak üzere randomize bir şekilde ayrıldı. Her gruba 2 mA tDCS, günde çift seans olacak şekilde toplam 6 seans üç gün boyunca uygulandı. Katılımcılara tDCS uygulanım öncesi ve sonrasında davranışsal, klinik, kognitif, sosyal işlev ve nöropsikometri testleri uygulandı. Her iki grupta yaş ve cinsiyet açısından anlamlı farklılık olmadığı görüldü (p>0.05). Her iki gruba uygulanan anodal tDCS uygulamasının RMET testi için sağ TPJ'ye uygulanan uyarımın anlamlı farklılık oluşturmadığı (p>0.05), sol DLPFC'ye uygulanan uyarımın anlamlı farklılık oluşturduğu gözlemlenmiştir (p<0.05). Her iki grup içinde apati testlerinde anlamlı farklılık oluşmuştur (p<0.05). Sonuç olarak sol DLPFC grubunun sağ TPJ grubuna göre uygulanan tDCS'in depresyon, RMET, bazı yürütücü işlevleri ölçen testler ve çizgi yönünü belirleme gibi testler bakımından anlamlı sonuçlar çıktığı gözlemlendi. Sağ TPJ grubunda da Sol DLPC grubundan farklı olarak bazı yürütücü işlevleri ölçen testler ve yüz tanıma testinde anlamlı sonuçlar çıktığını gözlemledik.

Abstract:
Apathy is one of the most prevalent neuropsychiatric symptoms in Parkinson's disease. Apathy causes individuals to have decreased emotional, behavioral, and cognitive skills, which has a significant impact on their everyday tasks. When the literature was reviewed, it was discovered that research on the influence of Transcranial Direct Current Stimulation (tDCS), one of the brain stimulation modalities, on theory of mind were scarce. The purpose of this study is to look at the effects of tDCS applications in different areas on executive functions and eye-reading mind test (RMET) performance in Parkinson's patients with apathy, in order to assess the cognitive and affective components of apathy, as well as their brain components. It was also intended to assess the tDCS application in both localizations in terms of neuropsychometric and clinical factors. The research comprised 16 Parkinson's patients with apathy aged 45 to 80. Participants (n=8) were randomly randomized to receive tDCS across either the right temporoparietal junction (right TPJ) or the left dorsolateral prefrontal cortex (left DLPFC). Each group received 2 mA tDCS for 6 sessions, twice a day, over three days. Participants underwent behavioral, clinical, cognitive, social function, and neuropsychometry assessments before and after receiving tDCS. There were no significant differences in terms of age and gender between the two groups (p>0.05). Apathy tests showed a significant difference between both groups (p<0.05). As a consequence, it was discovered that applying tDCS to the left DLPFC group rather than the right TPJ group had substantial results in terms of depression, RMET, tests evaluating some executive functions, and Benton line orientation test. We discovered that, in contrast to the Left DLPC group, the Right TPJ group significant results were obtained in tests measuring some executive functions and the face recognition test.