Pedometre bazlı fiziksel aktivite stabil orta – ağır kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) olan olgularda prognozu belirlemede bode indeksi kadar etkili midir?
Is pedometer-based physical activity as effective as the bode index in determining prognosis in patients with stable moderate to severe chronic obstructive pulmonary disease (COPD)?
Yazar: TUĞBA ÜSTÜNER
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ERNAM ; DR. MAKBULE ÖZLEM AKBAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Kalp Damar Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, solunum yollarındaki ve/veya alveollerdeki anormalliklere bağlı gelişen kronik solunumsal semptomlar ile seyreden geri dönüşümsüz heterojen bir akciğer hastalığıdır. Sistemik ve psikolojik etkilerinden dolayı fiziksel aktivite kısıtlanır. Fiziksel aktivitenin iyileştirilmesi KOAH hastalarında sağkalımın artırılmasında, hastaneye yatış ve alevlenmelerin önlenmesinde rol oynar. Pulmoner rehabilitasyon hastaya bütüncül yaklaşım sunduğu için KOAH hastalarında egzersiz kapasitesinin artırılmasında önemlidir.
Bu çalışmada orta-ağır KOAH hastalarında pedometre bazlı fiziksel aktivitenin bir yıl içindeki atak sayısı/hastaneye yatış üzerine etkisini, BODE indeksi ve fiziksel aktiviteyi test eden IPAQ anketi ile karşılaştırmayı amaçladık. 
Materyal ve Metot: Çalışmaya Nisan 2023- Ağustos 2023 tarihleri arasında polikliniğe başvuran stabil dönemde olan, orta-ağır KOAH tanısı almış olan 40-65 yaş arası kırk hasta alındı. Yazılı bilgilendirilmiş onam alındı. Hastaların yaş, cinsiyet, boy/kilo, sigara içme durumu, komorbid durumları, vital bulguları, laboratuvar değerleri, spirometri değerleri kaydedildi. KOAH değerlendirme anketi (CAT), mMRC dispne skalası anketi, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) uygulandı, 6 dakika yürüme testi yapıldı. BKİ, FEV1 yüzdesi, 6 DYT mesafesi, mMRC skoruna göre BODE indeksi hesaplandı. Hastaların pedometre cihazı ile 2 gün hafta içi 2 gün hafta sonu olarak günlük adım sayıları yaz dönemi ve kış döneminde kaydedildi. Hastaların çalışmaya dahil edilmesinden itibaren atak/hastaneye yatış durumları 3 ay aralıklarla 12 ay boyunca sorgulandı. On ikinci ayda son kez atak sayısı/ hastane yatışı sorgulanarak çalışma sonlandırıldı.
Bulgular: Çalışmamıza 34 erkek (%85) ve 6 kadın (%15) olmak üzere 40 hasta katılım sağladı. Yaş ortalaması 56,4± 6.1(min-max: 44.0-65.0) idi. 6 dakika yürüme testinde saptanan mesafe minimum 300 maksimum 630 metre arasında olup ortalama 491.7±74.3 metre bulundu. IPAQ anketine göre hastaların fiziksel aktivite puanları 156.5-15480.0 (min-max) arasında idi. 3 hasta (%7,5) inaktif, 16 hasta (%40) minimal aktif, 21 hasta (%52,5) çok aktif grupta sınıflandırıldı. BODE indeksleri 0 ve 5 arasında değişen hastaların medyan değeri 1, ortalama değeri 1,15± 1,42 olarak bulundu. Hastaların 21'inde (%52,5) KOAH atak öyküsü mevcut olup bunların 13'ünde (%32,5) solunumsal nedenli hastane yatış öyküsü saptandı. Atak olan ve olmayan gruplar arasında hastaların yaşı, cinsiyet dağılımı, boy, kilo, BKİ, ek hastalık durumu, sigara kullanımı, yaz ve kış adım sayıları anlamlı (p>0.005) farklılık göstermemiştir. 
Yatış olan ve olmayan gruplar arasında 1.vizit yaz dönemi adım sayıları anlamlı (p>0.05) farklılık göstermemiştir. Yatış olan grupta 2.vizit kış dönemi hafta içi 1.gün ve hafta sonu 1.gün adım sayısı yatış olmayan gruptan istatistiksel olarak anlamlı (p=0.03, p=0.014) düşüktü. Yatış olan ve olmayan gruplar arasında 2.vizit kış dönemi hafta içi 2.gün ve hafta sonu 2.gün adım sayısı yatış olan grupta istatistiksel olarak anlamlı (p>0.05) farklılık göstermemiştir. Hastane yatışı olan grupta IPAQ indeksi olmayana göre istatistiksel olarak anlamlı (p=0.001) düşük bulunurken, BODE indeksi anlamlı (p=0.026) olarak daha yüksekti. IPAQ indeksine göre çok aktif olan grupta hastaların yaşı inaktif ve minimal aktif olan gruptan istatistiksel olarak anlamlı (p=0.018) düşüktü. IPAQ indeksine göre inaktif-minimal aktif ve çok aktif olan gruplar arasında yaz ve kış dönemi adım sayıları istatistiksel olarak anlamlı (p>0.05) farklılık göstermemiştir.
Sonuç: Fiziksel aktivite, KOAH prognozunu iyileştirme potansiyeline sahip, yaşam kalitesini artıran, değiştirilebilir bir faktördür. Pulmoner rehabilitasyon ile egzersiz kapasitesinin artırılması fizyopatolojik ve psikososyal açıdan yaklaşım nedeniyle önemlidir. Fiziksel aktivitenin artırılması KOAH'ta atak sayıları ve hastane yatışlarını azaltmaktadır. Fiziksel aktivitenin değerlendirilmesinde günlük adım sayısı kısmen yararlı olsa da aktivite yoğunluğu ön plana çıkmaktadır. IPAQ anketi prognozu göstermede etkindir. IPAQ anketinde minimal aktif veya inaktif olan grubun pulmoner rehabilitasyona yönlendirilmesi hastaların prognozuna olumlu katkı sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: KOAH, Fiziksel Aktivite, IPAQ, BODE, Pulmoner Rehabilitasyon

Abstract:
Objective: Chronic Obstructive Pulmonary Disease is an irreversible heterogeneous lung disease characterized by chronic respiratory symptoms due to abnormalities in the airways and/or alveoli. Physical activity is restricted due to systemic and psychological effects. Improving physical activity plays a role in increasing survival and preventing hospitalization and exacerbations in COPD patients. Pulmonary rehabilitation is important in increasing exercise capacity in COPD patients as it offers a holistic approach to the patient.
In this study, we aimed to compare the effect of pedometer-based physical activity on the number of attacks/hospitalization within one year with the BODE index and the IPAQ questionnaire testing physical activity in moderate-to-severe COPD patients.
Material and Method: Forty patients aged 40-65 years with a diagnosis of moderate-to-severe COPD who were in a stable period and application to the outpatient clinic between April 2023 and August 2023 were included in the study. Written informed consent was obtained. Age, gender, height/weight, smoking status, comorbid conditions, vital signs, laboratory values, and spirometry values were recorded. COPD assessment questionnaire (CAT), mMRC dyspnea scale questionnaire, International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) were administered and 6-minute walk test was performed. BMI, FEV1 percentage, 6-minute walk test distance, BODE index according to mMRC score were calculated. Daily step counts of the patients were recorded with a pedometer device for 2 days on weekdays and 2 days on weekends during the summer and winter periods. Since the inclusion of the patients in the study, their attack/hospitalization status was questioned at 3-month intervals for 12 months. In the twelfth month, the study was terminated by questioning the number of attacks/hospitalization for the last time.
Results: Forty patients, 34 males (85%) and 6 females (15%), participated in our study. The mean age was 56.4± 6.1 years (min-max: 44.0-65.0). The distance determined in 6-minute walk test ranged from a minimum of 300 to a maximum of 630 meters with a mean of 491.7±74.3 meters. According to the IPAQ questionnaire, the physical activity scores of the patients were between 156.5 and 5480.0 (min-max). 3 patients (7.5%) were classified as inactive, 16 patients (40%) as minimally active and 21 patients (52.5%) as very active. BODE indices ranged between 0 and 5 with a median value of 1 and a mean value of 1.15± 1.42. Twenty-one (52.5%) of the patients had a history of COPD attacks and 13 (32.5%) of them had a history of hospitalization for respiratory reasons. Age, gender distribution, height, weight, BMI, comorbidity status, smoking, number of summer and winter steps did not significantly (p>0.005) between the groups with and without attacks. 
There was no significant (p>0.05) difference in the number of steps in the summer period at the 1st visit between the groups with and without hospitalization. In the hospitalized group, the number of steps on the 1st day of weekdays and 1st day of weekends in the 2nd visit winter period was statistically significantly (p=0.03, p=0.014) lower than the non-admitted group. There was no statistically significant difference (p>0.05) between the hospitalized and non-hospitalized groups in the 2nd visit winter period on the 2nd day during the week and on the 2nd day at the end of the week in the hospitalized group. IPAQ index was statistically significantly (p=0.001) lower in the hospitalized group compared to the non-hospitalized group, whereas BODE index was significantly (p=0.026) higher. The age of the patients in the very active group according to the IPAQ index was statistically significantly (p=0.018) lower than the inactive and minimally active group. There was no statistically significant (p>0.05) difference in the number of steps in summer and winter between the inactive-minimally active and very active groups according to the IPAQ index.
Conclusion: Physical activity is a modifiable factor that improves quality of life and has the potential to improve the prognosis of COPD. Increasing exercise capacity with pulmonary rehabilitation is important because of its physiopathologic and psychosocial approach. Increasing physical activity reduces the number of attacks and hospitalizations in COPD. Although the number of steps per day is partially useful in the evaluation of physical activity, activity intensity comes to the fore. IPAQ questionnaire is effective in showing prognosis. Referring the group that is minimally active or inactive in the IPAQ questionnaire to pulmonary rehabilitation will contribute positively to the prognosis of patients.
Keywords: COPD, Physical Activity, IPAQ, BODE, Pulmonary Rehabilitation