Tıp fakültesi öğrencilerinin tütün ürünleri kullanım alışkanlıkları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Tobacco use habits of medical faculty students and determination of affecting factors
Yazar: BAŞAK GÜL YÖRÜK
Danışman: PROF. DR. MERAL SAYGUN
Kırıkkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Tütün kullanımı bozuklukları = Tobacco use disorder ; Tütün ürünleri = Tobacco products ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Ölçekler = Scales ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören öğrencilerin tütün ürünlerinin kullanım alışkanlıkları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Araştırma tanımlayıcı tipte epidemiyolojik çalışma olup, veriler 5 Kasım-15 Aralık 2019 tarihleri arasında gözlem altında toplanmıştır. Araştırmada Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 2019-2020 yılında öğrenim gören öğrencilerin %78.1'ine (n=800) ulaşılmıştır.
Veri kaynağı olarak tütün ürünleri kullanım alışkanlıkları ve etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik 50 sorudan oluşan veri toplama formu ve sigara bağımlılık düzeyini belirlemek için Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan öğrencilerin, %58,8'i kadın olup, öğrencilerin yaş ortalamaları 21,27±2,53 'tür. Araştırmaya katılan öğrencilerin %18,4'ü sigara, %6,6'sı nargile, %4,8'i sarma-açık tütün, %1,0'ı puro, %0,6'sı ise elektronik sigara içmektedir. Öğrencilerin sigaraya başlama yaşı 17,64±2,50'dir. Erkeklerin %27,9'u, kadınların %11,7'si sigara içmektedir. Cinsiyet ile sigara içme durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Öğrencilerin %65,3'ü tıp fakültesinden önce %15,6'sı birinci sınıfta sigaraya başladıklarını belirtmişler, başlama nedenlerini can sıkıntısı/stres, arkadaş etkisi ve merak olarak sıralamışlardır.
Araştırma kapsamında sigara içen öğrencilerin FNBT puan ortalaması 5,1±1,81(en küçük:2, en büyük:10)'dir. Erkeklerin FNBT puan ortalaması kadınlara göre yüksek olarak saptanmış ancak, bağımlılık düzeyi açısından aralarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır. 
Çalışmada öğrencilerin nikotin bağımlılık düzeyleri incelendiğinde, sigara içen öğrencilerin %11,6'sının çok yüksek, %26,5'inin yüksek, %19,0'ının orta derecede, %40,1'inin az, %2,7'sinin çok az düzeyde nikotin bağımlısı olduğu saptanmıştır.
Araştırmaya katılan öğrencilerin  %59,9'u tıp eğitiminin sigaranın zararları ile ilgili farkındalığı artırdığını, %84,9'u sağlık çalışanlarının sigara içme konusunda daha hassas olması gerektiğini düşünmektedir. 
Sigara içimini etkileyen faktörler incelendiğinde; modele göre, öğrencilerin sigara içme durumunun, yaş artışı ile 1,11 kat GA %95 (1,03-1,20), erkek olma ile 2,63 kat GA %95 (1,76-3,94), alkol kullanımı 5,18 kat GA %95 (3,40-7,89), babanın sigara içme durumuyla 2,27 kat GA %95 (1,49-3,45) fazla olduğu saptanmıştır 
Geleceğin doktorları olan tıp öğrencilerinin sağlıklı yaşam davranışları konusunda topluma rol model olacakları da göz önünde bulundurularak, tıp fakültesi eğitim programları öğrencilere tütünle mücadele ve sigara bırakma danışmanlığı becerileri kazandıracak şekilde yeniden düzenlenmelidir. Sigarayı bırakmak isteyen öğrencilerin, sigara bırakma poliklinikleri gibi destek alabilecekleri birimlere yönlendirilmesi sağlanmalı, tütün mücadele stratejilerine yönelik yasak ve uygulamalarının titizlikle takibinin sağlanması gerekmektedir
Anahtar Kelimeler: Sigara içme sıklığı, Fagerström nikotin bağımlılık ölçeği, Tıp fakültesi öğrencisi

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the smoking habits of students studying at Kırıkkale University Faculty of Medicine and the factors affecting them.
The research is an epidemiological study of the descriptive type and the data were collected under observation between 5 November and 15 December 2019. In the study, 78.1% (n=800) of the students studying at Kırıkkale University Faculty of Medicine in 2019-2020 were reached.
A data collection form consisting of 50 questions was used to determine tobacco use habits and the affecting factors, and the Fagerström Nicotine Dependence Test (FNBT) was used to determine the level of smoking addiction.
58.8% of the students participating in the research are women, and the average age of the students is 21.27±2.53. 18.4% of the students participating in the research smoke cigarettes, 6.6% narghile, 4.8% wrapping-open tobacco, 1.0% cigars and 0.6% electronic cigarettes. The age of students to start smoking is 17.64±2.50.  27.9% of men and 11.7% of women smoke.   A statistically significant difference was found between gender and smoking status. 65.3% of the students stated that they started smoking before medical school, 15.6% in their first year, and they listed the reasons for starting as boredom/stress, friend influence and curiosity.
Within the scope of the study, the FNBT average score of the students who smoked is 5.1±1.81 (the smallest: 2, the largest: 10). The mean FNBT score of men was found to be higher than that of women, but no statistically significant difference was found between them in terms of addiction level. When the nicotine addiction levels of the students were examined in the study, 11.6% of the smokers were very high, 26.5% high, 19.0% moderate,  40.1% low, 2.7%  very low level of nicotine addiction.
59.9% of the students participating in the study think that medical education increases awareness about the harms of smoking, and 84.9% think that healthcare professionals should be more sensitive about smoking.
When the factors affecting smoking are examined; according to the model, students' smoking status was 1.11 times CI 95% (1.03-1.20) with age increase, 2.63 times CI 95% (1.76-3.94) with being male, alcohol use was 5.18 times CI 95% (3.40-7.89), father's smoking status was 2.27 times CI 95% (1.49-3.45).
Considering that medical students, who are the doctors of the future, will be role models for the society in healthy living behaviors, medical school education programs should be rearranged in a way to provide students with the skills of combating tobacco and smoking cessation counseling. Students who want to quit smoking should be directed to units where they can get support, such as smoking cessation polyclinics, and it is necessary to follow up the prohibitions and practices of tobacco control strategies meticulously.
Keywords: Frequency of smoking, Fagerström nicotine addiction scale, Medical student