Botanik bahçeleri planlama ve tasarım ilkeleri; Süleyman Demirel Üniversitesi botanik bahçesi örneği
Botanical gardens planning and design principles; case study Suleyman Demirel University botanical garden
Yazar: NAZLI ÜNLÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞİRİN DÖNMEZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Botanik bahçeleri, başlangıçta sadece bilimsel amaçlarla kurulan zamanla eğitsel ve rekreasyonel işlevlerin yanında 1980'li yıllardan itibaren doğal kaynakları koruma, biyoçeşitliliği artırma gibi görevleri de üstlenen kuruluşlardır. Dünyanın birçok ülkesinde eğitsel faaliyetlerle toplumun her kesiminde çevre bilinci oluşturulması, doğal kaynakların korunması ve biyoçeşitliliğin arttırılması konusunda botanik bahçeleri bir araç olarak kullanılmaktadır. Ancak bütün dünyada önem taşıyan botanik bahçeleri, ülkemizde dünya standartlarının gerisinde birkaç örnekle sınırlı kalmıştır. Oysaki 3649'u endemik, 11.707 civarında bitki taksonu bulunan ülkemizi, 12.000 bitki taksonuna sahip kendisinden yaklaşık 15 kat büyük Avrupa kıtası ile kıyasladığımızda flora bakımından daha zengin olduğumuz ve dünya örneklerine denk bir botanik bahçesini çoktan hak ettiğimiz görülmektedir. Bitki çeşitliliği ve endemizm bakımından son derece önemli olan Göller Yöresi'nde, dünya standartlarında planlanmış ve tasarlanmış bir botanik bahçesi ülkemizdeki doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunması, toplumda çevre bilinci oluşturulması konusunda atılacak önemli bir adımdır. Bu çalışma kapsamında 1997 yılında kuruluş çalışmalarına başlanan ve günümüze kadar ancak % 40'ı tamamlanan Süleyman Demirel Üniversitesi Botanik Bahçesi çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Göller Yöresi, Isparta ve çalışma alanı ile ilgili litaretür araştırmaları ve arazi çalışmalarından elde edilen verilerden yararlanılarak Süleyman Demirel Üniversitesi Botanik Bahçesi için yeni plan kararları alınarak içerisinde şifalı bahçe, keşif bahçesi, duyusal bahçe gibi bitki koleksiyonlarının ve yöreye özgü bitki materyalinin bulunduğu revize bir plan oluşturulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Botanik bahçeleri, bitki koleksiyonları, göller yöresi

Abstract:
Botanical gardens were first established only for scientific reasons, however later they have been started to be used for educational and recreation reasons. Since 1980s it has been used to preserve natural resources and increase biological variety. Botanical gardens are utilized as a tool all around the world to create environmental awareness, preserve natural resources and increase biological variety via educational activities. Nevertheless, in terms of using botanical gardens, our country, which has only e few examples, is behind the world standards when compared to other countries. Our country has around 11.707 plant taxon including 3649 endemic varieties. When compared to Europe, which is 15 times bigger than Turkey and has 12.000 plant taxon. Turkey deserves to be equal to other botanical gardens in the world. Göller Yöresi region is quite rich in terms of plant variety and endemism. It has a well-thought and planned botanical garden according to world standards. This is a quite important step to conserve natural resources and biological variety and increase environmental awareness in the society. Süleyman Demirel University Botanic Garden was started to be built in 1997 and its 40 % has been completed so far. Therefore Süleyman Demirel University Botanic Garden were designated as study area for this research. The data which were gained from the literature of Göller Yöresi region, Isparta and study area will be used in the new research. A new and revised plan was created for Süleyman Demirel University Botanic Garden to build herb collection such as medicinal herb gardens, discovery gardens, sensory gardens, aquatic gardens and to grow local plants.

Key word: Botanical gardens, herb collection, göller region