Dezavantajlı bireyler için erişilebilir rota planlaması: Sakarya örneğinde ulaşım standartları ve toplu taşıma rotalarının karşılaştırmalı analizi
Disadvantaged individuals accessible route planning: Comparative analysis of transportation standards and public transportation routes in the case of Sakarya
Yazar: ÇAĞRI ARPACIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR ÖZDEN
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Türk standartları = Turkish standards ; Şehiriçi ulaşım = Urban transport

Özet:
Her birey gibi dezavantajlı bireylerin de toplumda engelsiz bir şekilde hareket etmesi, kamunun sağladığı hizmetlere ulaşılabilir olması gerekmektedir. Erişilebilir rotaların oluşturabilmesi için ülkemizde gerekli kanuni düzenlemeler ve uyulması gereken bazı standartlar bulunmaktadır. Kentlerin tasarımında uyulması gereken standartlar ve bu standartların getirdiği yükümlülükler; binaların ve çevrelerinin düzenlenmesi adına "TS 9111Engelliler ve hareket kısıtlılığı bulunan kişiler için binalarda ulaşılabilirlik gerekleri", yaya kaldırımları adına TS 12576Kaldırım ve Yaya Geçitlerinde Ulaşılabilirlik İçin Yapısal Önlemler ve İşaretlemelerin Tasarım ve Kuralları, hissedilebilir yer yüzeyi işaretleri adına TS ISO 23599 "Görme Özürlü veya Az Görenler İçin Yardımcı Mamuller " ve TS 13536 "TS ISO 23599 standardını destekleme", trafik ışıkları adına TS ISO 23600 "Görme engelliler ile görme ve işitme engelliler için yardımcı mamuller - Yaya trafik ışıkları için sesli ve hissedilebilir sinyaller", kent içi toplu taşıma için TS 13622 "Engelliler ve hareket kısıtlığı bulunan kişiler için toplu taşıma sistemlerinde erişilebilirlik gerekleri", raylı sistemler için TS 12460 "Raylı Taşıma Sistemleri - Özürlü ve Yaşlılar İçin Tesislerde Tasarım Kuralları" ile düzenlenmiştir. Bu çalışma Sakarya kent merkezine başka bir şehir ya da merkez ilçeler dışından bir ilçeden üç farklı noktaya ulaşan (Sakarya Şehirlerarası Otobüs Terminali-Donatım İlçe Garajı-Adapazarı Tren Garı) dezavantajlı bir bireyin sağlık hizmetlerini giderme adına Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne gidiş geliş olmak üzere ikişer rota, sosyal/kültürel gelişimini destekleme adına Sosyal Gelişim Destek Merkezi'ne geliş gidiş olmak üzere ikişer rota olmak üzere on iki rotanın standartlar bakımından erişilebilirliği ölçülmeye çalışılmaktadır. Yapılan ölçümler ile otobüs hatlarının güzergâhlarının karşılaştırılması ile uygun rota belirlenmiş olup belirlenen rotalar saha gözlem ve incelemeleri sonucunda standartlara inceleme formuna işaretlenmiştir. Hazırlanan form sonucu erişilebilir rota skoru yüzde olarak ölçülmüş olup, rotaların kendi arasında karşılaştırılması yapılmış, dezavantajlı bireylerin temel hakları olan sağlık ve sosyal gelişimi adına yapması planlanan seyahatin seçimi için öneri verilmiştir. Erişilebilir rotanın belirlenmesi için hazırlanan formlar farklı şehirlerde bulunan erişilebilir rota skoru hesaplanmasında kullanılabilmesi için ayrıca ölçülmelidir.

Abstract:
Just like every individual, persons with disabilities must also have unimpeded mobility within society and access to services provided by the public sector. To establish accessible routes, necessary legal regulations and certain standards that must be adhered to exist within our country. The standards and obligations that must be followed in urban design include: "TS 9111 Accessibility Requirements in Buildings for Persons with Disabilities and those with Mobility Restrictions" for the arrangement of buildings and their environs; "TS 12576 Structural Measures and Signage Design and Rules for Accessibility in Sidewalks and Pedestrian Crossings" for sidewalks; "TS ISO 23599 Assistive Products for the Visually Impaired or Persons with Low Vision" and "TS 13536 Support for the TS ISO 23599 Standard" for tactile surface indicators; "TS ISO 23600 Assistive Products for the Visually and Hearing Impaired - Audible and Tactile Signals for Pedestrian Traffic Lights" for traffic lights; "TS 13622 Accessibility Requirements for Public Transportation Systems for Persons with Disabilities and Mobility Restrictions" for urban public transportation; and "TS 12460 Design Rules for Facilities for the Disabled and Elderly in Rail Transport Systems" for rail systems. This study aims to measure the accessibility of twelve routes in terms of standards, which are used by a person with disabilities traveling to three different access points (Sakarya Intercity Bus Terminal, Donatım District Garage, Adapazarı Train Station) from another city or outer districts to the Sakarya Hospital (SEAH) for health services and to the Social Development Support Center for social/cultural development. The measurements made were compared with bus routes to determine the appropriate route, and the selected routes have been marked on an assessment form based on field observations and evaluations. The accessible route score was calculated as a percentage based on a prepared form, and a comparison was made among the routes. Recommendations have been provided for the selection of the journey that persons with disabilities plan to make in terms of their fundamental rights to health and social development. The forms prepared for determining the accessible route should also be evaluated for use in calculating the accessible route score in different cities.