Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kurupelit Kampüsü ve Samsun il merkezinin doğal radyoaktivite seviyesinin belirlenmesi
Determination of the naturel radyoactivity level of Ondokuz Mayis University Kurupelit Campus and Samsun city center
Yazar: SELMA BOSTANCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÇAĞATAY TUFAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Doğal radyoaktivite = Natural radioactivity ; Gama ışınlı spektrometri = Gamma ray spectrometer ; Toprak = Soil

Özet:
Bu çalışmada, Samsun Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinden alınan toprak örneklerinde, gama spektrometre sistemleri kullanılarak doğal radyoaktivite seviyeleri belirlendi. Toplanan 38 adet toprak numunesindeki doğal gama aktiviteleri NaI(Tl) ve HPGe dedektörlü iki ayrı gama spektrometresi kullanılarak ölçüldü.Toprak numunelerinde NaI(Tl) dedektörlü sistem kullanılarak elde edilen gama ışını spektrumlarından 238U, 232Th, 40K ve 137Cs radyoaktivitelerinin ortalama değerleri sırasıyla, 45,13±4,21 Bq/kg, 40,68±2,77 Bq/kg, 364,65±22,25 Bq/kg ve 14,79±1,9 Bq/kg olarak ölçüldü. HPGe dedektörlü sistem kullanılarak elde edilen gama ışını spektrumlarından 238U, 232Th, 40K ve 137Cs radyoaktivitelerinin ortalama değerleri sırasıyla, 18,64±1,96Bq/kg, 22,06±4,18 Bq/kg, 525,07±22,81 Bq/kg ve 14,85±1,32 Bq/kg olarak ölçüldü.Doğal olarak mevcut bulunan radyoaktif çekirdeklerden kaynaklanan ve bunlara ait sonuçlardan hesaplanan havadaki soğurulan doz hızı değerleri 61,5±4,66 nG/sa (NaI(Tl)), 45,28±4,43 nG/sa (HPGe) ve yıllık etkin doz değerleri 75±5,7 µSv/y (NaI(Tl)), 56±5,4 µSv/y (HpGe)'dır. Soğurulan doz hızı ve yıllık etkin doz değerlerinin dünya ortalaması sırasıyla 60 nGy/sa ve 70 µSv/y'dır. HPGe dedektörlü sistem kullanılarak elde edilen sonuçlar dünya ortalama değerlerinden daha düşük bulundu. NaI(Tl) dedektörlü sistem kullanılarak elde edilen sonuçlar dünya ortalama değerlerinden daha yüksek bulundu.Anahtar Kelimeler: Doğal radyoaktivite, toprak örneği, gama spektrometresi, yıllık etkin doz

Abstract:
In this study, natural gamma radioactivity levels were determined by gamma ray spectrometry method in the soil samples of Samsun city center. .natural radioactivity leves of total 38 soil samples were measured with two different gamma spectrometry systems, first one has HPGe detector and other has NaI(Tl) detector.In the analysis carried out NaI(Tl) gamma spectrometry system, the average activity concentrations of 238U, 232Th, 40K and 137Cs were determined as 45,13±4,21 Bq/kg, 40,68±2,77 Bq/kg, 364,65±22,25 Bq/kg and 14,79±1,9 Bq/kg, respectively. On the other hand, measurement with HPGe gamma spectrometry system showed that average activity consantrations of 238U, 232Th, 40K and 137Cs were 18,64±1,96Bq/kg, 22,06±4,18 Bq/kg, 525,07±22,81 Bq/kg ve14,85±1,32 Bq/kg, respectively.From the gamma analysis of soil samples, average value of the absorbed gamma dose rates in air were calculated as 61,5±4,66 nG/h (with NaI(Tl) system) and 45,28±4,43 nG/h (with HPGe system); average value of the external annual effective dose rates were also calculated as 75±5,7µSv/y (with NaI(Tl) system) and 56±5,4 µSv/y (with HPGe system). The world average annual effective dose rates and absorbed dose values were 70 ?Sv/y and 60 nGy/h, respectively. The results obtained by using HPGe-detector system were lower than the world average values. However, the results obtained by using NaI (Tl) detector system were higher than world average concentrations.Key Words: Natural radioactivity, soil sample, gamma spectrometry, annual effective dose