Tarihi ve kültürel mimari yapılardaki motiflerin CNC ahşap işleme olanakları kullanılarak modern yapılarda uygulanması: Amasya Mehmet Paşa cami örneği
The application of motifs in historical and cultural architectural buildings in modern buildings by using cnc wood processing facilities: Amasya Mehmet Paşa mosque example
Yazar: EVREN OSMAN ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜMİT BÜYÜKSARI
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ağaç İşleri = Wood Products ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Amasya = Amasya ; CNC frezeleme = CNC milling ; Islanabilirlik = Wettability ; Motifler = Motifs ; Süsleme teknikleri = Ornaments technics ; Yüzey pürüzlülüğü = Surface roughness

Özet:
Artvin ilinde bulunan modern mimaride yapılan Şehitlik köyü camisine, tamamı mermer olan Amasya Mehmet Paşa minberi ve mimari motifleri örnek alınarak ahşap işlemeler uygulanmıştır. Ahşap süsleme tekniklerinin detaylı bir şekilde uygulandığı bu eserdeki işlemlerin çoğu CNC ile yapılmıştır. Yapıdaki tüm ahşap işlemelerde masif paneller ve kereste kullanılmıştır. Kabartmalar, grift hatlar ve bitkisel motifler yoğun kullanılmıştır. Tezin 2. ve 3. bölümlerinde daha çok tarihi ve kültürel mimari yapılardaki motifler, analizleri, çizimleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Genel olarak Türk-islam kültüründen etkilenen cami anlayışı dönem dönem farklılıklar göstermiştir. Anadolu Selçuklu, erken-klasik-geç Osmanlı dönemi ve çağdaş dönem ile farklı çizgiler bulunmaktadır. Bilgisayar destekli üretimin önemli parçası olan CNC ile çalışmalar yapılmıştır. Modern mimaride yapılan bu esere, tarihi kültürel değere sahip erken dönem Osmanlı motiflerini barındıran işlemeler ve inşasının yanı sıra günümüz CNC teknolojisini kullanarak çalışmalar yapılmıştır. Bu tez çalışması kapsamında ağaç türlerine göre CNC parametreleri, en uygun ağaç türünü, yüzey pürüzlüğü ve ahşap malzemenin ıslanabilirlik dereceleri, parametrelere göre harcanan elektrik enerjisi ve  işlem süresi belirlenmiştir. Ağaç türleri olarak iroko, sapelli, ceviz, dişbudak ve ladin kullanılmıştır. CNC parametreleri olarak 3 farklı bıçak çapı (3, 6 ve 9 mm), 3 farklı devir hızı (12000,15000 ve 18000 d/dk) ve 3 farklı kesme hızı (3000, 6000 ve 9000 mm/dk) belirlenmiştir. En düşük yüzey pürüzlülük değeri İroko örneklerinden elde edilmiştir. En düzgün yüzey 6 mm çaplı bıçakla elde edilirken, yine 15000 d/dk işlem gören örneklerden ve 3000 mm/dk kesme hızında daha kaliteli yüzeyler oluşmuştur. Islanabilirlik değerlerine bakıldığında ladin, dişbudak ve sapelli türleri, ceviz ve irokodan daha iyi sonuçlar vermiştir. Dişbudak ve Ceviz örneklerinin işlenirken diğer ağaç türlerine göre birim zamanda daha fazla elektrik tüketimine neden olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In the Şehitlik village mosque, which was built in modern architecture in Artvin, woodwork was applied by taking the Amasya Mehmet Pasha pulpit and architectural motifs as an example. Most of the processes in this work, where wood decoration techniques are applied in detail, were made with CNC. Solid panels and timber were used in all woodwork in the building. Reliefs, intricate lines and floral motifs were used extensively. In the 2nd and 3rd chapters of the thesis, the motifs, analyzes and drawings of historical and cultural architectural structures were examined in detail. In general, the understanding of the mosque, which was influenced by the Turkish-Islamic culture, showed differences from time to time. There are different lines with the Anatolian Seljuk, early-classical-late Ottoman period and the contemporary period. Studies were carried out with CNC, which is an important part of computer-aided production. This work, which is made in modern architecture, has been worked on using today's CNC technology, as well as the embroidery and construction, which includes early Ottoman motifs with historical cultural value. Within the scope of this thesis, CNC parameters according to wood species, the most suitable wood type, surface roughness and wettability of wood material, electrical energy spent according to the parameters and processing time were determined. As tree species, iroko, sapele, walnut, ash and spruce were used. 3 different blade diameters (3, 6 and 9 mm), 3 different rotation speeds (12000, 15000 and 18000 rpm) and 3 different cutting speeds (3000, 6000 and 9000 mm/min) were determined as CNC parameters. The lowest surface roughness value was obtained from Iroko samples. While the smoothest surface was obtained with a blade with a diameter of 6 mm, higher quality surfaces were formed from the samples processed at 15000 rpm and at a cutting speed of 3000 mm/min. Considering the wettability values, spruce, ash and sapele species gave better results than walnut and iroko. It has been determined that Ash and Walnut samples cause more electricity consumption per unit time than other wood species during processing.