Çocukluk çağı kanser tedavisinin tiroid üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Late effects of childhood cancer treatment on the thyroid gland
Yazar: AYLA AKCA ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. AYNUR OĞUZ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Onkoloji = Oncology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Komplikasyonlar = Complications ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Sağkalım = Survival ; Sağkalım analizi = Survival analysis ; Tiroid neoplazmları = Thyroid neoplasms ; Tiroid nodülleri = Thyroid nodule

Özet:
Çocukluk Çağı Kanser Tedavisinin Tiroid Üzerine EtkileriBu çalışmada 1992-2010 yılları arasında çocukluk çağı kanseri nedeniyle tedavileritamamlanmış ve halen remisyonda izlenen 120 (84 erkek, 36 kız) hastada uygulanan kansertedavilerinin tiroid üzerine olan geç yan etkileri araştırılmış ve tiroid bozukluğu gelişimiyönünden risk faktörleri belirlenmiştir. Hastalar aldıkları tedavilere göre sadece KT (Grup I)ve KT+baş,boyun,toraks bölgelerinden en az birine RT (Grup II) olmak üzere 2 grubaayrılmış ve serum TSH, sT4, tT4, anti-TPO, anti-TG, TG düzeyleri ve tiroid beziultrasonografisi ile değerlendirilmiştir. Sonuçlara göre hastaların 32'sinde (%26,6) hipotiroidi,27'sinde (%22,5) tiroid nodülü, 40'ında (%33,3) tiroid parankiminde heterojenite, 36'sında(%30) tiroid otoantikor yüksekliği, 3'ünde (%2,5) tiromegali ve 3'ünde (%2,5) ikincil tiroidkanseri saptanmıştır. Hipotiroidi sadece Grup II'deki hastalarda görülmüştür (p<0,001).Buhastalarda tanılara göre HL'da 7 kat (p<0,001), beyin tümöründe 7,9 kat (p=0,01) venazofarenks kanserinde 12,4 kat (p=0,01) risk oluştuğu saptanmıştır. RT bölgeleri vedozlarına göre özellikle mantle (p=0,004) ve boyun (p<0,001) bölgelerine, 5000-5999 cGy(p=0,01) dozda ışın alan hastalarda hipotiroidi geliştiği bulunmuştur. Tiroid nodülü GrupII'deki hastalarda Grup I'e göre daha fazla saptanmıştır (p<0,001). Tiroid nodülü açısından HL tanısının 5,4 kat (p<0,001), mantle bölgesine RT almanın 11,5 kat (p=0,03), 4000-4999cGy dozda ışın almanın 10,3 kat (p=0,006) risk oluşturduğu görülmüştür. Tiroidparankiminde heterojenite görülme açısından her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlıdüzeyde fark saptanmamıştır, ancak özellikle platin grubu KT almış (p=0,006), nazofarenkskanseri olan (p=0,003) ve boyun+nazofarenks bölgesine RT alan (p=0,001) hastalarda dahafazla heterojenite tespit edilmiştir. Tiroid otoantikor yüksekliği açısından da her iki grup arasında fark bulunmamıştır, ancak kızlarda erkeklere göre 2,5 kat daha fazla risk görülmüş5000-5999 cGy dozda RT alanlar (p=0,02) ile yüz bölgesine RT alan (p=0,02) ve platin grubuKT almış olan (p=0,02) hastalarda tiroid otoantikor yüksekliği saptanmıştır.Sonuç olarak platin grubu KT alan hastaların aynı zamanda RT alan hastalardan oluştuğu gözönüne alındığında yanlızca KT uygulamasının tiroid bozukluğu açısından risk oluşturmadığısaptanmıştır.

Abstract:
Late Effects of Childhood Cancer Treatment on the Thyroid GlandIn this study, late side effects of childhood cancer treatment on the thyroid gland havebeen investigated and identified risk factors for the development of thyroid disorder, inpediatric relapse-free 120 (84 male, 36 female) patients treated between 1992-2010 years.Patients were subgrouped into two treatment groups: chemotherapy only (Group 1),chemotherapy with radiotherapy (head/neck/thorax) (Group 2). Serum TSH, fT4, tT4, anti-TPO, anti-TG, TG levels and thyroid gland ultrasound examinations were evaluated in bothgroups. According to the results, 32 (26.6%) patients had hypothyroidism, 27 (22.5%) patientshad thyroid nodules, 40 (33.3%) patients had thyroid parenchyma heterogeneity, 36 (30%)patients had high thyroid autoantibody levels, 3 (2.5%) patients had thyromegaly and 3(2.5%) patients had secondary thyroid cancer. Hypothyroidism was seen only in patients ingroup II (p <0.001), and according to diagnoses in these patients the HD 7-fold (p <0.001),brain tumors 7.9-fold (p = 0.01) and nasopharyngeal cancer 12.4-fold (p = 0.01) increased riskof developing hypothyroidism. It can be seen that the risk of hypothyroidism was higher inpatients with receiving mantle field (p = 0.004) and neck region (p <0.001) RT with 5000-5999 cGy (p = 0.01) radiation doses. The incidence of thyroid nodules in Group II weresignificantly higher than in Group 1 (p <0,001). The diagnosis of HD 5.4-fold (p <0.001),receiving mantle field RT 11.5-fold (p = 0.03) and 4000-4999 cGy radiation dose 10.3-fold (p= 0.006) increased risk of developing thyroid nodules. There was no significant differences between groups in rates of heterogeneity of the thyroid gland, but heterogeneity of the thyroidgland was more frequent in patients diagnosed nasopharyngeal cancer (p = 0.003) treated withplatinum containing chemotherapy (p = 0.006), and received neck + nasopharynx field RT (p= 0.001). Also there was no significant differences between groups in rates of thyroid autoantibodies, but females 2,5 times more likely to develop autoimmune thyroid disordercompared to boy and patients received facial area RT (p = 0.02) with 5000-5999 cGy dose (p= 0.02) and treated with platinum containing chemotherapy group (p = 0.02) were at risk ofdeveloping thyroid autoantibodies.Although thyroid dysfunction has been recorded in patients received platinum containingchemotherapy group,they also received RT at the same time. As a result, application of onlychemotherapy were not constitute a risk for thyroid disorder.