İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin zorbalık eğilimleri ile algıladıkları anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (İstanbul ili, Kadıköy ilçesi örneği)
Searching for the relationship among secondary school students? bullying behaviors and their perceptions of parental attitudes (The example of Kadiköy district, the city of İstanbul)
Yazar: AYŞEGÜL YURTTAŞ
Danışman: DR. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Zorbalık = Bullying ; Öğrenciler = Students ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students ; İstanbul-Kadıköy = İstanbul-Kadıköy

Özet:
Araştırmanın amacı, ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin zorbalık eğilimleri ile anne-baba tutum algılamaları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu amaçla okullarda görülen zorbalığın türleri ve sıklığı ortaya çıkarılmış, zorbalığa karışmayan ve zorba öğrenciler, algılanan farklı ebeveyn tutumları açısından değerlendirilmiş ve anne-baba tutum algılama biçimleri ortaya çıkarılmıştır.Araştırma, 2009?2010 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Kadıköy İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 5 farklı ilköğretim ikinci kademede resmi ve özel türdeki okullarda, yaş aralığı 11 ve 15 yaş arasında değişen toplam 467 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Bunların 231'i kız, 236'sı da erkektir.Araştırmada öğrencilerin, zorbalık eğilimlerini ölçmek için Zorba Davranış Eğilimi Ölçeği (Satan, 2006), çocukların anne baba tutumlarını algılamaları arasındaki farklılıkları değerlendirmek amacıyla Anne Baba Tutum Ölçeği (Yılmaz, 2000) ve araştırmanın bağımsız değişkenleri hakkında veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen anket kullanılmıştır. Zorba Davranış Eğilimi Ölçeği'nin, Satan (2006) tarafından geçerlik (r=.67) ve güvenirlik çalışmaları (Cronbach alpha=.95) yapılmıştır. Zorba Davranış Eğilimi Ölçeği'nin 4 alt boyutu bulunmaktadır. Bu alt boyutlar; Fiziksel Zorbalık, Sözel Zorbalık, Eğlence Amaçlı Zorbalık ve Duygu Zorbalığı'dır. Anne-Baba Tutum Ölçeği (Parenting Style Inventory, PSI) ise Lamborn ve arkadaşları (1991) tarafından kullanılmış, ülkemizde geçerlik ve güvenirlik çalışması Yılmaz (2000) tarafından yapılmıştır. Toplam 26 maddeden oluşan ölçek ana-baba tutumlarını kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve denetleme alt boyutlarında değerlendirmektedir.Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 15.0 programı kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Bulguların analizinde frekans ve yüzde dağılımları kullanılmış, ayrıca gruplar arası farkı belirlemede Tek Yönlü Varyans Analizi, t Testi, Kruskal Wallis-H Testi; hangi gruplar arasında farklılık olduğunu belirlemede Post-hoc Tamhane's T2 Testi ve Mann Whitney-U Testi, grupların farklılaşıp farklılaşmadığını saptamak amacıyla Mann Whitney-U Analizi; gruplar arasındaki ilişkiyi belirlemede ise Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Analizi uygulanmıştır.Araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde, anne-baba tutum ölçeği alt boyutları ile zorba davranış eğilimi ölçeği alt boyutları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılan Pearson Çarpım Moment Korelasyon Analizi sonucunda anne-baba tutum ölçeği kabul/ilgi alt boyutu ile zorba davranış eğilimi ölçeği fiziksel zorbalık alt boyutu, sözel zorbalık alt boyutu, eğlence amaçlı zorbalık alt boyutu arasında negatif yönde; anne-baba tutum ölçeği psikolojik özerklik alt boyutu ile zorba davranış eğilimi ölçeği fiziksel zorbalık alt boyutu, sözel zorbalık alt boyutu, eğlence amaçlı zorbalık alt boyutu arasında negatif yönde; anne-baba tutum ölçeği denetleme alt boyutu ile zorba davranış eğilimi ölçeği fiziksel zorbalık alt boyutu, sözel zorbalık alt boyutu ve eğlence amaçlı zorbalık alt boyutu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Genel olarak söylenebilir ki, anne-baba tutum ölçeği alt boyut puanları yükseldikçe zorba davranış eğilimi ölçeği alt boyut puanları istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde düşmüştür.Sonuçlar öğrencilerin zorbalık eğilimleri ile algılanan anne-baba tutumları arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır.Anahtar Kelimeler: Zorbalık, Zorba, Kurban, Şiddet, Saldırganlık, Algılanan Anne-Baba Tutumu, İlköğretim İkinci Kademe

Abstract:
The purpose of this study is to search for the relationship among secondary school students? bullying behaviors and their perceptions of parental attitudes. In accordance with this purpose, types and frequency of bullying behaviors have been determined, students who get involved in bullying acts and who not were evaluated and students? perceptions of parental attitudes were found out.231 girls and 236 boys, with a total number of 467 students between 11 and 15 years of age from five different Primary Schools of Kadıköy district of Istanbul in 2009-2010 school year were the participants of this study.The participants were given Bullying Attitudes Tendency Questionnaire (Satan, 2006), Parental Attitudes Questionnaire (Yılmaz, 2000) and a questionnaire developed by the researcher to collect data about independent variables. The variability (r=.7) and reliability (Cronbach alpha: .95) of Bullying Attitudes Tendency Questionnaire were done by Satan (2006). The questionnaire has four different dimensions which are physical, verbal, entertaining and emotional bullying. The Parental Attitudes Questionnaire was used by Lamborn and his friends (1991) and its? validity and reliability studies were done by Yılmaz (2000). The questionnaire has 26 items and three dimensions named as acceptance/care, psychological autonomy and authority.Findings of the study were analyzed and interpreted with SPSS 15.0 program. Frequency and percentile distribution were used to analyze the findings of the study, and One Way Analysis of Variance (ANOVA), t Test, Kruskal Wallis-H Test were used to determine differences among groups as well. To determine the differences among groups, Post-hoc Tamhane?s T2 Test and Mann Whitney-U Test were used. Additionally, Mann Whitney-U Analysis was used in order to find whether or not the groups differ and Pearson Correlation Statistical Method was applied to find the relationship among groups.The results of Pearson Correlation Statistical Method which was used to determine a significant relationship between subscales of Parental Attitudes Questionnaire and subscales of Bullying Attitudes Tendency Questionnaire have indicated a negative ralationship among acceptance/care dimension of Parental Attitudes Questionnaire and physical bullying dimension, verbal bullying dimension and entertaining bullying dimension of Bullying Attitudes Tendency Questionnaire; a negative ralationship among psychological autonomy dimension of Parental Attitudes Questionnaire and physical bullying dimension, verbal bullying dimension and entertaining bullying dimension of Bullying Attitudes Tendency Questionnaire; a negative ralationship among authority dimension of Parental Attitudes Questionnaire and physical bullying dimension, verbal bullying dimension and entertaining bullying dimension of Bullying Attitudes Tendency Questionnaire.Generally, it?s acceptable that while the total points of dimensions of Parental Attitudes Questionnaire are rising, the total points of dimensions of Bullying Attitudes Tendency Questionnaire are decreasing statistically and significantly.As a result of this research, there is a significant relationship between the bullying tendencies of the student and the perceived parental attitudes.Key words: Bullying, Bully, Victim, Violence, Aggression, Perceived Parental Attitudes, Secondary School Education