Uzay turizminin risk analizi: Türkiye örneği
Risk analysis for space tourism: Case of Turkey
Yazar: VAHİT OĞUZ KİPER
Danışman: PROF. DR. ORHAN BATMAN
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Bu tez çalışması Türkiye'de uzay turizmi faaliyetlerinin stratejik planlamasına katkı sağlamak amacıyla dış çevre analizlerinden risklerin ortaya konması amacıyla ve turistik tüketicilerin algıladığı risklerin analiz edilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Buna ek olarak bu çalışmayla birlike, gerek uzay bilimleri gerekse turizm alanında çalışmakta veya çalışacak olan araştırmacılara disiplinlerarası bir çalışma perspektifi sunmak amaçlanmıştır. Böylelikle uzay turizmi konusunda hem uzay bilimleri hem turizm alanında araştırmacıların katkılar sunması ve konunun farklı disiplinlerden araştırmacıların çalışmaları ile zenginlenmesi arzu edilmektedir.
Stratejik planlama yaklaşımı gereği dış çevre faktörlerine dair algılanan riskler için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Turistlerin algıladığı risklerin tespiti için ise uzay turizmi faaliyetlerine katılan ya da katılması muhtemel turistlere ulaşılmıştır. Uzman görüşlerinin alınması amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile, turistlerin risk algısı ölçmek için ise yapılandırılmış-ölçeklendirilmiş anket tekniği ile veriler toplanmıştır.  Görüşme verileri betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri ile analiz edilmiştir. Anketler aracılığıyla toplanan veriler ise istatistiki paket program vasıtasıyla analiz edilmiştir. Görüşme verileri yorumlayıcı paradigma ekseninde nitelisek içerikleri bakımından analiz edilmiş ve sunulmuştur. Anket verileri ise pozitivist paradigma uyardığında niceliksel yapılarına göre analiz edilmiş ve sunulmuştur.  
Araştırmanın bulguları göstermektedir ki, Türkiye'nin uzay turizmi faaliyetlerinde gelişme göstermesi ve başarılı olması için stratejik planlama alanyazınındaki dış çevre faktörlerinden; politik riskler, ekonomik riskler, uluslararası riskler, sosyal-kültürel ve demografik riskler, teknolojik riskler ve yasal riskler ile bunlara ek olarak etik riskler mevcuttur. Gene bulgular göstermektedir ki turistik tüketiciler uzay turizmi faaliyetlerine dair psikolojik-bireysel, fiziksel ve ekonomik boyutlarda riskler algılamaktadır. Algılanan risklerin cinsiyet, eğitim düzeyi ve uzay turizmi faaliyetlerine olan ilgiye bağlı olarak farklılık göstermediği görülmektedir. 
Turizm ve uzay endüstrisi adına politika belirleyici ve karar vericilerin Türkiye'nin uzay turizmi faaliyetlerinde başarılı olması adına dış çevre unsurlarına dair riskleri önleyici çalışmalar gerçekleştirmesinde fayda görülmektedir. Benzer şekilde turizm hizmet sunan işletmelerin de uzay turizmi faaliyetlerinde başarılı olabilmesi için bu faaliyetlere katılacak turistlerin algıladığı riskleri önlemesi ve giderecek tedbirleri almasında fayda görülmektedir.

Abstract:
This thesis has been prepared in order to contribute to the strategic planning of space tourism activities in Turkey, to reveal the risks from external environment analysis and to analyze the risks perceived by touristic consumers. In addition, with this study, it is aimed to present an interdisciplinary study perspective to researchers who work or will work in the field of space sciences and tourism. Thus, it is desired that researchers in both space science and tourism will contribute to space tourism and that the subject will be enriched with the studies of researchers from different disciplines.
In accordance with the strategic planning approach, expert opinions were sought for the perceived risks related to external environmental factors. In order to determine the risks perceived by the tourists, the tourists who participated or likely to participate in space tourism activities were reached. Data were collected with a semi-structured interview technique to get expert opinions, and with a structured-scaled survey technique to measure the risk perception of tourists. Interview data were analyzed with descriptive analysis and content analysis techniques. The data collected through questionnaires were analyzed by means of a statistical package program. Interview data were analyzed and presented in terms of qualitative content on the axis of the interpretive paradigm. The survey data, on the other hand, were analyzed and presented according to their quantitative structure when the positivist paradigm stimulated them.
The findings of the study show that, in order for Turkey to develop and be successful in space tourism activities, one of the external environmental factors in the strategic planning literature; There are political risks, economic risks, international risks, social-cultural and demographic risks, technological risks and legal risks as well as ethical risks. Again, the findings show that touristic consumers perceive risks related to space tourism activities in psychological-individual, physical and economic dimensions. It is seen that the perceived risks do not differ depending on gender, education level and interest in space tourism activities.
It is beneficial for policy makers and decision makers on behalf of the tourism and space industry to carry out studies to prevent risks regarding external environmental factors in order for Turkey to be successful in space tourism activities. Similarly, in order for the enterprises providing tourism services to be successful in space tourism activities, it is beneficial to prevent and take measures to eliminate the risks perceived by the tourists who will participate in these activities.