Tip 1 diyabetli çocuklarda subklinik aterosklerozun ve nitrik oksit s-endoglin düzeylerinin değerlendirilmesi /
Yazar: HAMDİ CİHAN EMEKSİZ
Danışman: PROF. DR. AYSUN BİDECİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Endoglin = Endoglin ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Çocuklar = Children

Özet:
Tip 1 diyabetes mellituslu (T1DM) erişkinlerde en sık ölüm nedeni kardiyovasküler hastalılardır (KVH). Ateroskleroz, KVH'a zemin hazırlayan temel risk faktörüdür. Erişkinlerde en önde gelen aterosklerotik risk faktörleri arasında yer alan diyabet, çocuklarda da aterosklerotik risk faktörleri içerisinde gösterilmektedir. Çocuklarda T1DM sıklığı tüm dünyada hızla artmaktadır. Bu nedenle daha çocukluk döneminde subklinik aterosklerozun tanınması, bu çocuklarda erken dönemde diyabete bağlı gelişebilecek KVH'ı önlemede yardımcı olabilir. Çalışmamızda, diyabetli çocuk ve ergenlerde, biyokimyasal olarak plazma S-endoglin ve nitrik oksit (NO) seviyesi, radyolojik olarak ise akım aracılı dilatasyon (FMD) ve karotis intima media kalınlığı (KİMK) ölçümü ile subklinik ateroskleroz araştırıldı ve T1DM'li çocuklarda mikroalbüminüri varlığının bu parametrelerle olan ilişkisi incelendi.
Çalısmada 11-19 yaş arası mikroalbüminürisi olan [MA (+)] 15 T1DM'li hasta, mikroalbüminürisi olmayan [MA (-)] 33 T1DM'li hasta ve 29 sağlıklı kontrol yer aldı. Tüm katılımcıların serum NO, plazma S-endoglin, FMD ve KİMK ölçümleri yapıldı. Ortalama NO seviyeleri açısından üç grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,005). MA (+) ve MA (-) gruplarının NO seviyesi kontrol grubuna göre yüksek tesbit edildi (sırasıyla p=0,04 ve p=0,06). S-endoglin seviyesi, MA (-) grupta, kontrol grubuna göre yüksek tesbit edilirken (p<0,001); MA (+) ve MA (-) ile MA (+) ve kontrol grubu arasında S-endoglin seviyesi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Ortalama FMD yüzdeleri açısından üç grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,032). MA (+) grubunun FMD yüzdesi, kontrol grubuna ve MA (-) olan gruba göre düşük tesbit edildi (sırasıyla p=0,020 ve p=0,036). KİMK açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,443).
Sonuç olarak MA'sı olan T1DM'liler, MA'sı olmayan T1DM'lilere göre yapısal olarak ortaya konmasa da fonksiyonel olarak artmış erken ateroskleroz riski altındadırlar. S-endoglin molekülünün aterosklerotik süreç ve diyabetin mikrovasküler komplikasyonlarıyla olan ilişkisini değerlendirecek S-endoglin seviyesinin aralıklı ölçüleceği prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
The most common cause of mortality among patients with type 1 diabetes mellitus (T1DM) is cardiovascular diseases (CVD). Atherosclerosis is the major risk factor for CVD. Type 1 DM is indicated as an independent risk factor for developing atherosclerosis in children as in adults. The prevalence of T1DM in children is rapidly increasing worlwide. Therefore early recognition of subclinical atherosclerosis already in childhood may enable to prevent CVD that may develop during earlier diabetes. In this regard we assessed subclinical atherosclerosis in adolescents with T1DM by non-invasive radiological methods including flow-mediated dilation (FMD) of the brachial artery and measurement of intima-media thickness (CIMT) of the carotid arteries along with serum S-endoglin and plasma nitric oxide levels, and relationship of these measures with microalbuminuria (MA).
This study included 15 T1DM patients with MA [MA (+)], 33 T1DM patients without MA [MA (-)] and 29 healthy controls. All participants were adolescents aged between 11-19 years. Flow mediated dilation, CIMT and, plasma S-endoglin and NO levels were measured. Plasma NO level significantly differed among MA (+), MA (-) and control groups (p=0.005). The NO level of both MA (+) and MA (-) groups were higher than the control group (p=0.04 ve p=0.06, respectively). There was a significant difference in S-endoglin level among all groups (p<0.001). It was higher in the MA (-) group as compared to the control group (p<0.001). The difference in FMD percent was significant among all groups (p=0.032). The FMD percent was higher in the MA (+) group as compared to the MA (-) and control groups (p=0.020 and p=0.036, respectively). No statistically significant difference was found in CIMT among all groups (p=0.443).
In conclusion, these data suggest that although structurally not proved, evidence of endothelial dysfunction implies that T1DM patients with MA are at increased for premature atherosclerosis as compared to those without. Long-term prospective studies measuring S-endoglin levels periodically in patients with diabetes are needed to clarify the relationship of S-endoglin with atherosclerotic process and microvascular complications of diabetes.