Davranışsal iktisat üzerine incelemeler
Essays on behavioral economics
Yazar: ÖZGE SELVİ KHAZAEI
Danışman: PROF. DR. DEVRİM DUMLUDAĞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Kayıptan kaçınma = Loss aversion ; Kazanç-kayıp asimetrisi = Gain-loss asymmetry ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sabit etki = Fixed effect

Özet:
Davranışsal iktisat, tüketim ve tasarruf modellerinde beklentilerin, isteklerin, sosyal normların ve alışkanlıkların dikkate alınmasını sağlamıştır. Kayıp durumunun bireylerin faydası üzerinde eş değer bir kazançtan daha fazla etkili olması bu alandaki önemli araştırma konularından birisidir. Kazanç- kayıp asimetrisi çoğunlukla bahis ya da deneyler aracılığıyla karar faydası üzerinden araştırılmıştır. Bu çalışma, özgün olarak, gelirde beklenen değişiklikler yerine gerçekleşen değişikliklerin, deneyimlenen fayda üzerindeki etkisini inceleyerek mevcut literatüre katkıda bulunmaktadır. Analizde ulusal düzeyde nüfusu temsil eder nitelikteki Alman SOEP panel veri seti kullanılmıştır. 
Deneyimlenen fayda, yaşam memnuniyeti ve gelir memnuniyeti değişkenleri aracılığıyla analize dahil edilmiştir. Bireyin gelirinde son beş yılda gerçekleşen değişimlerin yaşam memnuniyeti ve gelir memnuniyetine etkisi Sabit Etkiler Yöntemi ile tahmin edilmiştir. Modelde hanehalkı geliri, istihdam durumu, hanehalkı kompozisyonu ve sağlık durumu gibi etmenler kontrol edilmiştir. Sonuçlar, gelirdeki artışların en düşük gelir grubu dışında pozitif ve önemli bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Kayıpların etkisi ise beklendiği gibi negatif ve anlamlıdır. İlk yıl dışında genel olarak kayıpların yaşam ve gelir memnuniyetini kazançlardan daha çok etkilediği görülmüştür.

Abstract:
Behavioral economics has ensured that expectations, desires, social norms and habits are taken into account in consumption and savings models. One of the important research topics of behavioral economics is that losses have a greater effect on the utility of individuals than an equivalent gain. Gain-loss asymmetry has mostly been investigated through decision utility through betting or experiments. This study contributes to the existing literature by examining the effect of actual changes, rather than expected changes in income, on the experienced utility. A nationally representative panel, the German SOEP, was used in the analysis.
The experienced utility was included in the analysis through life satisfaction and income satisfaction variables. The effects of the changes in the income of the individual in the last five years on life satisfaction and income satisfaction were estimated by the Fixed Effects Method. Factors such as household income, employment status, household composition, and health status are controlled. The results show that income increases do not have a positive and significant effect except for the lowest income group. The effect of losses is negative and significant, as expected. Except for the first year, it has been observed that losses generally affect life and income satisfaction more than gains.