Kronik böbrek hastalıklı evre III-V prediyaliz hastalarda aritmi sıklığı ve EKG değişiklikleri (p dalga dispersiyonu, QTC dispersiyonu, TP-e ve TP-E/QT oranı)
The arrhythmia prevalence and ECG changes in patients with stages III-V predialysis chronic kidney disease (p wave dispersion, QTC dispersion, TP-e and TP-e/QT ratio)
Yazar: KORHAN KOLLU
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL ECİRLİ
Sağlık Bakanlığı / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; Nefroloji = Nephrology

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik böbrek hastalığı olan (KBH) hastalarda ani ölüm ve serebrovasküler 
hastalıklar (SVH) sık görülmektedir. Özellikle atriyal fibrilasyona bağlı SVH ve ventriküler 
aritmilere bağlı ani ölümler artmıştır. Bu çalışmada, prediyaliz (evre III-V) KBH olan hastalarda 
aritmi sıklığını saptamak ve aritmi öncü göstergeleri olan P dalga dispersiyonu, QTc 
dispersiyonu, Tp-e ve Tp-e/QT oranı, EKG bulgularını ve etkileyen laboratuvar parametrelerini 
rutin poliklinik takibinde değerlendirmek amaçlanmıştır.

Materyal ve Metod: Bu çalışma Eylül 2014 ile Mart 2015 tarihleri arasında Konya Eğitim ve 
Araştırma Hastanesi Nefroloji polikliniğinde takip edilen kronik böbrek hastalığı evre III-V 
79'u erkek, 54'ü kadın toplam 133 hasta ve 32 gönüllü kontrol ile prospektif olarak yapıldı.
Tüm hastaların ve kontrol grubunun onayları alındıktan sonra 25 mm/sn hızda EKG'leri çekildi. 
EKG'de P dalga dispersiyonu, QTc dispersiyonu, Tp-e manual olarak ölçüldü. Tp-e/QT oranı 
hesaplandı.

Bulgular: Çalışmaya Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji polikliğinde takip edilen 
kronik böbrek hastalığı (evre III-V) 133 hasta ve kontrol grubu olarak 32 gönüllü çalışmaya 
alındı. Çalışmaya alınan hastaların 79'u erkek, 54'ü kadındı. Hastaların yaş ortalaması 60,8 ± 
14,2 yıl idi. P dalga dispersiyonunda, hasta grubunda kontrol grubu ile karşılaştırıldığında 
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış saptadık (45,85±12,42 msn ve 27,17±6,6 msn, 
p=<0,0001). Hasta grubu, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında QTc dispersiyonu istatistiksel 
olarak anlamlı yüksek bulundu (71,13±27,95 ve 41,25±14,55 p<0,0001). Tp-e maksimum 
(81,04±10,34 msn ve 75,49±10,9 msn, p=0,012) ve Tp-e minimum (62,25±7,58 msn ve 
54,8±6,72 msn, p<0,0001) süresinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık saptadık. Aynı 
zamanda Tp-e/QT oranını (0,19±0,02 ve 0,18±0,01, p<0,0001 ) da istatistiksel olarak anlamlı 
tespit ettik. Hasta grubunda DM olanlarla DM olmayanlar karşılaştırıldığında PDD, QTc
dispersiyonu, Tp-e maks, Tp-e/QT oranı arasında ise istatistiki olarak anlamlı fark tespit 
etmedik.

Sonuç: Sonuç olarak; evre III-V prediyaliz KBH olanlarda sağlıklı populasyona göre hem 
atriyal hem de ventriküler aritmilerin öncü göstergesi olan parameterelerde belirgin uzama 
saptandı. Bu hasta grubunda aritmi açısından dikkatli takip yapılmalıdır.

Abstract:
Aim: Sudden death and cerebrovascular disease (CVD) are frequent in patients with chronic 
kidney disease (CKD). Particularly atrial fibrillation related CVD and ventricular arrhytmia 
related sudden death have increased. In this study detecting arryhtmia frequency and 
evaluating the arrhytmia leading indicators, P wave dispersion, QT dispersion, Tp-e, Tp-e/QT 
ratio, ECG findings and affecting laboratory parameters in pre-dialysis (stage III-V) patients 
with CKD in outpatient follow-up is aimed. 

Material and Method: This study is performed 133 patients with stage III-V chronic kidney 
disease 79 men, 54 women and 32 control subjects between September 2014 and March 2015 
in Konya Education and Training Hospital Nephrology outpatient clinic. After obtaining the 
approval of all patients and control group 25 mm/sec ECG was taken. ECG P wave 
dispersion, QTc dispersion, Tp-e measured manually. Tp-e / QT ratio was calculated.

Results: 133 patients with chronic kidney disease (stage III-IV) and 32 volunteers as control 
group followed in the Konya Education and Training Hospital Nephrology outpatient clinic 
was taken to the study. 79 of the patients in study were male, 54 were female. The average 
age of patients was 60.8 ± 14.2 years. In P wave dispersion, we found a statistically 
significant increase in the patient group compared with the control group (45.85 ± 12.42 msn 
and 27.17 ± 6.6 msn, p < 0,0001). when patient group compared with the control group QTc 
dispersion was was significant higher statistically (71.13 ± 27.95 and 41.25 ± 14.55 
p<0.0001). We found a statistically difference Tp-e maximum (81,04±10,34 msn ve 
75,49±10,9 msn, p=0,012) and Tp-e minimum (62,25±7,58 msn ve 54,8±6,72 msn, p<0,0001) 
duration. At the same time we also found Tp-e / QT ratio (0.19 ± 0.02 and 0.18 ± 0.01, 
p<0,0001) statistically significant. When the patient group compared with or without DM we 
didn't detect a statistically significant difference between PDD, QTc dispersion, Tp-e maks, 
Tp-e/QT ratio.

Conclusion: Consequently; a significant prolongation in parameters of leading indicators 
both atrial and ventricular arrhytmias was detected in stage III-V predialysis CKD compared 
with the healthy population . Monitoring should be careful in terms of arrhythmia in this 
group of patients.