MTHFR 677CT gen polimorfizmi ile homosistein ve B vitamin seviyelerinin parkinson hastalığındaki rolü
MTHFR 677CT gene polymophism and the role of homocystein and vitamin B levels in parkinson's disease
Yazar: MEVLÜT ULUKAYA
Danışman: PROF. DR. BENSU KARAHALİL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Farmasötik Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: Antiparkinson ajanlar = Antiparkinson agents ; Folat = Folate ; Homosistein = Homocysteine ; Metilentetrahidrofolat = Methylenetetrahydrofolate ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Sistein = Cysteine ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin B = Vitamin B

Özet:
Parkinson hastalığı 50-60 yaş üzerinde başlayan, sinsi ilerleyen, Alzheimer hastalığından sonra en yaygın görülen, 60 yaş üzerindeki bireylerin yaklaşık %1'ini etkileyen ikinci nörodejeneratif hastalıktır. Günümüzde kesin tedavisi olmayan ve ilaçlarla semptomları hafifletilmeye yönelik tedavi şekli benimsenen Parkinson hastalığının sebebi olarak; beyin sapı bölgesinde dopaminerjik aktivitenin azalması veya bozunması gösterilmekte, bunu da çevresel toksinlerin, yaşlılığın, enfeksiyona neden olan etkenlerin ve diğer patolojik durumların tetiklediği düşünülmektedir. Folat aracılı tek karbon yolağında meydana gelen anormallikler, total homosistein seviyesini artırdığından Parkinson hastalığının patofizyolojisinde rol oynayabilmektedir. Sunulan tez çalışmasında, tek karbon yolağında fonksiyonu olan folat, homosistein, sistein ve vitamin B12 seviyelerinin tayini ve meydana getirebileceği fonksiyon değişiklikleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca folat- homosistein metabolizma yolağında rol alan MTHFR, MTR enzimlerdeki gen polimorfizmlerinin enzim aktiviteleri üzerindeki değişikliklerle metabolizma yolağında neden olabileceği farklılıklar ve Parkinson riskine etkisi araştırılmıştır. Çalışmamıza parkinson tanısı almış 108 hasta ve yaş-cinsiyet eşleşmesi yapılmış 97 sağlıklı gönüllü birey katılmıştır. Gen polimorfizmleri PCR-RFLP, homosistein, sistein, folat, vitamin B12 seviyeleri ise ELISA yöntemleri kullanılarak tespit edilmiştir. Parkinson hastalığı ile MTHFR C677T ve MTR A2756G gen polimorfizmleri arasında bir ilişki tespit edilememiştir (sırasıyla p değerleri; 0,571 ve 0,231). Cinsiyet ve sigara kullanımı açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Parkinson grubunda homosistein ve vitamin B12 seviyeleri istatistiksel olarak anlamlı düşük (sırasıyla OR: 0,892 ve 0,995), folik asit seviyesi ise yüksek bulunmuş (OR:1,245), sistein seviyelerinde ise bir fark gözlenmemiştir (OR:1,001). Parkinson grubunda folik asit seviyesinin yüksek, homosistein seviyesinin düşük çıkması, tedavide kullanılabilecek folik asit türevlerinin homosistein seviyesini düşürebileceğini düşündürmektedir. Kesin yargıya varabilmek için benzer çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Parkinson's disease is the second neurodegenerative disease that is the most common after Alzheimer's disease, starts over the age of 50-60; progresses insidiously and and affects approximately 1% of individuals over the age of 60.  Today, there is no definitive treatment for Parkinson's disease. In the treatment of Parkinson's disease, the use of drugs has been adopted to alleviate the symptoms of the disease. As the cause of the disease; A decrease or deterioration in dopaminergic activity in the brain stem region, which is thought to be triggered by environmental toxins, aging, infectious agents and other pathological conditions, has been shown. Abnormalities in the folate-mediated one-carbon pathway may play a role in the pathophysiology of Parkinson's disease, as they increase the level of total homocysteine. In the presented thesis study, the determination of folate, homocysteine, cysteine and vitamin B12 levels, which function in a single carbon pathway, and the functional changes that may occur are emphasized. In addition, the effects of gene polymorphisms in MTHFR and MTR enzymes, which play a role in the folate-homocysteine metabolism pathway, in the metabolic pathway by changes on the enzyme activities and their effects on Parkinson's risk were investigated. 108 patients diagnosed with Parkinson's and 97 healthy volunteers who were matched for age and gender participated in our study. Gene polymorphisms were determined using PCR-RFLP, homocysteine, cysteine, folate and vitamin B12 levels were determined using ELISA methods. No association was found between Parkinson's disease and MTHFR C677T and MTR A2756G gene polymorphisms (p values; 0.571 and 0.231, respectively). No significant difference was found in terms of gender and smoking. In the Parkinson group, homocysteine and vitamin B12 levels were found to be statistically significantly lower (OR: 0.892 and 0.995, respectively), folic acid levels were high (OR: 1.245), and no difference was observed in cysteine levels (OR: 1.001). High levels of folic acid and low levels of homocysteine in the Parkinson's group suggest that folic acid derivatives that can be used in treatment may decrease homocysteine levels. Similar studies are needed to come to a definitive conclusion.