Danıştay kararları ışığında İmar Hukukunda kazanılmış haklar
Vested rights in zoning law in the light of State Council decisions
Yazar: RASİM TÜTÜNCÜ
Danışman: PROF. DR. BAHTİYAR AKYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İdare Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Danıştay = Council of State ; Kazanılmış hak = Vested right ; İmar hukuku = Zoning law ; İmar planları = Zoning plans

Özet:
"Danıştay Kararları Işığında İmar Hukukunda Kazanılmış Haklar" başlıklı bu çalışmada kazanılmış hak kavramı ve hukuksal niteliği ele alınarak, kazanılmış hakkın imar hukukunda nasıl bir görünüme sahip olduğu Danıştay kararları çerçevesinde incelenmeye çalışılmıştır. İmar hukukunda kazanılmış hakların yargı kararlarına sıklıkla konu olması ve bugüne kadar öğretide kapsamlı bir şekilde ele alınmamış olması böyle bir çalışma yapmayı gerekli kılmıştır. Hukuk devleti ilkesinin gereği olan kazanılmış haklara saygı, aynı zamanda hukukun genel ilkelerinden birisini oluşturmaktadır. Kazanılmış hak, özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak, hak sağlamaya elverişli nesnel kuralların bireylere uygulanması ile onlar için doğan öznel hakkın korunması anlamındadır. İmar hukukunda sıklıkla gündeme gelen kazanılmış haklar, genellikle, imar plânlarının değiştirilmesi veya iptali durumunda, değişiklik veya iptalden önce yürürlükte bulunan imar plânına uygun olarak verilmiş ve değişiklik veya iptal tarihine kadar geçerli olan bir yapı ruhsatına istinaden yapımına başlanan inşaat üzerinde kişinin korunmaya değer bir hakkının olup olmadığı noktasında ortaya çıkmaktadır. Zira kamu düzeni kurallarının egemen olduğu bu alanda, taşınmazı üzerindeki mülkiyet hakkına dayanarak bir yapı inşa eden ya da etmekte olan kişinin yararı ile bu yapının sağlıklı ve güvenli bir çevre için imar düzeni kurallarına uygun yapılmasındaki kamunun yararı karşı karşıya gelmektedir. Danıştay`ın süregelen içtihatlarında sıklıkla belirtildiği üzere, kamu düzeninin egemen olduğu imar işlerinde sırf yapı ruhsatının düzenlenmiş olması tek başına kazanılmış hakkın doğumuna yetmemektedir. Zira idare kolluk yetkilerine dayanarak verdiği izinleri (ruhsatları) kamu düzeni ve kamu yararı ilkelerinden hareketle her zaman geri alabilme yetkisine sahip bulunmaktadır. İmar hukukunda kazanılmış haktan söz edilebilmesi için ruhsata bağlı olarak inşaata başlanmalı ve söz konusu inşaat kazanılmış hakkın doğumu açısından, kural olarak tamamlanmış olmalıdır. Ancak inşaatın durdurulduğu tarihte yapı kısmen tamamlanmış olsa da, tamamlanan bu kısım belli bir ekonomik değere ulaşmış ve kullanılabilir durumdaysa kazanılmış hak kapsamında korunmalıdır. Nitekim İmar Kanunu'nun, "başlanmış inşaatlarda müktesep haklar(ın) saklı olduğu"nu belirten 29. maddesindeki düzenleme de bu hususu desteklemektedir. Aksi durum, hukuk devletine güveni ve idari istikrarı zedeleyeceği gibi yapı sahibinin açacağı tam yargı davaları nedeniyle idareyi de büyük bir mali sorumlulukla karşı karşıya bırakacaktır. Kazanılmış hak sorununun çözümünde, hukuki güvenlik ilkesi ile hukuka uygunluk arasındaki denge gözetilerek bir sonuca ulaşılmaktadır. İmar hukukunda da benzer şekilde, yürürlükteki imar plânlarına duyulan güven ile daha sonra değiştirilen veya iptal edilen plân dolayısıyla korunması gereken kamu yararı, sağlıklı kentleşme, yargı kararlarının gereğini yerine getirme zorunluluğu birlikte değerlendirilerek somut olayda kazanılmış hakkın var olup olmadığına karar verilmektedir. Genel olarak idare hukukunda, özel olarak da imar hukukunda yargı kararlarının büyük önem taşıdığı bilinmektedir. Bu nedenle çalışmada çok sayıda yargı kararına yer verilerek imar hukuku alanında kazanılmış hak kavramına nasıl bir anlam yüklendiği, söz konusu kavramın hangi durumlarda korunduğu ya da göz ardı edildiği tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler : KazanılmıĢ hak, Ġmar plânı, Yapı ruhsatı, Hukuki güvenlik, Hukuk devleti

Abstract:
In this study titled "Vested Rights in Zoning Law in the light of State Council Decisions", the concept "vested rights" and its legal nature is discussed and the consideration of vested right in zoning law is studied within the framework of the State Council decisions. The fact that the vested rights in zoning law is often subject to judicial decisions and that such rights have not been addressed in a comprehensive manner in doctrine so far made it necessary to conduct such a study. The respect for vested interests which is a requirement of the principles of the state of law also constitutes one of the general principles of law. Within the fields of private law and public law, in general, a vested interest refers to imposition of objective rules conducive for vesting to individuals and vindication of subjective rights given to them. The vested rights which often become a current issue in the zoning law generally come forward while determining whether, in case of cancellation or amendment of the zoning plan, the individual has a right to be vindicated on a building started to be constructed based on the construction permit granted in accordance with the zoning plan in force before such amendment or cancellation and which is valid until the date of the amendment or cancellation. Because, in this area which is dominated by the public order rules, the interest of the person who constructed or is constructing a building in regard to his/her right of ownership on the property and the interest of the public in construction of such building in accordance with the zoning layout regulations for a safe and healthy environment are confronted. As is often stated in the ongoing jurisprudences of the State Council, issuance of a construction permit for the reconstruction works which is dominated by the public order remains insufficient alone for a vested right. For as much as, the administration has the power to retrieve any permits granted (construction permits) based on his principle of public order and public interest and pursuant to the administration's law enforcement powers. In order to consider a vested right in the zoning law, the building must be necessarily started to be constructed based on a construction permit and such building must be completed as a rule in terms of the vesting of a right. However, even though the building is partially completed on the date when the construction is detained, in case that the completed section of the building has gained a certain economic value and is in an utilizable condition, such building should be protected under vested right. Indeed, the regulation included in the Article 29 of the Zoning Law specifying "vested right(s) are reserved on the constructions already started" also supports this issue. A contrary situation will both tarnish the confidence to the state of law as well as the administrative stability and present the administration with a huge pecuniary liability due to the full remedy actions to be filed by the owner. In the settlement of vested right, a conclusion is reached through pursuing the balance between legal security clause and compliance with laws. Likewise, in the Zoning Law, the confidence placed in the development plans in force and the public interest that must be protected due to the subsequently amended or canceled plan, healthy urbanization and obligation to fulfill the requirements of judicial decisions are considered together and then it is decided whether or not there is a vested right in the concrete case. It is known that judicial decisions are of great importance generally in the administrative law and administrative law. Thus, a number of judicial decisions were included throughout the study, and the meaning assigned to the concept "vested right" in the field of zoning law and in which cases this concept is protected or ignored was tried to be determined.

Keywords :Vested Right, Zooning Plan, Construction Permit, LegalSecurity, State of Law