3-9 yaş grubu çocuklarda artikülasyon becerilerinin değerlendirilmesi
The assessment of articulation ability in groups of 3-9 years old children
Yazar: İCLAL ŞAN
Danışman: DOÇ. DR. GONCA SENNAROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Odyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
3-9 Yaş grubu çocuklarda artikûiasyon becerilerinin değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Eğitim Odyolojisi Programı Doktora Tezi, Ankara, 2004. Çalışmamızda, 3-9 yaş grubundaki çocukların artikûiasyon becerileri araştırılmıştır. Bu çalışmaya farklı semt ve eğitim kurumlarından, toplam 441 çocuk dahil edilmiştir. Türkçe'ye uyarlanan Bankson-Bernthal Fonoloji Testi, gelişimi normal çocuklara uygulanmıştır. Test materyalleri, 78 hedef kelimeden oluşan resim kitapçığı ve kayıt formundan oluşmaktadır. Kayıt formu ünsüz harf ve fonolojik süreçler bölümlerinden oluşmuştur. Ünsüz harf bölümü Türkçe'deki 21 ünsüzü içermektedir. Testin uygulaması süresince, eğer çocuk hedef sözcükleri cevaplayamazsa uygulayıcı ipucu verir, çocuk yine cevaplayamazsa uygulayıcı model olur. Çocukların her bir artikülasyonu impressionistic transkripsiyon metodu kullanılarak kayıt edilmiştir. Testin uygulama süresi 10-15 dakikadır. Uygulamaların tamamlanmasından sonra yapılan değerlendirmelerde, 960 hatalı artikûiasyon örneği elde edilmiştir. Hatalı artikûiasyon örnekleri yaş ve cinsiyete göre gruplanmış, ünsüzlerde yapılan hatalar ve bunlara karşılık gelen fonolojik süreçler belirlenmiştir. Belirlenen süreçlerden, analiz yapmaya uygun 24 süreç incelenmiştir. Değerlendirmeler sonucunda, bireyler arasındaki farkı en iyi ortaya koyan 9 süreç kayıt formuna alınmıştır. Fonolojik süreçler, sözcük başı ve sonu ünsüzler ölçüm puanlan istatistik analiz yöntemleriyle çıkarılmış ve kayıt formunun son sayfasına eklenerek her çocuğun ünsüzler ve fonolojik süreçler bileşik puanlan hesaplanmıştır. Puanlandırma için sözcük envanteri, ünsüz envanteri ve fonolojik süreç envanterinin norm tabloları, oluşturulmuştur. BBFT'nin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri, testin güvenirliğinin ve geçerliliğinin olduğunu göstermiştir. Yöresel ağız veya şivenin çocuklann artikülasyonuna etkisini değerlendirmek amacıyla yapılan, ebeveynlerin doğum yeri ile ünsüzlerde hata yapma ve fonolojik süreçler karşılaştırmalarında, fark bulunmamıştır. Ünsüzlerin üretimi ve fonolojik süreçlerin istatistik analizlerinde, kız ve erkek çocuklar arasında fark bulunmamıştır. Türkçe konuşan çocuklann artikûiasyon ve fonolojik beceri profilini göstermek amacıyla, ünsüzlerin ve fonolojik süreçlerin kronolojisi oluşturulmuştur. Fonolojik süreçler, Türkçe'nin ses özellikleri ve kurallarına göre yeniden tanımlanmıştır. Çocuklarda artikûiasyon ve fonolojik becerilerin değerlendirilmesi amacıyla BBFT'nin klinik kullanımının yaygmlaştnılması önerilmiştir.Anahtar Kelimeler Artikûiasyon, Fonoloji, Sessizler, Fonolojik süreçler, Fonoloji Testi

Abstract:
The Assessment of articulation ability in groups of 3-9 years old children, Hacettepe University Health Sciences Institute PhD Thesis in Educational Audiology, Ankara, 2004. In our research, the articulation ability is searched in group of 3-9 years old children. Bankson-Bernthal Test of phonology, which is adapted to Turkish, was used in normally developed children. Test materials are record forms and pictures book, which included 78 target words. Record forms have established consonants and phonological process parts. The part of consonants included 21 consonants in Turkish. During the administration of the test, if a child can't response the target words, the administrator gives a prompt, however, if child can't response properly, the administrator acts as a model to child. Each articulation of children is recorded by using the impressionistic transcription method. Test administration period lasted approximately 10 to 15 minutes. There were 960 error patterns, obtained after the completion of the test procedures. Error articulation patterns were grouped according to age and sexes and this way the constructed errors in consonant and phonological process were determined. Appropriate 24 processes were examined, and 9 of them that give the best difference among the subjects taken in to the record forms at the end of the analysis were also specially examined. Phonological process, initial and final consonant scale scores are structured with statistical analyzing method and are added to the last page of the record form, and then each child's consonant and phonological processes composite score were accounted. Word inventory, consonant inventory and phonological processes inventory norm tables were constructed to score the test. The BBFT's reliability and validity analysis has shown that this test is reliable and valid. In children, for the purpose of local accent or dialect effects of articulation constructed, parent's birthplace and error consonant and phonological processes correlation indicated no significant differences. The statistical analysis of the phonological processes and sound producing, there is no significant difference between girls and boys. We also prepared the chronology of consonants and phonological processes to indicate the profile of the Turkish language taking place in children's articulation and phonological abilities. The definitions of the phonological processes were made according to Turkish sound features and rules. Common clinical usage of BBFT is recommended for the assessment of articulation and phonological ability in children.Keywords: Articulation, Phonology, Consonants, Phonological Processes, Phonological Test