Türkiye piyasasındaki efervesan çay tabletlerinin incelenmesi
Investigations on effervescent TEA tablets in Turkish market
Yazar: SONAY GÖSTERİŞ
Danışman: PROF. DR. NEFİSE ÖZLEN ŞAHİN
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Farmasötik Toksikoloji = Pharmaceutical Toxicology
Dizin: Bitkisel çaylar = Herbal teas ; Bitkisel ürünler = Vegetable products ; Efervesan tabletler = Effervescent tablets ; Farmasötik bitkiler = Pharmaceutical plants ; Tabletler = Tablets ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Çay = Tea ; Çay piyasası = Tea market ; Çay sektörü = Tea sector

Özet:
Bitkisel ürünler, insanlık tarihinin çok eski dönemlerinden bu yana hastalıkların tedavisinde ve hastalıklara karşı korunmada önemli bir rol oynamıştır. Ancak özellikle son yıllarda tüm dünyada güç kazanan doğal yaşam, daha uzun ve sağlıklı yaşama ve yaşlanmayı geciktirme eğilimlerine paralel biçimde bitkisel ürünlerin ve onlardan hazırlanan tıbbî çaylar, gıda destekleri ve bitkisel ilaçların kullanımında büyük bir artış yaşanmıştır.
Farmasötik formlar halinde (tablet, kapsül, şurup vb) formüle edilen bitkisel gıdalar fonksiyonel gıdalar olarak nitelendirilmekte, tıpta destekleyici ürün olarak kullanılanları ise nutrasötik olarak adlandırılmaktadır.Bitkisel çaylar da nutrasötikler ve fonksiyonel gıdalar arasında hem keyif verici olmaları hem de pek çoğunun destekleyici biyoaktivitelerinin (antioksidan etki, vb) olmasından dolayı büyük önem kazanmıştır. Bugün piyasada granül, saşe, gözenekli çubuk, tablet gibi değişik farmasötik formlarda hazırlanmış çaylar mevcuttur.
Çaylar, Gıda, Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan alınan izinle piyasaya sürülmektedir. Tıbbi ilaçlar gibi in vitro ve in vivo etkinlik, güvenlik ve kalite kontrol testlerinden geçmeleri zorunlu değildir. Bu durumda da pek çok problemi beraberinde getirmektedir.Bu sorunların çözümlenmesi için piyasada bulunan ve farmasötik formülasyonlar halinde üretilmiş bitkisel çaylar dahil olmak üzere nutrasötik preparatların etkinlik, güvenlik ve farmasötik açıdan değerlendirilmesi gerekir. Bu çalışmada Türkiye piyasasında bulunan efervesan çay tabletlerinin kalite kontrol çalışmaları yapılarak güvenilirliği incelenmiştir.

Abstract:
Herbal products have played an important role in the treatment and protection of diseases since ancient times of human history. However, especially in recent years, there has been a great increase in the use of herbal products and medicinal teas, food supplements and herbal remedies prepared in parallel with the natural life gaining strength all over the world, and their tendency to live longer and healthier and to delay aging. 
Herbal foods formulated in pharmaceutical forms (tablets, capsules, syrups, etc.) are considered functional foods, while those used in medicine as supplements are called nutraceuticals. Herbal teas have also gained importance among nutraceuticals and functional foods because they are both enjoyable and many have supportive bioactivities (antioxidant effects, etc.). Today, there are teas prepared in various pharmaceutical forms such as granules, sachets, porous sticks, tablets. 
Teas are placed on the market with permission from the Ministry of Food, Agriculture and Forestry. They are not required to undergo in vitro and in vivo efficacy, safety and quality control tests, such as medical drugs. In this case, it brings with it many problems. To solve these problems, nutraceutical preparations, including herbal teas commercially produced in pharmaceutical formulations, need to be evaluated in terms of efficacy, safety and pharmaceuticals. In this study, quality control studies examining the reliability of tea effervescent tablet market in Turkey was discussed.