Kolektif savunmadan küresel güvenliğe geçiş kapsamında NATO'nun muhtemel yeni stratejik konseptine bakış
NATO's new strategic concept: From collective defence to global security
Yazar: İSKENDER CAHİD ŞAFAK
Danışman: PROF. DR. CENGİZ OKMAN
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güvenlik = Security ; NATO = North Atlantic Treaty Organisation ; Stratejik konsept = Strategic concept ; Uluslararası güvenlik = International security

Özet:
Güvensizliğin küreselleştiğine dair ortaya çıkan düşünceler ve geleneksel tehditlerin dönüşüm geçirmeleri küreselleşme bağlamında değerlendirildiğinde, güvenliğin küresel kabullerle şekillendirildiği yeni bir düşünce yapısına ihtiyaç duyulduğu söylenebilir. Soğuk Savaş sonrasında güvenliğin yatay ve düşey boyutlarda genişlemesi, sektörel nitelik kazanması ya da aktörlerinin değişmesine dair tartışmalardan farklı olarak; yeni güvenlik algılamasında, güvenlik ortamının üçüncü boyut üzerinden analiz edilmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır.Güvenliğin üçüncü boyutunda, tehditlerden etkileniyor olmak için tehditlere birebir maruz kalmak gerekmemektedir. Bu durum ise, her aktörün kendi güvenlik ilişkilerini kurarken bir yandan da küresel güvenlik denklemindeki değişiklikleri dikkate alması gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Öte yandan, küresel anlamda kapasiteler ve kültürlerin homojen dağılmamış oluşu, bahse konu farklılıklar doğrultusunda şekillenen farklı güvenlik algılamalarının küresel düzeyde etkileşimlere yol açmasına sebep olmaktadır.Böyle bir ortamda çözüm yolu olarak küresel bir güvenlik rejiminin oluşturulması; kapasitelerin homojenleştirilmesi ve tehditlerin henüz gelişme aşamasında önlenmesi açısından gerekli bir hal almış olsa bile, mevcut uluslararası ilişkiler ortamında bu olası görülmemektedir. Bu bağlamda gelecekte oluşturulabilecek bir küresel güvenlik rejimini tüm dünyayı çevreleyen bir gök kubbe şeklinde düşünürsek, günümüzde bu kubbenin, üzerinde yükseleceği sütunlar açısından, temellerinin sağlamlaştırılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu yaklaşım ise, kapasiteler ve tehditler özelinde oluşturulmuş ad hoc ortaklıklar ve mini rejimler üzerinden bu temellerin sağlamlaştırılabileceği fikrini karşımıza çıkarmaktadır.Yeni Stratejik Konseptin oluşturulması sürecinde yapılan tartışmalar; NATO'nun dünyanın neresinde gerçekleşirse gerçekleşsin, yeni güvenlik karşı koymalarına karşı tepkisiz kalmayacağını göstermektedir. Öte yandan, bu durumla başa çıkmak için NATO politikalarının iki ayrı metot üzerinden işletileceği söylenebilir. Bunlardan birincisi güvenlik konusu olmaya başlamış ya da yakın gelecekte olması beklenen konular üzerinden ilgili bünyeler nezdinde oluşturulacak rejimlerle standartların sağlanarak önlemlerin alınmasıdır. Böylelikle gelecekte güvenlik tehdidine dönüşebilecek konuların ortadan kaldırılması sağlanabilecektir. Bu metot, devlet politikalarında değişimler gerçekleştirilerek dünya siyaseti düzeyinde adımlar atılmasını gerekli kılmaktadır.Diğer metot ise, güvenlik karşı koyması ya da tehdit halini almış konularda, kapasiteler ve olaylar üzerinden işletilen küresel bir ortaklık sisteminin hayata geçirilmesidir. Bu gelişmeler doğrultusunda şekillenmesi muhtemel olan Yeni Stratejik Konseptin ilanını takip eden dönemde, NATO açısından küresel düzeyde ad hoc ortaklıkların arttığı, kapasite dağılımında homojenliğin örgüt içinde ve dışında sağlanmaya çalışıldığı, güvenlik karşı koyması haline gelmemiş konularda ilgili ülkeler nezdinde politik girişimlerin arttırıldığı bir süreç yaşanacağı söylenebilir.

Abstract:
When the emerging thoughts about the ?globalization of insecurity? and the transformation of traditional threats are considered within the context of globalization, one might say that a new way of thinking is needed, through which the security is shaped around global assessments. Beside the debates of the vertical and horizontal expanding of security, the new sectoral thinking of security, and the change of security actor; in this new security thinking, there emerges a need of security to be considered in a 3rd dimension.In this 3rd dimension of security, there ise no need to be exposed to a threat to be considered affected from that threat.And this situation reveals the need of every single actor to take into consideration every possible change in the global security equation while assessing it?s own security relations. On the other hand, the heterogenity of capacities in the global sense appers as another reason of different securtiy assesments and global interaction.In this context, establishing a global security regime to homogenize capacities and prevent threats as they are growing appears to be essential. Yet the international environment today is not ready for such a revolutionary movement.For that reason, to establish such a regime in the future, a security dome around the globe, one must first strenghten the groundwork of this structure by building the columns upon which the security regime will be built. And such a strenghtening might be successfully accomplished with ad hoc regimes and case by case partnerships build upon capacities and threats.Debates during the process of building the new strategic concept shows that NATO won't be nonreactive to global security challenges, no matter how far across the globe they appear. However, since NATO?s capacity is restricted there seems a two way approach to deal with those security challenges.One of these ways is to build regimes around the possible or already security challenges to standardize the capacities and deal with them.Thereby the future security threats will be managed and eliminated before they become security challenges or threats. This method, makes it essential to realize some changes of the state policies in a "world policy" level.The other method is to establish global partnerships, around the already mature threats and security challenges, based upon capacities and threats.With all these data, it can be expected that after publicizing the New Strategic Concept which will be shaped around this principles, there will be an era of global partnerships for NATO, efforts to harmonize forces and standardize capacities and political consultations about the new born risks and challenges.