Osmanlı Ceza Hukukunda yaptırım türü olarak teşhir
Parading(tashhir) as a kind of penalty in Ottoman Criminal Law
Yazar: AHMET KILINÇ
Danışman: PROF. DR. GÜL AKYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hukuk = Law ; Tarih = History
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Ceza yaptırımı = Criminal penalty ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Teşhir = Showing ; İslam ceza hukuku = Islamic criminal law

Özet:
Teşhir, bir suçun karşılığı olarak, toplumun bilgilendirilmesi amacıyla/kastıyla, işlenmiş olan bir suçun ve suçu sabit görülmüş olan failin ve/veya bu faile verilmiş olan cezanın ve/veya bu faile verilmiş olan herhangi bir cezanın infazının topluma duyurulması amacıyla gerçekleştirilen ve mahkeme tarafından verilmiş olan bir yaptırımdır. Teşhir yaptırımı ikiye ayrılmalıdır: Doğrudan teşhir, Dolaylı Teşhir. Toplumun bilgilenmesi, ceza olarak uygulanıyorsa doğrudan teşhir; yapılan işlem ve/veya verilen hüküm, toplumun bilgilenmesi sonucunu doğruyorsa dolaylı teşhir söz konusudur. Tazir, had, tekmili, tebei ve nefsi ceza olarak uygulanan Teşhir, Osmanlı Devletinde güvenlik tedbiri, disiplin cezası ve idari yaptırım türü olarak da uygulanmıştır. Kural olarak kanunilik ilkesi ile bağdaşır şekilde uygulanan teşhir yaptırımı, ayırım yapılmadan herkese uygulanmıştır. Tek istisna yeniçerilere teşhir yaptırımının uygulanmak istenmemesidir. Teşhir yaptırımı, caydırıcı olması, doğru bilginin halka sunulması, devletin egemenliğini göstermesi, toplumun merak hissinin giderilmesi, toplumsal otokontrola destek, infazda aşırılığın veya hafifletilmenin önüne geçmesi amaçları ile uygulanmıştır. İslamiyet öncesi Türk Devletlerinde kızgut ifadesi teşhir yaptırımı için kullanılmıştır. Osmanlıda bu yaptırım sokakta dolaştırma, kafasına zil geçirme, münadilerin nidaları ile çarşı pazarda gezdirme şeklinde olabildiği gibi cesedin kesik başın teşhiri şeklinde de olmuştur. Tespit ettiğimiz kadarıyla Osmanlı Devletinde pezevenklik, yalancı şahitlik ve yalancılık, yan kesicilik veya yol kesme suçu, devlete isyan, toplumsal ahlaka yönelik suçlar, dini vecibelerin yerine getirilmemesi, hırsızlık, devlet tekeline müdahale ve gümrük kurallarına uymama, müessir fiil, içki içme, askerî suçlar ve çevre temizliği ihlali suçlarına bu ceza verilmiştir. 1851 tarihli Ceza Kanununda ise hükmün alenen infazı şeklinde teşhir yaptırımı vardır. 1858 tarihli Ceza Kanunun 3 ve 19 `uncu maddelerinde doğrudan teşhirden bahsedilmektedir. Bu yaptırımının yürürlükten kalkması şifahi bir emir ile olmuştur. Günümüzde bu ceza emniyet genel müdürlüğü ve bazı bakanlıklar tarafından uygulanmaktadır.

Abstract:
Parading(tashhir) is a penalty that should be sentenced by a judge in reply to a crime, which is to declare or to expose a crime and/or punishment and/or perpetrator and/or execution of any execution of any punishment to the public. I assert that there are two kinds of parading penalty. One of them is direct parading penalty, the other one is indirect parading penalty. If acquainting  or giving knowlegde to the public is applied as a penalty, that is called direct parading. If a verdict  or sentence results in public knowdledge, that is called indirect parading. In principle, parading penalty  is a tazir punishment that means discretionary, corrective punishment. However, it was applied as a hadd punishment, which are fixed punishments for certain crimes mentioned in the Kuran or Hadiths. In addition this punishment was carried out as a complementary (tekmili) penalty, additional (tebei) penalty and psychological (nefsi) penalty. Parading was also carried out as a security measure, disciplinary punishment and administrative sanction. In principle, this punishment was legal and it was executed to everyone in public. Parading penalty that is also carried out in Islamic Criminal Law, is couched in kızgut in Turk States before their adoption to Islam. Showing a perpetrator around market place while a crier is announcing him/her and declaring a sentence in a newspaper are some kinds of parading penalty. In Ottoman State, twelve crimes were punished with  parading penalty. These are being false witness, being a pander, beating, behaving immorally, rebeling, making environmental pollution, waylaying, stealing, damaging national monopoly, not performing religious duties, drunkenness and not performing army duties. There was public execution which is a kind of parading penalty  in Ottoman Criminal Code dated 1851. In addition there was direct parading penalty in Ottoman Criminal Code dated 1858. Parading penalty falls into desuetude with a Pasha?s verbal order. Recently, General Police Department and some Government Departments have auhority to punish legal persons (corporations) with parading penalty.