Kanser hastalarında tromboz riskinin ve antikoagülan tedavinin rehbere uygunluğunun değerlendirilmesi
An evaluation of the risk of thrombosis and an appropriateness of anticoagulant therapy to the guideline in patients with cancer.
Yazar: ESİN AYSEL KANDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AYGİN EKİNCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Antikoagülanlar = Anticoagulants ; Eczacılık = Pharmacy ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tromboembolizm = Thromboembolism ; Tromboz = Thrombosis

Özet:
Kanser hastaları venöz tromboembolizm (VTE)
açısından yüksek risk altındadır ve kanser ile ilişkili VTE hastalığın seyrini
kötüleştirmesi, tedavi maliyetlerini arttırması ve kanser tedavisini
geciktirebilmesi nedeni ile önemli bir sağlık sorunudur. Bu çalışmada,
National Comprehensive Cancer Network kanser ile ilişkili VTE rehberine
göre yatarak tedavi alan kanser hastalarında antikoagülan tedavinin rehbere
uygunluğunun değerlendirilmesi, ayaktan tedavi alan kanser hastalarında
Khorana risk değerlendirmesi yöntemi kullanılarak VTE risk profilinin
oluşturulması ve yüksek riskli hastalar hakkında hekimlerin bilgilendirilmesi
amaçlanmıştır. Ayrıca, bir anket çalışması ile medikal onkologların kanser
hastalarında antikoagülan tedavi hakkındaki tutumları değerlendirilmiştir.
Çalışma sonucunda; rehbere uygunluk retrospektif ve prospektif olarak
değerlendirilmiş ve prospektif grupta klinik eczacı tarafından rehber
doğrultusunda yapılan öneriler ile yatış itibari ile profilaktik antikoagülan
başlanması ve uygun dozda antikoagülan ajanın kullanılması konularında
rehbere uygunlukta artış saptanmıştır (p=0,002 ve p=0,001; McNemar testi).
Yatarak tedavi alan 60 hasta için klinik eczacı tarafından 68 öneri yapılmış ve
bu önerilerin %32,35'i kabul edilmiştir. Ayaktan tedavi alan hastalarda ise
VTE açısından yüksek riskli hastalar (%5,5)saptanmış ve sorumlu hekime bilgi
verilmiştir. Anket çalışması sonucunda, medikal onkologların çoğunun (yatan
ve ayaktan tedavi gören) kanser hastalarında profilaktik antikoagülan
tedaviye başlarken özellikle; geçirilmiş VTE (%55 ve %58), immobilizasyon
(%52 ve %50) ve tümör/kanser tipi (%42 ve %40) gibi faktörleri göz önünde
bulundurduğu saptanmıştır. Hekimlerin %40,3'ünün yatarak tedavi alan
kanser hastalarında 'çoğunlukla', %77,4'ünün ayaktan tedavi alan hastalarda
ise 'bazen' antikoagülan kullanımını tercih ettikleri saptanmış, en sık tercih
edilen antikoagülan ilaç düşük molekül ağırlıklı heparin (%96,8) olarak
belirtilmiştir. Hekimlerin %28,8'i bu hastalarda VTE risk değerlendirmesi
yapmadıklarını, %38,7'si ise Khorana risk skorunu duymadığını belirtmiştir.
Hekimler; ilaç etkileşimleri (%73,8), hasta eğitimi (%65,6), doz ayarlaması
(%36,1) ve risk değerlendirmesi (%24,6) gibi konularda multidisipliner ekip
içerisinde bir klinik eczacının olmasını istediklerini belirtmiştir. Sonuç olarak,
kanser ile ilişkili VTE tedavisinin rehbere uygun şekilde sürdürülmesinde ve
kanser hastalarında VTE riskinin değerlendirilmesinde klinik eczacı etkin rol
alarak tedavi sürecine katkı sunabilecektir.

Abstract:
Cancer patients are at
high risk for venous thromboembolism (VTE) and cancer-associated VTE is a
major health problem due to its effects on deterioration of disease
prognosis, increased treatment costs and delayed cancer treatment. This
study aimed to assess the adherence of anticoagulant therapies of cancer
inpatients to the National Comprehensive Cancer Network cancerassociated VTE guidelines, to identify the VTE risk profiles of cancer
outpatients using the Khorana risk assessment tool and to inform the
physicians about patients at high risk. Furthermore, the attitudes and
opinions of medical oncologists on anticoagulant therapy in cancer patients
was assessed via a survey. As a result, the guideline adherence was assessed
retrospectively and prospectively, and an increase in adherence was
observed after the guideline-related recommendations made by a clinical
pharmacist regarding the initiation of prophylactic anticoagulant upon
hospital admission and the appropriate dosing of anticoagulant drug
(p=0.002; p=0.001; McNemar Test) in the prospective group. A total of 68
recommendations for 60 cancer inpatients was made by a clinical
pharmacist and 32.35% were accepted. Among the outpatients, at high risk
patients for VTE (5.5%) was identified, then the consultant physicians were
informed. According to the results of the survey, it was shown that the most
of medical oncologists particularly consider the risk factors (for inpatients
and outpatients) as; a history of VTE (55% and 58%), immobilization (52%
and 50%) and tumor/cancer type (42% and 40%) while initiating
anticoagulants in cancer patients. It was found that 40.3% of the physicians
usually prefer to use anticoagulants for the inpatients and 77.4% of the
physicians sometimes prefer to use for the outpatients. The most commonly
preferred anticoagulant was indicated as low molecular weight heparins
(96.8%). 28.8% of the physicians stated that they do not perform VTE risk
assessment for patients and 38.7% had never heard of the Khorana risk score
before. The physicians (%) indicated that a clinical pharmacist should be
presented in the multidisciplinary team for the issues related with drug
interactions (73.8%), patient education (65.6%), dose adjustment (36.1%)
and the risk assessment (24.6%). In conclusion, a clinical pharmacist can
contribute into the maintenance of cancer related VTE therapy according to
the guideline and in the VTE risk assessment of cancer patients by playing an
active role in treatment process.