Mitolojik anlatılardan Yeşilçam'a üvey annelik temsilleri (1950-1990)
Representations of stepmomhood from mythological narratives to Yeşilçam (1950-1990)
Yazar: SEVİM CAN ERDAL
Danışman: PROF. DR. MERAL SERARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
İlk çağlardan itibaren insanlar kendilerinin, evrenin ve çeşitli konulardaki oluşumların yaratılışlarını düşünmüş, içinde bulundukları yaşamı anlamlandırmaya çalışmıştır. İnsanlar buradaki anlamlandırmayı çoğunlukla kendi ürettikleri mitler ile gerçekleştirmiştir. Daha çok manevi değerleri içeren ve önce sözlü kültürle, daha sonra çeşitli materyaller kullanılarak yazıyla günümüze kadar ulaşan mitler; toplumları bir arada tutmuş, onların birbirlerine olan inanç bağını kuvvetlendirmiştir. Böyle mitlerin en bilinenleri genellikle Yunan ve Roma mitleri olmuştur. Bu noktada insanların kurgusal düşünüşlerinin ilk ürünlerinden Yunan mitlerinde ve Yeşilçam sinemasında üvey anneliğin nasıl temsil edildiği çalışmanın problemini; Yunan mitlerinde ve Yeşilçam filmlerinde üvey anneliğin olumlu ya da olumsuz bakımdan hangi bakış açısıyla sunulduğunu ortaya çıkarmak da çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Türkiye'de bulunan çalışmaların çoğunun anneliğe yönelmesi ve üvey annelikle ilgili alanyazında yapılan çalışmaların oldukça az olması ise çalışmanın önemidir. Nitel yöntemin kullanıldığı, betimsel analiz tekniğinin uygulandığı ve boylamsal araştırma desenine sahip bu çalışmada Yeşilçam sinemasında üvey anne karakterini merkeze alan filmler evreni içinden Memduh Ün'ün Yetim Yavrular (1955) filmi, Yücel Hekimoğlu'nun Paylaşılamayan Sevgili (1964) filmi, Ülkü Erakalın'ın Üvey Ana (1971) filmi ve Oğuz Gözen'in Küçük Mustafa Hayat Sokaklarında (1985) filmi çalışma nesnesi olarak seçilmiştir. Bu filmlere bakıldığında özellikle Yetim Yavrular ve Küçük Mustafa Hayat Sokaklarında filminde mitolojik anlatıların etkisiyle üvey annelerin her zaman kötü olabileceği vurgulanırken; Paylaşılamayan Sevgili ve Üvey Ana filminde ise "üvey annelik" mefhumunda annelik yattığı için kötü değil şefkatli, iyi bir karakter olarak olumlandığı ve üvey anne kavramını kötü sıfatından arındırarak ters yüz ettiği bulgulanmıştır.

Abstract:
From ancient times, people thought about the creation of the universe and various formations and tried to make sense of the life they lived in. People mostly made sense of this with the myths they produced themselves. Myths, which contain mostly spiritual values, have survived to the present day first through oral culture and then through writing using various materials; It kept societies together and strengthened their bond of faith in each other. The most well-known of such myths have generally been Greek and Roman myths. At this point, the problem of the study is how stepmotherhood is represented in mythological stories and cinema, which are the first products of people's fictional thinking; The aim of the study is to reveal from what perspective stepmotherhood is presented, positively or negatively, in mythological stories and cinema. The importance of the study is that most of the studies in Turkey focus on motherhood and there are very few studies in the literature on stepmotherhood. In this study, which uses qualitative method, descriptive analysis technique and longitudinal research pattern, Memduh Un's Yetim Yavrular (1955) fılm, Yucel Hekimoglu's Paylaşılamayan Sevgili (1964), Ülkü Erakalın's Uvey Ana (1971) and Oğuz Gözen's Küçük Mustafa Hayat Sokaklarında (1985) were selected as the objects of study from the universe of films that center the stepmother character in Yeşilçam cinema. When we look at these films, especially in Orphan Puppies and Küçük Mustafa on the Streets of Life, it is emphasized that stepmothers can always be bad due to the influence of myths and fairy tales; In the movie Unshareable Lover and Stepmother, it was found that since motherhood is included in the concept of "stepmotherhood", it is affirmed as a compassionate and good character, not a bad one, and it turns the concept of stepmother upside down by purifying it from its bad adjective.