21. yüzyıldaki mesleki değişim ve Türkiye açısından değerlendirilmesi
The accupational change in 21st century and evaluation in terms of Turkey
Yazar: NURDAN SERDAR
Danışman: PROF. DR. TUNCAY GÜLOĞLU
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları ve Çalışma İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Mesleki değişim = Accupational change ; Mesleki gelişme = Professional development ; Meslekler = Occupations ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments

Özet:
İnsanlar tarih boyunca gerek yaşamın gerektirdiği sebepler gerekse yetenek ve eğilimleri çerçevesinde çeşitli meslekler icra etmişlerdir. Her mesleki oluşum ortaya çıktığı dönemin şartlarından izler taşımaktadır. Günümüzde profesyonel şekilde gerçekleştirilen doktorluk ve mühendislik gibi meslekler farklı adlar altında insanlık tarihinin neredeyse tüm aşamalarında yer almıştır. Zamanın getirdiği yenilikler ve bilimsel gelişmelerle birlikte mesleklerin içeriği ve kapsamı değişmeye başlamıştır. İş ve meslek hayatında Sanayi Devrimi'nin sebep olduğu benzer fakat boyut değiştirmiş teknoloji odaklı bir etki bugün 21. yüzyıldaki mesleki dönüşümün yaşanmasına yol açmıştır. Bilgi ve iletişim sektöründe yaşanan gelişmeler, robotlaşma eğilimleri, yapay zekâ, otomasyon ve artan dijitalleşme ile meslekler dünyası bir dönüşüm sürecine girmiştir. Eskiden var olan bazı meslekler ortadan kalkmış ve bazıları adeta güncelleşerek varlığını korumuştur. Bilgi çağı ile birlikte kol gücünden ziyade beyin gücüne duyulan talep nasıl arttıysa günümüzün iletişim çağında da teknik becerilerin yanında sosyal becerilere olan talep oldukça yükselmiştir. 21. yüzyıldaki mesleki dönüşüm; mevcut teknolojiyle gerçekleştirilebilecek otomatikleştirmeyi sağlamak ve insan faktörünü yönetsel, sosyal beceri gerektiren iletişim odaklı iş ve mesleklerde kullanma anlamına gelmektedir. Dijitalleşmeyle birlikte kişilerin işlerinin ellerinden alınacağı ve böylece dezavantajlı bir duruma düşeceklerini savunan olumsuz bir görüş mevcuttur. Bunun yanında teknolojinin ortadan kaldırdığı veya gereksiz kıldığı mesleklere ek olarak yeni alanlar türeteceği, değişimin yalnızca insan olgusunu farklı yerlerde ve yeni becerilerle faaliyet göstereceğini savunan olumlu bir görüş de mevcuttur. Bu çalışmada dönüşümün benimsenmesi ve hem dünya hem de Türkiye açısından gelinen mevcut durumun incelenmesi amacıyla her iki görüşe de yer verilmiştir. Bu çalışmada mesleki dönüşümü konu alan uluslararası platformlarda yayınlanmış güncel durum ve öngörü içerikli raporlar incelenmiş; güncel bilgilere erişmek esas alınarak çeşitli kitap, makale ve istatistiklerden yararlanılan bir literatür incelemesi yapılmıştır. Mesleki bir dönüşümden bahsedebilmek için mesleki ve teknik eğitimin de incelenmesi gerekmektedir. Tezin bir bölümü bu amaçla mesleki ve teknik eğitimin dünyadaki ve Türkiye'deki durumunun incelenmesi için ayrılmıştır. Geleceğin meslekleri olarak adlandırılan yeni oluşumlar, bu mesleklerin gerektirdiği bilgi ve becerilerin kazandırılacağı eğitimden ayrı düşünülememektedir. Bu doğrultuda mesleki ve teknik eğitimin mevcut durumu incelenip geleceğin mesleklerinin ne olduğu ve neler gerektirdiği incelendikten sonra eleştirel bakış açış açısıyla bir değerlendirme yapılmıştır. Türkiye'nin mesleki değişimiyle ilgili sorunlar ele alındıktan sonra çözüm önerisi niteliği taşıyan bir model önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
People have performed various professions throughout history within the framework of the reasons required by life and their abilities and tendencies. Every professional formation carries traces of the conditions of the period when it emerged. Occupations like medicine and engineering have taken place in almost all stages of human history under different names. With the innovations and scientific developments brought by time, the content and extent of the professions started to change. A similar, yet dimensionally focused technology-oriented effect caused by the Industrial Revolution in business and professional life has led to the 21st century professional transformation. With the developments in the information and communication sector, robotization tendencies, artificial intelligence, automation and increasing digitalization, the world of professions has entered a transformation process. Some of the professions that used to exist have disappeared and some of them have remained updated. Just as the demand for brain power rather than the arm strength increased with the information age, the demand for social skills as well as technical skills has increased considerably in today's communication age. Professional transformation in the 21st century; It means providing the automation that can be realized with the current technology and using the human factor in communication oriented jobs and professions that require managerial and social skills. There is a negative view that, with digitalization, people will be taken away from their jobs and thus fall into a devastating state. In addition to the professions that technology eliminates or makes unnecessary, there is also a positive opinion that will derive new fields and that change will only operate the human phenomenon in different places and with new skills. In this study, both views are included for the adoption of the conversion and analysing current status in terms of Turkey. In this study, current situation and forecasting reports published on international platforms on professional transformation were examined; Based on access to current information, a literature review was made using various books, articles and statistics. In order to talk about a professional transformation, vocational and technical education should also be examined. A part of the thesis is devoted to examining the situation in vocational and technical education for this purpose in the world and Turkey. New formations, which are called the professions of the future, can not be considered separately from the education that will acquire the knowledge and skills required by these professions. Accordingly, after examining the current situation of vocational and technical education and examining what the future professions and what they require, an evaluation has been made from a critical perspective. After discussion issues related to accupational change in Turkey,  a model has been proposed which is a solution proposal.