Malatya ili trambüs hatlarının ekonomik uygulanabilirlik ve çevre etki analizi
Economic viability and environmental impact analyse of Malatya province's tolleybus lines
Yazar: AZİZ KAĞAN GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER HALİS BETTEMİR
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Şehir merkezlerindeki nüfus artışına ve enerji kaynaklarının azalmasına paralel olarak toplu taşıma daha önemli hale gelmekte ve ulaşım yatırımlarının hayata geçirilmeden önce teknik ve ekonomik analizlerinin dikkatle yapılması büyük önem arz etmektedir. İlk yatırım maliyetinin yüksek olmasına rağmen trambüsler uzun vadede otobüs kullanımına göre motorin yerine elektrik enerjisi kullanarak hem enerji maliyetlerinde çok büyük tasarrufa imkan tanımakta hem de şehir merkezlerindeki emisyon değerinin sıfıra yakın olması sebebiyle çevreci olmaktadır. 
Malatya Büyükşehir Belediyesi 2015 yılı itibariyle Maşti-İnönü Üniversitesi arasındaki toplam 36 km'lik bir hatta ulaşım hizmeti sunan trambüsleri işletmeye almıştır.  Trambüslerin Maşti-Üniversite arasındaki çevre yolu hattı üzerinde yapmış olduğu seferler şehir merkezindeki duraklar arası ulaşıma imkân sağlamaktadır. Trambüs hattı kullanan yolcuların çoğunluğu üniversite öğrencileri veya İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Eğitim ve Araştırma Hastanesine gitmek isteyen kişilerdir. Malatya ilinin batı bölümünde Fahri Kayahan Bulvarı ve Bostanbaşı Bulvarı olarak adlandırılan hatların etrafında nüfus yoğunluğu şehir merkezine göre daha fazla artmaktadır. Ayrıca ilin ekonomisinin hızla büyümesine bağlı olarak Organize Sanayi Bölgelerindeki firma ve çalışan sayısı artmaktadır. Bu durum ilerleyen yıllarda mevcut trambüs hattına farklı hatların eklenmesini gündeme getirmektedir. 
Yapılan çalışmada, km bazında hat inşası ve trambüs alımı kalemleri ilk yatırım maliyetleri olarak alınmış, daha sonra ise km başına elektrik tüketimi, bakım maliyetleri ve personel giderleri trambüs yatırımının işletme maliyet kalemleri olarak belirlenirken bilet satışlarından elde edilen gelirler de gelir kalemi olarak belirlenmiştir. Mevcut trambüs hattına eklenmesi planlanan yedi hattın rantabilitesi, trambüs yatırımlarındaki gelir ve gider kalemlerinin net bugünkü değer yaklaşımı kullanılarak nakit akış tablolarıyla sorgulanmıştır. Yapılan çalışmada yirmi beş yıllık bir yatırım planlamasında eklenmesi planlanan yedi hattın altısının uygulanabilir olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışma sonucunda önerilen ekonomik analiz yöntemi ile yüksek ilk yatırım maliyeti içeren trambüs yatırımlarının ekonomik verimlerinin yükseltilmesi ve kamu yatırımlarının daha verimli yapılmasının sağlanması amaçlanmıştır. Ekonomik olarak uygulanabilirlik sorgulamasının yanı sıra, trambüslerin sebep olabileceği emisyon değerlerinin dizel körüklü otobüslerin sebep olabileceği emisyon değerleri ile karşılaştırılmasının yapılması da amaçlanmıştır. 
ANAHTAR KELİMELER: Şehir içi toplu taşıma, fizibilite analizi, nakit akış analizi

Abstract:
In parallel with the population growth in the city centers and the decrease in energy resources, mass transport becomes more important and it is of great importance that technical and economical feasibility studies are carried out carefully before the transportation investments are implemented. Although its high initial investment cost, trolleybuses are feasible in the long term by using electric energy instead of diesel fuel, and they provide great savings in energy costs and are environmentally friendly due to the fact that the CO2 emission value is close to zero at city centers.
As of 2015, Malatya Metropolitan Municipality has taken trolleybuses into operation providing transportation services on a total line length of 36 km between Bus Terminal-İnönü University. Trolleybuses service on the ring road between Bus Terminal and İnönü University with inter-stop transportation at the city center. Most of the passengers using the trolleybus line are university students or those who want to go to Inonu University Turgut Ozal Medical Center Training and Research Hospital. The population density around Fahri Kayahan Boulevard and Bostanbaşı Boulevard located at the western part of Malatya province increases faster than the city center. Moreover, due to the rapid economic growth of the province, the number of firms and employees in the Organized Industrial Zones increases. In the following years, this situation brings to the agenda the research on the feasibility of adding different lines to the existing trolleybus line.
In this study, construction of trolleybus line and purchase of trolleybus cost items are taken as the initial investment costs, and electricity consumption, maintenance costs and personnel salaries are determined as the operation costs, while revenues from ticket sales are considered as income. The feasibility of the seven trolleybus lines planned to be added to the existing trolleybus line is analyzed by computing the net present value of the cash flow formed by the income and expense items. In this study, it is concluded that six of the seven of the planned lines are economically feasible with twenty five years of service life. This study aims to increase the economic efficiency of trolleybus investments which requires high initial investment cost and to make public investments more efficient with the proposed economic analysis method. 
In addition to the economical applicability questionnaire, it is also aimed to compare the emission values that may be caused by the trambuses with the emission values that may be caused by the diesel bellows buses.
KEYWORDS: Urban mass transportation, feasibility analysis, net present value analysis