Kültürel mirasta afet yönetiminin değerlendirilmesi: Suriye örneği
Evaluation of disaster management in cultural heritage: Syria example
Yazar: AHED ALKHATİB
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ÖRNEK ÖZDEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Suriye = Syria

Özet:
Yaklaşık yüzbin yıl önce, Anadolu'da, büyük tufanın suları çekildikten sonra demirleyen Nuh Peygamber'in gemisi, bugün afet yönetim sistemin en eski örneği olarak kabul edilmektedir, Tarih boyunca yaşanan afetler, insanın bilincinin artması ve kendini, malını ve kültürel mirasını zararlardan koruma yöntemlerini geliştirmesine yol açmıştır. Dünyanın ortak malı olarak kabul edilen kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi için kültürel mirasa yönelik afet yönetim sistemlerinin geliştirilmesi önem taşımaktadır. Afet yönetim teriminin özellikle kültürel miras konusunda yeni ve geliştirilmekte olduğu görülmektedir. Ancak kültürel mirasların afetlerden zarar görmesi, bu sistemdeki eksiklikleri incelemenin gerçek ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Afet yönetim sisteminin performansının kalitesini etkileyen çevresel, Kültürel mirasta afet yönetim sistemi, kültürel mirası tehdit eden riskleri afetten önce incelemek, hazır olmak, afet sırasında müdahale ve sonrasında iyileştirme ile ilgilenen farklı disiplinler ve kuruluşlar arasında ortak bir etkinlik olarak tanımlanmıştır. Bu sistemi değerlendirmek için birçok işlev veya koşul içeren alanlara, ayrıştıran kritik faktörleri kullanılmıştır. Faktörlerin herbiri, belirli bir alanda afet yönetim sistemini destekleyen en iyi uygulamaları ve çerçeveleri tanımlar, böylece sistemin dayandığı disiplinlerin performansı analiz etmek mümkündür. Faktörlerin önemi, doğru uygulandıkları takdirde sistemin başarısını sağlamalarında yatmaktadır.
Farklı tarihsel dönemlere ait medeniyetler ve tüm dünya için ortak bir kültürel miras açısından zengin bir ülke olan Suriye, 2011 yılından bu yana devam eden savaş sırasında anıtlarının çoğunu kaybetmiş ve tarihi alanlarının birçoğu acı bir şekilde tahrip olmuştur. Buna göre, anıtların yeniden restorasyon sırasında gelecekte gelebilecek afetlerden ve risklerden koruyan bir sistem inşa etmenin önemini düşünülmelidir.
Kültürel mirasta afet yönetim sistemi çalışmalarının başka ülkelerde sunulması önemli olduğundan, bu alanda öncü olan Japonya ve benzer bir sisteme ulaşmaya çalışan Türkiye örnekleri seçilmiştir. Suriye'nin kültürel mirasına yönelik gelecekteki afetlerden koruyan sağlam bir afet yönetim sistemi modelinin inşa edilmesi için Japonya ve Türkiye'nin deneyimlerinden yararlanarak, Suriye'deki mevcut durumu değerlendirilerek bir sonuç sunulmuştur.

Abstract:
The ship of Prophet Noah, which anchored in Southeastern Anatolia about a hundred thousand years ago after the waters of the great flood receded, is accepted as the oldest example of the system we call the disaster management system today. This led him to develop methods of protecting his heritage from harm. It is important to develop disaster management systems for cultural heritage in order to protect the cultural heritage, which is accepted as the common property of the world, and to transfer it to future generations. In general, it is seen that the term disaster management is relatively new and being developed, especially in terms of cultural heritage.
However, the fact that cultural heritages are damaged by disasters has revealed the real need to examine the deficiencies in this system. There are academic studies examining the environmental, technological, economic, social, administrative, legal and political factors that affect the quality of the system performance in the disaster management system. Disaster management system in cultural heritage has been defined as a joint activity between different disciplines and organizations interested in examining the risks threatening the cultural heritage before the disaster, being ready, responding during the disaster and recovery after it. To evaluate this system, critical factors that differentiate the disaster management system into areas containing many functions or conditions were used. Each of the factors refers to best practices and frameworks that support the disaster management system in a particular area, so that it is possible to analyze the performance of the disciplines on which the system is based. The importance of these factors lies in ensuring the success of the system if they are applied correctly.
Syria, a country rich in civilizations and cultural heritage from different historical periods, representing a common heritage for the whole world, has lost most of its archaeological artifacts during the war that has been going on since 2011, and many of its historical sites have been painfully destroyed. Accordingly, it has led us to consider the importance of building a system that protects the monuments from future disasters and risks during the reconstruction.
Since it is important to present studies of a disaster management system for cultural heritage in other countries, the examples of Japan, which is a pioneer in this field, and Turkey, which are trying to reach a similar system, have been selected. Based on the experiences of Japan and Turkey, and evaluating the current situation in Syria, a conclusion is presented in order to build a disaster management system model based on solid foundations that protect Syria's cultural heritage from future disasters.