Türkiye'de organik et tavukçuluğunun üretim ve tüketiminin ekonomik analizi ve pazarlama yapısı
Economic analysis and marketing structure of organic broiler meat production and consumption in Turkey
Yazar: TÜRKAY BARS
Danışman: PROF. DR. CUMA AKBAY
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekonomik analiz = Economic analysis ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Organik hayvancılık = Organik livestock ; Pazarlama = Marketing ; Pazarlama marjları = Marketing margins ; Perakendecilik = Retailing ; Tavuklar = Chickens ; Tüketiciler = Consumers ; Üreticiler = Producers

Özet:
Tüketicilerin, sağlık, çevre, hayvan refahı gibi duyarlılıklarından ötürü organik hayvancılık dünyada ve Türkiye'de yıllar itibarıyla gelişmekte olup özellikle organik tavuk etine olan talep gün geçtikçe artmaktadır. Artan bu talep, sektöre olan ilgiyi artırmış ve sektörün ekonomik analizinin gerekliliğini ortaya koymuştur. Türkiye'de organik et tavukçuluğu sektöründe rol oynayan işletme, perakende ve tüketicilere yönelik kantitatif analizlere dayalı bu çalışma özgün değer taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de organik et tavukçuluğu sektöründe, üretim aşamasından tüketimine kadar olan süreçteki katma değerleri belirlemek, sektörün problemlerini ve çözüm önerilerini ortaya koymaktır. Araştırmanın materyalini, Türkiye genelinde faal olan beş organik et tavukçuluğu işletmesi ve bu beş işletmenin ürünlerini pazarladıkları beş perakendeciyle görüşme yapılmıştır. Sektör içerisindeki zincirin son tüketici kısmı ile ilgili olarak üç büyük ilde (İstanbul, Ankara ve İzmir) basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen ve konvansiyonel ve organik et tavuğu tüketen toplam 480 tüketiciyle anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Anketler 2019 yılı Eylül-Kasım döneminde yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Organik tavuk sektöründe, organik etlik tavuk işletmelerinin birim maliyeti ortalama 23 TL/kg (4.1 $), organik tavuk satış fiyatının ise ortalama 29 TL/kg (5.1 $) olduğu belirlenmiştir. Perakendecilerin, işletmelerden satın aldıkları piliçlerin ortalama alış fiyatı 29 TL/kg ve tüketiciye pazarlama fiyatı %21 farkla 35 TL/kg (6.2 $)'dır. Tüketicilerin organik tavuk tüketim kararında etkili olan faktörler, lojistik regresyon yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, tüketicilerin organik tavuk tüketim kararında; eğitim ve gelir düzeyi pozitif, çocuk sahibi olma durumu ve fiyat önem düzeyi negatif yönde etkili olmaktadır. Kadınlar erkeklere ve evli olanlar bekârlara göre daha fazla organik tavuk tüketmektedir. Tüketicilerin organik tavuk tüketim sıklığında etkili olan faktörlerin belirlenmesi için yapılan sıralı (ordered) probit analiz sonuçlarına göre; eğitim seviyesi, gelir düzeyi, tüketicilerin organik tavuk tüketim sıklığında pozitif yönde, çocuk sahibi olma durumu negatif yönde etkili olmaktadır. Tüketicilerin organik tavuk satın almada ödemeye razı oldukları fiyatın belirlenmesi amacıyla sınırlı bağımlı değişken modellerinden çift sınırlı (double bounded) Lojistik Regresyon modelinden yararlanılmıştır. Model sonuçlarına göre, tüketicilerin organik tavuğa ödemek istediği fiyat 29 TL/kg tespit edilmiştir.

Abstract:
Due to the sensitivities of consumers such as health, environment and animal welfare, organic livestock has been developing in the world and Turkey over the years, and the demand for organic chicken meat is increasing day by day. This increasing demand has increased the interest in the sector and revealed the necessity of economic analysis of the sector. This study, which is based on quantitative analyzes for broiler farms, retailers and consumers, which play a role in the organic broiler meat sector in Turkey, has unique value. The aim of this study is to determine the added values in the organic broiler meat sector in Turkey, from the production stage to consumption, to reveal the sector's problems and solution proposals. The material of the research was interviewed with five organic broiler meat farms operating throughout Turkey and five retailers where these five broiler producers market their products. Regarding the end consumer part of the chain within the sector, a survey was conducted with a total of 480 consumers consuming conventional and organic meat chickens, selected by simple random sampling method in three big cities (Istanbul, Ankara and Izmir). The surveys were conducted face-to-face in the period of September-November 2019. In the organic chicken sector, the average unit cost of organic broiler producers is 23 TL/kg ($4.1), and the average organic chicken sales price is 29 TL/kg ($5.1). The average purchase price of chickens purchased by retailers from producers is 29 TL/kg and the marketing price to the consumer is 35 TL/kg ($6.2) with a difference of 21%. The factors affecting the organic chicken consumption decision of consumers were analyzed by logistic regression method. According to the results of the analysis, in the organic chicken consumption decision of the consumers; education and income level are positive, having a child and price importance level are negatively effective. Women consume more organic chicken than men and married people than singles. According to the results of the ordered Probit analysis conducted to determine the factors affecting the organic chicken consumption frequency of consumers; Education level, income level, organic chicken consumption frequency of consumers have a positive effect, and having a child has a negative effect. In order to determine the price that consumers are willing to pay for organic chicken purchase, the double bounded Logistic Regression model, which is one of the limited dependent variable models, was used. According to the model results, the price that consumers want to pay for organic chicken was determined as 29 TL/kg.