Sovyet sistemi'nin kuruluş döneminde Kazan Tatarlarının kimlik meseleleri
Questions of identity of the Kazan Tatars during the foundation of the Soviet system
Yazar: ILNUR SHAIDULLIN
Danışman: PROF. DR. FAHRİ SAKAL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Kazan Türkleri = Kazan Turks ; Kimlik = Identity ; Kimlik inşası = Identity formation ; Kimlik işlevleri = Identity functions ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Tatar Türkleri = Tatar Turks ; Tataristan-Kazan = Tataristan-Kazan ; Tatarlar = Tatars ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Bu tezde Sovyet sisteminin kuruluş döneminde Kazan Tatarlarının kimlik meselesi incelenmiştir. Tezin amacı, Sovyet sisteminin kuruluş döneminde Kazan Tatarlarının kimlik meselelerini etkileyen siyasi süreçleri ele almaktır. 
Tatar kimliğinin oluşumu uzun bir süreçte gerçekleşmiştir. Tatar aydınları ve din adamlarının ittifakı ile uzun yıllar süren gelişiminin sonucu olarak, bu kimlik oluşmuştur. Romanov Hanedanı'nın tahttan indirilmesi ve Şubat-Ekim devrimleri yeni gelişmelere yol açmıştır. Bu süreçte I. ve II. Bütün Rusya Müslümanları Kongresi önemli bir yere sahiptir. Ulusal hareketin sonuçlarını, İdil-Ural, Tatar-Başkurt Cumhuriyeti projelerinde ve Tatar Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin uygulanmasında görebilmekteyiz. Sovyet hükümeti iktidarı kendi eline aldıktan sonra ulusal politika ön plana çıkmıştır. Sovyet hükümetinin ulusal politikasının uygulanması sırasında ortaya çıkan bir dizi etnokültürel ve etnopolitik sorunun ele alınması,  Kazan Tatarlarının kimlik meselelerine daha fazla açıklık getirmektedir.
Tezimizin kaynakları içerisinde XIX. yüzyılın sonlarından XX. yüzyılın başlarına kadar farklı alanlardaki düşünce temsilcilerinin ve gazetecilerin çalışmaları ilk başta yer almaktadır. Bununla beraber kaynakların büyük bir kısmı tez, makale, kitap gibi akademik nitelikli çalışmalardan oluşmaktadır.
Tez, giriş ve müteakiben üç bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Giriş bölümünde Tezin Konusu ve Problemi, Amacı ve Önemi, Kapsamı ve Sınırlılıkları, Yöntemi ve Kaynakları başlıklarına yer verilmiştir.
Birinci bölümde Tatar halkının kökeni ve İslamcılık, Türkçülük, Tatarcılık kavramları ele alınarak Tatar ulusal kimliğinin oluşumuna yer verilmiştir. İkinci bölümde 1917-1919 yılları arasında Tatar toplumunun siyasi hayatı çerçevesinde Birinci ve İkinci Bütün Rusya Müslümanları Kongresi ve Kazan Tatarlarının gerçekleştirilmemiş ulusal özerklik projeleri ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde ise Tatar ÖSSC'nin kuruluş süreci ve Bolşeviklerin Tatar Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında izlediği ulusal politika değerlendirilmiştir.
Sovyet sisteminin kuruluş döneminde Kazan Tatarlarının kendi kimliğini koruma mücadelesi farklı aşamalardan geçmiştir. Bu yıllarda Rusya'da Tatarlar için hem zorluklar hem de fırsatlar sunan benzersiz bir rejim kurulmuştur. 

Anahtar Sözcükler: Kazan Tatarları, Kimlik, Sovyet sistemi, Ulusal politika, Tatar Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti.

Abstract:
In this thesis, the identity issues of Kazan Tatars in the establishment period of the Soviet system were analyzed. The thesis aimed to explore the political processes that affected the identity issues of Kazan Tatars during the establishment period of the Soviet system.  
The formation of the Tatar nation and identity is a long process. As a result of many years of development of the national intelligentsia in alliance with entrepreneurs and clergy, a "political nation" has advanced. The overthrow of the Romanov Dynasty and the February-October revolutions led to new developments. In this process, the 1'st and the 2'nd All-Russian Muslim Congress has an important place. We can see the results of the efforts of the public figures of a strengthened nation in the projects of the Idil-Ural, Tatar-Bashkir Republic, and in the implementation of the Tatar Autonomous Soviet Socialist Republic. National politics gained a significant priority after the Soviet government came to power. Addressing various ethnocultural and ethnopolitical questions that arose during the Soviet government's national policy implementation further clarifies the identity issues of Kazan Tatars.
The theoretical and journalistic works of the representatives of socio-political thought in the late XIX - early XX centuries are among the sources of our thesis. Most of the resources consist of academic studies such as theses, articles, and books. The thesis consists of an introduction, three chapters, and a conclusion. In the introduction, the titles of the thesis Subject and Problem, Purpose and Importance, Scope and Limitations, Method and Sources were given. 
In the first part, the origin of the Tatar people and the concepts of Islamism, Turkism, and Tatarism were discussed, and the formation of Tatar's national identity was considered. In the second part, the First and Second All-Russian Muslims Congress and the unrealized projects of national-regional autonomous entities within the framework of the political life of the Tatar community between 1917-1919 were presented. In the third part, the establishment process of the Tatar ASSR and the national policy followed by the Bolsheviks in the first years of the Tatar Republic were evaluated. 
Conlusıvely, we can say that the struggle of Kazan Tatars to protect their identity during the establishment period of the Soviet system passed through different stages. During these years, a unique regime was established in Russia, which presented challenges and opportunities for the Tatars.
Keywords:  Kazan Tatars, Identity, Soviet system, National policy, Tatar Autonomous Soviet Socialist Republic.