Ceza hukukunda nedensellik bağı (İngiliz ve Amerikan hukuku ile mukayeseli)
Causation in criminal law (In comparison with English and American legal systems)
Yazar: NUR KARAHAN TARIM
Danışman: DOÇ. DR. NAMIK KEMAL TOPÇU
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada Türk Ceza Hukukunda nedensellik bağının belirlenmesi ile ilgili teoride ve pratikte ortaya çıkan sorunlar, İngiliz ve Amerikan ceza hukukundaki yaklaşımla mukayese edilerek değerlendirilmiştir. Böylelikle nedensellik bağının belirlenmesi kapsamında ele alınan sorunların çözümü adına uygun bir yaklaşıma ulaşılması hedeflenmiştir. Bu bağlamda öncelikle hukuk dışı bir inceleme ile nedensellik bağı ve hukuksal açıdan ceza sorumluluğunun nedeni ele alınmıştır. İngiliz ve Amerikan Ceza Hukukunda nedensellik bağının belirlenmesi kapsamında ortaya çıkan sorunlar incelendikten sonra teorik olarak Türk hukukunda hangi teorinin savunulması gerektiği tespit edilmiştir. Türk hukuku bakımından suçun maddi unsuru kapsamında nedensellik bağının yerinin belirlenmesi için ayrıca bir incelemede bulunulmuştur. Bu amaçlarla yapılan incelemelerden ulaşılan sonuca göre; nedensellik bağının tespiti için bir kimsenin davranışının nedenselliğinin incelenmesi gereken bir durumda, netice bakımından zorunlu şartların değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Yapılan değerlendirme, bir hareketin bir netice bakımından bilimsel olarak uygun, elverişli ve etkili olması hakkındadır. Doğal anlamda nedenselliğin tespiti, bir netice bakımından tesadüfi şartları da içermektedir. Bir insanın sorumluluğu, davranışının sonucunu öngörebildiği ve bir neticeyi kontrol edebildiği sonuçlar dolayısıyla olabilir. Bu durumda insani anlamda bir nedensellikten bahsedilebilir. Bu açıdan önemli olan; bir kimsenin hareketleri ile netice arasında doğrudan, yakın bir nedenselliğin kurulmasıdır. Ceza hukukunda nedensellik bağının belirlenmesi dışında haksızlığın nedeninin belirlenmesi için bir kimsenin bir neticeye sebebiyetinin belirlenmesi gerekir. Sebebiyet ilişkisi; insani, hukuki ve doğadaki ilişkileri göz önüne alan bilimsel bir ilişkidir. Sebebiyet ilişkisinin zarar-tehlike olarak nitelenen bir hukuki netice açısından nedensel hareketleri ortaya koyduğu sonucuna varılabilir.

Abstract:
The present study investigates the issues emerged in theoretical and practical identification of Causation in Turkish Criminal Law in comparison with the approaches in English and American Criminal Law. Thus, it is aimed to reach an approach appropriate to resolve the problematic issues within the scope of identifying causation. In this context, first of all, the concept of causation was extralegally contextualized, and then, the reason for penal responsibility in legal terms was addressed. Having analysed the issues emerged in the scope of determining causation in British and American Criminal Law, which theory in Turkish Legal System is supposed to be theoretically adopted was evaluated. A further investigation was handled to identify the role of causation within the scope of the material element of crime in terms of Turkish Legal System. According to the results gained at the end of the study, when it is necessary to investigate the causality of a person's behaviour to determine the relation of causality, the compulsory conditions are supposed to be considered in terms of the consequence. This consideration is to be about an action's being scientifically appropriate, convenient and efficient with regard to a consequence. In the general sense, the determination of causality involves causal conditions regarding a consequence as well. The responsibility of a person exists only when they can predict the consequence of an action and control them. In this case, the causality of human factors can be established. It is essential to attribute a direct and proximate causality between the actions of a person and the consequences. In criminal law, other than determining the causation, in order to find the reasons for injustice, it is supposed to detect the causes of a person's actions for a consequence. The causal relation is a humanistic, legal and scientific relation regarding the relations in the nature. It can be inferred that the causal relation reveals the causes of actions in terms of a legal consequence considered as damage or danger.