Türkiye'de kamu ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin yeniden yapılandırılması: Sorunlar ve öneriler
Restructuri̇ng of public oral and dental care services in Turkey: Problems and suggestions
Yazar: ÖMER EKİCİ
Danışman: PROF. DR. DİLAVER TENGİLİMOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Ağız = Mouth ; Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Dişler = Teeth ; Kamu hizmetleri = Public services ; Koruyucu diş hekimliği = Preventive dentistry ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık reformu = Health care reform ; Yeniden yapılanma = Restructuring

Özet:
Ağız ve diş sağlığı genel sağlığın ayrılmaz bir parçası ve bir ülkenin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyinin bir göstergesidir. Türkiye?nin ağız ve diş sağlığı düzeyi ise gelişmiş ülkelerin oldukça gerisindedir.  Son on yılda kamu ağız ve diş sağlığı hizmetlerinde önemli gelişmeler olmasına rağmen, ağız ve diş sağlığı sorunlarını çözecek ve halkın ağız ve diş sağlığı düzeyini yükseltecek sistemli ve kapsamlı bir yeniden yapılanma çalışması ortaya konulamamıştır.  
Türkiye?de kamu ağız ve diş sağlığı hizmetlerinde yeniden yapılanma konusunu ele alan bu çalışmada;  bir yandan ağız ve diş sağlığı sisteminin mevcut yapısı ve sistemde yaşanan sorunlar analiz edilirken diğer yandan dünyada çeşitli ülkelerde uygulanan kamu ağız ve diş sağlığı sistemleri ve reform stratejileri incelenmiştir. Ankete dayalı saha araştırmasında ise Türkiye?de İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması(İBBS)?na göre 12 bölgede kamu ağız ve diş sağlığı merkezlerinde çalışan 560 diş hekimi ve 84 yönetici ile 52 Türk Diş Hekimleri Birliği genel merkez ve oda yöneticisinin Türkiye?deki ağız ve diş sağlığı hizmetlerinde yaşanan sorunlarla ilgili görüşlerine ve yeniden yapılanma ile ilgili önerilerine yer verilmiştir.
Araştırmanın sonucunda,  Türkiye?de ağız ve diş sağlığı hizmetleri için sağlık sistemi ile entegre, toplum temelli, kanıta dayalı, halk sağlığı yaklaşımını esas alan, koruyucu hizmet sunumunu önceleyen yeni bir organizasyon modeİi önerilmiştir.  Türkiye?de ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin yeniden yapılandırılması için daha çok sayıda araştırmaya ihtiyaç vardır. 

Anahtar Sözcükler
1. Ağız-Diş Sağlığı 
2. Yeniden Yapılandırma 
3. Ağız-Diş sağlığı Bakımı
4. Kamu Ağız-Diş Sağlığı Hizmetleri
5. Ağız-Diş Sağlığı Reformu

Abstract:
The oral and dental health is an integral part of the general health and is an indicator for the socio-economic development of a country. Oral and dental health level in Turkey is far below the developed countries.  Despite the significant developments in the last decade within the oral and dental healthcare, a systematic and comprehensive restructuring study that could resolve the oral and dental health issues and that would improve the public oral and dental health has not been presented.  
In this study addressing the restructuring in public oral and dental healthcare in Turkey; the current structure of the oral and dental health system and the issues within systems will be analyzed on one hand and on the other hand public oral and dental health systems and reform strategies being implemented in various countries around the world have been surveyed. In the field survey based on questionnaires, the opinions of 560 dentists and 84 managers working in public oral and dental health centers in 12 regions according to the Statistical Region Units Classification in Turkey and the opinions of 52 central and chamber directors affiliated to the Turkish Dental Association with respect to the issues being experienced in oral and dental healthcare in Turkey and the restructuring.
In consequence of the survey, a new organization model for the oral and dental healthcare in Turkey is proposed integrated with the healthcare system, community-based, resting evidence-based, based on the public health approach, prioritizing the preventive healthcare presentation.  Several more studies are required for the restructuring of oral and dental healthcare in Turkey. 

Key Words 
1. Oral-Dental Health 
2. Re-structuring 
3. Oral-Dental Health Care
4. Public Oral-Dental Healthcare Services
5. Oral and Dental Health Reform