Kronik hipotiroidisi olup en az 1 yıldır levotiroksin kullanan postmenopozal kadınlarda tiroid hormon replasman tedavisinin kemik mineral yoğunluğu ile ilişkisi
Relationship between bone mineral density and thyroid replacement therapy in postmenopausal women who have been using levothyroxine for at least 1 year
Yazar: UĞUR ALP YEŞİLOVA
Danışman: DOÇ. DR. ESMA GÜLDAL ALTUNOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-ilaç = Dose-response relationship-drug ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism ; Kemik dansitesi = Bone density ; Levotiroksin = Levothyroxine ; Postmenopoz = Postmenopause ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones

Özet:
Amaç: Kemik mineral yoğunluğunun (KMY) azalmasıyla ortaya çıkan frajilite kırıkları bireyler ve toplumlar için önemli bir sağlık sorunudur. Hipertiroidinin ve supresif dozda tiroid hormon tedavisinin kemikler üzerine olumsuz etkileri olduğu bilinmektedir. Hipotiroidide replasman için verilen Levotiroksin'in (LT4) KMY üzerine etkileri hakkında net bir görüş yoktur. Bu çalışma ile hipotirioidili postmenopozal kadın hastalarda replasman amaçlı LT4 tedavisinin KMY ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Sağlık Bilimler Üniversitesi İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Polikliniği'nde hipotiroidi tanısı ile takip edilmekte olan hastalarla ve kontrol grubu ile yapılmıştır. Hastaların KMY ölçümü dual-enerji x-ray absorpsiyometri (DXA) ile Sağlık Bilimler Üniversitesi İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyoloji Kliniği'nde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya en az 1 yıldır LT4 tedavisi alan hipotiroidi tanılı  > 50 yaş, 100 postmenopozal kadın hasta ile tiroid hastalığı olmayan >50 yaş, 100 postmenopozal kadın birey kontrol grubu olarak alındı. Çalışmaya osteoporozu ve kronik hastalığı olanlar, osteoporoza neden olabilecek ilaç kullananlar, tiroid malignitesi öyküsü olanlar dahil edilmedi.
Bulgular: Çalışmaya alınan toplam 200 hastanın yaş ortalaması 61.3 (min.-maks. 51-81) sonuçlandı. Hastaların 155'i ötiroidik (%77.5), 10'u subklinik hipertiroidik (%5) ve 35'i (%17.5) subklinik hipotiroidik saptandı. Hastaların ortalama kalça T-skoru -0.7 (min.-maks. -4.1, 4.4) ve ortalama lomber T-skoru -1.1 (min.-maks. -3.8, 4.2) sonuçlandı. LT4 alan hastaların günlük dozu ortalama 91.2 mcg (min.-maks. 50-200 mcg) sonuçlandı. LT4 alan grupta ortalama kalça T-skoru, almayan gruptan hafif düşük olsa da (sırasıyla -0.8±1.2, -0.6±1.3); bu anlamlı bir düşüklük değildi (p: 0.339). Aynı şekilde iki grubun ortalama lomber T-skorları arasında da (LT4 alanların -1.1±1.5, LT4 almayanların -1.1±1.4) anlamlı ilişki çıkmadı (p:0.538).
Sonuç: Sonuç olarak, hipotiroidili postmenopozal kadın hastalarda LT4 replasmanıyla kalça ve lomber KMY arasında kayda değer bir ilişki saptanmamıştır. Dolayısıyla aşırı tedaviye girmeden ve düzenli takip edilerek yapılan LT4 replasmanının KMY üzerine olumsuz etkileri olmadığı söylenebilir. 

Anahtar Kelimeler: Kemik Mineral Yoğunluğu, Levotiroksin, Postmenopozal, Replasman Dozu

Abstract:
Aim: Fragility fractures as a result of  decreased bone mineral density (BMD) are a major health problem for individuals and societies. It is known that hyperthyroidism and thyroid hormon treatment in suppresive dose have negative effects on bones. There is no clear view about effects of Levothyroxine (LT4) given for hypothyroidism replacement therapy. The aim of this study is to investigate the relationship between LT4 given for replacement therapy and BMD in hypothyroidal postmenopausal women.
Materials and Methods: This study was done with patients being followed-up with hypothyrodism diagnosis at Health Sciences University Istanbul Training and Research Hospital Internal Medicine Policlinic and a control group at the same hospital. The BMD measurements of the patients was done with dual-energy x-ray absorptiometry (DXA) at Health Sciences University Istanbul Training and Research Hospital Radiology Clinic. 100 postmenopausal woman hypothyroid patients older than 50 years, under LT4 treatment for at least 1 year and 100 postmenopausal women older than 50 years, without thyroid disease as a control group were included in the study. Patients with osteoporosis, those with chronic diseases, drug users who may cause osteoporosis  and those having history of thyroid malignancy were not included.
Results: The mean age of 200 patients included in the study was 61.3 (min.-max.51-81). Of the 200 patients, 155 were euthyroid (%77.5), 10 were subclinical hyperthyroid (%5) and 35 (%17.5) were subclinical hypothyroid. Patients' mean hip T-score was -0.7 (min.-max. -4.1, 4.4) and lumbar spine T-score was -1.1 (min.-max. -3.8, 4.2). Mean dosage for patients taking LT4 was 91.2 mcg (min.-max. 50-200 mcg). Although the mean hip T-score of the patients under LT4 treatment was slightly lower than that of the control group (-0.8±1.2, -0.6±1.3 respectively), this was not significant low (p:0.339). In the same way, there was no significant relationship between lumbar spine T-score of the two groups (-1.1±1.5 for patients under LT4 teratment, -1.1±1.4 for control group) (p:0.538).
Conclusion: As a conclusion, no remarkable relationship has been established between LT4 treatment for hypothyroidism in postmenopausal woman patients and hip and/or lumbar spine BMD. Therefore, it can be said to LT4 replacement therapy for hypothyroidism have not adverse effects on BMD, without excessive treatment and with regular follow-up.

Key Words: Bone Mineral Density, Levothyroxine, Postmenopausal, Replacement Doses