Vergi hukukunda mücbir sebep ve COVID-19 dönemi incelemesi
Force majeure in tax law and COVID-19 period review
Yazar: ASİL KADİR KUMAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ÇİDEM
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Mücbir sebepler = Force majeure ; Vergi hukuku = Tax law

Özet:
Mücbir sebep kavramı anlamsal kökeniyle birlikte hukuk literatüründe de kendine
yer edinmiş, zamanla her hukuk dalı için farklı anlam ve kapsamlar içeren bir mahiyete
bürünmüştür. Bu minvalde ele alındığında, özellikle doğal afet, ani ağır hastalıklar ve
benzeri durumların ortaya çıkması neticesinde, en çok vergi ödev ve haklarını etkileyen
bir unsur haline gelmiştir. Vergi Hukuku özelinde bu şekilde kendine yer bulan mücbir
sebep kavramı, değişen şartlar ve gelişen dünya düzeni ile birlikte yenilenmiş, en son
COVID-19 pandemisi ile birlikte yeni bir mahiyete bürünmüştür. Uzunca bir süre tüm
dünyayı etkisi altına almış olan COVID-19 salgını, ülkemizde de Mart 2020 itibariyle
görülmeye başlamış ve aylar hatta yıllar süren yıkıcı bir sürece yol açmıştır. Vergisel
anlamda ele alındığında mücbir sebep kavramı içinde kendisine yer bulan COVID-19
hastalığının sonuçları, kamu otoritesince yine bu kapsamda değerlendirilerek alınan
tedbirler doğrultusunda olumsuz etkilerinden arındırılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın
amacı tarihsel kökeninden başlayarak mücbir sebep kavramının önce vergi hukuku
özelinde incelenmesini, ardından da COVID-19 salgını döneminde bu kavram ışığında
alınan tedbirlerin akıbetini, belgesel tarama metodu çerçevesinde ele almaktır. Yapılan
araştırma neticesinde mücbir sebep kavramının pandemi benzeri olası durumlar
karşısında kullanılmak üzere günümüz dünyasında çok daha geniş kapsamlı bir öneme
haiz olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The concept of force majeure, with its semantic origins, has gained a place in the
legal literature, and over time, it has acquired a nature with different meanings and scopes
for each branch of law. In this context, it has become a factor that affects tax duties and
rights the most, mainly due to natural disasters, sudden serious illnesses, and similar
situations. The concept of force majeure, which finds its place in Tax Law in this way,
has been renewed with the changing conditions and the developing world order and has
taken on a new nature with the latest coronavirus pandemic. The COVID-19 epidemic,
which has affected the whole world for a long time, started to appear in our country in
March 2020 and caused a devastating process that lasted months or even years. When
considered in tax terms, the consequences of the Coronavirus (COVID-19) disease, which
is included in the concept of force majeure, have been evaluated within this context by
the public authority, and its adverse effects have been tried to be eliminated in line with
the measures taken. This study aims to examine the concept of force majeure, starting
from its historical origin, first in tax law, and then to discuss the outcome of the measures
taken in light of this concept during the coronavirus epidemic within the framework of
the documentary screening method. As a result of the research, it was concluded that the
concept of force majeure has a much broader importance in today's world, as it is used in
the face of possible situations such as pandemics.