Zorla yerinden edilen Suriyeli bireylerin sosyal dışlanmaya dair söylemleri
The discourses of Syrian forced immigrants on social exclusion
Yazar: DİCLE YÜCEKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UMUT ŞAH
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dışlanmışlık = Exclusion ; Göçmenler = Emigrants ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Suriyeliler = Syrians ; Söylem analizi = Discourse analysis ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmanın amacı İstanbul'da mülteci olarak yaşayan, zorla yerinden edilmiş Suriyeli bireylerin sosyal dışlanmaya dair söylemlerine kaynaklık eden "açıklayıcı repertuarların" incelenmesidir.
Çalışmanın katılımcılarını; İstanbul'da yaşayan, 21-57 yaş arasında, Suriye vatandaşı 10 kadın ve 2 erkek oluşturmaktadır. Katılımcıların her biri ile yarı-yapılandırılmış derinlemesine bireysel görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler katılımcıların onayı ile ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş, bilgisayar ortamında yazıya dökülmüş ve metinler söylem analizi ile analiz edilmiştir.
Analiz sonucunda, katılımcıların açıklamalarına kaynaklık eden yedi açıklayıcı repertuara ulaşılmıştır; 'ayrıştırma', 'Türkiye olumlaması', 'haklılaştırma', 'mecburiyet', 'kimliğe dayalı dışlanma', 'temas yokluğu' ve 'dil engeli'. Elde edilen bulgulara bakıldığında; katılımcıların büyük bir kısmının Türkleri ve Türkiye'yi olumlayarak sosyal dışlanma yaşamadıkları yönünde açıklamalar yaptığı, dışlanmaya maruz kaldığını açıkça ifade eden az sayıda katılımcının ise dışlanma olgusunu daha çok ekonomik eşitsizlikler üzerinden tarif ettikleri gözlemlenmiştir.
Katılımcılar, sosyal dışlanmaya maruz kalıp kalmadıklarına dair konuşmalarında; yaşanan sosyal dışlanma deneyimlerini "kötü Suriyeliler" olarak tanımladıkları kişilerin yaşadığını ve kendilerinin "iyi Suriyeliler" oldukları için bu tür olumsuzluklar yaşamadıklarını, yerel halkın kendi ülkelerinde istedikleri şartlarda
2
yaşamaları gerektiğini ve bu nedenle kendilerinden daha avantajlı olmalarının "normal" olduğunu, kendilerinin onlara uyum sağlamak zorunda olduklarını, temas yokluğu veya dil engeli nedeniyle zaten çoğu şeyi fark etmediklerini, yaşadıkları olumsuz durumlar olduğunda ise Türkiye'de kalmaya mecbur oldukları için tepki göstermemeleri gerektiğini ifade ederek yaşanılan olumsuzlukları meşrulaştırıcı söylemlerde bulundukları söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Sosyal Dışlanma, Zorla Yerinde Edilme, Zorunlu Göç, Söylem Analizi, Açıklayıcı Repertuarlar

Abstract:
This article aims to examine the interpretative repertoires which are the sources of the discourses of forcibly displaced Syrian refugees living in Istanbul on social exclusion.
Participants of the study are 12 Syrian individuals (10 women nad 2 men) between the ages of 21-57, living in Istanbul. Semi-structured in-depth interviews have been conducted with the each participant. Interviews have been recorded with the consent of the participants and transcribed in order to be analyzed with discourse analysis. As a result of analysis, it has been reached to the seven interpretative repertoires; 'separation', 'affirmation of Turkey', 'justification', 'obligation', 'discrimination depends on identity', 'lack of contact', 'language barrier'. Acorrding to the findings, most of the participants refuse social discrimination to praise Turkish people or Turkey, whereas fewer of the participants define discrimination especially based on their desadvantageous financial status in Turkey. It has been stated by the participants that they do not feel the social discrimination since the fact that they do not speak the language of the host country or not going out enough to socialize. They further state that "bad Syrians" face discrimination while they call themselves "good Syrians". Participants also believe that they should assimilate to social habits of Turkey and once there is an unpleasant event they should stay numb and not to react in order to avoid being returned to Syria.
4
It can be said that in such ways discrimination will be justified by the participants.
Keywords: Social Exclusion, Forced Displacement, Forced Migration, Discourse Analysis, Interpretative Repertoires