Tütün kullanım bozukluğu olan tıp fakültesi öğrencileri ve araştırma görevlilerinde craving ile oreksin-leptin düzeylerinin ve mizaç-karakter özelliklerinin ilişkisi
The relationship between orexin - leptin, temperament - character features and craving  in faculty of  medicine students and research assistants with tobacco use disorder
Yazar: KADİR AŞÇIBAŞI
Danışman: PROF. DR. ARTUNER DEVECİ
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Aşerme = Craving ; Bağımlılık = Dependency ; Doktorlar = Physicians ; Leptin = Leptin ; Mizaç = Temperament ; Nikotin = Nicotine ; Oreksin = Orexin ; Sigara içme = Smoking ; Tütün = Tobacco ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Amaç: Tütün kullanım bozukluğu olan bireylerde tekrarlayan sigara kullanımı, genellikle sigara içmeye karşı duyulan aşırı istek (craving) nedeniyle olmaktadır ve cravingin sigara tüketiminde relapslarda en önemli risk etmeni olduğu dile getirilmektedir. Bu nedenle craving durumunun pekişmesinde etkili olabilecek etmenlerin araştırılması önemlidir. Bu araştırmada tütün kullanım bozukluğu olan bireylerde cravingi etkileyebileceğini düşündüğümüz serum oreksin ve leptin düzeyleri ile mizaç ve karakter özelliklerini incelemeyi amaçladık.
Yöntem: Örneklem grubunu, CBÜ Tıp Fakültesi öğrencilerinden ve Hafsa Sultan Hastanesi'nde görevli asistanlardan 80 kişi oluşturmuştur. İlk aşamada bu kişiler ile yapılacak görüşmede DSM-V tütün kullanım bozukluğu kriterleri göz önünde bulundurulmuştur. Kontrol grubu CBÜ Tıp Fakültesi öğrencileri ile Hafsa Sultan Hastanesi'nde görevli asistanlar arasından tütün kullanım bozukluğu grubu ile yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilmiş 40 sağlıklı gönüllüden oluşmuştur. Her iki gruba da sosyodemografik ve klinik Bilgi Formu, DSM-IV SCID-I Klinik Versiyonu, Madde Aşerme Ölçeği (MAÖ), Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Ölçeği, Cloninger Mizaç ve Karakter Envanteri uygulanmış, plazma öreksin ve leptin düzeylerinin belirlenmesi için kan örnekleri alınmıştır.
Bulgular:Sigara içen grupta TCI yenilik arayışı toplam puanı (p=0.003) ve NS3 (p=0.003), NS4 (p=0.002) alt ölçek puanları; sigara içmeyen grupta ise kendini yönetme SD2 (p=0.02), SD5 (p=0.01) alt ölçek puanları ve iş birliği toplam puanı (p=0.001) ve C4 (p=0.002), C5 (p=0.001) alt ölçek puanları daha yüksek bulunmuştur. Sigara içme süresi ile NS3 (p=0.03) ve NS-toplam (p=0.09) puanı arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. Sigara içen grubun annelerinin daha fazla sigara içtiği saptanmıştır (p=0.024). Sigara içen grupta plazma oreksin düzeyleri daha düşük bulunmuştur (p<0.001). Her iki grupta da leptin düzeyleri kadınlarda daha yüksek bulunmuştur (sigara içen p=0.002, sigara içmeyen p<0.001).Sigara içen grupta oreksin ile TCI-RD1 (p=0.04) arasında pozitif; sigara içmeyen grupta ise oreksin ile HA4 (p=0.006) ve HA-toplam puanları (p=0.02) arasında negatif korelasyon saptanmıştır. Sigara içen grupta leptin ile TCI-NS2 (p=0.03) pozitif; RD1 (p=0.02) arasında negatif korelasyon saptanmıştır.Plazma oreksin düzeyi sigara içmeyenleri ayırt etmede iyi derecede başarı göstermiştir (p=0.001).
Sonuç: Bu çalışmanın sonucu olarak sigara içen ve içmeyen gruplar arasında TCI ölçeği alt gruplarında ve oreksin açısından farklılık saptanmıştır. Bu sonuçlar sigaranın bırakılması sonucu ortaya çıkan craving ile mücadele için yol gösterici olacaktır. Ayrıca Türkiye'de sadece nikotin cravingini değerlendiren bir ölçeğin olmaması bir eksiklik olup, bu alanda çalışma yapılması önemlidir.

Abstract:
In subjects addicted to nicotine, relapse is often preceded by an urge to smoke (craving) that has been discussed as a major risk factor for relapse. Therefore, it is important to investigate the factors that might affect the consolidation of craving situation. In this research, we aimed to investigate the serum orexin-leptin levels and temperament-character features which may effect the craving in the indivudials with tobacco use disorder.
Methods: The sample group is 80 persons that consists of Celal Bayar University medicine faculty students and research assistants.Firstly, DSM-V tobacco use disorder criteria was taken into consideration in the interview with these indivudials.The control group was established 40 healthy volunteers, that is consist of Celal Bayar University medicine faculty students and research assistants, matched for age, gender, body mass index and education levels with tobacco use disorder group. Both groups were applied sociodemographic and clinical information form, DSM-IV SCID-I clinical version, Substance craving scale, Fagerstrom nicotine dependence scale, Cloninger temperament and character inventory and serum samples were taken for the identification of orexin-leptin levels.
Results:Smoker group's TCI total novelty seeking scale (p=0.003) score and NS4 (p=0.003) and NS5 (p=0.002) subgroups scale scores;  nonsmoker group's self-directedness SD2 (p=0.02), SD5 (p=0.01) subscale scores and cooperativeness total score (p=0.001) and C4 (p=0.002), C5 (p=0.001) subgroups scores were detected higher.A positive correlation was found between the smoking duration and NS-total score (p=0.09) and NS3 (p=0.03) subgrup score.It is found that the mothers' of smoker group were smoked more cigarettes (p=0.024). The mean plasma orexin level was detected lower in smoking group (p<0.001). In both groups, mean plasma leptin level was detected higher in female groups (in smoker group p=0.002, in non smoker group p<0.001). In smoking group, a positive correlation was found between plasma orexin and TCI-RD1 (p=0.04); in nonsmoker group, negative correlations were found between orexin and HA4 (p=0.006)  and HA-total (p=0.02)  scores. In smoker group, positive correlation was detected between plasma leptin and TCI-NS2 (p=0.03); but a negative correlation was found between plasma leptin and RD1 (p=0.02).Plasma orexin showed a good level success for distinguishing nonsmokers (p=0.001).
Conclusions: As a result of this study, between smokers and nonsmokers, in TCI subgroup scales and plasma orexin levels were different in terms. These results will provide guidance for dealing with craving resulting from smoking cessation. Also, It is a lack that there is no scale that assesses the only nicotin craving in Turkey; so it is important to make studies in this area