Sakarya'da yaşayan Kınalı muhacir kadınlarının evlilik törenlerinde giydiği giysiler
The clothing worn by Kınalı muhacir women in wedding ceremoniesin Sakarya
Yazar: FERİHA YILDIZ
Danışman: PROF. KADRİYE DİDEM ATİŞ ; DOÇ. DR. AYŞE GAMZE ÖNGEN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkanlar'dan 1912-1913 yıllarında çekilmesiyle birlikte Türkiye'ye göç eden Kınalı muhacirleri, burada sürdürdükleri kültürü Türk kültürüyle harmanlayarak özgün bir giyim kültürü oluşturmuşlardır. Kınalı muhacir kadınlarının evlilik törenlerinde giydikleri bu giysiler çeşitli parçalardan oluşmaktadır. Bu parçalara örnek olarak gelin entarisi, mağraması, gümüş kemer, ceket (salta), içe giyilen gömlek, don ve gelin başlığı verilebilir.
Hazırlanan tezde Makedonya'dan Sakarya'ya göç eden Kınalı muhacirlerine ait evlilik törenlerinde kullanılan geleneksel giysi ve aksesuarları incelenmiştir. İncelemeler sırasında Kınalı muhacir aileleri ziyaret edilerek, aile büyükleriyle sözlü görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerde geleneksel gelinliklerin günümüzde sadece kına gecelerinde ve önemli günlerde giyildiği, genç kızların artık bu giysileri tercih etmediği belirlenmiştir. Ayrıca, geleneksel el sanatlarından olan Makedon (Kınalı) gelin entarisinin dokuma ve süsleme tekniklerini, malzeme ve aksesuar üretimini yapan kişilerin giderek azaldığı tespit edilmiştir.
Tez, dört ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, Makedonya'nın tarihi ve coğrafi özellikleri detaylı bir şekilde incelenmiş; Makedonya'da Türklerin tarihi, Kuzey Makedonya'nın Manastır şehri ve bu bölgeden Türkiye'ye yapılan göçler ele alınmıştır. Ayrıca, Sakarya ilinde yaşayan Kınalı Muhacirleri ve Makedonya Türklerinin kültürel özellikleri üzerinde de durulmuştur. İkinci bölümde, Sakarya'da yaşayan Kınalı Muhacirlerinin geleneksel törenleri incelenmiştir. Bu törenler arasında sünnet, kına gecesi, düğün törenleri ve duvak açımı gibi önemli ritüeller yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise, Kınalı Muhacirlerinin evlilik törenlerinde giydikleri giysiler, bu giysilerin malzeme özellikleri, renk seçimi, süsleme unsurları ve desen özellikleri detaylı bir biçimde incelenmiştir. Gelinlik olarak kabul edilen giysi ve aksesuarlar, her bir öğe üzerinden aşamalı olarak açıklanmıştır. Dördüncü bölümde ise, eser analizine yer verilerek, tespit edilen kıyafetlerin kumaş, süsleme, dikim teknikleri, kesim özellikleri ve genel teknik nitelikleri incelenmiştir.
Bu bağlamda, Kınalı muhacir kadınlarının giysi kültüründeki zenginliği ve çeşitliliği bilimsel yöntemlerle inceleyerek, bu değerli kültür ürünlerini belgelemek ve gelecek nesillere aktarılması hedeflenmiştir. Tez çalışmasında elde edilen bilgiler ve görsel verilerin bu alanda çalışan kişiler için önemli bir kaynak olması hedeflenmektedir.

Abstract:
With the withdrawal of the Ottoman Empire from the Balkans in 1912-1913, the Kınalı muhacirs who migrated to Turkey blended their preserved cultural traditions with Turkish culture, creating a unique clothing heritage. The garments worn by Kınalı muhacir women during wedding ceremonies consist of various pieces. Examples of these include the bridal robe (entarisi), headscarf (mağrama), silver belt, jacket (salta), inner shirt, trousers (don), and bridal headpiece.
In the thesis, the traditional clothing and accessories used in wedding ceremonies of the Kınalı muhacirs who migrated from Macedonia to Sakarya were examined. During the research, Kınalı muhacir families were visited, and oral interviews were conducted with the elders of these families. These interviews revealed that traditional bridal attire is now only worn during henna nights and special occasions, and young women no longer prefer these garments. Furthermore, it was observed that the number of individuals skilled in weaving and decorating techniques, as well as in the production of materials and accessories for the traditional Macedonian (Kınalı) bridal gown, is gradually decreasing.
This thesis consists of four main chapters. In the first chapter, the historical and geographical features of Macedonia are examined in detail, focusing on the history of Turks in Macedonia, the city of Bitola (Manastır) in North Macedonia, and the migrations from this region to Turkey. Additionally, the cultural characteristics of the Kınalı muhacirs and Macedonian Turks living in Sakarya are discussed. The second chapter analyzes the traditional ceremonies of the Kınalı muhacirs residing in Sakarya. These ceremonies include significant rituals such as circumcision celebrations, henna nights, wedding ceremonies, and the unveiling of the bridal veil. In the third chapter, the clothing worn by Kınalı muhacirs during wedding ceremonies is examined in detail, along with the material properties, color preferences, decorative elements, and design features of these garments. The attire and accessories considered bridal wear are systematically explained, with each item described step by step. The fourth chapter focuses on artifact analysis, examining the fabrics, embellishments, sewing techniques, cutting features, and general technical characteristics of the identified garments.
In this context, the richness and diversity of the clothing culture of Kınalı muhacir women have been examined using scientific methods, with the aim of documenting these valuable cultural artifacts and passing them on to future generations. The information and visual data obtained in this thesis are intended to serve as an important resource for individuals working in this field.