İnflamatuar bağırsak hastalarında Plazma Aterojenik İndeks ( Trigliserid/HDL ), monosit HDL oranı, Sistemik İmmun İnflamasyon İndeksi (( nötrofil*trombosit )
lenfosit )) skorlarıyla kardiyovasküler risk değerlendirilmesi / Cardiovascular risk assessment in inflammatory bowel patients with Plasma Atherogenic Index ( triglyceride/HDL ), monocyte HDL ratio, Systemic Immune Inflammation Index (( neutrophil*platelet ) /lymphocyte )) scores
Yazar: BURCU AĞIRBAŞ ÇELEN
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN GÖKDEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: İnflamatuar bağırsak hastalıkları (İBH), genellikle genç erişkinlikte başlayan, remisyon ve nüks dönemleri ile karakterize, yaşam boyu süren kronik immün aracılı hastalıklardır. IBH 'nin iki ana formu Crohn hastalığı (CH) ve Ülseratif kolittir (ÜK).
İBH'sı olan hastalarda inflamasyon da,  sigara, alkol, obezite ve yaş artışı gibi koroner arter hastalığı (KAH) riskini arttırabilir. Plazma aterojenik indeksi (PAİ), molar konsantrasyonlarda trigliseritlerin yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) kolesterole logaritmik olarak dönüştürülmüş oranından oluşan yeni bir biyobelirteç olup koroner arter hastalık  risk artışını gösterdiği düşünülmektedir.
Nötrofil lenfosit oranı (NLO), serum immun inflamasyon indeksi (SII), monosit HDL oranı (MHO)  da KAH ile ilişkili olduğu tespit edilen diğer inflamatuar belirteçlerdendir. Ayrıca aortik kalsiyum (AK)  birikimininde erken aterosklerozun bir belirteci olduğu da ileri sürülmüştür. 
Bu çalışmanın amacı,  İBH'da artmış KVH riskini belirleyebilmek için,  risk ile ilişkili inflamatuar belirteçlerin araştırılması ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırmasıdır.
Yöntem: Ocak 2017 ile Nisan 2023 tarihleri arasında Prof.Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi Gastroenteroloji kliniğinden takipli klinik radyolojik ve endoskopik olarak  ÜK ve CH tanısı kesin olan  18 yaş üstünde 99 hasta ve gastroenteroloji ve iç hastalıkları polikliniklerinde  bilinen kronik hastalık veya ilaç öyküsü olmayan ,  dispeptik yakınmalar veya check-up amaçlı başvuran 18 yaş üzerinde 70 kişiden oluşan kontrol grubu çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya uygun olan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Laboratuvar verileri ve demografik bulgular dosyalardan kaydedildi. MHO,  SII PAI ve NLO hesaplandı.  Abdominal tomografileri olan IBH hastalarında abdominal aortik kalsifikasyon(AAK) değerlendirildi. ÜK hastalarında endoskopik aktivasyonu değerlendirmek için Mayo skoru kullanıldı. 2  olması aktif,  ≤2 olması aktif hastalık olmaması(remisyon ya da inaktif) olarak değerlendirildi. CH için ise CDAI indeksi kullanılarak 150 nin üzerindeki hastalar aktif, 150'nin altındaki değerler remisyon ya da inaktif olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: PAI düzeyleri CH ve ÜK hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (0.41±0.25, 0.36±0.23 ve 0.22±0.1: P=0.003 ve P=0.017). NLO, CH ve ÜK hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (3.88(1.1-29.2), 2.78(0.71-17.44) ve 1.54±0.82: P<0.05). SII, CH ve ÜK hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (1367.6(327.5-17678.6), 948.61(105.24-71262) ve 229.98±81.24: P<0.05). MHO, Crohn ve ÜK hastalarında kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksekti (13.5(3.9-46), 11.7 (3.4-40) ve 9.9(3.7-10): P<0.05). Aktif hastalığı olan CH'larda  SII , NLO remisyonda olan hastalara göre yüksek olarak bulunurken, PAI farklı değildi.
BT'si değerlendirilen 62 (31 ÜK, 31 CH)  hastanın 40 (22 ÜK, 18 CH ) tanesinde AAK mevcuttu. AAK olan hastalarda CRP, NLO, SII, MHO ve PAİ olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksekti.
Sonuç: PAİ, MHO ve Sİİ hasta başı uygulanabilir ve kolay hesaplanabilen  inflamatuar indeksler olup İBH hastalarında kontrol grubundan anlamlı derecede yüksektir. Aterosklerozun belirteci olarak da kullanılabilen bu inflamatuar belirteçler AAK olan hastalarda da artmaktadır. Bu da IBH hastalarında KVH nin takibinde bu belirteçlerin kullanılabileceğini düşündürmektedir. Ancak bu belirteçlerin IBH'da KVH riskini belirleyebilmesi için güvenilirliğini test eden, hasta sayısı yüksek randomize kontrollü prospektif klinik çalışmalarla desteklemeye ihtiyaç vardır.

ANAHTAR KELİMELER: İnflamatuar bağırsak hastalığı, nötrofil lenfosit oranı, serum immun inflamasyon indeksi, plazma aterojenik indeks, Monosit-HDL oranı, Abdominal aort kalsifikasyonu

Abstract:
Objective: Inflammatory bowel diseases ( IBD ) are lifelong chronic immune-mediated diseases characterized by periods of remission and relapse, usually beginning in young adulthood. The two main forms of IBD are Crohn's disease (CD) and ulcerative colitis ( UC ).
Inflammation in patients with IBD may also increase the risk of coronary artery disease (CAD), as can smoking, alcohol use, obesity, and increasing age. Plasma atherogenic index (PAI) is a new biomarker consisting of the logarithmically transformed ratio of triglycerides to high-density lipoprotein (HDL) cholesterol at molar concentrations and is thought to indicate an increased risk of coronary artery disease.
Neutrophil lymphocyte ratio (NLR), serum immune inflammation index (SII), monocyte HDL ratio (MHO) are other inflammatory markers that have been found to be associated with CAD. It has also been suggested that aortic calcium (AC) deposition is a marker of early atherosclerosis.
The aim of this study is to investigate risk-related inflammatory markers and compare them with healthy controls in order to determine the increased CVD risk in IBD.
Methods: Between January 2017 and April 2023, 99 patients over the age of 18 with definitive clinical, radiological and endoscopic diagnosis of UC and CD were followed up in the Gastroenterology clinic of Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu City Hospital and dyspeptic complaints without a known chronic disease or drug history in the gastroenterology and internal medicine outpatient clinics. A control group consisting of 70 people over the age of 18 who applied for check-up or check-up purposes was included in the study. The files of patients eligible for the study were examined retrospectively. Laboratory data and demographic findings were recorded from files. MHO, SII PAI and NLO were calculated. Abdominal aortic calcification (AAC) was evaluated in IBD patients with abdominal CT scans. Mayo score was used to evaluate endoscopic activation in UC patients. > 2 was considered active, ≤ 2 was considered as no active disease (remission or inactive). For CD, using the CDAI index, patients with a score above 150 were considered active, and values below 150 were considered remission or inactive.
Results: PAI levels were significantly higher in CD and UC patients than in the control group (0.41±0.25, 0.36±0.23 and 0.22±0.1: P=0.003 and P=0.017). NLR was significantly higher in CD and UC patients than in the control group (3.88(1.1-29.2), 2.78(0.71-17.44) and 1.54±0.82: P<0.05). SII was significantly higher in CD and UC patients than in the control group (1367.6(327.5-17678.6), 948.61(105.24-71262) and 229.98±81.24: P<0.05). MHO was significantly higher in Crohn's and UC patients than in the control group (13.5(3.9-46), 11.7 (3.4-40) and 9.9(3.7-10): P<0.05). While SII and NLR were higher in CD patients with active disease than in patients in remission, PAI was not different.
AAK was present in 40 (22 UC, 18 CD) of 62 (31 UC, 31 CH) patients whose CT scans were evaluated. CRP, NLR, SII, MHO and PAI were statistically significantly higher in patients with AAC than in those without.
Conclusion: PAI, MHO and SII are inflammatory indices that can be applied at the bedside and are easily calculated, and they are significantly higher in IBD patients than in the control group. These inflammatory markers, which can also be used as indicators of atherosclerosis, also increase in patients with AAC. This suggests that these markers can be used in the follow-up of CVD in IBD patients. However, in order to determine the CVD risk in IBD, these markers need to be supported by randomized controlled prospective clinical studies with a high number of patients that test their reliability.

Keywords: Inflammatory bowel disease, neutrophil lymphocyte ratio, serum immune inflammation index, plasma atherogenic index, Monocyte-HDL ratio, Abdominal aortic calcification