Uşak ilinde yaşayan yetişkin bireylerde irritabl bağırsak sendromu alt tipleri ve şiddetinin diyet tetikleyicileriyle ilişkisi
The relationship of irritable bowel syndrome subtypes and severity with dietary triggers in adult individuals living in usak
Yazar: ESRA YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BORA EKİNCİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Beslenme tedavisi = Nutrition therapy ; İrritabl bağırsak sendromu = Irritable bowel syndrome

Özet:
İrritabl bağırsak sendromu (İBS) semptomlarını tetikleyen önemli faktörlerden birinin gıdalar olduğu bilinmektedir. Bu sebeple son yıllarda FODMAP diyeti gibi dışlama diyetleri popülerlik kazanmıştır. Çok yönlü etiyolojisi ve farklı klinik tablolar sebebiyle uygulanacak diyetler zor ve karmaşık görünmektedir. Bu çalışma İBS'li bireylerde çeşitli semptomlara neden olan veya var olan semptom şiddetini artırdığı düşünülen ve dışlama diyetlerindeki kısıtlamalarda öne çıkan 38 diyet tetikleyicisinin İBS alt tipleri ve şiddet alt gruplarında farklı semptom şiddetine neden olup olmadığını saptamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Uşak'ta yaşayan 18-65 yaşında İBS'li 300 katılımcının anketi doldurmasıyla veri toplama aşaması tamamlanmıştır. Beyaz ekmek, makarna, portakal, elma, kırmızı et, tavuk, çikolata, tatlı ve kahve tüketiminin konstipasyon baskın İBS (İBS-C) alt tipinde diyare baskın İBS (İBS-D), miks tip İBS (İBS-M) ve sınıflandırılmamış İBS (İBS-U) alt tiplerine göre semptom şiddetini daha fazla artırdığı görülmüştür (p<0.05). Kepekli ekmek, buğday ve lahana tüketiminin İBS-D alt tipinde diğer alt tiplere göre daha şiddetli semptomlara neden olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Mantar tüketiminin İBS-C alt tipinde diğer alt tiplere göre semptom şiddetini daha az etkilediği saptanmıştır (p<0.05). Beyaz ekmek, kepekli ekmek, makarna, kahvaltılık gevrekler, baharatlı yiyecekler, portakal, elma, muz, üzüm, sarımsak, biber, domates, yumurta, kırmızı et, yağlı yiyecekler, kızartmalar, cips, çikolata, tatlı, acı biber ve kahve tüketiminin hafif İBS şiddet alt grubunda diğer şiddet alt gruplarına göre semptom şiddetini daha az etkilediği saptanmıştır (p<0.05). Semptom şiddetini farklı etkilediği belirlenen bu gıdaların ilgili alt tip ve şiddet alt gruplarındaki bireylerin diyetlerinde kısıtlanacak gıdaların belirlenmesi aşamasında göz önünde bulundurulması ve İBS alt tip ve şiddet alt gruplarında tetikleyici gıdaların tanımının yapılması önemlidir.

Abstract:
It is known that foods are one of the important factors that trigger irritable bowel syndrome (IBS) symptoms. For this reason, exclusion diets such as the FODMAP diet have gained popularity in recent years. Diets to be applied seem difficult and complex due to their versatile etiology and different clinical manifestations. This study was conducted to determine whether 38 dietary triggers that cause various symptoms in individuals with IBS or are thought to increase existing symptom severity and are often prominent in restrictions on exclusion diets cause different symptom severity in IBS subtypes and IBS severity subgroups. The data collection phase was completed with the completion of the questionnaire by 300 participants aged 18-65 with IBS living in Usak. It has been observed that consumption of white bread, pasta, orange, apple, red meat, chicken, chocolate, sweets, and coffee increased the severity of symptoms more in the constipation-predominant IBS (IBS-C) subtype compared to diarrhea-predominant IBS (IBS-D), IBS with a mix of constipation and diarrhea (IBS-M) and unclassified IBS (IBS-U) subtypes (p<0.05). It has been determined that the consumption of whole wheat bread, wheat, and cabbage caused more severe symptoms in the IBS-D subtype compared to other subtypes (p<0.05). Consumption of white bread, whole wheat bread, pasta, breakfast cereals, spicy foods, oranges, apples, bananas, grapes, garlic, peppers, tomatoes, eggs, red meat, fatty foods, fried foods, chips, chocolate, sweets, hot peppers, and coffee was found to affect symptom severity less in the mild IBS severity subgroup than in other IBS severity subgroups (p<0.05). It is important to consider these foods, which have been found to affect symptom severity differently, at the stage of determining the foods to be restricted in the diets to be applied by individuals belonging to the relevant subtype and severity subgroups, and to identify trigger foods in IBS subtype and severity subgroups.