HIV test sonuçlarının hastalarla paylaşılmasında etik yaklaşım: Hasta izlenimlerinin demografik veriler ile değerlendirilmesi
Ethical approach in sharing HIV test results with patients: Evaluation of patient impressions with demographic data
Yazar: AYSUN UYANIK ÖCAL
Danışman: PROF. DR. ALİ AĞAÇFİDAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Mikrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: AIDS = AIDS ; Ayrımcılık = Discrimination ; Damgalama = Stigmatization ; Demografi = Demography ; Etik = Ethics ; Etik-hemşirelik = Ethics-nursing ; Gizliliğin ihlali = Breach of confidentiality ; HIV = HIV ; Sağlık = Health ; Tıp etiği = Medical ethics

Özet:
HIV/AIDS'in ilk tanımlandığı yıllarda hastalığın sıklıkla homoseksüel erkek grubunda görülmesi, önyargıların ortaya çıkmasına neden olmuştur. AIDS'in hastalarda öldürücü infeksiyonlara yol açması toplumda korku ve panik duygusunu uyandırmıştır. Etik olmayan yaklaşımlar, hastaların sağlık hizmetlerini elde etmelerinde güçlüklere neden olmaktadır. Tanıdan tedavi aşamasına kadar yansıyan bu durum HIV/AIDS ile mücadeledeki temel sorunu oluşturmaktadır. Çalışmamız, HIV pozitif hastalarda demografik veriler ışığı altında hastalara etik yaklaşımın tanısal boyuttaki önemini araştırmak amacıyla planlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda hastaların demografik bilgileri belirlenerek, HIV testlerinin uygulama aşamalarında karşılaşılan yargılayıcı yaklaşımlar hazırlanan anket formu ile değerlendirilmiştir. Çalışmamız 121 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Anti-HIV testi öncesinde %62,8'inden testin yapılması için onam alınmışken, %37,2'sinden test öncesi onam alınmamış, aydınlatılmış onam sırasında ise %31,4'üne bilgilendirme yapılmamıştır. Pozitifliğin açıklandığı esnada %25,6 katılımcı yaklaşımın kibar olmadığını, sonucun aniden söylendiğini, yeterli derecede bilgi verilmediğini belirtmiştir. Açıklamanın yapıldığı sırada katılımcıların %24'ü odada üçüncü kişilerin bulunduğunu, %25,6'sı bu zamana kadar hasta gizliliği ihlaline maruz kaldığını belirtmiştir. Toplumda, HIV'e karşı pek çok olumsuz tutum hastalarda kaygı, suçluluk, korku gibi duyguların oluşmasına neden olabilmektedir. Bunun gibi yaklaşımlar pek çok hastanın tanı ve tedavisinin önünde engeller oluşturmakta, kendilerini toplumdan soyutlamalarına, sağlık hizmetlerinden yararlanmakta isteksizlik, eğitimden kopma veya iş hayatlarından kısıtlanıp hayatlarını idame ettirmekte zorlanmalarına neden olabilmektedir. Damgalamanın azaltılması için toplumun tüm kesimlerine etkili ve periyodik aralıklarla tekrarlanacak eğitimlerin verilmesi ile HIV pozitif bireylere olan tutumları değişerek damgalamayı azaltma sağlanabilir.

Abstract:
In the years when HIV/AIDS was first defined, the prevalence of the disease in homosexual men led to the emergence of prejudices and development of immunodeficiency and lethal infections caused fear and panic in society. Unethical approaches cause difficulties for patients in obtaining healthcare services. This situation, which is reflected from diagnosis to treatment stage, constitutes the main problem in the fight against HIV/AIDS. Our study was planned to investigate the diagnostic importance of ethical approach to HIV-positive patients, in light of demographic data. In line with this purpose, the demographic information of patients was determined and the stigmatizations encountered during implementation of HIV tests were evaluated with a questionnaire form. Our study was conducted with 121 participants. Before anti-HIV test, consent was obtained from 62.8% of patients, while consent was not obtained from 37.2%, and 31.4% of patients were not informed during the informed consent. While announcing the result, 25.6% of the participants stated that the approach was not polite, result was said suddenly, and not enough information was given. At the time of announcement, 24% of participants stated that there was a third person in the room while 25.6% of them stated that they had been exposed to breach of patient confidentiality so far. Negative attitudes towards HIV in society may drive emotions such as anxiety, guilt, and fear in patients and create obstacles to the diagnosis and treatment; may cause individuals to limit their lives, isolate themselves from society, reluctance to benefit from health services, withdraw from education, or have difficulty sustaining their lives. Stigmatization can be reduced by changing attitudes towards HIV-positive individuals by providing effective and periodic trainings to all segments of society.