Cerrahi ve doğal yolla menapoza giren kadınlarda over ve uterus yokluğunun gözdeki etkilerinin karşılaştırılması
Comparison between the effects  of natural and surgical menopause on eye
Yazar: SAYGIN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ULAŞ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Göz = Eye ; Gözyaşı fonksiyon testleri = Lacrymal function tests ; Kadınlar = Women ; Menopoz = Menopause ; Over = Ovary ; Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence ; Uterus = Uterus ; İntraoküler basınç = Intraocular pressure

Özet:
Doğal ve cerrahi yolla menopoza giren hastaların gözyaşı fonksiyonları; maküla, koroid ve retina sinir lifi tabakası kalınlıkları, bunların hastaların hormon düzeyleri ve menopoz süreleri ile ilişkilerinin değerlendirildiği çalışmamızda temel olarak overlerin alınmasının göz doku ve fizyolojisine etkisinin araştırılması ve olası farkların klinik olarak anlamlandırılması amaçlandı.
Çalışmamız Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Göz Hastalıkları kliniği bünyesinde  üniversite etik kurulunun izni ile Kadın Hastalıkları ve Doğum (KDH) Kliniği bölümünde takibi olan  40 cerrahi ve 45 doğal menopozlu toplam 85 kadının katılımı ile 1 Aralık 2013 - 31 Aralık 2015 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Bilinen herhangi bir sistemik ve oküler hastalığı bulunan hastaların dışlandığı çalışmamıza hormon yerine koyma tedavisi alan hastalar da dahil edilmedi. Tüm hastalara tam bir oftalmolojik muayene yapılıp, OKT ile RSLT kalınlığı, retina kalınlığı, koroid kalınlığı ölçümleri alınıp gözyaşı kırılma zamanı, Schirmer testleri uygulandı.
Verilerin istatistiksel analizinde bağımsız örneklem t testi, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri yapıldı. Testlerde anlamlılık değeri olarak p<0.05 olaral kabul edildi.
Gruplar arasında GİB, global RSLT kalınlığı, santral  retina kalınlıkları, MKK   ortalama değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmaktaydı. Cerrahi menopoz grubunda MKK istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek (p=0,027); santral retina kalınlığı ve GİB ise daha düşük idi (sırasıyla p=0,025, p=0.044). E2 ile global RSLT kalınlığı arasında negatif yönlü bir korelasyon mevcuttu ( r=-0,285 p=0,031). TSH ile menopoz süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü bir korelasyon vardı. ( r= -0,285 p=0.011). Menopoz süresi ve gözyaşı kırılma zamanı arasında negatif yönlü bir korelasyon ( r= -0,233 p=0,040); menopoz süresi ve GİB arasında ise pozitif yönlü bir korelasyon bulundu ( r=0,376 p<0,001). Schirmer skoru ve gözyaşı kırılma zamanı arasında pozitif yönlü bir korelasyon gözlendi ( r=0,437 p>0.001). 
Cerrahi menopoz grubunda GİB'ın daha düşük olması serum androjenlerinin bu grupta ani ve belirgin şekilde azalması ile izah edilebilir. Global RSLT kalınlığının doğal menopoz grubunda daha düşük olması GİB düzeyleri ile uyumlu olup bu durum hastaların glokom açısından uzun vadede dikkatli takibini gerekeli kılabilir. östradiolün ve postmenopozal verilen hormon yerine koyma tedavisinin retinal kan akımını artırdığı, RNFL üzerine koruyucu etkisi olduğu bildirilmiş olmakla beraber çalışmamızda östradiol düzeyleri ile RNFL kalınlığı arasında negatif bir korelasyon bulunmuştur. Doğal menopoz hastalarının merkezi kornealarının daha ince olması bu grubun yaş ortalamasının yüksek olması ile ilgili olabilir. Gruplar arası Schirmer ve BUT sonuçları açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark olmaması buna karşılık menopoz süresi ile kırılma zamanının negatif korelasyonu (r=-0,233 p=0.04)gözyaşı fonksiyonları açısından temel belirleyicinin hormonal durumdan öte menopoz süresi olabileceğini düşündürmektedir. 
Sonuç olarak doğal ve cerrahi yolla menopoza girmiş kadınlar arasında  hormonal duruma bağlı  bazı fizyolojik ve fonksiyonel farklılıklar bulumaktadır. Bu farklılıklardan klinik pratiğe yansıtılabilecek sonuçlara varabilmek için ise prospektif daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Doğal Menopoz, Cerrahi Menopoz, Optik Koherens Tomografi, Gözyaşı fonksiyonları, Göz içi basıncı

Abstract:
Tear function, macular, choroidal and retinal nerve fiber layer thickness, hormon levels and the relationship between these and duration of menopause was evaluated among women with surgical menopause and natural menopause in order to investigate the clinical effects created by the absence of ovaries on the eye tissues and physiology. 

		This study was performed in Abant İzzet Baysal  University Department of Ophthalmology with the participation of  40 women with surgical menopause and 45 woman with natural menopause followed by department of Obstetric and Gynocology between December 2013 and December 2015 with the permission of faculty ethic comission.
All participants with a history of systemic or ocular disease was excluded. Further women that taking hormone replacement treatment was not included.  A complete ophthalmologic exam was performed and retina, choroid, retinal nerve fiber thickneses was obtained.
For statistical analysis; independent-samples T test, Pearson and Spearman corralation analysis was applied. P<0.05 was set as statistical significance.
Mean values of intraocular pressure, retinal nerve fiber layer thickness, central corneal thickness between two groups were significantly different. In surgical menopause group central cornea was thicker (p=0,027) but contrary Central retinal thickness and intraocular pressure were lower ( p=0,025, p=0.044 respectively). Estradiol and retinal nerve fiber layer were negatively correlated ( r=-0,285 p=0,031).  TSH and duration of menopause, intraocular pressure and duration of menopause were also negatively correlated. (r= -0,233 p=0,040 and  r=-0,285 p=0,031 respectively). Schirmer score and break-up time expressed positive correlation ( r=0,437 p>0.001). 
The lower intraocular pressure in the surgical menopause group may be a result of abrupt and significant decrease of serum androgen hormone levels. Global retinal nerve fiber layer was thinner in natural menopause group which was matching with the intraocular pressure difference which may leads practitioners  pay more attention on this group for the risk of glaucoma development. It was raported that estradiol and hormon replacement treatment are protective on retinal nerve fiber and increase retinal blood flow. In our study a negative correlation was found between estradiol and retinal nerve fiber layer thickness. In natural menopause group central corneal thickness was also thinner which may be attributed to higher mean age.  No statistical difference was found among groups at schirmer scores and break-up times but break-up time was negatively correlated with the menopause duration (r=-0,233 p=0.04). It might be thought that menopause duration was more important than the hormonal status for the tear film durability.
Consequently, there are physiological and functional differences between surgical and natural menopause groups owing to hormonal inequality. To produce clinically  utilizable results, more prospective studies are needed.

Key words: Natural menopause, Surgical Menopause, Optic Coherence Tomography, Tear function, Intraocular pressure