Bilinen kardiyovasküler hastalığı olmayan ankilozan spondilitli hastalarda subklinik ateroskelerozun değerlendirilmesi
Evaluation of subclinical atherosclerosis in patients with ankylosing spondylitis without known cardiovascular disease
Yazar: ERDİNÇ HATİPSOYLU
Danışman: DOÇ. DR. TACİSER KAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Plazma = Plasma ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Ankilozan spondilit (AS) hastalarında subklinik ateroskleroz varlığını ve hastalık aktivitesi ile ilişkisini araştırmayı amaçladık.
Materyal ve Metod: Çalışmaya Modifiye NewYork kriterlerine göre tanı konulmuş 40 AS'li hasta (E/K=24/16) ve 35 sağlıklı kontrol bireyi (E/K=18/17) alındı. Her iki grupta demografik veriler, sigara içme öyküsü ve KAH aile öyküsü varlığı kaydedildi. Framingham (2008) 10 yıllık KVH genel risk skoru hesaplandı. Laboratuvar tetkikleri olarak hemogram, açlık kan şekeri, üre, kreatinin, total kolesterol, LDL-C, HDL-C, trigliserid (TG), eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) ve CRP değerleri ölçüldü. Sistolik kan basıncı (SKB), diastolik kan basıncı (DKB), bel çevresi, vücut kütle indeksi (VKİ), aterojenik indeks (AI), plazma aterojenik indeksi (AIP), B mod USG ile ortalama karotis intime media kalınlığı (CIMT) değeri, osilometrik nabız dalga analizi ile nabız dalga hızı (PWV) ve AIx@75 değerleri ölçüldü. AS'li grupta hastalık süresi, semptom süresi, anti-TNF-α ve NSAİİ kullanımı kaydedildi. Hastalık aktivitesini değerlendirmek için hasta global VAS, BASDAI, ASDAS-CRP ve ASDAS-ESH ölçümü yapıldı. Fonksiyonel durum BASFI ile ölçüldü. Hasta grubu AIP'e göre 2 gruba ayrıldı; grup A (AIP; < 0.11 düşük, 0.11-0.21 orta risk) ve grup B (AIP > 0.21, yüksek risk). Bu iki grup karşılaştırıldı.
Bulgular: Hasta ve kontrol grubu demografikler açısından benzerdi (p>0.05). AS grubunda kontrol grubuna göre platelet sayısı, ESH ve AIx@75 yüksek iken (sırasıyla p=0.008, 0.006, 0.037) total kolesterol düzeyi (p=0.015) ise düşüktü. İki grup arasında HDL-C, LDL-C, sistolik kan basıncı (SKB), diastolik kan basıncı (DKB), aterojenik indeks (AI), plazma aterojenik indeksi (AIP), nabız dalga hızı (PWV) ve CIMT açısından fark yoktu (p>0.05). Hasta grubunda AIx@75 kadın cinsiyet, yaş ve PWV düzeyi ile pozitif, AIP ile negatif korele iken; kontrol grubunda ise hiçbir değişken ile ilişkili değildi. 
Grup A ve grup B arasında demografik veriler açısından fark saptanmadı. Fakat AS grubu içinde yüksek AIP değerine sahip olan hastalarda (grup B, n:29); grup A'ya kıyasla ESH, CRP, TG, ASDAS-CRP ve ASDAS-ESH değerlerinin yüksek (sırasıyla p=0.000, 0.005, 0.000, 0.013, 0.001), HDL-C değerinin ise düşük (p=0.009) olduğu görüldü. 
Sonuç: Çalıştığımız hasta grubunda ateroskleroz eğilimine işaret eden tek bulgu, AIx@75'in hasta grubunda daha yüksek çıkmasıdır. Ancak, yüksek hastalık aktivitesi ve akut faz reaksiyonunun aterojenik lipid profili ile ilişkili bulunması, enflamasyon ile subklinik ateroskleroz arasındaki birlikteliği göstermektedir. Bu bulgu, AS'li hastalarda ekstraartiküler tutulumların takibinde ve medikal tedavi planlanmasında göz önünde bulundurulmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Ankilozan Spondilit, kronik inflamasyon, plazma aterojenik indeksi, subklinik ateroskleroz.

Abstract:
Objective: We aimed to investigate the presence of subclinical atherosclerosis and it's relation to disease activity in patients with ankylosing spondylitis (AS).
Material and Method: Forty patients with AS diagnosed with modified NewYork criteria (M/F=24/16) and 35 healthy control subjects (M/F=18/17) were included in the study. In both groups demographic data, smoking history, family history of coronary artery disease were recorded. The Framingham 10-year risk score of common cardiovascular disease (2008) was calculated. Total blood count, fasting blood glucose, urea, creatinine, total cholesterol, LDL-C, HDL-C, triglycerides (TG), ESR and CRP were measured as laboratory tests. Values of systolic blood pressure (SBP), diastolic blood pressure (DBP), waist circumference, body mass index (BMI), atherogenic index (AI), atherogenic index of plasma (AIP), mean CIMT by using B-mode ultrasonography, pulse wave velocity (PWV) by oscillometric pulse wave analysis and AIx@75 were measured. The time since diagnosis, symptom duration, history of anti-TNF-α and NSAID usage were recorded in the AS group. The patient's global VAS, BASDAI, ASDAS-CRP and ASDAS-ESR measurements were performed to assess disease activity. Functional status was measured by BASFI. The patient group was divided into two groups according to AIP values; group A (AIP; < 0.11 low, 0.11-0.21 medium risk) and group B (AIP > 0.21, high risk). These two groups were compared.
Results: Patient and control groups were similar with respect to demographics (p>0.05). Platelet count, erythrocyte sedimentation rate (ESR) and AIx@75 were higher in patient group than in control group (respectively p=0.008, 0.006, 0.037) while total cholesterol level was lower (p=0.015). There was no difference between groups with regard to HDL-C, LDL-C, systolic blood pressure (SBP), diastolic blood pressure (DBP), atherogenic index (AI), atherogenic index of plasma (AIP), pulse wave velocity (PWV) and carotid intima media thickness (CIMT) (p>0.05). In patient group AIx@75 was positively correlated with female gender, age and PWV, on the other hand was not related to any variable in control group. 
There was no difference between group A and B with respect to demographics. However, in group B; ESR, CRP, TG, ASDAS-ESR and ASDAS-CRP were higher than in group A (respectively p=0.000, 0.005, 0.000, 0.001, 0.013); while HDL-C level was lower (p=0.009). 
Conclusion: In our sample, unique finding pointing out to the presence of tendency to the atherosclerosis is the fact that AIx@75 is higher in patient group. However, the relation of high disease activity and acute phase reaction to atherogenic lipid profile is a sign of association between inflammation and subclinic atherosclerosis. These findings should be considered while following AS patients for extraarticular involvement and medical treatment planning.
Keywords: ankylosing spondylitis, chronic inflammation, atherogenic index of plasma, subclinic atherosclerosis.