Madde kullanan ve kullanmayan ergenlerde özdenetim becerilerinin ve aile işlevlerinin belirlenmesi
Determination of self-regulation and family functions in adolescents using substance and not using substance
Yazar: FUNDA CAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE TAMBAĞ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplum Ruh Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Aile işlevleri = Family functions ; Ergenler = Adolescents ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Öz denetim = Autocontrol

Özet:
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de madde kullanım sorunu, yeni ve farklı arayışların üst düzeyde olduğu, toplumda en fazla risk altında olan ergenlik dönemi için önemlidir. Araştırma, madde kullanan ve kullanmayan ergenlerin özdenetim becerileri ve aile işlevlerinin belirlenmesi amacıyla kesitsel tipte yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Hatay ili Samandağ ilçesine bağlı liselerde öğrenim gören 6792 öğrenci, örneklemini ise 2017-2018 eğitim-öğretim yılında 12 lisede öğrenim gören 670 öğrenci oluşturmuştur. Veriler Tanıtıcı Bilgi Formu, Aile Değerlendirme Ölçeği, Ergenlerde Özdenetim Beceri Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzdelik, ANOVA, Bonferroni, Student t, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Spearman ve All Pairwise kullanılmıştır. Araştırmamızda sigara, alkol ve yasadışı maddelerden herhangi birini kullanma oranı ¼ (% 25.8) olarak bulunmuştur. Araştırmaya katılan madde kullanan ergenlerin ADÖ alt ölçek puan ortalamaları ikinin üstünde yani sağlıksız algılanmış olup madde kullanmayan ergenlerin ADÖ alt ölçek puan ortalamaları genel işlevler alt ölçeği hariç sağlıksız olarak algılanmıştır. Madde kullanan ve kullanmayan ergenlerin ADÖ ve EÖDBÖ ile cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, anne baba kavga etme durumu, ailede sigara ve alkol kullanma durumu gibi değişkenlerde istatistiksel olarak pozitif yönde zayıf bir korelasyon tespit edilmiştir. Madde kullanan ve kullanmayan ergenlerde özdenetim becerileri ile aile işlevleri arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Araştırmamızın sonuçları doğrultusunda madde kullanan ergenlerin, madde kullanmayanlara göre aile işlevlerini daha sağlıksız algıladıkları, özdenetim becerilerinin de daha düşük olduğu söylenebilir. Madde kullanan ve kullanmayan ergenlerde anne babası çok sık kavga eden ergenlerin aile işlevlerinin daha sağlıksız algılandığı ve özdenetim becerilerinin daha düşük olduğu görülmüştür. Bu nedenle anne ve babalara ergenlik dönemi özellikleri, iletişim becerileri, ebeveyn tutumlarının ergenler üzerindeki etkisi gibi konularda eğitim verilmesi önerilir.
Anahtar Kelimeler: Madde kullanımı, ergenlik, aile işlevleri, özdenetim becerileri

Abstract:
As in all over the world, the problem of substance use in our country is important for adolescents, who are the subject of highest level of new and different researches and under highest risk in society. This study aims to determine self-regulatory skills and family functions in adolescents using substances and not using substances. Therefore, a cross-sectional design was used in this study. The population of this study is 6792 students who are studying at high schools of Samandağ in Hatay. The sample of this study is 670 students who studied in the 2017-2018 academic year at 12 high-schools. The Adolescent Self-Regulatory Inventory and Family Assessment Inventory were used in order to obtain data. Also, Introductory Information Form was used in this study. ANOVA, digit, percentage, Bonferroni, Student t, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, All pairwise ve spearman were used in order to analyze data. In our study, the usage rate of any substances which are cigarette, alcohol and illegal drugs was found as ¼ (%25.8). The mean scores of the ADÖ subscale of the adolescents who used substance were found to be above two, unhealthy, and the mean scores of the ADÖ subscale of the adolescents who did not use the substance were perceived as unhealthy except for the general functions subscale. A statistically weak positive correlation was found in the variables such as gender, class level, school type, parental quarrel status, family smoking and alcohol use, with ADÖ and EÖDBÖ among adolescents who use and do not use substance. It is found that the relationship between self-regulatory skills and family functions was statistically significant in adolescents with and without substance use. According to results of this study, it can be stated that adolescents using substances perceive family functions unhealthier and have lower self- regulatory skills than adolescents not using substances. It was observed that if their parents have often quarrels, adolescents who use and do not use substance perceived family functions as unhealthy and their self-regulatory skills are low. Considering these results, trainings about the effects of family disputes on the development of adolescents should be planned for the families.
Key words: Substance use, adolescence, family functions, self-regulatory skills