Acil servise baş ağrısı şikayeti ile başvuran hastalarda ağrı tipi ve şiddetinin ultrasonografik olarak ölçülen optik sinir çapı ve göz segmentleri ile ilişkisi
The relationship between the type and the severity of pain and the optic nerve sheath diameter and eye segments measured ultrasonografically at the patients attending emergency department with headache
Yazar: İNCİFER KANBUR
Danışman: PROF. DR. HAKAN TOPAÇOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Ağrı = Pain ; Ağrı şiddeti = Ache violence ; Baş ağrısı = Headache ; Göz = Eye ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Optik sinir = Optic nerve ; Teşhis = Diagnosis ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Amaç: Baş ağrısı şikâyeti ile başvuran hastalarda, ağrı tipi ve ağrı şiddetinin ultrasonografik olarak ölçülen optik sinir çapı ve göz segmentleri çapları ile ilişkisinin varlığını belirlemektir.
Yöntem: İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniğine 06.03.2017 ile 01.06.2017 tarihleri arasında başvuran, dışlama kriterlerini karşılamayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 18 yaş ve üstü 49 hasta çalışmaya alındı. Hastalar, vital bulguları bakıldıktan sonra ilk olarak, International Headache Society (IHS) tarafınca belirlenen kriterler doğrultusunda baş ağrısı tipi açısından değerlendirildi. Ayrıca ağrı şiddeti, numerik ağrı skalası (numaric ratingscale- NRS) doğrultusunda belirlenerek kayıt edildi. Bu hastalarda , öykü ve fizik muayene bulgularına göre, tedavi planı düzenlenirken hastaya yatak başı göz ultrasonografi uygulaması ile her iki gözden OSKÇ ölçümü ve göz segmentleri çap ölçümleri yapıldı. Hastaların ultrason bulguları ve başağrısı varlığı arasındaki ilişki analiz edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 49 hastanın 36'sı (%73,5) kadındı. Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 35,3±9,8 (Ortanca 35 yaş, Aralık 18-54 yaş) olarak saptandı. Çalışmaya alınan hastaların 16'sında (%32,7) aile öyküsünde migren tipi başağrısı vardı. Çalışmaya alınan hastaların ağrı süresi ortalaması 5,7±4,7 saat olarak saptandı. Ağrı yerlerine göre tanımlamalarında 15 hasta (%30,6) ile sol taraf olarak tanımlama yaparken, 40'ı (%81,6) zonklayıcı ağrı, 16'sı (%32,7) aura tanımladı. Hastaların NRS'ye göre ağrı şiddet değer ortalaması 8,7±1,0 puan olarak saptandı. Hastaların cinsiyetlerine göre Hastaların aura olup olmamasına göre NRS'ye şiddet ortalamaları değerlendirildiğinde; aurası olan hastaların (16 hasta) NRS ortalaması 8,8±0,9 olarak bulunurken kadın hastaların NRS ortalaması 8,6±1,1 olarak saptandı (t test, p:0,507). Hastaların NRS'ye göre ağrı puanları ile ağrı süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmadı (Spearman korelasyon, r:-0,177, p:0,223). Zonkalayıcı başağrısı olan olmayan ve aura olan olmayan grupların NRS ortalamalarında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (hepsi için p:0,139). Ağrı tipi zonkalayıcı olan olmayan, ve aura olup olmamasına göre göz segment ölçüm  ortalamaları arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (hepsi için p>0,05).
Sonuç: Migren tipi başağrısı bulunan hastaların ağrı şiddeti, ağrı tipi, süresi, aura varlığı ve yokluğu kıyaslandığında, ultrasonografik olarak ölçülen sağ ve sol göz ÖKD, OSKÇ, anteroposterior çap, tranvers çap, göz volüm ölçüm ortalama değerleri arasında korelasyon bulunmamaktadır.

Anahtar sözcükler: Baş ağrısı, migren, göz ultrasonu

Abstract:
Objective: To determine the presence of pain type and severity of pain in ultrasonographically measured optic nerve diameter and eye segment diameters in patients presenting with complaint of headache.
Method: Forty-nine patients, aged 18 years and over, who were admitted to the Istanbul Eğitim ve Araştırma Hospital Emergency Medicine Clinic between the dates of 06.03.2017 and 01.06.2017, who did not meet the exclusion criteria and who agreed to participate in the study, were included in the study. Patients were first assessed for headache type according to criteria determined by the International Headache Society (IHS) after reviewing vital findings. In addition, the severity of pain was recorded in the direction of the numerical rating scale (NRS). In these patients, according to history and physical examination findings, while the treatment plan was being prepared, bedside eye ultrasonography was applied to the patient and ONSD (Optic Nerve Sheath Diameter) measurement and eye segment diameter measurements were performed on both eyes. The relationship between the ultrasonographic findings of the patients and the presence of headache was analyzed.
Results: Of the 49 patients who participated in the study, 36 (73.5%) were female. The mean age of the patients studied was 35.3 ± 9.8 (median 35 years, range 18-54 years). Sixteen of the patients (32.7%) had migraine headache in their family history. The mean duration of pain in the study subjects was 5.7 ± 4.7 hours. According to their pain location, 15 patients (30.6%) defined left side, 40 (81.6%) had pulsating pain and 16 (32.7%) defined aura. The mean value of pain intensity according to NRS was 8.7 ± 1.0 points.
According to the sex of the patients when the severity averages are evaluated according to the NRS according to whether the patients have aura or not; The mean NRS of patients with aura (16 patients) was 8.8 ± 0.9 and the mean NRS of female patients was 8.6 ± 1.1 (t test, p: 0,507). No statistically significant correlation was found between pain scores and pain duration according to NRS (Spearman correlation, r: -0,177, p: 0,223). There was no statistically significant difference in the NRS averages (p: 0.139 for all) for non-aura and non-aura groups. There was no statistically significant difference (p> 0,05 for all) between the eye segment averages according to whether there was no pain type of aberrant or aura or not.

Conclusion: There was no correlation between ultrasonographically measured right and left eye ACD (Anterior Chamber Diameter), ONSD, anteroposterior diameter, transverse diameter, and eye volume mean values when patients with migraine headache were compared with pain severity, pain type, duration, aura presence and absence.



Key words: Headache, migraine, eye ultrasonography