Sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi uygulamalarının kritik başarı faktörleri ve sürdürülebilirlik performansı üzerine etkileri
The critical success factors of sustainable supply chain management practices and its effects on sustainability performance
Yazar: MUHAMMAD VISSAM ESSAM ALMASRI
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN AKYÜZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kritik başarı faktörleri = Critical success factors ; Performans = Performance ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Yönetim = Management

Özet:
Günümüzde firmaların, pazar paylarını artırabilmeleri ve uluslararası rekabete
girebilmeleri için ekonomik, sosyal ve çevresel hedeflerine dengeli bir şekilde ulaşmaları
gerekli hale gelmiştir. Sürdürülebilirlik konularına yönelik geniş ve sistemik bir yaklaşımdan
faydalanan araştırmacılar, sürdürülebilirliği tedarik zinciri ile ilişkilendirmenin operasyon
yönetimi için çok önemli bir adım olduğunu kabul etmişlerdir.
Bu çalışmanın temel amacı, Türk imalat sanayinde faaliyet gösteren firmaların
sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi uygulamalarında kritik başarı faktörlerini tespit etmek,
bu faktörler arasındaki ilişkileri incelemek ve kritik başarı faktörlerinin firmaların
sürdürülebilirlik performansını oluşturan sosyal, ekonomik ve çevresel performansı üzerindeki
etkilerini belirlemektir.
Çalışma genel olarak iki aşamadan oluşmaktadır. Bunlardan ilki, kritik başarı faktörleri
arasındaki hiyerarşik modeli geliştirmek, yönlendirici güç ve bağımlılık güç faktörlerini
belirlemek amacıyla yürütülen araştırmadır. Burada, yorumlayıcı yapısal modelleme ve
MICMAC analizi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre firmalarının diğer kritik başarı
faktörlerini etkileyen en önemli faktörler rekabet baskısı, yönetmelikler ve paydaş baskısıdır.
Bunlar dışsal kritik başarı faktörleridir ve tüm faktörler üzerinde doğrudan etkiye sahiptirler.
Müşteri yönetimi, çalışan motivasyonu ve iç çevre yönetimi ise diğer faktörlerden etkilenen ve
hiyerarşinin en üst seviyesinde yer alan KBF'lerdir.
İkinci aşama ise KBF'lerin, sürdürülebilir tedarik zenciri yönetimi uygulamaları ve
sürdürülebilirlik performansı üzerindeki etkilerini tespit etmek amacıyla yürütülen anket
uygulaması ve analizleridir. Türkiye imalat sanayiinde faaliyet gösteren 450 firmaya uygulanan
anket verileri yapısal eşitlik modelleme kullanılarak test edilmiştir. 11 hipotezden sekizi
desteklenmektedir. Sonuçlar, içsel ve dışsal kritik başarı faktörlerinin entegre olarak
sürdürülebilirlik TZY uygulamaları üzerinde doğrudan bir etkisinin olduğunu, ayrıca, firmanın
sürdürülebilirlik performansı üzerinde de anlamlı bir etkisinin olduğunu göstermektedir.
Bununla birlikte, sadece çevre yönetimi uygulamalarının, sürdürülebilir üretim
uygulamalarının, çalışanların sosyal sorumluluk uygulamalarının ve sürdürülebilirlik tedarikçi
ve müşteri yönetimi uygulamalarının sürdürülebilirlik performansı üzerinde olumlu bir etkiye
sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
Nowadays, balancing the economic, social and environmental objectives of firms has
become necessary for growth in markets and international competition. Utilizing a broad and
systemic approach to sustainability issues, researchers have acknowledged that linking
sustainability to the supply chain is a crucial step in operations management.
This study aims to identify the critical success factors for implementing sustainable
SCM practice and examine the influence relationships among these factors, then determine the
effects of critical success factors on social, economic and environmental performance which
constitute sustainability performance.
The study consists of two stages. The first one is to develop a hierarchical model among
the critical success factors using interpretive structural modeling and determining the drive
power and dependence power of these factors by using MICMAC analysis. The results show
the most dependence factors that influenced by all critical success factors and take place on the
top of the hierarchy model are: customer relationship management, employee motivation, and
internal environmental management. The driving factors that affect other critical success factors
and take place at the base of the hierarchy model are competitor pressures, regulations, and
stakeholders' pressures.
The second stage is, the hypothesized relationships in the proposed model are tested
using structural equation modeling from a large-scale survey of 450 manufacturing firms in
Turkey. Overall, eight out of 11 hypotheses are supported. The empirical findings suggest that
the integration of internal and external critical success factors have a direct impact on
sustainable SCM practices and also have a significant positive impact on the sustainability
performance of the firm. However, only environmental management practices, sustainable
operation practices, employee social responsibility practices and the sustainable practices of
supplier and customer management have a positive impact on sustainability performance.