Peyzaj mimarlığında önemli doğal alıç taksonlarımızdan Crataegus pontica C. Koch Verh. ve Crataegus meyeri Pojark.'ın bazı doku kültürü teknikleri ile üretimi
Production by some tissue culture techniques of Crataegus pontica C. Koch Verh. and Crataegus meyeri Pojark., members of our natural hawthorn taxa important in landscape architecture
Yazar: DERYANUR DİNÇER
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA VAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Alıç = Hawthorn ; Doku kültürü = Tissue culture ; İn vitro = In vitro

Özet:
Bu çalışmada, Peyzaj Mimarlığı'nda çok aranılan ancak üretimdeki güçlükler nedeniyle fidanlıklarda bulunmayan Crataegus cinsine ait, Crataegus pontica C. Koch Verh. ve Crataegus meyeri Pojark. türlerinin doku kültürü yöntemleri kullanılarak etkili bir vejetatif çoğaltma ortamının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Böylelikle, bu türlerin üretimdeki zorluklarının ortadan kaldırılarak kitlesel üretime geçilmesi için üreticilere ışık tutulması, park bahçelerimize kazandırılması, ilaç ve besin sanayisi için hammadde temin edilmesi hedeflenmiştir.Bu amaç doğrultusunda, Crataegus pontica ve Crataegus meyeri'den alınan embriyo ile tomurcuk explantları BA, kinetin, BA+IBA, BA+NAA ve BA + kinetin doz ve kombinasyonlarını içeren MS ve LS adlı besin ortamlarında kültüre alınmışlardır.Denemeler sonunda her iki türde de BA, kinetin, BA+IBA ve BA+NAA doz ve kombinasyonlarının eklendiği MS ve LS ortamlarında sürgün oluşumuna yönelik bir gelişme gözlenmezken, BA + kinetin doz kombinasyonlarının eklendiği bütün MS ve LS ortamlarında (en yüksek başarının %84-%100 arasında elde edildiği) sürgün oluşumları tespit edilmiştir.Her iki türde de yaşama yüzdesi, sürgün uzunluğu, kardeşlenme sayısı ve boğum sayısı bakımından en yüksek başarı 3 mg/L BA + 1 mg/L kinetin doz kombinasyonlarının eklendiği MS ortamında (%100) tespit edilmiştir.İn vitrodaki köklendirme denemelerinde en iyi köklenme sonucu 1 mg/L IAA dozunun eklendiği 1/4 MS ortamında Crataegus pontica için %48 ve Crataegus meyeri için ise, %52 olarak bulunmuştur.Literatür taraması sonucunda elde edilen bilgiler ışığında alıçların (Crataegus L.) Peyzaj Mimarlığı'ında kullanım olanakları ortaya konulmuş, ayrıca endüstriyel kullanım alanları ve yaban hayatı açısından önemi belirlenmiştir.

Abstract:
The development of an effective vegetative proliferation medium for Crataegus pontica C. Koch Verh. and Crataegus meyeri Pojark. species within Crataegus genus, a widely sought genus in landscape architecture but not found in nurseries because of difficulties in growth, was aimed in the current study by using tissue culture methods. Thus, opening the way for the producers for massive production of these species by overcoming the difficulties in their growth, bringing them in to parks and gardens, and providing the raw material for drug and food industry were sought.To achieve these purposes, embryos and explants from buds of Crataegus pontica ve Crataegus meyeri cultured in nutrient media called MS and LS including the additions of different BA, kinetin, BA+IBA, BA+NAA and BA + kinetin doses and combinations.The results showed that the additions of BA, kinetin, BA+IBA and BA+NAA doses in MS and LS media did not affect the shooting in both species, while shoot formations were observed in all the MS and LS media containing the additions of BA + kinetin dose combinations, with a highest success rate of between 84 and 100%.The highest success rate, 100%, in survival percentage, shoot length, shoot number and node number in both species were determined in MS media with the additions of 3 mg/L BA + 1 mg/L kinetin dose combinations.The best rooting results in in vitro rooting experiments were found to be 48 and 52% for Crataegus pontica and Crataegus meyeri, respectively, in 1/4 MS medium with 1 mg/L IAA dose added.The possible usages of hawthorns (Crataegus L.) in landscape architecture were explored, with the help of information gathered through literature search, and their industrial usage areas as well as their importance for wild life were determined.