Yerleşim alanlarının yayılımı ve yeşil alanlara etkisinin bilgi teknolojileri ile tespiti: Türkiye örneği
Urban area sprawl and its effect on green areas by using GIS: Turkey case
Yazar: ÖZGÜN KONAK
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ERENER
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Jeoinformasyon Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Türkiye'de her geçen yıl yerleşim alanlarında ve buna bağlı olarak da yeşil alanlarda kayda değer değişimler olmaktadır. Artan yerleşim alanlarının yeşil alanlara vermiş olabileceği olası zararların analizi; ekolojik dengenin bozulmaması, çevreci politikaların geliştirilmesi, doğaya uyumlu kentsel planların hazırlanması, çevresel etkilerin incelenmesi ve önlem alınması açısından oldukça önem arz etmektedir. Bu kapsamda bu tez çalışmasında Türkiye'deki her bölgede yerleşim alanlarında meydana gelen zamansal ve mekânsal yayılımın yeşil alanlar üzerindeki etkisi incelenmiştir. Ayrıca yeşil alanlardaki ve yerleşimsel yayılımlardaki zamansal ve mekânsal değişimler haritalanarak en çok değişen alanlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Günümüzde uydu teknolojileri, arazi kullanım haritaları, değişim analizleri, obje belirleme çalışmaları bakımından hızlı ve aktif sonuçlar sunarken, özellikle aynı zamana ait çok sayıda görüntünün bulunması ve mozaiklenmesini gerektiren global ölçekli yerleşim alanı büyüme ve yayılma çalışmaları için yetersiz kalabilmektedir. Gece görüntüleri yerleşim alanları yayılımlarının belirlenmesi için bu anlamda önemli bir alternatif olarak sunulmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında yerleşim alanlarının tespiti için Türkiye'ye ait gece görüntüleri; yeşil alanların tespiti için ise Modis uydu görüntüleri; kullanılan verilerin doğruluğunun tespiti için ise CORINE bilgi sistemi verileri kullanılmıştır. Çalışma sonuncunda yaklaşık 13 yıllık süreç için tüm Türkiye'deki yerleşim alanlarının büyümesine bağlı olarak yeşil alanlardaki zamansal ve mekânsal değişim Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) teknolojileri yardımıyla tespit edilmiştir. 13 yıllık süreç içinde gece görüntülerinden elde edilen yerleşim alanlarında %2,6 oranında bir artışın olduğu, Modis NDVI verilerinden elde edilen bitki alanlarında ise yaklaşık %2 oranında azalma olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
There is a considerable increase in settlement areas in our country every year. The analysis of the damage that these residential areas could have given to the green areas is very important in terms of preventing the degradation of the ecological balance and in order to examine the environmental effects and to take precautions. Today, satellite technologies provide fast and dynamic results in terms of creating land use maps. Even though it may not be sufficient for global scale urban growth and urban sprawl studies, especially when many images of the same time and mosaic are required.  Night views are presented as an important alternative in this sense for determining urban sprawl. In this study, night view images of Turkey were used for the determination of the urban areas and Modis satellite images for the determination of the green areas; CORINE information system data was used to determine the accuracy of the data used. As a result of the study, the change in the green areas with respect to the growth in the urban areas for all over the country has been determined by Geographic Information Systems (GIS) and remote sensing technologies in the period of 13 years. In a period of 13 years of time the data obtanied from the night images the urban areas increased about %2,6 and also according to the Modis NDVI data, the green areas decreased about %2.