99mTc ile işaretli nanopartiküllerle konjuge clıoquınol türev(ler)'inin sentezi ve alzheimer'da rol oynayan amyloid protein birikimlerinin  
in vitro
in vivo görüntülenmesinde kullanılması / Synthesis of 99mTc labelled nanoparticle conjugated clioquinol derivative(s) and utilizing in vitro / in vivo imaging potential on amyloid protein aggregations
Yazar: AYFER YURT KILÇAR
Danışman: DOÇ. DR. FAZİLET ZÜMRÜT BİBER MÜFTÜLER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Kimya = Chemistry ; Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering

Özet:
Günümüzde yaşlanan nüfus ile önemli bir sorun olarak gündeme gelen Alzheimer hastalığı (AH)'na dair amiloid plakları ve nörofibrular düğümleri olmak üzere iki belirteç bulunmaktadır. AH'nin teşhis ve tedavisi üzerine yapılan araştırmalarda bu belirteçler göz önüne alınmaktadır. Tez çalışması kapsamında amiloid plaklarının görüntülenebilmesi amacıyla teknesyum-99m (99mTc) ile radyoişaretli Bilgisayarlı Tek Foton Emisyon Tomografi (SPECT) ajanlarının ve ilaç taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda Bioquin-hekza metil propilen amin oksim (BH) ve poli laktik-ko-glikolik asit (PLGA) enkapsüle edilmiş BH nanokapsülleri (BH-PLGA NC) sentezlenerek 99mTc radyoizotopu ile işaretlenmiştir. 99mTc ile işaretli bileşiklere ait radyoişaretleme verimleri solvent ekstraksiyonu (SE) yöntemi ile % 95'in üzerinde tespit edilmiştir. Sentez ürünlerine ait yapı analizi ve karakterizasyon çalışmaları sırasıyla fourier transform kızılötesi (FTIR), nükleer manyetik rezonans (NMR), sıvı kromatografi-kütle spektroskopi (LC-MS) ve taramalı elektron mikroskobu (SEM) yöntemleri kullanılarak yapılmıştır.
Tez çalışması kapsamında kanser hücreleri üzerindeki in vitro hücre kültürü çalışmalarında H ile BH bileşiklerinin sitotoksisiteleri ve radyoişaretli hekza metil propilen amin oksim (H; HMPAO), BH ve BH-PLGA NC bileşiklerinin bağlanma etkinlikleri incelenmiştir. 
99mTc-BH bileşiğinin biyoetkinliğinin incelenmesi amacıyla sağlıklı erkek Balb/c fareler, Albino Wistar sıçanlar ve Albino Wistar sıçanlarda intrahipokampal sterotaksik girişimle oluşturulan Alzheimer deney modeli üzerinde biyodağılım çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Yapılan in vivo biyodağılım çalışmaları ile hipokampusda kontrol gruplarına kıyasla daha yüksek tutulumlar gözlenmiştir. Bioquin-7-karboksilik asit (B) bileşiği ile yapılan doyurma çalışmalarında 99mTc ile radyoişaretli BH bileşiğinin amiloid plakları üzerinde spesifite gösterdiği görülmüştür.
Tüm deneysel sonuçlar değerlendirildiğinde; 99mTc ile radyoişaretli BH ve BH-PLGA NC bileşikleri ile SPECT'de klinik uygulamalarda Alzheimer hastalığına dair amiloid plaklarını görüntülemede yeni beyin ve ilaç taşıyıcı ajanların geliştirilmesine bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Nowadays, Alzheimer disease (AD), which comes up an important problem due to the aging population, has two hallmarks including amyloid plaques and neurofibrillary tangles. These two hallmarks are taken into account in the studies for diagnosis and treatment of AD. It is aimed to investigate technetium-99m (99mTc) radiolabelled Single Photon Emission Computed Tomography (SPECT) agents and drug targeted systems for imaging of amyloid plaques in current thesis. For this purpose Bioquin- hexa methyl propylene amine oxime (BH) and poly(lactic-co-glycolic)acid (PLGA) encapsulated BH nanocapsules were synthesized and radiolabelled with 99mTc. Radiolabelling yields of radiolabeled compounds were found above 95 % according to the solvent extraction (SE) quality control studies. Structural analysis and characterization of synthesized compounds were performed using fourier transform infrared (FTIR), nuclear magnetic resonance (NMR), liquid chromatography?mass spectrometry (LC-MS) and scanning electron microscope (SEM) methods.
Cyctotoxicity of hexa methyl propylene amine oxime (H; HMPAO) and BH compounds, and uptake efficiencies of radiolabelled H, BH and BH-PLGA NC were assessed on different cancer cell lines with in vitro cell culture studies.
Bioaffinity of 99mTc-BH compound was evaluated by in vivo biodistribution studies on healthy male Balb/c Mouse, Albino Wistar rats and experimental model of AD created on Albino Wistar rats with intrahippocampal stereotaxic injection. Higher uptakes on hippocampus were observed in experimental model when compared with the control groups. Saturated studies with Bioquin-7-carboxylic acid (B) compound showed that 99mTc radiolabelled BH compound has specificity on amyloid plaques.
Consequences of whole experimental studies, it is proposed that 99mTc radiolabelled BH and BH-PLGA NC compounds which might be used as new brain imaging agent and drug delivery systems for brain, will probably contribute development of novel drug carriers.