Eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan prepubertal erkek çocuklarda otizm benzeri belirtilerin ve agresyonun serum testesteron, oksitosin, kortizol ve androstenedion ile ilişkisi
Association between autism-like symptoms and agression with serum testosterone, oxytocin, cortisol and androstenedione in prepubertal malechildren with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: ABDÜLBAKİ ARTIK
Danışman: PROF. DR. SADRİYE EBRU ÇENGEL KÜLTÜR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu
çalışmada Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı konulan
prepubertal erkek çocuklarda otistik özelliklerin ve saldırganlık düzeylerinin serum
oksitosin, testesteron, oksitosin ve kortizol düzeyleri ile ilişkisi araştırılmıştır.
Çalışmaya çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğine ilk kez başvuran 6-10 yaş arasında
DSM-V tanı ölçütlerine göre DEHB tanısı alan 83 çocuk dahil edilmiştir. Çalışmamıza
ergenlikte görülebilecek hormon değişikliklerini göz önüne alarak sadece prepubertal
erkek çocuklar dahil edilmiştir. Birçok psikiyatrik hastalık hormon düzeylerini
etkilediğinden dolayı Karşıt olma karşıt gelme (KOKG) bozukluğu dışında ek
psikiyatri tanısı olan ve wısc-4 zeka testi 75 altında olan hastalar çalışmaya
alınmamıştır. Sosyal işlevsellikte bozulma ve otistik benzeri belirtiler 'SCÖ' (sosyal
cevaplılık ölçeği) ve 'zihin kuramı testleri' ile, saldırganlık düzeyleri 'Çocuklar için
Saldırganlık Ölçeği Anne Baba Formu' (ÇSÖ-ABF) ile değerlendirilmiştir.
Çalışmamızda DEHB olan prepubertal çocuklarda otizm benzeri belirtiler ile zihin
kuramı testleri sırasıyla yüksek ve düşük ile doğru ve yanlış olarak gruplandırılmıştır.
Serum testesteron, kortizol, androstenedion ve oksitosin düzeyleri saat 8:00-10:00
arasında alınan serum örneklerinden belirlenmiştir. Çalışmamızda incelenen DEHB
tanılı hastaların otistik belirti gösterme durumları ve zihin kuramı testleri arasında kan
testesteron, androstenedion ve oksitosin düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı
fark saptanmıştır. Otistik belirtisi olmayan hastaların, otistik belirtisi olan çocuklara
kıyasla kan testesteron düzeyi anlamlı olarak düşük iken oksitosin düzeyi anlamlı
olarak yüksekti. Ayrıca otistik belirtisi olan hastaların kan androstenedion düzeyi,
otistik belirtisi olmayanlardan anlamlı olarak yüksekti. Zihin kuramı yanlış olan
hastaların kan testesteron ve androstenedion düzeyleri, zihin kuramı doğru olanlardan
anlamlı olarak yüksek iken kan oksitosin düzeyi anlamlı olarak düşüktü.
Çalışmamızda incelenen DEHB tanılı hastaların ÇSÖ-ABF toplam puanı ile kan
testesteron düzeyi ve testesteron/kortizol oranı arasında pozitif yönde, güçlü düzeyde,
oksitosin düzeyi arasında ise negatif yönde, güçlü düzeyde istatistiksel olarak anlamlı
bir ilişki saptanmıştır. Ek olarak serum kortizol ve androstenedion düzeyleri ile
saldırganlık arasındaki ilişki saptanmamıştır. Bu bilgiler göz önüne alındığında
otizmle benzer şekilde DEHB'de görülen sosyal kısıtlılıklarda, DEHB'nin kliniğini
etkileyen dürtüsellik, saldırganlık, sosyal ilişkilerini etkileyen otistik belirtiler, zihin
kuramı bozuklukları ve duygu tanıma gibi ileri sosyal işlevlerinde; oksitosin,
testesteron, kortizol ve androstenedionun rolü olabileceği düşünülmüştür. Bu nedenle
DEHB tanılı çocuk ve ergenlerde, daha çok otizmde araştırılan sosyal iletişim ve
hormon araştırmalarının yapılması, etiyolojinin yanı sıra tedaviye de katkı sağlayacak
yeni bilgilerin ortaya çıkmasını sağlayacaktır.

Abstract:
In
this study, the relation between the autistic characteristics and aggressiveness of
prepubertal male children diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder
(ADHD) and serum oxytocin, testosterone, oxytocin and cortisol levels were
researched. 83 children diagnosed with ADHD according to the DSM-V diagnostic
criteria were included in this study. These children were between 6-10 years old and
applied for the first time to the child and adolescent psychiatry outpatient clinic. We
included only prepubertal boys into this study because of hormone changes in
adolescence. Patients with additional psychiatric diagnosis other than opposite defiant
disorder and those with a WISC-4 intelligence test below 75 were not included as many
psychiatric disorders can affect hormone levels. Disturbance in social functioning and
autistic symptoms were assessed by social response scale and theory of mind. Besides
aggression levels were assessed by 'Aggression Scale for Children Parent Form'
(ASCPF). Prepubertal boys diagnosed with ADHD are classified as high -low and truefalse for Autism-like Symptoms and theory of mind respectively. Serum testosterone,
cortisol, androstenedione and oxytocin levels were determined from serum samples
collected between 8:00- 10:00 am. We detected statistically significant difference in
the blood testosterone, androstenedione and oxytocin levels between the autistic
symptoms and theory of mind in patients diagnosed with ADHD. Blood testosterone
levels were significantly lower in patients without autistic symptoms than in those with
autistic symptoms, while oxytocin levels were significantly higher. In addition, blood
androstenedione levels were significantly higher in patients with autistic symptoms.
Blood testosterone and androstenedione levels were significantly higher in patients
with wrong theory of mind than patients with true theory of mind, while blood
oxytocin levels were significantly lower. In this study, we found a statistically
significant strong relationship between the total scores of ASCPF of the patients with
ADHD and the blood testosterone level, testosterone / cortisol ratio in the, and the
oxytocin levels in negative. In addition we detected that there was not association
between serum androstenedione level, serum cortisol level and aggression severity.
According to the results, we think that oxytocin, testosterone, cortisol and
androstenedione might play a role in advanced social functions such as impulsivity,
aggression, autistic symptoms affecting social relations, mental theoretical disorders
and emotional recognition affecting the clinic of ADHD in the same way as the social
limitations of ADHD. For this reason, researches in social communication and
hormone studies which are mostly investigated in autism can p