10-11 yaş grubu öğrencilerde STAC stratejilerinin akran zorbalığı öğrenci savunuculuğuna etkisi
The effect of STAC strategies on peer advocacy in peer bullying in 10-11 age students
Yazar: FATMA AVŞAR
Danışman: PROF. DR. SULTAN AYAZ ALKAYA
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Dikkat dağıtma = Distraction ; Hemşirelik = Nursing ; Okullar-halk sağlığı = Schools-public health ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Savunuculuk = Advocacy ; Yardım arama davranışı = Help seeking behaviors ; Öz savunuculuk = Self-advocacy ; Öğrenciler = Students

Özet:
Araştırma, 10-11 yaş grubu öğrencilerde STAC stratejilerinin akran zorbalığı öğrenci savunuculuğuna etkisini belirlemek amacıyla kontrol gruplu ön test, son test araştırma tasarımı ile yarı deneysel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Birleşik Krallık'ın Galler bölgesindeki dört ilkokulun altıncı sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Örnekleme, velisinden izin alınan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan altıncı sınıf öğrencileri (müdahale=38, kontrol=38) dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Arkadaşlık Niteliği Ölçeği ve Akran Zorbalığı Öğrenci Savunuculuğu Ölçeği (AZÖSÖ) kullanılmıştır. Müdahale grubuna üç oturumdan oluşan STAC stratejilerini içeren eğitim programı uygulanmıştır. Eğitim Mantık modeli ve ABCD modeline temellendirilmiştir. Gruplar arasında cinsiyet, okul başarısı algısı ve akran zorbalığı deneyimleri açısından anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p > 0,05). Gruplar arasında arasında Arkadaşlık Niteliği Ölçeği ön test ile son test ortalama puanlarında anlamlı bir değişim olmadığı saptanmıştır (p > 0,05). AZÖSÖ ve üç alt boyutunun ön test ortalama puanları karşılaştırıldığında, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p > 0,05). Eğitim sonrası, müdahale grubunda AZÖSÖ ve Zorbalığı Durdurmak için Araya Girme Özgüveni alt boyutu ortalama puanlarının kontrol grubuna göre anlamlı bir şekilde yükseldiği belirlenmiştir (p < 0,05). Zorbalık Bilgisi ve STAC Stratejileri Bilgisi alt boyutlarının ortalama puanlarında gruplar arası anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p > 0,05). Eğitim programının öğrencilerin savunuculuklarını, zorbalık ve STAC stratejileri bilgilerini, zorbalığa müdahale özgüvenlerini arttırdığı belirlenmiştir (p < 0,05). Araştırmada STAC stratejilerinin akran zorbalığında öğrenci savunuculuğu üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. Okullarda akran zorbalığını önlemek için STAC stratejilerinin kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
The research was conducted quasi-experimental design with pre and post-tests to evaluate the effect of STAC strategies on peer advocacy in peer bullying in 10-11 age students. The population of the study consisted of sixth-grade students in four primary schools in Wales, the United Kingdom. Sixth-grade students (intervention = 38, control = 38) who were given consent from their parents and volunteered to participate in the study were included in the sampling. Data were collected with Personal Information Form, The Student-Advocates Pre- and Post-Scale (SAPPS) and Friendship Qualities Scale. The training program includes STAC strategies, and comprised of three sessions was given to the intervention group. The training is based on the Logic Model and the ABCD model. There was no difference between groups in terms of characteristics; gender, school achievement, and bullying experiences (p > 0,05). There was no significant change in the Friendship Qualities Scale pre- and post-test mean scores between the groups (p > 0,05). There was no statistically significant difference between the groups when SAPPS and sub-scales were compared with the pre-test mean scores (p > 0,05). After the training, in the intervention group, SAPPS and Self-Confidence to Intervene to Stop Bullying sub-scale' mean scores significantly increased compared to the control group (p < 0,05).  There was no significant difference in the mean scores of the STAC strategies and Bullying Knowledge sub-scale (p > 0,05). The training program increases students' advocacy, bullying and STAC strategies information and self-confidence to stop bullying (p < 0,05). STAC strategies were effective in student advocacy. It is recommended to use the STAC strategies to prevent peer bullying in schools.