Türkiye'de siyasi partilerin finansmanı ve siyasi rekabette eşitlik
Financing of political parties in Turkey and equality in political competition
Yazar: RENGÜL EKİZCELEROĞLU
Danışman: PROF. DR. BİRSEN HEKİMOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Devlet desteği = Government backing ; Eşitlik = Equality ; Finansal destek = Financial support ; Finansman = Financing ; Rekabet = Competition ; Siyasi partiler = Political parties

Özet:
Siyasi partiler temsili demokrasinin işletilebilmesi için zorunlu kabul edilen çeşitli işlevler yerine getirdikleri için çağdaş demokrasilerin vazgeçilmez kuruluşları olarak kabul edilmektedirler. Öyle ki, siyasi partilerin finansmanı bazı açılardan demokrasinin de finansmanı sayılmaktadır. Oysa siyasetin giderek pahalı hale geldiği günümüzde, siyasi partiler arasında onların siyasi-seçimsel rekabet edebilirliklerini de etkileyen büyük mali eşitsizlikler bulunmaktadır. 

Bu çalışmada, siyasi partilerin finansmanı ve sonuçlarına ilişkin kuramlar ana hatlarıyla incelenmektedir. Bu kuramlar çerçevesinde, Türkiye'deki siyasi partilerin gelirleri, giderleri ve mali denetim sürecini içeren finansman sistemi, hem hukuki yönüyle hem de uygulamada karşılaşılan sorunlarla birlikte değerlendirilmektedir. Bu tez çalışmasında, Türkiye'deki siyasi partilerde paranın, özellikle de doğrudan devlet yardımlarının, siyasi partiler arasındaki siyasi-seçimsel rekabette eşitliği zedeleyip zedelemediğine ilişkin tartışmanın çözümüne katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu amaçla, belirli kriterlere göre seçilen dokuz siyasi partinin gelirleri ayrıntılı olarak incelenmekte, elde edilen veriler 1982 Anayasası döneminde yapılmış olan on beş seçimin sonuçları ile birlikte değerlendirilmektedir.  

Çalışma sonucunda, siyasi partilerin finansmanına ilişkin çeşitli önermelerden bazılarının Türkiye örneğinde desteklenirken, bazılarının desteklenmediği ortaya çıkmaktadır. Türkiye'deki siyasi partilerin mali güçleri ile seçim başarıları arasında doğrusal bir ilişki kurulamasa da mali gücü yüksek olan siyasi partilerin siyasi- seçimsel rekabette daha avantajlı oldukları saptanmaktadır. 


Anahtar Kelimeler: Siyasi partilerin finansmanı, siyasi-seçimsel rekabet

Abstract:
Political parties are regarded as fundamental institutions for contemporary democracies since they fulfill several functions that are essential in order to be able to operate representative democracy. In fact, funding political parties is considered as equal to funding democracy in some aspects. However, in our time which politics has been more and more expensive, there is a significant financial inequality among political parties which affects their politico-electoral competitiveness. 

In this study, theoretical background with reference to the finance of the political parties and its consequences are investigated in overall. Within the scope of these theories, the finance system of Turkish political parties including the incomes, expenditure and financial control process is analyzed in the light of law as well as the problems encountered in practice. The thesis aims to resolve the debate on whether the money, especially the direct public funding, damage equality among political parties in politico-electoral competition in Turkey or not. Therefore, nine parties are chosen according to particular criteria, and the incomes of these parties are examined in detail, the gained data is evaluated along with the results of fifteen elections in 1982 Constitution period. 

The study achieves that some of the various proposals concerning party finance are confirmed, whereas some are not in Turkey. Although the study concludes that there is no linear correlation between fiscal power and politico-electoral success of political parties in Turkey, it also detects that the financial power gives great advantages to political parties in politico-electoral competition. 


Key Words: Financing of political parties,  politico-electoral competititon