Kurumsal iktisat yaklaşımları bağlamında kurumsal yapı-ekonomik büyüme ilişkisi: Teori ve uygulama
Relationship between economic growth and institutional structure that within the context of institutional economics approaches: Theory and practice
Yazar: YAHYA CAN DURA
Danışman: DOÇ. DR. FÜSUN YENİLMEZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Kurumsal ekonomi = Corporate economy ; Kurumsal yapı = Corporate structure ; Yeni kurumsal iktisat = New institutional economics ; Yeni kurumsalcılık = Neo-institutionalism

Özet:
İktisat bilimine yönelik bir "olması gereken" tarifi yapan Kurumsal İktisat ekolü, ekonomiyi topyekûn kurumsallaşmış bir süreç olarak görerek, yerleşik iktisattan ayrılmış ve adeta yeni bir iktisadın mümkün olabileceğini göstermiştir. Bunu gerçekleştirirken de, yerleşik iktisadın yöntemlerine ve varsayımlarına adeta bir savaş açmıştır. Çoğu zaman sadece yerleşik iktisat eleştirisiyle var olduğu düşünülen Kurumsal İktisat, özünde orijinal birçok kavramı ve olguyu iktisat yazınına kazandırmış, bunları geliştirmiş, iktisat biliminin olgunlaşmasını ve özüne yani bir sosyal bilime dönmesini sağlayıcı bir rol üstlenmiştir.

Literatürde Kurumsal İktisada ilişkin incelemeler ağırlıklı olarak iki boyutta yapılmaktadır: Orijinal-Asıl Kurumsal İktisat ile Yeni Kurumsal İktisat. Ancak, ekoller arasındaki bu kırılma, arzu edilen bir süreç olarak değerlendirilmemektedir. Yeni Kurumsal İktisat, benimsediği yöntemler, varsayımlar ve bakış açısı itibariyle Asıl Kurumsal İktisadın yöntemsel açıdan bir takipçisi değildir. Yeni Kurumsal İktisat bu noktada Asıl Kurumsal İktisadın bir takım kavramlarını ve yöntemlerini kullanarak, yer yer de onları dönüştürerek varlığını hissettirmiştir. Özellikle kurum kavramını iktisadi analizlere yoğun şekilde dâhil ederek, yerleşik iktisadın aşırı soyut yöntemlerinin açmazlarını gidermeye çalışmış ve bu noktada kurumsalcı yaklaşımları bir manivela olarak kullanmıştır. 

Bu çalışmada kurumlar/kurumsal yapı ile ekonomik büyüme ilişkileri Kurumsal İktisadın tarihsel birikimi temelinde ve ampirik bir analiz ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Sonuçlar, yerleşik iktisadın ve onun teorilerinin/yöntemlerinin ülkelerarası gelişmişlik farklılıklarının giderilmesinde etkin sonuçlar vermediği gerçeğinin, kurumlara dayalı yaklaşımların önemini arttırdığı yönündedir. Yeni Kurumsal İktisat akımı bu noktada kurumları bir araç olarak kullanarak, soyut klasik iktisada, dinamik bir görünüm vermektedir. Bunun için de farklı ekonometrik tekniklerin, farklı veri tabanlarının ve indekslerin kullanıldığı ampirik analizler yapmaktadır.

Bu çalışmada, kurumsal yapı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiye ve kurumsal yapıyı ölçen indekslerin anlamlılığına ilişkin olarak önemli sonuçlar elde edilmiştir: Heritage İndeksine kıyasla, Fraser İndeksi ile Basın Özgürlüğü genel indeksinde temsil edilen kurumsal göstergelerin ekonomik büyüme ile ilişkisinin tüm gelir grupları için hem istatistiksel olarak hem de beklenen etki itibariyle daha güçlü olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar çerçevesinde ekonomik özgürlükleri farklı yöntem ve parametrelerle ölçen Heritage ve Fraser İndeksleri arasında Fraser'ın öne çıktığı ve büyüme ilişkisi açısından daha anlamlı bulguları verdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Organizational economics that made a description of "how it should be" for the science of economics has considered the economy as a wholly institutionalized process, departed from established economics and virtually proved that a new economics can be possible. While realizing this, it virtually declared war on the methods and assumptions of established economics. Organizational economics, usually considered to have existed only with criticism of established economics, have contributed many essentially original concepts and facts to economics literature, improved them, and played an important role in maturation of the science of economics and bringing it back to its origin. 

In literature, analysis of organizational economics is made widely in two dimensions: Original-Real Organizational Economics and New Organizational Economics. However, this breakage between schools is not considered to be a desired process. New Organizational Economics is not a methodical follower of Original Organizational Economics in terms of methods adopted, assumptions and perspective. New Organizational Economics made its existence perceived by using some concepts and methods of Original Organizational Economics, and sometimes by modifying them. It tries to eliminate the dilemmas of established economics' excessive abstract methods by including specifically the concept of organization widely in economic analyses and uses the organizational approaches as a lever for this purpose. 

In this study, the basic goal is to establish the relation between organizations'/organizational structure and economic growth with an empirical analysis on the basis of Organizational Economics' historical background. Our findings indicate that the fact that established economics and its theories/methods do not result in efficient outcomes in the elimination of development disparities between countries increases the importance of approaches based on organizations. At this point, New Organizational Economics school gives the virtual classical economics a dynamic appearance by using organizations as a tool. For this purpose, empirical analyses are made where different economic techniques, different data bases and indexes are used.  

The findings of this study indicate an important and different result related to the relation between organizational structure and economic growth and meaningfulness of indexes. In comparison to Heritage index, it is observed that the relation of organizational parameters represented in Fraser index and Press Liberty general index with economic growth are stronger in terms of both statistics and expected effect for all income groups. Within the context of these results, among Heritage and Fraser Indexes that measure economic freedom with different methods and parameters, it is established that Fraser index stands out and provides more meaningful findings in terms of the relation with development.