Okul öncesi ğğretmenlerinin Çocuk Hakları Farkındalığı Ölçeği'nin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi: Bir ölçek geliştirme çalışma
Determining the psychometric characteristics of the Child Rights Awareness Scale: A scale development
Yazar: FATMA AYSİMA ÇETİN
Danışman: DOÇ. SOMAYYEH SOYSAL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Psikometrik ölçümler = Psychometric measurements ; Psikometrik özellikler = Psychometric characteristics ; Çocuk hakları = Children's rights ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Günümüzde çocuk hakları oldukça önemsenen ve üzerine çalışmalar yapılan bir alan olmasıyla beraber hukuki anlamda da yasalar tarafından korunan bir alandır. Bu çalışma; okul öncesi öğretmenlerinin çocuk hakları konusunda farkındalıklarını ve ne kadar bilgi sahibi olduklarını derinlemesine incelenmesini ve ilgili konuda ölçek geliştirmeyi amaçlamaktadır. Çocuk haklarını ve bu alanda yapılmış sözleşmeleri incelediğimizde dünya üzerinde yaşayan her çocuk doğduğu andan itibaren sahip olduğu haklar vardır. Bu haklar sağlık hakkı, yaşama hakkı, barınma ve fiziksel haklar, eğitim hakkı, psikolojik hakların hepsini tanımlamakla beraber herkes tarafından kabul edilen evrensel haklar ve kavramlardır. Çocuk Haklarını konu alan araştırmalar incelendiğinde; genel olarak öğretmen adayları ve ebeveynler üzerinde çalışmalar yapıldığı gözlemlenmiştir. Yapılan bu araştırma sonucunda Eğitim Fakültesinden mezun olmuş okul öncesi öğretmenlerine yönelik "Çocuk Hakları Farkındalık Ölçeği" geliştirilmeye karar verilmiştir. Araştırma Türkiye genelinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel okullara devam eden okul öncesine giden 3-6 yaş grubu öğrencileri olan öğretmenler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çocuk Hakları Farkındalık Ölçeği'nin geliştirilmesinde 399 okul öncesi öğretmeninden elde edilen veriler bu araştırmanın temelini oluşturmaktadır. "Çocuk Hakları Farkındalık Ölçeği", 50 maddeden oluşan 5 dereceli likert tipi bir ölçektir Google Forms üzerinden hazırlanan anket sonucunda elde edilen cevaplardaki öğretmen söylemleri araştırmanın veri kaynaklarını oluşturmuştur. Çalışmaya katılım gösteren 399 öğretmen danışman ve araştırmacı tarafından belirlenen anketi  kısa olay durumlarını öğretmenler ile paylaşarak çalışmaya destek olmuşlardır.
Geçerli ve kayıp veriler incelendiğinde herhangi bir kaybın olmadığı gözlemlenmiştir. Ayrıca verilen cevaplar matrisi incelenmiş, katılımcıların kasıtlı veya rastgele bir şekilde herhangi bir veri kaybına yol açacak yönelimde veri toplama aracına cevap vermediği tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular alan yazındaki çalışmalar ile birlikte incelenerek tartışılmıştır ve okul öncesi öğretmenlerinin çocuk hakları eğitim alanındaki bilgilerine ilişkin öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Hak, Çocuk Hakları, Okul Öncesi, Çocuk

Abstract:
Today, children's rights are an area that is highly valued and studied, and it is also an area that is protected by laws in the legal sense. This work; It aims to examine the awareness of preschool teachers about children's rights and how much knowledge they have, and to develop a scale on the relevant subject. When we examine the rights of the child and the agreements made in this field, every child living in the world has rights from the moment they are born. While these rights define the right to health, the right to life, the right to shelter and physical rights, the right to education, and psychological rights, they are universal rights and concepts accepted by everyone. When the researches on Children's Rights are examined; In general, it has been observed that studies have been conducted on teacher candidates and parents. As a result of this research, it was decided to develop a "Child Rights Awareness Scale" for preschool teachers who graduated from the Faculty of Education. The research was carried out on teachers who are 3-6 years old pre-school students attending public and private schools affiliated to the Ministry of National Education throughout Turkey. The data obtained from 399 preschool teachers in the development of the Child Rights Awareness Scale forms the basis of this research. The "Child Rights Awareness Scale" is a 5-point Likert-type scale consisting of 50 items. The teachers' discourses in the answers obtained as a result of the survey prepared on Google Forms constituted the data sources of the research. 399 teachers who participated in the study supported the study by sharing the short event situations with pre-school teachers between questionnaire determined by the counselor and researcher.
When the valid and missing data were examined, it was observed that there was no loss. In addition, the given answers matrix was examined and it was determined that the participants did not intentionally or randomly respond to the data collection tool in an orientation that would lead to any data loss. The findings were discussed and examined together with the studies in the literature, and suggestions were presented regarding the knowledge of preschool teachers in the field of children's rights education.

Keywords: Right, Children's Rights, Preschool, Child