Yenidünya (Eriobotrya Japonica Lindl.) yapraklarında içsel hormonlar, karbonhidratlar ve azotun mevsimsel dağılımı
Seasonal changes of endogenous hormones, carbohydrates and nitrogen in loquat (Eriobotrya Japonica Lindl) leaves
Yazar: NİLDA ERSOY
Danışman: PROF. DR. FATİH KAYNAK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Eriobotrya japonica = Eriobotrya japonica ; Yenidünya = Loquat

Özet:
Bu çalışmada, Gold Nugget ve Akko XIII yenidünya çeşitleri kullanılmıştır. Yenidünya ağaçlarından yaprak örnekleri morfolojik ayran (Ağustos), ilk çiçeklenme (Kasım), meyve tutumu (Şubat) ve meyvelerin olgunlaşmaya başladıkları dönemlerde (Mayıs) olmak üzere iki yıl süre ile alınmıştır. Alınan örneklerde serbest-, bağlı- ve toplam- formlarda baza içsel bitkisel hormonlar [ indol-3-asetik asit (IAA), gibberellik asit (GA3), absisik asit (ABA), zeatin (Z)], karbonhidratlar (toplam şeker ve nişasta) ve azot (N) miktarları ile karbonhidrat/azot (C/N) oranlan saptanmıştır. Araştırmada kullanılan materyaller, Narenciye ve Seracılık Araştırma Enstitüsü Serik-Kayaburnu istasyonuna ait yenidünya bahçesinde bulunan ve 1993 yılında dikimi yapılan yenidünya ağaçlarından alınmıştır, tçsel hormon düzeylerini belirlemek için örneklerin ekstraksiyon ve saflaştırma işlemleri ile toplam şeker, nişasta ve azot analizleri, Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Merkezi Laboratuarı ve Bahçe Bitkileri Bölümü Fizyoloji Laboratuarında; yüksek basınçlı sıvı kromatografîsi (HPLC) analizleri ise aynı Üniversitenin Tıp Fakültesi Merkezi Arastana ve Uygulama Laboratuarında gerçekleştirilmiştir. Deneme sonuçlarına göre, her iki yenidünya çeşidinde de genel itibari ile Ağustos ayında rninimum düzeyde bulunan içsel IAA miktarı sürekli artarak Mayıs ayında en üst seviyelere ulaşmıştır, İçsel GA3 morfolojik ayrım ve çiçeklenmenin olduğu aylardaoldukça düşük düzeylerde bulunurken, Mayıs ayında (sürgün gelişim dönemi) her iki çeşitte de maksimum düzeyde bulunmuştur. Her iki yenidünya çeşidinde de Ağustos ayında (morfolojik ayrım dönemi) maksimum düzeyde bulunan ABA, büyüme ve gelişmeye bağlı olarak devamlı bir azalma göstermiş ve Şubat ayında (küçük meyve dönemi) tesbit edilemeyecek kadar düşük seviyelere inmiştir. Ancak, Mayıs ayında (meyvelerin olgunlaşmaya başladığı dönem), ABA miktarında bir miktar artış gözlenmiştir, tik yıl her iki çeşitte de Z çiçeklerime dönemi boyunca artış göstermiş ve bu artış meyve tutumu döneminde en üst seviyeye çıkmıştır. Ancak, meyve olgunlaşma döneminde tekrar azalma göstermiştir, ikinci yıl, Gold Nugget yenidünya çeşidinde Şubat ayında ilk yıldakinin tersine bir durum elde edilmiştir. Akko XIII yenidünya çeşidinde ise, çiçeklenme boyunca ilk yıla göre pek yüksek olmayan sabit bir seyir elde edilmiş ve Mayıs ayında ise, her İki çeşitte de Z' de bir artışın olduğu bulunmuştur. Yenidünya yapraklarındaki toplam şekerler genel itibari ile meyve gelişimine bağlı olarak artarken, nişasta ve toplam karbonhidratlar azalmıştır. Nişasta ve toplam karbonhidratlardaki bu azalma meyvelerin olgunlaşmasına kadar devam etmiştir. N miktarı ve C/N oram (Akko XIII çeşidinin, Ağustos 2000 örneği haricinde) genel itibari ile morfolojik ayran döneminde maksimum düzeyde olup, büyüme ve gelişmeye bağlı olarak azalmıştır.ANAHTAR KELİMELER: Yenidünya, Ertobotrya japonica Lindl., ABA, GA3, IAA, Z, HPLC, toplam şeker, nişasta, azot

Abstract:
In this research, Gold Nugget and Akko XIII loquat cultivars were used. Leaf samples were taken from the loquat trees in morphological differentiation phase (August), initially of flower inflorescence (October), fruitset (February) and the initial time of fruit maturation period (May). Taken samples, amounts of free-, bound-, and total-forms of some endogenous plant hormones [ indole-3-acetic acid (IAA), gibberellik acid (GA3), abscisic acid (ABA), zeatin (Z)], carbohydrates (total sugar and starch), nitrogen (N) and carbohydrate/nitrogen (C/N) were determined. The materials used in this research were taken from the loquat trees which were planted in 1993 from Citrus and Greenhouse Research Instute İn Antalya. The analyses of taken samples were made at the central laboratory of Agricultural Faculty, physiological laboratory of Horticultural Department and High Performance Liquid Chromatography (HPLC) analyses were made at the central research and application laboratory of Medicine Faculty, Akdeniz University. According to the results, IAA showed to the minimum level in August, it reached to the maximum level in May at both of loquat cultivars. Endogenous GA3 was found rather low level in morphological differentiation and flowering periods, its level was found to the maximum in May (shoot development period) at both of loquat cultivars. ABA levels reached to the maximum level in August (morphological differentiation 111period), it decreased during the growing and development processes and not detected during February (the presence of fruMets). But, ABA level was found some increase in May (the initial time of fruit maturation). In the first year, endogenous Z increased during the flowering period and this increase was found to the maximum level in the fruit set period at both of loquat cultivars. But, it showed the repeatedly decrease in the fruit maturation period. In the second year, it was obtained opposite situation in February in Gold Nugget loquat cultivar. At Akko XIII loquat cultivar, it was obtained stationary progress during the flowering period and Z increased in May at both of loquat cultivars. It was determined that total sugar levels increased according to fruit maturation while starch and total carbohydrates decreased in this period at both of these loquat cultivars. N level and C/N ratio were found maximum in the morphological period (except of Akko Xni loquat cultivar, August 2000 sample), these were decreased according to growing and developmental periods. KEY WORDS: Loquat, Eriobotrya japonica Lindl., ABA, GA3, IAA, Z, HPLC, total sugar, starch, nitrogen COMMTTEE: