Gebelik stresi ile normal doğum öz yeterlilik ve prenatal emzirme öz yeterlilik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between pregnancy stress and normal birth self- efficacy and prenatal breastfeeding self-efficacy
Yazar: ŞULE ŞAFAK
Danışman: PROF. DR. NERİMAN SOĞUKPINAR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Bu araştırma; gebelik stresi ile normal doğum öz yeterlilik ve prenatal emzirme öz yeterlilik arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı bir model kullanılan çalışma, İstanbul'da Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gebe Polikliniği'nde 1 Şubat 2024 – 1 Temmuz 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya, araştırmaya katılım kriterlerini karşılayan ve gönüllü olarak katılmayı kabul eden, gebeliğin ikinci trimesterinde olan, riskli gebelik öyküsü olmayan, ilk kez doğum yapacak 320 gebe dahil edilmiştir. Katılımcılar, Tanıtıcı Bilgi Formu, Gebelik Stresi Değerlendirme Ölçeği, Normal Doğum Öz Yeterlilik Ölçeği ve Prenatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Gebelik stresi ile normal doğum öz yeterlilik ve prenatal emzirme öz yeterlilik arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Gebelik stresi arttıkça, normal doğuma ve prenatal emzirmeye yönelik öz yeterlilik algısının azaldığı belirlenmiştir. Gebelik stresinin alt boyutları incelendiğinde, özellikle "gebelik-doğum güvenli süreç arayışı" ve "bebek bakımı ve aile ilişkileri" boyutlarının, normal doğum ve emzirme öz yeterlilik algısını etkileyen en önemli unsurlar olduğu saptanmıştır. Ayrıca, gebelerin sosyo-demografik ve obstetrik özelliklerinin bu ilişki üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermiştir. Daha yüksek eğitim düzeyine sahip, düzenli gebelik kontrolüne giden, doğum ve emzirme eğitimi alan gebelerin öz yeterlilik algılarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan, uzun süreli evliliğe sahip ve sosyal destek mekanizmalarından yoksun gebelerde gebelik stresinin daha yoğun olduğu belirlenmiştir.
Sonuçlar: Gebelik sürecinde stres yönetimi ve öz yeterlilik algısının artırılmasına yönelik girişimlerin önemine dikkat çekmektedir. Sağlık profesyonellerinin, gebelikte stres faktörlerini azaltmak, normal doğuma ve emzirmeye yönelik öz yeterlilik algısını desteklemek için bireysel ve grup temelli eğitim programları düzenlemesi önerilmektedir. 
Ayrıca, gebelere sağlanan sosyal destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, stresin olumsuz etkilerini azaltmak ve öz yeterlilik algısını artırmak adına etkili bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, gebelik sürecinde kadınların ihtiyaçlarını anlayarak, doğuma ve emzirmeye hazırlanma süreçlerinde kapsamlı bir destek sağlanması, anne ve bebek sağlığını olumlu yönde etkileyecektir. Bu çalışma, gebelik stresi ve öz yeterlilik algısı arasındaki ilişkilerin daha iyi anlaşılması ve uygulamaya yönelik öneriler geliştirilmesi için temel bir kaynak niteliği taşımaktadır.

Abstract:
Objective: This study aimed to examine the relationship between pregnancy stress, normal birth self-efficacy, and prenatal breastfeeding self-efficacy. 
Method: Conducted as a descriptive study, the research was carried out at the Obstetrics Clinic of Marmara University Pendik Training and Research Hospital in Istanbul between 1 February 2024 and 1 July 2024. 320 pregnant women who met the conditions for inclusion in the study, participated voluntarily, were in the second trimester of pregnancy, had no risky pregnancy history, and were giving birth for the first time were included. Data were collected using a Demographic Information Form, the Pregnancy Stress Rating Scale, the Normal Birth Self-Efficacy Scale, and the Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale. Data were collected using face-to-face interviews. In the study, independent groups t-test, one-way analysis of variance (Anova) and post hoc (Tukey, LSD) analyses were used to examine the differences in scale levels according to the descriptive characteristics of pregnant women in the IBM SPSS Statistics for Windows, Version 22.0. package program.
Findings: The mean age of the pregnant women was found to be 26.52±3.86. It was found that 47.2% of the participants had a university level or higher education level and 31.9% had received pregnancy education. It was determined that there was a statistically significant and inverse relationship between pregnancy stress and normal birth self-efficacy and prenatal breastfeeding self-efficacy. Higher levels of pregnancy stress were associated with lower self-efficacy perceptions related to childbirth and breastfeeding. Among the sub-dimensions of pregnancy stress, "pregnancy-birth safety process" and "baby care and family relations" were identified as the most influential factors affecting self-efficacy perceptions. Socio-demographic and obstetric characteristics of the participants were also found to play a crucial role in this relationship. Pregnant women with higher educational levels, regular antenatal care visits, and prior training in childbirth and breastfeeding reported higher self-efficacy perceptions. Conversely, longer marital duration and lack of social support mechanisms were associated with higher levels of pregnancy stress.
Results:  Highlight the importance of initiatives aimed at managing stress during pregnancy and enhancing self-efficacy perceptions. It is recommended that healthcare professionals organize individual and group-based education programs to reduce stress factors and support self-efficacy perceptions related to childbirth and breastfeeding. Strengthening social support systems is also emphasized as an effective strategy to mitigate the adverse effects of stress and enhance self-efficacy.This study underscores the significance of addressing the psychological and educational needs of pregnant women during the antenatal period. By providing comprehensive support, health professionals can positively impact maternal and neonatal health outcomes.