Beden, kültürel müdahale ve iktidar ilişkilerine antropolojik yaklaşım
Anthropological approach for body, cultural intervention and power relations
Yazar: AYŞE YEŞİM DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ECEVİT BARIŞ ÖZENER
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Beden = Body ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Dövme = Tattooing ; Kültür = Culture ; Kültürel çeşitlilik = Cultural diiversity ; Sosyokültür = Socio-culture ; İktidar = Government ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
Bu çalışmada, kültürü yaratan ve yaşayan insanın, doğal bedenini kültürle yeniden yorumlaması, antropolojik yaklaşımlarla ele alınmıştır. Bedenin kültürel kimlik olarak kullanılmasındaki sosyo-kültürel fonksiyonları ve bu fonksiyonların kültürel çeşitliliğini, iktidar ilişkileri kapsamında irdelemek amaçlanmıştır.
Kültür, beden ve sosyo-kültürel uzamda iktidar ilişkileri konusunda insan bilimlerinin interdisipliner çalışma alanında literatür taramaları yapılmıştır. Kültürün bedenle ilişkisini anlamak ve yorumlamak için dünyadaki çeşitli kültürel mütilasyon ve modifikasyon örneklerine yer verilmiştir. Kültürel evrimsel süreci beden aracılığıyla imleyen bir pratik olarak dövmeyi açıklamak için, tarihsel süreçte dövme konusu irdelenmiştir. Saha çalışmasında örneklem grubunu oluşturan "Barak Kültürü‟nde, Geleneksel Dövme Pratiği" incelenmiştir. Kültürel pratiklerin bedene işlenmesiyle ilişkili olarak acı, güzellik, deri ve yüz kavramları ele alınmıştır.
Sonuç olarak sosyo-kültürel uzamda iktidar ilişkileri; din, inanç, etnik yapı, toplumsal cinsiyet gibi kültürel mekanizmalarla, bireyi veya grupları kategorize eden bir etki alanına aldığı bedeni yeniden yorumlamaktadır. Buna karşılık beden, kültürün kaydedildiği basit bir tuval olarak düşünülemez. Kültürün yazılı olduğu beden bireyin yaşamını, deneyimlerini, acılarını, ait olduğu grubu, gücünü, koruyan ve imleyen kültürel bir künye olarak kullanılmaktadır. Beden bireyin somut temsilcisi olarak, bireyi biyo-kültürel, sosyo-kültürel ve psiko-sosyal anlamda dışarıya bağlar. Beden ile kültür ilişkisini bedendeki izler üzerinden incelemek ve örneklemek mümkündür.


Anahtar Sözcükler: beden, kültür, iktidar ilişkileri, toplumsal cinsiyet. Barak Kültürü, mütilasyon, modifikasyon, dövme.

Abstract:
In this work, "reinterpreting via culture" for natural or biological body of human is handled by anthropological approaches. Semtinizing socio-cultural functions on using culturel identity of body and cultural varieties of power relations are aimed.
Literatur, about culture, body and power relations in socio-cultural space is investigated in interdicipliner area of human sciences. Varieties of cultural mutilation and modification in the world is investigated to understand and to interpret the relationship betwen culture and body. Subject of tattoo is semtinized, to clarify as a practice indicating cultural evolutionary process by means of body, in historical proccess. "Traditional Anatolian Tattoo in Barak Culture" is investigated by method of participant observation. Roles of pain, beauty, skin and face are handled concern with hiyerarshi of culturel practice on body.
Consequently, power relations in socio-cultural space, reprentate body put in influent area categorizing individuals or groups with cultural mechanisms like religion, belief, ethnical structure and gender. Even though body is adorned with permanent cultural images, is unthinkable that body is only a breather toile. Body written by culture used for a cultural identity, to protect and mark individual‟s life, experiment, pain and power. Body is a connector betwen individual and outside (or others) in bio-cultural, socio-cultural and psycho-social space on embodiment of individual. It is possible to observe and to examplify relationship betwen culture and body, by means of marks of body.


Key words: body, culture, power relations, gender, Barak Culture, mutilation, modification, tattoo.