Türkiye'de okul yöneticisi görevlendirme sürecinde mülakat tekniği kullanılmasına ilişkin okul yöneticisi ve öğretmen görüşleri
School administrators' and teachers' views on the use of interview technique in school administrator appointment process in Turkey
Yazar: AYŞE PELİN SAY
Danışman: DOÇ. DR. TARIK SOYDAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkiye'de devlet okullarında yönetici görevlendirmelerinde kullanılan mülakat tekniğinin etkililiği konusunda önemli tereddütler bulunmaktadır. Okul yöneticisi görevlendirme sürecinin, siyasi ve ideolojik yaklaşımlar, sendikal ilişkiler, cinsiyet ayrımcılığı gibi objektif olmayan faktörlerin etkisi altında olduğu yönünde yaygın tartışmalar bulunmaktadır.
Bu araştırmanın amacı, okul yöneticisi ve öğretmenlerin, devlet okullarına yönetici görevlendirme sürecinde kullanılan mülakat tekniğine ilişkin görüşlerini, çözümlememek ve bu süreçte ortaya çıkan problemlere ilişkin öneriler geliştirmektir. Bu araştırma bir durum çalışması niteliğindedir. Araştırma kapsamında veriler, yarı-yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan veri toplama araçlarıyla 2022-2023 eğitim öğretim yılında, farklı kademelerde görev yapan 10 okul müdürü, 11 müdür yardımcısı ve 22 öğretmenle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplanan bu verilerin analizinde içerik analizi yaklaşımı kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre; okul müdürleri, müdür yardımcıları ve öğretmenler, mülakat tekniğini genellikle objektif bulmamaktadırlar. Ayrıca, okul müdürleri, siyasi ve ideolojik etkilenmeler, sendikal ilişkiler ve cinsiyet ayrımcılığının mülakat sürecini olumsuz etkilediği görüşü hâkimdir. Bununla birlikte, katılımcıların çoğu tarafından mülakatın genellikle liyakate ve yeterliliğe uygun olmadığına inanılırken, jüri seçiminde tarafsızlık, şeffaflık ve yazılı sınavın yapılması gibi öneriler ön plana çıkmaktadır. Araştırma bulguları ışığında, politika belirleyicilerinin mülakat süreçlerini daha objektif, şeffaf ve liyakate uygun hale getirecek düzenlemeleri gözden geçirmeleri ve bu süreçte etkili olabilecek siyasi, sendikal ve ideolojik etkenleri en aza indirecek stratejileri benimsemeleri önerilmektedir.

Abstract:
There are significant doubts about the effectiveness of the interview technique used in government schools in Turkey. There are widespread debates that school principals are under the influence of non-objective factors such as the appointment process, political and ideological approaches, union relations, and gender discrimination.
The purpose of this research is to analyze the interviews of school administrators and teachers, regarding the interview technique used in the process of appointing administrators to state schools, and to develop recommendations regarding the problems that arise in this process. The research was designed with a case study pattern. Within the scope of the research, the data were collected by semi-structured interview technique. With the data collection tools prepared by the researcher, interviews were held with 10 school principals, 11 deputy principals and 22 teachers working at different levels in the 2022-2023 academic year. Content analysis approach was used in the analysis of these collected data.
According to the research findings; school principals, vice principals and teachers generally do not find the interview technique objective. In addition, the prevailing opinion is that school principals, political and ideological influences, union relations and gender discrimination negatively affect the interview process. However, while all participants believe that the interview is generally not suitable for merit and competence, suggestions such as impartiality, transparency and a written exam come to the fore in jury selection. In the light of the research findings, it is recommended that policy makers consider reviewing the regulations that would make the interview processes more objective, transparent and meritocratic, and adopt strategies that would minimize the political, union and ideological factors that may be effective in this process.