Dil becerilerinin değerlendirilmesinde dil ve konuşma terapistlerinin dil örneği analizi yöntemini kullanma durumlarının incelenmesi
Investigation of the use of language learning analysis method of language and speech therapists in the assessment of language skills
Yazar: NURİYYA NOVRUZOVA
Danışman: PROF. DR. AHMET KONROT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Değerlendirme = Evaluation ; Dil becerileri = Language skills ; Dil bozuklukları = Language disorders ; Dil ve konuşma terapisi = Speech therapy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Dil ve konuşma terapistleri (DKT), dil ve konuşma becerilerini değerlendirmede birçok formal ve informel değerlendirme yöntemi/yaklaşımı kullanmaktadır. Bu yöntemlerden biri de Dil Örneği Analizi yöntemidir. Bu araştırmada, Türkiye ve Azerbaycan'da görev yapan DKT dil becerilerini değerlendirmede dil örneği analizi yöntemini kullanma durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Birçok araştırmacı standardize edilmiş değerlendirme araçlarını kullansalar da doğal dil örneğinin dil becerileri hakkında daha açıklayıcı olduğu bilinmektedir. Normal dil kazanımı ile dil bozukluğu bulunan çocuklar ile ilgili çalışmalarda çoğunlukla tek başına kullanımında etkisini kanıtlayan dil örneği analizinin kullanılmaktadır. 
Araştırmada nicel araştırma modellerinden anket yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya, Türkiye ve Azerbaycan'dan lisans, yüksek lisans ya da doktora düzeyinde 120 dil ve konuşma terapisti dahil olmuştur. Araştırmada veriler, 23 sorudan oluşan Dil Örneği Analizi Anketi aracılığıyla toplanmıştır. Bu araştırmada ifade edici dilin değerlendirilmesi ve dil örneği analizi adımları, dil örneğinden alınan nicel ve performans verileri ile analizin yorumlama bilgisi verilmiştir. Dil örneği analizinin bir değerlendirme aracı olarak kullanılması, Türkiye ve Azerbaycan örneği ile tartışılmıştır. 
Araştırma bulguları, DKT'lerin 4-6 yaş aralığında olan çocukların %91,7'sinde, 1-3 yaş aralığında olan çocukların %44'ünde, 7-9 yaş aralığında olan çocuklarda ise %100'ü ve 10 yaş ve üzeri çocukların ise %75'inde dil örneği analizini kullandığını göstermektedir. Ayrıca, dil örneği analizi yöntemini Türkiye'de çalışan DKT'lerin %15'i, Azerbaycan'da ise %10'u taramada, Türkiye'de çalışan DKT'lerin %35'i, Azerbaycan'da ise %40'ı tanılamada, Türkiye'de çalışan DKT'lerin %5'i, Azerbaycan'da ise %10'u terapi planlamada, Türkiye'de çalışan DKT'lerin %5'i, tarama, tanılama ve gelişimi izlemede kullandıkları görülmektedir.
Anahtar kelimeler: dil örneği analizi, değerlendirme, dil ve konuşma becerisi, terapi.

Abstract:
Speech and language therapists (LPT) use many formal and informal assessment methods/approaches to assess speech and language skills. One of these methods is the Language Sample Analysis method. In this research, it is aimed to examine the use of language sample analysis method in evaluating DKT language skills working in Turkey and Azerbaijan. Although many researchers use standardized assessment tools, it is known that the natural language sample is more descriptive of language skills. In studies on children with language disorders with normal language acquisition, language sample analysis is mostly used, which proves its effectiveness when used alone. 
Questionnaire method, one of the quantitative research models, was used in the research. 120 speech and language therapists from Turkey and Azerbaijan at undergraduate, graduate or doctoral level were included in the study. In the study, data were collected through the Language Sample Analysis Questionnaire consisting of 23 questions. In this research, evaluation of expressive language and language sample analysis steps, quantitative and performance data taken from the language sample and interpretation information of the analysis are given. The use of language sample analysis as an assessment tool is discussed with the example of Turkey and Azerbaijan.
Research findings show that 91.7% of children aged 4-6 years, 44% of children aged 1-3 years, 100% of children aged 7-9 years, and children aged 10 and over on the other hand, 75% of them use language sample analysis. In addition, the language sample analysis method is used in screening 15% of DKTs working in Turkey and 10% of DKTs working in Azerbaijan, 35% of DKTs working in Turkey and 40% in Azerbaijan. It is seen that 5% of DKTs working in Turkey and 10% in Azerbaijan use them in therapy planning, and 5% of DKTs working in Turkey use it for screening, diagnosis and monitoring development.