Evrensel tasarım çerçevesinde bir inceleme: Trabzon Kaşüstü Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi
A survey in universal design framework: Trabzon Kaşüstü Kanuni Education and Research Hospital
Yazar: SEYYEDEH ASAL HOJJATI
Danışman: DOÇ. DR. REYHAN MİDİLLİ SARI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tasarım ürünlerinin en verimli ve kaliteli şekilde kullanılabilmesi için hem çevresel faktörler hem de kullanıcı faktörü dikkate alınmalıdır. Kullanıcı faktörünün ön planda tutulmasıyla farklı kullanıcıların değişen yeterlilikleri göz önünde bulundurduğunda, evrensel tasarım ilkeleri kullanımı kolaylaştırmak adına önem kazanmaktadır. Kullanıcı çeşitliliğinin fazla olduğu bir kamu binası olarak hastanelerde kullanıcıların fiziksel ve psikolojik olarak da olumsuz durumları bulunmaktadır. Kullanıcıların kullanım esnasında erişim, yön bulma, uyum, konfor vb. konularda sorunlarla karşılaşmaması adına hastane yapılarını evrensel tasarım ilkelerine uygum tasarlamak önem kazanmaktadır.
Tez çalışmasında evrensel tasarım yaklaşımı bağlamında kullanıcı çeşitliliği ve yoğunluğu göz önünde bulundurularak poliklinik alanlarının genel kullanımda olan otopark alanları, girişler, yatay ve düşey dolaşım alanları, danışma ve bekleme birimleri ve tuvaletler ele alınmıştır. Bu çalışma hastane poliklinik birimlerinin genel kullanım alanlarında kullanıcılarının yeterlilik seviyelerine bakmaksızın evrensel tasarım çerçevesinde herkes için uygunluk durumunu irdelemeyi hedeflemektedir. Literatür taramasına dayalı olarak hazırlanan kontrol listeleri çalışma alanında doldurulmuş, incelenen alanların evrensel tasarım bağlamında eksiklikleri ve uygunluk düzeyleri belirlenmiş, sorunlu bölgeler için kullanıma uygun çözümler üretilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Evrensel tasarım, Erişilebilirlik, Kullanılabilirlik Poliklinik alanları, Kullanıcı çeşitliliği

Abstract:
For using the most efficient and qualified of design products, both environmental and user factors should be taken into attention. Universal design principles become important to facilitate use when the user factor is prioritized to take into account the existing changing limitations of different users and their participation in the society. Hospitals as a public building with a wide range of users, that have physical and psychological disadvantages. During usage the users can access to navigation, adaptation, comfort and etc. In order to prevent problems in terms of issues, designing of hospital buildings according to universal design principles is gaining importance.
Within the scope of this thesis, in the context of universal design approach with considering of the diversity and intensity of users, car park areas, entrances, horizontal and vertical circulation areas, receptions, waiting areas and toilet facilities in polyclinic units are considered. This study aims to investigate the suitability for everyone in the universal design framework regardless of their proficiency levels in the using general areas of hospital polyclinic units. During the field study the prepared checklists based on literature review were filled, deficiencies and suitability levels of the investigated areas in the context of universal design were determined and some suggestions for improvement were presented.

Keywords: Universal design, Accessibility, Usability, Polyclinic areas, User diversity.