Performans ölçümünde entropi temelli çok kriterli karar verme yöntemleri ile bir uygulama
A practice with entropy based multi criteria decision making methods in performance measurement
Yazar: BERNA YALÇINDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA GÜL ALTIN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Entropi = Entropy ; Karar verme = Decision making ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Ekonomik, çevresel ve yasal zorunluluklar sonucunda tütün ve tütün ürünleri piyasasında şirketlerin kârlılıklarını korumaları performanslarıyla doğrudan ilişkili hale gelmiştir. Tütün ekim alanlarının azalmasıyla beraber girdi fiyatları artan üreticiler, talep daralması yaşamamak ve kârlılıklarını korumak için tedarik zinciri boyunca özellikle dağıtıcı ve satıcı performanslarını yakından takip etmek istemektedirler. Bu noktada performans ölçümünün sağlıklı olarak nasıl yapılacağı bir zorluk olarak ortaya çıkmaktadır ve gün geçtikçe önem kazanmaktadır.
	Türkiye'de sigara tüketimi yaygın olarak devam etmekle birlikte sigara içimine ilişkin konulan yasaklara rağmen sigara satışının gelecekte de önemli bir yere sahip olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada bir sigara distribütörünün 2006-2016 yılları arasında Batı Akdeniz Bölgesindeki sigara satışlarına ilişkin performansını değerlendirmek için ilçe sayısı, bayi sayısı, ürün çeşidi, satış geliri, satış miktarı, personel sayısı, araç sayısı ve net kar kriterleri belirlenmiştir. Uygulamaya konu olan distribütörün performansı değerlendirilirken oldukça yaygın olarak kullanılan Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri' nden Entropi yöntemiyle kriter ağırlıkları hesaplanıp, MULTIMOORA,COPRAS ve WASPAS yöntemleriyle analizler yapıldı. Entropi yöntemiyle yapılan kriter ağırlıklandırılmasıyla en etkili kriterler sırasıyla satış miktarı ve net kâr olarak belirlenmiş olup, her üç yöntemin (MULTIMOORA,COPRAS ve WASPAS) sonucuna göre de distribütörün her yıl performansını arttırdığı ve en yüksek performansını 2016 yılında gösterdiği sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
As a result of economic, environmental and legal requirements, the sustainability of companies' profitability in the tobacco and tobacco products market has become directly related to their performance. Producers whose input prices have increased with the decrease in tobacco cultivation areas want to closely monitor the performance of distributors and sellers throughout the supply chain in order to avoid shrinking demand and to maintain profitability. At this point, how to measure performance in a healthy way emerges as a challenge and gains importance day by day.
	In Turkey, despite all of the prohibition of cigarettes, the consumption of cigarettes very common. Because of that cigarette sales is becoming very important place in the future. In this study, the number of districts, number of dealers, product type, sales revenue, sales quantity, number of personnel, number of vehicles and net profit criteria were determined in order to evaluate the performance of a cigarette distributor in cigarette sales in West Mediterranean Region between 2006-2016. While evaluate performance the distributor, that is the main subject of the practice, use for calculating the criterial weights with the Entropi method which is commonly used method of Multi-Criteria Decision Making Models, and analyzed by MULTIMOORA, CORPAS and WASPAS methods. The most effective criteria were determined as sales volume and net profit by weighting the criterion made by entropy method. According to the results of all three methods (MULTIMOORA, COPRAS and WASPAS), the distributor increased its performance every year and showed the highest performance in 2016.