Bilgisayar destekli öğretim ortamlarında farklı bilişsel stillere sahip öğrencilerin öğrenme stratejilerini kullanma durumlarının akademik başarılarına etkisi
The effects of learning strategies´ use in computer assisted instruction (C.A.I.) environment, by students who have different cognitive styles on their academic achievement
Yazar: BİLAL ATASOY
Danışman: PROF.DR. HALİL İBRAHİM YALIN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
iiÖZETBu araştırmada B.D.Ö. ortamlarında farklı bilişsel stillere (alan bağımlılığı/alanbağımsızlığı) sahip öğrencilerin, bilişsel-rasyonel ve duygusal-motivasyonelöğrenme stratejilerini kullanma durumlarının akademik başarılarına etkisiincelenmektedir.Alan bağımlılığı/alan bağımsızlığı, bireylerin düşünme şekillerindekifarklılıkları ifade etmektedir. Literatür incelendiğinde, bireylerin alan bağımlı veyaalan bağımsız olmalarının, öğrenme şekillerini ve tercihlerini etkilediğigörülmektedir. Öğrencilerin bilişsel stillerinin, akademik başarılarını etkilemedurumuna ilişkin çelişkili sonuçlar bulunmaktadır. Bu çalışmada; farklı bilişsel stilesahip bireyler kendilerine uygun B.D.Ö. ortamları ile eşleştirilerek, öğretim sürecininsonunda akademik başarıları incelenmiştir.Öğretimde öğrenci kontrolünün şekli, miktarı ve hangi öğrenciler için uygunolduğu da önem taşıyan bir konudur. Öğrencilerin bilişsel stilleri, kontrol içinbireysel tercihlerle yakından ilişkilidir. Bu çalışma ile daha çok iç denetime sahipalan bağımsız bireyler ile dış denetime sahip alan bağımlı bireylerin, öğrencikontrolü bulunan ve bulunmayan ortamlarda çalışmaları sonucunda elde edilenakademik başarıları incelenmiştir. Öğrenci kontrolü olarak, bilişsel-rasyonel veduygusal-motivasyonel öğrenme stratejilerinin kontrolü sunulmuştur. Böylece buaraştırma ile bilişsel stiller (alan bağımlı/alan bağımsız), öğrenci kontrolü veöğrenme stratejilerinin ilişkileri ele alınmıştır.Bu araştırma, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Resim Eğitimi ve TarihEğitimi Bölümlerinden oluşan 54 kişi üzerinde 2003-2004 Öğretim yılı II.Döneminde uygulanmıştır. Witkin, Oltman, Raskin ve Karp (1971) tarafındangeliştirilen ve Fişek-Okman (1979) tarafından Türkçeye uyarlanan ?Saklı ŞekillerGrup Testi? kullanılarak öğrencilerin bilişsel stilleri tespit edilmiştir. Araştırmanınuygulandığı Bilgisayara Giriş Dersinde, içerik olarak Microsoft Word programınınöğretimi ele alınmıştır. 4x2'lik faktöriyel desenin kullanıldığı çalışmada denekler;iiiönce bilişsel stillerine göre ikiye ayrılmıştır. Bu iki grupta kendi içinde, B.D.Ö.ortamında öğrenci kontrolünün yer alma ya da almama durumuna göre rasgeledağılımla iki gruba ayrılmıştır. Akademik başarıyı belirlemek için yapılan test öntestve sontest olarak kullanılmıştır. B.D.Ö. ortamı ile çalışırken, öğrencilere ait bilgilerprogram tarafından veritabanına kaydedilmiş ve uygulama sonrasında araştırmanınamaçları doğrultusunda SPSS programı ile analiz edilmiştir.Araştırmanın sonucunda, öğrencilerin bilişsel stil puanları arasında cinsiyetaçısından anlamlı bir fark bulunduğu [t=2,08, p<.05] tespit edilmiş ve araştırmanınörneklemi için kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha alan bağımsız olduklarıbelirlenmiştir. Öğrenci kontrolü bulunan ve bulunmayan ortamlarda çalışan alanbağımlı öğrencilerin akademik başarıları arasında anlamlı fark olmadığı [t=1,14,p>.05] ve öğrenci kontrolü bulunan ve bulunmayan ortamlarda çalışan alan bağımsızöğrencilerin [t=0,68, p>,05] akademik başarıları arasında anlamlı bir fark olmadığısonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, öğrenci kontrolü bulunan B.D.Ö. ortamlarıyla çalışanalan bağımlı ve alan bağımsız öğrencilerin akademik başarıları arasında anlamlı birfark bulunmadığı [t=,20, p>,05] tespit edilmiştir.ANAHTAR KELİMELER: Bilişsel stil, alan bağımlılığı/bağımsızlığı, öğrencikontrolü, bilişsel-rasyonel ve duygusal motivasyonel öğrenme stratejileri, bilgisayardestekli öğretim.

Abstract:
ivABSTRACTIn this study, the effects of cognitive-rational and emotional-motivationallearning strategies? use in computer assisted instruction (C.A.I.) environment, bystudents who have different cognitive styles (field dependent/field independent) ontheir academic achievement is investigated.Field dependent /field independent cognitive style means the differences oneach individual?s thinking styles. When the literature is reviewed, being fielddependent or field independent effects individuals? learning styles and preferences.However, the findings about the students? cognitive styles effects on their academicachievement are inconsistent. In this study, the students? academic achievement isexamined by matching each student with a CAI tool which goes well with his/hercognitive style.In the instructional process, the type and the amount of learner control and itsadequacy for different learners are important issues. The learners? cognitive style isclosely related with their individual preferences about learner control. In thisresearch, the field independent learners, whom had more internal locus of control,and field dependent learners, whom had more external locus of control, studied thesubjects in the learner-controlled and learner-uncontrolled environments. As thelearner-controlled environment, cognitive-rational and emotional-motivationalinstructional strategies were presented. The relationships among cognitive styles(field dependent/field independent), learner control and learning strategies werefocused.The research was conducted during the year 2004 in Spring. The 54 sampleswere the students of Departments of Art Education and History Education in GaziUniversity Gazi Faculty of Education. The cognitive styles of learners weredetermined using ?Group Embedded Figure Test?, developed by Witkin, Oltman,Raskin and Karp (1971) and adapted to Turkish by Fişek-Okman (1979). The designof the research was true experimental model (experimental-control groups withpretest-posttest). The students were firstly categorized into two groups according tovtheir cognitive styles, and then the each group was regrouped into two randomly,learner-controlled and learner-uncontrolled. During the implementation in theIntroduction to Computer course, the students were presented information aboutMicrosoft Word program. The pretest and posttest had the same questions. While thestudents were studying in the CAI environment, the developed application recordedall the data in a database automatically. Then, the kept data were analyzed usingSPSS program.The findings showed that there was a significant difference between students?cognitive style points according to their genders [t=2,08, p<.05]. The girls werefound more field independent than boys. There was no significant differencebetween the academic achievement of field dependent learners who studied in thecomputer assisted environment which was both learner-controlled and learner-uncontrolled [t=1,14, p>.05]. There was also no significant difference between theacademic achievement of field independent learners whom studied in the computerassisted environment which was both learner-controlled and learner-uncontrolled[t=0,68, p>.05]. Moreover, there was no significant difference between the academicachievements of field dependent and field independent learners who studied in alearner-controlled CAI environment.KEYWORDS: Cognitive style, field dependence/field independence, learner control,cognitive-rational and emotional-motivational strategies, computer assistedinstruction.