Ameliyat olacak hastaların sağlık okuryazarlık düzeyinin ameliyat öncesi istem dışı düşünceler ve ağrı korkusuna etkisi
The effect of health literacy level of patients who will have surgery on preoperative involuntary thoughts and fear of pain
Yazar: BÜŞRA KUYUMCU
Danışman: PROF. DR. NEZİHA KARABULUT
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Cerrahi = Surgery ; Cerrahi hemşirelik =   ; Hastalar = Patients ; Korku = Fear ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Preoperatif dönem = Preoperative period ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; İstem dışı düşünce = Unwanted intrusive though

Özet:
Amaç: Bu araştırma, bir araştırma hastanesinde cerrahi birimlerde ameliyat olacak hastaların sağlık okuryazarlık düzeyinin ameliyat öncesi istem dışı düşünceler ve ağrı korkusuna etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
Materyal ve Metot: Araştırma Ocak 2021-Haziran 2022 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini cerrahi kliniklerinde (Kalp Damar Cerrahisi, Göğüs Cerrahisi, Genel Cerrahi, Ortopedi ve Travmatoloji, Beyin ve Sinir Cerrahisi) ameliyat olacak toplam 419 kişi oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi için yapılan güç analizine göre %5 hata payı ve %95 güven aralığı ile çalışmanın örneklemi 364 kişi olarak belirlenmiştir. Araştırma verileri gönüllü olarak katılım sağlayan 419 hastadan Tanıtıcı Özellikleri Belirleme Formu, Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32, Ağrı Korkusu Ölçeği-III ve Ameliyat Öncesi İstem Dışı Düşünceler Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesi için SPSS 22.00 istatistik paket programı kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 54.22±13.46 olup %73.7'si 50-65 yaş aralığındadır. Katılan bireylerin %61.6'sı erkek, %89.3'ü evli, %48.4'ü ilkokul mezunudur. Araştırmaya dahil olan hastaların Türkiye sağlık okuryazarlık ölçeği-32 toplam puan ortalamaları 18-30 yaş aralığında 32.84±8.68 ve erkek olan hastaların 25.29±10.95 olarak daha yüksek olduğu, ağrı korkusu ölçeği puan ortalamaları 18-30 yaş aralığında 78.38±15.11 ve kadın olan hastaların  72.10±17.61 olarak daha yüksek olduğu ve ameliyat öncesi istem dışı düşünceler ölçeği toplam puan ortalamaları kadın olan  hastaların 22.92±13.35 ve açık ameliyat olacak hastaların  23.31±12.39 olarak yüksek olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Ağrı Korkusu Ölçeği ile Ameliyat Öncesi İstem Dışı Düşünceler Ölçeği arasındaki korelasyon değeri p<0.05 önem düzeyinde anlamlı iken diğer tüm korelasyon değerleri anlamsız bulunmuştur. Bu sonuç hastaların ameliyat öncesi istem dışı düşünceleri arttıkça ağrı korkularını da artırdığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Ağrı korkusu, ameliyat, hasta, istem dışı düşünceler, sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Aim: This research was carried out to determine the effect of health literacy level of patients who will be operated in surgical units in a research hospital on preoperative involuntary thoughts and fear of pain.
Material and Method: The research was carried out at Karadeniz Technical University Farabi Hospital between January 2021 and June 2022. The population of the study consisted of a total of 419 people who underwent surgery in surgical clinics (Cardiovascular Surgery, Thoracic Surgery, General Surgery, Orthopedics and Traumatology, Brain and Nerve Surgery). According to the power analysis for the sample of the research, the sample of the study was determined as 364 people, with a 5% margin of error and a 95% confidence interval. Research data were collected from 419 patients who voluntarily participated, using the Descriptive Characteristics Form, the Turkish Health Literacy Scale-32, the Fear of Pain Scale-III, and the Preoperative Intrusive Thoughts Inventory. SPSS 22.00 statistical package program was used to evaluate the data.
Findings: The mean age of the patients participating in the study was 54.22±13.46 years, and 73.7% of them were in the 50-65 age range. 61.6% of the participants were male, 89.3% were married, 48.4% were primary school graduates. It was found that the Turkey health literacy scale-32 total score average of the patients included in the study was higher 32.84±8.68 in the 18-30 age range, and 25.29±10.95 in the male patients. The fear of pain scale total score average of the patients included in the study was higher 78.38±15.11 in the 18-30 year age range, and in the 25.29±10.95 female patients. Preoperative instrusive thoughts inventory total score average of the patients included in the study was higher 22.92±13.35 for female patients and as 23.31±12.39 for patients who will undergo open surgery.
Conclusion: While the correlation value between the Fear of Pain Scale and the Preoperative Intrusive Thoughts Inventory was significant at p<0.05 significance level, all other correlation values were found to be insignificant. This result shows that as patients preoperative involuntary thoughts increase, their fear of pain also increases.
Keywords: Fear of pain, health literacy, involuntary thoughts, patient, surgery