Lise öğrencilerinin yabancılara yönelik ötekileştirme davranışlarının merhamet, saldırganlık, empatik eğilim düzeyleri ve bazı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of high school students otherizing behaviors towards foreigners in terms of compassion, aggression, empathetic tendency levels and some variables
Yazar: LÜTFİYE ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KISAÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Felsefe Grubu Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin yabancılara yönelik ötekileştirme davranışlarını merhamet, saldırganlık, empatik eğilim düzeyleri ve bazı değişenler açısından (cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, anne-baba eğitim durumu) incelemektir. Bu amacı gerçekleştirmek için öncelikle "Lise Öğrencilerinde Yabancılara Yönelik Ötekileştirme Ölçeği" geliştirilmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde Kırşehir İli Kaman İlçesinde ortaöğretim düzeyinde 9,10,11 ve 12. sınıfa devam eden 600 öğrenci üzerinden veriler toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek için AFA ve DFA yapılmış; güvenirlik analizi için ise iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır. Analizlerin sonucunda ön yargı ve ayrımcılık olmak üzere 2 alt boyut ve 31 maddeden oluşan geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında korelasyon ve karşılaştırma türü ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Kırşehir ilinde 2022-2023 eğitim öğretim yılında resmi ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 373 kız, 227 erkek olmak üzere toplam 600 öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", öğrencilerin yabancılara yönelik ötekileştirme düzeylerini ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Lise Öğrencilerinde Yabancılara Yönelik Ötekileştirme Ölçeği", "Merhamet Ölçeği", "Saldırganlık Ölçeği" ve "KA-Sİ Empatik Eğilim Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin basıklık-çarpıklık değerlerine göre normal dağılım gösterdiği belirlenmiş ve parametrik testler uygulanmıştır. İki değişken arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu kullanılmıştır. Değişkenin türüne göre bağımsız gruplar için t Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi uygulanmıştır. Tek yönlü varyans analizinde hangi gruplar arasında anlamlı farklılığın olduğunun belirlenmesi için Games-Howell Testi kullanılmıştır. Bunun yanı sıra merhamet, saldırganlık ve empatik eğilimin, ötekileştirme davranışını yordayıp yordamadığını belirlemek için de basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. İstatistiksel analizlerin tamamında en düşük önem düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre lise öğrencilerinin yabancılara yönelik ötekileştirme düzeyleri ile merhamet ve empatik eğilim düzeyleri arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı ilişki; öğrencilerin yabancılara yönelik ötekileştirme düzeyleri ile saldırganlık düzeyleri arasında ise düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Lise öğrencilerinin yabancılara yönelik ötekileştirme davranışı alt boyutlarına yönelik bulgular incelendiğinde ise öğrencilerin ötekileştirme alt boyutlarından ayrımcılık düzeyleri ile merhamet ve empatik eğilim düzeyleri arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki; öğrencilerin ötekileştirme alt boyutlarından ön yargı ile merhamet ve empatik eğilim düzeyleri arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca ötekileştirme davranışı alt boyutlarından ayrımcılık ve ön yargı ile saldırganlık düzeyi arasında düşük düzeyde pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Öğrencilerin ötekileştirme düzeylerine ilişkin demografik bulgular incelendiğinde; erkek öğrencilerin ve fen lisesinde okuyan öğrencilerin ötekileştirme düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Öte yandan öğrencilerin sınıf düzeyi ve anne-baba eğitim durumu ile ötekileştirme düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca merhamet, saldırganlık ve empatik eğilimin yabancılara yönelik ötekileştirme davranışını anlamlı olarak yordadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the study is to examine high school students' alienation behaviors towards foreigners in terms of compassion, aggression, empathic tendency levels and some variables (gender, grade level, school type, parents' education level). In order to achieve this aim, first of all, the ''Scale of Othering Towards Foreigners in High School Students'' was developed. During the scale development process, data were collected from 600 students attending 9th, 10th, 11th, 12th grades at the secondary education level in Kaman District of Kırşehir Province. EFA and CFA were conducted to test the construct validity of the scale and internal consistency coefficient was calculated for reliability analysis. As a result of the analyses, a valid and reliable measurement tool consisting of two sub-dimensions (prejudice and discrimination) and 31 items was developed. Within the scope of the research, correlation and comparison type relational survey model was used. The study group of the research consists of a total of 600 students, 373 girls and 227 boys, studying in public secondary education institutions in Kırşehir province in the 2022-2023 academic year. ''Personal Information Form'', ''The Scale of Alienation Towards Foreigners in High School Students'', ''Compassion Scale'', ''Aggression Scale'' and ''KA-SI Empathic Tendency Scale'' developed by the researcher to measure the level of students' alienation towards foreigners were used to collect the data. According to the kurtosis and skewness values of the obtained data, it was determined that they were normally distributed and parametric tests were applied. Pearson Product Moment Correlation was used to examine the relationship between the two variables. According to the type of variable, t Test for independent groups and One-Way Analysis of Variance were applied. Games-Howell Test was used to determine which groups were significantly different in one-way analysis of variance. In addition, simple linear regression analysis was conducted to determine whether compassion, aggression and empathic tendency predicted othering behavior. In all statistical analyses, significance level was accepted as p<0.05. According to the findings obtained as a result of the research, a low level negative significant relationship was found between high school students' levels of alienation towards foreigners and their levels of compassion and empathic tendency, and a low level positive significant relationship was found between students' levels of alienation towards foreigners and their levels of aggression.  When the findings regarding the sub-dimensions of high school students' alienation behavior towards foreigners were examined, it was found that there was a low level negative significant relationship between the discrimination levels of the students' alienation sub-dimensions and their levels of compassion and empathic tendency; there was a low level negative significant relationship between the prejudice of the students' alienation sub-dimensions and their levels of compassion and empathic tendency. In addition, a low level positive significant relationship was found between discrimination and prejudice, which are sub-dimensions of marginalization behavior, and aggression level. When the demographic findings regarding the marginalization levels of the students were examined, it was seen that the marginalization levels of male students and students studying at science high schools were higher. On the other hand, no significant difference was found between the students' grade level and parental education level and their level of marginalization. In addition, it was concluded that compassion, aggression and empathic tendency significantly predicted the alienation behavior towards foreigners.