Buyruklara göre kızılbaşlık
Qizilbashiyye according to its writing sources buyruqs
Yazar: DOĞAN KAPLAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ONAT
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Bektaşilik = Bektashism ; Tarikatlar = Religious orders ; Tarikatname = Tarikatname

Özet:
Alevilik son yirmi yıldır ülkemizde tartışılan konuların başında gelmektedir. Aleviliğin popüler bir konu olmasının ardında, küreselleşmenin tetiklediği alt kimliklerin kendilerini ifade imkanı bulmasının yanı sıra uzun süredir toplumdan yalıtılmış ve kendi gettolarında yaşam süren toplulukların şehirleşmeyle beraber gün yüzüne çıkması yatmaktadır.Buyruklara Göre Kızılbaşlık ismini taşıyan bu çalışma, bir giriş, üç bölüm, bir sonuç ve eklerden meydana gelmekte olup Aleviliğin temel yazılı kaynaklarından Buyruklara dayanılarak hazırlanmıştır. Çalışmada kullanılan Buyrukların çoğu elyazması halinde olup yazma kütüphanelerinden ve şahıslara ait özel kitaplıklardan temin edilmiştir.Giriş bölümünde araştırmada kullanılan temel kaynaklar tanıtılmış, araştırmanın yöntemiyle beraber kavramsal çerçeveyi belirgin olarak oturtabilmek için bir kavram olarak Kızılbaşlığın ortaya çıkışı ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Birinci bölümde el yazmalarından hareketle Buyrukların orijiniyle ilgili değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca Buyruklardaki Safevi etkileri ve mezhepsel yaklaşımlar da; Buyruklarda imamet meselesine yaklaşım, sahabeye yaklaşım, ehl-i beyte yaklaşım, tevella-teberra anlayışı gibi belli başlıklar söylem analizi metoduna başvurularak ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci ve üçüncü bölümlerinde, aynı zamanda bu araştırmanın temel hedefi olan Buyruklara Göre Kızılbaşlık, konusu ele alınmıştır. Bu bölümlerde, Buyrukların içerikleri ortaya konmuştur. Burada Buyrukların içerikleri çalışmaya yansıtılırken önceden belirlenmiş bir şablona göre hareket edilmeyip Buyruklardan hareketle ve Buyrukların çizdiği yolda bir şablon ortaya konulmuştur. Buna göre Buyruklarda geçen sufilik ve dört kapı anlayışı, tarikat otoriteleri pir, mürşit, rehber, musahiplik gibi tüm İslami tarikatların ortak konuları ile Aleviliğe özgü kavramsallaştırmalar olan üç sünnet, yedi farz, tarikatta on iki farz vb. konular ele alınmıştır.Sonuç bölümünde çalışmada ulaşılan sonuçlar aktarılarak Buyrukların içeriklerinden ve orijinal nüshalarından örnekler eklerde gösterilmek suretiyle araştırma bitirilmiştir.

Abstract:
Anatolian Alevism is the mainly discussion topics of Turkey especially last twenty years. The reason is about triggering globalisation sub-identities and is about appearing of Alevis that they were living their isolated ghettos through urbanization .This study consists of an introduction, three chapters, a conclusion and appendixes. This study based on the Buyruqs the main writing sources of Alevism. In the introduction, I explained the methods, terms especially usage of Alevism term in the space of Qizilbashiyya term, purposes and sources that were used in the writing of this thesis. Separately to bring up historical background I put the relationship between Safawids and Qizilbashiyya in this section.In the first chapter, the evaluation of Buyruqs orijinality and influences of Safawids and sectarian approaches on Buyruqs like approaching to caliphate/imamat and ahl al bayt, tawalla, tabarra are examined in the view of discourse analysis.In the second and third chapters under titles of Qizilbashiyya to Buyruqs and The Rules of Sufi Orders, the main goal of this study is examined. In these chapters I put the contents to the Buyruqs like sufism, to became a talip (disciple), four gates sharia, tariqa, marifa and haqiqah, pir (spiritual guide), the light of Muhammad and Ali and special conceptualism like three sunnah, seven farz, twelve farz in the tariqa, crime and punishment.In the conclusion, i wrote my evaluations and put comparative tables and some patterns of Buyruqs orijinal texts in the appendixes.