STK'larda muhafazakar kadının rolü
Role of conservative women in NGOs
Yazar: HABİBE AKÇAOĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ COŞKUN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ataerkil = Patriarchal ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Feminizm = Feminism ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadınlar = Women ; Muhafazakar İslam = Conservative Islam ; Muhafazakarlık = Conservatism ; Müslümanlar = Muslims ; Müslümanlık = Muslimism ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations

Özet:
Batılılaşma hareketlerine bağlı olarak ortaya çıkan Geç Osmanlı Dönemi kadın hareketi, 1980 sonrası ve 1990 sonrası Müslüman kadın hareketi ve günümüz Müslüman kadın hareketi; kamusal alan söylem ve pratiklerini temellendirmede (dini kültürel) referans noktası ve motive edici unsurlar bakımından ortak bir zemine sahiptir. Bu varsayım günümüzde Müslüman kadınların kamusal alan görünürlüklerinin, Tanzimat sonrası kadın hareketinden başlayarak, 1980 sonrası ve 1990 sonrası Müslüman kadın hareketinin, üstlendiği misyon, referans noktası ve motive edici unsurlar temelinde değerlendirilmesini gerekli kılar. Bununla beraber, 1990 sonrası Müslüman kadınların dini referanslar temelinde ataerkillik eleştirisi, Müslüman ve kadın kimliklerini öne çıkarmak sureti ile kamusal alanda var olmalarının en önemli göstergesi olarak değerlendirilebilir. Günümüzde Müslüman kadınların kamusal alanda söylem ve pratiklerini güçlendirici en önemli araç STK'lardır. Bu çerçevede temel amacımız, ana sorunsal ve varsayımımızı Müslüman kadınların STK'cılık pratikleri, kamusal alan-özel alan, feminist söylem, muhafazakarlık ve ataerkillik kavramları ekseninde ele almaktır. Derinlemesine mülakat yöntemini kullanmak suretiyle ortaya koyduğumuz analizde günümüzde Müslüman kadınların STK'cılık pratiğinin, erkek söyleme eklemli olmaktan çıkıp, kendi bağımsız ve özgür söylemlerini ürettikleri STK'cılık pratiğine dönüştüğü ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar, Müslüman kadınların, gerek ulusal gerekse uluslararası alanda gerçekleştirdikleri STK'cılık pratiği ile sadece yerelde değil uluslararası arenada da temsil amacını taşıyan, uluslararasılaşmayı hedefleyen, modern olanı ötelemeyen, ama dini kültürel referans temelinde onu dönüştüren, özgünleştiren ve yerelleştiren bir kadın hareketini destekler niteliktedir.

Anahtar Kelimeler: Sivil Toplum, STK, Kadın, Müslüman Kadın, Muhafazakarlık, Feminist Söylem, Ataerkillik

Abstract:
The women's movement in the Late Ottoman Period, which emerged as a result of Westernization movements, the Muslim women's movement after 1980 and 1990, and today's Muslim women's movement; The public sphere has a common ground in terms of (religious-cultural) reference point and motivating elements in grounding discourses and practices. This assumption makes it necessary to evaluate the visibility of Muslim women in the public sphere today, starting from the post-Tanzimat women's movement, on the basis of the mission, reference point and motivating factors undertaken by the Muslim women's movement after 1980 and after 1990. However, the critique of patriarchy on the basis of religious references of Muslim women after 1990 can be considered as the most important indicator of their existence in the public sphere by highlighting their Muslim and female identities. Today, NGOs are the most important tool to strengthen the discourse and practices of Muslim women in the public sphere. In this context, our main aim is to address our main problematic and assumption in the axis of the NGO practices of Muslim women, the public sphere-private sphere, feminist discourse, conservatism and patriarchy. In the analysis, by using the in-depth interview method, it has been revealed that today's Muslim women's NGO practice has turned into an NGO practice where they produce their own independent and free discourses rather than being articulated with male discourse. These results support a women's movement that aims to represent Muslim women not only in the local but also in the international arena, aims at internationalization, does not postpone the modern, but transforms, authenticates and localizes it on the basis of religious and cultural references, with the NGO practice of Muslim women both in the national and international arena.

Keywords: Civil Society, NGO, Women, Muslim Women, Conservatism, Feminist Discourse, Patriarchy