Aziz Nesin' in kısa oyunlarında güldürünün Türk tiyatrosu doğrultusunda incelenmesi
The Study of comedy at the short plays of Aziz Nesin in the context of Turkish theater
Yazar: ABDULLAH YASİN KINAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FÜSUN BALKAYA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Türk uygarlığı çok eski bir tarihe sahip, geniş coğrafi alanlara ulaşabilmiş ve ulaştığı bu alanlarda varlığını uzun bir dönem sürdürebilmiş, tarihe damgasını vurmuş önemli uygarlıklardan bir tanesidir. Çok geniş bir coğrafi alanda hüküm sürmüş olan bu milletin, üzerinde yaşadığı topraklardaki farklı kültürlerden, farklı dillerden ve farklı dinlerden olan bir çok uygarlıkla; bunların tarihi ve kültürel mirası ile bir etkileşme sürecine girmemiş olduğu düşünülemez. Günümüz Türk Tiyatrosu kavramını ele aldığımız zaman ise; tarihi kökenleri bu kadar eskiye dayanan bir milletin, kendine özgü bir Ulusal Tiyatro yapısına ulaşamamış olduğu görülmektedir. Bu durum bünyesinde çok farklı toplumsal dinamikleri barındırmaktadır. Ulusal Türk Tiyatrosuna ulaşabilmek ve aynı zamanda çağdaş dünyanın gereklerine uygun bir biçim bulabilmek ise, yazılan oyunların, ancak tarihsel mirasımızdan yararlanarak ve buralardaki yapıların, günümüzle uygun bir biçimde senteze ulaştırılmasından sonra olabilecektir. Bu bağlamda ele alınan çağdaş Türk Tiyatrosunun önemli yazarlarından birisi olan "Aziz Nesin" gerek oyunlarıyla, gerekse oyunlarını ele alış sırasında kullandığı üslup bakımından, çağdaşlarından ayrı olarak ulusaldan evrensele ulaşabilmiş önemli yazarlarımızdan birisidir. Eserlerinin birçok dile çevrilmiş olması ve tiyatro alanında almış olduğu ödüller bu durumun apaçık bir göstergesidir. Yazarın böyle önemli bir yere gelebilmiş olması elbette ki tesadüf değildir. Bu durum; yazarın yaşadığı dünyayı iyi özümsemiş olması ve bireyin, evrensel dünyada aynı noktalara denk düşen çelişkilerini, ulusalkaynaklardan da özgün bir biçimde yararlanarak ortaya koymuş olması ve de eserlerini bu yapısal bütünlük doğrultusunda verebilmiş olması ile ilintilidir. Dönem olarak Cumhuriyet sonrası Türkiye'de yeniden yapılanma sırasında geleneksel olanla modern olanın çatışmasını ve bu noktada ortaya çıkan çelişkileri birey düzleminde mizahi bir dille ele almış olan Aziz Nesin; Çağdaş Türk Tiyatrosu kavramına ulaşmak yolunda "Popüler Halk Tiyatrosu" kulvarında önemli eserler ortaya koymuştur. Kendisine yöntem olarak seçtiği mizah türünde, evrensele ulaşma yolunda ulusal olandan yararlanmış olan Nesin, biçim olarak (yapısal anlamda) yer, zaman ve mekan anlamında soyutlamaya giden ve bunu yaparken de, bize özgü olan biçim özelliklerden de özgün bir biçimde yararlanmış olan biryazarımızdır. Ele alınan yazarı, tez konusu doğrultusunda, eserlerini yazarken kullandığı biçim özelliklerini, evrensel komedya biçimleriyle örtüşen noktaları ve bunlarda bize özgü olan yapıların, nasıl bir biçimde sentezlendiği ele alınmaya çalışılmıştır. Süregiden yaşamda özellikle düşünsel boyutta bireye ışık tutarak onu bilinçlendirmeye çalışan Aziz Nesin, bu bakımdan kendisine özgü bir deyiş ve biçim bulmuş, ele aldığı konuları öz ve biçim özellikleri bakımından da ulusaldan yola çıkarak, evrensel bir anlatım biçiminde sunmuştur. Çağdaş Türk Tiyatrosu'na ulaşma yolunda ulusal kaynaklardan gerekli biçimde yararlanarak, özgün bir noktaya gelmiş olan yazar, ele aldığı konularda, dünyada farklı toplumlarda da oluşabilecek olan ortak çelişkileri ele aldığından, Türk Tiyatrosuna katkı anlamında, evrensele ulaşmış bir yazarımızdır.Türk Tiyatrosu Aziz Nesin ve onun bakış açısındaki yazarların sayısının artmasıyla çağdaş bir düzeye gelebilecektir.

Abstract:
Turkish civilization is one of the important civilizations which has a long past, which has expanded to large geographical areas and maintained his existence for long eras as milestones of history. This nation who has ruled in a very large geographical area can not be expected not to have interacted with the cultural and historical heritage which have resulted from different languages, religions and cultures that have sovereign on these lands. When the concept of today's Turkish Theater is considered, it is concluded that a nation with such a long history could not reach to a National Theater structure yet. This condition encompasses a variety of different social dynamics. To attain the National Turkish Theater and at the same time to establish a design which can cope with the requirements of contemporary world will only be possible after achieving through the historical heritage, a suitable synthesis of plays which have been written before with those of our days. In this connection Aziz Nesin who is one of the important authors of contemporary Turkish Theater has reached out to international dimensions from national dimensions both in terms of his plays and the style he handles his plays. The fact that his works have been translated to so many foreign languages and that he has received so many prizes and awards stands as an evident proof. It is absolutely no coincidence that the author could reach such an important level. This situation is related to that the author has observed and assimilated the world where he lives and that he could express the controversies of the individuals using national sources that coincide with the international counterparts that he could present his works within such a structural integrity. In the post republic epoch and during the restructuring in Turkey, Aziz Nesin who has treated the disputes of traditional with the modern and resulting paradoxes with a humorous language at individual levels has created important work in the channel of Popular Folk Theater to reach to Contemporary Turkish Theater. In the kind of humor that he chose as a style, Nesin who has utilized what national was in order to reach to international is one of our authors who in structural meaning, applied figuration in terms of meaning of place andIV time and while doing this benefited of form properties which are specific to us. While I was writing the works of the author in the direction of my thesis, I have tried primarily to treat the form properties that he used, the points that superimpose with the universal comedy forms and how structures which are particular to us have been synthesized. Aziz Nesin who tried in this ever continuing life to enlighten the individual at the conscientiousness dimension by shedding light has found himself a form and a way of expression and by starting from national with the subjects both in terms of content and form, has presented in a universal fashion. On the way to reach to contemporary Turkish Theater benefiting dually from the national resources thus having attained an original point by treating the fact that common paradoxes can happen in different communities he has become a universal author in respect of contribution to Turkish Theater. Turkish Theater will attain the contemporary level with the increase of the number of authors having the vision of Aziz Nesin.