Yaşam becerileri psikoeğitim programının kız meslek lisesi öğrencilerinin yaşam becerilerine ve problem davranışlarına etkisi
The effect of life skills pychoeducation program on life skills and problem behaviours of girls' vocational high school students
Yazar: DİLŞAD KUTSAL
Danışman: PROF. DR. SERAP NAZLI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gelişimsel rehberlik programı = Developmantal guidance program ; Kız meslek liseleri = Girl vocational high schools ; Kız öğrenciler = Girl students ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem davranış = Problem behavior ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Yaşam becerileri programı = Life skills program ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Yaşam Becerileri Psikoeğitim Programının, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören kız öğrencilerin yaşam becerilerine ve problem davranışlarına etkisini incelemektir. Araştırmada ön-test, son-test, izleme-1 ve izleme-2 kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara Altındağ ilçesinde bir Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde 11.sınıfta öğrenim gören kız öğrenciler oluşturmaktadır. Deney ve kontrol grubunun belirlenmesinde grupların eşleştirilmesi yöntemi kullanılmıştır. Deney grubu 16, kontrol grubu 16 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmada öğrencilerin yaşam beceri düzeylerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen Yaşam Becerileri Ölçeği ile problem davranış düzeylerini belirlemek amacıyla Çelik-Örücü, Bugay, Tuna, Çok ve Aşkar (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Davranış Problemleri Ölçeği kullanılmıştır. Nitel veriler Yaşam Becerileri Psikoeğitim Programı Değerlendirme Formu ve Öğretmen Gözlem Formu ile toplanmıştır. Deney grubuna Yaşam Becerileri Psikoeğitim Programı uygulanmıştır. Program bir ön oturum, sekiz psikoeğitim oturumu, sekiz atölye oturumu ve son oturum olmak üzere 18 oturumdan oluşmaktadır. Kontrol grubuna Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen üç oturumdan oluşan stresle başa çıkma etkinlikleri uygulanmıştır. Birinci izleme testi, son test uygulamasından bir buçuk ay sonra ve ikinci izleme testi birinci izleme testinden üç ay sonra uygulanmıştır. Yaşam Becerileri Psikoeğitim Programı'nın öğrencilerin yaşam becerilerine ve problem davranışlarına etkisinin değerlendirilmesi amacıyla gruplar ve ölçümler arası karşılaştırmaları yapmak için ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nitel verilerin özetlenmesi ve yorumlanmasında betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, deney grubundaki öğrencilerin Yaşam Becerileri Ölçeği ve Davranış Problemleri Ölçeği'nden aldıkları ön test ve son test puanlarında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Yaşam Becerileri Psikoeğitim Programının, deney grubundaki öğrencilerin yaşam becerilerinin artmasında ve problem davranışların azalmasında etkili olduğu ve bu etkinin dört buçuk ay sonra da devam ettiği belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen nitel bulgular da deney grubuna uygulanan Yaşam Becerileri Psikoeğitim Programı'nın öğrencilerin yaşam becerilerinin artmasında ve problem davranışlarının azalmasında olumlu etkisi olduğu yönündedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of Life Skills Psychoeducation Program on life skills and problem behaviours of Vocational and Technical Anatolian High School's girl students. Pre-test, post-test, follow-up test-1, follow-up test- 2,semi-experimental design with control group was used in the research. The study group consisted of girl students at the eleventh grade studying in a Vocational and Technical Anatolian High School in Altındağ, Ankara. The method of equalization of the groups was carried out in the determination of the experimental and control group. Just as the experimental group was made up of 16 students, the control group was also made up of 16 students. In this study, The Life Skills Scale, developed by the researcher, was used in order to determine the life skills of students and The Behavior Problems Scale, adapted into Turkish by Çelik-Örücü, Bugay, Çok and Tuna (2015), was used to specify the problem behaviours of the students. The qualitative datas were collected by means of Life Skills Psychoeducation Program Evaluation Form and Teacher Observation Form. The Life Skills Psychoeducation Program was applied to the experimental group. The program consisted of 18 sessions including one pre-session, eight psychoeducation, eight workshops and the last session. The three-session stress management activities developed by Ministry of Education were applied to the control group. The first follow-up test was conducted one and a half month later following the post- test and the second follow-up test was carried out three months later following the first follow-up test. ANOVA test was used to compare groups and measures to assess the effects of the Life Skills Psychoeducation Program on life skills and problem behaviours of students. Descriptive analysis technique was used for summarizing and interpreting the qualitative data obtained from study. At the end of the study, it was found out that there was a significant difference between the pre-test and post-test scores of the students in the experimental group in the Life Skills Scale and Behaviour Problems Scale. Life Skills Psychoeducation Program increased the level of life skills and decreased the problem behaviours of the students in the experimental group. It was also realized that the impact of the program on the experimental group continued to be effective four and a half month later. The qualitative findings obtained from the study suggested that the Life Skills Psychoeducation Program applied to the experimental group had a positive effect on increasing the students' life skills and decreasing problem behaviours.