hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Çağatay Türkçesi nesir eserlerinde eşdizim
Cocount in Chagatay Turkish prose works
Yazar: NURCAN İNCE
Danışman: PROF. DR. ERTAN BESLİ
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
"Çağatay Türkçesi Nesir Eserlerinde Eşdizim" isimli çalışmanın kapsamı Çağatay Türkçesi metinleri ile sınırlı olup nesir eserlerin malzemesine dayanacaktır. Bu çalışmada Çağatay Türkçesi dönemi metinlerinden Ḫamsetü'l-Müteḥayyirīn, Hâlât-ı Pehlevan Muhammed Risâlesi, Hâlât-ı Seyyid Hasan Big Risâlesi, Mîzânu'l-Evzân (Vezinlerin Terazisi), Muḥākemetü'l-Luġateyn, Şecere-yi Türk (Türk'ün Soyağacı), Şecere-i Terâkime (Türkmenlerin Soykütüğü) eserleri taranarak çalışmanın malzemesi elde edilmiştir. Metinde tüm eşdizimliliklerin ortaya çıkarılması hedefleniyorsa hem anlam hem de sıklık ölçütlerini dikkate almak önemlidir. Çalışmada her iki ölçütte göz önünde bulundurulmuş olup ağırlıklı olarak anlam temelli yaklaşım tercih edilmiştir. Çağatay Türkçesine ilişkin metinler incelenerek isim + isim, sıfat + isim ve isim + fiil kalıpları ile oluşturulan eşdizimli sözcükler belirli ölçütler kullanılarak tespit edilmiştir.

Abstract:
The scope of the study titled "Collocation in Chagatai Turkish Prose Works" is limited to Chagatai Turkish texts and will be based on the material of prose works. In this study, Chagatai Turkish period texts Ḫamsetü'l-Müteḥayyirīn, Hâlât-ı Pehlevan Muhammed Risâlesi, Hâlât-ı Seyyid Hasan Big Risâlesi, Mîzânu'l-Evzân (Scale of Promises), Muḥākemetü'l-Luġateyn, The material of the study was obtained by scanning the works of Şecere-yi Türk (Genealogy of the Türk) and Şecere -i Terâkime (Genealogy of the Turkmen). If it is aimed to reveal all collocations in the text, it is important to consider both meaning and frequency criteria. Both criteria were taken into consideration in the study, and a meaning-based approach was predominantly preferred. By examining the texts related to Chagatai Turkish, collocations formed with noun + noun, adjective + noun and noun + verb patterns were determined using certain criteria.
Abdurrahman Melek'in siyasi kişiliği ve faaliyetleri
The political personality and activities of Abdurrahman Melek
Yazar: YUSUF ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN TEKİR
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
1896 yılında Antakya'da doğan Abdurrahman Melek, sıbyan mektebi ve rüştiyeyi Antakya'da, lise eğitimini ise Halep Sultanisi'nde tamamladı. Tahsiline Şam Mekteb-i Tıbbiye-i Mülkiyesi'nde devam etti. Askerlik mükellefiyetini Birinci Dünya Savaşı sırasında yerine getirdi. Abdurrahman Melek, 1919'da Darülfünun Tıp Fakültesinden mezun oldu. Önce mezun olduğu fakültede asistanlık sonra ise doğup büyüğü şehirde özel muayenehane açmak suretiyle doktorluk mesleğini icra etmeye devam etti. Antakya'da "Yeni Mecmua" adlı yerel gazetede mesleğiyle ilgili yazılar yazmaya başladı. Antakya'yı bağımsızlığına kavuşturmak ve Türkiye Cumhuriyeti topraklarına ilhak etme ülküsünü şiar edinen Abdurrahman Melek; Bağımsız Hatay Devleti'nin ilk ve tek Başbakanı oldu. 1939'da bu uğurda yaptığı faaliyetleri amacına ulaştı ve Hatay ana vatana ilhak edildi. Hatay'ın ana vatana ilhakından sonra Abdurrahman Melek, TBMM çatısı altında mebus olarak dört dönem boyunca hizmet etmeye devam etti. Müteakiben Türk Hava Kurumu'nda ve Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'nda muhtelif vazifelerde bulundu. Siyasi hayatını sona erdirdikten sonra 1978 vefat etti. TBMM önünde yapılan törenin ardından naaşı, Karşıyaka Mezarlığı'na defnedildi.

Abstract:
Born in Antakya in 1896, Abdurrahman Melek completed his primary and secondary education in Antakya, and his high school education at the Aleppo Sultanisi. He continued his education at the Damascus School of Medicine. He fulfilled his military obligations during World War I. Abdurrahman Melek graduated from the Faculty of Medicine at Darülfünun in 1919. Initially, he worked as an assistant at the faculty from which he graduated and then continued to practice medicine by opening a private clinic in his hometown. He began writing articles related to his profession in a local newspaper called "Yeni Mecmua" in Antakya. Adopting the ideal of liberating Antakya and annexing it to the territory of the Republic of Turkey, Abdurrahman Melek became the first and only Prime Minister of the Independent State of Hatay. His efforts in this cause were successful, and in 1939, Hatay was annexed to the motherland. After the annexation of Hatay to the motherland, Abdurrahman Melek continued to serve as a deputy under the roof of the Grand National Assembly of Turkey (TBMM) for four terms. Subsequently, he held various positions at the Turkish Aeronautical Association and the Central Bank of the Republic of Turkey. After ending his political career, he passed away in 1978. Following a ceremony in front of the Grand National Assembly, his remains were interred in the Karşıyaka Cemetery.
Çentikli çelik numunelerin peridinamik yöntemiyle mekanik özelliklerinin incelenmesi
Investigation of notched steel samples' mechanical properties using by peridynamic method
Yazar: EMRE SAĞLAM
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS ONUR YILDIZ
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Günümüzde, malzemelerin davranışı, hasarı ve hasar seviyesinin belirlenmesi genellikle sonlu elemanlar yöntemiyle yapılmaktadır. Ancak sonlu elemanlar yöntemi tek başına yeterli olmadığından hasarın yönü ve şiddeti gibi bilgilerin belirlenmesinde deneysel metotlara başvurulmaktadır. Bunun yanı sıra, kırılma mekaniği metotları hasar başlangıcını, şiddetini, hızını ve dallanmasını tahmin etmekte zorluklar yaşayabilmektedir. Klasik sürekli ortamlar mekaniği, yerel kısmi diferansiyel denklemlere dayanırken, Peridinamik teori yerel olmayan ve integral tabanlı denklemlere dayanan bir formülasyon sunmaktadır. Bu nedenle, malzemelerde oluşabilecek hasarın tahmininde, klasik sonlu elemanlar yöntemine kıyasla üstün özelliklere sahiptir. Bu çalışmada; ilk etapta, farklı malzeme bozukluklarına sahip iki model üzerinde Peridinamik teorinin sağladığı olanaklar kullanılarak, çekme yükleri altında analizleri yapılmıştır. Sonraki etapta, uygun hesap modelleri belirlendikten sonra tasarlanan çentikli ve çentiksiz modeller çekme yükleri altında analiz edilerek sonuçlar elde edilmiştir. Seçilen bir çentikli model ise, karşılaştırma yapılma amacıyla sonlu elemanlar yönteminde analizi yapılmıştır. Analizler, Peridinamik yöntemin kullanıldığı Peridigm isimli yazılım aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar daha sonra karşılaştırılarak değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır.

Abstract:
Nowadays, the behavior, damage, and damage level of materials are generally determined using the finite element method. However, since the finite element method alone is not sufficient, experimental methods are employed to determine information such as the direction and severity of the damage. Additionally, fracture mechanics methods can face challenges in predicting the initiation, severity, speed, and branching of the damage. While classical continuum mechanics relies on local partial differential equations, peridynamic theory offers a formulation based on non-local and integral equations. Therefore, it has superior properties in predicting potential damage in materials compared to the classical finite element method. In this study, the capabilities of peridynamic theory were initially utilized to analyze two models with different material defects under tensile loads. In the next stage, after determining appropriate computational models, designed notched and unnotched models were analyzed under tensile loads, and the results were obtained. One selected notched model was also analyzed using the finite element method for comparison purposes. The analyses were conducted using Peridigm software, which employs the peridynamic method. The obtained results were subsequently compared, evaluated, and interpreted.
Kaan Murat Yanık'ın romanlarında postmodern unsurlar
Postmodern elements in novels of Kaan Murat Yanik
Yazar: YAŞAR GÜL
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI MEMİŞ BAYTİMUR
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kaan Murat Yanık, şiirle başladığı sanat hayatına öykü ve romanla devam etmiş Türk edebiyatının son dönemlerindeki genç kalemlerden biridir. Yazar eserlerinde, Doğu ve Batı medeniyetleri arasındaki ilişkiyi din, tarih ve coğrafya perspektiflerinden ele alarak bu iki medeniyetin kültür kodlarını açık eden bir kurguyu öne çıkarır. Yanık, günümüz edebiyatında öne çıkan postmodern eğilimin izlerini, büyülü gerçekçilikle birlikte yansıtırken 2000 sonrası Türk romanındaki yeni yönelişleri göstermesi bakımından öne çıkan isimlerden biri olarak dikkat çeker. Modernizmin büyük anlatılarına karşı bir eleştiri olarak okunabilecek romanlarında Yanık, bireyin psikolojisini önceleyen bir anlatımı tercih eder. Bu çalışma, Kaan Murat Yanık'ın romanlarındaki postmodern unsurları tespit ederek son dönem Türk edebiyatındaki postmodern eğilimleri görünür kılmak amacını taşımaktadır. Çalışma sonucunda Yanık'ın romanlarının postmodern romanın unsurlarını yansıttığı görülmüştür. Çalışma ile Yanık'ın romanlarındaki üstkurmaca, metinler arasılık, büyülü gerçekçilik, polisiye ve gerilim unsurları, yabancılaşma, çoğulculuk ve çok kültürlülük, dine ve tarihe yönelik postmodern tutum, oyun ve karnaval unsurları tespit edilmiş, postmodernizmin dil ile ilgili yaklaşımının izleri gösterilmiştir.

Abstract:
Kaan Murat Yanık is one of the young writers who started his art life with poetry in the last period of our article and went on with stories and novels. In his works, a fiction which explains the cultural codes of these two civilizations by discussing the relationship between the civilizations of Eastern and Western from the perspectives of religion, history and geography becomes preminent. While Yanık reflects the traces of postmodern tendency which shines out in today's article together with magical realism, he attracts attention as one of the prominent names in terms of showing the new tendencies in Turkish novel after 2000. In his novels, which can be read as a criticism against grand narratives of modernism, Yanık prefers a narration that prioritizes the individual's psychology. This study aims to identify the postmodern tendencies in our recent literature by identifying postmodern elements in Kaan Murat Yanık's novels. The study identifies elements of metafiction, intertextuality, magical realism, detective fiction and suspence, alienation, pluralism and multiculturalism, postmodern attitudes towards religion and history, game and carnival in Yanık's novels; traces of postmodernism's approach to language are shown.
Birinci Dünya Savaşı'nda Sinop
Sinop in World War-I
Yazar: MURAT DENİZ ŞEKERCİ
Danışman: DOÇ. DR. CENK DEMİR
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Dünya Savaşı I = World War I ; Karadeniz = Black Sea ; Sinop = Sinop

Özet:
XX. yüzyılın ilk çeyreğinde Avrupa'da başlayan, daha sonra global ölçekte yayılan histerik durum, insanlığı büyük bir dünya savaşına sürüklemiştir. Savaşa dâhil olan ülkelerden birisi ise Osmanlı Devleti'ydi. Osmanlı Devleti'nin bu savaşa giriş hikayesi ise 1914'te Karadeniz'de başlayacak ve bu zorlu dönem 1918'e kadar devam edecektir. Bu bağlamda Güney Karadeniz'in önemli liman kentlerinden birisi olan Sinop, her ne kadar sıcak çatışmaların yaşandığı bir cephe konumunda olmasa da savaş koşullarını derinden hissetmiş şehirlerden birisidir.
Bu çalışma kapsamında, Birinci Dünya Savaşı döneminde Sinop'un idari, iktisadi, demografik, sosyal, kültürel ve askerî yapısı ile savaşın Sinop ve kazalarındaki yansımaları incelenmiştir. Bu kapsamda araştırmanın temel kaynağını oluşturan Osmanlı arşiv vesikalarından istifade edilmiş, ayrıca telif ve tetkik eserler, tezler ve süreli yayınlardan yararlanılmıştır. Elde edilen veriler ışığında Birinci Dünya Savaşı'nın Karadeniz'deki seyri hususunda araştırmacılara farklı bir bakış açısı kazandırılması amaçlanmış, Sinop kent tarihi çalışmalarına katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The hysterical situation that started in Europe in the first quarter of the 20th century and then spread on a global scale dragged humanity into a great world war. One of the countries that joined the war was the Ottoman Empire. The story of the Ottoman Empire entering this war began in 1914 in the Black Sea and this difficult period would continue until 1918. In this context, Sinop, one of the important port cities of the Southern Black Sea, is one of the cities that deeply felt the conditions of the war, although it was not on a front where hot conflicts took place. 
Within the scope of this study, the administrative, economic, demographic, social, cultural and military structure of Sinop during the First World War and the reflections of the war in Sinop and its districts were examined. In this context, Ottoman archive documents, which constitute the main source of the research, were used, and copyrighted and research works, theses and periodicals were also used. In the light of the data obtained, it was aimed to provide researchers with a different perspective on the course of the First World War in the Black Sea and to contribute to the studies on the city history of Sinop.
1013 Numaralı Şikayet Defteri transkripsiyonu ve değerlendirmesi
Transcription and evaluation of Complaint Book No. 1013
Yazar: ŞIHMEHMET ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SUHA OĞUZ BAYTİMUR
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti uzun yıllar varlığını sürdürmüş ve geride büyük bir tarihi miras bırakmıştır. Günümüze kalan bu tarihi mirasın her yönüyle ele alınması ve incelenmesi gerekmektedir. Devletin faaliyetleri siyasi, ekonomik, hukuki, idari ve toplumsal olarak ele alınması, bilinmeyen yönlerinin ortaya çıkarılması önem arz etmektedir. Osmanlı Türkçesi'nin günümüzde kullanılmaması, yazılı kayıtların okunmasını engellemektedir. Osmanlı Devleti'ne ait kayıtların günümüz Türkçesine çevirilerinin yapılması ve kayıtlarda yer alan bilgilerin literatüre kazandırılması gerekmektedir. Böylelikle Osmanlı Devleti hakkında bilinmeyenlerin ortaya çıkmasının yanında günümüzün kültürel zenginliğini de artıracaktır. Yapmış olduğumuz çalışma önem taşımaktadır. Çalışmamızda 1013 Numaralı Şikâyet Defteri'nin günümüz Türkçesine çevirisi yapılarak, defterde yer alan belgelerin değerlendirmesi yapılmıştır. Osmanlı Devleti'nde meydana gelen sosyal olayları içeren defterde, halkın yaşamış olduğu zorluk ve sıkıntıları yer almaktadır. Merkeze yazılan şikayetleri içeren defterde genellikle; haksız kazançlar, arazi ihtilafları, miras sorunları, toprak veya eşya gaspları, meralarda orya çıkan sıkıntılar, idarecilerin veya bölge eşrafının yapmış olduğu zulüm ve baskılar vb. olaylar yer almaktadır. Bu sorunların merkeze bildirilmesi ve divanda görüşülmesi neticesinde merkezden gelen karar doğrultusunda hareket edilmektedir.

Abstract:
The Ottoman Empire existed for many years and left behind a significant historical legacy that needs to be thoroughly examined and studied in all its aspects. It is imperative to scrutinize the state's activities politically, economically, judicially, administratively, and socially to uncover its lesser-known dimensions. The discontinuation of Ottoman Turkish as a contemporary language impedes the interpretation of written records. Therefore, translating Ottoman Empire documents into modern Turkish and incorporating the information they contain into literature is crucial. This endeavor not only sheds light on previously unknown aspects of the Ottoman Empire but also enriches its cultural heritage. Our study holds significant importance in this context. In our research, we translated Complaint Register No. 1013 into modern Turkish and conducted an assessment of the documents therein. This register, which includes social events in the Ottoman Empire, documents the difficulties and hardships experienced by the people. The complaints written to the center generally include issues such as unjust gains, land disputes, inheritance problems, land or property seizures, difficulties arising in pastures, and oppression and pressures by administrators or local elites. These matters were reported to the central authority and deliberated upon in the council, resulting in actions aligned with decisions made at the center.
Necîb El-Kîlânî'nin Mev'idunâ Ġaden adlı kısa hikâye derlemesinin yapı ve tema bakımından incelenmesi
The analysis of structure and themes in Necîb el-Kîlânî's short story collection Mev'idunâ Ġaden
Yazar: UMUT TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. DOĞAN FIRINCI
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Arap dili =   ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arapça = Arabic ; Kilani, Necib = Kilani, Necib ; Necib el-Keylani = Necib el-Keylani

Özet:
Necîb el-Kîlânî, Modern Arap edebiyatına damga vurmuş önemli bir isimdir. Mısır, Napolyon'un
işgali sonrasında Fransız kültürünün etkisi altında kalarak Batı ülkeleriyle edebi anlamda temas
kuran ilk Arap ülkelerinden biri olmuştur. Bu dönemde Batı'ya gönderilen öğrenciler aracılığıyla
Batı'nın edebi, kültürel ve sanatsal etkileri Arap toplumuna taşınmıştır. Modern Arap
edebiyatının şekillenmesinde öncü bir rol üstlenen Mısır, aynı zamanda daha önce görülmeyen
edebi türlerin de ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Necîb el-Kîlânî ise, özellikle İslam
tarihinden ilham alarak tarihsel olayları öykülerine entegre eden bir yazar olarak öne çıkar.
Eserlerinde tarihsel gerçekliği derinlemesine işlerken, aynı zamanda modern Arap hikâyeciliğine
büyük katkılar sunmuştur. Kîlânî'nin eserleri, İslami temalarla harmanlanmış bir edebiyat
anlayışını benimseyerek, sadece Mısır'da değil, tüm Arap dünyasında iz bırakan önemli bir edebi
mirasın temsilcisidir.

Abstract:
Necîb el-Kîlânî is one of the prominent figures who left a significant mark on modern Arabic
literature. After Napoleon's invasion, Egypt came under the influence of French culture,
becoming the first Arab country to come into contact with Western nations in a literary sense.
Through students sent to the West, the literary, cultural, and artistic aspects of the West were
introduced to Arab society. In this context, Egypt played a pioneering role in shaping modern
Arabic literature. This situation also led to the emergence of literary genres that had not previously
existed in Egypt. The author studied in this work, Necîb el-Kîlânî, is primarily known for
incorporating historical events into his stories, drawing inspiration from Islamic history. In this
regard, the Egyptian writer Necîb el-Kîlânî made significant contributions to modern literature,
particularly in the field of Arabic storytelling.
Sinop ile Samsun arasındaki bazı küçük akarsu ağızlarının fizikokimyasal özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the physicochemical properties of some small stream mouths between Sinop and Samsun
Yazar: YUSUF ÖRTEN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH GÜMÜŞ
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışma 2023 Nisan ayı ile 2024 Şubat ayları arasında Samsun-Sinop illeri arasında belirlenen on bir istasyondan her mevsim (ilkbahar, yaz, sonbahar, kış) su örnekleri toplanarak yapılmıştır. Toplanan su örnekleri fizikokimyasal yönden; Sıcaklık, pH, çözünmüş oksijen, elektriksel iletkenlik, ORP (Oksidasyon- Redüksiyon Potansiyeli), alkanite, aktif klor, sertlik, fosfat, nitrat ve organik madde parametreleri ile incelenmiştir. Mevsimsel olarak değişkenlik gösteren sonuçlarda ise; su sıcaklığı 17-19,4 °C, pH değeri 7,59-8,72, çözünmüş oksijen 7,29-9,62 mg/L, elektriksel iletkenlik 337-929μS/cm, ORP 19,2-92,5 mV, Alkalinite 143,33- 236,67 mg/L CaCO3, aktif klor 0,05-0,8 mg/L, sertlik 136- 233,33 mg/L CaCO3, Fosfat 0.002–1,147mg/L, Nitrat 0,003-0,143 mg/L aralıklarında değişim göstermektedir.
Yapılan inceleme sonuçlarında su kaynaklarının sınıflarına göre kalite standartları açısından pH, nitrit, nitrat, çözünmüş oksijen değerleri yönünden I. Sınıf, iletkenlik, fosfat, alkalinite değerlerine göre II. Sınıf, sertlik değerlerine göre ise oldukça sert sular sınıfı içerisinde bulunmaktadır.

Abstract:
In this study, water samples were collected from 11 (eleven) different stations located between Sinop and Samsun provinces during the whole year, and the physicochemical properties of the samples were determined to determine the water quality. The change in the temperature, pH, dissolved oxygen, electrical conductivity, ORP (Oxidation-Reduction Potential), alkalinity, active chlorine, hardness, phosphate, nitrate, and organic matter was discussed with the season change. It has been determined that there are significant changes in physicochemical properties due to seasonal differences. The minimum and maximum results in the selected parameters are as follows: water temperature 17-19,4 °C, pH value 7,59-8,72, dissolved oxygen 7,29-9,62 mg/L, electrical conductivity 337-929μS/cm, ORP 19,2-92,5 mV, Alkalinity 143,33- 236,67 mg/L CaCO3, active chlorine 0,05-0,8 mg/L, hardness 136- 233,33 mg/L CaCO3, Phosphate -0. 002-1,147 mg/L, Nitrate 0,003-0,143 mg/L. According to the quality standards, pH, nitrite, nitrate, and dissolved oxygen levels, the water samples refer to Class I. In terms of conductivity, phosphate, and alkalinity levels water samples are in Class II. Moreover, all samples have been classified as "very hard water" due to the hardness level.