Algoritma rehberliğinde verilen bakımın basınç yarasını önlemeye etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of care gi̇ven under algorithm's guidance on pressure injury prevention
Yazar: TUBA YILMAZER
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA BULUT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algoritmik çözümler = Algorithmic solutions ; Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services

Özet:
Basınç yarası hastanede kalış süresini uzatan, ek tedavi maliyetlerini, morbiditeyi ve mortaliteyi artıran bir sorundur. Özellikle yoğun bakım ünitelerinde major cerrahi, kısıtlanmış fiziksel aktivite, hemodinamik değişiklik nedeniyle yetersiz doku perfüzyonu, ıslaklık/inkontinansa bağlı deri hasarı, beslenme durumunda bozulma, anemi gibi nedenlerle basınç yarası görülme oranı daha yüksektir. Bu araştırma, basınç yarası önleme algoritması rehberliğinde verilen bakımın basınç yarasını önlemeye etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 14.11.2016-30.04.2017 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin Anesteziyoloji ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesinde  müdahale çalışması olarak yapılmıştır. Araştırma, dört aşamada gerçekleşmiştir. Birinci aşamada 01.04.2016 – 30.09.2016 tarihleri arasında çalışmanın yapılacağı yoğun bakım ünitesinde basınç yarası insidansı değerlendirilmiş, aynı zamanda basınç yarası önleme algoritması geliştirilmiştir. İkinci aşamada yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelere basınç yarasını önlemeye ve basınç yarası önleme algoritmasının kullanımına ilişkin eğitim verilmiştir. Üçüncü aşamada hemşireler basınç yarası önleme algoritması rehberliğinde bakım vermiştir. Dördüncü aşamada yoğun bakım ünitesinde basınç yarası önleme algoritması kullanılarak yapılan 6 aylık dönemdeki  bakım sonucundaki basınç yarası insidansıyla çalışma başlamadan önceki 6 aylık dönemdeki basınç yarası insidansı karşılaştırılarak algoritmanın etkinliği değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama±standart sapma (ort±s), ortanca (minimum-maksimum), Shapiro-Wilk, Friedman analizi, Wilcoxon, Mann-Whitney U, lojistik regresyon analizi, Spearman korelasyon analizi, ki-kare, Bonferroni düzeltmeli z oran ve Cochran Q testleri kullanılmıştır. Hemşirelerin bilgi durumlarının anlamlı derecede yükseldiği görülmüştür. Algoritma öncesi ve sonrasına ait insidans hızları insidans hızına özel z testi ile karşılaştırılmıştır. Basınç yarası önleme algoritması rehberliğinde bakım verilmeden önce (01.04.2016 – 30.09.2016)  basınç yarası insidansı 1000 hasta-günü için 46.1 olup basınç yarası önleme algoritması rehberliğinde bakım verildikten sonra (01.11.2016 – 30.04.2017) basınç yarası insindansı 9.21 (1000 hasta-günü) olarak hesaplanmıştır. İnsidanslar arasında ileri düzeyde anlamlı fark saptanmıştır  (Z=9.590, p<0.001). Sonuç olarak, basınç yarası önleme algoritması rehberliğinde verilen bakımın basınç yarası oranlarını önlemede oldukça etkili olduğu belirlenmiştir. Yoğun bakım ünitelerinde basınç yarasının önlenmesiyle ilgili verilen bakımın basınç yarası önleme algoritmaları rehberliğinde planlanması ve daha geniş popülasyonda tekrarlanması önerilmektedir.

Abstract:
Pressure injury prolong the duration of hospitalisation, increase the costs of additional treatment, morbidity and mortality. Especially in intensive care units, pressure injury is more common due to major surgery, restricted physical activity, inadequate tissue perfusion due to hemodynamic changes, skin damage due to moisture/incontinence, deterioration in nutritional status, anemia. This study aimed to evaluate the effect on the pressure injury prevention of the care given in the guideline of the pressure injury prevention algorithm. The study was conducted between 14.11.2016 and 30.04.2017 as a pretest-posttest intervention study in an Anesthesiology and Reanimation Intensive Care Unit of a university hospital. The study was performed in four stages. The first stage, the pressure injury incidence was evaluated in the intensive care unit between 01.04.2016 - 30.09.2016. At the same time, a pressure injury prevention algorithm was developed. In the second stage, nurses working in intensive care unit were trained to prevent pressure injury and to use pressure injury prevention algorithm.In the third stage, the nurses provide care under the guidance of the pressure injury prevention algorithm. In the fourth stage, the incidence of the pressure injury in the 6 month period using the pressure injury prevention algorithm was compared with the incidence of pressure injury in the 6 month period  before the study started and the effectiveness of the algorithm was evaluated. The data were analyzed by the frequency, percentage, Shapiro-Wilk test, mean ± standard deviation (mean±SD), median (minimum-maximum), Friedman analysis, Wilcoxon test, Mann-Whitney U test, Logistic regression analysis, Spearman correlation analysis, Chi-square tests, Bonferroni Corrected z-ratio test and Cochran Q test. Incidence rates before and after administration were compared with specific z test for incidence rate. The pressure injury incidence was 46.1 for 1000 patient-days before the maintenance of the pressure injury prevention algorithm (01.04.2016 – 30.09.2016), and the pressure injury incidence was calculated to be 9.21 (1000 patient-days) after care under the guideline of the pressure injury prevention algorithm (01.11.2016 - 30.04.2017). The difference between the incidences was statistically significant (Z = 9.590, p <0.001). As a result, it has been seen that the application of the training and pressure injury prevention algorithm in the direction of the evidence-based guidelines has reduced the pressure injury rates. It is recommended that intensive care units should be planned under the guidance of pressure injury prevention algorithms and repetition in the wider population for care of pressure injury.