Ege ve Orta Anadolu bölgesi damızlık sığır yetiştirici birliklerine bağlı süt sığırcılık işletmelerinin ekonomik analizi
The economic analysis of dairy cattle enterprises in Aegean and Centre Anatolia region which members of cattle breeders association of turkey
Yazar: HAKAN MURAT
Danışman: PROF. DR. ENGİN SAKARYA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ekonomi = Economics ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Damızlık = Breeding ; Ekonomik analiz = Economic analysis ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Süt endüstrisi = Dairy industry ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt verimi = Milk yield ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Araştırmada Aydın, Denizli, Niğde ve Konya DSYB'ne üye süt sığırcılığı işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunlarını belirlemek amacıyla toplam 192 işletmeyle yapılan anket çalışması ve bazı ölçüm ve tespitlere dayalı veriler değerlendirilmiştir.İşletmeler ölçekleri itibariyle 5 baş süt ineğine sahip olan işletmeler küçük ölçekli, 6-15 baş ineğe sahip olanlar orta ölçekli, 16 + üzeri baş ineğe sahip olanlar ise büyük ölçekli işletmeler olarak tanımlanmıştır.İşletmeler hem ölçeklerine, hem de ilçeler bazında incelenmiştir. Yapılan çalışmada işletmelerin yüzde 58.33'lük kısmını yarı açık işletmeler almaktadır.Elde edilen sonuçlara göre, İşletmelerde maliyeti oluşturan masraf unsurları arasında % 57.54 ile yem ilk sırayı almakta bunu % 12.38 ile diğer (enerji, akaryakıt, yabancı sermaye faizi, diğer cari giderler ) giderler, % 8.65 ile amortismanlar, % 5.79 ile sağlık giderleri, % 5.37 ile işçilik giderleri, % 5.16 ile faiz, %3.28 ile bakım onarım giderleri ve % 1.84 ile genel idare giderleri izlemiştir.Ortalama yıllık süt verimleri 2007 yılında 5113,15 kg/baş, 2007 yılında 5400,35 kg/baş, 2008 yılında ise 6 134 kg/baş olarak tespit edilmiştir.İsletmelerin 1 litre çiğ sütü 0,495 TL'ye ürettikleri saptanmıştır. İşletmelerin karlılık durumu, mali ve ekonomik rantabilite ile rantabilite faktörü rasyoları yardımıyla değerlendirilmiştir.2007 yılında mali rantabilite 1.67, ekonomik rantabilite 2.06, rantabilite faktörü 0.06 ve masraf-hasıla oranı 1.12 olarak, 2008 yılında ise bu oranlar sırasıyla 2.27, 2.47, 0.05 ve 1.17 olarak tespit edilmiştir.2007 yılında işletme gelirlerinin 73.95'i süt satışı gelirlerinden, 19.85'i envanter kıymet artışından ve 6.20'si buzağı gelirinden elde edildiği belirtilmiştir. 2008 yılında bu değerler sırasıyla 74.30, 18.44, 7.26 olarak bulunmuştur.Mevcut koşullar altında gerek üretim maliyeti, gerekse rantabilite değerlerinegöre en iyi işletme performansı orta ölçekli işletmelerde belirlenmiştir.

Abstract:
It was aimed in this study to investigate the structures and problems of the member dairy farms in the dairy cattle breeders? union of Aydın, Denizli, Niğde and Konya provinces. The data analyzed for this purpose were obtained from 192 farms through surveying and taking same measurements.The enterprises have been defined accordingly as; small scale with 5 head dairy cow capacity, medium scale with 6-15 head dairy cow capacity, large scale enterprises with 165+ head dairy cow capacity.The enterprises have been assessed according to their sizes as well as on county basis. Animals are housed in closed tie stalls in 58.33% of the farms in all the city respectively in this study.According to the finding results, cost factors, which consist cost, include firstly 57.54 % feed, after 12.38 % other costs (energy + liquid fuel + other current costs),,8.65 % amortization, 5.79 % vets and meds, 5.37 % labour, 5.16% interest, 3,28 % repair and maintenance and 1.84 % general management costs.Average milk yield for 2007 was 5113.15 kg/head and 5400,35 kg/head for 2008. One liter raw milk cost is 0,495 TL at studied enterprises.The enterprises profitability status was estimated with financial and economicprofitability and ratios of profitability factor.In the enterprises, it was founded that average financial rantability is 1.67 %, economic rantability is 2.06 % and rantability factor is 0.06 %. Returns to scale was 1.12 in 2007. The values in 2008 were determinated respectıvely as 2.27, 2.47, 0.05 and 1.17.Operational revenues calculated on yearly basis for 2007 are as follows; milk sale revenues:73.95, inventory value increase:19.85 and calve revenues:6.20. The values in 2008 were determinated respectıvely as; 74.30, 18.44, 7.26.Under present condition, the best enterprises performance is determinated in the middle ones, according to production costs and profitability valuation.