Köpeklerde eğitim sırasında ortaya çıkan stresin köpek sakinleştirici feromonu (DAP) ile azaltılmasının öğrenme ve problem çözme davranışları üzerine etkilerinin gözlemlenmesi
Observing the results of reducing the stress of the dogs during training by the help of dog appeasing pheromone (DAP) on learning and problem-solving behaviours
Yazar: CELALETTİN ETKİN ŞAFAK
Danışman: PROF. DR. NESRİN SULU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Eğitim = Education ; Feromonlar = Pheromones ; Hayvan davranışları = Animal behaviors ; Mekansal davranış = Spatial behavior ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Psikofizyoloji = Psychophysiology ; Stres = Stress ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Öğrenme = Learning

Özet:
Kritik görevlerde çalışacak iş grubu köpekler, ileride kendilerine verilecek görevleri her koşulda yerine getirebilmek için disiplinli eğitim süreçlerine tabi tutulmaktadırlar.Bu araştırmada, eğitim sırasında köpeklerde oluşan stresin öncelikle köpek sakinleştirici feromon (DAP) tasması kullanılarak azaltılması incelenmiştir. Aynı zamanda Köpek Sakinleştirici Feromon (DAP) kullanılarak hem öğrenme hem de problem çözme davranışlarında meydana gelecek değişimler de araştırılmıştır. 
Araştırma Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü, Köpek Eğitim Merkezinde; Narkotik Dedektör Köpeği ve İdarecisi Eğitimi ile Çay-Tütün Dedektör Köpeği ve İdarecisi Eğitimi kurslarına katılan 33 adet 6ay-3 yaş arası Belçika Malinois ırkı köpek ile yapılmıştır. Bu köpekler 11'erli 3 adet gruba ayrılmıştır. 2. Gruba feromon tasmalarının sakinleştirici etkisi olmadan 7 gün rutin ve standardize edilmiş temel itaat eğitimi uygulanmıştır. Eğitimin sonunda öğrenme testi ve bir problem çözme testi olan Detour test e tabi tutulmuşlardır. 3. Gruptaki köpeklere Köpek Sakinleştirici Feromon Tasması takılıp, 7 gün temel itaat eğitimi verilmiştir. Eğitimin sonunda öğrenme testi ve bir problem çözme testi olan Detour test e tabi tutulmuşlardır. 1. Grup köpekler ise feromon tasması olmadan ve eğitime tabi tutulmadan sadece 7 gün süre ile eğitim alanında bulundurulmuşlardır. 
Bu çalışmalar sırasında köpeklerin strese verdiği tepkilerden; kortizol hormonu değişimleri, dakika kalp atım sayısı değişimleri, vücut ısısı değişimleri ve stres ile ilişkili davranışları, öğrenme testinde komutları kaç kere doğru, ne kadar sürede de ve kaçıncı komutta yerine getirdikleri, Detour testte ise kaç turu başarılı tamamladıkları ortalama ne kadar sürede tamamladıkları ve kaç turda doğru yönü tercih ettikleri incelenmiştir. 
Sonuç olarak Köpek Sakinleştirici Feromon (DAP) tasması kullanılan köpeklerin(Grup3) bakılan tüm fizyolojik (dakika kalp atım sayısı değişimi(p<0,001), vücut ısısı değişimi (p<0,001) ve tükürük kortizol miktarı değişimi(p<0,001)) ve davranışsalstres parametreleri (ağzın köşesinin geriye doğru olma durumu (p<0,001), başın hafifçe alçaltılmış olma durumu (p<0,001), kulakların geride olma durumu (p<0,001), kuyruğun yarı alçak olma durumu(p<0,001) ve vücut postürlerinin yarı alçak olması durumu (p<0,001) kullanmayan köpeklere(Grup2) göre daha düşük bulunmuştur.
Köpek Sakinleştirici Feromon (DAP) ile stresi azaltılmış köpeklerin(Grup3) öğrenme sırasında komutları yerine getirme süreleri (otur (p<0,001), dön (p<0,001)) ve komutları yerine getirmek için gerekli komut tekrarlarında (bekle (p<0,05),dön (p<0,05)) Tasma takılmayan köpeklere(Grup2) göre daha az olduğu görülmüştür. Bir Problem çözme testi olan Detour Testin turlarını, Köpek Sakinleştirici Feromon (DAP) ile stresi azaltılmış köpeklerin(Grup3), feromon tasması kullanmayan köpeklere(Grup2) göre daha kısa sürede tamamladığı görülmüştür(p<0,05).

Abstract:
Working dogs that will be working in critical missions are subjected to disciplined training processes to be able to fulfill their duties in the future. In this study, effects of Dog Appeasing Pheromone (DAP) on reducing stress in dogs during training was investigated. Moreover, affects of the DAP on learning and problem solving abilities of dogs were investigated. 
The present study was conducted at the Ministry of Customs and Trade, General Directorate of Customs Enforcement, Dog Training Center. Thirty three Belgian Malinois breed dogs aged between 6 month and 3 years old which participated in the Narcotics Detector Dog and Manager Training and Tea-Tobacco Detector Dog and Manager Training courses were used in this study. These dogs were divided into 3 groups each of which consisted of 11 dogs. Group 2 dogs were subjected a Routine and standardized basic obedience training For 7 days without appeasing effect of pheromone collar. Dogs in group 3 were participated in basic obedience training for 7 days with the appeasing affect of pheromone collar. At the end of the training both groups were subjected into a Learning Test and a Problem Solving Test called Detour test. Group 1 dogs were held in the training area as much as the duration of the training for 7 days without pheromone collars and without training. 
From the reactions of dogs to the stresses during these studies; Cortisol hormone changes, heart beat per minute changes, body temperature changes and stress-related behaviors were investigated. At Learning Test;  how many times in the learning test the commands are performed correctly, how many commands are needed to perform the command and performed in the how long and command, how many times and how long in the detour test are they completed successfully and how many times are they preferred the right direction in the tour were investigated. 
As the result, all the physiological (heart rate change (p<0,001), body temperature change (p<0,001) and salivary cortisol change (p<0,001)) and behavioral stress parameters(corner of the mouth back (p<0,001), head is slightly lowered (p<0,001), ears are at backward (p<0,001), tail is half low (p<0,001) and half low body posture (p<0,001) observed at DAP using dogs(Group3) was found lower than the dogs that did not use(Group2). 
It has been found that less stressed dogs with Dog Appeasing Pheromone(Group3) were better at command fulfilling time (sit (p<0,001), turn (p<0,001)) and the repetition of commands required for fulfilling (wait (p<0,05), turn (p<0,05)) due to the other group(Group2). It has been observed that the dogs using DAP collars(Group3) completed the tour of a Problem Solving Test (Detor Test) in shorter time than the dogs without collars(Group2)(p<0,05).