Triticum L.'un bazı çeşitleri ve Aegilops L. türünde düşük sıcaklıkta bazı antioksidan enzim aktivitelerinin ve fizyolojik parametrelerin araştırılması
Investigation of some antioxidant enzyme activities and physiological parameters under low temperature in some cultivars of Triticum L. and species of Aegilops L.
Yazar: SEHER POLAT
Danışman: PROF.DR. SERPİL TERZİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Buğday = Wheat ; Donma = Freezing

Özet:
Bu araştırmada, hekzaploid ABD genomundan Triticum aestivum L. var. aestivum'a ait ekmeklik buğday çeşidi Hawk, tetraploid AB genomundan Triticum turgidum L. var. durum (T. durum Desf.)'a ait makarnalık buğday çeşidi Kızıltan-91 ile tetraploid, CD genomundan Aegilops L. yabani buğday türü olan Aegilops cylindrica, erken fide evresinde düşük sıcaklık (+1°C, 8 gün) ve düşük sıcaklık ardından don sıcaklık (-10°C, 3 ve 6 saat) stresine maruz bırakılmış ve ardından 7 gün iyileştirme sürecinde kontrol sıcaklığında (20°C) büyütülmüştür. Düşük sıcaklık ve don sıcaklığı uygulamalarından sonra fidelerin gövde uzunlukları ve yaprak dokularında iyon sızıntısı, membran dayanıklılık indeksi ve bazı antioksidan enzimlerin aktiviteleri belirlenmiştir. İyileştirme periyodunun ardından fidelerin gövde taze ve kuru ağırlıkları tartılmış ve gövde uzunlukları ölçülmüştür. Bütün genotiplerin gövde uzunlukları, kontrole göre düşük sıcaklık ile azalmış ve don sıcaklığı ile hemen hemen inhibe olmuştur. Zarlardaki iyon sızıntısı genotiplerin hepsinde düşük sıcaklık ve don sıcaklığı ile kontrole göre artarken; membran dayanıklılık indeksi azalmıştır. Kızıltan çeşidinde, kontrole göre SOD aktivitesinin değişmediği; POD, APX ve GR aktivitelerinin ise azaldığı belirlenmiştir. Hawk ve Ae. cylindrica genotiplerinde APX, POD ve SOD enzimlerinin aktiviteleri artarken; GR aktivitesi ise Havvk'ta azalmış, Ae. cylindrica'da ise değişmemiştir. İyileştirme sürecinde, düşük sıcaklık uygulaması bitki gelişimini Kızıltan ve Ae.cylindrica'da etkilemezken Havvk'ta azaltmıştır. Buna karşın; don sıcaklığında Kızıltan'da büyüme durmuş; Havvk ve Ae. cylindrica'da büyüme minimum düzeyde devam etmiştir.Anahtar Kelimeler: Antioksidan enzim, buğday, düşük sıcaklık, don sıcaklığı, iyon sızıntısı.

Abstract:
In this research, a cultivar of Hawk is a bread wheat that is belong to a hexaploid (ABD) Triticum aestivum L. var. aestivum, a cultivar of Kızıltan-91 is durum wheat that is belong to tetraploid (AB) Triticum turgidum L. var. durum (T. durum Desf.) and a species of Aegilops cylindrica is a wild wheat that is belong to tetraploid (CD) Aegilops L. were subjected to low temperature at (+1°C for 8 days) and freezing temperature at -10 for 3 and 6 hours during early seedling stage. Follovving the stress treatments the seedling of the genotypes were subjected to regrovvth for 7 days at control temperature (20°C). Length of stem and ion leakage, membrane stability index and some antioxidant enzyme activities of leaves were determined after the stress treatments. At the end of regrovvth period, fresh and dry vveight and length of stem of genotypes vvere also determined. İn the genotypes, length of stem vvas decreased by lovv temperature and nearly stopped by freezing compared to control treatments. İon leakage of membranes in the genotypes vvas increased by lovv temperature and freezing compared to that of the their controls. İn contrast to ion leakage, membrane stability index decreased. SOD enzyme activity did not change in Kızıltan, but POD, GR and APX enzyme activities decreased after the lovv temperature and freezing compared to that of the their controls. Activities of SOD, POD, APX enzymes increased in Havvk and Ae. cylindrica, but GR anzyme activity decreased in Havvk and did not change in Ae. cylindirca. Afterthe regrovvth period, the grovvth of Kızıltan and Ae. cylindirca vvere not affected by the lovv temperature, but decreased in Havvk. On the other hand, the seedling of Havvk and Ae. cylindirca continued to grovv at the minimum level and stopped in Kızıltan by freezing.Key Words: Antioxidant enzyme, vvheat, lovv temperature, freezing, ion leakage.