Din dili ve din dilinin psikolojik işlevleri
Religious language and psychological functions of religious language
Yazar: GAZALİ MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, din dili konusunu genelde psikoloji, özelde ise din psikolojisi üzerinden ele almaktır. Bu yüzden, ilk etapta tarama yöntemi kullanılarak literatürde din diline ilişkin daha önce yazılmış psikoloji, din psikolojisi, felsefe ve dilbilim çalışmaları araştırılmıştır. Daha sonra, bu çalışmalar derleme yöntemi kullanılarak sınıflandırılmış ve konu ile ilgili kısımlar ise betimleyici bir üslupla ele alınmıştır.
Felsefe literatüründe din dili çalışmaları çok eskilere kadar götürülebilir. Ancak, tartışma mantıkçı pozitivistlerin, din dilinin olgusal bir karşılığı olmadığı için anlamsız olduğu beyanları üzerine, din dilinin anlamının ne olduğu meselesinde yoğunlaşmıştır. Buna karşın bu tezde, işlevsel bir bakış açısı benimsenerek, din dilinin insan hayatında işlevleri olduğu için anlamlı bir dil olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Bunun için de din dilinin, işlevsel yönüne odaklanılmıştır.
İlk bölümde din dilinin psikolojik işlevlerine temel olması bakımından din ve dilin ne olduğuna genel hatları ile değinilmiştir. İkinci bölümde din dilinin ne olduğu, nasıl bir yapısı olduğu ve felsefe literatüründe nasıl ele alındığı gösterilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, din dilinin işlevlerine değinilmiştir. Bu işlevler genel olarak üç temel başlık altında toplanmıştır. Bunlardan ilki, din dilinin inşa işlevidir. Çünkü, çocukluktan itibaren din, sahip olduğu şükür, sabır, tevazu, iyi ahlak gibi erdemleri dil üzerinden insana aktarır ve topluma uygun erdemli bir insan inşa etmeye çalışır. İkincisi ise, din dilinin duygusal işlevidir. Din dili sadece aşkın olana ilişkin söylemler içermez, aynı zamanda insanların duygularına da etki eder. Üçüncü başlık ise, din dilinin dönüştürücü işlevidir. Din dili sahip olduğu söylem biçimleri ile insanı dönüştürmeyi amaçlar. Söylemleri değiştirerek tutumları değiştirmeye, tutumları değiştirerek de bilişleri değiştirmeye çalışır.
Anahtar Kelimeler: Din Dili, Dini Sembol, Dini Söylem, Metafor, Din Psikolojisi, Din, Dil, Mantıkçı Pozitivizm, Dil Oyunları, Sosyal İnşacılık

Abstract:
The primary aim of this study is to explore the concept of religious language, mainly within psychology and specifically within the realm of the psychology of religion. Initially, previously written psychology, psychology of religion, philosophy and linguistic studies on religious language in the literature were searched using the review method. Subsequently, these studies were classified using the compilation method and the relevant parts were discussed in a descriptive style.
Studies on religious language in the philosophy literature can be traced back to ancient times. However, the debate shifted its focus towards the question of the meaning of religious language after logical positivists argued that religious language is meaningless due to the lack of empirical correspondence. In contrast, this thesis adopts a functional perspective and attempts to demonstrate that religious language is meaningful because it serves functions in human life. To achieve this, emphasis is placed on the functional aspect of religious language.
The first section broadly touches on the essence of religion and language, particularly concerning the foundational psychological functions of religious language. The second section attempts to illustrate what religious language constitutes, its structure, and how it is approached in philosophical literature. The third section delves into the functions of religious language, generally categorized under three primary headings: firstly, the constructive function of language in shaping individuals through religion; secondly, the emotional function of religious language; and thirdly, the transformative function aiming to change individuals through its discourse patterns.
Keywords: Religious Language, Religious Symbol, Religious Discourse, Metaphor, Psychology of Religion, Religion, Language, Logical Positivism, Language Games, Social Constructionism.