Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının Türkiye'nin ihracat performansına etkilerinin analizi
The analysis of the effects of inward foreign direct investment on Turkey?s export performance
Yazar: E. YASEMİN BOZDAĞLIOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER ÖZPINAR
Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Performans = Performance ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments ; Çok değişkenli varyans analizi = Multivariate variance analysis ; İhracat = Export ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Türkiye'de 1980'den bu yana dışa açık bir büyüme stratejisi benimsenmiştir. Bu tarihten itibaren benimsenen liberalleşme süreci ile doğrudan yabancı yatırımlar alanında da önemli değişiklikler gündeme gelmiştir. Doğrudan yabancı yatırımlar, yöneldiği gelişmekte olan ekonomilere yalnızca getirdiği ek sermaye ile üretim kapasitesi ve ona bağlı olarak istihdam açısından değil, aynı zamanda sağladığı yeni teknolojilerle üretim yapısının modernleşmesine ve dinamizm kazanmasına da ciddi katkılar sağlamaktadır.Bu tez çalışmasında, Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar ile Türkiye'nin ihracat performansı arasındaki ilişki incelenmiştir. Bu bağlamda, kavramsal ve teorik açılardan doğrudan yabancı sermaye açıklanmış ve Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı yatırımlar ile Türkiye'nin ihracat performansı arasındaki dinamik ilişki, bu doğrudan yabancı yatırım akışının Türkiye'nin ihracat performansı üzerindeki etkileri açısından ele alınmıştır.Tezin amacı doğrudan yabancı yatırımlar ve ihracat arasındaki dinamik ilişkiyi incelemek olduğundan, Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımların ihracat üzerindeki etkisi sekiz değişkenli VAR (vektör otoregresif) modeli yardımıyla analiz edilmiştir. Bu kapsamda VAR modeli ile ilgili olarak değişkenlere yönelik trend ve mevsimsellik analizi, durağanlık ve birim kök testleri (ADF ve Phillips-Perron) yapılmıştır. Ayrıca VAR modeli tahmininde kullanılacak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkilerinin yönünün belirlenebilmesi için Granger Nedensellik Analizi'nden yararlanılmıştır. Sonrasında uygun gecikme uzunluğunda VAR Modeli tahmin edilerek, VAR Modeli'nden elde edilen Etki-Tepki (Impulse-Response) Analizi ve Varyans Ayrıştırması (Variance Decomposition) sonuçları her değişken için yorumlanmıştır. Türkiye'ye gelen doğrudan yabancı yatırımlarla Türkiye'nin ihracat performansı arasında olumlu bir ilişki olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
Turkey has been following an export-oriented growth strategy since 1980. Important changes have occurred between the process of liberalization adopted after this date and direct foreign investments as well. Direct foreign investments make important contributions to the modernization of the production structure and make it gain dynamism for developing economies that they lean toward through not only additional capital and related employment opportunities that they bring but also through new technologies that they provide. Therefore, the relationship between direct foreign investment and export performance examined in this thesis will make an important contribution to the literature in Turkey.In this thesis, the relationship between inward foreign direct investment to Turkey and Turkey?s export performance is analyzed. In this context, direct foreign investment is explained both conceptually and theoretically and the dynamic relationship the inward direct investment to Turkey and Turkey?s export performance is examined in terms of the effects of direct foreign investment flow on Turkey?s export performance.Since the purpose of the thesis is to examine the relationship between direct foreign investment and export performance, the effects of direct foreign investment on exports in Turkey are analyzed with eight variable- VAR (vector autoregressive) model. In this context, the trend and seasonality, stationarity, unit root (ADF and Phillips-Perron) analyses with regard to the VAR model toward the variables are performed. Additionally, the Granger Causality Analysis is used to determine the direction of the causality between variables which are used in the estimation of the VAR model. Later, the VAR model in the appropriate lag length is estimated and the Impulse-Response Analysis obtained from the VAR Model and the results of the Variance Decomposition are interpreted for each variable. A positive relationship between foreign direct investment inflows in to Turkey and Turkey?s export performance was observed.