Tip 2 diyabetli bireylerin ayak sağlığı ve öz bakım aktivitelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of foot health and self care activities of individuals with type 2 diabetes
Yazar: OKTAY AZAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERYEM KILIÇ
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ayak = Foot ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Özbakım = Self-care

Özet:
Diyabetli bireylerin ayak sorunlarının erken tanılanması ve öz bakım aktivitelerine yönelik yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi, koruyucu ayak bakım davranışlarının kazandırılması açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada, tip 2 diyabetli bireylerin ayak sağlığı sorunları ve ayak bakımları ile ilgili öz bakım aktivitelerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel türde planlandı. Araştırmanın evrenini, Ocak 2021-Mayıs 2021 tarihleri arasında SANKO Üniversitesi Sani Konukoğlu Uygulama ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğine başvuran araştırma kriterlerine uyan tip 2 diyabetli bireyler oluşturdu. Örneklem hesabı için güç analizi yapıldı. Buna göre; minimum örneklem sayısı 188 olarak belirlendi.  Araştırmaya 202 tip 2 diyabetli birey dahil edildi. Araştırma için etik kurul ve hastane izinleri alındı. Veriler, tanıtıcı özellikler, ayak öz bakım aktiviteleri ve ayak muayene formu ile toplandı. Verilerin analizinde ortalama, frekans ve yüzde değerleri ve grup karşılaştırmaları için Ki-Kare ve Kruskal Wallis testi kullanıldı. Araştırmaya katılan diyabetli bireylerin yaş ortalaması 59±13 yıl, diyabet süresi 10±7 yıldır. Araştırmada yer alan diyabetli bireylerin %55,9'u erkek, %44,1'i kadın olduğu belirlendi. Yaş, sistolik kan basıncı, diyabet süresi, eğitim durumu, ekonomik durum, diyabet dışında kronik hastalık varlığı, diyabete bağlı gelişen komplikasyonlar, günlük ayak bakımı yapma, nemlendirici kullanma, ayaklarını ısı ve renk açısından takip etme ve ayakkabı tercihleri ile ayak sorunu yaşama arasında anlamlı bir fark bulundu (p<0.05). Diyabetli bireylerin ayak sorunları yaşadıkları ve ayak bakımı ile ilgili yanlış uygulamalarını olduğu belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda diyabetli bireylerin yaşadıkları ayak sorunlarına yönelik bakım ve tedavi alması için yönlendirilmesi ve doğru ayak bakım uygulamaları için eğitim verilmesi önerilebilir.

Abstract:
Early diagnosis of foot problems of individuals with diabetes and determination of their proficiency levels for self-care activities are very important in terms of gaining preventive foot care behaviors. Also determining the proficiency levels for self care activities is very important in terms of gaining protective foot care behaviors. In this study, it was aimed to evaluate foot health problems and self-care activities related to foot care of type 2 diabetes mellitus patients. The research was planned in descriptive and cross-sectional type. The population of the study consisted of individuals with type 2 diabetes mellitus who met the research criteria and applied to the Endocrinology and Metabolism Diseases Outpatient Clinic of SANKO University Sani Konukoğlu Application and Research Hospital between January 2021 and May 2021. Power analysis was performed for sample calculation. According to this; the minimum sample size was determined as 188. Two hundred-two type 2 diabetes mellitus patients included in the study. Ethics committees and hospitals were recruited for the study. Data were collected with descriptive features, foot self-care activities, and foot examination form. Chi-square and Kruskal Wallis tests were used for the analysis of the data, mean, frequency and percentage values, and group comparisons. The mean age based on the study was 59±7 years. It was determined that 55.9% of the participants in the study were male and 44.1% were female. There is significant difference between age, systolic blood pressure, duration of diabetes, education status, economic status, presence of chronic diseases other than diabetes, diabetes-related complications, daily foot care, using moisturizer, monitoring their feet in terms of temperature and color, shoe preferences and experiencing foot problems (p<0.05). In line with these results, it can be suggested that individuals with diabetes should be guided to receive care and treatment for their foot problems, and that they should be trained for correct foot care practices