Balık geçitlerinin hidrolik açıdan değerlendirilmesi
Evaluation of fish gates in terms of hydraulic
Yazar: OĞUZ SORGUCU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ALPER ÖNER
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Dünya nüfusunun artması ve sanayinin gelişmesiyle birlikte su ve enerjiye olan gereksinime paralel olarak akarsular üzerine yapılan; bent, bağlama, baraj, hidroelektrik santrali gibi su yapılarında hızlı bir artış meydana gelmiştir. 
İhtiyaç doğrultusunda sayıları her geçen gün daha da artan, akarsular üzerine inşa edilen su yapılarının akarsulardaki ekosistem üzerinde önemli değişikliklere sebep olduğu ve sucul organizmaları etkilediği bilinmektedir.  Yumurtlama yada beslenme için, membadan mansaba yada mansaptan membaya göç etmek zorunda olan balıkların göç yollarına yapılan bu tür su yapıları pek çok balık türünün geleceğini etkilemektedir. Akarsular üzerine yapılan yapıların bu tür olumsuz etkilerini azaltmak, su canlılarının popülâsyonlarına ve ekosisteme verilen zararı minimuma indirebilmek amacıyla su canlılarının geçişini sağlayacak geçitler inşa etme zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Balıkların yumurtlama ya da beslenmeleri için akarsular üzerine sonradan inşa edilmiş engelleri aşabilmeleri amacıyla tasarlanan yapılara "Balık Geçidi" denir.
Bu çalışmada, inşa edilmesi aynı zamanda yasal bir zorunluluk da olan, teknik balık geçitlerinden, ülkemizde ve dünyada en çok kullanılan "Havuzlu Balık Geçidi" hidroliği deneysel olarak incelenmiştir. Laboratuar şartları açısından ½ ölçeğinde küçültülen balık geçidi deneylerinde Froud benzerliği kullanılmıştır.
Genel olarak havuzlardaki en büyük hızın, memba tarafındaki ilk havuzda, orifisin hemen mansabında olduğu bulunmuştur. Ayrıca havuzlar içerisinde, balığın dinlenebileceği düşük hız bölgelerinin de oluştuğu tespit edilmiştir.
 
Anahtar Kelimeler: Havuzlu Balık Geçidi; Ekolojik denge; Orifis; Baraj ve Kabarma yapıları

Abstract:
Requirement of the water and energy are increased with the development of industry and the growth of the increasing world's population. In parallel to this situation, a rapid increase in water structures which are established on the river such as linking, dams, hydroelectric power plants, is occurred.
The numbers of water structures which are built on rivers are increased with each passing day in accordance with the requirements. It is known that these structures can cause significant adverse effects on the ecosystem in rivers and affects aquatic organisms. Fishes are obliged to migrate from downstream to upstream or from downstream to upstream in order to spawning or feeding. However, such water structures which are established on the migration routes affect the future of many fish species. The need to build water passage is occurred to ensure the transition of aquatic organisms to reduce such negative effects of the structures built on rivers and minimize the bad influences to live populations and ecosystem. The structures which are designed to overcome the obstacles on the rivers for fish spawning or feeding is called as Fish Gate. 
As known construction of the fish gates is a legal requirement. Therefore, in this study, hydraulics of the pool fish gate which is most used in our country and in the world is investigated experimentally. Freud similarities are used in the fish passage experiments which are reduced at the ½ scale in terms of the laboratory conditions.
In general, the largest rate in the pool is found on the upstream side of the first pool in the downstream of the orifice. Also in the pools, It is detected that the low speed areas, where fish can rest, occurred.
In this study, 

Keywords: Pool Fish Passage; Ecologial balance; orifice; Dams and swelling structure