Grafik tasarımda bir tipografik eleman olarak yazı karakterleri ve tasarım ilkeleri
Typefaces as a typographic element in graphic design and typeface design principles
Yazar: İMHAN EKLER
Danışman: DOÇ. DR. ÇINLA ŞEKER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik tasarımı = Graphic design ; Tasarım = Design ; Tipografi = Typography ; Yazı karakterleri = Typefaces

Özet:
Tasarım, üretimi öncesinde bir ürünün görsel özelliklerinin ve işlevinin belirlenmesi olarak tanımlanırken, bir tasarım dalı olan grafik tasarım bir mesaj ileten, bir ürün ya da hizmeti tanıtan iki boyutlu bir tasarım dalı olarak tanımlanmaktadır. Grafik tasarımın temel iki bileşeni tipografi ve tercihe göre fotoğraf ya da illüstrasyonlardan oluşan görsellerdir. Tipografi insanın yazı ile geçirdiği binlerce yıllık yolculuk boyunca değişik anlamlara bürünen yazı yazma biçim, yöntem ve teknikleridir. Yazı kazıma uçları ve taştan kâğıt ve kaleme doğru hem yöntem hem de malzeme değiştirirken; malzeme ve yöntem de yazının biçimini etkilemiş, yazının gelişmesine sebep olmuştur. Matbaanın Avrupa'ya ulaşması, kitapların seri bir şekilde üretilmesi ise yine malzeme ve yöntemdeki gelişmelere paralel olarak yazı karakteri kavramının doğmasına sebep olmuştur. Yazı karakteri bir alfabe, rakam ve noktalama işaretleri ile sembollerin ortak biçimsel özelliklere sahip olacak şekilde oluşturulması ile elde edilmektedir. Matbaalarda metal hurufatın dizilmesi ile oluşturulan sayfalar, bilgisayarların icadı ile sayısal dünyada yerlerini almışlardır. Basım ve yayımları gibi tasarımlarının da sayısal ortamda gerçekleştirildiği yazı karakterleri tür ve çeşitleri binlerle ifade edilmeye başlanmıştır. Peki, yazı karakterleri nasıl tasarlanmaktadır, hangi elemanlar yazı karakteri tasarımının elemanıdır ve tıpkı tüm tasarım dallarında olduğu gibi yazı karakteri tasarımının da ilkeleri var mıdır, var ise bunlar nelerdir? Yazı karakteri tasarımı tipografinin bir alanı, tipografi de grafik tasarımın bir elemanı olduğu varsayılarak tüm grafik tasarım ile tipografi eleman ve ilkeleri taranmış; bu ilkelerden yazı karakteri tasarımının kullandığı eleman ve ilkeler belirlenmeye çalışılmıştır. Böylece dünya çapında ve çok yaygın bir şekilde yapılmakta olan yazı karakteri tasarımı alanına bir çerçeve getirilmiş ve ilkeleri maddelenmiştir. Buna göre yazı karakteri tasarımının beş adet elemanı olan nokta, çizgi, ton, biçim ve espas ile çalışılırken uygulanacak olan olası on dört adet ilkesi bulunduğuna kanaat getirilmiştir. Bu ilkeler ise;  ölçü ve oran, okunabilirlik, denge, bütünlük, devamlılık, hiyerarşi, kontrast, ritim, vurgu, alfabe türü, tarama ilkesi, uygulanabilirlik, harflerin anatomisi bilgisi, tasarım teorisi bilgisidir.
Anahtar kelimeler: Grafik Tasarım, Tipografi, Yazı Karakteri Tasarımı, Tasarım.

Abstract:
While design designed as the defining process of the product before production as form and function, one of the design fields graphic design defined by its message sending, product or service presenting function as 2-dimensional surfaces. The main two components of graphic design are typography and visuals like photographs or illustrations. Typography with its changing meaning, during the whole journey, which tooks ages defined as the art, method and techniques of writing. While writing changing its materials and methods from stone and carving tools; materials and methods also affected writing's form and developed it. Printing press reached in Europe concluded in the mass production of books and the developing materials, methods and the occurance of the typeface as a concept. The typefaces designed by letters, numbers, punctuation marks and symbols which are same as style. Pages created by composing metal types in printing presses, transported to digital world by the invention of computers. Like printing and publishing, designing typefaces is also became digital and an endles amount occured. If so, how can typefaces designed, what elements are used and like every design field are there any principles, if there are, what are the principles of typeface design? Because typeface design is a subfield of graphic design and typography, all the elements and principles of graphic design and typography scanned, and trying to find the elements and principles of typeface design. In this way the field of typeface design which is common in worldwide determined and listed. According to the research there are five elements, which typeface design used: dot, line, form, tone and space. This dissertation proposed that typeface designed organizes these five elements according to its fourteen principles; which are size – proportion, legibility, balance, unity, continuation, hierarchy, contrast, rhytm, emphasis, type of the alphabet, scanning, applicability, knowledge of the anatomy of type, and design theory. 
Keywords: Graphic Design, Typography, Typeface Design, Design