R-pet ipliklerin şönil döşemelik kumaşlarda kullanılabilirliği ve üretim maliyetinin optimizasyonu
The usage of r-pet yarns in chenille upholstery fabrics and cost optimization of the production
Yazar: BESTEM ESİ
Danışman: PROF. DR. PINAR DURU BAYKAL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu tez çalışması ile atık PET (Polietilen tereftalat) şişelerden elde edilen geri dönüşüm (r-PET) ipliklerin, şönil iplik ve döşemelik kumaş yapısında kullanılması ve dokunan kumaşların birim üretim maliyetinin optimizasyonu amaçlanmıştır. Tez çalışması kapsamında r-PET ve standart poliester iplikler kesikli ve filament formlarda, şönil ipliklerin yapısında bağ ve/veya hav ipliği olarak kullanılmış ve iki farklı hav yüksekliğinde 32 adet şönil iplik üretimi gerçekleştirilmiştir. Sonrasında, üretilen ipliklerin tümünün atkıda kullanıldığı şönil döşemelik kumaş üretimleri yapılmıştır. Dokunan kumaşların fiziksel ve performans özelliklerinin tayini için standartlara uygun olarak testler uygulanmış ve sonuçlar istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak; standart PES ipliklere kıyasla bazı olumsuz özelliklerine rağmen, r-PET ipliklerin şönil iplik yapısında kullanılması durumunda yeterli performans özelliklerini sağladığı görülmüştür. Döşemelik sektöründe yaygın kullanım alanı olan şönil iplik yapılarında geri dönüşüm ipliklerin kullanılması, sektörde daha düşük hammadde maliyetleri ile daha sürdürülebilir üretimlerin yapılmasını sağlayacaktır. Şönil döşemeliklerde üretim maliyetinin ve bazı fiziksel ve performans özelliklerinin üretim öncesi tahminlenebilmesi için matematiksel modelin kurulması, çalışmanın bir diğer amacı olmuştur. Bu kapsamda, modelde amaç fonksiyonu olarak kullanılması için ham şönil döşemelik kumaşın birim maliyetini veren bir eşitlik elde edilmiştir. Performans özelliklerine ait regresyon denklemleri ise modelde kısıtlayıcılar olarak kullanılmıştır. Oluşturulan modelin çözümü Lingo 18.0 yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Modelin çözümünde, kısıtlar dahilinde maliyet minimize edilirken, kumaşların belirli fiziksel ve performans özelliklerinin optimum değerleri elde edilmiştir.

Abstract:
In this thesis work, it is aimed to use recycled PET (r-PET) yarns obtained from waste PET (Polyethylene terephthalate) bottles in chenille yarn and upholstery fabric structure and to optimize the unit production cost of woven fabrics. In this thesis scope, r-PET and standard polyester yarns are used in staple and filament forms as binder and/or pile yarns in the structure of chenille yarns and 32 chenille yarns are produced in two different pile lenghts. Then, these chenille yarns were used as weft yarn to produce chenille upholstery fabrics. For the determination of the physical and performance properties of the woven fabrics, tests were performed in accordance with the standards and the results were evaluated statistically. As a result, despite some negative properties compared to standard PES yarns, r-PET yarns were found to provide sufficient performance properties when used in the chenille yarn structure The use of recycled yarns in chenille yarn structures, which are widely used in the upholstery industry, will enable more sustainable production in the industry with lower raw material costs. Another aim of the study was to establish a mathematical model in order to estimate the production cost and some physical and performance properties of chenille upholstery fabrics before production. In this context, an equation was obtained that gives the unit cost of the raw chenille upholstery fabric to be used as an objective function of purpose in the model. Regression equations for performance properties were used as constraints in the model. Lingo 18.0 software was used to solve the model. In the solution of the model, while the cost was minimized within the constraints, the optimum values of certain physical and performance properties of the fabrics were obtained.