Böbrek nakli olan bireylerin sosyal destekleri ile ruhsal durumları arasındaki ilişki
The relationship between social supports and mental states of individuals with kidney transplantation
Yazar: ZELİHA YAMAN
Danışman: DOÇ. DR. MUALLA YILMAZ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Mental durum ölçeği = Mental status schedule ; Psikolojik durum = Psychological status ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Bu araştırma, böbrek nakli olan bireylerin sosyal destekleri ile ruhsal durumları arasında ilişkinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. 
Akdeniz Üniversitesi Prof.Dr. Tuncer Karpuzoğlu Organ Nakli Eğitim Araştırma ve Uygulama Merkezi polikliniğindeki hastaların tamamı araştırmanın evrenini, basit rastgele örneklem seçimine göre araştırma kriterlerini karşılayan hastalar ise araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri 30 Kasım 2014- 31 Temmuz 2015 tarihleri arasında toplanmıştır.
Araştırmada veri toplama aracı olarak böbrek nakli olan bireylerin sosyo-demografik ve hastalık özelliklerini içeren bilgi formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Kısa Semptom Envanteri olmak üzere üç form kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistiksel metotların (ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde dağılımları) yanı sıra niceliksel verilerin karşılaştırılmasında Kruskal-Wallis Testi, Whitney-U Testi kullanılmıştır.
  Kısa Semptom Envanteri alt boyut puan ortalamaları anksiyete 6,81±8,29 ve depresyon 8,31±9,14 olarak bulunmuştur. Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeğinin alt boyutu olan aile desteği puan ortalama 25,32±5,68 olup, toplam puan ortalaması ise 58,76±16,79 olarak belirlenmiştir. 
Böbrek nakli olan bireylerin Kısa Semptom Envanterinin alt boyutları ile  Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek ölçeğinin alt boyutları ve toplam puanı arasında negatif yönde zayıf bir ilişkinin olduğu saptanmıştır (p< 0,01). Böbrek nakli olan bireylerin algıladıkları sosyal destek düzeyleri arttıkça anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon, hostlite belirtilerinin azaldığı belirlenmiştir.
Bu bulgulara göre böbrek nakli olan bireylerin ruhsal durumları ve sosyal destekleri ile ilgili eğitim programlarının yapılması ve bu çalışmanın Türkiye'de farklı kurumlarda böbrek nakli olan bireyler ile yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Böbrek nakli, Sosyal destek, Ruhsal durum, Hemşirelik

Abstract:
The aim of this study is to determine the relationship between social supports and the mental state of the patients who have undergone kidney transplantation.
The population of the study consisted of all the kidney transplant patients in Prof. Dr. Tuncay Karpuzoğlu Organ Transplantation Education Research and Training Center at Akdeniz University. The patients eligible fort he research criteria weres elected by Simple Random Sampling. The research data were collected between November 30, 2014- July 31, 2015.
 The data were collected through three forms: Information form which aims to identify the kidney transplant patients' socio-demographic and disease features, Multidimensional Scale of Perceived Social Support and Brief Symptom Inventory. The data were analyzed using descriptive statistical methods (mean, standard deviation, frequency and percentage distribution as well as Kruskal-Wallis and Whitney-U tests for the comparison of the quantitative data.
The mean scores of the anxiety and depression subscale of the Brief Symptom Inventory were the 6,81±8,29 and 8,31±9,14. It was determined that the total mean score of the Brief Symptom was 30,80±32,25. The mean score of the family support subscale of the Multidimensional Scale of Perceived Social Support  and  the mean total score were 6,81±8,29;  8,31±9,14.
A negative weak relationship was determined between the Brief Symptom Inventory subscales, the Multidimensional Perceived Social Support subscales and the total score of the transplant patients (p<0.01). It was found that the higher social support the kidney transplant patients get, the slightly less symptoms of anxiety, depression, negative self, somatization and hostility they experience.
In accordance with these results, it is suggested that educational programs related to the patients' mental state and social support should be organized, and also wider context studies with kidney transplant patients in different organizations in Turkey should be carried out.

Key words: Kidney Transplant, Social Support, Mental State, Nursing