Erciyes Üniversitesi Hastaneleri'nde çalışan sağlık personeli annelerin emzirme durumu ve etkileyen faktörler
Breastfeeding status and effecting factors of health care staff mothers working at Erciyes University Hospital
Yazar: MELTEM GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. MUALLA AYKUT
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anneler = Mothers ; Emzirme = Breast feeding ; Erciyes Üniversitesi = Erciyes University ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Sağlık personeli = Health personnel ; Süt = Milk

Özet:
Araştırma, Erciyes Üniversitesi Hastaneleri'nde çalışan 1-5 yaş çocuk sahibi sağlık personeli annelerin emzirme durumu ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Nisan 2011 itibari ile Erciyes Üniversitesi Hastaneleri'nde çalışmakta olan 1-5 yaş çocuk sahibi kadın personel sayısı 217 olarak belirlenmiştir. Evrenin tümü araştırma kapsamına alınmış olup,  09.08.2011- 06.08.2012 tarihleri arasında 175 kişiye (%80.6) ulaşılmıştır. Veriler; konuya ilişkin 51 soru içeren anket formunun araştırmacı gözetiminde katılımcılara görev yerlerinde doldurtulması yoluyla toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde Ki kare, Mann-Whitney U, t testi ve "tekli ve çoklu logistik regresyon" analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamına alınan annelerin yaş ortalaması 32.4±3.7 yıl (min-max 22-42) olup tamamı üniversite mezunudur. Araştırma grubundaki annelerin tamamının bebeklerini emzirdikleri, %61.7' sinin doğumdan sonra ilk bir saat içinde emzirmeye başladığı ve tamamının kolostrumu, %71.9'unun çocuğuna ilk besin olarak anne sütü verdiği bulunmuştur. Annelerin sezaryenle doğum oranı (%77.7) yüksek bulunmuştur. Doğum şekli normal doğum olan annelerin, doğumdan sonra ilk 1 saatte emzirme oranı (%79.5), sezaryenle doğum yapan annelerinkinden (%56.6) yüksek bulunmuştur (p<0.05). İlk altı ay sadece anne sütü ile besleme ve 24 ay ve daha uzun süre emzirme oranları sırasıyla %33.1 ve %11.3'tür. Araştırma grubundaki annelerin %50.3'ünün ücretsiz izin kullandığı ve ücretsiz izin kullanmayan annelerin çoğunluğunun (%82.8) ekonomik nedenlerden dolayı kullanamadığı saptanmıştır. Sağlık personeli annelerin %80'i süt iznini kullanmıştır. Süt iznini kullanan annelerin %85.7'si bu dönemde çocuğunu emzirmiştir.
Sağlık personeli annelerin emzirmeye ilişkin davranışlarda eksikleri ve hataları mevcuttur. Sezaryenle doğum oranı yüksek, ücretsiz izin kullanma oranı düşüktür. Bu sonuçlar doğrultusunda; sağlık personeli annelerin emzirme eğitimine daha çok önem verilmesi,  doğum şekli tercihinde doğru yönlendirilmesi, sezaryenle doğumda annelere doğum sonu ek destek verilmesi ve doğum sonu ücretli izin süresinin uzatılması önerilir.

Abstract:
The present study was descriptively conducted to determine the breastfeeding status and effecting factors of health care staff mothers working at Erciyes University Hospitals who had 1-to-5year old children. All female health care staff (n=217) working at Erciyes University Hospitals by April 2011 and having 1- to 5-year old children were recruited and 175 of them were reached (80.64%). These data were collected under researcher's supervision of a 51-question survey which is applied to the participants at their place of duty. Chi-square, Mann-Whitney U, t tests and "univariate and multiple logistic regression" analysis were used for statistical analysis. The mean age of mothers was 32.4±3.7 years (min-max: 22-42 years) and all were university graduates. It was found that all mothers breastfed their babies, 61.7% started to breastfeed within the first hour after delivery, all gave colostrum and 71.9% gave breastmilk as the first food. Caesarean delivery rate of mothers was 77.7% and rate of breastfeeding within the first hour after delivery of mothers with normal delivery (79.5%) was higher than of mothers with caesarean delivery (56.6%) (p<0.05). Exclusive breastfeeding for the first 6 months and breastfeeding for 24 months and longer were 33.1% and 11.3%, respectively. It has been determined that 50.3% of the mothers in the research group use unpaid time off and most of the mothers who don't use unpaid time off cannot use it because of financial reasons. Of mothers, 50.3% received unpaid permission while 80.0% received breastfeeding permission. Among mothers who received breastfeeding permission, 85.7% breastfed their babies.
There are deficiencies and mistakes of health care staff mothers about breastfeeding practices Ratio of caesarean delivery is high and ratio of received unpaid permission is low. In line with these results, it is recommended to give more importance to the education of health care staff mothers about breastfeeding, to direct correctly towards mode of delivery, to give additional postpartum support to mothers with caesarean delivery and to extend postpartum paid permission.