Yozgat Sorgun ilçesi ağzı
Regional accent of Sorgun which is the district of Yozgat
Yazar: ADEM UMUT
Danışman: PROF.DR. İSMET CEMİLOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu tez, Yozgat'a bağlı Sorgun ilçesinin kısa tarihi, etnik yapısı ve dilözellikleri ile ilgili bilgiler içermektedir. Ayrıca, tezin sonunda Sorgun İlçesindekullanılan bazı kelimeleri ve kelimelerin anlamlarını içeren bir sözlükbulunmaktadır.Çalışmamızın giriş kısmında Sorgun İlçesi ile ilgili birtakım genelbilgiler bulunmaktadır.Tezin ilk bölümünde Sorgun ilçesi ve köylerinden derlenen metinlerinincelenmesiyle ortaya konulmuş olan Sorgun ilçesi ağzının ses bilgisiözellikleri bulunmaktadır. Burada Sorgun ilçesi ağzından kullanılmakta olanve yazı dilinden farklı olan ünlüler ve bunların özellikleri, sorgun ilçesiağzında bulunan uzun ünlüler ve bunların oluşma sebepleri, kısa ünlüler,ünlü uyumu, ünlü değişmeleri, ünlü düşmesi ve bunların sebepleri elealınmaktadır. Ayrıca ünsüzler konusunda da yazı dilinden farklı olarakSorgun ilçesi ağzında kullanılan ünsüzlerin özellikleri ile ünsüz değişmeleribaşlığı altında kullanılan ünsüzlerin özellikleri ile ünsüz değişmeleri başlığıaltında ünsüzlerin tonlulaşması, tonsuzlaşması, süreklileşmesi (sızıcılaşma,akıcılaşma) süreksizleşmesi, hece kaynaşması, ünsüz göçüşmesi ve vurgugibi konular üzerinde durulmuştur.İkinci bölümde Sorgun ilçesi ağzının şekil bilgisi özellikleri örneklerleele alınmıştır. Bu bölüm altı ana başlık altında incelenmiştir. İsimler, zamirler,sıfatlar, zarflar, fiiller ve edatlar.Sonuç bölümünde ise Sorgun ilçesi ağzının tespit ettiğimiz dilözellikleri maddeler halinde sıralanmıştır. Kaynakça bölümünde çalışmasırasında faydalanılan kaynaklar bulunmaktadır.Metinler bölümünde ise Sorgun ilçesinin merkezinden ve çeşitliköylerinden derlenen ve bu tez çalışmasına kaynaklık eden metinlerbulunmaktadır. Bu metinler yirmi altı kişi ile herhangi bir konu ile ilgili yapılmışgörüşmelerden elde edilmiştir.Son bölümde ise yazı dilinde kullanılmayan veya yazı dilinde kullanılıpda çeşitli ses farklılıkları nedeniyle anlaşılmayan bazı kelimelerinanlamlarının verildiği bir sözlük bulunmaktadır.

Abstract:
This thesis includes information related with a history, an ethnicalstructure and the linguistic characteristics of the region Sorgun of districtYozgat. And also there is a short dictionary (lexicon) which consists of somewords and their meanings used only in Yozgat district.In the introduction of the thesis there is some general informationabout the region of Sorgun.The characteristics of phonetics of the Sorgun dialect which werefound as a result of the analyzing the texts collected from the villages ofSorgun are given in the first Chapter.It is discussed about the vowels that differ from those in literarylanguage and being used in Sorgun dialect, their characteristics, the reasonsof their formation, short vowels, vowel harmony, changing and drop of vowelsand their reasons. Besides, in the matter of consonants it is touched upon thesubjects like characteristics of the consonants that differ from those used inliterary language and under the title of ?consonant changing? - the subjects ofbecoming vocalized and becoming breath of consonants; fluency and nonfluency; syllable linking; permutation (replacement of consonants) and thestress.In the second Chapter, the phonetic characteristics of Sorgun dialectare studied with their examples. The chapter consists of six main titles:nouns, pronouns, adverbs, verbs and prepositions.In the Conclusion the linguistic particularities determined during theresearch are given in articles. The part of Bibliography contains personalinformation of people whose speeches were used during the study .In another chapter, there are the texts collected from the center of theregion and from different villages of Sorgun and used as a source of thethesis.These texts were collected from 26 persons by talking of differentsubjects to each of them.In the last chapter, there is a dictionary containing the meanings of thewords not used in the literary language or existing in literary language, butnot understood due to the phonetic changes they underwent.