Çalışma belleğinin geliştirilmesine yönelik müdahale programının hafif düzey zihin yetersizliği olan çocukların dil becerisi ve çalışma belleği performansına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of an intervention program aimed at improving working memory on the language skills and working memory performance of children with mild intellectual disabilities
Yazar: ÜMMUHAN ÖRAN
Danışman: DOÇ. DR. AYDAN AYDIN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil = Language ; Müdahale programları = Intervention programs ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Bilişsel işlevlerin bir parçası olan çalışma belleği, hafif düzey zihin yetersizliği olan bireylerin öğrenme ve problem çözme becerilerini etkileyen önemli bir mekanizmadır. Bu araştırmada çalışma belleğinin geliştirilmesine yönelik hazırlanan müdahale programının hafif düzey zihin yetersizliği olan çocukların dil becerisi ve çalışma belleği performansına etkisini incelemek amaçlanmıştır.

Araştırmanın örneklemini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Kırklareli'de eğitime devam eden 5-10 yaş arası 20 hafif düzey zihin yetersizliği tanısı olan çocuk oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, araştırmaya katılan çocukların çalışma belleği performansını ölçmek amacıyla Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ) ve dil becerileri performanslarının gelişimini ölçmek amacıyla katılımcı çocukların öğretmenlerine Pragmatik Dil Becerileri Envanteri (PDBE) uygulanmıştır. Araştırmanın modeli, ön test- son test kontrol gruplu deneysel desendir ve hazırlanan müdahale programının etkililiğini ölçmek için kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir.

Araştırma sonucunda; çalışma grubunun çalışma belleği performansları kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Pragmatik Dil Becerileri açısından çalışma grubunun ön test – son test puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Araştırmanın sonuçlarından yola çıkılarak hafif düzey zihin yetersizliği olan çocukların çalışma belleği performansını arttırmaya yönelik uygulanan müdahale programının, çocukların dil becerisi ve çalışma belleği performansını olumlu etkilediği ve öğrenme süreçlerini desteklediği söylenebilir. Bu bağlamda hafif düzey zihin yetersizliği olan çocukların eğitim programlarında çalışma belleği performansını geliştirmeye yönelik etkinliklere daha fazla yer verilmesi, özel eğitim öğretmenlerine ve paydaş meslek gruplarına hizmet içi eğitimler verilmesi önerilebilir.

Abstract:
Working memory, as a part of cognitive functions, is a crucial mechanism that affects the learning and problem-solving skills of individuals with mild intellectual disability. This study examines the impact of an intervention program designed to improve working memory on the language skills and working memory performance of children with mild intellectual disability.

The study sample consists of 20 children aged 5-10 years, diagnosed with mild intellectual disability, who continued their education in Kırklareli during the 2022-2023 academic year. As data collection tools, the Working Memory Scale (WMS) was used to measure the working memory performance of the participating children, and the Pragmatic Language Skills Inventory (PLSI) was administered to their teachers to measure the development of their language skills. The research model is a pre-test, post-test, control group experimental design used to measure the effectiveness of the prepared intervention program. The collected data were analyzed using the SPSS program.

As a result of the study, the working memory performances of the study group were significantly higher than those of the control group. A significant difference was found between the pre-test and post-test scores of the study group in terms of pragmatic language skills. Based on the results of the study, it can be said that the intervention program applied to improve the working memory performance of children with mild intellectual disability positively affects their language skills and working memory performance and supports their learning processes. In this context, it is recommended to include more activities aimed at improving working memory performance in the educational programs of children with mild intellectual disability and to provide in-service training to special education teachers and stakeholder professional groups.