İslami finans sektöründe blockchain teknolojisinin uygulama alanları
Application areas of blockchain technology in Islamic finance sector
Yazar: MUHAMMED YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLAL ÖZEL
Bingöl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Finans, ekonomik hayatın en önemli unsurlarından biridir. Finans, mal ve hizmet üretimi, tüketimi, dağıtımı, tasarrufu, yatırımı, borçlanmayı, ödemeyi, sigortayı, yardımlaşmayı, kalkınmayı, refahı ve daha pek çok faaliyeti etkileyen bir araçtır. Finans, aynı zamanda, insanların hayat tarzlarını, değer yargılarını, ahlaki tutumlarını, sosyal ilişkilerini, kültürel özelliklerini, siyasi tercihlerini, dini inançlarını ve daha pek çok yönünü de belirleyen bir etkendir. Finans, bu kadar önemli ve etkili bir alan olması sebebiyle, her zaman ilgi odağı olmuş, farklı sistemler, kurumlar, ürünler, hizmetler, modeller, teoriler, yaklaşımlar, üretmiştir. İslami Finans ise, İslam hukukunun temel ilkelerine dayanan, faizsiz, adil ve paylaşımcı bir finansal sistemdir. İslami Finans, İslam'ın ekonomik hayata getirdiği kurallar, değerler, amaçlar, hedefler, yöntemler, kurumlar, ürünler, hizmetler, modeller, teoriler ve yaklaşımlar bütünüdür. İslami Finans, ekonomik hayatı, insanın yaratılış gayesi, dünya ve ahiret dengesi, Allah'ın rızası, toplumun refahı, adaletin tesisi, paylaşımın artırılması, emanetin korunması, helalin tercih edilmesi, haramdan kaçınılması, zararın önlenmesi, faydanın sağlanması, maslahatın gözetilmesi, zaruretin dikkate alınması, kolaylığın sağlanması, zorluğun giderilmesi, gibi temel ilkeler doğrultusunda düzenlemeyi amaçlayan bir sistemdir. Faiz esasına bağlı ekonomik sistemler, İslami finans açısından birçok insani ve finansal sorunlara sebep olmaktadır. Bu sorunlar arasında, servetin adaletsiz dağılımı, gelir eşitsizliği, yoksulluk, borçluluk, enflasyon, spekülasyon,  belirsizlik, etik olmayan yatırımlar, sosyal adaletsizlik, savaşlar, ahlaki çöküntü, insan haklarının ihlali, gibi bir çok sorun bulunmaktadır. İslami Finans, günümüz dünyasında hakim olan faiz esasına bağlı kapitalist ekonomik sistemlere alternatif bir sistem sunmaktadır. İslami Finans, sınırsız ihtiyaç ve kıt kaynak tanımını reddederek, sorunun kaynak kıtlığı değil, paylaşım olduğunu savunmaktadır.
İslami Finans, son yıllarda küresel ölçekte büyük bir gelişme göstermiş ve hem Müslüman hem de gayrimüslim ülkelerde büyük bir ilgi görmeye başlamıştır. Ancak İslami Finansın yaygınlaşması ve rekabet edebilmesi için bazı uluslararası engelleri aşması gerekmektedir. Küresel ekonomik alanda, merkez bankaları, uluslararası finansal kuruluşlar, bankacılık düzenleme kurumları ile faize dayalı bankacılık üzerinden dayatılan haksız standartlar ve kısıtlamalar, İslam ülkelerini ve İslami finansı dar bir alan da hareket etmeye zorlamaktadır. Blokchain teknolojisi ve kullanım alanları ise bu anlamda bu dar çerçeveyi aşmak için yapısı itibariyle çok önemli fırsatlar sunmaktadır. Blokchain teknolojisi, İslami finans sektöründe farklı uygulama alanlarına sahip olabilir. Finans sektöründe ödemelerin hızlı ve güvenli bir şekilde yapılması, ticari finansman, dijital kimlik, sukuk, zekât, takâful gibi birçok finansal ürün ve hizmetlerin sunumunu ve yönetimini iyileştirebilir. Ve kredi raporlama gibi işlemlerin verimliliğini ve şeffaflığını artırmayı sağlayabilir. İslami finans sektörünün faiz, kumar, spekülasyon, belirsizlik ve etik olmayan yatırımlar gibi İslam'ın yasakladığı unsurlardan uzak durmasını kolaylaştırabilir. İslami finans sektörünün küresel rekabet gücünü artırabilir, müşteri memnuniyetini yükseltebilir ve İslami finans ilkelerine uygunluğu sağlayabilir. Blokchain Bitcoin ile beraber sadece kripto paralar özelinde finansal piyasalarda yeni bir çığır açmıştır. Kripto paralar, transfer uygulamaları, ticari mutabakatlar, veri kayıt, tedarik zinciri, internet bankacılığı, gibi birçok alanda kullanılabilen blokchain, İslami finans ve katılım bankacılığının bu sürece dâhil olmasını bir zaruret haline getirmektedir. Kripto para birimleri, dijital ortamda kullanılan, merkezi bir otoriteye bağlı olmayan, kriptografik yöntemlerle güvenliği sağlanan, paraya alternatif bir değişim aracı olarak tanımlanabilir. Kripto para birimlerinin ilki ve en popüleri olan Bitcoin, 2008 yılında Satoshi Nakamoto takma adlı bir kişi ya da grup tarafından yayınlanan bir makale ile ortaya çıkmış ve kısa sürede küresel bir fenomen haline gelmiştir. Bugün ise, Bitcoin'in yanı sıra, Ethereum, Ripple, Litecoin, Tether gibi pek çok sanal para birimi piyasada yer almaktadır.

Abstract:
Finance is one of the most important elements of economic life. Finance is a tool that affects the production of goods and services, consumption, distribution, savings, investment, borrowing, payment, insurance, cooperation, development, welfare and many other activities.  Finance is also a factor that determines people's lifestyles, value judgments, moral attitudes, social relations, cultural characteristics, political preferences, religious beliefs and many other aspects.  Because finance is such an important and influential field, it has always been the center of attention and has produced different systems, institutions, products, services, models, theories and approaches.  Islamic Finance is an interest-free, fair and sharing financial system based on the basic principles of Islamic law.  Islamic Finance is the set of rules, values, goals, objectives, methods, institutions, products, services, models, theories and approaches that Islam brings to economic life.  Islamic Finance covers economic life, the purpose of human creation, the balance of the world and the hereafter, the consent of Allah, the welfare of the society, the establishment of justice, increasing sharing, protecting the trust, choosing the halal, avoiding the haram, preventing the harm, providing the benefit, observing the welfare, taking the necessity into consideration. It is a system that aims to organize services in line with basic principles such as obtaining information, providing convenience, and eliminating difficulties.  Economic systems based on interest cause many human and financial problems in terms of Islamic finance.  Among these problems, there are many problems such as unfair distribution of wealth, income inequality, poverty, indebtedness, inflation, speculation, uncertainty, unethical investments, social injustice, wars, moral collapse, violation of human rights.  Islamic Finance offers an alternative system to the interest-based capitalist economic systems that dominate today's world.  Islamic Finance rejects the definition of unlimited needs and scarce resources and argues that the problem is not resource scarcity but sharing.
Islamic Finance has shown great development on a global scale in recent years and has begun to attract great attention in both Muslim and non-Muslim countries.  However, in order for Islamic Finance to become widespread and competitive, it must overcome some international obstacles.  In the global economic arena, unfair standards and restrictions imposed by central banks, international financial institutions, banking regulatory bodies and interest-based banking force Islamic countries and Islamic finance to act in a narrow area.  In this sense, Blockchain technology and its usage areas offer very important opportunities to overcome this narrow framework.  Blockchain technology may have different areas of application in the Islamic finance sector.  Making payments quickly and securely in the financial sector can improve the delivery and management of many financial products and services such as commercial finance, digital identity, sukuk, zakat, takaful.  And improve the efficiency and transparency of processes such as credit reporting.  It can make it easier for the Islamic finance sector to stay away from elements prohibited by Islam, such as interest, gambling, speculation, uncertainty and unethical investments.  It can increase the global competitiveness of the Islamic finance sector, increase customer satisfaction and ensure compliance with Islamic finance principles.  Blockchain, along with Bitcoin, has opened a new era in financial markets, specifically for cryptocurrencies.  Blockchain, which can be used in many areas such as crypto currencies, transfer applications, commercial reconciliations, data recording, supply chain, internet banking, makes it necessary for Islamic finance and participation banking to be involved in this process.  Cryptocurrencies can be defined as an alternative medium of exchange to money that is used in the digital environment, is not dependent on a central authority, and is secured by cryptographic methods.  Bitcoin, the first and most popular of cryptocurrencies, emerged in 2008 with an article published by a person or group named Satoshi Nakamoto and quickly became a global phenomenon.  Today, in addition to Bitcoin, many virtual currencies such as Ethereum, Ripple, Litecoin and Tether are available in the market.