Türk kültür ve tarihinde Oğuz Kağan Destanı ve Dede Korkut Hikâyelerinin yerine yönelik mukayeseli bir değerlendirme
A comparative evaluation of Oğuz Kağan Epic and Dede Korkut Stories in Turkish culture and history
Yazar: ÖZTÜRK DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN IŞIK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Dede Korkut Hikayeleri = Dede Korkut Stories ; Kahramanlar = Heroes ; Oğuz Kağan Destanı = Oghuz Kağan Legend ; Sosyal hayat = Social life

Özet:
Destanlar milletlerin tarihte yaşadığı olayları, karşılaştığı zorlukları, bu zorluklara karşı mücadele etme biçimlerini, milletlerin dünya görüşünü, ideallerini efsaneleştirdikten sonra bir kahramanın şahsında kendine has üslüpla geleceğe aktaran sözlü ve yazılı belgelerdir. Türk destanlarında siyasal, sosyal, dini, kültürel hayatlar ve bilim üzerine incelenebilecek pek çok unsur ve motif bulunmaktadır. 
Bu çalışmada Türklerin en eski destanlarından olan Oğuz Kağan Destanı ile Türk kültürü, inanç yapısı ve geleneklerine ait önemli unsurlar barındıran Dede Korkut Hikâyelerinde geçen kahramanların özellikleri, sosyal hayat ve mitolojik öğeler ele alınarak mukayeseli bir değerlendirme yapılmıştır. Türk kültür ve tarihinde oldukça önemli bir yeri olan bu iki eserin Türk milletine ait pek çok kültürel motifi içinde barındırması nedeniyle milli bilincin gelecek nesillere aktarılmasında büyük rolü bulunmaktadır.
Çalışmanın problemini, Oğuz Kağan Destanı ile Dede Korkut Hikâyelerinde geçen kahramanların özellikleri, sosyal hayat ve mitolojik unsurların benzer ve farklı yönlerinin karşılaştırılarak mukayeseli bir değerlendirme yapılması oluşturmaktadır. Bu çalışmayla Oğuz Kağan Destanı ve Dede Korkut Hikâyeleri üzerine daha önce yapılmış çalışmalara farklı bir boyut kazandırarak literatüre bu konuda katkılar sunulması amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi içerisinde yer alan doküman analizi, tarama, derleme ve karşılaştırmalı tarih kullanılmıştır. 
Çalışmanın sonunda bu iki önemli eser kahramanların özellikleri, sosyal hayat ve mitolojik öğeler yönüyle mukayese edilerek değerlendirildiğinde; iki destan arasında benzer yönlerin ağırlıkta olduğu, aynı milletin farklı zamanlarda yaşadığı kültürel değerleri uzun yıllar koruyup bir gelenek haline getirdiği, bunların ağızdan ağıza söylenip daha sonra yazıya geçirilerek destanlaştığı, Türk milletine ait birçok kültürel unsurun hala günümüzde de devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Epics are oral and written documents that legendaryize the events that nations experienced in history, the difficulties they encountered, the ways they fought against these difficulties, the world view and ideals of the nations, and then convey them to the future in a unique style in the person of a hero. There are many elements and motifs in Turkish epics that can be examined on political, social, religious, cultural lives and science.
In this study, a comparative evaluation was made by considering the characteristics of the heroes, social life and mythological elements in the Oghuz Khagan Epic, one of the oldest epics of the Turks, and the Dede Korkut Stories, which contain important elements of Turkish culture, belief structure and traditions. These two works, which have a very important place in Turkish culture and history, have a great role in transferring national consciousness to future generations because they contain many cultural motifs of the Turkish nation.
The problem of the study is to make a comparative evaluation by comparing the similar and different aspects of the characteristics of the heroes, social life and mythological elements in the Oğuz Kağan Epic and Dede Korkut Stories. With this study, it is aimed to contribute to the literature by adding a different dimension to the previous studies on Oguz Kagan Epic and Dede Korkut Stories. In the study, document analysis, scanning, compilation and comparative history, which are included in the qualitative research method, were used.
At the end of the study, when these two important works are evaluated by comparing the characteristics of the heroes, social life and mythological elements; It has been concluded that there are similar aspects between the two epics, that the same nation has preserved the cultural values that it lived at different times for many years and made it a tradition, that they are spoken orally and then written down and become epics, and that many cultural elements belonging to the Turkish nation still continue today.