Tedarik zincirinde çok amaçlı tesis yeri seçimi probleminin olasılıklı lineer programlama ve bulanık ahp yöntemleri kullanılarak optimizasyonu
Combining possibilistic linear programming and fuzzy ahp methodologies for solving multi objective multi facility location problem
Yazar: DOĞAN ÖZGEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAHADIR GÜLSÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Bölümü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Kâr ve maliyet optimizasyonunu sağlamak ve sürdürebilir bir şekilde yönetebilmek isteyen işletmeler, yeni iş yapıları ve süreçleri ile mevcut yapılarını coğrafi sınırlamaları ortadan kaldırarak biraraya getirmek zorundadırlar. İşletmenin bu hedefini destekleyen yapı tedarik zinciridir. Tedarik zinciri; hammadde üreticileri ve sağlayıcıları, hammadde ve yarı mamulleri işlenmiş ürüne dönüştürmesi yani imalat işlemleri ve bunun ardından bitmiş ürünleri dağıtım kanallarında nihai tüketiciye kadar ulaştırılması sırasında değer yaratan bütün unsurlardır.Yoğun rekabet ortamında pazar paylarını kaybetmek istemeyen üreticiler; geniş bir alana dağılan müşterilerine daha yakın olmak, ürün teslim ve servis sürelerini daha da kısaltıp, daha iyi hizmet verebilmek amacıyla üretim ve dağıtım merkezleri yerleşimlerini doğru tespit etmek durumundadırlar. Dinamik ve değişken şartlar altında işletmelerin bu tespiti gerçekleştirmesi zolaşmaktadır. Teori ve pratikte tedarik zinciri başlığı altında en çok incelenen konulardan biri ağ tasarımı ve optimizasyonudur. Ağ tasarım probleminin çözümü ile üretim ve dağıtımın gerçekleştirildiği fabrika, depo, dağıtım merkezi gibi tesislerin sayı ve yerleri pazardan gelen talep ve ilgili maliyet faktörlerinin gözönüne alınması ile belirlenebilir. Burada yapılacak doğru tespitler işletmenin minimum maliyetle doğru kararlar almasını sağlayacaktır.Bu doğrultuda tez çalışması kapsamında çok kademeli bir tedarik zincirinde, olasılıklı lineer programlama ile bulanık analitik hiyerarşi prosesleri yaklaşımlarının entegrasyonu ile kalitatif ve kantitatif faktörleri ele alan çok amaçlı bir lineer programlama modeli kurulmuştur. Birinci amaçta taşıma ve tesis maliyetleri toplamının minimizasyonu, ikinci amaçta ise maksimum kalitatif faktörlerin faydası amaçlanmıştır. Zincirde belirsizlik olduğu varsayılmış ve bu birinci amaç olasılıklı lineer programlama, ikinci amaçta ise bulanık analitik hiyerarşi prosesi ile temsil edilmiştir. Sayısal uygulama kısmında tedarikçi ve müşteri sayısı sabit kabul edilerek, fabrika ve dağıtım merkezi tesis yerlerinden hangilerinin açılması gerektiği ve hiyerarşideki tesisler arası taşınacak ürün miktarları hesaplanmıştır. Hesaplamalarda LINGO 9.0 optimizasyon yazılımından faydalanılmıştır. İki fazlı olasılıklı lineer programlamaya ait değişik senaryolar değerlendirildikten sonra elde edilen sonuçlar karşılaştırılmış ve karar vericiye interaktif bir şekilde sunulmuştur.

Abstract:
Profitability and cost optimization and sustainable management of achieved optimality has an increasing importance for the firms. For sustainability, firms have to bring together new business frameworks and processes with their existing structure by eliminating geographical restrictions. Supply chain is the concept that supports this aim. All the value adding activities such as raw material producing, procurement processes during transformation of raw and semi-finished products to finished products, and dispatching processes of finished products to final consumers are components of the supply chain.Manufacturers to retain their marketshare under intensive competitive environment, for being closer to the outspreaded customers and for better service and delivery performance have to determine right locations for their production and distribution centers. Determination of right location becomes a more difficult mission for firms under dynamic and variable conditions. In theory and practice, network design and optimization are the most dealed problems in supply chain. Network design problem solution could determine the number and location of manufacturing and distribution centers such as plant, warehouse and distribution centers by considering the market demand and relevant cost factors. Proper settings could help firms to make decisions by minimum costs.In this direction, in this thesis study, in a multi level supply chain, by integrating possibilistic linear programming and fuzzy analytical hierarchical process approaches a multi objective linear programming model that considers qualitative and quatitative factors has been proposed. In first objective function minimization of total transportation and facility costs, in second objective function maximum qualitative factors utility has been purposed. Uncertainty in the chain has been represented by possibilistic linear programming in first objective function and by fuzzy analitical hierarchical process in second objective function. Supplier and customer numbers are assumed constant. In the proposed model, selection decisions among the facility and distribution center locations are made and the amount of the products that have to be trasported beetween facilities are calculated. LINGO 9.0 optimization software has been used. The results are compared after evaluation of two phased probabilistic linear programming under different scenarios and the outcomes are presented interactively to the decision makers.