Antropolojik bakış açısıyla geronteknoloji
Gerontechnology from an anthropological point of view
Yazar: NECLA ÖZHEKTİ
Danışman: DOÇ. DR. SEDA KARAÖZ ARIHAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Fizik Antropoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Yaşlılık ve yaşlanma insanın psikolojik, fiziksel ve sosyal boyutlarla ele
alınması gereken bir süreçtir. Fizyolojik olarak yaşlılık ve yaşlanma, kronolojik yaş ile
beraber ortaya çıkan biyolojik farklılıkları açıklarken; psikolojik olarak yaşlılık ve
yaşlanma, öğrenme, algı, problem çözme, psikomotor özellikleri bakımından yaşlı
bireyleri değerlendirmektedir. Sosyolojik bakımdan yaşlılık ve yaşlanma, toplumun
belli yaş aralıklarından biri olan yaşlılık sürecindeki yaşlı bireylerden beklenen
davranış örüntülerini değerlendirmektedir.
Teknoloji hızlı bir şekilde gelişmekte ve her alanda kullanılmaktadır. Ülkemiz
de dahil olmakla birlikte dünyada yaşlı nüfusun artması ile teknolojinin yaşlı bireylere
yönelik çalışmaları önem kazanmaktadır. Yaşlı bireyleri ve yaşlı bireylerin sorunlarını
amaçlayan birçok çalışmaların yanında doğrudan yaşlı bireyleri hedeflemeyen, ama
dolaylı bir şekilde yaşlıların yaşamına olumlu çözümler getirebilen araştırma ve
teknolojik tasarım çalışmaları da bulunmaktadır. Bu çalışmaların arttığı alanlar yaşlı
bireylerin özgür bir şekilde yaşamasına destek olacak öneriler, güvenlik temalı
projeler, sağlık alanında gelişme sağlayacak projeler olarak sıralanabilir. Bu bağlamda
Geronteknoloji; yaşlılara katkı sağlayan sistem, yazılım ve cihazlar ortaya çıkarmayı
hedefleyen, teknolojik yenilikleri getiren ve gerontolojiyi bütünleştiren bir alandır.
Antropoloji biliminin insanı biyolojik bir varlık olarak ele alan alt dalı olan
fiziki antropolojinin ilgi alanlarından biride, yaşlılık sürecinde yaşlıların fiziksel
değişimlerini incelemektedir. Bununla birlikte fiziki antropoloji bilimi yaşlıların bu
değişimlerden daha az etkilenmesi için teknolojiden yararlanılarak, yaşlı bireylerin
ergonomik ve antropometrik ölçüleri göz önünde bulundurulmasıyla yaşlılara uygun
ürünlerin tasarlanması için katkı sağlamaktadır. Antropometride kullanılan standart
referans değerlerin kullanılarak bireylerin boy kilo deri kalığı vücut bileşenlerine ait
uzunluk ve çevre ölçüleri gibi farklı ölçümlerin alınarak vücut tipleri ortaya
konulabilir. Antropometrik ölçümler ile bireylerin uzunluk, boy, deri kalınlığı çevre
vücut bileşimi, vücut tipi ölçüleri gibi veriler de belli kısımlar temel alınarak ortaya
konulmaktadır ve insanın diğer insanlar ile karşılaştırılması ile standart ölçümler
oluşturulmaktadır. Bu standart ölçüler başta ergonomiyi kapsamak üzere birden fazla
alanda insanların donanım, araç gereç ve mekanların boyutuyla uyumlarının analiz
edilmesinde önemli olmaktadır. Aynı zamanda toplumların ya da bireylerin beslenme
ya da sağlık durumlarının takip edilmesinde kullanılmaktadır. Bu çalışmalar toplumun
bir parçası olan yaşlı bireyleri değerlendirmek için de kullanılmaktadır. Bu kapsamda
amacımız yaşlanma süreçlerinin değerlendirilmesi ile yaşlılıkla ilişkili sorunları ele
alarak geronteknolojik gelişimleri antropolojik bakış açısıyla ele almaktır.

Abstract:
Aging is a process that needs to be addressed with psychological, physical and
social dimensions. Physiologically, aging explain the biological differences that occur
with chronological age; It evaluates elderly individuals in terms of psychological
aging, learning, perception, problem solving, and psychomotor characteristics.
Sociologically, aging evaluates the behavioral patterns expected from elderly
individuals in the aging process, which is one of the certain age ranges of the society.
Technology is developing rapidly and is used in every field. With the increase
in the elderly population in the world, including our country, the work of technology
for elderly individuals gains importance. In addition to many studies aiming at the
elderly and the problems of the elderly, there are also research and technological
design studies that do not directly target the elderly, but can indirectly bring positive
solutions to the lives of the elderly. The areas where these studies have increased can
be listed as suggestions that will support the elderly people to live freely, projects with
the theme of safety, and projects that will provide improvement in the field of health.
In this context, Gerontechnology; is a field that aims to create systems, software and
devices that contribute to the elderly, brings technological innovations and integrates
gerontology.
One of the areas of interest of physical anthropology, which is the sub-branch
of anthropology that deals with man as a biological being, examines the physical
changes of the elderly in the aging process. However, the science of physical
anthropology contributes to the design of products suitable for the elderly by taking
into account the ergonomic and anthropometric measures of the elderly, by making
use of technology so that the elderly are less affected by these changes. By using
standard reference values used in anthropometry, body types can be determined by
taking different measurements such as height, weight, skin thickness, length and
circumference of body components. With anthropometric measurements, data such as
the length, height, skin thickness, circumference body composition, body type
measurements of individuals are also presented on the basis of certain parts, and
standard measurements are created by comparing people with other people. These
standard dimensions are important in analyzing the compatibility of people with the
size of equipment, tools and spaces in more than one area, especially ergonomics.. It
is also used to monitor the nutrition or health status of societies or individuals. These
studies are also used to evaluate elderly individuals who are a part of the society. By
introducing the social and individual characteristics of anthropometry in a cheap,
satisfying and practical way; future health problems, mortality and functional disorders
are determined. Thus, with this information, designs suitable for almost all populations
can be made by making developable studies to prevent possible problems.
In this context, our aim is to evaluate the aging processes and to deal with the problems
related to aging and to discuss the gerontechnological developments from an
anthropological point of view.