Tanin gazetesine göre Girit meselesi (1908-1913)
The cretan issue according to Tanin newspaper (1908-1913)
Yazar: DOĞANAY DİNÇER
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL SEZER
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Gazeteler = Newspapers ; Girit = Crete ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Tanin gazetesi = Tanin newspaper ; Türk basını = Turkish press ; Yunanistan = Greece ; İsyanlar = Rebellions

Özet:
1789 yılında Fransız İhtilali ile ortaya çıkan milliyetçilik akımı kısa bir süre
içerisinde çok uluslu devletlerde yayılma göstermiştir. Dolayısıyla Osmanlı Devleti de
bu durumdan etkilenmiştir. 1821 yılında Osmanlı Devleti'nin tebaası olan Rumlar,
Boğdan'da bir isyan hareketi başlatmış ve bu isyan çok geçmeden Ege Adaları'nı da
sarmıştır. Nitekim kısa bir süre içerisinde Girit Adası da isyandan etkilenmiştir. 1830
yılında Yunanistan'ın bağımsızlığını kazanması ile Giritli Rumlar her fırsatta
Yunanistan'a ilhak olmak için isyan etmişlerdir. Sonraki süreçte 1866 İsyanı ve 1878
Halepa Antlaşması ile Rumlar adada söz sahibi olmaya başlamış, 1896 İsyanı ve 1897
Osmanlı-Yunan Savaşı sonunda Girit özerk olmuştur.
Girit'in özerk olmasıyla adada yeni bir dönem başlamıştır. İngiltere, Fransa,
İtalya ve Rusya adanın garantörlüğünü üstlenmiştir. Bu yeni dönemde Girit'in valileri
Yunan kralı tarafından seçilmiş ve ada yavaş yavaş Yunanistan'a ilhak olma sürecine
girmiştir. Böylece Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında Girit için bir rekabet
başlamıştır.
Sonraki süreçte meydana gelen olaylar, Tanin gazetesinin perspektifinden
anlatılmaya çalışılmıştır. Tanin gazetesi, 1908-1913 yılları arasında yazdığı yazılarda
Osmanlı hükümranlık haklarının çiğnenmesi, adada yaşayan Müslümanlara yönelik
katliamlar, Osmanlı Devleti başta olmakla üzere İngiltere, Fransa, İtalya ve Rusya'nın
izlediği siyaseti değerlendirmiş ve Girit'in daha iyi bir geleceğe sahip olması için
tavsiyelerde bulunmuştur. I. Balkan Savaşı'nın sonucunda 30 Mayıs 1913 tarihinde
imzalanan Londra Antlaşması ile Girit Adası, Yunanistan'a ilhak olmuş ve böylece
Girit meselesi son bulmuştur.
Arşivlerde 1908-1913 yılları arasında Girit meselesi hakkında çok fazla
belgelere rastlanılmamıştır. Girit meselesi hakkında pek çok makale yayınlayan Tanin
gazetesi, adada yaşanılan beş yıllık süreç ile ilgili gelişmeler hakkında oldukça önemli
bilgiler vermiştir. Girit'in geleceğine dair belirsizlik yılları olan bu dönem, Tanin
gazetesinin verdiği bilgiler doğrultusunda aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The nationalism movement that emerged with the French Revolution in 1789
spread to multinational states in a short time. Therefore, the Ottoman State was also
affected by this situation. In 1821, the Greeks, who were the subjects of the Ottoman
Empire, started a rebellion in Moldavia and this revolt soon surrounded the Aegean
Islands. As a matter of fact, Crete Island was affected by the rebellion in a short time.
With the independence of Greece in 1830, the Cretan Greeks revolted to annex Greece
at every opportunity. In the following period, with the rebellion of 1866 and the Treaty
of Aleppo, the Greeks started to have a say in the island, Crete became autonomous at
the end of the 1895 Rebellion and the Ottoman Greek War in 1897.
With the autonomy of Crete, a new era started on the island and Britain, France,
Italy and Russia assumed the guarantors of the island. In this new period, the governors
of Crete were chosen by the Greek king and the island gradually entered the process of
being annexed to Greece. Thus, a competition for Crete started between the Ottoman
Empire and Greece.
The events that took place in the following period were tried to be told from the
perspective of Tanin newspaper. Tanin newspaper evaluated the violations of the
Ottoman sovereign rights, the massacres of Muslims living on the island, the policies
followed by Britain, France, Italy and Russia, especially the Ottoman Empire, in the
articles written between 1908 and 1913, and made recommendations for Crete to have a
better future. As a result of the First Balkan War, with the Treaty of London signed on
30 May 1913, the island of Crete was annexed to Greece and the Crete issue ended.
Not many documents about the Cretan issue were found in the archives between
1908 and 1913. Tanin, who has published many articles on the Cretan issue, gave very
important information about the developments regarding the five-year process in the
island. This period, which was the years of uncertainty regarding the future of Crete,
was tried to be enlightened through the Tanin newspaper.