Karaciğer sirozu tanılı hastaların etiyolojik ve demografik özelliklerinin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the etiological and demographiccharacterictics of patients with cirrhosis
Yazar: VELİCAN ARDA EYÜPOĞLU
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÖZGÜR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Demografi = Demography ; Etyoloji = Etiology ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: Karaciğer sirozu; karaciğer parankiminin bozulması ve rejeneratif nodüllerin oluşumu ile karakterize, kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. İleri evrelerinde genellikle irreversibl olarak kabul edilir ve tek tedavi seçeneği karaciğer naklidir. Çeşitli komplikasyonlarla seyreden, tüm dünyada ciddi mortalite ve morbidite ile ilişkili bir hastalıktır. Çalışmamızda Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji kliniğine başvuran karaciğer sirozu tanılı hastaların demografik, etiyolojik özellikleri, komorbid hastalıkları ve komplikasyon gelişimlerinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2010- 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji kliniği ve polikliniğine  başvuran karaciğer sirozu tanılı hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, etiyolojik etkenleri, komorbid hastalıkları, tanı anı ve takiplerinde gelişen komplikasyonları, başvuru anında uluslararası prognostik skorlamalara göre hastalık evreleri retrospektif olarak incelendi. 
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 61,91 (18-93, ± 13,04) olarak tespit edildi.  Dahil edilen hastalardan 444'ü (%36,9) kadın, 757'si (%63,1) erkekti. Etiyolojik olarak yapılan  incelemede 866 hastada siroz etkeni tespit edilebilirken, tetkik edilen ve etken tespit edilemeyen 136 hasta kriptojenik siroz olarak kabul edildi. Siroz tanılı hastalardan tetkik veya veri yetersizliği nedeniyle 199 hastada (%16,6) etiyoloji belirlenemedi. Etiyolojik açıdan tetkik edilen 1002 hastanın dağılımına bakıldığında hastaların 327'sinde HBV (%32,6)  , 224'ünde HCV (%22,4), 86'sında NASH (%8,6),  78'inde  alkol (%7,8), 46'sında otoimmünite (%4,6) etken olarak tespit edildi. Siroz hastalarının 598'inde (%49,8)  evresi fark etmeksizin asit saptanırken, asitli hastaların 117'sinde (%19,5)  spontan bakteriyel peritonit gelişimi tespit edildi. 168 hastada (%14) en az bir kez özofagus varis kanaması mevcutken, 278 (%23,1) hastada hepatik ensefalopati, 43 hastada (%3,6) hepatorenal sendrom öyküsü mevcuttu. Karaciğer sirozu tanılı hastaların 351'inde  (%29,2) tanı anında veya takipleri sırasında hepatosellüler kanser gelişimi tespit edildi.  
Sonuç: Tarama, düzenli aşılama ve uygun zamanda antiviral tedavi ile viral hepatitlere bağlı siroz insidansında azalma beklense de ülkemizde yapılan diğer çalışmalara benzer şekilde en sık siroz  etkeni viral hepatitlerdi. Kronik HBV enfeksiyonu %32,6 ile sirozun en sık nedeni olarak saptandı. Dünya genelinde özellikle gelişmiş ülkelerde siroz etiyolojisinde oranı gittikçe yükselen non-alkolik yağlı karaciğer hastalığına bağlı siroz 86 hastada etken olarak saptandı. Ayrıca kriptojenik siroz olarak değerlendirilen ve etiyolojik verisi yetersiz olan hastalarda önemli oranlarda Diyabetes Mellitus ve metabolik anormallikler mevcuttu. 

Anahtar Kelimeler: Siroz, etiyoloji, viral hepatit, NASH, komplikasyon

Abstract:
Objective: Cirrhosis is a chronic and progressive disease characterized by the deterioration of the liver parenchyma and the formation of regenerative nodules. In its advanced stages, it is generally considered irreversible and the only treatment option is liver transplantation. It is a disease associated with serious mortality and morbidity all over the world with various complications. In our study, it was aimed to evaluate the demographic, etiological characteristics, comorbid diseases and complication development of patients with liver cirrhosis who applied to the Gastroenterology clinic of Karadeniz Technical University Faculty of Medicine.
Materials and Methods: Patients with a diagnosis of liver cirrhosis who applied to the Gastroenterology clinic and polyclinic of Karadeniz Technical University Faculty of Medicine between January 1, 2010 and December 31, 2020 were included in the study. Demographic characteristics of the patients, etiological factors, comorbid diseases, complications at the time of diagnosis and follow-up, and disease stages according to international prognostic scores at the time of admission were retrospectively analyzed.
Findings: The mean age of the patients was 61.91 (± 13.04). Of the included patients, 444 (36.9%) were female and 757 (63.1%) were male. In the etiological examination, cirrhosis factor could be detected in 866 patients, while 136 patients who were examined and the agent could not be detected were accepted as cryptogenic cirrhosis. Etiology could not be determined in 199 patients (16.6%) due to insufficient examination or data among patients with cirrhosis. Considering the distribution of 1002 patients who were examined in terms of etiology, 327 (32.6%) of the patients had HBV, 224 (22.4%) HCV, 86 (8.6%) NASH, 78 (7%, 8), autoimmunity in 46 (4.6%) were determined as the cause. 
Ascites was detected in 598 (49.8%) of the cirrhosis patients, regardless of the stage, while the development of spontaneous bacterial peritonitis was detected in 117 (19.5%) of the patients with ascites. While 168 patients (14%) had at least one esophageal variceal bleeding, 278 (23.1%) patients had hepatic encephalopathy, 43 (3.6%) patients had hepatorenal syndrome. Hepatocellular cancer was detected at the time of diagnosis or during follow-up in 351 (29.2%) patients with liver cirrhosis.
Results: Although a decrease in the incidence of cirrhosis due to viral hepatitis is expected with screening, regular vaccination and antiviral treatment at the appropriate time, the most common cause of cirrhosis was viral hepatitis, similar to other studies conducted in our country. Chronic HBV infection was found to be the most common cause of cirrhosis with a rate of 32.6%. Cirrhosis due to non-alcoholic fatty liver disease, the rate of which is gradually increasing in the etiology of cirrhosis worldwide, was detected as a factor in 86 patients. In addition, there were significant rates of Diabetes Mellitus and metabolic abnormalities in patients who were evaluated as cryptogenic cirrhosis and had insufficient etiological data.

Keywords: Cirrhosis, etiology, viral hepatitis, NASH, complication