Kronik hastalık bakımından risk grubunda yer alan kişilerde erişkin aşılamalarının hastane yatışı ve ölüm oranları üzerine etkisi
The effect of adult vaccination on hospitalization and mortality rates in persons in the risk group for chronic disease
Yazar: HALİL EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. TURAN BUZGAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Bakteriyoloji Ana Bilim Dalı / Enfeksiyon Hastalıklarının Epidemiyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Ölüm = Death ; İnfluenza = Influenza ; İnfluenza virüs = Influenza virus

Özet:
Türkiye'de inflüenza aşısının kronik hastalar tarafından kullanım sıklığının araştırılması ve aşının hastane başvuru sıklığı, hastanelerde kalış şüresi ve ölüm sayıları üzerine etkisinin, cinsiyet ve yaş grubu faktörleri de göz önünde bulundurularak ölçülebilmesi amaçlanmıştır.
2011 yılında Türkiye Kronik Hastalıklar ve Risk Faktörleri Çalışması için verileri toplanan 18 477 kişinin, elektronik sağlık kayıtlarından hastalık bilgileri alınmıştır. Erişkin aşılamada önerilen tüm aşılar arasında, 2015-2017 yıllarında yeterli verisi bulunan inflüenza aşısı için; sosyodemografik özellikler, kronik hastalık varlığı, yaş ve cinsiyete göre inflüenza aşılama oranları, hastaneye yatış sayıları, hastanede kalma süreleri ve hayatta olma durumu incelenmiştir.  
 Örneklemde yer alan kişilerden (n=18 477) 699'unun en az bir kere inflüenza aşısı yaptırdığı, 409 kişinin sadece 1 kere aşısı yaptırdığı, 7 kişinin ise 4 kere inflüenza aşısı yaptırdığı belirlenmiştir. Üç yıllık aşılama hızı ise yüzbinde 378 olarak hesaplanmıştır.  En yüksek inflüenza aşılamaoranı (yüzbinde 615)   Ege bölgesinde görülmüştür. En düşük aşılama oranı ise Kuzey Doğu Anadolu bölgesinde (yüzbinde 57) gözlenmiştir.  Her kronik hastalık ayrı ayrı değerlendirildiğinde inflüenza aşılamasının koroner kalp hastalarında en yüksek oranda (yüzbinde 207 (187-231)) olduğu görülmektedir. İnfluenza aşılaması cinsiyet açısından incelendiğinde; örneklem genelinde inflüenza aşısı yapılma oranlarının cinsiyete göre anlamlı olarak değişmediği görülmüştür (p=0,207). İleri yaşlarda aşının koruması altında olunmayan günlerde hastanede kalış sürelerinin oranı, koruma altında oldukları günlerdeki yatış sürelerine oranla, ilerleyen yaşla birlikte yaklaşık 2 katı artış göstermektedir. İnfluenza aşılama sayıları bakımından analiz konusu 3 yıl incelendiğinde; artan her yıl aşılamanın toplum genelinde arttığı tespit edilmiştir. Bu da yıllar itibariyle aşılama artış oranın %1 olduğunu göstermektedir.
 Özellikle koroner kalp hastalığı ve serebrovasküler hastalık geçiren kişilerde inflüenza aşısı çocuklarda olduğu gibi ülke aşı programına alınabilir. Bu kişiler hastalanmadan önce ilgili hastalıkla ilgili risk değerlendirmesi yapılarak belirli risk değerinin üzerinde olan kişilere de inflüenza aşısı uygulanabilir. 
Anahtar Kelimeler: Aşı, bulaşıcı olmayan hastalıklar, hastaneye yatış, inflüenza, ölüm

Abstract:
It was aimed to investigate the frequency of use of the influenza vaccine by chronic patients in Turkey and to measure the effect of the vaccine on the frequency of hospital admissions, length of stay in hospitals and the number of deaths, taking into account the factors of gender and age group.
Disease information was obtained from the electronic health records of 18 477 people whose data were collected for the Turkey Chronic Diseases and Risk Factors Study in 2011. Among all vaccines recommended in adult vaccination, for influenza vaccine with sufficient data in 2015-2017; sociodemographic characteristics, presence of chronic disease, influenza vaccination rates by age and gender, number of hospitalizations, length of hospital stay and survival status were examined.
It was determined that 699 of the people in the sample (n=18 477) had influenza vaccine at least once, 409 people were vaccinated only once, and 7 people were vaccinated 4 times. The three-year vaccination rate was calculated as 378 per hundred thousand. The highest rate of influenza vaccination (615 per hundred thousand) was seen in the Aegean region. The lowest vaccination was observed in the North East Anatolia region (57 per hundred thousand). When each chronic disease is evaluated separately, it is seen that influenza vaccination has the highest rate (207 per hundred thousand (187-231)) in coronary heart patients. When influenza vaccination is examined in terms of gender; Influenza vaccination rates in the sample did not differ significantly by gender (p=0.207).The rate of hospital stay on days that are not under the protection of the vaccine in advanced ages increases approximately 2 times  with advancing age compared to the length of stay in the days when they are under protection.When the subject of analysis is examined in terms of influenza vaccination numbers for 3 years; It has been determined that the vaccination rate is increasing throughout the society every year. This shows that the rate of increase in vaccination over the years is 1%.
Especially in people with coronary heart disease and cerebrovascular disease, influenza vaccine can be included in the national vaccination program as in children. Influenza vaccine can be administered to people who are above a certain risk value by making a risk assessment of the related disease before these people become ill.
Keywords: Death, hospitalization, influenza, non-communicable diseases, vaccination