Türkiye'de çok partili siyasal hayata geçişin dinamikleri (1945-1950)
Dynamics of the transition to multi-party political life in Turkey (1945-1950)
Yazar: TAMER BİLİR
Danışman: DOÇ. DR. CEMİLE AKÇA ATAÇ
Çankaya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Türkiye, Osmanlı İmparatorluğunun bakiyesi bir devlet olarak çoğulcu demokratik siyasal ve toplumsal düzene Cumhuriyetin ilanından sonra uzun yıllar süren tek parti döneminin ardından geçmiştir. Birinci Dünya Savaşı'nın yıkıcı sonuçları, Osmanlı yönetici elitinin yeni bir toplumsal ve siyasal düzen arayışlarına ilişkin çabalarına ivme kazandırmıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın sonucunda, Batı dünyasındaki gelişmeler, modernleşme, küresel ölçekte yayılma hamleleri yapan ABD, İngiltere ve S.S.C.B'nin güç mücadeleleri hiç kuşkusuz yeni ve modern Türkiye'nin temellerinin atılmasında önemli olgular olarak yer almaktadır. 
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra patlak veren yeni kolonyalist paylaşım çabalarına koşut olarak gelişen iki kutuplu dünya konjonktüründe yeni Türk devleti, demokrasi ve liberal değerleri benimseyen Atlantik Bloğu içerisinde yerini almıştır. Böylesi bir yönelişte, yeni kurulan Türk devletinin kurucu rejiminin ve demokratik değer tercihlerinin Batı blokundan alınmış olmasının önemli bir katkısı bulunmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, tek partili dönemden sonra hem dış unsurların hem de ülke içi siyasal/iktisadi ve sosyal dinamiklerin de etkisiyle çok partili siyasal hayat denemelerine girişmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'de çok partili siyasal hayata geçişin dinamikleri (1945-1950) incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Cumhuriyet, Tek Parti, Demokrat Parti, Seçim, İktidar

Abstract:
Turkey, as a remnant of the Ottoman Empire, transitioned to a pluralistic democratic political and social order after the proclamation of the republic and after a long period of one-party rule.  The devastating consequences of World War I gave impetus to the efforts of the Ottoman ruling elite in their search for a new social and political order. As a result of World War I, the developments in the Western world, modernization, and the power struggles of the US, the UK, and the U.S.S.R., which were making moves to expand on a global scale, were undoubtedly important facts in laying the foundations of the new and modern Turkey. 
In the bipolar world conjuncture that developed parallel to the new colonialist positioning efforts that erupted after World War II, the new Turkish state took place within the Atlantic Bloc, which embraced democracy and liberal values. The fact that the founding regime and democratic value preferences of the newly established Turkish state were drawn from the Western bloc has an important contribution to such an orientation. After the single-party period, the Republic of Turkey experimented with multi-party political life under the influence of both external factors and domestic political/economic and social dynamics. This study analyzes the dynamics of the transition to multi-party political life in Turkey.

Keywords: Democracy, Republic, Single Party, Democratic Party, Election, Rulership