Doğum öncesi ve doğum sonrası dönemlerde bebeklerin evlerindeki bina içi uçucu organik bileşiklerin belirlenmesi
Investigation of indoor volatile organic compounds in the houses of infants from prenatal period to postnatal period
Yazar: SANAZ LAKESTANI
Danışman: PROF. DR. GÜLEN GÜLLÜ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Uçucu organik bileşikler = Volatile organic compound

Özet:
İç ortam hava kalitesini belirlemek ve muhtemel kirlilik kaynaklarını tespit etmek amacıyla Ankara'nın farklı semtlerindeki yeni doğan bebeklerin evlerinde hava kalitesi izleme çalışması gerçekleştirilmiştir. Örneklemeler yaklaşık olarak 100 yeni doğan bebek evinde Nisan 2012-Ocak 2014 arasında eş zamanlı olarak  iç ortam ve dış ortamda gerçekleştirilmiştir. 
Çalışma dört örnekleme dönemince yürütülmüştür; 1. hamileliğinin son 3 aylık döneminde bulunan kadınların evlerinde, bebek doğmadan 3 ay önce (-3, 0), 2. bebek 3-6 aylık olduğu dönem, 3. Bebek 12-14 aylık olduğu dönem ve 4. Bebek 28-31 aylıkken.  Tüm çalışma süresince; sıcaklık, bağıl nem değerleri ile CO2 ve CO konsantrasyonları anlık olarak ölçülmüştür. Evlerin iç ve dış ortamından aktif örnekleme yöntemi ile Tenax TA sorbenti üstüne alınan örneklerde, Termal Desorber- Gaz Kromatografi (TD-GC-MS) sistemi ile Uçucu Organik Bileşikler (UOB) ölçülmüştür. 
İç ortamlar içinde havalandırmanın daha seyrek yapıldığı bebek odalarında diğer iç ortamlara göre daha yüksek UOB seviyeleri tespit edilmiştir. Bebek odalarında gözlenen ortalama benzen, toluen, m,p-ksilen ve etilbenzen seviyeleri sırasıyla 3,92, 34,54, 11,84 ve 6,17 µg/m3 olarak gözlenmiştir.  Benzen dışında, diğer tüm UOB'ler için iç/dış oranları 2'den büyük gözlenmiştir.    Farklı mevsimlerde yapılan ölçüm sonuçlarına göre iç ve dış ortamda gözlenen UOB'lerin  mevsimsel olarak değiştiği tespit edilmiştir.  En yüksek UOB konsantrasyonları genel olarak bebeklerin doğumundan sonra yapılan sonbahar-kış örneklemesinde gözlenmiştir.   İç ortamda ölçülen UOB konsantrasyonlarına etki eden önemli faktörlerin, evin ana caddeye yakınlığı, evde yeni eşya alımı, boya yapılması, evdeki ısıtma türü ve yer kaplama tipi olduğu tespit edilmiştir.  
İç ortam UOB maruz kalma sonucu bebeklerde gözlenecek sağlık riski değerlendirilmiştir.  Benzenin solunumuna bağlı risk analiz sonucu, örnekleme yapılan evlerin %77'sinin C sınıfı (10-6 – 10-5), %17'sinin B sınıfı (10-5 – 10-4) risk taşıdığı, naftaline hayat boyu maruz kalma durumunda ise evlerin %98'inin A sınıfı ( >10-4) kanser riski taşıdığı tespit edilmiştir. 
Evde yaşayan bebeklerin örnekleme süresince tutulan sağlık kayıtları sonucu %9'unun herhangi bir sağlık sorunu bulunmadığı, % 4'ünün astım, %40'ının  alerji, atopik dermatit, egzama, kaşıntı ve %47'sinin bronşit ve bronşiyolit geçirdiği tespit edilmiştir.  Yapılan değerlendirme sonucu, ev içinde ölçülen UOB seviyeleri ile astım, alerji, bronşit ve bronşiyolit ile atopik dermatit vakaları arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Sağlıklı nesiller yetiştirmek için, sorunları yaratan faktörleri belirlemek ve bunları azaltmaya yönelik eylem planları geliştirmek büyük önem taşımaktadır. İç ortam hava kirliliği kontrol edilebilir bir parametredir. İç ortamdaki kaynakların tespiti halinde, bunların etkilerinin azaltılması ya da ortadan kaldırılmasına yönelik somut adımlar atılabilir.

Abstract:
Air quality monitoring was carried out at the infants homes in Ankara to collect data on the levels of indoor and ambient air constituents, to identify their potential sources.  Sampling was conducted simultaneously indoors and outdoors at around 100 infant homes  between April 2012-January 2014. 
 The measurements were performed at four periods; 1. during the third three-master of pregnancy (-3-0), 2. when the babies were 3-6 months old, 3. when the babies were 12-14 months old, and 4. when the babies were 28-31 months old. During the sampling period's temperature and humidity, CO2 and CO were measured. VOC  samples were collected in Tenax TA sorbent filled tubes with active sampling method and analyzed with Thermal Desorber and Gas Chromatography/Mass spectrometry (TD-GC/MS).  
Higher VOC levels at the baby's room relative to other indoor environments have been identified due to the less frequent ventilation habits at the baby's room.   Average benzene, toluene, m,p-xyclene and ethylbenzene concentrations at the baby's room were 3.92, 34.54, 11.84 and 6.17 µg/m3.  Except benzene levels, indoor to outdoor ratio of VOCs were greater than 2.  According to the results of the monitoring studies performed at different seasons, it was found that VOCs vary seasonally at both in indoor and outdoor environments. The highest VOC concentrations were generally observed in the autumn-winter sampling which was conducted after the babies are born.  Important factors affecting the indoor VOC concentrations at the indoor environments were identified as  proximity of the house to main road, purchasing of a new home furnishings, newly painting done, type of home heating and flooring type.  Health risk due to exposure to indoor VOC in infants were evaluated. Due to the results of risk analysis of benzene respiration, the health risk of 77% of homes are in the Class C (10-6- 10-5) and 17% of homes are in the B class (10-5-10-4), in the case of lifelong exposure to naphthaline , 98% of the homes are in the A class (>10-4) canser risk. 
From the health records of baby's collected during the entire study period , 9% of the babys are non-sick, 4% diagnosed as asthma, 40% have allergy, atopic dermatitis, eczema, itching and 47% has been diagnosed as bronchitis and bronchiolitis. Results of the evaluation, statistically significant relation between measured VOC levels and  asthma, allergies, atopic dermatitis, bronchitis and bronchiolitis cases have been identified. 
It is very crucial to identify and minimize the factors that result in early childhood health problems not only to grow health generations but also to minimize health expenditures. Parameters resulting in indoor air pollution are controllable. The mitigation measures to minimize indoor air pollution can easily be applied when the sources are identified.