Değişkenlik modelleri ve İMKB hisse senetleri piyasasında değişkenlik modellerinin kesitsel olarak irdelenmesi
Volatility models and the cross-sectional examination of the volatility models in İstanbul stock exchange
Yazar: SERRA EREN SARIOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞÜKRÜ TEKBAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı, hisse senetlerinde riskin nasıl tahminleneceği ve hangietkenlerin riski belirlediği sorularına Türk Sermaye Piyasası'nda bir yanıtbulabilmektir. Riskin nasıl tahminleneceği sorusunu yanıtlayabilmek amacıyla,İMKB Ulusal?100 Fiyat Endeksi getiri değişkenliğini en iyi tahminleyen değişkenlikmodelleri Ocak 1991 - Aralık 2004 ve Mayıs 1996 - Aralık 2004 dönemleri olmaküzere iki ayrı dönem için araştırılmıştır. Değişkenlik modellerinin performanslarıdört ayrı kesit için iki ayrı istatistikî yönteme göre değerlendirilmiştir. Bunlardan ilkihata istatistikleri, diğeri regresyon analizidir. Elde edilen bulgulara göre, hataistatistiklerinde koşullu modellerin koşulsuzlara göre her kesitte ve her dönemdeüstün olduklarını söylemek mümkün değildir. Regresyon analizlerinde koşullumodeller (GARCH, EGARCH ve TARCH) koşulsuzlara göre daha etkin ve tarafsıztahminleyenler olarak bulunmuşlardır. Bu modellerin riski açıklayıcılık güçleri dedaha yüksektir; Mayıs 1996 ? Aralık 2004 döneminde R2 en yüksek değerini % 29,1ile TARCH Modeli'nde bulmuştur. Riski belirleyen faktörlerin araştırılması yine ikiayrı dönem için yapılmış ve çalışmada çoklu regresyon analizleri kullanılmıştır.İMKB aylık riskinin aylık faiz oranı, sanayi üretim endeksindeki aylık değişim, paraarzında beş ay önce meydana gelen değişim ve yabancı yatırımcı sahiplik oranınınbir ayda % 4'ten daha fazla değişmesinden etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu dörtetkenden faiz oranı ve yabancı yatırımcı sahiplik oranındaki % 4'ün üzerindegerçekleşen değişim, diğer iki değişkene göre risk üzerinde daha büyük bir etkiyesahiptirler. Oluşturulan modelin riski açıklama gücü % 56,8'dir. En yüksekaçıklayıcılık gücüne sahip bir değişkenlik modelinin neredeyse iki katına yakınaçıklayıcılık gücüne sahip olan faiz oranı ve yabancı yatırımcı sahiplik oranının bellibir oranda değişimi, İMKB'nin riskinin yabancı yatırımcıların sahipliklerindenyüksek düzeyde etkilendiğini göstermektedir.

Abstract:
The objective of this study is to find answers to the questions of ?howvolatility of common stocks traded in Istanbul Stock Exchange (ISE) can beestimated? and ?which factors determine the volatility in ISE.? In order to find theanswer of how volatility is predicted, the best models that forecast the volatility ofISE-100 Price Index for the periods January 1991 - December 2004 and May 1996 -December 2004 have been found out. The performance of the models has beenexamined for four cross-sections by using two different statistical analysis: Errormeasures and regression analysis. According to the findings of the error measures, itis not possible to say that the conditional models are superior to the unconditionalmodels in every cross-section and in every period. According to the regressionanalysis, conditional models (GARCH, EGARCH and TARCH) are more efficientand unbiased predictors than unconditional models. These models have higher R2?sthan the unconditional ones; TARCH Model has the highest R2 of 29.1 % for theperiod May 1996 - December 2004. The study for determining the factors of risk hasbeen conducted for the same two periods. Analysis method used in this part of thestudy is multiple regression. It has been found that the monthly risk of ISE is affectedby the monthly interest rate, the monthly change in industrial production index, themonthly change in money supply and the monthly change of more than 4 % of theownership of the foreign investors. The monthly interest rate and the monthly morethan 4 % of change in the ownership of the foreign investors are more effective thanthe other determinants. The R2 of the model is 56.8 %. It can be said that the risk ofISE is substantially affected by the ownership of the foreign investors as ?interestrate? and ?foreign investor ownership rate? have almost as twice explatory power asof the best volatility model.