Öz düzenlemeli öğrenmenin yaşam boyu öğrenme ve eleştirel düşünme eğilimleri üzerine etkisi
The effect of self-regulated learning on lifelong learning and critical thinking trendcies
Yazar: EDA ÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME ŞENAY ŞEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Öz düzenlemeli öğrenme = Self regulated learning

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı öz düzenlemeli öğrenmeye dayalı öğretim etkinliklerinin, öğrencilerin öz düzenlemeli öğrenme becerilerine, yaşam boyu öğrenme ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisini belirlemektir. Karma yöntemin kullanıldığı çalışmanın nicel boyutunda yarı deneysel araştırma deseni, nitel boyutunda ise olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim öğretim yılında Kırıkkale ilinde yer alan Milli Eğitim Bakanlığı (MEB)'na bağlı bir ortaokulda öğrenim görmekte olan 6. Sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. İki sınıfın deney grubu, iki sınıfın kontrol grubu olarak belirlendiği araştırma kapsamında deney grubu öğrencilerine öz düzenlemeli öğrenme etkinlikleriyle zenginleştirilen ders planları sekiz hafta boyunca uygulanmış, kontrol grubu öğrencileri ise geleneksel yöntemle öğretim faaliyetlerini sürdürmüştür. Nicel veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen "Öz Düzenlemeli Öğrenme Ölçeği", Gür Erdoğan ve Arsal (2014) tarafından geliştirilen "Yaşam Boyu Öğrenme Eğilim Ölçeği", Ertaş Kılıç ve Şen (2014) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan "UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" ile deneysel çalışma öncesi ve sonrasında her iki gruptan da toplanmıştır. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu ile deneysel süreç sonunda sadece öz düzenlemeli öğrenme etkinliklerinin uygulandığı deney grubu öğrencilerinden elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde tek yönlü kovaryans analizi (ANCOVA) kullanılmış, nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel veri analizi sonucunda öz düzenlemeli öğrenmeye dayalı uygulama sürecinin öğrencilerin öz düzenlemeli öğrenme becerileri, yaşam boyu öğrenme ve eleştirel düşünme eğilimleri üzerinde olumlu etkilere sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca Öz Düzenlemeli Öğrenme Ölçeği'nin alt boyutlarına ilişkin olarak deney ve kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılık görülmüştür. Nitel veri analizi sonuçları incelendiğinde ise öz düzenlemeye dayalı öğretim etkinliklerinin öğrencilerin öz düzenlemeli öğrenme becerileri üzerindeki olumlu katkısını, öğrenci görüşlerinin de desteklediği belirlenmiştir. Nitekim ortaya çıkan nitel bulgular; öğrencilerin uygulama sonrasında öz değerlendirme, kayıt tutma ve izleme, amaç belirleme ve planlama, çevresel yapılandırma, bilgi arama stratejilerini uygulama öncesine oranla daha fazla kullandıklarını göstermiştir. Ek olarak nitel bulgular genel olarak ele alındığında öz düzenlemeli öğrenmenin öğrencilere akademik başarı, farkındalık, motivasyon artışı gibi katkılar sağladığı ve bunların yanı sıra öğrencilerin bir kısmının öz düzenlemeli öğrenme stratejilerini diğer derslerde de kullanmaya başladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the effects of self-regulated learning-based teaching activities on students' self-regulated learning skills, lifelong learning and critical thinking tendencies. The experimental method was used in the quantitative dimension of the study and the phenomenology was used in the qualitative dimension of the study. The study group of the research consists of 6th grade students attending a secondary school in Kırkıkale province in 2017-2018 academic year. Within the scope of the study, where two classes were determined as experimental group and two classes as control group, lesson plans enriched with self-regulated learning activities were applied to the experimental group students for eight weeks and control group students continued their teaching activities with traditional method. Quantitative data, Self-Regulated Learning Scale developed by the researcher, Lifelong Learning Tendency Scale developed by Gür Erdoğan and Arsal (2014), UF / EMI Critical Thinking Scale adapted by Ertaş Kılıç and Şen (2014) were collected from both groups before and after the experimental study. Qualitative data were obtained from the experimental group students who applied only self-regulated learning activities at the end of the experimental process with semi-structured interview form. One-way covariance analysis (ANCOVA) was used in the analysis of quantitative data, and qualitative data was analyzed by content analysis method. As a result of the quantitative data analysis of the study, it was found that the application process based on self-regulated learning had positive effects on students' self-regulated learning skills, lifelong learning and critical thinking tendencies. There was also a significant difference between the experimental and control groups regarding the sub-dimensions of the Self-Regulated Learning Scale. When the results of qualitative data analysis were examined, it was determined that the positive contribution of self-regulated teaching activities on self-regulated learning skills was supported by the students' opinions. In fact, the qualitative findings; It is shown that students use self-assessment, record-keeping and monitoring, goal setting and planning, environmental structuring, information search strategies more than before application. In addition, when the qualitative findings are considered in general, it is concluded that self-regulated learning contributes to students' academic achievement, awareness and motivation, and that some of the students start to use self-regulated learning strategies in other courses.