Ankilozan spondilitli hastalarda nöropatik ağrı sıklığı ve klinik parametrelerle ilişkisi
The frequency of neuropathic pain in patients with Ankylosing spondylitis and its relationship with clinical parameters
Yazar: BÜLENT AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. NEHİR SAMANCI KARAMAN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ağrı = Pain ; Nöropatiler = Neuropathies ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing

Özet:
Giriş ve amaç: AS, esas olarak aksiyel iskeletin tutulumuyla karakterize olan ancak periferik eklem tutulumu da gösterebilen SpA grubu hastalıkların prototipidir. AS'de ağrı nosiseptif karakterde olup eşlik eden sabah tutukluğu ve fonksiyonel yetersizlik ile birlikte en önemli yakınmalarıdır. Nöropatik Ağrı (NA) nosiseptif ağrıdan farklı olarak ağrıyı ileten yollarda oluşan patolojik değişikliklere ve gelişen hassasiyete bağlı olarak oluşan yanıcı, batıcı, zonklayıcı, karıncalanma, uyuşma hissi şeklinde özellikleri olan ve klasik ağrı tedavi yöntemlerinden farklı yaklaşım gerektiren bir ağrıdır. Son zamanlarda romatolojik hastalıklarda görülen ağrıda, nöropatik bir bileşeninin de eşlik ettiği ortaya konmuştur. Dolayısıyla bu çalışma AS hastalarında NA sıklığını, ayrıca NA varlığı ile hastalık aktivitesi, fonksiyonel kapasite, depresyon ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi araştırmak amacıyla planlandı.

Gereç ve Yöntem: Hastanemizin Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Polikliniğine başvurarak ASAS kriterlerine göre değerlendirilip AS tanısı almış, 19-71 yaş arası kadın ve erkek hastalar (150 hasta) çalışmaya dahil edildi. Hastalar NA açısından painDETECT anketi ile değerlendirildi. PainDETECT skoruna göre hastalar NA'sı olan ve olmayan olmak üzere ikiye ayrıldı. Sonrasında gruplar sosyo-demografik özellikler, hastalık aktivitesi, fonksiyonel durum, yaşam kalitesi, depresyon  açısından değerlendirildi.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 150 hastanın 42'sinin painDETECT skoruna göre NA olarak değerlendirildi. NA'sı olan grupta BASDAİ, BASFİ, ASQoL, BDI skorlarının NA'sı olmayan gruba göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı. Bununla birlikte NA'sı olan grupta, NA'sı olmayan gruba göre, kadın hasta oranının anlamlı derecede yüksek olduğu bulundu. Hastalık süresi, sigara içme durumu, yaş ve VKİ açısından ise gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı. Ayrıca, egzersiz yapan hastalarda, egzersiz yapmayan hastalara göre NA görülme oranı daha düşüktü. Eğitim seviyesi azaldıkça NA görülme oranı daha yüksek bulundu. Buna ek olarak NA'sı olan grupta, NA'sı olmayan gruba göre periferik artrit görülme oranını istatistiksel açıdan anlamlı seviyede yüksekti.  

Sonuç: Yapmış olduğumuz bu çalışmada AS hastalarında nosiseptif ağrıya NA'nın da eşlik edebileceği belirlendi. AS'ye eşlik eden NA'nın yüksek hastalık aktivitesi, kötü yaşam kalitesi, depresyon,  kötü fonksiyonel durum ile ilişkili olabileceği saptandı. Bu nedenle AS hastalarının tedavi sürecinde yapılan ağrı yönetiminde NA da akılda tutulmalıdır.

Abstract:
Introduction and purpose: AS is a prototype of SpA group diseases characterized by involvement of the axial skeleton which may also show peripheral joint involvement. Pain in AS has a nociceptive character and is the most important complaint with concomitant morning stiffness and functional impairment. Neuropathic Pain (NP) is a pain which differs from nociceptive pain in that it has the characteristics of flammable, stinging, throbbing, tingling, numbness, and sensitization due to pathological changes and sensitivity that develops in the pathways that transmit pain. Recently, it has been demonstrated that pain associated with rheumatologic diseases is accompanied by a neuropathic component. Therefore, this study was planned to investigate the frequency of NP in AS patients and also the relationship between the presence of NP and disease activity, functional capacity, depression and quality of life.
Materials and Methods: Female and male patients aged between 19-71 years (150 patients) who were evaluated according to ASAS criteria and admitted to the Physical Medicine and Rehabilitation Policlinic of our hospital were included in the study. Patients were evaluated for pain with the painDETECT questionnaire. According to the calculated score, the patients were divided into two groups. Then, socio-demographic characteristics, disease activity, functional status, quality of life and depression were analyzed between the two groups.
Results: 42 of the 150 patients included in the study were evaluated as NP according to the painDETECT score. BASDAI, BASFI, ASQoL, and BDI scores were found to be statistically significantly higher in the group with NP than in the group without NP. However, the rate of female patients was found to be significantly higher in the group with NP compared to the group without NP. Disease duration, smoking status, age and BMI were not significantly different between the groups. In addition, the frequency of NP  was lower in the group of patients who did regular exercise compared to the group of patients who did not exercise regularly. NP was found to be higher in patients with low educational level.  Peripheral arthritis was found to be significantly higher in patients with NP than in patients without NP.
Conclusion: In this study, it was determined that nociceptive pain may be associated with NA in AS patients. It was found that NA associated with AS may be associated with high disease activity, poor quality of life, depression, and poor functional status. Therefore, NP should be kept in mind in pain management during the treatment process of AS patients.