Marul bitkisinde beyaz çürüklük [Sclerotinia sclerotiorum (Lib.) de Bary] hastalığına karşı rizobakterilerin kullanımı
The use of Rhizobacteria against white rot [Sclerotinia sclerotiorum (Lib.) de Bary] in lettuce
Yazar: ABDULLAH CAN AKGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SABRİYE BELGÜZAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Marul bitkisinde üretimi sınırlayan en önemli hastalıklardan birisi Sclerotinia sclerotiorum [(Lib.) de Bary]'un neden olduğu beyaz çürüklük hastalığıdır. Bu çalışmada, farklı türlere ait rizobakterilerin Sclerotinia sclerotiorum üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Çalışmada 8 adet rizobakteri izolatı kullanılmıştır. In vitro çalışmada, bakterilerin patojen fungusun miselyum gelişimine ve sklerot canlılığına etkisine bakılmıştır. Testlenen bakteriler S. sclerotiorum'un miselyum gelişimi üzerinde %38.09-79.84 arasında değişen oranlarda bir etki göstermişlerdir. Hastalık etmeninin miselyum gelişimi üzerinde en yüksek etki Pseudomonas putida izolatında tespit edilmiştir. In vitro çalışmalarda testlenen bakteri izolatları aynı zamanda sklerot canlılığı üzerinde de etki göstermiş olup, S. sclerotiorum'un sklerotlarında ölüm görülmüştür. Kontrollü sera koşullarında yürütülen saksı çalışmalarında ise bakteri uygulamalarının yapıldığı bitkilerde %50-90 arasında değişen oranlarda bir etki görülmüştür. Beyaz çürüklük hastalığı üzerinde en yüksek etki Acinetobacter calcoaceticus izolatında görülmüştür. Rizobakterilerin bitkilerdeki vejetatif gelişimlerine olan etkilerinde ise en başarılı izolat Enterobacter aerogenes olmuştur. Çalışma sonuçlarına göre, in vitro ve in vivo denemelerde farklı engelleme etkisine sahip olan bakteri izolatlarının beyaz çürüklük hastalığının biyolojik mücadelesinde kullanılma potansiyeline sahip oldukları ve testlenen rizobakterilerin bitki gelişiminde artışlar sağladığı belirlenmiştir.

Abstract:
White rot caused by Sclerotinia sclerotiorum [(Lib.) de Bary] is one of the most important diseases negatively affecting lettuce production. In this study, effects of rhizobacteria of different species on S. sclerotiorum were investigated. Eight bacterial isolates were used in the study. Firstly, in vitro effects of rhizobacteria isolates were investigated on the mycelium growth and viability of S. sclerotiorum sclerotia. Then, a pot experiment was carried out under controlled greenhouse conditions to determine the effect of selected isolates on white rot disease in lettuce. The effect of tested bacteria on the mycelium growth of S. sclerotiorum ranged between 38.09-79.84%, and the Pseudomonas putida isolate had the highest impact. The bacterial isolates were also effective on the viability of S. sclerotiorum sclerotia. The efficiency in pot experiment was between 50-90%, and the highest effect was recorded in Acinetobacter calcoaceticus strain (ZE-13). It was observed that Enterobacter aerogenes strain (ZE-5) provided the highest yield percentages in the effect of rhizobacteria on vegetative development in plants. The results revealed that bacterial isolates have different inhibitory effects in in vitro and in vivo experiments, while have the potential in the biological control of white rot disease and the tested rhizobacteria provide increases in plant growth.