Türk edebiyatında sindbâd-nâme çevirileri: Tuhfetü'l-Ahyâr ve Kitâb-ı Sindbâd-nâme
Sindbadnâme translations in Turkish literature: Tuhfetü?l-Ahyâr and Kitâb-i Sindbâd-nâme
Yazar: GÜLŞAH GAYE FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA SABİHA KUTLAR OĞUZ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kitab-ı Sindbad-name = Kitab-ı Sindbad-name ; Klasik Türk edebiyatı = Classical Turkish literature ; Tuhfetü'l-Ahyar = Tuhfetü'l-Ahyar ; Çeviri = Translation

Özet:
Sindbâd hikâyeleri, Doğu kültüründe doğmuş, farklı kanallarla dünyanın farklı coğrafyalarına yayılmış, büyük hikâye külliyatlarından biridir. Doğuda Sindbâd-nâme Batıda ise Yedi Vezir Hikâyeleri olarak bilinmektedir.Türkçeye, Arap ve Fars kaynaklarından geçmiş olan Sindbâd-nâmelerin günümüzde mevcut olan iki nüshası tespit edilmiştir. Bu çalışmada Semerkandî'nin Farsça Sindbâd-nâmesinden adapte edilmiş olan Tuhfetü'l-Ahyâr isimli eser esas metin olarak kabul edilmiş ve çeviri yazılı metni hazırlanmıştır. Tespit edilen diğer nüsha olan Kitâb-ı Sindbâd'ın ise yalnızca farklı hikâyelerinin çeviri metni verilmiş, yapısal incelemede bu hikâyeler de değerlendirilmiştir.Metin içinde metin de denilen çerçeve hikâye tekniğiyle oluşturulmuş bu hikâyelerde, bir çerçeve içerisinde birbirinden bağımsız pek çok sayıda iç hikâye bulunmaktadır. İnceleme bölümünde bu hikâyeler olay örgüsü ve motif yapısı, konu, zaman, mekân, şahıs kadrosu ve dil ve anlatım özellikleri açısından ele alınmıştır. Ayrıca Sindbâd hikâyelerinin, çerçeve hikâye geleneğiyle oluşan eserlerle metinlerarası ilişkileri tespit edilmiştir.Bu tez ile Klasik Edebiyatımızda geri planda kalmış olan mensur hikâyecilik geleneğimize ait çalışmalara Türkçe Sindbâd-nâme metinleri de eklenmiştir.Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Edebiyatı, mensur hikâye, çerçeve hikâye, Sindbâd-nâme, Tuhfetü'l-Ahyâr, Kitâb-ı Sindbâd, çeviri metin.

Abstract:
Sindbâd stories, which originate in the Oriental culture and is widespread over various geographical regions in the world through various means, are one of the great story collections. In the Orient they are known as Sindbâd-nâme and in the West as Seven Sages of Rome.Sindbâd-nâmes, two exemplars of which are found and currently available, has passed into Turkish from Arabic and Persian sources. In this study, the literary work Tuhfetü?l-Ahyâr, which is adapted from Semerkandî?s Persian Sindbâd-nâme, is taken and follwed as the main text and its translation is prepared as a written text. As for the other available exemplar The Book of Sindbâd, translated texts of only the different stories in this exemplar are given, and in structural analysis these stories, too, are appreciated.In these stories, which are formed with the frame tale technique, also known as story in a story, there are unrelated inner stories. In the analysis part, these stories are examined in terms of plot and motif structures, theme, setting, characterization, language, and style. Furthermore, intertextual relations between Sindbâd stories and the works shaped by the frame story tradition are found.Through this dissertation, Turkish Sindbâd-nâme texts are added to the studies pertaining to our narrative prose tradition, which has fallen behind in our Classical Literature.Key words: Classical Turkish Literature, narrative prose, frame tale, Sindbâd-nâme, Tuhfetü?l-Ahyâr, The Book of Sindbâd, translated text.