Osmanlı ipekli kumaşlarının analizi ve modern jakarlı dokuma makinelerinde tekrar dokunması
Analysis of ottoman silk fabrics and weaving fabrics in the modern jacquard loom again
Yazar: MURAT ÖZATA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET DAYIK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Tarih boyunca insanlar değişik materyalleri kullanarak ihtiyaç duydukları tekstil ürünlerini üretmişlerdir. Bu tekstil ürünleri de zamanla medeniyetler arası etkileşimlerden yararlanarak gelişim ve değişim göstermiştir.Yüzyıllar boyu Osmanlı İmparatorluğu için Tekstil ürünleri güçlü bir saltanatın önemli unsurlarından biri olmuştur. Bununla birlikte Osmanlı İmparatorluğu'nun en refah ve en gösterişli dönemi olan 15. ve 16. yüzyılları arasında bu zenginlik desen ve motifler ile tekstil ürünlerine de yansımıştır.Çağın en zengin materyalleri kullanılarak üretilmiş olan Osmanlı ipekli kumaşları bu yüzyıllar arasında çok öne çıkmış ve kendini kanıtlamıştır.İlk zamanlarda Uzakdoğu'dan getirilerek Osmanlı'ya gelmiş olan ipekli kumaşlar daha sonraları Osmanlı İmparatorluğu için vazgeçilmez bir tekstil ürünü haline gelmiştir. Osmanlı İmparatorluğu zaman içerisinde ipekli kumaşları kendisi üretmeye başlamıştır. Bununla birlikte ipek böcekçiliğinde ve ipekli kumaş üretiminde 15. Yy sonunda en üst seviyelere ulaşmıştır.Orta Asya ve Avrupa'da ki ipekli kumaşlar ile aynı kalitedeki üretim seviyesine ulaşılmış ve bunun sonuncunda daha değerli kumaşlarda üretilmiştir.Osmanlı İmparatorluğunda gücü ve hakimiyeti simgeleyen desen ve motif yapıları kumaşlara aktarılmış ve üretilmiştir.Günümüzde Osmanlı ipekli kumaşlarını Dünyanın birçok yerindeki önemli müzelerde görebilmek mümkündür. Osmanlıda üretilen bu değerli ipekli kumaşlar dönemin önemli unsurlarını tasvir eden örnekler içerir. Bu örnekler o dönem hakkında bizlere önemli bilgiler aktarır.Desen ve örgü yapısı bakımından birer hazine olarak değerlendirilebilecek muhteşem örnekler ortaya çıkmıştır. Bu örnekler günümüze kadar orijinalliğini koruyarak, bizler için önemli birer yol gösterici kaynak olmuştur.El dokuma tezgahlarında dokunan bu eserler o dönemin şartları içerisinde en son teknoloji kullanılarak üretilmişlerdir. Günümüzde ise teknoloji çok ilerlemiştir. Böylece o dönemde bir haftada üretilebilecek bir Sultan kaftanı şimdiki teknoloji ile birkaç saatlik bir proses ile üretilebilmektedir.Bu doğrultuda bizde Osmanlı İpekli kumaşlarını ve desenlerini inceleyebilmek adına eski Osmanlı ipekli kumaşlarından birkaç örneği analiz ederek, yüksek teknolojiye sahip jakarlı dokuma makinelerinde üretmeyi amaçladık. Osmanlı İmparatorluğuna ait Seraser ve Çatma gibi ipekli dokuma örneklerini yeniden dokuyarak o zamanki örnekleri ile karşılaştırma ve analiz etme olanağına sahip olacağız.Atalarımızdan günümüze kadar ulaşmış bu değerli kumaş örneklerini yeniden dokuyarak, bu örneklerin bizden sonraki kuşaklara da aktarılmasını önemini belirtmiş olacağız.Anahtar kelimeler: Osmanlı kumaşları, motif ve desen, jakarlı dokuma, jakarlı, photoshop programı, sokrates programı.2012, 77 sayfa

Abstract:
Throughout the history,people manufactured the textile products that they needed by using different kind of materials. And all these products improved and changed by making use of the interaction between the civilizations.Throughout the centuries, textile products were important components of a powerful sultanate. Between the 15th and 16th centuries, which was the most luxurious period of The Ottoman Empire, the patterns and motifs are reflected on textile products.The Ottoman fabrics, which were manufactured by using the richest material, proved itself between these centuries.At the beginning, the silk fabrics were brought from The Far East to The Ottoman and they became an indispensible textile product. Afterwards,The Ottoman Empire began to produce the silk fabric by itself. The Empire reached the top level on sericultre and producing silk fabric.When the fabrics which were produced in Europe and Asia, reached the same quality level, more valuable fabrics are manufactured in The Ottoman Empire. The patterns and motifs, which symbolize the power and sovereignty,are produced.It is possible to seethe Ottoman silk fabrics in important museums around the world. Those valuable fabrics are manufactured inThe Ottoman Empire, includes samples that depicts the significant components of the period. Those samples gives us unique information about the period.In respect to the pattern and motifs, really unique samples emerged which could be evaluated as a treasure.Those sample lead us the way by conserving their originality even today. The products, which are weaved on hand looms, are the result of highest technology of that period. But technology has improved today and a sultan caftan, which can be manufactured in a week during. Then Ottoman period, can now be manufactured in a a few hours.And we aim to produce jacquard weaving machines having the highest technology by analyzing a few samples of The Ottoman silk fabric. We will have the opportunity of re-weaving Seraser and Çatma silk fabrics and comparing them with the old ones.We will emphasis the importance of transmitting these samples to the next generation by re-weaving those precious fabric samples, which are commomorative of our ancestors.Key Words: Ottoman fabrics, motif and pattern, jacquard weaving, program of photoshop, program of sokrates.2012, 77 pages