Öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık düzeyleri, günlük yaşamdaki fen olaylarına bilgi temelli yaklaşımları ve akademik etik değerlerinin incelenmesi
Level of scientific literacy of preservice teachers, the review of their knowledge based approaches to scientific events in daily life and academic ethics values
Yazar: NERMİN UĞURLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN SERT
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilim okuryazarlığı = Scientific literacy ; Etik değerler = Ethical values ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Günlük yaşam = Daily life ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Çevre olayları = Environmental events ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık düzeylerinin, günlük yaşamdaki fen olaylarına bilgi temelli yaklaşım düzeylerinin ve akademik etik değer düzeylerinin birlikte araştırılmasıdır. Çalışma, tarama modelinde nicel bir araştırma olup çalışmanın örneklemini 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi öğretmenliği bölümünden 115, Sınıf Öğretmenliği bölümünden 156 ve Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümünden 131 öğrenci olmak üzere toplamda 402 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılmış olan "Temel Bilimsel Okuryazarlık Testi (TBOT)", "Günlük Yaşamdaki Fen Olaylarına Bilgi Temelli Yaklaşım Ölçeği" ve "Akademik Etik Değerler Ölçeği (AEDÖ)" kullanılmıştır. 
Öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık düzeyleri, günlük yaşamdaki fen olaylarına bilgi temelli yaklaşım düzeyleri ve akademik etik değer düzeyleri cinsiyet, sınıf düzeyi, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, öğrenim görülen bölüm, üniversiteye başlamadan önceki yerleşim yeri, mezun olunan lise türü, sosyoekonomik durum, kitap türü, belgesel izleme durumu, bilimsel gelişmeleri ve bilimsel bir yayını takip etme durumu değişkenleri açısından incelenmiştir. 
Verilerin analizinde, öğretmen adaylarından elde edilen verilerin mod, medyan, ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık katsayısı istatistikleri yapılarak verilerin normal dağıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sebeple parametrik testlerin yapılması uygun görülmüştür. Öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlıkları, günlük yaşamdaki fen olaylarına bilgi temelli yaklaşımları ve akademik etik değerlerinden elde edilen bulgular istatistik paket programı kullanılarak çözümlenmiştir.
Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının fonksiyonel bilimsel ve teknoloji okuryazarı düzeyine sahip oldukları belirlenmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının günlük yaşamdaki fen olaylarına bilgi temelli yaklaşım düzeylerinin ve akademik etik değer düzeylerinin ortanın üzerinde bir seviyede olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Alt problemlerin analizi doğrultusunda öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık düzeylerinin mezun olunan lise türü değişkeni açısından anlamlı düzeyde farklılaştığı, diğer değişkenler açısından anlamlı düzeyde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının günlük yaşamdaki fen olaylarına bilgi temelli yaklaşımlarının anne eğitim durumu, öğrenim görülen bölüm, mezun olunan lise türü ve bilimsel gelişmeleri takip etme durum değişkenleri açısından anlamlı düzeyde farklılaştığı, diğer değişkenler açısından anlamlı düzeyde bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Akademik etik değerlerin ise cinsiyet değişkeni açısından farklılaştığı, diğer değişkenler açısından farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık düzeyleri ve günlük yaşamdaki fen olaylarına bilgi temelli yaklaşım düzeyleri arasında pozitif yönlü, anlamlı ve düşük düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğretmen adaylarının bilimsel okuryazarlık düzeyleri ve akademik etik değer düzeyleri arasında anlamlı, pozitif yönlü ve orta düzeyde bir ilişki olduğu elde edilen diğer bir sonuçtur.

Abstract:
The aim of this study is to investigate together the scientific literacy levels of preservice teachers, their knowledge-based approaches to science events in daily life and academic ethical values. It is a quantitative research in survey model. In the 2021-2022 academic year, the sample of the study consists of 402 teacher candidates, 115 students from Akdeniz University Education Faculty Preschool Teacher, 156 students from Classroom Teaching Department and 131 students from Science Education Department. To acquire data that is going to be used in the study, "Basic Scientific Literacy Test (BSLT)", "Knowledge-Based Approach Scale to Science Events in Daily Life" and "Academic Ethical Values Scale (AEVS)" were used.
 Scientific literacy of preservice teachers, their knowledge-based approach to daily life science events and their academic ethical values, gender, grade level, mother's educational status, father's educational status, department of education, place of residence before starting university, type of high school graduated, socioeconomic status, type of book read, documentary watching, scientific developments and following a scientific publication were examined in terms of status variables. 
In the analysis of the data, the mode, median, mean, standard deviation, skewness and kurtosis coefficient statistics of the data obtained from the preservice teachers were made and it was concluded that the data were normally distributed. For this reason, parametric tests were used. The scientific literacy of the teacher candidates, their knowledge-based approach to science events in daily life, and the findings obtained from academic ethical values were analyzed using the statistical package program.
As conclusion of this study it has been determined that pre-service teachers are functional, scientific and technology literate. It has been concluded that preservice teachers' knowledge-based approaches to science events in daily life is at upper intermediate. It has been concluded that the academic ethical values of the teacher candidates is at upper intermediate. In line with the analysis of subproblems, it has been acquired that the scientific literacy of preservice teachers differs meaningfully according to the type of high school graduated variable, and does not differ according to the other variables. The knowledge-based approaches of preservice teachers to daily life science events differs meaningfully according to the variables of mother's educational status, department of education, type of high school graduated and scientific developments following, and does not differ according to the other variables. On the other hand, academic ethical values differ in terms of gender; It was concluded that there was no difference in terms of other variables. In addition, it has been determined that there is a positive and low level relationship between pre-service science teachers' science literacy and their knowledge-based approaches to science events in daily life. Another result is that there is a significant, positive and moderate relationship between prospective teachers' scientific literacy and academic ethical values.