Feminist anlatılarda kuş metaforu
The bird metaphor in feminist narrators
Yazar: BURCU KAYA KARADUMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLŞAH ÖZDEMİR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Antik dönemlerden bu yana insanlar, sanat betimlemelerinde gökyüzüyle ilişkilendirdikleri kuşlara, mistik sembolik anlamlar yüklemiştir. Bu sembolik anlamlar; tanrı, ruh,  güneş, ölüm, ölümsüzlük gibi pek çok kavramı temsil ederek mitlere de konu olmuştur. Çağımızda ise kuş imgesi; özgürlük, kurtuluş, iletişim ve kadın gücü gibi konuları ifade etmek için sanatta sıklıkla kullanılmaktadır. Çağlar boyunca kuş imgesi ile ilişkilendirilen kadın figürü, anaerkil toplumlarda güçlü kuşlarla özdeşleştirilirken, ataerkil toplumlarda daha narin kuş figürleriyle ilişkilendirilmiştir. Çağdaş sanatçıların bir kısmının yakın durduğu feminist sanatta ise cinsiyet eşitsizliğine karşı sanatın ifade olanaklarından etkili bir biçimde yararlanmışlardır. Feminist sanat içinde tanımlanan pek çok sanatçının, kuş imgesine sığındığını, kuş ve kadın bedeni arasında güçlü bir bağ kurduğunu gözlemleriz.
Bu çalışma kadın sorunlarını ele alan sanat yapıtlarında kuşun bir metafor olarak ele alındığı örnekleri ele almaktadır. Çalışmada, kuş imgesinin anlamı, evrimi, sanat tarihindeki önemi, feminist anlatılardaki süreci ele alınmıştır. Araştırmada, literatür taraması tekniği kullanılarak nitel araştırma yapılmış ve kuşun sanat tarihindeki sembolik anlamı ve kullanımı incelenmiştir. Ayrıca, kuş imgesiyle kadınların sorunlarını dile getiren sanat pratiklerinin derlenmesi ve yorumlanması da çalışmanın önemli bir bölümünü oluşturmuştur. Dolayısıyla, bu tezde kuş metaforu, sanat pratiğinin temel düşünme eylemi ve yaratım olgusu biçiminde ele alınarak, kadın sorunlarına dair literatüre katkı sunması ve toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda farkındalık yaratılması gibi toplumsal travmalar, sanatın geniş etki alanı içerisine dâhil edilmiştir. Konu üzerine ortaya konulmuş kişisel sanat pratikleriyle desteklenen bu çalışma, çözüm önerileriyle sonuçlandırılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Sanat, Kadın, Feminizm, Kuş, Cinsiyet Eşitsizliği

Abstract:
Since ancient times, humans have attributed symbolic meanings to birds in their artistic depictions, often associating them with the sky. These symbolic meanings have represented various concepts such as gods, spirits, the sun, death, and immortality, becoming the subject of myths. In modern times, the image of birds is frequently used in art to express themes such as freedom, liberation, communication, and female power. Throughout history, the female figure associated with the bird image has been identified with powerful birds in matriarchal societies, while in patriarchal societies, it has been associated with more delicate bird figures. In feminist art, which some contemporary artists closely align with, the power of art as a means of expression has been effectively utilized against gender inequality. Many artists defined within feminist art can be observed resorting to the bird image, establishing a strong connection between birds and the female body.
This study focuses on the metaphorical use of birds in art works addressing women's issues. The research explores the meaning and evolution of the bird imagery, its significance in art history, and its portrayal in feminist narratives. The study adopts a qualitative research approach with a literature review technique, investigating the symbolic meaning and usage of birds throughout art history. Additionally, the compilation and interpretation of art practices expressing women's issues through the bird imagery constitute a significant part of the research. Consequently, this thesis treats the bird metaphor as a fundamental cognitive and creative act in art practice, contributing to the literature on women's issues and raising awareness about gender equality, thus incorporating social traumas into the broad sphere of art's impact. The study is supported by personal art practices related to the topic and concludes with proposed solutions.
Keywords: Art, Women, Feminism, Birds, Gender Inequality.