Kamu-özel sektör ortaklığı projesinde taraflar arası ihtilaflar: Örnek olay incelmesi ve öneriler
Disputes among parties in a public private partnership project: Case study and suggestions
Yazar: AYKUT ATLİ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ATİLLA DİKBAŞ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnşaat işi bir çok disiplini ve çok sayıda firmayı barındıran bir iş koludur. Her inşaat işinde benzer süreçlerden geçmekte olduğu düşünülse de her iş kendine özgü koşulları da beraberinde getirmektedir. Çevresel faktörlerin, ülkenin ekonomik ve sosyal koşullarının, tarafların çıkar beklentileri düşünüldüğünde, projenin beklenen süre, maliyet ve kalite ile tamamlanması taraflar arasında yapılan sözleşmenin niteliği önem kazanmaktadır.
İnşaat işindeki tarafların bir araya gelme türü işin koşullarına ve tarafların beklentilerine göre değişiklik göstermektedir.  Yurt içinde düşük gelir seviyeli kesim için üretilen toplu konut projeleri gibi sosyal sorumluluk projeleri için kamu yararına yapılan ve öncelikli kamu faydası ön görülen işler ülkemizde hasılat paylaşımı usulü ile yapılabilmektedir. Hasılat paylaşımı usulü yurt içi kamu-özel sektör birlikteliklerinde toplu konut üretiminde çokça kullanılan usul olmuştur. Bu usulün kullanımında, örnek olay incelemesinde olduğu üzere sözleşmenin taraflarında kamu ve özel sektör yer almaktadır. Kamu tarafı toplum yararına yapı işi üretmekte, özel sektör de amaçladığı karı elde etmektedir. Yurtiçi ve yurtdışı örneklerinde de görülebileceği üzere kamu kendi kaynaklarından çıkış olmadan kamu yarına işler yaparken diğer projelere kaynak açmakta, özel sektörde yapılan satışlardan beklediği karı elde etmektedir. Bu birlikteliklerde kamu politik kolaylıkları sağlarken, özel sektör de teknik bilgi ve deneyimlerini kullanarak tarafların güçlü yönlerini kullanarak bir araya gelmektedir. Yurt dışı işlerde hasılat paylaşımı usulü görülmemekte, kamu özel sektör birliktelikleri farklı tip sözleşmelerle yapılmakta ve genel anlamda kamu-özel ortaklığı (Public Private Partnership) adını almaktadır.
Kamu-özel sektör birlikteliklerinde beklentileri karşılamak adına önem teşkil eden husus iki tarafında fayda göreceği şekilde birliktelik kurarak win- win koşulunu oluşturmaktır. İnşaat işinin doğası gereği belirsizlik ortamındadır ve riskleri barındırmaktadır. Risklerin belirlenmesi ve risklere karşı tarafların tutum belirlemesi iş süreci ve sonrasında çıkabilecek ihtilafların önüne geçmekte önemli bir adım olacaktır. Hasılat paylaşımı usulü risklerin büyük kısmını yüklenici tarafına aktardığından teklif aşamasında risklerin belirlenip tutum alınmaması ile yüklenicinin ve tutum alınmadığı veya teklifler içinde yer almadığı koşullarda işin beklenen süre, maliyet ve kalitede bitirilememesi durumunu oluşturabileceğinden iş verenin de zararına durum oluşturacaktır.
Tez konusunu oluşturan örnek olay incelemesinde, bir kamu- özel sektör ortaklığı ile yapılan yapım işinin süreçleri, sözleşmesi ve taraflar arası ihtilaflar irdelenmiştir. Sözleşme ve süreç bölümlere ayrılarak incelenmiş ihtilafların sebepleri yöneticiler ile yapılan görüşmelerce incelenmiş ve öneriler alınmıştır. Sözleşme ve ek dokümanlarının yetersizliği, maddeler arası çelişmeler, ihtilafların çözümlerinin belirlenememesi, idarenin iş değişiklik emirlerindeki sözleşmeye aykırı tutumları ihtilafların başta gelen sebepleri olmuştur. Projenin beklenen maliyet, süre ve kalitede bitirilmesi sözleşmesel koşullarının ve çıkan ihtilafların iki tarafın da faydası düşünülerek çözümlenmesinin önem taşıdığı anlaşılmıştır.

Abstract:
Construction is multidisciplinary and multi firm including branch of work. Even, every construction work seems to pass through similar process, every work brings one of a kind conditions. Considering environmental factors, country' s economical and social conditions, profit expectations of parties, completing the project in the expected time, cost and quality, the quality of the contract between parties is essential.
The kind of Partnership between parties varies by the conditions and expectations among parties. In our country revenue sharing model for social responsibility projects, primarily aimed for public behalf, like housing estates for low income level, is used in public private partnership projects. Revenue sharing model is a frequent model for housing estate projects in our country. Especially social responsibility projects that are behalf of the public and primarily public benefit intended projects are done with revenue sharing model in our country. Using this model, as in the case study the two parties are public and private firms. Public side produces construction work on behalf of public, private side obtains the aimed profit. As it seems in the domestic and abrode examples, the private party without outputting any funds and saving funds for other projects while producing public behalf projects, private party obtains its profit. In this kind of partnership, public party provides bureaucratic convinence, the private partyprovides technology and experience, thus parties put forward their strengths. Abroad public private partnerships produce substructure works different than domestic works. In abroud countries revenue sharing model is not a frequent model, private and public sector partnerships use different kinds of contracts and in general named as public private partnership. 
In public private partner ships its important to consider both parties benefits producing a win- win condition. Construciton work since its nature, its in a uncertainty medium and includes risks. Designating risks and considering a behavior for risks is an impartant step for avoiding disputes process of work and after completion. In revenue sharing model, since majoratiy of risks are transferred to private party, it is important consider risk in the bidding phase of the project. Without considering a behavior for risks, it will be difficult to end the project in expected time, cost and quality and both private and public side will experience loss.
In the subject of the thesis, the case study of a public private partnership project processes, contract and disputes among parties are studied. The constract and processes are divided to sections, reasons for disputes are studied through the interviews with executives from private and public parties and suggestions are received. In adequate contract and contract addendum, contradicions among contractual clauses, not determining solution for disputes, administraitons non- contractual behavior for change orders are the leading reasons for disputes. For ending the project in the expected time, cost and quality it is important to organize contractual conditions and determine occurring disputes to be beneficial for both of the parties.