Doğa yürüyüşçülerinin motivasyon, memnuniyet ve davranışsal eğilimi arasındaki ilişki: Artabel Gölleri Tabiat Parkı örneği
The relationship between motivation, satisfaction and behavioral tendencies of nature hikers: The case of Artabel Lakes Natural Park
Yazar: SONGÜL SEDA KAMBER TAŞ
Danışman: PROF. DR. EVREN GÜÇER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı / Rekreasyon Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Çalışmanın amacı doğa yürüyüşçülerinin motivasyonu, memnuniyeti ve davranışsal niyeti arasındaki ilişkinin incelenerek ortaya konmasıdır. Çalışmanın evrenini Artabel Gölleri Tabiat Parkı'nı ziyaret eden doğa yürüyüşçüleri oluşturmaktadır. Alanda ve çevirim içi ortamda yürütülen veri toplama faaliyetleri neticesinde 204 yerli ziyaretçiden kullanılabilir anket elde edilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın örneklemi 204 kişiden oluşmaktadır. Çalışmada kullanılan anket formunda itici motivasyon, çekici motivasyon, memnuniyet ve davranışsal niyet olmak üzere dört ölçek ile demografik sorular yer almıştır. Veriler; tanımlayıcı analizler, açımlayıcı faktör analizi, regresyon analizi, korelasyon analizi, yol analizi ve düzenleyici etki analizi ile çözümlemeye tabi tutulmuştur. Geliştirilen itici motivasyon ölçeğinin yapı geçerliliğinin sağlanması ve temel boyutların belirlenmesi amacıyla yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda 6 boyutlu bir yapı oluşmuştur. Bu boyutlar kendini gerçekleştirme, kaçış, sosyalleşme, öğrenme, macera, rahatlama şeklinde isimlendirilmiştir. Aynı şekilde çekici motivasyon ölçeğinin yapı geçerliliğinin sağlanması ve temel boyutların belirlenmesi amacıyla yapılan faktör analizi sonucunda 5 boyutlu bir yapı oluşmuştur. Bu boyutlar parkur özellikleri, kulüp olanakları, ulaşılabilirlik, doğal çekicilikler, üst yapı şeklinde adlandırılmıştır. İlişkisel analizler neticesinde çekici motivasyonlarının genel memnuniyete, genel memnuniyetin tekrar ziyaret ve tavsiye etme niyetlerine etkisinin olduğu bulunmuştur. Ayrıca çekici motivasyonlarının genel memnuniyete etkisinde itici motivasyonların düzenleyici bir etkisi olduğu sonucuna varılmıştır. İtici ve çekici motivasyon boyutları çerçevesinde yürütülen düzenleyici etki analizlerinde ise kendini gerçekleştirme itici motivasyonun parkur özellikleri-genel memnuniyet, doğal çekicilikler-genel memnuniyet, üst yapı-genel memnuniyet ilişkisinde; kaçış itici motivasyonun parkur özellikleri-genel memnuniyet, doğal çekicilikler-genel memnuniyet ilişkisinde; öğrenme itici motivasyonun parkur özellikleri-genel memnuniyet, ulaşılabilirlik-genel memnuniyet, doğal çekicilikler-genel memnuniyet ilişkisinde; macera itici motivasyonunun doğal çekicilikler-genel memnuniyet ilişkisinde; rahatlama itici motivasyonun ulaşılabilirlik-genel memnuniyet, doğal çekicilikler-genel memnuniyet ilişkisinde düzenleyici etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışma neticesinde kişilerin itici motivasyonları yüksek bir şekilde doğa yürüyüşüne katıldıklarında destinasyonun çekiciliklerinin genel memnuniyeti daha fazla etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between the motivation, satisfaction, and behavioral intention of nature hikers. The study's population consists of nature hikers visiting Artabel Lakes Nature Park. In the data collection process of the study, usable questionnaires were obtained from a total of 204 local visitors from the field and online environment. In this context, the study's sample consists of 204 individuals. The survey used in the study includes four scales: push motivation, pull motivation, satisfaction, and behavioral intention, along with demographic questions. The data were subjected to descriptive analyses, exploratory factor analysis, regression analysis, correlation analysis, path analysis, and moderator effect analysis for analysis. Through the exploratory factor analysis conducted to ensure the construct validity of the developed push motivation scale and to determine the underlying dimensions, a six-dimensional structure has emerged. These dimensions are named as self-fulfillment, escapism, socialization, learning, adventure, and relaxation. Similarly, through the factor analysis conducted to establish the construct validity and determine the underlying dimensions of the pull motivation scale, a five-dimensional structure has emerged. These dimensions are named as trail characteristics, club facilities, accessibility, natural attractions, and infrastructure. As a result of the relational analyses, it has been found that attractive motivations have an impact on overall satisfaction, and overall satisfaction influences intentions for repeat visits and recommendations. Furthermore, it has been concluded that attractive motivations have a moderating effect on the relationship between push motivations and overall satisfaction. In the context of push and pull motivation dimensions, conducted moderator effect analyses revealed that self-fulfillment push motivation has a moderating effect on the relationship between trail characteristics and overall satisfaction, natural attractions and overall satisfaction, superstructure and overall satisfaction. Similarly, escapism push motivation has a moderating effect on the relationship between trail characteristics and overall satisfaction, natural attractions and overall satisfaction. Learning push motivation has a moderating effect on the relationship between trail characteristics and overall satisfaction, accessibility and overall satisfaction, natural attractions and overall satisfaction. Adventure push motivation has a moderating effect on the relationship between natural attractions and overall satisfaction. Relaxation push motivation has a moderating effect on the relationship between accessibility and overall satisfaction, natural attractions and overall satisfaction. The study results indicate that when individuals participate in nature hiking with high levels of push motivations, the attractiveness of the destination has a greater impact on overall satisfaction.