Sosyal Güvenlik Hukukunda denetim usulleri ve uygulama sorunları
The inspection methods and implementation problems in Social Security Law
Yazar: HİLAL SÖYLEMEZ
Danışman: PROF. DR. HEDİYE ERGİN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Denetim = Control ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law

Özet:
Sosyal güvenlik hukuku, sosyal risklere karşı bireylere ekonomik güvence sunan ve gelirin yeniden dağıtımını sağlayan bir hukuk dalıdır. Sosyal devlet ilkesinin bir gereği olan sosyal güvenlik, evrensel ve çağdaş bir niteliğe sahiptir. Sosyal güvenlik sistemi, sosyal adaletin sağlanması ve sosyal toplum düzeninin geliştirilmesinde büyük rol oynamaktadır.
Devlet kamu düzenini sağlamak için bir takım kurallar koymak ve bu kuralların yerine getirilip getirilmediğini denetlemekle yükümlüdür. Çalışma hayatı içinde sosyal güvenlik hukukun gereklerinin yerine getirilip getirilmediği, sosyal güvenlik denetim birimleri tarafından yerine getirilmektedir. Sosyal Güvenlik denetimi, Kurum içerisinde sosyal güvenlik denetmenleri ve sosyal güvenlik müfettişleri tarafından yürütülmektedir. Sosyal güvenlik alanında denetim yetkisi sınırlı da olsa Kurum dışında iş müfettişleri, serbest muhasebeci mali müşavirler, yeminli mali müşavirler ve diğer kamu idarelerinin denetim birimlerine tanınmıştır.
Sosyal güvenlik denetiminin birincil önceliği enformel (kayıt dışı) istihdamla mücadele olup, kayıt dışı istihdam faktörünün geriletilmesinde etkin bir denetimin rolü ve işlevi büyüktür. Kayıtlı istihdamdan kaçınmaya yol açan ekonomik ve sosyo-politik etkenler, a-tipik çalışma modelleri, kanun ve mevzuatın yeni değişimlere ayak uyduramayan değişim hızı ve denetim birimleri arasındaki koordinasyon eksikliği, sosyal güvenlik denetiminin etkinliğini düşüren önemli sorunların başında gelmektedir.
Ülke ekonomisi içindeki kaynakların dağıtımında sosyal ve ekonomik eşitsizliklere neden olan sosyal güvenlik sisteminden kaçınma veya sosyal güvenlik sisteminin sağladığı hizmet ve yardımlardan yersiz yararlanma gibi sorunlarla aktif bir şekilde mücadele edilebilmesi ancak etkin bir denetim mekanizmasıyla mümkündür. Ancak mevcut sistem içindeki çok başlılık, denetim bağımsızlığının yeterince sağlanmaması, sayısal yetersizlik, fiziki şartlar ve teknik altyapı yetersizlikleri denetimin etkinliğini ve kalitesini düşüren unsurlardır. Ayrıca Kurumun bütün denetim birimlerini içine alan genel ve kapsamlı bir denetim stratejisi eksikliği, sosyal güvenlik denetiminin sosyal hukuk düzeni üzerindeki öneminin yeterince kavranmadığının önemli bir göstergesidir.

Abstract:
Social security law is a branch of law providing economic assurance to individuals against social risks and redistributing income. Being a requirement of the principle of the social state, social security has a universal and contemporary character. The right to social security is one of the social rights that are considered as second generation human rights and it is guaranteed by the constitution. The social security system plays a major role in the development of social justice and the development of social community order.
The state is obliged to set a set of rules to ensure public order and to check whether these rules are fulfilled. Social security audit units check whether the requirements of social security law are fulfilled in the working life. Social security audits are carried out by social security inspectors and social security auditors within the Institution. Although the authority to audit in the field of social security is limited, labor inspectors from outside of the institution, independent accountants and financial advisers and other public administrations have been recognized by the audit units.
The primary priority of the social security audit is to fight against informal (unregistered) employment and the role and function of audit in the elimination of the unregistered employment is great. The effectiveness of social security audit is negatively affected by not only economic and socio-political factors leading to avoiding registered employment but also a-typical working models, speed of change in laws and legislation and coordination between audit units.
It is only possible with an effective control mechanism to struggle against the avoidance of social security rights and obligations that cause social and economic inequalities in the accumulation and distribution of resources within the national economy or to deal effectively with problems arising from the misuse of these rights and benefits. However, the multitude within the current system, the inadequacy of audit independence, the lack of numerical inadequacy, physical conditions and technical infrastructure are the factors that reduce the efficiency and quality of the audit. In addition, the lack of a general and comprehensive audit strategy including all the audit units of the Agency is an important indicator of the insufficient understanding of the importance of social security audit.