Sınıf II maloklüzyona sahip bireylerde çekimli/çekimsiz sabit mekanik tedavilerle kraniodentofasiyal yapılarda ortaya çıkan değişikliklerin sınıf ı maloklüzyonlu bireylerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Comparative evaluation of craniofacial changes in individuals with class II malocclusion treated with extraction/non-extraction fixed mechanotherapy versus individuals with class i malocclusion
Yazar: EZGİ KARDELEN ALTUNAL
Danışman: PROF. DR. MELİHA RÜBENDİZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş çekimi = Tooth extraction ; Görüntüleme-üç boyutlu = Imaging-three-dimensional ; Maloklüzyon-angle sınıf I = Malocclusion-angle class I ; Maloklüzyon-angle sınıf II = Malocclusion-angle class II

Özet:
Retospektif olarak yürütülen bu çalışmada, postpubertal Sınıf 2 maloklüzyona sahip bireylere ait, lateral sefalometrik filmlerden yapılan iskeletodental ve dijital maksiller modellerden yapılan üç boyutlu (maksiller derinlik/alan/hacim) ölçümler aracılığıyla, ayrı ayrı çekimli ve çekimsiz tedavilerle ortaya çıkan değişikliklerin, Sınıf 1 bireylerle karşılaştırılmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır.  
Çalışmanın materyali, Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ortodonti Anabilim Dalı arşivinden 2008-2020 yılları arasında tedavi edilmiş bireyler arasından seçilmiştir. Araştırmaya daimi dentisyonda ve postpubertal gelişim döneminde, daha önce ortodontik tedavi görmemiş, maksiller iki premolar ya da maksiller/mandibular ikişer premolar çekimli ve çekimsiz sabit mekanikler ile tedavi edilmiş, normodiverjan (32°≤SN/GoGn ≤38°), Sınıf 1 ve Sınıf 2 maloklüzyona sahip bireyler dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen bireyler ANB değerine göre iki (Sınıf 2 ve Sınf 1) ve tedavi şekline göre (çekimli/çekimsiz) ikişer alt gurup olmak üzere toplam dört gruba ayrılmıştır. Çalışmaya, Sınıf 2 çekimsiz 18 (16 kadın; 2 erkek), Sınıf 2 çekimli 16 (9 kadın; 7 erkek), Sınıf 1 çekimsiz 18 (11 kadın; 7 erkek) ve Sınıf 1 çekimli 17 (9 kadın; 8 erkek) olmak üzere toplam 69 birey dahil edilmiştir. Çalışma bu bireylere ait sefalometrik filmler ve açı modeller üzerinde yürütülmüştür. Sefalometrik filmler üzerindeki değerlendirmeler Dolphin Imaging 11.8 (Dolphin Imaging & Management Solutions, Chatsworth, CA, USA) ve AutoCAD 2022 (AUTODESK, Product Version: S.51.0.0., USA) programları kullanılarak belirlenen noktalar ve ölçümler aracılığı ile yapılmıştır. Alçı modeller ise taranarak (Sirona inEos X5, Dentsply Sirona, Bensheim, Almanya) dijital ortama aktarılmış (inLab CAD SW 16.0 Basic Module Dentsply Sirona, Almanya) ve modeller üzerindeki tüm ölçümler dijital olarak yapılmıştır (Materialise 3-Matic 17.0, Materialise NV, Belçika). Sınıf 2 ve Sınıf 1 maloklüzyonların çekimsiz ve çekimli alt gruplarının tümünde ayrı ayrı tedavi başlangıç ve sonu ölçüm farklılıklarının önem kontrollerinin değerlendirilmesinde Wilcoxon sıralı işaretler analizi kullanılmıştır. Sınıf 2 ve Sınıf 1 maloklüzyon ana grupları içerisinde ayrı ayrı çekimsiz ve çekimli toplam dört alt grup arasındaki tedavi ile ortaya çıkan farklılıklarının belirlenmesinde Kruskal Wallis analizi kullanılmıştır. Gruplar arası farklılıkların önemli bulunduğu durumlarda ise farklılığın kaynağını tespit etmek üzere Mann-Whitney U analizi kullanılmıştır. Postpubertal dönemde sabit mekaniklerle tedavi edilen Sınıf 2 ve Sınıf 1 maloklüzyonlu bireylerde çekimsiz ve çekimli tedavi stratejileri ile ortaya çıkan farklılıkların iskeletsel ölçümler (SNA, SNB, ANB, SN/GoGn, Pg⊥NB, SN/PP) bakımından tüm alt gruplarda benzer olduğu tespit edilmiştir. Kesici dişlerin sagital konumlarını ifade eden dentoalveolar ölçümler bakımından (U1/NA, U1⊥NA, U1⊥VRD) her iki maloklüzyon ana grubunun çekimsiz alt gruplarında dental protrüzyon çekimli alt gruplarında ise retrüzyon olması sebebiyle tedavi ile ortaya çıkan değişikliklerin Sınıf 2 ve Sınıf 1 maloklüzyonun çekimsiz-çekimli alt gruplarında birbirinden farklı olduğu görülmüştür. Maksiller transversal genişlik ölçümlerinden interpremolar ve intermolar boyutlar bakımından (D5, D6; G5, G6) gerek Sınıf 2 gerekse Sınıf 1 maloklüzyonlarda benzer şekilde olmak üzere çekimli bireylerde boyutsal azalmayı, çekimsiz bireylerde ise boyutsal artışı ifade edecek şekildeki değişikliklerin birbirinden farklı olduğu, kaninler arası boyutların (G3 ve D3) ise çekim yapılsın ya da yapılmasın tüm alt gruplarda benzer değişiklikler gösterdiği tespit edilmiştir. Her iki maloklüzyon ana grubunda benzer olmak üzere hacim (V), alan (A) ve yükseklik (H) ölçümlerinin çekime bağlı olarak azalmış (sırasıyla H5; V5, VT; TYA), çekimsiz gruplarda ise (sırasıyla H3,4,5,6; V3, V5, VT; A3, A5, TYA) artmış olması nedeniyle palatinal yükseklik (H3, H5), palatinal hacim (V3, V5, VT) ve palatinal mukoza yüzey  alanı (A3, TYA) ölçümleri bakımından tedavi ile ortaya çıkan değişiklikler Sınıf 2 ve Sınıf 1 maloklüzyonun çekimsiz-çekimli alt gruplarında birbirinden farklı bulunmuştur. 

Anahtar Sözcükler: Palatinal hacim, Sınıf 2 maloklüzyon, çekimli tedavi, çekimsiz tedavi

Abstract:
The aim of this retrospective study is to compare the treatment effects on skeletal, dental, and palatal height/area/volume in postpubertal individuals with Class 2 malocclusion treated with extraction or non-extraction fixed mechanotherapy using three-dimensional digital models, and to evaluate these effects in comparison to individuals with Class 1 malocclusion. The material for this study was selected from individuals treated at the Orthodontics Department Clinic of Ankara University Faculty of Dentistry between 2008-2020. The study included postpubertal individuals with Class 1 and Class 2 malocclusion who met the following criteria: permanent dentition without missing permanent teeth (except for third molars), no prior functional and/or orthopedic treatment, treatment with fixed mechanotherapy involving maxillary 2 premolar extractions or maxillary/mandibular 4 premolar extractions, high-quality pre- and post-treatment cephalometric radiographs and plaster models allowing for cephalometric evaluation, and normodivergent growth pattern (32o≤SN/GoGn ≤ 38°).A total of 69 individuals were included in the study and divided into four groups based on the treatment type (extraction/non-extraction) and ANB angle: Class 2 non-extraction (n=18, 16 females; 2 males), Class 2 extraction (n=16, 9 females; 7 males), Class 1 non-extraction (n=18, 11 females; 7 males), and Class 1 extraction (n=17, 9 females; 8 males). To ensure standardization across groups, care was taken to match the amount of crowding, total palatal volume and area, and growth/development stages of the individuals in both extraction and non-extraction treatments. Cephalometric radiographs were evaluated using Dolphin Imaging 11.8 (Dolphin Imaging & Management Solutions, Chatsworth, CA, USA) and AutoCAD 2022 (AUTODESK, Product Version: S.51.0.0., USA). Plaster models were scanned (Sirona inEos X5, Dentsply Sirona, Bensheim, Germany) and digitized (inLab CAD SW 16.0 Basic Module Dentsply Sirona, Germany), with all measurements performed digitally (Materialise 3-Matic 17.0, Materialise NV, Belgium). The Kruskal-Wallis analysis method was used to determine differences in measurements among the four groups (extraction/non-extraction within Class 2 and Class 1 malocclusion). When significant differences were found among groups, the Mann-Whitney U test was used to identify the source of the differences. The Wilcoxon signed-rank test was used to evaluate the significance of differences between pre and post-treatment measurements within each group. In postpubertal individuals treated with fixed mechanics, it was observed that differences between extraction and non-extraction treatment strategies in Class 2 and Class 1 malocclusion groups were similar in skeletal measurements (SNA, SNB, ANB, SN/GoGn, SN/PP). However, dentoalveolar measurements indicating the sagittal positions of maxillary incisors and molars (U1/NA, U1⊥NA, U1⊥VRD, U6D⊥VRD) differed significantly between non-extraction and extraction subgroups. Differences in maxillary transverse dimensions (D5, D6; G5, G6) due to treatment were found to vary between Class 2 and Class 1 malocclusion groups, whereas intercanin dimensions (G3 and D3) were similar across all subgroups. In non-extraction subgroups of both Class 2 and Class 1 malocclusions, increases in all palatal height parameters (H3,4,5,6), total palatal volume (VT), and total palatal mucosal surface area (TYA) were observed post-treatment. Conversely, in extraction treatments, decreases were noted post-treatment specifically in palatal height in the premolar region (H5), total palatal volume (VT), and total palatal mucosal surface area (TYA). Differences in palatal height (H3, H5), palatal volume (V3, V5, VT), and palatal area (A3, TYA) measurements due to treatment were found to differ between both Class 2 and Class 1 malocclusion groups in non-extraction and extraction treatment strategies

Keywords: Palatal volume, Class 2 malocclusion, extraction treatment, non-extraction treatment