Covıd-19 pandemisinin bireylerin iletişim alışkanlıklarına etkisi: Elazığ örneği
The effect of the Covid-19 pandemic on the communication habits of the individuals: The example of Elazig
Yazar: FERDA BAŞGÜN
Danışman: DOÇ. DR. ADEM DOĞAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Tarih boyunca pandemilerin toplumları kısa sürede çok yönlü olarak etkilediği ve toplumun yaşam pratiklerini hızlı olarak pandemi kapsamına göre şekillendirdiği görülmektedir. Covid-19 pandemisi 2019 yılının sonlarında ortaya çıkarak, taşıdığı özellikler ve hızlı yayılım süreci ile modern dünyanın karşılaştığı ilk pandemi olmuştur. Pandemi sürecindeki izolasyon ve karantina gibi sosyal alanların sınırlandırılması küresel bazda toplumları etkisi altına alıp normal hayat akışını bir anda değiştirmiştir. Bu kapsamda yüz yüze iletişim alanları sınırlandırılmış ve dijital iletişim içerisine geleneksel iletişimin özelliklerini de daha fazla alarak hibrit bir medya alanı oluşturmaya başlamıştır. Pandemi sürecinin neden olduğu yasaklar ve kısıtlamalar kapsamında iletişim araçlarının önemi daha da artmış ve iletişim araçlarına yeni misyonlar yüklenmiştir. 
Bu çalışma, son yüzyılın ilk pandemisi olan Covid-19 pandemi sürecinin bireylerin iletişim alışkanlıklarını nasıl etkilediğini bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Pandemi sürecine ilişkin literatürde yapılan araştırmalar bu sürecin farklı boyutlarını ele almasına karşın bu çalışmada, pandemi sürecinin bireylerin gündelik yaşamdaki davranışlarını ve iletişim alışkanlıklarını bütüncül bir yaklaşımla ele alarak kapsamlı bir şekilde incelemeye tabi tutmuştur. Dolayısıyla bu araştırma, pandemi ve iletişim çerçevesinde tüm dünyayı farklı boyutlarıyla etkileyen Covid-19 pandemisinin, bireylerin medya kullanım alışkanlıklarını ve sosyal ilişkileri bağlamında toplumsal ilişkilerini nasıl etkilediği, iletişim kullanım biçimlerinde ne tür değişimler yaşandığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın uygulandığı Elazığ ili 24 Ocak 2020 tarihinde AFAD verilerine göre 6.8'lik bir depremle büyük oranda yıpranan bir il olmuştur. Depremin hemen ardından Mart ayı ile beraber Elazığ ilinde de Covid-19 virüsü etkisini yoğun bir şekilde göstermeye başlamıştır. Çalışma için örneklem olarak seçilen Elazığ ilinde, depremin etkileri devam ederken insanlar Covid-19 virüsü ile karşı karşıya kalmıştır. Bu çerçevede, çalışmada alan araştırması yöntemi esas alınarak Elazığ ili örneklemi üzerinden 1100 kişiye yüz yüze anket tekniği uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular kapsamında; pandeminin iletişim alışkanlıklarını dijitalleşirken, yüz yüze iletişimi ise daha fazla sınırlandırdığı görülmektedir. Ayrıca Covid-19 süreci, insanların iletişim araçlarını kullanma amaçlarını değiştirmiş, iletişim araçlarının kullanım oranlarını arttırmıştır. Araştırma kapsamında yüz yüze iletişim pratiklerini devam ettirilmesine yönelik toplumda kaygı durumu yaşanırken bu iletişim pratikleri için dijital iletişim ve sosyal medya araçları daha fazla tercih edilmeye başlanmıştır. Ayrıca pandemi süreci toplumsal kaygı düzeyini arttırmış; eğitim, ekonomi, iletişim pratikleri ve toplumsal yaşamı yeni normallere göre şekillendirmiştir. Pandemi dönemi kapsamında toplumun tüketim alışkanlıklarını değiştirdiği ve alışveriş alışkanlıklarınında pandemiye yönelik değişim gösterdiği dikkat çekmektedir. Bu kapsamda çalışma, iletişim alanına sağlayacağı katkıların yanı sıra, ekonomi, sosyoloji ve psikoloji gibi farklı disiplinlere de önemli katkılar sağlayacaktır. Yine çalışma kapsamında ortaya çıkan medya kullanım alışkanları verileri, medya servis sağlayıcılarına da benzer süreçlere ilişkin ışık tutabilecektir.

Abstract:
Throughout history, pandemics have affected societies in many ways in a short time. Pandemics are rapidly shaping the life practices of society according to the pandemic. The Covid-19 pandemic emerged in late 2019. This pandemic has been the first pandemic the modern world has faced in terms of its characteristics. The pandemic process has restricted social areas through isolation and quarantine rules. This has affected societies globally. The pandemic has changed the normal course of life in an instant. With the effects of the pandemic, face-to-face communication areas have been limited. Therefore, digital communication has become widespread. Digital communication embodies more than the features of traditional communication. Digital a hybrid media space has emerged in communication. The bans and restrictions caused by the pandemic process have further increased the importance of communication tools. This process has imposed new tasks on communication tools.
 This study holistically examines how the first pandemic of the last century, Covid-19, affects the communication habits of individuals. Studies in the literature on the pandemic process deal with different dimensions of this process. However, this study examines the daily life behaviors and communication habits of individuals during the pandemic process holistically. Therefore, this research shows the media usage habits of individuals with Covid-19, which affects the whole world. In addition, it gives the changes in social relations and communication usage patterns in the context of social relations. According to AFAD data, there was a 6.8 magnitude earthquake on January 24, 2020, in the province of Elazig, where the study was conducted. For this reason, the province of Elazig was largely worn out. After the earthquake, the Covid-19 virus intensified its effect in Elazig in March. In the province of Elazig, which was chosen as the sample in the study, people encountered the Covid-19 virus while the effects of the earthquake continued. In this context, the field research method was used as the basis for the study. The face-to-face survey technique was applied to 1100 people in the sample of Elazig province. According to the findings of the research, The pandemic has further digitized communication habits. Face-to-face communication remained more limited in this process. In addition, the Covid-19 process has changed the purpose of people's use of communication tools and increased their use. Concern has arisen for the continuation of face-to-face communication practices in society. Digital communication and social media tools are preferred for these communication practices. In addition, the pandemic process has increased the level of social anxiety. It has shaped education, the economy, communication practices, and social life according to the new norms. Within the scope of the pandemic period, the consumption and shopping habits of society have also changed. In this context, the study will make important contributions to different disciplines such as communication, economics, sociology, and psychology. Again, the media usage data revealed in the study may shed light on similar processes for media service providers.

Pandemic, Covid-19, Communication Habits, Social Change.