İmam Zemahşerî'nin el-Keşşâf isimli efsîri bağlamında Ahzâb sûresinin belagat açısından incelenmesi
Examination of the surah Ahzâb in terms of rhetorc in the context of the interpretation of İmam Zemahşerî named al-Kashsaf
Yazar: OSMAN FİDAN
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR YILMAZ
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahzab suresi = Ahzab sura ; Belagat = Eloquence ; El-Keşşaf = Al-Keşşaf ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Zemahşeri = Zemahşeri

Özet:
Kur'ân-ı Kerîm'i doğru anlamada hiç şüphesiz müfessirlerin önemli bir yeri vardır. Bu tezin amacı da İslâm dünyasında haklı bir şöhrete sahip olan müfessir Zemahşerî'nin el-Keşşâf isimli tefsîri bağlamında Ahzâb sûresindeki edebî inceliklerin ortaya çıkarılması ve Kur'ân-ı Kerîm'in ne derece belîğ bir kitap olduğunun bir kez daha vurgulanmasıdır. Kur'ân-ı Kerîm'in çok konulu sûrelerinden olan ve bu sebeple gerek ilmî gerekse akademik alanda pek çok çalışmaya konu olan Ahzâb sûresi, hiç şüphesiz belâğî açıdan da bir o kadar zengindir. Bu çalışma, Ahzâb sûresini farklı bir açıdan ele alıp, sûredeki edebî sanatları incelemektedir. Ayrıca dirâyet tefsîrleri alanında büyük bir şöhrete sahip olan Keşşâf'ın esas alınması, İmam Zemahşerî'nin tefsîr metoduna dair bilgi vermektedir. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde, araştırmanın konusu, gayesi, yöntemi, literatür araştırması, İmam Zemahşerî'nin hayatı, ilmi kişiliği ve İslâm ilim hazinesine kazandırdığı eserleri zikredilip, daha sonra Ahzâb sûresinin adı ve mânâsı, nüzûl yeri ve zamanı, nüzûl sebepleri ve sûrenin genel muhtevası gibi konular ele alınmıştır. İkinci bölümde ise, belagat ilmine genel bir bakış, bu ilmin tanımı, tarihçesi, kısımları ve bu alanda yazılan eserlere değinilmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise, Keşşâf tefsîri esas alınarak Ahzâb sûresi belagat açısından incelenmiştir. Bu kısımda, âyetler analiz edilirken musannifin açık bir şekilde ifade ettiği belâğî açıklamaların yanında, zımnen işâret ettikleri de ifade edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Zemahşerî, Keşşâf, Belagat, Ahzâb sûresi

Abstract:
Undoubtedly, commentators have en important place in understanding the Qur'an correctly. The aim of this thesis is to reveal the literary subtleties in Surah Ahzab in the context of the Tafsir al-Kashshaf of Zemahshari, which has a well-deserved reputation in the Islamic world, and to emphasize once again the extent to which the Qur'an Karim is a beli book. There is no doubt that Surah Ahzab, which is one of the most important surahs of the Qur'an, and which is the subject of many studies in both scientific and academic fields, is also very rich in terms of Belâğî. This work deals with Surah Ahzab from a point of view that has never been examined before and examines the literary arts in Surah. In addition, the fact that Keşşâf, who has a great reputation in the tafsir tafsir field, is based gives information on the tafsir method of Imam Zemahşerî. This work consists of an introduction and three parts. In the introduction part, after the research, subject, purpose, method and literature research, Imam Zemahşerî's life, scientific personality and the works he brought to the Islamic science treasury were discussed. In the first chapter, topics such as the name and meaning of Surah Ahzab, place and time of the surah, reasons of surah and the general content of surah are discussed. In the second part, an overview of the science of eloquence, the definition of this science, its history, parts and the works written in this field are mentioned. In the third and final chapter, Surah Ahzab was examined in terms of eloquence based on the Tafsir of Kashsaf. In this section, while analyzing the verses, it is tried to be expressed that the author expresses implicitly as well as the explicit explanations he expresses.

Keywords: Zemahşerî, Kashsaf, Eloquence, Surah Ahzâb