Erişkinlerde sağlık okuryazarlığının sağlık sistemlerine güvensizlik ve anksiyeteyle ilişkisi
Effect of health literacy on health system distrust and anxiety among adults
Yazar: ÖYKÜM KALENDER
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Sağlık anksiyetesi = Health anxiety ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlık sistemleri = Health systems

Özet:
Amaç: Çalışmamızda erişkinlerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin sağlık sistemine olan güvensizlik ve anksiyeteyle olan ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Kesitsel nitelikteki bu çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı Ümraniye Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 18-65 yaş arası 215 gönüllü birey katıldı. Katılımcılardan, araştırmacı tarafından hazırlanmış; sosyodemografik özellikler anket formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, Sağlık Sistemlerine Güvensizlik Ölçeği ve Sağlık Anksiyetesi Ölçeği olmak üzere toplam 4 adet anket formunu cevaplandırmaları istendi. Çalışmada elde edilen bulgular, anlamlılık p<0,05 düzeyi dikkate alınarak istatistiksel olarak değerlendirildi. 

Bulgular: Çalışmamız yaşları 18 ile 65 arasında değişmekte olan, 74'ü (%34.4) erkek ve 141'i (%65.6) kadın olmak üzere toplam 215 olgu ile yapılmıştır. Olguların yaş ortalaması 40.07±14.62'dir. TSOY-32 (68) ölçeğinden elde edilen çalışma sonuçlarımıza göre bireylerin sağlık okuryazarlığı genel indeks puan ortalaması 35,57±10,46 olarak bulunmuştur. Sağlık anksiyetesi ve sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkiyi incelediğimizde, bedensel belirtilere aşırı duyarlılık ve kaygı ile tedavi ve hizmet-bilgiyi anlama değerleri arasında ters yönlü, %15.8 düzeyinde; hizmet-bilgiyi kullanma/uygulama değerleri arasında ters yönlü, %17.8 düzeyinde; bilgiye ulaşma değerleri arasında ters yönlü, %18.1 düzeyinde; bilgiyi anlama değerleri arasında ters yönlü, %21.9 düzeyinde; bilgiyi değerlendirme değerleri arasında ters yönlü, %17.5 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.010; p<0.05); bilgiyi kullanma/uygulama değerleri arasında ters yönlü, %21.2 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.002; p<0.05). SSGÖ ile tedavi ve hizmet-bilgiye ulaşma değerleri arasında ters yönlü, %29,9 düzeyinde (p:0.000; p<0.05); hizmet-bilgiyi anlama değerleri arasında ters yönlü, %32 düzeyinde (p:0.000; p<0.05); hizmet-bilgiyi değerlendirme değerleri arasında ters yönlü, %36,8 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.000; p<0.05). 

Sonuç: Sağlık okuryazarlığı düzeyi ile sağlık anksiyetesi ve sağlık sistemlerine güvensizlik arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Sağlık okuryazarlığına etki eden sosyodemografik etkenler de göz önünde bulundurularak sağlık okuryazarlığı durumunu iyileştirmek amacıyla bireylerin doğru ve tarafsız bilgiye ulaşabilmeleri amacıyla uygulanan politikaların artırılması ve geliştirilmesi; sağlık anksiyetesini ve sağlık sistemlerine güvensizliği azaltmada aynı zamanda doktor-hasta ilişkisinin iyileştirilmesi konusunda etkin yöntemler olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Anksiyete, Güvensizlik

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to reveal the relationship between health literacy, health anxiety and distrust to healthcare systems among adults.

Materials and Methods: In this cross-sectional study, 215 volunteers aged between 18 and 65 who were registered at the Ümraniye Education Family Health Center affiliated to the Ümraniye Training and Research Hospital of the University of Health Sciences participated. They were asked to answer a total of 4 questionnaires; these are sociodemographic information form which was prepared by the researcher, Health Literacy Scale, Health System Distrust Scale and Health Care System Distrust Scale were applied. The findings obtained in our study were evaluated considering the statistically significant level of p<0,05. 

Results: Our study was conducted with a total of 215 cases, 74 (34.4%) men and 141 (65.6%) women, aged between 18 and 65. The average age of the cases is 40.07±14.62. According to our study results obtained from the TSOY-32 (68) scale, the average health literacy index score of individuals was found to be 35.57±10.46. When we examine the relationship between health anxiety and health literacy, the relationship between hypersensitivity to physical symptoms and anxiety and the values of understanding treatment and service-information is in the opposite direction, at the level of 15.8%; There is a reverse, 17.8% and statistically significant relationship between service-information use/application values (p:0.009; p<0.05); There is an inverse, 18.1% and statistically significant relationship between the values of access to information (p:0.008; p<0.05); There is a reverse, 21.9% and statistically significant relationship between knowledge comprehension values (p:0.001; p<0.05); There is a negative, 17.5% and statistically significant relationship between information evaluation values (p:0.010; p<0.05); There is a reverse, 21.2% and statistically significant relationship between knowledge use/application values (p:0.002; p<0.05). There is an inverse relationship between SSRI and treatment and access to service-information values, at the level of 29.9% (p:0.000; p<0.05); reverse direction between service-information comprehension values, at the level of 32% (p:0.000; p<0.05); There is a reverse, 36.8% and statistically significant relationship between service-information evaluation values (p:0.000; p<0.05).

Conclusion: It has been determined that there is a significant relationship between the level of health literacy and health anxiety and distrust in health systems. Increasing and developing the policies implemented to enable individuals to access accurate and unbiased information in order to improve the health literacy situation, taking into account the sociodemographic factors affecting health literacy; These will be effective methods for reducing health anxiety and distrust in healthcare systems, as well as improving the doctor-patient relationship.

Keywords: Health Literacy, Anxiety, Distrust