Resimli astım hareket planının okur yazar olmayanlarda astım kontrolü ve morbiditesine etkisi
Assess the impact of pictured asthma action plan on asthma control and morbidity at illiterate female patients
Yazar: BAHAR ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. FEYZA ERKAN KRAUSE
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Astım = Asthma ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hasta takibi = Follow up studies ; Morbidite = Morbidity ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş:Astım dünyada 300 milyon kişiyi etkileyen değişken hava yolu obstrüksiyonu ile karakterize, solunum yollarının kronik inflamatuar bir hastalığıdır. Tüm kronik hastalıklarda olduğu gibi medikal tedavinin yanında hasta eğitimi önemlidir.Amaç:Yazılı astım hareket planları, kişisel astım eğitiminin önemli bir parçasını oluşturmaktadır, ancak okur yazarlığı olmayan kişilere uygulanamamaktadır. Türkiyede 15 yaş üzerinde, okur yazar olmayan yaklaşık 5 milyon kişi bulunmaktadır. Biz bu çalışmayı, resimli hale getirilen standart astım hareket planının, yazılı hareket planlarına benzer şekilde, okur yazar olmayan kadın hastalarda, astım kontrolü ve morbiditesi üzerindeki etkisi olup olmadığını saptamak amacıyla planladık.Materyal ve Metod:Muş ilinde 40 okuma yazma bilmeyen orta-ağır persistan astım tanılı kadın hastalar çalışmaya alındı; demografik özellikleri, kullandıkları tedaviler kaydedildi, St George Solunum Anketi (SGRQ) ve astım kontrol testi (ACT) yapıldı, gönüllü onam alındı. İki gruba ayrılarak, her iki gruba astım eğitimi verildi, ilk gruba astım hareket planı hakkında eğitim verildi. 1. 2. ve 6. Ayda hastalar telefonla aranarak acil başvuruları, antibiyotik tedavi ihtiyaçları, sistemik kortikosteroid ihtiyaçları, beklenmeyen hastane başvuruları değerlendirildi ve astım kontrol testi yapıldı. 6. ayda SGRQ tekrarlandı.Bulgular:40 olgudan toplam 34 olgu çalışmayı sonlandırdı. Olguların demografik özellikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmedi. Astım hareket planı verilen grubunun başlangıç, eğitim sonrası 1.Ay, 2.Ay ve 6.Ay ACT skoru ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı değişim gözlendi (p=0,0001). Astım hareket planı verilmeyen grubun birinci ay ve ikinci ay ACT skor ortalamaları astım hareket planı verilen gruptan istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p=0,034, p=0,01). Astım hareket planı verilen Grubun altıncı ay St. George Solunum Anketi toplam skor ortalamaları Astım hareket planı verilmeyen Gruptan istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0,033).Kontrol parametrelerinin değerlendirmesinde, astım hareket planı verilen ve verilmeyen gruplarının acil başvurusu, altı aylık takip süresinde, bir yıl önceki döneme göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu (p=0.001). Altı aylı takip sonunda her iki grup karşılaştırıldığında, astım hareket planı verilen grubun acil başvurusunun, astım hareket planı verilmeyen gruba göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük olduğu görüldü (p=0.001). Astım hareket planı verilen ve astım hareket planı verilmeyen gruplarının başlangıçta sorgulanan subjektif veri olarak bir yıllık hastane yatışı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmedi. Altı aylık takip sonunda hareket planı verilen ve verilmeyen gruplarda hastane yatışı olmadı. astım hareket planı verilen gruptaki olgularda hekim ile görüşerek toplam 12 kez oral steroid tedavisi kullanımı oldu. Bu da bize 12 kez engellenmiş hastane ve acil başvurusunu göstermektedirSonuç:Çalışmamızda; okuma yazma bilmeyen astım hastalarında, eğitime ek olarak resimli astım hareket planı ile kazandırılan öz-yönetim becerisi sayesinde, sadece eğitime göre astım kontrolündeki düzelmenin ve yaşam kalitesinin daha çok arttığı; ayrıca acil başvurusunun ve hastane yatışının daha fazla azaldığı saptanmıştır. Bu çalışma, literatürde resimli astım hareket planının, astım morbiditesine etkisinin değerlendirildiği klinik pratikteki ilk uygulamadır.

Abstract:
Backround:Asthma is a chronic inflammatory disease of the airways, characterized by variable airflow obstruction, affects 300 million people around the world. Similar to other chronic diseases patient education is as important as medical treatment.Aim:Written asthma action plans are important part of personal training in asthma, but cannot be applied to non-literate people. In Turkey, illiterates are about 5 million people over the age of 15. We aimed in this study to assess the impact of pictured asthma action plan on asthma control and morbidity at illiterate female patients.Materials and Methods:In a under-developed city of Turkey, illiterate women diagnosed with moderate-severe persistent asthma patients were included in the study, demographic characteristics, treatments used were recorded, St George's Respiratory Questionnaire (SGRQ) were performed, informed consent was obtained. Divided into two groups, asthma education was given to both groups; the first group received also pictured asthma action plan formation. Patients were questioned by telephone at first, second and sixth months and unplanned emergency or hospital visits, the needs for antibiotic treatment or systemic corticosteroids, their asthma control test were also evaluated. SGRQ was repeated at the sixth month.Results:Thirty-four of 40 cases accomplished the study. There were no statistically significant differences between the demographic characteristics of the cases. The study group, to whom the pictorial asthma action plan was given, showed a significant change of ACT scores as first, second and the sixth months between the first evaluation (p=0,0001). The control group, who received only the asthma education, showed also a significant improvement at ACT scores of the first and the second month?s values compared to the first evaluation (p=0,034, p=0,01). The ACT scores of the first and the second months were significantly lower for the study group with the pictorial asthma action plan. The sixth month evaluation for SGRQ revealed significantly higher results for the study group (p=0,033), which means better health related quality of life.There were statistically significant differences between mean emergency room visit for the last year and during their follow-up of six months (p=0.001) and the study group, to whom the pictorial asthma action plan was given, during their follow-up of six months showed a significant change of mean emergency room visit (p=0,0001).Mean hospitalisation rates for the last year, indicated subjectively by the patients, were not significantly different between the two groups. During the six-month follow-up period, no hospital admission was noted in both groups. Asthma action plan group received a total of 12 times of oral steroid therapy, in consultation with the physician, meaning 12 prevented emergency or hospital admissions.Conclusion:In our study; the achievement of self-management skills through pictorial asthma action plan in addition to education resulted with greater improvement in asthma control, better quality of life results and lesser emergency room visit and hospitalization rates comparing to education alone for illiterate asthma patients. This study is the first implementation of pictorial asthma action plan at clinical practice.