Çevrimiçi uzaktan eğitimde öğreten rollerinin belirlenmesi: Delphi tekniği uygulaması
Determination of instructor roles in online distance education: Delphi technique application
Yazar: MİNE KAYA
Danışman: PROF. DR. KAMİL ÇEKEROL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uzaktan Eğitim Ana Bilim  Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Delphi tekniği = Delphi technique ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Çevrimiçi eğitim = Online education ; Öğreten becerileri = Teaching skills ; Öğretim elemanları = Instructors

Özet:
Uzaktan eğitimde yaşanan dijital değişim ve dönüşüm, paradigma değişimi,
21.yüzyıl becerileri, pandemi etkisi ile birlikte öğreten rolleri de değişmektedir. Bu
doktora tez çalışmasının temel amacı, eğitimin geleceğine yön verdiği düşünülen
faktörler bağlamında değişen öğreten rollerinin belirlenmesidir. Nitel ve nicel iki evre
içeren araştırma, keşfedici sıralı karma model olarak desenlenmiştir. İlk evrede, eğitimin
geleceğine yön faktörlerde, genel eğitim teorilerinde, uzaktan eğitim teorilerinde, uzaktan
eğitimde kullanılan teknolojiler bazında tarihsel gelişim sürecinde, alanyazında yapılan
çalışmalarda, öğrenen rollerinde ve kurumlar bazında öğreten rolleri incelenmiştir. Bütün
bu başlıklarda yöntem olarak nitel araştırma tekniği kullanılmıştır Betimsel analiz
yapılmıştır. Analiz sürecinde çözümlenen veriler, önceden alanyazında var olan temalar
bağlamında yeniden kodlanmış ve 7 tema oluşturulmuştur. Oluşturulan temalar altında
yer alan ifadeler 3 alan uzmanı, 1 Türk Dili uzmanı tarafından değerlendirilmiştir. İkinci
evrede ise uzman görüşüne ihtiyaç duyulan konularda geçerli ve güvenilir yanıtlara
ulaşmayı sağlayan ve ardışık anket turlarından oluşan Delphi tekniği kullanılmıştır. Bu
teknik bağlamında ardışık anket turları düzenlenerek nicel veri toplanmıştır. Uzmanların
seçiminde amaçlı rastgele örneklem yöntemi kullanılmıştır. 64 uzmanın katılımıyla
Delphi tekniği kapsamında ilk turda araştırmacı tarafından hazırlanan yarıyapılandırılmış bir form uygulanmıştır. Uzmanlardan gelen yorumlar ve sonuçlar
bağlamında 2. tura devam edilmiştir. 2.turda 5'li likert ölçeği ile nicel veriler toplanmıştır.
İlk tura katılan 64 uzmandan 48'i ikinci tura katılmıştır. Cevaplar istatistiksel olarak
(ortalama, mod, medyan, çeyrekler arası açıklık) değerlendirilmiştir.
Araştırmada, alanyazın taraması ve uzman görüşleri sonrasında ulaşılan
bulgularla 5 tema, 14 ifadeden oluşan çevrimiçi uzaktan eğitimde öğreten rolleri belirlenmiştir. Bu bağlamda, çevrimiçi uzaktan eğitim veren öğretenler, kurumlar ve
alanyazına güncel öğreten rollerinin belirlenmesiyle katkı sağlandığı düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler: Uzaktan eğitim, Çevrimiçi eğitim, Öğreten rolleri, Delphi tekniği

Abstract:
There is a change in the roles of instructors with the digital change and
transformation, paradigm shift, 21st century skills, and the effect of the pandemic in
distance education. The main objective of this doctoral thesis is to determine the changing
instructor roles with the factors that are thought to shape the future of education. The
study was designed as an exploratory sequential mixed model including two strands
which were both quantitative and qualitative. In the first strand, the role of the instructor
was analyzed in terms of the future of education, general education theories, distance
education theories, the historical development process on the basis of technologies used
in distance education, studies in the literature, learner roles and, on the basis of
institutions. In all these titles, qualitative research technique was used as a method. The
data analyzed using by descriptive analysis and in this process the expressions under the
themes were re-coded according to existed themes in the literature. 7 themes were created
based on this. The expressions under the themes created were evaluated by 3 field experts
and 1 Turkish language expert. In the second strand, quantitative data were collected
through a two-round Delphi technique. This technique has been used in the context of this
study, as it is an application consisting of consecutive survey rounds that provide valid
and reliable answers on issues that require expert opinion. For the selection of experts,
purposeful random sampling method was used. With the participation of 64 experts, a
semi-structured form prepared by the researcher was used in the first round within the
scope of Delphi technique.In the context of the comments and results from the experts,
the second round continued. In the second round, quantitative data were collected with a
5-point Likert scale. 48 out of 64 experts participated in the second round. Responses
were evaluated statistically (mean, mode, median, interquartile range).
In the study, based on a comprehensive literature review, expert opinions, and
findings from the research, the online distance instructor roles consisting of 5 themes and
14 expressions were determined. In this context, it is thought to contribute to the online
distance education instructors, institutions and literature by determining the roles of
current instructors.

Keywords: Distance education, Online education, Instructor roles, Delphi technique