Ziyâüddîn el-Makdisî ve el-Ehâdîsü'l-Muhtâra isimli eseri
Diyâ' al-Dîn al-Maqdisî and his work called al-Ahâdîth al-Mukhtârah
Yazar: ABDULKERİM MALKOÇ
Danışman: PROF. DR. NİHAT YATKIN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: El-Ehadisu'l-Muhtare = El-Ehadisu'l-Muhtare ; Hadis = Hadith ; Makdisi = Makdisi ; Rivayetler = Rumours ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmanın amacı, hicrî VI-VII. asırda yaşamış olan Ziyâüddîn el-Makdisî ve onun el-Muhtâra adlı eserinin hadis edebiyatına katkılarını ortaya koymaktır. Bu bağlamda; gayesi, tertibi, yöntemi ve çok zengin kaynaklarıyla devrinde ve sonrasında müellifinin hakettiği muhaddis kimliğini yansıtan el-Muhtâra, hadis tarihi ve usûlü açısından dikkatle incelenmeye ve değerlendirilmeye çalışılmıştır.
Çalışma; giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Ziyâüddîn el-Makdisî'nin yaşadığı asrın siyasî ve ilmî durumunun ele alındığı giriş kısmının ardından ilk bölümde; Ziyâüddîn'in ilim ehli ailesi Makdisîler'e, doğumu ve yakın çevresi gibi şahsî hayatına; rihleleri ve eserleri gibi ilmî hayatına dair kapsamlı bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölüm ise kendisinin en meşhur eseri el-Muhtâra'nın tahliline ayrılmıştır. Eserin isminden, hacmine, nüshalarına ve neşrine; tertibi, yöntemi, önemi, kaynakları ve tenkidinden eser üzerine yapılan çalışmalara kadar pek çok başlık altında kitabın hadis tarihindeki yeri ve önemi tespit edilmeye çalışılmıştır.
el-Muhtâra, sahîh hadislere ilavede bulunmayı hedefleyen bir kitaptır. Bununla birlikte sağlam isnadlı olup illet barındıran hadisleri de illetlerinin bilinmesi için vermektedir. Kitap, birçok meşhur hadis eserinde olmayıp sadece kendisinde bulunan rivayetler, râvî ve hadis değerlendirmeleri ile hadis tarihi, usûlü ve edebiyatında önemli bir konumdadır.

Abstract:
The aim of this study is to present the contributions of Diyā' al-dīn al-Maqdisī and his work Al-Mukhtārah to hadith literature. In this sense, Al-Mukhtārah, which reflects the muhaddith identity deserved by its author both in its own era and later with its aim, organization, method and very rich sources, is tried to be closely examined and evaluated in terms of hadīth history and method.
The study consists of introduction, two chapters and conclusion. After the introduction, in which the political and scholarly circumstances of Diyā' al-dīn al-Maqdisī's time are addressed, in the first chapter information is given about Diyā' al-dīn's personal life such as on his scholarly family al-Maqdisīs, his birth and immediate surroundings; and about his scientific life such as on his rihlas and works. The second chapter is devoted for the analysis of his most famous book, Al-Mukhtārah. The place and importance of the book in hadīth history is tried to be determined under many titles ranging from the name of the book to its volume, its versions and publication; from its organization to its method, importance, sources, its critique and the studies done about the book.
Al-Mukhtārah is a book which aims to make additions to sahīh hadīths. Along with that, it also presents the hadīths which have sound isnāds but contain weakness (muʿallal) so as to announce their weakness. The book has an outstanding place in hadīth history, method and literature with the reports, rawī and hadīth evaluations, which cannot be found in many other famous hadīth compilations but in this one.