Batman ve Diyarbakır illerinin uzun yıllar iklim verileri kullanılarak çeşitli kuraklık indisleriyle kuraklık analizinin yapılması ve literatürle karşılaştırılması
Making drought analysis with various drought indices using long-year climate data of Batman and Diyarbakır provinces and comparing with the literature
Yazar: FATİH ÖZMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT BATAN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Akım kuraklık indeksi (AKİ) yöntemi = Stream drought index (AKI) method ; Kuraklık = Drought

Özet:
Son yıllarda iklim değişikliğinden kaynaklı, yağışların azalması, buharlaşma miktarının artması ve bunun da su kaynaklarının azalmasına neden olması kuraklık problemini ortaya çıkarmıştır. Kuraklığın en büyük olumsuz etkisi tatlı suyun en büyük tüketicisi olan tarım sektörü üzerinedir. Kuraklık tarım dışında da bir çok sektörü olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle bir çok araştırmacı kuraklık üzerine çalışmalar yapmaya başlamış ve bu çalışmalarla kuraklıktan etkilenen bölgeleri tespit etmiş, hatta gelecek yıllarda kuraklığın artacağı yerleri de modellemeler yaparak belirlemeye çalışmışlardır. Bu çalışmada da kuraklıktan etkilenen Güneydoğu Anadolu Bölgesinin illerinden olan Batman ve Diyarbakır illeri için 4 yöntemle kuraklık analizi yapılmıştır. Bu yöntemler Standartlaştırılmış Yağış İndisi(SYİ), Ondalıklar Kuraklık İndisi(OKİ), Keşif Kuraklık İndisi(KKİ) ve Akım Kuraklık İndisi(AKİ)'dir. Bu yöntemlerde kullanılan 31 yıllık, 1990-2020 yılları arası verilerden aylık toplam yağış verileri ve aynı dönem için KKİ yönteminde kullanılmak üzere aylık maksimum ve minimum sıcaklık verileri Meteoroloji Bölge Müdürlüğünden temin edilmiştir. AKİ yönteminde kullanılan 1990-2019 yılları arası akım değerleri Devlet Su İşleri Bölge Müdürlüğünden temin edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; Batman ili için SYİ yöntemine göre 17 yılda, OKİ yöntemine göre 12 yılda, KKİ yöntemine göre 16 yılda ve AKİ yöntemine göre 13 yılda kuraklık etkisi olduğu belirlenmiştir. Diyarbakır ili için ise, SYİ yöntemine göre 17 yılda, OKİ yöntemine göre 12 yılda, KKİ yöntemine göre 18 yılda kuraklık etkisi olduğu belirlenmiştir. Analiz sonuçları her iki ilin de kuraklıktan etkilendiğini ve önlem alınması gerektiğini göstermiştir. Ayrıca bulunan sonuçlar literatürdeki çalışmalarla da karşılaştırılmıştır. Bu çalışmada çalışma alanı için yeni metodlar kullanılması nedeniyle literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In recent years, the decrease in precipitation due to climate change, the increase in the amount of evaporation and the decrease in water resources have revealed the problem of drought. The biggest negative impact of the drought is on the agriculture sector, which is the biggest consumer of fresh water. However, drought negatively affects many sectors other than agriculture. For this reason, many researchers have started to work on drought and have identified the regions affected by drought with these studies, and even tried to determine the places where drought will increase in the coming years by making modelling. In this study, drought analysis was carried out with 4 methods for the provinces of Batman and Diyarbakir, which are among the provinces of the Southeast Anatolian Region affected by drought. These methods are Standardised Precipitation Index (SPI), Deciles Drought Index (DDI), Reconnaissance Drought Index (RDI) and Streamflow Drought Index(SDI). The monthly total precipitation data of the 31-years between 1990-2020 data used in these methods and the monthly maximum and minimum temperature data used in the RDI method for the same period were obtained from the Meteorology Regional Directorate. Streamflow data between 1990-2019 used in the SDI method were obtained from the State Hydraulic Works Regional Directorate. According to the analysis results; It has been determined that there is a drought effect for the province of Batman in 17 years according to the SPI method, 12 years according to the DDI method, 16 years according to the RDI method and 13 years according to the SDI method. For Diyarbakir, the existence of a drought impact was discovered in 17 years according to the SPI method, 12 years according to the DDI method, and 18 years according to the RDI method. The analysis' findings revealed that both provinces were affected by drought and precautions should be taken. In addition, the findings were compared to previous research. This research is expected to add to the literature due to the use of new methods for the study area.