Toplumsal hafıza ve finansal yatırım kararlarında çerçeveleme yanlılığı ilişkisi
The relationship between social memory and framing bias in financial investment decisions
Yazar: AYŞENUR ERTUĞRUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KILIÇ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Davranışsal iktisat alanı hızla gelişen bir alan olup alana ilişkin çalışma sayısı her geçen gün artmaktadır. Bireylerin belirsizlik ortamında karar verme anlarında rasyonel birey gibi davranamadığını savunan davranışsal iktisat, bireylerin karar verme süreçlerinin bilişsel yanlılıklardan etkilendiğini öne sürmektedir. İnsan doğası gereği rasyonellik kavramına uzak kalan bireyler karar alma durumlarında bazı ön yargılarda bulunarak hata yapabilmektedir. Bunun yanı sıra bireyler iktisadi karar süreçlerinde toplumsal faktörlerin de etkisi altında kalabilmektedir. Bu bağlamda literatürde birey davranışını şekillendirdiği öne sürülen toplumsal hafızanın rasyonel olmayan bireyin karar verme sürecini etkilediği ve bireyin karar yanlılıkları üzerinde etkili olabileceği düşünülmektedir. Nitekim literatürde bireylerde belirsizlik dönemlerinde aşina olma ön yargısı, kayıptan kaçınma, doğrulama ön yargısı, sürü davranışı, pişmanlıktan kaçınma, aşırı iyimserlik çerçeveleme ön yargısı gibi yanlılıkların Daniel Kahneman tarafından öne sürülen hafıza çalışmaları ile ilişkili olabileceğine değinilmektedir. Bu bağlamda hali hazırdaki çalışmanın amacı çerçeveleme yanlılığı üzerinden toplumsal hafızanın yatırımcı davranışı ile ilişkisinin değerlendirilmesidir.  Hali hazırdaki çalışmada uygulanan yöntem anket üzerinden seçim deneyidir. Çalışmada üç farklı gruba priming etkisi yaratılmış olup çerçeveleme yanlılığı ve yatırım kararları ile ilgili sorular sorulmuştur. Elde edilen sonuçlar ki-kare yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışmanın nihai sonucunda toplumsal hafıza ve yatırım kararları arasında bir ilişki görülememiştir. Ancak oluşturulan üç grubun da yatırım kararlarında, çerçeveleme yanlılığı etkisi altında kaldıkları gözlemlenmiştir. Nitekim bu çalışmanın temel kısıtı literatürde toplumsal hafıza ve davranışsal iktisat kavram ile ilgili net bir çalışma yapılmamış olmasıdır. Ancak çalışmanın literatürdeki bu eksikliği tamamlayacağı düşünülmekte ve çalışma ile ileriye dönük çalışmalar için de öneriler de bulunulmuş olmaktadır.

Abstract:
Behavioral economics is a rapidly developing field and the number of studies in the field is increasing day by day. Behavioral economics, which argues that individuals cannot behave as rational individuals when making decisions under uncertainty, suggests that individuals' decision-making processes are affected by cognitive biases. Individuals who are far from the concept of rationality due to human nature may make mistakes by making some prejudices in decision-making situations. In addition, individuals may also be influenced by social factors in their economic decision-making processes. In this context, social memory, which is suggested to shape individual behavior in the literature, is thought to affect the decision-making process of the irrational individual and may be effective on the decision biases of the individual. As a matter of fact, it is mentioned in the literature that biases such as familiarity bias, loss aversion, confirmation bias, herd behavior, regret avoidance, excessive optimism framing bias in periods of uncertainty may be related to the memory studies proposed by Daniel Kahneman. In this context, the aim of the current study is to evaluate the relationship between social memory and investor behavior through framing bias.  The method applied in the current study is a survey-based choice experiment. In the study, three different groups were primed and asked questions about framing bias and investment decisions. The results were analyzed using the chi-square method. The final result of the study did not reveal a relationship between social memory and investment decisions. However, it was observed that all three groups were influenced by framing bias in their investment decisions. As a matter of fact, the main limitation of this study is that there is no clear study on the concept of social memory and behavioral economics in the literature. However, it is thought that this study will complement this gap in the literature and the study also provides suggestions for future studies.