Akciğer kanserli hastalara bakım verenlere uygulanan hemşire liderliğinde destekleyici bakım programının bakım yükü ve aile dayanıklılık düzeyine etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma
The effects of nurse-led supportive care program on caregiver burden and family resilience of caregivers of patients with lung cancer: A randomized controlled trial
Yazar: MİNE KARACA
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ZORBA BAHÇELİ
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, akciğer kanserli hastalara bakım verenlere uygulanan hemşire liderliğinde destekleyici bakım programının bakım yükü ve aile dayanıklılığı düzeyine etkisini incelemek amacıyla yapıldı.
Araştırma değerlendirici kör, pragmatik paralel grup, randomize kontrollü bir çalışma olarak gerçekleştirildi. Araştırma, İzmir Ege Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Kemoterapi Ünitesi'nde Temmuz 2023-Şubat 2024 tarihleri arasında akciğer kanserli hastalara bakım veren ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 46 primer aile üyesi ile yürütüldü. Müdahale (n=23) ve kontrol (n=23) gruplarına aile üyeleri rastgele atandı. Araştırmada tabakalı ve blok randomizasyon yöntemi kullanıldı. Müdahale grubundaki aile üyelerine sekiz hafta boyunca haftada bir kez klinikte yüz yüze görüşme yöntemi ile hemşire liderliğinde destekleyici bakım programı uygulandı. Kontrol grubundaki aile üyelerine ise rutin tedavi ve bakım dışında herhangi bir girişimde bulunulmadı. Araştırmanın verileri; Tanıtıcı Bilgi Formu, Kanser Hastalarına Bakım Verenlerin Destekleyici Bakım Gereksinimleri Ölçeği-TR, Zarit Bakım Yükü Ölçeği (ZBYÖ) ve Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği- Kısa Formu (CDPSÖ-KF) ile toplandı. Araştırmadan elde edilen verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson ki-kare, Independent samples t-test, Repeated Measures ANOVA ve Mixed ANOVA testi uygulandı. 

Müdahale grubundaki aile üyelerinin başlangıca göre sekizinci ve 12. haftalarda ZBYÖ puan ortalamalarının kontrol grubundaki aile üyelerine kıyasla önemli düzeyde azaldığı ve ölçüm haftalarına göre gruplar arasındaki puan ortalamalarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p<0,001). Müdahale grubundaki aile üyelerinin başlangıca göre sekizinci ve 12. haftalarda CDPSÖ-KF puan ortalamalarının kontrol grubundaki aile üyelerine kıyasla önemli düzeyde arttığı ve gruplar arasındaki puan ortalamalarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0,001).
Araştırma sonuçlarına göre, hemşire liderliğinde destekleyici bakım programı akciğer kanserli hastalara bakım verenlerin bakım yükünü azaltmak ve aile dayanıklılığını arttırmak için kanıt temelli bir hemşirelik uygulaması olarak kullanılabilir. 
Bu randomize kontrollü araştırma ClinicalTrials.gov'a kayıtlıdır (Id No: NCT06204289).
Anahtar sözcükler: Akciğer kanseri, Hemşire liderliğinde destekleyici bakım, Bakım yükü, Aile dayanıklılığı

Abstract:
The study aimed to examine the effects of the nurse-led supportive care program on caregiver burden and family resilience of caregivers of patients with lung cancer.
The study was carried out as an assessor-blinded, pragmatic parallel-group, randomized controlled trial. It was conducted with 46 primary family caregivers who provided care to patients with lung cancer between July 2023 and February 2024 at the Chemotherapy Unit of the Department of Chest Diseases at Izmir Ege University Health Practice and Research Center and who met the inclusion criteria. Family members were randomly assigned to intervention (n=23) and control (n=23) groups. In the study, stratified and block randomization methods were used. A nurse-led supportive care program was applied to the family caregivers in the intervention group once a week for eight weeks using the face-to-face interview method in the clinic. The family caregivers in the control group received only routine treatment and care. The research data were collected using a Descriptive Information Form, the Supportive Care Needs Survey for Partners and Caregivers of Patients Diagnosed with Cancer-TR, the Zarit Caregiver Burden Scale, and the Connor-Davidson Resilience Scale-Short Form. Descriptive statistics, Pearson chi-square test, Independent samples t-test, Repeated Measures ANOVA, and Mixed ANOVA were used for the analysis of the study data. 
It was determined that the mean score of the family caregivers in the intervention group on the Zarit Caregiver Burden Scale decreased significantly in the eighth and 12th weeks compared to the baseline compared to the family caregivers in the control group and that the difference in the mean scores of the groups according to the measurement weeks was statistically significant (p<0.001). The mean score of the family caregivers in the intervention group on the Connor-Davidson Resilience Scale-Short Form significantly increased in the eighth and 12th weeks compared to the baseline compared to the family caregivers in the control group, and the difference in the mean scores of the groups was found to be statistically significant (p<0.001).
According to the results of the study, the nurse-led supportive care program can be used as an evidence-based nursing practice to reduce the care burden of caregivers of patients with lung cancer and increase family resilience. 
This randomized controlled trial is registered at ClinicalTrials.gov (Id Number: NCT06204289).
Keywords: Lung cancer, Nurse-led supportive care, Caregiver burden, Family resilience