Özel ilgi turizmi kapsamında trekkinge katılan bireylerin kişilik özelliklerinin çevre kimliği ve akış deneyimine etkisi
Effect of personality traits of individuals participating in trekking within the scope of special interest tourism on their environmental identity and flow experience
Yazar: ELİF ŞENEL
Danışman: PROF. DR. YAŞAR SARI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Son yıllarda destinasyonlarda gerçekleştirilen doğaya dayalı rekreasyon faaliyetlerinin önemi artarken özel ilgi turizminin bir ürünü olan trekking de fazlasıyla tercih edilen bir aktivite olarak karşımıza çıkmaktadır. Buna rağmen alanyazında trekking etkinliğine katılım gösteren bireylerin akış deneyim düzeyleri ve bu akış düzeyini kişilik özellikleri ve çevre kimliği olgusunun nasıl etkilediğini inceleyen bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu kapsamda araştırmanın temel amacı trekking faaliyetlerine katılım gösteren bireylerin beş faktör kişilik özelliklerinin ve çevre kimliği olgusunun akış deneyim düzeylerine olan etkisinin belirlenmesidir. Ayrıca trekking faaliyetlerinin doğal çevrede gerçekleştirilmesi nedeniyle çevre kimliği unsurunun akış deneyim düzeyi oluşumundaki aracılık rollerinin belirlenmesi de araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır. Araştırmanın temelini akış teorisi (SOPDD) oluşturmakla birlikte ilgili değişkenler arasındaki ilişki Smart PLS 4.0 ile test edilmiştir. Araştırma evrenini Eskişehir'de bulunan Doğa Sporları Kulüpleri ile trekking programlarına katılım gösteren bireyler (n=384) oluşturmaktadır. Veriler Kolayda Örnekleme Yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, beş faktör kişilik özelliklerinden dışa dönüklük, uyumluluk, deneyime açıklık ve duygusal dengesizlik, çevre kimliği olgusunu pozitif etkilerken, sorumluluk kişilik özelliğinin anlamlı bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Deneyime açıklık ve duygusal dengesizlik kişilik özelliklerine sahip bireylerin akış deneyimi yaşadıkları belirlenmiş olup dışa dönüklük, sorumluluk ve uyumluluk kişilik özelliklerinin akış üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı belirlenmiştir. Son olarak ise çevre kimliği olgusunun akış deneyimi üzerinde pozitif bir etkisinin bulunduğu sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçları bağlamında trekking faaliyetlerini düzenleyen işletmelere özgün öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
While the importance of nature-based recreation activities carried out in destinations has increased in recent years, trekking, as a product of special interest tourism, has also become an extremely popular activity. In spite of this reality, there has not been any study in the literature examining the flow experience levels of individuals participating in trekking activities and how their flow level is affected by their personality traits and environmental identity. The main purpose of this research is to determine the effect of five factor personality traits and environmental identity on flow experience levels of individuals participating in trekking activities. In addition, determining the mediating roles of the environmental identity in the formation of the flow experience level due to the fact that trekking activities are performed in the natural environment is also among the objectives of the research. Although the Flow Theory (SOPDD) forms the basis of the research, the relationship between the related variables was tested with the Smart PLS 4.0. The research universe consists of individuals (n=384) who have participated in trekking programs in Outdoor Sports Clubs in Eskişehir. The data were obtained by using the convenience sampling method. According to the results of the data analyses, while extroversion, compatibility, openness to experience and emotional instability of five personality traits were found to have positively affected the environmental identity, the responsibility personality trait was found not to have had a significant effect. It has been found that individuals with personality traits of "Openness to experience" and "emotional instability" experience flow, but "extroversion", "responsibility" and "compatibility personality" traits were found not to have had a significant effect on flow experience. Finally, it was concluded that environmental identity had a positive effect on the flow experience. In line with the research findings, revelant recommendations have been developed for the enterprises that organize trekking activities.