Etkileşimli modeller kullanılarak evren dinamiğinin incelenmesi
Investigation of dynamics of the universe by using interacting models
Yazar: DERYA GEMİCİ DEVECİ
Danışman: PROF. DR. EKREM AYDINER
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında üç problem ele alınmıştır. Birinci çalışmada homojen olmayan karanlık enerjinin kuadratik katkıları dikkate alınarak, karanlık enerji ve karanlık madde etkileşimleri holografik model içerisinde incelenmiş olup, bu etkileşimlere ait EoS parametreleri ve enerji yoğunlukları elde edilmiştir. Sonuçlar gözlemsel verilerle karşılaştırılmıştır. 

İkinci çalışmada yine homojen olmayan karanlık enerji dikkate alınarak karanlık sektör arasında olan etkileşim düşünülmüştür. Farklı etkileşim parametreleri seçilerek bu etkileşimler altında entropi değişimleri incelenmiştir. Bu çalışmada karanlık enerjinin kaynağı olarak Chaplygin gazı ve holografik bir model düşünüldü. EoS parametreleri elde edilmiş olup, bu yeni EoS parametreleri yardımıyla entropi değişimleri elde edilmiştir. Ayrıca sonuçların termodinamiğin genelleştirilmiş ikinci yasasını (GSL) sağlayıp sağlamadığı tartışılmıştır. 

Üçüncü çalışmada ise diğer iki çalışmamızdan farklı olarak anizotropik Bianchi V evren modeli dikkate alınmıştır. İki akışkan olarak ele alınan karanlık sektörün arasındaki etkileşimin bu evren modelinde önemli kozmolojik parametrelere olan etkileri incelenmiştir. Bunun yanında anizotropik katkıları içeren süreklilik denklemi elde edilmiştir. Bu süreklilik denklemi yardımıyla karanlık enerjinin yeni EoS parametresi elde edilerek sonuçlar gözlemsel sonuçlar ile karşılaştırılmıştır.

Sonuç olarak karanlık sektörde yer alan bileşenler arasındaki etkileşimin evrenin fiziksel nicelikleri ve dinamiği üzerine etkisinin önemli olduğu gösterilerek, bulgular tartışılmış ve sonuçlar gözlemsel veriler ile karşılaştırılmıştır.

Abstract:
In this thesis, three problems are discussed. In the first study, by considering the quadratic contributions of inhomogeneous dark energy, dark energy and dark matter interactions were examined in holographic model and EoS parameters for these interactions and energy densities were obtained. The results were compared with the observational data.

In the second study, the interaction between the dark sector was considered the inhomogeneous dark energy. Entropy changes under these interactions were investigated by choosing different interaction parameters. In this study, Chaplygin gas was considered as the source of dark energy and holographic model was considered. EoS parameters were obtained and entropy changes were obtained by using these new EoS parameters. It is also discussed whether the results provide the generalized second law of thermodynamics (GSL) or not .

In the third study, anisotropic Bianchi V universe model was taken into consideration, unlike the other two studies. In this universe model, the effects of the interaction between the dark sectors, which are considered as two fluids, on the important cosmological parameters are examined. In addition, continuity equation containing anisotropic additives was obtained. By using this continuity equation, the new EoS parameter of dark energy was obtained and the results were compared with the observational results.

As a result, the effects of the interaction between the components in the dark sector on the physical quantities and dynamics of the universe were shown to be important, the results were discussed and compared with the observational data.