Tarihi süreçte faiz ve faizsiz finans kavramlarının gelişimi ve faizsiz finans sisteminin uygulama pratiği
Development of interest and interest-free finance concepts in the historical process and application of interest-free finance system
Yazar: NİMET CORA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM GÜL
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Faiz = Interest ; Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Faizsiz ekonomi = Interest-free economy ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Uluslararası finansman = International financing ; İslam ekonomisi = Islamic economy ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Faiz, insanlığın para kazanmaya başladığı ilk çağlardan beri gündemde olup çokça tartışılmıştır. Dini, sosyal, ekonomik ve hukuki boyutlarıyla tarihin hemen hemen her döneminde farklı uygulamalara konu olmuştur. Yasal anlamda ilk defa Hammurabi Kanunlarıyla sınırlamalara tabi tutularak, faizsiz ekonomik araç haline getirilmiştir. Bu tez, faizin ve faizsiz finans sisteminin toplumlarda yarattığı yaygın etkiyi ve gerekliliği ortaya koymak amacıyla kaleme alınmıştır. Faizsiz küresel bir ekonomi mümkün müdür sorusundan hareket edilmektedir. Buna göre çalışmanın kapsamı, iki ana araştırma konusu üzerine oturtulmaktadır. İlkini tarihi süreçte kapitalizmin ve para kazancı olarak faizin gelişimi oluşturmakta iken ikinci ana bölümü faizsiz finans uygulamaları oluşturmuştur. Bu çerçevede, faizin ve kapitalizmin gelişimi, Osmanlı ve Türkiye'deki uygulamalar, İslami bankacılığın geleneksel bankacılıktan ayrılan özellikleri, İslami finans yöntemlerinden beklenen faydalar, İslami Bankacılığın tarihi, nasıl mütevazi ölçekte başlayarak nasıl uygulanabilir ve verimli kurumlar haline geldiği açıklanmaktadır. Faizsiz enstrümanları kullanan ülkelerin bu alandaki sektör payları ve gelişimleri, karşılaştırma ve betimleyici yöntemler kullanılarak niteliksel araştırmalarla desteklenmektedir. Tez araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Literatür taramasına başlamadan önce, İslam ekonomisi altındaki faizsiz finans sektörünün yaygınlaşmasının, başta kapitalizmin gücü ve faizin yaygınlığı karşısında hiç şansı olmayacağı düşüncesi akla gelebilmektedir. Fakat çalışma sonuçlandırıldığında görülmektedir ki faizsiz sistemler, pek çok faizli ve faizsiz oluşumlarla birlikte ekonomilerde yer almış ve küresel olarak kendine büyümekte olan bir alan açmıştır. Faiz de alternatifleri karşısında vazgeçilebilir/alternatif bir araç haline gelmiştir. Bu tez, İslami Bankacılığın artık Uluslararası düzeyde iyi kurulduğunu, ülkelerin teorik ve pratik verileri, piyasa paylarının artışı üzerine sonuçlandırmış bir çalışmadır. Teorik çerçevede ilerleyen İslam ekonomisi alanı, yapılan çalışmalar ve sonraki dönemlerde sayısı artırılacak simülasyon çalışmaları ve piyasa uygulama sonuçlarıyla, ampirik (deneysel) literatür kıtlığından çıkarılmaktadır. Literatür taramalarında gelinen aşamada artık İslami finansın, teori ve modern deneyselliğin harmanlandığı çalışmalarla ele alındığı görülmektedir. İslam iktisadı ve finansı, akademik çevrelerce temel bir disiplin olarak kabul görmeye başlamıştır. Avrupa'da faizsiz bankacılık ve İslam ekonomisi alanında sayısı artırılmış pek çok akademik çalışmaya rastlanırken, Türkiye'nin, alanda uzmanlaşmış insan ihtiyacı ve özellikle son yirmi yılda literatüre katkı sağlamaya başladığı halde akademik çalışma sayısının halen yetersiz bulunduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Faiz, nitel yöntem, faizsiz finans.

Abstract:
Interest has been on the agenda since the early ages when humanity started to make money and it has been discussed a lot. It has been the subject of different practices in almost every period of history with its religious, social, economic and legal dimensions. For the first time in legal terms, it was subject to limitations with the Code of Hammurabi and became an interest-free economic instrument. This thesis has been written in order to reveal the widespread effect and necessity of interest and the interest-free financial system in societies. The question is whether an interest-free global economy is possible. Accordingly, the scope of the study is based on two main research topics. While the first was the development of capitalism and interest as money gain in the historical process, the second main part was interest-free finance applications. In this context, the development of interest and capitalism, practices in the Ottoman Empire and Turkey, the features of Islamic banking that differ from traditional banking, the expected benefits from Islamic finance methods, the history of Islamic Banking, how it started from a modest scale and how it became viable and efficient institutions are explained. The sector shares and developments of the countries using interest-free instruments in this field are supported by qualitative research using comparison and descriptive methods. Qualitative research methods were used as the thesis research method. Before starting the literature review, it can be thought that the spread of the interest-free finance sector under the Islamic economy will have no chance against the power of capitalism and the prevalence of interest. However, when the study is concluded, it is seen that interest-free systems have taken place in the economies with many interest and interest-free formations and opened a growing area for itself globally. Interest has also become a dispensable/alternative tool against alternatives. This thesis is a study that concluded that Islamic Banking is now well established at the international level, the theoretical and practical data of the countries, and the increase in market shares. The field of Islamic economics, which progresses in the theoretical framework, is removed from the shortage of empirical (experimental) literature with the studies carried out and the simulation studies and market application results that will be increased in the following periods. At the stage reached in the literature review, it is seen that Islamic finance is now handled with studies that blend theory and modern experimentation. Islamic economics and finance has begun to be accepted as a fundamental discipline by academic circles. While there are many academic studies, the number of which has increased in the field of interest-free banking and Islamic economics in Europe, it has been observed that the number of academic studies is still insufficient, although Turkey's need for specialized personnel in the field and especially in the last two decades has begun to contribute to the literature.
Keywords: Interest, qualitative method, interest-free finance.