Yaygın kaygı belirtileri açısından şema terapi modeline göre bir inceleme
Analysis of generalized anxiety symptoms in therms of schema therapy model
Yazar: GÖZDE PEHLİVANTÜRK
Danışman: PROF. DR. GONCA SOYGÜT PEKAK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Başa çıkma = Coping ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Ölçekler = Scales ; Şema terapi modeli = Schema therapy model

Özet:
Mevcut çalışmanın amacı, algılanan ebeveynlik biçimlerinin, erken dönem uyum bozucu şemaların ve uyum bozucu baş etme şekillerinin yaygın kaygı bozukluğu belirtilerini ne ölçüde yordadığını incelemek; algılanan ebeveynlik biçimleri ile yaygın kaygı belirtileri arasındaki ilişkide erken dönem uyum bozucu şema alanlarının aracı rolünü araştırmak; erken dönem uyum bozucu şema alanları ile yaygın kaygı belirtileri arasındaki ilişkide uyum bozucu baş etme şekillerinin aracı rolünü değerlendirmeyi içermektedir. Çeşitli yaş ve meslek grubundan 539 gönüllü katılımcı araştırma örneklemini oluşturmaktadır. Veri toplama araçları, Young Ebeveynlik Ölçeği (YRBÖ), Young Şema Ölçeği-Kısa Form (YŞÖ-KF3), Young-Rygh Kaçınma Ölçeği (YR-KÖ), Young Telafi Ölçeği (YTÖ), Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7) Testi ve kontrol amaçlı Beck Depresyon Envanteri (BDE) uygulanmıştır. Regresyon analizleri sonucunda yaygın kaygı belirtileri ile anneye dair kötümser/endişeli; babaya dair koşullu/başarı odaklı ebeveynlik biçimi; şema alanlarından zedelenmiş otonomi, yüksek standartlar ve zedelenmiş sınırlar; uyum bozucu baş etme şekillerinden psikosomatizm ve kontrol ilişkili olarak bulunmuştur. Ayrıca algılanan ebeveynlik biçimlerinin yaygın kaygı belirtilerini yordamasında zedelenmiş otonomi ve yüksek standartlar; erken dönem uyum bozucu şema alanlarının yaygın kaygı belirtilerini yordamasında psikosomatizm ve kontrol baş etme şekillerinin aracı rol oynadığı bulunmuştur. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında değerlendirilmiş ve tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of the present study is to examine to what extent perceived parenting styles, early maladaptive schemas and maladaptive coping styles predict generalized anxiety symptoms; it has been researched that early malaptive schemas' mediator role between perceived parenting styles and generalized anxiety symptoms; it has been evaluated that maladaptive coping styles mediator role between early maladaptive schemas and generalized anxiety symptoms. 539 volunteer participants from various age and occupational groups constitute the research sample. Young Parenting Inventory (YPI), Young Schema Questionnaire (YSQ), Young-Rygh Avoidance Inventory (YRAI), The Young Compensation Inventory (YCI), A Brief Measure for Assessing Generalized Anxiety Disorder (GAD-7) and Beck Depression Inventory (BDI) were applied to collect data in the research. Regression analyisis showed the maternal pessimistic/worried focused parenting; paternal conditional/achievement focused parenting; impaired autonomy, unrelenting standarts and impaired boundaries; psychosomatism and control were found to be associated with generalized anxiety symptoms. Moreover, it is found that impaired autonomy and unrelenting standarts early maladaptive schema domains have mediator role between perceived parenting styles and generalized anxiety symptoms. Also, psychosomatism and control have mediator role between early maladaptive schema domains and generalized anxiety symptoms. The findings were evaluated and discussed based on the literature.