Ortaöğretim coğrafya ders kitaplarında küreselleşmenin yer alma durumu
The situation of globalization partaking geography student's books in secondary education
Yazar: CELAL DEPECİ
Danışman: DOÇ. DR. TANER ÇİFÇİ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya dersi = Geography lesson ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; Ders kitapları = Textbooks ; Küreselleşme = Globalization ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Günümüzde yaşanan küreselleşme sürecinden en çok etkilenen alanlardan biri eğitimdir. Türkiye'de ve dünyanın birçok ülkesinde küreselleşmenin ortaya çıkardığı değişim ve dönüşümlere uyum sağlamak amacıyla eğitim programları ve ders kitaplarında düzenlemeler yapılmıştır. Coğrafya dersi ortaöğretimde bu düzenlemelerin yapıldığı derslerden biridir. Bu amaçla 2005 yılından itibaren Coğrafya Dersi Öğretim Programı (CDÖP)'nda küreselleşme konularına ağırlık verilmeye başlanmıştır. CDÖP'da yapılan değişiklikler ders kitaplarına da yansımıştır. Bu araştırmada, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında 9., 10., 11. ve 12. sınıflarında okutulan Coğrafya ders kitaplarındaki içerik ve görsellerde küreselleşme olgusunun yer alma durumunun tespit edilmesi amaçlanmıştır.  Nitel bir çalışma olan bu araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından 2021 yılında hazırlanan Coğrafya 9, Coğrafya 10, Coğrafya 11 ve Coğrafya 12 ders kitapları temel alınmıştır. Ders kitaplarından veri elde etmek için kullanılan kontrol listesi, araştırmacı tarafından yapılan literatür taraması sonucu oluşturulmuştur. Buna göre Coğrafya ders kitapları küreselleşmenin bilim ve teknoloji, çevre, eğitim, ekonomi, siyasi, sosyokültürel ve görsel boyutları temel alınarak incelenmiştir.
Araştırma sonucunda küreselleşmenin sırasıyla en fazla 12. 11., 10. ve 9. sınıf Coğrafya ders kitaplarında yer aldığı tespit edilmiştir. 9. sınıf Coğrafya ders kitabında küreselleşmenin bilim ve teknoloji ile sosyokültürel boyutunun; 10. sınıf Coğrafya ders kitabında küreselleşmenin ekonomi ve sosyokültürel boyutunun; 11. sınıf Coğrafya ders kitabında küreselleşmenin ekonomi ile bilim ve teknoloji boyutunun; 12. sınıf Coğrafya ders kitabında ise küreselleşmenin ekonomi ve sosyokültürel boyutunun daha fazla yer aldığı tespit edilmiştir. Küreselleşmeyle ilişkili görsellerin ise sırasıyla en fazla 11. 12., 10. ve 9. sınıf Coğrafya ders kitaplarında yer aldığı tespit edilmiştir. Ders kitaplarındaki "Doğal Sistemler" ile "Çevre ve Toplum" ünitelerinde küreselleşmenin boyutlarına daha fazla yer verilmesi, "Beşerî Sistemler" ünitelerinde küreselleşmenin eğitim boyutuna ağırlık verilmesi ve küreselleşmenin Coğrafya ders kitaplarında yer alma durumuna farklı açılardan bakan çalışmaların yapılması önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
One of the most affected areas from the globalization process taking place today is education. Regulations in the education programs and student's books have been made in order to adapt to the changes and transformations caused by globalization in Turkey and in many countries of the world. Geography is the one of the school subjects in which these regulations are made in secondary education. For that purpose; globalization issues have been started to be focused on in the Geography Lesson Curriculum (CLC) since 2005. The changes made in CLC have also been reflected in the student's books. In this study, it is aimed to determine the state of being involved in the subject of globalization in the content and visuals of the Geography student's books taught in the 9th, 10th, 11th and 12th grades in the 2021-2022 academic year.. In this study, which is a qualitative research, document analysis method has been used.  The study was based on the student's books of Geography 9, Geography 10, Geography 11 and Geography 12 prepared by the Ministry of National Education in 2021. The checklist used to obtain data from student's books was created as a result of the literature review made by the researcher. Accordingly, Geography the student's books were examined on the basis of science, technology, environment, education, economy, political, socio-cultural and visual dimensions of globalization. 
As a result of the research, it has been determined that globalization is mostly included in the 12th, 11th, 10th and 9th grade Geography student's books, respectively. It is identified to be involved in science, technology and socio-cultural dimensions of globalization in the 9th grade Geography student's books; the economic and socio-cultural dimensions of globalization in the 10th grade Geography student's book; the economics, science and technology dimensions of globalization in the 11th grade Geography student's book; the economic and socio-cultural dimension of globalization in the 12th grade Geography student's book. It has been determined that the visuals related to globalization are mostly included in the 11th, 12th, 10th and 9th grade Geography student's books, respectively. It has been suggested that the dimensions of globalization should take part more in the "Natural Systems" and "Environment and Society" units, the education dimension of globalization should be emphasized in the "Human Systems" units in the student's books, and various researches should be done from different perspectives about globalization taking part in Geography student's books.