Ankara'nın sivil mimari belleğindeki biçimsel değişimin konut cepheleri üzerinden incelenmesi: Mebusevleri Mahallesi örneği
Analyzing the stylistic change in Ankara's civil architectural memory through residential facades: The case of Mebusevleri Neighborhood
Yazar: DİLARA GÖZÜTOK
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA ARAZ USTAÖMEROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmada, mimari tasarım anlayışlarının zaman içerisinde değişimini ve bu dönüşümün sivil mimari bellek üzerindeki etkilerini başkent Ankara üzerinden incelemek amaçlanmıştır. İnsanın öncelikli gereksinimlerinden olan barınma ihtiyacını karşılayan, insanla iletişimi en yüksek olan, konut yapıları merkez alınarak ilerlenmiştir. Çalışma, literatür araştırması ve alan çalışması olmak üzere iki aşamada tamamlanmıştır. Literatür araştırmasında, konut kavramı ve gelişim süreci üzerine okumalar yapılmıştır. Bu okumalar alandan elde edilen verilerle karşılaştırılarak, süreç içindeki değişim izlenmiştir. Mimariye biçimsel yaklaşım noktasında analiz yöntemi olarak kullanılan, Gestalt prensipleri ve temel tasarım ilkeleri açıklanmış ve seçili alan bu doğrultuda bina cepheleri üzerinden analiz edilmiştir. Çalışma alanı, ülkenin ilk kooperatif örneklerinden birine ev sahipliği yapan Mebusevleri Mahallesi'nin en işlek caddesi olan İller Caddesi ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada mimaride yaşanan değişimlerin, bellek üzerindeki etkisini saptamak amaçlandığı için; tarih aralıklarına bağlı olarak literatürü, çalışma alanından elde edilen verilerle karşılaştırmalı okuyarak ve alandaki binaların biçimsel analizleriyle karşılaştırmalı değerlendirmeler yaparak sonuca ulaşılmıştır. Bu karşılaştırmalarda, semtin mimarisinde korunmaya çalışılan ortak bir tasarım anlayışı görülse de yıllar içinde yerleşim alanının konut bölgesi olma özelliğini yitirmeye başladığı saptanmıştır. Semtte gerekli önlemler alınmazsa, günümüz koşullarında birçok bölgede ortaya çıkan çarpık kentleşme kaynaklı bozulmaların burada da artacağı düşünülmektedir. Bu çalışmanın, tarihi semtlerin mimari belleğinin araştırılması yönünde bir analitik bakış açısı oluşturarak, alandaki diğer araştırmacılara bir rehber olması hedeflenmiştir.

Abstract:
This study aims to examine the transformation of architectural design concepts over time and the effects of this transformation on civil architectural memory through the capital Ankara. The study is centered on residential buildings that meet the need for shelter, which is one of the primary needs of human beings, and have the highest level of communication with people. The study was completed in two stages: literature research and fieldwork. In the literature research, readings were made on the concept of housing and its development process. Gestalt principles and basic design principles, which are used as a method of analysis at the point of formal approach to architecture, were explained based on the literature and the selected area was analyzed through building facades in this direction. The study area was limited to İller Street, the busiest street of Mebusevleri Neighborhood, which is home to one of the first cooperative examples of the country. The results were reached by reading the literature in comparison with the data obtained from the study area and making comparative evaluations with the formal analysis of the buildings in the area. In these comparisons, the residential area has started to lose its characteristic of being a residential area over the years. If necessary measures are not taken in the neighborhood, it is thought that the deterioration caused by unplanned urbanization, which occurs in many regions in today's conditions, will increase here as well. This study aims to provide a guide for other researchers in the field by creating an analytical perspective to investigate the architectural memory of historical neighborhoods.