Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin doğrusal denklemlerde temel kavramlara ilişkin metaforik algılarının incelenmesi
Examining the metaphoric perceptions of secondary school 8th grade students on the concepts they have about linear
Yazar: MUHAMMED ÖZSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM EROĞLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Matematik = Mathematics
Dizin: Doğrusal denklemler = Linear equations ; Eğim = Slope ; Metafor = Metaphor

Özet:
Bu araştırmada, ortaokul 8. Sınıf öğrencilerinin doğrusal denklemlerle ilgili kavramlara ilişkin metaforik algılarının belirlenmesi, cinsiyet ve sosyoekonomik düzeye göre bu algılardaki değişimlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca öğrencilerin oluşturduğu metaforların sonuçlarının detaylı incelenebilmesi için öğretmenlerle görüşme yapılmıştır. Araştırma modeli olarak, nitel araştırma yöntemlerinden "olgubilim (fenomenoloji)" deseni kullanılmıştır. Araştırma iki boyuttan oluşturmaktadır. Çalışmanın birinci boyutunun örneklemini, 2021-2022 eğitim öğretim yılı Karadeniz Bölgesi'ndeki bir ilimizin dört devlet ortaokulunda öğrenim görmekte olan ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilmiş 400 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın ikinci boyutunun örneklemini, seçilen okullarda görev yapmakta olan ve gönüllülük esasına göre seçilen 12 matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada, sekizinci sınıf öğrencilerinin doğrusal denklemler alt öğrenme alanındaki kavramlara yönelik algılarını ölçen Metaforik Algı Formu (MAF) ve ortaya çıkan öğrenci algılarına göre öğretmen görüşlerinin alındığı Öğretmen Görüşme Formu olmak üzere iki adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Araştırmanın birinci boyutunda, doğrusal denklemlerle ilgili kavramlara ilişkin öğrenci metaforlarının çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Geliştirilen metaforların cinsiyete ve sosyoekonomik düzeye göre değişiminin incelenmesi için Ki-Kare testi kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci boyutunda, öğretmen görüşlerinin analizi, betimsel analiz yaklaşımı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, denklem kavramına ilişkin metaforlar 25 kavramsal kategori altında toplanmış ve en çok hayat, bulmaca, insan ve terazi metaforları kullanılmıştır. Koordinat sistemi kavramına ilişkin metaforlar 17 kavramsal kategori altında toplanmış ve en çok harita, artı işareti, navigasyon, pusula, yol ve satranç metaforları kullanılmıştır. Sıralı ikili kavramına ilişkin metaforlar 17 kavramsal kategori altında toplanmış ve en çok arkadaş, kanka, kardeş, okul sırası, ikizler, örüntü ve yakın arkadaş metaforları kullanılmıştır. Orijin kavramına ilişkin metaforlar 16 kavramsal kategori altında toplanmış ve en çok nokta, doğum, ekvator, sıfır ve hayat başlangıcı metaforları kullanılmıştır. Değişken kavramına ilişkin metaforlar 10 kavramsal kategori altında toplanmış ve en çok insan, duygu, bukalemun, dolar, hava durumu, hayat, karar ve yabancı metaforları kullanılmıştır. Eğim kavramına ilişkin metaforlar 12 kavramsal kategori altında toplanmış ve en çok rampa, yokuş, kaydırak, merdiven, yol, çatı, dik yol ve hayat metaforları kullanılmıştır. Denklem, koordinat sistemi, sıralı ikili, orijin, değişken ve eğim kavramlarına ilişkin metaforlar incelendiğinde kız öğrenciler, erkek öğrencilere oranla daha fazla metafor geliştirirken, erkek öğrenciler kız öğrencilere göre daha fazla metafor çizimi kullanmışlardır. Denklem, koordinat sistemi, sıralı ikili, orijin ve eğim kavramlarına ilişkin, yüksek ve daha yüksek sosyoekonomik düzeye sahip ortaokullar, düşük ve daha düşük sosyoekonomik düzeye sahip ortaokullara oranla daha fazla metafor geliştirmişlerdir. Öğretmenlerin, sekizinci sınıf doğrusal denklemler alt öğrenme alanındaki kavramlara ilişkin ders içinde kullandıkları metaforlar incelenmiştir. Denklem, koordinat sistemi ve eğim kavramlarına yönelik kullanılan öğretmen metaforlarının, bu kavramlara ilişkin geliştirilen öğrenci metaforları ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the metaphorical perceptions of secondary school 8th grade students about the concepts related to linear equations and to examine the changes in these perceptions according to the gender variable and socio-economic level. In addition, it was aimed to interview the teachers in order to examine the results of the metaphors created by the students in detail. As the research model, the "phenomenology" design, one of the qualitative research methods, was used. The research consists of two dimensions. The sample of the first dimension of the study consists of 400 eighth grade students selected by the maximum diversity sampling method, studying at four public secondary schools in the province of Tokat in the 2021-2022 academic year. The sample of the second dimension of the study consists of 12 mathematics teachers working in selected schools and selected on a voluntary basis. In the research, two data collection tools were used: the Metaphoric Perception Form (MAF), which measures the perceptions of the eighth grade students about the concepts in the sub-learning field of linear equations, and the Teacher Interview Form, where the opinions of the teachers were taken according to the student perceptions. In the first dimension of the research, content analysis was used to analyze student metaphors related to concepts related to linear equations. In the second dimension of the research, the analysis of teachers' opinions was made using the descriptive analysis approach. According to the findings of the research, the metaphors related to the concept of equation were gathered under 25 conceptual categories and the metaphors of life, puzzle, human and scales were used the most. The metaphors related to the concept of the coordinate system were gathered under 17 conceptual categories and the metaphors of map, crosshair, navigation, compass, road and chess were used the most. The metaphors related to the concept of ordered pairs were gathered under 17 conceptual categories and the metaphors of friend, bro, sibling, school desk, twins, pattern and close friends were used the most. The metaphors related to the concept of origin were gathered under 16 conceptual categories and the metaphors of point, birth, equator, zero and beginning of life were used most. Metaphors related to the concept of variable were gathered under 10 conceptual categories and the metaphors of human, emotion, chameleon, dollar, weather, life, decision and stranger were used the most. The metaphors related to the concept of slope were gathered under 12 conceptual categories and the metaphors of ramp, slope, slide, stairs, road, roof, steep road and life were used most. When the metaphors related to the concepts of equation, coordinate system, ordered pair, origin, variable and slope are examined, female students developed more metaphors than male students. Regarding the concepts of equation, coordinate system, ordered pair, origin and slope, high and middle socio-economic level secondary schools developed more metaphors than lower socio-economic level secondary schools. The metaphors used by the teachers in the lesson regarding the concepts in the eighth grade linear equations sub-learning field were examined. It has been determined that the teacher metaphors used for the concepts of equation, coordinate system and slope are similar to the student metaphors developed for these concepts.