Öteki bağlamında Suriyeli mülteciler ve yeni medya: Çevrimiçi gazeteler üzerine bir inceleme
Syrian refugees and new media in the other context: A review of online journal
Yazar: AYÇİN GELİR ATABEY
Danışman: PROF. DR. GÜLGÜN ERDOĞAN TOSUN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Göçler = Migrations ; Mülteciler = Refugees ; Nefret söylemi = Hate speech ; Suriyeliler = Syrians ; Söylem = Discourse ; Sığınmacı = Asylum seeker ; Uluslararası göç = International migration ; Yabancı düşmanlığı = Xenophobia ; Yeni medya = New media ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Nefret söylemi, kişi veya grupların herhangi bir özelliğini öne sürüp onları 'öteki' konumuna iterek toplumsal barışın önünde engel oluşturan bir olgudur. Toplumdaki hoşgörüsüzlüğün ve ayrımcılığın dile dökülen hali olan nefret söylemi, aynı zamanda bu hoşgörüsüzlüğü normalize ederek sıradanlaştırmakta, böylece görünmez kılmaktadır. Nefret söyleminin ortaya çıkış noktası temelde aynı olsa da hedef aldığı gruplar bağlamında farklılaşabilmektedir. 'Bize yabancı' olarak konumlandırılmaları sebebiyle toplumda kırılgan konumda olan mülteciler ise nefret söyleminin hedefinde olan gruplardan birisidir. 2011 yılında Suriye'de başlayan iç savaş ve çatışmalarla birlikte Suriye'den komşu ülkelere doğru yaşanan göç hareketliliği sonucu Türkiye de yoğun bir göç almıştır. Aradan geçen on yılın ardından Türkiye'de çoğunluğu şehirlerde yerleşmiş bulunan 4 milyona yakın Suriyeli yaşamaktadır. 
Türkiye'de yaşayan Suriyeli mülteciler ırkçılık, ayrımcılık, ötekileştirme, yabancı düşmanlığı, nefret söylemi gibi olumsuz durumlarla karşı karşıya kalabilmektedir. Bir arada yaşama kültürünün önündeki en büyük engellerden biri olan nefret söylemi ve ayrımcı söylem yoluyla Suriyeli mülteciler toplumdaki ekonomik ve toplumsal sorunların 'günah keçisi' olarak işaretlenmektedir.  Bu ötekileştirici tutumların medya organları yoluyla geniş kitlelere aktarılması ise nefret söylemini dolaşıma sokmaktadır. 
Bu çalışmada Suriyeli mültecilere yönelik nefret söyleminin haber medyası tarafından nasıl üretilip dolaşıma sokulduğu ele alınmıştır. Bu kapsamda anaakım haber medyasını temsilen Hürriyet, Sabah, Cumhuriyet ve Yeni Akit gazetelerinin haber sitelerinde; alternatif haber medyasını temsilen ise Gazete Duvar, Diken ve Bianet haber sitelerinde 1 Nisan – 31 Ekim 2017 tarih aralığında yayınlanan haberlere odaklanılmıştır. Bu zaman aralığında yayınlanan haberlere ulaşabilmek için "hurriyet.com.tr", "sabah.com.tr", "cumhuriyet.com.tr", "yeniakit.com.tr", "diken.com.tr", "gazeteduvar.com.tr", "bianet.org" haber sitelerinde "mülteci", "sığınmacı", "Suriyeli" anahtar kelimeleri ile ön arama yapılmıştır. Elde edilen haber metinleri temalarına göre "siyaset", "yardım", "güvenlik", "mülteci sorunları" ve "suç" olmak üzere kategorilere ayrılmıştır.  Araştırmada ulaşılan haber metinleri incelenmiş ve nefret söylemi içerdiği tespit edilen haberlerin içinde kategorileri en iyi temsil ettiği düşünülen haberler seçilerek Teun Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.  

Anahtar Sözcükler: Söylem, Nefret Söylemi, Haber söylemi, Suriyeli mülteci, Mülteci, Sığınmacı.

Abstract:
Hate speech is a phenomenon that creates an obstacle to social peace by asserting any feature of individuals or groups and pushing them to the "other" position. Hate speech, which is the expression of intolerance and discrimination in society, also normalizes this intolerance and makes it invisible. Generally, the origins of hate speech are based on the same motivations, but the social groups targeted by hate speech may differ. Specifically, refugees, who are in a vulnerable position in society due to their positioning as 'alien to us', are one of the groups targeted by hate speech.
As a result of the migration movement from Syria to neighboring countries with the civil war and conflicts that started in Syria in 2011, Turkey has also received an intense migration. After ten years, nearly 4 million Syrians live in Turkey, most of whom are settled in cities. Syrian refugees living in Turkey may face negative situations such as racism, discrimination, marginalization, xenophobia, and hate speech. Through hate speech and discriminatory discourse, which are one of the biggest obstacles to the culture of peaceful co-existence, Syrian refugees are stigmatized as the 'scapegoat' of economic and social problems in society.
This thesis study focuses on how hate speech against Syrian refugees is produced and circulated by the news media. In this context, the news published on the news sites of Hürriyet, Sabah, Cumhuriyet, and Yeni Akit as the mainstream media and the news published on the news sites of Gazete Duvar, Diken, and Bianet as alternative media between the dates of 1 April - 31 October 2017 were analyzed.  
In order to access the news published in this period, "hurriyet.com.tr", "sabah.com.tr", "cumhuriyet.com.tr", "yeniakit.com.tr", "diken.com.tr", "gazeteduvar". com.tr", "bianet.org" news sites were pre-searched with the keywords "refugee", "refugee", "Syrian". In order to reach the news published in this period, "hurriyet.com.tr", "sabah.com.tr", "cumhuriyet.com.tr", "yeniakit.com.tr", "diken.com.tr", "gazeteduvar.com.tr", "bianet.org" news sites were pre-searched with the keywords "refugee", "refugee", "Syrian". The news texts obtained were divided into categories as "politics", "aid", "security", "refugee problems", and "crime" according to their themes. The news texts reached in the research were examined and the news that was thought to represent the categories best among the news found to contain hate speech were selected and analyzed with Teun Van Dijk's critical discourse analysis method.

Keywords: Discourse, Hate Speech, News discourse, Syrian refugee, Refugee, Asylum Seeker.