Türkiye ekonomisinde cari işlemler açığının temel belirleyicileri: 2001 krizi sonrası dönemin analizi
Key determinants of current account deficit in Turkish economy: An analysis for the post 2001 financial crises period
Yazar: ALİ BENLİ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR TONUS
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Döviz kuru = Exchange rate ; Dış açık = External deficit ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Tasarruf açığı = Savings gap ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Ödemeler dengesi = Balance of payments

Özet:
Cari işlemler açığı Türkiye ekonomisinde özellikle 2001 finansal krizi sonrası dönem için önemli bir sorundur. Bu dönemde ekonomik büyüme cari açık verilmesi yoluyla gerçekleşmiştir. Dönem içerisinde cari açık ağırlıklı kısa vadeli yabancı sermaye yatırımları ile finanse edilmiştir. Finansman yapısı itibariyle cari açık ekonominin istikrarı açısından önemli kırılganlıklara neden olmaktadır. Bu çalışmada Türkiye ekonomisinde 2001 krizi sonrası dönem için cari işlemler açığının temel belirleyicileri araştırılmıştır. ARDL sınır testi yaklaşımı kullanılarak tasarruf açığı, büyüme oranı, petrol fiyatları, reel efektif döviz kuru ve dış ticaret haddinin bağımlı değişken olan Türkiye'nin cari işlemler dengesi üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkileri test edilmiştir. Tahminler 2002-2017 dönem için üç aylık frekanstaki veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, tasarruf açığı hem kısa hem de uzun dönemde cari açığın en önemli belirleyicisidir. Tasarruf açığının artması cari işlemler dengesini negatif etkilemektedir. Ekonomik büyüme ve reel efektif döviz kuru ile cari işlemler dengesi arasında uzun dönemli negatif yönlü bir ilişki tespit edilirken, kısa dönemde bu değişkenlerin etkili olmadığı gözlemlenmiştir. Petrol fiyatları cari işlemler dengesi üzerinde hem kısa hem de uzun dönemde negatif yönlü bir etkiye sahiptir. Dış ticaret haddinin ise cari işlemler dengesi üzerinde sadece kısa vadede pozitif yönlü bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Current account deficit is a major problem in Turkish economy for the post 2001 financial crises period. The economy has grown by giving current account deficit in this period. Current account deficit has been financed by mostly short term foreign capital. Such financing structure causes critical fragilities for the economy. This study aims to find key determinants of current account deficit in the Turkish economy for the post 2001 crises period. We tested both long and short term effects of saving deficit, economic growth rate, oil prices, real effective exchange rate and terms of trade on the current account of Turkey by using ARDL bound test approach. Estimations were conducted by using quarterly data for the 2002-2017 period. According to finding of study, saving deficit is the most important determinant of current account deficit for both long and short term. Increase in the saving deficit affects current account negatively. Economic growth and real effective exchange rate has negative effect on the current account only in the long term. Oil prices have also negative effect on the current account for the both long and short term. We lastly confirm that terms of trade have positive impact on the current account only for the short term.