Yeniden işlevlendirilen endüstriyel mekânların görsel algı değerlendirmesi: İzmir Tarihi Havagazı Fabrikası
Assessment of visual perception in re-used adaptive industrial spaces: İzmi̇r Historical Coal Gas Factory
Yazar: ÇİĞDEM ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. ERHAN VECDİ KÜÇÜKERBAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Mekân, soyut ve somut karakteriyle, bireylerin deneyim alanlarını oluştururken; zaman içinde fiziksel işlev yetersizliği veya geçersizliği gibi nedenlerle bu karakterini yitirmeye başlar. Bu durumda, mekânın varlığını silmek yerine, özgün karakterini koruyarak onu yaşatmak üzere yeni bir işlevle kullanımı önerilmektedir. Ancak bu noktada; yeni işlev için tekrar kurgulanan mekânın, bileşenleri aracılığıyla kullanıcılarıyla sadece fiziksel değil, kavramsal, algısal ve duygusal boyutta bağ kurması gerekliliği çalışmanın amacını oluşturmaktadır.  
Çalışma materyali olarak; işlevsel dönüşüm ile "kültür merkezi" ne dönüşen "İzmir Tarihi Havagazı Fabrikası", mekân bileşenleri üzerinden kullanıcılarıyla kurduğu fiziksel, kavramsal, algısal ve duygusal boyuttaki ilişkisiyle değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede; kent içindeki görsel algı, dış mekân görsel algısı ve iç mekân görsel algısı olmak üzere 3 ana katman belirlenmiştir. Katmanlar içinde kent içindeki görsel algı kendi içinde; ulaşılabilirlik, okunabilirlik ve kullanıma elverişlilik olmak üzere 3 alt katmana; yerleşke dış mekânları ve kafeterya iç mekânı ise; mekân bileşenlerinin oluşturduğu 9 alt katmana ayrılmıştır. Belirtilen katmanlar doğrultusunda yapılan gözlem ve 66 Kişiyle gerçekleştirilen anket çalışmaları sonucunda; yerleşkenin kent ile dış mekânların ve özellikle kafeterya iç mekânının kullanıcılarıyla kurduğu fiziksel, kavramsal, algısal ve duygusal boyuttaki ilişkide mekân bileşenleri aracılığıyla yapılabilecek iyileştirmeler konusunda öneriler getirilmiştir.

Abstract:
Space, with its tangible and intangible character, constitutes the experience field of person. But in time, due to inadequacy or invalidity in physical functions, it lose this character. In this case, it is proposed to give a function to keep it alive with saving its original character, instead of blot out of its entity. At this point, the space which is designed for new function, have to keep in touch with its users not only in physical extent, but also conceptual, perceptual and emotional extents.   
"İzmir Historical Gas - Oil Factory", which has turned into "cultural center" with a functional transform, is assessed on the relation with its users in terms of physical, conceptual, perceptual and emotional extents. In this assessment, three main layers, including visual perception of the city, visual perception of the landscape, visual perception of the interior are determined. Within these layers; visual perception of the city separates into three sublayers which are accessibility, readability and usability; landscape of the factory and the interior of cafe separates into nine sub layers. As a result of observations and survey studies in accordance with these signified layers; proposals are bring forward about the potential improvements through space components at the physical, conceptual, perceptual and emotional relation of factory with the city and the relation of landscape and especially cafe with its users.