Artdeco akımı cephe tipolojilerine bağlı olarak geliştirilen uzman sistem modeli
The Model of expert system dependent on the front typologies of art deco flow
Yazar: TOGAN TONG
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜN SAĞLAMER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 2000
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Art Deco = Art Deco ; Bina bilgisi = Building information ; Cephe = Facade ; Mimari tasarım = Architectural design ; Uzman sistemler = Expert systems

Özet:
Giriş bölümünde, mimarlık alanında bilgisayarın günümüzdeki ve gelmesi beklenen konumu ile mimariye getirdikleri ve mimarlıkta bilgisayar kullanımından söz edilmektedir. İkinci bölümde, genel yapısı ile tasarım, mimari tasarım ve kriterleri ile mimari tasarım sürecinden bahsedilmekte ve bilgisayar destekli tasarım modelleri özetlenmeye çalışılmaktadır. Üçüncü bölümde, değerlendirme ile mimari değerlendirme özetlenerek özellikle mimari cephelerin değerlendirmesinde kullanılan yöntemler ile mimari değerlendirmede bilgisayar konuları vurgulanmaktadır. Biçimlerin değerlendirmesi ve özellikle biçimlerin estetik analizlerini yaparak estetik değerlendirme için formül geliştiren G.D.Birkhoffun estetikle ilgili görüşlerinin yanısıra, mimari değerlendirmede bilgisayarın değerlendirmeye kazandırdıkları bu bölümün önemli konu başlıklarıdır. Dördüncü bölümde, bilgisayar uygulamaları ve programlama dilleri ile yapay zeka alanları anlatılmaktadır. Yapay Zeka alanlarından özellikle uzman sistemler üzerinde durulan bu bölümde, tez kapsamında, uzman sistem tabanı olarak geliştirilen alt programın oluşum evreleri sıralanmaktadır. Bu bölümde ayrıca uzman sistemlerin başarılarından söz edilirken, kısaca tanı, karar alma vb. gibi konularda, başta çok az enformatize olan işlere anlamlı sonuçlarla yaklaşılması olgusundan da bahsedilerek, bilgisayar destekli tasarım Sistemleri, temel veriler ve bir model arasındaki ilişkileri ile geliştirilen çeşitli uzman sistemler ve bunların değişik uygulama alanlarından söz edilmektedir. Uzman sistem oluşturulurken üç aşamanın gerçekleştirilmesinin gerekliliği ve bir uzman sistemin, model oluşumunda bilgisayar destekli tasarım ve temel bilgiler ile oluşturduğu organizasyon bahsedilen diğer konulardır. İlk uzman sistem çalışmalarından günümüze kadar geliştirlen çeşitli uzman sistemlerin, çok değişik uygulama alanlarında biraraya geldikleri ve uygulama alanlarının çeşitli aşamaları ile bu sistemlerin yöneldikleri problem alanları da kısaca özetlenmeye çalışılmıştır. Beşinci bölümde, uzman tabanı olarak geliştirilen alt programda, pilot olarak seçilen bölgedeki Art Deco Akımı ve AutoCAD paket programı altında, uzman system tabanı olarak geliştirilen alt program tanıtılmaktadır. Öncelikle Art Deco akımının tanıtıldığı bu bölümde, özellikle 1910 ve 1940 yıllarında, ülkemizde etkili olan Art Deco akımına ait az katlı binaların pilot bölge olarak seçilen Feriköy, Kurtuluş, Bomonti ve Duatepe semtlerinde görülen cephe karakteristiklerinin, bir uzman sistemin tabanı olarak geliştirilen alt programın IXoluşturulmasında nasıl kullanıldığından bahsedilmektedir. Ayrıca geliştirilen alt programda, İstanbul'da genel olarak karşılaştığımızda akım hakkında fikir verici en belirgin cepheler seçilerek, programda bunlar kullanılmıştır. Yine Art Deco akımına ait cephe tipoloji elemanlarının ayrı ayrı incelendiği bölümde, mevcut örneklerin fotoğrafları verilmekte, bu elemanların oluşturduğu birliktelik algoritmaları ile geliştirilen alt program için gerekli dosyalar ve bu dosyalar arası ilişkiler ele alınmıştır. Alt programın gerçekleştirilmesinde izlenen adımlar da ayrıca tablo şeklinde sunularak, programın ulaşması düşünülen seviye gösterilmeye çalışılmıştır. Altıncı bölümde de, sonuçlar üzerinde ve özellikle mimari algılamayı hızlandıran modeller ile yapıya ilişkin bütün tipolojik özelliklerin yansıtıldığı tanım modeli temeline dayanan bir modelin esas hedef olduğu üzerinde durulmaktadır.

Abstract:
Introduction part of the work consists of current and future roles of computers in the field of architecture and utilization of computers in architecture. Second chapter summarizes design in general terms, architectural design and criteria, process of architectural design and models of computer-aided design. Third chapter emphasizes the use of computers on architectural evaluation especially with a concentration on methods of architectural evaluation of facades with a synopsis of evaluation / architectural evaluation. Significant sub-topics in this chapter are evaluation of forms and especially G.D. Birkhoffs views on aesthetics-who formulated aesthetic evaluation criteria by aesthetic analysis of forms. Fourth chapter concentrates on computer applications, programming languages and artificial intelligence topics. This chapter that especially looks at expert systems of artificial intelligence also lists program formation phases that was developed as expert system. Also mentioned in this chapter are successes of expert systems, areas of diagnosis and decision-making which requires a process of approach with meaningful results; various expert systems that are products of interrelations among expert systems, Computer Aided Design Systems, basic data and a model; and their numerous application fields. Other topics are necessity of three phases in the formation of expert system and organization between computer aided design and basic data that is caused by expert system in model formation. Also summarized in this chapter are problem areas of expert systems, their various application fields and their phases from early studies of expert systems to today. Fifth chapter introduces the expert system program developed under AutoCAD package program, and Art Deco movement in selected pilot area. This chapter, firstly introducing Art Deco movement - which is especially effective between 1910-1940 in our country - with concentration to low-rise pilot area namely selected districts of Feriköy, Kurtuluş, Bomonti and Duatepe, their facade features and the utilization of Istanbul's characteristic building facades that are representative of the movement and their use towards the formation of expert system program. Also in this chapter are analysis of Art Deco facade typological elements, photographs of existing examples, group algorithms and required files for program with relations among files. In this dissertation, computers are introduced as a tool with presentation capability based on algorithm, with speed in production of new alternatives, convenience in XIvisual presentation, high capacity data storage, and with quick progress ability of design. It is predicted that computers that are now utilized as presentation tools that only put together entered symbols due to technical conditions; shall take active role in computer aided design models with the use of advancing technology and high-capacity computers. Other than these, this chapter states that computers - that can handle self presentation based on rules introduced by artificial intelligence - shall lower the role of man-power in design process. Steps in the realization of expert system are also presented as table to define desired level of program. Sixth chapter emphasizes conclusions, models that accelerate architectural perception and a model based on a descriptive model that reflects entire typological features of buildings. xu