Samsun Müzesi'ndeki Sungurlu definesi
Sungurlu hoard at Samsun Museum
Yazar: SERVET KOVACI
Danışman: PROF. DR. ALİ YALÇIN TAVUKÇU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Define = Treasure ; Müzeler = Museums ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Samsun = Samsun ; Samsun Müzesi = Samsun Museum ; Sikke = Coin ; Çorum-Sungurlu = Çorum-Sungurlu

Özet:
Sikkeler, insanoğlunun ticaret kavramını ortaya çıkarmasıyla ticareti kolaylaştırmak için icat edilmiş küçük metal objelerdir. Basıldıkları ve kullanıldıkları dönemin ekonomisi, siyaseti, sanatı ve epigrafisi gibi farklı yönlerinden bilgiler veren sikkeler, diğer arkeolojik bulgulara göre eşsiz birer tarihi ve arkeolojik belge niteliği taşımaktadırlar. Günümüzde kronolojik ve sistematik olarak sınıflandırması yapılan sikkelerin neredeyse tamamına yakını ortaya çıkarılan defineler vasıtasıyla elde edilmiştir. Konumu dolayısıyla sayısız tarihi ve kültürel zenginliklere sahip olan Anadolu, sayı ve çeşitlilik olarak oldukça fazla sikke buluntusuna sahiptir. 
Bu çalışma kapsamında, Çorum Sungurlu Ayağıbüyük Köyünden 1995 yılında Samsun Arkeoloji Müzesi'ne getirilen ve halen Samsun Arkeoloji Müzesi sikke koleksiyonunda bulunan 108 adet Roma İmparatorluk Dönemi gümüş sikkesi incelenmiştir. Sungurlu Definesi, İmparator Vespasianus'tan (MS 69-79) başlayarak III. Gordianus'a (MS 238-244) kadar olan zaman dilimi içerisinde 20 farklı imparator ve imparatoriçeye ait sikkeden oluşmaktadır. Sikkelerin tamamı Denarius birimindedir ve define ortalama 170 yıla yakın bir zaman dilimini kapsamaktadır. Define oluşturduğu kronolojik kompozisyon ile bir tasarruf definesi görünümü vermektedir. Definenin son sikkesi olan III. Gordianus sikkesinden yola çıkarak, definenin gömü tarihi MS 241 veya biraz ileri bir tarih olmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Define, Sikke, Roma İmparatorluğu, Samsun, Sungurlu

Abstract:
Coins are small metal objects that were invented to facilitate trade, with man's introduction of the concept of trade. Coins, which provide information on different aspects such as the economy, politics, art and apigraphy of the period in which they were minted and used, are unique historical and archaeological documents compared to other archaeological findings. Almost all of the coins, which are classified chronologically and systematically today, were obtained through hoard. Anatolia, which has numerous historical lof of coin find in terms of number and variety.
In this work, 108 Roman Imperial Period silver coins from Çorum Sungurlu Ayağıbüyük Village to Samsun Archeology Museum in 1995 and still in Samsun Archeology Museum coin collection, were examined. Hoard of Sungurlu consists of the coins of 20 different emperors and empresses from Emperor Vespasianus (69-79 AD) to Emperor III. Gordianus (238-244 AD). The coins are all in Denarius units and describe an average timeline of close to 170 years. The way of description of the place in chronological order. The last coin of the hoard, based on the III. Gordianus coin, the burial date of the hoard must have been 241 AD or slightly later.  
Keywords: Hoard, Coin, Roman Empire, Samsun, Sungurlu