Karotis arter stentleme yapılan hastalarda rutin asetilsalisilik asit  ve klopidogrel direnci bakılması akut stent trombozunu  azaltmada  maliyet etkin bir yöntem midir? retrospektif maliyet etkinlik analizi
Can routine acetylsalicylic acid (ASA) clopidogrel resistance testing in patients undergoing carotid artery stenting prevent acute stent thrombosis? a retrospecti̇ve cost effectivness analysis
Yazar: MUHAMMED RIDVAN ERSOYSAL
Danışman: PROF. DR. ŞAKİR ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: Karotis arter stentlemeyi takiben akut karotis stent trombozu oldukça nadir görülen ivedilikle tedavi edilmezse ölümle sonuçlanabilen yıkıcı bir komplikasyondur. Literatürde karotis arter stent trombozuna yol açan birçok nedenden söz edilmektedir. Bunlardan birisi de antiagregan direncidir. Günümüz şartlarında antiagregan direnci tespit edilebilmektedir. Alternatif antiagreganların seçimi sayesinde antiagregan direnci olan hastalarda  akut karotis stent trombozunun engellenebileceği yönünde öngörüler mevcuttur.   
Gereç ve Yöntem: Ocak 2011 - Ocak 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Antalya Eğitim Araştırma Hastanesi multidisipliner Karotis Konseyinde değerlendirilen ve karotis arter stentleme işlemine uygun bulunarak karotis arter stentlemeuygulanan 749 hastaya ait kayıtlar retrospektif olarak değerlendirilmiş, dışlama kriterlerine sahip olmayan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir.  
Çalışmamızda karotis arter stentleme planan hastalardan klopidogrel ve asetilsalisilik asit direnci bakılmadan işlem uygulanan ve işlem öncesi rutin Klopidogrel ve asetilsalisilik asit direnci bakılan, klopidogrel direnci mevcut ise asetilsalisilik asitin yanında klopidogrel yerine tikagrelor kullandırılan  hasta grupları akut karotis stent trombozu ve ilk bir aydaki sağlık bakım giderleri açısından retrospektif olarak karşılaştırılmıştır.  
Bulgular: 74 hastada (%10,2) ilaç direnci bakılmazken, 654 hastada ilaç direnci bakılmıştır. Direnç testi bakılmayan hastalarda akut karotis stent trombozu görülme sıklığı istatistiksel olarak daha yüksek belirlenmiştir (%7 ve %0,6; p=0,001). İlk bir aydaki sağlık bakım giderleri direnç testi bakılmayan grupta daha yüksek hesaplanmıştır (p<0,001). 
Sonuç: Akut karotis stent trombozu yüksek morbidite ve mortaliteye sahip nadir bir komplikasyondur. Nedenlerinden birisi de yetersiz veya etkisiz antiagregan tedavidir. Karotis arter stentlemeye aday olan hastalara karotis arter stentleme prosedüründen bir hafta önce asetilsalisilik asit ve klopidogrel yükleme dozu sonrası antiagregan direnci değerlendirilmesinin ve klopidogrele direnç gösterdiği saptanan hastalara başka bir P2Y12 inhibitörü örneğin tikagrelor verilmesinin akut karotis stent trombozu ve benzeri tromboz ilişkili komplikasyonları azaltacağı ve erken dönem hasta maliyetlerini de azaltacağı kanatindeyiz.

Abstract:
Aim: Acute carotid stent thrombosis following carotid artery stenting is an extremely rare and devastating complication that can result in death if not treated promptly. There are many causes of carotid artery stent thrombosis which are mentioned in the literature. One of them is antiaggregant resistance can be detected. There are predictions that acute carotid artery stent thrombosis can be prevented in patients with antiaggregant resistance through the selection of alternative antiaggregants. 
(Materials (Patients) and Methods: The records of 749 patients who were evaluated in the multidisciplinary Carotid Council of the Health Sciences University  Antalya Training and Research Hospital between January 2011 and January 2022 and who were found suitable forthe carotid artery stenting procedure and underwent carotid artery stenting were evaluated retrospectively, and patients who did not meet the exclusion criteria were included in the study. 
In this study, among the patients who were planned for carotid artery stenting, the patient groups who were without clopidogrel and acetylsalicylic acid  resistance test and routinely clopidogrel and acetylsalicylic acid resistance were checked before the procedure, and who were given ticagrelor instead of clopidogrel in addition to acetylsalicylic acid if clopidogrel resistance was present, are compared retrospectively in terma of stent thrombosis and first-month care expenses. 
Results: Drug resistance was not evaluated in 74 patients (10.2%), drug resistance was observed in 654 patients. The incidence of acute stent thrombosis was statistically higher in patients without resistance tests (7% and 0.6%; p=0.001). Healthcare expenses in the first month were calculated higher in the group not tested for resistance  (p<0.001). 
Conclusion: Acute carotid artery stent thrombosis is a rare complication with high morbidity and mortality. One of the reasons is insufficient or ineffective antiaggregant therapy. We believe that evaluating antiaggregant resistance after loading ASA and clopidogrel 1 week before the CAS procedure in patients who are candidates for CAS and administering another P2Y12 inhibitor, such as ticagrelor, to patients who are found to be resistant to clopidogrel will reduce acute carotid artery stent thrombosis and similar thrombosis-related complications and reduce early-term patient costs.