Gaziosmanpaşa Taksim Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran hastalarda sigarayı bırakmanın kilo ve yeme davranışı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Interpretation of habit effects on that quitting smoking on weight and food habits who apply to Gaziosmanpaşa Taksim Medical Training and Research Hospital Smoking Cessation Outpatient Clinic
Yazar: ALİ ERMAN KILLI
Danışman: DOÇ. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme değerlendirmesi = Nutrition assessment ; Kilo değişimi = Weight change ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Amaç: Sigara kullanımı tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önlenebilir önemli bir sağlık sorunudur. Sigara bırakma tedavilerinde karşılaşılacak en kötü senaryo nedeni ise nükstür. Nüksün sık nedenlerinden biri de kilo alımı olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmanın amacı sigaranın bırakılması nedeniyle kişilerin kilo değişimi ile birlikte yeme davranışlarındaki değişimi belirlemektir. 
Materyal ve Metod: S.B.Ü. Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Sigara Bıraktırma Polikliniği'ne 15.06.2018-15.12.2018 tarihleri arasında başvurduğunda sigara içen 3 aylık tedavimizle sigarayı bırakan 103 kişi ile yapılmıştır. İlk başvurularında demografik verileri, sigara kullanım alışkanlıkları, FNBT skorları, boyları kiloları kaydedildi ve üç alt ölçekten (duygusal, kısıtlayıcı, dışsal) oluşan Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) yapıldı. 3. ay sonunda tekrar kiloları ölçüldü DEBQ tekrar yapıldı. İlk ve son kilo ve yeme davranışları  tespit edildi.
Bulgular: Çalışmamızda katılımcıların 60'ı (%58,3) erkek, 43'ü (%41,7) kadın idi. Katılımcıların ortalama yaşı 38.3±9.28 yıldı. Ortalama 23,02±13,24  paket/yıl sigara kullanımı mevcut. Katılımcıların Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testine (FNBT) göre bağımlılık düzeyi 6,85±2,04'tür. Katılımcıların hepsi sigarayı bırakanlardan seçilmiştir. 3 aylık sigara tedavisi sonrası ortalama BKİ i 1,61 kg/m²  ve kilo artışı 0 ile 14 kg arasında değişmekte olup  ortalama 4,74±2,63 kg artmıştır. Katılımcıların kilo alım miktarları FGNT skorları ile  anlamlı şekilde ilişkiliydi (p:0.011). Özellikle yüksek FGNT skoru olanlar daha yüksek miktarda kilo aldılar. Fagerstrom nikotin bağımlılık derecesi yüksek olanlarda yeme davranışı anketinin üç alt ölçek [kısıtlayıcı (p2a : 0,000),duygusal (p2b: 0,007) ve dışsal yeme (p2a   :0,005) puanları anlamlı şekilde yükselmiştir.İlk BKI düzeyleri ile ilk kısıtlayıcı yeme puanları arasında pozitif yönlü, %37.3 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.000).Kadınların ilk kısıtlayıcı yeme puanları, erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p:0.001). Kadınların son duygusal yeme puan ortalamaları, erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p:0.047). Kadınlarda ve erkeklerde ; ilk duygusal yeme puan ortalamalarına göre son duygusal yeme puanlarında görülen artış istatistiksel olarak anlamlıdır (p:0.005, p:0.040 sırasıyla). Kadınlarda; İlk dışsal yeme puan ortalamalarına göre son dışsal yeme puanlarında görülen artış istatistiksel olarak anlamlıdır (p:0.000).
Sonuç: Sonuç olarak sigara bırakılması sonrası kilo ve yeme davranışındaki değişimleri tanımlayıcı çalışmamızda bireyler anlamlı şekilde kilo almakta ve olumsuz yönde duygusal, dışsal ve kısıtlayıcı yeme davranışları bozulmaktadır.

Anahtar Kelimeler : Sigara bırakma,Kilo, Yeme davranışı

Abstract:
Objective: Smoking is an important preventable health problem in our country as well as the world. The worst scenario in smoking cessation treatment is the relapse. It is detected that one of the reasons for relapse is the weight gain. The aim of this study is to define the relation between the alterations in eating behaviour and the weight changes following smoking cessation.

Method: 103 individuals were enrolled to the study who were applied to S.B.Ü. Gaziosmanpaşa Taksim Educationand Research Hospital Family Medicine Outpatient Smoking Sessation Clinic and stopped smoking after 3 months duration of treatment between June 2018 and November 2019. Demographic data, smoking habits, FNBT scores, heigts and weights of the patients were recorded in the first visit. Besides, Dutch Eating Behaviour Questionnaire(DEBQ) which is composed of three scales (restrained, emotional and externaleating) was applied. At the end of the third month, the weights were remeasured and DEBQ was reassessed. The first and thelast eating behaviours were established. 

Results: Among our patients, 60 (%58,3)were male and 43 (%41,7)were female.  Mean age of the participants was 38.3±9.28 years. Mean 23,02±13,24 packages /year cigarette use were present. The addiction level of the participants according to Fagerström nicotine dependence scale (FGNT) was 6,85±2,04. All the participants were selected in the group who stopped smoking. After 3 months treatment duration, mean BMI was 1,61 kg/m²  and weight gain was between 0-14 kilograms with a mean increase of 4,74±2,63kg. Weight gain amount of the participants was significantly associated with FGNT scores (p:0.011). Particularly the ones with high FGNT scores gained more weight. In the patients having high Fagerström nicotine dependence scale, three subscalepoints [restrained (p2a : 0,000), emotional (p2b: 0,007), and external eating (p2a:0,005)] of the Eating Behaviour Questionnaire were significantly raised. Positive, with %37.3 level and statistically significant relationship was found between initial BMIs and initial eating scores (p:0.000). Initial restrained eating scores of the women were statistically significant compared to the men (p:0.001). Last emotional eating scores of the women were statistically high compared to the men (p:0.047). In both women and men; the increase in last emotionaleating scores compared to initial emotional eating score averages was statistically significant (p:0.005, p:0.040 respectively). In women; the increase in last external eating points compared to initial external eating point averages was statistically significant(p:0.000).

Conclusion: In our defining study examining the weight and eating behaviour alterations after smoking cessation, it was found that the individuals were significantly gained weight and emotional, restrained and external eating behaviours were negatively destroyed.

Key Words: Smoking Cessation,Weight, Eating Behaviour