İlköğretim Türkçe derslerinde Dede Korkut Hikayeleri'nin değerlendirilmesi
Assingment stories of Dede Korkut at Turkish lessons in primary schools
Yazar: ŞİRİN ÇATAL
Danışman: PROF. DR. ALİ BERAT ALPTEKİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dil, toplumların meydana gelişinde, birlik ve beraberlik içinde millet olarak yaşamasında temel taştır. Dilin önemi kadar, dilin aktarımı da millî birlik için gereklidir.Dil, yaşanılan çevrede hayatın ilk günlerinden itibaren doğal olarak öğrenilir. Doğal öğrenmeyi sağlayan görsel, işitsel ve dilsel iletilerdir. Çocuklara söylenen türkü, mâni, ninni, tekerleme sayesinde çocuklar dilin sözcükleriyle tanışır. Bir dilin sözcükleri, bütün kuralları sözlü edebiyat ürünü dediğimiz halk anlatılarından, konuşma dilinden hareketle yaşam içerisinde çocuklar tarafından fark edilir. Bu süreçte çocuk dilini fark ederken ulus bilinci de kazanır. Dil eğitimi ayrıca kültürün aktarımını da beraberinde getirir. Her toplumun kültürel değerleri diğer kuşaklara dilleri sayesinde aktarılır. Ailede ve okullarda okutulan ders müfredatlarında dilin öğretiminde kültürel değerlerin kavratılmasına önem verilmesi gerekmektedir.Dilin işlevini ilköğretim çağında kavrayan çocuklarımıza dil öğretimi yapılırken ilgi alanları dikkate alınmalıdır. İlköğretim çağındaki çocuklarımızın ilgi alanları incelenirse olaya dayalı metinleri, büyüklerin yaşamına dair yazıları, tekerleme, mâni, vb. türdeki manzum yazıları sevdikleri fark edilir. Dilin öğretilmesinin hedeflendiği bu dönemde kültürümüzü severek aktaracak, dilin inceliklerini kavratacak; olaya dayalı ve manzum bölümleri içeren en uygun metnimiz Dede Korkut Hikâyeleri'dir.Türkçe ders kitapları incelendiğinde yenilenen Türkçe programına uygun ders kitaplarında olaya dayalı metin türlerinde Dede Korkut Hikâyeleri'ne rastlanmamıştır. 1981 yılına ait programa göre tertip edilen ders kitaplarından yirmi biri incelenmiş; sadece ikisinde hikâyelere yer verildiği görülmüştür. Bu eksiklik fark edilmiş; bu amaçla eksikliği gidermek için bir çalışma yapılmıştır. Dede Korkut Hikâyeleri'nden çocukların ilgi ve seviyelerine uygun üç metin seçilerek yeniden tertip edilmiştir. Düzenlenen metinlerden yararlanarak kelime kazanımı, anlama, anlatma, dilbilgisi, atasözü ve deyim öğretimi konularını ihtiva eden etkinlikler hazırlanmıştır.

Abstract:
Language is a foundation stone for coming into existence of society and its living in unity and cooperation as a nation. The transfer of a language is necessity for a national unity, as much as its importance. The transfer becomes a reality by means of values that bring together the society. In this matter cultural elements are the main workers.Language is learnt naturally in the lived surroundings from the first day of life on. Visual, auditory, and languagal message provide the natural learning from the beginning of chlidhood period on. Children recognize the words of language thanks to folk song, mania, lullaby, folk poem, riddle, and clever reply which are explained and sung to them. The words, idioms, proverbs, stereotyped expressions of this language are introduced and taugth thanks to the products of folk literature. All rules of a language are become aware of folk explanations which are known the products of oral literature, everyday speech in daily life as a natural period by children. In this period when the children notice their language, fineness and rules of their language; they comprehend the nation. Also language education brings together with culture transfer.Each society transfers cultural values to the other generations thanks to their language. Both in family and at schools? curriculum it is necessary to give importance for being comprehend cultural values. Our children who are comprehended functions of language in their primary school times should be educated while making language education by taking attention to their interests? area. If our primary school children?s interest are investigated it is noticed that they read by love the texts which are based on common events, written items about adults? life, clever reply, mania, lullaby, folk poem, typed of written in verse etc. In this period which is aimed to teach language; we can show stories of Dede Korkut. Because it has on importance to transfer our culture by love to comprehed the fineness of language both based on the events and including the parts of written in verse, also.When the Turkish course books are examined, stories of Dede Korkut are not encountered at kinds of text related to event in the course books that is suitable for Turkısh programme restored in 2005. But 21 of course books that are arranged for programme of 1981 were examined and were seen that only two of them have stories. One of the could take place as a reading text. This lack was realized for this purpose a study was made for removing in this area. By selecting three texts that are suitable for levels and interest of children, these were arranged in their levels. By using arranged texts, activities including topics of acquiring word, understanding, explaining, gramer, idiom, proverb and teaching idiom were prepared.We are in need of comprehending and introducing culturel values very much. Becoming scattered of nations not having common culturel values is inevitable. Our aim is not reforming but is making comprehended something that we have in a suitable way and making tarnsfered to next generations. We think that this study will be useful in this way.