Hipertansiyon hastalarında sağlık okuryazarlığının ilaç tedavisine uyum ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of health literacy on medication adherence and quality of life in hypertension patients
Yazar: SEBİHA İLKNUR TAD
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RABİYE ÇIRPAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHŞAN KOLUTEK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hipertansiyon = Hypertension ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Araştırma, hipertansiyon hastalarında sağlık okuryazarlığının ilaç tedavisine uyum ve
yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışma
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji
polikliniklerinde Kasım 2018-Nisan 2019 tarihleri arasında çalışma kriterlerine uyan
345 hipertansiyon tanısı olan bireyle yürütülmüştür. Veriler toplanmadan önce
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi etik kurulundan izin, Kırşehir İl Sağlık
Müdürlüğü'nden çalışmanın ön uygulaması ve uygulamasının yapılabilmesi için
yazılı izin alınmıştır. Çalışmada veriler hasta tanıtım formu, Sağlık Okuryazarlığı
Ölçeği, İlaç Tedavisine Bağlılık /Uyum Öz-Etkililik Ölçeği Kısa Formu (İBÖS-KF)
ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel
değerlendirilmesinde Student t Testi, Mann Whitney U testi, One-way Anova Testi,
Kruskal Wallis testi, Pearson korelasyon analizi ve doğrusal regresyon analizi
kullanılmıştır. Bireylerin sağlık okuryazarlığı ölçeği toplam puan ortalaması
79.62±24.43 olup, ölçeğin bilgiye erişim, bilgiyi anlama, değer biçme/değerlendirme
ve uygulama/kullanma alt boyut puan ortalamaları sırasıyla 15.21±6.01, 21.54±8.08,
25.69±8.70, 17.17±5.08 olarak tespit edilmiştir. Bireylerin (İBÖS-KF) puan
ortalaması 38.60±10.64 olarak belirlenmiştir.SF-36 yaşam kalitesi ölçeği alt boyut
puan ortalamaları fiziksel fonksiyon 57.33±26.47, fiziksel rol güçlüğü 41.96±45.93,
ağrı 55.90±29.45, genel sağlık algısı 53.59±21.83, vitalite 47.29±23.13, sosyal
fonksiyon 75.76±28.40, emosyonel rol güçlüğü 30.53±42.78, mental sağlık
54.26±21.14, fiziksel özet skoru 52.20±24.31, mental özet skoru 51.96±20.65 olarak
saptanmıştır. Sağlık okuryazarlığı ölçeğinin tüm alt boyutları ve toplam puanı ile
İBÖS-KF arasında pozitif yönlü, zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki
Bulunduğu belirlenmiştir (p <0.05). Sağlık okuryazarlığı ölçeğinin toplam puanı ile 
iii
SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin tüm alt boyutları arasında pozitif yönlü, zayıf
düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunduğu saptanmıştır (p <0.05).
Çalışma sonucunda hastaların sağlık okuryazarlığının ilaç tedavisine uyum ve yaşam
kalitesini etkilediği belirlenmiştir. Bireylerin sağlık okuryazarlığını arttırmaya
yönelik girişimler planlaması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Sağlık okuryazarlığı, İlaç tedavisine Uyum,
Yaşam kalitesi

Abstract:
The research was conducted as a descriptive study to determine the effect of health
literacy on adherence to drug therapy and quality of life in hypertension patients. The
study was conducted in Kırşehir Ahi Evran University Training and Research
Hospital Cardiology outpatient clinics between November 2018 and April 2019 with
345 individuals with a diagnosis of hypertension who met the study criteria. Ethics
committee approval, institutional permission and informed consent were obtained
from the participants in order to conduct the study. In the study, data were collected
using the patient identification form, the Health Literacy Scale, the Medication
Adherence Self-Efficacy Scale-Short Form (MASES-SF) and the SF-36 Quality of
Life Scale. Student t test, Mann Whitney U test, One-way Anova test, Kruskal Wallis
test, Pearson correlation analysis and linear regression analysis were used for
statistical evaluation of the data. The total mean score of the individuals' health
literacy scale was 79.62±24.43, and the mean scores of the sub-dimensions of
accessing information, understanding information, valuing/evaluating and
applying/using the scale were determined as 15.21±6.01, 21.54±8.08, 25.69±8.70,
17.17±5.08, respectively. MASES-SF mean score was determined as 38.60±10.64.
SF-36 quality of life scale sub-dimension mean scores were determined as
57.33±26.47 in physical function, 41.96±45.93 in physical role difficulty,
55.90±29.45 in pain, 53.59±21.83 in general health perception, 47.29±23.13 in
vitality, 75.76±28.40 in social function, 30.53±42.78 in emotional role difficulty,
54.26±21.14 in mental health, 52.20±24.31 in physical summary score, 51.96±20.65
in mental summary score. It was determined that there was a positive, weak,
statistically significant relationship between all sub-dimensions and total score of the
health literacy scale and MASES-SF (p<0.05). It was determined that there was a
positive, weak, statistically significant relationship between the total score of the
health literacy scale and all sub-dimensions of the SF-36 quality of life scale
(p<0.05).
As a result of the study, it was determined that the health literacy of the patients
affected the adherence to drug treatment and quality of life. It is recommended to
plan initiatives to increase the health literacy of individuals.
Keywords: Hypertension, Health literacy, Medication adherence, Quality of life
Thesis