Yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde akıllı kent stratejileri: Sakarya Büyükşehir Belediyesi örneği ve yerel yönetimler için bir model önerisi
Smart city strategies in enhancement of quality of life: Example of Sakarya Metropolitan Municipality and a model proposal for the local governments in Turkey
Yazar: AKIN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÇAĞLAR ÖZDEMİR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Akıllı kentler = Smart cities ; Sakarya = Sakarya ; Sakarya Büyükşehir Belediyesi = Sakarya Metropolitian Municipality ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Günümüzde kentler hızlı nüfus artışı nedeniyle; çevre, ulaşım, güvenlik, göç ve sosyo-ekonomik
eşitsizlikler gibi alanlarda toplumsal risklerle karşılaşmaktadır. Bu risklerle mücadele etmek amacıyla
çeşitli kent yönetim stratejileri geliştirilmektedir. Sürdürülebilir kent, yaşanabilir kent ve akıllı kent
stratejileri son yıllarda bu stratejiler arasında ön plan çıkmaktadır. Akıllı kent stratejileri, yenilikçi ve
bilgi odaklı bir yaklaşımı esas alması sayesinde diğer tüm kent yönetim stratejilerinden ayrışmaktadır.
Günümüz literatüründe akıllı kent kavramının tanımlanmasına ilişkin ortak bir fikrin geliştirilemediği
görülmektedir. Farklı tanımlardaki ortak unsurlar; veri, bilgi, teknoloji ve yaşam kalitesi olarak dikkat
çekmektedir. Bu çalışmada akıllı kent kavramı: "kendi iç dinamiklerine yönelen, ihtiyaç ve öncelikleri
doğrultusunda teknolojik gelişmelerden, çeşitli veri kaynaklarından ve doğru bir süreç çerçevesinde
edinilen bilgiden kentin yaşam kalitesi standartlarını yükseltmek için faydalanan kent yönetim
stratejisi" şeklinde tanımlanmıştır.
Yerel yönetimler akıllı kent stratejilerinin en önemli paydaşı konumundadır. Bir kentin fiziki ve
teknolojik altyapı olanaklarının geliştirilmesi doğrudan yerel yönetimlerin görev ve sorumluluk
alanında yer almaktadır. Günümüzde teknolojik gelişmeler, yerel yönetimlerin kamu hizmetlerini daha
etkin ve verimli şekilde sürdürebilmesine olanak tanımaktadır. Özellikle, bilgi ve iletişim
teknolojilerinin anlık veri ve bilgi edinimine olanak tanıması kent yöneticilerine önemli kolaylıklar
sağlamaktadır.
Bu çalışma, "Türkiye'deki yerel yönetimlerin akıllı kent stratejileri nasıl bir model çerçevesinde
kentlerin yaşam kalitesine daha etkin katkı sağlayabilir?" sorusuna yanıt aramaktadır. Araştırma
sorusunun yanıtlanabilmesi için öncelikle yerel yönetimler kapsamında Türkiye'de ilk akıllı şehir
stratejisi ve eylem planını uygulayan Sakarya Büyükşehir Belediyesi (SBB) 8 tema, 9 alt soru
kapsamında incelenmiştir. SBB, özgün yapısı ve araştırma problemi konusunda önemli tecrübelere
sahip olması neticesinde tekli vaka araştırmasına değer bulunmuştur. Araştırmada çoklu veri
kaynaklarından yararlanılmıştır. Bu çerçevede veri seti; görüşmeler, çeşitli dokümanlar ve araştırmacı
gözlemlerine ilişkin notlardan oluşmaktadır. Görüşmeler, SBB'de çeşitli kademelerde görev yapan 23
personelle, yarı yapılandırılmış sorular aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Temellendirilmiş kuramın
yapılandırmacı deseniyle sürdürülen araştırmada veriler içerik analizi tekniğiyle yorumlanmıştır.
Analizler Max QDA bilgisayar destekli nitel veri analiz programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir.
Edinilen bulgulara göre SBB'nin akıllı kent stratejisinde veri odaklı yaklaşıma sahip olduğu
görülmüştür. SBB bünyesinde, verilerin analiz edilmesi ve diğer paydaşlarla paylaşılabilmesi için
oluşturulmuş kurumsal bir yapılanma (bilgi merkezi) yoktur. Bu eksiklik nedeniyle ham bilginin (veri)
yapılandırılmış veriye (bilgi) dönüştürülmesi sürecinde kimi problemlerle karşılaşıldığı ve bu
problemlerin akıllı kent uygulamalarında karşılaşılan hata ve eksikliklere zemin hazırladığı
görülmüştür. Ayrıca; düşük bütçe, yüksek maliyetler, nitelikli insan kaynağının ücret yetersizliği
sebebiyle kurumdan ayrılması, yasal düzenlemelerle kısıtlanan faaliyet alanı ve kent paydaşlarının
değişimi geç kabullenişi akıllı kent stratejisinde kurumun karşılaştığı başlıca sorunlar olarak dikkat
çekmektedir. Bu tespitler çerçevesinde SBB örneğinden yola çıkarak Türkiye'de yerel yönetimler için
araştırmacının gözlemleri, alan araştırması bulguları ve literatür taramasından çıkarımlarla
desteklenmiş, paydaş ve bilgi odaklı, farklı ihtiyaç ve gereksinimlere göre uyarlanabilir, karar alıcılar
tarafından kolay anlaşılabilir bir akıllı kent stratejisi modeli önerilmiştir.

Abstract:
Modern cities face various environmental, transportational, security and migration-related challenges
and socio-economic inequalities caused by intense population growth. Varieties of city management
strategies have been developed to cope with these threats, such as sustainable cities, livable cities, and
smart city strategies come to the fore. Innovative and knowledge-based approaches to smart city
strategies are distinguished amongst other city management strategies. However, no commonly-held
definition exists for the concept of a smart city. Common elements in different definitions appear as;
data, knowledge, ICTs, and quality of life. Thus, in this study, a smart city is defined as "a city
management strategy that mainly focuses on its internal dynamics and aims to enhance the city's
quality of life standards through the innovative technologies, various data sources, and knowledge in
line with its needs and priorities."
Local governments are the most critical stakeholders of smart city strategies since the development of
physical and technological infrastructures of cities is under local governments' initiative. Thanks to
technological developments, local governments have sustained their public services more effectively
and efficiently. In particular, ICTs allow users to reach instant data acquisition, providing important
conveniences to city managers.
In this manner, the main research question of this study is "how can smart city strategies of local
governments in Turkey contribute more effectively to the cities' quality of life?" Following this main
question, nine sub-questions under eight themes were investigated. The research setting is determined
as Sakarya Metropolitan Municipality (SMM) since it is the first local government that has already
started to implement a smart city strategy and its action plan in Turkey. Considering SMM's unique
structure and its experience within the scope of the research problem, the thesis was designed as a
single case study through constructivist grounded theory approach. Different techniques such as
interviews, document analysis, and observations were used during data acquisition. Semi-structured
interviews were conducted with twenty-three employees working in SMM with different titles. Content
analysis was used to interpret data via Max QDA qualitative data analysis software.
Results show that SMM follows a data-driven approach in its smart city strategy. Within SMM, there
is no institutional structure (knowledge center) established for data analytics and sharing with other
stakeholders. Due to this deficiency, it has been observed that some problems are encountered in the
process of transforming raw information (data) to structured data (knowledge). Low budget/high costs,
leave of employment due to unsatisfactory wages, restrictions due to legal regulations, and late
adoption of transformation by the stakeholders are the other important problems. A
stakeholder&knowledge centric, adaptive, and understandable by the decision makers model is
presented for SMM and all other local governments in Turkey concerning all these findings.