Hayvansal atıklardan hidroliz yöntemi ile elde edilen aminoasitlerin broiler diyetlerinde kullanım olanaklarının araştırılması
Investigation of availability of aminoacids obtained from hydolysis by animal tissues i̇n broiler diets
Yazar: MUSTAFA BURAK KELEMENÇE
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ABAŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Hayvan Besleme Ve Beslenme Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Etlik piliç = Broiler chickens ; Hidroliz = Hydrolysis

Özet:
Kelemençe, M.B. Hayvansal Atıklardan Hidroliz Yöntemi İle Elde Edilen Amino Asitlerin Broiler Diyetlerinde Kullanım Olanaklarının Araştırılması. İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hayvan Besleme ve Belenme Hastalıkları Anabilim Dalı Doktora Tezi. İstanbul, 2023.
	Bu tezde içme sularına farklı dozlarda sıvı amino asit ilavesinin broiler performansı, su tüketimi, karkas ağırlıkları, randımanları ile bazı kan parametreleri üzerine etkileri ve bu etkide diyet ham protein düzeylerinin rolü incelenmiştir. Hayvan deneyinde Ross 308 ırkı 189 adet günlük broiler civcivden faydalanılmıştır. Hayvanlara verilen diyetler başlangıç ve büyütme dönemleri için ayrı ayrı hazırlanmıştır. Deneme grupları sıvı amino asit ilavesine göre üç gruba, diyet ham protein düzeyine göre üç gruba olmak üzere; 3X3 toplam 9 gruptan oluşturulmuştur. Deneme 35 gün sürmüştür. 
	Çalışmada 14. günde grupların canlı ağırlık artışları değerleri açısından istatistiksel farklılık tespit edilmiş bu farklılığın ham protein düzeyine (p<0,012), denemenin 35. Gününde tespit edilen istatistiksel farklılığın hem diyet ham protein düzeyine (p<0,02) hem de sıvı amino asit oranına bağlı olduğu (p<0,001) görülmüştür. Ayrıca 21-35 ve 0-35 günlük dönemlerde istatiksel farklılıkların sıvı amino asit oranından kaynaklı olduğu tespit edilmiştir. Denemenin 21. gününde 5ml/l oranında amino ait ilave edilen grupların kontrol grubuna göre daha fazla yem tükettiği (p<0,032) ayrıca denemenin 35. günün de yine 5 ml/l amino asit ilave edilen grubun (p<0,014) ve SHP ile YHP gruplarının (p<0,007) daha fazla yem tükettiği gözlemlenmiştir. Denemenin 21-35 gün dönemi haricindeki tüm dönemlerinde DHP ve 2,5 ml/l oranında amino asit ilavesi yapılan grupların istatistiksel olarak en düşük yemden yararlanma oranına sahip oldukları tespit edilmiştir. Yapılan çalışmamızda içme suyuna ilave edilen amino asit içeriğin denemede kullanılan hayvanların su içme alışkanlıklarında herhangi bir olumsuz etki yapmadığı, çalışmanın hiçbir döneminde gruplar arası su tüketimi oranında istatiksel bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Kesim sonrası tespiti yapılan sıcak karkas ağırlıklarına bakıldığında 2,5 ml/l oranında amino asit ilave edilen grubun karkas ağırlığının istatiksel olarak yüksek olduğu (p<0,042), sıcak ve soğuk karkas randımanlarında ise matematiksel olarak daha fazla olduğu, yine aynı grubun soğuk karkas ağırlığının da (p<0,047) anlamlı bir şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonunda hayvanlardan alınan kanlarda kan glikoz (p<0,011), trigliserit (p<0,014) ve albümin (p<0,025) parametreleri üzerine diyet ham protein düzeyinin etkisi olduğu saptanmıştır. İçme suyuna ilave edilen amino asidin ise kolesterol değeri üzerine anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. (p<0,01)
	Sonuç olarak bu çalışmada hayvanlara 2,5 ml/l amino asit ilave edilmesinin, canlı ağırlık artışında, yemden yararlanma oranında ve karkas ağırlığında olumlu etkisi olduğu görülmüştür. Kullanılan sıvı amino asit içeriğin hayvanların su kullanım alışkanlıklarında herhangi bir değişikliğe sebep olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca kullanılan sıvı amino asit içeriğin karaciğer, böbrek fonksiyonlarına ve karbonhidrat ve yağ metobolizmasına olumsuz bir etkisinin olmadığı görülmüştür.

Abstract:
Kelemence, M.B. Investigation of the availability of Amino Acids obtained from  hydrolysis by animal tissues in broiler diets. İstanbul Üniversitesi- Cerrahpaşa Postgraduate Education Institution, Department of Animal Nutrition and Nutritional Diseases PhD Thesis. İstanbul, 2023.
In this thesis, the effects of adding different doses of liquid amino acids to drinking water on broiler performance, water consumption, carcass weight and efficiency and some blood parameters and the role of dietary crude protein levels in this effect has been investigated. In this animal experiment, 189 day-old broiler chicks of Ross 308 were used. The diets given to the animals were prepared separately for the beginning and raising periods. Experimental groups were divided into three groups according to liquid amino acid addition, and three groups according to dietary crude protein level; 3X3=9 groups in total. The experiment lasted for 35 days.
In the study, a statistical difference was determined in terms of the weight gain values of the groups on the 14th day, this difference was determined by the crude protein level (p<0.012), and the statistical difference detected on the 35th day of the experiment was determined by both the dietary crude protein level (p<0.02) and the liquid amino acid level. rate (p<0.001). In addition, it was detected that the statistical differences in the 21-35 and 0-35 day periods were due to the liquid amino acid ratio. On the 21st day of the experiment, the groups supplemented with 5ml/l amino acids consumed more feed than the control group (p<0.032). It was observed that groups (p<0.007) consumed more feed. On the 35th day of the experiment, again the group with added 5 ml/l amino acid (p<0.014) and the SHP( Standart Crude Protein) & YHP (High Crude Protein) groups. (p<0.007) were observed to be consuming more feed again. It was determined that the groups with the addition of DHP (Decreased Crude Protein) and 2.5 ml/l amino acid had the lowest FCR statistically in all periods of the experiment except the 21-35 days period. In our study, it was obvious that the amino acid content added to the drinking water did not have any negative effect on the water consumption habits of the animals used in the experiment, and there was no statistical difference in the water consumption rate between the groups in any period. Considering the hot carcass weights determined after slaughter, the carcass weight of the group to which amino acid was added at the rate of 2.5 ml/l was statistically high (p<0.042), it was mathematically higher also in hot and cold carcass efficiency, and again the cold carcass weight of the same group was found to be significantly higher (p<0.047). At the end of the study, it was observable  that dietary crude protein level had an effect on glucose (p<0.011), triglyceride (p<0.014) and albumin (p<0.025) parameters in blood taken from animals. The amino acid added to the drinking water seemmed to have a significant effect on the cholesterol value. (p<0.01)
As a result, in this study, it was detected that adding 2.5 ml/l amino acid to animals has a positive effect on weight gain, FCR and carcass weight. It was determined that the liquid amino acid content used did not cause any change in the water consumption habits of the animals. In addition, the liquid amino acid content used did not have a negative effect on liver, kidney functions, and carbohydrate and fat metabolism.