Farklı dozlarda selenyum uygulamalarının haşhaş (Papaver somniferum L.) yapraklarında antioksidan enzimler üzerine etkisi
The effects of different doses of selenium applications on antioxidant enzymes of opium poppy (Papaver somniferum L.) leaves
Yazar: FİLİZ KARADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. İSKENDER PARMAKSIZ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Antioksidan enzimler = Antioxidant enzymes ; Haşhaş = Poppy ; Papaver somniferum = Papaver somniferum ; Selenyum = Selenium

Özet:
Haşhaş, (Papaver somniferum L.) Papaveraceae familyasında yer alan morfin, kodein ve tebain gibi alkoloitleri içermesinden dolayı hem tıbbi hem de ticari öneme sahip  olan bir bitkidir. Bu çalışmada, haşhaş Ofis-95 çeşidi sera koşullarında yetiştirilmiş, rozet şeklini aldıktan sonra fidelere 2, 4, 8, 16 ve 20 ppm selenyum uygulanmıştır. Uygulama sonucunda selenyum toksisitesinin fizyolojik ve biyokimyasal özellikleri araştırılmıştır. Toksik selenyum dozları (4 ppm ve üstü) fide boy uzunluğu, taze ve kuru ağırlığında kademeli bir şekilde azalmaya neden olmuştur. Yüksek selenyum dozuna bağlı olarak karotenoid ve klorofil miktarında da önemli miktarda azalma gözlenmiştir. Selenyum toksisitesi altındaki haşhaş fidelerindeki oksidatif stres düzeyi, ilgili bazı parametreler ölçülerek değerlendirilmiştir. Dokuda biriken malondialdehit (MDA) miktarı, selenyum stresi altındaki haşhaş çeşidinin yaprak dokularında lipit peroksidasyonunun arttığını göstermiştir. Selenyum toksisitesi Ofis-95 haşhaş çeşidinin yaprak dokularında doz artışına paralel olarak prolin birikimini de kademeli olarak arttırmıştır. Artan selenyum dozuna bağlı olarak haşhaş fidelerinde antioksidant enzim aktivitelerinde de değişiklik belirlenmiştir. Süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), askorbat peroksidaz (APX), glutatyon redüktaz (GR), glutatyon s-transferaz (GST), guaiacol peroksidaz (GPX) aktiviteleri 2, 4, 8, 16 ve 20 ppm selenyum uygulanan haşhaş fidelerinde önemli seviyede artış göstermiştir. Bu sonuçlara göre haşhaş bitkisi yaprakta selenyum biriktirmektedir. Selenyum artan dozlarda toksik etki göstermiş olup toksisitesi haşhaş bitkisinin yapraklarında oksidatif hasara yol açmıştır.

 
Anahtar Sözcükler: Antioksidan enzim, Haşhaş, Selenyum

Abstract:
Opium poppy belongs to Papaveraceae and it is an economically important medicinal plant because it possesses alkaloids such as morphine and codeine. In this study, Ofis 95 cultivar was grown in green house conditions and the rosette matures were  treated with 2, 4, 8, 16 and 20 ppm selenium to analyze the physiological and biochemical effects of selenium toxicity. Toxic selenium doses (above 4 ppm) caused gradual decreased in seedling height, fresh and dry weight. A significant decrease was detected in ceratonoid and chlorophyll levels due to high selenium doses. The oxidative stres levels of opium poppy seedlings under selenium toxicity were assessed by measuring different parameters. The amount of accumulated malondialdehyde (MDA) showed increased lipid peroxidation in seedling leaves under selenium stress. Also the proline content increased gradually parallel to selenium doses. After 2, 4, 8, 16 ve 20 ppm selenium treatments, the activity alterations in antioxidant enzyme levels of superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT), ascorbate peroxidase (APX), glutathione reductase (GR), glutathione s- transferase (GST), and guaiacol peroxidase (GPX) showed significant increases. As a result opium poppy accumulates selenium in its leaves and high doses of selenium caused oxidative damage in seedlings.

Key words: Antioxidant enzymes, Opium poppy, Selenium