Temiz aralıklı kateter uygulayan hastaların yaşam kalitesi ve anksiyete durumları ile etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of quality of life and anxiety status of patients applying clean intermittent catheter and affecting factors
Yazar: YUSUF GÜNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ANİTA KARACA ; DOÇ. DR. FATİH BAĞCIER
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma, temiz aralıklı kateterizasyon  (TAK) uygulayan hastaların yaşam kalitesi ve anksiyete düzeylerini değerlendirmek ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı-kesitsel tipte gerçekleştirildi. Çalışmaya, Kasım 2022 - Ocak 2023 tarihleri arasında İstanbul'da bulunan bir devlet hastanesinde tedavi gören ve TAK uygulanan 47 hasta dahil edildi. Araştırma verileri Hasta Bilgi Formu, Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu (WHOQOL-BREF) ve Beck Anksiyete Ölçeği kullanılarak toplandı. Katılımcıların yaş ortalaması 40.00±16.38 yıl olup çoğunluğu erkek (%76.6), evli (%51.1) ilkokul (%40.4) veya lise mezunudur (%40.4). Hastaların %74.5'i günde yedi ve üzeri sayıda TAK kullandığını ve %68.1'i TAK uygulamada sorun yaşamadığını, %48.9'u TAK'ı kendisinin uyguladığını ve %74.5'i TAK uygulaması konusunda eğitim aldığını belirtti. Katılımcıların WHOQOL-BREF alt boyutlarına ilişkin en düşük puanı çevresel alan alt boyutundan (11.48±2.81), en yüksek puanı ruhsal alan alt boyutundan (12.37±3.28) aldıkları bulundu. Beck Anksiyete Ölçeği toplam puan ortalaması 16.79±11.12 olarak belirlendi. Hastalarda yaş ile WHOQOL-BREF alt boyutları arasında anlamlı ilişki (p<0.01); cinsiyete göre anksiyete düzeyleri arasında anlamlı fark saptandı (p<0.05). Çalışma durumu ve TAK konusunda eğitim veren kişiye göre ruhsal alan alt boyutu; bağımlılık durumuna göre fiziksel alan alt boyutu; kronik hastalık varlığına göre sosyal alan alt boyutları arasında anlamlı fark olduğu belirlendi (p<0.05). Çalışmada, anksiyete düzeyleri ile sosyal alan alt boyutu (r=-0.356 p=0.014) arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu tespit edildi. Sonuç olarak TAK kullanan hastaların yaşam kaliteleri düşük ve anksiyete düzeyleri orta seviyededir. Hemşireler hastaların tanımlayıcı özelliklerini, hastalık ve TAK kullanım durumlarını dikkate alarak TAK konusunda teorik ve uygulamalı olarak eğitim vermeli ve hastayı TAK uygulaması konusunda cesaretlendirmelidir.

Abstract:
This descriptive cross-sectional study was conducted to evaluate the quality of life and anxiety levels of patients undergoing clean intermittent catheterization (CIC) and to determine the factors affecting them. The study included 47 patients who were treated in a public hospital in Istanbul between November 2022 and January 2023 and underwent CIC. Data were collected using the Patient Information Form, World Health Organization Quality of Life Scale-Short Form (WHOQOL-BREF), and Beck Anxiety Scale. The mean age of the participants was 40.00±16.38 years, and the majority were male (76.6%), married (51.1%), and graduated from primary school (40.4%) or high school (40.4%). Nearly seventy-five percent of the patients stated they used seven or more CIC per day, 68.1% had no problems with CIC application, 48.9% applied CIC themselves and 74.5% received training on CIC application. Participants received the lowest score from the environmental domain sub-dimension (11.48±2.81) and the highest score from the spiritual domain sub-dimension (12.37±3.28) of WHOQOL-BREF. The mean Beck Anxiety Scale total score was 16.79±11.12. There was a significant relationship between age and WHOQOL-BREF sub-dimensions (p<0.01) and a significant difference between anxiety levels according to gender (p<0.05). There was a significant difference between the mental domain sub-dimension according to employment status and the person who provided education on CIC; the physical domain sub-dimension according to dependency status; and the social domain sub-dimensions according to the presence of chronic disease (p<0.05). In the study, a significant negative correlation was found between anxiety levels and social domain sub-dimension (r=-0.356 p=0.014). In conclusion, patients who use CIC have low quality of life and moderate anxiety levels. Nurses should provide theoretical and practical training on CIC by taking into account the descriptive characteristics, disease and CIC use status of the patients and encourage the patient to use CIC.