Az görenlerde spor yapmanın yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of sports participation on quality of life in subjects with low vision
Yazar: BAYAZIT İLHAN
Danışman: PROF. DR. AYSUN İDİL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases ; Spor = Sports
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Görme keskinliği = Visual acuity ; Körlük = Blindness ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Spor = Sports ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Spor yapmanın genel olarak sağlığa olumlu katkıları iyi bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı görsel yetiyitimi olan kişilerde spor yapmanın yaşam kalitesi üzerine etkilerini belirlemektir. Bunun yanında değişik sosyodemografik değişkenlerin ve görme düzeylerinin, görsel yetiyitimi olanlarda, yaşam kalitesi ile ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır.Araştırmaya 2009 yılı içinde Türkiye'de görsel yetiyitimliler için yapılan spor müsabakaları öncesi muayenelere katılan sporculardan uygun örnekleme ile seçilen 100 sporcu ve bunlarla yaşı, cinsiyeti ve görme düzeyi uyumlu olarak seçilen, spor yapmayan 100 kişi kontrol grubu olarak dahil edilmiştir. Tüm bireylerin düzeltilmiş görme keskinliği iyi gözde 6/60 (0,1)'in altında veya görme alanları 10 derecenin altındadır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri kaydedilmiş, sonrasında göz muayeneleri yapılmıştır. Muayenelerden sonra SF-36 yaşam kalitesi ölçeği uygulanmıştır.Araştırma kapsamındaki bireylerin yaşları, cinsiyetleri, medeni durumları, çalışma durumları, görme kaybı zamanları ve görme düzeyleri spor yapanlar ve yapmayanlar arasında benzer bulunmuştur. Öğrenim düzeyleri sporcularda daha yüksektir (p=0,049).Spor yapanlarda SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin tüm alt ölçek puanları kontrol grubuna göre yüksek bulunmuştur. Spor yapma süresi (yıl) arttıkça fiziksel işlevsellik artmakta (p=0,044) diğer alt ölçek puanları etkilenmemektedir. Spora başlama yaşı daha küçük olanlarda fiziksel işlevsellik daha fazla olup (p=0,038) diğer alt ölçek puanları spora başlama yaşı ile ilişkili değildir. Haftalık spor yapma miktarı (saat) ile yaşam kalitesi puanları arasında ilişki gözlenmemiştir. Yaş arttıkça fiziksel işlevsellik puanı azalmaktadır (p=0,019). Erkeklerde vitalite (canlılık) ve ruhsal sağlık puanları daha yüksek bulunmuştur (p=0,017 ve p=0,008). Evli olanlarda vitalite puanı bekarlara göre daha yüksek izlenmiştir (p=0,044). Görmesini daha küçük yaşta kaybedenlerde fiziksel işlevsellik ve fiziksel rol güçlüğü puanları daha yüksektir (p=0,035 ve p=0,004). Ailedeki kişi sayısı fazla olanlarda genel sağlık algısı ve vitalite puanları yüksek (p=0,028 ve p=0,049), fiziksel işlevsellik puanları anlamlılığa yakın biçimde yüksektir (p=0,053). Öğrenim düzeyi arttıkça fiziksel işlevsellik puanı artmakta (p=0,023) ve genel sağlık algısı anlamlılığa yakın düzeyde artmaktadır (p=0,059). Gelir getiren bir işte çalışanlarda çalışmayanlara göre vitalite puanı daha yüksektir (p=0,026).Görsel yetiyitimlilerde spor yapmak yaşam kalitesinin tüm alt boyutlarını olumlu etkilemektedir. Görsel yetiyitimi olanların rehabilitasyon programlarında, bu gruptaki insanlara yönelik uygun sporları yapmaları rehabilitasyonun başarısını ve yaşam kalitelerini artıracaktır. Öğrenim düzeyinin artması ve gelir getiren bir işte çalışma yaşam kalitesine katkı sağlamaktadır. Bu gruptaki kadınların yaşam kalitesinin bazı boyutlarındaki puanlarının daha düşük olması görsel yetiyitimi olan kadınlara yönelik destek ve rehabilitasyon çalışmalarının özgül olarak geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
The positive effects of sports participation on health in general are well known. The aim of this study was to determine the effect of sports on quality of life in subjects with visual disability. It was also aimed to determine the effects of various sociodemographic variables and visual level on the quality of life in subjects with visual disability.The study included 100 athletes with visual loss sampled appropriately from those who participated in national games for people with visual disability in the year 2009, and 100 subjects who did not participate in sports and matching to athletes according to age, gender and visual level, as the control group. All subjects had best corrected visual acuity less than 6/60 (0.1) or visual field less than 10 degrees in the better eye. Sociodemographic variables were recorded and ophthalmic examinations were performed. Afterwards, the Short-Form Health Survey (SF-36) has been applied.Age, gender, marital status, working status, the age of visual loss and visual level were similar in the study and the control groups. Athletes had a higher level of education (p=0.049).Scores of all dimensions of the SF-36 were higher among athletes compared to controls. Physical function score increased with increse in duration of sports participation (years) (p=0,044), and there were no relation between duration of sports participation and scores of other dimensions of SF-36. Physical function scores were higher in those athlets who had started sports at a younger age (p=0,038) and there were no relation with other dimensions and starting age of sports participation. There were no significant relation between dimension scores and weekly sports participation (hours). Physical function score decreased with advancing age (p=0.019). The scores of vitality and mental health were higher among men (p=0.017 and p=0.008). The vitality scores were higher among married subjects, compared to singles (p=0.044). Physical function and physical role limitation scores were higher in athletes who had visual loss at an earlier age (p=0.035 and p=0.004). General health and vitality scores were higher (p=0.028 and p=0.049 respectively) and physical function scores were near statistical significance (p=0.053) in subjects with higher number of people in the family. Physical function scores were higher (p=0.023) and general health scores were near statistical significance (p=0.059) in more educated subjects. Those who had a job had higher vitality scores (p=0,026).Sports participation improves scores of all dimensions of the SF-36 in subjects with visual disability. Success of the rehabilitation and quality of life would improve if appropriate sports are included in the rehabilitation program of subjects with visual disability. Increase of the educational level and having a job improves quality of life in these subjects. Scores of some dimensions of quality of life are lower in women with visual disability. This indicates that support and rehabilitation programs for women with visual disability should be developed specifically.