Kronik obstrüktif akciğer hastalığı tanılı hastalarda Z-skoruna göre hesaplanmış hava akım sınırlamasının kısa dönem mortalite ile ilişkisinin retrospektif olarak incelenmesi
A retrospective investigation of air flow limitation accounted according to Z-score in the relationship to short-TERM mortality in patients with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: BÜŞRA YİĞİTLİLER
Danışman: DOÇ. DR. ASLI GÖREK DİLEKTAŞLI
Bursa Uludağ Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Hava akımı = Air flow ; Mortalite = Mortality ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı), geri dönüşümsüz ve 
ilerleyici hava akım kısıtlılığı ile karakterize, kronik solunum semptomlarının 
eşlik ettiği, yüksek morbidite ve mortalite ile ilişkili bir hastalıktır. Kronik hava 
akımı kısıtlanmasının varlığı spirometrik inceleme sonucunda saptanarak
KOAH tanısı konulabilmektedir. GOLD kılavuzları, kronik solunum 
semptomları olan veya risk altındaki hastaları teşhis etmek için bronkodilatör 
sonrası FEV1/FVC<0.70 kullanılmasını önermektedir. 
Spirometri; KOAH tanısını kesinleştirmede, diğer hastalıklar ile ayırıcı 
tanıda, tanı konmuş olan hastalarda hastalığın seyrinin ve prognozunun
değerlendirilmesinde, hastalığa tedavi cevabının izlenmesinde 
kullanılmaktadır. Solunum fonksiyon testi parametreleri yorumlanırken uygun 
referans testlerinin kullanımı gereklidir ve genellikle seçilen referans değerler 
beklenen değer olarak kabul edilerek bireyin ölçülen solunum fonksiyon 
parametreleri, o birey için beklenen değerin yüzdesi olarak ifade edilir. 1971 
yılından günümüze kadar pek çok referans denklem tanımlanmıştır. Mevcut 
referans denklemler arasındaki varyasyonun araştırılması, yeni referans 
denklemlerin tanımlanması amacıyla 2010 yılında ERS (European Respiratory 
Society) tarafınca GLI (Global Lung Function Initiative) kurulmuştur. 2012 
yılında GLI tarafınca 3-95 yaş aralığında kullanılabilen ve yaşa uygun yeni LLN 
(Lower Limits of Normal) ve beklenen referans değerler tanımlanmıştır. Buna 
ek olarak ölçüm sonuçlarının z-skorları olarak ifade edilmesinin ve yaşa özel 
normal aralığın raporlamalara dahil edilmesinin daha iyi bir yaklaşım olacağı 
düşünülmüştür. Buna göre GLI hava akım kısıtlılığı varlığını FEV1/FVC 'nin 5. 
persentilin altında (z-skorunun -1,64'ün altında) olmasının patolojik olarak 
kabul edilmesini önermektedir. KOAH tanısını, epidemiyolojisini veya 
tedavisini içeren birçok çalışma, hava yolu obstrüksiyonunu tanımlamak için 
basit ve pratik olan GOLD spirometrik kriterlerini benimsemiştir. Bu konuda 
yapılan çalışmalarda sabit bir oran kullanılarak tanı konulan hastaların yaş 
faktörleri dikkate alındığında, 40 yaş altıdaki bireylerde hastalığın atlanabildiği, 
iii
ileri yaştaki bireylerde ise hasta olmadıkları halde yaklaşık %20'sinin KOAH 
tanısı aldığı gözlenmiştir. Uluslararası solunum dernekleri, FEV1/FVC<0.7 ve 
LLN tabanlı tanımlamaların olumsuz sağlık sonuçlarını tahmin etmedeki 
farklarının daha fazla araştırılması çağrısında bulunmuştur. Biz de 
çalışmamızda; KOAH hastalarında GOLD ve GLI kriterleri kullanarak 
tanımlanan hastaların alevlenme ve mortalite durumlarını karşılaştırarak, 
olumsuz sağlık sonuçlarını tahmin etmedeki farklılıklarının araştırılmasını 
amaçladık.
Çalışmamız Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs 
Hastalıkları Polikliniğinde 01/01/2019 ve 30/06/2019 tarihleri arasında KOAH 
tanı ve ön tanılarıyla değerlendirilen 310 hastanın dosya kayıtlarının 
retrospektif incelenmesiyle gerçekleştirilmiştir. Hastalar GOLD kriterlerine göre 
tanımlandığında %71,6'sı obstrüktif, %15,8'i restriktif değişiklik ve %26'sı 
normal olarak tanımlanmış, GLI kriterlerine göre tanımlandığında %57,4'ü
obstrüktif, %20,3'ü restriktif değişiklik ve %22,3'ü normal olarak tanımlanmıştı. 
FEV1/FVC ve LLN kesme noktalarına göre FR+/LLN+, FR-/LLN- ve FR+/LLNolmak üzere 3 gruba ayrıldı. Gruplar arasında alevlenme sıklıkları 
karşılaştırıldığında tüm alevlenmelerin en sık FR+/LLN+ hastalarda 
gerçekleştiği, kortikosteroid tedavisi ve hastane yatışı gerektiren 
alevlenmelerin sıklığının FR+/LLN- grupta arttığı izlendi. Alevlenmelere etki 
eden faktörler düzeltildikten sonra yapılan analizde FR+/LLN+ ve FR+/LLNgrupta anlamlı risk artışı izlendi ve risk artışının en fazla olduğu hastalar 
FR+/LLN- olarak tanımlanan hastalar idi. Gruplar mortalite açısından 
karşılaştırıldığında ise aralarında mortalite sıklığı ve riski açısından anlamlı 
fark izlenmedi.
Anahtar Kelimerler: KOAH, hava yolu obstrüksiyonu, LLN, mortalite,
alevlenme

Abstract:
COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) can be diagnosed by 
detecting the presence of chronic airflow limitation as a result of spirometric 
examination. GOLD guidelines recommend the use of post-bronchodilator 
FEV1/FVC<0.70 to diagnose patients with chronic respiratory symptoms or at 
risk. Spirometry; It is used in confirming the diagnosis of COPD, in differential 
diagnosis with other diseases, in evaluating the course and prognosis of the 
disease in diagnosed patients and in monitoring the treatment response to the 
disease. The use of appropriate reference tests is necessary when interpreting 
pulmonary function test parameters and generally the selected reference 
values are considered the expected value and the individual's measured 
pulmonary function parameters are expressed as a percentage of the 
expected value for that individual. Many reference equations have been 
defined since 1971. GLI (Global Lung Function Initiative) was established by 
ERS in 2010 to investigate the variation among existing reference equations 
and to define new reference equations. In 2012, new age-appropriate LLN 
(Lower Limits of Normal) and expected reference values that can be used in 
the 3-95 age range were defined by the GLI. In addition, it was thought that it 
would be a better approach to express the measurement results as z-scores 
and include the age-specific normal range in the reports. Accordingly, the 
presence of GLI airflow limitation suggests that FEV1/FVC below the 5th 
percentile (z-score<-1.64) should be considered pathological. Many studies 
involving the diagnosis, epidemiology or treatment of COPD have adopted the 
simple and practical GOLD spirometric criteria to define airway obstruction.
Considering the age factors of patients diagnosed using a fixed ratio in studies 
on this subject, it has been observed that the disease can be missed in 
v
individuals under 40 years of age, and that about 20% of individuals with 
advanced age are diagnosed with COPD even though they are not sick.
International respiratory societies have called for further investigation of the 
differences between FEV1/FVC<0.7 and LLN-based definitions in predicting 
adverse health outcomes. In our study; We aimed to investigate the differences 
in predicting adverse health outcomes in COPD patients by comparing the 
exacerbation and mortality status of patients defined using the GOLD and GLI 
criteria.
Our study was carried out by retrospectively examining the file records 
of 310 patients who were evaluated with the diagnosis and pre-diagnosis of 
COPD between 01/01/2019 and 30/06/2019 in Uludağ University Faculty of 
Medicine Hospital Chest Diseases Polyclinic. When the patients were defined 
according to the GOLD criteria, 71,6% were obstructive, 15,8% restrictive 
change and 26% were defined as normal, when defined according to the GLI 
criteria 57,4% obstructive, 20,3% restrictive change and 22,3% were defined 
as normal. They were divided into 3 groups as FR+/LLN+, FR-/LLN- and 
FR+/LLN- according to FEV1/FVC and LLN cut-off points. When the frequency 
of exacerbations was compared between the groups, it was observed that all 
exacerbations occurred most frequently in FR+/LLN+ patients, and the 
frequency of exacerbations requiring corticosteroid treatment and 
hospitalization increased in the FR+/LLN- group. In the analysis performed 
after the factors affecting exacerbations were corrected, a significant increase 
in risk was observed in the FR+/LLN+ and FR+/LLN- groups, and the patients 
with the highest risk increase were those defined as FR+/LLN-. When the 
groups were compared in terms of mortality, no significant difference was 
observed between them in terms of mortality frequency and risk.
Keywords: COPD, airway obstruction, LLN, mortality, exacerbation