Hile denetiminde Benford Yasası'nın kullanılmasına ilişkin bir uygulama
An application related to the use of Benford's Law in fraud auditing
Yazar: MİTHAT RASGEN
Danışman: DOÇ. DR. SEÇKİN GÖNEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Benford Kanunu = Benford's Law ; Denetim = Control ; Hile = Fraud ; Hileli işlemler = Fraud process ; Ki-kare testi = Chi-square test

Özet:
İşletmeler sahip oldukları organizasyon yapısı gereği hile ve su istimale her zaman açık olmaktadır. Dolayısıyla işletmeleri ve yatırımcıları korumak için denetim çalışmalarının düzenli bir şekilde yürütülmesi ve günümüz ekonomik yapıları nedeniyle karmaşık bir yapıya dönüşen organizasyonların risk unsurları hesaplanarak denetim hedeflerinin belirlenmesi gerekmektedir. Dönem içindeki işlem sayısının artması sebebiyle veri sayısının fazla olduğu işletmelerde, denetim çalışmalarını matematiksel ve istatistiksel yöntemlerle birlikte bilgi teknolojilerini kullanmadan gerçekleştirmek oldukça zor, zaman ve maliyet açısından verimsiz bir çaba olacaktır.
	Bu çalışmada istatistiksel bir yöntem olan Benford Yasası kullanılarak, yasaya uygun olmayan veri setlerinin hile denetiminde hedef haline getirilmesi incelenmektedir. Rakamların dağılım sıklıklarını belirleyen bu yasa, veri tabanına müdahale edilerek oluşturulmuş sayıları tespit etmede kullanılmaktadır.
	Çalışmada hile denetimi ve Benford Yasası hakkında açıklamalara yer verilmiş, ardından uygulama bölümü ele alınmıştır. Uygulama bölümünde Borsa İstanbul A.Ş' den elde edilen 2014 yılına ait 359.377 adet veri incelenmiş, şüphe duyulan iki ayrı şirketin testleri ve uygunluk analizleri yapılarak Benford Yasası'nın hile denetimindeki etkinliği gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Businesses are always vulnerable to fraud and abuse because of their organizational structures. Therefore, audit activities should be regularly performed to businesses and investors and audit objectives should be determined by measuring risk factors of organizations which have complex structures because of today's economic conditions. In the businesses, which have more number of data due to the increase of the number of transactions during the period, it is very difficult to perform audit activities with mathematical and statistical methods rather than using information technologies, so it would be an unfruitful effort in terms of time and cost.
In this study, Benford's law was used as a statistical method and being a target of data set, which is in non-compliance with the law, on fraud investigation was examined. This law which determines the frequency distribution of figures was used to determine the figures created by interfering database.
In this paper, explanations about fraud investigation and Benford's law were given and thereafter, the section of application was discussed. In the section of application, 359.777 pieces of data for the year 2014 obtained from Borsa İstanbul were examined and it was aimed to reveal the effectiveness of Benford's law on fraud investigation by testing and carrying out compliance analysis of two different companies regarded as suspected.