Fen lisesi 9. sınıf öğrencilerinin enerji kavramına ilişkin bilgilerinin Schommer'in epistemolojik inanç modeli ile ölçülmesi ve değerlendirilmesi
Measuring and evaluating 9th grade science high school students' epistemological beliefs regarding energy
Yazar: SEVDA DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. YAVUZ SAKA
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Enerji = Energy ; Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen liseleri = Science high school ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bilgilerin kavramsal düzeyde anlamlandırılmasının bireylerin sahip oldukları epistemolojik inançlar ile yakından ilgili olduğu bilinmektedir. Öğrencilerin bilginin doğası, kaynağı ve nasıl anlamlandırıldıkları ile ilgili inançlarının onların öğrenme düzeylerinin ortaya konulmasında önemli bir rol oynadığı değerlendirilmektedir. Ancak epistemolojik inançların ölçülmesinde kullanılan ölçme araçlarının alana özgü epistemolojik inançları ölçmekte yetersiz kaldığı ya da epistemolojik inançların kuramsal olarak ortaya konulan alt boyutlarının tamamını kapsamayacak şekilde ölçtükleri bilinmektedir. Öğrencilerin alana özgü epistemolojik inançlarının tüm epistemolojik inanç alt boyutlarını kapsayacak şekilde ölçülmesinin önemli olduğu düşünülerek nitel betimsel desen yardımı ile yapılan bu çalışmanın amacı bilişsel olarak üst düzey başarı grubunda yer alan öğrencilerin enerji konusunda sahip oldukları bilgileri nasıl anlamlandırdıklarının epistemolojik inançları kapsamında ortaya konulmasıdır. Çalışmanın örneklemini Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan bir büyükşehir merkezindeki Liseye Geçiş Sınavı'nda (LGS) 2019 yılında %1,9'luk başarı düzeyinden öğrencilerin kayıt yaptırmaya hak kazandıkları bir fen lisesinin 9. sınıfında okuyan toplam 127 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, bu çalışma kapsamında geliştirilen öğrencilerin enerji konusunda epistemolojik inançlarını ölçmeye yönelik geçerliği uzman görüşleri ile sağlanan 6 maddelik açık uçlu sorular eşliğinde 2019-2020 bahar yarıyılında toplanmıştır.  Açık uçlu sorulara verilen cevaplar üç farklı araştırmacı tarafından Schommer'in epistemolojik inanç alt boyutlarını kapsayan ve araştırma kapsamında hazırlanan epistemolojik inanç haritaları eşliğinde betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre çalışma kapsamında geliştirilen epistemolojik inanç ölçeğinin katılımcı öğrencilerin epistemolojik inançlarını Schommer'in tüm epistemolojik inanç alt boyutlarında ve farklı epistemolojik inanç düzeylerinde bireysel farklılıkları ortaya çıkaracak şekilde ölçtüğü anlaşılmıştır. Bulgular ayrıca geliştirilen epistemolojik inanç ölçeğinde yer alan soruların farklı epistemolojik inanç alt boyutlarını ve farklı epistemolojik inanç düzeylerini ölçmeye katkı sağladıklarını ortaya koymuştur. Yine bulgular, katılımcı öğrencilerin bilginin kesinliği ve kaynağı epistemolojik inanç alt boyutlarında öğrenmenin hızı ve kontrolü alt boyutlarına göre farklılık gösterdiklerini teyit etmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular ışığında öğrenme süreçlerinin etkililiğinin artırılması noktasında tartışma ve önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Epistemolojik İnanç, Enerji

Abstract:
It is noted by the relevant literature that individual's conceptual level meaning making is related with their epistemological beliefs. It is also noted that to assess the meaningfulness of students' learning, their beliefs about the nature of knowledge, its sources how it is made sense are some important issues. However, the relevant literature also revealed that there are a shortcomings of current measurement tools to measure students' field specific epistemological belies and they also have inadequacy of measuring all of the sub dimensions of epistemological beliefs outlined by theoretical framework outlined by the literature.  Thus, the purpose of this research was to understand the 9th grade students' field specific epistemological belies including all the sub scales outlined by Schommer's epistemological beliefs model by a qualitative descriptive design. Total 127 9th grade students achieving less than 2% of the entire middle school graduate taking High School Entrance Exam were able to attend a high school located a metropole city in southeast of Turkey. The data were collected during spring 2020 by epistemological beliefs questionnaire developed and validated by the  researchers. The questionnaire was consisted of 6 open ended questions each targeting all of the themes outlined by Schommer. Targeting consensus among three different researchers, the data were analyzed by using epistemological beliefs maps for each question within the questionnaire through descriptive analysis method. Findings derived from the research included that the questionnaire developed was able to measure all of the sub dimensions of epistemological beliefs with sun categories outlined by Schommer's model. The findings also illustrated that the questions embedded in the questionnaire were able to measure different sub dimensions of epistemological beliefs. Findings also provided some details on participating students' epistemological beliefs across the sub dimensions and categories. Discussions and implications were also included to contribute meaningful learning in science teaching. 

Keywords: Epistemological Beliefs, Energy