Evliliğin sona ermesine ilişkin yabancı adli ve idari kararların nüfus kütüğüne doğrudan tescili
Direct registration of foreign judicial and administrative decisions regarding the marital breakdown to the population register
Yazar: DUYGU KAYNAKÇIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE İPEK SARIÖZ BÜYÜKALP
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Boşanma = Divorce ; Kanunlar 5718 sayılı = Law 5718 numbered ; Medeni durum = Marital status ; Nüfus Hizmetleri Kanunu = Civil Registry Services Act ; Tanıma = Recognition ; Tescil = Registration ; Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Türk hukukunda yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin hükümler 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 50'inci ve 59'uncu maddeleri arasında düzenlenmiştir. MÖHUK m. 50/f. 1 uyarınca "Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilâmların Türkiye'de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır." Buna göre, MÖHUK uyarınca yabancı ülke makamlarınca verilen evliliğin sona ermesine ilişkin kararların Türkiye'de tanınabilmesi için verilen kararın yabancı mahkeme kararı olması gerekmektedir. Yabancı idari kararların -milletlerarası sözleşmeler ve istisnai iç düzenlemeler hariç- MÖHUK uyarınca tanınması mümkün değildir. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 35/f. 1 hükmü uyarınca ise "Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtların anlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz." Bu durumda, yabancı bir ülkede mahkeme kararıyla evliliği sona eren bir Türk vatandaşının evliliğinin sona erdiğini nüfus kütüğüne tescil ettirebilmesi ve Türkiye'de kabul gören medeni halini değiştirebilmesi için elindeki yabancı mahkeme kararıyla yetkili ve görevli Türk mahkemelerine başvurarak ilgili MÖHUK hükümleri uyarınca tanıma davası açması ve Türk mahkemelerinden tanıma kararı alması gerekir. 690 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile NHK'ya eklenen 27/A maddesi ile bu duruma bir istisna getirilerek evliliğin sona ermesine ilişkin yabancı adli ve idari kararların MÖHUK hükümleri uyarınca görevli ve yetkili Türk mahkemelerinde tanınmasına gerek olmaksızın belirli koşullar sağlanması suretiyle doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebileceği öngörülmüştür. Yeni düzenleme, MÖHUK m. 50/f. 1 ve NHK m. 35/f. 1 hükümlerine istisna yaratıcı niteliktedir. NHK m. 27/A hükmüyle, MÖHUK m. 50/f. 1 hükmünce tanınması ve nüfus kütüğüne tescil edilmesi mümkün olmayan evliliğin sona ermesine ilişkin yabancı idari kararların da tanıma kararı verilmeksizin doğrudan nüfus kütüğüne tescili mümkün hale gelmiştir.
Çalışmamızda NHK m. 27/A kapsamında yapılacak tescil işlemi ile alakalı ortaya çıkan hukuki sorunların belirlenmesi ve değerlendirilmesi ile yabancı mahkeme kararlarının tanınması konusunu genel olarak ele alan hukuki düzenlemeler irdelenmiştir.

Abstract:
Provisions regarding the recognition and enforcement of foreign court decisions in Turkish law are regulated by Articles 50-59 of the Law No. 5718 on International Private Law and Procedural Law. According to MÖHUK Article 50/paragraph 1 "Given from foreign courts regarding civil cases, the enforcement of verdicts regarding the litigations of foreign courts and finalized in accordance with the laws of that state in Turkey is based on the decision of enforcement of competent Turkish courts." Accordingly, for the decision of the marital breakdown issued by the authorities of foreign countries in accordance with MÖHUK to be recognized in Turkey, the decision given should be the decision of the foreign court decisions. It is not possible for foreign administrative decisions to be recognized under MÖHUK, except for international agreements and exceptional internal regulations. 
According to Paragraph 1 of Article 35 of Population Services Law No. 5490, "Unless there is a final court order, no records of the population registers can be corrected and annotations that change the meaning of the records and the information they contain cannot be made."  In this case, in order a Turkish citizen whose marriage has ended with a foreign court decision in a foreign country to register his marital breakdown to state register and change his/her civil status accepted in Turkey, he/she must apply to authorized and competent Turkish courts with the court decision and bring a recognition lawsuit and obtain decision of recognition in accordance with the provisions of MÖHUK.
With Article 27/A which was added to the Civil Registry Services Act with the Decree Law No. 690 and an exception that was made for this situation, and it was stipulated that foreign judicial and administrative decisions regarding the marital breakdown could be directly registered in the population register without requiring recognition in the authorized and competent Turkish courts in accordance with the provisions of MÖHUK. New regulation is of an exceptional nature for provisions of the Paragraph 1/Article 50 of MÖHUK and Paragraph 1/Article 35 of Civil Registry Services Act. With the provision of Article 27/A of Civil Registry Services Act, it became also possible for foreign administrative decisions regarding the marital breakdown, which cannot be recognized and registered in the population register in accordance with Article 50/Paragraph 1 of MÖHUK, to be directly registered in the population registry without a recognition decision. In our study, the legal regulations that generally address the issue of determining and evaluating the legal problems related to the registration process to be made within the scope of Article 27/A of Civil Registry Services Act and the recognition of foreign court decisions were examined.