Sosyal bilgiler dersinde toplumsal cinsiyet etkinliklerinin öğrencilerin algı ve tutumlarına etkisi
The effect of gender activities in social studies lesson on the perception and attitude of the primary education students
Yazar: FADİME SEÇGİN
Danışman: PROF. DR. ŞEFİKA KURNAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Etkinlik = Efficiency ; Eğitim = Education ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Tokat = Tokat ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu tezde sosyal bilgiler dersinde toplumsal cinsiyet etkinliklerinin öğrencilerin algı ve tutumlarına etkisi araştırılmıştır.Araştırmada, toplumsal cinsiyet etkinliklerinin uygulandığı deney grubu ile uygulanmadığı kontrol grubunun tutumları arasındaki farkı ortaya koymak amacıyla ön test-son test kontrol gruplu deneysel yöntemden yararlanılmıştır.Araştırmanın çalışma grubunu 2011?2012 eğitim-öğretim yılında Tokat ili merkezde yer alan bir ilköğretim okulunda öğrenim görmekte olan 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubu, deney grubu 26 (7/B), kontrol grubu ise 25 (7/A) öğrenci olmak üzere toplam 51 öğrenciden oluşmaktadır.Araştırmada veriler, nicel ve nitel araştırma tekniklerine uygun olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ölçekler aracılığıyla toplanmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak, ilköğretim öğrencilerinin toplumsal cinsiyete ilişkin tutumlarını ölçen araştırmacı tarafından geliştirilen ?Toplumsal Cinsiyet Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak da, ekonomi (çalışma yaşamı), eğitim, siyaset ve sosyal yaşam alanlarına ve cinsiyet kalıp yargılarına özgü toplumsal cinsiyet etkinlikleri hazırlanıp, drama, örnek olay, soru cevap, tartışma teknikleri ve bilgisayar destekli öğretim materyalleri kullanılarak öğrencilere uygulanmıştır.Araştırmada nicel verilerin analizinde, aritmetik ortalama, frekans, bağımsız t testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda çalışma grubundaki öğrencilerin deneysel işlem sonrası puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu (t=2.219, p<.05) sonucu ortaya çıkmıştır. Ölçeğin deney sonrası uygulamasında kontrol grubundaki öğrencilerin tutum düzeyleri ortalaması = 113.76'ya düşerken, deney grubundaki öğrencilerin tutum düzeyleri ortalamasının =128.88'e yükseldiği görülmektedir. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin deney öncesi ve deney sonrası tutum puanları incelendiğinde, hem deney hem de kontrol grubu öğrencilerinin toplumsal cinsiyete ilişkin tutum düzeyleri cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir (p<.05). Toplumsal cinsiyet etkinliklerine dayalı toplumsal cinsiyet eğitiminin öğretim süreci ve sürece ilişkin bulgular incelendiğinde; toplumsal cinsiyet etkinliklerinin öğrencilerin toplumsal cinsiyete ilişkin algılarını somutlaştırdığı ve onlara farkındalık kazandırdığı, toplumsal cinsiyet etkinlikleri yaşam örneklerini doğrudan sunduğu için öğrenciler üzerinde etkili olduğu, cinsiyet eşitliği bakımından duyarlılık kazandırdığı ve eğitim sürecini zevkli bir hale getirdiği uygulama sürecinde gözlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet, Toplumsal Cinsiyet Eğitimi, İlköğretim Öğrencileri.

Abstract:
In this dissertation, the effect of gender activities in social sciences lesson on the perception and attitude of the primary education students was studied.In the research, it was made use of ?pretest-posttest design with the control group? in order to show the differences between the experimental group?s attitudes on which the social gender activities were applied and the control group?s attitudes on which the activities were not applied.6455The study group consists of the seventh grade students who study in 2011-2012 academic year at a primary school placed at the centre of Tokat. It consists of total 51 students; 26 of experimental group (7/B) and 25 of control group (7/A).In data collection, the scales which were developed by the researcher in accordance with the quantitative and qualitative research techniques were used. As the tool of quantitative data collection, ?Gender Attitude Scale?, developed by the researcher, which measures the attitude of the primary education students towards gender, was used. As for the qualitative data collection, gender activities on economy (work life), education, politics, social living space, and sex stereotypes were prepared and applied by using drama, case study, question-answer, discussion techniques, and computer assisted teaching materials to the students.In the analysis of quantitative data, arithmetic average, frequency, variable t test, and Mann Whitney U test were applied.At the end of the research, a meaningful difference on behalf the students in the experimental group (t=2.219, p<.05) amongst the experimental process scores of the study group students came out as a result. At the post-research implementation of the scale, it is seen that while the average of the attitude level of the students in the control group has decreased to = 113.76, the average of the attitude level of the students in the experimental group has increased to =128.88. When experimental group and control group students? before and after research attitude scores are examined, both experimental group students? and control group students? attitude levels in relation to gender presented a meaningful difference according to sex (p<.05). When gender education process based on gender activities and findings in relation to process were examined, in the application process it was observed that gender activities made the students? perception of gender concrete and provided them awareness and because gender activities presented samples from the real life directly that they were effective on the students and created awareness in terms of gender equality and made the education process enjoyable.Key Words: Social Studies, Sex, Gender, Gender Education, Primary Education Students.