Muğlaklık ve tragedya
Ambiguity and tragedy
Yazar: OĞUZ ARICI
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP SAYIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Felsefe = Philosophy ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Antigone = Antigone ; Felsefe = Philosophy ; Heidegger, Martin = Heidegger, Martin ; Tiyatro = Theatre ; Trajedi = Tragedy ; Varoluşçuluk = Existentialism ; Ölüm = Death ; Ölüm teması = Death theme ; İltibas = Ambiguity

Özet:
Muğlâklık insanın varoluşuna içkin bir durumdur. Bu durum, ölümden sonrasının bilinmemesinden kaynaklanmaz yalnızca; aynı zamanda varlık olanaklarının hitamı olarak ölümün, bizatihi varlığı muğlâk bir konumda bırakmasından da ileri gelir. Bu çalışmada, trajik kavramının bu türden bir muğlâklık düşüncesiyle açıklanabileceği iddia edilmekte; Antik Yunan tragedyalarının da benzer bir muğlâklık fikrinden neşet ettiği örneklerle gösterilmeye çalışılmaktadır. Bu çerçevede birinci ve ikinci bölümlerde muğlaklığın ne olduğu, felsefi ve antropolojik düzlemlerde ele alınmaktadır. Muğlaklığın felsefi düzleminin temeli olarak Martin Heidegger'in Varlık ve Zaman adlı eseri tartışılmaktadır. Heidegger'in bu eserinde özellikle havf kavramı ile ölüm ve hiçlik düşüncelerine odaklanılarak bu düşüncelerin deinon ve daimon gibi Antik Yunan tragedyasının anahtar sözcükleriyle ilişkileri ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır. Antropolojik düzlemde ise Mary Douglas, James Frazer, Sigmund Freud ve René Girard gibi düşünür ve araştırmacıların ritüellerle ilgili fikirleri tartışılarak, ritüel uygulamalarının muğlaklıkla mücadeledeki yeri ve önemi tragedyalar bağlamında ele alınmaktadır. Son bölümde ise çalışma boyunca geliştirilen fikirler Sophokles'in Antigone tragedyasındaki -özellikle de buradaki koro şarkıları merkezinde- çeşitli örneklerle tartışılmaktadır.

Abstract:
Ambiguity is a condition immanent to human existence. This condition does not only stem from the uncertainty of after-death; it also results from death -as an end to possibilities of Being ? leaving Being in an ambiguous position. In this study, it is argued that the concept of tragic could be explained with this kind of an idea of ambiguity and it is tried to be shown with examples that Ancient Greek tragedies are built on the same idea of ambiguity. In this framework, in the first and second chapters the meaning of ambiguity is elaborated on from philosophical and anthropological perspectives. Martin Heidegger?s Being and Time constitutes the basis of the philosophical discussions of ambiguity. Focusing on the concepts of angst, death and nothingness from Heidegger, the relationship between these concepts and the key words of Ancient Greek tragedies like deinon and daemon was tried to uncovered. On the anthropologic plane the ideas of Mary Douglas, James Frazer, Sigmund Freud and René Girard regarding rituals were discussed and the role and importance of rituals in dealing with ambiguity was problematized in the context of tragedies. In the last chapter, the ideas developed throughout the study are discussed through various examples, especially the chorus songs in Sophocles? Antigone.