Temettuât defterlerine göre Osmancık kazasının sosyal ve iktisadi yapısı /
Yazar: HÜMEYRA KARABIYIK
Danışman: PROF. DR. NECDET HAYTA
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışma XIX. yüzyıl ortalarında Osmancık Kazası'nın iktisadi ve sosyal yapısını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın ana kaynağını 1260-1261 / 1844-1845 tarihli Temettuât Defterleri oluşturmaktadır. Çalışma giriş, üç bölüm ve sonuçtan meydana gelmektedir. Giriş bölümünde, Osmancık Kazası'nın coğrafi yapısı, ve antik çağlardan başlayarak kısaca tarihi anlatılmıştır. Ayrıca tez çalışmamıza esas teşkil eden Temettuât Defterlerinin önemine ve içeriğine ilişkin bilgiler de bu bölümde verilmiştir. Birinci bölümde, Temettuât Defterlerine göre Osmancık'ın sosyal yapısı ele alınmıştır. Bu bölümde kazaya ait mahalle ve köy adları ile sayıları ve bu mahalle ve köylerin nüfusu değişik dönem ve kaynaklara göre karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Bunun yanında hane reislerinin sahip oldukları isim, aile ismi, unvan ve lakaplar ile meslekler tespit edilerek meslek gruplarının mahalle ve köylere göre dağılımı ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, Osmancık Kazası'nın iktisadi yapısı üzerinde durularak hâne reislerinin gelir kaynakları, haneler arası, mahalle ve köyler arası gelir dağılımı incelenmiştir. Yine bu bölümde hâne reislerinden çeşitli adlarla alınan vergiler hakkında bilgi verilerek bu vergilerin mahalle ve köyler arası dağılımı belirtilmiştir. Üçüncü bölümde, Osmancık'taki tarım ve hayvancılık faaliyetleri üzerinde durularak, tarımı yapılan toprağın miktarı, kullanım şekli, toprağın haneler arası, mahalle ve köyler arası dağılımı ile kazada yetiştirilen tarım ürünleri ve bu ürünlerin miktarı hakkında bilgi verilmiştir. Sonuç bölümünde, çalışmanın genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Ekler kısmında ise Osmancık Kazası'na ait resim ve harita ile Osmancık Temettuât Defterlerinden örnekler verilmiştir.Ayrıca bu çalışmada ortaya konulan bütün veriler tablolar halinde gösterilerek daha iyi anlaşılması sağlanmıştır.

Abstract:
This research was done in order to bring out the economical and social aspects of the town-Osmancik in the mid 19th century. The main source of the study has been constitued by Temettuat Notebooks dated 1260-1261 and 1844-1845. The study has these parts, introductory, following three sections and conclusion. In the introductory part I have tried to tell the geographical characteristics and a short story of the town Osmancık starting from the ancient times briefly. In addition, information that constituted a base related to the importance and content of the Temettuat Notebooks have also been given in this part. In the first part, the social structure of the town, Osmancık, is represented as clearly as possible. Here, the names of the districts and the villages and their total numbers and also the populations of these districts and villages are explained according to the sources comparatively. Besides this, the names, surnames, titles and nicknames with their occupations of the heads of the families have been pointed out. Then the occupational divisions of the people with the distributions according to the divisions and the villages have also been explained briefly. In the second part, the economical structure of the town, Osmancık is brought out and the income sources, distributional revenues of the people in the different locations are expressed carefully. In the third part, by concentrating on the agriculture and the stock - breeding affairs in Osmancık, the amount of arable land, sorts of the usages of the land, distributions of the land among the districts and the villages, agricultural products grown in the town and the quantities of the products are explained. In the conclusion part, there is a general evaluation of the search.In the appendix parts, some pictures, maps, examplary pages from the Temettuât Notebooks concerning Osmancık can be found. In addition to the explanations above, all the data, which has been represented in this study, is shown as tableaus to make it be understood better.