Sermaye yapısını etkileyen işletmeye özgü faktörler: Finansal krizlerin rolü ve Borsa İstanbul uygulaması
Firm-level factors affecting the capital structure: The roles of financial crises and an application on Bist
Yazar: MUHAMMET KOCAMAN
Danışman: PROF. DR. FATMA PAMUKÇU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal kriz = Financial crisis ; Hisse senetleri = Stocks ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Sermaye yapısı = Capital structure

Özet:
Finansal krizlerin işletmelerin sermaye yapıları üzerindeki etkileri olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, finansal krizlerin sermaye yapıları etkilerinin yanı sıra işletme büyüklüğü, işletme karlılığı, işletmelerin varlık yapısı ve işletmelerin büyüme fırsatları gibi sermaye yapısını etkilediği bilinen işletmeye özgü faktörlerin "1995-2021 dönemlerini kapsayan verilerle BİST'de işlem gören halka açık işletmelerin 2000-2001 Dot.com Krizi, 2007-2008 Küresel Finansal Krizi, 2010-2011 Avrupa Borç Krizi ve özellikle 2020 Covid-19 Pandemi Krizi dönemlerindeki" sermaye yapıları üzerinde  ne gibi etkileri olduğu incelenmiştir.

Çalışmada statik panel veri analizi yapılmıştır. Dengesiz panel veri setlerinin kullanılması nedeniyle panel verinin durağan olup olmadığını test etmek amacıyla Fisher testi uygulanmış ve değişkenlerin durağan olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Daha sonra hangi tahmincinin daha tutarlı ve etkin olduğuna karar verebilmek için Chow testinden türetilen F testi, Breusch-Pagan LM testi ve Hausman testleri yapılarak sabit etkiler tahmin yönteminin kullanılmasına karar verilmiştir. Sabit etkiler panel veri sonuçlarından elde edilen bilgilerin objektifliği, etkililiği ve doğruluğundan emin olabilmek adına yapılan Wooldridge Panel Veri Otokorelasyon Testi, Değişen Varyans için Değiştirilmiş Wald Testi ve Pesaran Yatay Kesitsel Bağımlılık Testi gibi model varsayımlarından sapma testleri sonucunda Driscoll Kraay Dirençli Standart Hatalar tahmincisinin kullanılmasına karar verilerek analizler gerçekleştirilmiş ve değerlendirmeler yapılmıştır.

İşletme büyüklüğü, işletme karlılığı, işletmelerin varlık yapısı ve işletmelerin büyüme fırsatlarının bağımsız değişken; işletme likiditesi, borç dışı vergi kalkanı, ortalama vergi oranı, sektör kaldıracı ve araştırma giderlerinin kontrol değişkeni olarak kullanıldığı çalışmada sermaye yapısını ifade eden kaldıraç oranı üzerinde sadece Dot.com Krizinin %1 anlamlılık düzeyinde anlamlı ve pozitif ilişkisi görülürken Küresel Finansal Kriz, Avrupa Borç Krizi ve Covid1-19 Pandemi Krizinin BİST'de işlem gören halka açık işletmelerin kaldıraçları üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Sermaye yapısı, finansal krizler, Covid-19 pandemi, Borsa İstanbul

Abstract:
It is known that financial crises have effects on the capital structures of companies. In this study, in addition to the capital structure effects of financial crises, firm-specific factors such as firm size, firm profitability, asset structure of firms and growth opportunities of firms, which are known to affect the capital structure of firms, are analyzed with the data covering the period of 1995-2021 of the public companies traded in the BIST during the 2000-2001 Dot.com Crisis, the 2007-2008 Global Financial Crisis, the 2010-2011 European Debt Crisis and especially the 2020 Covid-19 Pandemic Crisis.
In order to ensure the objectivity, effectiveness and accuracy of the information obtained from the fixed effects panel data results, deviation tests from the model assumptions such as Wooldridge Panel Data Autocorrelation Test, Modified Wald Test for Varying Variance and Pesaran Cross-Sectional Dependency Test were conducted. As a result, it was decided to use the Driscoll Kraay Resistive Standard Error estimator, analyzes were carried out and evaluations were made.
In the study which firm size, firm profitability, asset structure and growth opportunities of firms are used as dependent variables and firm liquidity, non-debt tax shield, average tax rate, sector leverage and research expenses are used as control variables, on the leverage, only the Dot.com Crisis had a significant and positive relationship at the 1% significance level, while the Global Financial Crisis, the European Debt Crisis and the Covid1-19 Pandemic Crisis did not have a significant effect on the leverage of publicly traded companies traded in the BIST.
Keywords: Capital structure, financial crises, Covid-19 pandemic, Borsa İstanbul