6. sınıf Türkçe ders kitabının mülteci öğrencilere uyarlanması
Adaptation 6th grade Turkish course book refugee students
Yazar: GÖZDE DURHAT
Danışman: DOÇ. DR. CELİLE EREN ÖKTEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kapsayıcılık = Inclusiveness ; Mülteciler = Refugees ; Okula uyum = School adjustment ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Suriyeliler = Syrians ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Suriye Arap Cumhuriyeti'nde 2011 yılında başlayan iç savaş nedeniyle yerinden edilen milyonlarca insan, başta Türkiye olmak üzere birçok ülkeye sığınmıştır. 2021 yılının Mart ayı itibarıyla Suriyeli okul çağındaki nüfus, toplam kitlenin %30'una yakınını oluşturmaktadır. Türkiye, Millî Eğitim Temel Kanunun 4. maddesinde yer alan eğitimde fırsat eşitliği ve uluslararası alanda imzaladığı anlaşmalar gereği mülteci çocukların kayıp kuşak olmaması için eğitimlerini korumak ve sürdürmekle yükümlüdür. 2014 yılında çıkarılan Geçici Koruma Yönetmeliği ile geçici koruma statüsü verilen Suriyelilerin eğitim hakları da resmî olarak tanınmıştır. Suriyeli öğrencilerin eğitimlerine ilişkin birçok başarılı girişimde bulunulmasına karşın ders içeriklerini, amaçlarını, kazanımlarını vb. belirleyen eğitimin en önemli bileşeni olan öğretim programında bir düzenleme yapılmamıştır. Aynı zamanda okullarda ortak bir anlayışın benimsenmesini sağlayan ders kitaplarının içeriği de öğretim programına bağlı olarak kapsayıcı eğitime uygun şekilde güncellenememiştir. Dolayısıyla ana dili Türkçe olan öğrenciler için hazırlanmış ders kitapları Suriyeli öğrencilerin Türkçe derslerine etkin katılımını desteklememektedir. Öğretim programında güncelleme yapılmaması durumunda ise Suriyeli öğrenciler için devlet okullarında yapılacak çalışmalar yerel uygulamalarla sınırlı kalacaktır. Bu araştırma kapsamında EKOYAY Yayınları 6. Sınıf Türkçe Ders Kitabı'ndaki ilk 5 tema incelenerek bu temalarda yer alan 163 etkinliğin 138'i ve 19 metnin 18'i Suriyeli öğrencilerin dil yeterlik düzeylerinin üzerinde bulunmuştur. Bu içerikler, Suriyeli öğrencilerin etkin katılımını desteklemesi amacıyla alan taraması sonucunda ulaşılan kaynaklardan Richards (2001), Tomlinson (2011), Maley (2011) ve Hyland (2013)'ın materyal uyarlama ilkeleri dikkate alınarak uyarlanmıştır. Uyarlamalar, çalışma kâğıtları vasıtasıyla 2019-2020 eğitim öğretim yılında 6. sınıfta öğrenim gören Suriyeli öğrencilere (3 kız, 8 erkek) sunulmuştur. Öğrenciler karma sınıf ortamında Eylül 2019 – Mart 2020 tarihleri arasında katılımlı eylem araştırması kapsamında gözlemlenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Etkinlik uyarlamalarında değiştirme/yeniden yazma (f=87); metin uyarlamalarında ise yerine koyma (f=14) ilkesi ön plana çıkmıştır. Kapsayıcı eğitim modeline uygun şekilde yapılandırılan Türkçe dersleri, Suriyeli öğrencilerin derse etkin biçimde katılımlarını destekleyerek çokkültürlü bir sınıf ortamının oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Anahtar Kelimeler: Geçici Koruma Altındaki Suriyeli Öğrenciler, Materyal Uyarlama, Kapsayıcı Eğitim, Türkçe Ders Kitapları

Abstract:
Syrian Arab Republic in 2011 due to the civil war that displaced millions of people took refuge first in many countries, including Turkey. As of March 2021, the Syrian school-age population constitutes close to 30% of the total population. Turkey is obliged to protect their education and continue to be located in the National Education Basic Law Article 4 equal opportunity in education and the need for international agreements signed by the refugee children lost generation. With the Temporary Protection Regulation issued in 2014, the education rights of Syrians who were given temporary protection status were officially recognized. Although many successful attempts have been made regarding the education of Syrian students, the content of the course, its objectives, achievements, etc. There is no regulation in the curriculum, which is the most important component of education. At the same time, the content of the textbooks, which ensures the adoption of a common understanding in schools, could not be updated in accordance with inclusive education depending on the curriculum. Therefore, textbooks prepared for students whose mother tongue is Turkish do not support the active participation of Syrian students in Turkish lessons. If there is no update in the curriculum, the work to be done in public schools for Syrian students will be limited to local practices. Within the scope of this research, first 5 themes in EKOYAY Publications 6th Grade Turkish Textbook were examined and 138 of 163 activities and 18 of 19 texts included in these themes were found to be above the language proficiency levels of Syrian students. These contents have been adapted by considering the material adaptation principles of Richards (2001), Tomlinson (2011), Maley (2011) and Hyland (2013), which were reached as a result of the field survey in order to support active participation of Syrian students. The adaptations were presented to Syrian students (3 girls, 8 boys) studying in the 6th grade of the 2019-2020 academic year through worksheets. The students were observed in a mixed classroom environment between September 2019 - March 2020 within the scope of participatory action research. The obtained data were analyzed by descriptive analysis and content analysis. Changing / rewriting the activity adaptations (f= 87); The principle of substitution (f= 14) came to the fore in text adaptations. Turkish lessons, structured in accordance with the inclusive education model, have laid the groundwork for a multicultural classroom environment by enabling Syrian students to participate actively in the lesson.

Key Words: Syrian Students Under Temporary Protection, Material Adaptation, Inclusive Education, Turkish Textbooks