Görme engelli, az gören ve gören öğrencilerin yazılı ifade becerilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
Comparative analysis of written expression skills of students with visually impaired, students with low vision and sighted students
Yazar: CEM ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. SALİH ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağdaşıklık = Cohesion ; Görme engelliler = Visually impaired ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Tutarlılık = Consistency ; Yazılı anlatım = Written expression ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı; görme engelli, az gören ve gören öğrencilerin yazılı ifade becerilerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Bu genel amaç doğrultusunda, öğrencilerin yazılı ifade becerileri uzunluk, süre, bağdaşıklık, metin elementleri, kalite ve tutarlılık değişkenleri açısından incelenmiştir. Kesitsel tarama araştırması modelinin kullanıldığı bu araştırmaya; 111 az gören, 113 görme engelli ve 120 gören olmak üzere toplam 344 öğrenci katılmıştır. Öğrencilerin 89'u 5. sınıfta, 84'ü 6. sınıfta, 84'ü 7. sınıfta ve 87'si ise 8. sınıfta öğrenim görmektedir. Öğrencilerin 158'i kız, 186'sı ise erkektir. Araştırmada öncelikli olarak öğrencilere yazdırılması plânlanan metin türleri, yazma konuları ve yazma yönergeleri belirlenmiştir. Daha sonra, her öğrenci grubu için yazma materyalleri hazırlanmıştır. Ardından, altı öğrenci ile ön uygulama yapılmıştır. Veri toplamak amacıyla; 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Türkiye'nin 11 farklı ilinde görme engelliler okulu, kaynaştırma ve devlet okulunun ortaokul kademesinde öğrenim gören 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri ile uygulama yapılmıştır. Öğrencilere anı, ikna edici ve bilgi verici metin olmak üzere üç farklı metin yazdırılmıştır. Her metin için öğrencilere iki farklı yazma yönergesi sunulmuş ve bunlardan birini seçerek metin yazmaları istenmiştir. Öğrencilerin bağdaşıklık düzeylerini, metin tutarlılıklarını ve metin elementlerini değerlendirebilmek amacıyla farklı ölçme araçları kullanılmıştır. Metin kalitesi, araştırmanın çalışma grubunda yer almayan ortaokul öğrencileri tarafından yazılan ve 2, 4
viii
ve 6 olacak şekilde puanlandırılan metinler aracılığıyla değerlendirilmiştir. Metin uzunluğu, öğrencilerin kullandıkları kelime sayısı bakımından incelenirken; yazma süresi ise öğrencilerin metinlerini oluştururken harcadıkları süre bakımından değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Bu kapsamda, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmış ve Post-Hoc Scheffe Testi'nden yararlanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; görme durumu açısından öğrencilerin metin uzunluklarında anlamlı düzeyde farklılıklar görülmüştür. Yazma süresinde de öğrenciler arasında anlamlı farklılıklar görülmüştür. En fazla kelimeyi gören, en az kelimeyi görme engelli öğrenciler yazmıştır. En fazla süreyi görme engelli, en az süreyi az gören öğrenciler kullanmıştır. Öğrencilerin yazma süreleri, metin türü açısından farklılaşmamıştır. Metin uzunluğunda da anlamlı bir farklılaşma görülmemiştir. Bütün öğrenciler; en fazla süreyi anı, en az süreyi ise ikna edici metin yazarken kullanmıştır. Görme engelli ve az gören öğrenciler en fazla kelimeyi anı metninde yazmışlardır. Gören öğrenciler ise en fazla kelimeyi bilgi verici metinde yazmışlardır. Sınıf düzeyine göre; az gören ve gören öğrencilerin metin uzunlukları farklılaşırken, görme engelli öğrencilerde farklılaşmamıştır. Sınıf düzeyi açısından öğrencilerin yazma sürelerinde anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Görme durumu açısından, öğrencilerin tutarlılık ve kalite puanları farklılaşmıştır. Metin elementlerinde de anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Anı ve ikna edici metin bağdaşıklığında farklılık görülmezken, bilgi verici ve toplam bağdaşıklık puanlarında farklılıklar görülmüştür. Görme engelli öğrencilerin metin bağdaşıklık, tutarlılık, kalite ve elementlerinin akranlarından düşük seviyede olduğu belirlenmiştir. Metin türü açısından, görme engelli ve az gören öğrencilerin tutarlılık ve kalite puanları anlamlı farklılığa sahip değilken, gören öğrenciler anlamlı farklılığa sahiptir. Metin bağdaşıklığında, öğrenciler arasında farklılıklar tespit edilmiştir. Metin türü açısından, bütün öğrencilerin metin elementleri anlamlı düzeyde farklılığa sahiptir. Araştırmanın sonunda, araştırmadan elde edilen bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmış, araştırmaya ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The current study aims to examine the written expression skills of students with visually impaired, students with low vision, and sighted students comparatively. For this general purpose, students' written expression skills were examined in terms of length, time, cohesion, text elements, quality and coherence variables. The study adopted cross-sectional survey research and consisted of 344 participants (111 students with low vision, 113 visually impaired students and 120 sighted students). They were lower secondary students, namely 89 5th grade students, 84 6th grade students, 84 7th grade students and 87 8th grade students. Considering sex, 158 students were female while 186 were male. Initially, text genres, writing topics and writing prompts were determined. Then, writing materials were prepared for each group of students. Next, it was piloted with six students. Data were collected from 5th, 6th, 7th and 8th grade students studying at school for the visually impaired, inclusion schools and regular public schools of 11 different provinces in 2018-2019 academic year in Turkey. Three different texts were written to the students: Memoir, persuasive and expository texts. For each text, students were given two different writing prompts and they were asked to select one of writing prompts and write it. Different assessment tools were used in order to evaluate students' cohesion levels, text coherence and text elements. The text quality was evaluated by means of texts scored as 2, 4 and 6 and written by secondary school students who were not included in the study group. The
x
text length was examined in terms of the number of words used by the students while writing time was evaluated in terms of the time spent by students in creating their texts. The data obtained were analysed through SPSS program. In this context, One-way ANOVA and Post-Hoc Scheffe Test were used. Findings indicated a significant difference in visual length of students in terms of visual status. Also, significant differences were observed among students in writing time. Those who wrote the most words were sighted students whereas those who wrote the least words were visually impaired students. Visually impaired students used the highest amount of time while the students with low vision used the least amount of time. The writing time of the students did not differ in terms of text genre. No significant difference was noted in text length. All students used the most time in writing memoir and the least in writing persuasive texts. Students with visually impaired and low vision wrote the most words in the memoir text. Sighted students wrote the most words in the expository text. Considering grade levels, while the text lengths of the students with low vision and sighted students differed, they did not differ for visually impaired students. Significant differences were found in students' writing time in terms of grade levels. Regarding visual status, students' coherence and quality scores differed. Significant differences were also determined in text elements. While no difference was found in the cohesion of the memoir and persuasive texts, there were differences in their expository and total cohesion scores. Text cohesion, coherence, quality and elements of visually impaired students were found to be lower when compared to their peers. With regards to text genre, while coherence and quality scores of students with visually impaired and low vision did not differ significantly, sighted students had significant differences. Differences were detected among students in text cohesion. Considering text genre, text elements of all students had significant differences. At the end, the findings were discussed within the framework of the related literature and finally suggestions were provided.