Üniversite öğrencilerinde dayanıklılıkla ilişkili değişkenlerin ekolojik-etkileşimsel model çerçevesinde incelenmesi
Investigation of factors associated with resilience in university students within a framework of ecological-transactional model
Yazar: ONURAY GÜNEY
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKAN YILMAZ IRMAK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Gelişim psikolojisi = Development psychology

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında üniversite lisans öğrencilerinde çocukluk çağı güçlükleri ile ruh sağlığı belirtilerinin ve fiziksel sağlık belirtilerinin ilişkisinde duygu düzenleme güçlüğü, sosyal destek ve güncel stres değişkenlerinin aracı rolünün ele alınmıştır. 
Çalışmaya İzmir, İstanbul, Ankara, Aydın, Denizli, Kahramanmaraş, Van, Trabzon, Çanakkale, Manisa, Mersin illerindeki üniversitelerde öğrenimine devam eden lisans öğrencileri katılmıştır. Yaşları 18 ile 25 arasında (Ort. = 21,4, SS. = 1,5) değişen katılımcıların yaklaşık % 80'i (n = 443) kadındır. Katılımcılar, Sosyo-demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ), Çocukluk Çağı Güçlük Yaşantıları Bilgi Formu Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği (ACE-TR), Kısa Semptom Envanteri, Bedensel Rahatsızlık Tarama Ölçeği (BRTÖ), Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form (DDGÖ-16), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Güncel Stresli Yaşam Olayları Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği veri toplama araçlarını doldurmuştur.
Çalışmanın sonucunda yaş ve arkadaş desteğinin ruh sağlığı belirtilerini azalttığı; çocukluk çağı güçlükleri, duygu düzenleme güçlüğü, algılanan stres ve güncel stresli yaşam olayları sayısının ise ruh sağlığı belirtilerini arttırdığı bulunmuştur. Kadın olmanın, çocukluk çağı güçlüklerinin, duygu düzenleme güçlüğünün, algılanan stres ve güncel stresli yaşam olayları sayısının fiziksel sağlık belirtilerini arttırdığı bulunmuştur. Ayrıca çocukluk çağı güçlüklerinin ruh sağlığı belirtilerini ve fiziksel sağlık belirtilerini hem doğrudan hem de duygu düzenleme güçlüğü ve güncel stres aracılığı ile dolaylı olarak yordadığı görülmüştür.
Araştırmanın sonuçları Ekolojik-Etkileşimsel Model çerçevesinde tartışılmıştır. Çalışmanın sonuçlarının üniversite öğrencilerinde dayanıklılığı arttırmak üzere oluşturulacak müdahale programlarına yol gösterici olması beklenmektedir.

Abstract:
In this thesis, the mediating role of difficulties in emotion regulation, social support and current stress variables in the relationship between childhood adversity and mental health symptoms and physical health symptoms in university undergraduate students was examined.
	Undergraduate students studying at universities in İzmir, İstanbul, Ankara, Aydın, Denizli, Kahramanmaraş, Van, Trabzon, Çanakkale, Manisa and Mersin participated in the study. Approximately 80% (n = 443) of the 551 participants aged between 18 and 25 years (mean = 21.4, SD = 1.5) were female. Participants completed the Socio-demographic Information Form, Turkish Childhood Traumas Questionnaire, Childhood Adversity Experiences Questionnaire (CTQ-33), Adverse Childhood Experiences Questionnaire (ACE-TR), Brief Symptom Inventory, Physical Symptom Checklist, Difficulty in Emotion Regulation Scale-Short Form , Perceived Stress Scale, Current Stressful Life Events Form, Multidimensional Scale of Perceived Social Support data collection tools were completed.
	As a result of the study, it was found that age and peer support decreased mental health symptoms, while childhood adversity, difficulties in emotion regulation, perceived stress and number of current stressful life events increased mental health symptoms. Being female, childhood adversity, difficulties in emotion regulation, perceived stress and number of current stressful life events were found to increase physical health symptoms. In addition, childhood adversity predicted mental health symptoms and physical health symptoms both directly and indirectly through difficulties in emotion regulation and current stress.
	The results of the study were discussed within the framework of the Ecological-Transactional Model. The results of the study are expected to guide the intervention programs to be created to increase resilience in university students.