Kasaplık sığır, süt sığırı ve koyun besi yemlerine ekspander uygulamasının yem değeri üzerine etkisinin in vitro gaz üretim tekniği ile belirlenmesi
Determination of the effects of expander application on feed value of slaughter cattle, dairy cattle and sheep compound feeds by i̇n vi̇tro gas production techni̇que
Yazar: MAHDİ DADGAR
Danışman: PROF. DR. BETÜL ZEHRA SARIÇİÇEK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma; kasaplık sığır, süt sığırı ve koyun besi yemlerine ekspander uygulanmasının yem değeri üzerine etkisinin, in vitro gaz üretim tekniği ile belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın yem materyalini, ekspander uygulaması yapılan özel bir fabrikada hazırlanan kasaplık sığır, süt sığırı, ve koyun karma yemleri ile bu yemlerin yapısında yer alan mısır ve arpa (enerji kaynağı) ile ayçiçeği tohumu küspesi ve soya küspesi (protein kaynağı) oluşturmuştur. İn vitro gaz üretim tekniği için gerekli rumen sıvısı, mezbahanede yeni kesilmiş üç baş İvesi koyunlarından (50 Kg ağırlığında, 2-3 yaş arası) alınmıştır. Yemlerin in vitro gaz ölçümlerinin belirlenmesinde Hohenheim gaz testi modifiye edilerek kullanılmıştır.  İn vitro gaz üretim miktarlarının belirlenmesi için örnekler 3, 6, 12 ve 24 saat süre ile inkübasyona bırakılmışlardır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre, ekspander uygulaması bazı karma yem ve yem hammaddelerinin besin maddeleri içeriğini etkilemiştir. Yem hammaddelerinden mısıra ait ham yağ (HY) ve ham kül (HK) içeriği, ekspander öncesi daha yüksek iken ekspander uygulamasından sonra HY ve HK içerikleri düşmüştür (P<0.01). Koyun besi ve süt sığır karma yemlerinin ekspander öncesi  ham protein (HP) içerikleri daha düşük iken ekspander sonrasında HP içeriğinde artış (P<0.01) belirlenmiştir. Ancak ham kül (HK) içeriği ekspander uygulanmadan önce daha yüksek iken ekspander uygulaması kasaplık sığır, koyun besi ve süt sığır karma yemlerinin HK içeriğinde düşmeye (P<0.05) neden olmuştur. Kasaplık Sığır yeminde ekspander uygulaması HP ve NÖM içeriğinde artışa (P<0.01) neden olurken HK içeriğini düşürmüştür (P<0.01). Yem hammaddelerinden mısıra ait ADF ve SEL değerleri, ekspander uygulamasından sonra düşmüştür (P<0.01). Süt sığırı yeminde ise ADL değeri ekspander sonrasında artış (P<0.01) göstermiştir. ATK'nın nötr çözücülerde çözünmeyen lifli maddeler (NDF) içeriği ekspander uygulamasından sonra önemli derecede artış göstermiştir (P<0.01). Ekspander uygulaması kasaplık sığır yeminde nişasta değerinin artmasına neden olmuştur (P<0.01). Ekspander uygulaması yemlerin enerji değerini etkilemezken mısırın net enerji laktasyon (NEL) değeri ekspander sonrası artış göstermiştir. Ekspander uygulaması mısırın 3, 6 ve 12 saatlik inkübasyon sonrası in vitro gaz üretim değerini yükseltmiş (P<0.001), kasaplık sığır yeminde 6 ve 24 saatlik inkübasyon sonrası in vitro gaz üretim değerini artırmıştır (P<0.01). Koyun besi yeminde ise, ekspander uygulaması 6 ve 12. saatlik inkübasyon sonrası in vitro gaz üretim değerini yükseltmiştir (P<0.05). Koyun besi yemi ekspander öncesi metan miktarı düşük iken ekspander sonrasında önemli artış (P<0.01) belirlenmiştir. ATK'nın metan, ME ve NEL değerleri ekspander uygulamasından sonra önemli derecede düşüş göstermiştir (P<0.05). Sonuç olarak, incelenen hammaddeler ve karma yemlere ekspander uygulaması bazı yemlerin HP (kasaplık sığır, süt sığır ve koyun besi yemi), HY (mısır) ve HK (mısır, koyun besi, kasaplık sığır ve süt sığır yemi) içeriğini, HS (soya küspesi), NÖM (kasaplık sığır), NDF (ATK), ADF (mısır), ADL (süt sığır yemi), SEL (mısır), nişasta (kasaplık sığır), NEL (Mısır) ve İVGÜ; (Mısır, kasaplık sığırı yemi, koyun besi yemi), metan (koyun besi yemi, ATK), gaz üretim değeri (ml200/mg KM) (kasaplık sığır yemi), ME, NEL (ATK) değerini etkilemiştir. Organik madde sindirilebilirliği (OMS) üzerine etkisi olmamıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, ekspander uygulamasının, ruminant karma yemlerinde, GÜ, ME, NEL ve OMS değerleri üzerinde beklenilen etkiler görülmemiş ve ekspander teknolojisinin ruminant karma yem imalatında beslenme açısından katkılarını belirlemek için başta in vivo çalışmalar olmak üzere daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ekspander, kasaplık sığır yemi, süt sığırı yemi, koyun besi yemi, in vitro gaz üretim tekniği, yem değeri.

Abstract:
This study was conducted with the objective of determining the effect of the expander application on the feed value of the slaughter cattle, dairy cattle and sheep compound feeds by in vitro gas production technique (İVGPT). Slaughter cattle, dairy cattle and sheep's compound feeds and energy source (corn and barley) with protein sources (soybean meal and sunflower seed meal) are prepared in a special feed factory that carries out the expander application. The rumen fluid required for in vitro gas production technique was obtained from three freshly slaughtered İvesi sheeps (50 kg weight, 2-3 years old) in the slaughterhouse. Hohenheim gas test was used to determine the in vitro gas measurements of compound feeds and feed raw materials. Samples were allowed to incubate for 3, 6, 12 and 24 hours to determine the in vitro gas production amounts. According to the findings of the study, the application of expander affected the nutrient content of some compound feeds and feed raw materials. While the crude fat (CF) and crude ash (CA) contents of corn were higher before the expander application, CF and CA contents decreased after the expander application (P <0.01). The crude protein (CP) content of the dairy cattle and sheep compound feeds was lower before expander application. An increase in CP content  was determined after expander application (P <0.01). However, the content of CA was higher before expander application, whereas the application of the expander caused a decrease in CA content of  dairy cattle and sheep compound feeds (P <0.05). In the slaughter cattle compound feed, the expander application decreased the CA content (P <0.01) while causing an increase in CP and Nitrogen Free Extract (NFE) contents (P <0.01). The acid detergent fiber (ADF) and cellulose (SEL) value of corn was higher before the expander application, whereas the ADF and SEL values decreased after expander application (P <0.01). While the acid detergent lignin (ADL) value was lower before of expander application, an increase was found in ADL after expander application in dairy cattle feed (P <0.01). The neutral detergent fiber (NDF) content of the sunflower seed meal (SSM) increased significantly after the expander application (P <0.01). Expander application caused increased starch value in slaughter cattle compound feed (P <0.01). While the expander application did not affect the energy value of the feeds, the net energy lactation (NEL) value of the corn increased after the expander application. Expander application increased the in vitro gas production value after 3, 6, and 12 hour incubation of corn (P <0.001) and increased in vitro gas production value after 6 and 24 hours incubation in slaughter cattle compound feed (P <0.01). Whereas in the sheep compound feed the expender application increased the in vitro gas production value after 6 and 12 hour incubation (P <0.05). Significant increases (P <0.01) were found in the methane (CH4) values of the sheep compound feed after expander application, while methane (CH4) values were lower before expander application. Methane (CH4), ME and NEL values of SSM decreased significantly after the expander application (P <0.05). As a result, expander application on some feedstuffs and compound feeds, affected the CP (slaughter cattle, dairy cattle and sheep compound feeds), CF (corn) and CA (corn, slaughter cattle, dairy cattle and sheep compound feeds), NFE (slaughter cattle), crude cellulose (soybean meal), starch (slaughter cattle) contents and NDF (SSM), ADF (corn), ADL (dairy cattle feed), NEL (corn)  and INVGP (%DM); (corn, slaughter cattle and sheep compound feeds), methane (sheep compound feed, SSM), gas production (ml200/mg.DM) (beef cattle feed) and ME, NEL (SSM) values. No effect on organic matter digestibility (OMD). According to the results obtained from the study, the expected effects on the GP, ME, NEL and OMD values of the expander application in ruminant compound feeds were not observed and further studies are needed, especially in vivo studies, in order to determine the nutritional contributions of the expander technology in ruminant compound feeds production.

Key Words:  Expander, beef cattle feed, dairy cattle feed, sheep feed, in vitro gas production technique,  feed value.