Türkiye'deki çocuk yoğun bakım ünitelerinde erken mobilizasyon uygulamalarının değerlendirilmesi: Hemşirelerin görüşleri
Evaluation of early mobilization practices in Turkey pediatric intensive care units: Nurses' opinions
Yazar: SEZGİN DÜZCE
Danışman: PROF. DR. DUYGU SÖNMEZ DÜZKAYA ; DOÇ. DR. ATİYE KARAKUL
Tarsus Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Çocuk yoğun bakım ünitelerinde (ÇYBÜ) yatan çocuk hastalar, hareketsizlik nedeniyle venöz tromboembolizm, basınç yarası, kas güçsüzlüğü gibi defektlerle karşı karşıya kalabilirler. ÇYBÜ'de yatan hastaların hareketsizlik nedeniyle yaşayabilecekleri komplikasyonları azaltabilmek için standart bir rehabilitasyon ve mobilizasyon planının oluşturulması önemlidir. Araştırma, Türkiye'de bulunan ÇYBÜ'lerde erken mobilizasyon uygulamalarını değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Araştırma, Mart-Ekim 2024 tarihleri arasında online platform kullanılarak Sağlık Bakanlığı 2024 verilerine göre 102 ÇYBÜ'nün 75'inde görev yapan sorumlu/kıdemli hemşirelere ulaşılarak yapılmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan "Katılımcı ve Ünite Değerlendirme Formu" ve "Erken Mobilizasyon Değerlendirme Formu" kullanılarak elde edildikten sonra, uygun istatistiksel paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre; 75 üniteden 2'sinde 'erken mobilizasyon protokolü/kılavuzu' bulunduğu, %57,3'ünde yatan hastalar için 'hasta yeterince stabil hale gelir gelmez' erken mobilizasyona başlandığı ve erken mobilizasyon uygulamalarına %81,3 oranda hemşirenin katıldığı belirtilmiştir. Katılımcılar "ünitede yatan hastalar için erken mobilizasyonun önemini" 5 puan üzerinden 3,13±1,004 puan ortalaması ile 'önemli ve öncelikli' olduğunu ve "erken mobilizasyon uygulamalarının gerekliliğini" 10 puan üzerinden 8,4±1,724 puan ortalaması ile gerekli olduğunu bildirmiştir. Katılımcılar erken mobilizasyon faydaları olarak "hareketsizliğe bağlı kontraktür oluşumunda azalma", "taburculuk sonrası günlük yaşama katılımda iyileşme", "ÇYBÜ bakımının hasta üzerindeki psikolojik etkisinde iyileşme", "tromboemboli riskinin düşmesi"ni en yüksek düzeyde erken mobilizasyonun faydaları olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca erken mobilizasyonun uygulanmasının önündeki algılanan potansiyel engeller olarak "yazılı kılavuzların/ protokollerin eksikliği", "sağlık çalışanlarının ve ekipmanların yetersizliği", "hastaların sedasyon düzeyi ve hastalığının ciddiyeti" ve "çalışanların iş yükünün fazla olması" olduğunu bildirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda katılan ünitelerde erken mobilizasyon protokolünün neredeyse hiç bulunmadığı, erken mobilizasyonun önemli ve öncelikli olduğu aynı zamanda yüksek düzeyde gerekli görüldüğü bildirilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda erken mobilizasyonun uygulanabilmesi için her kurumun güncel literatür bilgiler ışığında hazırlanmış yazılı protokol oluşturması, düzenli olarak hizmet içi eğitimler yapılması ve randomize kontrollü çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Pediatric patients hospitalized in pediatric intensive care units (PICU) may face defects such as venous thromboembolism, pressure sores and muscle weakness due to immobility. It is important to establish a standard rehabilitation and mobilization plan to reduce the complications of immobility in PICU patients. This study was planned to evaluate early mobilization practices in PICUs in Turkey. The study was conducted between March and October 2024 by using an online platform and reaching responsible/senior nurses working in 75 of 102 PICUs according to the Ministry of Health 2024 data. The data were obtained using the "Participant and Unit Evaluation Form" and "Early Mobilization Evaluation Form" prepared by the researchers and analyzed using the appropriate statistical package program. According to the data obtained; it was stated that 2 out of 75 units had an 'early mobilization protocol/guideline', early mobilization was started for inpatients in 57.3% of the units 'as soon as the patient became stable enough' and 81.3% of nurses participated in early mobilization practices. Participants reported that "the importance of early mobilization for inpatients in the unit" was 'important and priority' with a mean score of 3.13±1.004 out of 5 points and "the necessity of early mobilization practices" was necessary with a mean score of 8.4±1.724 out of 10 points. Participants stated that "reduction in contracture formation due to immobility", "improvement in participation in daily life after discharge", "improvement in the psychological impact of PICU care on the patient", "reduction in the risk of thromboembolism" were the highest benefits of early mobilization. In addition, "lack of written guidelines/protocols", "inadequacy of healthcare workers and equipment", "level of sedation and severity of patients' illness", and "high workload of staff" were reported as perceived potential barriers to the implementation of early mobilization. In line with the findings obtained in the study, it was reported that there was almost no early mobilization protocol in the participating units, and that early mobilization was considered important and prioritized, as well as highly necessary. In line with these results, it is recommended that each institution should establish a written protocol prepared in the light of current literature, regular in-service trainings and randomized controlled studies should be conducted in order to implement early mobilization.