Türkiye Büyük Millet Meclisi Tutanakları ve Türk Basınına göre yeni dünya düzeni bağlamında Körfez Savaşı ( 1990-1991)
The Gulf War in the context of the new world order according to Turkish Grand National Assembly Records and the Turkish Press ( 1990-1991)
Yazar: HATİCE BETÜL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. NECMİ UYANIK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Körfez Savaşı = Gulf War ; Savaş = War ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; Tutanak = Record ; Türk basını = Turkish press ; Yeni dünya düzeni = New world order ; Yeni dünya sistemi = New world system

Özet:
Tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan Orta Doğu, geçmişten günümüze kadar pek çok güç mücadelesine sahne olmuştur. Soğuk savaş dönemi değişen güç dengeleri Orta Doğu'da, ABD öncülüğünde başlayan "Yeni Dünya Düzeni" doktrini ile yeni bir yapılanma çalışması meydana getirmiştir. Yeni oluşturulacak olan bu düzenin ilk merhalesini ise Körfez Savaşı teşkil etmiştir. Fakat savaş sürecinde meydana gelen gelişmeler yeniden yapılanmanın düzeni olduğu kadar düzensizliği de beraberinde getirdiğini göstermiştir. Orta Doğu'nun Batı'ya açılan bir kolu olan Türkiye de, olaylara karşı kayıtsız kalamamıştır. Dönemin Cumhurbaşkanı Özal, izlenmiş olan dış politikada kilit rol oynamıştır. Sekiz yıllık İran-Irak savaşı sırasında tarafsız politika izleyen Türkiye, aktif bir şekilde savaşa dâhil olmasa da süreçteki olayların tamamen dışında da kalmamıştır.  Dış politikada değişik yoluna giderek aktif politika izlemek isteyen Özal, koalisyonun içerisinde yer alarak ambargo kararlarını ilk destekleyenlerden olmuştur. Bu politika değişikliği hem basını,  hem de devlet yönetiminde bulunanları savaş karşısında izlenecek yol konusunda ikiye bölmüştür. Bir grup geleneksel statükocu politikanın devam ettirilmesi gerektiğini savunurken diğer grup ise aktif politika alternatifinin de düşünülmesi gerektiğini savunmuştur. Ekseriyetle tepki alan Özal'ın aktif politika istemi, gerek mecliste gerekse basında tartışmalara yol açmıştır ve bu tartışmaların izlenecek politikanın seyrinde etki etmesi sonucu Türkiye savaşa fiili katılım sağlamamıştır. Ancak toplumsal ve ekonomik açıdan savaştan en çok etkilenen ülkeler arasında yer almıştır. 

Anahtar Kelimeler:  Orta Doğu, Yeni Dünya Düzeni, Körfez Savaşı, Türkiye

Abstract:
Middle East, was home to numerous civilizations throughout the history, has witnessed countless power struggles. Alterating power balances during cold war period, originated reorganization of "New World Order" leading by USA in Middle East. The first phase of this new organization formed by Gulf War. However, emerging developments during the war, has shown that, this new organization has brought disorder as well as order. Turkey, brigde between Middle East and West, couldn't remain unresponsive to encountered cases. President of the period Özal,  played the key role. The eight-year Iran-Iraq war following neutral policy during the Turkey, although not actively involved in war, it did not remain independent of events in the process. Özal, who wants to pursue an active policy in different ways in foreign policy, was among the first supporters of the embargo decisions by taking part in the coalition. This policy changeover, divided both public opinion and politics into two blocks. While, one block was defending the need of remaining status quo policy, the other block was considering the active policy alternatives. Ozal's active policy areas usually prompt response, both in parliament has sparked controvesy both in the press and as a result of the effect of the policies to be followed in the course of this debate Turkey has made no actual participation in war. However, it was one of the most affected countries in terms of social and economic war.


Key Words: Middle East, New World Order, Gulf War, Turkey