Sosyal bilgiler dersindeki harita okuryazarlığı etkinliklerinin öğrencilerin problem çözme becerisine etkisi
The effect of map literacy activities on students' problemsolving skills in social studies course
Yazar: LEYLA DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ELVAN GÜNEL ; PROF. DR. EYÜP ARTVİNLİ
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersinde uygulanan harita okuryazarlığı
etkinliklerinin öğrencilerin problem çözme becerisi üzerindeki etkisi araştırmaktır.
Araştırma, karma yöntem tasarımlarından olan eş zamanlı üçgenleme tasarımına göre
desenlenmiştir. Araştırma bağımsız değişkenlerin (Harita okuryazarlığı becerisi),
bağımlı değişkenler (Problem çözme becerisi) üzerindeki etkilerini ortaya çıkarması
açısından bakıldığında; yarı deneysel bir modeldir. Bu araştırmada ön test son test
kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Uygulama süreci 2021-2022 eğitim ve
öğretim yılında, Eskişehir il merkezinde yer alan bir devlet okulunda yürütülmüştür.
Araştırmaya, 7. sınıf öğrencileri katılmıştır. Araştırmanın nicel veri toplama araçları,
harita okuryazarlığı başarı testi ve problem çözme becerisi algı ölçeğidir. Araştırmanın
nitel veri toplama araçları ise, yarı-yapılandırılmış bireysel görüşme formları, gözlem
formları, öğrenci günlükleri, araştırmacı günlüğü ve odak grup görüşme formları ile
toplanmıştır. Araştırmanın istatistiksel verilerinin çözümlenmesinde t testi ve ANOVA,
nitel verilerinin çözümlenmesinde ise tümevarımsal analiz tekniğinden faydalanılmıştır.
Araştırmanın bulguları, harita okuryazarlığı etkinliklerinin, öğrencilerin problem çözme
becerilerini geliştirdiği tespit edilmiştir. Ayrıca problem çözme becerisinin gerektirdiği
risk alma, karar verme becerisi, eleştirel düşünme, kriz yönetimi, liderlik, özgüven gibi
becerilerin gelişmesine de katkı sağladığı sonucu elde edilmiştir. Araştırmanın
sonuçlarına bağlı olarak öğrencilere problem çözme becerisinin kazandırılmasının
amaçlandığı Sosyal Bilgiler dersinde harita okuryazarlığı etkinliklerinden
faydalanılması önerilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Harita okuryazarlığı etkinlikleri, Coğrafi beceriler, Problem
çözme becerisi, Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı, Sosyal Bilgiler dersi.

Abstract:
In this study, the effect of map literacy activities on problem solving skills was
examined in the Social Studies course curriculum since 2005. The research was
patterned according to the simultaneous triangulation design, which is one of the mixed
method designs. From the point of view of revealing the effects of independent
variables (Map literacy skills) on dependent variables (Problem solving skills), the
research is a semi-experimental model. In this study, a semi-experimental design with a
pre-test post-test control group was used. Data collection process was carried out in a
public school located in the city center of Eskişehir in 2021-2022 academic year. The
quantitative data collection tools of the research were the map literacy achievement test
and the perception of problem-solving ability scale. The research was conducted with
the 7. the class students of Social Studies lesson. Qualitative data of the research was
collected with semi-structured individual interview forms, observation forms, student
diaries, researcher diary and focus group interview forms. T-test and ANOVA were
used in the analysis of statistical data of the research, and inductive analysis technique
was used in the analysis of qualitative data. The findings of the research have shown
that map literacy activities are effective in contributing to students' problem-solving
skills. However, it has been found that map literacy activities contribute to the
development of skills such as risk-taking, decision-making skills, critical thinking, crisis
management, leadership, self-confidence brought by students' problem-solving skills as
well as problem-solving skills. As a result of the research, it is recommended to use map
literacy activities in social studies courses to improve students' problem-solving skills.
Keywords: Map literacy activities, Problem solving skill, Geographical skills,
Social Studies curriculum, Social Studies course.