Katılım bankacılığında kârlılığın belirleyicileri: Türkiye örneği
Determinants of profitability in participation banking: The case of Turkey
Yazar: EBRAR SEMİH ÖZBİLGE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHADIR UYSAL
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
Çalışma kapsamında Türkiye'de katılım bankacılığının bankacılık sektörü içindeki yeri ve karlılığı etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, 5 katılım bankasının 2016-2024 yılları arasında çeyreklik verileri panel veri analizi ile incelenmiştir. Veriler Türkiye Katılım Bankaları Birliği'nin Veri Peteği veri tabanından üzerinden temin edilmiştir. Çalışmada bağımlı değişken olarak aktif karlılığı ve özsermaye karlılığı kullanılmıştır.  Bağımsız değişken olarak ise Aktif Büyüklük Artış Oranı (BYKL), Kullandırılan Fon/ Toplam Aktif (FON1), Kullandırılan Fon/ Toplam Aktif (FON2), Türk Parası Kullandırılan Fon/ Toplam Kullandırılan Fon (FON3), Toplam Kullandırılan Fon/Toplam Toplanan Fon (FON4) ile Kar Payı Geliri (KARPGEL) kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre karlılık ile banka büyüklüğü, kullandırılan toplam fonlar (FON4),  kullandırılan Türk Lirası fonların (FON3)  ve kar payı gelirlerdeki arasında pozitif anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.  Çalışma sonuçlarına göre katılım bankalarının yabancı para işlemlerinde beklenen karlılığı sağlayamadığı görülmektedir. Benzer şekilde konvansiyonel bankaların sundukları borçlu cari hesap kredisi (BCH) yine işlemin mal/hizmet karşılığında yapılması gerekliliğinden dolayı katılım bankalarında kullanılamamaktadır. Katılım bankalarının, konvansiyonel bankaları ile rekabet halinde olması nedeniyle konvansiyonel bankaların sundukları finansal ürünlerin benzerlerini şartlara uygun olmak kaydı ile oluşturmaları gerektiği değerlendirilmiştir. Ayrıca katılım bankalarının güçlü yönlü olan finansal kiralama işlemlerinin geliştirilerek yabancı para kullandırımlarının artırılabileceği düşünülmektedir. 
Anahtar kelimeler: Katılım Bankacılığı, Karlılığın Belirleyicileri

Abstract:
The study aims to determine the place of participation banking in the banking sector in Turkey and the factors affecting profitability. In this study, quarterly data of 5 participation banks between 2016 and 2024 are analysed by panel data analysis. The data were obtained from the Data Honeycomb database of the Participation Banks Association of Turkey. Return on assets and return on equity were used as dependent variables in the study. Asset Size Growth Rate (ASR), Funds Disbursed/Total Assets (FON1), Funds Disbursed/Total Assets (FON2), Funds Disbursed in Turkish Currency/Total Funds Disbursed (FON3), Total Funds Disbursed/Total Funds Collected (FON4) and Dividend Income (KARPGEL) were used as independent variables. According to the results of the analyses, a positive significant relationship was found between profitability and bank size, total funds disbursed (FON4), Turkish Lira funds disbursed (FON3) and profit share income. According to the results of the study, it is seen that participation banks cannot provide the expected profitability in foreign currency transactions. Similarly, debtor current account credit (BCH) offered by conventional banks cannot be used in participation banks due to the requirement that the transaction must be made in exchange for goods/services. Since participation banks are in competition with conventional banks, it has been evaluated that participation banks should create similar financial products offered by conventional banks, provided that they comply with the conditions. In addition, it is thought that financial leasing transactions, which are the strong direction of participation banks, can be improved and foreign currency utilisation can be increased.

Keywords: Participation Banking, Determinants of Profitability.