Lise öğrencilerinin bilinçli farkındalık düzeyleri ile sosyal medya bağımlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysing the relationship between high school students' mindfulness levels and social media addiction levels
Yazar: CANAN CAN
Danışman: DOÇ. DR. EKMEL GEÇER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ergenlerde sosyal medya bağımlılığıyla bilinçli farkındalık arasındaki ilişki incelenmektedir. Aynı zamanda çalışmada ergenlerdeki bilinçli farkındalık düzeyinin, sosyal medya bağımlılık düzeyini anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığının anlaşılması hedeflenmektedir. Bu amaç doğrultusunda, İstanbul İlinin Üsküdar İlçesinde bulunan liselerde öğrenim gören 500 lise öğrencisine, "Kişisel Bilgi Formu", "Ergenler için Kapsamlı Bilinçli Farkındalık Envanteri" ve Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği" uygulanmıştır. Çalışmada ergenlerdeki sosyal medya bağımlılığı ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişkinin anlaşılabilmesi için nicel araştırma türlerinden ilişkisel tarama modelinin kullanılması uygun görülmüştür. Örneklem grubunu oluşturan öğrencilerin erkek ve kız katılımcılar arasında sosyal medya bağımlılık düzeyi açısından anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığını analiz etmek üzere bağımsız örneklem T-testi uygulanmıştır. Buna ek olarak, katılımcıların sosyal medya bağımlılık seviyeleri ve bilinçli farkındalığın ebeveynlerinin çalışma durumu ile sosyal medya aracı kullanmaları halinde anlamlı düzeyde fark olup olmadığını belirlemek adına bağımsız gruplar T-testi yapılmıştır. Sosyal Medya bağımlılık düzeyleri ile bilinçli farkındalığın yaş, gelir durumu, sınıf seviyesi, annenin ile babanın öğrenim durumu, sosyal medyaya erişim aracı, sosyal medya iletişim ortamını kullanım saatleri, sosyal medyayı kullanma yılları, sosyal medya kullanım amaçları değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Tek Yönlü ANOVA ve Post Hoc Çoklu Karşılaştırma Testleri (Games Howell) uygulanmıştır. Örneklem grubunu oluşturan öğrencilerin kapsamlı bilinçli farkındalık düzeyinin sosyal medya bağımlılık düzeyini anlamlı bir biçimde yordayıp yordamadığını incelemek üzere basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonunda elde edilen bulgulara göre; cinsiyet,yaş, sınıflararası farklar, kardeş sayısı, sosyal medya kullanım saatleri ve amaçlarına göre, verilerde anlamlı bir farklılaşma olduğu görülmüştür. Diğer değişkenlerde ise anlamlı sonuçlar elde edilememiştir. Regresyon analizi neticesinde, ergenlerde bilinçli farkındalığın, sosyal medya bağımlılık düzeyini yordayan önemli bir değişken olduğu görülmüştür. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, lise öğrencilerinin kapsamlı bilinçli farkındalık düzeyinin, dışsal deneyimin farkındalığı, farkındalıkla davranma düzeyi, merkezileşmek ve tepkisizleşmek, deneyime açık olma ve içgörülü kavrayış düzeyinin sosyal medya bağımlılık düzeyini anlamlı bir biçimde yordadığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, ergenlerde bilinçli farkındalığı artıracak, bağımlılığı önleyecek psikoeğitim uygulamalarının geliştirilmesinin önemli olabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya Bağımlılığı, Bilinçli Farkındalık, Ergenlik.

Abstract:
This study examined the relationship between social media addiction and mindfulness in adolescents. Therefore this study aims to understand whether the level of mindfulness in adolescents predicts social media addiction levels in a meaningful way. Thus, the "Personal Information Form", Social Media Addiction Scale for Adolescents" and "Mindfulness Scale for Adolescents" were applied to 500 high school students studying in high schools in Üsküdar District of Istanbul Province.
In the study, to understand the relationship between social media addiction and mindfulness in adolescents, a simple linear regression analysis was conducted to examine whether the comprehensive mindfulness level of the students predicted the social media addiction level. Additionally, an independent sample T-test was applied to examine whether there is a significant difference in terms of social media addiction levels between male and female participants in the sample group. However, to determine if Social Media addiction levels and Comprehensive Mindfulness differ according to age; income status, class level, education level of mother and father, Social Media Access Tool, Social Media Usage Hours, Years of Social Media Use, Social Media Purposes One Way ANOVA and Post Hoc Multiple Comparison Tests (Games Howell) were applied. Finally, Independent Groups T-test was applied to determine the levels of social media addiction and Comprehensive Mindfulness differ pursuant to, Mothers' Working Status, Father's Working Status, and holding a Social Media account.
Findings suggest that there was a significant difference in the data according to gender, age, inter-class differences, number of siblings, hours of social media use and purposes. Yet evident results were not obtained in other variables. Results also demonstrate that there is a generally positive and significant relationship between social media addiction and mindfulness among adolescents. According to the results obtained in the study, it was seen that high school students' comprehensive mindfulness level, awareness of external experience, level of acting with awareness, being centralized and unresponsive, being open to experience and insightful comprehension significantly predicted the level of social media addiction. Based on the research outcomes, it is important to develop psychoeducational practices that will increase conscious awareness and prevent addiction in adolescents.

Keywords: Social Media Addiction, Mindfulness, Adolescence.