Ahmet Köroğlu koleksiyonu'ndaki bir grup Erken Demir Çağ çanak çömleğinin değerlendirilmesi
Evaluation of a group of Early Iron Age pottery  in the Ahmet Köroğlu collection
Yazar: ŞİLAN AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RIFAT KUVANÇ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Demir Çağı = Iron Age ; Erken Demir Çağı = Early Iron Age ; Koleksiyon = Collection ; Köroğlu, Ahmet = Köroğlu, Ahmet ; Çanak = Pottery ; Çömlek = Pot

Özet:
Arkeolojik araştırmalar sonucunda, eski dönemlere ait ve dönemin yaşantıları hakkında bize yol gösterici birçok materyal bulunmaktadır. Bu materyaller arasında çanak çömlekler de önemli bir grubu oluşturmaktadır. Çanak çömlekler, bulunduğu dönemin kültür ve ekonomik özellikleri hakkında önemli bilgiler sağlamaktadır. Kilin şekillendirilerek pişmiş toprak kaplara dönüştürüldüğü Neolitik dönemden itibaren çanak çömleklerin gelişiminde teknik ve bezeme anlamında da büyük farklılıklar görebilmekteyiz. Bu farklılıklar hayatın birçok farklı alanında yoğun biçimde kullanılan çanak çömleklerin günlük kullanım alanlarından dini törenlere veya statüsel açıdan elit ya da yerel sınıfın kullanıp kullanmadığına değin oldukça geniş bir alanda bir ayrım yapmamıza imkân sağlar. 
Bu tez çalışmasında; Ahmet Köroğlu Koleksiyonu'nda yer alan bir grup çanak çömlek değerlendirilmiştir. Söz konusu koleksiyon Doğu Anadolu Bölgesi'nin arkeolojik zenginliğini yansıtırcasına hızla büyüyen bir eser çeşitliliğine sahiptir. Özellikle Erken Demir Çağ Dönemine tarihlenen çanak çömlekler önemli bir eser grubunu oluşturmaktadır. Tez kapsamında ise form, bezeme ve mal grubu açısından ön plana çıkan 60 parça çanak çömlek incelenmiştir. Söz konusu eserleri form açısından değerlendirdiğimizde 26'sının çömlek, 31'nin çanak ve son olarak 3 adedinin ise meyvelik/ayaklı çanak olduğu tespit edilmiştir. Bölgenin Demir Çağ Kronolojisinin de paralelinde belirgin tipolojik özellikler gösteren çanak çömlekler içinde özellikle ağız kenarı ile gövde keskinliği arasında karşımıza çıkan yivli örnekler karakteristik bir özellikle karşımıza çıkar. Yine çoğu örnek üzerinde kazıma olarak verilmiş bezeme öğeleri içinde çentik, nokta ve içi noktalı üçgen bezemeler ile yumru memecik bezemeler yer almaktadır. Kulp öğesi oldukça nadir görülmekte ve daha çok ip delikli basit uygulamalar olarak karşımıza çıkmaktadır. Kiremit-Kahverengi, Pembe-Devetüyü, Kiremit Astarlı ve Gri renk olmak üzere dört farklı mal grubu belirlenmiştir. Hamur, renk ve bezeme özelliklerini göz önüne aldığımızda incelenen örnekler, Van Gölü Havzası ve Güney Kafkasya'da bilinen Erken Demir Çağ nekropolleri ile yerleşim yerlerinde tespit edilen örneklere benzerlik göstermektedir. Elde edilen bu veriler ışığında çanak çömlekler Erken Demir Çağı'na tarihlendirilmiştir.

Abstract:
As a result of archaeological research, there are many materials belonging to ancient times and guiding us about the lives of the period. Among these materials, pottery also constitutes an important group. The pottery provides important information about the cultural and economic characteristics of the period in which it was found. From the Neolithic period, when clay was shaped and turned into pottery, we can see great differences in the development of pottery in terms of technique and decoration. These differences are; It allows us to make a distinction in a wide area, from daily use to religious ceremonies or whether they are used by the elite or the local class in terms of status.
In this thesis study, a group of pottery from the Ahmet Köroğlu Collection was evaluated. Especially the pottery dated to the Early Iron Age Period constitutes an important group of artifacts. Within the scope of the thesis, 60 pieces of pottery, which stand out in terms of form, decoration and ware group, were examined. When we evaluate the mentioned works in terms of form, it has been determined that 26 of them are pots, 31 of them are bowls and finally 3 of them are fruit-stand / caliche. In line with the Iron Age Chronology of the region, among the pottery that displays distinctive typological features, grooved samples, especially between the rim and the sharpness of the body, appear with a characteristic feature. Again, among the ornamental elements given as incised on most of the samples, there are notch, dotted and dotted triangular decorations and knob decorations. The handle element is seen very rarely and is mostly seen as simple applications with string holes. Four different ware groups were identified, namely Red-Brown, Pink-Buff, Red Slipped and Gray color. Considering the paste, color and decoration features, the samples examined show similarities with the samples found in the Early Iron Age necropolises and settlements in the Van Lake Basin and the South Caucasus. In the light of these data, the pottery was dated to the Early Iron Age.