Bir sosyal hizmet merkezine başvurmuş cinsel istismar olgularının travmaya duyarlı hizmet sunumu açısından değerlendirilmesi
Evaluation of trauma-informed care in sexual abuse cases applied in a social service center
Yazar: LEYLA SAMANCI ÖNCEL
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Ruhsal Travma Ana Bilim Dalı / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel istismar = Sexual abuse ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çocuk Koruma Kanunu = Child Protection Law ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Cinsel istismar ciddi fiziksel, ruhsal ve sosyal sorunlara neden olan önemli travmatik yaşantılardan biridir. Bu araştırmada, bir Sosyal Hizmet Merkezi'nde travmaya duyarlı hizmet sunumu açısından çocuk istismarı olgularına yaklaşım incelenmiştir.  
Çalışmada 22 çocuk cinsel istismarı olgusunun dosyası incelenmiş ve 10 sosyal çalışma görevlisiyle yarı-yapılandırılmış görüşme formunun kullanıldığı derinlemesine görüşme yapılmıştır. İncelenen dosyalar 2019 yılı içerisinde işlemleri sonlandırılıp arşive kaldırılan dosyalardır. Dosyalardan elde edilen veri SPSS 22.0 programı kullanılarak veri girişi ve analizi yapılmıştır. Cinsel istismar olgularının %18,2'si erkek, %81,8'i kız çocuktur. Faillerin yaklaşık %80'i aile üyelerinden biri, akraba ya da yakınlardır. Sosyal inceleme raporlarında anne – babaya ait bilgilerin eksik olduğu, ihbar ve müdahale arasında geçen zamanın uzun olduğu, Sosyal Hizmet Merkezi tarafından müdahale edilmeden iki çocuktan birinin ailesi tarafından ruh sağlığı hizmetine başvurulduğu ve çocukların ilaç kullandığı, müdahale şekli açısından travmaya duyarlı yaklaşımın yetersiz olduğu saptanmıştır. Niteliksel görüşmelerde; lisans eğitiminde travmatik yaşantılar sonrası çocukta ve aile üyelerinde gelişen bilişsel, duygusal, davranışsal ve fiziksel tepkiler ile bunların yönetimi konusunda verilen bilginin yetersiz olduğu, çocuğa ve aileye psikoeğitim yapmadıkları, kurumlar arası koordinasyonun zamanında ve uygun şekilde sağlamamasına bağlı vakaya hızlı müdahale edilemediği, çocuğun tekrar tekrar sorgulandığı,  hakim, avukat, emniyet görevlisi gibi süreçte birlikte çalışılan görevlilerin travmatik çocuğa nasıl yaklaşmaları gerektiğini bilmedikleri, veri sisteminin ve dosyalamanın yetersiz olduğunu, vaka yükü ve yönetimine ilişkin bilgi ve becerilerin yetersiz olduğu, hizmet içi eğitimlerin teorik düzeyde kaldığı sık ifade edilen durumlar olmuştur. Ayrıca hizmet sunanların kendilerini güvende hissetmedikleri, uzun süredir benzer olgularla çalışanların tükenmişlik ve yorgunluğunun yüksek olduğu, motivasyonun düşük olduğu, süpervizyon olmadığı, yöneticilerin ikincil travmatizasyon konusunda bilgi sahibi olmadıkları sıklıkla belirtilen ifadeler olmuştur.   
Bulgulara dayalı olarak cinsel istismar olgularına travmaya duyarlı yaklaşım açısından; ekip çalışması, vaka yönetimi, vaka yükünün belirlenmesi, hizmet içi eğitimlerin uygulamaya yönelik olması, kurumlar arası koordinasyon eksikliğinin giderilmesi, tüm tarafların travmatik yaşantılar sonrası ortaya çıkan belirtileri ve yaklaşımı bilmesi, cinsel istismar olgularında veri akışı sisteminin zamanında ve hızlı veri elde edebilecek şekilde yeniden düzenlenmesi, standart 
viii 
 
elektronik ortamda bir dosyalama sisteminin kurulması, hizmet sunanların ikincil travmatizayonunu önleyecek ve izleyecek yönetsel yapı ile süpervizyon öne çıkanlar olmuştur. 
  
Anahtar Kelimeler: Travma, Travmaya duyarlı hizmet, Travma bilgili bakım, Çocuk istismarı, Çocuk koruma hizmetleri

Abstract:
Sexual abuse is one of the major traumatic experiences that cause serious physical, psychological, and social problems. This study examined the approach to child abuse cases in terms of traumainformed care in a Social Service Center. 
This study was examined the files of 22 child sexual abuse cases and conducted an in-depth interview with 10 social workers using a semi-structured interview questionnaire. The files examined were those whose cases were closed and archived in 2019. The data obtained from the files were collected and analyzed using the SPSS 22.0 program. 18.2% of sexual abuse cases are boys and 81.8% are girls. About 80% of the perpetrators are family members, relatives, or close relatives. Social inquiry reports noted that information about the parents was missing, the time between notification and intervention was long, the family of one of the two children applied to mental health services without intervention from Social Service Center, the children used psychiatric medicine, and the trauma-sensitive approach to the type of intervention was inadequate. The qualitative interviews revealed that social workers' training about the cognitive, emotional, behavioral, and physical responses that develop in children and family members after traumatic experiences and how to cope with them was inadequate. In addition, they did not offer psychosocial support to the child and family, the incident could not be dealt with quickly due to lack of timely and sufficient inter-agency coordination, and the child was interviewed multiple times; it was often found that the knowledge and skills related to case load and management, such as judges, lawyers and security officers who cooperated in the process did not know how to approach the traumatized child, were inadequate in the data system and filing, and the training was inadequate and remained at the theoretical level. In relation to the trauma-sensitive approach, it was frequently noted that service providers did not feel safe, burnout and exhaustion among staff with similar cases over a long period of time was high, motivation was low, there was no supervision, and managers were not aware of secondary traumatization. 
Based on the findings, in terms of trauma-sensitive handling of sexual abuse cases, teamwork, case management, determination of caseload, practical training, eliminating the lack of coordination between institutions, all stakeholders knowing the symptoms and procedures after traumatic experiences, reorganizing the data flow system in a way to get timely and quick data in sexual abuse cases, establishing a filing system in a standardized electronic environment, administrative structure to prevent and monitor secondary traumatization of service providers, and supervision were the most important issues.   
  
Keywords: Trauma, Trauma-sensitive service, Trauma-informed care, Child abuse, Child protection services