Yeme bozuklukları ile öz yeterlik, problem çözme becerileri ve erken dönem uyumsuz şemalar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between eating disorders and self-efficacy, problem solving skills and early maladaptive schemes
Yazar: KÜBRA DÜNEMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAŞAK İNCE ÇAĞLAR
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Öz yeterlik, problem çözme becerileri ve erken dönem uyumsuz şemaların, yeme bozukluğuyla ilişkisine yönelik literatürde yapılan çalışmalar arasında bir fikir birliği yoktur. Bu nedenle bu araştırmada yeme bozuklukları ile öz yeterlik, problem çözme becerileri ve erken dönem uyumsuz şemalar arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Türkiye'de yaşayan, 18 yaşından büyük olan ve herhangi bir psikiyatrik tanısı bulunmayan bireyler ile 2021 senesinin Mayıs ve Eylül ayları arasında anket uygulaması yapılmıştır. Araştırmaya 147 erkek ve 258 kadın katılmıştır. Katılımcıların yaşları 19-67 değerleri arasında değişmektedir ve ortalama yaş 34,34±10,48 olarak bulunmuştur. Anket formu sosyodemografik form, "Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (YBDÖ)", öz yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla "Genel Öz Yeterlik Ölçeği (GÖYÖ)" ve problem çözme becerilerini değerlendirmek amacıyla "Problem Çözme Envanteri (PÇÖ)" ve "Young Şema Ölçeği-Kısa Form (YŞÖ)" içermektedir. İlişkisel tarama analizlerinde normal dağılıma uymaması sebebiyle Spearman's rho korelasyonu yapılmıştır. Yeme bozukluğunun kısıtlama puanı ile öz yeterlik düzeyi arasında pozitif (r=0.161) ve problem çözme becerisi düzeyiyle arasında negatif yönlü (r=-0.120) istatistiksel olarak anlamlı ilişki vardır. Erken dönem uyumsuz şema toplam puanı ile yeme bozukluklarının yeme endişesi (r=0.367), beden endişesi (r=0.376), kilo endişesi (r=0.393) ve toplam puanı (r=0.356) arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki vardır. YŞÖ toplam puanı YBDÖ yeme endişesi semptomunu (B=0,577), YBDÖ beden endişesi semptomunu (B=1,02), YBDÖ kilo endişesi semptomunu (B=0,591) ve toplam puanını (B=0,951) anlamlı düzeyde yordamaktadır. Cinsiyete göre PÇÖ toplam puanı ve YŞÖ alt boyutlarından karamsarlık, onay arayıcılık ve ayrıcalıklık dışındaki tüm YŞÖ alt boyut puanları istatistiksel olarak anlamlı şekilde erkeklerde daha yüksek düzeydedir. Sonuç olarak erken dönem uyumsuz şemalar yeme bozukluğu semptomlarını anlamlı şekilde yordamaktadır. Yeme bozukluğuna yönelik klinik uygulamalarda erken dönem uyumsuz şemalara daha fazla önem verilebileceği düşünülmektedir. Elde edilen bu bulgular, psikiyatrik herhangi bir tanı almamış olan bireylerde, yeme bozuklukları henüz semptomatik düzeydeyken etkili olan faktörleri anlamak ve klinik uygulamalara yönelik öneriler sunmak açısından önemlidir.

Abstract:
There is no consensus among studies in the literature on the relationship between self-efficacy, problem-solving skills, and early maladaptive schemas with eating disorder. For this reason, it was aimed to examine the relationship between eating disorders and self-efficacy, problem-solving skills and early maladaptive schemas. In the study, a survey was conducted between May and September of 2021 with individuals living in Turkey, over the age of 18 and without any psychiatric diagnosis. 147 men and 258 women participated in the study. The ages of the participants ranged between 19-67 and the mean age was found to be 34.34±10.48 years. The questionnaire form includes sociodemographic form, "Eating Disorder Assessment Scale", "General Self-Efficacy Scale" to measure self-efficacy levels, and "Problem Solving Inventory" and "Young Schema Scale-Short Form" to evaluate problem solving skills. Spearman's rho correlation was performed in relational screening analyses. There was a statistically significant correlation between the restriction score of the eating disorder and the level of self-efficacy (r=0.161; p<0.01) and problem-solving skills (r=-0.120; p<0.05). There was a statistically significant relationship between Young's Early Stage schema score and eating anxiety (r=0.367; p<0.01), body anxiety (r=0.376; p<0.01), weight anxiety (r=0.393; p<0.01) and total score (r=0.356; p<0.01) of eating disorders. YBDI total score includes the symptoms of eating anxiety symptoms (B=0.577; p<0.01), the symptoms of body anxiety symptoms (B=1.02; p<0.01), weight anxiety symptom (B=0.591; p<0.01), and the total score (B=0.591; p<0.01) in the YBDÖ (B=0.951; p<0.01) predicted significantly. According to gender, PSI total score and all CPS scores, except pessimism, approval seeking and privilege, were statistically significantly higher in males (p<0.05). These findings are important in terms of understanding the factors affecting the symptomatic level of eating disorders in individuals who have not received any psychiatric diagnosis and to have a preliminary knowledge of eating disorders before clinical applications. In conclusion, early maladaptive schemas significantly predicted eating disorder symptoms. More emphasis can be placed on early maladaptive schemas in the clinical treatment of eating disorders. In conclusion, early maladaptive schemas significantly predicted eating disorder symptoms. It is thought that more importance can be given to early maladaptive schemas in clinical applications for eating disorders. These findings are important in terms of understanding the factors that have impact on eating disorders when theyare still symptomatic among individuals who have not received any psychiatric diagnosis and offer suggestions for clinical applications.Tamam