Azerbaycan ile Türkiye arasındaki dış ticaretin sektörel analizi
Sectoral analysis of foreign trade between Azerbaijan and Turkey
Yazar: ATIF ALASKAROV
Danışman: Prof. Dr. ALİ RIZA SANDALCILAR
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası Ticaret = International Trade

Özet:
Azerbaycan, 1991 yılında bağımsızlığını kazanarak her alanda bölgesel ve 
küresel aktör olmaya çalışan bir ülkedir. Ticari ilişkiler bu anlamda en önemli 
faaliyetlerin başında gelmektedir. Azerbaycan ilk yıllarda ticaretinin büyük bir kısmını 
başta Rusya Federasyonu olmak üzere bölge ülkeleriyle gerçekleştirmekteydi. Zaman 
içerisinde hem ihracatta hem de ithalatta Azerbaycan'ın ticaret partnerleri çoğalmış ve 
Azerbaycan tüm dünyayla ticaret yapan bir ülke konumuna gelmiştir. 
Azerbaycan'ın dışa açılma sürecinde en fazla katkı sağlayan ülkelerden biri de 
Türkiye'dir. Azerbaycan-Türkiye arasındaki ikili ticaretin gelişmesine katkı sağlayan 
faktörlerin başında tarihi ve kültürel geçmişleri gelmektedir. Ayrıca Türkiye'nin en 
etkili bölgesel ticaret aktörlerinden biri olması, piyasa ekonomisindeki deneyimi, Türk 
firmalarının girişimci faaliyetleri bu faktörler arasında sıralanabilir. 
Bu çalışmanın amacı açıklanmış karşılaştırmalı üstünlüklere göre 
Azerbaycan'ın Türkiye ile ikili ticaretinde ürün grubu bazında rekabet gücünü analiz 
etmektir. Bu bağlamda Azerbaycan'ın hangi ürün gruplarında Türkiye'ye karşı 
avantajlı olduğu ve hangi ürün gruplarında dezavantajlı durumda olduğu ortaya 
konulmaya çalışılmıştır. Analizlerde 2000-2020 dönemine ait SITC basamak 1 ve 
basamak 2 yıllık verileri kullanılarak Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Endeksi 
(AKÜ) değerleri hesaplanmıştır. Analiz sonuçları Azerbaycan'ın tüm yıllarda sadece 
3 numaralı "Mineral yakıtlar, yağlar ve alkali ürünler" ürün grubunda Türkiye'ye karşı 
avantajlı olduğunu göstermiştir. Ülke 2 numaralı "Akaryakıt hariç yenilmeyen 
hammaddeler" ürün grubunda 2018 yılı sonrası avantajlı duruma geçmiştir. Diğer tüm 
ürün gruplarında ise Azerbaycan Türkiye'ye karşı dezavantajlı durumdadır.

Abstract:
Azerbaijan, which gained its independence in 1991 and is a country trying to 
become a regional and global actor in all fields. International trade relations are one of 
the most important activities in this sense. In the early years, Azerbaijan was 
conducting most of its trade with the countries in the region, especially the Russian 
Federation. Over time, Azerbaijan's trading partners in both exports and imports have 
increased and Azerbaijan has become a country that trades with the whole world.
Turkey is one of the countries that contributed the most to Azerbaijan's process 
of international expansion. The most important factor contributing to the development 
of bilateral trade between Azerbaijan and Turkey is their historical and cultural 
background. These factors also include Turkey's status as one of the most influential 
regional trade actors, its experience in a market economy, and the entrepreneurial 
activities of Turkish firms.
The aim of this study is to analyze the competitiveness of Azerbaijan's bilateral 
trade with Turkey on the commodity group basis according to revealed comparative 
advantages. In this context, it has been tried to reveal in which commodity groups 
Azerbaijan has an advantage against Turkey and in which commodity groups 
Azerbaijan is disadvantaged. In the analyses, the Revealed Comparative Advantages 
Index (RCA) values were calculated using SITC 1-digit and 2-digit annual data for the 
period 2000-2020. The results of the analysis show that Azerbaijan has an advantage 
against Turkey in all years only in product group number 3 "Mineral fuels, oils and 
alkaline products". The country became advantageous in the commodity group number 
2 "Inedible raw materials excluding fuel" after 2018. In all other commodity groups, 
Azerbaijan is disadvantaged against Turkey.