Sekülerleşme sürecinde üniversite gençliğinin dini eğilimi
Religious inclination of university youth in the process of secularization
Yazar: MESUT ZAVALSIZ
Danışman: PROF. DR. OSMAN EYÜPOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Din, psikolojik açıdan insanın dünya hayatındaki varoluşunu anlamlandırmasına katkı sağlayan ve aşkın bir varlığa bağlanma ihtiyacına cevap veren metafizik bir olgudur. Ayrıca sosyolojik açıdan bireylerin davranışlarını hem sınırlayan ve hem de onlara güven duygusu veren; toplumsal yapıların oluşmasında önemli işlevler sergileyen bir fenomendir. Sekülerleşme ise dinin toplumsal ve kurumsal etkisinin azaldığı; insanların dini algılamalarındaki değişime paralel olarak daha öznel (daha dünyevi) bir yaklaşımın benimsendiği bir süreci ifade eder. Bu süreçte din hâla varlığını sürdürse de toplumsal hayatı belirleyici etkisi azalır. Dolayısıyla bu çalışmada gençlik özelinde din ve sekülerlik ilişkisi ele alınmaktadır. Araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin dini eğilim ve sekülerleşme düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Çalışmanın önemi ise gençlerin dini bakış açılarını ve sekülerleşme düzeylerini karşılaştırmalı olarak ele alan yeni bir çalışma olmasıdır. Dolayısıyla üniversite öğrencilerini örneklem olarak belirleyen bu çalışma, gençlerinin dini eğilimleri ile sekülerleşme düzeylerini karşılaştırmalı bir biçimde ele almayı deneyerek ilgili alana bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

Araştırmanın modeli nicel (kantitatif) araştırma, deseni ise ilişkisel taramadır. Araştırma evrenini üniversite öğrencileri oluştururken, örneklem grubunu ise Ordu ve 19 Mayıs Üniversitelerinde eğitim gören 18-26 yaş arası 763 üniversite lisans öğrencilerinden oluşmaktadır. Örneklem grubuna uygun örnekleme tekniği ile ulaşılmıştır. Yapılan ankette hazır ölçek olarak Sekülerlik Ölçeği ve araştırmamız sürecinde geliştirilen Dine Bakış Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen analiz sonuçları, üniversite öğrencilerinin dine bakış ve sekülerlik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Üniversite öğrencilerinin dine bakış ve sekülerlik düzeyleri çeşitli değişkenlere bağlı olarak farklılık göstermektedir. Cinsiyet, fakülte, yerleşim yeri, ikamet edilen yer ve aile geliri gibi faktörler öğrencilerin dini eğilimlerini ve sekülerlik düzeylerini etkilemektedir. Araştırmanın verileri üniversite öğrencilerinin dini eğilimlerinin sekülerleşme sürecinden etkilendiğini göstermektedir. Gençlerin dini inanç ve değerlere saygı duymalarına rağmen, dini otoriteye bağlı kalmadan kendi seçimlerini yapabildikleri görülmektedir. Araştırmada ortalamanın üzerinde dine bakış ve sekülerlik düzeyi puanı olması öğrencilerin eklektik bir din anlayışına sahip olduklarını göstermektedir. Kısaca üniversite öğrencileri, teorik olarak bir inanca sahip olmakla birlikte bu teorik inancın bireysel/sosyal tutumları/davranışları üzerindeki yaptırımsal gücü zayıf bir öznel din anlayışına daha yakın durmaktadır.

Abstract:
From a psychological point of view, religion is a metaphysical phenomenon that contributes to the meaning of human existence in the world and responds to the need for attachment to a transcendent being. In addition, from a sociological point of view, it is a phenomenon that both limits the behaviour of individuals and gives them a sense of security and exhibits important functions in the formation of social structures. On the other hand, secularisation refers to a process in which the social and institutional influence of religion decreases and a more subjective (more secular) approach is adopted in parallel with the change in people's religious perceptions. In this process, although religion still exists, its determining influence on social life decreases. Therefore, this study deals with the relationship between religion and secularization in the youth. The aim of the study is to determine the relationship between religious tendencies and secularization levels of university students. The importance of the study is that it is a new study that deals with the religious perspectives and secularization levels of young people comparatively. Therefore this study, which determines university students as the sample, aims to make a contribution to the related field by trying to address the religious tendencies and secularization levels of young people in a comparative manner.
The model of the research is quantitative research and its design is relational survey. While the population of the research consists of university students, the sample group consists of 763 university undergraduate students between the ages of 18-26 studying at Ordu and 19 Mayıs Universities. The sample group was reached by convenient sampling technique. The Secularity Scale as pre-existing scales and the Scale of View of Religion which was developed during our research process were used in the conducted survey. The results of the analyses obtained in the study showed that there are statistically significant differences between university students' view of religion and secularity levels. University students' view of religion and secularity levels differ depending on various variables. Factors such as gender, faculty, place of residence, place of residence and family income affect students' religious tendencies and secularity levels. The data of the study show that the religious tendencies of university students are affected by the secularization process. Although young people respect religious beliefs and values, it is seen that they can make their own choices without depending on religious authority. The fact that the scores of view of religion and secularity level are above the average in the study shows that the students have an eclectic understanding of religion. In short, university students are closer to a subjective understanding of religion that has a theoretical belief, but the sanctioning power of this theoretical belief on their individual/social attitudes/behaviours is weak.