Cinsiyet hoşnutsuzluğu yaşayan bireylerde sosyal ilişkilerin varlığının ve niteliğinin benlik saygısı ve işlevsellik üzerine etkileri
The effects of the presence and quality of social relationships on self-esteem and functioning in individuals with gender dysphoria
Yazar: DİDEM KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE YORGUNER
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Sosyal ilişkilerin ruh sağlığı üzerinde önemli etkilere sahip olduğu
bilinmektedir. Cinsiyet hoşnutsuzluğu yaşayan bireyler yaşamları boyunca aile
ortamında, eğitim hayatında, işte ve kamusal alanlarda ilişki kurduğu kişiler tarafından
ayrımcılık ve kötü muamaleye maruz kalabilmektedir. Bu durum, kişilerde olumsuz
kendilik algısına, cinsiyet kimliğini gizlemeye ve ruhsal sorunlara yol açmaktadır.
Çalışmamızda, transların sosyal ilişkilerinin niteliğinin, bu ilişkileri etkileyen
faktörlerin ve bunların benlik saygılarına ve işlevselliklerine etkilerinin araştırılması
amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmamıza 65 trans ve 65 cis-birey olmak üzere toplam 130 kişi dahil
edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik ve klinik veri formu, sosyal ilişkiler veri
formu, DSM-5'e göre yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-5-CV), Üç Boyutlu
Bağlanma Stilleri Ölçeği (ÜBBSÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği
(ÇBASDÖ), Algılanan Romantik İlişki Kalitesi Ölçeği (ARİKÖ), Akran İlişkileri
Ölçeği (AİÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ) ve Kısa İşlevsellik
Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ) uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırma grubunda katılımcıların %69.2'si (n=45) biyolojik cinsiyeti
kadındı. Transların %61.5'inin (n=40) cinsiyet geçiş süreci için aile desteği mevcuttu.
Transların ebeveyn ilişkileri kontrollere kıyasla daha olumsuz, kardeş ve akran
ilişkileri kontrollere göre daha olumlu bulundu. Her iki grubun romantik ilişki süresi
ve sıklığı benzer bulundu. ARİKÖ skorları translarda kontrol grubuna göre, trans
kadınlarda da trans erkeklere göre daha düşük bulundu. Transların ÇBASDÖ'de
"arkadaş" alt ölçeği ve AİÖ skorları kontrol grubuna kıyasla yüksek bulundu. Aile
desteği olmayan transların olanlara göre intihar düşüncesi anlamlı olarak yüksek
bulundu. Yalnızlık ile yaşam memnuniyeti ve benlik saygısı arasında negatif
korelasyon saptandı. Benlik saygısı ve işlevsellik düzeyi her iki grupta da benzer
bulundu.
Sonuç: Translarda destekleyici yakın ilişkilere sahip olmak ruh sağlığı açısından
önemlidir. Ruh sağlığı çalışanları, translarda aile ve akran ilişkilerini sorgulamalı ve
gerektiğinde psikoterapötik müdahalelere başvurmalıdır.
Anahtar kelimeler: Cinsiyetinden hoşnutsuzluk, sosyal ilişkiler, ilişki kalitesi,
aile desteği, yakın ilişkiler

Abstract:
ABSTRACT
Introduction: Individuals experiencing gender dysphoria may face
discrimination and rejection throughout their lives by those they interact with in family
settings, educational environments, workplaces, and public spaces. This situation leads
to negative self-perception, concealing one's gender identity, and mental health issues.
It is known that social relationships have significant effects on individuals' mental
health. Our study aims to investigate the quality of social relationships of transgender
individuals, the factors affecting these relationships, and their impacts on self-esteem
and functionality.
Method: A total of 130 participant, 65 trans and 65 cis individuals, were included
in our study. Participants were administered a sociodemographic and clinical data
form, social relations data form, a structured clinical interview according to DSM-5
(SCID-5-CV), Three-Dimensional Attachment Styles Scale, Multidimensional Scale
of Perceived Social Support (MSPSS), Perceived Romantic Relationship Quality Scale
(PRRQS), Peer Relations Scale (PRS), Rosenberg Self-Esteem Scale (RSE), and the
Functioning Assessment Short Test (FAST).
Results: In the research group, 69.2% (n=45) of the participants were identified
as biologically female. 61.5% (n=40) of the trans individuals had family support for
the gender transition process. Trans individuals had more negative parental
relationships compared to controls, but more positive sibling and peer relationships.
The duration and frequency of romantic relationships were similar in both groups;
however, PRRQS scores were lower in trans individuals compared to the control group
and lower in trans women compared to trans men. Trans individuals scored higher on
the "friends" subscale of the MSPSS and the PRS compared to the control group. It
was observed that trans individuals with family support had significantly lower
suicidal ideation compared to those without family support. A negative correlation was
found between loneliness and life satisfaction and self-esteem. Self-esteem and
functionality levels were found to be similar in both groups.
Conclusion: Having supportive close relationships is important for mental health
in trans individuals. Mental health professionals should inquire about family and peer
relationships in trans individuals and apply to psychotherapeutic interventions when
necessary.
Keywords: Gender dysphoria, social relationships, relationship quality, family
support, close relationships