İnhalasyonla uygulanan Salvia triloba uçucu yağının ın vıtro biyoaktiviteleri ve sıçanda skopolamin ile indüklenmiş bellek kaybı üzerinde koruyucu etkisi
In vitro bioactivities of Salvia triloba L. essential oil applied by inhalation and protective effect of scopolamine induced memory loss
Yazar: GÜLŞAH BEYZA ERTOSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ERGEN ; PROF. DR. GÜLDAL SÜYEN
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Fizyoloji = Physiology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Aromaterapi = Aromatherapy ; Aromatik bitkiler = Aromatic plants ; Bellek = Memory ; Biyofarmasötikler = Biopharmaceutics ; Mekansal bellek = Spatial memory ; Nörofizyoloji = Neurophysiology ; Skopolamin = Scopolamine ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile ; Öğrenme = Learning

Özet:
Alzheimer Hastalığı (AH), bilişsel işlevlerde azalma, çeşitli nöropsikiyatrik ve davranışsal bozukluklar ile karakterize, ilerleyen nörodejeneratif bir hastalıktır. AH'da asetilkolin (ACh) sentezinde azalma, beyinde kolinerjik nöronlarda hasar ve kayıp olduğu bildirilmiştir. AH'de güncel tedavi olarak asetilkolinesteraz (AChE) inhibitörü etkinliği gösteren ilaçlar ile kolinerjik nörotransmisyonu güçlendirilmektedir. Oksidatif stres ve inflmasyon süreçlerinde ortaya çıkan serbest radikallerin de AH patolojisinde etkili olduğu gösterilmektedir. Salvia triloba uçucu yağı AChE enzim inhibisyonu yaptığı bilinen 1.8 sineol bakımından zengin olup sahip olduğu antioksidan kapasiteler ile bilişsel fonksiyonlar üzerindeki pozitif etki gösterme potansiyeli taşımaktadır. Bu tez çalışmasında içeriği gaz kromatografisi ile tespit edilmiş S.triloba uçucu yağının in vitro antioksidan kapasiteleri, kolinesteraz inhibisyon etkileri ve sıçanlarda inhalasyon uygulaması sonrası biyoyararlanımı gösterildi. Bunu takiben sıçanlarda S. triloba inhalasyonunun skopolamin uygulaması ile bellek bozukluğu oluşturulmuş sıçanlarda tedavi edici etkisi ile sağlıklı kontrollerde bilişsel güçlendirici etkisi Morris su labirenti ile araştırıldı. Morris su labirentinde 6 günlük öğrenme sürecinde S. triloba alan grup kontrol grubuna kıyasla 4. günde anlamlı olarak daha kısa kaçış latanslarına ulaştı    (p = 0.01). Bellek bozukluğu indüklenmiş grup üzerinde S. triloba inhalasyon uygulamasının anlamlı bir tedavi edici etkisi gözlenmedi. Skopolamin alan grupta, Morris su labirenti 7. gün platform bölgesi çaprazlama sayısı ve platform latansı, skopolamin almayan gruplara (kontrol grubu ve S. triloba grubu) kıyasla bellek bozukluğu oluştuğunu da gösterdi, tedavi grubunda ise (skopolamin+S. triloba grubunda) bellek bozukluğuna işaret eden anlamlı bir fark bulunmadı. Bu bulgular S. triloba inhalasyon uygulamasının öğrenme performansı üzerinde bilişsel güçlendirici etkisini göstermekte ve yanı sıra bellek performansı üzerinde kısmi bir iyileştirme sağladığını düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: Öğrenme-Bellek, Alzheimer Hastalığı, Uçucu Yağlar, Salvia Triloba, Skopolamin

Abstract:
Alzheimer's Disease (AH) is a progressive neurodegenerative disease characterized by decreased cognitive function, various neuropsychiatric and behavioral disorders. It has been reported that there is a decrease in the synthesis of acetylcholine (ACh), damage and loss of cholinergic neurons in the brain. Cholinergic neurotransmission is strengthened with drugs that show acetylcholinesterase (AChE) inhibitory activity as the current treatment in AH. Free radicals that occur during oxidative stress and inflammation processes are also shown to be effective in AH pathology. Salvia triloba essential oil is rich in 1.8 cineol, which is known to cause AChE enzyme inhibition, and has the potential to have a positive effect on memory and cognitive functions with its antioxidant capacities. In this thesis, the in vitro antioxidant capacities, cholinesterase inhibition effects and bioavailability after inhalation in rats were demonstrated, the content of which was determined by gas chromatography. Subsequently, the therapeutic effect and cognitive enhancing effect in healthy controls were investigated by Morris water maze in rats with memory impairment by scopolamine administration of S. triloba inhalation in rats. In the Morris water maze, the group that received S. triloba during the 6-day learning period reached significantly shorter escape latencies on the 4th day compared to the control group   (p = 0.01). No significant therapeutic effect of S. triloba inhalation on the memory-induced group was observed. In the group receiving scopolamine, Morris water maze showed the memory impairment compared to the groups that did not receive scopolamine (control group and S. triloba group) on the 7th day, and the platform latency also showed that memory impairment in the treatment group (scopolamine + S. triloba group). No significant difference was found. These findings show that the application of S. triloba inhalation has a cognitive enhancing effect on learning performance and also provides a partial improvement on memory performance.

Keywords: Learning-Memory, Alzheimer's Disease, Essential Oils, Salvia Triloba, Scopolamine