Yetişkin bireylerin hedonik açlık durumlarının, uyku kalitesi ve beden kütle indeksi (BKI) düzeyleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of hedonic hunger status of adult individuals with SLEEP quality and body mass index (BMI) levels
Yazar: HATİCE GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEYDA OKUDU
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Açlık = Hunger ; Beslenme = Nutrition ; Hedonizm = Hedonism ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Hedonik açlık, vücudun ihtiyacı olmamasına rağmen, besinlerdeki duyusal
özelliklerinden etkilenen ve iştahta ortaya çıkan artış ile alınan hazı ifade etmektedir.
Bu çalışma, yetişkin bireylerin hedonik açlık durumlarının, uyku kalitesi ve beden
kütle indeksi (BKI) düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla yapıldı. Çalışma,
9 Mayıs- 31 Temmuz 2022 tarihlerinde Okan Üniversitesi Hastanesi'nin Beslenme ve
Diyetetik bölümüne başvuran, 18 yaşından büyük, gebe olmayan ve emzirmeyen, 155
kadın ve 52 erkek olmak üzere 207 gönüllü ile yapıldı. Katılımcıların demografik
özellikleri, antropometrik ölçümleri ve beslenme alışkanlıklarını belirlemek amacıyla
anket formu; hedonik açlık düzeylerini ölçmek için Aşırı Besin İsteği Ölçeği (ABİÖ),
Duygusal İştah Anketi (DİA), uyku kalitesini ölçmek için Pittsburg Uyku Kalitesi
Ölçeği (PUKİ) uygulandı. Kadınların beden kütle indeksi (BKİ) ortalaması
28,96±5,94 kg/m² ve erkeklerin ise 30,78±4,21 kg/m² olarak belirlendi. Bireylerin
%21,7'si normal kilolu, %31,9'u hafif şişman, %30'u 1.derece obez ve %16,4'ünün 2.
derece obez olduğu bulundu. Verilerin istatistiksel analizlerine göre, bireylerin uyku
süresi ortalamaları 7,01±1,26 saat/gün olarak saptandı. Kadınların %54,8'inin uyku
kalitesinin iyi ve %45,2'sinin kötü, erkeklerin %30,8'inin uyku kalitesinin iyi ve
%69,2'sinin kötü olduğu saptandı. ABİÖ puanlarının bireylerin BKİ değerleri arasında
anlamlı ilişki saptandı (p<0,001). ABİÖ puanında normal kilolu olan bireylerde 2.
derece obez ve 1. derece obez olan bireylere göre yüksek bulundu. PUKİ toplam
puanlarının bireylerin BKİ değerleri arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,001). PUKİ
puanında 2. derece obez olan bireylerin, normal kilolu olan bireylere göre daha yüksek
olduğu belirlendi. DİA alt faktör puanlarının bireylerin BKİ grupları arasında anlamlı
ilişki olmadığı saptandı (p>0,05). Ölçekler arasındaki korelasyonları incelenmesi ile
bireylerin BKİ değerleri arttıkça, ABİÖ toplam puanında %50'lik azalma, DİA negatif
alt faktör puanında %14,5'lik artma ve PUKİ toplam puanında %40,7'lik artış
saptandı. Çalışmanın sonucunda, beslenme planlanmasında hedonik açlık ve uyku
kalitesinin BKİ'yi etkilemesinin bilinmesi önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler : Beden Kütle İndeksi, Beslenme, Hedonik Açlık, ,Uyku
Kalitesi

Abstract:
Hedonic hunger refers to the pleasure received by the increase in appetite,
which is affected by the sensory properties of foods, although the body does not need
it. This study was established to determine the relationship between hedonic hunger
status, sleep quality and also body mass index (BMI) at levels of adults. The study was
conducted with 207 volunteer participants, who adults aged 18 and older, non-pregnant
and non-breastfeeding who 155 female and 52 male, who applicated to the Nutrition
and Dietetics Department of Okan University Hospital between May 9 - July 31 2022.
A questionnaire form was created to determine the demographic characteristics,
anthropometric measurements and eating habits of the participants. Food Craving
Questionnaire (FCQ), Emotional Appetite Questionnaire (EMAQ) have used for
hedonic hunger and Pittsburg Sleep Quality Scale Index (PSQI) was used to measure
sleep quality. The mean body mass index (BMI) for women was 28.96±5.94 kg/m² and
30.78±4.21 kg/m² for men. Of the individuals, 21.7% are normal weight, 31.9% are
slightly obese, 30% are 1st degree obese., and 16.4% are 2nd degree obese. According
to the statistical analysis of the data, the average sleep duration of the individuals was
determined as 7.01±1.26 hours/day. It was determined that 54.8% of women had good
sleep quality and 45.2% bad sleep quality, 30.8% of men had good sleep quality and
69.2% bad sleep quality. A significant correlation was founded between FCQ scores
and BMI values of individuals (p<0.001). Individuals with normal weight were
obtained to be statistically higher than those with 2nd degree obese and 1st degree
obese individuals in the total score of FCQ. A significant correlation was founded
between the total PSQI scores and the BMI values of the individuals (p<0.001). The
PSQI total scores were obtained to be statistically higher in individuals with 2nd
degree obese contrasted to individuals with normal weight. It was established that there
was no statistically significant difference between the BMI groups of the individuals
in the EMAQ sub-factor scores. When the correlations between the scales were
examined, as the BMI values of the individuals increased, there was a 50% decrease
in the FCQ total score, 14.5% increase in the EMAQ negative sub-factor score and
40.7% increase in the PSQI total score. As a result of the study, it is important to know
that hedonic hunger and sleep quality affect BMI in nutrition planning.
Keywords : Body Mass Index, Hedonic Hunger, Nutrition, Sleep Quality