Bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçu
The crime of violating the measures related to infectious diseases
Yazar: FATMA ECE KEKİL
Danışman: DOÇ. DR. BEHİYE EKER KAZANCI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kanunilik = Legality ; Karantina = Quarantine ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; Türk ceza hukuku = Turkish criminal law

Özet:
Tarih boyunca, bulaşıcı hastalıkların yıkıcı ve olumsuz etkileriyle 
mücadele eden insanlık günümüzde de hala mücadelesini sürdürmektedir. Bu 
mücadele karşısında kişilerin bireysel çabaları oldukça önemli ve gerekli olmakla 
birlikte ne yazık ki yeterli değildir. Bu sebeple, bulaşıcı hastalıklarla 
mücadelelerde devletlere de birtakım görevler düşmektedir. 
Bu bağlamda, bulaşıcı hastalıklarla mücadele kapsamında ülkemizde de 
birçok düzenleme yapılmış olup bunlardan biri de 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu 
madde 195'te düzenlenen bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı davranma 
suçudur. Anılan düzenlemeyle bulaşıcı hastalıklardan birine yakalanmış veya bu 
hastalıklardan ölmüş kimsenin bulunduğu yerin karantina altına alınmasına dair 
yetkili makamlarca alınan tedbirlere uymayan kişinin cezalandırılacağı 
düzenlenmiştir. 
İlgili suç, bünyesinde karantinaya ilişkin tedbirler barındırdığından temel 
hak ve hürriyetlerle ve bu bağlamda insan haklarıyla yakından ilişkilidir. Temel 
hak ve hürriyetler ile bu denli yakın ilişkide bulunmasına rağmen düzenleniş 
şekli sebebiyle bazı noktalarda, kanunilik ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.
Kanaatimizce, ilgili suç açısından diğer sorunlu nokta ise bulaşıcı hastalıklara 
ilişkin tedbirlere aykırı davranma suçunun soyut tehlike suçu olarak 
düzenlenmesidir. Zira, ilgili düzenleme bu yönüyle ceza sorumluluğunu 
genişletmektedir.
Çalışmamız kapsamında ilk bölümde, bulaşıcı hastalıklara ilişkin 
tedbirlere aykırı davranma suçu ile doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili olduğu 
kanaatinde olduğumuz temel hak ve hürriyetler Anayasamız kapsamında tespit 
edilmiş ve bu hak ve hürriyetlerin karantina tedbirlerinin uygulanması 
karşısında ihlale uğrayıp uğramadığı değerlendirilmiştir. Akabinde ikinci 
bölümde ilgili suç, unsurlarına ayrılarak detaylıca değerlendirilmiştir. 
Değerlendirmelerin sonucunda, bulaşıcı hastalıklara ilişkin tedbirlere aykırı 
davranma suçu ile korunmak istenen hukuki değer ve uygulamada meydana 
gelen ve gelmesi muhtemel güçlükler gözetilerek mevcut düzenlemeye farklı bir 
bakış açısı kazandırmak için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Humanity, which has struggled with the devastating and negative effects 
of infectious diseases throughout history, still continues its struggle today. In the 
face of this struggle, individual efforts of people are very important and 
necessary, but unfortunately they are not enough. For this reason, states have 
some duties in the fight against infectious diseases.
In this context, many regulations have been made in our country within 
the scope of combating infectious diseases, one of which is the crime of violating 
the measures related to infectious diseases regulated in article 195 of the Turkish 
Penal Code No. 5237. With the aforementioned regulation, it is regulated that the 
person who does not comply with the measures taken by the competent 
authorities to quarantine the place where the person who has caught or died from 
one of the contagious diseases is penalized will be punished.
The related crime is closely related to fundamental rights and liberties, 
and in this context, human rights, as it contains measures related to quarantine. 
Although it is in such a close relationship with fundamental rights and liberties, 
it is contrary to the principle of legality at some points due to its regulated form. 
In our opinion, the other problematic point in terms of the related crime is the 
regulation of the crime of violating the measures related to infectious diseases as 
an abstract danger crime. Because, the relevant regulation expands the criminal 
liability in this aspect. 
In the first part of our study, the fundamental rights and liberties that we 
believe are directly or indirectly related to the crime of violating the measures 
related to infectious diseases have been determined within the scope of our 
Constitution and it has been evaluated whether these rights and freedoms have 
been violated in the face of the implementation of quarantine measures. 
Subsequently, in the second part, the related crime was evaluated in detail by 
dividing its elements. As a result of the evaluations, regarding communicable 
diseases, suggestions have been made to bring a different perspective to the 
current regulation by considering the legal value that is wanted to be protected 
by the crime of violating the measures and the difficulties that may occur in 
practice.