Ahmet Fasîh'in Münazara-i Gül ü Mül adlı eserinin bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
Contextual index and functional dictionary of Ahmet Fâsih's work named Münazara-i Gül ü Mül
Yazar: FUAT ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET İÇLİ
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Divan edebiyatı, Türk edebiyatı tarihi içinde önemli bir yere sahiptir. Eski Türk veya klasik Türk edebiyatı olarak bilinen bu dönem, kökeni çok eski zamanlara dayanan kesintisiz bir kültürel mirastan etkilenir. 17. yüzyılda birçok şâirin yetiştiği bir dönemde en parlak dönemini yaşamıştır. Bu edebiyat geleneği, divan edebiyatının önde gelen şahsiyetlerinden biri olan Ahmet Fâsih'in eserlerinde en derin şekilde yansıtılmıştır. Fâsih'in eserlerindeki söz varlığı, divan edebiyatının zenginliğini ve derinliğini günümüze taşırken, eserlerinde manzum-mensur karışık yapıtlarıyla edebiyatımızın ne denli zengin bir mirasa sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Yapılan bu çalışmayla Ahmet Fâsih'in eserinin işlevsel sözlüğünü hazırlanması amaçlanmıştır. Onun eserlerindeki kullanımlar, anlamların bağlama göre nasıl değiştiğini ve çağrışımlarını anlamamıza yardımcı olmaktadır. 
Klasik edebiyatı doğru bir şekilde kavrayabilmek için, dönemin kültürel arka planını dikkate alarak metinleri incelemek büyük önem taşır. Böylece belli bir dönemde yaşamış ve eserler vermiş şair ve yazarlarımızın sanat anlayışları, üslupları ve dönemin kültür özellikleri daha iyi anlaşılacak, gelecek nesiller tarafından da değerlendirilebilecektir. 'Gül ü Mül'ün bağlamsal sözlük açısından incelenmesi, Ahmet Fâsih'in dil kullanımının ortaya konulmasını ve onun günümüze daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır.
TEBDİZ (Tarih ve Edebiyat Metinleri Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü), klasik Türk edebiyatı eserlerinin anlamını açığa çıkarmak amacıyla sözlük formatında geliştirilmiş bir elektronik veri sistemidir. Bu proje, klasik Türk edebiyatı ve tarih metinlerini günümüz okuyucusu için anlaşılır hale getirmeyi ve kültürel mirası daha erişilebilir kılmayı hedefler. Önceki analiz ve açıklama çalışmalarının yanı sıra, TEBDİZ bu bilgileri sistematik bir şekilde sözlük formunda derleyerek internet üzerinden sunmayı amaçlamaktadır. Ayrıca herhangi bir kelime veya ifadenin tüm anlamlarını aynı anda göstererek kullanıcıya büyük kolaylık sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ahmet Fâsih, 17. yüzyıl, Bağlamsal Dizin, İşlevsel Sözlük

Abstract:
Divan literature has an important place in the history of Turkish literature. This period, known as old Turkish or classical Turkish literature, is influenced by an uninterrupted cultural heritage that dates back to very ancient times. It experienced its brightest period in the 17th century, when many poets were raised. This literary tradition is most deeply reflected in the works of Ahmet Fâsih, one of the leading figures of divan literature. While the vocabulary in Fâsih's works carries the richness and depth of divan literature to the present day, his works reveal how rich a heritage our literature has with his mixed verse-prose works. The aim of this study is to prepare a functional dictionary of Ahmet Fâsih's works. The uses in his works help us understand how meanings change according to context and their connotations.
In order to properly understand classical literature, it is of great importance to examine the texts by taking into account the cultural background of the period. In this way, the artistic understanding, styles and cultural characteristics of our poets and writers who lived and produced works in a certain period will be better understood and will be evaluated by future generations. The examination of 'Gül ü Mül' in terms of contextual dictionary will reveal Ahmet Fâsih's use of language and provide a better understanding of him today.
TEBDİZ (Contextual Index and Functional Dictionary of Historical and Literary Texts) is an electronic data system developed in dictionary format to reveal the meaning of classical Turkish literature works. This project aims to make classical Turkish literature and history texts understandable for today's readers and to make cultural heritage more accessible. In addition to previous analysis and explanation studies, TEBDİZ aims to systematically compile this information in dictionary form and present it over the internet. In addition, it provides great convenience to the user by showing all the meanings of any word or expression at the same time.

Keywords: Ahmet Fâsih, Contextual Index, Functional Dictionary, 17th Century.