Kentsel alanlarda yağmur hasadı potansiyeli ve peyzajda kullanımı: İstanbul Büyükçekmece ilçesi örneği
Rain harvesting potential in urban areas and its use in landscape: case study of Buyukcekmece district, İstanbul
Yazar: CEREN TOYRAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA VAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Peyzaj Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel alanlar = Urban areas ; Su kıtlığı = Water scarcity ; Yağmur suyu = Rain water ; İstanbul-Büyükçekmece = İstanbul-Büyükçekmece

Özet:
Küresel iklim değişikliği, çoğunlukla insan faaliyetlerinin atmosferde yarattığı etkilerden kaynaklanmakta, büyük problemlere yol açmakta ve boyutları giderek artmaktadır. Bu durum kuraklığa, olumsuz hava koşullarına, okyanus ve deniz seviyelerinin yükselmesine, buzulların erimesine neden olmaktadır. Bunlar, ekosistemler üzerinde yoğun bir baskı meydana getirerek tüm canlı yaşamını etkilemektedir. İklim değişikliğinin bir diğer sonucu su kıtlığıdır. Kentleşme ile birlikte artan yapılaşma ve nüfus, suya olan talebi artıran diğer faktörlerdir. Yaşamın devamlılığı için vazgeçilmez olan su üzerindeki tehdit, bizleri mevcut suları daha dikkatli kullanmaya yönlendirmektedir. Yağmur suları, akarsu, baraj ve yeraltı sularını beslemesi dışında, deniz sularına, kanalizasyona karışmakta, buharlaşmakta ya da toprak su tutma kapasitesinin üzerine çıktığında, su fazlalığı taşkın ve sellere neden olmaktadır. Son yıllarda ülkeler yağmur suyunu depolamak ve verimli olarak kullanmak için yağmur hasadı yöntemine başvurmaktadır. Böylece hem su kaynakları üzerindeki baskının azalması sağlanmakta hem de yağmur suyunun verimli kullanımı sayesinde sel ve taşkın gibi olumsuz etkiler azaltılmaktadır. Çalışmada Büyükçekmece'deki binaların çatılarından toplanabilecek yağış suları ile ilçedeki kamusal yeşil alanların sulama ihtiyacının ne kadarının karşılanacağı hesaplanmıştır. İlçede yağmur hasadı yapılması için uygun binaların çatı alanları yerleşim haritası kullanılarak AutoCAD programında 4.995.914 m2 olarak ölçülmüştür. Büyükçekmece'de bulunan kamusal yeşil alanların (parklar, meydanlar, kıyı şeridi, yol kenarları) kapladığı alan 669.223 m2 olarak hesaplanmıştır. Bölgenin 20 yıllık (2001-2020) iklimsel verileri de hesaplamalara katılarak, çatılardan yağmur hasadı yapılma potansiyeli 2.266.146 m3 olarak bulunmuştur. İlçede bulunan kamusal peyzaj alanlarının sulanmasında kullanılabilecek su miktarı ise her gün sulama yapıldığı takdirde 471.802 m3 olarak hesaplanmıştır. Hesaplamalara göre yağmur hasadı yöntemiyle depolanabilecek yağmur suyu (2.266.146 m3), kamusal yeşil alanların sulanma ihtiyacının (471.802 m3) % 100'ünü karşılayabilecektir. Tankların hacimleri yöntem kısmındaki formüllere göre bulunmuştur. Tank boyutları her mahallenin toplayabileceği su potansiyeline göre hesaplanmıştır. Yağmur hasadının uygulanacağı uygun yerin belirlenmesi için çeşitli analizler (topoğrafya, hidroloji, hidrojeoloji, toprak, iklim, arazi kullanım ve su kirliliği) yapılmıştır.

Abstract:
Global climate change is mostly caused by effects of human activities on the atmosphere, causing major problems and increasing in size. As a result, it causes drought, adverse weather conditions, rising ocean and sea, melting of glaciers. These impacts put an intense pressure on ecosystems and affect living things. Another consequence of climate change is water scarcity. With urbanization, increasing construction and population are other factors that increase demand for water. Threat on water, which is indispensable for the continuity of life, leads us to use the existing waters more carefully. Apart from supplying rainwater, streams, dams and groundwater, rainwater mixes with seawater, sewers, evaporates or when the soil exceeds its water holding capacity, excess water causes floods.  In recent years, countries have resorted to rain harvesting method to store rainwater and to use rainwater efficiently. Thus, both pressure on water is reduced and negative effects such as floods and overflows are reduced through efficient use of rainwater. In this study, it was calculated how much of the rainwater that can be collected from the roofs of the buildings in Buyukcekmece will be met the irrigation need of the public green spaces in Buyukcekmece. The roof areas of the buildings suitable for rain harvesting in the district were measured as 4.995.914 m2 in the AutoCAD program using the settlement map. The area covered by the public green spaces in Buyukcekmece were calculated as 669.223 m2. Climatic data of the region for 20 years (2001-2020) were also included in the calculations, the potential of rain harvesting from the roofs was found to be 2.266.146 m3. The amount of water that can be used for irrigation in the public landscape areas in the region was calculated as 471.802 m3, if irrigation is done every day. According to calculations, rainwater can be stored by rain harvesting method will be meet 100% of the irrigation needs of public green spaces. Volumes of the tanks are calculated according to formulas in the method section. Volumes were calculated according to water potential that each neighborhood can collect. Various analyzes (topography, hydrology, hydrogeology, soil, climate, land use and water pollution) were carried out to determine appropriate place where rain harvesting will be applied.