Hünnap için arazi uygunluk değerlendirmesi: Eskişehir örneği
Land suitability assesment for jujube: Eskişehir case
Yazar: MUHAMMET TAŞLIALAN
Danışman: PROF. DR. SEMRA GÜNAY AKTAŞ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Arazi değerlendirme = Land evaluation ; Hünnap = Jujube

Özet:
Hünnap (Ziziphus jujuba) ağacının anavatanı Çin'dir ve 4.000 yıldan fazla bir süredir yetiştirildiği bilinmektedir. Amerika ve İran tarihi kaynaklarında da hünnap ile ilgili bilgiler bulunmaktadır. Dünyada 400'den fazla hünnap çeşidi vardır. Hünnap kışın -29 dereceye kadar düşük sıcaklıklara ve susuzluğa dayanabilir. Bu çalışma kapsamında Eskişehir ilinde hünnap yetiştiriciliği üzerine arazi uygunluk değerlendirmesi yapılmıştır. Hünnap meyvesinin sağlık ve ticari açıdan önemi nedeniyle üretim payının yükseltilmesi maksadıyla uygun koşullara sahip alanların tespit edilmesi ülkemize katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada coğrafi bilgi sistemleri yazılımları kullanılarak mekansal analiz ve analitik hiyerarşi süreci yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Hünnap yetiştiriciliği için gerekli kriterler arazi kullanım kabiliyeti, arazi kullanım kabiliyeti alt sınıfı, toprak derinliği, büyük toprak grupları, toprak erozyon şiddeti, yıllık ortalama sıcaklık, yıllık yağış ortalaması, yükseklik, eğim, bakı seçilmiş, karşılaştırma matrisleri oluşturulmuş ve ağırlık hesaplamaları yapılmıştır. Kriterlerin hünnap yetiştirmeye uygun değer aralıkları belirlenmiş ve yeniden sınıflandırma için AHP yöntemine uygun yeniden sınıflandırma öncesi puanları verilmiştir. Yeniden sınıflandırma işlemi ardından ağırlıkları hesaplanan kriterlerin ağırlık çakıştırma analizi işlemi sonucunda uygun araziler belirlenmiştir. Üretilen uygunluk haritasından yerleşim alanları, yetersiz drenaj, yüksek erozyon, tarıma uygun olmayan kısıtlayıcı faktörlere ait alanlar çıkarılmıştır. Sonuç olarak Eskişehir ilinde arazi uygunluk değerlendirilmesi yapılmış ve hünnap yetiştiriciliği için uygun alanlar tespit edilmiştir.

Abstract:
The homeland of the jujube (Ziziphus jujuba) tree is China and it is known to have been cultivated for more than 4,000 years. There is also information about jujube in American and Iranian historical sources. There are more than 400 varieties of jujube in the world. Jujube can withstand temperatures as low as -29 degrees Celsius and thirst in winter. Within the scope of this study, land suitability assessment was carried out on jujube cultivation in Eskişehir. Due to the health and commercial importance of jujube fruit, determining areas with suitable conditions in order to increase the production share will contribute to our country. In this study, spatial analysis and analytical hierarchy process method were carried out using geographic information systems software. The criteria required for jujube cultivation were land use capability, land use capability subclass, soil depth, large soil groups, soil erosion severity, annual average temperature, annual precipitation average, elevation, slope, aspect, comparison matrices were created and weight calculations were made. The suitable value ranges of the criteria for jujube cultivation were determined and the pre-reclassification scores in accordance with the AHP method were given for reclassification. After the reclassification process, the appropriate lands were determined as a result of the weight matching analysis of the criteria whose weights were calculated. From the produced suitability map, settlement areas, insufficient drainage, high erosion, and areas belonging to restrictive factors that are not suitable for agriculture were removed. As a result, land suitability assessment was made in Eskişehir and suitable areas for jujube cultivation were determined.