Ortaöğretim kurumlarında öğretmen algılarına göre entelektüel sermaye ile okul etkililiği arasındaki ilişkinin incelenmesi
The analysis of relationship between intellectual capital and school effectiveness according to teachers' perceptions in secondary school institutions
Yazar: ESRA SEZGİN
Danışman: PROF. DR. AYŞE DEMİRBOLAT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Entelektüel sermaye = Intellectual capital ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim kurumlarında öğretmenlerin algılarına göre entelektüel sermaye ve okul etkililiği arasındaki ilişki düzeyi ve kişisel özelliklere bağlı algı farklılıklarını incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modelindedir. Araştırma modelinde, biri bağımsız/dışsal (entelektüel sermaye), biri bağımlı/içsel (okul etkililiği) olmak üzere iki değişken bulunmaktadır. Araştırmanın evrenini 2017-2018 eğitim öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerine (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle) bağlı 309 resmi ortaöğretim kurumunda görev yapan 17074 öğretmen oluşturmaktadır. Evrene ilişkin örneklem tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Bu yöntemle örnekleme 20 ortaöğretim kurumu alınmış ve 400 öğretmene ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla Karakuş ve Çobanoğlu (2013) tarafından geliştirilen "Eğitim Örgütleri Entelektüel Sermaye Ölçeği" ile Hoy (2009) tarafından geliştirilen "Okul Etkililiği Ölçeği – School Effectiveness İndex" kullanılmıştır. Toplanan veriler SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde ilk olarak öğretmenlerin entelektüel sermaye ve okul etkililiği algı düzeylerini belirlemek için frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Entelektüel sermaye ve okul etkililiğine yönelik görüşlerin cinsiyet, kıdem ve eğitim durumu değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü ANOVA ile test edilmiştir. Değişkenler arasındaki korelasyonlar Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayıları hesaplanarak incelenmiştir. Entelektüel Sermaye alt boyutlarının Okul Etkiliğini yordayıcılığı ise Çoklu Doğrusal Regresyon analizi yapılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın alt problemleri çerçevesinde ulaşılan bulgulara göre öğretmenlerin entelektüel sermaye algıları ve okul etkililiği algıları yeterli düzeydedir. Öğretmenlerin entelektüel sermaye ve alt boyutlarının cinsiyete göre farklılaşmadığı görülmüştür. Öğretmenlerin yapısal sermaye algıları ve entelektüel sermaye algıları arasında eğitim durumu değişkenine göre anlamlı bir fark bulunurken, insan sermayesi ve ilişkisel sermayeye yönelik algılarında eğitim durumu değişkenine göre anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ayrıca öğretmenlerin entelektüel sermaye ve alt boyutları ile ilgili algılarının kıdem değişkenine göre farklılaştığı, kıdemi fazla olan öğretmenlerin kıdemi düşük olan öğretmenlerden anlamlı düzeyde daha yüksek entelektüel sermaye algısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin okullarının etkililiğine yönelik algıları cinsiyet ve eğitim durumu değişkenlerine göre bir değişim göstermemekte, kıdem değişkenine göre ise farklılaşmaktadır. Mesleki kıdemi fazla olan öğretmenlerin mesleki kıdemi düşük olan öğretmenlerden anlamlı düzeyde daha yüksek okul etkililiği algısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan öğretmenlerin algılarına göre entelektüel sermaye ile okul etkililiği arasında yüksek düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçlarına göre entelektüel sermaye bileşenlerinden yapısal sermaye algısının, okul etkililiği algısının güçlü bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Bunu sırasıyla ilişkisel sermaye algısı ve insan sermayesi algısı takip etmektedir. Araştırma sonucunda bulgulara dayalı olarak uygulayıcı ve araştırmacılara bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to investigate relationship level between school effectiveness and intellectual capital according to  teachers' perceptions in secondary schools and  differences in perceptions of personal characteristics. The research is in the relational screening model. In the research model, there are two variables, one being independent/external (organizational justice perception) and one dependent/internal (perception of work integration).The universe of research is composed of 17074 teachers working in 309 official secondary schools affiliated to central districts of Ankara (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle) in the academic year of 2017-2018. The sample of the house was determined by stratified sampling method. By means of this method, sampling was done in 20 secondary school institutions and 400 teachers were reached.   "Educational Organizations Intellectual Capital Scale" developed by Karakuş and Çobanoğlu(2013) and  "School Effectiveness Index" developed by Hoy(2009) were used to collect data in the study. The collected data were analyzed using the SPSS 24.0 program. In the analysis of the data, frequency, arithmetic mean and standard deviation values were first calculated to determine the teachers' perception levels of intellectual capital and school effectiveness. Independent samples were analyzed by t-test and one-way ANOVA, in which the views on intellectual capital and school effectiveness differed according to gender, seniority and educational status variables. Correlations  between variables were examined by calculating Pearson Moments Product Correlation Coefficients. School effectiveness predictions of intellectual capital subscales were analyzed by using Multiple Linear Regression variables. According to the findings reached within the sub-problems of the research, Teachers' intellectual capital and school effectiveness perceptions are adequate. It was seen that teachers' intellectual capital and its subscales don't differ according to gender. While there is a marked/meaningful difference between teachers' intellectual capital and structural capital perceptions according to education status variable, any meaningful difference wasn't found between their perceptions for human capital and relational capital according to this variable.Besides, the findings in which teachers' perceptions related to intellectual capital and its subscales vary according to seniority variable and it was detected that teachers with more seniorty had significantly higher entellectual capital than teachers with low seniorty, were reached. Teachers' perceptions for their schools effectiveness don't differ according to gender and educational status variables, but vary in terms of seniority variable. It was found that teachers with more seniorty had dramatically higher perception of school effevtiveness than teachers with low seniorty. There is a meaningful positive correlation between intellectual capital and school effectiveness perceptions in the study.  According to the results of regression analysis, it is determined that structural capital perception which is one of intellectual capital components is a strong predictor of school effectiveness prediction. Respectively relational capital perception and human capital perception  follow this. As a result of the research, some suggestions based on the findings were given to practitioners and researchers .