Buhara Yahud Maveraünnehr Tarihi "Özbek Türkçesi" (transkripsiyon-dil özellikleri-sözlük) /
Yazar: MEHMET HAZAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞERİF ALİ BOZKAPLAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Buhara Yahud Maveraünnehir Tarihi = Bukhara Yahud Trasoviona History ; Dil bilgisi = Grammar ; Sözlük = Dictionary ; Wambery, Herman = Wambery, Herman ; Çeviri = Translation ; Özbekçe = Uzbek language

Özet:
Eser önce Stuttgart'ta 1872 yılında Almanca Geschichte Bocharas olarak yazıldı. Asıl adı Hermann Wamberger diye bilinen ve Arapça ve Farsçanın yanında Eski Uygur Türkçesi, Çağatay Türkçesi ve Osmanlı Türkçesini de iyi bilen Macar asıllı şarkiyatçı Yahudi bir ailenin oğlu olan Türkolog Ármin Vámbéry'nin (1832-1913) 1863'te İstanbuldan ayrılıp Tahran üzerinden Buhara civarına gittiği dönemde Ugor dili olarak gördüğü ve Özbek Türkçesi Karluk doğu diyalektiğiyle yazdığı "Buhara Yahud Maveraünnehr Tarihi" adlı seyahatname türündeki Kiril harfli eseri önce diyakritik işaretli Türk Latin alfabesiyle transkribe edildi. Çevriyazı ile oluşturulan yeni korpus sekronik olarak Karluk grubu Özbek Türkçesinden Oğuz grubu güney-batı Türkçesi olan Türkiye Türkçesine tam metin olarak aktarıldı.
Yukarıda adı geçen eserin korpusu üzerinden elde edilen verilere göre "dil özellikleri" irdelendi. Bu gramer bölümünden önce Özbekler, Özbek adı ve Özbek Türkçesi hakkında bilgi verildi. Dil bilgisi bölümünden ve sonuç kısmından sonra da eserin içinde geçen kelimelerin alfabetik sıralı sözlüğü yer alır. Bibliyografik künyeleri verilen kaynakçadan sonra en arkaya "Türk Dünyası Haritası" eklendi.
Bu tez 1993 yılında T.C. Devleti adına resmî olarak Nevai vilayetine ilk giden öğretmenlerden T.C. MEB Özbek-Türk Anadolu Lisesi olarak kurucu idareci görevimi yaparken yaşayarak öğrendiğim Özbek Türkçesi bilgimle yazıldı.

Anahtar kelimeler: Özbek, Türk, Karluk, Lehçe, Türkistan

Abstract:
The work was first written in German as Geschichte Bocharas in Stuttgart in 1872. Turcologist Ármin Vámbéry (1832-1913), the son of a Hungarian-born orientalist Jewish family, whose real name is known as Hermann Wamberger and who knows Arabic and Persian as well as Old Uyghur Turkish, Chagatai Turkish and Ottoman Turkish, left Istanbul in 1863 and traveled to the vicinity of Bukhara via Tehran. His travel book, "Bukhara Yahud Transoxiana History", which he saw as the Ugor language and written in the Uzbek Karluk eastern dialect, was first transcribed with the diacritical Turkish Latin alphabet. The new corpus created with transcription was synchronously transferred from the Karluk group Uzbek Turkish to Turkey Turkish, which is the Oghuz group south-west Turkish. 
According to the data obtained from the corpus of the above-mentioned work, "language features" were examined. Before this grammar section, information was given about the Uzbeks, the Uzbek name and Uzbek Turkish. After the grammar section and the conclusion section, there is an alphabetical dictionary of the words in the work. After the bibliography, whose bibliographic tags are given, "Turkish World Map" has been added to the back. 
This thesis was published in 1993 by Republic of Turkey one of the first teachers to go to the Nevai province officially on behalf of his state Republic of Turkey .It was written with my knowledge of Uzbek Turkish, which I learned by living while I was the founding administrator of the MEB Uzbek-Turkish Anatolian High School. 
Key words: Uzbek, Turk, Karluk, Polish, Turkestan.