Farklı özelliklerdeki tekstil desenlerinin günümüzdeki baskı stilleri ile basılması
Printing various feautured textile patterns with today's printing styles
Yazar: DİLEK YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. AYŞE UYGUR
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Baskı = Print ; Baskı kalıbı = Printing mould ; Baskı makineleri = Press machinery ; Baskı sanatları = Printing arts ; Baskı sistemleri = Printing systems ; Baskı teknikleri = Printing techniques ; Desen = Pattern ; Tekstil = Textile ; Tekstil tarihi = Textile history ; Tekstil ürünleri = Textile products

Özet:
Tekstil baskıcılığı tarihsel süreci boyunca kalıp baskıcılığından günümüzdeki endüstriyel baskıcılığa, bilgisayarla baskıya geçmiş; kullanılan renklendiriciler doğal boyalardan günümüzde tamamen sentetik boyaların kullanılmasına; tamamen doğal elyaf kullanılırken günümüzde doğal, rejenere ve sentetik elyafın kullanılmasına; baskının kimyasal uygulanma biçimi olan baskı stilleri de başlangıçta boyanın doğrudan uygulandığı direkt baskı stili olmasına rağmen daha sonraları batik (mumla rezerve baskı) uygulamalarıyla rezerve baskı stiline; boyanmış zemin boyasının desen olarak aşındırılmasıyla aşındırma baskı (ronjan) stili uygulamalarına geçilmiştir.1500'lü yıllarda Endonezya'da, Hindistan'da ilgi çekici rezerve baskı örnekleri, 19. yüzyılda Batıda aşındırma baskının güzel örnekleri görülmüştür. Aynı desenin kumaşa farklı kimyasalların uygulanma biçimleriyle aktarılışı olarak adlandırabileceğimiz baskı stilleri zamanla genişlemiş, günümüzde direkt, rezerve, aşındırma baskı stillerine ilave olarak özel baskı stilleri geliştirilmiştir: Basılan desen bölgelerindeki elyafın yakılmasıyla yapılan yakma baskı (devore, burn?out); kumaşın desen bölgelerinde ısı ve basınç altında ezilerek derinleştirildiği gofraj baskı (embossing); desenin pamuklu kumaşlara derişik alkali (kostik: NaOH) kimyasalıyla basılmasıyla oluşan büzüşme etkili baskı (Crimpt effect) 20. Yüzyılda yapılan özel baskı stilleridir. Tez çalışmasında seçilen desenler Direkt, Rezerve, Aşındırma ve Özel Baskı Stilleri (yakma, gofraj, büzüşme etkili baskı) ile kumaşlara basılmıştır. Ayrıca batik, pilise, kraş, serbest kırışıklık, taş yıkama yapılmış zemin kumaşlarına seçilen desenlerin basılmasıyla; lazer ışınlarıyla desenin kesilmesiyle, baskı patının püskürtülmesiyle de farklı görsel etkiler elde edilmiştir.Pigment baskı; boyanın binder denilen yapıştırıcı vasıtasıyla kumaşa yapıştırılması ile uygulanır. Pigment boyaya benzer şekilde elyaf tozları, metal tozları, sim, varak, çeşitli kimyasallar (TiO2, fluoresan, fosforesan vb.), çeşitli polimerler (PVC, PVDC vb.) vb. de yapıştırıcılarla kumaşa yapıştırılabilirler ve aynı desen farklı görsel etkilerle de elde edilebilir. Pigment baskının pigment boya dışında yapılan bu uygulamaları da pigment baskı stilleri olarak değerlendirilmiş ve tez çalışmasında seçilen desenler bu stillerle de kumaşlara basılmıştır. Pigment baskı stilleri: Mat Beyaz Baskı; Plastik Baskı; Yüksek Kalıpla Baskı; Kabaran Baskı; Floresan Baskı; Reflektan Baskı; Fosforesan Baskı; Isıyla, Işıkla Renk Değiştiren Boyalarla Baskı; Sedef Baskı; Sim Baskı; Yaldız Baskı; Çatlatma Baskı; Varak Baskı; Flok Baskı; Şeker Baskı; Taş-Metal Baskı; Frekans Baskı; Kauçuk Baskı.Tez çalışmasında çizgili, ince ayrıntılı, geniş alanlı, fotoğraf etkili olmak üzere 4 tip desen; pamuk, polyester, PVC, polyester/viskon gibi farklı elyaftan çeşitli özellikte kumaşlar seçilmiştir. Seçilen desenler; seçilen kumaşlara; yukarıda verilen baskı stilleriyle ve pigment baskı stilleriyle basılmıştır.Aynı desen; farklı baskı stilleriyle uygulanmış örnekleriyle karşılaştırıldığında, tekstil tasarımı yanında teknik uygulamaların da ne kadar önemli olduğu; desendeki çizgi, nokta, kontür gibi özelliklerin kumaşa başarıyla aktarılabilmesinin uygulanan baskı stiline bağlı olduğu; aynı desenin farklı baskı stilleriyle basılması sonucunda farklı görsel etkilerin elde edilebilmesi nedeniyle, tekstilin kullanılma alanına bağlı olarak uygun baskı stilinin seçilebileceği görülmektedir.Bu tez, günümüzdeki baskı stilleri hakkındaki literatür bilgilerini ve onların baskı uygulamalarını toplu olarak içeren bir kaynak oluşturulması amacı ile hazırlanmış, farklı özellikteki tekstil desenlerinin, farklı karakterlerdeki kumaşlar üzerinde, film baskı yöntemiyle ve baskı stilleri ile basılmalarını konu almıştır.Bu tezin, tekstil tasarım öğrencilerine ve tekstil sektöründeki tüm çalışanlara rehber bir çalışma niteliği taşıyacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Textile printing business developped from mould printing to industrial printing, printing by computer in our days during its history; the colorants employed developped from natural dyes to fully synthetic dyes; from fully natural fiber to natural, regenerated and synthetic fiber; and as to printing styles, that is the chemical application form of printing, from direct printing style in which dye was directly applied to reserved printing style (wax reserved printing) as well as discharge (ronjan) printing by discharging the basic dye as a design. Today, we find interesting reserved printing samples from the 16th century in Indenosia and India and fine samples of discharging printing in 19th century in west. Printing styles, which we can define as transferring the same design onto fabric by applying different chemicals developped in time. So, in addition to direct, reserved discharging printing styles, special printing styles were developped: Burn-out printing applied by burning out fiber in areas of printed design; embossing printing in which design areas of fabric are deepened by crushing under heat and pressure; crimpt effect in which design is printed on cotton fabric by employing caustic soda (NaOH), are special printing styles applied in 20th century.Designs selected for the thesis work, we employed and printed styles such as direct, reserved, burn-out and Special Printing Styles (burn?out, embossing, crimpt effect) on fabrics. In addition, by printing selected designs on ground fabric on which as batik printing, pleating, crush, free creasing, stone washing were carried out; by cutting laser beams or by spraying dye, we can have special visual effects.Pigment printing is the printing type in which dye is sticked on fabric through binder. Fiber powder, metal powder, silver, gold leaf, various chemicals (TiO2, fluorenscent, phosphorecsent etc.) various polymers (PVC, PVDC etc.) similiar to dye can be sticked on fabric by employing stickers and the same design can be obtained by different visual effects. Such applications of pigment printing apart from pigment dye are evaluated as pigment printing styles and in the thesis work, the selected designes were printed by employing such designs.Pigment printing styles: Matt White Printing; Plastic printing; High Mould Printing; Embossing Printing, Fluorenscent Printing, Reflectant Printing, Phosphorecsent Printing; Printing by Heat, Light Color Changing Dyes; Nacreous Printing; Silver Printing, Cracking Printing, Gold leaf printing, Flock Printing; Sugar Printing; Stone-Metal Printing; Frequency Printing; Rubber Printing.In the thesis work, we employed four (4) types of designs such as stripped, with fine details, with wide area, with photograph effect, and various types of fabric from different fiber such as cotton, polyster, PVC, Polyester/viscon. The selected designs were printed on selected fabric by employing printing styles stated above and pigment printing styles. When we compare the same design to samples on various printing styles applied, it is seen that successfully transfering designs with characteristics such as line, strip, point and contour on fabric depends on printing style applied depending on the utilization field of the textile and approprate style can be selected as different visual effects can be achieved by printing the same design by different styles.This thesis is prepared in order to provide a complete source including literature of today?s printing styles with their applications and discusses printing of various featured textile patterns on different types of fabrics by screen printing method and printing styles.The thesis carrieas the characteristics of a guiding work for textile design students as well as all dealing with textile sector.