Bulgaristan kültürel miras koruma tarihçesi kapsamında Filibe Eski Kent Merkezindeki geleneksel konutların ve Olga Kiskineva Konutunun değerlendirilmesi
An assessment of traditional houses in the Old Town Center of Plovdiv and the Olga Kiskineva House within the context of Bulgaria's cultural heritage conservation history
Yazar: ZEKIE YUSEIN MYUMYUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU BÜKEN CANTİMUR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon ve Koruma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bulgaristan = Bulgaria ; Bulgaristan-Filibe = Bulgaristan-Filibe ; Geleneksel mimari = Traditional architecture ; Restitüsyon = Restitution ; Restorasyon = Restoration ; Rölöve = Building survey

Özet:
Bulgaristan'ın tarihi ve kültürel zenginliklerinden biri olan Filibe, birçok farklı döneme ait izler taşımaktadır. Üç tepe üzerinde kurulan şehir, çok katmanlı kentlerin en güzel örneklerinden biridir. Günümüzde Filibe'nin Eski Kent Merkezi sit alanıdır ve antik kalıntıların yanı sıra birçok sivil mimarlık örneğini içinde barındırmaktadır. Filibe Evleri olarak bilinen bu örnekler, Bulgar Uyanış Dönemi'nde (Revival Dönemi) değişen toplumsal rollerin ve ekonomik koşulların en belirgin ifadesidir. Bu evler, Osmanlı, Bulgar Revival'ı ve Avrupa mimari etkilerinin benzersiz bir karışımını sergilemektedir. Özellikle Avrupa'dan getirilen dekoratif unsurlar, evlerin cephesinde ve iç mekanlarında sıklıkla kullanılmıştır. Filibe Evleri'nin korunması, şehrin tarihi dokusunu ve mimari mirasını sürdürülebilir kılmak için son derece önemlidir. 
Yapılan tez çalışmasında ilk olarak Filibe'nin fiziksel ve tarihsel gelişimi hakkında kapsamlı bir literatür araştırması yapılmıştır. Sonrasında Bulgaristan'daki koruma faaliyetlerinin tarihsel gelişim süreci incelenmiş ve bu faaliyetlerin örneklem alanı olan Filibe'de nasıl ilerlediği araştırılmıştır. Devamında Filibe Eski Kent Merkezi'nin ve Filibe Evleri'nin mimari özellikleri incelenmiştir. Elde edilen tüm bilgiler doğrultusunda, kentsel yaşamın bütünlüğü içinde yer alan Filibe Eski Kent Merkezi ve Filibe Evleri koruma bağlamında değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucu bu alanların korunmasındaki güncel sorunlar tespit edilmiş ve bu sorunlara ilişkin öneriler geliştirilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Filibe Eski Kent Merkezi içinde yıkılmak üzere olan ve 54 A Mahallesi, Vasil Kanchev Sokak, II-526 Parsel, Numara 2'de yer alan Olga Kiskineva Evi ele alınmıştır. Bu ev için mevcut durumun değerlendirilmesi yapılarak, elde edilen veriler koruma projesinde kullanılmıştır. Tek yapı ölçeğinde yapılan bu çalışmanın amacı diğer benzer durumdaki yapıların korunmasına katkı sağlamak ve Filibe Evleri'nin güncel sorunlarına dikkat çekmektir.

Abstract:
Plovdiv, one of the historical and cultural riches of Bulgaria, bears traces from many different periods. The city, built on three hills, is one of the finest examples of multi-layered urban centers. Today, Plovdiv's Old Town Center is a designated heritage site, encompassing not only ancient ruins but also numerous examples of civil architecture. These examples, known as the Plovdiv Houses, are the most distinct expression of the changing social roles and economic conditions during the Bulgarian Revival Period. These houses showcase a unique blend of Ottoman, Bulgarian Revival and European architectural influences. Particularly, decorative elements imported from Europe are frequently used on the exterior and interior of the houses. Preservation of Plovdiv Houses is extremely important to make the historical texture and architectural heritage of the city sustainable. 
In this thesis, firstly, a comprehensive literature research was conducted on the physical and historical development of Plovdiv. Subsequently, the historical development process of conservation activities in Bulgaria was examined, and how these activities progressed in Plovdiv, which is the sample area, was investigated. Following this, the architectural features of Plovdiv's Old Town Center and the Plovdiv Houses were examined. Based on all the information obtained, the Old Town Center of Plovdiv and the Plovdiv Houses were evaluated in the context of conservation within the integrity of urban life. As a result of the analyses, current issues in the preservation of these areas were identified, and efforts were made to develop recommendations regarding these issues. In this context, the Olga Kiskineva House, located at 54 A District, Vasil Kanchev Street, II-526 Parcel, Number 2, which is on the verge of demolition within the Old Town Center of Plovdiv, was evaluated. An assessment of the current situation of this house was conducted and the data obtained was used in the conservation project. The aim of this study, carried out on a single building scale, is to contribute to the preservation of other buildings in similar situation and to draw attention to the current problems of Plovdiv Houses.