Erken on dokuzuncu yüzyıl Amerikan edebiyatında kısa öykü türü ve gotik
The short story genre and gothic in the early ni̇neteenth century american literature
Yazar: EREL MEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YONCA DENİZARSLANI
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Amerikan Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Amerikan Kültürü ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Amerikan Kültürü ve Edebiyatı = American Culture and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Amerikan edebiyatı = American literature ; Gotik = Gothic ; Kısa hikayeler = Short stories

Özet:
Kısa öykü, tek bir olaya odaklanan ve kısa sürede okunabilecek bir türdür. Avrupa Edebiyatında on sekizinci yüzyılda gelişmeye başladığını söyleyebileceğimiz kısa öykü, daha önceki fabl, masal, skeç (eskiz), hikâye ("tale") adı verilen eserlerin günümüz edebiyatına kadar uzanan, daha genç bir türüdür. Kısa öykü, Amerikan edebiyatında ise örneklerini on dokuzuncu yüzyılın başlarında vermeye başlamış ve bu sürecin devamında neredeyse Amerikan bir tür olarak nitelendirilebilecek bir konuma gelmiştir. Bunun başlıca sebebi, kısa öykünün çabuk tüketilebilecek ve tek bir oturuşta okunabilecek uzunlukta olması sebebiyle hızlı ve hareketli bir yaşam tarzı süren ABD halkına daha uygun bir edebi tür olmasıdır. Ayrıca, on dokuzuncu yüzyılın ilk yarısında yazılan Amerikan kısa öykü örneklerinde gotik unsurların fazlalığı dikkat çekmektedir. Avrupa'da üretilen gotik eserlerde mekân, genellikle karanlık malikâneler ve kasvetli şatolar iken, Amerikan edebiyatının ilk gotik kısa öykü örneklerinde, karakterin evi, batı uç sınırı ("frontier") veya şehir, köy ve sokaklardır. Çalışmamızda, öncelikle yaklaşık 1800-1830 yılları arasında eserler üretmiş olan yazarların ilk Amerikan gotik kısa öykü örnekleri, Charles Brockden Brown'ın "Somnambulizm, Bir Fragman", Washington Irving'in "Başsız Süvari" ve William Austin'in "Kayıp Adam Peter Rugg" öyküleri incelenmiş ve bu öyküler bazında dönemin Amerikan edebiyatında kısa öykü türünün ve gotiğin başlangıcı tartışılmıştır. Daha sonra, eserlerini yaklaşık olarak 1830-1850 yılları arasında üretmiş olan iki tanınmış yazar Nathaniel Hawthorne ve Edgar Allan Poe incelenmiş ve eserlerinin Amerikan yaşam tarzına neden pek uygun olduğu ve kısa öykü türünün ilerleyişi tartışılmıştır. Hawthorne'un "Rahibin Kara Peçesi" ve "Rappaccini'nin Kızı" adlı öyküleri ve Poe'nun "William Wilson" ve "Gammaz Yürek" adlı öyküleri bu bağlamda örnek eserlerdir. Çalışmada, Amerikan edebiyatında gotik kısa öykünün ilk örnekleri olarak kabul edebileceğimiz bu kısa öyküler, türün gelişimi ve Amerikan yaşam tarzına uygunluğu açısından tartışılması ve Avrupa edebiyatındaki ilk gotik eserler ile Amerikan gotiğinin farklarının incelenmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
Short story is a genre that focuses on a single event and can be read in a short time. It started to develop in European Literature in the eighteenth century and developed through modern merican literature in lineage with its nineteenth century predecessors. In this respect, short story is a younger version of the previous genres called fables, fairy tales, sketches, and tales. Short story began to be produced in American literature at the beginning of the nineteenth century, and it proved to be an American genre with its best examples from frontier and gothic literature. Regarding this historical background, the short story can be thought as the most suitable literary genre for the reflection of an ever-growing momentum of American culture and society.  In addition, the abundance of gothic elements in the examples of American short stories written in the first half of the nineteenth century draws the attention. While types of setting were generally dark mansions and gloomy castles in the gothic works produced in Europe, in the first gothic short story examples of American literature, the setting appears as the character's house, the frontier or the cities, villages, and streets. This study focuses on the first American gothic short story examples by the authors who produced works between the years 1800-1850. In this respect, Charles Brockden Brown's "Somnambulism, A Fragment," Washington Irving's "The Legend of the Sleepy Hollow," and William Austin's "Peter Rugg, the Missing Man" are examined as the beginning of the short story genre and gothic in American literature. Following this period, two other well-known authors, Nathaniel Hawthorne and Edgar Allan Poe, who produced their works between approximately 1830 and 1850, are studied and discussed regarding how their work was well suited to the American lifestyle and the development of short story genre. Hawthorne's "The Minister's Black Veil" and "Rappaccini's Daughter" and Poe's "William Wilson" and "The Tell-Tale Heart" are exemplary works in this context. Thus, this study aims to analyze these short stories, which can be considered as first examples of gothic short stories in American literature, in terms of the development of the genre and its suitability to the American lifestyle, besides  examining the differences between the first gothic works in European literature and American gothic.