Fotoperiyod, cinsiyetler oranı, ergin yaşı, ergin beslenme durumu ve popülasyon yoğunluğunun Plodia interpunctella (Hübner) erginine ve dişi yumurta bırakma davranışına etkisi
Effect of photoperiod, sex ratio, adult age, adult nutrition and population dencity on adult and female egg laying behavior of Plodia interpunctella(Hübner)
Yazar: OMAR SAMEE MAHMOOD
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇETİN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma  fotoperiyod, cinsiyetler oranı, ergin yaşı, ergin beslenme durumu ve popülasyon yoğunluğunun Plodia interpunctella (Hübner) erginine ve dişi yumurta bırakma davranişına etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmalar Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü laboratuvarında ve iklim odasında 28±1ºC sıcaklıkta , %70±5 orantılı nem ve 3 farklı fotoperiyotta (24 saat aydınlık, 24 saat karanlık, 12saat aydınlık / 12saat karanlık) ( cinsiyetler oranı, popülasyon yoğunluğu, ergin yaşı denemeleri karanlık ortamda yürütülmüştür) . Denemeler 1 litrelik kavanozlarda 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemelerde cinsiyetler oranı için yedi (1/1,2/1,3/1,4/1,5/1,6/1,7/1 Erkek/ Dişi), popülasyon yoğunluğu için beş (2/1,4/2,6/3,8/4,10/5  Erkek/Dişi) (2erkek/1dişi sabit cinsiyetler oranında) farklı parametre kullanılmıştır. Ergin yaşında ise 1,2,3,4,5 ve 6 gün yaşında çiftleşmemiş bireyler kullanarak denemeler kurulmuştur. Fotoperiyotta ise (24 saat aydınlık,24 saat karanlık ve 12 saat aydınlık /12 saat karanlık) şeklinde denemeler kurulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre cinsiyetler oranı, popülasyon yoğunluğu ve ergin yaşında ilk aşamalardan orta seviyelere kadar bir dişinin bıraktığı yumurta sayılarında artış görülmüştür. Cinsiyetler oranının etkisine baktığımızda 5 erkek / 1 dişi cinsiyetler oranında dişinin bıraktığı yumurta sayısı  312 adet olup en yüksek düzeye ulaşmıştır. Popülasyon yoğunluğunda ise 9 ergin yoğunluğunda dişi en çok sayıda ( 360 adet ) yumurtayı bırakmıştır. Erginler 4 gün yaşında iken dişi en çok yumurtayı ( 276 adet) bırakmıştır. Bir dişinin bıraktığı en çok yumurta sayısı 12 saat aydınlık /12 saat karanlık koşullarında (besinli ortamda) 198 adet olarak tespit edilmiştir. Fotoperiyodun, besinli ortamlarda genel olarak besinsiz ortamlara göre dişinin bıraktığı yumurta sayılarında daha yüksek değerler elde edilmiştir. En az yumurta sayısının 24 saat aydınlık ortamda olduğu belirlenmiştir. P.interpunctellaʼnın kitle üretiminde 4 gün yaşındaki erkek ve dişilerin bir araya getirilmesi, ergin popülasyon yoğunluğunun 9, cinsiyetler oranının 3 erkek/1dişi, fotoperiyodun 12 saat aydınlık / 12 saat karanlık olması ve ergin besinin sağlanması durumunda dişilerden en yüksek sayıda yumurta elde edilecektir.

Anahtar Kelimeler:  Plodia interpunctella, Cinsiyetler oranı, Popülasyon yoğunluğu, Ergin yaşı, Fotoperiyot

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of photoperiod, sex ratio, adult age, adult nutritional status and population density on Plodia interpunctella (Hübner) adult and female egg laying behavior. The studies were carried out in the laboratory of the Plant Protection Department of Faculty of Agriculture of Selçuk University and the climate room at 28±1ºC temperature, 70±5% RH and three different photoperiods (24 hours light, 24 hours dark, 12 hours light / 12 hours dark) (sex ratio, population density, adult age trials were conducted in the dark). Experiments were carried out in 1 liter jars with 4 replications, Seven (1/1,2/1,3/1,4/1,5/1,6/1,7/1 male /female) for the sex ratio, five (2/1,4/2,6/3,8/4,10/5  male/female) (2male/1female sex ratio) different parameters for the population density in trial was used. A trial was conducted using  individuals at the age of 1,2,3,4,5 and 6 days old adult. In different  photoperiods (24 hours light, 24 hours dark and 12 hours light / 12 hours dark) experiments were established. According to the results obtained, an increase in the number of eggs laid by the female was observed in the sex ratios, population density from the early stages to the middle stages. When we look at the effect of the sex ratios, the number of eggs laid by the female was 312 eggs in the sex ratio of 5 male / 1 female and reached the highest egg number. In the population density, at the density of 9 adults (2 male / 1 female sex ratio), the female laid the highest number of eggs (360 eggs). When the adults where 4 days old, the female laid the highest number of eggs (276 eggs). The highest number  of eggs laid by a female was determined as 198 eggs in 12 hours light / 12 hours dark conditions (in nutrient environment). Generally, higher values were obtained in the number of eggs laid by the female in the nutrient environment for the different photoperiods compared to the non-nutrient environment. The least number of eggs was determined in the 24 hour light environment (nutrient and non-nutrient environment). In mass production of P. interpunctella, the highest number of eggs will be obtained from females if the adult population density is 9 adult, the sex ratio is 3 males/1 female, photoperiod is 12 hours light / 12 hours dark in nutrition environmint. 

Keywords: Plodia interpunctella, Sex ratio, Adult age , Population density, Photoperiod