Lise öğrencileri için alan seçimine yönelik bir ilgi envanteri geliştirme çalışması
A study on developing interest inventory for field selection for high school students
Yazar: MELİKE BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. KAAN ZÜLFİKAR DENİZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkiye'de alan seçiminin yapıldığı liselerde öğrenciler; sayısal, sözel, yabancı dil veya eşit ağırlık alanlarından birine yönelip o alanı temsil eden dersleri seçmektedirler. Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin hangi alana daha fazla ilgi duyduklarını belirlemelerine yardımcı olacak geçerli ve güvenilir bir Lise Alan İlgi Envanteri (LALİEN) geliştirmektir. Bu çalışma, tarama modeli altında betimsel bir araştırma niteliğindedir.
Araştırmanın çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Ankara'nın farklı ilçelerindeki liselerde öğrenim gören 10. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır (n=917). Geliştirilen envanterin geçerliğini kontrol etmek için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmış, katılımcıların belirttikleri ilgi puanları ile aldıkları ilgi puanları arasındaki korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Güvenirlik değerlendirmeleri için Omega ve Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları hesaplanmış ve test-tekrar test analizi yapılmıştır.
Açımlayıcı faktör analizi sonucunda, öngörülen üç faktörlü yapı yerine beş faktörlü bir yapı (yabancı dil, sayısal, edebiyat ve medya, tarih, mühendislik) ortaya çıkmıştır. Bu durum, sayısal ve sözel alanların kendi içinde ayrıldığını göstermektedir. Doğrulayıcı faktör analizi ile bu yapı doğrulanmış, model uyum indeksleri kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Ayrıca faktörler arası korelasyonların düşük olması, faktörlerin farklı yapıları ölçtüğünü desteklemektedir. Test-tekrar test analizinde, dört hafta arayla uygulanan envanterin sonuçları arasında yüksek ve anlamlı korelasyonlar (0,84 ile 0,77 arasında) bulunmuş, Cronbach Alfa katsayılarının 0,98 ile 0,82 arasında ve Omega güvenirlik katsayılarının 0,98 ile 0,82 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Bu durum ölçeğin tutarlı ölçümler yaptığını desteklemektedir. LALİEN'in zaman ve maliyet açısından ekonomik olması onun kullanışlı olduğunu göstermektedir. Bulgular, bu çalışma kapsamında geliştirilmiş olan LALİEN'in geçerli, güvenilir ve kullanışlı bir ölçme aracı olduğunu desteklemektedir. 

Anahtar sözcükler: lisede alan seçimi, ilgi envanteri, geçerlik, güvenirlik.

Abstract:
In the high schools of Turkiye where field selection can be made, the students are directed and choose one of the fields such as math-courses, non-math courses, foreign language or equal weight. The aim of this study was to develop a valid and reliable High School Field Interest Inventory (LALIEN) to help students identify which field they are more interested in. This study is a descriptive research under the survey model.
The study group of the research consists of 10th grade students (n=917) studying in high schools in different districts of Ankara in the 2023-2024 academic year. Exploratory and confirmatory factor analyses were conducted to check the validity of the developed inventory and the correlation coefficients between the interest scores indicated by the participants and the interest scores they received were calculated. For reliability assessments, Omega and Cronbach's Alpha reliability coefficients were calculated and test-retest analysis was performed.
As a result of the exploratory factor analysis, a five-factor structure (foreign language, math-course, literature and media, history, engineering) emerged instead of the predicted three-factor structure. This shows that math course and non-math course fields are separated within themselves. This structure was confirmed by confirmatory factor analysis and model fit indices were found to be acceptable. In addition, the low correlations between factors support the fact that the factors measure different constructs. In the test-retest analysis, high and significant correlations (between 0,84 and 0,77) were found between the results of the scales applied four weeks apart, Cronbach's Alpha coefficients ranged between 0,98 and 0,82, and Omega reliability coefficients ranged between 0,98 and 0,82. This supports that the scale provides consistent measurements. The fact that ALIEN is economical in terms of time and cost shows that it is useful. The findings support that the ALIEN developed within the scope of this study is a valid, reliable and useful measurement tool. 

Key words: field selection in high school, interest inventory, validity, reliability.