Yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının proaktif çalışma davranışı üzerindeki etkisinde hizmet verme yatkınlığı ve hizmet liderliğinin rolü
The role of service orientation and service leadership in the effect of high performance human resources practices on proactive work behaviour
Yazar: GÖKHAN KENAR
Danışman: PROF. DR. MURAT YEŞİLTAŞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hizmet vermeye yatkınlık = Service orientation ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Proaktif işyeri davranışı = Proactive work behavior ; Proaktif kişilik = Proactive personality ; İnsan kaynakları = Human resources ; İnsan kaynakları politikası = Human resources policy ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Bu araştırmanın amacı, yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının hizmet verme yatkınlığı aracılığıyla proaktif çalışma davranışı üzerindeki etkisinde hizmet liderliğinin düzenleyici aracı rolünü incelemektir. Bu doğrultuda nicel araştırma yöntemi benimsenerek veriler anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma, Antalya'da bulunan beş yıldızlı konaklama işletmelerinde gerçekleştirilmiştir. Hipotezleri test etmek için Process makrosundan faydalanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler sosyal değişim teorisi, Den Hartog vd. (2004)'nin İKY – performans modeli ve sosyal öğrenme teorisiyle temellendirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre ilk olarak yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının, hem hizmet verme yatkınlığını hem de proaktif çalışma davranışını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra hizmet verme yatkınlığının proaktif çalışma davranışına olumlu etkisi bulunmaktadır. İkincisi, yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının proaktif çalışma davranışı üzerindeki etkisinde hizmet verme yatkınlığının aracı rolü bulunmuştur. Son olarak yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının hizmet verme yatkınlığı aracılığıyla proaktif çalışma davranışı üzerindeki etkisinde hizmet liderliğinin düzenleyici aracı rolü olduğu görülmüştür. Hizmet liderliğinin yüksek olduğu durumlarda aracılık modeli en anlamlı seviyede olduğu, düşük hizmet liderliğinde ise modelin anlamsızlaştığı tespit edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre çalışanların proaktif davranış sergileyebilmeleri için hem insan kaynakları uygulamalarının hem de algıladıkları liderlik düzeyinin dikkate değer unsurlar olduğu görülmüştür.  Bu bağlamda araştırma sonuçlarının konaklama işletmelerinde yüksek performanslı insan kaynakları uygulamalarının rolüne, bu uygulamaların çalışan davranışlarına nasıl yansıdığını açıklayarak ilgili literatüre katkı sağlamaktadır. Bunun yanı sıra konaklama işletmelerinde etkili bir liderlik tipi olduğu düşünülen hizmet liderliğiyle ilgili alana katkı sağladığı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to investigate the moderated mediation role of service leadership in the impact of high-performance human resources practices on proactive work behavior through service orientation. Accordingly, the quantitative research method was adopted and the data were collected through a questionnaire. Data were gathered from five-star accommodation companies' employees in Antalya region of Turkey. The Process macro was used to test the hypotheses. Relationships between variables in social exchange theory, Den Hartog et al. (2004)'s HRM-performance model and social learning theory. According to the results of the research, it has been determined that high performance human resources practices have a positive effect on both service orientation and proactive work behavior. In addition, service orientation has a positive effect on proactive work behavior. Second, the mediating role of service orientation was found in the effect of high-performance human resources practices on proactive work behavior. Finally, it has been seen that service leadership has a moderated mediation role in the effect of high-performance human resources practices on proactive work behavior through service orientation. It has been determined that the mediation model is at the most significant level in cases where the service leadership is high, and the model becomes meaningless when the service leadership is low. According to the results of the research, it has been seen that both human resources practices and perceived leadership level are important factors for employees to exhibit proactive behavior. In this context, the results of the research contribute to the relevant literature by explaining the role of high-performance human resources practices in accommodation companies and how these practices are reflected on employee behaviors. In addition, it is thought to contribute to the field of service leadership, which is thought to be an effective leadership type in accommodation companies.