Farklı çözücülerle hazırlanmış bitki özütlerindeki karbonik anhidraz (CA) inhibisyon seviyelerinin belirlenmesi; ca araştırmalarında yeni yaklaşımlar
Determining the level of carbonic anhydrase (CA) inhibition of plant extracts prepared by different solvents; new approaches in ca research
Yazar: DERYA CANSIZ
Danışman: PROF. DR. MURAT KÜÇÜK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık Biyokimya Ana Bilim Dalı / Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Bitki özütü = Plant extract ; Esterazlar = Esterases ; Karbonik anhidraz = Carbonic anhydrases ; Kromatografi = Chromatography ; Kromatografi-affinite = Chromatography-affinity ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; İnhibisyon = Inhibition

Özet:
Karbonik anhidraz (CA) metabolizma sonucu oluşan karbondioksitin (CO2) bikarbonat (HCO3-) ve hidrojen (H+) iyonuna dönüştürülerek ortamdan uzaklaştırılmasında hayati öneme sahip bir enzimdir. Bugün çok yaygın olan kanser, obezite, glokom, nörolojik bozukluklar, epilepsi gibi hastalıkların tedavisinde CA enziminin inhibitörleri ilaç etken maddesi olarak araştırılmakta veya kullanılmaktadır. Piyasada bulunan çoğu sentetik olan ilaçların yan etkileri fazla ve vücut sıvılarındaki çözünürlükleri düşüktür. Özellikle sentetik ilaçların yan etkilerinin ve biyouyumsuzluklarının fazla olması günümüzde bitkisel kaynaklı ilaçlara yönelimi artırmıştır. Bu tez çalışmasında bitki ekstraktlarının karbonik anhidraz inhibisyonları belirlendi. Bu amaçla karbonik anhidrazın aktivitesini belirlemek için kullanılan esteraz ve hidrataz aktivitesi kullanıldı.  Hidrataz aktivitesi esterazdan farklı olarak enzimin fizyolojik aktivitesidir. Bu çalışma sırasında üç farklı çözücüde (su, asetonitril ve metanol) ekstre edilmiş numuneler kullanılarak denemeler yapıldı. Tüm bunlarla beraber çalışılan numunelerden en iyi sonuç alınan numune seçilerek HPLC ile kromatografik profilleri belirlendi. Çözücünün aktif bileşen ekstraksiyonundaki etkisi farklı çözücülerle elde edilen ekstraktların kromatogramları ve aktiviteleri karşılaştırılarak ortaya koyuldu. Bu çalışmanın yapılmasıyla ilaç etken maddesi olarak yeni CA inhibitörlerinin belirlenmesindeki önemli bir adım tamamlanmış oldu. Daha ileri yapılacak çalışmalarla birçok hastalığın tedavisi için yan etkileri daha az olan ya da hiç yan etkiye sahip olmayan vücutla biyouyumluluğu yüksek yeni ilaç hammaddeleri geliştirilebilecektir.

Abstract:
Carbonic anhydrase (CA) is a vitally important enzyme in the removal of metabolically produced carbon dioxide (CO2) from the medium through its conversion to bicarbonate (HCO3-) and hydrogen (H+) ions. Today the inhibitors of CA found in mammalian blood are either used or investigated as drug active ingredient for the treatment of the widespread diseases such as cancer, obesity, glaucoma, neurological disorders and epilepsy. The common drugs, most of which are synthetic, found in the market have many side effects and low solubility in bodily fluids. The high bio-incompatibility and side effects of the synthetic drugs increased the tendency towards plant based drugs. In this study CA inhibitory activities of plant extracts were determined. For this purpose, esterase and hydratase activities commonly used to determine the carbonic anhydrase activity were utilized. Unlike hydratase activity, of esterase is the physiological activity of the enzyme. During this study, three different solvents (water, acetonitrile and methanol) were performed using the samples in the extraction experiments. Chromatographic profiles from the HPLC of the samples were determined along with the activity measurements. The effect of active composition of the extracts resulting from the type of solvent were demonstrated by comparing chromatographic profiles and and activities. With this work, an important step in the determination of the pharmaceutically active substance was completed in finding new carbonic anhydrase inhibitors. With further investigations for the treatment of many diseases with fewer side effects or no side effects, new drug leads having high           bio-compatibility with the body can be developed.