Türkiye'nin yenilenebilir enerji tüketimi ile sağlık göstergelerinin STIRPAT model çerçevesinde yapay sinir ağları ile analiz edilmesi
The analysi̇s of arti̇fi̇ci̇al neural network wi̇thi̇n the framewaork STIRPAT model of renewable energy consumpti̇on and health i̇ndi̇cators i̇n Turkey
Yazar: FADİME ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SEMA BEHDİOĞLU
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Bebek ölümleri = Infant mortality ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Sağlık = Health ; Sağlık göstergeleri = Health indicators ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık politikası = Health policy ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Bir toplumun varlığını sürdürebilmesinin en önemli koşulu sağlıklı bireylere sahip olmasıdır. Sağlıklı toplumların üretim gücü sürekli olarak artmaktadır. Toplumlar bu üretimi sağlamak ve devam ettirmek için yoğun bir enerjiye gereksinim duymaktadır. Günümüzde de enerji gereksinimlerini gidermek amacıyla gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmektedir. Bu yüzden sağlık ile yenilenebilir enerji arasındaki ilişkinin önemi gittikçe daha da anlaşılır hale gelmektedir. Bu ilişkiyi dengelemek ve birlikte yürütmek ülkeler için büyük önem arz etmektedir.
Bu çalışmada 1975-2013 yılları arasında Türkiye'nin sağlık ve aynı zamanda gelişmişlik düzeyini ölçen sağlık göstergeleri ile yenilenebilir enerji tüketimi arasındaki ilişki STIRPAT modeli çerçevesinde yapay sinir ağları kullanılarak incelenmiş ve yenilenebilir enerji tüketiminin geleceğine yönelik tahminler yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda kalkınmışlık göstergesi olarak da kullanılan sağlık göstergelerinin yenilenebilir enerji tüketimini dolaylı olarak etkilediği bulunmuştur. Bu bağlamda Türkiye'nin sağlık politikalarını düzenleyerek ve geliştirerek kalkınması, yenilenebilir enerji potansiyelini daha etkin şekilde kullanarak yenilenebilir enerji tüketimini arttırması gerektiği sonucuna varılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Bebek ve Çocuk Ölümleri, Doğumda Yaşam Beklentisi, Sağlık Harcamaları, STIRPAT, Yapay Sinir Ağları, Yenilenebilir Enerji

Abstract:
The most important condition to maintain the existence of a society is to have healthy individuals. Production power of healthy societies has continuosly been increasing. Societies are in need of a considerable amount of energy to continue and ensure this production. Nowadays, developed and devoloping countries are giving preference to renewable energy source in order to supply their energy needs. Therefore, the importance of the relationship between renewable energy and health are becoming increasingly clear. To balance and manage this relationship has a major importance for those countries.
In this study, the relationship between Turkey's health indicator which are also used to measure development level and renewable energy consumption for 1995-2013 was examined  using artificial neural network within the framework STIRPAT model. Also a prediction for the future of renewable energy consumption was presented. In conclusion, it was found that health indicators which are also used as development indicators, has an indirect effect on the renewable energy consumption. In this regard, it can be stated that the development plan in Turkey must be handled by improving and reforming health policies, in addition to increasing the renewable energy consumption with a more efficient use of its renewable energy potantial.


Keywords: İnfant and child mortality, Life expectancy, Health expenditure, STIRPAT, Artificial neural network, Renewable energy.