1982 Anayasası'na göre ayrımcılık yasağı
The ban of discrimination to the 1982 Constitution
Yazar: FAZIL ALTINORDU
Danışman: PROF. DR. GÜL AKYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Ayrımcılık = Discrimination ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Ayrımcılık Yasağı kavramının, doğuşundan1982 Anayasası'nda ele alınmasına kadar geçen süreci incelemek ve busürecin Ayrımcılık Yasağının oluşmasında ve uygulanmasında ki etkilerikonusuna bir yorum getirebilmektir. Bu çerçevede birinci bölümde, AyrımcılıkYasağı kavramı ile Ayrımcılık Yasağının tarihsel gelişimi incelenmeyeçalışılmıştır. Ayrımcılık Yasağı kavramının, asıl olarak eşitlik ilkesi çatısıaltında gelişme gösterdiği, eşitlik ilkesinin Avrupa'da ve Amerika'da ortayaçıkmasının ardından evrensel nitelik kazanma süreci anlatılmayaçalışılmıştır. Eşitlik ilkesi kavramı; Avrupalı düşünürlerin kuramları ile dahageniş çapta ele alınmaya başlamıştır. Öyle ki her bir düşünür eşitlik ilkesikavramına, kendi düşünce ekseni etrafında yaptığı yorumlarla zenginlikkatmıştır. Tüm bu farklı yorumlar, eşitlik ilkesinin, Avrupa'da ve Amerika'dayayılmasına; ulusal ve uluslar arası belgelerde yer almasına zeminhazırlamıştır.İkinci bölümde Ayrımcılık Yasağı kavramının esas olarak ele alındığı;eşitlik ilkesi kavramı çatısı altından çıkarak ayrı bir hüviyet kazandığı; Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi'ne ve ilgili maddelerine yer verilmiştir. Avrupaİnsan Hakları Sözleşmesi, Ayrımcılık Yasağı kavramını özel olarak birmaddesiyle koruma altına almış ayrıca da farklı maddelerle bu korumayıpekiştirmiştir. Bununla birlikte Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde yerverilen hak ve özgürlüklerin uygulanabilirliği açısından koruma mekanizmasıolarak; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kurulmuştur. Bu bölümde ayrıcaAvrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Ayrımcılık Yasağı konusunda verdiğikarar örneklerine de yer verilmiştir.Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, somut olaylarda, AyrımcılıkYasağı'nın ihlal edilip edilmediğine karar verirken bazı ölçütleri bazalmaktadır. Mahkemenin açılan bir davada hangi kıstaslara göre kararverdiği de örnek davalarla birlikte açıklanmıştır.112Üçüncü bölümde Ayrımcılık Yasağı ilkesinin Türk hukukunda gelişimianlatılmıştır. Bu bölüm başlığı altında, ayrımcılık türleri ve uygulamaları,tarihsel olaylar, fermanlar ve Cumhuriyet dönemi anayasalarında yer alanşekilleriyle Ayrımcılık Yasağı ve gelişimi ele alınmıştır. Osmanlı Devletihukuku, İslam dininin emrettiği kurallardan oluşan şer'i hukuku benimsemişolması nedeniyle, Cumhuriyet sonrası Türk hukuku ile ciddi farklılıklartaşımaktadır. Çok uluslu bir devlet olan Osmanlı Devleti'nde ki eşitlik veayrımcılık uygulamaları, kendisini, özellikle Müslüman olan Osmanlıvatandaşları ile Müslüman olmayan vatandaşları arasında göstermiştir.Vatandaşlar arasında uygulanan bu ayrımcılık; zaman içerisinde ilan edilenfermanlar ve kabul edilen kanunlarla giderilmeye çalışılmıştır. OsmanlıDevleti'nde ayrıca kadın erkek eşitliği de günümüz Türk hukukuna göre barizfarklılıklar içermektedir. Çalışmamızda Osmanlı Devleti zamanındauygulanan bu iki tür ayrımcılık örneklerine ve iyileştirme çabalarına yervermeye çalıştık.Cumhuriyet dönemi anayasaları, Osmanlı Devleti zamanında kabuledilmiş bazı kanunların yanında, birçok Avrupa Devleti anayasalarını daörnek alarak; eşitlik ilkesi kavramına yer vermişler böylece Türk hukukundaAyrımcılık Yasağının gelişmesinde etkili olmuşlardır. Cumhuriyet dönemianayasalarında yer verilen eşitlik ilkesi; 1982 Anayasası'na da örnekoluşturmuş, bazı farklı ibareler eklenerek eşitlik ilkesi kavramı buanayasamızda da yer almıştır.Son bölümde ise; tezimizin başlığını oluşturan 1982 Anayasası'nagöre ayrımcılık yasağına yer verilmiştir. Anayasamızda 10. madde de kabuledilen eşitlik ilkesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde yer alan ayrımcılıkyasağı kavramını karşılamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti, anayasalgüvence altına aldığı bu ilke ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne buşekilde uyum sağlamaktadır. Bu bölümde 1982 Anayasası'nın 10. maddesiile koruma altına aldığı ayrımcılık türlerine yer verilerek, korumaya yönelikkanun çalışmaları da anlatılmıştır. Ayrıca Avrupa İnsan HaklarıMahkemesi'nin Türkiye ile ilgili verdiği karalardan ayrımcılık yasağı ihlaliiddiasını taşıyan birkaç örnek karar da incelenmiştir. Son olarak da AnayasaMahkemesi'nin bu konuda karar verirken göz önünde bulundurduğu kıstaslaryine örnek kararlarla açıklanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the process of the revealingof the concept non-discrimination from its birth to the point stated in the 1982Constitution and to be able to comment on the effects of the law of nondiscriminationin terms of preparation and practising. In this sense ,theconsept of the ban of non-discrimination and the etymology of the ban ofnon-discrimination have been studied. With the concept of the ban of nondiscrimination,originally developed under the principle of equality at firstsight, the development process of the principle of equality in Europe andAmerica after it has been deserved as the universal value will be stated.The consept of equality, with the ideas of European thinkers began to bewidely discussed. By the way, each thinker has contributed some to theconsept of equality. All these various comments have enabled the principleof equality to state in the documents both nationally and internationally inEuropa and America.In the second part, the ban of non-discrimination has taken a differentidentitiy by getting out of the frame the principle of equlity. And, the EuropanHuman Rights Convention and its decisions have taken place. EuropanHuman Rights Convention has taken the ban of non-discrimination underprotection with its a special article and supported it with other varios articles.Besides, the Europan Court of Human Rights was established for the sake ofthe practising of the rights and fredooms stated. In this part, the sampledecisions related to the ban of non-discrimination by the Europen Court ofHuman Rights have also been stated. The Europan Court of Human Rightshas some provisions in deciding whether the ban of non-discrimination isviolated or not. Furthermore, how the Europen Court of Human Rights decideon a file and which criteria it has proceeded are stated with the help ofsample court cases.In the third part, the principle of development in the ban of nondiscriminationhas been given with respect to the Turkish legal system. Inaddition to this, discrimination types and applications, historical events, andthe edicts and the ban of non-discrimination with its place in the constitutionof the republic period have been handled. There are strict differencesbetween Turkish legal system pursuing the period of republic and theOttoman Empire adopted the law based on the rules of the Islam religion.The discriminatory practices and equality of Muslims and non-Muslimscitizens took place in the Ottaman Empire, a multinational state. Thisdiscrimination applied among citizens started to be prevented by the edictsand the law in time. We have seen the differences about the equalitybetween man and woman in ottaman empire with respect tothe the equalitypractised in Turkish legal system. In this study, we have studied to exemlifythe the discriminatory practices and its rehabilitation practises.With the laws legislated in period of the Ottoman Empire, costitutionsof the Republic period, as well as particularly some costitutions taken fromsome european countries as examples have provided to state the consept ofequality, so they have become efficient to develop the ban of nondiscriminationin Turkish legal system. The equality principle taking place inthe constitutions of the republic period has become sample for theconstitution of 1982 and the equality principle has tas taken place with someextra articles in this constitution.In the last part, the title of our thesis, the ban of non- discrimination interms of the Constitution of 1982 has taken place. The principle of equalityadopted in article 10 of our constitution refers to the concept of the ban ofnon-discrimination with respect to Europan Human Rights Convention.In article 10 of our constitution adopted the principle of equality,Europan Human Rights Convention on the prohibition of discrimination refersto the consept of. The Republic of Turkey, where the principle ofconstitutional guarantees and the Europan Human Convention is so adapted.The Europan Court ofHuman Rights concerning Turkey was given a landclaims for breach of the discrimination on the move decided a few samples116were examined. Lastly, the Supreme Court considered these issues whendeciding on issues that are stil open in case the decisions. The Republic ofTurkey which guarantees the principle of constitutional is in accordance withthe Europan Human Convention. In this part the discriminatory practicesadopted by the aricle 10 in the constitution and laws relatedto the title havebeen stated. Besides, some sample decisions handeled by the EuropenCourt of Human Rights have been examined. Lastly, some criterion theEuropen Court of Human Rights has dealt with have been stated withsamples.