Avrupa Birliği ve Türkiye'nin döngüsel ekonomi performanslarının karşılaştırmalı bir analizi
A comparaive analysis of the circular economy performance of the European Union and Turkey
Yazar: ESRA POLAT
Danışman: DOÇ. DR. VEYSEL YILMAZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döngüsel ekonomi = Circular economy

Özet:
İnsan ve çevre yaşamının devamlılığı atık miktarlarının önüne geçmek, atıkları kökeninde engellemek, mevcut atıkları sistemde yeniden kullanılabilir, geri dönüştürülebilir şekilde değerlendirmek ve imha etmek, kaynakların etkin kullanılmasını teşvik etmek amacıyla döngüsel ekonomi modeli tüm dünyada üzerinde durulan bir durumdur. Buradan hareketle bu tez çalışmasının amacı, AB üyesi ülkeler ile Türkiye'nin döngüsel ekonomi sürecindeki performanslarını karşılaştırmalı olarak incelemek, mevcut durumu ortaya çıkarmak, gelecek projeksiyonu oluşturarak sürdürülebilirlik uygulamalarına katkı sağlamaktır. Bu amaç doğrultusunda toplam 29 ülkenin (Türkiye ve İngiltere dahil) 2014-2018 yılları arasındaki döngüsel ekonomide göstermiş oldukları performanslar karşılaştırılmıştır. Analize konu edilen 4 girdi ve 4 çıktı olmak üzere 8 değişken seçilmiştir. Girdi değişkenleri kişi başına kentsel atık üretimi, ülkelerin nüfusu, ekonomik faaliyete göre çevre vergileri (NACE Rev. 2) ve ülkelerin kişi başına reel GSYİH'leridir. Çıktı verileri ise belediye atıklarının geri dönüşüm oranı, kaynak verimliliği, biyolojik atıkların geri dönüşümü ve kişi başına sera gazı emisyonlarıdır. Nicel yöntemin kullanıldığı araştırmanın veri seti Eurostat veri tabanı üzerinden elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde veri zarflama tekniği kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre döngüsel ekonomi konusunda belirli ülkeler (Avusturya, Belçika, Birleşik Krallık, Litvanya, Lüksemburg vb.) sürekli yüksek performans sergilerken, bazılarının değişkenlik gösterdiği ve bazı ülkelerin ise (Yunanistan, Fransa, Portekiz, Türkiye vb.) ise düşük performans  gösterdiği görülmektedir.

Abstract:
The circular economy model is emphasised worldwide to ensure the continuity of human and environmental life, prevent waste generation, evaluate and dispose of existing waste in a reusable and recyclable way, and encourage efficient resource use. The aim of this thesis is to comparatively examine the performances of EU member countries and Turkey in the circular economy process, reveal the current situation, and contribute to sustainability practices by creating future projections. To achieve this, the performances of 29 countries, including Turkey and the UK, in the circular economy between 2014-2018 were compared using eight variables, four input and four output, for the analysis. The input variables for this study include urban waste generation per capita, country population, environmental taxes by economic activity (NACE Rev. 2), and real GDP per capita of countries. The output data are the municipal waste recycling rate, resource efficiency, biological waste recycling, and greenhouse gas emissions per capita. The dataset of the study, in which the quantitative method was used, was obtained from the Eurostat database. Data envelopment techniques were used to analyze the data obtained. According to the results of the analyses, some countries (Austria, Belgium, United Kingdom, Lithuania, Luxembourg, etc.) show consistently high performance in the circular economy, together with some show variability, and some countries  (Greece, France, Portugal, Turkey, etc.)low performance.