Termik santrallerin neden olduğu hava kirliliğinin sentinel-5P uydu verileriyle araştirilmasi
Investigation of air pollution caused by thermal power plants using sentinel-5P satellite data
Yazar: BİLGE BÜTÜN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN ORHAN
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı / Harita Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Hızla artan dünya nüfusuyla birlikte gelişen sanayi, teknoloji ve şehirleşme, ihtiyaç duyulan enerjiyi de arttırmaktadır. Ancak enerji üretimi, endüstrinin gelişimi ve nüfus artışı, beraberinde hava kirliliği gibi küresel bir sorunu da getirmektedir. İnsan sağlığının birincil çevresel belirleyicisi hava kalitesidir. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre Dünya nüfusunun %92'si, hava kirletici sınır değerlerin aştığı bölgelerde yaşamaktadır. Azot dioksit (NO2), sülfür dioksit (SO2), karbon monoksit (CO), ince partikül madde (PM2.5) gibi hava kalitesini etkileyen emisyonlar ve partikül maddeler fosil yakıtların yanması, endüstriyel işlemler ve taşıtlardan kaynaklanan emisyonlar gibi kaynaklarla havaya karışırlar. Bu emisyonların ve maddelerin havaya karışmasıyla birlikte solunum yolu rahatsızlıkları, kanser, kalp problemleri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.
Ülkemizde ihtiyaç duyulan enerjinin önemli bir bölümü işletmede olan 53 adet kömür yakıtlı termik santralden sağlanmaktadır. Bu santrallerden en büyük 7 tanesinin toplam kurulu gücü (10.673 MW), 53 adet termik santralin kurulu gücünün (20.443 MW) %52'sine tekabül etmektedir. Bu çalışmada, Fosil kaynaklı yakıtlardan enerji üreten bu 7 adet termik santralin ortaya çıkarmış olduğu hava kirliliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Sentinel-5p uydusundan alınan CO, NO2 ve SO2 emisyon verileri ile termik santrallerin hava kalitesi açısından çevresel etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı üzerinden Zonguldak/Çatalağzı-Kuzkaya, Kahramanmaraş/Elbistan, Çanakkale/ Biga İçdaş, Hatay/İskenderun istasyonlarına ait PM2.5 ve PM10 kirletici emisyon değerleri de incelenmiştir. Yapılan bu çalışmanın sonuçları doğrultusunda NO2 ve CO yoğunluklarının İsken Sugözü Termik Santrali merkezli çalışma alanı hariç diğer çalışma bölgelerinde termik santral çevresinde yoğunlaştığı ve SO2 emisyonunun ise Afşin-Elbistan A ve B Termik Santralleri hariç diğer termik santral çevrelerinde anlamlı bir yoğunlaşma gözlemlenmediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Corine 2018 Arazi Örtüsü verileriyle oluşturulan haritalarda ise termik santralin tarımsal alan, yerleşim yeri ve ormanlık alan bölgelerine uzaklığı ve çalışma sahaları içerisindeki kapladıkları alanlar hektar cinsinden belirtilmiş ve yorumlanmıştır.

Abstract:
Developing industry, technology and urbanisation together with the rapidly increasing world population increases the energy needed. However, energy production, industrial development and population growth bring along a global problem such as air pollution. The primary environmental determinant of human health is air quality. According to the World Health Organisation, 92% of the world population lives in regions where air pollutant limit values are exceeded. Emissions and particulate matter affecting air quality such as nitrogen dioxide (NO2), sulphur dioxide (SO2), carbon monoxide (CO), fine particulate matter (PM2.5) and particulate matter enter the air from sources such as fossil fuel combustion, industrial processes and emissions from vehicles. When these emissions and substances enter the air, they can cause serious health problems such as respiratory diseases, cancer and heart problems.
 A significant portion of the energy needed in our country is provided by 53 coal-fired thermal power plants in operation. The total installed capacity of the 7 largest of these power plants (10.673 MW) corresponds to 52% of the installed capacity of 53 thermal power plants (20.443 MW). In this study, it is aimed to investigate the air pollution caused by these 7 thermal power plants that produce energy from fossil fuels. For this purpose, CO, NO2 and SO2 emission data from Sentinel-5p satellite were used to determine the environmental impacts of thermal power plants in terms of air quality. In addition, PM2.5 and PM10 pollutant emission values of Zonguldak/Çatalağzı-Kuzkaya, Kahramanmaraş/Elbistan, Çanakkale/Biga İçdaş, Hatay/İskenderun stations were also analysed through the National Air Quality Monitoring Network of the Ministry of Environment, Urbanisation and Climate Change. In line with the results of this study, it was concluded that NO2 and CO concentrations are concentrated around the thermal power plants in other study regions except the study area centred on İsken Sugözü Thermal Power Plant, and SO2 emission is not significantly concentrated around the thermal power plants except Afşin-Elbistan A and B Thermal Power Plants. In the maps created with Corine 2018 Land Cover data, the distance of the thermal power plant to agricultural areas, settlements and forest areas and the areas they cover within the study areas are indicated and interpreted in hectares.