Şizofreni hastasına bakım veren aile üyelerinin öz etkililik düzeylerinin bakım yüküne etkisinin incelenmesi
Assessing the effect the level of self-efficacy of family members caring for schizophrenic patients has on the caring burden
Yazar: HATİCE DURMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE OKANLI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile = Family ; Aile desteği = Family support ; Etkililik = Effectiveness ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu araştırma şizofren hastasına bakım veren aile üyelerinin öz-etkililik düzeylerinin bakım yüküne etkisinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.Araştırma, Atatürk Üniversitesi Yakutiye Araştırma ve Uygulama Hastanesi ve Erzurum Numune Hastanesi Psikiyatri Poliklinikleri'nde 15.11.2010-30.05.2011 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, belirtilen tarihler arasında DSM IV tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış yatan veya evde ayaktan takibi yapılan ve araştırma kriterlerine uyan tüm şizofreni hastasına bakım veren aile üyeleri oluşturmuştur. Evrende örneklem seçimine gidilmemiştir. Araştırmaya 69 şizofreni hastasına bakım veren aile üyeleri ile başlanmış ancak 7 bakım verici çeşitli nedenlerle araştırmayı tamamlayamadığından araştırma toplam 62 bakım verici ile tamamlanmıştırVeriler, hasta ve bakım vericilerin tanıtıcı özelliklerini belirleyen soru formu, ''Öz-etkililik Ölçeği'' ve ''Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği'' kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 17.0 paket programı ile yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ortalama, sayı, yüzdelik dağılımı, varyans analizi, Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda bakım veren aile üyelerinin toplam öz-etkililik puan ortalaması 76.4 ± 17.76, bakım yükü toplam puan ortalaması ise 68.64 ± 18.60 olarak bulunmuştur. Bu değerler bakım veren aile üyelerinin öz-etkililiklerinin orta düzeyde, bakım verme yüklerinin ise yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir.Bakım veren bireylerin öz-etkililik alt boyutları ve bakım yükü ölçeğinden aldıkları puan ortalamaları arasındaki ilişkiye bakıldığında davranışı tamamlama alt boyutu ile bakım yükü ölçeği toplam puan ortalaması arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=-.259 p<0.01). Bu sonuca göre davranışı tamamlama düzeyi arttıkça bakım yükü azalmaktadır.Engellerle mücadele alt boyutu ile bakım yükü ölçeği toplam puan ortalaması arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=-.358 p<0.05). Buna göre engellerle mücadele düzeyi arttıkça bakım yükü azalmaktadır.Bakım veren bireylerin öz-etkililik ve bakım yükü ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalamaları arasındaki ilişki incelendiğinde, toplam puanlar arasında negatif yönde ilişki bulunmuştur(r=-.260 p<0.01). Bu sonuç bakım veren aile üyelerinin öz-etkililik düzeylerinin yükseldikçe bakım yüklerinin azaldığını göstermektedir.Bakım veren aile üyelerinin bakım yüklerini hafifletmek için öz-etkililiklerinin artırılması önemlidir. Bu veriler doğrultusunda bakım veren bireylerin öz-etkililiklerini artırmak için eğitim planlanması gerekir. Bu nedenle psikiyatri hemşirelerinin bu konudaki farkındalığının artırılması ve bakım veren aile üyelerinin desteklenmesi önerilebilir.Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Bakım Veren, Öz Etkililik, Bakım Yükü, Hemşire

Abstract:
The purpose of this descriptive study is to investigate how the level of self-efficacy of family members, caring for schizophrenic patients, affects the caring burden.This study was conducted between 15.11.2010 and 30.05.2011 at the psychiatric polyclinics of Atatürk University Yakutiye Research and Application Hospital and Erzurum Numune Hospital. The study population comprised of all family members caring for patients diagnosed with schizophrenia (inpatients, or patients monitored at home, and all patients compatible with the study criteria) in accordance with DSM IV diagnosis measures between the dates stated above. No specific sample groups were chosen from the population. The study started with 69 family members caring for schizophrenic patients, and was completed with 62 caregivers, as 7 caregivers weren?t completed from the study due to various reasons.A questionnaire that defines descriptive characteristics of patients and caregivers, the Self-Efficacy Scale, and Zarit?s Burden Interview (ZBI) were used to gather data for this study. A SPSS 17.0 package program was used to conduct data analysis. Means, numbers, percentages, variance analysis, and Pearson?s Correlation Analysis were used to analyze data.In conclusion of the study, the total self-efficacy score mean of family members who were care 76.4 ± 17.76, and the burden total score mean was 68.64 ± 18.60. These results illustrate that caring family members have a moderate level of self-efficacy, and a high level caring burden.After taking in to consideration relationship between the score means from the self-efficacy sub-scales of caring individuals and their score means of the burden interview, there is a significant inverse relationship between the score mean for the sub-scale ?Behavior Completion? and the score mean of the Burden Interview (r=-.259 p<0.01). In conclusion, the burden decreases as behavior completion increases.There is a significant inverse relationship between the sub-scale ?fighting against limitations? and the total score mean from the burden interview (r=-.358 p<0.05). In conclusion, the burden decreases as fighting against limitations increases.There was an inverse relationship between total score mean of the self-efficacy level of caring individuals and score mean they obtained from the Burden Interview (r=-.260 p<0.01). In conclusion, the caring burden decreases as the level of self-efficacy of caring family members increases.It is important to increase the self-efficacy level of caring family members in order to ease their caring burden. In line with this data, education planning should need in order to increase the self-efficacy level of caring family members. Therefore, awareness of psychiatric nurses was increased on this issue and was supported for family members caring can be recommended.Keywords: Schizophrenia, Caregiver, Self-Efficacy, Burden Care, Nurse