Antalya ili koşullarında sera örtü malzemesi olarak kullanılan yumuşak plastik örtü malzemesinde dolu hasar yoğunluğunun belirlenmesi
Determination of hail damage density on soft plastic cover material used as greenhouse cover material in the conditions of Antalya city
Yazar: MEHMET KIYAR
Danışman: PROF. DR. KENAN BÜYÜKTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Dolu hasarı = Hail damage ; Seralar = Greenhouses ; Tarım sigortası = Agricultural insurance ; Termal kamera = Thermal camera ; Çekme dayanım testi = Tensile strength test

Özet:
Ülkemiz örtüaltı varlığı bakımından dünyada ilk dört ülke arasında yer almakla birlikte Avrupa'da İspanya'nın ardından ikinci sırada gelmektedir. Son 10 yılda seracılığın gelişmesi ile birlikte Tarım ve Orman Bakanlığı tarafınca artan hibe ve destekler neticesinde bu oran hızla artmaya devam etmektedir. Ülkemizdeki mevcut örtüaltı varlığını %90 oranında plastik örtülü bitkisel üretim yapıları (plastik sera, alçak tünel, yüksek tünel) oluşturmaktadır. Doğal afetler, toplumun sosyo-ekonomik faaliyetlerini büyük ölçüde engelleyen, can ve mal kayıplarına sebep olan doğa olayları olarak tanımlanmaktadır. Bu afetlerden özellikle kuraklık, sel/taşkın ve dolu afetleri en fazla yaşanan ve oldukça büyük alanlarda etkisini gösteren afetlerdendir. Bu çalışmada, dolu yağışının Antalya ilindeki polietilen örtü seralarda plastik örtü malzemesinde yarattığı hasar düzeyinin belirlemesi amaçlanmıştır. Çalışma Antalya ili ve ilçelerinde sera sigortası kapsamında sigortalanmış ve dolu yağışları nedeniyle hasar görmüş PE örtülü plastik seralarda yürütülmüştür. Dolu yağışı nedeniyle PE sera örtülerinde oluşan delik (örtünün yırtılması) ve vuruk (örtünün iç bükey biçimde esnemesi) hasar çaplarının ve yoğunluğunun belirlenmesi amacıyla termal görüntüler alınmıştır. Bu amaçla iki farklı termal kamera (TESTO Marka 882 ve Seek Compact Pro) ile Antalya merkez ve seracılığın yaygın yapıldığı ilçelerinde dolu zararının olduğu seralardan ölçümler alınmıştır. Çalışmada ayrıca dolu hasarının sera örtüsünün dayanımına olan etkisi de incelenmiştir. Bunun için, sera örtüsünde meydana gelen dolu hasarlarına ait sınır değerlerini belirlemek amacıyla, materyal olarak seçilen seraların dolu hasarı olmayan kısımlarından alınan örtü malzemelerinin çekme dayanım testleri yapılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler ve alınan termal görüntüler kullanılarak dolu hasar çapları ve hasar yoğunluğu grafikleri oluşturulmuş ve dolu yağışının sera örtü malzemelerinde oluşturduğu hasarın dereceleri belirlenmiştir. Dolu yağışı nedeniyle sera örtüsünde meydana gelen deliklerin sera örtü malzemesinin dayanımına olan etkisinin belirlenmesi amacıyla 4 farklı delik çapı üç farklı yoğunluk seviyesinde değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler her bir kullanım yaşı için ayrı olarak yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, vuruk çaplarının 0.3 cm ile 1.3 cm arasında olduğu ve ortalama vuruk çapı değerinin ise 0.72 cm olduğu belirlenmiştir. Yine, dolu zararı nedeniyle PE örtülerde meydana gelen delik çaplarının 0.7 cm ile 1.5 cm arasında olduğu ve ortalama delik çapı değerinin ise 1.1 cm olduğu belirlenmiştir. Proje boyunca termal kamera ile ölçüm yapılan seraların sadece çok az bir kısmında dolu zararı nedeniyle meydana gelen delik çaplarının 1.5 cm'den büyük olduğu belirlenmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Termal kamera, Çekme dayanım testi, Tarım sigortası, Dolu vuruk hasarı, Dolu delik hasarı

Abstract:
Although our country is among the first four countries in the world in terms of greenhouse existence, it ranks second in Europe after Spain. With the development of greenhouse cultivation in the last 10 years, these rates continue to increase rapidly as a result of increasing grants and supports by the Ministry of Agriculture and Forestry. Plastic covered plant production structures (plastic greenhouse, low tunnel, high tunnel) constitute 90% of the existing greenhouse existence in our country. Natural disasters are defined as natural events that hinder the socio-economic activities of the society and cause loss of life and property. Among these disasters, especially drought, flood/flood and hail disasters are the ones that are experienced the most and show their effects in very large areas. In this study, it was aimed to determine the damage level of the plastic cover material in polyethylene cover greenhouses in Antalya city. The study was carried out in polyethylene covered plastic greenhouses that were insured under greenhouse insurance and damaged due to hail in Antalya city and its districts. Thermal images were taken to determine the diameter and density of hole (tearing of the cover) and dent (concave stretching of the cover) damage in polyethylene greenhouse covers due to hail. For this purpose, two different thermal cameras (TESTO Brand 882 and Seek Compact Pro) were used and measurements were taken from the greenhouses where there was a hail damage in the center of Antalya and its districts where greenhouse cultivation is common. In the study, the effect of hail damage on the strength of the greenhouse cover was also investigated. For this, tensile strength tests of the cover materials taken from the parts of the greenhouses selected as the material without hail damage were carried out in order to determine the limit values for hail damage in the greenhouse cover. By using the data obtained in the study and the thermal images taken, hail damage diameters and damage density graphs were created and the degrees of damage caused by hail precipitation on greenhouse cover materials were determined. In order to determine the effect of the holes in the greenhouse cover due to hail, on the strength of the greenhouse cover material, 4 different hole diameters were evaluated at three different density levels. These evaluations were made separately for each age of use. According to the results obtained, it was determined that the diameter of the nip was between 0.3 cm and 1.3 cm, and the average nip diameter value was 0.72 cm. Again, it was determined that the hole diameters occurred in PE covers due to hail damage were between 0.7 cm and 1.5 cm, and the average hole diameter value was 1.1 cm. It was determined that the hole diameters caused by hail damage were greater than 1.5 cm in only a few of the greenhouses measured with thermal cameras throughout the project.

KEYWORDS:  Thermal Camera, Tensile strength test, Agriculture İnsurance, Hail bumpy damage, Hail hole damage