Türk harf inkılabının grafik tasarımda etkileri:Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerine ait afiş ve kitap kapaklarının karşılaştırmalı analizi
Impacts of Turkish alphabet reform on graphic design: Acomparative analysis of poster and book covers from Constitutionalism and Republican periods
Yazar: MUHAMMED SARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSAN KORUCU TAŞOVA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı / Grafik Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Afiş sanatı = Poster art ; Afişler = Posters ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Devrimler = Revolutions ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Harf inkılabı = Alphabet revolution ; Kitap kapağı = Book cover ; Meşrutiyet = Constitutional monarcy

Özet:
Grafik tasarım binlerce yıllık geçmişi olan bir insanlık serüvenidir. Mağara
duvarlarına yapılan görseller ve simgeler ile başlayan bu iletişim dili, tabletler,
papirüsler, hiyeroglifler, sesler ve yazı ile devam etmiştir. Yazı ait olduğu
toplumun nitelik ve nicelik göstergesi rolüne bürünmüş ve usta kişilerin elinde
kitlelerin ilgisini çekmek ve toplumu yönlendirmek için kullanılmıştır. Bu
çalışmada, Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemlerine ait afiş ve kitap kapaklarının
karşılaştırmalı analizinin yapılması amaçlanmıştır. Türkiye'nin geçirdiği en
önemli sosyal ve eğitimsel değişimlerden birisi yeni Türk Alfabesine geçiştir.
Araştırmamız, Türk Harf İnkılabının Türk toplumuna ve grafik tasarıma
etkilerinin anlaşılması önemlidir. Bu amaçla, Meşrutiyet ve Cumhuriyet
dönemlerine ait politik, tiyatro-sinema ve eğlence ile tüketim unsurları alt
gruplarından afiş tasarımları seçilmiş, nitel yöntemle ve sanat eserlerine
eleştirel analiz değerlendirme soruları esas alınarak karşılaştırması yapılmıştır.
Çalışmanın üç hipotezi vardır. Bunlar sırasıyla; Türk Harf İnkılabı Meşrutiyet
dönemi grafik tasarım kavramını etkilemiştir; Harf İnkılabı sayesinde grafik tasarım
Meşrutiyet Dönemine göre daha geniş kitlelere ulaşma olanağı bulmuştur ve
Cumhuriyet dönemi grafik tasarımı Meşrutiyet dönemi grafik tasarımı
çalışmalarından daha etkili olmuştur şeklinde belirlenmiştir. Karşılaştırmalı analiz
sonucunda, yeni alfabenin Meşrutiyet dönemi grafik tasarım kavramının
değişmesinde etkili olduğu, harf inkılabı ile yeni dönem grafik tasarım çalışmalarının
daha geniş kitlelere ulaşma olanağı bulduğu görülmüştür. Sonuç olarak, Latin
harfleri ile çağdaş grafik tasarımın gelişimine devam edilmesi, diğer taraftan eski
alfabe ile üretilen tasarımların ortaya çıkarılması ve korunmasına dönük tedbirlerin
alınması gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Harf İnkılabı, Grafik Tasarımı, Cumhuriyet, Meşrutiyet,
Afiş, Kitap.

Abstract:
Graphic design is a human adventure for the thousands years. This
communication language initially started with the images and symbold painted
on the cave walls. Subsequently, it continued with tablets, papyrus, pictograph,
sounds and lettering. Lettering acted the quantitative and qualitative indicator of
the Community, and was used to direct and pay the attention of the community
by the skilled masters. The objective of this study is to make a comparative
analysis of poster and book covers from Constitutional and Republican periods.
The Latin alphabet is one of the most important Social and Educational reforms.
Our study is a key to understanding the impacts of the Turkish alphabet reform
on graphic design. Therefore, political, theatre-cinema and entertainment poster
designs as well as consumption (poster and book cover) poster designs from the
Constitutionalism and Republican periods were selected, and exposed to a
comparative analysis qualitatively based on a series of the evaluation criteria
from the art products. This study has three hypotheses, respectively; Turkish
alphabet reform impacted the graphic design concepts of the Constitutionalism
period; the alphabet reform made the folk masses bring the graphic design
together, and the Republican graphic designs became effective much more than
those conducted in the Constitutionalism period. The comparative analyses
revealed that the Latin alphabet significantly affected the graphic design
concepts more than the Constitutionalism period, and the folk masses brought
together with the graphic design products. In conclusion, the contemporary
graphic design studies should be continued, whereas the graphic design products
created before the Republican period should be investigated and protected
accordingly.
Key words: Alphabet Reform, Graphic Design, Republic, Constitutionalism, Poster,
Book Cover.