Ege Bölgesi koşullarında bitkiye elverişli azotun tespiti için uygun kimyasal analiz yöntemlerinin belirlenmesi
Assesment of suitable chemical analysis methods for determining plant available nitrogen in aegean region conditions
Yazar: VEDAT BEDİRHANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADİL AYDIN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Analiz yöntemleri = Analysis methods ; Azot = Nitrogen ; Ege bölgesi = Aegean region ; Mısır = Maize ; İnorganik maddeler = Inorganic substances

Özet:
Danışman: Dr. Öğretim Üyesi Adil AYDIN
Amaç: Bu çalışmanın amacı Ege Bölgesi topraklarında bitkiye elverişli azot miktarının tespitinde kullanılacak en uygun kimyasal analiz yöntemlerini belirlemektir. 
Yöntem: Çalışmanın ilk yılında farklı toprak tiplerini ve dağılımlarını temsil edecek 100 farklı yerden toprak örnekleri alınmıştır. Alınan örnekler analiz edilerek toprak özellikleri kümeleme analizi ile gruplandırılmış ve saksı denemesi kurmak üzere 15 adet toprak seçilmiştir. Deneme mısır (Zea mays) bitkisiyle tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak serada yürütülmüştür. Topraklara 4 farklı seviyede (0, 100, 200 ve 300 mg kg-1) azot uygulanmıştır. Saksı denemesi sonucunda elde edilen biyolojik bitki ölçütleri ile farklı azot analiz yöntemleriyle elde edilen sonuçlar arasında korelasyon katsayıları belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışmanın sonunda kullanılan 14 farklı azot analiz yönteminden Mba-Chibogu yöntemi ile fenoldissülfonik asit (r=0,907**), KCl ile ekstrakte edilen inorganik azot (r=0,906**), alkalin permanganat (r=0,730**) ve aerob inkübasyon yöntemleri (r=0,654**) arasında istatistiki olarak %1 düzeyinde önemli pozitif ilişkiler bulunmuştur. Biyolojik bitki ölçütlerinden kuru madde ağırlığı ile Mba-Chibogu (r=0,674**) ve fenoldissülfonik asit (r=0,651**) yöntemleri arasında istatistiki olarak %1 seviyesinde önemli ilişkiler bulunmuştur. Bitki azot içeriği ile Mba-Chibogu  (r=0,839**), KCl ile ekstrakte edilen inorganik azot (r=0,801**) ve fenoldissülfonik asit (r=0,749**) yöntemleri arasında istatistiki olarak %1 seviyesinde önemli ilişkiler bulunmuştur. Azot alımı ile Mba-Chibogu (r=0,874**), KCl ile ekstrakte edilen inorganik azot (r=0,819**), fenoldissülfonik asit (r=0,792**) ve aerob inkübasyon (r=0,670**) yöntemleri arasında istatistiki olarak %1 seviyesinde önemli ilişkiler bulunmuştur. 
Sonuç: Hem kendi aralarında hem de biyolojik bitki ölçütleri ile %1 düzeyinde önemli ilişki veren Mba-Chibogu, KCl ile ekstrakte edilen inorganik azot ve fenoldissülfonik asit yöntemlerinin ege bölgesi topraklarında bitkiye elverişli azot analizinde başarıyla kullanılabileceği tavsiye edilmektedir.

Abstract:
Purpose: The objective of this study was to determine the most suitable chemical analysis methods to be used in determining plant available nitrogen in the Aegean Region soils.
Method: In the first year of the study, soil samples were collected from 100 different places to represent different soil types and distributions. Measured soil properties were grouped by cluster analysis and 15 soils were selected for using in pot experiment. A factoriel experimental design with 4 replications was performed with corn plant in the greenhouse. Nitrogen was applied to the soils at 4 different doses (0, 100, 200 and 300 mg kg-1). Correlation coefficients were determined between the biological plant criteria obtained as a result of the pot experiment and nitrogen analysis methods.
Findings: Among the 14 different nitrogen analysis methods used, Mba-Chibogu method showed statistically significant and positive correlations were found at the 1% level with fenoldissulfonic acid (r=0.907**), inorganic nitrogen extracted with KCl (r=0.906**), alkaline permanganate (r=0.730**) and aerobic incubation methods (r=0.654**). Statistically significant relationships were found at the level of 1% between the dry matter weight and Mba-Chibogu (r=0.674**), and fenoldissulfonic acid (r=0.651**) methods. Statistically significant correlations were found at the level of 1% between plant nitrogen content and Mba-Chibogu (r=0.839**), and inorganic nitrogen extracted with KCl (r=0.801**), and fenoldissulfonic acid (r=0.749**) methods. Statistically significant correlations were found at the level of 1%  between nitrogen uptake and Mba-Chibogu (r=0.874**), and inorganic nitrogen extracted with KCl (r=0.819**), and phenoldissulfonic acid (r=0.792**) and aerobic incubation (r=0.670**) methods.
Results: It was recommended that Mba-Chibogu, inorganic nitrogen extracted with KCl and phenoldissulfonic acid methods, give a significant relationship at the level of 1% both among themselves and with biological plant indexes, can be successfully used.