Açık ve kapalı endotrakeal aspirasyonunun intrakraniyal basınç ve serebral perfüzyon basıncı üzerine etkisi
The effect of open and closed endotracheal aspiration on intracranial pressure and cerebral perfussion pressure
Yazar: GÜLAY ALTUN UĞRAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLER AKSOY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aspirasyon = Aspiration ; Basınç = Pressure ; Beyin = Brain ; Perfüzyon = Perfusion ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; İntrakraniyal basınç = Intracranial pressure

Özet:
Araştırma, açık ve kapalı endotrakeal aspirasyonun, intrakraniyal basınç ve serebral perfüzyon basıncı üzerindeki etkisini değerlendirerek, nöroşirurji hastalarına güvenli biçimde uygulanabilecek aspirasyon yönteminin belirlenmesi amacıyla planlandı. Çapraz kontrollü, tek kör klinik çalışma tipinde tasarlanan araştırmanın örneklemini, yoğun bakım ünitesinde, intrakraniyal basınç monitorizasyonu ve endotrakeal entübasyon uygulanan 32 nöroşirurji hastası oluşturdu. Her hasta, hem deney hem de kontrol grubuna alınarak, aspirasyon gereksinimi doğrultusunda, iki farklı aspirasyon yöntemi uygulandı. Aspirasyon öncesi, bitimi, sonrası 5. ve 15. dakikada intrakraniyal basınç, ortalama arteriyel kan basıncı, serebral perfüzyon basıncı, kalp atım hızı, oksijen saturasyonu, arteriyel kan gazı değerleri ve aspirasyon sırasında intrakraniyal basınç, ortalama arteriyel kan basıncı, serebral perfüzyon basıncı değerleri kaydedildi. Verilerin analizinde, frekans, ortalama, standart sapma, Pillai's Trace, bağımlı gruplarda Student-t, Bonferroni ve Wilcoxon analizi kullanıldı. Her iki aspirasyon yönteminin intrakraniyal basıncı, ortalama arteriyel basıncı, serebral perfüzyon basıncını, kalp atım hızını anlamlı olarak arttırdığı saptandı. Kapalı sistem aspirasyonla karşılaştırıldığında, açık sistem aspirasyonun intrakraniyal basıncı anlamlı olarak daha fazla arttırdığı belirlenirken, serebral perfüzyon basıncı ve kalp atım hızı üzerine etkileri açısından iki yöntem arasında farklılık olmadığı saptandı. Açık sistemle aspire edilen hastaların, SpO2, PaO2, SaO2 ortalamaları, kapalı sistemle aspire edilenlere göre anlamlı olarak daha düşük bulunurken, birbiriyle karşılaştırıldığında iki yöntem, arasında PaCO2, pH ve HCO3'da farklılık olmadığı görüldü. Elde edilen veriler, hastalarda kapalı sistem aspirasyonun açık sistem aspirasyona göre, intrakraniyal basınç ve serebral perfüzyon basıncını daha az etkilediğini ve nöroşirurji hastalarında güvenle uygulanabileceğini gösterdi.

Abstract:
The research was planned to determine method of aspiration which can be applied safely on neurosurgery patients by evaluating effect of open and closed endotracheal aspiration on intracranial pressure and cerebral perfusion pressure. The sample of the research, which was designed as cross-controlled, single-blinded clinical trial, comprised 32 neurosurgery patients who underwent intracranial pressure monitoring and endotracheal intubation at intensive care unit. Every patient in the experimental and the control groups underwent two different aspiration methods according to need for aspiration. Recordings were made of intracranial pressure, mean arterial blood pressure, cerebral perfusion pressure, heart rate, oxygen saturation and arterial blood gases, and during aspiration, intracranial pressure, mean arterial blood pressure and cerebral perfusion pressure values prior to, immediately at the end, at the 5. and 15. minutes post-procedure. The frequency, mean, standard deviation, Pillai's Trace, Student-t test in dependent groups, Bonferroni and Wilcoxon analysis were used to analyze data. It was observed that both aspiration methods significantly increased intracranial pressure, mean arterial pressure, cerebral perfusion pressure and heart rate. Compared to closed system, open system aspiration increased intracranial pressure at significantly higher degree; on the other hand, no meaningful effect was found on cerebral perfusion pressure and heart rate between two methods. Patients aspirated using open system had significantly lower means of SpO2, PaO2 and SaO2 than those aspirated with the closed system; however, when two methods were compared with each other, no significant differences were observed in PaCO2, pH and HCO3. The data obtained implies that compared to open system, closed system aspiration had less impact on intracranial pressure and cerebral perfusion pressure, and that it can be applied safely in neurosurgical patients.