Tip 1 diyabetli çocuk ve adolesanlarda glisemik kontrol ve karaciğer yağlanması ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between glycemic control and hepatosteatosis in children and adolescents with TYPE 1 diabetes
Yazar: FİRDEVS AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. HEVES KIRMIZIBEKMEZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Hipoglisemi = Hypoglycemia ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Çocukluk çağında sıklığı hızla artan diyabet ve karaciğer bozuklukları önemli sorun haline gelmiştir. Literatürde tip 1 diyabet ve karaciğer bozuklukları ilişkisinin incelendiği çalışmalar son derece yetersizdir. Bu çalışmada tip 1 diyabetli çocuk ve adolesanlarda karaciğer yağlanması birlikteliğinin incelenmesi ve literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Hastalar ve Yöntem: 8-18 yaş arası tip 1 diyabet tanısı ile izlenmekte olan 110 (52 erkek 58 kız) hasta incelenmiştir. Hastaların kan lipid profili, karaciğer enzimleri ve hepatobiliyer ultrasonografi bulgularının karaciğer yağlanması açısından incelenmesi planlanmıştır. Karaciğer yağlanması saptanan hastalar ayırıcı tanı açısından Çocuk Gastroenteroloji tarafından değerlendirilmiş ve diğer nedenler dışlanmıştır.  Hepatosteatoz ile diyabet tanı yaşı, tanıda puberte durumu, hepatosteatozun saptandığı yaş ve puberte evresi, diyabet süresi ve glisemik kontrol ile ilişkisi değerlendirilmiştir.  Bulgular: Çalışma grubunda 110 hastadan 14'ünde evre-1, 3'ünde evre-2 olmak üzere 17 hastada (%15.5) hepatosteatoz saptandı. Hastaların ALT ve AST düzeyleri normal olup USG bulguları ile korelasyon göstermiyordu. USG ile hepatosteatoz ve glikojen depolanması ayırımı yapılamadığından invaziv olmayan bir belirteç olarak kullanılabilen hepatik steatoz indekse göre çalışma grubumuzda ultrasonografik olarak hepatosteatoz saptanan 17 hastanın 5'inde karaciğer yağlanması %93 duyarlılıkla dışlanabilirken, 2'sinde %92 özgünlükle hepatosteatoz tanısı netleştirilebiliyordu. USG ile saptanan hepatosteatoz ister gerçek yağlanma olsun ister glikojen hepatopatisi olsun her şekilde tanı yaşı, puberte durumu, diyabet süresi değişkenlerinden bağımsız olarak "kötü glisemik kontrol" ile ilişkili olarak bulundu.  Sonuç: Tip 1 diyabetli hastalarda eşlik edebilecek olan komorbidite ve komplikasyonlar açısından yapılan taramalar kapsamında yalnız karaciğer enzimlerinin yeterli olmadığı, karaciğer bozukluklarının değerlendirilmesi açısından ultrasonografisinin de eklenmesinin anlamlı olduğu kanaatine varılmıştır. 
 
Anahtar kelimeler: Çocuk, Yağlı karaciğer, Hiperglisemi, Tip 1 diyabet

Abstract:
Aim: Despite diabetes and liver disorders are dramatically increasing in childhood, studies on the relationship between type 1 diabetes and liver disorders in children are extremely inadequate. In this study, it was aimed to investigate the association of type 1 diabetes and hepatosteatosis in children and adolescents with type 1 diabetes and to contribute to the literature.  Patients and Methods: 110 (52 males and 58 females) patients with type 1 diabetes between the ages of 8 and 18 were examined. It was planned to examine the lipid profile, liver enzymes and hepatobiliary ultrasound findings of patients in terms of hepatosteatosis. Patients diagnosed with fatty liver were evaluated by Pediatric Gastroenterology for differential diagnosis and exclusion of other etiology. The relationships between hepatosteatosis and age at diagnosis, pubertal status at diagnosis, age and pubertal status at the present time, duration of diabetes and glycemic control were evaluated.  Results: In the study group of 110 patients hepatosteatosis was detected in 17  (15.5%), including stage-1 in 14 and stage-2 in 3.  ALT and AST levels were normal and did not correlate with USG findings. According to hepatic steatosis index, which can be used as a noninvasive marker because hepatosteatosis and glycogen storage can not be distinguished by USG, fatty liver could be excluded with 93% sensitivity in 5 of 17 patients and clarified with 92% sensitivity in 2 of 17 patients. Hepatosteatosis detected by USG, whether it was true fat or glycogen hepatopathy,  was found to be associated with "poor glycemic control" independently of age, puberty status and duration of diabetes. Conclusion: It was convinced that routine screeening for comorbidities and complications in type 1 diabetes should also include hepatobiliary ultrasonography, since only liver enzymes are inadequate for detecting hepatopathies in children with type 1 diabetes. 
 
Keywords: Child, Fatty liver, Hyperglycemia, Type 1 diabetes