Ortaokul Türkçe ders kitaplarının yaşam becerileri açısından incelenmesi
Examination of secondary school Turkish textbooks in terms of life skills
Yazar: KÜBRA TEKİN
Danışman: PROF. DR. OĞUZHAN SEVİM
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, 2023-2024 eğitim öğretim yılında kullanılan ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metin temelli etkinliklerin yaşam becerilerini kazandırma düzeyini belirlemektir.
Yöntem: Araştırma nitel araştırma yaklaşımı kullanılarak yürütülmüştür. Araştırma verileri doküman analizi ile toplanmıştır. Çalışmanın veri kaynağını ortaokul ve imam hatip ortaokulu Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Kitaplarda bulunan metin temelli etkinliklerin, yaşam becerilerine yer verme düzeyini belirlemek amacıyla alan yazınından yararlanılarak Yaşam Becerileri-Etkinlik Değerlendirme Formu (Ek) oluşturulmuştur. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. 
Bulgular: Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metin temelli etkinlikler, sınıf düzeylerine göre incelendiğinde yaşam becerilerine en fazla yer veren kitabın 5. sınıf Türkçe ders kitabı (Koza Yayınları) olduğu, en az yer veren kitabın ise 7. sınıf Türkçe ders kitabı (Dörtel Yayıncılık) olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki metin temelli etkinliklerin sınıf düzeylerine göre belirli bir ölçüt temel alınarak tasarlanmadığı söylenebilir. Yaşam becerilerinin temel bileşenleri kıyaslandığında ise etkinliklerde en fazla düşünme becerilerine, daha sonra sosyal becerilere yer verildiği, en az yer verilen yaşam becerisinin ise duygu yönetimi becerileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Sonuçlar: Araştırmanın sonunda 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan metin temelli etkinliklerde düşünme becerilerine daha fazla, sosyal becerilere daha az, duygu yönetimi becerilerine ise çok az yer verildiği saptanmıştır. Bu sonuçtan hareketle etkinliklerin yeterli ve dengeli dağılmadığı, duygu yönetimi becerileri ile ilgili etkinliklere büyük ölçüde yer verilmediği söylenebilir. Ayrıca programda geniş ölçüde yer alan bazı yaşam becerilerinin -problem çözme, karar verme, tartışma, empati kurabilme- etkinliklerde yeterince yer almadığı anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: yaşam becerileri, Türkçe ders kitapları, metin temelli etkinlikler

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to determine the level at which text-based activities in middle school Turkish textbooks used in the 2023-2024 academic year impart life skills.
Method: The research was conducted using a qualitative research approach. Research data were collected through document analysis. The data sources for the study were Turkish textbooks used in middle schools and imam hatip middle schools. To determine the extent to which text-based activities in these books incorporate life skills, a Life Skills-Activity Evaluation Form was created based on the literature. The data obtained from the research was analyzed using descriptive analysis technique. 
Findings: When the text-based activities in middle school Turkish textbooks were examined according to grade levels, it was found that the 5th-grade Turkish textbook (published by Koza Yayınları) included the most life skills, while the 7th-grade Turkish textbook (published by Dörtel Yayıncılık) included the least. In this context, it can be said that text-based activities in middle school Turkish textbooks are not designed according to a specific criterion based on grade levels. Comparing the fundamental components of life skills, it was found that thinking skills were the most frequently included in the activities, followed by social skills, and that emotion management skills were the least frequently included. 
Conclusions: The study found that text-based activities in the 5th, 6th, 7th, and 8th grade Turkish textbooks place more emphasis on thinking skills, less on social skills, and very little on emotion management skills. From this result, it can be inferred that the activities are not sufficiently and evenly distributed, with a significant lack of activities related to emotion management skills. Additionally, it was observed that some life skills, which are widely included in the curriculum -such as problem-solving, decision-making, discussion, and empathy- are not adequately represented in the activities.
Keywords: life skills, Turkish textbooks, text-based activities