Türkiye Cumhuriyeti Kamu Denetçiliği Kurumu kararlarında eğitim
Education in the decisions of the Republic of Türkiye Ombudsman Institution
Yazar: ASU PİNAR
Danışman: PROF. DR. ERDAL TOPRAKCI
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim bilimleri = Educational science ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Kamu Denetçiliği Kurumu = Ombudsman Institution

Özet:
Eğitim öğretim faaliyetleri ile ilgili olarak, kamu kurum ve kuruluşlarının, bir diğer ifade ile idarenin, eylemleri ve işlemleri ya da kamu görevlilerinin yanlış tutum ve davranışları karşısında mağdur olduğunu ya da haksızlığa uğradığı düşüncesinde olan bireyler mahkeme süreci başlamadan önce Kamu Denetçiliği Kurumuna (KDK), diğer bir adıyla ombudsmanlığa başvurabilirler (KDK, 2023).
Bu çalışmada, KDK'nin eğitim öğretim konuları ile ilgili olarak kendisine yapılan başvuruların karar metinlerinin içeriklerinin, konu ve bu konuların yıllara göre dağılımı çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışmada, nitel durum deseninden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın dokümanını, KDK'ye 2013 ile 2023 yılları arasında yapılan başvuruların sonuçlarını içeren karar belgelerinin bulunduğu, resmî web sitesinde yayımlanan yıllık raporlar, karar yayınları ve otomatik karar arama sekmesinden ulaşılan karar belgeleri oluşturmaktadır. Araştırmacı ilk olarak KDK'nin yayımladığı karar belgelerine ulaşabilmek amacıyla web adresini incelemiş ve kararların yayımlandığı ya da açıklandığı bölümleri belirlemiştir. Daha sonra, 2013-2023 yılları arasında, her bir yıl için kullanılabilecek dokümanları sınıflandırmıştır. Dokümanların analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Veri analizi aşamasında, içerik analizi için uygun alt temalar, kodlar ve kategoriler belirlenmiştir. 
KDK'nin eğitim öğretim ile ilgili kararları dört ana tema altında toplanmıştır. Bu temalar; öğrenciler, sınav uygulamaları, yükseköğretim ve Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) olarak belirlenmiştir. Bu temalarda en fazla sayıda kararın öğrenciler konusunda olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin eğitim süreci içerisinde uygulamalar,  harç/katkı payı ve kayıt/diploma işlemleri ile ilgili olarak sorunlar yaşadığı görülmüştür. Burs/kredi işlemlerinde ise bu konularla ilgili şikayetler ve yurt talepleri öne çıkmıştır. Öğrencilerin sorun yaşadığı bir diğer alanın ise ders intibak sürecinde yaşadıkları problemler olduğu tespit edilmiştir. Sınav uygulamaları ile ilgili başlıca sorunlar; merkezi sınavların sonuçlarına ilişkin şikayetler, sınavların uygulanması sırasında yaşanılan aksaklıklar, sınav başvuru sürecindeki problemler ve engelli öğrencilerin sınavlarda yaşadığı sorunlar olarak tespit edilmiştir. Yükseköğretim konusunun temel sorunlarının üniversitelerin yönetim, düzenleme ve uygulama süreçlerinde yaşanan zorluklar, doçentlik süreçlerindeki problemler, yüksek lisans ve doktora programlarında yaşanan aksaklıklar ve diploma denklik işlemleri ile ilgili sorunlar olarak tespit edilmiştir. MEB konusu ile ilgili olarak temel sorunların eğitim öğretim süreci ile ilgili olarak, sistemde yaşanan sık değişiklikler, eğitim materyalleri ve programı, öğrenci hakları; öğretmenler konusunda ise, çalışma koşulları, sınav görevleri, ödemeler ve unvan değişiklikleri gibi konularda yaşanan talepler ve şikayetler olduğu görülmüştür. Bu konuların yıllara göre dağılımı ile ilgili olarak,  2018 yılından itibaren eğitim-öğretim konularında yayımlanan karar sayısındaki belirgin artış vardır. Öğrenciler konusu ile ilgili olarak en fazla sayıda karar 2020 yılında, sınav uygulamaları ile ilgili en fazla karar 2019 yılında,  yükseköğretim konusuna ilişkin en fazla sayıda karar 2019 ve 2022 yıllarında ve MEB konusuna ilişkin olarak en fazla sayıda karar 2014 yılında olmuştur. 
Bu sonuçlar ışığında şu önerilerde bulunulabilir: Öğrencilere eğitim süreçlerinde daha fazla danışmanlık hizmeti, finansal destek, kaynaklara erişim kolaylığı ve ders intibak aşamalarında daha fazla rehberlik sunulabilir. Sınav uygulamalarına ilişkin olarak, uygulama ve değerlendirme kılavuzları, itiraz süreçleri ile ilgili geri bildirim mekanizmaları, yüz yüze ve online sınavlar için özel güvenlik önlemleri ve engelli öğrencilere yönelik uygun düzenlemeler planlanabilir. Yükseköğretimde yönetmelik ve kararlar daha anlaşılır hale getirilebilir, dijital platformlardan erişim geliştirilebilir, doçentlik kadro tahsisleri merkezi olarak daha şeffaf hale getirilebilir ve daha etkili geri bildirim sağlanabilir,  lisansüstü programlarda akademik danışmanlık mekanizması geliştirilebilir ve uluslararası tanıma standartlarına uygun diplomalar verilebilir. MEB konusu ile ilgili olarak, öğrenci merkezli eğitim modellerine ağırlık verilebilir, bireysel rehberlik hizmetleri arttırılabilir, teknolojinin kullanımı geliştirilebilir ve öğretmenlerin çalışma şartları iyileştirilerek kariyer olanakları arttırılabilir.

Abstract:
Regarding education and training activities, individuals who think that they have been victimized or wronged by the actions and transactions of public institutions and organizations, in other words the administration, or the wrong attitudes and behaviors of public officials, should contact the Ombudsman Institution before the court process begins. They can apply to the Ombudsman (Public Audit Institution [PAI], 2023).
In this study, it is aimed to examine the contents of the decision texts of the applications made to PAI regarding education and training issues, within the framework of the subject and the distribution of these issues by years.
In this study, the document analysis method from the qualitative case design was used. The document of the study consists of annual reports published on the official website, decision publications and decision documents accessed from the automatic decision search tab, which contain the decision documents containing the results of the applications made to the PAI between 2013 and 2023. First, the researcher examined the web address to access the decision documents published by PAI and determined the sections where the decisions were published or explained. Then, she classified the documents that could be used for each year between 2013 and 2023. Content analysis was used to analyze the documents. During the data analysis phase, appropriate subthemes, codes and categories were determined for content analysis.
PAI's decisions regarding education are grouped under four main themes. These themes were determined as students, exam practices, Higher Education and the Ministry of National Education (MoNE). It was determined that the highest number of decisions in these themes were about students. It was observed that the students had problems with the applications, fees/contributions and registration/diploma procedures during the education process. In scholarship-loan transactions, complaints and dormitory requests regarding these issues came to the fore. It was determined that another area where students had problems was the problems they experienced during the course adaptation process. The main problems related to exam practices have been identified as complaints about the results of central exams, problems experienced during the application of exams, problems in the exam application process and problems experienced by disabled students in exams. The main problems of higher education have been identified as difficulties in the management, regulation and implementation processes of universities, problems in associate professorship processes, disruptions in master's and doctoral programs and problems related to diploma equivalence procedures. The main problems regarding the MoNE are related to the education and training process, frequent changes in the system, educational materials and program, student rights; Regarding teachers, it was observed that there were demands and complaints about working conditions, exam duties, payments and title changes. Regarding the distribution of these issues by years, there is a significant increase in the number of decisions published on education-training issues since 2018. The highest number of decisions regarding students was made in 2020, the highest number of decisions regarding examination practices was made in 2019, the largest number of decisions regarding Higher Education was made in 2019 and 2022, and the largest number of decisions regarding the Ministry of Education was made in 2014.
In the light of these results, the following suggestions can be made: Students can be offered more consultancy services, financial support, ease of access to resources, and more guidance during course adaptation stages during their education processes. Regarding exam practices, application and evaluation guides, feedback mechanisms regarding objection processes, special security measures for face-to-face and online exams, and appropriate arrangements for disabled students can be planned. Regulations and decisions in higher education can be made more understandable and access through digital platforms can be improved, associate professor position allocations can be made more transparent centrally and more effective feedback can be provided, academic consultancy mechanisms can be developed in graduate programs and diplomas in line with international recognition standards can be issued. Regarding the Ministry of Education, emphasis can be given to student-centered education models, individual guidance services can be increased, and the use of technology can be improved, teachers' working conditions can be improved and career opportunities can be increased.