Aşırı madde kayıplı süt azı dişlerinin restorasyonlarında prefabrik kompozit kronların klinik başarısının değerlendirilmesi
The clinical evaluation of prefabricated composite crowns in restorations of severely decayed primary molar teeth
Yazar: NEZATE DADAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞAZİYE ARAS
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Azı dişleri = Molar ; Dental materyaller = Dental materials ; Dental restorasyon = Dental restoration ; Kronlar = Crowns ; Paslanmaz çelik = Stainless steel ; Süt dişleri = Tooth deciduous

Özet:
Aşırı madde kaybı bulunan süt azı dişlerinin restorasyonlarında PÇK ve PK?un klinik ve radyografik başarısının değerlendirilmesinin amaçlandığı çalışmamızda, kronlar 5-9 yaşları arasındaki 38 çocuk hastanın, 76 adet aşırı madde kayıplı birinci ve ikinci alt süt azı dişine split-mouth tekniği ile uygulanmıştır. Ayrıca kronların uygulanması için gereken klinik uygulama süresi hesaplanmıştır. Kronların başarısı tedaviden sonra 3., 6., 12. ve 18. aylarda klinik ve radyografik olarak değerlendirilmiştir. Ebeveynlerin 12. ayda kronlar ile ilgili memnuniyeti ölçülmüştür.
Klinik değerlendirmede; kronların anatomik bütünlüğü ve marjinal uyumunun yanı sıra PK için yüzey düzgünlüğü ve renk uyumu tayin edilmiştir. Kronların periodontal sağlık üzerine etkisinin belirlenmesinde; Pİ, Gİ ve SD kriterleri kullanılmıştır. Radyografik olarak; interproksimal kemik rezorpsiyonu, kronun marjinal uyumu ve endodontik başarısızlık değerlendirilmiştir. Ayrıca kron kayıpları ve endodontik başarısızlık göz önünde bulundurularak 18. ayda her iki kronun genel başarı düzeyi tayin edilmiştir 
PÇK ve PK?ların anatomik bütünlüğünün 12. aydaki değerlendirme dışında 3., 6. ve 18. aylarda benzer olduğu saptanmıştır (p>0,05).
Hem klinik hem de radyografik değerlendirmelerde PK?ların marjinal uyumunun zamanla bozulduğu ve özellikle 18. ayda PÇK ve PK?ların marjinal uyumları arasındaki farkın anlamlı olduğu görülmüştür (p<0,05). 
Radyografik değerlendirmelerde; PÇK ve PK uygulanan dişlerde çok az sayıda olguda interproksimal bölgede kemik rezorpsiyonuna rastlanılmış ve gruplar arasındaki farkın tüm takip periyotlarında benzer olduğu saptanmıştır (p>0,05).
PK?ların estetik özelliklerinin değerlendirilmesi ile; 3., 6. ve 12. aylarda birer kronda yüzeyin pürüzlü bir yapıya dönüştüğü gözlenmiştir.
PK?lardaki renk değişikliğinin değerlendirilmesi ile; 12. ayda kronların %56,50?sinde; 18. ayda %53,80?inde komşu dişlerle belirgin olmayan ancak fark edilebilir düzeyde renk değişikliği gözlenmiştir. 6. ve 12. aylarda birer kronda sarımsı renkle karekterize belirgin renk değişikliğine rastlanılmıştır. 
Pİ değerlerinin analizi sonucunda; tüm takip periyotlarında K dişlerde Pİ değerlerinin başlangıç ile benzer olmasına karşın (p>0,05), PÇK?larda Pİ değerlerinin başlangıca oranla anlamlı derecede düşük olduğu gözlenmiştir (p<0,05). PK grubunda ise Pİ değerlerinin tüm periyotlarda başlangıç değerine oranla anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Pİ değerlerinin gruplar arasında karşılaştırılması sonucunda; 3., 6., 12. ve 18. aylarda sırasıyla PK>K>PÇK olduğu belirlenmiştir (p<0,05).
Gİ değerlerinin analizinde; K dişlerde çalışma başlangıcında ölçülen Gİ değerlerinin zamanla azaldığı saptanmıştır (p<0,05). PÇK grubunda 3. ayda dışında 6., 12. ve 18. aylardaki Gİ? in başlangıç değerlerinden farklı olmadığı izlenmiştir (p>0,05). PK grubunda ise 18. ay dışındaki tüm takip periyotlarında Gİ değerlerinin başlangıç değerlerine oranla daha yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). Gruplar arasındaki karşılaştırmada; 3. ayda Gİ değerlerinin K ve PÇK gruplarında benzer bulunmasına karşın, PK?larda diğer gruplardan daha yüksek Gİ skorları saptanmıştır (p<0,05). 6., 12. ve 18. aylarda grupların Gİ değerlerinin PK>PÇK>K şeklinde sıralandığı belirlenmiştir (p<0,005). 
SD? ne ilişkin değerlendirmemizde; K dişlerin SD değerlerinin 18. ay dışında benzer olduğu saptanmıştır (p>0,05). PÇK grubunda ise başlangıç ve tüm takip periyotlarında SD değerlerinin benzer olduğu belirlenmiştir (p>0,05). Tüm takip periyotlarında en yüksek SD değerleri PK uygulanan dişlerde ölçülerek, 18. ay dışındaki değerlerin başlangıca oranla anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). 3, 6, 12 ve 18. aylarda PÇK ile K gruplarının SD değerlerinin benzer olduğu izlenmiştir (p>0,05). Buna karşın PK uygulanan dişlerin SD değerlerinin 18. ayda dışında PÇK ve K gruplarına oranla anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür (p<0,05). 
Çalışmamızda uygulanan kronların klinik başarısının genel olarak değerlendirilmesi sonucunda; PK?larda farklı takip periyotlarında, 5 kron kaybı ve 6 endodontik başarısızlık saptanmıştır. PK?lar için genel başarı düzeyi; 3. ayda %97,22; 6. ayda %84,38; 12. ayda %72,41; 18. ayda 63,16 olarak belirlenmiştir. PÇK?ların ise çalışma süresince hiçbirisinin düşerek kaybedilmediği izlenmiştir. Ayrıca PÇK uygulanan hiçbir dişte endodontik başarısızlığa rastlanılmamış ve genel başarı tüm takip periyotlarında %100 olarak bulunmuştur. PK uygulanan dişlerde endodontik başarısızlık gözlenirken PÇK?larda hiçbir dişte endodontik başarısızlığa rastlanılmaması PÇK?ların önemli bir üstünlüğü olarak değerlendirilmiştir. PÇK? un klinik başarısının PK?dan daha yüksek olduğu ve gruplar arasındaki farkın, 6. 12. ve 18. aylarda anlamlılık kazandığı gözlenmiştir (p<0,05).
Çalışmamızda kronların klinik uygulama süresi; PÇK? lar için ortalama 38,03 dk, PK?lar için ortalama 40,53 dk olarak belirlenmiş ve gruplar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır (p>0,05). 
Kronlarla ilgili olarak ebeveyn memnuniyetinin değerlendirilmesi sonucunda; ebeveynlerin daha çok kronların görünüm ve rengini göz önünde bulundurarak değerlendirme yaptıkları ve PK?ları tercih ettikleri gözlenmiştir (p<0,05). 
Yaptığımız değerlendirmeler sonucunda; tüm klinik ve radyografik değerlendirme kriterlerinde PÇK? un PK?a oranla daha başarılı olduğu ayrıca PK?un hem periodontal sağlık hem de endodontik açıdan olumsuz etkilerinin daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak her iki kronun maliyet ve uygulama süreleri birbirine yakın olup ebeveynlerin estetik özellikleri nedeniyle PK?ları tercih ettikleri saptanmıştır.

Abstract:
In our study, in which we aimed to evaluate the clinical and radiographic success of Stainless Steel Crown (SSC) and Protemp Crown (PC) in restorations of severely decayed primary molar teeth, crowns were applied with split-mouth technique to 76 first and second lower primary molar teeth with excessive material loss of 38 pediatric patients between the ages of 5 and 9. Also the clinical application period for the implementation of crowns was calculated. The success of crowns was evaluated clinically and radiographically after the treatment in 3rd, 6th, 12th, and 18th months. Parental satisfaction about crowns in 12th month was evaluated.
In clinical evaluation; not only the anatomical integrity and the marginal adaptation of crowns but also surface smoothness and color matching for PC had been evaluated. To determine the effect of crowns on periodontal health; PI, GI and SD criteria were used. Interproximal bone resorption, marginal adaptation of crown and endodontic failure were evaluated radiographically. In addition, considering crown loss and endodontic failure, the overall success of both two crowns in 18th month had been appointed.
Anatomical integrities of SSCs and PCs were similar in 3rd, 6th and 18th months (p>0.05) except the assessment in 12th month (p<0.05).
Both in clinical and radiographic evaluations, by the time distortion of marginal adaptation of PCs were increased and especially significance of the difference between the marginal adaptations of SSCs and PCs in 18th month were observed (p<0.05).
In radiographic evaluations; bone resorption were observed in interproximal region of very few cases of SSC and PC applied teeth and the difference between the groups had been encountered as similar in all follow-up periods (p>0.05).
By evaluation of aesthetic properties of PCs, roughened structures were observed in one of the crowns by each months of 3rd, 6th and 12th.
By evaluation of colour changes in PCs, non-noticable colour change between the adjacent teeth were observed in 56.50% of crowns in 12th month and in 53.80% of crowns in 18th month, but the difference was not significant. A significant colour change characterized with yellowish colour, was observed in one crown in each 6th and 12th months.
At the end of analysis of PI values; in control (C) teeth PI values were similar with the beginning in all follow-up periods (p>0.05), but significant decreases of PI values of SSCs were observed in proportion to the initial values (p<0.05). In PC group, the PI values were found significantly higher than the initial values in all periods (p<0.05). At the end of comparison between the PI values of groups; the alignment was determined as PC > C > SSC in 3rd, 6th, 12th and 18th months respectively (p<0.05).
As a result of analysis of GI values, decreases of GI values over time in proportion to initial values were identified in C teeth (p<0.05). In SSC group, GI values were not different from initial values in 6th, 12th, 18th months except in 3rd months (p>0.05). In PC group, GI values were higher in proportion to initial values in all follow-up periods except in 18th month (p<0.05). As a result of comparison between the two groups; GI values of SSC and C groups were observed as similar in 3rd month but higher GI scores were determined in PC groups than the other groups (p<0.05). GI values of groups were ordered as PC > SSC > C in 6th, 12th, and 18th months (p<0.005).
In our assessment about SD; SD values of C teeth were determined similarly except 18th month (p>0.05). In SSC group, SD values were determined similarly in initial and all follow-up periods (p>0.05). In all follow-up periods, highest SD values were measured in PC applied teeth, the values were determined significantly higher than initial values except 18th month (p<0.05). SD values of SSC and C groups were observed similarly in 3rd, 6th, 12th and 18th months (p>0.05). However, SD values of PC applied teeth were observed significantly higher than SSC and C groups except in 18th month (p<0.05).
As a result of the overall evaluation of the success of crowns applied in our study; in different follow-up periods of PCs, 5 crown loss and 6 endodontic failures were determined. General levels of success for PCs were determined as 97.22% in 3rd month, 84.38 in 6th month, 72.41% in 12th month, 63.16% in 18th month. During the study, none of the SSCs were determined as crown loss. In addition, endodontic failure was encountered in none of SSC applied teeth and overall success was found as 100% in all follow-up periods. While endodontic failures were observed in PC applied teeth, none of SSC applied teeth were endodontically failed. That was evaluated as an important advantage of SSCs. It was observed that clinical success of SSCs were higher than PC and the difference between the groups gains meaning in 6th, 12th and 18th months (p<0.05).
Clinical application period of crowns in our study were defined as the average 38.03 min for SSCs and 40.53 min for PCs and no significant difference were determined between the groups (p>0.05).
As a result of the evaluation of parental satisfaction about crowns; it was observed that parents mostly evaluated by taking the appearance and colour of crowns into consideration and preferred PCs (p<0.05).
As a result of our evaluations it was concluded that, SSCs were successful than PCs in all clinical and radiographic evaluation criteria and in addition, negative effects of PCs were more in terms of both periodontal and endodontic health. However, it was determined that the cost and the application period of both crowns were close to each other and the parents preferred PCs because of their aesthetic properties.