Sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme süreçleri
Professional socialization processes of classroom teachers
Yazar: CANAN KÜÇÜKBAYRAM
Danışman: PROF. DR. AYŞE DEMİRBOLAT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sosyalleşme = Socialization ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Örgütsel sosyalleşme = Organizational socialization ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme düzeylerine ve mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algılarını tespit etmektir. Ayrıca mesleki sosyalleşme düzeyleri ve mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algıların cinsiyet ve kıdem değişkenleri ile arasındaki anlamlı farklılığı ortaya koymaktır.
Bu araştırma tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2013-2014 eğitim-öğretim yılında Ankara ili sınırları içerisinde yer alan 698 resmi ilkokulda görev yapan 16418 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilmiş 608 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmada, araştırmacı tarafından geliştirilen 'Mesleki Sosyalleşme Süreci' ve 'Mesleki Sosyalleşme Düzeyi' ölçeği kullanılmıştır.
Araştırma verilerinin analizinde IBM SPSS 20.0 programı kullanılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme düzeylerine ve mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algılarını belirlemede yüzde, frekans, ortalama ve standart sapma hesaplamaları yapılmıştır. Mesleki sosyalleşme düzeylerine ve mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algılarının cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre incelenmesinde, normal dağılımın görüldüğü durumlarda parametrik testlerden t-testi ve Tek Yönlü Anova, normal dağılımın görülmediği durumlarda non-parametrik testlerden Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme düzeylerine yönelik algıları ile mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algıları arasındaki ilişkiyi açıklamak amacıyla Spearman Brown Sıra Farkları korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algılarının, mesleki sosyalleşme düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olup olmadığı çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir.
Mesleki Sosyalleşme Süreci ölçeğinden alınan puanlara göre, sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algılarının en yüksek olduğu dönem hizmet öncesi sosyalleşme dönemi olarak bulunmuştur.
Sınıf öğretmenlerinin işe başlama döneminde sosyalleşme aşamasının etkililiğine yönelik algıları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir fark bulunmuş ve bu farklılığın erkekler lehine olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin mesleki kıdemi ile eğitim öncesi, alan deneyimleri ve işe başlama dönemlerinin mesleki sosyalleşmedeki etkililiğine yönelik algıları arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. İkili karşılaştırmalar sonucunda kıdemi 21 yıl ve üzeri olan öğretmenlerin mesleki sosyalleşme sürecinin etkililiğine yönelik algıları diğer kıdem gruplarına göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Buna göre sınıf öğretmenlerinin mesleki kıdemi arttıkça mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algı düzeylerinin arttığını söylemek mümkündür.
Araştırma sonuçları, sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme düzeyinde kendilerini başarılı bulduklarını gösterir niteliktedir. Sınıf öğretmenlerinin meslek sosyalleşme düzeylerine yönelik algılarının yetersizlik boyutunda cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği görülmüş ve bu farklılığın kadınlar lehine olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme düzeylerine yönelik orta düzeydeki yeterlilik algısı mesleki kıdeme göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. İkili karşılaştırmalar sonucunda kıdemi 21 yıl ve üzeri olan öğretmenlerin mesleki sosyalleşme düzeyleri ile ilgili başarı algıları diğer kıdem grubunda bulunan öğretmenlere göre daha yüksek bulunmuştur.
Sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme dönemlerinin etkililiğine yönelik algıları ile mesleki sosyalleşme düzeylerine yönelik algıları arasında orta düzeyde, pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Eğitim öncesi dönemde sosyalleşme, hizmet öncesi dönemde sosyalleşme ve alan deneyimleri döneminde sosyalleşme aşamaları sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme düzeyleri ile ilgili algılarını anlamlı olarak yordamaktadır. Ancak, işe başlama dönemi sosyalleşme aşamasının, sınıf öğretmenlerinin mesleki sosyalleşme düzeyleri üzerinde anlamlı bir katkısı bulunmamıştır. Buna göre, sınıf öğretmenlerinin işe başlamadan önce yaşadıkları mesleki sosyalleşme sürecinin mesleki sosyalleşme düzeylerine yönelik algıları üzerinde daha etkili olduğu söylenebilir.



Anahtar Kelimeler: Mesleki sosyalleĢme, Öğretmenlerin mesleki sosyalleĢmesi, Mesleki sosyalleĢme aĢamaları

Abstract:
The aim of this study is to identify the perceptions of classroom teachers concerning their levels of professional socialization and the effectiveness of the steps involved in this socialization process. In addition, their perceptions about the points mentioned above were also analysed based on the variables of gender and teaching experience. 
The study has a scanning design. It targets a total of 16418 classroom teachers working at 698 public schools in Ankara during the school year of 2013-2014. Of these teachers, 608 classroom teachers were chosen through the stratified sampling method. The data of the study were collected through the use of two data collection tools developed by the author, namely "the scale for the professional socialization process" and "the scale for the level of professional socialization".
The data collected through the tools mentioned above were analysed using the IBM SPSS 20.0 program. The data about the perceptions of the participants are given in frequency, percentages, mean and standard deviation. In order to analyse the effects of the variables of gender and teaching experience on the perceptions of the participants t-test and one-way Anova was used when the normal distribution existed and the Mann Whitney U and Kruskal Wallis tests used when the distribution was not normal. Spearman Brown sequence differences correlation coefficient was used to describe the relationship between perceptions of primary school teachers concerning their levels of professional socialization with the effectiveness of the professional socialization phase. Classroom teachers' professional socialization process has been analyzed by multiple regression analysis that there is a significant predictor of the level of professional socialization.
According to the scores from the professional socialization process scale, classroom teachers' professional socialization phase of the perception of the effectiveness of the pre-service socialization of size is the highest it has been determined. 
It was observed that there was a significant effect of the classroom teachers' gender stage in the process of starting work on the perceptions of the effectiveness of professional socialization stage. This difference was in favor of male participants. There was a significant correlation between the participants' perceptions about the effectiveness of the steps involved in pretraining socialization, socialization during field experiences and socialization in the process of starting work with teaching experience. It was found that the scores of those with 21 years or more teaching experience than others significantly differed in the scale for the effectiveness of the steps in the professional socialization. It is possible to say that the more the teacher's experience as a teacher, the higher gets the teacher's perception about the effectiveness of professional socialization steps.
The findings of the study suggest that the participants thought themselves as having higher levels of professional socialization. It was further found that there is a significant correlation of insufficient size between the participants' perceptions about their levels of professional socialization and gender. This difference was in favor of female participants. It was further found that there is a significant correlation of mid-level qualification size between the participants' perceptions about their levels of professional socialization and teaching experience. It was found that the scores of those with 21 years or more teaching experience than others significantly differed in the scale for the perceptions about their levels of professional socialization. 
Between classroom teachers' perceptions of the effectiveness of the steps involved in this professional socialization process and their levels of professional socialization, intermediate stage the existence of a significant positive relationship was detected. Teachers' professional socialization levels have been found to significantly predict of pre-training socialization, pre-service socialization, the socialization stage during field experiences. However, the starting work period of the socialization stage, there were not significant contribution to the professional socialization levels of classroom teachers. Accordingly, it said to be more efficient on the perceptions of their professional socialization levels of the professional socialization process in which they live before starting work of classroom teachers.





Key Words : Professional socialization, Professional socialization of teachers, Stages of
professional socialization