Son yüzyılda pandemik salgınlar ve salgınların dünya ve Türkiye ekonomisi üzerine etkileri
The pandemic outbreaks in the last century and their effects on the world and Turkey economies
Yazar: ERAY ERCAN
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT YENAL KESBİÇ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Salgın hastalıklar insanlık tarihi için; yıkıcı etkileriyle sosyo-ekonomik, toplumsal çözülmelere, hatta dönemsel olarak ulusların yok olmaya varacak nüfus etkileri yaratan önemli sorun kaynaklarından biri olmuştur. Bu kadar eskiye dayanan pandemik salgınları anlama, çözüm yolları üretme, daha az etkilenme yönünde modern tıbbın ve sağlık sistemlerinin devrede olmasına rağmen, hemen her salgından ülkeler ağır ekonomik ve toplumsal travmalara yol açan bedeller ödemeye devam etmektedir. Bulunulan 21.yy. geriye doğru 20 ve 19.yy.lar incelendiğinde, aşı ve mikroskobun icadı gibi salgın hastalıklarla mücadele için önemli atılım ve fayda sağlayan gelişmelere rağmen halen ülkelerin pandemik salgınlardan ekonomik olarak büyük çalkantılara maruz kalarak çıktıkları görünmektedir. Günümüzden üç yüzyıl önce marbidite/mortalite oranları tüm gelişmelere rağmen günümüzle benzerlikler göstermeye devam etmektedir. Gelişmiş ülkelerin pandemik salgınlardan sağlık idamesi ve ekonomik güçlenme yöntemleri her dönemde benzer şekilde daha kolay gerçekleşmiştir. Tez bu bilgiler dahilinde dört bölüm halinde hazırlanmıştır. Birinci bölümde geçmiş yüzyıllarda yaşanan salgın hastalıklar, ikinci bölümde Pandemik salgınlar dönemi ekonomik durum tespiti, üçüncü bölümde son yüzyılda karşılaşılan salgın hastalıklar ve ekonomik etkileri ile son bölümde Covid-19 pandemik salgını Türkiye ekonomisi 10 makroekonomik değişken üzerine etkileri Müdahale Analizi ile incelenmiştir.
          Sonuç olarak orta çağa damga vuran merkantilist düşünce yapısı ile geçmiş yüzyılda uzun yıllar etkisinde kalınan Keynesyen önermelerden günümüz alternatif okulların karma ekonomik modellerinden büyüyen Çin ülke modeline, ucuz işgücü ve enerji kaynaklarında yatırım yapılarak büyüme odaklı yaklaşımlardan son salgın hastalık ile uzaklaşılarak yeni iktisat yaklaşımları ile geleceğe odaklanılarak hareket edilmesi, olası pandemik salgın hastalık dönemlerine hazırlanılması gerekmektedir.

Abstract:
Epidemic diseases have been one of the significant sources of problems in human history due to their devastating effects, leading to socio-economic and societal disintegration, and at times, resulting in population impacts on the verge of nations' extinction. Despite the presence of modern medicine and healthcare systems aimed at understanding and finding solutions for these age-old pandemic outbreaks, countries continue to bear heavy economic and societal traumas from almost every outbreak. Looking back at the 20th and 19th centuries in the current 21st century, despite significant advancements such as the invention of vaccines and microscopes aiding in the fight against epidemic diseases, it appears that nations still emerge from pandemics with substantial economic upheavals. Even three centuries ago, morbidity/mortality rates continue to exhibit similarities with today, despite all these advancements. Developed countries have historically found it relatively easier to maintain health and economic strength during pandemic outbreaks. This thesis has been prepared in four sections based on this information. The first section delves into epidemic diseases experienced in past centuries, the second section assesses the economic situation during pandemic outbreaks, the third section discusses epidemic diseases encountered in the last century and their economic impacts, while the final section focuses on the Covid-19 pandemic. The effects of the Turkish economy on 10 macroeconomic variables have been examined through Intervention Analysis. 
As a result, from the mercantilist ideology that dominated the Middle Ages to the Keynesian propositions prevailing for many years in the past century, from alternative economic schools to the growing Chinese economic model focusing on investment in cheap labor and energy resources for growth, there is a need to move towards new economic approaches and focus on the future, distancing from the recent epidemic disease. Preparedness for potential pandemic outbreaks is essential.