Hemşirelerde yetkinlik ölçeğinin geliştirilmesi ve yetkinliğin kişilik özellikleri ile ilişkisi
Developing nurse competence scale and its relationship with personality traits
Yazar: ESMA BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE NEFİSE BAHÇECİK
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Araştırma, hemşirelerde yetkinlik ölçeğinin geliştirilmesi ve yetkinliğin hemşirelerin kişilik özellikleri ile ilişkisinin belirlenmesi amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, Doğu Anadolu bölgesinde dört ayrı ilde bulunan kamu ve üniversite hastanelerinde çalışan 1200 hemşirenin katılımı ile gerçekleştirildi. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu, Hemşirelerde Yetkinlik Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, güvenirlik analizleri, bağımsız ve bağımlı grup t testi, Pearson korelasyon analizi, One-way ANOVA test, Kruskal Wallis-H test, LSD ve doğrusal regresyon analizi kullanıldı.
Bulgular: Hemşirelerde Yetkinlik Ölçeğinin analizleri sonucunda ölçek 101 madde ve sekiz alt boyut olarak belirlendi. Model uyum iyiliği göstergeleri (Χ2/df= 4,97; RMSEA= 0,06; CFI: 0,91) istendik değerlerde bulundu. Hemşirelerde Yetkinlik Ölçeği toplam puanı, bakım, profesyonellik, hemşirelik mevzuatı, eğitim öğretim, iletişim, mesleki ve kişisel gelişim, ekip çalışması, liderlik alt boyut puan ortalamaları sırasıyla; 4,23±0,61; 4,29±0,56; 4,19±0,66; 4,24±0,67; 4,17±0,71; 4,29±0,70; 4,14±0,73; 4,26±0,68; 4,26±0,71 olarak saptandı. Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği toplam puan ortalaması 3,48±0,42'dir. Hemşirelerin Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeğinden aldığı puanların Hemşirelerde Yetkinlik Ölçeği puanına anlamlı etkisi olduğu belirlendi (R2=0,115; F=29.354; p<0.001).
Sonuç: Hemşirelerin yetkinliğini ölçmek için geliştirilen Hemşirelerde Yetkinlik Ölçeği geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabilir. Hemşirelerin kişilik özellikleri yetkinliklerini etkilemektedir. 
Anahtar Sözcükler: Hemşire, yetkinlik, kişilik, ölçek geliştirme.

Abstract:
Objective: The research was carried out with the aim of developing the nurse competence scale and determining the relationship of competency with the personality traits of nurses.
Materials and Methods: The research was carried out with 1200 nurses working in public and university hospitals in four different cities in the Eastern Anatolia region. Data were collected using the Personal Information Form, Nurse Competence Scale, and the Big Five Inventory. Descriptive statistics, exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis, reliability analysis, independent and dependent group t-test, Pearson correlation analysis, One-way ANOVA test, Kruskal Wallis-H test, LSD and linear regression analysis were used in the analysis of data.
Results: As a result of the analyses, the scale was finalized to include 101 items and eight sub-dimensions. Model goodness of fit indicators were good (X2/df= 4.97; RMSEA= 0.06; CFI: 0.91). Nurse Competence Scale total score and the scores from care, professionalism, nursing legislation, education and training, communication, professional and personal development, teamwork, and leadership sub-dimensions were 4.23±0.61, 4.29±0.56, 4.19±0.66, 4.24±0.67, 4.17±0.71, 4.29±0.70, 4.14±0.73, 4.26±0.68 and 4.26±0.71, respectively. The mean score of the Big Five Inventory was 3.48±0.42. Nurses' scores from the Big Five Inventory were found to have a significant effect on the Nurse Competence Scale score (R2=0.115; F=29.354; p<0.001).
Conclusion: The Nurse Competence Scale, which was developed to measure the competency of nurses, can be used as a valid and reliable measurement tool. Nurses' personality traits affect their competencies.
Keywords: Nurse, competence, personality, scale development.