Atatürk arboretumu (İstanbul) topraklarının toprak kaynakları için dünya referans  
temeli`ne göre sınıflandırılması
Soil  classification  of  Ataturk  arboretum  (Istanbul) according to the world reference base for soil resources
Yazar: ALPER GÜN ÖZTURNA
Danışman: PROF. DR. DOĞANAY TOLUNAY
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Toprak İlmi ve Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Atatürk arboretumu = Atatürk arborate ; Toprak = Soil ; Toprak genesisi = Soil genesis ; Toprak sınıflandırması = Soil classification ; Toprak tipleri = Soil types

Özet:
Topraklar insanlara birçok fayda sağlamaktadır. Bunların en başında da gıda ve barınma gelmektedir. Bu nedenle topraklar binlerce yıldır üretim kapasitelerine göre sınıflandırılmaya çalışılmıştır. Ekolojik toprak sınıflandırması olarak adlandırılan bu sınıflandırmada bitki gelişimini etkileyen özelliklerine (taşlılık, fizyolojik derinlik ve toprak türü gibi) göre topraklar gruplandırılmaktadır. Son birkaç yüzyıldır ise topraklar oluşum ve gelişim süreçlerine göre sınıflandırılmaktadır ve bu sınıflandırma toprakları genetik sınıflandırması olarak adlandırılmaktadır.
Toprakların genetik olarak sınıflandırılmasında farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Bu yaklaşımlardan en yaygın olanı toprak taksonomisi olarak bilinen ve ABD Tarım Departmanı (USDA) tarafından geliştirilen sistemdir. Bunun haricinde ilkeleri Almanya?da konulan ve Orta Avrupa yaklaşımı olarak adlandırılabilecek diğer bir sınıflandırma da oldukça yaygındır. Ayrıca bazı ülkeler kendi ekolojik özelliklerine göre ayrı toprak sınıflandırmaları da geliştirmişlerdir. Türkiye?de tarım topraklarının sınıflandırmadında toprak sistematiği, orman topraklarının sınıflandırmasında ise Orta Avrupa sınıflandırması kullanılmaktadır. Toprakların sınıflandırması için farklı yaklaşımların bulunması çeşitli zorlukların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu nedenle Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından ?Toprak Kaynakları için Dünya Referans Temeli (FAO/DRT)? (World Reference Base for Soil Resources (FAO/WRB)) olarak adlandırılan yeni bir toprak sınıflandırma sistemi geliştirilmiştir. Zaman zaman yenilenen bu sınıflandırmada, çoğunlukla ABD sistemindeki tanımlamalara dayanan teşhis horizonları kullanılmakta, ancak toprakların adlandırılması değişik dillere dayanmaktadır. Avrupa Komisyonu tarafından Avrupa topraklarının sınıflandırılmasının FAO/DRT göre yapılması kararı alınmıştır.
Oldukça yeni olan FAO/DRT sınıflandırma sistemi ile ilgili Türkiye?de oldukça az çalışma bulunmaktadır. Bu az sayıdaki çalışmanın neredeyse tamamı ise tarım topraklarında yapılmıştır. Bu nedenle İstanbul?daki Atatürk Arboretumu araştırma alanı olarak seçilmiş ve FAO/DRT sınıflandırma sistemine göre burada bulunan toprak referans gruplarının ve toprak birimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada öncelikle toprak sondası ile 250 X 250 m?lik sistematik ağ üzerinde örnekler alınmış ve farklı horizon gelişimlerinin olduğu yerler belirlenmiştir. Toplam 13 adet olan bu alanlarda, arazide belirlenen genel yeryüzü şekli özellikleri (eğim, bakı, yeryüzü şekli, yükselti vb), anakaya, toprak tipi, fizyolojik ve mutlak toprak derinlikleri, meşcerenin kapalılık durumu, ağaç ve çalı türlerinin örtme dereceleri, dış toprak hali ve ölü örtü tipi ile kalınlığı, horizonların komşu horizonlarla olan geçiş sınırları dahilinde ölçülen kalınlıkları, toprak rengi (Munsell Renk Skalası?na göre), lekelenme, taşlılık, toprak türü, strüktür gibi genel bilgiler ilgili tablolara yazılmıştır. Daha sonra arazide ayrılan horizonlardan toprak örnekleri alınmıştır. Bu toprak örneklerinde laboratuvarda hacim ağırlığı, pH, CaCO3, tekstür, toplam azot, organik karbon, değişebilir katyonlar, değişebilir asitlik, katyon değişim kapasitesi, baz doygunluğu belirlenmiştir.
Arazide ve laboratuvarda belirlenen toprak özellikleri yardımıyla FAO/DRT sınıflandırma sistemine göre Atatürk Arboretumu?nda 5 farklı toprak referans grubu olduğu ortaya konmuştur. Bunlar Stagnosol, Luvisol, Cambisol, Alisol ve Acrisoldur.

Abstract:
Soils provide many benefits to humans, especially as food and housing. For this reason, the soils are tried to be classified according to their production capacity for thousands of years. At this classification which is also called as 'Ecological soil classification', soils are grouped in accordance with their characteristics (stoniness, physical depth and soil type) that influence plant growth.  In the last few centuries, the soils are classified according to the process of formation and development and it is called as 'Genetic soil classification'.
There are different approaches to the genetic classification of soils. The most common approach is the system known as Soil Taxonomy which was developed by United States Department of Agriculture (USDA). Apart from this, an other classification approach which its principles introduced in Germany is also quite common, and it is called as Central European Approach. In addition, some countries have also developed their own soil classifications according to their ecological features. In Turkey, soil systematic is used for classification of agricultural lands and Central European Systematics for the classification of forests.  Different approaches to the classification of soils has led to the emergence of various difficulties. For this reason, a new soil classification system which is called World Reference Base for Soil Resources (FAO / WRB) has been developed by the Food and Agriculture Organization (FAO). In this classification, updated from time to time, diagnostic horizons which are based on U.S. system are used on the definitions, but the nomenclature of the soils are used in accordance to different languages. It is also essential to say, European Comission has decided that the classification of the European land soils is to be processed according to FAO/WRB.
Being a fairly new classification system of FAO / WRB,  quite a few studies have been conducted in Turkey. Almost entire of this few studies have been made on agricultural lands. Therefore, Atatürk Arboretum in Istanbul is selected as the research area, and it is aimed here to determine the existence of the possible reference soil groups and the soil units according to FAO / WRB classification system.
Firstly, soil samples were taken by soil probes in a systematic grid net of 250 x 250 m and different horizons have been determined. Then, at a total of 13 soil profile pits,  general data on the shape of ground features (slope, aspect, relief, elevation, etc.), parent material, soil type, physiological and the absolute depths of the soil, closure status of the plants, coverage degree of the trees and brushes, outer soil state and the thickness of litter, the thicknesses of the horizons within transition limits with neighbouring horizons, color of the soil (according to Munsell Soil Color Chart), spotting, stoniness, soil type and structure have been recorded on relevant charts.  Later, soil samples from allotted horizons on the area were taken.  On these samples, bulk density, pH, CaCO3, texture, total nitrogen, organic carbon, exchangeable cations, changable acidity, cation exchange capacity, base saturation have been determined in laboratory works.
By means of those soil properties determined and diagnosed in field and laboratory, 5 different reference soil groups in accordance with FAO/WRB classification system have been classified in Ataturk Arboretum which are Stagnosols, Luvisols, Cambisols, Alisols and Acrisols.