Lise düzeyi görsel sanatlar dersinin, öğrencilerin görsel okuryazarlık becerilerinin gelişimine etkisi
The effect of visual arts course on the development of visual literacy skills of high school students
Yazar: AYŞE GÜL DOĞRU
Danışman: DOÇ. DR. MELİHA YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri = Skill ; Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Lise kademesinde Görsel Sanatlar dersinin öğrencilerin görsel okuryazarlık beceri düzeyi üzerine etkisi olup olmadığını araştırmaktır. Ayrıca Görsel Sanatlar dersi alan ve almayan Lise öğrencilerinin görsel okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir fark olup olmadığını araştırırken, bu derste öğretmenlerin, öğrencilerin görsel okuryazarlık becerilerini nasıl geliştirdikleri ve bu konuda karşılaştıkları sorunlara cevap aranmıştır. Sonuçta da lise kademesindeki öğrencilerin görsel okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesine yönelik resim öğretmenlerinin görüş ve önerileri yanında uygulanan beceri testiyle programda eksiklik olup olmadığının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Bu araştırmada, karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Karma yöntem araştırması, araştırmacının nicel ve nitel araştırma tekniklerini tek bir çalışma içerisinde birleştirdiği araştırma olarak tanımlanmaktadır. (Büyüköztürk, vd. 2005:150) Buna göre, nicel ve nitel veriler ayrı toplanmış, analiz edilmiş ve elde edilen veriler sonuçta bir araya getirilmiştir.
Araştırma, 2012 – 2013 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Lise kademesi 11. Sınıflara uygulanmıştır. Uygulamalar sırasında öğrencilerin görsel okuryazarlıklarını ölçmek amacıyla geliştirilen Görsel Okuryazarlık Beceri Testi (GÖBT) kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formuyla Görsel Sanatlar Dersinin etkililiği hakkında öğretmenlerin görüşleri alınmıştır.
Araştırmada görsel okuma becerilerinin bölümlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için ise parametrik olmayan teknikler içerisinde yer alan Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır.
Araştırmada ayrıca puanlama güvenirliliği belirlemek için ise sınıf içi korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Analizlerin tamamı SPSS 19.00 versiyonu kullanılarak yapılmıştır.
Araştırmada yapılan uygulama sonrası ortaya çıkan bulgularda, 10 kriterde, öğrencilerin görsel okuryazarlık becerileri testine ait puanları ve görsel sanatlar dersi alıp almayanlara göre uygulama sonrası istatistiksel bakıldığında anlamlı bir farkın olmadığı ve görüşleri arasında bir nitelik farkı bulunmadığı saptanmıştır. Öğrencilere bütün olarak bakıldığında; sıra ortalaması en yüksek Fen, en düşük ise TS bölümündeki öğrencilerindir. Öğrencilerin görsel okuryazarlık becerilerinin, görsel sanatlar dersini alan ve almayan öğrenciler için ayrı ayrı yapılan analizler sonucunda bölümlere göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bölümler arasındaki farklılıklara bakıldığında öğrencilerin görsel okuma becerileri FEN-TS ile TM-TS bölümleri arasında olduğu görülmüştür. Çalışmada Lise kademesi Görsel sanatlar dersinin görsel okuryazarlık becerilerinin gelişimine olan katkılarına ilişkin derinlemesine bir veri elde etmek için öğretmen görüşlerini belirlemek üzere görüşme yöntemi kullanılmıştır. Dersin öğretmenleriyle yarı yapılandırılmış görüşme yapılarak konunun ayrıntılarına ve planlanmasına yön verilmiştir. Öğretmenler ile yapılan görüşmeler sonucunda kendilerinin görsel okuryazarlık konusunda tam donanımlı olmadıkları saptanmıştır. Bu saptama sonucunda ise Görsel Sanatlar dersinin amacına ulaşamadığı düşünülmektedir. Bu bulgular ışığında Görsel okuryazarlık becerilerine yönelik ve ileride yapılabilecek bilimsel araştırmalara dair öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effects of Visual Arts course at high school. İt is aimed to show that whether visual arts course has the effects on the level of the visual literacy skills of high school students or not.
While investigating whether there is a significant difference between the visual literacy skills levels of the students and how they develop their visual literacy skills. It is aimed to respond to the questions that students faced in this course. As a result, besides the views and suggestions of the teachers to improve their visual literacy skills at high school students, it is aimed to reveal the deficiency of the program with the applieded skill test.One-hybrid skill test was use in this study. (Büyüköztürk, vd. 2005:150) At the high school 11th class students in 2012-2013 academic year, spring semester. A technique was applied and quantiative and qualitative research methods were combined in one study. Accordingly the quantiative and qualitative data were collected seperately then analyzed and obtained data brought together. In order to measure the students' visual literacy skill test were used. Using the semi-structured interview form teacher's opinions on the effectiveness of the course that they were received. Moreover, in this study Kruskal Wallis test, which is one of the non-parametric tests, was used in order to identify whether visual reading skills differ according to the sections or not. 
Also, interclass correlation coefficient was used to determine the reliability of scoring. All of the analysis were performed using SPSS 19. Version. 
The results made after the application of the research, in criterion. Students scores of visual literacy skills test, according to selecting the visual art  and over lessons, after the application there found no significant difference statistically. Also it is found that there is no qualitative difference between the views. Looking at the students as a whole, it seemed that the students in the lowest section are in Social and the highest avarage are in Science. It is found that there was a statically significant difference between the students' visual literacy skills according to the analysis made seperately for the students who choose visual arts and over lessons. Looking at the differences between the departments visual reading skills of students was found between Social-Science and Mathematics-Social.
In this study, interview method was used to obtain data about the contributions of visual arts course on the development of visual literacy skills at high school level with this method, it is aimed to determine the teachers's opinions. By making semi-structured interviews with the subject teachers, it is given given directions to the details and planning of the subject. 
As a result of the interviews with the teachers ,it is understood that they are not fully equipped about visual literacy and as the teaching hours reduced 1 hour, the skills considered to be transferred determined not to be transferred.
As a result of this determination Visual Arts course thought not to reached its aim. In the light of these findings, recommendations for visual literacy skills and scientific research can be done in the future are presented.