Büyükbaş hayvancılık işletmelerinin muhasebeleştirilme sürecinin incelenmesi: TMS–41 BOBİ FRS bölüm–7 ve VUK açısından karşılaştırılması
Examination of the accounting processes of cattle breeding enterprises: Comparison of TMS-41, BOBı FRS and VUK
Yazar: AYŞE ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA MORTAŞ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Büyük ve orta boy işletmeler için finansal raporlama standardı = Financial reporting standard for large and medium size enterprises ; Büyükbaş hayvanlar = Livestocks ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Hayvancılık işletmeleri = Livestock enterprises ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Türkiye Muhasebe Standartı 41 = Turkish Accounting Standarts 41 ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code

Özet:
İnsanlığın yerleşik hayata geçmesinde en önemli unsurların başında tarımsal faaliyetler gelmektedir. Tarımsal faaliyetler, gıda, tekstil, barınma vb. birçok alanı etkilemesi nedeniyle, insanlığın vazgeçilmez faaliyet alanlarından biri olmayı sürdürmektedir. Tarımsal faaliyetler konusu içerisinde yer alan büyükbaş hayvancılığın doğma, büyüme, üreme, olgunlaşma, ölüm gibi biyolojik dönüşüm içerisinde olması durumu muhasebeleştirme ve değerleme konusunu önemli kılmıştır. Vergi Usul Kanunu (VUK), Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) ve Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS), bu özellikleri dikkate alarak canlı hayvanların muhasebeleştirme ve değerleme konusu ele alınmaktadır.
Çalışmanın uygulama kısmının yürütülebilmesi amacıyla, et ve süt üretimi yapan büyükbaş hayvancılık sektöründe gerçekleşen faaliyetlerin anlaşılabilmesi için sektörde faaliyet gösteren iki işletme ile görüşme yapılmıştır. Bu işletmelerden büyükbaş hayvanlarla ilgili olarak, hayvanların beslenme süreci, biyolojik dönüşümleri ve yıl içerisinde gerçekleşen faaliyetler, kesim ve sağım işlemleri ile maliyet verileri edinilerek, büyükbaş hayvancılık işletmelerinde faaliyet süreçleri incelenmiştir. Daha sonra elde edilen verilerden yola çıkılarak, et ve süt üretimi yapan büyükbaş hayvancılık işletmelerinin, VUK, TMS–41 Tarımsal Faaliyetler Standardı ve BOBİ FRS BÖLÜM 7 uygun muhasebe kayıtlarının oluşturulmuş ve aralarında karşılaştırma yapılmıştır. Ayrıca çalışmanın uygulama kısmındaki muhasebeleştirme işlemlerinde; VUK açısından yapılan işlemlerde mevcut Tek Düzen Hesap Planı kullanılmış, standartlar açısından yapılan işlemlerde ise; Kamu Gözetimi Kurumu (KGK) tarafından 13.12.2018 tarihinde yayımlanan "Finansal Raporlama Standartlarına Uygun Hesap Planı Taslağında" yer alan hesaplar kullanılmıştır. Et ve süt üretimi yapan büyükbaş hayvancılık işletmelerinin verileri VUK, TMS–41, BOBİ FRS BÖLÜM 7 açısından ele alınmış ve işletme faaliyetlerinin farklılıkları belirlenmiştir. İşletme faaliyetlerinde muhasebe kayıtlarında önemli bir farklılık olmamakla birlikte, zamanlılık, maliyet, değerleme ve amortisman vb. konularda farklılıkların olduğu görülmüştür. Bu bağlamda muhasebe/finansal raporlama standartlarının ülke genelinde yaygınlaştırılması ve denetimlerinin yapılması ile bu sürecin hızlandırılmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir. Böylelikle, VUK ve TMS arasındaki uygulama farklılıkların azaltılması ile işletmeler ihtiyaca uygun ve faydalı finansal bilgiye ulaşabileceklerdir.

Abstract:
Agricultural activities are one of the most important elements in the process of settling humanity. Agricultural activities continue to be one of the indispensable activities of humanity due to its close relationship with many fields such as food, textile, and housing. The fact that cattle breeding, which is included in the subject of agricultural activities, is in biological transformation such as birth, growth, reproduction, maturation, death has made the issue of accounting and valuation important. The Tax Procedure Law (VUK), Turkish Accounting Standard (TMS) and the Financial Reporting Standard for Large and Medium Enterprises (BOBİ FRS) address the accounting and valuation of live animals, taking these features into account.
In the application part of the study, two enterprises operating in the sector were interviewed in order to understand the activities in the cattle breeding sector that produce meat and milk. With regard to bovine animals from these enterprises, the feeding process of the animals, their biological transformation and the activities that took place during the year, slaughtering and milking operations and cost data were obtained, and the activity processes in the cattle breeding enterprises were examined. Afterwards, based on the data obtained, the accounting records of these enterprises were created in the framework of VUK, TMS–41 Agricultural Activities Standard and BOBİ FRS SECTION 7 and comparisons were made between them. In addition, in the accounting processes in the application part of the study; The existing Uniform Chart of Accounts was used in transactions made in terms of VUK, and in transactions made in terms of standards; The accounts included in the "Draft Account Plan in Compliance with Financial Reporting Standards" published by the Public Oversight Authority (KGK) on 13.12.2018 were used. The data of the cattle breeding establishments producing meat and milk have been handled in terms of VUK, TMS–41, BOBİ FRS SECTION 7 and the differences of the business activities have been determined. Although there is no significant difference in accounting records in business activities, it has been observed that there are differences in matters such as timeliness, cost, valuation and depreciation. In this context, it is concluded that the widespread use of accounting / financial reporting standards and auditing will help speed up this process. Thereby, businesses will be able to access appropriate and useful financial information by reducing the application differences between VUK and TMS.