Ankara ilinde hane halkı ev dışı gıda tüketim alışkanlıklarının analizi
Analsis of household food away from home consumption habits in Ankara
Yazar: ELİF HATİCE GÜDEN
Danışman: DOÇ. DR. METİN GÖKSEL AKPINAR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Hızlı kentleşme, nüfus artışı, teknolojinin gelişmesine bağlı kültürlerin etkileşiminin artması insanların yaşam tarzlarını da etkilemektedir. Değişen yaşam tarzları beraberinde gıda tüketim alışkanlıklarının da değişimine yol açmaktadır. Ev dışında hazır gıdaların tüketimi ise günümüzde kaçınılmaz bir hal almıştır. Bu durumun nedenleri ve düzeyi hakkında birçok çalışma yapılmıştır. Yapılan çalışmalarda ev dışı gıda tüketimine neden olarak en çok annenin yani evin hanımının gelir getirici bir işte çalışmasına bağlı olarak ev dışı gıda tüketiminde bulunmanın, evde yemek hazırlamaya göre daha az zahmet gerektirmesi ve evin hanımının evde yemek hazırlamaya vaktinin olmaması sonucuna ulaşılmıştır.

Ankara ili kent merkezini kapsayan bu çalışmada, hane halkı düzeyinde ev dışı gıda tüketim alışkanlıklarının analizi amaçlanmıştır. Ev dışı gıda harcaması, ev dışı gıda tüketimine karar veren kişi, ev dışı gıda tüketiminde sıklıkla tercih edilen ürünler, fast-food marka ve mekânları, ev dışı gıda tüketiminde bulunmadaki nedenler ve sıklığı gibi birçok konuda bilgiler sağlanırken, özellikle ailenin geliri, annenin yaşı, eğitim seviyesi ve çalışma durumu ile ev dışı gıda tüketimi arasındaki ilişkiler incelenmiştir. 221 hanede yüz yüze gerçekleştirilen anketler, haneyi temsil eden kişilerin cevapları doğrultusunda SPSS veri analiz programında ki-kare testi ile analiz edilmiş ve yorumlanmıştır.

Ankara ili kent merkezinde 221 hanenin aylık gelirinin %17.1'i gıda harcaması için ayrılırken, aylık gıda harcamalarından ev dışı gıda harcamasına ayrılan oran %38.2'dir ve gelir arttıkça gıda harcamalarından ev dışı gıda harcamalarına ayrılan pay giderek artmaktadır.221 hanenin %32.6'sının ev dışı gıda tüketiminde bulunmadaki ilk nedeni sosyalleşme yani toplumdaki diğer bireylerle iletişimde bulunma iken ev dışı gıda tüketiminde ilk tercih edilen ürün hamburgerdir. Annenin yaşı, eğitim düzeyi ve çalışma durumu ile ev dışı gıda tüketimine karar verme ve ev dışı gıda harcaması arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda ailelerin yaşam dönemleri ve hane genişliği ile ev dışı gıda harcaması, ev dışı gıda tüketiminde bulunmadaki nedenler, ev dışı gıda tüketim sıklığı, zamanlaması arasında da anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ev dışı gıda tüketiminde yerli mekan ya da marka hassasiyeti olanların oranı ise %59.3 olarak bulunurken, yerli mekan/marka hassasiyeti ile tercih edilen fast-food mekan/markalar arasında da anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Ankara ile kent merkezinde yapılan bu çalışmada 221 hanenin ev dışı gıda tüketiminde en çok tercih ettiği fast-food marka ya da mekân tercihi ise tüketiciye sunulan seçenekler dışında sıklıkla tercih ettikleri bazı yerel restoran ya da lokantalar olan diğer seçeneği olmuştur. 221 hanenin yaklaşık %52'si ev dışı gıda tüketiminde hep aynı mekân ya da marka tercih etmeye çalışmaktadır. Bu çalışmada ev dışı gıda tüketiminde yerli ürünlere yönelik memnuniyet değerlendirmesi genel olarak iyi düzeyindedir. Fakat yerel ürünlerin fiyatlarında ve yerel mekânlardaki tüketiciye sunulan hizmet veya serviste bir düzenlenme yapılması gerektiği ve bu iyileştirme sonucu yerel marka ya da mekânlara olan ilginin artacağı düşünülmektedir. Ayrıca bu çalışmada annenin yani evin hanımının eğitim seviyesi ve çalışma oranı arttıkça ev dışı gıda tüketim harcaması artmakta, annenin olduğu 206 hanenin ev dışı gıda tüketiminde bulunmadaki amacı ise sosyalleşmeden yani toplumdaki diğer bireylerle iletişimde bulunmadan, özel günlerin kutlanması, tatil günlerinin değerlendirilmesi ve fast-food ürünlerin hazır-ulaşım kolaylığına doğru değişmektedir. Bu durum yine fast-food marka ve mekânların hizmet ve servise çok önem vermesi gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
Rapid urbanization, population growth and the increase of the interaction of cultures due to the technological development also affect people's lifestyles. Changing lifestyles lead to a change in food consumption habits. Nowadays, consumption of prepared foods outside the home has become inevitable. Many studies have been conducted on the causes and level of this condition. According to previous analysis, the reasons consumption of out-of-home food that consuming food away from home requires less effort than cooking at home and the household wives does not have time prepare food at home because of working.

In this study,household food consumption habits were examined in the urban area of Ankara by using family food consumption survey data. In this study, while having information about food away from home expenditure; the person who decides to consume food out of the home, the products that are frequently preferred in the consumption of non-home food, fast-food brands and places, the reasons and frequency of the food consumption away from home andespecially the relationship between family income, age of mother, education level, working status and consumption of food outside home were examined. The surveys conducted in 221 households were analysed according to the answers of the reference persons on behalf of the household.Study data were analysed and evaluated by using SPSS software. In processing consumer data, descriptive statistics and chi-square analysis were applied.

Households spend17.1% of their total budget on food and 38.2% of food expenditure on the food consumption away from home. 32.6% of 221 households to survey have consumed food away from home. The first reason for the food consumption away from home is socializing (to be communicated with other individuals in society). The first product of choice for the food consumption away from is hamburger. According to Chi-Square analysis results, a statistically significant relation was detected between out-of-home food expenditure and mother's age, education, work. At the same time, a statistically significant relation was detected between household widths, life cycle of families and out-of-home food expenditure, reasons, frequency, timing. 59.3% of 221 households are sensitive to domestic places or brands in out-of-home food consumption. A statistically significant relation was detected between sensitivity of domestic places or brands and preferred fast-food places or brands.

In this study conducted in urban area of Ankara, the most preferred fast-food place or brand of 221 households is "other". It means some local restaurants that they often prefer other than offered options to consumers. 52% of 221 households always prefer the same places or brands. This study indicates that contentment to domestic products is good and if the prices and services of domestic places or brands are improved, the tendency of consumers to domestic places or brands will increase. According to the study results, as the education level and working rate of the mother increases, out-of-home food consumption expenditures also increase. There are mothers in 206 households and the reason of 206 householdsin out-of-home food consumption is changing from socialization, ie, communication with other individuals in the society, celebration of special days, holidays and convenience in accessibility of fast-food products. This results shows that fast-food places should pay attention to service.