COVİD-19 salgını sürecinde adölesanlarda yeme zamanı, yeme davranışı ve uyku kalitesinin obezite ile ilişkisi
The relationship of eating time, eating behavior and sleep quality in adolescents with obesity during the COVID-19 outbreak
Yazar: BERNA EVREN
Danışman: PROF. DR. MEVLÜDE KIZIL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı / Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Adölesan bireylerde obezite durumu hızla yükselmektedir ve bu durumun altında yatan uyku kalitesi, süresi ve yeme davranışı değişiklikleri gibi faktörler önem kazanmaktadır. Çalışmanın amacı, Covid-19 salgını sürecinde kapanmaya tabi olan adölesan bireylerin yeme zamanı, yeme davranışı ve uyku kalitelerinin obeziteyle olan ilişkisini ortaya koymaktır.  İzmir ilinde yaşayan 12-18 yaş aralığındaki 162 gönüllü katılımcı (120 Kız, 42 Erkek) ile gerçekleştirilen araştırmada veriler anket tekniğiyle toplanmıştır. Anket; Kişisel Bilgiler, Genel Sağlık Durumu, Antropometrik Ölçümler, Beslenme Alışkanlıkları, Fiziksel Aktivite Durumu, Üç Faktörlü Yeme Testi, Uyku Kalitesi Ölçeği ve Uyku Değişkenleri Anketi olmak üzere 8 bölümden oluşmaktadır. Sonuç olarak, pandemi öncesi ve sırası BKI değerleri genel olarak 5.-85. persentil ve 85.-95. persentil grubudur ve cinsiyete göre farklılaşmadığı saptanmıştır. Katılımcıların hafta içi ve hafta sonu öğünlerinin çoğunluğunun düzenli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yalnızca ≥95. persentil sahip bireylerin BKI'si ile öğle yeme saati arasında pozitif yönlü çok zayıf bir ilişki (r=0,000) olduğu gözlenmiştir. Uyku kalitesi ile pandemi öncesi BKI arasında negatif çok zayıf (r=-0,046), pandemi sırası ile pozitif çok zayıf (r=0,035) ilişki olduğu saptanmıştır. Yeme davranışlarından sadece pandemi öncesi BKI ile bilinçli yeme kısıtlama seviyesi arasında pozitif çok zayıf bir ilişki (r= 0,032) olduğu gözlenmiştir. Vücut ağırlığı değişimi ile uyku kalitesi arasında pozitif çok zayıf bir ilişki (r= 0,016) ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Uyku kalite puanı ile kontrolsüz yeme seviyesi, duygusal yeme seviyesi ve açlığa duyarlılık seviyesi arasında her biri için orta pozitif ilişkinin olduğu (sırasıyla r= 0,560, r= 0,528, r= 0,569) ve bilinçli yeme kısıtlama ile arasında ise (r= 0,435) zayıf pozitif ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonucuna göre, adölesanlarda obezitenin önlenmesi için kaliteli uyku ve beslenme alışkanlıklarının oluşturulması ve fiziksel aktivitenin arttırılması önerilmektedir.

Abstract:
Obesity is rapidly increasing in adolescent individuals, and factors underlying this condition, such as sleep quality, duration and eating behavior changes, are gaining importance. The aim of the study is to reveal the relationship between eating time, eating behavior and sleep quality and obesity of adolescent individuals who were subject to confinement during the Covid-19 epidemic. In the research conducted with 162 volunteer participants (120 girls, 42 boys) between the ages of 12-18 living in Izmir, data were collected by survey technique. Questionnaire; It consists of 8 sections: Personal Information, General Health Status, Anthropometric Measurements, Nutritional Habits, Physical Activity Status, Three-Factor Eating Test, Sleep Quality Scale and Sleep Variables Questionnaire. As a result, BMI values before and after the pandemic were generally in the 5-85 percentile and 85-95 percentile groups, and it was determined that they didn't differ according to gender. It was concluded that the majority of the participants had regular weekday and weekend meals. It was observed that there was only a very weak positive relationship (r=0.000) between the BMI of individuals with ≥95. percentile and lunch time. It was found that there was a very weak negative (r=-0.046) relationship between sleep quality and BMI before the pandemic, and a very weak positive relationship (r=0.035) after the pandemic. Among eating behaviors, it was observed that there was only a very weak positive relationship (r=0.032) between pre-pandemic BMI and the level of conscious eating restriction. It was concluded that there is a very weak positive relationship (r=0.016) between body weight change and sleep quality. It was determined that there was a moderate positive relationship between sleep quality score and uncontrolled eating level, emotional eating level and hunger sensitivity level for each of them (r=0.560, r=0.528, r=0.569) and a weak positive relationship between conscious eating restriction and eating habits (r=0.435). According to the results of the study, it is recommended to establish quality sleep and nutrition habits and increase physical activity to prevent obesity in adolescents.