Uluslararası sözleşmeler hukukunun uyumlaştırılması çerçevesinde sözleşmenin uyarlanması kurumu ve Türk hukuku ile karşılaştırılması
Adaptation of the contract within the framework of harmonisation of international contract law and comparison with Turkish law
Yazar: ASLIHAN ECE ER
Danışman: DOÇ. DR. ALİ HAYDAR YAĞCIOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Taraflar, aralarında sözleşme akdederken o anki koşullara göre bir uzlaşma sağlarlar. Sözleşme koşullarında esaslı bir değişiklik olması halinde sözleşme dengesinin bozulduğundan söz edilebilir. Bu dengenin tekrar sağlanması ve sözleşme adaletinin yerine getirilmesi amacıyla taraflar, sözleşmenin uyarlanması yoluna başvurabilirler. Sözleşme ilişkilerinin kurulduğu anda mevcut olan koşulların esaslı olarak değişmesi halinde ortaya çıkan sözleşmenin uyarlanması kurumu hem Türk hukukunda hem de sözleşmeler hukuku alanında uyumlaştırma çalışmalarında bulunan uluslararası kuruluşların  çalışmalarında düzenlenmiştir. 

Çalışmamızın amacı; sözleşmenin uyarlanması kurumunu, uyumlaştırma çalışmaları yapan uluslararası kurumların uygulamada sıkça kullanılan uluslararası düzenlemeleri çerçevesinde incelemek ve bu düzenlemelerin Türk hukukuyla karşılaştırmasını yaparak benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymaktır.

Çalışmamızın birinci bölümünde sözleşmenin uyarlanması kavramının anlaşılabilmesi açısından incelenmesi uygun görülen ilke ve teoriler ile Türk Hukukunda sözleşmenin uyarlanması kurumunun teorik temeli, kanuni düzenlemesi ve bu yola başvurabilmek için aranan koşullar incelenmiştir.
İkinci bölümde tezimiz kapsamında açıklanmasına gerek görülen sözleşmeler hukuku ve uyumlaştırma kavramları açıklanmıştır. Ardından uluslararası hukuk alanında uyumlaştırma çalışmaları yapan UNIDROIT, Avrupa Sözleşmeler Hukuku Komisyonu, Lahey Uluslararası Özel Hukuk Konferansı ve UNCITRAL kurumları incelenmiştir. Devamında sözleşmeler hukuku alanında yapılan uyumlaştırma çalışmalarından PICC, PECL, DCFR, CESL ve CISG tarihçeleri ve genel özellikleri bakımından incelenmiştir. 

Çalışmamızın üçüncü bölümünde uluslararası antlaşmalarda sözleşmenin uyarlanması kavramı, hukuki düzenlemesi, bu yola başvurabilmek için aranan kriterler incelenmiş ve bu çalışmaların sözleşmelerin uyarlanması kapsamında Türk hukuku ile karşılaştırılması yapılmıştır. Bu başlık altında sırasıyla PICC, PECL, DCFR ve CISG düzenlemelerinin Türk Borçlar Kanunu ile karşılaştırması yapılmıştır.

Abstract:
When concluding a contract, the parties reach a compromise according to the conditions at the time. If there is a substantial change in these conditions, it may be said that the contractual balance has been disturbed. In order to restore this balance and to fulfill the contractual justice, the parties may apply for the adaptation of the contract. The institution of adaptation of the contract, which arises in the event of a substantial change in the conditions existing at the time of the establishment of contractual relations, is regulated both in our national legislation and in the works of international organizations working on harmonization in the field of contract law. 
The purpose of our study is to examine the adaptation of the contract within the framework of the international regulations frequently used in practice by international organizations conducting harmonization studies and to compare these regulations with our legislation and to reveal the similarities and differences in our law.

In the first part of our study, the principles and theories that are deemed appropriate to be examined to understand the concept of adaptation of the contract, the theoretical basis of the adaptation of the contract in Turkish Law, the legal regulation and the conditions required to apply for this remedy are evaluated.

The second chapter explains the concepts of the law of contracts and harmonization, which need to be explained within the scope of our thesis. Then, UNIDROIT, Lando Commission, Hague Conference on Private International Law and UNCITRAL, which carry out harmonization studies in international law, are examined. Subsequently, PICC, PECL, DCFR, CESL and CISG, which are among the harmonization studies in the field of contract law, are examined in terms of their history and general features.
 
In the third part of our study, the concept of adaptation of the contract in international treaties, its legal regulation, the criteria required to apply for this method are examined and these treaties are compared with national law within the scope of adaptation. Under this heading, PICC, PECL, DCFR and CISG regulations are compared with the Turkish Code of Obligations respectively.