Yetişkin aşılamasına yönelik tutum ölçeğinin türkçe uyarlaması: geçerlilik-güvenilirlik çalışması
Turkish adaptation of attitude towards adult vaccination scale: a validity-reliability study
Yazar: RABİA ÇUKURLU
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM ÇAĞLAYAN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Giriş ve Amaç: Hastalıklara yakalanma riski hayat boyunca devam ettiği için aşılara ihtiyaç yetişkinlik döneminde de sürmektedir. Aşı kararsızlığı 2019 yılında Dünya Sağlık Örgütü'nün en önemli 10 küresel sağlık tehdidinden biri olarak tanımlanmıştır. Araştırmamız "Yetişkin Aşılamasına Yönelik Tutum Ölçeği"nin Türkçe versiyonunun geçerlik ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Kocaeli ili İzmit ilçesinde bulunan 2 Aile Sağlığı Merkezine başvuran 18 yaş ve üzeri kişilerle yürütülmüştür. Orijinal ölçek 11 ana maddeden ve üç boyuttan oluşmaktadır. Orijinal ölçeğin Türkçeye uyarlanmış hali "Yetişkin Aşılamasına Yönelik Tutum Ölçeği (YAYTÖ)" açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin sonucunda orijinal ölçekten 3 madde çıkartılarak 8 ana maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçek, 1 puan (kesinlikle katılıyorum) ile 6 puan (hiç katılmıyorum) arasında değişen 6'lı Likert kullanılarak puanlanmaktadır. Toplam puan, 4 maddenin  puanları ters çevrilerek 8 maddenin puanlarının toplanması ile hesaplanmaktadır ve yüksek değerler yetişkin aşılamasına yönelik daha iyi tutumları göstermektedir. Ölçeğin geçerliliğinin değerlendirilmesinde dil geçerliliği, kapsam geçerliliği ve yapı geçerliliği yöntemleri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 265 kişi katılmıştır. Araştırmaya katılan 265 kişinin %56,6'sı (n=150) kadın, %43,4'ü (n=115) erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 45,12 ± 15,72, ortancası 45'tir. Araştırmaya katılanların %67,9'u (n=180) evli, %32,1'i (n=85) bekardır. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda 7. maddenin, doğrulayıcı faktör analizi sonucunda ise 4. ve 11. maddelerin ölçekten çıkarılmasına karar verilmiştir. Nihai 8 maddelik ölçeğin açıklayıcı faktör analizi sonucunda, toplam varyansın %73'ünü açıklayan, öz değeri 1'in üzerinde olan 3 faktör tespit edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen bulgular literatüre göre değerlendirildiğinde CMIN/Sd, AGFI, GFI, NFI, CFI, IFI, TLI değerlerinin iyi uyum gösterdiği, RMSEA değerinin ise çok iyi uyum gösterdiği görülmüştür. Ölçeğin 8 soruluk son halinin Cronbach alfa değeri 0,754 olarak bulunmuştur. 
Sonuç: Yetişkin Aşılamasına Yönelik Tutum Ölçeğinin Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Introduction and Aim: The need for vaccines continues into adulthood as the risk of contracting diseases persists throughout life. Vaccine hesitancy was identified as one of the top 10 global health threats by the World Health Organization in 2019. Our study was conducted to assess the validity and reliability of the Turkish version of the "Attitudes Towards Adult Vaccination Scale".
Materials and Methods: The study was conducted with people aged 18 years and over who applied to 2 Family Health Centers in Izmit district of Kocaeli province. The original scale consists of 11 main items and three dimensions. Turkish version of "Attitude Towards Adult Vaccination Scale (ATAVAC)", consists of 8 main items and three sub-dimensions by removing 3 items from the original scale as a result of explanatory and confirmatory factor analyses. The scale is scored using a 6-point Likert scale ranging from 1 point (strongly agree) to 6 points (strongly disagree). The total score is calculated by reversing the scores of the 4 items and summing the scores of the 8 items, with higher values indicating better attitudes towards adult vaccination. Language validity, content validity and construct validity methods were used to assess the validity of the scale.
Findings: 265 people participated in the study. Of the 265 participants, 56.6% (n=150) were female and 43.4% (n=115) were male. The mean age of the participants was 45.12 ± 15.72 years and the median was 45 years. Of the participants, 67.9% (n=180) were married and 32.1% (n=85) were single. As a result of the exploratory factor analysis, it was decided to remove the 7th item, and as a result of the confirmatory factor analysis, it was decided to remove the 4th and 11th items from the scale. As a result of the exploratory factor analysis of the final 8-item scale, 3 factors with eigenvalues above 1 were identified, explaining 73% of the total variance. When the findings obtained as a result of confirmatory factor analysis were evaluated according to the literature, it was seen that CMIN/Sd, AGFI, GFI, NFI, CFI, IFI, TLI values showed good fit and RMSEA value showed very good fit. The Cronbach's alpha value of the final version of the 8-question scale was found to be 0.754. 
Conclusion: It was concluded that the Turkish version of the Attitude Towards Adult Vaccination Scale is valid and reliable.