Mehmed Tevfik Efendi'nin "Mevlûd-i Şerîf" adlı eseri (İnceleme-metin)
Mehmed Tefvik Efendi's literary work "Mevlûd-i Serif" (Review, text)
Yazar: ELİF KOTAN
Danışman: PROF. DR. DİLAVER DÜZGÜN
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Din = Religion ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Mehmed Tevfik Efendi = Mehmed Tevfik Efendi ; Mevlid = Mawlid ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Mevlid türü Hz. Muhammed'in (s.a.v.) doğumunu ve onun doğumu nedeniyle yapılan merasimleri ele alan, İslami edebiyatın önemli ürünlerinden bir tanesidir. Mevlid türünün oluşumu için fikir kaynağı olabilecek bazı eserler Hz. Muhammed (s.a.v.) zamanında verilmeye başlanmış ve zamanla mevlid yazmanın bir gelenek haline gelmesiyle bu alanda pek çok eser ortaya konulmuştur. 
İslam edebiyatı çerçevesinde oluşan mevlid türüne Türk edebiyatında büyük ilgi gösterilmiş ve Süleyman Çelebi'nin Vesîletü'n-Necât adlı eseri örnek alınarak edebiyatımızda çok sayıda mevlid örneği verilmiştir. Mehmed Tevfik Efendi'nin 19. yy.da tamamladığı Melvûd-i Şerîf adlı eser de bu örneklerden bir tanesidir. Mesnevi nazım şekliyle kaleme alınan eser 771 beyitten meydana gelmektedir. Allah ile Hz. Muhammed'e (s.a.v.) duyulan derin sevgi ve hürmet merkeze alınılarak yazılan esere edebiyatımızdaki diğer mevlid metinlerinin, Kur'an-ı Kerim'in ve hadislerin kaynaklık ettiği görülmektedir. 
Mehmed Tevfik Efendi'nin Mevlûd-i Şerîf'ini inceleyerek henüz tam olarak aydınlanamamış olan mevlid türümüze küçük de olsa bir katkı sağlayabilmeyi hedefleyen çalışmamız iki temel bölümden oluşmaktadır. İnceleme kısmı olan birinci bölümde mevlid türü, mevlid türünün tarihi gelişimi hakkında genel bilgi verilmiş daha sonra Mevlûd-i Şerîf adlı eserin yapısı ve eserdeki dini tasavvufi unsurlar incelenmiştir. İkinci bölüm ise metin ve sözlük çalışmalarından oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hz. Muhammed, Mevlid, Din, Tasavvuf, Mehmed Tevfik Efendi.

Abstract:
Addressing the issue of Prophet Mohammad's birth and the ceremonies held for His birth, Mawlid genre is one of the important literary works of Islamic literature. Works that could be a source of ideas for the genre of mawlid were started to be presented in the time of Prophet Mohammad (pbuh) and numerous works in this area were presented as the tradition of composing mawlids spread.
The Mawlid genre developed within the framework of Islamic literature received great attention in Turkish literature and a great number of Mawlid examples have been written in our literature by taking Suleyman Celebi's Wasîlat al-Najât as an example. Mevlûd-i Serif which was completed by Mehmed Tevfik Efendi in the 19th century is one of these examples. The literary work written in masnevi form consists of 771 verses. Written by placing the deep love and respect to Allah and Prophet Mohammad (pbuh) in the centre, the work has been inspired by Koran, hadiths and the other Mawlid texts in our literature. 
Our study, which aims to offer a small contribution to mawlid genre, which has not yet been fully enlightened, by examining the Mevlûd-i Serîf of Mehmed Tevfik Efendi consists of 2 main parts. In the first review section, information about Mawlid genre and the historical development of this genre have been provided and then Mevlûd-i Serif's structure of form and the Sufi elements in the literary work have been examined. The second section is composed of text and vocabulary studies.

Keywords: Prophet Mohammed, Mawlid, Religion, Sufism, Mehmed Tevfik Efendi.