13-17 yaş aralığındaki ergenlerde internette oyun oynama bozukluğunu anlamak: Oyun bilişleri, işlevsel olmayan inançlar, benlik saygısı ve psikolojik belirtiler açısından bir inceleme
Understanding internet gaming disorder in 13 to 17 year-old adolescents: An investigation of gaming cognitions, dysfunctional beliefs, self-esteem, and psychological symptoms
Yazar: ŞEVVAL GÜNGEÇ
Danışman: DOÇ. DR. HALİME ŞENAY GÜZEL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
İnternette Oyun Oynama Bozukluğu (İOOB) uluslararası sağlık kuruluşları tarafından psikolojik bir bozukluk olarak tanımlanmaktadır. Ergenlik dönemi ise psikolojik bozuklukların ortaya çıkmasında gelişimsel bir risk faktörü olarak değerlendirilmektedir. Özellikle duygu durum ve kaygı bozukluklarıyla yüksek düzeyde komorbidite gösterdiği bilinen İOOB'ye yönelik etkili müdahale yöntemlerinin geliştirilebilmesi için bu ilişkinin nasıl gerçekleştiğini anlamak kritiktir.  Mevcut çalışmanın temel amacı psikolojik belirtiler ve İOOB arasındaki ilişkide benlik saygısı, işlevsel olmayan inançlar ve oyun bilişlerinin seri aracılık etkilerinin incelenmesidir. Çalışmanın örneklemi 13-17 yaş aralığındaki 246 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Bu doğrultuda kullanılan ölçüm araçları şunlardır: Demografik Bilgi Formu, İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği, Oyun Oynama Bilişleri Ölçeği, İşlevsel Olmayan Tutumlar Ölçeği Kısaltılmış Türkçe Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (Yenilenmiş). Hipotezlerin test edilmesi için SPSS 21.0 paket programı ve PROCESS Makro v4.2 eklentisi kullanılarak bağımsız gruplar için t-testi, ANOVA, korelasyon ve seri aracılık analizleri yürütülmüştür. Elde edilen bulgulara göre İOOB'nin erkekler diğer psikolojik bozuklukların ise kadınlar arasında daha yaygın olduğu saptanmıştır. Ayrıca İOOB düzeyi oyun oynama süresine göre anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Majör depresif bozukluk, sosyal kaygı bozukluğu, panik bozukluk, ayrılma kaygısı bozukluğu, yaygın kaygı bozukluğu ve OKB ile İOOB arasındaki ilişkide benlik saygısı, işlevsel olmayan inançlar ve oyun bilişlerinin seri aracılık etkisi anlamlı bulunmuştur. Sonuç olarak kişinin kendine, çevresine ve oyunlara yönelik değerlendirmelerinin birbiriyle etkileşim içerisinde bulunduğu ve bu etkileşimin İOOB'ye eşlik eden psikolojik sorunların ilişkisini anlamaya ışık tuttuğu görülmüştür. Elde edilen bulgular bozuklukların kendi doğaları özelinde tartışılmıştır.  Araştırmanın ergenlik döneminde gözlenen İOOB'nin bilişsel formülasyonunu açıklamaya katkı sağladığı düşünülmektedir.

Abstract:
Internet Gaming Disorder (IGD) is defined as a psychological disorder by international health organizations. The adolescense is considered a developmental risk factor for the emergence of psychological disorders. It is critical to understand how this relationship occurs in order to develop effective intervention methods for IGD, which is known to be highly comorbid with mood and anxiety disorders. The main purpose of the current study is to examine the serial mediation effects of self-esteem, dysfunctional beliefs, and gaming cognitions in the relationship between psychological symptoms and IGD. The study's sample consisted of 246 high school students aged 13 to 17. The measurement tools used in this direction are as follows: Demographic Information Form, Internet Gaming Disorder Scale, Gaming Cognitions Scale, Dysfunctional Attitudes Scale Shortened Turkish Form, Rosenberg Self-Esteem Scale and Revised Children's Anxiety and Depression Scale. Independent samples t-test, ANOVA, correlation and serial mediation analyses were conducted to test the hypotheses. According to the findings, it was determined that IGD was more common among males and other psychological disorders were more common among females. In addition, the level of IGD differed significantly according to the time spent playing games. It was found that the serial mediation effect of self-esteem, dysfunctional beliefs and game cognitions was significant in the relationship between IGD and major depressive disorder, social anxiety disorder, panic disorder, separation anxiety disorder, generalized anxiety disorder, OCD. As a result, it was seen that the evaluations of the person towards him/herself, his/her environment, and games interact with each other, and this interaction sheds light on understanding the relationship between the psychological problems accompanying IGD. The findings were discussed in terms of the nature of the disorders themselves. It is believed that this study contributes to explaining the cognitive formulation of IGD observed in adolescence.