Orta gelir tuzağı ve yenilik: Teori ve uygulama
Middle-income trap and innovation: Theory and application
Yazar: FATMA ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. RIFAT YILDIZ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Diskriminant analizi = Discriminant analysis ; Hiyerarşik kümeleme = Hierarchical clustering ; Orta gelir tuzağı = Middle income trap ; Yenilik = Innovation

Özet:
Son yıllarda yapılan araştırmalar orta gelirli ülkelerin aynı gelir grubunda uzun yıllar kalarak bir üst gelir grubuna çıkamadığını göstermiştir. Orta gelirli ülkelerin karşı karşıya kaldığı ekonomik büyüme ve kalkınma sorunu orta gelir tuzağı kavramını gündeme getirmiştir. Bu ülkelerin tuzağa yakalanmamak ya da tuzaktan çıkmak için beşeri sermaye ve yenilik başta olmak üzere yapısal faktörlere odaklanması gerektiği düşüncesi, teorik ve ampirik literatür tarafından desteklenmektedir. Buradan hareketle, çalışmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birincisi; orta gelir tuzağı ve yenilik ilişkisini kavramsal ve teorik boyutta detaylı bir şekilde incelemektir. İkincisi ise, orta gelir tuzağında olan ve tuzakta olmayan ülkeler için yenilik faktörünün etkisinin ortaya konulmasına katkıda bulunmaktır. 
Çalışmada yöntem olarak; orta gelirli ülkelerden hangilerinin orta gelir tuzağında olduğunun tespit edilmesi amacıyla birim kök testlerinden faydalanılmıştır. Orta gelir tuzağında olan ülkeler ile tuzakta olmayan ülkeler için yenilik performansı açısından farklılığın olup olmadığını tespit etmek ve bu ülke gruplarını birbirinden ayıran temel faktörleri belirlemek için sırasıyla hiyerarşik kümeleme analizi ve diskriminant (ayırma) analizi yapılmıştır.
Çalışmada birim kök testleri kapsamında analize dahil edilen 71 orta gelirli ülkenin 1950-2014 dönemine ait reel GSYİH verileri kullanılmıştır. Faktör analizi, hiyerarşik kümeleme analizi ve diskriminant analizi için yenilik performansı kapsamında 22 değişken kullanılmıştır. Bu analizlere orta gelir tuzağında olan 19 ülke ile tuzakta olmayan 21 orta gelirli ülke ve 34 yüksek gelirli ülke dahil edilmiştir. Bulgular; orta gelir tuzağında olan ve olmayan ülkeleri birbirinden ayıran temel unsurların eğitim, yenilik ve kurumsal faktörler olduğunu göstermektedir.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, gelir grupları sınıflandırmaları, tuzak ve yenilik kavramları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. İkinci bölümde orta gelir tuzağı ve yenilik ilişkisi teorik olarak incelemiştir. Öncelikle orta gelir tuzağını açıklayan yaklaşımlar, ardından büyüme-orta gelir tuzağı-yenilik ilişkisi büyüme modelleri çerçevesinde anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise analiz sonuçları ve bulgular yer almaktadır. 


Anahtar Kavramlar: Orta Gelir Tuzağı, Yenilik, Hiyerarşik Kümeleme Analizi, Diskriminant Analizi.

Abstract:
Studies published in recent years indicate that middle-income countries stay at the same income group for many years and cannot ascend to upper income group. The economic growth and development problem that middle-income countries face with has brought the middle-income trap concept up to the agenda. The thought of focusing structural factors especially human capital and innovation in order to avoid the trap or to get rid of it is supported by theoretical and empirical literature. Starting from here, this study has two main goals. The first one is to analyze the relationship between middle-income trap and innovation in detail at conceptual and theoretical framework. The second is to contribute to propounding the effect of the innovation factor for the countries in middle-income trap and for those not in this trap.
As a methodology in this study, it is benefited from the unit root tests for the purpose of detecting which middle-income countries are in middle-income trap. In order to determine whether or not there is any difference between the countries in the middle-income trap and for those not in the trap with regard to innovation performance, hierarchical clustering analysis and discriminant analysis were made respectively. 
In this study; the real GDP data of 71 middle-income countries, which are were included in the analysis within the scope of unit root tests, for the period 1950-2014 was used. 22 variables within the scope of innovation performance were used for the factor analysis, hierarchical clustering analysis and discriminant analysis. 19 countries which fall in the middle-income trap, 21 middle-income countries which are not in trap and 34 high-income countries were included in these analyses. The findings show which main factors separating the countries in the middle-income trap and those not in trap from each other are education, innovation and institutional factors.
The study consists of three chapters. In the first chapter; classification of income groups, trap and innovation concepts were discussed. In the second chapter; the relation between the middle-income trap and innovation was examined theoretically. First of all, approaches explaining the middle-income trap then growth – middle-income trap – innovation relations were told about in the framework of growth models. In the third chapter, analysis results and findings were examined.

 
Keywords: Middle-income Trap, Innovation, Hierarchical Clustering Analysis, Discriminant Analysis.