Aşırı turizm olgusunun yerel halk algısı bağlamında irdelenmesi, Bodrum örneği
Examining the phenomenon of overtourism in the context of local community perception, the case of Bodrum
Yazar: RÜMEYSA KUDUBAN
Danışman: DOÇ. DR. BORA YERLİYURT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Dönüşüm ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Akıllı turizm = Smart tourism ; Ege bölgesi = Aegean region ; Halk katılımı = Public participation ; Kent planlama = Urban planning ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kentsel planlama =   ; Kitle turizmi = Mass tourism ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Mekan planlaması = Space planning ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism

Özet:
Turizm, yerel halk ve ziyaretçiler arasındaki sosyo-ekonomik ilişkiler bütününden oluşan, bu ilişkiler sonucunda da yerleşmeleri hızla değiştirip dönüştüren çok boyutlu bir olgudur. 1980'lerden itibaren ulusal ve uluslararası alanda yoğunlaşan kitle turizmi, hassas ekolojik, kültürel ve tarihsel destinasyonlarda artan çevresel zararlar bırakmaktadır. Turizm olgusu, 1960'lardan bu yana öncelikle ekonomik etkileriyle incelenmiş, daha sonra çevresel ve sosyal boyutlarıyla ele alınmıştır.
2010'lu yıllarda ortaya çıkan "aşırı turizm" kavramı ise sürdürülemez boyuttaki turizm faaliyetlerinin sosyal, ekonomik, fiziksel ve çevresel boyutlar üzerindeki etkilerinin yerel halkın algısındaki yansıması üzerinden tanımlanmaktadır. Aşırı turizm sosyal bağlamda sıkışmışlık hissi, aidiyetin zayıflaması, yerinden edilme baskısı; ekonomik bağlamda tek sezona aşırı bağımlılık olarak ifade edilen mevsimsellik, mal ve hizmetlerin fiyat artışı konut ve kira bedellerinde yükselme; fiziksel bağlamda açık alanlarda aşırı kalabalık gürültü, turizm sezonunda trafik sorunları, kentsel altyapı ve donatı yetersizlikleri; çevresel bağlamda korunması gereken ekolojik değere sahip alanlar üzerinde yapılaşma baskısı, doğal kaynakların kontrolsüz ve vahşi tüketimi gibi sorunları getirmektedir. Bu çalışma, Türkiye'nin önemli turizm destinasyonlarından biri olan ve yaz
sezonunda taşıma kapasitesinin üstünde ziyaretçi barındıran Bodrum'un kıyı
bölgelerinde, turizm faaliyetlerinin yerel halkın algısı bağlamında irdelenmesi
üzerine odaklanmaktadır. Söz konusu irdeleme kavramsal açıdan, aşırı turizm
olgusunun yerel halk algısı yönünden irdeleyen uluslararası önemli gösterge setleri,
strateji belgeleri ve yönergelere dayanan anket çalışması ve derinlemesine
görüşmelere dayalıdır. Bu bağlamda yerel halkın turizme karşı tutumu ve algısının
ortaya çıkarılmasının, gelecekte alınabilecek önlemler ve stratejik adımlar için
kritik bir bakış açısı sunması hedeflenmiştir.

Abstract:
Tourism is a multidimensional phenomenon that consists of socio-economic relations between local people and visitors and rapidly changes and transforms settlements because of these relations. Mass tourism, which has intensified both nationally and internationally since the 1980s, is causing increasing environmental damage to sensitive ecological, cultural and historical destinations. Since the 1960s, tourism phenomenon has been analyzed primarily with its economic impacts, and then with its environmental and social dimensions.
The concept of "overtourism", which emerged in the 2010s, is defined through the reflection of the effects of unsustainable tourism activities on social, economic, physical and environmental dimensions in the perception of local people. In the social context, overtourism brings problems such as feeling of being stuck, weakening of belonging, pressure of displacement; in the economic context, seasonality expressed as over-dependence on a single season, price increase of goods and services, increase in housing and rental prices; in the physical context,
overcrowded noise in open spaces, traffic problems during the tourism season,
urban infrastructure and facilities inadequacies; in the environmental context,
construction pressure on areas with ecological value that should be protected,
uncontrolled and wild consumption of natural resources.
This study focuses on the examination of tourism activities in the coastal areas of
Bodrum, one of Turkey's major tourism destinations, which hosts more visitors than
It's carrying capacity during the summer season, in the context of the perception of
local people. This examination is conceptually based on a questionnaire study and
in-depth interviews, which are based on internationally important indicator sets,
strategy documents and guidelines that examine the phenomenon of overtourism in
terms of the perception of local people. In this context, it is aimed to reveal the
attitudes and perceptions of local people towards tourism and to provide a critical
perspective for future measures and strategic steps.