Türkiye'de turizm sektöründe çevre etiketi kriterlerinin belirlenmesi
Determination of environmental label criteria in the tourism sector in Turkey
Yazar: SERKAN ATAY
Danışman: PROF. DR. BERİL AKIN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Eko etiket = Eco labelling ; Turizm sektörü = Tourism sector ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Ülkemizde ciddi gelir getiren ve dış ticarette önemli paya sahip olan sektörlerin başında gelen turizm sektörü, görünen ya da bilenen yüzünün aksine arka bahçesinde birçok çevresel sorunu barındırmaktadır. Çevresel yönü ile ele alındığında özellikle turistik konaklama tesislerinin çevreye verdikleri zararlar ulusal mevzuatlar ile kontrol altına alınmaya çalışılmasına rağmen ortaya çıkardıkları çevresel olumsuzlukların birçoğu kontrol altına alınamamaktadır. Bu noktada turistik konaklama tesisleri için ulusal mevzuatın zorunlu kılmadığı ancak çevreye olan etkilerini daha da azaltacak ya da belirli noktalarda yok edecek sistemler geliştirilmiştir. Turistik konaklama tesisleri özelinde zorunluluğu olmayan gönüllülük ve teşvik etme esasına dayalı çevre etiket sistemleri oluşturulmuştur. Bu kapsamda çevre etiket sistemleri; temiz üretim, sürdürülebilir tüketim ve üretim, yeşil satın alım gibi önemli çevresel konuları içerisinde barındırmaktadır. Büyüyen ve yakın zamanda odak noktası haline geleceğini düşündüğümüz sürdürülebilir çevre hedeflerini kapsayan sistemlerin Ülkemizde de daha fazla yer alması gerekliliği su götürmez bir gerçek olarak önümüzde durmaktadır. Bu tez çalışmasında turistik konaklama tesisleri özelinde örnek teşkil edecek su yönetiminden atık yönetimine, çevre yönetim sistemlerinden enerji yönetimine kadar birçok çevreyi ilgilendiren konuyu kapsayan çevre etiketi kriterleri oluşturulmuştur. Kriterler oluşturulurken 2 temel kaynaktan yararlanılmıştır. Bu kaynakların ilki turistik konaklama tesisleri özelinde yapılan bilimsel tabanlı Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi çalışmalarıdır. Bir diğer kaynak ise çevre etiketi konusunda öncü, çevresel eylemler konusunda ileri seviyeyi temsil eden ve 25 yılı aşkın tecrübeleri ile Avrupa Birliği, Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya devletlerine ait çevre etiket sistemlerinin turistik konaklama tesisleri ile ilgili olan kriterlerdir. Turistik konaklama tesisleri için örnek çevre etiketi kriterleri oluşturulurken bilimsel tabanlı çalışmalar, küresel ölçekte gerçekleşen girişimlerin yanı sıra ülkemizin yerel durumu da göz önüne alınmıştır.

Abstract:
The tourism sector, one of the leading sectors that bring high income and has a significant share in foreign trade in our country, contrary to its visible or known face, has many environmental problems in its backyard. Considering the environmental aspect, in particular, the damages caused by touristic accommodation facilities to the environment are trying to be controlled by national legislation. In fact, most of the negatives they have uncovered still persist. At this point, it is not required by the national legislation for tourist accommodation facilities. However, systems have been developed to further reduce their impact on the environment or to eliminate them at certain points. Environmental labeling systems based on volunteering and encouragement, which are not obligatory for tourist accommodation facilities, have been established. In this context, environmental label systems include essential environmental issues such as clean production, sustainable consumption and production, and green purchasing. It is an indisputable fact that systems encompassing sustainable environmental targets that are growing and that we think will soon become the focus should occur more in our country. In this thesis study, environmental labeling criteria have been created that will set an example for tourist accommodation facilities, from water management to waste management, from environmental management systems to energy management. Two primary sources were used while creating the criteria. The first of these resources is the scientific-based Life Cycle Assessment studies conducted specifically for tourist accommodation facilities. With more than 25 years of experience, these are the criteria of the environmental label systems of the European Union, the United States of America, and Japan related to tourist accommodation facilities. While establishing exemplary environmental label criteria for tourist accommodation facilities, scientific-based studies, global-scale initiatives, as well as the local situation in our country were taken into consideration.