Kırşehir koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinde tane verimi, verim unsurları ve kalite üzerine azot uygulama zaman ve miktarlarının etkilerinin belirlenmesi
The effects of nitrogen application time and doses on grain yield, yield components and quality in some bread wheat (Triticum aestivum L.)  varieties under kirşehir conditions
Yazar: MUSTAFA YÜCEL ÇOBANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN AYRANCI
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azotlu gübreler = Nitrogen fertilizers ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Kalite = Quality ; Tane verimi = Grain yield

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Kırşehir ekolojik koşullarında yetiştirilen bazı ekmeklik buğday çeşitlerinde bahar döneminde üst gübrelemesi olarak, farklı zamanlarda ve farklı miktarlarda uygulanan azotlu gübrenin tane verimi ve tane kalitesi üzerine etkisini belirlemektir. Çalışma 2016-2017 yetiştirme döneminde, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme tarlalarında, tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak, beş buğday çeşidi ve dört uygulama (U1: Bahar dönemi N uygulaması yok; U2: N dozunun tamamı tek seferde (ZD:30); U3: N dozunun ½ si (ZD:30) + ½ si (ZD:50); U4: N dozunun 1/3 ü (ZD:30) + 1/3 ü (ZD:40) + 1/3 ü (ZD:50) ile yürütülmüştür. Çalışmada, buğday çeşitlerinin agronomik, morfolojik, fenolojik ve kalite özellikleri incelenmiş ve incelenen özellikler arası ilişkiler belirlenmiştir. Varyans analizlerinde incelenen tüm özellikler için farklılıklar istatistiki olarak önemli olmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, uygulamalar çeşitler ve incelenen özellikler üzerine etkili olmuş, U3 uygulamasında en yüksek verim (223.9 kg/da) elde edilirken, toplam kalite bakımından U2 ve U4 uygulamalarının daha başarılı olduğu saptanmıştır. Çeşitlerin tane verimleri 167.1 kg/da (Bezostaja-1) - 230.1 kg/da (Bayraktar 2000) arasında değişmiş ve Bayraktar 2000 çeşidi tüm uygulamalarda en yüksek verim değerine sahip olmuştur. İncelenen özellikler arasında 111 olumlu ve önemli, 49 adet olumlu ve önemsiz ilişkiler saptanmıştır. Bu araştırma sonucunda, Kırşehir ile benzer ekolojiye sahip kuru tarım bölgelerindeki üreticilere yüksek verim ve kabul edilebilir bir kalite için U3 uygulamasının önerilebileceği belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the effect of nitrogen fertilizer applied in different amounts and different times on the grain yield and grain quality in the spring period in some bread wheat cultivars grown in Kırşehir ecological conditions. The study was carried out with five wheat cultivars and four treatments (U1: No spring term N application; the entire dose of U2: N was administered at one time (ZD: 30); U3: 1/2 of the N dose (ZD: 30) + 1/2 (ZD: 50); U4: 1/3 of the N dose (ZD: 30) + 1/3 (ZD: 40) + 1/3 of the dose (ZD: 50) into split plots trial design in a randomized complete block with 4 replications on the trial fields of Kırşehir Ahi Evran University, Faculty of Agriculture, during the growing season of 2016-2017. In this study, agronomic, morphological, phenological and quality characteristics of wheat cultivars were investigated and the relationships between the properties examined were determined. Differences for all properties examined in the analysis of variance were statistically important. According to the results of the study, the treatments were effective on the cultivars and the properties examined and the highest yield (223.9 kg/da) was obtained in the U3 treatment, whereas the U2 and U4 treatments were found to be more successful in terms of total quality. The grain yield of cultivars changed between 167.1 kg/da (Bezostaja-1) - 230.1 kg/da (Bayraktar 2000) and Bayraktar 2000 had the highest yield values in all treatments. Among the examined features, 111 positive and significant, 49 positive and insignificant relationships were determined. As a result of this research, it was determined that U3 treatment could be recommended for high grain yield and acceptable quality to farmers in dry farming regions with similar ecology with Kırşehir.