Sosyal bilgiler öğretmenlerinin liderlik stilleri ile öğrencilerin derse yönelik tutumları arasındaki ilişki
The relationship between social studies teachers' leadership styles and students' attitudes tothe course
Yazar: SEYHAN BÜYÜKYONCA
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN KARADENİZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin liderlik stilleri ile öğrencilerin derse yönelik tutumları arasındaki ilişki araştırılmıştır. Çalışmada betimsel araştırma kapsamındaki tarama modeli kullanılmıştır ve Zonguldak ili Ereğli ilçesindeki 29 devlet ortaokulu ve bunlar içinde rastgele seçilen 16 devlet ortaokulundan 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencilerinden 1264 kişi katılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Özdemir, Karadeniz ve Turan (2021) tarafından geliştirilmiş 20 madde ve 4 boyuttan oluşan Öğretmen Liderlik Stilleri Ölçeği ile Kan ve Gömleksiz (2013) tarafından geliştirilmiş 29 maddeden oluşan Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği kullanılmış, veriler yüzde ve frekans tabloları ile yorumlandırılmıştır. 
Çalışmada cinsiyet, Sosyal Bilgiler ve T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersi notları, anne ve babalarının eğitim düzeyleri, sınıf düzeyleri ve öğrenci sayıları alt boyutlarındaki farklılıkları incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre; öğrencilerin öğretmen liderliği algılarının genel olarak yüksek olduğu, cinsiyet alt boyutunda, kız öğrencilerin öğretmen liderliği algılarının ve başarı odaklı liderlik algılarının, erkek öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmektedir. Katılımcı liderlik, yönlendirici liderlik ve destekleyici liderlik bakımından ise öğrenci algılarının cinsiyete göre farklılaşmadığı ortaya çıkmıştır. Ders notları yüksek olan öğrencilerin öğretmen liderliği algıları, düşük nota sahip olan öğrencilere göre yüksek olduğu, sınıf seviyelerine, annelerinin ve babalarının eğitim düzeyleri değişkenlikleri bakımından farklılaşmadığı anlaşılmıştır.
Öğrencilerin Sosyal Bilgiler ve T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük derslerine yönelik tutumlarının, ortalamanın biraz üstünde olduğu, erkek öğrencilerin derse yönelik tutumlarının kız öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu ve derse yönelik tutumları yüksek olan öğrencilerin, ders başarılarının da yüksek olduğu görülmektedir. Öğrencilerden üniversite mezunu annelerin çocuklarının derse yönelik tutumları, daha alt bir mezuniyet düzeyine sahip annelerin çocuklarının derse yönelik tutumlarına göre daha düşük olduğu, üniversite mezunu babaların çocuklarının sosyal bilgiler dersine yönelik tutumları, diğerlerine göre değişkenlik göstermediği saptanmıştır. Sınıf düzeyinin artmasıyla öğrencilerin derse yönelik tutumları azaldığı, sınıf mevcutlarının artmasıyla da öğrencilerin Sosyal Bilgiler ve T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük ders notlarının arttığı görülmektedir.

Abstract:
In this study, the relationship between Social Studies teachers' leadership styles and students' attitudes towards the lesson was investigated.In the study, the survey model descriptive research was used and 1264 students from 29 public secondary schools in Zonguldak province Ereğli district and 16 randomly selected public secondary schools from 5th, 6th, 7th and 8th grade students participated.In this study, the Teacher Leadership Styles Scale consisting of 20 items and 4 dimensions developed by Özdemir, Karadeniz and Turan (2021) and the Social Studies Lesson Attitude Scale consisting of 29 items developed by Kan and Erkensiz (2013) were used, and the data were presented in percentage and frequency tables has been interpreted.
In the study, gender, Social Sciences and The History of Revolution of the Republic of Turkey and Kemalism lesson grades, education levels of their parents, grade levels and number of students were examined.According to the research results, it is seen that the teacher leadership perceptions of the students are generally higher, and that the teacher leadership perceptions and success-oriented leadership perceptions of female students are significantly higher than male students in the gender sub-dimension.In terms of participatory leadership, guiding leadership and supportive leadership, it was found that student perceptions did not differ according to gender.It is understood that the perceptions of teacher leadership of the students with high course grades are higher than the students with low grades, and they do not differ in terms of class-grade levels, educational levels of their mothers and fathers.It is seen that the students' attitudes towards Social Studies and Turkish Republic Revolution History and Kemalism courses are slightly above the average, the attitudes of male students towards the lesson are significantly higher than female students, and students with high attitudes towards the lesson have higher academic achievement.It was detected that the attitudes of the students of university graduate mothers towards the course are lower than the attitudes of the students of mothers with a lower graduation level towards the course, and the attitudes of the students of university graduate fathers towards the social studies course did not differ from the others.It is also seen that the students' attitudes towards the lesson decrease with the increase in the class-grade level, and the social studies and the Turkish Republic Revolution History and Kemalism course grades of the students increase with the increase in the class' student number size.