Riskli yapıların deprem güvenliği tarama yöntemi ile değerlendirilmesi
Evaluation of the buildings under the risk by seismic safety screening method
Yazar: SİMGE CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ÖZDEMİR ÇAĞLAYAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Türkiye sismik açıdan oldukça aktif bir bölgededir ve ülkenin büyük bir bölümü deprem tehlikesi altındadır. Yakın tarihlerde meydana gelen depremler Türkiyedeki yapı stoğunun oldukça kötü durumda olduğunu ve can ve mal güvenliğini tehdit ettiğini, deprem etkileri altında yapısal açıdan ne kadar yetersiz olduğunu ortaya koymuştur.

Bu kapsamda büyük yerleşim alanlarda bulunan çok sayıdaki binanın kısa zamanda, ekonomik olarak incelenmesine olanak tanıyan hızlı tarama yöntemlerine ihtiyaç duyulmaktadır. 

Hızlı tarama yöntemleri ile kısa sürede çok sayıda binanın incelemesi yapılarak, deprem performansları hakkında yorum yapılabilir. Risk taşıyabilecek binalar hızlıca taranarak, oldukça fazla olan mevcut yapı stoğundan diğerlerine oranla dayanıklı olan binalar ayıklanır. Göçme riski bulunan binalara detaylı analizde öncelik verilmesi amaçlanmaktadır.
Bu tez çalısmasında mevcut betonarme binaların deprem performanslarının belirlenebilmesi için mevcut Japon Sismik İndeks Yöntemi'nin birinci ve ikinci aşamaları esas alınarak Türkiye şartlarına uyarlanmış hali olan [5] Deprem Güvenliği Tarama Yöntemi ile 22 bina değerlendirilmiştir.
Altı bölümde sunulan çalışmanın birinci bölümünde giriş yapılarak tezin amaç ve kapsamı açıklanmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde dünya çapında kabul gören 3 farklı hızlı değerlendirme yöntemi anlatılmaktadır. Üçüncü bölümde ise Türkiye Cumhuriyeti Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülen deprem tehlikesi altında Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin değerlendirme kuralları açıklanmaktadır. Çalısmanın dördüncü bölümünde Deprem Güvenliği tarama yöntemin uygulanmasına ilişkin hesap yöntemi detaylı şekilde anlatılarak, bu yöntemin ülkemizde bulunan mevcut binalara uygulanmasında kullanılacak bazı parametrelere yer verilmiştir. Beşinci bölümde ise, Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslara göre değerlendirilerek riskli bulunan 2, 3, 4, 5 veya 6 katlı 20 bina ve riskli bulunmayan 2 bina, Deprem Güvenliği Tarama Yöntemi ile ile tekrar değerlendirilmiştir.
Çalısmanın sonuç bölümünde, Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslara göre uzun ve zahmetli olan doğrusal elastik yöntem ile yapılan hesaplamalar sonucu elde edilmiş olan veriler ile Deprem Güvenliği Tarama Yöntemi ile elde edilen değerler karşılaştırılarak, sonuçların birbirine yakın olduğu görülmüştür. Her iki değerlendirme yönteminde de riskli bulunan binalar belirlenen risk kriterlerinin altında, riskli bulunmayan binalar ise belirlenen kriterlerin üstünde kalmıştır. 
Deprem Güvenliği Tarama Yöntemi ile yapılan hesaplamalarda elde edilen bulgular, Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslara göre daha ekonomik ve kısa sürede benzer analiz sonuçlarını vermektedir.

Abstract:
Turkey is locatedin a highly active seismic seismic zone  and a large part of the country is under the threat of earthquakes. The earthquakes which took place in late years proved that the building stock of Turkey is highly in a bad condition and this fact threatens the lives and  property safety. They also showed up how insufficient the building stock is under the effect of earthquakes. 
In this context, rapid screening methods which would allow the economic examination of a large number of buildings in residential areas in a short time are needed.
With the help of fast scanning methods, a large number of buildings can be examined and evaluated through their seismic performance in a short period of time. By scanning rapidly  the buildings that might be under risk, the ones which are possibly more durable  could be distinguished from others among the huge existing building stock. It is aimed to give priority in detailed analysis to the buildings with risk of collapse.
In this study, 22 buildings is examined through the Earthquake Security Scanning Method which is produced by adapting the first and the second phase of the current Japanese Seismic Index Method to the local circumstances of Turkey in order to find out the seismic performance of the existing reinforced concrete buildings.   
In the first part of the study presented in six chapters, the aim of the scope of the thesis is explained. In the second part of the study, 3 different rapid assessment methods which are accepted worldwide are explained. In the third part evaluation rules on the determination process of the buildings under the risk of earthquake which is carried out by the Republic of Turkey Ministry of Environment and Urbanism under the scope of the Law on the Transformation of the Areas Under The Risk of Natural Disasters are described. In the fourth part of the study, the calculation method related to the application of Earthquake Safety Scanning Method is explained in detail and some parameters which are going to be used during  the application of this method to the existing buildings in our country are given. In the  fifth section; 2, 3, 4, 5 or 6 storey 20 buildings which are evaluated and determined as risky  (and 2 other buildings which are not determined as risky) according to the Fundamentals on the Determination of the Buildings Under Risk are re-evaluated through the Earthquake Safety Screening Method.
In the conclusion part of the study, it is revealed that the results obtained from the calculations made with the linear elastic method which is long and exhausting according to the Fundamentals on the Determination of the Buildings Under Risk and the values obtained with the Earthquake Safety Screening Method are close to each other.  In both evaluation methods, the buildings under risk were below the determined risk criteria and the buildings which are not under risk were above the specified criteria.
While the findings obtained from the calculations through the Earthquake Safety Screening Method shows similar analysis results with the Fundamentals on the Determination of the Buildings Under Risk in a shorter time on the other hand it is proved to be more economic than the Fundamentals on the Determination of the Buildings Under Risk.