Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru kararları ışığında tutuklama
Approval of the individual application desicions to the constitutional court arrestment
Yazar: SELMA ÖZTÜRK GÜNAY
Danışman: PROF. DR. YUSUF YAŞAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Bireysel başvuru = Individual application ; Kamu hukuku = Public law ; Tutuklama = Arrest

Özet:
Ceza yargılamasının amacı yalnızca maddi gerçeği ortaya çıkarmak
değil, aynı zamanda mahkeme kararı ile suçluluğu tespit edilen kişiyi cezalandırarak
adaleti sağlamak ve böylece kamu düzenini korumaktır. Suçluluğu konusunda hakkında
hüküm verilmeyen kişi, masumiyet karinesi gereği henüz suçsuz sayılacağından kişinin
bu aşamada cezalandırılması düşünülemez. Ancak, suçluluğu konusunda kuvvetli şüphe
bulunan kişilerin; kaçmalarını, delilleri karartmasını, tanık, mağdur ya da başkaları
üzerinde baskı kurmasını önlemek amacıyla ya da kanunda belirtilen bir tutuklama
nedeninin var sayılabileceği diğer hallerde tutuklanmaları mümkündür. Temel insan
haklarından olan kişi özgürlüğüne doğrudan müdahale eden ve ceza yargılamasında
sadece bir araç olan tutuklama koruma tedbirine, kanunda gösterilen şartları oluşsa bile
istisnai hallerde son çare olarak başvurulmalıdır. Ayrıca mevzuatımızda tutuklama
kararı verilmesi konusunda emredici bir düzenleme de bulunmadığından, neden
tutuklamaya ya da devamına karar verildiği hâkim ya da mahkeme tarafından
gerekçelendirilerek açıklanmalıdır.
Anayasa'da Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri arasında sayılan insan
haklarına saygılı bir hukuk devleti olma özelliğinden dolayı yargılama sonucunda
kişinin beraat etme ya da sadece adli para cezası ile cezalandırılma ihtimali de bulunduğundan, kişi özgürlüğünü ihlal eder şekilde uzun süreli tutukluluk hallerine
sebebiyet verilmemeli, tutuklamanın geçici bir tedbir olduğu unutulmamalıdır.
2010 yılında 1982 Anayasası'nda yapılan değişiklikten sonra, hukukumuza
"bireysel başvuru" kurumu getirilmiştir. Anayasa ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi
kapsamında yer alan temel hak ve özgürlüklerin Anayasa Mahkemesi tarafından
korunması amacıyla kişilere tanınan bireysel başvuru hakkı ile Anayasa Mahkemesi,
yargılama makamları tarafından verilen tutuklama kararlarının kişi özgürlüğü hakkı
kapsamında ihlal oluşturup oluşturmadığını inceleyecek ve ihlal tespitinde bulunduğu
takdirde ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için gerekenlere hükmedecektir. İnsan
haklarının korunması yalnızca Anayasa Mahkemesi'nin değil, diğer yargısal
makamların da görevleri arasında olduğundan, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen
kararların diğer derece mahkemelerince de benimsenerek işbirliği içinde hareket
edilmesi önem arz etmektedir. Bu anlamda Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru
kararlarından da yeri geldikçe örnekler verilerek, tutuklama önemli yönleriyle
açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The purpose of the criminal proceedings is not only to reveal the material truth,
but to punish the person who has been found guilty by a court decision and thus to
preserve the public order by providing justice. However, judicial activities on the
subject of guilt is not completed, the person who is not judged about the presumption of
innocence is not yet guilty. Arrest is such a protection measure that the fundamental
human rights person directly intervenes in his freedom. For this reason, it is necessary
to apply as a last resort in exceptional cases without forgetting that the arrest is only a
tool in the criminal proceedings.
Following the amendment made in the 1982 Constitution in 2010, individual
application'' institution was brought to our law. In order to protect the fundamental
rights and freedoms covered by the European Convention on Human Rights by the
Constitutional Court, the right to individual applications has been granted so that the
Constitutional Court examines whether the detention decisions in practice constituted a
violation within the scope of the right to freedom of person. Our Constitution is unique because of our respect for the rule of law to human
rights as enumerated in the nature of the Republic of Turkey, in exceptional cases and
arrests must be remembered that an interim measure should be applied as a last resort
.as a result of the trial, the person may be acquitted or punished only by a judicial fine;
therefore, long-term detention should not be caused in violation of the freedom of the
person.
Moreover, since there is no mandatory regulation in our legislation, it should
be noted that the reason for the arrest or continuation of the decision is to be justified by
the judge or the court. There was an attempt to explain the important aspects of the
arrest by giving examples from the individual application decisions of the Constitutional
Court.