Bilim insanlarının yaşam hikâyelerinde var olan kök değerlerin ortaokul fen bilimleri ders kitaplarına yansımasının incelenmesi
Investigation of the reflection of the root values in the life stories of scientists on the secondary school science textbooks
Yazar: BÜŞRA EKMEN
Danışman: PROF. DR. SITKI EKER
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nda bireylerden beklenen sadece akademik olarak başarılı, istenen bilgi ve becerileri kazanmış olmaları değil aynı zamanda değerlerine sahip çıkan kişiler de olmalarıdır. Bu sebeple Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'na 2018 yılında "kök değerler" eklenmiştir. Yapılan bilimsel çalışmalarla toplumları etkileyen bilim insanlarının yaşam hikâyelerini incelediğimiz zaman göreceğimiz kök değerler onları etkileyebilme gücünün ders kitaplarındaki temsilcileri haline getirmektedir. Bilim insanlarının yaşam hikâyelerindeki kök değerler barındırdığı duygularla ders kitaplarına yansıtıldığında   etkileyebilmenin doğal olarak gerçekleşeceğine inanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında yer alan bilim insanlarının yaşam hikâyelerinde var olan kök değerlerin ders kitaplarına yansımasının incelenmesidir.
Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman inceleme kullanılmıştır. Araştırmada bilim insanlarının tespitinde 2022-2023 Eğitim Öğretim yılında 5, 6, 7 ve 8. sınıflarda okutulan fen bilimleri ders kitapları kullanılmıştır. Daha sonra adı geçen kitaplarda tespit edilen bilim insanlarının ders dışı kaynaklardaki yaşam hikâyeleri analiz edilmiştir. Son hali bu çalışmada ortaya konan bir "Değerler Değerlendirme Ölçeği" kullanılarak ders dışı kaynaklardaki ve ders kitaplarındaki kök değerler bulunmuş ve frekansları çıkarılmıştır. Son olarak bilim insanlarının yaşam hikâyelerinde var olan kök değerlerin frekansıyla ders kitaplarında yer verilen kök değerlerin frekansları karşılaştırılarak bir analiz yapılmıştır. Yapılan karşılaştırmayla işaret edilen Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programları'ndaki kök değerlerin kitaplarda bulunan bilim insanlarının yaşam hikâyeleri ile ilgili metinlere ne derece yansıdığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmaların sonucunda bilim insanlarının yaşam hikâyelerinde yer alan kök değerlerin ders kitaplarına yeterince yansıtılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In the Science Course Curriculum, the expectations from individuals are not limited to merely being academically successful or acquiring the desired knowledge and skills. It also encompasses being individuals who uphold root values. Therefore, in 2018, "root values" were integrated into the Science Course Curriculum. When we examine the life stories of scientists who have influenced societies through scientific studies, we can observe these root values, which have the potential to become powerful representatives within textbooks. It is believed that when the root values embedded in the life stories of scientists are reflected in textbooks with the emotions they carry, they can naturally exert influence. The aim of this study is to examine the reflection of root values found in the life stories of scientists on the secondary school Science textbooks.
The research employed document analysis, one of the qualitative research methods. The study used Science textbooks from the 2022-2023 academic year for 5th, 6th, 7th, and 8th grades to identify the scientists. Subsequently, the life stories of these identified scientists from external sources were analyzed. Using a "Values Assessment Scale", the final version of which was presented in this study, the root values in external sources and textbooks were found and their frequencies were calculated. Finally, an analysis was conducted by comparing the frequency of root values in the life stories of scientists with those represented in the textbooks. The comparison aimed to reveal the extent to which the root values emphasized in the Science Course Curriculum were reflected in the texts related to the life stories of scientists in the textbooks. The findings indicated that the root values present in the life stories of scientists were not adequately reflected in the textbooks.