Yüzey obsidiyen buluntularının tekno-kültürel açıdan değerlendirilmesi: Çakılbaşı/Yapılıpınar örneği
Techno-cultural valuation of surface obsidien foundings: Çakılbaşı/Yapılıpınar sample
Yazar: MERVE ANDAÇ
Danışman: PROF. DR. NUR BALKAN ATLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Prehistorya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Aksaray-Gülağaç-Gülpınar = Aksaray-Gülağaç-Gülpınar ; Höyükler = Tumuluses ; Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Obsidyenler = Obsidians ; Orta Anadolu bölgesi = Central Anatolian region ; Teknolojik analiz = Technological analysis

Özet:
Obsidiyen buluntu topluluğunun tekno-kültürel açıdan incelenmesi, malzemenin analiz çalışmalarını yaparak üretim zincirini ortaya çıkarmak ve bununla birlikte bir kültür olgusu içindeki gelişimini ve katkılarını öğrenmek, anlamaya çalışmaktır. Obsidiyen malzemenin yoğun bir şekilde gözlendiği ve geçmiş dönemlerde de yoğun olarak yerleşim görmüş bir bölge olan Orta Anadolu Bölgesi tekno-kültürel incelemenin yapılabileceği en önemli yerlerden biridir. Volkanik bir arazi olması ve bu volkanların kaliteli obsidiyen kaynakları ortaya çıkarması, tüm tarihöncesi dönemlerde bu kaynakların kullanılmış olması bölgeyi, özellikle de Batı Kapadokya Bölgesi'ni önemli hale getirmiştir. Çakılbaşı/Yapılıpınar Mevkii'de bu bölge içinde yer alan, önemli yerleşmelerden biri durumundadır. Yüzey toplamalarında ele geçen obsidiyen malzemenin sayıca çok olması, bu malzemenin içerisinde yapım artığından alete kadar birçok teknolojik parçanın yer alması ve bir ya da birkaç üretim zincirinin olabileceği fikri, teknolojik analizin doğru olacağını göstermiştir. Bu nedenlerle, analiz çalışmaları sırasında farklı yöntemler de kullanılmış olmasına karşılık, teknolojik analizin ağırlıkta olduğu görülmektedir. Farklı üretim zincirlerinin varlığını gösteren analiz sonucuna rağmen, oldukça geniş bir alanda ve bunun yanı sıra sistematik olmayan bir yüzey toplaması olması nedeniyle, standart ve istatistiksel verilere ulaşılamamıştır. Obsidiyen malzemenin, Neolitik Dönem içerisindeki farklı evreleri yansıtması ve farklı tekniklerin kullanılmış olması nedeniyle, sistematik bir yüzey toplamasına ve/veya kazı çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Exploration of obsidian foundlings techno-culturally, is eliciting the production chain by doing the analytical studies of the material as well as learning and understanding the development and contributions in the culture. Central Anatolia region, in which the obsidian material was intensively observed, and which had intensive settlement in the past is one of the most important places that can be techno-culturally observed. This volcanic area and introduction of the high-quality sources by the volcanoes which were used in all prehistorical periods make this region especially the West Cappadocia region significantly important. One of the most important settlements that is involved in this region is the Çakılbaşı/Yapılıpınar site. The excess number of the obsidian material that was obtained in the surface collections, involvement of various technological pieces such as product wastes and the equipment in this material and the idea of existence of one or more product chains, show that the technological analysis might be correct. Therefore, even though the uses of different methods while the analysis studies, the dominancy of the technological analysis can be perceived. Although the analysis results show the existence of the different product chains, because of the surface collection in not only a wide but also non-systematical area, standard and statistical data could not be reached. Because of the reflection of the obsidian material of different stages in Neolithic period, and the use of different techniques, a systematic surface collection and/or excavation studies are needed.