Marul iri damar hastalığı (Lettuce big vein disease, LBVD)'nın taşınması ve vektörü olan Olpidium türlerinin moleküler olarak saptanması
Carry and vector of Lettuce big vein disease, LBVD and molecular detection of Olpidium species
Yazar: GÜLER TANLI
Danışman: DOÇ. DR. MUHARREM ARAP KAMBEROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) = Reverse transcription polimerase chain reaction ; Mantarlar = Fungi ; Marul iri damar virüsü = Mirafiori lettuce big vein virus

Özet:
Bu çalışma 2017-2021 yılları sonbahar ve kış dönemlerinde Adana ve Mersin İlleri'nde yaygın olarak marul yetiştiriciliği yapılan alanlarda Marul iri damar hastalığı (Lettuce big-vein disease, LBVD)'nın saptanması ve bu hastalığa neden olan etmenler (Lettuce Big-Vein Associated Virus, LBVaV ve Mirafiori Lettuce Big-Vein Virus, MiLBVV)'in belirlenmesi ve bu etmenlerin taşınmasında rol alan vektörler (O. brassicae, O. bornovanus ve O. virulentus)'in moleküler olarak saptanması amacıyla yürütülmüştür. Arazi çıkışlarında simptomatolojik olarak LBVD (MiLBVV, LBVaV) ile infekteli olduğundan şüphelenilen ya da hiç bir belirti göstermeyen toplam 85 adet marul bitkisinden örnekleme yapılmış ve ELISA testleri sonucunda, MiLBVV, 18 bitkide saptanmıştır. RT-PCR çalışmalarında MiLBVV için MiLBVV(1) ve MiLBVV(2) primer çifti ile Seyhan, Tarsus ve Yumurtalık izolatlarından 233 bp; LBVaV'ye özgü VP-248 ve VP-249 primer çifti ile Seyhan, Tarsus, Yumurtalık ve Yüreğir izolatlarından 296 bp; O. brassicae'ya özgü OLPbraF ve OLPR primer çifti ile Tarsus izolatlarından 204 bp; O. bornovanus'a özgü OLPborF ve OLPR primer çifti ile Seyhan ve Tarsus izolatlarından 977 bp; O virulentus'a özgü OLPvirF ve OLPR primer çifti ile Seyhan, Tarsus, Yumurtalık ve Yüreğir'den toplanan marul izolatlarına ait 579 bp büyüklüğünde bandlar elde edilmiştir. PCR çalışmaları sonucunda, O. brassicae 5 bitkide, O. bornovanus 10 bitkide ve O virulentus 79 bitkide saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Marul, LBVD, Olpidium, DAS-ELISA, RT-PCR

Abstract:
This study was carried out to determine the Lettuce big-vein disease (LBVD) in the areas where lettuce is grown in Adana and Mersin provinces in the autumn and winter periods of 2017-2021, the factors causing this disease (Lettuce Big-Vein Associated Virus, LBVaV, and Mirafiori Lettuce Big-Vein Virus, MiLBVV) and molecular determination of vectors (O. brassicae, O. bornovanus and O. virulentus) involved in the transmission of these factors. A total of 85 lettuce plants were sampled from a total of 85 lettuce plants that were suspected to be infected with LBVD (MiLBVV, LBVaV) or showed no symptoms at the exits of the field, and as a result of ELISA tests, MiLBVV was detected in 18 plants.
In RT-PCR studies, MiLBVV(1) and MiLBVV(2) primer pair for MiLBVV and 233 bp from Seyhan, Tarsus and Yumurtalık isolates; LBVaV specific primer pair VP-248 and VP-249 and 296 bp from Seyhan, Tarsus, Yumurtalık and Yuregir isolates; O. brassicae specific OLPbraF and OLPR primer pair and 204 bp from Tarsus isolates; O. bornovanus specific OLPborF and OLPR primer pair and 977 bp from Seyhan and Tarsus isolates; with the OLPvirF and OLPR primer pair specific for O virulentus, bands with a size of 579 bp were obtained from lettuce isolates collected from Seyhan, Tarsus, Yumurtalık and Yüreğir. As a result of RT-PCR studies, O. brassicae was detected in 5 plants, O. bornovanus in 10 plants and O. virulentus in 79 plants.

Keywords: Lettuce, LBVD, Olpidium, DAS-ELISA, RT-PCR