Rize yöresinde yetiştirilen gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykıss Walbaum, 1792) parazitlerin araştırılması
Investigation of parasites in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss Walbaum, 1792) reared in Rize region
Yazar: MELTEM ÖZER
Danışman: PROF. DR. GÖKMEN ZAFER PEKMEZCİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Su Ürünleri = Aquatic Products ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Dış parazitler = Ectoparasites ; Endoparazitler = Endoparasites ; Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout

Özet:
Su ürünleri yetiştiriciliği dünyada en hızlı büyüyen gıda üretim sektörlerinden biridir. Dünya'da Atlantik somonu (Salmo salar) ve gökkuşağı alabalığının (Oncorhynchus mykiss) küresel üretimi sürekli artmaya devam etmektedir. Türkiye gökkuşağı alabalığı yetiştiriciliğinde önemli bir üretim potansiyeline sahiptir. Günümüzde dünya çapında kültür balıkçılığında önemli sağlık sorunlarına ve ölümlere neden olan enfeksiyöz hastalıklar halen çiftlik balığı üretimini sınırlayan en önemli faktörlerden biri olmaya devam etmektedir. Türkiye'de gökkuşağı alabalığı üretiminde önemli sağlık sorunlarına ve ölümlere neden olan enfeksiyöz ajanlar arasında parazit türleride yer almaktadır. Kültür balıklarında koruyucu hekimlik ve balık sağlığı yönetimi açısından paraziter enfeksiyonların belirlenmesi için epidemiyolojik verilere duyulan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Bu tez çalışmasında Doğu Karadeniz Bölgesi Rize İl'inde özel bir ticari işletmede havuzlarda yetiştiriciliği yapılan gökkuşağı alabalıklarını (Oncorhynchus mykiss) enfekte eden paraziter etkenlerin tespiti ve enfeksiyon parametrelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Bu tez çalışması Türkiye'nin Doğu Karadeniz Bölgesi Rize İl'inde yer alan özel bir ticari gökkuşağı alabalığı işletmesinde yapılmıştır. Araştırmada Şubat‒Ekim 2023 tarihleri arasında 15‒200 g ağırlığındaki toplam 270 adet gökkuşağı alabalığının (Oncorhynchus mykiss, Walbaum 1792) parazitolojik inlemesi yapılmıştır. Araştırmada 270 adet gökkuşağı alabalığının 43'ünün bir veya daha fazla sayıda parazit türü ile enfekte olduğu ve genel enfeksiyon oranının %15,9 olduğu tespit edilmiştir. Gökkuşağı alabalıklarının sadece protozoon parazitler ile enfekte olduğu görülürken, metazoon parazitler ile karşılaşılmamıştır. Gökkuşağı alabalıklarının bağırsaklarında Spironucleus salmonis, deri ve yüzgeçlerinde Ichthyobodo spp., Chilodonella spp. ve Ichthyophthirius multifiliis türleri bulunmuştur. Gökkuşağı alabalıklarında Spironucleus salmonis, Ichthyobodo spp., Chilodonella spp. ve Ichthyophthirius multifiliis türlerinin enfeksiyon oranları vee derecesinin sırası ile %10,7, %4, %1,8,  %1,1 ve 1‒3, 1‒4, 1‒4, 1‒2 olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın yapıldığı ticari işletmede şubat, mart, nisan ve ekim aylarında incelenen gökkuşağı alabalıklarında parazitler ile karşılaşılmıştır. Bu çiftlikte yoğun antiparaziter banyo uygulamaların (tuz banyosu) yaptırıldığı aylarda (mayıs‒ekim) incelenen gökkuşağı alabalıklarında parazitler ile karşılaşılmamıştır. Gökkuşağı alabalığı işletmelerinde paraziter enfeksiyonlardan korunmak için iyi sağlık yönetimi uygulamalarına dikkat edilmelidir.

Abstract:
Aquaculture is one of the fastest‒growing food production sectors in the world. Global production of Atlantic salmon (Salmo salar) and rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) continues to increase. Türkiye has a significant production potential in rainbow trout farming. Infectious diseases remain a major limiting factor in farmed fish production worldwide, causing significant health issues and mortality. Today, infectious diseases, which cause significant health problems and deaths in aquaculture worldwide, continue to be one of the most important factors limiting farmed fish production. Parasitic species are among the infectious agents that cause significant health problems and deaths in rainbow trout production in Türkiye. The need for epidemiological data to determine parasitic infections in cultured fish in preventive medicine and fish health management is increasing daily. This thesis study aimed to detect the parasite species that infect rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) grown in pools in a private commercial enterprise in the Eastern Black Sea Region, Rize Province, and to determine the infection parameters.
In the research, parasitological surveys of a total of 270 rainbow trout (Oncorhynchus mykiss, Walbaum 1792) weighing 15‒200 g were performed between February and October 2023. The parasitological examination revealed that 43 out of 270 rainbow trout were infected with one or more parasitic species, and the overall infection rate was 15.9%. While rainbow trout were found to be infected only with protozoans, metazoans were not detected. Spironucleus salmonis was found in the intestines of rainbow trout, and Ichthyobodo spp., Chilodonella spp., and Ichthyophthirius multifiliis species were found in the skin and fins. Prevalences and degree of infection of Spironucleus salmonis, Ichthyobodo spp., Chilodonella spp. and Ichthyophthirius multifiliis species in rainbow trout were found to be 10.7%, 4%, 1.8%, 1,1% and 1‒3, 1‒4, 1‒4, 1‒2, respectively. No parasites were encountered in the rainbow trout examined in this farm during the months (may-october) when intensive antiparasitic bath applications (salt bath) were applied. Good health management practices should be followed to protect against parasitic infections in rainbow trout farms.