Abbasi Dönemi Şiiri Nazım türlerinde yenilik hareketleri
Reform movements in kinds of Verse in Poetry of Abbasid Period
Yazar: ÖZLEM ZÜLEYHA KURAN
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL TUZCU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Abbasiler = Abbasids ; Abbasiler Dönemi = Abbasid Periods ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Arap şiiri = Arabic poetry ; Nazım şekilleri = Characters ; Yenilik hareketleri = Reform movements ; Şiir = Poem

Özet:
Bu tezde h.II. yyda `Abbâsî dönemi şiiri nazım türlerinde ortaya çıkan yenilik hareketleri biçim ve içerik bakımından incelenmiştir. Çalışmada Arap şiirinin yüzyıllardır klasik formu olarak kabul edilen kasîdeye kadar hangi evrelerden geçtiği üzerinde durulmuş, kasidenin klasikleşen yapısı ele alınmıştır. Çalışmanın esas konusu olan, klasik Arap edebiyatında yeni yönelimlerin hız kazandığı, yenilik hareketlerinin ilk olarak görüldüğü dönem olan Abbasi dönemi nazım türlerinde görülen değişim ve gelişim hareketleri ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Bu bilgilerin yanı sıra çeşitli şairlerden konuyla ilgili şiir örneklerine yer verilmiştir.
	Çalışma bir giriş ve 	iki bölümden oluşmaktadır. Arap nazmının geçirdiği aşamalar Câhiliyye dönemi, Sadru?l-İslam Dönemi ve Emevîler dönemi olmak üzere ilk bölümde ele alınmıştır. Bu bölümde Abbâsî dönemine kadar geçen sürede Arap nazmının geçirdiği aşamalar incelenmiştir.  İkinci bölümde ise Abbâsî döneminde nazım türlerinde görülen yenilik hareketleri incelenmiştir. Arap edebiyatının altın çağı olarak nitelendirilen, Abbâsî dönemi nazım türlerinde gerek vezin gerek kafiye bakımından ortaya çıkan değişiklikler üzerinde durulmuştur. Öncelikle kafiye çeşitliliği ele alınmış, Muzdevic, Musammât ve Muhammes gibi her birkaç kıtada bir kafiyesi değişen nazım türleri ilgili örneklerle açıklanmıştır. Kafiyedeki bu değişimin yanısıra bu dönemde eski vezinlerden elde edilen yeni vezinler şiirlerle örneklendirilmiştir. Yine h.II. yy?da ortaya çıkan el-Fununu?s-Seb`a adı verilen, eş-Şi`ru?l-karîz, Mûvaşşah, Dûbeyt, Zecel, Mevâliyâ, Kâne ve Kâne, Kûma gibi şiir sanatlarının yapısı ve özellikleri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
In this thesis, reform movements in kinds of verse in poetry of Abbasid period in Hijri 2nd century is examined in formal and contextual way. In this study, it is focused on the process that Arabic poetry evolves until ode which is accepted as classical form. The main topic of this study as Abbasid period of verse kinds in which new intentions of classical Arabic literature became faster and first reform movements were seen are examined deeply. In addition to this information, it is handled the examples of various poems of poets.
This study has an introduction and two sections. The stages Arabic verse have, are examined in the first section as jahilliyya period, Sadru?l Islam period and Umayyad period. In this section, the stages of Arabic verse until Abbasid period are considered. In the second section, reform movements in Abbasid period are handled. It is focused on the changes in verse styles in terms of both prosody and rhyme in Abbasi period that is accepted as the golden age of Arabic poetry. Firstly variety of rhyme are taken into account and the styles of verse whose rhyme changes in every stanza as Muzdevic, Musammat and Muhammes are explained by related examples. As well as this change in rhyme, new prosodies after old prosodies are exampled with poems. In addition, the features and forms of poem arts that were named as al-Fununu?s-Seb`a that emerged in Hijri 2nd century such as es-Si`ru?l-kariz, Muwashshah, Dubeyt, Zecel, Mevaliya, Kane and Kane, Kuma.