Otizm spektrum bozukluğunda tekrarlayıcı davranışlar ve motor koordinasyon
Repetitive behaviors and motor coordination in autism spectrum disorder
Yazar: CEBRAİL KARADAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE BAKKALOĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYDA DEMİR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beden koordinasyonu = Body coordinatio ; Motor beceriler = Motor skills ; Motor hareketler = Motoric motions ; Motor koordinasyon = Motor coordination ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Bu çalışmada, otizm spektrum bozukluğunda (OSB) tekrarlayıcı davranışlar ve motor koordinasyonun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 5-15 yaş aralığında toplam 419 OSB olan çocuk çalışmaya dahil edilmiştir. Çocukların 241'i için ebeveynler, 351'i için öğretmenler ve 173'ü için hem ebeveynler hem öğretmenler demografik bilgi formu, Gilliam Otistik Bozukluk Derecelendirme Ölçeği-2-Türkçe Versiyonu (GOBDÖ-2-TV), Tekrarlayıcı Davranışlar Ölçeği-Revize-Türkçe Versiyonu (TEDÖ-R-TV) ve Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu Anketini (GKBA) tamamlamışlardır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemiyle oluşturulmuştur. Elde edilen veriler SPSS programına girilerek analizler için normallik sayıltılarının karşılanıp karşılanmadığı incelenmiştir.
OSB olan çocukların TEDÖ-R-TV ve GKBA puan ortalamaları ve yüzdeleri hesaplanmıştır. Bunun sonucunda OSB olan çocukların tekrarlayıcı davranış sayılarının, yoğunluğunun yüksek ve motor koordinasyonlarının düşük olduğu bulunmuştur. Bunun yanı sıra çocukların yaklaşık %80'inde gelişimsel koordinasyon bozukluğu riski olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Pearson Momentler Çarpımı katsayısı ile tekrarlayıcı davranışlar ve motor koordinasyon arasındaki ilişkiye bakılmış ve negatif yönlü düşük düzey ilişki olduğu bulunmuştur. Ayrıca ebeveynler ve öğretmenlerden toplanan verilerin uyumuna yine Pearson Momentler Çarpımı katsayısı ile bakılarak uyumlu olduğu belirlenmiştir. Bağımsız örneklemler t testi sonucunda OSB'den ağır düzeyde etkilenenlerin motor koordinasyonlarının hafif düzeyde etkilenenlere kıyasla daha düşük, tekrarlayıcı davranış sayısının daha yüksek olduğu; kızların erkeklere kıyasla tekrarlayıcı davranışlarının daha fazla motor koordinasyonlarının daha düşük düzeyde olduğu ancak farkın anlamlı olmadığı; ek tanıya göre tekrarlayıcı davranışların farklılaşmadığı ancak ek tanısı olanların motor koordinasyonlarının ek tanısı olmayanlara kıyasla daha düşük düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak yaş grupları arasında farklılaşma olup olmadığının belirlenmesi için yapılan ANOVA sonucunda OSB olan çocukların hem tekrarlayıcı davranışlarının hem de motor koordinasyonlarının yaşa göre farklılaşmadığı görülmüştür.

Abstract:
It is aimed in this study to examine the repetitive behaviors and motor coordination in autism spectrum disorder (ASD). In the direction of this aim, a total of 419 children with ASD, who were 5 to 15 years old, were included in the study group. Parents for 241 children, teachers for 351 children and both parents and teachers for 173 children completed the demographic information form, the Turkish version of Gilliam Autism Rating Scale-2-Turkish Version (GARS-2-TV), the Repetitive Behavior Scale-Revised-Turkish Version (RBS-R-TV) and Developmental Coordination Disorder Questionnaire (DCDQ). The study group was formed by purposive sampling. The data obtained were entered into SPSS program and examined whether the normality assumption was met for the analyses.
RBS-R-TV and DCDQ mean scores and percentages of children with ASD were calculated. As a result of the calculation, a high number and intensity of repetitive behaviors and a low level of motor coordination were found for children with ASD. In addition, approximately 80% of children have a risk of developmental coordination disorder. The relationship between repetitive behaviors and motor coordination was investigated by the Pearson Product-Moment Correlation Coefficient and a negative and low level of relationship was found. In addition, it was found out that the data collected from the parents and teachers were compatible according to the Pearson Product-Moment Corelation Coefficient. As a result of the independent sample t test, it was concluded that motor coordination of children severely affected by ASD was lower than those of mildly affected and their repetitive behavior numbers were also higher; that while repetitive behaviors of girls were more than boys, their motor coordinations were less than boys, but the difference was not statistically significant; and that repetitive behaviors did not differ according to the additional diagnosis, but motor coordination of the children with additional diagnoses was lower than those without additional diagnoses. Finally, as the result of the ANOVA that was used to determine whether there were any differences between the age groups, it was seen that both the repetitive behaviours and motor coordination of children with ASD did not differ according to the age.