Kronik hepatit C tanılı hastaların direkt etkili antivirallere yanıtlarının değerlendirilmesi
Evaluation of response to direct acting antivirals in patients with chronic hepatitis C
Yazar: NURTEN NUR AYDIN
Danışman: PROF. DR. İFTAHAR KÖKSAL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Fibroz = Fibrosis ; Hepatit = Hepatitis ; Hepatit C = Hepatitis C ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kronik hastalık = Chronic disease

Özet:
Amaç: Hepatit C virüs (HCV) enfeksiyonu tüm dünyada kronik karaciğer
hastalığının en önemli nedenlerinden biridir. Son yıllarda kronik hepatit C (KHC)
tedavisinde direkt etkili antiviral (DEA) tedavilerinin kullanılması ile yüksek oranda
kalıcı virolojik yanıt (KVY) elde edilmektedir. Tedavi sonrası histolojik takibin
yapılmasında biyopsinin invaziv yöntem olması nedeni ile non-invaziv belirteçlere
ihtiyaç vardır. Çalışmamızda kliniğimizde KHC tanısı ile DEA tedavisi alan hastaların
klinik, laboratuvar ve demografik özelliklerini tanımlamak, KVY oranını belirlemek
ve tedavi sonrası fibroziste gerilemeyi non-invaziv yöntemlerle belirlemek
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma 2019/042 protokol numaralı etik kurul onayı
alındıktan sonra, retrospektif olarak 01.07.2016 – 01.01.2019 tarihleri arasında
kliniğimizde KHC tanısı ile takip edilen ve DEA alan hastalarda yapıldı. Hastaların
yaş, cinsiyet, genotip, tedavi deneyimi, siroz durumu, komorbiditeleri ile tedavi öncesi
ve sonrası laboratuvar parametreleri değerlendirildi. Serumdan rutin bakılan tetkikler
ile fibrozis skorları tedavi öncesinde, 4. haftada, tedavi sonunda ve KVY12'de
hesaplandı. Transient elastografi (TE, Fibroscan) ile tedavi öncesi ve KVY12'de
karaciğer sertlik ölçümleri kaydedildi. Tedavi bitimi sonrası KVY12 yanıtları
değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya DEA alan 95 hasta dahil edildi. Yaş ortalamaları
62,6±10,5 olup %49,5'i erkek, %50,5'i kadın idi. Hastaların %52,6'sı tedavi
deneyimli, %80'i non-sirotikti. En sık görülen genotip %88,4 oranla genotip 1b idi.
Hastaların %57,9'una PrOD tedavi rejimi, %42,1'ine SOF tedavi rejimi verildi.
Tamamında tedavi sonu yanıt, %97,9'unda KVY12 elde edildi. İki hastada relaps
görüldü. KVY12'ye ulaşmada yaş, cinsiyet, karaciğer durumu, önceki tedavi durumu,
genotip ve aldığı tedavi rejimi açısından anlamlı fark görülmedi. Tedavi altında ALT,
AST, AFP ve GGT değerinde tedavi öncesi değerler ile diğer zamanlar arasındaki
gerileme anlamlı bulundu (p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001). Hastaların
hesaplanan 4 serum fibrozis belirteçlerinden APRI ve FIB-4 skorunda anlamlı 
gerileme, AAR'de anlamlı artma saptandı, API skorunda anlamlı değişiklik
görülmedi. TE ile karaciğer sertliği ölçümü 75 hastada yapıldı. KVY12'deki karaciğer
sertlik ölçümü başlangıca göre belirgin oranda geriledi (p<0,001). Hastaların
%18,9'unda yan etki görüldü.
Sonuç: Çalışmamızda DEA tedaviler ile hastalarda yüksek KVY12 elde
edilmiş olup tüm tedavi rejimlerinin iyi tolere edildiği görüldü. Ayrıca tedavi sonrası
fibroziste iyileşmenin değerlendirilmesinde biyokimyasal belirteçlerin ve TE ile
karaciğer sertlik ölçümünün kullanılabileceği görüldü.

Abstract:
Evaluation of Response to Direct Acting Antivirals in Patıents Wıth Chronıc
Hepatıtıs C
Background/Aim: Hepatitis C virus (HCV) infection is one of the most
important causes of chronic liver disease in worldwide. In recent years, the use of
direct-acting antiviral (DAA) therapies for the treatment of chronic hepatitis C (CHC)
has yielded a high rate of virological response (SVR). We are needed non-invasive
markers due to biopsy is invasive method for histological follow-up after treatment.
The aim of this study was to define the clinical, laboratory and demographic
characteristics of patients with SVR in our clinic, to determine the rate of CHC and to
determine the regression in fibrosis by non-invasive methods.
Materials and method: After the approval of the ethics committee, it is
protocol number 2019/042, The study was performed retrospectively, patients who
were followed up with CHC and received DAA admitted to in our clinic between 1
July 2016- 1 January 2019 were included in the study. Patients' age, gender,genotype,
treatment experience, cirrhosis status, comorbidities and laboratory parameters before
and after treatment were evaluated. Routine serum tests and fibrosis scores were
calculated before treatment, at the 4th week of treatment, at the end of the treatment
and in the 12th week of SVR. Liver stiffness measurements were recorded before
treatment and at the 12th week of SVR with transient elastography (TE, Fibroscan)
The responses were evaluated end of the treatment in the 12th week of SVR.
Results: Ninety-five patients with DAA were included in the study. The mean
age of the patients was 62,6±10,5 years, 49,5 % were male, 50,5 % were female. 52,6%
of the patients were experienced in treatment and 80% were non-cirrhotic. The most
common genotype was genotype 1b with 88,4%. PrOD treatment regimen was given
to 57,9% and SOF treatment regimen was given to 42,1%. Post-treatment response
was achieved in all, and 97,9% of the patients had SVR12. Two patients had relapse.
There was no significant difference in age, sex, liver status, previous treatment status,
genotype and treatment regimen in reaching SVR12. The decrease in ALT, AST, AFP 
and GGT values between the pretreatment values and other times was significant (p
<0,001, p <0,001, p <0,001, p <0,001). A significant decrease in APRI and FIB-4
scores and a significant increase in AAR were detected in the four serum fibrosis
markers.There was no significant change in API score. Liver stiffness was measured
by TE in 75 patients.Liver stiffness in SVR12 decreased significantly compared to
baseline (p <0,001). Side effects were seen in 18,9% of the patients.
Conclusion: In this study, It was observed that the patients with DAA were
found to have high SVR12 and all treatment regimens were well tolerated. In addition,
biochemical markers and liver stiffness measurements wiht TE could be used to
evaluate the recovery in fibrosis after treatment.