Yeşilırmak ve üzerinde kurulan barajlardaki tatlı su levreğinin (Perca fluviatilis L., 1758) beslenme alışkanlıklarında meydana gelen alansal ve mevsimsel değişimler
Spatial and temporal variations in feeding habits of eurasian perch (Perca fluviatilis L., 1758) inhabiting in Yeşilirmak river and its dam lakes
Yazar: EVREN ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ŞENOL AKIN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Barajlar = Dams ; Trofik seviye = Trophic category ; Yeşilırmak = Yeşilırmak

Özet:
Yeşilırmak nehrinde yaşayan tatlısu levreği (Perca fluviatilis L. 1758)'nin beslenme alışkanlıklarında meydana gelen alansal, mevsimsel ve ontogenetik (boy) değişimler nehir üzerindeki Suat Uğurlu ve Hasan Uğurlu baraj göllerinde ikişer ve nehir alanlarında üçü baraj çıkışında ikisi de baraj girişinde olmak üzere 9 istasyonda Nisan, Temmuz, Kasım 2008; Şubat, Haziran, Temmuz 2009 tarihlerinde yapılan arazi çalışmalarında örneklenen 3332 bireyin 1394'ünün beslenme alışkanlıkları mide analiz içeriği ve durağan izotop yöntemi ile incelenerek araştırılmıştır. Balıkların beslenme özelliklerinin alansal değişiminin incelenmesi için istasyonlar BÇ (1, 2, 3. istasyonlar), SUBG (4, 5. istasyonlar), HUBG (6, 7. istasyonlar) ve BG (8. istasyon, Kelkit ve Tozanlı Nehir alanları) şeklinde gruplara ayrılmıştır. Ayrıca balık besin kaynaklarının boylara göre değişiminin incelenmesi için balıklar 7 boy grubuna ayrılarak sınıflandırılmıştır. Tatlısu levreğinin midesinden çalışma süresince 8 ana gruba ait 50 farklı besin türü tanımlanmıştır. Besin grubu olarak balıklar en çok tüketilen besin kaynağını olmuştur (V=%47,81; PRIV%=35,79). Bu grup içerisinde tamamen veya tanınmayacak şekilde parçalanmalarından dolayı tür tanımlanması yapılamayan ?tanımlanamayan balıklar? bu balık türünün önemli bir besin kaynağını oluşturmuştur. Balıklar grubunu %34,63 ile böcekler ve %15,08 ile Krustase grubu izlemiştir.Çalışma süresince mide içeriği analizi yöntemi ile belirlenen trofik seviye aylara göre 3,77±0,35 ortalama ile değişim göstermiştir. Buna karşın bu balık türünün azot izotop yöntemi ile belirlenen trofik seviyesi 3,98±0,31 ortalama ile değişim göstermiştir. Mide içeriği analiz yöntemi ile istasyonlara göre hesaplanan trofik seviye 3.68±0,35 ortalama bir değişim gösterirken, izotop yöntemi ile 3,97±0,38 ortalama değişim gösterdiği belirlenmiştir. Bu balık türünün baraj çıkışı nehir alanlarındaki istasyonlardaki bireyleri ile Hasan Uğurlu Baraj Gölü 7. İstasyondaki bireylerinin diğer istasyonlardaki bireylere göre daha düşük trofik seviyeye sahip oldukları belirlenmiştir. Mide içeriği analiz yöntemine göre alanlar arasında trofik seviye 3,45 (BÇ) ile 4,09 (BG) arasında değişim göstermiştir. En yüksek trofik seviye 181-200 mm boy grubunda (TL=5,37) en düşük ise 161-180 mm (TL=3,44) boy grubuna dahil bireylerde belirlenmiştir. Genel olarak trofik seviye mide içeriği analiz yöntemine göre 3,87 olarak hesap edilirken, azot izotop yöntemi ile belirlenen trofik seviyesi 3,91'dir.

Abstract:
The spatial and seasonal changes occurring in the nutritional habits of perch (Perca fluviatilis L. 1758) living in the Yeşilırmak river were studied using stomach analysis and stable isotope method on 1394 fish among 3332 sample obtained in field work in April, July, November 2008 and in February, June and July 2009 periods at 9 stations. Four of the stations were set up at Suat Uğurlu (SUDL) and Hasan Uğurlu Dams (HUDL) on the river (two at each). Three were set up at the outlet of the dams and the two at the inlet. To investigate the spatial changes in the food sources of the fish, the stations were grouped as BLDAM (stations 1, 2 and 3), SUDL (stations 4 and 5), HUDL (stations 6 and 7) and ABDAM (station 8, Kelkit and Tozanlı River basins). In addition, to study the changes in food sources with respect to fish length, the fish were classified into 7 length groups. During the study, 50 different food types belonging to 8 main groups were defined in the stomach of the perch. Fish were the most consumed food sources regarding the food groups (V=%47,81; PRIV%=35,79). Within this group, ?unidentified fish?, as the remnants were fragmented to the extent that they could not be identified, made up an important dietary source of this fish species. The fish group as dietary source were followed by insects with % 34,63 and Crustacea group with % 15,08. During the study, the trophic level determined according to stomach analysis method indicated an average change of 3,77 ±0,35 with respect to monthly analyses, whereas the trophic level of this fish species determined using nitrogen isotope method showed an average change of 3,98 ±0,31.While the trophic level estimated using stomach analysis method with respect to the stations displayed an average change of 3,68 ±0,35, it was determined to indicate an average change of 3,97 ±0,38 using isotope method. It was also found out that this fish species had a lower trophic level at stations in the river basin at the outlet of dams and at the 7th station in Hasan Uğurlu Dam when compared to those of other stations. The trophic level among the stations obtained by stomach analysis method indicated a change between 3,45 (BÇ) and 4,09 (BG). The highest trophic level was obtained from 181-200 mm length group (TL=5,37) and the lowest was obtained from 161-180 mm group (TL=3,44). While the trophic level was estimated as 3,87 according to stomach analysis method, it was determined to be 3,91 with respect to nitrogen isotope method.