Oral antikanser ilaç kullanan yaşlı kanser hastalarına tele-hemşirelik yolu ile verilen eğitimin ve izlemin öz-etkililik ve ilaç uyumuna etkisi
The effect of tele-nursing training and follow-up onself-effectiveness and medicine compliance on elderly cancerpatients using oral anti-cancer drug
Yazar: SÜMEYYE BAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ POLAT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Onkoloji = Oncology

Özet:
Bu araştırma, oral antikanser ilaç kullanan yaşlı kanser hastalarına tele-hemşirelik yolu ile verilen eğitimin ve yapılan izlemin ilaç tedavisine bağlılık öz-etkililiğine ve uyumuna etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü olarak yapılmıştır. Örneklemini, 60 yaşlı kanser hastası oluşturmuştur. Araştırma 48 hasta (23 müdahale ve 25 kontrol) ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında Yaşlı Bilgi Formu, Oral Kemoterapi Uyum Ölçeği (OKUÖ), İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-Etkililik Ölçeği (MASES), Tele-hemşirelik Değerlendirme Formu ve Telefonla İzlem Formu kullanılmıştır. Müdahale grubundakilere WhatsApp aracılığıyla ilk dört hafta kısa mesaj ve eğitim videoları gönderilmiş, beşinci haftadan sonra sekiz hafta boyunca telefonla izlem yapılmıştır. Tüm katılımcılara ilk görüşmede veri toplama araçları uygulanarak ön test değerlendirmesi yapılmıştır. Kontrol ve müdahale grubuna 8. haftada ara değerlendirmesi, 12. haftada son test uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız örneklem t testi, ki kare testi ve pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Çalışmada, müdahale ve kontrol gruplarının Oral Kemoterapi Uyum Ölçeği (OKUÖ), İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-Etkililik Ölçeği (MASES) ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark yokken (p>0,05) son test puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmada, yaşlı kanser hastalarına tele-hemşirelik ile verilen eğitimin ve yapılan izlemin bireylerin ilaç tedavisine bağlılık öz-etkililiklerini ve ilaç uyumlarını olumlu şekilde etkilediği belirlenmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda; oral antikanser ilaç kullanan yaşlı kanser hastalarında tele-hemşireliğin, ilaç uyumunun artırılmasında ve öz-etkililiğin geliştirilmesinde kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted in a randomized controlled manner with the aim of determining the self-efficacy  adherence to medical treatment and drug compliance of education and follow-up through tele-nursing to elderly cancer patients using oral anticancer drugs. The sample consisted of 60 elderly cancer patients. The study was completed with 48 patients (23 interventions and 25 controls). Patient Information Form, Oral Chemotherapy Adherence Scale (OCAS), Drug Treatment Adherence/Compliance Self-Efficacy Scale (MASES), Tele-nursing Evaluation Form and Telephone Follow-up Form were used for data requirements. From the point of view of the data, independent sampling t-test, chi-square test, Pearson weighted test were used. In the first four weeks, short messages and training videos were sent to those in need of intervention via WhatsApp, the fifth week, follow-up was made by telephone for eight weeks. Pre-test evaluation was made by applying data collection tools in the first interview to all participants. In the control and intervention groups, the 8th week interim evaluation and the 12th week post-test were applied. In the study, while there was no difference between the Oral Chemotherapy Adherence Scale (OCAS), Drug Treatment Adherence/Compliance Self-Efficacy Scale (MASES) pretest mean scores of the intervention and control groups (p>0.05), we found a difference between the posttest mean scores (p<0.05). This study positively targeted the self-efficacy  adherence to medical treatment and drug compliance of the individuals with the tele-nursing education and follow-up given to elderly cancer patients. Research results; discontinuation of tele-nursing in elderly cancer patients using oral anticancer drugs, in drug compliance drives and in the structure of self-efficacy.