Eğitimi uluslararası sınavlarla yeniden düzenlemek: Bağlamı, kapsamı ve dönüştürücü gücüyle PISA
Reshaping education by international assessments: The context, scope and transformative impact of PISA
Yazar: EJDER YELKEN
Danışman: PROF. DR. L. IŞIL ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; İşlevsel okuryazarlık = Functional literacy

Özet:
Bu araştırma, OECD'nin dünyaca bilinen programı PISA'nın, bağlamı, kapsamı ve katılımcı ülkelerde yol açtığı etkileri ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Eğitimde bugüne dek gerçekleştirilen en geniş kapsamlı uluslararası değerlendirme olan PISA, sayısı 82'ye ulaşan katılımcı ülkede, eğitim gündeminin ön sırasında yer almakta ve PISA başarısı doğrultusunda eğitim politikaları ve süreçlerinde değişime yol açmaktadır. Araştırmada, PISA'nın bağlamını, belirlemek, PISA sonuç tablolarının ötesinde, kapsamını ve küresel işlevini ortaya koymak amacıyla kapsamlı bir literatür çalışması yapılmış ve katılımcı ülkelerde yaşanan etkileri ortaya koyacak bir anket çalışması yürütülmüştür. 
Araştırma, PISA'nın bağlamının bir inşa olduğunu, OECD'nin eğitime ekonomik yaklaşımını meşrulaştırdığını ortaya koymaktadır. PISA, günümüzün bilgi ekonomisinde insan sermayesi için önemli kabul edilen becerileri, okuryazarlık kavramıyla, zorunlu eğitimde öne çıkarmakta ve rekabetçi, çıktı odaklı, ekonomik anlayışı eğitim alanına taşımaktadır. PISA'da, matematik, fen, okuma becerileri, hatta finansal okuryazarlık kendilerine bu yenilikçi okuryazarlık kavramı içinde yer bulurken, eğitimde tarihsel önemi bulunan felsefe, sanat, tarih gibi alanlar, ekonomik değer taşımadıkları ve/veya sayısallaştırılıp ölçülemedikleri için dışarıda kalmaktadır. Araştırmada, 26 ülkeden toplanan veriler PISA'ya katılan ülkelerde kaçınılmaz olarak PISA etkilerinin yer aldığını ortaya koymaktadır. Bu ülkelerin eğitim sistemlerinde, ölçme ve değerlendirmeler artmakta, PISA yeterlikleri doğrultusunda eğitim standartları ve müfredatları değişmekte ve PISA başarısı uğruna ülkelerin, kendi bağlamlarından kopuk, eğitim yapıları ile uyumsuz değişiklikler gündeme gelmektedir. Araştırma, bu dönüştürücü sürecin PISA ve zorunlu eğitimle sınırlı olmadığına, eğitimin, yaşamboyu öğrenme söylemi ile okuldan mezara, insan sermayesi doğrultusunda tasarlandığı bir projenin varlığına, işaret etmektedir. Bu küresel projede PISA, ekonomik büyüme, rekabet edebilirlik söylemiyle, eğitim alanını sayısallaştırmakta, izlemekte ve ulusal eğitim politikalarını, demokratik yönetim süreçlerinden rakamlarla yönetişime doğru sessizce taşımaktadır.   


Anahtar Sözcükler: PISA, eğitim politikası, insan sermayesi, okuryazarlık, eğitim göstergeleri.

Abstract:
This research, aimed to put forth, the context and scope of OECD's world renowned PISA project and its impact on participating countries. PISA, as the largest scaled educational assessment ever, is at the forefront of educational agenda in, total 82 participating countries, and causing changes on educational policies and processes towards PISA success. In the study, an extensive literature survey has been used, to determine context and to put forward the scope and function of PISA beyond result tables, together with a survey which is conducted to explore PISA impact in participating countries.
The research reveals that, the context of PISA is a construct and legitimizes the OECD's economic approach in education. By using the literacy concept, PISA puts forth the skills, judged to be important for today's knowledge economy, in compulsory education and bring a competitive, output-based economic understanding into education. While the innovative literacy concept includes reading, mathematics, science and even financial literacy, some historical fields of education like philosophy, arts, history are left aside as they are of no economic value and/or are not easy to be quantified. The analysis of data, collected from twenty six countries, indicates that there is inevitable impact of PISA on education systems. They are experiencing increasing assessment and evaluation programs, changes in educational standards and curriculum towards PISA skills, and structurally incompatible, decontextualized changes are put forward towards PISA success. The research points out that, this transformative process is not limited to PISA and compulsory education, but there's an ongoing human capital project to design education from school to grave within lifelong education discourse. In this global project, PISA is quantifying and monitoring the education and quietly shifting the national education policies from democratic governing towards governance by numbers.



Keywords: PISA, education policy, human capital, literacy, educational indicators.