Türk dünyası destanlarında evlilik
Marriage in Turkish world epic literature
Yazar: DUYGU YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN AKSOY
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Destanlar = Epics ; Düğün = Wedding ; Episod = Episode ; Evlilik = Marriage ; Türk destanları = Turkish legends

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Türk destanlarında evlilik epizotudur. Anadolu'da cerayan eden destanlar ve diğer Türk boylarının Türkiye Türkçesi'ne aktarılan destanları olmak üzere toplam 27 destan metni çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Türk dünyası destanları külliyatı çok geniş bir alan olduğu için böyle bir sınırlandırılmaya gidilmiştir. Çalışma özelinde destanlardaki başkahramanın yaptığı evlilik veya evlilikler incelenmiştir. Türk boylarının zengin sözlü kültür ürünlerine sahip olması çalışmayı sadece destan türü nazarında ele almamıza neden olmuştur.
Türk destanları coğrafi, siyasi, idari, sosyal vb. nedenlerle bazı farklıklar göstersede aynı manevi şuurda birleşmiştir. Özellikle destanın başkahramanın evlilik süreci Türk kültüründe sosyal hayatın en gerçekçi ifade edildiği epizot olmuştur. Evlilik sürecinde yerine getirilmesi gereken âdetler bu işin oldukça kutsal olduğunu gösterir. Bu nedenle Türk destanlarında evlilik sürecinde gerçekleşen uygulamara yer verilmiştir. Kahramana gerçekleştirdiği evliliğin katkısı şüphesiz ki büyüktür. Çalışma dâhilindeki destanlara bakıldığında kahramanın soyunu devam ettirmesi ve halkının nazarında itibar kazanması için evlenmesi gerekir. Halkına önderlik eden kahramanın, çoğu zaman yurttan ayrıldığı sırada tanıştığı kızla evlenmesi ya da talip olduğu kız için yurttan ayrılması destanın evlilik türünü belirlemiştir. 
Çalışma, giriş bölümüyle birlikte toplam üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı ve önemi, kapsamı ve sınırlılıkları, metaryal ve yönetimi hakkında bilgi verilmiştir.
Birinci bölümde, konuyla ilgili temel kavramlar açıklanmıştır. Ardından konuyla ilgili çalışmalara kronolojik sırasıyla yer verilmiştir. 
İkinci bölümde, Türk dünyası destanlarında evlilik türleriyle ilgili saptamalar yapılmıştır.
Üçüncü bölümde, kapsam dâhilindeki destanlardan hareketle tespitler ve tahliller sunulmuştur. Destanlardaki evlilik, zamanı, mekânı, kahramanın evliliğinde etken rol alan kişiler, evlilik epizodunun destana etkisi belirlenmiştir. 
Sonuç Bölümünde ise Türk dünyası destanlarından hareketle evlilik epizotunun destan metnine katkısının genel değerlendirilmesi yapılmış ardından kaynakçada istifade ettiğimiz çalışmalara alfabetik sıraya göre yer verilmiştir.

Abstract:
The subject of this study is the marriage episode in Turkish epics. A total of 27 epic texts, including the epics that took place in Anatolia and the epics of other Turkish tribes transferred to Turkey Turkish, constitute the scope of the study. Since the corpus of epics of the Turkish world is a very wide area, such a limitation has been made. In the study, the marriage or marriages of the protagonist in the epics were examined. The fact that the Turkish tribes have a rich oral culture product has caused us to consider our study only in the eyes of the epic genre. 
Although the epic of the Turkish tribes showed some differences due to geographical, political, administrative, social reasons… etc, they were united in the same spiritual consciousness. Especially the marriage process of the protagonist of the epic has been the episode in which social life is expressed most realistically in Turkish culture. Searching for a girl suitable for the hero, which must be fulfilled during the marriage process, going to the aspired house, asking the girl, and then making the engagement and wedding show that this job is very sacred. For this reason, the chapters that took place during the marriage process are included, based on the Turkish epics. 
The contribution of marriage to the hero of the epic is undoubtedly great. Considering the epics within the study, the hero must marry in order to continue his lineage and gain prestige in the eyes of his people. The hero, who leads his people, often leaves the homeland with the call for adventure, with the girl he met during his journey or, in the opposite case, for the girl he aspires to, determines the type of marriage of the epic.
Our study consists of three parts, including the introduction. In the introduction part, after giving information about the purpose, scope and method of the research, the studies of the researches that contributed to the field are listed. In the first chapter, the basic concepts related to the subject are explained. In the second part, the marriage episode of the epics of Turkish tribes has been classified in detail under sub-titles.
In the third chapter, determinations and analyzes are presented based on the epics within the scope. The type, time and place of marriage in the epic are determined, the people who play an active role in the marriage of the hero and the effect of the marriage episode on the epic are investigated, then the epic studies are started. In the Conclusion Section, a general evaluation of the effect of the marriage episode on the epic and the hero is made, based on the epics of the Turkic world, and there are sources that we used in our study in the bibliography.