Kişilik özellikleri ve dindarlık ilişkisi üzerine bir araştırma ((Erzurum ili örneği)
A research on the relationship of personalncharacteristics and religiousness (Example of Erzurum province)
Yazar: NİDA YAĞIZ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED KIZILGEÇİT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Dindarlık = Religiousness ; Erzurum = Erzurum ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Ölçekler = Scales

Özet:
Kişilik özellikleri ve dindarlık ilişkisini konu edinen bu çalışmada, bireylerin dindarlık düzeyleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca katılımcıların demografik özelliklerine göre dindarlık ve kişilik özellikleri arasında anlamlı farklılık olup olmadığı da araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini Erzurum'da doğup, yaşamının büyük çoğunluğunu Erzurum'da geçirmiş olan 379 Kadın (%51,5) ve 357 Erkek (%48,5) olmak üzere toplam 736 kişi oluşturmaktadır. Bu araştırmada kişilik özelliklerini ölçmek için Beş Faktör Kişilik Ölçeği ( BFKÖ), dindarlığı ölçmek için ise Dindarlık Ölçeği (Ayten, 2009) kullanılmıştır. Katılımcıların demografik özelliklerini (cinsiyet, yaş, medeni durum, gelir durumu vb.) tespit etmek amacıyla Kişisel Bilgi Formu'na yer verilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, t-test, Anova ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Dindarlık ve demografik özelliklere ilişkin bulgulara bakıldığında kadınların erkeklerden, yaşlıların genç ve yetişkinlerden, boşanmış ve dulların bekar ve evlilerden, gelir durumu çok iyi olanların düşük, orta, ve iyi olanlardan, ilkokul mezunlarının diğer eğitim düzeyine sahip kişilerden daha yüksek ortalamalara sahip olduğu görülmüştür. Araştırmamızın dindarlık ve kişilik boyutlarına ilişkin bulgular incelendiğinde, dindarlık ile kişiliğin Gelişime Açıklık, Uyumluluk, Öz Disiplin ve Nevrotizm boyutları arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<,05). Dindarlığın alt boyutları ile kişiliğin alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde; dindarlığın İnanç-Etki boyutu ile kişiliğin Gelişime Açıklık, Öz Disiplin ve Nevrotizm boyutları arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu görülmektedir (p<,05). Dindarlığın İbadet-Bilgi boyutu ile kişiliğin tüm boyutları  (Gelişime Açıklık, Uyumluluk, Öz Disiplin, Dışa Dönüklük ve Nevrotizm)  arasında ise anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu görülmektedir (p<,05).
Anahtar Kelimeler: Dindarlık, Beş Faktör Modeli, Kişilik Özellikleri, Sağlık ve Kaliteli Yaşam.

Abstract:
In this study, which deals with the relationship between personality traits and religiosity, the relationship and interaction between individuals' religiosity levels and personality traits were examined. In addition, the relationship between these variables and the demographic characteristics of the participants was also investigated. The sample of the study consists of 736 people, 379 women (51.5%) and 357 men (48.5%), who were born in Erzurum and spent most of their lives in Erzurum. In this study, the Five Factor Personality Scale (FPI) was used to measure personality traits, and the Religiosity Scale was used to measure religiosity. A Personal Information Form is included in order to determine the personal characteristics of the participants (gender, age, marital status, income status, etc.). In the evaluation of the findings, t-test, Anova and Pearson Product-Moment Correlation analysis were used. When we look at the findings on religiosity and demographic characteristics, it is seen that women have higher averages than men, old people young and adults, divorced and widows single and married, high-income low, medium and good people, primary school graduates higher than other education levels. When the findings regarding the religiosity and personality dimensions of our study were examined, it was observed that there was a significant and positive relationship between religiosity and the dimensions of Openness to Development, Adaptability, Self-Discipline and Neuroticism (p<.05). When the relationship between the sub-dimensions of religiosity and the sub-dimensions of personality is examined; It is seen that there is a significant and positive relationship between the Belief-Influence dimension of religiosity and the Openness to Development, Self-Discipline and Neuroticism dimensions of personality (p<.05). It is seen that there is a significant and positive relationship between the Worship-Knowledge dimension of religiosity and all dimensions of personality (Openness to Development, Self-Discipline, Extraversion, and Neuroticism) (p<.05).
Keywords: Religiosity, Five Factor Model, Personality Traits, Health and Quality Life.