Örgütsel yabancılaşma ve tükenmişlik arasındaki ilişkide psikolojik dayanıklılığın rolü
The role of psychological resilience in the relationship between organizational alienation and burnout
Yazar: BEYZA NUR ATAGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEÇİL KESKİN
İstanbul Kültür Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Endüstri ve Örgüt Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Tükenmişlik = Burnout ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel tükenmişlik = Organizational burnout ; Örgütsel yabancılaşma = Organizational alienation

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, örgütsel yabancılaşma ve tükenmişlik arasındaki 
ilişkiyi ve bu ilişkide psikolojik dayanıklılığın rolünü incelemektir. Araştırmanın 
örneklemini, kolayda örnekleme metoduyla hizmet sektöründe yer alan 407 beyaz 
yaka çalışan oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Demografik Bilgi 
Formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği 
ve İşe Yabancılaşma Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 programı 
aracılığıyla analiz edilmiş, aracılık etkisini test etmek amacıyla SPSS Process Macro 
eklentisinden faydalanılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde örgütsel yabancılaşma ile 
tükenmişlik arasında pozitif; psikolojik dayanıklılık ile negatif ilişkiler saptamıştır. 
Cinsiyetin sosyal kaynaklar alt boyutunda anlamlı etkisinin olduğu, çalışılan sektörün 
ise tüm değişkenler üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca 
cinsiyet ve sektör ortak etkisinin duyarsızlaşma ve gelecek algısı boyutlarında anlamlı 
etkisinin olduğu görülmüştür. Örgütsel yabancılaşma arttıkça tükenmişliğin arttığı; 
psikolojik dayanıklılığın ise azaldığı görülmüştür. Öte yandan psikolojik 
dayanıklılığın arttıkça örgütsel yabancılaşma ve tükenmişliğin azaldığı ortaya 
konulmuştur. Son olarak örgütsel yabancılaşma ile tükenmişlik arasındaki ilişkide 
psikolojik dayanıklılığın aracı rolü tespit edilmiştir. Araştırma; örgütsel yabancılaşma, 
tükenmişlik ve psikolojik dayanıklılığın bir arada çalışılması açısından literatürde ilk 
olma özelliği taşımaktadır. Elde edilen bulgular literatüre bağlı olarak tartışılmış ve 
gelecekteki çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between organizational 
alienation and burnout and the role of resilience in this relationship. The sample of the 
research consists of 407 white-collar employees in the service sector with convenience 
sampling method. As a data collection tool in the research; Demographic Information 
Form, Maslach Burnout Scale, Adult Resilience Scale and Work Alienation Scale were 
used. The obtained data were analyzed through the SPSS 22 program, and the SPSS 
Process Macro plugin was used to test the mediation effect. When the results are 
examined, there is a positive relationship between organizational alienation and 
burnout; found negative relationships with psychological resilience. It has been 
determined that gender has a significant effect on the sub-dimension of social 
resources, while the sector of study does not have a significant effect on all variables. 
In addition, it was observed that the common effect of gender and sector had a 
significant effect on the dimensions of depersonalization and perception of the future. 
As organizational alienation increases, burnout increases; psychological resilience was 
found to decrease. On the other hand, it has been revealed that as psychological 
resilience increases, organizational alienation and burnout decrease. Finally, the 
mediating role of psychological resilience in the relationship between organizational 
alienation and burnout was determined. This research is the first in the literature in 
terms of studying organizational organizational alienation, burnout and psychological 
resilience together. The findings are discussed based on the literature and suggestions 
for future studies are presented.