Doğa etkinliklerinin kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin stres düzeylerine etkisi
Effect of nature activities on stress levels of inviduals who has chronic mental illness
Yazar: SEVDA ÇINAR
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL DÖNMEZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Doğa = Nature ; Doğa sporları = Outdoor sports ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Stres = Stress ; Tedavi = Treatment ; Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services

Özet:
Ruh sağlığı, duygusal, psikolojik ve sosyal refahı içerir. Bireyin nasıl düşündüğünü, hissettiğini ve davrandığını etkiler. Stresle nasıl başa çıkacağını, başkalarıyla nasıl ilişki kuracağını ve seçimler yapabileceğini belirlemeye yardımcı olur. Doğa ile temas ruh sağlığını etkisi yanında, tıbbi tedaviyi desteklemek veya arttırmak için kullanılabilir. Bu konuda yapılan tüm araştırmalar incelendiğinde, doğanın tüm öğeleri ile insan ruh sağlığına pozitif etki yaptığı görülmektedir. Hemşirelik, sağlıklı/hasta bireyi tüm boyutları ile ele alan bir sağlık disiplinidir ve bireyi bütüncül olarak ele almak isteyen bir hemşirenin onu yaşadığı çevreden ayrı düşünmesi mümkün değildir. Bireyin yaşadığı çevre ve doğayla olan olumlu ilişkisi çoğu hastalığın başlangıç noktası olan stresi  önlemeye ya da belirtilerini azaltmaya yardımcı olur. Dikkat çeken başka bir madde ise doğanın ruh sağlığına etkisi konusunda Türkiye'de sadece derleme makaleler yapılmış olmasıdır. Kanıta dayalı bir çalışma yapılmamıştır.
Amaç: Doğa etkinliklerinin kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin stres düzeylerine etkisini belirlemek 
Yöntem: Bu araştırma, yarı deneysel bir araştırmadır.  Araştırmada, deney ve kontrol gruplarından oluşan kronik ruhsal hastalığı olan bireylerle yapılan doğa etkinliklerinin bu bireylerin stres düzeylerine etkisini değerlendirmek için ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Burdur Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Uygulanan program tanışma ve eğitim(1 oturum),uygulama (3 oturum) olmak üzere 4 oturumdan oluşmuştur. Merkeze günlük düzenli gelen kişi sayısı 14'tür. Örneklem seçimine gidilmeyerek örnekleme dahil edilme koşullarını karşılayan bireyler örneklem grubunu oluşturmuştur. TRSM'ye düzenli gelen hasta sayısı pandemi sürecinde azaldığından deney grubu 7, kontrol grubu 5 kişiden oluşmuştur. Örneklem sayılarına yönelik hesaplanan güç analizi değeri Algılanan Stres Ölçeği öntest sontest puanına göre 0.82 bulunmuştur(d>0.80etki büyüklüğü kuvvetli).
Bulgular: Yapılan doğa etkinliklerinden sonra deney ve kontrol grubu katılımcıların Doğayla İlişki Ölçeği (DİÖ) öntest-sontest puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.Yalnızca deney grubu için doğaya bağlılık ve farkındalık ölçmeye yönelik maddeler içeren Dİ-Özbenlik alt ölçeği öntest ( =28.57± 7.45) ve sontest( =32.14 ± 4.98) puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p=0.042) . Kontrol grubu katılımcıların ASÖ ön test puan ortalaması  =25.00±6.51, sontest puan ortalaması  =30.80± 6.05 olarak bulunmuştur (p=0.042). ASÖ algılanan stres alt ölçeğinde kontrol grubunun öntest ( =15.80 ± 4.14) – sontest ( =19.20±3.49) puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmuştur (p= 0.039). Deney ve kontrol grubunun ASÖ  toplam ölçek sontest puan ortalaması arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunmuştur (U = -2.359, p=0.018).
Sonuç: Yapılan doğa etkinliklerinin stres düzeylerinde ve doğa ile ilgili bakış açılarında etkili olduğu görülmüştür. Yapılan bu araştırmada kontrol grubuna oranla daha az da olsa deney grubunda da görülen stres düzeyindeki artışın covid-19 salgını döneminde artan stresörlerin bir sonucu olduğu düşünülmektedir. Bu da doğada vakit geçirmenin stres düzeylerini kontrol etmeye yaradığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler; ruh sağlığı; stres ; terapi; doğa

Abstract:
Mental health includes emotional, psychological and social well-being. It affects how an individual thinks, feels and behaves. It helps determine how to deal with stress, relate to others, and make choices. Contact with nature can be used to support or enhance medical treatment, as well as to influence mental health. When all the studies on this subject are examined, it is seen that all the elements of nature have a positive effect on human mental health. Nursing is a health discipline that deals with the healthy/sick individual with all its dimensions, and it is not possible for a nurse who wants to deal with the individual holistically, to think of him/her separately from the environment he/she lives in. The individual's positive relationship with the environment and nature helps to prevent stress, which is the starting point of most diseases, or to reduce its symptoms. Another remarkable item is that only review articles  has been made in Turkey on the effect of nature on mental health. No evidence-based study has been conducted.
Aim: To define effect of nature activities on stress level of individuals who has chronic mental ilness
Method :  In the study, a quasi-experimental design with pre-test post-test control group was used to evaluate the effect of nature activities with individuals with chronic mental illness, consisting of experimental and control groups, on the stress levels of these individuals. It was carried out at Burdur Community Mental Health Center. The implemented program consisted of 4 sessions, including introduction and training (1 session), practice (3 sessions). The number of people who come to the center on a daily basis is 14. Sample selection was not made, and individuals who met the conditions for inclusion in the sample formed the sample group. Since the number of patients who came to TRSM regularly decreased during the pandemic, the experimental group consisted of 7 people and the control group consisted of 5 people. The power analysis value calculated for the sample numbers was found to be 0.82 according to the Perceived Stress Scale pretest posttest score (d>0.80the effect size is strong).
Results: After the nature activities, there was no statistically significant difference between the pretest-posttest mean scores of the experimental and control group participants on the Nature Relationship Scale (NRS) (p>0.05). A statistically significant difference was found between the pretest ( =28.57± 7.45) and posttest ( =32.14 ± 4.98) mean scores of the DI-Self subscale, which includes items to measure attachment to nature and awareness, only for the experimental group (p=0.042). The PSS pretest mean score of the participants in the control group was found to be    =25.00±6.51, and the posttest mean score was  =30.80 ± 6.05 (p=0.042). A statistically significant difference was found between the pretest (15.80 ± 4.14) and posttest ( =19.20±3.49) mean scores of the control group in the PSS perceived stress subscale (p= 0.039). A statistically significant difference was found between the PSS total scale posttest mean scores of the experimental and control groups (U = -2.359, p=0.018).
Conclusion: It was observed that nature activities were effective in stress levels and perspectives on nature. In this recent period when we are faced with the COVID19 epidemic, individuals with chronic mental illness have been exposed to much more stress factors. In this study, it is thought that the increase in the stress level seen in the experimental group, albeit less than in the control group, is a result of the increased stressors in this period. This shows that spending time in nature helps to control stress levels.
Keywords; mental health; stress; therapy; nature