Ev kazalarına neden olan konut faktörlerinin incelenmesi /
Yazar: SİBEL ERKAL
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN ŞAFAK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ev İdaresi ve Aile Ekonomisi Ana Bilim dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Kazalar = Accidents ; Konut = Dwelling house

Özet:
82 7. ÖZETgereken önlemleri öneriler biçiminde sunmak amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırma, Hacettepe üniversitesi Büyük ve Çocuk Has tanesi acil servislerinden 1990 yılında ev kazası geçirdiği saptanan ve Ankara il sınırları içinde oturan kişiler üzerinde yürütülmüştür. Araştırma kapsamına 152 kişi alınmıştır. Araştırmanın verileri, daha önce yapılan araştırmalara dayanılarak geliştirilen anket formuna bağlı kalınarak, araştırmacı tarafından deneklerle yüz yüze yapılan mülakatlar sonucu toplanmıştır. Araştırmaya katılan deneklerin % 60.5 'i kadın, % 39.5'ri erkektir. Araştırma kapsamına alman deneklerin % 37.5' i 0-6, % 25.0'i 45-64, % 17.1'i 25-44, % 7.9'u 7~U, % 7"2'Si 65 ve daha ileri ve % 5.3 !ü 12-24 yaş grubundadır. Kadınlarda 45-64 yaş (% 32.6) f erkeklerde ise 0-6 yaş (% 50.0) grubunda, olanlar önde gelmektedir. Deneklerin % 49. 3' ü 5, % 31.6' sı 4, % 12,5' i 3, % 6. 6 «sı ise 2 kişilik aileye sahiptirler.83 Araştırmaya, alınan deneklerin %. 35,5 'i yaz, % 31.0. "I kış, % 23. O1 ü ilkbahar, % 10,5' i de sonbahar aylarında kaza geçirmiştir. Kış aylarındaki kaza oranı (% 53.2) ocak ayında, yaz aylarındaki kaza oranı (% 55.5) haziran ayında, ilkbahardaki kaza oranı (% 54.3) nisan ayında, sonbahardaki kaza oranı (% 50.0) ise eylül ayında daha yüksektir " Deneklerin % 43.4 'ü sabah, % 27. O1 si öğleden sonra, % 25.7' si akşam, % 3.9 'u ise gece saatlerinde kaza geçirmiş tir. Denekler arasında mutfakta kaza geçirenler (% 32 "9) en yüksek orandadır. Bunu oturma ve yemek odasında kaza geçirenler (% 19.7) izlemektedir. Mutfakta (% 62.0), merdivenlerde (% 45.0), bahçede (% 75.0) ve evin girişinde (% 66.7) sabah, balkonda (% 75.0) öğleden sonra, oturma ve yemek odasında (% 43.3) akşam, yatak odasında (% 45.4) gece, banyo tuvalette ise sabah ve akşam (% 38.5 ) saatlerinde kaza geçirenler en yüksek orandadır. Düşme kazası geçiren denekler (% 46 "0) en yüksek orandadır» Bunu zehirlenme sonucu kaza geçirenler (% 23.7) izlemektedir. Kadınlarda (% 44.6) ve erkeklerde.(% 48.4) düşerek kaza geçirenler fazladır (p > 0.05).84 Okul öncesi yaş grubunda zehirlenme (% 43.9), gençlik çağında kesik sonucu yaralanma (% 50.0), diğer yaş gruplarında ise düşme kazalara, en yüksek orandadır. İki kişilik ailelerin tamamı, 4 kişilik ailelerin % 50.0'si, 5 kişilik ailelerin % 42.7* si düşme, 3 kişilik ailelerin ise % 52. 6 'sı zehirlenme sonucu kaza geçirmiştir. Yaz aylarında (% 42.6), sonbaharda (% 56.2) ve kışın (% 59.6) düşme, ilkbaharda ise zehirlenme (% 42.9) sonucu kaza geçirenler daha faz ladır u Sabah (% 39.4), öğleden sonra (% 61.0), akşam (% 38.5) ve gece (% 66.7) saatlerinde düşme kazaları daha fazla görülmektedir. Oturma odasında (% 36.7), yatak odasında {% 72.7), bahçede (% 75.0), merdivenlerde (% 100.0), balkonda (% 100.0) ve evin girişinde (% 10 0.0) düşme, mutfakta (% 36.0) ve banyo tuvalette (% 42.3) ise zehirlenme sonucu kaza geçirenler daha yüksektir o Deneklerin % 76.3'ü konut faktörüne, % 23.7 'si ise insan faktörüne bağlı olarak evde kaza geçirmiştir. Kadınların (% 79.3) ve erkeklerin (% 71.7) çoğunluğu konut faktörü sonucu kaza geçirmiştir. Okul öncesinde (% 89.5), ilkokul çağında (% 66.7), yetişkinlerde (% 65.4), orta yaşlılarda (% 71.1) ve yaşlılar da (% 81"8) konut faktörünün ağırlıklı olduğu, gençlik çakındaise konut ve insan faktörünün eşit oranlarda (% 50 "Q) etkili olduğu görülmüştük. Oturma ve yemek odasında kaza> geçirenlerin % 53"3'ü konut faktörüne, % 46. 7" si insan faktörüne bağlı olarak kaza geçirmiştir. Gerek erkeklerin (% 53 0 8) gerekse kadınların (% 52"9) yarısından fazlası konut faktörü nedeniyle kaza geçirmiştir (p > 0.05). Oturma ve yemek odasında kaza geçiren denekler arasında okul öncesinde (% 75.0), yetişkinlerde (% 100.0) ve yaşlılarda (% 100 u0) konut faktörü nedeniyle kazaya uğrayanlar çoğunluktadır,, İlkokul çağında konut ve insan faktörü eşit oranlarda (% 50.0) görülmekte, gençlerde (% 80"0) ve orta yaşlılarda (% 75 o0) ise insan faktöründen dolayı kaza geçirenler en yüksek orandadır. Yatak odasında kaza geçirenlerin % 72.7 'si konut faktörüne, % 27. 3' ü insan faktörüne bağlı olarak kaza geçirmiş tir. Kadınların (% 75.0) ve erkeklerin çoğunluğu konut faktörü nedeniyle kaza geçirmiştir. Yetişkinlerde (% 75.0) ve or ta yaşlılarda (% 100 o0) konut faktörü nedeniyle kaza geçirenler en yüksek oranda iken, okul öncesinde ve ilkokul çağında konut ve insan faktörü eşit oranlarda (% 50.0) etkili olmak tadır. Mutfakta kaza geçirenlerin % 76. 08 sı konut faktörüne, % 24.0'ü de insan faktörüne bağlı olarak kaza geçirmiştir. Ka-86 dınların % 83u8'i, erkeklerin ipe % 53u8'i konut faktörü so nucu kaza geçirmiştir. Okul öncesinde (% 91"3), gençlik çağın da (% 100.0), orta yaşlılarda (% 70o0) ve yaşlılarda (% 100.0) konut faktörü nedeniyle kazaya uğrayanlar ağırlıkta iken, ilk okul çağında ve yetişkinlerde konut ve insan faktörü eşit oranlarda (% 50.0) etkilidir. Banyo-tuvalette kaza geçirenlerin çoğunluğu konut faktörüne bağlı olarak kaza geçirirken, % 11.5 'i insan faktörüne bağlı olarak kaza geçirmiştir. Kadınların (% 92.9) ve erkeklerin (% 83.3) çoğunluğu konut faktörü nedeniyle kaza geçirmiş tir. Okul öncesinde (% 100.0), ilkokul çağında (% 100.0), orta yaşlılarda (% 83.3) ve yaşlılarda (% 100 o0) konut faktörü nedeniyle kaza geçirenler en fazla iken, yetişkinlerde konut ve insan faktörü eşit oranlarda (% 50.0) etkilidir. Merdivenlerde kaza geçirenlerin çoğunluğu konut faktörü nedeniyle, %10.0'u da insan faktörüne bağlı olarak kaza geçirmiştir o Gerek kadınlarda (% 92 u3), gerekse erkeklerde (% 85.7) konut faktörü nedeniyle kaza geçirenler çoğunlukta dır.. Okul öncesinde (% 100.0), ilkokul çağında (% 100.0), yetişkinlerde (% 83.3), orta yaşlılarda (% 100.0) ve yaşlılarda (%66. 7) konut faktörü nedeniyle kaza geçirenler en yüksek orandadır. Balkonda kaza geçirenlerin % 75.0' i konut faktörüne, % 25.0' i insan faktörüne bağlı olarak, kaza geçirmiştir " Erkeklerin tamamı konut faktörüne bağlı olarak kaza geçirirken, ka-87 dınlarda konut ve insan faktörü, nedeniyle kaza geçirenler eşit oranlardadır (% 50.0). Okul öncesinde gençlik çakında ve yetişkinlerde tamamı konut faktörü nedeniyle kaza geçirirken, orta yaşlılarda ve yaşlılarda ise tamamı, insan faktörü sonucu kaza geçirmiştir. Evin girişinde kaza geçiren deneklerin tamamı konut faktörüne bağlı olarak kaza geçirmiştir. Sadece okul öncesi yaş grubu (% 66.7) ve yaşlılar (% 33.3) bu alanda kaza geçirmiştir. Bahçede kaza geçiren deneklerin tamamı ise insan faktörüne bağlı olarak kaza geçirmiştir. Okul öncesi yaş grubu (% 25 "0), ilkokul çağı (% 25.0) ve orta yaşlılar (% 50.0) bu alanda kaza geçirmiştir. Oturma ve yemek odasında dikkatsizlik nedeniyle kaza geçirenler (% 43.4) en yüksek orandadır. Bunu eşit oranlarda (% 20. 0 ) döşemeci© seviye farkı olması ve döşemenin kaygan olması sonucu kaza geçirenler izlemektedir. Yatak odasında eşit oranlarda (% 27.3) döşemenin kaygan olması ve gece kullanım için elektrik düğmelerinin ulaşılır yerde olmaması sonucu kaza geçirenler en fazladır. Mutfakta ilaç deterjan vb. için depo alanının olmaması ve çocukların ulaşabileceği yerde depolanması nedeniyle kaza geçirenler (% 30.0) en yüksek orandadır "88 Banyo tuvalette de ilaç, deterjan, vb., için depo alanının olmaması ve çocukların ulaşabileceği yerde depolanması nedeniyle kaza geçirenler (% 42.3) en yüksek orandadır. Merdivenlerde basamakların (kırık-dar, yüksek) standartlara uygun olmaması nedeniyle kaza geçirenler (% 55.0) en fazladır. Balkonda korkulukların olmaması ve yetersiz olması nedeniyle kaza geçirenler (% 75.0) en yüksek orandadır. Evin girişinde döşeme malzemesinin kaygan olması nedeniyle kaza geçirenler (% 66 " 7) en fazladır. Düşme kazalarında döşeme malzemesinin kaygan olması nedeniyle kaza geçirenler (% 22.9) en yüksek orandadır. Zehirlenme kazalarında deterjan, ilaç vb. için depo alanının olmaması ve çocukların ulaşabileceği yerde depolanması sonucu kaza geçirenler (% 75.0) çoğunluktadır. Yanma kazalarında eşit oranlarda (% 27.3) tava, çaydanlık saplarının ocak-fırından dışarıya doğru konulması ve dikkatsizlik nedeniyle kaza geçirenler en fazladır» Boğulma kazalarında dikkatsizlik sonucu, kaza geçirenler (% 100.0) en yüksek orandadır. Kesik kazalarında ise % 47,4 ile aydınlatmanın yeter sizliği sonucu kaza geçirenler en fazladır üs89 Araştırmaya, giren deneklerin % 67. i' inde tam iyileşme, % 15.8 'inde sakat kalma, % 17'lrinde de yara izi görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study to determine the types of home accidents and housing factors causing them and give advices for preventing them according to obtained results» The subjects who exposed to home accidents are taken into this study o All subjects living in Ankara were selected from the people applying to the hospitals of Hacettepe Univer sity in 1990 o The subjects often meet with an accident in Summer (35"5 %) and most of the accidents were seen in the morning (43.4 %)" Those meeting with an accident in kitchen were.found the highest ratio (3209 %) " Most of the accidents were falling (46 "0 %) and these were mostly seen in summer (42"6 %), autumn (56D2 %), winter (59"6 %). Poisoning events were often seen in spring (42 " 9 %) " It was found that the most risky places were entrance (100 %), living room (36"7 %), dining room (36"7 %), stairs (100 %), balcony (100 %), bed room (72"7 %) for falling acci dents o Whereas poisoning events were mostly found in kitchen (36"0 %), bath-room and toilet (42"3 %) " Housing factors were found more effective in living room (5303 %), bed-room (72"7 %), bath-room and toilet (88.5 %), stairs (90 "0 %) and entrance (100 %), than the other places of the house» Whereas human factors were much more effective in garden accidents (100 %) 0