5. sınıf öğrencilerinin eşdizimli sözcük bilgileriyle okuma anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of relation between 5th grades' collocational knowledge and reading comprehension
Yazar: LEYLA ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. NERMİN YAZICI
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dil edinimi, dile ilişkin birikmiş deneyimlerin sonucu olarak çok sözcüklü yapıların kayıtlanması, bu kayıtların çözümlenmesi ve genellenmesi işlemleri sonucu gerçekleşir. Eşdizimli sözcükler ise bu çok sözcüklü birlikteliklerden biridir. Dolayısıyla eşdizimli sözcüklerin dil edinimi ve eğitimi araştırmalarında özel yeri bulunmaktadır. Bu çalışmada, okuma sıklığı ve cinsiyet değişkenleri açısıdan 5. sınıf öğrencilerinin ad-eylem eşdizimli sözcük bilgileri ile okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 5. Sınıfta öğrenim gören toplamda 929 öğrenciyle yürütülmüştür. Öncelikle 545 öğrenciyle Ad-Eylem Eşdizimli Sözcük Bilgisi (AESB) Testi geliştirilmiş, ardından 169 katılımcıyla Ülper vd. (2017) tarafından geliştirilen Okuduğunu Anlama Testi sonuçlarıyla ilişkisi analiz edilmiştir. Testin güvenilirlik kanıtı için Kr–20 değeri 0.78 olarak hesaplanmıştır. AESB Testinin yapı geçerlilik kanıtı için tek yönlü varyans analizi yapılmış; saydam, yarı saydam ve opak kategorlerdeki maddelerin puanları arasında anlamlı fark (p=.020) bulunmuştur. İlişki sonuçlarına göre Okuduğunu Anlama Testi ile AESB Testi puanları arasında ise yüksek düzeyde pozitif anlamlı ilişki olduğu gözlenmiştir. Okuma sıklığı arttıkça hem ad-eylem eşdizimli sözcük bilgisinin hem okuduğunu anlama puanlarının arttığı görülmüştür. Cinsiyete göre kız öğrencilerin ad-eylem eşdizimli sözcük bilgileri ve okuduğunu anlama becerilerinin erkeklerinkine göre yüksek olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri ile ad-eylem eşdizimli sözcük işlemlemesi arasındaki ilişki, Sözcüksel Karar Verme Görevi aracılığıyla AESB Testindeki ad-eylem eşdizimli sözcükler kullanılarak incelenmiş; 5. sınıf öğrencilerinin Okuduğunu Anlama Testi puanları ile ad–eylem eşdizimli sözcüklere verdikleri tepki süreleri arasında orta düzeyde negatif bir ilişki bulunmuştur. Eşdizimli sözcüklerin anlamsal saydamlığı ve sıklığının işlemleme süresini etkilediği ortaya konmuştur.

Abstract:
Language acquisition takes place as a result of the processes of recording multi-word structures, analyzing, and generalizing these records as a result of accumulated experiences related to language. Collocations have a special place in language acquisition and education research. In this study, it is aimed to examine the relationship between 5th grade students' noun-verb collocation vocabulary and their reading comprehension skills in terms of reading frequency and gender variables. The study was conducted with a total of 929 students studying in the 5th grade. The Noun-Verb Collocation Vocabulary (AESB) Test was developed with 545 students, and then Ülper et al. (2017) analyzed the results in relation to the Reading Comprehension Test results. Reliability of the test: the Kr-20 value was calculated as 0.78. A one-way analysis of variance was performed for the construct validity of the AESB Test. There is a significant difference (p=.020) between the scores of the items in the transparent, semi-transparent, and opaque categories. There is a high level of positive and significant correlation between the Reading Comprehension Test and AESB Test scores. Both the noun-verb collocation vocabulary and reading comprehension scores increased as the reading frequency increased. According to gender, female students' noun-verb collocation vocabulary and reading comprehension skills were higher than those of males. The relationship between students' reading comprehension skills and noun-verb collocation word processing was examined through the Lexical Decision Task. A moderately negative correlation is found between the 5th grade students' Reading Comprehension Test scores and their reaction times. The study revealed that the semantic transparency and frequency of collocation words affect the processing time.