İbn Rüşd'ün 13. yüzyıl skolastik düşüncesine etkisi
Averroes' influence on 13th century scholastic thought
Yazar: MEHMET DUGAN
Danışman: PROF. DR. ALİ KÜRŞAT TURGUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: 13. yüzyıl = 13. century ; Felsefe = Philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Skolastik felsefe = Scholastic philosophy ; İbn Rüşd = İbn Rüşd ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu çalışmanın amacı İbn Rüşd'ün 13. yüzyılda yaşamış olan skolastik düşünürlere etkisinin hangi yönlerden olduğunu irdelemektir. Bu etkinin anlaşılabilmesi için ise bazı önemli tarihsel olaylara dikkat çekilmiştir. Bunlardan biri skolastik düşünürlerin gerek Yunan filozoflarının gerekse İslâm düşünürlerinin eserlerini tanımasına imkân vermiş olan Latince tercüme hareketidir. İbn Rüşd'ün Aristoteles eserleri üzerine yazdığı şerhler de bu kapsamda 13. yüzyılın başında Latinceye tercüme edilmiştir. Bir diğeri ise tercüme edilen eserler ile ulaşılan yeni bilgilerin öğretilip tartışılacağı üniversitelerin kurulmasıdır. İbn Rüşd'ün eserleri de bu yüzyılda özellikle Paris Üniversitesi çevresinde yankı bulmuştur. Bu dönemde aklın birliği, âlemin ezeliliği, dünyevî mutluluk ve çifte hakikat olmak üzere dört tez İbn Rüşd ve İbn Rüşdcülük ile ilişkilendirilmiştir. Bu tezler bağlamında Brabantlı Siger, Dacialı Boethius, Albertus Magnus, Thomas Aquinas, Bonaventura ve John Pecham'ın eserleri ve görüşleri gerekli mukayeseler yapılarak irdelenmiştir. Bunlar sonucunda skolastik düşünürlerin Aristoteles felsefesini anlamak ve yorumlamak için İbn Rüşd'ün şerhlerine yoğun olarak müracaat ettikleri tespit edilmiştir. Ayrıca 13. yüzyılda İbn Rüşdcülük ifadesinin bir grubu tanımlamak amacıyla kullanıldığı ve bu nedenle tarihsel olarak bakıldığında böyle bir akımdan bahsedilebileceği görülmüştür. Buna karşın İbn Rüşdcülüğe atfedilen tezlerin İbn Rüşdcü olarak nitelenen düşünürlerin ortak noktası olmadığı ve bu nedenle düşünsel anlamda karşılığı olan bir akıma işaret etmediği anlaşılmıştır. Nitekim İbn Rüşdcülüğün felsefe ve din ilişkisi açısından belli bir yöntemi benimsemek ve onu uygulamakla ilgili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate in which aspects Averroes had an influence on Scholastics of the 13th century. Some important historical events have been pointed out to clarify this influence. One of these is the Latin translation movement, which made it possible for Scholastics to become familiar with the works of both Greek philosophers and Islamic thinkers. Averroes' commentaries on Aristotle were also translated into Latin at the beginning of the 13th century. Another was the foundation of universities where the new knowledge gained through translated works would be taught and discussed. Averroes' works echoed in this century, especially around the University of Paris. Four theses, known as the unity of intellect, the eternity of the world, happiness in this life, and the double truth, were associated with Averroes and Averroism in this period. In the context of these theses, the views held by Siger of Brabant, Boethius of Dacia, Albertus Magnus, Thomas Aquinas, Bonaventura, and John Pecham were scrutinized by making necessary comparisons. The results showed that Scholastic thinkers made considerable use of Averroes' commentaries for the understanding and interpreting Aristotle's philosophy. Moreover, it was found that the term Averroism was used to define a group in the 13th century and therefore, such a movement could be mentioned historically. However, it was seen that the theses attributed to Averroism were not common to the thinkers who were labelled as Averroists, and for this reason, it was understood that the term did not refer to an ideational equivalent movement. As a matter of fact, it was concluded that Averroism was based on the adoption and application of a certain method regarding the relationship between philosophy and religion.