Küresel enerji dönüşümünün Türkiye dış ticaretine etkisi
The impact of the global energy transition on Turkey's foreign trade
Yazar: AYLİN KARACAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞÜKRÜ İNAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Enerji = Energy ; Enerji dönüşümü = Energy transition ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Karbon vergisi = Carbon tax ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Geleneksel enerji kaynakları doğada hâlihazırda var olan, insanların da bu oluşumda hiçbir çaba sarf etmediği ve rezervleri sınırlı olan enerji kaynakları olarak adlandırılmaktadır. Tarih boyunca uygarlıkların gelişiminde önem arz eden geleneksel enerji kaynakları ülke ekonomilerine de önemli etkilerde bulunmaktadır. Çünkü bazı ülkeler geleneksel enerji kaynakları bakımından zenginken bazı ülkeler bu kaynaklar bakımından fakirdir. Bu doğrultuda; dünya geneline eşit bir şekilde dağılmayan geleneksel enerji kaynakları gerek uluslararası ticarete konu olması ve gerekse de üretim sürecinin önemli bir parçası olması nedenleriyle ülke ekonomilerindeki önemi sürekli artmaktadır. Ancak var olan enerji kaynaklarına duyulan ihtiyacın sosyal ve ekonomik gelişmelere bağlı olarak değişim göstermesi, enerjinin kullanım alanı ve şekillerinin gün geçtikçe artması nedeniyle kullanılan enerjide de dönüşüm yaşanmasına neden olmakta ve bu dönüşüm, günümüz de geleneksel enerji kaynaklarından yenilenebilir enerjiye doğru gerçekleşmektedir.
Gelişmiş ülkelerden başlayarak dünya geneline yayılan enerji dönüşümünden Türkiye de etkilenmektedir. Geleneksel enerji kaynakları bakımından zengin olmayan Türkiye'nin enerji ithalat bağımlılığı, sahip olduğu yenilenebilir enerjinin potansiyelinin kullanılması ile azaltılabilecektir ve ihracat kapasitesi genişleyebilecektir. Bu çalışmada da geçmişten günümüze dünyada ve Türkiye'de yaşanan enerji dönüşümünü ve bu dönüşümün Türk dış ticaretine olan yansıması değerlendirilmiş olup Karbon Vergisi uygulamasıyla Türkiye'nin karşılaşılabileceği senaryolar incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Enerji Kaynakları, Yenilenebilir Enerji, Enerji Dönüşümü, Karbon Vergisi, Dış Ticaret.

Abstract:
Traditional energy resources are called energy resources that already exist in nature, where people do not make any effort in this formation and whose reserves are limited. Traditional energy sources, which have been important in the development of civilizations throughout history, also have significant effects on the country's economies. Because while some countries are rich in traditional energy resources, some countries are poor in these resources. In this direction; Traditional energy sources, which are not evenly distributed throughout the world, are becoming more and more important in the country's economy, both because they are subject to international trade and because they are an important part of the production process. However, the need for existing energy resources changes depending on social and economic developments, and due to the increasing use of energy and its forms, it causes a transition in the energy used, and this transition is taking place from traditional energy sources to renewable energy today.
Turkey is also affected by the energy transition starting from developed countries and spreading all over the world. Turkey's energy import dependency, which is not rich in traditional energy resources, can be reduced by using the potential of its renewable energy and its export capacity will be expanded. In this study, the energy transition in the world and in Turkey from past to present and the reflection of this transition on Turkish foreign trade have been evaluated and the scenarios that Turkey may encounter with the application of Carbon Tax have been examined.
Key Words: Energy Resources, Renewable Energy, Energy Transition, Carbon Tax, Foreign Trade.