Kazak Türklerinin halk kültüründe geçiş dönemleri
Transition periods in folk culture of Kazakh Turks
Yazar: GULZANA NAUANOVA
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN ALTINKAYNAK
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Doğum = Delivery ; Evlilik = Marriage ; Gelenekler = Traditions ; Geçiş dönemi = Transition period ; Halk bilimi = Folklore ; Halk kültürü = Folk culture ; Kazaklar = Kazakhs ; Kültür = Culture ; Ölüm = Death ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bir milletin varlığı, kültürel zenginliklerine olan bağlılığına ve bu zenginliklerin ne kadar yaşatıldığına dayalıdır. Gelenek, görenek, töre, örf ve âdetleri, inanç ve uygulamaları, yaşam biçimleri, giyim-kuşamları, mutfağı vb. ile bir kültürel hazine durumunda olan Kazak Türkleri, bu zenginliklerini nesilden nesile devam ettirerek varlığını sürdürmektedirler.
Kazak Türk halkının yüzyıllardır uyguladığı sosyal yardımlaşma ve dayanışma sisteminin yaşam tarzı ve geleneklerine yansıdığı iyi bilinmektedir. Kazak Türk halkı, bu gelenek ve göreneklerin korunması ve gelecek nesillere aktarılması için gerekli unsurları ve pratikleri korumaya çalışmaktadır. Bunların yanısıra ulusun ruhani zenginliğinde hala korunmuş olan tarihi, etno-kültürel ve sosyal değerler de yerini almaktadır. Çalışmamızda elde edilen veriler doğrultusunda Kazak Türk kültüründe bazı ritüeller, Şamanizmin ve ilahi inançların bolluğuna da yansır. Ritüelleri, halkın ulusal kimliğinden hariç tutmak imkânsızdır. Bu doğrultuda geçiş dönemlerinde gelenek ve göreneklerin sürekliliği ve korunurluğu görülmektedir.
Çalışmamızın ana konusu; Kazakistan civarında bulunan bölge insanlarının geçiş dönemleri olan doğum, sünnet, evlenme ve ölüm konuları hakkında derlemeler yapmak ve onları tasnif ederek, değerlendirmektir. Tarih ve kültür açısından oldukça zengin birikime sahip olan Kazak Türk kültürünün, bu zengin içeriklerinin devamının sağlanması ve yeni kuşaklara aktarılması açısından oldukça önem arz etmektedir.
Kazak Türk halkının her bireyinin yaşamında bu izleri görmek mümkündür. Çalışmada incelenen bu süreç, doğumdan ölüme kadar devam etmektedir. Dolayısıyla halk edebiyatında görülen bu ilişki sürekli ilerleyen bir gelenekler örüntüsüdür. Kazak Türk toplumun örf, adet, töre, batıl inanç ve gelenek görenekleri belli bir amaç doğrultusunda gerçekleştirilir ve bu düşünceler şarkı ve şiirlerle dile getirilir. Bu yüzden, Kazak toplumunun düşüncelerini, inançlarını ve kültürel değerlerini ortaya sermek amacıyla yaptığımız bu çalışma, bu konu alanına önemli bir katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Geçiş dönemi, Doğum, Ölüm, Evlenme İnanış, Gelenek, Kültür

Abstract:
The welfare of a nation largely depends on how much they keep cultural heritage alive. The Kazakh Turkish community, who have a cultural diversity with their traditions, beliefs, practices, social institutions, lifestyles, ways of dressing, cuisine and other social properties, have managed to preserve and maintain this richness by conveying them to new generations over the centuries.It is well known that the social assistance and solidarity system implemented by the Kazakh Turkish people for centuries is reflected in their lifestyle and traditions.
Kazakh Turkish people are trying to preserve the necessary elements and practices of their cultural values in order to maintain and transfer their traditions to future generations. In addition, historical, ethno-cultural and social values are still preserved in the spiritual wealth of the nation. Some rituals in Kazakh Turkish culture are also reflected in abundance in Shamanism and divine beliefs, according to the data obtained in our study. It is impossible to exclude rituals from the public's national identity. In this direction, the continuity and preservation of traditions and customs can be observed during the transition periods.
The main focus of the study is making compilations about the transition periods, namely, birth, marriage and death practices, of the people in the region around Kazakystan, scientifically classifying and evaluating them. The study is of great importance for the preservation, maintenance and dissemination to future generations the Kazakh Turkish culture, significantly rich in terms of culture and history.
It is possible to witness the effects and traces of transition period practices in almost every person living in Kazakh community. The process examined within the framework of the study lasts from birth to death. Therefore, this tradition examined within folklore discipline forms a web of relations consisting of a set of cultural values. The traditions, practices, customs, beliefs, false beliefs and other cultural properties are practiced with a private aim, and the cultural and spiritual ideasandfeelings are reflected through poems and folk songs. Therefore, this study conducted in order to specify the ideas, beliefs and cultural values of Kazakh community will be an important contribution to the field.

Key Words: Transition Period, Birth, Death, Marriage, Faith, Tradition, Culture