Hekatomnidler öncesinde Karia mimarisi
Karian architecture before hekatomnids
Yazar: ABDULKADİR BARAN
Danışman: PROF.DR. ORHAN BİNGÖL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Hekatomnidler dönemi öncesinde Karia bölgesinin mimari gelişimininincelendiği bu çalışmada dönem mimarisiyle ilgili tüm veriler bir aradadeğerlendirilmiştir. Kesin tarihlenebilen yapı kalıntısı bulunmayışı sebebiyle tezçalışmasının temeli bu döneme tarihlenebilen mimari elemanlar üzerine kurulmuştur.Bu kapsamda bölgedeki müzelerde ve antik yerleşimlerde yoğun araştırmalaryürütülerek yeni mimari elemanlar tespit edilmiştir. Hem bu yeni elemanlar hem dedaha önce kısmen tanıtılmış veya yayınlanmış mimari elemanlar bir araya getirilerekmimari açıdan değerlendirmeleri yapılmıştır. İlk bölümün konusunu oluşturan budeğerlendirmeler mimari elemanların tanımı, eleman bazındaki işlevi ve paralelörnekler ışığında tarihlendirilme önerilerini kapsamıştır. Tezin ikinci bölümü iseyerleşimler ve yapılar üzerine yapılan değerlendirmeleri içermektedir. Bu kapsamdamalzeme ve tarihlendirmeleri yardımıyla gruplandırılmış mimari elemanlaryerleşimlerde yürütülen kazı ve araştırmaların sonuçları, mevcut kalıntılar üzerindekiincelemeler ve antik kaynakların aktardığı bilgiler ile bir arada değerlendirilmiştir.Tez çalışmasının 1. bölümünde incelenen 97 adet mimari eleman Aiol ve İonyapı elemanları olarak iki ana gruba ayrılmıştır. Aiol yapı elemanları Alazeytin'deniki yapıya ait 4 başlık, Euromos ve Datça'dan iki başlık ve Halikarnassos'tan birkonsol bloğundan oluşmaktadır. İon yapı elemanları ise 10 yapı elemanı grubu içindetoplam 38 farklı elemana ait olarak sınıflandırılmış olan 90 adet mimari elemanıkapsamaktadır. 11 farklı yerleşimde tespit edilmiş olan mimari elemanlar diğerarkeolojik verilerle birleştirildiğinde toplam 22 farklı yapıya ait olaraktanımlanabilmiştir. Geç Arkaik dönemde yoğunlaşan bu yapılar Karia bölgesinin budönemdeki mimari gelişimi hakkında bilgi verecek ölçüdedir. Ancak, lokalizasyonuile birlikte önerilebilenler sadece Alazeytin 30 ve 31 numaralı yapılar, HalikarnassosApollon Tapınağı, Mylasa Zeus Karios Tapınağı ve Labraunda Zeus Tapınağıdır.Diğer yapılar ise mimari elemanlar sayesinde varlığı önerilebilmektedir ve ilerdeyapılacak çalışmalar ile kalıntılarının tespit edilmesi mümkün olabilecektir.Değerlendirilen tüm veriler ışığında Karia'nın arkaik dönem itibarıyla diğerbölgelerle kıyaslanabilecek ölçekte bir mimari geleneği bulunduğusöylenebilmektedir. Ayrıca bazı ünik özellikleri Karia'nın bu Aiol ve İonmimarisinin gelişiminde rol oynamış olabileceğine işaret etmektedir.

Abstract:
This thesis is focused on the architectural development of ancient Kariabefore the Hekatomnids? period and all the architectural and epigraphic evidenceswere evaluated together. The base of this study is the architectural elements whichare datable to this period because of lacking excavated and identified remains. Forthis reason, some new architectural members which were determined in the museumsand the ancient cities of the region during our surveys and the previously publishedor presented architectural members were evaluated by architectural point of view inthe first chapter. These evaluations combine the descriptions, possible or certainfunctions and the dating suggestions based on previously dated parallel examples.The second chapter contains the find spots and possible buildings which thearchitectural members were belonged to. For this reason, the architectural memberswhich were grouped by dating and materials were evaluated together with the resultsof the excavations or researches, the ancient literatures and our own observations.In the first chapter, 97 architectural members were separated into two maingroups as Aeolic and Ionic building members. The Aeolic members cover fourpilaster capitals from two buildings at Alazeytin, two pilaster capitals from Euromosand Datça, and a console block from Halikarnassos. The Ionic building memberscover 90 members which were separated into 38 different members in the group of10 main architectural members.After the architectural members from 11 different settlements were evaluatedtogether with the archaeological materials, they were identified as belonging to 22different structures in Karia. These 22 structures concentrate around the late archaicperiod and they indicate to an extensive architectural progress in Karia. Butunfortunately only the buildings 30 and 31 from Alazeytin, Halikarnassos ApollonTemple, Labraunda Zeus Temple and Mylasa Zeus Karios Temple could be located.The remains of the other structures will be determined in the future researches.All the material leads us to conclude that Karia had an architectural traditionin a comparable scale with the other regions, also after the archaic period. It can besaid that some unique architectural features of Karia indicate that the region was notonly a follower but was also one of the leaders in the development of the Aeolic andIonic architectural styles.