Kayıt dışı ile mücadelede vergi aflarının etkinliği
The efficiency of tax amnesty to prevent non observed economy
Yazar: ADİLE ECEMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR TEOMAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüzde kamu harcamalarının artması bu harcamaların finansmanının etkin bir
biçimde sağlanmasını gerektirmektedir. Bu finansmanın temel kaynağı devletin kayıt
altında tuttuğu mükelleflerden topladığı vergilerdir. Bu noktadan hareketle, kamu
finansmanının etkin bir düzeyde sağlanmasının iki kritik hususa bağlı olduğu
söylenebilir. Bunlardan birincisi kazanç elde eden kişilerin vergi kanunlarına göre
vergilendirilmesinin sağlanması yani potansiyel mükelleflerin kayıt altında tutulmasının
sağlanması, diğeri ise kayıt altına alınan mükelleflerin kanunlarda belirtildiği şekilde
vergilerini eksiksiz bir biçimde ödemesidir.
Vergi kanunlarına göre vergilendirilmesi gereken kişilerin tespit edilmesi ve mümkün
olduğunca kayıt altına alınmaları özellikle gelişmekte olan ekonomiler için büyük bir
sorun olan kayıt dışı ekonomi ile mücadelede önemlidir. Mükelleflerin kayıt altına
alındıktan sonra üzerlerine düşen vergi borcunu kanunlarda belli edildiği şekilde
eksiksiz ödemeleri ise ülkede uygulanan vergi politikalarına bağlıdır. Bu kapsamda,
uygulanan vergi politikalarının bir parçası olan vergi aflarının çıkarılış sebeplerinden
biri ekonomideki kayıt dışılığın azaltılması olmakla birlikte afların kayıt dışılıkla
mücadelede etkin olmayan bir politika aracı olduğu yapılan çalışmadan elde edilen
sonuçlara dayanılarak söylenebilir.
Bu çalışmada öncelikle kayıt dışı ekonomi kavramı ayrıntılı olarak incelenmiş, daha
sonra vergi affı kavramı üzerinde durulmuştur. Çalışmanın diğer bölümlerinde ise
Türkiye?de çıkarılan vergi affı kanunları özellikleri itibariyle ortaya konmuş ve vergi
affı-vergi uyumu ilişkisi üzerine yapılan literatür taramasının ardından Türkiye?de vergi
aflarının vergi uyumunu etkilemek suretiyle kayıt dışı ekonomi üzerindeki etkileri,
yapılan uygulama bölümünde değerlendirilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Kayıt Dışı Ekonomi, Vergi Afları, Vergi Uyumu

Abstract:
Recently, the increase in public expenses makes the effective provision of these
expenses? financing a must. The main source of this financing is the taxes the
government collected from the recorded taxpayers. From this point, it could be
mentioned that the provision of the public financing at an effective level is depended
upon two critical issues. The initial is the taxation of earners with respect to the tax
laws, which means the record of the potential taxpayers; the second is the recorded
taxpayers? full payment of taxes in connection with laws.
The detection of the taxpayers with respect to laws and to record them are essential in
combating non observed economy which is a real big concern for especially developing
countries. After recording taxpayers, the full payment concerning laws is based upon the
implemented tax policies. Even though the emergence of the tax amnesties which is a
part of the implemented tax policies are to decrease the off-the-record, it is not an
efficient policy tool in combating off the record.
Within this study, initially the non observed economy term was analyzed in detail, then,
the tax amnesty term was emphasized. In the other parts of the study, characteristics of
the tax amnesty laws enacted were presented and after the literature research on the
relationship between the tax amnesty and the tax compliance, effects of the tax amnesty
on the non observed economy, through effecting the tax compliance, was reviewed in
the empirical part.

Key words: Nonobserved Economy, Tax Amnesty, Tax Compliance