Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının tartışmalı konuların öğretimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Examining social studies teacher candidates' opinions about teaching controversial subjects
Yazar: HACER TUNCER
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM KAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Tartışmalı ve hassas konular = Controversial and sensitive subjects

Özet:
Eğitimin, istenen vatandaş tipini yetiştirmek için, gereken bilgi, beceri ve değerlerin öğrenciye kazandırılması işlevini yerine getirmek noktasında, Sosyal Bilgiler dersi, büyük rol oynamaktadır. Tartışmalı konular, Sosyal Bilgiler dersinin temel hedefi olan, üst düzey düşünme becerileri gelişmiş ve sorgulamayı içselleştirmiş bireyler yetiştirmek için oldukça kullanışlı ve etkili bir araçtır. Sosyal Bilgiler dersinin, elindeki bu işlevsel ve etkili aracı, eğitimde en iyi şekilde kullanması gerekmektedir. Bu noktada, öğretmen adaylarının, tartışmalı konuların Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanılmasına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve bu görüşlerinin sınıf, cinsiyet ve gelir düzeyi değişkenleri açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmada, betimsel tarama ve durum çalışması yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yönteme başvurulmuştur. Betimsel tarama yönteminde veriler, anket; durum çalışması yönteminde ise, yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Alagöz (2014) tarafından geliştirilen, "Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarına Yönelik Tartışmalı Konular Ölçeği", Fırat Üniversitesi, Sosyal Bilgiler öğretmenliği bölümündeki 222; araştırmacı tarafından oluşturulan görüşme formu, 25 Sosyal Bilgiler öğretmen adayına uygulanmıştır. Anketlerden elde edilen verilerin analizinde SPSS 17.0 paket programı; görüşmelerden elde edilen verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Bulgular, tablolar halinde ve yorumlanarak sunulmuştur. 
Anket sonuçları, öğretmen adaylarının, tartışmalı konuların Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanılmasına ilişkin görüşlerinde, cinsiyet, sınıf ve gelir düzeyi değişkenlerine göre, anlamlı bir farklılaşmanın olmadığını göstermiştir. 
Görüşme sonuçları; öğretmen adaylarının, toplumsal sorunlar, güncel konular, eğitim, siyaset, cinsiyet, din, ekonomi, spor, demokrasi, adalet ve öğretmen atamaları konularını, tartışmalı konular olarak gördüklerini; büyük çoğunluğunun tartışmalı konuların Sosyal Bilgiler öğretiminde kullanılmasına ve bireylere tartışma ve sorgulama hakkı verilmesine olumlu yaklaştığını göstermiştir. Öğretmen adaylarına göre, tartışmalı konuların sınıf ortamında konuşulması esnasında, öğretmenin güven veren, cesaretlendiren, demokratik, kontrollü, hoşgörülü ve tarafsız bir tutuma sahip olması gerekmektedir. Öğretmen adaylarının tamamı tartışmalı konuların öğretiminde farklı tekniklerin kullanılması gerektiğini belirtmişlerdir. Tartışmalı konuları tartışmaya yönelik kişisel yaklaşımlarında, olumsuz görüşe sahip öğretmen adayları; gruplaşma ve dışlanma korkusunu, özgür bir ortam olmamasını ve kendilerini ifade edemeyişlerini bu görüşlerinin nedenleri arasında sıralamışlardır. Öğretmen adayları, tartışmalı konuların sınıfta tartışılması esnasında sınıf düzeninin bozulabileceğini, zaman yönetimi ve iletişim sorunlarının yaşanabileceğini, ancak kuralların belirlenmesi, öğretmenin kontrolü, etkili süreç yönetimi, tecrübesi, karşılıklı saygı ve herkese eşit zaman verilmesiyle bu problemlerin çözüleceğini belirtmiştir.

Abstract:
Social Studies courses play a major role in training, to fulfill the function of acquiring the knowledge, skills and values necessary to train the desired citizen type. Controversial issues are a very useful and effective tool for educating individuals who are the main goal of the Social Studies course and who have developed advanced thinking skills and internalized the questioning.The Social Studies course needs to use this functional and effective tool in its hand in the best way possible in education. In this point, it is aimed to determine the opinions of prospective teachers about the use of controversial subjects in the teaching of social studies and to evaluate these opinions in terms of class, gender and income level variables. In the research, the mixed method used in combination of descriptive screening and case study models was applied. In the descriptive screening model, data were collected using a questionnaire. case study model, data were collected using semi-structured interview technique. The "Controversial Subject Questionnaire for Social Studies Teacher Candidates" questionnaire developed by Alagöz (2014) was applied to 222 teacher candidates in the Department of Social Studies Teacher Education at Fırat University. The interview form created by the researcher was applied to 25 Social Studies teacher candidates. In the analysis of the data obtained from the questionnaires, SPSS 17.0 package program; descriptive analysis method was used in the analysis of the data obtained from the interviews. The findings are presented and interpreted in tabular form.
The results of the survey showed that there were no significant differences in the opinions of prospective teachers regarding the use of controversial subjects in the teaching of social studies according, gender, class and income level variables.
Interview results; teacher candidates regarded social issues, current issues, education, politics, gender, religion, economy, sports, democracy, justice and teacher appointments as controversial issues; has shown that the vast majority are positively approaching the use of controversial issues in the teaching of Social Studies and the right to debate and question individuals. According to prospective teachers, during the discussion of controversial issues in the classroom environment, the teacher should have confidence, encouraging, democratic, controlled, tolerant and neutral attitudes. All of the prospective teachers stated that different techniques should be used in teaching controversial subjects. Teacher candidates with negative views in their personal approach to controversial issues; the fear of grouping and exclusion, the absence of a free environment and the inability to express themselves are among the reasons for these views. Teacher candidates have stated that discussing controversial issues can lead to disruption of class discipline, time management and communication problems, but these problems will be solved by rules, control, effective process management, experience, mutual respect and equal time determination.