Çocuk müzelerinde algı faktörüne bağlı sergileme düzenlemeleri
Exhibition arrangements in children's museums based on the perception factor
Yazar: HATİCE HANDE AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. BİLGE SAYIL ONARAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Algı = Perception ; Mekan = Space ; Sergileme = Exhibition ; Çocuk müzesi = Children's museum

Özet:
Çocukların doğdukları andan itibaren bulundukları çevrelerin ve mekânların özellikleri fiziksel, zihinsel ve sosyal gelişimlerine katkı sağlamaktadır. Toplumsal mekânlara katılım oranları oldukça yüksek olmasına rağmen onların fiziksel ve zihinsel kullanımlarına uygun mekân tasarımları oldukça azdır. Günümüzde ise müze mekân tasarımlarının kapsayıcı bir yaklaşımla tüm ziyaretçi grupları ile sağlıklı bir ilişki kurabilmesi beklenmektedir. Ziyaretçilerinin büyük bir çoğunluğunu çocukların oluşturduğu birçok müzenin mekânsal özellikleri, donatı elemanları ve sergileme düzenleri çocukların gelişimlerine uygun tasarlanmamaktadır. Dünyada çok önemli bir yere sahip olan ve 19. yüzyıldan beri varlığını sürdüren çocuk müzeleri ülkemizde varlığını yeni göstermeye başlamış bir müze türüdür. Çocukların hayata dair bakış açılarını ve bilgi birikimlerini geliştirmek hedefiyle kurulan çocuk müzelerinin çocuklara yönelik tasarlanması eğlenceli bir müze ziyareti gerçekleştirmeleri ve eğitimin kalıcılığının sağlanması açısından önemlidir. Bu bağlamda yürütmek istediğim çalışma, geçmişte kurulmuş ve günümüzde faaliyetlerine devam eden müzelerde çocuklar için gerekli mekânsal ihtiyaçları belirleyerek, öğrenirken eğlenebilecekleri bir ortamın oluşturulmasına açıklık getiren bir rehber olacaktır. Bununla birlikte bu çalışmanın yeni kurulacak çocuk müzeleri için de örnek bir kılavuz olarak kullanılması ve ihtiyaç duyulan mekânsal gereksinimlere yol göstermesi amaçlanmaktadır. Çalışma kapsamında çocuk müzelerinde eğitim modeli, çocuk ve algı kavramı, çocuk müzelerinin mekânsal özellikleri ve sergileme anlayışı teknik, estetik ve psiko-sosyal boyutlarıyla incelenerek, çalışmanın ülkemizde kurulacak çocuk müzelerine bir rehber olması hedeflenmektedir. Çalışma sonucunda yeni kurulacak çocuk müzeleri için mekânsal özellikler bir tabloda listelenmiştir ve mevcut müze yapıları için düzenleme önerileri geliştirilmiştir.

Abstract:
Children's physical, mental and social development are influenced by the characteristics of environment and spaces in which they live from the moment they are born. Although their participation rates are considerable, design of the social spaces are barely convenient for their physical and mental utilization. When designing the museum environment, it is expected to provide all kind of visitors salutiferous relation with an inclusive approach. Museums in which their visitors are mostly children, are not properly designed regarding their spatial features, equipment and exhibition layout. Although, since the 19th century, children museums have a considerable status around the world, they just recently became popular in Turkey. It seems to be crucial that children museums, built with the objective of improving their vision and knowledge, are designed for children in order to provide the entertaining museum visit and sustainable education. Thus, the main objective of this thesis is that offering a guideline for alongside providing children the entertaining and instructive environment, detecting spatial requirements for the children museums which were built in the past and continuing their service. Furthermore, it is aimed that this thesis will be utilized as a guideline for newly built children museums and to instruct regarding their spatial requirements. Within this study; the education model in children museums, the concept of children and their perception, the spatial characteristics of children museums and the understanding of exhibition are examined with their technical, aesthetic and psycho-social dimensions. Moreover, the study aimed to provide a guideline for children museums to be built in the future in Turkey. As a consequence of this thesis, a table for the spatial characteristics for the children museums and proposals for the existing museum structures will be provided.