Öğretmenlerin özyeterlik algıları ile iş stresleri  arasındaki ilişkinin incelenmesi
The analysis of the relationship between teachers' self-efficacy perceptions and their job stress
Yazar: GÜLİZAR ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. ERGÜN RECEPOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Stres = Stress ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmenler = Teachers ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu araştırma, öğretmenlerin özyeterlik algıları ile işstresleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kastamonu ve Denizli illerindeki öğretmenlerin özyeterlik algıları ile iş stresleri arasındaki ilişkiyi belirlemeyi amaçlayan ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, Kastamonu ve Denizli illeri, ilçeleri ve kasabalarında 2018-2019 eğitim öğretim yılı güz döneminde görev yapan sınıf ve branşöğretmenleri oluşturmaktadır. Bu çalışma 300 öğretmen üzerinden yürütülmüştür. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel çözümlemeleri SPSS 23.0 for Windows istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın yordayıcı değişkeni öğretmenlerin öz yeterlik algıları, yordanan değişkeni ise öğretmenlerin iş stresleridir. Verilen cevapların frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapmaları hesaplanmıştır. 
Araştırma verileri "Kişisel Bilgiler Formu", "Öğretmen Özyeterlik Ölçeği" ve "Minnesota Öğretmen Gerilimi Ölçeğinin Türkçe Formu" kullanılarak toplanmıştır. Araştırma konusu bağlamında önce öğretmen özyeterliği daha sonra öğretmenin iş stresi kavramlarına değinilmiştir. 
Araştırma bulgularına göre; araştırmaya katılan öğretmenlerin mesleklerine yönelik özyeterlik algısı düzeylerinin genelde olumlu olduğu ve sırasıyla kendilerini öğretim stratejileri, sınıf yönetimi ve öğrenci katılımına yönelik olarak yeterli buldukları söylenebilir. Çalışmaya katılan öğretmenlerin, mesleklerinden dolayı yaşadıkları iş stresi düzeylerini belirten bulgular incelendiğinde ise, öğretmenlerin genel iş stresi düzeylerinin orta derecede olduğu görülmüştür. İş stresinin alt boyutlarına ilişkin ortalama puanlara bakıldığında, en yüksek ortalama puanın eğitim politikaları için 'Orta/Biraz' düzeyde ve en düşük ortalama puanın ise müdür için verildiği görülmektedir. Yapılan araştırmada, öğretmenlerin özyeterlik düzeyleri ve iş stresleri arasındaki ilişkilere dair de çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlara göre, öğretmenlerin, öğrenci katılımına ilişkin yeterlik algısı düzeyleri düştükçe, veli-öğrenci ilgisizliği, belirsizlik, iş yükü ve genel iş stresi alanlarında yaşadıkları iş stresi düzeyleri artmaktadır veya öğrenci katılımına ilişkin yeterlik algısı düzeyleri yükseldikçe sayılan alanlara yönelik iş stresi düzeyleri düşmektedir. Bunun yanında, öğretmenlerin, öğretim stratejilerine ilişkin yeterlik algısı düzeyleri düştükçe belirsizliğe yönelik iş stresi düzeylerinin arttırdığı veya öğretim stratejilerine ilişkin yeterlik algısı düzeyleri yükseldikçe, belirsizliğe yönelik iş stresi düzeylerinin düştüğü de görülmüştür. Diğer taraftan, öğretmenlerin, sınıf yönetimine ilişkin yeterlik algısı düzeyleri ile iş stresi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ayrıca, öğretmenlerin, genel özyeterlik algısı düzeyleri düştükçe belirsizliğe ve iş yüküne yönelik iş stresi düzeyleri artmaktadır veya genel özyeterlik düzeyleri yükseldikçe belirsizliğe ve iş yüküne yönelik iş stresi düzeyleri düşmektedir. Öğretmenlerin, özyeterlik algısı puanları, onların iş yükü düzeyleri üzerinde de etkilidir. Bu sonuç, öğretmenlerin, özyeterlik algısının onların iş yükü stresini yordamada (tahmin etmede) kullanılabileceğini göstermektedir.   

Anahtar Kelimeler: özyeterlik algısı, öğretmenlerin özyeterlik algısı, stres, iş stresi, öğretmenlerin iş stresi (öğretmen stresi)

Abstract:
The main purpose of this study is to analyze the relationship between teachers' self-efficacy perceptions and their job stress.This is a descriptive research in the relational survey model which aims to analyze the relationship between teachers' self efficacy perceptions and their job stress in Kastamonu and Denizli provinces. This research was carried out on 300 primary and secondary teachers in Kastamonu and Denizli provinces, districts and townsin 2018-2019 education year. The questionnaires were applied to teachers at their schools by the researcher. SPSS 23.0 for Windows statistic package programwas used for the statistical analysis of data. In this study, teachers's self-efficacy perception is the predictor variable and teachers's job stress is the predicted variable.As statistical techniques arithmetic mean, standard deviation, percentile and frequency were used to analyze data.
The research data were collected by using "The Demographic Information Form", "Teacher Self-efficacy Scale" and "Minnesota Teacher Stress Scale Turkish Version". The definitions of teachers's self efficacy perceptions and teachers' job stress are made in accordance with the research. 
According to research findings, the self-efficacy perception level of teachers is generally positive and they see themselves efficient in dimensions of teaching strategies, classroom management and student participation.It is found out that teachers' level of job related stress is at middle level. According to the research findings, teachers feel stressed in dimension of education policies mostly and their stress level is the lowest in dimension of school master. In addition to these findings, it is also understood that, when the teachers' self efficacy level reduce in dimension of student participation, their level of job stress increase in dimensions of parental-student indifference, uncertainty, workload and general stress. In other words, when their level of efficacy related to student participation increase, their level of job stress related to parental-student indifference, uncertainty, workload and general stress reduce. It is also seen that, when teachers' self-efficacy level related to teaching strategies reduce, their level of job stress related to uncertainty increase or in other words;when their level of self-efficacy related to teaching stretegies increase, their level of stress related to uncertainty reduce. On the other hand, there is no meaningful relationship between teachers' self-efficacy levels related to classroom management and their job stress in this study. In addition to these findings, it is seen that when teachers' general self-efficacy level reduce, their level of job stress related to uncertainty and workload increase or in other words; when their level of general self-efficacy increase,  their job stress related to uncertainty and workload reduce. Finally, according to research findings, it is seen that teachers' self-efficacy levels can be used to predict their job stress related to workload.
Key Words: self-efficacy perception, teachers' self-efficacy perceptions, stress, job stress, teachers's job stress (teacher stress).