Behçet üveitli hastalarda serum 25-OHD ve 1,25-OHD düzeylerinin araştırılması
Serum 25-OHD and 1,25-OHD levels in behçet's uveitis patients
Yazar: HALİL İBRAHİM AYDOĞDU
Danışman: PROF. DR. FATİME NİLÜFER YALÇINDAĞ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmanın amacı, kliniğimizdeki Behçet üveiti ile takip edilen hastaların oküler tutulumu olmayan Behçet hastaları ve sağlıklı kontroller karşısında vitamin D düzeylerinin değerlendirilmesi, vitamin D'nin Behçet hastalığında üveit gelişimi veya üveit aktivitesi açısından bir risk faktörü olup olmadığının incelenmesi ve ilerde yapılabilecek prospektif çalışmalara altyapı oluşturmaktır.
Yöntem: Çalışmamıza Behçet tanısına bağlı üveit gelişimi olan Behçet üveiti hastaları (BÜ), Behçet tanısı olup üveit öyküsü olmayan üveitsiz Behçet hastaları (BH) ve genel oftalmoloji polikliniğine başvuran sistemik şikayeti ve hastalığı olmayan sağlıklı gönüllüler dahil edilmiştir. Katılımcılara rutin oftalmolojik muayene sonrası, onam formu alındıktan sonra Behçet Hastalığı Anlık Aktivite Formu (BDCAF) ve Güneşten Faydalanma Anketi dolduruldu.  Hastane bilgi işlem sistemi aracılığıyla hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet, ilk tanı yaşı, hastalık süresi) ve yakın zamanda değerlendirilen laboratuvar bulguları kayıt altına alındı. Periferik venöz kan örneğinden santrifüj sonrası süpernatant ayrıştırıldı ve -80˚C tıbbı buzdolabında çalışma sonuna kadar muhafaza edildi.  Analiz için tüm numuneler aynı anda üniversitemiz Tıbbı Biyokimya AD laboratuvarında 25-OHD için High-Performance-Liquid-Chromatography (HPLC) ve 1,25-OHD için Enzyme Linked Imuno Sorbent Assay (ELISA) yöntemiyle ölçüldü.
Bulgular: Çalışmamıza 43 aktif, 40 inaktif toplam 83 BÜ, 62 üveitsiz BH ve 33 kontrol grubu olmak üzere toplam 178 kişi dahil edildi. Gruplar BH, BÜ ve kontrol grupları arasında yaş, cinsiyet ve tanı yaşları açısından anlamlı fark yoktu (sırasıyla p=0.55, p=0.053, p=0.925). BDCAF skorları açısından gruplar benzerdi (p=0.519). Güneşten koruyucu faktörler ve gıda takviyeleri açısından gruplar arası anlamlı fark yoktu. 25-OHD açısından kontrol grubu ile tüm Behçet hastaları birbirine benzerdi (sırasıyla 13.6(25.6), 17.5(15.5), p=0.838). 25-OHD açısından kontrol, BÜ ve BH grupları arasından anlamlı fark izlenmedi (sırasıyla 13.6(25.6), 17.0(15.6), 19.3(16.7), p=0.911). 25-OHD düzeyleri, kontrol, BH aktif ve inaktif üveitlerin karşılaştırıldığında, aktif üveitlerde inaktif üveitlere göre anlamlı olarak daha düşüktü (sırasıyla 13.6(25.6), 19.3(16.7), 19.5(19.6), 13.1(13.5), p=0.02). Lojistik regresyon analizinde 25-OHD düzeylerindeki her 1ng/ml azalma %5.9 aktif üveit riski ile ilişkili bulunmuştur. (OR:%5.9 Cl:0.901-0.983 p=0.007).1,25-OHD düzeyleri tüm Behçet hastalarında, kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşüktü ( sırasıyla 1868(307), 1179(740),  p<0.001).1,25-OHD seviyeleri, BH ile BÜ grupları arasında benzer iken(sırasıyla 1285(653), 1132(785), p=0.154), her ikisi de kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.001). Aktif üveit grubunda, BH grubuna göre daha düşükken(sırasıyla 893(650), 1252(608), p=0.0268), BH ile inaktif üveitler aralarında benzerdi(p=1.0).
Tartışma: Vitamin D, çeşitli otoimmün hastalıklar ile ilişkisi gösterilmiş olan immün sistem üzerinde efektör bir hormondur. Bu çalışma 25-OHD ile Behçet üveiti ilişkisini ve serum 1,25-OHD düzeyleri ile Behçet hastalığı ve Behçet üveiti ilişkisini değerlendiren ilk çalışmadır. Sonuçlarımız, meta-analiz verilerine uygun olarak, 25-OHD ve Behçet hastalığı arasında bir ilişki olmadığını gösterdi. Behçet hastalarında üveit gelişimi ile 25-OHD arasında bir ilişki olmadığı görüldü. Literatür ile benzer şekilde 25-OHD düzeylerindeki azalmanın üveit aktivitesi ile ilişkili olduğu izlendi. 1,25-OHD düzeylerinin, sağlıklı kontroller karşısında tüm hasta gruplarında azaldığı izlendi, bu nedenle 1,25-OHD'nin BH ve  BÜ gruplarındaki ortak bir etkiden, sistemik Behçet inflamasyonu ile ilişkili olduğu düşünüldü.
Bu sonuçlar, 25-OHD düzeylerinin üveit aktivitesi ile ilişkili olabilirken, 1,25-OHD düzeylerinin Behçet hastalığındaki genel sistemik bir inflamasyon veya vaskülit ile ilişkili olabileceğini göstermekte olup, neden-sonuç ilişkisinin ispatlanması ve replasman tedavilerinin önerilebilmesi için daha çok veri ve prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Purpose: This study is aimed to evaluate the vitamin D levels of patients with Behçet's disease with and without uveitis across healthy controls. Additionally, this study tried to adress vitamin D as a possible risk factor for development of uveitis or active uveitis in Behçet's disease and to build a basis for future prospective studies.
Results: A total of 178 participants were included in our study: 83 Behçet's uveitis (BU) patients (43 active, 40 inactive), 62 Behçet's disease (BD) patients without uveitis, and 33 healthy controls. There were no significant differences between the BD, BU, and control groups in terms of age, gender, and age at diagnosis (p=0.55, p=0.053, p=0.925, respectively). The BDCAF scores were similar across the groups (p=0.519). There were no significant differences between the groups regarding sun protection factors and dietary supplements. The 25-OHD levels were similar between the control group and all Behçet's patients (13.6 (25.6), 17.5 (15.5), p=0.838, respectively). There was no significant difference in 25-OHD levels among the control, BU, and BD groups (13.6 (25.6), 17.0 (15.6), 19.3 (16.7), p=0.911, respectively). When comparing the 25-OHD levels between the control group and active and inactive uveitis patients, the levels were significantly lower in active uveitis compared to inactive uveitis (13.6 (25.6), 19.3 (16.7), 19.5 (19.6), 13.1 (13.5), p=0.02, respectively). Logistic regression analysis showed that each 1 ng/mL decrease in 25-OHD levels was associated with a 5.9% increased risk of active uveitis (OR: 5.9% CI: 0.901-0.983, p=0.007). The 1,25-OHD levels were significantly lower in all Behçet's patients compared to the control group (1868 (307) vs. 1179 (740), p<0.001). While the 1,25-OHD levels were similar between the BD and BU groups (1285 (653) vs. 1132 (785), p=0.154), both were significantly lower than the control group (p<0.001). In the active uveitis group, the levels were lower compared to the BD group (893 (650) vs. 1252 (608), p=0.0268), while they were similar between the BD and inactive uveitis groups (p=1.0).
Discussion: Vitamin D is an effector hormone with an impact on the immune system, and its association with various autoimmune diseases has been demonstrated. This study is the first to evaluate the relationship between 25-OHD and Behçet's uveitis and to examine the association between serum 1,25-OHD levels and Behçet's disease as well as Behçet's uveitis. Our results, consistent with meta-analysis data, showed no association between 25-OHD and Behçet's disease. No relationship was found between the development of uveitis in Behçet's patients and 25-OHD levels. Similar to the literature, a decrease in 25-OHD levels was observed to be associated with uveitis activity. The 1,25-OHD levels were found to be reduced in all patient groups compared to healthy controls, suggesting that 1,25-OHD might be linked to systemic Behçet's inflammation, representing a common effect in both BD and BU groups.
These results suggest that while 25-OHD levels may be related to uveitis activity, 1,25-OHD levels could be associated with the general systemic inflammation or vasculitis in Behçet's disease. Further data and prospective studies are needed to establish a cause-and-effect relationship and to recommend replacement therapies.