Ortaokul öğrencilerinin çevre bilinci, çevreye yönelik tutum ve görüşlerinin incelenmesi
Examination of secondary school students environmental awareness, attitudes and views towards the environment
Yazar: AHMET ÇAĞATAY YANIK
Danışman: PROF. DR. SEMRA BENZER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevresel davranışlar = Environmental behaviours

Özet:
Bu araştırma ortaokul öğrencilerinin çevre bilincinin ve çevreye yönelik tutumlarının çeşitli
değişkenlere göre değişimini ve çevre sorunlarına yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla
yapılmıştır. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılında Kilis ili Merkez ilçede bir devlet
ortaokulunda öğrenim gören 303 öğrenci ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı
olarak Kişisel Bilgi Formu, Çevre Bilincinin Kazanılmışlığına Yönelik Anket Formu
(ÇBKYAF), Çevre Tutum Ölçeği (ÇTÖ) ve Çevre Sorunlarına İlişkin Soru Formu (ÇSİSF)
kullanılmıştır. Verilerin analizinde nicel veriler için uygun istatiksel işlemler bir programda
yapılmıştır. Nitel veriler için ise çevre sorunlarına ilişkin soru formundan elde edilen veriler
içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Nicel verilerin normal dağılıma uygunluğu
Kolmogorov- Smirnov ve Shapiro- Wilk testleri ile incelenmiştir. Normal dağılım gösteren
verilerde t testi ve ANOVA, normal dağılım göstermeyen verilerde ise Mann- Whitney U ve
Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır. ÇBKYAF ile öğrencilerin sınıf düzeyi, aile gelir
durumu ve baba eğitim durumunun değişkenlerine göre istatiksel olarak anlamlı farklılık
olduğu; cinsiyet, fen bilimleri karne notu, anne eğitim durumu, anne- baba mesleği, kardeş
sayısı, çevre kirliliği ile ilgili bilgileri en çok elde ettikleri kaynak, çevre ile ilgili sosyal
etkinliğe katılma durumu ve ailede çevre sorunlarının konuşulma durumlarına göre istatiksel
olarak anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. ÇTÖ ile öğrencilerin fen bilimleri karne
notu, baba mesleği ve ailede çevre sorunlarının konuşulma durumlarına göre istatiksel olarak
anlamlı farklılık olduğu; cinsiyet, sınıf düzeyi, aile gelir durumu, anne- baba eğitim durumu,
anne mesleği, kardeş sayısı, çevre kirliliği ile ilgili bilgileri en çok elde ettikleri kaynak,
çevre ile ilgili sosyal etkinliğe katılım durumlarına göre istatiksel olarak anlamlı farklılık
olmadığı tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel bölümünde ise öğrenciler çevre sorunlarının
oluşum nedenlerini genelde insan kaynaklı ortaya çıktığına dair görüş belirtmişlerdir. Araştırmada ulaşılan sonuçlar doğrultusunda çevre sorunlarının çözümünün ancak insan
davranışlarındaki değişim ile mümkün olacağı ön görülmektedir.

Abstract:
This research was carried out in order to determine the changes in environmental awareness
and attitudes of secondary school students according to various variables and their views on
environmental problems. The research was carried out with 303 students studying in a public
secondary school in Kilis in the 2020-2021 academic year. Personal Information Form,
Questionnaire for Acquisition of Environmental Awareness, Environmental Attitude Scale,
and questionnaire on Environmental Problems were used to collect data in this study. In the
analysis of the data, appropriate statistical operations for quantitative data were made in a
program. For qualitative data, the data obtained from the questionnaire on environmental
problems were evaluated with Content Analysis. The conformity of the data to the normal
distribution was examined by Kolmogorov-Smirnov and Shapiro Wilk tests. T-test and
ANOVA were used for data showing normal distribution, Mann-Whitney U and Kruskal
Wallis tests were used for data not showing normal distribution. It was found that there was
a statistically significant difference according to the variables of the students' grade level,
family income status and father's education status with the Acquisition of Environmental
Awareness Scale. It was determined that there was no statistically significant difference
according to gender, science report grade, mother's education level, parent's profession,
number of siblings, the source from which they obtained the most information about
environmental pollution, participation in social activities related to the environment and
talking about environmental problems in the family. It was found that there was a statistically
significant difference between the Environmental Attitude Scale and the students' science
grades, father's occupation, and the state of talking about environmental problems in the
family; It has been determined that there is no statistically significant difference according to gender, class level, family income status, parent's education level, mother's occupation,
number of siblings, the source from which they obtain information about environmental
pollution the most, and participation in social activities related to the environment. In the
qualitative part of the research, the students stated that the causes of environmental problems
are generally caused by human beings. In line with the results obtained in the research, it is
foreseen that the solution of environmental problems will only be possible with the change
in human behavior.