Okulöncesi çocuk edebiyatı yapıtlarındaki resimlerin çocuğa göreliğinin, öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi: Eskişehir ili örneği
Evaluation of suitabilitiy of the pictures in the literary works written for the pre-school children for children considering the opinions of teachers: Sample of Eskişehir city
Yazar: SEMA KUTLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BURÇİN TÜRKCAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gelişim özellikleri = Development properties ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Resimler = Pictures ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuk kitapları = Children's books ; Çocuğa görelik = Child relativity ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu çalışmada okulöncesi çocuk edebiyatı yapıtlarındaki resimlerin çocuğa göreliğinin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Okulöncesi dönemi çocuğun yaşamının temelinin atıldığı ve çocuğun bilişsel, duyuşsal devinişsel, dil ve görsel boyutta şekillendiği önemli bir dönemdir. Bu dönemde çocuğun nitelikli bir okulöncesi eğitim alması ve çocuk edebiyatı kapsamında çocuğa göre yazınsal ve görsel yapıtlarla desteklenmesi gereği ortaya çıkmıştır. Bu süreçte, çocuğun gelişiminin yetişkinler tarafından doğru yönlendirilmesi, bilinçli ve sistemli bir şekilde desteklenmesi gereklidir. Gerek ailenin gerekse okulöncesi öğretmeninin bu dönemde rolü büyüktür. Çocuğun dünyaya farklı pencerelerden bakabilmesi için de, tüm gelişim alanlarını çok yönlü destekleyen çocuğa göre kaliteli yayınlarla karşılaşması ile mümkün olacaktır. Bu kitapların seçilmesi ve çocuklarla buluşturulmasında okulöncesi öğretmenlerine büyük sorumluluklar düşmektedir. Bu araştırmada, okulöncesi dönem çocuklarının gelişim özellikleri doğrultusunda anaokullarında kullanılan çocuk edebiyatı yapıtlarındaki resimlerin çocuğa göreliği, bu kurumlarda görev yapan öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Eskişehir il merkezindeki okulöncesi kurumlarında görev yapan 21 okulöncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Amaçlı örneklem ve maksimum çeşitlilik doğrultusunda araştırmanın yürütüleceği okullar belirlenmiştir. Araştırma verileri, nitel veri toplama yöntemlerinden yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlara göre; okulöncesi öğretmenlerinin çoğunluğu, son yıllarda yazılan çocuk edebiyatı yapıtlarının öncekilere göre daha iyi olduğunu belirtmişler ve bunun nedenini de son yıllarda gelişen teknoloji ve çocuk edebiyatına verilen önemin artması olarak nitelendirmişlerdir. Bu kitapların özellikle yaş seviyesine göre bilinçli ve kitap çeşitliliğine önem verilerek hazırlanmış olduğuna, kitapların kavram ve konuları destekler nitelikte, çocukların yaş seviyelerine uygun iyi düzenlenmiş olduğu sonucuna varmışlardır. Öğretmenlerin çoğunluğu kitapları çocuğa göre biçimsel açıdan değerlendirirken, kitabın boyutu, resim renklerinin canlı ve ilgi çekici olması yazıların puntosu, metin ve resim uyumuna önem vermişlerdir. Ayrıca, öğretmenler kitapların MEB onaylı olması, yaş seviyesine ve gelişim aşamalarına uygun olması, yayınevi kalitesi ve fiyatının uygun olmasına da vurgu yapmışlardır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin neredeyse tamamı, kitaplardaki resimlerin hikâyeyi tamamlayıcı olması gerektiğini, renklerin canlı parlak ve dikkat çeken renkler olması gerektiğini, karmaşık değil dingin renkler olmasının daha etkili olacağını dile getirmişlerdir. Öğretmenler için kitaplardaki resimlerin çok önemli olduğu, resmin yazıdan daha fazla yer kaplaması gerektiği, sayfanın dörtte üçünün resimli olmasının uygun olacağı gibi bulgular araştırmanın diğer önemli sonuçlarıdır.

Abstract:
In this study, the aim is to evaluate the suitability of the pictures in the literary works for pre-school children for children. Pre-school period is the time when the ground of a child's life is formed and when the child is shaped both cognitively, perceptively, physically and the linguistic and visual aspects.It has been revealed that during this period the child needs to have a good quality pre-school education and to be supported with literary and visual works which are suitable for the child within the literature for children. In this process, development of the child must be directed properly and supported consciously and systematically by the adults. The role of the family and pre-school teacher is significant. It is possible for the child to be able to have different points of wievs to life by meeting good quality published works which assist all the developmental domains in many ways. Pre-school teachers have a great responsibility in the selection of these books and encountering them with children. In this study, the aim is to put forth the suitability of the pictures in the literary works made use of in the nursery schools in terms of the developmental characteristics of the pre-school children through the opinions of the teachers who work for such organizations. The participants of the research are 21 pre-school teachers who work for pre-school organizations in the city of Eskişehir during the 2010-2011 academic year. The oriented sample and the schools where the research would take place was determined considering the variety at maximum level. The data of the study have been gathered through the semi-configured interview technique, which is one of the qualitative data collection methods. Inb the analysis of the data, descriptive analysis technique has been used. As maintained by the results found through the findings of the research, majority of the pre-school teachers have stated that literary works written in recent years have been better than and superior to the previous works and they have reported that the reason is the developing technology in recent years and the increase in the importance dedicated to the literature for children. They have concluded that these books have been prepared consciously convenient for the age level and considered the variety and arranged well for children's age level. Most of the teachers have evaluated the books in terms of the outlook, therefore, they have regarded the size of the book, brigthness and the attraction of the colours of the pictures, size of the letters and the harmony of the text and pictures as significant. Moreover, the teachers have noted other certain characteristics of the books such as approval of the books by the Ministry of Education, suitability for the age level and developmental stages, quality of the publisher, and convenience of the price. Nearly all the teachers participating to the research have emphasised that pictures need to be complementary of the story, the colours must be vibrant, bright and attractive, furthermore they have stated that not complicated, but static colours would be more effective. Among other results of the study are the findings that for teachers, pictures in the books are of great importance, pictures must cover the book more than text and appropriate the proportion for the pictures three forth of the page.