İsrâîliyyâtın İslam kelamına etkisi bağlamında beklenen kurtarıcı düşüncesi
The thought of the expected savior in the context of the impact of Isra'iliyyat on Islamic theology
Yazar: ESRA HERGÜNER
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ŞIK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Mehdi = Mehdi ; Mesih = Messiah

Özet:
Birçok dinin eskatolojisinde kurtarıcının geleceğine, adaleti ve düzeni tesis edeceğine inanılmaktadır. Bu düşünceye İslam kültüründe de rastlanılmaktadır. "İsrâîliyyâtın İslam Kelamına Etkisi Bağlamında Beklenen Kurtarıcı Düşüncesi" adını taşıyan çalışmamızda güncelliğini her dönem korumakta olan beklenen kurtarıcı inancının isrâili haberlerdeki dayanağı ve İslam kültüründe nasıl yorumlandığı ele alınmıştır.
Çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve önemi, yöntemine değinilirken birinci bölümünde isrâiliyyât kavramı üzerinde durularak bu kavramın ortaya çıkış serüveni, Hz. Peygamberin isrâili haberlere bakış açısı, bu haberlerin İslam kültürüne dahil oluşu incelenmiştir. İsrâili haberlerde ön plana çıkan isimlerin beklenen kurtarıcı inancı ile ilgili rivayetleri hakkında da bilgi verilmiştir. 
İkinci bölümde beklenen kurtarıcı inancının sosyo-psikolojik temellerine değinilerek İslam dışı dinlerdeki beklenen kurtarıcı inancı incelenmiş, kurtarıcıların özelliklerinden bahsedilmiştir. 
Üçüncü bölümde İslam kültüründe beklenen kurtarıcı inancına referans olarak gösterilen ayetler ve hadis rivayetleri hakkında bilgi verilmiş ve bu inancın İslam tarihindeki serüveni ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yine bu bölümde İslam itikadi mezhepleri arasında bu inancın nasıl değerlendirildiğine, yorumlandığına ve bazı dini yapılanmalardaki beklenen kurtarıcı inancına değinilmiştir. 
Dördüncü ve son bölümde Mehdîlik iddialarıyla ortaya çıkan isimler etrafında Mehdî tasavvurları konu edinilmiş, bu kişilerin iddialarına yer verilmiştir. Sonuçta ise beklenen kurtarıcı inancının aslında başka kültür ve inançlardan İslam kültürüne dahil edildiği ve bu inancın toplumda nelere yol açabileceği açıklanmaya çalışılmıştır.
Anahtar kelimeler: İsrâiliyyât, Yahudilik, Hıristiyanlık, Mehdî, Mesih. Kurtarıcı

Abstract:
In the eschatology of many religions, it is believed that the savior will come, establish justice and order. This idea is also found in Islamic culture. In our study titled "The Thought of the Expected Savior in the Context of the Impact of Isra'ılıyyat on Islamıc Theology", the basis of the expected savior belief, which maintains its relevance every period, in Israeli news and how it is interpreted in Islamic culture was discussed. In the introduction part of the study, the subject, purpose, importance and method of the research are mentioned, while in the first part, the concept of Isra'iliyyat is emphasized and the adventure of the emergence of this concept, The Prophet's perspective on Israeli news and the inclusion of these news in Islamic culture were examined. Information has also been given about the rumors of the names that come to the fore in the Israeli news about the expected savior faith. 
In the second part, the socio-psychological foundations of the expected savior belief were touched upon, the expected savior belief in non-Islamic religions was examined, and the characteristics of saviors were mentioned. In the third part, information was given about the verses and hadith narrations that are shown as a reference to the savior faith expected in Islamic culture, and a series of common conversations about this faith in the history of Islam were tried. Again, in this chapter, it is mentioned how this belief is evaluated and interpreted among the Islamic faith sects and the expected savior belief in some religious Decrees.
In the fourth and last chapter, the subject of Mahdi conceptions has been taken up around the names that have emerged with the claims of the Mahdi, and the claims of these people have been included. As a result, it has been tried to explain that the expected savior belief is actually included in Islamic culture from other cultures and beliefs, and what this belief can lead to in society.
Keywords: Isra'iliyyat, Judaism, Christianity, Mahdi, Messiah, Savior