Sukuk (Kira sertifikası) ve bononun getirileri üzerine karşılaştırma: Türkiye örneği
Comparison on the returns of sukuk (Lease certificate) and bills: The case of Türkiye
Yazar: OSMAN NURİ KISABOY
Danışman: DOÇ. DR. BURÇAY YAŞAR AKÇALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Dünya'da ekonominin gelişmesiyle beraber finansal piyasalarda yeni ürünler ortaya çıkmaktadır. Piyasalarda çok çeşitli finansal ürünler vardır fakat faizsiz anlamda bu çeşitlilik daha düşük ve ihtiyaçlara her an cevap veremez bir noktaydı. Son yıllarda bu ihtiyaçları karşılamak için özellikle İslami ülkelerde uygulaması artmış olan sukuk, ülkemizde kendine yer edinmeye başlamıştır. Sukuk aynı zamanda yine ülkemizde SPK tarafından kira sertifikası olarak telaffuz edilmektedir. Sukukun özellikle son dönemlerde katılım bankaları tarafından kullanım seviyesi artmış ve fon toplama aracı olarak önemli bir işlev görmektedir.
Sukukun ülkemizde arz ve talebinin artışıyla beraber benzer özelliklere sahip fakat temelde farklı olan para piyasası ürünü bono ile getirileri üzerine karşılaştırılmalar yapılmıştır. 2015 yılından başlayarak 2021 yıl sonuna kadar olan ihraç örnekleri incelenmiştir. Çalışmada TKBB ve BİST'ten alınan veriler kullanılmıştır. İlgili tarihler arasında sukuk ihracı yapan katılım bankaları ve bono ihracı gerçekleştiren konvansiyonel bankaların verileri baz alınmıştır. İnceleme yapılırken sukuk ve bono ihraçlarının benzer tarih aralığında ve birbirine yakın vade süreleri olan örneklerin seçilmesine dikkat edilmiştir. 
Çalışma bütününe bakıldığında sukuk ve bono ihraç oranları birbirine paralel olarak ilerlemiş ve TCMB repo oranları ile piyasa pozisyonlarına göre ihraç oranlarında aşağı yukarı yönlü benzer hareketler görülmüştür. Son kısımda 2015 ve 2021 yılları da dahil edilerek toplam 7 yıllık süreç baz alınmış ve aktifi birbirine yakın olan bir tane katılım bankasına ait 42 veri, bir tane konvansiyonel bankaya ait yine 42 adet veri kullanılarak (her iki banka içinde yıllık 6 adet örnek ihraç seçilmiştir) aynı dönemdeki TCMB repo oranları arasındaki ilişki Toda-Yamamoto testi ile incelenmiştir. Testin sonucu olarak 3 değişken arasında çift yönlü ilişki görülmüştür.

Abstract:
With the development of the economy in the world, new products are emerging in the financial markets. There are many different kinds of financial products in the markets, but in the interest-free sense, this diversity was at a point where it could not respond to the needs at any time. In the last years, in order to meet these needs, the increasing practice of sukuk, especially in Islamic countries, has started to take it place in our country. Sukuk is also pronounced as a lease certificate by CMB in our country. Especially in the last 5 years, the level of use of sukuk by participation banks has increased and serves as an important fundraising tool.
With the increase in the supply and demand of sukuk in our country, comparisons have been made with the money market product bond, which has similar characteristics but is fundamentally different, on its returns. Export samples starting from 2015 to the end of 2021 were examined. PBAT and BİST data were used in the study. The data of the participation banks issuing sukuk and the conventional banks issuing bond between the relevant dates were taken as basis. While conducting the examination, attention was paid to the selection of samples with similar date range and close maturity periods of sukuk and bond issuances.
When we look at the whole study, sukuk and bond issuance ratios proceeded in parallel with each other and similar movements were seen in the CBTR repo rates and issuance rates according to market positions. In the last part, the years 2015 and 2021 were included and a total of 7 years of process was taken as a basis and the relationship between the CBTR repo rates in the same period was examined by using 42 data belonging to one participation bank with assets close to each other and 42 data belonging to one conventional bank (6 samples were selected annually in both banks) by Toda-Yamamoto test. As a result of the test, a two-way relationship was seen between the 3 variables.