Sistematik yaratıcı problem çözme öğretiminin lise öğrencilerinin fizik başarısı ve problem çözme becerileri üzerindeki etkileri
The effects of systematic inventive problem solving instruction on high school students' physics achievement and problem solving skills
Yazar: FATİH YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. GAMZE SEZGİN SELÇUK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Fizik dersi = Physics lesson ; Fizik öğretimi = Physics teaching ; Isı = Heat ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Problem çözme = Problem solving ; Sıcaklık = Temperature ; Yaratıcı problem çözme özellikleri = Creative problem solving properties ; Yaratıcı sorun çözme programı = Theory of inventive thinking

Özet:
Bu çalışmada, lise 9. Sınıf öğrencilerinin Isı ve Sıcaklık ünitesindeki fizik başarıları ve problem çözme becerileri üzerinde, sistematik yaratıcı problem çözme öğretiminin etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın problem ve alt problemlerine ön-test – son-test deney ve kontrol gruplu yarı deneysel desene uygun olarak yanıtlar aranmıştır.
Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılında, İzmir ili merkez ilçelerinden birinde bulunan özel bir Anadolu Lisesinde 9. Sınıf düzeyinde öğrenim gören öğrenciler ile çevrimiçi olarak yürütülmüştür. Çalışma grubunu, sistematik yaratıcı problem çözme öğretiminin uygulandığı deney grubu (n=12) ve geleneksel öğretim yönteminin uygulandığı kontrol grubu (n=12) olmak üzere toplamda 24 öğrenci oluşturmuştur.
Araştırmada, ön ve son test veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan çoktan seçmeli 18 sorudan oluşan "Isı ve Sıcaklık Başarı Testi" ve 4 açık uçlu sorudan oluşan "Sistematik Yaratıcı Problem Çözme Testi" kullanılmıştır. Ayrıca, deney grubu öğrencilerinin sistematik yaratıcı problem çözme öğretimi ile ilgili görüşleri 5 açık uçlu sorudan oluşan "Sistematik Yaratıcı Problem Çözme Görüşme Soruları" kullanılarak yapılandırılmış görüşme şeklinde toplanmıştır. Araştırmada elde edilen nicel veriler özel bir İstatistik Analiz Programı kullanılarak; görüşmeden elde edilen veriler ise betimsel analiz ile çözümlenmiştir.
Araştırma sonucunda, fizik başarısı üzerinde deney ve kontrol gruplarının her ikisinde de olumlu yönde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Deney ve kontrol grubu karşılaştırıldığında ise bu anlamlı fark deney grubu lehine çıkmıştır. Bu bulgu, fizik başarısını geliştirmede sistematik yaratıcı problem çözme öğretiminin olumlu etkisinin olduğunu göstermektedir. Problem çözme becerileri ile ilgili olarak her iki grubunda gelişim gösterdiği, ancak deney grubundaki öğrenciler üzerinde uygulanan sistematik yaratıcı problem çözme öğretiminin kontrol grubundaki öğrencilere uygulanan geleneksel yönteme göre problem çözmedeki becerilerini arttırmada daha etkili olduğu görülmüştür.
Araştırmadan elde edilen sonuçlar, problem çözme becerilerinin kazanımımda sistematik bir yol izlemenin faydalarını göstermesi ve fizik öğretimine uygulanabilirliği açısından önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sistematik yaratıcı problem çözme, fizik, ısı ve sıcaklık, yaratıcı problemler, lise öğrencileri.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effect of systematic inventive problem solving instruction on the physics achievement and problem solving skills of 9th grade high school students in the Heat and Temperature unit. Answers were sought to the problems and sub-problems of the study in accordance with the quasi-experimental design with pre-test-post-test experimental and control groups.
In the 2020-2021 academic year, the research was conducted at a private Anatolian High School in one of the central districts of Izmir Province. It was conducted online with students studying at the class level. The study group consisted of a total of 24 students, including the experimental group (n=12), where systematic inventive problem solving teaching is applied, and the control group (n=12) in which the traditional teaching method is applied.
In the study, "Heat and Temperature Success Test" consisting of 18 multiple type choice questions and "Systematic Inventive Problem Solving Test" consisting of 4 open-ended questions were used as a pre and post test data collection tool, which was conducted by the researcher with validity and reliability studies. In addition, the opinions of the experimental group students about systematic inventive problem solving teaching were collected in the form of structured interviews using "Systematic Inventive Problem Solving Interview Questions", which consisted of 5 open-ended questions. The quantitative data obtained in the research are used in a special Statistical Analysis Program; the data obtained from the interview were analyzed by descriptive analysis.
As a result of the research, significant differences in physics success were found in both experimental and control groups. When the experiment and control group were compared, this significant difference was in favor of the experimental group. This finding shows that systematic inventive problem solving teaching has a positive effect on improving physics success. It was observed that it improved in both groups in relation to problem solving skills, but the systematic inventive problem solving teaching applied on the students in the experimental group was more effective in increasing their skills in problem solving than the traditional method applied to the students in the control group.
The results obtained from the research are important in terms of showing the benefits of systematic pathway in the acquisition of problem solving skills and applicability to physics teaching.
Keywords: Systematic inventive problem solving, physics, heat and temperature, inventive problems, high school students.