Bestelenmiş divan şiirlerinin güncelleştirilmesi
Updating divan poetry that music composed on
Yazar: BİLGE KEPEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN ALTINZENCİR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tezimizin konusu olan ?Bestelenmiş Divan Şiirleri Güncelleştirilmesi? adlı çalışmayı yaparken Divan şiiriyle klasik Türk musikisinde güftenin vezni ile bestenin usulü arasındaki kaçınılmaz ilişki olduğunu tgördük. Bestelenen şiirlerde en önemli unsurun, değerli şarkı, gazel ve ilahîlerin klasik Türk musikisine beste olan şekil ve anlam yanında ahenk unsurları olduğunu gözlemledik. Bestelenmiş divan şiirlerinde ilahî ve şarkı türünü günümüz Türkçe'sine çevirerek istifadeye sunmayı gaye edindik. Şair ve eser sayısının çokluğu karşısında tezimiz sınırları dâhilinde değerli olanları, trt ve vakıfların arşivlerinde ön plana çıkmış eserleri, beste ve güfte sahiplari en tanınmış olanları güncelleştirip açıklamasını yaptık. Titizlikle araştırarak seçtiğimiz bestelenmiş divan şiirleri hakkındaki kitap, inceleme ve makalelerden istifade ettik.Bestelenmiş divan şiiriyle klasik Türk musikisi ilişkisinde beste unsurlarının mevcut olduğunu tespit ettik. Çalışmamızın konusu olan ?Bestelenmiş Divan Şiirlerinin Güncelleştirilmesi? ile ilgili çalışmaları inceleyip bu alandaki çalışma ve düşüncelere yeni bilgiler katmaya çalıştık. Bestelenmiş divan şiirinde ses ve ahenkle ilgili sanatların değerlendirmesini yaptık. Divan şiirinde kelime seçimi, ünlü ünsüz ilişkileri, söz tekrarları, mısra tekrarları, vezin, kafiye, redif, paralellikler divan şiirinde ahengi sağlayan en önemli unsurlardandır. Bunların yanında ses ve söz tekrarlarına dayalı edebî sanatlarda ahenk temin ederek, müzikaliteyi sağladığı görülür. Bestelenmiş divan şiirleriyle klasik Türk musikisi ilişkisinde ahenk unsurlarının ağırlığının şüphesiz ve tartışılmaz olduğunu tespit ettik.Yalnızca, Nedîm Dîvanında 23 musiki makamı, 11 musiki âleti ve 35 musiki ıstılahının, Kadı Burhaneddin Dîvanında ise 23 musiki makamı, 8 musiki âleti ve 22 musiki ıstılahının edebî ifadeler içerisinde ustaca kullanıldığını öğrendiğimizde bile dîvan şiirinin klâsik musikimizdeki zengin yerini öğrenmiş olduk. Musiki kültürümüz adına son derece sevindirici olan kaynak eserleri inceleyip seçtiğimiz şiirleri günümüz Türkçe'sine çevirdik.Bestelenen divan şiirlerinin dili klasik Türk musikisine katkıları yanında Türkçe'den sonra milletimizin âdeta ikinci bir dili olmuştur.Genel hatlarıyla özetlediğimiz bu çalışmamız sonucunda yukarıdaki ölçüler dahilinde tezimize aldığımız kadarıyla; 15. ve 20. yüzyıllar arasında 62 divan şairinden 104 şarkı türünde bestelenmiş şiir; yine 15. ve 20. yüzyıllar arasında 59 divan şairinden ilahî türünde 91 bestelenmiş şiiri tezimize aldık .Anahtar Kelimeler: Bestelenmiş divan şiirleri, klasik Türk musikisi, şarkı, ilahi.

Abstract:
While we were preparing this thesis that main subject is ?Updating divan poetry that music composed on?, it is determined that rhythm of lyrics and form of composition has an inevitable relation in the divan poetry and classical Turkish music. We observed that the most important element in poetry like precious ?şarkı (song), gazel (ghazal) and ilahi (hymn)? that written music on is beside their meaning and form harmony. We purpose that prepare a functional thesis with translating forms of ?şarkı (song) and ilahi (hymn)? to contemporary Turkish. With the fact of much quantity of poets and poetry we select, update and explain precious ones in the boundaries of thesis. We use meticulously selected books, essays and dissertations about divan poetry as sources.We determined that in the relation through divan poetry which music written on and classical Turkish music, elements of composition exists. There a lot of studies in the research area of ?Updating Divan poetry which music written on? that is the main subject of our thesis we research them and try to contribute with new ideas and information. We review arts related with sound and harmony in the divan poetry that music written on. The important elements which create harmony are choosing words, relations of vowels and constants, reiteration of words, reiteration of verses, meter of poetry, rhyme, word repeated after rhyme, and analogies. With all of them the literal arts based on reiteration of word and sounds creates harmony too. In the relation through divan poetry which music written on and classical Turkish music we determined that the most important elements are harmony elements without doubt.Just in the divan (poetry book of classical age) of Nedîm, 23 makam (system of modes or scales), 11 instruments of music and 35 musical terms and in the divan of Kadı Burhaneddin 23 makam (system of modes or scales), 8 instruments of music and 22 musical terms are used in the lines of poems. This information indicate us how to close relation between divan poetry and classic Turkish music. We determined fundamental work which are precious for culture of music and translated them to contemporary Turkish.Divan poetry which music written on is important to classic Turkish music but the more important aspect of it is being likely second language of our nation.We summarized general lines of our study and in the boundaries of our thesis between 15 and 20 centuries 104 different music written in the şarkı (song) form on the 62 classic divan poems in the same period 91 different music written in the ilahi (hymn) form on the 59 classic divan poems.Key Words: Updating divan poetry, classical Turkish music, song, hymn.