Obsesif kompulsif bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin ebeveynlerinde başa çıkma tutumları ile ilişkili durumlar
Conditions related to coping strategi̇es of parents of children and adolescents with obsessive compulsive disorder
Yazar: GÜLŞAH BAKİ
Danışman: PROF. DR. SEMA KANDİL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anksiyete = Anxiety ; Başa çıkma = Coping ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç:  Bu çalışmada ebeveynlerin başa çıkma tutumları ve psikiyatrik 
semptomları ile OKB' li çocuk ve ergenlerdeki hastalık kliniği, semptom şiddeti, 
komorbid durumlar arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır.
Yöntem:  Çalışmanın örneklemi Karadeniz Teknik Üniversitesi  Tıp  Fakültesi 
Çocuk-Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran, DSM-V tanı 
kriterlerine göre obsesif kompulsif bozukluk  tanısı konulan, normal zeka  düzeyine 
sahip 11-18 yaş grubundaki hastalardan çalışmaya katılmayı kabul eden, uygunluk 
ölçütlerini karşılayan 60 hasta ve bu hastaların çalışmaya katılamayı kabul eden 60 
ebeveyninden (anne ya da baba) oluşmuştur. Kontrol grubu, tanı grubu ile yaş ve 
cinsiyet özellikleri eşleştirilmiş, organik hastalığı olmayan ve psikiyatrik muayenesi 
sonucunda mental retardasyon, otizm spektrum bozukluğu, bipolar bozukluk, 
şizofreni ve diğer psikotik bozukluk tanıları olmayan 60 olgu ve bu olguların 60 
ebeveyninden (anne ya da baba) oluşmaktadır. Çalışmaya katılan hasta ve kontrol 
grubu, çalışmayı yürüten doktor tarafından doldurulan yarı yapılandırılmış görüşme 
formu ve çocuklar için yale brown obsesif kompulsif  belirtiler ölçeği (CY-BOKÖ) 
ve kendilerinin doldurduğu (self-rating) çocuklar için anksiyete tarama ölçeği 
(ÇATÖ), çocuklar için depresyon envanteri (CDI), Stanford Binet/WİSC-R zeka testi 
ile değerlendirilmiştir. 60 hasta ve 60 kontrol grubunun  ebeveynleri de (anne ya da 
baba) psikolojik belirti tarama listesi  (SCL-90-R), başa çıkma tutumlarını 
değerlendirme ölçeği (COPE) ile ölçeklendirilmiştir. Ayrıca ebeveyn ve 
öğretmenlerinden yıkıcı davranım bozuklukları tarama ve değerlendirme ölçeği 
(TURGAY) doldurulması istenmiştir. İstatistiksel analizde; iki bağımsız  grup 
arasındaki karşılaştırmalarda Mann-Whitney U Testi, değişkenler arasındaki ilişki 
değerlendirilmesinde Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. İstatistiksel 
anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular:  Çalışmada; OKB tanısı konulan  grupta erkek/kız oranının 1.1 
olduğu, %30'unda (n=18) tek obsesyon, %70'inde (n=42) birden fazla obsesyon, 
%20'sinde (n=12) tek kompulsiyon tipi görülürken % 80 hastada (n=48) birden fazla 
kompulsiyon görüldüğü, en sık görülen obsesyonun %60 ile (n=36) kirlenme olduğu, 
bunu % 30 (n=18) ile dini obsesyonların, %15 ile saldırganlık, %13,3 ile cinsel, %10 
somatik obsesyonların izlediği, en sık görülen kompulsiyonun ise kontrol etme 
kompulsiyonunun %45 (n=27) olduğu, bunu yıkama temizleme kompulsiyonunun 
%38,3  (n=23) ve tekrarlayıcı törensel davranışların %28,3 (n=17) ile izlediği, OKB 
tanısı konan çocuk ve ergenlerde en sık komorbid bozuklukların %42,9 oranında 
DEHB, %35,7 oranında anksiyete bozuklukları , %32,1 oranında tik bozuklukları, 
%17,9 depresif bozukluğun görüldüğü, OKB' li çocuk ve ergenlerin; % 75 oranında 
ÇATÖ puan ortalamasının kesim puanı 25 ve üzerinden, %23,3 oranında CDI puan 
ortalamasının kesim puanı 19 ve üzerinden yüksek olduğu ve sağlıklı grup ile 
arasında anksiyete ve depresyon varlığı açısından anlamlı fark olduğu, OKB' li 
grubun aile üyelerinin psikiyatrik hastalık dağılımı incelendiğinde %38.3' ünde 
OKB, %35' inde anksiyete bozukluğu, %20' inde depresif bozukluk öyküsünün olduğu ve yüzdelerinin kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek olduğu, OKB 
grubunun ebeveynlerinin somatizasyon, OKB, depresyon, anksiyete, fobik anksiyete, 
ek madde (yeme ve uyku bozuklukları) puan ortalamalarının kontrol grubundan 
anlamlı olarak daha yüksek olduğu, OKB tanılı hastaların ebeveynlerinin inkar ve 
davranışsal olarak boş verme alt ölçek skorları ile işlevsel olmayan başa çıkma ana 
ölçek skoru kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek iken aktif başa çıkma ve plan 
yapma alt ölçek skorları ile sorun odaklı başa çıkma ana ölçek skoru anlamlı olarak 
düşük olduğu, COPE' un tüm ana ölçekleri içinde duygusal odaklı başa çıkma 
tutumu 53.7±9.2 puanla en fazla ve işlevsel olmayan başa çıkma tutumu 39.5±7.4 
puanla en az kullanılan başa çıkma stratejisi olduğu ve tüm alt ölçekler içinde pozitif 
yeniden yorumlama ve gelişme ölçeği 12.7±2.5 puanla en yüksek, madde kullanımı 
alt ölçeği 5.0±2.0 puanla en düşük değeri aldığı, SCL90-R' nin OKB alt ölçek skoru 
ile COPE' nin davranışsal olarak boş verme ve işlevsel olmayan başa çıkma alt ölçek 
skorları arasında; depresyon alt  ölçek skoru ile COPE'nin işlevsel olmayan başa 
çıkma alt ölçek skoru arasında; anksiyete alt ölçek skoru ile COPE'nin zihinsel boş 
verme, soruna odaklanma ve duyguları açığa vurma, madde kullanımı ve işlevsel 
olmayan başa çıkma alt ölçek skorları arasında  pozitif yönde, orta düzeyde anlamlı 
ilişki olduğu, ebeveyn başa çıkma tutumu ölçek puanları ile hastaların OKB şiddeti 
ve depresyon ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadığı 
ancak ebeveynlerin işlevsel olmayan başa çıkma yollarından biri olan soruna 
odaklanma ve duyguları açığa vurma tutumu ile hastaların anksiyete ölçek puanı 
arasında pozitif yönde, güçlü ilişki olduğu, dini baskın obsesyon tipine sahip olan 
OKB tanılı hastaların ebeveynlerinin COPE' nin davranışsal olarak boşverme alt 
ölçek skoru dini baskın obsesyon tipine sahip olmayanlardan anlamlı olarak yüksek 
olduğu saptanmıştır.
SONUÇ: Sonuç olarak çalışmamızdaki verilere dayanarak OKB'de semptom 
gelişiminin ebeveyn deneyiminin bir parçası olduğu, ebeveynlerde bilişsel 
uyumsuzluk ve rahatsızlık ile ilişkili bir süreç olabileceği ileri sürülebilir. OKB' nin 
aileye bağımlılığını da göz önünde bulundurarak, ailelerin çocuklukta başlangıç 
gösteren bozukluğun başlangıcına, bakımına ve/veya tedavisine nasıl katkıda 
bulunduğunu anlamak önemlidir. Ebeveyn zihinsel  sağlığı, başa çıkma tutumları  ve 
aile işlevselliği, aile ortamında uygun müdahalenin gerekebileceği OKB ile ilişkili 
önemli özellikler olarak işaret edilebilir.  Ebeveynlerin etkisi göz önünde 
bulundurulduğunda, ebeveyn başa çıkma becerileri çocuk ruh sağlığı açısından 
önemli bir faktör olarak değerlendirilebilir. Çalışmamızda bu ilişkinin gösterilmesi 
ebeveyn başa çıkma becerilerinin geliştirilmesine yönelik psikososyal müdahalelerin 
oluşturulmasına yardımcı olabilir.

Anahtar Kelimeler: OKB, çocuk, ergen, başa çıkma, ebeveyn, anksiyete,
depresyon.

Abstract:
Objective:  The objective of this study was to examine the relation between 
the coping strategies of parents and the psychiatric symptoms and patient clinic, 
symptom severity and comorbid conditions in children and adolescents with OCD.
Method:  60 patients between 11  and 18 years of age who referred to 
Karadeniz Technical University Medical Faculty Child-Adolescent Mental Health 
and Diseases polyclinic, had normal intelligence level, fulfilled inclusion criteria, 
accepted to join the study and were diagnosed with  obsessive compulsive disorder 
based on DSM-V diagnosis criteria and 60 parents (mother or father) of these 
patients accepting to join the study formed the sampling of the study. Control group 
included 60 cases who had age and gender characteristics matched wit h diagnosis 
group, didn't have any organic diseases, mental retardation, autism spectrum 
disorder, bipolar disorder, schizophrenia or other psychotic disorder diagnoses due to 
the psychiatric inspection and 60 parents (mother or father) of these cases. The
patient and control groups included in the study were evaluated with semi-structured 
interview form filled by the doctor making the study and Yale Brown obsessive 
compulsive symptoms scale for children (CY-BOCS) and  Screen for child anxiety 
related emotional disorders (SCARED), depression inventory for children (CDI) and 
Stanford Binet/WISC-R intelligence test. Parents (mother or father) of 60 patients 
and 60 individuals in the control group were scaled with psychological symptom 
scanning list (SCL-90-R) and the COPE. Also the parents and teachers were asked to 
fill in the  Turgay DSM-IV based Child and Adolescent Behavior Disorders 
Screening and Rating Scale  (TURGAY). For the statistical analysis, Mann-Whitney 
U Test was used for the comparison of two independent groups and Spearman 
Correlation Analysis was used for the evaluation of the relation between variables. 
Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: In the study, it was detected that while the male/female ratio was 1.1 
in the group with OCD diagnosis, 30% had (n=18) single obsession, 70% had more 
than one obsession (n=42) and 20% (n=12) had a single compulsion type; 80 patients 
(n=48) had more than one compulsion, the most common obsession was getting dirty 
with 60% (n=36), religious obsessions with a ratio of 30% (n=18), sexual obsessions 
in 13.3% and somatic obsessions with 10% followed these and the most common 
compulsion was controlling compulsion with 45% (n=27) and washing and cleaning 
compulsion with 38.3% (n=23) and repetitive ceremonial behaviors with 28.3% 
(n=17) followed this, the most common comorbid disorders in children and 
adolescents with OCD diagnosis were ADHD with a ratio of 42.9%, anxiety 
disorders with 35.7%, tic disorders with 32.1%, depressive disorder with 17.9% and 
cutoff score of 75% mean CY-BOCS score was higher than 24 and the cutoff score 
of 23.3% mean CDI score was higher than 18 in child and adolescent OCD patients 
and there was a significant difference in the presence of anxiety and depression from the healthy group, when the family members of the OCD group were examined, story 
of OCD was detected in 38.3%, anxiety order in 35% and depressive disorder story 
in 20 and their percentages were significantly higher than the control group, the 
mean scores of  the parents of OCD group for somatization, OCD, depression, 
anxiety, phobic anxiety and extra item (eating and sleeping disorders) were 
significantly higher than the control group, while subscale scores of denial and 
behavioral ignorance and nonfunctional  coping main scale score of the parents of 
OCD diagnosed patients were significantly higher than the control group, active 
coping and planning sub scale scores and problem focused coping main scale score 
were significantly lower, emotional focused coping attitude was the most commonly 
used coping strategy with a score of 53.7±9.2 and nonfunctional coping attitude was 
the least common coping strategy with a score of 39.5±7.4 among all main scales of 
COPE and positive reinterpretation and improvement scale had highest score of 
12.7±2.5 and substance abuse subscale was had the lowest score of 5.0±2.0 among 
all subscales, there was a positive, average level of significant relation between 
SCL90-R's OCD subscale score and COPE's behavioral ignorance and nonfunctional 
coping subscale scores; among depression subscale score and COPE's nonfunctional 
coping subscale score; anxiety sub scale score and COPE's mental disregard, 
focusing on problem and emotional disclosure, substance abuse and nonfunctional 
coping subscale scores and no statistically significant relation was detected between 
parental coping attitude scale scores and the OCD severity and depression scale 
scores of the patients but there was a positive and strong connection between the 
emotional disclosure and problem focusing among the ways of nonfunctional coping 
strategies of parents and the COPE's emotional ignorance subscale score for the 
parents of OCD diagnosed patients with religion dominant obsession type was 
significantly higher than those without religion dominant obsession type.
Conclusion:  As a result, it can be asserted that symptom development in 
OCD is a part of the parental experience and may be a phase related to the cognitive 
nonconformity and disorder in parents based on the data acquired from our study. 
Considering the familial dependency of OCD, it is important to understand the 
contribution of the family in the beginning, care and/or treatment of the disorder 
starting during childhood. Parental mental health, coping strategies and familial 
functionality can be marked as important OCD-related characteristics where a 
suitable intervention might be required in family environment. When the parental 
effect is considered, parental coping abilities can be evaluated as an important factor 
for child's mental health. Demonstrating the relation in our study can be helpful in 
forming psychosocial interventions for improving parental coping abilities.


Key Words: OCD, child, adolescent, coping, parent, anxiety, depression.