Dede Korkut hikâyeleri'nde devlet dışı siyasallık
The political in an extra-state context in the book of Dede Qorqut
Yazar: HATİCE ÇİĞDEM GÖNEN
Danışman: PROF. DR. AYHAN YALÇINKAYA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dede Korkut Hikayeleri = Dede Korkut Stories ; Devlet dışı aktörler = Non-state actors ; Hikaye = Story ; Oğuzlar = Oghuzs ; Siyasallaşma = Politicisation ; Siyaset = Politics ; Siyaset sosyolojisi = Political sociology ; Örgütlenme = Organization

Özet:
Dede Korkut Kitabı olarak anılan kitabın H. F. Diez tarafından tanıtılan ilk yazması, Dresden Krallık Kütüphanesi'nde bulunmaktadır ve on iki hikâyeyi içerir. Ettore Rossi tarafından tanıtılan diğer yazma ise Vatikan Kütüphanesi'ndedir ve diğer yazmadan farklı olarak bu yazmada altı hikâye vardır. Yazmaların yazıya geçiriliş tarihi yaklaşık olarak XV. ve XVI. yüzyıllara tekabül etmektedir. Yazmaların bulunması hem Türkiye'de hem de dünyada geniş bir yankı uyandırmış ve Dede Korkut Kitabı hakkında sayısız çalışmalar yapılmıştır.

Dede Korkut Kitabı üzerine yapılan çalışmalar, pek çok alanı içinde barındırmaktadır. Karşılaştırmalı, linguistik, pedagojik, kültürel ve daha birçok alanı içinde barındıran bu çalışmalara ek olarak, bu çalışma Siyaset Bilimi disiplini içerisinden literatüre yeni bir katkı yapmayı amaçlarından biri olarak ortaya koymaktadır. Çalışmanın asıl amacı, devlet dışı toplulukların siyasal örgütlenme biçimlerini ortaya koymak ve bu doğrultuda Dede Korkut hikâyelerine konu olan Oğuzların örgütlenme biçimlerinin devlet dışı bir siyasal örgütlenmeye tekabül ettiği savını sınamaktır. Buradan hareketle, XIX. yüzyıldan başlayarak yabanıl toplulukları kendine çalışma nesnesi olarak alan ve 1940'larda uzmanlı haline gelen Siyasal Antropoloji disiplini çalışmanın omurgasını oluşturmaktadır. Siyasal Antropolojinin yabanıl topluluklara dair geliştirmiş olduğu literatür, bu çalışmada devlet dışı topluluklarda görülen siyasallığın mahiyetini açıklamak üzere seferber edilmiştir.

Çalışmanın ilk bölümünde Dede Korkut Kitabı'na dair tartışmalarla birlikte, bu kitaba konu olan Oğuzlara, Dede Korkut'a ve hikâyelerin toplumsal arka planına değinilmiştir. Buna ek olarak, devlet takıntısı kavramından bahsedilmiş ve Dede Korkut literatüründen seçilen örnek çalışmalar bu kavram üzerinden incelenmiştir. İkinci bölümde Siyasal Antropoloji alanının gelişimi özetlenmiş ve devlet dışı siyasal örgütlenmelerde görülen siyasallığın hangi biçimlerde ortaya çıkabileceği aktarılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, Dede Korkut hikâyeleri siyasal antropolojinin sunduğu olanaklar ve kavramlar çerçevesinde incelenmiş, bu hikâyelere konu olan Oğuzların devlet dışı bir siyasal örgütlenmeye sahip oldukları hikâyelerden yola çıkılarak gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The first manuscript of the book, which is called The Book of Dede Qorqut was introduced by H. F. Diez. The book is located at Dresden Library and contains twelve stories. The other manuscript which was introduced by Ettore Rossi is located at Vatican Library and unlike the Dresden manuscript, there are six stories in this manuscript. The date of the manuscripts is approximately XV-XVI centuries. The discovery of the manuscripts aroused a widespread echo in both Turkey and the world, and numerous works on the Book of Dede Qorqut were made.

The studies on the Book of Dede Qorqut contain many fields. In addition to these studies, which include compulsive, linguistic, pedagogical, cultural and many other fields, this work presents itself as one of the aims of making a new contribution to the literature within the discipline of Political Science. The main aim of the work is to put forth the political organization forms of extra-state communities and in this direction, to prove the argument that the forms of organization of the Oghuzs, subject to the Dede Korkut stories, correspond to an extra-state organization. From this point of view, Political Anthropology, which has discussed savage communities as a subject of analysis starting with XIXth century and became professional field in 1940s, constitutes the main line of this work. The literature that Political Anthropology has developed about savage communities has been mobilized to explain the content of the politics seen in extra-state communities in this work.

In the first part of the work, it is mentioned together with discussions of the Book of Dede Qorqut, the social background of the stories, Dede Qorqut,  Oghuzs who subject to this book. In addition to this, the concept of obsession of state was mentioned and the studies selected from the literature of Dede Qorqut were examined through this concept. In the second part, the evolution of Political Anthropology was summarized and the politics which is seen in the extra-state political organizations has been tried to convey in which forms can come about. In the third part, Dede Korkut stories were studied within the framework of opportunities and concepts of offered by Political Anthropology and were tried to show that Oghuzs had an extra-state political organization based on stories.