Yeni kazıların ışığında Güneydoğu Anadolu bölgesinde Orta Tunç Çağ ölü gömme gelenekleri
Middle Bronze Age burial customs in Southeastern Anatolia in the light of new excavations
Yazar: FİLİZ AY ŞAFAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZAFER DERİN ; DOÇ. DR. ATİLLA ENGİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Gelenekler = Traditions ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Mezarlar = Graves ; Orta Tunç Çağı = Middle Bronze Age ; Tunç Çağı = Bronze Age ; Ölü gömme = Burying the dead ; Ölü gömme adetleri = Tradition of burying the dead

Özet:
Bu çalışmada, Güneydoğu Anadolu ve Kuzey Suriye Bölgesi'nde 48 yerleşimde ortaya çıkartılan OTÇ mezar ve mezarlıkları, yapım tekniği ve türleri, ölü gömme biçimleri, mezar eşyaları ve konumları açısından incelenmiştir. 150'ye yakın sayıda Oylum Höyük OTÇ mezarı ise ayrı bir bölüm halinde ele alınarak iki bölgede açığa çıkartılan mezarlarla karşılaştırılmıştır.
Elde edilen veriler, bu dönemde çoğunlukla intramural gömme anlayışı yaygın olmakla birlikte, yerleşimlerin yamaçlarında ya da yakınlarında konumlanan ekstramural mezarlıkların varlığını göstermiştir. Ayrıca inhumasyon gömme, önceki döneme göre mezar eşyalarının sayısında azalma, bazı bölgelerde ölü yemeği ve çoklu gömme uygulamasına bağlı olarak aile mezarlarından söz edebiliriz. Yapılan çalışma ölü gömme geleneklerine göre üç kültür bölgesinin olduğunu gösterirken, Oylum Höyük'ün bu bölgelerle olan ilişkilerini ortaya koymuştur. MÖ III. binyılın sonu ve II. binyılın başlangıcında ölü gömme geleneklerinde belirgin bir farklılık görülmemesi ise, kültürel sürekliliği göstermiştir. Ancak Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde OTÇ'de bazı mezar türlerinin sayısında artış ya da düşüş söz konusuyken, kuyu mezarların OTÇ II-III'te ortaya çıkması, bu geleneğin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Kuzey Suriye'ye göre daha geç görüldüğüne işaret etmiştir. Bu dönemin mezar türlerindeki çeşitlilik ise, çevre bölgelerin birbiriyle etkileşimi ve farklı toplulukların varlığı ile açıklanabilir.

Abstract:
In this dissertation, Middle Bronze Age graves and cemeteries in Southeastern Anatolia and Northern Syria have been investigated in terms of construction techniques and types of graves, burial patterns, grave goods and location of them. Almost 150 graves of Oylum Höyük have been taken as a separate chapter and were compared with the graves of two region.
The obtained data showed that intramural graves are commonly seen but there are extramural graves or cemeteries on the slopes of settlements or near them. Also, we can speak the existence of inhumation burial, a reduction in the number of grave goods compared to the previous period, food-offerings in some regions and family graves due to the practise of multiple burial. While studies have showed that there are three cultural regions according to the burial customs, it has revealed the relationships of the Oylum Höyük with this regions. At the end of the IIIrd millennium and beginning of the IInd millennium, absence of a significant difference in burial customs, it has demonstrated cultural continuity. Further in Middle Bronze Age of Southeastern Anatolia, while there is an increase or decrease of some grave types of number, the emergence of shaft graves in MBA II-III showed that this custom later than Northern Syria. A variety of grave types in this period can explain by the interact of surrounding regions with each other and the existence of different communities.