İç hastalıkları kliniğine başvuran hastalarda frank's sign ile hepatosteatoz indeksleri arasındaki ilişki
Relationship between frank's sign and hepatosteatosis indices in patients presenting to the internal medicine clinic
Yazar: CANSU CANTÜRK
Danışman: PROF. DR. FUNDA MÜŞERREF TÜRKMEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN BAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Frank's işareti (FS)'nin kardiyovasküler hastalıklar (KVH) ile periferik ve serebrovasküler hastalıklar gibi diğer vasküler hastalıklarla bağımsız bir ilişki gösterdiği ortaya konmuştur. Biz de çalışmamızda, FS bulunan hastaların kardiyovasküler riskini ve hepatosteatoz sıklığını belirlemeyi amaçladık. Hepatosteatozu olan ve olmayan hastaların, Fibrozis-4 İndeksi (FIB-4), Framingham Steatoz İndeksi (FSI) ve Hepatik Steatoz İndeksi (HSI) skorlarını karşılaştırmayı hedefledik. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'ne; dahil edilme ve dışlama kriterlerine göre 20.01.2021–01.01.2024 tarihleri arasında başvuran 302 hasta ile yapıldı. Çalışmaya dahil edilen hastaların HIS (Health Information Systems) üzerinden radyolojik görüntülemeleri değerlendirilerek hepatosteatoz durumları kayıt altına alındı. Çalışmadaki hastaların FIB-4, HSI ve FSI indeksleri hesaplandı. Kardiyovasküler olay açısından yüksek riskli olmayanların, 10 yıllık kardiyovasküler olay riskini Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC)'nin önerdiği HeartScore kullanarak hesapladık. İstatistiksel analizler için IBM SPSS 25 programı kullanıldı. 

Bulgular: Çalışmaya FS olan 158 hasta ile FS olmayan 144 hasta dahil edildi. FS olan hastalarda erkek oranı, FS olmayanlara göre daha fazla olup istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,044). Hastalar FS derecesine göre 3 gruba ayrıldı. FS derecesi arttıkça hastaların yaşları anlamlı olarak artıyordu (p<0,001). FS iki taraflı, tam olan hastalarda kadın oranı en düşük iken, erkek oranı en yüksek oranda saptandı. 
FS olan hastaların yaş ortalaması 62,39±10,24 yıldı. FS olmayan hastaların yaş ortalaması 55,93±13,72 yıldı. FS olan hastaların yaşları istatistiksel olarak daha büyüktü (p<0,001). FS olan hasta grubunda, koroner arter hastalığı (KAH), Tip 2 diyabetes mellitus (DM), kalp yetmezliği ve periferik arter hastalığı (PAH) / inme komorbiditelerini anlamlı olarak fazla saptadık. FS derecesi arttıkça, bu hastalıkların eşlik etme oranının arttığını gördük. FS olan hastaların antikoagülan ve beta bloker kullanımları FS olmayan gruba göre anlamlı olarak fazlaydı. Tip 2 DM tanısı olan hastalarda kardiyovasküler hastalık öyküsü ve FS oranı, Tip 2 DM tanısı olmayan hastalara göre daha yüksek olup istatistiksel olarak anlamlıydı (p=0,040, p=0,002).
FS olan hastalarda FIB-4 skoru anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Hepatosteatozu olanlarda FSI skorunun ortanca değeri (-)0,17, hepatosteatozu olmayanlarda ise (-)0,91 olup istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptadık (p=0,005). İki grup arasında FIB-4 ve HSI skorlarında ise anlamlı farklılık saptanmadı. Çok yüksek kardiyovasküler hastalık riskine sahip hastaların ortanca FSI skoru (-)0,55 olup en yüksek iken, düşük kardiyovasküler hastalık riskine sahip hastaların ortanca FSI skoru (-)2,11 değeriyle en düşük olarak görüldü (p=0,001). 

Sonuç: Çalışmamızda, FS bulunan hastalara, KAH, tip 2 DM, hipertansiyon (HT), kalp yetmezliği, PAH/inme komorbiditelerinin daha sık eşlik ettiğini ve bu hastaların kardiyak primer ve sekonder korumada kullanılan ilaçları daha fazla kullandığını saptadık. Bu durum FS, bulunan hastaların DM, DM komplikasyonları, kardiyovasküler hastalıklar yönünden detaylı olarak incelenmesi gerektiğini bizlere gösteriyor. FS olan ve olmayan hastalar arasında hepatosteatoz yönünden anlamlı bir fark bulunmasa da, FS olan hastalarda FIB-4 skoru anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Bu bize, FS olan hastalarda FIB-4 skorunun hepatosteatoz tahmininde kullanılabileceğini göstermektedir.  Hepatosteatozu olan hastalarda FSI skorunu daha yüksek saptadık, bu durum üç non invaziv skor arasından FSI skorunu öne çıkarmaktadır. Aynı zamanda çok yüksek kardiyovasküler hastalık riskine sahip hastaların FSI skorunu en yüksek saptarken, düşük kardiyovasküler hastalık riskine sahip hastaların FSI skorunu en düşük saptadık. FSI skoru ile, kardiyovasküler olay riski arasında bulduğumuz bu bağlantı, FS ile hepatosteatoz ve hepatosteatoz indeksleri arasında pozitif bir ilişki olabileceğini bizlere gösteriyor. 
FS'nin daha ileri tetkikler ve karşılaştırmalı çalışmalarla KVH ve hepatosteatoz tayininde anlamlılığı artacaktır. Prospektif, çok merkezli, hastaların hepatosteatoz açısından aynı yöntem ve kişi tarafından değerlendirildiği, daha geniş hasta grubunda yapılan, antihiperlipidemik ilaç kullanmayan hastaların karşılaştırıldığı uluslararası çalışmaların yapılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Objective: Frank's sign (FS) has been shown to have an independent association with cardiovascular diseases (CVD) as well as other vascular diseases such as peripheral and cerebrovascular diseases. In our study, we aimed to determine the cardiovascular risk and the prevalence of hepatosteatosis in patients with FS. We also aimed to compare the Fibrosis-4 Index (FIB-4), Framingham Steatosis Index (FSI), and Hepatic Steatosis Index (HSI) scores between patients with and without hepatosteatosis.

Materials and Methods: Our study was conducted with 302 patients who applied to the Internal Medicine Clinic of Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital, Health Sciences University, between January 20, 2021, and January 1, 2024, in accordance with inclusion and exclusion criteria. Radiological imaging of the patients included in the study was evaluated via Health Information Systems (HIS) to record their hepatosteatosis status. The FIB-4, HSI, and FSI indices of the patients were calculated. For patients without a high cardiovascular event risk, their 10-year cardiovascular event risk was calculated using the HeartScore recommended by the European Society of Cardiology (ESC). Statistical analyses were performed using IBM SPSS version 25.

Results: The study included 158 patients with FS and 144 patients without FS. The proportion of males in the FS group was significantly higher than in the non-FS group (p=0,044). Patients were divided into three groups based on the degree of FS. As the degree of FS increased, the age of the patients also increased significantly (p<0,001). The group with bilateral and complete FS had the lowest proportion of females and the highest proportion of males.
The mean age of patients with FS was 62,39±10,24 years, while it was 55,93±13,72 years in the non-FS group, with FS patients being significantly older (p<0,001). In the FS group, the prevalence of coronary artery disease (CAD), type 2 diabetes mellitus (DM), heart failure, and peripheral artery disease (PAD)/stroke comorbidities was significantly higher. An increase in FS degree was associated with a higher prevalence of these diseases. Patients with FS used anticoagulants and beta-blockers significantly more often than the non-FS group. The presence of cardiovascular disease history and FS was significantly higher in patients with type 2 DM compared to those without type 2 DM (p=0,040, p=0,002).
FIB-4 scores were significantly higher in patients with FS. The median FSI score was -0,17 in patients with hepatosteatosis and -0,91 in those without, showing a statistically significant difference (p=0,005). However, no significant differences were observed in FIB-4 and HSI scores between the two groups. The median FSI score in patients with a very high cardiovascular disease risk was -0,55, the highest among all risk groups, while it was -2,11 in patients with a low cardiovascular disease risk, the lowest among all groups (p=0,001).

Conclusion: In our study, we found that patients with FS had higher rates of coronary artery disease, type 2 DM, hypertension (HT), heart failure, and PAD/stroke comorbidities. These patients also used medications for primary and secondary cardiovascular prevention more frequently. This suggests that FS patients should be evaluated in detail for DM, DM complications, and cardiovascular diseases. Although no significant difference in hepatosteatosis prevalence was found between FS and non-FS patients, FIB-4 scores were significantly higher in FS patients, indicating that FIB-4 scores might be useful in predicting hepatosteatosis in FS patients.
We found higher FSI scores in patients with hepatosteatosis, highlighting the FSI score among the three non-invasive indices. Additionally, we observed the highest FSI scores in patients with a very high cardiovascular risk and the lowest FSI scores in those with a low cardiovascular risk. This correlation suggests a positive relationship between FS, hepatosteatosis, and hepatosteatosis indices.
Further studies are needed to strengthen the significance of FS in determining CVD and hepatosteatosis. Prospective, multicenter studies involving a larger patient population, evaluated for hepatosteatosis using consistent methods by the same investigator, and excluding patients on antihyperlipidemic medications, are required.