İşletenin sorumluluğunda karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasının kapsamı
Coverage of the highway motor vehicles compulsory financial liability insurance under responsibilitiy of the manipulator
Yazar: BURAK PITIRLI
Danışman: PROF. DR. KADİR EMRE GÖKYAYLA
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Sigortacılık = Insurance
Dizin: Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Kara yolları = Highways ; Motorlu taşıtlar = Motor vehicles ; Sorumluluk = Responsibility ; Zorunlu mali sorumluluk sigortası = Compulsory liability insurance ; Zorunlu sigortalar = Compulsory insurance ; İdari sorumluluk = Administrative responsibility ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Motorlu araçların hayatımıza girdiği tarihten bu yana gerek motorlu araç sayısı gerekse motorlu araçlardan kaynaklanan trafik kazaları hızla artmıştır. Trafik kazalarından doğan zararın yalnızca kusur sorumluluğu ile karşılanmasındaki sakıncaları değerlendiren kanun koyucu, bir sorumluluk sigortası türü olarak karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasını hukuk hayatımıza dahil etmiştir. Bu sigorta türünün ihdas edilmesiyle birlikte, sigorta teminatına hangi hallerin dahil olup hangi hallerin dahil olmayacağı uzun yıllar tartışılmıştır. 

Trafik kazalarından doğan zararın giderilmesinde kusur sorumluluğu haricinde işletenin de kusursuz sorumluluğu yoluna gidilmesi, sonrasında ise işleten benzerlerinin veya işletenle birlikte ortak işletenlerin sorumluluğunun benimsenmesi ile kanun koyucu, zararın giderilmesi noktasında zarar görenin menfaatini ön plana aldığını göstermiştir. Karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortasına gerek doğrudan zarar görenin başvuru yapmasına imkân tanınması gerekse bu sigorta türünün zorunlu tutulması ve bu sigorta türü olmayan araçların trafikte bulunmasının yasaklanması ile değerlendirildiğinde zarar görenin zararını gidermesinde sigorta teminatının önemi ortaya konmuştur. Ancak; zarar görenin zararının giderilmesinin birbirinden farklı hükümlerle amaç edinildiği ortaya koyulmasına rağmen, karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatının daraltılması kanun koyucunun asli iradesiyle çelişmiştir. 
Mevcut çalışma ile kanun koyucunun trafik kazalarında zarar görenin en hızlı ve en kesin şekilde zararının giderilmesi yönündeki asli iradesi ortaya konduktan sonra, 01.06.2015 tarihinde daraltılan karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatının, yeniden ve daha kapsamlı şekilde genişletilmesi gerekliliği ve bu nedenle prim – risk - teminat dengesinin sağlanması amacıyla sigortacıya ödenecek prim tutarlarının da artırılması gerekliliği ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Nitekim, sigorta teminatına dahil olmayan hallerin, sigorta teminatı içerisine alınmasıyla birlikte hem zarar gören hem de sigortalı lehine daha kapsamlı bir düzenlemeye geçilebilmesi mümkündür. Zorunlu bir sigorta türünde, primlerin artması neticesinde sigortalanma oranında düşüş gözlenebilecekse de trafik kazalarından doğan tazminat davalarında sigortacının ayrı işleten ve sürücünün ayrı zararlardan sorumlu olması hem zarar görenin bazı zararlarını tazmin edememesine sebep olmakta hem de sigortalının tam anlamıyla sigorta teminatından yararlanmasına engel teşkil etmektedir. Sayılan bu sebeplerle, karayolları motorlu araçlar zorunlu mali sorumluluk sigortası teminatına dahil olmayan bazı sorumluluk hallerinin yapılacak kanun değişikliği ile sigorta teminatına dahil edilmesi ve işletenin trafik kazalarından doğan sorumluluğunun, bu sigorta türünün teminatına daha büyük oranda dahil edilmesi gerekliliği çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır.

Abstract:
Ever since motor vehicles have started to take place in our lives, both number of vehicles and vehicle reasoned traffic accidents are increased. After law-maker saw the risk of reimbursing loss only by the defect liability, highway motor vehicles compulsory financial liability insurance was involved in our law lives as a kind of a liability insurance. Thereafter this insurance kind was created, it has been discussed for many years that which cases are included and which cases are not included in the insurance assurance.

By seeking faultless liability of the manipulator beside fault liability, then adopting liability of related and sharer manipulators; law-maker showed that aggrieved party's benefits were taken to forefront at the reimbrusing damage loss point. Considering either aggrieved party's being directly allowed to apply for highway motor vehicles compulsory financial liability insurance or making this insurance obligatory and forbidding motor vehicles without insurance from traffic; importance of the insurance assurance for reimbursing aggrieved party's loss can be seen. However; eventough it has been presented with different adjudgments that purpose is to reimburse aggrieved party's loss, restricting assurance of highway motor vehicles compulsory financial liability insurance conflicts with essential will of the law-maker. With this study; after revealing law-maker's essential will on recovering aggrieved party's loss in fastest and the most certain way, it is purposed to prove necessity to again and more extensively expand motor vehicles compulsory liability insurance assurance, which was narrowed down on 01.06.2015, and therefore to increase amount of premiums which will be paid to the insurer in order to ensure premium – risk - assurance balance. Indeed; along with including cases into insurance assurance which are not included, it is possible to acquire more extensive regulation on behalf of both aggrieved party and the insured. For a compulsory insurance type, eventough insurance rates will be decreased as premiums are incresed; insurer's, manipulator's and driver's being separately responsible for different damages at traffic accident reasoned claims for damage causes either aggrieved party not to retrieve it's loss or prevent manipulator to benefit from insurance assurance. Because of these reasons, having some liability circumstances which are not included in highway motor vehicles compulsory financial liability insurance to be included into insurance assurance with an amendment to the law and necessity of more substantially inclusion of the manipulator's responsibility which comes from  traffic accidents into assurance of this insurance type is the main objective of this study.