Tarihi yarımada Hanlar bölgesi avlulu hanların incelenmesi
Analysing lodging houses with yard in Hanlar bolgesi, Historical peninsula
Yazar: LALE GÜRPINAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Han mimarisi = Han architecture ; Hanlar = Inns ; Ticari binalar = Commercial buildings

Özet:
Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları'nın başkentliğini yapmış olan İstanbul kenti, tarihi ve mimari açıdan önemli bir ticaret merkezidir. İstanbul Tarihi yarımada sınırları içerisinde yer alan Hanlar Bölgesi ise mimarlık tarihinin önemli örnekleri olan tarihi hanları içinde barındırması ve bu hanların asli fonksiyonu olan ticaret işlevinin günümüze değin devam etmesinden dolayı incelenmesi gereken bir bölgedir. Çalışma kapsamında bu bölgede yer alan 21 adet han yapısının yakın çevreleri ile olan ilişkiler ve mekansal özellikleri incelenmektedir.Birinci bölümde, çalışmanın amacı açıklanmakta ve araştırma yöntemi hakkında bilgi verilmektedir.İkinci bölümde, konunun ana kavramı olan ?alışveriş? olgusu incelenerek, alışveriş eyleminin tarihi süreç içerisindeki değişimi anlatılmaktadır. Osmanlı dönemindeki alışveriş kültürü hakkında bilgi verilerek, Osmanlı Dönemi' n deki alışveriş mekanlarının türleri ve özellikleri ile ilgili tanımlamalara yer verilmektedir.Üçüncü bölümde, İstanbul'un geleneksel ticaret bölgesi olan Tarihi Yarımadanın tarihsel gelişimi anlatılmaktadır. Ayrıca, Osmanlı kent içi han mimari özelliklerinin izlenebildiği Hanlar bölgesinin tarihçesi hakkında bilgi verilmekte, bu bölgede yer alan han yapılarının mimari özelliklerindeki değişimler ve gelişimler anlatılmaktadır.Dördüncü bölümde, Hanlar bölgesinde yer alan 21 adet avlulu han, yazılı ve görsel veriler ile tek tek incelenmektedir. Bu hanların benzer ve farklı özellikleri belirlenmektedir. Bu araştırmalar sonucunda, belirlenen hanların yakın çevreleri ile olan ilişkileri, topografyaya uyum sağlayıp-sağlayamadıkları, mekan organizasyonları, kütle biçimleri ve cephe özellikleri yönünden incelenmektedir.Beşinci bölümde, yapılan araştırmaların değerlendirilmesi yapılmakta ve çalışma sonucunda elde edilen sonuç belirtilmektedir. Çalışmanın sonucunda, geleneksel kent içi han mimarisinin önemi ortaya konulmuş ve ?Han yapılarının tesadüfi değil, belirli kriterler doğrultusunda inşa edilen ve değişen talep ve gereksinimlere rağmen, her dönemde kullanılabilen esnek yapılar? olduğu sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Han, avlulu hanlar, Tarihi Yarımada, Hanlar Bölgesi, Planlama Kriterleri, Çarşı, kent içi han mimarisi

Abstract:
Istanbul, which used to be the capital of the Roman, Byzantine and Ottoman Empires, is a very important trade center in terms of history and architecture. Since the lodging house area, which is located in the ?Historical peninsula? of Istanbul, contains the historical lodging houses as the important samples of the historical architecture and since their major role, their ?commercial function?, lasts still, this is an area which has to be researched about. In this study, 21 lodging house structures will be analyzed as regards their sites and functions.In the first chapter, the purpose of the study and its research method will be explained.In the second chapter, the ?shopping? term, the main concept of the subject will be explored and its mutation through the historical process will be described. In addition to information on the shopping action in the Ottoman era, also the description of the types and features of the shopping places will be presented.Third chapter will explain the historic development of the Historical Peninsula, which has been the traditional trade center. Beside the evaluation and development of the architectural characteristics of the lodging houses in this area, the third chapter will provide information on the history of the ?lodging house area?, in which the characteristics of the urban lodging house architecture can be observed.In the fourth chapter, 21 lodging houses with yard will be analyzed with the help of written and visual data one by one. The similar and different features of these lodging houses will be defined. Then the connection between the lodging houses and their environment, if they fit the topography, their site organizations, body shapes and frontal features will be analyzed.The fifth chapter has the evaluation of the research made and defines the conclusion of the work. The conclusion of this study exposes the importance of the urban lodging house architecture and deduces that the lodging house structures are not coincidental, rather they are built according to specific criteria and can be used in every period of time in spite of their changing functions.Keywords: Lodging house, lodging house with yard, Historical Peninsula, Lodging House Area, Planning Criteria, Bazaar, Urban Lodging House Architecture