Yüksek enlem fof2 değerlerindeki değişimlerin jeomanyetik aktiviteye bağlılığı
The dependence on the geomagnetic activity of changes in the fof2 values at the high latitudes
Yazar: KERİME AKSAÇ
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM ÜNAL
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Aralık 1971-Eylül 1972 tarihleri arasında yüksek enlem bölgesi olarak tanımlanan 60o-90o Λ arasındaki 7 iyonsonda istasyonundan alınan saatlik foF2 verilerinin değişmeyen manyetik enleme göre değişimleri, farklı jeomanyetik aktivite durumları için incelenmiştir. Sonuçlar, yaklaşık 550 km yükseklikte Ariel 4 uydusu tarafından ölçülmüş elektron yoğunluğu verileri ile karşılaştırılmıştır. Analizlerden elde edilen sonuçlara göre, gündüz saatlerindeki foF2 ve elektron yoğunluğu değerlerinin, gece saatlerindeki değerlerden büyük olduğu, ayrıca bu saatlerde foF2 ve elektron yoğunluğu değerlerinin manyetik enlem artışı ile 68o-72o manyetik enlemleri arasındaki artış dışında azaldığı tespit edilmiştir. Gece saatlerinde ise foF2 ve elektron yoğunluğu değerlerinin yaklaşık 69o-70o manyetik enlemleri arasında arttığı, bu enlemlerden daha büyük ve daha küçük enlemlerde ise foF2 ve elektron yoğunluğu değerlerinin azalarak çukur oluşturduğu tespit edilmiştir. Ayrıca mevsimsel ve jeomanyetik aktivite değişimlerinin, foF2 ve elektron yoğunluğu değerlerinin enlemsel değişimleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Jeomanyetik pasif durumdaki ortalama foF2 ve elektron yoğunluğu değerleri, jeomanyetik aktif durumdaki ortalama foF2 ve elektron yoğunluğu değerlerinden büyüktür. Özellikle jeomanyetik aktif durumdaki Aralık döneminde, polar cap ve polar oval bölgeleri daha belirgin ve enlemsel olarak daha geniş bir yapıya sahiptir.

Abstract:
In this study, changes according to invariant magnetic latitude (Λ) of the hourly foF2 data that are taken from seven ionosondes stations are situated at between 60o-90o invariant magnetic latitude as known high latitude region are investigated for different geomagnetic activity conditions during December 1971-September 1972. The results are compared with electron density data measured by Ariel 4 satellites at about 550 km. According to the results obtained from the analyzes, it was found that the values of foF2 and electron density in the daytime are larger than those in the nighttime, and the values of foF2 and electron density in these hours decreases with the increasing of the magnetic latitude the except for the magnetic latitude region between about 68o and 72o. At night time, it was observed that the foF2 and electron density values increases between about 69o and 70o latitudes, while the foF2 and electron density values decreases at larger and smaller latitudes than these latitudes. It is also observed that seasonal and geomagnetic activity changes have a significant influence on the latitudinal changes of the foF2 and electron density values. The foF2 and electron density values in the geomagnetic quiet condition are larger than the foF2 and electron density values in the geomagnetic active conduction. Especially in the geomagnetic active conduction of the December period, the polar cap and polar oval zones are more prominent and have a larger latitudinal structure.