Komşuluk ve dindarlık üzerine bir araştırma: Ankara-Altındağ örneği
A Research on neighbourhood and religiosity: The Case of Ankara-Altındağ
Yazar: ŞUHEDA NUR ALTIN
Danışman: PROF. DR. BEHLÜL TOKUR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
ÖZET
Komşuluk ve Dindarlık Üzerine Bir Araştırma : Ankara- Altındağ Örneği
Sosyal olan ve her zaman bir toplum içerisinde varlığını sürdüren insan için günlük hayatın pek çok kısmında varlığını hissettiren komşuluk, sosyal bir gerçeklik olmaktadır. Dünyanın gelişmesi ile beraber kimi zaman bir takım farklı ihtiyaçlar var ola gelse de toplumsal sistemin bir unsuru olmak, insanın vazgeçilmez bir özelliği durumundadır. Bulunmuş olduğu toplumsal düzen içerisinde kişinin en yakın çevresi aile, akraba ve komşulardan oluşmaktadır. Hayatını birlikte sürdürmüş olduğu aileden sonra kişinin her zaman yan yana olduğu aynı zamanda iç içe geçtiği komşu ve komşuluk ilişkileri sosyal hayatın gerçekliği bakımından oldukça önemlidir. Komşuluğun tarihi serüveni içerisinde; dini, ahlaki, hukuki ve sosyoloji açısından birçok yönü ifade edilmektedir. Kişinin sosyalleştiği ilk yer olması ve kan bağı olan akrabalardan bile daha fazla karşılaşması, komşuluk ilişkilerini oldukça önemli kılmaktadır. Komşuluğun toplumsal önemi yanında, İslâm dininde hadis ve ayetlerde komşuluk ilişkileri üzerinde durularak insanların karşılıklı olan hak ve sorumlulukları ifade edilmiştir. Dolayısıyla, araştırmamızın konusu, bireylerin komşuluk ve dindarlık ilişkilerinin incelenmesidir. Bu bağlamda araştırmanın temel amacı, bireylerin komşuluk bağlarıyla; dindarlık, sosyal destek ve demografik değişkenler arasında anlamlı bir ilişki olup olmama durumunun ele alınmasıdır.
Araştırmada, nitel yöntemlerden yarı yapılandırılmış görüşme (mülakat) tekniği tercih edilmiştir. Bunun yanı sıra, konuya ilişkin bilgi ve belgeler dokümantasyon tekniği çerçevesinde incelenmiştir. Katılımcılar ile yapılan görüşmeler; komşuluk kavramı, sosyal destek ve komşuluk, dindarlık, dindarlık ve komşuluk şeklinde 4 tema çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile tematik analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Çalışmamız bu çerçevede dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı ve önemi üzerinde durulmuş, birinci bölümde ise kavramsal çerçeve ele alınmıştır. İkinci bölümde araştırmanın yöntem ve deseni, çalışma grubunun seçimi ve özellikleri, veri toplama süreci, verilerin analizi ve sınırlılıklar konusu değerlendirilmiştir. Ardından bulgular değerlendirilerek tartışma ve sonuç kısmı ile çalışma sonlandırılmıştır. Bulgular, günümüz toplumunda komşuluk ilişkilerinin geçmişe kıyasla önemli bir dönüşüm geçirdiğini göstermektedir. Katılımcıların çoğunluğu, komşuluk ilişkilerinin giderek daha yüzeysel, resmi ve bireysel hale geldiğini belirtmiştir. Bu durum, modern toplumda sosyal bağların zayıfladığını ve komşuluk kavramının geleneksel anlamını kaybetmeye başladığını işaret etmektedir. Komşuluk ilişkilerinde güven, samimiyet ve yardımlaşmanın en çok değer verilen unsurlar olduğunu; ancak modern yaşamın bu unsurları zayıflattığını ve insanların sosyal ilişkilerde daha mesafeli hale geldiğini göstermektedir. Dindarlık ve komşuluk ilişkisi incelendiğinde ise, katılımcıların çoğu bu iki kavram arasında doğrudan bir ilişki olmadığını düşünmektedir. Bununla birlikte, dindarlıkla ilişki kuranlar, dini öğretilerin hoşgörü, merhamet ve yardımlaşma gibi değerleri içermesi nedeniyle komşuluk ilişkilerinde etkili olabileceğini belirtmiştir. Ancak, bu dini etkilerin günümüzde yeterince belirgin olmadığını, bireylerin dini bilgileri zayıf ve dini uygulamaları sınırlı olduğu için bu değerlere dayalı komşuluk ilişkilerinin azaldığını ortaya koymaktadır. Dindarlığın ve dini öğretilerin, komşuluk ilişkilerine olumlu katkılar sağlayabileceği düşünülse de, pratikte bu etki genellikle bireylerin kişisel ahlaki değerleri ve sosyal alışkanlıkları ile sınırlı kalmaktadır. Bu da, komşuluk ilişkilerinin sürdürülebilirliğinin daha çok kişisel ahlak ve sosyal bağlarla sağlandığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
ABSTRACT
A Research on Neighbourhood and Religiosity: The Case of Ankara-Altındağ
Neighborhood, which makes its presence felt in many parts of daily life for people who are social and always exist in a society, is a social reality. With the development of the world, although there are sometimes a number of different needs, being an element of the social system is an indispensable feature of human beings. Within the social order, the closest environment of a person consists of family, relatives and neighbors. After the family with whom the person has lived his/her life, the neighbor and neighborhood relations, with which the person is always side by side and at the same time intertwined, are very important in terms of the reality of social life. In the historical adventure of neighborliness; many aspects are expressed in terms of religion, morality, law and sociology. The fact that it is the first place where a person socializes and encounters even more than blood relatives makes neighborhood relations very important. However, in addition to the social importance of neighborliness, the hadiths and verses of the Islamic religion also emphasize the situations related to neighborly relations and express the mutual rights and responsibilities of people. Therefore, the subject of our research is to examine individuals' neighborhood and religiosity relations. In this context, the main purpose of the research is to examine whether there is a significant relationship between individuals' neighborhood ties, religiosity, social support and demographic variables.
In the study, semi-structured interview technique was preferred among qualitative methods. In addition, information and documents related to the subject were examined within the framework of the documentation technique. Interviews with the participants were conducted within the framework of 4 themes: the concept of neighborhood, social support and neighborhood, religiosity, religiosity and neighborhood. The data obtained were evaluated using content analysis and thematic analysis methods.
In this framework, our study consists of four chapters. In the introduction section, the subject, purpose and importance of the study are emphasized, and the conceptual framework is discussed in the first section. In the second section, the method and design of the study, selection and characteristics of the study group, data collection process, data analysis and limitations were evaluated. Then, the findings were evaluated and the study was concluded with a discussion and conclusion. The findings show that neighborly relations in today's society have undergone a significant transformation compared to the past. The majority of the participants stated that neighborhood relations have become more superficial, formal and individualized. This situation indicates that social ties have weakened in modern society and the concept of neighborliness has started to lose its traditional meaning. It shows that trust, sincerity and cooperation are the most valued elements in neighborly relations; however, modern life has weakened these elements and people have become more distant in social relations. When the relationship between religiosity and neighborliness is examined, most of the participants think that there is no direct relationship between these two concepts. On the other hand, those who made a connection with religiosity stated that religious teachings can be effective in neighborhood relations because they include values such as tolerance, compassion and cooperation. However, this study reveals that these religious influences are not sufficiently evident today, and that neighborhood relations based on these values are decreasing as individuals' religious knowledge is weak and religious practices are limited. Although religiosity and religious teachings are thought to contribute positively to neighborhood relations, in practice, this effect is often limited to individuals' personal moral values and social habits. This reveals that the sustainability of neighborhood relations is mostly ensured by personal morality and social ties.