Sağlık hizmetlerin faaliyet tabanlı maliyetleme ve bir uygulaması
Activity based costing in health services and an application
Yazar: UĞUR CAN ŞENYURT
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN TORUN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Gelişen ve değişen teknoloji, küresel rekabet, bireylerin sağlık konusunda
bilinçlenmesi ve yaşlı nüfus artışına bağlı olarak kronik hastalıkların artması sağlık
hizmeti maliyetlerinin artmasına neden olmaktadır. Ayrıca kaliteli sağlık
hizmetlerinin mevcudiyeti ve sürdürülebilirliği açısında maliyetlerin kontrol altına
alınması gerekmektedir. Hem kaliteli hizmet sunmak hem de maliyetleri azaltmak
için sağlık hizmetlerinde gerçekçi maliyet bilgileri sağlayan Faaliyet Tabanlı
Maliyetleme (FTM) yönteminden yararlanılmaktadır. Bu çalışmada Covid-19 salgın
dönemi testlerinin birim maliyetlerinin FTM yöntemi kullanılarak hesaplanması
amaçlanmıştır.
Retrospektif, tanımlayıcı olan bu çalışmada, Türkiye'de bulunan bir
havalimanında faaliyet yürüten X laboratuvarının, 2021 yılına ait 1 yıllık verileri
çağdaş maliyet analizi yöntemlerinden biri olan FTM yöntemi ile analiz edilmiştir.
Çalışmada, X laboratuvarında 2021 yılında yapılan 136 078 adet PCR, 7 022
adet antikor ve 33 018 adet antijen testinin FTM analiziyle hesaplanan birim
maliyetleri sırasıyla 66.94 TL, 87.17 TL ve 35.36 TL'dir. İşletme PCR testi için 250
TL, antikor testi için 300 TL ve antijen testi için 175 TL ödeme almaktadır ve
testlerden sırasıyla; 185.06 TL, 212.83 TL, 139.64 TL birim kâr elde ederek 2021
yılında toplamda 31 016 094.86 TL kâr elde etmiştir. FTM yöntemine göre
Geleneksel yöntem PCR testinin birim maliyetini 4.83 TL eksik hesaplarken, antikor
testi birim maliyetini 9.71 TL fazla, antijen testinin birim maliyetini 17.79 TL fazla
olduğu tespit edilmiştir.
Ayrıca çalışma sonucunda Covid-19 pandemi döneminde yapılan testler
arasında en kısa sürede, en az maliyetle yapılan testin antijen testi olduğu
belirlenmiştir.

Abstract:
Due to the short period of time from the transition period from the developing
and transfer technology, competition, awareness about health and transition to the
customer. It is also planned to get detailed information about quality health services
and progress. Health services are used in health services for both service and service.
From this research, it is aimed to improve the costs of Covid-19 period tests with
ABC.
In this retrospective, descriptive study, 1-year data of the X laboratory
operating at an airport in Turkey, for the year 2021, were analyzed with the ABC
method, which is one of the contemporary cost analysis methods.
In the study, the unit costs calculated by FTM analysis of 136 078 PCRs, 7
022 antibodies and 33 018 antigen tests performed in the X laboratory in 2021 are
66.94 TL, 87.17 TL and 35.36 TL, respectively. The enterprise receives 250 TL for
PCR test, 300 TL for antibody test and 175 TL for antigen test. It achieved a unit
profit of 185.06 TL, 212.83 TL, 139.64 TL and a total profit of 31 016 094.86 TL in
2021. According to the ABC method, the Traditional method underestimates the unit
cost of the PCR test by 4.83 TL, while the unit cost of the antibody test is
overestimated by 9.71 TL and the unit cost of the antigen test is calculated as 17.79
TL more.
In addition, as a result of the study, it was determined that the test performed
in the shortest time and with the least cost among the tests performed during the
Covid-19 pandemic period was the antigen test.