Zihinsel imaj oluşturma öğretiminin 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerini geliştirmeye etkisi
The impact of teaching mental imagery on reading comprehension skills of 4th graders
Yazar: MUSTAFA KOCAARSLAN
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik imajı = Self image ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İmaj = Image ; İmaj yaratma = Image making

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkçe dersinde bir okuma stratejisi olarak zihinsel imaj oluşturmanın açık uygulamalara dayalı öğretiminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama, zihinsel imaj netliği ve okuma tutumu üzerindeki etkisini incelemek ve stratejiye ilişkin deney grubundaki öğrencilerin görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırma 2014-2015 öğretim yılında güz yarıyılında gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu Bartın il merkezindeki bir devlet ilkokulunun deney ve kontrol grubu olarak iki farklı şubesinde yer alan 54 dördüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Açıklayıcı-sıralı karma yöntemin kullanıldığı bu araştırmanın nicel boyutu yarı deneysel desenlerden denkleştirilmemiş kontrol gruplu öntest-sontest desen ile yürütülmüştür. Nitel boyutu ise deney grubundaki öğrencilerin yapılan uygulamaya ilişkin görüşlerini derinlemesine ortaya koymak amacıyla olgubilim deseninde tasarlanmıştır. Deneysel müdahale toplamda 10 hafta sürmüş, bu süre zarfında deney grubuna açık uygulamalara dayalı öğretim modeli temelinde çoklu zihinsel imaj oluşturma teknikleri ve etkinlikleri uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise Türkçe Dersi Öğretim Programı'na dayalı öğretim yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak hem öyküleyici hem de bilgilendirici metinleri anlamayı içeren ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Okuduğunu Anlama Testi" kullanılmıştır. Ayrıca Sheveland (1992) tarafından geliştirilen "Zihinsel İmaj Netliği Ölçeği" ve McKenna ve Kear (1990) tarafından geliştirilen "İlkokul Öğrencileri İçin Okuma Tutumu Ölçeği" Türkçe'ye uyarlanarak uygulanmıştır. Nitel boyutunda ise veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin verilerin analizi IBM SPSS 21.0 paket programı yardımıyla çözümlenmiştir Nicel verilerinin analizinde betimsel istatistiklere yer verilmiş ve araştırmanın hipotezlerini test etmek amacıyla ön-test puanları kontrol altına alınarak tek yönlü Kovaryans Analizi (ANCOVA) kullanılmıştır.  Görüşmelerden elde edilen nitel veriler ise betimsel analiz yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen bulgular deney ve kontrol grubu öğrencilerinin okuduğunu anlama, zihinsel imaj netliği ve okumaya yönelik tutum puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farkın olduğunu göstermiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise görüşmeye katılan deney grubu öğrencileri Türkçe dersinde zihinsel imaj oluşturmanın açık uygulamalara dayalı öğretimine ilişkin olumlu yönde görüş bildirmişlerdir. Buna ek olarak okuma sırasında zihinsel imajlar oluşturmanın; okuduğunu anlama becerilerini geliştirdiğini, hatırlamalarını kolaylaştırdığını, daha canlı ve net zihinsel imajlar oluşturmalarına katkı sağladığını, okuma akıcılığını artırdığını, görsellere ihtiyaç duymadan zihinsel canlandırma yapmalarını sağladığı, okuduğunu sözlü olarak anlatmalarına yardımcı olduğunu ve okuma tutumlarını olumlu yönde etkilediğini belirtmişlerdir.

Anahtar Kelimeler	: Zihinsel İmaj Oluşturma, Açık Uygulamalara Dayalı Öğretim                                                                                       Okuduğunu Anlama, Zihinsel İmaj Netliği, Okuma Tutumu

Abstract:
The purpose of this study was to examine the impact of mental imagery based on explicit teaching as a reading strategy in Turkish lessons of primary school 4th graders on the reading comprehension, vividness of mental imagery and reading attitudes; and to illustrate the opinions of the students in the experimental group about the strategy. The study was carried out in fall semester in 2014-2015 academic year. The study group was 54 fourth grade students in two different classes in a state primary school in Bartın province. One of the classes was the experimental group and the other was the control group. Sequential explanatory design was used as a mixed method and the quantitative dimension of the study was carried out with a quasi-experimental design: pretest-posttest non-equivalent group design. And the qualitative dimension of the study was designed according to phenomenological design in order to make an in-depth illustration of the opinions of the students in the experimental group about the experiment. Experimental process took 10 weeks and during the process, students were administered multiple mental image creating techniques and activities on the basis of teaching model based on explicit teaching. In control group, on the other hand, teaching based on Turkish Teaching Programme was carried out. In the quantitative dimension of the study, a "Reading Comprehension Test" which was developed by the researcher and included both informative and narrative texts was used as data collection tool. In addition, "Vividness of Imagery Questionnaire" developed by Sheveland (1992) and Elementary Reading Attitude Survey developed by McKenna and Kear (1990) were adopted into Turkish and used in the study. In the qualitative dimension of the study, the data was collected through semi-structured interview forms. The data in the quantitative dimension of the study were analyzed using IBM SPSS 21.0 package programme. In analyzing quantitative data descriptive statistics were used and in order to test the hypotheses of the study, the pre-test scores were taken under control and one-way Covariance Analysis (ANCOVA) was used. The qualitative data collected from the interviews were descriptively analyzed. The findings collected from the quantitative dimension of the study revealed a significant difference on behalf of experimental group in reading comprehension, vividness of mental imagery and attitudes towards reading scores. In the qualitative dimension of the study, the students in the experimental group who attended to the interviews stated positive opinions about creating mental imagery based on explicit teaching in Turkish classes. In addition, they stated that creating mental imagery while reading improved their reading comprehension skills, made remembering easier, contributed to forming more vivid and clear mental images, improved reading fluency, ensured them to make mental picturing without visuals, helped them to tell what they read orally and positively effected their reading attitudes. 

Key Words	: Mental Imagery, Explicit Teaching, Reading Comprehension,                              Vividness of  Mental Imagery, Reading Attitude