Şanlıurfa ilinde farklı renk tuzaklarının mısır bitkisinde önemli yaprakpiresi (Hemiptera: Cicadellidae) türlerindeki etkinliği ile parazitoit türleri
The effectiveness of different color traps on important leaflea (Hemiptera: Cicadellidae) species on corn plant in Şanlıurfa province and the parasitoite species
Yazar: EMİNE KAPLAN YAVUZ
Danışman: PROF. DR. HASAN TUNAZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu çalışma 2021-2023 yılları arasında Şanlıurfa ilinde farklı renk tuzaklarının mısır bitkisinde önemli yaprakpiresi (Hemiptera: Cicadellidae) türlerindeki etkinliği ile parazitoit türleri belirlenmesi için yürütülmüştür. Çalışmada yaprakpiresi türlerinin ergin parazitoitleri ve parazitlenme oranı, yabancı otların yaprakpiresi türleri ve parazitoit Anagrus atomus'un popülasyonuna olan etkisi, farklı renk tuzaklarının, farklı tuzak yüksekliği ve yöneylerin yaprakpiresi türleri üzerindeki etkinliği araştırılmıştır. Mısır, pamuk ve sebze alanlarındaki yaprakpiresi türlerinden sadece Psammottetix striatus L. türünün ergin parazitoiti olarak iki tür belirlenmiştir. Bunların Gonatopus lunatus Klug ve Gonatopus abdulnouri Olmi olduğu kaydedilmiştir. Gonatopus abdulnouri'nin Türkiye Drynidae familyası için ilk kayıt niteliğindedir. Gonatopus abdulnouri'nin P. striatus'u parazitleme oranları oldukça düşük oranda gerçekleşmiş ve bu oranların biber, domates, mısır ve pamukta sırasıyla %0.28, 0.65, 0.52 ve 0.59 olduğu kaydedilmiştir. Anogrus atomus'un yabancı otlu deneme parsellerinde toplamda 2935 adet parazitlenmiş yumurtası, yabancı otsuzda toplamda 1609 adet A. atomus tarafından parazitlenmiş yumurtası kaydedilmiştir.
Yaprakpiresi türlerini ve parazitoid türlerini çekme ve yakalama bakımından en yüksek çekim yoğunluğu sarı-1016 renk kodlu tuzağı tarafından gerçekleşmiştir. Sarı-1016, sarı-1018, sarı-1021, sarı-1026, siyah, turuncu ve kontrol/şeffaf yapışkan renk tuzaklar tarafından yakalanan A. atomus kompleksinin toplam birey sayısı 107, 110, 102, 88, 0, 82, 118; A. decedens + E. decipiens toplam birey sayısı sırasıyla 14, 20, 17, 11, 4, 33, 15;  P. striatus toplam birey sayısı 66, 40, 53, 46, 27, 54, 27; Z. sohrab'ın toplam birey sayısı 1591, 1232, 1528, 1453, 697, 1045, 606 birey olmuştur. Farklı yüksekliklere kurulan sarı-1016 tuzaklarında yakalanan toplam birey bakımından en fazla A. atomus bireyi 100 cm tuzak yüksekliğinde (836) ve 50 cm kurulum yüksekliğide (769) A. atomus bireyi eşit bulunmuştur.
Sonuç olarak yaprakpireleri ile yabancı ot yoğunluğu arasındaki doğrudan ilişki belirsiz olsa da tarla kenarında ve içinde bulunan yabancı otlar üzerinde beslenen fitofag böcekler ile doğal düşman kompleksine göre entegre zararlı yönetim stratejilerinin uygulanmasının daha doğru olacağı düşünülmektedir. Sarı-1016 yapışkan tuzakların yaprakpiresi türlerinin popülasyonlarını izlemek için başarıyla kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted between 2021 and 2023 in Şanlıurfa province to determine the effectiveness of different color traps on important leafhopper (Hemıptera: Cıcadellıdae) species and parasitoid species on the corn plant. In the study, adult parasitoids of leafhopper species and their parasitism rate, the effect of weeds on the population of leafhopper species and the parasitoid Anagrus atomus, the effectiveness of different color traps, different trap heights and orientations on leafhopper species were investigated. Among the leafhopper species in corn, cotton and vegetable fields, only two species were identified as adult parasitoids of Psammottetix striatus L.. These were recorded to be Gonatopus lunatus Klug and Gonatopus abdulnouri Olmi. It is the first record for the Turkish Drynidae family of Gonatopus abdulnouri. The parasitism rates of Gonatopus abdulnouri on P. striatus were quite low and these rates were recorded to be 0.28, 0.65, 0.52 and 0.59% in pepper, tomato, corn and cotton, respectively. A total of 2935 parasitized eggs of Anagrus atomus were recorded in the weedy trial plots, and a total of 1609 parasitized eggs of A. atomus were recorded in the weedless ones.
             The highest attraction density in terms of attracting and capturing leafhopper species and parasitoid species was achieved by the yellow-1016 color coded trap. The total number of individuals of the A. atomus complex captured by yellow-1016, yellow-1018, yellow-1021, yellow-1026, black, orange and control/transparent sticky color traps was 107, 110, 102, 88, 0, 82, 118; The total number of individuals of A. decedens + E. decipiens is 14, 20, 17, 11, 4, 33, 15, respectively;  P. striatus total number of individuals 66, 40, 53, 46, 27, 54, 27; The total number of individuals of Z. sohrab was 1591, 1232, 1528, 1453, 697, 1045, 606 individuals. In terms of total individuals caught in yellow-1016 traps set at different heights, the highest number of A. atomus individuals were found at 100 cm trap height (836) and at 50 cm installation height (769).
             As a result, although the direct relationship between leafhoppers and weed density is unclear, it is thought that it would be more accurate to implement integrated pest management strategies based on the phytophagous insects feeding on the weeds at the edge of the field and on the natural enemy complex. It is concluded that yellow-1016 sticky traps can be used successfully to monitor populations of leafhopper species