Seferberlik ve savaş halinde acil sağlık hizmetlerinin koordinasyonu: bir model önerisi
Coordination of emergency health services in mobilization and war: A model proposal
Yazar: MEHMET METEHAN ÇETİNTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEHMİ VOLKAN AKYÖN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil tıp = Emergency medicine ; Koordinasyon = Coordination ; Savaş = War ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Seferberlik = Mobilization

Özet:
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte, savaş stratejilerinde önemli değişiklikler meydana gelmiş ve bu değişiklikler özellikle savaş zamanında uygulanacak sağlık hizmetlerini etkilemiştir. Sahada uygulanması gereken tıbbi tedavilerin, deneyimli sağlık personelleri tarafından icra edilmesi gerekmektedir. Ancak askerî sağlık birimlerinin Sağlık Bakanlığına devredilmesi sonucunda koordinasyonda bozulmalar ve planlamalarda hatalar gerçekleşebilecek niteliktedir. Söz konusu hatalar savaş zamanında büyük krizlere sebebiyet verebilecektir. Seferberlik ve savaş kavramlarının sadece askerî bir terim olmadığı anlaşılması ile birlikte, sivil asker iş birliğinin uyumu önem kazanmıştır. Geçmişten günümüze savaşlarda ölümlerin arttığı, bilhassa teknolojinin gelişmesiyle bu ölümlerin çoğunu sivillerin oluşturduğu bilinmektedir. Savaş döneminde gerçekleşme olasılığı yüksek olan bazı yaralanma tipleri hakkında, uzman personellerin konu ile ilgili eğitimleri almış olması önem arz etmektedir. Askerî sağlık birimlerinin sivil kaynaklara aktarılmasından dolayı bahsi geçen eğitimlerin sivil personel ve Sivil Toplum Kuruluşları gönüllülerine verilmesi gerekmektedir. Savaş hâli aynı zamanda bir kaos yönetimi olduğundan hastane nakil işlemlerinde birtakım krizlerin çıkması kaçınılmaz niteliktedir. Bu nedenle askerî ve sivil yaralılara olay yerinde müdahale işlemleri geliştirilmeli ve personel planlamaları düzgün bir şekilde yapılmalıdır. Askerî personele ve sivil vatandaşa uygulanması planlanan ilk ve acil yardım kapsamındaki kaynak planlamaları, sağlıklı şekilde yürütülmelidir. Söz konusu kaynakların yeterliliği, askerî ve sivil kaynakların birlikte kullanılması ile mümkündür. Özellikle bulunduğu jeopolitik konum itibari ile her an savaş tehdidi altında bulunan Türkiye, savaş haline yönelik olarak planlamalarında zayıf yönlerini güçlendirmeli ve eksikliklerini tamamlamalıdır. Barış döneminde yapılması gereken planlamalar sivil asker iş birliğine bağlı olarak yapılmalıdır. Bu çalışmada, seferberlik ve savaş hâlindeki acil sağlık hizmetlerinin tüm kurum ve kuruluşların kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili görev almasını sağlayan model önerisi sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Seferberlik, Savaş, Acil Sağlık, Koordinasyon, Şebeke Organizasyon Modeli

Abstract:
Along with the development of technology, significant changes in war strategies have taken place and these changes have affected the health services to be implemented especially during wartime. There must be experienced health personnel in the implementation of medical treatments that should be implemented on the field. However, as military health units are transferred to the Ministry of Health, inconsistency in coordination and mistakes can occur in planning. These faults can cause major crises in times of war. The concepts of mobilization and war were understood to be not military terms, and civil military cooperation became important. It is a known fact that from past to present in wars of the past, deaths have increased and especially with the increase of technology, these mostly deaths are formed by innocent civilians. It is necessary for expert personnel to receive training on some types of injuries that are likely to occur during the war. Due to the transfer of military health units to civilian resources, this the trainings needs to be given to civilian personnel and Civil Society Organizations volunteers. It is inevitable that a number of crises will arise in hospital transfer operations because wars are also a chaos management at the same time. For this reason, the development of military and civilian injured intervention procedures and personnel planning should be done in line with this principle. Resource planning should be carried out in a healthy manner in the application of the necessary first and emergency assistance to military personnel and civilian citizens. In case of war the execution of emergency health services is possible by the joint use of military and civil resources. Our country, which has always been under threat of war especially with its geopolitical position, should strengthen its weaknesses and complete its deficiencies. The plans to be made during the peace period should be made in accordance with the civilian military business union. In this study, a model proposal that provides emergency services to all institutions and organizations related to their fields of expertise in case of mobilization and war is presented.
Key Words: Mobilization, War, Emergency Health, Coordination, Network Organization Modal