Kânî Dîvânı (inceleme-metin)
Divan of Kânî (critical edition- textual analysis)
Yazar: İLYAS YAZAR
Danışman: PROF.DR. İLHAN GENÇ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
XVIII. Yüzyıl Divan Edebiyatı şâir ve nesir yazarlarından olan Tokatlı Ebû Bekir Kâni Efendi 1711-1791 yılları arasında yaşamıştır. Klâsik şiir anlayışına uygun divânı yanında, manzum ve mensur letaifnâmesi ve hezliyyâtı ile çeşitli mektupları da bulunan Kânî, aynı zamanda yaşadığı yüzyılın önemli mizah ustalarından birisidir.Kânî'nin Dîvân'ı ile ilgili olarak yapılan bu doktora çalışması, devrin genel görünümünün verildiği giriş ile üç bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde Kânî'nin hayatı, sanatı ve eserleri üzerinde durularak bulunduğu görevler ve yaşamını etkileyen Mevlevîliği değerlendirilmiştir.İkinci bölüm çalışmanın özünü teşkil eden incelemeye ayrılmıştır. Divânın şekil özellikleri ile dil ve üslup özellikleri üzerinde durularak muhteva özellikleri, dînî ve ahlâkî unsurlar, duygu ve hayal unsurları, toplum ve kültürle ilgili unsurlar alt başlıklarında incelenmiştir.Üçüncü bölümde metnin yazma nüshalarına ait bilgilerle bu nüshaların değerlendirilmesi yapılmış ve seçilen nüshalardan hareketle tenkitli metin hazırlanmıştır. Çalışmanın sonunda değerlendirmenin yer aldığı sonuç bölümü, bibliyografya ve ekler bulunmaktadır.Sonuç olarak Kânî Dîvânı, XVIII. yüzyıl Divan şiirinin tarihi gelişimi, şiir anlayışı, dili, üslûbu ve söz dağarcığı gibi hususların tespit ve değerlendirilmesine yönelik katkısı yanında, Kânî'nin edebiyat tarihindeki yeri açısından da önemli bir eserdir.

Abstract:
Ebû Bekir Kâni Efendi (1711-1791, Tokat) is a poet and prose writer of Otoman Literature. Kani, who wrote lyrics, prose, letaifname, hezliyat, and diffirent kinds of letters, besides. Ottoman Literature in accord with classical poetry concept is a striking humour writer of his time.This study of Doctorate on Kani?s Otoman Literature is divided into three chapters in addition to introduction part which provides general information of the period. First chapter is about Kani?s life history, art and works in additon to his work experiences and the evaluation of the Mevlevî concept which has a great influence on his life.The second chapter, the major part of the study, is about the study of Ottoman Litearature. It provides detailed information on the general characteristics, style and the manner of Otttoman Literature as well as the examination of content, religious, ethical, emotional and imaginary concepts, and concepts of society and culture.The third chapter gives information on hand writing copies, the evaluation of these copies and prepared samples of critical writing copies from selected ones. It also includes a conclusion part, appendix, and bibliography at the end of the chapter.Consequently, Otoman Literature of Kani is considered to be an important work of art in terms of its literary place in the history of literature in addition to the evaluation of concepts such as historical development of XVII. century, perspective of poetry, style, manner and vocabulary.