Ebu'l-mu'in en-nesefî'nin haberî sıfatlar anlayışı
Abu'mueen an-nasafî's understanding of reported attributes
Yazar: YUSUF YEKTİR
Danışman: PROF.DR. RAMAZAN ALTINTAŞ
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Yed, vech, istiva gibi sadece ayet ve hadislerde bildirilen ve haberle sabitolan sıfatlar ?haberî sıfatlar? olarak isimlendirilmektedir. slam bilginleri, zahirimanaları alındıgında tesbih ve tecsime götüren bu sıfatların te'vil edilip edilmeyecegihususunda ihtilafa düsmüslerdir.Haberî sıfatları oldugu sekliyle isbat edenler oldugu gibi onların te'viledilmesi gerektigini düsünen bilginler de olmustur. Bu bilginlerin ortak noktasıCenab-ı Hakk'ı mahlukata benzemekten tenzih etme esasında birlesmeleridir. Haberîsıfatlar etrafındaki tartısmalarda Müslümanlar dört ayrı yol tutmuslardır. Bunlar:tesbih ve tecsim yolu, nefy yolu, tevakkuf yolu, tesbihsiz ve ta'tilsiz isbat ve te'vilyoludur.Bazı asırı Siiler Allah'ın sıfatları konusunda tesbih ve tecsimi yaymıslar, birkısım Mu'tezililer de sıfatların nefyinde mübalaga edip ta'tile ve nefye gitmislerdir.Ehl-i Sünnet ise sıfatları isbat edici bir tutumu benimsemistir. Ancak Ehl-i Sünnetemensup bazı kisiler sıfatların isbatı konusunda bazen asırılıga düsüp tesbih vetecsime yaklasmıslardır.Nesefî ise haberî sıfatların tesbih ve tecsime düsülmeden te'vil edilmesitaraftarı olmus ve bunu sık sık vurgulamıstır.Nesefî'ye göre, el (yed); Allah'ın isitmek, görmek, ilim, hayat, irade vekelam sıfatları gibi keyfiyyetsiz ve tesbihsiz ezeli sıfatlarındandır. Allah Teala isitmeuzvu olmadan isitici, gözü olmadan görücü, hiçbir alet olmadan bilici, kalbi olmadanmürîd, dil ve dudaklar olmadan konusandır. Aynı sekilde el (yed) de, Allah'ınkeyfiyyetsiz, tesbihsiz, uzuvsuz ve ta'til yapılamayan ezeli sıfatlarındandır. Nesefî,?el?i (yed) Allah'ın bir sıfatı olarak kabul eder ve bundan ne murad edildigini iseAllah Tealanın bilecegini ifade eder.

Abstract:
Attributes, which are reported by Quranic verses and hadiths and establishedby narrations, are called ?reported attributes (as-sifaatu?l-ikhbaari)? like ?yad(hand),? ?wach (face),? ?istiwa (sitting firmly on).? Islamic scholars disagreed onwhether or not theese attributes, whose literal meanings lead to tashbeeh (likening)and mujassima (incarnation), can be interpreted.While there were the ones who understood ?the reported attributes? as theyare, without any interpretetion, there were the others who think that ?the reportedattributes? need to be interpreted. Their shared view is the principle of rejecting thelikeness of Allah to creatures. Muslims have followed four different ways in thedisputes over ?reported attributes.? And these are: likening, incarnation, denying(nafy) and abstention from any comment (tawakkuf), which is the way of provingand interpreting without any likening and denying.While some extreme Shiites propagated the opinion of likening andincarnation about attributes of Allah, some Mutezilis exaggerated about denyingattributes and rejected them. Ehl-i Sunna adopted an attitude that establishes them.But some people following Ehl-i Sunna approached likening and incarnation at timestaking the establishment (of attributes) to extremes.Nasafi became a supporter of interpreting the attributes without likening andincarnation, and laid frequent stressed on his that approach.In his opinion, yad is one of Allah?s unknown quality and unlikenedattributes, which are eternal, such as His hearing, seeing, knowledge, life, will andspeaking. Allah the Exalted is the one who hears without having any organ ofhearing, sees without having any organ of seeing, knows without having any tool,wills without having any heart, speaks without tounge and lips. Yad is from Hisunknown qualitative, unlikened, not having organ and unsuspendable eternalattributes. Nesefi accepts yad as an attributes of Allah and says that only Allahknows what is meant by this attribute.