Türkiye Türkçesinde fiil çatılarının işlevsel özellikleri
The functional characteristics of verb infixes in Turkey Turkish
Yazar: ZEYNEP KOCA
Danışman: PROF. DR. NEVZAT ÖZKAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilgisi-çatı = Grammar-voice ; Dilbilgisi = Grammar ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish ; Türkçe = Turkish

Özet:
IV TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE FİİL ÇATILARININ İŞLEVSEL ÖZELLİKLERİ ÖZET Çağdaş Türkiye Türkçesinde kök halinde, türemiş ve birleşik binlerce fiil vardır. Bu fiillerin almış oldukları çatı ekleri, bu eklerin özellikleri, sayıları, örneklere bağlanması, sınıflandırılması açısında yer yer karışıklıklar ve birbiri ile çelişen durumlar vardır. Biz tezimizde eş zamanlı olarak bunu araştırdık. Bu araştırmadan Türk Dil Kurumunun Türkçe Sözlüğünün son (1998) baskısındakî fiilleri ölçü olarak aldık. Bu fiilleri çatı özelliklerine göre tasnif ederek bir genel liste oluşturduk. Genel listemizdeki fiilleri yapı Özelliklerine göre kümelendirdiğimizde karşımıza şu tablo çıktı: Kökler 285 adet. Yapım ekleriyle genişleyerek donmuş kökler 211 adet. Anlam değiştiren ya da pekiştiren çatı ekleriyle fiilden türemiş fiiller 113 adet. Daha küçük gövdesi Türkçe Sözlükte yer almadığı için çatı değiştiren eklerle türemiş fiillerden ayırdığımız -(len)-Dir-, -(leş)-tir ekleriyle türemiş fiiller 64 adet. Geçişli fiiller 984 adet Geçişsiz fiiller 485 adet Edilgen çatılı fiiller 770 adet Dönüşlü çatılı fiiller 474 adet Ettirgen çatılı fiiller 164 adet Oldurgan çatılı fiiller 609 adet -ş- işteşlik eki almış olmasına rağmen anlamında dönüşlülük ayırtısı sezilen fiiller 356 adet -n- dönüşlülük ekinin t/le- isimden fiil yapım ekiyle birleşip kalıplaşarak oluşturduğu fiiller 279 adet Herhangi bir çatı eki almış olmasına rağmen kökü Türkçe Sözlükte yer almayan fiiller adetV Yapı bakımından -{-/ettirgenlik ekini almış olmasına rağmen anlamında ettirgenlik sezilmeyen fiiller 32 adet Çatının cümle yapısında meydana getirdiği anlam değişmeleri aynı zamanda anlam bilimini de ilgilendirdiğinden bu listede bulunan fiillerin kullanım örnekleri, çağdaş Türkiye Türkçesiyle yazılmış 24 eserden alındı. Çalışmamızda yaptığımız bu bölümleme ve belirlemeler; Çağdaş Türkiye Türkçesinde halen yaşayan çeşitli sıklıkta kullanılan fiillerin çatı ekleriyle ilişki derecelerini göstermiş oldu. Anahtar Kelimeler i Geçişli fiiller. Geçişsiz filer. Edilgen çatıh fiiller. Dönüşlü çatılı fiiller, İşteş çatılı fiiller.

Abstract:
VI THE FUNCTIONAL CHARACTERISTICS OF VERB INFIXES IN TURKEY TURKISH ABSTRACT In contemporary Turkey Turkish there are thousands of verbs which are in roots, derived and compound ones. Confusion and contradiction is experienced in terms of infixes added to these verbs, their features, numbers, exemplification and classification. We researched for there verbs simultaneously in our thesis. In this study our reference (measure) was the verbs in the most recent copy of Turkish Dictionary prepared by the Turkish Language Association. We formed a general list of these verbs classifying them according to the feature of their infixes. When we classified the verbs in our general list according to the construction we had the following table: Roots: 285 pieces Roots derived from suffixes and used as patterns: 211 pieces Verbs derived from verbs by the addition of infixes which change or intensify meaning, 1 13 pieces. "(+len)-Dir-" which we distinguish from those verbs derived from different infixes as their smaller stems aren't included in Turkish Dictionary, verbs derived from the suffix" (+ieş)-tir" 64 pieces. Verbs with a sense of reflexiveness in spite of having a reciprocal suffix "-ş~ : 356 ieces Verbs formed and patterned by the combination of "-n-" reflexive suffix with "+le-" verbal noun suffix 279 pieces.VII Verbs which, although added an infix to, have a root not included in Turkish dictionary : 138 pieces. Verbs whose causative function is not sensed in their meanings although they are added "-t-" causative suffix 32 pieces. Sample uses of these verbs included in this list are taken from 24 written in contemporary Turkey Turkish as the changes is meaning caused by infixes in sentence structure are also associated with semantics. The classification and groupings we did in our study demonstrated the relationship between the verbs still living in contemporary Turkey Turkish and used in a varying frequency and infixes. Key words : Transitive verbs, Intransitive verbs, Passive verbs, Reflexive verbs, Reciprocal verbs