Burundan beyne ilaç uygulamaları için ilaç taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi ve in vitro değerlendirilmesi
Development and in vitro evaluation of drug delivery systems for NOSE-TO-brain drug administration
Yazar: ELİF ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. CANAN HASÇİÇEK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Depresyon = Depression ; Kan beyin bariyeri = Blood brain barrier ; Kitosan = Chitosan ; Lesitin = Lecithin ; Merkez sinir sistemi = Central nervous system ; Nanopartiküller = Nanoparticles ; Paroxetin = Paroxetine ; İlaç formülleri = Formularies ; İlaç taşıyıcılar = Drug carriers ; İlaç veriş-intranazal = Administration-intranasal

Özet:
Bireyin hayat kalitesini düşüren, hem duygu ve düşünce hem de davranış bozukluklarına yol açan bir duygu bozukluğu olan depresyon dünya çapında yaklaşık 265 milyon insanı etkileyen bir hastalıktır. Depresyon tedavisine yönelik ilaçların çoğu, çeşitli mekanizmalarla sinapslarda monoaminlerin kullanılabilirliğini artırmaktadır. Bununla birlikte, antidepresanların terapötik etkinliği, beyindeki etki bölgesinde sürekli ve uzun süreli mevcudiyetlerine bağlıdır. Günümüzde antidepresanlar genellikle oral yol ile kullanılmaktadır. Ancak istenen etkiyi elde etme yolunda birçok engele sahiptir. Bunlar; düşük emilim, karaciğerden ilk geçiş etkisine bağlı zayıf biyoyararlanım, ilaç toksisitesi ve doza bağlı yan etkileri içermektedir. Ayrıca depresyon hastalarının tedavi süreçlerinde başarısızlığın bir diğer sebebi de ilaçların merkezi sinir sistemine iletilmesini önleyen kan beyin bariyerinin varlığıdır. İntranazal uygulamalar, tüm bu zorlukların aşılmasında etkili ve uygulanabilir bir alternatif olarak düşünülmektedir. Burundan beyne doğrudan hedeflendirilen nanopartiküler ilaç taşıyıcı sistemler etkin maddenin hedef bölgeye doğrudan hızlı bir şekilde iletilmesini ve dolayısıyla bu hastalıkların tedavisinde etkinliğin artırılmasını sağlamaktadır. Bu tez çalışmasında; model bir etkin madde olarak seçilen, selektif serotonin geri alım inhibitörü olan paroksetinin, lipid-polimer bazlı nanopartiküler ilaç taşıyıcı sistemleri hazırlanmıştır. Hazırlanan formülasyonların karakterizasyonu, stabilitesi ve in vitro salım özellikleri tayin edilerek optimum formülasyonlar belirlenmiştir. Saf etkin madde ve seçilen paroksetin içeren nanopartiküllerin sitotoksik etkileri ve permeabiliteleri Caco-2 hücre hattı üzerinde gerçekleştirilen hücre kültürü çalışmaları ile değerlendirilmiştir.

Abstract:
Depression, a mood disorder, is an illness that affects approximately 265 million people worldwide, resulting in reduced quality of life, and behavioral disturbances as well as feelings and thoughts. Most drugs used to treat depression increase the availability of monoamines at synapses by various mechanisms. However, antidepressants' therapeutic efficacy depends on their sustained and prolonged presence at the site of action in the brain. Today, antidepressants are generally used orally. But there are many obstacles on the way to achieve the desired effect. These include poor absorption, poor first-pass hepatic bioavailability, drug toxicity and dose-related side effects. In addition, another reason for the failure of the treatment process on patients with depression is the presence of the blood-brain barrier, via preventing the transition of drugs to the central nervous system. Intranasal applications are considered as an effective and feasible alternative to overcome all these difficulties. Nanoparticulate drug delivery systems that are directly targeted from the nose to the brain, ensure that the active substance is directly delivered to the target area and thus increase the effectiveness in the treatment of these diseases. In this thesis study; lipid-polymer-based nanoparticle drug carrier systems of paroxetine, a selective serotonin reuptake inhibitör, which selected as a model active substance were prepared. Optimum formulations were determined by determining the characterization, stability and in vitro release properties of the prepared formulations. The cytotoxic effects and permeability of pure active substance and selected paroxetine containing Nanoparticles were evaluated by cell culture studies performed on the Caco-2 cell line.