İşitsel ve görsel seyrek uyaran paradigması ile elde edilen ortalama p300-olaya ilişkin potansiyelinin 50 yaş ve üzeri sağlıklı yaşlılarda modalite etkisinin incelenmesi
The assessment of modality effect on the p300-event related potential elicited by auditory and visual oddball paradigm in healthy elderly people aged 50 and older
Yazar: İLAYDA KIYI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖZTURA ; PROF. DR. GÖRSEV YENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Sinir Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials ; Uyarılmış potansiyeller-görsel = Evoked potentials-visual ; Uyarılmış potansiyeller-işitsel = Evoked potentials-auditory ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada 50 yaş ve üzeri örneklemde işitsel ve görsel iki uyaranlı seyrek uyaran paradigması ile elde edilen P300 olaya ilişkin potansiyel bileşeni için, tepe ve ortalama genlik ile tepe latans değerlerinde, duyusal modalite kaynaklı farkların incelenmesi hedeflenmiştir.
YÖNTEM: Çalışmada ilk olarak sıra etkisinin varlığı incelenmiştir. Bunun için 15 işitsel önce görsel sonra, 15 görsel önce işitsel sonra olacak şekilde kayıtları alınmış 50 yaş ve üzeri 30 sağlıklı gönüllüye ait veriler analizlere dahil edilmiştir. Modalite analizleri 50 yaş ve üzeri 105 sağlıklı gönüllüye ait veriler ile gerçekleştirilmiştir. Elektroansefalografi kayıtları esnasında işitsel ve görsel iki uyaranlı seyrek uyaran paradigması kullanılmış olup; tepe genlik, ortalama genlik ve tepe latans ölçümleri, Fz, Cz ve Pz elektrotlarından, 250-550ms aralığında yapılmıştır.
BULGULAR: Analizlerde işitsel seyrek uyaran paradigmasında tepe genlik [F(2,56)=.738, p=.440], tepe latans [F(2,56)=.028, p=.903] ve ortalama genlik [F(2,56)=.669, p=.190] ölçümlerinde ve görsel seyrek uyaran paradigmasında tepe genlik [F(2,56)=2,324, p=.118], tepe latans [F(2,56)=3,309, p=.058] ve ortalama genlik[F(2,56)=.779, p=.414] bulgularında sıra etkisinden kaynaklanan bir fark görülmemiştir. Modalite analizlerinde tepe genlik [F(2,208)=47,317, p<.001] ve ortalama genlik [F(2,208)=64.793, p<.001] için anlamlı modalite ekisi görülmüş, ileri analizlerde tüm koşullarda işitsel yanıtların görsel yanıtlardan küçük olduğu bulunmuştur (tüm, p<.015). Tepe latans ölçümlerinde ise modalite etkisinin anlamlı olmadığı görülmüştür [F(2,208)=2.610, p=.092]. 
SONUÇ: Çalışma bulguları işitsel ve görsel seyrek uyaran paradigması ile elde edilen P300 yanıtlarının 50 yaş ve üzeri sağlıklı bireylerde duyusal modaliteye özgü farkları ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Olaya İlişkin Potansiyel, Modalite, P300, İşitsel, Görsel

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of the study is the assessment of differences generated by sensory modality on peak amplitude, peak latency, and mean amplitude of P300 event related potential component elicited by auditory, and visual two stimuli oddball paradigm in healthy elderly individuals aged 50 and over.
METHOD: In this study presence of order effect was investigated firstly. For this purpose, 30 healthy participants aged 50 and over were separated into two demographically matched groups in equal numbers; one of the groups experienced auditory two stimuli oddball paradigm first and then the visual paradigm and the other group experienced them in reversed order. Modality analysis included data from 105 healthy individuals aged 50 and over. Electroencephalography data were recorded during auditory, and visual two stimuli oddball paradigms and peak amplitude, peak latency, and mean amplitude were measured on Fz, Cz, Pz and in the time window after the stimulus 250-550ms.
RESULTS: There were no order effect for the auditory oddball paradigm on the peak amplitude [F(2,56)=.738,p=.440], peak latency [F(2,56)=.028,p=.903], and mean amplitude [F(2,56)=.669,p=.190] and for the visual oddball paradigm on the peak amplitude [F(2,56)=2,324,p=.118], peak latency [F(2,56)=3,309,p=.058], and mean amplitude [F(2,56)=.779,p=.414]. In the modality analysis, there were significant effects on peak amplitude [F(2,208)=47,317,p<.001] and mean amplitude [F(2,208)=64.793,p<.001]. In the post-hoc analysis auditory responses were lower than visual responses (all, p<.015). There were no significant modality effect on peak latency [F(2,208)=2.610, p=.092].
CONCLUSION: This study showed some differences generated by sensory modality effect on the P300 responses elicited by auditory and visual oddball paradigm.
Keywords: Event related potential, Modality, P300, Auditory, Visual