Alçak gönüllülük ve dindarlık ilişkisi üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on the relationship between humility and religiosity
Yazar: ZEYNEP YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dindarlık = Religiousness ; Erdem = Virtue ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Tevazu = Humility

Özet:
Bu çalışmada alçak gönüllülük ile kişilerin dini algı ve yaşantıları arasında nasıl bir ilişki olduğu, dindarlık yaklaşımının alçak gönüllülük tutumunu etkileyen bir faktör olup olmadığı ve modern-seküler yaşam tarzının alçak gönüllük üzerinde ne yönde bir etkide bulunduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden derinlemesine mülakat tekniği kullanılarak, amaçlı ve zincirleme örneklem yoluyla ulaşılan 20 kişiyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Örneklem grubu Milli Eğitim Bakanlığı bünyesindeki ortaöğretim kurumlarında görev yapan, farklı branşlardan, İslam dinine mensup 20 öğretmenden oluşmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak gerçekleştirilen görüşmelerde elde edilen veriler, içerik analizi ve betimsel analiz kullanılarak yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda dini inanç ve Allah sevgisi, Allah korkusu, yaratılmış olmak gibi dini içeriklerin alçak gönüllülüğün temel kaynakları olarak görüldüğü, inançsızlığın alçak gönüllü olmayı engellemediği ancak zorlaştırdığı, dindar olduğu değerlendirilen kişilerin daha alçak gönüllü olmasının beklendiği saptanmıştır. Kurumsal dinlerin ve inançların belirleyici etkisinin ciddi anlamda azaldığı modern-seküler dönemde alçak gönüllülüğün de geri plana itildiği, bu zayıflamanın gelecekte de süregideceği düşüncesiyle birlikte, insanın özünde iyi olmasından dolayı, alçak gönüllülük ve diğer insani değerlere bir dönüş olacağı görüşleri kaydedilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Pozitif Psikoloji, Alçak Gönüllülük, Dindarlık, Tevazu, Erdem

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the relationship between humility and people's religious perceptions and experiences, whether the degree of religiousness is a factor affecting the attitude of humility, and what effect the modern-secular lifestyle has on humility. Interviews were conducted with 20 people who were reached through purposeful and chain sampling, using the in-depth interview technique. The sample group consists of 20 teachers from different branches and affiliated with the religion of Islam, working in secondary education institutions under the Ministry of National Education. The data obtained from the interviews conducted using the semi-structured interview form were interpreted using content analysis and descriptive analysis. As a result of the research, it was determined that religious beliefs and religious contents such as love of God, fear of God, and being created are the main sources of humility and elements that support humility, and disbelief does not prevent being modest but makes it difficult, and people who are considered to be religious are expected to be more modest. It was noted that in the modern-secular period that the determining effect of institutional religions and beliefs was significantly reduced, humility was pushed to the background and this weakening would continue in the future, and there would be a return to humility and other human values due to the good nature of the human being.

Keywords: Psychology of Religion, Positive Psychology, Humility, Religiosity, Modesty, Virtue