Kütüphanelerde veriye dayalı karar verme: TBMM Kütüphanesi koleksiyonunun kullanım analizi
Data driven decision at libraries: Usage analysis of collection at Turkish Grand National Assembly Library
Yazar: SERCAN TIRNAVALI
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR KÜLCÜ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi bilim = Information science ; Karar verme = Decision making ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Koleksiyon = Collection ; Kütüphane kullanımı = Library usage ; Kütüphane yönetimi = Library management ; Kütüphaneler = Libraries ; TBMM = Turkish Grand National Assembly ; Veri kalitesi = Data quality

Özet:
Kullanıcıların kütüphane ile etkileşimi sonucu oluşan veri yine kullanıcıya sunulan hizmetlerin geliştirilmesi amacıyla kullanılabilir. Kütüphanelerdeki basılı ve Açık Erişim (AE) koleksiyonuna ait tanımlayıcı istatistikler, en çok taranan kelimelerin analizi ve ödünç verme istatistiklerine uygulanacak betimleyici analizler, kütüphane koleksiyonuna ve kullanıcısına ait veriye dayalı karar alma süreçlerini destekleyecektir. Öte yandan kütüphane birimleri tarafından düzenli aralıklarla oluşturulan raporların standartlara uyumluluğu sağlanarak kütüphane hizmetlerinin uluslararası çapta kıyaslanabilmesine hazırlık yapılabilir. 
Bu araştırmada bir parlamento kütüphanesi olan TBMM Kütüphanesi'nin basılı ve fiziksel koleksiyonu betimlenerek veriye dayalı karar verme süreçlerine katkı sunacak bulgular elde edilmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın çıkış noktasını, TBMM Kütüphanesi'nin koleksiyonun büyük bir kısmının uzun süredir ödünç alınmaması ve kullanıcıların koleksiyondan yeterince yararlanmaması problemi oluşturmaktadır. Betimleme yöntemi ve belge analizi yöntemlerinin kullanıldığı araştırmada veriler; TBMM Arşivinden, KOHA otomasyon sisteminden, DSpace AE sistemine bağlı internet analitiklerinden ve kütüphane faaliyet raporlarından elde edilmiştir. Veriler iş zekâsı yazılımı ile temizlenmiş, ihtiyaç dâhilinde gruplanmış ve tanımlayıcı istatistikler ile analiz edilmiştir. Araştırma bulgularında kütüphaneye ait yaklaşık 312.000 kitabın %81'inin son 14 yılda hiç ödünç alınmadığı, kullanılmayan kitapların %20'sinin Sosyal Bilimler konulu olduğu, koleksiyondan en çok Milletvekillerinin faydalandığı ve en çok Tarih konulu kitapları tercih ettikleri, en çok tercih edilen yayınların Edebiyat konulu olduğu ve en çok okunan yazarın "Dostoyevski" olduğu görülmüştür. AE koleksiyonu doğrultusunda elde edilen bulgulara göre en çok tercih edilen eserler Edebiyat konuludur ve en çok aranan kelimeler "divan, harita, Türk Parlamento Tarihi"dir. Kütüphane politika metinlerinde yürütülen belge analizi sonucunda "TBMM Kütüphanesi'nin, koleksiyon kullanım analizine yönelik bir politikası bulunmadığı" ortaya çıkarak ana hipotez doğrulanmıştır.

Abstract:
The library statistical data can be used to improve the services offered to the users. Descriptive statistics of print and Open Access (OA) collections in libraries will support data-based decision-making processes of the library collection and its user. Also it is possible to prepare for the international comparison of library services by ensuring the compliance of the library activity reports with the standards.
In this research, it is aimed to obtain findings that will contribute to data-based decision-making processes by describing the printed and physical collection of the Parliamentary Library (PL). The starting point of the research is the problem that, PL collection could not borrowed for long times and users could not use the collection sufficiently. On this research descriptive analysis and document analysis methods used with data obtained from PL archives, KOHA automation system, DSpace open access system and PL activity reports. The data cleaned, grouped and analyzed with descriptive statistics by bussiness analytics software. According to the research findings, 81% of the ~312.000 books belonging to the library have never been borrowed in the last 14 years, 20% of the unused books are in the field of Social Sciences, and the most preferred publications are in the field of Literature. It has also been understood that the collection is mostly used by the deputies and they prefer History books. It has been seen that the most read author is "Dostoyevsky". According to the findings obtained in line with the OA collection, the most preferred works are on the subject of Literature and the most searched words are "divan, haritalar, Türk Parlamento Tarihi ". As a result of the document analysis applied in the library policy texts, it was revealed that "The Parliamentary Library does not have a policy for collection use analysis", and the main hypothesis was confirmed.