Türkiye'de yetişen bazı genista L. türleri üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognosic Studies on Some Genista L. Species Growing in Turkey
Yazar: SALİHA ŞEYMA ŞAHİNLER
Danışman: PROF. DR. BETÜL SEVER YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Fabaceae Fabaceae (Leguminosae) familyasında yer alan Genista L., cinsine ait türler Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da doğal olarak yetişmektedir. Genista cinsi ülkemizde 6'sı endemik olmak üzere toplam 15 takson temsil edilmektedir.  Çalışmamızda önceki çalışmalardan farklı olarak G. burdurensis P. Gibbs. (endemik) ve G. anatolica Boiss.,'nın toprak üstü kısımlarından metanollü total ekstreleri hazırlanarak in vitro sitotoksik, antienflamatuar ve antioksidan aktivitelerine bakılıp daha aktif olan türden hareketle genel bir izolasyon çalışması yapılmıştır. Ön çalışmalar sonucunda seçilen G. burdurensis'in metanollü total ekstresinden hareketle sıvı-sıvı kromatografisi yöntemi kullanılarak n-hekzan, kloroform, etil asetat ve sulu alt ekstreleri hazırlanmıştır. Bu alt ekstrelerin de in vitro sitotoksik, antienflamatuar ve antioksidan aktiviteleri değerlendirildiğinde etil asetatlı ekstrenin diğerlerine göre daha aktif olduğu belirlenmiştir. Önce etil asetatlı ekstreden hareketle genel kimyasal içerik profilini değerlendirmek için LC-QTOF-MS çalışması yapılmıştır. Daha sonra G. burdurensis'ten hareketle yapılan izolasyon çalışmasında E-2, E-3, E-4, E-6, E-7, H-1 ve E-5 bileşikleri izole edilmiş ve yapı tayini çalışmaları sonucunda bu bileşiklerin sırasıyla genistein-8-C-glukozit, genistein-7-O-β-glukozit, apigenin-7-O-β-glukopiranozit, luteolin-4'-O-β-glukozit, luteolin, luteolin-7-O-β-glukozit olduğu ve E-5'in ise luteolin metoksi türevinin glukoramnoziti olabileceği belirlenmiştir. İzole edilen bileşiklerden miktarı fazla olan dördünün (genistein-7-O-β-glukozit, luteolin-4'-O-β-glukozit, luteolin ve luteolin-7-O-β-glukozit) kantitatif analizle miktar tayinleri yapılmış aynı zamanda in-vitro sitotoksik, antioksidan ve antienflamatuar aktiviteleri değerlendirilmiştir.

Abstract:
Genus Genista, belonging to the family Fabaceae (Leguminosae), is naturally distributed in Europe, North Africa, and Western Asia. In our study, in contrast to previous research, we conducted a general isolation study based on the preparation of methanol total extracts from the aerial parts of G. burdurensis P. Gibbs. (endemic) and G. anatolica Boiss., and investigated their in vitro cytotoxic, anti-inflammatory, and antioxidant activities, with a focus on the more active species. Following preliminary studies, liquid-liquid chromatography was used to prepare n-hexane, chloroform, ethyl acetate, and aqueous sub-extracts from the methanol total extract of the selected G. burdurensis. Evaluation of the in vitro cytotoxic, anti-inflammatory, and antioxidant activities of these sub-extracts revealed that the ethyl acetate extract exhibited higher activity compared to the others. Subsequently, an LC-QTOF-MS study was conducted to assess the general chemical content profile of the ethyl acetate extract obtained from G. burdurensis. In the isolation study carried out with G. burdurensis, compounds E-2, E-3, E-4, E-6, E-7, H-1, and E-5 were isolated, and their structures were determined as genistein-8-C-glucoside, genistein-7-O-β-glucoside, apigenin-7-O-β-glucopyranoside, luteolin-4'-O-β-glucoside, luteolin, and luteolin-7-O-β-glucoside, respectively. Compound E-5 was identified as a glucorhamnoside derivative of luteolin methoxy. The quantities of four major isolated compounds, namely genistein-7-O-β-glucoside, luteolin-4'-O-β-glucoside, luteolin, and luteolin-7-O-β-glucoside, were determined through quantitative analysis. Furthermore, their in vitro cytotoxic, antioxidant, and anti-inflammatory activities were evaluated.