Öğretmen liderliği ve mesleki öğrenme arasındaki ilişkinin incelenmesi: Öğretmen öz yeterliliğinin aracılık rolü
Examining the relationship between teacher leadership and teacher professional learning: The mediating role of teacher self-efficacy
Yazar: SELAHADDİN SEYİDOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET FATİH KARACABEY
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, öğretmen liderliği ve mesleki öğrenme arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bu ilişkiye öğretmen öz yeterliliğinin aracılık rolünün incelenmesidir. İlişkisel nicel araştırma modelinde olan bu araştırmanın örneklemini, Adıyaman ili merkez ilçe, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında, kamuya ait resmi ilkokul, ortaokul ve lise okullarında görev yapmakta olan 6644 öğretmeni arasından, uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen 503 öğretmen oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında, Öğretmen Mesleki Öğrenme Ölçeği, Öğretmen Liderlik Ölçeği ve Öğretmen Öz yeterlilik Ölçeği kullanılmıştır. Ölçme araçlarının kullanılması sonucu elde edilen veriler, Veri analizinde SPSS 22 ve Lisrel 8.80 olmak iki farklı program kullanılmıştır. YEM modeli ve aracılık analizi Lisrel 8.80 programı ile demografik değişkenlere ilişkin frekans ve yüzde dağılımı, betimsel istatistikler, değişkenler arasındaki korelasyon ve ölçeklere ilişkin güvenirlik analizi ise SPSS 22 programı ile yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmen mesleki öğrenmesinin kontrol değişkenlerine (Cinsiyet, Eğitim durumu ve Kıdem) göre katılımcı öğretmenlerin mesleki öğrenmesi puanları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. 
 Bağımlı değişken olan öğretmen mesleki öğrenmenin alt boyutları ile aracı değişken olan öğretmen öz yeterliliği ve bağımsız değişken olan öğretmen liderliği alt boyutları arasında anlamlı ilişki elde edilmiştir. Anlamlı olan bu ilişkiler pozitif yönde ve orta düzeydedir. Ayrıca öğretmen liderlik ölçeği alt boyutları ile öğretmen öz yeterlilik ölçeği alt boyutları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı ilişki elde edilmiştir. Öğretmen mesleki öğrenme alt boyutları ile öğretmen öz yeterliliğinin ve öğretmen liderliği alt boyutları arasında anlamlı ilişki elde edilmiştir.  Anlamlı bu ilişkiler, pozitif yönde ve orta düzeyde elde edilmiştir. Ayrıca öğretmen liderlik ölçeği alt boyutları ile öz yeterlilik ölçeği alt boyutları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı ilişki elde edilmiştir. YEM modelinde öğretmen liderliğinin öğretmen mesleki öğrenmesinde öğretmen öz yeterliliği kısmi aracı olarak etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationship between teacher leadership and teacher professional learning with the mediating role of teacher self-efficacy. The sample of this quantitative research consisted of 503 teachers selected by convenient sampling method among 6644 teachers working in public primary, secondary and high schools in the central district of Adıyaman province, in the 2020-2021 academic year. Teacher Professional Learning Scale, Teacher Leadership Scale and Teacher Self-Efficacy Scale were used to collect data. Two different programs, SPSS 22 and Lisrel 8.80, were used for the data analysis. SEM model and mediation analysis were performed with the Lisrel 8.80 program, and frequency and percentage distribution of demographic variables, descriptive statistics, correlation between variables and reliability analysis of scales were performed with SPSS 22 program. 
The results showed no significant effect of control variables (gender, educational status and experience) predicting teacher professional learning. A significant relationship was found between teacher learning sub-dimensions and self-efficacy and leadership. These significant relationships were positive and moderate. In addition, a positive, moderate and significant relationship was obtained between the sub-dimensions of the teacher leadership scale and the sub-dimensions of the teacher self-efficacy scale. A significant relationship was found between teacher professional learning sub-dimensions and teacher self-efficacy and teacher leadership sub-dimensions. These significant relationships were positive with a moderate effect size. In addition, a positive, moderate and significant relationship was obtained between the sub-dimensions of the teacher leadership scale and the sub-dimensions of the self-efficacy scale. The SEM model showed that teacher leadership had a direct and indirect effect on teacher professional learning, with a partial mediation role of teacher self-efficacy.