Ortaokul öğrencilerinin çevre sorunları ile ilgili çizdikleri resimlerin analizi
An analysis of secondary school students' drawings about environmental problems
Yazar: ÖZLEM ÖZDURAN
Danışman: PROF. DR. HACER TOR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile ve Tüketici Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Resimler = Pictures ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
Günümüzde insanlığın en önemli sorunlarından biri çevre sorunlarıdır,  çevre sorunlarının önlenmesinde ise; insanların doğaya bakış açıları, davranışları, tutumları ve farkındalıkları büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma; ortaokul öğrencilerinin cinsiyet ve sınıf düzeylerine göre çevre sorunlarını resimlerine nasıl yansıttıklarını analiz etmek amacıyla planlanmıştır. Yapılan çalışma da nitel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2015 – 2016 eğitim – öğretim yılında Sungurlu'da bulunan İsmetpaşa Ortaokulunda 5., 6., 7. ve 8. Sınıflarında öğrenim gören, 180 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerden pastel veya kuru boya kullanarak çevre sorunları ile ilgili resimler çizmeleri ve arka sayfada yer alan yarı yapılandırılmış açık uçlu soruları cevaplamaları istenmiştir. Çizilen resimler ve yarı yapılandırılmış açık uçlu sorular içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analizler sonucunda; öğrencilerin birden çok çevre sorununa resimlerinde yer verdikleri görülmüştür. Öğrencilerin resimlerine yansıttıkları çevre sorunları sırası ile; hava kirliliği, çöpler – atıklar, su kirliliği, toprak kirliliği, ormanların yok olması, davranış kirliliği, hayvan türlerinin azalması, küresel ısınma, radyoaktif kirlenme ve asit yağmurlarıdır. Kız öğrencilerin, erkek öğrencilere göre çizdikleri resimlerde daha çok çevre sorununa yer verdikleri ve resimleri daha itina ile yaptıkları görülmüştür. Öğrencilerin sınıf düzeyleri arttıkça çevre sorunlarını resimlerine daha çok yansıttığı tespit edilmiştir. Küresel ısınma, radyoaktif kirlenme ve asit yağmurları gibi çevre sorunları, öğrencilerin resimlerinde oldukça az yer almıştır. Kız ve erkek öğrencilerin en sık ve en son karşılaştıkları çevre sorununun çöp ve atıklar olduğu tespit edilmiştir. Öğrenciler sağlıklı ve temiz bir çevre için öncelikle; çöp kutularının kullanımının arttırılması ve insanların bilinçlenmesi için çalışmalar yapılması gerektiğini belirtmişlerdir.

Abstract:
One of the most important problems of humanity today is environmental problems; and humans' perspectives of nature, their behaviours, attitudes and awareness have great importance in preventing environmental problems. This study aims to analyse the way environmental problems are reflected into their drawings on the basis of gender and grade levels. The study employs qualitative research model. The study group was composed of 180 students who were the 5th, 6th, 7th and 8th graders attending Ismetpaşa Secondary School located in Sungurlu in 2015-2016 academic year. The students were asked to draw pictures about environmental problems by using pastel or dry paints and then to answer the semi-structured open-ended questions available on the back of the paper. The drawings and the answers to the semi-structured, open-ended questions were then put to content analysis. It was found through analyses that the students included more than one environmental problem in their drawings. The environmental problems reflected into students' drawings were air pollution, garbage- wastes, water pollution, soil pollution, deforestation, behavioural pollution, decrease in animal species, global warming, radioactive contamination and acid rain. It was found that girls included more environmental problems in their drawings than boys and that they took greater care in drawing their pictures. The students were found to reflect environmental problems more into their drawings as their grade levels rose. Environmental problems such as global warming, radioactive contamination and acid rain were the problems that had been included rarely in students' drawings. It was also found that the environmental problem the boys and the girls encountered the most frequently and most recently was garbage and wastes. They stated that the use of dustbins should firstly be increased for hygienic and clean environment and that activities should be done for humans to raise awareness.