Çalışan destek programlarının çalışanların esenlik düzeyleri üzerindeki rolü
The role of the employee assistance programmes on employee wellness levels
Yazar: DUYGU HAKAN
Danışman: PROF. DR. AYŞEN TEMEL EGİNLİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Destek programları = Support programs ; Esneklik = Flexibility ; Kalite yönetim sistemi = Quality management system ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Çalışanlar = Workers ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütsel esneklik = Organizational flexibility ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
ÇDP , çalışanların iş ve özel yaşamlarında karşılaştıkları problemleri çözmek ve genel olarak kuruluşlardaki verimliliği artırmak amacıyla 1960' lı yıllardan bugüne süren hizmet türüdür. İlk olarak Amerika' da alkol ve ilaç bağımlılığını yenme amacıyla başlatılmış olup, son gelinen noktada çalışanlara finansal, psikolojik, ekonomik, hukuki vb. bir çok konuda hizmet sunulmaya başlanmıştır. Bu hizmetler firma dahilinde olabildiği gibi, harici kuruluşlardan destek te alınabilmektedir. Bazı durumlarda her iki şekilde de hizmet sunma tercih edilmektedir. 
Esenlik kavramı ilk kez 1961'de Dunn tarafından fiziksel ve psikolojik sağlığın birleşmesi ve bu durumun sürdürülmesi olarak tanımlanmıştır. Sonrasında farklı boyutlar da ortaya konulmuştur. En son çalışma algılanan esenlik kavramı üzerine Adams ve arkadaşlarının Algılanan Esenlik Ölçeği' dir.
Algılanan esenlik ölçeği ile çalışan destek programları için geliştirdiğim 17 ifade ve  Kuzey Amerika Çalışan Destek Derneği (EASNA)' nin ortaya koyduğu 4 özdeğer (çalışan desteği, iş değeri, daha iyi mental sağlık, sağlıklı çalışma alanları) entegre edilmiştir ve envanterin güvenilirlik testi çalışmanın detayında sunulmuştur. 
Elde edilen veriler ile yaş aralığının, psikolojik esenlik algısı üzerinde etkisi olduğu görülmüştür. Ankete katılan ÇDP hizmetinden faydalanan çalışanların tecrübelerinin, ÇDP boyutlarını etkilediği ortaya konmuş ve 10 yıl ve üzeri tecrübeye sahip çalışanlarda, motivasyon artışı ile işin daha iyi yapılması, çalışan problemlerinin ÇDP vasıtasıyla çözülerek performans artışı sağlanabileceği ve ÇDP varlığının konsantrasyon süresini artırarak kuruluşta daha uzun yıllar çalışma isteğini artırdığı şeklinde yorumlanmıştır. 
Anket katılımcıları arasında, 41 yaş ve üstü katılımcılar için ÇDP algısının daha önemli olduğu, 26-40 yaş arası katılımcılar için ise esenlik algısının daha yüksek ortalamaya sahip olduğu görülmüştür.
Sonuç olarak, ÇDP varlığının çalışanların algılanan esenlik düzeyinde bir role sahip olduğu ortaya konulmuş ve kalite ve iş güvenliği yönetim sistemleri açısından kuruluşlarda ÇDP mevcudiyetinin önemi vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çalışan desteği, çalışan destek programı, ÇDP, esenlik, algılanan esenlik, kalite yönetim sistemi, iş güvenliği yönetim sistemi.

Abstract:
EAPs, are a type of service that has been in place since the 1960s in order to solve the problems faced by employees in their business-private lives and to increase productivity in organizations in general. EAP was started in America with the aim of alcohol abuse and drug abuse, and finally it provides financial, psychological, economic, legal etc. to the employees. A number of services have started to be offered. These services can be internal employee assistance, as well as assistance services can be external from proffessional companies. In some cases, it is preferable to provide services in both ways. 
	The concept of wellness was first defined by Dunn in 1961 as the integration and maintenance of physical and psychological health. Then, different dimensions were also introduced. The most recent study on the concept of perceived wellness is the Perceived Wellness Scale of Adams et al.
	The perceived wellness scale and the 17 statements which I developed for the EAP and the 4 eigenvalues (employee support, work value, better mental health, healthy workplaces) developed by the North American Employee Support Association (EASNA) were integrated and the reliability test of the inventory was presented in the details of the study.
	With the data obtained, it was seen that the age range had an effect on the perception of psychological wellness. It has been revealed that the experience of the employees benefiting from the EAP services participating in the survey affects the dimentions of EAP, and that the employees with 10 or more years of experience can do the job better with the increse in motivation. Also the performance may increase by solving the employee problems  through the EAP. It has been intepreted that the presence of the EAP increases the concentration period and increases the desire to work in the organization for longer years.
	Among the survey participants, it was seen that the perception of EAP eas more important for the participants aged 41 years and over, while the perception of wellness was higher for the participants aged 24-40 years. 
	As a result of this, it has been reveales that presence of EAP has a role in the perceived wellness of the employees and the importance of the presence of EAP in organizations in terms of quality and occupational safety management systems has been emphasized. 
Keywords: Employee assistance, employee assistance programs, EAP, wellness, perceived wellness, quality management systems, occupational management systems.