Böbrek nakli alıcılarının beslenme ve fiziksel aktivite durumlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors affecting nutrition and physical activity of kidney transplant recipients
Yazar: EZGİ GÖRÜCÜ
Danışman: DOÇ. DR. YAPRAK SARIGÖL ORDİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Fiziksel aktivite = Physical activity

Özet:
Amaç: Araştırma böbrek nakli alıcılarında beslenme ve fiziksel aktivite durumlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Çalışma tanımlayıcı ve kesitsel bir araştırmadır. Bu araştırma bir özel hastane ve bir üniversite hastanesinde böbrek nakli polikliniğinde izlemleri devam eden alıcılarla (n=107) Ağustos 2017-Ağustos 2018 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veriler sosyodemografik ve klinik özellikler formu, beslenme durumu değerlendirme anketi ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde, t-testi, Mann-Whitney U testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 47.01±13.78 olarak bulunmuştur. Hastaların fark Beden Kütle İndeksi (BKİ) puan ortalaması 2.44±4.78 olarak bulunmuştur. Hastaların nakil sonrası ilk ve son izlem; ağırlıkları ve BKİ değerleri arasında istatistiksel açıdan ileri düzeyde anlamlılık bulunmuştur (p<0.01). Hastaların fark BKİ ortalamaları ile yaş arasında zayıf negatif  ve nakil sonrası geçen süre ile zayıf pozitif istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur (p<0.05). Alıcıların fiziksel aktivite puan ortalamaları ile yaş, cinsiyet, nakil sonrası geçen zaman, medeni durum, eğitim durumu, aylık gelir, verici tipi ve kronik hastalık durumu ile istatiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Fark BKİ puan ortalamaları ile fiziksel aktivite düzeyleri arasında ilişki bulunamamıştır (p>0.05). 
Sonuç: Çalışmamızda fark BKİ değerine göre yapılan analiz sonucunda, yaş ilerledikçe hastaların daha az kilo aldıkları ve nakil sonrası geçen zaman arttıkça daha fazla kilo aldıkları belirlenmiştir. Hastaların sosyodemografik ve klinik özelliklerinin fiziksel egzersiz düzeyini etkilemediği bulunmuştur. Ayrıca, hastaların kilo alma durumları ile fiziksel egzersiz düzeyleri arasında ilişki olmadığı bulunmuştur. Hastaların kilo alma ve fiziksel egzersiz durumlarının ileriye dönük olarak belli aralıklara incelenmesine gereksinim vardır. 
Anahtar sözcük: Böbrek nakli, beslenme, fiziksel aktivite.

Abstract:
Aim: The aim of the study was to investigate factors affecting kidney transplant recipients' nutrition and physical activity between the first and last follow-ups after transplantation.
Methods: This is a descriptive and cross-sectional study. The population of the study consisted of patients with kidney transplantation at one private and one educational research hospitals. The study sample included 107 people. The study data were collected by using the sociodemographic and clinical characteristic form, nutrition assessment questionnaire, and International Physical Activity Scale. The t-test, Mann-Whitney U test and correlation analysis were used to evaluate the data.
Results: The mean age of the recipients was 47.01±13.78. The results of the analysis demonstrated that the difference between the mean BMI scores determined at the first and follow-ups was 2.44±4.78.  There were statistically significant differences between the weight and BMI values determined at the first and last follow-ups after transplantation of recipients (p<0.01). While there was a weak and negative correlation between the differences in the BMI scores and age of the recipients there was a weak and positive correlation between the differences in the BMI scores and the time elapsed after transplantation (p<0.05). There was no statistically significant correlation between the mean physical activity score and the variables such as age, sex, the time elapsed after transplantation, marital status, educational status and financial status, type of donor and chronic disease (p>0.05).
Conclusion: In this research, the analysis were made in accordance with the difference between the two BMI scores. While the recipients gained less weight as age progressed, they gained more weight as the time elapsed after kidney transplantation increased. Sociodemographic and clinical characteristics of the recipients did not affect their physical exercise levels. In addition, no correlation was found between the weight gain and physical exercise levels of the recipients. Weight gain and physical activity status of recipients should be examined periodically.
Key words: Kidney transplant recipients, nutrition, physical activity.