Doğrudan yabancı yatırımlar, ekonomik büyüme ve dış ticaret ilişkisi: Türkiye örneği
BEU institute of social sciences, department of economics
Yazar: MELİKE BAYAR
Danışman: DOÇ. DR. HAMZA ÇEŞTEPE
Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Küreselleşme ile birlikte ticaret ve sermaye hareketlerindeki serbestleşme yaygınlaşmıştır. Teknolojideki hızlı ilerlemeler küreselleşmeye hız kazandırırken, finansal piyasa işlemlerinde etkinliği arttırmış ve işlem maliyetlerini azaltmıştır. Böylece, uluslararası serbest ticaretin gelişmesiyle birlikte doğrudan yabancı yatırımlar da önem kazanmıştır. Gelişmekte olan ülkelerin karşı karşıya bulunduğu tasarruf yetersizliği, bu ülkeleri dış kaynaklar ve doğrudan yabancı yatırımlardan yararlanma yoluna itmiştir. Birçok gelişmekte olan ülke gibi Türkiye de dışa açılma politikaları çerçevesinde 1980?lerin başında yabancı sermaye hareketlerini teşvik etmeye başlamıştır. 2000?li yıllara kadar beklenen düzeyde gerçekleşmeyen doğrudan yabancı yatırımları teşvik etmede başlıca amaç, ülkenin ekonomik büyüme ve dış ticaretine katkı olmuştur.
Bu çalışmada; uluslararası piyasalarla bütünleşen Türkiye?de doğrudan yabancı yatırımların, ekonomik büyüme ve dış ticarete etkisi incelenmeye çalışılmıştır. 1974-2011 dönemindeki yıllık verilerle doğrudan yabancı yatırımlar, ekonomik büyüme, ihracat ve ithalat değişkenleri arasındaki ilişki Toda-Yamamoto (T-Y) nedensellik analizi yardımıyla test edilmiştir. Ampirik analiz sonucunda doğrudan yabancı yatırımlar ve ekonomik büyüme arasında bir nedensellik olmadığı; ekonomik büyüme ve ihracat arasında ise tek taraflı bir nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yine, ithalattan ihracata ve ihracattan da doğrudan yabancı yatırımlara tek taraflı nedensellik ilişkisi olduğu sonucu elde edilmiştir. Son olarak çalışmada, ithalat ve doğrudan yabancı yatırım arasında karşılıklı nedensellik ilişkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Türkiye?de doğrudan yabancı yatırımın ekonomik büyüme ve dış ticarete katkı yapması için özellikle imalat sanayi gibi reel sektörlere doğrudan yabancı yatırımın gelmesi teşvik edilmelidir.

Abstract:
The liberalization of foreign trade and capital mobility has become widespread within globalization. As rapid technological progress has accelerated globalisation, both the efficiency of financial market operations has been increased and operation costs have been decreased. Therefore, the foreign direct investment has also become important with the development of international trade. Lack of saving in developing countries leads to benefit  these countries from outsourcing and foreign direct investment. As most of developing countries do, Turkey also began to encourage foreign capital mobility at the early 1980s in the framework of foreign expansion policy. Main purpose of encouraging foreign direct investment, which hadn?t been at the lower than expected levels until 2000s, is to contribute to the economic growth and foreign trade of the country.
In this paper, it is tried to examine the effect of the foreign direct investment on economic growth and international trade in Turkey, which is integrated international markets. The relations among variables of the foreign direct investment, economic growth, export and import are tested by Toda-Yamamoto Causality Analysis for the annual data in the period of 1974-2011. As a result of the empirical analysis, while there is no causality between foreign direct investment and economic growth, it is found that there is unidirecitonal causal relation from economic growth to exports. Moreover, there is one way causal nexus from import to exports and from export to foreign direct investment. Finally, in this paper, it is also found that there is no casual relation between foreign direct investment and import. The foreign direct investment should be encouraged especially in the real sectors such as manufacturing industry in order to enhance the foreign direct investment?s contribution to foreign trade and economic growth.