Engelli çocukların annelerinin aktivite performansının incelenmesi
Investigation of the occupational performance of mothers of children with disabilities
Yazar: KÜBRA ŞAHADET SEZER
Danışman: PROF. DR. MİNE UYANIK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Sosyoloji = Sociology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anneler = Mothers ; Bedensel engelliler = Physical handicappeds ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Uğraş tedavisi = Occupational therapy ; Zaman = Time ; Zaman yönetimi = Time management ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma engelli çocukların annelerinin aktivite performansı ve memnuniyetlerini, zaman kullanımı, bakım yükü, stresle başa çıkma, depresyon ve anksiyetelerini incelemek amacıyla planlandı. Çalışmamıza engelli çocuğu bulunan 20 anne ile tipik gelişim gösteren 20 çocuğun annesi dâhil edildi. Katılımcılarla aktivite performansını değerlendirmek için Kanada Aktivite Performans Ölçümü (KAPÖ), zaman kullanım kaydının alınması için Modifiye Aktivite-Rol Anketi, stresle başa çıkma tarzlarını belirlemek için COPE- Stresle Başa Çıkma Tutumları Ölçeği, ZARIT Bakım Veren Yük Ölçeği, BECK Anksiyete ve BECK Depresyon Ölçekleri ile değerlendirmeler yapıldı. Tüm veriler istatistiksel olarak analiz edildi ve ayrıca KAPÖ'nün nitel analizi yapıldı. Engelli çocukların annelerinin ve tipik gelişim gösteren annelerinin aktivite performansları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmazken (p>0.05) aktivite memnuniyetleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05). Aktivite performansının zaman kullanımından etkilendiği görüldü ve iki grubu oluşturan annelerin zaman kullanımlarında uyku ve çocuk bakımı aktivite alanlarında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.05). İki grubun da en çok etkilenen aktivite performans alanının serbest zaman olduğu sonucuna ulaşıldı. Engelli çocuk annelerinin daha fazla yük hissettiği saptandı (p<0.05). Engelli çocuk anneleri ve tipik gelişim gösteren çocuk anneleri arasında depresyon ve anksiyete düzeyleri ile stresle başa çıkma tutumları arasında farklılık olmadığı görüldü (p>0.05). KAPÖ' nün nitel analiz sonuçlarında ise tipik gelişim gösteren çocuk anneleri için "kendine bakım aktivitelerini gerçekleştirmek", "ev idaresini sağlamak", "zaman yönetimini sağlamak" ve "üretkenlik ve toplumsal katılımı gerçekleştirmek" olarak 4 tema, engelli çocuk anneleri için bu temalara ek olarak "çocuğumun gelişimini desteklemek" temasıyla birlikte 5 temaya ulaşıldı. Engelli çocuk annelerinin aktivite performanslarının değerlendirilmesi ve aktivite katılımlarının artırılması için kişi merkezli ergoterapi değerlendirme ve müdahalelerinin yapılması gerekmektedir.

Abstract:
This research was planned to investigate the occupational performance and occupational satisfaction of mothers of children with disabilities, time use, caregiver burden, stress coping, depression and anxiety. Twenty mothers of children with disabilities and twenty mothers of children with typical development were included. The Canadian Occupational Performance Measurement (COPM) to assess occupational performance with participants, The Modified Occupational Questionnaire was used to determine the time usage history of the activities, the COPE Stress Coping Attitude Questionnaire, the ZARIT Caregiver Burden Scale, BECK Anxiety and BECK Depression Scales were used. All data were analyzed statistically and also qualitative analysis of COPM was performed. There was no statistically significant difference between occupational performances of mothers with handicapped children and mothers of children with typical development(p>0.05) but there was a statistically significant difference in occupational satisfaction (p<0.05). The occupational performance was found to be influenced by time use, a statistically significant difference was found in the sleep and child care occupational areas in the time use of the two groups of mothers (p <0.05). It has been achieved that the most affected occupational performance area of the mothers with handicapped children and mothers with typically development is leisure. There was no statistically significant difference in depression, anxiety and stress coping attitudes between the two groups (p>0.05). It was found that mothers of children with disabilities felt more burden (p <0.05). In the qualitative analysis results of COPM, there are 4 themes as "performing self-care activities", "ensuring home administration", "providing time management" and "achieving productivity and social participation" for typical developing children's mothers. In addition to those four themes for mothers of children with disabilities, 5 themes have been reached with the theme of "supporting my child's development". It has been considered necessary to carry out client-centered occupational therapy assessments and interventions for mothers of children with disabilities to assess the occupational performance and to increase occupational participation.