Kentsel arama kurtarma birliklerinin yerleşim problemi için matematiksel programlama ve simülasyon yaklaşımları
A mathematical programming and simulation approach to urban search and rescue teams location problem
Yazar: İRFAN MACİT
Danışman: PROF. DR. Z. NAZAN ALPARSLAN ; YRD. DOÇ. DR. SEYFETTİN NOYAN OĞULATA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Mühendislik = Engineering ; Mühendislik hizmetleri = Engineering services ; Mühendislik problemleri = Engineering problems ; Mühendislik yönetimi = Engineering management

Özet:
Afet aniden ortaya çıkan ve insan hayatını kesintiye uğratan doğa olaylarıdır. Deprem ise afet türleri içerisinde ortaya çıktıktan sonra yıkıcı etkisini uzun süre gösteren afet türüdür. Depremin fiziki, coğrafi ve sosyal etkileri bulunmaktadır. Bu çalışmada, deprem sonrasında arama kurtarma birliklerinin bir planlama ufku süresince depremden etkilenen bölgelerin hangilerine mevcut birlik sayılarına ek olarak ne tipte eklenecek birlik sayısını bulmaktadır.Deprem olması beklenen bölgelerin her birisinin depremden etkilenmesi, depremin şiddeti ve diğer parametreler bölgede bölgeye değişmektedir. Risk baskı faktörü ile her bölgenin depremden etkilenmesi farklılaştırılmıştır. Risk baskı faktörü arama kurtarma birliklerinin hizmet verebileceği birincil ve ikincil kapsama alanlarına göre değişmektedir. Birincil kapsama alanları deprem bölgesine komşuluğu bulunan bölgelerdir. İkincil kapsama alanları ise deprem bölgesine komşu olan bölgelere komşu olan bölgeleri tanımlamaktadır. Çalışmada depremden etkilenecek bölgeler arasında birlikler talebi karşılayacak şekilde bir bölgeden diğerine gönderilebilmektedir. Bölgeler arasında gönderilecek olan arama kurtarma birlikleri birincil kapsama ve ikincil kapsama kurallarına göre belirlenmektedir. Problemde, ilk başlangıç durumunda mevcut birlikler kendi taleplerini karşıladıktan sonra birincil ve ikincil kapsama bölgelerinin taleplerini karşılamaya çalışırlar. Birincil ve ikincil kapsama alanları arasında gönderilecek birlikler aynı kapsama bölgesinden gelen talepleri risk baskı faktörü büyüklüğüne göre sıralamaktadır. Komşu bölgelerin talepleri arasında risk baskı faktörü yüksek olan bölgeye talep edilen birlik gönderilir.Bulunan çözüm simülasyon ile test edilerek matematiksel modelin geçerliliği test edilmiştir. Sonuçlar kısmında bir planlama ufku sonunda olası bir depremin ortaya çıkaracağı arama kurtarma birliği ihtiyacı belirlenmiştir.

Abstract:
Natural disasters are catastrophic phenomena that disrupt people?s lives. Earthquakes are a kind of natural disasters that has long lasting destructive effects. Earthquakes create physical, geographical and social impacts. In this study, the number and types of the additional search and rescue teams needed by different regions after an earthquake is determined.For the regions that have an earthquake risk, different parameters, such as the magnitude of the earthquake and how much these regions will be affected from the earthquake, vary from one region to another. The risk factor differs according to the primary and secondary coverage areas that the search and rescue units may serve. Primary coverage areas are the regions that are neighbors to the earthquake zones. The secondary coverage areas, however, include the areas which are the neighbors to the primary coverage areas. In this study, the units can be sent from one region to another to meet the demands in the regions affected from the earthquake. The search and rescue units that will be dispatched among different regions are determined according to the primary and secondary coverage rules. In the modeling of problem, the available units try to respond to the demands of primary and secondary coverage areas after responding to the demands of their own regions first. The units that will be dispatched between primary and secondary coverage areas sort the demands according to the risk factors. The demanded units are sent to the region that has the highest risk factor among the neighbor regions that requested the units.The obtained solution is tested with simulations to validate the mathematical model. In the results section, the need for search and rescue teams emerging in case of an earthquake is determined at the end of the planning process.