Pisidia bölgesi Roma dönemi mimari elemanları
Roman architectural elements with decoration in Pisidia
Yazar: OĞUZ ALP
Danışman: PROF. DR. CEVDET BAYBURTLUOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
255 ÖZET Bu araştırma, Pisidia Bölgesi genelinde yaptığımız yüzey araştırmaları ve bölge müzelerinde tespit ettiğimiz Roma İmparatorluk Dönemi'ne ait bezemeli yapı elemanlarının malzeme-teknik, süsleme, atölye ve tarihlendirme açısından değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırmamız kapsamında ziyaret ettiğimiz ve hakkında arkeolojik açıdan çok az şey bilinenen Apollonia (Uluborlu), Conana (Gönen), Seleukia Sidera (Bayat), Agrai (Atabey), Prostanna (Eğirdir), Parlais (Barla), Mallos (Sanidris), Tymbriada (Aksu), Baris (Kılıç) ve İsinda (Korkuteli) antik kentleri ile Burdur, Isparta ve Yalvaç müzelerinde farklı tür ve işlevde toplam 131 yapı elemanı kataloga alınmıştır. Farklı zaman ve yollarla, günümüz modern yerleşimleri ve müzelere taşınan mimari plastik yapı elemanlarının büyük kısmında, ait oldukları yapılan belirleyebilmek mümkün olmamıştır. Bu durum parçaların değerlendirmesinde daha çok tarihlendirmeyi ön plana çıkarmıştır. Araştırmamızda tespit ettiğimiz mimari plastik yapı elemanlarının işaret ettiği yapılar dahil olmak üzere, Pisidia Bölgesi Roma İmparatorluk Dönemi yapılarının gerek motif ve komposizyon repertuarı gerek işçilik kalitesi ve dönemlere göre farklılık gösteren süsleme anlayışı ve yenilikler bakımından Anadolu genelinden farklı olmadığı görülmektedir. Ancak, bölge atölyelerinin Ephesos, Aphrodisias, Pergamon, Perge ve Side gibi dönemin önemli merkezlerinde faaliyet gösteren çağdaş atölyelerin sahip olduğu yüksek işçilik kalitesi ve sanatsal yaratımla yarışabilecek seviyede olduğu söylenemez. Pax Romana'nın İmparatorluğun genelinde sağladığı ekonomik ve sosyal avantajlar, hiç kuşkusuz Anadolu'daki bir çok kentte İmparatorluk Dönemi öncesinde var olmayan yeni atölyelerin ortaya çıkmasını, büyümesini ve devamlılığım zorunlu kılmıştır. Özellikle M.S. II. y.y. başlarından itibaren Anadolu genelinde eşi görülmemiş yapı ve imar faaliyetleri gerçekleştirilebilmesi, bizi hemen hemen her antik kentte yerleşik yapı ve süsleme atölyelerin varlığını kabul etmeye zorlarmaktadır. Aksi taktirde bu inşa patlamasının çok sayıdaki kentte yaklaşık aynı zaman dilimi içerisinde bitirilmesinin mümkün olamayacağı açıktır. Bu durum hiç kuşkusuz araştırma alanamız olan Pisidia Bölgesi için de geçerlidir.

Abstract:
256 SUMMARY This study aims to present material and techniques, decorations, workshops, and dating of the architectural building elements with decoration from Roman Imperial Period, which were recorded during surveys at ancient sites and noted at museum collections in Pisidia area. During our field study, we visited some of the lesser known ancient sites of Pisidia; Apollonia (Uluborlu), Conana (Gönen), Seleukia Sidera (Bayat), Agrai (Atabey), Prostanna (Eğirdir), Parlais (Barla), Mallos (Sanidris), Tymbriada (Aksu), Baris (Kılıç) and Isinda (Korkuteli) and also the Museums of Burdur, Isparta and Yalvaç. From these sites and museums, a total of 13 1 building elements with decoration were catalogued. Unfortunately, it was not always possible to locate for most of these the actual buildings they belonged to, as most were carried from ancient sites to more modern buildings as spolia, and some from there to the museums. These conditions forced the dating of the elements to the primary objection during the analysis of the corpus. The Roman Imperial Period buildings of Pisidia, as indicated by these decorated architectural elements that were studied, shows that, by motives used and composition repertoire and by the quality of workmanship, were not much different from the rest of the Asia Minor with their artistic perception of decorations. On the other hand, the products of Pisidian workshops can not be considered to be in the same level of high artistic quality and creativeness as those workshops such as Ephesus, Aphrodisias, Pergamon, Perge and Side during the Roman Imperial Period. The economic and social advantages formed by the Pax Romana obviously created conditions at most cities of Asia Minor for new workshops to have emerged, to grow and have continuous production at places where no predecessors existed. The fact that, from 2nd century A.D. onwards, a boom of construction activities, forces us to accept that most major settlements of the era had standing workshops specialized in architectural ornamentation. Otherwise, it would not be possible to conclude the construction and decoration of such a high number of contemporary buildings in the whole of Asia Minor. These conditions obviously also prevailed in the region of Pisidia.