Toplumsal yaşama katılma hakkı
Right to participation in social life
Yazar: ANIL GÜVEN YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ALGAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kamu hukuku = Public law ; Katılım hakkı = Right to participate ; Kültürel çalışmalar = Cultural studies ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyal katılma = Social participation ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu çalışmanın konusunu oluşturan toplumsal yaşama katılma hakkı, kavram olarak daha önce insan hak ve özgürlükleri yazınında benzer şekilde kullanılmamış bir adlandırma önerisine ve uluslararası insan hakları sistemlerindeki güncel yaklaşımlardan esinlenen kapsamlı ve bütüncül bir insan hakkı iddiasına dayanmaktadır. Dolayısıyla çalışmanın ilk bölümünde kamusal alandan toplumsal yaşama, siyasal katılımdan, toplumla bütünleşmeyi gerçekleştirecek tüm yollarla katılım sağlamaya dönüşen süreçlerde ortaya konan temel prensipler ve eğilimler incelenmiştir. İkinci bölümde öncelikle toplumsal yaşama katılma hakkı içerisinde değerlendirilmeyi haklı kılacak bir takım ölçütler belirlenmiştir. 1.Bireyin aktif ve eşit bir üyesi olarak toplum yaşamını düzenleyen, yöneten, değiştiren kural ve araçlara doğrudan katılımıyla (i) veya bireyin toplumun eşit bir üyesi olmasını engelleyen sosyal, ekonomik ve kültürel koşulların bertaraf edilmesiyle (ii) ilgili olmalı; ve 2. Bireyin bireysel olarak ya da toplum karşısında toplumsal yaşamın politik, ekonomik, sosyal ve kültürel her alanında kendi fikir ve eylemlerini özgürce oluşturmasına dair güvenceler içermeli; 3. Kamusal akıl yürütmeye katkı sunacak yol ve yöntemleri işaret etmelidir. Dolayısıyla bu hak,, bireylerin toplumun tüm üyeleriyle iletişime geçerek toplum içerisinde işlerlik kazanmış tüm alanlarda birbirleriyle eşitlikçi ve eşitler arası bir ilişki kurarak varlığını sürdürebilmesi için gerekli koşulların sağlanmasıyla, bu anlamda bireyin kendi başına veya doğal yolla ya da gönüllü olarak mensubu olduğu gruplarla toplu bir şekilde özgürce katılım gösterebileceği bir toplumsal yaşam için siyasal, sosyal, ekonomik ve kültürel haklara ilişkin güvencelerin oluşturulmasıyla ilgilidir. Toplumsal yaşama katılma hakkının niteliğini, önemini, içeriğini incelemeye dönük bu çaba ve yöntemlerden sonra uluslararası denetim mekanizmalarının incelendiği üçüncü ana başlık için bu kez uluslararası insan hakları hukuku kapsamında Birleşmiş Milletler bünyesindeki koruma sistemi toplumsal yaşama katılma hakkını koruyan potansiyel denetim mekanizmaları yönünden incelenmiş, sağladıkları korumanın yeterliliği noktasında kendi içlerinde ve birbirleriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
The right to participation in social life, which is the subject of this study, is based on a naming proposal that has not been used similarly in the literature on human rights and freedoms before, and accordingly, a comprehensive and holistic human right claim inspired by current developments and approaches in the literature and international human rights systems. Therefore, the basic principles and tendencies revealed in the processes that transform from the public sphere to social life, from political participation to participation in all ways that will realize integration with the society is analysed in the first part. In the second part, primarily, a number of criteria have been determined that will justify being evaluated within the right to participation in social life. Accordingly, rights and freedoms constituting the components of the right to participation in social life should: 1. Be related to the direct participation of the individual in the rules and instruments that regulate, manage and change the social life as an active and equal member (i) or be related to eliminating the social, economic and cultural conditions that prevent the individual from being an equal member of the society (ii); and 2. contain guarantees for the individual to freely form his own ideas and actions in all areas of political, economic, social and cultural life, individually or vis-à-vis society; 3. point out ways and methods that will contribute to public debate. In short, the right to participate in social life is the right of individuals to communicate with all members of the society and to establish an egalitarian and inter-equal relationship with each other in all areas that have become functional in the society, by providing the necessary conditions for the individual to exist on his own or in a collective way with the groups to which he is a member, naturally or voluntarily. Hence, it is about establishing guarantees for political, social, economic and cultural rights for a social life in which they can freely participate. After these efforts and methods to examine the quality, importance and content of the right to participation in social life, this time, the mechanisms under United Nations system are examined, through their potential role to protect the right to participate in social life.