Sosyal medya bağımlılığı ve psikolojik belirtiler ile zaman perspektifi ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between social media addiction and psychological symptoms and time perspective
Yazar: KIVILCIM ÖZDÜRÜK
Danışman: PROF. DR. SELİM GÜNÜÇ
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siber Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çalışmada, sosyal medya bağımlılığı ve psikolojik belirtiler ile zaman perspektifi ilişkisi incelenmiştir. Zaman perspektifi teorisi ile zaman; geçmiş olumlu, geçmiş olumsuz, şimdiki kaderci, şimdiki hedonist ve gelecek alt boyutları ile incelenmiştir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini, 2022-2023 eğitim öğretim döneminde İzmir Bakırçay Üniversitesi'nde öğrenim gören çeşitli fakülte ve bölümlerden 18-26 yaş arasındaki 222 kadın 132 erkek toplamda 356 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmada katılımcılardan verileri toplarken "Kişisel Bilgi Formu", "Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği", "Kısa Semptom Envanteri" ve "Zimbardo Zaman Perspektifi Ölçeği" kullanılmıştır. Katılımcılardan toplanan verilerle, IBM SPSS 25.0 paket programında ilk olarak doğrusal regresyon analizleri yapılmış sonrasında PROCESS eklentisi ile aracılık testi yapılmıştır. İlk olarak betimleyici istatistiklere bakıldığında katılımcılardan %41'i kendinde düşük düzey sosyal medya bağımlılığı, %13,8'i yüksek düzey sosyal medya bağımlılığı algılamıştır. Aynı zamanda katılımcıların şimdi hazcı zaman perspektifi puanlarının en yüksek, şimdi kaderci zaman perspektifi puanlarının ise en düşük olduğu, psikolojik belirti olarak ise depresyon boyutundan en yüksek, somatizasyon boyutundan en düşük ortalamayı aldıkları bulgulanmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre sosyal medya bağımlılığının pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde psikolojik belirti görülme sıklığını, depresyonu, anksiyeteyi, somatizasyonu, hostiliteyi ve olumsuz benliği yordadığı bulunmuştur. Zaman perspektiflerine bakıldığında ise geçmiş olumlu zaman perspektifi negatif yönde ve geçmiş olumsuz zaman perspektifi pozitif yönde anlamlı bir şekilde psikolojik belirti görülme sıklığını, depresyon belirtilerini, anksiyete belirtilerini, somatizasyon belirtilerini, hostilite belirtilerini ve olumsuz benlik belirtilerini yordadığı ancak şimdi hazcı, şimdi kaderci ve gelecek zaman perspektiflerinin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yordamadığı bulunmuştur. Aracılık testi sonuçlarına göre psikolojik belirtilerin, geçmiş olumlu, geçmiş olumsuz, şimdi hazcı, şimdi kaderci zaman perspektifleri ile sosyal medya bağımlılığı ilişkisindeki aracı etkisi anlamlı bulunurken gelecek zaman perspektifi ile ilişkisindeki aracı etkisi anlamlı bulunamamıştır.

Abstract:
In the study, the relationship between social media addiction and psychological symptoms and time perspective was examined. Time with time perspective theory; It was examined with past positive, past negative, present fatalistic, present hedonistic and future sub-dimensions. The study was conducted with the relational screening model, one of the quantitative research methods. The sample of the study consisted of a total of 356 students, 222 women and 132 men, aged 18-26, from various faculties and departments studying at Izmir Bakırçay University in the 2022-2023 academic year. "Personal Information Form", "Social Media Addiction Scale", "Brief Symptom Inventory" and "Zimbardo Time Perspective Scale" were used to collect data from the participants in the study. With the data collected from the participants, first linear regression analyzes were performed in the IBM SPSS 25.0 package program, and then a mediation test was conducted with the PROCESS add-on. First of all, when we look at the descriptive statistics, 41% of the participants perceived low level social media addiction, and 13.8% perceived high level social media addiction. At the same time, it was found that the participants' now hedonic time perspective scores were the highest, now their fatalistic time perspective scores were the lowest, and as psychological symptoms, they had the highest average in the depression dimension and the lowest average in the somatization dimension. According to the regression analysis results, social media addiction was found to positively and significantly predict the frequency of psychological symptoms, depression, anxiety, somatization, hostility and negative self. When looking at time perspectives, past positive time perspective negatively and past negative time perspective positively significantly predicted the frequency of psychological symptoms, depression symptoms, anxiety symptoms, somatization symptoms, hostility symptoms and negative self-symptoms, but now hedonistic, now fatalistic and future tense perspectives significantly predicted the frequency of psychological symptoms, depression symptoms, anxiety symptoms, somatization symptoms, hostility symptoms and negative self-symptoms. It was found that perspectives did not predict statistically significantly. According to the mediation test results, the mediating effect of psychological symptoms in the relationship between past positive, past negative, present hedonistic, present fatalistic time perspectives and social media addiction was found to be significant, while the mediating effect in the relationship with future time perspective was not found to be significant.