Bengalce Kur'an-ı Kerim çeviri çalışmaları ve değerlendirmesi
An evaluation on the translations of the holy Qur'an in Bengali
Yazar: MIZANUR RAHMAN
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Bangladeş = Bangladesh ; Bengalce = Bengali ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Çeviri = Translation ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an-ı Kerim; Peygamber efendimize gönderilmiş insanlığın en son hidayet rehberidir. Bu rehberi okumak anlamak hayata uygulamak her Müslüman için ilahi emirdir. Aksi takdirde hem ilahi emri yerine getirmemiş olur hem de insanlar kendi hayatında, dünya idaresinde doğru bilgiden yoksun oldukları için zarara uğramış olurlar. Nasıl ki bugünkü dünyada insanlığın haline bakıldığında bu durumu daha net bir şekilde anlamış oluyoruz. O yüzden dünya ve ahirette güzel hayatı elde etmek için yaratan Allah'ın emirlerini okumak, anlamak ve uygulamaktan başka çaremiz kalmadığına bu asırdaki insanlar olarak hepimiz şahit olmuşuzdur. 
Ancak Kur'an-ı Kerim Arapça gönderilmiş bir kitap olduğu için diğer coğrafyalardaki insanların okuması ve anlamasını sağlamak için çeviri önem taşımaktadır. Konuşanların sayısına bakıldığında Bengalce dilinin dünyada önemli bir yeri olduğu aşikârdır. Kur'an-ı Kerim çevirisi diğer dillerde olduğu gibi Bengalce için de çok eskiden başlamış ve halen çeşitli yönleriyle çevirileri devam etmektedir. Bu çevirilerin birkaç tanesi kurumsal olup çoğunluğu âlimlerin şahsi çabalarıyla gerçekleştirilmektedir. Dünyanın en ünlü Arapça tefsirlerinin çoğu Bengalce 'ye çevrildi. Halihazırda Kur'an-ı Kerim'in elliden fazla Bengalce çevirisi bulunmaktadır. Ancak tüm bu çeviriler üzerinde değil Türkçe, Bengalcede bile akademik faaliyetler çok nadirdir.
Bu çalışmada Bengalce Kur`an çeviri çalışmaları değerlendirirken Bengalce'nin tarihi gelişimini, Bangladeş'in İslamlaşmasını ve Bengal tarihini, Bangladeş Medrese eğitim sistemini ve İlahiyat fakültelerini de değerlendirmiş olduk. Bengalce Kur`an çeviri çalışmaları kapsamında İngiliz sömürge zamanındaki çevirileri, Pakistan zamanındaki Kur'an çeviri çalışmalarını ve Bangladeş zamanındaki çeviri çalışmalarını zikrederek değerlendirmeye çalıştık. Sonuç olarak, Allah'ın kelamını tercüme edenlerin, tercümede ne kadar vasıflı olduklarını ve Arapçada yetkin olsalar da Bengalce dilini okuyucuya aktarmak noktasında yetersiz kaldıklarını gördük. Biz bu çalışmada ulaşabildiğimiz kadar çevirileri toplayarak hem çeviri çalışmalarını hem de çevirmenleri değerlendirmeye çalıştık. 
Anahtar Kelimeler: Bangladeş, Bengalce, Kuran, Çeviri, Çalışmalar, Değerlendirme.

Abstract:
The holy Qur'an is the last guide for humanity sent to the Prophet Hz. Mohammad (Saw). Reading this guide, understanding and applying it to own life is a divine command for every Muslim. Otherwise, he will not fulfill his divine order, and people will suffer from ignorance in their own life and world administration. Just as we look at the state of humanity in today's world, we understand this situation more clearly. That is why, as a people of the 21st century, we witnessed that we have no other way than to read, understand and apply the commands of Allah, who created a beautiful life in this world and the hereafter. 
However, the Qur'an is a book sent in Arabic, and its translation is vital to enable people in other regions to read it. Looking at the number of speakers, it is evident that the Bengali language is essential in the world. The translation of the Holy Quran started in Bengali as in other languages, and it is still being translated in various aspects. A few of these translations are institutional, and most of them are carried out by the personal efforts of scholars. Many of the world's most famous Arabic commentaries have been translated into Bengali. There are currently more than fifty Bengali translations of the Holy Quran. However, not only in Turkish but also in Bengali, academic research is scarce on all these translations.
In this study, we have evaluated the historical development of Bengali, the Islamization of Bangladesh, the history of Bengal, the Bangladesh Madrasa education system, and theology faculties as necessary while evaluating the Qur'an translation studies of Bengali. Within the scope of the Bengali Qur'an translation studies, we tried to evaluate the translations during the British colonial period, the Qur'an translation studies in the Pakistani period, and the translation studies in the Bangladesh period. In conclusion, it is necessary to evaluate how skilled the translators are to translate the Holy Qur'an and how qualified they are in terms of understanding the reader of the Bengali literature, even though their proficiency in Arabic is undeniable. In this study, we collected as many translations as possible and tried to evaluate both the translators and their translations.
Keywords: Bangladesh, Bengali, Qur'an, Translation, Studies, Evaluation.