Ameliyathanede çalışan hemşirelerin mesleki risklerinin ve sağlık sorunlarının belirlenmesi
Determining the occupational risks and health problems of nurses working in the operating room
Yazar: AYTEN AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MEVLUDE KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, ameliyathanede çalışan hemşirelerin mesleki risklerinin ve sağlık sorunlarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Ankara ili Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde yer alan Kamu, Özel ve Üniversite Hastanelerinin ameliyathanelerinde çalışan hemşireler; örneklemini ise Kasım 2014-Şubat 2015 tarihleri arasında, toplam hemşire sayısı 100 ve üzerinde olan, çalışmanın yapılmasına izin veren hastanelerin ameliyathanelerinde 6 ay ve daha uzun süredir çalışan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 133 hemşire oluşturmuştur. Veriler,  hemşirelerin tanımlayıcı özelliklerini, görev yapılan kurum bilgilerini, mesleki özelliklere yönelik verileri, hemşirelerin ameliyathanede karşılaştıkları mesleki risk ve sağlık sorunlarını içeren soru formu kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler, bağımsız iki grup T-testi ve One-way Anova varyans testi, Ki-kare ve tanımlayıcı istatistikler kullanılarak test edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler değerlendirildiğinde, hemşirelerin %94'ü ameliyathanede risklere karşı almış olduğu bireysel önlem olarak daima maske taktığını, %51,9'u ise bazen çift eldiven giydiğini ifade etmiştir. Hemşirelerin %63,2'si fiziksel risk faktörü olarak gün ışığının olmamasını, %60,2'si biyolojik risk faktörü olarak kesici, delici ve batıcı aletlerle yaralanmayı, %69,9'u kimyasal risk faktörü olarak anestezi gazları ve dezenfektanların toksik etkilerini, %72,2'si ergonomik risk faktörü olarak, uzun süre ayakta ya da aynı pozisyonda kalma ve hareketin kısıtlanmasını, %68,4'ü psikososyal risk faktörü olarak ameliyathanenin çok stresli ve izole bir ortam olmasını belirtmiştir. Hemşirelerin %85,7'si halsizlik ve yorgunluk şikâyetlerinin olduğunu belirtmiştir. Hemşirelerin %9'u çalışma koşullarının mesleki riskleri önleyecek şekilde düzenlenmesini önermektedir.  Araştırmanın sonuçları doğrultusunda ameliyathanelerin fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal koşullarının iyileştirilmesi, hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesi ve çalışma koşullarının düzenlenmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study is conducted as a descriptive to determine the occupational risks and health problems of nurses working in the operating room. The universe of the study was comprised of nurses working in the operating rooms of public, private and university hospitals located within the borders of the city of Ankara Metropolitan Municipality; the sample was composed of 133 nurses with 6 months or longer working experience in the operating rooms of the hospitals with a total number of 100 nurses or more and allowing the study to be conducted, and who volunteer to participate in the study. The data were collected by using the questionnaire which includes the descriptive characteristics of the nurses, the institutional information where they work, the data for the occupational characteristics, and the occupational risks and health problems that the nurses meet in the operating room. The obtained data were tested using independent two-group T-test and One-way ANOVA test, Chi-square and descriptive statistics. When the data obtained from the research were evaluated, 94% of the nurses stated that they always wear masks as an individual measure against risks in the operating room and 51.9% put forward that they occasionally wear double gloves. 63.2% of the nurses indicated having no sunlight as a physical risk factor while 60.2% of them considered injuries with cutting, piercing, and sharp tools as biological risk factors. On the other hand, 69.9% of the nurses stated toxic effects of anesthetic gases and disinfectants as chemical risk factors. Furthermore, 72.2% the nurses pointed out long term standing or restraint in the same position and movement as an ergonomic risk factor while 68.4% of them considered the operation being a very stressful and isolated environment as psychosocial risk factor. 85.7% of the nurses stated that they had complaints of weakness and fatigue. 9% of nurses recommend that working conditions be regulated to prevent occupational risks. In line with the results of the study, it is recommended to improve the physical, chemical, biological, ergonomic and psychosocial  conditions of the operating rooms, to organize in-service training programs and to regulate working conditions.