Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda diyetin yağ asitleri içeriğinde yapılan değişikliğin kan lipidlerine etkisi üzerine bir araştırma /
Yazar: GÜL KIZILTAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE BAYSAL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyet = Diet ; Lipidler = Lipids ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
28 ÖZET Bu araştırmada kronik böbrek yetmezliği olan ve dialize giren hastalarda diyetin yağ asitleri içeriği ile kan lipidlerinin etkileşimi incelenmiştir. Bu amaçla, yaş ortalaması 42.5±12.4 olan ve Başkent Üniversitesi Hastanesi'nde haftada en az 2 kez dialize giren 11 'i kadın, 19'u erkek toplam 30 kişi çalışmaya alınmıştır. Araştırmanın başlagıcmda her deneğin serum total lipid, total kolesterol, trigliserit, HDL ve LDL-kolesterol düzeylerine bakılmıştır. Aynı zamanda biri hafta sonuna gelmek üzere birbirini izleyen 3 günlük besin tüketimi saptanmıştır. Diyetin enerji ve tüm besin öğeleri ile çoklu doymamış, tekli doymamış, doymuş yağ asitleri içeriği de hesaplanmıştır. Hastaların kendi seçimi olan diyette ortalama enerji 1680 kkalori/gün bulunmuştur. Enerjinin %33'ü yağdan, %14'ü proteinden, geri kalan da kar bonhidratlardan sağlanmıştır. Hastaların lipid düzeyleri total lipid 632.1±100.3 mg/dl, kolesterol 162.3±37.3 mg/dl, triglise rit 102.4±36.1 mg/dl HDL-kolesterol 36.4±11.9 mg/dl, LDL- kolesterol 105.5±30.3 mg/dl olarak saptanmıştır. Hastaların biri hiperlipidemi tip IV olarak tanımlanmıştır. Daha sonra her deneğin serum lipid profiline göre diyeti ayarlanmış ve n-3 ve n- 6 yağ asit gruplarını dengelemek amacıyla 3 g/gün balık yağı diyete eklenerek 1 ay süreyle uygulanmıştır. Uygulama sonunda deneklerin kan lipidleri tekrar ölçülmüştür. Deney diyetinde besin türlerinde yapılan değişiklikler ve 3 g/gün düzeyinde balık yağının eklenmesi sonucunda, protein miktarı 50 g/güne azaltılırken ortalama enerji 2000 kkalori/güne yükseltilmiştir.29 Proteinin enerjiden gelen oranı %14'den %10'a düşürülmüştür. Aynı zamanda diyetin doymuş yağ asidinde azalma (t:2.3, p<0.05), çoklu doymamış ve tekli doymamış yağ asit düzeylerinde de artış (sırasıyla t:3.1, t:4.5; p<0.05) saptanmıştır. Diyet uygulamasından sonra deneklerin trigliserit düzeylerinde önemli derecede azalış (t:6.1;p<0.05), HDL-kolesterol düzeyinde artış (t:6.5; p<0.05) görülmüştür. Kolesterol, total lipid ve LDL kolesterol düzeylerinde azalış görülmüş ancak bu fark istatistik sel olarak önemsiz bulunmuştur (p>0.05). Hastaların genel durumlarında da belirgin iyileşme gözlenmiştir. Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda hiperlipidemi görülebilmektedir. Bu hastalar lipid profillerindeki anomililer yüzünden kalp hastalığı riski taşımaktadırlar. Bu nedenle hastalara medikal tedavileri yanısıra doymuş yağ asidi oranı düşük, doymamış yağ asidi oranı yüksek, çoklu doymamış yağ asitlerinden n-6 ve n-3 grupları dengeli diyet önerilmiştir. Su ürünleri yeterli tüketilmediği durumlarda hastaların diyetine 3 g/gün balık yağı eklemesi uygun olacaktır.

Abstract:
30 SUMMARY In this study, between fatty acids content of diet and blood lipids of patients who have chronic renal failure and take hemodialysis have been investigated. Subjects of study were 1 1 women, 19 men totally 30 patients whose mean age 42.5 ± 12.4 years and who have taken hemodialysis at least 2 times in a week in Başkent University Hospital. At the begining of the study, serum total lipid, total cholesterol, tryglicerid, HDL and LDL cholesterol concentrations of each patients were determined. At the same time 3 consecutive days food consumption were observed. Polyunsaturated, monounsaturated and saturated fatty acids as well as energy and nutrients contents of diet were calculated. Mean energy content of self-selected diets of the patients was 1680 kcal/day of which 33% of energy supplied from fats, 14% from proteins, the rest of energy supplied from carbohdrates. Serum lipids concentrations of patients at the begining were as; total lipid 632.1 ± 100.3 mg/dl, total cholesterol 162.3 ± 37.3 mg/dl, tryglicerides 102.4 ± 36.1 mg/dl, HDL - cholesterol 36.4 ± 149 mg/dl, LDL cholesterol 105.5 ± 30.3 mg/dl. Only one patient was described as tip IV hlperlipidemia. Self-selected diet of each patient according to serum lipid profile were modified and 3 g/day fishroil added to diets to balance n-3 and n-6 fatty-acids, patients were ingested this diet for a month. Energy content of modified and fish-oil supplemented diet increased to 2000 kcal while protein content decreased to 50g/day. Thus energy of diet from protein was decreased from31 14% to 10%. Saturated fatty acids content of the diet also decreased while mono and polyunsaturated fatty acids increased. After ingestion of modified diet significant decrease in tryglicerid concentration (p<0.05) and increase in HDL-cholesterol concentration were observed (p<0.05). Decrease in total cholesterol, total lipid and LDL-cholesterol concentration were observed but the differences were not statistical significant (p>0.05). General health conditions of patients were also improved after ingestion of modified and fish-oil supplemented diet. Hiperlipidemia can be observed in patients with chronic renal failure. These patients have risk of cardiovascular disease because of abnormal in lipid profiles. For this reason, besides medical therapy, appropriate diet with increased ratio of poly unsaturated and mono unsaturated to saturated fatty acids increased and balanced n-3 and n-6 fatty acids may be recommended. If patient can not consume fish which is rich in n-3 fatty acids, 3 g/day supplementation of fish-oil may be suitable.