Türkiye'de enstrüman çalan kadın caz müzisyenlerinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi
Women jazz instrumentalists in Turkey within the context of gender
Yazar: DENİZ İLBİ
Danışman: DOÇ. DR. ESRA KARAOL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı / Müzikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music
Dizin: Caz = Jazz ; Kadınlar = Women ; Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Müzikoloji = Musicology ; Müzisyenler = Musicians ; Müzisyenlik = Musicianship ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı Müzikoloji Bölümü'nde yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, Türkiye'de kadın caz müzisyenleri toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmiştir. Sosyo-müzikolojik bir yaklaşımla kuramsal çerçevesi oluşturulan araştırmanın amacı, Türkiye'de caz müziğinde aktif olan kadın müzisyenler aracılığıyla; toplumsal cinsiyet rollerinin kadınların kariyer süreçlerini nasıl etkilediği, kadın müzisyenlerin erkek egemen sektörde görünür olmak için ne gibi aşamalardan geçtikleri, kadın caz müzisyeni olmanın avantaj ve dezavantajları ile caz müziğinde kadınlara atfedilen rollerin neler olduğu gibi soruların araştırılmasıyla betimsel analiz yapmaktır. Enstrüman çalan kadın caz müzisyenlerinin nicelik bakımından azınlıkta olmaları nedeniyle, konunun kapsamı "Türkiye'de enstrüman çalan kadın caz müzisyenleri" ile sınırlandırılmış ve bu bağlamda kaynak kişi olarak seçilen isimlerle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Yapılan görüşmelerle, çalışma konusunun sınırları belirlenmiş ve feminist teoriden faydalanılarak, nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Literatür taramasında; konuyla ilgili akademik ve süreli yayınlar, sözlükler ve çeşitli medya materyallerinden yararlanılmıştır. Ayrıca, birebir görüşmelerden elde edilen ses kayıtlarının deşifreleri de referans olarak tezin önemli kısmını oluşturmuştur. Kadın müzisyenler söz konusu olduğunda, yalnızca birkaç örnekle sınırlı kalmış akademik literatüre katkı sağlamak üzere hazırlanan bu araştırmada, çalışmanın temelini oluşturan konuya geçmeden önce, caz müziğinin ve Türkiye'de cazın tarihçesinin kadınlar özelinde yazımı da denenmiş ve böylelikle Türkiye'de akademik anlamda derin bir araştırmaya rastlanmamış kadın cazcılar hakkında sistematik bir referans oluşturulmaya çalışılmıştır. Caz alanındaki statülerini incelemek üzere örnek olarak seçilen kaynak kişiler, konunun araştırılması için çıkış noktası olarak görülmüş ve görüşme çözümlemelerinden yola çıkılarak, Türkiye'de caz müziğinde toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin sebep ve sonuçları saptanmaya çalışılmıştır. Görüşmelerden edinilen çıkarımlar ve araştırma boyunca tespit edilen bulgularla, enstrüman çalan kadın caz müzisyenlerinin bilinenin ötesindeki görünürlüklerine vurgu yapılmak istenmiştir. Sonuç olarak, bu tezde, feminist yaklaşımlı müzikoloji çalışmalarına katkı sağlamak üzere, Türkiye'de enstrüman çalan kadın caz müzisyenlerinin toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesiyle güncel gözlemler ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Türkiye, Kadın, Caz, Enstrüman, Toplumsal Cinsiyet.

Abstract:
In this work prepared as a master's thesis in Istanbul University State Conservatory Musicology Department, women jazz musicians in Turkey have been examined within a gender studies context. The purpose of this research, of which its theoretical frame was formed with a socio-musicological approach, via female musicians who are active in jazz music in Turkey, is to research and form a descriptive analysis by asking questions like how gender roles affect women's careers, what steps female musicians have to go through in a sector dominated by men in order to be seen, the advantages and disadvantages of being a female jazz musician and which roles are attributed to women in jazz. Due to the fact that women jazz musicians who play instruments are a minority, the scope of the subject has been limited to "women jazz instrumentalists in Turkey", and in depth interviews were conducted with selected sources within this context. The boundaries of the research subject were determined by conducted interviews, and utilizing the feminist theory, qualitative research methods were used. Within the literature search; academic publications and periodicals, dictionaries and various media materials regarding the subject were made use of. The transcriptions obtained from the audio recordings from the one-on-one interviews have also formed an important part of the thesis as reference. With this research, which was prepared to supplement the academic literature that is limited to only a few examples when it comes to women musicians, an attempt at writing the history of jazz and jazz in Turkey specific to women was made before setting the basis of the research, therefore an effort was made at forming a systematic reference about female jazz musicians that was previously not found in a thorough academic research before in Turkey. The people selected for the examination of their status in the field of jazz were seen as a starting point for the research of the subject, and following the transcription of their interviews, an attempt was made to determine the causes and conclusions of gender inequalities within jazz music in Turkey. Using the implications and the results gathered during the research, there was an intention to place an emphasis on the recognition of women jazz instrumentalists beyond what's known. In conclusion, in this thesis, in order to provide support to studies of musicology with a feminist approach, up to date observations were made with the examination of women jazz instrumentalists in Turkey within a gender context.

Keywords: Turkey, Women, Jazz, Instrument, Gender.