Finansal piyasalarda ekonomik sorunların çözümünde oyun kuramı ile bir uygulama /
Yazar: SİBEL DUMAN
Danışman: PROF. DR. NİHAT BOZDOĞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik sorunlar = Economic problems ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Oyun teorisi = Game theory

Özet:
Birden çok sayıda karar vericinin karar sistemi içinde birbirleriyle etkileşimli bir biçimde bulunduğu oyun kuramı, oyuncuların rekabetlerine göre karar aldıkları durumları inceleyen etkin bir yöntemdir. Bu yöntemde, karar vericiler birbirleriyle çelişki içinde olduğu gibi kendi menfaatleri doğrultusunda anlaşmalı olarak da karar alabilir. Oyun kuramını diğer yöntemlerden ayıran en önemli özelliği, diğer yöntemlerin bir çoğunda tek bir karar vericinin istekleri göz önüne alınırken, oyunlarda birden dazla sayıda karar vericinin karmaşık faydalarının rekabetinin incelenmesidir. Bu durum, oyunların yöneylem araştırmasında önemli bir yer almasını sağlar. Bu çalışmada, öncelikle ülke ekonomisinde tanımlanan sektörlerin birbirine karşı performansları değerlendirilmiş ve ikinci aşamada sektörlerden seçilen hisse senetlerinin performans değerlendirmeleri yapılmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla uygulamada incelenen model, portföy oluşturma amacından ziyade yatırımcının isteğine yönelik, sektörlerin rekabetinin incelenmesine dayanır. Bu amaçla, çalışmanın ilk aşamasında İMKB' de portföy performansının ölçümünde etkin bir araç olarak kullanılan dört ayrı sektör endeksleri alınarak iki-kişili sıfır toplamlı oyun kuramı yaklaşımı ile borsanın sektörel analizi yapılmış, daha sonra ikinci aşamada aynı çerçevede bu sektörlerden işlem hacmi, işlem miktarı ve sözleşme sayısı kriterlerine göre seçilen 30 adet hisse senedinin durumu 2003 yılı için aylık olarak incelenmiştir.

Abstract:
Game theory, in which two or more decision - makers interacts with one an other in a system of decisions, provides an efficient approach investigating the situations that every player make a decision in competitive framework. In game theoretical approach, decision- makers are in conflict with one another. On the other hand, the players can cooperate between themselves for their self-interests. The most important and distinct feature of game theory, seperating this approach from others, is that in many other approaches the benefits of only one decision maker is taken into account whereas game theory deals with the competition of complicated benefits concerning two or more decision - makers. Therefore, the game theoretical approach constitute a substantial part of operations research. Firstly, this study evaluate the relative performances of economic sectors (defined in the Turkish economy) against each other. In the second stage, this paper attempted to assess the performances of certain stocks selected from these sectors. Thus, the model examined in practice does not intend to form a portfolio but it is based on the investigation of competition of sectors concerning the preferences of the investor. To this end, at the first stage four different sector indexes, an efficient instrument used for measuring the portfolio performance in Istanbul Stock Exchange (ISE), are employed to make a sector analysis of ISE within the framework of two-person, zero-sum game theoretical approach. In the final stage, the performances of 30 stocks, selected from these sectors according to the criteria of transaction volume, transaction amount and the number of contracts, were analyzed in a monthly basis for 2003 within the same analytical framework.