Okul öncesi dönem çocuklarının ekolojik ayak izi farkındalıkları ile anne baba ve öğretmenlerinin doğaya bağlılıklarının incelenmesi
The investigation of preschoolers' awareness of ecological footprint and parental connection to nature
Yazar: AYSEL KOZAKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ AKŞİN YAVUZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Doğa = Nature ; Ebeveynler = Parents ; Ekolojik ayak izi = Ecological footprint ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevresel bağlılık = Environmental commitment ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen bağlılığı = Teacher loyalty

Özet:
Araştırmanın amacı okul öncesi eğitime devam eden çocukların ekolojik ayak
izi farkındalıkları ile anne baba ve öğretmenlerinin doğaya bağlılıkları arasındaki
ilişkinin incelenmesidir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde
tasarlanan araştırmanın çalışma grubunu Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Edirne il
merkezinde bulunan, 8 okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocuklar, aileleri ve
öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmaya toplam 27 öğretmen, yaşları 60-72 ay
arasında değişen 256 çocuk (137 kız, 119 erkek) ve anne babaları katılmıştır.
Araştırmada Güngör ve Cevher Kalburan (2018) tarafından geliştirilen Ekolojik Ayak
İzi Farkındalık Ölçeği, Mayer ve Frantz (2004) tarafından geliştirilmiş Türkçe'ye
Bektaş, Kural ve Orçan (2014) tarafından uyarlanan Doğaya Bağlılık Ölçeği ile
demografik bilgi formları kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan çocukların ekolojik ayak izi farkındalıklarının grup içi
yapılan hesaplamalara göre orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Çocukların ekolojik
ayak izi farkındalıkları cinsiyete, okul türüne, anne-babanın yaşına, kardeş sayısına,
aileler tarafından algılanan gelir düzeyine göre değişim göstermezken; anne-babaların
eğitim durumu ile okul öncesi eğitime devam etme sürelerine göre farklılık
göstermektedir. Çocukların eğitime devam etme süreleri arttıkça ve anne-babalarının
eğitim düzeyleri yükseldikçe çocukların ekolojik ayak izi farkındalıklarının da arttığı
tespit edilmiştir.
Katılımcı anne-babalarının genel anlamda doğaya bağlılıkları ve doğa ile
bütünleşmeleri grup içi yapılan hesaplamalara göre orta düzeydeyken; kendilerini
doğanın bir parçası olarak görme durumları yüksek düzeydedir. Öğretmenlerin ise
grup içi puanlarına göre yüksek düzeyde doğaya bağlı, doğayla bütünleşmiş ve
kendilerini doğanın bir parçası olarak gördükleri sonucuna ulaşılmıştır.
Araştırmanın amacı doğrultusunda yapılan incelemede; anne babaların
doğaya bağlılıkları arttıkça çocukların ekolojik ayak izi farkındalıklarının arttığı
belirlenmiştir. Ancak öğretmenlerin doğaya bağlılıklarındaki artış çocukların ekolojik
ayak izi farkındalıklarında bir artışı sağlamamaktadır. Sonuçlar ilgili literatür ışığında
tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to investigate preschoolers' awareness of
ecological footprint and its relation to parental connection to nature. A causalcomparative
and correlational research design was employed. The data was collected
from 8 state-funded and private preschools in Edirne City Center. A total of 27
teachers, 256 children (aged 60-72-month-old; 137 girls, 119 boys) and their parents
participated in the study. Ecological Footprint Awareness Scale for Children (Güngör
and Cevher-Kalburan, 2018), The Connectedness to Nature Scale (Mayer and Frantz,
2004), which was adapted to Turkish by Bektaş, Kural, and Orçan (2014) and a
demographic information form were used for the data collection.
The results showed that the participating preschoolers had a moderate level
of ecological footprint awareness. Children's ecological footprint awareness did not
differ by gender, type of school, maternal/paternal age, the number of siblings, and the
perceived socioeconomic status. However, children's ecological footprint awareness
differed by maternal and paternal educational background and the previous preschool
attendance. A positive association was found between children's previous preschool
attendance, maternal and paternal educational background, and children's awareness
of ecological footprint.
The results also revealed that the participating mothers and fathers were
moderately connected to and integrated with nature whereas most of the parents
reported that they saw themselves as a part of nature. The teachers, on the other hand,
were highly connected to and integrated with nature while most of them felt they had
a strong bond with nature.
Although there was a positive correlation between parental connectedness to
nature and preschoolers' awareness of ecological footprint, that was not the case with
teachers' connectedness to nature and preschoolers' ecological footprint awareness.
The significance and limitations of the results are discussed with reference to the
related literature.