Yâsîn Sûresi bağlamında Mushaf Kitâbetinde Yâkūt Müsta'sımî, Şeyh Hamdullah, Şükrullah Halîfe ve Hâfız Osman
In the context of Surat Yasin in the Mushaf inscription Yaqut al-Musta'simi, Sheykh Hamdullah, Shukrullah Khalifa and Hafiz Uthman
Yazar: TUBA SU
Danışman: PROF. DR. MEHMET HÜSREV SUBAŞI
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Geleneksel Türk Sanatları Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Hafız Osman Efendi = Hafız Osman Efendi ; Hüsn-i hat = Hüsn-i hat ; Kitabet = Kitabet ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Nesih = Abrogation ; Nesih hattı = Naskh calligraphy ; Yakut el-Musta`sımi = Yakut el-Musta`sımi ; Yazı sanatı = Calligraphy ; Şeyh Hamdullah = Sheikh Hamdullah ; Şükrullah Halife = Shukrullah Khalifa

Özet:
Osmanlı dönemi Mushaf kitabetinde nesih hattının gelişim sürecini takip
edebilmek ve anlayabilmek için Osmanlı öncesinden Yâkūt el-Müsta'sımî ve
Osmanlı döneminde Şeyh Hamdullah ile önde gelen talebesi Şükrullah Halîfe'nin ve
bir de ondan yaklaşık bir buçuk asır sonra gelen Hâfız Osman Efendi'nin hatlarını
Yasin Sûresi bağlamında karşılaştırmak suretiyle bir takım tesbit ve
değerlendirmelerde bulunmak, bu dört hattatın nesih yazısına getirdiği güzelliklerin
anlaşılması açısından önemlidir.
Bu mukayese, Yâkūt el-Müsta'sımî'nin h. 690 (m. 1291), Şeyh Hamdullah'ın
h. 914 (m. 1508), Şükrullah Halîfe'nin h. 899 (m. 1494) ve Hâfız Osman'ın h. 1094
(m. 1683) tarihlerinde istinsâh ettikleri Mushaf nüshalarındaki Yâsîn sûrelerinin
sayfa düzeni, harf ve kelimelerin satıra akış açısı ve harf bünyeleri açısından
kıyaslanması suretiyle gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada uygulanan metodla XIII ile XVII. yüzyıl arasında yaşamış ve
eser vermiş dört hattat arasındaki üslûb ve şive farklılıkları tesbit edilebilmekte ve
böylece söz konusu süre zarfında Osmanlı nesih hattatlığındaki gelişim süreci
izlenebilmekte ve süreç sonunda gelinen noktanın daha sağlıklı anlaşılması mümkün
olabilmektedir.

Abstract:
In order to follow and understand the development process of the naskh line
in the Mushaf inscription of the Ottoman period, Yaqut al-Musta'simi from before
the Ottoman Empire and during the Ottoman period, Sheykh Hamdullah and his
leading student Shukrullah Khalifa, and Hafiz Uthman who came about a century
and a half after him, by comparing them in the context of Surat Yasin also it is
important to make some determinations and evaluations in order to understand the
beauties that these four calligraphers brought to the naskh script.
This comparison is based on Yaqut al-Musta'simi's mushaf dated 1291 AD,
Sheykh Hamdullah's mushaf dated 1508 AD, Shukrullah Khalifa's mushaf dated
1494 AD and Hafiz Osman's mushaf dated 1683 AD were carried out by comparing
of the surats Yasin in terms of page layout, the angle of flow of letters and words to
the line, and letter structures.
With the method applied in the study; The style and dialect differences
between the four calligraphers who lived and gave worked between the 19th and 16th
centuries can be determined, and thus the development process of Ottoman naskh
calligraphy can be followed and at the end of the process the point reached can be
better understood.