hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
"Atıktan enerji" kapsamında hidrojen ve metan üretimi: Tufalden metal geri dönüşümüne yenilikçi bir yaklaşım
Hydrogen and methane production within the concept of "waste-to- energy": An innovative approach to metal recycling from mill scale
Yazar: CEMRE BELİT ÇOBANOĞLU KAYIKCI
Danışman: PROF. DR. ATAKAN ÖNGEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MELEK CUMBUL ALTAY
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada, ömrünü tamamlamış lastik (ÖTL), plastik ve kağıt endüstrisi proses atıklarının pirolizi ile hidrojen ve metan açısından zengin gaz ürün elde edilerek atıktan enerji kavramına yeni bir yaklaşım sağlanması amaçlanmış ve bu gaz ürünün demir-çelik sektöründe üretim faaliyetleri sonucu yüksek miktarlarda oluşan tufal (demir oksit tabakası) atığından metalik demirin geri dönüşümünün sağlanması amacıyla alternatif olarak değerlendirilmesi araştırılmıştır. Çalışma kapsamında, yatay ve düşey akışlı olmak üzere iki adet reaktör tipi ile çalışılmış, oluşan gaz ürünlerin enerji içeriği hesaplanmış ve tufalin indirgenme çalışmaları yürütülmüştür. İndirgenme reaksiyonlarında H2 ve CH4 gazları yüksek etkinliğe sahip olup, yatay akışlı reaktörde yürütülen ve piroliz basamağında elde edilen gaz ürünlerin toplam H2 (%44) ve CH4 (%20) içerikleri maksimum %64 olarak tespit edilmiş ve gaz ürünlerin kalorifik değeri maksimum 4079 kcal/m3 olarak hesaplanmıştır. Yatay akışlı reaktörün düşey akışlı reaktöre kıyasla daha verimli sonuçlar sağladığı belirlenmiştir. Araştırmalar sonucunda, yatay akışlı reaktör ile tufalin tamamen metalik demire geri dönüşümü sağlanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to provide a new approach to the concept of waste-to-energy by obtaining gaseous products rich in hydrogen and methane by pyrolysis of end-of-life tire (ELT), plastic and paper industry process wastes, and to reduce the mill scale formed in high amounts as a result of the production activities of this gas product in the iron and steel industry. In order to recycle metallic iron from waste (iron oxide layer), its evaluation as an alternative has been investigated. Within the scope of the study, two reactor types, horizontal and vertical flow, were studied, the energy content of the gas products formed was calculated and scale reduction studies were carried out. H2 and CH4 gases have high efficiency in reduction reactions, and the total H2 (%44) and CH4 (%20) contents of the gas products obtained in the pyrolysis step carried out in the horizontal flow reactor were determined as maximum 64% and the calorific value was calculated as maximum 4079 kcal/m3. It has been determined that the horizontal flow reactor provides more efficient results compared to the vertical flow reactor. As a result of the research, the complete recycling of mill scale into metallic iron was achieved with the horizontal flow reactor.
Korozyon önleyici boya sistemlerinde farklı MOF tiplerinin performansının incelenmesi
Examining the performance of different MOF types in anti-corrosion paint systems
Yazar: SABRİ KAĞAN SIRT
Danışman: PROF. DR. SERKAN EMİK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kimyasal Teknolojiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry ; Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, korozyon direncini artırmak için metal organik kafes yapıların (MOF''ar) sentezi ve epoksi reçine esaslı kaplama sistemine katılarak ardından ürünlerin karakterizasyonu ele alınmıştır. Korozyon, metallerde doğal olarak meydana gelen bir süreç olup, sanayi alanında büyük ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Bu nedenle, etkili koruyucu kaplama sistemlerinin geliştirilmesi gerekmektedir. Çalışmanın birinci aşamasında, çeşitli Zn veya Zr metalleri içeren MOF'lar sentezlenmiş ve bu MOF'ların kimyasal yapıları ve termal kararlılıkları incelenmiştir. İkinci aşamada, sentezlenen MOF'lar epoksi reçine matrisine eklenmiş ve bu kompozit kaplama sistemlerinin, yapışma dayanımı, korozyon direnci ve suya karşı yüzey özellikleri araştırılmıştır. MOF'ların kaplama içindeki dispersiyonu, kaplama filminin yapısal bütünlüğüne ve korozyon direncine etkileri değerlendirilmiştir. Bu çalışma, korozyonu önleyici kaplama sistemlerinin geliştirilmesi için MOF'ların potansiyelini ve epoksi reçine matrisi içindeki uygulama olanaklarını göstermektedir.

Abstract:
In this thesis study, the synthesis of metal-organic framework (MOF) to enhance corrosion resistance and their incorporation into epoxy resin-based coating systems were examined. Corrosion is a natural process in metals that causes significant economic losses in industries. Therefore, developing effective protective coating systems is essential. The first step of the study involved synthesizing various MOFs containing zinc (Zn) or zirconium (Zr) metals, and examining their chemical structures and thermal stability. In the second step, the synthesized MOFs were integrated into epoxy resin matrices, and the composite coating systems were evaluated for adhesion strength, corrosion resistance, and surface properties against water. The dispersion of MOFs within the coating, and their impact on the structural integrity and corrosion resistance of the coating film, were assessed. This study demonstrates the potential of MOFs for developing corrosion-resistant coating systems and their applicability within epoxy resin matrices.
Autosar tabanlı uygulamalarda mikrodenetleyici donanım gereksinimlerinin belirlenmesi için bir model geliştirilmesi
Developing a model to determine microcontroller hardware requirements in autosar based applications
Yazar: İBRAHİM YEŞİLÇİMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RANA ORTAÇ KABAOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Elektrik Elektronik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering

Özet:
Günümüzdeki otomotivlerde, iş makinalarında ve diğer araçlarda Elektronik Kontrol Üniteleri (ECU) kullanılmaktadır. Araçlarda farklı görevler için farklı donanıma sahip ECU'lar kullanılmaktadır. ECU'ların bu görevlerine göre çeşitli mikrodenetleyiciler kullanılmaktadır. Bu ECU'ların çoğunda AUTOSAR yazılım mimarisi kullanılmaktadır. Bir araçta yüzden fazla ECU kullanılabilir. Bu durum beraberinde yazılım ve donanım karmaşıklığı getirmektedir. Bu tez kapsamında araçlarda kullanılan ECU'ların görevlerine, sistem gereksinimlerine ve kullanılan AUTOSAR yazılım komponentlerine göre mikrodenetleyici donanım gereksinimlerini belirleyen bir modelin geliştirilmesi anlatılmaktadır.

Abstract:
ECUs are used in in today's automobiles, heavy duty vehicles and other vehicles. ECUs with different hardware are used for different functions in vehicles. Various types of microcontrollers are used according to these functions of ECUs. AUTOSAR software architecture is used in most of these ECUs. More than a hundred ECUs can be used in a vehicle. This situation brings software and hardware complexity. Within the scope of this thesis, developing a model which determines microcontroller hardware requirements according to functions of ECUs are used in vehicles, system requirements and used AUTOSAR software components is explained.
Çocuklarda apendektomi pansumanı sırasında sanal gerçeklik uygulamasının ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
The effect of virtual reality glasses on pain and anxiety during appendectomy dressing in children
Yazar: NURBANU YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. SEDA ÇAĞLAR
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Cerrahisi = Pediatric Surgery ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akut ağrı = Acute pain ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing

Özet:
Araştırma, apendektomi ameliyatı geçirmiş olan 7-10 yaş aralığındaki çocukların ameliyat yeri yara pansumanı sırasında kullanılan sanal gerçeklik gözlüğü ile video izletme uygulamasının ağrı ve anksiyete üzerine etkisini belirlemek amacı ile randomize kontrollü deneysel tasarım tipinde gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklem grubunu İstanbul Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Cerrahi servisinde Mart 2024-Haziran 2024 tarihleri arasında apendektomi operasyonu olan 72 çocuk (Sanal gerçeklik grubu= 36; Kontrol grubu=36) oluşturdu. Verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Wong Baker Yüzler Ağrı Ölçeği-Wong-Baker FACES® Pain Rating Scale" ve "Çocuk Anksiyete Skalası-Durumluluk Ölçeği-Children's Anxiety Meter-State (CAM-S)" kullanıldı. Araştırmaya dahil edilen çocukların ve ebeveynlerinin tanıtıcı özellikleri gruplar arasında benzerdi (p>0.05). Çocukların pansuman öncesi ağrı ve anksiyete puan ortalamaları gruplar arasında benzerdi (p>0.05).  Pansuman sırasında ve sonrasında sanal gerçeklik gözlüğü ile video izletilen çocukların ağrı ve anksiyete puan ortalamaları kontrol grubundaki çocuklardan daha düşüktü (p<0,01). Sonuç olarak; apendektomi pansumanı sırasında sanal gerçeklik gözlüğü uygulamasının çocukların yaşadığı ağrı ve anksiyetenin azaltılmasında etkili olduğu belirlendi

Abstract:
The study was carried out in a randomised controlled experimental design to determine the effect of virtual reality glasses on pain and anxiety during appendectomy dressing in children. The sample group of the study consisted of 72 children (Virtual reality group=36; Control group= 36) who underwent appendectomy between March 2024 and June 2024 in the Pediatric Surgery Service of İstanbul Başakşehir Çam and Sakura City Hospital. "Introductory Information Form", "Wong Baker FACES® Pain Rating Scale" and "Children's Anxiety Scale-State Scale-CAM-S" were used to collect data. The descriptive characteristics of the children and their parents included in the study were similar between the groups (p>0.05). Pain and anxiety scores of the children before dressing were similar between the groups (p>0.05). It was determined that the children who used virtual reality glasses during and after dressing had lower pain and anxiety score averages than the children in the control group (p<0.01). As a result; It was determined that the use of virtual reality glasses during appendectomy dressing was effective in reducing pain and anxiety in children.
Pozitif psikolojik sermayenin işe tutkunluğa etkisi
The effect of positive psychological capital on work
Yazar: BUSE DENİZ
Danışman: PROF. DR. ELİFE KILIÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeylerinin işe tutkunluklarına olan etkisini incelemektir. Araştırmanın evreni 2022–2023 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Avrupa yakasında yer alan Esenyurt, Bağcılar, Arnavutköy, Sultangazi, Gaziosmanpaşa ilçelerinde, İstanbul İl Milli Eğitim bünyesindeki resmi ortaokullarda görev yapan 8446 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma örneklemi ise rastlantısal örnekleme yöntemiyle ulaşılan 407 öğretmenden oluşturmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Pozitif Psikolojik Sermaye Ölçeği" ve "İşe Tutkunluk Ölçeği" ile toplanmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeyleri genel olarak yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin işe tutkunluk düzeyleri incelendiğinde ise yüksek ve yükseğe yakın sonuçlar tespit edilmiştir. Pozitif psikolojik sermaye ile işe tutkunluk genelinde orta düzeyde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Aynı zamanda pozitif psikolojik sermayenin iyimserlik ve umut alt boyutlarının işe tutkunluğu yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre öğretmenlerin pozitif psikolojik sermaye düzeylerini artırmaya yönelik çalışmalar desteklenmelidir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of teachers positive psychological capital levels on their work engagement. The population of the research consists of 8446 teachers working in official secondary schools within the Provincial National Education in Esenyurt, Bağcılar, Arnavutköy, Sultangazi, Gaziosmanpaşa districts on the European side of Istanbul in the 2022-2023 academic year. The research sample consists of 407 teachers reached by random sampling method. For these purposes, correlational survey model was used in this study. Data were collected with the "Personal Information Form", "Positive Psychological Capital Scale" and "Work Engagement Scale". 
According to the research results, teachers positive psychological capital levels were generally found to be high. When teachers' job engagement levels were examined, high and near-high results were determined. A moderately positive and statistically significant relationship was detected between positive psychological capital and work engagement. At the same time, it was concluded that the optimism and hope sub-dimensions of positive psychological capital predict work engagement. According to this result, studies aimed at increasing the positive psychological capital levels of teachers should be supported.
Ergenlerde risk almanın içsel kaynaklarının duygu düzenleme ve öznel iyi oluş ile arasındaki ilişkinin incelenmesi
İnvestigation of the relationship between motives of risk taking, emotion regulation and subjective well-being in adolescents
Yazar: ZEYNEP SARE TÜZGEN KONYALI
Danışman: DOÇ. DR. ÇARE SERTELİN MERCAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı; ergenlerde risk almanın içsel kaynaklarının duygu düzenleme ve öznel iyi oluş alt boyutları tarafından yordanma durumunun incelenmesidir. İlişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilen araştırmanın katılımcı grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim döneminde 9., 10. ve 11. Sınıfta okuyan 14-18 yaş aralığında 291'i kız, 308'i erkek olmak üzere toplam 605 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla "Ergenlerde Risk Almanın İçsel Kaynakları Ölçeği", "Ergenler için Duygu Düzenleme Ölçeği", "Ergen Öznel İyi Oluş Ölçeği" ve "Demografik Kayıt Formu" kullanılmıştır. Toplanan veriler okullarda kalem-kağıt testi olarak yüz yüze yapılmıştır. Verilerin analizi sırasında bağımsız örneklemler t-testi, basit ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. 
Risk almanın içsel kaynaklarının cinsiyet ve sosyoekonomik durum değişkenlerine göre farklılaştığı tespit edilmiştir.
Cinsiyet, içsel işlevsel duygu düzenleme ve dışsal işlevsel olmayan duygu düzenleme değişkenlerinin, risk almanın sorumsuz davranış kaynağını anlamlı bir şekilde yordadığı ve bu değişkenlerin toplam varyansın %22'sini açıkladığı görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to examine the prediction of the motives of risk-taking by the sub-dimensions of emotion regulation and subjective well-being. The participant group of the study, conducted with the relational survey model, consists of a total of 605 high school students, including 291 girls and 308 boys, aged 14-18, studying in 9th, 10th, and 11th grades during the 2023-2024 academic year. To collect data, the "Motives of Risk-Taking Scale for Adolescents,", "Emotion Regulation Scale for Adolescents,", "Subjective Well-Being Scale for Adolescents," and "Demographic Information Form" were used, and the data were collected through face-to-face pen-and-paper tests in schools. During the analysis of the data, independent samples t-test, simple and hierarchical regression analysis were used. It was found that the motives of risk-taking differ according to gender and socioeconomic status variables. It was observed that gender, internal functional emotion regulation, and external dysfunctional emotion regulation variables significantly predicted the irresponsible behavior motive of risk-taking, accounting for 22% of the total variance of these variables.
Anestezi sonrası uyandırılma sırasında ortam gürültüsünün postoperatif ajitasyona etkisi
The effect of environmental noise during post-anesthesia emergence on postoperative agitation
Yazar: ONUR KÖKÇÜ
Danışman: PROF. DR. YALIM DİKMEN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Burun ameliyatları sonrası uyanma aşamasında ortam gürültüsünün postoperatif ajitasyon, ağrı, bulantı, hastanın vital değerleri ve uyanma süreleri üzerine etkisini gözlemlemeyi amaçladık.
Çalışmaya elektif şartlarda ASA sınıfı I-II olan 18-50 yaş arası 80 hasta 2 gruba ayrılarak alınmıştır (Grup S ses azaltma uygulanan ve Grup G ses azaltma uygulanmayan). Hastaların belirli zamanlarda vital değerleri, ajitasyon skorları, ağrı ve bulantı değerlendirmeleri operasyon süresi, uyanma süreleri gruplar arasında karşılaştırılmıştır.
Veriler incelendiğinde Grup S'de anlamlı derecede daha az ajitasyon görülmüş ve ağrıları daha az olmuştur. Grup S'nin uyanma aşamasında hemodinamik verileri bazal değerlerine daha yakındır.
Ses azaltma yöntemleri hastalarda ajitasyonu azaltmış, ağrıyı ve analjezik ilaç ihtiyacını olasılıkla azaltmıştır. Ayrıca ses azaltma hastalarda uyanma aşamasında ve sonrasında normale daha yakın vital değerler sağlanmıştır.

Abstract:
We aimed to observe the effect of reducing ambient noise during the awakening phase after nasal surgeries on postoperative agitation, pain, nausea, patients' vital signs, and awakening times.
Eighty patients aged 18-50 years, classified as ASA I-II and undergoing elective surgery, were divided into two groups (Group S with noise reduction and Group G without noise reduction). The patients' vital signs, agitation scores, pain, and nausea assessments were compared between the groups at specific times, as well as the operation duration and awakening times.
The data showed significantly less agitation and pain in the Group S. The hemodynamic values of the Group S during the awakening phase were closer to their baseline values.
Noise reduction methods reduced agitation, pain, and opioid requirements in patients. Additionally, noise reduction provided more stable vital signs during and after the awakening phase.
Artistik buz patenindeki axel ve salchow atlayışlarının biyomekanik analizi
Biomechanical comparison of axel and salchow jumps in figure skating
Yazar: SİNEM BERİL SERTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER CAN GÖKSU ; DOÇ. DR. ORKUN AKKOÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı / Hareket ve Antrenman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Biyomekanik = Biomechanics ; Biyomekanik analiz = Biomechanical analysis ; Biyomekanik modelleme = Biomechanical modelling ; Buz pateni = Ice skating

Özet:
Çalışma, artistik buz patenindeki Axel ve Salchow atlayışlarının fiziksel parametrelerinin başarımlar ile ilişkilerini incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda Xsens Awinda ataletsel ölçüm sistemi ile 7 adet katılımcının atlayış verileri toplanmıştır. Toplanan veriler Python dili kullanılarak araştırmacı tarafından bu araştırmaya özgü geliştirilen bir program ile analiz edilmiştir. Literatürden yararlanılarak derlenen parametrelerin yanı sıra çalışmaya özgü geliştirilen; başarım tanımı ile bulunan başarım durumu, kalça dönüş açısı ile hesaplanan tur sayısı, maksimum vücut kütle merkezi (VKM) yüksekliği, VKM yatay yer değişimi, omuz doğrultusu, en hızlı dönüş anı, en hızlı dönüş anındaki eğiklik açısı ve iniş anındaki eğiklik açısı tartışılmıştır. Uçuş sürelerinin, ortalama dönüş hızlarının, kalkış açılarının, kapanma hız katsayılarının ve kapanma yoğunluk katsayılarının literatürle uyumlu olduğu gözlemlenmiştir. VKM yatay yer değişiminin ise literatürle uyuşmadığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
The study inspects relations between success of Axel and Salchow jumps in figure skating and their physical parameters. To this end, jump data of 7 participants were collected using Xsens Awinda inertial measurement system. Collected data were analyzed via a program developed specifically for this research by the researcher using Python programming language. Alongside parameters compiled by utilizing the literature; state of success calculated using our definition of success, number of revolutions calculated using hip rotation angle, maximum center of mass (CoM) height, CoM horizontal displacement, shoulder direction, moment of fastest rotation, tilt angle at moment of fastest rotation, and tilt angle at landing, which were developed specific for this study, were discussed. Flight time, average rotational speed, takeoff angle, grouping speed coefficient, and grouping density coefficient were observed to be compatible with literature. In contrast, horizontal displacement of CoM was incompatible.
Ağ güvenliği yönetimi için akıllı ajanlar teknolojisi kullanılarak saldırı tespitine yönelik yeni bir yaklaşım
A novel approach for intrusion detection using intelligent agents technology for network security management
Yazar: HAKAN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED ALİ AYDIN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Siberuzay = Cyberspace

Özet:
Bilgisayar ağ güvenliği için siber saldırıların tespit edilmesi ve önlenmesi hayati öneme haizdir. Bununla birlikte günümüzde siber saldırılar, geleneksel saldırı tespit sistemleri (IDS) ile önlenemeyecek kadar hızlı, karmaşık, Yapay Zekâ (YZ) destekli ve hatta otonom olarak gerçekleşebilmektedir. Bu nedenle otomatik akıl yürütebilen otonom IDS'lere ihtiyaç vardır. Bu bağlamda, akıllı ajan teknolojilerinden ağ güvenliği yönetiminde yararlanılması en umut verici yaklaşımlardan birisidir. Bu tez çalışmasında, ağ güvenliği yönetimi için akıllı ajan teknolojilerini kullanarak siber saldırı tespitine yönelik yenilikçi bir yaklaşım önerilmiştir. Çalışmada, dört aşamalı geliştirme yöntemiyle çeşitli özgün ajan tabanlı saldırı tespit modelleri geliştirilmiş, bu modellerin performans değerleri hesaplanarak yöntem türü ve model özellikleri, performans ölçütleri ve de karmaşıklık değerleri açısından karşılaştırılmış ve böylelikle her bir model analiz edilmiştir. Bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlar, araştırmanın dördüncü ve son aşamasında önerilen Derin Q-Ağları (DQN) tabanlı özgün modelin (DQN-IoT) diğer önerilen özgün ajan tabanlı siber saldırı tespit modellerine kıyasla daha ön plana çıktığını ortaya koymaktadır.

Abstract:
Detecting and preventing cyber attacks is of vital importance for computer network security. However, today's cyber attacks can occur so fast, complex, AI-supported, and even capable of being autonomous that they cannot be prevented by traditional Intrusion Detection Systems (IDS). Therefore, there is a need for autonomous IDSs that can perform automated reasoning. In this context, leveraging intelligent agent technologies for network security management is one of the most promising approaches. This thesis proposes an innovative approach to cyber attack detection using intelligent agent technologies for network security management. The study developed various unique agent-based attack detection models through a four-phase development method. The performance metrics of these models were calculated, and the methods, model features, performance criteria, and complexity values were compared, thereby analyzing each model. The results of this thesis indicate that the novel Deep Q-Networks (DQN)-based model (DQN-IoT) proposed in the fourth and final phase of the research stands out compared to other proposed unique agent-based cyber attack detection models.