Dilin işlevselliği yaklaşımına göre hazırlanmış Türkçe öğretimi programının temel dil becerilerinin kazanılmasına etkisi
The effects of functional approach in teaching Turkish language on students language ability
Yazar: MEHMET BAHADDİN ACAT
Danışman: PROF.DR. ÖZCAN DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Dil becerileri = Language skills ; Dil öğretimi = Language teaching ; Eğitim programları = Education programs ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
ÖZET Bu araştırmada, dilin işlevselliği yaklaşımıyla hazırlanan İlköğretim 4. Sınıf Türkçe Öğretimi Programının, öğrencilerin dilin dinleme, konuşma, okuma, yazma, becerileriyle ilgili davranışları kazanma düzeyine ve dile karşı tutumlarına etkisi incelenmiştir. Araştırmada deneysel araştırma yönteminin kontrol gruplu ön test - son test deseni kullanılmıştır. Araştırma, Şeker İlköğretim Okulu 4. Sınıflarından seçilen, öğretmen, yaş, cinsiyet, bilişsel ve duyuşsal hazır bulunuşluk değişkenleri açısından birbirine denk iki grup üzerinde yürütülmüştür. Kontrol grubunda geleneksel öğretim sürdürülmüştür. Deney grubunda ise öğretim, dilin işlevselliği yaklaşımına göre hazırlanan Türkçe öğretim programı, öğrenci kitabı ve ders araç-gereçleriyle bu yaklaşımın öngördüğü ilkeler çerçevesinde düzenlenen sınıf ortamında yürütülmüştür. Araştırma sürecinin başlangıcında deney ve kontrol gruplarına hazırlanan çoktan seçmeli testler, gözlem formları, tutum ölçeği uygulanarak ön testler yapılmıştır. Aynı testler, gözlem formları ve tutum ölçeği araştırma sonunda gruplara son test olarak uygulanmış; ön test son testler arasındaki farklarla öğrencilerin erişleri bulunmuştur. Araştırmanın verileri, yapılan bu ön test ve son testlerden elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: 1. Dilin işlevselliği yaklaşımıyla eğitim gören grubun öyküleme ve betimleme işlevine dayalı dinleme ve dinlediğini anlama beceri erişisi, geleneksel anlayışla eğitim gören grubun erişisinden anlamlı derecede yüksektir. 2. Dilin işlevselliği yaklaşımıyla eğitim gören grubun öyküleme ve betimleme işlevine dayalı konuşma beceri erişisi, geleneksel anlayışla eğitim gören grubun erişisinden anlamlı derecede yüksektir. Dilin işlevselliği yaklaşımı, öyküleyerek ve betimleyerek konuşma becerisiyle ilgili davranışları kazandırmada geleneksel yaklaşımdan daha etkilidir. 3. Dilin işlevselliği yaklaşımıyla eğitim gören grubun öyküleme ve betimleme işlevine dayalı okuma becerisiyle, okuduğunu anlama erişisi, gelenekselanlayışla eğitim gören grubun erişisinden anlamlı derecede yüksektir. Dilin işlevselliği yaklaşımı, öyküsel ve betimsel anlatımla yazılmış metinleri okuma ve okuduğunu anlama becerileriyle ilgili davranışları kazandırmada geleneksel yaklaşımdan daha etkilidir. 4. Dilin işlevselliği yaklaşımıyla eğitim gören grubun öyküleme ve betimleme işlevine dayalı yazma beceri erişisi, geleneksel anlayışla eğitim gören grubun erişisinden anlamlı derecede yüksektir. Dilin işlevselliği yaklaşımının öyküleyerek ve betimleyerek yazma becerisiyle ilgili davranışları kazandırmada geleneksel yaklaşımdan daha etkili olduğu sonucuna varılmıştır. 5. Dilin işlevselliği yaklaşımıyla eğitim gören grubun öyküleme ve betimleme işlevine ilişkin tümleşik beceri erişileri, geleneksel anlayışla eğitim gören grubun erişisinden anlamlı derecede yüksektir. Dilin işlevselliği yaklaşımının öyküleme ve betimleme işlevine ilişkin tümleşik becerilerle ilgili davranıştan kazandırmada geleneksel yaklaşımdan daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 6. Dilin işlevselliği yaklaşımıyla eğitim gören grubun dilin öyküleme ve betimleme işlevine dayalı bilgi düzeyi erişisi, geleneksel anlayışla eğitim gören grubun erişisinden anlamlı derecede yüksektir. Dilin işlevselliği yaklaşımının dilin öyküleme ve betimleme işleviyle ilgili bilgi düzeyindeki davranışları kazandırmada geleneksel yaklaşımından daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 7. Dilin işlevselliği yaklaşımıyla eğitim gören grubun Türkçe dersine ilişkin tutumlarının erişileri, geleneksel anlayışla eğitim gören grubun erişisinden anlamlı derecede yüksektir. Dilin işlevselliği yaklaşımının duyuşsal davranışları kazandırmada geleneksel yaklaşımdan daha etkili bulunmuştur.

Abstract:
m ABSTRACT The purpose of this study was to examine the effects of Turkish language teaching, which was prepared according to the functional approach, on students' ability in listening, speaking, reading and writing and their attitudes towards the language. In this study, the pretest-posttest equivalent-groups design was used. Data were collected from the Şeker Elementary school of Eskişehir representing responses from the fourth grade students. The groups were equal in terms of teacher, age, sex, cognitive and emotional readiness. The functional approach in teaching the language was applied to the experimental group. The traditional approach in teaching the language was applied to the control group. At the beginning and at the end of the study, multiple choice tests, observation forms and Turkish language attitude tests were given both of the groups. The difference between pretests and posttests were found. The findings of the study can be summarized as the following: 1. The treatment group's students with the functional approach did much better on listening in narrating and explaining the function of language than the control group's students. 2. The students, who were in the treatment group, did much better ön speaking in narrating and explaining the function of language than the control group's students. Functional approach is more effective on the speaking ability in narrating and explaining the functions of language than the traditional approach. 3. The students, who were in the treatment group, did much better on reading in narrating and explaining the function of language than the control group's students. Functional approach is more effective on the reading and understanding of written texts in narrating and explaining the functions of language than the traditional approach.IV 4. The students, who were in the treatment group, did much better on writing in narrating and explaining the function of language than the control group's students. Functional approach is more effective on the writing ability in narrating and explaining the functions of language than the traditional approach. 5. The students, who were in the treatment group, did much better on total language ability in narrating and explaining the function of language than the control group's students. Functional approach is more effective on the total language ability in narrating and explaining the functions of language than the traditional approach. 6. The students, who were in the treatment group, did much better on cognitive level behavior in narrating and explaining the function of language than the control group's students. Functional approach is more effective on the cognitive level behavior in narrating and explaining the functions of language than the traditional approach. 7. The students, who were in the treatment group, had higher attitude towards Turkish language learning than the control group's students. Functional approach was found more effective in acquiring on emotional behaviors of the students than the traditional language teaching method.