Okul yöneticileri ve öğretmenlerin eleştirel pedagojiye ilişkin görüşleri
The views of school administrators and teachers related to critical pedagogy
Yazar: AHMET BURAK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN FERDA BEYTEKİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel pedagoji = Critical pedagogy ; Okul yöneticileri = School administrators ; Pedagoji = Pedagogy ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, okul yöneticisi ve öğretmenlerin eleştirel pedagoji ilkelerine ilişkin görüşlerinin cinsiyet, yaş, mezun olunan fakülte, mesleki kıdem, okuldaki görev, idarecilik kıdemi, eğitim düzeyi, branş, okul kademesi ve okul türü değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Bu araştırma, nicel bir araştırma olup betimsel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın katılımcıları 550 öğretmen ve 110 okul yöneticisi olmak üzere 660 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri İzmir ili Milli Eğitim Müdürlüğü'nden elde edilen bilgiler ile tabakalı örneklem yöntemi ile farklı okul türlerinden rastgele seçilmiş resmi ve özel 13 ilkokul, 10 ortaokul ile 5 Anadolu Lisesi, 4 Meslek Lisesi, 3 İmam Hatip Lisesi ve 3 Fen Lisesi'nde görev yapan öğretmenlerden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Yılmaz (2009) tarafından geliştirilen "Eleştirel Pedagoji İlkeleri Ölçeği" kullanılmıştır. Ölçekte "Eğitim Sistemi", "Okulun İşlevleri" ve "Özgürleşme" olmak üzere üç alt boyut bulunmaktadır.
Araştırma kapsamında katılımcıların demografik özelliklerinin betimleyici frekans ve yüzde dağılımları çıkarılmış, sonra ölçeğin toplam puanları için, x ̅, ss ve Shx değerleri saptanmıştır. Gruplar içerisinde normal dağılım özelliği gösteren dağılımlar için parametrik istatistiksel teknikler, normal dağılım özelliği göstermeyen gruplar için ise non-parametrik istatistiksel teknikler, kullanılmıştır. Bu çerçevede:  iki kategorili değişkenler için normal dağılım gösteren verilerde Bağımsız t testi kullanılmıştır. Üç ve daha fazla kategorili değişkenlerde ise normal dağılım gösteren verilerde Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) Tekniği ve farklılıkların kaynağını görmek için ise Tamamlayıcı Scheffe testi kullanılmıştır. Normal dağılmayan veriler için ise iki kategorili değişkenler için Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Üç ve daha fazla kategorili değişkenlerde ise normal dağılım göstermeyen verilerde non-parametrik Kruskal Wallis-H testi kullanılmıştır.   
Araştırma sonuçlarına göre, okul yöneticileri ve öğretmenlerin eleştirel pedagoji ilkeleri ve alt boyutlarına katılımları orta düzeydedir. Araştırma sonuçlarında katılımcıların eleştirel pedagoji ilkelerine yönelik görüşlerinde cinsiyet, yaş, mesleki kıdem ve branş değişkenlerine göre anlamlı farklılaşma olmadığı görülmektedir. Eğitim sistemi boyutunda, fen edebiyat fakültesi mezunları grubu lehine anlamlı farklılık bulunmaktadır. Bununla birlikte eğitim sistemi alt boyutunda okul kademesi değişkenine göre en yüksek katılımı Fen Lisesi öğretmenleri gösterirken en düşük katılım ise Anadolu Lisesi öğretmenleri göstermektedir. Okul yöneticileri, öğretmenlere göre eleştirel pedagoji özgürleşme alt boyutuna anlamlı düzeyde daha fazla katılım göstermektedir. İdarecilik kıdemi 21 yıl ve üzerinde olan yöneticilerin eleştirel pedagoji ilkelerine okulun işlevleri alt boyutunda anlamlı düzeyde daha az katılım gösterdiği görülmektedir. Ayrıca,  araştırma sonucunda, öğretmenlerin eğitim durumları değişkenine göre eleştirel pedagoji ilkeleri toplam puanları ile okulun işlevleri ve özgürleşme alt boyut puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Bu farklılığın lisansüstü eğitim mezunu öğretmenlerin lehine olduğu saptanmıştır. Özel okulda çalışan öğretmenlerin eleştirel pedagoji ilkeleri ve alt boyutlarına katılım düzeyinin, devlet okullarında çalışan meslektaşlarına göre daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate whether the views of the school principals and teachers regarding critical pedagogical principles show significant differences according to gender, age, graduated faculty, professional seniority, school duty, administration seniority, education level, branch, school level and school type variables.
This research is a quantitative study and is designed in a descriptive survey model. The study group consists of 550 teachers and 110 education administrators with a total of 660 teachers. The data of the study were obtained from İzmir Provincial Directorate of National Education with stratified sampling method and randomly selected formal and special 13 primary schools, 10 middle schools and 5 Anatolian High School, 4 Vocational High School, 3 Religious Vocational High School and 3 Science High Schools, teachers. The data of the study were collected through "Principles of Critical Pedagogy Scale" which was developed by Yilmaz (2009). It consists of three sub-dimensions as "Education System, Functions of School and Liberating School".
The descriptive frequency and percentage distributions of the teachers' demographic characteristics were determined, and then, for the total scores of the scale, x ̅, ss and Shx values were determined. The parametric statistical techniques were used for the distributions showing normal distribution characteristics and non-parametric statistical techniques were used for the groups that did not show normal distribution characteristics. In this context: Independent group t Test was used for data with normal distribution for two categories. One-way analysis of variance (ANOVA) technique for data with normal distribution in variables with three or more categories, and the Complementary Scheffe test to see the source of the differences, and the non-parametric Kruskal Wallis-H test for nonparametric data to determine the sources of differences in meaningful differences. Non parametric Mann Whitney U test was used.
According to the results of the study, the participation of all participants in the Critical Pedagogical Principles and Critical Pedagogical Principles sub-dimensions have been found middle level. According to the results of the research, there is no significant difference between the participants' views on critical pedagogical principles according to gender, age, professional seniority and branch variables. There is a significant difference in favor of the faculty of science faculty in the education system. However, the highest participation in the education system sub-dimension according to the school level variable shows the Science High School teachers while the lowest participation shows the teachers of the Anatolian High School. According to teachers, school administrators have significantly more participation in the liberating school sub-dimension of critical pedagogy. It is seen that the administrators who have a seniority of 21 years or older are significantly less involved in the school function sub-dimension. In addition, according to the results of the study, it was seen that the difference between the total scores of critical pedagogical principles, school functions and liberating sub-dimension scores and the arithmetic averages of the teachers differed significantly. It was also found that this difference was in favor of the teachers with graduate education. It was found that teachers working in private schools had higher levels of critical pedagogical principles and sub-dimensions than their counterparts working in public schools.
According to the results of the study, the participation of all participants in the sub-dimensions of Critical Pedagogical Principles and Critical Pedagogical Principles was found to be moderate. According to the results of the study, there is no meaningful difference between the participants' views on critical pedagogical principles according to gender, age, seniority and branch variables. There is a significant difference in the education system in favor of the faculty of science. While the Science High School teachers show the highest participation in the education system according to the school level variable sub-dimension, the teachers of the Anatolian High School show the lowest participation. According to the teachers, school administrators are significantly more involved in the sub-dimension of the critical school of critical pedagogy. It is observed that, the managers who have seniority aged 21 and over are significantly less involved in the school function sub-dimension. Moreover, according to the results of the study, it was seen that the difference between the total scores of critical pedagogical principles, school functions and liberating subscale scores and the arithmetic averages of teachers were significantly different. In addition, it was determined that this difference was in favor of the teachers who received postgraduate education. Teachers working in private schools were found to have higher critical pedagogical principles and sub-dimensions than their counterparts in public schools.