Organize sanayi bölgelerinde sıfır atık uygulamaları: Merzifon organize sanayi bölgesi örneği
Implementation of zero waste in organized industrial zone: The case of Merzifon organized industrial zone
Yazar: KEMAL CAN TÜFEKÇİ
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÇORUH
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Organize endüstri bölgesi = Organized industrial area ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Sıfır atık = Zero waste

Özet:
21. yüzyılda teknolojinin gelişmesi ile beraber artan rekabet gücü ve tüketiciye sunulan geniş ürün çeşidi tüketim alışkanlıklarını değiştirmektedir. Artan ürün talebiyle beraber gün geçtikçe büyüyen nüfusa uyum sağlama çalışmaları da sanayi faaliyetlerini hızla gelişmeye zorlamaktadır. Dolayısıyla sanayi faaliyetleri sonucu oluşan atık miktarında da artış görülmektedir. Artan atık miktarıyla hem sanayi kuruluşlarının atık yönetimi hem de çalışanların bireysel atık yönetiminin de gelişmesi gerekmektedir. Düzenli depolamaya gönderilen atık miktarını azaltarak atık düzenli depolama sahalarının ömrü uzatılmış olup, daha sürdürülebilir hedefler doğrultusunda Sıfır Atık Uygulamaları geliştirilmiştir. TR83 kalkınma bölgesinde yer almakta olan Merzifon Organize Sanayi Bölgesi 1987 yılında Amasya'nın Merzifon İlçesinde kurulmuş olup, 155 hektar alanda üretimde bulunan 50 işletmeden ve 5.736 çalışandan oluşmaktadır. Sıfır atık uygulamalarına geçişte bakanlığın yayınlamış olduğu Sıfır Atık Yönetmeliği ve Sıfır Atık Sistemi Kurulum Kılavuzları esasında Merzifon Organize Sanayi Bölgesi'nde çalışmalar incelenmiştir. Sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşma esasında da Sıfır Atık Uygulamaları gibi diğer prensip ve yaklaşımlar da Sıfır Atık Uygulamaları ile ilişkilendirilmiştir. Merzifon Organize Sanayi Bölgesi'nde evsel atık konteynerlerinden toplanan atıklarla mevcuttaki atık karakterizasyonu yapılmıştır. Atık yönetim uygulamalarını değerlendirmek için hem işletmelerle hem de çalışanlarla yüzyüze anket çalışmaları yapılmıştır. İşletmelere yapılan anketlerde hedef mevcut atık yönetimini ve sıfır atık hedeflerine uyumunu belirlemektir. Çalışan personellere yapılan anketlerdeki hedef ise çalışanların atık bilgisini, bireysel atık yönetimini, çevresel farkındalığını, sıfır atık bilgisini tespit etmektir. Merzifon Organize Sanayi Bölgesi'nde işletmelerin sektörel olarak anket verileri değerlendirilmekte olup, çalışanların ise demografik özelliklerine göre değerlendirmeleri yapılmıştır. İşletmelerin mevcut atık yönetiminde atıkların ayrımının tesis içerisinde yapıldığı, tehlikeli, tehlikesiz ve ambalaj atıklarının lisanslı firmalara verildiği, evsel atıkların ayırımı yapılmadan evsel atık konteynerine teslim edildiği, sıfır atık bilgisi ve çevresel farkındalık adına eğitim ve bilinçlendirme çalışmalarının yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Bu amaçla işletmelerin hammadde kabulünden ürün oluşumuna kadar, üretim proseslerinin ve teknolojilerinin gözden geçirilmesi, sıfır atığı destekleyen bütün prensip ve yaklaşımlarının iyi bir şekilde bilinmesi, atık bilgisi ve çevresel farkındalık için gerekli eğitimlerin işletmelere/çalışanlara verilmesi gerekmektedir.

Abstract:
In the 21st century, with the development of technology, the increasing competitiveness and the wide range of products offered to the consumer are changing their consumption habits. Along with the increasing demand for products, the efforts to adapt to the growing population force the industrial activities to develop rapidly. Therefore, an increase is observed in the amount of waste generated as a result of industrial activities. With the increasing amount of waste, both the waste management of industrial establishments and the individual waste management of employees need to be improved. By reducing the amount of waste sent to landfill, the life of landfills has been extended, and The Implementation of Zero Waste have been developed in line with more sustainable targets. Merzifon Organized Industrial Zone, which is located in The TR83 Development Zone, was established in Merzifon District of Amasya in 1987 and consists of 50 enterprises operating on 155 hectares of land and 5,736 employees. Studies in Merzifon Organized Industrial Zone were examined based on the Zero Waste Regulation and Zero Waste System Installation Guidelines published by the ministry in the transition to The Implementation of Zero Waste. On the basis of achieving sustainable development goals, other principles and approaches such as The Implementation of Zero Waste have also been associated with The Implementation of Zero Waste. Existing waste characterization was carried out with the wastes collected from household waste containers in the Merzifon Organized Industrial Zone. A survey was conducted with both businesses and employees to evaluate the implementation of waste management. The aim of the surveys made to the enterprises is to determine the current waste management and compliance with zero waste targets. The target in the surveys made to the employees is to determine the waste knowledge, individual waste management, environmental awareness and zero waste knowledge of the employees. In the Merzifon Organized Industrial Zone, the sectoral survey data of the enterprises are evaluated, and the evaluations of the employees are made according to their demographic characteristics. It has been concluded that in the existing waste management of the enterprises, the separation of wastes is made within the facility, the hazardous, non-hazardous and packaging wastes are given to licensed companies, the domestic wastes are delivered to the domestic waste container without any separation, and the training and awareness-raising activities in the name of zero waste knowledge and environmental awareness are insufficient. For this purpose, it is necessary to review the production process and technology of the enterprises from raw material acceptance to product formation, to know all the principles and approaches that support zero waste, and to provide the enterprises/employees with the necessary trainings for waste knowledge and environmental awareness.