Kırklareli merkezinde partikül maddelerin (PM10) ölümler üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of particulate matter (PM10) on deaths in kirklareli city center
Yazar: HAMZA DEMİRBİLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELİZ MERCAN
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Doğrusal modeller = Linear models ; Hava kirliliği = Air pollution ; Kükürt dioksit = Sulfur dioxide ; Kırklareli = Kırklareli ; Mortalite = Mortality ; Partiküler maddeler = Particulate matters ; Partiküller = Particles ; Ölüm = Death

Özet:
Bu araştırmada Kırklareli merkezinde partikül maddelerin (PM10) ölümler üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ekolojik tipteki bu araştırmada 2012-2019 yılları arasında Kırklareli'nde gerçekleşen doğal ölümler retrospektif incelenmiştir (N=2614). Hava kalitesi izleme ağından elde edilen PM10 ve SO2'nin 24 saatlik ortalamaları ile toplam, cinsiyete ve yaş gruplarına göre ölüm sayıları arasındaki ilişki Genelleştirilmiş Lineer Model (GLM) Poisson Regresyon analizi ile araştırılmıştır. PM10 için oluşturulan 2922 günlük zaman serisinin 2674 gününde yeterli ölçüm yapılmış (%75 doluluk), bu yıllar arasında PM10'un yıllık ortalamalar 46,21 μg/m3-74,00 μg/m3 arasında değişmiştir. PM10'un günlük ortalamaları HKDYY'ne göre sekiz yıllık zaman serisinin %18,9'unda, AB ve DSÖ'ye göre %50,0'sinde limit değerlerin üzerindedir ve bir yılda 35 kezden fazla aşılmaması gereken limit değerler, HKDYY'ne göre 5 yıl, AB ve DSÖ'ye göre 8 yıl boyunca aşılmıştır. Düzeltilmemiş modellerde PM10'un her 10 μg/m3 artışı önceki sekizinci günde (lag 7) toplam ölümlerde %2,2 (RR, %95 GA:%0,2-%4,2), erkeklerde %3,1 (RR, %95 GA:%0,5-%5,8), 65 yaş ve üzerinde %2,4 (RR, %95 GA:%0,1-%4,8) artış ile ilişkilendirilmiştir. Trend, SO2, sıcaklık, nem ve basınca göre düzetilmiş modellerde PM10'un her 10 μg/m3 artışı önceki sekizinci günde (lag 7) erkek ölümlerinde %2,8 (RR, %95 GA:%0,2-%5,5) artış ile ilişkilendirilmiştir. Düzeltilmemiş modellerde SO2'nin her 10 μg/m3 artışı önceki üçüncü günde (lag 2) 65 yaş altı ölümlerde %8,8 (RR, %95 GA:%0,9-%16,7) artış; düzetilmiş modellerde %8,6 (RR, %95 GA:%0,7-%16,4) artış ile ilişkilendirilmiştir. PM10'un 10 μg/m3 artışı ile kadın ölümleri ve 65 yaş altı ölümler arasında ve SO2'nin 10 μg/m3 artışı ile toplam ölümler, kadın, erkek ve 65 yaş ve üzeri ölümler arasındabir ilişki saptanamamıştır (p>0,05).

Abstract:
In the present study, the purpose was to examine the effects of particulate matter (PM10) on deaths in Kırklareli city center. In this study, which had an ecological design, natural deaths in the city of Kırklareli between 2012 and 2019 were analyzed retrospectively (N =2614). The relation between the 24-hour average values of PM10 and SO2 obtained from the Air Quality Monitoring Network, and the number of deaths by total, gender, and age groups was examined with the Generalized Linear Model (GLM) Poisson Regression Analysis. Sufficient measurements were made on 2674 days of the 2922-day time series that was created for PM10 (75%), and the annual averages of PM10 varied between 46.21 μg / m3 -74.00 μg / m3 between these years. The daily average values of PM10 were above the limit values in 18.9% of the eight-year time series according to HKDYY, also above the limit values in 50.0% according to the EU and WHO, and the limit values that must not be exceeded more than 35 times in one single year were exceeded for 5 years according to HKDYY, and for eight years according to EU and WHO. Each 10 μg / m3 increase of PM10 was associated with 2.2% increase (RR, 95% CI: 0.2%-4.2%) in total deaths on the previous eighth day (lag 7), 3.1% increase in males (RR, 95%CI: 0.5%-5.8%), and 2.4% increase (RR, 95%CI: 0.1%-4.8%) in those over 65 years of age in unadjusted models. Each 10 μg / m3 increase of PM10 was associated with an increase of 2.8% in male deaths (RR, 95%CI: 0.2%-5.5%) on the previous eighth day (lag 7) in models adjusted for trend, SO2, temperature, humidity, and pressure. Each 10 μg / m3 increase of SO2 was associated with an increase of 8.8% (RR, 95%CI: 0.9% - 16.7%) in deaths under 65 years of age on the previous third day (lag 2) in unadjusted models, and was associated with an increase of 8.6% (RR, 95%CI: 0.7%-16.4%) in adjusted models. No relations were detected between 10 μg / m3 increase of PM10 and female deaths and deaths under 65 years of age, and between 10 μg / m3 increase in SO2 and total deaths, female, male and 65 and above age group deaths (p> 0.05).