Yerfıstığı (Arachis hypogaea L.) mutant populasyonlarında 100-dane ağırlığı için uygulanan iki yönlü seleksiyonun tarımsal özellikler üzerine etkisi /
Yazar: BEYSAT İPKİN
Danışman: PROF. DR. M. İLHAN ÇAĞIRGAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arachis hypogaea = Arachis hypogaea ; Seleksiyon = Selection ; Tarla bitkileri = Field crops ; Tarımsal özellikler = Agricultural properties ; Yer fıstığı = Peanut

Özet:
Bu çalışma ile genetik tabanın darlığı da gözönünde bulundurularak, kısa sürede çeşit geliştirmek için, mutagen uygulama sonrası oluşacak varyasyonun seleksiyon yoluyh değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 1993 yılında ICGV-88426 ve GK-3 çeşitlerine "Co kaynaklı gamma ışınlarının 15, 20, 25 ve 30 krad dozları uygulanmıştır. 1993 yılında Mı generasyonu yetiştirilerek turn bitkiler ayrı ayrı hasat edilmiştir. 1994 yılında Mı dölleri, M2 generasyonu olarak yetiştirilmiş, mutantlar seçilmiş ve hasat sonrası ölçülen özelliklerdeki varyasyon belirlenerek M2 generasyonunda 100-dane ağırlığına göre iki yönlü seleksiyon uygulanmıştır. İki yönlü seleksiyonla seçilen bitkiler, 1995 yılında M3 generasyonunda iki tekerrürlü olarak Tesadüf Bloktan Deneme Deseni'nde yetiştirilerek döl kontrolü uygulanmıştır. Diğerlerinden morfolojik olarak farklı oldukları teyid edilen M3 hatlarıyla 1996 yılında makro mutant koleksiyonu oluşturulmuştur. M3 generasyonunda özellikle 100-dane ağırlığı yönünden önemli hatlar arası varyans ile yüksek ve düşük gruplar arası kontrastın F değeri elde edilmiştir. M2, M3 ve makro mutant koleksiyonunda incelenen özelliklerde, kontrol çeşit ortalamasına göre mutant populasyon ortalamalarının çoğunda düşmeler görülmesine rağmen, önemli varyanslar elde edilmiştir. Döl M3 populasyon ortalamalarının, başlangıç M2 populasyonlanna göre gerilemesi sonucu, genetik kazanç negatif yönde gerçekleşmiştir. Genetik kazancın negatif yönde olması ise, bazı populasyonlarda beklenen genetik kazanç formülünde yer alan kaktım derecesi hesabım engellemiştir. ANAHTAR KELİMELER: Arachis hypogaea L. Virginia tipi, yerfıstığı, kantitatif varyasyon, yapay mutasyon, iki yönlü seleksiyon.

Abstract:
The purpose of this study was to evaluate of genetic variability obtained induced mutation. Where peanut cultivars have narrow genetic base mutation breeding was utilized successfully in peanuts to develop commercial varieties relatively short time. For this purpose, ICGV - 88426 and GK-3 varieties were treated with 15, 20, 25, and 30 krad of Co gamma-ray in 1993. Same year Mi generations were grown and all the plants were separately harvested. In 1994, Mi progenies were grown as M2 generation and mutant was selected and variation of after harvest was determined in terms of the agronomic characters divergent selection was performed with respect to 100-seed weight In 1995, plants selected by divergent selection were grown together with their progenies in two replicated randomized complete blocks design. In 1996, in macro mutant collection was obtained by using M3 lines which show differences than others in terms of morphologically. In M3 generation, F contrast value was obtained between the variance of the important lines with the low and high groups. It was obtained that important genetic variability, despite of decreases in the means of the many mutant populations, was obtained for the investigated characters in M2, M3 and macro mutant collection. Due to the low performance of means of M3 progeny generation comparing with base populations of M2 negative gain was obtained. Negative genetic gain hindered the estimation of heritability in some populations. KEY WORDS : Arachis hypogaea L, Virginia-type, peanut, quantitative variation, induced mutation, divergent selection.