Sosyal adalet liderliği ile yöneticiye bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki
The relationship between social justice leadership, loyalty to principal and organizational citizenship behaviors
Yazar: BAYRAM BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SİNCAR
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sosyal adalet = Social justice ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; Öğretmen bağlılığı = Teacher loyalty

Özet:
Bu tez çalışmasında ortaokul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları ile öğretmenlerin müdüre bağlılık ve sergiledikleri örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada desen olarak betimsel araştırma türlerinden korelasyonel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda Gaziantep il merkezinde görev yapan toplam 1025 ortaokul öğretmeninden veri toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyal adalet liderliği, yöneticiye sadakat ve örgütsel vatandaşlık davranışı ölçekleri kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, t testi, ANOVA, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Ayrıca okul müdürlerinin sosyal adalet liderliği davranışları ile öğretmenlerin sergilediği örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide müdüre bağlılığın aracılık etkisini incelemek için yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulardan öğretmenlerin genel olarak sosyal adalet liderliği ve örgütsel vatandaşlık davranışı algılarının olumlu yönde olduğu ancak yöneticiye bağlılık düzeyinin düşük olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin demografik özellikleri ile değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Sosyal adalet liderliği ile yöneticiye bağlılık ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi analizlerinden elde edilen bulgularda sosyal adalet liderliğinin, örgütsel vatandaşlık davranışı ve yöneticiye bağlılığın anlamlı bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Sosyal adalet liderliği ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkide yöneticiye bağlılığın aracılık etkisine yönelik yapılan yapısal eşitlik modellemesi analizi sonucunda yöneticiye bağlılığın kısmi aracı role sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak sosyal adalet liderliğinin, öğretmenlerin hem örgütsel vatandaşlık davranışı hem de yöneticiye bağlılıklarının arttırdığı göz önüne alındığında, müdürlerin sosyal adalet liderliği yönlerinin geliştirilmesi için çalışmalar yapılmasının önemi ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
In this dissertation, it was aimed at investigating the relationship between middle school principals' social justice leadership behaviors, teachers' loyalty to their principals and their organizational citizenship behaviors. Correlational research method which is a type of descriptive research was utilized as the research design. Within this context, data were gathered from a total of 1025 middle school teachers who were employed at the schools located in the city center of Gaziantep province. Social Justice Leadership, Loyalty to Manager and Organizational Citizenship Behaviors Scales were used as data collection tools. In the analysis of the data obtained, percentages, frequencies, arithmetic averages, t-test, ANOVA, exploratory and confirmatory factor analysis and correlation analysis techniques were used. Furthermore, structural equation modeling was also used to reveal the mediation effect of loyalty to principal in the relationship between school principals' social justice leadership and teachers' organizational citizenship behaviors. It was found in the research that teachers' perceptions of social justice leadership and organizational citizenship behaviors were positive, but their perceptions of loyalty to principal were at a low level. There were statistically significant differences between the research variables in terms of teachers' demographic characteristics. A positive and significant relationship was detected between social justice leadership behaviors, loyalty to principal and organizational citizenship behaviors. The findings obtained from the structural equation modeling analysis demonstrated that social justice leadership was a significant predictor of organizational citizenship behaviors and loyalty to principal. It was also revealed that loyalty to principal had a partial mediating effect in the relationship between social justice leadership and organizational citizenship behaviors. It can be concluded that as it was found that social justice leadership increased both teachers' organizational citizenship behaviors and loyalty to principal, the importance of conducting research on developing school principals' social justice leadership comes to the forefront.