Tarihi yapılarda sütun başlıklarının güçlendirilmesi
Strengthening column capitals in historical buildings
Yazar: ATAHAN GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH KÜRŞAT FIRAT
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Güçlendirme = Strengthening ; Sütun başlıkları = Column capitals ; Tarihi yapılar = Historic structures

Özet:
Bu çalışmada tarihi yapılarda bulunan taş sütun başlıkları için farklı güçlendirme yöntemlerinin işlevselliği değişik modeller üzerinde deneysel olarak incelenmiştir.  Bu kapsamda sütun başlıklarında meydana gelen hasarlar ve bu hasarların kaynakları ele alınmıştır. Bu hasarlar için ne tip güçlendirme yöntemleri kullanılabileceği irdelenmiş ve farklı tip güçlendirme yöntemleri için bir takım modeller önerilmiştir.  Her bir model için üç adet olmak üzere toplamda kırk iki adet aynı özelliklere sahip taş numunesi taş ocağında belirlenen boyutlarda üretilmiştir. Bu numunelerden üç tanesi referans numune olarak göz önüne alınmış, diğerleri ise güçlendirme yöntemlerinin uygulanacağı farklı modellerin numuneleri olarak belirlenmiştir. Toplamda on üç adet model dikkate alınmış ve her model için üç adet numune deneye tabi tutulmuştur.  Genel anlamda güçlendirme yöntemi olarak farklı FRP şerit uygulamaları,  değişik adetlerde çelik çubuğa sütun başlığı numunesi içerisinde ard gerilme verilmesi ve değişik metal çemberleme örnekleri kullanılmıştır. İlaveten deneysel çalışmalarda kullanılan Tomarza taşının bir takım fiziksel özellikleri belirlenmiştir. Sonuç olarak her bir model için yapılan deney sonucunda elde edilen taşıma yükü kapasiteleri karşılaştırılmıştır. Günümüzde sütun başlıklarının güçlendirilmesinde sıklıkla kullanılan metal çemberleme yönteminin belirli sınırlar içerisinde kaldığı belirlenmiştir. Yeterli kalınlıkta FRP şerit uygulamasının ise sütun başlıklarının taşıma kapasitesini dikkate değer oranda artırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the functionality of different reinforcement methods for stone column capitals in historical buildings was investigated experimentally on different models. In this context, the damages that occurred in the column capitals and the sources of these damages were examined. What types of reinforcement methods can be used for these damages were examined and some models were proposed for different types of reinforcement methods. A total of forty-two stone samples with the same characteristics, three for each model, were produced in the dimensions determined in the quarry. Three of these samples were considered as reference samples, while the others were determined as samples of different models to which the strengthening methods would be applied. In total, thirteen models were considered and three samples were tested for each model. In general, different FRP strip applications, post-tensioning of different numbers of steel bars in the column capital sample and different metal strapping samples were used as the strengthening method.  In addition, some physical properties of Tomarza stone used in experimental studies were determined. As a result, the load carriying capacities obtained as a result of the experiment for each model were compared. It has been determined that the metal strapping method, which is frequently used in the reinforcement of column capitals today, remains within certain limits. It has been determined that the application of FRP strip with sufficient thickness significantly increases the capacity of the column capitals.