Ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma becerisi, okuma alışkanlığı ve yaratıcı düşünme becerisi arasındaki ilişki
The relationship between middle school students critical reading skills, reading habits and creative thinking skills
Yazar: BAHAR UĞUR
Danışman: PROF. DR. ABDULKERİM KARADENİZ
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma becerisi, okuma alışkanlığı ve yaratıcı düşünme becerisi arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Kahramanmaraş ili Elbistan ilçesinde bulunan merkez ve köy okullarında öğrenim gören ortaokul öğrencileri arasından rastlantısal olarak seçilen 436 öğrenci oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Eleştirel Okuma Ölçeği", "Okuma Alışkanlığı Ölçeği" ve "Yaratıcılık Ölçeği" kullanılmıştır. Öğrencilerin eleştirel okuma becerileri, okuma alışkanlığı ve yaratıcı düşünme becerisi arasındaki ilişki SPSS 26 programı ile saptanmaya çalışılmış, bunun için de betimsel istatistik, bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi ve korelasyondan yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları ile eleştirel okuma becerileri arasında yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları ile yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişkinin pozitif yönde ve anlamlı olduğu görülse de ilişki düzeyinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin eleştirel okuma ile yaratıcılık düzeyleri arasındaki ilişki incelendiğinde ise bu ilişkinin pozitif yönde ve anlamlı olduğu görülse de ilişki düzeyinin düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın alt problemlerine yönelik ulaşılan sonuçlardan bazıları şunlardır: Eleştirel okuma ölçeği, okuma alışkanlığı ölçeği ve yaratıcılık ölçeği bağımsız t-testi analizi sonucunda cinsiyete göre istatistiksel olarak kız öğrencilerin lehine anlamlı derecede farklılaştığı görülmektedir. Öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarının, yaşadıkları yerleşim yerine göre anlamlı derecede farklılaşmadığı görülmektedir. Kitap okuma alışkanlıklarının sınıf düzeylerine göre anlamlı derecede farklılaştığı, sınıf seviyesi yükseldikçe okuma alışkanlığının azaldığı görülmektedir. Eleştirel okuma ölçeği ve yaratıcılık ölçeği puanlarının, annenin mesleğine göre anlamlı derecede farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eleştirel Okuma, Okuma Alışkanlığı, Yaratıcı Düşünme.

Abstract:
The main purpose of this study is to reveal the relationship between secondary school students' critical reading skills, reading habits, and creative thinking skills. The relational screening method, one of the quantitative research methods, was used in the study. The research sample consisted of 436 randomly selected secondary school students studying in central and village schools in the Elbistan district of Kahramanmaraş province in the 2023-2024 academic year. "Personal Information Form", "Critical Reading Scale", "Reading Habit Scale", and "Creativity Scale" were used as data collection tools. The relationship between students' critical reading skills, reading habits, and creative thinking skills was determined with SPSS 26, and descriptive statistics, independent groups t-test, and one-way analysis of variance and correlation were used. As a result of the research, it is seen that there is a high level and significant relationship between students' book reading habits and critical reading skills. Although the relationship between students' book reading habits and creativity levels is positive and significant, the level of relationship is low. When the relationship between students' critical reading and creativity levels is examined, it is seen that although this relationship is positive and important, the level of relationship is low. Some of the results obtained regarding the sub-problems of the research are as follows: It is seen that the independent t-test results of the critical reading scale, reading habit scale, and creativity scale differ statistically significantly in favor of female students according to gender. It is seen that students' book reading habits do not differ significantly depending on where they live. It is seen that book reading habits differ significantly according to grade levels, and as the grade level increases, reading habits decrease. It was concluded that the critical reading scale and creativity scale scores differ significantly according to the mother's profession. Key Words: Critical Reading, Reading Habit, Creative Thinking.