Nurettin Topçu'da medeniyet tasavvurunu oluşturan etik, estetik, dinî değerler
Ethics, aesthetics and religious values that formed the civilization concept of Nurettin Topçu
Yazar: ENGİN ERDEMİR
Danışman: PROF. DR. FULYA BAYRAKTAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Dini değerler = Religious values ; Etik = Ethics ; Medeniyet = Civilization ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Toplum felsefesi = Community philosophy ; Topçu, Nurettin = Topçu, Nurettin ; Türk felsefesi = Turkish philosophy ; Türk-İslam felsefesi = Turkish-Islamic philosophy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, "medeniyet" olgusunun fertten başlayarak toplumsal olgularla olan ilişkisini değerler bağlamında ortaya koymaktır. Özellikle değerler felsefesi bahsinde medeniyeti kuran değerler ile medeniyetin kurduğu değerlerin ilişkisini anlamak; sosyal kurumların kökenini ve bu itibarla gelecekteki konumlarını anlamlandırmak açısından önemlidir. İnsan toplumsal bir varlık olarak aile, eknomi, din vd. sosyal kurumların etkisiyle aidiyetini, varoluşunu ve bu aidiyet ve varoluş içerisinde geleceğini yönlendirmektedir. Etik, estetik ve dinî değerler; ferdin aidiyetini, tekbaşınalıktan cemaat olarak hareket etme mesabesine geçmesini ve cemaate (topluma) olan aidiyetini tahkim etmesini bir nizâm çerçevesinde sağlar. Bu nizâm, yerel boyutta kültürel birlikteliği, evrensel boyutta da medeniyet organizasyonu ifade eder. Çalışmamızda iç içe geçmiş kavramsal ağlarla örülü bu olgusal alanları, Nurettin Topçu'nun düşünce dünyasından yorumlayabilmeyi hedefledik. Türk Düşünce Tarihi'nde değerler alanında özgün metinler ortaya koyan Nurettin Topçu, bu metinler içerisinde Anadolu merkezli; ahlâk, sanat ve din değerleriyle teşkilatlandırılmış, sosyolojik anlamda aile, ekonomi, siyaset ve eğitim kurumlarının üzerinde şekillenmiş bir medeniyet tasarımına işaret eder. Bu genel çerçevenin yanında merhamet, adalet ve sorumluluk kavramlarının Nurettin Topçu'nun medeniyet teorisindeki konumu; teknik, taklit ve taassupun önce kültür sonrasında medeniyet dünyamızı nasıl çöküşe uğrattığı, olagelen çöküşten kurtuluşun nasıl bir rönesans ve inkılâp hareketiyle gerçekleşebileceği; ahlâk, sanat ve iman araındaki ilişki ile sanatın ve sanatçının neliği konuları da tartışılmıştır. İnsan, felsefî boyutuyla düşünüldüğünde bütüncül bir bakış açısını zorunlu kılar. Bu açıdan Nurettin Topçu'ya göre insan, çalışmamızda tartışılan değer alanlarınn ve sosyal kurumların hepsinde kurucu roldedir. Biz buna dayanarak diyebiliriz ki; böylesine zorunlu bir ilişki düzeyinde medeniyet düzeni de zorunlu olarak ortaya çıkar. Çünkü Nurettin Topçu düşüncesinde insan, aynı zamanda özneler arası ilgiye de mahkûmdur ve ben-başkası ilişkisinde  bir "öteki" yaratma düşünden ziyade "biz" ortakığının ve "birlikte" eylem alanınının peşinde olmalıdır. İnsan, Sonsuz'a ulaşma serüvenine, "başkası"nı da katarak devam etme yükümlülüğünün farkında olarak  değer üretme ve değerlerinin yayılması amacını da güder. Bu nazarda, yerel anlamda kültürün, evrensel anlamda medeniyetin varlık kazanması ve sürekli hale gelebilmesi genelde sosyal kurumların, özelde eğitim kurumunun etkisi oldukça fazladır. Eğitim kurumu, kültür aktarımı ve medeniyet düzeninin rasyonelleştirilmesi ile yayılması yolunda vazgeçilmez bir enstrümandır. Nurettin Topçu'nun penceresinden bütün bu sosyal olgular, düşünürün felsefî ve sosyoloji içerikli metinlerinin taranması ve döküman araştırması yoluyla bir bütünlük içerisinde araştırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the relationship between the phenomenon of civilization and social phenomena starting from the individual in the context of values. In particular, understanding the relationship between the values of civilization and the values established by civilization in the philosophy of values is important to understand the origins of social institutions and their future positions. As a social being, human beings direct their belonging, existence and future within this belonging and existence with the effect of family, economy, religion and other social institutions. Ethics, aesthetic and religious values ensures the individual's belonging, to move from the level of solitude to act as a society and strengthens the individual's belonging to the society within an order. This order refers to cultural unity at the local level and organization of civilization at the universal level. In our study, we aimed to interpret these factual spaces interwoven with conceptual networks within the context of Nurettin Topcu's thoughts. Nurettin Topçu, who produced original texts in the field of values in the History of Turkish Thought refers to the design of a civilization which is centered in Anatolia, organized with the values of morality, art and religion and shaped on the sociological sense of family, economy, politics and educational institutions in his works. In addition to this general framework, the position of compassion, justice and responsibility in Nurettin Topçu's theory of civilization, how technique, imitation and bigotry have collapsed firstly our world of civilization then culture, how the salvation could be realized by a renaissance and revolution movement, the relationship between morality, art and faith besides the nature of art and the artist are also discussed. Human beings, from a philosophical perspective, require a holistic point of view. In this respect, according to Nurettin Topçu, human beings play a founding role in all areas of value and social institutions discussed in our work. Based on this we can say; at the level of such a bound relationship, the order of civilization emerges as a necessity. Because, in Nurettin Topçu's thinking, human beings are also doomed to intersubjective interest and should pursue the "we" partnership and the "together" field of action rather than the dream of creating an "other" in their I-the other relationship. Aware of the obligation to continue the adventure of reaching infinity by including "others", man also aims to produce value and spread its values. In this respect, the social institutions in general and the educational institution in particular have a great effect on the existence and continuation of culture and universal civilization. The educational institution is an indispensable instrument for cultural transfer, rationalization of civilization and its spread. From the perspective of Nurettin Topçu, all these social phenomena have been tried to be researched in a unified way by scanning the philosophical and sociological texts of the thinker and document research.