Tokat merkez ilçe coğrafyası ve kırsal alan problemleri
The geography of central district of tokat and problems of kural area
Yazar: BURAK ARTUÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Türkiye Coğrafyası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Coğrafya problemleri = Geography problems ; Kırsal bölge = Rural region ; Kırsal planlama = Rural planning ; Kırsal yerleşmeler = Rural settlements ; Tokat = Tokat

Özet:
Bu çalışmanın amacı Tokat merkez ilçenin sahip olduğu fiziki, beşeri ve ekonomik coğrafya potansiyelini, sistemli bir şekilde ortaya koyarak, ilçede kırsal planlama ve kırsal kalkınmayı sağlayacak envanteri ortaya koymaktır.
Bu çalışma hazırlanırken jeoloji, yer şekilleri, iklim, hidroğrafya, toprak, bitki örtüsü, arazi kullanımı vb. konularda çeşitli veriler elde edilmiştir. Bu veriler tablo, grafik, harita, fotoğraf ve şekillerle desteklenerek anlatılmaya çalışılmıştır.
Tokat merkez ilçenin jeoloji verisi Maden Teknik Arama Genel Müdürlüğünden alınmıştır. Alınan pafta ve haritalar sayısal ortama aktarılarak çalışma alanına uyarlanmıştır. Tokat merkez ilçeye ait topoğrafya haritaları sayısallaştırılarak bu verilerden fiziki ve Jeomorfografya haritaları oluşturulmuş haritalar üzerinden sahanın yer şekilleri anlatılmıştır. Sahanın iklim özellikleri Tokat, Pazar ve Almus ilçelerine ait meteorolojik istasyonlardan alınan bültenlerden yararlanılarak (sıcaklık, yağış, bulutluluk vb.) anlatılmıştır. Ayrıca Türkiye Thornthwaite İklim Sınıflandırması makalesinden yararlanılarak ilçenin iklim haritası oluşturulmuş sahada olan potansiyel gözlenerek açıklanmıştır. İlçenin Hidroğrafik potansiyeli ise sayısallaştırılan topoğrafya haritalarından elde edilerek yorumlanmıştır. Ayrıca harita bilgisi tablo ve grafiklerle analiz edilerek değerlendirilmiştir. Çalışma sahasının Toprak, Bitki örtüsü ve Arazi kullanımı (sadece 1980 yılı) verisi Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünden elde edilirken 2012 yılı Corine Arazi Örtüsü verisi (Copernicus Land Monitoring Service) ise indirilerek haritalanmış var olan coğrafi potansiyel bu sayede gözlenebilmiştir.  Toprak, Bitki örtüsü ve Arazi kullanımı verileri üzerinden tablolar oluşturularak hem var olan potansiyel incelenmiş hem de alan ve oranlardaki değişim ve dönüşüm üzerinde durulmuştur. İnceleme alanının yerleşme potansiyeli (sürekli) Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğünden elde edilen verilerin güncellenmesi ile oluşturulmuştur. Dönemlik yerleşmelerin sayı, dağılış ve mekân bilgisine ise uygulanan anketlerden elde edilen bilgiler ışığında ulaşılmıştır. İlçenin nüfus hareketliliği verisi TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu)'dan elde edilmiştir.  1965-2015 yılları arasında olan değişim haritalanarak coğrafi açıdan yorumlanmıştır. Sahanın ulaşım durumuna ait veri sayısallaştırılan topoğrafya haritalarından elde edilerek yorumlanmıştır. Güncel eklentiler (Havalimanı ve yeni eklenen yollar Google Earth yardımıyla (Kmz) sahada gösterilmiştir.   İlçenin hammadde üretimi (2016) miktarları Tokat İl Tarım Müdürlüğünden elde edilen tarımsal (alan ve oran) ve hayvansal (tür ve sayı) verilerin yorumlanması ile oluşturulmuştur. İlçedeki sanayi faaliyetleri uygulanan anketlerden elde edilen veriler ve Orta Karadeniz Kalkınma ajansı tarafından hazırlanan veriler kullanılarak incelenmiştir. Tokat merkez ilçedeki turizm faaliyetleri anketler ve saha gözlemleri sonrasında elde edilen verilerin kaydedilmesi ile oluşturulmuştur.
İnceleme alanında var olan kırsal alan problemlerini belirlemek amacıyla 2017-2018 yılları arasında (özellikle yaz aylarında) tarım, hayvancılık, hizmet vb. 11 farklı konuda 139 soru köy muhtarları ya da köyde yaşayan kişilere uygulanmış elde edilen veriler kayıt altına alınarak kırsal alan problemleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu veriler haritalanarak görsellik kazandırılmış şekil ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Sahada belirlenen kırsal alan problemleri için optimum çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. İlçede bulunan kırsal alan problemleri incelendiğinde özellikle eğitim konusundaki eksikliklerin (bilgi eksikliği) başka birçok sorunun nedeni yâda sonucuna etki ettiği görülmüştür. Ayrıca eğitim konusunda atılacak adımlar sonrasında kırsal alanlarda olan sorunların çözüme kavuşacağı anlaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the physical, human and economic geography potential of the central district of Tokat in a systematic manner and to provide the inventory that will provide rural planning and rural development in the district.
While preparing this study, various data were obtained on subjects such as geology, landforms, climate, hydrography, soil, vegetation, land use. These data are supported by tables, maps and photos and figures.
The geological data of the central district of Tokat was obtained from the General Directorate of Mining Technical Exploration. The maps and maps sections were transferred to a digital environment and adapted to the study area. The geographic potential of the area is explained by creating digital and geomorphography maps based on these data by digitizing the topography maps of the district. The climate characteristics of the district are explained by using meteorological bulletins (temperature, precipitation, cloudiness etc.) of Tokat, Pazar and Almus districts. Moreover, by the benefit from the article which is "Turkey Thornthwaite climate classification" the district's potential is explained and the climate map was created with the observation in the field. The hydrographic potential of the district was obtained from the digitized topographic maps and interpreted. In addition, map information was analyzed and evaluated with tables and graphs. Soil, vegetation and land use data (1980 only) of the study area were obtained from the General Directorate of Rural Services, while the 2012 Corine Land Cover data (Copernicus Land Monitoring Service) was downloaded and mapped to observe the existing geographical potential. Soil, vegetation and land use data were created by using tables to both examine the existing potential and were emphasized on change and transformation in areas and rates.  The settlement potential of the study area (continuous) was created by updating the data obtained from the General Directorate of Rural Services. The number, distribution and spatial information of the period settlements were obtained in the light of the information obtained from the surveys. The data mobility of county population  was obtained from TSI (Turkey Statistical Institute) . The change between 1965-2015 was mapped and interpreted geographically. Data related to the transportation status of the site were obtained from the digitized topographic maps and interpreted. Current add-ons (Airport and newly added roads) are shown on the field with the help of Google Earth (Kmz). The raw material production of the district (2016) was calculated by interpreting agricultural (area and proportion) and animal (species and number) data obtained from Tokat Provincial Directorate of Agriculture. Industrial activities in the district were analyzed using the data obtained from the surveys and the data prepared by the Central Black Sea Development Agency. Tourism activities in the central district of Tokat were formed by recording the data obtained after surveys and field observations.
In order to determine the existing rural problems in the study area, 139 questions were asked to village headmen or village inhabitants in 11 different subjects such as agriculture, animal husbandry and service between 2017-2018 (especially in summer) and the data that obtained from this survey were recorded to determine rural problems. These data were mapped and supported with visualized shapes and photographs. It has been tried to present optimum solution suggestions for rural problems to determined in the field. When the rural area problems in the district are examined, it is seen that especially the lack of education (lack of information) affects the cause or result of many other problems. Furthermore, it was understood that the problems in rural areas would be solved after the steps to be taken in the field of education.