Ionia bölgesi kurucu (Oikistes/Ktistes) mitosları
Ionia region founder (Oikistes/Ktistes) myths
Yazar: MURAT OKUMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. MURAT FIRAT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Ionia-kent devletleri = Ionia-city governments ; Kolonileşme = Colonisation ; Mitoloji = Mitology

Özet:
Ktistes (κτίστης) , kentlerin tanrısal, kahramansal veya tarihsel kurucularına
verilen isimdir. Arkaik Dönem'de koloni kurucularına verilen oikistes (οἰκιστής)
unvanının yerini, Hellenistik Dönem'de ve özellikle de Roma Dönemi'nde ktistes alır.
Antik Dönem'de kent kurucuları, oikistes ve ktistes dışında bazı durumlarda arkhegetes
(ἀρχηγέτης=önder) veya arkhegos (ἀρχηγός) kelimeleri karşılamaktadır. Kent kuruluş
mitosları hakkında geleneksel görüş, kolonizasyon sürecinde göç eden Hellen
halklarının Anadolu'ya geçerek burada yerli halkla savaştıkları ve burada kentleri
kurduklarıdır.
Başlangıçlar önemlidir. Başlangıç; gündemi, tonu ve standardı belirler. Antik
Dönem'de özellikle şehirlerin, devletlerin ve halkların kökenleri hakkındaki, başlangıç
hikâyelerine karşı büyük bir ilgi vardır. Bu hikayelerde, mitoslar tarihsel gerçeklikle
birleştirilerek anlatılır. Ancak mitos (hikâye) ve tarih (gerçeklik) terimleri bir birbirine
zıt ifadelerdir. Bazı kentlerin, kuruluş mitosları ve mitolojik ktistes hikayeleri,
Anadolu'da yaşayan yerli halka karşı yapılan savaş ve baskıları anlatmaktadır.
Bu çalışmada, Kolonizasyon Dönemi'nde Ionia'ya geçen Hellen halklarının
kurduğu kentler ve bu kentlerin mitolojik kuruluş öyküleri, ktistes'leri (kurucu
kahramanları), inanç ve kültürleri incelenmektedir. Çalışmada kullanılan veriler, Eski
Hellen ve Roma İmparatorluk Dönemi antik edebi kaynaklardan, epigrafik bulgular,
kabartma ve heykel buluntuları ile kentlerin bastırmış olduğu sikkelerden elde
edilmiştir.

Abstract:
Ktistes (κτίστης) is the name given to the divine, heroic or historical founders of
cities. The title of oikistes (οἰκιστής) which was given to the founders of the colony in
the Archaic Period, was replaced by the ktistes in the Hellenistic Period and especially
in the Roman Imperial Period. In ancient times, other than oikistes and ktistes the city
founders could also be indicated with the words arkhegetes (ἀρχηγέτης = leader) or
arkhegos (ἀρχηγός) in some cases. The traditional view of the city myths is that the
Hellenic people who migrated during the Colonization Period came to Anatolia, fought
with the locals and founded cities there.
The origins of a city are important. Its origin determines the future agenda, tone
and standard of the city. There was a great deal of interest in the ancient period,
especially about the origins of cities, states and peoples. In these stories, myths are
combined with historical reality. However, the terms mithos (story) and history (reality)
are opposite expressions. The stories of mythology and mythological ktistes of some
cities tell about the wars and raids against the indigenous people of Anatolia.
In this study, the cities founded by Hellenic settlers who came to Ionia during
the Colonization Period and the mythological foundation stories, ktistes (founder
heroes), beliefs and cultures of these cities are examined. The data used in the study
were obtained from the ancient literary sources of the ancient Hellenistic and Roman
Imperial Periods, inscriptions, sculpture finds, and coins minted by those cities.