Yan haklar uygulamaları ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: Psikolojik iyi oluşun aracılık rolü
The relationship between fringe benefits and intention to leave the job: The mediating role of psychological well-being
Yazar: HİLAL ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN BAYRAKTAR
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yöneticiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Mental iyi oluş = Mental well-being ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Yan haklar = Fringe benefits ; Ölçekler = Scales ; Ücret sistemleri = Wage systems ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
İnsan Kaynakları süreçlerinin daha stratejik hale geldiği günümüz iş dünyasında, alan yazında incelenen kavramların da genişlemesi oldukça önem arz etmektedir. Bu bağlam-da, literatür içerisinde oldukça az değinilen ve ücret sisteminin temel bileşenlerinden olan yan haklar kavramı tercih edilmiştir. Bu çalışmada, yan haklar uygulamalarının işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi ve psikolojik iyi oluşun aracılık rolünün araştırılması he-deflenmiştir. Bu bağlamda örgütlerdeki yan haklar uygulamaları bağımsız, çalışanların işten ayrılma niyeti bağımlı ve psikolojik iyi oluşta aracı değişkenler olarak belirlenmiştir. Araştırmanın temel iki hipotezi mevcuttur. İlk temel hipotez; işten ayrılma niyeti ile yan hak uygulamaları arasında iyi oluş değişkeni aracılık rolü oynamaktadır şeklindedir. İkinci temel hipotez; Yan hak uygulamalarının işten ayrılma niyetine etkisi vardır şeklin-dedir. İlave olarak yaş, cinsiyet ve medeni durum demografik kontrol değişkenlerinin, bağımlı değişken ile ilişkisine ilişkin hipotezler test edilmişidir. Yan hak uygulamaları ölçeği, alan yazından yararlanarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş, işten ayrılma niyeti kavramsal yapısını ölçmek için ise Landau ve Hammer (1986) ve Jackosfy ve Slocum (1987) tarafından geliştirilen iki ölçekten yararlanılmıştır. Ayrıca, psikolojik iyi oluşun ölçümlenmesini sağlamak amacıyla Tennant vd. (2007) tarafından geliştirilen Warwick- Edinburh Mental İyi Oluş Ölçeğinden faydalanılmıştır. 
Analizler sonucunda, yan haklar uygulamalarının işten ayrılma niyeti ile ilişkisi ve bu noktada psikolojik iyi oluşun aracılık rolü olduğu ve yan haklar uygulamalarının işten ayrılma niyeti üzerinde etkisinin olduğu hipotezleri doğrulanamamıştır. Demografik kontrol değişkenleri ile yan haklar uygulamaları arasında istatiksel olarak orta derecede, demografik kontrol değişkenleri ile işten ayrılma niyeti arasında ise istatiksel olarak dü-şük derece ilişki saptanmıştır. Alan yazında yan haklar uygulamaları ile işten ayrılma niyeti ilişkisini test eden araştırmaya rastlanmamıştır. Bu yanıyla araştırmamızın alan yazına orijinal katkı sunduğu değerlendirilmektedir.
Anahtar kavramlar: Yan haklar, İşten ayrılma niyeti, Psikolojik İyi Oluş, Ücret Siste-mi.

Abstract:
Human Resources processes have become more strategic in today's business world. It is very important to expand concepts associated with human resources processes in the literature. In his context, the concept of fringe benefits, which is rarely mentioned in the literature and is one of basic components of the wage system, was preferred for the re-search. It was aimed to investigate the effect of fringe benefits on the intention to leave the job and mediating role of psychological well-being. Thus, fringe benefits in organiza-tions are determined as independent variable, the intention to leave the job as dependent variable and psychological well-being as the mediating variable. The research has two basic hypotheses. The first basic hypothesis; the psychological well-being variable plays a mediating role between the intention to leave the job and fringe benefits applications. Second basic hypothesis; It seems that fringe benefits applications have an effect on the intention to leave the job. Additionally, the hypotheses related to the relationship be-tween demographic control variables such as age, gender and marital status with the dependent variable were tested.  The fringe benefits scales was developed by us using the literature, and two scales were used developed by Landau and Hammer (1986) and Jackosfy and Slocum (1987) to measure conceptual structure of the intention to leave the job. Also, in order to measure psychological well-being Tennant et al. (2007) War-wick- Edinburgh Well- Being Scale was used. 
As a result of the analysis, the hypothesis that fringe benefits practices are related to the intention to leave the job and that psychological well-being has a mediating role could not be confirmed at this point. Also, the hypothesis that fringe benefits applications have an effect on the intention to leave the job could not be confirmed as well as. A statis-tically moderate correlation was found between demographic control variables and fringe benefits; and a statistically low level correlation was found between demographic control variables and intention to leave the job. In the literature, no research testing the relation-ship between fringe benefits and intention to leave the job has been found. In this respect, it is considered that our research made an original contribution to the literature.
Key words: Fringe benefits, Intention to Leave the Job, Psychological Well-Being, Wage System