Eser element tayini ile ban otu bitkisinin yetiştiği bölgenin tahmini
Determination of the origin of Hyoscyamus niger by the use of trace element analyses
Yazar: AHMET YİĞENOĞLU
Danışman: PROF. DR. HASAN AYDIN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İleri Teknolojiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalısmada, Gölbası?Dikmen kavsagından itibaren, Ankara-Konyakarayolunun, 37. km - 47. km arasında belirlenen 15 farklı yerden toplanan BanOtu bitkisinin (Hyoscyamus Niger) içerisinde bulunan eser elementlerinmiktarları ndüktif Eslesmis Plazma Spektroskopisi (ICP-OES) ile tayin edildi.Analiz sonuçlarında elde edilen elementlerin miktarları (mg/L) birbirindenfarklı oldugu gözlendigi için cihazdan çıkan elementleri keyfi olarak seçerek 5gruba ayırdık. 1. Grup; Magnezyum, demir, çinko, 2. Grup; Baryum, kalsiyum,kursun, 3. Grup; Krom, bakır, nikel, 4. Grup; Lityum, titanyum, vanadyum, 5.Grup; Alüminyum, potasyum, sodyum ve silisyum. Daha sonra cihazdan çıkanelement miktarlarının degerlerine göre; 1. Grubu 3 kategoriye, 2. Grubu 4kategoriye, 3. Grubu 4 kategoriye, 4. Grubu 2 kategoriye, 5. Grubu 2 kategoriyeayırdık. Burada amaç, gruplamalar ile kategoriler arasında baglantılar kurarakelementlerin miktar benzerliklerini tespit etmektir. Böylece seçilen bitkilerintohumlarının mensei çalısmalarına katkıda bulunacagı degerlendirilmistir.Diger bir degisle bilinmeyen numune (bitki tohumu) sonuçlarını öncedenbilinen analiz sonuçlarına (a1,a2, ?a15) göre hangisine daha yakın oldugunutespit etmektir.Bu amaçla, ilk olarak 15 bitki tohumu aynı deneysel kosullarda ICP ?OEScihazında analiz edildi ve bitkide bulunan elementlerin sayısal miktarlarınagöre bir bilgi edinildi. Daha sonra 5 farklı bilinmeyen Ban Otu bitkisi tohumuile daha önce yapılan deneysel kosullarda ICP ?OES cihazında analiz edildi. lk15 bitki tohumu ile yapılan kıyaslamada; X1 numunesinin a13 - a14 numunelerinebenzedigi, X2'nin ise a5-a6 numunelere benzedigi ve bu benzerlikler grafigeçizildiginde ise; X1'deki silisyum ve sodyum element miktarındaki yakınlıknedeniyle a13 numunesine, X2 numunesi ise alüminyum ve sodyum elementmiktarına göre a4 numunesine benzerlik gösterdigi tespit edilmistir.X1=a14, X2=a6, X3=a3, X4=a13, X5=a12Sonuç olarak bu tez kapsamında, bitkilerin tohumlarının içerdigi elementlerönceden tespit edilip daha sonra elde edilen sonuçlar ile karsılastırıldıgındabitkilerin yetistigi bölgenin tahmini yapılabilecegi kanaati ispatlandı.Anahtar Kelimeler :Ban Otu, alkaloit, eser element, ICP-OES

Abstract:
This study is related to the determination of the origin of Hyoscyamus Nigercollected from 15 different locations between 37th and 47th kms from the GölbasıJunction on Ankara - Konya highway by the use of trace element found by IonCoupled Plasma Spectroscopy (ICP)Since the amounts of elements observed from the analyses were different theywere arbitrarily classified into five different group as follows: 1. Group;magnesium, iron , zinc. 2. Group; barium, calcium, lead. 3. Group; chromium,copper, nickel. 4. Group; lithium, titanium, vanadium. 5. Group; aluminum,potassium, sodium and silicon. The 1st group were divided into three, 2nd groupinto four, 3rd group into four, 4th group into two and 5th group into two differentcategories according to the amounts determined by ICP. The purpose behindthis process was to establish any similarities between the amounts of the elementbased upon relations between the categories. In other words the purpose was toestimate the similarity between the results of the unknown sample and the predetermined results (a1,a2, ?a15).Firstly 15 plant seeds were analyzed with ICP under similar experimentalconditions then the seeds of 5 plants with unknown origin were subjected to thesame analyses. The comparison of the data obtained from these five plants withthose obtained with the first analyses showed that the sample X1 gave a similardata with those samples of a13 - a14 and sample X2 gave similar results to thosesamples of a5-a6. It was observed that X1 was similar to sample a13 as regards tothe amount of silicone and sodium. X2 was very close to sample a4 regarding tothe amount of aluminum and sodium. Based upon these processes followingrelations were established:X1=a14, X2=a6, X3=a3, X4=a13, X5=a12It was concluded that it was possible to determine the origins of the plants bythe use of the elements they contain.Key Words : Hyoscyamus niger, alkaloid, trace element, ICP-OES