Marmara denizi' nin farklı bölgelerinden alınan midyelerde (Mytilus galloprovincialis, Lamarck, 1819) pah (Polisiklik Aromatik Hidrokarbonlar) ın belirlenmesi
Determination of pah (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons) in mussels (Mytilus galloprovincialis, Lamarck, 1819)  from various regions of the Marmara Sea
Yazar: ESRA BİLLUR BALCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. BAYRAM ÖZTÜRK ; PROF. DR. NURAY BALKIS
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı / Deniz Biyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Deniz kirliliği = Marine pollution ; Deniz suyu kirliliği = Sea water pollution ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Bu çalışmada Marmara Denizi' nin farklı kıyılarında seçilen istasyonlardan toplanan midyelerde (Mytilus galloprovincialis) EPA tarafından temel kirletici olarak belirtilen 16 PAH bileşeninin konsantrasyonları incelenmiş, belirlenen miktarların ve kirliliklerin pirolitik ve/veya petrojenik kaynaklı olduklarının saptanması amaçlanmıştır. Bu kapsamda Marmara Denizi, İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı' ndan alınan midyelerde PAH bileşenlerinin seviyeleri daha önce saptanmamıştır.
Marmara Denizi kıyılarında İstanbul ve Çanakkale Boğazları da dahil olmak üzere belirlenen 16 istasyondan 2011- 2013 yılları arasında 4 kez örnekleme yapılmıştır. Tartılan ve sabunlaştırılan örneklerin ekstraksiyonu yapılmıştır. Azot ortamında uçurulup temizleme düzeneğinden geçirilerek HPLC – DAD cihazında analizi yapılmıştır.
Marmara Denizi' nden seçilen 16 istasyondan toplanan midye örneklerindeki toplam PAH konsantrasyonları arasında en yüksek T-PAH değerleri sırasıyla deniz trafiğinden etkilendiği bilinen Kadıköy, Kumkapı ve Kumkale Burnu istasyonlarında tespit edilmiştir. PAH bileşenleri içerisinde krizen tüm örnekleme dönemleri boyunca 2 ppb- 52 ppm aralığında bulunarak en yüksek konsantrasyona sahip ve her örnekte tespit edilen bileşen olmuştur. Krizeni, flouranten ve benzo(a)piren takip etmiştir. Bu çalışmada incelemeye alınan PAH bileşenlerinden bazıları ölçüm limitinin altında kalsa da kirlilik bileşenlerinden en az biri özellikle de kanserojen etkisi en yaygın olarak bilinen ve gıda kodeksinde sınır değeri tanımlanmış tek bileşen olan Benzo(a)piren, çalışma süresince en düşük 3 ppb, en yüksek de 8 ppm değerinde bulunmuştur. Sonuç olarak çalışma geneli bulunan çoğu konsantrasyonun mevzuatla belirlenen sınır değerin (10 ppb) üzerinde olması M. galloprovincialis türü midyelerin gıda olarak tüketilmesinin halk sağlığı bakımından potansiyel bir risk olduğunu göstermiştir.

Abstract:
In this study with an aim to investigate concentrations of PAH components in mussels (Mytilus galloprovincialis) collected from stations chosen at various coasts of Marmara Sea and to understand the origin (pyrolitic / petrogenic) of pollution.
The mussel samples were collected from total at 16 different stations choosen in Marmara Sea coasts including Istanbul and Çanakkale Straits between 2011- 2013 in 4 times. Weighed samples were extracted following sapponification. Clean-up was applied to evaporated samples and they were analyesed in HPLC – DAD.
The highest PAH concentrations among the chosen 16 stations in Marmara Sea were found in mussels collected from Kadıköy, Kumkapı and Kumkale Cape which are affected from busy marine traffic. Chrysene was found as a component having 2 ppb- 52 ppm range and the highest concentration among the PAH components. Flouranthene and benzo(a)pyrene have higher components following chrysene. Even so some of the PAH component are under the detection limit, particularly benzo(a)pyrene which is known as canserojen was determined as 3 ppb being the lowest value and 8 ppm as the highest value throughout the study. As a result most samples showed a value of BaP exceeding the maximum limit (10 ppb) established by the law. Thus, it seems that human consuming PAH contaminated mussels as food are at the risk for adverse health effects.