Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin kronotip özelliklerine göre uyku kalitesinin incelenmesi
Examination of sleep quality according to the chronotypic characteristics of nurses working in intensive care units
Yazar: ZEYNEP TERZİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. VESİLE ÜNVER
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin kronotip özelliklerine göre uyku kalitelerinin araştırılması amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte tanımlayıcı olarak planlanan bu çalışmanın evrenini İstanbul Acıbadem Sağlık Kurumunda yoğun bakım ünitelerinde çalışan 401 hemşire oluşturdu. Her hastaneden kaç hemşirenin çalışmaya dahil edileceği tabakalı örneklem seçim yöntemi ile belirlendi. Başlangıçta 196 hemşirenin çalışmaya dahil edilmesi planlandı. Bununla birlikte; çalışma sırasında bazı hemşirelerin izin/raporlu olması, bazılarının da çalışmaya çalışmaya gönüllü olmamaları sebebi ile 142 kişi ile tamamlandı. Veri toplama formu olarak; "kişisel veri toplama formu", "insan sirkadiyen ritminde sabahçıl ve akşamcıl tipleri belirleyen anket formu", "Pittsburgh uyku kalitesi ölçeği", "uykusuzluk şiddeti indeksi" kullanıldı.
Bulgular: Hemşirelerin yaşları 18 ile 58 arasında değişmekte olup, ortalaması 26,15±5,93'tür. Hemşirelerin %44,4'ü (n=63) 1-5 yıl süre ile yoğun bakım ünitesinde çalışmaktadır. Hemşirelerin kronotip özelliklerine bakılmaksızın sadece %14,8'inin (21 kişi) çok iyi uyku kalitesine sahip olduğu, toplam "PUKİ" puanı ise 12,75±2,85 olduğu belirlenmiştir. Kronotip özelliklerine göre katılımcıların %29,6'sı (n=42) kesinlikle sabahçıl tip, %35,9'u (n=51) sabahçıl tipe yakın, %31,7'si (n=45) ara tip ve %2,8'i (n=4) akşamcı tipe yakın olduğu saptandı. Ara/akşamcıl tipe yakın olan hemşirelerin, ilaç kullanımı ve gündüz fonksiyonları puanlarının daha yüksek olduğu gözlendi (p<0,05).
Sabahçıl ve sabahçıl tipe yakın olan hemşirelerin 1 aylık gece vardiya sayısı ile "UŞİ" toplam puanları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (p<0,05).
Sonuç: Vardiya sistemi ile çalışan hemşirelerin kronotip özelliklerine bakılmaksızın uyku kalitesinin bozulduğu belirlenmiştir. Kronotip özellikleri açısından da ara/akşamcıl tipe yakın olan hemşirelerin daha fazla uykusuzluk yaşadığı görülmüştür.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate the sleep quality of nurses working in intensive care units according to their chronotypic characteristics.
Materials and methods: This study was designed as a cross-sectional descriptive study. The universe of the study composed 401 nurses working in intensive care units in Acıbadem Health group. The number of nurses from each hospital was determined by the method of choosing a stratified sample to be included in the study. Initially, 196 nurses were planned to be included in the study. However, it was completed with 142 people because some nurses were allowed/reported during the study and others were not willing to work.
Results: : The age of nurses ranged between 18 and 58 years and mean age was 26,15±5,93 years. The majority of nurses (n=63) work in the intensive care unit for 1-5 years. Regardless of their chronotypic characteristics only 14,8% (21 people) of nurses are very good, the total PUKİ score is 12,75±2,85. According to the chronotype characteristics, 29,6% (n=42) were definitely morning type, 35,9% (n=51) was moderately morning, 31,7% (n=45) was indifferent type and 2,8% (n=4) were moderately evening.  Nurses who were indifferent / definitely evening type had higher scores on medication use and daytime functioning (p<0,05). There was a statistically significant positive correlation between the number of 1 month shift and USI total scores of nurses in the definitely morning and moderately morning type (p<0,05).
Conclusion: The sleep quality of nurses working with shift system has deteriorated regardless of their chronotype characteristics. In terms of chronotypic characteristics, nurses who are the indifferent/ moderately type experience more insomnia.