Dört halife döneminde Medine
Medina during the periods of four calips
Yazar: FEYZA BETÜL KÖSE
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AĞIRMAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Demografik yapı = Demographic structure ; Dört Halife Dönemi = Four Caliph Period ; Sahabe = Sahabe ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Suudi Arabistan-Medine = Saudi Arabia-Medina ; Tarih = History ; İdari yapı = Administrative structure ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Hz. Peygamber'in yaşamının on yılını geçirdiği Medine, bu zaman diliminde
vahyin pratiklerini hayata geçirme faaliyetlerine sahne olmuştur. Yeni dinin ilk
muhatabı olan Medine toplumu, Peygamberli yıllarda edindiği yaşam tecrübelerini onun
olmadığı bir dönemde nebevî model şeklinde sunarak gelecek nesillere aktarmıştır. Bu
çalışmamızda Medine'nin vahiy sürecinin akabindeki yaklaşık otuz yıllık sürecini
toplumsal hayatı açısından inceledik.
Medine özelinde yapılmış bir sosyal tarih çalışması olan tezimizde, şehirdeki
fiziki mekânları toplumsal hayatla ilişkisi bakımından ele aldık. Şehrin demografik
yapısı ve bu yapıya etki eden faktörleri belirlemeye çalışarak toplum üzerindeki etkisini
ortaya koymayı amaçladık. Şehrin sosyal ve dinî yaşamını incelerken önceki dönemlerle
olan benzerlik ve farklılıklarını sunmaya çalıştık. Medine'nin idarî yapısını yine
toplumla olan münasebetleri açısından değerlendirdik. Son olarak, toplumsal yaşamı en
fazla etkileyen amillerden biri olan iktisadî yapıyı, kamu faaliyetleri ve sivil ekonomi
şeklinde inceledik.
Çalışmamızın sonucunda Medine toplumunun bir taraftan geçmişinden getirdiği
anlayış ve geleneklerini sürdürürken bir taraftan da yeni durumlara kolayca adapte
olabildiğini tespit ettik. Bu dönemde iktisadî yönden büyük bir değişim yaşanırken
toplum hayatının her alanı bu değişimden etkilenmiştir. Bu açıdan Medine toplumu
diğer toplumlardan farklı olarak sosyolojik tezleri zorlayacak bir tavır göstermemiştir.


Anahtar Kelimeler: Medine, Dört Halife, toplum, sahabe, ekonomi.

Abstract:
Medina where Prophet Muhammad spent ten years of his life has witnessed the
implementation activities of divine inspiration practices in this time period. Being the
first object of new religion, Medina community transferred the life experiences they
acquired during the years with The Prophet to the next generations by presenting in the
form of nabawi model in a period without him. In this study, we examined nearly thirtyyear
period of Medina following the process of divine inspiration in terms of social life.
In our thesis which is a social history study carried out specific to Medina, we
discussed the physical spaces in the city in terms of their relations with the social life.
We sought to determine the demographic structure of the city and the factors affecting
this structure, and aimed to reveal its effect on society. While examining the social and
religious life of the city, we sought to present the similarities and differences compared
with the previous periods. We also evaluated Medina's administrative structure in terms
of its relations with society. Finally, we examined the economic structure, which is one
of the most affecting factors of social life, in the form of public activities and civil
economy.
As a result of our study, we reached the determination that the Medina
community continued their understanding and traditions that they brought from their
past, on the other hand, they could easily adapt to new situations. During this period,
while the society experienced a big change in terms of economics, all areas of life were
affected by this change. In this respect, the Medina community showed an attitude that
will force sociological theses unlike other communities.


Key Words: Medina, Four Caliphs, society, companions, economy.