Avrupalı seyyahların gözünden 16. yüzyılda Osmanlı yemek kültürü
Ottoman culinary culture in the 16th century through the eyes of European travelers
Yazar: YAĞMUR SU KOCABAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÖZKAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Avrupalı gezginler = European travelers ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
16. Yüzyıl Osmanlı İmparatorluğunun en görkemli dönemlerindendir. Bundan dolayı Avrupa ülkelerinden birçok seyyah bu dönemde çeşitli sebeplerden Osmanlı Devletini ziyaret etmiştir. Genel olarak tüm seyyahların seyahat sebebi dini, siyasi ve askeri nedenlerle olsa da her seyyah dönemin yemek kültürüyle ilgili bilgiler vermektedir. Bu çalışmada Hans Dernschwam'ın İstanbul ve Anadolu'ya Seyahat Günlüğü,  Nicolas de Nicolay'ın Muhteşem Süleyman'ın İmparatorluğunda, Salomon Schweigger'ın Sultanlar Kentine Yolculuk, Stephan Gerlach'ın Türkiye Günlüğü, Ogier Ghislain de Busbecq'in Türk Mektupları,  Giovan Antonio Menavino'nun Türklerin Hayatı ve Adetleri Üzerine Bir İnceleme, Jean Chesneau'nun D'Aramon Seyahatnamesi, Baron Vratislav'ın Anıları, Reinhold Lubenau Seyahatnamesi, Pierre Belon Seyahatnamesi, Breuning Seyahatnamesi ve Türkiye'nin Dört Yılı kitapları incelenmiştir. Yemek kültürüyle ilgili en detaylı bilgileri Dernschwam vermektedir. Baron Vratislav ise Osmanlı Devletinde tutsak durumunda olduğu için yemeklerle ilgili çok fazla bilgi vermemiştir. Yapılan literatür çalışmaları sonucu çoğu seyyahın Türklere ve Müslümanlara karşı olumsuz önyargılarla seyahat ettiği ve bunu seyahatnamelerine aktarmaktan çekinmedikleri görülmüştür. Bunun sebebi bariz bir şekilde Osmanlı İmparatorluğunun yükseliş döneminde olması ve işgalci bir politika izlemesi sebebiyle geniş topraklara yayılmasından kaynaklıdır. Seyyahlar bu önyargıdan dolayı Türklerin yemek yemekten anlamadıklarından bahsetmektedir. Onlara göre Türk yemek kültürü yalnızca çorba ve kuzu etinden ibarettir. Sonrasında onlarca çeşit yemekten bahsetmeleri ve çoğunlukla bu yemekleri lezzetli bulmaları bu yargıyı yıkmaya yetmemiştir. Türkiye'de rahatça şarap içememeleri de sinirlenmelerine ve bu önyargıları pekiştirmelerine yardımcı olmuştur. 
Anahtar Kelimeler: 16. Yüzyıl, Avrupalı, Seyyah, Osmanlı, Yemek Kültürü

Abstract:
The 16th century marks one of the most splendid periods of the Ottoman Empire. Consequently, many travelers from European countries visited the Ottoman state for various reasons during this period. Although the general reason for travel for all travelers may have been religious, political, or military in nature, each traveler provides information about the culinary culture of the era. In this study, the works of Hans Dernschwam's "Travel Diary to Istanbul and Anatolia," Nicolas de Nicolay's "In the Empire of Magnificent Suleiman," Salomon Schweigger's "Journey to the City of Sultans," Stephan Gerlach's "Turkish Diary," Ogier Ghislain de Busbecq's "Turkish Letters," Giovan Antonio Menavino's "An Examination on the Life and Customs of the Turks," Jean Chesneau's "Travelogue of D'Aramon," Baron Vratislav's "Memoirs," Reinhold Lubenau's Travelogue, Pierre Belon's Travelogue, Breuning's Travelogue, and "Four Years in Turkey" have been examined. Dernschwam provides the most detailed information regarding culinary culture. Baron Vratislav, being in captivity in the Ottoman Empire, did not provide much information about meals. Through the literature review, it has been observed that most travelers harbored negative prejudices against Turks and Muslims and did not hesitate to express them in their travelogues. This is largely due to the Ottoman Empire's rise to power and its policy of expansion, which led to the acquisition of vast territories. Travelers attribute this prejudice to the belief that Turks lack understanding of food beyond soup and lamb meat. However, their subsequent descriptions of dozens of dishes and their mostly favorable opinions about these dishes have challenged this stereotype. Their frustration at not being able to freely drink wine in Turkey has also contributed to their resentment and reinforcement of these prejudices.
Keywords: 16th century, European, Traveler, Ottoman, Culinary Culture