2018-2022 yılları arası Avrupa Birliği vatandaşlığı politikalarının Türkiye'deki 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarına yansımaları
Reflections of European Union citizenship policies interview on 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks in Türkiye between 2018-2022
Yazar: ECEM İLAYDA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. DOĞAN DUMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez çalışması, 2018-2022 yılları arasında Türkiye'deki 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında Avrupa Birliği (AB) vatandaşlık politikalarının nasıl ele alındığını araştırmayı amaçlamaktadır. Türkiye'nin Avrupa Birliği ile entegrasyon sürecinde, vatandaşlık eğitiminin rolü ve bu politikaların ders kitaplarına nasıl yansıtıldığını ortaya koymak araştırmanın temel amacıdır. Tez çalışmasında doküman incelemesi yöntemi kullanılmış, bu yöntem doğrultusunda vatandaşlık eğitimi odaklı hazırlanan Sosyal Bilgiler ders kitapları içerik ve görsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında ayrıca tematik içerik analizi yöntemiyle AB vatandaşlığına dair kavramların işleniş biçimi ve öğretim programındaki öğrenme alanlarıyla olan ilişkisi ayrıntılı olarak verilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre, AB vatandaşlık politikalarının Türkiye'deki Sosyal Bilgiler ders kitaplarına sınırlı bir şekilde yansıtıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu ders kitaplarında AB'nin demokrasi, insan hakları, eşitlik ve dayanışma gibi temel değerleri yer alsa da bu kavramların aktarımında ulusal kimliğin daha fazla vurgulandığı gözlemlenmiştir. Özellikle 2020 ve 2021 yıllarına ait ders kitaplarında AB vatandaşlığına uygun kavramların öne çıkarılmasına rağmen, bu kavramların ulusal perspektiften ele alınması dikkat çekicidir. Ders kitaplarında milli kimlik ile AB vatandaşlık anlayışı arasında bir dengenin kurulamadığı gözlenmektedir. Bu durum Türkiye'deki vatandaşlık eğitiminin AB değerleriyle daha uyumlu bir şekilde işlenmesi gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışmada Türkiye'deki vatandaşlık eğitiminin, AB vatandaşlığı politikalarına daha fazla uyum sağlaması, bunun için de ders kitaplarında bu politikaların daha geniş kapsamda ele alınması gerektiği vurgulanmakta ve bu doğrultuda yeni düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This thesis aims to investigate how the citizenship policies of the European Union (EU) are addressed in the social studies textbooks for 5th, 6th, and 7th grades in Turkey between 2018 and 2022. The main objective is to highlight the role of citizenship education in Turkey's integration process with the EU and how these policies are reflected in the textbooks. The study employs document analysis as its methodology, analyzing the content and visuals of the social studies textbooks focused on citizenship education. Additionally, thematic content analysis is used to detail how concepts related to EU citizenship are presented and their relationship with the learning areas in the curriculum. The findings indicate that EU citizenship policies are reflected in Turkish social studies textbooks in a limited manner. While the textbooks include fundamental values such as democracy, human rights, equality, and solidarity associated with the EU, it has been observed that national identity is emphasized more prominently in the transmission of these concepts. Notably, although the textbooks from 2020 and 2021 highlight concepts related to EU citizenship, these concepts are approached from a national perspective. There is a noticeable lack of balance between the understanding of national identity and EU citizenship in the textbooks. This situation suggests that citizenship education in Turkey should be integrated with EU values more effectively. In conclusion, the study emphasizes the need for citizenship education in Turkey to align more closely with EU citizenship policies and recommends that these policies be addressed more comprehensively in textbooks, advocating for necessary reforms in this direction.