Kadınlık ve sakatlık kıskacında sosyolojik bir değerlendirme: Çocuğunda zihinsel yeti kaybı olan kadınların ev ve iş yaşamına ilişkin deneyimleri
A sociological evaluation in the impasse of womanhood and disability: Home and work life experiences of women with intellectual impairment in their children
Yazar: EMİNE KAPAR
Danışman: PROF. DR. SERAP SUĞUR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Bakım hizmetleri = Maintenance services ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Kadınlar = Women ; Sosyal politika = Social policy ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; İş gücü piyasası = Labour market ; İş hayatı = Work life

Özet:
Bu araştırma çocuğunda zihinsel yeti kaybı olan kadınların ev ve iş yaşamına ilişkin deneyimlerini ve bu doğrultuda sosyal devletten beklentilerini kendi söylem düzenekleri ve ifadeleriyle açıklamayı amaçlamıştır. Kadınların bu süreci nasıl deneyimlediği, sakatlık ve toplumsal cinsiyet literatürüne dayalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma nitel bir çalışma olarak fenomenolojik desenle yürütülmüştür. Bu kapsamda Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü Gelişimsel Destek Birimi'nde çocuğu eğitim alan ve iş gücü piyasasına katılan 13 kadın ile görüşülerek yarı yapılandırılmış görüşme tekniği aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre kadınların iş gücü piyasasında kalabilmesini sağlayan en temel etken; çoğunluğu için geleneksel kadın ağından aldıkları ücretsiz bakım emeğidir. İhtiyaç duyulan desteği piyasadan karşılayabilecek olan kadınların çoğunluğu ise yine geleneksel kadın ağından ücretsiz bir şekilde destek almayı tercih etmektedir. Bunun altında yatan en temel sebep ise çocuklarının ihtiyaçlarını, özellikle özel eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için önemli bir bütçe ayırmak zorunda kalmalarıdır. Kadınlar çocuklarının bağımsız yaşamına dair tek umut olarak eğitimi görmektedir. Kadınlar iş gücü piyasasına katılımı kimi durumlar için avantaj olarak algılarken kimi durumlar için dezavantaj olarak algılamaktadır. Kadınların ihtiyaçlarına yönelik sosyal devletten beklentisi; çalışma saatlerinin düzenlenmesi, psikolojik danışmanlık ve destek hizmetinin sağlanması, çocuklarının eğitim ve bakım hizmetlerine yönelik destek sağlanmasıdır.

Abstract:
This research aimed to explain the home and work life experiences of women with intellectual impairment intheir children and their expectations from the social state in this direction, with their own discourse mechanisms and ecpressions. How women experience this process was analyzed based on disability and gender literature. The research was carried out with phenomenological pattern as a qualitative study. In this scope, data were collected through semi-structured interview technique by interviewing 13 women whose children were educated and participated in the labor market at Anadolu University Disability Research Institute Developmental Support Unit. The findings of the research show that the most fundamental factor that enables women to stay in the labor market is the unpaid care labor they receive from the traditional women's network. The majority of women who can get the needed support from the market also prefer to get free support from the traditional women's network. The main reason behind this is that they have to allocate a significant budget to meet the needs of their children, especially their special education needs.Women see education as the only hope for their children's independent life. While women perceive participation in the labor market as an advantage in some situations, they perceive it as a disadvantage in some situations. Expectations of women from the social state for their needs; organizing working hours, providing psychological counseling and support services, providing support for education and care services of their children.