Yaşlı istismarı riski ile günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık ve depresyon düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between risk of elder abuse and addiction in activities of daily living and depression level
Yazar: HACER SERT
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA YILDIRIM BAŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Depresyon = Depression ; Geriatri = Geriatrics ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; İstismar = Abuse

Özet:
Yaşlı İstismarı Riski ile Günlük Yaşam Aktivitelerindeki Bağımlılık ve Depresyon Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Yaşlı istismarı, bireysel ve toplumsal açıdan yıkıcı biri durum olup yaşlı kişileri ruhen, bedenen ve sosyal açıdan sıkıntıya düşüren, büyük ölçüde önlenebilir önemli bir halk sağlığı sorunu ve insani hak ihlalidir. Bu çalışmada; Isparta ilinde yaşayan yaşlı nüfusu istismar riski açısından taramak ve mevcut istismar riskini etkileyebilecek sosyodemografik özellikler, depresyon düzeyi ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık düzeyi arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve yaşlı istismarına dikkat çekmek, farkındalığını arttırmak amaçlanmıştır.
Tanımlayıcı, kesitsel, anket çalışması olarak planlanan bu çalışmaya 65 yaş ve üzeri 150 birey dahil edilmiştir. Araştırma 01.10.2021- 01.04.2022 tarihleri arasında Isparta İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı aile sağlığı merkezlerinde yüz yüze anket formu (Sosyodemografik Bilgi Formu, Hwalek- Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi (HSYİTT), Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (KGYA), Lawton&Brody Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (LBEGYA) ve Geriatrik Depresyon Ölçeği Kısa Form (GDS-SF) uygulanarak yürütülmüştür. Veriler SPSS.23 (Statistical Program for Social Sciences) programına aktarılarak değerlendirilmiştir. Toplanan veriler Kolmogorov Smirnov testi, Levene's Testi, Bağımsız T testi, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis-H Testi, ANOVA, Post Hoc analizleri, Sperman's rho korelasyon testi yapılarak analiz edilmiştir. Bütün analizlerde anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 değeri kabul edilmiştir.
Çalışmaya 75'i kadın, 75'i erkek olmak üzere toplamda 150 hasta katılmış olup, yaş ortalamaları 75,35±6,95'tir. Yaşlı bireylerin %17,3'ü (n=26) HSYİTT'nden 3 ve üzeri puan almış olup istismar riski mevcuttur. Katılımcıların %24,6'sında (n=37) hafif derecede, %8,7'sinde (n=13) orta derecede, %2,7'sinde (n=4) ise şiddetli derecede depresyon gözlendi. KGYA'ya göre kişilerin %66,7'si (n=100) tam bağımsız, LBEGYA'ne göre %38,7'si (n=58) tam bağımsızdı. HSYİTT ölçeği ile GDS-SF ölçeği arasında pozitif zayıf istatistiksel olarak anlamlı bir fark görüldü (r=0,339, p<0,001). HSYİTT ölçeği ile KGYA ölçeği arasında negatif zayıf istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (r=-0,266, p=0,001). HSYİTT ölçeği ile LBEGYA ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p=0,392). Bu bulgulara göre yaşlı bireylerde depresyon ve temel günlük yaşam aktivitelerinde bağımlı olmak istismar riskini arttırmaktadır.
Çalışmamızın sonuçlarına göre yaşlı istismarı ve ihmali her sosyokültürel düzeyde görülebilen, önemli bir halk sağlığı problemi olarak ele alınması gereken, sık görülen bir sorundur. Bu konuda yapılacak yasal düzenlemelere, eğitimlere, bilgilendirmelere, farkındalık düzeyinin arttırılmasına, yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Sözcükler: yaşlı istismarı, depresyon, günlük yaşam aktiviteleri

Abstract:
Investigation of the Relationship Between Risk of Elder Abuse and Addiction in Activities of Daily Living and Depression Level
Elderly abuse is a significant largely preventable public health problem and violation of human rights, which is an individual and socially destructive situation that puts older people in mental, physical and social distress. This study, aims to screen the elderly population living in Isparta province regarding abuse risk to reveal the relationship between sociodemographic characteristics, depression level, and addiction level in daily activities that may affect the current abuse risk, drawing attention to elder abuse and raise awareness.
This study, planned as a descriptive, cross-sectional, survey study, included 150 individuals aged 65 and over. The research was conducted between 01.10.2021 and 01.04.2022 by applying a face-to-face questionnaire (Sociodemographic Information Form, Hwalek- Sengstock Elder Abuse Screening Test (HSYITT), Katz Index of Independence in Activities of Daily Living Scale (KGYA), Lawton Instrumental Activities of Daily Living Scale (LBEGYA), and Geriatric Depression Scale Short Form (GDS-SF)) in family health centers affiliated to Isparta Provincial Health Directorate. The data were evaluated by transferring them to SPSS.23 (Statistical Program for Social Sciences). The collected data were analyzed using the Kolmogorov Smirnov test, Levene's Test, Independent T test, Mann Whitney-U test, Kruskal Wallis-H Test, ANOVA, Post Hoc analysis, Sperman's rho correlation test. A value of p<0.05 was accepted as the level of significance in all analyzes.
A total of 150 patients, 75 female and 75 male, participated in the study, and their mean age was 75.35±6.95. %17,3 (n=26) of the older people got a score of 3 or above in the HSYITT and there is a risk of abuse. Mild depression was observed in %24,6 (n=37) of the participants, moderate depression in %8,7 (n=13), and severe depression in %2,7 (n=4). According to KGYA, %66,7 (n=100) % of the eldery people were completely independent, and according to LBEGYA, 38.7% (n=58) were completely independent. There was a positive weak correlation between the HSYITT scale and the GDS-SF scale (r=0,339, p<0,001). A negative weak statistically significant correlation was found between the HSYITT scale and the KGYA scale (r=-0,266, p=0,001). There was no statistically significant correlation between the HSYITT scale and the LBEGYA scale (p=0.392). According to these findings, depression and dependence on basic daily living activities increase the risk of abuse in older people.
According to the results of our study, elder abuse and neglect are common problems that can be seen at every sociocultural level and should be considered an important public health problem. There is a need for legal regulations, training, informing, increasing awareness and new studies on this subject.
Keywords: elder abuse, depression, activities of daily living