Dine bakış açısını şekillendirmede mezheplerin rolü
The role of sections in shaping the perspective on religion
Yazar: MUHAMMET EMRE AKŞİT
Danışman: DOÇ. DR. YASİN ULUTAŞ
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam ve İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; İnançlar = Beliefs ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
Müslümanlar, Hz. Peygamber (s.a.v.)'in vefatını takiben din konusunda açıklayıcı ve yönlendirici, siyaset konusunda da hayatın her alanına hükmeden bir otoritenin yokluğu ile bir boşluğa düçâr olmuşlar ve muhtelif konularda görüş ayrılıklarına düşmüşlerdi. İhtilaf ettikleri konuların başında hilâfet meselesi geliyordu. Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer'in hilâfetleri döneminde bu konu gündem teşkil etmemiş olsa da Hz. Osman ve Hz. Ali dönemlerinde potansiyel şiddetine kavuşmuş, sonuç itibariyle iki halîfenin de şehit edilmelerine kadar varan kanlı olaylara yol açmıştır. Savaşlar, inanç boyutuyla ilgili ihtiyaçlar, politikalar, fikirler ekseninde yaşanan tüm ihtilaflar neticesinde insanların gruplaşarak etraflarında toplandıkları, din adına görüş beyan eden, bazen hakikati söyleyen, bazen de hakikat tekelciliği yapan fırkalar, yani mezhepler doğmuştur. 
Gerek mezhepsel alamda gerekse dinî bir boyutu olan herhangi bir şekilde gruplaşmalar, önceden olduğu gibi içinde bulunduğumuz asırda ve kıyamete kadar da devam edecektir. Kimi zaman gerçekten hakikatin peşinde, Allah'ın istediği bir yaşam düzeni doğrultusunda hareket geliştiren gruplar, kimi zaman da rant, çıkar ve siyâsî gayelerle örgütleşen yapılar karşımıza çıkabilecektir. Müslüman toplumların, bu anlamdaki tarihsel tecrübeleri göz ardı etmeden kararlar vermesi elzemdir. 
Biz bu çalışmamızda, bahse konu olan mezheplerin ya da grupların hangi ortamda hangi şekilde doğup gelişme gösterdiklerini, dîni anlayış tarzlarını, dînin kendisi olarak görülmeleri sorununu, dinin siyâsi bir araç olarak kullanılıp istismar edilmesi hususunu konu edindik.

Abstract:
After the death of the Prophet, Muslims experienced a vacuum due to the absence of an authority that would explain and guide religion and dominate all areas of life in politics, and they differed in opinions on various issues. At the beginning of their disagreements was the issue of the caliphate. Although this issue seems to have settled down a bit during the caliphate of Abu Bakr and Omar, it reached its potential violence during the reigns of Osman and Ali, and as a result, it led to bloody events that led to the martyrdom of both caliphs. As a result of wars, policies, and all the conflicts experienced on the axis of ideas, sects, sects, were born, around which people gathered by grouping, expressing their views in the name of religion, sometimes speaking the truth and sometimes monopolizing the truth.
Groupings, both in the field of denomination and in any way that has a religious dimension, will continue in this century and until the apocalypse, as it was before. Sometimes we may come across groups that develop movements in pursuit of the truth, in line with a life order that Allah desires, and sometimes structures that organize for profit, interest and political purposes. It is essential for Muslim societies to make decisions without ignoring historical experiences in this sense.
In this study, we have discussed the subject of the sects or groups in question, in which environment they were born and developed, their way of religious understanding, the problem of being seen as religion itself, and the use and abuse of religion as a political tool.