Kas kuvveti ile çalıştırılan vorteks tüplerinin soğutma-ısıtma amaçlı kullanılmasında performans analizi
Performance analysis of vortex tube operated by human muscle for cooling-warming processes
Yazar: AYŞE DANIŞ
Danışman: PROF. DR. KERİM ÇETİNKAYA
Karabük Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Enerji = Energy ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Islatma = Wetting ; Soğutma = Cooling ; Vorteks tüpler = Vortex tubes

Özet:
İnsanların sıcak havalarda serinleme ve soğuk havalarda ısınma ihtiyaçlarını karşılamak için kullanabileceği herhangi bir enerji sistemine ihtiyaç duymadan kas kuvveti ile çalışan, soğutma-ısıtma sistemi tasarımı yapılmıştır. Sistem; vorteks tüpü, dizlik, 3 uzuvlu doğrusal hareket mekanizması ve yelekten oluşmaktadır.Yürürken dizin yaptığı harekete bağlı olarak 3 uzuvlu mekanizmadaki piston strokunun ileri geri itilmesi sağlanmıştır. Bu ileri geri doğrusal hareket ile elde edilen basınçlı hava, hortumlar yardımıyla vorteks tüpüne iletilmektedir. Vorteks tüpünün içerisinde oluşan soğuk/sıcak hava, yelek içerisine belirli aralıklarla yerleştirilen hortumlar ile yelek yüzeyine taşınmaktadır.Deneyler yürüme ve koşma durumlarında gerçekleştirilmiş, tek piston ve çift piston kullanılarak elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Soğutma deneylerinde yürüme durumunda elde edilen sıcaklık düşüşü değerleri, tek piston kullanımında 0,75°C, iki piston kullanımında 2,0°C'dir. Koşma durumunda elde edilen sıcaklık düşüşü değerleri, tek piston kullanımında 1,9°C ve iki piston kullanımında 3,2°C'dir. Isıtma deneylerinde yürüme sonucu elde edilen sıcaklık artışı değerleri tek piston kullanımında 1,0°C, iki piston kullanımında 2,0°C'dir. Koşma sonucunda elde edilen sıcaklık artışı değerleri, tek piston kullanımında 2,5°C ve iki piston kullanımında 4,3°C'dir.Sistem hafif ve giyilebilir olması her türlü çalışma koşulunda kullanımına olanak vermektedir. Böylece işgücü verimi artacak, kişilerin çalışma performansları yükselecektir. Bu da doğrudan ya da dolaylı olarak üretim kalitesine ve ekonomiye olumlu etkisi olacaktır.

Abstract:
In this study, a cooling-warming system which can be operated by human muscle without needing any energy device was designed and a prototype was produced for people?s cooling and warming needs. This system consists of a vortex tube, knee pad, linear motion mechanism with 3 components and a vest.While walking, depending on knee?s movement, a piston at linear motion mechanism was moved to forward and backward. Pressurized air was obtained from this forward and backward movement and it was sent to a vortex tube with pneumatic pipes. Cold-hot air in vortex tube was send on the vest surface with pipes which were placed on underneath of vest textile specific spaces.Experiments were performed during walking and running. The results were obtained and estimated using single and double pistons. At cooling experiments during walking, the decrease of temperature was about 0.75°C with a single piston, and 2.0°C with double pistons. During running, the decrease was 1.9°C with a single piston, and 3.2°C with double pistons. On the other hand, at warming experiments during walking, the increase of temperature was about 1.0°C with single piston, and 2.0°C with double pistons. During running, the increase was about 2.5°C with single piston, and 4.3°C with double pistons.The produced system is lightweight and wearable, so it can be used and operating environment. Thus efficiency of employees who will use it and their performances will increase. In this way, product quality in industry and economy can be affected positively.