Otomotiv yetkili ve özel servislerinde iş güvenliği risk etmenleri ve çalışan teknik personelin iş güvenliği kültürü: Çanakkale ili örneği
Occupational safety risk in automotive authorized and special services and work safety culture of technical staff working: Case of Çanakkale
Yazar: SEDAT TAYYAR
Danışman: DOÇ. DR. ALİ RİZA MOTORCU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Otomobil firmaları = Automobile firms ; Personel = Personnel ; Teknik eleman eğitimi = Technical staff education ; İstatistiksel analiz = Statistical analysis ; İş güvenliği = Work safety

Özet:
Çanakkale ilinde oto bakım alanında faaliyet gösteren yetkili ve özel servisler ile küçük ölçekli çok sayıda iş yeri bulunmaktadır. Araçlar oto servislerine (OS) büyük çoğunlukla periyodik bakım işlemleri için getirilmektedir. Bunun yanı sıra kaza geçirmiş ya da arıza yapmış araçların tamir işlemleri için oto yetkili servislerine (OYS) ya da oto özel servislerine (OÖS) başvuru sayıları oldukça çoktur. Bu işlemler için Çanakkale il merkezinde bulunan OYS'lerde yaklaşık olarak 100, Küçük Sanayi Sitesi'nde bulunan OÖS'lerde ise 500'e yakın teknik personelin çalıştığı belirlenmiştir. OS'lerde çalışanların bakım işlemleri sırasında, büyük ve küçük iş kazalarına uğraması neticesinde yaralanmalar hatta ölümler gerçekleşmektedir. Çalışanların iş güvenliği kültürü (İGK) bilincinin var olması iş kazalarını önleyici tedbirler arasında yer almaktadır. 
Bu çalışmada, OS'lerde bulunan risk etmenleri ve çalışan teknik personelin İGK'sine yönelik düşünceleri araştırılmıştır. Araştırmada Çanakkale İlinde faaliyet gösteren OYS ve OÖS çalışanların karşılaşmış oldukları risk etmenleri değerlendirilmiş ve çalışan teknik personelin İGK düzeyleri, onların OYS ve OÖS'de çalışma durumları, meslekte çalışma süreleri, yaş, eğitim düzeyleri, ortalama aylık gelir düzeyleri vb. değişkenlerine göre incelenmiştir. Tarama modelinde tasarlanan çalışmada kullanılan anket 5'li Likert ölçeği tipinde 105 personele yüz yüze uygulanmıştır. Toplanan veriler, SPSS programına aktarılmış olup, veriler betimsel ve çıkarımsal yöntemlerle analiz edilmiştir. Araştırma neticesinde katılımcıların birçok risk etmenine maruz kalmalarına rağmen mesleki sağlık sorunları ile çok az düzeyde karşılaştıkları tespit edilmiştir. OS'lerde çalışan teknik personelin en çok kullandığı kişisel koruyucu donanımlar (KKD) ise çelik burunlu ayakkabı olarak bulunmuştur. İşletmelerde iş sağlığı ve güvenliği (İSG) birimi varlığı iş güvenliği eğitimi (İGE) ve iş güvenliği raporlama kültürü (İGRK) alt boyut ölçeklerini olumlu yönde etkilediği görülmüştür. İş güvenliği (İG) denetimlerinin yapılması, faydalı ve yeterli bulunması değişkeni ise İGK alt boyut ölçeklerinin çoğunu olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Analiz sonucunda elde edilen bulgular literatür ve ülkemizde İG konusunda yaşanan gelişmeler çerçevesinde tartışılarak, uygulayıcılara ve karar alıcılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
There are authorized services and many small-scale workplaces operating in the auto maintenance works in Çanakkale. The vast majority of vehicles coming to automotive services undergo periodic maintenance. In addition, the number of applications to authorized services or to special services for repairs of vehicles that have had an accident or malfunction is quite high. It is determined that there are approximately 100 technical personnel in the authorized service in the central district of Çanakkale and nearly 500 employees in the special services in Küçük Sanayi Sitesi. Injuries and even deaths occur as a result of major and minor work accidents during the maintenance work of the employees in the services. Employees' awareness of occupational safety culture is among the measures to prevent occupational accidents. In this study, the risk factors found in the automotive services and the opinions of the technical staff working on the safety culture were investigated.
In the research, the risk factors faced by the authorized and special services employees operating in the province of Çanakkale were evaluated, and the safety culture levels of the technical staff working, their working status in authorized services and special services, their working time in the profession, age, education levels, average monthly income levels, etc. It was examined according to the variables. The questionnaire used in the study designed in the screening model was applied face-to-face to 105 personnel in the type of 5-point Likert scale. The collected data was transferred to the SPSS program and the data were analyzed by descriptive and inferential methods. As a result of the research, it was found that the participants were exposed to many risk factors, but it was found that they encountered occupational health problems at a very low level. The personal protective equipment used by the technical personnel working in the auto services was found as steel toe shoes. The presence of occupational health and safety unit and occupational safety specialist in enterprises has been found to positively affect the sub-scale of occupational safety education and occupational safety reporting culture. The variable of conducting occupational safety audits and finding it beneficial and sufficient has been found to affect positively most of the occupational safety culture sub-dimension scales. The findings obtained as a result of the analysis were discussed within the framework of the literature and developments in the field of in our country, and suggestions were made to the practitioners and decision makers.