Bazı domino-heck tipi hidroarilasyon reaksiyonları ve yeni izoindolinler
Some domino-heck type hydroarylation reactions and new isoindolines
Yazar: İREM ÇIKLAİBLİKÇİ
Danışman: PROF. DR. NÜKET ÖCAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Günümüzde yapılmakta olan kimyasal araştırmaların bir çoğu, biyolojik aktivitegösterebilecek yeni bileşiklerin sentezlenmesi ve aktivitelerinin saptanarak ölçülmesineyöneliktir.Farmakolojik çalışmalar ve tıbbi açıdan önemli kimyasal bileşiklerin hazırlanmasında aktif rolalan çeşitli substitue imid ve izoindolin türevlerinin antidepresan, antikanser, antimalerial,antibakteriyal ve fungisidal özellikleri gösterdikleri saptanmıştır (Brana vd., 2001; Zentz vd.,2002).Bunun yanı sıra, Heck reaksiyonu olarak bilinen alkenlerin paladyum katalizörlü arilasyonuve alkenizasyonu organik sentezlerde yeni bir karbon-karbon bağ oluşumu ile sonuçlandığıiçin çok etkili katalitik metodlardan biri olarak güncelliğini korumaktadır. Son yıllarda isealkenlerin özellikle bisiklik halka sistemlerinin asimetrik Heck-tipi hidroarilasyonları, hemreaksiyon kolaylığı ve hem de stereoselektif sonuçlar vermesi nedeniyle yoğun bir şekildeincelenmektedir (Namyslo ve Kaufmann, 1997, 1999).Yapılan kaynak araştırmalarından sonra hazırlanan bu çalışma, başlıca beş aşamadanoluşmaktadır. Birinci aşama, başlangıç maddesi olarak kullanılacak endo-N-Fenil-7-oksobisiklo[2.2.1]hept-5-en-2,3-dikarboksimid hazırlanmasını, ikinci aşama ise bu bileşiğintrimetilsillilasetilenle (veya fenilasetilen) gerçekleştirilen Domino-Heck reaksiyonlarınıiçermektedir. Üçüncü aşama, bu bileşiklerin LiAlH4 ile indirgenmelerini takiben ariliyodürlerle hidroarilasyon reaksiyonlarının gerçekleştirilip yeni izoindolin türevlerininhazırlanmasını gösterir. Dördüncü aşamada sentezlenen tüm yeni bileşiklerin yapıları sırasıyla1 13FTIR, H NMR, C NMR ve elementel analiz gibi spektrofotometrik yöntemleriyleaydınlatılmıştır. Son aşamada oluşan tüm yeni bileşiklerin biyolojik aktivite ölçüm çalışmalarıiçin Prof.Dr. Dieter E. Kaufmann'la işbirliğine gidilmiştir.Anahtar Kelimeler: Alkinik bisiklik imidler, Domino-Heck reaksiyonları, Heck-tipihidroarilasyon reaksiyonları, ndirgenme, zoindolin türevleri.

Abstract:
Nowadays, most of the chemical researches are focused on the synthesizing of the newcompounds possibly having biological activities, besides determining and measuring of theseactivities.It has been shown that various substituted imides and its derivatives like isoindolines whichare active precursors of the important compounds in the pharmacological and medicinalresearches have antidepressant, anticancer, antimalarial, antibacterial and fungicidalproperties (Brana vd., 2001; Zentz vd., 2002).Furthermore, the arylation and alkenization of alkenes in presence of palladium catalyst inorganic synthesis named as Heck reaction, keep their currency as very effective catalyzingmethod in forming carbon-carbon bonds. Recently, the asymmetric Heck-type hydroarylationof specific bicyclic ring systems of alkenes have been examined intensively, because of theeasily obtained stereoselective results (Namyslo and Kaufmann, 1997, 1999).This study planned after a wide literature surveys, is consist of five steps. The first step is thesynthesizing of initial material endo-N-Phenyl-7-oxobicyclo[2.2.1]hept-5-ene-2,3-dicarboximide, the second one, its Domino-Heck reactions using trimethylsillyacetylene (orphenylacetylene). The third step is reducing of these compounds with LiAlH4 then preparingtheir hydroarylation reactions with aryl iodides to obtain of new isoindoline derivatives. In thefourth step, the structure determination of all new compounds by FTIR, 1H NMR, 13C NMRand elementel analysis spectroscopic data, respectively. At the last step new compounds havebeen sent to Prof. Dr. Dieter E. Kaufmann for biological activities measurements of them.Keywords: Alknyl bicyclic imides, Domino-Heck reactions, Heck-type hydroarylationreactions, Reduction, Isoindoline derivatives.