"Ashabıma sövmeyin…" rivayetinin değerlendirilmesi
Evaluation of the narration "do not curse my companions..."
Yazar: HÜSNA TAVAS
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKYÜZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Sahabe, İslam geleneğinde özel bir konuma sahiptir. Zira onlar, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) söylediklerini işiten, fiillerini gören ve bu bilgileri sonraki kuşaklara nakleden ilk nesildir. Bu neslin hem Kur'ân-ı Kerîm'de hem de hadislerde bir taraftan faziletleri anlatılmış, diğer taraftan insani zaafları yüzünden yanlış davranışlarda bulunanlar ikaz edilmiştir. Günümüzde ise sahabe, yaptığı hatalardan dolayı yargılanmış ve onlara haksız eleştiriler yöneltilmiştir. Aslında onlara bazı kimselerce dil uzatmak İslâm'ın ilk dönemlerinden itibaren süregelen bir davranıştır. Oysa Hz. Peygamber (s.a.v.), ilk günlerden itibaren sahabeye sebb ve tahkirde bulunmayı yasaklamış ve ümmetinin sağlıklı bir sahabe tasavvuruna sahip olması için tavsiyelerde bulunmuştur. İşte bu çalışmada incelenecek rivayetin özü, böylesi bir yasağı içermektedir. "Ashabıma sövmeyiniz!..." rivayetinin ele alındığı bu tezde, öncelikle hadis ilminin verilerinden yararlanarak, söz konusu nehyin Hz. Peygamber'e (s.a.v.) aidiyeti sorgulanmıştır. Bunun için rivayet zincirinde yer alan bütün raviler tanıtılmıştır. Akabinde hadisin farklı kelimelerden oluşan metinleri tespit edilmiş ve birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Bu işlemin sonucunda elde edilen tek metin, günümüzün şartları ve ihtiyaçları doğrultusunda yorumlanmıştır. Ayrıca bu yorumlama esnasında ashaba dil uzatmanın fıkhi hükmüne ve siyasî-itikadî bazı fırkaların sahabeye yönelik bakış açılarına da değinilmiştir.

Abstract:
The Companions of the Prophet hold a special position in Islamic tradition. They are the first generation to hear the words of the Prophet (s.a.v.), witness his actions, and transmit this knowledge to subsequent generations. This generation is praised for their virtues in both the Qur'an and Hadith, while those who acted incorrectly due to human weaknesses were also warned. In modern times, however, the Companions (Sahaba) have been judged for their mistakes and subjected to unjust criticism. In fact, speaking ill of them has been a behavior continuing from the early periods of Islam. However, from the very beginning, the Prophet (s.a.v.) prohibited insulting and disparaging the Companions and advised his ummah to have a healthy perception of the companions. The essence of the narration to be examined in this study includes such a prohibition. In this thesis, which addresses the narration "Do not curse my companions!...", the attribution of this prohibition to the Prophet (s.a.v.) is questioned using the data from the science of Hadith. For this purpose, all narrators in the chain of transmission are introduced. Subsequently, the different wordings of the hadith are identified and compared with each other. The single text obtained as a result of this process is then interpreted in accordance with contemporary conditions and needs. Additionally, during this interpretation, the legal ruling on insulting the Companions and the perspectives of some political-theological sects towards the companions are also addressed.