Osmanlı idaresinde Atina (Pazar) kazâsı (1875-1920)
The distrinc of Atina (Pazar) in the Ottoman administration (1875-1920)
Yazar: HÜSEYİN SARAÇ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DEMİRCİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ekonomik durum = Economic situation ; Kültürel yapı = Cultural structure ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Rize-Pazar = Rize-Pazar ; Sosyal yapı = Social structure ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Osmanlı İdaresinde Atina (Pazar) Kazâsı (1875-1920) konu başlıklı doktora tez çalışması Osmanlı Devleti'nin son dönemleri olarak ifade edilen 19. yüzyılın son çeyreği ve 20. yüzyılın ilk çeyreğini kapsamaktadır. Bu çalışmayı dönemle ilgili basılı eserlerden ve daha çok Osmanlı arşiv belgelerinden yararlanarak yapmaya çalıştık.  
Atina Kazâsı'nı tez konusu olarak seçmemizdeki en önemli sebep, şimdiye kadar Atina Kazâsı üzerine yapılan bir araştırmanın mevcut olmayışıdır. Doğu Karadeniz Bölgesi'nde sahil kenarında bulunan oldukça engebeli ve dağlık bir arazi yapısı üzerinde kurulu alan kazâ birimi, tarihi süreç içinde dönemin egemen güçleri tarafından oluşturulan çeşitli idarî birimlerin içinde yer almış ancak egemenliği altındaki devletlerin merkezlerine uzak kalmasından dolayı merkezî bir yer olamamıştır. Osmanlı egemenliği döneminde ise taşra idâri merkezlerinden biri yapılmasıyla tarihi süreç içindeki en önemli konumunu elde etmiştir. 
İncelenen dönemde Atina Kazâsı ile ilgili her konuda belge bulmak mümkün olmamıştır. Bu sebeple çalışılan alan sınırlandırılarak ve var olan belgeler üzerinden dönemin orijinal kaynakları kullanılarak sadece Atina Kazâsı ve ona bağlı nâhiye ve köyleri üzerinde durulmuştur. Osmanlı arşiv belgelerine dayanılarak yapılan bu tez çalışmasıyla Atina Kazâsı'nın 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başlarındaki idarî, sosyal, ekonomik kültürel ve iktisâdî durumunu değerlendirmek, bu konularla ilgili tahliller yapmak dolayısıyla bölge tarihinin aydınlatılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır. 


  
Anahtar Kelimeler: Osmanlı, 19. Yüzyıl, Trabzon Vilâyeti ve Atina Kazâsı.

Abstract:
The doctorate thesis which is titled The district of Atina (Pazar) in the Ottoman Administration (1875-1920) includes the last quarter of 19th and first quarter of 20th centuries which are called the last era of Ottoman State. This study is based on published works of the time and mainly Ottoman archive documents. 
The most important reason that we choose Atina Town as a thesis subject is there is no research made about the district until present days. The Town, which is located at the region of east Black Sea where the land is rugged and mountainous, placed at various administrative units but it has never become a central place because of its distance from centers of the states which it was depended on. During the Ottoman sovereignty the town reached its most significant position at its history after it became provincial administrative center. 
It was not possible to find documents on every issue about the Town of Atina at the examined era. So the field of study is confined and the Town of Atina and its villages are studied by using original sources of existing documents of the era. With this thesis, which is based on Ottoman archive documents; it is aimed to contribute to enlightenment of the history of region by making analysis about this issue and evaluate financial, cultural, economical, social, and administrative conditions of Town of Atina at the end of 19th and beginning of 20th centuries.



Key Words: Ottoman, 19th century, Trabzon Province, Atina District.