Mobil kullanıcılara bağlam farkında bilgi sunumu için bir etmen geliştirilmesi
Development of an agent for providing mobile user with context-aware information
Yazar: ÖZGÜN YILMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RIZA CENK ERDUR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Bağlam = Context ; Kurala dayalı sistemler = Rule-based systems ; Ontoloji = Ontology ; Yazılım ajanları = Software agents ; Çıkarım = Inference

Özet:
Bağlam farkındalık, mobil ve her yerden erişilebilir sistemlerin geliştirilmesinde önem kazanan bir kavramdır. Günümüzde bilgi işlem, gittikçe mobil ve her yerden erişilebilir olmaktadır. Bu tür yüksek dinamik ortamlarda çalışan uygulamaların ve servislerin, bağlam değişikliklerinin farkında olmaları ve bağlam değişikliklerine uyum sağlamaları gerekmektedir. Bağlam farkında yazılımlar, kişilerin; cihazlar, bilgisayarlar ve diğer kişilerle olan etkileşimlerini geliştirir ve bu etkileşimlere zenginlik katar.Bu tez çalışmasında, bağlam farkında bilgi sunan bağlam etmeni ve bağlam etmeninin çalışmasının görülebilmesi için istemci etmeninden oluşan bağlam farkında ve çok etmenli bir uygulama geliştirilmiştir. Bağlam etmeni, mobil kullanıcının istemci etmeni ile gönderdiği konum bilgisini; zaman, kullanıcının ilgi alanları ve tercihleriyle birleştirerek kullanıcı bağlamını oluşturur ve istemci etmenine, kullanıcı bağlamına göre yakın çevredeki ilgi noktalarının ve diğer kullanıcıların bilgilerinden oluşan bağlam farkında bilgi gönderir. Bağlam ve ilgi noktaları, geliştirilen bağlam ontolojisi ve ilgi noktaları ontolojisi ile esnek bir şekilde modellenmiştir. Ontoloji dili olarak OWL kullanılmıştır. Ontolojiler kullanılarak, bilgi paylaşımı ve bilginin yeniden kullanılabilirliği sağlanmıştır. Ayrıca bağlam ontolojisi üzerinde çıkarsama yapılmıştır. Kullanıcının yakınındaki diğer kullanıcılar, bağlam etmeni tarafından, bağlam ontolojisi üzerinde kural tabanlı çıkarsama yapılarak bulunmuştur. Etmenlerin geliştirilmesinde, etmen geliştirme çatısı olarak JADE, ontolojileri kullanmak ve kural tabanlı çıkarsama yapmak için bir anlamsal web çatısı olan Jena kullanılmıştır.Anahtar sözcükler: Bağlam Farkındalık, Yazılım Etmeni, Bağlam Modeli, Bağlam Ontolojisi, Bağlam Çıkarsaması, Kural Tabanlı Çıkarsama

Abstract:
Context-awareness becomes an increasingly important concept in the development of mobile and ubiquitous systems. Computing becomes increasingly mobile and ubiquitous nowadays. Applications and services, which run in these kind of highly dynamic environments, should be aware of and adapt to their contexts. Context-aware applications improves and enriches people?s interactions with devices, computers and other people.In this thesis, a context-aware application, which is a multi-agent system, is developed. Within the scope of this application, context agent, which provides context-aware information and client agent, which is used to monitor context agent while it is active and running are developed. Context agent forms the user context by combining location information, sent from client agent by the mobile user, with current time, user interests and user preferences and sends context-aware information about nearby points of interest and other users to the client agent. The context and points of interest are modeled flexibly by context ontology and points of interest ontology models respectively. Ontology models are realized using OWL. By using ontology based models, knowledge sharing and knowledge reuse are provided. Also context reasoning is used. Nearby users are discovered by rule based reasoning over context ontology. JADE agent development framework is used to develop the agents and Jena semantic web framework is used to manipulate ontologies and for rule based reasoning.Keywords: Context-Awareness, Software Agent, Context Model, Context Ontology, Context Reasoning, Rule-Based Reasoning