Türk toplumunda diyabet risk skorlarının karşılaştırılması
Comparison of diabetic risk scores in Turkish society
Yazar: HAVVA TUĞBA KİPER
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇARLIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Erzurum Bölge Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Türk toplumu = Turkish society

Özet:
Giriş ve Amaç: Prediyabet, tip 2 diyabet için yüksek risk içeren bir ara hiperglisemi durumudur. Normal glukoz metabolizması ile aşikar diyabet arasındaki süreç 'prediyabetik dönem' olarak adlandırılır. Prediyabetik hastalarda diyabete ilerleme oranının bazı yayınlarda %70 olduğu belirtilmektedir. Bu nedenle erken tanı ile diyabet gelişiminin ve diyabete bağlı klinik komplikasyonların önlenebilmesi hastalığın klinik önemini artırmaktadır. Prediyabet ve diyabet açısından riskli bireyleri belirlemek için kolay, pratik ve düşük maliyetli bir şekilde topluma göre uyarlanmış risk anketlerinden biri kullanılabilir.
Bu çalışmada ülkemizdeki diyabet riski yüksek kişileri saptamada en güvenilir diyabet risk anketini belirlemeyi amaçladık
Materyal ve Metod: Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji  ve Dahiliye polikliniğine başvuran açlık kan şekeri (AKŞ) 100-125 arası olan kişilere diyabet risk anketleri yapılmış. Çalışmaya dahil edilen hastalar Ekim 2018 – Aralık 2019 tarihleri arasında toplanmıştır. Çalışmaya yaşları 18-90 arasında olan 1500 kişi alınmıştır.
Hastalara ADA . FINDRISC, CAMBRİGDE, ALMAN , HİNDİSTAN, AUSDRISK prediyabet risk anketi yapıldı ve Study Analysis (2004) ramingham Oﬀ spring Study; San Antonio Health Study; Mexico City Diabetes Study; Insulin Resistance Atherosclerosis Study, ARIC (2003) Atherosclerosis Risk in Communities Study, Diabetes Prediction Model (2002) ,Dundee Coronary Risk Score (1991) , Framingham Risk Score (1979), Herman Questionnaire (1995),HRA (2003) Health Risk Assessment (HRA) Study,Hungary MetSyn Screening Tool (2003) ,Multivariate Logistic Eq. (2002) ,NHANES III (2002),Omani Diabetes Risk Score (2007),P   M Score (1997),PM1 Score (1999),Prediction Rule Scoring System (2005),PROCAM Score (2002) çalışmalarını kapsayan sorularının bulunduğu anketler yapıldı. 12 saat açlıktan sonra Akş 100-126 arası olana HBA1C, 75 gr OGTT, plazma kolesterol düzeyleri ve risk testleri yapıldı. 
Bulgular: Anketlerin birbirleri ile olan ilişkisi korelasyon analizi ile analiz   edildi. Anketlerin hepsinin birbiri ile anlamlı düzeyde pozitif bir korelasyonunun olduğu izlendi (p=0,000). Anketlerde benzer puanlamalar olduğu için analiz beklendiği gibi sonuçlanmıştır. Alman, ADA, FINDRISK, AUSDRISK, IRDS, Cambridge DM risk anket puanları ile HbA1C, açlık kan şekeri, herhangi bir zamanda bakılan kan şekeri, OGTT sonucu, kolesterol değerleri ve çalışmada bakılmış olan diğer numerik verilerin hiçbiri ile anlamlı düzeyde pozitif veya negatif yönlü bir korelasyona rastlanmadı (p>0,05). Bu risk anketlerinin bizim toplumumuz için uygun olmadığı söylenebilir. 
Sonuç: Mevcut risk anketlerinin tüm toplumlarda geçerli olması mümkün değildir. Çünkü toplumun özellikleri, yaşam tarzları, sigara kullanım yaygınlığı, beslenme sekilleri, sahip olunan kronik hastalıklar ve kullanılan ilaçlar farklıdır. Türk toplumu için geliştirilen prediyabet risk anketi yoktur. Çalışmamızda mevcut prediyabet risk anketlerinin Türk toplumunda prediyabet hastalarını tahmin etmede kullanmaya uygun bir anket olmadığı söylenebilir. Bir çok ülkede yüksek sensivite ve spesifikliği olan diyabet risk anketlerinde yer alan ortak sorular arasında bulunan; alkol kullanımı, hipertansiyonu olma durumu, hipertansiyon ilacı kullanma durumu, kolesterol olması, ek hastalık varlığı, kortizol kullanımı, kan şekerinin yüksek gelmesi, 4 kg 'dan ağır bebek doğurma ,  yağlı karaciğer varlığı , sigara kullanımı, eğitim durumu, sağlık güvencesi şekli, kahve tüketimi,  gestasyonel diyabet öyküsü olması,  ailede diyabet öyküsü olması, egzersiz durumu, meyve –sebze tüketimi,  kırmızı et tüketimi, beyaz ekmek tüketimi, şekerli gıda ile beslenme,  çaya şeker katma,  şeker yükleme testi sonucu,  yağlı karaciğer derecelendirmesi,  bulunduğu yerin nüfus yoğunluğu ile  HbA1C ve  OGTT 2. saat bakılan kan şekeri düzeyiyle arasında anlamlı fark bulunamadı. Sonuç olarak, yaşam boyu takip edilen prediyabetik hastaların %70'inde diyabet gelişmekte ve her yıl %5-10 prediyabetik hasta diyabet tanısı almaktadır. Bu yüzden prediyabetik hastaların takibi, yaşam tarzı değişikliği ve gerekirse ilaç tedavisi ile diyabet gelişiminin önlenmesi çok önemlidir. Bu yüzden; Türk toplumu için kendine özgü bir risk anketi geliştirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Prediyabet, Tip-2 Diyabet, Diyabet risk anketi

Abstract:
Background and Aim: Prediabetes is a high-risk intermediate hyperglycemia condition for type 2 diabetes. The process between normal glucose metabolism and overt diabetes is called the 'prediabetic period'. It is stated that the rate of diabetes progression in prediabetic patients is 70% in some publications. Therefore, preventing the development of diabetes and clinical complications due to diabetes increases the clinical importance of the disease. One of the risk surveys adapted to society can be used in an easy, practical and low-cost way to identify individuals at risk for prediabetes and diabetes.
In this study, we aimed to determine the most reliable diabetes risk questionnaire in detecting people with high diabetes risk in our country.
Material and Method: Diabetes risk questionnaires were conducted on people with fasting blood glucose (FBG) between 100-125 who applied to the Erzurum Regional Training and Research Hospital Endocrinology and Internal Medicine outpatient clinic. The patients included in the study were collected between October 2018 and December 2019. 1500 people aged between 18-90 were included in the study.
Patients received ADA FINDRISC, CAMBRİGDE, GERMAN, INDIA, AUSDRISK prediabetes risk questionnaire and Study Analysis (2004) ramingham O ﬀ spring Study; San Antonio Health Study; Mexico City Diabetes Study; Insulin Resistance Atherosclerosis Study, ARIC (2003) Atherosclerosis Risk in Communities Study, Diabetes Prediction Model (2002), Dundee Coronary Risk Score (1991), Framingham Risk Score (1979), Herman Questionnaire (1995), HRA (2003) Health Risk Assessment (HRA) Study, Hungary MetSyn Screening Tool (2003), Multivariate Logistic Eq (2002), NHANES III (2002), Omani Diabetes Risk Score (2007), PM Score (1997), PM1 Score (1999), Prediction Rule Scoring System (2005), questionnaires with questions covering PROCAM Score (2002) studies were conducted. After 12 hours of fasting, HBA1C, 75 g OGTT, plasma cholesterol levels and risk tests were performed to those whose FBG was between 100-126.
Results: The relationship of the questionnaires with each other was analyzed by correlation analysis. All of the questionnaires were observed to have a significant positive correlation with each other (p = 0,000). The analysis resulted as expected, as there were similar scores in the questionnaires. German, ADA, FINDRISK, AUSDRISK, IRDS, Cambridge DM risk questionnaire scores, hba1c, fasting blood glucose, blood glucose at any time, OGTT result, cholesterol values, and other numerical researched. There was no significant positive or negative correlation with any of the data (p> 0.05). It can be said that these risk surveys are not suitable for our society.
Conclusion: It is not possible for current risk surveys to be valid in all societies. Because the characteristics of the society, lifestyles, prevalence of smoking, nutritional patterns, chronic diseases and drugs used are different. There is no prediabetes risk questionnaire developed for the Turkish community. In our study, it can be said that current prediabetes risk questionnaires are not suitable for using in predicting prediabetes patients in Turkish society. In many countries, common questions in diabetes risk questionnaires with high sensitivity and specificity include alcohol use, hypertension, hypertension drug use, cholesterol, presence of additional diseases, cortisol use, high blood sugar, giving birth to babies heavier than 4 kg. (p> 0.05), presence of fatty liver, smoking, educational status, health assurance style, coffee consumption, gestational dm history, family history of dm, exercise status, fruit and vegetable consumption, red meat consumption, white bread consumption, sugary food nutrition, adding sugar to tea, sugar loading test, fatty liver grading and population density of the patient's location. No significant difference was found between these questions and HbA1C and OGTT for 2 hours with blood glucose level. As a result, diabetes develops in 70% of prediabetic patients followed-up throughout life, and 5-10% prediabetic patients are diagnosed with diabetes each year. Therefore, it is very important to prevent the development of diabetes by monitoring prediabetic patients, lifestyle changes and if necessary, drug therapy. A unique risk survey should be developed for the Turkish society.
Keywords: Prediabetes, Type-2 Diabetes, Diabetes risk questionnaire