Yasal önalım hakkı
Legal right of pre-emption is defined
Yazar: MEHMET BELEÇ
Danışman: PROF. DR. IHSAN ERDOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Yasal Önalım Hakkı, TMK md 732'de Paylı mülkiyette bir paydaşıntaşınmaz üzerindeki payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satmasıhalinde, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilirler? şeklindetanımlanmıştır. Yani Paylı Mülkiyet ilişkisinde paydaşlardan birinin, payınıüçüncü kişiye satması halinde, diğer paydaşların öncelikli satın alma haklarıolarak tanımlayabiliriz.4721 sayılı Türk Medenû Kanunu'nda Yasal önalım hakkı?Taşınmaz Mülkiyetinin Kısıtlamaları? başlığı altında md 732,733 ve 734 `tedüzenlenmiştir.Paylı mülkiyete konu bir taşınmazda önalım hakkınınkullanılabilmesi için öncelikle önalım olayı dediğimiz paydaşlardan birininpayını bir üçüncü kişiye satması gerekmektedir. Satış dışındaki diğerişlemlerde önalım hakkının kullanılması mümkün değildir. Zorunlu artırmayolu ile satışlarda ve kamulaştırmalarda da önalım hakkının varlığı kabuledilmemektedir.Önalım hakkının kullanılması MK da belirli sürelerle sınırlanmıştır.Bu süre önalım olayı dediğimiz satışı alıcı üçüncü kişi ya da satıcı paydaşönalım hakkı sahibine noter aracılığı ile bildirdiği tarihten itibaren 3 ay,herhalükarda satış tarihinden itibaren 2 yıl içinde kullanılması gerekmektedir.Aksi takdûrde söz konusu satış için önalım hakkı hak düşürücü süreyeuğramış olacaktır. Yasal önalım hakkından hem hakkın tamamından hem debelirli bir satış için hakkın kullanılmasından feragat mümkün olmaktadır.Ancak feragatin geçerli olabilmesi için belirli şekil şartlarına tabi tutulmuştur.Mutlak feragatin noter sözleşmesi ile ve tapuya şerh verilmesi ile hüküm vesonuçlarını doğuracağı, nispi feragatin ise yazılı şekilde yapılması gerektiğiTMK md 733' te açıkça düzenlenmiştir.Yenilik doğurucu bir hak olarak kabul edilen önalım hakkınınkullanılması mutlaka dava açmak sureti ile kullanılabilecektir TMK md.734/1maddesindeki düzenleme ile önalım hakkının kullanılmasına dair tek taraflıirade beyanında bulunulması ve bunun muhataba ulaşmasının bir hükümifade etmesi mümkün değildir mutlak dava yolu ile bu hak kullanılmalıdır.Önalım hakkının kullanılmasına ilişkin açılan dava dilekçesininmuhataba ulaşması ile birlikte önalım hakkı kullanılmış olacağından satışsözleşmesi hüküm ve sonuçlarını doğurmaya başlayacak olup, davasonucunda mahkemece verilen tescil kararına dair hükmün kesinleşmesi ilebirlikte payın mülkiyet hakkı önalım hakkı sahibine geçecektir.

Abstract:
Legal right of pre-emption is defined ? if a partner sell his share -partly orcompletely- on co- ownership other partners can use their priority to buy hisshare? in article 732 in Turkish Civil Code.I mean we describe co- ownershipis that if shareholder sell his lot to out of partner, other shareholder haspriority to buy his lot.Legal right of pre-emption is arranged under the title of ? therestriction of real property ownership? in articles 732,733,734 in Turkish CivilCode.Firstly,to use the right of pre-emption,one of the shareholder has tosell his share to out of shares on co-ownership.Right of pre-emption is usedonly selling operation.Existence of right of pre-emption is not also acceptedcompulsory auction selling and expropriation.Right of pre-emption can be used definite periods arranged inTurkish Civil Code.It has to be used by owner who has it as from the date ofselling decleration announced by buyer of share or seller partner throughnotary on three months or absolutely from the date of selling in twoyears.Otherwise the right of pre-emption in term of the selling is exposed toforeclosure.Disclaim of the right of pre-emption is possible and the owner canuse it fully or a certain selling.Validity of disclaim depend on some formalconditions.Absolute disclaim is only valid notary act and making gloss on titleand partly disclaim is made written.These rules are certainly arranged inarticle 733 (TMK).Legal right of pre-emption is absolutely used through opening case.Unilateral decleration of intention -even if it arrive on acceptor- is not validconcerning Turkish Civil Code,so it has to be used through suit.Since with the petition concerning using right of pre-emption as ifright of pre-emption would be used, act of sale begin coming into force.Theowner of right of pre-emption has freehold of share by definite judgementabout registration sentence given by the court.