COVİD 19 pandemisi sosyal izolasyon döneminde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların belirti şiddet ve işlevselliklerindeki değişiklikler
Changes in the symptom strength and functionality of children with attention deficit and hyperactivity disorder during the COVİD 19 pandemic social isolation period
Yazar: ÇAĞRI ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BURCU ERDOĞDU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; COVID 19 = COVID 19 ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Pandemiler = Pandemics ; Sosyal izolasyon = Social isolation

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Covid -19 pandemisi sosyal izolasyon döneminin, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı, 7-17 yaş arası çocuk ve ergenlerin DEHB belirti ve bulgularına olan etkilerini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'nde pandemi öncesi dönemde DEHB tanısı almış olan 7-17 yaş arası, 75 olgu çalışmamıza dahil edildi. Sosyodemografik form ile sosyodemografik veriler değerlendirildi. Araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış aile bilgi formu ile olguların pandemiden etkilenme şiddetleri ebeveynlere yöneltilen 12 adet yarı açık uçlu soru içeren likert tipi bir form ile değerlendirildi. Ebeveynlerin çocuklarının son durumuna göre doldurdukları Conner's Aile Derecelendirme Ölçeği (CADÖ) ve DSM-IV DEHB belirti listeleri, olguların dosyalarında mevcut bulunan  pandemisi öncesi döneme ait  Conner's Aile Derecelendirme Ölçeği (CADÖ) ve  DSM-IV DEHB belirti listesi ile karşılaştırılmıştır. 
Bulgular: Pandemisi öncesi ve pandemi dönemine ait Conner's ana baba derecelendirme ölçeği verileri karşılaştırıldığında, davranım, hiperaktivite, öğrenme, kaygı ve psikosomatik alt ölçek puanları arasında anlamlı fark saptanmadı. Benzer şekilde DSM-IV DEHB belirti listesi ölçeği verilerine göre pandemi öncesi ve pandemi dönemi verileri karşılaştırıldığında dikkat ve hiperaktivite/dürtüsellik alanlarında anlamlı fark bulunmamıştır. Aile bilgi formu vasıtasıyla ebeveyne direk olarak yöneltilen sorulara göre pandemi döneminde çocukların, dikkat ve odaklanma düzeyi %49'unda, hiperkativite kontrol düzeyi %44'ünde, Akran ilişkileri %26'sında, aile içi ilişkileri %56'sında, okul derslerine ilgisi %64'ünde, ders başarısı %52'sinde, fiziksel aktivasyon düzeyi %58'inde, ekran maruziyeti %78'inde, ebeveynlerin ekonomik durumu %41'inde, aile içi huzuru %30'unda pandemi öncesi döneme göre daha kötü düzeydedir. Ayrıca olguların yaklaşık %30'u pandemi döneminde çocuk ve ergen psikiyatrisi hekiminden sağlık hizmeti alamamıştır. 
Sonuç: Pandemi döneminin getirdiği  eve kapanma ve sosyal izolasyon, evden online eğitime geçiş, sağlık hizmetlerine ulaşım zorlukları, ekonomik problemler gibi çocukları doğrudan etkileyen yaşamsal değişiklikler nedeni ile DEHB'li çocuk ve ergenlerin önemli bir kısmında DEHB ve ilişkili belirtilerinin pandemi öncesine göre önemli ölçüde arttığı görülmüştür.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to research the effects of the social isolation period of the Covid -19 pandemic on ADHD symptoms and findings in children and adolescents aged, 7-17 years with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD).
Materials and methods: 75 patients, aged 7-17 years, who were diagnosed with ADHD in the pre-pandemic period in Marmara University Pendik Education and Research Hospital Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic, were included in our study. Sociodemographic data were analyzed with the sociodemographic form. With the semi-structured family information form prepared by the researcher, the severity of the cases being affected by the pandemic was evaluated with a Likert-type form containing 12 semi-open-ended questions directed to the parents. The revised Conners' Parent Rating Scale (CPRS-R) and DSM-IV ADHD symptom lists filled by parents according to their children's final status were compared with the pre-pandemic Conners' Parent Rating Scale (CPRS-R) and DSM-IV ADHD symptom list available in the patients' files.
Results: Conner's parent rating scale data before and during the pandemic were compared and no significant difference was found between behavior, hyperactivity, learning, anxiety and psychosomatic subscale scores. Similarly, when pre-pandemic and pandemic period data were compared according to DSM-IV ADHD symptom list scale data, no significant difference was found in attention and hyperactivity/impulsivity. According to the questions asked directly to the parents via the family information form, during the pandemic period, children's attention and concentration was 49%, their hyperactivity control rate was 44%, peer relations 26%, family relations 56%, interest in school lessons % In 64 of them, academic success in 52%, physical activity quantity in 58%, screen exposure in 78%, economic status of parents in 41%, family peace in 30% were worse than in the pre-pandemic period. In addition, approximately 30% of the cases could not receive health services from a child and adolescent psychiatry physician during the pandemic period.
Conclusion: It has been observed that ADHD and related symptoms have increased significantly in a significant part of children and adolescents with ADHD, due to the life changes that directly affect children such as being closed to home and social isolation, transition to online education, difficulties in accessing health services, and economic problems brought about by the pandemic period.