Akne vulgarisin etyopatogenezinde insülin direnci ve endokrin hormon parametrelerin değerlendirilmesi, oral isotretinoin tedavisi sonrası insülin direnci ve hormonal parametrelerde değişiklik olup olmadığının incelenmesi
Evaluation of insulin resistance and endocrine hormone parameters on etiopathogenesis of acne vulgaris, analizing whether there is a change in insulin resistance and hormonal parameters after oral isotretinoin treatment
Yazar: SÜLEYMAN EMRE KOÇYİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Akne vulgaris = Acne vulgaris ; Endokrin bezler = Endocrine glands ; Hormonlar = Hormones ; İnsülin direnci = Insulin resistance ; İzotretinoin = Isotretinoin

Özet:
Giriş ve Amaç: Akne vulgaris, pilosebase birimin kronik inflamatuvar bir hastalığıdır. Adölesan dönemde görülmekle birlikte postadölesan dönemde de görülebilmektedir. Çeşitli çalışmalar patogenezde adrenal ve hipofizer hormonların da önemli rol oynadığını göstermiştir. İsotretinoinin hormonlara etkisini gösteren çalışmalar ise literatürde az sayıdadır. Çalışmamızın amacı akne vulgaris etyopatogenezinde rol alabilecek hormonal değişiklikleri tespit etmek ve sistemik tedavinin hormonlara ve insülin direncine etkisi olup olmadığını gözlemlemektir.
Hastalar ve Yöntem: Şubat 2015 ile Haziran 2015 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ve Dermatoloji Ana Bilim Dalı'na başvuran 30 akne vulgaris tanılı hasta çalışmaya alındı. Hasta grubu 18-45 yaş arasında, klinik olarak akne vulgaris tanısı almış ve isotretinoin tedavisi planlanmış kadınlardan oluşmaktaydı. Kontrol grubuna ise akne vulgaris hasta grubu ile benzer sosyodemografik özelliklere sahip 30 sağlıklı gönüllü birey katılmaktaydı. Hasta grubu ve kontrol grubu demografik özellikler, bazal insülin direnci ve endokrin hormonlar açısından karşılaştırıldı. İsotretinoin tedavisinin üçüncü ayında insülin direnci ve endokrin hormonal parametreler değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmamızda hasta ve kontrol grubu arasında yaş, menarş yaşı,bel çevresi, vücut kitle indeksi benzerdi. Modifiye Ferriman-Gallwey skoru hasta grubunun %30'u kontrol grubunun %10'unda 8 ve 8'in üzerindeydi, ancak gruplar arasında istatistiksel olarak fark yoktu. (p=0,053) Gruplar arasında homeostatik model insulin direnci (HOMA-IR) değerleri açısından fark yoktu. Hasta grubunda kontrol grubuna oranla ALT,AST,LDL,TSH,serbest T4,ACTH,kortizol,prolaktin, progesteron, 17-OH progesteron, total testosteron değerleri anlamlı olarak yüksek izlendi. (p<0,05) Çalışmamızda bazal IGF-1 hem DHEAS, hem de total testosteron ile ilişkili saptandı. İsotretinoin tedavisinin üçüncü ayındaki değerler ile bazal değerler karşılaştırıldığında HOMA-IR değeri değişmezken, DHEAS,serbest T4, ALT, AST, LDL,Trigliserid değerlerinde artış izlendi. (p<0,05) Trigliseriddeki değişim yüzdesi ile bazal IGF-1, DHEAS, total testosteron, östradiol, progesteron, LDL ile korelasyon gösterdiği tespit edildi.(p<0,05)
Sonuç: Akne vulgaris etyopatogenezinde hormonlar ve hormonların birbirleriyle etkileşimi önemli rol oynamaktadır. Akne vulgaris tedavisinde kullanılan isotretinoinin hipofizer, adrenal hormonlar üzerinde ve insülin direnci üzerinde belirgin bir etkisi gösterilememiştir. Hipertrigliseridemi isotretinoin kullanan hastalarda önemli bir yan etkidir. Özellikle bazal hormon düzeyi yüksek kişilerde trigliserid artışı beklenmelidir. Hem akne vulgarisin etyopatogenezi hem de isotretinoinin etkisini değerlendirmek için ileri çalışmalar gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Akne vulgaris, isotretinoin, insülin direnci, endokrin hormonlar

Abstract:
Introduction: Acne vulgaris is a chronic inflammatory disease of the pilosebaceous unit, Apart from adolescence,it can be seen on postadolescence period. Several studies show that adrenal and pituitary hormones have an important role in the pathogenesis. The studies which show the isotretinoin treatment takes effect on hormones are phenomenal in the literature. The aim of our study is to identify hormonal alteration in etiopathogenesis of acne vulgaris and to observe whether there is an alteration with insulin resistance and hormones with a systematic treatment.
Patients and methods: 30 patients with acne vulgaris applied to the department of endocrinology and metabolic diseases and the department of dermatology in Ankara University Faculty of medicine between February 2015 and June 2015 were enrolled into the study. The patient group was composed of women diagnosed acne vulgaris clinically and practised the isotretinoin treatment.As for that, 30 healthy volunteer individuals who had similar sociodemographic characteristics to the patient group were participated in control group. Patient and control groups were compared to each other in terms of demographic, basal insulin resistance and endocrine hormones. Insulin resistance and endocrine hormonal parameters were evaluated on the third month of isotretinoin treatment.
Results: In our study, Age, menarche age, waist circumference and body mass ındex were similar between patient and control groups. Modified Ferriman-Gallwey score has >8 was %30 of patient group and %10 of control group, but there was no istatistically difference between groups. (p=0,053) There was no difference in homeostatic model assessment of insulin resistance (HOMA-IR) values between groups. Values of ALT,AST,LDL,TSH, free T4, ACTH, cortisol, prolactin, progesterone,17-OH progestrone, total testosterone was seen increased on patient group compared to control group.(p<0,05) In our study, basal IGF-1 was associated with DHEAS and total testosterone. When basal values with values of third month after isotretinoin treatment were compared, values of DHEAS, free T4, ALT, AST, LDL, triglyceride showed increase while values of HOMA-IR did not change.(p<0,05) It is idendified that rate of change in the triglyceride was correlated with IGF-1, DHEAS, total testosterone, progesterone, LDL, estradiol. (p<0,05)
Coclusion: In etiopatogenesis, both interaction with hormones and their interactions play important roles. İsotretinoin, is used in acne vulgaris, don't affect significantly pituitary, adrenal hormones and insulin resistance. Hypertriglyceridemia is an important adverse effect in patient used isotretinoin. Particularly, triglyceride increase should be expected to patient whom hormone levels are high. Further studies are necessary to evaluate both 
Key words: Acne vulgaris, isotretinoin, insulin resistance, endocrine hormones