Türk sosyal güvenlik hukukunda fiili hizmet süresi zammı uygulaması
The application of actual service time increase in Turkish social security law
Yazar: ESRA BERA BİLEN ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN TAŞDEMİR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bazı iş kolları, doğaları gereği diğerlerine kıyasla daha ağır, yıpratıcı ve tehlikeli çalışma koşullarına sahiptir. Bu durum, işin yapısından ya da teknolojik yetersizliklerden kaynaklanabilmektedir. Bu mesleklerde çalışan sigortalılar, maruz kaldıkları zorluklar sebebiyle diğer sigortalılardan farklı düzenlemelere ihtiyaç duymaktadır. Bu bağlamda, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde düzenlenen fiili hizmet süresi zammı, çalışanların mesleki yıpranmasını telafi etmeyi ve erken emeklilik yoluyla destek sağlamayı amaçlamaktadır.
Çalışmamızda fiili hizmet süresi zammı kavramı detaylı şekilde ele alınmıştır. İlk bölümde, bu düzenlemenin daha iyi anlaşılabilmesi için ilgili kavramlara ve tarihsel gelişimine yer verilmiştir. Türk sosyal güvenlik hukukunda, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışan sigortalılar için geçmişten günümüze getirilen yasal düzenlemeler ve önemli değişiklikler incelenmiştir.
İkinci bölümde, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nda yer alan itibari hizmet süreleri ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'ndaki fiili ve itibari hizmet müddeti uygulamaları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Sigortalıların hangi şartlarda bu haklardan yararlanabileceği, kapsam dahilindeki meslek grupları ve onlara sağlanan avantajlar açıklanmıştır.
Son bölümde, 5510 sayılı Kanun'un 40. maddesinde düzenlenen fiili hizmet süresi zammı detaylı olarak incelenmiştir. Bu düzenlemenin kapsamına giren iş kolları, sigortalılar için sağladığı avantajlar ve işverenlere getirdiği yükümlülükler ele alınmıştır. Ayrıca, mevcut düzenlemede tespit edilen eksiklikler değerlendirilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Some lines of work, by their very nature, have more severe, strenuous and dangerous working conditions than others. This may be due to the nature of the work or technological inadequacies. Insured persons working in these professions need different regulations than other insured persons due to the difficulties they are exposed to. In this context, the actual service period increase regulated in Article 40 of Law No. 5510 aims to compensate for the occupational wear and tear of employees and to provide support through early retirement.
In our study, the concept of actual service period increase is discussed in detail. In the first part, the relevant concepts and historical development of this regulation are included for a better understanding of this regulation. In the Turkish social security law, the legal regulations and important amendments introduced from the past to the present for insured persons working in heavy and strenuous jobs are analyzed.
In the second part, the notional service periods in the Social Insurance Law No. 506 and the actual and notional service periods in the Retirement Fund Law No. 5434 are discussed comparatively. The conditions under which insured persons can benefit from these rights, the occupational groups within the scope and the advantages provided to them are explained.
In the last section, the actual service period increase regulated in Article 40 of Law No. 5510 is analyzed in detail. The lines of business covered by this regulation, the advantages it provides for the insured and the obligations it imposes on employers are discussed. In addition, the deficiencies identified in the current regulation are evaluated and solution proposals are presented.