Obstrüktif uyku apne sendromlu (OUAS) hastalarda agmatin, telomeraz ve bazı eser element düzeylerinin hastalık şiddeti ile ilişkisi'
The relationship of agmatin, telomerase and some trace element levels with disease severity in patients with obstructive sleep apnea syndrome (OSAS)
Yazar: DİLARA ÜLGER ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. SEVTAP BAKIR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Agmatine = Agmatine ; Eser elementler = Trace elements ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Telomeraz = Telomerase ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS), uyku sırasında hipoksi, reoksijenizasyon ve biyoelektrik uyanıklık reaksiyonları ile sonuçlanan, tekrarlayıcı, kısmi ya da tam üst solunum yolu obstrüksiyonları ile karakterize bir sendromdur. Toplumda % 9 ile % 38 arasında oranlarda prevalans gösteren ve vücuttaki birçok sistemi ilgilendiren önemli bir sağlık sorunudur.
Çalışmamız C.Ü Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğinde OUAS tanısı alan 90 gönüllü hastadan oluşturuldu. Bu hastalar da kendi içinde AHİ indekslerine göre, hafif, orta ve şiddetli olarak 3 gruba ayrıldı. Gönüllü hasta gruplarının kan örneklerinden elde edilen plazmalarında; HPLC cihazında agmatin,  ICP-MS cihazında eser elementler (Cu, Co, Cd, Mg, Mn, Mo, Ni, Sn, Zn ve Se) ve serumlarında ise ELISA yöntemiyle telomeraz düzeyi ölçüldü. Pulse oksimetre ile O2Sat yüzdeleri ölçüldü. Hasta grupları birbiri içinde karşılaştırıldığında agmatin, Co, Se ve telomeraz ve O2Sat düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (p<0,05). Co ve Se düzeyleri şiddetli grupta daha yüksek bulunup AHİ indeksi ile doğru orantılı bir ilişki gösterirken, agmatin, telomeraz ve O2Sat düzeyleri ise şiddetli grupta daha düşük bulunup AHİ indeksi ile ters orantılı bir ilişki gösterdi. BMI açısından gruplar arasında anlamlı fark bulundu ve BMI artışıyla hastalığın şiddetinde de bir artış olduğu bulundu.
Araştırma sonuçlarına göre; plazma agmatin düzeylerinin ve serum telomeraz düzeylerinin gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermesi hipoksi ve oksidatif stres ile ilişkilendirilebilir. Telomeraz düzeylerindeki azalma ile telomer boylarında kısalma olabileceği düşünülmektedir. Plazma eser elementlerinden Co ve Se düzeylerindeki anlamlı farklılık da oksidatif stres, inflamasyon ve hipoksi ile ilişkilendirilebilir. OUAS hastalarında plazma agmatin, serum telomeraz ve plazma Mo, Cd, Sn, Ni düzeyleri literatürde ki ilk verileri oluşturarak, çalışmaya özgünlük kazandırmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Agmatin, TE, eser element, HPLC, ICP-MS, Elisa, OUAS

Abstract:
Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is a syndrome characterized by repetitive, partial or complete upper airway obstruction resulting in hypoxia, reoxygenation and bioelectric awakening reactions during sleep.  It is an important health problem with prevalence rates of 9% to 38% in the community and related to many systems in the body.
In this study, 90 patients who were diagnosed in C.Ü Medicine Faculty Chest Diseases Clinic with OSAS were included in the study, and these patients were also divided into three groups according to their AHI indexes as mild, moderate and severe. In plasma obtained from blood samples of volunteer patient groups; agmatine level was measured in HPLC device, trace elements (Cu, Co, Cd, Mg, Mn, Mo, Ni, Sn, Zn and Se) in ICP-MS device and telomerase levels were measured in serums by ELISA method. O2Sat percentages were measured with a pulse oximeter.When the patient groups were compared within each other, a statistically significant difference was observed in agmatine, Co, Se and telomerase levels (p<0.05). While Co and Se levels were higher in the severe group and showed a direct correlation with the AHI index, agmatine, telomerase and O2Sat levels were found to be lower in the severe group and showed an inverse relationship with the AHI. A significant difference was found between the groups in terms of BMI, and an increase in the severity of the disease was found with an increase in BMI.
According to the research results; Statistically significant differences in plasma agmatine levels and serum telomerase levels between groups may be associated with hypoxia and oxidative stress. It is thought that the decrease in telomerase levels may cause shortening in telomere lengths. Significant differences in plasma trace elements Co and Se levels may also be associated with oxidative stress, inflammation and hypoxia. Plasma agmatine, serum telomerase and plasma Mo, Cd, Sn, Ni levels in OSAS patients created the first data in the literature and brought the study specificity.
Key Words: Agmatine, TE, trace elements, HPLC, ICP-MS, Elisa, OSA