Gayrimüslim ülkelerdeki Müslüman mültecilerin hak ve sorumluluklarının İslam hukuku açısından tahlili (İsveç örneği)
Analysis of the rights and responsibilities of Muslim refugees in non-Muslim countries from the perspective of Islamic law (Case study: Sweden)
Yazar: HAMAS HARBA
Danışman: DOÇ. DR. AYTAÇ AYDIN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Gayrimüslim Ülkelerdeki Müslüman Mültecilerin Hak ve Sorumluluklarının İslam Hukuku Açısından Tahlili (İsveç Örneği)
Bu çalışmanın temel konusu, bazı Müslümanların koşullarını iyice araştırmadan, dinî ve kültürel değerleriyle örtüşmeyen ve çocuklarını İslami prensip ve değerlerle yetiştirmekte zorluk yaşayacakları gayrimüslim ülkelerin sığınmalarıdır. Bu ülkelerin bazı yasaları hem İslam hukuku ile çelişmekte ve hem de Birleşmiş Milletler Mültecilerin Hakları Sözleşmesi'ne uymamaktadır. Ayrıca bu yasalar, genellikle evrensel insan hakları standartlarına da aykırıdır. Bu nedenle Müslüman mülteciler, İslami ve dinî eğitim haklarından mahrum kalmakta ve dinî görevlerini yerine getirmek ile yasal sorumluluklarını yerine getirme arasında bir ikilem yaşamaktadırlar.
Bu araştırmanın amacı, İsveç tarafından çıkarılan özel hayata müdahale bağlamında bazı suçlarla ilgili hukuki düzenlemelerin mülteci hakları ve evrensel insan haklarıyla uyumsuzluğunu analiz etmek ve bu yasaların İslam hukukuyla uyumunu incelemektir. Bu bağlamda araştırma, bilimsel bir katkı sağlayarak farkındalık yaratmayı ve ortak bir anlayış geliştirmeyi amaçlamaktadır. 
Araştırma, nitel bir yöntem kullanmakla birlikte analitik ve karşılaştırmalı yöntemlere de başvurmuştur. Çalışmamızda ulaşılan sonuçlara göre; Müslümanların yaşamında asıl olan, İslam diyarında yaşamaktır ve zorunlu olmadıkça gayrimüslim diyarlarda ikamet etmemektir. Ancak bazı Müslüman ülkelerde zulmün hüküm sürdüğü durumlarda birçok Müslüman zulümden kaçmak ve dinî inançlarını korumak amacıyla gayrimüslim ülkelere sığınmak zorunda kalmıştır. Bu durum, zaruret hükmünü alır ve muzdar durumda olanların hükümlerine tâbi tutulur.
Allah Teâlâ, zulme maruz kalmış veya dinlerini koruma amacıyla göç etmek zorunda kalan zayıf kulları için hicreti ve sığınmayı meşru kılmıştır. Müslümanın gayrimüslim ülkelere sığınması, maslahatların korunması, mefsedetlerin def edilmesi yani din, soy ve ailenin korunmasıyla ilişkilidir. Bu durum, gayrimüslim ülkelerde yaşayan Müslümanların güvenliklerini sağlama, dinî inançlarını koruma ve temel hayati çıkarlarını muhafaza etme gayretinin bir yansımasıdır.
İslam hukukundaki gayrimüslim ülkelere sığınma ruhsatı, tüm ülkeler için sabit ve kesin hükümler içermemektedir. Bunun yerine, sığınılan ülkelerinin her birinin durumlarına bağlı olarak vacip, mustehap, mübah, mekruh veya haram olarak belirlenir. Bu hükümler, ilgili ülkelerin mevcut yasalarına ve bu yasaların zarûrât-ı hamse idealini gerçekleştirmeye uygun olup olmamasına göre belirlenir. Bu, Müslüman mültecilerin bulundukları ülkelerdeki hukuki durumlarını anlamak ve ona göre hareket etmek adına önemli bir faktördür.
Müslümanların, sığınacakları ülkenin yasalarını incelemeleri ve bu yasaların Müslüman mültecilerin haklarıyla uyumlu olduğundan emin olmaları gerekmektedir. Ayrıca bu ülkelerde dinî özgürlüğün sağlandığından ve bu sayede mültecilerin zarûrât-ı hamse (Din, Can, Akıl, Nesil ve Mal) idealini koruyabilecekleri konusunda zann-ı galip sahibi olmaları önemlidir. Bu, mültecilerin, çocuklarını İslami değerlerle yetiştirebilmeleri ve kendi dini inançlarını özgürce yaşayabilmeleri adına kritik bir unsurdur. Bu sonuçlar, mücadele ve zorunlu durumlar bağlamında İslam hukuku ve mülteci hakları açısından çeşitli hükümlerin ortaya çıkabileceğini göstermektedir. Ayrıca bu durumların İslam'ın esas değerleriyle uyumlu hale getirilip getirilemeyeceği konusunda daha fazla bilinç oluşturmak gerekir. 
Anahtar Kelimeler: İslam Hukuku, İsveç, Müslüman Mülteci, Gayrimüslim Ülke, Özel Hayata Müdahaleyi Önleme.

Abstract:
The main focus of this study is the asylum of Muslims in non-Muslim countries where, without thorough investigation of their conditions, they may face challenges in aligning with their religious and cultural values and encounter difficulties in raising their children in accordance with Islamic principles. Some laws in these countries not only contradict Islamic law but also fail to comply with the United Nations Convention on the Rights of Refugees. Moreover, these laws often violate universal human rights standards, leaving Muslim refugees in a dilemma between practicing their Islamic and religious education rights and fulfilling legal responsibilities.
The objective of this research is to analyze the inconsistency of legal regulations related to certain crimes in the context of invasion of privacy issued by Sweden with refugee rights and universal human rights, and to examine the compatibility of these laws with Islamic law. In this context, the research aims to contribute scientifically, raise awareness, and foster a common understanding.
While employing a qualitative methodology, the study also utilizes analytical and comparative methods. According to the findings, the essence of a Muslim's life lies in residing in Islamic lands, and they should only reside in non-Muslim lands when absolutely necessary. However, in situations where persecution prevails in some Muslim countries, many Muslims have been forced to seek refuge in non-Muslim countries to escape persecution and protect their religious beliefs. This situation is considered a necessity and subject to the rulings of those in distress.
Allah has legitimized migration and seeking refuge for weak servants who have been subjected to oppression or forced to migrate to protect their faith. The migration of Muslims to non-Muslim countries is associated with preserving interests, preventing corruption, and safeguarding religion, lineage, and family. It reflects the effort of Muslims residing in non-Muslim countries to ensure their security, protect their religious beliefs, and preserve their fundamental vital interests.

The permission to seek refuge in non-Muslim countries in Islamic law does not provide fixed and definitive rulings for all countries. Instead, it is determined as obligatory, recommended, permissible, disapproved, or forbidden based on the circumstances of each country. These rulings depend on the compatibility of the laws of the host countries with the ideal of achieving the necessities of the five essentials (religion, life, intellect, lineage, and property). Understanding the legal situation of Muslim refugees in the countries they are in and acting accordingly is crucial.
Muslims must examine the laws of the country they seek refuge in and ensure that these laws are compatible with the rights of Muslim refugees. Additionally, it is essential for them to have a prevailing belief that religious freedom is provided in these countries, allowing refugees to preserve the ideals of the five essentials. This is a critical factor for refugees to raise their children with Islamic values and freely practice their religious beliefs. These findings indicate that various rulings may emerge in the context of Islamic law and refugee rights in the face of struggles and necessities. Furthermore, it emphasizes the need to create more awareness regarding whether these situations can be made compatible with the core values of Islam. 
Keywords: Islamic Law, Sweden, Muslim Refugee, Non-Muslim Country, Prevention of Invasion of Privacy.