Melezleme yoluyla saksılı minyatür gül ıslahı
Pot miniature rose breedi̇ng by hybridization
Yazar: EZGİ DOĞAN
Danışman: PROF. DR. SONER KAZAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki ıslahı = Plant breeding ; Melezleme = Hybridization ; Süs bitkileri = Ornamental plants

Özet:
Çalışma, melezleme ıslahı yöntemiyle saksılı minyatür gül çeşitlerinin geliştirilmesi amacıyla, 2019-2021 yılları arasında yürütülmüştür. Bitkisel materyal olarak 12 adet ticari saksılı minyatür gül çeşidi, 2 adet ticari standart kesme gül çeşidi ve 2 adet farklı gül türü kullanılarak 46 farklı melez kombinasyonu oluşturulmuş ve 1101 adet melezleme yapılmıştır. Çalışmada, bütün gül genotiplerinin ploidi düzeyleri ile baba ebeveynlerin polen canlılık ve çimlenme oranları belirlenmiştir. Melezlemeler sonucunda, toplam 518 adet meyve ve 10 017 adet tohum elde edilmiştir. Kombinasyonlar arasında meyve başına ortalama tohum sayısı 13.67 adet, ortalama tohum çimlenme oranı ise %15.97 olarak saptanmıştır. Başta bitki başına çiçek sayısı, çiçek çapı ve bitki boyu olmak üzere; tekrarlamalı çiçeklenme, petal sayısı ve rengi gibi özellikler bakımından morfolojik karakterizasyon yapılmıştır. F1 genotiplerinde ön seleksiyon yapılarak A klonları oluşturulmuştur. İncelenen birçok özellik F1 genotipleri arasında geniş bir varyasyon göstermiştir. Toplam 1162 F1 genotipi arasında 450 adet genotip tekrarlı çiçeklenme özelliği gösterirken, 712 genotipte tekrarlı çiçeklenme görülmemiştir. F1 genotiplerinin bitki başına çiçek sayısı 1-11 adet, bitki boyları 16.58 - 33.05 cm, çiçek çapı 1.00 cm ile 11.47 cm arasında değişmiştir. Tartılı derecelendirme yöntemi ile 39 adet melez birey ümitvar olarak seçilmiş, çoğaltılmış ve A klonları oluşturulmuştur. Çalışmada, minyatür güllerin ana ebeveyn R. odorata'nın baba ebeveyn olarak kullanıldığı kombinasyonlardan elde edilen F1 genotiplerinin diğer kombinasyonlara oranla daha üstün özellikler gösterdiği saptanmıştır

Abstract:
The study was carried out between 2019 and 2021 in order to improve miniature pot rose varieties with hybridization breeding method. In the study two different rose species (Rosa odorata Louis XIV, Rosa noisettiana Thory.), twelve different commercial miniature pot rose varieties and two different commercial cut rose varieties were used as plant material. 46 different hybrid combinations were created and 1101 crosses were performed. The average number of seeds per fruit was 13.67 and the average seed germination rate was 15.97%. Morphological characterization was performed in terms of many features such as number of flowers, bud size, plant height, recurrent blooming, and flower color at the same time in 1162 F1 genotypes. The number of flowers of the F1 plants ranged from 1 and 11, the average plant height differed from 16.58 cm and 33.05 cm, the average flower diameter ranged from 1 cm and 11.47 cm. 39 clones were formed by performing pre-selection of 450 F1 genotypes. F1 genotypes obtained from combinations in which miniature roses were used as mother-parent and R. odorata was used as father parents showed superior characteristics compared to other combinations.