Ortaöğretim öğrencilerinin bazı matematiksel kavramlara ait somutlaştırılmış bilişlerinin jestler açısından incelenmesi
The investigation of secondary school students' embodied cognitions of some mathematical concepts through gestures
Yazar: TUBA AKÇAKOCA
Danışman: PROF. DR. ZİYA ARGÜN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biliş = Cognition ; Jest = Gesture ; Kavramlar = Concepts ; Lise öğrencileri = High schools students ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel kavramlar = Mathematical concepts

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin bazı matematiksel kavramlara ait somutlaştırılmış bilişini (embodied cognition) jestler aracılığıyla açığa çıkarırlarken, jestlerden nasıl faydalandıklarını ve bunu yaparken ne tür jestleri ürettiklerini belirlemektir. Ayrıca, matematiksel kavramlar değiştikçe buna bağlı olarak öğrencilerin yapmış oldukları jestlerde ne gibi değişikliklerin meydana geldiğini gözlemlemek de amaçlanmıştır. Bu araştırmanın katılımcıları 2014-2015 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde, bir devlet lisesinin ortaöğretim 11.sınıfdaki 4 öğrencidir. Nitel araştırma desenlerinden biri olan fenomenoloji (olgubilim) deseni ile tasarlanan bu araştırmada, katılımcılar araştırmanın amacına uygun olacak biçimde şöyle seçilmiştir: Kavram belirlemeye yönelik uzman görüşü alınarak tarama formları oluşturulmuş, 18 öğrenciye bu formlar uygulanmış ve bu formlardaki öğrenci cevapları incelenerek bu öğrencilerden 4'ü katılımcı olarak belirlenmiştir. Çalışmada yer alacak matematiksel kavramların neler olacağı uzman görüşü ile belirlenmiştir. Bu bağlamda araştırmanın matematiksel kavramları açı, açının ölçüsü, eşlik-benzerlik ve öteleme kavramları olmuştur. Her bir kavram için katılımcılarla odak grup görüşmeleri yapılmış ve bu görüşmelerinin ardından, her bir katılımcı ile yüz yüze bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Video kaydı ile kayıt altına alınan bu görüşmeler daha sonra araştırmacı tarafından çözümlenmiştir. Her kavrama ait öğrenci bilişleri içerik analizi ile kodlanmış ve kodlanan bilişler belirlenen jest türlerine (işaret jesti, ikonik jest ve metaforik jest) göre üç farklı kategoriye ayrılmıştır. Bu kategoriler doğrultusunda elde edilen bulgular araştırmacı tarafından yorumlanmıştır. Yapılan analiz sonucunda katılımcılar, "açı", "açının ölçüsü", "eşlik ve benzerlik" ve "öteleme" kavramlarına ait toplamda 203 tane jest sergilemiştir. Bu jestlerin 62 tanesi işaret jesti, 55 tanesi ikonik jest ve 86 tanesi ise metaforik jest türüne ait olduğu ortaya çıkmıştır. Görüşmeler süresince katılımcılar, bedensel hareketlerini yani jestlerini, matematiksel düşünme süreçlerine dâhil etmişler ve jestleri matematiksel bilginin somutlaşan doğasına dair bir kanıt olarak sergilemişlerdir. Araştırmanın bulgularına göre; katılımcıların işaret jestleri fiziksel çevredeki bilişlerinin yapılanmasını (grounded), temsili jestleri (ikonik ve bazı metaforik jestler) eylem (hareket) ve algının zihinsel simülasyonlarını ve diğer metaforik jestleri beden-esaslı (body-based) kavramsal metaforlarını yansıtan yapıda oldukları ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to determine how secondary school students benefit from gestures and what kind of gestures they produce while revealing embodied cognition of some mathematical concepts through gestures. In addition, as mathematical concepts change, it is also aimed to observe what changes have occurred in the gestures. Participants of this study are four students in the 11th grade of a state high school in the second semester of 2014-2015 academic year. In this research that is designed with phenomenology –one of the designs of qualitative research-, the participants were selected with the way of purposeful sampling as: survey forms created for concept determination by taking expert opinions; these forms applied to eighteen students and four of them was selected as participant according to their answers. What will be the mathematical concepts to be included in the study are determined by the expert opinion. In this context, determined mathematical concepts are; angle, measure of angle, congruence and similarity and translation transformation. For each concept, focus group interviews have made with participants and then, face to face individual interviews were held with all participants. Then, the interviews have recorded analyzed by researcher. Student cognition of each concept was encoded with content analyzes and these encoded cognitions were dived into three categories determined according to gesture types (deictic gesture, iconic gesture and metaphoric gesture). Findings interpreted by researcher in the direction of these categories. As a result of analysis, participants display total 203 gestures belong to concepts of "angle", "measure of angle", "congruence and similarity" and "translation transformation". It has emerged that 62 of them are deictic gesture, 55 of them are iconic gesture and 86 of them are belong to metaphoric gesture. During the interviews, participants added their bodily movements namely their gestures to mathematical thinking processes and displayed their gestures as an evidence for the embodied nature of mathematical knowledge. According to results of the research, it has emerged that participants' deictic gestures reflect constructing of cognition in physical environment; representational gestures (iconic and some metaphoric gestures) manifest mental simulation of action and perception and other metaphoric gestures reflect body based conceptual metaphors.