Süt sığırlarının beslenmesinde rasyon enerji ve protein kaynağı ile duş uygulamasının yüksek sıcaklık altında süt verim ve kompozisyonuna etkileri
Effects of dietary energy and protein sources and sprinkler treatment on milk yield and milk composition of dairy cows under high temperature
Yazar: UĞUR SERBESTER
Danışman: PROF.DR. HASAN RÜŞTÜ KUTLU ; PROF.DR. MURAT GÖRGÜLÜ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Ziraat = Agriculture ; Zooloji = Zoology

Özet:
Jüri : Prof. Dr. Hasan Rüştü KUTLU: Prof. Dr. Murat GÖRGÜLÜ: Prof. Dr. Kemal ÖZKÜTÜK: Prof. Dr. Behiç ÇOŞKUN: Yrd. Doç. Dr. A. Galip ÖNALBu çalışmada, süt sığırlarında sıcaklık stresine karşı yönetsel ve beslemeye dayalıtedbirlerin süt verim ve kompozisyonu ile bazı fizyolojik parametreler üzerine etkisiincelenmiş ve bu amaçla 2002 ve 2003 yıllarında 4x4 Latin Kare deneme deseninde, 2x2faktöriyel düzende 3 deneme yürütülmüştür. 2002 yılında yürütülen Deneme 1 ve Deneme2'de sırasıyla duş+fan uygulaması ve rasyonda korunmuş yağ kullanılması (kuru maddebazında %2.54) ile duş+fan uygulaması ve rasyonda balık unu kullanılması (kuru maddebazında %3.67) incelenmiştir. 2003 yılında yürütülen Deneme 3'de ise yalnızca beslemeyedayalı tedbirler göz önünde bulundurularak rasyonda soya yağı (kuru madde bazında %3.81)ve balık unu kullanılmasının (kuru madde bazında %3.67) etkileri araştırılmıştır.Deneme 1 ve Deneme 2'de hayvan materyalinin 9 saat hafif düzeyde, 7 saat ise ortadüzeyde sıcaklık stresine maruz kaldıkları saptanmıştır. Duş+Fan uygulaması her ikidenemede de rektal sıcaklık, deri sıcaklığı ve solunum sayısını azaltmıştır (P<0.05).Duş+Fan uygulaması Deneme 1'de süt veriminde 1.22 kg (P=0.17), Deneme 2'de ise 2.21kg (P=0.07) artış sağlamıştır. Rasyonda korunmuş yağ kullanılması yağa göre düzeltilmiş sütverimi ve yağ verimini (P<0.05) artırırken, süt verimi (P=0.15) ve yağ oranı (P=0.07)üzerinde artış eğilimine neden olmuştur. Rasyonda balık unu kullanılması süt veriminietkilemezken süt protein düzeyi ve toplam N içeriği (P=0.12) üzerinde artış eğilimine nedenolmuştur.Deneme 3'de hayvanların günün 14 saatini hafif düzeyde, 10 saatini ise orta düzeydesıcaklık stresine maruz kalarak geçirdikleri saptanmıştır. Rasyonda soya yağı kullanılmasırektal sıcaklık, solunum ve nabız sayısında sırasıyla 0.14ºC, 8.94 sayı/dakika ve 2.13sayı/dakika artışa neden olmuştur. Süt verimi bu muamele ile 1.04 kg (P<0.01) artarken, sütyağ oranı %18.27 oranında azalmıştır (P<0.05). Rasyonda balık unu kullanılması sütverimini etkilemezken canlı ağırlık kazancında (P=0.09) artış eğilimine neden olmuştur.Sonuç olarak, bu çalışmadan elde edilen bulgular, süt sığırlarında sıcaklık stresininolumsuz etkisini azaltmak için duş+fan uygulaması gibi yönetsel tedbirlerin beslemeyedayalı tedbirlere; beslemeye dayalı tedbirler arasında ise rasyonda yağ kullanımının balıkunu kullanımına nazaran daha etkili olabileceğini göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Sıcaklık stresi, yağ, balık unu, duş+fan, serinletmeI

Abstract:
Jury : Prof. Dr. Hasan Rüştü KUTLU: Prof. Dr. Murat GÖRGÜLÜ: Prof. Dr. Kemal ÖZKÜTÜK: Prof. Dr. Behiç ÇOŞKUN: Asst. Prof. Dr. A. Galip ÖNALIn the present study three trials were conducted to evaluate effectiveness ofmanagement and nutritional practices on milk yield and composition, and physiologicalresponses of heat-stressed dairy cows. The experiments were carried out in 2x2 factorialarrangement in a 4x4 Latin Square design. In the first experiment, which were carried out in2002, sprinkler+fan (SF) and protected fat inclusion in the diet (PF, 2.54% on DM basis)were tested. In the second experiment, which were carried out in 2002, SF and fish mealinclusion (FM, 3.67% on DM basis) in the diet were tested. In the third experiment, whichwere carried out 2003, effects of soya bean oil (SBO, 3.81% on DM basis) and fish meal(FM, 3.67% on DM basis) inclusion in the diet were tested.In the experiment 1 and 2, the cows received mild heat stress for 9 h and moderateheat stres for 7 h. SF decreased (P<0.05) rectal and skin temperature and respiration rate. SFimproved milk yield for 1.22 kg in the first trial (P=0.17) and 2.21 kg in the second trial. PFincreased FCM and fat yield (P<0.05) and tended to increase milk yield (P=0.15) and fatcontent (P=0.07). FM had no effect on milk yield but tended to increase milk protein contentand totol N (P=0.12).The cows in the trial 3 received mild heat stress for 14 h and moderate heat stress 10h. SBO increased rectal temperature, respiration and heart rates 0.14ºC, 8.94 number/secondand 2.13 number/second, respectivelly. Additionally, SBO increased milk yield (P<0.01) for1.04 kg but decreased milk fat content (P<0.05) for %18.27. Milk yield was not affected byFM, but BW gain was increased by FM (P=0.09).It could be concluded that applying management practices e.g. sprinkler+fan couldminimize negative influences of heat stress more effective than nutritional manipulation. Theresults also suggested that fat inclusion could be more beneficial than rumen undegradableprotein (fish meal) inclusion in the diet under heat stress.Key Words: Heat stress, fat, fish meal, sprinkler+fan, coolingII