İnme geçiren hastalarda travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin fiziksel bağımlılık, travma ile başa çıkabilme algısı ve algılanan sosyal destek ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of post traumatic stress disorder symptoms in stroke patients with physical dependency, perception of coping with trauma and perceived social support
Yazar: EMİNE İREM YÜCEL TOPLU
Danışman: DOÇ. DR. AZİZE ATLI ÖZBAŞ ; DOÇ. DR. EMRE ADIGÜZEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
İnmenin yol açtığı psikososyal ve psikiyatrik tablolara yönelik literatür incelendiğinde, çalışmalarda depresyona odaklanıldığı görülse de inme gibi ani gelişen klinik tabloların travma sonrası stres bozukluğuna yol açtığı bilinmektedir. Bu çalışmada inme geçiren bireylerde travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin; sosyodemografik ve tıbbi veriler, bağımlılık düzeyi, travma ile başa çıkabilme algısı ve algılanan sosyal destek faktörleri ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırma, Ankara ilindeki Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi'ne tanı ve tedavi için başvuran inme hastaları (n=218) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türdedir. Araştırmada kullanılan ölçüm araçları; Sosyodemografik ve Tıbbi Özellikler Formu, Posttravmatik Stres Bozukluğu-Kısa Ölçek, Modifiye Barthel İndeksi, Travma ile Başa Çıkabilme Algısı Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'dir. Ölçeklerden elde edilen puanlar, yaş ve inme sonrası geçen süre değişkenleri arasındaki ilişki, Pearson Sıra Korelasyon Katsayısı ile incelenmiştir. Çalışmada kullanılan tüm ölçeklerin skor puanları ve yaş, cinsiyet, inme sonrası geçen süre ve psikolojik destek ihtiyacı duyma değişkenlerinin Posttravmatik Stres Bozukluğu-Kısa Ölçek üzerindeki yordayıcılığı ise Çoklu Regresyon Analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre inme geçiren hastaların %63,3'ü Posttravmatik Stres Bozukluğu-Kısa Ölçeği'nden kesim noktasının üzerinde puan almıştır. Yapılan regresyon analizi sonucuna göre ise çok boyutlu algılanan sosyal destekte aile alt faktörü, travma ile başa çıkabilme algısında travma alt faktörü, cinsiyet ve psikolojik destek ihtiyacı duyma durumu değişkenleri; travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin %46,8'ini açıklamaktadır. İnme vakalarında travma sonrası stres bozukluğu belirtilerinin taranması, riskli grupların göz önünde bulundurulması önerilmektedir.

Abstract:
When the literature on psychosocial and psychiatric conditions caused by stroke is examined, it is seen that although studies focus on depression, sudden clinical manifestations such as stroke cause post-traumatic stress disorder. In this study, the symptoms of Post Traumatic Stress Disorder in individuals who had a stroke; sociodemographic and medical data, level of physical dependency, perception of coping with trauma and its relationship with perceived social support factors were examined. The study was carried out on stroke patients (n=218) who applied for diagnosis and treatment at Ankara Bilkent City Hospital Physical Therapy and Rehabilitation Hospital in Ankara. The research was designed in a descriptive and relationship-seeking type. Measurement tools used in the research; Sociodemographic and Medical Characteristics Data Form, Posttraumatic Stress Disorder-Short Scale, Modified Barthel Index, Perception of Coping with Trauma Scale and Multidimensional Scale of Perceived Social Support. The relationship between the scores obtained from the scales, age and time after stroke variables were examined with the Pearson Rank Correlation Coefficient. The predictors of the scores of all the scales used in the study and the variables of age, gender, time elapsed after stroke and needing psychological support on the Posttraumatic Stress Disorder-Short Scale were evaluated with Multiple Regression Analysis. According to the results of the study, 63.3% of the patients who had a stroke scored above the cut-off point on the Posttraumatic Stress Disorder-Short Scale. According to the results of the regression analysis, the family sub-factor in multidimensional perceived social support, the trauma sub-factor in the perception of coping with trauma, the variables of gender and need for psychological support; explains 46.8% of post-traumatic stress disorder symptoms. It is recommended to screen for signs of post-traumatic stress disorder in stroke cases and to consider risky groups.