Türkiye'de dinî gruplarda toplumsal değişme söylemi
Social change discourse in religious groups of Turkey
Yazar: SELAHATTİN ÇANKAL
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; Dini gruplar = Religious groups ; Menzil Dergahı = Menzil Dervish convent ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyal kontrol = Social control ; Söylem = Discourse ; İsmailağa Cemaati = İsmailağa Community

Özet:
Yapılan bu araştırmada, dinî grupların toplumsal değişimler karşısındaki sosyal kontrol söylemlerinin neler olduğunun ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmada dinî grupların toplumsal yaşam içerisinde dinî, siyasi, sosyal vb. birçok konuda merkezî bir rol oynadığı görülmüştür. Dinî grupların oynadığı bu rollerden birisi de İslami muhafazakâr ideolojileri doğrultusunda toplumdaki bazı olumsuz sapma davranışlarını ve toplumsal değişimi önlemektir. Bu bağlamda bir dinî grup örneği olan Menzil Tarikatına ait Mostar ve Aile dergileri ile İsmailağa Cemaati'ne ait Marifet ve İsmailağa dergileri nitel araştırma yöntemi çerçevesinde örneklem olarak seçilmiştir. Bu dinî gruplara ait süreli dergi yayınları içinden seçilen metinler, eleştirel söylem analizi tekniği uygulanarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda, Nakşibendî geleneğine bağlı Menzil Tarikatı ve İsmailağa Cemaati'nin İslami muhafazakâr ideolojiye sahip oldukları, modernizmin getirdiği birçok toplumsal değişmelere karşı olumsuz bir tavır takındıkları analizi yapılan metinlerde açıkça görülmüştür. Dinî grupların toplumsal değişimler karşısındaki bu katı söylemlerinin sebepleri, kendilerine göre sosyal açıdan kültürün ve dinî anlayışın yozlaşmasını önlemeye dönük, sosyal kontrol amacı taşıdıklarını göstermiştir. 

Anahtar Kelimeler: Dinî Gruplar, Toplumsal Değişim, Sosyal Kontrol, Menzil Tarikatı ve İsmailağa Cemaati

Abstract:
This study aims to show what the social control discourses of religious groups are against social changes. With this purpose, it has been seen that in social life, the religious groups play an effective part in many subjects like religion, politics, and society. One of the parts that religious groups take part is preventing some unfavorable deviant behaviors and social changes with their Islamic conservative ideologies. In this regard, Mostar and Aile magazines, owned by Menzil sect, and Marifet and İsmailağa magazines, owned by Ismailağa sect, was chosen as examples as part of qualitative research method. Texts chosen from the magazines of this religious group was studied by applying critical discourse analysis technique. At the end of research, it has been seen in this study that Menzil and İsmailağa sects that are bound to Naqshbandi custom have conservative ideologies and are opposing many social changes that have been brought by modernism. It has been shown that the reasons of the firm discourse of religious groups against social changes have intends of social control to prevent degeneration of culture and religious consciousness.


Key Words: Religious Groups, Social Change, Social Control, Menzil and İsmailağa Sect.