Göçmenlerin konut hareketliliğinin kentleşmeye etkisini belirlemeye yönelik bir yöntem önerisi: Edirne örneği
A method suggestion to determine the effect of immigrants' residential mobility on urbanization: Edirne example
Yazar: BİLGE UYSAL
Danışman: PROF. DR. SENNUR AKANSEL
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Mekansallık gündelik yaşantıyı etkilediği gibi toplumsal değişime de neden olmaktadır. Kişiler mekanın toplumsal üretimine katılmakta, toplumsal eylem ve ilişkiyi mekanla oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında mekan ve zaman insanlık tarihinin ve coğrafyasının toplumsal ürünleri, politik bilinç kaynakları ve yerleşik mücadele alanları olarak ifade edilmektedir. Bu çalışma kapsamında göçmenlerin mekanlara yerleşme pratikleri incelenmekte, bu kişilerin kente olan uyum süreçleri sorgulanmaktadır. Bu yaklaşım göçmenin varış yerlerinde elde ettiği yer faydası ölçeğinde incelenmiş, göçmenin hareketlilik motivasyonunun fayda olduğu temelinde yürütülmüştür. 
Konut güzergahlarının incelenmesi giderek daha önemli olmaktadır. Konut hareketliliği biçimleri, ekonomik konum ve güvenliğini etkileyen işgücü piyasalarındaki değişikliklerden etkilenmektedir. Modernleşen ülkelerde kentsel planlama ve konut standartlarının iyileştirilmesi düşük gelirlilerin ve müteahhitlerin eylemleri ile tarif edilmektedir. Kurumsal normların düzenlemesi insanların toplu iradesi ve hükümet programları ile koordine edilememektedir. Bu durumda üç eş merkezli kentleşme modelinin uygulandığı örnekler görülmektedir. Bu modelde gelir seviyelerinin konut standartlarına ulaşım düzeyleri kentleşme aşamalarında değişiklik göstermektedir. Kentleşme aşaması değiştikçe ve göçmenlerin yerle kurdukları bağ ve birikimleri arttıkça konut türleri ve sahiplikleri değişmektedir. Göçmenlerin kent içinde hareketliliğinin olup olmadığını belirlemeye yönelik gerçekleştirilen bu çalışmada Edirne kenti araştırma alanı olarak seçilmiştir. Kent genelinde yapılan bu araştırmada göçmenlerin mesken ortamlarının üç temel işlevleri olan, konum, kullanım hakkı ve konforun kentin hangi bölgesinde ne ölçüde elde ettikleri sorusu üzerinde durulmaktadır. Aynı zamanda bu kişilerin hanehalkı stres durumlarına verilen tepkilerin yer değişikliğine neden olup olmadığı, kentsel süreçleri etkileyip etkilemediği sorgulanmaktadır.
Araştırmada CHAID analizi yöntemi kullanılmaktadır. Bu yöntem elde edilen kategorik değişkenlerin birbirleriyle anlamlı ilişkide olup olmadığını vermektedir. Analizde kullanılan bağımlı değişken kategorileri göçmenlerin kentteki konumlarını ifade eden merkez-çevre, kullanım haklarını ifade eden ev sahipliği-kiracılık ve geçici veya kalıcı olduklarını anlamamıza yardımcı olan taşınan-kalan kategorileri olarak kabul edilmiştir. Edirne'de yapılan araştırmada örneklem grupları olarak Bulgaristan, Tokat ve Gümüşhane göçmenleri seçilmiştir. Bu göçmenlerin kente yerleşme stratejileri ve kent içindeki hareketlilikleri incelenmiştir. Göçmenler ilk konut bölgelerinde ticaretin bulunup bulunmamasına göre merkezden çevreye hareket etmiştir ve merkez çevre hareketliliği daha çok düşük konut yoğunluğu olan bölgelerden başlamıştır. Merkezden çevreye hareket eden göçmenler ilk konut bölgelerindeki kat sayılarına göre kiracılıktan ev sahipliğine geçmiştir. Çevreden çevreye hareket eden göçmenler ilk konuttaki ikamet sürelerine göre ev sahipliğinden ev sahipliğine geçmiştir. Kiracılıktan yine kiracılığa geçenler ise depo alanı miktarlarına önem vermiştir. Bulgaristan göçmenleri parklar ve açık alan sayılarına göre taşınma gösterirken, Tokat göçmenleri çevre manzarasına göre hareket etmişlerdir. Gümüşhane göçmenleri şimdiki konutlarında mülkiyete geçerek ev sahibi olmuşlar ve hiç taşınma gerçekleştirmemişlerdir.
Araştırmada göçmenlerin ilk konut bölgeleri, belirli konut yoğunluklarında göç etme nedenleri zorunlu göç olanlar, ilk konut bölgelerinde ticaretin olup olmaması, ilk konutların metrekarelerinin az ya da çok olması ve Edirne'ye nereden geldiklerine göre değişmektedir. Şimdiki konut bölgeleri ise yine nereden geldiklerine, şimdiki konutlarında ticaretin bulunup bulunmamasına ve toplu taşımaya yakınlık, trafik gürültüsü, okulların kalitesi gibi çevresel niteliklere göre değişmektedir. Araştırmanın mikro ve makro kentsel analizlerin birlikte düşünülmesi ve mezo bir alan yaratılmasını amaçlamıştır. Konut pazarının ve konut alanı yer seçimlerinin piyasa yönlendirmesinden farklı olarak kullanıcı deneyimleri ile yönlendirilmesinin mümkün olabileceği araştırmada sorgulanmıştır. Edirne'de göçmenlerin ilk giriş noktalarının hala merkez bölge olduğu, göçmenlerin ikamet süreleri boyunca kiracılıktan ev sahipliğine hatta ev sahipliğinden ev sahipliğine geçtikleri, bu durumların yapısal koşullara bağlı olarak gerçekleştikleri, göçmenlerin konut ve çevre özelliklerine göre taşındıkları, hiç taşınmayanların ise ilk geldiklerinde ev sahibi oldukları, şimdiki konut bölgelerinde ilk konut bölgelerine göre daha fazla konut ve çevresi özelliklerine dikkat ettikleri sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Spatiality not only changes daily life but also causes social change. It is formed through people's participation in the social production of space, social action and storable space. Within the scope of the research, the characteristics of the humanity of space and time and the products of its geographical social are expressed as sources of political consciousness and their areas of struggle. The practices of resettlement of immigrants within the scope of this study are examined, and this person's adaptation to the city is widely questioned. This travel continues the benefit of the migrant's motivation for mobility, studied in the lifetime of the old place that the migrant provides at their destination.
Inspecting the home is becoming increasingly important. Patterns of residential mobility are affected by changes in economic markets, location and developments. Modernizing is described by the actions of low-income and contractors who set regular irregular planning and housing standards. The regulation of institutional norms cannot be coordinated with the collective participation of people and government programs. In this case, examples of changes in three concentric urbanization models are seen. In this model, there is a change in the urbanization stages in the housing distribution of income. As the phase of urbanization changed and the bonds and savings established by immigrants settled, the types of housing and their ownership increased. Developments to determine whether there is mobility of immigrants in the city, this growth Edirne city was chosen as the research area. In this research conducted throughout the city, the three basic transitions of immigrants' residential environments, which are location, right of use and comfort, are discussed in which region in the city and to what extent. At the same time, it is questioned whether this person causes the reactions to household stress situations to shift, and whether the parts are expanded and affected.
CHAID analysis method is used in the research. It is stated whether the variables in the categories obtained by this method have permanent meaningful relationships. The dependent variable categories used in the analysis are center-periphery, which expresses the position of immigrants in the city, housing-tenancy that provides usage rights, and moved-remainder categories that help us understand the information temporarily or permanently. In the research conducted in Edirne, immigrants from Bulgaria, Tokat and Gümüşhane were selected. The ways these immigrants settled in the city and the characteristics of their mobility in the city. Immigrants continued to be fed from the center depending on whether there was trade in the first residential areas, and the central periphery mobility was started with the installations with a low housing density. Migrants moving from the center moved from ownership to home ownership based on the floors in their first residential areas. Care from the environment, immobile immigrants move from being housed to being housed according to the duration of their residence in the first residence. Those who switch from tenancy to tenancy again attach importance to the amount of warehouse space. While the Bulgarian immigrants show the immovables depending on the parks and open space, the Tokat immigrants continue to move according to the peripheral unit. Gümüşhane immigrants collectively owned residential properties and never moved out.
In the research, immigrants were classified according to their first residential areas, the reasons for their migration in certain housing distributions, forced migration, whether there was trade in the first housing areas, the square footage of the first housing, more or less, and where they came to Edirne. The current housing areas are again grown according to where they come from, whether there is commerce in the residential housing and density qualities such as proximity to public transport, traffic noise, quality of schools. The aim of the research is to consider micro and macro security analyzes together and create a meso field. It has been questioned in the research that it is possible to direct the housing market and the location choices of the housing area with the user experiences, unlike the market orientation. In Edirne, the first entry points of immigrants are still the central region, the transition of immigrants from residing to being hosted, from being hosted at home to being hosted, these situations live flexibly, immigrants move according to their housing and environmental characteristics, and those who have never moved are housed at home when they first arrive. It has been pointed out that they own more houses and properties in the current housing areas than in the first housing areas.