135 numaralı Kayseri Şer'iyye Sicilinin (H.1158/M.1745) transkripsiyon ve değerlendirilmesi (S.1-106)
Transcription and evaluation of Kayseri Şer'iyye Records number 135 (H.1158/M.1745) (P.1-106)
Yazar: BİLGE ÖZSİPAHİOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET İNBAŞI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Şer'iyye Sicilleri Osmanlı Devleti'nde yaşayan insanların çeşitli sebeplerle mahkemeye başvurmaları sebebiyle tutulan kayıtları ihtiva eden sicillerdir. Bu kayıtlar Osmanlı Devleti'nin hukuk tatbikini içeren birinci elden kaynakların başında yer alır. Şer'iyye sicilleri ayrıca Osmanlı Devleti'nin hukuk tatbikini göstermekle birlikte araştırmacılara oldukça zengin bir çerçeve sunar. Bu çerçeve içerisinde merkezden gelen ferman, berat, sicilin bulunduğu şehri ilgilendiren idari yapı, o şehre ait demografik, ekonomik, sosyal ve beşerî birçok alanda önemli bilgiler sunar. Belgelerdeki bu çeşitlik yerel tarih araştırmalarına ciddi derecede katkı sağlamaktadır. Şer'iyye Sicillerinin kast edilen mana çerçevesindeki çok yönlü yapısı hem Osmanlı Devleti'nde uygulanan hukukun hem de sicilin ait olduğu şehirde kayıt altına alınan tarihteki yapısını ve günümüze kadar süre gelen dönüşümünü araştırma hususunda da önemli bir yer tutar.
Bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı arşivi kataloğunda yer alan 135 numaralı Şer'iyye Sicili'nin (H. 1158/M.1745) 1-106 sayfalarını içeren hükümlerin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu amaçla Kayseri'de 1158/1745 tarihinde 135 numaralı Şer'iyye Siciline yansıyan kayıtlar aktarılmaya çalışılmıştır. Sicilde yer alan alım-satım, eşya, miras, mihr, nafaka, vasî ve mütevelli tayinleri, çeşitli suçlar, cami, medrese gibi sosyol, ekonomik ve kültürel etmenleri içinde barındıran kayıtların XVIII. Yüzyılda Kayseri'deki tespiti ve değerlendirilmesiyle Osmanlı Devleti'nde hukuk uygulamalarına ve Kayseri şehir tarihi literatürüne katkı sağlama amacı güdülmüştür.
Anahtar Kelimeler: XVIII. Yüzyıl, Hukuk, Şer'iyye Sicili, Kayseri, Kadı.

Abstract:
Şer'iyye Registers are documents containing court records under the chairmanship of Kadis in the Ottoman Empire. These documents are at the forefront of the legal practice of the Ottoman Empire. Şer'iyye Registers also show the legal practice of the Ottoman Empire and provide framework for researchers. Within this framework, the administrative structure that concerns the region where the edicts, charters and registry coming from the center are located provides information on many demographic, economic, social and human areas of that region. This variety of documents contributes significantly to local history research. The intended meaning and versatile structure of the Sharia Registers are showing both the law applied in the Ottoman Empire and the material existence of the relevant region in the period in which the register was dated.
In this context, the recorded transcription and evaluation of pages 1-106 of the 135 Shar'iyye Registry (H.1158/A.D.1745) in the Ankara Presidency State Archives Ottoman archive catalog was made. This aim is to elucidate the economic, social and judicial issues reflected in the Sharia Register in Kayseri in 1158/1745. The records in the registry, which include sociological, economic and cultural factors such as purchases and sales, goods, inheritance, dowry, alimony, guardian and trustee allocations, various crimes, foundations, mosques and madrasahs, date back to the 18th century. It is aimed to contribute to the legal practices in the Ottoman Empire and the literature of Kayseri city history by evaluating and evaluating the changes that took place in Kayseri in the 19th century.
Key Words: XVIII. Century, Law, Şer'iyye Registry, Kayseri, Kadı.