Duygu sosyalleştirme davranışları ve gelişimsel çocuk sonuçları: Kuşaklararası bir inceleme
Emotion socialization behaviors and child outcomes: An examination across generations
Yazar: ZEYNEP ÇAKMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARİFE BERNA AYTAÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-babaların duyguları sosyalleştirme davranışları = Parents emotional socialization ; Duygu = Emotion ; Duygu sosyalizasyonu = Emotion socialization ; Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Kuşaklar = Generations ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Araştırmanın temel amacı okul öncesi dönemde duygu sosyalleştirme sürecinin derinlemesine incelenmesidir. Bu amaç kapsamında iki çalışma yürütülmüştür. Birinci çalışmada, annelerin duygu sosyalleştirme davranışlarını yordayan bireysel ve büyüdükleri ortama ilişkin özellikleri araştırılmıştır. İkinci çalışmada, annelerin duygu sosyalleştirme davranışları ile çocukların olumlu sosyal ve problem davranışları arasındaki ilişkide anne-çocuk ilişkisi ve çocukların duygu düzenleme becerilerinin rolü incelenmiştir. 
Birinci çalışmaya 76 anneanne (Ort. = 58.66, SS = 6.49) ve anne (Ort. = 34.39, SS = 3.99) katılmıştır. Birinci çalışmanın bulgularına göre, annenin duyguları göz ardı edici üst duygu felsefesi ve nevrotizm düzeyi destekleyici duygu sosyalleştirme davranışlarını negatif yönde, destekleyici olmayan duygu sosyalleştirme davranışlarını ise pozitif yönde; bastırma düzeyi destekleyici duygu sosyalleştirme davranışlarını pozitif yönde ve destekleyici olmayan duygu sosyalleştirme davranışlarını negatif yönde yordamıştır. Bununla birlikte, anneannenin destekleyici duygu sosyalleştirme davranışları annenin destekleyici duygu sosyalleştirme davranışlarını; anneannenin destekleyici olmayan duygu sosyalleştirme davranışları annenin destekleyici olmayan duygu sosyalleştirme davranışlarını pozitif yönde yordamıştır. Son olarak annelerin bastırma düzeyi didaktik duygu sosyalleştirme davranışlarını negatif yönde yordamıştır. İkinci çalışmaya 172 anne (Ort. = 34.41, SS = 4.51) ve çocuk (Ort.= 50.91, SS = 9.26) katılmıştır. İkinci çalışmanın bulgularına göre, eğitim düzeyi düşük annelerin küçümseyici ve sosyal normları anlatma davranışları anne-çocuk çatışmasını negatif yönde yordayarak çocukların duygu düzenleme becerilerinde artışı yordamıştır ve bu da çocukların olumlu sosyal davranışlarında artışı problem davranışlarında ise azalmayı yordamıştır. Buna ek olarak, eğitim düzeyi yüksek annelerin çözüm önerme davranışları anne-çocuk iş birliğini pozitif yönde yordayarak çocukların duygu düzenleme becerilerinde artışı yordamıştır ve bu da olumlu sosyal davranışlarda artışı, içe yönelim ve dışa yönelim problemlerinde azalışı yordamıştır. 
Mevcut çalışma, duygu sosyalleştirme davranışlarının kuşaklararası aktarımının incelendiği ilk çalışma olması ve okul öncesi dönemde duygu sosyalleştirme davranışlarının gelişimsel çocuk sonuçları arasındaki ilişkileri ortaya koyması açısından ilgili alanyazına önemli katkı sağlamıştır. Yürütülen iki çalışmanın bulguları, eğitim düzeyinin duygu sosyalleştirme davranışları açısından önemli bir belirleyici olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the emotion socialization process in depth in the preschool period. Two studies were conducted for this purpose. In Study 1, environmental characteristics in which mothers' grew up and individual characteristics that predict emotional socialization behaviors were investigated. In Study 2, the role of mother-child relationship and children's emotion regulation skills in the relationship between mothers' emotional socialization behaviors and children's prosocial and problem behaviors were investigated.
76 grandmothers (Mean = 58.66, SD = 6.49) and mothers (Mean = 34.39, SD = 3.99) participated to Study 1. Study 1 showed that mother's dismissing meta-emotional philosophy and neuroticism predicted supportive emotion socialization behaviors negatively, non-supportive emotion socialization behaviors positively; suppression predicted supportive emotion socialization behaviors positively and nonsupportive emotion socialization behaviors negatively. Grandmothers' supportive emotion socialization behaviors positively predicted mothers' supportive emotion socialization behaviors. Grandmother's nonsupportive emotional socialization behaviors positively predicted mothers' nonsupportive emotion socialization behaviors. Finally, level of suppression negatively predicted mothers' didactic emotional socialization behaviors.
172 mothers (Mean = 34.41, SD = 4.51) and children (Mean = 50.91, SD = 4.51) = 9.26) participated to Study 2. Study 2 indicated that mothers' with low education minimizing and explaining social norms behaviors decreased mother-child conflict and which in turn increased children's emotion regulation skills, and this increased prosocial and decreased problem behaviors of children. In addition, solution-offering behaviors of mothers with high education increased mother-child cooperation and this increased children's emotion regulation skills, and which in turn increase prosocial and decrease internalizing and externalizing problems of children.
The present study contributed to the literature in terms of being the first study to examine intergenerational transmission of emotion socialization behaviors. The findings of two studies revealed that education level is an important determinant of emotion socialization behaviors.