Sporcu lise öğrencilerinde akran ilişkileri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between peer relationships and personality traits in athlete high school students
Yazar: GÖZDE DOĞAN
Danışman: PROF. DR. GÜLTEN HERGÜNER ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET DÖNMEZ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmanın amacı sporcu lise öğrencilerinin akran ilişkileri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin var olup olmadığının ortaya konulmasıdır. Araştırmada tarama modelinin bir türü olan "ilişkisel tarama" modelinden yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini Milli Eğitim Bakanlığı Ankara İl Müdürlüğü'ne bağlı Etimesgut ilçesinde bulunan Anadolu lisesinde okuyan sporcu öğrenciler; örneklemini ise bahsedilen evren içerisinden kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen 552 (352 kadın+200 erkek) sporcu öğrenci oluşmaktadır. Araştırma verileri; "Akran İlişkileri Ölçeği", "Büyük Beş-50 Kişilik Testi" ve "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler betimsel istatistik, tek yönlü MANOVA, Pearson korelasyon ve Regresyon analizleri kullanılarak çözümlenmiştir. 
Araştırma sonucunda elde edilen sonuçlara göre akran ilişkilerinde cinsiyete göre; bağlılık, kendini açma, sadakat ve akran ilişkileri toplam ortalama puanlarında (p<.05); sınıf düzeyine göre bağlılık, kendini açma, sadakat ve akran ilişkileri ortalama puanlarında fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<.05). Buna karşın algılanan akademik başarı durumlarında ise akran ilişkileri ortalama puanlarında fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (p>.05). Kişilik özellikleri açısından sonuçlar incelendiğinde cinsiyete göre; öğrencilerin yumuşak başlılık ve duygusal denge ortalama puanlarında (p<.05); sınıf düzeyine göre dışa dönüklük ve duygusal denge ortalama puanlarında (p<.05); algılanan akademik başarı durumlarında öz denetim ve deneyime açıklık ortalama puanlarında fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır (p<.05).  
Değişkenler arasındaki sonuçlar incelendiğinde; dışa dönüklük ile bağlılık, güven ve özdeşim, kendini açma, sadakat ve akran ilişkileri arasında pozitif yönde düşük düzeyde (p<.05); yumuşak başlılık ile bağlılık, kendini açma arasında pozitif yönde düşük düzeyde, yumuşak başlılık ile güven ve özdeşim ve akran ilişkileri arasında pozitif yönde orta düzeyde (p<.05); öz denetim ile bağlılık arasında pozitif yönde düşük düzeyde (p<.05); kendini açma ve sadakat arasında negatif yönde düşük düzeyde (p<.05); duygusal denge ile bağlılık arasında pozitif yönde düşük düzeyde (p<.05); kendini açma ile ise negatif yönde düşük düzeyde (p<.05); deneyime açıklık ile bağlılık, güven ve özdeşim, kendini açma ve akran ilişkileri arasında pozitif yönde düşük düzeyde (p<.05) anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Dahası dışa dönüklük ve yumuşak başlılığın akran ilişkilerini pozitif yönde yordadığı (p<.05); öz denetimin ise akran ilişkilerini negatif yönde yordadığı ortaya konulmuştur (p<.05).
Sonuç olarak; kişilik özelliklerinin akran ilişkilerini anlamlı şekilde açıkladığı araştırma sonucunda ortaya konulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Sporcu, Lise, Ergen, Akran İlişkileri, Kişilik Özellikleri.

Abstract:
The aim of this study is to determine whether there is a relationship between peer relations and personality traits of high school students. In the research, the "relational screening" model, which is a type of screening model, was used. The population of the study consisted of athlete students studying in Anatolian high schools in Etimesgut district of Ankara Provincial Directorate of the Ministry of National Education; the sample consisted of 552 (352 female + 200 male) athlete students determined by convenience sampling method from the mentioned population. The research data were collected with "Peer Relationship Scale", "Big Five-50 Personality Test" and "Personal Information Form". The data obtained in the study were analyzed using descriptive statistics, one-way MANOVA, Pearson correlation and regression analysis. According to the results obtained as a result of the research, it was concluded that there was a difference in the mean scores of commitment, self-disclosure, loyalty and total mean scores of peer relations according to gender (p<.05); and in the mean scores of commitment, self-disclosure, loyalty and peer relations according to grade level (p<.05). On the other hand, it was concluded that there was no difference in the mean scores of peer relationships in terms of perceived academic achievement (p>.05). When the results were analyzed in terms of personality traits, it was concluded that there was a difference in the mean scores of students' agreeableness and emotional stability according to gender (p<.05); in the mean scores of extraversion and emotional stability according to grade level (p<.05); and in the mean scores of conscientiousness and openness to experience according to perceived academic achievement (p<.05). When the results between the variables are examined; extraversion positively correlated with commitment, trust and identification, self-disclosure, loyalty and peer relations at a low level (p<.05); softness positively correlated with commitment, self-disclosure at a low level (p<.05), softness positively correlated with trust and identification and peer relations at a medium level (p<.05); conscientiousness positively correlated with commitment at a low level (p<. 05); between conscientiousness and commitment at a low positive level (p<.05); between self-disclosure and loyalty at a low negative level (p<.05); between emotional stability and commitment at a low positive level (p<.05); between self-disclosure and commitment at a low negative level (p<.05); and between openness to experience and commitment, trust and identification, self-disclosure and peer relations at a low positive level (p<.05). Moreover, it was revealed that extraversion and agreeableness predicted peer relations positively (p<.05), while conscientiousness predicted peer relations negatively (p<.05).As a result, the study revealed that personality traits explain peer relationships in a significant way. 
Keywords: Athlete, High School, Adolescent, Peer Relationships, Personality Traits.