Çift ilişkilerinde mizaç ve karakter özellikleri ile ilişki inançlarının çift uyumuna etkisinin incelenmesi
Investigation of association between personality character and temperament traits and relationship beliefs with marriagead justment
Yazar: ÖZLEM KOÇ
Danışman: PROF. DR. İSHAK AYDEMİR
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Aile araştırmaları = Family surveys ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik ilişkisi = Marital relationship ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Karakteristik özellikler = Characteristic properties ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Çift uyumu = Appropriateness of couples ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı yetişkin bireylerde çift ilişkilerinde mizaç ve karakter özellikleri ile ilişki inançlarının çift uyumuna etkisinin incelenmesidir. Araştırmaya hazırlanan demografik bilgiler formu ile uygulanan anketleri doldurmayı gönüllü olarak kabul eden evli 313 yetişkin birey katılmıştır. Bireylerin ilişki inanlarını değerlendirmek amacıyla Romans ve DeBord tarafından geliştirilen ve Gizir tarafından 2012 yılında geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılan ilişki inançları ölçeği (İİÖ), çift uyumunu değerlendirmek amacıyla üzerine Busby ve ark. yeniden düzenlenen ve Fışıloğlu ve Demir tarafından 2000 yılında geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılan yenilenmiş çift uyum ölçeği (YÇUÖ) ile kişilik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla tarafından geliştirilen ve Francis ve ark.'ları, 1985 yılında Eysenck ve ark.'ları tarafından revize edilen ölçeği yeniden gözden geçirilmiş Eysenck Kişilik Anket - Gözden Geçirilmiş Kısa (EKA-GGK) formu kullanılmıştur. Bu ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması Karancı ve ark.'ları tarafından 2007 yılında yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde iki grubun karşılaştırılması gerektiği durumlarda bağımsız gruplarda t-testi, üç ve üzeri grup karşılaştırmalarında ise tek yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Kullanılan ölçeklerin birbirleriyle olan ilişkisinin belirlenmesinde ise Pearson Korelasyon analizi uygulanmıştır. Uygulanan analiz sonuçlarına göre elde edilen bulgular, araştırmaya dahil olan katılımcıların yüzde 48.9'unun erkek, yüzde 51.1'nin ise kadın olduğunu göstermiştir. Uygulanan ölçeklerden alınan toplam puan cinsiyet değişkeni açısından değerlendirildiğinde İİÖ'nden elde edilen toplam puanın erkek (Erkek = 107.9 ± 28.7) katılımcılarda kadın katılımcılara göre (Kadın = 94.0 ± 23.3) istatistiksel olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.001). Diğer ölçeklerden alınan toplam puanlar ise cinsiyet değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılaşmamıştır (p>0.05). Bireylerin evlenme şekillerinin çift uyumları üzerine olan etkisinin tek yönlü incelenmesi sonucunda görücü usulüyle evlenen bireylerin (41.1 ± 8.9) hem aşk evliliği (45.8 ± 5.4) yapan hem de mantık evliliği (44.0 ± 6.1) yapan bireylere göre daha düşük çift uyumu gösterdikleri bulunmuştur. Bu fark aşk evliliği ve görücü usulü evlilik yapan bireyler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılığa ulaşmıştır (p<0.001). Diğer taraftan İİÖ'nden alınan toplam puanların bireylerin evlenme şekillerine göre analiz edilmesi sonucunda mantık evliliği yapan bireylerin (115.1 ± 31.9), aşk evliliği (99.0 ± 27.0) ve görücü usulü evlilik yapan bireylere (100.9 ± 26.0) göre daha yüksek puan aldıkları bulunmuştur (p<0.001). Bireylerin çocuk sahibi olma durumuna göre uygulanan ölçeklerden alınan puanlar karşılaştırıldığında YÇUÖ'nden alınan puanların çocuk sahibi olan bireylerde (44.5 ± 6.0) çocuk sahibi olmayan bireylere göre (47.6 ± 6.0) istatistiksel olarak daha düşük puan aldıkları bulunmuştur (p=0.001). Araştırmamız kapsamında uygulanan ölçeklerden elde edilen puanların birbirleriyle ilişkili olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılan korelasyon analizi sonuçları; ilişki inançları ile çift uyumu arasında istatistiksel olarak pozitif ilişki olduğunu göstermiştir (r=0.212; p<0.01). Diğer taraftan EKA-GGK formundan alınan toplam puanlar ile çift uyumu ve ilişki inançları arasında ise anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Elde edilen bulgular erkek bireylerin kadın bireylere göre ilişki inançları açısından daha yüksek puan aldıklarını göstermektedir. Diğer taraftan bireylerin evlenme şekillerinin çift uyumları üzerinde önemli bir faktör olduğu bulunmuştur. Özellikle görücü usulüyle evlenen bireylerde çift uyumu diğer tür evlilik şekillerine göre daha düşüktür. Ayrıca ilişki inançlarıyla çift uyumu arasında pozitif yönde ilişki vardır.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the effects of temperament and character traits and relationship beliefs on dyadic adjustment in adult individuals. A total of 313 married adults who voluntarily accepted to fill in the demographic information form and the applied questionnaires participated in the study. Relationship beliefs scale that was developed by Romans and DeBord and whose validity and reliability study was carried out by Gizir in 2012 was used to evaluate the relationship beliefs of individuals. We also used the abbreviated form of the revised Eysenck personality questonnaire that was developed by Eysenck et al. and was revised by Busby et al.. Its validity and reliability study was carried out in 2007 by Karancı et al. Marital Satisfaction Scale was revised by Busby et al. and its validity and reliability study was carried out in 2000 by Fışıloğlu and Demir was applied to investigate marital satisfaction. In the analysis of the obtained data, t-test was used in independent groups where necessary to compare two groups, and one-way ANOVA test was used in comparisons of three and more groups. Pearson Correlation analysis was applied to determine the relationship between the scales applied. The obtained findings showed that 48.9 percent and 51.1 percent of the participants included in the study were male and female, respectively. When the total score obtained from the applied scales was evaluated in terms of gender variable, it was found that the total score obtained from the relationship beliefs scale was statistically higher in male (Male = 107.9±28.7) than female participants (Female = 94.0±23.3) (p<0.001). The total scores obtained from the other scales did not differ significantly by gender (p>0.05). Total score of marital adjustment was lower in the individuals who was married with arranged marriage (41.1±8.9) than those who both had love marriage (45.8±5.4) and those who had logical marriage (44.0±6.1) (p=0.001). When the scores obtained from the scales applied by the status of having children were compared, it was found that total score of dyadic adjustment scale was statistically lower in individuals with children (44.5±6.0) than those without children (47.6±6.0) (p=0.001). The results of the correlation analysis conducted in order to determine whether the scores obtained from the scales applied within the scope of our research were associated with each other; showed that there was a statistically positive correlation between relationship beliefs and marital adjustment (r = 0.212; p<0.01). On the other hand, no significant relationship was found between the total scores obtained from the Eysenck personality scale and the dyadic adjustment and relationship beliefs (p>0.05). In conclusion, the findings of the present study indicate that male individuals have higher scores in relationship beliefs than female individuals. Arranged marriage seems to negatively affect marital adjustment. In addition, there is a positive relationship between relationship beliefs and couple adjustment.