Johann Friedrich Herbart'ın eğitim felsefesi
Educational philosophy of Johann Friedrich Herbart
Yazar: ÖZGÜN ŞERİF SAĞDIÇ
Danışman: PROF. DR. HASAN HALUK ERDEM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim bilimleri = Educational science ; Eğitim düşüncesi = Education thought ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Eğitim tarihi = Educational history ; Eğitimciler = Educators ; Felsefe = Philosophy ; Herbart, Johann Friedrich = Herbart, Johann Friedrich ; Pedagoji = Pedagogy

Özet:
Bu araştırmanın amacı J. F. Herbart'ın eğitime dair görüşlerini incelemek, tanıtmak ve Türkçe literatüre kazandırmaktır. Filozofun pedagojik görüşlerinin felsefi görüşleri ile bağını, onun yaşadığı ve sonraki dönemlere muazzam etki edecek olan pedagojiyi bilim halinde sunmasının aşamalarını incelemek ve ortaya koymak da amaçlar arasındadır.

Bu araştırmada, Herbart'ın pedagojiye getirdiği orijinal bakış açısının aşamalarını gerek arka planında bulunan araştırmalar gerekse kendi kaleminden çıkmış olan yazılarla ortaya koymak hedeflenmektedir. Filozofun bakış açısını dile getirmek ve filozofu detaylı incelemek adına çok eski tarihli araştırmalardan başlayarak önceki eğitimci ve filozofların eğitim felsefesine katkılarını, Herbart'ın kendi eserlerini ve onu takip ederek fikirlerini hayata geçiren eğitimcilerin çalışmalarını mercek altına alabilmek için içerik analizi yöntemine başvurulmuştur. Araştırma bu eserler üzerine yapılandırılarak Herbart'ın görüşlerinin orijinalliği tartışmaya açılmıştır. Nihayetinde onun modern eğitim düşüncesine arka planda yaptığı katkıların belirlenmesine olanak verileceği düşünülmektedir.

Araştırma kapsamında ulaşılan bilgiler ile Herbart'ın dönemin diğer eğitim filozoflarından farklı, çok yönlü bir kişilik olarak hem felsefe hem de bilime katkı sunmuş; pedagojiyi bilimsel bir konsepte oturtarak onu çağdaş eğitim anlayışından hiç de aşağı kalmayacak şekilde zihinsel süreçlerin bir ürünü olarak ele almış olduğu görülmektedir. Günümüzdeki anlayışta eğitimin yalnızca uygulamaya dönük olması, teorik eğitimin küçümsenmesi ve bilginin yalnızca işlevselliği bağlamında görülmesine karşıt olarak, bilimsel paradigmaları içermeyen bir eğitim kuramının öğretimi de içermeyeceği görülmektedir. Bu bağlamda eğitimin bilimsel ve felsefi temellerinin de ülkemizde daha fazla irdelenerek onun ancak zihinsel süreçlerle ve bilimsel yöntemlerle mümkün olduğunun anlaşılması sağlanacaktır. Bu ilerlemenin sağlanması biraz da bu temellere daha önce dayanak oluşturan Herbart gibi önemli eğitim filozoflarının bilinirliği ile mümkün olacaktır.

Abstract:
This study examines and discusses J. F. Herbart's views on education, and introduces his works to Turkish literature. Additional aims include examining the connection between the philosopher's pedagogical and philosophical views, and the stages in which he presented pedagogy as a science, which would have a significant effect in later periods.

The aim in this study is to determine the stages of development of Herbart's original perspective on pedagogy, making references to the earlier studies on which he built his own views, as well as his own writings. A content analysis was carried out to explain the perspective of the philosopher and to examine his ideas in detail, focusing on the contributions of previous educators and philosophers to the philosophy of education, including those from a very early date, Herbart's own works, and the efforts of later educators who came after him and who implemented his ideas. Based on these works, the study discusses the originality of Herbart's views. The ultimate goal is to identify the background contributions he made to modern educational thought.

The research reveals that Herbart, different from the education philosophers of his time, had interests in multiple fields, made contributions to both philosophy and science, and placed pedagogy on a scientific foundation, viewing it as a product of mental processes that is comparable to contemporary approaches to education. In such approaches, education is only viewed in practical terms, while theoretical education is overlooked and the value of information is based solely on its functionality, although education theory that excludes scientific paradigms also cannot include teaching. Based on this assumption, there is a need in Turkey to pay closer attention to the scientific and philosophical foundations of education, and to gain awareness that education is only possible through mental processes and scientific methods. Fostering a wider knowledge of such important education philosophers as Herbart, who laid these foundations very early on, would contribute to making this progress possible.