Epilepsili hastalarda yaşam kalitesi ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
Examining the quality of life in patients with epilepsy and the effective factors
Yazar: DİLAN AKTEPE COŞAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURAY DAYAPOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Epilepsi = Epilepsy ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Epilepsili Hastalarda Yaşam Kalitesi ve Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi
Amaç: Bu araştırma, epilepsili hastalarda yaşam kalitesi ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı nitelikte olan araştırma, Haziran–Aralık 2015 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Polikliniğin de kayıtlı, araştırmaya dâhil edilme kriterlerine uyan 150 epilepsi hastası ile yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında tanımlayıcı bilgi formu ve epilepsiye özel yaşam kalitesi ölçeği (OQLIE-31-P) kullanılmıştır. Veriler değerlendirmesinde sayı, yüzdelik ve ortalamaların incelenmesinin yanı sıra, değişkenlerin istatistiksel karşılaştırması için bağımsız gruplarda t testi, Mann Whitney-U testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskall Wallis ve sperman korelasyon analizi kullanılmıştır
Bulgular: Çalışmaya katılan epilepsili hastaların yaşam kalitesi ölçeğinin nöbete ilişkin kaygılara ait puan ortalaması 59.88±13.21, toplam yaşam kalitesi puan ortalaması 59.88±17.78, emosyonel iyilik puan ortalaması 45.55±11.02, enerji/yorgunluk puan ortalaması 56.33±12.96, bilişsel fonksiyon puan ortalaması 49.38±12.96, ilaçların etkileri puan ortalaması 59.45±25.57, sosyal fonksiyon puan ortalaması 60.78±15.28 ve toplam QOLIE-31 puan ortalaması 54.65±7.85 olarak bulunmuştur. Hastaların yaşına, cinsiyetine, medeni durumuna, eğitim düzeyine, mesleğine, aile tipine, nöbet tipine ve anti epileptik tedavi şekline göre tüm yaşam kalitesi alanları ve genel OQLIE-31-P yaşam kalitesi puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Çalışmaya katılan hastaların yaşadıkları yere ve tanı süresine göre toplam yaşam kalitesi puan ortalaması, gelir algısına göre nöbete ilişkin kaygılar ve bilişsel fonksiyon puan ortalamaları, başka bir kronik hastalığın bulunma durumuna göre emosyonel iyilik alt boyut puan ortalamaları istatisliksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Hastaların son bir yılda geçirdikleri nöbet sayısı ile toplam yaşam kalitesi (r=-0.201, p<0,05) ve enerji/yorgunluk (r=-0.196 p<0.05) alt ölçek puanları arasında negatif yönlü düşük düzeyli istatistiksel ilişkiye sahiptir.
Sonuç: Epilepsili hastaların yaşam kalitelerinin orta düzeyde olduğu,  hastaların son bir yılda geçirdikleri atak sayısı arttıkça yaşam kalitelerinin ve enerjilerinin azaldığı bulunmuştur. Epilepsili hastalara uygulanacak hemşirelik girişimlerinin planlanmasında sosyo demografik özelliklerin dikkate alınması önerilir.

Anahtar kelimeler: Epilepsi, Hemşirelik, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Examining the Quality of Life in Patients with Epilepsy and the Effective Factors 
Aim: This study was conducted in order to examine the quality of life in patients with epilepsy and the effective factors. 
Material and Method: This descriptive study was conducted with 150 epileptic patients who were registered to Atatürk University Training and Research Hospital Neurology Outpatient clinic between June and December 2015 and met inclusion criteria of the study. Descriptive information form and quality of life in epilepsy inventory (QOLIE-31-P) were used to collect the data of the study. Number, percentage, and means were analyzed to assess the data and independent samples t test, Mann Whitney-U test, one way analysis of variance, Kruskall Wallis and Spearman's correlation analysis were used for statistical comparison of the variables.  
Results: It was found that the patients with epilepsy participating in the study had a mean score of 59.88±13.21 in the subscale of worry about seizure, a mean score of 59.88±17.78in the subscale of overall quality of life, a mean score of 45.55±11.02 in the subscale of emotional well-being, a mean score of56.33±12.96 in the subscale ofenergy/fatigue, a mean score of49.38±12.96 in the subscale of cognitive function, a mean score of 59.45±25.57 in the subscale of medication effects, and a mean score of60.78±15.28 in the subscale of social function in the quality of life inventory and a total QOLIE-31 mean score of 54.65±7.85. A significant difference was not found between mean scores of all quality of life subscales and general OQLIE-31-P quality of life mean scores in terms of patient's age, gender, marital status, educational level, occupation, family type, seizure type, and anti-epileptic treatment type (p>0.05). Overall quality of life mean scores of patients participating in the study in terms of their residential location and time of diagnosis, their mean scores of worry about seizure and cognitive function in terms of perception of income, andtheir emotional well-being subscale mean scores in terms of presence of another chronic disorder were found to be statistically significant (p<0.05). There was a negative low statistical correlation between the number of seizures experienced within last one year and scores of the subscales overall quality of life (r=-0.201, p<0.05) and energy/fatigue (r=-0.196 p<0.05).
Conclusion: It was found that the patients with epilepsy had a moderate level quality of life; and as the number of seizures they experienced within last one year increased, their quality of life and energy decreased. It is recommended to consider socio-demographic characteristics in planning nursing interventions to be applied to patients with epilepsy. 

Key words: Epilepsy, Nursing, Quality of life