Amasra (Bartın) havzası karbonifer kömürlerindeki gazların jeokimyasal özellikleri ve ekonomik önemi
Geochemical charestics and economic importance of coal gases in the Amasra (Bartin) carboniferous coal basin
Yazar: AYSUN TEKİNIRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN EMRE
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeoloji = Geology ; Karbonifer = Carboniferous ; Kömür = Coal ; Kömür damarları = Coal seams

Özet:
Bartın-Amasra Taşkömürü Havzası' ndaki Karbonifer yaşlı kömürlerin içerdikleri gaz miktarı incelenmiştir. Bölgede yeni yapılan sondajlardan numuneler alınarak güncel veriler elde edilmiş ve bölgedeki metan gazının ekonomikliği saptanmaya çalışılmıştır.Havzada varlığı bilinen kömür damarları yeni sondajlar ile beraber değerlendirilerek damarların korelasyonu yapılmaya çalışılmıştır. Korelasyonu yapılan kömür damarlarının ayrı ayrı gaz miktarları belirlenmiştir. Korelasyonu yapılan ve gaz örnekleri alınan kömürler -400 kotunun altındaki kömürlerdir. Bölgede açılan yeni sondaj yerleri HEMA Şirketi tarafından belirlenmiştir.Bölgede açılmış olan CBM kuyularından gaz örnekleri alınarak gazın jeokimyası belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre kömür kökenli gaz en fazla metan ve az miktarda etan, karbondioksit, azot ve hidrojen içerir.Kömür kökenli gazın üretim teknikleri incelenerek bu bölge için hangi tekniklerin daha uygun olabileceği araştırılmıştır. Gaz miktarının dağılımı ve bölgedeki madencilik faaliyetleri bir arada düşünülerek uygun teknikler belirlenmiştir. Gaz miktarının fazla olduğu bölgelerde yüzeyden açılan düşey kuyularla metan drenajı yapmanın daha uygun olduğu belirlenmiştir. Metan gazının ekonomisinin dışında madencilik faaliyetlerindeki önemi ele alınmıştır.Yapılan analizler ile gazın özellikleri belirlenmiştir. Bu özelliklere uygun kullanım alanlarının neler olabileceği hakkında yorum yapılmıştır. Dünyadaki örnekler ile beraber değerlendirilmesi yapılmıştır.

Abstract:
Gas contents of the carboniferous-aged coals have been investigated in Bartın Amasra Hardcoal Basin. Up to date data has been obtained from the gas samples taken from the recently drilled boreholes and the economic value of the methane has been studied.Correlation studies have been done by evaluating the new borehole data on the coal seams whose existence were already known and the individual gas content of each defined seam has been determined. Coal is at the bottom of elevation ? 400 which correlation and taken gas samples. New boreholes in the region were planned by the HEMA Company.The geochemical properties of the gas have been determined with the gas samples taken from the CBM wells. According to the result of the analysis, the coal bed gas mainly contains methane. Ethane, carbon monoxide, nitrogen and hydrogen exist in small amounts.The production methods of coal bed gas have been studied and suitable methods for the area of interest have been investigated. Appropriate methods have been determined by considering the gas variance together with the mining activities in the area. It is stated that methane drainage with vertical drainage wells drilled from surface is suitable where the gas quantity is high. Besides the economic value of the methane, its importance in mining activities has also been covered.The properties of the gas have been determined with the analysis conducted. According to these properties, utilization of the gas have been interpreted by considering the reference cases from the world.