Kars Selim ilçesinin kültürel coğrafi görünümü
Cultural geographical view of Kars Selim district
Yazar: EMİNE GÜL GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. İHSAN BULUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Kars-Selim = Kars-Selim ; Kent coğrafyası = Urban geography ; Kültürel coğrafya = Cultural geography

Özet:
Kültür konusu günümüzde pek çok disiplin tarafından ele alınmakta ve farklı
biçimlerde yorumlanmaktadır. Bu yüksek lisans tez çalışmasında, coğrafya bilimi kapsamında
farklı kültürel birikimlere sahip insan gruplarının ortaya çıkardıkları görünümler, doğal çevre-
kültür çerçevesinde ve Selim ilçesi özelinde yorumlanmıştır.
Araştırma sahası olan Selim ilçesi, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Erzurum-Kars
Bölümü'nde Kars ili sınırları içerisinde yer almaktadır. İlçe 1830 m yükseklikte, sınırları
basık dağlarla çevrili bir plato sahasında kurulmuştur. Yükseklik ve eğim şartları,
kuzeybatıdan güneydoğuya doğru azalmaktadır. 53 köy yerleşmesinden oluşan ilçedeki
yerleşmeler, çoğunlukla düzlük alanlarda toplanmıştır. İlçenin en önemli su kaynağı, doğu-
batı doğrultusunda uzanan Kars Çayı'dır. İlçenin yüksek bir konumda yer alması ve Sibirya
Yüksek Basınç Merkezi'nin etkisiyle kış ayları oldukça soğuk geçmekte ve kış şartları uzun
sürmektedir. Buna bağlı olarak yaz ayları ise serin geçmekte ve yaz mevsimi kısa
sürmektedir. Sahanın topoğrafya ve iklim özellikleri, ilçede yapılan ekonomik ve sosyal
faaliyetleri önemli derecede etkilemiş ve şekillendirmiştir.
Selim İlçesi, Kafkasya ve Anadolu arasındaki geçiş bölgesinde olması nedeniyle
sürekli göçlere, savaşlara ve farklı insan gruplarının yaşam tarzlarına tanıklık etmiştir. Uzun
yıllar süren etkileşimler ve doğal hayatın zorlu koşulları neticesinde yöreye özgü kültürel
unsurlar meydana gelmiştir. Çalışmadaki amaç, doğu sınır bölgesinde yer alan Selim ilçesi
kültürünün, coğrafyanın hangi faktörlerinden etkilendiğini ortaya koymak ve kültür-çevre
etkileşimini inceleyip coğrafya ile ilişki kurabilmektir.
İlçeye bağlı köylerden Benliahmet, Sarıgün, Aşağı Kotanlı, Yenice, Koşapınar, Ağyar
ve Eskigeçit köyleri ile Selim ilçe merkezi örneklem olarak seçilmiş ve bu yerleşmelerde yöre
sakinleri ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Konu kapsamı çerçevesinde sahanın fiziki ve
beşeri birçok unsurunun kültürel görünümler üzerinde etkili olduğu görülmüştür. İlçede
yapılan tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin birçok görünümü şekillendirdiği ortaya çıkmıştır.
Geçmişten günümüze kadar ilçeye yerleşmiş olan farklı kültür grupları, yaşadıkları çevreyi
farklı algılayarak çeşitli kültürel coğrafi görünümlerin oluşmasına yol açmışlardır. İlçenin
doğal ve beşeri özellikleriyle şekillenen bu çeşitli görünümler, incelenmeye ve araştırılmaya
değer görülmüştür.

Abstract:
Today, the subject of culture is handled by many disciplines and interpreted in
different ways. In this master's thesis, the appearances of groups of people with different
cultural backgrounds within the scope of geography are interpreted within the framework of
natural environment-culture and in the Selim district.
Selim district, which is the research area, is located in the Erzurum-Kars Section of the
Eastern Anatolia Region, within the borders of Kars province. The district was established at
an altitude of 1830 m, on a plateau area surrounded by low mountains. Elevation and slope
conditions decrease from northwest to southeast. The settlements in the district, which
consists of 53 village settlements, are mostly concentrated in plain areas. The most important
water source of the district is Kars Stream, which extends in the east-west direction. Due to
the high location of the district and the influence of the Siberian High Pressure Center, the
winter months are quite cold and last for a long time. Accordingly, the summer months are
cool and short-lived. The topography and climatic characteristics of the area have
significantly affected and shaped the economic and social activities in the district.
Due to the fact that Selim District is in the transition zone between the Caucasus and
Anatolia, it has witnessed constant migrations, wars and the lifestyles of different groups of
people. As a result of long years of interaction and the harsh conditions of natural life, cultural
elements specific to the region have emerged. The aim of the study is to reveal which factors
affect the geography of the culture of Selim district, located in the eastern border region, and
to examine the culture-environment interaction and to establish a relationship with geography.
The villages of Benliahmet, Sarıgün, Aşağı Kotanlı, Yenice, Koşapınar, Ağyar and
Eskigeçit and Selim district center were selected as samples and interviews were conducted
with the local residents in these settlements. It has been revealed that agriculture and animal
husbandry activities in the district have shaped many views. Different cultural groups that
have settled in the district from past to present have different perceptions of the environment
they live in and have led to the formation of various cultural geographical views. These
various views, shaped by the natural and human characteristics of the district, were deemed
worthy of examination and research.