Afganistan'da iktidar mücadelesi ve dış müdahale sorunsalı: Uluslararası toplum için yeni bir yol haritası
The struggle for power in Afghanistan and the problem of foreign intervention: A new road map for the international community
Yazar: ALİ RIZA KUĞU
Danışman: PROF. DR. YAŞAR ONAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Barış = Peace ; Taliban = Taliban ; Terör = Terror ; Uluslararası müdahaleler = International interventions ; İktidar = Government ; İç savaş = Civil war

Özet:
Kadim medeniyetlerin kavşak noktasında yer alan Afganistan coğrafyası tarih boyunca bir çok kez istilaya uğramıştır. Modern Afganistan'ın kuruluş tarihi olan 1747'den günümüze kadar ise ülke bitmeyen iktidar mücadeleleri ile sarsılmaktadır. Afganistan'daki iktidar mücadelelerine başta Birleşik Krallık, SSCB ve ABD olmak üzere bir çok ülke ya da uluslararası kuruluş müdahil olmuştur. Çatışan taraflardan biri ya da birkaçının lehine yapılan bu dış müdahaleler, Afganistan'a ne barış ne de istikrar getirmemiştir. Özellikle Cumhuriyet'in ilan edildiği 1973 yılından günümüze kadar kesintisiz devam eden çatışma ve iç savaş ortamı Afganistan'ı harabeye dönüştürmüş ve ülke halkı tarihte emsaline az rastlanan bir yıkım, zulüm ve yoksullukla baş başa bırakılmıştır. Başka önceliklere odaklanan dünya kamuoyunun Afganistan'daki insanlık krizine gözlerini kapatması, sorunun belki de en çarpıcı boyutudur. Bu çalışmanın amacı, Taliban düzenlediği eylemlerle acımasız bir terör örgütü olduğunu kanıtlamış olmakla birlikte, Afganistan'daki iç çatışmanın aslında etnik temeldeki geleneksel iktidar mücadelesinin devamı olduğunu vurgulamaktır.  Afganistan'a kalıcı barış ve istikrar getirmenin yolu kesin bir askeri zafer kazanmak değil, etnik çatışmaya yol açan koşulları ortadan kaldırmaktır. Ülkenin ihtiyacı olan şey, bir barış süreci sonunda evrensel ilkelere dayanan, hak ve özgürlüklerin anayasal güvence altına alındığı çoğulcu bir demokrasiye kavuşmaktır. Genellikle nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı çalışmada, Afganistan'ın demografik yapısı, ülkede yaşanan iktidar mücadeleleri, yapılan dış müdahaleler ile barış için seçenek ve fikirler detaylı olarak incelenmiştir. 

Anahtar Kelimeler	: Afganistan, iktidar mücadelesi, Taliban, terör, dış müdahale, barış.

Abstract:
The Afghanistan geography which is located at the crossroads of great civilizations was invaded by ancient powers many times throughout the history. Since 1747, the founding year of modern Afghanistan, the country has been shaken by endless power struggles. Many countries including the UK, the USSR and the USA, and international organizations intervened in the struggles of power in Afghanistan. None of so-called interventions, which were made in favor of one of the conflicting parties, brought peace or stability to Afghanistan. Especially internal strife after 1973, armed confrontations with the occupying Soviet forces, the ensuing civil war and the Taliban terror left Afghanistan in ruin, and the people have suffered from an unprecedented destruction, cruelty and poverty. Most striking aspect of the problem is that the international community, which shifts its focus to other hot topics and priorities overnight, turns a blind eye to the humanitarian crisis in Afghanistan. This study intends to underline the fact that the internal strife in Afghanistan is an ethnic war fought for capturing Kabul and dominating the government. Taliban, although it has proved to be a brutal terrorist organization, has a strong power base within the Pashtun community, and claims to be their representative in this ethnic rivalry. The formula to bring peace and stability to Afghanistan is not to gain a military victory on the other side, but to eliminate the reasons which result in the ethnic struggle for power.  What the country needs is to build a pluralist democracy, which is based on universal principles, and where rights and freedoms are put under constitutional guarantees. This study, in which generally qualitative search methods are employed, examines Afghanistan's demography, struggles for power, foreign interventions and thoughts for a viable Afghan peace.
Keywords: Afghanistan, power struggle, Taliban, terror, foreign intervention, peace.