Türkiye ormancılığında 4785 Sayılı yasanın uygulaması ve sonuçları üzerine bir araştırma (Doğu Karadeniz bölgesi Örneği)
A study on the application and results of the forestry act no.4785 in Turkish forestry (A case study in Eastern Blacksea region)
Yazar: HÜSEYİN AYAZ
Danışman: PROF.DR. CANTÜRK GÜMÜŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
ÖZET Türkiye ormancılığının temel sorunlarından birisi de, orman mülkiyeti uyuşmazlığıdır. Ülkede, Cumhuriyetin kuruluşunu takip eden 10 yıldan sonra ormanların korunması, verimli olarak işletilmesi için devlet mülkiyetinde bulunması gereği kabul edilmiş ve bu yolda yasal düzenlemeler yapılmıştır. Bu anlayışın uygulamadaki doruk noktası 1945 tarihinde devletten başkasına ait ormanların tamamına yakınının devletleştirilmesini sağlayan 4785 sayılı Yasa'dır. Bu Yasa'mn, yaşanan mülkiyet uyuşmazlığının önemli etkenleri arasında olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmada çalışma alam olarak, yoğun orman mülkiyet problemlerinin yaşanmakta olduğu, Doğu Karadeniz Bölgesi (DKB) seçilmiştir. Bölgede, orman ve arazi kadastrosu yapılmış yerleşim birimleri arasından rasgele yöntemle saptanmış 66 adetinde arazi ve belge incelemesi, anket uygulaması yapılmıştır. Elde edilen veriler değerlendirilmiş ve bölgedeki orman mülkiyet uyuşmazlığının boyutu ile 4785 Sayılı Yasa'mn bu uyuşmazlık üzerine etkileri irdelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, DKB'de, orman varlığının yaklaşık % 12'lik kısmı (160 500 hektar), mülkiyet yönünden devlet ile kişiler arasında çekişmelidir. Bu alanın % 44,7' si (yaklaşık 72 000 hektar) üzerindeki özel mülkiyet iddiası tapu yada tasarruf belgelerine dayanmaktadır. Halkın % 87,2 'si devletleştirmeyi haksız bulmakta ve % 47,4 'ü de yasal düzenlemenin orman tahribini artırdığı görüşündedir. Orman mülkiyeti yönünden uyuşmazlık konusu yerlerle ilgili yargı kararlarının % 72 'si orman idaresi lehine sonuçlanmaktadır. Bölge halkı durumdan şikayetçi olmakla birlikte, yargı önünde hak aramaktan geri durmakta ve sonuç olarak, orman alanının sadece % 1,23'ü mülkiyet uyuşmazlığı sebebi ile yargıya intikal etmektedir. Kadastro sonrasında her yerleşim biriminde ortalama 19 adet orman mülkiyet davası açılmakta olup, davaların 6 adeti (% 31,6) 4785 Sayılı Yasa' dan kaynaklanmaktadır. Mülkiyet uyuşmazlığı araştırma bölgesinde kadastro çalışmalarını aksatmakta, orman varlığı ve devamlılığım da olumsuz etkilemektedir. Mevcut yasalar kapsamında sorunun çözümü mümkün görülmemektedir. Bölge halkı ile mutabakat sağlanarak, Devletleştirme Yasası'nın iptali yada ıslahını da içerecek şekilde, özel mülkiyeti daha geniş ölçüde kabullenen çözüm üretilmesi yararlı olacaktır. Anahtar Kelimeler: Orman Mülkiyeti ve Kadastrosu, Ormancılık Hukuku, Devletleştirme, Orman Koruma VI

Abstract:
SUMMARY A Study on the Application and Results of the Forestry act no. 4785 in Turkish Forestry (A Case Study in Eastern Blacksea Region) One of the main problems of Turkish forestry is the forest ownership conflict. Few years after the establishment of the Turkish Republic, it was assumed that the forested areas were to be under the direct control of the state to be better protected and managed for the benefit of the people. Therefore, necessary steps were taken and forestry act no 4785 was put into force in 1945, through which all ownership rights of forested areas were taken over by the state. This act is one of the most important factors still remaining at the roots of the ownership problems. The Eastern Blacksea Region was chosen as the study area because forest ownership problems have intensively been experienced in the region. In the study area, a total of 66 settlements for which cadastral work had been completed were selected, and observations and investigations carried out on documents and in the field, and questionnaires were used to conduct the survey. The data gathered from questionnaires and documents were evaluated to determine the magnitude of the problem and the effects of the forestry act no. 4785 on forest ownership problems in the region. According to the results, about 12 % (160 500 ha) of the total forest area in the Blacksea Region is conflicted in terms of ownership between state and people. Although, according to the land register or tenure ownership documents, 45 % of these areas (72 000 ha) was claimed as private forest, private forest ownership claims are not accepted based on the fact that these areas are nationalized by the law 4785. Majority of the public (87.2 %) feel that the state take over is unjust and about half of them (47.4%) thinks that it has increased the damage caused to forests. Court decisions mostly were in favor of the state (72 %). Although the residents in the region complain about the ownership problems, they abstain from going to state courts. Ownership problems causes delays in forest and cadastral studies in the region and therefore, forests and forest sustainability are negatively affected. In view of current laws, the solution of the ownership problems seems impossible. In order to solve the ownership problems, a new law should be put into force, in which, private forest ownership conditions are considered in a broader context and opinions of former owners of these lands should be taken into account. Key Words: Forest Ownership, Forest Cadastre, Forestry act, Nationalization, Forest Protection. VII