Molla Hüseyin b. İskender'in (ö. 1084/1673) "Mukaddime Müştemile alâ Mesâili fi'l-Fıkhi ve'l-Akâidi alâ Mezhebi İmâmi'l-Âzam Ebî Hanîfe" adlı eserinin tahkîki ve fıkhî değerlendirmesi
The critical edition Of Molla Huseyn Bin Iskender's (1084/1673) work
Yazar: TEGINA KAMALOVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTAÇ AYDIN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Biyografi = Biography ; Molla Hüseyin b. İskender = Molla Hüseyin b. İskender ; Mukaddime = Mukaddime ; Namaz = Prayer ; Temizlik = Clean liness ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam ; İtikadi görüşler = Creed views

Özet:
Osmanlı döneminin meşhur âlimlerinden sayılan Mollâ Hüseyin b. İskender (ö. 1084/1673) fıkıh, akîde ve tecvîd ilimlerinde eserler kaleme almıştır. "Mukaddime müştemile alâ mesâili fî'l-Fıkhi ve'l-Akâidi alâ mezhebi İmâm'il-Âzam Ebî Hanîfe" adlı eseri fıkha giriş, mukaddime mahiyetinde olup, temizlik bölümüne ait meseleleri, namaz bölümüne ait konuları, bazı i'tikâdî meseleleri vd. içerir. Sözkonusu eserin Türkiye kütüphanelerinde bulunan on nüshasını inceleyerek karşılaştırdıktan sonra tercih kriterlerine göre dört nüshayı esas aldık. Edisyon kritiğini yapacağımız bu eserin ilim dünyasının istifadesine sunulması faydalı olur düşüncesiyle tahkîkinin yapılmasını istedik.
Çalışma giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde, araştırmanın konusu, amacı ve yararı, yöntemi ve kaynaklarına yer verilmiştir.
Birinci bölümde, Mollâ Hüseyin b. İskender'in hayatı, eğitimi, hocaları, talebeleri, eserleri, ilmî kişiliği ele alınmıştır.
İkinci bölümde eserin konusu, içeriği, nüshaları, bulunduğu kütüphaneler, eserde kullanılan metod ve kaynaklar hakkında bilgiler verilmiştir, ayrıca eserin tercümesi ve fıkhî değerlendirilmesi yapılmıştır.
Eserin tahkîki yapılacak üçüncü bölümde ise, mevcut nüshalar karşılaştırılarak eserin asıl şeklinin ortaya çıkarılmasına çalışılmıştır.
Çalışmamız sonuç ve kaynakça ile sona ermiştir.

Abstract:
Considered one of the famous scholars of the Ottoman period, Molla Hüseyin b. Iskender (d. 1084/1673) wrote works in the sciences of fiqh, creed and tajwid. His work titled "Mukaddime mushtemile ala mesaili fi'l-Fıkhi ve'l-Akaidi ala madhabi Imam'il-Azam Abi Hanifa" is one kind of an introduction to fiqh and includes the issues of the cleaning section, the subjects of the prayer section, some faith issues etc.. After the searching and comparing ten copies of this work available in libraries in Turkey, we have based on four copies according to the preference criteria. We wanted this work, which we will analyze, to be critisied, thinking that it would be beneficial to present it to the benefit of the world of science.
The study consists of introduction, three parts and conclusion. In the introduction part, the subject, purpose and benefit of the research, method and sources is included.
In the first chapter, Mollâ Hüseyin b. Iskender's life, education, teachers, students, works and scientific personality was discussed.
In the second part, information about the subject, content, copies, libraries, methods and sources used in the work was given, and the translation and legal evaluation of the work have been made.
In the section where the work was critisied, it was tried to reveal the original form of the work by comparing the existing copies.
Our study ended with results and references.