Yetişkin kadınların diyet lifi alım miktarlarının ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Determination of dietary fiber intake and knowledge levels of adult women
Yazar: EBRU ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. NERİMAN İNANÇ
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diyet lifleri = Dietary fibers

Özet:
Bu araştırma, Sivas Merkezde yaşayan 361 kadının diyet lifi alım miktarları ile diyet lifi bilgi düzeyi arasında ilişkiyi belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Kadınların sosyodemografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, beslenme alışkanlıklarına ilişkin bilgiler ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları yüz yüze görüşme yöntemi ile alınmıştır. Kadınların diyet lifi bilgi düzeylerinin belirlenmesi için iki ölçek (G ve A Ölçeği) uygulanmıştır. G Ölçeği likert tipi bir ölçek iken, A Ölçeği sağlık (A Bölümü) ve gıda (B Bölümü) bilgisini içeren iki bölümden oluşmaktadır. Kadınların %94,7'si diyet lifini yetersiz (<25g/gün) %5,3'ü yeterli (≥25g/gün) tüketmektedir. Kadınların yaş grupları, medeni durum, eğitim durumu ve gelir düzeylerine göre günlük aldıkları diyet lifi miktarlarları benzerdir (p>0,05). Kadınların günlük diyet lifi alım miktarları ile Beden Kütle İndeksi (BKİ) sınıflaması arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p=0,02). Buna göre, BKİ sınıflaması zayıf olan kadınların günlük diyet lifi alım miktarı, hafif şişman olanlardan (p=0,027), normal olan kadınların günlük diyet lifi alım miktarı hafif şişman olanlardan düşüktür (0,041). Kadınların A Ölçeği B bölümünden aldıkları puanların eğitim ve gelir durumuna göre anlamlı farklılık göstermediği; yaş, medeni durum ve meslek durumlarına göre istatistiksel olarak farklı olduğu belirlenmiştir (p<0,05).  Evli ve ev hanımı olan kadınların A Diyet Lifi Bilgi Ölçeği'nin B bölümü gıda bilgisi puan ortancaları, bekâr ve öğrencilerin puanlarından yüksektir (sırasıyla; p=0,021, p=0,022). Kadınların günlük diyet lifi alım miktarları ve G ve A Diyet Lifi Bilgi Ölçeği ve A Diyet Lifi Bilgi Ölçeği alt gruplarından sağlık bilgisi ve gıda bilgisi puanları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Bu çalışma sonucunda kadınların günlük diyet lifi alım düzeyleri yetersiz olduğu saptanmıştır. Bu yetersizliğin sosyo-demografik özelliklerden bağımsız olduğu ve diyet lifi bilgi ölçekleri ile diyet lifi alımı arasında bir ilişki olmadığı belirlenmiştir. Bu nedenle, sağlığın korunması ve bazı hastalıkların tedavisinde önemli olan diyet lifi ile ilgili çalışmaların yapılmasının yararlı olacağı düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Beslenme, diyet lifi, diyet lifi bilgi düzeyi, diyet lifi bilgi düzeyi ölçekleri.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between dietary fiber intake and dietary fiber knowledge level of 361 women living in Sivas Center. Sociodemographic characteristics, anthropometric measurements, information about nutritional habits and 24-hour retrospective food consumption records of the women were obtained through face-to-face interviews. Two scales (G and A Scale) were applied to the women to determine the level of dietary fiber knowledge. Scale G is a likert-type scale, whereas Scale A consists of two parts including health (Part A) and food (Part B) information. While 94.7% of women consume insufficient dietary fiber (<25g/day), 5.3% consume sufficient dietary fiber (≥25g/day). Daily dietary fiber intakes of women were similar according to age groups, marital status, educational status and income level (p>0.05). A significant difference was found between daily dietary fiber intake and Body Mass Index (BMI) classification of women (p=0.02).
Accordingly, the daily dietary fiber intake of underweight women was lower than that of slightly obese women (p=0.027), and the daily dietary fiber intake of women with normal BMI classification was lower than that of slightly obese women (0.041). It was determined that the scores of the women from the B section of the A Scale did not differ significantly according to education and income status, but statistically different according to age (0.011), marital status (0.021) and occupational status (0.009). Married women and housewives had higher median scores for food knowledge in section B of the Food Fiber Knowledge Scale A than single women and students (p=0.021, p=0.022, respectively). It was determined that there was no significant relationship between the daily dietary fiber intake of women and their health knowledge and food knowledge scores from the subgroups of the G and A Dietary Fiber Knowledge Scale and A Dietary Fiber Knowledge Scale (p>0.05). As a result of this study, it was determined that women's daily dietary fiber intake levels were insufficient. It was determined that this deficiency was independent of socio-demographic characteristics and there was no relationship between dietary fiber information scales and dietary fiber intake. Therefore, it has been considered beneficial to conduct studies related to dietary fiber, which is important for maintaining health and treating certain diseases. 
Keywords: Nutrition, dietary fiber, dietary fiber knowledge level, dietary fiber knowledge level scales.