Akademisyenler örneği üzerinden evlilik uyumu ve iş tükenmişliği bağlantısının incelenmesi
Analysis of the correlation between burnout and marital adjustment of academicians
Yazar: ONUR HAYIRLI
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN TÜRKYILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Tükenmişlik = Burnout ; İş-aile çatışması = Work-family conflict

Özet:
Türkiye'de özellikle 1950'li yıllarla birlikte hızlanan sanayileşme ve kentleşme sürecinde ekonomik ve toplumsal yapıda köklü değişimler ortaya çıkmıştır. Toplumun en küçük ve en temel birimi olan aile bu değişimden belki de en fazla ve en derinden etkilenen kurumlardan biri olmuştur. Sanayileşme olgusu ekonomiyi, üretim biçimini ve üretim ilişkilerini kökten değiştirirken kentleşme süreci ile birlikte kırsal kesime özgü geleneksel-geniş aileden modern-çekirdek aileye geçiş, güç, sancılı ve sarsıcı şekilde gerçekleşmektedir. Ailenin hem yapısında hem de işlevlerindeki kaçınılmaz değişmeler bireyleri derinden etkilemekte; bu durum toplumsal ilişkilere, iş ve aile yaşamına, evlilik kurumuna yansımaktadır. 
Akademisyenlerin iş yaşamındaki tükenmişlikleri ile evlilik yaşamındaki uyumları arasındaki ilişkileri belirlemeye yönelik bu doktora çalışmasında; konunun, ekonomik ve toplumsal-kültürel bağlantılarıyla ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma konusunun iki değişkeni olan akademik çalışma ile evlilikteki uyum arasındaki bağlantılar, bu iki değişkenin birbirini olumlu ya da olumsuz ne ölçüde etkilediği, tamamladığı ya da yıprattığı; örneklem grubu üzerinde uygulanan anket çalışmasıyla ve yapılan görüşmeler sırasında elde edilen alan verisiyle ortaya konulmaya çalışılacaktır. Türkiye'de 4 üniversitede Maslach Tükenmişlik Envanteri (MTE), Evlilik Uyum Ölçeği (EUÖ) ve bu çalışma için hazırlanan açık uçlu soruların da bulunduğu anket soruları toplam 325 akademisyene yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır. Bu çalışma Hacettepe ve Başkent Üniversiteleri (Ankara), Adıyaman Üniversitesi (Adıyaman) ve Ahi Evran Üniversitesi (Kırşehir)'da Kasım 2014 de başlanarak yaklaşık 7 aylık bir zamanda uygulanmıştır. 
Türkiye'de bugüne dek tükenmişlik, eğitim düzeyi ve evlilik ilişkisi, cinsellik, çocuk sahibi olma üzerine sosyolojik ve antropolojik çalışmalar yapılmış ise de bunlar, toplumun anlaşılması ve çözümlenmesi için yeterli düzeyde değildir. Kamusal alandaki diğer çalışma alanlarına ve mesleklere göre daha özgür ve bağımsız ama biraz da kendi içine kapalı ve toplumdan bağımsız bir konumda olan akademisyenlerin evliliklerinin ve evlilik-iş yaşantısı ilişkisi yönünden betimlendiği ve değerlendirildiği bu tez çalışması; bu alanda çalışacak olanlara, akademisyenlere ve tüm topluma bir perspektif ve katkı sağlayacaktır.

Abstract:
There have been fundamental changes in economic and social structure in Turkey especially in 1950s with the process of industrialization and urbanization which began to gain moment. Family, the smallest and maybe the most important part of the society, has been one of the institutions affected deeply by these changes. When industrialization radically changes economy, mode of production and relations of production, the process of urbanization makes the transition from typical traditional-large family structure to the modern-nuclear one late, difficult, painful and traumatic. Both the inevitable changes in the function and pattern of the family affect family members deeply, and this situation reflects on social relationships, work and family life and the institution of family. 
In this thesis which intends to determine the correlation of academicians' adjustment in their marriage with their burn-out (syndrome) in the workplace, the aim is to examine the subject with its social, economic and cultural aspects. The correlations between two variants of this study which are academic study and marital adjustment and whether and to what extent they correlate with, complete and wear one another will be explained with the help of the survey conducted among an exemplary group and field data gained by the remarks during the interviews. In four universities of Turkey, Maslach Burnout Inventory (MBI), Marital Adjustment Test (MAT) and the survey containing open ended questions and prepared only for this study were used in this research with face to face interviews. This study conducted in Hacettepe and Başkent Universities (Ankara), Adıyaman University (Adıyaman) and Ahi Evran University (Kırşehir) in seven months starting from November, 2014.
Till today in Turkey, although anthropological and sociological researches have been carried out on relationship between education level and marital relation, sexuality and childbearing, these have not been enough to analyze and understand the society well. Because marriage of academicians, who are freer and more independent when compared to other jobs in public sphere but also more independent from the society, was described and evaluated in terms of marriage-work life, this thesis study will contribute to and present perspective to academicians, the society and the people who will study in this field.