Polikistik over sendromlu kadınların ultra işlenmiş gıda tüketiminin biyokimyasal parametreler ve semptomlar ile ilişkisinin araştırılması
Investigation of the association of ultra-processed food consumption with biochemical parameters and symptoms in women with polycystic ovary syndrome
Yazar: ESRA GÜNAY
Danışman: DOÇ. DR. SERAP GÖKÇE ESKİN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İZZET ÜLKER
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
POLİKİSTİK OVER SENDROMLU KADINLARIN ULTRA İŞLENMİŞ GIDA TÜKETİMİNİN BİYOKİMYASAL PARAMETRELER VE SEMPTOMLAR İLE İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI
Günay E. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Programı, Yüksek Lisans Tezi, Aydın, 2024.
Amaç: Bu araştırmanın amacı polikistik over sendromu olan kadınların ultra işlenmiş gıda 
tüketim puan ortalamalarını saptayarak, antropometrik ölçümler, biyokimyasal, hormonal 
parametreler ve mFG skorları ile ilişkisini saptamaktır.
Gereç ve Yöntem: Analitik ve kesitsel olarak planlanan çalışma, Erzurum Şehir Hastanesi, 
Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine, Şubat 2023- Kasım 2023 tarihleri arasında 
başvuran polikistik over sendromu tanısı almış gönüllü bireyler ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırma verileri "Kişisel Bilgi Formu" ve "Besin Tüketim Sıklığı" ve "Modifiye FerrimanGallwey Görsel Skorlama" formu ile birlikte bireylerin biyokimyasal ve hormonal tahlil 
sonuçları toplanmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından antropometrik ölçümleri alınmıştır. 
Verilerin değerlendirilmesi parametrik testlerden bağımsız t testi, Pearson Korelasyon Testi,
parametrik olmayan testlerden ise Kruskall Wallis- H testi, Spearman's Korelasyon Testi 
kullanılmıştır. İstatistiksel olarak p<0,05 düzeyindeki değerler anlamlı olarak kabul 
edilmiştir. 
Bulgular: Araştırma, yaş ortalaması 26,44 ± 7,09 yıl olan toplamda 181 PKOS hastası ile 
gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin %60,20' si bekâr, %48'i lisans mezunu, 
%72,9' u çalışmıyor ve %68,5'i sigara kullanmamaktadır. Ayrıca %75,1'i düzenli bir fiziksel 
aktivite yapmadığını belirtmiştir. Bireylerin yaklaşık yarısı ailelerinde PKOS olduğunu 
belirtimiştir. En sık görülen PKOS belirti ve bulgularının adet düzensizliği (%87,8), daha 
sonra saç dökülmesi (%79), yorgunluk (75,1) ve tüylenme (%68,5) olduğu görülmüştür. 
Katılımcıların %47'si normal beden kütle indeksine sahipken, %21,5'i fazla kilolu ve 
%23,2'si ise obez olarak bulunmuştur. Toplamda %62,4'ünün bel çevresi risk veya yüksek risk grubunda ve %72,9'unun ise bel/kalça çevresi oranları risk grubunda olarak 
değerlendirilmiştir. NOVA gıda sınıflandırmasına göre PKOS'lu bireylerin grup 3 (işlenmiş) 
ve grup 4 (ultra işlenmiş) besinleri daha sık tükettikleri görülmüştür. Ultra işlenmiş gıda 
tüketim puan ortalamaları ise vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, yağsız vücut kütlesi, yağ 
yüzdesi, bel çevresi, bel/kalça oranı ve bel /boy oranı ile arasında anlamlı ve pozitif yönlü 
ilişki saptanmıştır (sırasıyla r=0,305, p<0,01; r=0,279, p<0,01; r=0,273, p<0,01; r=0,205, 
p<0,01; r=0,298, p<0,01; r=0,194, p<0,01; r=0,285, p<0,01). Total kolesterol (r=0,615, 
p<0,01), LDL kolesterol (r=0,483, p<0,01), LH/FSH (r=0,437, p<0,01) oranı ile anlamlı ve 
pozitif ilişkili bulunmuştur. Ultra işlenmiş gıda tüketim puanı ile D vitamini düzeyleri 
arasında ise anlamlı ve zayıf negatif (r= -0,156, p<0,05) ilişki saptanmıştır. Ultra işlenmiş 
gıda tüketim puan ortalaması ve mFG toplam puanı, HDL-kolesterol (t=0,553, p>0,05), 
estrodiol (t=-1,698, p>0,05), serbest testesteron (t=-0,792, p>0,05) ve DHEAS (t=-0,418, 
p>0,05) değerleri ile anlamlı farklılık bulunamamıştır. 
Sonuç: Polikistik over sendromuna sahip hastaların ultra işlenmiş gıda tüketimleri ile bazı 
antropometrik ve biyokimyasal bulguları arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. 
Gelecek çalışmalarda daha güçlü çalışma düzenleri ve farklı toplum grupları kullanılırsa, ultra 
işlenmiş gıdaların tüketimiyle istenmeyen sağlık sonuçları arasındaki ilişkiler, polikistik over 
sendromu etiyolojisine kritik bir iç görü sağlayabilir. Bu durumun dünya çapında PKOS' u 
kontrol ve tedavi etmeyi amaçlayan halk sağlığı programlarının ve politikalarının 
geliştirilmesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Beslenme Değerlendirmeleri, Beslenme Durumu, Polikistik Over 
Sendromu

Abstract:
INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN ULTRA-PROCESSED FOOD CONSUMPTION AND BIOCHEMICAL PARAMETERS AND SYMPTOMS OF WOMEN WITH POLYCYSTIC OVARIAN SYNDROME
Günay E. Aydın Adnan Menderes University Health Sciences Institute, Nutrition and Dietetics Program, Master's Thesis, Aydın, 2024.
Purpose: The aim of this study is to determine the ultra-processed food consumption average 
scores of women with polycystic ovary syndrome and to determine its relationship with 
anthropometric measurements, biochemical, hormonal parameters and mFG scores.
Materials and Methods: The study, planned as analytical and cross-sectional, was conducted 
with volunteer individuals diagnosed with polycystic ovary syndrome who applied to 
Erzurum City Hospital, Gynecology and Obstetrics Polyclinic between February 2023 and 
November 2023. In collecting research data, individuals' biochemical and hormonal analysis 
results were collected along with the "Personal Information Form", "Food Consumption 
Frequency" and "Modified Ferriman-Gallwey Visual Scoring" form. Additionally, the 
researcher took anthropometric measurements. In the evaluation of the data, the independent 
t-test and Pearson Correlation Test were used among parametric tests, and Kruskall Wallis-H 
test and Spearman's Correlation Test were used among non-parametric tests. Values at p<0.05 
were considered statistically significant.
Results: The study was conducted with 181 PCOS patients with an average age of 26.44 ± 
7.09 years. 60.20% of the individuals participating in the research are single, 48% have a 
bachelor's degree, 72.9% do not work, and 68.5% do not smoke. Additionally, 75.1% said
they did not engage in regular physical activity. Approximately half of the individuals stated 
that they had PCOS in their family. The most common PCOS signs and symptoms were 
menstrual irregularity (87.8%), followed by hair loss (79%), fatigue (75.1%) and hair growth 
(68.5%). While 47% of the participants had a normal body mass index, 21.5% were 
overweight, and 23.2% were obese. Participants' waist circumference of 62.4% was evaluated as in the risk or high-risk group, and participants' waist/hip circumference ratio of 72.9% was 
evaluated as in the risk group. According to the NOVA food classification, individuals with 
PCOS consumed group 3 (processed) and group 4 (ultra-processed) foods more frequently. A 
significant and positive relationship was found between ultra-processed food consumption 
average scores and body weight, body mass index, lean body mass, fat percentage, waist 
circumference, waist/hip ratio and waist/height ratio. (r=0.305, p<0, respectively). 01; 
r=0.279, p<0.01; r=0.205, p<0.01; r=0.194, p<0.01; 01; r=0.285, p<0.01). It was found to be 
significantly and positively associated with total cholesterol (r=0.615, p<0.01), LDL 
cholesterol (r=0.483, p<0.01), and LH/FSH (r=0.437, p<0.01) ratio. A significant and weak 
negative (r= -0.156, p<0.05) relationship was found between ultra-processed food 
consumption score and vitamin D levels. Ultra-processed food consumption mean score and 
mFG total score, HDL-cholesterol (t=0.553, p>0.05), estradiol (t=-1.698, p>0.05), free 
testosterone (t=-0.792, p> 0.05) and DHEAS (t=-0.418, p>0.05) values, no significant 
difference was found.
Conclusion: It has been observed that there is a significant relationship between ultraprocessed food consumption and some anthropometric and biochemical findings of patients 
with polycystic ovary syndrome. If future studies use more robust study designs and different 
population groups, associations between consumption of ultra-processed foods and adverse 
health outcomes may provide critical insight into the etiology of polycystic ovary syndrome. 
This may help develop public health programs and policies to control and treat PCOS 
worldwide.
Key Words: Nutrition Assessments, Nutrition Status, Polycystic Ovary Syndrome.