Türk Vergi Sistemi'nde dolaylı vergilerin Avrupa Birliği ülkeleri ile kıyaslanması
Comparison of indirect taxes in the Turkish Tax System with European Union countries
Yazar: ERBİL ÇAM
Danışman: PROF. DR. GÜRAY KÜÇÜKKOCAOĞLU
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Dolaylı vergiler = Indirect taxes ; Ekonomik etki = Economic effect ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergilendirme = Taxation ; Vergiler = Taxes

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, Avrupa Birliği ülkelerinin vergi sistemi ile Türk Vergi Sistemi'nin dolaylı vergilendirmelerin karşılaştırılması ve bu karşılaştırmanın etkilerini değerlendirmektir. Bu tez çalışmasında yapılan araştırmalar sonucunda Türkiye'deki vergi sistemi ile Avrupa Birliği ülkelerinin vergi sistemleri arasında birtakım farklılıklar olduğu görülmüştür. Bu farklılıkların halk üzerindeki etkisinin ne şekilde olduğu araştırılmıştır. Araştırmalar çerçevesinde bu çalışma tarafsız ve şeffaf bir biçimde aktarılmıştır. 
Vergilendirme gibi toplumun bütün kesimini dahil eden bir konunun; açıklanabilir, şeffaf, her kesimin anlayabileceği bir dil ile ifade edilmesi gerektiği düşüncesindeyim. Yaşamış olduğu ülkenin sınırları içerisinde ödemiş olduğu vergilerin ne şekilde harcandığını ve o vergiyi ne sebep ile ödediğini bilmek her vatandaşın en doğal hakkıdır. Bu sebep ile vergilendirme herkesin rahatlıkla anlayabileceği bir dil ile ifade edilmelidir. 
Vergi gelirleri, devletin en büyük ve en önemli gelir çeşitlerinden birisidir. Dolayısıyla devletin halkından vergi toplaması gayet anlaşılır ve normaldir. Devlet birtakım hizmetleri yerine getirebilmek ve gerçekleştirebilmek maksadı ile vergi toplamaktadır. Aslında verginin amacı; verginin toplandıktan sonra, dönüp dolaşıp yine halka belirli hizmetler ile geri dönmesidir. Burada toplanmış olan bu vergilerin, halkın ihtiyaçlarına karşılık verip vermediği çok önemli bir konudur.
Sınıflama açısından Türk Vergi Sistemi çok vergili sisteme dahildir. Esasen günümüz dünyasında tek bir vergi düzeni ile vergi sistemini yürüten bir ekonomi sistemi yoktur. Çok vergili sistem sınıflaması; harcamalar, gelir ve servet üzerinden alınan vergiler olarak üç ana grupta kümelenmektedir. Asıl konumuz olan dolaylı vergilendirme, harcamalar üzerinden alınan vergiler sınıflamasına girmekte iken; doğrudan vergilendirme ise, servet üstünden alınan vergiler ve gelir üstünden alınan veriler olarak iki gruba ayrılmaktadır. Harcamalar üstünden alınan vergiler; yansıtılması kolay ve tahsilatı harcama yapıldığı anda tahsil edilen bir vergi çeşididir. Harcamalar üzerinden alındığı için; servet ve gelirler üzerinden alınan vergiler açısından, halk tarafından incelendiğinde daha az hissedilmektedir. 
 Anayasamızın 73. Maddesi olan: "Herkes, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliye politikasının sosyal amacıdır." Hükmü Türk Vergi Sistemi'nin en esas hükmünü oluşturmaktadır. Aslında bu tez araştırmasında irdelenecek en temel cümle "Herkes, mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür" cümlesidir. Türkiye'de dolaylı vergilendirmeler, doğrudan alınan vergilerin neredeyse iki katı iken, halk mali gücüne göre vergi ödemekle mükellef olup olmadığı konusu üzerine düşünülüp, irdelenmesi gereken bir konudur. 
Türkiye'de dolaylı vergilendirme yüzde 60-70 seviyelerinde iken; Avrupa Birliği ülkelerinde ortalama olarak yüzde 30-40 seviyelerindedir. Bunun sebepleri, neden bu şekilde tercih edildiği, hükümet ve halk üzerindeki etkisi anlatılacaktır. Genel olarak; Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinin ortalama vergi gelirleri, vergi gelirlerinin nasıl elde edildiği ve bu vergi gelirlerinin ne şekilde kullanıldığı bu tez çalışmasının içerisinde yer alacaktır.

Abstract:
The aim of this thesis is to compare the tax system of the European Union countries and the indirect taxation of the Turkish Tax System and to evaluate the effects of this comparison. As a result of the researches carried out it this thesis, it has been seen that there are some differences between the tax system in Turkey and the tax systems of the European Union countries. The effects of these differences on the public were investigated. Within the framework of the research, this study was conveyed in an imparial and transparent manner. 
An issue involving all segments of society such as taxation; I believe that is should be expressed in an explanatory, transparent language that every segment of society can understand. It is the most natural right of every citizen to know how the taxes he has paid within the borders of the country he lives in and the reason for paying that tax. For this reason, taxation should be expressed in a language that everyone can easily understand.
Tax revenues are one of the largest and most important types of income of the state. Therefore, it is quite understandable and normal for the state to collect taxes from its people. The state collects taxes in order to perform and perform certain services. Actually the purpose of the tax; it is the return of the tax, after collection, to the public with certain services. Whether these taxes collected here meet the needs of the people is a very important issue.
The Turkish Tax System is included in the multi-tax system classification. As a matter of fact, there is no economic system in today's world that subjects the tax system to a single tax. Multi-tax system classification; Taxes on income, taxes on expenditures and taxes on wealth are grouped into three main groups. While indirect taxation, which is our main subject, is included in the classification of taxes collected on expenses; direct taxation is divided into two as taxes on income and data on wealth. Taxes on expenses; it is a type of tax that is easy to reflect and is collected at the time of expenditure. It is less felt from the public point of view than the taxes on income and wealth, since it is collected over expenditures.
Article 73 of our Constitution: "Everyone is obliged to pay taxes according to their financial power. A fair and balanced distribution of the tax burden is the social goal of fiscal policy." Its provision constitutes the most essential provision of the Turkish Tax System. In fact, the most basic sentence to be examined in this thesis research is the sentence "Everyone is obliged to pay tax according to their financial power." While indirect taxation in Turkey is almost twice the direct taxes, it is an issue that needs to be considered and examined on whether the people are obliged to pay taxes according to their financial power.
While indirect taxation in Turkey is around 60-70 percent; it is around 30-40 percent on average in European Union countries. The reasons for this, why it is preferred in this way, its effect on the government and the people will be explained. Generally; the average tax revenues of  Turkey and the European Union countries, how tax revenues are obtained and how these tax revenues are used will be included in this thesis.