Isparta il merkezinde yaşayan yaşlı hipertansif hastaların fizik aktivite ve diyet uyumları ile bunları etkileyen etmenler
The effectors and adherence of physical activity and diet for hypertensive elders whose living in İsparta city center
Yazar: PINAR ERSOY
Danışman: DOÇ. DR. YONCA SÖNMEZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Diyet = Diet ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Geriatri = Geriatrics ; Hipertansiyon = Hypertension ; Isparta = Isparta ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Isparta il merkezinde yaşayan yaşlı ve hipertansif hastalarda fizik aktivite ve diyet uyumu ve bunları belirleyen etmenlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Analitik kesitsel tipteki bu çalışmanın evrenini 2014 yılında Isparta il merkezinde yaşayan 65 yaş ve üzeri hipertansiyon hastaları oluşturmuştur. Örnek büyüklüğü; fizik aktivite uyumu için prevalans %47, hata payı %5, %95 güven düzeyinde 372 kişi hesaplanmıştır. Diyet uyumu için örnek büyüklüğü hesabında olayın ortalamasının değerlendirileceği ve evren sayısının bilindiği durumlarda kullanılan n=Nt²σ²/d²(N-1)+t²σ² formülü kullanılarak N=12 857, t=1,96, σ=0,9 (Troyer et all, 2010), d=0,1 olarak alınarak örnek büyüklüğü 304 olarak tespit edilmiştir. En büyük örnek büyüklüğü olan 372 kişi için desen etkisi 1,2 alınarak hesaplanan 447 kişi bu araştırmanın örnek büyüklüğünü oluşturdu. Araştırmanın bağımlı değişkenleri fizik aktivite ve diyet uyumu, bağımsız değişkenleri sosyodemografik ve hipertansiyonla ilgili özelliklerdi. Yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanan veri SPSS 22.0 programı ile analiz edildi. Tanımlayıcı istatistikler olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, min ve maks değerler, analiz yöntemi olarak ise Ki-kare, Fisher'in kesin testi, bağımsız gruplarda t testi, Mann-Whitney U, ANOVA, Lojistik ve Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. İlişkiyi belirlemek için de Pearson Korelasyon Analizi yapılmıştır. Anlamlılık için p<0.05 alınmıştır.
Bu çalışmada fizik aktivite uyumu  %43,6, diyet uyum puanı ortalaması ise 5,3±0,9 bulunmuştur. Fizik aktivite uyumu erkeklerde, düzenli sağlık kontrolüne gidenlerde, sağlık algısı iyi/çok iyi olanlarda, hipertansiyona eşlik eden hastalığı olmayanlarda ve 1-2 hastalık eşlik edenlerde, 65-69 yaş grubunda, düşük kilolu/normal ve preobezlerde daha yüksek bulunmuştur. Diyet uyumu düzenli sağlık kontrolüne gidenlerde ve günde toplam 5 ve üzeri ilaç kullananlarda yüksek saptanmıştır.
Isparta il merkezinde yaşayan yaşlı hipertansiyon hastalarında fizik aktivite ve diyet uyumu düşüktür. Fizik aktivite ve diyet uyumunu artırmak için hipertansiyonda ilaç dışı tedavinin olumlu etkileriyle ilgili farkındalığın artırılması ve uygun şartların sağlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yaşlı, hipertansiyon, fizik aktivite, diyet, uyum

Abstract:
We aim  to determine the factors and adherence of physical activity and diet for hypertensive elders whose living in Isparta city center.
The cross-sectional and analytic study include population in 2014 whose living in Isparta city center older than 65 and hypertensives. The sample size; prevalance for physical activity adherence was 47%, 5% deviation, 95% confidence level 372 people has been calculated. The sample size calculation for diet compliance will be accessed an average of events and known number of universes that are used in the case n=Nt²σ²/d²(N-1)+t²σ² formula N=12 857, t=1,96, σ=0,9 (Troyer et all, 2010), d=0,1 sample size was determined to be 304. The largest sample size is calculated based on 1.2 design effect for 372 people, 447 people create the sample size of this study. The dependent variables of this research physical activity and dietary compliance, independent variables were related to socio-demographic and hypertension characteristics. Data collected by face to face interviews were analyzed with SPSS 22.0 sofware. Identifier number in the statistics; percentage, mean, standard deviation, minimum and maximum values, methods of analysis as the chi-square, fisher's exact test, independent samples t test, Mann-Whitney U, ANOVA, logistic and multiple regression analysis was used. To determine the relationship of pearson's correlation analysis was performed. Significance p<0.05.
In this study physical activity compliance 43.6%, the dietary compliance scores were 5.3±0.9. Physical activity compliance was higher in males, leading to regular health checks, health perception of good/very good, in the accompanying patients without concomitant diseases hypertension and 1-2 disease, the 65-69 age group, underweight/normal range and pre-obese. Dietary compliance was found high in to the checkup and day total of 5 or more drugs in use.
Physical activity and diet compliance in elderly patients with hypertension living in Isparta is low. Raising awareness for the positive impact of non-drug treatment of hypertension and ensuring appropriate conditions is recommended to improve physical activity and diet compliance.

Key Words: Elderly, Hypertension, Physical Activity, Diet, Adherence