Bilimin doğası ile ilgili doktora tezlerinin tematik içerik analizi
Thematic content analysis of phd theses on the nature of science
Yazar: TUTKU İNEÇ
Danışman: DOÇ. DR. MUALLA BOLAT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimin doğası = Nature of science ; Doktora tezleri = Doctorate thesises ; Fen bilimleri = Sciences ; Tematik inceleme = Thematic analysis ; Tezler = Theses

Özet:
Bu araştırmada Türkiye'de bilimin doğası ile ilgili yazılmış doktora tezlerinin çeşitli değişkenlere göre dağılımını incelemek, yapılan çalışmalardaki eğilimleri belirlemek ve ileride yapılacak çalışmalara yol göstermek amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'de yazılmış olan, başlığında bilimin doğası kavramı geçen 54 tane doktora tezi oluşturmaktadır ve bu tezlere erişim YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından sağlanmıştır. Araştırmaya dahil edilen doktora tezleri tematik içerik analizi yöntemiyle derinlemesine incelenmiştir. Çalışmaların tematik içerik analizi yıl, üniversite, konu, yöntem, örneklem, örneklem büyüklüğü, veri toplama aracı, veri analiz tekniği ve öneriler olmak üzere 9 tema altında yapılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında en fazla 2015 yılında çalışma yapıldığı, son yıllarda ise çalışmaların sayısının azaldığı dikkat çekmektedir. Üniversitelere göre dağılımları incelendiğinde en fazla Gazi Üniversitesi'nde çalışma yapıldığı, konu başlıklarına göre dağılıma bakıldığında 54 çalışmanın da birbirinden farklı konularda yazıldığı, en fazla kullanılan yöntemin ise karma araştırma yöntemi olduğu tespit edilmiştir. Örneklem gruplarına bakıldığında en çok öğretmen adaylarıyla çalışma yapıldığı ve branş bazında en çok fen bilimleri branşının tercih edildiği belirlenmiştir. Örneklem büyüklüğüne göre dağılım incelendiğinde 21-40 ve 61-80 kişilik gruplarla daha çok çalışma yapıldığı, büyük grup çalışmalarının tercih edilmediği dikkat çekmektedir. Veri toplama aracı olarak en çok dokümanların kullanıldığı, veri analiz tekniklerinde ise içerik analizinin daha fazla tercih edildiği tespit edilmiştir. Tezlerdeki öneriler analiz edildiğinde en fazla öğretmenlere yönelik önerilerde bulunulduğu belirlenmiştir. Yapılan bu çalışmanın gelecekte yapılacak doktora tezlerine yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir. Sonuçlardan yola çıkılarak nicel araştırmalara öncelik verilmesi gerektiği, öğretmen adayları arasında sınıf, sosyal bilgiler gibi az çalışma yapılmış ya da hiç çalışma yapılmamış branşlarla, öğrenciler arasında ise farklı sınıf seviyelerindeki lise öğrencileriyle çalışma yapılması önerilmektedir.

Abstract:
In this research, it is aimed to examine the distribution of doctoral theses written on the nature of science in Turkey according to various variables, to determine the trends in the studies and to guide future studies. For this purpose, the study group of the research consists of 54 doctoral theses written in Turkey, with the concept of nature of science in the title, and access to these theses was obtained from the database of the YÖK National Thesis Center. The doctoral theses included in the research were examined in depth with thematic content analysis method. Thematic content analysis of the studies was carried out under 9 themes: year, university, subject, method, sample, sample size, data collection tool, data analysis technique and suggestions. In the light of the findings, it is noteworthy that the most studies were conducted in 2015, and the number of studies has decreased in recent years. When the distribution according to universities is examined, it has been determined that the most studies were conducted at Gazi University, 54 studies were written on different subjects, and the most used method was the mixed research method. When the sample groups are examined, it has been determined that most of the studies are done with the pre-service teachers and the science branch is preferred the most on the basis of the branch. When the distribution according to the sample size is examined, it is noteworthy that more studies are conducted with groups of 21-40 and 61-80 people, and large group studies are not preferred. It has been determined that documents are mostly used as data collection tool, and content analysis is preferred more in data analysis techniques. When the suggestions in the theses were analyzed, it was determined that the most suggestions were made for teachers. It is thought that this study will be a guide for future doctoral theses. Based on the results, it is suggested that priority should be given to quantitative research, that prospective teachers should work with branches such as classroom and social studies, for which little or no work has been done, and among students, high school students at different grade levels should be studied.