Eğitim araştırmalarında göz izleme cihazlarının etkili ve verimli kullanım durumları: Kullanıcı deneyimleri
Effective and efficient use of eye tracking equipment in educational researches: User experiences
Yazar: ALİ DERTLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMBİYA ÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Eğitim = Education ; Eğitim araçları = Educational tools ; Eğitim bilimleri = Educational science ; Göz izleme = Eye tracking ; İnsan bilgisayar etkileşimi dersi = Human-computer interaction course

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; göz izleme cihazlarının kullanıcı deneyimlerine göre
araştırmalarda etkili ve verimli kullanım durumlarını belirlemektir.
Yöntem: Çalışma kapsamında nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu göz izleme cihazıyla araştırma yapmış eğitim araştırmacıları
oluşturmaktadır. Toplamda 15 eğitim araştırmacısıyla görüşme yapılmıştır. Görüşmeler, yarı
yapılandırılmış görüşme formu yardımıyla yapılmış ve içerik analiziyle incelenmiştir.
Örneklem seçilirken amaçsal örnekleme çeşitlerinden ölçüt örneklemle seçilmiştir.
Bulgular: Göz izleme cihazları güçlü yönleri, zayıf yönleri ve karşılaşılan sorunlar açısından
değerlendirilmiştir. Eğitim araştırmaları için göz izleme cihazlarının çok güçlü bir veri
toplama aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle okuma ve kullanılabilirlik
çalışmalarında göz izleme cihazları çok güçlü sonuçlar vermektedir. Güçlü yönleri olduğu
gibi zayıf yönleri de bulunmaktadır. Göz izleme cihazlarının analiz zorluğu, göz sorunlarına
karşı olumsuz tepki vermesi, veri kaybına sebep olması ve uzun sürmesi gibi birçok zayıf
yönü de bulunmaktadır. Bu kadar zayıf noktası olmasına rağmen her birine önlem almakta
mümkündür. Birde göz izleme cihazlarıyla araştırma yaparken karşılaşılabilecek sorunlar
belirtilmiştir. Bu sorunların birçoğu zayıf yönlerinden kaynaklı ortaya çıkmaktadır. Örneğin
görme kusurlarına karşı olumsuz tepki vermesi kalibrasyon yapma sırasında değerlerin
yüksek çıkmasına sebep olmaktadır. Bunun dışında göz izleme cihazlarını kullanan
araştırmacılar doğru metodoloji yapmaması sebebiyle birçok sorunla karşılaşabilmektedir.
Göz izleme cihazının verdiği verilerin boyutunun yüksek olması depolama sorunu, Türkiye'de
uzman sayısının az olması, analiz ve veri toplama sürecinin uzun sürmesi gibi birçok sorunla
karşılaşılmıştır.
Sonuçlar: Göz izleme cihazları eğitim araştırmalarında geçerlilik güvenirliliği yükseltecek,
verilerin objektifliğini sağlayabilecek bir cihazdır. Özellikle eğitimde kullanılan web 3.0
araçlarının üretimi gibi alanlarda kullanılabilirlik çalışması yapılabilecek bir veri toplama
aracıdır. Kullanılabilirlik çalışmaları yanı sıra okuma çalışmalarında da çok güçlü veriler
verebilmektedir.

Anahtar Kelimeler: İnsan Bilgisayar Etkileşimi, Göz İzleme Cihazı, Uzman Görüşleri, Kullanım Durumları

Abstract:
Purpose: The aim of this study; is to determine the effective and efficient use cases of eye
tracking devices in educational research according to user experiences.
Method: Case study, one of the qualitative research methods, was used within the scope of
the study. The study group of the research consists of educational researchers who have done
research with an eye tracking device. A total of 15 education researchers were interviewed.
The interviews were conducted with the help of a semi-structured interview form and
analyzed by content analysis. While choosing the sample, the criterion sample, which is one
of the purposive sampling types, was selected.
Findings: Eye tracking devices were evaluated in terms of their strengths, weaknesses and
problems. It has been concluded that eye tracking devices are a very powerful data collection
tool for educational research. Especially in reading and usability studies, eye tracking devices
give very powerful results. It has its strengths as well as its weaknesses. Eye tracking devices
have many weaknesses such as analysis difficulty, reacting negatively to eye problems,
causing data loss and taking a long time. Although it has so many weak points, it is possible
to take precautions against each of them. Problems that can be encountered while doing
research with eye tracking devices are also stated. Many of these problems arise from their
weaknesses. For example, the negative reaction to visual defects causes the values to be high
during calibration. Apart from this, researchers using eye tracking devices may encounter
many problems due to the lack of correct methodology. Many problems were encountered,
such as the large size of the data provided by the eye tracking device, the storage problem, the
low number of experts in Turkey, and the long duration of the analysis and data collection
process.
Conclusions: Eye tracking devices are a device that will increase the validity, reliability and
objectivity of the data in educational research. It is a data collection tool that can be used for
usability studies, especially in areas such as the production of web 3.0 tools used in education.
In addition to usability studies, it can also give very strong data in reading studies.

Keywords: Human Computer Interaction, Eye Tracker, Expert Opinions, Use Cases