İzoniazide dirençli mycobacterium tuberculosis suşlarında minimal inhibitör konsantrasyonun ve gen mutasyonlarının belirlenmesi
Defining of gene mutations and minimal inhibitor concentrations in isoniazide resistant mycobacterium tuberculosis strains
Yazar: ESRA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MELTEM UZUN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Genler = Genes ; Genotip = Genotype ; Mutasyon = Mutation ; Mycobacterium = Mycobacterium ; Mycobacterium tuberculosis = Mycobacterium tuberculosis ; İlaç alerjisi = Drug hypersensitivity ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-mikrobiyal = Drug resistance-microbial ; İsoniazid = Isoniazid

Özet:
Tüm dünyada Mycobacterium tuberculosis suşlarının direnç profilleri ve dirence neden olan gen mutasyonlarıyla  ilgili çalışmalar yapılmakta ve suşların ülkeler bazında mutasyon bölgeleri araştırılmaktadır. Bu amaçla çalışmada klinik örneklerden izole edilen 25 monorezistan, 25 çok ilaca dirençli (ÇİD) toplam 50 M. tuberculosis kompleksi suşunda, GenoType MTBDRplus ve Epsylometer (E-test) yöntemleri ile INH direncine neden olan gen mutasyonları ve bu mutasyonların minimal inhibitör konsantrasyonu (MİK) ile ilişkisi araştırılmıştır. Sadece INH'a dirençli suşlarda mutasyon en sık (12 suş %54,5) inhA C15T promotor bölgede görülmüş ancak, INH için MİK >256 μg/ml olan farklı 2 suşta mutasyon katG S315T kodonunda saptanmıştır. Çok ilaca dirençli suşlarda; mutasyon en sık (14 suş %56) katG S315T kodonunda görülmüş, 10 suşta INH için MİK değeri >256 μg/ml olarak saptanmış ve MİK ile mutasyon bölgesi arasındaki ilişki incelendiğinde INH için yüksek MİK değeri  (>256 μg/ml) olan suşların 5(%50)'inde katG S315T  kodonunda, 3(%30)'ünde katG S315T  kodonunda ve inhA C15T promotor bölgede,  2(%20)'sinde inhA promotor bölgede mutasyon görülmüştür. Tüm suşlar incelendiğinde en sık mutasyon (24 suş %48) katG S315T kodonunda bulunmuş, 12 suşta INH için MİK >256 μg/ml olarak belirlenmiş ve INH için yüksek MİK değerine sahip olan bu suşlarda en sık mutasyon katG S315T'de görülmüştür. Çalışmanın sonucu değerlendirildiğinde diğer tüm çalışmalarda olduğu gibi katG mutasyonu olan suşlarda  INH için MİK değerinin yüksek olabileceği kanısına varılmış ve bu düşünceyi desteklemek için ülkemizde çok sayıda çalışma yapılması gerektiği düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler:  Mikobakteri, direnç, tüberküloz, Genotype MTBDRplus, E-test

Abstract:
Resistance profiles of Mycobacterium tuberculosis strains and gene mutations causing resistance is being investigated throughout the world and mutation zones of strains is being researched on the country basis. In this study, 25 isoniazid (INH) monoresistant and 25 multidrug resistant (MDR) clinical strains were used and gene mutations causing INH resistance and the relations of these mutations with minimal inhibitor concentrations (MICs) was investigated by GenoType MTBDRplus and  Epsylometer methods. The most frequent mutation zone in INH monoresistant strains was inhA C15T promotor zone (12 strains, %54,5) however, MIC of INH was >256 µg/ml in 2 strains and mutation at katG S315T was observed in both of these strains. The most frequent mutation zone in MDR strains was katG S315T codon (14 strains, %56). MIC of INH was >256 µg/ml in 10 strains and   mutation was observed at katG S315T codon in  5 strains (50%), at katG S315T codon and inhA C15T promotor zone  in 3 strains (30%) and at inhA promotor zone in 2 strains (20%). When all the strains  were analyzed, the most frequent mutation was found on katG S315T codon (24 strains 48%), MIC of INH was >256 µg/ml in 12 strains and the most frequent mutation zone in these strains which have high MIC for INH was katG S315T codon. In conclusion, the results of this study have shown that mutations at katG codon might result in higher INH MICs, nevertheless, further investigations are needed to support this finding.

Key Words: mycobacteria, resistance, tuberculosis, Genotype MTBDRplus, E-test