Vergi adaleti ve Türk vergi sisteminin vergi adaleti açısından değerlendirilmesi
Tax justice and assesment of Turkish tax system in terms of tax justice
Yazar: SAYGIN MERCAN
Danışman: PROF.DR. AYŞEGÜL MUTLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Türk vergi sistemi = Turkish tax system

Özet:
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağıtılması en önemli vergilendirme ilkesi olarak karşımızaçıkmaktadır. Vergi adaleti ilkesinde, çeşitli kesimlerin gelirlerine göre yüklendiği vergimiktarının birbirine denk olması amaçlanmaktadır.Vergi yükünün adaletli bir biçimde dağıtılmasını amaçlayan adil bir vergi sisteminde; kimdenne kadar vergi alınacağının, bireylerin kişisel ve mali durumlarına göre ölçünün ne olacağınınsaptanması büyük bir önem taşımaktadır. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı ilkesi,1982 Anayasası ile hukukumuza kazandırılmış olan bir ?Anayasal vergilendirme ilkesi? dir.Anayasanın 73.maddesine göre; ?vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı maliyepolitikasının sosyal amacıdır.? Söz konusu hüküm gereğince yasa koyucu vergi kanunlarınıvergi adaletine uygun olarak hazırlamak zorundadır.Vergi adaleti ve Türk vergi sisteminde adalet ilkesinin uygulamasının incelendiği bu çalışmaüç bölümden oluşmaktadır:?Temel Kavramlar ve Teorik Çerçeve? başlıklı birinci bölümde; vergi kavramı ile tarihselgelişimi, vergide adalet kavramı ve ilkeleriyle, vergi adaletini olumsuz yönde etkileyenfaktörler incelenmeye çalışılmıştır.İkinci bölümde; Vergi adaletinin Anayasal çerçevesi, sosyal devlet anlayışı bakımından vergiadaleti ve vergi uygulaması ile ilgili teknikler ve mali yönetim, vergi adaleti açısındanincelenmeye çalışılmıştır.Üçüncü bölümde ise; gelir, servet ve harcama üzerinden alınan vergilerin, vergide adaletilkesi bakımından değerlendirilmesi yapılmıştır. Ardından ?Türk Vergi Sisteminde HukukiAlt Yapı? ?Türk Vergi Sistemini Etkileyen Ekonomik ve Sosyal Faktörler? ile, ?Siyasi KararSüreci? vergi adaleti açısından incelenmiştir. Diğer yandan ?Vergi Yönetimi, Denetimi veYargısı? nın vergi adaletine yansıması ile ?Kayıt Dışı Ekonomi? nin vergi adaleti üzerindekiolumsuz etkileri irdelenmiştir.Son olarak; Türk Vergi Sistemi'nde vergi adaletinin sağlanmasına dönük olarak yapılmasıgerekenler ?Vergi Reformu Gereksinimi? kapsamında ele alınmıştır.Türkiye'de vergi adaleti, başta vergi mevzuatı ve uygulaması, bunun yanında ekonomik vesosyal politikalar yoluyla sağlanmasına dönük adımların bir an önce atılması gerekmektedir.Siyasi tercih ve yönlendirmelerden etkilenmeyen, ülkenin toplumsal yapısına uygun vergipolitikası belirlenmeli ve uygulanmalıdır.Vergi sistemimiz siyasi etkileşimden uzak, iyi düşünülmüş, uzun süreli, istikrarlı, kalıcı vetarafsız olarak alınacak önlemler ile sağlıklı bir yapıya kavuşabilir, bu şekilde demokratik birvergi sistemine ulaşılabilinir. Demokratik, istikrarlı, eşitlikçi bir vergi sistemininoluşturulmasında, vergi idaresine, mükelleflere, çeşitli oda ve meslek örgütlerine,üniversitelere, kısacası toplumun tüm kesimlerine önemli vazifeler düşmektedir

Abstract:
We face the issue of distribution of tax burden as just and balanced, which is one of the mostimportant taxation principles. It is aimed that the tax burden on different parties is to be atequilibrium, in the tax justice principle.The determination of the amount of the tax to be collected from all segments and themeasurement for the personal and financial situations of the individuals have an importance injust tax system aiming to distribute the tax burden fairly. The principle of just and balanceddistribution of the tax burden was launched to our Law with the Constitution of 1982, as a?Constitutional Taxation Principle?. According to the article 73 of our Constitution; ?the justand balanced distribution of tax burden is the social purpose of public finance policy?. Asrequired by the cited jurisdiction, the lawmakers should prepare tax laws in conformity withtax justice.This study analyzing tax justice and the implementation of justice principle in Turkish taxsystem consists of three sections:In the first section titled as ?Basic Concepts and Theoretical Framework?, the concept of?tax? and its historical development, the justice concept and principle in taxation, and factorsaffecting tax justice in negative manner are attempted to be analyzed.At the second section, the Constitutional framework of Tax justice, techniques and financialmanagement related to tax justice and tax application from the point of social state perceptiveare tried to be analyzed.At the third one, taxes collected on income, wealth, and expenditures are assessed from thepoint of tax justice principle. And then, ?The law infrastructure in Turkish Tax System?, ?Theeconomic and social factors influencing Turkish tax system?, and ?Political Decision MakingProcess? are analyzed considering tax justice. On the other hand, the negative impacts of thereflection of ?Tax management, auditing, and decision? and ?Unregistered Economy? on taxjustice are analyzed. Consequently; the required actions to be conducted related to establishjustice in Turkish tax system are handled under the title of ?The need for Tax Reformation?.It is necessary to take steps immediately related to mainly tax Justice, tax law and itsimplementation as well as social policies in Turkey. A tax policy unaffected by the politicalpreference and directions and in conformity with the social structure should be determinedand implemented.Our tax system can reach a healthy structure with measures which are not connected withpolitical interactions, well-thought, long-period, stable, lasting and objective. It is possible toreach a democratic tax system in this way. In the establishment of a tax system which isdemocratic, stable, and egalitarian, on tax administration, taxpayers, various chambers andprofessional associations, in brief all segments of the society are encumbered with theimportant duties.