Mülteci çocuklarda dünya algısının resim yoluyla incelenmesi: Nitel bir çalışma
Examining the perception of the world in refugee children through picture: A qualitative study
Yazar: EMİNE BEYZA İNCE
Danışman: DOÇ. DR. ELİF AŞIK
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
ÖZET
Mülteci çocukların dünya algılarını resim yoluyla anlamak amacıyla gerçekleştirilen araştırmanın örneklemini, Kahramanmaraş ili Merkez Onikişubat İlçesinde bulunan Esin Ergün Bodur İlkokulu-Anaokulu ve Fatih Şekkeli İlkokulu-Anaokuluna devam eden 7 mülteci kız çocuk oluşturmaktadır. Bu araştırma nitel çalışma desenlerinden olan fenomonolojik desende yapılmıştır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından ilgili literatür taranarak oluşturulan Sosyodemografik Bilgi Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Katılma koşullarını sağlayan çocuklara "Bir dünya çiz" yönergesi verilerek resim yapmaları istenmiştir. Çizim bittikten sonra çocuklarla çizimler üzerinden yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çizimlerden elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla tema ve alt temalara ayrılarak her iki araştırmacı tarafından ayrı ayrı kodlanmıştır. Sonrasında kodlar birleştirilmiş ve kodlarla ilgili araştırmadan bağımsız bir üçüncü kişiden uzman görüşü alınmıştır. Araştırma sonucunda; mutluluk, sevgi, korku ve yalnızlık duygularının şema öncesi dönem mülteci çocukların dünya algısını şekillendiren baskın duygulardan olduğu, çizimlerde mülteci çocukların en sık okul, park, bahçe ve ev gibi mekânlara yer verdikleri ve görüşmelerde de sıklıkla buralarda vakit geçirdiklerinden bahsettikleri görülmüştür. İnsan figürü çizimlerinde en çok geniş ve çekirdek aile bireylerine, öğretmenlerine, anne ve babalarına yer verdikleri, oyunun tüm çocuk resimlerinde vurgulandığı, çizimlerde en sık yer verilen rengin mor ve pembe olduğu görülmüştür. Ayrıca ev içi rutinler, anne-baba rolleri, okul-mahalle-ev üçgeninde gözlemledikleri diğer rol kalıpları ve içinde yaşadıkları iki farklı kültür arası etkileşimlerin çocukların dünya algısını şekillendiren önemli unsurlardan olduğu, buna ek olarak çocukların dil konusunda yaşadıkları yetersizlikler sebebiyle akranlarıyla kaynaşmakta, ev ödevlerini yapmakta zorlandıkları ve bu durumu çizim ve görüşmelerde yansıttıkları görülmüştür. Bu bulgulardan yola çıkılarak hizmet içi eğitim programlarında eğitim personeline ve mülteci çocuklarla çalışan diğer alan uzmanlarına mülteci çocukların karakteristikleri, hassasiyetleri ve ailelerle iletişim konularına yer verilmesi, mülteci çocuklara eğitim veren kurumlarda psikolojik danışman ve rehberlik servislerinin güçlendirilmesi ve bu servislerde dil bilen personelin görevlendirilmesi önerilerinde bulunulmuştur. 
Anahtar kelimeler: Çocuk gelişimi, çocuk resimleri, dünya algısı, mülteci çocuklar

Abstract:
ABSTRACT
The aim of this study is understand refugee children's world perceptions through their drawing. The study group of the research consists of 7 refugee girls attending Esin Ergün Bodur Primary School-Kindergarten and Fatih Şekkeli Primary School-Kindergarten located in the Central Onikişubat District of Kahramanmaraş province. Sociodemographic Information Form and Semi-Structured Interview Form, created by the researcher by scanning the relevant literature, were used as data collection tools. Children who met the participation conditions were asked to draw a picture by giving the command "draw a world". After the drawing was completed, face-to-face interviews were held with the children regarding the drawings; voice recordings and observation notes were taken during these interviews. The data obtained from the drawings were divided into themes and sub-themes through content analysis and coded separately by both researchers. Afterwards, the codes were combined and an expert opinion was obtained from a third party independent of the research regarding the codes. As a result of the research; It was observed that the feelings of happiness, love, fear and loneliness were the dominant emotions that shaped the world perception of refugee children in the pre-schema period, and that refugee children most frequently included places such as schools, parks, gardens and houses in their drawings and in the interviews they frequently mentioned that they spent time in these places. It was observed that they mostly included extended and nuclear family members, teachers, and mothers and fathers in their human figure drawings, play was emphasized in all children's drawings, and the most frequently used colors in the drawings were purple and pink. In addition, domestic routines, parental roles, other role patterns they observe in the school-neighbourhood-home triangle, and the interactions between two different cultures they experience are important elements that shape children's perception of the world. In addition, it was observed that children had difficulty in socializing with their peers as a result of their language deficiencies, had difficulty in doing their homework, and they reflected this situation in drawings and interviews. Based on these findings, suggestions were made to include the characteristics of refugee children, their sensitivities and communication with families in in-service training programs for education personnel and other field experts working with refugee children, to strengthen psychological counselor and guidance services in institutions that provide education to refugee children, and to assign language-speaking personnel to these services. 
Key words: Child development, children's drawings, world perception, refugee children