Hak dini Kur'ân dili'nde belâğat konuları
Topics of rhetoric in the religion of the truth, language of the Qur'ān
Yazar: AYŞE TAŞAN
Danışman: PROF. DR. MURAT SULA
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
İlahî kitapların sonuncusu Kur'ân'ın birçok âyeti, tefsir ve belâgat eserlerinde belâgat ilminin incelikleri açısından ele alınmış, âyetlerde yer alan nükte ve hikmetler ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu yönde gayret sarf eden ve âyetleri belâğî açıdan tefsir eden âlimlerden birisi de müfessir Elmalılı Hamdi Yazır'dır. Resmî talep üzerine Batılılaşma sürecinde yaşanan gelişmelerin İslâm üzerinde oluşturduğu tartışmalara, dinî problem ve ihtiyaçlara bir çözüm ve cevap olmak gayesiyle kaleme alınmış olan Hak Dini Kur'ân Dili isimli eserinde Elmalılı, belâgata dair pek çok konuya temas ederek Kur'ân'ın i'câzını ve nazmının etkileyiciliğini ortaya koymuştur. 
Son dönem İslâm âlimlerinden Hamdi Yazır'a ait olan ilk Türkçe Kur'ân tefsiri Hak Dini Kur'ân Dili isimli eserin belâğî açıdan incelendiği bu çalışma, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır.
Giriş kısmında araştırmanın amacı, yöntemi, varsayımları, sınırlılıkları gibi araştırmayı tanımlayıcı nitelikteki bilgilere yer verilmiştir. 
Birinci bölümde Muhammed Hamdi Yazır'ın hayatı ve Hak Dini Kur'ân Dili isimli eser hakkında bilgiler aktarılmıştır.
Çalışmanın temelini teşkil eden ikinci bölümde ise meânî, beyân ve bedî' konuları tefsirde tespit edildiği ölçüde ele alınarak örnekleriyle sunulmuştur.
Son kısım olan sonuç başlığı altında da çalışma genel olarak değerlendirilmiştir.


Anahtar Sözcükler: Kur'ân-ı-Kerîm, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'ân Dili, Belâgat, Tefsir.

Abstract:
Many verses of the Qur'ān, the last of the divine books, have been handled in terms of the subtleties of the science of rhetoric in the works related to tafsir and rhetoric, and the wit and wisdom in the verses have been tried to be revealed.  One of the scholars who made an effort in this direction and interpreted the verses in terms of eloquence is Elmalılı Hamdi Yazır. In his work entitled the Religion of the Truth, Language of the Qurʿān, which was written upon official request with the aim of being an answer and solution to the debates, religious problems and needs created by the developments in the Westernization process on Islam, Elmalılı reveals the impressiveness of the Qur'an's i'jaz and verse by pointing out many issues related rhetoric. 
This study analyzes the first Turkish Qur'ān commentary - the Religion of the Truth, Language of the Qurʿān - which belongs to Hamdi Yazır, one of the last period Islamic scholars, in terms of rhetoric and it consists of an introduction and two parts.
In the introduction part, the descriptive information of the research such as the purpose, method, assumptions and limitations of the research is given.
In the first part, information about the life of Muhammed Hamdi Yazır and the work named the Religion of the Truth, Language of the Qurʿān is given.
In the second part, which forms the basis of the study, the subjects of meaning, statement and ornamentation are discussed to the extent determined in the tafsir and presented with examples.
In the last part, under the title of conclusion, the work is evaluated in general.

	
Keywords: The Holy Qurʿān, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'ân Dili, Rhetoric, Tafsir