Pilotlarda aşırı yorgunluk kavramı üzerine nicel bir çalışma: Türkiye
A qualitative study on the concept of extreme fatigue in pilots: Turkey
Yazar: EZGİ BEGÜM ÖNDEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ EMRE SARILGAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Nicel araştırma = Quantitative research ; Pilotlar = Pilots ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Aşırı yorgunluk, havacılık operasyonlarında kontrol altında tutulması gereken önemli bir unsurdur. Havacılık otoriteleri aşırı yorgunluk konusunda birçok sınırlama ve uygulama geliştirmiştir. Ancak istatistikler ve pilotlardan gelen raporlar mevcut düzenlemelerin yeterli olmadığını göstermektedir.
Bu çalışmada, Türkiye'deki pilotların aşırı yorgunluk düzeyinin belirlenmesi ve aşırı yorgunluk konusunda kurumlarından gördükleri destek algısının ortaya konması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda yapılan anket çalışmasına, Türkiye'de görev yapan 326 havayolu pilotu katılmıştır. Türkiye'de "pilotlarda aşırı yorgunluk" kavramı ile ilgili bir çalışma mevcut yazında olmadığından, bu çalışmanın alan yazınına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Çalışmanın sonucunda; araştırmaya katılan pilotların %13'nün aşırı yorgunluk kavramını daha önce duymadığı, %67'sinin aşırı yorgun olmasına rağmen uçuş görevini iade etmeyerek uçuşa gittiği, %65'inin aşırı yorgunluk nedenli küçük hata ve %19'unun ise ciddi hata yaptığı ortaya çıkmıştır. Bundan başka, erkek pilotlarda raporlama kültürünün kadın pilotlara göre daha fazla olduğu, pilotların aşırı yorgunluk kaynaklı hatalar nedeniyle kendilerine daha az, çalışma arkadaşlarına ise daha çok rapor düzenledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca yaş ile meslekteki yıla göre pilotların aşırı yorgunluk düzeylerinin, cinsiyet ve yaşa göre ise pilotların kurumlarından gördükleri destek algılarının anlamlı farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Aşırı yorgunluk, Havayolu taşımacılığı, Pilot, Türkiye, Nicel Araştırma

Abstract:
Fatigue is an important element that must be kept under control in aviation operations. Aviation authorities have developed many restrictions and practices for fatigue. However, statistics and reports from pilots show that current regulations are not sufficient enoughth .
In this study, it is aimed to determine the fatigue level of pilots in Turkey and to reveal the perception of support they receive from their institutions about fatigue. In this context, 326 airline pilots working in Turkey participated in the survey study. Since there is no study on the concept of " fatigue in pilots" in the current literature in Turkey, it is
thought that this study will contribute to the literature.
As a result of the study; It was revealed that 13% of the pilots participating in the research had not heard of the concept of fatigue before, 67% of them went to the flight by not returning their flight duty despite being extremely tired, 65% made minor mistakes due to fatigue and 19% made serious mistakes. In addition, it was concluded that the
reporting culture is higher in male pilots than female pilots, and that pilots report less to themselves and more to their colleagues due to fatigue-related errors. In addition, it was determined that the fatigue levels of the pilots according to age and the year in the profession, and the perceptions of the support received by the pilots from their institutions
according to gender and age showed significant differences.

Key Words: Fatigue, Air transportation, Pilot, Turkey, Quantitative research