Bursa ili Keles ilçesi geleneksel kadın giyim kuşam özellikleri
Characteri̇sti̇cs of tradi̇ti̇onal womenswear i̇n the town of Keles i̇n Bursa
Yazar: PERİHAN KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Giyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Bursa-Keles = Bursa-Keles ; Geleneksel giysiler = Traditional cloths ; Giysiler = Clothes ; Kadın giysileri = Woman clothing ; Kadınlar = Women

Özet:
Geleneksel giyim kuşamlar toplumun kültürünü, gelenek ve göreneklerini, yaşam biçimini simgeleyen ve tanıtan en önemli unsurlardır. Keles'in Yörük köyleri, Türk kültür sanatlarını kadın giyimlerine yansıtarak, giyimlere farklı anlam katmışlardır. Medeniyetlere beşiklik eden eski yerleşim yerlerinden biri olan Keles ilçesi geleneksel kadın giyim kuşamlarını kısmen muhafaza edebilmelerine karşın, bunlar yine de hızla yok olmakta ya da aslından uzaklaşarak fonksiyon ve şekil değişikliklerine uğramaktadır. Bu nedenlerle yok olmalarını önlemek için günümüze ulaşılabilen giyim kuşam örneklerinin tespit edilmesi, detaylı olarak incelenmesi, belgelenmesi, gelecek kuşaklara kültürel mirasımızın aktarılması ve başka çalışmalara kaynak teşkil etmesi yönünden konu önemlidir. 
Türk toplumu yüzyıllar boyu zengin giyim kültürüne sahip olmuştur. Bursa ili Keles ilçesi, geleneksel kadın giyimlerine yaşayış biçimlerini, coğrafi yapısını ve kültürel özelliklerini yansıtmışlardır. Yapılan araştırma sonucunda Bursa ili Keles ilçesi kadın giyiminde günümüze kadar korunabilen ve kültürel mirası yansıtan geleneksel giyim kuşamlar içerisinde göynek, içlik, üçetek, güdük, şalvar, entari, urba, sarka olarak adlandırılan giysiler önemli bir yer tutmaktadır. Ayrıca giysileri tamamlayan başörtüleri; meldinli fes, al bazı, pullu bez, bürgü ve tamamlayıcı aksesuarlar; gıdıklık, önlük, şal kuşak, dizge, çıngıllı bağlama olarak adlandırılan giysi tamamlayıcıları ise, yöre insanının duygularını sanata yansımasının göstergesidir.
Bursa ili Keles ilçesi geleneksel kadın giyim kuşamları konusunda yapılan araştırmada;  Bursa ilinde, Keles ilçesi Akçapınar, Belenören, Çayören, Kemaliye, Kıranışıklar, Kocakovacık ve Sorgun mahallerinde, Bursa Necatibey Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi arşivinde, Bursa Olgunlaşma Enstitüsü arşivinde, Keles Halk Eğitim Merkezi arşivinde ve Bursa Kent Müzesinde kültürel zenginliğimizi yansıtan 92 adet giyim, 75 adet kuşam örneği incelenmiştir. Giyim kuşam örneklerinin çeşitliliği göze alınarak, araştırma kapsamında giyim kuşamların tümünün değerlendirilemeyeceği düşünülmüştür. Bu doğrultuda araştırmanın örneklemini, ulaşılan giyim kuşam örnekleri arasından renk, kumaş, malzeme, model özelliği, kesim, dikim, süsleme ve astarlama teknikleri açısından farklılık gösteren 42 adet giyim ve 28 adet kuşam oluşturmaktadır. Özgün niteliklere sahip kadın giyim kuşamlarını, renk, kumaş, malzeme, model özelliği, kalıp, kesim, dikim, süsleme ve astarlama teknikleri açısından değerlendirilip, teknik çizim ve 1/5 ölçekle giyimlerin kalıp çizimleri yapılarak kültürel mirasımızın belgelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırma kapsamında ulaşılan giyim kuşam örnekleri; üst bedene giyilen kadın giyimleri, alt bedene giyilen kadın giyimleri, özel günlerde giyilen kadın giyimleri,  başörtüleri, tamamlayıcı aksesuarlar ve ayağa giyilenler olmak üzere 6 grupta incelenmiştir. Ulaşılan geleneksel giyim kuşam örnekleri ön beden, arka beden, süsleme detay fotoğrafları çekilerek oluşturulan giyim kuşam ve geleneksel aksesuar bilgi formları doğrultusunda renk, kumaş, malzeme, model özelliği, kalıp, kesim, dikim, süsleme ve astarlama teknikleri açısından değerlendirme yapılmıştır. Ayrıca ulaşılan giyim kuşam örneklerinden; giyimlerin ve tamamlayıcı aksesuarların (önlük, şal kuşak) teknik çizimleri ve giyimlerin üzerinden alınan ölçüler doğrultusunda 1/5 ölçekle kalıp çizimleri yapılmıştır.
Bu araştırmada geleneksel kültürümüz de önemli bir yeri olan Bursa ili Keles ilçesi geleneksel kadın giyim kuşamları araştırılmıştır. Araştırmanın yöntemi, öncelikle yazılı kaynakların incelenmesi olarak belirlenmiştir. Alan da yapılan araştırma sonucunda gerçek giyim-kuşam örneklerine ulaşılarak araştırma tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler	: Geleneksel kadın giyimi, Bursa, Giyim-kuşam

Abstract:
Traditional clothing is the most important element that symbolizes and promotes the culture, traditions and customs of the society. Keles'in Yörük villagers, Turkish culture and arts by reflecting women's clothing, clothing has added a different meaning. One of the old settlements that cradle civilizations, the city of Keles can partly preserve traditional women's clothing, but they are still rapidly disappearing or moving away from their original function and shape. For this reason, it is important to determine the samples of the clothing which can be reached on a day-to-day basis, to examine and document them in detail, to transfer our cultural heritage to future generations and to provide resources for other studies.
For centuries Turkish society has had a rich clothing culture. The town of Keles, Bursa province, reflects the forms of life, geographical structure and cultural characteristics of traditional women's clothing. As a result of the researches, garments named as göynek, içlik, üçetek, güdük, şalvar, entari, urba and sarka are among the traditional clothes that can be preserved up to date and reflect cultural heritage in the women's clothing of Keles in Bursa province. Headscarves complementing the garment; meldinli fes, al bazı, pullu bez, bürgü and complementary accessories; gıdıklık, önlük, şal kuşak, dizge, çıngıllı bağlama like bindings is a sign of artistic reflection of the people's feelings.
The study of traditional women's clothing in Keles, Bursa province, In the Bursa province, in the archives of Bursa Necatibey Vocational and Technical Anatolian High School, in the archives of Bursa Maturation Institute, in the archives of Keles Public Education Center and in Bursa City Museum, 92 pieces of clothes, which reflect our cultural richness, in the districts of Keles, Akçapınar, Belenören, Çayören, Kemaliye, Kıranışıklar, Kocakovacık and Sorgun, 75 harvesting samples were examined. It is thought that the entire range of clothing can not be assessed within the scope of the survey, considering the diversity of clothing samples. In this direction, the samples of the research are selected from the clothing varieties which are different in terms of color, fabric, material, model feature, cutting, sewing, ornamentation and lining techniques in the samples of the clothing cloths, and 42 garments and 28 garment supplements are formed. It was aimed to document the cultural heritage of women's clothing with original qualities in terms of color, fabric, material, model feature, mold, cutting, sewing, decoration and lining techniques and drawing drawings of technical drawings and 1/5 scale clothing.
Examples of clothing cloths reached within the scope of the research; the upper body dressed women, the lower body dressed women, the special occasions women's wear, head restraints, complementary accessories and foot wears were examined in 6 groups. Examples of traditional dressing examples were evaluated in terms of color, fabric, material, model feature, mold, cut, sewing, ornament and lining techniques in the direction of clothing fabric and traditional accessory information forms created by drawing photographs of front, back, In addition, examples of clothing cloths reached; technical drawings of clothing and complementary accessories (aprons, shawl belt) and mold drawings drawn on scale of 1/5 scale.
In this research, traditional women 's clothing in Keles district of Bursa province, which has an important place in our traditional culture, has been investigated. The method of the research is determined primarily as an examination of written sources. As a result of the research made in the field, the research was completed by reaching real clothing-harness samples.

Key Words	: Traditional womenswear, Bursa, Clothing Finery