Farklı sulama suyu düzeylerinin adaçayı (Salvia officinalis) bitkisinde verim ve verim karakteristikleri üzerine etkileri
Effects of different irrigation water levels on yield and yield characteristics in sage (Salvia officinalis) plant
Yazar: FATMA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SELİN MURADİYE AKÇAY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Parazitoloji = Parasitology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Damla sulama = Drip irrigation ; Damla sulama sistemi = Drip irrigation system ; Sulama suyu planlaması = Irrigation water planning ; Uçucu yağ bitkileri = Essential oil plants

Özet:
Aydın ilinde 2022 yılında saksı denemesi olarak yürütülen bu çalışmada, farklı damla
sulama suyu düzeylerinin adaçayı bitkisinin verim ve verim karakteristikleri üzerine olan
etkileri araştırılmıştır. Tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak
yürütülen araştırmada; saksılarda iki günlük eksilen nemin saksı su tutma kapasitesine
getirilmesi için gerekli olan sulama suyu miktarının %40, %60, %80, %100 ve %120'sinin
uygulandığı beş farklı sulama suyu düzeyi incelenmiştir.
Çalışmada, konulara uygulanan sulama suyu miktarı 5,59-16,76 L/bitki aralığında, bitki su
tüketimi değerleri ise 5,83-17,01 L/bitki aralığında değişmiştir. Adaçayında sulama suyu
düzeyleri yaş herba ve kuru herba verimleri üzerine istatistiki olarak p<0,01 düzeyinde
önemli bulunmuştur. Ortalama yeşil herba verimleri 26,7-73,0 g/bitki arasında değişirken;
kuru herba verimleri 20,3-30,3 g/bitki arasında değişmiştir. Toplam su kullanım randımanı
değerlerine bakıldığında yeşil herba WUE değerleri 3,75-4,57 g/L; kuru herba WUE
değerleri ise 1,78-3,49 g/L arasında değişmiştir. Çalışmada uygulanan farklı sulama suyu
düzeylerinin adaçayı verim özellikleri (bitki boyu, bitki çapı, bitki dal sayısı) ile uçucu yağ
miktarı üzerinde (p<0,01) düzeyinde etkili olmuştur. En yüksek uçucu yağ miktarı 3,207
mL/100 g olarak I40 konusundan, en düşük yağ içeriği ise 0,830 mL/100 g ile I120
konusundan elde edilmiştir.
Sulama suyunun yeterli ve birim su maliyetinin uygun olduğu koşullarda yaş ve kuru herba
veriminin yüksek olduğu I120 konusu önerilebilir. Ancak sulama suyunun kısıtlı ve birim
suyun maliyetli olduğu koşullarda suyu daha etkin kullanan ve daha yüksek uçucu yağ
miktarını veren I40 konusu önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Adaçayı, Damla sulama, Kuru herba verimi, Su kullanım randımanı,
Uçucu yağ miktarı, Yaş herba verimi.

Abstract:
This study was conducted as a pot experiment in Aydın province in 2022 and the effects of
different drip irrigation water levels on the yield and yield characteristics of sage plants
were investigated.
In the study conducted with three replications according to the randomized plots
experimental design; five different irrigation water levels were examined in which 40%,
60%, 80%, 100% and 120% of the amount of irrigation water required to bring the two-day
decreasing moisture in the pots to the pot water holding capacity were applied.
In the study, the amount of irrigation water applied to the subjects varied between 5,59-
16,76 L/plant, and plant water consumption values varied between 5,83-17,01 L/plant.
Irrigation water levels in sage were found to be statistically significant at the level of p<0,01
on fresh herb and dry herb yields. While the average green herb yields varied between 26,7-
73,0 g/plant; dry herb yields varied between 20,3-30,3 g/plant. In terms of water use
efficiency values; green herb WUE values varied between 3,75-4,57 g/L and drug herb
WUE values varied between 1,78-3,49 g/L. Different irrigation water levels applied in the
study had an effect on sage yield characteristics (plant height, plant diameter, plant branch
number) and essential oil content (p<0,01). The highest essential oil content was obtained
from I40 subject as 3,207 mL/100 g, while the lowest oil content was obtained from I120
subject as 0,830 mL/100 g. In conditions where irrigation water is sufficient and the cost of
water is low, I120 subject, which has high wet and dry herb yields, can be recommended.
However, in conditions where irrigation water is limited and the cost of water is low, I40
subject, which uses water more efficiently and yields higher essential oil content, can be
recommended.
Key Words: Drip irrigation, sage, Drug herb yield, Essential oil, Green herb yield, Water
use efficiency