Zihinsel yetersizliği olan ve tipik gelişim gösteren çocukların yürütücü işlev ve dil becerilerinin incelenmesi
Examination of executive function and language skills of children with intellectual difficulties and typically developing children
Yazar: KEZBAN ÖKTEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAZİYE ERDEM
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Dil gelişimi = Language development ; Ketleme = Inhibition ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 48-72 aylık hafif düzey zihinsel yetersizliği olan ve tipik gelişim gösteren çocukların yürütücü işlev ve dil becerilerini incelemek, yürütücü işlev ve dil becerileri arasındaki olası ilişkiyi araştırmaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, 48-72 aylık hafif düzey zihinsel yetersizliği olan 25 ve tipik gelişim gösteren 25 çocuk olmak üzere 50 çocuktur. Yürütücü işlev becerilerini ölçmek için ÇDYİE, dil becerilerini değerlendirmek için ise TEDİL testi kullanılmıştır. Veriler, SPSS-22 paket programı kullanılarak araştırma sorularına cevap verecek şekilde analiz edilmiştir. Bu doğrultuda verilerin normal dağılım gösterip göstermediği Kolmogorov-Smirnov testi ile belirlendikten sonra, değişkenler arasındaki farklılıkları incelemek için Mann-Whitney U ve bağımsız örneklemler t testi, değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için Spearman korelasyon testi ve Pearson Momentler Çarpımı korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, 48-72 ay arasındaki hafif düzey zihinsel yetersizliği olan çocukların dil becerileri tipik gelişim gösteren çocuklarla karşılaştırıldığında, hafif düzey zihinsel yetersizliği olan çocukların dil becerileri performanslarının sınırlı olduğu görülmüştür.  Bir diğer bulguya göre, 48-72 ay arasındaki hafif düzey zihinsel yetersizliği olan çocukların tipik gelişim gösteren çocuklarla karşılaştırıldığında yürütücü işlev becerilerinde de sınırlılık görülmüştür. Ayrıca zihinsel yetersizliği olan çocukların dil ve yürütücü işlev becerileri arasında orta düzeyde negatif ilişki tespit edilmiş, tipik gelişim gösteren çocuklarda dil ve yürütücü işlev becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Mevcut sonuçlar, literatürde yer alan çalışmalar doğrultusunda tartışılmıştır. Araştırmanın sınırlılıkları ele alınmış ve gelecekte yapılacak araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to examine the executive functioning and language skills of 48-72-month-old children with mild intellectual difficulties and typically developing children and to investigate the possible relationship between executive functioning and language skills. Relational survey model, one of the quantitative research methods, was used in the study. The participants of the study were 50 children, 25 children with mild intellectual disability and 25 children with typical development, aged 48-72 months. The CEFI was used to measure executive function skills and the TELD test was used to assess language skills. The data were analyzed using the SPSS-22 package program to answer the research questions. In this direction, after determining whether the data were normally distributed or not with the Kolmogorov-Smirnov test, Mann-Whitney U and independent samples t test were used to examine the differences between variables, Spearman correlation test and Pearson Product Moment correlation test were used to examine the relationships between variables. According to the findings of the study, when the language skills of children with mild intellectual difficulties aged 48-72 months were compared with typically developing children, it was observed that the language skills performance of children with mild intellectual difficulties was limited.  According to another finding, when the executive function skills of children with mild intellectual difficulties between the ages of 48-72 months were compared with typically developing children, it was also observed that children with mild intellectual difficulties had limited executive function skills. In addition, a moderate negative relationship was found between language and executive functioning skills of children with intellectual difficulties, while no statistically significant relationship was found between language and executive functioning skills in typically developing children. The current results were discussed in line with the studies in the literature. Limitations of the study were discussed and suggestions were made for future research.