Laparoskopik kolesistektomi cerrahisinde solunum egzersizinin ameliyat sonrası kaygı düzeyi, uyku ve iyileşme kalitesine etkisi
The effect of breathing exercise on post-operative anxiety level, sleep and recovery quality in laparoscopic cholecystectomy surgery
Yazar: GAMZE BULUT
Danışman: PROF. DR. NEZİHA KARABULUT
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Hemşirelik = Nursing ; Kolesistektomi = Cholecystectomy ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Nefes egzersizleri = Breathing exercises ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Solunum = Respiration ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yara iyileşmesi = Wound healing

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı laparoskopik kolesistektomi cerrahisinde solunum egzersizinin ameliyat sonrası kaygı düzeyi, uyku ve iyileşme kalitesine etkisini belirlemekti.
Materyal ve Metot: Randomize kontrollü deneysel türde olan araştırma verileri Atatürk Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Genel Cerrahi Kliniği'nde Aralık 2020- Nisan 2021 tarihleri arasında toplandı. Araştırma örneklemini basit rastgele örneklem yöntemiyle seçilen ve araştırma kriterlerine uyan 115 (58 deney grubu, 57 kontrol grubu) hasta oluşturdu. Ameliyattan 1 gün önce deney grubu hastalarına solunum egzersizi eğitimi verilip günde 5 kez 10 tekrar olacak şekilde ameliyat sonrası 30. güne kadar uygulatıldı. Verin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Formu, Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği, Görsel Kıyaslama Uyku Ölçeği ve İyileşme Kalitesi-40 Anketi uygulandı. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS for Windows 22.00 istatistik paket programı kullanıldı
Bulgular: Gruplar arası karşılaştırmada deney grubunda, ameliyat sabahı ve ameliyat sonrası birinci günlerde nabız ve solunum sayısında anlamlı bir azalma, SpO2 değerinde anlamlı bir artış varken (p<0.05) sistolik, diastolik kan basıncı ve ateş bulgularında istatistiksel olarak bir anlamlılık bulunmamıştır (p>0.05). Deney grubunda ameliyat sabahı, ameliyat sonrası 1., 15., 30. günlerde durumluk kaygı düzeyi anlamlı olarak daha düşük, iyileşme ve uyku kalitesinin daha iyi olduğu bulunmuştur (p<0.05). Grup içi karşılaştırmalarda ise deney ve kontrol grubu hastalarında yaşam bulguları, durumluk kaygı, uyku ve iyileşme kalitesi puan ortalamaları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0.05). Ameliyat sonrası 1. gün deney grubunda iyileşme kalitesi ile durumluk kaygı ve uyku kalitesi arasındaki ilişki ters yönde, durumluk kaygı ile uyku kalitesi arasındaki ilişki ise doğru yönde anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ameliyat sonrası 30. günde iyileşme kalitesi ile durumluk kaygı arasındaki ilişki ters yönde anlamlı bulunurken (p<0.05), diğer parametreler arasında herhangi bir anlamlılık bulunmamıştır.
Sonuç: Bu çalışma sonucunda elde edilen bulgular solunum egzersizinin laparoskopik kolesistektomi sonrasında durumluk kaygıyı düzeyinin azaldığı, uyku ve iyileşme kalitesinin arttığı saptandı. Bu sonuç doğrultusunda, laparoskopik kolesistektomi sonrasında kaygıyı azaltma, uyku ve iyileşme kalitesini artırmada solunum egzersizi uygulaması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: hemşire, iyileşme kalitesi, kaygı, laparoskopik kolesistektomi, solunum egzersizi, uyku kalitesi

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the effect of breathing exercise on postoperative anxiety level, sleep and recovery quality in laparoscopic cholecystectomy surgery.
Material and method: Randomized controlled experimental research data were collected at Atatürk University Health Practice and Research Hospital General Surgery Clinic between December 2020 and April 2021. The research sample consisted of 115 (58 experimental group, 57 control group) patients selected by simple random sampling method and meeting the research criteria. One day before the operation, the participants in the experimental group were given breathing exercise training, and they were applied 5 times a day for 10 repetitions until the 30th day after the operation. Introductory Introductory Information Form, State-Trait Anxiety Scale, Visual Comparison Sleep Scale and Recovery Quality-40 Questionnaire were used to collect data. SPSS for Windows 22.00 statistical package program was used to evaluate the data.
Results: In the comparison between the groups, there was a significant decrease in pulse and respiratory rate and a significant increase in SpO2 values in the experimental group on the morning of surgery and on the first postoperative day (p<0.05), but there was no statistical significance in the findings of systolic, diastolic blood pressure and fever (p>0.05). In the experimental group, on the morning of the operation and on the 1st, 15th and 30th days after the operation, the state anxiety level was found to be significantly lower, and the recovery and sleep quality were better (p<0.05). In group comparisons, significant differences were found between the mean scores of vital signs, state anxiety, sleep and recovery quality in the experimental and control group patients (p<0.05). On the 1st postoperative day, the relationship between the quality of recovery and state anxiety and sleep quality in the experimental group was in the opposite direction, and the relationship between state anxiety and sleep quality was significant (p<0.05) in the right direction. On the 30th postoperative day, the relationship between the quality of recovery and state anxiety was found to be significant in the opposite direction (p<0.05), but there was no significant difference between other parameters.
Conclusion: The findings obtained as a result of this study showed that breathing exercise decreased anxiety after laparoscopic cholecystectomy, while improving sleep and recovery quality. In line with this result, respiratory exercise can be recommended to reduce anxiety and improve sleep and recovery quality after laparoscopic cholecystectomy.
Key Words: anxiety, breathing exercise, laparoscopic cholecystectomy, nurse, recovery quality, sleep quality