Blok temelli programlama yapılan web sitelerinin göz izleme tekniği ile kullanılabilirlik analizi
Usability analysis of block-based programming websites' with eye tracking technique
Yazar: KAAN DİLMEN
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT BAHADIR KERT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilgisayarların istediğimiz çıktıları verebilmesi için programlanmaları gerekmektedir. Bunun için yazılım mühendisleri kendi bilgi birikimlerini kullanarak programlamayı kolaylaştırmak için programlama dillerini geliştirmişlerdir. Her yeni programlama dili bir önceki kullanılan dilin zayıflıklarını giderecek yeni metotlar geliştirmektedir. Programlama öğretiminde metin temelli programlama dillerinindeki sintaks (sözdizimi) gibi bazı zorlukların üstesinden gelmek için günümüzde blok temelli programlama dilleri kullanılmaktadır. Bu programlama dilleri kullanıcının metinsel kod yazma eylemlerini hazır görsel blokların içine gömerek, kullanıcıların basit sürükle bırak eylemleri ile programlar, oyunlar, animasyonlar ve insanların yaratıcılığına kalmış daha birçok bilgisayar uygulamasını, en az hata ve en kısa zaman içerisinde yapmalarına olanak sağlamaktadır. Programlama mantığının öğrenilmesinin problem çözme becerilerine katkısından dolayı, programlama öğretiminin ilkokul hatta ana okul düzeylerine kadar indirilmeye çalışılması söz konusudur.
Araştırma özel bir okulda öğrenim gören ilk ve orta öğretime giden 14 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma modeli olarak durum çalışması seçilmiş olup, popüler blok temelli programlama sitelerinden bazılarının kullanılabilirlik düzeylerinin ne ölçüde olduğu göz izleme tekniği, ekran kayıtları ve gözlem formları ile analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucunda incelenen blok temelli programlama sitelerinin yardım pencerelerinin katılımcıların çoğunluğu tarafından kullanılmadığı gözlemlenmiştir. Code.org sitesinde problemin çözümü için sunulan yardım videosunun Türkçe çeviri ya da Türkçe altyazı desteği olmaması katılımcıların görevi anlamasını zorlaştırmıştır. Scratch sitesinde ise yardım penceresi ekranın sağ tarafında açık olarak gelmekte, göz izleme verilerine göre katılımcılar bu pencereyi görmekte fakat aradıklarını bulamayacaklarını düşündükleri için bu yardım penceresini kullanmamaktadırlar. Google Blockly sitesinde yardım penceresine erişmek için ekranda bir düğme bulunmamaktadır. Ayrıca Google Blockly sitesinin yardım bölümünün bir kısmı erişim engelini olan Wikipedia web sitesine, bir kısmı da Türkçe dil desteği olmayan GitHub sitesine yönlendirilmiş olması, yardım bölümünü katılımcılar için kullanışsız hale getirmektedir. Snap! sitesinde de katılımcıların çoğu yardım penceresine ulaşamamış, ulaşabilen katılımcılar ise Türkçe çeviri olmamasından dolayı yardım penceresini kullanamamışlardır. Katılımcıların Scratch 2.0, Snap! ve Google Blockly sitelerinde görevleri yaparken ihtiyaçları olan doğru kod bloklarını görmelerine rağmen, çok fazla kod bloğu olduğu için görevleri yaparken fazla vakit harcadıkları gözlemlenmiştir. Kod blokları için arama çubuğu olması bu zaman kaybını azaltacağı öngörülmektedir. İç içe yerleştirilmesi gereken kod bloklarında yerleşim yerinin küçük, kod bloğunun büyük olması katılımcıların doğru kod bloğunu seçmekten uzaklaştırdığı görülmüştür. Google Blockly sitesinde renklerin soluk olması dikkat çekiciliği azalttığı katılımcılar tarafından vurgulanmıştır. Araştırmaya dâhil edilen bu blok temelli programlama sitelerinin kullanılabilirlik problemleri analiz edilmiş ve ideal bir blok temelli programlama sitesi için önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Computers must be programmed to deliver the outputs we want. To this end, software engineers have developed programming languages to facilitate programming using their own knowledge. Each new programming language develops new methods to overcome the weaknesses of the previous language. In order to overcome some difficulties such as syntax in the text-based programming languages used in programming teaching, block-based programming languages are currently used. These programming languages allow users to embed textual code writing into ready-made visual blocks, allowing users to simply drag and drop movements, programs, games, animations, and many other computer applications that are left to people's creativity in the least amount of time and error. Due to the contribution of learning the programming logic to the problem solving skills, it is possible to try to reduce the programming teaching to the primary school level.
The study was conducted with 14 students attending primary and secondary education in a private school. A case study was chosen as a research model, and the extent to which some of the block-based programming sites were available was analyzed by eye tracking technique, screen records and observation forms.
As a result of the research, it was observed that the help windows of the block-based programming sites were not used by the majority of the participants. The lack of support for Turkish translation or Turkish subtitles for the problem video for the solution of the problem in Code.org has made it difficult for participants to understand the task. On the Scratch site, the help window is open on the right side of the screen, according to the eye tracking data, the participants see this window but they do not use this help window because they think they will not find what they are looking for. There is no button on the screen to access the help window on the Google Blockly site. In addition, some of the help section on the Google Blockly site is redirected to the Wikipedia website, which is an obstacle for access, and some to the GitHub site, which does not support Turkish language, making the help section useless for the participants. In the Snap! site, the participants were not able to reach most of the help windows and the participants were unable to use the help window due to the lack of Turkish translation. Although participants can see the correct code blocks on Scratch 2.0, Snap!, and Google Blockly sites, it is observed that they spend a lot of time doing tasks because there are too many code blocks. The search bar for code blocks is thought to reduce this time loss. In the code blocks that should be placed together, it is seen that the location is small, the code block is large, and the participants away from selecting the correct code block. It is highlighted by the participants that the colors on the Google Blockly site are dimmed and attracted attention. The usability problems of these block based programming sites included in the research were analyzed and suggestions were made for an ideal block based programming site.