Gözetim toplumu sonrası mahremiyetin izdüşümü
The projection of privacy after the surveillance society
Yazar: NUR SENA AKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞILAY GÖKTÜRK
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gözetim = Surveillance ; Gözetim toplumu = Surveillance society ; Mahremiyet = Privacy ; Panoptikon = Panopticon ; Sayısal gözetim = Digital surveillance ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Bu çalışma, ilkel toplumlardan modern toplumlara ve günümüzdeki gözetim ve
gözetim olgusunun tarihsel dönemler içerisinde arka planını farklı perspektiften
teorisyenlerin kuramları üzerinden ele almaktadır. Sanayi devriminden başlayarak
tekniğin gelişme sürecini gözetim kavramı üzerinden ele alırken enformasyon
teknolojilerinde yaşanan gelişmeler gözetim mekanizmalarının tarihsel süreç içerisinde
toplumsal yapı üzerinde etkileri üzerinde durmaktadır.
Gözetim mekanizmalarının toplumu disiplin altına almak ve toplumsal
denetimi sağlamak dışında iktidar güçlerinin birey ve toplum üzerinde kontrolü
sağlamak amaçlı kullanmış oldukları sistemleri incelemiştir. İktidar güçleri için önemli
bir tahakküm aracı olan gözetim aygıtları bireyler üzerinde veya toplumsal yapı
içerisinde kurmuş olduğu hegemonya durumunu ele alınmaktadır.
Aynı zaman da günümüzde hızla yaşanan teknolojik değişimler beraberinde
kültürel ve sosyal alanlara da yansımış olup yeni bir mekân olarak siber alanı meydana
getirmiştir. Enformasyon teknolojilerinde yaşanan değişim sosyal medyanın toplumsal
yapı içerisinde var olmasıyla birlikte şekil değiştiren iletişim modelleri ile sosyalleşme
süreçleri, bireylerin mahremiyet algıları üzerinde önemli etkiler yaratmıştır. Pos-
Panoptikon çağında gözetim araçlarının zaman zaman bireyin mahremiyet alanlarını
ihlal etmesi temel hak ve özgürlüklerini sınırlandırmıştır. Mahremiyetin sınırlanması ve
günümüzde ki dönüşümünü özel alan kavramı ve kamusal alanı kavramlarının
değişmesine yol açmıştır. Özel alanın, kamusal alan içerisinde gün geçtikçe ortadan
kalkması bu çalışmanın temel belirleyeni olmuştur. Gözetim toplumu sonrası
mahremiyetin dönüşümü tarihsel ve sosyolojik perspektiften incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Gözetim Mekanizmaları, Gözetim, Mahremiyet, Mahremiyetin
Dönüşümü, Panoptikon, Sosyal Medya

Abstract:
This study examines the background of the phenomenon of surveillance and
surveillance from primitive societies to modern societies and today's surveillance in
historical periods from a different perspective through the theories of theorists. While
considering the development process of technology starting from the industrial
revolution through the concept of surveillance, the developments in information
technologies focus on the effects of surveillance mechanisms on the social structure in
the historical process.
In addition to the supervision mechanisms to discipline the society and ensure
social control, he examined the systems used by the power forces to maintain control
over the individual and society. The surveillance devices, which are an important
instrument of domination for the ruling forces, consider the state of hegemony that they
have established over the individual and society in historical periods.
At the same time, the technological changes experienced rapidly today have
also been reflected in cultural and social areas and have created cyberspace as a new
space. The change in information technologies, along with the existence of social media
in the social structure, the changing communication and socialization processes have
had significant effects on individuals' perceptions of privacy. In the Pos- Panopticon era,
the fact that surveillance tools violate the privacy areas of an individual from time to
time has limited their fundamental rights and freedoms. The limitation of privacy and its
transformation today have caused the concepts of public space and private space to
change. The disappearance of the private space within the public space day by day has
been the main determinant of this study. The transformation of privacy after the
surveillance society has been studied from a historical and sociological perspective.
Keywords: Panapticon, Privacy, Social Media, Surveillance Mechanisms, Surveillance,
Transformation of Privacy