Toz aşındırıcıların dişeti dokusu üzerindeki etkisinin ex vıvo kuzu modelinde histolojik olarak incelenmesi
Histological examination of the effects of powder abrasives on gingival tissue using an ex vivo lamb model
Yazar: TUĞBA ÇAVUŞ
Danışman: PROF. DR. MAZLUM BÜLENT KURTİŞ
Gazi Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Mikrobiyal dental plak (MDP), temel olarak polisakkaritlerden oluşan dişlerin mine ve kök yüzeyleri, oral yumuşak dokular ve dental implant yüzeyleri üzerine sıkıca tutunan, mikrobiyal hücre topluluğudur. Sağlıklı dento-gingival kompleksin sürdürülebilmesi için dişeti alanındaki supra ve subgingival bakterilerin ve bakteriyel ürünlerin oluşturduğu eksternal depozitlerin diş ve kök yüzeylerinden uzaklaştırılması gerekir. Bu amaçla hava, su ve toz sistemlerinin kullanımı son yıllarda oldukça yaygınlaşmış ve farklı özelliklere sahip aşındırıcı tozların kullanılmaya başlanması ile, bu tozların dişeti dokusu üzerindeki etkilerini değerlendirme ihtiyacı doğmuştur. Bu çalışmanın amacı, sodyum bikarbonat (SB) ve eritritol bazlı aşındırıcı tozların supra HST sistemi uygulamalarıyla, dişetinde meydana getirdiği değişiklikleri ex vivo kuzu modelinde değerlendirmektir. Bu amaçla taze ve fikse edilmemiş 4 adet kuzu mandibulası temin edilerek keratinize dişeti bölümüne sabit 5 mm mesafe ve 5 sn süre gözetilerek 45˚ ve 90˚ açılar ile iki farklı toz kullanılarak supra HST uygulaması yapıldı. Elde edilen 40 keratinize dişeti dokusu örneği 5 seviyeli bir puanlama sistemi kullanılarak dişeti hasarı açısından ışık mikroskobu altında histolojik olarak değerlendirildi. İstatistiksel analizler sonucunda SB ve eritritol toz gruplarında skor ile derece arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi. SB toz grubunun grup içi skor ve derece karşılaştırılmasında en yüksek örnek sayısı 90 derecede bağ doku hasarını temsil eden 3 skoruna aitti. Eritritol toz grubunun grup içi skor karşılaştırılmasında ise en yüksek örnek sayısı 45 derecede hasarsız epitel ve bağ dokusunu temsil eden 0 skoruna aitti. Araştırmada dereceye göre kendi içinde skorlar ile toz grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi. Dişeti hasarı 90 derecede 45 dereceye kıyasla anlamlı yüksek tespit edildi. Skorlar ile dereceye göre toz grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edildi. Gruplar arası karşılaştırma yapıldığında en yüksek dişeti hasarı SB toz 90 derece grubunda görülürken, en düşük dişeti hasarı ise eritritol toz 45 derece grubunda saptandı. Eritritol toz 90 derece grubu ile SB toz 45 derece grubu karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamadı. Sonuçlarımıza göre hava su toz uygulamaları ile etkili MDP uzaklaştırılması sağlarken düşük abraziv özelliği ile de öne çıkan eritritol toz dişeti hasarı bakımından SB toz ile kıyaslandığında daha güvenlidir. Sodyum bikabonat tozun küçük açı derecelerinde uygulanmasıyla eritritol toz ile benzer dişeti etkileri oluşturulabilir. Sonuçlarımız klinik çalışmalarına öncü veriler sağlaması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
Microbial dental plaque (MDP) is a microbial cell community primarily composed of polysaccharides that firmly adheres to the enamel and root surfaces of teeth, oral soft tissues, and dental implant surfaces. Maintaining a healthy dento-gingival complex requires the removal of external deposits, including supra- and subgingival bacteria and their byproducts, from the tooth and root surfaces. For this purpose, the use of air, water, and powder systems has become increasingly common in recent years. With the introduction of abrasive powders possessing different properties, the need to assess their effects on gingival tissues has arisen. The aim of this study is to evaluate the changes induced in gingival tissues by sodium bicarbonate- and erythritol-based abrasive powders applied using air, water, and powder systems in an ex vivo lamb model. For this purpose, four fresh and unfixed sheep mandibles were acquired immediately after the sacrification, and supra HST application was performed using two different powders at 45° and 90° angles, with a fixed 5 mm distance and a 5-second duration, applied to the keratinized gingival tissue. The 40 samples of keratinized gingival tissue obtained, were histologically evaluated under light microscopy for gingival damage, using a five-level scoring system. Statistical analyses revealed a significant relationship between the score and the degree in the sodium bicarbonate and erythritol powder groups. In the comparison of scores and degrees within the sodium bicarbonate powder group, the highest sample count at a 90° angle was associated with a score of 3, representing connective tissue damage. In the comparison of scores within the erythritol powder group, the highest sample count at a 45° angle was associated with a score of 0, representing intact epithelial and connective tissue. The study found a statistically significant relationship between the scores and powder groups within each degree. Gingival damage was found to be significantly higher at 90° compared to 45°.A statistically significant relationship was found between the scores and the powder groups across the different degrees. When comparing the groups, the highest gingival damage was observed in the sodium bicarbonate powder at 90°, while the lowest gingival damage was found in the erythritol powder at 45°. No statistically significant difference was found when comparing the erythritol powder 90° group with the sodium bicarbonate powder 45°. According to our results, erythritol powder, which provides effective MDP removal with air-water powder applications and stands out with its low abrasive properties, is safer in terms of gingival damage compared to sodium bicarbonate powder. The application of sodium bicarbonate powder at small angle degrees can produce similar gingival effects to erythritol powder. Our results are significant as they provide preliminary data for future clinical studies.