Ergenlerde sosyal kaygı: boyun eğici davranışlar, sosyal onay ihtiyacı ve öz-şefkatin rolü
Social anxiety in adolescents: the role of submissive behaviors, need for social approval and self-compassion
Yazar: EKİN ACAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KALYON
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Kendilerinde ve yaşamlarının birçok alanında büyük değişimler yaşadıkları fırtınalı bir dönemden geçen ergenler yaşadıkları değişikliklerden etkilenmekte, yaşamını ve ilişkilerini şekillendirmektedirler. Sosyal kaygı ergenlerin bu dönemde yaşayabileceği sorunlardan biridir. Sosyal kaygı, bir yandan bireyin sosyal yaşamındaki ilişkilerini etkilerken öte yandan onlardan etkilenmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, ergenlerin sosyal kaygılarının boyun eğici davranış, sosyal onay ihtiyacı ve öz-şefkat değişkenleri tarafından ne ölçüde yordandığının incelenmesidir. Ayrıca ilgili değişkenler bazı demografik değişkenler açısından da incelenmiştir.
Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Trabzon ilinde ortaöğretim kademesinde farklı türdeki okullarda öğrenim gören 1194 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılı birinci döneminde 9., 10., 11. ve 12. sınıf öğrencilerinden toplanmıştır. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Çapa Çocuk ve Ergenler için Sosyal Fobi Ölçeği (ÇÇESFÖ), Boyun Eğici Davranışlar Ölçeği (BEDÖ), Sosyal Onay İhtiyacı Ölçeği (SOİÖ) ve Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson Korelasyon Analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi ve grupları karşılaştırmaya dayalı test teknikleri kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda ergenlerde sosyal kaygının boyun eğici davranışlar ve sosyal onay ihtiyacı ile pozitif yönde anlamlı düzeyde ilişkili, öz-şefkat ile negatif yönde anlamlı düzeyde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Boyun eğici davranışlar, sosyal onay ihtiyacı ölçeğinin alt ölçekleri, öz-şefkat ve cinsiyetin sosyal anksiyeteyi yordama düzeyini test etmek amacıyla kurulan regresyon modelinin anlamlı düzeyde olduğu ve sosyal anksiyetedeki toplam varyansın %60'ını açıkladığı tespit edilmiştir. Yordayıcı değişkenler olan boyun eğici davranışlar, sosyal onay ihtiyacı ölçeğinin alt ölçekleri (başkalarının yargılarına duyarlılık, sosyal geri çekilme, olumlu izlenim bırakma), öz-şefkat ve cinsiyet regresyon modeline anlamlı düzeyde özgün katkı sağlamaktadır. Ayrıca ergenlerin sosyal kaygı, boyun eğici davranışlar, sosyal onay ihtiyacı ve öz-şefkat puanları cinsiyet, öğrenim görülen okul türü, zorbalık yaşantıları gibi bazı demografik değişkenler açısından anlamlı düzeyde farklılıklar göstermektedir. Araştırma sonuçları literatür çerçevesinde tartışılmış ve sonuçlara dayalı olarak birtakım öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Adolescents go through a tumultuous period in which they experience major changes in themselves and in many areas of their lives, and they shape their lives and relationships by being affected by these changes. Social anxiety is one of the problems that adolescents may experience during this period. Social anxiety affects the individual's relationships in social life on the one hand and is affected by them on the other. The main purpose of this study is to examine to what extent the social anxiety of adolescents is predicted by submissive behavior, need for social approval and self-compassion. In addition, the relevant variables were examined in terms of some demographic variables.
The research was conducted within the framework of the relational screening model. The sample of the research consists of 1194 high school students studying in different types of high schools in the province of Trabzon. The research data were collected from 9th, 10th, 11th and 12th grade students in the first semester of the 2022-2023 academic year. The research data were collected with the Personal Information Form, Çapa Social Phobia Scale for Children and Adolescents (CSPSCA), Submissive Behaviors Scale (SBS), Need for Social Approval Scale (NSAS) and Self-Compassion Scale Short Form. The research data were analyzed using descriptive statistics, Pearson correlation analysis, multiple linear regression analysis and group comparison test techniques.
As a result of the research, it was found that social anxiety in adolescents was significantly positively correlated with submissive behaviors and need for social approval, and significantly negatively correlated with self-compassion. The regression model established to test the predictive value of submissive behaviors, sub-dimensions of the need for social approval, self-compassion and gender on social anxiety was found to be significant and explained 60% of the total variance in social anxiety.
Submissive behaviors, subscales of the need for social approval scale (sensitivity towards others judgments, social withdrawal, leaving positive impression), self-compassion and gender, which are predictive variables, provide significant original contributions to the regression model. In addition, adolescents' social anxiety, submissive behaviors, need for social approval and self-compassion scores show significant differences in terms of some demographic variables such as gender, type of school, and bullying experiences. The research results were discussed within the framework of the literature and some suggestions were presented based on the results.