Gümrük ve dış ticaret idarelerinde yeniden yapılanma
The reorganization of customs and foreign trade administration
Yazar: SABRİ SOYLU
Danışman: PROF. DR. D. NADİ LEBLEBİCİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Gümrükler = Customs ; Koordinasyon = Coordination ; Liberalleşme = Liberalization ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yeniden yapılanma = Restructuring

Özet:
Gümrük teşkilatları her ülkenin dışarıya açılan kapılarıdır. Gümrük hizmetlerinin kalitesi, ülkedeki her sektörü doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir. Bu açıdan gümrük teşkilatları, hayati düzeyde önemli kamu kurumlarıdır. Dış ticaretin de ülkelerin gelişim ve etkinliklerini arttırmalarında önemli bir araç olduğu görülmektedir. Bu realiteye rağmen Türkiye'de gerek Osmanlı döneminde, gerekse Cumhuriyet döneminde gümrük ve dış ticaret idarelerine yeterince önem verilmediğini ve bu konuda bilinçsiz davranıldığını söylemek mümkündür. Bu çalışmada savunulan tez, 2011 yılında yapılan genel düzenlemede Ekonomi Bakanlığı bünyesine alınan Dış Ticaret Müsteşarlığı birimlerinin Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'na alınması gerektiğidir. İki idare bu güne kadar sürekli olarak farklı bakanlıklarda ve aralarında yeterli koordinasyon kurulamadan yapılandırılmıştır. Bu nedenle mevzuat ve uygulamalar uluslararası anlaşmalara dayanılarak ülke gerçekleri yeterince dikkate alınmadan oluşturulmuştur. Osmanlı dönemi de dahil olmak üzere gümrüklerin, 1980'li yıllara kadar uzun süre ülke menfaatleri aleyhine görev yaptığını söylemek mümkündür. Sonuçta; uygulamadan kaynaklanan sorunları yeterince bilmeden kararlar alan, mevzuat oluşturan ve dış ticaret erbabının temsilcisi konumunda bir dış ticaret idaresi ile sorunların ve yolsuzlukların kaynağı gibi görünen bir gümrük idaresi ortaya çıkmıştır. Uluslararası anlaşmaların yüklediği görevler ile ülke menfaatlerinin bir arada değerlendirilerek dengenin kurulabilmesi, iki idarenin aynı bakanlık bünyesinde yapılandırılmasıyla mümkün olabilir. Aynı bakanlıkta örgütlenme ile; etkili idare, işbölümü, kontrol ve koordinasyonun sağlanması, aynı ve benzer hizmet ve görevlerin aynı birim tarafından yerine getirilmesi, atıl kapasite ve kaynak israfının önlenmesi gerçekleştirilebilir. Aynı zamanda karar alıcı birimler aldıkları kararların sonuçlarını görme, denetleme ve değerlendirme imkanına kavuşabilir. Aynı bakanlıkta yapılanma halinde dış ticaret politikasının ağır sorumluluğu da üstlenilebilir. Anahtar Sözcükler: Gümrük, Dış Ticaret, Liberalleşme, Koordinasyon, Küresel etkinlik

Abstract:
Customs administration is the majör link to the world. Qualities of customs services have directly or indirectly affected each and every sector. In this respect customs administration is of the utmost importance for the public sector. Similarly, foreign trade plays an important role in increasing the efficiency and assisting the development of nations. Despite the reality, customs and foreign trade are largely neglected both in Ottoman and Republican era. In this work I posit that instead of reorganizing departments of Undersecretariat for Foreign Trade under Ministry of Economy, it should have been reorganized under Ministry of Customs and Trade. Up until now both of these administrations are organized under different ministries and without adequate coordination. Legislation and practices have been made in accordance with international agreements as opposed to domestic circumstances. From the Ottoman era to the 1980's Customs administration have operated against the national interests. As a result, a foreign trade administration, ignorant to the practices and realities, making ili decisions and representing traders, and a customs administration as a source of corruption and problems have emerged. By reorganizing both authorities under the same ministry, it is possible to strike a balance between international obligations and national interests. Efficient administration, division of labor, control and coordination, prevention of inert capacity and avoidance of vvasting resources could be realized. At the same time, decision makers would be able to see the results of their decisions, control and evaluate them. Should reorganization under the same ministry occurs, heavy responsibility of foreign trade policies could be undertaken. Key Words: Customs, Foreign Trade, Liberalization, Coordination, Global Efficiency.