Madencilik sektöründe karbon ayak izi hesaplamaları ve Türkiye'deki uygulamaları
Carbon footprint calculations in the mining industry and its applications in Turkey
Yazar: SEVİLAY SANDALLAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM GÜLLÜ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
İklim değişikliği; doğrudan veya dolaylı olarak insan faaliyetleri sonucunda küresel 
atmosferin bileşimini bozan değişikliklerdir. Gelişen sanayileşmeden kaynaklanan 
sera gazları küresel ısınma ve iklim değişikliği problemlerini meydana getirmektedir. 
Sera gazlarının başında karbon dioksit (CO2), su buharı (H2O), metan (CH4), diazot 
oksit (N2O), hidroflorür karbonlar (HFCs), perfloro karbonlar (PFCs), sülfürhekza 
florid (SF6), ozon (O3) gelmektedir. Günümüzde en önemli çevre sorunu olan 
küresel iklim değişikliği ve karbon emisyon salınımları arasındaki ilişki yapılan 
bilimsel çalışmalarla ortaya konulmaktadır. Kurumsal karbon ayak izi birim 
karbondioksit cinsinden ölçülen ve üretilen sera gazı miktarı açısından insan 
faaliyetlerinin çevreye verdiği zararın ölçüsü olarak değerlendirilmektedir. Karbon 
ayak izi hesaplamaları için öncelikle emisyon kaynakları belirlenerek bunların sera 
gazı emisyonlarına dönüştürülmesi gerekir ki hesaplamalar yapılırken, 
doğrudan (enerji tüketimi, ulaşım vb.) ve dolaylı (ürün ve hizmetlerin tedarik zinciri 
boyunca) olarak belirlenen bu emisyonlar birim başına CO2 eşdeğerine 
dönüştürülerek ISO 14064-1 standardına uygun olarak hesaplamaya dahil 
edilmektedir. İklim değişiklikleri, sera gazı etkisine sebep olduğu için yaşamımıza 
olan etkilerini ölçebilmek, hesaplamaları yapmak, iklim değişikliği kaynaklı riskleri 
tespit etmek, önlemleri almak ve korumak amacı ile kurumsal karbon ayak izi takibi 
ve değerlendirilmesi günümüzde daha fazla önem kazanmıştır. Çalışma kapsamında 
GHG Protokolü, ISO 14064 ve IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) 
klavuzları rehberliğinde hesaplama bazlı metodoloji ile ilerlenerek madencilik 
sektöründeki emisyon kaynakları ve karbon ayak izi hesaplamaları 
gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre en çok karbon emisyonu salınımını % 
28 oranında doğrudan emisyon kaynaklı olarak gerçekleştirilmektedir (Şekil 6.7). 
Bunun yanı sıra % 57'lik kısmı önemli dolaylı emisyonlar, % 15'lik kısmı da enerji 
dolaylı emisyonlardan oluşmaktadır.

Abstract:
Climate change is the changes in the composition of the global atmosphere as a 
direct or indirect result of human activities. Greenhouse gases resulting from 
developing industrialization cause global warming and climate change problems. The 
main greenhouse gases are carbon dioxide (CO2), water vapor (H2O), methane 
(CH4), diazot uoxide (N2O), hydrofluoride carbons (HFCs), perfluoro carbons 
(PFCs), sulfurhexa fluoride (SF6), ozone (O3). The relationship between global 
climate change, which is the most important environmental problem today, and 
carbon emission emissions is revealed by scientific studies. Corporate carbon 
footprint is considered as a measure of the damage caused by human activities to the 
environment in terms of the amount of greenhouse gases produced and measured in 
units of carbon dioxide. For carbon footprint calculations, emission sources must 
first be identified and converted into greenhouse gas emissions, and these emissions, 
which are determined directly (energy consumption, transportation, etc.) and 
indirectly (along the supply chain of products and services), are converted into CO2
equivalents per unit and included in the calculation in accordance with the ISO 
14064-1 standard. Since climate changes cause greenhouse gas effects, corporate 
carbon footprint monitoring and evaluation has become more important today in 
order to measure their effects on our lives, make calculations, detect risks caused by 
climate change, take precautions and protect them. Within the scope of the study, 
emission sources and carbon footprint calculations in the mining sector were carried 
out using a calculation-based methodology under the guidance of GHG Protocol, 
ISO 14064 and IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) guidelines. 
According to the results obtained, the most carbon emissions are caused by direct 
emissions, with 28% (Figure 6.7). In addition, 57% consists of significant indirect 
emissions and 15% consists of energy indirect emissions.