Yüksek rakımlı korunan ve otlatılan mera kesimlerinde bazı bitki örtüsü ile toprak özellikleri arasındaki ilişkiler
The relationship between some vegetation and soil properties 
on grazed and ungrazed high altitude rangelands
Yazar: TUNCAY ÖNER
Danışman: PROF. DR. BİNALİ ÇOMAKLI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Botanik kompozisyon = Botanical composition ; Göğüs cerrahisi = Thoracic surgery ; Korunma = Protection ; Mera = Pasture ; Ot verimi = Grass yield ; Otlatma = Grazing ; Toprak nemi = Soil moisture ; Yem kalitesi = Feed quality

Özet:
Bu araştırma, 2400 m. rakımdaki Erzurum ili Palandöken meralarında eğim, rakım ve yöneyi birbirine yakın olan korunan ve otlatılan iki mera kesimlerinde 2009 ve 2010 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada mera toprağının nem içeriği Haziran-Temmuz-Ağustos aylarında 0-5, 5-15 ve 15-30 cm derinlikte ölçüm yapılarak belirlenmiştir. Bitki örtüsünde baskın türlerin çiçeklenme başlangıcında her bir kesimde 5 transekt hattı ölçüm yapılarak botanik kompozisyon tespit edilmiştir. Bu çalışmada ot miktarı, botanik kompozisyon, ot kalitesi ile ilgili ham protein, NDF ve ADF içeriği, sindirilebilir kuru madde oranı, kuru madde alım oranı ve nispi yem değeri belirlenmiştir. Ayrıca her iki kesimde toprakların nemi ve penetrasyon dirençleri belirlenmiştir. Araştırma sahasının otlatılmayan kesiminde kuru ot miktarı 134,83 kg/da, otlatılan kesimde ise 68,21 kg/da olarak belirlenmiştir. Ham protein oranları ise korunan kesimde 12,89 otlatılan kesimde ise 11,59 olarak belirlenmiştir. Parsellerden alınan ot örneklerinin NDF ve ADF oranları otlanmayan parsellerde otlatılanlara göre daha düşük (NDF %56,01-%57,04; ADF %36,53-%39,90) olarak belirlenmiştir. Otun sindirilebilir kuru madde oranları otlatılmayan kesimde %60,44, otlatılan kesimde ise %57,82 olarak belirlenmiştir. Kuru madde alım oranları da otlatılmayan kesimde %2,15, otlatılan kesimde %2,13 olarak belirlenmiştir. Nispi yem değerleri ise otlatılmayan kesimde %101,09 otlatılan kesimde ise %95,57 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted in 2009 and 2010, in Palandoken rangeland at 2400 m altitude in Erzurum, as the slope, altitude and vectorial properties are proximity in range sites of grazed and ungrazed. Soil moisture was measured at 0-5, 5-15 and 15-30 cm depths in June-Jully-August. Botanical composition was determined on 5 transect lines in the beginning of the plant growth to dominant species of vegetation. The amount of hay, botanical composition, forage quality parameters such as crude protein, NDF, ADF, digestible dry matter ratio, dry matter intake ratio, relative feed value rates in both range sites were obtained, in addition to penetration resistance. Average amount of hay was 1,34 ha־¹ in ungrazed site, as 0,68 ha־¹ in grazed site and crude protein content was 12,89%, 11,59% in ungrazed and grazed sites, respectively. In ungrazed site NDF and ADF ratio were lower than these of the grazed site (NDF 56,01%-57,04%; ADF 36,53%-39,90%). Digestible dry matter ratio was 60,44% in ungrazed site, 57,82% in grazed site. Dry matter intake ratio was 2,15% in ungrazed site and 2,13% in grazed site. Relative feed value was 101,09% in ungrazed site and 95,57% in grazed site.