Aile sağlığı merkezlerine başvuran hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi: Kahramanmaraş ili örneği
Determination of health literacy level of patients' who apply to family health centers: Kahramanmaras province example
Yazar: YAKUP ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. İSMET ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Hastalar = Patients ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Sağlık okuryazarlığı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ve Türkiye'de giderek önemi artan bir kavram haline gelmiştir. Bireylerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi, bu alanda yapılacak çalışmalara ışık tutması bakımından oldukça önemlidir. Bu araştırma Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi amacıyla, 01.10.2015-31.12.2015 tarihleri arasında Kahramanmaraş ili merkez ilçelerindeki Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran bireyler üzerinde kolayda örneklem yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada iki bölümden oluşan bir anket formu kullanılmıştır. Birinci bölüm; yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu ve ailenin aylık geliri gibi çeşitli soruların bulunduğu sosyodemografik değişkenlerden oluşmaktadır. İkinci bölümde ise; Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Projesi kapsamında geliştirilen 47 soruluk "Avrupa Birliği Sağlık Okuryazarlık Anketi" (SOYA-AB) anketi kullanılmıştır. Yapılan örneklem hesaplaması sonucu, minimum 384 kişi üzerinde araştırmanın gerçekleştirilmesine karar verilmiş olup cevaplanmama oranı da göz önünde bulundurularak 500 kişiye ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmada 500 kişiye anket ulaştırılmış ancak çeşitli nedenlerden dolayı 421 anket formu üzerinden analizler yapılabilmiştir. Araştırma sonucunda, araştırmaya katılanların %50,6'sının kadın, %33,5'inin 25-34 yaş grubunda, %77,2'sinin evli, %26,1'inin lise mezunu ve %48,9'u memur olarak görev yaptığı anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların genel sağlık okuryazarlığı indeks ortalaması 33,97 ± 7,23 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %12,8'inin yetersiz sağlık okuryazarlığı, %35,4'ünün sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı, %39,2'sinin yeterli sağlık okuryazarlığı ve %12,6'sının ise mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Health Literacy has become an increasingly important concept in the European Union and Turkey as it is in the whole world. The determination of the level of health literacy of individuals is very important in terms of shedding light on the work to be done in this area. This study was conducted by using convenience sampling method for individuals  who applied to Family Health Centers in Kahramanmaraş province center districts between 01.10.2015-31.12.2015 to determine health literacy levels of patients who applied to Family Health Centers. A questionnaire consisting of two sections was used in the research. The first part is sociodemographic variables in which there are various questions such as age, gender, marital status, educational status, occupation and monthly income of the family. In the second part, a 47-item The European Health Literacy Survey (HLS-EU) survey, which was developed within the framework of the European Health Literacy Project, was used. As a result of the sample calculation, it was decided that the research should be carried out on a minimum of 384 people and it is aimed to reach to 500 people by considering the non-response rate. A survey of 500 people was conducted in the survey, but 421 questionnaires were available for various reasons. As a result of the research, 50.6% of the respondents were female, 33.5% were between the age group 25-34, 77.2% of them were married, 26.1% were high school graduates and it is understood that 48.9% served as civil servants. As a result of the research, the average health literacy index of the participants was found as 33.97 ± 7.23. It was determined that 12.8% of the participants had inadequate health literacy, 35.4% had problem-limited health literacy, 39.2% had adequate health literacy and 12.6% had excellent health literacy.