Sınıf öğretmenlerine yönelik özerklik desteği eğitim programının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of a teacher training program on autonomy support
Yazar: DUYGU KANDEMİRCİ
Danışman: DOÇ. ZEYNEP CİHANGİR ÇANKAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Motivasyon = Motivation ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Özerklik = Autonomy ; Özerklik Desteği Eğitim Programı = Autonomy Support Intervention Program ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerine yönelik olarak geliştirilen Özerklik Desteği Eğitim Programı'nın, ilkokul 4. Sınıf öğrencilerinin motivasyon ve algılanan özerklik desteği düzeylerine etkisinin incelenmesi, öğrencilerin bu süreçteki yaşantılarının öğrenilmesi ve bu eğitim programının etkililiğine ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin alınmasıdır.
Araştırmada, tekrarlı ölçüme dayanan nicel veri ile süreci içeren nitel veri birleşiminden oluşan karma modelden yararlanılmıştır. Araştırma İzmir ilinde bir özel okulda yürütülmüştür. Çalışma grubunu, deney grubunda dört ve kontrol grubunda dört olmak üzere sekiz sınıf öğretmeni ve bu öğretmenlerin sınıflarında öğrenim gören 114 ilkokul 4. Sınıf öğrencisi (Yaş ort.=9, ss.=.48) oluşturmuştur. 
Araştırma kapsamında nicel ölçüm amacıyla deney ve kontrol grubundaki tüm öğrencilere Eğitimde Motivasyon Ölçeği ve Öğrenme İklimi Ölçeği dört aşama halinde boylamsal olarak uygulanmıştır. Deney grubu öğretmenlerine 3 gün süren Özerklik Desteği Eğitim Programı uygulanmış, ardından toplamda altı konsültasyon oturumu gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel verilerini, deney grubu öğrencilerinden bir dönem boyunca toplanan günlükler ve deney grubu öğretmenleri ile eğitim programı sonunda gerçekleştirilen bireysel görüşmeler oluşturmuştur. Nicel verilerin analizinde tekrarlı ölçümler için varyans analizi (Repeated Measures ANOVA); nitel verilerin analizinde günlükler için bağlantı (olumsallık) analizi, bireysel görüşmeler için ise içerik analizi kullanılmıştır.
Araştırmada öğrenci ölçümlerinden elde edilen nicel bulgular deney ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılaşma bulunamadığını göstermektedir. Nitel verilerin analizinde, günlüklerden elde edilen veriler ihtiyaç doyumu, sınıf iklimi ve motivasyon değişkenleri arasındaki karşılıklı ilişkiler açısından Öz-Belirleme Kuramı'nı doğrulayan bir örüntüye işaret etmektedir. Özerklik, yeterlik ve ilişkili olma ihtiyaçlarının doyumunun olumlu sınıf iklimi ve içsel motivasyonla ilişkili olduğu bulunmuştur. Özerklik, yeterlik ve ilişkili olma ihtiyaçlarının doyurulmamasının ise olumsuz sınıf iklimi ve dışsal motivasyonla ilişkili olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerle yapılan bireysel görüşmelerin analizinde, "Katkı" ve "Öğretme-Öğrenme Süreci" olmak üzere iki kategori elde edilmiştir. Katkı kategorisi öğretmene katkı, öğrencilere katkı ve gereklilik olmak üzere üç tema altında toplanmıştır. Öğretme-öğrenme süreci kategorisi altında ise eğitimin yürütülüşü, uygulama zorlukları ve öneriler olmak üzere üç tema yer almıştır. Öğretmenler bireysel görüşmelerde, eğitim programının öğretmenlik yaklaşımı ve davranışları açısından yararlı olduğunu, programın aday öğretmenlerle gerçekleştirilmesinin daha etkili sonuçlar alınmasını sağlayabileceğini ifade etmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effectiveness of the Autonomy Support Intervention Program on the motivation and perceived autonomy support degrees of 4th year elementary school students, learn about their experiences with their teachers during the semester and investigate the opinions of teachers regarding the effectiveness of the training program.
The research was conducted using a mixed model approach, including repeated measures quantitative data collection as well as qualitative data gathering procedures. The research was conducted in a private elementary school in İzmir. The study group consisted of 8 teachers (4 in experimental and 4 in control group) and 114 4th grade students (Mean age=9, SD=.48) attending the classes of these teachers.
The quantitative data were collected from both experimental and control group students using the EME and LCQ in a four wave longitudinal design.  Experimental group teachers were given the ASIP during three days, and six consultation meetings were held following the training. The qualitative data consisted of the diaries collected from experimental group students, the Individual Interview Form used with experimental group teachers, and the research diary of the researcher. Quantitative data were analyzed using repeated measures ANOVA. For qualitative data, contingency analysis was used for diaries and content analysis was used for the individual interviews.
	The results of the quantitative analyses for the student data revealed that there was no significant difference between the experimental group and the control group. For the qualitative data, contingency analysis supported the SDT pattern in terms of the reciprocal relation between need satisfaction, classroom climate, and motivation. Satisfaction of autonomy, competence and relatedness needs is shown to be related with positive classroom climate and intrinsic motivation; whereas thwart of these needs is related with negative climate and extrinsic motivation. The content analysis results were grouped under two categories as "Contribution" and "Teaching-Learning Process". Contribution category consisted of three themes including contribution to teacher, contribution to students and necessity, while teaching-learning process category consisted of the themes: execution of the training, difficulties and recommendations. Within the interviews, teachers stated that the training program was effective in terms of developing the teaching approaches and behaviors; while it might be more effective to include the program in teacher education.