Kentsel içselliklerin heterotopik karakteri üzerine diyalektik bir sorgulama
A dialectic investigation on the heterotopic character of urban interiorities
Yazar: HANDE KARABULUT
Danışman: PROF. DR. HATİCE UMUT TUĞLU KARSLI
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Foucault, Michel = Foucault, Michel ; Heterotopi = Heterotopia ; Lefebvre, Henri = Lefebvre, Henri

Özet:
Devinim uzamı olarak kent, morfolojik ve deneyimsel durumlar ekseninde dalgalanan ilişkilerin tamamını içeren ve özne ile nesnenin varoluşsal durumları ile süperpoze olarak üretilen mekânsallıkları içinde barındırır. Bu doğrultuda ortaya çıkan "kentsel içsellikler", kent içinde çeşitli etkileşimlerin, kesişmelerin ve çatışmaların yaşandığı çok katmanlı alanlara işaret eder. Bu tez, fiziksel sınırların ötesine geçen ve kentsel uzamın içsel deneyimi ve üretimini vurgulayan bir kavram olarak "kentsel içsellik" kavramını odağına alarak yola çıkar ve kentsel uzamda tezahür eden içselliklerin heterotopik karakterinin sorgulanmasına odaklanır. 

Tez kapsamında, Foucault'nun "Heterotopya" (1967) ve Lefebvre'in "Heterotopi" (1970) kavramları üzerine yapılan açılımlardan referansla; bu iki kavram arasında bir "diyalektik sentez" oluşturulmuş ve biçim temelli, sosyal, eylemsel ve zamansal olmak üzere 4 diyalektik boyutu kapsayan bir kavramsal çerçeve kurgulanmıştır. Her bir diyalektik boyut; kentsel içselliğin ikiliklerden doğan üçüncül tezahürünü anlamlandırabilmek adına ikiliklerden türetilmiş alt açılımlar içerir.  Kavramsal çerçeveden referans ile ortaya konulan analiz metodolojisi, son bölümde kentsel uzamda görünür bir içsellik tezahürü olan; İstanbul'un Beyoğlu bölgesinde yer alan Cezayir Sokak (Fransız Sokağı) bölgesi üzerine uygulanarak diyalektiklerin çözümlenmesi gerçekleştirilmiş ve heterotopik karakterinin sorgulaması yapılmıştır. 

Bu tez, kentsel içselliklerin heterotopik karakterini var eden dinamikler üzerine alternatif bakış açıları ve içgörüler sunarak, kent uzamının doğasında var olan çok boyutluluğun bütüncül bir şekilde anlaşılabilmesi üzerine alternatif bir açılım ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ortaya konulan kavramsal çerçeve ve analiz metodolojisinin, iç mimarlık teorisi ve kent çalışmaları arakesitinde önemli bir katkı sunacağı ve gelecek çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.

Abstract:
As a space of continuum, the city encompasses spatialities that include the entire set of relations fluctuating on the axis of morphological and experiential states and produced in superposition with the existential states of subjects and objects. "Urban interiorities" that emerge in this context refer to multilayered spaces in the city where various interactions, intersections and conflicts take place. This thesis embarks on "urban interiority" as a concept that goes beyond physical boundaries, by emphasizing the internal experience and production of urban space and focuses on investigating the heterotopic character of urban interiorities.

Within the scope of the thesis, with reference to the conceptualizations on Foucault's "Heterotopia" (1967) and Lefebvre's " Heterotopy" (1970), a "dialectical synthesis" between these two concepts has been established and a conceptual framework covering 4 dialectical dimensions, namely form-based, social, actional and temporal, has been put forward. Each dialectical dimension contains sub-dimensions entails contradictory relations in order to rationalize the tertiary manifestation of urban interiority arising from dualities.  In the last chapter, the methodology of analysis, which is put forward with reference to the conceptual framework, is applied to Cezayir Street (French Street) in the Beyoğlu district of Istanbul, which is a visible manifestation of interiority in urban space, to analyze the dialectics and to question its heterotopic character. 

By offering alternative perspectives and insights on the dynamics that create the heterotopic character of urban interiority, this thesis aims to provide an alternative perspective on the multidimensionality inherent in urban space. Through the offered conceptual framework and methodology of analysis, it is thought that the research will make an important contribution to the intersection of interior architecture theory and urban studies and shed light on future studies.