Kent ikliminin geometrik indeksler ve termal konfor üzerinden değerlendirilmesi: Ankara kenti örneği
Evaluation of urban climate through geometric indexes and thermal comfort: The case of Ankara city
Yazar: İDİL KANTER OTÇU
Danışman: PROF. DR. DİCLE OĞUZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Biyoiklim = Bioclimatic ; Kent dokusu = Urban texture ; Meteoroloji = Meteorology ; Meteorolojik parametreler = Meteorological parameters

Özet:
Termal konfor, bir insanın minimum enerji harcayarak çevresine adapte olduğu, rahat ve sağlıklı hissettiği iklim koşulları olarak tanımlanmaktadır. Kent geometrisi, farklı yoğunluk ve boyutlardaki yapı kütlelerinin ve vejetasyonun bir araya geliş biçimi olarak, güneşlenme durumunu doğrudan etkileyen ve termal konforu biçimlendiren bir kavramdır. Bu tez çalışmasında, yapısal alanların ve boşlukların bir araya gelerek oluşturduğu fiziksel konfigürasyonun ve iklimsel koşulların farklı mekânsal ölçeklerde değerlendirilmesi, kentsel alanın tipolojik yapısı ve termal yükü arasındaki ilişkinin termal konfor indeksi (FES) üzerinden belirlenmesi amaçlanmaktadır. 
Kent ölçeğinde, Ankara Kenti yerleşim dokusu, yerel ölçekte ise, Kızılırmak, Çukurambar ve Balgat bölgeleri çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Kent ölçeğindeki çalışmalar, Ankara Kenti'nde Yerel İklim Zonları (YİZ) ve arazi yüzey sıcaklığı ilişkisi üzerinden ısıl yükü fazla olan yerleşim dokularının WUDAPT "Seviye-0" tekniği ile belirlenmesi aşamalarını kapsamaktadır. Yerel ölçek çalışmaları ise, WUDAPT "Seviye-1" tekniği kullanılarak tanımlanan geometrik indeksler ve meteorolojik parametreler (sıcaklık, nem, rüzgâr hızı ve yönü, basınç, güneş ışınımı) etkileşiminde değişen termal konforun (FES) karşılaştırılmalı analizi aşamalarından oluşmaktadır. 
Sonuç olarak, yeşil dokuya sahip olmayan ve kompakt yapısal konfigürasyona sahip YİZ sınıflarının, yeşil dokuya ve açık konfigürasyona sahip YİZ sınıflarına göre daha yüksek yüzey sıcaklıklarına sahip olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, yerleşim alanlarında yapıların birbirine çok yakın mesafede olma durumunun ve bitkisel doku eksikliğinin kentsel ısı adası oluşumundaki etkisini ortaya koymaktadır. Yerel ölçekte elde edilen sonuçlara göre ise, geometrik indeksler, güneş ışınımının kente geliş açısını, rüzgâr akış hızı ve yönlenmesini değiştirerek, termal koşullar üzerinde etkili olmaktadır. Bu tez çalışması, kent planlama ve tasarım süreçlerinde meteorolojik verilerin, kent iklimini iyileştirici yaklaşımların geliştirilmesindeki önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
Thermal comfort is defined as the climatic conditions in which a person adapts to his/her environment with minimum energy expenditure and feels comfortable and healthy. Urban geometry, as the way in which building masses of different densities and sizes and vegetation come together, is a concept that directly affects insolation and shapes thermal comfort. In this thesis, it is aimed to evaluate the physical configuration and climatic conditions formed by the combination of structural areas and spaces at different spatial scales, and to determine the relationship between the typological structure and thermal load of the urban area through the thermal comfort index (PET).  
At the urban scale, the settlement texture of Ankara City, and at the local scale, Kızılırmak, Çukurambar and Balgat regions were determined as the study area. Studies at the city scale include the stages of determining the settlement patterns with high thermal load in Ankara City through the relationship between Local Climate Zones (LCZ) and land surface temperature with the WUDAPT "Level-0" technique. Local scale studies consist of comparative analysis stages of thermal comfort (PET) changing in the interaction of geometric indexes and meteorological parameters (temperature, humidity, wind speed and direction, pressure, solar radiation) defined using the WUDAPT "Level-1" technique.
As a result, it has been determined that the LCZ classes without green fabric and with compact structural configuration have higher surface temperatures than the LCZ classes with green fabric and open configuration. These results reveal the effect of the close proximity of buildings in residential areas and the lack of vegetation on the formation of urban heat islands. According to the results obtained at the local scale, geometric indices have an effect on thermal conditions by changing the angle of incidence of solar radiation to the city, wind flow speed and orientation. This thesis study emphasizes the importance of meteorological data in urban planning and design processes for the development of approaches to improve urban climate.