Üniversite öğrencilerinde utanç eğilimi, dini yönelimler, benlik kurguları ve psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkiler
The relationships among shame proneness, religious orientations, self-construals, psychological well-being within a university student group
Yazar: FATMA GÜL CİRHİNLİOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. GÜLDEN GÜVENÇ BERKEM
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada cinsiyet, üniversitedeki sınıf, utanç eğilimi, dini yönelimler benlik kurgulan ve psikolojik iyilik hali arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmaya 328 üniversite öğrencisi katılmıştır. Utanç düzeyi, Öz Bilince İlişkin Duyuş Testi 3, içsel ve dışsal dini yönelim düzeyleri, Dini Yönelim Ölçeği, bağımsız ve bağlaşık benlik kurgusu düzeyleri ise Benlik Kurgusu Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Psikolojik iyilik hali hem depresyon, kaygı, somatizasyon, düşmanlık ve olumsuz benlik algısı düzeyleri olarak negatif boyutta hem de kişisel gelişim, diğerleri ile olumlu ilişkiler kurma, kendini kabul etme, çevre ile ilişkilerde hakimiyet kurma ve özerklik düzeyleri olarak pozitif boyutta ele alınmıştır. Bu amaçla Kısa Semptom Envanteri ve Psikolojik İyilik Hali Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma bulgulanna göre, kız öğrenciler utanç eğilimi, bağımsız benlik kurgusu, diğerleri ile olumlu ilişkiler kurma ve kendini kabul etme açısından erkek öğrencilerden anlamlı derecede daha yüksek puan almıştır. Birinci sınıf öğrencileri dördüncü sımf öğrencilerine göre anlamlı derecede daha yüksek düzeyde bağlaşık benlik kurgusuna sahiptir. Bulgular utanç eğiliminin depresyon, kaygı, olumsuz benlik algısı, kişisel gelişim, diğerleri ile olumlu ilişkiler kurma, kendini kabul etme, çevre ile ilişkilerde hakimiyet kurma ve özerkliği anlamlı düzeyde yordadığmı göstermiştir. İçsel dini yönelimin; diğerleri ile olumlu ilişkiler kurmayı ve özerkliği, dışsal dini yönelimin kişisel gelişimi anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Bağlaşık benlik kurgusunun depresyon, diğerleri ile olumlu ilişkiler kurma ve özerkliği anlamlı düzeyde yordadığı, bağımsız benlik kurgusunun depresyon, kaygı, somatizasyon, düşmanlık, olumsuz benlik algısı, kendini kabul etme, çevre ile ilişkilerde hakimiyet kurma, diğerleri ile olumlu ilişkiler kurma ve özerkliği anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Araştırmamızdan elde edilen bulgular, temel alman teoriler ve diğer araştırma bulgulan çerçevesinde tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler Öz bilince ilişkin duygular, utanç eğilimi, dini yönelimler, benlik kurgulan, psikolojik iyilik hali.

Abstract:
The main objective of this study is to examine the relationship among the gender, grade, shame proneness, religious orientations, self-construal, psychological well- being. The sample group is composed of 329 university students in Turkey. A number of measures are employed: in order to asses the level of shame, The Test of Self-Consious Affect 3, to find out the level of the intrinsic and extrinsic religious oriantation, The Religious Orientation Scale, for the level of independent and interdependent self- construal, Self-Construal Scale are applied. At the negative level, psychological well- being is handled in terms of depression, anxiety, somatization, hostility and negative self perception. At the positive level, psychological well-being is examined refering to personal growth, positive relations with others, purpose in life, self acceptance, environmental mastery and autonomy. To achieve all these purposes, Brief Symptom Inventory and Scale of Psychological Well-Being are carried out. Significant differences were found between male and female students on shame, independent self construal, positive relations with others and self acceptance. The score of female students was higher than the male's. The first year students reported gerater interdependent self construal than last year students. The study revealed that shame proneness was a significant predictor of depression, anxiety, negative self perception, personal growth, positive relations with others, self acceptance, environmental mastery and autonomy. While intrinsic religious orientation predicted positive relations with other and autonomy, extrinsic religious orientation predicted personal growth at the significant level. In addition, interdependent self construal predicted depression, positive relations with others and autonomy; independent self construal predicted depression, anxiety, somatization, hostility, negative self perception, positive relations with others, self acceptance, environmental mastery and autonomy. In the end, the results were discussed within the context of some of the mainstream theories in psychology and also compared to the results obtained by the previouse researches. Key Words Self-conscious emotion, shame proneness, religious orientation, self-construals, psychological well-being.