İnformal öğrenme ortamının ortaokul öğrencilerinin fen bilimleri dersinde akademik başarılarına etkisi ve öğrencilerin öğrenme ortamı hakkındaki görüşleri: Sasalı Doğal Yaşam Parkı örneği
The effect of informal learning environment on the secondary school students' academic achievement of science course and their opinions about informal learning environment: The case of the "Sasali Natural Life Park"
Yazar: ELİF KAYA
Danışman: PROF. DR. HAKAN TÜRKMEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Hayvanat bahçesi = Zoo ; Sınıf dışı eğitim = Outdoor education ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme ortamı = Learning environment ; İnformal eğitim = Informal education

Özet:
Bilgiye hızla ulaşmanın kolaylaştığı günümüzde, öğrenme hayatımızın bir parçası haline gelmekte ve her an kendimizi bir öğrenme eylemi içinde bulduğumuzu söylemek mümkündür. Öğrenme, yalnızca okul/sınıf ortamında önceden planlanmış bir program dahilinde öğretmen ve öğrenci ile gerçekleştirilen bir süreç olarak görülmemelidir. Ayrıca okul/sınıf ortamı dışında herhangi bir plan yapılmadan beklenmedik bir anda gerçekleşen öğrenme şekli informal öğrenme ve bu öğrenmenin gerçekleştiği ortamlar da informal öğrenme ortamları olarak tanımlanmaktadır. Çocukların fen dersine yönelik başarılarını arttırmak için izlenebilecek en önemli yol fen dersine karşı olan ilgilerini canlı tutmaktan geçmektedir. İşte bu sebeple informal öğrenme ortamları giderek önem kazanmaktadır.

Bu çalışmada; informal öğrenme ortamlarından hayvanat bahçelerinin eğitsel amaçlı kullanımının ortaokul düzeyindeki öğrencilerin fen bilimleri dersi "Canlılar Dünyası", "İnsan ve Çevre", "Canlılar ve Enerji İlişkileri" ünitelerine yönelik akademik başarılarına etkisinin belirlenmesi ve bu ortamın fen öğretiminde kullanılması ve ortaokul öğrencilerinin bu ortam hakkındaki görüşlerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla; araştırmada karma araştırma modeli kullanılmıştır. Böylece nicel ve nitel yaklaşımlar bir arada kullanılarak daha güvenilir bir analiz sonucu elde edilmiştir.

Araştırmanın nicel kısmı; yarı deneysel (Quasi Experimental Designs) desenlerden ön test-son test eşitlenmemiş kontrol gruplu modeline göre tasarlanmış ve çalışma grubunu 2017-2018 eğitim öğretim yılında İzmir ilinde bulunan Sasalı Doğal Yaşam Parkı ortamını ziyarete gelen ve gelmeyen ortaokul (5., 6., 7. ve 8. Sınıf) seviyesindeki 2774 öğrenci oluşturmuştur. Deney grubundaki 1394 öğrenci Sasalı Doğal Yaşam Parkına ziyarete gelen öğrencilerden, kontrol grubunda bulunan 1380 öğrenci ise okullarda mevcut fen bilimleri öğretim programı uygulanan öğrenciler arasından seçilerek araştırma yürütülmüştür. Her iki gruba da araştırmacı tarafından geliştirilen akademik başarı testleri ön-test son-test olarak uygulanmıştır. Elde edilen veriler analiz edildiğinde; deney ve kontrol grubunun ön-test başarı puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuyorken son-test başarı puanları arasında deney grubu lehinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Bu sonuç, deney grubunda bulunan öğrencilerin kontrol grubunda bulunan öğrencilerden daha başarılı olduğunu göstermektedir. 

Araştırmanın nitel kısmı; deney grubundaki öğrencilerden gönüllü olanların katılımıyla, Sasalı Doğal Yaşam Parkının fen öğretiminde kullanılması ve bir informal öğrenme ortamı olarak Sasalı Doğal Yaşam Parkı hakkındaki görüşlerini belirlemek için yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelere Sasalı Doğal Yaşam Parkını ziyarete gelen deney grubundaki 1394 öğrenciden 1099'u katılmıştır. Öğrencilerle yapılan görüşmeler sonucunda; öğrencilerin hayvanat bahçelerini bir eğitim öğretim ortamı olarak gördüklerini, hayvanat bahçelerinde eğlenirken aynı zamanda bir şeyler öğrenmeyi öğrendiklerini ve sınıf ortamı dışında da fen bilimleri dersine yönelik konularının öğrenilebileceğini düşündükleri görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: İnformal Öğrenme, İnformal Öğrenme Ortamları, Hayvanat Bahçesi, Akademik Başarı, Öğrenci Görüşleri

Abstract:
In the days of reaching knowledge so easily, it is possible to say that learning has become a part of our daily lives, and that we find ourselves in a new act of learning. Learning shouldn't be accepted as a process that is carried out with teachers and students within the scope of a planned activiy which is designed in a school/class beforehand. Also, the way of learning that happens unexpectedly without making any plans outside school/classroom is defined as informal learning, and the environments where that kind of learning happen are defined as informal learning environments. The most important way that can be followed for improving children's achievement for Science Course is to keep their interest alive for the lessons. Due to that reason, informal learning environment is becoming more and more important.

In this study, it was aimed to determine the effect of zoos educational use as learning environments for secondary school students on the units of "the world of the living", "human and environment", "The living and energy relations" in Science Course and to use this environment for science learning and to study on the opinions of secondary school students about the environment. For those reasons, mixed method was used in this study. Thus, a more reliable result was obtained by using both quantitative and qualitative approaches.  

The quantitative part of the study is designed as one of the quasi experimental Designs, pretest-pottest design control group model. The study group was constituted by 2774 students (5, 6, 7, 8 classes) that visited and that didn't visit Sasalı Natural Park in 2017-2018 educational year in the city of İzmir. The research was conducted with 1394 students that visited Sasalı Natural Park, and 1380 students that had current Science Curriculum at their schools were chosen. Academic achievement tests which were created by the researcher were applied to both groups as the pretest and the posttest. When the data were analyzed; while the scores of both groups for the pretest aren't significant, it is found that the scores for the posttest are significant in countenance of the experiment group. This result shows that the students in the experiment group are more successfull than the students in the control group.

The study's qualitative part was carried out with the voluntary participation of students that are in the experiment group. Semi-structured interviews were made to determine the opinions of students about Sasalı Natural Park as an informal learning environment and its use for Science Course. Out of 1394 students, 1099 students, who visited Sasalı Natural Park, participated in the study. After the interviews, made with the students, it was seen that the students thought zoos as learning environments, they both enjoyed and learnt new things at the same time, and also, they were able to learn about the subjects of science outside the classroom.

Keywords: Informal Learning, Informal Learning Environments, Zoo, Academic Achievement, Students Opinions