Kısa ve uzun interval antrenmanlarla ısınmanın oryantiring sürat parkurunda performans parametrelerine akut etkisi
Acute effect of warm up with short and long interval training on performance parameters in the orienteering sprint race
Yazar: NASUH EVRİM ACAR
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN YILDIRIM
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antrenman = Training ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Isınma = Warming ; Laktatlar = Lactates ; Oryantiring = Orienteering ; Sinir büyüme faktörleri = Nerve growth factors ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen ; Sürat = Speed

Özet:
Bu çalışmada birçok branşta kullanılan interval antrenmanların oryantiring branşında müsabaka öncesi ısınma sürecinde performansa olan akut etkisinin (parkur süresi, laktat toleransı, BDNF, kortizol) incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 16 erkek elit oryantiring sporcusu oluşturmuştur.  Araştırmada katılımcılara sırasıyla Cooper testi ve kısa/uzun interval ısınma protokolü uygulanmış, sonrasında oryantiring sprint parkuru yaptırılmıştır. Katılımcılardan bilişsel ve stres düzeylerini belirlemek maksadıyla her ısınma protokolünde (kısa/uzun) 5 farklı zaman diliminde olmak üzere toplamda 10 kan numunesi [(1) antrenmanın 15 dakika öncesinde, (2) antrenmanın hemen sonrasında, (3) sprint parkuru bitiminde, (4) parkur bitiminden 30 dk. sonrası ve (5) 24 saat sonrası] alınmıştır. Parkur bitirme süresi ile VO2max değerleri arasındaki ilişki Pearson Korelasyon analizi ile, beyin kaynaklı nörotrofik faktör (BDNF), kortizol ve laktatın zaman grup ilişkisi ise tekrarlı ölçümlerde iki faktörlü ANOVA testi ile değerlendirilmiştir.  Parkur bitirme süresinin ısınma protokollerine (kısa ve uzun interval) göre değişimine bağımsız gruplar t testi ile bakılmıştır. Parkur bitirme süresinin ısınma protokollerine (kısa ve uzun interval) göre etkileşimi ise çoklu değişken regresyon analizi ile belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde; VO2max'ın her iki parkur bitirme süresiyle negatif yönde ilişkisi olduğu (parkur1 r=-0,616, p=0,011, p<0,05; parkur2 r=-0,783, p=0,001, p<0,01), kısa interval ısınma metodundan 24 saat sonra bile BDNF değerlerinin arttığı (F=4,386, ηp2= 0,128, p=0,045<0,05), ölçüm zamanlarına göre kortizol ve laktat değerlerinde anlamlı fark olduğu (Kortizol: F=49,88, ηp2=0,62, p=0,001<0,01; laktat: F=143,64, ηp2=0,827, p=0,001<0,01) uzun interval ısınma sonrası parkur bitirme süresinin kısa intervala göre anlamlı derecede daha iyi olduğu (t=10,76, sd=30, p=0,001, p<0,01), bazı değişkenlere göre (VKİ, VO2max, BDNF, kortizol ve LT) parkur bitirme süresi yordamasında bu değişkenlerin süreyle %50 etkileşim içerisinde olduğu (F=3,955, *R2 =0,496, p=0,031, p<0,05), bu etkileşiminde VO2max'dan kaynaklandığı (β=-0,857, t=-3,93, p=0,003 p<0,01) belirlenmiştir. Sonuç olarak, VO2max'ın iyi bir başarı elde edebilmek için önemli bir fizyolojik parametre olduğu ve geliştirilmesi gerektiği, BDNF'nin antrenmandan 24 saat sonraki değerleri kısa interval ısınmada anlamlı farklılık gösterse bile oryantiring branşında uzun interval metot ile ısınmanın daha etkili olabileceği söylenebilinir.

Abstract:
It was aimed to examine the acute effects of interval training, which is used in different sports branches, on the performance (course duration, lactate tolerance, BDNF, cortisol) during the pre-competition warm-up period in the orienteering branch. A total of sixteen male elite orienteering athletes were recruited in this study. Upon completion of the Cooper test and the short/long interval warm-up protocol, all participants underwent an orienteering sprint track protocol. To determine the cognitive and stress levels of the participants, a total of 10 blood samples were taken in 5 different periods in each warm-up protocol (short/long) [(1) 15 minutes before the training, (2) immediately after the training, (3) at the end of the sprint parkour, (4 ) 30 minutes after protocol (5) after 24 hours after protocol]. The associations between the finish time of the protocol and VO2max values were evaluated with Pearson Correlation analysis, and the time group interaction between the brain derived neurotrophic factor (BDNF), cortisol and lactate was evaluated using a two-way ANOVA test with a repeated measures design. The variation of the protocol finish time according to the warm-up protocols (short and long intervals) was examined with the independent samples t-test. However, the interactions between the protocol duration during the different warm-up protocols (short and long intervals) were tested through multivariate regression analysis. The results of the study revealed that: (1) VO2max was negatively correlated with finish time during both protocols (track1 r=-0.616, p=0.011, p<0.05; track2 r=-0.783, p=0.001, p<0.01), (2) BDNF values was found to be increased even after 24 hours following the short interval warm-up protocol (F=4.386, ηp2= 0.128, p=0.045<0.05). There was a statistically significant difference in cortisol and lactate values according to measurement times (Cortisol: F=49.88, ηp2=0.62, p=0.001<0.01; Lactate: F=143.64, ηp2=0.827, p=0.001<0.01). The finish time of the parkour following long interval warm-up was found more efficient compared to the short interval warm-up protocol (t=10.76, sd=30, p=0.001, p<0.01). The results of the multivariate regression analysis showed that the variables such as BMI, VO2max, BDNF, cortisol, and LT have a 50% interaction with the total protocol time, whereas VO2max had the greatest impact on the total race time (F=3.955, *R2 =0.496, p=0.031, p<0.05). To sum, it can be speculated that VO2max is an important physiological parameter and needs to be improved to achieve an efficient race time, and even though the values of BDNF 24 hours after training differ significantly after short interval warm-ups, it can be said that warming up with the long interval method in orienteering branch can be more effective in terms of a successful race time.