Oral dağılabilen tablet formülasyonlarının geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Development and evaluation of orally disintegrating tablet formulations
Yazar: EMİNE TUNCAY
Danışman: PROF. DR. NEVİN ÇELEBİ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ağız = Mouth ; Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Farmasötik yardımcı maddeler = Pharmaceutic aids ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Rizatriptan = Rizatriptan ; Tabletler = Tablets ; İlaç formülleri = Formularies ; İlaçlar = Drugs ; İlaçlar-araştırma safhasında = Drugs-investigational

Özet:
Çalışmamızın amacı; migren tedavisinde kullanılan rizatriptan benzoatın çeşitli yardımcı maddeler kullanılarak doğrudan basım yöntemi ile en uygun ağızda dağılan tablet formülasyonunu geliştirmek ve ticari preparatı (Maxalt® RPD Tablet) ile karşılaştırmaktır.Ağızda dağılan tabletler doğrudan basım yöntemi ile Ludiflash®, Ludipress®, PharmaburstTM, krospovidon, Ac-Di-Sol®, Avicel® PH 102, laktoz monohidrat, mannitol, Aerosil® 200 ve magnezyum stearat gibi yardımcı maddeler kullanılarak hazırlandı. Ön formülasyon çalışmalarında en uygun dağılma süresine sahip formülasyonlar tespit edildi ve bu formülasyonlara etkin madde eklendi. Etkin madde içeren tabletlerde fizikofarmasötik kontroller, dağılma süresi ve in vitro çözünme hızı çalışmaları yapıldı. En uygun dağılma süresi ve çözünme hızı profiline sahip formülasyonlar Maxalt® RPD Tablet ile karışılaştırıldı. Ayrıca seçilen formülasyonların poroziteleri ve yüzey görüntüleri de değerlendirildi. Rizatriptan benzoat ile yardımcı maddeler arasındaki etkileşmeler ise DSC ve X-ışını kırınım çalışmaları ile incelendi.Ludipress® (LPR) ve PharmaburstTM (PBR) içeren formülasyonlarda krospovidon, Ac-Di-Sol®'e göre daha kısa dağılma süresi sağlarken Ludiflash® içeren formülasyonlara süper dağıtıcı eklenmesi dağılma süresini etkilemediği bulundu. Diğer formülasyonlarda krospovidon miktarının arttrılması dağılma süresini azalttığı fakat Ac-Di-Sol® miktarının arttırılması dağılma süresini etkilemediği tespit edildi. İn vitro çözünme hızı çalışmalarında ise genel olarak süper dağıtıcı olarak Ac-Di-Sol® içeren formülasyonlarda krospovidon içeren formülasyonlara göre etkin madde salım yüzdesi daha düşük bulundu. Bununla birlikte etkin madde salım yüzdesinin süper dağıtıcı miktarının arttırılması ile etkilenmediği gözlendi. Seçilen formülasyonların Maxalt® ile karşılaştırıldığında bu formülasyonların etkin madde salım yüzdesinin Maxalt®'dan daha düşük olduğu bulundu ve bu durumun Maxalt®'ın üretim yönteminden kaynaklandığı düşünüldü. DSC ve X-ışını kırınım çalışmalarında ise etkin madde ve yardımcı maddeler arasında bir etkileşim gözlenmedi.Yapılan çalışmalar sonucunda LFR3 (Ludiflash®) ve PBR3 (PharmaburstTM) formülasyonlarının dağılma süresi ve çözünme hızı profilleri ve diğer fizikofarmasötik özellikleri açısından en uygun formülasyonlar olduğu bulundu. Sonuç olarak rizatriptan benzoatın doğrudan basım yöntemi ile Ludiflash® ve PharmabustTM kullanılarak ağızda dağılan tablet formülasyonları geliştirildi.Anahtar kelimeler: Ağızda dağılan tabletler, rizatriptan benzoat, migren, Ludiflash®, Ludipress®, PharmaburstTM.

Abstract:
The aim of our study was to develop orally disintegrating tablet formulation of rizatriptan benzoate used in the treatment of migraine, using various excipients by direct compression method and compare with commercial product (Maxalt® RPD Tablet).Orally disintegrating tablets were prepared by direct compression method using excipients like Ludiflash®, Ludipress®, PharmaburstTM, crospovidone, Ac-Di-Sol®, Avicel® PH 102, lactose monohydrate, mannitol, Aerosil® 200 and magnesium stearate. In preformulastion studies, the formulations having the most convenient disintegration time were determined and active substance was added these formulations. In tablets containing active substance, physicopharmaceutical controls, disintegration time and in vitro dissolution studies were performed. The formulations having most convenient disintegration time and dissolution profile were compared with Maxalt® RPD Tablet. Porosity and surface views of selected formulations also were evaluated. The interactions between rizatriptan benzoate and excipients were examined with DSC and X-ray diffraction studies.It was determined that while crospovidone provided shorter disintegration time than Ac-Di-Sol® in the formulations containing Ludipress® (LPR) and PharmaburstTM (PBR), adding superdisintegrant to the formulation containing Ludiflash® (LFR) did not affect disintegration time. In the other formulation, it was established that increasing the amount of crospovidone was decreased the disintegration time, but increasing the amount of Ac-Di-Sol® did not affect disintegration time. It was observed that the percent of drug release generally was lower in formulations containing Ac-Di-Sol® than containing crospovidone as superdisintegrant in the in vitro dissolution studies. However, it was observed that the percent of drug release was not affected by the increasing amount of superdisintegrant. When the selected formulations were compared with Maxalt®, it was found that the percent of drug release of these formulations was lower than Maxalt® and this was resulted from manufacturing method of Maxalt®. There was no interaction between rizatriptan benzoate and excipients in DSC and X-ray diffraction studies.As a result of these studies, it was found that in terms of disintegration time, dissolution profiles and other physciopharmaceutical properties, LFR3 (Ludiflash®) and PBR3 (PharmaburstTM) formulations were the most convenient formulations. In conclusion, orally disintegrating tablet formulation of rizatriptan benzoate was developed by direct compression method using Ludiflash® ve PharmabustTM.Key words: Orally disintegrating tablets, rizatriptan benzoate, migraine, Ludiflash®, Ludipress®, PharmaburstTM.