Denetçi karakteristikleri ve denetim kalitesi
Auditor characteristics and audit quality
Yazar: CANSU KARAGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT OCAK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Ve Denetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bağımsız denetim kuruluşları = Independent auditing companies ; Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Finansal denetim = Financial control ; Finansal tablolar = Financial statements ; Kalite = Quality ; Karakteristikler yöntemi = Characteristics method ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; Muhasebe kalitesi = Accounting quality

Özet:
Bu araştırmanın amacı denetim kalitesini etkileyen denetçi
karakteristiklerinin denetim kalitesi olarak ele alınan finansal tablo düzeltmelerine
olan etkisini ortaya koymaktır. Bu amaca ulaşabilmek ve bağımlı değişken olan mali
tabloların yıllar itibariyle aldıkları düzeltmeleri tespit etmek için gereken finansal
tablolar KAP (kamuyu aydınlatma platformu)'ın internet sitesinde bulunan veri
tabanında yıllar itibariyle (2017-2018-2019) incelenerek elde edilmiştir. Verilerin
toplama aşamasında KAP'taki finansal denetim raporlarından denetçi isimlerine,
Linkedln (profesyonel sosyal iş ağı ve sosyal paylaşım platformu) profillerinden ise
cinsiyet, mezuniyet, eğitim seviyeleri ve deneyimlerine ulaşılmıştır. Firmaların
yaşlarına firma profillerinden, mali bilgilere KAP'tan ulaşılmış ve finnet mali analiz
programından yararlanılmıştır. Gecikme süreleri yayınlanma tarihleri baz alınarak
yine bağımsız denetim rapor yayımlanma zamanına bakılarak ulaşılmıştır.
Bu araştırma ana sektör bazında hazırlanarak bu kapsamda; hizmet, imalat,
perakende, elektrik dağıtım, teknoloji, taşıma, pazarlama, ticaret sektörlerine yer
verilmiştir. Finansal firmaların finansal tablo şekilleri farklı olduğundan araştırmaya
dâhil edilmemiştir. Bağımsız denetim raporlarının incelemeye alındığı firmalar
yalnızca BIST'te (Borsa İstanbul) işlem gören firmalar olup araştırmamızın kısıtı
yalnızca BIST'teki denetçileri kapsamaktadır.
Araştırmada analiz aşamasının ilk basamağı araştırmaya konu olan modelin
bağımlı ve kukla değişkeninin tanımlanmasıdır. Bu aşamanın ardından araştırmanın
modeli, değişkenlere ilişkin tanımlayıcı istatistik, korelasyon analizi ve son olarak
lojistik regresyon analizine yer verilmiştir.
Araştırma sonucunda ulaşılan bulgulara göre alınan düzeltmeler azaldıkça müşteri sayısı artmaktadır. Firma yaşı arttıkça toplam varlık artmıştır ve firmalarda
görev süresi arttıkça müşteri sayısının da arttığı tespit edilmiştir. Firmalar faaliyette
bulundukları süreye bağlı olarak genelde büyüme eğilimindedir. Bu eğilimin doğal
bir sonucu olarak müşteri sayısı da artmaktadır. İşletme bölümü mezunu olan
öğrencilerin diğer bölümlere göre (İktisat, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri
Bölümü, Kamu Yönetimi vb.) daha az düzeltme aldıkları görülmektedir. Bunun
nedeni daha ağırlıklı muhasebe eğitimi almış olmalarından kaynaklanmaktadır. Bu
durum da denetimin amacına ulaşmasını, denetimin kalitesini olumlu yönde
etkilenmesini sağlamaktadır. Cinsiyet değişkeni açısından incelendiğinde kadın
bağımsız denetçilerin daha fazla düzeltme aldıkları görülmektedir. Bu durum
kadınların iş hayatındaki kaygı düzeylerinin erkeklere göre daha yoğun olmasından,
hata yapmaktan daha fazla kaçınıyor olmalarından ve detaya daha fazla yönelmeleri
sebebiyle ana hatlardan uzaklaşabilmelerinden kaynaklanıyor olabilir.
Big4 denetçilerin daha az düzeltme aldıkları görülmektedir. Bu durumun
nedenleri arasında denetçilerin çalıştığı firmanın alanında uzman, tecrübeli, güçlü
kadrosunun olması etkili olabilir. Bu durum denetimin kalitesini olumlu
etkilemektedir. Big4 denetçilerinin müşteri sayılarının fazla olduğu tespit edilmiştir.
Big4 ile aktif karlılık arasında doğrusal ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bağımsız Denetim, Denetçi Karakteristikleri, Denetim Kalitesi

Abstract:
The purpose of this study is to reveal the effect of auditor characteristics that
affect audit quality on financial statement adjustments considered as audit quality. In
order to achieve this goal, the financial statements required to determine the
corrections received by the financial statements, which are the dependent variables,
have been obtained by examining them in the database on the KAP website by years
(2017-2018-2019). During the data collection phase, the names of the auditors from
the financial Audit reports in the KAP, and the gender, graduation, education levels
and experiences from LinkedIn (professional social business network and social
networking platform) profiles are obtained. The ages of the companies, company
profiles, financial information are obtained from the KAP and the finnet financial
analysis program is used. Delay periods are based on the date of publication, again
by looking at the time of the independent audit report.
This research is prepared on the basis of the main sector and within this
scope, service, manufacturing, retail, electricity distribution, technology,
transportation, marketing and trade sectors were included. Financial statements of
financial companies are not included in the study since they are different. The
companies whose independent audit reports are examined are only companies that
are traded in BIST, and the limitation of the research covers only the auditors in
BIST.
The first step of the analysis phase in the research is to define the dependent
and dummy variables of the model subject to the research. After this stage, the research model, descriptive statistics for variables, correlation analysis and finally
logistic regression analysis are included.
According to the findings obtained as a result of the research, as the
corrections taken decrease, the number of customers increases. As the age of the firm
increased, the total assets increased, and it is determined that the number of
customers increased as the term of office increased. Firms generally tend to grow
depending on the time they operate. As a natural result of this trend, the number of
customers is also increasing. It is observed that students who graduated from the
Business Department receive less corrections compared to other departments
(Economics, Labour Economics and Industrial Relations Department, Public
Administration, etc.). The reason for this is that they have received a heavier
accounting education. This situation ensures that the audit achieves its purpose and
positively affects the quality of the audit. When analysed in terms of gender variable,
it is seen that female independent auditors get more corrections. This may be due to
the fact that the anxiety levels of women in business life are more intense than men,
they avoid making mistakes more, and they can move away from the main lines
because they focus more on details.
Big4 auditors appear to receive fewer adjustments. Among the reasons of this
situation, the fact that the company where the auditors work has an expert,
experienced and strong staff may be effective. This situation positively affects the
quality of the audit. It is determined that Big4 auditors have more customers. A
linear and positive relationship is found between Big4 and return on assets.

Key Word: Independent Audit, Auditor Characteristics, Audit Quality