Fiziksel boyutta kentsel iklim direncinin Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi ile belirlenmesi: Sivas ili örneği
Determination of urban climate resistance at the physical dimension by The Analytical Hierarchy Process (AHP) method: The case of Sivas
Yazar: ŞURA GÜRAN
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ KUŞÇU ŞİMŞEK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: AHP =   ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Sivas = Sivas ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
İklim değişikliği, dünya çapında pek çok sistemi etkileyen, bu nedenle de acilen çözülmesi gereken en zorlu sorunlardan birisidir. Birleşmiş Milletler'in (BM) verilerine göre, 2050 yılına kadar dünya nüfusunun %68'inden fazlasının kentsel alanlarda yaşayacağı tahmin edilmektedir. İklim değişikliğinin etkilerinin en fazla hissedildiği kentsel alanlar aynı zamanda bu problemin kaynağını oluşturmaktadır. Özellikle son yıllarda, küresel iklim değişiminin etkilerinin belirginleşmesine de bağlı olarak, meydana gelen ani ve olağanüstü hava değişiklikleri karşısında kentsel alanların savunmasız kalarak daha fazla etkilendiği görülmektedir. Bu durum insanın fiziksel sağlığı açısından ölümcül sonuçlar yaratmakla birlikte ruhsal sağlığı üzerinde de baskı oluşturmaktadır. Kent sakinleri için değişken ve öngörülemeyen bir iklim, insanın temel ihtiyaçlarını kritik bir şekilde kısıtlayacak, günlük yaşamını engelleyecek ve sağlık durumuna zarar verecektir. Dolayısıyla, insanların doğal yaşam alanı olan kentlerin iklim değişikliğinin getireceği olumsuz çevresel, fiziksel sosyal ve ekonomik zorluklara karşı dayanıklılığını/direncini arttırmak, çok hızlı çözülmesi gereken yaşamsal bir problem haline gelmiştir. Her kent, kendi özelliklerine bağlı olarak kendine has bir iklimsel karaktere sahiptir. Bu açıdan, kentlerin iklim direncinin artırılmasında, kentin iklimsel özelliklerinin belirlenmesi, fiziksel-sosyal-ekonomik risklerinin ortaya konulması, yaşanacak olumsuzluklara karşı direncinin ölçülmesi ve bunlara dayanarak politika ve stratejiler geliştirilmesi önemlidir. Çok kriterli karar verme tekniklerinden birisi olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemiyle yapılmış olan bu tez çalışmasında; Sivas ilinin iklim direnci çok boyutlu olarak incelenmiştir. Ancak kentin mevcut veri altyapısına da bağlı olarak, sadece fiziksel faktörler analiz edilerek haritalandırılmış, diğer faktörler kurumlarla yapılan anketler üzerinden değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kentin iklim direncinin fiziksel açıdan zayıf olduğunu, dikkat edilmesi gereken önemli eksikliklerinin bulunduğunu göstermektedir. Diğer taraftan, kurumlarla yapılan anketler, hem kentin iklim direncinin sosyal ve ekonomik açıdan değerlendirilmesine olanak tanıyan veri altyapısına sahip olmadığını hem de kentsel iklim direncinin bu açılardan çok zayıf olduğunu ortaya koymuştur. Bu tez çalışmasından elde edilen sonuçların, kentin iklim eylem planlarının hazırlanmasında ve geliştirilecek politikalarının belirlenmesinde yönlendirici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Climate change is one of the most challenging problems that need to be addressed urgently which affects many systems around the world. According to United Nations (UN) data, it is estimated that more than 68% of the world's population will live in urban areas by 2050. Urban areas, where the effects of climate change are felt the most, are also the source of this problem. Especially in recent years, depending on the increasing effects of global climate change that become clear, it is seen that urban areas are more vulnerable and open to the sudden and extraordinary weather changes. This situation creates deadly consequences in terms of human health, but also puts pressure on the mental health of people. So, a changeable and unpredictable climate will critically restrict the basic needs of human, hinder their daily lives and damage their health. Therefore, increasing the resilience of cities where the natural habitat of humans becomes a vital problem that needs to be solved very quickly against the environmental, physical, social, and economic effects of climate change. Each city has a unique climatic character depending on its own characteristics. In this respect, it is important to increase the climate resilience of cities are defining climatic properties, revealing the physical-social-economical risks, measuring the climatic resilience of cities against contingencies, and developing the politics and strategies according to these. In this thesis, the climatic resilience of Sivas was investigated as multi-dimension by using one of the multicriteria decision techniques Analytical Hierarchy Process (AHP).  However, due to the inadequacy of the city's existing data infrastructure, only physical factors were analyzed and mapped, while other factors were evaluated through surveys conducted with institutions. The findings of the study showed that the city's climate resilience is physically weak, with significant gaps that need attention. On the other hand, the surveys conducted with the institutions revealed that both the city does not have the data infrastructure that allows the climate resilience of the city to be assessed in social and economic terms, and also that climate resilience of city is very weak in these respects. It is thought that the results obtained from this thesis study will be guiding in the preparation of the city's climate action plans and in determining the policies to be developed.