TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmalarında finale kalan matematik projelerine ait proje özetlerinin çeşitli kriterlere göre incelenmesi
Investigation of the abstracts of mathematics projects that made into finals at TUBITAK High School Students' Research Projects Competitions according to various criteria
Yazar: ÖZLEM TURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE EV ÇİMEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Proje değerlendirme = Project evaluation ; Proje temelli öğrenme yöntemi = Project based learning method ; Proje yarışmaları = Project competition ; Projeler = Projects ; TÜBİTAK = The Scientific and Technological Research Council of Türkiye

Özet:
Amaç: Günümüz öğrenme ve öğretme ortamlarının giderek öğrencilerin aktif rol üstlendiği bir ortama dönüşmeye başlaması ve okullarda geleneksel ölçme-değerlendirme tekniklerinin ötesinde tamamlayıcı yöntemlere olan ihtiyacın artması proje çalışmalarının okullarda yaygınlaştırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu anlamda düşünülen fikirlerden proje oluşturmak için gerekli aşamaların bilinmesi, proje geliştirme sürecinin daha nitelikli bir şekilde yapılması ve süreçteki tüm paydaşların bilinçlendirilmesi önem kazanmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada 2009-2019 yılları arasında Türkiye'de ulusal düzeyde ve yıllık olarak düzenlenmiş olan TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmalarında finale kalan projelere ait proje özetlerinin belirlenen çeşitli kriterlere göre incelenmesi ve elde edilen sonuçların proje geliştirme sürecine yol göstermesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Nitel araştırma desenindeki bu çalışmada doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini amaçlı örnekleme yöntemleri arasında yer alan ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenen, TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmaları'nda finale kalan projelere ait 207 proje özeti oluşturmaktadır. Örneklem belirlenirken 2009-2019 yılları arasında düzenlenen TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışmalarındaki matematik projeleri içerisinde Türkiye finaline kalan matematik projeleri ölçüt olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak proje özetlerinin istatistiksel, biçimsel, yöntemsel ve içeriksel açıdan değerlendirilmesini sağlayan kriterlerin yer aldığı inceleme formu kullanılmıştır. Kullanılan inceleme formu literatür araştırmasına dayanılarak araştırmacı tarafından oluşturulmuş ve üç uzmanın görüşü alınarak son haline getirilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Veriler araştırmacı ve deneyimli bir matematik öğretmeni tarafından kodlanarak elde edilmiştir. Kodlayıcılar arasında tartışmalı olan durumlar uzman görüşlerine sunulmuş ve belirtilen uyarılar doğrultusunda kodlama ve sınıflamalar son halini almıştır.
Bulgular: Proje özetlerinin istatistiksel açıdan incelenmesi sonucunda projelerin çoğunlukla devlet fen liselerine ait olduğu, Türkiye finaline katılımın en yoğun olarak İzmir Bölge Merkezi'nden ve il bazında da İstanbul'dan olduğu ve incelenen yıllara ait projelerde erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha fazla yer aldığı görülmüştür. Biçimsel açıdan inceleme sonucunda projelerin çoğunluğunun kelime sayısı ve bilgi uygunluğu bakımından tamamen uygun, bilgi yeterliliği bakımından ise kısmen uygun olduğu saptanmıştır. Yazım ve noktalama kurallarına uygunluğun ve kendi başına anlamlı bütünlüğün büyük oranda sağlandığı ve yazım dilinin ise genellikle informal olarak kullanıldığı görülmüştür. Proje özetlerinin yöntemsel açıdan incelenmesi sonucunda ise bilimsel araştırma yöntemlerinin kullanılmadığı, ispat yöntemleri ve diğer matematiksel yöntemlerin de çoğunlukla belirtilmediği görülmüştür. Bu nedenle yöntemi belirtilmemiş olan projelerde uygulanan yöntem çoğunlukla proje özetinin yazılı anlatımından yola çıkılarak sezgisel olarak ortaya çıkarılmıştır. İçeriksel açıdan inceleme sonucunda projelerin algoritma tematik alanında ve sayılar ile geometri öğrenme alanlarında yoğunlaştığı, konuların çoğunlukla öğretim programında kapsandığı tespit edilmiştir. Proje özetlerinin çoğunluğunda problem, alt problem durumu ve öneriler belirtilmezken; amaç, bulgular, sonuçlar ve proje öneminin belirtildiği görülmüştür. 
Sonuç ve Öneriler: İncelenen proje özetlerinin çoğunluğunda projeye başlama amacının özgün fikirlerden oluştuğu ancak bilimsel araştırma becerileri açısından geliştirilmesi gereken yönlerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre proje geliştirme sürecine yönelik çeşitli seminer ve eğitimler düzenlenerek, öğretmen ve öğrencilerin söz konusu eğitimlere katılmalarının önü açılabilir. Proje geliştirme sürecinde yardımcı olabilecek kurum ve kuruluşlar öğretmen ve öğrencilere tanıtılabilir. Ayrıca okulların proje yarışmalarına katılımı okul kültürü haline getirilerek yöneticilerin süreci desteklemeleri ve bu sayede öğretmen ve öğrencilerin motivasyonu arttırılabilir.

Anahtar kelimeler: Matematik, Proje yarışmaları, Proje tabanlı matematik öğretimi, Yapılandırmacılık, Lise matematik eğitimi, Eğitim

Abstract:
Purpose: The fact that today's learning and teaching environments gradually turn into an environment in which students take an active role and the need for complementary methods beyond traditional measurement and evaluation techniques in schools makes it necessary to expand the project studies in schools. It is important to know the necessary steps to create a project from the ideas considered in this sense, to make the project development process more qualified and to raise awareness of all stakeholders in the process. To this end, the aim of this study is to perform an investigation of the abstracts of mathematics projects that made into finals at TÜBİTAK high school students' research projects competitions which were held yearly and nationally in Turkey between 2009-2019 years. The findings are expected to shed light on project development process and project based mathematics instruction.
Method: In this qualitative study, document analysis method was used. The sample of the study constitutes 207 abstracts of the mathematics projects that made into national finals in the TÜBİTAK Competitions. The sample was determined by using the criterion sampling method among the purposive sampling methods. As data collection tool, an examination form including criteria that provides statistical, stylistical, methodological and contextual evaluation of project abstracts was used. The examination form used was created by the researcher based on literature review and finalized by taking the opinions of three experts. Content analysis was used in the analysis of the data. The data were coded by the researcher and by an experienced mathematics teacher. The situations that were deemed as controversial by the coders were presented to experts for their opinions and coding and classification took its final form in line with the warnings stated by the experts.
Findings: As a result of investigating statistically the project abstracts, it was found that the projects mostly belonged to public science high schools, and the finalist projects were mostly from Izmir Regional Center compared to other regional centers; and they were mostly from Istanbul province compared to other provinces. Also, the finalist students were mostly male students compared to female students. From the stylistic perspective, it was found that the majority of the projects were completely suitable in terms of word count and information suitability, and partially suitable for information sufficiency. It was observed that compliance with the spelling and punctuation rules and meaningful integrity on their own was provided to a large extent and the language of writing was generally used informally. As a result of the methodological examination of the project abstracts, it was observed that scientific research methods were not used, proof methods and other mathematical methods were not specified. For this reason, the method applied but not specified in any project was revealed intuitively based on the written expressions of the project abstract. As a result of the contextual examination, it was found that the projects focused on the algorithm thematic area, and numbers and geometry learning areas; the subjects were mostly covered by school curriculum. It was also observed that the problem and sub-problem status, and suggestions were not specified; however, the purpose, findings, results and project importance were stated in the majority of the abstracts.
Conclusion and Suggestions: In the majority of the abstracts examined, it was concluded that the starting motivation of projects consists of original ideas; but there are aspects that should be developed in terms of scientific research skills. Therefore, various seminars and trainings regarding the project development process can be organized, and teachers and students can be advised and allowed to participate in these trainings. The institutions and organizations that can assist in the project development process can be introduced to teachers and students in these trainings. In addition, the participation of schools in project competitions can be made a school culture, and school administrators can support the participation process and thus the motivation of teachers and students can be increased.

Keywords: Math, Project competitions, Project based mathematics instruction, Constructivism, High school mathematics education, Education.