Türk bütçe sisteminde performans denetimi
The performance audit in turkish budget system
Yazar: EKREM CANDAN
Danışman: PROF.DR. ÖMER FARUK BATIREL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Klasik hesap verme mekanizmalarındaki yetersizlikler, geleneksel teftis/denetimuygulamalarındaki sorunlar, kamu yönetimi, mali yönetim ve denetim alanındakigelismeler dünyada kamu denetiminin amaç, yöntem ve yaklasım bakımından yenidenyapılandırılmasını gündeme getirmistir. Bu gelismeler neticesinde çagdas bir denetimyaklasımı olarak performans denetimi önem kazanmıs ve yaygılasmıstır. Buna karsın,ülkemizde denetim sisteminin yeniden yapılandırılması, etkinliginin arttırılması, çagdasmetodoloji ve yaklasımların benimsenmesi konusunda yıllarca ciddi bir mesafealınamamıstır.Bu tezde, Türkiye'de gerçeklestirilen performans denetimi uygulamalarınındegerlendirilmesine çalısılmıstır. Bu kapsamda, son yasal düzenlemeler çerçevesindeTürk bütçe sistemindeki kontrol ve denetim uygulamaları da incelenmistir. Çalısmasonucunda ülkemizde uluslararası standart ve uygulamalardaki anlamıyla ?denetim?faaliyetlerinden çok ?teftis? ve ?sorusturma? görevlerine agırlık verildigi, yapılan sınırlıdenetimlerin ise klasik düzenlilik denetimleri olarak gerçeklestirildigi görülmüstür.Basbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu hariç tutulacak olursa Türkiye'de performansdenetimi yapılmasına ancak 90'lı yıllarda baslanabilmistir. Özellikle Sayıstay'ın yaptıgı budenetimler de sayı ve nitelik bakımdan yetersiz kalmıstır. Bu durum, kamudakigeleneksel yönetim anlayısı, bütçe sistemindeki yetersizlikler, denetim konusundaki yasalalt yapı eksikligi ve teftis ve denetim birimlerinin bu yöndeki bilinçli tercihindenkaynaklanmıstır.Kamu denetiminin bu niteligi günümüze kadar korunmus ve performans denetimiuygulamaları yaygınlastırılamamıstır. Fakat 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve KontrolKanunu ile denetime çerçeve olusturan mali yönetim sistemi ile kontrol ve denetimfaaliyetleri çagdas gelismeler paralelinde yeniden tasarlanmıs ve uygulamayageçirilmistir. Böylece, mali yönetim sistemimizde, kontrol ve denetim alanındaki birçoksorunun çözümü için gerekli düzenlemeler yapılmıs, performans denetimi konusundakiyasal ve yönetsel alt yapı eksikligi giderilmistir.Bu husus, denetimin etkinliginin arttırılması ve performans denetimlerininyaygınlasmasına önemli katkılar saglayacaktır. Bununla birlikte, bütçe kontrol ve denetimfaaliyetlerinin, özellikle performans denetimlerinin kamu mali yönetim ve kontrolsisteminin bütünlügü içinde ele alınması ve hesap verme mekanizmalarının, idarelerin içkontrol sistemlerinin ve kamudaki yönetim yapısı ile personel rejiminin rol ve öneminingöz ardı edilmemesi gerekmektedir. Bu noktada Türkiye Büyük Millet Meclisi veSayıstay'a, mali yönetim, iç kontrol ve iç denetim sistemlerinin tasarım ve isleyisinde rolüstlenen merkezi kuruluslara, kamu idarelerinin yöneticilerine ve iç denetim birimlerineönemli görevler düsmektedir.

Abstract:
Inadequacies on classical accountability mechanism, problems on practices oftraditional inspection/audit, developments on public management, financial managementand audit areas make reconstruction of public audit in the world about purpose, methodand approach a current issue. As a result of this developments ?performance audit? as acontemporary audit approach, has had importance and become widespread. On the otherhand, in our country it has not been any significant improvement about reconstruction ofaudit system, to be increased efficiency, imbibitions of contemporary methodology andapproach.In this thesis, it has been studied to evaluate practices of performance audit inTurkey. For this scope, also it has been researched practices of control and audit inTurkish budget system by frame of latest legal regulations. After this study, it is clearthat in our country it has been more concentrate on ?inspection? and ?investigation? than?audit? by means of international standards and practices and also it has been seen thata limited audit task which has been done is put into practice as classic orderliness audits.Performance audit in Turkey has started first just in 90?s except for Prime Ministry HighAuditing Board. Especially, this audit tasks which has been done by Court of Accountswas insufficient from the point of view of number and quality. This situation is the causeof traditionally management comprehension in public, inadequacies on budget system,deficiency of legal infrastructure on audit issue and inspection and audit units preferenceof this aspect consciously.Public audit?s this feature has been saved up to now and performance auditpractices could not had been become widespread. But, financial management systemwhich is framework of audit, control and audit activities redesign and launched along withcontemporary developments by Financial Management and Control Law No 5018.Therefore in our financial management system many regulations has been done to solvesuch problems on control and audit areas, removed deficiency of legal and managerialinfrastructure about performance audit.This matter will obtain important assist in increase efficiency of audit andperformance audit?s becoming widespread. However, budget control and audit activities,especially performance audits has to be taken up integrity of public finance managementand control system and in addition accountability mechanisms, managements internalcontrol systems, management structure in public and importance of personnel regimemustn?t to be ignored. At this point, Turkish Grand National Assembly, Court of Accounts,central government that have a part in redesign and process on financial management,internal control and internal audit system, managers of public administrations andinternal audit units have important responsibilities.