İdiyopatik hirsutizm olgularının lipid profili ve insülin direnci düzeylerinin polikistik over sendromlu olgularla karşılaştırılması
Comparison of lipid profiles and insulin resistance levels of idiopathic hirsutism cases with cases with polycystic ovarian syndrome
Yazar: HAZAN ERHAN
Danışman: DR. MUHAMMED MASUM CANAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Hirsutizm üreme çağındaki kadınların %5-15'ini etkileyen bir problemdir. Polikistik over sendromu (PKOS) hirsutizmin en yaygın nedenidir. PKOS genç yaşlardan itibaren artan metabolik komplikasyon ve dolayısıyla artmış kardiyovasküler hastalık (KVH) risk ile ilişkilidir. Hirsutizmin ikinci sık sebebi olan idiopatik hirsutizm (İH), hirsutizm vakalarının yaklaşık %10'unu temsil eder. Çalışmamızda İH tanılı olguların, PKOS tanılı olgular ve kontrol grubu ile insülin direnci ve lipid profillerini karşılaştırarak, metabolik komplikasyon ve olası KVH riski ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Kesitsel ve gözlemsel olan çalışma için, 01.01.2022-30.06.2022 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğine hirsutizm yakınması ile başvurup, poliklinik kontrollerinde lipid profili, açlık glukozu ve açlık insülin düzeyleri bakılmış olan 18-45 yaş arası hastalar tarandı. İH tanısı alan 41 hasta, PKOS tanısı alan 64 hasta ve yaş grupları benzer hastane çalışanı 43 sağlıklı, gönüllü kadın kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Hastalar prediyabet ve metabolik sendrom açısından tarandı, demografik, antropometrik ve biyokimyasal veriler kaydedildi. İnsülin direnci; Homeostasis Model Assesment for Insulin Resistance (HOMA-IR) formülü ile, KVH risk değerlendirmesi; KVH prediktif faktörlerinden, Non- HDL kolesterol, Castelli risk indeksi (CRİ) ve plazma aterojenik indeksi (PAİ) değerleri hesaplanmıştır.İncelenen tüm parametreler için üç grup uygun istatistiksel yöntemlerle karşılaştırıldı. 
Bulgular: Gruplar arasında yaş, yaşam tarzı, sigara kullanımı, VKİ, bel çevresi değerleri açısından anlamlı fark izlenmemiştir. Her üç grupta hiçbir bireyde DM saptanmadı. HT, PKOS ve kontrol gruplarında birer hastada saptandı ve anlamlı farklılık oluşturmadı. Prediyabet tanısı İH grubunda %14.6 oranında (n=6), PKOS grubunda %17.5 oranında (n=11), kontrol grubunda %2.4 oranında (n=1) mevcuttu. PKOS hastalarının prediyabet oranı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p=0.025). İnsülin direnci, lipid profilleri ve hesaplanmış KVH prediktif faktörleri değerlerinin, İH ve PKOS grupları arasındaki karşılaştırmasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. HOMA-IR değeri İH ve PKOS gruplarında kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p değerleri; 0.001). HDL- kolesterol düzeyleri hem İH hem de PKOS grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p değerleri; 0.001). Total kolesterol, trigliserid (TG) ve LDL-K düzeyleri tüm gruplarda benzer sonuçlanmıştır. Hesaplanan KVH prediktif faktörlerinden PAİ, Non-HDL-K ve CRİ değerleri, PKOS grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p değerleri sırasıyla; 0.001, 0.007, 0.037 ve <0.001). Bu indeksler yönünden İH grubunda, PAİ ve CRİ değerleri kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek bulunurken (p değerleri; 0.007 ve 0.003), Non-HDL değeri için İH ile kontrol grubu arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır (p=0.160). sendrom varlığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: İH ile artmış insülin direnci ilişkisinin gösterildiği çalışmalar literatürde bulunmasına rağmen, dislipidemi ve KVH gelişimi üzerine etkisini araştıran çalışmalar çok kısıtlıdır. Çalışmamızda İH hastalarının tıpkı PKOS hastalarında olduğu gibi dislipidemi ve kardiyovasküler hastalıklar açısından riskli grupta olabileceği sonuçlarına ulaşılmıştır. Çok merkezli, prospektif ve daha büyük örneklem ile yapılacak çalışmalarla bu sonuçların desteklenmesine ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: İdiyopatik hirsutizm, polikistik over sendromu, insülin direnci, lipid profili, kardiyovasküler hastalık risk değerlendirmesi

Abstract:
Objective: Hirsutism is a condition that affects 5-15% of women of reproductive age. Polycystic ovary syndrome (PCOS) is the most common cause of hirsutism. PCOS is associated with increased metabolic complications from a young age and thus increased risk of cardiovascular disease (CVD). The second most common cause of hirsutism, idiopathic hirsutism (IH), represents approximately 10% of hirsutism cases. The aim of this study is to compare the insulin resistance and lipid profiles of IH cases with PCOS cases and the control group and to examine the relationship with metabolic complications and possible CVD risk.
Materials and Methods: For this cross-sectional and observational study, patients aged 18-45 years who presented to the Endocrinology and Metabolism Clinic of Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital between 01.01.2022-30.06.2022 with the complaint of hirsutism and whose lipid profile, fasting glucose and fasting insulin levels were checked in outpatient clinic controls were screened. Forty-one patients diagnosed with IH, 64 patients diagnosed with PCOS, and 43 healthy female volunteers of similar age groups who were hospital employees were included in the study as the control group. Patients were screened for prediabetes and metabolic syndrome. Demographic, anthropometric, and biochemical data were recorded. Insulin resistance was assessed using the homeostasis model assessment for insulin resistance (HOMA-IR) formula, and CVD risk was assessed by calculating non-HDL cholesterol, Castelli risk index (CRI), and plasma atherogenic index (PAI). The three groups were compared with appropriate statistical methods for all parameters analyzed.
Results: There were no significant differences in age, lifestyle, smoking, BMI, and waist circumference between the groups. DM was not detected in any individual in all three groups. HT was detected in one patient each in the PCOS and control groups and did not represent a significant difference. Prediabetes was present in 14.6% (n=6) in the IH group, 17.5% (n=11) in the PCOS group, and 2.4% (n=1) in the control group. The rate of prediabetes was statistically significantly higher in the PCOS group than in the control group (p=0.025). Insulin resistance, lipid profiles, and calculated CVD predictive factors were not significantly different between the IH and PCOS groups. HOMA-IR levels were significantly higher in the IH and PCOS groups compared to the control group (p values; <0.001). HDL cholesterol levels were significantly lower in both the IH and PCOS groups compared to the control group (p values; <0.001). Total cholesterol, triglyceride (TG), and LDL-C levels were similar in all groups. Among the calculated CVD predictive factors, PAI, non-HDL-C, and CRI levels were significantly higher in the PCOS group compared to the control group (p values; 0.001, 0.007, 0.037, and <0.001, respectively). For these indices, PAI and CRI levels were significantly higher in the IH group compared to the control group (p values; 0.007 and 0.003, respectively), while no significant
difference was found between the IH and control groups for non-HDL-C (p=0.160).        
Conclusion: Although studies showing an association between IH and increased insulin resistance are available in the literature, studies investigating its effect on dyslipidemia and CVD development are very limited. In our study, we concluded that IH patients may be at risk for dyslipidemia and CVD, just like PCOS patients. These results need to be confirmed by multicenter prospective studies with larger sample sizes.

Keywords: Idiopathic hirsutism, polycystic ovary syndrome, insulin resistance, lipid profile, cardiovascular disease risk assessment