İdare Hukukunda karine ve varsayım
Presumption and fiction in Administrative Law
Yazar: EMİNE CİN KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. BAHTİYAR AKYILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kamu Hukuku = Public Law ; Karine = Presumption ; Varsayımlar = Assumptions ; İdare hukuku = Administrative law ; İspat = Proof ; İspat yükü = Burden of proof

Özet:
Roma Hukukundan günümüze değin kullanılan bir kavram olan karine, çok anlamlıdır. Bu nedenle birçok hukukçu farklı şekillerde tanımlamalar yapmışlardır. Ancak, bu tanımlar birçok açıdan birbirini tamamlar niteliktedir. Karineler, tümevarım yöntemiyle hayata geçirilmektedirler. Bu yöntem açısından sorgulanması gereken nokta karinenin somut yaşam gerçeği ile uyumlu olup olmadığıdır. Somut uyuşmazlıkta yaşam gerçekleri ile uyumlu olmayan karinelerin hâkim tarafından dikkate alınması riski ile karşılaşılabilir. Ancak bu durum müesseseden vazgeçilmesi için yeterli ve ikna edici bir sebep oluşturmamaktadır. Zira kesin karine haricinde karine, karşıt yönde ispat faaliyetini dışlamaz. Bu özelliği nedeniyle de yargılamada karine aleyhine olan tarafın hukuki korunmasını sağlayarak adalet düşüncesine hizmet etmektedir. Diğer bir deyişle, madalyonun diğer yüzüne baktığımızda yine karine hukuken korunmuş bir amaca hizmet etmekte adalet idesini gerçekleştirmektedir. Varsayım kavramı karine kavramına benzemekle birlikte gerçekte birçok açıdan farklılıklar arz etmektedir. Varsayım kanuni düzenlemelerde yer alan istisnai bir hukuki müessese iken, karine kanuni düzenlemelerde yer almakla birlikte yargı içtihatları ile de ortaya çıkan hukuki bir müessesedir. Varsayımda somut yaşam gerçeğinden uzaklaşma unsuru ön plana çıkarken karinede gerçekle örtüşebilme unsuru ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada karine ve varsayım kavramları unsurlarından yola çıkılarak tanımlanmış ve sınıflandırması yapılmıştır. İdare hukuku alanında karşılaşılan karineler ve varsayımlar doktrindeki görüşler ve yargı kararları doğrultusunda değerlendirilerek ayrıntıları ile izah edilmeye çalışılmıştır. Karine kavramının yargı kararlarında kullanımına ilişkin olarak bilgilerimiz ışığında Yargıtay kararlarında kavrama yeterince yer verildiği görülmektedir. Ancak idari yargı kararlarında özellikle de Danıştay kararlarında kavrama yeterince yer verilmediği gözlenmektedir. Bu durum eleştiriye açıktır. Bununla birlikte vergi hukukuna tabi uyuşmazlıklardaki yargı kararlarında ismen anılmamakla birlikte çoklukla karine kavramı kullanılmaktadır.


Anahtar Kelimeler : İspat Yükü, Karine, Varsayım, Fiili Karineler

Abstract:
Presumption, as a term have been used from Roman Law up until today, has multi-meanings. Thus, many law scientist described it differently. However, these definitions, in many aspects seem to complete each other. Presumptions founded via induction method. From this point of view, the harmony between reality of everyday life and presumption should be the centre of questioning. In case of concrete disputes, inaccordances between the reality of everyday life and presumptions would mislead the judge. But still, this situation does not supply enough and convincing reason to renounce from presumption term.  And, out of conclusive presumption any presumption does not exclude the action of proof against. Because of this feature of it; presumption enables legal protection of the opposition side during trial and render service to justice understanding. To put in other way, when we look at the flip side of the medal, once again presumption serves benefits for the realm which has been under the protection of law and realises the justice idea. Fiction term akin to presumption term however, these two terms are different from each other in many respects. While fiction is an exceptional judicial institution which takes place in law, presumption is an institution takes place both in law and jurisprudence. In fiction, alienation from the concrete reality of life takes first place while in presumption being consistent with the concrete reality of life, takes first place. In this study, presumption and ficiton terms defined and classified  via their components. This study  examines and explains in a detailed way the presumptions and fictions within administrative law with the ideas in doctrine and judicial decisions. Our knowledge sheds light on the rare usage of presumption institution in judicial decisions. However, administrative justice decisions in general and state council decisions particularly does not give wide coverage of presumption. This topic is open to debate. In addition to this, in dispute cases in the legislation on tax, without mentioning its name anonymously benefits widely from presumption term.


Key Words : Burden of proof, Presumption, Fiction, Presumption of fact