İkili ilaç kombinasyonlarında atenolol ve klortalidon'un kemometrik analizi
Chemometric analysis of atenolol and chlortalidone in binary drug combinations
Yazar: HAYRETTİN BULUM
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİDE PEKCAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Atenolol = Atenolol ; Kemometri = Chemometrics ; İlaç kombinasyonları = Drug combinations

Özet:
Bu tez çalışmasında, Hipertansiyon hastalığının tedavisinde kullanılan ilaçlarda bulunan Atenolol ve Klortalidon ilaç etken maddelerinin Ultra-Viyole Görünür Bölge Spektroskopisi ve kemometri yöntemi kullanılarak nicel analiz yapılmıştır. Hipertansiyon hastalığı; kalp hastalıklarıyla, inmeyle, orta yaşta ölümlerle ve fiziksel hareket kaybı gibi sonuçlara yol açan bir hastalık türüdür. Hipertansiyon yaş ilerlemesi ile artan bir yaygınlığa sahiptir.

Kemometrik kalibrasyon yöntemleri; temel bileşen analizi yöntemi (PCA), temel bileşen regresyonu yöntemi (PCR), kısmi en küçük kareler yöntemi (PLS), belirtilen kemometrik yöntemlerin geçerliliğin belirlenmesinde kullanılan yöntemlerdir. Atenolol ve Klortalidon'un bileşiklerini içeren 15 adet karışımdan oluşan kalibrasyon (konsantrasyon) seti, hazırlanmıştır. Kalibrasyon setinin 200‐350 nm aralığında absorpsiyon spektrumu kaydedilmiştir. Uygulanan kalibrasyon setinde ve bu sete karşılık elde edilen absorpsiyon verileri arasındaki ilişkiden yararlanılarak üç kemometrik kalibrasyon oluşturulmuştur. PCA, PCR ve PLS yönteminin geçerliliği Atenolol ve Klortalidon içeren sentetik karışımların analiziyle gerçekleştirilmiştir. Uygulanan yöntem, Atenolol ve Klortalidon için yüzde (%) geri kazanımı ortalaması sentetik karışım için ve ilaç numunesi için hesaplanmıştır. Hesaplanan değerler, oldukça yüksek bulunmuştur.

Abstract:
In this thesis, a quantitative analysis of the active pharmaceutical ingredients Atenolol and Chlorthalidone, which are found in medications used to treat hypertension, was conducted using Ultraviolet-Visible (UV-Vis) Spectroscopy and chemometric methods. Hypertension is a type of disease that leads to conditions such as heart diseases, stroke, premature death in middle age, and loss of physical mobility. The prevalence of hypertension increases with advancing age.
Chemometric calibration methods such as Principal Component Analysis (PCA), Principal Component Regression (PCR), and Partial Least Squares (PLS) are techniques used to validate the specified chemometric methods. A calibration (concentration) set consisting of 15 mixtures containing Atenolol and Chlorthalidone was prepared. The absorption spectrum of the calibration set was recorded in the range of 200-350 nm. Using the relationship between the applied calibration set and the obtained absorption data, three chemometric calibrations were created. The validity of the PCA, PCR, and PLS methods was verified through the analysis of synthetic mixtures containing Atenolol and Chlorthalidone. The average percentage (%) recovery for Atenolol and Chlorthalidone was calculated for the synthetic mixture and the pharmaceutical sample using our method. The calculated values were found to be quite high.