Kadınların boşanma sonrası yaşama uyumu: Bilişsel Davranışçı Kurama dayalı psikoeğitim programının etkililiği
Post-divorce adjustment of women: Effectiveness of a psycho-education program based on Cognitive Behavioral Theory
Yazar: NİLÜFER UYAR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YILDIRIM
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Bilişsel-yaşantısal teori = Cognitive-experiential theory ; Boşanma = Divorce ; Boşanmış kadınlar = Divorced women ; Kadınlar = Women ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Uyum = Adjustment

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Bilişsel Davranışçı Kurama dayalı geliştirilen psiko-eğitim programının boşanmış kadınların boşanma sonrası duygusal/sosyal uyum düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada karma yöntem araştırmalarından iç içe karma desen kullanılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın nicel deneysel aşamasında ön test-son test-izleme ölçümlerinin yapıldığı kontrol gruplu gerçek deneysel model kullanılmıştır. Ayrıca deney öncesinde boşanmış kadınların boşanma sonrası yaşama uyuma ilişkin ihtiyaç ve görüşlerini belirlemek ve programın alt yapısını oluşturmak amacıyla 12 kadınla yüz yüze görüşmeler yapılmış ve araştırmanın nitel verileri toplanmıştır. Araştırmanın deneysel sürecine her iki grupta 15 kadınla başlanmış ancak deney sürecindeki deney kayıpları soncunda deney grubunda 12 kadınla, kontrol grubunda 11 kadınla grup süreci tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri Fisher Boşanmaya/Ayrılığa Uyum Ölçeği-Kısa Formu ve Kişisel Bilgi Anketi aracılığıyla toplanmıştır.  Araştırma sonucunda Bilişsel Davranışçı Kurama dayalı geliştirilen psiko-eğitim programının boşanmış kadınların boşanma sonrası yaşama uyumunu arttırmada etkili olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda psiko-eğitim programı kadınların yas tepkilerini, ilişkiden duygusal ayrışma düzeylerini, öfke tepkilerini azaltmada ve kendilik değerlerini arttırmada etkili olmuştur. Kontrol grubunda anlamlı farklılıklar görülmemiştir. Beş hafta sonra gerçekleştirilen izleme ölçümlerinde psiko-eğitim programının etkililiğinin devam ettiği görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of the psycho-education program developed based on the Cognitive Behavioral Theory on the emotional/social adjustment levels of divorced women. Embedded mixed methods research design was used in the study. In this context, a real experimental model with a control group, in which pretest-posttest-follow-up measurements were made, was used in the quantitative experimental phase of the research. In addition, before the experiment, face-to-face interviews were conducted with 12 women in order to determine the needs and views of divorced women regarding post-divorce adjustment and to create the infrastructure of the program, and the qualitative data of the research were collected. The experimental process of the research started with 15 women in both groups, but as a result of the experimental losses during the experiment, the group process was completed with 12 women in the experimental group and 11 women in the control group. The data of the study was collected through Fisher Divorce/Separation Adjustment Scale-Short Form and Personal Information Questionnaire. As a result of the research, it was found that the psycho-education program developed based on the Cognitive Behavioral Theory was effective in increasing the post-divorce adjustment of divorced women. At the same time, the psycho-education program was effective in reducing women's grief reactions, emotional separation from the relationship, anger reactions and increasing their self-worth. No significant differences were observed in the control group. In the follow-up measurements performed five weeks later, it was observed that the effectiveness of the psycho-education program continued.