Türkiye'de orman mühendisliği meslek ahlakı ilke ve kurallarının belirlenmesi ve algılanma seviyelerinin ölçülmesi
Determination of the principles and rules of professional ethics in forest engineering and measurement of perception levels in Turkey
Yazar: CANAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA FEHMİ TÜRKER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ülkemizde muhasebecilik, polislik ve öğretmenlik gibi mesleklere ait meslek ahlakı ilke ve kurallarını belirlemeye yönelik bilimsel araştırmaların yapıldığı ancak orman mühendisliğinde bu amaca yönelik herhangi bir çalışmanın mevcut olmadığı saptanmıştır. Orman mühendislerinin mesleki faaliyetlerini gerçekleştirirken uymaları beklenen ilke ve kuralların ortaya konulmasıyla ülkemizde bu anlamda yaşanan boşluğu giderme amacı taşıyan doktora tezinde, veri toplama amacıyla sormaca hazırlanmıştır. Sormaca, yurt dışında faaliyette bulunan ormancı birliklerin geliştirdiği meslek ahlakı ilke ve kuralları, ülkemizde yasal düzenlemelerin incelenmesiyle belirlenen ilke ve kurallar ve orman mühendisleri ile yüz yüze yapılan görüşmeler temel altlık kullanılarak geliştirilmiştir. Geliştirilen sormacanın devlette ve özel sektörde görev yapan orman mühendislerine uygulanması ve değerlendirilmesi sonucunda, orman mühendislerinin meslek ahlakı ilkeleri, mesleğin gelişimine katkı; ekolojik duyarlılık, açıklık, katılımcılık; hukuka, topluma, meslektaşa saygı; kamu yararı ve toplumsal sorumluluk; mesleki dayanışma; dürüstlük ve tarafsızlık; mesleki yeterlik; sadakat ve yerel sorumluluk olarak belirlenmiştir. Ayrıca, mesleğin gelişimine katkı, kamu yararı ve toplumsal sorumluluk ve dürüstlük ve tarafsızlık ilkelerini algılamada; devlette ve özel sektörde görev yapan orman mühendisleri arasında anlamlı fark olduğu ve devlet öbeğinin adı geçen ilkeleri daha yüksek seviyede algıladığı sonucuna ulaşılmıştır.  Öte yandan; belirlenen meslek ahlakı ilkelerinin algılanması üzerinde yaş, cinsiyet, eğitim seviyesi, mesleki tecrübe ve mezun olunan eğitim kurumu gibi değişkenlerin etkisi araştırılmış, devlette istihdam edilen orman mühendislerinin meslek ahlakı ilkelerini algılamaları üzerinde yaş ve mesleki tecrübe; özel sektör öbeğinde ise cinsiyet ve eğitim seviyesi değişkenlerinin etkili olduğu tespit edilmiştir. Çalışma sonuçlarının uygulamaya aktarılması noktasında, devlette ve özel sektörde çalışan orman mühendislerine yönelik olarak meslek ahlakı eğitimi verilmesi önerilmiştir.

Abstract:
It was determined that scientific studies have been conducted in Turkey to determine the principles and rules of professional ethics in professions such as accountancy, policing and teaching, but there were no studies conducted for forestry engineering. In the present dissertation that aimed to eliminate this gap in the national literature by determining the principles and rules that forestry engineers are expected to comply in their professional activities, a questionnaire was designed for data collection. The questionnaire was developed based on the professional ethics principles and rules indicated by forestry associations abroad, the principles and rules determined by examining the jurisdiction in Turkey, and face-to-face interviews with forest engineers. As a result of the application and assessment of the developed questionnaire to the forest engineers working in the state and private sectors, the professional ethics principles for forest engineers were determined as to the development of the profession, ecological awareness, openness, participation, respect for law, the society and colleagues, public benefit and social responsibility, professional solidarity, honesty and impartiality, professional competence, loyalty and local responsibility. Furthermore, it was found that there was a significant difference between forest engineers working in the public and private sectors based on understanding the principles of contribution to the development of the profession, awareness about public benefit, social responsibility and honesty and impartiality and the engineers working in public sector had a higher perception on the abovementioned principles. On the other hand, the effects of variables such as age, gender, level of education, professional experience and the educational institution graduated on the perception of the identified professional ethics principles were examined and it was determined that age and professional experience variables were effective on the perception of occupational ethics principles of forest engineers employed in the public sector, while gender and education level variables were found effective on the perceptions of the engineers working in the private sector. Providing professional ethics training for forest engineers is recommended as a practical method to put the study findings into action.