Nesiller arası dinsel akışlar Almanya'da yaşayan Türkler üzerine sosyolojik bir inceleme
Religious flows between generations a sociological examination on Turks living in Germany
Yazar: VEDAT MARTİN İNCE
Danışman: PROF. DR. HASAN ŞEN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Uluslararası göç = International migration

Özet:
Siyaset, ekonomi, kültür ve sosyoloji sahalarında tartışılmakta olan uluslararası göç, popüler ve süreklilik arz eden bir konudur. Neo-liberal iktisadi yaklaşımlar ve post-modern çağın gerekleri bu tarihi olguya yeni boyutlar kazandırmıştır. Hepsinden önce küreselleşme ile hızlanan bir olgu olan göç, nispeten homojen olan ulus devlet toplumlarını yeni ve birbirlerine yabancı kültürler ile karşı karşıya bırakmıştır. 1961 yılında başlayıp 1973 yılında sona eren "İşçi Alım Anlaşması" kapsamında Almanya'ya göç eden birinci nesil Türk işçiler, kültürlerini ve bilhassa da dinlerini gurbete taşımışlardır. Taşıdıkları bu kültür, kendini sonraki nesillere aktarmasıyla var edebilmiştir. Nitekim birinci nesil ebeveynler Türkiye'den getirdikleri bu kültürel bilgi setlerinin sürekliliğini, Almanya'da yetiştirdikleri çocuklarına ve onlar da kendi çocuklarına aktarmak suretiyle kesintisiz bir kültürel aktarım zinciri kurarak sağlamışlardır. Bu çalışmanın konusu, göç – din – süreç sosyolojisi ekseninde, dine has bilgi setlerinin nesilden nesle aktarılmasını ve baskın Alman kültürü ortamında gelişen – gelişecek olan hibritleşmeyi ortaya koymaktır.
Asimilasyona karşı bir direnç alanı oluşturan din olgusu, göç süreci içinde azınlıkların muhafazakârlaştığı bir mecra olarak öne çıkmaktadır. Yeni nesiller kaçınılmaz şekilde, bu muhafazakâr habitat içinde köken kültürden getirilen bilgi setleri ve kabul toplumunun kültürel kodlarının harmanlayarak kimliklerini inşa etmektedirler. 
Bu çalışmada nesillerin geliştirdiği kimlikleri arasında oluşan benzer ve farklı yönler, uygulanan bir anket yardımı ile analiz edilmiştir. Sahada elde edilen verilerin frekans ve Kay-Kare Testleri (Chi-Square Test X2), anket verileri, tablo ve grafik düzlemde betimsel analiz yolu ile incelenmiş, katılımcıların nitel ifadeleri bunlara eklenmiştir.
Bu çalışma ile göç süreci içinde gelişen nesillerin kimlik inşasındaki başat değişkenlerden olması sebebiyle din olgusu referans alınarak, inşa edilen kimlikleri karşılaştırmalı olarak ve sebep – sonuç bağlamında incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
International migration is a popular and persistent topic, which is being discussed in the fields of politics, economy, culture and sociology. Neo-liberal economic approaches and the requirements of the post-modern age have brought new dimensions to this historical phenomenon. First of all, migration, a phenomenon accelerated by globalization, has confronted relatively homogeneous nation-state societies with new and foreign cultures. The first generation Turkish workers who immigrated to Germany within the scope of the "Worker Recruitment Agreement" that started in 1961 and ended in 1974, brought their culture and especially their religion to the foreign country. This culture, which they carry, was able to exist by transferring itself to the next generations. As a matter of fact, first-generation parents ensured the continuity of these cultural knowledge sets they brought from Turkey by establishing an uninterrupted cultural transmission chain by transferring them to their children raised in Germany and their children. The subject of this study is to reveal the transfer of religious knowledge sets from generation to generation in the axis of migration - religion - process sociology and the hybridization that will develop in the dominant German culture environment.
The phenomenon of religion, which constitutes an area of resistance against assimilation, stands out as a medium where minorities become conservative during the migration process. New generations inevitably construct their identities in this conservative habitat by blending the knowledge sets brought from the origin culture and the cultural codes of the acceptance society.
In this study, the similarities and differences between the identities developed by the generations were analyzed with the help of an applied questionnaire. Frequency and Chi-Square Tests (Chi-Square Test X2) of the data obtained in the field were analyzed by means of descriptive analysis on survey data, tables and graphics, and the qualitative expressions of the participants were added to these.
In this study, it has been tried to examine the constructed identities comparatively and in the context of cause and effect, taking the phenomenon of religion as a reference, as it is one of the dominant variables in the identity construction of the generations that developed during the migration process.