Uyumlu kişiliğin işe yabancılaşmaya etkisinde birey-iş uyumunun aracılık rolü
The mediation role of person-job fit in effect of agreeable personality to work alienation
Yazar: SEMA GÜNGÖREN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KARACA
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Birey-örgüt uyumu = Person organization fit ; Personel uyumu = Personnel rapport ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Yönetsel uyum = Mnagerial adaptation ; Örgütsel uyum = Organizational adaptation ; Örgütsel yabancılaşma = Organizational alienation ; İş uyumu = Work harmony ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Günümüzün dinamik iş ortamında çalışanın sahip olduğu uyumlu kişilik özelliği ile işiyle arasındaki uyumun, kendisi veya işveren kaynaklı işe yabancılaşma gibi olumsuz etkileri kısmen azaltma noktasında gerek yönetim kademesi gerekse işletmenin genelinde önemli bir etkisi bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, pozitif tutum ve davranışlarla sonuçlanan uyumlu kişilik yapısının işe yabancılaşmayı etkilemedeki rolü ve çalışanların sahip olduğu bireysel özellikleri, işten beklentileri ile işi arasındaki uyumun sonucu gelişen birey-iş uyumunun uyumlu kişiliğin işe yabancılaşma üzerinde etkisinde aracılık rolünün incelenmesidir. Uygulama, sivil havacılık sektöründe yoğunlukla kullanılan Ankara Esenboğa ve İstanbul Sabiha Gökçen havaalanlarında çalışanlara yapılmıştır. Uyumlu kişilik, işe yabancılaşma ve birey-iş uyumu değişkenlerinin birlikte analiz edildiği bir araştırmaya literatürde rastlanmamıştır. Bu nedenle araştırma sonuçlarının sivil havacılık sektöründe hem yönetim kademesi hem de çalışanlar için farkındalık sağlayacağı gibi literatüre de katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma tasarımında, nicel araştırma yöntemi kullanılmış, veriler anket formuyla 5'li Likert skalası kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada toplam 403 geçerli anket elde edilmiştir. Araştırma modeli kapsamında oluşturulan hipotez, IBM SPSS ve PROCESS 3.2. (Model 4) programıyla test edilmiştir. Araştırma sonucunda, uyumlu kişiliğin işe yabancılaşma üzerinde negatif, birey-iş uyumu üzerinde pozitif bir etkisinin olduğu, birey-iş uyumu ile işe yabancılaşma arasında negatif yönde bir ilişkinin olduğu, birey-iş uyumunun uyumlu kişilik ve işe yabancılaşma arasındaki ilişkide aracılık rolü oynadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In today's dynamic business environment, the fit between the employee's agreeable personality and employee's job has a significant impact on both the management level and the business in general, in partially reducing the negative effects such as alienation from work caused by the employee or the employer. The purpose of this study is to examine the role of the agreeable personality structure, which results in positive attitudes and behaviors, in affecting work alienation, and the mediation role of the person-job fit (PJ), which develops as a result of the fit between the individual characteristics of employees and their expectations from work, and their job, in the effect of agreeable personality on work alienation. This study was made to employees at Ankara Esenboğa and Istanbul Sabiha Gökçen airports, which are used extensively in the civil aviation sector. There is any research has been found in the literature in which the variables of agreeable personality, work alienation, and person-job fit are analyzed together. For this reason, it is thought that the research results will raise awareness for both management level and employees in the civil aviation sector and also contribute to the literature. Quantitative research method was used in the research design, and the data was obtained using a survey form and a 5-point Likert scale. A total of 403 valid surveys were obtained in the research. The hypothesis created within the scope of the research model was tested using IBM SPSS and PROCESS 3.2. (Model 4) program. As a result of the research, it was found that agreeable personality had a negative effect on work alienation and a positive effect on person-job fit, that there was a negative relationship between person-job fit and work alienation, and that person-job fit played a mediation role in the relationship between agreeable personality and work alienation.