Psikiyatri hastalarında fiziksel sağlığın geliştirilmesinde hemşirenin danışmanlık rolünün etkisi
The effect of counseling role of nurses in improving physical health in patients with psychiatric disorders
Yazar: SUNA UYSAL YALÇIN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA BİLGİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Danışmanlık = Consulting ; Fiziksel sağlık = Physical health ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Sağlık = Health ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion

Özet:
Psikiyatri hastalarında, antipsikotik ilaçların yan etkisi, psikozun negatif belirtileri, sağlıksız yaşam tarzı gibi faktörler nedeniyle metabolik ve kardiyovasküler hastalıklar genel nüfusa göre iki kat daha fazla görülmektedir. Randomize kontrol gruplu, deneysel çalışmamızda amaç, psikiyatri hastalarının fiziksel sağlık durumlarının geliştirilmesinde psikiyatri hemşiresinin danışmanlık rolünün etkisini Transteoretik Model aracılığıyla belirlemektir.
Araştırmanın evrenini, Kocaeli'nde bir Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 396 hasta, örneklemi ise deney ve kontrol gruplarına dahil 61 hasta oluşturdu. Veriler; 'Bilgi Formu', 'Egzersiz Değişim Aşamaları Ölçeği', 'Egzersiz Değişim Süreçleri Ölçeği', 'Egzersiz Öz-etkililik Ölçeği', 'Egzersiz Karar Alma Ölçeği', 'Değişim Aşamalarına Göre Egzersiz' broşürü, 'Benim Fiziksel Sağlığım', 'Katılımcı Deneyim Formu' kullanılarak toplandı. Veri analizinde, tanımlayıcı (frekans, ortalama, standart sapma) ve çıkarımsal istatistikler kapsamında parametrik ve nonparametrik testler ve analizler kullanıldı.
Deney grubunda girişim sonrası "hazırlık" aşamasındaki katılımcıların oranı yükselirken (n=15-%48,4), kontrol grubunda "hazırlık" aşamasındaki katılımcı oranı aynı kaldı (n=8, %26,7). Grup içi karşılaştırmada deney grubunun, son test ve izlem uygulamasında 'Egzersiz Değişim Süreçleri Ölçeği'(χ2=27,670; p=0,000), 'Egzersiz Öz-Etkililik Ölçeği'(χ2=35,188; p=0,000) ve 'Egzersiz Karar Alma Ölçeği- Yarar Algısı'(χ2=39,056; p=0,000) puanlarında ön test uygulamasına kıyasla artış olduğu görüldü. Deney grubunun kan şekeri, beden kitle indeksi, kolesterol ve bel çevresi ortalama değerlerinde, zamana göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmazken (p>0,05), kontrol grubunda, beden kitle indeksi ve bel çevresi ortalama değerlerinde artış oldu (p<0,05). 
Sonuç olarak, psikiyatri hastalarının fiziksel sağlık durumlarının (egzersiz kapsamında) geliştirilmesinde psikiyatri hemşirelerinin Transteoretik Model aracılığıyla gerçekleştirdiği danışmanlık rolü etkili oldu. Psikiyatrik bozukluğu olan bireylerin egzersiz yapma durumları psikiyatri hemşiresi tarafından geliştirilebilir, böylece, fiziksel hastalıklarla ilişkili riskler olabildiğince azaltılabilir.

Abstract:
In psychiatric patients, due to factors such as side effects of antipsychotic drugs, negative symptoms of psychosis, unhealthy lifestyle, metabolic and cardiovascular diseases are twice as common as in the general population and life expectancy is less than 20%. The aim of this experimental study with randomized-controlled design, was to determine the effect of the counseling role of the psychiatric nurse in improving the physical health status of patients with psychiatric disorders through the Transtheoretic Model.
The population of this study consisted of 396 patients in a Community Mental Health Center in Kocaeli whereas the sample was comprised of a total of 61 patients included in the experimental and control groups. The study data were collected by using 'Information Form', 'Exercise Change Stages Scale', Exercise Processes of Change Scale', 'Exercise Self-Efficacy Scale', 'Exercise Decisional Balance Scale', 'Exercise According to the Change Stages brochure', 'My Physical Health', 'Participant Experience Form'. For data analysis, parametric and non-parametric tests and inferential statistics were used.
It was found that the proportion of participants in the "preparation" phase after the intervention increased (n = 15-48.4%) in the experimental group, while the rate of participants in the "preparation" phase remained the same in the control group (n = 8, 26.7%). The in-group comparisons according to the pretest to posttest and follow-up scores of the experiment group indicated an increase in the Exercise Processes of Change Scale' (χ2=27,670; p=0,000), 'Exercise Self-Efficacy Scale'(χ2=35,188; p=0,000) and 'Exercise Decision-Making Scale'-Perception of Benefit' (χ2=39,056; p=0,000) scores. While no statistically significant difference was found in the mean values of blood glucose, body mass index, cholesterol level, waist circumference according to time (p> 0.05), a significant difference was found in the control group, in the mean values of body mass index and waist circumference (p <0.05). 
As a result, it was observed that the counseling role of psychiatric nurses through Transtheoretic Model was effective in improving the physical health conditions of patients with psychiatric disorders (within the scope of exercise). Exercise conditions of people with psychiatric disorders can be improved by the psychiatric nurse and it would be useful to reduce the risks for their physical illness as much as possible.