Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık ve akıllı telefona bağlı dikkat dağınıklığı düzeylerinin dijital çelinme bağlamında incelenmesi
Investigation of university students' digital addiction and smartphone distraction levels in the context of digital distraction
Yazar: HALİLCAN ÜLKER
Danışman: PROF. DR. ERALP ALTUN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Uzaktan öğrenme sırasında öğrencilerin derse katıldıkları dijital araçtan veya diğer dijital araçlarından gelen dikkat dağıtıcı unsurlar öğrencilerde dijital çelinmeye neden olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin dijital çelinme durumlarını incelemek; akıllı telefona bağlı dikkat dağınıklığı ile dijital bağımlılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek, bunları çeşitli değişkenler ve dijital çelinme bağlamında irdelemektir.  Nicel bir araştırma olan bu çalışmada tarama modellerinden tekil ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim gören öğrencilerdir ve 870 kişiden veri toplanmıştır. Toplanan verilerden eksik/kayıp veri içeren tüm katılımcıların verisi veri setinden çıkarılmıştır, sonuç olarak 722 veri analizlere dahil edilmiştir. Araştırmada kişisel bilgi formu, dijital bağımlılık ölçeği ve akıllı telefona bağlı dikkat dağınıklığı ölçeği olmak üzere üç adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Üniversite öğrencilerinin %95,8'i dijital araçlarından gelen bildirimlerin farklı sıklık düzeylerinde dikkatlerini dağıttığını belirtmiştir. Dijital bağımlılık ölçeği toplam puanı ile akıllı telefona bağlı dikkat dağınıklığı ölçeği toplam puanı arasında anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Dijital bağımlılık ölçeği toplam puanının; cinsiyete ve sınıf düzeyine göre farklılaşmadığı, Türkçe Öğretmenliği bölümü ile Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümü arasında anlamlı farklılık gösterdiği ve ayrıca uzaktan eğitim deneyimini "Düşük" olarak belirtenler ile uzaktan eğitim deneyimini "Yüksek" olarak belirtenler arasında anlamlı farklılık gösterdiği bulunmuştur. Akıllı telefona bağlı dikkat dağınıklığı ölçeği toplam puanının; cinsiyete göre farklılaşmadığı ancak dikkat/dürtüsellik alt boyutunun cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği, Türkçe Öğretmenliği bölümü ile Özel Eğitim Öğretmenliği arasında ve Türkçe Öğretmenliği ile Okul Öncesi Öğretmenliği arasında anlamlı farklılık gösterdiği, belirtilen uzaktan eğitim deneyimine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Bu çalışmanın dijital çelinmeyle ilgili alan yazına katkıda bulunması beklenmektedir.

Abstract:
During distance education, distractions from the digital tool or other digital tools that students attend the lesson cause digital distraction in the students. The aim of this study is to examine the digital distraction status of university students; to determine the relationship between smartphone-related distraction and digital addiction levels, and to examine them in the context of various variables and digital distraction. This quantitative study used the single and relational survey model among survey models. The study group consists of students studying at the Faculty of Education at Ege University during the 2023-2024 academic year, and data was collected from 870 individuals. All participants with missing data were excluded from the data set, and as a result, 722 data were included in the analyses. Three data collection tools were used in the study: a personal information form, a digital addiction scale, and a smartphone distraction scale. 95.8% of university students stated that notifications from their digital tools distracted their attention at different frequency levels. A significant and positive relationship was found between the total score of the digital addiction scale and the total score of the smartphone distraction scale. The total score of the digital addiction scale did not differ by gender and class level but showed a significant difference between the Turkish Language Teaching and Social Studies Teaching departments and also between those who stated their distance learning experience as "Low" and those who stated it as "High." The total score of the smartphone distraction scale did not differ by gender, but the attention/impulsivity sub-dimension showed a significant difference by gender and also showed a significant difference between the Turkish Language Teaching and Special Education Teaching departments and between the Turkish Language Teaching and Preschool Teaching departments, and it did not differ by the stated distance learning experience. This study is expected to contribute to the literature on digital distraction.