Osmanlı oryantalizminden bir örnek: Bağlarbaşı Abdülmecid Efendi Köşkü kalemişi süslemeleri
An example from Ottoman orientalism: Interior decoration of the Mansion of Mecid Efendi
Yazar: RÜMEYSA MEMİŞ
Danışman: PROF. DR. AGAH TARKAN OKÇUOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Abdülmecid Efendi Köşkü = Mecid Efendi Mansion ; Desen = Pattern ; Kalem işi = Work of chisel ; Oryantalizm = Orientalism ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Süslemeler = Ornamentations ; jones, Owen = jones, Owen

Özet:
Abdülmecid Efendi Köşkü oldukça dikkat çeken önemli bir Osmanlı sivil mimarlığı ürünü olarak karşımıza çıkmaktadır. Köşkün kalemişi programında kullanıldığı bilinen Owen Jones'un desen kitapları hakkında inceleme yapılarak köşkle ilgili detaylı bir araştırma yapılmak istenmiştir. Köşkün tasarımındaki farklılıklar özellikle cephe tasarımında ve iç mekanda kullanılan yoğun kalemişi bezemeleriyle ortaya çıkmaktadır. Köşkün özgün tasarımını Osmanlı Oryantalizmi ile bağdaştıracak yönler üzerinde durularak bütüncül bir önerme yapılmıştır. Köşkün inşasıyla ilgili bilgi içeren eserler başta olmak üzere, içinde bulunduğu dönemi anlamak amacıyla tarihsel kaynaklar incelenmiştir. Birinci bölümde, köşkle ilgili yapılan sınırlı sayıda incelemeler, Halife Abdülmecid Efendi'nin hayatı ve Osmanlı'da yenileşme dönemleri ile ilgili genel bir bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, köşkün Oryantalizmle olan kavramsal bağlantısını okuyabilmek için Oryantalizm bölümüne yer verilmiştir. Bu bölümde genel olarak Oryantalizm alanının ortaya çıkışından sanat ve mimarlıktaki kullanım biçimlerine değin geçen süreç özetlenmiş ve Elhamra örneği üzerinden türetilen Oryantalist sanat algısı ifade edilmeye çalışılmıştır. Batı üzerinden Osmanlı'ya giren sanatta Oryantalizm, 19. yüzyıl Osmanlı mimarlığı içinde Osmanlı Oryantalizmi olarak yeni bir üslubun üretimine sebep olmuştur. Bu nedenle ikinci bölümde, mimarlık başlığı altında Osmanlı Oryantalizmi örnekleri incelenerek üslubun tanıtılması amaçlanmıştır. Üçüncü bölümde, bir yandan köşkün ilk iki bölümle olan bağlantısı ifade edilirken bir yandan da köşkün desen tasarımları, Owen Jones'un kitaplarında bulunan Elhamra kaynaklı tasarımlarla eşleştirilerek köşkün tasarım kaynağı açığa çıkarılmak istenmiştir.

Abstract:
Mecid Efendi Mansion is an outstanding example from the late Ottoman architecture period as a civil architecture monument which takes many attention from the public. The thesis is aimed to acknowledge the design process of the mansion by examining Owen Jones's pattern books which we know them as a great resource to design the mansion. The difference of the design program appears on the facade and interior decoration of Abdülmecid Efendi Mansion. Our statement is to associate the design process of the mansion with Ottoman Orientalism as a totalitarian suggestion. To maintain that, a general reading regarding to the historical background of 19th century and the references written about the mansion were made. A general information around the limited researches about the mansion, life of Mecid Efendi and Ottoman state innovations were obtained. Hereby, these informations were summarized in the first chapter. The second chapter introduces Orientalism to make a conceptual tie between the mansion and Orieantalism. Examples built referring to the Alhambra Palace was desired to be expressed as an Orientalist art perspective and the journey of Orientalist art from European countries to the Asian continent. As a result of this exploration Ottoman Orientalism was born as an art movement reflecting the complexity of the theory. In the third chapter, all the informations obtained from the prior sections were built together with the pattern books of Owen Jones, to attain a tangible resource of the mansion's design background.