Madde kullanım bozukluğu olan bireylerin madde bağımlılığı farkındalığı ile damgalama arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the revationship between substance awareness and stigmatization in individuals with substance use disorder
Yazar: MUHAMMED FURKAN PARLAK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ŞAHİN ALTUN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Araştırma, madde kullanım bozukluğu olan bireylerin madde bağımlılığı farkındalığı ve damgalama düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı
Materyal ve Metot: Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı niteliktedir. Bu doğrultuda araştırma Doğu Anadolu Bölgesinin bir ilindeki Sağlık Bilimleri Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Amatem Birimine başvuran madde kullanım bozukluğu olan bireylerle yürütüldü. 1 Kasım 2022-1 Şubat 2023 tarihleri arasında evreni bilinen örneklem hesabı yöntemi ile çalışmanın örneklemini %95 güven aralığı ve %5 hata payı ile 207 hasta oluşturdu. Veri kayıpları ve çalışmanın güvenirliğini artırmak için 240 hastaya ulaşılarak çalışma tamamlandı. Araştırma verileri yüz yüze toplanmış olup, bireylere Sosyodemografik Veri Formu, Madde Bağımlılığı Farkındalığı Ölçeği ve Madde Kullanımı Damgalama Mekanizması Ölçeği uygulandı.
Bulgular: Araştırma bulgularına göre hastaların madde bağımlılığı farkındalık ölçeği(MBFÖ) toplam puan ortalaması 103,51±9,83 olarak belirlendi. MBFÖ'nün en yüksek puan alan alt boyutu yardım ve hukuki düzenlemeler (37.61±4.68), en az puan alan alt boyutu ise bağımlılığa neden olan faktörler (15.92±2.92) olarak bulundu. Madde kullanımı damgalama mekanizması ölçeği (MKDMÖ) toplam puan ortalaması 60.17±15.48 olarak belirlendi. MKDMÖ'nün en yüksek puan alan alt boyutunun içselleştirilmiş damgalama (25.79±6.24) olduğu, en az puan alan alt boyutunun ise beklenen damgalama (16.09±6.54) olduğu saptandı. MBFÖ ile MKDMÖ arasındaki ilişki incelendiğinde; toplam ölçek puanları arasında pozitif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki belirlendi (p<0.05). Araştırmada hastaların madde bağımlılığı farkındalık düzeylerinin madde kullanımı damgalanma mekanizma düzeyleri üzerine %46.5 oranında ve pozitif yönde etkisinin olduğu belirlendi (B=.786; R2=.465; p<0.001)
Sonuç: Hastaların madde bağımlılığı farkındalık ve damgalama düzeylerinin yüksek olduğu saptandı. Madde kullanım bozukluğu olan hastalarda madde farkındalığı ve damgalama arasında ilişki olduğu tespit edildi. Araştırmada madde bağımlılığı farkındalık düzeyinin, damgalama düzeyi üzerinde etkili olduğu belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda madde kullanım bozukluğunun önüne geçebilmek için farkındalık ve damgalamaya yönelik eğitim ve müdahaleler önerilebilir.   
          
Anahtar Kelimeler: Damgalama, madde farkındalığı, madde kullanım bozukluğu, psikiyatri hemşireliği

Abstract:
Aim: The research was conducted to determine the relationship between substance addiction awareness and stigma levels of individuals with substance use disorders.
Material and Method: The research is descriptive and relationship-seeking. In this regard, the research was conducted with individuals with substance use disorders who applied to the Amatem Unit of the Health Sciences University Training and Research Hospital in a province of the Eastern Anatolia Region. Between November 1, 2022 and February 1, 2023, the study sample consisted of 207 patients with a known population sample calculation method, with a 95% confidence interval and a 5% margin of error. To eliminate data loss and increase the reliability of the study, the study was completed by reaching 240 patients. Research data were collected face to face, and the Sociodemographic Data Form, Substance Abuse Awareness Scale and Substance Use Stigma Mechanism Scale were applied to individuals.
Results: According to the research findings, the patients' substance addiction awareness scale (MBFÖ) total score average was determined as 103.51±9.83. The highest scoring sub-dimension of MBFÖ was found to be aid and legal regulations (37.61±4.68), and the lowest scoring sub-dimension was factors causing addiction (15.92±2.92). The substance use stigmatization mechanism scale (MKDMÖ) total score average was determined as 60.17±15.48. It was determined that the highest scoring sub-dimension of MKDMÖ was internalized stigma (25.79±6.24), and the lowest scoring sub-dimension was expected stigma (16.09±6.54). When the relationship between MBFÖ and MKDMÖ is examined; A positive, weakly significant relationship was determined between the total scale scores. (p <0.05). In the study, it was determined that patients' substance addiction awareness levels had a 46.5% positive effect on their substance use stigma mechanism levels (B=.786; R2=.465; p<0.001).
Conclusion: It was determined that the patients' awareness and stigma of substance abuse were at high levels. It was determined that there was a relationship between substance awareness and stigma in patients with substance use disorder. It was determined that the level of awareness of substance abuse had an impact on the level of stigmatization. In line with these results, education and interventions aimed at awareness and stigmatization can be recommended to prevent substance use disorder.
Key words: Substance awareness, stigmatization, substance use disorder, psychiatric nursing