Türk çağdaş soyut sanatında Selçuklu etkisi
Seljuk influence in Turkish contemporary abstract art
Yazar: PINAR IŞIK
Danışman: PROF. DR. TEYMUR RZAYEV
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Plastik Sanatlar ve Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Duvar halı sanatı = Wall carpet art ; Geometrik soyutlama = Geometric abstraction ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Modern sanat akımları = Modern art movements ; Resim sanatı = Painting art ; Selçuklu sanatı = Seljukid art ; Selçuklular = Seljuks ; Simgesel soyut = Symbolic abstract ; Soyut sanat = Abstract art ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Selçuklu Hanedanlığı'nın sanat ve kültür bakımından zengin olması, kaçınılmaz 

olarak Türkiye'yi yalnızca çağdaş sanatlarda değil, mimaride, geleneksel sanatlarda, 

kumaşlarda, çinilerde, minyatürlerde ve daha pek çok alanda etkilemiştir. 

Orta Asya Türkleri'nin sanat ve yaşayış biçimlerinin Selçuklu'ya oradan da 

Osmanlı'ya aktarılan ve günümüze ulaşan sanat anlayışının, güncel zamanın Türk 

ressamlarına ve soyut sanata etkileri incelenmiş; Selçukların Türk sanatına katkıları, 

günümüz sanatçılarının batıya dönük yüzleriyle harmanlanmıştır. 


Göçebe sanatları Türklerin Orta Asya'daki yaşam şekilleri ve inanışlarıyla 

bağlantılıdır; bu zamanlar Orta Asya'daki Türkler için beslenme ve gelişim zamanları 

olarak görülebilir ve aynı süreçte kültürlerinin yapısı içerisinde bel kemiği rolü gören 

şamanik inanışları ve kullandıkları semboller göze çarpar. On birinci yüzyılda 

Selçuklar ismiyle anılan Oğuz boyları, Ön Asya'yı fethedip, kabul ettikleri İslam dini

adına İran'da, Anadolu'da, Suriye ve Mısır'da hanedanlar ve devletler kurarak, 

devraldıkları bölgelerde sanatın gelişebilmesi için imkanlar sağlamışlardır.

Araştırma süresince, Selçuklu dönemlerindeki coğrafik ve kültürel zenginliğin, sanat 

dallarına yansıyan etkileri bu bağlamlar çerçevesinde incelenmiş, Osmanlı 

dönemindeki sanatsal gelişmelerle beraber Türk çağdaş soyut sanatına katkısı 

üzerinde konumlandırılması amaçlanmıştır. 


Ayrıca belirtilmelidir ki dönemler ve dönemlerin içerisinde gelişen olaylar keskin 

tarihsel sınırlamalarla aktarılmamış olup, yalnızca önemi olan bilgiler aktarılmıştır.

Kullanılan bazı kaynakların dilinin yabancı olması dikkate alınmıştır ve Türkçe

dışındaki kaynakların çevirilerinin tümü şahsıma aittir.

Abstract:
The richness of the Seljuk Dynasty in terms of art and culture inevitably affected not 

only contemporary arts but also architecture, traditional arts, fabrics, tiles, miniatures 

and many other fields in Turkey. The art and life styles of the Central Asian Turks and 

the understanding of art that has survived from the Seljuk and Ottoman era to the 

Turkish painters and abstract art of the contemporary time were examined; the 

contributions of the Seljuks to Turkish art were blended with the west-facing faces of 

today's artists.

Nomadic arts are connected with the life styles and beliefs of Turks in Central Asia.

These are the times of nutrition and development for the Turks in Central Asia and in 

the same process, the shamanic beliefs and symbols that play a backbone role in the 

structure of their culture stands out. On the eleventh century, the Oghuz tribes, known 

as the Seljuks, conquered Asia Minor and established dynasties and states in Iran, 

Anatolia, Syria and Egypt in the name of the religion of Islam they accepted. They 

provided opportunities for the development of art in the regions they took over.

During the research, the geographical and cultural richness of the Seljuk periods

which are reflected on the branches of art were examined within the framework of 

these contexts, along with the artistic developments in the Ottoman period, its 

contribution to Turkish contemporary abstract art intended to be positioned on.


It should also be noted that the periods and the events occurring within the periods

has not been conveyed within historical constraints, only relevant information has 

been conveyed. It has been taken into account that the language of some of the 

sources used is foreign and all the translations of other than Turkish sources are my 

own.