Sanatta temsil ve duygulam ilişkisine dair Deleuzyen bir bakış
A Deleuzian perspective on the relationship of representation and affect in art
Yazar: EMEL ÖZCAN ÇETİNER
Danışman: PROF. DR. RİFAT ŞAHİNER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Beden = Body ; Deleuze, Gilles = Deleuze, Gilles ; Duygulanım = Affective ; Oluş = Becoming ; Organsız beden = Body without organs ; Tekillik = Singularity ; Temsil = Representation ; Video = Video ; Yersizyurtsuzlaştırma = Deterritorialization ; Özne = Subject

Özet:
Bu çalışma, doğrudan sanat üzerine yazan bir düşünür olan Gilles Deleuze'ün, tıpkı geleneksel felsefeye karşı olduğu gibi, batının geleneksel sanat anlayışına karşı geliştirdiği özgün perspektifi ışığında hareket ederek; Deleuze'ün sanat yapıtını bir duyumlar bloğu olarak ele alan düşüncesine odaklanmıştır. Algılamlar ve duygulamların birlikteliğinden oluşan bu duyumlar bloğu, yaratıcısının gücünden taştığı bir noktada ortaya çıkmaktadır. Deleuze, eserlerini oluşlarla ortaya koyan sanatçıların yaptıklarının, görünenin başarılı temsillerini sunmak değil, görünmeyen kuvvetleri görünür kılmak olduğunu söylemektedir. Bu bağlamdan hareketle bu tezde, Deleuze tarafından bir duyum bloğu olarak tanımlanan sanatta "duygulam" kavramına, onunla sıkı ilişki içinde olan "temsil"in sanattaki konumuna, sanatın temsille mücadelesine istinaden "temsilden kaçana/temsile direnene" Deleuzyen felsefenin özgün kavramlarının da yardımıyla değinilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda, Deleuze'ün olayları kuvvet ilişkileri üzerinden değerlendirişi bizi kuvvetlere yöneltmiştir. Bununla bağlantılı olarak, kuvvetlerin ve doğrudan duygulamın mekanı ve mücadelenin yaşandığı yer olarak ele alınabilecek bedenin imkanlarını araştırma gereği doğmuştur. Vardığımız noktada, hem sanatta hem de yaşamda direnmeyi mümkün kılan bir form olan organsız beden kavramının da yardımıyla, bedenin, bir figür olarak sanat alanındaki görünüşüne odaklanılmış; Deleuze'ün ifadesiyle; 'Oluş'ları açığa çıkaran sanat yapıtlarında, duygulamın temsile gelmeyen ve kişisel-öncesi yapısının da yönlendirmesiyle, öznesiz bir yaratıcılığın nasıl söz konusu olduğu irdelenmiştir. Tüm bu araştırma sırasında Deleuze'ün klişenin karşısına tümüyle yaratıcı biçimde dikilen felsefesinin bize verdiği kullanışlı kavramların aracılığıyla farklı deneyim biçimleri (resim, video sanatı, kavramsal sanat, beden ve perfomans vb.) üzerinden bir açımlama yaratmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Temsil, Duygulam, Kuvvetler, Tekillikler, Karşılaşmalar, Beden, Organsız Beden, Oluş, Özne.

Abstract:
This study, in the light of the unique perspective of Gilles Deleuze, a thinker writing directly on art and developing it against the traditional understanding of the Western art just as his being against the traditional philosophy, focuses on his idea that treats the work of art as a block of sensations. This block of sensations, which consists of the unity of percepts and affects, emerges at a point where its creator overflows. Deleuze says that what the artists creating their works do is not to present successful representations of the visible, but is to make invisible forces visible. Based on this concept and with the help of the original concepts of Deleuzian philosophy, this study addresses the concept of "affect" in art defined as a sensation block by Deleuze, the position of "representation" in art that is in a close relationship with it, and the struggle of art with representation within "those who escape from/ resist representation". In line with these, what has led us to forces is Deleuze's evaluation of events through force relations. With regard to it, the need to explore the possibilities of the body that can be considered as the space of forces, its direct affect and the place where the struggle takes place comes out to be analysed. At the point reached and with the help of the concept of the body without organs - a form that makes it possible to resist both in art and in life, this study centers on the appearance of the body as a figure in the field of art. With Deleuze's words, in works of art trevealing 'becomings', it is examined how there is a creativity without a subject, guided by the unrepresented and pre-personal structure of affect. Throughout this research, an explanation through different forms of experience (painting, video art, conceptual art, body and performance and so on.) regarding the the useful concepts given by Deleuze's philosophy, standing against the cliché in a completely creative way is tried to be created.
Key Words: Representation, Affect, Forces, Singularities, Encounters, Body, Body Without Organs, Becoming, Subject.