Gebelerde prekonsepsiyonel bakım alma durumu ve ilişkili  faktörler
Receiving preconception care status of pregnant women and related factors
Yazar: SULTAN ZORTUL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASEMİN ÇAYIR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-çocuk sağlığı = Maternal-child health ; Gebelik = Pregnancy ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Sağlık hizmetleri = Health services

Özet:
Giriş ve Amaç: Prekonsepsiyonel bakım anne ve baba adayından kaynaklanarak bebek için risk oluşturabilecek biyolojik, davranışsal, psikososyal etkenleri gebelikten önce saptayan birinci basamak koruyucu sağlık hizmetidir. Prekonsepsiyonel bakımın hem anne hem de bebek üzerine olumlu etkileri gösterilmiştir. Fakat ülkemizde prekonsepsiyonel bakım antenatal bakım kadar hekimler tarafından ilgi görmemektedir. Bu durum anne-çocuk sağlığını koruyup geliştirmenin önündeki en önemli engellerden biridir. Ülkemizde gebelerin prekonsepsiyonel bakım alıp almadığı ve prekonsepsiyonel bakımla ilgili düşüncelerinin sorgulandığı yeterince araştırma yoktur. Bu çalışmada gebelerde prekonsepsiyonel bakım alma durumu ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Mart ve Mayıs 2015 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne başvuran ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 527 gebe alındı. Gebelerin ve eşlerinin sosyodemografik özellikleri kaydedildi. Prekonsepsiyonel bakım alıp almadıkları ve prekonsepsiyonel bakımla ilgili düşünceleri araştırmacı tarafından geliştirilen bir anket ile sorgulandı. Veriler SPSS 20.0.0 paket programı ile analiz edildi. Tanımlayıcı istatistiklerin yanısıra hipotez testi olarak Ki-kare ve Student-t testi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza katılan gebelerin yaş ortalaması 29,9±6 idi. Gebelerin %88,8'i (n=445) kadınların, %69,8'i (n=344) ise eşlerin prekonsepsiyonel bakım almasının gerekli olduğunu düşünüyordu. Buna karşın gebelerin kendilerinin ve eşlerinin prekonsepsiyonel bakım alma durumları analiz edildiğinde; kadınların %45,8'inin (n=233) kendisinin,  %17,7'sinin (n=89) eşlerinin prekonsepsiyonel bakım aldığı görüldü.  Prekonsepsiyonel bakım alan gebelerin %66,2'sinin (n=149) mevcut gebeliğinin planlı olduğu görüldü. Mevcut gebeliğin planlı olmasını etkileyen faktörlerin ise; eşin prekonsepsiyonel bakım almış olması, çiftlerin üniversite mezunu olması ve gebelerin profesyonel meslek sahibi olmalarının olduğu görüldü. Prekonsepsiyonel bakım veren hekimlerin prekonsepsiyonel bakım komponentlerinden hangisi üzerinde durduğu incelendiğinde hastalara en çok sorulan sorunun %67,7 oranı ile gebelerin sigara içip içmediği sorusu, en az ise so%15,8 ile gebelerin diyeti olduğu görüldü. 
Sonuç: Bu çalışmada çiftlerin prekonsepsiyonel bakım almak için hekime başvurma oranlarının düşük olduğu görüldü. Prekonsepsiyonel bakım alan çiftlerin ise gebeliklerini planladıkları ve eğitim düzeylerinin almayanlardan yüksek olduğu görüldü. Hekimlerin çiftleri prekonsepsiyonel bakımın tüm komponentleri açısından sorgulamadıkları görüldü. Hekimlerin mezuniyet öncesi ve sonrası eğitimlerle prekonsepsiyonel bakım hakkında daha fazla bilgi sahibi olması sağlanmalıdır. Doğurganlık çağındaki tüm kadınlar eşleriyle birlikte prekonsepsiyonel bakım açısından değerlendirilmelidir. 
Anahtar Kelimeler: prekonsepsiyonel bakım, antenatal bakım, gebelik, anne çocuk sağlığı

Abstract:
Introduction and Aim: Preconception care is primary preventive health care which determines biologic, psychosocial and behavioral risk factors for infant due to parents before pregnancy. Positive effects of preconception care was shown both on mother and infant. However doctors are not interested in preconception care as antenatal care in our country. This is one of the significant barrier for development and protection of mother and infant health status. We have not enough researches about pregnant women get preconception care or not and what are their idea about preconception care. We aimed to research receiving preconception care and related factors about preconception care among pregnant women.

Materials and Methods: 527 pregnant women who referred to Ataturk University Gynecology and Obstetrics outpatient department between March and May 2015 and voluntary to join our study were enrolled.  Sociodemographic characteristics of pregnant women and their husbands were recorded. Receiving preconception care status and thoughts related to preconception care were asked by a questionnaire that developed by researcher. The data were analyzed with SPSS 20.0 package program (Statistical Package for Social Sciences). Chi-square and Student t-test were used as hypothesis test in addition to descriptive statistics. Statistical significance level was accepted as p<0.05.  

Results: Mean age of pregnant women was 29.9±6 years. 88.8% of pregnant women  suppose necessity of receiving preconception care for women, and 69.8% for men. However, when pregnant women and their husbands were analyzed about receiving preconception care status, we determined that 45.8% (n=233) of pregnant women, and 17.7% of their husbands received preconception care. 66.2% of pregnant women who received preconception care were seen of their current pregnancy was planned. The factors affecting the status of planned current pregnancy were seen as to receive preconception care of husband, to be university graduates of couples and to have professional occupation of pregnant women. Doctors who gave preconception care were analyzed in terms of components of preconception care, and it was 
                                                                   
seen the most frequently asked question was about smoking (rate is 67.7%) and the least one is about patients diet (rate is 15.8%).

Conclusion: In this study, it was seen that rates of receiving preconception care of couples were low. Also, the couples who received preconception care were seen to have planned pregnancy and high education level than others. It  was shown doctors do not evaluate the patients in terms of all preconception care components. Doctors should be supplied to have more knowledge about preconception care before and after graduation. Women at reproductive age and their husbands should be evaluated in terms of preconception care together.   
Key Words: preconception care, antenatal care, pregnancy, mother and infant health