Teknoloji geliştirme bölgeleri firmalarının seçilmiş göstergeler üzerindeki etkileri (2001-2021 Dönemi Ankara ili örneği)
Effects of technology development zone companies on the selected indicators: The case of Ankara province
Yazar: MUHAMMED MURAT KANKAYA
Danışman: PROF. DR. ATİLLA AHMET UĞUR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Ekonomi = Economics ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Teknoloji geliştirme bölgeleri = Technology development areas

Özet:
Teknoloji geliştirme bölgelerinin etkilerini ölçebilmek için, öncelikle bu bölgelerde faaliyette bulunan firmalar üzerinde yarattığı değişimin gözlemlenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı; Ankara ilinde yer alan teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren firmaların ihracata, istihdama, yeni ürün geliştirmeye, üretim verimliliğine ve geri dönüşüme olan katkısının, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri ile var olduğu düşünülen ilgisini kanıtlamaktır. Bu amaca yönelik olarak bir ölçek geliştirilmiştir. Geliştirilen bu ölçeğin, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (Teknopark/Teknokent) bünyesinde faaliyet gösteren firmaların seçilmiş ekonomik göstergelerinde meydana gelen değişimi izlemede ne ölçüde başarılı olduğu incelenmiştir. Ankara ilinde bulunan teknoloji geliştirme bölgesi firmalarının 442'sine uygulanan online anket sonucu elde edilen veriler, IBM SPSS 25 ve AMOS 24.0 programlarından yararlanılarak analiz edilmiştir. Veriler açıklayıcı faktör (AFA) analizi ve doğrulayıcı faktör (DFA) analizi ile incelenmiştir. Açımlayıcı faktör analizi'ne göre ölçek, 21 madde ve 5 faktörlü yapı göstermektedir. Ölçeğin toplamda açıkladığı varyans %58,8 ve Cronbach α iç tutarlılık katsayısı 0,812 olarak hesaplanmıştır. Faktör yapılarının uygunluğu için doğrulayıcı faktör analizi sınamasında ki-kare uyum testi, RMSEA, GFI ve CFI uyum indekslerinden yararlanılmıştır. Uyum indekslerinden elde edilen değerler; ki-kare uyum testi için 2,200, RMSEA için 0,052, GFI için 0,925, CFI için 0,925 olarak hesaplanmıştır. Tüm faktörler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş ve uyum indeksleri sonucunda elde edilen modelin iyi bir uyuma sahip olduğu ortaya koyulmuştur. Elde edilen tüm bu sonuçlara göre; geliştirilen ölçek, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri firmalarının etki değerlendirmesinde kullanılabilecek geçerliliğe sahiptir. Geliştirilen bu ölçeğin uygulamadaki başarısını görebilmek amacıyla Anova testi uygulamasına gidilmiş olup, teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren firmaların, bu bölgede faaliyet göstermeye başladıktan sonra arz ettiği yeni ürün sayısındaki artış ile firmaların ihracata yaptıkları katkının artışı arasında anlamlı bir farklılık bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In order to measure the effects of technology development zones, it is necessary to first observe the changes they create on the companies operating in these zones. In this context, the aim of the study is; The aim is to prove the contribution of the companies operating in the technology development zones in Ankara province to export, employment, new product development, production efficiency and recycling and the interest that is thought to exist with the Technology Development Zones. A scale has been developed for this purpose. It was examined to what extent this developed scale was successful in monitoring the change in selected economic indicators of companies operating within Technology Development Zones (Technopark/Technocity). The data obtained as a result of the online survey applied to 442 companies in the technology development zone in Ankara was analyzed using IBM SPSS 25 and AMOS 24.0 programs. The data were examined with exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA). According to exploratory factor analysis, the scale shows 21 items and a 5-factor structure. The total variance explained by the scale was 58.8% and the Cronbach α internal consistency coefficient was calculated as 0.812. Chi-square fit test, RMSEA, GFI and CFI fit indices were used to test confirmatory factor analysis for the suitability of factor structures. Values obtained from fit indices; It was calculated as 2.200 for the chi-square fit test, 0.052 for RMSEA, 0.925 for GFI, and 0.925 for CFI. All factors were found to be statistically significant and the model obtained as a result of the fit indices was revealed to have a good fit. According to all these results obtained; The developed scale has the validity to be used in impact assessment of companies in Technology Development Zones. In order to see the success of this developed scale in practice, Anova test was applied and it was concluded that there was a significant difference between the increase in the number of new products offered by the companies operating in technology development zones after they started operating in this region and the increase in the contribution of the companies to exports.