Multipl skleroz hastalarında bilişsel etkilenme varlığının ve özelliklerinin değerlendirilmesi
Examination of cognitive abilities in multiple sclerosis patients,
Yazar: NAZAN YAMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYSUN ÜNAL
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Bilişsel bozukluk, Multipl Sklerozun (MS) sık rastlanan ve özürlülüğe neden olan bir semptomu olarak giderek daha fazla tanınmaktadır. Etkilenen hastalarda günlük yaşam kalitesinde düşüklüğe neden olmaktadır. Bu çalışmada, Relapsing Remitting(RRMS) hastalarındaki bilişsel bozulmanın değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Özürlülük derecesi skalaları (EDSS, MSFC), nöropsikometrik tarama testleri (KMDT, saat çizme) ve geniş nöropsikolojik batarya uygulanmasından elde edilen verilerin arasındaki ilişkinin irdelenmesi amaçlanmıştır. MS'li 34 olgunun bilişsel performansı 30 sağlıklı gönüllü ile karşılaştırıldı. Ayrıntılı değerlendirilen bilişsel işlevler arasında reaksiyon zamanı, dikkat, bellek(sözel ve görsel), yürütücü işlevler ve görsel-mekansal algı vardı. EDSS ile MSFC özürlülük derecesini değerlendirmede kullanıldı. KMDT ve saat çizme testleri tarama testleri olarak uygulandı. Yapılan istatiksel analizlerde MS olgularında sözel bellek süreçleri dışında tüm nöropsikometrik değerlendirmelerde bozulma olduğu gözlendi. Reaksiyon zamanı da MS hastalarında sağlıklı deneklere göre uzun saptandı. EDSS ve nöropsikometrik değerlendirme sonuçları arasında bir korelasyon gözlenmemesine rağmen , MSFC ile dikkat, anlık bellek ve görsel-mekansal işlevleri değerlendiren nöropsikometrik test sonuçları arasında pozitif bir korelasyon saptandı. Tarama testleri ile incelenen bilişsel(KMDT, saat çizimi) işlevler arasında pozitif korelasyon saptandı. Sonuç olarak; RRMS hastaları, reaksiyon zamanı,dikkat, bellek, yürütücü işlevler ve görsel-mekansal algı işlevlerinde bozulmalar göstermektedirler. EDSS , özürlülük takibinde bilişsel etkilenmeyi göstermede yetersiz kalmaktadır. Bilişsel etkilenmeyi daha iyi yansıtığından MSFC kullanımı daha uygundur. MSFC'nin uygulanmasında sıkıntı olduğu durumlarda KMDT ve saat çizim testi kullanılabilir

Abstract:
Cognitive impairment is increasingly being recognized as a common and disabling symptom of multiple sclerosis (MS) that contributes to poor quality of life in affected patients. The aim of this study was to assess the cognitive dysfunction in relapsing-remitting MS patients. We also wanted to analyze the relationship between the disease disability status scales (EDSS, MSFC), screening neuropsychometric tests (MMSE, clock drawing test) and the data retrieved from a large neuropsychological battery. The cognitive performance of 34 patients with MS was compared with that of 30 control subjects. Reaction time, attention, memory (visual and verbal), executive functions, and visuo-spatial perception were the evaluated higher cortical functions. EDSS and MSFC were used for examining the disability score. MMSE and clock-drawing test as screening tests were also performed. Statistical examinations revealed that MS patients significantly differ from healthy subjects in all neuropsychometric examinations except verbal memory tests. Reaction time was also longer in MS patients. Although no correlation was found between EDSS and neuropsychological assessment, a positive correlation was found between MSFC and neuropyschometric test results exploring attention, immediate memory, and visuo-spatial perception. Positive correlation between screening tools (MMSE, clock-drawing) and examined cognitive abilities were also seen. In conclusion; RRMS patients show deficits in reaction time, attention, memory, executive and visuo-spatial perception abilities. EDSS doesn?t represent the disability related with cognition therefore MSFC is more useful in follow-up of MS patients. In case of difficulties with performing MSFC, MMSE and clock-drawing tests can also be used.