Türkiye'de eğitimde fırsat eşit(siz)liği ve bireylerin eğitim kararları: Ardahan ve Karabük örneği
(In)equality of opportunity in education in Turkey and education decisions of individuals: The case of Ardahan and Karabük
Yazar: HATİCE ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL COŞKUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ardahan = Ardahan ; Eğitim = Education ; Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Eşitsizlik = Inequality ; Fırsat eşitsizliği = Opportunity unequality ; Karabük = Karabük ; Karar verme = Decision making ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system

Özet:
Eğitim Sosyolojisinin temel problemlerinden biri olan eğitimde fırsat eşit(siz)liği konusunu tartışan bu çalışma, Türkiye eğitim sisteminin sorunlarını ve eğitimde fırsat eşitliğine yönelik uygulamalarını Ardahan ve Karabük illeri örneği üzerinden incelemektedir. Bu çalışma merkezi sınavlarda ilk sıralarda yer alan Karabük ili ve son sıralarda yer alan Ardahan ilinde ilk ve son sıralarda yer alan ikişer okulda yapılan görüşmelerle Türkiye üzerinde eğitimde fırsat eşitsizliğinin ortaya çıkış nedenlerini genellemeye çalışmaktadır. Çağdaş toplumlarda eğitimin kurumsal yönü kadar bireysel yönünün de öne çıkması ile birlikte bireylerin eğitim kararları da eğitim sistemi üzerinde büyük etkiye sahiptir. Bu nedenle bu çalışma kurumsal eğitimin ilk muhatapları olan öğrenci, öğretmen, veli ve Okul Aile Birliği Başkanları ile yapılan toplam kırk altı görüşme sonucu ortaya çıkmıştır.
Türkiye eğitim sistemi uzun yıllardır eğitimde fırsat eşitliğini sağlamaya yönelik çalışmalar yürütmektedir. Bu çalışmaların eğitime erişim konusunda önemli oranda başarılı olduğu görülürken, eğitim sisteminin merkezi sınavlar aracılığıyla fırsat eşitsizliğine katkı sağladığı anlaşılmaktadır. Merkezi sınavlar tarafından belirlenen okul tercihleri ailelerin toplumsal, kültürel ve ekonomik sermayeleri oranında çocuklarının eğitime yaptıkları yatırım oranında değişiklik göstermektedir. Bu çalışma, Türkiye'de eğitimde fırsat eşitsizliğinin merkezi sınavlar ve ailenin değişen sermaye yapısı ile yeniden üretildiğini iddia etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Eğitim, Eğitim Sosyolojisi, Eğitimde Fırsat Eşitliği, Türkiye Eğitim Sistemi.

Abstract:
This study discusses the issue of (in)equality of opportunity in education which is one of the main problems of Sociology of Education, examines the problems of the Turkish education system and its practices towards equal opportunities in education through the example of Ardahan and Karabük provinces. In this study, the center is trying to generalize the reasons for the first and last row in one of the two emergence of inequality of opportunity in education over Turkey with interviews in school the first row in one of the Karabük and in the province of Ardahan located in the last row in the exams. In individual societies, educational decisions of individuals have a great impact on the education system as well as the individual aspect of education as well as the institutional aspect of education.For this reason, this study was the result of forty-six interviews conducted with the students, teachers, parents and the Presidents of the Parent-Teacher Association.
Turkey education system is committed to ensuring equal opportunity in education for many years.While it is seen that these studies have been significantly successful in access to education, it is understood that education system contributes to inequality of opportunity through central examinations. The school preferences determined by the central exams vary in the proportion of their children's investment in education according to the social, cultural and economic capital of their families. This study claims that the center of inequality of opportunity in education is reproduced through the centralized examinations and the changing capital structure of the family in Turkey.

Key Words: Education, Sociology of Education, Equality of Opportunity in Education, Education System in Turkey.