Türkiye'de yerel yönetimlerin denetimi ve yerel yönetim ombudsmanı
The auditing of local governments in Turkey and local government ombudsman
Yazar: FEYZULLAH ÜNAL
Danışman: PROF. DR. BURHAN AYKAÇ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Denetim = Control

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de yerel yönetimlerin denetimi ve bu denetim içerisinde yerel yönetim ombudsmanının nasıl bir konumda olabileceği konusu ayrıntılı bir şekilde incelenmektedir. Çalışmada, Türkiye'de yerel yönetimlerin denetiminde ortaya çıkan sorunların çözümünde ve yönetimin iyileştirilmesinde oluşturulabilecek bir yerel yönetim ombudsmanının uygulanabilirliliği ve sağlayabileceği katkıların ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu amaçla yapılan çalışma, geleneksel yapılarını koruyan köy idareleri kapsam dışında olmak üzere, Türkiye'de yerel yönetimlerin denetiminde mevcut denetim mekanizmalarının işleyişi ve bu işleyişte ortaya çıkan yetersizliklerin giderilmesinde kurumu uygulayan ülkelerden uygun örnekler de verilerek yerel yönetim ombudsmanının sağlayabileceği katkıları belirlemeye yönelik kuramsal bir çalışmadır. Çalışma, ombudsmanlık kurumu hakkında daha detaylı ve tanıtıcı bilgilerin elde edilmesinde, Türkiye'de oluşturulabilecek yerel yönetim ombudsmanı için uygun bir modelin belirlenmesinde önemli katkılarda bulunabilecektir. Çalışmanın birinci bölümünde, Türkiye'de yerel yönetimlerin denetimi, teori ve mevcut uygulaması açısından geniş şekilde ele alınmaktadır. Bu bölümde, denetimin kavramsal çerçevesi ortaya konularak, Türkiye'de yerel yönetimlerin denetlenme şekilleri, denetimi gerçekleştiren organlara göre ayrıntılarıyla incelenmektedir.İkinci bölümde, ombudsmanlık kurumunun ortaya çıkışı ile tarihi gelişim süreci ve ombudsman türleri ele alınarak, yerel yönetim ombudsmanının işlevleri ve işleyişi, ombudsmanlık kurumunun genel özellikleri de dikkate alınarak incelenmektedir. Ombudsmanlık kurumu, bağımsız ve tarafsız olması yanında kolay, masrafsız ve hızlı işleyen yapısı ile, uygulandığı ülkelerde yönetimi etkin ve verimli şekilde  denetlemekte ve yönetimin iyileştirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu bağlamda, Türkiye'de oluşturulacak bir yerel yönetim ombudsmanı için, üniter bir yönetim sistemine sahip ve yerel yönetimlerine geleneksel olarak önem veren, yerel yönetim ombudsmanını başarılı bir şekilde uygulayan İngiltere'nin yerel yönetim ombudsmanı uygulaması, diğer ülkelere göre daha detaylı şekilde ele alınmakta ve incelenmektedir.  Üçüncü bölümde, yerel yönetim ombudsmanının Türkiye'de uygulanabilirliği ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Türkiye'de ombudsmanlık kurumu ve yerel yönetim ombudsmanı oluşturma amacıyla yapılan çalışmalar ele alınmakta ve Türkiye'de oluşturulacak yerel yönetim ombudsmanının, yabancı ülke uygulamaları da dikkate alınarak nasıl bir yapıya ve işleve sahip olması gerektiği ile ilgili olarak öneriler getirilmektedir. Çalışmanın sonuç kısmında, Türkiye'de yerel yönetimler için oluşturulacak bir yerel yönetim ombudsmanı, uygun yasal düzenlemelerin yapılması durumunda, yerel yönetimlerin denetiminde ortaya çıkan sorunların çözülmesine önemli katkılar sağlayabileceği, yerel yönetimlerde yönetimin iyileştirilmesinde büyük rol oynayacağı, kötü yönetim uygulamalarının azalmasında ve halkın hizmet memnuniyetinin artmasında olumlu rolünün olabileceği hususunda öngörülerde bulunulmaktadır. Türkiye'de yerel yönetim ombudsmanı oluşturmadan önce, kurumun kamuoyuna iyi bir şekilde tanıtılarak benimsetilmesinin, Türkiye'nin yerel yönetim sistemine ve halkın beklentilerine uygun bir modelin oluşturulmasının gerektiği vurgulanmaktadır.

Abstract:
In this study, the auditing of local governments in Turkey and the position of local government ombudsman in this auditing has been elaborated with detailed analysis. In this study, the adaptedness and contribution of the local government ombudsman in the solution of problems which can be raised during the auditing of local governments and amendments in Turkey has determined as main aim. For this reason, excluding the village governments which maintain their traditional structures, this is an institutional study which directs on the existing auditing mechanisms in Turkey and discrepancies and inadequacies in this functioning and the examples of different suitable countries removing these discrepancies. The study tries to provide to determine a suitable model for the local government ombudsman which can be emerged in Turkey.In the first chapter of the study, the auditing of the local governments in Turkey has been elaborated within the theoretical and practical framework in a broader perspective. Firstly, the conceptual analysis of auditing has been focused and later on, the auditing types of the local governments has been analyzed in accordance with the bodies which undertakes the auditing mechanism. In the second chapter, the functions and operations of the local government ombudsman has been studied in respect of the general characteristic of the ombudsman institution. While the emergence and the historical evolution of the ombudsman institution have been analyzed, it has been observed that this institution is familiar with Turkish public government and even it has been partly shaped and inspired by the Turkish implementation. The ombudsman institution is an independent and impartial body which provides the effective and efficient control in applied country and improvement of the government with its cheap and rapid adapting character. For a local government ombudsman institution for Turkey, the comparison of Britain case has been analyzed. The implementation of local government ombudsman in Britain which has a uniterian government structure and gives special importance for the local governments have singled out. In the third chapter, the adaptedness of the local government ombudsman into Turkey has been discussed. The local government ombudsman which will be created in accordance with the necessary regulations will provide very important contributions in order to solve the problems during the auditing process of the local governments. Beside the improvement of the government and lessening the maladministration and the satisfaction of the governed can be provided by the role of the local government ombudsman. Lastly, it has been pointed out that the introduction of the local government ombudsman into the public opinion and its creation in accordance with a model which is suitable with the structure of local government in Turkey and the expectancies of the Turkish local people are very important duties before the official adoption of the local government ombudsman.