Arnebıa Purpurea S. Erik & H. sümbül üzerinde farmakognozik araştırmalar
The pharmacognostical researches on Arnebia Purpurea S. Erik & H. sümbül
Yazar: MERVE YÜZBAŞIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE UZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Naftakinonlar = Naphthoquinones ; Sitotoksisite = Cytotoxicity

Özet:
Arnebia cinsi Türkiye bitki örtüsünde 5 tür ile temsil edilmektedir. Bu çalışmada, endemik bir tür olan ve üzerinde fitokimyasal ve biyolojik aktiviteye ait hiçbir çalışma yapılmamış olan Arnebia purpurea bitkisinin kökleri ve topraküstü kullanılarak hazırlanan ekstreler üzerinde Farmakognozik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bitkinin açık havada kurutulmuş ve toz edilmiş kökleri n-hekzan ile, topraküstü kısımları ise metanol ile ekstre edilmiştir. Metanol ekstresi, düşük ısıda ve alçak basınç altında uçurulduktan sonra, suda çözülüp petrol eteri ile partisyona tabi tutulmuş, petrol eterli fazda yağsı bileşikler ve pigmentler uzaklaştırılmış ve sulu ekstre ile çalışılmıştır. Hazırlanan ekstreler üzerinde gerçekleştirilen çeşitli kromatografik (açık kolon kromatografisi, vakum sıvı kromatografisi, orta basınçlı sıvı kromatografisi) izolasyon çalışmaları sonucunda, köklerden üçü karışım halinde toplam 5 naftokinon (izovalerilalkannin: APK-3, ?-metil-n-butil alkannin: APK-8, izobutilalkannin: APK-9, asetilalkannin: APK-4 ve alkannin APK-5); 1 steroit yapılı bileşik (ß-sitosterol: APK-6); 1 triterpen (3-O-asetiloleanolik asit: APK-7); topraküstünden 3 flavonoit glikoziti (izoramnetin 3-O-rutinozit: APT:4, kemferol 3-O-rutinozit: APT-5, kemferol 3-O-(5''-asetil)apiofuranozit 7-O-ramnopiranozit: APT-7) ve bir fenolik asit (rozmarinik asit: APT-1) bileşiklerinin yapıları spektroskopik yöntemler (UV, IR, 1H-NMR, 13C-NMR, 2D-NMR, Kütle spektr.) kullanılarak aydınlatılmıştır. Elde edilen bileşiklerin sitotoksik etkileri, MTT yöntemi ile L929 fare fibrosarkoma hücreleri üzerinde araştırılmış ve naftokinon türevi olan maddelerin (APK-3/8/9, APK-4 ve APK-5) denenen hücreler üzerinde kuvvetli sitotoksik etkileri olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
Arnebia is represented by 5 species in Turkish flora. In this study, Arnebia purpurea which is an endemic plant and hasn?t got any phytochemical or biological activity studies on it has been searched for determined its phytochemical composition and cytotoxic activity. The air dried and powdered roots of the plant were extracted with n-hexane and the air dried and powdered aerial parts of the plant were extracted with methanol. After evaporation of the methanolic extract under vacuum and low temperature, the extract was dissolved in water and extracted with petroleum ether to remove fatty subtances and pigments and to obtain water extract. The extracts were performed on a serial chromatographic studies (open column chromatography, vacuum-liquid chromatography and medium-performance liquid chromatography). The n-hexane extract yielded 5 naphthoquinones, three of them are mixture (isovalerylalkannin: APK-3, ?-methyl-n-butyl alkannin: APK-8, isobutylalkannin: APK-9, acetylalkannin: APK-4 and alkannin APK-5), 1 triterpene (3-O-acetyloxy-oleanolic acid APK-7), 1 steroid (ß-sitosterole: APK 6). The water extract prepared from aerial parts yielded 3 flavonoid glycosides (isorhamnetin-3-O-rutinoside: APT:4, kaempferol-3-O-rutinoside: APT-5, kaempferol 3-O-(5''-acetyl)apiofuranoside 7-O-rhamnopyranoside APT-7);1 phenolic acid (rosmarinic acid: APT-1). The structures of the isolated compounds were elucidated using spectroscopic methods (UV, IR, 1H-NMR, 13C-NMR, 2D-NMR and Mass spectrometry). Cytotoxic activities of the isolated compounds were investigated on L929 murine fibrosarcoma cell lines by using MTT method. The alkannin derivatives of naphthoquinones (APK-3/8/9, APK-4 and APK-5) showed strong cytotoxic activity.