Hâşim Bey'in Güfte Mecmû'ası
Haşim Bey's Journal of Lyrics
Yazar: FATMA NUR DURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NURİ PARMAKSIZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı / Türk Sanat Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music
Dizin: Dergiler = Magazines ; Güfte = Lyrics ; Güfte mecmuası = Lyrics magazine ; Haşim Bey = Haşim Bey ; Müzik = Music ; Müzik dergisi = Music magazine ; Müzik tarihi = Music history ; Türk sanat müziği = Turkish art music

Özet:
Türk mûsikîsinin geleneksel eğitim-öğretim ve aktarım yöntemi, meşk yöntemidir. Hafızanın zamanla zayıflaması ve bu durumun, eserlerin sonraki nesile aktarımını olumsuz yönde etkilemesi sebebiyle, yazılı kaynaklara ihtiyaç duyulmuştur. Bestelenmiş eserlerin güftelerini ve bazı mûsikî bilgilerini de içeren güfte mecmû'aları, bu yazılı kaynakların önemli yapı taşlarıdır. 
Bu çalışmada; Bayerische Staats Bibliothek'te "A.or.6969x" numarası ile kayıtlı olan Hâşim Bey'in Güfte Mecmû'ası incelenmiştir. Öncelikle çalışılan eserin müellifinin hayatı, güfte mecmû'alarının önemi ve ilgili çalışmalar hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Mecmû'a içerisindeki usûller bölümü tablolaştırılarak düzenlenmiştir. Arap alfabesi ile basılan ilk matbu' güfte mecmû'ası özelliğini taşıyan Hâşim Bey Mecmû'ası'ndaki güftelerin ilk mısra'ları okunmuş, latinize edilmiş, mecmû'ada bestekârı bilinmeyen veya rumuz ile yazılmış güftelerin kime ait olduğu tespit edilmiştir. Güfteler ile ilgili düzeltmeler de yapılarak bu kısım tamamlanmıştır. Ardından güftelerin hüviyetini içeren fihrist oluşturulmuştur. Yapılan fihristte numaralandırma sistemi kullanılmıştır. Ayrıca, fihrist tabloda güftelerin bestekârı, makamı, formu, usûlü de yazılmıştır. TRT repertuvarındaki arşiv numarası da eklenerek fihrist tablo tamamlanmıştır. Mecmû'anın muhtevâsına rahat erişim için tablolar ayrıntılı hale getirilmiştir. Hangi makamda, usûlde ve formda kaç eser yer aldığı ayrı ayrı tablolarda belirtilmiştir. Aynı zamanda bestekârların eser sayısı ve bilinen ünvânları da yine tablo olarak sunulmuştur.
Bu çalışmanın sonucunda; Hâşim Bey'in Güfte Mecmû'ası'nın 493 sayfadan oluştuğu ve 474. sayfada mecmû'anın bitirildiği, içerisinde 1067 güfte barındırdığı, bu güftelerin 986 tanesinin Osmanlı Türkçesi - 78 tanesinin Farsça ve 3 tanesinin de Arapça olduğu, Fihrist bölümünde 92 makam isminin bulunduğu, 10 adet formun yer aldığı, 30 adet usûlün düzümleri ile birlikte gösterildiği ve 122 bestekârın adının geçtiği sonucuna ulaşılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Hâşim Bey, Güfte, Güfte Mecmû'ası, Fihrist

Abstract:
The traditional method of transferring education and teaching of Turkish music is the method of mesk. Since memory fades gradually causing a difficulty in passing down musical work, written sources are required. The journal of lyrics including the lyrics of the composed works and some musical information are important building blocks of these written sources. 
In this study, Haşim Bey's Journal of Lyrics which was registered in the name of "A.or.6969x" in Bayerische Staats Bibliotech has been examined. Firstly, short information about the life of the author, importance of the lyrics of journals and related studies has been given. The tempos section in journal is arranged by tabulating. The first verses of  Hâşim Bey's journal which has the characteristics of  being the first printed journal of lyrics in Arabic alphabet were read, were latinized, and lyrics having unknown composers or written by a nickname was detected and to whom it belongs was found out in journal. This section was also completed by making corrections about the lyrics. Then an index was formed which includes the identity of lyrics. Numbering system was used in the index mentioned.  In addition, the composer, mode, form and tempo of the lyrics are also written in the index table. The archive number in TRT repertoire has also been added and the index table has been completed. tables are detailed for better access to the contents of the lyrics. The number of works in which mode, tempo and form are mentioned in separate tables. At the same time, the number of works and known titles of the composers are also presented as tablo.
As a result of this study; It was found out that Haşim Bey's Journal of Lyrics' consists of 493 pages and at the page 474 journal was completed, contained 1067 lyrics, 986 of these words in Ottoman Turkish - 78 in Persian and 3 in Arabic, 92 mode name was found in index section, there were 10 forms, 30 procedurals were shown along with their strokes and 122 composers were mentioned.
Key Words: Hâşim Bey, Lyrics, Journal of Lyrics, Index