Afganistan'da televizyon yayıncılığının gelişimi: Türkiye ile kültürel ve ekonomik ilişkilerde televizyon programlarının önemi
Development of television broadcast in Afghanistan: The importance of television programs in cultural and economic relations with Turkey
Yazar: GHULAM SAKHI MOHAMMADI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YALÇIN YILMAZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Dizi film = Serial film ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Kültürel ilişkiler = Cultural relations ; Televizyon dizileri = Television serials ; Televizyon programları = Television programs ; Televizyon yayıncılığı = Television broadcasting ; Türk televizyon dizileri = Turkish TV series ; Türk-Afgan ilişkileri = Turkish-Afghan relations ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Afganistan televizyon yayıncılığının tarihsel seyri tıpkı siyasi tarihi gibi inişli çıkışlı süreçlere sahne olmuştur. Televizyon yayıncılığı yaşanan değişim ve dönüşümlerden hemen hemen her dönemde etkilenmiştir. Afganistan'da televizyon 1978'de iki saatlik deneme yayınını gerçekleştirmesiyle başlamıştır. 2001 yılından sonra Afganistan'da  200'den fazla televizyon kanalı, 150'ye yakın radyo istasyonu, 400'den fazla basılı yayın kurulmuştur. Bu medya kuruluşları Afganistan'da niceliksel olarak genişlemiş ve büyümüştür. Aynı zamanda farklı etnik, siyasi ve dini kesimlere ait televizyon kanalları da bulunmaktadır. Televizyon programları ise Afganistan'da yaşayan farklı ırk ve kültürleri bir araya getirme, bilgilendirme ve kültürel gelişmede önemli rol oynamaktadır. 
Bu çalışmanın temel amacı; Türkiye ile Afganistan arasındaki kültürlerarası ve ekonomik ilişkilerde televizyon programlarının önemini değerlendirmektir. İki ülke arasındaki ilişkileri geliştiren en önemli unsurlar kültürel, ekonomik ve dini değerler olmuştur. Bu değerlerin paylaşımı noktasında televizyon programlarının etkisi oldukça önemlidir. Bu bağlamda televizyon programlarının etkisi ekonomik, kültürel, siyasi, teknolojik ve hukuki açılardan ele alınmıştır. Kamu ve özel televizyon yayıncılığının gelişimi de incelenmiş ve siyasi olaylarının kamu ve özel yayıncılık üzerindeki etkileri de araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Türkiye ve Afganistan arasındaki siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler ele alınarak; iki ülke arasındaki ilk resmi ilişkilerin kurulmasından diplomatik ilişkilere; ittifaklardan diplomatik sürece ve Türkiye'nin Afganistan'da devlet ve sivil toplum kurumları üzerinden gerçekleştirdiği faaliyetlere yer verilmiştir.
Afganistan'da yaşanmış siyasi olaylardan dolayı sahadan bilgi toplama ve araştırma yapabilme imkânları sınırlıdır. Bu nedenle kolayda örnekleme yöntemi ile Türkiye'de eğitim gören 8 Afgan öğrencisi ile yarı yapılandırılmış görüşme ile veri toplandı. Bu araştırmanın literatür kısmının sınırlılıkları Afganistan televizyon yayıncılığının 1978-2021 yıllarından oluşmaktadır. Nitel araştırmanın da sınırlılıkları Türkiye'de okuyan Afgan öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmada, Afganistan televizyon programlarının incelenmesi Türkiye ile kültürel ekonomik ilişkiler boyutu ile sınırlandırılmıştır. Katılımcılarla yapılan görüşmeler
neticesinde üç temel nokta ön plana çıkmıştır. Bu sonuçları şu şekilde değerlendirmek mümkündür:
İlk olarak, katılımcılar, televizyonun habercilik, eğlence ve bilgilendirme özelliğine vurgu yapmışlar ve bu bağlamda doğru değerlendirildiğinde televizyon programlarının olumlu olduğunu ve Afganistan'da Türk televizyon programlarını izlemenin kendilerinde Türkiye'yi eğitim açısından tercih etmelerinde etken olduğunu ifade etmişlerdir.
İkinci olarak, katılımcılara iki ülke arasındaki ilişkilerde TV programlarının etkisi sorulmuştur. Bu verilerden elde edilen bilgilere göre Türk dizilerinin Afganistan halkı üzerinde ekonomik ve kültürel ilişkilerde ciddi anlamda ivme kazandığı veya daha da kazanabileceği vurgusu yapılmıştır.
Üçüncü olarak, katılımcılara göre Türkiye'nin Afganistan'la tarihi süreçteki iyi ilişkilerinin televizyon programları aracılığıyla da perçinlendiği ve devam etmesi gerektiğini savunmaktadırlar. Buna göre Batı yerine Türkiye rol model olarak alınmalı ve televizyon programlarının yaygınlaştırılması teşvik edilmelidir.

Anahtar Kelimeler
Afgan televizyonları, Afganistan- Türkiye ilişkileri, Türk TV dizileri, Kültür

Abstract:
The historical course of television broadcasting in Afghanistan has been the scene of ups and downs, just like its political history. Television broadcasting has been affected by the changes and transformations experienced in almost every period. Television broadcasting in Afghanistan began in 1978 with a two-hour trial broadcast. After 2001, more than 200 television channels, nearly 150 radio stations, and more than 400 printed publications were established in Afghanistan. These media outlets have grown and expanded quantitatively in Afghanistan. At the same time, there are television channels belonging to different ethnic, political and religious groups. Television programs, on the other hand, play an important role in informing the masses, cultural development and in bringing together different races and cultures living in Afghanistan.
The main purpose of this study; To evaluate the importance of television programs in intercultural and economic relations between Turkey and Afghanistan. The most important factors that improved the relations between the two countries have been cultural, economic and religious values. The effect of television programs is very important at the point of sharing these values. In this context, the impact of television programs have been discussed in terms of economic, cultural, political, technological and legal aspects. The development of public and private television broadcasting was also examined and the effects of political events on public and private broadcasting were also included in the research. By considering the political, economic and cultural relations between Turkey and Afghanistan; from the establishment of the first official relations between the two countries to diplomatic relations; from alliances to the diplomatic process and Turkey's activities in Afghanistan through the government and non-governmental institutions.
Due to the political events that took place in Afghanistan, the opportunities to collect information from the field and conduct research are limited. For this reason, data were collected by semi-structured interview with 8 Afghan students studying in Turkey with the convenience sampling method. The limitations of the literature part of this research consist of the years 1978-2021 of Afghanistan television broadcasting. The limitations of the qualitative research consist of Afghan students studying in Turkey. In the study, the examination of Afghanistan television programs relations with Turkey was limited to the cultural and economic aspects. As a result of the interviews with the participants, three main points came to the fore. It is possible to evaluate these results as follows:
First of all, the participants emphasized the news, entertainment and information feature of television and stated that when evaluated correctly in this context, television programs were positive and watching Turkish television programs in Afghanistan was a factor in their preference for Turkey in terms of education.
Secondly, the participants were asked about the effect of TV programs on the relations between the two countries. According to the information obtained from these data, it was emphasized that Turkish TV series gained momentum in economic and cultural relations on the people of Afghanistan or could gain more.
Thirdly, according to the participants, they argue that Turkey's good relations with Afghanistan in the historical process have been strengthened and should continue through television programs. Accordingly, Turkey should be taken as a role model instead of the West, and they emphasize the spread of television programs.
Keywords
Afghan Televisions, Afghanistan-Turkey relations, Turkish TV series, Culture