Akut lösemi tanılı, santral venöz kateter ile izlenen çocuklardaki kateter komplikasyonlarının tek merkezli retrospektif değerlendirilmesi
Single-center retrospective evaluation of catheter complications in children with acute leukemia followed by central venous catheter
Yazar: BÜŞRA KAYA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE ZENGİN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Uzun süreli santral venöz kateterler, çocukluk çağının en yaygın malignitesi olan akut lösemilerin tedavi yönetiminde önemli bir role sahiptir Çalışmaların çoğu hematoloji ve onkoloji hastalarındaki SVK'leri birlikte araştırmaktadır. Sadece çocukluk çağı akut lösemilerinde SVK kullanımıyla ilgili araştırmalar ise az sayıdadır. Çalışmamız, 14 yıllık bir süreçte merkezimizde akut lösemi tanısı alan ve uzun süreli santral venöz kateter takılan çocukların kateterlerinin çıkarılma nedenlerini ve komplikasyonlarını inceleyerek, komplikasyon gelişimine neden olabilecek risk faktörlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız, Kocaeli Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Çocuk Hematoloji Bölümünde Ocak 2007 ve Şubat 2021 tarihleri arasında akut lösemi tanısı alan 18 yaş altındaki 263 hastanın verilerinin geriye dönük incelenmesine dayanmaktadır. Çalışmaya sadece yeni tanı akut lösemilerin ilk kateterleri dahil edilmiştir. Kateteri korunurken başka merkeze/kemik iliği nakline giden veya relaps yapan hastalarda o tarihten itibaren kateter izlemi sonlandırılmıştır. Tüm komplikasyonlar ve kateter çıkarılma nedenleri; yaş, cinsiyet, tanı, tedavi protokolü (risk grubuna göre), vücut kitle indeksi, kateter tipi, kateter takılma yeri, kateter takılma zamanı, kateter takılırken nötrofil ve trombosit sayısı, kateter ile total parenteral beslenme (TPN) alımı gibi olası risk faktörlerine göre değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya alınan 263 hastanın yaş ortalamaları 6,34 ± 4,75 yıl ve tanıları 204 ALL (%77,6), 47 AML (%17,9), 12 infant lösemi (%4,6) idi. 243 hastada port kateteri (%92,4), 20 hastada Hickmann kateteri (%7,6) mevcuttu. Toplam kateter günü 108.901 ve ortalama kateter günü 414 ± 286,43 ( 3-1365 gün) gündü. Kateterlerin 136'sında (%51,7) izlem boyunca hiç komplikasyon gelişmedi, 127'sinde (%48,3) toplamda 202 komplikasyon gelişti. 1000 kateter günündeki genel komplikasyon insidans hızı 1,85, kateterle ilgili enfeksiyon için 1,36, mekanik komplikasyon için 0,26, tromboz için 0,2'ydi. Komplikasyon nedeni ile kaybedilen bir hastamız oldu. Kateterlerin %68'i tedavinin tamamlanması, %21'i komplikasyon gelişmesi nedeniyle çıkarıldı. Komplikasyon nedeni ile erken çıkarılan kateter oranı %18,2 idi. Tünelli Hickmann tipi kateter ve port kateterleri karşılaştırıldığında genel komplikasyon, Kİ-KDE, lokal tromboz ve oklüzyon, komplikasyona bağlı kateter çıkarılma oranları Hickmann tipi kateterde daha yüksek saptandı (sırasıyla ilk üçü için p< 0,001, dördüncü için p= 0,017). Akut lösemiler içinde genel komplikasyon oranı en yüksek infant lösemilerde, daha sonra AML'de, en düşük ise ALL'deydi. Kateterin erken takılması, bir yaşın altında olmak, TPN almak, kadın cinsiyet ile komplikasyon gelişme riski ilişkili bulundu. 
Sonuç: Kateter komplikasyonları hastalarda morbidite ve mortaliteyi artırmaktadır. Önlenebilir risk faktörlerinin belirlenmesi ile komplikasyon oranlarını en aza indirmek mümkündür. Daha uzun kateter ömrü sağlamak ve tekrarlayan kateter yerleştirmelerini önlemek için kateterlerin dikkatli seçimi ve kullanımı önemlidir. Kemik iliği nakline gitme ihtimali yüksek olan hastaların dikkatlice belirlenip, bu hastalar dışındaki tüm hastalara port kateteri takılması daha güvenli bir tercihtir. Çalışmamız yeni tanı akut lösemileri infant lösemi, ALL ve AML tanılarına ve risk gruplarına göre değerlendiren tek çalışmadır. Önlenebilir riskleri daha iyi anlayabilmek için benzer çalışmalara gereksinim duyulmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Çocukluk çağı akut lösemisi, Santral venöz kateter, Port kateteri, Tünelli kateter, Kateter komplikasyonları.

Abstract:
Introduction and Objective: Long-term central venous catheters play an important role in the management of acute leukemia, the most common childhood malignancy. Most of the studies investigate CVCs in hematology and oncology patients together. Studies on the use of CVC only in childhood acute leukemia are few. Our study aims to reveal the risk factors that may lead to the development of complications by examining the complications and reason of removal long-term central venous catheters, which in children diagnosed with acute leukemia in our center over a 14-year period.
Material and Methods: Our research is based on a retrospective analysis of the data of 263 patients under the age of 18 who were diagnosed with acute leukemia between January 2007 and February 2021 in Kocaeli University Research and Practice Hospital, Division of Pediatric Hematology. Only the first catheters of newly diagnosed acute leukemias were included in the study. In patients who was transferred to another center/bone marrow transplant unit or relapsed while the catheter was preserved, catheter follow-up was terminated as of that date. All complications and reasons for catheter removal were evaluated according to possible risk factors such as age, gender, diagnosis, treatment protocol (according to the risk group), body mass index, catheter type, catheter insertion site, catheter insertion time, neutrophil and thrombocyte count during catheterization and total parenteral nutrition (TPN) infusion via catheter.
Results: The mean age of the 263 patients included in the study was 6.34 ± 4.75 years and the diagnoses were ALL in 204 (77.6%), AML in 47 (17.9%), infant leukemia in 12 (4.6%). There was a port catheter in 243 patients (92.4%), and a tunneled catheter (Hickmann) in 20 patients (7.6%). Total catheter days were 108,901 and mean catheter days were 414 ± 286.43 (3-1365 days). No complications developed in 136 (51.7%) of the catheters during the follow-up, and a total of 202 complications developed in 127 (48.3%) of the catheters. The overall incidence rate of complications was 1.85 per 1000 catheter days, 1.36 for catheter-related infection, 0.26 for mechanical complications, and 0.2 for thrombosis. We had one patient (0.38%) who died due to a complication. 68% of the catheters were removed due to completion of treatment and 21% due to complications. The rate of premature removal due to complications was 18.2%. When tunneled Hickmann type catheters and port catheters were compared, the rates of general complications, CRBSI, local thrombosis and occlusion, catheter removal due to complications were found to be higher in Hickmann type catheters (p< 0.001 for the first three, p= 0.017 for the fourth, respectively). The overall complication rate among acute leukemias was highest in infant leukemia than in AML, and lowest in ALL. The risk of developing complications was found to be associated with early insertion of the catheter, being under the age of one, receiving TPN, and female gender.
Conclusion: Catheter complications increase morbidity and mortality in patients. It is possible to minimize complication rates by identifying preventable risk factors. Carefull  choice and handling of the catheters is important in order to provide longer catheter life and avoid recurrent catheter insertions. It is a safer choice to carefully identify patients with a high probability of undergoing bone marrow transplant, and insert a port catheter in all patients except these patients. Our study is the only study evaluating newly diagnosed acute leukemia according to infant leukemia, ALL and AML diagnoses and risk groups. Similar studies are needed to better understand the preventable risks.
Key Words: Childhood acute leukemia, Central venous catheter, Port catheter, Tunneled catheter, Catheter complications.