Kars Müzesi'nde bulunan Grek sikkeleri
Greek coins found in the Museum of Kars
Yazar: OZAN YÜCESOY
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÇETİN
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Kars ili, konumu ve coğrafi özellikleri bakımından oldukça stratejik bir öneme sahip olup Anadolu'yu Asya'ya bağlayan önemli bir geçiş güzergâhı üzerinde yer almaktadır. Bu özelliklerinin dışında insanlık tarihi boyunca önemli medeniyetlere ev sahipliği yapmış, bu medeniyetlerden günümüze ulaşmış zengin kültürel mirası ile ön plana çıkmaktadır. Kars ve çevresinde eski çağlar ve sonrasına ait dönemlere bakıldığında, ilk izler ve yerleşimler Paleolitik Çağ'da başlamış olup, sırası ile Mezolitik, Neolitik, Kalkolitik ve Tunç Çağı izlemiştir. Erzurum – Kars platosu üzerinde yer alan ve deniz seviyesinden 1800-2000 m. yükseklikte yer alan Kars bölgesi, eski dönemlere bakıldığında İpek Yolu'nun Anadolu, İran, Gürcistan güzergâhı üzerinde bulunması nedeni ile oldukça etkileşime açık bir ticaret kenti özelliği ile de karşımıza çıkmaktadır. İl sınırları içinde diğer uygarlıklara ait sikke örneklerinin yanı sıra Eskiçağda ticari faaliyetleri ile ön plana çıkan Grek uygarlığına ait sikkelere de rastlanmaktadır. Kars Arkeoloji Müzesi'nde yer alan ve farklı madenlerden üretilen sikkelerin bu bölgede ele geçmesinin başlıca sebepleri Eskiçağda Anadolu'ya yapılan seferler, bölgenin bir ticaret yolu üzerinde bulunması, günümüzde sıkça rastlanılan definecilik ve kaçakçılık faaliyetleri şeklinde değerlendirilebilir. Bu sikkeler bölgenin Eskiçağ tarihindeki ticari ve siyasi faaliyetleri hakkında bilgi vermesinin yanı sıra üzerlerinde yer alan geometrik, bitkisel figürlü süslemeler ve semboller ile Grek sanatı hakkında da bilgi veren birer belge niteliği taşımaktadır. Bu çalışma kapsamında Kars Müzesi'nde yer alan Grek sikkeleri teknik, motif ve kompozisyon özellikleri ile incelenmiş olup bu bilgiler ışığında bölgenin Eskiçağ siyasi ve ticari faaliyetleri ile ilgili değerlendirmelerin yanı sıra figür ve sembollerin ikonografik çözümlemeleri de yapılmıştır.

Abstract:
Kars province has a very strategic importance in terms of its location and geographical features and is located on an important transit route connecting Anatolia to Asia. Apart from these features, it has been home to important civilizations throughout the history of humanity and comes to the fore with its rich cultural heritage that has survived from these civilizations. Looking at the ancient and later periods in Kars and its surroundings, the first traces and settlements started in the Paleolithic Age, followed by the Mesolithic, Neolithic, Chalcolithic and Bronze Ages, respectively. Located on Erzurum – Kars plateau and 1800-2000 m above sea level. located at altitude. When we look at the ancient times, Kars region also appears as a commercial city that is open to interaction, as it is located on the route of the Silk Road in Anatolia, Iran and Georgia. In addition to the examples of coins belonging to other civilizations within the borders of the province, coins belonging to the Greek civilization, which came to the forefront with its commercial activities in the Ancient Ages, are also encountered. The main reasons for the coins produced from different mines in the Kars Archeology Museum to be seized in this region can be evaluated as the expeditions to Anatolia in ancient times, the fact that the region is on a trade route, and treasure hunting and smuggling activities that are frequently encountered today. These coins, in addition to giving information about the commercial and political activities of the region in the ancient history, are also a document that gives information about the geometric, plant-figured ornaments and symbols and Greek art. Within the scope of this study, the Greek coins in the Kars Museum were examined with their technical, motif and compositional features, and in the light of this information, besides the evaluations about the ancient political and commercial activities of the region, iconographic analyzes of the figures and symbols were made.