Türkiye süper Ligi Futbol takımı taraftarlarının dijitalleşme tutumlarının ve özdeşleşme düzeylerinin incelenmesi
Investigation of Turkey Super League football team fans of digitalization attitudes and identification levels
Yazar: SERCAN KARABACAK
Danışman: PROF. DR. LEVENT ATALI
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Türkiye'deki futbol taraftarlarının dijitalleşme düzeylerinin
belirlenmesi ve taraftarların özdeşleşmeleri ile dijitalleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin
incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Taraftarların dijitalleşme düzeylerinin belirlenebilmesi için Dijital Taraftarlık
Ölçeği geliştirilerek, güvenirlik ve geçerlik çalışması yapılmıştır. Ölçek geliştirme
aşamasında sırasıyla uzman görüşü, birinci pilot uygulama, açımlayıcı faktör analizi (AFA),
ikinci pilot uygulama, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ve güvenirlik analizi basamakları
geçilerek ölçeğe son hali verilmiştir. Birinci pilot uygulama 350, ikinci pilot uygulama 305
ve ana uygulama 1661 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini dört büyük
kulüp taraftarı üniversite öğrencileri oluşturmaktadır.
Bulgular: Ölçeğe ait Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,922, Barlett test değerinin
2849.058, p<0.001 anlamlı olduğu bulunmuştur. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda
özdeğeri birden yüksek dört alt boyut elde edilmiş ve bu boyutların toplam varyans oranının
%65,56'sını açıkladığı görülmüştür. Faktör yüklerinin 0,596 ile 0,944 aralığında olduğu
tespit edilmiştir. Cronbach Alpha iç tutarlılık değeri 0,945 olarak bulunmuştur. Taraftarların
dijitalleşme düzeylerinde cinsiyete göre anlamlı farklılık bulunmuş olup, erkek taraftarların
kadınlara göre dijitalleşme düzeyleri daha yüksektir (t=14,514; p<0.05). Üniversite türü
bakımından devlet üniversitesinde eğitim gören taraftarların dijitalleşme düzeyleri, vakıf
üniversitesindekilerden daha yüksek bulunmuştur (t=4,158; p<0.05). Tutulan takıma göre
Trabzonspor taraftarının dijitalleşme düzeyi (x̅=3,44) en yüksek bulunurken, Beşiktaş
taraftarının dijitalleşme düzeyi en düşük çıkmıştır (x̅=3,08). Maç izleme sıklığına göre
taraftarların dijitalleşme düzeyleri haftada bir defa maç izleyen taraftarların (x̅=3,86); ayda
bir defa (x̅=3,3) ve ayda birden az (x̅=2,58) maç izleyen taraftarlardan daha yüksek
bulunmuştur. Maç izlenen platforma göre maçları stadyumda izleyen taraftarların (x̅=3,91)
dijitalleşme düzeyleri en yüksek bulunmuştur. Taraftarın dijitalleşme düzeylerine günlük
sosyal medya kullanım sürelerinin etkisi incelenmiş istatistiksel olarak herhangi bir farklılık
saptanmamıştır (p>0,01). Aylık gelir değişkenleri açısından ise anlamlı farklılık bulunmuş
olup (p<0,02), dijitalleşme puanı ortalaması aylık geliri 3.501-15.000 TL arası olan
taraftarların (x̅=3,4); 3.500 TL ve altı olan taraftarlardan (x̅=3,19) daha yüksek bulunmuştur.
Ayrıca özdeşleşme düzeyleri ile dijitalleşme düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki tespit
edilmiştir (p<0,05).
Sonuç: Yapılan araştırma sonucunda yeni bir dijital taraftarlık ölçeği geliştirilmiş ve ölçeğin
taraftarların dijitalleşme düzeylerini değerlendirmek amacı ile kullanılabilecek geçerli ve
güvenilir bir araç olduğu ortaya konmuştur. Taraftarların dijitalleşme düzeylerinde yaş,
cinsiyet, üniversite türü, takım, maç izleme sıklığı, maç izlenen platform, günlük sosyal
medya kullanımı ve aylık gelir değişkenlerinin etkili olduğu ve özdeşleşme düzeyleri ile
dijitalleşme düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu söylenebilir.
Anahtar kelimeler: Dijital Taraftarlık, Ölçek geliştirme, Futbol, Dijital Taraftarlık Ölçeği

Abstract:
Objective: In this study, it is aimed to determine the digitalization levels of football fans in
Turkey and to examine the relationship between fans' identification and digitalization levels.
Method: In order to determine the digitalization levels of the fans, the Digital Fandom Scale
was developed and reliability and validity studies were conducted. In the scale development
phase, the scale was finalized by passing the steps of expert opinion, first pilot application,
exploratory factor analysis (EFA), second pilot application, confirmatory factor analysis
(CFA) and reliability analysis. The first pilot study was conducted with 350 participants, the
second pilot study with 305 participants and the main study with 1661 participants. The
sample of the study consists of university students who are fans of four big clubs.
Results: Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) value of the scale was found to be 0.922 and Barlett's
test value was 2849.058, p<0.001. As a result of the exploratory factor analysis, four subdimensions with eigenvalues higher than one were obtained and it was seen that these
dimensions explained 65.56% of the total variance. Factor loadings were found to be
between 0.596 and 0.944. Cronbach Alpha internal consistency value was found to be 0.945.
A significant difference was found in the digitalization levels of the fans according to gender,
and male fans have higher digitalization levels than female fans (t=14,514; p<0.05). In terms
of university type, the digitalization levels of the fans studying at state universities were
found to be higher than those at foundation universities (t=4,158; p<0.05). According to the
favorite team, Trabzonspor fans had the highest level of digitalization (x̅=3.44), while
Beşiktaş fans had the lowest level of digitalization (x̅=3.08). According to the frequency of
watching matches, the digitalization level of the fans was found to be higher among the fans
who watched matches once a week (x̅=3,86) than the fans who watched matches once a
month (x̅=3,3) and less than once a month (x̅=2,58). According to the platform on which the
matches were watched, the digitalization levels of the fans who watched the matches at the
stadium (x̅=3.91) were found to be the highest. The effect of daily social media usage time
on the digitalization levels of the fans was examined and no statistical difference was found
(p>0.01). A significant difference was found in terms of monthly income variables (p<0.02),
and the average digitalization score of the fans with a monthly income between 3.501-15.000
TL (x̅=3,4) was higher than the fans with a monthly income of 3.500 TL and below (x̅=3,19).
In addition, a significant relationship was found between identification levels and
digitalization levels (p<0.05).
Conclusion: As a result of the research, a new Digital Fandom Scale was developed and it
was revealed that the scale is a valid and reliable tool that can be used to evaluate the
digitalization levels of fans. It can be said that the variables of age, gender, university type,
team, frequency of watching matches, platform on which matches are watched, daily social
media usage and monthly income are effective on the digitalization levels of fans and there
is a significant relationship between identification levels and digitalization levels.
Keywords: Digital Fandom, Scale development, Football, Digital Fandom Scale