İlköğretim okullarında bürokratikleşme ve öğretmenlerin iş doyum düzeyleri
Bureaucratization in primary schools and teachers' job satisfaction levels
Yazar: ELVAN TAŞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NAMIK ÖZTÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmada tarama modelinden yararlanılmıştır. İlköğretim okulu öğretmenlerinin; okullardaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin bürokrasinin otorite hiyerarşisi, kurallar-düzenlemeler, nesnellik ve prosedürel özellikler boyutlarındaki bürokratikleşme düzeylerine bakılmış. Ayrıca öğretmenlerin iş doyum düzeylerine ilişkin algıları okul kültürüne ilişkin algılarını saptayıp, bu algıların öğretmenlerin cinsiyetlerine, yaşlarına, öğretmenlikte toplam çalışma sürelerine, branşlarına ve bulundukları okulda toplam çalışma sürelerine göre farklılık gösterip göstermediği tespit edilmiştir.Araştırmada veri toplama araçları olarak ÖZTÜRK tarafından geliştirilen ` Okulların Bürokratik Özellikleri Ölçeği? ile  ŞAHİN tarafından geliştirilen `İş Doyumu Ölçeği? kullanılmıştır.Ölçeklerden elde edilen verilerin çözümlenmesi için bağımsız grupların ortalamalarını karşılaştırmayı sağlayan `t? istatistiğinden yararlanılmıştır. 3 ya da daha fazla grup arasındaki farkın test edilmesinde ise `Tek Yönlü Varyans Analizi yapılmıştır. Varyans Analizi sonucunda, aralarında anlamlı düzeyde fark bulunan ortalamalarda, farkın kaynağını bulmak için `Scheffe? testi uygulanmıştır.Bu araştırmanın evreni, 2011?2012 öğretim yılında İzmir İli Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde bulunan merkez ilçelerindeki toplam 407 resmi ilköğretim okulunda çalışan öğretmenler oluşturmuştur. Araştırmanın örnekleminde, evrenin %5?i alınarak oluşturulan 20 okul bulunmaktadır. Bu okullardaki öğretmenlerin de %50?si alınarak evreni 400 öğretmen oluşturmuştur. Çeşitli nedenlerle 36 anket geçersiz sayılmış ve 364 anket ile araştırma tamamlanmıştır.Araştırmanın sonunda elde edilen bulgular şöyledir:
1. Okuldaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresine, branşa ve bulundukları okulda toplam çalışma sürelerine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Cinsiyete, değişkenine göre ise anlamlı düzeyde fark olduğu saptanmıştır.
2. Bürokrasinin otorite hiyerarşisi boyutundaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında cinsiyete, yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresine, branşa ve bulunduğu okulda toplam çalışma sürelerine göre anlamlı düzeyde bir fark bulunmamıştır.
3.Bürokrasinin kurallar- düzenlemeler boyutundaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresine ve bulunduğu okulda toplam çalışma süresine göre anlamlı düzeyde bir fark olmadığı cinsiyete ve branşa göre ise anlamlı bir fark olduğu hesaplanmıştır.
4.Bürokrasinin nesnellik boyutundaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresine ve branşa göre anlamlı bir fark bulunmadığı,  cinsiyete ve bulunduğu okulda toplam çalışma süresine göre anlamlı düzeyde fark olduğu saptanmıştır.
5.Bürokrasinin prosedürel özellikler boyutundaki bürokratikleşme düzeyine ilişkin öğretmen algıları arasında yaşa, öğretmenlikte toplam çalışma süresi, branşa ve bulunduğu okulda toplam çalışma süresine göre anlamlı bir fark bulunmamış, cinsiyet değişkenine göre ise anlamlı düzeyde fark olduğu saptanmıştır.
6. Bürokrasinin otorite hiyerarşisi, kurallar ? düzenlemeler, nesnellik ve prosedürel özellikler boyutları arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır.
7.İlköğretim öğretmenlerinin iş doyum düzeylerine ilişkin, öğretmenlerin yaşlarına, öğretmenlikte toplam çalışma sürelerine göre anlamlı bir farklılık bulunmuş iken, öğretmenlerin cinsiyetlerine, branşlarına, bulunduğu okulda toplam çalışma sürelerine göre anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
8.İş doyumu ile okullardaki bürokratikleşme ve bürokrasinin alt boyutları olan Otorite Hiyerarşisi, Kurallar-Düzenlemeler, Nesnellik ve Prosedürel Özellikler Boyutundaki Bürokratikleşme Düzeyi arasındaki ilişki karşılaştırıldığında, 
 a)İş doyumu ve bürokratikleşme arasında ortalamalar düzeyinde ( ,608)  doğru orantılı ve güçlü bir ilişki vardır.  
b) İş doyumu ile otorite hiyerarşisi arasında ( , 342) doğru orantılı bir ilişki vardır.
 c) İş doyumu ile kurallar ? düzenlemeler boyutu arasında ( , 496) doğru orantılı ve orta düzeyde bir ilişki vardır. 
d) İş doyumu ile nesnellik boyutu arasında ( , 586) doğru orantılı ve güçlü bir ilişki vardır.
 e) İş doyumu ile prosedürel özellikler boyutu arasında ( , 477) doğru orantılı ve orta düzeyde bir ilişki vardır.

Abstract:
Scanning model is used in this research. Bureaucratization level of the primary school teachers regarding to the perspectives of bureaucracy hierarchy of authority, rules-regulations, objectivity and procedural features in schools is investigated. Moreover, by detecting perceptions of teachers regarding to the job satisfaction level and school culture, it is determined whether these perceptions demonstrate some differences depending on gender and age of teachers, their total work experience period in teaching, their total work experience period in their current school and their branches.
In the research, `The Bureaucratic Features of School Scale? developed by OZTURK and `Job Satisfaction Scale? developed by SAHIN are used as data collecting tools.In order to analyse the collected data, `T? statistical methodology providing capability of comparing the averages of independent groups is used. `Single Way Variation Analyse? is applied for testing the difference between 3 or more groups. In the result Variation Analyse, `Scheffe? test is applied to find out the root cause of the difference in the averages with the logical level of difference between each other.The universe of this research is comprised by the teachers working in the 407 primary schools located in the counties in the border of Izmir Metropolitan municipality in education year 2011-2012.	
In sampling of the research, there are 20 schools as selected %5 of the research universe. Research universe is comprised by 400 teachers which are selected as %50 of all. For some various reasons, 36 surveys are disqualified and research is completed with 364 surveys.

Outcomes of the research are as follow;
1. Between the perceptions of teachers regarding to the Bureaucratization level in schools, no logical difference is detected as per age, total work experience period in teaching, total work experience period in the current school and branch. Logical difference is detected as per the gender parameter.
2. Between the perceptions of teachers regarding to the Bureaucratization level at the perspective of bureaucracy hierarchy of authority, no logical difference is detected as per age, gender, total work experience period in teaching, total work experience period in the current school and branch.
3. Between the perceptions of teachers regarding to the bureaucratization level at the perspective of rules-regulations of bureaucracy, no logical difference is detected as per age, total work experience period in teaching, total work experience period in the current school. Logical difference is detected as per gender and branch.
4. Between the perceptions of teachers regarding to the bureaucratization level at the perspective of objectivity of bureaucracy, no logical difference is detected as per age, total work experience period in teaching and branch. Logical difference is detected as per total work experience period in the current school and gender.
5. Between the perceptions of teachers regarding to the bureaucratization level at the perspective of procedural features of bureaucracy, no logical difference is detected as per age, total work experience period in teaching, total work experience period in the current school and branch. Logical difference is detected as per the gender parameter.
6. Positive and logical difference is detected between perspectives of  bureaucracy; authority hierarchy, rules-regulations, objectivity and procedural features 
7. Regarding to the level of the teachers? job satisfaction, no logical difference is detected as per age, gender, total work experience period in teaching, total work experience period in the current school and branch.
8. In case of comparison of relation between job satisfaction and bureaucratization in schools and subclasses of bureaucracy; authority hierarchy, rules-regulations, objectivity and procedural feature level of bureaucratization level, 
a) There is a strong and direct proportional relation over averages (,608) between job satisfaction and  bureaucratization.
b) There is a direct proportional relation (,342) between job satisfaction and authority hierarchy.
c) There is an average and direct proportional relation (,496) between job satisfaction and rules-regulations perspective. 
d) There is a strong and direct proportional relation (,586) between job 
satisfaction and objectivity perspective.
e) There is an average and direct proportional relation (,477) between job satisfaction and procedural features perspective.