Ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin kolektif yeterliliği ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between collective competence and organizational citizenship behavior of teachers working in middle schools
Yazar: RABİA GÖKÇE ALARÇİN
Danışman: PROF. DR. VİCDAN ALTINOK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Kolektif yeterlik = Collective aficiency ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma, MEB 'e bağlı resmi ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin kolektif yeterliği 
ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır. Bu nedenle 
araştırma, nicel yöntemlerden ilişkisel tarama modeli seçilerek tasarlanmıştır. Araştırmanın 
örneklemi, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Elazığ ili merkez ilçesindeki resmi 
ortaokullarda görev yapan 462 öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde 
öğretmenlerin kolektif yeterliğinin belirlenmesi için, Erdoğan ve Dönmez (2015) tarafından 
Türkçe' e uyarlanan "Kolektif Öğretmen Yeterliği Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlerin 
örgütsel vatandaşlık davranışlarının belirlenmesi için, Yılmaz ve Taşdan (2008) tarafından 
Türkçe' ye uyarlanan " Örgütsel Vatandaşlık Davranışı" ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada 
kullanılan ölçeklerin geçerlik ve güvenirlik incelemesi için açımlayıcı faktör analizi (AFA) 
ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmış ve Cronbach's ɑ güvenirlik katsayıları 
hesaplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, SPSS 26 ve AMOS 26 programları 
kullanılmıştır. Verilerin analizinde; betimsel istatistikler, T- testi, One- Way ANOVA, 
Pearson korelasyon katsayısı ve çoklu doğrusal regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonucunda öğretmenlerin kolektif yeterlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı 
algıları yüksek düzeyde bulunmuştur. Öğretmenlerin kolektif yeterliği ve örgütsel 
vatandaşlık davranışının bazı değişkenlere göre anlamlı farklılaşıp farklılaşmadığı 
incelendiğinde ise sadece örgütsel vatandaşlık davranışının eğitim durumuna göre anlamlı 
farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Elde edilen bir diğer sonuca göre öğretmenlerin kolektif 
yeterliği ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı 
ilişkiler belirlenmiştir. Son olarak yapılan regresyon analizi sonuçlarına göre, öğretmenlerin 
kolektif yeterliğinin örgütsel vatandaşlık davranışının % 38 'ini açıkladığı sonucuna 
ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına bağlı olarak, kolektif yeterliğin örgütsel vatandaşlık 
davranışı ile ilişkisi ve örgütsel vatandaşlığı nasıl etkilediği tartışılmış, araştırmacılar ve 
uygulayıcılar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine the relationship between collective efficacy and organizational 
citizenship behavior of teachers working in public middle schools under Ministry of National 
Education. For this reason, the research has been designed by choosing the relational survey 
model from quantitative methods. The sample of the study consists of 462 teachers working 
in public middle schools in the central district of Elazığ province in the 2021-2022 academic 
year. In the data collection process, the "Collective Teacher Competence" adapted into 
Turkish by Erdoğan and Dönmez (2015) has been used to determine the collective 
competence of teachers. In order to determine teachers' organizational citizenship behaviors, 
the "Organizational Citizenship Behavior" scale adapted into Turkish by Yılmaz and Taşdan 
(2008) has been used. Exploratory factor analysis and confirmatory factor analysis are 
conducted to examine the validity and reliability of the scales used in the study and 
Cronbach's ɑ reliability coefficients are calculated. SPSS 26 and AMOS 26 programs are 
used to analyze the datasets. Descriptive statistics, T-test, One-Way ANOVA, Pearson 
correlation coefficient and multiple linear regression analysis techniques are used to analyze 
the datasets. As a result of the study, teachers' perceptions of collective efficacy and 
organizational citizenship behaviors are found to be at a high level. When it had been 
examined whether teachers' collective efficacy and organizational citizenship behaviors 
differed significantly according to some variables, it has been found that only organizational 
citizenship behaviors differed significantly according to educational status. According to 
another result, there is a moderate positive significant relationship between teachers' collective efficacy and organizational citizenship behaviors. Finally, according to the results 
of regression analysis, it is concluded that teachers' collective efficacy explained 38% of 
organizational citizenship behaviors. Based on the results of the study, the relationship 
between collective efficacy and organizational citizenship behavior and how it affects 
organizational citizenship are discussed and suggestions are made for researchers and practitioners.