Türkiye'deki Afgan göçmenlerin toplumsal tabakalaşması: Zeytinburnu örneği
Social stratification of Afghan immigrants in Turkey: the Zeytinburnu case
Yazar: ÜMMÜL NİDA YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEGÜL BALTA ÖZGEN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Afganlılar = Afghans

Özet:
Gelişmiş ülkelerle sınır komşusu olan gelişmekte olan ülkeler göç hareketliliğinden payına düşeni almış ve hem hedef hem transit ülke olarak konumlanmıştır. Bu bağlamda Türkiye de göçmenler için hem transit hem hedef ülkedir. Türkiye'ye gelen Afgan göçmenlerin en fazla ikamet ettiği yer İstanbul'un Zeytinburnu ilçesidir. Zeytinburnu birçok Afgan'ın Türk vatandaşlığı alarak ev ve dükkân sahibi olduğu, Farsça konuşan insanların çok fazla olması açısından dil probleminin yaşanmadığı bir ilçedir. Afgan göçmenlerin de yaşamlarını sürdürmek için tercih ettiği bir ilçe olmuştur. Zeytinburnu'nda ikamet eden Afgan göçmenler farklı kavmlere mensuptur. Bu farklılık kendi aralarında bir hiyerarşi oluşturmaktadır. Zeytinburnu ilçesinin toplumsal yapısı bu hiyerarşinin oluşmasında etkilidir. Çalışmanın temel amacı, İstanbul Zeytinburnu'nda ikamet eden Afgan göçmenlerin kavm temelli toplumsal tabakalaşmalarını incelemektir. Çalışmada yarı yapılandırılmış yüz yüze derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak Afganların Türkiye'ye göçleri, mevcut durumları ve tabakalaşmalarına ilişkin bilgiler toplanmıştır. Çalışmada, 2023 cumhurbaşkanlığı seçimlerinden sonra meydana gelen hem hükümet hem toplum tarafından göçmenlere yönelik yabancı karşıtlığının oluştuğu dikkat çekmektedir. Afganistan'daki kavm temelli farklılıklarını Türkiye'ye getiren göçmenler, Zeytinburnu'nda kavmlerine göre farklı tecrübeler yaşamaktadır. Özbek ve Türkmenler düzensiz yollarla Türkiye'ye giriş yapıp dernekler vesilesiyle ikamet alabilirken Tacik, Hazara ve Kızılbaşlar nedensiz yere ikametlerinin iptal edileceği korkusuyla yaşamaktadır.

Abstract:
Developing countries bordering developed countries have had their share of migration mobility and are positioned as both destination and transit countries. In this context, Turkey is both a transit and destination country for migrants. The most common place of residence for Afghan migrants coming to Turkey is Zeytinburnu district of Istanbul. Zeytinburnu is a district where many Afghans have acquired Turkish citizenship and own houses and shops, and where there is no language problem in terms of the high number of Farsi speaking people. It has also become a district preferred by Afghan immigrants to continue their lives. Afghan immigrants residing in Zeytinburnu belong to different qawms. This difference creates a hierarchy among them. The social structure of Zeytinburnu district is effective in the formation of this hierarchy. The main purpose of the study is to examine the qawm-based social stratification of Afghan migrants residing in Zeytinburnu, Istanbul. In the study, semi-structured face-to-face in-depth interviews were used to collect information on Afghans' migration to Turkey, their current situation and their stratification. In the study, it is noteworthy that after the presidential elections in 2023, both the government and the society have developed xenophobia towards immigrants. Migrants who brought their qawm-based differences from Afghanistan to Turkey have different experiences in Zeytinburnu according to their qawm. While Uzbeks and Turkmens can enter Turkey irregular and obtain residency through associations, Tajiks, Hazara and Kızılbaşs live in fear that their residency will be canceled for no reason.