Aile hekimliği polikliniğine başvuran yetişkin hastaların kanser taramalarına yönelik bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of information, attitudes, and behaviors regarding cancer screening among adult patients presenting to family medicine polyclincs
Yazar: MÜSEMMA BOLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR AYDIN
Sakarya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Aile hekimliği için koruyucu sağlık hizmetlerinin bir parçası olan kanser taramaları önemli bir yere sahiptir. Taramalar, kansere bağlı ölümleri azaltabilen, yaşam süresini uzatan, sağlığa ekonomik yükü azaltan önemli sağlık uygulamasıdır. Bu çalışmada amacımız Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran hastaların kanser taramalarına yönelik farkındalık ve bilgi düzeylerini tespit etmek ve tarama oranlarını artırmak için neler yapmamız gerektiğine dair bir yol haritası oluşturmaktı.
YÖNTEM: Bu çalışmada Aile Hekimliği polikliniklerine ayaktan başvuran hastaların kanser taramalarına yönelik tutum ve davranışlarını ölçmek amaçlanmıştır. Katılımcılara sosyodemografik ve bazı sağlık özellikleri ile ilgili sorular, Kanser Taramalarına Yönelik Tutum Ölçeği ve Kanser Taramalarına Yönelik Bilgi Ölçeği kullanıldı. Hazırlanan anket formunda sosyodemografik ve klinik özellikleri, kanser ve kanser taramaları bilgi düzeyi, tarama yaptırmama nedenlerinin tespiti planlandı.
BULGULAR: Katılımcılardan kanser taraması önerilenlerin %32,7'si, ulusal kanser tarama programları hakkında bilgi sahibi olanların %46,8'i ve KETEM'den haberdar olanların %84,7'si kanser taraması yaptırmıştır. Kadınların ve akrabalarında kanser öyküsü bulunanların kanser taraması yaptırma oranı daha yüksekti.  Kanser taraması yaptıranların çoğunluğu meme ve serviks kanseri taraması yaptırmıştır. Kanser taraması önerilenlerin çoğunluğunu bu önerileri aile hekimlerinden aldıklarını ifade ettiler. Kanser taraması yaptıranlar genellikle daha yüksek bilgi düzeyine sahipti.
SONUÇ: Sonuçlarımız, kanser taramalarının yaygınlaştırılması ve erişilebilirliğinin artırılması için edinilmesi gereken farkındalığa dikkat çekmektedir. Kamu sağlığı kuruluşları ve sağlık profesyonelleri, toplumu kanser taraması konusunda daha etkin bir şekilde bilinçlendirmek üzere kapsamlı bilgilendirme kampanyaları düzenlemelidir. Aile hekimleri, kanser taraması önerilerini daha titizlikle ve sistematik bir yaklaşımla sunmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Bilgi düzeyi, kanser, kanser taramaları, tutum.

Abstract:
AIM: Cancer screenings, which are part of preventive healthcare services in family medicine, hold significant importance. Screenings are crucial health practices that can reduce cancer-related deaths, extend lifespan, and alleviate the economic burden on healthcare. The aim of this study was to assess the awareness and knowledge levels of cancer screenings among patients attending the Family Medicine Polyclinics of Sakarya Training and Research Hospital and to develop a roadmap for increasing screening rates.
MATERIALS AND METHODS: This study aimed to measure the attitudes and behaviors of patients presenting to the Family Medicine outpatient clinics.. Participants were administered questions regarding sociodemographic and certain health characteristics, the Cancer Screening Attitude Scale, and the Cancer Screening Knowledge Scale. The survey form included questions about socio-demographic and clinical characteristics, level of knowledge about cancer and cancer screenings, and identification of reasons for not undergoing screening.
RESULTS: Among the participants, 32.7% of those recommended for cancer screening, 46.8% of those knowledgeable about national cancer screening programs, and 84.7% of those aware of Cancer Early Diagnosis and Screening Centers (CEDSC) had undergone cancer screening. The rate of undergoing cancer screening was higher among women and those with a family history of cancer. The majority of those who underwent cancer screening had undergone screening for breast and cervical cancer. Most of those recommended for cancer screening stated that they received these recommendations from their family physicians. Those who underwent cancer screening generally had a higher level of knowledge.
CONCLUSION: Our results emphasize the need to raise awareness for the dissemination and accessibility of cancer screenings. Public health institutions and healthcare professionals should organize comprehensive awareness campaigns to educate the community more effectively about cancer screening. Family physicians should present cancer screening recommendations with greater diligence and a systematic approach.

Keywords: Attitude, cancer, cancer screenings, knowledge level.