Fotodinamik, fototermal ve sonodinamik terapi yapabilen AzaBODIPY
AzaBODIPY for photodynamic, photothermal and sonodynamic therapy
Yazar: GÜLNUR ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. FATİH ALGI
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji ve Moleküler Biyoloji  Ana Bilim Dalı / Biyoteknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Organik kimya = Organic chemistry

Özet:
Kanser, herhangi bir organ ya da dokudaki hücrelerin kontrolsüz biçimde büyümesi ve
çoğalması ile meydana gelen hastalıktır. Kanserin tedavisi için radyoterapi,
kemoterapi, ameliyat ve immünoterapi gibi dört temel yöntem klinikte
kullanılmaktadır. Bu geleneksel yöntemlerin yanı sıra yeni tedavi yöntemleri ve
bunlara uygun malzemeler geliştirilmektedir. Sonodinamik, fotodinamik ve fototermal
terapi bu gelişmekte olan tedavilerin başında gelmektedir.
Bu tez çalışmasında AzaBODIPY ve dihidroftalazindion ünitelerini aynı anda içinde
barındıran yeni bir bileşik 1 sentezlenmiştir. Sentezlenen yapı 1
1H NMR, 13C NMR,
kütle, soğurma ve floresans spektrumları ile karakterize edilmiştir. Ardından yapılan
kimyasal testlerle hedef bileşiğin 1 kemilüminojenik, sonodinamik, fotodinamik ve
fototermal ve etkinlikleri belirlenmiştir. Elde edilen veriler hedef bileşiğin 1 hidrojen
peroksite karşı duyarlı olduğunu ve kimyasal ışıma yapabildiğini, sonodinamik,
fotodinamik ve fototermal olarak aktive edilebildiğini göstermektedir. Son aşamada
ise hedef bileşik 1 ile in vitro çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler hedef
bileşiğin 1 etkin bir şekilde sonodinamik terapi (SDT), fotodinamik (FDT) ve
fototermal terapi (FTT) ve yapabildiğini göstermektedir. Literatürde SDT, FDT ve
FTT'ye yani üçlü terapiye olanak veren AzaBODIPY türevleri bilinmemektedir. Bu
bakımdan tez çalışması bir ilki gerçekleştirmiştir.

Abstract:
Cancer is a disease characterized by the uncontrolled growth and proliferation of cells
within any organ or tissue. Traditional treatment methods in the clinical management
of cancer include radiotherapy, chemotherapy, surgery, and immunotherapy. In
addition to these conventional approaches, novel treatment modalities and appropriate
materials are being developed. Among these emerging therapies are sonodynamic
therapy, photodynamic therapy and photothermal therapy.
In this thesis, a novel compound (1) containing both AzaBODIPY and
dihydrophthalazindione units was synthesized. The structure of the synthesized
compound was confirmed using various techniques, including ¹H NMR, ¹³C NMR,
mass spectrometry, absorption and fluorescence spectroscopy. The chemiluminogenic,
sonodynamic, photodynamic and photothermal activities of compound 1 were
assessed through chemical tests. The results indicate that compound 1 is sensitive to
hydrogen peroxide and can induce chemiluminescence. Furthermore, this novel
compound 1 exhibits sonodynamic, photodynamic and photothermal features.
Subsequently, in vitro studies demonstrated that compound 1 is effective in
sonodynamic therapy (SDT), photodynamic therapy (PDT) and photothermal therapy
(PTT). To the best of our knowledge, AzaBODIPY derivatives capable of triple
therapy (PDT, PTT, and SDT) have not been previously reported in the literature.
Thus, this thesis represents pioneering work in the field.