Beyin tümörü olan hastaların cerrahi korku, uyku ve iyileşme kalitesinin belirlenmesi
Determination of surgical fear, sleep and recovery quality of patients with brain tumor
Yazar: ÖZGE ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELİZ SÜRME
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beyin neoplazmları = Brain neoplasms ; Cerrahi = Surgery ; Korku = Fear ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Uyku = Sleep

Özet:
Beyin tümörü ameliyatı geçiren hastalarda cerrahi korku, uyku ve iyileşme kalitesini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılan bu çalışma, Erciyes Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinin beyin cerrahi kliniğinde beyin tümörü cerrahisi geçiren, araştırmaya dahil edilme ölçütlerine uyan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan 101 hasta ile tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri, Hasta Tanıtım Formu, Cerrahi Korku ölçeği, Richard Champell Uyku Ölçeği, İyileşme Kalitesi Anketi (Qor-40), Hasta İzlem Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma gibi tanımlayıcı istatistikler, student t testi, tek yönlü varyans analizi, Mann–Whitney U testi, Kruskal Wallis analizi, Spearman korelasyon analizi, basit doğrusal regresyon ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalamasının 50.95 ± 14.21 olduğu, %54.5'inin kadın, %81.2'sinin evli, %58.4'ünün şehirde yaşamakta olduğu belirlenmiştir. Kadınların ameliyat öncesi cerrahi korku puan ortalamasının, erkeklerden daha yüksek olduğu, ameliyat öncesi uyku kalitesinin ve ameliyat sonrası iyileşme kalitesinin erkeklere oranla daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0.005).  Ameliyat öncesi cerrahi korku ve uyku kalitesi arasında orta düzeyde negatif yönlü ilişki bulunmuştur (r=-0.377; p<0.001). Ameliyat öncesi cerrahi korku ile ameliyat sonrası iyileşme kalitesi arasında negatif yönlü düşük düzeyde (r=-0.252; p<0.05); ameliyat öncesi uyku düzeyi ile ameliyat sonrası iyileşme kalitesi arasında pozitif yönlü zayıf düzeyde ilişki saptanmıştır (r=0.297; p<0.01). Ameliyat sonrası iyileşme kalitesinin istatistiksel olarak en iyi belirleyicilerinin korku, uyku, hastanede kalış süresi, ağrı ve yaş değişkenlerinin olduğu belirlenmiştir (R2= 0.295; p < 0.001). 
Araştırma sonucunda, ameliyat sonrası derlenmenin ve iyileşme kalitesinin hızlandırılması için ameliyat öncesi dönemden başlatılarak psikolojik hazırlığın yapılması, uyku ve dinlenmenin sağlanması, ameliyattan sonra ise ağrının değerlendirilmesi ve yönetimi önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Beyin Tümörü; Cerrahi Korku; Uyku Kalitesi; İyileşme Kalitesi

Abstract:
This descriptive study, which was conducted to determine surgical fear, sleep and recovery in patients undergoing brain tumor surgery was completed with 101 patients who met the inclusion criteria, volunteered to participate in the study, and underwent brain tumor surgery in the neurosurgery clinic of the Erciyes University Health Practice and Research Center. The data of the study were collected using the Patient Information Form, the Surgical Fear Scale, the Richard Champell Sleep Scale, the Quality of Recovery Questionnaire (Qor-40), and the Patient Follow-up Form. Descriptive statistics such as number, percentage, mean, standard deviation and student t test, one-way analysis of variance, Mann–Whitney U test, Kruskal Wallis analysis, Spearman correlation analysis, simple linear regression and hierarchical regression analysis were used to evaluate the data.
The mean age of the individuals participating in the study was 50.95 ± 14.21, 54.5% of them were women and 81.2% of them were married. It was determined that the mean preoperative surgical fear score of women was higher than men, preoperative sleep quality and postoperative quality of recovery were lower than men (p<0.005). A moderate negative correlation between preoperative surgical fear and sleep quality was found (r=-0.377; p<0.001). There was a weak negative correlation between preoperative surgical fear and postoperative recovery quality (r=-0.252; p<0.05), and a weak positive correlation between preoperative sleep quality and postoperative recovery quality (r=0.297; p<0.01). The variables of fear, sleep, length of hospital stay, pain and age were found to be statistically the best predictors of postoperative quality of recovery (R2= 0.295; p < 0.001). 
As a result of the study, it is recommended to make psychological preparation starting from the preoperative period, to provide sleep and rest, and to evaluate and manage the pain after the surgery in order to accelerate post-operative recovery and recovery quality.
Key Words: Brain Tumor; Fear of Surgery; Sleep Quality; Quality of Recovery