Birinci sınıf öğretmenlerinin okuma yazma öğretimine hazırlık döneminde yaptıkları uygulamaların nitel bir analizi
A qualitative analysis of the practices of first grade teachers in the preparation period for literacy teaching
Yazar: PELİN AKTAŞ USTA
Danışman: PROF. DR. ALİ EKBER ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkiye'de 3-5 yaş arası okul öncesi eğitim zorunlu değildir ve eğitime katılma oranı %39'dur. Farklı yaş grupları, yabancı uyruklu ve kaynaştırma öğrencisi olan, büyük çoğunluğun okul öncesi eğitim görmediği sınıflarda öğrenciler aynı kazanımları edinmekten sorumludur. Bu araştırmanın amacı, birinci sınıf öğretmenlerinin öğretim yılının başlangıcının hemen öncesinde ve bunu izleyen dönem içerisinde farklı özellik ve seviyedeki öğrencilerinin nitelikli bir okuma yazmaya hazır oluşlarını sağlamaya yönelik sınıf içi ve sınıf dışı uygulamalarını ve hazırlık çalışmalarını belirlemektir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni, Ankara ilinde tipik bir okulda, ölçüt örneklem ile belirlenen 4 devlet okulu öğretmeniyle 2022-2023 öğretim yılında çalışılmıştır. Araştırma verileri görüşme, gözlem ve doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır ve veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin ders kitaplarını yetersiz gördükleri, büyük oranda çevrimiçi kaynaklardan çalışma kâğıtları kullandıkları, yazma çalışmalarını farklı materyallerle zenginleştirmedikleri, ulusal ve uluslararası yayınları takip etmedikleri belirlenmiştir. Öğretmenler öğrencileri hakkındaki temel bilgileri okul başlamadan öğrenmeyi, kalem tutuş ve defter düzenini çok önemsemektedir. Öğretmenler dinleme, konuşma ve görsel okuma çalışmalarını Türkçe dersi dışındaki derslerde yapmakta, sosyal duygusal gelişim ve algı becerilerini geliştirecek etkinlikler uygulamaktadır. Donanım eksikliği nedeniyle izleme etkinlikleri yaptırılamamaktadır. Okuma yazmaya hazırlık dönemi; öğrencilerin hazır oluşları, öğrenci ve velilerin beklentilerinden etkilenerek sonlandırılmaktadır. Öğretmenler bu döneme kaygılı başlayıp olumlu duygularla bitirmekte, bedenen ve zihnen çok yorulmaktadır. Ders kitaplarının yeterli hâle getirilmesi, teknolojik donanımların arttırılması, çalışma örneklerinin materyallerinin sağlanması ve en önemlisi okul öncesi eğitim zorunlu hâle getirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
In Turkey, pre-school education between the ages of 3-5 is not compulsory and the participation rate is 39%. In classrooms with different age groups, foreign nationals and inclusive students, where the vast majority do not receive pre-school education, students are responsible for acquiring the same outcomes. The purpose of this study is to determine first grade teachers' in-class and out-of-class practices and preparatory activities to ensure that students with different characteristics and levels of readiness for quality literacy just before the beginning of the school year and in the following period.
In this study, a case study design, one of the qualitative research methods, was used in a typical school in Ankara province, with 4 public school teachers determined by criterion sampling in the 2022-2023 academic year. The data were collected through interviews, observations and document analysis, and the data were analyzed by content analysis. As a result of the research, it was determined that teachers consider textbooks inadequate, use worksheets from online sources to a great extent, do not enrich their writing activities with different materials, and do not follow national and international publications. Teachers attach great importance to learning basic information about their students before the school starts, pen grip and notebook organization. Teachers do listening, speaking and visual reading activities in lessons other than Turkish lessons and implement activities to improve social emotional development and perception skills. Monitoring activities cannot be carried out due to lack of equipment. The literacy preparation period is finalized by being influenced by students' readiness and the expectations of students and parents. Teachers start this period with anxiety and end it with positive feelings, and are physically and mentally exhausted. It is recommended that textbooks should be made adequate, technological equipment should be increased, materials for study samples should be provided, and most importantly, pre-school education should be made compulsory.