Doğal gaz dağıtım ve satış işletmelerinde özellik arzeden muhasebe işlemleri: İGDAŞ örneği
Accounting procedures with specifik attributes in natural gas ditribution and sales enterprises: Example of IGDAŞ
Yazar: HASAN ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. NURAN CÖMERT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Doğal gaz = Natural gas ; Doğal gaz sektörü = Natural gas sector ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe işlemleri = Accounting piocess ; Tek düzen muhasebe sistemi = Uniform accounting system ; Türkiye Finansal Raporlama Standardı = Turkish Financial Reporting Standards

Özet:
Türkiye'de kaynakları ve üretimi sınırlı olan doğal gaz, 1988 yılından itibaren ithal edilmeye başlanmıştır. Doğal gaz piyasasını geliştirmek ve arz güvenliğini sağlamak amacıyla 2001 yılında Doğal gaz Piyasası Kanunu yürürlüğe girmiştir. Çevre kirliliği oluşturmaması ve alternatif enerji kaynaklarına göre fiyat avantajı gibi nedenlerle doğal gaz tüketimi, tarımda, konutta, sanayide ve özellikle elektrik üretiminde hızlı artış göstermiştir.
İşletmelerin Ürettikleri finansal bilgilerin Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (IFRS ) ile uyumunu sağlamak amacıyla 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda 2012 yılında yapılan değişiklik ile işletmelere Türkiye Finansal Raporlama  Standartlarına (TFRS) uyma yükümlüğü getirilmiştir. Şehir içi doğal gaz dağıtım işletmelerinin muhasebe işlemlerinde ve mali tabloların düzenlemesinde Tekdüzen Muhasebe Sistemi ve TFRS 14 (Düzenlemeye Dayalı Erteleme Hesapları) Standardından farklı bazı uygulamalar olduğu görülmüştür.
Bu çalışmanın amacı, Şehir içi doğal gaz dağıtım işletmelerinin satış ve dağıtım sürecinde özellik arz eden işlemlerinin sağlıklı muhasebeleştirilmesine ve mali tabloların standartlara uygun, daha güvenilir, tutarlı, şeffaf ve paydaş odaklı bir finansal raporlama yapmalarına katkıda bulunmaktır. 
Çalışmada, şehir içi doğal gaz dağıtım işletmelerinde özellik arz eden işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve raporlanmasının standartlara göre yapılması gereken kayıtlar İGDAŞ uygulamaları üzerinden örneklerle açıklanmıştır. 
İGDAŞ'ta Tekdüzen Muhasebe Sisteminin belirlediği düzenlemelere genel olarak uymakla beraber farklı bazı uygulamaların olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, TFRS 14 Standardına göre İGDAŞ'ın finansal tabloları ve dipnotları incelenmiş, söz konusu standart ilkelerinden farklı bazı uygulamaların olduğu görülmüştür.
İşletmelerde Tekdüzen Muhasebe Sistemi ve Finansal Raporlama Standartlarına uygun kayıtların yapılması ve mali tabloların düzenlenmesi mevcut ve potansiyel paydaşların şirketler bazında daha kolay karşılaştırma yapabilmelerine, aynı muhasebe dilini kullanabilmelerine imkan sağlayacaktır. Bu nedenle işletmelerin muhasebe sistemine uygun kayıtlar yapmaları ve raporlama standartlarına göre daha güvenilir, tutarlı, şeffaf ve paydaş odaklı finansal rapor düzenlemeleri yerinde olacaktır.

Abstract:
Natural gas, the resources and production volume of which are relatively limited in Turkey, has been imported to the country since 1988. In order to improve the natural gas market and ensure the security of supplies, the Natural Gas Market Law was put into effect in 2001. As it does not pollute the environment and it is more affordable than alternative energy resources, natural gas consumption has increased in agriculture, households, industry, and particularly in power generation. 

The 2012 amendments in the Turkish Commercial Code no. 6102, which aimed to make the financial information generated by enterprises accord with the International Financial Reporting Standards (IFRS), have imposed an obligation on enterprises to comply with the Turkish Financial Reporting Standards (TFRS).
	
However, different practices than the Uniform Accounting System and TFRS 14 (Regulatory Deferral Accounts) have been identified in accounting transactions and financial statements of urban natural gas distribution activities.

The aim of this study is to enhance proper recognition of the transactions related to sales and distribution processes of urban natural gas distribution activities and to contribute to the generation of more reliable, consistent, transparent and stakeholder-oriented financial reports regarding their financial statements.

In this study, the records that need to be kept in accordance with the standards regarding recognition and reporting of transactions related to urban natural gas distribution activities are explained through examples from practices of İGDAŞ.
 
Although the company, in general, complies with the regulations specified by the Uniform Accounting System, it has been identified that there are some different practices that do not.

Moreover, financial statements and footnotes of İGDAŞ have been examined according to the TFRS 14 Standard and it has been identified that certain practices are different from the given standard principles.

Recording activities and preparation of appropriate financial statements in enterprises in accordance with the Uniform Accounting System and the Financial Reporting Standards will facilitate comparisons among companies to be made by the current and potential stakeholders and help them use the same language in accounting. For this reason, it will be beneficial for the enterprises to keep their records in accordance with the current accounting system and to prepare more reliable, consistent, transparent and stakeholder-oriented financial reports.