Düğmeli yonca hatlarında (Medicago orbicularis (L.) Bart.) tohum dormansisi ve çimlenme
Seed dormancy and germination of button medic (Medicago orbicularis (L.) Bart.) lines
Yazar: GÖZDE HAFİZE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MEHMET BİLGEN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Çimlenme = Germination

Özet:
Bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümünde 2018 yılında, tohum dormansisi görülen düğmeli yonca (Medicago orbicularis (L.) Bart.) hatlarının yeniden çimlendirilmesi için yürütülmüştür. Dormansi durumunda olan tohumlara fiziksel ve kimyasal yöntemler uygulanarak tohum kabuğunun bir miktar hasar görmesi sağlanmıştır. Bu denemede; kontrol, zımparalama (1, 2 ve 3 dakika), 25°C oda sıcaklığı koşullarındaki suda bekletme (6, 24 ve 48 saat), 70°C sıcak suda bekletme (5, 15 ve 20 dakika), dondurucu ve ardından buzdolabında bekletme (2saat-5 gün ve 4 saat-10 gün), kum+demir talaşı karışımı ile tahrip etme (1, 2 ve 3 dakika), sülfürik asit (%70) çözeltisinde bekletme (30, 50 ve 70 dakika), zımparalama (1 dakika) ve ardından sodyum hipokloritte bekletme (4, 8 ve 10 dakika) yöntemleri kullanılmıştır. Deneme tesadüf parsellerinde bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak laboratuvar ortamında yürütülmüştür. Deneme planında ana parselleri hatlar, alt parselleri uygulamalar oluşturmuştur. Bitkiler üzerinde çimlenme oranı (%), çimlenme indeksi, ortalama çimlenme süresi (gün), kök uzunluğu (mm), sürgün uzunluğu (mm), kök yaş ağırlığı (mg/bitki), sürgün yaş ağırlığı (mg/bitki) özellikleri incelenmiştir.  
 Denemenin sonucunda genel olarak, zımparalama (2 dakika) ve zımparalama (1 dakika) + sodyum hipokloritte bekletme (4 dakika) yöntemleri etkili bulunmuştur. Tohum kabuğuna fiziksel veya kimyasal yollarla hasar vermek, çimlenmeyi kolaylaştırıcı bir etki sağlamıştır. Bunun temel nedeni, tohum kabuğunun suya geçirgen bir katman haline gelmesidir. Hatlar uygulamalara birbirlerinden farklı tepki vermiştir. Bu da hatların farklı dormantlık düzeylerinde olduğunu göstermiştir.

Abstract:
This study was conducted to re-germinate of button medic (Medicago orbicularis (L.) Bart. lines in which seed dormancy is common at the Akdeniz University Faculty of Agriculture Department of Field Crops in 2018. To damage the seed shell on small level physical and chemical methods were applied to the seeds displaying seed dormancy. In this experiment; control, sanding (1, 2 and 3 minutes), standing in water at 25°C (6, 24 and 48 hours), standing at 70°C in hot water (5, 15 and 20 minutes), freezing and then keeping in the refrigerator (2 hours-5days and 4 hours-10 days), destruction with a mixture of sand + iron shavings (1, 2 and 3 minutes), sulfuric acid (70%) solution in holding (30, 50 and 70 minutes), sanding (1 minutes) and afterrwards staining in sodium hypochlorite (4, 8 and 10 minutes) were used as applied methods. The experiment was carried out under laboratory conditions using by split plot design with 3 replications, In the experimental plan lines formed the main parcels and the applications have performed the sub-parcels. Characteristics like germination rate (%), germination index, average germination time (day), root length (mm), shoot length (mm), fresh root weight (mg/plant) and fresh shoot weight (mg/plant) properties were examined on the plants. 
As a result of the experiment, generally sanding (2 minute) and sanding (1 minute) + sodium hypochlorite resting (4 minute) were found to be effective. Damage to the seed shell by physical or chemical means has provided a germination-facilitating effect. The main reason for this is that the seed crust becomes a permeable layer. The lines reacted differently to the applications. This has shown that the lines are at different levels of dormancy.