Küçük ölçekli inşaat projeleri aşamalarında yapılan çalışmaların toplam kalite yönetimi ilkelerine göre incelenmesi: Bir vaka analizi
A case study: investigation of stages by total quality management principles in the scope of a small scaled construction project
Yazar: GÖNÜL DERELİ GAYGUSUZ
Danışman: DOÇ. DR. METİN TEBERLER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Projeler, planlanan programların çeşitli girdilerle desteklenmesi ile oluşan bir bütün 
olup gerçekleşme sürecinde de birçok yönteme sahiptir. Bu yöntemler farklı girdileri 
de sürece dahil ederek proje oluşumunu sağlamaktadır. Malzeme, işgücü ve ekipman 
gibi  bu  girdilerin  başarılı  bir  şekilde  süreçte  uygulanabilmesi  için  uzman  ekiplere 
ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ekipler ve süreci belirleyen çeşitli seçim yöntemlerinden 
birisi  de  ihaledir.  İhaleler  hemen  hemen  her  sektörde  hedeflenen  projenin  başarılı 
şekilde uygulanması amacıyla kullanılan bir  yöntemdir.  İçinde  yer aldığımız inşaat 
sektöründe  de  oldukça  önemli  bir  yere  sahip  olan  proje  kavramı  ve  projenin 
uygulanması  amacıyla  süreci  yönetecek  ihale  sistemleri,  diğer  sektörlere  göre 
farklılaşmaktadır.  Bu  farklılıklar;  inşaat  projelerinin  seri  üretimler  gibi 
endüstrileşmemişolması, tek sefere mahsus olması, uzun bir süreci kapsaması, farklı 
birçok katılımcıyı sürece dahil edebilmesi, geri dönüşlerin zorluğu ve maliyetin ilk 
aşamalarda  belirlenerek  bu  sınırlar  içerisinde  imalatların  devam  ettirilmeye 
çalışılması  gibi  sıralanabilmektedir.  İnşaat  sektörünün  diğer  sektörlere  göre 
farklılıkları  göz  önüne  alındığında  ortaya  çıkan  ürünlerin  değerlendirmeleri  de 
farklılaşmaktadır. 
Kalite bir ürünün değerlendirmesini ifade eden, çok sık ve hemen hemen her alanda 
dile getirilebilen, insandan insana, toplumdan topluma ve içinde bulunulan durumdan 
duruma değişiklik gösterebilen bir kavramdır. Kalite çok iyi, çok kötü, mükemmel, 
berbat  gibi  farklı  ön  eklerle  tanımlanmaya  çalışılsa  da,  ürünün  kaliteli  ve  kalitesiz 
ayrımında mükemmel ya da kötü olması söz konusu değildir. Çok eski zamanlardan 
bu  yana  kullanılmasına  rağmen  sanayileşmeyle  birlikte  kalite  kavramı  gelişmeye 
başlamış ve  buna  paralel  sektörlerde  iş yapış  şekillerinde  değişiklikler  görülmeye 
başlanmıştır. Değişen müşteri profillerine bağlı beklentilerin artması, ürünlerin aynı 
doğrultuda karmaşıklaşması ile üretimde de sorumluluklar parçalanmaya başlamıştır. 
Bu parçalanmayla birlikte devam eden üretimlerin beklentileri karşılamasına yönelik 
kontrollerinin  sağlanması  ve  farklı  üretim  yöntemlerinde  gerekli  muayenelerinin 
doğru  şekilde  yapılması  gerekliliği  de  oluşmuştur.  Bu  beklentiler  doğrultusunda 
kalite  üzerine  çalışan  bilim  insanlarını  öncülüğünde  farklı  yaklaşımlar  ve 
değerlendirme  yöntemleri  geliştirilmiştir.  İkinci  Dünya  Savaşı'nda  savaş sanayinin 
gelişmesi  ile  birlikte  kalite  daha  da  ön  plana  çıksa  da, savaş sebebiyle  uzman 
elemanların  yerini  vasıfsız  elemanlar  almış ve  kaliteli  iş,  vasıfsız  elemanlardan 
beklenmiştir.  Bu  beklentinin  gerçekleştirilmesine  yönelik  yazılı  belge  sistemi 
geliştirilmişve bazı standartlar belirlenmiştir. 
Kalite  beklentilerinin  artmasıyla  oluşan  Toplam  Kalite  Yönetimi  (TKY)  fikir 
aşamasından son ürüne kadar geçen süreci planlayıp sistemli takip ederek kullanım 
sürecinde yapılacak destekleride kapsayarak müşteri memnuniyetinin en üst düzeyde 
sağlanmasını benimsemişyönetim biçimidir. 
TKY,  öncü  bilim  insanları  tarafından  kabul  gören  ortak  yaklaşımları  temel  alması, 
kalite odaklı çalışmaları benimsemesi, satın alan konumunda yer alan dışmüşteriler 
ile  süreç  içinde  yer  alan  katılımcıların  girdi  çıktı  ilişkisi  sebebiyle  ortaya  çıkan  iç 
müşterilerin  memnuniyetini  sağlamayı  amaçlaması  ve  günden  güne  çeşitlenen 
müşteri beklentilerini başarı ile sağlamak amacıyla sürekli iyileşmeye önem vermesi 
sebebiyle, ISO 9000 standartlarında kabul görmüştemel ilkeleri benimsemiştir. ISO 
9000  standartları  son  revizyonu  2015  yılında  yapılmış ve  ilkeler  yediye 
indirgenmiştir.  Müşteri  odaklılık,  liderlik,  çalışanların  bağlılığı,  proses  yaklaşımı, 
iyileştirme, delile dayalı karar verme ve ilişki yönetimi olarak belirlenen yedi ilkenin 
benimsenmesi ile TKY'nin başarılı şekilde uygulanması sağlanabilmektedir. 
Kalitenin  sektörler  bazında  değerlendirilmesinde,  dinamiklerine  göre  değişen 
tanımları  inşaat  sektörüne  indirgendiğinde  kalite,  ürün  fikri  ve  ürün  kullanım 
aşamasına  kadar  geçen  süreçteki  hizmetleri  de  kapsamaktadır.  Bu  sebeple  inşaat 
sektöründe  kaliteyi  elde  etmek  için  öncelikle  müşteri  beklentilerinin  anlaşılması, 
buna  yönelik  gerekli  süreçlerin  koordine  edilmesi  ve  uygulama  aşamasında  doğru 
şekilde planlamanın hayata geçirilmesi gerekmektedir. Çünkü binaların kaliteli ürün 
olarak  değerlendirilebilmesi  yıllar  alacağı  için,  projenin  tasarımı  ve  yapımında 
kalitenin  tam  olarak  sağlanabilmiş olması  TKY'nin  yedi  temel  ilkesinin 
benimsenmesi ile oluşabilecek bir süreçtir. 
Tez  çalışması  kapsamında  öncelikle  kalitenin  ve  TKY'nin  ne  olduğu,  tarihsel 
gelişiminde  gelişen  süreçleriyle  oluşan  yedi  temel  ilkesine  ve  açıklamalarına  yer 
verilmiştir (Tezin ikinci bölümü). Bu bölüm içerisinde, kalitenin ve toplam kalitenin 
tanımlarıyla birlikte tarihsel sürecinde  yer  alan  bilim insanlarının çalışmalarına  yer 
verilmiştir.  Ayrıca  inşaat  sektöründe  kalitenin  öneminden  bahsedilirken  kaliteye 
öncü  bilim  insanlarının  görüşleri  ile  ilişkilendirmelerde  bulunulmuştur.  TKY'nin 
klasik  kalite  yönetimine  göre  kalitenin  sağlanmasında  benimsediği  ilkeler  yanısıra, 
karşılaştırmalarında  da  üstünlüğüne  yer  verilmiştir.  Toplam  kalitenin,  müşteri 
memnuniyetini sağlamayı, çalışanların motivasyonuna önem verilmesini, sıfır hatayı 
ve  daha  yüksek  kaliteyi  ucuz  maliyetle  tamamlamayı  hedeflediğine  karşılık  klasik 
kalitenin,  kontrollü  hata  yapılmasına  izin  verdiği,  kaliteyle  orantılı  artan  maliyeti 
kabul  ettiği,  öncelikle  firmanın  kar  etmesini  amaçladığı  belirlenmiştir.  Bu 
karşılaştırma sayesinde kalitenin sağlanmasına yönelik TKY'nin önemi aktarılmıştır. 
Tezin  bir  sonraki  bölümünde  inşaat  sektöründe  vaka  olarak  küçük  ölçekte  inşaat 
projesi uygulaması sürecinde yapılan çalışmaların, TKY ilkeleri ile ilişkilendirilmesi 
yapılmıştır  (Tezin  üçüncü  bölümü).  Bu  kapsamda  öncelikle  inşaat  projelerinin 
süreçlerine  yer  verilmiştir.  Vaka  olarak  ele  alınacak  projede,  proje  yönetiminin 
design-bid-build yöntemi (tasarım-ihale-inşaat süreçlerinin ayrı ve sırayla ilerlemesi 
yöntemi)  ile  gerçekleştirildiği  ve  inşaat  projelerinde  bu  yönetim  biçiminde  sürecin 
dört  temel  katılımcıyla  yönetilmekte  olduğu  bilgisi  aktarılmıştır.  Mal  sahibi,  proje 
yöneticisi,  tasarımcı  ve  ana  yükleniciden  oluşan  temel  katılımcıların  projenin  takip 
edilen yönetimi gereği beşaşamadan oluşan sürece farklı zamanlarda dahil olduğuna 
yer verilmiş; ön tasarım, tasarım, ihale,  yapım ve  yapım sonrası olarak  belirlenmiş
olan  aşamalarda  sürece  dahil  olan  katılımcıların  görevleri paylaşılmıştır.  Proje 
aşamaları  ana  başlıkları  altında  TKY'nin  ilkeleri  sınıflandırmasında vaka  projede 
takip  edilen  süreçlerin  ve  katılımcıların  gerçekleştirdiği  durumlara  yer  verilmiştir. 
Paylaşılan  veriler  sonrası  küçük  ölçekli  projenin  TKY  ilkelerine  göre 
değerlendirmesi  yapılmış ve  katılımcıların  görevleri  tam  olarak  yerine  getirmediği 
durumlar  tespit  edilmiştir.  Tamamlanmamış görevlerin  yanı  sıra  zaman,  bütçe  gibi 
kısıtlamalarında  dahil  olduğu  süreçte,  yaşanan  aksaklıklara  ve  bunların  etkilediği 
durumlara yer verilmiştir. 
Tezin son bölümünde, TKY'nin tüm katılımcılar tarafından tam olarak anlaşılmadığı 
tespit  edilmiş ve  etkin  bir  şekilde  kullanılması  için  firmaların  ya  da  çalışanların 
yapması gerekenler yine TKY ilkeleri başlıklarında listelenmiştir. 
Proje  sürecinde  yer  alan  herhangi  bir  girdiden  ödün verilmesi  gerekliliğini  ortadan 
kaldırmak  ancak  hedefe  ulaşırken  projelerde  TKY  ile  ilkelerinin  benimsenmesi 
sayesinde  gerçekleşebilecektir.  Bir  kısım  TKY'ye  uygun  yapılan  çalışmaların  tam 
olarak bu yönetime uygun olmasını sağlamak için TKY ilkeleri benimsemeli ve bu 
yönetim biçiminde yapılması gereken çalışmaları takip etmek gerekmektedir.

Abstract:
Projects  are  a  whole  formed  by  supporting  planned  programs  with  various  inputs, 
and  they  have  many  methods  in  realization  process.  These  methods  involve 
projecting  different  inputs  into  the  process.  Specialist  teams  are  needed  to 
successfully implement these inputs in the process,such as materials, workforce and 
equipment.  One  of  the  various  selection  methods  that  determine  these  teams  and 
processes is also tender. The tenders are a method used to successfully implement the 
targeted project in almost every sector. The concept of the project, which has a very 
important place in the construction sector we are in and the tendering systems that 
will process the process in order to implement the  project, differ according to other 
sectors. These differences; the fact that construction projects are not as industrialized 
as mass production, the only thing that is unique,  they can be a long time, it can be 
included in many different participant processes, difficulties in return and cost can be 
determined in the first steps and trying to continue manufacturing within these limits. 
Considering the differences of the construction sector compared to other sectors, the 
evaluations of the products that are emerging also differ. 
Quality is a concept that refers to the evaluation  of a product and can be expressed 
very often and in almost every field, from people to people, from society and from 
the situation that is involved. Quality is very good, very bad, excellent, sucks, trying 
to be described with different prefixes, but the quality and poor quality of the product 
is not perfect or bad in the distinction. Although it has been used since ancient times, 
the concept of quality has begun to develop with industrialization, and changes in the 
way of doing business in the sectors have begun to be seen parallel to this. Increased 
expectations  due  to  changing  customer  profiles  have led  to  fragmentation  of 
responsibilities in production due to the complexity of products in the same direction. 
It  is  also  necessary  to  ensure  that  the  controls  that  meet  the  anticipation  of  the 
ongoing  productions  with  this  fragmentation  have  to be  provided  and  that  the 
necessary  examinations  of  the  different  production  methods  have  to  be  done 
correctly. In the direction of these expectations,  different approaches and evaluation 
methods have been developed under the leadership ofscientists working on quality. 
Although  the  quality  of  the  battle  industry  in  the  Second  World  War  has  become 
more prominent, the quality of work has been expected from unskilled personnel. A 
written document system for the realization of thisexpectation has been developed 
and some standards have been set. 
Total  Quality  Management  (TQM),  which  is  formed  by  the  increase  of  quality 
expectations, is a form of management that has planned to follow the system from 
the idea stage to the final product, and adopts to  provide customer satisfaction at the 
highest level. 
Based  on  shared  approaches  accepted  by  TQM  pioneer  scientists,  the  adoption  of 
quality-focused work, the aim of ensuring the satisfaction of internal customers due 
to  the  input-output  relationship  of  the  participants  in  the  process  with  the  external 
customers involved in the purchasing position, and  ensuring the success of the day- 
has  adopted  the  accepted  basic  principles  in  ISO  9000  standards  since  it  attaches 
importance to continuous improvement. The last revision of ISO 9000 standards was 
made in 2015 and the principles were reduced to seven. Successful implementation 
of TQM can be achieved through the adoption of seven principles, namely customer 
orientation,  leadership,  employee  commitment,  process  approach,  improvement, 
deliberate decision making and relationship management. 
When qualities are evaluated on the basis of sectors, when the definitions changing 
according to their dynamics are reduced to the construction sector, quality, product 
idea and product services are included. For this reason, in order to obtain quality in 
the construction sector, it is necessary first to understand customer expectations, to 
coordinate  the  necessary  processes  and  to  plan  correctly  in  the  application  phase. 
Because the buildings can be evaluated as quality products for many years later, the 
full availability of the design and construction ofthe project is a process that can be 
achieved through the adoption of the seven basic principles of TQM. 
Within the scope of the thesis study, seven basic principles and explanations which 
are formed by the processes of quality and TQM (Second part of the thesis). In this 
section, the definitions of quality and total quality as well as the work of scientists 
involved  in  the  historical  process  have  been  included.  In  addition,  while  the 
importance  of  quality  in  the  construction  sector  is mentioned,  qualities  have  been 
associated with the opinions of leading scientists.Besides the principles adopted by 
TQM in the provision of quality according to classical quality management, it is also 
mentioned  in  its  comparative  advantage.  It  has  been determined  that  the  classical 
quality allows to make  controlled mistakes, acceptsincreasing cost proportional to 
quality  whereas  the  aim  is  to  make  the  company  profit  firstly,  while  total  quality 
aims  to  provide  customer  satisfaction,  emphasis  on  motivation  of  employees,  zero 
error and higher quality with low cost. With this comparison, the importance of TQM 
for the provision of quality has been transferred. 
In  the  next  section  of  the  thesis,  studies  on  small scale  construction  project 
implementation as a case in the construction sectorwere made to be associated with 
TQM  principles  (Third  part  of  the  thesis).  In  this  context,  the  processes  of  the 
construction projects were initially included. In the case, the project management is 
carried  out  by  the  design-bid-build  method  (separate  and  sequential  progress  of 
design-tendering-construction  processes)  and  it  is  reported  that  the  process  is 
managed with four main participants in this management style. It has been stated that 
the  main  participants  of  the  property  owner,  project  manager,  designer  and  main 
contractor are involved at different times in the five-phase process, according to the 
management of the project; the tasks of the participants involved in the preliminary 
design, design, tendering, construction and post-production phases are shared. Under 
the  main  headings  of  the  project  phases,  the  processes  of  the  case  project  and  the 
cases realized by the participants are included in the classification of the principles of 
TQM. After the shared data, the small-scale projectwas evaluated according to the 
TQM  principles  and  cases  where  the  participants  did not  fulfill  their  duties  were 
determined.  In  addition  to  incomplete  duties,  as  well  as  time,  budget  and  other 
constraints  involved,  there  have  been  deviations  in living  conditions  and  their 
impacts. 
In  the  final  part  of  the  thesis,  it  has  been  determined  that  TQM  is  not  fully 
understood by all participants and what companies or employees should do in order 
to be used effectively is listed in the TQM principles titles. 
Eliminating the need to make compromises from any input involved in the project 
process can only be achieved through the adoption of TQM principles in projects that 
achieve the goal. In order to ensure that work donein compliance with some TQM is 
in  full  compliance  with  this  management,  it  is  necessary  to  adopt  TQM  principles 
and follow the work to be done in this management style.