Evli bireylerde toplumsal cinsiyet rolleri yüklemeleri ile evlilik doyumu ve depresyon arasındaki ilişkinin incelenmesi
Inverstigation of the relationship between gender roles, marrital satisfaction and depression in married individuals
Yazar: NURİYE ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AZİZE NİLGÜN CANEL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Depresyon = Depression ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik doyumu = Marital satisfaction ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada evli bireylerde toplumsal cinsiyet rolleri yüklemeleri ile evlilik doyumu ve depresyon arasındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca çalışmada bu üç değişkenin bazı demografik değişkenlerle (cinsiyet, yaş, eşin yaşı, eğitim durumu, eşin eğitim durumu, çalışma durumu, eşin çalışma durumu, algılanan gelir düzeyi, evlilik yaşı, evlilik süresi, evlilik sayısı, çocuk sayısı, evlenme usulü) ilişkisine yönelik incelemelere de yer verilmiştir.
Araştırma yordayıcı ilişkisel tarama modeline göre yapılandırılmıştır. Kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak oluşturulan örneklem grubu, İstanbul ilinde ikamet eden 282'si (%63,9) kadın, 159'u (%36,1) erkek olmak üzere toplam 441 evli bireyden oluşmaktadır.
Araştırmaya ilişkin verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği, Evlilik Doyum Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır. 
Elde edilen verilerin istatistiksel analizleri SPSS 22.0 programı ile yapılmıştır. Toplumsal cinsiyet rolleri, evlilik doyumu ve depresyon puanlarının demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla Bağımsız Gruplar t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Kruskal Wallis-H Testi kullanılmıştır. ANOVA' da anlamlılık tespit edildiğinde bu farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirleyebilmek için varyansların homojen olduğu durumlarda Scheffe veya Hochber's GT2, varyansların homojen olmadığı durumlarda ise Games-Howell post-hoc analizlerinden yararlanılmıştır. Kruskal Wallis-H Testi sonucu anlamlılık tespit edildiğinde ise söz konusu farklılığın yönünü belirlemek için Menn Whitney-U Testi uygulanmıştır. Toplumsal cinsiyet rolleri, evlilik doyumu ve depresyon değişkenlerinin birbiri ile ilişkisini analiz edebilmek için Pearson Çarpım Moment Korelasyon analizi kullanılmıştır. Bir değişkenin diğeri üzerindeki etkisini belirleyebilmek için ise ilişkili olduğu tespit edilen değişkenlere Doğrusal Regresyon Analizi uygulanmıştır.
Araştırmadan elde edilen veriler incelendiğinde toplumsal cinsiyet rollerinin cinsiyet, yaş, eğitim durumu, eşin eğitim durumu, çalışma durumu, eşin çalışma durumu, algılanan gelir, evlilik yaşı, evlilik süresi, çocuk sayısı ve evlenme usulü değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaştığı, buna karşılık eşin yaşı ve eşin eğitim durumuna göre farklılaşmadığı görülmüştür. Evlilik doyumu puanları demografik değişkenler açısından incelendiğinde cinsiyet, yaş, eşin yaşı, eğitim durumu, eşin eğitim durumu, çalışma durumu, evlilik yaşı, evlilik süresi, çocuk sayısı ve evlenme usulüne göre farklılaşma tespit edilmiştir. Depresyon puanlarının ise sadece cinsiyet, eşin yaşı, eğitim durumu, çalışma durumu, çocuk sayısı ve evlenme usulü değişkenlerine göre farklılaştığı belirlenmiştir.
Yapılan korelasyon analizi sonucunda eşitlikçi cinsiyet rollerindeki artışın evlilik doyumunu arttırdığı, buna karşılık toplumsal cinsiyet rolleri ile depresyon arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı görülmüştür. Evlilik doyumu ve depresyon arasında ise anlamlı ilişki söz konusudur. Buna göre evlilik doyumu arttıkça depresyon puanlarında düşüş meydana gelmektedir. Regresyon analizinden elde edilen verilere göre toplumsal cinsiyet rolleri evlilik doyumunun % 1,3' ünü; evlilik doyumu ise depresyonun % 32,8' ini açıklamaktadır.

Anahtar kelimeler: Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Evlilik Doyumu, Depresyon

Abstract:
In this study, the relationship between gender role attribution and marital satisfaction and depression in married individuals was investigated. In addition, in the study, the relationship between these three variables and some demographic variables (gender, age, spouse's age, education status, spouse's education status, employment status, spouse's working status, perceived income level, age of marriage, duration of marriage, number of marriages, number of children, method of marriage) reviews are also included.
The research is structured according to the predictive screening model. The sample group created using the snowball sampling method consists of a total of 441 married individuals, 282 (63.9%) female and 159 (36.1%) male, residing in Istanbul.
The Personal Information Form, Gender Roles Attitude Scale, Marriage Satisfaction Scale and Beck Depression Inventory prepared by the researcher were used to collect data related to the study.
Statistical analysis of the data obtained was made with the SPSS 22.0 program. Independent Groups t Test, One Way Analysis of Variance (ANOVA) and Kruskal Wallis-H Test were used to determine whether gender roles, marital satisfaction and depression scores differ according to demographic variables. When significance was determined in ANOVA, Scheffe, Games-Howell and Hochber's GT2 post-hoc analyzes were used according to the state of homogeneity in order to determine from which group this difference originated. When significance was determined as a result of Kruskal Wallis-H Test, Menn Whitney-U Test was applied to determine the direction of the difference in question. Pearson Product Moment Correlation analysis was used to analyze the relationship between gender roles, marital satisfaction and depression variables. In order to determine the effect of one variable on another, Linear Regression Analysis was applied to variables that were found to be related.
When the data obtained from the study were examined, it was found that gender roles differ significantly according to the variables of gender, age, educational status, education status of the spouse, working status of the spouse, perceived income, age of marriage, duration of marriage, number of children and method of marriage, on the other hand, the age of the spouse. and it was observed that it did not differ according to the education level of the spouse. When marital satisfaction scores were examined in terms of demographic variables, differentiation was determined according to gender, age, spouse's age, education status, spouse's educational status, working status, age of marriage, duration of marriage, number of children and marriage procedure. It was determined that depression scores differ only according to the variables of gender, age of the spouse, education level, employment status, number of children and marriage method.
As a result of the correlation analysis, it was seen that the increase in egalitarian gender roles increased marital satisfaction, whereas there was no significant relationship between gender roles and depression. There is a significant relationship between marital satisfaction and depression. Accordingly, as marital satisfaction increases, depression scores decrease. According to the data obtained from the regression analysis, gender roles accounted for 1,3% of marital satisfaction; marital satisfaction explains 32,8% of depression.

Keywords: Gender Roles, Marital Satisfaction, Depression