Toplu iş sözleşmesi yetkisinin düşmesi
Loss of collective labour agreement competence
Yazar: ÖZGÜR SEVİM
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN ASTARLI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Sendikalar = Unions ; Toplu iş hukuku = Turkish labor law ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; Yetki = Authority ; İş sözleşmesi = Employment contract ; İşveren sendikaları = Employer unions ; İşçi sendikaları = Labor unions

Özet:
İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak, ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla, toplu iş sözleşmesi yapabilirler. İşçilerin, ferdi olarak toplu iş görüşmelerine katılma ve toplu iş sözleşmesine taraf olma hakkına sahip olmamaları karşısında, işçilerin anılan hakkı, işçi sendikaları aracılığıyla kullanması gerekir. Anılan gereklilik, işçi sendikalarını toplu iş hukukunun en temel öznelerinden biri halinde getirir. İşçi sendikasının, toplu iş sözleşmesi yapma yeterliliği ise, toplu iş sözleşmesi ehliyet ve yetki şartını taşımasına bağlıdır. Ehliyet ve yetki şartlarını taşıyan işçi sendikası toplu iş görüşmelerine katılabilir ve toplu iş sözleşmesi bağıtlayabilir. Sendikanın, toplu iş sözleşmesi yetkisi alması uzun ve yorucu bir sürece katlanmasını gerektirir. Ancak, yetkinin alınması kadar, yetkinin kaybedilmeksizin kullanılmaya devam edilmesi ve nihayetinde toplu iş sözleşmesine ulaşılabilmesi de elzemdir. Bu anlamda, sendikanın toplu iş sözleşmesi yapma yeterliliğini kaybetmesi, işçi sendikanın hukuka uygun şekilde elde ettiği yetki belgesinin hükmünü yitirmesi veya toplu iş sözleşmesi yetkisinin düşmesi olarak tanımlanabilir. İşçi sendikanın toplu iş sözleşmesi yetkisinin temel olarak iki halde düşeceği söylenebilir. Bunlardan ilki, işçi sendikanın toplu iş sözleşmesine ulaşmak için Kanun'da öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmemesi; ikincisi ise sendikanın tüm yükümlülüklerine yerine getirmesine rağmen, toplu görüşme sürecinin tüketilmesi anına kadar toplu iş sözleşmesi bağıtlayamamış olmasıdır. Bu hallerin yanında, sendikanın toplu görüşme sürecinde ve sonrasında, tüzel kişiliğinin sona ermesi sebebiyle, toplu iş sözleşmesi yapma yeterliliğinin kaybedilmesi de işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yetkisinin düşmesi sonucunu doğurur. Çalışmamız kapsamında, toplu görüşme basamaklarına bağlı kalınarak, işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi yetkisinin düştüğü haller incelenecektir. Bu anlamda, toplu görüşme sürecinin ilk adımı olan toplu görüşmeye çağrıdan başlanarak, toplu görüşme süreci, toplu görüşme sürecinin uyuşmazlıkla sonuçlanması, uyuşmazlığın mücadeleci çözüm yollarıyla giderilmesi, mücadeleci çözüm yollarının engellendiği hallerde uyuşmazlığın ortadan kaldırılması ve nihayet mücadeleci çözüm yollarının sona ermesi veya sona erdirilmesi halinde yetkinin düşmesi halleri, çalışmamızın temel konularını oluşturacaktır. Çalışmamızın son bölümünde ise, yetkinin düşmesinin, toplu görüşme sistemimiz açısından hüküm ve sonuçlarına dair incelemelerimize yer verilecektir.

Abstract:
Employees and employers can mutually conclude collective labour agreements in order to regulate their economic, social and working conditions. In consequence of the fact that employees individually do not have the right to participate in collective agreements and to be a party to collective labour agreements, employees should exercise this right through trade unions. The aforementioned requirement makes trade unions one of the most fundamental subjects of collective labour law. If the labour union meets the qualification and authorization requirements of the collective labour agreement, it has the competence to conclude a collective labour agreement. A trade union that meets the requirements of a license and authorization can participate in collective bargaining and conclude a collective labour agreement. The union must endure a long and tiring process to obtain the competence. However, as much as getting the authorization, it is also essential to be able to continue to use the authority without losing it and finally to reach the collective labour agreement. In this sense, the loss of the union's ability to make a collective bargaining agreement can be defined as the invalidation of the authorization certificate obtained by the labour union in accordance with the law, or the loss of the authority of the collective labour agreement. It can be said that the collective bargaining power of the workers' union may be lost in two main ways. The first of these is that the labour union does not fulfil its obligations stipulated in the Law in order to reach the collective labour agreement; The second is that although the union fulfilled all its obligations, it could not conclude a collective labour agreement until the end of the collective bargaining period. In addition to these situations, the loss of the ability to conclude a collective labour agreement due to the termination of the union's legal personality during and after the collective bargaining process also results in the loss of the collective bargaining power of the labour union. Within the scope of our study, the cases in which the collective bargaining authority of the labour union is lost will be examined by adhering to the collective bargaining steps. In this sense, starting from the call to collective bargaining, which is the first step of the process, the collective bargaining process itself, the case where the collective bargaining process results in a dispute, the case where the dispute is resolved with combative solutions, the case where the conflict is eliminated where the combative resolution methods are blocked, and finally, the authority exercised in the event that the combative resolution methods end or are terminated will be the main subjects of our study. In the last part of our study, we will take a look to the provisions and consequences of the loss of authority in terms of our collective bargaining system.