Tarih öğretiminde merkeze bağımlılığın azaltılması yolunda bir çözüm önerisi: Yerel tarih
A solution proposal for reducing dependence on center in history teaching: Local history
Yazar: ASLI AVCI AKÇALI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERDAL ASLAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Tarih eğitimi = History education ; Tarih öğretimi = History teaching ; Tarihsel düşünme becerisi = Historical thinking skill ; Tutumlar = Attitudes ; Yerel faktörler = Local factors ; Yerel tarih = Local history ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada tarih öğretiminde yerel tarih kaynaklarına dayalı etkinlikler aracılığıyla ders işlenmesinin öğrencilerin akademik başarılarına ve derse yönelik tutumlarına etkisinin ölçülmesi amaçlanmıştır. Araştırmada ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırma ortaöğretim 10. sınıf öğrencileri üzerinde nicel ve nitel yöntemler bir arada kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "Tarih Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" ve 10. sınıf tarih dersi öğretim programında yer alan "En Uzun Yüzyıl (1800-1922)" ünitesinin belirlenen kazanımları üzerine hazırlanan "Akademik Başarı Testi" aracılığıyla toplanmıştır. Nitel boyutta ise deney grubu öğrencilerinin etkinlikler sırasında doldurdukları çalışma yaprakları ve uygulama bitiminde deney grubu öğrencileriyle gerçekleştirilen görüşmeler aracılığıyla veriler elde edilmiştir. Araştırma 2011-2012 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında İzmir Bornova Koleji Anadolu Lisesi 10. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir. Deneysel çalışma için 10/C sınıfı deney, 10/B sınıfı ise kontrol grubu olmak üzere rastgele atanmış hazırlanan veri toplama araçlarının ön test olarak uygulanması sonucu her iki grubun birbirine denk olduğu ortaya konmuştur. Araştırma deney grubunda N=21, kontrol grubunda N=19 olmak üzere toplam 40 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda dersler altı hafta süre ile yerel tarih kaynaklarına dayalı etkinlikler aracılığıyla, kontrol grubunda ise geleneksel yöntemle işlenmiştir. Akademik Başarı Testi ve Tarih Dersine Yönelik Tutum Ölçeğinden oluşan veri toplama araçlarının ön test ve son test olarak uygulanması sonucu elde edilen nicel veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizinde tek faktör üzerinde tekrarlı ölçümler için iki faktörlü ANOVA testi, bağımlı ve bağımsız gruplar için t-testi ile bağımsız gruplar için Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Nitel verilerin elde edildiği çalışma yapraklarının analizinde doküman analizi, deney grubu öğrencileriyle gerçekleştirilen görüşme verilerinin analizinde ise içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada yerel tarih kaynaklarına dayalı etkinlikler aracılığıyla işlenen derslerin öğrencilerin akademik başarılarında ve tarih dersine yönelik tutumlarında geleneksel yönteme göre anlamlı bir farklılık yarattığı görülmüştür. Buna göre yerel tarih kaynaklarına dayalı etkinliklerle işlenen derslerin, öğrencilerin akademik başarılarını arttırdığı ve derse yönelik tutumlarını olumlu yönde geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin etkinlikler sırasında doldurdukları çalışma yapraklarının analizi sonucunda öğrencilerin tarihsel düşünme becerileri bünyesinde yer alan bazı alt becerileri etkili biçimde kullandıkları görülmüştür. Deney grubu öğrencileriyle uygulama sonrası yapılan görüşmeler ise öğrencilerin derste yapılan yerel tarih etkinliklerine yönelik olumlu tutum geliştirdiklerini göstermiştir. Araştırmada ayrıca, elde edilen sonuçlar ve araştırmacının izlenimleri doğrultusunda yerel tarihin tarih derslerinde kullanımını yaygınlaştırmak için Milli Eğitim Bakanlığı, öğretmenler ve öğretmen yetiştiren kurumlara yönelik önerilerin yanı sıra bu konuda çalışma yapmak isteyen araştırmacılara yönelik bazı öneriler sunulmuştur.

 Anahtar Kelimeler: Tarih Eğitimi, Tarih Öğretimi, Yerel Tarih, Yerel Tarih Kaynakları, Akademik Başarı, Tarih Dersine Yönelik Tutum, Tarihsel Düşünme Becerileri

Abstract:
In this research, it has been aimed to measure the effect of covering course through the activities based on local history resources in history teaching to the academic achievements and attitudes of the students towards the course. Control group design paired with pre and post test has been used in the research. The research has been carried out on secondary education 10th grade students by using a combination of quantitative and qualitative methods. The data in the quantitative dimension of the research have been collected by the "Attitude Scale towards History Course" developed by the researcher and the "Academic Achievement Test" prepared on the determined achievements of the "The Longest Century (1800-1922)" unit in 10th grade history curriculum. In the qualitative dimension, the data have been obtained from the worksheets the experimental group students filled out during the activities and interviews with them held at the end of the exercises. The research has been performed with Izmir Bornova College Anatolian High School 10th grade students in the spring semester of 2011-2012 academic year. 10/C class has randomly been assigned as experimental and 10/B class as control group for the study, as a result of the implementation of the prepared data collection tools as pre-test, it has been revealed that both groups are equivalent to each other. The research has been done with 40 students in total including N=21 in experimental group and N=19 in control group. Courses have been covered through activities based on local history resources for a period of six weeks in experimental group and through traditional methods in the control group. Quantitative data obtained as a result of the application of data collection tools that consist of Academic Achievement Test and Attitude Scale towards History Course have been analyzed through SPSS program. In the analysis of quantitative data, the two-factor ANOVA test for repeated measures on one factor, t-test for dependent and independent groups and Mann-Whitney U test for independent groups have been used. Document analysis has been used in analysis of the worksheets and content analysis methods have been used for the analysis of the interview data obtained from experimental group students. In the research, the courses covered through the activities based on local history resources have been seen to create a significant difference in the academic achievements and attitudes of the students towards History course than the traditional method. Accordingly, it has been concluded that courses covered with the activities based on local history resources increase students' academic achievements and develop the attitudes of them towards the course positively. In addition, it has been seen from the analysis of the worksheets the students filled out during the activities that the students use some of the sub-skills effectively that are present in historical thinking skills. Interviews held with experimental group students after the application have shown that the students developed positive attitude towards the local history activities in the course. Moreover, in this research besides suggestions which had been provided, based on the results obtained and the impressions of the researcher, to Ministry of Education, teachers, teacher training institutions to generalize the use of local history in history courses, some suggestions for the researchers who want to study on this subject had been presented. 

Key Words: History Education, the Teaching of History, Local History, Local History Resources, Academic Achievement, Attitude towards History Course, Historical Thinking