Çocukluk çağı travmaları ile yetişkinlikte dehb belirtileri arasındaki ilişkilerin prefrontal işlevler ve geleceğe yönelik öngörüler açısından incelenmesi
An examination of the relationship between childhood traumas and symptoms of adulthood adhd in terms of prefrontal functioning and future predictions
Yazar: EROL ASLAN
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, çocukluk çağı travmaları ile yetişkinlikte Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtileri arasındaki ilişkiyi, prefrontal işlevler ve geleceğe yönelik öngörüler açısından incelemektir. Çocukluk travmalarının DEHB semptomlarına olan etkilerini ve bu etkilerin prefrontal korteks ve geleceğe yönelik öngörülerle nasıl şekillendiğini araştırmak, çalışmanın temel hedefidir. Araştırma, 18-65 yaş arasındaki 482 yetişkin katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Erişkin DEHB Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS-v1.1), Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ-33), Kişilerarası Nörobiyoloji Temelli Prefrontal İşlevler Ölçeği (KNT-PFKİÖ) ve Geleceğe Yönelik Öngörüler Ölçeği (GYÖÖ) uygulanmıştır. Bulgular, çocukluk çağı travmalarının yetişkinlikteki DEHB belirtileri ile anlamlı bir ilişki içinde olduğunu göstermiştir. Özellikle, travmaların prefrontal işlevler üzerinde olumsuz etkiler yarattığı ve geleceğe yönelik öngörü yeteneğini zayıflattığı görülmüştür. Prefrontal işlevlerdeki bozulmalar ve geleceğe yönelik düşünme becerisindeki yetersizlik, DEHB belirtilerini arttırıcı bir rol oynamaktadır. Sonuç olarak, çocukluk çağı travmalarının yetişkinlikte DEHB semptomlarını etkilediği ve bu ilişkide prefrontal işlevler ve geleceğe yönelik düşünme süreçlerinin aracı bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, DEHB'nin çevresel faktörlerle olan ilişkisini anlamak ve müdahaleleri daha etkili hale getirmek adına önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between childhood traumas and Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) symptoms in adulthood in terms of prefrontal functions and prospections. The main objective of the study was to investigate the effects of childhood traumas on ADHD symptoms and how these effects are shaped by prefrontal cortex and prospections. The study was conducted with 482 adult participants between the ages of 18-65. The participants were administered the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33), the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS-v1.1), the Interpersonal Neurobiology-Based Prefrontal Functioning Scale (KNT-PFCS), and the Subjective Probability Task. Results showed that childhood traumas were significantly associated with ADHD symptoms in adulthood. In particular, it was observed that traumas had negative effects on prefrontal functions and weakened the prospection ability to predict the future. Impairments in prefrontal functions and faulty prospections play an increasing role in ADHD symptoms. In conclusion, childhood traumas affect ADHD symptoms in adulthood and prefrontal functions and prospections play a mediating role in this relationship. These findings have important implications for understanding the relationship between ADHD and environmental factors and making interventions more effective.