COVID-19 pandemi sürecinde engelli çocukların fonksiyonelliği ile ebeveynlerin etkilenmeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the functionality of children with disabilities and the influence of parents during the COVID-19 pandemic process
Yazar: GÜLİZ ŞEN
Danışman: PROF. DR. AYDAN AYTAR
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Ana-baba = Parents ; COVID 19 = COVID 19 ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Engellilik = Disability ; Fonksiyonel özellikler = Functional properties ; Pandemiler = Pandemics ; Yorgunluk = Fatigue ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu çalışmada; Covid-19 pandemi sürecinde engelli çocukların fonksiyonelliği ile ebeveynlerin etkilenimleri arasındaki ilişkiyi araştırmak amaçlandı. Çalışmaya 4-12 yaş arasında serebral palsi, atipik otizm ve hafif mental retardasyon tanısı almış 84 engelli çocuk ve 84 anne olmak üzere toplam 168 kişi dahil edildi. Anne ve çocukların sosyodemografik bilgileri alındı. Engelli çocukların motor gelişim düzeylerinin fonksiyonel durumlarına yansımasını göstermek amacıyla Pediatrik Özürlülük Değerlendirmesi Envanteri (PÖDE), SP'li çocukların kaba motor fonksiyonlarının değerlendirilmesinde Kaba Motor Fonksiyon Sınıflandırma Sistemi (KMFSS) kullanıldı. Annelerin bakım yükü için Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBVYÖ), yorgunluk düzeylerini belirlemek için Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını sorgulamak için ise İskandinav Kas İskelet Sistemi Sorgusu (İKİSS) uygulandı. Anketler yüz yüze olacak şekilde araştırmacı tarafından okunarak dolduruldu. Ebeveynler kendi anketlerinin yanı sıra çocukların anketinde de katılımcı oldu. Değerlendirme sonucunda ebeveynlerin bakım yükü puanı ile çocukların PÖDE toplam puanı, kendine bakım ve mobilite puanları arasında anlamlı doğrusal bir ilişki görülmedi (p>0,05). Ebeveynlerin bakım yükü puanı ile çocukların sosyal fonksiyon puanı arasında ise orta düzeyde negatif yönde (r=-0,306; p<0,01) anlamlı doğrusal bir ilişki olduğu saptandı. Ebeveynlerin yorgunluk şiddet puanı ile çocukların PÖDE toplam puanı, kendine bakım, mobilite ve sosyal fonksiyon puanları arasında anlamlı doğrusal bir ilişki bulunmadı (p>0,05). Ebeveynlerin bakım yükü puanı ile yorgunluk şiddet puanı arasında da anlamlı doğrusal bir ilişki tespit edilmedi (p>0,05). Ebeveynlerin son 12 ay süresince sadece bel bölgesindeki ağrı olağan işlerini yapmayı engelledi. Son 12 ay süresince kas iskelet sistemi ağrısından yakınan ebeveynlerde en çok ağrıyan vücut bölümleri bel, boyun, omuz, sırt, diz bölgesinde olduğu tespit edildi. Sonuç olarak Covid-19 pandemi sürecinde engelli çocukların fonksiyonelliği ile ebeveynlerinin etkilenimleri arasında bir ilişki bulunmadı. Salgın sürecinde farklı tür engele sahip çocukların bakımından sorumlu annelerde, anneyi etkileyen kişisel, psikolojik faktörler ve çocuğun fonksiyonelliğinin günlük yaşama etkisini inceleyen faktörlerin de ayrıntılı bir şekilde sorgulanmasının anneler üzerindeki etkinin anlaşılmasında önemli olacağı görüşündeyiz.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the relationship between the functionality of disabled children and their parents' effects during the Covid-19 pandemic. A total of 168 particapants, 84 of whom were diagnosed with cerebral palsy (CP), atypical autism and mild mental retardation between the ages of 4-12, and 84 mothers, were included in the study. Sociodemographic information of the mothers and children were recorded. The Pediatric Disability Assessment Inventory (PODE) was used to show the reflection of the motor development levels of children with disabilities on their functional status, and the Gross Motor Function Classification System (GMFSS) was used to evaluate the gross motor functions of children with CP. The Zarit Care Burden Scale (ZBVYS) was used for the care burden of mothers, the Fatigue Severity Scale (FSS) was used to determine the fatigue levels and the Scandinavian Musculoskeletal System Questionnaire (SMSQ) used  to asses musculoskeletal disorders. The questionnaires were filled face to face by reading by the researcher. Parents participated in the children's questionnaire as well as their own. As a result of the evaluation, there was no significant linear relationship between the care burden score of the parents and the total PODE score, self-care and mobility scores of the children (p>0,05). A moderately negative correlation was found between the care burden score of the parents and the social function score of the children (r =-0.306; p <0.01). A significant linear relationship was not found between the fatigue severity score of the parents and the PODE total score, self-care, mobility and social function scores of the children (p> 0.05). No significant linear relationship was found between the care burden score of the parents and the fatigue severity score (p> 0.05). For the last 12 months, only the pain in the lumbar region of the parents prevented them from doing their usual work. It was determined that the most aching body parts of the parents who complained of musculoskeletal pain during the last 12 months were in the waist, neck, shoulder, back, and knee regions. As a result, no relationship was found between the functionality of disabled children and their parents' influences during the Covid-19 pandemic. We are of the opinion that it will be important to understand the impact on mothers in detail in the mothers responsible for the care of children with different types of disabilities during the epidemic, the personal and psychological factors affecting the mother and the factors examining the effect of the child's functionality on daily life.