Astımlı hastalarda ilaç uyumunun astım kontrolü, havayolu inflamasyonu ve ataklar üzerine etkisi
The effect of medication adherence on disease control, airway inflammation and exacerbations in asthmatics
Yazar: TUĞBA AKKALE
Danışman: PROF. İPEK KIVILCIM OĞUZÜLGEN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Astım = Asthma ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Hastalık = Disease ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Tedavi = Treatment ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Astım hastalarında semptomlar, fonksiyonel ve inflamatuar parametrelerin kontrolü tedavi planını belirlemede temel faktörlerdir. Tedaviye uyumu iyi olan hastalarda bu parametrelerin normal düzeylerde olması beklenir. Çalışmamızda astımlı hastalarda tedaviye uyumun astım kontrolüne, hava yolu inflamasyonuna ve 6 ay içinde geçirilen ataklara etkisi araştırıldı.  
En az 6 aydır astım tanısı olan ve inhaler tedavi kullanan 113 hasta çalışmaya alındı. Hastaların solunum fonksiyon testi yapıldı, fraksiyone exhale nitrik oksit düzeyi (FENO) ölçüldü, astım kontrol testi ve Morisky 8-Maddeli İlaca Uyumluluk Ölçeği (MMAS-8) uygulandı. Altı ay sonra hastalara ulaşılarak bu süreçte astım atağı geçirip geçirmedikleri sorgulandı. 
AKT'ye göre %57.5 olgu kontrolsüzdü. MMAS-8'e göre olguların %49.6'sında tedavi uyumu kötü, %37.2'sinde orta idi. %24.1 olgunun FENO'su yüksekti. İlaç uyumu arttıkça astımın kontrol altında olma olasılığının arttığı (p<0.05) FENO'nun düşme eğiliminde olduğu görüldü. AKT ile MMAS-8 arasında pozitif korelasyon saptandı (r= 0.371 p=0.001). FENO eşik değeri 25 ppb olarak alındığında FENO değeri düşük olan hastalarda astım kontrol testi değerlerini daha yüksek olduğu görüldü (p<0.05). 6 ayda atak geçiren olguların başlangıç AKT değerlerinin ve FEV1 değerlerinin daha düşük olduğu görüldü (AKT ve FEV1 değerleri atak geçiren ve geçirmeyenlerde sırasıyla 17.5- % 65 ve 20.8- % 89.5, p<0.05)
Sonuç olarak çalışmamızda; MMAS-8 ile belirlenen ilaç uyum düzeyinin astım kontrolünde önemli bir bileşen olduğu, güncel astım kontrolünün ve solunum fonksiyonlarının ise gelecek riskleri belirlemede dikkate alınması gereken parametreler olduğu gösterildi.

Abstract:
Symptoms, as well as control of functional and inflammatory parameters are the main factors to determine the step of treatment in asthma patients. These parameters are expected to be at a normal range in patients with good compliance to treatment. In our study, the effects of medication adherence on asthma control, airway inflammation and asthma exacerbations were investigated.
113 patients who have been diagnosed with asthma for at least 6 months and were under inhaler treatment were included in the study. Respiratory function tests, asthma control test (ACT) and Morisky 8 items medication adherence scale (MMAS-8) were performed and exhaled nitric oxide (FENO) levels were measured. After 6 months, patients were questioned about any asthma exacerbations in this 6 months period.
According to ACT, 57.5% of patients were not under control. 49.6% of patients had poor medication adherence and 37.2% had moderate therapeutic compliance according to MMAS-8. 24.1% of patients had high FENO levels. ACT scores increased (p<0.05) and FENO levels decreased with high MMAS-8 scores.  There was positive correlation between ACT and MMAS-8 scores (r=0.371 p=0.001). ACT scores were higher in patients with low FENO levels when FENO cut off level was accepted 25 ppb (p<0.05). 11 asthmatics experienced asthma exacerbation during 6 months follow-up period. Medication adherence was not found to be a significant factor for exacerbations, however baseline ACT scores and FEV1 values were lower in patients who experienced asthma attacks (ACT scores and FEV1 values of patients with and without asthma attacks were 17,5-65% and 20,8-89.5% respectively; p<0.05).
As a result, our study demonstrated that medication adherence determined by MMAS-8 is an important factor of asthma control. Additionally, current asthma control and pulmonary functions are shown to be parameters that should be taken into consideration while identifying future risks in asthmatics.