Farklı bitkisel atıkların pleurotus eryngii yetiştiriciliğinde verim, kalite, antioksidan ve enzim aktivitesi üzerine etkisi
The effect of different plant wastes on yield, quality, antioxidant and enzyme activity in pleurotus eryngii cultivation
Yazar: SİNAN ACIÖZ
Danışman: PROF. DR. HATIRA TAŞKIN ; DOÇ. DR. GÖKHAN BAKTEMUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışmada, farklı bitkisel atıklar kullanılarak oluşturulan yetiştirme ortamlarında Pleurotus eryngii mantarının yetiştiriciliğinin araştırılması ve oluşturulan yetiştirme ortamları içerisinde en uygun atık karışımlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, 10 farklı mantar yetiştirme ortamı hazırlanmıştır: A1(K), A2 (2 meşe talaşı + 1 buğday kepeği), A3 (2 badem kabuğu talaşı + 1 buğday kepeği), A4 (2 ceviz kabuğu talaşı + 1 buğday kepeği), A5 (2 fındık kabuğu talaşı + 1 buğday kepeği), A6 (2 yerfıstığı samanı + 1 buğday kepeği), A7 (1 badem kabuğu talaşı + 1 meşe talaşı + 1 buğday kepeği), A8 (1 ceviz kabuğu talaşı + 1 meşe talaşı + 1 buğday kepeği), A9 (1 fındık kabuğu talaşı + 1 meşe talaşı + 1 buğday kepeği), A10 (1 yerfıstığı sapı + 1 meşe talaşı + 1 buğday kepeği). Oluşturulan yetiştiricilik ortamlarına %5 oranında pirinç unu ilave edilmiştir. Bu çalışma kapsamında; yetiştiricilik ortamları ve bu ortamlardan elde edilen mantarların, verim ve kalite unsurlarının ölçümü yanında antioksidan ve toplam fenol içeriklerinin belirlenmesi ve farklı dönemlerde farklı ortamlarda yetiştirilen mantarların bu ortamlar içerisinde oluşturdukları enzim aktivitelerinin (selülaz ve lakkaz) belirlenmesi çalışmaları da yapılmıştır. Deneme sonuçlarına göre, en yüksek azot miktarı hasat sonrası (%1.31), en düşük ise misel gelişim sonrası (%1.15) dönemlerden elde edilmiştir. Karbon miktarı en yüksek misel gelişim sonrası (% 2.07), en düşük hasat sonrası (%41.34) dönemlerde kaydedilmiştir. Misel gelişim süresi; en hızlı A1(K) (17.66 gün), en yavaş A6 (38.66 gün) ortamlarında görülmüştür. Verim en yüksek A5 (329.52 g/kg), en düşük A7 (111.84 g/kg) ortamlarında belirlenmiştir. Biyolojik etkinlik oranı, en yüksek A5 (%67.88), en düşük A7 (%27.09) ortamlarında saptanmıştır. Protein miktarı en yüksek A5 (% 28.12), en düşük A1(K) (%15.21) ortamlarında tespit edilmiştir. Antioksidan aktivitesi en yüksek A3 (967.27/701.89 mg TE/kg), en düşük A2 (711.68/320.78 mg TE/kg)  ortamlarında bulunmuştur. Lakkaz aktivitesi, en yüksek 5. gün A2 (2514.28 U/g), en düşük hasat sonu A2 (3.79 U/g ) ortamlarında görülmüştür. Selülaz aktivitesi en yüksek hasat sonu A3 (36.44 U/g), en düşük 25. gün A7 (0.31 U/g) ortamlarında tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Pleurotus eryngii, Bitkisel atıklar, Enzim aktivitesi, Antioksidan, Verim ve kalite

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the cultivation of Pleurotus eryngii in growing mixtures prepared using different plant wastes and to determine the most suitable mixtures. For this aim, 10 different mushroom growing mixtures were prepared: A1(K, Control), A2 (2 oak sawdust + 1 wheat bran), A3 (2 almond shell sawdust + 1 wheat bran), A4 (2 walnut shell sawdust + 1 wheat bran), A5 (2 hazelnut shell sawdust + 1 wheat bran ), A6 (2 peanut sawdust + 1 wheat bran), A7 (1 almond husk sawdust + 1 oak sawdust + 1 wheat bran ), A8 (1 walnut shell sawdust + 1 oak sawdust + 1 wheat bran), A9 (1 hazelnut shell sawdust + 1 oak sawdust + 1 wheat bran), A10 (1 peanut stalk + 1 oak sawdust + 1 wheat bran ). 5% rice flour was added to the prepared growing mixtures. This scope of work, in addition to evaluating the yield and quality parameters of the growing mixtures and the mushrooms obtained from these mixtures, studies were also carried out to determine the antioxidant and total phenol contents and to determine the enzyme activities (cellulase and laccase) of the mushrooms grown in different mixtures at different periods. As a result of the study, the highest and the lowest nitrogen amount was found in the post-harvest (1.31%) and after mycelia development (1.15%) periods, respectively. While the carbon amount was determined as the highest in the after mycelial development period (42.07%), the lowest data was obtained from the post-harvest period (41.34%). The fastest mycelial development was observed A1(K) (17.66 days) and the slowest is in A6 (38.66 days). The highest and the lowest yield findings were determined in A5 (329.52 g/kg) and A7 (111.84 g/kg) mixtures, respectively. While the biological efficiency was the highest in A5 (67.88%), it was the lowest in A7 (27.09%) mixtures. The highest and the lowest amount of protein was detected in A5 (28.12%) and A1 (K) (15.21%) mixtures, respectively. Antioxidant activity was found as the highest in A3 (967.27/701.89 mg TE/kg) and the lowest in A2 (711.68 / 320.78 mg TE/kg) mixtures. While laccase activity is the highest in day 5-A2 (2514.28 U/g) and lowest in harvest A2 (3.79 U/g) media. The highest cellulase activity was detected in A3 (36.44 U/g) media at harvest, and the lowest was detected in A7 (0.31 U/g) media on the 25th day.

Keywords: Pleurotus eryngii, Plant wastes, Enzyme activity, Antioxidant, Yield and quality