Son sınıf hemşirelik öğrencileri ve yeni mezunhemşirelerde moral distresin incelenmesi: Bir model geliştirme çalışması
Investigation of moral distress in students and newlygraduated nurses: A model development study
Yazar: MUSTAFA SABRİ KOVANCI
Danışman: DOÇ. DR. AZİZE ATLI ÖZBAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Araştırmada, son sınıf hemşirelik öğrencileri ve yeni mezun hemşirelerdeki moral distresin incelenmesi amaçlanmıştır. Karma yöntem araştırma desenlerinden yakınsak paralel desen yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiş olan çalışma, iki ayrı evrende (son sınıf hemşirelik öğrencileri ve yeni mezun hemşireler) ve iki aşamada tamamlanmıştır. Veriler, son sınıf hemşirelik öğrencileri ve yeni mezun hemşire tanıtıcı veri formu, Hemşirelik Öğrencileri için Moral Distres Ölçeği, Sağlık Çalışanları için Moral Distres Ölçeği, son sınıf hemşirelik öğrenci ve yeni mezun hemşire yarı yapılandırılmış soru formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 ve MAXQDA programları kullanılmıştır. Son sınıf hemşirelik öğrencilerinde moral distres sıklığı orta değerin altında, yoğunluğu ise orta değerin üstünde bulunmuştur. Öğrencilerde, okul türü, etik konulara ilişkin ders alma durumu, bakım verici, savunucu ve yönetici rolünü gerçekleştirmeye hazır hissetme, etik sorunların çözümünde kendine güvenme ve mesleğe yönelik yasal düzenlemelere hakimiyet düzeylerinin moral distresi anlamlı şekilde etkilediği tespit edilmiştir. Son sınıf hemşirelik öğrencilerinin moral distres deneyimleri bağlamında yapılan nitel çalışmada toplamda dört tema ve 14 alt tema ortaya çıkmıştır. Nicel analizler, yeni mezun hemşirelerde cinsiyet, çalışılan hastane türü, meslekte çalışma süresi, bakım verici rolünü gerçekleştirme ve yönetici rolünü yerine getirme düzeylerinin moral distresi anlamlı şekilde etkilediğini göstermiştir. Yeni mezun hemşirelerde moral distres sıklığı orta değerin altında, yoğunluğu ise orta değerin üstünde bulunmuştur.  Hemşirelerin moral distres deneyimleri bağlamında yapılan nitel analizde dört tema ve 16 alt tema ortaya çıkmıştır. Çalışmanın nitel ve nicel verilerinden yola çıkılarak, öğrencilikten profesyonelliğe geçen yeni mezun hemşirelerin deneyimledikleri moral distres sürecini ele alan bir model geliştirilmiştir. Sonuç olarak, hemşirelik öğrencilerinde ve yeni mezun hemşirelerde moral distresi azaltmak ve bu durumla başa çıkmak için bireysel, kurumsal ve sistem düzeyinde destekleyici rehberlik mekanizmaları, uygulamalar ve düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of the study was to examine the moral distress in senior nursing students and new graduate nurses. The study, which was conducted using the convergent parallel design approach, one of the mixed method research designs, was completed in two separate populations (senior nursing students and newly graduated nurses) and in two stages. The data were collected with the descriptive data form for senior nursing students and new graduate nurses, Moral Distress Scale for Nursing Students and Healthcare Workers, and semi-structured questionnaire for senior nursing students and new graduate nurses. SPSS 25.0 and MAXQDA programs were used for data analysis. The frequency of moral distress in senior nursing students was found to be below the medium value and the intensity was found to be above the medium value. It was determined that the type of school, taking courses on ethical issues, feeling ready to fulfill the role of caregiver, advocate and manager, self-confidence in solving ethical problems and the level of mastery of legal regulations for the profession significantly affected moral distress. In the qualitative study conducted in the context of moral distress experiences of senior nursing students, a total of four themes and 14 sub-themes emerged. Quantitative analyses showed that gender, type of hospital, length of service in the profession, fulfillment of caregiver role and fulfillment of manager role significantly affected moral distress in newly graduated nurses. The frequency of moral distress in newly graduated nurses was found to be below the medium value, while its intensity was found to be above the medium value. In the qualitative analysis conducted in the context of moral distress experiences of nurses, four themes and 16 sub-themes emerged.Based on the qualitative and quantitative data of the study, a model was developed to address the moral distress process experienced by new graduate nurses who transition from student to professional. As a result, it is recommended that supportive guidance mechanisms, practices and regulations at individual, institutional and system level should be implemented to reduce and cope with moral distress in nursing students and new graduate nurses.