Ameliyathanede hasta pozisyonlamaya bağlı basınç yaralanmaları ve risk faktörlerinin belirlenmesi
Pressure injuries due to patient positioning and determination of risk factors i̇n the operati̇ng room
Yazar: OSMAN USUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA DİZER
İzmir Tınaztepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ameliyathane hastalarında pozisyonlamaya bağlı basınç yaralanması ve risk faktörlerini belirlemektir. Araştırma, 15 Kasım 2023- 15 Temmuz 2024 tarihleri arasında Pamukkale Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Ameliyathaneleri'nde prospektif, tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya, Kulak Burun Boğaz Cerrahisi, Beyin Cerrahisi, Genel Cerrahi, Göğüs Cerrahisi, Ortopedi ve Üroloji bölümlerinde yapılan ameliyatlar dahil edilmiştir. Araştırmanın örneklemi, G*Power analizi ile belirlenen 140 hastadan oluşmuştur. Veri toplama araçları olarak "Bireysel Özellikler Formu", "Cerrahi Pozisyona Bağlı Gelişen Yaralanmalar İçin Risk Değerlendirme Ölçeği (ELPO)" ve "Ameliyat Sonrası Hasta Değerlendirme Formu" kullanılmış ve veriler ameliyat öncesi, ameliyat sırası ve ameliyat sonrası dönemlerde toplanmıştır. Veriler SPSS 27.0 programı ile analiz edilmiştir.
Bulgularımıza göre, hastaların %50,7'si (n=71) kadın, %49,3'ü (n=69) erkektir. Hastaların %87,1'i (n=122) evli olup, %31,4'ü (n=44) 40-59 yaş aralığındadır. Hastaların %25'i (n=35) hipertansiyon ve %17,9'u (n=25) diyabet hastasıdır. Hastaların %89,3'ü (n=125) genel anestezi altında 1 saatten fazla süre ameliyatları sürmüştür. Hastaların %25,7'sinde (n=36) ameliyat sonrası hemen, %1,4'ünde (n=2) ameliyat sonrası 24.saatte Evre I basınç yaralanması tespit edilmiştir. Sırt üstü pozisyonda yatan hastaların ameliyat sonrası hemen basınç yarası alma riski diğer pozisyonlara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,023). Diyabeti olan hastaların basınç yaralanma riski, ek hastalığı olmayan hastalara kıyasla anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p=0,017). Basit doğrusal ve lojistik regresyon analizleri, cinsiyet (p=0,014), eğitim durumu (p=0,014), ameliyat süresi ile BKİ (p=0,001) anestezi türü (p=0,035) ve hasta yaşı (p=0,001) gibi faktörlerin basınç yaralanması riskini önemli ölçüde etkilediği belirlenmiştir. ELPO risk skoruna göre, hastaların %82,1'i (n=115) düşük risk grubunda, %17,9'u (n=25) ise yüksek risk grubunda yer almaktadır. 
Cinsiyet, medeni durum, yaş, eğitim durumu ve diyabet varlığı, cerrahi pozisyonlamadan kaynaklanan basınç yaralanması riskini anlamlı şekilde etkilemektedir. Hemşirelerin, uzun süreli cerrahi müdahalelerde yüksek riskli pozisyonlarda olan hastaları dikkatle izlemeleri, gerektiğinde pozisyon değişikliği yapmaları ve kronik hastalığı olan hastalar için özel bakım planları oluşturmaları önerilmektedir. 

Anahtar Sözcükler: Basınç Yaralanması, Ameliyathane, Pozisyonlama

Abstract:
This study aims to determine the pressure injuries and risk factors associated with positioning in operating room patients. The research was conducted as a prospective, descriptive, and cross-sectional study between November 15, 2023, and July 15, 2024, at Pamukkale University Research and Application Hospital Operating Rooms. The study included surgeries performed in the departments of Otorhinolaryngology, Neurosurgery, General Surgery, Thoracic Surgery, Orthopedics, and Urology. The sample of the study consisted of 140 patients determined by G*Power analysis. Data collection tools included the "Individual Characteristics Form," "Risk Assessment Scale for Pressure Injuries Related to Surgical Positioning (ELPO)," and "Postoperative Patient Evaluation Form," and data were collected preoperatively, intraoperatively, and postoperatively. Data were analyzed using SPSS 27.0.
According to our findings, 50.7% (n=71) of the patients were female, and 49.3% (n=69) were male. Of the patients, 87.1% (n=122) were married, and 31.4% (n=44) were aged between 40-59 years. 25% (n=35) of the patients had hypertension, and 17.9% (n=25) had diabetes. 89.3% (n=125) of the patients underwent surgery for more than 1 hour under general anesthesia. Stage I pressure injury was detected immediately postoperatively in 25.7% (n=36) of the patients and 24 hours postoperatively in 1.4% (n=2) of the patients. The risk of developing immediate postoperative pressure injury was significantly higher in patients lying in the supine position compared to other positions (p=0,023). The risk of pressure injury was significantly higher in diabetic patients compared to those without comorbidities (p=0,017). Simple linear and logistic regression analyses identified gender (p=0,014), education level (p=0,014), surgery duration and BMI (p=0,001), type of anesthesia (p=0,035), and patient age (p=0,001) as significant factors affecting the risk of pressure injuries. According to the ELPO risk score, 82.1% (n=115) of the patients were in the low-risk group, while 17.9% (n=25) were in the high-risk group.
Gender, marital status, age, education level, and the presence of diabetes significantly affect the risk of pressure injuries resulting from surgical positioning. It is recommended that nurses closely monitor patients in high-risk positions during prolonged surgical interventions, change positions when necessary, and develop special care plans for patients with chronic illnesses.

Keywords: Pressure Wound, Operating Room, Positioning