Taksan bazlı kemoterapi alan meme kanserli kadınlarda periferal nöropati ve yaşam tarzı faktörleri: Yol analizi
Peripheral neuropathy and lifestyle factors in women with breast cancer receiving taxane-based chemotherapy: Pathway analysis
Yazar: RABİA ELLİKÇİ
Danışman: DOÇ. DR. SELDA ARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Kadınlar = Women ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nöropatiler = Neuropathies ; Taksanlar = Taxanes ; Yaşam tarzı = Life style ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Kanserin tedavi sürecini olumsuz etkileyen periferal nöropatinin değerlendirilmesi, erken dönemde saptanması ya da gelişmeden önlem alınması açısından yaşam tarzı faktörlerinin etkisini bilmek hemşirelik bakımı açısından önemlidir. Bu çalışma,  kemoterapiye bağlı gelişen periferal nöropatiyi ve yaşam tarzı faktörleri (beslenme, fiziksel aktivite ve uyku durumu) ile arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır.
              Tanımlayıcı-ilişki arayıcı türde yapılan çalışmada, taksan bazlı kemoterapi alan dahil edilme kriterlerini karşılayan 108 hasta örneklemi oluşturmuştur. Veriler Hasta Bilgi Formu, Kemoterapiye Bağlı Periferal Nöropati Değerlendirme Ölçeği (CIPNAT), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) Kısa Formu, Mini Nütrisyonel Değerlendirme Testi-Kısa Formu (MNA) ve uyku düzeyi Görsel Analog Skalası kullanılarak Nisan 2021-Nisan 2022 tarihleri arasında bir devlet hastanesinin kemoterapi ünitesinde toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. Uyku ölçeği, MNA, CIPNAT ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi arasındaki ilişkiler Spearman Korelasyon Katsayısı ile CIPNAT üzerinde diğer değişkenlerin etkisi çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.
              Sonuçlar toplam MET puanının, MNA tarama puanının ve uyku ölçeği puanının CIPNAT puanını negatif yönde ve anlamlı düzeyde yordadığını (sırasıyla β = -.30, p < .001, β = -.25, p < .01,  β = -.29, p < .001) göstermektedir.
              Sonuç olarak yaşam tarzı faktörlerinin (egzersiz, beslenme, uyku) periferal nöropati üzerinde etkisi olduğu görülmüştür. Egzersiz seviyesinin artırılmasının uyku kalitesini iyileştirdiği ve düzenli beslenme, kaliteli uyku ve artan fiziksel aktivitenin periferal nöropatiyi azaltmada etkili olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
It is important in terms of nursing care to know the effect of lifestyle factors in terms of evaluating peripheral neuropathy, which adversely affects the treatment process of cancer, detecting it at an early stage or taking precautions before it develops. This study was conducted to determine the peripheral neuropathy due to chemotherapy and its relationship with lifestyle factors (nutrition, physical activity and sleep status).
       In the descriptive-relationship-seeking study, a sample of 108 patients receiving taxane-based chemotherapy met the inclusion criteria. Data were collected using the Patient Information Form, the Chemotherapy-Induced Peripheral Neuropathy Rating Scale (CIPNAT), the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) Short Form, the Mini Nutritional Assessment Test-Short Form (MNA), and the sleep level Visual Analogue Scale from April 2021 to April 2022 collected in the chemotherapy unit of the hospital. Number, percentage, mean and standard deviation were used in the evaluation of the data. The relationships between the sleep scale, MNA, CIPNAT and the International Physical Activity Questionnaire were evaluated with the Spearman Correlation Coefficient and the effect of other variables on CIPNAT by multiple linear regression analysis.
       The results showed that total MET score, MNA screening score and sleep scale score negatively and significantly predicted CIPNAT score (respectively β = -.30, p < .001, β = -.25, p < .01, β = -.29, p < .001).
       As a result, it has been observed that lifestyle factors (exercise, nutrition, sleep) have an effect on peripheral neuropathy. It is thought that increasing the level of exercise improves sleep quality and regular nutrition, quality sleep and increased physical activity may be effective in reducing peripheral neuropathy.