Çocuk besin reddi ölçeği'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Validity and reliability study of the child food rejection scale in Turkish
Yazar: SEDA ŞENGÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. ELVAN YILMAZ AKYÜZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Neofobi = Neophobia ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Çocuk beslenme bozuklukları = Child nutrition disorders ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Besin reddini ölçmeye yarayan Çocuk Besin Reddi Ölçeği (ÇBRÖ)'nin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasını yaparak Türkiye'de uygulanabilir hale getirmektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Mart-Mayıs 2021 tarihleri arasında çevrimiçi platform üzerinden 2-7 yaş arası çocuğu olan 195 birey ile gerçekleştirilmiştir. Ölçek çevir-geri çevir yöntemi ile Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin orjinali 2 alt boyuttan oluşan 11 madde içermektedir. Verilerin toplanmasında demografik ve antropometrik özelliklere ilişkin hazırlanan anket formu ve Çocuk Besin Reddi Ölçeği kullanılmıştır. Geçerlilik analizleri için açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış olup uyum indeksleri değerlendirilmiştir. Güvenilirlik analizi için Cronbach alpha iç tutarlılık katsayısı kullanılmıştır. İstatistiksel analizler Statistical Package for Social Sicences (SPSS) versiyon 16.0 ve AMOS 24.0 kullanılarak yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Ölçekten ÇBRÖ-5 (P10) maddesi, iki ayrı boyut tarafından açıklandığı ve faktör yük değerleri arasındaki fark 0,10'dan düşük olduğu için çıkartılmıştır. On madde ve 2 alt boyutu kabul edilen nihai ölçek için, uyum indekslerinin kabul edilebilir seviyede olduğu, iç tutarlılığın seçicilik alt boyutu için oldukça güvenilir, neofobi alt boyutu ve ölçek toplamı için yüksek derecede güvenilir olduğu saptanmıştır. Çocukların besin reddine ilişkin ölçek puan ortalaması 30,45±6,41 olarak bulunmuştur. Yaşa göre ağırlık ve BKİ z skor sınıflamalarına göre ölçek puanları arasında farklılık saptanmıştır (p<0,05). Çocukların yaşları ile seçicilik alt boyut puanları arasında düşük düzeyde ve negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0,149, p=0,038).
Sonuç: Çocuk Besin Reddi Ölçeği'nin Türkçe uyarlamasının besin reddini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Aim: To make the Child Food Rejection Scale (CFRS), which is used to measure food rejection, applicable in Turkey by conducting a Turkish validity and reliability study.
Materials and Methods: This study was carried out with 195 individuals with children between the ages of 2-7 on the online platform between March-May 2021. The scale was adapted into Turkish using the translate-reverse method. The original of the scale includes 11 items consisting of 2 sub-dimensions. A questionnaire about demographic and anthropometric characteristics and Child Food Rejection Scale were used to collect data. Exploratory factor analysis and confirmatory factor analysis were performed for validity analysis, and fit indices were evaluated. Cronbach alpha internal consistency coefficient was used for reliability analysis. Statistical analyzes were performed using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS) version 16.0 and AMOS 24.0. Significance level was accepted as p<0.05.
Results: The CFRS-5 (P10) item was removed from the scale because it was explained by two separate dimensions and the difference between factor loading values was less than 0.10. For the final scale with ten items and 2 sub-dimensions, it was determined that the fit indices were at an acceptable level, the internal consistency was quite reliable for the selectivity sub-dimension, and it was highly reliable for the neophobia sub-dimension and the total scale. The mean score of the children's food refusal scale was found to be 30.45±6.41. A difference was found between scale scores according to weight for age and BMI z-score classifications (p<0.05). A low and negative significant correlation was found between the age of the children and the selectivity sub-dimension scores (r=-0.149, p=0.038).
Conclusion: It has been determined that the Turkish version of the Child Food Refusal Scale is a valid and reliable measurement tool to measure food rejection.