Ayak kemiklerinin radyografileri üzerinden cinsiyet tayini
Sex determination from radiographs of the foot bones
Yazar: EMRAH ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET UZUN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Ayak = Foot ; Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet tayini = Sex determination ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Ondokuz Mayıs Üniversitesi = Ondokuz Mayıs University

Özet:
Amaç: Çalışmada, 20-64 yaş arası erkek ve kadın yetişkin bireylerin, ayak radyografileri üzerinden antropometrik ölçümlerine göre cinsiyet tayini yapabilmek amaçlandı.
Materyal ve Metot: Çalışmada, T.C. Sağlık Bakanlığı, Samsun İl Sağlık Müdürlüğü, Terme Devlet Hastanesi' ne ayak travması öyküsü ile başvurmuş, yapılan tetkiklerinde herhangi bir patoloji saptanmamış, toplam 180 kişiye ait, geriye dönük sağ ve sol posteroanterior (PA) ayak, lateral ayak ve lateral ayak bileği radyografileri üzerinden ölçümler yapıldı. ImageJ yazılım propramı ile radyografiler üzerinden, ayak uzunluk ve genişliklerine ait 13 ölçüm, calcaneus ve ayak açılarına ait 5 ölçüm, ossa metatarsi' ye ait 20 ölçüm olmak üzere her bir ayak için toplam 38 ölçüm yapıldı. Veriler IBM SPSS v23 ile analiz edildi. Ölçümlerin tanımlayıcı istatsitikleri paylaşılıp, bağımsız değişkenlerin modele dahil edilmesinde Enter ve Backward metodları uygulanıp, lojistik regresyon analizleri yapılırak cinsiyet tahmin formülleri oluşturuldu. 
Bulgular: Çalışmadaki bireylerin yaşları 20-34, 35-49 ve 50-64 yaş aralıklarından oluşup, her yaş grubu eşit sayıda, 30 erkek ve 30 kadından oluşmaktadır. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 42, 99 ± 13, 07 yıldır. Tüm ayak ölçümleri birlikte değerlendirildiğinde sağ ayakta ölçülen; distal metatarsale genişliği (DMG), os metatarsale-2 uzunluğu (OM2U),  corpus ossis metatarsale-3 genişliği (COM3G), os metatarsale-4 uzunluğu (OM4U), caput ossis metatarsale-5 genişliği (CAM5G) ve sol ayakta ölçülen; lateral ön ayak uzunluğu (LONAU), distal metatarsale genişliği (DMG), malleol genişliği (MG), ayak yüksekliği (AY), basis ossis metatarsalis-1 genişliği (BOM1G), os metatarsale-1 uzunluğu (OM1U), basis ossis metatarsalis-4 genişliği (BOM4G) bağımsız değişkenler olmaktadır. Sağ ve sol ayakta ölçülen tüm ayak ölçümleri ile cinsiyet tayini elde etmek amacıyla oluşturulan lojistik regresyon formülü: "cinsiyet tayini= 143,844 + 4,053 (DMGSAĞ) - 0,333 (OM2USAĞ) - 3,915 (COM3GSAĞ) + 0,579 (OM4USAĞ) + 1,314 (CAM5GSAĞ) - 0,334 (LONAUSOL) - 4,249 (DMGSOL) - 0,996 (MGSOL) - 0,516 (AYSOL) - 1,330 (BOM1GSOL) + 0,660 (OM1USOL) + 0,543 (BOM4GSOL)'' dir. 
Sonuç: Ayak radyografileri üzerinden elde edilen antropometrik ölçümlerin analizi sonucunda oluşturulan lojistik regresyon formülü ile %96,1 oranla cinsiyet doğru olarak tahmin edilebilmektedir.

Anahtar Sözcükler:  Ayak, Radyografi, Antropometri, Cinsiyet Tayini

Abstract:
Aim: In the study, it was aimed to determine the gender of male and female adult individuals aged 20-64 based on anthropometric measurements on foot radiographs.
Material and Method: In the study, measurements were made on retrospective right and left posteroanterior (PA) foot, lateral foot and lateral ankle radiographs of 180 people who applied to T.R. Ministry of Health, Samsun Provincial Health Directorate, Terme State Hospital with a history of foot trauma and no pathology was detected in the examinations. A total of 38 measurements were made for each foot, including 13 measurements of foot length and width, 5 measurements of calcaneus and foot angles, and 20 measurements of ossa metatarsi, on radiographs using ImageJ software. Data were analyzed with IBM SPSS v23. Gender estimation formulas were created by sharing the descriptive statistics of the measurements, using the Enter and Backward methods to include the independent variables in the model, and performing logistic regression analysis.
Results: The ages of the individuals in the study consisted of 20-34, 35-49 and 50-64 age ranges, each age group consisted of 30 men and 30 women in equal numbers. The mean age of the individuals participating in the study was 42.99 ± 13.07 years. When all foot measurements are evaluated together, it was measured in the right foot; distal metatarsale width (DMW), os metatarsale-2 length (OM2L), corpus ossis metatarsale-3 width (COM3W), os metatarsale-4 length (OM4L), caput ossis metatarsale-5 width (CAM5W) and measured in left foot; lateral forefoot length (LAFFL), distal metatarsale width (DMW), malleolus width (MW), foot height (FH), basis ossis metatarsalis-1 width (BOM1W), os metatarsale-1 length (OM1L), basis ossis metatarsalis-4 width (BOM4W) are independent variables. The logistic regression formula created to obtain sex determination with all foot measurements measured in the right and left feet: "sex determination= 143.844 + 4.053 (DMWRIGHT) – 0.333 (OM2LRIGHT) – 3.915 (COM3WRIGHT) + 0.579 (OM4LRIGHT) + 1.314 (CAM5WRIGHT) – 0.334 (LAFFLLEFT) – 4.249 (DMWLEFT) – 0.996 (MWLEFT) – 0.516 (FHLEFT) – 1.330 (BOM1WLEFT) + 0.660 (OM1LLEFT) + 0.543 (BOM4WLEFT)''.
Conclusion: With the logistic regression formula created as a result of the analysis of anthropometric measurements obtained from foot radiographs, gender can be predicted correctly with a rate of 96.1%.
 
Keywords:  Foot, Radiography, Anthropometry, Sex Determination