Fethiye (Yazıhan/MALATYA) yöresi Aleviliği
Alevism of the region of Fethiye (Yazıhan/MALATYA)
Yazar: İSMAİL AKBOYRAZ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET FATİH ALKAYIŞ
İnönü Üniversitesi / Alevilik Araştırmaları Enstitüsü / Alevilik-Bektaşilik Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Fethiye'nin eski adıyla Hasanbadrık'ın kimler tarafından ve ne zaman kurulduğu
tam olarak bilinmemektedir. İpek Yolu – Bakır Yolu Kervanlarının konakladığı Suriye –
Malatya, Gürün – Kayseri, Hekimhan – Sivas tarih-i yollarının birleştiği alanda yer
almıştır. 1655 yılında Melek Ahmet Paşa komutasındaki orduyla bu yoldan geçen Evliya
Çelebi Hasanbadrık ile ilgili "Bu köy halkı da Şahsevendir" şeklinde bilgi vermiştir.
Günümüzde Malatya ili Yazıhan ilçesine bağlı bir mahalledir. 1998 yılında
belediye statüsü almış, 2012 yılında ise 6360 sayılı Kanun'la Malatya büyükşehir statüsü
kazanmış, Fethiye de mahalle olmuştur.
Fethiye, Malatya'da Aleviliğiyle bilinen bir yerdir. Alevilik sözlükte "Ali'ye
mensup" anlamına gelir. Alevi terimi İslam kültür tarihinde Hz. Ali soyundan gelenler
manasında olup, bu kavram ayrıca siyasi, tasavvufi ve itikadi anlamda kullanılagelmiştir.
Fethiyeliler Aleviliği; Hz. Peygamber'den bu yana gelen "Müslümanlığın özü", doğruluk,
dürüstlük, insanca yaşam gibi kavramlarla tanımlarlar. Yavaş yavaş yitirmekle birlikte
burası geleneksel Aleviliği benimsemiş ve yaşamaya çalışan insanların yaşam yeridir.
Fethiye'de çok farklı ocaklara bağlı insanlar bir arada bulunmaktadır. Bu ocakları; Seyyid
Ali Sultan (Kızıldeli) Ocağı, Uryan Hızır Ocağı, Teslim Abdal (Şeyh Ahmet Dede) Ocağı,
Hacım Sultan Ocağı, Şah İbrahim Veli Ocağı ve Aliseydi Sultan Ocağı olarak
sıralayabiliriz. Bu özelliğiyle bölge, Alevilik araştırmaları bakımından çok önemli bir yere
sahiptir. Özellikle Fethiye'ye çok yakın olan (yaklaşık 3 km) Yukarı Tenci'de bulunan
Seyyid Ali Sultan (Kızıldeli) türbesi, Fethiye'nin en önemli inanç merkezlerinden biridir.

Anahtar Sözcükler: Fethiye, Hasanbadrık, Alevilik, Kızıldeli, Seyyid Ali Sultan

Abstract:
It is not known exactly by whom and when Fethiye's former name, Hasanbadrık,
was founded. It was located at the junction of the Syrian – Malatya, Gürün – Kayseri,
Hekimhan – Sivas historical roads, where the Silk Road - Copper Road Caravans stayed. in
1655, Evliya Çelebi, who passed this way with the army under the command of Melek
Ahmet Pasha, gave information about Hasanbadrik as "The people of this village are also
Şahseven".
Today, it is a neighborhood of the Yazihan district of Malatya province. It received
the status of municipality in 1998, and in 2012, Malatya gained metropolitan status with
the Law No. 6360, and Fethiye became a neighborhood.
Fethiye is a place in Malatya known for its Alevism. Alevism means "belonging to
Ali" in the dictionary. The term Alevi was used in the history of Islamic culture by Hz. It
means descendants of Ali, and this concept has also been used in a political, mystical and
theological sense. Fethiye Alevism; They define the "essence of Islam" since the time of
the Prophet, with concepts such as truthfulness, honesty, and a humane life. Although it is
gradually disappearing, this is the living place of people who have adopted traditional
Alevism and are trying to live. There are people who belong to very different quarries in
Fethiye. These quarries; We can list them as Seyyid Ali Sultan (Kızıldeli) Quarry, Uryan
Hızır Quarry, Teslim Abdal (Şeyh Ahmet Dede) Quarry, Hacım Sultan Quarry, Şah
İbrahim Veli Quarry and Aliseydi Sultan Quarry. With this feature, the region has a very
important place in terms of Alevism studies. Especially the Sayyid Ali Sultan (Kızıldeli)
mausoleum, located in Upper Tenci, which is very close to Fethiye (about 3 km), is one of
the most important faith centers of Fethiye.

Keywords: Fethiye, Hasanbadrık, Alevism, Kızıldeli, Seyyid Ali Sultan