Atatürk Baraj Gölü'nde (Adıyaman) yakalanan Cyprinus carpio'nun dokularındaki kurşun, kadmiyum, krom, demir, çinko ve bakır düzeylerinin insan sağlığı açısından değerlendirilmesi
Assessment of lead, cadmium, chrome, iron, zinc and copper levels in tissues of Cyprinus carpio from Atatürk Dam Lake (Adıyaman) in relation to human health
Yazar: ÜMMÜ KILINÇ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR FIRAT
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Atatürk Baraj Gölü = Atatürk Dam Lake ; Ağır metaller = Heavy metals ; Balıklar = Fishes ; Cyprinus carpio = Cyprinus carpio ; Kirlilik = Pollution

Özet:
Tarımsal sulama ve elektrik enerjisi üretimi için Fırat Nehri üzerine kurulan Atatürk Barajı Türkiye'deki en büyük barajdır. Baraj gölünde insanların birinci dereceden besin kaynağı olan birçok balık türü yaşamaktadır. Bu nedenle bu barajdaki olası bir kirlilik sadece balıkları değil insan sağlığını da olumsuz etkileyecektir. Bu amaçla sunulan çalışmada baraj gölünün iki farklı bölgesinden (Sitilce ve Samsat) 2021 Ağustos ve Eylül aylarında yakalanan ve yöre halkının da besin kaynağını oluşturan Cyprinus carpio'nun solungaç, karaciğer, ve kas dokusu kurşun, kadmiyum, krom, demir, çinko ve bakır düzeyleri ölçülmüştür. Araştırmamızda her iki bölge balıklarında kurşun düzeyi tüm dokularda, kadmiyum ise solungaç ve kas dokusunda tespit edilememiştir. 2016 ve 2017 yıllarında faaliyete geçen Adıyaman şehir ve sanayi atık su arıtma tesisine kadar kirlilikten oldukça etkilenen Sitilce bölgesi balıklarındaki tespit edilen tüm metallerin düzeylerinin göreceli olarak temiz bölge olan Samsat bölgesi balıklarından istatistiksel olarak farklı olmadığı bulunmuştur (sadece karaciğer demir düzeyi hariç). Araştırma sonuçlarımız besin güvenirliği ve insanların tüketimi açısından C. carpio'nun kas dokusundaki ağır metal düzeylerinin yasal olarak izin verilen limitlerin altında olduğunu göstermektedir. Ayrıca önceki çalışmalarla karşılaştırıldığında faaliyete geçen atık su arıtma tesislerinden sonra balıkların dokularındaki ağır metal düzeylerinde azalmalar olduğu da belirlenmiştir.

Abstract:
Atatürk Dam Lake, which was established on the Euphrates River for agricultural irrigation and electricity generation, is the largest dam lake in Turkey. Many fish species, which are the primary food source for humans, live in the dam lake. Therefore, a possible pollution in this dam will adversely affect not only fish but also human health. For this purpose, in this study, lead, cadmium, chromium, iron, zinc and copper levels were measured in the liver, gill and muscle tissues of Cyprinus carpio, which was the food source of the local people, caught from two different regions (Sitilce and Samsat) of the dam lake in August and September in 2021. In our study, it was not detected lead in all tissues and cadmium in gill and muscle tissues of fish from both regions. It was found that the levels of all metals found in the fish of the Sitilce region, which was highly affected by pollution until the Adıyaman city and industrial wastewater treatment plant started operating in 2016 and 2017, were not statistically different from the fish of the Samsat region, which is a relatively clean region (except liver iron level only). Our research results showed that the heavy metal levels in muscle tissue of C. carpio were below the legally permissible limits in terms of nutritional safety and human consumption. In addition, when compared with previous studies, it was determined that there was a decrease in heavy metal levels in the tissues of fish after wastewater treatment plants.