Bipolar Bozukluk tanısı olan hastalarda çocukluk çağı travmaları ile olumsuz hastalık algısı arasındaki ilişkide umutsuzluğun aracı rolü
The mediating role of hopelessness in the relationship between childhood traumas and negative illness perception in patients diagnosed with Bipolar Disorder
Yazar: BERNA AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ALİŞAN BURAK YAŞAR
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Hastalık algısı = Illness perception ; Umutsuzluk = Hopelessness ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Bu çalışmanın amacı bipolar bozukluk tanısı olan hasta örnekleminde çocukluk
çağı travmaları ile olumsuz hastalık algısı arasındaki ilişkide umutsuzluğun aracı
rolünün incelenmesidir. Ek olarak; çocukluk çağı travması, umutsuzluk ve olumsuz
hastalık algısı değişkenleri arasındaki ilişkilerin ve bu değişkenlerin katılımcılara ait
çeşitli sosyodemografik özelliklere göre farklılık gösterip göstermediğinin
incelenmesi de amaçlanmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modeli çerçevesinde
planlanmıştır ve kesitsel bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini bipolar bozukluk
tanısı almış ve remisyonda olan, 18- 65 yaş aralığındaki 121 (65 kadın, 56 erkek)
katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi
Formu (DBF), Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği (ÇÇOYÖ), Beck
Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) ve Kısa Hastalık Algısı Ölçeği (KHAÖ) kullanılmıştır.
Gerçekleştirilen analizler sonucunda çocukluk çağı travmaları ile umutsuzluk
(p<0,01), çocukluk çağı travmaları ile olumsuz hastalık algısı (p<0,01) ve umutsuzluk
ile olumsuz hastalık algısı (p<0,01) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler
bulunmuştur. Aracılık modelinin analiz sonuçlarına göre, çocukluk çağı travmaları ile
olumsuz hastalık algısı arasında umutsuzluğun kısmi aracılık etkisi olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır
ve gelecek araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of hopelessness in the
relationship between childhood traumas and negative illness perception in a sample of
patients diagnosed with bipolar disorder. In addition; It is also aimed to examine the
relationships between the variables of childhood trauma, hopelessness and negative
illness perception and whether these variables differ according to various
sociodemographic characteristics of the participants. The research was planned within
the framework of the relational survey model and is a cross-sectional study. The
sample of the study consists of 121 participants (65 women, 56 men) between the ages
of 18 and 65, who have been diagnosed with bipolar disorder and are in remission. The
Demographic Information Form, Adverse Childhood Experiences (ACEs) Scale, Beck
Hopelessness Scale (BHS) and Brief Illness Perception Scale (KHAS) were used as
data collection tools in the study.
As a result of the analyses, positive significant relationships was found between
childhood traumas and hopelessness (p<0.01), childhood traumas and negative illness
perception (p<0.01) and also hopelessness and negative illness perception (p<0.01).
According to the analysis results of the mediation model, it was concluded that
hopelessness plays a partial mediating effect between childhood traumas and negative
illness perception. The findings obtained from the research were discussed within the
framework of the relevant literature and suggestions were made for future research.