Ebeveynlik rolünün vaatleri ekseninde gösteriş eğiliminin ilişkisel analizi
Relational analysis of ostentation tendency on the axis of the promises of parental role
Yazar: DERYA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ZAFER ÇELİK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Aile kurumunun yapısal rollerinden biri olan ebeveynlik, bireyler tarafından kendini gerçekleştirme aracı olarak görülmektedir. Bu kurumsal rolle kendini gerçekleştirmenin mümkün görülmesinin ve tercih edilmesinin temel sebebi toplumda ebeveynliğin gerekliliğine olan yaygın inançtır. Bu gerekliliğin kabulü ise ebeveynliğin bireylere sunduğu vaatler aracılığıyla sağlanmaktadır. Bu vaatler saygın bir statüyü ve konforlu bir sosyal yaşamı temel almaktadır. Vaat edilenlere erişim ise ebeveynin yapısallaşmış görüşleri benimsemesi ve bunu ebeveynlik yapma şekline yansıtmasından geçmektedir. Pratikte bunun temel göstergesi ebeveynlerin çocuklarına yönelttikleri beklentilerdir. Burada bu beklentilerin gerçekleşmesinden çok beklentiye girildiğinin gösterilmesi önemli olmaktadır. Bu çalışmanın amacı ebeveyn rolünün sosyal inşasına dikkat çekmek, kurumsallaşmış beklentileri incelemek ve gösteriş eğiliminin aile yapısına içkin özelliklerini görünür kılmaktır. Bu doğrultuda hazırlanan araştırma soruları aracılığıyla ebeveynlik algılarının ve çocuklara yöneltilen beklentilerin ölçülmesi amaçlanmıştır. Tasarlanan araştırma 15-25 yaş aralığında bir çocuğa sahip olan 160 kadın 172 erkek katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 26 programında Çoklu Mütekabiliyet Analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Bu yöntem bulgularda örtüşen fikirlere, yaygın kabullere ve ayrım yaratan özelliklere odaklanmayı mümkün kılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların büyük çoğunluğu tarafından çocuk yetiştirmenin toplumsal bir sorumluluk, anlamlı bir amaç ve kârlı bir yatırım olduğu fikrinin kabul edildiği görülmüştür. Kendini gerçekleştirme amacı ise büyük ölçüde 21-25 yaş aralığında evlenmiş olanlarda gözlemlenmektedir. Yaygın kabuller ve çocuktan beklentiler bir arada incelendiğinde ise erkeklerin bu görüşleri benimseme ve çocuktan beklentiye girme oranlarının kadınlara görece çok daha fazla olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda ebeveynliğin gösterişe açılan yönünü büyük ölçüde babaların deneyimlediği bulgusu elde edilmiştir. Araştırma sonucunda ebeveynlik rolünün kendini gerçekleştirme aracı olduğu tespit edilmiştir, ebeveynliğin gerekliliğini vurgulayan ifadelerin kabul edildiği görülmüş, vaatleri elde etme amacında ise birtakım ayrımlar gözlemlenmiştir. Ayrıca literatürü destekleyen ve yanlışlayan bulguların yanı sıra yeni çalışmalara alan açan ilişki örüntüleri de tespit edilmiştir.

Abstract:
Parenthood, one of the structural roles of the family institution, is perceived by individuals as a means of self-realization. The fundamental reason for the possibility and preference of self-realization through this institutional role is the widespread belief in the necessity of parenthood in society. Acceptance of this necessity is facilitated through the promises offered by parenthood to individuals. These promises are based on a prestigious status and a comfortable social life. Access to these promises depends on the parent's adoption of structured views and the reflection of this in their parenting style. In practice, the fundamental indicator of this is the expectations parents place on their children. Here, it is important to show that expectations are entered into, rather than just the fulfillment of these expectations. The purpose of this study is to draw attention to the social construction of the parental role, examine institutionalized expectations, and make visible the inherent characteristics of ostentation trends in family structure. In this regard, the research questions were designed to measure parental perceptions and expectations directed towards children. The designed research was conducted with 160 female and 172 male participants who have a child in the age range of 15-25. The data obtained were analyzed using the Multiple Correspondence Analysis technique in the SPSS 26 program. This method made it possible to focus on overlapping ideas, common acceptances, and distinguishing features in the findings. As a result of the research, it was observed that the majority of participants accepted the idea that raising a child is a societal responsibility, a meaningful purpose, and a profitable investment. The purpose of self-realization is largely observed in those who marry between the ages of 21-25. When common acceptances and expectations from the child are examined together, it is seen that men are much more likely to adopt these views and enter into expectations from the child compared to women. Therefore, it was found that the aspect of parenthood open to ostentation is largely experienced by fathers. The research results indicate that the parenting role serves as a means of self-realization, and expressions emphasizing the necessity of parenting have been acknowledged. However, distinctions have been observed in the pursuit of fulfilling promises. Additionally, relationship patterns supporting and challenging the literature were identified, along with opening avenues for new research.