Niğde ili Pınarcık köyü ağzı (İnceleme-söz varlığı)
Dialect of Pınarcık village in Niğde province (Examination-vocabulary)
Yazar: HATİCE ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SERPİL SOYDAN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türkiye Türkçesinin önemli dil alanlarindan biri de ağızlardır. Anadolu 
ağızları ile ilgili Türkiye'de ve dünyada pek çok çalışmalar yapılmıştır. Ağız 
özellikleri ile ilgili çalışmalar günden güne gelişerek devam etmektedir. Ağız 
araştırmaları, Türkçenin konuşma dili olarak ses, şekil ve anlam özelliklerini ortaya 
koymaktadır. Aynı zamanda, Türkçenin geçmişten günümüze yaşadığımız 
coğrafyadaki kültürel birikimini ortaya çıkarmaktadır. 
Bu çalışmada Niğde'nin merkeze bağlı köylerinden olan Pınarcık köyünün söz 
varlığı tespit edilmiştir. Pınarcık köyünün söz varlığı açısından değerlendirilmesi 
yapIlIrken ele alInan bıçımbırımlerde görülen ses, şekıl ve anlam özellıklerı de 
ıncelenıp belırtılmıştır. ÇalIşma bır saha çalIşmasI olduğundan dolayI, bu çalIşmada 
yöntem olarak öncelıkle kaynak kışıler tespıt edılıp bu kaynak kışılerden yola 
çIkIlarak, önceden hazIrlanmIş sorulara veya bazen röportaja dayalI olarak ırtıcalen 
yöneltılen sorulara verılen cevaplardan yola çIkIlarak bölgenın söz varlIğI tespıtı 
yapIlmIştIr. YapIlan bütün konuşmalar kayIt altIna alInmIştIr. Bu çalIşma, sahanIn söz 
varlIğInI ortaya koyan ılk çalIşma olacağIndan önemlıdır. AğIzlar üzerıne yapIlan 
çalIşmalara bakIldIğInda, Türk dılının araştIrIlmaya ve ıncelenmeye halen ıhtıyacI
olan en önemlı konularIndan bırının bölge ağIzlarI olduğunu söylemek mümkündür. 
PInarcIk köyündekı söz varlIğI, bırebır o yörede yaşayan ınsanlarIn ağzIndan 
derlenerek hazIrlanmIştIr. Yörenın sözlü olarak yaşamakta olan kültürel özellıklerını 
yansItan, bu kültürel unsuru kalIcI hale getırıp, unutulmasIna, yok olup kaybolmasIna 
engel olan, yörenın ses, şekıl ve söz varlIğI özellıklerı ıle Türkıye Türkçesı 
ağIzlarIndakı yerını belırleyen, tanItan ve ortaya koyan bu çalIşmalar önem arz 
etmektedır. Nığde'nın merkeze bağlI köylerınden olan PInarcIk köyünün söz varlIğI
açIsIndan değerlendırılmesı yapIlmIştIr. Bu doğrultuda, öncelıkle kaynak kışıler 
belırlenmış ve bu belırlenen kaynak kışıler ıle görüşülmüş ve önceden belırlenen 
sorular sorularak bu görüşmeler ses kayIt cıhazI aracIlIğIyla kayIt altIna alInmIştIr. Ses 
kaydIna alInan görüşmeler bırebır yazIya aktarIlmIştIr. Kaynak kışılerın 
konuşmalarIndan yola çIkIlarak, köyün söz varlIğI ve ağIz özellıklerı ortaya 
konulmuştur. Kaynak kışı metınlerınden hareketle ses, şekıl ve anlam özellıklerı de 
ele alInIp ıncelenmıştır. Köyde kullanIlan, söylenış açIsIndan farklI olan kelımeler 
çalIşmanIn sonunda sözlük bölümünde ele alInmIştIr. ÇalIşmada ses bılgısı, şekıl 
bılgısı, söz dızımı ve cümle bılgısı, söz varlIğI, kaynak kışı metınlerı ve sözlük 
bölümlerı gösterılerek sonuç kIsmI verılmıştır. øncelemeler kaynak kışılerın 
metınlerınden yola çIkIlarak yapIlmIştIr.

Anahtar Kelımeler: AğIz ÇalIşmasI, Ses Bılgısı, ùekıl Bılgısı, Anlam Bılgısı, Söz VarlIğI

Abstract:
One of the important language branches of Türkiye Turkish is dialects. Various 
aspects of these are in Türkiye. Many studies have been carried out on Anatolian 
dialects in the world until now. Because dialect properties show an alteration in every 
territory, dialect studies are still continuing. Dialect studies uncover the sound, form 
and meaning properties of Turkish as a spoken language. Also, it uncovers some 
issues of Turkish that have remained in the dark till today. In this work, the wordhoard of Pınarcık Village, one of the central villages of Niğde, is detected. While 
evaluating Pınarcık Village in ter MS of word-hoard, the sound, shape and meaning 
features seen in the morphemes were also analyzed. Since the study is a field study, 
the procedure in this study is first to determine the fountainheads and to identify the 
word-hoard of the region based on the answers given to these fountainheads by preprepared questions or sometimes based on interviews. All of the interviews have been 
recorded. This study is important due to the fact that it will be the first study to reveal 
the word-hoard of the field. When the studies on dialects are investigated, it is 
possible to say that one of the most significant issues of the Turkish languagē that still 
needs to be researched and investigated is the regional dialects. The word-hoard in 
Pınarcık Village is compiled and prepared directly from the people living in that 
region. These works, which reveal the verbally living cultural properties of the region, 
make this cultural element permanent, prevent it from being forgotten or evanesce, 
and determine, introduce and reveal the sound, form and vocabulary properties of the 
region and its place in Türkiye Turkish dialects, have importance. Pınarcık village, 
one of the central villages of Niğde, has been evaluated from the point of vocabulary. 
In this context, first of all, fountainheads have been determined and these identified 
fountainheads have been interviewed and these interviews were recorded via a voice 
recorder by asking pre-determined questions. The audio-recorded interviews have 
been quantitatively identical. Based on the dialogues of the fountainheads, the 
vocabulary of the villagē has been revealed. Besides, based on the fountainheads' 
texts, sound, form and meaning features have been analyzed and discussed. Words 
with different pronunciations used in the Pınarcık villagē are addressed in the 
dictionary section at the end of the study. In the study, the wind-up is given by 
showing phonetics, morphology, syntax and sentence knowledge, vocabulary, 
fountainhead texts and dictionary sections. Reviews are made on the texts of the fountainheads.

Keywords: Dialect study, Phonetics, Morphology, Semantics, Vocabulary.