Bilim ve sanat merkezinde görev yapan öğretmenlerin özgül öğrenme güçlüğü ve disleksi hakkındaki bilgi ve öz yeterliklerinin incelenmesi
Investigation of science and art center teachers knowladge and self-efficacy about specific learning disabilities and dyslexia
Yazar: AÇELYA SİVRİKAYA GİRAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH DERELİ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilim ve sanat merkezleri = Science and arts centers ; Disleksi = Dyslexia ; Ölçekler = Scales ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğretmenler = Teachers ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırma ile özel yetenekli öğrencilerin eğitim gördüğü Bilim ve Sanat Merkezi'nde (BİLSEM) görev yapan öğretmenlerin özgül öğrenme güçlüğü (ÖÖG) ve disleksi hakkındaki bilgi ve öz yeterliklerinin incelenmesi amaçlanmış ve bu amaç önderliğinde öğretmenlerin ÖÖG öz yeterliklerine, disleksi bilgi düzeylerine, ÖÖG öz yeterlikleri ve disleksi bilgi düzeyleri arasındaki ilişkiye, öz yeterlikleri ve disleksi bilgi düzeylerinin cinsiyet, yaş, öğrenim düzeyi, öğretmenlik yapılan alan, mesleki kıdem ve BİLSEM'de çalışma süreleri değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. 
Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın hedef evrenini 2021/2022 eğitim öğretim yılında T.C. Millî Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlı olan BİLSEM'lerde görev yapan 2868 öğretmen, ulaşılabilir evrenini ise araştırmaya gönüllü katılım sağlayan 460 BİLSEM öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın veri  toplama sürecinde katılımcılara öncelikle üç bölümden oluşan ve microsoft forms aracılığı ile hazırlanmış bir e-form linki iletilmiştir. Formun ilk bölümünde araştırmacı tarafından geliştirilen 24 soruluk demografik bilgi formu yer almıştır. Formun ikinci bölümünde 33 madde ve üç alt boyuttan oluşan Özel Öğrenme Güçlüğü Alan Öğretmen Yeterlik Ölçeği (ÖÖGAÖYÖ) ve üçüncü bölümünde ise 20 maddeden oluşan Disleksi Bilgi Düzeyi Belirleme Anketi (DBDB) kullanılmıştır. Araştırmanın verileri Bağımsız Örneklem T Testi, Tek Yönlü ANOVA ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda elde edilen ÖÖG öz yeterliğine ilişkin bulgularda; BİLSEM öğretmenlerinin ÖÖG öz yeterliklerinin ortalamanın üzerinde olduğu, ancak disleksi bilgi düzeylerinin ortalamanın altında yer aldığı, öğretmenlerin ÖÖG özyeterlikleri ile disleksi bilgi düzeyleri arasında pozitif düşük bir ilişkinin olduğu, öğretmenlerin ÖÖG öz yeterliklerinin cinsiyet, yaş, öğrenim düzeyi, mesleki kıdem ve BİLSEM'de çalışma sürelerine göre farklılaşmadığı ancak öğretmenlik yaptıkları branşlara göre farklılaştığı ve rehber öğretmenler ile sınıf öğretmenlerinin ÖÖG öz yeterliklerinin diğer alan öğretmenlerine göre daha yüksek olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen disleksi bilgi düzeyine ilişkin bulgularda; BİLSEM öğretmenlerinin disleksi bilgi düzeylerinin cinsiyete göre farklılaştığı, kadın öğretmenlerin bilgi düzeylerinin daha yüksek olarak elde edildiği, disleksi bilgi düzeylerinin öğretmenlik yaptıkları alana göre farklılaştığı ve rehber öğretmenlerin bilgi düzeylerinin diğer alan öğretmenlerine kıyasla daha yüksek olduğu sonucu bulunmuş olup, öğretmenlerin disleksi  bilgi düzeylerini yaş, öğrenim düzeyi, mesleki kıdem ve BİLSEM'de çalışma süresi değişkenlerinin farklılaştırmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Bilsem Öğretmenleri, Disleksi, İki Kere Farklı, Özel Yetenek, Özgül Öğrenme Güçlüğü, Öz Yeterlik

Abstract:
This study aimed to examine the knowledge and self-efficacy of teachers working in Science and Art Centers (BILSEM) where gifted students are educated about specific learning disabilities (SLD) and dyslexia, dyslexia knowledge levels, the relationship between SLD self-efficacy and dyslexia knowledge levels, and whether self-efficacy and dyslexia knowledge levels differed according to the variables of gender, age, education level, teaching field, professional seniority and working time in BILSEM.
The research was conducted using a descriptive survey model, one of the quantitative research methods. The target population of the study consisted of 2868 teachers working in BILSEMs affiliated with the Ministry of National Education (MEB) in the 2021/2022 academic year, and the accessible population consisted of 460 BILSEM teachers who voluntarily participated in the study. In the data collection process of the study, the participants were first sent an e-form link consisting of three sections and prepared through Microsoft forms. The first part of the form included a 24-question demographic information form developed by the researcher. In the second part of the form, the Specific Learning Disabilities Teacher Competency Scale (SLTLSES) consisting of 33 items and three sub-dimensions and in the third part, the Dyslexia Knowledge Level Questionnaire (DBQ) consisting of 20 items were used. The data were analyzed using Independent Sample T Test, One-Way ANOVA and Pearson Product Moment Correlation Coefficient.
Findings related to SLD self-efficacy obtained as a result of the research; It was concluded that the self-efficacy of the teachers of  BILSEM was above the average, but their dyslexia knowledge level was below the average, there was a low positive relationship between teachers' self-efficacy and dyslexia knowledge level, teachers' self-efficacy did not differ according to gender, age, education level,professional seniority and working time in BILSEM, but it differed according to the branches they taught, and the self-efficacy of guidance counselors and classroom teachers was higher than other field teachers. In the findings related to the dyslexia knowledge level obtained as a result of the research; it was found that the dyslexia knowledge level of BILSEM teachers differed according to gender, the knowledge level of female teachers was higher, the dyslexia knowledge level differed according to the field of teaching and the knowledge level of guidance counselors was higher than that of other field teachers, and it was concluded that age, education level, professional seniority and working time in BILSEM did not differentiate the dyslexia knowledge level of teachers.

Keywords: Bilsem Teachers, Dyslexia, Self-Efficacy, Special Ability, Specific Learning Disability, Twice Different