Tüketicilerin  gıda güvenliği ve gıda neofobisinin sakatat satın alma niyetine etkisi
The effect of consumers' food safety and food neophobia on offal purchasing intention
Yazar: ELİF TUNÇ SANCAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL GEÇGİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts
Dizin: Gıda güvenliği = Food safety ; Neofobi = Neophobia ; Sakatat = Offal ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Araştırma, gıda güvenliği bilincinin ve gıda neofobisinin tüketicilerin sakatat
satın alma niyetine etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Gıda güvenliği,
tüketicilerin gıda ürünlerini satın alma durumunda en önemli faktörlerden biri olarak
öne çıkarken, gıda neofobisi ise yeni ve alışılmadık gıda ürünlerine karşı duyulan
korku veya kaygıyı ifade eden bir kavramdır. Araştırmada, sakatatın besin değeri ve
sağlık yararları dikkate alınarak, tüketicilerin bu tür ürünlere yönelik tutumları ve
satın alma niyetleri incelenmiştir. Veriler Türkiye'nin yedi bölgesinden çevrimiçi
anket yoluyla toplanmıştır. Toplamda 587 katılımcının yanıtları IBM SPSS 26
programında analiz yapılmıştır. Değişkenler ile demografik faktörler arasındaki
farkları görmek amacıyla T-testi analizi, bağımsız değişkenler ve bağımlı değişken
arasındaki ilişkiyi saptamak için korelasyon analiz yöntemi kullanılmıştır. Gıda
güvenliği ve gıda neofobisinin sakatat satın alma niyetine etkileri analiz etmek için
ise regresyon yöntemi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarında, tüketicilerin yaşadıkları
bölge ile gıda neofobisi arasında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. Gıda
neofobisi, gıda güvenliği bilinci ölçeği alt boyutu olan etiket okuma-besin değeri
boyutu ve üretim-tüketim tarihi-uygun koşullarda tüketim boyutu ile sakatat satın
alma niyeti alt boyutu olan algılanan davranışsal kontrol boyutu arasında anlamlı bir
ilişki görülmüştür. Ve regresyon analizi sonucunda ise gıda güvenliği bilinci ile
sakatat satın alma niyeti arasında pozitif yönlü bir etki ortaya çıkmıştır. Analiz
sonuçları dikkate alınarak özellikle üreticilere, sonrasında ise tüketicilere
bilinçlendirmek amacıyla öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The research aims to examine the impact of food safety awareness and food
neophobia on consumers' intentions to purchase offal. Food safety stands out as one
of the most critical factors influencing consumers' food purchase decisions, while
food neophobia represents a concept describing the fear or apprehension toward new
and unfamiliar food products. The study investigates consumers' attitudes and
purchase intentions regarding offal, considering its nutritional value and health
benefits. Data were collected via an online survey from participants across Turkey's
seven regions, totaling 587 respondents. Analyses were conducted using IBM SPSS
26. To examine differences between variables and demographic factors, a t-test
analysis was applied, and a correlation analysis method was used to determine the
relationship between independent and dependent variables. Furthermore, regression
analysis was employed to assess the effects of food safety and food neophobia on
offal purchase intentions. The analysis revealed a significant difference between the
consumers' regions and their levels of food neophobia. Notable relationships were
identified between food neophobia, the sub-dimension of food safety awareness
(label reading-nutritional value, production-consumption date, and consumption
under appropriate conditions), and the perceived behavioral control sub-dimension of
offal purchase intention. Regression analysis results indicated a positive effect
between food safety awareness and offal purchase intention. Based on the findings,
recommendations are provided primarily for producers and subsequently for
consumers, with the aim of raising awareness.