Ülkemizde yetişen bazı mantarların poliol miktarlarının ve anti-inflamatuvar aktivitelerinin araştırılması
The polyol amounts and the anti-inflammatory activity of some fungi growing in Turkey
Yazar: HÜSEYİN KOÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZTÜRK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye'de doğal olarak yetişen 14 mantar türünün bileşenlerinin GC-MS ile araştırılması, içerdikleri poliol miktarlarının tayin edilmesi, anti-inflamatuvar aktivitelerinin belirlenmesidir. 
Bu çalışmada, Türkiye'nin çeşitli illerinden toplanan 14 farklı tür ve çoğu halk tarafından kullanılmayan ağaç mantarlarına, CHCl3/MeOH çözücü sistemi ile çözücüde oda koşullarında bekletme ve kısa süreli ultrasonik banyoda bekletme şeklinde 2 farklı yöntem kullanılarak eksraksiyon yapıldı. Elde edilen ekstrelerin bileşenleri GC-MS yöntemi ile kalitatif ve kantitatif olarak belirlendi. Tüm ekstrelerin poliol miktarları tayin edildi, içerdikleri fenolikler ve organik asitler tanımlanıp miktarları belirlendi.
Mantarların kullanılan yöntemler ile elde edilen ekstreleri ile yapılan anti-inflamatuvar aktivite testlerinde Phaelous schweinitzii (Fr.) Pat.'nin (IC50: 6,6 ± 0,6) yüksek anti-inflamatuvar aktivite gösterdiği, Leptoporus mollis (Pers.) Quél.'in (IC50: 14,5 ± 2,0) orta düzeyde, Hymenochaete rubiginosa (Dicks.) Lév. (IC50: 28,6 ± 0,1) ve Phellinus igniarius (L.) Quél.'un (IC50: 40,2 ± 5,2) düşük seviyede anti-inflamatuvar aktivite gösterdikleri tespit edildi.
Mantarlarda bulunan majör poliolün mannitol sonrasında sırasıyla Ksilitol, Gliserol ve Eritritol oldukları görüldü. Yapılan çalışmada kullanılan mantarların yapısında en yüksek ortalama mannitol miktarına sahip mantarın Macrolepiota procera (Scop.) Singer, en yüksek ortalama ksilitol miktarına sahip mantarın Inocutis rheades (Pers.) Fiasson & Niemelä, en yüksek ortalama eritritol miktarına sahip mantarın Macrolepiota procera (Scop.) Singer, en yüksek ortalama gliserol miktarına sahip mantarın Omphalotus olearius (DC.) Singer olduğu tespit edildi. Aynı mantar üzerinde uygulanan çözücüde uzun süreli bekleme ve kısa süreli ultrasonik banyoda bekletme işlemlerinin ekstre ve ekstredeki bileşen miktarlarını etkilediği tespit edildi. 
Ülkemizde yetişen teze konu olan 14 mantarın önemli miktarda poliol yapılı maddelerin yanı sıra anti-inflamatuvar etki sağlayan birçok organik asit ve fenolik içerdikleri belirlendi.

Abstract:
The aims of this thesis is to investigate the components of 14 naturally occurring fungal species in Turkey with HPLC, to determine the amount of polyols and anti-inflammatory activities.
In this study, 14 different kinds of mushrooms including wood fungus which is not used by many people, collected from different cities of Turkey, was extracted with CHCl3 / MeOH solvent system by settling under ambient conditions in the solvent and made short period of ultrasonic bath as using different methods. The components of the extracts obtained were determined qualitatively and quantitatively by the GC-MS method. Polyol amounts of all extracts were determined, the phenolics and organic acids they contained were identified and quantified.
In the anti-inflammatory activity tests performed with the extracts obtained by the methods used, Phaelous schweinitzii (Fr.) Pat. (IC50: 6,6 ± 0,6) showed high anti-inflammatory activity, Leptoporus mollis (Pers.) Quél. (IC50: 14,5 ± 2,0) moderate, Hymenochaete rubiginosa (Dicks.) Lév. (IC50: 28,6 ± 0,1) and Phellinus igniarius (L.) Quél. (IC50: 40,2 ± 5,2) were found to show low anti-inflammatory activity.
The major polyol found in mushrooms was determined to be xylitol, glycerol and erythritol, respectively, after mannitol. In the study, it was determined that the mushroom with the highest average amount of mannitol was Macrolepiota procera (Scop.) Singer, the mushroom with the highest average xylitol amount was Inocutis rheades (Pers.) Fiasson & Niemelä, the mushroom with the highest average erythritol amount was Macrolepiota procera (Scop.) Singer, and the mushroom with the highest average glycerol amount was Omphalotus olearius (DC.) Singer. It was determined that long-term soaking and short-term ultrasonic soaking in the same solvent applied on the same mushroom affected the extract and the component amounts in the extract.
It was determined that 14 mushrooms grown in Turkey, which are the subject of the thesis, contain significant amounts of polyol-based substances, as well as many organic acids and phenolics that provide anti-inflammatory effects.