İran İslam Cumhuriyeti'nde yumuşak güç ve kamu diplomasisi: Afganistan ve Pakistan örnekleri /
Yazar: BAKHRULLO ASHUROV
Danışman: DOÇ. DR. MEHLİKA ÖZLEM ULTAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Kamu diplomasisi = Public diplomacy ; Pakistan = Pakistan ; Uluslararası politika = International policy ; Yumuşak güç = Soft power ; İran = Iran

Özet:
Bu çalışma, İran İslam Cumhuriyeti'nin çıkarları doğrultusunda dış politikasında yumuşak gücün bir aracı olarak "kamu diplomasisinin" rolünü araştırmaktadır. Bu bağlamda çalışma İran'ın üç kamu diplomasisi kurumu olan "Ehl-i Beyt Dünya Meclisi", "Uluslararası Mustafa Üniversitesi" ve "İmam Humeynî Yardım Komitesi" kurumlarına odaklanmaktadır. Çalışma, özellikle bu kamu diplomasisi kurumlarının Afganistan ve Pakistan'daki yöneticiler, siyasetçiler, akademisyenler, dinî kanaat önderleri ve halkla ilişkileri ele almaktadır. Buradaki istatiksel veriler ve bilgiler, bu kuruluşların resmi belgelerinden ve yayınlarından, özellikle de İran İslam Cumhuriyeti'nin kurucusu Ayetullah Humeynî ve halefi Ayetullah Ali Hamaneyî olmak üzere Şîa dini yetkililerin ve İranlı liderlerin medya açıklamaları ve metinsel açıklamalarının analizlerinden elde edilmiştir. İran'ın Pakistan ve Afganistan dâhil dünyanın farklı bölgelerinde Şîa gruplarını destekleyerek bir "ideolojik mezhep devleti" olduğunu ortaya koymaktadır. Bu aynı zamanda İran'ın siyasî kimliğini de ele vermektedir. Bu ideolojik mezhep devleti veya kimliği büyük oranda Şîa dinî inanca dayanmaktadır. 
İran'ın Pakistan ve Afganistan'daki kamu diplomasisi faaliyetlerinin niteliği, İran'ın dış politikasının, Ayetullah Humeynî'nin "devrim ihracı" doktrinini desteklediğini göstermektedir. Pakistan ve Afganistan'dan gelen kanıtlar, İran'ın kamu diplomasisi yoluyla Müslüman dünyada İran'la yakın ilişki geliştirmiş taraftarlar ve sempatizanlar bulabildiğini ortaya koymaktadır. Netice olarak baktığımızda İran'ın, İslam coğrafyasına olan yaklaşımının mezhebi kaygılara ve devrim ihraç etme stratejisine dayandığı gözlenmektedir. Dolayısıyla İran'ın bu politikaları, yumuşak güç araçlarından yararlanarak kamu diplomasisi faaliyetlerinin inşa edildiğinin ve yürütüldüğünün de bir göstergesidir.  
Anahtar Kelimeler: İran, Afganistan, Pakistan, Uluslararası Mustafa Üniversitesi, Ehl-i Beyt Dünya Meclisi, İmam Humeynî Yardım Komitesi

Abstract:
This study investigates the role of "public diplomacy" used by the Islamic Republic of Iran in its foreign policy strategies. It focuses on the "Imam Khomeini Relief Committee" institutions: Iran's three public institutions: Mustafa International University (MUU), Ehl-ul-Bayt World Assembly (EBDM), and Imam Khomeini Relief Committee (IHYK).  The research, which adopts the "relational public diplomacy" approach, focuses specifically on building relationships between political elites, academics, and ordinary people in Afghanistan and Pakistan through these three public diplomacy institutions. Statistical data and pieces of information have been collected from the official documents and publications of these institutions. Moreover, data have been collected from the analysis of media and textual statements of Iranian leaders and Shia religious authorities, especially Ayatollah Khomeini and his successor Ayatollah Ali Khamenei, the founder of the Islamic Republic of Iran. The research argued that Iran is an "ideological sectarian state" that supports and exports the Shia Islamic ideology in different parts of the world, including Pakistan and Afghanistan. Our study also reveals Iran's political identity based on Shia religious belief.
The nature of Iran's public diplomacy activities in Pakistan and Afghanistan shows that Iran's foreign policy supports Ayatollah Khomeini's doctrine of "exporting revolution." Evidence from Pakistan and Afghanistan reveals that Iran built a strong network of supporters and sympathizers in the Muslim world who developed close relations with Iran through public diplomacy. Therefore, these policies of Iran are also an indication that public diplomacy activities are built and carried out by using soft power tools.
Keywords: Iran, Afghanistan, Pakistan, International Mustafa University, Ehl-i Beyt World Assembly, Imam Khomeini Relief Committee.