Okul dışı öğrenme ortamlarının fen bilimleri dersi 6. sınıf vücudumuzdaki sistemler ve sağlığı ünitesinin öğretimine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of the out-of-school learning environments on the teaching of 6th grade systems in our body and health unit in science lesson
Yazar: SEVGİ TAYŞİ TAFRACI
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH AYDIN
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, fen bilimleri dersi vücudumuzdaki sistemler ve sağlığı ünitesinin öğretiminde kullanılan okul dışı öğrenme ortamlarının 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, fen bilimleri dersine yönelik tutumlarına ve bilimin doğası anlayışları üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın diğer bir amacı ise, derslerinde kullandıkları okul dışı öğrenme ortamları hakkında öğrencilerin görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılının ikinci yarıyılında Kastamonu İli İhsangazi ilçesinde bulunan bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 32 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Rastgele olarak seçilen deney grubunda 16 ve kontrol grubunda 16 öğrenci bulunmaktadır. Araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma yönteminin bir çeşidi olan sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Burada, ağırlıklı ve öncelikli olarak nicel veriler toplanmış ve analiz edilmiştir. Daha sonra, nitel veriler toplanarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. 

Okul dışı öğrenme ortamları kullanılarak yapılan fen öğretiminin öğrencilerin akademik başarılarına, fen bilimleri dersine yönelik tutumlarına ve bilimin doğası anlayışları üzerine etkisini belirlemek için deneysel araştırma yöntemlerinden ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desenden yararlanılmıştır. Ayrıca, deney grubundan belirlenen sekiz öğrencinin ilgili ünite konularının öğretiminde yararlandıkları okul dışı öğrenme ortamları hakkında görüşlerinin alınması amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu ile nitel veriler toplanarak durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. İlgili ünite konuları kontrol grubundaki öğrencilere 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile anlatılırken, deney grubundaki öğrencilere mevcut öğretim programına ek olarak okul dışı öğrenme ortamları kullanılarak öğretilmiştir.

Araştırmanın nicel verileri, Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı Ünitesi Başarı Testi, Fen Bilimleri Dersi Tutum Ölçeği, Bilimin Doğasını Anlama Ölçeği ile, nitel veriler ise Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ile toplanmıştır. Nicel veri toplama araçları deney ve kontrol grubundaki öğrencilere ön-test ve son-test olarak, nitel veri toplama aracı ise deney grubu öğrencilerinden başarı testi sonuçlarına göre belirlenen düşük, orta ve yüksek başarı seviyelerinden seçilen sekiz öğrenciye uygulanmıştır. Ölçme araçlarından elde edilen nicel veriler, SPSS programı ile, nitel veriler ise betimsel olarak analiz edilmiştir. 

Verilerin analizi sonucunda, okul dışı öğrenme ortamları kullanılarak derslerin işlendiği deney grubu öğrencilerinin akademik başarıları, derse yönelik tutumları ve bilimin doğası anlayışları kontrol grubu öğrencileriyle kıyaslandığında, deney grubundaki öğrencilerin lehine aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle, ilgili ünite konularının öğretiminde yararlanılan okul dışı öğrenme ortamlarının öğrencilerin başarılarını, derse yönelik olumlu tutum geliştirmelerini ve bilimin doğası anlayışlarını artırmada önemli bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.  Elde edilen nicel verileri desteklemek amacıyla, deney grubundan seçilen sekiz öğrenciye uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen verilere göre ise, öğrencilerin çoğunluğu birçok konuyu öğrendiklerini, dersi daha eğlenceli bulduklarını, kavramları öğrenirken zorlanmadıklarını ve okul dışı öğrenme ortamlarında bulunmaktan mutlu olduklarını ifade etmişlerdir. 

Bu sonuçlardan yola çıkarak, fen bilimleri öğretmenlerine bu araştırmada olduğu gibi okul dışı öğrenme ortamlarına uygun ünite konularının öğretiminde bu ortamlardan daha çok yararlanmaları önerilmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the effects of out-of-school learning environments used in the teaching of the systems in our body and health unit on the academic achievement of 6th grade students, their attitudes towards science course and their understanding of the nature of science. Another aim of the research is to determine the opinions of the students about the out-of-school learning environments they use in their lessons. The research was carried out with 32 students studying in a public secondary school in the İhsangazi district of Kastamonu in the second semester of the 2021-2022 academic year. There are 16 students in the randomly selected experimental group and 16 students in the control group. In the research, sequential explanatory design, which is a type of mixed research method in which quantitative and qualitative research methods are used together, was used. Here, mainly and primarily quantitative data were collected and analyzed. Then, qualitative data were collected, analyzed and interpreted.

In order to determine the effect of science teaching using out-of-school learning environments on students' academic achievement, attitudes towards science course and their understanding of the nature of science, a quasi-experimental design with pre-test post-test control group was used. In addition, the case study method was used by collecting qualitative data with a semi-structured interview form in order to get the opinions of eight students selected from the experimental group about the out-of-school learning environments they use in teaching the relevant unit topics. The students in the control group were taught with the 2018 Science Curriculum, while the students in the experimental group were taught using out-of-school learning environments in addition to the current curriculum.

The quantitative data of the study were collected with the Systems in Our Body and Health Unit Achievement Test, the Science Lesson Attitude Scale, the Understanding Nature of Science Scale, and the qualitative data with the Semi-Structured Interview Form. Quantitative data collection tools were applied to the students in the experimental and control groups as pre-test and post-test, while the qualitative data collection tool was applied to eight students in the experimental group selected from low, medium and high achievement levels determined according to the achievement test results. The quantitative data obtained from the measurement tools were analyzed with the SPSS program and the qualitative data were analyzed descriptively.

As a result of the analysis of the data, a statistically significant difference was found in favor of the students in the experimental group when the academic achievement, attitudes towards the course and understanding of the nature of science of the experimental group students, in which the lessons were taught using out-of-school learning environments, were compared with the control group students. In other words, it has been seen that the out-of-school learning environments used in the teaching of the related unit topics have a significant effect on increasing the success of the students, their development of positive attitudes towards the course, and their understanding of the nature of science. According to the data obtained from the semi-structured interview form applied to eight students selected from the experimental group in order to support these quantitative data obtained, the majority of the students stated that they learned many subjects, they found the lesson more enjoyable, they did not have difficulty in learning the concepts and they were happy to be in out-of-school learning environments.

Based on these results, it is recommended that science teachers benefit more from these environments in teaching unit subjects that are suitable for out-of-school learning environments, as in this study.