Çocukluk çağı enflamatuar bağırsak hastalığının tanı ve takibinde anemi sıklığı ve yönetiminin değerlendirilmesi
Anemia in pediatric inflammatory bowel disease; evaluation of frequency and management at diagnosis and FOLLOW-UP
Yazar: MUSTAFA ÇAVUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞE MERVE USTA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Crohn hastalığı = Crohn disease ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Teşhis = Diagnosis ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: 
Anemi erişkin çağında enflamatuvar bağırsak hastalığının (EBH) en sık görülen bağırsak dışı bulgusu ve aynı zamanda komplikasyonudur.  Çocukluk çağında ise büyüme ve gelişmenin en önemli belirleyicilerinden olan EBH'de  anemi durumuna yönelik az sayıda bilgi bulunmaktadır. Çalışmamızda aneminin sıklığını etyolojisi ve hastalık ile ilişkili faktörlerini belirlemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: 
Merkezimizde 2011-2021 yılları arasında EBH tanısı alan hastaların demografik, klinik, antropometrik, laboratuvar, fenotip, aktivasyon ve tedavi durumları ile anemi ile ilişkili sıklık ve etyolojik değişkenlerini geriye dönük olarak inceledik.
Bulgular: 
Çalışmamızda tanıda 160, takipte 116 EBH tanılı hasta inceledik. Tanı anında anemi sıklığını % 61,9'du, takipte % 25,9'du olarak saptadık. Aneminin en sık nedeni % 58,7 ile demir eksiliği anemisiydi (DEA) ve hastaların % 80,6'sında demir eksikliği (DE) bulunuyordu. Takipte DE sıklığı % 71,6'ya, DEA'si ise % 25,9'a geriledi. Tanıda kronik hastalık anemisi sıklığı % 54,4'tü ve takipte % 12,9'a geriledi. B12 vitamin eksikliği tanıda % 21,3 ve anemisi  % 11,9 oranında saptandı. Takipte  ise % 9,5 ve % 1,7'ye geriledi. Hastaların tanı anında folik asit eksikliği % 13,8 ve anemisi % 8,8'di. Takipte bu oranlar % 4,3 ve % 1,7'ye geriledi. Anemisi bulunan hastalar daha büyük ve  özgeçmişinde hastalık bulunan hastalarda anemi sıklığı daha düşüktü. İshal ve kilo kaybı şikayeti bulunan hastalarda anemi sıklığı daha fazlaydı. Hastalık aktivite indeksi orta ve ağır olan hastalarda ve tanı anında hastane yatışı olanlarda anemi sıklığı daha fazlaydı. Anemisi bulunan hastaların tanıda hastane yatışlarının daha uzun süreli olduğunu saptadık.
Sonuç: 
Anemi çocukluk çağında tanıda ve takipte EBH'de yüksek sıklıkta saptanmaktadır. En sık demir eksikliğine bağlı ve kronik enflamatuvar süreç etkisi ile görülmektedir. B12 eksikliği ve folik asit eksikliği ise daha nadir anemi nedeni olsada taramalarda unutulmamalıdır. Anemi ile ilişkili hastalık faktörlerinin bilinmesi ile EBH'de büyüme ve gelişme kesintisiz olarak sürdürülebilir. 

Anahtar Kelimeler: Anemi, crohn hastalığı, çocuk, demir eksikliği,  enflamatuvar bağırsak hastalığı, ülseratif kolit,

Abstract:
İntroduction and Aim: 
Anemia is the most common extraintestinal sign and complication of inflammatory bowel disease (IBD) in adulthood. There is little information about anemia in IBD in children, despite the fact that it is one of the most critical factors of growth and development. In our study, we aimed to determine the frequency, etiology and disease-related factors of anemia.
Materials and Methods: 
We retrospectively analyzed the demographic, clinical, anthropometric, laboratory, phenotype, activation and treatment status of patients diagnosed with IBD in our center between 2011 and 2021, as well as the frequency and etiological variables associated with anemia.
Results: 
In our study, we examined 160 patients with IBD at diagnosis and 116 patients with IBD at follow-up. We found the frequency of anemia to be 61.9% at the time of diagnosis and 25.9% at follow-up. The most common cause of anemia was iron deficiency anemia (IDA) with 58.7% and iron deficiency (ID) was found in 80.6% of the patients. During the follow-up, the frequency of ID decreased to 71.6% and IDA to 25.9%. The frequency of anemia of chronic disease was 54.4% at diagnosis and decreased to 12.9% at follow-up. Vitamin B12 deficiency was found in 21.3% and anemia in 11.9% at diagnosis. In the follow-up, it decreased to 9.5% and 1.7%. Patients with anemia were older and the frequency of anemia was lower in patients with a history of the disease. The frequency of anemia was higher in patients with diarrhea and weight loss. The frequency of anemia was higher in patients with moderate and severe disease activity index and those who were hospitalized at the time of diagnosis. We found that patients with anemia had longer hospitalizations at diagnosis.
Conclusion: 
Anemia is diagnosed far more frequently in children with IBD at diagnosis and follow-up than it is in adults. It is most commonly seen due to iron deficiency and the effect of chronic inflammatory process. Although B12 deficiency and folic acid deficiency are rarer causes of anemia, it should not be forgotten in screening. Growth and development in IBD can always be continued without interruption if disease factors associated with anemia are recognized. Folic acid deficiency was 13.8% and anemia 8.8% at the time of diagnosis. These rates decreased to 4.3% and 1.7% at follow-up.

Key Words: Anemia, child, crohn's disease, inflammatory bowel disease, iron deficiency, ulcerative colitis