Gemi kaptanlarının liderlik tarzının emniyet iklimi üzerindeki etkisini açığa çıkarmaya yönelik bir araştırma
A research on revealing the effect of leadership styles of shipmasters on safety climate
Yazar: ESİN GÜNAY
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI AYŞE AYYILDIZ ; DOÇ. DR. BARIŞ KULEYİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışmasının temel amacı, gemi kaptanlarının liderlik tarzı ile gemi kaptanı dışında kalan gemi insanlarının emniyet iklimi algıları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin beraber uygulandığı karma yöntem araştırma tasarımı tercih edilmiştir. Nicel araştırma tasarımı kapsamında gemi kaptanı dışında kalan uzakyol yeterliliğine sahip zabitan sınıfı gemi insanları (1. Zabit, Vardiya Zabiti, Elektrik-Elektronik Zabiti, Başmühendis, 2. Mühendis, Vardiya Mühendisi) ile anket çalışması gerçekleştirilmiştir. 198 katılımcıdan elde edilen verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 25.0 programından yararlanılmıştır. Nitel araştırma tasarımı kapsamında ise yarı yapılandırılmış sorular aracılığı ile uzakyol yeterliğine sahip 7 gemi kaptanı ile görüşmeler gerçekleştirilmiş ve derinlemesine görüşmeler sonucu elde edilen veriler MAXQDA 2022 yazılımı aracılığı ile nitel içerik analizine tabi tutulmuştur. 
Tez çalışmasının nicel araştırma bölümünde gemi kaptanı dışında kalan gemi insanlarından elde edilen anket bulgularına yönelik gerçekleştirilen korelasyon analizi neticesinde, dönüşümcü liderlik tarzı ile emniyet iklimi algısı arasında; orta düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki ortaya konulmuş iken (r=0,374, p<0,05), edimsel liderlik tarzı ile emniyet iklimi algısı arasında zayıf düzeyde, pozitif yönde ve anlamlı ilişkiler konulmuştur (r=0,235, p<0,05). Ancak serbestlik tanıyan liderlik tarzı ile emniyet iklimi algısı arasında zayıf düzeyde, negatif yönde ve anlamlı ilişki ortaya konulmuştur (r=-0,196, p<0,05). Gemi kaptanları ile gerçekleştirilen görüşmelerde ise, kaptanların dönüşümcü lider özelliği sergilediklerini ortaya çıkaran geribildirimler alınmıştır. Bununla birlikte gemi kaptanlarının perspektifinden emniyet iklimi algısının hem bireysel hem örgütsel düzeyde dinamikleri açığa çıkarılmıştır. Araştırma verileri ışığında ilgili sektör yöneticileri, eğitim kurumları ve araştırmacılar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main aim of this thesis is to examine the relationship between ship captains' leadership style and the safety climate perceptions of non-captain ship crew members. In line with this objective, a mixed-methods research design was preferred, incorporating both quantitative and qualitative research methods. Within the quantitative research design, a survey was conducted with non-captain ship crew members holding long-haul competency (Chief Officer, Watchkeeping Officer, Electrical-Electronic Officer, Chief Engineer, Second Engineer, Watchkeeping Engineer). The data, obtained from 198 participants, were analyzed using IBM SPSS Statistics 25.0 software. As part of the qualitative research design, semi-structured interviews were conducted with 7 ship captains, possessing long-haul competency, and the data obtained from in-depth interviews were subjected to qualitative content analysis using MAXQDA 2022 software.
In the quantitative research section of the thesis, correlation analysis was performed on the survey findings obtained from non-captain ship crew members. The results revealed a moderate, positive, and significant relationship between the transformational leadership style and safety climate perception (r=0.374, p<0.05). On the other hand, weak, positive, and significant relationships were found between the transactional leadership style and safety climate perception (r=0.235, p<0.05). However, a weak, negative, and significant relationship was established between the laissez-faire leadership style and safety climate perception (r=-0.196, p<0.05). Interviews with ship captains indicated feedback, suggesting the display of transformational leadership characteristics. Additionally, the perspectives of ship captains unveiled the dynamics of safety climate perception at both individual and organizational levels. Based on the research data, recommendations were provided for industry managers, educational institutions, and researchers.