Bazı ağır metal kirliliklerinin izlenmesinde mavi ladin (picea pungens engelm)' in biyomonitor olarak kullanılabilirliği
Usability of blue spruce (picea pungens engelm) as biomonitor for monitoring some heavy metal
Yazar: HASAN BASRİ KEÇECİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÇETİN
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım ve Tabii Bitki Kaynakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Günümüzde hava kirliliğisanayinin etkisi ve teknolojideki hızlı gelişmelerden dolayı bazı şehirlerde insan sağlığını tehlikeli bir seviyede tehdit edecek düzeyde artmış, dünya ölçeğinde ise her yıl milyonlarca insanın hayatını sonlandıran bir sorun halıne gelmiştir. Hava kirliliğinin nedenlerinden biri olan  ağır metaller büyük öneme sahiptir. Öezellikle ağır metaller doğada bozulmadan uzun süre kalabilmekte ve çevredeki konsantrasyonu da sürekli artmaktadır. Ayrıca insan, hayvan ve bitki  yapısında biyobirikme eğilimindedir. Bundan dolayı ağır metal konsantrasyonunun belirlenmesi, riskli bölgelerin ve risk düzeyinin tespit edilmesi açısından büyük öneme sahiptir. 

Bitkilerdeki ağır metal konsantrasyonlarının belirlenmesi ise, hem bitkilerin ağır metalleri havadan uzaklaştırma ve dolayısıyla hava kalitesini artırma aracı olarak kullanılabilme olanaklarının belirlenmesi, hem de hava kalitesinin izlenmesi açısından önem taşımaktadır. Bundan dolayı bu güne kadar bitkilerde ağır metal birikimleri üzerine pek çok çalışma yapılmıştır. Ancak yapılan çalışmalar daha ziyade geniş yapraklı bitkilerin tek yıllık yapraklarının biyomonitör olarak kullanımı konusunda yoğunlaşmaktadır. Bu çalışmada ise ibreleri ağaç üzerinde uzun süre kalabilen ayrıca, ibre ve dal yaşları hesaplanabilen Picea pungens organlarınin, yakın geçmişte ağır metal konsantrasyonundaki değişimin belirlenmesinde biyomonitor olarak kullanılabilme olanakları araştırılmıştır. 

Çalışma kapsamında altı adet elementin ibre, kabuk ve dal olmak üzere üç farklı organda, yıkanma ve organ yaşına bağlı olarak değişimi incelenmiştir. Çalışma kapsamında Zn, Ni, Cr, Co, Cd ve Pb elementlerinin değişimi değerlendirilmiştir
Çalışma kapsamında söz konusu elementlerin organ, organ yaşı ve yıkanmaya bağlı değişimleri belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma sonucunda Zn, Ni, Cr ve Cd konsantrasyonlarının organ bazında istatistiki olarak anlamlı düzeyde değiştiğini ortaya koymuştur. Ancak her bir elementin farklı organlarda daha yüksek konsantrasyonlara ulaştığı görülmektedir. En yüksek konsantrasyonlar Zn'da da, Ni'de ibre ve dal, Cr ve Cd'de ise ibrede elde edilmiştir.

Abstract:
Today, increasing air pollution in parallel with the impact of industry and rapid developments in technology has increased in some cities to threaten human health at a dangerous level it has become a global problem that ends the lives of millions of people on a world scale. Components of air pollution include heavy metals; they do not deteriorate easily in nature and have a biodegradable property in their live bodies. In addition, some people are particularly toxic at low concentrations, some are toxic, most are carcinogens, and almost all of them are harmful even at high concentrations, even those required as micronutrients. Therefore, monitoring of heavy metal pollution is of particular importance.

Especially in the monitoring of heavy metal concentrations in the air, plants are used extensively. In this study, Picea pungens, whose needles can remain on the tree for many years and can be calculated clearly by the needle nodes, were investigated as biomonitor in the monitoring of heavy metal pollution. In the scope of work, the changing of elements of Zn, Ni, Cr, Co, Cd and Pb in three different organs with needles, bark and branch depending on the organ age and washing was investigated.

The results of the study show that the heavy metal concentrations of the study vary significantly depending on the organ and organ age. However, it was determined that each element reached higher concentrations in different organs. In the results of working, the highest concentrations were obtained in branch in Zn, in needles and branch in Ni, and in addition to be in needles in Cr and Cd.