Obsesif kompulsif bozukluk belirtilerinin intihar riskiyle ilişkisi: Öz tiksinmenin rolü
The relationship between obsessive compulsive disorder symptoms and suicide risk: The role of self-disgust
Yazar: İSLİM YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KAHYA
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Öz tiksinme = Self disgust

Özet:
İntihar, 15-29 yaş aralığındaki gençlerin ölüm nedeni arasında ikinci sırada yer alan ve her yıl yaklaşık 800.000 insanın yaşamını yitirmesine sebep olan ciddi küresel bir halk sağlığı sorunudur. Bu bağlamda intiharda rol oynayan risk faktörlerinin anlaşılması intiharın önlenmesi ve müdahalesi tedavisi açısından oldukça önemlidir. Son yıllarda yapılan çalışmalar yaygın kabulün aksine obsesif kompulsif bozukluk belirtilerinin yüksek intihar olasılığı ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Mevcut araştırmada obsesif kompulsif bozukluk belirti şiddeti ile intihar olasılığı arasındaki ilişkide öz tiksinmenin aracı rolünün kişilerarası psikolojik intihar kuramı çerçevesinde incelenmesi hedeflenmiştir. Çalışmanın örneklemi kartopu ve kolay örnekleme yöntemleri ile ulaşılan yaşları 18 ile 44 arasında değişen (Ort.= 21.91 SS= 3.19) 371'i kadın (%82.4), 79'u erkek (%17.6) 450 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Katılımcılara Boyutsal Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği, Öz Tiksinme Ölçeği-Revize Formu, İntihar Olasılığı Ölçeği, Kişilerarası İhtiyaçlar Anketi ve Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği'nden oluşan çevrimiçi anket seti uygulanmıştır. Elde edilen veriler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi ve Paralel Seri Aracı Model Analizi (Model 81) ile incelenmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre, çalışmanın temel değişkenleri birbiri ile anlamlı ilişki içerisindedir. Yürütülen paralel seri aracılık analizi sonucunda depresyon ve anksiyete belirtileri kontrol edildiği koşulda obsesif kompulsif bozukluk belirti şiddeti ve intihar olasılığı arasındaki ilişkide öz tiksinmenin aracı ilişkisi anlamlı olarak bulunmuştur. Kişilerarası psikolojik intihar kuramı bileşenlerinden başkalarına yük olma algısı ve engellenmiş aidiyet hissinin obsesif kompulsif bozukluk belirtileri ile doğrudan ilişkisi anlamlı olmamıştır ancak öz tiksinme ile olan paralel seri aracılık ilişkileri anlamlı olmuştur. Önerilen kuramsal model, obsesif kompulsif bozukluk belirti boyutları açısından sınandığında yalnızca sorumluluk ve kabul edilemez düşünceler belirti boyutlarını içeren model analizleri anlamlı olarak bulunmuştur. Bulgular öz tiksinmenin obsesif kompulsif bozukluk belirtileri ve intihar olasılığı arasındaki ilişkideki rolünün önemine işaret etmektedir.

Abstract:
Suicide is a serious global public health problem that is the second leading cause of death among young people between the ages of 15-29 and causes approximately 800,000 people to die each year. Understanding the risk factors that play role in suicide is very important for suicide prevention and intervention. Recent studies have shown that, contrary to common acceptance, obsessive-compulsive disorder symptoms are associated with high suicide probability. This study aimed to examine mediating role of self-disgust in the relationship between obsessive-compulsive disorder symptom severity and suicide probability within the framework of interpersonal psychological suicide theory. The sample of the study consisted of 450 university students, 371 female (82.4%) and 79 male (17.6%), aged between 18 and 44 (mean = 21.91 SD= 3.19), who were reached by snowball and convenience sampling methods. Participants were administered an online questionnaire set consisting of the Dimensional Obsession Compulsion Scale, Self-Disgust Scale-Revised Form, Suicide Probability Scale, Interpersonal Needs Questionnaire, Hospital Anxiety and Depression Scale. The data obtained were analyzed by Pearson Product-Moment Correlation Analysis and Parallel Series Mediator Model Analysis (Model 81). All variables of the study have significant relationship with each other. Parallel serial mediation analysis revealed a mediating relationship of self-disgust in the relationship between obsessive-compulsive disorder symptom severity and suicide probability was found to be significant when depression, anxiety symptoms were controlled. The direct relationship between factors of interpersonal psychological suicide theory, thwarted belongingness, perceived burdensomeness and obsessive-compulsive disorder symptoms was not significant, but parallel serial mediation relationships with self-disgust were significant. When proposed theoretical model was tested in terms of obsessive-compulsive disorder symptom dimensions, only the model analyses including responsibility and unacceptable thoughts symptom dimensions were found to be significant. Findings indicate the importance role of self-disgust in the relationship between obsessive-compulsive disorder symptom and suicide probability.