Ortaöğretim okulu yöneticilerinin öğretmenler tarafından algılanan çatışma yönetimi stilleri ile öğretmenlerin okul iklimi algıları arasındaki ilişki (Bursa ili örneği)
The relationship between conflict management styles of secondary school principals and school climate according to the teachers perceptions
Yazar: MUSTAFA TANRIVERDİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURİ BALOĞLU
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul iklimi = School climate ; Yöneticiler = Managers ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu çalışmada ortaöğretim okulu yöneticilerinin öğretmenler tarafından algılanan çatışma yönetim stilleri ile yine aynı öğretmenlerin okul iklimi algıları arasındaki ilişkiler saptanmaya çalışılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde dizayn edilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2007-2008 Eğitim ve Öğretim yılında Bursa ili merkez ilçe sınırları içinde bulunan ortaöğretim okullarında görevli 6280 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada okulların bulunduğu ilçelerin sosyo-ekonomik durumlarına göre tabakalama yöntemi kullanılarak örneklem alma yoluna gidilmiştir. Her bir tabakadan random yolla belirlenen üç ilçede bulunan toplam 23 ortaöğretim kurumu örneklem kapsamına alınmıştır. Araştırma, bu okullarda görevli ve çalışmaya istekli olarak katılan 370 öğretmen üzerinde yürütülmüştür.Araştırmada iki adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Rahim (1983) tarafından geliştirilen ve Gümüşeli (1994) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ROCI-II Çatışma Envanteri 28 soru ve Tümleştirme, Ödün verme, Hükmetme, Kaçınma ve Uzlaşma adı verilen beş faktörden oluşmaktadır. Halpin&Croft tarafından geliştirilen ve Paknadel (1988) tarafından Türkçe'ye çevirilen Örgütsel İklimi Betimleme Anketi ise 64 madde ve sekiz faktörden oluşmaktadır. Araştırmada, araştırmacı tarafından geliştirilen ve örneklem grubundaki deneklerin demografik özelliklerini belirlemek amacıyla kullanılan bir Bireysel Özellikleri Belirleme Anketi'de kullanılmıştır.Verilerin analizinde ilişkisel karşılaştırmalar için normal dağılım özelliği gösteren gruplar arasındaki ilişkilerin belirlenmesi için Pearson Momentler Çarpım Korelasyon (r) katsayısı tekniği, dağılımın normal olmadığı durumlarda ise Spearman Sıra Farkları Korelasyon Analizi tekniği kullanılmıştır. İki ayrı örneklem grubundan elde edilen ortalamalar arasındaki farkın anlamlılığını sınamak için ?bağımsız grup t-testi? kullanılmıştır. Çoklu karşılaştırmalarda Kruskal Wallis-H analizi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; ortaöğretim kurumları yöneticilerinin çatışma yönetme stillerinden tümleştirme, uzlaşma ve ödün verme stilleri ile örgüt iklimi alt boyutlarından moral, samimiyet, yakından kontrol, işe dönüklük ve anlayış gösterme arasında pozitif; çözülme, engellenme ve yüksekten bakma ile negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır.Aynı şekilde, hükmetme stili ile çözülme, engellenme, yüksekten bakma arasında pozitif yönde; moral, işe dönüklük, samimiyet, anlayış gösterme arasında ise negatif yönde bir ilişki bulunmaktadır. Kaçınma stili ile anlayış gösterme, moral ve işe dönüklük arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Araştırmada, özellikle meslek lisesi yöneticileri için çatışma yönetimi eğitimi ihtiyacı belirtilmekte ve bu konuda hizmet içi eğitim çalışmalarının düzenlenmesi önerilmektedir.

Abstract:
In this study the relationship between conflict management styles of secondary school principals and school climate according to the teachers perceptions were examined. This reasearch was designed for relational survey model. The population of the study consisted of 6280 secondary school teachers in the towns of Bursa and 2007-2008 school years. The sample was selected 23 secondary school from three towns by plying randomly according to having same socioeconomic situations of this towns. Research was executed with 370 teachers who were willing for the study.In this research two data collection tools were used. One was ROCI-II Conflict Management Inventory which was developed by Rahim (1983) and adapted to Turkish by Gümüşeli (1994) and this inventory consisted of five factors and 28 items which were integration, compromising, obliging, dominating, avoiding. The other one was Organizational Climate Description Questionnaire which was developed by Halpin & Croft and adapted to Turkish by Paknadel (1988) and this questionnaire consisted of eight factors and 64 items. However, Defining Individual Features Questionnaire was used for the purpose of defining the subject?s demographic features developed by the researcher.In analysing data, Pearson Product-Moment Correlation Coefficient (r) statistical technique for normal distributions and Sperman Rank Correlation statistical technique for abnormal distributions were used. The independent ?t? test was used for relationship between two separate samples means. In the multiple comparisions, Kruskal Wallis-H analysis, Mann Whitney U test for non-parametric distributions were used.The results of the study indicated that there had been found positive significant relationship between conflict management styles of secondary school (integration, compromising, obliging) and organizational climate (esprit, intimacy, thrust, production emphasis, consideration), besides there had been found negative significant relationship between conflict management styles of secondary school (integration, compromising, obliging) and organizational climate (disengagement, hindrance, aloofness)In the same way, there had been found positive significant relationship among dominating style and disengagement, hindrance, aloofness and negative significant relationship among esprit, production emphasis, intimacy, consideration. And also, there had been found positive significant relationship between avoiding style and consideration, esprit, production emphasis.As a result, research especially point outed needing of conflict management education for vocational school?principals and suggested to organize for education in service.