Wechsler yetişkinler için zeka ölçeği gözden geçirilmiş formu (WAIS-R) performans bölümü Türk standardizasyonu: Ön çalışma
The Turkish standardization of Wechsler adult intelligence scale-revised (WAIS-R) performance subtest: Pilot study
Yazar: SİBEL YARGICI
Danışman: DOÇ.DR. NİLHAN SEZGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik testler = Psychological tests ; Standartlaşma = Standardization ; Wechsler ölçekleri = Wechsler scales ; Zeka ölçümü = Intelligence scale ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
103 ÖZET Başka bir kültürde geliştirilmiş bir psikolojik ölçme aracının ülkemizde kullanılabilmesi ancak ilgili ölçeğin bilimsel bir yöntemle kültürümüze uyarlanması ile mümkündür. Bu araştırmanın amacı, daha önce Amerika normlarına dayanılarak geliştirilmiş olan Wechsler Yetişkinler için Zeka Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu, Performans Bölümü Alt Ölçekleri'nin kültürümüze uygun normlarının belirlenebilmesi için bir ön çalışmanın yapılması ve standardizasyon çalışması için gerekli ön verilerin elde edilmesidir. Bu amaç doğrultusunda, veriler, bu çalışma sonucunda uyarlaması yapılacak olan Wechsler Yetişkinler için Zeka ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu'nun (WAIS-R) Türkçeleştirilmiş formu uygulanarak toplanmıştır; örneklem 16-70 yaş arası, üç farklı sosyo ekonomik düzeyden 67 kadın ve 67 erkek olmak üzere toplam 134 kişiden oluşmaktadır. Verilerin çözümlemesinde sıra farkları korelasyon tekniği, varyans analizi tekniği, anlamlılık testlerinden Newman-Keuls Çoklu Karşılaştırma Testi kullanılmış, ölçeğin güvenirliğine ilişkin olarak, İki Yarım Test ve Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır, ölçeğin iç yapısı hakkında elde edilen bilgi ise, alt ölçekler arası korelasyonlar hesaplanarak belirlenmiştir, örneklem grubundan elde edilen tüm alt ölçek ham puanları, ortalaması 10 ve standart sapması 3 olan standart puanlara çevrilmiştir. Bu çözümlemeler sonucunda, Performans bölümünü oluşturan alt ölçek maddelerinden çoğunun orijinal ölçekteki yerlerini korudukları ancak az da olsa, bazı maddelerin yer değiştirdiği gözlenmiştir. Yapılan varyans analizi104 sonunda, WAIS-R Performans Bölûmü'nü oluşturan beş alt ölçek ham puanlan üzerinde, yaş ve sosyo ekonomik düzey temel etkilerinin anlamlı olduğu görülmüştür. Ancak, hiçbir alt ölçek ham puanı üzerinde cinsiyet değişkeninin temel etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır. Bunun yanı sıra, resim tamamlama, resim düzenleme, küplerle desen, parça birleştirme alt ölçekleri ham puanları üzerinde yaş, sosyo ekonomik düzey ve cinsiyetin ikili ya da üçlü ortak etkisi saptanmamıştır. Sadece şifre alt ölçeğinde yaş ve sosyo ekonomik düzey değişkenlerinin ikili ortak etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. WAIS-R'm performans bölümünü oluşturan alt ölçeklerden ve tüm ölçekten elde edilen güvenirlik katsayılarının yüksek olduğu belirlenmiş ve Amerikan ömeklemininden elde edilen güvenirlik katsayılarına yakın olduğu gözlenmiştir. WA1S-R'ın tüm alt ölçeklerinden alınan ham puanların birbirleriyle olan ilişkilerini belirlemek amacıyla hesaplanan korelasyon katsayılarının anlamlı olduğu saptanmıştır. Bunun yanı sıra, Türk örnekleminden elde edilen korelasyon katsayılarının Amerikan örnekleminden elde edilen korelasyon katsayılarından oldukça yüksek olduğu gözlenmiştir.

Abstract:
105 SUMMARY A psychological test should have the scientific adaptation and standardization studies done before it is used in a culture other than it had been originally constructed. This study is a part of the pilot study constructed to gather the data that will be used in the Turkish standardization study of Wechsler Adult Intelligence Test - Revised (WAIS-R). The aim of the study is to gather data for the pilot study on the Performance Subtest of WAIS-R. The first step of this pilot study was translating the original scale into Turkish. The Turkish translation of WAIS-R was individually administered to 134 adults ( 67 males, 67 females ), from three socioeconomic groups (SES). The age range of the sample is 16-70 years. The data on the five performance subtests of WAIS-R were analyzed by 3(age) x 3(SES) x 2(sex) analysis of variance and Newman-Keuls technique was used for pairwise comparison. The rank order correlation technique was used to find out the item difficulty range in the Turkish sample of each subtest. The internal consistency of the performance scales was calculated by Cronbach Alpha coefficients and intercorrelations were computed. The results of the analysis of variance indicate that the main effect of age and SES was statistically significant on the five subtests of the WAIS-R performance test, in favour of younger ages and high SES; there was no main effect of sex on any subtest. Moreover the interaction effect of age and106 SES was significant only on the raw score of the digit symbol subtest. No other interaction effect was significant on other subtests. The results of rank order correlations indicate that there is only a slight modification in the item difficulty of the picture completion, picture arrangement and block design subtests. Both the Cronbach Alpha coefficients and intercorrelations calculated are very high and significant, indicating that the internal consistency of the performance test of the Turkish WAIS-R is high. The suggestions for the standardization study were discussed in the light of the findings of this pilot study.