Formation of the modern Arab identity Muhammed Kurd Ali: A reformist thinker
Arap ulusal kimliğinin oluşumu reformist bir düşünür Muhammed Kürt Ali
Yazar: EMRAH KEKİLLİ
Danışman: DOÇ. DR. M. ERDEM KABADAYI
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Arap milliyetçiliği = Arabian nationalism ; Dergiler = Magazines ; Kimlik = Identity ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Milli kimlik = National identity ; Milliyetçilik = Nationalism ; Muhammed Kürt Ali = Muhammed Kürt Ali ; Muktebes dergisi = Muktebes journal ; Suriye = Syria ; Yenilik = Innovation

Özet:
Osmanlı Devleti, 19.yy'da derin bir siyasal, sosyal, ekonomik, bürokratik ve dini dönüşüm yaşamış, birçok geleneksel kurum ve pratiklerini 'reform' süreci kapsamında dönüştürmüştür. Osmanlı'nın son yüzyılını karakterize eden 'reform' süreci kapsamında yaşanan dönüşümün ürünü olarak yeni bir entelektüel tipi ortaya çıkmış, yeni bir iletişim aracı olan basın üzerinden, siyasete ve bürokrasiye eleştiriler yöneltmiş, topluma, tarihe ve dine dair görüşlerini ifade etmiştir. Süreç içinde İslamcılık ve milliyetçilik gibi farklı düşünce akımları belirmeye başlamış, dönemin öne çıkan tartışma konuları olan 'reform', "İslam Medeniyeti", Batı Medeniyeti", "Eğitim", "Hilafet", "İttihad-ı İslam", "İkinci Abdulhamid" ve "İttihat ve Terakki" kavramlarına farklı anlamlar yüklemişlerdir. Çok dinli, çok dilli, çok uluslu ve çok kültürlü bir Devlet olarak Osmanlı imparatorluğun Arap tebaası yaşanan bu dönüşümden derinden etkilenmiştir. 'reform' sürecinden etkilenen Osmanlı vilayetlerinden "Suriye'de" farklı düşünce akımları aynı konuları tartışarak farklı düşünceler ortaya koymuştur. 1906-1908 yılları arasında Kahire'de, 1908-1914 yılları arasında Şam'da elMuktebas adlı bir dergi çıkaran Kürt asıllı Şamlı gazeteci Muhammed Kürt Ali, dönemin bütün düşünce akımlarıyla yakın ilişki kurmuş, dönemin tartışmalarına dair görüş ve düşüncelerini ifade etmiştir. El-Muktebas dergisinin izlediği yayın politikası; Arap kültür ve medeniyetinin ihyası, modern Avrupa medeniyetin entelektüel ve siyasi birikimini Arapça olarak ifade etmek yönünde olmuştur. Ayrıca Arap ulusal kimliğinin inşasından önemli rol oynayan birçok önemli düşünürün kendini ifade ettiği bir platform vazifesi görmüştür. Kürt Ali'nin, İslamcı akımın öne çıkan birçok entelektüeliyle yakın ilişkisi olmasına ve yer yer İslamcılarla içerik açısından aynı konuları gündeme getirmesine rağmen, el-Muktebas'ın yayın politikası ve dergide ifade ettiği düşünceler dikkate alındığında, bakış açısı olarak Arap milliyetçisi akıma daha yakın durduğu görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: 
Muhammed Kürt Ali, el-Muktebas, Osmanlı İmparatorluğu, Suriye, İslamcılık, reform, Islam Medeniyeti, Batı Medeniyeti, Eğitim, Hilafet, İttihad-ı İslam, İkinci Abdulhamid, İttihat ve Terakki, Arab Ulusal Kimliğinin Oluşumu ve Arap Milliyetçiliği.

Abstract:
In the 19th century, the Ottoman Empire went through a deep political, social, economic, bureaucratic and religious transformation and transformed many of its traditional institutions and practices within the context of 'reform.' A new type of intellectual emerged as a product of the transformation experienced within the context of the 'reform' process which characterizes the last century of the Ottoman Empire. They criticized politics and bureaucracy through a new mean of communication, press, and expressed their opinions about society, history and religion. Throughout the process, many different movements of thought including Islamism and nationalism emerged. They also ascribed different meanings to important subjects of that period, such as 'reform,' 'Islamic civilization,' 'Western civilization,' 'education,' 'caliphate,' the 'Unification of Islam,' 'Abdulhamid II' and 'the Committee of Union and Progress.' Arab subjects of the Ottoman Empire, which is a state with multiple religions, languages, nationalies, and cultures, were heavily influenced from this transformation. In Syria, one of the provinces of the Ottoman Empire which was influenced from the 'reform' process, different movements of thought discussed the same subjects, but put forward different ideas. Muhammed Kurd Ali, a Kurdish journalist who originated from Damascus published a journal called Al-Muqtabas in Cairo between 1906-1908 and in Damascus between 1908-1914, got into contact with all movements of thought of that period and expressed his opinions about that period's discussions. The publication policy of AlMuqtabas aimed to recover Arab culture and civilization and to express the intellectual and political accumulation of the modern European civilization in Arabic. Moreover, it also served as a platform for many important thinkers, who played significant roles in the formation of an Arab national identity, to express themselves. Although Kurd Ali had close relationships with many prominent intellectuals of Islamist movement, and although he partly brought the same topics with Islamists into agenda considering the content, regarding the publication policy of Al-Muqtabas and his opinions expressed in the journal, as the point of view, it is seen that, he stayed closer to the nationalist movement. 

Keywords: 
Muhammed Kurd Ali, Al-Muqtabas, the Ottoman Empire, Syria, Islamism, Reform, Islamic civilization, Western civilization, Education, Caliphate, Islamic Union, Abdulhamid II, the Committee of Union and Progress, Formation of Arab National Identy and Arab nationalism.