Sağlık kurumlarında nepotizmin kurumsallaşma düzeyine etkisi
The effect of nepotism on the level of institutionalization in health institutions
Yazar: EMRE AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜREYYA YILMAZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Kurumsallaşma = Institutionalization ; Nepotizm = Nepotism ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Nepotizm aile bağlarına dayalı olarak akrabaların işe alım ve yükselmelerde kayrılması durumu işletme literatüründe önemle incelenen konulardan biridir. Aile kurumlarının kurumsal işletmelere kadar farklı düzeylerde görülebilen nepotizmin farklı etkileri söz konusudur. Bunlardan biri de işletmelerin kurumsallaşma düzeyidir. Kurumsallaşma seviyesini artırmak için kurumlar, birincil ilişkilerden ikincil ilişkilere, bilimsel yönetim tekniklerine kadar birden çok yöntemi denemektedirler. Kurum çalışanları arasında eşit ilişkiler, hiyerarşinin kaldırılması, liyakat gibi unsurlar da kurumsallaşma sürecinde önemli unsurlardan birkaçıdır. Aynı süreçler sağlık hizmeti gibi stratejik önemdeki bir alanda faaliyet gösteren sağlık kurumları için de geçerlidir. Bu tez çalışmasında, sağlık kurumlarında görülen nepotizmin kurumsallaşma düzeyine etkisi konusu incelenmiştir.
Bu araştırmanın amacı, kamu sektöründeki nepotizm uygulamasının kurumsallaşma düzeyine etkilerini araştırmaktır. Araştırma İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Destek hizmetleri ve Personel Hizmetleri Başkanlığında uygulanmıştır. Araştırmanın örneklemini 226 kamu sektörü personelden oluşturmaktadır. Örneklemi oluşturan çalışanlara demografik özellikleri belirleyen sorular, nepotizm algısını belirleyen sorular, kurumsallaşma düzeyini belirleyen sorular olmak üzere toplamda üç bölümden oluşan bir anket formu yöneltmiştir. Bu bağlamda sağlık kurumlarında nepotizmin kurumsallaşma düzeyine etkisi belirlenmeye çalışılmıştır.
Nepotizm genel, terfi kayırmacılığı, işlem kayırmacılığı, işe alma sürecine ilişkin kayırmacılık, kurumsallaşma genel, formalleşme, profesyonelleşme, kültürel güç, saydamlık, tutarlılık, puanları arasında korelasyon analizleri incelendiğinde; Kurumsallaşma genel ile nepotizm genel arasında r=-0.576 negatif bir ilişki olduğu saptanmıştır (p=0,000<0.05).
Nepotizm alt boyutları olan terfi kayırmacılığı, işlem kayırmacılığı, işe alma sürecine ilişkin kayırmacılık ve Kurumsallaşma Düzeyi alt boyutları olan formalleşme, profesyonelleşme, kültürel güç, saydamlık, tutarlılık arasındaki korelasyon analizlerine göre birbirleri arasında negatif ilişkinin var olduğu tespit edilmiştir (p<0,05).
Nepotizm genel ile kurumsallaşma genel arasındaki neden sonuç ilişkisini belirlemek üzere yapılan regresyon analizi anlamlı bulunmuştur (F=111,169; p=0,000<0.05).
Nepotizm alt boyutları olan, terfi kayırmacılığı, işlem kayırmacılığı, işe alma sürecine ilişkin kayırmacılık ile kurumsallaşma düzeyi alt boyutları olan formalleşme, profesyonelleşme, kültürel güç, saydamlık, tutarlılık arasındaki neden sonuç ilişkisini belirlemek üzere yapılan regresyon analizi anlamlı bulunmuştur (p<0,05).
Kurumsallaşma genel düzeyindeki toplam değişim %32,9 oranında nepotizm genel tarafından açıklanmaktadır (R2=0,329).

Abstract:
The fact that relatives are favored in recruitment and promotion based on nepotism family ties is one of the issues that has been studied extensively in the business literature. Nepotism, which can be seen at different levels from family institutions to corporate businesses, has different effects. One of them is the level of institutionalization of enterprises. In order to increase the level of institutionalization, institutions try multiple methods from primary relations to secondary relations to scientific management techniques. Equal relations among the employees of the institution, removal of the hierarchy, and merit are some of the important elements in the institutionalization process. The same processes are also valid for health institutions operating in a strategically important field such as health care. In this thesis, the effect of nepotism in health institutions on the level of institutionalization has been examined.
The aim of this research is to investigate the effects of nepotism practice in the public sector on the level of institutionalization. The research was carried out in Istanbul Provincial Health Directorate Support Services and Personnel Services Presidency. The sample of the research consists of 226 public sector personnel. A questionnaire consisting of three parts in total was directed to the employees forming the sample: questions determining demographic characteristics, questions determining the perception of nepotism, and questions determining the level of institutionalization. In this context, the effect of nepotism on the level of institutionalization in health institutions has been tried to be determined. When the correlation analyzes between the scores of nepotism general, promotion favouritism, transactional nepotism, recruitment process nepotism, institutionalisation general, formalisation, professionalisation, cultural power, transparency, consistency are examined; A negative correlation was found between general institutionalization and general nepotism at r=-0.576 (p=0.000<0.05).
According to the correlation analyzes between the sub-dimensions of nepotism, such as promotion favouritism, transaction favouritism, recruitment process favouritism, and Institutionalization Level sub-dimensions such as formalization, professionalization, cultural power, transparency, and consistency, it was determined that there is a negative relationship between each other (p<0.05). .
The regression analysis performed to determine the cause-effect relationship between general nepotism and general institutionalization was found to be significant (F=111,169; p=0.000<0.05).
The regression analysis performed to determine the cause-effect relationship between the sub-dimensions of nepotism, promotion favoritism, transactional favoritism, recruitment process favoritism, and institutionalization sub-dimensions, formalization, professionalization, cultural power, transparency, and consistency was found to be significant (p<0.05).
32.9% of the total change in the general level of institutionalization is explained by the general nepotism (R2=0.329).