Manisa bölgesinde saptanan sivirisinek türleri (Diptera:Culicidae) ve bunların vektöryel önemleri
Mosquito species (Diptera:Culicidae) detected in Manisa province and their significance as vectors
Yazar: HASAN MUSLU
Danışman: YRD. DOÇ. ÖZGÜR KURT
Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Anopheles = Anopheles ; Culex pipiens = Culex pipiens ; Culicinae = Culicinae ; Culiseta = Culiseta ; Fauna = Fauna ; Popülasyon = Population ; Sivrisinekler = Culicidae ; Vektör denetimi = Vector control

Özet:
Bu çalışma, 20 Mart - 9 Eylül 2009 tarihleri arasında Ege Bölgesi - Manisa ili ve ilçelerini kapsayan yaklaşık 13.810 km2' lik çalışma alanında bulunan sucul habitatlardan sivrisinek larva örnekleri toplanmış ve bu örneklerin tür tayinleri laboratuvarda gerçekleştirilmiştir. Manisa ili ve ilçelerinde sivrisinek türlerin tespiti ve bu türlerin biyo-ekolojileri üzerine yapılmış bu çalışma sonucunda Culex cinsine bağlı üç türün, Culex (Culex) pipiens (Linnaeus 1758), Culex (Neoculex) martini (Medschid 1930), Culex (Maillotia) deserticola (Kirkpatrick 1924); Culiseta cinsine bağlı iki türün Culiseta (Culiseta) annulata (Schrank 1776) ve Culiseta (Allotheobaldia) longiareolata (Macquart 1838) ve Anopheles cinsine ait tek türün Anopheles (Cellia) superpictus'un (Grassi 1899) varlığı belirlenmiştir.Manisa ili ve ilçelerinin sivrisinek faunasını ortaya koymak ve bulunan bu türlerin vektörel önemlerinin tespiti için yapılmış araştırmalar sonucunda Culex pipiens, ve Culex martini, baskın türler olduğu bulunmuştur. Çalışma süresince tespit edilen türlere ait toplam 8098 larva örneklemesi yapılmıştır. Larva sayımı sonucunda % 26,71 ile Culex (Culex) pipiens ve % 23,98 ile Culex (Neoculex) martinii'nin toplam tür sayısının neredeyse yarısını oluşturduğu tespit edilmiştir. Diğer türlerin toplam birey sayısına oranı ise sırasıyla, % 15,25 Culiseta annulata, % 13,99 Culiseta longiareolata, % 12,17 Culex deserticola ve % 7,89 Anopheles superpictus şeklindedir.Çalışma alanı boyunca larva örnekleme habitatları olarak belirlenen 16 farklı ana sucul habitat tipinin tamamında Culex pipiens, 12'sinde Culex martini, 11'inde Culiseta longiareolata, 9'unda Culiseta annulata ve yine 9'unda Culex deserticola saptanırken Anopheles superpictus türüne sadece dere yatakları ve atıklar içinde birikmiş sularda rastlanmıştır. Çalışma bölgesinde yer alan sucul habitatların sivrisinek populasyonlarına olan katkısı önem sırasına değerlendirildiğinde ise, sırasıyla dereler ve dere yatakları (%14,08), yol kenarındaki su birikintileri (%12,67) ile çeşme yalakları, çeşmeler altındaki su birikintileri ve hayvan yalaklarının (%11,72) ön planda olduğu görülmektedir.Bu çalışma ile Manisa il ve ilçelerinde yaşayan sivrisinek türleri ilk defa olarak araştırılmış ve tespit edilmiştir. Saptanan sivrisinek türlerinin insanlar için önemli bazı enfeksiyon hastalıklarının vektörü oldukları göz önüne alındığında, sivrisinekler ile mücadelenin önemi bir kez daha gözler önüne serilmektedir.

Abstract:
The aim of the present study is to identify the mosquito species and their bio-ecological properties in Manisa province and discuss the potential threat of the infectious diseases transmitted by mosquitos. The larvae were collected from an area of 13.810 km2 in Aegean Region - Manisa province between 20th March and 9th September 2009; species identification was done later in the laboratory. In the area three Culex species as Culex (Culex) pipiens (Linnaeus 1758), Culex (Neoculex) martini (Medschid 1930), Culex (Maillotia) deserticola (Kirkpatrick 1924), two Culiseta species as Culiseta (Culiseta) annulata (Schrank 1776) ve Culiseta (Allotheobaldia) longiareolata (Macquart 1838) and one Anopheles as Anopheles (Cellia) superpictus (Grassi 1899) were detected during the study.According to the results of the study, Culex (Culex) pipiens (Linnaeus 1758) and Culex (Neoculex) martini (Medschid 1930) were found to be predominant in Manisa. A total of 24.752 larvae of six different mosquito species were collected from permanent and temporary breeding areas in Manisa province during the study. Culex (Culex) pipiens (Linnaeus 1758), Culex (Neoculex) martini constituted almost half of the identified species ,followed by Culiseta annulata (15,25%), Culiseta longiareolata (13,99%), Culex deserticola (12,17%) and Anopheles superpictus (7,89%).Sixteen different habitats were visited during the study and among them Culex pipiens were found in all habitats, followed by Culex martini (in 12 habitats), Culiseta longiareolata (11), Culiseta annulata (9), Culex deserticola (9). Anopheles superpictus was found only in creeks and water found in dense wastes. When habitats were evaluated according to their contribution to the mosquito population, creeks were found to be leading (%14.08), followed by ponds by the roadside (%12,67), and fountain and animal ponds (%11,72).This is the first study that aims to reveal the mosquito population in Manisa province. Regarding the potential of present mosquito species as vectors of significant infectious diseases, the cruciality of the fight against mosquitos is once again proven.