Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin farklı lokasyonlarda (Bilecik Merkez - Söğüt - Bozüyük) verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality of some bread wheat cultivars at Bilecik-Merkez-Sogut-Bozuyuk conditions
Yazar: BUĞRA ERDEM
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ SAKİN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Tane verimi = Grain yield

Özet:
Bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin farklı lokasyonlarda (Bilecik Merkez-Söğüt-Bozüyük) verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacı ile 2019-2020 ve 2020-2021 yetiştirme döneminde yürütülmüştür. Materyal olarak 20 adet ekmeklik buğday (Triticum aestivum) çeşidi kullanılmıştır. Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Araştırmamızda başaklanma süresi, olgunlaşma süresi, bitki boyu, başak uzunluğu, metrekarede başak sayısı, başakta tane sayısı, tek başak verimi, bin tane ağırlığı, tane verimi, hasat indeksi, hektolitre ağırlığı, Zeleny sedimantasyon değeri ve protein içeriği değerleri incelenmiştir. Hektolitre ağırlığı haricinde bütün özellikler de yıl ortalamaları bakımından önemli farklılıklar belirlenmiştir. İncelenen tüm özellikler lokasyon ortalamaları bakımından önemli farklılıklar göstermiş, lokasyonlar arasında Merkez lokasyonunu verim ve kalite açısından ön plana çıkmıştır. Çeşit ortalamalarına bakıldığında; başaklanma süresi 148.8 ile 164.2 gün, olgunlaşma süresi 178.4 ile 194.1 gün, bitki boyu 68.0 ile 95.3 cm, metrekaredeki başak sayısı 288.2 ile 346.0 adet, başakta tane sayısı 34.3 ile 54.0 adet, tek başak verimi 1.3 ile 1.9 g, dekara tane verimi 390.5 ile 494.7 kg, bin tane ağırlığı 31.7 ile 39.8 g, hektolitre ağırlığı 77. ile 81.6 kg, protein oranı %12.6 ile 15.2 ve Zeleny sedimantasyon değeri 24.9 ile 40.5 ml arasında değiştiği belirlenmiştir.  Finlay ve Wilkinson (1963) ile Eberhart ve Russell (1966) parametreleri beraber ele alındığında Esperia çeşidi tane verimi bakımından stabil bir çeşit olarak görülmektedir. Bilecik ili Koşullarında iki yıl süren çalışmamız sonucunda Midas ve Glosa çeşitlerinin yüksek verim, kalite özellikleri açısından iyi özelliklere sahip olmaları nedeniyle yörenin ihtiyacı olan verim ve kalite niteliklerini karşılayacakları düşünülmektedir.

Abstract:
It was carried out in the 2019-2020 and 2020-2021 growing seasons to determine the yield and quality characteristics of some bread wheat varieties in different locations (Bilecik Merkez-Söğüt-Bozüyük). 20 different bread wheat cultivars are used to material. The experimental was designed according to Randomized Complete Block Design with three replications. Heading period, maturity period, plant height, spike length, the number of spike per square meter, the number of grain per spike, single spike yield, grain yield per decare grain yield, number of 1000 kernel weight, harvest index, Zeleny sedimentation, protein rate was investigated in our research. In addition, stable varieties were determined in grain yield according to stability parameters. Except for the hectolitre weight, significant differences were determined in terms of year averages for all characteristics. All the examined features showed significant differences in terms of location averages, between the locations, the Central location has come to the fore in terms of efficiency and quality. Considering the average of varieties; heading period 148.8 to 164.2 days, maturation period 178.4 to 194.1 days, plant height 68.0 to 95.3 cm, spike length 8.1 to 8.6 cm, the number of spike per square meter 288.2 to 346.0 per square meter, the number of grain per spike 34.3 to 54.0, single spike yield 1.3 to 1.9 g, grain yield per decare 390.5 494.7 kg, number of 1000 kernel weight 31.7 to 39.8 g, hectolitre weight 77.0 to 81.6 kg, protein content of 12.6% to 15.2, and Zeleny sedimentation value of 24.9 to 40.5 ml. When Finlay and Wilkinson (1963) and Eberhart and Russell (1966) parameters are considered together, Esperia variety is seen as a stable variety in terms of grain yield. As a result of our two-year study in Bilecik conditions, Midas and Glosa varieties are thought to meet the yield and quality requirements of the region, as they have good characteristics in terms of high yield and quality characteristics.