Himmetî Engurânî dîvânı (Metin-inceleme)
Himmetî Engurânî's divan (Text-analysis)
Yazar: KEVSER NEHİR ÖZDİL
Danışman: PROF. DR. YAŞAR AYDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mevlana Himmeti Engurani = Mevlana Himmeti Engurani ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Metin odaklı Klâsik Türk Edebiyatı araştırmalarının temelini oluşturan esas malzeme divanlardır. Dolayısıyla her bir divan kaleme alındığı edebî dönem başta olmak üzere söz konusu geleneğin özelliklerini yansıtması bakımından edebiyat tarihi içerisinde büyük bir önem arz etmektedir. Bu çalışmada bugüne kadar hiçbir araştırma ve incelemeye tâbî tutulmamış Himmetî Divanı ele alınarak edebiyat camiasına yeni bir şairin ve eserin tanıtılması ilk hedef olmuştur. Çalışmamıza konu olan Himmetî, İran- Türkmen sahasına mensup Şiî, Caferî bir şairdir. Eser, yalnızca tek bir konu etrafında şekillenmiş, dinî-tasavvufî şiirlerden müteşekkildir. Divan'daki bütün şiirler merkezine Hz. Ali'yi alarak ehl-i beyt, on iki imam, Kerbelâ hadisesi gibi Şiîlik dairesine dâhil konuları işlemektedir. Buradan hareketle eserin tematik bir divan olduğu söylenebilir. Genellikle yalın bir üslûp benimseyen Himmetî'nin tek bir tema çevresinde şekillendirdiği şiirlerinde kullandığı edebî malzemenin azımsanmayacak ölçüde olduğu söylenebilir. Kendini yer yer nazmın ve konunun coşkusuna kaptıran şair için biçimin birinci planda olmadığı, şiirlerindeki kusurlardan da anlaşılmaktadır. Şair için asıl olan anlam ve mesajdır. Şiirlerinde Hurûfîliğin de etkisi görülmektedir. Himmetî'nin baştan sona tek bir konuyu işlediği Divanı ile edebiyat tarihi açısından önem arz edecek bir şair olduğu söylenebilir.

Abstract:
The essential material that forms the basis of the research on text-based Classical Turkish literature is divan. Consequently, each divan has immense importance for the history of literature on reflecting the characteristics of this tradition, especially for the literary periods that they belong to. In this study, the main goal is to introduce a new poet and his work to the literary society by focusing on the Himmeti Divanı, which has never been extensively studied before. Himmetî, who is the main subject of our study, is a Shiite, Jafari poet from the region of Iran-Turkmen. His work follows a very specific theme that is mostly shaped around religious-Sufism. All the poems in his divan put Imam Ali in their center to take issue with the Ahl al-Bayt, the Twelve Imams, and the Karbala Incident of the Shiite circle. Himmeti's divan, then, can be regarded as a thematic one. Furthermore, although Himmeti adopts a simple writing style, this study makes it evident that the literary materials that are used in Himmeti Divan are extremely significant and worth our attention. It is understood from the certain flaws in his poetic style, especially in times when he gets carried away by the verses and the theme, that the poem's form is not a priority for him. To him, what matters is the semantics and the message. Hence, the influence of Hurufism in his work. To conclude, the study claims that Himmeti, with his divan, which follows a single theme from the beginning to the end, should be considered an important figure in the history of literature.