Uluslararası göçün dış ticaret üzerindeki etkisi: Türkiye ve diğer OECD ülkeleri üzerine dinamik panel gravity model uygulaması
The effect of international migration on foreign trade: Dynamic panel gravity model application on Turkey and other oecd countries
Yazar: HANDE AKSÖZ YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET İNCEKARA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dinamik panel teknikleri = Dynamic panel techniques ; Göçler = Migrations ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Uluslararası göç = International migration ; Uluslararası ticaret = International trade ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
İnsanlık tarihi kadar eskiye uzanan göç olgusu, çok farklı sebeplere ve dinamiklere dayalı olarak ortaya çıkmaktadır. İlkel zamanlarda yer değiştirme faaliyeti olarak yürütülen bu çaba, krallık, imparatorluk ve devlet gibi çeşitli örgütlenmelerin ortaya çıkması ile kurumsal, politik, ekonomik ve kültürel bir yapı kazanmıştır. Teknolojik gelişmeler, ulaşım kolaylıkları, telekomünikasyon alanında yaşanan gelişmeler ve bu gelişmelere tüm dünya ülkelerinin erişimindeki serbestlik göç hareketlerini hızlandırmaktadır. Göçe neden olan çok fazla faktör bulunmaktadır. Savaş ve zorunlu sebepler dışında gerçekleşen göçlerin büyük bir bölümü ekonomik saikler içermektedir. Göçün iktisadi sebeplerinin yanı sıra ortaya çıkardığı iktisadi sonuçlar da bulunmaktadır. 
Uluslararası göç ve dış ticaret insanlığın varoluşu kadar eskiye dayanmaktadır ve benzer dinamiklerin etkisinde gelişip hız kazanmıştır. Uluslararası göç hareketleri, ülkelerin karşılıklı dış ticaretini etkileyebilmektedir. Göçmenler gittikleri ülkenin ithalat ve ihracatı üzerinde birtakım etkiler doğurmaktadır. Dolayısıyla bu çalışmada Türkiye'den diğer OECD ülkelerine giden göçmenlerin gittikleri ülke ile Türkiye arasındaki dış ticarete etkisi araştırılmıştır. Geleneksel dış ticaret teorileri bağlamında, literatürde yer alan birçok çalışmaya göre uluslararası göç ve dış ticaret arasında ikame ilişkisi vardır. Ancak modern dış ticaret teorilerinin varsayımları dikkate alındığında; tamamlayıcılık ilişkisi ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma Türkiye'den diğer OECD ülkelerine giden göçmenlerin Türkiye'nin bu ülkeler ile olan ithalat ve ihracatına yaptığı etkiyi araştırmaktadır. Türkiye'den diğer OECD ülkesine giden göçmenlerin dış ticaret (ithalat ve ihracat) üzerinde meydana getirdiği etkiyi tespit etmek amacıyla dinamik panel gravity modeli oluşturulmuştur. Bu model, sistem GMM tahmin yöntemi kullanılarak test edilmiştir. Göç ve ticaret alanında çalışmalar yürüten birçok araştırmacı panel gravity modellerinden faydalanmaktadır. Ancak; bu çalışma değişkenlerin geçmiş değerlerini de dikkate alan dinamik panel gravity modelinden faydalanmıştır. Bu alandaki literatüre özgün katkı sunması beklenmektedir. Çalışmanın ampirik sonuçlarına göre; Türkiye'den diğer OECD ülkelerine giden göçmenler ile dış ticaret arasında tamamlayıcılık ilişkisi bulunmaktadır. Türkiye'den diğer OECD ülkelerine giden göçmenlerin gittikleri ülkelerin ihracatlarına katkı sunduğu, yani Türkiye'nin ithalatını artırdığını ortaya koymaktadır. Bu durumda, Türkiye'den giden göçmenler dış ticaret üzerinde network kanalı ile etkili olmaktadır.

Abstract:
The phenomenon of migration is dating back to the history of humanity emerges based on many different causes and dynamics. This effort, which was carried out as a displacement activity in primitive times, has gained an institutional, political, economic and cultural structure as a result of various organizations such as kingdom, empire and state. Transportation facilities, developments in the field of technology and telecommunication and freedom of access to these developments all over the world accelerates migration flows. There are many factors that cause migration. Apart from wars and forced causes, most of the migrations are economic motives. There are economic reasons of migration as well as economic consequences. 
International migration and foreign trade are as old as the existence of humanity and have developed and accelerated under the influence of similar dynamics. International migration flows may affect the bilateral trade of countries. Immigrants have affected imports and exports of destination countries. Therefore, this study investigates how these bilateral trade between Turkey and OECD countries is affected by the immigrants. In the context of traditional foreign trade theories, according to many studies in the literature, there is a substitution relationship between international migration and foreign trade. However, when the assumptions of modern foreign trade theories are taken into consideration, complementary relationship emerges. This study examines how these countries affect bilateral trade by way of immigrants went to other OECD countries from Turkey. To demonstrate the impact on bilateral trade between Turkey and other OECD countries from Turkey, dynamic panel gravity model is utilizied in this study. For this purpose, system GMM estimation methods are employed in this study. While, many researchers working in the field of migration and trade use panel gravity models, this study prefers dynamic panel gravity model, which also takes into account the past values of the variables. Within this context, it is expected to make an original contribution to the literature in this field.  According to the empirical results; there is a complementarity relationship between foreign trade and outgoing immigrants to other OECD countries from Turkey. Outgoing immigrants to other OECD countries from Turkey contribute to the export of destination countries, Therefore, outgoing immigrants to other OECD countries from Turkey have increased the import of Turkey. In this case, outgoing immigrants to other OECD countries from Turkey are effective through networking channel on bilateral foreign trade.