Kontrol odağı ve duygusal zekânın liderlik etme motivasyonuna etkisi üzerine TRC1 bölgesinde bir araştırma: Üniversite öğrencileri örneği
A Research in TRC1 region on the effect of locus of control and emotional intelligence to motivation to lead: The example of university students
Yazar: BELKİS DİLEK ÖZBEZEK
Danışman: PROF. DR. HACI MUSTAFA PAKSOY
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim odağı = Locus of control ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Liderlik = Leadership ; Motivasyon = Motivation ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
21. yüzyılda liderlik etkinliği, küreselleşmeye yönelik eğilimler ve bilgi teknolojilerinde yaşanan hızlı değişimlerin neden olduğu hızlı rekabet ortamına uyum ve değişim ile mücadele eden organizasyonların başarısını belirleyen en önemli faktörlerden biri olarak görülmektedir. Bunun yanı sıra liderlik sürecinin anlaşılmasına yönelik çok fazla teorik ve ampirik çalışma yapılmış olmasına rağmen bireylerin liderlik olma istekleri tam olarak açıklanamamıştır. Son yıllarda özellikle liderlik alanındaki bu eksikliği tamamlamak için liderlik etkinliğinde bireysel farklılıklar ve çeşitli liderlik davranışları arasındaki ilişkiyi anlamaya yönelik çalışmaların ön plana çıktığı görülmektedir. 
Bu çalışmanın amacı kontrol odağı ve duygusal zekânın liderlik etme motivasyonu üzerindeki etkisinin belirlenmesi ve aynı zamanda liderlik etme motivasyonu, kontrol odağı ve duygusal zekâ ile sosyodemografik özellikler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesidir. Araştırma kapsamında Chan ve Drasgow'un (2001) Liderlik Etme Motivasyon Ölçeği, Spector'un (1988) Kontrol Odağı Ölçeği, Wong ve Law'un (2002) Duygusal Zekâ Ölçeği ve sosyodemografik sorulardan oluşan anket formu kullanılarak, TRC1 bölgesinde yer alan üç devlet üniversitesi ve bir vakıf üniversitesi olmak üzere dört üniversitenin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme ve İktisat Bölümlerinin ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflarında öğrenim görmekte olan 1394 öğrenciden veri toplanmıştır. Anket formundan elde edilen verilere ile faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizleri, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans (ANOVA) analizi yapılarak, araştırma hipotezleri ve sosyodemografik özelliklere yönelik sorular test edilmiştir. Araştırma sonucunda, kontrol odağı ve duygusal zekânın liderlik etme motivasyonu üzerinde etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra yapılan ek analizler ile üniversite öğrencilerinin sosyodemografik özellikleri açısından kontrol odağı, duygusal zekâ ve liderlik etme motivasyonu puanları arasındaki anlamlı farklılıklar ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmuştur. Ayrıca, araştırma sonuçları literatürde yapılan diğer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Leadership efficiency in the 21st century is seen as one of the most important factors determining the success of organizations coping with change and the challenges in a fast competitive environment that globalization trends and information technologies have brought along by the time. In addition to this, there have been many theoretical and empirical studies on the understanding of the leadership process, yet the willingness of individuals to become leaders has not been fully explained. In recent years, it has been seen that efforts to understand the relationship between individual differences and various leadership behaviors in leadership effectiveness have been the main targets for completing this lack of leadership. 
The purpose of this study is to determine the effects of the locus of control and emotional intelligence on the motivation to lead and also to set the relationship among motivation to lead, locus of control, emotional intelligence and sociodemographic characteristics. In the study, a questionnaire composed of sociodemographic questions was used along with Chan and Drasgow's Motivation to Lead Scale (2001), Spector's Locus of Control Scale (1988) and Wong and Law's Emotional Intelligence Scale (2002) to collect the data from 1394 students in the second, third and fourth grades of the Business and Economics Departments of the Faculty of Economics and Administrative Sciences of three state universities and a foundation university in the TRC1 region. Questions on research hypotheses and sociodemographic characteristics were tested by data from the questionnaire using factor analysis, correlation and regression analysis, independent sample T-test, and one-way analysis of variance (ANOVA). As a result of the research, it was found that the locus of control and emotional intelligence had an effect on motivation to lead. Subsequent analyzes revealed significant differences in the sociodemographic characteristics of the university students between the locus of control, emotional intelligence and their motivation to lead scores. Furthermore, the results of the research were evaluated and compared with the results of other studies in the literature.