İbn Cübeyr ve İbn Fazlan seyahatnamelerinde sosyolojik unsurlar
Soci̇ologi̇cal elements i̇n the travelogues by Ibn Cubeyr and Ibn Fazlan
Yazar: MUSA BAKIRCI
Danışman: PROF. DR. KÖKSAL ALVER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Coğrafya = Geography ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dini hayat = Religious life ; Seyahatname = Seyahatname ; Seyahatname = Seyahatname ; Seyyahlar = Travellers ; Sosyal hayat = Social life ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Tarih = History ; İbn Cübeyr = İbn Cübeyr ; İbn Fazlan = İbn Fazlan

Özet:
Çalışmamızda seyahat kavramına açıklık getirilmeye çalışılmış, Seyyah İbn Cübeyr ile Seyyah İbn Fazlan'a ait seyahatname içeriklerindeki sosyolojik unsurlar irdelenmiştir. Her iki seyahatnamenin sosyolojik unsurlar bakımından zengin bir içeriğe sahip olduğu görülmüştür.   Seyyah aktarımlarında dikkat çeken insan unsuru ile ilgili karşılaşma ve etkileşimler üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. 
Seyahatnamelere ilişkin olarak yapılan metin incelemeleri sonunda birbirinden farklı olan toplumların kültürleri yansıtılmaya çalışılmış, toplumsal ilişkilere değinilmiş ve kişiler arasındaki sosyal münasebetler aktarılmıştır. Gezilen coğrafyalardaki dini yaşam ile ilgili örnekler dini hayat başlığı altında incelenmiştir.  Toplum ve kültür ilişkisi üzerinden hareketle kişiler arasındaki sosyal münasebetler yorumlanmaya çalışılmıştır. Kentler ayrıntılı bir şekilde anlatılmış ve ilginç yönlerine dikkat çekilmiştir.       Coğrafyaya göre farklılık gösteren toplumların öne çıkan özellikleri ve eğilimleri üzerinde durulmuştur. Seyyahların gezdiği ülkelerdeki örf ve adetler, törenler, toplumsal aktörler, inançlar ve kültürler ile ilgili aktarımlar incelenmiş ve yorumlanmıştır.  İnsanların davranışlarını düzenleyen toplumsal ilişkilere sınırlar koyan aynı zamanda denetleyici özellikleri olan sosyal normların toplum üzerindeki etkilerine vurgu yapılmıştır. Ülkelerin yönetim kültürleri ile idarecilerin yönetim usulleri hakkında bilgiler verilmiştir.Toplumu yönlendirmede etkili olan ve toplum açısından değer ifade eden bazı toplumsal tiplerin özelliklerine değinilmiştir. Toplumda yaşanmış olan ve dilden dile dolaşan bazı ilginç hikâyeler sosyolojik açıdan değer taşıdığından araştırmaya dahil edilmiştir.
Anahtar sözcükler : Seyahat, Seyahatname, Seyahat ve Sosyoloji, İbn Fazlan, İbn Cübeyr

Abstract:
In our study, we tried to clarify the concept of travel, sociological elements in the content of travelogues belong to Seyyah İbn Cübeyr and Seyyah Ibn Fadlan are explicated. Both travelogues seem to have a rich content in terms of sociological elements. Evaluations were made on the encounters and interactions in the travelogues.
As a result of the text examinations made on the travelogues, the cultures of different societies were tried to be reflected, social relations were mentioned and social relations between people were transferred. Examples of religious life in the geographical areas are studied under the heading of religious life. Social relationships between people and society have been tried to be interpreted through social and cultural relations. The cities are described in detail and their interesting aspects are pointed out. It focuses on the prominent features and tendencies of societies that differ according to geography. The customs and traditions, ceremonies, social actors, beliefs and cultures in countries visited by travelers have been examined and interpreted. Emphasis has been placed on the effects of social norms, which have supervisory characteristics at the same time that regulate people's behavior and put limits on social relations. Information was provided on the management cultures of the countries and administrative procedures of administrators. The characteristics of some social types that are effective in directing society and expressing value in society are mentioned. Some interesting stories in society are included in the survey because of their sociological worth.
 
Key Words: Travel, Travelogue, Travel and Sociology, Ibn Fazlan, Ibn Cubeyr