Kur'ân-ı Kerim'in tefsirinde makâsıdın rolü /
Yazar: MURAT AKKAYA
Danışman: PROF. DR. ŞAHİN GÜVEN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Anlama = Understanding ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Makasidü'l-Kur'an = Maqasid al-Qur'an ; Maslahat = Maslaha ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Yüce Allah Kur'ân'ı Kerim'i insanlara hidayet ve nur kaynağı olarak göndermiştir. Kıyamete kadar bize rehber olmaya devam edecektir. Allah Teâlâ Kur'ân'ı Kerim'de bizim dünya ve ahirette huzura kavuşmamız için hükümler bildirmiştir. Koyduğu hükümlerde gaye ve hikmetler vardır. Allah Teâlâ'nın koyduğu hükümlerinde gözettiği anlam ve hikmetlere makâsıd denir. Allah Teâlâ'nın Kur'ân ayetlerinde kastettiği manayı anlamak için ayetlerin arka planında yer alan maksatların bilinmesi gerekir. Maksatları tespitin dayanağı Kur'ân metni ve zâhirî delaletidir. Bu sebeple Kur'ân'ın  külli maksatlarının doğru anlaşılması gerekmektedir. Kur'ân'ı anlamak demek sadece ayetlerini okuyup ezberlemek değildir. Kur'ân'ı anlamak esas olarak Allah Teâlâ'nın kitabında bizlere ne buyurduğunu, ayetlerde ne ifade edildiğini anlamak demektir. Makâsıd, zarûriyyat, hâciyyât ve tahsîniyyât şeklinde derecelenmiştir. Maslahat ise insanlara fayda veren şeyi emretmesi, zarar veren şeyi yasaklaması esasına dayanır. Makâsıdın temelini maslahat oluşturmaktadır. Zarûrî maslahatlar din, can, nesil, akıl, mal şeklinde sıralanmıştır. Hâciyyât ve tahsîniyyât ise zarûriyyâtı tamamlar niteliktedir. Makâsıdın kapsamına dinin genel nitelikleri, genel amacı ve gözettiği anlamlar hatta bazı hükümlerde görülmese de diğerlerinde görülebilen hikmetler de girmektedir. Makâsıdın en üst gayesi ise bireyin ve toplumun ıslahıdır. Kur'ân'ın nüzulünün en temel maksadı insanlığın ferdî, ictimai, küresel meselelerinin düzenlenmesidir. İslam dini  insanları ıslah etmek ve insanları ahiret hayatına hazırlamak için gelmiştir. Kur'ân'ın içeriğinde bulunan hüküm ve esasları irdeleyen makâsıdî/gâî yaklaşım bizlere Allah Teâlâ'nın esas amacını açıklamaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Makâsıd, Tefsir, Gaye, Amaç, Kur'ân, Anlama, Maslahat, Allah Teâlâ

Abstract:
Almighty Allah has sent the Qur'an to the people as a source of guidance and light. He will continue to guide us until the Day of Judgment. In the Qur'an, Allah Almighty has made provisions for our peace in the world and the Hereafter. There are goals and wisdom in his provisions. The meaning and wisdom observed in the provisions of Allah Ta'ala is called as makâsid. In order to understand the meaning that Allah means in the verses of the Qur'an, it is necessary to know the purposes behind the verses. The basis of the determination of the purposes is the text of the Qur'an and its agricultural signs. For this reason, the ashes of the Qur'an must be understood correctly. Understanding the Qur'an means not only reading and memorizing the verses. To understand the Qur'an is mainly to understand what He has commanded us in the book of Allah Almighty and what is expressed in verses. Makâsıd is classified as zarûriyyat, hâciyyât and tahsîniyyât. Maslahat is based on the principle of ordering the things that benefit the people and prohibiting the things that harm the people. Masâlah is the basis of the makâsıt. Zarûrî maslahatlar religion, life, generation, reason, are listed in the form of goods. Hâciyyât and tahsîniyyât complement Zarûriyyât. The general characteristics of religion, the general purpose and the meanings it observes, and even the wisdom that can be seen in others are not included in the scope of the maqat. The highest aim of the maqat is the improvement of the individual and society. The main aim of the Qur'an's proclamation is to regulate the individual, intellectual and global issues of humanity. Islam has come to improve people and prepare people for the Hereafter. Makâsidî / gâî approach which examines the provisions and principles in the content of the Qur'an explains to us the main purpose of Allah Ta'ala.
Keywords: Makâsıd, Tafsir, Gaye, Purpose, Quran, Understanding, Allah Ta'ala, Maslahat