Kazakistan Alimler Konseyi'nin tanıtmı ve iktisadi meselelerle ilgili fetvalarının tahlili
Introduction of Kazakhstan Scholars Council and the analysis of their fatwas on economic issues
Yazar: ABDULLA SHAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACER YETKİN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada Kazakistan Müslümanları Dini İdaresi'ne bağlı Âlimler Konseyi'nin yapısı, Şeriat ve Fetva Daire Başkanlığı'nın Konsey ile ilişkisi, tarihçesi, çalışma usul ve esasları, amaçları, görevleri, sorulan sorulara cevap verme yöntemi, fetvada takip ettiği yöntemi, meclisleri, üyeleri ve yayın hizmetleri ele alınmış ve Konsey'in onayı ile karara bağlanan çoğu güncel ve azı da klasik olan ticaret ve zekât alanı ile ilgili meselelerin kararlarının fıkhî açıdan tahlili yapılmıştır. Bu değerlendirmeyi yaparken Konsey'in kullandığı delillerin konuyla alakasının hangi seviyede olduğu ve konuya yaklaşımı tespit edilerek fetvadaki orijinalliği ortaya konulmuştur. Ayrıca fetvada takip ettiği usulleri ve ilkeleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Buna ilaveten verilen fetvanın farklı boyutlarını görebilmek için uluslararası fetva kurumlarının fetvalarına yer verilmiştir. Güncel fetvalarla ilgili ticaret ve zekât ile ilgili konuları seçmemizin nedeni iktisat alanına dahil edilebilecek fetvaları bir araya getirmektir. Zira ticaret alanındaki fetvalarda muâmelât ile ilgili iktisadi problemler incelenirken, zekât alanındaki fetvalarda ibâdet ile ilgili problemler incelenmektedir. Aynı zamanda iktisat günümüzde fıkhın ilgilendiği en güncel ve dinamik alanlardan birini oluşturmaktadır. Ele alacağımız konu daha önce çalışılmamıştır. Çalışmamızda esas alacağımız kararlar 2013 senesinden sonraki döneme aittir. Zira 2013 senesinden önceki fetvalar bireysel olarak verilmiş ve bir karara bağlanmamıştır. Bireysel olarak verilen bu fetvalar veri olarak korunmamıştır. Asıl fetvaların karara bağlanarak oluştuğu dönem 2013 senesi sonrası dönemdir. Çünkü 2013 senesinde fetva kurumu tekrar yapılanmaya gitmiş; bunun yanında fetva kurumundan bağımsız olarak Şeriat ve Fetva Daire Başkanlığı'nın fetvalarını denetleyen ve karara bağlayan Âlimler Konseyi kurulmuştur. Ayrıca Konsey toplumsal her türlü meselelere cevap verme yetkinliğine sahiptir. Bunun yanı sıra Kazakistan Fetva Kurulu 57 ülkenin üye olduğu Uluslararası Fıkıh Akademisi'nin de aktif üyesidir. Orta Asya'daki birçok fetva kurumuna çalışmalarıyla öncülük etmektedir. Şu ana kadar fetva kurulunun seri halinde üç cilt güncel meseleler ile ilgili fetvalar mecmuası yayınlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kazakistan, Dini İdare, Fetva, Âlimler Konseyi, Güncel Meseleler, İktisat.

Abstract:
In this study, the structure of the Council of Scholars affiliated to the Religious Administration of Kazakhstan Muslims, the relationship of the Shariah and Fatwa Department with the Council, its history, working procedures and principles, aims, duties, method of answering the questions asked, the method followed in the fatwa, assemblies, members and publishing services were analyzed. In addition, the decisions of the issues related to the field of trade and zakat, most of which are current and some of them classical and which were decided with the approval of the Council, were analyzed in terms of fiqh. While making this evaluation, the relevance of the evidence used by the Council to the subject and its approach to the subject were determined and its originality in their fatwa approach was demonstrated. In addition, the methods and principles the Council followed in the fatwa were tried to be determined. To see the different dimensions of the given fatwa, the fatwas of the international fatwa institutions are included as well.The reason why we chose trade and zakat issues related to current fatwas is to bring together fatwas that can be included in the field of economics. In the fatwas in the field of commerce, the economic problems related to transactions are examined, and in the fatwas in the field of zakat, the problems related to worship are examined. At the same time, economics constitutes one of the most up-to-date and dynamic fields of fiqh today. The subject we are going to discuss has not been studied before. The decisions we take as a basis in our study belong to the period after 2013; since the fatwas before 2013 were given individually. These fatwas given individually are not kept as data. The period in which the main fatwas were decided upon is the period after 2013. Because in 2013, the fatwa institution was restructured, and the Council of Scholars was established, which supervises and decides on the fatwas of the Shariah and Fatwa Department, independent from the Fatwa Institution. In addition, the Council has the competence to respond to all kinds of social issues. In addition, Kazakhstan's Fatwa Institution is an active member of the International Fiqh Academy, of which 57 countries are members. He leads many fatwa institutions in Central Asia with his works. So far, three volumes of fatwas on current issues have been published by the Fatwa Institution.

Keywords: Kazakhstan, Religious Administration, Fatwa, Council of Scholars, Current Issues, Economics.