Genç erişkinlerde alt ekstremite fiziksel parametrelerinin denge ile ilişkisinin incelenmesi ve cinsiyete göre karşılaştırılması
Investigating the relationship between lower extremity physical parameters and balance in young adults and comparison by gender
Yazar: GAMZE ARIN BAL
Danışman: PROF. DR. AYŞE LİVANELİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Alt ekstremite = Lower extremity ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Plantar basınç = Plantar pressure ; Postural denge = Postural balance

Özet:
Bu çalışmanın amacı genç erişkinlerde statik ve dinamik denge, izokinetik kas kuvveti, eklem pozisyon hissi, Q açısı, düşük ayak derecesi, taban basıncı değişimleri ve fiziksel aktivite düzeylerinin incelenerek bu faktörlerin birbirleriyle ilişkisinin ortaya konulması ve değerlendirme sonuçlarının cinsiyete göre karşılaştırılmasıydı. Çalışmamıza 21-32 yaş aralığında sağlıklı genç 15 kadın 15 erkek gönüllü dahil edildi. Katılımcıların demografik verileri (yaş, boy, kilo, vücut kütle indeksi) ve dominant alt ekstremite bilgileri kaydedildi. Diz ve ayak fiziksel parametrelerinden Q açısı ve Feiss çizgisi değerlendirildi. Fiziksel aktivite seviyelerinin belirlenmesi için Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA) kısa formu kullanıldı. Denge değerlendirmesi Biodex Denge Sistemi ile çift ayak ve tek ayak üzerinde hem statik hem de dinamik koşullarda değerlendirildi. Kas kuvveti ve eklem pozisyon hissi değerlendirmesi Biodex İzokinetik Sistem 4 cihazı ile yapıldı. Taban basıncı değerlendirmesi MatScan Pressure Mat Sistemi kullanılarak alındı. Statik taban basıncı değerlendirmeleri iki ayak mat üzerindeyken ve tek ayak mat üzerindeyken alındı, dinamik taban basıncı değerlendirmesi için iki adım protokolü kullanıldı. Değerlendirmeler her iki alt ekstremite için ayakkabısız koşullarda gerçekleştirildi. Tanımlayıcı verilerin belirlenmesi için cinsiyetler arasındaki farklar Mann-Whitney U testi ve Ki-kare testleri ile, parametreler arasındaki ilişki ise Spearman Korelasyon Analizi ile incelendi. Bireylerin cinsiyete göre Q açıları, dinamik denge skorları, kas kuvveti ve taban basıncı değerleri arasında anlamlı fark bulundu (p<0,05). Denge skorları bütün alt ekstremite değerlendirme parametreleri ile düşük ve orta derecede ilişki gösterdi (p<0,05; r:0,258-0,720). Dinamik denge Q açısı ile (p<0,05; r:0,267-0,345), statik denge düşük ayak derecesi ile ilişkiliydi (p<0,05; r:0,258). Q açısı azaldıkça ve naviküler tüberkül aşağıya düştükçe postüral salınım artmaktaydı. Dinamik denge skorları özellikle kas kuvveti, taban basıncı ve temas alanı verileriyle ilişkili bulundu (p<0,05; r:0,259-0,720). Statik denge skorları alt ekstremiteyle ilişkili parametrelerle anlamlı ilişki göstermedi (p>0,05). Sonuç olarak genç erişkinlerde Q açısı, düşük ayak derecesi, fiziksel aktivite seviyesi, kas kuvveti, eklem pozisyon hissi ve taban basıncı parametrelerinin denge ile ilişkili olduğu bulundu ve değerlendirme sonuçlarında cinsiyete göre farklılıklar vardı. Bu çalışmanın bulgularına göre, genç erişkinlerde denge ile ilişkili fiziksel parametrelerin eş zamanlı olarak değerlendirileceği çalışmalara ihtiyaç olduğu görüldü. Cinsiyete göre farklılıklar dengeye yönelik rehabilitasyon programlarında cinsiyete göre düzenlemeler yapılması gerekebileceğini gösterdi. Özellikle kas kuvveti ve taban basıncındaki değişikliklerin takibinin yapılması ve koruyucu yaklaşımlar için gerekli egzersiz veya ayakkabı-ortez düzenlemelerinin yapılmasının önemi görülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the relationships between static and dynamic balance, isokinetic muscle strength, joint position sense, Q angle, pes planus degree, changes in plantar pressure, and physical activity levels in young adults, and to compare the results based on gender. A total of 30 healthy volunteers, 15 females and 15 males, aged between 21-32 years, participated. Demographic data (age, height, weight, body mass index) and information on the dominant lower extremity were recorded for each participant. Physical parameters of the knee and foot were evaluated with Q angle and Feiss line. The International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) short form was used to determine physical activity levels. Balance assessment was carried out using the Biodex Balance System under both static and dynamic conditions, with participants standing on both feet and one foot. Muscle strength and joint position sense assessments were performed using the Biodex Isokinetic System 4 device. Plantar pressure assessment was conducted using the MatScan Pressure Mat System. Static plantar pressure assessments were performed with both feet on the mat and with one foot on the mat, while a two-step protocol was used for dynamic plantar pressure assessment. Evaluations were conducted under shoeless conditions for both lower extremities. Differences between genders for descriptive data were analyzed using the Mann-Whitney U test and Chi-Square test, and correlations between parameters were examined using Spearman Correlation Analysis. Significant differences were found in Q angles, dynamic balance scores, muscle strength, and plantar pressure values based on gender (p<0.05). Balance scores showed low to moderate correlations with all lower extremity assessment parameters (p<0,05; r:0,258-0,720). Dynamic balance was associated with Q angle (p<0,05; r:0,267-0,345), while static balance was related to pes planus degree (p<0,05; r:0,258). Postural sway increased as the Q angle decreased and the navicular tubercle descended. Dynamic balance scores were particularly associated with muscle strength and plantar pressure data (p<0,05; r:0,259-0,720). Static balance scores did not show significant correlations (p>0.05). In conclusion, it was found that the Q angle, pes planus degree, physical activity level, muscle strength, joint position sense, and plantar pressure parameters are associated with balance in young adults, and there were differences in results based on gender. According to the findings of this study, there is a need for further research to simultaneously assess physical parameters related to balance in young adults. Gender differences suggest the potential need for gender-specific adjustments in rehabilitation programs targeting balance. Monitoring changes, particularly in muscle strength and foot pressure, and making necessary exercise or footwear-orthotic adjustments for preventive approaches are deemed important based on the results.