Çağdaş heykel sanatında imge ve yaratma süreci
Image and creation process in modern sculpture art
Yazar: YETER KIRIKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BULAT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Heykel = Sculpture ; Heykel sanatı = Sculpture art ; Yaratma = Creating ; Yaratıcılık = Creativity ; İmge = Image

Özet:
`Çağdaş Heykel Sanatında İmge ve Yaratma Süreci' adlı bu çalışmanın birinci bölümünde sanat, sanatçı, sanat eseri, imgenin anlamı, tarihsel değişimi, imgenin gelişim süreci ve sanatsal yaratmadaönemli rol üstlenen imgelemin değeri ile imgeyle bağlantılı olarak sanatsal yaratma sürecini, yaratıcılığa kaynaklık eden psikolojik olgular, algı, sezgi, yetenek, estetik beğeni, kaygı? gibi kavaramlar ele alınmış ve bireyde yaratıcı imgenin gelişiminin tarihsel zaman, ekonomik, politik, sanatsal ve bilimsel çevreyle ilişkileri de araştırılarak incelenmiştir. İmgenin tarihsel süreçte değişen anlam kaymaları ve sanatsal yaratma da ulaşılacak imgenin sahip olması gereken içsel niteliklerin sanat eserine aktarımına açıklık getirilmiştir.Sanat yaratıcısı olan insan imgeler sayesinde düşünür, hayatına düzen verir ve daha ideal olana ulaşmayı amaçlar. Bu amaç içerisinde yaratıcılık da vardır. Yaratıcılık sürecide sanatı doğurmuştur. Sanatyapan varlık olarak insan, ilk yaratıcı imgelerini doğaya üstünlük kurma ve yeni biçimler vererek doğaya hâkim olmak için yaratmıştır.İkinci bölümde insanlaşma sürecinin başlangıcından bu yana, insanın kendisi ile aklı üzerindeki bilgilerine, gelişimlerine, insanın dünyadaki yerine, bilincin ve sanatsal bilincin gelişimine ve bilgiye dayalı olarak imgeler değişmekte ve gelişmektedir. Bu gelişim ilkel topluluklardan Modernizm öncesi döneme kadar sanatsal yaratılar incelenerek açıklanmıştır.Üçüncü bölümde ise insanlığın binlerce yıllık çalışma faaliyetlerinin sonunda insanoğlu, çağdaş zamanlara ulaşmış ve sanat, içinde bulunduğumuz dünyanın estetik bir biçimde kavranılmasının, insanın yaratıcı imgeleminin, fikirlerinin ve duyumlarının nesnel bir dilde somutlaştırmasını olanaklı kılmıştır. Özellikle 2. Dünya Savaşı sonrasında insanın yaşadığı dünyadaki değişen yeri ve önemi ile birlikte ekonomik ve toplumsal yaşantılardaki değişimlerle beraber sanatın malzemesi ve sanatçının tavrının da değişmiş olduğu gözlemlenerek ele alınmıştır.Modern sanatla birlikte düşünsel ve biçimsel özgürlüğüne kavuşan heykelde, sanat üzerindeki aklın, gözlemin yerini bilim, psikoloji, doğa, öznel duyular ve düşüncelere bırakmış yeni denemeler yapılmıştır. Teknolojideki ilerlemeler sanatın nesnesinin değişiminde öncü rol üstlenir. Dolayısıyla sanatsal yaratma sürecinde imgelerin değişimi toplumların değişimi ve gelişimine paralel olarak farklılık göstermiştir. Farklı yaratım süreçleri içinde ortaya konulan heykel sanatına ait öncü sanat eserleri görsel öğelerle zenginleştirilerek karşılaştırmalı olarak irdelenmiştir. Heykel sanatı doğası gereği nesnel bir özellik taşır. Heykele ait olan, yani sanat dışında başka hiçbir dilsel araçla açıklanmayacak olan, duyusal bilgi(bir durum, bir nesnellik karşısında yapılan kişisel bir yorum) imgede nesnelleşir.Sanatçının etkilenimleri, birikimleri dolayısıyla yaşamın yansıları imgelemde dönüştürülerek, biçimlenip somutlaştırılarak öznel bir dünya kurulmaktadır. İmgelemde oluşturulan nesnel dünya sanat eserinin içeriğinin belirlenmesiyle birlikte kurulan öznel dünyaya varlık kazandırma gereği de oluşmaktadır. Böylece sanatçının öznel dünyasını maddi bir biçime aktarılması yeni bir sürece girilmesini sağlayacaktır.En eski dönemlerden çağdaş zamanlara kadar sanatsal yaratma süreci, doğadaki nesneler, sembolik işaretlere, simgelere dönüşmüş, insan ilk kez kendini çalışmanın, üretimin merkezine koymuş, üretilen eserlerde kendine de yer vermeye başlamıştır. Bu süreç içerisinde yaratmış olduğu sanatsal ürünlerde, kendi öznelliği ve içinde bulunduğu toplumun sınırlarını aşarak diğer insanların yaşamlarını, estetik duygularını etkilemişler ve yeniden şekillenmesine neden olmuşlardır. Bu süreç içerisinde insanın gözlemleri ve etkileşimleri sonucu bilgilerindeki gelişmeler, sanatsal bilgiyi netleştirmelerini sağlamıştır. Yaşanan, algılanan ve düşlenenlerin arasındaki etkileşim sonucu oluşturulan çalışmalarla yaratıcı süreçte imgelerin çok anlamlı yapısına birer öneri olmasının yanı sıra, izleyiciyi analize yönelik soru sormaya ve kavramsal açılımlara da yöneltecektir. Yapılan çalışmaların her biri konuya yönelik birer yorum ve yaratma sürecinde şekillenen bir çalışmanın son evresinde gelinen noktayı oluşturmaktadır.Anahtar Kelimeler: İmge, İmgelem, Yaratma Süreci, Yaratıcılık

Abstract:
In the first part of this study titled ?Image and Creation Process in Modern Sculpture Art?, some concepts such as art, artist, artwork, the meaning of image, the historical evolution of the image, the process of the development of image, the value of imagination which has an important role in artistic creation, artistic creation process related to image, pshycological phenomenones as sources for creativeness, perception, sensation, ability, aesthetic discrimination, worry, etc. are considered and the relationship between the development of creative image of the individual and the historical, economical, political, artistical and scientific impacts is introduced. The creater of the art thinks by the help of images, arranges her/his life and aims reaching at the more ideal. This aim also includes creativity. The process of creativity has gave birth to art. Human, as a art maker, has created first creative images to make hegemonia on the nature and to give new forms to nature to dominate it. From the beginning of the humanization to the present time, images have been subjected to change and develop according to the knowledge of the human, the place of the human on the earth, the development of human, the development of the artistic concious and information. In the second part of this study, this development is explained by examining artistic creations during the time range from ancient times to just before the modernism era. At the end of the activities made by human during thousands of years, humanbeing has reached modern times and the art enabled our world to be sensed aesthetically and enabled the concretization of human`s creative imagination, ideas and sensations in a objective way, In the third part, it is discussed that especially after the World War II, with the variations in the place and the significance of human in the changing world and because of the impacts of economical and social changes, the material of the art and the attitude of the artists have been altered. In sculpture, which reached its spiritual and stylistic freedom with the modern art, the intelligence and observation left their place to science, physcology, subjective senses and thoughts. Developments in technology have the leader role in alteration of the object of the art. Concequently, the changes on the images showed differences depending on the alteration and development of societies. Leader artworks created by different creation processes are enriched with visual elements and discussed comparatively.The art of sculpture has an objective feature due to its nature. Sensational information (a situtation, a personal comment for an objectivity) that is owned to sculpture becomes objective with an image that can not be explained with any other linguistic tool than art. Impressions and experiences of the artist, concequently the reflections of the life are transformed in imagination, formed and concretized, so a subjective world is created. The objective world formed in imagination when the content of the artwork is determined, the need for the giving existence to subjective world occurs. So the transfer of the subjective world of the artist to a materialist form allows the entrance to a new process. From the ancient times to the modern times, during the artistic creation process, objects in nature have been turned into signs, symbols. Human put themselves on the centre of the work and production, gave place themselves on the artworks. In this process, they exceeded their own subjectivity and the limits of their society in their artistic products and affected other people`s aesthetical senses and caused reformation of these senses. In this process, the changes in their knowledge caused by human`s observations and interactions made the artistic intelligence clearified. Each of the works formed by the interaction between the things that are experienced, sensed and dreamed are suggestions for the multi-meaningul structures of the images. Moreover, they direct the observer to question analytically and to expand/develop conceptually.Each of the studies made includes comments for the topic and constitutes the point reached at the last stage of the work formed at creation process.Keywords: Image, Imagination, Creation Process, Creativity