Alternatif sıva harçlarının yüksek sıcaklık etkisine dayanıklılığı
The resistance of the alternative plaster mortars to the hıgh temperature effect
Yazar: OĞUZHAN YAVUZ BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. METİN ARSLAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Teknik Eğitim = Technical Education

Özet:
Bu çalışmada, sıva yapımında kullanılan harçların yüksek sıcaklık etkisi altındaki mekanik özelliklerindeki değişimler incelenmiştir. Bu amaçla çimento, kireç, alçı ve melez harcı olmak üzere 4 tip sıva harcı üretilmiştir. Harçların üretiminde standart CEN kumu, sönmüş kireç, Portland çimentosu, alçı ve içme suyu kullanılmıştır. Deneysel çalışma; Örnek üretimi, kürü, sıcaklık etkisi, soğutma süreci ve mekanik deneyler olmak üzere beş aşamada gerçekleştirilmiştir. Harçlar TS EN 196-1 standardına göre mikserle karıştırılarak elde edilmiştir. Harçların kıvamı, akma tablasında 110±5 mm yayılma dikkate alınarak tespit edilmiştir. Harçlar laboratuarda üretildikten sonra TS EN 196-1 standardına göre 40x40x160 mm boyutlarında prizma örnekleri elde edilmiş ve 21±2 °C sıcaklık ve % 50-60 bağıl neme sahip laboratuar ortamında 28 ve 90 gün süreyle kür edilmiştir. Harç örnekleri 20, 125, 250, 500, 600 ve 900 °C olmak üzere altı sıcaklık etkisine maruz bırakılmıştır. 20 °C sıcaklıkta bekletilen harç örnekleri referans harç kabul edilmiştir. Harçların soğutma işlemi havada ve suda olmak üzere iki grupta gerçekleştirilmiştir. Harç örnekleri oda sıcaklığına geldikten sonra eğilme ve basınç dayanımı deneyleri yapılmıştır. Yüksek sıcaklık etkisine maruz kalan sıva harçlarının içyapısında meydana gelen değişimler makro düzeyde araştırılmıştır. Deney sonuçları istatistiksel olarak incelenmiş ve yüksek sıcaklığın harçlar üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Üretilen harç örneklerinin eğilmede çekme ve basınç dayanımlarında referansa göre 125 °C sıcaklığa kadar sürekli artış göstermiştir. Bu sıcaklıktan sonra harçların eğilmede çekme ve basınç dayanımlarında harç değerleri arasında sürekli azaldığı görülmüştür. Havada ve suda soğutulan harç örneklerinin eğilmede çekme ve basınç dayanımı değerleri arasında istatistikî açıdan anlamlı bir fark olduğu ve dayanımlarının bütün harçlar için havada soğutulan örneklerde gerçekleştiği görülmüştür. Sonuç olarak, üretilen harçlar arasında en yüksek dayanımları çimento harcının gösterdiği ve yüksek sıcaklığa maruz harçlarda havada soğutma işlemlerinin daha iyi sonuç verdiği görülmüştür.

Abstract:
In this study, the changes in the mechanical characteristics of the mortars used for the plaster made under the high temperature effect have been researched. For this reason, four types of plaster mortars, including lime, cement, gypsum and hybrid mortar have been produced. Standart CEN sand, slaked lime, Portland cement, gypsum and drinking water were used for the production of mortars. The experimental study was carried out by five stages such as the sample production, cure, the effect of the temperature, cooling period and the mechanical experiments. Mortars were obtained from mixturing according to TS EN 196-1 standart. By taking into account of 110±5 mm propagation on the pour tray, the consistencies of the mortars were detected. After the mortars had been produced in the laboratory, the prism samples of 40x40x160 mm were obtained according to TS EN 196-1 and were cured in the laboratory setting which had the relative humidity of 50-60 % at 21±2 °C temperature for 28 and 90 days. The mortar samples were exposured to six temperature effects including 20, 125, 250, 500, 600 and 900 °C. The mortar samples at 20 °C was accepted as the referance mortar. The cooling process of the mortars were performed in two groups including in air and in water. After the mortar samples were at the room temperature, tensile strength of bending, compressive strength experiments were made. The results of the experiment were searched statistically and the effect of the high temperature on the mortars was identified. The produced mortar samples have demonstrated the continious increase up to 125 °C temperature according to the referance in tensile strength of bending, compressive strength. It has been obseerved that the values of the mortars in tensile strength of bending, compressive strength decreased permenantly after this temperature. It has been observed that there was statistically significant difference between the values of the tensile strength of bending, compressive strength of the mortar samples which were cooled in air and in water and the compressivenesses of all mortars were performed in the samples which were cooled in air. As a result, It has been observed that the cement mortar showed the highest compression among the produced mortars and that the cooling process in air had beter results in the mortars exposured to the high temperature.