Isparta Selçuklu, beylikler ve Osmanlı Dönemi mimarı yapılarında taşıyıcı elemanlar
Isparta Turkish Islamic period architectural elements: Carrier elements
Yazar: HÜMEYRA KEPEZKAYA
Danışman: PROF. DR. BAHATTİN YAMAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Beylikler Dönemi = Principality Period ; Isparta = Isparta ; Mimari yapı = Architectural structure ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Selçuklu mimarisi = Seljuks architecture ; Selçuklu sanatı = Seljukid art ; Selçuklular Dönemi = Seljukids Period ; Taşıyıcı sistem elemanları = Supporting system elements ; Taşıyıcılar = Conveyors

Özet:
Isparta; Tarih boyunca birçok medeniyetin izlerini taşımaktadır. Konumu, tarihi ve kültürel özellikleri ile farklı kültürlere ev sahipliği yapmıştır. Anadolu'nun kapılarının Türklere açılmasıyla Anadolu Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı Dönemi'nde Isparta ve çevresinde mimaride önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu dönemlerde farklı mimari yapılar inşa edilmiş, yapıların planı ve büyüklüklerine göre farklı taşıyıcılar kullanılmıştır. Bu kapsamda Isparta merkez ve ilçelerde yer alan Türk-İslam Dönemi'ne ait camiler, medreseler ve sosyal yapılar incelenmiştir. Bunun sonucunda 21 cami 2 sosyal yapı, 3 medrese olmak üzere çalışma konusu kapsamında toplamda 26 yapıda taşıyıcı kullanımı tespit edilmiştir.
Isparta merkez ve ilçelerde bulunan Türk-İslam Dönemi yapıları olan, camiler, medreseler ve sosyal yapıların genel yapısı ile ilgili bilgiler verilmiştir. Mimari yapılarda destek elemanı olarak kullanılan, çalışma kapsamında incelenen taşıyıcılar; biçimsel özellikleri, kullanılan malzemeler ve süsleme özellikleri açısından detaylandırılarak anlatılmıştır. Sütunların kaide, gövde ve başlıklarında Türk-İslam Dönemi'ne ait bölgesel üsluptaki parçalara ve bunun yanısıra devşirme parçalara rastlanmıştır. Bu kapsamda Türk-İslam Dönemi'ne özgü parçalar ve olasılıkla Yunan, Roma ve Bizans Dönemleri'ne tarihlendirilen mimari plastik parçalar da çalışma kapsamında değerlendirilmiştir.

Abstract:
Isparta has traces of many civilizations throughout history. It has hosted different cultures with its location, historical and cultural features. With the opening of gates of Anatolia for Turks, significant developments were experienced in the Anatolian Seljuks, Beyliks and the Ottoman Period in Isparta and its surroundings. Different architectural structures were constructed in these periods and different shaped carriers were used according to the plan and the size of buildings. In this context, mosques, madrashs and social structures of the Turkish-Islamic Period in Isparta city center and districts were examined. Within the scope of the study, a total of 26 carriers were identified. The buildings consist of 21 mosques, 2 social buildings and 3 madrasahs.
Information about the general structure of mosques, madrasahs and social structures of the Turkish-Islamic Period buildings in Isparta city center and districts is given. Element used as a support in architectural structures, carriers examined within the scope of the study are explained in detail in terms of morphological properties, materials used and ornamental characteristics. Among the carriers, regional-style pieces belonging to the Turkish-Islamic Period and spolia fragments were also found. In this context, the pieces belonging to the Turkish-Islamic Period and the architectural plastic pieces dating back to the Greek, Roman and Byzantine periods were evaluated.