Cumhuriyet Dönemi edebiyatına yargılanan romanlar üzerinden bakmak
Looking at the Republican Literature Through Novels on Trial
Yazar: ŞENAY ÇINAR
Danışman: PROF. DR. HALİM KARA
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Müstehcenlik = Obscenity ; Roman = Novel ; Sansür = Censorship ; Tanıklık = Testimony ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Yargılama = Judgement

Özet:
Türkçe edebiyatta sansür çalışmalarına katkıda bulunmayı hedefleyen bu tez Türkiye Devleti'nin kuruluşundan bugününe olan süreçte yargılanmış kurmaca eserleri odağına alır. Bu eserlerin belirlenmesine ve yargılanma süreçlerine dair arşiv çalışması tezin öncelikli hedefidir; bu arşiv sonucu elde edilen verilerin sosyokültürel bağlamda en sık ve en etkili söylemsel temalar yoluyla belirlenmesi ve tematik bölümlemeyle seçilmiş bu eserlerin edebiyatın araçlarıyla kavramsal çerçeveler bağlamında analizi ise tezin ikinci aşamasıdır. Bir dilsel ve söylemsel kurum olarak edebiyat ile devletlik pratiklerinin ve söyleminin karşılaştığı, kesiştiği, farklılaştığı kültürel anların ve bölgelerin sansür yoluyla tespiti bu tezin temel iddiasıdır. Bu çatışma alanları tematik olarak bazı noktalarda toplanmakta; yargılayıcı devlet baskısı edebiyat üzerinde her tarihsel dönemde belli başlı sosyokültürel temalarda yoğunlaşmaktadır. Böylelikle, mutlak anlamda homojen olmasa da bir yargılama hattı ortaya çıkmaktadır. Her bir bölüm toplamda dört temayı içerir: azınlık, mülkiyet, müstehcenlik ve tanıklık. Bu bağlamda, tezin ikinci bölümü 1920 ve 1930'larda yargılanan kurmacaya odaklanmakta ve Erken Cumhuriyet'te edebi sansürü azınlık meselesi etrafında incelemektedir. Üçüncü bölüm, 1940-1960 arasında yoğunlaşan "komünizm propagandası yapmak" gerekçesiyle yargılanan eserleri mülkiyet teması bağlamında okur. Dördüncü bölüm özellikle 1980 sonrasında müstehcenlik gerekçesiyle yargılanan eserleri incelemektedir. Son olarak tezin beşinci bölümü 1990 ve 2000 sonrasına odaklanarak "terör örgütü propagandası" yapmak gerekçesiyle yargılanan kurmacayı tanıklık çerçevesinde incelemektedir.

Abstract:
This dissertation, which aims to contribute to censorship studies in Turkish literature, focuses on fiction on trial from the birth of the Turkish Republic to the present. The primary goal of the study is the identification of these novels and their trial processes of them via archival work. The second stage is to determine the data obtained as a result of this archive through the most frequent and effective discursive themes in the sociocultural context. And third stage is to analyze these works selected by thematic division with the vehicles of literature. The main aim of this dissertation is to identify the cultural moments and regions where literature as a linguistic and discursive institution, and state practices and discourse meet, intersect and differentiate through censorship. Judgmental state repression concentrates on the literature on some sociocultural themes in each historical period. Thus, a line of judgment emerges, although not necessarily homogeneous. Each chapter contains four themes: minority, property, obscenity, and testimony. In this context, the second part of the thesis focuses on the literary censorship in the Early Republican Period around the minority issue. The third section analyzes fiction on trial because of "making communist propaganda", which intensified between 1940-1960, in the context of the property. The fourth chapter examines the works prosecuted for obscenity, especially after the 1980s. Finally, the fifth part of the thesis focuses on the period after the 1990s and 2000s and prosecuted novels for "propagandizing for a terrorist organization" within the framework of testimony.