Milli Mücadele dönemi edebi eserlerin sosyal bilgiler programı'ndaki değerlere göre incelenmesi
Analysis of literary works in the national struggle period according to the values in the social studies program
Yazar: SİNEM TURFANDA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AKKAYA
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Değer; toplumun tamamı tarafından kabul edilen, toplumun işleyişinde ve devamlılığında önemli bir etkisi olan; soyut, somut, olumlu veya olumsuz öğelerin tümüdür. Bu öğeler zaman içerisinde yeni nesillere aktırılmaktadır. Bu aktarım ailede başlamakta ve okulda devam etmektedir. Okullarda belli bir programa oturtulan değer eğitimi, aile ve çevrenin değer aktarımından daha etkili olduğu düşünülmektedir. Sosyal bilgiler dersinde ise Milli Mücadele konularının aktarımında öğrencilerin milli, manevi, kültürel ve ahlaki değerleri kapsayan; laik, demokratik ve bağımsız bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetini tanıyan; görev, hak ve sorumluluklarının farkında olan; demokratik bilgi, beceri ve değerlere sahip; bilimsel düşme becerisi gelişmiş; insan haklarına saygılı; vatan sevgisi gelişmiş, işbirliği içerisinde çalışabilen bir vatandaş olarak yetiştirmek amaçlanmaktadır. Milli Mücadele konularını işlenirken roman, tarihi roman, hikaye, hatıra, gezi yazısı, fıkra ve şiir gibi edebi ürünlerin okutulması, öğrencilerin derse duyduğu ilgi artırırken aynı zamanda kazandırılmak istenen bilgi, beceri ve değerlere katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda; araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler Programı'nda yer alan değerlerin, belirlenen Milli Mücadele Dönemi konulu romanlarda var olma düzeyini belirlemek ve dönemin ön plana çıkardığı değerleri tespit etmektedir. Araştırmanın evreni Milli Mücadele konulu romanlardır. Araştırmanın örneklemi ise alan uzmanı dört akademisyenden görüş alarak "Ateşten Gömlek", "Halas", "Yaban", "Üç İstanbul", "Esir Şehrin İnsanları", "Kalpaklılar", "Küçük Ağa", "Sahnenin Dışındakiler", "Yüzbaşı Selahattin'in Romanı" ve "Şu Çılgın Türkler" romanları belirlenmiştir. Örneklem olarak seçilen romanlarda, Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda yer alan; adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerine yönelik cümle ve ifadeler tespit edilmiştir. Doküman incelemesi yöntemiyle elde edilen bulgular, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş, değerlere ait frekans ve yüzdeler tablolarla belirtilmiştir. Araştırmanın bulguları incelendiğinde; on romanda toplam 5243 değere rastlanılmıştır. Bu romanlar arasında en çok değer içeren roman 1351 ile Şu Çılgın Türkler olmuştur. En az değer içeren roman ise 126 değer ile Yaban adlı roman olmuştur. En çok vurgulanan değer ise  %20,71 oranı ile "vatanseverlik" olmuştur.  Bu on romanda yer verilen değerler ise; adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik olduğu görülmüştür. Bu sonuçlardan hareketle, Milli Mücadele konulu romanların değerler eğitimi bakımından uygun ve faydalı bir içeriğe sahip olduğu söylenebilir.

Abstract:
Value is a whole mix of abstract, tangible, positive or negative components that are accepted by the entire community and have an impact on how the society functions and progresses. As time passes, these components are passed down to future generations. These factors are transmitted first within the home and then at school. It is believed that appropriate and organized social value education provided in school is far more effective than instruction provided by a person's family or immediate group. It is the goal of the social studies curriculum in schools to develop citizens who understand national, moral, cultural, and ethical values, are aware of their rights and obligations, have democratic knowledge and abilities, and advanced scientific thinking, respectful of human rights, patriots who can collaborate while also acknowledging the Republic of Turkey as a secular, democratic, and autonomous constitutional state It is believed that teaching literary works such as novels, historical novels, stories, memoirs, travel writings, anecdotes, and poetry while studying the themes of the national struggle would increase students' interest in the lesson and contribute to the required information, skills, and values in social studies courses. The purpose of the research in this context is to establish the level of existence of these values that are contained in the Social Studies Curriculum and the values of that period within books about the national fight.The books concerning national struggle serve as the research's population. The research samples were determined as "Ateşten Gömlek," "Halas," "Yaban," "Üç İstanbul," "Esir Şehrin insanları," "Kalpaklar," "Küçük Ağa," "Sahnenin dışındakiler," "Yüzbaşı Selahattin'in Romanı," and "Şu Çılgn Türkler" with the guidance of four professors who are specialists in the field. Sentences and expressions connected to the principles of justice, family unity, independence, peace, scientificity, diligence, solidarity, awareness, honesty, equality, respect, freedom, responsibility, compassion, and patriotism were determined in the books chosen as examples. The results of the document analysis technique were examined using the content analysis method, and the frequency and percentages of values were displayed in charts.When the research's findings were analyzed, 5243 values in all were discovered in the novels. With 1351 values, "Şu Çılgın Türkler" was the novel with the greatest value. Yaban, which had 126 values, was the novel with the lowest value. Patriotism was the value that received the greatest attention (20.71%). Family unity, independence, hard work, unity, sensitivity, honesty, equality, freedom, respect, love, responsibility, patriotism, and generosity are among the values represented in these 10 works. Based on these findings, it can be concluded that books about national struggle offer beneficial and appropriate material for the development of moral principles.