İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezinde çalışan araştırma görevlisi hekimlerin tükenmişlik ve depresyon düzeyleri ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Examination of burnout and depression levels and associated factors of research assistant physicians working at İnönü University Turgut Özal Medical Center
Yazar: ESRA FİDANLIGÜL
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN BURAK SELÇUK
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Hekimler mesleklerinin zorluğu ve yoğunluğu nedeniyle ruhsal problemler ile karşı karşıya kalabilmektedir. Bunlardan en önemlisi depresyon ve tükenmişliktir. Bu çalışmada İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Fakültesi'nde çalışan araştırma görevlisi hekimlerin tükenmişlik ve depresyon düzeyleri ve ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan araştırmamızın evrenini, İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi'nde dahili ve cerrahi branşlarda uzmanlık eğitimi alan araştırma görevlisi hekimler oluşturmaktadır. %95 güven aralığında ve %5 hata payı ile evreni temsil edecek örneklem büyüklüğü minimum 191 kişi olarak hesaplanmış olup 202 hekim dahil edilmiştir. Örneklem basit rastgele seçim metoduyla oluşturulmuştur. Çalışmamıza katılan hekimlere tamamına anket uygulanmıştır. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından ilgili literatür araştırması sonucu oluşturulan kişisel bilgilerin sorgulandığı form, Beck Depresyon Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği'ni içeren anket formu kullanılmıştır. Analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., Chicago, IL) 22 paket programında değerlendirilmiştir. Çalışmada tanımlayıcı veriler kategorik verilerde n, % değerleri, sürekli verilerde ise ortalama±standart sapma (Ort±SS) ve medyan interquartile range (25-75 persantil değerleri) değerleri ile gösterilmiştir. Çalışmada kikare, student t testi, Mann Whitney U-testi, One Way ANOVA analizi, Kruskal Wallis testi, Pearson ve Spearman korelasyon testinden yararlanılmıştır. Analizlerde istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %44,6'sı kadın; %55,4'ü erkek olup yaş ortalaması 30,7±5,1'tir. Kadınların depresyon puanı erkeklerin depresyon puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p=0,04). Meslek ile ilgili gelecek kaygısı olmayanların depresyon puanı anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p<0,001). Nöbet sayısı arasında depresyon puanı açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p=0,005). Hasta/hasta yakını tarafından fiziksel şiddete maruz kalanların depresyon puanı anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Cerrahi tıp bilimlerindekilerin duyarsızlaşma puanının dahili tıp bilimlerinde olanların duyarsızlaşma puanından anlamlı şekilde yüksek olduğu görülmüştür (p=0,048). Meslekler ilgili gelecek kaygısı yaşayanların duygusal tükenme (p<0,001), duyarsızlaşma puanı kaygı yaşamayanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuşken (p=0,001); kişisel başarı puanı (p=0,011) ise gelecek kaygısı yaşamayanlarda daha yüksek bulunmuştur. Nöbet tutanların duygusal tükenme (p=0,042) puanı nöbet tutmayanlardan anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Hasta/hasta yakını tarafından fiziksel şiddete maruz kalanların duygusal tükenme (p<0,001) ve duyarsızlaşma (p=0,003) puanları anlamlı şekilde yüksek bulunmuşken; kişisel başarı (p=0,017) ise anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. Depresyon ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma puanı arasında pozitif yönde; depresyon ile kişisel başarı puanı arasında ise negatif yönde anlamlı bir ilişki görülmüştür.
Sonuç: Bu çalışmada meslek ile ilgili gelecek kaygısı olanların depresyon ve tükenmişlik düzeyinin yüksek olduğu, nöbet tutanların tükenmişlik düzeyinin daha yüksek olduğu, hasta/hasta yakınları tarafından fiziksel şiddete maruz kalanların hem depresyon hem de tükenmişlik düzeylerinin fazla olduğu bulunmuştur. Çalışma koşullarının iyileştirilmesinin, şiddet konusunda gerekli yaptırımların yapılarak azaltılmasının hekimlerde ruhsal problemlerin daha az görülmesine yardımcı olacaktır denebilir.
Anahtar Kelimeler: Tükenmişlik, depresyon, araştırma görevlisi, tıp fakültesi

Abstract:
Goals: Doctors may encounter psychological problems due to toughness and intensity of their jobs. The most important examples to these are depression and exhaustion. In this study, observation of depression and exhaustion levels and related factors of resarcher doctors who work in İnönü University, Turgut Özal Medical Center, was aimed. Materials and Method: Population of our cross-secitonal study is formed of researcher doctors who study in internal and surgical departments in İnönü University Turgut Özal Medical Center. Minimum sample size was calculated as 191 people with 95% confidence interval and 5% error margin and 202 doctors were included in total. The sample was formed with simple random sampling method. The survey was applied to all doctors who joined our study. In gathering of data, a questionnaire which asks the personal information(formed by the researcher as a result of related literature research), Beck's Depression Scale, Maslach Burnout Scale were used. The analyses were done in SPSS (Statistical Package for Social Sciences; SPSS Inc., Chicago, IL) 22 packet software. In this article, descriptive and categorical data were shown as "n" value and "%" value; continuous data was shown as "mean±standart deviate(mean±SD)" value and "median interquartile range(25-75 percentile)" value. In this study, Chi Square test, Student T-test, Mann Whitney U-Test, One Way ANOVA analysis, Kruskal Wallis test, Pearson and Spearman correlation analysis were used. Statistical significance level was accepted as p<0,05 in the analyses. Results: 44,6% of participants are women, 55,4% of participants are men and their mean age is 30,7±5,1. Depression score of women is significantly higher than depression score of men (p=0,04). Participants with no job-related concern for the future have significantly less depression score (p<0,001). There is a significant diffirence between depression score and amount of additional work shifts (p=0,005). Depression score is significantly higher in the participants who were exposed to physical violence by patients/relative of the patients (p<0,001). Depersonalization score of the participants in surgical medical departments is significantly higher than the depersonalization score of the participants in internal medical departments (p=0,048). While the emotional exhaustion(p<0,001) and depersonalization score of the participants with concern for the future is significantly higher the score of the participants with no concern for the future(p=0,001); personal success score(p=0,011) is significantly higher in participants with no concern for the future. Participants with additional work shifts have significantly higher emotional exhaustion(p=0,042) score than participants with no additional work shifts. While the participants who exposed to physical violation by patients/relative of the patients have significantly higher emotional exhaustion(p<0,001) and depersonalization(p=0,003) scores; their self success scores(p=0,017) is significantly lower. Significantly positive correlation between depression, emotional exhaustion and depersonalization scores; significantly negative correlation between depression and self success scores were found.
Conclusion: In this study, higher depression and exhaustion/burnout levels were found in doctors with concern for the future; higher exhaustion levels were found in doctors who have additional work shifts; higher depression and exhaustion levels were found in doctors who were exposed to physical voilence by patients/relative of the patients. It can be said that, improving work conditions, reducing violance by applying required enforcements will help reducing psychological problems in doctors.
Keywords: Exhaustion, depression, researcher, medicine faculty.