Plazma ve serumda askorbik asit tayini: Metot ve dayanıklılık çalışmaları
Determination of ascorbic acid in plasma and serum: Method and stability studies
Yazar: TURGUT ŞEKERLER
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL BİLDİK ; DOÇ. DR. CENGİZ GÖKBULUT
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Antikoagülanlar = Anticoagulants ; Askorbik asit = Ascorbic acid ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Plazma = Plasma ; Serum = Serum

Özet:
Askorbik asit (Vitamin C ), bazı hayvan türlerinde, insanlarda ve primatlarda diyetle alınan, birçok biyokimyasal reaksiyonlarda ve fizyolojik süreçlerde yer alan, suda eriyebilen bir vitamin türüdür. Son yıllarda yapılan çalışmalarla askorbik asitin genel sağlık durumunun bir belirteci olabileceği, kanser ve diyabet gibi önemli rahatsızlıklarda tedavide kullanılabileceği üzerinde durulmaktadır.Vitamin C, kimyasal yapısı nedeniyle çok kolay bozunabilen bir moleküldür. Askorbik asit en-diol grubunun tek hidrojenini vererek dehidroaskorbik asite dönüşür. Bozunmanın nedeni olarak çevre şartlarının (pH, ışık, oksijen konsantrasyonu, divalen katyonlar, oksitleyici enzimler) önemli bir etkisi olduğu düşünülmektedir. Kandaki askorbik asit miktarının ölçümünde askorbik asitin bu kararsız yapısı ölçümün güvenilirliğini etkilemektedir. Kandaki askorbik asit ölçümlerinde, bu nedenden dolayı analiz öncesi faktörlerin önemi artmaktadır.Bu çalışmanın amacı; serumda ve plazmada askorbik asitin ölçümü için farklı örnek hazırlama metodları geliştirip, farklı ortam koşullarında ve farklı ölçüm yöntemleri kullanılarak en sağlıklı ölçümün belirlenebilmesi üzerinedir. Bu amaçla; askorbik asit ölçümüne zamanın, farklı sıcaklıklardaki saklama koşullarının, örneklere MPA ilavesi yapılmasının, HPLC ve spektrofotometrik yöntemlerin son olarak da kan alımında kullanılan antikoagülanların etkisi araştırılmıştır.Serum ve plazma örnekleri, 4-6 yaşlarındaki 10 adet sığırdan elde edilmiştir. Serum ve plazmalar elde edildikten sonra farklı ortam koşullarına tabi tutulmak üzere beş farklı gruba bölünmüş, örneklerin yarısına MPA ilave edilmiş ve hem HPLC hem spektrofotometrik yöntemle analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar istatistiki olarak değerlendirilmiştir. EDTA antikoagülanı kullanılarak alınmış kan örneklerinde anlamlı olarak azalma saptanmış, farklı ortam koşullarında bırakılan örneklerin analiz sonuçlarında ise genel olarak anlamlı bir değişiklik saptanmamıştır. MPA ilave edilen ve edilmeyen örneklerde ise genel olarak anlamlı farklılıklar saptanmış, MPA ilavesi yapılan numunelerde askorbik asit konsantrasyonu daha az miktarda bulunmuştur. Spektrofotometrik yöntemle ölçülen askorbik asit konsantrasyonları ise sayısal olarak daha fazla miktarda saptanmıştır.Sonuç olarak serum ve plazmada askorbik asit ölçümünün hemen yapılması ve EDTA'lı tüplerden ziyade serum veya heparinli tüplerin kullanılması gerektiği önerilmektedir. Öte yandan bu çalışmanın bulguları ışığında bu konu hakkında daha fazla örnek sayısıyla çalışmaların yapılması gerektiği değerlendirmesi yapılabilir.Anahtar kelimeler: askorbik asit, stabilite, HPLC, serum, plazma

Abstract:
Ascorbic acid is a kind of vitamin which can melt in water and is taken by dietary by primats, people and some kind of animals and takes place in many biochemical reactions and pHysiologic processes. Recent studies show that ascorbic acid can be an indicator of general healt condition and also can be used in the treatment with major diseases such as cancer and diabetes.Vitamin C, is a molecule which can easily degregate because of its chemical structure. Ascorbic acid converts into dehydroascorbic acid by giving one hydrogen of en-diol group. It is tought that the reason of degregation is enviromental conditions (PH, light, oxygen concentration, divalent cations, oxidant enzymes). In the measurement of the amount of ascorbic acid in blood, the unstable structure of ascorbic acid effects the reability of measurement. So the importance of pre-analytical factors is increasing in ascorbic acid measurements.The aim of the study is to improve different sample preparing methods by using different measurement techniques in different environment conditions. The effects of time on ascorbic acid measurement, storage conditions at different temperatures, adding MPA to the samples, HPLC and spectrophotometric techniques and anticoagulants that are used at taking blood samples are investigated.Serum and plasma samples were obtained from 10 cattle aged 4-6. After serum and plasma are obtained they are divided into five different groups to be exposed to different enviromental conditionals, MPA is added to half of it and it is analyzed using both HPLC and spectrophotometric technics. The results obtained are statistically evaluated. The blood samples which are taken by using EDTA anticoagulant are found to be significiantly reduced. But any significiant diffrence was detected in the samples which were left at different environmental conditions. Important differences were detected in the samples which are treated and not treated with MPA. Ascorbic acid concentration is found less in the samples which are aded MPA. Ascorbic acid concentrations which are measured by using spectrophotometric technic were found numerically at great amounts.As a result; quick measurement of ascorbic acid in serum and plasma and necessity of using heparin tubes rather than EDTA tubes are adviced. On the other hand, in the light of the findings of this study it can be said that more studies should be done with more samples.Key words: Ascorbic acid, stability, HPLC