BIM uygulamalarının mevzuat ve yasal çerçevesi- ulusal değerlendirme
Legislation and legal framework BIM implemantation- national assessment
Yazar: MUHAMMED ZÜBEYR TEL
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ATİLLA DİKBAŞ
İstanbul Medipol Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Yönetimi ve Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Antik çağlardan beri mimarlık, mühendislik ve inşaat her zaman insan yaşamının
vazgeçilmez bir parçası olmuştur. Dünya nüfusunun hızla artmasıyla birlikte daha
nitelikli tesis tasarımı ve üretimine ihtiyaç duyulmaktadır. Zaman içinde teknoloji; çeşitli
alanlarda olduğu gibi mimarlık, mühendislik ve inşaat sektöründe karşılaşılan birçok
engeli aşmak için farklı alternatiflere ihtiyaç duymuştur. BIM (Building Information
Modeling- Yapı Bilgi Modellemesi), bu teknolojik gelişmeler arasında önemi zamanla
giderek artan yeniliklerden biri olarak kabul edilmektedir. BIM sayesinde küresel ölçekte
inşaat sektöründeki verim düşmesinin önüne geçilebileceği düşünülmektedir.
Son yıllarda inşaat sektörünün verimliliğinin, diğer sektörlere göre düştüğü ve bu
durumun maliyetleri artırdığı tespit edilmiştir. Artan maliyetlerin yanı sıra projede
yaşanan gecikmeler ve artan iş yükü gibi sorunlarla da karşılaşılmaktadır. Son yıllarda
BIM, disiplinler arası bilgi paylaşımında ortaya çıkan ve hızla gelişen kavramlardan biri
haline gelmiştir. Bu kavramsal çerçeveden dolayı telif hakları, sorumluluk paylaşımı gibi
çeşitli hukuki problemler de ortaya çıkmaya başlamıştır. Endüstri paydaşları bu
problemleri inşaat sözleşmelerinde BIM'e yönelik düzenlemeler yaparak ortadan
kaldırmaya çalışmışlardır.
BIM'in yalnızca inşaat endüstrisindeki iş yapış şekillerine yönelik bir değişim olmadığı
aynı zamanda bir kültür değişimi de olduğu görülmektedir. Bu kapsamda BIM; farklı
disiplinleri ve proje paydaşlarını bir araya getirerek, tasarım süreci, yapım planlaması,
proje koordinasyonu ve işletme sürecinin yönetimine yeni bir yaklaşım getirmiştir.
Ülkeler, inşaat endüstrilerine BIM entegrasyonunu sağlamak amacıyla çeşitli yasal
düzenlemeler ve regülasyonlar yapmışlardır. Türk inşaat sektörü, Türkiye'nin en büyük
endüstrilerinden biridir ve ekonomik büyüme için önemli bir itici güçtür. Ancak inşaat
endüstrisinde kullanılan inşaat uygulamaları ve teknolojileri, verimliliği olumsuz
etkileyebilecek geleneksel yöntem ve teknolojilerle devam etmektedir. Ayrıca BIM
tabanlı tasarım ve yapım yöntemleri Türk inşaat endüstrisinde yaygın olarak
kullanılmamaktadır. Bu nedenle, bu zorluğun üstesinden gelinmesi için uygulanabilir bir
stratejik yol haritası geliştirmek gerekmektedir. Bu yol haritasının uygulanabilir nitelikte
olması için Türk inşaat endüstrisinin mevcut analizinin yapılması gerekmektedir. Yapılan
analiz doğrultusunda BIM'in, endüstrinin farklı katmanlarına birbirini destekleyecek
şekilde entegre edilmesi gerekmektedir.
Bu çalışma, inşaat endüstrisindeki dijital dönüşümün sosyal ve teknolojik yönlerinin, iş
modelinin kamu sektörü, özel sektör ve eğitim sektörüne entegrasyonunu ve sürdürülebilirliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma için gerekli bilgiler, Türk
inşaat sektörüne uygulanabilirliğini kontrol etmek amacıyla Türk inşaat sektöründeki
uzmanlarla yapılan görüşmeler doğrultusunda elde edilmiştir. Yapılan görüşmelerin,
Türkiye'nin BIM uygulama planının oluşturulmasında önemli bir rol oynayacağı
düşünülmektedir. Son olarak bu çalışma, farkındalığı artırmaya yönelik faaliyetleri, BIM
standartlarının ve protokollerinin geliştirilmesini, eğitim sistemini ve profesyoneller
arasında bilgi paylaşımına yönelik süreçleri içermektedir. Bu araştırmanın ulusal BIM
uygulamasına yönelik oluşturulacak stratejik yol haritalarına ışık tutması
amaçlanmaktadır.

Abstract:
Architecture, engineering and construction have always been an essential part of human
life since ancient times. With the rapid increase in the world population, there is a need
for more qualified facility design and production. As in various fields, architecture field
needs different alternatives to overcome many obstacles encountered in the engineering
and construction fields. Keeping up with technological developments is the best and easy
option about managing the problems in the field of architecture. BIM (Building
Information Modeling) is accepted as one of the innovations, the importance of which is
increasing over time among these technological developments. Thanks to BIM, it is
thought that the decrease in efficiency in the construction sector on a global scale can be
prevented.
In recent years; according to conducted researches in the construction sector, it has been
determined that the efficiency of the construction field has decreased compared to other
fields and this situation has increased the costs. In addition to increasing costs, problems
such as delays in the project and increased workload are also encountered. Therefore,
BIM has become one of the emerging and rapidly developing concepts in interdisciplinary
knowledge sharing. Due to this conceptual framework, various legal problems such as
copyrights and responsibility sharing have begun to emerge. Companies have tried to
eliminate these problems by making arrangements for BIM in their construction contracts.
BIM is not just a change in the way of doing business in the construction industry, it is
also a culture change. In this context, BIM; by bringing together different disciplines and
project stakeholders, it has brought a new approach to the management of the design
process, construction planning, project coordination and operation process. Countries
have made various legal regulations and regulations in order to integrate BIM into the
construction industries. The Turkish construction industry is one of Turkey's largest
industries and is an important industry for economic growth. However, construction
practices and technologies have been used in the construction industry continue with
traditional methods and technologies that can negatively affect productivity. In addition,
BIM-based design and construction methods are not widely used in the Turkish
construction industry. Therefore, it is necessary to develop a viable strategic roadmap to
overcome this challenge. In order for this roadmap to be applicable, the current analysis
of the Turkish construction industry needs to be done. In line with the analysis, it should
be integrated into different layers of the industry in a way that supports each other.
This work; It aims to examine the social and technological aspects of digital
transformation in the construction industry, the integration and sustainability of the
business model into the public, private and education sectors. The necessary information
for this study was obtained through interviews with experts in the Turkish construction
industry in order to check its applicability to the Turkish construction industry. It will
play an important role in the creation of Turkey's BIM implementation plan. Finally, this
study includes activities to raise awareness, development of BIM standards and protocols,
education system and processes for knowledge sharing among professionals. In this
context, some BIM incentive units are needed for the systematic implementation of the
implementation plan. It is aimed that this research will shed light on the strategic
roadmaps to be created for the national BIM implementation.