İklim değişikliğinin Küçük Menderes Havzası'nda tarımsal sulama suyu yönetimi üzerine etkileri
The effects of climate change on agricultural irrigation water management in the Küçük Menderes Basin
Yazar: BURAK CAN KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. ŞERAFETTİN AŞIK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Küçük Menderes Havzası'nda (Küçük Menderes Havzası Sulama Birliği hizmet sahası) iklim değişiminin tarımsal sulama suyu yönetimi üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda öncelikle, 2014-2023 yılları arasındaki 10 yıllık periyot süresince meydana gelen yıllık toplam yağış, ortalama sıcaklık, günlük güneşlenme süresi, ortalama rüzgar hızı ve bağıl nem incelenmiş ve söz konusu iklim parametrelerinin yıllık değişimleri istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Aynı periyot için her yıla ait bitki deseninde yer alan bitkilerin sulama suyu gereksinimleri FAO tarafından geliştirilen CROPWAT 8.0 programı ile hesaplanmıştır. 10 yıllık ortalama sıcaklık 17,6 °C ve bağıl nem %66,4 olurken aynı parametreler sulama sezonunda sırasıyla 24,5 °C ve %58,9 olmuştur. Yağış miktarı ise çalışmanın başlangıcında (2014 yılı) 565 mm civarındayken periyot sonunda (2023 yılı) 470 mm'ye kadar düşmüştür. Aynı şekilde, bitki deseninde yer alan ürünlerde de iklim değişimine bağlı olarak yıllar içerisinde bir azalma görülürken sulama suyu ihtiyaçlarında ise artışlar ve azalışlar görülmüştür. Yem bitkileri ekim alanının 1 280,10 ha'dan 8 139,97 ha'ya yükselerek 2023 yılında toplam alanın %89,4'ünü oluşturduğunu; sulama suyu ihtiyacı 86 316 241,9 m³'e çıkmıştır. Havzanın toplam sulama suyu ihtiyacı 2014 yılında 20 224 630,7 m³ iken, 2023 yılında artış göstererek 91 231 587,4 m³'e ulaşmıştır. Bu genel artışta yem bitkileri gibi su talebi yüksek bitkilerin ekim alanının genişlemesi ve iklim koşullarındaki dalgalanmaların etkili olduğu söylenebilir.

Abstract:
This study aims to investigate the impact of climate change on agricultural irrigation water management in the Küçük Menderes Basin (within the service area of the Küçük Menderes Basin Irrigation Union). In this context, annual total precipitation, average temperature, daily sunshine duration, average wind speed, and relative humidity over a ten-year period (2014-2023) were analyzed, and the annual variations of these climate parameters were statistically evaluated. For the same period, the irrigation water requirements of crops in the planting pattern for each year were calculated using the CROPWAT 8.0 program developed by FAO. The ten-year average temperature was determined as 17.6 °C and the relative humidity as 66.4%, while during the irrigation season, these parameters were 24.5 °C and 58.9%, respectively. Precipitation decreased from approximately 565 mm at the beginning of the study (2014) to 470 mm at the end of the period (2023). Similarly, a decrease in the crop patterns was observed over the years due to climate change, while irrigation water requirements showed increases and decreases. The cultivation area for forage crops increased significantly, from 1,280.10 ha to 8,139.97 ha, constituting 89.4% of the total area in 2023, with an irrigation water demand rising to 86,316,241.9 m³. The total irrigation water demand for the basin increased from 20,224,630.7 m³ in 2014 to 91,231,587.4 m³ in 2023. This overall increase can be attributed to the expansion of high-water-demand crops, such as forage crops, and fluctuations in climate conditions.