Ahmed Ziyâuddîn Gümüşhânevî'nin Devâü'l-Müslimîn adlı eserinin tahlil ve değerlendirmesi
Analysis and evaluation of Ahmed Ziyâuddîn Gümüşhânevî's Devâü'l-Müslimîn
Yazar: RIDVAN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİKAİL DUMLU
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Ahmed Ziyâuddîn Gümüşhânevî, XVIII. asırdan itibaren Anadolu coğrafyasında adından en çok söz ettiren mutasavvıflardan biri olmuş, mensup olduğu Halîdî kolu içerisinde Ziyâiyye kolunun oluşmasına öncülük etmiştir. Nitekim çok yönlü bir mutasavvıf olması hasebiyle kısa zamanda sohbet halkaları genişlemiş ve müritleri artmıştır.
Muhtelif alanlarda birçok eser telif eden Gümüşhânevî, içinde yaşamış olduğu toplum üzerinde derin izler bırakmış ve bırakmayada devam etmektedir. Nitekim o, şeriatın zahirine sıkı sıkıya bağlı kalmış ve eserlerini bu minvalde kaleme almıştır. İşte o eserlerden biri olan ve çalışmamızın konusunu teşkil eden Devâü'l-Müslimîn'de günah mevzusunu, kurtulma yollarını ve bu yolda dikkat edilmesi gereken hususları etraflıca açıklamıştır. Çalışmamızda, Gümüşhânevî'nin veciz üslûbunun ve özverili gayretinin mahsülü olan bu eser titizlikle çözümlenerek tahlil edilmiştir. Giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşan araştırmamızda müellifimiz hakkında bilgi verilmiş, günah kavramı etraflıca izah edilmiş, eserin muhtevasındaki bilgiler ayet ve hadisler ışığında tahlil edilmiştir. Bu çalışma yapılırken eserin yazıldığı dönem ve mevcut ilmi birikim göz önünde bulundurularak eserin tasavvuf ahlakına yansıttığı usûl ve esaslar gün yüzüne çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Hâlidiyye, Ziyâiyye, Gümüşhânevî, Devâü'l-Müslimîn, Günah, Ahlâk, Tevbe, Muhabbet.

Abstract:
Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî, XVIII. since the century, he has been one of the most mentioned sufis in the Anatolian geography, and he pioneered the formation of the Ziyaiyye branch within the Halidî branch to which he belonged. As a matter of fact, because he is a versatile sufi, his conversation circles have expanded and his disciples have increased in a short time.
Gümüşhanevi, who has copyrighted many works in various fields, has left deep traces on the society in which he lived and continues to leave them. As a matter of fact, he strictly adhered to the appearance of Sharia and wrote his works in this way. In Devaul-Muslim, which is one of those works and constitutes the subject of our study, he explained the subject of sin, the ways of salvation and the issues that should be taken into consideration on this path in detail. In our study, this work, which is the product of Gümüşhanevi's terse style and selfless effort, has been meticulously analyzed and analyzed. In our research consisting of introduction, two chapters and conclusion, information was given about our author, the concept of sin was explained in detail, and the information in the content of the work was analyzed in the light of verses and hadiths. While this study was being conducted, the procedures and principles that the work reflects on Sufi morality were revealed by taking into account the period in which the work was written and the current scientific accumulation.

Keywords: Sufism, Hâlidiyye, Ziyâiyye, Gümüşhânevî, Devâü'l-Muslimîn, Sin, Morality, Repentance, Love