Türkiye doğal gaz dağıtım şirketlerinin mali başarısızlığının belirlenmesi
Determination of financial failure of Turkey's natural gas distribution companies
Yazar: FURKAN CERAN
Danışman: PROF. DR. SEMRA KARACAER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Başarısızlık = Failure ; Dağıtım = Distribution ; Dağıtım sistemleri = Distribution systems ; Diskriminant analizi = Discriminant analysis ; Doğal gaz dağıtım piyasası = Natural gas distribution market ; Doğal gaz dağıtım piyasası = Natural gas distribution market ; Faktör analizi = Factor analysis ; Finansal başarısızlık = Financial failed ; Gaz dağıtım şebekesi = Gas distribution network ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İşletmeler sonsuz ömürlü olacak şekilde kurulmakla birlikte, zamanla mali zorluklara düşerek iflasa kadar giden süreçlere girebilmektedirler. Mali başarısızlığın sonucu olarak ifade edilebilen iflas, şirketin kapanması olup aslında şirket yönetiminin başarısızlığı iflas öncesinde oluşmaya başlar. Bu çerçevede, işletmelerin mali başarısızlığının belirli kriterler çerçevesinde iflas ve benzeri zor durumlar yaklaşırken tespit edilmesi önemli bir ihtiyaç olarak öne çıkmaktadır. Mali başarısızlığın önceden tespiti, hem kamu hizmeti niteliğine sahip faaliyet alanları hem de ekonominin yapıtaşlarını oluşturan faaliyet alanları için gerekli görülmektedir. Bankalar, borsaya kote olan şirketler, kamu hizmeti görmekte olan işletmeler bu türden şirketler olarak öne çıkar.
Türkiye'de 2001 yılı sonrasında hızla yaygınlaşan doğal gaz dağıtım faaliyeti de aslında kamu hizmeti olup özel şirketler eliyle sağlanmaktadır. Bu nedenle, bu şirketler düzenleyici ve denetleyici kurum olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna bağlı bulunmaktadır.
Bu çalışmada, doğal gaz dağıtım şirketlerine ait finansal oranların bu şirketlerin mali başarısızlığını tahmin etmek için bir model çerçevesinde kullanılabilmesini sağlamak amacıyla, faktör, diskriminant ve lojistik regresyon analizleri kullanılmıştır. Bu analizler neticesinde, finansal oranların mali başarısızlığı tanımlama yetisinin bulunduğu ve oluşturulacak bir model çerçevesinde mali başarısızlığın belirlenmesinin mümkün olduğu gösterilmiştir.
Gerçekleştirilen faktör analizi ile 11 bağımsız değişken 2 bileşene indirgenmiş ve mali başarısızlık tahmin oranı yaklaşık %72 olarak bulunmuştur. Diskriminant analizi ile mali başarısızlık tahmini yaklaşık %83 oranında gerçekleştirilebilmiştir. Lojistik regresyon analizinde ise ortalama olarak %87 başarılı sınıflandırma yapan bir model ortaya konulmuştur.


Anahtar Sözcükler
Mali başarısızlık, Çok boyutlu istatistiksel tahmin yöntemleri, Faktör analizi, Diskriminant analizi,
Lojistik regresyon, Doğal gaz dağıtım sektörü

Abstract:
All businesses are set up to be long lasting, but they can fall into financial difficulties which may lead to bankruptcy in their business life span. Although bankruptcy is the ultimate financial failure of the company, the failure in the management of the company actually starts to occur before bankruptcy. In this sense, it is important to identify the financial failure of businesses by making use of certain criteria. This should be done long before they bankrupt and get into similar difficult circumstances. Early determination of financial failure is deemed to be particularly necessary for several economic sectors. Financial institutions, companies listed on the stock exchange, and companies that perform public service stand out as such companies.
The natural gas distribution, which became widespread in Turkey after 2001, is mainly public service and provided by private companies. For this reason, these companies are under provision of Energy Market Regulatory Authority which acts as regulatory and supervisory authority.
In this study, factor, discriminant and logistic regression analyses were used to ensure that the financial ratios of natural gas distribution companies can be used within a model to estimate the financial failure of these companies. As a result of these analyses, it has been shown that financial ratios are able to define the financial failure and that financial failure can be determined within a model to be formed.
In factor analysis, 11 independent variables are reduced to 2 components and financial failure of distribution companies are estimated with an approximately 72% success rate. In discriminant analysis, this success rate is found to be around 83%. In logistic regression analysis, a model with an average of 87% successful classification is constructed.


Keywords
Financial failure, Multivariate statistical analyses, Factor analysis, Discriminant analysis, Logistic
regression, Natural gas distribution sector.