Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin mesleki tükenmişlik ve iş doyumlarının mesleki benlik saygısı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of vocational burnout and job satisfaction of teachers working in special education area in terms of professional self esteem and some variables
Yazar: SONER ÇANKIRAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN EFİLTİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki benlik saygısı = Occupational self-esteem ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Özel eğitim = Special education ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırma özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin mesleki tükenmişlik ve iş doyumlarının, mesleki benlik saygısıyla öğretmenlerin eğitim durumu, meslekteki ve özel eğitim alanındaki çalışma süresi değişkenlerinin incelenmesini amaçlayan, ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüş nicel bir araştırmadır.
Araştırmanın örneklem grubunu Konya ilindeki özel kurumlarıyla devlet okulu ve kurumlarında, özel eğitim alanında çalışan, kolay örnekleme yöntemiyle belirlenen 276 öğretmen oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında araştırmacının geliştirdiği Kişisel Bilgi Formu, Maslach Tükenmişlik Envanteri, Hackman ve Oldham İş Doyum Ölçeği ve Arıcak Mesleki Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin genel olarak düşük düzeyde tükenmişlik yaşadıkları; iş doyumlarının ve mesleki benlik saygılarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin eğitim durumlarıyla meslekteki görev süreleri açısından mesleki tükenmişlik ve mesleki benlik saygısı düzeyleri arasında ve özel eğitim alanındaki görev süreleri açısından iş doyumu ve mesleki benlik saygısı düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Önlisans mezunu öğretmenlerin lisans-lisansüstü mezun meslektaşlarına kıyasla ve meslekteki görev süresi 20 yıl ve üzerinde olan öğretmenlerin mesleğe yeni başlayanlara kıyasla iş doyum düzeyleri daha yüksektir. Mesleğe yeni başlayan öğretmenlerin özel eğitim alanında 15 yıl ve üzerinde çalışan öğretmenlere kıyasla kişisel başarı alt boyutunda yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadıkları bulunmuştur. Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin mesleki benlik saygısıyla mesleki tükenmişlik ve alt boyutları arasında negatif-ters yönde ilişki; iş doyumu arasında ise pozitif yönde ilişki olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin duygusal tükenme puanlarındaki değişimin %34,6'sı, kişisel başarı puanlarındaki değişimin %44,7'si, duyarsızlaşma düzeyindeki değişimin %47,3'ü ayrıca iş doyum puanlarındaki değişimin %19,2'si mesleki benlik saygısı kaynaklıdır.

Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim, Mesleki Tükenmişlik, İş Doyumu, Mesleki Benlik Saygısı

Abstract:
This is a quantitative research that is carried out with relational screening model which aims to look through special education teachers' occupational burnout and job satisfaction according to variable occupational self-esteem with teachers' educational status, and working periods in their occupation and special education.
This research study group consists of 276 teachers who are defined by simple sampling method and they are working in special education field of private corporations and government school and agencies in Konya. During collecting data Personal Information Form generated by the researcher, Maslach Burnout Inventory, Job Satisfaction Scale and Arıcak Occupational Self-esteem Scale are used.
According to research results, it is determined that teachers who are working in special education field experience low level of exhaustion and high level of job satisfaction and occupational self-esteem. Big differences cannot be found in special education teachers' occupational burnout, job satisfaction and occupational self-esteem in terms of their educational status; and similarly there isn't a meaningful difference between their job satisfaction and occupational self- esteem in terms of occupancy time of the special education teachers. Teachers who have associate degree have higher job satisfaction degrees compared to teachers who have bachelor degree or master degree; similarly teachers who have 20 years experience have higher job satisfaction compared to new starters. It is found that new starters in special education field have experienced higher levels of occupational burnout in personal success sub dimension when compared to 15 years and more experienced special education teachers. It is seen that there are negative-reverse relations between special education teachers' occupational self-esteem and their occupational burnout in sub dimensions; there is a positive relation between job satisfaction and occupational self-esteem. % 34,6 change in teachers' emotional burnout points, %44,7 change in personal success points, %47,3 change in depersonalization level, and %19,2 change in job satisfaction points result from occupational self-esteem.
Key Words: Special Education, Occupational Burnout, Job Satisfaction, Occupational Self-esteem