Sağlık kuruluşlarında kurumsal risk yönetimi uygulamalarının analitik hiyeraşi süreci (AHP) ve bulanık AHP modeli ile incelenmesi: Sağlık sektöründe bir alan araştırması
Investigation of corporate risk management practices in health care organizations using the analytical hierarchy process (AHP) and fuzzy AHP model: A field research in the health sector
Yazar: NESRİN TOPCU TARAKÇI
Danışman: PROF. DR. YETER DEMİR USLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Çalışmamızın temel amacı, sağlık kuruluşlarında, literatüre dayalı çok yönlü risk unsurları tespit edilerek, kamu-özel sağlık sektöründe bu risklerin önemlilik düzeyleri ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini İstanbulda faaliyet gösteren iki özel, bir devlet ve bir şehir hastanelerinde görev yapan yönetim kurulu üyeleri, biyomedikal müdürü, anlaşmalı kurumlar müdürü, hastane müdürü, başhekim, hemşirelik hizmetleri müdürü, idari hizmetler müdürü, insan kaynakları, finans, satınalma, bilgi işlem müdürlerinden oluşan toplam 32 kişi dahil edilmiştir. Söz konusu örneklem kümesi tespit edilirken yargısal örnekleme yoluna başvurulmuş olup, bu aşamada veri toplama yöntemi olarak da AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi) anketi ile veriler yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Çalışmanın analiz kısmında Microsoft Excel programı ile Analitik Hiyerarşi Süreci (Analytic Hierarchy Process- AHP) ve Bulanık (Fuzzy) AHP modeli kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular; özel grub hastanelerin ana risk karşılaştırmalarında; insan kaynakları, klinik ve hasta güvenliği, finansal/mali, stratejik ve yasal risklerin yüzdelik değerlerinin fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca özel grub hastaneler marka, pazarlama teknolojik, çevresel ve doğal afetler, tedarikçi risk yüzdelerini diğer risklere göre düşük değerlendirmişlerdir. Özel grub hastanelerin kriter karşılaştırmalarında hizmet kalitesi, yönetim yetkinliği, saygınlık ve mali yapı yüksek önemde kriter olduğu görülmüştür. Ayrıca özel grub hastaneler etkinlik verimlilik, liderlik , hesap verebilirlilik kriterlerini düşük önemde değerlendirmişlerdir. Kamu Hastanelerinin ana risk karşılaştırmalarında klinik-hasta güvenliği, finansal/mali, insan kaynakları ve yasal risklerin yüzdelik değerlerinin fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca kamu hastanelerinde stratejik, çevresel riskler-doğal afetler, teknolojik, tedarikçi, marka ve pazarlama riskinin yüzde olarak diğer risklere göre düşük olduğu görülmüştür. Kamu hastaneleri kriterlerinde hizmet kalitesi ve hesap verebilirlilik yüksek önemde kriter olduğu görülmüştür. Ayrıca mali yapı,yönetim yetkinliği ve  etkinlik-verimlilik kriterlerini yüksek değerlendirmişlerdir. Kamu hastaneleri saygınlık ve liderlik kriterlerini diğer kriterlere göre düşük değerlendirmişlerdir. Çalışmanın sonucunda yasal riskler (%25.9), klinik ve hasta güvenliği ile ilişkili riskle (%14.7), insan kaynakları riskleri (%11.1), çevresel riskler ve doğal afetler (%10.5), teknolojik riskler (%8.5), stratejik riskler (%8.1), pazarlama riski (%6.8), finansal/mali riskler (%6.1), marka riski (%5.6) ve tedarikçi riski (%2.5) önemlilik sırasına göre sıralanmıştır.

Abstract:
The main purpose of our study is to identify multifaceted risk factors based on the literatüre in healthcare institutions and to reveal the importance levels and differences of these risks in the public-private healthcare sector. The sample of the research consists of board members, biomedical managers, contracted institutions managers, hospital managers, chief physicians, nursing services managers, administrative services managers, human resources, finance, purchasing and IT managers working in two private, one state and one city operating in Istanbul. A total of 32 people were included. Judicial sampling was used when determining the sample set in question ,and at this stage, the data was collected by face-to-face interviews with AHP (Analytical Hierarchy Process) survey as the data collection method. In the analysis part of the study. Analytic Hierarchy Process (AHP) and Fuzzy AHP model were used with Microsoft Excel program. Findings from the study; In the main risk comparisons of private group hospitals; It was observed that the percentage values of human resources, clinical and patient safety, financial, strategic and legal risks were high. In addition, private group hospitals evaluated the brand, marketing, technological, environmental and natural disasters, and supplier risk percentages as lower than other risks. In the criterion comparisons of private group hospitals, service quality, management competence, reputation and financial structure were found to be of high importance. In addition, private group hospitals evaluated the effectiveness and efficiency, leadership and accountability criteria as low importance. In the main risk comparisons of Public Hospitals, it was seen that the percentage values of clinical and patient safety, financial, human resources and legal risks were high. In addition, it has been observed that strategic, environmental risks, natural disasters, technological, supplier, brand and marketing risks are lower in percentage terms than other risks in public hospitals. It has been observed that services quality and accountability are highly important criteria in public hospitals. They also evaluated the financial structure, management competence and effectiveness/ efficiency criteria  as highly. Public hospitals evaluated the reputation and leadership criteria lower than other criteria. As a result of study, legal risks (%25.9), clinical and patient safety-related risks (%14.7), human resources risks (%11.1), environmental risks and natural disasters (%10.5), technological risks (%8.5), strategic risks (%8.1), marketing risk (%6.8.), financial risks (%6.1), brand risk (%5.6) and supplier risk (%2.5) are listed in order of importance.