Gelenek ile gelecek arasında bir mimar: Andrija Mutnjaković
An architect between tradition and future: Andrija Mutnjaković
Yazar: MIRËJETA SIMITÇIU
Danışman: PROF. DR. HAMİDE BURCU ÖZGÜVEN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sosyalist Yugoslavya ve Sovyetler Birliği 1948'de ayrıldı ve bu durumda özgün bir Sosyalist Yugoslavya yaratma fırsatı verildi. Bu dönemde insancıl mimari ve kentsel biçimler yoluyla desteklenen yeni bir politik-kültürel gündem yaratılmaktaydı. Durağan mimarlık anlayışı ve kentsel kompozisyonlar yerine, şehrin gelecekteki gelişimine uyarlanabilir, esnek, üretken, benzersiz yapılandırılmış kentsel formların kinematik fikrine dayandırma yaklaşımı ön plana çıkmıştır. Bu kapsamda eserler veren Yugoslav mimar Andrija Mutnjaković (1929-), 1960'lardan kalma mobil mimariye ilişkin gelecekçi vizyonları ve ütopik projeleriyle ünlüdür. Hem mimari tasarım hem de şehir planlaması üzerine çalışmakta olan Mutnjaković, aynı zamanda mimarlık teorisi ile mimarlık tarihi hakkında makale ve kitaplar yazmıştır. 
Bu çalışmada öncelikle, Andrija Mutnjaković'in hayatı, eserleri, dünya görüşü ve mimarlığa yaklaşımı anlatılacaktır. Hırvat kökenli bir sanatçı olmasına rağmen, tezde mimarın Kosova mimarlığına yaptığı katkılar ile Kosova'da gerçekleştirdiği eserlerde kurguladığı bakış açısı ele alınacaktır. Mimarın özgün fikirlerini uygularken geleneksel/ Yöresel mimarlıkla kurduğu bağlantı, eski-yeni ilişkilerini kurarken geleceğe ilişkin öngörüleri ve mimarlık ideolojisi çalışma alanı olarak ele alınacaktır. Sonuç olarak, mimarın oluşturmayı amaçladığı mekânsal algı ile kullanıcıda mimarın eserlerine yönelik oluşan mekânsal algı arasındaki benzerlik ve çelişkiler araştırılmaktadır.

Abstract:
The breakup between socialist Yugoslavia and the Soviet Union in 1948 was given the opportunity to create a authentic socialist Yugoslavia. In this period, a new political-cultural agenda was being created, supported by humanistic architecture and urban forms. Instead of a static understanding of architecture and urban compositions, the approach of positioning it on the kinematic idea of adaptable, flexible, productive, uniquely structured urban forms to the future development of the city has come to the fore. Yugoslav architect Andrija Mutnjaković (1929-), who produced works in this context, is famous for his futuristic visions and utopian projects of mobile architecture from the 1960s. Mutnjaković, who works on both architectural design and urban planning, has also written articles and books on architectural theory and architectural history.
In this study, first of all, Andrija Mutnjaković's life, works, worldview and approach to architecture will be explained. Although he is an artist of Croatian origin, the thesis will focus on the architect's contributions to Kosovo architecture and his perspective in the works he created in Kosovo. The connection that the architect establishes with traditional/local architecture while applying his original ideas, his predictions for the future while establishing the old-new relations, and architectural ideology will be discussed as a field of study. As a result, the similarities and contradictions between the spatial perception that the architect aims to create and the spatial perception of the user towards the architect's works are investigated.