Yetişkinlerdeki benlik ayrımlaşmasının evlilik kaygısı, evlilik doyumu ve yaşam doyumuyla olan ilişkisi
The relationship of differentiation of self with marriage anxiety, marital satisfaction, and life satisfaction in adults
Yazar: ESRA ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. CEYMİ DOENYAS
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bireylerin kök ailesiyle olan ilişkisi, yetişkinlikteki yaşamları için de önem taşır. Bireylerin köken ailelerinden duygusal olarak sağlıklı ayrılması, bireysellikleri ile sosyal yaşamlarındaki birlikteliklerini dengede tutması ve yaşamlarını özerk bir biçimde yönetebilmesi, benlik ayrımlaşması ile ifade edilmektedir. Benlik ayrımlaşması yüksek olan bir kişi hem samimi ve bağlı ilişkiler kurabilmektedir hem de özerkliğini koruması sayesinde bireysel kararlarını alabilmektedir. Bu araştırma, yetişkinlerdeki benlik ayrımlaşmasının evlilik kaygısı, evlilik doyumu ve yaşam doyumuyla olan ilişkisini araştırmakta ve benlik ayrımlaşmasının cinsiyet ve medeni duruma göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektedir.
Araştırmanın örneklemini oluşturan Türkiye'nin farklı şehirlerinde yaşayan ve farklı meslek gruplarından olan 25-64 yaş aralığındaki 411 katılımcıdan Kişisel Bilgi Formu, Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği, Evlilik Yaşamı Ölçeği, Evlilik Kaygısı Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği ile veri toplanmıştır.
Araştırmada erkeklerin benlik ayrımlaşma düzeyinin kadınların benlik ayrımlaşma düzeyinden daha yüksek olduğu bulunurken benlik ayrımlaşma düzeyinin medeni duruma göre farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Evli bireylerin benlik ayrımlaşma düzeyi yükseldikçe evliliklerinden daha fazla doyum aldığı ve bekar bireylerin benlik ayrımlaşma düzeyi yükseldikçe evlilik kaygılarının azaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca evli ve bekar yetişkinlerin benlik ayrımlaşma düzeyi yükseldikçe yaşam doyumlarının da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Benlik ayrımlaşmasının alt boyutları incelendiğinde evli yetişkinlerde ben pozisyonu alma (kendi duygu ve düşüncelerini ifade edebilme) seviyeleri arttıkça ve duygusal kopma seviyeleri arttıkça (yakınlıktan kaçınmayarak ilişkiye yönelmek ve ayrışmış olmak) hem evliliklerinden hem de hayatlarından daha fazla doyum aldığı görülmüştür. Bekar yetişkinlerin duygusal kopma seviyeleri arttıkça evlilik kaygılarının azaldığı ve yaşam doyumlarının arttığı gözlemlenmiştir.
Bowen Aile Sistemleri Kuramı'na göre yüksek benlik ayrımlaşmasına sahip insanlar, yakın ilişkilerinde özerkliklerini sürdürebilirler. Özerklik, Öz Belirleme Kuramı'nda tanımlanan üç temel psikolojik ihtiyaçtan (ilişkili olma, yeterlik, özerklik) biridir ve Özerk-İlişkisel Benlik Modeli'nde de insanın hem özerk olarak hem de yakınlık ve bağlılığını sürdürmesinin işlevsel olduğu öne sürülmektedir. Bireylerin kişilerarası ilişkilerini sağlıklı yürütebilmesi için hem özerkliğin hem de birlikteliğin gerekliliğini söyleyen bu kuramların öngörüleri bu çalışmayla desteklenmiştir.

Abstract:
Differentiation of self is the emotional healthy detachment of individuals from their families, balancing their individuality with their social interactions and being able to autonomously manage their lives. This study investigated the relationship between differentiation of self (DoS) in adults and life satisfaction, as well as marriage anxiety in single individuals and marital satisfaction in married individuals. 
Participants were 411 individuals aged 25-64 from different cities of Türkiye. Data was collected using "Personal Information Form", "DoS Inventory", "Marriage Anxiety Scale", "Marital Life Scale," and "The Satisfaction with Life Scale." As the DoS levels of married participants increased, their level of marital satisfaction also increased, and as the DoS levels of single participants increased, their level of marriage anxiety decreased. As the level of DoS increased in married and single participants, their life satisfaction also increased. Male participants' level of DoS was significantly higher than that of female participants, while the DoS-levels did not vary according to marital status. When the subdimensions of DoS was examined, as the level of taking the "I" position (expressing one's own emotions and thoughts) increased and as the level of emotional cutoff increased (not avoiding intimacy) in married participants, their level of both marital and life satisfaction increased. As the level of emotional cutoff increased in single participants, their marriage anxiety decreased and their life satisfaction increased. 
Autonomy is one of the three basic psychological needs proposed by the Self-Determination Theory, and the Autonomous-Related Self Model argues that it is functional for individuals to continue intimacy and connectedness while also preserving their autonomy. According to Bowen Family Systems Theory, individuals with high DoS can maintain autonomy in relationships. The present findings are in line with these theories that consider both autonomy and connectedness for healthy interpersonal relationships.