Türkiye'de kitle iletişim araçlarında romantik milliyetçiliğin temsili: Atlas Dergisi örneği
The representation of romantic nationalism in the mass media in Turkey: The case of Atlas Magazine
Yazar: MUSTAFA ARAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. N.GAMZE TOKSOY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Atlas dergisi = Atlas magazine ; Fotoğraf = Photograph ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Milli kimlik = National identity ; Milliyetçilik = Nationalism

Özet:
Fotoğrafın icadının tarih içerisinde yalnızca bazı optik, mekanik, kimyasal gelişmelerin bir araya gelmesinin sonucunda değil de, çok daha karmaşık iktidar yapılarının kontrolünde ortaya çıktığı bilinmektedir. Ayrıca fotoğraf, icat edildiği günden bu yana, her türlü iktidarın aracı olarak işlevselleşerek kamusal alanı yönlendirebilen, toplumsal hafıza oluşumuna katkı sağlayan, manipülatif bir araç olmuştur. Fotoğrafların dolaşıma sokulduğu gazete ve dergiler de, fotoğrafları yönlendiren altına ve üstüne gelen yazılarla birlikte bu manipülatif gücün mekânı olarak işlev görürler. Bu bağlamda araştırmamızda, Türkiye'de yayımlanan aylık coğrafya dergisi Atlas'ın fotoğraflarına odaklanılarak bu fotoğrafların milli kimliğin temsilindeki işlevleri ve bu temsillerin toplumsal belleğin inşasındaki rolü incelenmektedir.

Bir 'keşif ve coğrafya' dergisi olan Atlas, ilk yayımlandığı günden beri Türk coğrafyasına ve diğer coğrafyalara 'kendi' gözlerimizle bakmanın gerekliliği vurgusu ile yayın politikasını şekillendirmiştir. Araştırmamız sırasında elde ettiğimiz verilere göre bu bakış açısını yıllar içerisinde dergiye giren konularda, fotoğraflarda ve yazılarda görmek mümkündür. Türklerin ve Türk boylarının yaşadığı coğrafyalara sık düzenlenen geziler, o halklara ve coğrafyalara dair gelenek ve göreneklerin,kültürlerin, yaşayış şekillerin keşfedilmesinin ve görselleştirilerek okuyuculara sunulmasının milliyetçi kurgunun imgelerle aktarıldığı bir yol olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan kır/köy hayatına dair her türlü ögenin bulunup, ortaya çıkarılması; büyük çoğunlukla kent hayatı süren okuyuculara yer yer beğeni ifadeleriyle ve güzelleştirilerek aktarılması romantik bir temelde değerlendirilebilir. Böylece ortaya çıkan 'romantik milliyetçilik' temasıyla, Türkiye'nin 19. yy'la birlikte yaşamaya başladığı milliyetçilik deneyimi arasında çeşitli köprüler kurularak, milli kimliğin yerleşikleştirilmesi meselesi üzerinden tartışılmıştır.


ANAHTAR KELİMELER: Atlas Dergisi, Romantik Milliyetçilik, Görsel Sosyoloji, Fotoğraf, Toplumsal Hafıza.

Abstract:
It is known that, the invention of photograph is not just a result of a combination of some optical, mechanical and chemical developments in history, in fact, it is arisen in control of much more complicated power structures. Besides, since the day it was invented, photograph has been a manipulative tool which is able to direct public domain by becoming functional as a means of all kinds of power and contributes to the formation of social memory. And, the newspapers and magazines that photographs are being circulated serve as the venue of this manipulative power with the articles that placed on top and bottom of the photographs and shape the photographs. Within this context, in our research, by focusing on the photographs of Atlas Magazine, a monthly geography magazine published in Turkey, the functions of these photos in the representation of the national identity and the role of this representation in the construction of the social memory are being examined.

A 'discovery and geography' magazine, Atlas, shaped its editorial policy by the emphasis on the necessity to look both Turkish geography and other geographies with our 'own' eyes, since the day it was first published. According to the data we obtained during our research, it is possible to see this perspective in the topics, photos and articles within the magazine, in years. Frequent journeys organized to geographies inhabited by Turks and Turkish tribes, discovery of the customs, traditions, cultures and life styles of these folks and geographies, and presentation of these all to readers by visualising are identified as a way of expressing national fiction via images. On the other hand, finding and uncovering all kinds of elements related with rural/village life and narrating them to readers – mostly in urban life – beautifiedly, sometimes with appreciation, expressions can be evaluated in a romantic basis. Thus, by bridging the gap between resulting 'romantic nationalism' theme and the nationalism experience that Turkey had begun to live with 19th century, the issue of making national identity entrenched is discussed.


KEY WORDS: Atlas Magazine, Romantic Nationalism, Visual Sociology, Photograph, Social Memory