Cumhurbaşkanının kanunları geri gönderme yetkisi
Presidential veto
Yazar: MÜBERRA ALGAN
Danışman: PROF. DR. ATTİLA ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cumhurbaşkanı = President ; Hukuk = Law ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Veto yetkisi = Veto benefit ; Yasama = Legislation

Özet:
Kaynağını monarşilerde bulan, yasama organınca kabul edilen kanunları devlet başkanının geri gönderme yetkisi, esasen devlet başkanı ile parlamento arasındaki ilişkileri değil, devlet başkanının kurduğu hükümetle parlamento arasındaki ilişkileri konu alan parlamenter sistem açısından bir takım sakıncalar taşımaktadır. Anayasada cumhurbaşkanına kanunları geri gönderme yetkisi tanınmakla, meclisin belli konularda dikkatinin çekilmesi amaçlanmıştır. Cumhurbaşkanına geri gönderme yetkisi tanınmasındaki amaç; kanunların eksiksiz, hatasız ve Anayasaya uygun çıkması için Meclise, çıkardığı kanunu bir daha gözden geçirme olanağının tanınması, başka bir deyişle cumhurbaşkanının eksik veya hatalı gördüğü bir konuda yasama organını uyarmasıdır. Ancak bu yolla cumhurbaşkanı ile meclis arasında, münhasıran yasama organına ait olduğu anayasal güvence altındaki yasama yetkisine devlet başkanınca müdahale edildiği gerekçesiyle çatışma da doğabilir. Anılan gerekçelerle, cumhurbaşkanının kanunları geri gönderme yetkisinin kapsam ve sınırlarının açık ve net olarak tespiti Türk siyasal yaşamında cumhurbaşkanının konumunu belirlemede oldukça önemlidir.Devlet başkanının siyasal sistem içindeki konumunu belirleyen yetkilerinden biri de hiç kuşkusuz, kanunları bir daha görüşülmek üzere parlamentoya geri gönderme yetkisidir. Bu yetki mutlak veto yetkisi olmayıp, parlamenter rejimde yumuşak kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği, yürütme ve yasama organlarına işbirliği imkânı veren bir yetkidir.Anılan gerekçeyle çalışmada ilk olarak, parlamenter sistemlerde cumhurbaşkanının konumu, anayasada tercih edilen hükümet sistemi çerçevesinde genel hatlarıyla incelenecektir. Türkiye'nin kendine özgü parlamenter sistemi çerçevesinde cumhurbaşkanının yasamaya ilişkin yetkilerinin sistem içinde sahip oldukları etki ve önem ortaya konarak konuya bütüncül bakış açısıyla yaklaşılması amaçlanmıştır. Ardından parlamenter hükümet sistemindeki anlamı, çıkarılan kanunların yeniden gözden geçirilmesi amacıyla meclisin dikkatinin çekilmesi olan kanunları geri gönderme yetkisi incelenecektir.

Abstract:
Presidential veto, origin of which can be found in monarchies, results a number of drawbacks in the parliamentarian system, which in fact treats the relation between the cabinet set by the president and the parliament, but not the relation between the president and the parliament. The object of granting the president the power of presidential veto is, to give the parliament an opportunity to review a law enacted before or, in other words, the object is that the president warns the lawmakers on a subject which he/she regards the regulation imperfect or false. However, it may give rise to a conflict between the president and the parliament as the legislative power, a power guaranteed by the constitution exclusively belonging to the legislative organ is intervened by the head of state. In this context, a concrete determination of the scope and limits of presidential veto is of great importance for determining the position of the president in Turkish political sphere.It is indeed presidential veto which is one of the competences determining the position of the president in the system. This authority of the president is not absolute veto, but a competence which serves as an opportunity of cooperation between executive and legislative power as a result of separateness of powers.As explained above, first of all, the position of the president in parliamentarian system is analyzed in general in the light of the government system preferred in the constitution. Considering the sui generis parliamentarian system of Turkey, it is aimed to approach the subject as a whole by demonstrating the impact and importance of the powers of the president relating to the legislation over the system. Next, presidential veto, which means attracting the attention of the parliament so that the laws enacted and subject to presidential veto is reviewed by the parliament, is deeply analyzed.