Kevork Torkomyan'ın "İpekböceği beslemek" adlı kitabının transkript ve değerlendirmesi
Transcription and evaluation of Kevork Torkomyan's "silkworm feeding" book
Yazar: BÜŞRA ALBAYRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REFİK ARIKAN
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Bursa = Bursa ; Torkomyan, Kevork = Torkomyan, Kevork ; İpek böcekçiliği = Sericulture ; İpek böceği = Silkworm

Özet:
İpek böceği, yüzyıllar boyunca medeniyetlere farklı yönler kazandıran bir değer
taşı olarak günümüze kadar ulaşmıştır. Çin'den başlayıp tüm Dünya'ya ulaştırılan ipek
böcekçiliği ait olduğu bölgelerin önemi sembolü haline gelmektedir. Özellikle de yoğun
ticaret hacminin mevcut olduğu ağların Osmanlı ülke sınırlarından geçiyor olması bazı
bölgelerin önemini arttırmaktadır. İran ipeğinin bu önemli ağlardan geçerek Bursa
bölgesinde satışa sunulması da ekonominin ipek ticareti sayesinde canlanması ve
günümüze değin Bursa ile sembolleşmesine sebep olmuştur.
Ticari hacminin hayli yüksek olmasının yanında ipek böcekçiliği Bursa'da zanaat
haline gelmiş fakat özellikle 16. yüzyılda uygulanan yanlış siyasi politikalar neticesinde
dokumayı terkedip üretim aşamasına dönüşmüştür. Böylelikle ham üreticilik alanında
ihtisaslaşan özellikle Bursa ilerleyen dönemlerde aranan bir kalite halini almıştır. Öyle
ki 19. yy girilmesiyle Fransa meşeili bir böcek hastalığı olan Karataban (Peberine)
Hastalığının ortaya çıkması Bursa'da ipek üretiminin azalmasına sebep olmuştur.
Duyun-u Umumiye İdaresi Komisyonunun da katkılarıyla meşhur Mösyö Pasteur'un
hastalığa karşı oluşturduğu usulün Bursa'da öğretilmesi adına Kevork Torkomyan'ı
görevlendirmiştir. Böylelikle ipekçiliğin iyileştirilmesi yolculuğu Bursa'da Kevork
Torkomyan'nın açmış olduğu ipek okulu olan Bursa Harir Darüt'Talimi'nde verilen
eğitim ile başlamış ve ipek üretim hacmi eski seviyesine ulaştırılmıştır.
Bursa Harir Darüt'Talimi'nde talebelere öğretilen böcek beslenmesinin püf
noktalarının anlatıldığı ''İpek Böcek Beslemek ve Sağlıklı Tohum İstihsal Etmek Usûl
ve Kavâîdi'' adlı eser Kevork Torkomyan tarafından kaleme alınan ve Bursa'nın ipek
üretimi hususundaki kaliteli istikrarının ilelebet değer kazanmasına katkı sağlamıştır.

Abstract:
The silk bug has reached a daily level as a valuable asset that has given different
directions to civilizations for centuries. Silk bugwort, starting from China and
transported all over the world, is becoming a symbol of the places where it belongs.
Particularly important is the fact that the nets where there is intense trade volume pass
through the borders of the Ottoman country are becoming more important. The sale of
Iranian ipe to these important nets in the Bursa region caused the economy to revitalize
thanks to the silk trade and to symbolize with daily Bursa.
In addition to the high volume of trade, silk pest farming became a craft in Bursa, but in
the wake of the erroneous political policies implemented especially in the 16th century,
it left the weaving and turned into a production phase. Thus, Bursa, which specializes in
the field of raw production, has become a quality which is sought after in the following
periods. So much so that the introduction of the Karataban (Peberine) Disease, a French
oak insect disease in the 19th century, led to a decrease in silk production in Bursa.
Duyun-u Umumiye Administration Commission, also known as the contribution of the
famous Mösyö Pasteur'un against the disease in order to teach the procedure in Bursa
Kevork Torkomyan'ı delegated. Thus, the journey to improve the silkworm began with
the training given in Bursa Harir Darüt'Talimi, a silk school which was opened by
Kevork Torkomyan in Bursa, and the volume of silk production reached its former
level.
The work entitled "Silk Insect Feeding and Healthy Seed Production Usul and Kavâîdi",
which is described in the Bursa Harir Darüt Trial, is a valuable contribution to the
quality stability of Bursa's silk production received by Kevork Torkomyan .