Diş hekimi fobisi kan ve yaralanma fobisi dışında ayrı bir kategori olabilir mi: Demografik, fenomenolojik ve klinik özelliklerinin araştırılması
Is dental phobia distinct from blood-injury phobia? An investigation of demographic, phenomenologic and clinical characteristics
Yazar: SERTAÇ AK
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KILIÇ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Demografi = Demography ; Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Diş hekimi-hasta ilişkileri = Dentist-patient relations ; Diş hekimleri = Dentists ; Fobiler = Phobic disorders ; Ölçekler = Scales

Özet:
DSM-IV, diş hekimi korkusunu kan-yaralanma fobisinin bir türü olarak tanımlamaktadır. Konuyla ilgili araştırmalarda, diş hekimi fobisinde kan fobisindeki gibi bayılma olmaması, cinsiyet farkı gözlenmemesi ve kan fobisine oranla daha şiddetli bir hastalık olması gibi nedenlerle iki fobi grubunun ayrı sınıflanmasının gerekliliği vurgulanmaktadır. İki fobi grubunun klinik, demografik ve fenomenolojik olarak ayrılıp ayrılamayacağını araştırmak amacıyla, Ankara'da askeri bir fabrikada çalışan 477 kişiye demografik bilgiler anketi, Diş Hekimi Korkusu Ölçeği (Modified Dental Anxiety Scale-MDAS) ve Çok Boyutlu Kan-yaralanma Fobisi Envanteri (ÇBKFE) ve MDAS'den 15 ve üzeri puan alanlardan 61'ine CIDI (Depresyon ve distimi, Fobiler, Diğer bunaltı bozuklukları modülleri) uygulanmıştır. MDAS (5 madde) ve ÇBKFE (40 madde) ölçeklerinin birleştirilmesi ile 45 maddelik yeni bir ölçek üretilmiştir. Oluşturulan 45 soruluk yeni ölçeğin faktör analizi sonucunda elde edilen 7 faktörden diş hekimi korkusuyla ilgili maddeler tek bir faktör altında toplanmışlardır. Yapılan regresyon analizleri ile hem diş hekimi ve kan fobisi ölçek toplam puanları, hem de faktör puanlarının yordayıcıları araştırılmıştır. Buna ek olarak denekler, sadece diş hekimi korkusu olan, sadece kan-yaralanma korkusu olan, ne diş hekimi ne de kan-yaralanma korkusu olmayan ve her iki korkusu birden olan olmak üzere dört ?saf? tanı grubuna ayrılmışlardır. Yapılan analizlerde diş hekimi korkusunda, ailede ve akrabalarda ruhsal hastalık öyküsü veya diş hekimi korkusu öyküsü ile diş hekiminden kaçınma ile ilişki bulunurken, kan-yaralanma fobisinin diğer boyutları ile böyle bir ilişki saptanmamıştır. Ek tanısı olmayan (saf) grupların karşılaştırmasından, sadece kan fobisi olanların sadece diş hekimi fobisi olanlardan tek farkının kadın olmak olduğu belirlenmiştir. Bulgular, diş hekimi korkusunun diğer kan-yaralanma korkularıyla olan farklarının benzerliklerinden daha fazla olduğunu, bu nedenle ayrı bir özgül fobi olarak tanımlanmasının daha uygun olacağını gösteren çalışma sonuçlarını desteklemektedir.

Abstract:
DSM-IV classifies dental phobia under the heading of blood-injury phobia. Related research suggests that the two conditions should be grouped as two distinct phobias, based on findings showing marked differences in terms of absence of fainting, absence of gender effect and severity. This study tries to show if dental fears are distinct from other blood-injury fears. 477 subjects, working at a military aircraft factory were given measures on demographics, dental fears (MDAS- Modified Dental Anxiety Scale) and blood-injury fears (MBPI, Multidimensional Blood/Injury Phobia Inventory). A subset of 61 subjects, scoring higher than 15 on the MDAS, were assessed using modules of CIDI (depression and dysthymia, phobias and other anxiety disorders). A new scale of 45 items was composed, by combining the two scales (MDAS and MBPI). A factor analysis of the new scale resulted in 7 factors; all items of the MDAS loaded on the same factor. Regression analyses were conducted to determine independent predictors of dental and blood-injury fears. The subjects were further divided into four groups (blood phobia only, dental phobia only, both phobias present, neither present). The analyses revealed that dental fears related to family history of dental fears and other psychiatric disorders, and also to avoidance of dentists, whereas no such relationship was found for other dimensions of blood-injury phobia. The analysis of ?pure? (non-comorbid) groups showed that the main difference between dental phobia only and blood phobia only groups relates to gender: blood phobics are much more likely to be female. Our results support other studies, proposing that the two conditions should be classified separately based on the fact that differences between the two conditions are more pnonounced than similarities.