Malatya-Doğanşehir berit metaofiyolitlerindeki yakut  oluşumlarının gemolojik ve petrolojik özellikleri
Gemological and petrological properties of ruby occurences within berit metaophiolites of Malatya Doğanşehir
Yazar: TUĞBA VELİOĞLU
Danışman: PROF. DR. YUSUF KAĞAN KADIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Gemoloji = Gemology ; Jeokimyasal analiz = Geochemical analysis ; Jeoloji = Geology ; Mineraloji = Mineralogy ; Petroloji = Petrology

Özet:
Çalışma alanı Malatya ili Doğanşehir ilçesinin güneyinde yer almaktadır. İnceleme alanının temel kayasını Kretase yaşlı metaofiyolit birimleri oluşturmakta ve bunlara Eosen yaşlı Doğanşehir granitoidleri sokulum yapmaktadır. Bu birimlerin üzerine uyumsuz olarak sırasıyla kumtaşı, traverten ve alüvyon gelmektedir. Metaofiyolit çalışma alanının büyük bir kısmını oluşturmakta ve fazlaca süreksizlikler içermektedir. Metaofiyolitler; başlıca harzburjit, dunit, gabro, piroksenit, eklojit ile metabazik ve metaultrabazik kayaçlardan oluşmaktadır. Yakut kristallerinin segregasyonu, başlıca metamorfizmaya uğramış piroksenitlerde ve anortitçe zengin metagabrolarda daha fazla yoğunlaşmaktadır. Metagabro ve piroksenitler, taze mostralar sergiler ve iri kristalin dokuludurlar. Yakut içeren metagabroların renkleri yeşilden koyu yeşilimsi siyaha doğru bir renk aralığı sergilerler. Bu kayaçlarda, el örneğinde yakutun varlığıyla birlikte diyopsit, albit, tremolit ve aktinolit mineralleri gözlenmiştir. Yakut kristalleri, bölgedeki koyu yeşil metagabro ve piroksenitlerin içerisinde pembeden morumsu kırmızıya kadar değişen renklerde olup belirgin bir ikizlenmeye sahiptirler. Mikroskopta yapılan incelemeler sonucunda, yakut kristallerinin yarı özşekilli olduğu ve çoğunlukla piroksen ve tremolit mineralleri ile birlikte yeraldığı görülmektedir. Bu kristallerin mikro konkofal raman spektrometre analizleri, kristallerin korundumdan ibaret olduklarını göstermektedir. EPMA analiz sonuçlarına göre bu korundumların %1.87'e kadar varan Cr2O3 ve %98'e kadar Al2O3 içerdiği belirlenmiştir. Jeoloji, petrografi, raman karakteristik ve EPMA analiz sonuçları; yakut kristallerinin bölgedeki ofiyolitlerdeki anortitçe zengin spinel içeren gabro ve piroksenitlerin metamorfizması sırasında oluşmuş olabileceğini göstermektedir. Al içerikli mineraller ile kromitin metamorfizma altındaki reaksiyonları, bölgede Cr içerikli korundum oluşumlarına neden olabilmektedir.

Abstract:
The study area is located to the South of Malatya province, Dogansehir district. The basement rock of the investigated area is represented by  Cretaceous metaophiolite and they are intrused by Dogansehir granitoids. Sandstone, travertine and alluvion overlay these units respectively. Metaophiolite forms a large part of the study area and have many discontinuities. Metaophiolites are mainly composed of harzburgite, dunite, gabbro, pyroxenite, eclogite, metabasic and metaultrabasic rocks. The segregation of ruby crystals are mainly concentrated in the anorthite rich metagabbro and metamorphosed of pyroxenite unit in the area. Metagabbro and pyroxinite exhibit fresh outcrops and they have coarse crystalline grain textures. Ruby bearing metagabbros are greenish to dark greenish black in color. All these rocks are composed of diopside, albite, tremolite and actinolite minerals with the ruby crystals in hand specimen. The ruby crystals have a clear twinning with pink to purplish red in color within the dark green crystals of metagabbro and pyroxenite in the region. The ruby crystals are subhedral in shape and mostly accumulated within the pyroxene and tremolite minerals under the microscope. The micro Confocal Raman Spectrometry analysis of these crystals show that they are in the composition of corundum. According to the results of EPMA analysis, the concentration of Cr2O3 reach up to %1.87 and the  Al2O3 contents reach up to %98. The geology, petrography, raman characteristic features and the results of EPMA analysis reveal that ruby crystals might be formed during the metamorphisim of anorthite rich spinel bearing gabbro and pyroxenite of the metaophiolite in the region. The reactions of the Al bearing minerals with the chromite under the metamorphisim may cause to form Cr bearing corundum (ruby) in the region.