Sosyal bilgiler öğretiminde tarihsel yazılı kanıtların kullanımı
The use of written historical evidences in social studies teaching
Yazar: YASİN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. NECDET HAYTA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, sosyal bilgiler öğretiminde yazılı tarihsel kanıtların kullanılarakakademik başarının artırılmasını, derse karşı tutumun geliştirilmesini ve tarihseldüşünme becerisinin tarihsel anlama, tarihsel analiz ve yorumlama boyutlarındageliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu araştırma yedinci sınıf öğrencileriyle sosyalbilgiler dersinde nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılarakyürütülmüştür. Nicel araştırma yöntemi olarak deney - kontrol gruplu denemedeseni kullanılmıştır. Ayrıca uygulamaya katılan deney grubu öğrencilerininçalışmaları ve uygulamaya dair görüşleri nitel yaklaşımla yorumlanmıştır.Bu araştırma, Ankara'da bir devlet okulunda altı hafta (on sekiz saat)boyunca yürütülmüştür. Araştırmanın uygulaması ?Türk Tarihinde Yolculuk?ünitesinin öğretimi sürecinde gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda Yazılı tarihselkanıt temelli öğretim etkinlikleri, aktif öğrenme ve öğrenci merkezli bir ortamdauygulanmıştır. Kontrol grubunda ise dersler, ders kitabı merkezli bir süreçteyapılmıştır.Akademik başarı ortalamaları birbiriyle denk deney ve kontrol grubundaki25'er öğrenciye uygulama öncesinde öntest ve öntutum ölçekleri uygulanmıştır.Uygulama süresince deney grubu öğrencilerine birinci elden kaynaklardan seçilmişyazılı tarihsel kanıta dayalı etkinlikler uygulandıktan sonra, her iki gruba başarı testive sosyal bilgiler tutum ölçeği, sontest ve son tutum olarak uygulanmıştır. Buna ekolarak deney ve kontrol grubu öğrencilerine tarihsel düşünme becerilerikapsamındaki, tarihsel anlama, tarihsel analiz ve yorum becerilerinin gelişiminiVIkarşılaştırmak ve değerlendirmek için araştırmacı tarafından geliştirilen tarihseldüşünme becerileri sorgulama formu uygulanmıştır. En son olarak da deney grubuöğrencilerinin yapılan uygulamayla ilgili görüşlerini ve kendilerinideğerlendirmeleri amacıyla yine araştırmacı tarafından geliştirilen yazılı tarihselkanıt özdeğerlendirme formu uygulanmıştır.Elde edilen verilerin ışığında, nicel bulgular SPSS 11.0 veri analizprogramıyla, nitel veriler ise betimsel analiz yapılarak değerlendirilmiştir.Bulguların sonuçlarına göre deney grubu öğrencileri kontrol grubundan dahabaşarılı olmuştur. Uygulama öncesinde deney grubu öğrencilerinin sosyal bilgilerdersine karşı tutumları kontrol grubuna göre düşük çıkmasına rağmen uygulamasonucunda deney grubu öğrencilerinin tutumları oldukça yükselmiştir. Bu durumyapılan uygulamanın öğrenci tutumlarını geliştirdiğini ortaya koymuştur. Ayrıcadeney grubu öğrencilerinin tarihsel düşünme açısından; kaynağı ve kaynağınyazarının bakışını belirleme, olguları görüşlerden ayırt etme, desteklenmeyenhipotezleri belirleme, tarihsel empati yapma, hayal gücünü geliştirme, tarih haritasıüzerinde kaynağa dayalı veri çizebilme ve tarihsel karakterin eğilimleriniokuyabilme bakımından kontrol grubu öğrencilerine göre daha çok geliştikleribelirlenmiştir. Ancak deney grubu öğrencileri içinde yaklaşık %20 oranında öğrenciçoklu kaynağa dayalı olarak bilgilere kanıt gösterme becerileri açısından başarılıolmuşlardır. Kontrol grubunda bu oran daha da düşük çıkmıştır.

Abstract:
This study aims to improve students? academic achievement and theirattitudes towards the course of Social Studies teaching. It also endeavors to developstudents historical thinking skills to the levels of historical understanding, historicalanalysis and historical interpretation. This work employs both quantitative andqualitative research methods and its data collection tools were applied to Year-Seven Social Studies students. The model of controlled-experiement was used asthe quantitative research method, while the works and views of students in theexperiment group were interpreted and used in a qualitative way.The research application was carried out in a state primary school in Ankarafor six weeks (18 hours). The research was practiced while the unit of ?Journey intothe Turkish History? was tought in the classes. The experimental group was toughtwith teaching activities based on the use of written historical sources to provide astudent-centred learning athmosphere and active learning situation. On the otherhand, a textbook-centred constructivist teaching approach was applied on the controlgroup.There were twenty-five students in both experimental and control groupswhose educational background and academic achievement levels were very close toone another. A pre-test and a pre-attitude questionnaire were applied for allparticipants. During the research process, the experimental group was tought withactivities based on primary written historical sources. After then, an academicVIIIachievement test and a Social Studies Attitude Questionnaire were applied with allthe participants. Additionally, a cross-examination test prepared by the researcher tocheck students? historical thinking skills, including historical understanding,historical analysis and interpretation skills, was applied with all of the participantsafter the research process. Lastly, a written evidence self-evaluation form preparedby the researcher was applied to students in the experimental group to find out theirviews on the research process and tools.The quantitative data was analysed with the help of SPSS 11.0 programme,while the qualitative one was analysed in a descriptive way by the researcher. Thefindings reveal that students in the experimental group were academically moresuccesful than those in the control group. Although, the attitudes of the students inthe experimental group towards Social Studies were lower than the ones in thecontrol group before the research process, it turned vice versa after the application.It shows that teaching historical topics with primary written evidence improvesstudents? attitudes towards Social Studies lessons. In addition, it was seen thatstudents in the experimental group improved their historical thinking skillsevidently. Those skills are: determining the historical source and its author?s viewpoint,differentiating historical facts and opinions, determining those unsupportedhypothesis, being able to do empathy with historical figures, develop theimaginative power and so on. However, only 20% of students in the experimentalgroup were able to show evidence for any historical claim from multiple sources.The proportion of this skill was found much lower in the control group.