Hipertansiyonu ve obezitesi olan adolesanlarda kortizol ve bozulmuş glukoz toleransının hipertansiyona etkisi
Theeffect of cortisolandimpairedglucosetolerance on hypertension in adolescentswithhypertensionandobesity
Yazar: EMEL DÜZGÜN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI ÇELEBİ TAYFUR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Hipertansiyon = Hypertension ; Obezite = Obesity ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Giriş: Pediatrik yaş grubunda obezite sıklığının gün geçtikçe artmasıyla beraber obezite komplikasyonlarında da artış saptanmaktadır. Obezite ilişkili hipertansiyon artan obezite prevelansıyla orantılı olarak artmaktadır. Obez hastalardaki hipertansiyonun etyoloji ise net olarak aydınlatılamamıştır. Çalışmamızda obezitesi olanadolesan hastalar hipertansiyon açısından incelenmiş ve hipertansiyon etyolojisinde kortizol metabolitleri ve insülin direncinin etkisi araştırılmıştır.
Amaç: Bu çalışmada 13-17 yaş arası obezitesi olan adolesanların hipertansiyon etyolojisinde kortizol metabolitlerinin ve insülin direncinin etkisini araştımak amaçlanmıştır.
Metod: Çalışmamızda Ekim 2019 ve Mart 2020 yılları arasında Kliniğimiz Çocuk Nefroloji ve Çoçuk Endokrinoloji Polikliniği'ne obezite nedeniyle başvuran adolesanlar incelendi. Çalışmamıza 13-17 yaşaralığında obezite tanısı alan, aktif enfeksiyonu, kronik hastalığı, sendromik obezitesi olmayan 75 hasta dahil edilmiştir. Hastaların boy kilo vücut ağırlığı, bel çevresi, ofis kan basıncı (KB) ölçümü, ambulatuvar kan basıncı monitörizasyonu (AKBM) yapıldı. Serum; Açlık Kan Şekeri (AKŞ), açlık insülin, lipit profili (Total Kolesterol, HDL Kolesterol, Trigliserit), TSH, serbest T4, kortizol, ACTH çalışıldı. 24 saatlik idrarda serbest kortizol oranı çalışıldı. Gruplar insülin direci durumu, kan parametreleri ve idrar kortizol oranı açısından karşılaştırıldı. 
Sonuçlar: Hastaların yaş ortalaması 14,96±1,53 iken bu hastaların %49,3'ü kadın ve %50,7'si erkektir. Hastaların 36'sında hipertansiyon mevcut idi (%46). Hastaların 45'inde (%60) insülin direnci mevcut idi. Hipertansiyonu ve insülin direnci olan 21 hasta (%28) hipertansiyonu olan insülin direnci olmayan 24 hasta (%32), hipertansiyonu olmayan insülin direnci olan 14 hasta (%18,7), hipertansiyonu ve insülin direnci olmayan 16 hasta (%21,3) mevcuttu. Vucüt ağırlık (VA) SDS, VKİ SDS, sistolik kan basıncı, bel çevresi, insülin, ACTH, trigliserit değerleri açısından gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (sırasıyla p=0,005, p=0,012, p=0,019 ve p=0,034). Grupların antropometrik verilerinden yaş (p=0,855), boy SDS (p=0,603), diyastolik kan basıncının (p=0,626) karşılaştırılmasında tanı grupları açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Yine laboratuvar ölçümlerinden T4, TSH, Kortizol, Glukoz, Kolesterol, HDL, UFC değişkenlerinin gruplar arasında karşılaştırılması sonucu istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlemlenmemiştir (Sırasıyla p =0,201, p=0,282, p=0,179, p=0,115, p=0,059, p=0,068 ve p=0,498).
Tartışma: Obezite ilişkili hipertansiyon gelişiminde insülin direncinin, kortizol ve metabolitlerinin rol oynadığı bilinmektedir. Çalışmamızda obezitesi olan adolesanlarda serum insülin düzeyi ve ACTH düzeyi; insülin direnci ve hipertansiyon grubunda diğer gruplara göre daha yüksek saptanmıştır. Serum kortizol düzeyi ve 24 saatlik kortizol düzeyininin hipertansiyon ve insülin direnciyle ilişkisini gösteremedik. Bulgularımıza göre obezitede görülen hipotalmo-pitüiter-adrenal aks düzensizlikleri nedeniyle tek bir sabah açlık serum kortizol düzeyi ve 24 saatlik idrarda serbest kortizol düzeyi kortizol ve metabolizmasının hipertansiyon üzerindeki etkilerin göstermede tek başına yeterli değildir.

Abstract:
Introduction: With the increasing frequency of obesity in the pediatric age group, there is an increase in obesity complications. In paralel with this increase in obesity prevalence, obesity-related hypertension has started to be seen more frequently. The etiology of hypertension in obese patients is not clearly understood. In our study, adolescent patients with obesity were examined in terms of hypertension and the effect of cortisol metabolites and insulin resistance on the etiology of hypertension was investigated.
Objective: The aim of this study was to investigate the effects of cortisol metabolites and insulin resistance on the etiology of hypertension in adolescents with obesity aged 13-17 years.
Method: In our study, adolescents who applied to the Pediatric Nephrology and Pediatric Endocrinology. Outpatient clinic due to obesity between October 2019 and March 2020 were analyzed. Seventy five patients with obesity diagnosis, no active infection, chronic disease or syndromic obesity were included in our study. Height, body weight, waist circumference of the patients were measured and recorded. Office blood pressure (BP) measurement, ambulatory blood pressure monitoring (ABPM) of the patients were performed. Fasting Blood Sugar (FBG), fasting insulin, lipid profile (Total Cholesterol, HDL Cholesterol, Triglyceride), TSH, free T4, cortisol, ACTH were studied in serum. Free cortisol ratio was studied in 24-hour urine. Groups were compared in terms of insulin resistance, blood parameters, and urinary cortisol.
Results: While the averageage of the patients is 14,96 ± 1.53, 49,3% of these patients are female and 50,7% are male. Hypertension was present in 36 of the patients (46%). Insulin resistance was present in 45 (60%) of thepatients. 21 patients with hypertension and insulin resistance (28%) 24 patients with hypertension without insulin resistance (32%), 14 patients with insulin resistance without hypertension (18,7%), 16 patients with hypertension and no insulin resistance (21,3%) were available. A significant difference was found between the groups in terms of body weight (VA) SDS, BMI SDS, Systolic Blood Pressure, waist circumference, insulin, ACTH, triglycerid evalues (p = 0,005, p = 0.012, p = 0.019 and p = 0.034, respectively). Comparison of the anthropometric data of the groups for age (p = 0,855), height SDS (p = 0,603), and diastolic blood pressure (p = 0,626) did not revealany significant difference in terms of diagnostic groups. Again, a statistically significant difference was not observed as a result of the comparison of laboratory measurements of T4, TSH, Cortisol, Glucose, Cholesterol, HDL, UFC variables between the groups (0 = 0,201, p = 0,282, p = 0,179, p = 0,115, p = 0,059, p = 0,068 and p = 0,498  respectively).
Discussion: It is known that insulin resistance, cortisol and its metabolites play a role in the development of obesity-related hypertension. In ourstudy, serum insulin level and ACTH level in adolescents with obesity were found to be higher in the group with insulin resistance and hypertension compared to the other groups. No significant relation was found between serum cortisol leveland 24-hour cortisol level with hypertension and insulin resistance. According to our findings, due to hypothalamo-pituitary-adrenal axis irregularities seen in obesity, a single morning fasting serum cortisol level measurement and 24-hour urine free cortisol level measurementare not sufficiental one to showth eeffects of cortisol and it smetabolism on hypertension.
KeyWords: Obesity, hypertension, insulin resistance, cortisol