Pnömonili koyun akciğerlerinde adenovirus etkenin histopatolojik ve moleküler yöntemlerle araştırılması
The investigation of adenovirus with histopathological and molecular methods in pneumonia sheep lungs
Yazar: MUHAMMET BAHAEDDİN DÖRTBUDAK
Danışman: PROF. DR. YAVUZ SELİM SAĞLAM
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Patoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Adenovirüsler = Adenoviridae ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Hayvan hastalıkları = Animal diseases ; Histopatoloji = Histopathology ; Pnömoni = Pneumonia ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Erzurum ve Bingöl illerindeki mezbahalarda kesilen koyun akciğer örneklerinde histopatolojik ve moleküler yöntemlerle Adenovirus varlığı ve yaygınlığının araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot:  İncelenecek doku örneklerini temin etmek için 2018 yılı Kasım ve 2019 yılı Nisan ayları arasında mezbahaya gidilerek, kesimi yapılan 1459 koyuna ait akciğerlerin makroskobik muayenesi yapıldı. Bu muayeneler sonucunda 88 (%6.03) adet akciğerde pnömoni bulgusu tespit edildi ve laboratuvar incelemeleri için doku örnekleri alındı. Pnömonili akciğer örneklerinin rutin histopatolojik, immünohistokimyasal, inderkt immünofloresan, ELISA ve PCR yöntemleri ile laboratuvar incelemeleri gerçekleştirildi. 
Bulgular: İncelenen akciğer örneklerinin histopatolojik muayeneleri sonucunda; (n=88) %15.9 kataral-irinli bronkopnömoni, %6.8 fibrinli bronkopnömoni,  %79.5 intersitisyel pnömoni, %5.6 granülomatöz pnömoni, %6.8 verminöz pnömoni ve %1.1 oranında da pulmoner adenamatoze rastlandı. Bazı olgularda ise birden çok pnömoni tipinin bir arada bulunabildiği görüldü. İncelenen koyun akciğer örneklerinde adenovirus varlığı IHC %19.3; IF %22.7; ELISA %20.4 ve PCR ile %13.6 oranlarında saptandı. 
Sonuç: Bu çalışmada koyun pnömonilerinde adenovirusların saptanmasında en etkili yöntemlerin sırayla IF, ELISA, IHC ve PCR olduğu belirlendi. IHC ve IF teknikleri ile alveol epiteli, bronş/bronşiyol epiteli, makrofaj, peribronş/peribronşiyoler lenfoid doku ve mediastinal lenf yumrularında adenovirus varlığı gözlendi. Bazı örneklerde ise sadece mediastinal lenf yumrularında virus varlığının gözlenmiş olmasıyla etkenin latentlik gösterebileceği şeklinde yorumlandı. Ayrıca bu çalışmayla ilk defa indirekt immünfloresan, PCR ve doku homojenatında antijen ELISA testiyle koyunlarda adenovirus etkenlerin varlığı saptandı.

Anahtar Kelimeler: Histopatoloji, İmmünohistokimyasa, İmmünofloresan, ELISA, PCR, Koyun, Adenovirus, Pnömoni.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate the presence and prevalence of Adenovirus by histopathological and molecular methods in sheep lung samples slaughtered in slaughterhouses in Erzurum and Bingöl provinces.
Materials and Methods: The lungs of 1459 sheep slaughtered were examined macroscopically between November 2018 and April 2019 by going to the slaughterhouse to provide thesis samples. In the study, pneumonia was detected in a total of 88 (%6.03) lungs and they were examined. Pneumonia lung samples were examined by routine histopathological, immunohistochemical, indirect Immunofluorescence, ELISA and PCR methods.
Results: As a result of histopathological examinations of the investigated lung samples; (n = 88) %15.9 catarrhal-purulent bronchopneumonia, %6.8 bronchopneumonia with fibrin, %79.5 interstitial pneumonia, %5.6 granulomatous pneumonia, %6.8 vermineous pneumonia and %1.1 pulmonary adenematosis were encountered. In some cases, it was observed that more than one type of pneumonia could be found together. The presence of adenovirus in the analyzed sheep lung samples was detected by IHC %19.3; IF %22.7; ELISA %20.4 and PCR %13.6 methods.
Conclusion: In this study, it was determined that the most effective methods for detecting adenoviruses in sheep pneumonia were IF, ELISA, IHC and PCR, respectively. Adenovirus presence was observed in alveolar epithelium, bronchial / bronchiolar epithelium, macrophage, peribronch / peribronchiolar lymphoid tissue and mediastinal lymph nodes with IHC and IF techniques. In some samples, it was interpreted that the agent could show latency, since the presence of virus was observed only in the mediastinal lymph nodes. In addition, with this study, adenovirus agents were detected in sheep for the first time by indirect immunofluorescence, PCR and the antigen ELISA test in tissue homogenate.
Keywords: Histopathology, Immunohistochemistry, Immunofluorescence, ELISA, PCR, Sheep, Adenovirus, Pneumonia