Üniversite öğrencilerinin yılmazlık ve genel öz yeterlilik düzeylerinin kariyer stresini yordayıcılığının incelenmesi
The investigation of university students' resilience and general self-efficacy levels of prediction of career stress
Yazar: ADİLE ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ ÇAKIR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik kariyer = Academic career ; Kariyer = Career ; Stres = Stress ; Yılmazlık = Resiliency ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin kariyer stresi düzeylerinin yaş, cinsiyet, sınıf, bölüme istekli olarak girip girmediği, öğrenim gördüğü bölümü tercih nedenleri, iş tecrübesi olup olmadığı, ailesinin yaşadığı yer, ailenin aylık geliri değişkenlerine anlamlı bir farklılığın olup olmadığının incelenmesi, yılmazlık ve genel öz yeterliliğin kariyer stresini yordayıcılığının incelenmesi ve genel öz yeterlilik düzeyleri ve kariyer stresleri arasında yılmazlığın aracılık rolünün belirlenmesidir. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 öğretim yılı bahar döneminde Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi (AİÇÜ) Okul Öncesi Öğretmenliği, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği, Tarih,  Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik, İlköğretim Matematik Öğretmenliği,  Sosyal Bilgiler Öğretmenliği, İslami İlimler, iktisat, işletme ve Resim İş Öğretmenliği bölümlerinde öğrenim gören 432 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Özden ve Sertel Berk (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan ve geçerlik güvenirlik çalışması yapılmış olan "Kariyer Stresi Ölçeği", Gürgan (2006) tarafından geliştirilen "Yılmazlık Ölçeği", İlhan ve Yıldırım (2010)  tarafından Türkçeye uyarlanan ve geçerlik güvenirlik çalışması yapılmış olan "Genel Öz Yeterlilik Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Kariyer Stresi Ölçeğinin Cronboach alfa güvenirlik katsayısı .94, Yılmazlık Ölçeğinin Cronboach alfa güvenirlik katsayısı .80 ve Genel Öz Yeterlilik Ölçeğinin Cronboach alfa güvenirlik katsayısı .80 olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizi, SPSS programı ile yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t testi, tukey testi, ANOVA, varyans analizi, korelasyon analizi ve aracılık analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre üniversite öğrencilerinin kariyer stresi ile genel öz yeterlikleri ve yılmazlıkları arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Üniversite öğrencilerinin yılmazlıkları ve genel öz yeterlilikleri arttıkça kariyer streslerinin düştüğü görülmektedir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri öğrenim gördüğü bölümden memnuniyete göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Öğrenim gördüğü bölümden memnun olmayan üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri memnun olanlardan daha yüksektir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri öğrenim gördüğü bölüme isteyerek girip girmediğine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Öğrenim gördüğü bölüme isteyerek girenlerin kariyer stresleri istemeyerek girenlerden daha düşüktür. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri öğrenim gördüğü bölümü tercih nedenine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Puana göre tercih edenlerin kariyer stresleri sevdiği meslek olanlardan daha yüksektir. Diğer yandan başka seçenek yok diyenlerin kariyer stresleri puana göre tercih edenler, sevdiğim meslek, tavsiye (aile, öğretmen) ve geçerli bir meslek diyenlerden daha yüksektir. Benzer şekilde tesadüfen, tavsiye (aile, öğretmen) ve diğer diyenlerin (üniversite bitirmiş olmak için, ailem istediği için, yatay geçiş yapmak için, iş bulabilmek için, yaşadığım yerde üniversite olduğu için, kendimi geliştirmek için) kariyer stresleri sevdiği meslek diyenlerden daha yüksektir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri ailesinin aylık gelirine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Ailesinin aylık geliri 1000 TL ve altı olan öğrencilerin kariyer stresi 1001-2000 TL arası, 2001-3000 TL arası, 3001-4000 TL arası, 4001-5000 TL arası, 5001-6000 TL arası olanlardan daha yüksektir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresleri ailesinin yerleşim yerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Ailesi köyde yaşayanların kariyer stresi il ve büyükşehir de yaşayanlardan daha yüksektir. Diğer yerleşim yerlerinden yaşayanlar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Yılmazlığın genel öz yeterlik ve kariyer stresi arasında kısmı aracı bir değişken olduğu görülmektedir. Üniversite öğrencilerinin kariyer stresi düzeylerinde cinsiyete, sınıf düzeyine, iş tecrübesi olup olamadığına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır.

Abstract:
The of purpose this study is to examine whether the stress levels of university students have a significiant difference according to their age, gender, class, their enthusiasism to enter the department, reasons for choosing the department they study at, their work experience, their family lives, family monthly income, examining the predictors of resilience and general self-efficacy in career stress, and determining the mediating role of resilience between general self-efficacy levels and career stresses. Descriptive scanning model was used in the research. The study group of the research is consists of 432 university students in the spring term of 2018-2019 academic year, Ağrı İbrahim Çeçen University (AIÇU) Pre-School Teacher Education, Turkish Language and Literature Teacher Education, History, Psychological Counseling and Guidance, Primary Mathematics Teacher Education, Social Studies Teacher Education, Islamic Sciences, Economics, Business Administration the Department of Painting Education. The data of the research are collected with "Career Stress Scale", whose validity and reliability study was conducted and adapted to Turkish by Özden and Sertel Berk (2017), "Resilience Scale" developed by Gürgan (2006) and "General Self-Efficacy Scale" whose validity and reliability was conducted and adapted to Turkish by Yıldırım and İlhan (2010), "Personal Information Form" created by the researcher. The cronboach alpha reliability coefficient of the Career Stress Scale was .94, the cronboach alpha reliability coefficient of the Resilience Scale was .80, and the cronboach alpha reliability coefficient of the General Self-Efficacy Scale was .80. The analysis of the data was done with the SPSS program. In analyzing the data, frequency, percentage, arithmetic mean, standard deviation, t test, tukey test, ANOVA, variance analysis, correlation analysis and mediation analysis were used. According to the results of the research, a negative relationship was found between the career stress of university students and their general self-efficacy and resilience. Career Stress decreases as the resilience and General Self-Efficacy of university students increase. Career Stress of the university students show a statistically significant difference according to the satisfaction from the department they are studying. The career stresses of university students who are not satisfied with the department they study at are higher than those who are satisfied. Career Stress of university students varies statistically according to whether they intentionally enter the department they are studying. Career stresses of those who enter the department where they study intentionally are lower than those who do not want to enter the department. The section where university students study career stress varies statistically according to their preference. The career stresses of those who prefer according to the scores are higher than those they love. On the other hand, those who prefer the career stresses according to the scores of those who say there are no other options are higher than those who call my profession, advice (family, teacher) and a valid profession. Likewise, career stresses are higher than those who say that they love counseling (family, teacher) and other people (who want to be graduated from the university, because my family wants, to move horizontally, to find a job, to be a university where I live, to improve myself). Career stress of the university students show statistically significant difference according to the monthly income of the family. Career stress of students whose family income is 1000 TL or less is higher than those between 1001-2000 TL, 2001-3000 TL, 3001-4000 TL, 4001-5000 TL, 5001-6000 TL. Career Stress of the university students show a statistically significant difference according to the location of the family. The career stress of those whose families live in the village is higher than those living in the province and metropolitan areas. There is no significant difference between those living in other settlements. The resilience is seen that the partiality between the general self-efficacy and career stress is a mediating variable. There was no statistically significant difference in the career stress levels of university students according to gender, class level, and whether they have work experience.