Hollywood canlandırma sinemasında insan doğa ilişkisi temsiline ekoeleştirel bir bakış: Tüketim kültürü ve insan egemenliğinin filmlerdeki rolü
An ecocritical look at the representation of human-nature relationship in Hollywood animation cinema: The role of consumption culture and human sovereignty in films
Yazar: MUHAMMED ALPARSLAN ÖZKARDEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL BALABAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Amerikan sineması = American cinema ; Derin ekoloji = Deep ecology ; Ekoeleştiri = Ecocriticism ; Sinema = Cinema ; Tüketim kültürü = Consumption culture ; Üç boyutlu canlandırma = Three dimensional animation ; İnsan doğa ilişkisi = Human nature relations

Özet:
İnsanın doğa üzerinde kurduğu egemenlikten kaynaklanan çevresel problemlerin 1900'lü yılların başından bu yana devamlı olarak artarak devam etmesi, çeşitli ekolojik ve çevreci anlayışları doğurmuştur. Hava, deniz ve kara kirliliği, küresel ısınma, ozon tabakasının delinmesi, orman yangınları, çarpık ve düzensiz kentleşme, bazı hayvan türlerinin yok olma tehlikesi altına girmesi, tarım ürünlerinin kalitesinin günden güne düşmesi, yabani hayvanların yaşam alanlarının gittikçe daralması, susuzluk tehlikesinin kapıda olması bu tür çevre problemlerinden başlıcalarıdır. Durum ciddileştikçe ve insanların duyarlılığı arttıkça, çevresel problemler kendisine edebi eserlerde ve medya ürünlerinde de yer bulmaya başlamıştır. Günümüzde etkili hikaye anlatıcılığının araçlarından birisi olan canlandırma sineması; sinemanın diğer türlerinde olduğu gibi zaman zaman çevresel problemlerin gösterildiği, bu problemlerin çözümü için çeşitli çözüm yollarının izleyicilere sunulduğu ideolojik etki araçlarından bir tanesidir. Bu araştırmayla; örnekleme dahil edilen Amerikan yapımı dört farklı insan – doğa ve hayvan ilişkisi temalı canlandırma film; söylemsel açıdan analiz edilerek, ekoeleştirel bir bakış açısıyla ideolojilerle olan ilişkileri ortaya konulmuştur. Ekoeleştiri, kültürel metinleri eleştirel yaklaşımla inceleyen ve insan – doğa ilişkisini merkeze alan bir inceleme yöntemidir. Araştırmanın amacı, en genel ifadeyle insan – doğa ilişkisi temalı filmlerde görünen ve duyulanın arkasındaki iliştirilmiş söylemi ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın önemi; dört farklı örneklem filmi üzerinden araştırmanın yürütülmesidir. Bu sayede, Amerikan film endüstrisi içerisinde yer alan dört farklı yapım şirketinin insan – doğa ilişkisine olan yaklaşım biçimi, birbirleriyle karşılaştırmalı bir biçimde görülmüştür. Araştırmada ekoeleştirel bir yaklaşımla söylem analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmayla varılan genel sonuç; insan – doğa ilişkisi temalı Holywood canlandırma filmlerinin; söylemsel anlamda sığ ekolojiye dayalı, insan merkezcilikten öteye gidemeyen filmler olduğudur.

Abstract:
Since the beginning of the 1900s, the environmental problems arising from the dominance of man over nature have continued to increase continuously, resulting in various ecological and environmentalist understandings. Air, sea and land pollution, global warming, depletion of the ozone layer, forest fires, unplanned and irregular urbanization, the danger of extinction of some animal species, the decline in the quality of agricultural products day by day, the narrowing of the habitats of wild animals, the danger of thirst at the doorstep are the main environmental problems. As the situation got serious and people's sensitivity increased, environmental problems began to find a place in literary works and media products. Animation cinema, which is one of the tools of effective storytelling today, as in other genres of cinema, is one of the ideological influence tools in which environmental problems are shown from time to time and various solutions are presented to the audience for the solution of these problems. With this research, four different American-made animated films about human-nature and animal relations included in the sample are analyzed from a discursive point of view, and its relations with ideologies were revealed from an ecocritical point of view. Ecocriticism is a method examining cultural texts critically and centering on the human-nature relationship. The aim of the research is to reveal the embedded discourse behind what is seen and heard, in the most general terms, in movies with the theme of human-nature relationship. The importance of research is the conduct of the research on four different sample films. In this way, the approach of four different production companies in the American film industry to the human-nature relationship was seen in comparison with each other. In the research, discourse analysis method was used with an ecocritical approach. The general conclusion reached by the research, in Hollywood animated films with the theme of human-nature relationship, is that there are films that are based on shallow ecology in a discursive sense and can not go beyond anthropocentrism.