Türkiye için en uygun yenilenebilir enerji kaynağının çok kriterli karar verme teknikleri ile belirlenmesi
Determination of the most suitable renewable energy source for Turkey using multi-criteria decision-making techniques
Yazar: BETÜL ULUTAŞ HASIRCIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY LEZKİ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: MOORA yöntemleri = MOORA methods ; PROMETHEE yöntemi = PROMETHEE yöntemi ; Tercih indeksi tekniği = Preference selection index ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Her geçen gün artan enerji ihtiyacı ve geleneksel enerji kaynaklarının uzun vadede tükenecek olması sorunu, kullanılabilir yeni enerji kaynakları arayışını doğurmuştur. Gelişen teknolojinin de etkisiyle yenilenebilir enerji kaynakları, geleceğin enerji kaynakları olarak görülmeye başlanmıştır. Devletler de fosil yakıtlara bağlı halihazırdaki kurulu enerji güçlerini, fosil yakıtlardan yenilenebilir enerji kaynaklarına devretmekte ve buna göre yeni enerji politikaları belirlemektedirler. Bu çalışmada çok kriterli karar verme tekniklerinden olan PROMETHEE, Multi-MOORA ve Tercih İndeksi (PSI) teknikleri kullanılarak, Türkiye için en uygun yenilenebilir enerji kaynağı tespit edilmeye çalışılmıştır. Güneş enerjisi, rüzgâr enerjisi, biyokütle enerjisi, hidrolik ve jeotermal enerji alternatifleri; teknik, ekonomik, çevre, sosyal-politik, potansiyel ile üretim ve katkı ana kriterleri altında toplamda yirmi dört alt kriter ile değerlendirilmiştir. Her bir alternatif/kriter ikilisine ait değerlerin sözel olarak ifade edildiği durumlarda sözel ifadelerin sayısallaştırılması için bulanık küme teorisinden yararlanılmıştır. Türkiye için en uygun yenilenebilir enerji kaynağı seçimi problemi yukarıda sıralanan farklı tekniklerle çözülmüş ve her bir tekniğe göre elde edilen farklı sıralamalar Borda Sayım yöntemi ile birleştirilerek tek bir sıralama elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, Türkiye için en uygun yenilenebilir enerji kaynağı hidrolik enerji olarak belirlenmiştir. Bunu sırasıyla biyokütle enerjisi, güneş enerjisi, jeotermal enerji ve rüzgâr enerjisi izlemektedir.

Abstract:
Increasing demand for energy in the recent decades and the fact that the traditional energy sources have been running out in the long term have led to a search for new energy sources. With the advancements in technology making them more usable than ever before, renewable energy sources have been started to be seen as the energy sources of the future. Governments transfer their existing installed energy power, which is dependent on fossil fuels, to renewable energy sources and make new energy policies accordingly. In this work, using PROMETHEE, Multi-MOORA, and Preference Selection Index (PSI) techniques, which are all multi-criteria decision-making techniques, the most suitable renewable energy source for Turkey is determined. Solar energy, wind energy, biomass energy, hydraulic and geothermal energy alternatives are evaluated by a total of twenty-four sub-criteria under the main criteria of technical, economic, environmental, social-political, potential, and production-contribution.. For the cases in which the values for each alternative/criterion pair are expressed verbally, the fuzzy set theory is used to make verbal expressions quantitative. The problem of choosing the most suitable renewable energy source for Turkey is solved by using the techniques listed above, separately. Then, the rankings obtained by these techniques are combined to determine the final ranking by using Borda count method. According to the results obtained, hydraulic energy is found to be the most suitable renewable energy source for Turkey. Hydraulic energy is followed by biomass energy, solar energy, geothermal energy, and wind energy, respectively.