Risk toplumu bağlamında tüketim alışkanlıklarında gıdalara yönelik risklerin oluşumu ve dönüşümü
Occurrence and transformation of food-related risks in consumption habits in the context of risk society
Yazar: FİRDEVS KIRMIZITAŞ
Danışman: PROF. DR. KAYHAN DELİBAŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Güvensizlik = Insecurity ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Gıdalar = Foods ; Korku kültürü = Culture of fear ; Risk = Risk ; Risk toplumu = Risk society ; Tüketim = Consumption ; Tüketim alışkanlıkları = Consumption habits

Özet:
Bu çalışmada Risk Toplumu Bağlamında Tüketim Alışkanlıklarında Gıdalara Yönelik Risklerin Oluşumu ve Dönüşümü" sorunsalı incelenmiştir. Son yirmi yıla damgasını vuran kavramlar korku kültürü (Furedi), risk toplumu (Beck ve Giddens), akışkan modernite (Bauman) etrafında dönen aşırı güvensizlik, belirsizlik ve korkular, gelişmiş toplumlarda önemli bir sosunsal olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizdeki sosyokültürel yapının bu saydığımız şartlardan bağımsız olmadığını birçok alandaki risk toplumu koşullarından yaşadığımız gözlemnelmektedir (Delibaş, 2017).   Bu bağlamda, çeşitli gıdalara ilişkin gündeme gelen her türden korku, kaygı ve şüphe algılarının sosyokültürel sebepleri, çeşitlilikleri ve sosyal temelleri amprik veriler ışığında incelenerek değerlendirilmiştir. 
Araştırmanın birinci bölümünde kavramsal kuramsal çerçeve geliştirilerek risk toplumu kuramı çerçevesinde modernitenin geçirmiş olduğu süreç ve bu süreç sonrasında değişen ve 'risk toplumu' olarak Beck, Giddens, Bauman tarafından kavramsallaştırılan toplumun temel dinamikleri incelenmeye ve tartışılmaya çalışılacaktır. Ardından, korku kültürü (Furedi) ve Delibaş'ın Türkiye'de  risk toplumu kuramsal çerçevemizde kullanılacaktır.  Gıdanın tanımı, tarihçesi ve bugün ne anlama geldiği incelenmektedir.  Aynı zamanda, risk toplumu ile gıda tüketimi arasındaki bağlantı, risklerin artması ve yaşamın her alanına yayılmasının gıdalara ilişkin korku ve risk algısı üzerindeki etkileri arasına ilişki olup olmadığı incelenmiştir. 
Saha çalışması Güney Doğu Anadolu bölgesinden üç ilde (Mardin, Şanlıurfa, Gaziantep), ve Ege Bölgesinden (Denizli, Muğla ve Aydın) üçer  iller olmak üzere toplam altı ilde yapılmış olup kendi alanında bir ilk olma özelliğine sahip. Örneklem kapsadığı bölgesel, sosyo-ekonomik, kültürel çeşitlilik çalışmaya değer kazandırmıştır. Araştırma için sosyal olguların sayısal ve istatiksel olarak analiz edilmesine olanak sağlayan araştırma yöntemlerinden nicel araştırma yöntemi uygun görülmüştür ve uygulanmıştır. Sosyo-ekonomik yapı, cinsiyet, eğitim düzeyi, bölgesel farklılıklar baz alınarak toplamda 973 kişiye anket tekniği uygulanmış ve elde edilen anket verileri analiz edilmiştir. 
Tartışma ve sonuç bölümünde ise elde edilen verilerden hareketle risk toplumu bağlamında gıda tüketiminde ve gıdalara yönelik algılarda meydana gelen değişimler çalışmamızın ileri sürdüğü varsayımlar çerçevesinde değerlendrilmiş ve genel bir tartışması yapılmıştır. 
ANAHTAR KELİMELER:  Modernite, Risk toplumu, belirsizlik, güvensizlik, risk, gıda, gıda tüketimi, gıda korkusu.

Abstract:
In this study we have chosen the "Occurrence and Transformation of Food-Related Risks in Consumption Habits in the Context of Risk Society" as focus point of the research.  We can say that the age we live in is an age of 'risk and uncertainty', and as a result, this is reflected in our relations with both the social and natural worlds. Issues such as culture of fear (Furedi), risk society (Beck and Giddens), fluid modernity (Bauman) uncertainty and fears have marked the last two decades appear to be paramount sociological problems in developed part of the world.  It has been observed that such fears, perceptions of risk and uncertainties have been part of everyday life in Turkey too (Delibaş, 2017). In this regard, by using quantitative research methods, we have tried to understand the sociocultural reasons of all kinds of perceptions of fear, anxiety and suspicion about various food related fears, risks and distrust. 
In the first part of the research, the conceptual theoretical framework will be developed and the process of modernity within the framework of risk society theory and the fundamental dynamics of the society which has been conceptualized by Beck, Giddens and Bauman will be examined. Then, the culture of fear (Furedi) and Delibas' the risk society in Turkey will be used in our theoretical framework. The definition of food, its history and what it means today is investigated. At the same time, in general, the relationship between the increase in perceptions about risks and their spread to all areas of life and their effects on food fear and risk perception were investigated.
The field study was conducted in six provinces, three in the South-eastern Anatolia region (Mardin, Şanlıurfa, Gaziantep) and three in the Aegean Region (Denizli, Muğla and Aydın). With its relatively large sampling and novel approach is the first study of its kind. Regional, socio-economic and cultural diversity included in the sample added value to the study. In the research, quantitative research methods that allows statistical analysis of social facts were used and applied. Based on socio-economic structure, gender, education level and regional differences, a total of 973 people were surveyed and survey data were analysed. 
In the discussion and conclusion section, the changes in food consumption and perceptions of food in the context of risk society were evaluated within the framework of the assumptions put forward by our study and a general discussion was made.
KEY WORDS: Modernity, Risk society, uncertainty, insecurity, risk, food, food consumption, food fears.