Bazı melez mısır çeşit ve genotiplerinin değişik ekim bölgelerindeki adaptasyon ve uyum yeteneklerinin belirlenmesi üzerine araştırmalar
Researches for identifying adaptation and consistency capabilities of some maize varieties and genotypes in different planting regions
Yazar: İLKER ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. ÖNDER ÇAYLAK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bitki Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Uyum = Adaptation

Özet:
Bu çalışmada, May Agro A.Ş. tarafından geliştirilmiş olan 14 deneysel hibrit çeşit ve 3 kontrol hibrit çeşit 2005 ve 2006 yılı yetiştirme dönemlerinde a- Yenişehir May Tohum Grubu Deneme İstasyonu, b-Bornova, Ege Üniversitesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme istasyonu, c- Ceyhan üretici tarlası, d- Seyhan üretici tarlasında değerlendirmeye alınmıştır. Regresyon katsayısı (bi), regresyondan sapmalar (si²d) ve ekovalans (wi2) değerleri, sırasıyla Finlay Wilkinson (1963) Eberhart and Russell (1966) ve Wricke (1962) tarafından belirlendiği üzere tahminlenmiştir. Bitki boyu, koçan yerden yüksekliği, koçan uzunluğu, koçan çapı, sömek çapı, koçandaki sıra sayısı, kökten yatma, saptan yatma, rastıklı bitki sayısı, hasattaki nem oranı, 100 tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, tek bitki verimi, taneleme oranı ve verim karakterleri gözlenmiş ve değerlendirilmiştir. Ele alınan özellikler için birleştirilmiş varyans analiz sonuçları, saptan yatma dışında genotip x çevre interaksiyonunun önemli olduğunu göstermiştir. Tüm özellikler arasında verim en önemli özellik olarak göz önüne alındığında, denemeye alınan çeşit ve genotiplerden hiçbirinin tüm lokasyonlara adaptasyon ve stabilite göstermediği belirlenmiştir. Deneme verim sonuçlarına göre, SX891 deneysel hibrit çeşidi (1456kg/da) bi=1'den biraz yüksek regresyon katsayısı, düşük regresyondan sapma değeri ve wi2=0'a yakın değeri ile (sırasıyla bi=1,116, s²d=3823,017, wi2=59.819,213) iyileşen çevre koşullarına tepki vermiştir. Shemal kontrol çeşidi (1494 kg/da) bi=1'den yüksek regresyon katsayısı, düşük regresyondan sapma ve ekovalans değeri ile (sırasıyla bi=1,316, s²d=10.791,511, wi2=120.629,925) çok iyi çevrelere uyum ve stabilite göstermiştir. SX829 (1457kg/da) deneysel hibrit çeşidi ise düşük regresyon katsayısı ve regresyondan sapma ile wi2=0'a yakın ekovalans değeriyle (sırasıyla bi=0,803, s²d=4.670,480, wi2=70.468,668) kötü çevrelere önerilmiştir. Yine benzer şekilde P31G98 (1560kg/da) kontrol çeşidi bi=1'den düşük regresyon katsayısı, düşük regresyondan sapma değeri ve wi2=0'a yakın değeri ile (sırasıyla bi=0,881, s²d=10.301,15, wi2=98.843,664 ) kötü çevrelere adaptasyon sergilemiştir.Anahtar sözcükler: Mısır, genotip x çevre, adaptasyon, stabilite

Abstract:
In this study 14 experimental hybrids developed by May Agro Corp. and 3 check hybrids were evaluated during 2005 and 2006 growing seasons in a-Yenişehir May Seed Group Experimental Station, b- Bornova, Ege University of Field Crops Station c- Grower fields in Ceyhan d- Growers field in Seyhan. Regression coefficient (bi), deviation from regression (si²d) and ecovalence (wi2) were calculated for the hybrids as defined by Finlay and Wilkinson (1963), Eberhart and Russell (1966) and Wricke (1962) respectively. Plant height, ear height, ear length, ear diameter, cob diameter, number of rows on the ear, root lodging, stalk lodging, number of smut infected plants, moisture content at the harvest, 100 kernel weight, test weight, single plant yield, shelling ratio and yield characters were observed and evaluated. Combined variance analysis results for evaluated characters showed that genotype x environment interaction was sigficant for evaluated characters except the stalk lodging. When the yield was considered as the main characteristic among the all, none of the tested genotypes and varieties were found as adapted and stable across the all environments. According to yield results of the trials, SX891 (1456kg/da) experimental hybrid was responsive to improving environmental conditions with a little high regression coefficient value higher from bi=1, low deviation from regression and close ecovalance data to wi2=0 (bi=0,803, si²d=4.670,480, wi2=70.468,668 respectively). Shemal check hybrid (1494 kg/da) showed adaptation to very good environments with higher regression coefficient from bi=1, low deviation from regression and ecovalance value (bi=1,316, si²d=10.791,511, wi2=120.629,92). SX829 (1457kg/da) experimental hybrid was recommended to poor environments with low regression coefficient and low deviation from regression and close ecovalance data to wi2=0 (bi=0,803, si²d=4.670,480, wi2=70.468,668 respectively). P31G98 (1560kg/da) check hybrid showed adaptation and stability to poor environments with low regression coefficient, low deviation from regression and close ecovalance data to wi2=0 (bi=0,881, si²d=10.301,15, wi2=98.843,664 respectively).Keywords: Maize, genotype x environment, adaptation, stability