Orta yaş dönemi kadınların menopozal yakınma ve öz-etkililik algılarının değerlendirilmesi
Evaluation of menopausal complaints and self efficacy perception of women in the middle age
Yazar: NURDAN AYMELEK ÇAKIL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYLA ÜNSAL
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Kadınlar = Women ; Menopoz = Menopause ; Menopoza karşı tutum = Attitudes toward menopause

Özet:
Menopoz, ovumlara ait aktivitenin azalmasını takiben bazı endokrinolojik ve vazomotor semptomlarla karakterize bir dönemdir. En basit şekliyle menstruasyonun sona ermesi olarak tanımlanan menopoz, biyolojik, psikolojik, sosyal ve kültürel faktörleri kapsayan kadın hayatındaki önemli bir geçiş dönemidir. Bu geçiş dönemi içinde kadınların yaşayabilecekleri birçok sorun bireyin öz-etkililik algısını olumsuz etkileyebilir. Menopoz dönemindeki kadınların sağlıklarını yükseltmek açısından da öz-etkililiklerini yükseltmek hemşirelerin görevlerinden biri olmalıdır.Bu tez çalışması; orta yaş dönemi kadınların öz-etkililik algılarını belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Kırşehir il merkezinde, 364 orta yaş dönemi kadına uygulanmıştır. Araştırmanın verileri; bireylerin tanıtıcı özellikleri, menopoza ilişkin bilgilerini içeren anket formu ve Öz-Etkililik Yeterlik Ölçeği (ÖEYÖ) ile toplanmıştır. Toplanan veriler bilgisayar ortamında yüzdelik, ortalama, ortanca, Kolmogorov-Smirnov, Shapiro-Wilk, Kruskal Wallis Varyans Analizi, Mann Whitney U Testi, Bonferroni Düzeltmeli Mann Whitney U Testi, Cronbach Alfa katsayısı analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.Araştırma kapsamına alınan menopoz dönemindeki kadınların %38.5'inin 55-59 yaşları arasında, %42.3'ünün ilkokul mezunu, %86'sının çalışmadığı, %78.8'inin evli olduğu saptanmıştır. Menopoz dönemindeki kadınların %82.6'sının sıcak basması ve gece terlemesi, %74.9'unun unutkanlık, %68.9'unun eklem ve kemiklerde ağrı yaşadıkları belirlenmiştir. Kadınların ÖEYÖ'nin davranışa başlama alt gurubundan aldıkları puan ortalaması 27.40±7.66, davranışı sürdürme alt grubundan aldıkları puan ortalaması 23.04±6.46, davranışı tamamlama alt gurubundan aldıkları puan ortalaması 16.12±5.23, engellerle mücadele alt gurubundan aldıkları puan ortalaması 9.51±2.84 olarak saptanmıştır. Kadınların toplam ÖEYÖ puan ortalaması ise 76.08±19.97 olarak belirlenmiştir.Araştırmanın sonucunda; 50-54 yaşındaki, üniversite mezunu, çalışan, evli, eşi üniversite mezunu, çocuk sahibi, sağlık güvencesi olan ve kronik bir hastalığa sahip olmayan kadınların öz-etkililik algıları diğer gruplardan daha yüksek bulunmuştur. Menopoza normal zamanda giren, premenopozal dönemde olan ve menopoza yönelik tedavi alanların öz-etkililik algıları diğerlerine göre yüksek çıkmıştır. Sıcak basması, gece terlemesi, boğulma hissi gibi vazomotor; hüzünlenme, ağlama nöbetleri gibi emosyonel; üriner enfeksiyon, üriner inkontinans gibi ürogenital sorun yaşamayan kadınların öz-etkililik puan ortalamaları bu sorunları yaşayanlara göre daha yüksek çıkmıştır.

Abstract:
Menopause is a period characterized with some endocrinological and vasomotor symptoms following reduced ovulatory functions. Menopause, simply defined as termination of menstruation, is a significant transition period in women?s life that includes biological, psychological, social and cultural factors. Many problems to be seen during this transition period may affect self efficacy perception of the individual negatively. Enhancement of self efficacy of women in menopause period should be one of the nurses? tasks in order to promote their health.This thesis was descriptively conducted in order to determine menopausal complaints and self-efficacy perceptions of women in the middle age. The research was applied on 364 middle age women in center of Kırşehir. The data of the research were collected using a questionnaire form designed to know descriptive characteristics and features related to menopause of the individuals and Self Efficacy Sufficiency Scale (SESS). The data were assessed using percentages, means, medians, Kolmogorov-Smirnov Test, Shapiro-Wilk Test, Kruskal Wallis Variance Analysis, Mann Whitney U Test, Bonferroni Corrected Mann Whitney U Tests and Cronbach Alpha Coefficient.It was noted that 38.5 % of the menopausal women was aged between 55 and 59, 42.3 % had primary school graduate, 86 % did not work and 78.8 % was married. 82.6 % of them told to have hot flush and night sweat, 74.9 % complained about forgetfulness, 68.9 % had joint pain and bone pain. It was found out that menopausal women?s mean scores obtained from the SESS-subscales of initiative was 27.40±7.66; persistence 23.04±6.46; completion 16.12±5.23 and coping 9.51±2.84 and total mean SESS score was 76.08±19.97.As a result, mean self-efficacy scores of women who were aged between 50 and 54, had a university graduate, worked, were married, whose spouses had university graduate, had children, social security coverage and did not have any chronic diseases were higher than other groups. Perception of self efficacy of the women whose menopause age ranged between 40 and 44, had menopause for 1-3 years and received treatment for menopause was higher than others. Self efficacy scores of women who did not experience vasomotor problems (hot flush, night sweat, feeling of suffocation etc.), emotional problems (crying outbursts and sadness) and urogenital problems (urinary incontinence, urinary infection) were higher than those who experienced these problems.