Polisiye romanlarda cinsiyetçilik: Eleştirel feminist bir inceleme
Sexism in detective novels; a critical feminist analysis
Yazar: SELİN ATALAY
Danışman: PROF. DR. ÖNAL SAYIN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Cinsiyetçilik = Sexism ; Edebiyat sosyolojisi = Literature sociology ; Eleştiri = Criticism ; Feminizm = Feminism ; Gösterge bilim = Semiotics ; Polisiye romanlar = Detective novels ; Roman = Novel

Özet:
Polisiye Roman, `Aydınlanma Sonrası' Batı toplumunun kültürel bir ürünüdür. `Katil kim' sorusuna cevap aranan bu edebi türde, başkahraman-dedektif ve katil arasındaki ve ayrıca okuyucu ve yazar arasındaki düşünsel mücadele, öykülemenin temelindedir. Polisiye roman; sözlü itiraf ve işkence üzerine yargılamadan kanıtlar üzerine soruşturma sürecine geçiş, suçun önleyici tedbirler çerçevesinde değerlendirilmesi, ölümün tabulaşması ve kazara ölümün doğal olarak görülmemeye başlanması, kentleşmenin hızlanması ve kentin bir yabancılar topluluğu olarak algılanması ve okuryazar oranının, boş zamanın artmasıyla, edebi üretimde bir kitle pazarının doğması sonucu yayıncılık sektörünün talebi kontrol etmek amacıyla tekrar formüllerine güvenmesi gibi toplumsal gelişmelerin bir sonucudur.Sosyolojik bir bakış açısından, edebi metinler toplumsal kimliklerin yeniden inşa edildiği bir alandır. Bu çalışma da, inşa edilmiş kimlikler içersinden `Kadın Kimliğinin' polisiye romanların cinsiyetçi yapısında, tekrardan nasıl kurulduğu incelenmektedir. Ian Rankin'in Tooth and Nail (1992) romanının göstergebilimsel incelemesi sonucunda cinsiyetçi bir yapı çerçevesinde, kadının bedene, doğaya, irrasyonel ve edilgen olana indirgendiği, erkeğinse kahramanlık ve onurluluk özellikleriyle etkin ve evrensel olan kahraman kimliği ile toplumsal düzenin kurucusu ve onun koruyucusu konumuna yükseltildiği görülmüştür. Seçilen romanda saptanan diğer toplumsal olgular ise, ölümün doğal bir son olarak görülmediği ve bir araştırma nesnesi olarak üstesinden gelinmesi gerekilen bir soruna indirgendiği, kentin bir yabancılar topluluğu, olası ahlaki kaosun ve kötülüğün yaratıcısı olarak kavramlandırıldığı ve suçun yarattığı güvensizlik ortamı sonucunda suçun üstesinden gelinmesi gerekilen bir toplumsal yara olarak görüldüğü ve bireysel patolojilere bağlanarak toplumsal bağlarından koparıldığıdır. Ayrıca romanın taşıdığı temel ideolojik söylemin, `bilgi güçtür' ve pozitif bilimsel yöntemlerin bu bilgiye erişimde sorgulanamaz bir önemi vardır, düşüncesi üzerine kurulduğu görülmüştür.

Abstract:
Detective novels are a post- Enlightenment cultural product of the Western world. In this literature genre where the main quest is for `Whodunit?, the intellectual struggle between the protagonist-detective and the killer and also between the reader and the writer are the basis of the narrative. Detective novel is an outcome of social developments which are; the transition from a judicial process centered on confession and torture to investigation and trial dependant on evidence, taboo status of death and the public view of accidental death as unnatural, growth of cities and the public conception of cities as crowds of strangers and with the increase in literacy and leisure time, the birth of a mass consumer literature market where demand is regulated and ensured through repeat formulas.From a sociological point of view, literary texts are a field where social identities are reconstructed. In this study, the process of reconstruction of the `Female Identity? in the sexist structure of detective novels is analyzed. As a result of the semiotic analysis of Ian Rankin?s book Tooth and Nail (1992), it has been seen that Woman is reduced to nature, body, irrationality and passivity while rational Man is glorified in his active and universal heroic identity as the creator and protector of social order. The fact that death is not regarded as a natural ending and that it has been degraded to a social problem to be overcome; the conceptualization of the city as a crowd of strangers and the setting which carries the potential of moral chaos and evil intentions and the recognition of crime as a threat to social order by creating mistrust between individuals, that by psychological explanations, crime has been brought out of its social context, are the other social facts that have been specified as a result of this analysis. It has also been noted that the main ideological discourse of the novel is the idea that `knowledge is power? and that this knowledge is unquestionably dependent on positivist scientific methods.