Normal gelişim gösteren, down sendromlu ve otizmi olan çocukların temel kavramları ile ortalama sözce uzunlukları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of relationship between basic concept and mean length of utterances in children with normal development, down syndrome and autism
Yazar: AYFER YILDIRIM ERİŞKİN
Danışman: PROF. DR. PINAR EGE
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil gelişimi = Language development ; Down sendromu = Down syndrome ; Eğitim = Education ; Kavram gelişimi = Concept development ; Kavramlar = Concepts ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Sözcük bilgisi = Word knowledge ; Sözcüksel bağdaşıklık = Lexical cohesion ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Araştırma normal gelişim (NG) gösteren, Down sendromu (DS) olan ve otizmi olan çocukların temel kavramları ile ortalama sözce uzunlukları (OSU) arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.Ankara ilinde yaşayan ve 2010-2011 yılları arasında Çankaya, Yenimahalle ve Mamak Rehberlik Araştırma Merkezlerinde kayıtları bulunan 3-6 yaş arasındaki DS'li çocuklar ile otizmi olan çocuklar ve okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 3-6 yaş arasındaki NG çocuklar bu araştırmanın evrenini oluşturmuştur. Bu çalışmanın örneklemini ise DS olan 30 çocuk, Otizmi olan 30 çocuk ve NG gösteren 31 çocuk olmak üzere toplam 91 çocuk oluşturmuştur.Takvim yaşına göre eşleştirilen yetersizliği olan katılımcıların engelliler için düzenlenen sağlık kurulu ve özel eğitim değerlendirme kurulu raporlarında otizm ve Down sendromu tanısının olmasına dikkat edilmiştir. Yine takvim yaşına göre eşleştirilen NG gösteren çocukların katılımcı olabilmeleri için ise anne-babaları ve öğretmenleri tarafından bu çocukların herhangi bir kliniğe başvurmadıklarının ve bir tanı almadıklarının belirtilmesi yeterli görülmüştür. Boehm-3 Temel Kavramlar Testi (36-72 ay) Otizm, DS ve NG gösteren çocuklara bire-bir uygulanarak temel kavramlar puanı elde edilmiştir. Doğal dil örneği alınarak katılımcıların OSU'ları belirlenmiştir. Doğal dil örneği almak için çocuk ve araştırmacı sessiz bir ortamda çocuğun ilgisine göre sohbet etmiştir. Ortamda yapılan sohbetin ses ve görüntü kaydı yapılmıştır. Ortalama yarım saatlik sürede alınan kayıtlar çevriyazıya dönüştürülmüştür.Araştırmaya katılan üç grubun ortalama sözce düzeyi arttıkça Boehm-3 Okul Öncesi Temel Kavramlar Testinde yer alan kavramlardan hangilerini öncelikle öğrendikleri belirlenmiştir. Ayrıca OSU ile temel kavram puanlarının ortalamaları arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Boehm Temel Kavramlar Testi'nde yer alan üst ve en büyük kavramları tüm çocukların en başarılı olduğu kavramlarken çevresinde ve biraz fakat çok değil kavramları tüm çocukları zorlayan kavramlar olmuştur. OSU ile temel kavram puanı arasındaki ilişki incelendiğinde normal gelişim gösteren çocukların (r=0,049; p>0,01) OSU ile temel kavram toplam puan ortalamaları arasındaki ilişkinin anlamlı olmadığı; DS'li çocukların (r=0,71; p<0,01) ve otizmli çocukların (r=0,60; p<0,01) OSU ile temel kavram toplam puan ortalamaları arasındaki ilişkinin anlamlı olduğu görülmüştür. Bu araştırma ile 3-6 yaş arasındaki DS'li çocuklar, otizmli çocuklar ve NG gösteren çocukların OSU ve temel kavram gelişimlerini derinlemesine incelemek mümkün olmuştur. Elde edilen bulguların bu alanda çalışan araştırmacılara ve uygulamacılara yol gösterici olacağı düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler: Temel kavramlar, ortalama sözce uzunluğu, Down sendromlu, otizmli ve normal gelişim gösteren çocuklarda dil gelişimi

Abstract:
The study was conducted to investigate the development of children who normally developed (ND), with Down syndrome (DS) and with autism (A) in terms of basic concepts and mean length of utterances (MLU).The universe of this study was consisted of 3-6 years of children with DS and with autism and registered in Guidance Research Centers located in Çankaya, Yenimahalle and Mamak Counties of Ankara City; and children with normal development (ND) attending preschool. The sample of this study was composed of 91 children in total. Thirty of those children had DS, 30 of them had autism, and 31 of them were normally developing.While determining chronological ages of samples, it was important that autism and Down syndrome diagnosis in the health board report and special education evaluation report. To include the ND children into the study, it was sufficient to be stated that those children was not diagnosed with any disability by their parents or teachers. The basic concepts scores were obtained through one-on-one application of the Boehm-3 Basic Concepts Test (36-71 months) for children in the groups of autism, DS and ND. Participants? MLUs were determined by taking natural language samples. To obtain natural language sample, a child and the researcher carried out a conversation in a silent place based on the child?s interest. These conversations were video-recorded. These average half-an-hour videos were transcribed.It was determined that which concepts in the Boehm Basic Concepts Test can be primarily learned as the mean utterance level of the three groups increases. In addition, the relationship between the MLU and average basic concept scores was investigated. While the top and the biggest concepts in the Boehm Basic Concepts Test were the most known concepts; around and some but not too much concepts were the most challenging concepts for children. When we investigated the relationship between the MLU and basic concepts scores, it was found that the relationship between the MLU and basic concept total score of the ND children (r=0.049; p<0.01) was not significant; the relationship between the MLU and total basic concept score of the children with DS (r=0.71; p<0.01) and with autism (r=0.60; p<0.01) were significant. This study allowed us to investigate the MLU and basic concept development of the 3-6 years old children in the DS, A and ND groups in detail. It is thought that the obtained shed light for the researchers and educators in this field.Keywords: Basic concepts, mean length of utterances (MLU), language development of children with Down syndrome, autism, and normal development.