Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara robot görünümüyle sunulan öğretimin ortak dikkat becerileri üzerindeki etkililiği
The effectiveness of teaching presented in robotic appearance  on a joint attention skills for children with autism  spectrum disorder
Yazar: ÖZLEM DALGIN EYİİP
Danışman: PROF. DR. SEZGİN VURAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dikkat = Attention ; Ortak dikkat = Joint attention ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Robotlar = Robots ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Araştırma dört aşamalı olarak gerçekleşmiştir. Araştırmanın her bir aşamasında izleyen amaçlara yer verilmiştir; (1) otizm spektrum bozukluğu olan katılımcıların farklı robot görünümlerine tepkileri, (2) robot görünümlü uygulamacının sunduğu öğretim sürecinin katılımcılara ortak dikkat girişimine tepkide bulunma becerilerini öğretmedeki etkililiği ve uygulamacının (kostümsüz) sunduğu öğretim sürecinin katılımcılara ortak dikkat girişimine tepkide bulunma becerilerini öğretmedeki etkililiği, (3) robot görünümlü uygulamacı ve uygulamacının (kostümsüz)  sunduğu öğretim uygulamaları arasında katılımcıların ortak dikkat girişimine tepkide bulunma becerisinin gelişimi açısından anlamlı bir fark olup olmadığı incelenmiş ve (4) araştırmaya katılan anne/babaların ve özel eğitim öğretmenlerinin araştırma hakkındaki görüşleri alınarak, araştırmanın sosyal geçerliği belirlenmiştir. Araştırma 5-6 yaşlarındaki on katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırma çok yöntemli olarak tasarlanmıştır. Araştırma bulgularına göre OSB olan katılımcılar robot görünümlü uygulamacıya daha fazla tepkide bulunurken kostümsüz uygulamacıya daha az tepkide bulunmuşlardır. Araştırmanın etkililik bulguları robot görünümlü uygulamacının ve uygulamacının (kostümsüz) aşamalı yardımla sunduğu öğretim sürecinin katılımcıların ortak dikkat girişimine tepkide bulunma becerisini edinim ve genellemesinde etkili olduğunu göstermektedir. Bulgulara göre OSB olan katılımcıların ortak dikkat girişimine tepkide bulunma becerilerini geliştirmede robot görünümlü uygulamacının sunduğu öğretim süreci ile uygulamacının (kostümsüz) sunduğu öğretim süreci arasında robot görünümlü uygulamacının sunduğu öğretim lehine anlamlı fark bulunmuştur. Katılımcıların anne-babaları ve özel eğitim öğretmenleri araştırmaya ilişkin olumlu görüşler ifade etmişlerdir.

Abstract:
The research was carried out in four stages. Each step of the research includes the following objectives; 1) children with autism disorder (ASD) response to different robotic apperances, 2)  the effectiveness of teaching process presented by implementer with robotic appearence to teach participants the skills to response to joint attention bids and the effectiveness of teaching process presented by implenter without robot costume to teach participants the skills to response to joint attention bids and 3) whether there is  a meaningful difference in the development of the participants' skills to response  to the joint attention  bids  between implementer with robotic appearence and implementer (without costume) in teaching interventions was  examined and  4) the social validity of the research was  determined by taking the opinions of the parents participating in the research and the special education teachers about the research. The study was conducted with ten participants aged 5-6 years. The research is designed to be multiple methods. According to research findings, participants with ASD were more likely respond to the implementer with robotic appearence but they were less likely respond to the implementer without costume. The findings of the research's effectiveness show that the graduated guidance process provided by the implementer with robotic appearence and the implementer's (without costume) teaching is effective in the acquisition and generalization of the participant's skills to response to the joint attention bids. According to findings, between the teaching process provided by the implementer with robotic appearence and the teaching process provided by the implementer (without the costume), in order to improve the skills of the participants' response to the joint  attention bids, there is a significant difference in the favor of teaching offered by the implementer with robotic appearence. Participants' parents and special education teachers expressed positive opinions about the research.