İmalat sanayiinde teknoloji transferi, inovasyon, ihracat ve firma performansı ilişkilerinin incelenmesi: Türkiye'deki ihracatçı firmalada bir uygulama
Examination of technology transfer, innovation, export and company performance relations: An application on exporting companies in Turkey
Yazar: MEHMET ASİF ALAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER ÇINAR ; DOÇ. DR. SERKAN ALTUNTAŞ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Firma performansı = Firm performance ; Performans = Performance ; Teknoloji transferi = Technology transfer ; Üretim endüstrisi = Production industry ; İhracat = Export ; İhracat işletmeleri = Exporting firms ; İnovasyon = Innovation

Özet:
Bu tez, teknoloji transferi, inovasyon, ihracat ve firma performansı arasındaki ilişkinin
incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Bununla birlikte doğrudan kurulan bu ilişkilerin haricinde
inovasyonun ve ihracatın aracılık etkisi analiz edilmiştir. Çalışmaya dair çerçeve oluşturulmadan
önce yerli ve yabancı literatür taraması yapılarak araştırma modeli ortaya konulmuştur. Kavramsal çerçeve, literatür taraması ve hipotez geliştirmeden sonra analiz yöntemi olan yapısal eşitlik modellemesi (YEM) hakkında bilgilendirme yapılıp uygulama aşamasına geçilmiştir. Bu ilişkilerin ortaya konulması için Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin (TİM) 2016 yılında güncellenen verilerine göre ilk 1000 ihracatçı sıralamasına giren firmalarla görüşülmüştür. Türkiye'nin ilk 1000 ihracatçı firması listesinde bilgileri paylaşılan 754 firmasına ulaşılmaya çalışılmış ve toplam 252 anket toplanmıştır. Anket verileri IBM SPSS Statistics 21 ve AMOS 22 paket programları ile istatistiki uygulamaları yapılıp araştırmanın hipotezleri test edilmiştir. Araştırma ve uygulama sonucunda, teknoloji transferi ile inovasyon, teknoloji transferi ile ihracat, inovasyon ile firma performansı ve ihracat ile firma performansı arasında ilişkinin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Teknoloji transferi ile firma performansı ve inovasyon ile ihracat arasında anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Ayrıca teknoloji transferi ile firma performansı ilişkisinde inovasyonun aracılık etkisi, teknoloji transferi ile firma performansı ilişkisinde ihracatın aracılık etkisi, inovasyon ile firma performansı ilişkisinde ihracatın aracılık etkisinin olduğu görülmüştür. Bununla birlikte teknoloji transferi ile ihracat ilişkisinde inovasyonun aracılık etkisi anlamlı iken bu etkinin gücü yok denecek kadar az olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship among technology transfer, innovation
export and firm performance. Furthermore, the mediation effect of innovation and export was
analyzed apart from these direct relationships. Before forming a frame for this work, a research
model was developed by scanning local and foreign literature. After conceptual framework, literature scanning and hypothesis development; Structural Equation Modelling (SEM) was introduced and the model was tested in detail. To reveal the relationships, the top 1000 export firms according to the Turkey Exporters Assembly(TEA)'s report, which were updated in 2016 in Turkey, were contacted. It was attempted to contact with the 754 firms among the top 1000 export firms listed in Turkey and total 252 surveys were only collected. The statistical process of survey data were carried out with IBM SPSS Statistics 21 ve AMOS 22 packet programs. Hypothesis of the research were tested by SEM through these programs. At the end of the research, it has been determined that there is a relationship between technology transfer and innovation, technology transfer and exports, innovation and firm performance, and exports and firm performance. There is no significant relationship between the technology transfer and the firm performance and between innovation and exports. In addition, it is found that there are the mediation effect of innovation in relation to technology transfer and firm performance, the mediation effect of export in relation to technology transfer and firm performance, and the mediation effect of export in relation to innovation and firm performance. Futhermore, there is also mediation effect of innovation in relation to technology transfer and exports, but this mediation effect is very weak.