Hastanemiz sağlık çalışanlarının aile hekimliği ile ilgili bilgi,tutum ve davranış özelliklerinin incelenmesi
Evaluation of knowledge, attitude and behavioral features of our hospital staff about family practice
Yazar: ESRA KURT CANPOLAT
Danışman: UZMAN IŞIK GÖNENÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Amaç: Sağlık çalışanlarının aile hekimliği hizmetlerini bilme, bu hizmetlerden yararlanma düzeyi ve memnuniyetlerini ölçmeyi amaçladık.
Gereç Yöntem: Çalışmamıza Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde (HNEAH) çalışan sağlık personeli (doktor, hemşire, ebe, sağlık memuru, psikolog, diyetisyen ve diğer yardımcı sağlık personeli) dahil edildi. Hastalara hazırladığımız anket formunu yüz yüze soru cevap şeklinde uyguladık. Anket formunda sosyodemografik veri formu ile çalışanların aile hekimliği ile ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendiren sorular mevcuttu.
Araştırmada elde edilen veriler SPSS (statisticalpackageforsocialsciences)  forwindows22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler olarak sayı, yüzde, ortalama, standart sapma kullanılmıştır. 
İki bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında t-testi, ikiden fazla bağımsız grup arasında niceliksel sürekli verilerin karşılaştırılmasında Tek yönlü (Oneway) ANOVA testi kullanılmıştır. ANOVA testi sonrasında farklılıkları belirlemek üzere tamamlayıcı post-hoc analizi olarak Scheffe testi kullanılmıştır. Araştırmanın sürekli değişkenleri arasında Pearson korelasyon ve regresyon analizi uygulanmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza katılanların yaklaşık %63 ü, 30 yaş ve altındaydı. %57.8 i kadın olup çoğunluğunu doktorlar oluşturmaktaydı (%37.2).  Kişilerin yaklaşık yarısı (%49.8)  acil durum dışında eğitim ve araştırma hastanesine (EAH)  başvurduklarını  %45.5 i son bir yılda aile hekimine hiç gitmediğini belirtmiştir. Çalışanların aile hekimliği sistemine kayıt olma durumu  %80,4 ve aile hekimini tanıma durumu %75 gibi çok yüksek oranlarda iken aile hekimliği merkezi hekim randevu sistemi (MHRS)  numarasını bilme durumu %40 ve kayıtlı olduğu aile hekiminin iletişim bilgilerini bulundurma oranı %25 gibi daha düşük oranlarda tespit edilmiştir. Yaklaşık %75' i aile hekimini tanıyordu. Katılımcılara aile hekiminin görevleri ile ilgili sorular yöneltildiğinde yarısından fazlasının aile hekiminin kendisine kayıtlı kişilerin periyodik sağlık muayenelerini yaptığı, kendisine kayıtlı kişilerin ilk değerlendirmesini yapmak için 6 ay içinde ev ziyaretinde bulunduğu veya kişilerle iletişime geçtiği, kendisine kayıtlı kişileri yılda en az bir kez değerlendirip sağlık kayıtlarını güncellediği konusunda bilgilerinin olduğu görüldü.
Kişilerin aşılama ve yeni doğan muayenesi ile ilgili yeterli bilgi düzeyi olmasına karşın; aile hekiminin obezite takibi-tedavisi, sağlıklı diyet danışmanlığı, tütün ve bağımlılık yapıcı maddelerle mücadele vermesi, kan yoluyla ve cinsel yolla bulaşan hastalıkların erken tespitine yönelik testler yaptığı konusundaki bilgi düzeyleri için bu yüksek oranlara ulaşılamamıştır. Aile hekiminin verdiği raporları bilme durumu değerlendirildiğinde, katılımcılar en çok istirahat raporu ve evlilik raporu verildiğini bilmekte bunu ehliyet için sağlık raporu ve az tehlikeli işe giriş raporları izlemektedir. Askerlik muayenesi, akli meleke raporu, yivsiz av tüfeği raporu, sporcu lisansı raporlarının verildiğini bilme yüzdesi %30-%40'larda kalmış olup bunun sebebi olarak bazı aile hekimlerinin bu raporları vermek konusunda daha çekingen davranmış olabilecekleri düşünülmektedir.
Evde sağlık hizmeti-gezici sağlık hizmeti konusunda kişilerin yaklaşık %70' i bilgi sahibiyken, cezaevi, yaşlı bakımevi gibi yerlere sunulan, yerinde hizmet sunumunu bilme yüzdesi %40'larda kalmıştır. Katılımcıların %70' inden fazlası aile hekiminin kronik hastalık izlem taraması, gebe takibi, üreme sağlığı hizmeti, pansuman yara bakım hizmeti verdiğini biliyorken, verem hastalarına direk gözetimli ilaç tedavisini verebildiklerini bilme durumu %50'nin altında kalmıştır. Aile hekimlerinin kanser taramaları yaptığı konusundaki bilgi durumu ise %50'nin altında kalmıştır.
Çalışmamamıza katılan kişilerin aile hekimine gitme tercihindeki en önemli sebebini konum itibariyle yakın olması (%56.7) oluşturmaktayken gitmeme sebebi olarak ilk sırada çalışma saatlerine uygun olmama durumunu ifade etmişlerdir (%44.5). 
Katılımcılarımızın aile hekimliği ile ilgili bilgi düzeyi puan ortalaması ''orta'' düzeyde bulunmuş olup, aile hekimliğinden memnuniyet yüksek olarak bulunmuştur. Aile hekimlerinin iletişim bilgilerini bilenlerin, bilmeyenlere oranla, aile hekimliği konusunda bilgi düzeylerinin ve memnuniyet oranlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiş olup, istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur.
Sonuç: Sağlık çalışanlarımızın aile hekimliği ile ilgili bilgi düzeyi ''orta'' olarak saptanmış olup kişilerin aile hekimlerine az oranda müracaat ettikleri görülmüştür. Birinci basamağın esas görevi koruyucu sağlık hizmetleriyken, kişiler aile hekimlerine en az sağlam çocuk takibi ve aile planlaması için başvurmuştur. Aile hekimleri en sık reçete yazdırmak ve küçük sağlık sorunlarını halletmek için tercih edilmiştir. Bu durum birinci basamağın amacına uygun kullanılmadığını göstermektedir. Aile hekimliğinden memnuniyet yüksek saptanmış olup, kişilerin aile hekimliği ile ilgili bilgi düzeyi, yaş ve son bir yılda aile hekimine kaç kere gittiği parametrelerinden zayıf olarak etkilendiğini saptasak da daha kapsamlı ve kontrol gruplu çalışmalara ihtiyaç vardır. 
            Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, bilgi düzeyi, tutum, davranış, memnuniyet

Abstract:
ABSTRACT
Objective: Weaimedtoinvestigatetheknowledgelevel, attitudesandmeasurethelevel of satisfactionwithfamilymedicineservices in health-careworkersworking in Haydarpaşa Numune EducationandResearchHospital (HNEAH).
Materialandmethods: Inthisstudy; Healthpersonnel (doctor, nurse, midwife, healthofficer, psychologist, dietitianandotherhealthstaff) working in Haydarpaşa Numune EducationandResearchHospital (HNEAH) wereincluded. Weappliedthequestionnairefacetofacepreparedforthepatients  inordertoobtain data aboutsociodemographicfeatures,theknowledgelevel, attitudesandbehaviors of theemployeesaboutthefamilymedicineThe data obtained in thestudywereanalyzedusing SPSS.
Number, percentage, mean, standarddeviationwereused as descriptivestatisticalmethods in evaluatingthe data.  One-way (Oneway) ANOVA test wasusedtocomparequantitativecontinuous data amongmorethantwoindependentgroupsand t-test tocomparequantitativecontinuous data amongtwoindependentgroups. TheScheffe test wasused as a complementary post-hoc analysistodeterminethedifferencesafterthe ANOVA test. Amongthecontinuousvariables of thestudy, Pearsoncorrelationandregressionanalysiswereapplied.
Findings:Approximately 63% of participiantwereunder 30 years of age. 57.8% werefemaleandthemajority of participiantweredoctors (37.2%). Approximatelyhalf of thepatients (49.8%) referredtotheeducationandresearchhospital (ERH) exceptemergencyneedsand 45.5% of thepatientsnevervisitedthefamilyphysicianduringthelastyear. 
Employees had a veryhigh rate of enrollment in thefamilymedicinesystem (80.4%) andfamilyphysicianrecognition (75%), whilethefamilyphysician'sknowledge of thecentralphysicianappointmentsystem (MHRS)  phonenumberwas 40% andthat of theregisteredfamilyphysicianwas 25%. 
Approximately 75% knewtheirfamilyphysician. Whenaskedabouttheduties of familyphysicians, morethanhalf of theparticipiansknewthatfamilydoctorsmakeperiodichealthexaminations of registeredpersons, visithomeevery 6 monthsorhavecontactwiththepersonstomakeinitialassessment of theregisteredpersons, assesstheregisteredpopulation at leastonce a yearandupdattheirhealthrecords.
Althoughpeoplehaveadequateknowledgeaboutvaccinationandneonatalexaminationservices, thesehigherratescould not be achievedforthelevel of knowledgeaboutthetestsforobesity-follow-upcare, dietarycounseling, smokingcessationandsubstanceabuseservices, andearlydetection of bloodborneandsexuallytransmitteddiseases. participantswereaware of thehealthreportsgivenbythefamilyphysicianssuch as absancereport, marriagelicensereport, drivinglicensereportandemployeeentrancehealthreports. 
Thepercentage of participantswhoknewthatmilitary service entrancehealthexaminationreports, mentalstateevaluationreports, huntingriflelicensehealthreports, sportslicensehealthreportweregivenbythefamilyphysicians is 30% -40%. Thislow rate can be explainedbythehesitanceof  somefamilyphysicianstogivethesereports.
Whileabout 70% of wereinformedabouthomehealthcareservices, thepercentage of knowingabout on-site servicessuch as prisonsandelderlynursinghomesremained at 40%. While 70% of theparticipantsknewthatthefamilymedicineservicesincludechronicdiseasescreening, pregnancyfollow-ups, reproductivehealthcareservices, woundcare- dressingservices, lessthan 50% knewthatthey can be directlysupervisedfortuberculosistreatmentand less50 knewaboutcancerscreeningservices
Themostimportantreasonforattendingfamilyphysicianswasthevicinity (56.7%) andthemostimportantreason(44.5%) for not attendingfamilyphysicianswasthemismatch of workingand service hours. Theparticipants had moderatelevel of knowledgeaboutthefamilymedicineservices of our but theywerehighlysatisfiedwiththesystem. Theknowledgelevelsandsatisfactionrateswerefoundto be statisticallysignificantlyhigher in participantswhoknewthecontactinformationof  theirfamilyphysicians.
Conclusion: Thelevel of knowledgeaboutfamilymedicine of ourparticipantswasdetermined as '' moderate '' and it wasseenthattheyappliedtofamilyphysicians at a low rate. Whiletheprimarytask of theprimarycare is preventivehealthservices, theleastlikelyreasonforpeopleapplyingtofamilyphysicianswaswell- childcareandfamilyplanningservices. Familyphysiciansareoftenpreferredforprescribingmedicineandsolvingminorhealthproblems. Thisshows us thattheprimarycare is not adequatelyused. althoughwehavefoundthatpeoplearehighlysatisfiedwithfamilymedicineservices , thelevel of knowledgeaboutfamilymedicinewassignificantlyaffectedby, ageandthenumber of timestheywenttotheirfamilyphysicianthelastyear, weconcludethatthere is a needformorecomprehensivecase-controlstudiesregardingpreferences of participantsaboutfamilymedicineservices.
Keywords: Familymedicine, knowledge, attitude, behavior, satisfaction