Dürzîlikte imâmet ve ulûhiyet ilişkisi
The relationship between imamat and divinity in Druzism
Yazar: HATİCE GÜRCİ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN GÜMÜŞOĞLU
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Dürzîlik, altıncı sırada Fatımî halifesi olan Hâkim biemrillah'ın, imamlık ve ilahlık iddialarının ardından ortaya çıkmıştır. Dürzîler, Hâkim biemrillah'ın, birbirinden ayrılmayan lahûtî ve nâsutî özelliklere sahip olduğunu ileri sürmüşlerdir. Bu çalışmada, Hâkim biemrillah'ın imamlığının ulûhiyetiyle olan ilişkisi incelenmiştir. Fırkanın tarihsel sürecini incelediğimizde, akîdelerinin nesilden nesile, sözlü olarak aktarıldığını görmekteyiz. Bu nedenle, Dürzî öğretilerin halk arasında yayılmaya başladığı dönemi incelemek gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, Dürzî metinlerin veya ikincil kaynakların ele alınarak, ilahlık iddiasının nasıl ortaya çıktığını, bu iddianın bir aslının bulunup bulunmadığını, ya da ilahlık iddiasıyla kastedilenin, tam olarak ne olduğunu incelemektir. Allah'tan başka ilah olmadığı, imamların ise, ancak halîfe olabileceği, bize göre evrensel bir konu olması hasebiyle, büyük bir önem arz etmektedir. 
Araştırmamızda, Hâkim biemrillah'ın imamlığının, ulûhiyetiyle olan bağını inceleyerek, ilahlığının aslı araştırılmıştır. Dürzî kaynakları inceleyip araştırarak, Dürzîlikte imâmetin ulûhiyetle olan ilişkisine ışık tutmayı hedeflemekteyiz. Bu çalışma, başta Dürzî risâleleri olmak üzere birçok kaynaktan faydalanılarak yapılan bir araştırmadır. Fakat Dürzî risâleleri, sırrîlik prensibinden dolayı mâtbu halde bulunmadığı için daha çok Dürzî müelliflerden ve bu risâlelere ulaşma imkânı bulan mûteber yazarların eserlerinden istifâde edilerek çalışılmıştır. 
Araştırmamız sonucunda, Hâkim biemrillah'ın, halîfe olarak imamlık görevinde bulunduğuna ancak ilahlık iddiasında bulunmuşsa da, insanî vasıfların dışında ilâhi bir niteliğinin bulunmadığına ulaşılmıştır.

Abstract:
Druzeism emerged after the claims of imam and divinity of Hâkim biemrillah, the sixth Fatimid caliph. Druze claimed that Hâkim biemrillah had divine and nasuti characteristics that are inseparable from each other. In this study, the relationship between Hâkim biemrillah's imamate and his divinity was examined. When we examine the historical process of the sect, we see that its tenets were transmitted orally from generation to generation. For this reason, it is necessary to examine the period when Druze teachings began to spread among the people. The aim of this study is to examine how the claim of divinity emerged, whether there is any basis for this claim or what exactly is meant by the claim of divinity, by examining Druze texts or secondary sources. In our opinion, it is of great importance as it is a universal issue that there is no god but Allah and that imams can only be caliphs.
In our research, the essence of Hâkim biemrillah's divinity was investigated by examining the connection between his imamate and his divinity. By examining and researching Druze sources, we aim to shed light on the relationship of the imamate with divinity in Druze. This study is a research conducted by making use of many sources, especially Druze treatises. However, since Druze treatises are not available in printed form due to the principle of secrecy, they have been studied mostly by using the works of Druze authors and respected writers who had the opportunity to access these treatises.
As a result of our research, it was concluded that Hâkim biemrillah served as imam as the caliph but although he claimed divinity, he didn't have any divine qualities other than human qualities.