Osmanlı Dönemi Irak'ta Arap şiiri 1850-1918
Arabic poetry in Iraq in the last period of Ottoman Empire (1850-2918)
Yazar: ALAN MAAROUF SALIH
Danışman: PROF. DR. YAKUP CİVELEK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Arap şiiri = Arabic poetry ; Irak = Iraq ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; İşgal = Occupation ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışma Osmanlı Devleti'nin son döneminde (1850-1918) Irak'ta Arap Şiiri konusunu ele almaktadır. Konu üç bölüm halinde incelenmektedir.
Birinci bölümde yer alan girişte tezimizin problemi, amacı, önemi ve metodu ortaya konulmuştur. Buna göre tezimizde, Osmanlı'nın son döneminde Irak'taki toplumsal, siyasal ve kültürel hayata ilişkin konulara değinilmektedir. Ayrıca birinci bölümde Osmanlı Devleti'nin toplumsal, siyasal ve kültürel hayatının görünümlerine de değinilmektedir, Osmanlı Devleti'nde ve Osmanlı sultanları nezdinde Arapça'nın ve Arap Edebiyatı'nın yeri ve önemi de ele alınmaktadır. 
İkinci bölümde Osmanlı Devleti'nin son döneminde Irak'ta şiir, edebî silkiniş ve Arap şiirinin gelişmesi, konusu ele alınmaktadır. Bunun yanında klasik şiirin gelişme gösteren eski unsurlarıyla bu dönemde ortaya çıkan yeni unsurlar da işlenmektedir. Kısaca Arap Edebiyatı ile Türk Edebiyatı arasındaki etkileşime de değinilmektedir. Ayrıca dünya çapında ödül kazanan Arap şairlerinden de söz edilmektedir.
Üçüncü bölüm ise Iraklı şairlerin Batı işgali ve emperyalizmine karşı Arap Dünyası'nda ve Irak'ta gerçekleşen direniş hareketleri ve devrimlerde oynadıkları rolü ele alınmaktadır. Şairlerin oynadıkları bu rol ile Irak'ın geçmişine ve işgaller karşısında Iraklı şairlerin sahip oldukları direniş ve mücadele deneyiminin anlaşılmasına bir kapı aralamaktadır. 
Bu çerçevede konu üç ana eksene oturmaktadır: İlk eksende Birinci Dünya Savaşı'nda Iraklı şairlerin Osmanlı Devleti'yle dayanışması ve İslam birliği düşüncesine bağlılıkları ortaya konulmuştur. 
İkinci eksende, Irak şairlerinin Arap ülkelerini işgal eden batılı işgalciler karşısında nasıl bir tutum izledikleri anlatılmaktadır. Osmanlı Devleti'nin Birinci Dünya Savaşı'nda yenilgisinden sonra Iraklı şairlerin yaptığı Arap birliği çağrılarını incelemektedir. Şairlerin Arap topraklarının işgaline karşı isyan ve direnişlere katılmaları üzerinde de durulmuştur.
Üçüncü eksen ise Irak'ın İngilizler tarafından işgal edilmesi; şairlerin, Irak'ın kurtuluşu mücadelesine katılmaları, işgalcilere karşı direnmeleri ve işgalcilerin Irak'tan kovulması konularında halka yönelttikleri çağrıları kapsamaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Arap Şiiri, Irak, Osmanlı Devleti, Iraklı Şairler, Batı işgali.

Abstract:
This study deals with the subject of Arabic Poetry in Iraq in the last period of the Ottoman Empire (1850-1918). The subject is analyzed in three parts.
In the introduction in the first chapter, the problem, purpose, importance and method of our thesis are revealed, and the issues related to the social, political and cultural life in Iraq in the last period of the Ottoman Empire are mentioned. In addition, in the first part, the social, political and cultural life of the Ottoman Empire is mentioned, and the place and importance of Arabic and Arabic Literature in the Ottoman Empire and in the eyes of the Ottoman sultans are discussed.
In the second part, the subject of poetry, literary shake and the development of Arabic poetry in Iraq in the last period of the Ottoman Empire are discussed. In addition, the old elements of classical poetry that developed and the new elements that emerged in this period are also handled. Briefly, the interaction between Arabic Literature and Turkish Literature is also mentioned. There are also mentions of Arab poets who won awards around the world.
The third part deals with the role of Iraqi poets in the resistance movements and revolutions that took place in the Arab World and Iraq against the Western occupation and imperialism. With this role played by the poets, a door is opened to understand the past of Iraq and the experience of resistance and struggle of Iraqi poets in the face of invasions.
In this framework, the subject sits on three main axes: On the first axis, the solidarity of the Iraqi poets with the Ottoman Empire during the First World War and their commitment to the idea of Islamic unity are revealed.
On the second axis, the attitude of the Iraqi poets against the western invaders who invaded the Arab countries is explained. It is also mentioned how Iraqi poets called for Arab unity after the defeat of the Ottoman Empire in the First World War. In addition, the subjects of how Arab poets participated in the rebellion and resistance against the occupation of Arab lands were also discussed.
The third axis is the occupation of Iraq by the British; It covers the poets' calls to the people to participate in the liberation struggle of Iraq, to resist the invaders and to expel the invaders from Iraq.
Keywords: Arabic Poetry, Iraq, Ottoman Empire, Iraqi Poets, Western occupation.