Kişilerarası sözel etkileşimde yönlendirme ve edimsel yapılanmalar
Persuasive discourse in interpersonal communication and speech act patterns
Yazar: HATİCE ÇUBUKÇU
Danışman: PROF. DR. ÖMER DEMİRCAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Dilbilim = Linguistics ; İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature
Dizin: Dilbilim = Linguistics ; Edimbilim = Pragmatics ; Etkileşim = Interaction ; Kişiler arası iletişim = Interpersonal communication ; Rehberlik = Guidance ; Sözel iletişim = Verbal communication ; İletişim = Communication

Özet:
Kişilerarası sözel etkileşim sürecinde gerçekleşen yönlendirme erekli dil olaylarının edimsel yapılanmalarını belirlemeyi amaçlayan bu araştırmada, 'yönlendirme'nin metnin örgüsüne hangi edimsel değikenlerle yansıdığı' sorusuna yanıt aranacaktır. Bu çalışma ayrıca, aşağıda belirtilen 2 varsayımın sınanmasına da olanak vermektedir. 1) Bu türden konuşma metinleri belirlenebilir edimsel yapılanmalar içermektedir. 2) Yönlendirme erekli söylem görünürde, (soru sorma, yanıt verme, reddetme gibi) etkileşimsel edimler yoluyla kurulurken, derin düzeyde (korkutma, sevindirme, umutlama vb. gibi) etkisel edimler yoluyla gerçekleşmektedir. Yüzonsekiz konuşma metninden oluşan veri tabanı 103 saatlik ses kaydı yoluyla farklı konuşma ortamlarından elde edilmiştir. Çalışmada 'olası en geniş edimsel döküme ulaşmak' amaçlandığından, konuşma ortamlarının seçilmesinde çeşitlilik ilkesi benimsenmiş, ve katılımcılar cinsiyet, yaş, eğitim vb. gibi toplumdilsel değişkenlerle sınırlandırılmamıştır. (Bu türden veriler çözümlemede bağlamsal bilgiler olarak kullanılmışlardır). Araştırma sonucunda elde edilen bulgular şöyle özetlenebilir: 1) Yönlendirme erekli söylemde konuşmacılar tarafından kullanıldığı belirlenen 4 etkileşimsel edim, 15 etkisel edim ayrıca bu edimlerin gerçekleştirilmesine yönelik olarak kullanılan 36 sözel edim tanımlanmış ve ulamlanmıştır. 2) Yönlendirme erekli dil olaylarının, bir yandan etkileşimsel düzeyde, öte yandan da toplumsal /ruhsal düzeyde kendilerine özgü etkisel edimler yoluyla yapılandıkları görülmüştür 3) Bu dil olaylarında, kimi etkisel edimlerin ve sözel edimlerin, dinleyenler tarafından sınırlı sayıda edimsel seçeneklerle karşılandığı saptanmış, bu doğrultuda 98 bitişik çift belirlenmiştir. Kısaca, bu araştırmada elde edilen bulguların, çalışmanın başında öne sürülen varsayımları desteklediği söylenebilir.

Abstract:
The purpose of this study is three -fold. The main objective is to discover the speech act patterns of speech events in persuasive discourse realized during interpersonal communication in Turkish. Accordingly, the study includes, the identification of speech acts involved in persuasive discourse. The study will a Iso test the following hypotheses : 1) That, persuasive verbal interaction bears predictive speech act patterns/structures. 2) And that; while the verbal interaction in persuasive discourse is carried out by means of interactional acts (or discourse acts) such as asking questions, responding, rejecting etc, on the surface level, the persuasive outcome is achieved by means of a set of per locutio nary acts patterned at a deeper level. The data- 118 samples of persuasive discourse, were obtained through 103 hours of tape-recording in various speech situations in which the participants were not limited by sociolinguistic variables such as age, gender, status etc. since the study seeks to reach the greatest possible set of speech acts realized in persuasive discourse. The findings of the study are as follows: 1) 4 interactional acts and 15 perlocutionary acts were identified and classified. Also, identified and categorized were the 36 illocutionary acts, through the performance of which the interactional and perlocuti onary acts are realized. 2) The study has shown that persuasive discourse is structured both at interactional and at social/psychological levels. 3) A series of adjacency pairs at perlocutionary level (such as, annoy -frighten, honour-honour, etc.) and at illocutionary level (e.g. acuse -accuse/defend) have been obtained (Total 98). Briefly, it can be concluded that, the findings of the study support the above mentioned hypoheses.