Habercilikte propaganda bağlamında Körfez savaşları
Journalism of Gulf War in the context of propaganda
Yazar: METE BAĞCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OYA ŞAKI AYDIN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve İletişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gazetecilik = Journalism ; Habercilik = Journalism ; Haberler = News ; Körfez Savaşı = Gulf War ; Propaganda = Propaganda

Özet:
Propaganda kavramının tarihi aslında neredeyse insanlık tarihi kadar eskidir. Bir
kavram olarak ?propaganda?nın kullanıma girmesi kayıtlara göre 17. yüzyıla dek
uzansa da, aslında insanların toplu halde yaşamaya başlamasından itibaren ?liderliğin?
seçilmesi ve iktidarın elde tutulması ihtiyacı ilk çağlardan itibaren insanların
propagandayla tanışmasına sebep vermiştir. Kitle iletişim araçlarının var olmadığı
çağlarda bile geniş kitleleri etkilemeye yönelik propaganda faaliyetleri mevcuttur.
Romalıların güçlü, kuvvetli, heybetli Romalı erkeği simgeleyen heykelleri, aslında
Roma?nın gücünü zihinlere nakşetmeyi amaçlayan propagandaya yönelik sanat
eserleriydi. Modern toplumlardaysa, aynı işlevi artık heykeltıraşlar değil, kitle iletişim
araçları görmektedir.
Gazete, dergi ve radyonun etkin propaganda faaliyetlerinde, yeni teknikler
geliştirilerek kullanımının en ?başarılı? örnekleri ilk olarak 2. Dünya Savaşı sırasında
olmuştur. Nazilerin iktidara yürüryüşlerinden, savaşın sürdüğü yılllara ve sonrasındaki
1989`a dek süren Soğuk Savaş günlerinde gelişen teknoloji sayesinde propaganda
faaliyetleri yeni yönelim yöntem ve içeriklerle değişim göstererek günümüze dek
uzanmıştır. Uydu teknolojisinin yaygınlaştığı 1990?lı yıllar savaş alanlarından anında
canlı görüntü geçmeyi olanaklı kılınca savaş gazeteciliğinin tanımı ve çalışma
yöntemleri de kökünden değişmiştir.
1. Körfez Savaşı, bir savaşın dünya üzerinde canlı yayınlanabileceğini gösterirken, 2.
Körfez Savaşı yeni tür bir gazeteciliğin dünya litaratürüne girmesine yol açtı. ABD
ordusuyla birlikte hareket eden ve askeri olanakları haber geçmek için kullanma
hakkına sahip ama buna karşılık resmi sözleşmelerle gazeteciliğin evrensel ilkelerinden
ödün vermeyi kabul ettiğini alenen beyan eden yeni savaş muhabirleriyle tanışmış
durumdayız. Peki ?embedded? (iliştirilmiş) sözcüğüyle tanımlanan tarafsız, doğru,
savaşın her iki tarafına da eşit mesafede durarak işini yaptığı iddasında bulunan bu yeni
savaş muhabirleri, gazeteciliğin kurallarına ne kadar uymaktadır? Günümüz dünyası,
hızlı ve anında iletişimi sağlayan kitle iletişim araçlarıyla; doğru ve gerçek bilgiye
kolayca mı ulaşmaktadır, yoksa insanlık tarihinde yakın dönemlere dek hayal bile
edilemeyecek yepyeni propaganda yöntemleriyle mi karşı karşıyayız? Gazeteciler
neden artık savaşan ordular tarafından askeri hedef olarak görülmekte ve hedef
konumuna getirilmektedir? Bu soruların cevabı aslında 1990`larla birlikte girdiğimiz
yeni gazetecilik anlayışının doğal sonucu olabilir mi? Bu çalışma ile amaçlanan
yukarıdaki sorulara cevap bulabilmektir.



Anahtar Kelimeler: Körfez Savaşı, propaganda, habercilik, iliştirilmiş gazetecilik

Abstract:
The history of propaganda is actually as old as human history. Although records of
using propaganda as a notion goes back to 17th century, primarily after the moment that
humans started to live together, the need for keeping potency and choosing the leader
caused propaganda techniques to develop. Even in the eras without any mass media,
there are still propaganda activities for effecting the masses. The Romanian statues
which symbolize the powerful, potent, majestic, Romanian man were actually piece of
art which aims to show Romanian power. In modern times, same function manifests by
not sculptures but media. Newspaper, magazine and radio have been the most
successful in 2nd world war era, with their active and new methods of propaganda.
With the improved technology, after 2nd World War and Cold War periods,
propagandacame to our days. With the satellite technology, seeing the enemy in war
zone has become possible and with that description of war correspondent drastically
changed. In the First Gulf War, people saw that watching a war on a live broadcasting
is possible. In the 2nd Gulf War created a new way for a new kind of reporting. We met
with new kind of reporters who move with the U.S. army, who has right to use military
recourses to collect news but also who concede some universal principles of reporting.
So, are these new reporters who are called ?embedded? capable of staying neutral and
objective? In our time, can we reach every information easily and quickly via media or
are we facing with a brand new type of propaganda? Why reporters are seen as an
enemy by army and started to become a target? This thesis aims to answer these
questions.