İnsani kalkınma ve ekonomik büyümeyle olan ilişkisi: Türkiye uygulaması
Human development and it?s relation with economic growth:Turkey application
Yazar: IŞIL TAYYAR
Danışman: PROF. DR. FAİK BİLGİLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Tar. ve İkt. Teori Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomi = Economy

Özet:
Ekonomik büyüme ve insani kalkınma arasındaki ilişkiler konu oldukları pek çok çalışmada, birçok ülkeyi kapsayacak analizlerle incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı ise; ekonomik büyüme ile insani kalkınma kavramlarını teorik olarak açıklayarak, aralarındaki ilişkileri Türkiye örneği üzerinde ampirik incelemektir. Çalışmanın ampirik bölümünde; Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından her yıl yayımlanan İnsani Kalkınma Raporları (İKR)'nda yer alan İnsan Kalkınma Endeksi (İKE)'nin içeriği ve Türkiye açısından değerlendirilmesi yapılmaktadır. 2003 ve 2004 yılları İKE verileri kullanılarak, Türkiye'nin bugüne kadar olan İKE ve alt endeksleri gelişimlerinin baz alınmasıyla simülasyonlar oluşturulmaktadır. Böylece Türkiye'nin gelecek dönemde İKE tahminleri yapılmaktadır. Ayrıca; İKE değeri olarak Türkiye'yi, yüksek insani gelişmişlik seviyesine çıkaracak senaryolar değerlendirilmektedir. Neticede; 2011 yılında yüksek insani gelişmişlik seviyesinin alt sınırı olan İKE değerine ulaşılabilecektir. Son olarak; Türkiye için insani kalkınma ve ekonomik büyüme ile olan ilişkisine değinilmektedir. Bu kapsamda, ekonomik büyümenin bağımlı değişken olduğu iki ayrı model oluşturulmaktadır. Öncelikle Türkiye'nin büyüme oranları ve İKE ile birlikte büyümeyi etkilediği düşünülen ihracat rakamları ile harcama kalemlerinin seyri 1997?2005 yılları için incelenmektedir. İkinci modelde ise 2001-2005 yılları için; İKE ile birlikte yeni ve popüler iktisat modellerinin ekonomiye dahil ettikleri ve büyümeyi etkilediği düşünülen beklentiler ve reel kesim güven endeksi verileri bağımsız değişkenler olarak kabul edilmektedir. İKE, yatırım harcamaları, özel tüketim harcamaları, AR-GE harcamaları, net ihracat rakamları, reel sektör güven endeksi, ekonomik büyümeye yönelik beklenti değişkenlerinin yıllar itibariyle, katsayılarının pozitif olması ve faiz beklentisi, tüketici fiyatlarına ait beklentiler, döviz artış beklentileri değişkenlerinde ise negatif olması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.Anahtar KelimelerEkonomik Büyüme, İnsani Kalkınma, İnsani Kalkınma Endeksi.

Abstract:
Most of the studies about the relation between the economic growth and human development are based on the analysis comprimising many countries. The aim of this study however, empirically analyzing the inter-relation between these notions on Turkey example while explaining what they are theoretically. The empirical part of the study is about the contents of the Human Development Index (HDI) which takes place in the annual Human Development Report (HDR) being published by United Nations Development Programme (UNDP) and the evaluation of the index on the side of Turkey. Simulations are created based on the trend of Turkey?s HDI and sub-indices using 2003 and 2004 HDI data. As a result, forecast are made for Turkey?s HDI values and also scenarios are mentioned for rising Turkey from intermediate level of human development to a higher level. It is assumed that, in 2011, Turkey will be able to reach the bedrock of the high human development level values in HDI as a result of the average growth of the whole sub-indices valid for the country through the years. And finally the relationship between human development and economic growth in Turkey is mentioned. Through this point of view, two models are created in which the economic growth is the dependent variable and all the remainder variables that are not included in the models are assumed to be constant. First of all, the growth rates of Turkey and export and consumptions values, which are thought to affect the growth rate with HDI, are analyzed for the period 1997-2005. In the second model however, expectations that are thought to effect the growth level by new and popular economic models and reel sector trust index are taken as independent variables with HDI. HDI, investment spendings, consumption spendings, R&D spendings, net export, real sector trust index, other growth expected variables values are result that all have positive co-efficients. However, expected interest rate, expected consumer prices and expected exchange rates are concluded that their co-efficients are negative.Key Words:Economic Growth, Human Development, Human Development Index.