Geleneksel kısıntılı ve yarı ıslatmalı sulama uygulamalarına bazı mısır çeşitlerinin verim tepkileri
Yield response of maize genotypes to conventional deficit irrigation and partial root drying
Yazar: HARUN KAMAN
Danışman: PROF.DR. CEVAT KIRDA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Jüri : Prof. Dr. Cevat KIRDA: Doç. Dr. Sevilay TOPÇU: Prof. Dr. Ahmet Can ÜLGER: Prof. Dr. Cafer GENÇOĞLAN: Prof. Dr. Mahmut ÇETİNBu araştırma, üç sulama programı altında beş mısır çeşidinin verim tepkilerinibelirlemek amacıyla bir tarla çalışması olarak yapılmıştır. Araştırma, ÇukurovaÜniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü deneme alanında2004 ve 2005 yetişme mevsiminde yürütülmüştür. Araştırmada: (1) Tam sulama(TS), A-Sınıfı buharlaşma kabına göre hesaplanan, bitkinin gereksindiği sudan kısıntıyapılmaksızın uygulanan kontrol konusu; (2) Yarı ıslatmalı sulama (YIS), TSkonusuna uygulanan su miktarının %65'inin her sulamada ardışık olarak köklerin biryarısını ıslatacak şekilde uygulanan sulama konusu ve (3) Geleneksel kısıntılı sulama(KS), TS konusuna uygulanan su miktarının %65'inin bitki köklerinin her iki tarafınauygulandığı geleneksel kısıntılı sulama konusu olmak üzere üç sulama konusu elealınmıştır. Bitki materyali olarak P.31.G.98, P.3394, Rx:9292, Tector ve Tietar mısırçeşitleri kullanılmıştır. Araştırma dört yinelemeli olarak bölünmüş parseller denemedeseninde kurulmuş ve sulama uygulamaları damla sulama yöntemiyle yapılmıştır.Sulama uygulamaları haftada bir olacak şekilde planlanmıştır. Araştırmanın her ikiyılında dokuz sulama uygulaması gerçekleşmiş ve toprak su içeriği değişiminötronmetre ile izlenmiştir. Sulama mevsimi boyunca bitki boyu, yaprak alanindeksi, kuru madde üretimi, kök yoğunluğu, yaprak su potansiyeli ölçümleri vb.gözlemler yapılmıştır. Hasatta, verim ve verim parametreleri değerlendirilmiştir.Araştırma süresince gerçekleştirilen gözlem ve ölçümleri sonucunda, mısırçeşitlerinin sulama programlarına gösterdikleri tepkilerde farklılıklar saptanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre; sulama suyunun kıt veya pahalı olduğu koşullarda mısırbitkisi için, kısıntılı sulama uygulamasının YIS tekniği ile yapılması ve Tector veyaTietar çeşitlerinden birinin kullanılmasıyla verim avantajının elde edilebileceğibelirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Mısır, kısıntılı sulama, kök yoğunluğu, su kullanım randımanı,yaprak su potansiyeliI

Abstract:
Jury : Prof. Dr. Cevat KIRDA: Assoc. Prof. Dr. Sevilay TOPÇU: Prof. Dr. Ahmet Can ÜLGER: Prof. Dr. Cafer GENÇOĞLAN: Prof. Dr. Mahmut ÇETİNIn this work, yield response of five maize genotypes to three differentirrigation treatments was investigated. The field study was carried out inDepartmental Research Field of Agricultural Structures and Irrigation Department, atCukurova University, Faculty of Agriculture, Adana, during 2004 to 2005. Threeirrigation treatments were included: (1) FULL irrigation (TS), the control treatmentwhere irrigation water equivalent to Class-A pan evaporation was applied; (2) Partialroot-zone irrigation (YIS) where 65% of water applied to TS was applied in everyother furrow and thus wetting only one half of the root-zone which will be alternatedin subsequent irrigations; (3) Conventional deficit irrigation (KS) where again 65%of water applied to TS was applied in every furrow, as was the case for TS treatment.The maize genotypes tested were P.31.G.98, P.3394, Rx:9292, Tector and Tietar.Completely Randomized Block experimental design with four replicates was used.The irrigation treatments were implemented with drip irrigation method. During twoyears of the study, nine irrigations took place and soil water status in plant root zonewas monitored with neutron water gauge. Plant height, leaf area index, dry matterproduction, plant root density, leaf water potential and other measurements werecarried out during each growing season. Grain yield production and other yieldattributes at harvest were recorded. Response of maize genotypes to differentirrigation treatments were different as evaluated with yield data and other plantparameters. The results showed that the genotypes Tector and Tietar could givesignificant yield advantage among the tested genotypes if and when irrigated withpartial root-zone irrigation technique in areas of water scarcity.Key Words: Maize, deficit irrigation, root density, water use efficiency, leaf waterpotential,II