Mimarlık ve bilim kurgu edebiyatı arakesitinde J. G. Ballard'ı okumak
Reading J. G. Ballard in the intersection of architecture and science fiction literature
Yazar: ZEYNEP TUNA ULTAV
Danışman: PROF. DR. T. NUR ÇAĞLAR
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çıkış noktası mimarlık-edebiyat ilişkisini irdelemek olan bu çalışmanın amacı, mimarlık söyleminin disiplinlerarası bir yaklaşıma gereksinim duyduğu varsayımıyla mimarlığın sınırları dışında iki farklı alanın ?edebiyat ve bilim kurgu- kaynaştırılarak ele alındığı bir çerçeve kurmaktır. Bu çerçeveyi, bilim kurgu edebiyatında bulunan mimari ve kentsel nesne ya da bunların içinde bulunduğu sosyal koşullardan yola çıkarak, mimarlığın epistemolojik alanına yapılacak çıkarımlar olarak tanımlamak olanaklıdır. Bu bağlamda, sosyal eleştiri için bir araç olabilecek bilim kurgusal alanın gelecek tahminlerini mimarlık söylemine sistemli bir biçimde aktarmanın olanağı, çalışmanın biçim almasında bir diğer etmen olmuştur.Aynı zamanda mimarlık kuramcısı için edebiyat çerçevesinde söylemini kurabilmesi açısından, önerdiği yöntemin uygulanmasının yararını da vurgulayan çalışma boyunca, bilim kurgu edebiyatında yer alan mekansal verilerin modern mimarlık hareketinin eleştirildiği yakın geçmiş mimarlık söylemlerinde karşılıklarının benzer bir biçimde var olduğu gösterilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, bilim kurgunun artık insanlığın geleceği ile değil, şimdiki durumumuzu yorumlamakla ilgilenmesi gerekliliğini savunan Yeni Dalga akımının öncülerinden J. G. Ballard'ın 1957-2006 arasında üretmiş olduğu on altı roman ve öyküsüne ait metinlerden elde edilen anlam yoluyla, kent-içi bağlamındaki ütopyalar ve banliyö ütopyaları ve bunlara ilişkin fiziksel, sosyal ve psikolojik sonuçlarından elde edilen verilerle kategorilerin oluşturulmasıyla modern mimarlık eleştirisi söylemleri doğrultusunda bir çözümleme yapılmıştır.Sonuç olarak, bilim kurgu söyleminin sorun olarak tanımladığı, ancak mimarlık söyleminde yer bulmamış kavramların ve sonuçların ortaya konması ve yazınsal ve bilim kurgusal söylemden gelen bu çıkarımların mimarlık bilgisinin yeniden üretiminde yararlı bir araç olduğunun gösterilmesi bu çalışmanın katkısı olarak görülebilir.

Abstract:
The aim of this study, with the starting point of the analysis the interrelation of architecture and literature, is to establish a framework in which literature and science fiction, two different realms considered to be outside the boundaries of architecture, are merged with the supposition that architectural discourse necessitates an interdisciplinary approach. It is possible to define this framework as the deductions departing from the architectural and urban objects or the social conditions they are within, through science fiction literature into the epistemological realm of architecture. In this context, the possibility of transferring the presumptions of science fictional realm into architectural discourse in a systematic way is another factor that has shaped the study.Throughout the study, which also emphasizes the usefulness of employing its methodological proposal for the architectural theorist to establish her/his discourse within literal framework, it was demonstrated that spatial data within science fiction literature exist in a similar way within architectural discourse of the recent past that criticizes modern architectural movement. In this direction, an analysis has been made parallel to the discourses of the critiques of modern architectural discourse by the formation of the categories obtained from urban and suburban utopias and the results related to their physical, social and psychological facts, through the meaning obtained from the textual analysis of sixteen novels and stories produced between 1957-2006 by J. G. Ballard, who defended the necessity for science fiction to deal with not the future of humanity, but to interpret today?s situation.As a result, it is possible to assert that it is the contribution of the study to put forward the concepts and the results that do not exist within architectural discourse and the demonstration of the effectiveness of these deductions attained through literary and science fictional discourse in the re-production of architectural knowledge.