25-65 yaş arası sağlık çalışanı olan ve olmayan kişilerde sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının karşılaştırılması
Comparison of healthy lyfe style behaviors between 25-65 years old health care and non-health care workers
Yazar: SERHAT GEGEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PAKİZE GAMZE ERTEN BUCAKTEPE
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
ÖZET
Giriş ve Amaç: Sağlıklı olmak her insanın temel hakkıdır. İyilik halinin sağlanması ve sürdürülmesi, sağlık çalışanlarının olduğu kadar tüm bireylerin de temel amacı olmalıdır. Bu çalışma ile sağlık çalışanı olan (uzman doktor, asistan doktor, hemşire, ebe vb) ve olmayan bireylerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının ve etkili faktörlerin ortaya konulması ve değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Materyal ve Metod: Araştırma tamamlayıcı ve kesitsel tipte, vaka kontrol çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 230 sağlık çalışanı olan ve 240 sağlık çalışanı olmayan kişiye ulaşılmıştır. Değerlendirmede toplam 52 maddeden oluşan Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği-II (SYBDÖ-II) kullanılmıştır. Bulguların değerlendirilmesinde sayı, yüzde, minimum ve maksimum, ortalama, standart sapma değerleri, ki-kare testi, t testi, Tek Yönlü ANOVA testi ve korelasyon analiz testleri kullanılmıştır. Analizler için SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. 
Bulgular: Çalışmaya katılan sağlık çalışanları arasında katılımcıların büyük kısmının doktor (%63,9) oldukları, sağlık çalışanı olmayan bireylerin en sık olarak öğretmen olarak görev yaptıkları (%74,2) saptanmıştır. Tüm SYBD-II alt boyutlarında sağlık çalışanı olmayanların puanları sağlık çalışanlarından daha yüksek tespit edilmiştir. Sağlık çalışanı olan ve olmayanlar arasında sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite,  beslenme ve stres yönetimi alt gruplarında farkın istatiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla p=0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001). İki grup arasında SYBDÖ Toplam Puan da anlamlı olarak farklı bulunmuştur (p<0,001). Sağlık çalışanı olan ve olmayan grupta toplam SYBD-II Ölçeği puanı, sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişimi, kişiler arası ilişkileri ve stres yönetimi arasındapozitifkorelasyon saptanmıştır (sırasıyla p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001).Sağlık çalışanlarında yaş ve meslek gruplarına göre SYBD-II puanları arasında anlamlı fark bulunamamıştır.Sağlık çalışanı olmayanlarda yaş ile SYBD'nin ruhsal gelişim, kişilerarası ilişkiler, stres yönetimi alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Katılımcıların SYBD-II ölçek puanları ile kendilerini sağlıklı hissetmeleri arasında anlamlı pozitif korelasyon tespit edilmiştir. sağlık çalışanlarında, SYBD puanları ile kendilerini streste hissetmeleri arasında anlamlı negatif korelasyon tespit edilmiştir.
Sonuç: Sağlık çalışanı olmayanların sağlık çalışanlarına göre SYBDÖ puanları daha yüksek olsa da sağlık çalışanı olmayanların SYBDÖ puanları da ortalama düzeyde kalmıştır.Bu çalışmanın sonuçlarına göre sağlık çalışanı olan bireylerin olmayanlara göre sağlık sorumluluğu daha düşük olduğu, fiziksel aktivitede daha az bulundukları, sağlıklı beslenmeye daha az gayret ettikleri, stres yönetiminde daha az başarılı oldukları ve sağlıklı yaşam davranışlarında bulunma durumlarının daha düşük olduğu ortaya çıkmıştır. Sağlık çalışanlarının sağlıklı yaşam biçimi davranışı geliştirmeleri için hizmet içi eğitim, sigara bıraktırma kursu gibi planlamalar yapılmalıdır.Sağlıklı yaşam konusunda toplum bilincini artırmada medyanın önemli bir rolünün olduğu düşünülmektedir. Sağlığı geliştirmeye yönelik eğitim programlarının artırılması, beslenme, fiziksel aktivite, sigara bıraktırma ve stres yönetimi gibi konulara medyada yaygın bir şekilde yer verilmesi gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Sağlıklı yaşam biçimi davranışları, sağlık çalışanı, sağlık çalışanı olmayan bireyler

Abstract:
ABSTRACT
Introduction and Aim: Being healthy is the fundamental right of every human being, and ensuring and maintaining well-being should be the primary goal of all individuals as well as healthcare professionals. The aim of this study was to reveal and evaluate the healthy lifestyle behaviors and effective factors of health workers (specialist doctors, assistant doctors, nurses, midwives, etc.) and non-health workers.
Material and Methods: The research was conducted as a cross-sectional, case-control study. Within the scope of the research, 230 health workers and 240 non-health workers were reached. The Healthy Lifestyle Behaviors Scale-II (HLBQ-II) consisting of 52 items in total was used in the evaluation. Number, percentage, minimum and maximum, mean, standard deviation values, chi-square test, t test, One-Way ANOVA test, and correlation analysis tests were used to evaluate the findings. The data were analysed with the SPSS 22 software.
Results: It was determined that the majority of the participants among the health workers participating in the study were doctors (63,9%), and individuals who were not health workers were most frequently employed as teachers (74,2%). All sub factors of HLBQ-II scores of the non-health workers were higher than the health workers. It was determined that there was a statistically significant difference in health responsibility, physical activity, nutrition and stress management subgroups between health workers and non-health workers (respectively p=0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001). The HLBQ-II Total Score was also found to be significantly different between the two groups (p<0,001). A positive correlation was found between the total HLBQ-II Scale score, health responsibility, physical activity, nutrition, spiritual development, interpersonal relationships and stress management in health workers and non-health workers groups (respectivelyp<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001,p<0,001, p<0,001).No significant difference was found between the HLBQ-II scores of health workers according to age and occupational groups.In the non-health workers group, positive significant relationship was found between age and spiritualgrowth, interpersonalrelations, stress managementof subdimensions of HLBQ-II. A significant positive correlation was found between the participants' HLBQ-II scale scores and their sense of health. In healthcare workers, a significant negative correlation was found between their HLBQ scores and their feeling of stress.
Conclusion: Although non-healthcare workers had higher HLBQ scores than non-health workers, the HLBQ scores of non-health workers were also at an average level.According to the results of this study, it has been revealed that individuals who are health workers have lower health responsibility, less physical activity, less effort to eat healthy, less successful in stress management, and lower levels of healthy living behaviors compared to non-health workers. Plans such as in-service training and smoking cessation courses should be made in order for healthcare professionals to develop healthy lifestyle behaviors.It is thought that the media has an important role in raising public awareness about healthy living. It is necessary to increase the education programs for health promotion, to include topics such as nutrition, physical activity, smoking cessation and stress management widely in the media.

Keywords:  Healthy lifestyle behaviors, health workers, non-health workers