Selçuklu mimarisinde görülen mitolojik varlıkların seramik yüzeylere uygulanması
Application of mythological beings seen in seljuk architecture on ceramic surfaces
Yazar: SEMRA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET SERDAR MUTLU
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Selçuklu mimarisi = Seljuks architecture ; Selçuklular = Seljuks ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Türk mitolojisi = Turkish mythology ; Türk çini sanatı = Turkish tile art

Özet:
Bu çalışmada, Selçuklu yapılarında sıkça kullanılan grifon, çift başlı kartal, ejder, simurg, siren ve sfenks gibi mitolojik varlıklar incelenmiştir. Selçuklu mimarisinde görülen bu mitolojik varlıkların Selçuklu yapıları üzerinde özellikle taş, seramik ve çini malzemeler üzerindeki görünümleri bu tezde yeniden çağdaş bir yorumlama ile ele alınmıştır. Tezin giriş bölümünde Selçuklu tarihi ve sanatı ile ilgili kısa bilgiler yer almaktadır. Çalışmanın birinci ve ikinci bölümlerinde Selçuklu sanatında ve yapılarında sıkça rastlanan mitolojik varlıkların içerdikleri anlamlar, seramik sanatı süsleme elemanlarına ve seramik üretim teknikleri ve günümüze kadar varlığını sürdüren dini ve sivil yapılar hakkında bilgiler verilmiştir. Üçüncü bölümde günümüz seramik sanatında Selçuklu sanatını yorumlayan sanatçılar ve eserleri hakkında bilgiler bulunmaktadır. Çalışmanın son bölümünde ise Selçuklu dönemi mimarisinde görülen mitolojik varlıklardan esinlenerek uygulaması yapılan bu çalışmaların, elde edilen veriler ışığında çağdaş seramik uygulamaların tasarımları yapılmış ve uygulama aşamasına geçilmiştir. "Kişisel Uygulamalar" başlığının altında yapılan araştırmalar sonucunda ise elde edilen bulgular ile incelenmiş mitolojik figürlerin sembolik imgeler ve yansıttığı etkiler ile üretilen özgün seramik çalışmaların, üretim, süsleme, sırlama ve pişirme yöntemleri ile ele alınış süreçleri ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Tez kapsamında uygulaması yapılan tüm çalışmaların, üretim tekniği ve plastik sanat analizleri yapılmıştır. Çalışma sonuç ve kaynakça ile sonlandırılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Selçuklu, Mimari, Mitoloji, Figür, Seramik, Çini, Tasarım.

Abstract:
In this study, mythological beings such as griffon, double-headed eagle, dragon, simurg, siren and sphinx, which are frequently used in Seljuk buildings, are examined. The appearance of these mythological beings in Seljuk architecture on Seljuk buildings, especially on stone, ceramic and tile materials, has been handled with a contemporary interpretation in this thesis. In the introduction part of the thesis, brief information about Seljuk history and art is given. In the first and second parts of the study, information is given about the meanings of the mythological beings frequently encountered in Seljuk art and structures, ceramic art decoration elements and ceramic production techniques, and religious and civil structures that have survived until today. In the third part, there is information about the artists who interpret Seljuk art in today's ceramic art and their works. In the last part of the study, the designs of contemporary ceramic applications were made in the light of the data obtained from these works, which were inspired by the mythological beings seen in the Seljuk period architecture, and the application phase was started. As a result of the researches conducted under the title of "Personal Applications", the production, decoration, glazing and firing methods and the handling processes of the original ceramic works produced with the symbolic images and the effects reflected by the mythological figures examined with the findings obtained are explained in detail. The production technique and plastic art analyses of all the works applied within the scope of the thesis were made. The study is concluded with a conclusion and bibliography. 
Keywords: Seljuk, Architecture, Mythology, Figure, Ceramic, Tile, Design.