Mandibula kırıklarının 8 yıllık retrospektif analizi /
Yazar: SEDAT AVŞAR
Danışman: PROF. DR. MÜHİTDİN ESKİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi = Plastic and Reconstructive Surgery

Özet:
Mandibula  en  büyük  ve  en  güçlü  yüz  kemiğidir.  Bununla  birlikte, 
konumu, yüzün alt kısmında çıkıntılı ve belirgin oluşu, hareketli ve daha az 
kemik  desteği  olması,  mandibular  kemik  kırıklarının,  orta  yüzün  kırıklarına 
oranla  iki  kat  daha  sık  olmasına  neden  olmaktadır.  Kırık  nedeniyle 
mandibulada oluşabilecek fonksiyonel kısıtlılık; konuşma, çiğneme ve yutma 
gibi fonksiyonları zorlaştırarak yaşam kalitesini güçleştirmektedir.  Bu nedenle 
hızlı ve etkili tedavi edilmelidir. 
Bu retrospektif tez çalışmasında mandibula kırığı nedeni ile 2008-2016 
tarihleri  arasında  Gülhane  Eğitim  ve  Araştırma  Hastanesi  Plastik, 
Rekonstrüktif  ve  Estetik  Cerrahi  Kliniğimize  başvuran  mandibula  kırığı 
nedeniyle  tedavi  edilen  hastalar  çalışmaya  dâhil  edildi.  Hasta  bilgileri  ve 
analizleri  retrospektif  olarak  incelendi,  hastalar;  yaş,  cinsiyet,  etiyoloji,  kırık 
lokalizasyonu,  mevsimsel  değişim,  eşlik  eden  travmalar,  tanı  ve  tedavi 
yöntemi ile komplikasyon açısından incelenerek elde edilen bulgular literatür 
ile karşılaştırılması planlandı. Mandibula kırıklarına yaklaşım ve k ırık tedavisi 
gözden geçirildi, postoperatif takipler ve bu süre içerisindeki komplikasyonlar 
kayıt altına alındı. Ayrıca ateşli silah yaralanması sonrasında oluşan kırıklar 
ile diğer etyolojik sebepler ile oluşan kırıklar; kırık sayısı, tedavi yöntemleri  ve 
komplikasyonlar açsından birbiri ile karşılaştırıldı.
Çalışmamızda  130  erişkin  hasta  mandibula  kırığı  nedeniyle  tedavi 
edildi. Hasta yaşları 18-71 arasında değişmekteydi. Bu olguların 9 u kadın, 
121'i erkek, Ortalama yaş 25.77 ti. Düşme tüm cinsiyet ve yaş gruplarında en 
sık etiyolojik nedendi (%37,7). Ateşli silah yaralanması (%20,8), darp (%16,9) 
ve  trafik  kazaları  (%10,8)  ise  diğer  önemli  etiyolojik  nedenler  arasında  yer 
almaktaydı. 
Çalışmamızda en sık gözlenen kırık kondil kırığıydı. Kondil bölgesinde 
%31,8  oranında  kırık  gözlenirken  bunu  sırasıyla  parasimfizis  (%25,2), 
angulus (%14) ve simfizis (%13) kırıkları izlemekteydi. 130 hastada toplamda 
214 kırık saptandı. Mandibuluda ortalama 1,64 kırık mevcuttu. Hastaların 62
(%47,7)  tanesinde  tek  kırık  mevcutken  68  (%52,3)  tanesinde  çoklu  kırık 
mevcuttu. Çoklu kırık saptanan hastalarda en sık kondil ve parasimfizis kırığı 
iv
birbirine  eşlik  etmekteydi.  %80.8  (n=105)  hastada  izole  mandibula  fraktürü 
gözlenirken  %19,2  (n=25)  hastada  mandibula  fraktürü  ile  birlikte  diğer  yüz 
kırıkları da gözlendi. En sık eşlik eden yüz kırığı zigoma kırığıydı (n=8). Ateşli 
silah nedeniyle oluşan yaralanmalarda ise %55,5 (15/27) oranında diğer yüz 
kırıkları mevcuttu. 
Toplamda  27  hasta  ateşli  silah  yaralanmasının  neden  olduğu 
mandibula  kırığı  nedeniyle  tedavi  edildi  (27/130).  Kemik  defekti  olan 
hastalarda  kemik  grefti  kullanıldı.  Bu  greftlerin  sağ  kalımı  (enfeksiyon, 
yetersiz  kanlanma)  için  reksonstruksiyondan  en  az  6  ay  sonra  yapıldı. 
Çalışmamızda toplamda 9 olguda kemik defekti mevcuttu. Bu olguların hepsi 
ateşli silah yaralanması ile oluşmuştu. Bu hastaların 6 tanesi kemik grefti 3 
tanesi  ise  osseocutan  fibula  flebi  ile  rekonstrükte  edildiler.  Kemik  grefti  ile 
onarım  yapılan  3  hastada  postoperatif  dönemde  kayıp  gelişti.  Bu  hastalar 
serbest osseocutan fibula flebi ile rekonstrukte edildiler.
Çalışmamızda 27 hastada (%20.7) postoperatif dönemde komplikasyon 
görüldü. Ateşli silah yaralanması nedeniyle tedavi edilen hastalarda ise bu oran 
daha  yüksek  olarak  bulundu  (%40.7).  Enfeksiyon  en  sık  görülen 
komplikasyondu.  Oklüzyon  problemi  (6  hasta),  parestezi  (4  hasta),  plak 
ekspozisyonu  (3  hasta),  mukoza  stur  açılması  (3  hasta),  temporomandibuler 
eklem problemi (2 hasta) diğer gözlenen komplikasyonlardı.
Mandibula  kırık  tedavisinde  temel  prensip  fonksiyonel  ve  estetik 
bütünlüğün  sağlanmasıdır.  Kırık  tipi  ile  etiyolojik  neden  birbiri  ile  yakından 
ilişkilidir. Sık karşılaşılan mandibula kırıkları, dikkatlice incelenip, kırığın tipine 
en uygun tedavinin en kısa sürede uygulanması  başarıyı etkileyen en önemli 
nedenlerdir.  Özellikle  ateşli  silah  yaralanmalarında  parçalı  kırık  oluşması 
nedeniyle  rekonstrüksiyon  plağı  kullanımı  kırık  stabilizasyonu  ve  primer 
kemik  iyileşmesini  artırmaktadır.  ASY  sonrası  oluşan  mandibula  kırıkları  ve 
eşlik  eden  kemik  kayıplarında  çevre  dokunun  mevcut  beslenmesinin 
enfeksiyon  ve  direkt  travma  neticesinde  bozulmuş  olması,  kemik  grefti 
kullanılan  olgularda  başarısızlığa  yol  açmıştır.  Bu  nedenle  bu  tür  olgularda 
kemik  grefti  yerine  vaskülarize  kemik  ile  mandibulanın  onarımına  gidilmesi 
başarıyı arttıracaktır.

Abstract: