Kaynaştırma meslek lisesi sınıf ve mobilya tasarım gereksinimleri üzerine bir inceleme
An investigation on the requirements of inclusive vocational highschool class and furniture design
Yazar: ALIAKBAR SHOARIAN SATTARI
Danışman: ÖĞR. GÖR. ÇAĞIL YURDAKUL TOKER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Eğitim ortamı = Educational environment ; Fiziksel engelli çocuklar =   ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Mekan tasarımı = Space design ; Meslek liseleri = Vocational high schools ; Mobilya = Furniture ; Mobilya tasarımı = Furniture design ; Serebral palsi = Cerebral palsy ; İç mekan = Interior space ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Ülkemizde engelli kavramı ile engellilerin yaşam koşulları ve eğitim gereksinimlerine 1990'lardan itibaren ciddi derecede önem gösterilmeye başlanmıştır. Okulların engellilerin ihtiyaçlarına yönelik tasarlanmaması, engellilere eğitim sağlayabilecek gönüllü ve uzman eğitimci sayısının sınırlı olması, inşaat maliyetlerinin yüksekliği, devletin imkanlarının kısıtlı olması ve bu imkanların elverişsiz olması gibi nedenler yüzünden birçok engelli birey eğitim alma hakkından mahrum bırakılmıştır. Ancak her ne olursa olsun engelli çocuklar da engelsiz çocuklar gibi okula gitmesi gereklidir aksi taktirde psiko-sosyal sorunlar ortaya çıkacaktır.
Amaç engelli türlerinin en yaygını olan (C.P) Cerebral Palsy (Çoklu Engellilik Durumu) durumundaki bireyleri eğitmeden bir odada tecrit etmek, özel mekânlarda sınırlandırarak toplumdan izole etmek yerine, gerekli eğitimi sağlayıp, onları bağımsız yaşayabilecekleri şekilde topluma geri kazandırmaktır. Daha ötesi melek liselerinde eğitimlerine devam etmeleri ve topluma faydalı birer birey olmaları için, meslek sahibi olmaları arzu edilmektedir.
C.P'li çocuklara gerekli eğitim sağlandığı taktirde çok büyük başarılar elde edilebilmektedir. Buna örnek olarak çağımızın en başarılı bilim adamlarından Stephen Hawking ağır bedensel engelli olmasına rağmen tekerlekli iskemle ve bilgisayar yardımı ile ders vermekte ve kitaplar yazmaktadır.
Ülkemizdeki engellilerin büyük bir kısmının eğitimlerini normal okullarda sürdürebilmeleri mümkündür. Özel eğitim gerektiren çocuklar için yapılacak birtakım düzenlemeler, özel çalışma mekanlarının yapılması (özellikle fizyo-terapi açısından), araç-gereç geliştirme ve öğretim tekniklerindeki ilerlemeler sayesinde engelli öğrencilerin normal sınıflarda eğitimlerini başarıyla sağlamaktadır ve bu ancak kaynaştırma eğitimi ile gerçekleşebilmektedir.
Kaynaştırma eğitimi sayesinde çocuğun ilgi alanları, algı kapasitesi ve mevcut yetenekleri belirlenerek bu doğrultuda her öğrenciye kendisine uygun yöntemlerle mesleki eğitim sağlanabilir.
Dünyada ve Türkiye'de engelli bireylere uygun birçok örnek eğitim merkezi olmasına rağmen, çoğu mesleki yönde katkı sağlamamaktadır. Bazıları bakım evi mantığı gibi tüm yaş aralıklarını kapsamakta iken bazıları da hastane gibi sadece tıbbi faaliyet göstermektedirler (Bu yüzden meslek eğitimi sağlayan lise çağında gençlere özel herhangi bir örneğe rastlanmadığı için projemize konu olmuştur).
Günümüzde ülkemizde de engelli öğrencilerin topluma kazandırılmasına ve de akranlarıyla beraber okumalarına yönelik kaynaştırma eğitimi sağlayan ilk öğretim kurumları hizmet vermeye başlamıştır. Ancak bu çocukların devam edebileceği lise, yüksek okul veya meslek okulu mevcut olmadığından dolayı bir gelecek vaat edilememiştir.
Bu çalışmada "Serçev Engelsiz Meslek Lisesi Projesi"nin sınıf ve mobilya tasarımları ele elınmıştır. "Serçev Engelsiz Meslek Lisesi Projesi", Ankara Çayyolu mevkinde Radyo-TV, Gazetecilik ve Bilişim alanlarında eğitim-öğretim veren kaynaştırma meslek lisesidir. Bu proje Cerebral Palsy'li öğrencilerin sosyal yaşama entegrasyonunu sağlamak amacıyla akranları ile aynı mekânda eğitim-öğretimlerine devam etmesi düşüncesi üzerine geliştirilmiş önemli bir sosyal sorumluluk girişimi olarak oldukça önemlidir (Çoklu engel grubu olarak fiziksel ve zihinsel engelliler tariflenmektedir).
Kullanıcı profilini; 14-20 yaş arasındaki engelsiz öğrenciler, engel derecelerine göre hareket kabiliyetleri değişiklik gösteren bedensel engelli (tekerlek sandalye kullanan, yürüteç ile hareket edebilen vb) ve özel eğitime ihtiyaç duyan zihinsel engelli öğrenciler oluşturmaktadır.
Çalışmada, Serebral Palsi farklı engellilik türlerini kapsadığı için, Serebral Palsi'li bireylerinin bedensel hareket sınırları ve özellikleri, kullandıkları tüm yardımcı araç gereçler ve cihazlar incelenmiştir. Bu bilgiler onlar için gerekli kullanışlı mekân ve alan büyüklüklerine erişim açısından tespit etmek büyük önem taşımaktadır.
Bu çalışma kapsamında incelemelerin devamında, "Serçev Engelsiz Meslek Lisesi" yapısında gerekli mimarî düzenlemeler yapılıp, derslik iç mekân ve donatıları söz konusu olan C.P'li kullanıcıların erişim kolaylığına cevap verecek şekilde tasarlanıp incelenmiştir.

Anahtar kelimeler: Serebral Palsi, Engelli, Meslek Eğitimi, Kaynaştırma Eğitimi, Eğitim, Okul, Sosyal.

Abstract:
The concept of disability, living conditions and education requirements of the disabled has been taken into consideration and this issue has advanced in Turkey since 1990s. Due to lack of suitable designed schools concerning the disabled requirements, slender number of volunteer and professional educator, high cost of construction, restricted and unsuitable state possibilities, many of disabled individuals have been deprived of their education right. However, whatsoever condition is, disabled children must go to school like non-disabled children. Otherwise, psychosocial problems may be arose.
The purpose of study is to procure necessary education for the disabled people, therefore to bring them in to society living independently instead of setting apart disabled individuals and in particular the most prevailing disability type Cerebral Palsy (C.P) cases in a room and specific places thus isolating them totally from the society. Furthermore, facilitating their education in vocational high schools, successful graduation and eventually acquiring a job and becoming benignant citizens is aspired.
C.P children have achieved great accomplishments whenever provided with necessary education. As an example, Stephen Hawking, one of era's most prominent scientists, is seriously physically disabled. However, with the help of rolling chair and computer he continues to teach and create new books.
Recently, the primary education institutions offering inclusive high school education aimed at providing disabled students into society have been put into service in various regions of Turkey. Nevertheless, thanks to lack of high schools, schools for higher learning or vocational schools needed for those children, an unpromising future awaits them.
It is possible that most of the disabled can continue their education in normal schools in Turkey. Some arrangements for children requiring special education provides successful in regular classes of disabled students with special education due to advances in the construction of special study places (especially in terms of physiotherapy), Tools and equipment development and teaching techniques, and this can only be achieved through inclusive education.
Through inclusive education, the child's interests, perception capacity and current abilities can be determined and each student can be provided with vocational education with methods which is suitable for himslef.
Although there are many educational centers appropriate for only disabled individuals across the world and Turkey, most of them do not contribute to vocational education. Some having nursery homes rationale comprise all age ranges and others work on medical activities as if they are hospitals (Therefore, due to lack of any vocational education centers for disabled students in Turkey, we selected it as the topic of discussion).
"SERÇEV (SERCHEV) Abled Vocational High school Project" is an inclusive vocational high school in Ankara's Çayyolu (Chayyolu) location and offering Radio-TV, Journalism and Informatics education. The project is an important social responsibility initiative being improved upon the idea of ensuring the integration of Cerebral Palsy students into social life and continuing education together with their peers in the same place (Multi-disabled group is a description used for the physically and mentally disabled). The user's profile is consisted of 14-20 aged abled students, physically disabled ones showing mobility change in accordance with their disability degree (Those who use wheelchairs, those who could move in with walker and so on) and mentally disabled students who need special education.
Since Cerebral Palsy covers different types of disabilities, the limits of Cerebral Palsy people physical movement and its features and all auxiliary equipment and devices utilized by them are investigated. These data are of great significance for identifying useful places required and field size in terms of accessibility.
In the present study, necessary architectural amendments in "SERÇEV (SERCHEV) Abled Vocational High school" structure were made and interior classes and accessories are designed and investigated in accordance with satisfying C.P users' needs and facilitating their accessibility.

Key words: Cerebral Palsy, Disabled, Vocational Education, Inclusive Education, Education, School, Social.