Kur'an'da h-k-m kökünün semantik analizi
Semantic analysis of h-k-m root in the Quran
Yazar: MUSTAFA KESKİN
Danışman: PROF. DR. ŞEHMUS DEMİR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Anlamsal değişim = Semantic change ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Köken bilim = Etymology ; Tefsir = Commentary

Özet:
"Kur'an'da h-k-m Kökünün Semantik Analizi"ni konu edinen bu çalışmada, Kur'ân-ı Kerîm'de yer alan h-k-m kökü, semantik yöntemle incelenmiştir.  Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından meydana gelmektedir. Konunun daha iyi anlaşılmasına zemin hazırlayacağı düşüncesiyle çalışmanın giriş bölümünde tezin konusu, amacı, önemi ve çalışmada izlenen metot hakkında açıklayıcı bilgilere yer verilmiştir. 
Birinci bölümde, h-k-m kökünün etimolojik yapısı incelenmiş, söz konusu kök ve türevler kronolojik olarak ele alınmış, cahiliye, muhadramûn ve İslâm sonrası dönemlerde söz konusu kökün geçtiği şiir kaynakları incelenmiştir. Bu kaynaklarda kullanıldığı anlamlar tespit edilerek anlam grupları oluşturulmuş, bu anlam gruplarından her birine birden fazla örnek verilmiş, sözcüğün kullanıldığı anlam belirtilmiştir. Daha sonra ilk ve son dönem sözlüklerde bu sözcüğün ifade ettiği anlamlar araştırılmış, yapılan tespitler neticesinde anlam grupları meydana getirilmiştir.
İkinci bölümde h-k-m köklü türevlerin Kur'ân'daki kullanımları araştırılmış, içinde bulunduğu kontekst, birlikte kullanıldığı kelimeler ve sebeb-i nüzul dikkate alınarak anlam tespiti yapılmıştır. Buna göre anlam grupları oluşturulmuş, belirlenen bu anlam gruplarında kullanılan h-k-m köklü türevler, araştırma alanımızda bulunan tefsir kaynaklarındaki yorumlar çerçevesinde incelenmiştir. Daha sonra söz konusu kök ve türevlerin geçtiği âyetlerin, belirlenen Türkçe meallerde nasıl çevirildiğine bakılmış, birinci bölümde elde edilen veriler çerçevesinde müfessirlerin yorumları ve Türkçe meallerin çevirileri değerlendirilmeye tabi tutularak konuya ilişkin görüş ve kanaatler ifade edilmiştir. Çalışma, tezin sonuç kısmıyla tamamlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Tefsir, Etimoloji, Semantik, h-k-m

Abstract:
In this present study aiming to "Semantically Analyzing the h-k-m Roots in the Quran," the h-k-m roots have been examined via the semantic method. The study consists of introduction, two chapters and conclusion parts. Thinking that it would make ground for the subject to be better understood, some background information on the subject of the study, its aim, importance, and methodology have been provided in the introduction part.
In the first chapter, the etymological structure of h-k-m root and derivations of this root are analyzed chronologically, and poetry resources in which this root has been used from the pre Quranic age, and post-Quranic age eras are also reviewed. Different meanings of this root used in different sources are determined and grouped according to their meanings and each group has been exemplified with more than example by referencing the sources in the footnotes.  Following this, ancient and contemporary usages of this root are reviewed and a similar grouping has been carried out.
In the second chapter, derivations of h-k-m root in the Quran have been traced and the meaning it carries has been determined by taking into consideration its context, words it is used with and the reason of revelation. Meaning groups are formed in accord with the previous groupings, and the h-k-m root and its different derivations are analyzed through the vision of different Interpretation sources. Thereupon, the verse in which the aforementioned root and its derivations are used and how they are translated in their Turkish versions has been examined, and relevant considerations and views have been expressed in the light of the data which has been gained through the first chapter by evaluating the comments of the authorities commentator and Turkish translations of the meanings. This study is brought to an end with the conclusion section. 
Key Words: Quran, Interpretation, Etymology, Semantic, h-k-m-