Girişimcilik ve kadın girişimciler: Yatırım teşvikleri açısından bir değerlendirme
Entrepneurship and woman entrepneurship: An evaluation in terms of invesment incentives
Yazar: EDİBE AĞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUZAFFER AYDEMİR
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Girişimciler = Entrepreneurs ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Kadın girişimciliği = Woman entrepreneurship ; Teşvikler = Incentives ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives

Özet:
Girişimcilik ekonomiyi kalkındıran ekonomik değer yaratan bir olgudur. Günümüzde toplumda kadınlara yüklenen bazı yaptırımlardan dolayı (ev, çocuk, aile sorumlulukları ve geleneksel aile yapısındaki kurallar gibi) iş yaşamında kadınlar ön planda bulunamamaktadır. Yapılan bazı literatür araştırmalarında özellikle kırsal toplumlarda kadın girişimci sayısının daha az olduğu gözlenmektedir. Burada etken olan sebeplerin başında ataerkil toplum yapısı gelmektedir. Aile de erkeklerin egemenliği söz konusu olduğunda kadınlara söz hakkı verilmemekte ve herhangi bir işte çalışılması sıcak karşılanmamaktadır. Kadınlar kendi maddi bağımsızlığını elde edebilmek için ya gelir seviyesi düşük olan işlerle uğraşmakta ya da yapılacak işin özelliğine göre küçük işletmeler kurmaktadırlar. Buna bağlı olarak kadınlar maddi bağımsızlığa ulaşabilmek adına hukuki imkanlardan yararlanmaktadır. Verilen hukuki hakların artmasıyla, devletin ya da bazı sivil kuruluşlarının yatırım teşvikleri sayesinde kadın girişimci sayısı artmış ve daha büyük işletmeler kurabilecekleri yapılan literatür araştırmalarına bağlı olarak öngörülebilmiştir. Kadınların iş hayatında aktif olması, ülke ekonomisine katkı sağlamakta ve aynı zamanda ailede de söz sahibi olma hakkını elde etmektedir.
Yatırım teşvikleri, ülkedeki ekonomik durumun iyileştirilmesi, mevcut durumdaki istihdamın artırılması ve bölgeden bölgeye değişen finansal yapının daha dengeli hale getirilmesi hedefiyle yapılan uygulamalardır. Bu uygulamalar ile sınırlı kaynaklar, ülke ekonomisi bakımından daha faydalı olan alanlara yönlendirilmektedir. Buna ek olarak yatırım teşvik politikaları, ülkelerin finansal programı kapsamında yatırımlara, ithalat ve ihracata, demografik özelliklere göre farklılık gösterebilir. 
1970 yılından itibaren ülkemizdeki teşvik politikaları ile endüstrinin ileri noktalara gelmesine ek olarak, az gelişmiş bölgelerde yatırımların özendirilerek yörelerden kaynaklı eşitsizlik önlenmek istenmiştir. Yatırım teşviklerinin uygulanma amaçları, ihracatı nicelik ve nitelik olarak artırmak, döviz gelirini ve rekabet düzeyini yükseltmek, lokal kalkınma seviyesini geliştirmek ve bunlara bağlı olarak istihdam yaratarak işsizlik oranını düşürmektir. Lokal gelişmeye olumlu yönde etki eden teşvik tedbirlerinin özellikleri, bölgelere ve uygulama şekilleri kapsamında farklılık göstermektedir.
Bu araştırma, İstanbul ilindeki 289 kadın girişimcinin katılımı ile yürütülmüştür. Araştırma sürecinde uygulanan anketler, SPSS-18 paket programında analiz edilip istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonunda, kadın girişimcilerin sahip oldukları işletmelerin büyük oranda tek kişi işletmesi olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan analizler sonucunda bu işletmelerin gıda sektörü ağırlıklı hizmet verdiği tespit edilmiştir.  Kadın girişimcilerin yararlandıkları teşvik alanları incelendiğinde, büyük oranda yatırım alanında destek aldıkları belirlenmiştir. Ayrıca kadın girişimcilere en çok destek veren kurumun TÜBİTAK olduğu belirlenmiştir. Fakat yapılan analizlerde kadın girişimcilerin işyerlerinin hukuki yapısı ile yararlandıkları teşvik alanları ve yatırım teşviklerine yönelik genel düşünce düzeyleri arasında anlamlı düzeyde bir ilişki tespit edilememiştir. Bu bulgu ile benzer olarak kadın girişimcilerin yatırım teşviklerinden yararlanma düzeyleri demografik bilgilere dayalı olarak kıyaslandığında anlamlı düzeyde bir farklılaşma tespit edilememiştir. Bu bulgu da kadın girişimcilerin demografik özellikleri ne olursa olsun yatırım teşviklerinden yararlanma düzeyleri bakımından birbirlerine denk olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Entrepreneurship is a phenomenon that creates economic value that improves the economy. Unfortunately, in our society, women, household, children, family responsibilities and the rules of traditional family structure put women back in business. Especially in rural societies, the number of women entrepreneurs is less. The reason for this is the patriarchal society structure. The family is the passing of the word of the man and the woman is not given the right to speak and is not allowed to work in any outside work. Women do business at home or start small businesses to earn their own money. Today, with the increase in the legal rights granted to women, the number of women entrepreneurs has increased due to the investment incentives of the government or some civil organizations and it is foreseen that they can establish larger enterprises. Women have contributed to the country's economy by being active in business life. They also had the right to speak in the family.
Investment incentives are the implementations aimed at improving the economic situation in the country, increasing the current employment and balancing the financial structure that varies from region to region. With these practices, limited resources are directed to areas that are more beneficial for the national economy. In addition, investment incentive policies may differ according to the countries' financial program according to investments, imports and exports and demographic characteristics. In addition to the advancement of the industry with the incentive policies in our country since 1970, investments in less developed regions were encouraged to prevent inequality from the regions. 
The objectives of the investment incentives are to increase the quantity and quality of exports, to increase the level of foreign exchange income and competition, to improve the level of local development and to create unemployment and thus reduce the unemployment rate. The characteristics of the incentive measures, which have a positive impact on local development, vary in regions and in the way they are implemented.
This research was conducted with the participation of 289 women entrepreneurs in Istanbul. The questionnaires applied in the research process were analyzed in SPSS-18 package program and evaluated statistically. At the end of the research, it was determined that the enterprises owned by women entrepreneurs were largely single-person enterprises. In addition, as a result of the analysis, it was determined that these enterprises mainly serve the food sector. When the incentives used by women entrepreneurs were examined, it was determined that they received a great deal of support in the field of investment. Furthermore, it was determined that the most supportive institution for women entrepreneurs is TUBITAK. However, in the analyzes, a significant relationship was not found between the legal structure of the workplace of women entrepreneurs and the general thought levels of investment incentives. Similarly with this finding, when the level of female entrepreneurs' utilization of investment incentives was compared based on demographic information, no significant difference was found. This finding shows that women entrepreneurs are equal in terms of their level of utilization of investment incentives regardless of their demographic characteristics.