Evli çiftlerde duygusal bağımlılık ve duygusal istismar ilişkisi: duygusal kıskançlığın aracılık rolü
The relationship between emotional dependence and emotional abuse in married couples: the mediating role of emotional jealousy
Yazar: DENİZ NALİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BİLGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Duygusal istismar = Emotional abuse ; Evli çiftler = Married couples ; Yakın partner şiddeti = Intimate Partner violenc

Özet:
Bu araştırmanın amacı evli bireylerde duygusal bağımlılık ve duygusal istismar arasındaki ilişkide duygusal kıskançlığın aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın örneklemini Diyarbakır'da yaşayan 350 evli birey ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların 256'sı (%73,1) kadınlardan, 94'ü (%26,9) erkeklerden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Duygusal İstismar Ölçeği, Duygusal Bağımlılık Ölçeği ve Eş Duygusal Kıskançlık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin betimsel istatistikleri ve değişkenler arasındaki ilişkileri tespit etmek için SPSS 27.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler üzerinde, değişkenlerin birbiriyle ilişkisini ortaya koymak için Pearson Momentler Çarpım Korelasyon analizi yapılmıştır. Duygusal istismarın alt boyutlarının duygusal bağımlılık ve duygusal kıskançlığın alt boyutları tarafından ne düzeyde yordandığını incelemek amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Duygusal bağımlılık ve duygusal istismar arasındaki ilişkide duygusal kıskançlığın aracılık rolünü incelemek için  Process Macro 4.1 kullanılmıştır. Aracılık analizleri sonucunda duygusal bağımlılık ve duygusal istismarın alt boyutlarından olan uygulama kontrol ve uygulama düşmanca geri çekilme arasındaki ilişkide duygusal kıskançlığın alt boyutlarından olan ilişki tatminsizliği ve sevgisizliğin kısmi aracı rolü olduğu bulunmuştur. Duygusal bağımlılık ve duygusal istismarın alt boyutlarından olan uygulama kontrol, uygulama aşağılama, uygulama düşmanca geri çekilme, uygulama tehdit, maruz kalma kontrol ve maruz kalma aşağılama arasındaki ilişkide duygusal kıskançlığın alt boyutlarından olan birlikte vakit geçirme isteksizliğinin kısmi aracı  rolü olduğu tespit edilmiştir. 
Anahtar kelimeler:  Duygusal istismar, duygusal partner istismarı, duygusal kıskançlık, duygusal bağımlılık

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of emotional jealousy in the relationship between emotional dependence and emotional abuse in married individuals. The sample of the research was conducted with 350 married individuals living in Diyarbakır. 256 (73.1%) of the participants were women and 94 (26.9%) were men. As a data collection tool in the research; Personal Information Form, Multidimensional Emotional Abuse Scale, Emotional Dependency Scale and Spousal Emotional Jealousy Scale were used. SPSS 27.0 package program was used to determine the descriptive statistics of the data and the relationships between the variables. Pearson Product Moment Correlation analysis was performed on the data obtained in the study to reveal the relationship between the variables. Multiple linear regression analysis was applied to examine to what extent the sub-dimensions of emotional abuse were predicted by the sub-dimensions of emotional dependence and emotional jealousy. Process Macro 4.1 was used to examine the mediating role of emotional jealousy in the relationship between emotional dependence and emotional abuse. As a result of the mediation analyses, it was found that relationship dissatisfaction and lovelessness, which are the sub-dimensions of emotional jealousy, have a partial mediating role in the relationship between perpetration restrictive engulfment and perpetration hostile withdrawal, which are the sub-dimensions of emotional addiction and emotional abuse. It has been determined that reluctance to spend time together, which is one of the sub-dimensions of emotional jealousy, has a partial mediating role in the relationship between the sub-dimensions of emotional addiction and emotional abuse: perpetration restrictive engulfment, perpetration denigration, perpetration hostile withdrawal, perpetration intimidation, victimization restrictive engulfment and victimization denigration.

Key words: Emotional abuse, emotional partner abuse, emotional jealousy, emotional addiction