Aydın ilinde, tarımsal ve tarım dışı alanlarda bulunan unlubitler (hemıptera: pseudococcıdae) ve doğal düşmanları
Mealybugs (hemiptera: pseudococcidae) and their natural enemies in agricultural and natural habitats in Aydin
Yazar: HÜSEYİN YERLİKAYA
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAŞPINAR ; PROF. DR. MEHMET BORA KAYDAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aydın = Aydın ; Fauna = Fauna ; Parazitoidler = Parasitoids ; Predatörler = Predators ; Pseudococcidae = Pseudococcidae ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Amaç: Aydın ilinde tarım ve tarımdışı alanlarda Pseudococcidae familyasına bağlı türleri (Unlubitler) tespit ederek, konukçu bitkileri ve doğal düşmanlarını belirlemektir.
Materyal ve Yöntem: Aydın il sınırları içerisinde 2019-2021 yılları arasında surveyler yapılarak, tarımsal ve tarımdışı alanlarda bulunan bitkilerin kök, kök boğazı ve yeşil aksamı incelenmiş ve unlubit ile bulaşık kısımlardan örnek alınmıştır. Alınan örnekler etiketlenerek laboratuvara getirilmiş ve preparatları yapılarak teşhiş edilmek üzere hazırlanmıştır. Bazı ergin öncesi örnekler ve doğal düşmanlar ise kültüre alınmış ve erginler elde edildikten sonra teşhis işlemleri yapılmıştır.
Bulgular: Aydın'da, 150' den fazla konukçu bitki üzerinden 16 cinse ait 35 pseudococcid türü tespit edilmiştir. Pseudococcidlerin örnekleme zamanı, konumu, konukçusu ve bulundukları bitki kısımları verilmiştir. Doğal düşmanlarından Encyrtidae familyasından 20, Aphelinidae familyasından 1 parazitoit; Coccinellidea familyasından 10, Anthocoridae familyasından 1, Chrysopidae familyasından 1, avcı akarlardan Phytoseiidae başta olmak üzere Trombididae, Erytraeidae ve Bdellidae familyalarından 8 tür tespit edilmiştir.
Sonuç: Tarımdışı alanlarda ve süs-peyzaj bitkilerinde; tarımsal alanlara oranla daha yoğun unlubit bulaşmaları olduğu ve tür çeşitliğinin daha fazla olduğu görülmüştür. Teşhis edilen pseudococcidlerden 7 tanesi Türkiye için yeni kayıttır ve bir tanesi de dünya için yeni tür olarak tanımlanmıştır. Böylece hem Türkiye hem de dünya pseudococcid faunasına katkıda bulunulmuştur. Ayrıca tespit edilen konukçu bitkileri ve doğal düşmanları bölgede yapılacak sonraki çalışmalara ışık tutmaktadır.
Anahtar sözcükler: Pseudococcidae, Teşhis, Fauna, Parazitoit, Predatör, Zararlı, Aydın.

Abstract:
Objective: The objective of the study is to determine mealybugs (Pseudococcidae) and to record their plant hosts and natural enemies in agricultural and natural habitats in Aydın.
Material and Methods: Surveys were conducted in agricultural and natural habitats for sampling plants to examine roots, stems and foliage in Aydın in the years of 2019-2021. So, species of Pseudococcidae and their natural enemy samples were obtained. The all samples including plant materials were brought into lab, and were labelled and prepared for the identification studies. The young mealybugs and their natural enemies were cultured and identified after they became adult stage.
Results: As a result of the study, 16 genus and 35 species of the pseudococcids were identified which were collected on more than 150 host plant species in Aydın province. Sampling periods of pseudococcids and their locations and host plants, and plant parts on which the mealybugs dwelled were reported.  As natural enemies, 21 parasitoid species were revealed, the majority of which from the family Encyrtidae. The predators, 10 species from the family Coccinellidae, and Orius niger (Anthocoridae), Chrysoperla sp. (Chrysopidae) and additionally, as predator acari, 8 species from Phytoseiidae, which was the dominant, Trombididae, Erytraeidae, and Bdellidae were determined.
Conclusion: It was found that heavy infestations and higher diversity of mealybugs were recorded in natural habitats and ornamentals comparing to agricultural area. Of which 7 pseudococcid species were new records for Türkiye, and one of them was described as a new species record for the World. So, these results have contributed to pseudoccoccid fauna both for Türkiye and for the world. Additionally, the host plants and natural enemies of the mealybugs found in the study are expected to be helpful for the future studies in the region.
Keywords: Pseudococcidae, Identification, Fauna, Parasitoit, Predator, Pest, Aydın.