Ortaokul öğrencilerinin beden imajı ve sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişki ve bu değişkenlerin çeşitli demografik özellikler açısından incelenmesi
The relationship between the body image and social anxiety levels of secondary school students and investigation of these variables with respect to various demographic features
Yazar: HAYRUNNİSA ASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEHNİ KOÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beden imajı = Body image ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Ergen psikolojisi = Adolescent psychology ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kaygı = Anxiety ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; İmaj = Image

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin beden imajı ve sosyal kaygı düzeylerinin farklı değişkenlerle ve birbirleri ile ilişkisini incelemektir. Bu temel amaç doğrultusunda beden imajı ve sosyal kaygı değişkenlerinin cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim düzeyi, algılanan sosyo-ekonomik düzey, anne-baba ilişkisi ve kardeş sayılarına göre anlamlı farklılıklarına bakılmıştır. Ayrıca ortaokul öğrencilerinin beden imajı ve sosyal kaygı düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir.
Araştırma ilişkisel tarama modelinde tasarlanmış olup, araştırmaya Ankara ili Altındağ ve Keçiören ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı' na bağlı 10 farklı ortaokulda 2016-2017 eğitim-öğretim yılında devam eden 325 kız, 340 erkek öğrenci katılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında, "Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği", "Beden İmajı Ölçeği" ve araştırmacının hazırladığı "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Analiz sürecinde, veriler normal dağılım gösterdiği için parametrik testlerden, Bağımsız Grup t Testi, Tek Yönlü ve Çok Değişkenli Varyans Analizleri ile Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analiziteknikleri kullanılmıştır. Beden imajının sosyal kaygıyı yordama düzeyi ise Basit Doğrusal Regresyon analizi ile incelenmiştir.
Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; ortaokul öğrencilerinin genel olarak sosyal kaygı düzeyleri orta ve düşük düzeyde bulunmuştur. Ancak öğrencilerin %9,5'inin sosyal kaygı düzeyi yüksek seviyede bulunmuştur. Sosyal kaygı düzeyi alt boyutları açısından incelendiğinde, öğrencilerin en fazla Yeni Durumlarda, ikinci sırada Olumsuz Değerlendirilme Korkusu ve üçüncü sırada Genel Durumlarda sosyal kaygı yaşadıkları bulunmuştur. Araştırmaya katılan öğrencilerin genel olarak beden imajı düzeyleri yüksek, sadece %1,4'ünün beden imajı düzeyinin düşük olduğu görülmüştür. Ergenlerin sosyal kaygı düzeyi ile beden imajı düzeyleri arasında negatif yönde ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Beden imajının sosyal kaygıyı yordama gücü %18' dir. Araştırmada ele alınan kişisel ve demografik özelliklerden; cinsiyet sosyal kaygı için anlamlı fark oluşturmazken erkeklerin beden imajı düzeyi kız öğrencilerden daha yüksektir. Sınıf düzeyine göre 6. sınıf öğrencilerinin sosyal kaygı düzeyleri 8. sınıf öğrencilerinden daha yüksek bulunmuş, beden imajı düzeyleri ise sınıf seviyesine göre anlamlı fark oluşturmamıştır. Anneleri okuryazar olmayan öğrencilerin sosyal kaygıları anneleri lisansüstü mezunu olanlara göre yüksek bulunmuştur. Beden imajı ise anne eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Orta sosyo-ekonomik düzeye sahip olan ortaokul öğrencilerinin alt sosyo-ekonomik düzeye sahip olanlardan daha yüksek kaygıya sahip olduğu görülmüştür. Beden imajına göre ise üst sosyo-ekonomik düzeye sahip olan öğrencilerin alt sosyo-ekonomik düzeye sahip öğrencilere göre beden imajı puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Baba eğitim düzeyi ve kardeş sayısı ise hem sosyal kaygı hem de beden imajı için anlamlı fark oluşturmamıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine whether the body image and social anxiety of secondary school students vary according to various variables. In line with this main goal, body image and social anxiety variables were examined according to gender, class level, education level of mother and father, perceived socio-economic level, parent-child relationship and sibling numbers.
325 female and 340 male students attending education and training in 10 secondary schools affiliated to the Ministry of National Education participated in the research in Altındağ and Keçiören districts of Ankara in 2016-2017. The research was designed in a correlational scan model. "Social Anxiety Scale for the Adolescents", "Body Image Scale" and "Personal Information Form" prepared by the researcher were used in the collection of research data. In the analysis process, Independent Group t Test, One-Way and Multivariate Analysis of Variance and Pearson Moments Multiplication Correlation Analysis techniques from parametric tests were used because the datas were normally distributed.
According to the results obtained from the research; the level of social anxiety of secondary school students in general was found moderate and low. However, the social anxiety level of 9,5% of the students was found at a high level. When examined in terms of the sub-dimensions of social anxiety, it was found that students mostly experienced social anxiety in the New Situations, second in the Fear of Negative Assessment and third in the General Situations. In general, the body image levels of the students participating in the research were high, only 1.4% of them were found to have low body image level. There was a moderate negative correlation between the levels of social anxiety and body image in adolescents. Body image explains 18% of social anxiety. While gender in the survey did not make a significant difference for social anxiety, body image of male was higher than female students. According to the class level, the social anxiety levels of the 6th grade students were higher than the 8th grade students, the body image levels did not make a meaningful difference compared to the class level. Students of non-illiterate mothers were found to have higher social worries than mothers with postgraduate degrees. Body image did not differ according to mother education level. Secondary school students with moderate socioeconomic status have a higher level of anxiety than those with lower socioeconomic status. According to body image, the students with upper socio-economic level were found to have higher body image scores than the students with lower socio-economic level. The level of father education and the number of siblings did not make a significant difference for both social anxiety and body image.