Burdur ili fasulye alanlarındaki Tetranychus urticae koch (Acari: Tetranychidae) popülasyonlarında pyridaben direnci ve Wolbachia endosimbiyontu arasındaki ilişki
The relationship between pyridaben resistance and Wolbachia endosymbiont in Tetranychus urticae koch (Acari: Tetranychidae) populations in bean fields in Burdur province
Yazar: HÜSEYİN KAPLAN
Danışman: PROF. DR. SİBEL YORULMAZ
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tetranychus urticae = Tetranychus urticae ; Wolbachia sp. = Wolbachia sp.

Özet:
Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) dünyada birçok kültür bitkisinde ekonomik kayıplara neden olan önemli bir zararlıdır. Pyridaben bu zararlı ile mücadelede yaygın olarak kullanılmaktadır. Çalışmada, Burdur ili fasulye alanlarından toplanan T. urticae popülasyonlarında pyridaben direnci, direncin detoksifikasyon enzimleri ile olan ilişkisi ayrıca Wolbachia, Spiroplasma ve Cardinium endosimbiyontlarının varlığı ile ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, GSS ve tarla popülasyonlarında pyridaben direncini belirlemek için denemeler 1 kontrol + 7 doz ve her dozda 3 tekkerrür olacak şekilde kurulmuştur. Canlı-ölü sayımları 72 saat sonra yapılmıştır. Popülasyonlarda pyridaben için en yüksek direnç oranları Çavdır-2 ve Çeltikçi 1 popülasyonlarında 12.2 kat olarak bulunmuştur. En düşük direnç oranı ise 1 ile Atıl popülasyonunda belirlenmiştir. Tüm popülasyonların direnç oranları incelendiğinde ise 1 ile 12.2 kat arasında değişiklik göstermiş olup genel olarak birbirlerine benzer bulunmuşlardır. Ayrıca akar popülasyonlarının tamamında esteraz, çoğunda da monooksigenaz enzim aktivitelerinde artış belirlenirken GST enzim miktarı GSS ve tarla popülasyonlarında benzer bulunmuştur. Direnç ile endosimbiyont ilişkisi tüm popülasyonlar bir arada incelendiğinde, toplamda test edilen 340 bireyden, Wolbachia pozitif çıkan birey sayısı 158, Cardinium pozitif çıkan birey sayısı 37 olarak bulunmuştur. Buna karşılık akar popülasyonlarının hiçbirinde Spiroplasma belirlenmemiştir. Sonuçlara göre, popülasyonlarda Wolbachia endosimbiyontunun bulunması direnç üzerinde etkili olabileceğini düşündürmektedir. Tarla popülasyonlarında az sayıda Cardinium endosimbiyontuna rastlanması ve Spiroplama endosimbiyontunun ise hiç bulunamamasından dolayı pyridaben direnci ve bu iki endosimbiyont arasında bir ilişkiden net olarak söz edilemeyeceği söylenebilir. Bu nedenle ileride yapılacak olan çalışmalar Wolbachia endosimbiyontu üzerinde yoğunlaşması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae) is an important pest causing economic damages in many cultivated plants worldwide. Pyridaben is widely used to control this pest. The aim of the study was to determine pyridaben resistance in T. urticae populations collected from bean fields in Burdur province, the relationship of resistance with detoxification enzymes and the determination of the relationship with the presence of Wolbachia, Spiroplasma and Cardinium endosymbionts. For this aim, to determine pyridaben resistance in GSS and field populations, experiments were established as 1 control + 7 doses and 3 replicates at each dose. Live-dead counts were made after 72 hours. The highest resistance rates for pyridaben were 12.2 times in Çavdır-2 and Çeltikçi-1 populations. The least resistance rate was determined in Atıl population with 1. When the resistance rates of all populations were analyzed, they varied between 1 and 12.2 times and were generally similar to each other. Also esterase in all mite populations while monooxygenase enzyme activities increased in most of them, the amount of GST enzyme was similar in GSS and field populations. When the relationship between resistance and endosymbiont was analyzed in all populations together, out of 340 individuals tested in total, 158 individuals tested positive for Wolbachia and 37 tested positive for Cardinium. However, Spiroplasma was not detected in any of the mite populations. According to the results, the detection of Wolbachia endosymbiont in the populations suggests that it may have an impact on resistance. Since few Cardium endosymbionts and no Spiroplama endosymbionts were found in the field populations, a clear relationship between pyridaben resistance and these two endosymbionts cannot be concluded. Therefore, future studies are thought to focus on the Wolbachia endosymbiont.