Avrupa Birliği pazarında Türk endüstrilerinin rekabet gücünün incelenmesi (rakip ülkelerle karşılaştırmalı bir analiz: 1995-2005)
Examining of Turkish industries` competitive power in European Union market(a comparative analysis among rival countries: 1995 - 2005)
Yazar: HÜSEYİN ALTAY
Danışman: PROF.DR. RIDVAN KARLUK
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
AVRUPA BİRLİĞİ PAZARINDA TÜRK ENDÜSTRİLERİNİN REKABETGÜCÜNÜN İNCELENMESİ(Rakip Ülkelerle Karşılaştırmalı Bir Analiz: 1995 - 2005)Hüseyin ALTAYÖZETUluslararası ticaretteki gelişmeler incelendiğinde, dış ticaretin temelde, endüstriler-arası, özellikle son yıllarda da artan bir düzeyde endüstri-içi ticaret şeklinde gerçekleştiğigörülmektedir. Endüstriler-arası ticaret, ülkelerin sahip oldukları üretim faktörlerindekifarklılıklara dayandırılırken, endüstri-içi ticaret ise daha çok benzer faktör yoğunluğuna sahipülkeler arasında ölçek ekonomileri ve ürün farklılaştırmasıyla açıklanmaktadır.Ancak bir ülkenin, sahip olduğu üretim faktörleri itibariyle hedef pazar olarakbelirlenen ülke ya da ülke grubu karşısında, endüstriler-arası ve endüstri-içi ticaret açısındanavantajlı bir konumda bulunması, güçlü bir ticari ilişki için gerekli, fakat yeterli değildir.Çünkü, aynı hedef pazara yönelen ve üretim faktörleri itibariyle endüstriler-arası ve endüstri-içi ticaret açısından benzer avantajlara sahip olan farklı ülkelerin farklı pazar paylarına veihracat hacimlerine sahip oldukları görülmektedir. Bu durum, benzer ülkeler arasındaki farklırekabet gücü düzeyleri ile açıklanmaktadır. Liberalleşme sürecinin de hızlanmasıyla birliktedış ticaretteki rekabetin şiddetlenmesi, ülke ekonomilerinin başarısı konusunda uluslararasırekabet gücü kavramına anahtar bir rol yüklemektedir.Uluslararası rekabet gücünün artan öneminden hareketle çalışmanın amacı;Türkiye'nin en önemli hedef pazarı konumunda bulunan AB (15) pazarında, Türkendüstrilerinin rekabet gücü düzeyini belirlemektir. Ayrıca ulaşılan sonuçlarla, bu alandaüretilecek ticaret ve rekabet gücünü artırıcı politikalara ışık tutulması hedeflenmektedir.Bu kapsamda; birinci bölümde, endüstriler-arası ve endüstri-içi ticaretin teoriktemelleri irdelenerek rekabet gücü kavramı, bu iki olgu özelinde açıklanmıştır. İkinci bölümdeaçıklanan rekabet gücü ölçüm yöntemlerinden yararlanılarak üçüncü bölümde, Türkendüstrilerinin AB (15) pazarındaki rekabet gücü düzeyi, endüstriler-arası ve endüstri-içiticaret açısından rakip ülkelerle karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.

Abstract:
EXAMINING OF TURKISH INDUSTRIES? COMPETITIVE POWER INEUROPEAN UNION MARKET(A Comparative Analysis Among Rival Countries: 1995 - 2005)Hüseyin ALTAYABSTRACTWhen the developments in the international trade are analyzed, it can be seen thatforeign trade has been mainly depending on the inter-industry trade, especially in recent yearsthis dependence has also been accompanied by intra-industry trade at an increasing rate.While inter-industry trade is explained depending on the production factors? differences thatcountries own, intra-industry trade is rather explained depending on the economies of scaleand product differentiation among the countries, which have similar factor endowment.However, in order to have powerful trade relationship, it is necessary for a country tohave an advantaged position on the basis of inter-industry and intra-industry trade against acountry or a country group, which has been marked as a target market according to theproduction factors that or those countries owns, but not enough. Because, it is seen thatdifferent countries, which head towards to same market and have similar advantages on thebasis of inter-industry and intra-industry, have different market shares and export volumes.This situation is explained by the different competitiveness levels among the similarcountries. Along with acceleration in liberalization process, becoming more severe ofcompetition in international trade loads a key role to the concept of international competitionconcept on basis of success of national economies.By starting from the point of increased importance of international competitiveness,the aim of the study is; to determine the competitiveness level of Turkish industries in the EU(15) market, which is in a position most important target market for Turkey. Additionally bymeans of the results that is reached it is aimed to set light to the politics, which is able toincrease trade power and competitiveness.In this scope, in the fist part, by analyzing the theoretical foundations inter-industryand intra-industry trade, the concept of competitiveness is explained based on these twospecific facts. By make use of competitiveness measurement methods, which are explained inthe second part, in third part of the study competitiveness level of Turkish industries in EU(15) market is analyzed on the basis of inter-industry and intra-industry trade in comparisonwith competitor countries.