Türkçenin yabancı dil olarak öğretildiği sınıflarda öğretmenlerin kullandıkları dil değişimi fonksiyonları üzerine bir durum çalışması: A1 örneği
Functions of teachers' code-switching in Turkish as a foreign language classrooms: A case study in a1 level
Yazar: FATMA KARACA
Danışman: DOÇ. DR. BAYRAM BAŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil değişimi = Code-switching ; Dil eğitimi = Language education ; Dil öğretimi = Language teaching ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Uygulamalı dil bilim = Applied lingustics ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkçenin yabancı dil olarak öğretildiği sınıflarda öğretmenlerin İngilizce yönünde gerçekleşen dil değişimini ne şekilde kullandıklarını belirlemektir. Dil değişimi kavramı bir söylem içinde iki (ya da daha fazla) dilin kullanılması olarak tanımlanır. Bu çalışmada dil değişimi, öğretmenlerin sınıf içinde kullandıkları Türkçe ve İngilizce dilleri arasında incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ile yapılandırılan bu çalışmada katılımcılar; derslerinde İngilizceye başvurma tercihlerine göre amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Veri toplama araçları olarak gözlem, ses kaydı, deşifre aracı ve kategori listesi kullanılmıştır. Ses kaydı ile elde edilen veri gözlem ve araştırmacının notları ile desteklenerek deşifre edilmiş, sonrasında içerik analizi kullanılarak kategori listesine oluşturulmuştur. Öğretmen konuşmalarında karşılaşılan dil değişimi, kategori listesindeki işlevler esas alınarak kodlanmıştır. Buradan elde edilen frekanslar, betimsel analiz kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Çalışma kapsamında ele alınan dil değişimi örneklerinin kategori listesinde yer alan dil değişimi işlevleri ile ilişkilendirilme oranları; bir kelimeyi tanıtmak (s=300), söyleneni onaylamak (s=193), öğrencinin sorusuna cevap vermek (s=126), etkinliği sürdürmek (s=126), kişisel/ders dışı konuşmalar (s=76), dilbilgisi açıklamaları (s=58), yanlışı düzeltmek (s=43), anlaşılmayan bir noktayı sormak (s=32), mizah unsuru olarak kullanmak (=22), yanlışa dikkat çekmek (s=15), dikkat çekmek (s=11), anlam karmaşasını önlemek için açıklama yapmak (s=10) ödev vermek/kontrol etmek (s=8) olarak tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucunda sınıf içinde karşılaşılan dil değişimlerinin önemli bir kısmının iletişimsel temele dayandığı söylenebilir. Aynı zamanda öğretmenlerin sınıf ortamında olmaları sebebiyle ağırlıklı olarak bilgi vermek, yönerge sunmak, açıklama yapmak soru sormak, kontrol etmek, dönüt vermek vb. ile ilişkilendirilebilecek eğitsel işlevler temelinde dil değişimine başvurdukları tespit edilmiştir.

Abstract:
This study sets out to determine the code-switching functions used by teachers in Turkish as a foreign language (TFL) classrooms. Code means the language in use, switch means the alternation, and together code-switching refers to the alternation of two languages during speech. Code-switching in teacher talk between Turkish and English was observed and analyzed in this study. This is a case study of qualitative research methods. Participants were chosen by using purposive sampling. Data were collected by using observation and audio recording, then transcribed and coded. Qualitative data were analyzed by using content analysis and quantitative data were analyzed by using descriptive analysis. Based on the literature, and the study itself, thirteen code-switching functions were determined. Functions were coded to the utterances by two coders. Quantitative findings of this research show that functions listed from the highest to the lowest frequency rate are as follows; introducing a lexical item, confirming, answering students' questions, giving instructions, building inter/personal relations, teaching grammar explicitly, correcting students' errors, asking for elaboration, using as a humor effect, attracting attention to false utterance, attracting attention, eliminating ambiguity, giving/checking homework. Qualitative findings show that teachers code-switched for educational purposes in addition to communicative purposes. Quantitative findings support this claim as well.