Kırmızı soğan kabuğundan elde edilen antosiyanin ile yünlü kumaşların boyanması
Extraction of dyestuff from the Alliumcepa L. and its application in the dyeing of wool
Yazar: GÜLŞAH GÜMRÜKÇÜ
Danışman: DOÇ. DR. MAHMURE ÜSTÜN ÖZGÜR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
ÖZETDoğal boyamacılık, doğadaki boyarmaddelerden yararlanılarak yapılır. Çoğu doğal boyalarınelyafa bağlanmasını arttırmak için, çeşitli mordanlar kullanılır. Kuru soğan (Alliumcepa L.)kabuğundan elde edilen, doğal boyarmadde olan antosiyanin birçok meyve ve sebzedebulunmaktadır.Bu çalışmada, kuru soğan (Alliumcepa L.) kabuğundan elde edilen, doğal boyarmadde olanantosiyanin ile çeşitli geçiş metal tuzları mordan maddesi olarak kullanılarak, ön, birlikte veson mordanlama metotlarına göre, 980C'de pH=2-8 aralığında tampon çözeltiler kullanılarakyünlü kumaş boyaması yapıldı. Ayrıca mordan olarak kullanılan çeşitli geçiş metalleriylebirlikte, tannik asidi ikinci bir mordan olarak kullanmak suretiyle çalışmalar tekrarlandı.Tannik asidin halılardaki ufak kurtların ve diğer allerji yapan maddelerin giderilmesiamacıyla, yün boyamada kullanıldığında, antibakteriyal, antiviral özelliklerle birlikte daha iyiışık ve yıkama haslığı sağladığı saptanmıştır. Bu özelliğinden dolayı tannik asidinçalışmamızda kullanılması düşünülmüştür.Geliştirilen iki ayrı yöntemle, pH=2, 4, 6, 8'deyünlü kumaş numuneleri 980C'de 1 saat boyandılar. Ayrıca, boyamaya mordan miktarı vemordan tuzunun türü etkisi üzerine çalışmalar yapıldı.Suda az çözünen ve daha çok gıda boyası olarak kullanılan antosiyaninin, elyafa bağlanarak,çözünmemesini sağlamak için çeşitli mordan maddeleri kullanarak, farklı boyama metotlarınagöre, 980C'de pH=2-8 aralığında yün boyama yapılarak, tampon çözeltiler kullanarak tannikasitli ve tannik asitsiz ortamlarda, uygun pH, uygun mordan ve uygun boyama yöntemlerisaptandı.Anahtar kelimeler: Alliumcepa L., antosiyanin, tannik asit, mordan tuzları, yün kumaşlar.

Abstract:
ABSTRACTThe natural dying is made by taking advantage of the pigments available in the nature.Various mordants are used in order to bind a number of natural dyes to the fibers. The naturalpigment anthocyanin produced from the Alliumcepa L. skin is available in a number of fruitsand vegetables. As a result of an antioxidant and pharmacological characteristic of thissubstance as well its ligand feature, and because of giving color complex with various metals,it is used as a corrosion-preventing material in the industry.In this study, natural pigment anthocyanin produced from the Alliumcepa l. skin, by the use ofvarious transition salts as mordant substance, a wool fabric dying was carried out according tothe pre, joint and final mordanting methods by using tampon solutions at the pH=2-8 intervaland at 980C. Additionally, another work is carried out by the use of tannic acid together withvarious transition metals used as a mordant. It has been determined that when tannic acid isuse in wool dying in order to remove the little worms and allergen substances, it has beenseen that a better light and washing fasting with anti-bacterial and antiviral characteristics.The tannic acid, as a result of its characteristic, is planned to be used in our work. The woolfabric samples are dyed up for a period of 1 hour at 980C at pH values of 2, 4, 6, 8 with theseparate methods developed accordingly. Additionally, various studies are carried out on theeffect of mordant and mordant salt in dying.The anthocyanin that is dissolved in water and mostly used for food dye is tied up to the fiberand according to different methods of dying by using various mordant substances in order toprevent its dissolution in the water, appropriate pH and appropriate mordant and convenientdying methods are determined at environments with or without tannic acid by using tamponsolutions at 980C and at pH=2-8.Key words :Alliumcepa L., anthocyanin, tannic acid, mordant, wool fabrics.