Müzelerde sergilenen tarihi eserlerin üç boyutlu röleve çalışmalarının etkileşimli ortamdaki sunumu (Arastalı Bedesten- Tokat Müzesi)
An interactive presentation of three-dimensional residents of historical artifacts exhibited in museums (Arastali Bedesten- Tokat Museum)
Yazar: ÖZLEM KUM
Danışman: PROF. DR. BÜLENT SALDERAY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Medya Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Araştırmanın amacı, müzelerde sergilenen tarihi eserlerin üç boyutlu röleve çalışmalarının etkileşimli ortamdaki sunumunun sanal altyapıda nasıl olabileceğinin belirlenmesidir. Bu bağlamda araştırma evreni içerisinde yer alan Arastalı Bedesten- Tokat Müzesi içerisinde bir örnek çalışma oluşturularak araştırmada tarihi eserlerin morfolojik eksikleri detaylı bir şekilde irdelenmiştir. Bu çerçevede, Arastalı Bedesten- Tokat Müzesinde yer alan tarihi eserler içerisinden seçilen morfolojisi eksik olan 23 adet tarihi eser örneklem olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda eserlerin morfolojik eksiklikleri literatür tarama, doküman tarama ve görsel unsurların seçiminde tesadüfi örneklem seçim yöntemi kullanılmıştır. Eserler görsel açıdan göstergebilimsel analiz yöntemleri ile analiz edilmiş ve tamamlanmış daha sonra 360° sanal müze deneyimi ile müze ziyaretçilerine ulaşacak şekilde tasarlanmıştır.

Araştırmanın bulgular kısmı üç aşamadan oluşmaktadır; I. aşamada morfolojisi eksik 23 adet tarihi eserin 3D modellemesi yapılarak modellenen tarihi eserlerin keyshot programında animasyon olarak yapım aşamalarına yer verilmiştir. II.aşamada Arastalı Bedesten- Tokat Müzesi fiziki mekan içerisinin 360° sanal tur olarak  yapımına, III.aşamada ise Arastalı Bedesten- Tokat Müzesinin sanal altyapısını oluşturmak için tasarlanan web sitesi yapım aşamalarına yer verilmiştir. 

Günümüzde tarihi eserlerin kendi görüntüsü kullanılarak 3D modelleme örneklerine yönelik çalışmalar alan literatüründe mevcut olmasına rağmen müzelerde bulunan ve morfolojisi eksik olan tarihi eserlerin üç boyutlu görselleri bir program aracılığıyla modellenmediği sonucuna ulaşılmıştır. Günümüze kadar ulaşmış olan sınırlı bilgilerin görselleştirilerek kalıcı hale getirilmesi bilgisayar tasarımına olanak sağlayan programlar, görsel ve işitsel medya unsurlarını içeren araç ve yöntemlerinin tümünü kapsayan medya tasarım araçları sayesinde mümkündür. Müzelerde bulunan ve morfolojisi eksik olan tarihi eserlerin 3D görselleri üretilirken,  tasarım yöntem ve tekniklerinin uygulanabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Müzecilik anlayışındaki yenilikçi yaklaşımlar müzelerin ziyaretçi sayısında artış sağladığına ilişkin araştırmalar literatürde yer almaktadır. Araştırmalar neticesinde dijital medyanın müzelerin daha fazla izleyici kitlesine ulaşabilmesinde olumlu katkısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Dijital medyanın imkan tanıdığı  sanal dünyada, etkileşimli bilginin doğru şekilde aktarılmasında bilginin görselleştirilmesi web arayüzleri, grafiksel tasarımlar sayesinde mümkündür. Bu sebeple eserlerin sergilenmesi, estetik olarak ziyaretçilere aktarılmasında grafik tasarımın önemli katkılarının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Literatür incelendiğinde ayrıca mühendislik, arkeoloji, medya gibi farklı disiplinlerin grafik tasarımdan faydalandığı ve bu alanı destekleyen araştırmalar yapıldığı gözlemlenmiştir. Bu bağlamda her alana olumlu katkısı olan grafik tasarımın tarih bilincinin yaygınlaştırılması ve bireylerin ilgilerinin artmasında da önemli fonksiyonu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın son kısmında,  araştırma sonuçları doğrultusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study aims to present the 3D survey studies of the historical artifacts, which are exhibited in museums, in an interactive environment. With this aim, we conducted a case study in Tokat Arastalı Bedesten Museum and analyzed the missing morphologies of the historical artifacts in details. Within this context, we selected 23 historical artifacts with missing morphologies, which were exhibited in Tokat Arastalı Bedesten Museum. Random sampling method was used for missing morphologies, literature and document review and selection of visual elements. Visual characteristics of historical artifacts were analyzed using semiotic analysis methods and were designed in order to enable the visitors of the museum to experience a 360° virtual tour. 

The study was conducted in three stages. In the first stage, 3D models of 23 historical artifacts with missing morphologies were constructed and the animations of these 3D models were prepared using the KeyShot software. Secondly, physical environment of the Tokat Arastalı Bedesten Museum was constructed for 360° visual tour. Finally, the webpage to display the virtual infrastructure and the 3D models of the historical artifacts was created. 

Despite the studies on 3D models of historical artifacts in the literature, it has been suggested that the 3D models of the historical artifacts with missing morphologies, which were exhibited in museums, cannot be visualized using a software. Media design software enables us to visualize the limited information that remained until today and helps us to create 3D visuals of the historical artifacts with missing morphologies, which are exhibited in museums. Studies in the literature reported that innovative approaches towards museums may increase the number of visitors and new media has positive impacts on the ability of museums to reach a greater number of visitors. Web interface and graphical design enable us to visualize information and communicate interactive information in the virtual world created by new media. Due to this reason, the literature underlines the importance of graphic arts in exhibiting historical artifacts in an esthetical way. The analysis of the literature also shows that various different disciplines, including engineering, archeology and media studies, benefit from graphic arts and studies supporting this field has been conducted. Within this context, graphic arts, which has positive contributions to different fields of study, may be used to improve the awareness of history and has an important function to attract the attention of individuals. The final part of the study provided suggestions in line with the research findings.