Kalidium wagenitzii'nin farklı özütlerinin fitokimyasal kompozisyonu ve biyolojik aktiviteleri
Phytochemical composition and biological activities of different extracts of Kalidium wagenitzii
Yazar: İSMAİL ŞEN
Danışman: PROF. DR. YAVUZ SELİM ÇAKMAK
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji ve Moleküler Biyoloji  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Geleneksel farmakoloji = Ethnopharmacology

Özet:
Son dönemlerde tüm dünyada yaygınlığı giderek artan pek çok hastalık için yeni tedaviler ve koruyucu yöntem arayışları sürmektedir. Kimyasal ilaçların bu hastalıkların tedavisinde kullanımı beraberinde bazı yan etkileri de içerdiğinden
kimyasal ilaçlara alternatif olabilecek bileşenlerin biyolojik aktiviteleri ile ilgili çalışmalar önem kazanmıştır. Bitkisel biyoaktif kimyasallar sentetik ilaçlara önemli bir alternatiftir. Özellikle ekstrem çevre koşullarında yetişen bitkiler sahip oldukları farklı fitokimyasal profiller sayesinde pek çok bitkisel ürüne kıyasla daha fazla ön plana çıkabilmektedirler. Mevcut çalışmada Kalidium wagenitzii bitkisi Tuz Gölü çevresinde yayılış gösteren nadir bitkilerden birisi olarak kendine özgü fitokimyasal profile sahip olabileceği düşünülerek bitkinin farklı özütlerinin (etil asetat, metanol ve su) biyolojik aktivitelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla bitkinin toplam fenolik ve flavonoid içerikleri ve bazı yaygın metotlar kullanılarak (DPPH, ABTS, CUPRAC, FRAP, PBD ve MCA) antioksidan aktiviteleri belirlenmiştir. Ayrıca asetilkolin esteraz (AChE), bütirilkolin esteraz (BChE), tirozinaz, α-amilaz ve αglukozidaz enzimleri için inhibisyon aktiviteleri de araştırılmıştır. Metal şelatlama aktivitesi hariç tüm antioksidan analizlerinde etil asetat özütü yüksek aktivite göstermiştir. Enzim inhibisyon aktivitelerinde ise her bir enzim için farklı özüt daha
aktif bulunmuştur. Sonuç olarak yürütülen çalışma ile Kalidium wagenitzii bitkisinin önemli bir biyoaktivite kaynağı olduğu, antioksidan aktivitesi ve enzim inhibisyon aktiviteleri ile kanser, diyabet, alzhemir ve deri hastalıkları gibi pek çok hastalığın önlenmesi ve tedavisinde kullanımı konusunda önemli bir potansiyele sahip olduğu düşünülmektedir.

Anahtar kelimeler: Biyolojik aktivite, Fitokimyasallar, Kalidium wagenitzii, Enzim İnhibisyonu

Abstract:
In recent years, the search for new treatments and preventive methods continues for many diseases whose prevalence is increasing all over the world. Since the use of chemical drugs in the treatment of these diseases includes some side effects, studies on the biological activities of components that can be an alternative to chemical drugs have gained importance. Herbal bioactive chemicals are an important alternative to synthetic drugs. Especially plants grown in extreme environmental conditions can stand out more than many herbal products thanks to their different phytochemical
profiles. In the present study, it was aimed to investigate the biological activities of different extracts (ethylacetate, methanol and water) of the plant, considering that Kalidium wagenitzii plant may have a unique phytochemical profile as one of the rare plants distributed around Salt Lake. For this purpose, the total phenolic and flavonoid contents of the plant and antioxidant activities were determined using some common methods (DPPH, ABTS, CUPRAC, FRAP, PBD and MCA). Inhibition activities for acetylcholine esterase (AChE), butyrylcholine esterase (BChE), tyrosinase, α-amylase
and α-glucosidase enzymes were also investigated. Ethyl acetate extract showed high activity in all antioxidant analyzes except metal chelating activity. In enzyme inhibition activities, different extracts were found to be more active for each enzyme. Consequently, it is thought that the plant Kalidium wagenitzii is an important source of bioactivity and has an important potential in the prevention and treatment of many diseases such as cancer, diabetes, Alzheimer's and skin diseases with its antioxidant activity and enzyme inhibition activities.

Keywords: Biological activite, Phytochemicals, Kalidium wagenitzii, Enzym Inhibitions