Bölgesel dengesizliklerin giderilmesinde vergi teşviklerinin rolü ve Türkiye örneği
The role of tax incentives to equalize the regional imbalance and Turkey case
Yazar: ERİM KADIOĞLU
Danışman: PROF.DR. AHMET ULUSOY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bölgesel dengesizlik kısaca, bir ülkenin bölgeleri arasındaki sosyal ve ekonomik fırsatesitsizligidir. Bölgelerin kendilerine özel tarihsel, kültürel, sosyal, ekonomik ve cografiözellikleri, farklı seviyede gelismelerine neden olmaktadır. Bazı bölgelerin daha çokbazılarının ise daha az gelismesi, bölgeler arası dengesizlikleri ortaya çıkarmaktadır.Bölgelerarası gelismislik farkları beraberinde göç, suç, kaynakların verimsiz kullanılmasıve altyapı yetersizligi gibi bir dizi sorun getirmektedir.Bölgesel dengesizliklerin ortaya çıkardıgı sorunlar çözüm çabalarını gündemegetirmistir. Sosyal ve ekonomik kıstaslara göre bölgelerin özelliklerine uygun bir kalkınmastratejisi olusturmayı amaçlayan bölge planları, az gelismis bölgelerin ulasım, haberlesme,egitim ve saglık gibi eksiklerini gidererek rekabet gücü kazanması için sunulan kamuyatırımları ve az gelismis bölgelerde yatırım yapmanın cazibesini artırmaya dönük tesviktedbirleri en yaygın kullanılan politika araçlarıdır.Tesvik, belirli ekonomik faaliyetlerin digerlerine nazaran daha fazla ve hızlıgelismesini saglamak amacıyla kamu tarafından çesitli yöntemlerle verilen maddi ve/veyagayri maddi destek, yardım ve özendirmelerdir. Vergi tesvikleri ise, belirli proje vesektörlerdeki yatırımları cazip kılmak amacıyla mütesebbislerin üzerindeki vergi yükünüazaltan her türlü tesvik seklinde ifade edilen ve bölgesel dengesizlikleri gidermeye yönelikçabalarda yaygın olarak kullanılan bir araçtır. Vergi tesvikleri, yatırımın maliyetini(istihdam, makine ve teçhizat ve teknoloji) ve finansman ihtiyacını azaltıp, karlılıgınıartırarak yatırım yapmayı cazip hale getirmektedir. Bu nedenle vergi tesvikleri az gelismisbölgelerde ekonomik faaliyetleri canlandırmak amacıyla kullanılmaktadır. Ancak,uygulamalı çalısmalar ve ülke deneyimleri bölgesel dengesizliklerin giderilmesinde vergitesviklerinin etkisinin önemsiz oldugunu ortaya koymaktadır. Benzer sonuçlar Türkiyeiçinde geçerlidir.

Abstract:
Regional inequality, shortly, is social and economics opportunity disparities betweenregions in a country. Regions have historical, cultural, social, economic and geographicalproperties causing regional development in different levels. Developing some regions thanothers, have accrued regional disparities. Inter-regional differences in terms ofdevelopment have brought a dozen problems such as migration, crime, lack of productivityof sources used and insufficient of infrastructure.Problems that were accruing of regional inequality had come up solution efforts.Region planning aiming to form a development strategy appropriate feature of regionsaccording to social and economic yardstick, public investments such as transportation,communication, education and health, submitted for attain competitive strength at lessdevelopedregions and incentives submitted for increase appeal of realize of an investmentat less-developed regions is a widespread regional development instruments.Incentive, submitted by public with the aim of developing specific economic activitymore and fast than others, is various tangible and/or intangible support, help andencouragements. Tax incentive however, is all sort of incentives decreasing tax burden onentrepreneur purpose of appeal to make an investment in specific project and sectors andhave used widespread for decreasing regional inequality. Tax incentives decreases cost ofinvestment and funding need, and increase profitability. So, tax incentives have used forbring to life economic activities in less-developed regions. But, empirical studies andcountry experiences show that impact of tax incentives submitted for obviate regionalinequalities is insignificant. Similar result valid for Turkey.