Kant ve Sartre'da özgürlük problemi
The problem of freedom in Kant and Sartre
Yazar: AŞKIM ŞANLIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL İSBİR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmanın giriş bölümünde, "özgürlük" kavramının, içinde yaşanılan dönemin koşulları bağlamında düşünüldüğünde pek çok farklı bağlamda kullanıldığına değinilerek bu kavramla hesaplaşma içine girilmesi gerektiğine vurgu yapılmıştır. İlkin Antik Çağ'da Platon ve Aristoteles'in özgürlüğe dair vurguları üzerinden, özgürlük kavramına yüklenen anlamlar tartışma konusu yapılmıştır. Platon felsefesinde kişinin kendi yapısını seçmesi olarak karşımıza çıkan özgürlük; Aristoteles felsefesinde bilgiyle birlikte yol alan bir tercihte bulunma gücü olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla antik felsefede, özgürlük daha çok akıl ilkesi üzerinden temellendirilen bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Özgürlük probleminin yoğun bir biçimde tartışma konusu olduğu Orta Çağ felsefesine gelindiğinde, farklılaşan koşullar nedeniyle, özellikle Hristiyanlık inancıyla birlikte insana dair değişen bakış açısı, özgürlük kavramına ilişkin fikirleri de değiştirmiştir. Bu noktada, özgürlük kavramı, her şeyi kuşatan bir varlık olarak karşımıza çıkan Tanrı'nın sonsuz bilgisi ile günahkâr bir varlık olarak kabul gören insanın özgürlüğü arasındaki ilişki bağlamında ele alınmıştır. Modern felsefeye gelindiğinde, özgürlük, değişen evren anlayışına paralel olarak, mekanik yapıya sahip doğal bir varlık olarak kabul edilen insan açısından ele alınmaktadır. Bu noktada, nedensellik ve özgürlüğün nasıl bir arada olanaklı olduğu problemi Spinoza ve Hume üzerinden tartışılmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, özgürlük kavramının Kant'ın felsefesindeki yeri ve önemi ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümündeyse, Kant'ın felsefesine eleştiriyle yaklaşan Sartre'ın özgürlük kavramına ilişkin görüşlerine değinilmiştir. Tartışma ve sonuç kısmındaysa Sartre'ın insanın özgürlüğü söz konusu olduğunda Kantçı olup olmadığı sorusuna yanıt aranmaktadır.

Abstract:
In the introductory section of this study, it is emphasized that the concept of "freedom" is used in many different contexts considering the conditions of the period in the context of the conditions of the period. First of all, in the ancient times, Plato and Aristotle's emphasis on freedom, the meanings of the concept of freedom were discussed. Freedom in Plato's philosophy as a person choosing his own structure; Aristotle philosophy is the power to make a choice with knowledge. Therefore, in ancient philosophy, freedom is more of a concept based on the principle of reason. When it comes to the medieval philosophy where the problem of freedom is the subject of intense debate, the changing perspective of human beings, especially with the belief in Christianity, has changed the ideas about the concept of freedom. At this point, the concept of freedom is discussed in the context of the relationship between the endless knowledge of God and the freedom of man who is accepted as a sinful being. When it comes to modern philosophy, freedom is handled in terms of the human being, in parallel with the changing understanding of the universe, as a natural being with a mechanical structure. At this point, the problem of causality and freedom is discussed through Spinoza and Hume. In the first part of the study, the place and importance of the concept of freedom in Kant's philosophy is discussed. In the second part of the study, Sartre's views on Kant's philosophy with criticism about the concept of freedom are mentioned. In the discussion and conclusion part, the answer to the question of whether Sartre is a Kantian when it comes to freedom of human beings is sought.