Erken dönem adolesanlarda beden kütle indeksi, sebze ve meyve tüketim değişim süreci, beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivite durumunun belirlenmesi
Determination of body mass index, vegetable and fruit consumption, change process, nutritional habits and physical activity status in early adolescents
Yazar: İREM ÇELİKEL
Danışman: DOÇ. DR. YAHYA ÖZDOĞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin tercihleri = Food preferences ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik-erken = Puberty-precocious ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Meyveler = Fruits ; Sebzeler = Vegetables ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Araştırmada erken dönem adolesanların meyve, sebze tüketimleri ile beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite ve Beden Kütle İndeksi (BKİ) durumlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında öğrencilere genel bilgiler, beslenme alışkanlıklarına dair sorular, meyve sebze tüketim değişim süreci ölçeği ve Fiziksel Aktivite Soru (FAS) formu ölçeğini içeren ölçme araçları uygulanmıştır. Çalışma örneklemine ortaokulda öğrenim görmekte olan 10-12 yaş arası %51.8'i (n=219) kız, %48.2'si (n=204) erkek olmak üzere toplam 423 öğrenci dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 11.4±0.5 yıldır. Ortalama BKİ değerleri kız öğrencilerde 19.1±3.13 kg/m2, erkek öğrencilerde 20.1±3.14 kg/m2'dir. Öğrencilerin cinsiyete göre ortalama meyve-sebze tüketimi değişim süreci puanı kız öğrencilerde  59.4±16.66, erkek öğrencilerde 63.7±6.95 olarak saptanmıştır. Cinsiyete göre meyve-sebze tüketimi değişim süreci puanı anlamlı olarak farklıdır (p<0.05). Öğrencilerin obezite durumlarına göre meyve ve sebze tüketimi değişim süreci ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı olarak farklılıklar gözlemlenmiş (p<0.05) ve obez öğrencilerin ölçekten aldıkları puan, obez olmayan öğrencilerin aldıkları puandan daha düşük bulunmuştur. Fazla kilolu ve obez bireylerin gazlı şekerli içecek tüketimi ile meyve–sebze tüketim ölçek puanı arasındaki ilişki anlamlıdır (p<0.05). FAS hesaplamasına göre kız öğrencilerin puanı (26.3±7.11)  erkek öğrencilerin puanından (26.7±8.15) daha düşüktür (p>0.05). Ortalama FAS puanı aşırı zayıf bireylerde 28.4±8.03, zayıf bireylerde 29.0±7.83, normal bireylerde 28.0±7.25, fazla kilolu bireylerde 24.0±6.80,  obez bireylerde 20.6±6.40 olarak görülmüştür. Katılımcıların FAS puanı ile BKİ değerleri arasındaki fark anlamlıdır (p<0.001). Sonuç olarak erken adolesan dönemde öğrencilerin meyve-sebze tüketimleri, fiziksel aktiviteleri ile beslenme alışkanlıkları ve BKİ değerleri birbirleri ile ilişkilidir. Toplumsal sağlığın korunması ve geliştirilmesinde önemli bir rol oynayan okullarda sağlıklı beslenmeye yönelik öneri ve politikaların güçlendirilmesiyle okul sağlığının geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the fruit and vegetable consumption, nutritional habits, physical activity and Body Mass Index (BMI) of early adolescents. Within the scope of the study, measurement tools including general information, questions about dietary habits, the scale of fruit and vegetable consumption change process and the scale of the Physical Activity Question (PAQ) form were applied to the students. A total of 423 students, 51.8% (n = 219) female and 48.2% (n = 204) male, between the ages of 10-12, studying in secondary school, were included in the study sample. The average age of the participants is 11.4 ± 0.5 years. Average BMI values are 19.1±3.13 kg/m2 for female students and 20.1±3.14 kg/m2 for male students. Students' fruit and vegetable consumption change process score according to gender was determined as 59.4±16.66 for female students and 63.7±6.95 for male students. According to gender, fruit and vegetable consumption change process score is significantly different (p<0.05). Significant differences were observed between the scores obtained from the fruit and vegetable consumption change process scale according to the obesity status of the students (p<0.05) and the score obtained by the obese students from the scale was found to be lower than the score obtained by the non-obese students. The relationship between the beverage consumption of overweight and obese individuals and the fruit-vegetable consumption scale score is significant (p<0.05). According to PAQ calculation, the score of female students (26.3±7.11) is lower than the score of male students (26.7±8.15) (p> 0.05). The average PAQ score was 28.4±8.03 in extremely thin individuals, 29.0±7.83 in thin individuals, 28.0±7.25 in normal individuals, 24.0±6.80 in overweight individuals and 20.6±6.40 in obese individuals. The difference between the PAQ score and BMI values of the participants is significant (p<0.001). In conclusion, fruit and vegetable consumption, physical activities, nutritional habits and BMI values of students in early adolescence are directly related to each other.School health should be improved by strengthening suggestions and policies for healthy nutrition in schools, which play an important role in the protection and improvement of social health.