Müşir Fuad Paşa'nın askeri ve siyasi hayatı
Marshal Fuad Pasha's military and political life
Yazar: ABDULKADİR COŞKUN
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ÖRENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History

Özet:
Müşir Fuad Paşa, 1835-1931 yılları arasında yaşamıştır. Osmanlı Devleti'nin Mısır eyaletinde başlayan hayatı İstanbul'da son bulmuştur. Uzun hayatında başarılı işlere imza atmıştır. Fuad Paşa, Askerî faaliyetleri ile adından söz ettirerek tarih sahnesine çıkmıştır. Eğlenceye düşkün, cesur ve mert bir kişi olan Paşa, cesaretinden dolayı "deli" lakabı takılmış bir askerdir. 93 Harbi ile adını tüm dünyaya "Elana Kahramanı" olarak duyurmuştur. Bu harbin ardından Müşir olmuştur. 
Askerliğin yanında Paşa, ticari faaliyetlerde de bulunmuştur. Günümüzde de çok değerli olan borasit ile petrol ve neft madenlerinin işletmesi için girişimlerde bulunmuştur. Diğer taraftan Paşa, idari, diplomatik ve siyasi bir kimliğe de sahiptir. Savaşlardaki başarıları sebebiyle II. Abdülhamid'in takdirini kazanan Paşa, Osmanlı Devleti için kritik öneme sahip Avusturya ve Rusya diplomatik görevlerini yerine getirerek Osmanlı Devleti'ni yabancı devletlerde temsil etmiştir. Ancak Paşa, 1902 yılında Sultan II. Abdülhamid'e ihtilal yapacağı iddiasıyla yargılanarak sürgüne gönderilmiştir. 
II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi ile İstanbul'a dönmüştür. Meclis-i Âyan azalığına atanmıştır. Meclis kapanana kadar da bu görevini yerine getirmiştir. Özellikle II. Meşrutiyet'ten sonra ortaya çıkan serbestlik ile birlikte kurulan Çerkes ve Kuzey Kafkasya cemiyetleriyle yakın ilişki içinde bulunmuştur. 
Çok yönlü bir kimliğe sahip olan Fuad Paşa, tarih kitaplarında hak ettiği yeri bulamamıştır. Bu çalışmada asker, müteşebbis, bürokrat, diplomat ve siyasetçi olan Fuad Paşa'nın faaliyetleri ortaya konulmuştur.

Abstract:
Marshal Fuad Pasha lived between 1835-1931. The life of the Ottoman Empire, which started in the province of Egypt, ended in Istanbul. He has accomplished successful works in his long life. Fuad Pasha came to the stage of history by making a name for himself with his military activities. A fun-loving, brave and brave person, Pasha is a soldier nicknamed "crazy" because of his courage. With the 93 War, he made his name known to the whole world as "Elana Hero". After this war, he became Marshal.
Besides his military service, Pasha also engaged in commercial activities. He took initiatives for the operation of borasite, oil and naphtha mines, which are still very valuable today. On the other hand, Pasha also has an administrative, diplomatic and political identity. Pasha, who won the appreciation of Sultan II. Abdulhamid for his success in the wars, represented the Ottoman Empire in foreign states by fulfilling the diplomatic missions of Austria and Russia, which were of critical importance for the Ottoman Empire. However, Pasha was tried and exiled in 1902 for the alleged assassination of Sultan II. Abdulhamid.
He returned to Istanbul with the declaration of the II. Constitutional Monarchy. He was appointed as a member of the Majlis-i Ayan. He fulfilled this duty until the parliament was closed. He was in close contact with the Circassian and North Caucasian societies, which were established with the freedom that emerged especially after the II. Constitutional Monarchy.
Fuad Pasha, who has a versatile identity, could not find the place he deserves in the history books. In this study, the activities of Fuad Pasha, who was a soldier, entrepreneur, bureaucrat, diplomat and politician, were revealed.