İnsan diş pulpasında görülen postmortem histolojik değişikliklerin postmortem intervalin tespiti açısından değerlendirilmesi
Evaluation of postmortem histological changes in the human dental pulp in terms of postmortem interval detection
Yazar: TUBA ŞAHİNOĞLU GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. BÜLENT EREN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Adli tıp = Forensic medicine ; Dental pulpa = Dental pulp ; Diş hekimliği = Dentistry ; Postmortem değişmeler = Postmortem changes

Özet:
Amaç: Postmortem interval (PMI) tayini, şüpheli ölüm olgularında ölümün gerçekleştiği zamanın belirlenebilmesi yönüyle adli bilimler açısından kritik öneme sahiptir. PMI tayiniyle genellikle kesin bir ölüm zamanı belirtilememekte, ölümün gerçekleşmiş olması muhtemel olan bir zaman aralığından bahsedilmektedir. Bu zaman aralığının daralması ve doğruluğunun artması ancak yeni geliştirilecek PMI tayini yöntemleriyle mümkün olacaktır. Çalışmamız ile insan diş pulpasında görülen postmortem histolojik değişikliklerin PMI tayininde kullanilabilirliğinin tespiti
amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Polikliniği'ne başvuran hastaların sağlıklı ve parçalanmadan çekilmiş 3. molar dişleri alınarak koşulları kontrol edilebilir ortamda çürümeye bırakılmıştır. Örnekler, çekim sonrası 0. saat (kontrol grubu), 7, 15, 30, 60, 90 ve 180. gün olmak üzere, her grupta 10 örnek olacak şekilde toplam 7 gruba ayrılmış, dekalsifikasyon işlemi sonrasında, hücresel yapılar, ekstraselüler matriks, kan damarları, predentin tabaka ve kollajen liflerinde izlenen değişimler H&E ve Masson Trichrom
boyaları kullanılarak, ışık mikroskobu altında incelenmiştir. Çalışma gruplarının genel özellikleri hakkında bilgi vermek amacıyla tanımlayıcı analizler yapılmıştır. Kategorik değişkenlere ilişkin verilerse (%) şeklinde belirtilmiştir. Tekrarlı ölçümler arasındaki karşılaştırma için non-parametrik Friedman testi kullanılmıştır. P değerleri 0.05'den küçük hesaplandığında istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Hücresel yapılarda, ekstraselüler matrikste, kan damarlarında, predentin tabakada ve kollajen liflerinde PMI ile korele histopatolojik değişiklikler izlenmiş, kontrol grubuyla bazı çalışma grupları arasında anlamlı farklılık olduğu istatistiki olarak ispatlanmıştır.
Sonuç: Diş pulpasının korunaklı yapısından dolayı PMI tayininde kullanılabilecek kıymetli bir doku olduğu, ancak PMI ile korelasyonunun ispatlanabilmesi için diğer PMI tayini yöntemleriyle de desteklenir daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar kelimeler: Postmortem interval, dental pulpa, adli diş hekimliği

Abstract:
Aim: Postmortem interval (PMI) determination is one of the main study topics for forensic medicine. Postmortem interval determination generally give us the time interval in which deathay have occurred. Increasing the accuracy of PMI determination will only be possible with the newly developed methods. The aim of this study was to evaluate the histological changes in the human dental pulp in the postmortem process with experimental model and to demonstrate its usefulness in terms of PMI determination.
Materials-Methods: In our study, we use 70 human 3rd molar tooths taken from the people who applied to oral and dental surgery deapartment. 70 tooths divided 7 groups each groups contain 10 tooths. The tooths in control group put into decalcifications liquid, other samples put into natural environment for putrefications. The other samples were taken on postmortem 7, 15, 30, 60, 90 and 180 days respectively. After decalcification, they were stained with Hematoxylin&Eosin and Masson Trichrom. Cell morphology, extracellular matrix, vascular structures, predentin layer, and collagen fibers were evaluated semiquantitatively under the microscop. Descriptive analyzes were carried out to give information about the general characteristics of the working groups. Regarding categorical variables, it is stated as n (%). Statistical analyses were performed by Friedman test. P value less than 0.05 was considered as significant. 
Results: All of the samples showed some histomorphologic changes correlated with PMI. Statistical analysis showed that significant difference between groups in terms of cell morphology, extracellular matrix, vascular structures, predentin layer, and collagen fibers.
Conclusion: Dental pulp is valued tissue for PMI determination because of the its sheltered structure. Time-dependent postmortem progressive histologic changes in dental pulp can be used as an alternative method in the detection of PMI but this will be supported by further studies.
Keywords: Postmortem interval, dental pulp, forensic dentistry