Shakespeare'in tragedyalarında kadın karakterlerinin toplumsal cinsiyet rollerinin incelenmesi
An analysis of gender roles in Shakespeare's tragedies through female characters
Yazar: MİNA YORULMAZ
Danışman: PROF. DR. SEMİH ÇELENK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Toplumsal cinsiyet kavramı  toplumun kadın ve erkeklere yükledikleri rolleri incelemekte ve cinsiyet kalıpları ile mücadele etmektedir. Kültürün kadın ve erkeğe bakış açısı, ortaya çıkan buluşlar ve keşiflerle değişmiştir. İlk çağlarda kadın doğurganlığı sebebiyle tanrısal bir figür olarak yüceltilirken, babalığın keşfi ve mülkiyet kavramının gelişmesi ile kadın dizginleri tutulması gereken mistik bir varlığa dönüşmüştür. Hristiyanlık inancının Avrupa'da yayılması Ortaçağın sonlarına kadar kadınları cadılık suçlaması ve ölümlerle baş başa bırakır. Rönesans kendinden önceki çağın bakış açısından sıyrılmış olsa da kadınların haklarına kavuşması oldukça uzun bir zaman alır. Bu dönemde sanata yansıyan kadın bedeni araçsallaştırılmış ya da toplumsal cinsiyet rollerine uygun bir biçimde resmedilmiştir. 
Bu çalışmada, William Shakespeare'in III. Richard, Romeo ve Juliet, Hamlet, Othello, Macbeth, Kral Lear, Antonius ve Kleopatra oyunlarındaki kadın karakterleri mercek altına almıştır. İyi ve kötü olarak ikiye ayrılan bu kadınlar genellikle aynı motifleri takip etmişlerdir. Kocasının yasını tutmayan kraliçeler (Lady Anne, Hamlet'in annesi Kraliçe) kendi lanetlerine tutulmuş, saf aşık ya da iyi kalpli genç kızlar (Ophelia, Desdemona, Juliet, Cordelia) sebepsiz yere ölmüş, iktidar peşinde olan taht varisleri (Lady Macbeth, Regan, Goneril) aç gözlüklerinin kurbanı olmuşlardır. Kraliçe Margaret bir tür koro, hayalet görevi görürken, Kleopatra cinsiyet rollerinin dışına çıkarak fark yaratmıştır. Yazar kültürel kodları eserlerinde hissettirmiş, kadının zayıf tabiatılı oluşunu sürekli vurgulamıştır. Dikkat çekici olan Shakespeare'in dünyasındaki hiçbir kadının aydınlığa kavuşamamış olmasıdır. Lady Macbeth, kralı öldürebilecek güce sahip olmak için kadınlığından doğan zayıflığının yok olmasını ister ancak bir süre sonra vicdan yüküne dayanamaz ve kendini öldürür. Aile şereflerini yıkan Juliet ve Desdemona aşık oldukları adamların yanında can verir. Lady Anne, kocasının katili olan III. Richard ile evlenerek kendi lanetine tutulur. Öte yandan babasının sözünü dileyerek sevdiği adamdan vazgeçen Ophelia, sonunda delirir ve kendini ölümün kollarına bırakır.  Ataerkil düzen içinde kadını kurtarabilecek hiçbir eylem yoktur.  Aşka ya da ailesine bağlılığı önemli değildir. Erkeklerin dünyasında kadınlar kendinden sonraki düzene etki edebilecek güce hiçbir zaman sahip olamaz. Yaşamlarının kontrolünü eline almak için yaptıkları her eylem ayaklarına dolanır ve sonunda kendi ölümlerine sebep olur. 
Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Kadın, William Shakespeare.

Abstract:
The concept of gender examines the roles assigned to women and men by society and struggles with gender stereotypes. The cultural perspective on women and men has changed with the discoveries and findings that emerged over time. In ancient times, due to their fertility, women were elevated as divine figures, while the discovery of paternity and the concept of ownership necessitated the control of women, turning them into a mystical entity that needed to be restrained. With the spread of Christianity in Europe, the persecution and deaths of women under the accusation of witchcraft continued until the end of the Middle Ages. Even though women gained some freedom with the Renaissance, they were still depicted in the arts of the period in a manner consistent with societal gender roles.
In this study, the female characters in William Shakespeare's plays, including Richard III, Romeo and Juliet, Hamlet, Othello, Macbeth, King Lear, Antony and Cleopatra, are examined. These women, who are categorized as good and evil, generally followed the same motifs. Queens who do not remain loyal to their husbands (Lady Anne, Hamlet's mother the Queen) are cursed with their own curses, while innocent young girls and pure lovers with good hearts (Ophelia, Desdemona, Juliet, Cordelia) die without reason. Power-hungry heirs (Lady Macbeth, Regan, Goneril) become victims of their own ambition. Queen Margaret is portrayed as a harsh character leading a choir of ghosts, while Cleopatra is depicted as a seductive figure. The author has reflected the social codes and perspectives of his time in these different character types. It is noteworthy that the dominant patriarchy in Shakespeare's world has enlightened the identity of women. Lady Macbeth, who desires to gain power through her femininity, wants to lose her inherent weakness but cannot bear the burden of conscience and kills herself after a while. Juliet and Desdemona, who ruin family honor, can only die alongside the men they love. Lady Anne, who marries the murderer of her husband Richard III, is cursed with her own fate. On the other hand, Ophelia, who disobeys her father's words and gives up on the man she loves, eventually goes mad and dies in the arms of death. In a patriarchal system, no action can save women. Loyalty to love or family is not important. In a world dominated by men, women never have the power to influence the order that follows them. Every action they take to take control of their lives gets entangled in their feet and eventually leads to their own deaths.
*Keywords*: Gender, Woman, William Shakespeare.