Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığında bir biyobelirteç olarak angiopoietin-like protein-3'ün önemi
The importance of antiopoetin-like protein-3 as a biomarker in non-alcoholic fatty liver disease
Yazar: BEDRETTİN OĞUZ KEKEÇ
Danışman: DOÇ. DR. NUH MEHMET BÜYÜKBERBER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç: NAFLD alkole bağlı olmaksızın hepatositlerde anormal derecede yağ birikimi ile karakterize ilerleyici kronik karaciğer hastalık olarak tanımlanmaktadır. Toplumda giderek artan obezite ve DM'ye bağlı olarak NAFLD sıklığı da artmaktadır. Bu nedenle erken tanı ve tedavi için biyobelirteç arayışları sürmektedir. ANGPTL-3'ler ile NAFLD arasında bir ilişki olup olmadığı ve ANGPTL 'nin NAFLD patogenezindeki etkisi ise halen net değildir. Bu nedenle çalışmamızda ANGPTL-3'ün NAFDL tanısında bir biyobelirteç olarak kullanılıp kullanılamayacağını belirlemek amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 10 Mayıs 2023 ve 01 Eylül 2023 tarihleri arasında Kayseri Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji Polikliniğine başvuran, Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinde görüntülemeleri ve tetkikleri yapılan USG incelemesi ile NAFDL tanısı olan 42 hasta ve benzer özelliklerde 38 sağlıklı bireyden oluşan kontrol grubu olmak üzere toplam 80 hasta dahil edildi. Çalışma için hastaların demografik özellikleri kaydedildi. Rutin tetkikler amacıyla alınan serum örneklerinde elde edilecek veriler kullanıldı. ANGPTL-3 proteini için de hastalardan ayrıca bir kan örneği alındı. Tüm hastalara çalışmaya katılmaları açısından bilgilendirme yapıldı ve hastalardan yazılı onamları alındı. Araştırma dahilindeki verilerin derlenmesi, Hastane Bilgi Yönetim Sisteminden elde edilmiştir. Sonuçlar Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 21.0 programı ile analiz edilmiştir. 
Bulgular: Mevcut çalışmaya 35'i (%43,75) erkek, 45'i (%56,25) kadın olmak üzere toplam 80 kişi dahil edildi. NAFDL tanısı olan 42 hasta ve benzer özelliklerde 38 sağlıklı bireyden oluşan kontrol grubu oluşturuldu. Hastaların yaş ortalaması 38,5±12,3 idi. Hastaların karaciğer USG değerleri incelendiğinde 17 (17/42) hastada grade 1, 18 (18/42) hastada grade 2 ve 7 (7/42) hastada grade 3 karaciğer yağlanması saptandı. VKİ ortalama değeri 28,18±4,1 kg/m² ve bel çevresi 92,37±8,2 cm idi. HSI değeri ortalama 39,28±6,7, FLI 46,54±26,7 ve ANGPTL-3 değeri 2,263.44±1,505.8 olarak saptandı. Karaciğer yağlanma seviyesi arttıkça vücut ağırlığı, VKİ, bel çevresi, AST, ALT, GGT ve ANGPTL-3'nin arttığı belirlendi. NAFDL'yi ön görmede kullanılan değerleri ROC analizinde değerlendirdiğimizde FLI, HSI, VKİ, TG, vücut ağrılığı, ANGPTL-3, bel çevresi, ALT ve GGT değerleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş olup eğri altında kalan alan 0,5'den büyük saptandı. ROC analizi ile saptanan cut-off değeri ise >1553,6 olarak bulundu. Bu değerin spesifite değeri %68,42 iken sensivite değeri %73,42 idi.  Ayrıca çalışmamızda ANGPTL-3 değerinde bir standart sapmalık artışın NAFDL riskini 1,001 kat arttırdığı, FLI ve ANGPTL-3 değerlerinin birbirlerinin anlamlı yordayıcıları olduğu sonucuna ulaşıldı. ANGPTL-3 ile HSI, FLI, vücut ağırlığı, VKİ, bel çevresi, ALT arasında da pozitif korelasyon olduğu görüldü.
Sonuç: Literatür incelendiğinde NAFLD hastalarında indekslerle ilgili çalışmalar ya da bu hastalardaki ANGPTL-3 düzeyleriyle ilgili çalışmalar bulunmaktadır. Ancak hem indeksler hem de ANGPTL-3 düzeylerini birlikte inceleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle çalışmamız bu özellikleri taşıyan öncü bir çalışmadır. Karaciğerde yağlanma seviyesinin artmasıyla ANGPTL-3 değerinde artış olduğu ve belirli bir cut-off değeri bulduğumuz göz önüne alındığında bu çalışmanın daha çok hastayla çok merkezli çalışmalar yapılması için bir ön araştırma olduğunu düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: ANGPTL-3, NAFLD, NASH,  FLI, HSI, VKİ.

Abstract:
Aim: NAFLD is defined as a progressive chronic liver disease characterized by abnormal fat accumulation in hepatocytes, not related to alcohol. The frequency of NAFLD is also increasing due to increasing obesity and DM in society. Therefore, the search for biomarkers for early diagnosis and treatment continues. It is still unclear whether there is a relationship between ANGPTL-3s and NAFLD and the effect of ANGPTL on the pathogenesis of NAFLD. Therefore, our study aimed to determine whether ANGPTL-3 can be used as a biomarker in the diagnosis of NAFDL.
Materials and Methods: Our study included 42 patients diagnosed with NAFDL and 38 healthy individuals with similar characteristics, who applied to Kayseri City Training and Research Hospital Internal Medicine and Gastroenterology Polyclinic between 10 May 2023 and 01 September 2023, and whose imaging and examinations were performed at the Health Application and Research Center. A total of 80 patients were included, including the control group. Demographic characteristics of the patients were recorded for the study. Data obtained from serum samples taken for routine examinations were used. A blood sample was also taken from the patients for ANGPTL-3 protein. All patients were informed about their participation in the study and their written consent was obtained. The compilation of data within the research was obtained from the Hospital Information Management System. The results were analyzed with the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 21.0 program.
Results: A total of 80 patients, 35 (43.75%) males and 45 (56.25%) females, were included in the current study. A control group consisting of 42 patients diagnosed with NAFDL and 38 healthy individuals with similar characteristics was created. The average age of the patients was 38.5±12.3. When the liver USG values of the patients were examined, grade 1 fatty liver disease was detected in 17 (17/42) patients, grade 2 fatty liver disease in 18 (18/42) patients, and grade 3 fatty liver disease in 7 (7/42) patients. The mean value of BMI was 28.18±4.1 kg/m² and waist circumference was 92.37±8.2 cm. The average HSI value was 39.28±6.7, FLI 46.54±26.7 and ANGPTL-3 value 2,263.44±1,505.8. It was determined that as the liver fat level increased, body weight, BMI, waist circumference, AST, ALT, GGT and ANGPTL-3 increased. When we evaluated the values used to predict NAFDL in ROC analysis, FLI, HSI, BMI, TG, body weight, ANGPTL-3, waist circumference, ALT and GGT values were found to be statistically significant and the area under the curve was found to be greater than 0.5. The cut-off value determined by ROC analysis was found to be >1553.6. While the specificity value of this value was 68.42%, the sensitivity value was 73.42%. In addition, our study concluded that a one standard deviation increase in ANGPTL-3 value increases the risk of NAFDL by 1.001 times, and FLI and ANGPTL-3 values are significant predictors of each other. A positive correlation was also observed between ANGPTL-3 and HSI, FLI, body weight, BMI, waist circumference and ALT.
Conclusion: When the literature is examined, there are studies on indices in NAFLD patients or studies on ANGPTL-3 levels in these patients. However, no study has been found that examines both indexes and ANGPTL-3 levels together. Therefore, our study is a pioneering study with these features. Considering that there is an increase in ANGPTL-3 value as the level of fatty liver increases and that we found a certain cut-off value, we think that this study is a preliminary study to conduct multicenter studies with more patients.
Key Words: ANGPTL-3, NAFLD, NASH, FLI, HSI, BMI.