COVİD-19 tanılı hastalarla çalışmakta olan sağlık çalışanlarının uyku düzeni, depresyon ve fiziksel aktivite düzeylerinin incelenmesi
Investigation of sleep, depression and physical activity levels of healthcare professionals WHO work with patients with COVID-19 diagnosis
Yazar: EDA ARZIK
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KEREM ALPTEKİN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Sağlık personeli = Health personnel ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç: Büyük ölçekli bulaşıcı halk sağlığı sorunuyla karşı karşıya kalan ve mücadelede ön saflarda yer alan sağlık personellerinin hem fiziksel hem de psikolojik yük taşıdıkları öngörülmektedir. Özellikle Covid-19 tanılı hastalarla bizzat çalışan sağlık çalışanlarının bu süreçte hem psikolojik olarak hem fiziksel aktivite hem de uyku düzenlerinin etkilendiği düşünülmektedir. Araştırmanın amacı bu süreç içerisinde sağlık çalışanlarının uyku düzeni, depresyon ve fiziksel aktivite düzeylerinin incelenmesi, çalışma sonunda çıkan sonuçlara göre önerilerde bulunarak çalışmanın kapsamı içine giren alanlara literatürde katkı sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya İstanbul'da, Özel ve Devlet Hastaneleri bünyesinde, Covid-19 tanılı hastalarla çalışmakta olan 94 erkek, 110 kadın olmak üzere 204 kişi dahil edilmiştir. Araştırmadaki bireylerin yaş aralığı 20-60'dır. Verilerin toplanmasında, çalışmaya katılan bireylerin demografik özellikleri kaydedilmiştir. Uyku kalitesinin değerlendirilmesi için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi, Depresyon'un Değerlendirilmesi için Berg Depresyon Envanteri, Fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesi için IPAQ Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının Covid-19 dönemi egzersiz durumları incelenmiştir, Covid-19 sürecinde aktif görev yapma durumları egzersiz düzeylerinde değişim göstermiştir, egzersiz düzeyleri değişen sağlık çalışanlarının haftalık egzersiz yapmada durumlarına göre çalışanların büyük bir kısmı egzersizlerinin azaldığını belirtmektedir. Covid-19 sürecinde görev alırken ekstra zamanlarda egzersiz yapmanın kattığı durumlara göre sağlık çalışanlarına moral, iş ve hayata olan motivasyon, ağrılarının azalması ve yorgunluk hissinin azalması yanıtlarını verdikleri saptanmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının fiziksel problem durumları incelendiğinde, büyük bir kısmının probleminin olduğu ve problemi olan sağlık çalışanlarının fiziksel problemlerine göre büyük bir kısmının bel ağrısı, sırt ağrısı, boyun ağrısı ve genel yorgunluk hissinin olduğu saptanmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının ilaç kullanım durumları incelendiğinde çok büyük bir kısmının ağrı kesici kullandığı saptanmıştır. Sağlık çalışanları Beck Depresyon Envanterine göre değerlendirildiğinde hemşirelerin doktorlara göre salgın döneminde daha depresif oldukları saptanmıştır. Ayrıca fazla kilolu olan sağlık çalışanlarının zayıf kiloda olan sağlık çalışanlarına göre daha depresif oldukları BDE puanlarının egzersiz yapma durumlarına göre değişiklik gösterdiği ortaya çıkmıştır. Depresyonun sigara kullanımıyla da ilgili olduğu tespit edilmiştir. Pitssburgh uyku kalitesi indeksine bakıldığında hemşirelerin doktorlara göre daha fazla uyku problemleri yaşadıkları saptanmıştır. Ayrıca uyku problemi olan sağlık çalışanlarında daha fazla fiziksel problemler, sigara ve alkol kullanımı görülmektedir. Uyku kalitesinin egzersiz yapıp yapmama durumuyla da bağlantısı vardır. Ayrıca araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının BDE ve PUKİ arasında anlamlı bir ilişki vardır. Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi sonuçlarına göre ise fizyoterapist olan sağlık çalışanlarının doktor olan sağlık çalışanlarına göre fiziksel aktivite düzeylerinin daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada Covid-19 tanılı bireylerle çalışan sağlık çalışanlarının uyku, depresyon ve fiziksel aktivite düzeyleri incelenmiş olup Covid-19 dönemi aktif görev yapma durumlarının egzersiz yapma düzeylerinde düşüşe neden olduğunu ve Covid-19 sürecinde görev alırken ekstra zamanlarda egzersiz yapmanın onlara moral, işe ve hayata motivasyon, ağrı ve yorgunluk hislerinin azalmasını sağladığı görülmüştür. Bu süreçte egzersiz yapmanın hem depresyon düzeyini hem de uyku kalitesini etkilediği, uyku kalitesi bozuk olan sağlık çalışanlarının depresyona daha meyilli olduğu görülmüştür. Ayrıca uyku kalitesinin düşük olmasının fiziksel problem şikayetlerinde artışa sebebiyet verdiği, hemşirelerin bu süreçte uyku kalitesi en kötü olan ve depresyon düzeyi en yüksek olan meslek grubu olduğu belirlenmiştir. Fiziksel aktivite düzeyleri açısından ise fizyoterapistlerin diğer grup sağlık çalışanlarından daha aktif oldukları saptanmıştır. Bu süreçte uykunun öneminin, fiziksel olarak aktif olmanın ve egzersiz bilincinin arttırılmasının sağlık çalışanlarına hem fiziksel hem de zihinsel olarak katkı sağladığı gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, Depresyon, Fiziksel Aktivite, Sağlık Çalışanları, Uyku.

Abstract:
Aim: It is predicted that healthcare personnel, who are at the forefront of combating and face large-scale contagious public health problems, bear both physical and psychological burdens. In particular, it is thought that healthcare workers who work with patients diagnosed with COVID-19 personally are affected both psychologically, physical activity and sleep patterns. The aim of the study is to examine the sleep patterns, depression and physical activity levels of healthcare workers in this process, and to contribute to the areas within the scope of the study by making suggestions according to the results of the study.
Method: In this study, 204 people, 94 men and 110 women, working with patients diagnosed with Covid-19 within Private and Public Hospitals in Istanbul, were included. The age range of the individuals in the study is 20-60. In the data collection, the demographic characteristics of the individuals who participated in the study were recorded. Pittsburgh Sleep Quality Index to evaluate sleep quality, Berg Depression Scale for Evaluation of Depression, IPAQ international physical activity questionnaire short form were used to determine physical activity levels.
Results: The exercise status of the healthcare professionals participating in the study in the Covid-19 period was examined. In the Covid-19 process, active-duty situations have changed in exercise levels. Most of the healthcare workers whose exercise levels change weekly exercise increase state that their exercise decreases. While working in the Covid- 19 process, it has been determined that according to the situations of exercising at extra times, healthcare professionals respond to morale, motivation to work and life, decrease in pain and feeling of fatigue. When the physical problem situations of the healthcare professionals participating in the study were examined, it was found that most of the healthcare professionals had problems and that the majority of the healthcare professionals with problems had low back pain, back pain, neck pain and general fatigue.When the drug use status of the healthcare professionals participating in the study was examined, it was found that a great majority of them used pain relievers. When healthcare professionals were evaluated according to the Beck Depression Scale, it was found that nurses were more depressive than doctors during the epidemic period. In addition, it has been revealed that overweight healthcare workers are more depressed than underweight healthcare workers, and their BDI scores vary according to their exercise status. It has been found that depression is also related to smoking. When the Pitssburgh Sleep Index was examined, it was found that nurses had more sleep problems than doctors. In addition, more physical problems, smoking and alcohol use are observed in healthcare workers with sleep problems. Sleep quality is also related to exercising or not. In addition, there is a significant relationship between BDI and PSQI of the healthcare professionals participating in the study. According to the results of the International Physical Activity Survey, it was determined that the physical activity levels of the healthcare professionals who are physiotherapists are higher than the healthcare professionals who are physicians.
Discussions: In this study, sleep, depression and physical activity levels of healthcare workers working with individuals diagnosed with Covid-19 were examined, and active duty during the Covid-19 period caused a decrease in their exercise level, and exercising extra times while working in the Covid-19 process relieve their mind, work and life. It has been shown to reduce motivation, pain and fatigue feelings. During this period, it was observed that exercising affected both depression level and sleep quality, and healthcare workers with poor sleep quality were more prone to depression. In addition, it has been determined that low sleep quality causes an increase in physical problems complaints, and nurses are the occupational group with the worst sleep quality and the highest depression level in this process. In terms of physical activity levels, it was found that physiotherapists were more active than other group healthcare workers. In this process, it has been shown that the importance of sleep, being physically active and increasing exercise awareness contributes to healthcare professionals both physically and mentally.
Keywords: Covid-19, Depression, Physical Activity, Health Workers, Sleep.