Göreli konum endişesi ve sosyal medya ilişkisi: Şanlıurfa otomobil piyasası tüketicileri üzerinden değerlendirme
Positionality concern and social media relationship: An evaluation based on Şanlıurfa automobile market consumers
Yazar: HARUN TUTAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KILIÇ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Göreli durum endişesi = Low self-esteem ; Gösterişçi tüketim = Conspicuous consumption ; Otomotiv = Automotive ; Otomotiv endüstrisi = Automotive industry ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Sosyal medya = Social media ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Hâkim iktisat teorisi bireylerin tüketimden ya da sahip oldukları gelir düzeyi vb. faktörlerden elde ettikleri faydanın yalnızca bireyin sahip olduğu miktarla ilişkili olduğu ve diğer bireylerin sahip olduklarından bağımsız olduğunu savunmaktadır. Hâlbuki davranışsal iktisatçıların çalışmaları bireylerin elde ettikleri fayda düzeyinin yalnızca kendi sahip oldukları miktara değil başkalarının sahip oldukları miktara göre kendi sahip olduklarının durumuna da bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Göreli konum endişesi olarak ifade edilen bu yaklaşımla bireylerin diğer bireylerden bağımsız olduğu varsayımı reddedilmiş olmaktadır. Günümüzde bireylerin diğer bireylerle kendi durumlarını en fazla karşılaştırma imkânı bulduğu ve kendi durumunu en fazla görünür kıldığı platform sosyal medyadır. Literatürden hareketle sosyal medyanın gösterişçiliği kolaylaştıran bir uygulama olduğunu söylemek de mümkündür. Buradan hareketle çalışmanın temel sorusu sosyal medya kullanımı ve sosyal medyada gösterişçi tüketim ile göreli konum endişesi arasında ilişki olup olmadığının belirlenmesidir. Çalışmada veri toplamak amacıyla Şanlıurfa otomobil piyasasında faaliyette bulunan 384 kişiyle anket yapılmıştır. Ankette demografik soruların yanı sıra, sosyal medya kullanımına yönelik sorular ve sosyal medyada gösterişçilik boyutunu oluşturmak ve ölçmek için sosyal medya kullanımı alt boyutu, sosyal medyada tüketim ilginliği alt boyutu ve sosyal medyada kişisel imaj temsiliyeti alt boyutunu ölçmeye yönelik ifadeler kullanılmıştır. Anketin üçüncü bölümü, göreli konum endişesini; göreli gelir endişesi ve göreli araba değeri endişesi alt boyutlarını ölçmek için kullanılan sorulardan oluşmaktadır. Ki kare analiz yönteminin kullanıldığı çalışmada; sosyal medya kullanımı ile göreli konum endişesi arasında ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal medyada gösterişçiliğin kişisel imaj temsiliyeti alt boyutu ile göreli konum endişesi arasında ilişki bulunmakla beraber, tüketim ilginliği alt boyutu ve tümüyle sosyal medyada gösterişçilik ile göreli konum endişesi arasında ilişki bulunamamıştır.

Abstract:
The prevailing economic theory is based on the consumption of individuals or the level of income they have, etc. It reveals that the benefit they get from the factors is only related to the amount that the individual has and is independent of what other individuals have. However, the studies of behavioral economists reveal that the level of benefit that individuals obtain depends not only on the amount they own, but also on the state of their own possessions relative to the amount owned by others. With this approach, which is expressed as positionality concern, the assumption that individuals are independent from other individuals is rejected. Today, social media is the platform where individuals have the opportunity to compare their own situation with other individuals the most and make their situation most visible. Based on the literature, it is also possible to say that social media is an application that facilitates pretentiousness. From this point of view, the main question of the study is to determine whether there is a relationship between social media use and conspicuous consumption in social media and positionality concern. In order to collect data in the study, a survey was conducted with 384 people operating in the Şanlıurfa automobile market. In addition to demographic questions, in the survey, questions about the use of social media and expressions to measure the sub-dimension of social media use, consumption interest in social media and personal image representation in social media were used to create and measure the dimension of conspicuousness in social media. The third part of the survey covers the relative position concern; It consists of questions used to measure the sub-dimensions of relative income concern and relative car value concern. In the study in which the chi-square analysis method was used; It was concluded that there is no relationship between social media use and positionality concern. Although there is a relationship between the self-image representation sub-dimension of conspicuousness in social media and the positionality concern, there is no relationship between the consumption interest sub-dimension and the totality of the social media conspicuousness and the positionality concern.