Lise Öğretmenlerine Verilen HPV Eğitiminin Bilgi Düzeylerine ve HPV Aşısını Önerme Niyetlerine Etkisi
The effect of hpv education given to high school teachers on their knowledge levels and intentions to recommend the hpv vaccine
Yazar: ZEYNEP YAYLALI
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYMA ZEHRA ALTUNKÜREK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, lise öğretmenlerine verilen HPV eğitiminin, HPV enfeksiyonu ve aşısı hakkındaki bilgi düzeyleri ile HPV aşısını önerme niyetlerine olan etkisinin belirlenmesi 
Gereç ve Yöntem: Araştırma randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütülmüştür. Örneklemi, Ocak 2023-Eylül 2024 tarihleri arasında Eskişehir İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı A ve B Liseleri'nde görev yapan, dahil edilme kriterlerini karşılayan lise öğretmenleri arasından, basit rastgele örnekleme yöntemi ile seçilen 32 deney ve 30 kontrol grubu olmak üzere toplam 62 öğretmen oluşturmuştur. A ve B Liseleri, kura yöntemiyle randomize edilerek deney ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Deney grubundaki öğretmenlere araştırmacı tarafından HPV konusunda hazırlanan sağlık eğitimi verilmiş, kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Veriler, 'Demografik ve Tanıtıcı Bilgi Formu' ve 'HPV Bilgi Ölçeği' ile toplanmış; analizler Ki-kare testi, bağımlı ve bağımsız gruplar için t testi kullanılarak yapılmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan öğretmenlerin medyan yaşı 38 olarak belirlenmiştir; katılımcıların %45,7'si erkek, %54,3'ü ise kadın olarak deney grubunda yer alırken, kontrol grubunda %34,3'ü erkek ve %65,7'si kadın olarak tespit edilmiştir. Deney grubunda, genel HPV bilgisi, HPV tarama testi bilgisi, HPV aşı bilgisi ve mevcut HPV aşı programı bilgisi açısından kontrol grubuna göre daha yüksek bilgi artışı gözlemlenmiştir (p<0,05). Toplam HPV bilgi düzeyi bakımından, deney grubunun ön test ile son test arasındaki medyan fark skoru 11 (6,5-14,75), kontrol grubunun ise 1 (0-3,5) olarak bulunmuştur. Deney grubundaki katılımcıların demografik özellikleri ile HPV bilgi ölçeği puan ortalamaları karşılaştırıldığında, kadın katılımcıların HPV tarama testi bilgisi açısından erkeklere göre daha fazla iyileşmiş olup, kadınlarda medyan fark skoru 3 (2-4) puan olarak belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, deney grubunda ailede kanser öyküsü olmayan katılımcılarda, genel HPV bilgisi açısından medyan fark skoru 6 (1-11) ve HPV aşı bilgisi açısından medyan fark skoru 2 (0-4) puan olduğu tespit edilmiş olup ailede kanser öyküsü bulunan katılımcılara göre daha yüksek bilgi artışı göstermiştir (p<0,05).
Sonuç: Öğretmenlere verilen HPV eğitimi, HPV bilgisi düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir artış sağlamıştır. Ancak, bu eğitimlerin öğretmenlerin HPV aşısını önerme niyetlerine etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. HPV aşısına yönelik planlanacak proje ve  çalışmalarda öğretmenlerin etkin rolleri açısından yer almalarının önemli olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: This study aimed to determine the effect of HPV education provided to high school teachers on their knowledge levels about HPV infection and vaccination, as well as their intentions to recommend the HPV vaccine.
Materials and Methods: he research was conducted using a randomized controlled experimental design. The sample consisted of 62 teachers, with 32 in the experimental group and 30 in the control group, selected using the simple random sampling method from high school teachers working at A and B High Schools, affiliated with the Eskişehir Provincial Directorate of National Education, between January 2023 and September 2024. A and B High Schools were randomized into experimental and control groups using a lottery method. Teachers in the experimental group received health education on HPV prepared by the researcher, while no intervention was applied to the control group. Data were collected using the 'Demographic and Descriptive Information Form' and the 'HPV Knowledge Scale'. The data were analyzed using the chi-square test and t-test for dependent and independent groups, with a statistical significance level of p<0.05.
Results: The median age of the teachers participating in the study was determined to be 38, with 45,7% of the participants being male and 54,3% being female in the experimental group, while in the control group, 34,3% were male and 65,7% were female. In the experimental group, a greater increase in knowledge was observed in general HPV knowledge, HPV screening test knowledge, HPV vaccination knowledge, and knowledge of the current HPV vaccination program compared to the control group (p<0,05). In terms of overall HPV knowledge level, the median difference score between the pre-test and post-test for the experimental group was 11 (6,5-14,75), while for the control group, it was found to be 1 (0-3,5). When comparing the demographic characteristics of the participants in the experimental group with the scores from the HPV knowledge scale, it was determined that female participants showed a greater improvement in HPV screening test knowledge compared to males, with a median difference score of 3 (2-4) for females (p<0,05). Additionally, among participants in the experimental group without a family history of cancer, a median difference score of 6 (1-11) was found for general HPV knowledge and a median difference score of 2 (0-4) for HPV vaccination knowledge, indicating a higher increase in knowledge compared to those with a family history of cancer (p<0,05).
Conclusion: The HPV education provided to teachers resulted in a statistically significant increase in their HPV knowledge levels. However, it was observed that this education did not have an impact on the teachers' intention to recommend the HPV vaccine. It is believed that involving teachers in planned projects and studies related to the HPV vaccine will be important given their significant roles.