İşsizlik, enflasyon ve döviz kurunun ekonomik 
büyüme üzerine etkileri: Türkiye örneği (2003-2015)
Effects on economic growth of inflation, unemployment and exchange rate: Turkey example (2003-2015)
Yazar: ASUMAN GÖK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEKİ YILMAZ
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Büyüme performansı = Growth performance ; Büyüme politikaları = Growth policies ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru politikaları = Exchange rate policies ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enflasyon = Inflation ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Dünya ekonomilerinde yıllardır tartışılan en büyük sorunların başında işsizlik, enflasyon ve döviz kuru gelmektedir. Politika yapıcılar bu üç makoekonomik değişkenin ekonomide meydana getireceği olumsuz etkilerini azaltmak için birçok politika geliştirmektedirler.
Bu çalışmada işsizlik enflasyon ve döviz kurunun ekonomik büyüme üzerindeki etkileri araştırılmaya çalışılmıştır. Bunun için Türkiye ekonomisi örnek alınarak 2003Q1-2015Q4 üç aylık verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Kullanılan değişkenler, büyüme verisi olarak GSYH, TÜFE, mevsimsellikten arındırılmış işsizlik oranları ve reel döviz kurudur. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ekonomik büyümenin tanımı kapsamı amaçları incelenerek büyüme modelleri araştırılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise işsizlik enflasyon ve döviz kuru değişkenlerinin tanımı yapılarak bu üç makro değişkenin ayrı ayrı büyüme üzerindeki etkisi incelendikten sonra üçüncü bölümde literatür taraması yapılıp ekonometrik uygulamaya geçilmiştir. Uygulama aşamasında serilerin birim kökleri incelenerek ADF testi uygulanmış ve eş bütünleşme yöntemi kullanılarak bu serilerin eşbütünleşik olup olmadıkları ve uzun dönemde bir ilişkinin olup olmadıkları incelenmiştir. Son olarak kurulan modelde büyüme üzerinde en etkili değişkenin hangisi olduğunun ve etkili bulunan değişkenin politika aracı olarak kullanılabilirlik durumu varyans ayrıştırması ve etki tepki analizi ile ölçülerek bulmaya çalışılmıştır. Ancak  kurulan modelde büyüme üzerindeki tek etkili değişkenin (reel döviz kuru) olması nedeniyle varyans ayrıştırması analizine gerek kalmamıştır. Etki tepki analizi sonrasında ise reel döviz kurunda meydana gelen bir standart hatalık şok karşılığında büyüme (GSYH) değişkeni üçüncü döneme kadar dengede iken dört ve beşinci dönemde büyümede azalma görülmektedir. Altıncı dönemden itibaren sekizinci döneme kadar büyüme değişkeninde artış görülmekte; dokuzuncu dönemden itibaren tekrar azalma görülmektedir.


Anahtar Kelimeler: İşsizlik, Enflasyon, Döviz Kuru VAR Analizi.

Abstract:
Unemployment, inflation and exchange rate are the main problems that have been discussed in the world economies for many years. Policymakers are developing many policies to reduce the negative effects of these three macroeconomic variables on the economy.
In this study, the effects of unemployment, inflation and exchange rate on economic growth has been researched. For this purpose, Turkish economy is analyzed using quarterly data, 2003Q1-2015Q4. The variables used are GDP, TFP as growth data, seasonally adjusted unemployment rates and real exchange rate. The study consists of three parts. In the first part, growth patterns have been studied by examining the definition, scope and purposes of the economic growth. In the second part of the study; unemployment, inflation and exchange rate variables have been defined and the effects of these three macro variables on growth have been examined. Then, literature review was conducted in the third section and econometric application has been done. In the application phase, ADF test was applied by examining the unit roots of the series. Cointegration method has been used to investigate whether these cohorts were cointegrated or not. It has also been studied  whether there is a relationship in the long-term or not. Finally, we tried to figure out which variable is the most effective one on the growth model and the availability of the effective variable as a policy tool by means of variance decomposition and effect response analysis. However, there is no need for analysis of variance decomposition because it is the only effective variable on the growth model (real exchange rate). After the impact response analysis, the growth rate (GDP) of a standardized shock in the real exchange rate is stabilized until the third period, while a decrease is observed in the fourth and fifth periods. There is an increase in the growth rate from the sixth period until the eighth period. It has been observed to decrease again from the ninth period.


Keywords: Unemployment, Inflation, Exchange Rate, VAR Analysis