Cyclotrichium Niveum'un asetilkolinesteraz inhibitör aktivitesinin incelenmesi ve aktiviteden sorumlu bileşiklerin izolasyonu
Investigation of Acetylcholinesterase inhibitory activity of Cyclotrichium niveum and isolation of compounds responsible from the activity
Yazar: MAHAMMAD SAMADLI
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL ÖZBEK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
ÖZET
Cyclotrichium niveum'un Asetilkolinesteraz İnhibitör Aktivitesinin İncelenmesi
ve Aktiviteden Sorumlu Bileşiklerin İzolasyonu
Amaç: Bu tezde Cyclotrichium niveum türünün asetilkolinesteraz inhibitör etkisinin
incelenmesi ve aktiviteden sorumlu bileşik(ler)in tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu çalışmada, bitki materyalinin toprak üstü kısımlarından
hazırlanan metanol ekstresi farklı polaritedeki çözücülerle (n-hekzan, kloroform, etil asetat,
n-butanol, su) fraksiyonlandırılmıştır. Elde edilen ana ve alt ekstrelerin asetilkolinesteraz
inhibitör aktiviteleri tespit edildikten sonra etkili bulunan n-butanol ekstresi üzerinde
kromatografik yöntemlerle izolasyon çalışmaları yapılmış ve moleküllerin yapı aydınlatma
çalışmaları spektroskopik yöntemler (1D-, 2D-NMR, UV ve MASS spektroskopisi)
kullanılarak yürütülmüştür. Asetilkolinesteraz inhibitör aktivite çalışmaları Ellman yöntemi
yardımıyla gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: C. niveum'dan hazırlanan metanol ekstresi 0.00419 µg/µL IC50 değeriyle
referans madde takrine (IC50 = 0.0247 µg/µL) kıyasla daha güçlü asetilkolinesteraz inhibitör
etki göstermiştir. Metanol ekstresinin fraksiyonlandırılmasıyla elde edilen n-hekzan,
kloroform, etil asetat, n-butanol ve su ekstrelerinin asetilkolinesteraz inhibitör etkileri sırasıyla
IC50 = 0.0027, 0.0324, 0.0036, 0.0028, 0.0033 µg/µL olarak belirlenmiştir. İzolasyon
çalışmalarına en yüksek aktivite gösteren ekstrelerden biri olan n-butanol ekstresiyle devam
edilmiş ve 3 kalkon ile 1 triterpen elde edilmiştir. Bileşiklerin asetilkolinesteraz inhibitör
aktiviteleri standart madde takrin ile kıyaslandığında takrine (IC50 = 0.0150 µM) en yakın
inhibisyonu gösteren saf maddenin 0.0460 µM IC50 değeri ile CYC-1 olduğu görülmüştür.
Onu 0.0576, 0.0803, 0.1555 µM IC50 değerleriyle sırasıyla CYC-2, CYC-3 ve CYC-4 takip
etmiştir.
Sonuç: Bu çalışmanın bulguları, bitkisel kaynaklardan elde edilen potansiyel AChE
inhibitörlerinin farmakolojik kullanımına yönelik kapıları aralamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Asetilkolinesteraz, Cyclotrichium niveum, kalkon, Lamiaceae

Abstract:
ABSTRACT
Investigation of Acetylcholinesterase Inhibitory Activity of Cyclotrichium niveum
and Isolation of Compounds Responsible from the Activity
Aim: In this thesis, to determine the compound(s) responsible for the
acetylcholinesterase inhibitory effect of Cyclotrichium niveum is aimed.
Material and method: In this study, the methanol extract prepared from the aerial
parts of the plant material was fractionated with solvents of different polarity (n-hexane,
chloroform, ethyl acetate, n-butanol, water). After determining the acetylcholinesterase
inhibitory activities of the obtained main and subextracts, isolation studies were carried
out on the effective n-butanol extract with chromatographic methods and structure
elucidation studies of the molecules were carried out using spectroscopic methods (1D-,
2D-NMR, UV and MASS spectroscopy). Acetylcholinesterase inhibitory activity studies
were carried out by Ellman method.
Results: Methanol extract prepared from C. niveum showed more potent
acetylcholinesterase inhibitory effect with an IC50 value of 0.00419 µg/µL compared to
the reference substance (IC50 = 0.0247 µg/µL). The acetylcholinesterase inhibitory effects
of n-hexane, chloroform, ethyl acetate, n-butanol and water extracts obtained by
fractionation of methanol extract were determined as IC50 = 0.0027, 0.0324, 0.0036,
0.0028, 0.0033 µg/µL, respectively. Isolation studies were continued with n-butanol
extract, one of the extracts with the highest activity and 3 chalcones and one triterpene
were obtained. When the acetylcholinesterase inhibitory activities of the compounds were
compared with the standard substance tacrine (IC50 = 0.0150 µM), it was observed that
the pure substance showing the closest inhibition to tacrine was CYC-1 with an IC50 value
of 0.0460 µM. It was followed by CYC-2, CYC-3 and CYC-4 with IC50 values of 0.0576,
0.0803 and 0.1555 µM, respectively.
Conclusion: The findings of this study open the door to the pharmacological use
of potential AChE inhibitors from herbal sources.
Key Words: Acetylcholinesterase, chalcone, Cyclotrichium niveum, Lamiaceae