Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerde anksiyete ile sağlık anksiyetesi düzeyi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
The assessment of associated factors between the level of anxiety and health anxiety in individuals who applied to family medicine outpatient clinic
Yazar: GÖZDE KUZGUN
Danışman: DOÇ. DR. BERNA ERDOĞMUŞ MERGEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş: Anksiyete; taşikardi, dispne, baş dönmesi, ağız kuruluğu, midriazis gibi birçok fizyolojik semptomla ilerleyebilen bunaltı, iç sıkıntısı, bir şey olacakmış hissi olarak tanımlanabilir.  Sağlık anksiyetesi ise sağlığa aşırı dikkat etme, endişe duyma ve kişinin bedensel durumunu ciddi bir hastalık belirtisi olarak yorumlamasıdır. Sağlık anksiyetesi anormal hastalık tutumu ve yaşam kalitesinin kötüleşmesini beraberinde getirebilir. Kişilerin hastaneye başvurusunu arttıran bir sebep olarak da görülmektedir. Kişilerde sağlık anksiyetesi hiç olmayabileceği gibi ciddi boyutlarda olabilir. Sağlık anksiyetesi klinik olarak belirgin düzeye gelirse hipokondriyazis, somatik semptom bozukluğu ya da hastalık anksiyetesi bozukluğu tanısı alabilir.
Gereç ve Yöntem: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri 206 birey ile yüz yüze anket yöntemi kullanılarak yapılan bu çalışmada katılımcılara sosyodemografik veri formu, Beck Anksiyete Ölçeği ve Sağlık Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Bu çalışmaya katılan 206 kişinin yaş ortalaması 39.12±13,89 (median:35.00, min:18.00, max:75.00) idi. Çalışmamızdaki BAÖ puan ortalaması 16.09±11.35(median:13.00, min:1.00, max:60.00) , SAÖ puan ortalaması 14.64±8.01(median:13.00, min:1.00, max:46.00) idi Katılımcıların anksiyete ile sağlık anksiyetesi puanı karşılaştırıldığında orta düzeyde anlamlı pozitif korelasyon saptandı (r=0.377). Kadınlarda anksiyete ve sağlık anksiyetesi puanları istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu (p=0.018, p=0.034). Çalışmaya katılan mide ve barsak hastalığı olan bireylerin %7.7'sinde (n=1) anksiyete görülmezken, %38.5'inde (n=5) hafif düzeyde anksiyete, %7.7'sinde (n=1) orta düzeyde anksiyete ,%46.2'sinde (n=6) şiddetli anksiyete görülerek anlamlı olarak değerlendirildi(p=0.033). Kas hastalığı tanısı olanlarda SAÖ puanı median değeri 18.00 (min:6.00, max: 46.00); kas hastalığı olmayanlarda ise 13.00 olup (min:1.00, max:37.00) istatistiksel olarak anlamlı bulundu(p=0.014). Romatolojik hastalık tanılı bireylerde SAÖ puanı median değeri 25.50 (min:11.00, max:41.00); tanısı olmayan bireylerde 13.00 (min:1.00, max:46.00) olarak ölçülüp istatistiksel olarak anlamlı görüldü (p=0.003) . Kronik hastalığı olan bireylerde SAÖ puanı median değeri 15.50 (min:2.00, max:46.00) iken kronik herhangi bir hastalığı olmayan 11.00 (min:1.00, max:37.00) olup sağlık anksiyetesi ile kronik hastalık varlığı arasındaki ilişki anlamlı olarak bulundu(p=0.001).  
Sonuç: Anksiyete ve sağlık anksiyetesi gün geçtikçe önemi artan psikiyatrik bir hastalıktır. Anksiyeteyi etkileyen çoklu faktörler arasında yer alan sosyodemografik özellikler, birinci basamak hekimleri için anksiyete tanı ve değerlendirmesinde önemli ipuçlarıdır. Bu çalışmamızda kadın cinsiyet ve mide-barsak hastalıklarının anksiyete puanı ile ilişkisinin; romatolojik hastalık, kas hastalıkları, mide-barsak hastalıkları ve kronik hastalık varlığının sağlık anksiyetesi puanı ile ilişkisinin anlamlı olduğu görüldü. Ayrıca anksiyete ve sağlık anksiyetesi puanları arasında da pozitif korelasyon saptandı.

Anahtar Kelimeler: anksiyete, sağlık anksiyetesi, kronik hastalık, aile hekimliği

Abstract:
Introduction: Anxiety; It can be defined as internal distress, and the feeling that bad things are going to happen, which can progress with many physiological symptoms such as tachycardia, dyspnea, dizziness, dry mouth and mydriasis. Health anxiety, on the other hand, is excessive attention to health, worrying and interpretation of one's physical condition as a sign of a serious illness. Health anxiety can lead to abnormal illness attitudes and worsening of quality of life. It is also seen as a reason that increases people's admission to hospital. People may not have health anxiety at all, or it may be serious. If health anxiety reaches a clinically significant level, hypochondriasis, somatic symptom disorder, or illness anxiety disorder may be diagnosed.
Materials and Methods: In this study, which was conducted using the face-to-face survey method with 206 individuals aged 18 years and over who applied to the Family Medicine outpatient clinic of Izmir Atatürk Training and Research Hospital, sociodemographic data form, Beck Anxiety Scale/ Inventory (BAI) and The Short Health Anxiety Inventory/Scale (HAI) were applied to the participants.
Results: The average age of the 206 people participating in this study was 39.12±13,89 (median:35.00, min:18.00, max:75.00). In our study, the mean BAI score was 16.09±11.35 (median: 13.00, min: 1.00, max: 60.00) and the mean HAI score was 14.64±8.01 (median: 13.00, min: 1.00, max: 46.00). When the participants' anxiety and health anxiety scores are compared, they were at a moderate level. A significant positive correlation was detected between them (r = 0.377). Anxiety and health anxiety scores were found to be statistically significantly higher in women (p=0.018, p=0.034). While 7.7% (n=1) of the individuals with stomach and intestinal diseases participating in the study did not experience anxiety, 38.5% (n=5) had mild anxiety, 7.7% (n=1) had moderate anxiety, and 46.2% had severe anxiety (n=6) was evaluated as significant by seeing severe anxiety (p=0.033). The median value of the HAS score in those diagnosed with muscle disease was 18.00 (min: 6.00, max: 46.00); In those without muscle disease, it was 13.00 (min: 1.00, max: 37.00) and was found to be statistically significant (p =0.014). The median value of HAS score in individuals diagnosed with rheumatological disease is 25.50 (min: 11.00, max: 41.00); In individuals without a diagnosis, it was measured as 13.00 (min: 1.00, max: 46.00) and was found to be statistically significant (p = 0.003). The median value of the HAS score in individuals with chronic disease was 15.50 (min: 2.00, max: 46.00), while it was 11.00 (min: 1.00, max: 37.00) in individuals without any chronic disease, and the relationship between health anxiety and the presence of chronic disease was found to be significant (p = 0.001).
Conclusion: Anxiety and health anxiety is a psychiatric disease whose importance is increasing day by day. Sociodemographic characteristics, which are among the multiple factors affecting anxiety, are important clues for primary care physicians in the diagnosis and evaluation of anxiety. In this study, the relationship between female gender and gastrointestinal diseases and anxiety score; It was observed that the relationship between the presence of rheumatological disease, muscle diseases, gastrointestinal diseases and chronic diseases and the health anxiety score was significant. Additionally, a positive correlation was found between anxiety and health anxiety scores.

Key words: Health anxiety, anxiety, chronic diseases, family medicine