Fıstıkçamı (Pinus pinea L.)'nda erken tohum verimini sağlamak amacıyla fidan yetiştirme teknikleri
Breeding techniques of stone pine (Pinus pinea L.) seedling in order to get early sees yield
Yazar: EROL KIRDAR
Danışman: DOÇ.DR. NEDİM SARAÇOĞLU
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Aşılama-bitki = Grafting ; Doku kültürü = Tissue culture ; Tohum üretimi = Seed production ; Çelik-bitki = Cutting-plant

Özet:
ÖZET Doktora Tezi FISTIKÇAMI (Pinuspinea £.)'NDA ERKEN TOHUM VERİMİNİ SAĞLAMAK AMACIYLA FİDAN YETİŞTİRME TEKNİKLERİ Erol KIRDAR Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Mühendisliği Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Nedim SARAÇOĞLU Şubat 1998, 162 Sayfa Yurdumuzda Fıstıkçamı ormanlarının sürekliliği tohumla sağlanmaktadır. Fakat, bu şekilde yetiştirilen ormanlar çok ileri yaşlarda bol tohum verimine başlamakta hatta ıslah edilmemiş fidanlar kullanıldığı için tohum verimi de düşük olmaktadır. Bu çalışma, dünyada tohumu açısından önem taşıyan Fıstıkçamı'nın {Pinus pinea L.) erken ve bol tohum verimi sağlamak amacıyla aşı, çelik ve doku kültürü metodlarına göre fidan yetiştirme tekniklerini ortaya çıkarmak için yapılmıştır.ÖZET (devam ediyor) Çelik ile üretme metoduna göre yaklaşık olarak 7500 adet çelik köklendirilmeye çalışılmıştır. Ancak, araştırma süresince bir tek çelik bile köklenmemiş sadece kallus teşekkül etmişlerdir. Aşı ile üretme metodu kullanılarak yapılan çalışmalarda 1200 adet aşı yapılmıştır. En başarılı sonuçlar; korumalı ve korumasız ortamlarda muhafaza edilen, 2/0 yaşındaki anaçlara yapılan ve aşı yerinin lastik bant ile sarıldığı yarma ve yanaştırma aşılarda görülmüştür. Korumalı ortamda; 2/0 yaşındaki anaçlara yapılan lastikli yanaştırma aşılarda başarı oram %90, lastikli yarma aşılarda %75 ve bantlı yanaştırma aşılarda ise %70 olmuştur. Korumasız ortamda ise başarı oram 2/0 yaşındaki anaçlara yapılan lastikli yarma aşıda %85 ve lastikli yanaştırma aşıda %55 olarak bulunmuştur. Rafyalı aşılarda basan çok düşük olmuştur. En fazla basan tomurcuklar patlamadan evvel alman aşı kalemleri ile yapılan aşılarda görülmüştür. Aşı yerinin büyüme düzenleyiciler ile muamelesinin aşı başa rısı üzerine etkisi olmamıştır. Doku kültürü çalışmalarında fistıkçamında farklı sakkaroz, BAP, BAP+IBA, Kinetin, Kinetin+IBA doz ve kombinasyonların sürgün oluşumunda, NAA+IBA ve Polystimulin A6+IBA doz ve kombinasyonların da kısa sürgün çeliklerin köklenmesi üzerindeki etkileri araştınlmıştır. Bunun için vejetasyon dönemi dışında alman tomurcuk, ibre ve dal çeliği eksplantları MS ve White adlı besin ortamlarında kültüre alınmışlardır. ivÖZET (devam ediyor) Denemeler sonucunda MS ve White ortamlarında kültüre alman eksplantlar ne sürgün oluşturabilmiş ne de köklenebilmişlerdir. Denemelerde sadece kallus oluşumu sağlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Fıstıkçamı, aşı, çelik, doku kültürü, tohum üretimi, yetiştirme teknikleri Bilim Kodu : 502.03.02

Abstract:
ABSTRACT Ph. D. Thesis BREEDING TECHNIQUES OF STONE PINE (PINUS PINEA L.) SEEDLINGS IN ORDER TO GET EARLY SEED YIELD Erol KIRDAR Zonguldak Black Diamond University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Forestry Engineering Thesis Advisor: Assoc. Prof. Nedim SARAÇO?LU February 1998, 162 pages The continuity of Stone pine forests have been procured by means of seeds in Turkey. However, stone pine forests grown by this method begin to produce seed at the age of twenty or twenty-five years. In addition, because the use of unimproved seedlings lower seed yield has been observed. The aim of this study is earlier seed production by improved breeding techniques such as cutting, grafting and tissue culture methods. VIABSTRACT (continued) The following studies were done during research period; By grafting method, 1200 stone pine rootstocks were grafted and kept in protective and non- protective medium. As a results of 3 years observations, the best results have been obtained by cleft grafts and approach grafts made on rootstocks of 2/0 years old. In this experiments, scions wrapped with rubber band in protective and non-protective medium. In protective medium, success rates of rubbered-approach grafts, rubbered-cleft grafts and banded-approach grafts grafted upon rootstocks of 2/0 years old were found as 90 %, 75% and 70% respectively. In non-protective medium, success rates of rubbered-approach and rubbered-cleft grafts grafted upon rootstocks from 2/0 years old were found as 85% and 55% respectively. Success rates of another grafts grafted upon rootstocks of 1/0 and 2+1 years old were found very low. To determine the best time of grafting, many grafts were made between February and May with 20 day intervals. The most successful grafts were obtained when the scions have just been taken before bud bursting.ABSTRACT (continued) The applications of hormones (IBA and Polystimulin A6) onto graft place were not effective on the grafting success rate. By cutting breeding method, more than 7500 shoots were used for rooting. As a result of observations, any cutting could take root but produced inadequate callus formation. There was no significant relation between callus formation and rooting. Tissue culture studies were also made in order to obtain more convenient breeding techniques of stone pine. So, In this study, the effects of different sucrose, BAP, BAP+IBA, Kinetin, Kinetin+IBA, NAA+IBA ve Polystimulin A6+D3A concentrations and combinations were researched for shoot and root formation. To this end, bud and short shoot explants taken from mature stone pine trees were cultured into two medium known as MS and White. Observations showed that bud dormancy was broken within 3 mounths but bud and short shoot eksplants couldn't take shoot and root formation. Key Words : Pinus pinea, grafting, cutting, tissue culture, breeding techniques, seed production Science Code: 502.03.02