Klaros Protogeometrik ve Geometrik Dönem seramikleri
Protogeometric and Geometric Pottery from Claros
Yazar: ONUR ZUNAL
Danışman: PROF. DR. NURAN ŞAHİN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Geometrik Dönem = Geometric Period ; Klaros = Klaros ; Protogeometrik = Protogeometric ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Tez kapsamında değerlendirilen Klaros Protogeometrik ve Geometrik Dönem seramikleri iki farklı sektörden ele geçmiştir. Bunlardan ilki Apollon sektörü olarak adlandırılan ve Hellenistik Dönem Apollon Klarios Tapınağının doğusunda kalan alandır. Burada Erken ve Geç Arkaik Dönemler boyunca kullanılan yarım daire ve dikdörtgen planlı sunakların altında kalan, sadece temel seviyesi korunmuş yuvarlak planlı bir sunak yer alır. Sunağın iç dolgusu ve çevresinden yoğun Submyken ve Protogeometrik Dönem seramiklerinin yanı sıra Geometrik Dönem seramikleri de ele geçmiştir. Sunağın önemli özelliklerinden biri, Geç Bronz Çağ ile Erken Demir Çağ arasında yaşanan kesintisiz geçişi gösteren seramik ve başka objelerin bulunmasıdır. 
Bir diğer sektör Batı Onur Anıtları (B.O.A.) olarak adlandırılan ve Hellenistik Dönem Apollon Klarios Tapınağının güneyinde bulunan alandır. Burada, MN14 plankaresi olarak adlandırılan alandan, geçirdiği bir yangın ile son bulan ya da hiçbir zaman tamamlanamayıp yarım bırakılan büyük bir yapıya ait temel ortaya çıkarılmıştır. Temel seviyesinden bulunan 8. yüzyılın ikinci yarısına ait seramikler, Orta Geometrik Dönem sonu ve Geç Geometrik Dönem seramik stilleri hakkında önemli veriler sunmuştur. 
Klaros'un Protogeometrik ve Geometrik Dönem seramik kronolojisi ve stilleri için önemli sonuçlara ulaşılmıştır. Seramik buluntular, Geç Bronz Çağ ile Erken Demir Çağ arasında yaşanan geçişin kesintisiz bir şekilde devam ettiğini göstermektedir. Klaros tabakalarının sağlamış olduğu verilere ek olarak, diğer merkezler ile karşılaştırıp stil kritiği yapılarak, form ve bezeme açısından birbirinden oldukça farklı seramikleri, hem Protogeometrik hem de Geometrik Dönemler içinde Erken-Orta ve Geç olarak ayırmak mümkün olmuştur. Klaros'un önemli bir kutsal alan olduğunu göz önüne alırsak, doğal olarak çevre yerleşimlerde özellikle İonia'da da seramik stilleri ve kronolojisi açısından benzer bir durum ortaya çıkmalıdır. Kazıların ilerlemesi, homojen erken tabakaların bulunması ve eski buluntuların yeniden değerlendirilmesi tüm bu Dönemleri ve geçişlerini daha net ortaya koyacaktır.

Abstract:
The Protogeometric and Geometric pottery from Claros subject to this thesis was retrieved in two different sectors. The first one, the so-called Apollo sector, is located in the area east of the Hellenistic Apollo Clarios Temple. Here, below several altars with semicircular and rectangular bases which were in use throughout the Early and Late Archaic periods, the remains of the circular foundation of an altar were discovered. Among the material of the inner filling as well as in the surrounding of this altar, besides plenty of Sub-Mycenaean and Protogeometric pottery, Geometric examples were recovered. As the finding place of pottery and other objects which demonstrate the uninterrupted transition from the Late Bronze Age to the Early Iron Age, this altar is of great importance. 
	The other sector is the area of the so-called Western Honor Monuments (B.O.A.) south of the Hellenistic Apollo Clarios Temple. Here in plan square MN14 the foundation of a big building was excavated which was either destroyed by fire or for some unknown reason was not completed. The pottery found at the level of the foundation is dated to the second half of the eighth century BC and provides important insight about the pottery styles of the Middle and Late Geometric periods. 
Important results about the chronology and stylistic features of the Protogeometric and Geometric pottery have been obtained. The finds show that the transition between the Late Bronze Age and Early Iron Age was continuous. In addition to the findings from the layers in Claros, stylistic comparison with examples from other sites has been carried out by which it has been possible to distinguish rather unlike pieces as Early, Middle or Late Protogeometric and Geometric examples. Considering the importance of Claros as a sanctuary, the pottery of the nearby settlements, especially in Ionia, presumably should display a similar pattern of chronology and styles. As excavations continue, the discovery of homogeneous early layers and the re-evaluation of former finds will clarify all these periods and the transitional stages between them.