Türkiye'de Culicoides (Diptera: Ceratopogonidae) türlerinin dağılımı ve ekolojik yaklaşımlar
Distribution of culicoides (Diptera: Ceratopogonidae) species in turkey and ecological approaches
Yazar: ÇAĞLA KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. SALİH BÜLENT ALTEN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Culicoides = Culicoides ; Dağılım = Distributions ; Fauna = Fauna ; Hastalık vektörleri = Disease vectors ; Çeşitlilik = Diversity

Özet:
Bu çalışmada, "Türkiye'de vektör kaynaklı önemli viral hayvan hastalıklarının teşhisi, vektörlerin tespiti ve erken uyarı sisteminin oluşturulması" projesi kapsamında 2016-2019 yılları arasında 51 ile ait 104 lokasyondan toplanmış bireyler ve veri akışının devam ettiği üç istasyondan 2020 yılında toplanan bireylerden elde edilen veriler değerlendirilerek birçok patojenin vektörü olan Culicoides cinsine ait türlerin Türkiye'deki dağılımı araştırılmıştır. Çalışma sonucunda ikisi henüz bir altcinse yerleştirilmemiş diğerleri 10 alt cinse ait toplam 59 tür tespit edilmiş ve Türkiye coğrafyasındaki Culicoides kayıt sayısı 61'den 71'e çıkarılmıştır. Tespit edilen türlerden 10 tanesi yeni kayıttır. Yeni kayıt olarak bildirilen türler şunlardır: Culicoides chiopterus, C. grisescens, C. paradoxalis, C. santonicus, C. poperinghensis, C. sergenti, C. tbilisicus, C. comosioculatus, C. haranti ve C. univittatus.
Çalışmadan elde edilen türlerin morfolojik özellikleri dokümente edilmiştir. Çalışmada ayrıca Culicoides cinsine ait türlerin gözlemlendiği lokasyonlar geçmiş çalışmalarda gözlemlendiği lokasyonlarla birlikte haritalandırılarak horizontal dağılımları; lokasyonlara ait yükseklik verileri değerlendirilerek vertikal dağılımları tespit edilmiştir.
Toplam Culicoides sayısının meteorolojik değişkenlerden günlük ortalama sıcaklık, günlük ortalama nispi nem, günlük ortalama rüzgar hızı değişkenleri ile ilişkisine bakıldığında; Culicoides popülasyonlarının 15-30°C günlük ortalama sıcaklık aralığında arttığı, günlük ortalama nispi nem ile anlamlı bir artış göstermediği ve günlük ortalama 1-3 m/sn rüzgar hızına daha iyi adapte olduğu görülmüştür.
Culicoides türlerine ait kommünite yapısı Türkiye coğrafyası 17 alt ekobölgeye ayrılarak incelenmiştir. Ege Bölgesi Ege Alt Bölümü ve Marmara Geçiş Bölgesi Kurakçıl Orman (Maki, Kızılçam, Meşe) Bölümü alt ekobölgelerinde çeşitlilik en yüksek düzeyde; Karadeniz İklim Bölgesi Nemli Ilıman Geniş Yapraklı Orman Bölümü ve Akdeniz Bölgesi Akdeniz Alt Bölümü alt ekobölgelerinde ise çeşitlilik en düşük düzeyde bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the distribution of species belonging to the genus Culicoides, which is the vector of many pathogens, in Turkey has been investigated by evaluating the data from individuals collected from 104 locations belonging to 51 provinces between 2016-2019 within the scope of the project "Diagnosing Important Vector-borne Viral Animal Diseases in Turkey, Detecting Vectors and Establishing an Early Warning System", and individuals collected in 2020 from three stations where the data flow continued.
The morphological features of the species obtained from the study were documented. In addition, horizontal distribution by mapping the locations where species belonging to the genus Culicoides were observed together with the locations where they were observed in previous studies and; vertical distribution by evaluating the altitude data of the locations were detected.
Considering the relationship between the total number of Culicoides and the variables of daily average temperature, daily average relative humidity, daily average wind speed; it was observed that the Culicoides populations increased when the daily average temperature ranged between of 15°C and 30°C, did not show a significant correlation with the daily average relative humidity, and were better adapted to the daily average wind speed between 1 and 3 ms-1.
The community structure of Culicoides species was investigated by dividing the Turkish geography into 17 sub-ecoregions. Diversity is at the highest level in the sub-eco-regions of the Aegean Region Lower Aegean Subregion and the Marmara Transitional Region Arid Forest (Maquis, Red Pine, Oak) Section; diversity is at the lowest level in the Black Sea Climate Region Humid Temperate Broadleaf Forest Section and Mediterranean Region Mediterranean Subsection sub-ecoregions.