Bir üniversite eğitim araştırma hastanesinde çalışan hekim ve hemşirelerin tıbbi hatalarda tutumları ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
Examination of attitudes and influencing factors in medical errors of physicians and nurses working at one university education research hospital
Yazar: AREFE YUMUŞAKBAŞ SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR ENGİNYURT
Ordu Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Tutumlar = Attitudes ; Tıbbi hatalar = Medical errors

Özet:
Tıbbi hatalar sağlık hizmeti, kurum yöneticileri, çalışanlar ve hasta güvenliği açısından önemli bir konudur. Hasta güvenlik önlemleri artırmak ve sağlık hizmetinde zarar riskini en az seviyeye indirgemek için tıbbi hataların bilinip önlenmesi, hatalara karşı gösterilen  tutumun ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi önemlidir. Bu  çalışmada Ordu Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesinde çalışan hekim, hemşire ve  ebelerde tıbbi hatalarda tutum ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Katılımcılardan sosyodemografik veri formunu ve Tıbbi Hatalarda Tutum Ölçeği'ni cevaplamaları istenmiştir.Çalışma sonucunda  hekimlerin %63,7'si 26-35 yaş aralığında ve %60'ı meslekte 1-5 yıl arası sürede çalışmaktadır.  %72,8'i tıbbi hatalara ilişkin eğitim almadığını, %93,8'i tıbbi hata nedenlerinin çalışma saatlerinin uzun olması kaynaklı olduğunu belirtmiştir. Hemşirelerin %32,1'i 26-35 yaş aralığında, %59,3 ü evli, %72,8 i aynı birimde 1-5 yıl arası sürede görev yapmakta olup %51,9'u aynı kurumda 1-5 yıl arası  sürede çalışmaktadır. Hemşirelerin %67,9 u tıbbi hatalara yönelik eğitim aldıklarını ve %84'ü tıbbi hata nedenlerinin çalışma saatlerinin uzun olması olduğunu belirtmiştir. Mesleklere göre tıbbi hataya yaklaşım puan ortancaları arasında istatistiksel fark bulunup (p=0,005)  tıbbi hata algısı, hata nedenleri ve tutum puanı ortancaları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Hemşirelerin tutum ölçeği toplam  puan ortalaması 3,77 ± 0,28 olup alt boyut puan ortalamalarından tıbbi hata algısı  3,35 ± 0,64, tıbbi hataya yaklaşım   3,77 ± 0,40, tıbbi hata nedenleri 3,89 ± 0,41 olarak  saptanmıştır. Hekimlerin   tutum ölçeği toplam puan ortalaması 3,74 ± 0,29 ve alt boyut  puan ortalamalarından  tıbbi hata algısı 3,45 ± 0,55, tıbbi hataya yaklaşım 3,58 ± 0,46, tıbbi hata nedenleri 3,98 ± 0,35 olarak saptanmıştır. Hemşireler ve hekimlerin  tutum ölçeği toplam puanı  ve  tıbbi hata algısı, tıbbi hata yaklaşımı, tıbbi hata nedenleri alt boyut puan ortalamalarının ortalama ölçek  puanından  yüksek  olduğu bulunmuştur. Hekimlerde meslekte çalışma yılı ile  toplam puan ortalaması arasında anlamlı ilişki bulunmuştur.   Yaş, meslekte çalışma yılı  ile  tıbbi hataya yaklaşım alt boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Hemşire ve ebelerin medeni durumu ile  toplam ölçek puan ortalaması arasında anlamlı istatistiksel fark bulunmuştur. Hemşire ve ebelerin tıbbi hata algısı alt boyutu ile aynı birimde çalışma süresi arasında, tıbbi hataya yaklaşım alt boyutu ile aynı kurumda çalışma süresi arasında ve tıbbi hata nedenleri  alt boyutu  ile medeni durum arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Tıbbi hataların azaltılması veya ortadan kaldırılması için sağlık personellerinin bu konudaki farkındalıkları artırılmalıdır. Belli periyotlarla hizmet içi eğitim verilmesi, bu konudaki tutumların önemsenmesi ve  hataların bildirimi için destek verilerek hataya   neden olan faktörlerin araştırılması önerilmektedir.

Abstract:
Medical errors are an important issue in terms of health care, institution managers, employees and patient safety. In order to increase patient safety measures and to minimize the risk of harm in health care, it is important to know and prevent medical errors, to determine the attitude towards errors and the affecting factors. In this study, it was aimed to evaluate the attitudes and affecting factors in medical errors in physicians, nurses and midwives working in Ordu University Training and Research Hospital. Participants were asked to answer the sociodemographic data form and the Attitudes towards Medical Errors Scale.As a result of the study, 63.7% of the physicians work between the ages of 26-35 and 60% of them work in the profession for 1-5 years. 72.8% stated that they did not receive training on medical errors, and 93.8% stated that the causes of medical errors were due to long working hours. 32.1% of the nurses are between the ages of 26-35, 59.3% are married, 72.8% are working in the same unit for 1-5 years, 51.9% of them are in the same institution for 1-5 years. is working. 67.9% of the nurses stated that they received training on medical errors and 84% stated that the reasons for medical errors were long working hours. There was a statistical difference between the medians of approach to medical error according to occupations (p=0.005), but no significant difference was found between the medians of perception of medical error, causes of error and attitude score. The total mean score of the nurses' attitude scale is 3.77 ± 0.28, the sub-dimension mean score of the medical error perception is 3.35 ± 0.64, the approach to the medical error is 3.77 ± 0.40, the causes of the medical error are 3.89 ± 0.41 was detected. Physicians' attitude scale total score average was 3.74 ± 0.29, and the sub-dimension mean score was 3.45 ± 0.55 for perception of medical error, approach to medical error 3.58 ± 0.46, causes of medical error 3.98 ± 0.35 was detected.It was found that nurses and physicians' total score of attitude scale and perception of medical error, medical error approach, medical error reasons sub-dimension score averages were higher than the average scale score. A significant relationship was found between the years of working in the profession and the total score average of the physicians. A significant relationship was found between age, years of work in the profession and approach to medical error sub-dimension. A statistically significant difference was found between the marital status of the nurses and midwives and the total scale score average. A significant relationship was found between nurses and midwives' perception of medical error sub-dimension and the duration of working in the same unit, between the approach to medical error sub-dimension and the duration of working in the same institution, and between the causes of medical error sub-dimension and marital status. In order to reduce or eliminate medical errors, the awareness of health personnel on this issue should be increased. It is recommended to provide in-service training at certain periods, to pay attention to the attitudes on this issue and to investigate the factors causing the error by giving support for the reporting of errors.