Yapılabilirlik ölçütünün bina üretim sürecinde kullanılması için bir kontrol listesi önerisi
A check list proposal for using constructability in the building process
Yazar: ŞAFAK DELİCE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. M. CEM ALTUN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Çevre Kontrolü ve Yapı Teknoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bina üretim sisteminde mimarın aktif rol aldığı süreçler, tasarım ve yapım süreçleridir. Tasarım, binanın oluşturulmasına ve kullanıma yönelik kararların alındığı süreci; yapım ise alınan bu kararların fiziksel olarak gerçekleştirilmesiyle binanın oluşturulduğu süreci tanımlar. Tasarım sürecinin ürünü olan düşünce, yapım sürecinin girdilerinden biridir. Bu nedenle tasarımın, yapım sürecinin etkinliğindeki rolü büyüktür. Bina üretimindeki genel hedefler; en az maliyetle, en kısa sürede ve en iyi kaliteye ulaşmaktır. Bu hedeflere yönelik tasarımlar olduğu sürece yapım süreci kolaylaştırılır. Sürecin kolaylaştırılması ise şantiyede yapılamayacak işlerin elenmesiyle gerçekleştirilebilir. Bu da yapılabilirlik incelemelerin yapılmasını gerektirir.Yapılabilirlik, özellikle yapım endüstrisindeki gelişmelere bağlı olarak 1970lerden sonra önem kazanmıştır. Yapılabilirliği sağlamanın en temel yolu, yapım bilgi ve tecrübesinin tasarım sürecine entegrasyonudur. Bu entegrasyon sürecini irdeleyen bu çalışmada öncelikle birbirine entegre edilecek süreçler olan tasarım ve yapım süreçlerinin kısaca analizleri yapılmıştır. Bu analizler,literatür araştırmalarına göre yapılmıştır.Bu iki süreç analizinden sonra yapılabilirlik üzerine yapılan araştırmalar ve yazılar incelenmiş, bu konu üzerinde yazarların düşünceleri toplanmıştır. Yapılabilirliği geliştirmede kullanılan alt ölçütler için yeni bir derleme yapılmıştır. Bu derleme 21 adet alt ölçütten oluşmaktadır.İncelenen literatür çalışmalarının çoğunun yapılabilirliği tasarım ölçütü olarak ele almasına karşın; bazıları, yapılabilirliğin bina üretim sürecinin tamamında düşünülmesi gerekliliği üzerinde durmuşlardır.Uluslar arası inşaat dünyasında yapılabilirlik kavramı incelenirken, Türkiye'de bu kavram üzerinde yapılan herhangi bir araştırmaya rastlanamamıştır. Bu çalışmanın hedeflerinden biri olan Türkiye'deki yapılabilirliğe yaklaşımı araştırmak için İstanbul'da faaliyet gösteren tasarımcı ve yapımcıların ?yapılabilirlik? kavramını ele alışlarındaki yaklaşımların belirlenmesine yönelik alan çalışması yapılmıştır. Bu alan çalışmasında bütün yapılabilirlik alt ve alt alt ölçütlerini tasarımcı ve yapımcı için hazırlanan iki ayrı anket kullanılmıştır. Anket sayısı, 25 tasarımcı, 25 yapımcılara yönelik olarak toplamda 50'ye ulaşmıştır.Bu araştırma ile yapılabilirliğin hangi alt ölçütlerinin, bina üretim süreci aşamalarının hangilerinde, kim tarafından ve ne kadar sık uygulandığı; ölçütlerin yapılabilirliği geliştirmede ne kadar önemli olduğuna ilişkin veriler elde edilmiştir. Ayrıca, yapılabilirliği geliştirmede herhangi bir yöntem kullanılmadığı ve bir kontrol listesinin yararlı olacağı sonucu çıkmıştır.Alan çalışması ve literatür araştırmaları sonucunda elde edilen bilgiler ve veriler doğrultusunda yapılabilirlik alt ölçütleri, bina üretim sürecinin aşamalarından ön tasarım, detay tasarımı, yapım hazırlık ve yapım aşamalarına göre ayrıştırılmıştır. Çalışmanın diğer bir hedefi doğrultusunda yapılabilirlik incelemelerinde sorumlu kişilere dikkat etmesi gereken hususları hatırlatmak ve kontrol etmek amacıyla her aşama için farklı kontrol listeleri önerisi sunulmuştur.

Abstract:
The processes architects take a part in the building production system are design and construction. Design defines the process of developing the building and making decisions about the functions of the building. Construction defines the building?s developing process by actualizing the decisions made in the design process. The idea which is the product of design process is one of the input belongs to construction process. In this case design affects the construction process substantially. General aims of building production are reaching the best quality in the shortest time with the minimum cost. As the designs are orientated to these aims, the construction process is easier. Construction process will be easier as the works which cannot be done in the building site reduced. This situation requires constructability analysis.Constructability has become important related to the developments in the construction industry after 1970?s. Basic way of the constructability is integrating the information and experiment of the construction to design process. In this study which is explicating this integration, at first the design and construction processes which will be integrated to each other are analyzed. These analyses are achieved according to the literature research.After the analysis of the two processes, the inquiries and articles about constructability are reviewed. The writers? ideas are gathered about the situation. A new compilation for the sub-criterias used for developing constructability is defined. This compilation includes 21 sub-criterias. In spite of most of the literature research undertake the constructability as a design criteria; some of them emphasize that constructability should be taken into consideration in the whole process of the building production.In the international construction area, constructability concept is being examined for a long time. But in Turkey, there is not any study about this subject. One of the aim of this study is searching the approach to the constructability in Turkey. In this case a fieldwork is made to designate this approach of the designers and constructors in İstanbul.In this field work two type of questionnaires are used including the whole constructability sub-criterias prepared for the designer and the constructor. 25 questionnaires for designer 25 questionnaires for constructor, 50 questionnaires are made.In this study data gained about which sub criteria of constructability are being applied, in which process of building production, buy who and in what frequency; and the importance of the sub criterias for developing the constructability is displayed. Also it appears with this study that, a methodology is not being used to develop the constructability and a checklist can be useful.Related to the field work and literature searches constructability sub-criterias are decomposed according to the, pre design which is one of the process of building production, detailed design, pre construction and construction stages. In case of the other aim of the study a suggestions about reminding the responsible persons to be careful and making checklists to control the each process are defined in the constructability reviews.