Uzaktan algılama teknikleri ile Zonguldak ilinin alansal değişiminin izlenmesi
Monitoring the spatial change of Zonguldak province with remote sensing techniques
Yazar: MUTLU YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYCAN MURAT MARANGOZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ERAY KÖKSAL
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Dünyada ve ülkemizde son yıllarda artan nüfus artışı ile birlikte kent nüfusları artmakta ve kentler geniş alanlara yayılmaya başlamaktadır. Kentlerdeki bu artış hem nüfus hem de alansal anlamda düzensiz bir yapı oluşturmakta ve birçok sorunu ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenlerden dolayı kent içi arazi kullanımlarını zamansal ve alansal değişimlerini takip etmek, gerekli önlemleri almak ve alternatif yerleşim alanlarını belirlenerek planlı ve kontrollü yapılaşma sağlanmalıdır. Son yıllarda Uzaktan Algılama, Fotogrametri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak kentsel değişimlerin izlenmesi ve arazi kullanımının takibi yapılabilmektedir.  Bu tez çalışmasında Zonguldak kenti ve çevresindeki alanların kullanımı, değişimi ve bu değişimlere sebep olan olaylar incelenmiştir. Bu kapsamda, seçilen çalışma alanına ait farklı yılları kapsayan ve farklı özelliklerdeki hava fotoğrafları ve ortofoto ürünler kullanılmıştır. Zonguldak kenti ve çevresindeki bölgelerde Harita Genel Müdürlüğü tarafından çekilen 1951, 1973 yıllarına ait hava fotoğrafları, 1998, 2022 yıllarına ait ortofoto ürünler kullanılarak kent içinde değişimin fazla ve yoğun yaşandığı yol, bina ve kıyı şeridi vb. ayrıntılar NetCAD yazılımında vektörleştirilerek sınıflandırılmış ve kentsel detaylar ortaya çıkarılmıştır. Arazi kullanımındaki değişim ve kentsel gelişimin izlenebilmesi için gerekli yazılımlar (NetCAD ve QGIS) kullanılarak karşılaştırma metodu uygulanmıştır. Bu kapsamda kent içindeki mahalle sınırları dikkate alınarak bina sayısı, bina taban alanlarının tespiti ve buna bağlı olarak mahalle içindeki nüfus ve yapı yoğunluğu incelenmiştir. Kent içindeki kıyı değişim analizleri yapılarak kente kazandırılan dolgu miktarları ve orman alanlarındaki değişimler hesaplanarak kullanım amaçları tespit edilmiştir ve değerlendirilmesi yapılmıştır. 
Yapılan çalışmada yıllar içerisindeki kentsel değişim hızı ve gelişim yönünü dikkate alarak kent içindeki özel alanları korumak, kent içinde doğru planlamalar yapılarak sürdürülebilir bir düzen kurulmasıyla bölgenin topoğrafik yapısını planlamalara ekleyerek gelecekte oluşturulacak haritalara ve planlara altlık sağlanması hedeflenmektedir. Yıllar içinde Zonguldak kentinin arazi değişimindeki büyük farklar ortaya konularak kentin sağlıklı bir planlama ile kentin gelişim yönünü belirlemek mümkün olacaktır.

Abstract:
With the increasing population growth in the world and in our country in recent years, urban populations are increasing and cities are beginning to spread over large areas. This increase in cities creates an irregular structure both in terms of population and area, and leads to many problems. For these reasons, it is necessary to follow the temporal and spatial changes of urban land uses, to take necessary measures and to ensure planned and controlled construction by determining alternative settlement areas. In recent years, Remote Sensing, Photogrammetry and Geographical Information Systems have been used to monitor urban changes and land use. In this thesis, the use and change of the areas in and around the city of Zonguldak and the events that caused these changes were analysed. In this context, aerial photographs and orthophoto products covering different years and with different features were used in the selected study area. Using aerial photographs taken by the General Directorate of Mapping in 1951, 1973, orthophoto products from 1998, 2022 in Zonguldak city and its surrounding areas, details such as roads, buildings and coastlines, etc., where the change in the city is high and intense, were vectorised and classified in NetCAD software and urban details were revealed. The comparison method was applied by using the necessary software (NetCAD and QGIS) to monitor land use change and urban development. In this context, the number of buildings, the determination of building floor areas, and accordingly the population and building density in the neighbourhood were examined by taking into account the neighbourhood boundaries within the city. By analysing the coastal change within the city, the amount of filling brought to the city and the changes in forest areas were calculated and their intended uses were determined and evaluated.
In this study, it is aimed to protect the special areas within the city by taking into account the urban change rate and development direction over the years, to establish a sustainable order by making the right planning within the city, and to provide a basis for the maps and plans to be created in the future by adding the topographical structure of the region to the planning. By revealing the major differences in the land change of Zonguldak city over the years, it will be possible to determine the development direction of the city with a healthy planning.