Devletin ekonomideki düzenleyici rolü: Türk elektrik piyasası örneği
The regulatory role of the state in the economy: The case of Turkish electricity market
Yazar: SİNAN SARISOY
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL MUTLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Ekonomi-Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğal tekel = Natural monopoly ; Regülasyon = Regulation ; Rekabet = Competition

Özet:
Bu çalışmada, devletin ekonomideki düzenleyici rolü ve gerekçeleri, elektrik piyasası bağlamında incelenmekte ve özellikle de Türk elektrik piyasasına yönelik reformlar, seçilmiş ülke örnekleriyle karşılaştırılarak değerlendirilmektedir. Geçmişten günümüze dünya genelinde uygulanan elektrik piyasasına yönelik reformlar, reform sürecinde bazı problemlerle karşılaşmışlardır. Özelleştirmede karşılaşılan sorunlar, piyasa gücünün kötüye kullanılması, tüketicilerin sağlayıcılarını seçme hakkı, yükümlenilen maliyetlerin finansmanı, sektörde arz güvenliğinin sağlanması gibi problemler bunlardan bazılarıdır. Bu bağlamda, çalışmada elektrik piyasası reformları ve reform sürecinde karşılaşılan sorunlar değerlendirilmekte ve piyasada rekabetin sağlanması amacıyla önceden ne gibi önlemler alınabileceği konusunda öneriler sunmaktadır.Türkiye'de reform süreci hala endüstrinin temel yapısal çerçevesinin kurulması aşamasındadır. Özelleştirme ve serbestleştirme amaçlayan elektrik piyasası reform programı ise sektörün bir bütün halinde yeniden yapılandırılmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda atılan en önemli adımlardan biri olan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu 3 Mart 2001'de yürürlüğe girmiştir. Bu kanun finansal açıdan güçlü, istikrarlı ve rekabetçi bir elektrik piyasası hedeflemektedir. Ayrıca, aynı yılda, rekabetçi bir elektrik piyasasının tesisi ve sürdürülmesi konusunda görev üstlenen Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu da kurulmuştur. Bununla birlikte, Türk elektrik piyasasındaki mevcut düzenleyici politikaların, piyasanın yeniden yapılandırılması konusunda zaman planlaması yapan Strateji Belgesi'nde hedeflenen tarihlerden oldukça geride olduğu da görülmektedir.

Abstract:
This study deals with the rationale of regulatory role of the state within the framework the electricity market by focusing on the reform attempts directed to Turkish electricity market; including the cross-country comparisons. Electricity market reforms all around the world have faced some problems within the reform process from the past to the present. Problems arising from privatization processes, market failures, unbundling, financing stranded costs, ensuring supply security are some of these problems. The study evaluates the reform process of electricity industry and the related problems and provides some recommendations about what measures to be undertaken for the development of competition in the industry.Currently, the reform process in Turkey is still at the stage of establishing the main structural framework of the industry. Electricity market reform program in Turkey entails privatization and liberalization as well as a radical restructuring of the whole industry. On 3 March 2001, the Electricity Market Law (No.4628) came into force and aimed at establishing a financially strong, stable and competitive electricity market. Also, the Energy Market Regulatory Authority was set up to sustain competitive electricity market. However, the current regulatory policies regarding Turkish electricity market have turned out to be to be far from the targets envisaged in the Strategy Paper which draws a time line for restructuring in Turkish electricity market.