Özel bakım merkezlerinde görev yapan sosyal çalışmacıların mesleki benlik saygısı ve yaşam doyumunun araştırılması
Investigation of the professional self-esteem and life satisfaction of social workers working in special care center
Yazar: MUHAMMET KİREMİTCİ
Danışman: DOÇ. DR. NUR FEYZAL KESEN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakıma muhtaç kişiler = Person in need of nursing ; Benlik saygısı = Self esteem ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Mesleki benlik saygısı = Occupational self-esteem ; Rehabilitasyon merkezleri = Rehabilitation centers ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Türkiye'de engelli kurum bakım hizmeti büyük oranda özel sektör tarafından sağlanmakta, sosyal çalışmacılar özel sektörde çoğunlukla bu özel bakım kuruluşlarında mesleklerini icra etmektedir. Bu çalışmada; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı denetimine bağlı Özel Bakım Merkezlerinden hizmet alan engellilerle çalışan sosyal çalışmacıların mesleki benlik saygısı ve yaşam doyum düzeylerinin araştırılması, çeşitli değişkenler açısından incelenmesi ve aralarındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Çalışmada nicel araştırma deseni kullanılmış olup ayrıca araştırma tanımlayıcı nitelikler taşımaktadır. Bu araştırmanın evrenini Türkiye genelinde özel bakım merkezlerinde görev yapan tüm sosyal çalışmacılar oluşturmaktadır. Özel bakım merkezlerinde yoğun personel sirkülasyonu olduğundan tam sayıya ulaşılamamakla birlikte, Türkiye geneli ortalama 370 olan sosyal çalışmacıların tümüne ulaşılmak istenmiş, katılımcılardan geri dönmeyenlerin olması nedeniyle çalışma 198 sosyal çalışmacı ile tamamlanmıştır. Veri toplamak için araştırmacı tarafından geliştirilen "Sosyo-Demografik Bilgi Formu", Deiner ve ark (1985) tarafından geliştirilen "Yaşam Doyumu Ölçeği" ile Arıcak (1999) tarafından geliştirilen "Mesleki Benlik Saygısı Ölçeği" kullanılmış, elde edilen bulgular istatistik programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde frekans çizelgeleri ile korelasyon, bağımsız değişken T testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Sırasıyla her bir ölçek için Cronbach Alpha değerleri 0,84 ve 0,93 olarak belirlenmiştir.
Sosyal çalışmacıların çoğunluğunun kadın, bekar, 28 yaş altında, 3 yılın altında iş tecrübesine sahip, 2504 TL ve altındaki ücret karşılığında çalışanlardan oluştuğu bulunmuştur. Sosyal çalışmacıların mesleki benlik saygıları düşük, yaşam doyumlarının orta düzeyde olduğu görülmüştür. Sosyal çalışmacıların mesleki benlik saygısı ile yaşam doyumları arasında negatif yönde, düşük düzeyde (-0,262, p<0,01) anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bekar, uzun süre özel bakımda çalışmak istemeyenlerin mesleki benlik saygısı daha yüksektir. Örgün eğitimden (devlet üniversitesi) mezun olanların mesleki benlik saygısı açık öğretimden mezunlardan daha yüksektir. İdareden takdir gören, bakım hizmetini özel sektör versin diyen, özel bakım merkezinde uzun süre çalışmayı düşünen, süpervizyon alan, idarecisi tarafından rol ve sorumluluğu bilinen, ekolojik yaklaşımla engelli birey ile iligli sosyal inceleme yapan, bilimsel programlara katılan sosyal çalışmacıların yaşam doyumları daha yüksektir.
Özel bakım merkezlerindeki sosyal çalışmacıların mesleği icra etme koşullarının iyileştirilmesi, sosyo-ekonomik haklarının artırılması, özel bakım merkezlerindeki profesyonel sosyal hizmet müdahalelerinin geliştirilmesi, tüm bakım merkezlerinde uygulanabilecek çalışma standartlarının oluşturulması, meslek personellerinin görev tanımlarının yönetmelikte net bir şekilde belirtilmesi önem arz etmektedir.

Abstract:
The disabled institution care service is mostly provided by the private sector, and social workers commonly work in these special care institutions in Turkey. The aim of this study was to investigate relationship between the professional self-esteem and life satisfaction levels of the social workers who work with the Special Care Centers.  Also, it is aimed to investigate the professional self - esteem and life satisfaction levels of social workers in terms of various variables.
In this study, quantitative research design is used and research has descriptive characteristics. The universe of this research constitutes the entire social workers who work in special care centers across Turkey, (average 370).  The study was completed with 198 social workers due to the fact that the some participants did not return.  In order to collect data, Socio-Demographic Information Form that developed by the researcher, Life Satisfaction Scale that developed by Deiner et al. (1985), and Professional Self-Esteem Scale that developed by Arıcak (1999) were used and the findings were analyzed by SPSS. In the analysis of the data, frequency analyze, pearson correlation test, Indipendent Samples T-Test and One-Way Anova were used.  Cronbach Alpha values for each scale were determined as 0.84 and 0.93 respectively. 
The majority of the social workers were found to be women, single, under 28 years of age, with less than 3 years of work experience, and working for 2500 TL or less salary. It's found that professional self-esteem of social workers was low, and life satisfaction was moderate. Low lewel and in negative direction correlation was found between professional self-esteem and life satisfaction of social workers, (-0.262, p <0.01).The professional self-esteem of singles and those who do not want to work in field of special care for a long time is higher. Professional self-esteem of graduates of social work departments of state universities that give formal education is higher than graduates of distance education. Life satisfaction is higher among social workers who appreciated by the administrators, who considering that the private sector should provide care services, who think about working for a long time in the special care center, who take the support of the supervisor, who are known for their roles and responsibilities by the administrator, who make social investigation in the social environment of the disabled, and who participate in scientific programs.
It is important to develop working conditions of social workers, to increase socio-economic rights, to develop professional social work interventions in special care centers, to establish working standards applicable in all care centers and clearly specifying the job descriptions of the professionals.