Akut intermitan porfiriyalı hastalarda hidroksimetilbilan sentaz gen mutasyon analizi
Hydroxymethylbilane synthase gene mutation analysis in acute intermittent porphyria patients
Yazar: METİN UYANIK
Danışman: PROF. İSMAİL KURT
GATA / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: DNA = DNA ; DNA mutasyon analizi = DNA mutational analysis ; Genler = Genes ; Hidroksimetil = Hydroxymethyl ; Porfirinler = Porphyrins ; Porfiriyalar = Porphyrias

Özet:
Porfirin bozuklukları(porfiriyalar), ''hem'' biyosentez yolundaki enzimlerin kalıtsal eksikliklerinden(primer) veya edinsel inhibisyonundan (sekonder) kaynaklanan bir hastalık grubudur. Akut İntermitan Porfiriya(AİP), hidroksimetilbilan sentaz(HMBS) gen mutasyonlarının yol açtığı, otozomal dominant kalıtım gösteren, dünyada en sık görülen akut hepatik porfiriya tipidir. Nadir rastlanan bir hastalık olsa da, atak sırasında kimi zaman ölümcül olabilmektedir. Bu hastalıktaki anahtar nokta, atak gelişmemesi için önlem almaktır. Bu çalışmada ülkemizde, bugüne değin klinik ve biyokimyasal olarak tanı konmuş, ulaşabildiğimiz tüm AİP hastalarında HMBS gen mutasyon analizini yaparak tanılarının kesinleştirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu hastaların ulaşılabilen birinci dereceden akrabalarında mutasyon taraması yapılarak presemptomatik AİP taşıyıcı bireylerin saptanması ve etkilenen bireylere yaşamı tehdit edebilen akut ataklara karşı presipitan faktörlerden uzak kalmaları konusunda danışmanlık verilmesi hedeflenmiştir. 
13'i AİP hastası ve semptomu olmayan 15 akraba olmak üzere toplamda 28 birey çalışmaya dahil edildi. 
13 AİP hastasının HMBS gen mutasyon analizi sonucu daha önceden rapor edilmiş 4 adet mutasyonla(c.89T>G, c.517C>T, c.1028T>C, c.913-2A>G) karşılaşıldı. Hasta akrabalarından 15 bireyin taranması sonucu 4 aileden 5 latent AİP taşıyıcısı saptanmıştır. 
Bu çalışma, ülkemizdeki AİP hastalarının mutasyon tiplerinin belirlenmesine yönelik ilk çalışmadır. Bu çalışmadan elde edilen deneyimler, Gülhane Porfirin Laboratuvarı'nda biyokimyasal tanı testleri yanında moleküler tanı testleri hizmetinin verilmesi açısından altyapı oluşturacaktır.

Abstract:
Porphyrin disorders(porphyrias), are group of diseases, each caused by inherited deficiencies(primary) or acquired inhibition(secondary) of enzymes in the heme biosynthesis process. Acute intermittent porphyria (AIP) is an autosomal dominant inherited disease caused by a decreased activity of hydroxymethylbilane synthase (HMBS), which is a result of mutation in HMBS gene. It is the most common type of acute hepatic porphyria in the world. Although it's a rare disease, if the attack goes untreated or unrecognized, it may be fatal. The key point for AIP is to avoid precipitating factors to prevent attacks. We aimed to identify HMBS gene mutations in all clinically and biochemically diagnosed AIP patients which we could detect to date in this study and scan their first-degree relatives to provide an early diagnosis of presymptomatic AIP carriers.
A total of 28 individual, 13 diagnosed with AIP and 15 symptom-free relatives were included in the current study.
Molecular analyses of the HMBS gene in 13 AIP patients revealed 4 previously reported mutations (c.89T>G, c.517C>T, c.1028T>C, c.913-2A>G). Molecular genetic examination of 15 relatives of AIP patients from 4 families revealed 5 latent carriers of the disease.
This is the first study to determine the types of mutations of AIP patients in Turkey. Besides the biochemical diagnostic tests, this will be
starting point for the molecular diagnostic tests in Gulhane Porphyrin Laboratory.