Muallim Nâci'nin poetikası
The poetics of Mualli̇m Nâci̇
Yazar: GİZEM ECE GÖNÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VELİ UĞUR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eleştiri = Literary criticism ; Muallim Naci = Muallim Naci ; Poetika = Poetics ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Tanzimat edebiyatı = Tanzimat Literature

Özet:
Muallim Nâci, Türk edebiyatında Tanzimat'la birlikte başlayan yenileşme döneminin önemli yazarlarından biridir. Edebî hayatı boyunca birçok dergi ve gazetede yazan sanatçı, söz konusu yeni dönemin edebiyat dünyasında ortaya çıkan sorunlara cevap vermeye çalışmıştır. Nâci, dönemin temel karakteristiği olan eski ve yeni, Doğu ve Batı edebiyatları arasındaki çelişkilere duyarsız kalmamış, bu konularla ilgili görüşlerini ayrıntılı biçimde dile getirmiştir. Yazar, yeni bir edebiyatın doğmakta olduğunu görmüş, bunu onaylamış; ancak eski ile bağların tamamen koparılmasına da karşı çıkmıştır. Biçim ve içeriğin, devrin şartlarına göre yenilenmesi gerektiğini ifade eden Nâci, bu yenileşmenin sağlam temeller üzerine kurulabilmesinin ancak eski edebiyatın iyi bilinmesiyle mümkün olacağını öne sürmüştür. Bu nedenle, özellikle şiir türünün hem teknik hem de mânâ yönlerinin ihmal edilmemesi gerektiğine, yeni edebiyat neslinin edebî bilgisini artırmasına vurgu yapmıştır. Nâci, bu düşüncelerini ifade ederken içinde bulunduğu toplumun ihtiyaçlarını, dilin ve edebiyatın olanaklarını göz önünde bulundurmuştur. Dolayısıyla herhangi bir edebî tarzın özelliklerini olduğu gibi kabul etmeyen, eleştiri süzgecinden geçirerek yeni sonuçlara varmaya çalışan bir yazardır. Bu tutumu nedeniyle devrinde ve sonrasında çok sayıda tartışmanın odağı olmuştur. Muallim Nâci'nin edebiyat tarihindeki bu tartışmalı konumuna yeni bir yorum kazandırmak için bu çalışmada, yazarın eleştiri niteliğindeki eserleri taranıp poetik düşünceleri tespit edilmeye çalışılacaktır.


Anahtar Kelimeler: Muallim Nâci, Tanzimat dönemi, poetika, edebiyat eleştirisi.

Abstract:
Muallim Nâci is one of the most salient writers of the reform movements that begins with the Tanzimat period. The author who writes for various periodicals and newspapers, tries to reply to the problems that appears in literary environment of this new period. Nâci does not ignore the contradictions between the East-West and old-new literatures which are the main feature of the term and expresses his opinions related to this matter in detail. The writer sees the emerging of a new literature and approves it. However, he opposes a potential disengagement between old and new literature, as well. Nâci, who advocates the necessity of reform in form and content in context of the conditions of term, supports that the permanence and continuation of the reform movements depend on knowledge of old literature. Hence, he emphasizes the necessity of form and content in poetry and he claims that new generation should enhance their literary knowledge. He considers the requirements of the society, possibilities of language and literature when he expresses his ideas. He is a writer who is always critical about any literary movements and tries to produce genuine thoughts. Hence, he is the focus of various discussions in both his period and the upcoming years. In this study, in order to bring a new perspective to the contractive position of Muallim Nâci in history of literature, I am going to scrutinize the critical texts of the writer and examine his poetical opinions.