Kardiyoloji kliniğine başvuran evre C ve evre d kalp yetersizliği olan hastaların ilaç tedavisinin değerlendirilmesinde klinik eczacılık yaklaşımı
Clinical pharmacy approach in the evaluation of drug therapy of patients with stage C and stage D heart failure admitted to the cardiology clinic
Yazar: BAHAR ÇELEBİ
Danışman: DOÇ. DR. FETHİYE FERDA YILMAZ
Ege Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Farmakoloji = Pharmacology ; Kalp yetmezliği-konjestif = Heart failure-congestive ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Kalp yetersizliği uzun vadede yakın izlem ve ilaç tedavisi gerektiren klinik bir semptomdur. Bu durum bazı ilaç kaynaklı problemleri de beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın amacı evre C ve evre D kalp yetersizliği olan hastaların ilaç tedavisi sırasında ortaya çıkan veya çıkma potansiyeli olan ilaç kaynaklı problemlerin belirlenmesi, nedenlerinin incelenmesi ve etkin tedavi yönetiminde klinik eczacılık yaklaşımının öneminin vurgulanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kardiyoloji Kliniği'nde 02.02.2023- 30.10.2023 tarihleri arasında izlenen ve kalp yetersizliği tanısı nedeniyle ilaç tedavisi alan hastalar prospektif olarak gözlemlenmiştir. İlaçla ilgili potansiyel ve/veya güncel problemleri tespit etmek, sınıflandırmak ve değerlendirmek amacıyla PCNE V9.0 (Avrupa Farmasötik Bakım Ağı) sınıflandırması kullanılmıştır. İlaçla ilgili sorunlar Lexicomp ® ve Micromedex ® veri tabanları ile değerlendirilmiş, elde edilen bulguların hastaların klinik ve demografik özellikleri ile ilişkisi istatistiksel olarak yorumlanarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 180 hastanın 137' sinde ilaç ilişkili en az bir sorun saptanmış ve toplamda 336 ilaç ilişkili sorun tespit edilmiştir. PCNE V9.0 sınıflandırmasına göre ilaç ilişkili sorunların dağılımı incelendiğinde "tedavinin etkililiği (S1)" %47,61 oranı ile ilk sırada yer almıştır. Diğer yandan, ilaç ilişkili sorunların nedenlerinin dağılımına bakıldığında %39,42 oranı ile "ilaç seçimi (N1)" ilk sırada yer alırken %26,63 ile "doz seçimi (N3)" ikinci sırada yer almıştır. Demografik ve klinik özelliklerin değerlendirildiği tek değişkenli analizlerde ilaç ilişkili sorun saptanan hastalarda ileri yaş, eşlik eden kronik hastalıklar, polifarmasi, başvuru sayısının fazla olması ve antibiyotik kullanımı (p<0,05) gibi faktörlerin varlığı tespit edilmiştir. Çok değişkenli analizlerde ise tüm hastalarda ilaç ilişkili sorunların görülmesinde izlem süresinin uzunluğu (p=0,001); eşlik eden en az bir komorbidite varlığı (p=0,013) ve hiponatremi (p=0,015) gibi risk faktörlerinin etkili olduğu saptanmıştır.
Sonuçlar: Kalp yetersizliği hastalarının hastaneye yatış sürecinde ilaç ilişkili sorunların tespiti ve risk faktörlerinin belirlenmesi, ilaç tedavisinden en yüksek faydanın sağlanması açısından oldukça önemlidir. Bu bakımdan klinik eczacıların multidisipliner sağlık ekibinin içinde yer alarak hastaların izlemini klinik eczacılık yaklaşımlarıyla sağlamasının ilaç ilişkili sorunların önlenmesi ve tedavi başarısına katkı sağlayabileceği öngörülmektedir.

Abstract:
Objective: Heart failure is a clinical symptom that requires close monitoring and drug treatment in the long term. This situation also brings with it some drug-related problems. The aim of this study is to identify drug-related problems that occur or have the potential to occur during drug treatment of patients with stage C and stage D heart failure, to examine their causes and to emphasize the importance of the clinical pharmacy approach in effective treatment management.
Materials and Methods: In this study, patients who were followed up at Ege University Faculty of Medicine Hospital Cardiology Clinic between 02.02.2023 and 30.10.2023 and received drug treatment due to a diagnosis of heart failure were prospectively observed. The PCNE V9.0 (European Pharmaceutical Care Network) classification was used to identify, classify and evaluate potential and/or current drug-related problems. Drug-related problems were evaluated with Lexicomp ® and Micromedex ® databases, and the relationship between the findings and the clinical and demographic characteristics of the patients was evaluated by statistical interpretation.
Results: At least one drug-related problem was detected in 137 of the 180 patients included in the study, and a total of 336 drug-related problems were detected. When the distribution of drug-related problems is examined according to the PCNE V9.0 classification, "treatment effectiveness (S1)" ranked first with a rate of 47.61%. On the other hand, when we look at the distribution of the causes of drug-related problems, "drug selection (N1)" ranked first with 39.42%, while "dose selection (N3)" ranked second with 26.63%. In univariate analyses where demographic and clinical characteristics were evaluated, the presence of factors such as advanced age, concomitant chronic diseases, polypharmacy, high number of admissions and antibiotic use were detected in patients with drug-related problems (p<0.05). In multivariate analyses, it was determined that risk factors such as length of follow-up period (p = 0.001), presence of at least one comorbidity (p = 0.013) and hyponatremia (p = 0.015) were effective in the occurrence of drug-related problems in all patients.
Conclusion: The identification of drug-related problems and risk factors during the hospitalization of patients with heart failure is very important to obtain the maximum benefit from drug treatment. It seems that including a clinical pharmacist in a multidisciplinary healthcare team can help prevent drug-related problems and improve treatment success. In this regard, it is envisaged that clinical pharmacists being part of the multidisciplinary healthcare team and monitoring patients with clinical pharmacy approaches may contribute to the prevention of drug-related problems and the success of treatment.