BIST imalat sektörü şirketleri için finansal oranların temel eksen faktör analizi ile sınıflandırılması
Classification of financial ratios for BIST manufacturing sector companies by principal axis factor analysis
Yazar: RAAD HASAN ABDO NAJI AL-GALAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜMRAN MÜNİRE KAHRAMAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Finansal analizin firmalar için kaçınılmaz bir gereklilik olduğu söylenebilir. Bir firmanın, yönetim kurulu, yatırımcıları, kreditörleri ve firma ile ilgilenen her kimse, firmanın gerçek finansal durumunu ortaya çıkarmak için finansal analize başvurabilir. Finansal analiz yapmak için çeşitli yöntemler vardır, bunlardan en yaygın olanı finansal oranların incelenmesidir. Literatürde yer alan birçok finansal oran vardır ve bunların çoğu arasında korelasyon söz konusu olmaktadır. Ayrıca, çok fazla sayıda finansal orana başvurmak doğru ve güvenilir sonuçlar anlamına gelmez. Değişkenler topluluğun varyansının büyük bir kısmını açıklayacak az sayıda yeni değişkenleri türetmek istatiksel analizler için daha avantajlıdır. Bu çalışma BIST İmalat Sektörü Şirketleri için finansal oranların temel eksen faktör analiziyle sınıflandırılmasını ve bağımsız yeni değişkenler olarak ifade edilmesini amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşmak için finansal analizden bahsedilip, faktör analizine dair bilgiler verilmiştir. Bunun yanında, imalat sektöründe faaliyet gösteren 186 firmanın verileri derlenerek, SPSS programında temel eksen faktör analizini kullanarak analiz edilmiştir.
Sonuç olarak, temel eksen faktör analiz yöntemi kullanılarak beş faktör çıkarılmış ve 22 finansal oran bu beş faktöre dağıtılmıştır. Bu faktörler örneklemin toplam varyansının %67,24'ünü açıklamaktadır. Varimax yöntemi kullanılarak ortogonal döndürme işlemi gerçekleştirildikten sonra faktör doygunluğu sonuçları okunarak, örneklem büyüklüğüne uygun doygunluk elde edilen finansal oran sayısının 16 finansal oran olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca ilgili taraflara BIST'te işlem gören herhangi bir imalat sanayi şirketinin finansal durumunu analiz ederken bu çalışmada elde edilen 16 oranın kullanılması önerilebilirken, farklı sektörler arasında karşılaştırmalı bir çalışma yapılması ve bu sektörlerdeki varyansı mümkün olduğunca açıklayan uygun oranların bulunması da çalışmayı zenginleştirecektir.

Abstract:
It can be said that financial analysis is an unavoidable requirement for companies. A company's board of directors, investors, creditors, and anyone else interested in the company can use financial analysis to reveal the true financial position of the company. There are various methods of performing financial analysis, the most common of which is financial ratio analysis. In this analysis, there are many ratios and linear relationships can be established between them.  However, multiplicity does not necessarily imply accurate and reliable results. On the contrary, it is more advantageous to derive a small number of new variables that explain a large proportion of the variance of the ensemble. This study aims to classify financial ratios for BIST manufacturing companies through principal axis factor analysis and express them as new independent variables. To achieve this objective, information on financial analysis is mentioned and information on factor analysis is given. In addition, data from 186 manufacturing companies were collected and analyzed using principal axis factor analysis in SPSS.
As a result, five factors were extracted using the principal axis factor analysis method, and 22 financial ratios were distributed across these five factors. These factors explain 67.24% of the total variance of the sample. The factor saturation results were read after orthogonal rotation using the Varimax method. The number of saturated financial ratios per sample size was found to be 16. In addition, although it is recommended that interested parties use the 16 ratios obtained in this study when analyzing the financial position of any manufacturing company traded on the BIST, a comparative study between different sectors and the search for appropriate ratios that explain as much as possible the variance in these sectors will also enrich the study.