Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının sahra altı Afrika ülkelerinde ekonomik ve politik belirleyicileri: Panel veri analizi
Economic and political determinants of foreign direct investment in sub-saharan African countries: Analysis of panel data
Yazar: MMADI ALI MOUSSA
Danışman: PROF. DR. HALİL ALTINTAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 1984-2019 yılları arasında 32 Sahra Altı Afrika (SAA) ülkelerine yapılan doğrudan yabancı yatırımların (DYY) ekonomik ve politik belirleyicilerini analiz etmektir. Ekonomik belirleyiciler olarak ekonomik büyüme, enflasyon, doğal kaynaklar, döviz kuru, reel faiz oranı, beşerî sermaye ve altyapı; politik belirleyiciler olarak ise özgürlükler (politik, sivil ve ekonomik), hükümet istikrarı, sosyo-ekonomik koşullar, yatırım profili, iç ve dışçatışmaları ve yolsuzluk endeksleri incelenmiştir. Panel ARDL tahminlerine göre, ekonomik büyüme, beşerî sermaye, doğal kaynakların ve altyapı değişkenlerini DYY üzerinde pozitif ve anlamlı bulunmuştur. Enflasyon oranı DYY üzerinde negatif ve anlamlı olduğu saptanmıştır. Diğer yandan, resmi döviz kuru katsayısının pozitif ve anlamlı bulunmuş ve bu sonuç SAA ülkelerinin sabit döviz kuru sistemini benimsemeleri ile açıklanmaktadır. Reel faiz oranı tahmin edilen modellerde genellikle anlamlı olup, pozitif ve negatif sonuçlar üretmiştir. Bu durum, reel faiz oranlarındaki artışın banka kredi maliyetlerini yükselterek yabancı yatırımları azaltabileceği şeklinde yorumlanabilir. Hükümet istikrarı değişkeni hemen tüm modellerde pozitif ve anlamlı sonuçlar üretmiştir. Ancak, sosyo-ekonomik koşullar değişkeni beklentilerin aksine negatif ve anlamlı çıkmıştır. Buna ek olarak, iç ve dış çatışma değişkenleri, çatışmaların azalmasının yabancı yatırımcıları teşvik ettiği yönünde pozitif ve anlamlı bulunmuştur. Ekonomik özgürlüğün pozitif ve anlamlı bulunması, daha öngörülebilir ve liberal bir iş ortamı sağlayarak DYY girişlerini artırdığını göstermektedir. Yolsuzluk değişkeni bazı modellerde anlamlı etki göstermezken, diğer modellerde pozitif etkiye sahiptir ve bu da yolsuzluğun azaltılmasının DYY üzerinde olumlu etkiler yaratabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study aims to analyze the economic and political determinants of foreign direct investment (FDI) in 32 Sub-Saharan African (SSA) countries from 1984 to 2019. Economic determinants include economic growth, inflation, natural resources, exchange rates, real interest rates, human capital, and infrastructure, while political determinants encompass freedoms (political, civil, and economic), government stability, socio-economic conditions, investment profile, internal and external conflicts, and corruption indices. Using panel ARDL estimates, economic growth, human capital, natural resources, and infrastructure were found to have a positive and significant impact on FDI. Inflation negatively and significantly affected FDI. Additionally, the official exchange rate was positive and significant, which is explained by the adoption of fixed exchange rate regimes in SSA countries. The real interest rate was generally significant, producing both positive and negative outcomes, suggesting that rising real interest rates may increase the cost of bank credit, thus reducing foreign investment. Government stability was consistently positive and significant across most models. Contrary to expectations, socio-economic conditions were negative and significant. Internal and external conflicts were positively significant, indicating that reduced conflict encourages foreign investment. Economic freedom positively and significantly boosted FDI inflows, suggesting a more predictable and liberal business environment. While corruption was insignificant in some models, it had a positive effect in others, showing that reducing corruption may have a favorable impact on FDI.