Fâtımîler döneminde eğitim
Education during the Fatimids
Yazar: MÜNİR ECER
Danışman: PROF. DR. EYUP ŞİMŞEK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Davet = Invitation ; Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Eğitim faaliyetleri = Education activities ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Eğitim sistemi = Education system ; Fatimi Devleti = Fatimi Government ; Fatimiler = Fatimies ; İslam tarihi = Islamic history ; İsmaililer = İsmaililer

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Fâtımîler döneminin eğitim sistemini incelemek ve
değerlendirmektir. Çalışmanın alt amaçları; Fâtımîler tarafından kullanılan İsmâîlî dâvet
sistemini yapısal ve eğitim-bilimsel açıdan incelemek, söz konusu dönemde eğitim için
kullanılan ortamları tespit etmek ve eğitim faaliyetlerine ilişkin detayları irdelemektir.
Çalışmada bilimsel araştırma yöntemi olarak nitel yöntem ve bu yöntemin bir deseni
olan durum çalışması kullanılmıştır.
Araştırma sürecinde Fâtımîler döneminde dâvet sistemi, eğitim ortamları ve
eğitim faaliyetlerine ilişkin temalar elde edilmiş ve bulgulara ulaşılmıştır. Dâvete ilişkin
olarak bu sistemin başlangıcı ve ilk dâîler, dâîlerin yeterlikleri, dâvetin temel özellikleri,
dâvet bölgeleri, dâvetin psikolojik ilkeleri ve eğitim felsefesine dair veriler elde
edilmiştir. Bu dönemde evler, câmiler, saraylar, Dâru'l-Hikme (Dâru'l-İlm), medreseler
ve kütüphanelerin eğitim ortamı olarak kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Eğitim
faaliyetlerine gelindiğinde, eğitime konu edilen ilimler ve öğretim sürecinde kullanılan
ilke ve yöntemlere ilişkin verilere ulaşılmıştır. Eğitime konu edilen ilimler; dinî, beşerî
ve aklî olarak kategorize edilmiştir. Bununla birlikte okutulan dersler esnasında öğretim
ilkeleri olarak öğrenciye görelik, bilinenden bilinmeyene, bütünlük ve otorite; öğretim
yöntemi olarak da anlatım, soru-cevap, tartışma ve örnek olayın kullanıldığı tespit
edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine and evaluate the education system of the
Fatimid period. Sub-objectives of the study; to examine the Ismaili invitation system used by
the Fatimids from a structural and educational-scientific point of view, to identify the
environments used for education in the said period, and to examine the details of educational
activities. In the study, the qualitative method and case study, which is a pattern of this method,
were used as scientific research methods.
In the research process, themes related to the invitation system, educational environments
and educational activities in the Fatimids period were obtained and the findings were acquired.
Regarding the invitation, the beginning of this system and the first applications, the
competencies of the students, the basic features of the invitation, the regions of the invitation,
the psychological principles of the invitation, and data on the education philosophy were
obtained. In this period, it was revealed that houses, mosques, palaces, Dâru'l-Hikme (Dâru'lİlm), madrasahs and libraries were used as educational environments. When it comes to
educational activities, data on the sciences that are the subject of education and the principles
and methods used in the teaching process were found out. Sciences subject to education are
categorized as religious, human, and mental. However, during the lessons taught, as the
teaching principles, relevant to the student, from the known to the unknown, integrity and
authority; it was determined that lecture, question-answer, discussion, and case study were used
as teaching methods.