İstanbul'daki Sahra Altı Afrikalı göçmenlerin sosyal ve ekonomik katılımları üzerine nitel bir çalışma
A qualitative study on social and economic participation of Sub-Saharan African immigrants in İstanbul
Yazar: MUHAMMED YASİR BODUR
Danışman: DOÇ. DR. EDA YÜCESOY
İstanbul Şehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Şehir Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Düzensiz göç = Irregular immigration ; Ekonomik değerlendirme = Economic evaluation ; Ekonomik faaliyetler = Economic activities ; Göçmenler = Emigrants ; Kayıt dışı istihdam = Informal employment ; Sahraaltı Afrika = Sub-Saharan Africa ; Sosyal katılma = Social participation ; Sosyal sermaye = Social capital ; İstanbul = Istanbul ; İş gücü göçü = Labour migration

Özet:
Küreselleşmeye paralel olarak son dönem Sahra Altı Afrika ülkelerinden Türkiye'ye yönelen göçün başlangıcı 1990'lı yıllar olarak kabul edilebilir. Yaklaşık 20 yıllık bu süreç, göçün mahiyetindeki değişimleri, yapısındaki çeşitlenmeyi ve demografik dönüşümleri kaçınılmaz olarak beraberinde getirmiştir. Kent ve göç etnografisinin araçlarını birlikte kullanan bu çalışma, İstanbul'daki Sahra Altı Afrikalı göçmenlerin sosyal ve ekonomik katılımlarında şehir mekânın ve etnik ilişki ağlarının rolünü incelemektedir. Hem formel hem de enformel iş ve konut piyasalarına erişim açısından sunduğu imkanlar itibariyle Sahra Altı Afrikalı göçmenlerin yoğun olarak yaşadıkları Tarlabaşı, Kurtuluş, Feriköy ve Aksaray bölgeleri araştırma sahası olarak seçilmiştir. Çalışmanın verisi bu semtlerinde ikamet eden 9 kadın ve 60 erkek olmak üzere toplamda 69 göçmen ile yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar, grup mülakatları, yapılandırılmamış açık uçlu görüşmeler ve enformel görüşmelerden elde edilmiştir.

Çalışmanın bulguları İstanbul'daki Sahra Altı Afrikalı göçmenlerin sosyal ve ekonomik katılımlarının etnik ilişki ağlarına ve kentsel sistem içindeki konumlarına bağlı olarak çeşitlendiği yönündedir. Sahra Altı Afrikalı göçmenler yasal, toplumsal ve ekonomik konumları itibariyle homojen bir grup değildir. Başlangıçta kalıcı yahut geçici sürelerle İstanbul'a gelen göçmenlerin motivasyonları ve beklentileri şehir hayatındaki deneyimlerine bağlı olarak yeniden biçimlenebilmektedir. Farklı sınıf, etnisite, toplumsal cinsiyet ve hukuki statüye sahip göçmenlerin sermaye alanları içindeki konumları ve devingenlik kanallarını kullanım biçimleri çeşitlilik göstermektedir. Göçmen grupların sosyal ve ekonomik sermayeleri üretim ve kullanım kapasiteleri dikey toplumsal hareketliliği mümkün kılabileceği gibi yoksulluğu kronikleştirip derinleştirebilmektedir. Göçmenlerin kentsel sistem içindeki konumları formel ve enformel iş ve konut piyasalarına erişim süreçlerini etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler: Sahra Altı Afrikalı göçmenler, düzensiz göç, emek göçü, enformel istihdam, enformel sektör, sosyal sermaye, toplumsal hareketlilik

Abstract:
In parallel with globalization, the beginning of the migration from Sub-Saharan African countries towards Turkey can be regarded as the 1990s. This nearly 20-years period has inevitably brought about changes in the scope of migration, diversification in its structure and demographic transformations. This study, which uses the tools of urban and migration ethnography together, examines the role of urban space and ethnic networks in the social and economic participation of Sub-Saharan African immigrants in Istanbul. Tarlabaşı, Kurtuluş, Feriköy and Aksaray, where Sub-Saharan African immigrants live due to accessibility to both formal and informal employment and housing markets have been chosen as research areas. The data of the study were gathered by semi-structured interviews, group interviews, unstructured open-ended interviews and informal interviews with 69 immigrants, 9 women and 60 men residing in these districts.

The findings of the study are that the social and economic participation of Sub-Saharan African immigrants in Istanbul varies depending on their ethnic networks and their position in the urban system. Sub-Saharan African immigrants are not a homogeneous group due to their legal, social and economic positions. The motivations and expectations of immigrants coming to Istanbul for permanent or temporary periods can be reformed based on their experiences in urban life. The positions of immigrants with different classes, ethnicities, gender and legal status within the capital areas and the way they use mobility channels vary. The production and utilization capacities of social and economic capitals of immigrant groups can enable vertical social mobility, as well as became chronic and deepen poverty. The positions of immigrants in the urban system affect the access to formal and informal job and housing opportunities.

Keywords: Sub-Saharan African immigrants, irregular migration, labor migration, informal employment, informal sector, social capital, social mobility