Biyoloji öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalık ve davranış düzeyleri üzerinde su ayak izi kavramının etkisi
Effect of water footprint concept on biology teacher candidates' awareness and behaviour levels towards environment problems
Yazar: SERGÜZEL KUŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada; biyoloji öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarında ve davranışlarında su ayak izi temelli çevre eğitiminin etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Aynı zamanda çalışmada, su ayak izi temelli çevre eğitiminin biyoloji öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalık ve davranışlarına ilişkin öntest-sontest puanları arasındaki farklılıklar, çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Nicel araştırma yöntemlerinden "tek grup öntest-sontest deneysel" deseninin kullanıldığı bu çalışmada araştırma grubunu; 2021-2022 eğitim-öğretim yılının güz döneminde Ankara'da bir devlet üniversitesinin Biyoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı 3. sınıfında öğrenim gören 21 öğretmen adayından oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, "Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalık Ölçeği" ve "Çevre Sorunlarına Yönelik Davranış Ölçeği" öntest-sontest olarak kullanılmıştır. Çalışmada su ayak izi temelli hazırlanan çevre eğitim materyali, dört haftalık bir öğretim sürecinde öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Uygulama sonrası aynı ölçekler sontest olarak kullanılmıştır. Uygulama sonucunda öntest ve sontestte elde edilen veriler betimsel istatistikler ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın alt boyutundaki değişkenlerin öntest ve sontest verilerine ilişkin analizinde ise Mann Whitney U-Testi ve Kruskal Wallis H-Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, biyoloji öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarında ve davranışlarında uygulanan su ayak izi temelli çevre eğitimi uygulaması öntest ve sontest puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Doğa gezisine katılma sıklığı, çevreye yönelik düzenli takip edilen dergi durumu ve TV programı izleme sıklığı değişkenlerine ait öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Çevre ile ilgili takip edilen sosyal medya sayfası değişkenine ait öntest-sontest puanları arasında çevre sorunlarına yönelik davranış ölçeğinde anlamlı farklılık gözlenmiştir. Ancak çevre ile ilgili herhangi bir sivil toplum kuruluşuna üye olma durumu ve yaşanılan yer değişkenlerine ait öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, çevresel sorunların kaynağı ve önlemlerine ilişkin öğretim uygulamalarında ekolojik içerikli ayak izi gibi önemli ve dikkat çekici eğitimlerin öğretmen adayları açısından önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
On this study, the aim is to search the effect of water footprint based environment education on biology teacher candidates' awareness and behaviors towards environmental problems.  At the same time on the study, differences between pretest and posttest, which are about biology teacher candidates' awareness and behaviors towards environmental problems results are examined in terms of different variables. On this study, in which "single group pretest-posttest experimental" design from quantitative research methods is used, research group is conducted from 21 teacher candidates that are on third class of an Ankara government university's Department of Biology Education on 2021-2022 educational year, fall semester. As data collection tool, "Awareness Scale on Environmental Problems" and "Behavior Scale on Environmental Problems" were used as pretest and posttest. On the study, material prepared on the basis of water footprint was applied to teacher candidates on a four week teaching process. After the application, the same scales were used as posttest. As a result of the application, gathered data from pretest and posttest were analyzed with descriptive statistics and Wilcoxon Signed Marks Test. On the analysis of pretest and posttest data about the study sub dimension variables, Mann Whitney U-Test and Kruskal Wallis H- Test were used. As a result of the study, it is detected that there is a statistically logical difference between the points of water footprints based environment education application pretest and posttest, which are applied to teacher candidates about their awareness and behaviors on environmental problems. A logical difference was identified between pretest and posttest points about frequency on attending to nature excursions, regularly reading a magazine towards environment, and watching a TV programme pretest and posttest points. Again, a logical difference was seen between the pretest and posttest points belonging to the variable of following a social media site about environment on behavior scale towards environmental problems. Yet, there was no logical difference between the pretest and posttest points that belong to becoming a member to any of environmental non-governmental organization and the place that is being lived variables. According to the results gathered from this research, the result that important and distinctive education applications such as ecology-based water footprint about sources and precautions on environmental problems are significant for teacher candidates is achieved.