Okul öncesi eğitime devam eden prematüre çocukların alıcı ve ifade edici dil ile sesletim ve sesbilgisel yeterliliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the articulation and phonological competencies with recipient and expressive language of premature children attending preschool education
Yazar: OĞUZHAN KÖSEOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET KONROT KONROT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Alıcı dil becerileri = Receptive language abilities ; Bebek-düşük doğum ağırlığı = Infant-low birth weight ; Doğum-prematür = Labor-premature ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Ses bilgisi = Phonetic ; Sesletim = Phonetics ; Yeterlilik = Sufficiency ; İfade edici dil = Expressive language

Özet:
Prematüre doğan çocuklar, yaşamları boyunca dil ve konuşma sorunlarını da içeren çeşitli nörogelişimsel riskler taşımaktadır. Dil ve konuşma bozuklukları gibi nispeten daha hafif düzeyde olan ve zaman içerisinde belirgin hale gelerek erken dönemde tanılanamayan sorunlar, preterm çocukların beklenenin altında performans sergilemelerine sebebiyet vermektedir.

            Bu çalışmada; ana dili Türkçe olan, işitsel ve nörogelişimsel yönden herhangi bir tanısı bulunmayan, geçmişinde dil ve konuşma alanında eğitsel tanılama yapılmamış ve uzman desteği almamış, okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaşlarındaki preterm çocukların alıcı ve ifade edici dil ile sesletim ve sesbilgisel yeterliliklerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında; gestasyonel yaş ortalaması 33+0 ve doğum ağırlığı ortalaması 2169 gram olan ileri, orta ve geç preterm 51 (22 kız, 29 erkek) çocukla uygulama yapılmıştır. Dil ve konuşma sesi değerlendirmeleri için "Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi" ve "Türkçe Sesletim-Sesbilgisi Testi" kullanılmıştır.

            Araştırma sonucunda, ileri preterm çocukların dil ve konuşma sesi gelişimlerinin zayıf olduğu, orta ve geç preterm çocukların akranlarıyla daha benzer sonuçlar elde ettikleri bulunmuştur. Doğum ağırlıkları açısından; aşırı ve çok düşük doğum ağırlıklı gruplar başta olmak üzere tüm düşük doğum ağırlıklı gruplar, normal doğum ağırlıklı gruba göre uygulamalarda daha düşük performans sergilemişlerdir. 5 ve 6 yaş grupları arasında dil ve konuşma sesi gelişimlerinde anlamlı ölçüde farklılık olduğu tespit edilmiştir. Okul öncesi eğitim alma süresinin artmasıyla birlikte, preterm çocukların performanslarında bir artış olduğu saptanmıştır. Anne ve baba eğitim düzeylerinin etkileri ile cinsiyet açısından ise, farklılığa dair anlamlı bir kanıta rastlanmamıştır.

Abstract:
Children born prematurely have various neurodevelopmental risks throughout their lives, including language and speech problems. Problems such as language and speech disorders, which are relatively mild and become evident over time and cannot be diagnosed in the early period, cause preterm children to perform below expectations.

            In this study; it is aimed to find the receptive and expressive language, articulation and phonological competences of preterm children aged 5-6 years whose mother tongue is Turkish, who do not have any auditory and neurodevelopmental diagnosis, who have not had educational diagnosis in the field of language and speech in the past and have not received expert support, and who continue their pre-school education. Scope of work; The application was carried out with 51 advanced, middle and late preterm children (22 girls, 29 boys) with a mean gestational age of 33+0 and a mean birth weight of 2169 grams. "Turkish Early Language Development Test" and "Turkish Articulation and Phonology Test" were used for evaluations.

            As a result of the research, it was found that the language and speech sound development of advanced preterm children was weak, and that medium and late preterm children achieved more similar results with their peers. In terms of birth weights; all low birth weight groups, especially extreme and very low birth weight groups, showed lower performance in practices compared to normal birth weight groups. It has been determined that there is a significant difference in language and speech sound development between the 5 and 6 age groups. It has been determined that there is an increase in the performance of preterm children with the increase in the duration of pre-school education. No significant evidence was found regarding the effects of maternal and paternal education levels and gender.