Coğrafya öğretiminde probleme dayalı öğrenme yaklaşımı
Problem based learning approach in geography teaching
Yazar: BÜLENT AKSOY
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya = Geography ; Coğrafya dersi = Geography lesson ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; Problem çözme = Problem solving ; Probleme dayalı öğrenme = Problem based learning ; Öğrenme yaklaşımları = Learning approaches

Özet:
ÖZET Bu araştırmanın amacı, probleme dayalı öğrenme (PDÖ) yaklaşımının, lise birinci sınıf coğrafya dersi Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesinin öğretiminde öğrencilerin başarılan, yaratıcılıkları ve problem çözme becerileri üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırma deneysel desen modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak basan testi, yaratıcılık ölçeği ve problem çözme envanteri kullanılmıştır. Geliştirilen ölçme araçlan Ankara lisesi 1. sınıf öğrencilerinden 87 kişiye uygulanmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde; tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çift yönlü varyans analizi (repeated measures) yapılmış; frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmıştır. Deney grubu öğrencilerinin deney işlem öncesinde daha çok "orta" (%40.9) ve "ortanın üzerinde yaratıcı" (%52.3) grubunda yer aldıklan belirlenmiş, buna karşılık deney işlem sonrasında yaratıcı düşünme becerilerinde meydana gelen artışla "ortanın üzerinde" (%47.7) ve "oldukça yaratıcı" (%45.5) grubunda yer aldıklan belirlenmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinin deney işlem öncesinde 3/4 'ü "ortanın üzerinde yaratıcı" ve "oldukça yaratıcı" grubunda yer alırken, deney işlem sonrasında ise yaratıcılıklannda meydana gelen düşüşle "orta" (%58.1) ve "ortanın üzerinde yaratıcı" (%37.2) lığa sahip olduklan belirlenmiştir. Araştırmada, deney grubu öğrencilerinin coğrafya dersi Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi öntest ve sontest basan puanlarının, öğrencilerin deney işlem öncesi ve deney işlem sonrası "sahip olduklan yaratıcılık düzeyi" değişkenine göre farkhlaşmadığı belirlenmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi öntest basan puanlarının, öğrencilerin deney işlem öncesi "sahip olduklan yaratıcılık düzeyi" değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği bulunmuştur. Buna karşılık kontrol grubu öğrencilerinin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi sontest basan11 puanlan, öğrencilerin deney işlem sonrası "sahip oldukları yaratıcılık düzeyi" değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Deney ve kontrol grubunun deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi testi başarı puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğrencilerin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi basanları ile ilgili olarak, öntest - sontest ortalama basan puanlan arasında anlamlı bir fark vardır. İki ayn öğretim modelinin uygulandığı deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi testine ait basan puanlarının deney öncesinden sonrasına anlamlı farklılık gösterdiği, yani farklı işlem gruplarında (deney ve kontrol grubu) olmak ile tekrarlı ölçümler faktörlerinin Yeryüzünün Biçimlenmesi (Dış Kuvvetler) ünitesi testi basan düzeyleri üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grubunun deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam problem çözme ölçeği puanlan arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğrencilerin problem çözme becerileri ile ilgili olarak, öntest - sontest ortalama problem çözme becerisi puanlan arasında anlamlı bir fark vardır. Farklı işlem gruplarında (deney ve kontrol grubu) olmak ile tekrarlı ölçümler faktörlerinin problem çözme beceri düzeyleri üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grubunun deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam yaratıcılık ölçeği puanlan arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğrencilerin yaraücılıklan ile ilgili olarak, öntest-sontest ortalama yaratıcılık puanlan arasında anlamlı bir farklılık yoktur. İki ayn öğretim yaklaşımının uygulandığı deney ve kontrol grubu öğrencilerinin yaratıcılıklarının deney öncesinden sonrasına anlamlı farklılık gösterdiği, başka bir anlatımla farklı işlem gruplarında (deney ve kontrol grubu) olmak ile tekrarlı ölçümler faktörlerinin yaratıcılık düzeyleri üzerindeki ortak etkilerinin anlamlı olduğu bulunmuştur.m Bilim Kodu: Anahtar Kelimeler: Coğrafya Öğretimi, Probleme Dayalı Öğrenme Yaklaşımı, Problem, Problem Çözme, Yaratıcı Düşünme Sayfa Adedi: 260 Tez Yöneticisi: Prof. Dr. Cemalettin ŞAHİN

Abstract:
IV ABSTRACT The purpose of this study is to identify the effects of the Problem-Based Learning Approach on the success, creativity and problem solving skills of the first year high school students studying the "Formation of the Earth's Surface" (External Forces) in Geography lessons. This research was conducted with the experimental design model. Achievement test, creativity scale and problem solving inventory are the means used in data collection in this study. The measurement tools that had been developed were applied to 87 first year students studying at Ankara High School. In order to solve the subproblems of the research, one-way analysis of variance (ANOVA) and two- way analysis of variance (repeated measures) were done; the values of frequency, percentage and mean were used. It was determined that the students in the experiment group mostly belonged to the "average creativity" (40,9%) and "above average creativity" (52,3 %) groups before the experiment was conducted. After the experiment, these students were identified as belonging to the "above average creativity" (47,7 %) and "highly creative" (45,5 %) groups with respect to the increase in their creativity levels. On the other hand, while 3/4 of the students in the control group were identified as belonging to the "above average creativity" and "highly creative" groups before the experiment was conducted, their creativity levels were "average creativity" (58,1 %)and "above average creativity" (37,2 %) at the end of the experiment period highlighting the decrease in their creativity levels. In the research, it has been found out that the achievement scores of the experiment group of students in the pretest and the posttest in the "Formation of the Earth's Surface" (External Forces) unit in Geography do not differ according to the "personal creativity level" variable applied before and after the experiment. The pretest achievement scores of the students in the control group present a significant difference in the "personal creativity level" variable conducted before theexperiment. However, there doesn't exist a significant difference between the posttest achievement scores of the students in the control group studying the "Formation of the Earth's Surface" (External Forces) and the "personal creativity level" variable conducted after the experiment. A significant difference obtains between the pretest and posttest cumulative achievement scores before and after the experiment in the experiment group and the control group in the "Formation of the Earth's Surface" (External Forces) unit. There exists a significant difference between the pretest and posttest average achievement scores with respect to the success level of the students in the "Formation of the Earth's Surface" (External Forces) unit. The students in the control group and the experiment group were taught through the use of two different teaching models and their achievement scores belonging to the "Formation of the Earth's Surface" (External Forces) test have displayed a significant difference. That is, in different function groups (experiment and control groups), the common effects of the factors of repeated measures in the "Formation of the Earth's Surface" (External Forces) unit test's achievement levels are significant. A significant difference has been observed between the pretest and posttest problem solving scale cumulative scores within the pre-experiment and post- experiment period. As for the problem solving skills of the students, there is a significant difference between the pretest-posttest problem solving skills average scores. In different function groups (experiment and control groups), the common impacts of repeated measures on the level of problem solving skills have been found significant. There is not a significant difference between the pretest and posttest cumulative creativity scale scores. For the creativity of the students, there does not exist a significant difference between the pretest-posttest cumulative creativity scores. However, before and after the experiment, the creativity of the students in the experiment group and control group who were taught through the use of two different teaching models presents a significant difference. In other words, inVI different function groups(experiment and control groups), the common effects of the repeated measure factors display a significant difference. Science Code: Key words: Teaching Geography, Problem-Based Learning Approach, Problem Solving, Creative Thinking Number of pages: 260 Advisor: Prof. Dr. Cemalettin ŞAHIN