Elektrik üretim sektöründe termik santral özelleştirmelerinin performans kriterleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of thermal power plant privatizations in power generation sector in terms of management and efficiency
Yazar: HASAN KANSU
Danışman: DOÇ. DR. VİLDAN HİLAL AKÇAY
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Elektrik = Electricity ; Elektrik sektörü = Electricity sector ; Elektrik üretimi = Electricity generation ; Enerji üretimi = Energy generation ; Etkinlik = Efficiency ; Performans = Performance ; Termik santraller = Thermal power plants ; Verimlilik = Productivity ; Özelleştirme = Privatization

Özet:
Elektrik üretim sektöründe termik santral özelleştirmelerinin değerlendirildiği bu çalışmada; toplumsal yaşamın, sanayinin ve ulaşımın vazgeçilmezi olan elektrik enerjisi ile yine 1980 sonrası dönemde devletin ekonomik faaliyetlerinin azaltılması ve bazı sektörler için tamamen ortadan kaldırılması amacıyla ülkemizde başlayan özelleştirme faaliyetleri incelenmiştir. Kamu işletmeciliği kapsamında faaliyette bulunan ve özelleştirme çalışmaları tamamlanan santrallerde meydana gelen yönetimsel değişikliğin; santral verilerine, ülke ekonomisine ve elektrik sektörüne olan etkileri değerlendirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda özelleştirilen termik elektrik üretim santrallerinin özelleştirme öncesi ve sonrası karşılaştırmalı analizlerini yapmak için bazı performans kriterleri belirlenmiştir. Bu kriterler; yıllık elektrik üretim miktarı, verimlilik, emre amadelik ve istihdam düzeyi olarak belirlenen personel göstergeleridir. Yapılan inceleme sonucunda ülkemizde termik elektrik üretim santrallerinde yapılan özelleştirme çalışmalarının elektrik sektörü özelinde olmak üzere ülke ekonomisine ve enerji sektörüne olan etkileri rakamsal verilerle analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Tez çalışmasının ilk bölümde geçmişten günümüze elektrik sektörünün genel yapısı ve gelişimi hakkında bilgiler verilmiş, sektörün ülkemizdeki hukuki durumu ve mevzuat bakımından gelişimi anlatılmış, sektörde faaliyet gösteren kamu kurumları ve özel teşebbüslerin faaliyetleri hakkında açıklamalar yapılmıştır. İkinci bölümde özelleştirme kavramı üzerine genel bir değerlendirme yapılarak Türkiye'de ve dünyada gerçekleştirilen özelleştirmeler ile Türkiye'de elektrik sektöründe yapılan özelleştirme çalışmaları kronolojik olarak ele alınmıştır. Üçüncü bölümde de özelleştirme çalışmalarını inceleyeceğimiz santrallere ilişkin belirlenen parametrelerin kavramsal açıklaması yapılmış olup bu kriterler ışığında termik santral özelleştirmeleri kamu/özel sektör yönetimi açısından karşılaştırmalı veri analizleri yapılarak değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde ise bu özelleştirme çalışmalarının sektör açısından etkileri yorumlanmıştır.

Abstract:
In this study, in which thermal power plant privatizations are evaluated in the electricity generation sector; The privatization activities that started in our country in order to reduce the economic activities of the state in the post-1980 period and to eliminate it completely for some sectors with electrical energy, which is an indispensable part of social life, industry and transportation, were examined. The administrative change in power plants operating within the scope of public management and whose privatization studies have been completed; the effects on power plant data, the national economy and the electricity sector were evaluated. For this purpose, four performance criterias have been determined in order to make comparative analyzes of thermal power generation plants before and after privatization. These criterias are employee indicators determined as annual electricity generation amount, efficiency, availability and employment level. As a result of the examination, the effects of the privatization works carried out in thermal power generation plants in our country on the national economy and energy sector, especially in the electricity sector analyzed and interpreted with numerical data. In the first part of the thesis, information about the general structure and development of the electricity sector from the past to the present is given, the legal status and legislative development of the sector in our country are explained, and the activities of public institutions and private enterprises operating in the sector are explained. In the second part, an overall assessment of the concept of privatization in Turkey and in the world with the privatizations carried out studies in the electricity sector privatization in Turkey are discussed in chronological order. In the third part, a conceptual explanation of the parameters related to the privatized power plants is made and in the light of these criteria, the privatizations of thermal power plants are evaluated by making comparative data analysis in terms of public / private sector management. In the conclusion part, the effects of these privatization efforts for the sector are interpreted.