Bazı odun çürüklük mantarlarının antagonistik mantarlar ile biyolojik kontrolü
Biological control of some wood decay fungi̇ wi̇th antagonistic fungi
Yazar: SELİM HINÇAL
Danışman: DOÇ. DR. MESUT YALÇIN
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ahşap malzemede zarar yapan en önemli biyolojik faktörlerden birisi odun çürüten mantarlar olup bu faktörlerle mücadelede geçmişten günümüze en fazla kullanılan yöntem kimyasal korumadır. Ancak özellikle çevresel baskılardan dolayı bilim adamları alternatif koruma yöntemleri üzerinde çalışmalar yürütmektedir. Bu çalışmanın amacı, odun çürüklük mantarına karşı bazı antagonist mantarın biyolojik kontrol ajanı olarak değerlendirme potansiyelinin araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, Trametes versicolor, Trametes hirsuta, Stereum hirsutum, Coniophora puteana, Neolentinus lepideus ve Postia placenta, çürüklük mantarlarına karşı Trichoderma harzianum, Trichoderma viride, Aspergillus niger ve Penicillium brevicompactum mantarlarının antagonist etkileri araştırılmıştır. Çalışma ilk olarak agar ortamında ikili kültür karşılaştırması yapılarak engelleme oranları tespit edilmiş, sonrasında ise odun blokları üzerinde çürüklük testi yapılarak antagonist mantarların performansı karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda, Trichoderma cinsine ait türlerin çürüklük mantarları üzerinde oldukça etkili bir performansa sahip olduğu, engelleme oranını %76-%99 a yükselttiği ve ağırlık kayıplarını ise %1,9-%5,8 oranına indirdikleri tespit edilmiştir. Engelleme oranları dikkate alındığında antagonistlerin en çok etki oranına P. placenta, en az etki oranına ise S. hirsutum türleri üzerinde olduğu ortaya çıkmıştır. Elde dilen sonuçlara göre laboratuvar ortamında agar ve odun blokları üzerinde bazı antagonistlerin çürüklük mantarı üzerinde oldukça etkili bir biyolojik kontrole sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Ancak bu çalışmaları desteklenmek amacıyla dış alanda özellikle toprakla temas eden yerlerde bilimsel çalışmalar yapılmalıdır. 
Anahtar Sözcükler: Ağırlık kaybı,  Antagonist mantarlar, Biyolojik kontrol, Çürüklük mantarı, Engelleme oranı, Odun koruma

Abstract:
One of the most important biological factors that damage wood materials is wood-decay fungi (WDF). Chemical preservatives have traditionally been the most effective method for controlling WDF. However, due to environmental pressures, scientists are working on alternative protection methods. The aim of this study is to investigate the potential of some antagonistic fungi against wood-decay fungi as a biological control agent (BKA). For this purpose, the antagonistic effects of Trichoderma harzianum, Trichoderma viride, Aspergillus niger, and Penicillium brevicompactum fungi were investigated against the Trametes versicolor, Trametes hirsuta, Stereum hirsutum, Coniophora puteana, Neolentinus lepideus, and Postia placenta species of wood-decay Basidiomycetes fungi. In the study, firstly, inhibition rates were determined by comparing dual culture tests on agar medium, and then the performance of BKAs was compared by performing decay tests on wood blocks. As a result of the study, it was determined that the species belonging to the genus Trichoderma showed a very effective performance on WDF, increased the inhibition rate to 76%-99%, and reduced the weight loss to 1.9%-5.8%. Considering the inhibition rates, it was determined that the most effective rate of the BKAs was on P. placenta and the least on S. hirsutum species. According to the results obtained, it has been determined that some BKAs are very effective biological control agents of rot fungi on agar and wood blocks in vitro. However, in order to more clearly determine the effectiveness of BKAs in practice, this study, which was carried out in the laboratory environment, should be supported by tests performed in contact with the external field and soil.
Keywords: Antagonistic fungi, Biological control, Inhibition rate, Weight loss, Wood-decay fungi, Wood preservation,