İnsan haklarının evrenselliği düşüncesinin mekansal değişimi
The Spatial relativity of the universal human rights
Yazar: DENİZ YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ZERRİN TOPRAK KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Evrensellik = Universality ; TURBAN = TURBAN ; Tarihsel gelişim = Historical development ; İnsan hakları = Human rights ; İslamcılık = Islamism ; İslami ideoloji = Islamic ideology

Özet:
İnsan hakları, Soğuk Savaş sonrası dönemde küresel gündemin önemli maddelerinden biri haline gelmiştir. İnsan haklarının evrenselliği düşüncesine yöneltilen mekansal itirazlar ise bu gündemin belirleyici unsuru olarak öne çıkmıştır. Batı'nın insan hakları alanında gerek söylem gerekse uygulama bakımından sergilediği tek tipleştirici tutum, aynı zamanda kendi karşıtını da yaratmıştır. Batı dışı olarak saptanan coğrafyaların ortak bir Doğu kimliği geliştirmeleri sözü edilen totaliter tutuma bir tepki niteliğindedir. Böylece, oryantalist söylemin aksine, insan hakları aracılığıyla Doğu, kendi kimliğini bağımsız olarak geliştirme fırsatı bulmuştur. Bu çalışmada, insan haklarının evrenselliği düşüncesine yöneltilen mekansal itirazların iki farklı boyutu ele alınmıştır. Birincisi, gelişme hakkını öne çıkaran Çin Halk Cumhuriyeti resmi insan hakları görüşüdür. Bu görüşe göre, insan haklarının evrenselliği onun Batılı algılamasıyla sınırlanamaz. Başka bir deyişle insan hakları evrenseldir ve onun Batılı kavramlaştırması evrenselliğe ulaştıran yollardan sadece biridir. İkincisi ise, Neo-Osmanlıcı söylemde insan hakları aracılığıyla geleneğin meşrulaştırılmasıdır. Modernist söylemin ürünü insan hakları reddedilmemekte, ancak bu haklara Osmanlı tarihinden referanslar sağlanarak insan haklarının Batılı olmadığı kanıtlanmaya çalışılmaktadır. Böylece, Neo-Osmanlıcı söylemde insan hakları geleneği haklılaştırmak için araçlaştırılmıştır. Sonuçta bu iki örnekte de görüleceği üzere insan hakları alanında mekansal itirazlar evrensellik özelliğinden çok bu hakların Batılı karakteri üzerinde odaklanmaktadır.

Abstract:
Human rights has become one of the important items of the global agenda in the post Cold War era. The spatial objections towards universality of the human rights thought altered into the determining factor of that agenda. The uniformative attitude shown by the West in the human rights discourse produced its own rival. The development of a common Eastern identity by the geographies fixed as non-West is a reaction to the totalitarian inclines of the West. So that, contrary to the orientalist discourse, by means of human rights, the East gained the opportunity of developing its own independent identity. In this study, the two different dimensions of the spatial objections towards universal human rights thought has been regarded. The first is the Chinese official human rights view that stresses development right. According to this view, universality of the human rights can not be restricted to the Western perception. In other words, human rights are universal and its Western conceptualisation is only one of the ways to realise universal human rights. The second is the legitimation of the tradition thanks to the human rights in the Neo- Ottoman discourse. Human rights which are the production of the modernity is not denied, however, it is tried to prove that human rights are not originally Western. So that, in the Neo-Ottoman discourse, human rights are being used as a mean of vindication of the tradition. Consequently, as seen in both examples, the spatial objections in the human rights area are focusing on the Western character of these rights rather than its universality.