Yerelin içerisindeki evrenseli aramak: `Eleştirel bölgeselcilik'in öne çıkan kavramları aracılığıyla Han Tümertekin'in B2 ve SM Ev'lerine bir bakış
Seeking the universal within the local: A reading of Han Tümertekin?s B2 and SM houses through the prominent concepts of `critical regionalism?
Yazar: HİLAL AYCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ESİN BOYACIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez `Eleştirel Bölgeselcilik' yaklaşımını tartışarak, öne çıkan kavramlar aracılığıyla, Han Tümertekin'in Büyükhüsun Köyü 'nde (Çanakkale/Türkiye) tasarladığı B2 ve SM Evlerini incelemeyi amaçlar. Özünde dünyanın aynılaşmasına karşı politik bir tepki olarak ortaya çıkan `Eleştirel Bölgeselcilik', moderni red etmeden, onun potansiyelini kabul eden, ama global koşulların dayattığı üretim ve tüketim pratiklerine başkaldırı potansiyeli olan bir mimarlık önermektedir. `Eleştirel Bölgeselcilik' Frampton, Lefaivre-Tzonis gibi teorisyenler tarafından ortaya konmuş, çok katmanlı bir tutum olarak tanımlanabilir.Tezde, `Eleştirel Bölgeselcilik' in analitik incelemesi, 1980'lerde Alexander Tzonis-Liane Lefaivre ve Kenneth Frampton tarafından atılan temel üzerine, yaklaşımın geçirdiği dönüşümü ve aldığı eleştirileri de kapsayarak tartışmayı günümüze kadar getirmeyi amaçlar. `Eleştirel Bölgeselcilik' in evrensel-yerel arasında durduğu arakesitte bu çalışma için; deneyimsellik, yer-bağlam, tektonik-şiirsel ve yabancılaştırma/yadırgatma gibi direnç noktaları öne çıkmaktadır. Öne çıkan bu direnç noktaları aracılığıyla, Han Tümertekin'in verneküler mimarlığın ağırlıkta olduğu küçük bir yerleşim olan, Büyükhüsun Köyü'nde tasarladığı B2 ve SM Evleri okunmuştur. Bu okuma ile, B2 ve SM Ev'lerinin, yer ve bağlama duyarlı, mimarlığın yalnızca görsel algıya değil, aynı zamanda insanın diğer duyularına da hitap eden, strüktürün şiirsel sergilenmesi olarak da ifade edilebilecek tektonik ifadeyi kullanan, alışıldık olanı alışılmadık bir şekilde yorumlayarak şaşırtan ve aynı zamanda yeni olanı arayarak estetik algıları açmayı sağlayan, bir anlamda yabancılaştırma/yadırgatma yöntemini kullanan yapılar olduğu görülmüştür. B2 ve SM Ev'leri, yerin verilerinden yola çıkarak, temelinde insanda var olan ortak gerçeklik?hafıza vb. gibi duyular aracılığıyla, yerel'i evrensel bir noktaya taşımış yapılardır.Anahtar Kelimeler: Eleştirel Bölgeselcilik, deneyimsellik, yer, bağlam,tektonik,şiirsel, yabancılaştırma/yadırgatma, Han

Abstract:
This thesis will first examine `Critical Regionalism? and then continue with the analysis of Han Tümertekin?s B2 and SM houses using the prominent concepts of `Critical Regionalism?. `Critical Regionalism? can be described as a layered approach; first proposed by theorists such as Lefaivre-Tzonis and Frampton, it propogates an architecture that has the potential to oppose the modes of global consumption patterns, without rejecting the modern movement.Thus, the analytical reading of `Critical Regionalism? aims to trace its process to-date, encompassing the basis outlined by Alexander Tzonis-Liane Lefaivre and Kenneth Frampton in the 1980s, the changes it has undergone as well as the criticism it provokes. Taking into account the rather ambiguous position of `Critical Regionalism? in regards to the universal and the local, several key points such as place-context, tactile, tectonic-poetic and defamiliarization, stand out within this study. Han Tümertekin?s B2 and SM Houses, located within the vernacular context of Büyükhüsun village (North-west Turkey), where the main building texture is vernacular in nature, are read through these key points. The reading will focus on the following properties; sensitivity to place and context, care for both the visual perception and the tactile, a tectonic expression through the poetic articulation of the construction, hints of a defamiliarization process with the usage of conventional elements in an unconvenient manner. In conclusion, it can be said that these two houses posses the values of the universal through the usage of the local.Key Words: Critical Regionalism, tactile, place-context, tectonic-poeticdefamiliarization/estrangement, Han Tümertekin.