Öğretmen adaylarının özyeterlik inançlarının sınıf yönetiminde etik duyarlık düzeylerine etkisi
The effects of pre-service teachers' self-efficiency beliefs on their ethical sensitivity levels in classroom management
Yazar: GÜLNAR ÖZYILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MUALLA AKSU
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Etik = Ethics ; Sınıf yönetimi = Classroom management ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
örneklemler için tek faktörlü varyans analizi, parametrik testlerin varsayımlarının
Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının sınıf yönetiminde etik duyarlık
düzeylerini, özyeterlik inançlarını ve özyeterlik inancının etik duyarlık üzerindeki
etkisini belirlemektir. Çalışmada, nitel ve nicel yöntemin birlikte yer aldığı karma
yöntem modellerinden biri olan yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Çalışmanın
evreni ve çalışma grubuna 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Akdeniz
Üniversitesinde okul öncesi, sınıf, Türkçe, sosyal bilgiler, fen bilgisi, ilköğretim
matematik ve İngilizce öğretmenliği programlarında öğrenim görmekte olan
öğretmen adayları dâhil edilmiştir. Araştırmanın nicel bölümünde 437 anket, nitel
bölümünde ise 21 öğretmen adayının okul deneyimi raporları ile bireysel ve odak
görüşmelerden elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Nicel veri toplama aracı olarak
üç bölümden oluşan bir anket kullanılmıştır. Birinci bölümde öğretmen adaylarının
sınıf içinde yaşayabilecekleri durumlara ilişkin etik duyarlıklarını belirlemeye
yönelik araştırmacı tarafından geliştirilen beşli Likert tipindeki "Sınıf Yönetiminde
Etik Duyarlık" ölçme aracı; ikinci bölümde özyeterlik inançlarını tespit etmeye
yönelik Tschanen-Moran ve Woolfolk-Hoy (2001) tarafından geliştirilen ve Çapa,
Çakıroğlu ve Sarıkaya (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan dokuzlu Likert
tipindeki "Öğretmen Özyeterlik İnanç Ölçeği", üçüncü bölümde ise kişisel bilgilerini
belirlemeye yönelik maddeler bulunmaktadır. Nitel veri toplama aracı olarak;
doküman analizi için öğretmen adaylarının okul deneyimi raporları, bireysel ve odak
grup görüşmeleri için yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Nicel
verilerin analizinde yüzde, frekans, aritmetik ortalama, standart sapma,
Pearsonkorelasyon katsayısı, hiyerarşik regresyon analizi, parametrik testlerin
varsayımlarının karşılandığı durumlarda bağımsız örneklemler için t-testi, ilişkisiz karşılanmadığı durumlarda Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Nitel veriler için de
betimsel ve içerik analizi uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda, öğretmen adaylarının etik duyarlık düzeylerinin bazı
boyutlarda cinsiyet, yaş, program, öğretmenlik mesleğini seçme nedeni değişkenleri
açısından anlamlı düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının
özyeterlik inançları da anne ve baba eğitim durumu ile anne ve baba mesleği
dışındaki demografik değişkenlerde anlamlı düzeyde farklılaşmıştır. Etik duyarlık ile
özyeterlik inancı arasında anlamlı düzeyde olumlu bir ilişki saptanmıştır. Etik
duyarlığın bazı boyutlarında öğrenci katılımını sağlama ve sınıf yönetiminde
özyeterlik inancının anlamlı bir yordayıcı olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to determine the ethical sensitivity levels in
classroom management and self-efficacy beliefs of pre-service teachers, and the
effect of self-efficacy on ethical sensitivity. In the study, convergent parallel design,
which is one of the mixed method models in which both qualitative and quantitative
research methods take place together, is used. The population and the working group
of the study include the pre-service teachers who are studying at the departments of
pre-school, primary school, Turkish, social science, science, elementary mathematics
and English languages at Akdeniz University in 2017-2018 academic year. In the
quantitative part of the study, the questionnaire gathered from 437 pre-service
teachers and in the qualitative part of the study school experience reports, individual
and focus interviews of 21 teacher candidates were assessed. As a quantitative data
collection tool a questionnaire, which consists of three parts was used. In the first
part, there is "Ethical Sensitivity in Classroom Management" assessment instrument,
which is a fivepoint Likert type, developed by the researcher in order to determine
the ethical sensitivities of the pre-service teachers about the situations, which they
can confront in the class; in the second part, there is "Self-Efficacy Beliefs Scale",
the nine-point Likert type, developed by Tschanen-Moran and Woolfolk-Hoy (2001)
and adapted to Turkish by Çapa, Çakıroğlu and Sarıkaya (2005) and in the third part,
there are several questions related to their personal knowledge. As qualitative data
collection tool, school experience reports of pre-service teachers for document
analysis and semi-structured interview forms for individual and focus group
interviews were used. In the analysis of the quantitative data, percentage, frequency,
means, standard deviation, Pearson correlation coefficient, hierarchical, multiple linear regression analysis and in case the assumptions of parametric tests were
satisfied, t-test for independent samples and one-way ANOVA were used. If they
were not satisfied, Kruskal Wallis test was utilised. In qualitative analysis,
descriptive analysis and content analysis were conducted.
As a result of the study, it was determined that the ethical sensitivity levels of
pre-service teachers differed significantly in some dimensions in terms of gender,
age, program and the reason for choosing a teaching profession variables. The selfefficacy
beliefs of the pre-service teachers also differed significantly in the
demographic variables except parental education status and parental occupation.
There is a significant positive relationship between ethical sensitivity and selfefficacy
belief. Self-efficacy belief in student engagement and classroom
management has been found to be a significant predictor of ethical sensitivity in
some dimensions