KABG hastalarında COVİD 19'un greft vaskülopatisi ve postoperatif tromboemboli üzerine etkisi: Prospektif kontrollü çalışma
Effect of COVİD 19 on graft vasculopathy and postoperative thromboembolia in CABG patients: A prospective controlled study
Yazar: İLKNUR ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. SUAT NAİL ÖMEROĞLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BERK ARAPİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery

Özet:
Amaç: COVİD-19 öyküsü olan ve bu hastalığı geçirmemiş olan koroner arter hastalığı nedeni ile KABG operasyonu yapılan hastalarda operasyon esnasında kullanılan vasküler greftlerin (büyük safen ven ve İMA) ve asendan aorta punch materyalinin patolojik örneklemesinin yapılması ve COVİD-19'un vaskülitik etkilerinin normal popülasyona göre kıyaslanması, ayrıca bu hastaların postoperatif YBÜ, servis takipleri ve taburculuk sonrası ilk kontrolüne kadar olan süreçte tromboembolik olay gelişimi açısından takip edilerek COVİD-19 geçiren ve geçirmeyen hasta gruplarında tromboemboli gelişimi açısından farkın  saptanması ve kıyaslanması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde Nisan 2021 ve Nisan 2023 tarihleri arasında KAH nedeni ile KABG operasyonu yapılacak olan COVİD-19 öyküsü olan 34 ve COVİD-19 öyküsü olmayan 60, toplam 94 hasta onamları alınarak çalışmaya dahil edilmiştir. COVİD-19 öyküsü olan hastalar operasyona en erken enfeksiyonu geçirdikten 4 hafta sonra alınmıştır. Hastalar yatışları süresince tromboembolik olay açısından takip edildi. Operasyonda alınan vasküler greftlerin patolojik değerlendirilmesi yapılarak vaskülit ve inflamasyon açısından değerlendirildi. Hastalar preoperatif yatışından taburculuk sonrası ilk kontrolüne kadar takip edildi.
Bulgular: Toplamda 94 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. COVİD-19 öyküsü olan hastaların 7 si kadın (%20,6), 27 si erkek (%79,4); COVİD-19 öyküsü olmayan hastaların 16 sı kadın (%26,7), 44 ü erkekti (%73,3). COVİD-19 öyküsü olan hastaların yaş ortalaması 59,9 ± 8,6 yıl ve COVİD-19 öyküsü olmayan hastaların yaş ortalaması ise 57,5 ± 9,5 yıldır. COVİD-19 hastalığını geçiren hastaların hepsi hastalığı hafif şiddette geçirmişti.  İki grup tromboembolik olay gelişimi açısından kıyaslandığında aralarında anlamlı fark oluşmamıştır. Patolojik değerlendirmede vaskülit ve inflamasyon lehine bulgu gözlenmemiştir. Postoperatif mortalite ve morbidite açısından iki grup arasında anlamlı fark saptanmamıştır. 
Sonuç: COVİD-19 hastalığını hafif geçiren hastalarda 4 hafta bekletildikten sonra operasyona alındığında kontrol grubuyla arasında fark oluşmamıştır. 4 Hafta bekleme süresi güvenlidir hatta hafif şiddette geçiren hastalar için bekleme süresi azaltılabilir veya beklemeye gerek yoktur. COVİD-19'un KABG operasyonu geçiren hastalarda uzun dönem etkilerini görmek için veriler sınırlıdır, daha fazla hasta sayısı ile kapsamlı çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır. 
Anahtar Sözcükler: COVİD-19, KABG, İnflamasyon, Vaskülit

Abstract:
Aim: To perform pathological sampling of the ascending aorta punch material of the vascular grafts (great saphenous vein and IMA) used during the operation in patients with a history of COVID-19 and who did not have this disease, who underwent CABG operation, and to evaluate the vasculitic effects of COVID-19 in the normal population. In addition, it was aimed to determine and compare the difference in the development of thromboembolism in the patient groups with and without COVID-19 by following these patients in terms of thromboembolic event development in the postoperative ICU, service follow-ups and the first control after discharge.
Materials and Methods: A total of 94 patients, 34 with a history of COVID-19 and 60 without a history of COVID-19, who would undergo CABG operation due to CAD in our clinic between April 2021 and April 2023, were included in the study after their consent was obtained. Patients with a history of COVID-19 were taken to the operation 4 weeks after the earliest infection. The patients were followed up for thromboembolic events during their hospitalization. The vascular grafts taken during the operation were evaluated in terms of vasculitis and inflammation by pathological evaluation. The patients were followed up from preoperative hospitalization to the first follow-up after discharge.
Results: A total of 94 patients were included in the study. Of the patients with a history of COVID-19, 7 (20.6%) were female, 27 (79.4%) were male; Of the patients without a history of COVID-19, 16 (26.7%) were female and 44 (73.3%) were male. The mean age of patients with a history of COVID-19 was 59.9 ± 8.6 years, and the mean age of patients without a history of COVID-19 was 57.5 ± 9.5 years. All patients with COVID-19 had mild disease. When the two groups were compared in terms of thromboembolic event development, there was no significant difference between them. No findings in favor of vasculitis and inflammation were observed in the pathological evaluation. There was no significant difference between the two groups in terms of postoperative mortality and morbidity.
Conclusion: There was no difference between the control group and the control group when patients with mild COVID-19 disease were operated after waiting for 4 weeks. The waiting period of 4 weeks is safe, even for patients with mild severity, the waiting time can be reduced or there is no need to wait. Data are limited to see the long-term effects of COVID-19 in patients undergoing CABG surgery, and extensive studies with larger numbers of patients are needed.
Keywords: COVID-19, CABG, Inflammation, Vasculitis