İlköğretim okullarında müdürlerin kullandıkları etkileme taktiklerinin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ve okul farkındalığı ile ilişkisi
The relationship between principals' influence tactics and teachers' organizational citizenship behaviors and school mindfulness in primary
Yazar: EMİNE DAĞLI
Danışman: PROF. DR. TEMEL ÇALIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkileme stratejileri = Influence strategies ; Etkileme yönetimi = Influence management ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel farkındalık = Organizational mindfulness ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında okul müdürlerinin kullandıkları etkileme taktiklerinin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışları ve okul farkındalığı ile ilişkisini tespit etmektir. 
Bu araştırmada, ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012–2013 öğretim yılında Ankara ilinin Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Sincan ve Yenimahalle ilçelerindeki resmi ilköğretim okulunda görev yapmakta olan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, tabakalı örnekleme yöntemine göre seçilen 785 öğretmen oluşturmaktadır. 
Araştırma verilerinin toplanmasında Çalışanlara Yönelik Etkilenen Davranış Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği ve Okul Farkındalığı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 13.00 ve Lisrel 8.80 paket programları kullanılmıştır. Parametrik olmayan testlerde ilişkisiz ölçümler için Kruskal Wallis H-testi ve Mann-Whitney U-testi kullanılmıştır. Ayrıca Pearson Momentler Çarpımı Korelâsyon Katsayısı, çoklu doğrusal ve hiyerarsik regresyon analizi uygulanmıştır. 
Araştırma sonucunda, okul müdürlerinin kullandıkları etkileme taktikleri ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı ve okul farkındalığı arasında anlamlı düzeyde ilişkiler bulunmuştur. Yardımlaşma davranışının yordayıcılarının kurallara uygunluk ve başkaları ile koalisyon kurma; sivil erdem davranışının yordayıcılarının kurallara uygunluk ve takdir etme; müdür farkındalığının yordayıcılarının akıl yoluyla ikna, işbirliği yapma, istişarede bulunma, karşılık verme, başkaları ile koalisyon kurma ve baskı yapma; öğretmen farkındalığının yordayıcılarının teşvik edici talepte bulunma, karşılık verme ve baskı yapma; centilmenlik davranışının yordayıcılarının müdür ve öğretmen farkındalığı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada okul farkındalığının, okul müdürlerinin kullandığı etkileme taktikleri ile öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık arasında aracı bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir.



Anahtar Kelimeler : Etkileme Taktikleri, Örgütsel Vatandaşlık Davranışları, Okul Farkındalığı

Abstract:
The purpose of this study was to examine the relationship between school principals' influence tactics, teachers' organizational citizenship behaviors and school mindfulness through teachers' perception. 
In the study, relational survey method was employed. The study population consists of teachers employed in primary schools in Ankara's Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Sincan and Yenimahalle sub-districts districts of Ankara during the 2012-2013 academic year. The sample that represents this group was determined by means of stratified sampling. The sample of the study includes 785 teachers. 
The Influence Behavior Questionnaire-Target, the Organizational Citizenship Behavior Scale and the School Mindfulness Scale were employed to collect data. SPSS 13.00 and Lisrel 8.80 software were used to analyse the collected data. The Kruskal Wallis H-test and the Mann-Whitney U-test were used for non-relational measurements in non-parametrical tests. In addition, Pearson Moments Product Correlation Coefficient, multiple linear and hierarchical regression analysis were applied. 
As a result of the study research it is observed was seen that there is a meaningful relationship between school principals' influence tactics, teachers' organizational citizenship behaviors and school mindfulness. Legitimating and coalition seemed to be the significant predictors of the cooperation; legitimating and ingratiation significantly predictors of the civic virtue; rational persuasion, collaboration, consultation, exchange, coalition and pressure predictors of the of mindfulness of the principal significantly; inspirational appeal, exchange and pressure significantly predictors of the mindfulness of the faculty; mindfulness of the principal and mindfulness of the faculty significantly predictors of sportsmanship. In the study, it has been determined that school mindfulness does not exhibit a mediation effect between influence tactics and organizational citizenship behaviors.




Key Words : Influence Tactics, Organizational Citizenship Behaviors, School Mindfulness