Doğum ağırlığı 1500 gram ve altında olan çok düşük doğum ağırlıklı prematüre bebeklerde germinal matriks-intraventriküler kanama risk faktörleri
Risk factors for germinal matrix - intraventricular hemorrhage in very low birth weight premature babies with a birth weight of 1500 grams and below
Yazar: MELİS KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ÖZALKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / ​Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Germinal matriks kanaması ve intraventriküler kanama (GMK-İVK), özellikle prematüre bebeklerde görülen beyin hasarının önemli bir nedenidir. Son yıllarda GM-İVK görülme sıklığı azalmış olmasına rağmen, neonatoloji alanındaki gelişmeler sonrası, çok düşük doğum ağırlıklı prematüre bebeklerin sağkalımlarının artması ile birlikte GM-İVK halen mortalite ve nörogelişimsel prognozu olumsuz etkileyen ciddi bir sorun olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada doğum ağırlığı 1500 gram ve altında olan prematüre bebeklerde germinal matriks kanaması ve intraventriküler kanamaya sebep olabilecek risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Bu çalışmada, Ocak 2021- Aralık 2022 tarihleri arasındaki 2 yıllık süreçte, SBÜ Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatarak takip edilmiş olan, doğum ağırlığı 1500 gram ve altında olan 250 bebek dosyası retrospektif olarak incelendi. 250 vakanın 32 tanesi anal atrezi, kromozomal anomali, metabolik hastalık şüphesi gibi çeşitli nedenlerle çalışmaya dahil edilmedi. Çalışma, 218 vakaya ait veriler üzerinden gerçekleştirildi.

Bulgular: Çalışmaya alınan hastalarda GM-İVK sıklığı %40.3 olarak bulundu. Doğum ağırlığı ve gestasyonel hafta azaldıkça GM-İVK sıklığının ve GM-İVK şiddetinin arttığı izlendi. Ağır GM-İVK saptanan hastalarda mortalite oranının daha yüksek olduğu görüldü. Cinsiyet, polihidramniyoz, oligohidramniyoz, PPROM öyküsü GM-İVK için anlamlı risk faktörü olarak bulunmadı. Preeklampsinin ağır GM-İVK gelişimine karşı koruyucu etkisi olduğu izlendi. NSD ile doğum öyküsü, doğum salonunda canlandırma ve entübasyon uygulanması, RDS, invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı, HFOV, hemodinamik anlamlı PDA ve medikal tedavi uygulamaları, pnömotoraks, ilk 24 saatte bakılan kan gazındaki en düşük pH, en yüksek PCO2 ve en düşük PCO2 değerleri, ilk 24 saatte dopamin, noradrenalin, hidrokortizon ihtiyacı olması GM-İVK açısından risk faktörü olarak tespit edildi. Ayrıca kanama öncesi herhangi bir dönemde kullanılan herhangi bir inotrop etkili ajanın da GM-İVK gelişimi için risk faktörü olduğu saptandı. Lojistik regresyon analizi yapıldığında da medikal tedavi gereksinimi olan hemodinamik anlamlı PDA, pnömotoraks ve ilk 24 saatte bakılan en yüksek PCO2 değeri bağımsız risk faktörleri olarak saptandı.

Sonuç: Bu bulgular göz önünde bulundurulduğunda, preterm bebeklerde invaziv işlemlerden, inotrop kullanımından, hipokarbiden, hiperkarbiden, asidozdan ve serebral kanlanmada dalgalanmaya sebep olabilecek ani değişikliklerden olabildiğince kaçınılmalıdır. Gestasyon haftası ve doğum ağırlığı düşük olan bebekler yakından taranmalıdır.

Abstract:
Purpose: Germinal matrix hemorrhage and intraventricular hemorrhage (GMH-IVH) are significant contributors to brain damage, especially in premature infants. Despite a decrease in the frequency of GMH-IVH in recent years, it continues to be a serious issue affecting mortality and neurodevelopmental prognosis, particularly with the increased survival of very low birth weight premature infants due to advances in neonatology. This study aims to identify risk factors that may lead to germinal matrix hemorrhage and intraventricular hemorrhage in premature infants weighing 1500 grams and below.

Method: In this study, a retrospective analysis was conducted on 250 medical records of infants who were admitted and followed up in the Neonatal Intensive Care Unit of Zeynep Kamil Women and Children's Diseases Training and Research Hospital, a part of the SBÜ (Specialized Health Institutions). The study covered a period of two years, from January 2021 to December 2022, and included infants with a birth weight of 1500 grams and below. Out of the 250 cases, 32 were excluded from the study due to various reasons such as anal atresia, chromosomal anomalies, and suspected metabolic diseases. The analysis was based on data from 218 cases.

Results: The frequency of GMH-IVH in the included patients was found to be 40.3%. It was observed that as birth weight and gestational age decreased, the frequency and severity of GMH-IVH increased. Patients with severe GMH-IVH had a higher mortality rate. Gender, polyhydramnios, oligohydramnios, and PPROM history were not found to be significant risk factors for GMH-IVH. On the other hand, preeclampsia was observed to have a protective effect against the development of severe GMH-IVH. The following factors were identified as risk factors for GMH-IVH: a history of neonatal seizures and resuscitation in the delivery room, intubation, respiratory distress syndrome (RDS), the need for invasive mechanical ventilation, high-frequency oscillatory ventilation (HFOV), hemodynamically significant patent ductus arteriosus (PDA), and various medical treatments. Additionally, GMH-IVH risk was associated with specific parameters, such as the lowest pH, highest PCO2, and lowest PCO2 values in the blood gas analysis within the first 24 hours after birth, as well as the need for dopamine, noradrenaline, and hydrocortisone during that period. Any inotropic agent used at any time before the bleeding episode was also identified as a risk factor for GMH-IVH. Logistic regression analysis revealed that the need for medical treatment due to hemodynamically significant PDA, pneumothorax, and the highest PCO2 value within the first 24 hours after birth were independent risk factors.

Conclusion: Considering these findings, preterm infants should be protected as much as possible from invasive procedures, inotropic agent use, hypo- or hypercarbia, acidosis, and sudden fluctuations in cerebral blood flow. Babies with low gestational age and birth weight should be closely monitored.