2023 sosyal bilgiler öğretim programında yer alan kök değerlerin sosyal bilgiler ders kitaplarındaki resimlere ve metinlere yansıma durumlarının incelenmesi
Investigation of the reflection of the root values in the 2023 social students curriculum program on the pictures and texts in social studies course books
Yazar: ABDULMECİT YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. KENAN BAŞ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu yüksek lisans tezi, Sosyal Bilgiler eğitimindeki kök değerlerin analizini gerçekleştirmek amacıyla doküman analizi yöntemini benimseyen bir araştırmayı temsil etmektedir. Araştırmanın ana hedefi, Türkiye'de devlet okullarında okutulan Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki yazılı ve görsel dokümanları, özellikle sabır, saygı, sorumluluk, özdenetim, adalet, dostluk, vatanseverlik, yardımseverlik, sevgi ve dürüstlük gibi kök değerlere ne ölçüde yansıttığını kapsamlı bir şekilde incelemektir. Araştırma süreci, doküman analizi yönteminin detaylı bir uygulanması üzerine odaklanmaktadır. Bu çerçevede, Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki metinler ve görsel unsurlar, doküman analizi ile değerlendirilmiş ve belirlenen kök değerlerin bu dokümanlar üzerinden nasıl temsil edildiği sistemli bir biçimde ortaya konulmuştur.
Yapılan doküman analizi sonucunda, Sosyal Bilgiler ders kitaplarında kök değerlerin %70 oranında yer aldığı görülmüştür. Vatanseverlik, sorumluluk ve saygı kök değerleri, tüm değerlerin %63,3'ünü; adalet, özdenetim ve yardımseverlik kök değerleri, tüm değerlerin %25,5'ini; ve sevgi, dürüstlük, dostluk ve sabır kök değerleri ise tüm değerlerin %11,2'sini oluşturmuştur. Dolayısıyla Sosyal Bilgiler ders kitaplarında kök değerlerin yoğun bir şekilde işlendiği, ancak bazı değerlere diğerlerine göre daha fazla yer verildiği saptanmıştır. Sosyal Bilgiler ders kitaplarında en çok işlenen kök değerin vatanseverlik (%25,2) olduğu, en az işlenen kök değerin ise sabır (%1,2) olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
This master's thesis represents a research that adopts the document analysis method in order to analyze the root values in social studies education. The main goal of the research is to comprehensively examine the written and visual documents in social studies textbooks used in Turkey to what extent they reflect root values such as patience, respect, responsibility, self-control, justice, friendship, patriotism, helpfulness, love and honesty.
The research process focuses on a detailed application of the document analysis method. In this context, the texts and visual elements in social studies textbooks were evaluated through document analysis, and how the determined root values were represented through these documents was systematically revealed.
As a result of the document analysis, it was seen that root values were mentioned in 70% of Social Studies textbooks. The root values of patriotism, responsibility, and respect account for 63.3% of all values; the root values of justice, self-control, and helpfulness constituted 25.5% of all values, and the root values of love, honesty, friendship, and patience constituted 11.2% of all values. Therefore, it has been determined that root values are mentioned extensively in social studies textbooks, but some values are given more space than others. It was found that the most mentioned root value was patriotism (25.2%), while the least mentioned root value was patience (1.2%) among the values in the social studies textbooks.