Alzheimer hastalarında işlevsel durumu değerlendirmede kullanılan ?Dısabılıty Assessment For Dementıa? ölçeğinin ülkemizde güvenilirliği ve geçerliği
Validity and reliability of Turkish version of `Disability Assessment for Dementia? scale to test functional disability in patients with dementia
Yazar: MUKADDES TOZLU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CANKURTARAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Geriatri Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bellek = Memory ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Demans = Dementia ; Ölçekler = Scales

Özet:
Alzheimer hastalığı (AH); kognitif işlevler ve hafızada bozulma, günlük yaşam aktivitelerini yürütmede ilerleyici bozukluk, nöropsikiyatrik ve davranışsal semptomlarla karakterize ilerleyici, fatal nörodejeneratif bir hastalıktır. İşlevsel performansta bozulma AH'nın belirgin özelliğidir. AH'nda tanı, tedavi önerileri ve hastalık progresyonunun izlemi için günlük yaşam aktivitelerinde işlevsel yetiyitimini ölçmek gerekir. Bu çalışmada AH'nda işlevsel aktiviteyi değerlendiren ölçeklerden biri olan `Disability Assessment for Dementia' (DAD) ölçeğinin Türkçe uyarlamasının güvenilirlik ve geçerliğinin saptanması amaçlandı. DAD ölçeği AH olan 157 hastanın (ortalama yaş ± ss 77,7 ± 6,8) bakıcılarına uygulandı. DAD ölçeğinin Türkçe uyarlamasının iç tutarlılık katsayısı (Cronbach ? = 0,942) yüksekti, ölçek yüksek test-tekrar test güvenilirliği (sınıf içi korelasyon katsayısı, SKK = 0,996) ve kişiler arasında tekrarlanabilirlik (SKK = 0,994) gösterdi. DAD ölçeği Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri ve Lawton Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri ölçekleriyle koreleydi (r = 0,89, p < 0,001 ve r = 0,90, p < 0,001). Global Detoriasyon Skalası (GDS) ile belirlenen demans evresi ve DAD toplam puanı arasındaki ilişkiye bakıldı. DAD ölçeği GDS ile çok iyi derecede korele (r = -0,880, p < 0,001) bulundu. Post hoc Tukey testi farklı GDS evrelerinde DAD puanında önemli farklılık gösterdi. Yapısal geçerlik için DAD ölçeği ve Mini Mental Durum Değerlendirme Testi (MMSE) arasındaki ilişkiye bakıldı. MMSE ile iyi derecede korelasyon (r = 0,812, p < 0,001) saptandı. DAD skoru çoklu değişkenli analiz sonucunda yaş, cinsiyet ve öğrenim düzeyi ile ilişkili bulunmadı. DAD toplam puanı üzerinde en fazla GDS, ardından MMSE ve hastalık süresi etkiliydi. Bu çalışma ile Türkiye'deki yaşlı Alzheimer hastalarında DAD ölçeğinin Türkçe'sinin işlevsel yetiyitimini değerlendirmede güvenilir ve geçerli bir ölçek olduğu bulunmuştur.Anahtar sözcükler: Alzheimer hastalığı, işlevsel yetiyitimi, Disability Assessment for Dementia Scale (Demansda Yetiyitiminin Değerlendirilmesi Ölçeği)

Abstract:
Disease (AD) is a fatal progressive neurodegenerative disease that is characterized with impairment in cognitive functions and memory, progressive deterioration in maintenance of daily living activities, neuropsychiatric and behavioral symptoms. Deterioration in functional performance is a predominant feature of AD. Disability Assessment for Dementia (DAD) scale is one of the known scales that evaluate the functional activity. This study aimed to determine the reliability and validity of the Turkish version of DAD scale in the Turkish elderly population. The DAD scale was administered to the primary caregivers of 157 patients (mean age ± SD 77,7±6,8) with AD. The Turkish version of the DAD scale showed high internal consistency (Cronbach?s ? = 0,942), excellent test-retest and interrater reliability (intraclass correlation, ICC = 0,996 and ICC = 0,994, respectively). DAD scale was significantly correlated with Katz Activities of Daily Living and Lawton Instrumental Activities of Daily Living scales (r = 0,89, p < 0,001 and r = 0,90, p < 0,001). Relationship between the dementia stage determined by Global Deterioration Scale (GDS) and DAD total score was evaluated. DAD scale had a high negative correlation with the GDS (r = -0,880, p < 0,001). Post hoc comparisons with Tukey test showed significant differences in the mean DAD scores in different GDS stages. Construct validity was estimated using total score correlational analyses between the standardized Mini Mental State Examination (MMSE) and the DAD scale. Results for construct validity measure revealed high and significant correlation between MMSE score and DAD scale (r = 0,812, p < 0,001). The results of multivariate analysis showed that DAD score was not correlated with gender, education, and age. DAD total score was affected mostly by GDS and subsequently MMSE and duration of the disease. Turkish version of the DAD scale was found to be a reliable and valid instrument to assess functional disability in Turkish elderly subjects with AD.Key Words: Alzheimer?s disease, functional disability, Disability Assessment for Dementia