Kronik sinüzitli hastalarda paranazal bilgisayarlı tomografi ile varyasyonların değerlendirilmesi
Evaluation of variations with paranasal computer tomography in patients with chronic sinusitis
Yazar: SEFA KEŞAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL SALCAN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Sinonazal bölge paranazal sinüs hastalıklarının tanı ve tedavisinde çok önemlidir. İnsanda anatomik varyasyonların sık görüldüğü bölgelerden birisi olup, bu varyasyonlar sinüs inflamasyonunun patogenezinde etkin bir faktör olarak rol oynamaktadır. Bilgisayarlı tomografi (BT) paranazal sinüslerin anatomisi ve patolojisini en yüksek düzeyde gösteren inceleme yöntemidir. BT mukozal patolojileri göstermedeki üstün başarısı yanında, klinisyenlere kronik sinüzitlere predispozisyon oluşturabilen ve direkt grafilerde, hatta bazen nazal endoskopide bile tespit edilemeyen anatomik yapıdaki varyasyonları ve patolojileri tespit etmesi açısından yüksek bir avantaj sağlar. Paranazal sinüslerin incelenmesinde aksiyal ve koronal planda kesitler alınır. Koronal plan; paranazal sinüs normal anatomisini ve anatomik varyasyonlarını, akut ve kronik sinüs enfeksiyonları ile bunların etyoloji ve komplikasyonlarını, tümör ayırıcı tanısı ve çevre kompartmanlara yayılımı hakkında önemli bilgiler verir. 
Bu çalışmada EBYÜ Mengücek Eğitim ve Araştırma Hastanesi KBB Kliniğinde 1 Ocak 2021- 1 Mart 2023  tarihleri arasında paranasal sinüs BT'si çekilen toplam 204 hastanın görüntüleri retrospektif olarak değerlendirildi. BT görüntüleme yöntemi ile kronik sinüzitli vakalarda paranazal sinüslerdeki anatomik varyasyonların görülme sıklığının belirlenmesi amaçlandı.
Çalışmadaki olguların tümü anatomik varyasyonlar açısından değerlendirildiğinde en sık görülen anatomik varyasyonlar sırasıyla septum deviasyonu (%73), pterigoid proçes pnömatizasyonu (%53,1) konka bülloza (%44,1) olurken, en nadir septum pnömatizasyonu %1 olarak görülmüştür. Elde edilen veriler sonucunda anatomik varyasyonlar ile cinsiyet arasında genel olarak ilişki bulunmamıştır.
Paranazal sinüslerde görülen anatomik varyasyonların prevelansı hakkında literatürde kesin sonuçlar bulunmamaktadır. Bu retrospektif çalışmada elde edilen sonuçlardaki farklılıkların genetik, cinsiyet ve ırksal farklılıklardan kaynaklandığını düşünmekteyiz. Gelecekte paranazal sinüslerin anatomik varyasyonlarının prevelanslarının belirlenmesine yönelik yapılacak çalışmalar planlanırken çok merkezli, olgu sayısının geniş tutulduğu; BT değerlendirmelerinin koronal ve aksiyal kesitlerde yapıldığı ve bunlardan elde edilen verilerin endoskopik değerlendirme ile de desteklenmesi gerektiği kanısındayız.

Abstract:
Sinonasal region is very important in the diagnosis and treatment of paranasal sinus diseases. It is one of the regions where anatomical variations are common in humans, and these variations play a role as an effective factor in the pathogenesis of sinus inflammation. Computed tomography (CT) is the examination method that shows the anatomy and pathology of the paranasal sinuses at the highest level. In addition to its superior success in demonstrating mucosal pathologies, CT provides clinicians with a high advantage in terms of detecting anatomical variations and pathologies that can predispose to chronic sinusitis and cannot be detected on direct radiographs, sometimes even in nasal endoscopy. In the examination of the paranasal sinuses, sections are taken in the axial and coronal planes. Coronal plane; It gives important information about the normal anatomy of the paranasal sinus and its anatomical variations, acute and chronic sinus infections, their etiology and complications, the differential diagnosis of tumors and their spread to the surrounding compartments.
In this study, the images of 204 patients who underwent paranasal sinus CT between January 2012 and January 2016 in the ENT Clinic of EBYU Mengücek Training and Research Hospital were evaluated retrospectively. It was aimed to determine the incidence of anatomical variations in the paranasal sinuses in cases with chronic sinusitis using CT imaging.
When all the cases in the study were evaluated in terms of anatomical variations, the most common anatomical variations were septum deviation (73%), pterygoid process pneumatization (53.1%), concha bullosa (44.1%), and the rarest septal pneumatization was 1%. As a result of the data obtained, there was no general relationship between anatomical variations and gender.
There are no definite results in the literature about the prevalence of anatomical variations in the paranasal sinuses. We think that the differences in the results obtained in this retrospective study are due to genetic, gender and racial differences. While planning future studies to determine the prevalence of the anatomical variations of the paranasal sinuses, it is multicenter that the number of cases is kept large; We believe that CT evaluations are made on coronal and axial sections and the data obtained from these should be supported by endoscopic evaluation.