Geriatrik travma hastalarının prospektif analizi
Prospective analysis of geriatric trauma patients
Yazar: FATMA CESUR
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ERSEL
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Glasgow koma ölçeği = Glaskow coma scale ; Mental durum ölçeği = Mental status schedule ; Morbidite = Morbidity ; Mortalite = Mortality ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Geriatrik Travma Hastalarının Prospektif AnaliziDr. Fatma CESUREge Üniversitesi Acil Tıp AD. Bornova/İZMİRGiriş:Yaşlı nüfus travması, genellikle, 65 yaş ve üstü insanlardaki yaralanma olarak tanımlanır. İleri yaş tek başına travmada mortalite ve morbitide artışı için risk faktörüdür. Bu çalışmanın amacı geriatrik yaş grubunda oluşan travmaların ve oluş mekanizmalarının diğer yaş gruplarına göre farklı klinik, mortalite ve morbidite sonuçları açısından karşılaştırılmasıdır.Araç ve YöntemHastanın fiziksel ve mental durumunun yaşa göre değişebildiği düşünüldüğünde, bu durumun travma üzerine etkisini değerlendirmek amacı ile çeşitli travma ve mental değerlendirme skorlarından yararlanılmıştır. Hastaların travma şiddetlerini değerlendirmek için GKS (Glasgow Koma Skalası), RTS (Revised Trauma Score-Gözden geçirilmiş travma skoru), ISS (Injury Severity Score-Yaralanma şiddet skoru) ve TRISS (Trauma Score Injury- Severity Score-Travma yaralanma şiddet skoru) travma skorları ile fiziksel aktivite değerlendirmesi için bir sağlıkla ilgili yaşam kalitesi ölçeği olan SF-8 (Short Form 8, Kısa Form-8) ve mental durum değerlendirmesi için Standardize Mini Mental Test (SMMT) kullanıldı.Çalışmaya Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servis'ine ardışık olarak travma şikayeti ile başvuran 18 yaş ve üzeri tüm hastalar dahil edilmiştir. Geriatrik yaş grubu olarak 65 yaş ve üzeri hastalar seçilirken, kontrol yaş grubu hastalar 18-64 yaş grubundan seçildi. Çalışmaya katılmaya onam vermeyen hastalar ve 18 yaşından küçük olan hastalar çalışmaya dahil edilmemişlerdir. Bilinç değişikliği olan, acil servise bilinç değişikliği ile başvurup izlem sırasında bilinç değişikliği tamamen düzelmeyen (GKS: 15' in altında, yer, zaman ve kişi yönelimi tam olmayan hastalar) hastalar ve önceden demans, Alzheimer, gibi bilinç durumunu etkileyebilecek kronik nörolojik hastalığı olan hastalara ise olgu rapor formunda yer alan Mini Mental Test ve SF-8 (Short Form 8) testleri uygulanmamıştır.Tüm veriler SPSS 16.0 programı kullanılarak kaydedildi ve analiz edildi. Sayısal değişkenler ortalama, standart sapma, minimum ve maksimum değerlerle niteliksel değişkenler ise sayı (n) ve yüzde (%) ile gösterildi. Kategorik değer alan değişkenler sayı (n) ve yüzde (%) ile birlikte verildi. Ortalamalar ? standart sapma olarak verildi. Kategorik değişkenlerin gruplar arası karşılaştırılmasında Pearson Ki kare testi, Fisher Exact test kullanıldı. ISS, RTS, TRISS, GKS değişkenlerine ilişkin analizlerde ise t testi kullanıldı. %95 güven aralığında p< 0.05 anlamlı kabul edildi.BulgularÇalışmanın yapıldığı dönem olan 01.01.2012- 31.06.2012 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil Servis birimine toplam 51034 hasta başvurdu. Bu hastalardan travma birimine başvuran hasta sayısının 12611 (%24,5) olduğu tespit edildi.Veriler çalışmaya dahil edilen 763 (%6,1) hastanın üzerinden düzenlendi.Çalışmaya 18 - 101 yaşları arasında, yaş ortalamaları 57,92 ? 21,29 olan 420'si (%55) erkek ve 343' ü (%44) kadın olmak üzere toplam 763 hasta katıldı. Çalışmaya alınan 763 hastanın 425' inin (% 55,7) 65 yaş üstü (geriatri yaş grubundaki) nüfusu, 338' inin (% 44,3) 18-64 yaş arası (geriatri olmayan yaş grubu) nüfusu oluşturduğu görüldü. Geriatri yaş grubu hastalar 65-79 yaş arası hastalar 301 (%70,8) ve 80 yaş üzeri hastalar 124 (%29,2) olmak üzere iki bölümde incelendi.Çalışmaya alınan geriatri yaş grubundaki hastaların yaş ortalaması 76,03±8,9, geriatri olmayan yaş grubu hastaların yaş ortalaması 42,65±16,1 olarak bulunmuştur.Geriatri yaş grubundaki hastaların daha çok düşme nedeniyle acil servise başvurduğu görüldü. Bununla birlikte düşme sonucu acile başvuran yaşlı hasta grubunda beta bloker kullanımının 2 kat fazla olduğu görüldü. Geriatri yaş grubundaki hastalarda penetran yaralanma sıklığının daha az olduğu, varolan penetran yaralanmalarında sıklıkla oryantasyon ve kooperasyon eksikliğinden kaynaklanan yüzeyel el yaralanmaları olduğu görüldü.Geriatri yaş grubundaki hastalarda travma sonucu en sık ekstremite ve baş boyun yaralanması oluştuğu, ancak hastaneye yatışta ve mortalitede ekstremite travmasının özellikle femur kırıklarının ön plana çıktığı görüldü. Aynı zamanda yaşlı nüfusta koruma refleksinde azalma sonucu direk düşmeye bağlı olduğu düşünülen humerus ve femur kırıklarının çoğunlukta olduğu saptandı. Genç nüfusta ise düşerken kendini koruma amacıyla oluştuğu düşünülen el ve elbileği kırıklarının daha sık görüldüğü saptandı. Yaşlı ve ileri yaşlı grubunda da bu durum değişmezken ileri yaş grubunda ekstremite travmasına maruziyetin bir miktar daha arttığı görüldü.Çalışmada travma değerlendirmesi için kullandığımız travma skorlarından ISS, GKS VE TRISS skorlarının geriatri yaş grubundaki hastalarda hastaneye yatış ve mortalitede anlamlı prediktif değere sahip oldukları görülürken ileri yaşta mortalite değerlendirmesinde TRISS skorunun anlamlı olduğu saptandı.Geriatri yaş grubundaki hastalarda acilde kalış süresi ve acil masrafları yanı sıra hastanede kalış süresi ve masrafları geriatri yaş grubunda olmayan hastalara göre fazla bulundu.SonuçTravma halen geriatri yaş grubunda değişen oranlarda yüksek mortalite ve morbiditeye sahip bir sağlık sorunudur. Ancak yaşlı hastalarda travma paternleri gençlere oranla farklılık gösterir. Ayrıca yaşlı hastaların acil serviste kalış süreleri ve yapılan toplam masraf daha fazla bulunmuştur.Çalışmamıza dahil edilen hasta grubunda ölen hasta sayısının kısıtlı olması mortalite ve morbidite analizlerini sınırlamıştır. Ancak özellikle TRISS travma skoru mortalite ve morbidite açısından iyi bir prediktif değere sahip olarak saptanmıştır.Yapılacak benzer, uzun süreli, prospektif çalışmalarla ve metanalizlerle geriatri yaş grubuna giren hastalar için özgün travma skorlama sistemleri oluşturulabileceği düşünülmüştür.Anahtar Sözcükler: Travma, Geriatri, Mortalite, Morbidite, SF-8, SMMT

Abstract:
CESUR F. Prospective Analysis of Geriatric Trauma Patients Emergency Department of Ege University, Ege University Faculty of Medicine, Thesis of Emergency Medicine, Izmir 2012.Introduction:Elder population trauma is generally described as trauma over 65 years old. Advanced age itself is a risk factor that increases mortality and morbidity in trauma.This study aims to compare morbidity and mortality and also clinical results of geriatric trauma patients than other age groups in terms of trauma mechanism.Material and Method:Patient's physical and mental condition considered to be vary by age, therefore some trauma and mental evaluation tests and scores were used for evaluation of the effects of the trauma and to determine actual mental status of the patient. Those tests used in the study were GKS (Glasgow Coma Score), RTS (Revised Trauma Score), ISS (Injury Severity Score) and TRISS (Trauma Score Injury- Severity Score) for assessment of trauma, and SF-8 (Short Form-8), a health related quality of life score, for assessment of physical activity and standardized Mini Mental Test for assessment of mental status.Patients older than 18 years, who admitted to Ege University Medical School Hospital Emergency Department sequentially with complaint of trauma were included to the study. Geriatric age group is selected as patients aged 65 and older, the nongeriatric age group patients were selected from patients between the ages of 18-64. Patients who weren?t give consent to participate the study and patients younger than 18 years did not included to the study.Mini Mental Test exams and SF-8 tests not applied for the patients who admitted to the ED with altered mental status and not completely recovered (GKS: 15, and completly orientered to the place, time and people),patients with known predementia, dementia, Alzheimer or with a neuologic disorder which hinders to communicate with the patient.All data was saved and analyzed using the SPSS 16.0 program. Quantitative variables were shown in standrard deviation, minimum and maximum values, while qualitative variables were shown in number (n) and percentage (%).The variables which had categoric values were shown in number (n) and percentage (%). Means were shown as ± standrard deviation. The comparison between categırşc variables between groups was done using Pearson ki Square Test, Fisher Exact test. In the anakyses of ISS, RTS, TRISS and GKS values, t test was used. In 95% confidance interval, p<0.05 was accepted as meaningful.Results:51034 patients presented to the Ege University Faculty of medicine Hospital Emergency department between the dates 01.01.12 and 31.06.12. 12611 (%24.5) of these patietns were admitted to the trauma section.The data was formed over 763 patients who were included in the study. The patients who were included in the sutdy were 18-101 years old, with average age being 57.92+-21.29. 420(%55) were male and 343(%44) were female. 425(%55.7) were over 65 years old (geriatric age goup) and 338(%44.3) were between ages 18-64(non-geriatric age group) Geriatric age group patients were evaluated in two groups: 65-79 age group consisting of 301(%70.8)patients and 80-101 age group consisting of 124(%29.2) patients.The geriatric age group had an age average of 76.03±8.9 and the non-geritric age group had ana ge avreage of 42.65±16.1.It was seen that geriatric patients mostly presented to the emergeny department after falling. Use of Beta-blocker medication was twice as much in elderly patietns who presented to the emergency department after falling. Penetrating injury was rare in geriatric age group, and the penetrating wounds were mostly supericial hand trauma resulting from lack of cooperation and orientation.It was seen that in the geriatric group, the most common injuries were seen in the extremity and on the head and neck. Mortality was most common in femur fractures. Also, humerus and femur fractures were the most common fractures seen in the elderley population, due to the decrease in the protective reflexes on the contrary, the young population mostly had hand and wrist fractues, due to the active protective reflexes. It was seen that in the advanced age goup, exremity trauma was more common.Out of the trauma scores used in the study, ISS, GKS and TRISS were shıwn tı have meaningful pedictive indexes in determining mortality and admission the the hospital in elderly patietns. TRISS score was was meaningful in determining mortality in advanced age.Conclusion:Trauma is still a health problem that causes high mortality and morbidity in geriatric age group. Elder patients have different trauma patterns in comparision with young patients. Furthermore, total costs and lenght of stay in emergency department was found higher in the elderly.Because the number of deaths were too low in the study group, mortality and morbidity comparison was not successfully done. TRISS trauma scores found to have a good predictive value for mortality and morbidity in geriatric trauma patients.Similar planned prospective studies and metaanalyses can be helpfull for creating trauma scoring systems for the elderly in the future.Keywords: Trauma, Geriatrics, Mortality, Morbidity, SF-8,SMMT