Kolorektal kanser tanılı olgularda ve birinci derece yakınlarında DNA hasarının ve onarım kapasitesinin araştırılması
Investigation of DNA damage and dna repair capacity in patients with colorectal cancer and their first degree relatives
Yazar: AYFER BECEREN
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN Z. OMURTAG
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Comet tekniği = Comet assay ; DNA hasarı = DNA damage ; DNA onarımı = DNA repair ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Kromozom düzensizlikleri = Chromosome aberrations

Özet:
Dünyanın pek çok ülkesinde yapılan araştırmalar kalıtsal duyarlılık ve çevresel faktörlerin etkileri sonucu kolorektal kanserlerin oluştuğuna işaret etmektedir. Kolorektal kanser hastalarının birinci derece yakınlarında kansere yakalanma riskinin daha yüksek olduğu yapılan çalışmalar ile gösterilmiştir. Kolorektal kanserin moleküler ve biyolojik özellikleri hakkındaki bilgilerin hızla artması patogenezine ışık tutmaktadır. Artan kanser riskinin belirlenmesi için biyogöstergelerden sıklıkla yararlanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, genotoksisite çalışmalarında DNA hasarının gösterilmesinde oldukça başarılı olan comet tekniği ve kromozomal aberasyon (CA, Chromosomal Aberration) ile kolorektal kanser hastaları ve birinci derece yakınlarının lenfositlerindeki muhtemel genotoksik etkilerinin araştırılması ve duyarlılığın biyogöstergesi olarak değerlendirilen Challenge Tekniği'nin yardımı ile DNA onarım kapasitesi ve genotoksik etki arasındaki ilişkinin araştırılmasıdır. Bu amaçla henüz hiç tedavi görmemiş, yeni teşhiş edilmiş kolorektal kanser hastalarından (n= 56), birinci derece yakınlarından (n= 50) ve kontrol grubu olarak sağlıklı gönüllülerden (n= 25) kan örnekleri toplandı. Kolorektal kanser hastaları ve birinci derece yakınlarının kromozomal aberasyon frekansı kontrol grubuna kıyasla anlamlı bir fark göstermemiştir (p>0.05) ancak kolorektal kanser hastaları ve birinci derece yakınlarında comet sonuçları (%DNAT, Kuyruktaki %DNA), kontrol grubuna oranla istatistiksel olarak anlamlı derecede artmış DNA hasarı belirlenmiştir (p<0.01). Duyarlılığın biyogöstergesi olarak kullanılan Challenge tekniği ile %DNA onarım kapasitesi değerlendirildiğinde, kolorektal kanser hastalarında (p<0.001) ve birinci derece yakınlarında (p=0.001) kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük %DNA onarım kapasitesi görülmüştür. Çalışmamızın sonuçları kolorektal kanser hastalarında comet tekniğinin, DNA hasarını belirlemede bir biyogösterge olarak kullanılabileceğini ve challenge tekniğinin klinikte kolorektal kanser teşhisi konmuş bireylerde ve birinci derece yakınlarında duyarlılığın belirlenmesinde yararlanılabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Studies in all over the world have reported that genetic susceptibility and environmental factors play an important role in the formation of colorectal cancer. Overall, individuals with incidence of colorectal cancer in the first-degree relatives are about twice as likely to develop colorectal cancer as those without any family history. The rapid increase about the information on molecular and biological characteristics of colorectal cancer has shed light on the pathogenesis of colorectal cancer. Biomarkers are often utilized for the determination of increased risk of cancer. The aim of our study was to investigate the potential DNA damage using by comet assay and chromosomal aberrations (CAs), measurement of DNA repair capacity by using challange assay as biomarkers of susceptibility in peripheral lymphocytes of colorectal cancer patients and their first degree relatives. For this purpose, peripheral blood samples were taken from untreated patients diagnosed with colorectal cancer (n=56), their first degree relatives (n=50) and healthy controls (n=25) were analyzed by comet assay and challange assay and CAs. Chromosomal aberration frequency by chromosomal aberration technique in peripheral blood lymphocytes in colorectal cancer patients and their first degree relatives were not statistically different as compared with the control group (p>0.05). However, a statistically significant increase in DNA damage was observed by comet assay (p<0.001). Challenge assay which was used as the biomarker of susceptibility demonstrated statistically significant reduced DNA repair capacity in colorectal cancer patients (p<0.001) and as in their first degree relatives (p=0.001) as compared with the control group. These results demonstrate that comet assay can be used as a biomarker for detecting DNA damage in colorectal cancer and challenge assay can be utilized clinically for identification of colorectal cancer susceptibility in individuals who has relatives with colorectal cancer.