Bina aerodinamiğinin yaya rüzgar konforu üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesine yönelik bir model önerisi
A model proposal to evaluate the effects of building aerodynamics on pedestrian wind comfort
Yazar: SERPİL PALTUN
Danışman: DOÇ. DR. ARZUHAN BURCU GÜLTEKİN ; PROF. DR. GÜLSER ÇELEBİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Aerodinamik = Aerodynamics ; Binalar = Buildings ; Rüzgar tüneli = Wind tunnel ; Yaya alanları = Pedestrian areas

Özet:
Bina aerodinamiği, yayalara etki eden rüzgâr hızını ve şeklini etkilemektedir. Yayalar üzerindeki söz konusu etki, insan sağlığını ve psikolojisini olumsuz etkileyecek düzeyde olabilmektedir. Bu sebeple, binaların çevresinde yer alan bazı dış mekanlar yayalar tarafından daha sık kullanılırken bazı mekanların daha az tercih edildiği gözlenmektedir.  Bu etkilerin azaltılması için gerekli önlemlerin tasarım aşamasından itibaren alınabilmesi amacıyla bina aerodinamiğinin yaya rüzgâr konforu üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesine yönelik modellerin geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda bu tez çalışmasının amacı, bina aerodinamiğinin yaya rüzgâr konforu üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesine yönelik kavramsal ve uygulama esaslı bir model geliştirmektir. Bu amaç çerçevesinde, tez çalışmasında, bina aerodinamiğinin yaya rüzgâr konforu üzerindeki etkilerinin analizi ve değerlendirilmesine yönelik BUILD-AERO model önerisi sunulmuştur. BUILD-AERO modelinin amacı, bina aerodinamiğinin yaya rüzgâr konforu üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi için bir araç oluşturabilmektir. Önerilen model, kavramsal bir analiz yöntemi ve yazılım uygulaması esaslı bir değerlendirme yöntemi olarak iki aşamadan oluşmaktadır. Tez çalışmasında, BUILD-AERO modelinin somutlaştırılması amacıyla örneklem olarak seçilen Tepe Prime Binasının aerodinamiğinin yaya rüzgâr konforu üzerindeki etkileri deneysel yöntem (rüzgâr tüneli testi) ve istatistiksel yöntemler (MATLAB yazılımı analizi ve MS Excel yazılımı aracılığıyla betimsel analiz) ile analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda bina aerodinamiğinin yaya rüzgâr konforu üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılabilmesi için iyileştirme önerileri sunulmuştur. Tez çalışması kapsamında önerilen BUILD-AERO modelinin inşaat sektöründe ilgili paydaşlar tarafından pratik olarak kullanılabileceği, bilimsel, teknolojik ve sosyo-ekonomik açılardan sektöre özgün katkılar sağlayacağı; yaşanabilir konforlu kentler oluşturulması için rehber bir çerçeve oluşturacağı ve yoğun kentsel alanlarda yaya rüzgâr konforunun sağlanmasına yönelik bina tasarımı ve kentsel tasarım ölçütlerine ışık tutacağı öngörülmektedir. Yaya rüzgâr konforu seviyeleri, modelin temel çıktıları olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Building aerodynamics affect the wind speed and shape that affects pedestrians. This effect on pedestrians can be at a level that affects human health and psychology negatively. For this reason, it is observed that while some outdoor spaces around buildings are used more frequently by pedestrians, some spaces are less preferred. It is of great importance to develop models to evaluate the effects of building aerodynamics on pedestrian wind comfort in order to take the necessary measures to reduce these effects from the design stage. In this context, the aim of this thesis study is to develop a conceptual and application-based model for evaluating the effects of building aerodynamics on pedestrian wind comfort. Within the framework of this purpose, in the thesis study, a BUILD-AERO model proposal for the analysis and evaluation of the effects of building aerodynamics on pedestrian wind comfort is presented. The purpose of the BUILD-AERO model is to provide a tool for evaluating the effects of building aerodynamics on pedestrian wind comfort. The proposed model consists of two stages as a conceptual analysis method and a software application-based evaluation method. In the thesis study, in order to embody the BUILD-AERO model, the effects of the aerodynamics of the Tepe Prime Building, which was selected as a sample, on pedestrian wind comfort were analyzed by experimental (wind tunnel test) and statistical methods (MATLAB software, MS EXCEL software). As a result of the analyses carried out, improvement suggestions were presented in order to reduce the negative effects of building aerodynamics on pedestrian wind comfort. It is stated that The BUILD-AERO model proposed within the scope of the thesis study can be used practically by the relevant stakeholders in the construction sector and that it will make unique contributions to the sector in terms of scientific, technological and socio-economic aspects; It is foreseen that it will form a guiding framework for the creation of livable comfortable cities and will shed light on building design and urban design criteria for providing pedestrian wind comfort in dense urban areas. Pedestrian wind comfort levels were determined as the main outputs of the model.