İnsan sermayesinin uluslararası hareketliliği: Türkiye'de doktorların yurtdışına göçü üzerine bir araştırma
International mobility of human capital: A study on the out-migration of medical doctors in Turkey
Yazar: EKREM DOĞRU
Danışman: PROF. DR. YİĞİT EVREN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizin son yıllarda deneyimlediği yurtdışına hekim göçü meselesi, farklı aktör grupları açısından incelenmiştir. Bu kapsamda (1) meslek örgütü (TTB), (2) göç eden hekimler ve (3) geride kalan hekimler olmak üzere üç farklı aktör grubunun görüşleri esas alınmıştır. Araştırmada yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ve hekim anketleri saha çalışmasının yöntemini oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı; beyin göçü üzerine yapılan çalışmalarda ağırlıklı olarak "varış noktasına" odaklanan ana akım çalışmaları tamamlar nitelikte hem çıkış hem de varış noktasını birlikte analiz eden bir kurguyu benimsemektir ve aktör düzeyinde yaşanılan deneyim bütüncül bir süreç olarak ele alınmaktadır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, hekim göçünün nedenleri hakkındaki yaygın kanıyı destekler niteliktedir; hekimler görece daha iyi çalışma ve yaşam standartlarına erişmek amacıyla ve haklı gerekçelerle yurtdışına göç etmektedir. Bunun yanında yapılan araştırma yurtdışına hekim göçünün ekonomik, sosyal ve kariyer gelişimi açısından da hekimler özelinde bir dizi tavizin verilmek durumunda kalındığı zorlu ve zahmetli bir süreç olduğunu ortaya koymaktadır. Bu ödünleşme süreci hekimlerimizin göç ettiği ülkeler perspektifinden değerlendirildiğinde bu ülkeler lehine kısa vadede nitelikli işgücü kazanımı anlamına gelirken, Türkiye için, ulusal sağlık sistemimizin sürdürülebilirliğini tehdit edebilecek önemli bir kayıptır.

Anahtar Kelimeler: İnsan Sermayesi, Beyin Göçü, Hekim göçü

Abstract:
This study examines the out-migration of medical doctors in Turkey in recent years. The field study is based on a survey with three actor groups: (1) the Turkish Medical Association (2) the out-migrated medical doctors and (3) physicians who chose to perform their professions in Turkey. In this respect, a series of in-depth interviews and a questionnaire with these actor groups are employed. The aim of this study is to bring a richer understanding of the issue of brain drain by focusing on the origin and destination simultaneously and studying it as an ongoing holistic process. Results indicate that medical doctors' main motivation in their decisions is, as expected, to seek higher working and living standards. Yet, out-migration is a troublesome process for many doctors. Several of them have made various economic and social compromises. Further to these, some of the out-migrated doctors have accepted lower positions temporarily during their first years abroad. Last but not least, for receiving countries the out-migration of medical doctors means a ready skilled labor force in the short run. For Turkey, however, it means a loss that may have negative consequences on health service provision.

Keywords: Human Capital, Brain Drain, Out-migration of Medical Doctors