Dijital toplumun gündelik hayatına ilişkin hukuksal düzenlemelere yönelik eleştirel bir değerlendirme:  Unutulma hakkı
A critical assessment of the legal regulations regarding the daily life of the digital society: The right to be forgotten
Yazar: BEGÜM LAVKOR
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ASLI SEZGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bilgi teknolojisinin gelişim hızı ve şekli, çağa farklı bir boyut kazandırmıştır. Dijital olan bu boyut sonsuz bir kapasiteye sahiptir. Girişi sağlanan her türlü veri dijital ortamda işlenmekte, silinmesi asla mümkün olmayan bir alanda yer almaktadır. Bu durum bilgiye erişime yadsınamaz kolaylık sağlasa da kişisel değerlere yönelik ciddi sorunlar teşkil edebilmektedir. İnternet aracılığı ile dijital alana kontrolsüz bilgi akışının olması nedeniyle, bireylerin şeref ve itibarlarına yönelik kurumsal veya bireysel yapılan tehditler önlenememektedir. Bu durumda dijital ortamda yer alan bilginin kalıcılığı, bireylerin kişilik haklarına ağır zararlar verebilmektedir. Bu durum mevcut zararlara ve var olacak zararların önlenebilmesine yönelik çözümlerin bulunmasını gerekli kılmıştır. 
Bu bağlamda bu tez çalışmasının konusunu da oluşturan Unutulma Hakkı bir çözüm olarak karşımıza çıkmaktadır. Nitelik itibariyle bu hak bilgi teknolojisinin kişinin onuruna ve haklarına yönelik saldırılarını engellemeyi amaçlamaktadır. Unutulma Hakkının kullanılmasıyla, dijital alanda yer alan veriler silinmemektedir. Ancak arama sonuçlarında verilerin erişilmesi ve bulunması güçleştirmektedir. Bu nedenle Unutulma Hakkı, kişisel verilerin korunması hakkıyla etkileşim halindedir. Ayrıca bu hak, Mahremiyet, Lekelenmeme, Özel Yaşamın Gizliliği, Kişinin Maddi ve Manevi Varlığını Geliştirme, Şeref ve İtibarın Korunması gibi pek çok anayasal haktan etkilenmiştir. Bu sebeple tez çalışmasında Unutulma Hakkının, etkileşimde bulunduğu haklar bakımından kapsamı, sınırları, çatıştığı haklar ve kişilik hakları ile olan ilişkisini Anayasa ve Kişisel Verileri Koruma Kanunu çerçevesinde ele alınmaya çalışılmıştır.
Tezde, dijital toplumu temsil eden bireylere yönelik nicel açıdan yaş aralığı ve nitel açıdan meslek grupları şeklinde bir sınırlama belirleyen yöntemsel bir yaklaşım benimsenmiştir. X-Y-Z kuşaklarını temsil eden ve farklı meslek grupları içerisinden rastlantısal olarak seçilen bireylerle Unutulma Hakkının yer aldığı dijital topluma yönelik hukuksal düzenlemelere eleştirel bir değerlendirme yapılmasının hedeflendiği odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler neticesinde, tezin kavramsal çerçevesinde de ortaya koyulan değerlendirmelerle tutarlı olarak, her bir kuşağın Unutulma Hakkına yönelik bakış açılarında farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Tezin başlığını da oluşturan araştırma problemine yönelik bir değerlendirme bulgular vasıtasıyla yapılmıştır.

Abstract:
The speed and shape of the development of information technology have brought a different dimension to the era. This digital dimension has an infinite capacity. All kinds of data entered are processed in digital media and located in a place that can never be deleted. Although this situation provides undeniable convenience in accessing information, it can pose serious problems regarding personal values. Due to the uncontrolled flow of information to the digital space via the Internet, corporate or individual threats to the honor and reputation of individuals cannot be prevented. The permanence of the information in the digital environment seriously damages the personal rights of individuals. This situation necessitated finding solutions to existing abuse and preventing future abuses.
In this context, the right to be forgotten, which is also the subject of this thesis, appears as a solution. By nature, this right aims to prevent information technology attacks on the dignity and rights of the individual. The right to be forgotten does not serve to delete the data directly in the digital domain. However, it makes it difficult to access and find data in search results. Therefore, the right to be forgotten interacts with the right to protect personal data. In addition, this right has been influenced by many constitutional rights such as privacy, good reputation, development of one's pecuniary and non-pecuniary assets, and protection of honor and reputation. For this reason, in this thesis, the right to be forgotten has been tried to be discussed within the framework of the Constitution and the Personal Data Protection Law from the point view of its scope and limits in terms of the rights with which it interacts, the rights with which it conflicts and its relationship with the personality rights.
In this thesis, a methodical approach that sets the quantitative and qualitative limitations, such as age range and occupational group, respectively, for individuals representing the digital society has been adopted. Focus group discussions were held with individuals representing X-Y-Z generations and randomly selected from different occupational groups, aiming to critically evaluate the legal arrangements for the digital society where the right to be forgotten is applicable. As a result of the interviews, it has been determined that there are differences in the perspectives of each generation on the right to be forgotten, which is consistent with the evaluations presented in the conceptual framework of the thesis. An evaluation of the research problem, which is also the title of the thesis, was made through the findings.