Pestisit kalıntılarının gaz kromatografik analizinde kalibrasyon yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of calibration methods in gas chromatographic analysis of pesticide residues
Yazar: İLHAN AKDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SIDIKA SUNGUR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Bölümü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Gaz kromatografisi = Gas chromatography ; Pestisitler = Pesticides

Özet:
Tarımsal savaşımda büyük ölçüde kullanılmakta olan pestisitlerin kalıntıları çevreye zarar vermekle birlikte hava, su, toprak yolu ile taşınıp besin zincirine karışarak insanlarda ciddi toksik etkiler yaratmaktadır. Bu durum tüketilecek tarım ürünlerinin pestisit kalıntıları yönünden sürekli olarak denetlenmesini gerektirmektedir. Bu da duyarlı ve güvenilir analiz yöntemlerinin kullanılmasıyla olanaklıdır.Pestisit kalıntı analizlerinde matriks etkisi doğru ve kesin sonuç almada en önemli problemi oluşturmaktadır. Bu bakımdan kullanılan kalibrasyon yönteminin seçimi önemlidir.Bu tezde çeşitli pestisitlerin yaş meyve ve sebzelerdeki kalıntı analizinin gaz kromatografik yöntemle yapılmasında çeşitli kalibrasyon yöntemlerinin birbirleri ile karşılaştırılması yapıldı.Ayrıca standart katma ve iç standart kalibrasyon yöntemlerinin kombinasyonu da incelendi.Bunun için öncelikle trichlorfon, mevinphos, ethoprophos, cadusofas, terbufos, formathion, phosphamidon, parathion-methyl, parathion-ethyl, quinalphos, tetrachlorovinphos, prothiophos, fensulfathion, triazophos, leptophos, azinphos-ethyl pestisit standartları aseton içerisinde çözülerek stok çözeltileri hazırlandı. Bu standartlardan seyreltme yapılarak çalışma standartları hazırlandı. Bunlar rtx-5ms kolon ve FPD yada MS detektör içeren gaz kromatografi cihazına enjekte edildi.Optimum koşullarda yeterli rezolüsyon elde edildi. Yukarıdaki onaltı adet pestisiti içeren standart çalışma karışımı çalışmalarda kullanılmak üzere hazırlandı.Saf standart, internal standart, standart katma ve ?standart katma + internal standart? kalibrasyon yöntemleri ile çalışmalar yapıldı.Sonuçlar validasyon çalışmaları yardımıyla doğrusallık, tekrar edilebilirlik, tekrar üretilebilirlik, doğruluk ve geri kazanım açısından değerlendirildi.Yukardaki değerlendirmelerden elde edilen sonuçlar ; organik fosforlu pestisitlerin FP detektör ile analizinde kesinlikle standart katma kalibrasyon yönteminin kullanılması gerektiğini ve ?standart katma + iç standart kalibrasyon? yöntemlerinin birlikte uygulanması ile daha yüksek doğruluk ve kesinlik elde edilebileceğini göstermiştir.Anahtar Kelimeler: Pestisitler, gaz kromatografisi, standart katma, internal standart, validasyon, ekstraksiyon metotları, pestisit kalıntı analizi

Abstract:
Pesticides are used in agricultural war widely so they represent high toxicity and serious risk for environment and human health due to the transportation with water, air and soil.So, agricultural crops must be monitored intensively with respect to pesticide residues, using sensitive and reliable analytical methods.In the pesticide residue analysis, the matrix effect is the most important problem for the accuracy and reprocubility of the analytical results. So, it is important the choise of the calibration method used.In this thesis, various calibration methods were compared for gas chromatographic analysis of various pesticides in fresh fruit and vagetables. In addition, the combination of standard addition and internal standard methods were examined.First, stock solutions of trichlorfon, mevinphos, ethoprophos, cadusofas, terbusof, formathion, phoshamidon, parathion-ethyl, quinalphos, tetrachlorovinphos, prothiophos, fensulfathion, triazophos, leptophos, azinphos-ethyl pesticide were prepared by dissolving pesticide standards in acetone. Then, working standard solutions were obtained by appropriate dilution. These working standard solutions were injected into gas chromatograph having rtx-5ms column and FPD or MS detectors. Sufficiently high resolution values were obtained under optimum conditions, so a working standard mixture were prepared containing above sixteen pesticides to be used in studies.Studies were performed using calibration methods of pure standard, internal standard, standard addition, and the combination of internal standard and standard addition methods.The result were evaluated with the aid of the validation studies in terms of linearity, repeatability, reproducubility, accuracy and recovery.The results obtained by the above evaluations show that, standart addition calibration method must be applied in the analysis of organic phosphorus pesticides with FP detector and the higher accuracy and reproducibility can be obtained by applying the combination of ?standard addition + internal standard? calibration methods.Keywords: Pesticides, gas chromatography, standard addition, internal standard, validation, methods of extraction, analysis of pesticide residue