Pergamon antik kenti, Attalos Evi, oda 36, taban mozaik dekorasyonu: Bozulmalar ve koruma müdahaleleri
Pergamon ancient city, Attalos House, room 36, floor mosaic decoration: Deteriotions and conservation interventions
Yazar: ÜMİT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. EMİNE FÜSÜN ALİOĞLU
Kadir Has Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antik şehirler = Antique cities ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Bakım onarım = Maintenance repairing ; Koruma = Conservation ; Koruma müdahalesi = Conservation interference ; Koruma tedbirleri = Protection measures ; Mozaik sanatı = Mosaic art ; Mozaikler = Mosaics ; Pergamon = Pergamon ; İzmir-Bergama = İzmir-Bergama

Özet:
Kültürel Mirasımızın parçası olan ve aynı zamanda UNESCO dünya miras listesinde bulunan Pergamon antik kentinde, Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından ilk olarak 1878 yılında başlayan kazılar günümüzde de devam etmektedir. Bu bağlamda 1902-1905 yılları arasında arkeolojik kazı sonucu "peristyl" tarzda plan tipine sahip Attalos Evi ortaya çıkartılmıştır. Helenistik dönem ile Roma Dönemine tarihlenen duvar resmi ve mozaiklerin korunması adına 2017-2018-2019-2020 yıllarında koruma ve onarım çalışmaları yürütülmüştür. Bu tez kapsamında yalnızca oda 36 da yer alan Roma dönemine ait "Polychrome Geometrik Opus Tessellatum" taban mozaik dekorasyonunun korunmasına ilişkin bu müdahaleler açıklanırken bütüncül bir yaklaşım yapılarak gerçekleştirilmiştir. Tezin 1. Bölümünde çalışmanın amacı, çalışmanın kapsamı ve çalışma dahilinde hangi yöntemlerin izlendiğine değinilmiştir. 2. Bölümde Pergamon Antik kentinin bulunduğu konum, kentin tarihçesi, arkeolojik kazı çalışmaları ve kentin plan özellikleri ile Attalos Evinin yer aldığı çevre belirtilmiştir. 3. Bölümde Mozaik sanatının tarihsel süreç içerisinde gösterdiği gelişmeler, yapım teknikleri ve mozaik yapım katlarına yer verilerek tez çalışmasının 2. ve 3. Bölümde temellendirilmesi sağlanmıştır. 4. Bölüme gelindiğinde Attalos Evinin Genel anlamda mimari özelliklerine yer verilmesi ve belgeleme çalışmalarının nasıl yapıldığı vurgulanmıştır. 5. Bölümde bozulmaların etkisi bakımından, yapısal, yüzeysel ve tessera bazında değerlendirilerek sınıflandırılmıştır. Bu sayede 6. bölümde koruma onarım çalışmalarının hangi bozulmaya hangi müdahalede bulunulduğu daha sistematik bir şekilde ortaya konmuştur. 7. Bölüm olarak değerlendirme yapılarak tez çalışması sonuca bağlanmıştır.

Abstract:
Excavations in the ancient city of Pergamon, which is part of our cultural heritage and also included in the UNESCO world heritage list, were started by the German Archaeological Institute in 1878 and continue today. In this context, the Attalos house with a "peristyl" plan type was unearthed as a result of archaeological excavations between 1902-1905. Conservation and restoration works were carried out in 2017-2018-2019-2020 in order to preserve wall paintings and mosaics dating to the Hellenistic and Roman Periods. Within the scope of this thesis, these interventions regarding the preservation of the floor mosaic decoration of the "Polychrome Geometric Opus Tessellatum" belonging to the Roman period, which are located in room 36, were carried out using a holistic approach. In the first part of the thesis, the purpose of the study, the scope of the study and the methods followed within the study are mentioned. In Chapter 2, the location of the ancient city of Pergamon, the history of the city, archaeological excavations, the plan features of the city and the environment where the Attalos house is located are stated. In the 3rd chapter, the developments of the mosaic art in the historical process, the construction techniques and the mosaic production floors are given and the thesis work is provided in the 2nd and 3rd chapters. When it comes to Chapter 4, it is emphasized that the architectural features of the Attalos House are included in general and how the documentation works are done. In Chapter 5, the effects of deterioration are evaluated and classified on the basis of structural, superficial and tessera. In this way, in the 6th chapter, it has been revealed in a more systematic way that which deterioration and which intervention is made in the conservation and repair works. The thesis study was concluded by evaluating it as a 7th chapter.