Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 65 yaş üstü bireylerde yaşam kalitesi ve fiziksel aktivite arasındaki ilişki
Relationship between quality of life and physical activity i̇n i̇ndividuals aged 65 YEARS and over presenting to the family medicine polyclinics
Yazar: AHMET BAKİ KİRİŞ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Geriatri = Geriatrics ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Dünyada ve ülkemizde yaşlı nüfus hızla artmaktadır. Bu nedenle yaşlı nüfusu izlemek, fiziksel aktif kalmalarını sağlamak, psikolojik durumlarını değerlendirmek ve toplumdan kopmalarını önlemek aile hekimlerinin önemli görevleri arasındadır. Bu çalışmada hastanemizin aile hekimliği polikliniklerine başvuran 65 yaş üstü bireylerde yaşam kalitesinin, fiziksel aktivite ve çeşitli faktörlerle ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Prospektif olarak yürütülen bu kesitsel çalışma 01.06.2022-31.07.2022 tarihleri arasında Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran, çalışmaya katılma kriterlerine uyan 65 yaş ve üzeri 132 hasta ile yapıldı. Çalışmaya başlamadan önce gerekli izinler ve Etik Kurul onayı alındı. Katılımcılara çalışma hakkında bilgi verilip yazılı onamları alındıktan sonra, yaşam kalitesiyle ilişkili olabilecek faktörleri ve sosyodemografik bilgileri sorgulamak için yüz yüze görüşme yöntemi ile katılımcı bilgi toplama formu, Mini Nütrisyonel Değerlendirme-Kısa Form (MNA-SF), CASP-19 Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği (CASP-19), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Form (IPAQ-SF), Geriartrik Depresyon Ölçeği Kısa Form (GDS-SF) ve Jenkins Uyku Skalası (JSS) uygulandı. Araştırma verileri dijital ortamda IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılarak analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi. CASP-19 engel algısı puan ortalaması 5.88±2.39, CASP-19 özerklik ve memnuniyet algısı puan ortalaması 21.91±6.36, CASP-19 toplam puan ortalaması 27.79±7.54, Geriatrik Depresyon Ölçek puan ortalaması 2.87±3.02, Jenkins Uyku Skalası Puan ortalaması 7.46±4.88 olarak tespit edilmiştir. Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi şiddetli fiziksel aktivite puan ortalaması 1720.00±1679.31 MET-dk/Hafta, orta düzeyde fiziksel aktivite puan ortalaması 1063.78±1434.17 MET-dk/Hafta, yürüme puan ortalaması 1317.69±1115.57 MET-dk/Hafta, toplam fiziksel aktivite ortalaması 1626.13±1641.45 MET-dk/Hafta olduğu saptanmıştır. Ayrıca IPAQ-SF sınıflamasına göre bireylerin %51.5'inin minimal aktif, %34.1'inin ise inaktif olduğu saptanmışır. Destek kullanan bireylerin CASP-19 engel algısı puan ortalaması kullanmayan bireylere göre, gelir düzeyi düşük olan bireylerde yüksek olan bireylere göre, okur-yazar olmayan bireylerde, üniversite ve ortaokul seviyesindeki bireylere göre, 1'den fazla defa düşen bireylerde, daha önce hiç düşmemiş bireylere göre daha düşüktür (p=0.007, p=0.007, p=0.046, p=0.040, p=0.002). CASP-19 toplam puanının eğitim durumu ve gelir arttıkça, düşme sayısı azaldıkça yükseldiği görülmüştür(p=0.024, p=0.019, p=0.009). Ayrıca kronik hastalığı olanlarda olmayanlara göre, gençliğinde fiziksel hobisi olmayanlarda hobisi olanlara göre, aileden destek alanlarda almayanlara göre CASP-19 toplam puanı daha düşük bulunmuştur (p=0.042, p=0.036, p=0.40). MNA-SF puanı ile CASP-19 toplam puanı arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r= 0.230, p=0.008). CASP-19 toplam puanı ile toplam fiziksel aktivite değeri arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r= 0.386, p<0.001). CASP-19 toplam puanı ile oturma süresi arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r=-0.223, p=0.011). CASP-19 toplam puanı ile Geriatrik Depresyon Ölçek puanı arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r= -0.663, p<0.001). CASP-19 toplam puanı ile Jenkins Uyku Skalası puanı arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (r= -0.261, p=0.002). Çalışmamızda yaşam kalitesinin eğitim düzeyi, fiziksel aktivite düzeyi ve gelir düzeyi yüksek olan bireylerde daha yüksek olduğunu tespit ettik. Ayrıca ailesinden destek görmeyen, kronik hastalığı olmayan, daha önce düşmemiş, depresyon düzeyleri düşük veya depresyonu olmayanlarda, gençliğinde fiziksel aktivite ve hobisi olan, uyku kalitesi iyi olan ve emekli bireylerde yaşam kalitesinin daha yüksek olduğunu saptadık. Aile hekimlerinin hastaları hareket etmeye ve düzenli egzersize yönlendirmesinin, uyku kalitesini takip etmesinin, depresyon durumunu takip etmesinin ve bunlarla ilgili önerilerde bulunmasının yaşam kalitesini olumlu etkileyebileceği sonucuna ulaştık.

Abstract:
The elderly population is increasing rapidly in the world and in our country. For this reason, it is among the important duties of family physicians to monitor these individuals, to ensure that they remain physically active, to evaluate their psychological status, and to help prevent the elderly from breaking away from society. In this study, it was aimed to evaluate the relationship between quality of life, physical activity and various factors in individuals over the age of 65 who applied to Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics. For this reason, it is among the important duties of family physicians to monitor the elderly population, to ensure that they remain physically active, to evaluate their psychological status, and In this study, it was aimed to evaluate the relationship between quality of life, physical activity and various factors in individuals over the age of 65 who applied to the family medicine polyclinics of our hospital. This prospective cross-sectional study was conducted with 132 patients aged 65 and over who applied to the Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Family Medicine polyclinic between 01.06.2022 and 31.07.2022 and met the inclusion criteria of the study. Relevant permissions and Ethics Committee approval were obtained before starting the study. After the participants were informed about the study and their written consent was obtained, the participant information collection form, Mini Nutritional Assessment-Short Form (MNA-SF), CASP-19 Quality of Life Scale for the Elderly, International Physical Activity Questionnaire-Short Form (IPAQ-SF), Geriartric Depression Scale Short Form (GDS-SF) and Jenkins Sleep Scale (JSS) were administered.  Research data were analyzed digitally using IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007 programs. Statistical significance level was accepted as p<0.05.  Results showed that the CASP-19 perception of disability average score was 5.88±2.39, the CASP-19 autonomy and perception of satisfaction average score was 21.91±6.36, CASP-19 Total average score was 27.79±7.54, Geriatric Depression Scale average score was 2.87±3.02, Jenkins Sleep Scale average score was 7.46±4.88. It was detected that International Physical Activity Questionnaire Vigorous Physical Activity average 1720.00±1679.31 MET-min/Week, Moderate Physical Activity average 1063.78±1434.17 MET-min/Week, Walking overall 1317.69±1115.57 MET-min/Week, Total Physical Activity average 1626.13±1641.45 MET-min/Week. In addition, according to the IPAQ-SF classification, 51.5% of the individuals were found to be minimally active and 34.1% to be inactive. The CASP-19 perception of disability score average is lower in individuals who use cane, walker, etc. compared to those who do not use it, individuals with a low income level compared to individuals with a higher income level, individuals who are illiterate compared to individuals with secondary, and licence degrees, individuals who fall more than once compared to individuals who have never fallen before (p=0.007, p=0.007, p=0.046, p=0.040, p=0.002). It was observed that the CASP-19 total score increased as education levels increased, the number of falls decreased, and the income level increased (p=0.024, p=0.019, p=0.009). In addition, the CASP-19 total score was found to be lower in those with chronic disease compared to those without, those who did not have a physical hobby in their youth compared to those who had a hobby incorporating physical activity, and those who received support from their family compared to those who did not (p=0.042, p=0.036, p=0.40). There was a positive and statistically significant correlation between the Mini Nutritional Test score and the CASP-19 Total score (r= 0.230, p=0.008). There was a positive and statistically significant correlation between CASP-19 Total score and Total Physical Activity levels (r= 0.386, p<0.001). There was a negative and statistically significant correlation between CASP-19 total scores and sitting time (r=-0.223, p=0.011). There was a negative statistically significant correlation between CASP-19 Total score and Geriatric Depression Scale score (r= -0.663, p<0.001). There was a negative statistically significant correlation between CASP-19 Total scores and Jenkins Sleep Scale scores (r= -0.261, p=0.002). In our study we detected that the quality of life was higher in individuals with a high level of education, a high level of physical activity, no support from their family, who had not fallen before, had physical activity and hobbies in their youth, had low or no depression levels, had no chronic disease, had a high income, retired individuals, and those with good sleep quality. We concluded that family physicians should direct patients to move and exercise regularly, monitor sleep quality,  depression and make recommendations about factors that can positively affect quality of life.