Yeni büyük oyunun jeopolitiği: Küresel güçlerin Orta Asya'ya yönelimine ilişkin karşılaştırmalı bir çalışma
Geopolitics of the new great game: A comparative study of global powers pivot to Central Asia
Yazar: SHAHZADA RAHİM ABBAS
Danışman: PROF. DR. GÜNER ÖZKAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana Orta Asya, günümüz jeopolitiğinde Çin, ABD, AB ve Rusya gibi küresel güçlerin ilgisini çeken kritik bir arena olarak ortaya çıkmıştır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bölgede yeni bir güç boşluğu ortaya çıkmış ve ABD, AB ve Çin gibi küresel güçler ikili ve çok taraflı ekonomik anlaşmalar yoluyla yavaş yavaş bölgeye dahil olmuşlardır. Bu tez, "Yeni Büyük Oyun" bağlamında Rusya ve Çin'in Orta Asya'ya yönelimleri üzerine kapsamlı ve karşılaştırmalı bir çalışma yürütmektedir. On dokuzuncu yüzyılda imparatorluk Rusya'sı ile Büyük Britanya arasında Orta Asya'da nüfuz sahibi olmak için yaşanan rekabetin yerini alan "Yeni Büyük Oyun" terimi, ticaret yollarına, enerji kaynaklarına ve siyasi nüfuza erişim için yaşanan rekabet ile karakterize edilmektedir. Tez araştırması, küresel güçlerin Orta Asya'ya yönelim stratejilerini, dış politika motivasyonlarını ve sonuçlarını değerlendirmek için jeopolitik ve uluslararası ilişkilerden yararlanan çok disiplinli yaklaşımları içermektedir. Bu tez, küresel güçlerin Orta Asya'ya yönelişini karşılaştırmalı ve zıt bir şekilde inceleyerek, stratejilerinin yakınsak ve ıraksak yönlerini ve bunun bölgesel ve küresel güç dengesi üzerindeki sonuçlarını açıklamaktadır. Dolayısıyla, küresel güçlerin Orta Asya'ya yönelmesine vurgu yaparak Yeni Büyük Oyun'un jeopolitiğinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi, küresel güç rekabetinin değişen dinamiklerini anlamak açısından kritik önem taşımaktadır. Sonuçta bu karşılaştırmalı çalışma, Yeni Büyük Oyun'a ve onun 21. yüzyıldaki küresel politikaya etkilerine ilişkin bakışlara katkıda bulunmaktadır.

Abstract:
Since the end of the Cold War, Central Asia has emerged as a critical arena in contemporary geopolitics dragging the attention of the global powers such as China, U.S., EU and Russia. After the disintegration of the Soviet Union, a new power vacuum emerged in the region, and global powers like U.S., EU amd China gradually became involved in the region through bilateral and multilateral economic deals. This thesis conducts a comprehensive comparative study of Russia's and China's respective pivots to Central Asia in the context of the "New Great Game." Hence, the term "New Great Game" as the replacement of the old nineteenth-century rivalry between imperial Russia and Great Britain for the influence of Central Asia is characterized by the competition for access to trade routes, energy resources, and political influence. The thesis research involves multi-disciplinary approaches drawing on geopolitics and international relations to assess strategies, foreign policy motivation and outcomes of global powers pivot to Central Asia. Through a comparative and contrast study of global powers pivot towards Central Asia, this thesis explains the convergent and divergent aspects of their strategies and the consequential implications for the regional and global balance of power. Hence, the comaprative study of the geopolitics of the New Great Game, with an emphasis on global powers pivot to Central Asia, is critical to understanding the shifting dynamics of global power competition. Eventually, this comparative study contributes to our understanding of the New Great Game and its implications for global politics in the 21st century.