Özelleştirme, Türkiye uygulamaları ve devlet yolları - otoyollar özelleştirmesine farklı yaklaşım
Privatization, Turkey practices and state highways - motorways approaches to privatization
Yazar: MEHMET ALİ TOMBUL
Danışman: DOÇ. DR. KÜRŞAT YALÇINER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Otoyollar = Motorways ; Yollar = Roads ; Özelleştirme = Privatization ; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı = Privatization Administration

Özet:
Bu tez çalışmasında; Özelleştirmenin genel anlamda bir tanımı yapılmış olup aynı zamanda özelleştirmenin kıstas ve kriterleri değerlendirmeye çalışılmıştır. Özelleştirmeye neden gerek duyulduğu değerlendirilmiş ve özelleştirmenin toplum ve ülke ekonomileri üzerindeki etkileri değerlendirilmeye çalışılmıştır.Türkiye de özelleştirme uygulamaları ile ilgili özelleştirmenin geçirdiği tarihsel süreç, yasal düzenlemeler değerlendirilmiştir. Özelleştirme uygulamalarında; yapılan özelleştirmelerin başarı veya başarısızlığı değerlendirilip yorumlanmıştır. Özelleştirme sürecinde yaşanan bütün sorunlar irdelenmeye çalışılmıştır.Türkiyede Devlet Yılları ve Otoyol Özelleştirmeleri ile ilgili henüz kapsamlı bir uygulama yapılmamıştır. Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 19.04.2007 tarih ve 2007/25 sayılı Kararı ile Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM)'nün yapım, bakım, onarım ve işletimini üstlendiği hizmet üretim birimleri olan otoyollar, köprüler ve bunlar üzerinde yer alan tesislerin İşletme Haklarının Verilmesi yöntemi ile özelleştirilmesine karar verilmiştir. Bunlar ÖYK'nın 24/2/2003 tarih ve 2003/4 sayılı Kararı ile özelleştirme kapsamına alınan Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-İskenderun, İzmir-Çeşme, İzmir-Aydın Otoyolları ile Boğaziçi ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri'nin bağlantı yolları ile birlikte, Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu, İzmir ve Ankara Çevre Otoyolunun bağlantı yolları ile birlikte, Yukarıda yer alan otoyollar, çevre otoyolları, köprüler ve bağlantı yolları üzerindeki otoyol hizmet tesisleri ile bakım işletme ve ücret toplama merkezlerinin ve otoyollar, çevre otoyolları, köprüler, bağlantı yolları, tesisler, bakım işletme ve ücret toplama merkezlerinin; İşletme Haklarının Verilmesi yöntemi ile özelleştirilmelerine, Özelleştirme işlemlerinin 31/12/2008 tarihine kadar tamamlanmasına karar verilmiştir. Ancak özelleştirme yapılamadığı için bu süre ÖYK'nın 30/12/2008 tarih ve 2008/76 sayılı Kararı ile; ÖYK'nın 19/04/2007 tarih ve 2007/25 sayılı Kararında belirlenen sürenin 31/12/2010 tarihine kadar uzatılmasına karar verilmiştir. Türkiye'de bu konudaki tek uygulama 2004 yılında yapımına başlanıp 2006 yılında tamamlanan 26 yıl süreyle Yap İşlet Devret (YİD) yöntemiyle yaptırılan Göcek Tünelidir.Bizim uygulama modelimizde mevcut ve yapılacak bütün devlet yolları ve otoyollar, köprüler ve tüneller v.b. kurulacak bir şirkete devredilecektir. Kurulacak bu Otoyol İşletme A.Ş. bu yolların işletilmesinden elde edilecek gelirleri tahsil edecek, aynı zamanda bakım onarım ve yapım çalışmaları da bu şirketin sağlayacağı kaynaklarla yapılacaktır. Bu yöntemle toplumun tüm kesimleri hizmetlerden en iyi kalite ve fiyatlarla faydalanmaları sağlanacaktır.

Abstract:
In this research study; a general description of Privatization is made and in the same time criterions of privatization is tried to be considered. It is reviewed that why privatization is needed and the effects of privatization on political and national economics are studied.Historical process of privatization and the legal regulations are appraised related to the privatization applications in Turkey. In the privatization applications; success or failure of these privatizations are evaluated and discussed. All problems that are come across during the privatization process are examined.In Turkey, a comprehensive study on the privatization of state highways and motorways has not yet been carried out. By the declaration of The Privatization High Council (PHC) dated 19.04.2007 and numbered 2007/25, it has been decided that the service production units such as highways, bridges and their businesses that are undertaken by the General Directorate of Highways for construction, maintenance, repair and operation, will be privatized by the method of Grant privatization. It is decided to privatize Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-İskenderun, İzmir-Çeşme, İzmir-Aydın Motorways and Boğaziçi, Fatih Sultan Mehmet Bridges with their road junctions, Gaziantep-Şanlıurfa Motorway, İzmir and Ankara Beltway with their road junctions, all service facilities on the motorways, beltways, bridges and road junctions that are mentioned above and their maintenance, management and fee collection units by the declaration of PHC dated 24/2/2003 and numbered 2003/4 using the Grant privatization method, and that their privatization process to be completed by 31/12/2008. However, since the privatization was not done, it is decided by the declaration of PHC dated 30/12/2008 and numbered 2008/76 to postpone the date, which is determined by the declaration of PHC dated 19/04/2007 and numbered 2007/25, to 31/12/2010. The only application related to this case is Göcek tunnel which was started to be built in 2004 and was completed in 2006 and leased for 26 years with Build-Operate-Transfer method.In our application model, all available and pending to be constructed state highways and motorways, bridges and tunnels etc. will be made over to a company to be set up. This Motorway Management Company will collect all the revenues obtained from the management and also maintenance, repair and construction works will be made by the sources provided by this company. By this method, it will be provided for all sections of the community to make use of these services with the best quality and price.