Çocuklarını kurum bakımına bırakmış annelerin annelik deneyimlerinin psikanalitik ve kuram oluşturma perspektiflerinden araştırılması
The motherhood experience of mothers whose children are turned over to social services: A psychoanalytical and grounded theory approach
Yazar: MÜYESSER İREM TEMEL
Danışman: YRD. DOÇ. AYŞE ELİF YAVUZ SEVER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anneler = Mothers ; Annelik = Motherhood ; Annelik temsilleri = Maternal representations ; Ayrılık kaygısı = Separation anxiety ; Koruyucu bakım = Preventive maintenance ; Psikanalitik Eleştiri Kuramı = Psychoanalytic Criticism Theory ; Psikanaliz = Psychoanalysis ; Sosyal koruma = Social protection ; Yetiştirme yurtları = Orphanages ; Çocuk-kimsesizler yurdunda yaşayan = Child-institutionalized

Özet:
Bu çalışmada, çocuklarını kurum bakımına bırakmış olan annelerin öznel annelik deneyimlerinin, anneliğe ilişkin zihinsel temsillerinin ve çocuklarını kurum bakımına bırakmış olma deneyimini nasıl anlamlandırdıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma için katılımcılarla ikişer kez açık uçlu soruların kullanıldığı görüşmeler gerçekleştirilmiş; bu görüşmeler kuram oluşturma yaklaşımı uyarınca anlam kategorilerinin ortaya çıkartılması ve bu kategorilerin soyutlanarak teorik kuram önerileri oluşturulması ile analiz edilmiştir. Analiz süresince ortaya çıkartılan temalar psikanalitik literatür ile ilişkilendirilerek yorumlanmıştır. Çalışma örneklemi çocuklarını kurum bakımına bırakmış olan 5 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılar ile toplamda 10 görüşme gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonucunda, Ayrılıkla Başetme Stratejileri, Anneliğe İlişkin Temsiller, Annelik Deneyimi, Çocuk Temsilleri, Çocukla İlişki, Nesne Temsilleri, Nesnelerle İlişki ve Yas Tutma olmak üzere sekiz teorik kategoriye ulaşılmıştır. Çalışma bulgularında, katılımcıların çocuklarını kurum bakımına bırakmış olma deneyimini anlamlandırmak ve başetmek için psikanalitik savunma düzenekleriyle örtüşen stratejiler kullandıkları, kendi anneliklerine ilişkin hemolumlu hem olumsuz temsiller sunabildikleri, annelik konumunu benimsemeye ilişkin çatışmalı bir tutum sergileyebildikleri gözlemlenmiştir.

Katılımcıların çoğunlukla çocuklarına ilişkin doğum öncesi düşlem ifade etmekte zorlandıkları, anne-çocuk ilişkisine babanın bir üçüncü olarak dahil edilemediği gözlemlenmiş olup devlet/kurum gibi soyut merciilerin anne-çocuk ilişkisine dahil edilerek farklı bir üçgenleşmenin gerçekleştiği, katılımcıların diğer nesne ilişkilerinde de ayrışma konusunda sorunlar ifade ettikleri gözlemlenmiştir. Katılımcıların çocuklarını kurum bakımına bırakmaları sonucu sağlıklı yas süreçleri geçirmekte zorlandıkları ve yaşadıkları kaybı ruhsal olarak tanımakta zorlanabildikleri dikkat çekmiştir.


Anahtar Kelimeler: Annelik, Psikanalitik Kuram, Kuram Oluşturma Yaklaşımı, Kurum Bakımı, Çiftedeğerlilik

Abstract:
In this study, the subjective motherhood experiences of mothers who have turned their children to social services, their mental representations regarding motherhood and how they make meaning of the experience of leaving their children to social services were investigated. Interviews with open-ended questions were carried out with participants. These interviews were analyzed adopting a grounded theory approach to find meaning categories and to abstract these categories for constituting theoretical proposals. The themes emerged during analysis were interpreted in the light of psychoanalytical literature. The study sample consisted of 5 participants who left their children to social services. In total, 10 interviews were carried out with participants.
The analysis yielded to eight theoretical categories: Strategies to Deal with Separation, Motherhood Representations, Motherhood Experiences, Child Representations, Relationship with Child, Object Representations, Relationship with Objects and Mourning. In results; it is observed that in order to give meaning to and deal with the experience of leaving their children; the participants employed strategies overlapping with psychoanalytical defenses, presented both favorable and unfavorable representations of their motherhood, displayed a conflicting attitude towards positioning as mothers.

It isnoticed that the participants had difficulties with presenting pre-birth fantasies of their children,the father figure as a third was not included to mother-child relationships, yet abstract authorities such as government/institution were included to mother-child relationshipsconstituting a different type of triangulation, the participants expressed problems of differentiation regarding otherobject relations and they had difficultiespassing through healthy mourning processes as well as psychologically recognizing their loss.


Keywords: Motherhood, Psychonalytical Theory, Grounded Theory Approach, Social Services, Ambivalence.