Rekreasyon amaçlı ortak mekanların alışveriş merkezleri örneğinde iç mekan oluşumlarının analizi
The analysis of the formation of interior spaces within the shopping centers as recreational public spaces
Yazar: GÖZEN GÜNER AKTAŞ
Danışman: PROF. AYŞE MÜGE BOZDAYI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2009
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Ortak kullanım alanları = Common use areas ; Yiyecek içecek hizmetleri = Food and beverage services ; İç mekan = Interior space ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Çağımızda önemli bir oluşum olarak ortaya çıkan rekreasyon amaçlı ortak mekan kurguları çalışmanın ana konusu olarak ele alınmıştır. Son yüzyıllık süreçte yaşanan sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmeler sonucunda; alışveriş merkezleri sosyal yaşam içerisinde, geniş bir kullanıcı kitlesi tarafından rekreasyon merkezleri olarak kullanılmaya başlanmıştır. Alışveriş merkezleri içerisinde bireylerin rekreasyon ihtiyacına mekansal yönden sağlıklı bir katkının nasıl sağlanabileceği bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Bu merkezlerde gerek mekansal, gerekse hacimsel olarak çok önemli bir yere sahip olan ve ziyaretçilerin büyük bir bölümü tarafından kullanılan yemek katları çalışmanın uygulama alanı olarak belirlenmiştir. Bu çalışma alışveriş merkezlerinin yemek katlarındaki iç mekan oluşumlarının, alışveriş merkezi kullanıcılarının rekreasyona yönelik ihtiyaçlarına mekansal olarak sağlanan katkıyı sorgulamaktadır.Çalışmanın amacı; alışveriş merkezleri içerisinde, önemli bir iç mekan olan yemek katlarının mekansal kurgu ve iç mekan organizasyonlarının, kullanıcıların rekreasyonel beklentilerine, mekansal tercihlerine ve davranışlarına olan etkisini analiz etmektir. Bu noktadan hareketle; analiz sonucu elde edilen veriler doğrultusunda iç mimarlık ana sanat dalında bilimsel ve sanatsal nitelikte bir belge sunmaktır.Çalışmanın birinci bölümünde; bu çalışmayı hazırlayan unsurlar ele alınmakta çalışmanın temel amacı, kapsamı, yöntemi ve temel problem açıklanmaktadır.Çalışmanın ikinci bölümünde; rekreasyon kavramının tanımları ve kuramları, tarihsel süreçteki gelişimi, rekreasyon amaçlı ortak mekanların tanımları, kapsamları, oluşumları, gelişimleri, toplumsal yaşam içerisindeki yeri, yaygınlığı ile rekreasyon aktivitesinin bu mekanlara katkısı incelenmektedir.Çalışmanın üçüncü bölümünde; alışveriş kültürünün ve alışveriş merkezlerinin tarihsel süreçte gelişimi, çağdaş alışveriş kültürü, rekreasyon amaçlı ortak mekan olarak çağdaş alışveriş merkezleri ve rekreasyon kavramının alışveriş merkezlerine katkısı konuları ele alınmıştır.Çalışmanın dördüncü bölümünde; mekan ve iç mekan kavramının tanımları ve kuramları, iç mekanı oluşturan unsurlar, iç mekan örgütlenmesi, insan mekan ilişkisi konuları sorgulanmaktadır.Çalışmanın beşinci bölümünde; Ankara ilinde seçilen üç alışveriş merkezinin yemek katlarında 450 kullanıcıya uygulanan alan çalışması yer almaktadır. Çalışmanın bulguları ve sonuçları karşılaştırmalı olarak tartışılmaktadır. Çalışmanın hipotezlerinin doğruluğu, istatistiksel veriler ile sorgulanmakta ve hipotezlerin geçerliliği kanıtlanmaktadır.Çalışmanın sonuç bölümünde ise; alan çalışmasından elde edilen veriler doğrultusunda ulaşılan sonuçlar ve çalışmanın hipotezlerinin değerlendirilmesi sonucu oluşan yargılar vurgulanmaktadır.

Abstract:
Recreational public complexes; which are one of the most influential contemporary structures; have been selected as the main scope of interest in this study. With social, cultural and the economic developments in the last decade, shopping centers have started being experienced as recreation complexes commonly by the public. The main aim of this study is to analyze the spatial influences of recreation in shopping centers. This study questions the effects of interior space organizations to support the activity of recreation in foodcourt areas for the shopping center users.Primary purpose of this study is; to analyze the effects of the spatial characteristics and interior arrangements in foodcourts which are significant places in shopping centers on the spatial preferences and behaviours of participants. The role of interior organizations are analyzed for a successful recreation in food courts by a field study, in order to constitute a valid dissertation in the field of interior architecture for the proficiency in arts.In the first chapter; the main aim, content, method and the main problem of the study have been stated.In the second chapter of the study; definitions and theories in recreation, the historical development, definition of recreational public spaces; content, formation and development of recreational public spaces; the role, the emerge of recreational public complexes and the supportive role of recreational activities have been evaluated.In the third chapter of the study; the historical development of shopping culture and shopping centers, contemporary consumer culture, contemporary shopping centers as recreational public complexes and the supportive role of recreation concept on shopping centers have been identified.In the fourth chapter of the study; definitions and theories on interior space concepts, historical development phases of the interior space, aspects collaborating into an interior space, interior space constitution and the relationship between man and space have been examined.In the fifth chapter of the study; the implementation of the field study to 450 participants that were using recreational public spaces, performed in three shopping centers in the city of Ankara have been described. The findings and the results of the study are discussed and verified. The hypotheses of the study are also verified using statistical methods and their validities have been proven.In the result chapter of the study; data obtained from the field study and the results obtained from their assessment have been affirmed to verify the judgements made during the evaluation of the study hypotheses.