Birlikte kullanım kapsamındaki kamu hastanelerinin veri zarflama analizi yöntemi ile verimliliğinin ölçülmesi
Measuring the efficiency of public hospitals in the scope of joint utilization with data envelopment analysis method
Yazar: SEDA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. CEMALETTİN AKTEPE
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Hastane İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Toplumun sağlık bilincinin yükselmesi, maliyetlerinin artması, teknolojinin gelişmesi, rekabetin artması, kamu kaynaklarının kısıtlı olması gibi sebepler sağlık sektöründe politika ve strateji geliştirmeyi zorunlu hale getirmiştir. Birlikte kullanım uygulaması, Sağlık Bakanlığı'nın sağlık sektöründe performansı artırmak adına uyguladığı bir stratejidir. Birlikte kullanım, üniversiteler ile hastaneler arasındaki işbirliği olarak tanımlanabilir. Uygulama, tarafların protokol imzalamasıyla başlamaktadır. Böylece hastaneler üniversitelerin akademik gücünden faydalanmakta, üniversiteler ise mali yük altına girmeden hastanelerin bina, altyapı, donanım ve teçhizatından faydalanmaktadır. Bu araştırma ile birlikte kullanım kapsamındaki kamu hastanelerinin birlikte kullanım öncesi ve sonrası teknik ve finansal verimlilikleri incelenerek verimliliklerin birlikte kullanıma bağlı olarak ne ölçüde değiştiği çözümlenmeye çalışılmıştır. Araştırma yöntemi olarak Veri Zarflama Analizi (VZA) kullanılmıştır. Araştırma kapsamına Sağlık Bilimleri Üniversitesi haricindeki diğer üniversitelerle birlikte kullanım protokolü imzalayan ve birlikte kullanım öncesi eğitim ve araştırma hastanesi olmayan 20 genel hastane alınmıştır. Teknik verimliliğe ilişkin 4 girdi (hekim sayısı, hemşire sayısı, yatak sayısı, MR, BT, USG cihaz sayısı), 6 çıktı (yatan hasta sayısı, ameliyat sayısı (A, B ve C grubu), polikliniğe başvuran hasta sayısı, mortalite sayısı, yatak doluluk oranı ve ortalama kalış günü) sayısı belirlenmiştir. Finansal verimliliğe ilişkin ise tek girdi (toplam giderler) ve çıktı (toplam tahakkuk) değişkeni belirlenmiştir. Belirlenen 20 hastanenin teknik ve finansal verimliliklerinin birlikte kullanıma bağlı olarak ne derece değiştiğini ortaya koymak için birlikte kullanım öncesi 2 yıllık ve birlikte kullanım sonrası 3 yıllık girdi-çıktı değişken verileri kullanılarak DEAP 2.1 yazılım programı aracılığıyla verimlilik analizi yapılmıştır. Bulgulara göre, birlikte kullanım uygulamasının başlangıcından bir yıl sonra, hastanelerin %75'inin (15 hastane) teknik olarak verimli olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu hastanelerin birlikte kullanım öncesi teknik verimlikleri incelenmiş ve yalnızca %25'inin (5 hastane) birlikte kullanıma bağlı olarak teknik verimliliğinin arttığı sonucu bulunmuştur. Birlikte kullanım uygulamasından sonra hastanelerin %25'inin (5 hastane) teknik verimliliği azalmıştır. Ancak bu 5 hastaneden 3'ü birlikte kullanım uygulaması öncesinde teknik anlamda verimliliği yakalayamamıştır. Diğer 2 hastane, birlikte kullanım öncesi teknik anlamda verimliyken birlikte kullanıma geçtikten sonra verimliliklerinin azaldığı sonucu bulunmuştur. Birlikte kullanıma geçtikten finansal verimliliği artan hastane bulunamamıştır. Birlikte kullanım uygulamasından önce finansal anlamda verimliliği yüksek olup, birlikte kullanıma geçtikten sonra finansal verimliliği azalan 2 (%10) hastane bulunmuştur. Sonuç olarak, birlikte kullanım uygulamasının hastanelerin teknik verimliliğini artırabileceği ancak bu uygulamanın tek başına yeterli olmadığı, finansal verimliliği ise artırmadığı sonucu bulunmuştur.

Abstract:
Reasons such as increasing health awareness of the society, increasing costs, development of technology, increasing competition, limited public resources have made it compulsory to develop policies and strategies in the health sector. Affiliation is a strategy implemented by the Ministry of Health to increase performance in the health sector. Affiliation can be defined as the cooperation between universities and hospitals. The practice starts with the signing of a protocol by the parties. Thus, hospitals benefit from the academic power of universities and universities benefit from the buildings, infrastructure, hardware and equipment of hospitals without financial burden. In this research, the technical and financial efficiencies of public hospitals within the scope of joint utilisation before and after joint utilisation are examined and the extent to which the efficiencies change depending on the joint utilisation is tried to be analysed. Data Envelopment Analysis (DEA) was used as the research method. Within the scope of the research, 20 general hospitals that signed co-operation protocols with other universities except Health Sciences University and were not training and research hospitals before co-operation were included. Regarding technical efficiency, 4 inputs (number of physicians, number of nurses, number of beds, number of MRI, CT, USG devices) and 6 outputs (number of inpatients, number of operations (A, B and C group), number of patients admitted to outpatient clinic, number of mortality, bed occupancy rate and average days of stay) were determined. Regarding financial efficiency, a single input (total expenses) and output (total accruals) variable was determined. In order to reveal the extent to which the technical and financial efficiency of the 20 hospitals changed depending on the interoperability, efficiency analysis was carried out by using the DEAP 2.1 software programme using input-output variable data for 2 years before and 3 years after the interoperability. According to the findings, 75% of the hospitals (15 hospitals) were found to be technically efficient one year after the start of co-operation. However, the technical efficiency of these hospitals before co-operation was analysed and it was found that only 25% (5 hospitals) of them had increased their technical efficiency due to co-operation. The technical efficiency of 25% (5 hospitals) of the hospitals decreased after the affiliation application. However, 3 of these 5 hospitals could not achieve technical efficiency before the affiliation practice. While the other 2 hospitals were technically efficient before affiliation, it was found that their efficiency decreased after affiliation. No hospital was found to have increased financial efficiency after the joint utilisation. There were 2 (10 per cent) hospitals that had high financial efficiency before co-operation and whose financial efficiency decreased after co-operation. As a result, it was concluded that affiliation practice can increase the technical efficiency of hospitals, but this practice alone is not sufficient and does not increase financial efficiency.