Tahkikat Komisyonu'nun kuruluş amacı, çalışmaları ve Türk demokrasi tarihindeki yeri
The establishment purpose of the Commission of Inquest, its works and its place in the history of Turkish democracy
Yazar: ASYA KALKAN
Danışman: PROF. DR. HAKKI UYAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Siyasi tarih = Political history ; Tahkik heyetleri = Investigation committees ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
27 yıl süren tek parti dönemi sonrasında 1950 yılında yapılan seçimle Demokrat Parti'nin iktidara gelişi, Türkiye'nin demokrasi devrimini tamamlamasını sağladı. Ancak Demokrat Parti, iktidarının ilerleyen yılları boyunca demokrasiye zıt bir biçimde giderek otoriterleşmeye başladı. İktidarın otoriterleşmesi beraberinde ona karşı yapılan muhalefetin de sertleşmesini getirdi. Bu durumda siyasi hayattaki gerginlik, 1960 yılında yapılan darbeye dek artarak devam etti. Bu otoriterleşmenin ve gerginliğin ulaştığı son nokta ana muhalefet partisi ve muhalif basının faaliyetlerini araştırmak üzere Tahkikat Komisyonu'nun kurulması oldu.
Tahkikat Komisyonu, Demokrat Parti'nin iktidar erkini kullanarak muhalefet üzerinde uyguladığı baskı politikasının son hamlesidir. Komisyonun kurulması ve yürüttüğü faaliyetler gerek siyaset gerekse hukuk camiasında çeşitli tartışmalara neden oldu. Daha sonra, komisyona ek yetkiler veren kanunun kabul edilmesiyle bu tartışmalar daha da şiddetlendi.
Çalışmamızda komisyonun kuruluşuna dek ilerleyen süreç, komisyonun kurulmasının etkileri, komisyonun faaliyetleri, komisyonun meşruluğu ve anayasaya uygunluğu, 27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında yapılan Yassıada Yargılamaları'nda komisyonun yeri; arşiv belgeleri, resmi yayınlar, dönemin basını ve araştırma eserlerin kullanımıyla incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Tahkikat Komisyonu, Demokrat Parti, Yassıada.

Abstract:
Democracy revolution of Turkey was completed when Democratic Party came to power with the election held in 1950 after 27 years of single-party period. However, the Democratic Party began to become increasingly authoritarian, contrary to democracy, in the subsequent years of its rulership. The more authoritarian the government became, the stronger the opposition became against it. Under these circumstances, the tension in political life increasingly continued until the 1960 Turkish coup d'état. This authoritarianism and political tension ultimately led to the establishment of the Commission of Inquest to investigate the activities of the main opposition party and the opposition press.
The Commission of Inquest was the final move of the repressive policy imposed by the Democratic Party upon the opposition using the power. Establishment of the Commission and its activities caused various debates both in politics and the legal community. Then, with the adoption of the law giving additional powers to the Commission, the debates became even more severe.
Our study examines the process until the establishment of the commission, the effects of the establishment of the commission, the activities of the commission, its legitimacy and constitutionality, the role of the commission in Yassıada Trials after the 27 May 1960 Coup using archive documents, official publications, the press of the period and research works.
Keywords: Commission of Inquest, Democratic Party, Yassıada.