Sakarya Kanyonu' nun morfo-akustik yapısı
Morpho-acoustic structure of Sakarya Canyon
Yazar: ASLIHAN NASIF DONDURUR
Danışman: PROF. DR. FAİK ERDENİZ ÖZEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Sakarya Nehri'nin denize döküldüğü Karasu açıklarında yer alan Sakarya Kanyonu'nun sedimanter ve morfo-akustik yapısı, farklı tür ve ayrımlılıktaki akustik veriler kullanılarak incelenmiştir. Güney şelfte kanyonun doğu, orta ve batı olmak üzere üç girişi vardır. Her üç giriş de, üst yamaçta birleşerek Sakarya Kanyonu ana eksenini meydana getirir. 
Kıtasal yükselim bölgesinde, deniz tabanından 70-350 ms arasında uzanan ve gaz hidrat birikimlerini işaret eden, altlarında serbest gaz birikimleri bulunan BSR yansımaları mevcuttur. Yine kıtasal yükselim bölgesinde yığılmış formda 14 adet gömülü moloz akması gözlenmiştir. Faylanmanın neden olduğu sismik yük ile birlikte, taban altı sedimentlerinde aşırı boşluk basıncı oluşturan bölgedeki yüksek sedimantasyon hızının, moloz akmaları için birincil tetikleyici faktör olduğu anlaşılmıştır. Sakarya Kanyonu boyunca gözlenen erozyonel süreçler, bölgenin toplam yüzey alanının yüzde 47'sini, birikimsel süreçler ise, yüzde 53'ünü oluşturur. Bölgede, Sakarya Kanyon'u boyunca, faylar, aşırı dikleşmiş kıtasal yamaç, türbidite akıntıları, taban altı sıvı göçü, kütle kaymaları ve destek kaybı gibi farklı türden ye-tehlikeleri gözlenmiş ve haritalanmıştır.
Sakarya Kanyonu'nun ana kolu olan doğu girişinin geçmişte menderes çizen eski bir nehir yatağı olan Küçükboğaz Gölü ile, batı girişinin ise günümüzde Sakarya Nehri ile bağlantılı olabileceği anlaşılmıştır. Sakarya Kanyonu'nun doğu kolunun, bir zamanlar Küçükboğaz Gölü üzerinden denize akan daha doğudaki Maden Deresi tarafından taşınan iri daneli malzemelerle aşındırılarak başlatıldığı ve genişletildiği anlaşılmıştır. Sakarya Nehri tarafından oluşturulan batı kol, bu kanyona daha sonraki dönemlerde dahil olmuştur.

Abstract:
In this study, sedimentary and morpho-acoustic structure of the Sakarya Canyon, located offshore Karasu, where the Sakarya River enters the Black Sea, was investigated using acoustic data of different types and resolutions. The canyon has three heads on the southern shelf, the eastern, central and western heads. All heads coalesce at the upper slope to form the main Sakarya Canyon.
Along the continental rise, there are BSR reflections lying at 70-350 ms depths from the seafloor, indicating gas hydrate deposits with free gas accumulations underneath. 14 buried debris flows in stacked form were also observed in the continental rise region. It is concluded that the high sedimentation rate in the region, which creates excess pore pressures in the subbottom sediments, is the primary triggering factor for the debris flows along with the seismic load caused by the faulting. The erosional processes observed along the Sakarya Canyon constitute 47 percent of the total surficial area of the region, while the depositional processes comprise 53 percent. Different types of geo-hazards have been observed and mapped along the Sakarya Canyon, such as faulting, oversteepening of the continental slope, turbidity currents, sediment fluid flow, mass failures and loss of support.
It is concluded that the eastern head, which forms the main Sakarya Canyon, might be connected with Küçükboğaz Lake in the past, an old meandering river bed, and the western head may be connected with the Sakarya River today. It is suggested that the eastern branch of the Sakarya Canyon was once initiated and evolved by eroding of the coarse materials carried by the Maden River to the east, which flowed into the sea over Küçükboğaz Lake in the past. The western branch formed by the Sakarya River joined to this canyon later on.