Sigara bağımlılarında sigara bıraktırmaya yönelik bir telefon uygulamasının nikotin bağımlılığı üzerine etkisi
The effect of a telephone application to stop smoking i̇n smoking addictions on nicotine addiction
Yazar: BURCU YOĞURTÇUOĞLU
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÇAYIR
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Cep telefonu = Mobile phone ; Mobil uygulama = Mobile application ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Giriş ve Amaç: Dünya'da her yıl yaklaşık 8 milyon, Türkiye'de ise yaklaşık 100.000 kişi sigaranın neden olduğu hastalıklar yüzünden ölmektedir. Son zamanlarda sigara bırakanlara destek olmak için akıllı telefon uygulamaları kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çalışmanın amacı; sigara bırakmak isteyen kişilerde bir akıllı telefon uygulaması olan Kwit® programının nikotin bağımlılığı üzerine etkisini değerlendirmektir.
Yöntem: Çalışmanın tipi randomize-kontrollü klinik araştırmadır. Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'nde Mayıs-Eylül 2021'de gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar rastgele olmak üzere kontrol ve müdahale olarak iki gruba ayrılmıştır. Her bir grupta 30 katılımcı olacak şekilde, toplam 60 gönüllü ile çalışma tamamlanmıştır. Müdahale grubundaki hastaların telefonlarına bir akıllı telefon uygulaması olan Kwit® programı indirilmiştir. Müdahale grubundaki katılımcılar bir ay boyunca bu uygulamadan günlük hatırlatıcı ve bilgilendirici mesajlar
almıştır. Kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Her iki gruptaki katılımcıların başlangıçtaki ve bir ay sonundaki Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) puanları karşılaştırılmıştır. Veriler SPSS.20 paket programına aktarılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel olarak önemlilik sınırı p<0,05 kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya toplam 60 kişi katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 29,8±8,3 yıldı. Gruplar arasında yaş ortalaması, eğitim durumu, aylık gelir düzeyi, daha önceki sigarayı bırakma girişimi sayısı, sigara içme süresi, içilen sigara adedi, sigaraya başlama yaşı açısından istatistiksel olarak bir fark yoktu (p>0,05). Başlangıç FNBT puanı müdahale grubunda ortalama 2,8±1,3 iken; kontrol grubunda 1,6±1,6 idi (p<0,05). Çalışmanın sonundaki FNBT puanı müdahale grubunda ortalama 2,1±1,5, kontrol grubunda 1,6±1,6 olarak bulundu. Bitiş FNBT puanları arasında gruplar arasında
herhangi bir fark yoktu (p>0,05). Müdahale grubundaki katılımcılar günde bir paket altı ile bir paket ve üstü sigara kullananlar olarak iki gruba ayrıldı. Çalışmanın sonundaki FNBT bitiş puanları açısından kendi içinde karşılaştırıldı. Buna göre günde bir paket altı kullanan katılımcıların FNBT bitiş puan ortalamalarında istatistiksel olarak anlamlı bir düşme olduğu görüldü (p=0,01).
Sonuç: Bir mobil uygulama olan Kwit® programının nikotin bağımlılığını azaltmada özellikle günde bir paket altı sigara kullananlarda daha etkili olduğu görülmüştür. Akıllı telefon uygulaması ile kişinin her zaman ve her yerde sigara bırakmaya motive edici ve hatırlatıcı mesajlar almasının etkinliği daha geniş kapsamlı çalışmalarda değerlendirilmelidir. Bu tarz akıllı telefon uygulamalarının diğer sigara kullanıcılarında da hem nikotin bağımlılığını azaltmada hem de sigarayı bıraktırmada kullanılabilmesi için daha farklı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: aile hekimliği, akıllı telefon, mobil uygulamalar, sigara bırakma, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi

Abstract:
Introduction and Aim: Every year about eight million people in the world and about 100,000 people in our country die from diseases caused by smoking. Recently, the use of smartphone applications to support smokers has become increasingly common. The aim of this study is to evaluate the effect of Kwit® program which is one of the smartphone applications, on nicotine addiction in people who want to quit smoking.
Method: The study was carried out in a randomized-controlled in 5 units of Education Family Health Centers affiliated to Atatürk University which bound up with Department of Family Medicine, between May-September 2021. Participants were randomly divided into two groups as control and intervention. The study was completed with a total of 60 volunteers, with 30 participants in each group. The Kwit® program which is a smartphone application, was downloaded to the phones of the patients in the intervention group. Reminder and informative messages from the application were sent to the person's phone for a month. No intervention was made in the control group. The participants' in both group Fagerström Test for Nicotine Dependence (FNBT) scores were compared at the beginning and at the end of month. The data were analyzed by transferring them to the SPSS.20 package program. Statistically significant limit of p<0.05 was accepted.
Findings:  A total of 60 participant participated in the study. The mean age of the participants was 29.8±8.3 years. There was no statistical difference between the groups in terms of mean age, education level, monthly income rate, previous attempts to quit smoking, duration of smoking, number of cigarettes smoked, and age at onset of smoking (p>0.05). The mean initial FNBT score was 2.8±1.3 in the intervention group and 1.6±1.6 in the control group (p<0.05). The mean FNBT score was 2.1±1.5 in the intervention group and 1.6±1.6 in the control group. There was no difference between the groups in the ending FNBT scores (p>0.05). Participants in the intervention group were compared within themselves in terms of FNBT ending scores at the end of the study. They were divided into two groups as smokers of less than one packs and more than one pack per day. Accordingly, it was observed that there was a statistically significant decrease in the mean FNBT endpoints of the participants who used less than one pack a day (p=0.01).
Conclusion: The Kwit® program, which is a smartphone application, was found to be more effective in reducing nicotine addiction, especially in those who smoke less than one packs of cigarettes a day. The effectiveness of getting motivating and reminder messages to quit smoking anytime and anywhere with a smartphone application should be evaluated in deeper studies. More studies are needed in order to use such smartphone applications in other smokers, both in reducing nicotine addiction and in quitting smoking.
Keywords: Smartphone, Mobile application, Smoking cessation, First level Fagerström Test for Nicotine Dependence