Akrabalı yetiştirmenin koyun populasyonlarında bazı kalitatif ve kantitatif karakterlere etkileri
The effect of inbreeding on some quantitative and qualitative phenotypes in sheep population
Yazar: ALİ KAYGISIZ
Danışman: PROF. DR. YUSUF VANLI
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Akrabalık ilişkileri = Relative relationship

Özet:
Bugüne kadar akrabalı yetiştirmenin çeşitli verimlere etkisini konu alan birçok araştırma yapılmıştır. Birleşik Amerika'nın Dubois Deneme İstasyonundaki Rambouillet, Colombia, Corriedale ve Targhee gibi et-yapağı tipi koyunlar ve Avustralya'daki yapağı tipi Merinosların yanı sıra Ossimi vePolish Lowland gibi yerli ırkların kullanıldığı bu araştırmalarda doğum ağırlığı, sütten kesim ağırlığı ve ileri yaş ağırlıklarının kuzu akrabalı yetişme katsayılarına regresyonları sırasıyla - 0.013 kg, - 0.108 kg ve - 0.180 kg iken, ana akrabalı yetişme katsayısına regresyonları sırasıyla - 0.014 kg, - 0.087 kg ve - 0.013 kg olmuştur.Yaşın ilerlemesiyle birlikte hayvanın kendi akrabalı yetişme katsayısına göre vücut ağırlıklarının regresyonu artmış, buna karşılık ananın akrabalı yetişmiş olması daha az zararlı etkilere sahip olmuştur. Diğer taraftan, canlı ağırlıkların hayvanın kendi akrabalı yetişme katsayısına göre regresyon katsayısı erkek kuzularda biraz daha fazla bulunmuştur.Ayrıca akrabalı yetiştirmenin etkisi tüm dönemlerdeki vücut ağırlıkları için tekiz kuzularda biraz daha yüksek bulunmuştur. Bütün bu sonuçlar, vücut ağırlıklarının akrabalı yetişmeden önemli derecede etkilendiğini ve bu etkilerin seleksiyon planlarının yapılmasında ve damızlık seçiminde dikkate alınması gerektiğini ortaya koymuştur. Ancak bu etkiler et tipi ırklarda daha belirgindir. Vücut tipi, kondüsyon, yüzün yapağı örtüsü ve deri kırışıklık puanının akrabalı yetişme katsayısına ortalama regresyonları sırasıyla 0.011, 0.012, 0.002 ve -0.020 gibi değerler göstermiştir. Bu sonuçlardan akrabalı yetiştirmeyle vücut tipi, kondisyon ve yüzün yapağı örtüsü puanlarının arttığı, buna karşılık deri kırışıklığının azaldığı anlaşılmıştır. Üstelik, akrabalı yetiştirmenin deri kırışıklığını azaltma eğilimi Avustralya Merinoslarında daha açık bir şekilde görülmüştür. İlerleyen yaşla birlikte akrabalı yetişme katsayısına göre vücut tipi, kondüsyon ve yüzün yapağı örtüsü puanının regresyonu azalmış, deri kırışıklığı puanının regresyonu ise artmıştır. Diğer taraftan, akrabalı yetiştirmenin etkisi erkeklerde vücut tipi, kondüsyon ve deri kırışıklığı puanları, dişilerde ise yüzün yapağı örtüsü puanı için biraz daha fazla bulunmuştur.Akrabalı yetiştirmeyle uyum özellikleri de gerilemiştir. Ananın akrabalı yetişmesi 1. ay yaşama gücünü azaltırken, kuzunun akrabalı yetişmesi daha sonraki dönemlerde yaşama gücünü azaltmıştır. Döl verim özellikleri ise hayvanın kendisinin akrabalı yetişmiş olmasının yanı sıra yavrunun da akrabalı yetiştirilmesinden etkilenmiştir. Kirli ve temiz yapağı gömlek ağırlıklarının hayvanın kendi akrabalı yetişme katsayısına göre ortalama regresyonları sırasıyla - 0.017 kg ve - 0.018 kg olmuştur. Ananın akrabalı yetişmiş olmasının etkisi ise önemsiz bulunmuştur ve genelde dikkate alınmamıştır. Akrabalı yetişme katsayısının artmasına bağlı olarak yapağı ağırlıklarının azalması gerek cinsiyetler ve gerekse yaşlar bakımından farklı görülmemiştir. Ancak akrabalı yetişmenin yapağı verimini azaltıcı eğilimi Avustralya Merinoslarında daha belirgin bir biçimde ortaya çıkmaktadır.Akrabalı yetişme katsayısına göre yapağı lüle uzunluğunun regresyonu -0.008 cm olmuştur. Bu regresyonlar genelde çok küçük ve önemsiz olmakla beraber Avustralya Merinoslarında daha yüksek değerler göstermiştir. Akrabalı yetiştirmenin lüle uzunluğuna olan etkileri ilerleyen yaşla birlikte bir değişim göstermemiştir. Diğer taraftan, bu etkiler dişi kuzularda biraz daha fazladır.Yapağı randımanı, elyaf sayısı, elyaf sıklığı ve cm²'de kıvrım sayısının akrabalı yetiştirme katsayısına regresyonları sırasıyla 0.014, 0.004 mikron, -0.215 ve -0.011 olmuştur. Bütün bu etkiler, istatistik olarak önemsiz bulunmuştur.

Abstract:
Many researches have been conducted with the effect of inbreeding on various traits in sheep population. The mutton breeds such as Rambouillet, Colombia, corriedale and Targhee at research station, Dubois USA, The Australian Merino and the native breeds as Ossimi, polish Lowland were used in these investigation. Many regression coefficients for birth weight, weaning weight and post weaning on individual inbreeding coefficients were -0.013 kg, -0.108 kg and -0.180 kg while the regression coefficients for the same traits on dam?s inbreeding were -0.014 kg, -0.087 kg and -0.013 kg respectively.It was seen that the regression coefficients for the body weight on the animal inbreeding become larger as the age of ewe advanced. But dam?s inbreeding had less deleterious effect on such characters mentioned above. On the other hand, the regression for the reported weights on the lamb?s own inbreeding coefficient were found relatively less in ewe lambs than in ram lamb. In addition, the effect of lambs reared as single. The results given here indicated that body weight characters were significantly affected by inbreeding and should be taken into the consideration when the selection plans are to be programmed and when the replacement stock need to be chosen for breeding purpose. But these effects were clearer in mutton breeds.Mean regression coefficients for body type score, condition score, face covering score and wrinkle score on individual inbreeding coefficients were in values 0.011, 0.012, 0.002 and -0.020 respectively. It was evident that inbreeding had a positive effect on the last one. Furthermore, inbreeding tended to reduce the wrinkle score in Australian Merino more clearly. The regression coefficients for body type score, condition score and face covering score on individual inbreeding decreased while coefficient for wrinkle score increased as the animal get older. At the same time, the effect of inbreeding on body type score, condition score and wrinkle score in ram lambs and face covering score in ewe lambs was relatively higher.The fitness traits including viability and fertility were also affected by inbreeding negatively. Inbreeding of dam lessened survival to thirty days of age, but lamb?s own inbreeding affected survival rates of more older lambs. The reproductive traits of ewe were also depressed by it?s own dam?s inbreeding coefficients.Mean regressions for greasy fleece weight and clean weight on individual inbreeding coefficient were -0.017 kg and -0.018 kg respectively. Inbreeding of dam had no significant effect and therefore. It has not been taken into the consideration in research works.There has not been also any tendency with regard to the negative association between inbreeding coefficient and fleece weight for both sexes and ewe?s ages. However inbreeding in Australian Merino tended to depress fleece weight clearly. The regression of coefficient of staple length on inbreeding of ewe was -0.08 cm. Regressions reported in literature were in general small and non-significant values. Also, the effect of inbreeding on staple length did not differ by age of ewe. It was found more effective in ewe lambs.The regression coefficients for percentage of clean fleece weight, fibre finess, fibre density per cm2 and crimps per centimeter on inbreeding coefficients were -0.014, 0.004 micron, -0.215 cm2 and -0.011 respectively. All of them were non-significant.In order to avoid inbreeding depression the following proposals could be offered (i) population should be carried out in closed population (ii) population should be opened to gene flow by introduction new excellent animals (iii) population size should be enlarged (iv) large numbers of males should be used for breeding.