Tek ebeveyn olan anne ve babaların ebeveynlik ve cinsiyet rolleri üzerinden yaşadığı temel sorunlar: Nitel bir çalışma
The main problems experienced by mothers and fathers who are single parents over parenting and gender roles: A qualitative study
Yazar: NAZMİYE KÜNTECİ
Danışman: DOÇ. DR. SEDA DONAT BACIOĞLU
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışma, tek ebeveyn olan annelerin ve babaların ebeveynlik ve cinsiyet rolleri üzerinden yaşadığı temel sorunlarını incelemek amacıyla yapılan nitel bir araştırmadır. Araştırmanın katılımcıları, boşanmış ve çocuk sahibi olan gönüllü "dokuz anne" ile "dokuz babadan" oluşmaktadır. 
Araştırmada veri toplamak üzere araştırmacı tarafından hazırlanan "Demografik Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır.   Yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, demografik değişkenler, ana tema, ana kod ve alt kodlar halinde sunulmuştur.  Tek ebeveyn olan anneler ile babaların ebeveynlik ve cinsiyet rolleri üzerinden yaşadığı temel sorunlarla ilgili görüşler "2" ana tema, "5" ana kod ve "97" alt kod altında toplanmıştır. Araştırmanın "tek ebeveynliğe ilişkin görüşler" teması altında, tek ebeveyn olarak "rol ve sorumluluklar" ile "tek ebeveyn olmanın avantaj ve dezavantajları" yer almaktadır. Tek ebeveyn olmanın avantaj ve dezavantajlarına ait ana kod, "psikolojik, ekonomik ve sosyo-kültürel" boyutta incelenmek üzere alt kodlara ayrıştırılarak sunulmuştur. Tek ebeveynlerin cinsiyet rolleri üzerinden yaşadıkları temel sorunlarla ilgili görüşlerin yer aldığı ana tema ise; "çocuklu kadın/erkek olmanın avantajlı yönleri", "çocuklu kadın/erkek olmanın dezavantajlı yönleri", çocuklar ile gerçekleştirilen aktiviteler ve tek ebeveynliğin oluşturduğu sınırlılıklara ait "cinsiyet rolleri ve sosyal aktivite dengesi", son olarak "yakın çevreden gelen tutum ve davranışlar" ve bunlarla "baş etme ve önleme yöntemleri" şeklinde ana kodlara ayrıştırılarak sunulmuştur.
Araştırmada elde edilen tüm nitel verilerin analizlerinin sonucunda, tek ebeveynlerin "hem anne hem baba, arkadaş, öğretmen ve destekçi" gibi rollerle çocuklarına karşı sorumluluklarını yerine getirmeye çalıştıkları görülmüştür. Ayrıca "çocuk bakımı, ev işleri, maddi destek sağlama, çocukları koruma, onlara rol model olma" gibi birçok sorumluluğu tek başına üstlendikleri görülmüştür. Tek ebeveynlerin cinsiyet rolleri üzerinden yaşadıkları temel sorunlar incelendiğinde erkek ve kadın ebeveynlerin çevrelerinden "olumlu ve olumsuz davranışlarla karşılaştıkları" görülmektedir. Çevresel tutumlar nedeniyle ebeveynler, "sosyal etkinliklerini kısıtlama" ve "çiftlerin bir arada olduğu ortamlardan uzak durma" eğilimi gösterdiği görülmektedir.
Anahtar Kavramlar: Aile, tek ebeveynlik, kadın/erkek, cinsiyet roller.

Abstract:
This study is a qualitative research project designed to explore the fundamental challenges that single mothers and fathers face regarding parenting and gender roles. The participants of the study consisted of nine mothers and nine fathers, all of whom are divorced and have children.
For data collection, the researcher used a "Demographic Information Form" and a "Semi-Structured Interview Form" prepared specifically for the study. Data obtained from the semi-structured interviews were analyzed using content analysis. The findings were presented in terms of demographic variables, main themes, main codes, and sub-codes. The perspectives on core issues related to parenting and gender roles among single mothers and fathers were grouped into two main themes, five main codes, and 97 sub-codes. Within the "Perspectives on Single Parenthood" theme, sub-themes such as "Roles and Responsibilities" and "Advantages and Disadvantages of Single Parenthood" were examined. The advantages and disadvantages of single parenthood were classified as psychological, economic, and socio-cultural dimensions through sub-codes. The primary theme covering single parents' gender role-related challenges included codes such as "Advantages of Being a Parent with Children," "Disadvantages of Being a Parent with Children," activities conducted with children, limitations imposed by single parenthood in balancing gender roles and social activities, and "Attitudes and Behaviors from Close Contacts," along with "Methods for Coping and Prevention."
The analysis of all qualitative data indicated that single parents attempt to fulfill their responsibilities towards their children by adopting multiple roles, such as "mother, father, friend, teacher, and supporter." Additionally, single parents were found to assume several responsibilities alone, such as "childcare, household chores, financial support, protection, and serving as role models." When examining the challenges associated with gender roles, single mothers and fathers were observed to encounter both "positive and negative behaviors" from their social circles. Due to these social attitudes, single parents were reported to display a tendency to "restrict their social activities" and to avoid settings where couples are present.
Keywords: Family, single parenthood, female/male, gender roles.