İngiliz seyyahların gözünden 19. yüzyılda İzmir ve çevresinde salgın hastalıklar
Epidemic diseases in İzmir and its surroundings in the 19th century through the eyes of British travelers
Yazar: NERGİZ DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. OLCAY PULLUKCUOĞLU YAPUCU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Kolera = Cholera ; Seyyahlar = Travellers ; Veba = Plague ; İzmir = Izmir

Özet:
Doğu Akdeniz'in en önemli liman şehri olan İzmir, yüzyıllar boyunca salgın hastalıklarla boğuşmuştur. Kilometrelerce uzaktan getirilen Doğu'nun talep gören ürünleri ve malları İzmir pazarına indiriliyor ve Batı'nın hemen hemen bütün kentlerine dağıtılıyordu. 19. yüzyılda İzmir Osmanlı Devleti'nin en vazgeçilmez ihracat- ithalat limanlarından biriydi. Bu ticaretin tek sonucu zenginleşmek değildi. Salgın hastalıklar da bu ticaretin yıpratıcı bir sonucuydu.
19. yüzyılda Osmanlı Devleti dağılma sürecine girerken seyyahlar canları pahasına, binlerce mil at sırtında, aç kalarak, farklı bir dünyaya gitmek; kültürel mesafeyi sağlamlaştırmak istemişlerdir.
19. yüzyılda İzmir ve çevresinde salgın hastalıkların İngiliz seyyahlar gözüyle kaleme alındığı bu çalışmada, öncelikli kaynaklar olarak seyyahların izlenimlerini kendi ifadeleriyle anlattıkları seyahatnamelere başvurulmuştur.
İşbu çalışma kapsamında konu, üç ana başlık ve bunlara bağlı alt başlıklar halinde ele alınmış bulunmaktadır:
Birinci bölümde seyyah ve seyahatname kavramları ve Batı'da Osmanlı'ya yönelik oluşan ilgi ve kaynaklar olarak seyahatnameler incelenmektedir.
İkinci bölümde 19. Yüzyılda İzmir ve çevresine gelen İngiliz seyyahlara dair biyografik bilgiler sunulmaktadır.
Üçüncü ve son bölümde ise 19. yüzyılda İzmir ve çevresine gelmiş olan İngiliz seyyahların bu Osmanlı topraklarındaki salgın hastalıklar ile ilgili gözlem ve izlenimleri paylaşılmaktadır.
Seyyahların ortak olarak üzerinde durdukları genel konu başlıkları açılarak, farklı seyyahların salgın hastalıklarla ilgili gözlemleri ''kolera, veba, sıtma, çiçek, tifüs'' gibi konu başlıkları altında incelenmektedir.

Abstract:
Izmir, the most important port city of the Eastern Mediterranean, has been plagued by epidemics for centuries. The products and goods in demand in the East, brought from many kilometers away, were landed in the Izmir market and distributed to almost every city in the West. In the 19th century, İzmir was one of the most indispensable export and import ports of the Ottoman Empire. Enrichment was not the only result of this trade. Epidemics were also a devastating result of this trade. In the 19th century, as the Ottoman Empire was in the process of disintegration, travelers wanted to go to a different world at the cost of their lives, thousands of miles on horseback, starving, and to reinforcing cultural distance.
In this 19th-century study of epidemics in Izmir and its surroundings the eyes of British travelers, the primary sources are travelogues in which the travelers describe their impressions in their own words.
With in the scope of this study, the subject is addressed under three main headings and their sub-headings:
The first chapter examines the concepts of travelers and travelogues, the interest in the Ottoman Empire in the West and travelogues as sources.
The second section presents biographical information about the British travelers who came to İzmir and its environs in the 19th century.
In the third and final part, the observations and impressions of the British travelers who came to İzmir and its surroundings in the 19th century are shared about the epidemics in these Ottoman lands.
The observations of different travelers on epidemics are examined under the topics such as "cholera, plague, malaria, smallpox, typhus" by opening the general topics that the travelers emphasized in common.