Çok uyaranlı öğrenme - öğretme süreçlerinin üniversite öğrencilerinin okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerine etkisi
The effect of multi-stimulus learning-teaching processes on university students' readi̇ng comprehension and written expression skills
Yazar: ESRA KARAKAŞ KURT
Danışman: PROF. DR. SEDAT SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil becerileri = Language skills ; Dil öğretimi = Language teaching ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yazılı anlatım = Written expression ; Yazılı anlatım becerisi = Writing skills based ; Yükseköğretim = Higher education ; Çok uyaranlı eğitim ortamı = Multi stimuli educational environment ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada; öğrenme-öğretme süreçlerinde çok uyaranlı eğitim ortamları tasarısıyla dil becerilerini geliştiren çağdaş bir anadili öğretimi amaçlanmış; dilsel, görsel ve işitsel uyaranların işe koşulduğu çok uyaranlı eğitim ortamlarının üniversite öğrencilerinin okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerine etkisi sınanmıştır. Araştırma, çok uyaranlı öğrenme-öğretme süreçlerinin üniversite öğrencilerinin okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerilerinin geliştirilmesine yönelik etkisini sınamayı amaçladığı için çalışmada, "kontrol gruplu ön-test ve son-test deneysel desen" kullanılmıştır. Çalışma, deney grubunda 42, kontrol grubununda 39 lisans öğrencisiyle birlikte on altı haftalık bir dönem süresince yürütülmüştür. 
Bu çalışmada deneysel işlemden önce, deney grubunda uygulanacak olan çok uyaranlı öğrenme-öğretme süreçlerine göre yapılandırılan "ders planları (eğitim durumları)" araştırmacı tarafından hazırlanmıştır.  Araştırmada denencelerin sınanması için gerekli olan veriler; "Okuduğunu Anlama Becerisi Ölçme Aracı", "Yazılı Anlatım Becerisi Ölçme Aracı" ve "Kompozisyon Değerlendirme Ölçeği" ile elde edilmiştir. Bu ölçme araçları öğrencilere ön test ve son test şeklinde, deneysel işlemin başında ve sonunda olmak üzere iki kez uygulanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinin gerektirdiği biçimde ve deneysel işlem basamaklarına uygun olarak hazırlanan ölçme araçlarının kullanılmasıyla elde edilen veriler, araştırmada belirtilen denenceler temelinde niceliksel olarak analiz edilmiş, yorumlanmış ve raporlaştırılmıştır.
Araştırma sonucuna göre, deney ve kontrol grubu öğrencilerinin okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerisi -bilgi düzeyi dışında- kavrama, uygulama, kompozisyon ve toplam puan düzeyinde ulaştığı erişi ortalaması arasında anlamlı fark olduğu ortaya çıkmış ve denenceler doğrulanmıştır. Çok uyaranlı öğrenme-öğretme süreçlerinin okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerisi kavrama, uygulama, kompozisyon düzeyindeki kazanımları geliştirmede etkili olduğu saptanmıştır. 

Anahtar Sözcükler: Türkçe eğitimi, çok uyaranlı eğitim ortamları, eğitim durumları, okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerisi.

Abstract:
This study aims to design and develop a modern mother tongue teaching method in which language skills are taught in a multi-stimulus learning-teaching process. The effects of multi-stimulus educational environments in which linguistic, visual and auditory stimuli were used to test the students' reading comprehension and written expression skills. The study adopts an experimental research design because it aims to test the effect of multi-stimulus learning-teaching processes on the development of reading comprehension and written expression skills of university students. The experimental design of the study was arranged as pre-test with a control group and post-test experimental design. The study was carried out with 42 undergraduate students in the experimental group and 39 undergraduate students in the control group for a period of sixteen weeks.
In this study, at the beginning of the experimental procedure lesson plans (educational circumstances) which were structured according to multi-stimulus learning-teaching processes to be applied in the experimental group were prepared by the researcher. The data required for testing the hypothesis were gained through the following instruments; Reading Comprehension Skills Measurement Tool, Written Expression Skills Measurement Tool, and Composition Evaluation Scale. These measurement tools were applied two times to the students in the form of pre-test and post-test at the beginning and end of the experimental procedure. The data obtained by using quantitative research methods and the measurement tools prepared in accordance with the experimental research stages were quantitatively analyzed, interpreted and reported on the basis of the hypotheses mentioned in the research.

The findings of the study revealed that there was a significant difference between the students' reading comprehension and written expression skills and their average in terms of their knowledge level, comprehension, application, composition, and total score levels. These results verified the research hypothesis. Multi-stimulus learning-teaching processes have been found to be effective in the achievement of reading comprehension and written expression skills, improving practice and composition.

Key Words: Turkish education, multi-stimulus educational environments, educational circumstances, reading comprehension, and written expression skills.