Farmasötik ürünlerde tüketilebilirlik çalışmalarına analitik yaklaşımlar
Analytical approaches on extractable studies in pharmaceutical products
Yazar: MOHAMMAD RAZZAGHİ KALEJAHİ
Danışman: PROF. DR. EMİRHAN NEMUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Tüketilebilir maddelerin etkisinin önemsenmemesi, ilaç üreticileri ve regülasyonları için büyük zorluklar çıkarmasının yanı sıra safsızlıkların neden olabileceği tehlikelere bağlı olarak ilacın güvenirliğini değiştirmektedir. Bu malzeme bileşenlerinin ve üretim koşullarının ilacın güvenirliği açısından uygunluğu, üretim öncesindeki geliştirme aşamalarında değerlendirilmelidir. Farmasötik ürünlerdeki, özellikle de organik yapıdaki tüketilebilir maddeler hakkında hala çok az bilgi bulunmaktadır. Safsızlıkların farmasötik ürünlerin kullanıcıları üzerindeki potansiyel olumsuz etkileri ve regülasyonlar ile ilaç üreticilerine getirdikleri büyük zorluklar nedeniyle, bunların dikkatlice tanımlanması ve kapsamlı bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir.  Mevcut güvenilirlik analizleri ile ilgili düzenlenmeler ya yetersiz ya da yeşil kimya açısından oldukça zararlı durumdadır. Bu tez çalışmasında, farklı yapıdaki (bromobutil ve klorobutil) tıpalarının farklı çözcülerle (n-hekzan, izopropil alkol, diklorometan, su, Tween-80, asidik ve bazik çözeltiler) ve tüketme yöntemleri (sokslet, reflux ve katı faz tüketme) kullanılmıştır.  Uygulanan tüm tüketme işlemleri sonunda tüketilebilir maddeler GC-MS, LC-qTOF-MS ve ICP-MS ile gerçekleştirilerek tüm tüketme işlemlerinin analitler üzerindeki etkileri ve yeşil kimya açısından değerlendirmeleri yapılmıştır. Tüketilen maddeler tüketme yöntemi, çözücüsü ve risk açısından değerlendirilmiştir.

Abstract:
Ignoring the effects of extractable substances not only creates great difficulties for drug manufacturers and regulations, but also changes the safety of the drug due to the dangers that impurities may cause. The suitability of these material components and production conditions in terms of the safety of the drug should be evaluated in the development stages before production. There is still little information about extractable substances in pharmaceutical products, especially those of organic structure. Because of the potential adverse effects of impurities on users of pharmaceutical products and the major challenges they pose to regulations and pharmaceutical manufacturers, they need to be carefully identified and comprehensively managed. Current regulations regarding safety analyzes are either insufficient or quite harmful for green chemistry. In this thesis study, stoppers with different structures (bromobutyl and chlorobutyl) were used with different solvents (n-hexane, isopropyl alcohol, dichloromethane, water, Tween-80, acidic and basic solutions) and extraction methods (soxhalet, reflux and solid phase extraction). At the end of all extraction processes, the extractables were evaluated by GC-MS, LC-qTOF-MS and ICP-MS, and the effects of all extraction processes on the analytes and green chemistry were evaluated. Extractable substances were evaluated according to extraction method, solvent and risk.