Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Avrupa Birliği hukukuna etkisi
The effect of the European Convention on Human Rights on the European Union Law
Yazar: ÖZLEM TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. F. BİLGE TANRIBİLİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Avrupa Birliği Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa Birliği hukuku = European Union law ; Avrupa İnsan Hakları Divanı = European Court of Human Reghts ; Hukuk = Law ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Avrupa Birliği Hukukuna Etkisi? isimli çalışmamızın amacı, Avrupa Birliği'nde insan hakları alanında yapılan girişimlerle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin bu girişimler üzerindeki etkisinin ve Birliğin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne katılım sürecinin incelenmesidir.Yirminci yüzyılda insan hakları konusunun uluslararası bir boyut kazanması zamanla Avrupa Birliği'nin de bu konuda çalışmalar yapması sonucunu doğurmuştur. Kurucu anlaşmalarda temel haklara ilişkin düzenlemelerin yer almaması ve Birlik işlemlerinin temel hakları ihlal ettiğine ilişkin başvuruların bulunması, Birlik organlarını bu alanda düzenlemeler yapmaya yöneltmiş, Avrupa Birliği Adalet Divanı da üye ülkelerin anayasal geleneklerinden ve üyesi oldukları insan hakları sözleşmelerinden esinlenerek temel hakların korunmasına yönelik bir içtihat oluşturmuştur. Avrupa Birliği'ne üye devletlerin tamamı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf olduğu için Divan verdiği kararlarda çoğunlukla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne atıf yapmıştır. Ancak kararlarda bir temel hak kataloguna dayanılmaması üye devletler tarafından eleştiri konusu yapılmış, bu da Temel Haklar Şartı'nın hazırlanması sonucunu doğurmuştur. Temel Haklar Şartı, 01 Aralık 2009'da yürürlüğe giren Lizbon Antlaşması ile bağlayıcılık kazanmıştır. Lizbon Antlaşması ile Birliğin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf olması da kararlaştırılmış, bu doğrultuda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 59. maddesine de yeni bir fıkra eklenerek Avrupa Birliği'nin Sözleşmeye taraf olabileceği hükme bağlanmıştır. Birliğin Sözleşmeye taraf olmasına ilişkin çalışmalar halen devam etmektedir.Tezin giriş bölümünde genel olarak insan haklarının tarihi gelişimi ile dünya üzerindeki insan hakları koruma faaliyetlerine değinilmiştir.Tezin ilk bölümde, Avrupa Birliği Parlamentosu, Konsey, Komisyon ve Diğer Organ ve Ajansların insan haklarının korunması ile ilgili girişimleri, Avrupa Tek Senedi'nden Lizbon Antlaşması'na kadar kurucu antlaşmalarda yer alan insan haklarının korunması ile ilgili düzenlemeler ve ikincil mevzuatta yer alan düzenlemeler ele alınmıştır.Tezin ikinci bölümünde, ABAD tarafından koruma altına alınan haklar ile Divan'ın temel haklar içtihadı somut kararlar ışığında incelenerek, Temel Haklar Şartı'nın oluşum süreci ile kapsamına aldığı haklar ayrıntılı olarak incelenmiş ve Şart'ın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile arasındaki ilişkiye değinilmiştir.Son bölümde ise, Avrupa Birliği Adalet Divanı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi arasındaki yargı yetkisi ilişkisi incelenerek, Avrupa Birliği'nin temel hak koruma sistemini daha da ileriye götürmesini sağlayacak Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne katılım konusunda yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir.Anahtar Sözcükler: Avrupa Birliği, İnsan Hakları, Avrupa Birliği Adalet Divanı, Temel Hakları Şartı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi.

Abstract:
The purpose of this dissertation, entitled ?The Effect of the European Convention on Human Rights on the European Union Law?, is to analyse the activities of the European Union concerning human rights, the effect of the Convention on these activities and Union?s accession process to the European Convention of Human Rights.Becoming of human rights more important in the international platform has led the European Union to work on this area. In this context, the European Court of Justice, to draw inspiration from constitutional customs of the member states and the human rights conventions of which the member states are a party, awarded ruling case regarding the protection of the fundamental rights. The European Court of Justice has generally refered to the European Convention of Human Rights because all of the member states of the Union are a party of the Convention. The member states criticised that the awards of the The European Court of Justice not to be based on a catologue of fundamental rights and this criticism led the preparation of the Charter of Fundamental Rights. This Charter has a binding force with the Treaty of Lizbon which comes into effect in 1.12.2009. This Treaty also envisages becoming a party of the Union to the European Convention of Human Rights and efforts are underway to become the Union party of the Convention.In the beginning section of the dissertation the historical period of human rights and the activities about protecting the human rights around the world are mentioned.The first chapter of the dissertation mentions the attempts aiming to protect human righst of the European Union Parliament, the Council, the Comission and the other institutions and the European Union legislation on human rights.The second chapter of the dissertation analyses the constitution process of the Charter of Fundamental Rights within the framework of the European Court of Justice decisions and the relationship between the Charter and the European Convention of Human Rights.The last chapter evaluates the judicial power of the European Court of Justice and European Court of Human Rigths and activities performed by the European Union in order to advance the protection system of the fundamental rights.Key Words: European Union, Human Rights, European Court of Justice, Charter of Fundamental Rights, European Convention of Human Rights.