Almanya'daki iki dilli Türk çocuklarının konuşmalarına Almancanın etkisi: Geesthacht örneği
The effect of German on the speech of bilingual Turkish Children in Germany: The example of geesthacht
Yazar: YASEMİN TEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. HAYRULLAH KAHYA ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE GENÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yurt Dışındaki Türk Çocuklarına Türkçenin Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Almanca = German ; Almanya = Germany ; Dil eğitimi = Language education ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Konuşma = Speech ; Konuşma davranışları = Conversational behaviours ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
Avrupa'da en çok Türk kökenli nüfusun yaşadığı ülke olan Almanya'da Türkçe ile eğitim dili Almanca etkileşim içindedir. Almancanın bazı özelliklerinin fonetik açıdan Türkçeyi etkilemesi, Almanya'daki üçüncü ve dördüncü kuşak Türk çocuklarında daha belirgin gözlemlenmektedir. Bu çalışmanın amacı Almanya'daki Türk çocuklarının konuşmalarındaki Almanca etkisinin tespit edilmesidir. Bunun için öncelikle Türk çocuklarının konuşmalarındaki Almancanın fonetik etkisiden kaynaklı sapmalar tespit edilmiştir. Araştırma parçalı birimlerden ünlüler ve ünsüzler ile parçalar üstü birimlerden kelime vurgusu konuları ile sınırlandırılmıştır.  Araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışmasıdır. Çalışmanın verileri ölçünlü Almancanın kullanıldığı Almanya'nın Schleswig-Holstein eyaletine bağlı Geesthacht ilçesinde okullu 7 ile 15 yaş aralığında 44 Türk kökenli genç ve çocuklarla yüzyüze yapılan görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Çocukların doğal ortamlardaki Türkçe kullanımlarından elde edilen ses kayıtları analiz materyalini oluşturmaktadır. Bu kayıtlar fonetik özellikleriyle yazılı hâle dönüştürülüp doküman analizi ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Konuşma esnasında, Türkçenin bazı özelliklerinin (örneğin ses, heceleme, vurgu) ölçünlü Türkçeden saptığı tespit edilmiş ve gözlenen sapmalar özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre arka dil ünlülerinin yarı ünlü /j/'ye kaydığı ve parçalı birimlerden < l >, < r >, < v > ve < ı > seslerinde diller arası geçiş tespit edilmiştir. Ayrıca Almanca bürünsel birimlere ait özelliklerin (Örneğin, kelime kökündeki ünlülerin sesletimi, Schwa /ǝ/ sesinin vurgulama özelliği) Türkçe sesletimlere taşındığı gözlemlenmiştir. Almancanın fonetik özellikleri göz önünde bulundurularak incelenen söz konusu diller arası geçişlerin sebepleri açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın Türkçe anadil dersine katkıları ayrıca tartışılmıştır. Yapılan analizler sonucunda diller arası geçişte bazı seslerin; hece içindeki konumlarının, sesletim şekillerinin farklılaşmasının, her iki dilde olma ya da olmama durumlarının sonuçlarının, ötümsüzleşme eğilimlerinin sonuçlarının etkileri tespit edilmiştir. Araştırmada Almanya'daki Türk çocuklarının konuşmalarında Almancanın etkisiyle ortaya çıkan sapmaların/geçişlerin Türkçe anadil derslerinde ele alınarak giderilmesi önerilmiştir.

Abstract:
Turkish and German, the language of education, interact in Germany, which is the country with the largest population of Turkish origin in Europe. The phonetic effect of some features of German on Turkish is more evident in the third and fourth generation Turkish children of Turkish descent in Germany. The aim of this study is to determine the German effect in the speech of Turkish children in Germany.  For this, first of all, deviations from the phonetic effect of German in the speech of Turkish children were determined.  The research is limited to vowels and consonants from fragmented units and word stress from suprafragmental units. The research is a case study, which is one of the qualitative research designs.  The data of the study were obtained through face-to-face interviews with 44 youth and children of Turkish origin between the ages of 7 and 15 who were educated in the Geesthacht district of Schleswig-Holstein, Germany, where standard German is used. Sound recordings obtained from children's use of Turkish in natural environments constitute the analysis material.  These records were converted into written form with their phonetic features and subjected to document analysis and content analysis.  During speaking, it was determined that some features of Turkish (eg sound, syllabification, stress) deviated from standard Turkish and the observed deviations were classified according to their features. According to the results of the research, it was determined that the back vowels shifted to the semi-vowel /j/ and there was a transition between languages in the segmental units < l >, < r >, < v > and < ı >.  In addition, the features of German suprafragmental units (for example, the pronunciation of vowels in the root of the word, the stress feature of the Schwa /ǝ/ sound) have been determined in Turkish pronunciations. Considering the phonetic features of German, the reasons for the transitions between the languages were tried to be explained. The contributions of the study to the Turkish mother tongue lessons are also discussed. As a result of this study, the effects of the positions of some sounds in syllables, the differentiation of their pronunciation forms, the status of being in both languages or not, and the results of devoicing tendencies have been determined in the transition between languages. In the study, it was suggested that the deviations/transitions that occur with the effect of German in the speech of Turkish children in Germany should be addressed in Turkish mother tongue lessons.