COVİD-19 tanılı hastaların yatış serum kolesterol düzeyleri ile hastalığın klinik şiddeti, akciğer bilgisayarlı tomografi bulguları ve mortalite arasındaki ilişki
Relationship between initial lipid profile of COVİD-19 inpatients with disease severity, chest computed tomography findings, and mortality
Yazar: DAMLA YAĞMUR
Danışman: PROF. DR. REFİK DEMİRTUNÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Kan lipidleri = Blood lipids

Özet:
Amaç: Kolesterol, hücre zarının ve zarflı virüslerin zarf (envelop) bölümünün önemli bir yapı taşıdır (1). HBV, HIV, Deng humması gibi viral ajanların serum lipid profilinde değişimlere neden olduğu geçmiş yıllarda gösterilmiştir (2). Serum kolesterolleri, özellikle LDL ve HDL hücre zarındaki yapısal lipidlerle dinamik bir  iletişim halindedir. COVID-19 pandemisine neden olan SARS CoV-2 virüsünün de hücre içine girişinde ve hastalık oluşturmasında hücre zarı lipidlerinin etkisi olduğu bilinmektedir (3). İki yılı aşan pandemi süresince hastalığı tanımayı kolaylaştırmak amacıyla DSÖ dört gruplu bir şiddet sınıflaması önermektedir (4). Ayrıca akciğerin BT ile görüntülemesi yaygın bir uygulamadır ve sınıflandırma amacıyla farklı ölçekler geliştirilmiştir. Bunlar arasında Akciğer BT Skoru, hastalık şiddetini göstermede diğer ölçekler kadar etkin bulunmuş olup uygulaması kolaydır (5). Literatürde yoğun bakım ihtiyacı olan COVID-19 hastalarında klinik skorlamaların ve görüntüleme skorlarının önemini anlatan çalışmalar bulunmaktadır (3, 6, 7, 8, 9). Çalışmamızda servise yatış endikasyonu olan COVID-19 hastalarının yatış anındaki kolesterol düzey düşüklüğünün, hastalık şiddeti, akciğer BT tutulumu ve prognozla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Haydarpaşa Numune SUAM İç Hastalıkları Pandemi servisinde Kasım 2021-Nisan 2022 arasında yatarak takip edilen, COVID-19 PCR testi pozitif olan, dahil edilme kriterlerine uygun olan 88 hasta kayıtlar üzerinden geriye dönük olarak taranmıştır. Hastaların demografik özellikleri, klinik özellikleri, yatış anındaki kolesterol düzeyleri, statin kullanımı ve akciğer BT görüntüleri kayıt edilmiştir. DSÖ hastalık şiddeti sınıflamasına göre orta şiddetli ve ağır şiddetli olarak hasta notları değerlendirilerek sınıflanmıştır. Hastaneden çıkış şekilleri kaydedilmiştir. Akciğer BT bulguları tek taraflı körlenmiş en az beş yıl tecrübesi olan iki radyolog tarafından Akciğer BT Skoru 25 üzerinden puanlanmıştır. Her bir lipid parametresinin diğer değişkenlerle ilişkisi istatistiksel analiz ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Kolesterol düzeylerinin klinik durum ile ilişkisi ROC analizi ile değerlendirildiğinde hiçbir parametrenin klinik durum ile ilişkisi olmadığı görüldü. Klinik durum hafif ve şiddetli olanlarda kolesterol düzeyleri benzer olarak tespit edildi. Statin kullanan ve kullanmayanlarda kolesterol düzeyleri benzer olarak tespit edildi. Taburcu olanlar ve YBÜ'ye nakil edilenlerin kolesterol düzeyleri benzer olarak tespit edildi. Kategorik değişkenlerde Cohen's Kappa analizi ile, sürekli değişkenlerde ise ICC (Interclass Correlation Coefficient) ile değerlendiren radyologlar arası uyuma bakıldığında tek tek tüm bölgelerin ölçümlerinde orta düzeyde bir korelasyon tespit edilirken total puanlarda çok yüksek düzeyde uyum tespit edildi. Spearman korelasyon testi ile değerlendirildiğinde her iki gözlemcinin de Akciğer BT Skorunun kolesterol düzeyleri, yaş veya yatış gün sayısı ile korelasyonu yoktu. Mann-Whitney U testi ile değerlendirildiğinde Akciğer BT Skoru klinik durumu hafif ve şiddetli olanlarda benzerdi.
Sonuç: DSÖ klinik şiddet skorlamasında orta ve şiddetli olarak sınıflandırılan hasta grupları arasında yatış anındaki lipid profilinde anlamlı bir fark izlenmemiştir. Her iki radyoloğun hastaları değerlendirirken gözlemi ve Akciğer BT Skoru istatistiksel olarak anlamlı bir benzerlik göstermektedir, fakat bu değerlendirme ile lipid profilindeki herhangi bir parametre arasında bir ilişki izlenmemiştir. DSÖ sınıflamasında "kritik" olarak sınıflanan hastalarda yatış anında serum lipid profilindeki değişiklikler prognostik önem taşımaktadır. Çalışmamızda ise servis yatışı endikasyonu olan orta ve şiddetli klinikteki hastalarda bu durum izlenmemiştir. İlerleyen dönemde diğer enflamatuar durumları, beslenme ve medikasyon etkisini göz önünde bulundurarak daha geniş hasta gruplarıyla çalışmalar planlamak gereklidir.

Abstract:
Objective: Cholesterol is an important component of the cell membrane and the viral envelope (1). Changes caused by viral agents such as HBV, HIV, and dengue in the serum lipid profile have been shown in the past years (2). Serum cholesterols, especially LDL and HDL, are in dynamic communication with structural lipids in the cell membrane. It is known that cell membrane lipids have an effect on the entry and disease formation of the SARS CoV-2 virus, which causes the COVID-19 pandemic (3). WHO recommends a four-group severity classification in order to facilitate the diagnosis of the disease during the pandemic that lasted more than two years (4). In addition, CT imaging of the lung is a common practice and different scoring systems have been developed for severity classification. Among these, the Lung CT Score was found to be as effective as other scales in showing the severity of the disease and is easy to apply (5). There are studies in the literature describing the importance of clinical scores and imaging scores in COVID-19 patients in need of intensive care (3, 6, 7, 8, 9). In our study, it was aimed to examine the relationship between low cholesterol level at the time of hospitalization, disease severity, lung CT involvement and prognosis in COVID-19 patients with an indication for hospitalization.
Materials and Methods: In our study, 88 patients who were hospitalized in Haydarpaşa Numune SUAM Internal Medicine Pandemic Service between November 2021 and April 2022, had positive COVID-19 PCR test, and met the inclusion criteria were retrospectively screened through the records. Demographic characteristics, clinical features, cholesterol levels at the time of hospitalization, statin use and lung CT images of the patients were recorded. According to the WHO disease severity classification, it was classified as moderately severe and severely severe by evaluating patient notes. The type of discharge was recorded. Chest CT Score was evaluated out of 25 by two radiologists with at least five years of experience who were single-blinded. The relationship of each lipid parameter with other variables was evaluated by statistical analysis.
Results: When the relationship between cholesterol levels and clinical status was evaluated by ROC analysis in inpatients, no parameter was found to be associated with clinical severity. Also, cholesterol levels were found to be similar in patients with mild and severe clinical conditions. Cholesterol levels were found to be similar in statin users and non-users. Cholesterol levels of those who were discharged and those who were transferred to the ICU were found to be similar. When the agreement between radiologists was  evaluated with Cohen's Kappa analysis in categorical variables and with ICC (Interclass Correlation Coefficient) in continuous variables. A moderate correlation was detected in the measurements of all individual regions, while a very high level of agreement was found in the total scores. When evaluated with the Spearman correlation test, Lung CT Score of both observers was not correlated with cholesterol levels, age, or number of hospitalization days. When evaluated with the Mann-Whitney U test, the Lung CT Score was similar in patients with mild and severe clinical status.
Conclusion: There was no significant difference in the lipid profile at the time of hospitalization between the patient groups classified as moderate and severe in the WHO clinical severity scoring. The observation of both radiologists while evaluating the patients and the Lung CT Score show a statistically significant similarity, but no correlation was observed between this evaluation and any parameter in the lipid profile. Changes in serum lipid profile at the time of hospitalization in patients classified as "critical" in the WHO classification are of prognostic importance. In our study, this situation was not observed in patients in moderate and severe clinics with indications for ward hospitalization. In the future, it is necessary to plan studies with larger patient groups, taking into account other inflammatory conditions, nutrition and medication effects.