Prenatal ve postnatal dönemlerde koyun ileal peyer plakları üzerinde ışık ve elektron mikroskobik çalışmalar
The light and electron microscopic investigation on the ileal peyer's patches of sheep in the prenatal and postnatal periods
Yazar: MEHMET ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. ALEV GÜROL BAYRAKTAROĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fetüs = Fetus ; Gebelik = Pregnancy ; Koyunlar = Sheep ; Mikroskopi-elektron = Microscopy-electron ; Mikroskopi-ışık = Microscopy-polarization ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İleum = Ileum

Özet:
Prenatal ve Postnatal Dönemlerde Koyun İleal Peyer Plakları Üzerinde Işık ve Elektron
Mikroskobik Çalışmalar
Bu çalışma, prenatal ve postnatal dönemdeki koyun ileal Peyer plakları ve folikülle
ilişkili epitelinin (FAE) gelişiminin ışık ve elektron mikroskobik olarak incelenmesi amacıyla
yapıldı.
Materyal olarak Ankara çevresindeki mezbahalardan sağlanan, değişik gelişme
dönemlerindeki Akkaraman ırkına ait 34 fötüs ve 6 adet yetişkin koyundan alınan ileum
dokuları kullanıldı.
Yapılan çalışmada, ileumda primordiyal dom yapısı gösteren Peyer plağı taslaklarına
ilk olarak gebeliğin 73. gününde, primordiyal dom-folikül yapısı gösteren Peyer plağı
öncülerine ise gebeliğin 96. gününde rastlandı. 111 günlük fötüsten itibaren primordiyal domfolikül
yapısı gösteren Peyer plağı öncülerinde agregatlaşma başladığı, 147 günlük fötüste
Peyer plaklarının histomorfolojik olarak olgun hale geldiği gözlendi. Fötal dönemde
interfoliküler alan, germinal merkez, korona ve dom bölgesinde iri pironinofilik hücreler
gözlenirken, tipik plazma hücrelerine rastlanmadı. Postnatal dönemde ise dom bölgesi ve
interfoliküler alanda çekirdeği ekzantrik, tipik plazma hücrelerine rastlandı.
İleumda CD4+ ve CD8+ lenfositlerin gebeliğin 70-95. günleri arasında bağdokuda, 95-
120. gün arasında primordiyal foliküllerde ve submukozada olduğu belirlenirken, gebeliğin
120-150. günleri arasında interfoliküler alanın tamamına yakınının CD4+ ve CD8+
lenfositlerden oluştuğu gözlendi. Postnatal dönemde CD4+ ve CD8+ lenfositlerin yoğun olarak
dom bölgesi, interfoliküler alan ve lamina propriyada olduğu gözlenirken, korona, germinal
merkez ve FAE'de az sayıda pozitif reaksiyon veren hücrelere rastlandı.
Çalışmamızda CK18'in prenatal dönemde koyun M hücreleri için spesifik bir
intermedyer filaman olduğu ilk defa ortaya koyuldu. CK18'in M hücrelerindeki ekspresyonu
prenatal dönemin sonuna doğru artarken, postnatal dönemde ekspresyon gözlenmedi.
Elektron mikroskobik olarak M hücreleri prenatal dönemin erken safhalarında basık
prizmatik iken, doğuma yakın ve postnatal dönemde boylarının uzadığı dikkati çekti. Bu
hücrelerin apikal yüzlerinde prenatal dönemin erken dönemlerinde mikrofoldlar
gözlenmezken, ilerleyen dönemlerde kısa düzensiz mikrofold yapısına rastlandı. Postnatal
dönemde ise sadece bazı M hücrelerinde mikrofold görüldü. Sonuç olarak, koyunlarda
prenatal dönemde Peyer plaklarının eksojen antijenik uyarım olmaksızın gelişim gösterdiği
araştırmamızla desteklendi.

Abstract:
The Light and Electron Microscopic Investigation on the Ileal Peyer's patches of Sheep
in the Prenatal and Postnatal Periods
Te aim of this study was to investigate prenatal and postnatal development of sheep
ileal Peyer's patches and follicles associated epithelium (FAE) under light and electron
microscopy.
Ileal tissue that taken from 34 fetuses and 6 adult Akkaraman sheeps at different
development periods provided from the slaughterhouses around the Ankara were used as
material.
In the present study, anlagen of Peyer's patch showing primordial dome structure was
firstly observed at 73 days of gestation, while early anlagen of Peyer's patch showing
promordial dome-follicle structure was firstly seen at 96th days in ileum. It was determined
that starting from 111 days of gestation, Peyer's patches anlagen showing primordial domefollicle
structure began to aggregate and as from 147th days of gestation, Peyer's patch
histomorphologically became mature. In fetal period, large pyroninophilic cells were observed
in interfollicular region, germinal center, corona and dome region while plasma cells weren't
seen. In the postnatal period, typical plasma cells having excentric nucleus were detected in
dome region and interfollicular region.
In ileum CD4+ and CD8+ lymphocytes were detected in the connective tissue between
70 and 95 days of gestation and these cells were found in primordial follicle and submucosa
between 95 and 120 days of gestation. It was observed that almost all interfolicular region was
composed of CD4+ and CD8+ lymphocytes between 120-150 days of pregnancy. While CD4+,
CD8+ lymhocytes were seen intensely in the dome region, interfollicular region and lamina
propria in the postnatal period, a small number of CD4+, CD8+ lymphocytes were detected in
germinal center, corona and FAE.
We revealed that CK18 is a specific intermediate filament for sheep M cell in prenatal
period for the first time. While CK18 expression in M cells increased towards the end of the
prenatal period, no expression was observed in postnatal period.
When M cell was examined under electron microcopy, it had flattened prismatic shape
in the early stages of prenatal period. It drew attention that M cell grew longer towards the end
of the postnatal period and in postnatal period. While no microfold structure on apical side of
M cell was observed in the early stage of prenatal period, on later stages short and rough
microfold structure was observed. As for the postnatal period, microfold structure was
determined only some M cells. As a result, the opinion Peyer's patch developed without
exogenic antigenic stimulation in sheep during the prenatal period was supported with our
research.