Mudanya Zeytinbağı'nın güncel koruma sorunlarının irdelenerek koruma önerilerinin belirlenmesi
Scrutinizing current conservation issues of Mudanya Zeytinbagi and determinating conservation proposals
Yazar: GİZEM AKYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİHAT KÖŞKLÜK KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Restorasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
16. yüzyıla kadar ticari faaliyetlerin yoğun olarak yapıldığı zengin bir Rum beldesi olan Zeytinbağı, Türklerin alana yerleştirilmesi ile 1923 yılında yapılan zorunlu nüfus değişimine kadar olan süreçte ticaret merkezi olmasının yanında çok kimlikli ve kalabalık bir yerleşim oluşu ile belleklerde yer etmiştir. Varlıklı, kozmopolit ve kalabalık bir yerleşim olma özelliğini günümüze taşıyan Zeytinbağı'nın, geleneksel yapı stoğu ve doğal güzellikleri ile korunması gerekmektedir. Alanda on bir adet anıtsal yapı, bulunduğu bölgede endüstri mirasının önemli bir örneği olan Zeytinyağı Fabrikası, zeytin imalathaneleri ve yerleşime özgü özellikleri ile çok sayıda sivil mimarlık örneği bulunmaktadır. 
Geleneksel dokunun büyük ölçüde okunabilir olması yerleşimin özgün dokusunu tariflemesi bakımından önemli olsa da, yerleşimde hızla ilerleyen yapılaşma faaliyetleri, nitelikli yapılara yapılan yanlış müdahaleler ya da nitelikli yapıların kullanılmamasından kaynaklanan olumsuzluklardan ötürü geleneksel dokuyu oluşturan yapılar yok olma tehlikesi içerisindedirler. Bu nedenle alanın güncel durumunu belgelemek üzere yerleşimin bütününü kapsayan analiz çalışmaları yapılmış ve geleneksel yapıların tamamına ilişkin envanter fişleri düzenlenmiştir. 
Bu çalışmada alanda var olan güncel sorunlar tespit edilmiş, yerleşimin değerleri ve potansiyelleri doğrultusunda bu sorunları çözmeye yönelik bir takım tariflemeler ve öneriler sunularak geleneksel dokunun sağlıklılaştırılması hedeflenmiştir. Bu öneriler kapsamında alanın canlandırılması için yerleşimin en temel potansiyeli olan zeytincilik faaliyetinin iyileştirilmesi ele alınmış, ikincil olarak ise son yıllarda artan turizm faaliyetlerinin sağlıklılaştırılmasına yönelik, alana gelen ziyaretçinin Zeytinbağı'nın geleneksel dokusunu oluşturan nitelikli yapılarla ilişki kurmalarına olanak sağlayacak gezi rotaları belirlenmiştir. Bu rotaları destekleyen yeniden işlevlendirme önerileri ile alanda bulunan terk edilmiş yapıların kullanıma açılarak güncel hayata katılmaları, sadece fotograflanan ve önünden geçip gidilen birer yapı olmaktan kurtularak deneyimlenecek mekânlar haline gelmeleri amaçlanmıştır.

Abstract:
Zeytinbağı, a rich Greek originated settlement where the trade activities were held densely till the 16th century, become a high populated town with its multicultural society after Turkish were placed in the area until the compulsory migration happened in 1923. It is to be conserved as being a cosmopolitan, wealthy and crowded settlement with its traditional buildings and natural sites. There are eleven monumental buildings, an olive-oil factory which is a significant example of the industrial heritage, workshops for olive oil production and several examples of traditional houses.
Despite the fact that it is important to perceive the traditional urban layout as the state of conservation could be detected, traditional buildings as a part of traditional urban pattern are in danger because of the increase in construction acts, the non- scientific and unqualified interventions on the traditional historic buildings or because the traditional historic buildings are left and become unused. For that reason, in this study, the analyze on the current condition of the site was made and all of the traditional historic structures were documented by inventory.
In this study, the current problems at the site was defined and it is aimed to rehabilitate the traditional historic urban pattern by proposing solutions that are depending on the values and potentials of the site. In this scope, firstly, the rehabilitation of the olive activities which is the major activity in the region was studied for the rehabilitation of the site and secondly, the visitors' routes where the historic traditional buildings of Zeytinbağı are spotted were defined in order to enhance the touristic activities that are increasing recently. In addition, it is aimed to rehabilitate the traditional historic buildings on the proposed routes by re-functioning and re-using them as they could be experienced and become a part of the everyday life at the town instead of only being spots to be photographed or passed by.