Zemahşerî'nin Mukaddimetü'l-Edeb adlı eserinin Berlin nüshası (İnceleme-metin-dizin)
Berlin manuscript Of Zamakhshari's Muqaddimetu'l-Adab  (Analysis-text-index)
Yazar: MUSA AYTEKİN
Danışman: PROF. DR. AYSU ATA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türkçe sözlükler = Turkish dictionaries

Özet:
ÖZET
Bu çalışmada Mukaddimetü'l-Edeb'in Berlin Kraliyet Kütüphanesinde
(Staatsbibliothek zu Berlin) bulunan Ms. Or. Fol. 66 ile kayıtlı nüshası incelenmiştir. Paris ve Yozgat nüshaları gibi Berlin nüshası da Mukaddimetül'l-Edeb'in Harezm Türkçesi ile tasnif edilmiş eski nüshalarından biridir.
Çalışmanın inceleme bölümünde Mukaddimetü'l-Edeb'in adı hakkında elde edilen bilgiler nüsha ışığında yorumlanmıştır. Ardından eserin müellifi Zemahşerî'nin eserleri arasında Mukaddimetü'l-Edeb'in yeri ve önemi ele alınmıştır. Devam eden bölümlerde Ms. Or. Fol. 66 çerçevesince eserin metin özellikleri incelenmiştir.
Çalışmanın 'metin' bölümünde, satır altı Türkçe çevirilerin transkripsiyonuna yer verilmiştir. İsimler ve Fiiller bölümünü kapsayan bu bölümlerden elde edilen söz varlığı ile çalışmanın 'dizin' bölümü oluşturulmuştur. Dizin bölümündeki madde başı kelimeler etimolojik kaynaklarda tespit edilebildiği ölçüde tanıklanmıştır.
Beş bölümden oluşan tam nüshanın ilk iki bölümündeki Harezm Türkçesi satır altı çevirilerin transkripsiyonu yapılmış, diğer nüshalarla benzer olarak yalnızca Arapça olarak tasnif edilen ve satır altı çeviri içermeyen son üç bölümünün Türkçe özetine yer verilmiştir.
Konusu Berlin nüshası olan tez çalışmasında yer verilen başlıklarla Zemahşerî ve eseri Mukaddimetü'l-Edeb hakkında yapılmış ve yapılacak araştırmalara katkı sunmak amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, the Ms. Or. Fol. 66 registered manuscript of Muqaddimatu'l-Adab in
the Berlin State Library (Staatsbibliothek zu Berlin) was examined. Like the Paris and Yozgat copies, the Berlin copy is one of the Muqaddimatu'l-Adab's older copies copied in Khwarezm Turkish.
In the analysis section of the study, the information obtained about the name of Muqaddimatu'l-Adab was interpreted in the light of the copy. Then, the place and importance of Muqaddimatu'l-Adab among the works of Zemahşerî, the author of the work, was discussed. In the following sections, the textual features of the work were examined within the framework of Ms. Or. Fol. 66.
In the 'text' section of the study, transcriptions of the interlinear Turkish translations are included. The 'index' part of the study was created with the vocabulary obtained from these sections, which include the Nouns and Verbs sections. The head words in the index section have been witnessed to the extent that they can be determined in etymological sources.
The Khwarezm Turkish sublinear translations in the first two sections of the full copy, which consists of five chapters, have been transcribed, and the Turkish summary of the last three sections, which are classified only in Arabic and do not contain sublinear translations, similar to the other copies, has been included.
It is aimed to contribute to the research that has been done and will be done about Zamakhshari and her work Muqaddimatu'l-Adab, with the titles included in the thesis study, the subject of which is the Berlin copy.