A.Ü.T.F Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları A.B.D'da görülen hastane infeksiyonlarının etyoloji, epidemiyoloji, klinik özellikler ve etkenlerin duyarlılığı bakımından incelenmesi
An evaluation of the etiology, epidemiology and clinical symptomatology of the infection cases followed at the Department of Pediatrics, Ankara University Medical School Hospital
Yazar: FATİH GÜNAY
Danışman: PROF. DR. ÜLKER DOĞRU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Ülkelerin sağlık düzeyi ne denli yüksek olursa olsun, hastane infeksiyonu (H?)'larıyüksek morbidite ve mortaliteleri, ekonomik açıdan büyük bir yük olusturmalarınedeniyle hala çok önemli bir sorun olma özelliğini sürdürmektedir. H?, dünya çapındagörülmesine rağmen, sıklığı ülkeler, bölgeler ve hastaneler arasında büyük farklılıklargöstermektedir. Çocuk hastalarda H? sıklığı, gelismis ülkelerde yas ile ters iliskigöstermekte olup, sıklığı yasa ve hastanın özelliklerine bağlı olarak %0.17-%14arasında değisebilmektedir. Yas küçüldükçe hastane kökenli infeksiyon hızıyükselmektedir. Kan akımı infeksiyonu (KA?)'larının pediyatrik hastalarda, H?'larıiçinde en sık görülen infeksiyon tipi ve mortalite ve morbiditenin en önemli nedeniolduğu gösterilmistir. Bunu nozokomiyal pnömoni (NP) ve nozokomiyal üriner sisteminfeksiyonu (NÜS?)'ları izlemektedir. Her üç infeksiyonun da ortak özelliği bir cihaz ileiliskili olmasıdır.Çocuk hastalardaki vakalar, pediyatrik ve yenidoğan yoğun bakım ünite (YBÜ)'leri gibikritik hastalığı olan hastaların bulunduğu birimler ile çok yakından iliskilidir. H?'larıözellikle yenidoğanlarda görülen immün sistem immatüritesi, konjenital anomalilidoğum ve prematüre çocuklar nedeniyle yenidoğan servislerinde ve tanı ve tedaviamaçlı girisimsel islemlerin çok yapıldığı ve altta yatan risk faktörleri olan pediyatrikYBÜ ve Hematoloji-Onkoloji servislerinde sıktır.Çalısma süresi olan Ocak 2005 tarihinden, Haziran 2007 tarihine kadar H?'larının en sıkgörüldüğü servisler olan yenidoğan servisi, pediyatrik YBÜ ve Hematoloji-Onkoloji?mmünoloji(HO?) servislerine yatan hastalarda gelisen hastane kaynaklı infeksiyonlarprospektif olarak hasta dosyalarının taranması, yapılan kültür çalısma sonuçlarınıntaranması ve klinik izlem yöntemi ile incelenmistir. Bu çalısma ile, kliniğimize yatanhastalarda gelisen hastane kaynaklı infeksiyon vakalarının tanımlanması, H? sıklığınınbelirlenmesi ve yıllık değisiminin izlenmesi, hastalarda altta yatan risk faktörlerininbelirlenmesi, H?'larınının servislere, sistemlere ve mikroorganizma (m.o) türüne göredağılımının belirlenmesi, etken m.o'ların antibiyotik duyarlılığının belirlenmesi,ampirik tedavi ve H?'larının önlenmesi bakımından öneriler gelistirilmesiamaçlanmıstır.Çalısma süresi olan 2.5 yıl boyunca H? hızı %9.9 olarak bulunmus olup, servislere göreyenidoğan servisinde %12.8, pediyatrik YBÜ'de %21 ve HO? servisinde %6 olaraktespit edilmistir. ?lk 3 sırada görülen H?'ları KA?, NP ve NÜS? olarak tespit edilmisolup, sırasıyla %52, %29 ve %11 oranlarında görülmüstür. Koagülaz negatifstaphylococcus (KNS) tüm m.o'lar arasında da %26.8 ile en çok üreyen m.o olmustur.Gram negatif m.o'lardan %20.5 ile Klebsiella türleri ilk sırayı almıstır. Yenidoğansevisinde Klebsiella türleri, pediyatrik YBÜ'de ve HO? servisinde KNS'ler en sık izoleedilen patojenler olmustur.KNS'ler arasında %68.5, S.aureus'larda %30 oranında metisilin direnci saptanmıstır.Klebsiella türlerinde %5.4, E.coli'lerde %3 oranında ESBL pozitifliği saptanmıstır.ESBL pozitifliği saptanan tüm etkenler yenidoğan servisinde tespit edilmistir.P.aeruginosa'larda en yüksek direnç gentamisine, en yüksek duyarlılık isesiprofloksasine karsı tespit edilmistir. Klebsiella türlerinde en yüksek direnç ampisilinsulbaktama,en yüksek duyarlılık ise karbapenemlere karsı tespit edilmistir. E.coli'lerdeen yüksek direnç seftriaksona, en yüksek duyarlılık ise piperasilin-tazobaktama karsıtespit edilmistir.H?'larının sürveyansı, infeksiyon sıklığını belirlemek ve infeksiyonların tedavisinde veönlenmesinde gerekli olan temel verileri sağlaması açısından önem kazanmaktadır.Genis spektrumlu antibiyotiklerin kısıtlı kullanımı, kısa süre kullanılmaları, kombinekullanılmaları ve bazı antibakteriyellerin de dönüsümlü kullanımı direnç gelisimindeivmeyi azaltacaktır. Bununla birlikte hastane infeksiyon kontrol önlemlerinin alınması,hastadan hastaya infeksiyon tasınmasında en önemli geçis yollarından biri olan sağlıkhizmeti veren kisilerin ellerinden bulası azaltmak için el yıkamaya büyük özengösterilmesi, eğitim ve izolasyon yöntemlerinin de arttırılmasıyla H? sıklığı azalacaktır.Anahtar kelimeler: Hastane infeksiyonu, kan akımı infeksiyonu, nozokomiyalpnömoni, nozokomiyal üriner sistem infeksiyonu

Abstract:
Regardless of the healthcare standards in different countries, hospital infectionsremain being one of the most significant problems with their high level of morbidity,mortality and economical losses. Nosocomial infections, seen worldwide, vary to agreat extent in their prevalence, mostly depending on the regions and hospitals. Itsprevalence in pediatric patients in developed countries tends to show a reciprocalcorrelation with age and varies between 0.17-14%. As the age is younger, the rate ofthe infection goes higher. Bloodstream infections in pediatric patients has beenshown to be the most prevalent and one of the most important causes of mortalityand morbidity. Nosocomial pneumonia and nosocomial urinary tract infectionsubsequently follow it per prevalence. What is shared by all three infections isbeing related to a device.Pediatric cases are usually seen in neonatal and pediatric intensive care units and inthe patients who has critical illness. Nosocomial infections are very common inneonatal intensive care units, in the cases of immune system immaturity, congenitalbirth defects or premature birth, as well as in hemotology /oncology inpatient unitswhere the invasive procedures are extensively applied for diagnosis and treatment.The study was done between January 2005 and June 2007, in the period when thenosocomial infections are highly prevalent in neonatal unit, pediatric intensive careunit and hematology/oncology/immunology inpatient units, by searching the patientcharts, culture results and progress notes. The goal of the study was to detect thecases followed in our inpatient services; determine the prevalence and the incidenceof the nosocomial infection cases, the underlying risk factors, the distribution of theinfections by services, systems, and microorganisms, antibiotic sensitivity of themicroorganisms and to develop some empirical treatments of nosocomial infections.During the study which took 2,5 years, the rate of the nosocomial infections wasfound to be 9.9%; 12.8% at neonatal unit, 21% in pediatric intensive care unit, 6% inhematology/oncology/immunology inpatient service, subsequently. The first threeranked nosocomial infections are bloodstream infections, nosocomial pneumonia andnosocomial urinary system infections; 52%, 29% and 11% subsequently. Coagulasenegative staphylococcus was found to be the most common amongst allmicroorganisms (26.8%). Klebsiella spp. was found to be the most common amonggram negative microorganisms (20.5%). Klebsiella spp. has been the most commonmicroorganism in neonatal unit, and coagulase negative staphylococcus has been themost common in hemotology/oncology/immunology inpatient unit.68.5 % of coagulase negative staphylococcus and 30 % of S.aureus acquiredmeticillin resistance. 5.4 % of Klebsiella spp. and 3 % of E.coli were found to beESBL positive, all of which were detected in neonatal unit. P.aeruginosa showed thestrongest resistance to gentamicin, highest sensitivity to ciprofloxacin. Klebsiellaspp. showed the strongest resistance to ampicillin-sulbactam, highest sensitivity tocarbapenem. E.coli showed the strongest resistance to ceftriaxon, highestsensitivity to piperacillin-tazobactam.The surveillance of the nosocomial infections is the most importanceregarding determination of the prevalence, treatment and prevention. The limited,short term and combined use of wide spectrum antibiotics would prevent resistanceformation. Implementing necessary precautions such as hand washing andsanitizing, educating health care providers will eventually decrease the prevalence ofhospital infections.Key words: Nosocomial infection, bloodstream infection, nosocomial pneumonia,nosocomial urinary tract infection