Antibiyotik ilaçların su ortamına olan etkilerinin akut toksisite testleri yardımıyla değerlendirilmesi
Acute toxi̇ci̇ty determi̇nati̇on of anti̇bi̇oti̇cs drugs by toxi̇ci̇ty test methods
Yazar: RIFAT YILDIRIM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SÜHEYLA TONGUR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Antibiyotikler, insan ve hayvanlar tarafından yoğun olarak kullanılan ilaçlardandır. Bu ilaçlar, su ürünleri yetiştiriciliğinde ve çiftliklerde enfeksiyonları engelleyici, hayvan büyümesini destekleyici ve/veya tedavi edici olarak da kullanılmaktadır. İnsan ve hayvanlar tarafından kullanılan antibiyotiklerin büyük kısmı, dışkı ve idrar yoluyla hiç bir değişime uğramadan kanalizasyonlara verilmekte ve sonrasında sucul ortam içerisine atıksu arıtma tesisi çıkış sularıyla veya doğrudan deşarj edilmektedir.
Test sonuçları incelendiğinde her üç toksisite testi farklı karakterdeki antibiyotikler için farklı hassasiyetler gözlenmiştir. Kullanılan yöntemler içerisinde en hassas değerlerin elde edildiği test yönteminin Vibrio fischeri toksisite test metodu olduğu görülmüştür.
Vibrio fischeri deneyinde sonuçların okunduğu süreler açısından karşılaştırma yapıldığında, Baytril-K dışındaki antibiyotiklerin toksisitesinde, 5'inci dakikada okunan değerlere göre 15'inci dakikada artış olduğu gözlenmiştir. Hayvansal kaynaklı antibiyotiklerde Baytril-K için %8,8 azalma gözlenmiş olup, Clemipen-Strep ve Entervet için sırasıyla %25 ve %24,2 artış görülmüştür. İnsan kaynaklı antibiyotiklerin toksiklik birimlerinde ise; Klindan, Tetra ve Azro için sırasıyla % 40,4, %60 ve %100 oranında artış olduğu görülmüştür.
Daphnia magna deneyinde antibiyotiklerin 24 saat ve 48 saat sonraki değerleri hesaplanmıştır. Hayvansal antibiyotiklerden Baytril-K ve Entervet için 24 saat ve 48 saat sonraki değerleri hesaplandığında Toksik Birim değerleri sırasıyla %61,25 ve %224,5 artmıştır. İnsan kaynaklı antibiyotikler için Klindan, Tetra ve Azro sırasıyla %776,7, %115 ve %300 artık gözlenmiştir.
Çalışmada Lepidium sativum, Daphnia magna ve Vibrio fischeri test metodlarının kullanılan 3'ü beşeri amaçlı kullanılan, 3'ü hayvanlar tarafından kullanılan antibiyotik olmak üzere 6 antibiyotik için kullanılabileceği anlaşılmıştır. Sonuçlar göz önünde bulundurulduğunda farklı toksisite testlerinin hassasiyetlerinin de farklı olduğu görülmüştür.Bu çalışma toksisite testlerinin antibiyotik atıksuları üzerinde kullanılabilirliği açısından ve sonraki çalışmalara ışık tutması açısından önemlidir.

Abstract:
Antibiotics are among the extensively used medications by humans and animals. Drugs are the chemicals used for the protection of humans / animals health, and treatment and prevention of diseases. Most of the antibiotics used by humans and animals are introduced into sewer system without undergoing any change through feces and urine, and discharged to aquatic environment directly or together with outlet waters of waste water treatment system. 
All three toxicity test when the test results are analyzed, different sensitivities for antibiotics with different characteristics. It was observed that the most sensitive values were obtained from Vibrio fischeri toxicity test method among others. 
In Lepidium sativum test, among animal antibiotics, Baytril-K was found to have maximum toxic effect difference between the root and the stem. Unlike other two antibiotics, Baytril-K had toxic effect on the root (TU: 5.33) but had very high toxic effect on the stem (TU: 16,95). Similarly, among human antibiotics, Azro had toxic effect on the rood but had a very toxic effect on the stem. 
In Vibrio fischeri test, when comparison was made in terms of times elapsed for reading the results, it was observed that toxic values of antibiotics other than Baytril-K were increased at 15th minute when compared to the values read at 5th minute. 8.8% of decrease was observed for animal origin Baytril-K antibiotics and 25% and 24.2% of increase were observed for Clemipen-Strep and Entervet, respectively. In toxic units of human origin antibiotics; 40.4%, 60% and 100% of increase were observed for Klindan, Tetra and Azro, respectively. 
In Daphnia magna test, when comparison was made in terms of times elapsed for reading the results, it was observed that toxic values of antibiotics were increased at 24th hour when compared to the values read at 12th hour. 61,25% and 224,5% of increase were observed for Baytril-K and Entervet, respectively. In toxic units of human origin antibiotics; 776,7%, 115% and 300% of increase were observed for Klindan, Tetra and Azro, respectively. 
In the study, Lepidium sativum, Daphnia magna and Vibrio fischeri toxicity tests were used as a method to determine potential harms to be caused to microbial ecology in recipient environment by 6 antibiotics of which 3 are human origin and 3 are animal origin antibiotics that are easily commercially provided. Toxicity of antibiotics for plants and aquatic life was determined and different test methods used were compared in terms of sensitivity. This study is very important with regards to the evaluation of the applicability of the toxicity test methods used for such waste waters and shedding light on future studies on toxicity.