Sağlık kurumlarında yatan hastalarda korku ölçeğinin geliştirilmesi
Development of the fear scale in hospitalized patients in health care organizations
Yazar: TUĞÇE ATEŞ
Danışman: PROF. DR. HAVVA ÖZTÜRK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Korku tehlike varlığında ya da beklentisi olduğunda ortaya çıkan doğal bir
duygudur. Korku düzeyi yüksek olan hastalarda, var olan sağlık tehdidiyle baş etmek,
koruyucu önlemler almak yerine kaçınma, inkâr, tepkisel davranışlar görülebilmektedir.
Dolayısıyla hastalarda korku düzeyinin belirlenmesi ve buna yönelik girişimlerin
planlanıp, uygulanması önemlidir. Araştırmada hastaların öz değerlendirmesiyle korku
düzeyini belirleyecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır.
Araştırmanın temel bileşenler analizinin örneklemini Bayburt il merkezinde bulunan bir
kamu hastanesinde yatmakta olan 345 hasta oluştururken, doğrulayıcı faktör analizi
örneklemini aynı hastanede yatan farklı 300 hasta oluşturmuştur. Test-tekrar test ise toplam
40 hastayla yapılmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Hastalarda Korku Ölçeği ile
toplanmıştır. Çalışmada, taslak ölçeğin yüzey geçerliği sağlanmış ve kapsam geçerlilik
indeksi 0.88 olarak belirlenmiştir. Temel bileşenler analizi için Kaiser-Meyer-Olkin değeri
0.93, Barlett testi X 2 =5935.391 (p<0.05), anti imaj korelasyon değerleri 0.87 ile 0.95
arasındadır. Temel bileşenler analizinde, Hastalarda Korku Ölçeğinin 23 madde ve dört alt
boyut ile şekillenmiş, maddelerin faktör yük değerlerinin 0.835-0.676 arasında olduğu
belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi için düzeltilmiş Χ 2 /Sd değeri 2.26, RMSEA
değeri 0.07, CFI değeri 0.91, NFI değeri 0.90'dır. Bu uyum indeksleri iyi düzeydedir ve
temel bileşenler analizi ile saptanan Hastalarda Korku Ölçeğinin yapısını doğrulamaktadır.
Yakınsak geçerlik analizlerinde ise alt boyutların ortalama açıklanan varyansı 0.47-0.69,
yapı güvenirlik değerleri 0.81-0.92 arasındadır. Ölçeğin Spearman-Brown=0.93, Guttman
Split-Half=0.87 ve Cronbach Alpha değeri 0.94 olarak saptanmıştır. Madde toplam
korelasyon değerleri 0.55-0.81, test-tekrar test analizinde r= 0.95 (p<0.001) ve t=1.422
(p>0.05) olarak bulunmuştur. Bununla birlikte hastaların ölçek toplam puan ortalaması
2.91±1.07'dir. Ayrıca hastaların cinsiyeti, yaşı, medeni ve eğitim durumu, çalışma durumu
ve kronik hastalık varlığını içeren sosyodemografik özellikler korku düzeyini etkilemiştir
(p<0.05). Sonuç olarak hastaların değerlendirmesiyle sağlık kurumlarında yatan hastaların
korku düzeyini belirlemek için geliştirilen Hastalarda Korku Ölçeği geçerli ve güvenilir bir
ölçme aracı olarak kullanılabilir.

Abstract:
Fear is a natural emotion that arises in the presence or expectation of danger. In
patients with high levels of fear, avoidance, denial and reactive behaviors may be observed
instead of coping with the existing health threat and taking protective measures. Therefore,
it is important to determine the level of fear in patients and to plan and implement
interventions accordingly. The aim of the study was to develop a valid and reliable
measurement tool to determine the level of fear by self-assessment of patients. The sample
of the principal components analysis of the study consisted of 345 patients hospitalized in a
public hospital in Bayburt city center, while the confirmatory factor analysis sample
consisted of 300 different patients hospitalized in the same hospital. As for test-retest, it
was performed with a total of 40 patients. Data were collected through Personal
Information Form and Fear in Patients Scale. In study, the face validity of the draft scale
was ensured and the content validity index was determined as 0.88. For principal
component analysis, Kaiser-Meyer-Olkin value is 0.93, Barlett test X2=5935.391 (p<0.05),
anti-image correlation values are between 0.87 and 0.95. In the principal component
analysis, it was determined that the Fear in Patients Scale was shaped by 23 items and four
sub-dimensions, and the factor loadings of the items were between 0.835-0.676. For
confirmatory factor analysis, the adjusted Χ2/Sd value is 2.26, RMSEA value is 0.07, CFI
value is 0.91, and NFI value is 0.90. These fit indices are good and confirm the structure of
the Fear in Patients Scale determined by principal component analysis. As for the
convergent validity analyses, the average explained variance of the sub-dimensions is
between 0.47-0.69 and the construct reliability values are between 0.81-0.92. Spearman-
Brown=0.93, Guttman Split-Half=0.87 and Cronbach Alpha value of the scale was
determined as 0.94. Item total correlation values were 0.55-0.81, r= 0.95 (p<0.001) and
t=1.422 (p>0.05) in the test-retest analysis. However, the mean total scale score of the
patients was 2.91±1.07. In addition, sociodemographic characteristics including gender,
age, marital and educational status, employment status and presence of chronic diseases
affected the level of fear (p<0.05). As a result, the Fear in Patients Scale, which was
developed to determine the fear level of patients hospitalized in health care institutions
through the evaluation of patients, can be used as a valid and reliable measurement tool.