Yaya yolu ana akslarının planlanmasında ulaşım talebi odaklı bir model önerisi: Denizli örneği
Proposal of a transportation demand-oriented model for planning pedestrian main axes: Denizli case
Yazar: ESMA AKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÖRKEM GÜLHAN
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Çalışma, yaya yolu ana aksları planlamasına yönelik modellerin geliştirilmesi amacıyla hazırlanmış olup temelde planlama paradigmasında kentsel ulaşım talebinin esas olduğu modellerin yaygınlaştırılarak, kullanılmasını hedeflemektedir. Yaya yollarında ana aksların planlamasındaki, parçacıl planlama alışkanlıkları, yaya yollarının birbirinden kopuk olması ve bütüncül bir bakış açısı ile değerlendirilmemesi gibi sorunlarla karşılaşmaktadır. Yaya yolları planlama yaklaşımları genellikle mevcut yaya hareketinin yoğunlaştığı bölgelere yaya yollarının planlanması veya arazi kullanım çekiciliği olan türlere erişim kapsamında ele alınmaktadır.
Bir ulaşım türü olarak kentlerde yaya türünün ulaşım alışkanlıkları dikkate alınarak planlama yapılırsa, çeşitli ulaşım türlerinden yaya yolu türüne geçiş yaşanması olasıdır. Yaya yolları ana aksları planlama sonrasında ki geçişin sağlanması için stratejiler üretilmeli, yaya yollarının erişilebilirliği arttırılmalı ve kentsel ulaşım talebi güzergâhların belirlenmesinde önemli bir parametre olarak modelde yer almalıdır. Yaya türünün başka türlerde yolculuk yapan kentliler tarafından tercih edilebilmesi için öncelikle güzergâhların etkin planlanması, bu güzergâhlardaki konfor özelliklerinin arttırılması ve geçişlerin sağlanması stratejisi benimsenmiştir. 
Bu doğrultuda kentsel ulaşım talebinin yoğun olduğu koridorlar ve zonlar tespit edilmiş yürünebilir menzil de dikkate alınarak ana yaya omurgalarının güzergâhlarının belirlenmesi için bir model önerilmiştir. Devamında ise önerilen rotalardaki yaya güzergâhlarının konforunun ve çekicilik özelliklerinin arttırılması için başka türlerden yeterli geçişi sağlayacak yönde çeşitli tasarım fikirleri üretilmiştir.   
Geliştirilen model Denizli Kent Merkezi bağlamında uygulanmış olup mevcut ve 2030 projeksiyon yılındaki zonlar arası talepler ve yoğunluklar dikkate alınarak haritalandırmalar ve analizler yapılmıştır. Taleplerin yoğun olduğu yerlerde, yaya odaklı erişilebilir mesafedeki zonlar tespit edilerek 2 farklı rotada toplam 6 adet alternatif güzergâh belirlenmiştir. Belirlenen güzergâhlar üzerinde detaylı analizler yapılarak yaya ulaşımı için eleştiriler ve öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The study was prepared with the aim of developing models for the planning of pedestrian road main axles and basically aims to expand and use the models in which the demand for urban transportation is essential in the planning paradigm. The planning of main axles on pedestrian roads, it encounters problems such as fragmentary planning habits, disconnection of pedestrian roads from each other and not being evaluated with a holistic perspective. Pedestrian route planning approaches are generally considered within the scope of planning pedestrian routes to areas where current pedestrian movement is concentrated or accessing types with land use attractiveness.
As a mode of transportation, if planning is made taking into account the transportation habits of the pedestrian type in cities, it is possible to experience a transition from various transportation types to pedestrian ways. Strategies should be produced to ensure the transition after the planning of the main axes of the pedestrian roads, the accessibility of the pedestrian roads should be increased and the demand for urban transportation should be included in the model as an important parameter in the determination of the routes. In order for the pedestrian type to be preferred by the citizens traveling in other types, the strategy of planning the routes effectively, increasing the comfort features on these routes, and providing crossings has been adopted.
In this direction, a model has been proposed to determine the routes of the main pedestrian spines, taking into account the corridors and zones where the urban transportation demand is high, and the walkable range. Afterward, various design ideas have been produced in order to increase the comfort and attractiveness of the pedestrian routes on the proposed routes, in order to provide sufficient passage from other types.
The developed model has been applied in the context of Denizli City Center, and mappings and analyzes have been made taking into account the interzonal demands and densities in the current and 2030 projection year. In places where demands are high, zones with pedestrian-oriented accessible distances were determined, and a total of 6 alternative routes were determined in 2 different routes. Criticisms and suggestions were developed for pedestrian access by making detailed analyzes on the determined routes.