Örgütlerde ahlaki duyguların araştırılması: Ahlaki yücelik duygusunun örgüt bağlamında incelenmesi
Investigating moral emotions in organizations; Exploring moral elevation in organizational context
Yazar: FURKAN MARAŞLI
Danışman: PROF. DR. ALİ EKBER AKGÜN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Pozitif bir ahlaki duygu olarak nitelendirilen ahlaki yücelik, bireylerin ahlaki açıdan erdemli eylemlere tanık olduğunda tetiklendikleri güçlü bir duygusal tepki olarak tanımlanmaktadır. Ahlaki yücelik örgütsel ortamda bireylerin algı ve davranışlarının şekillenmesinde önemli bir rol oynayan güçlü bir duygu olarak örgütsel yazında çalışılmaktadır. İlgili yazında ahlaki yücelik üzerine yapılan çalışmaların neredeyse tamamının ahlaki yüceliğin öncül ya da ardıllarını keşfetmek üzere yapılmış olması kavrama ilişkin daha kapsamlı bir incelemeye gerek olduğunun önemli bir göstergesidir. Bir başka ifadeyle mevcut yazındaki çalışmalar ahlaki yüceliğin hangi bağlantı mekanizmalarına sahip olduğunu ve hangi ilişkiler arasında bir bağlantı mekanizması olabileceğini açıklamak hususunda yetersiz kalmaktadır. Buradan hareketle bu tez çalışmasının amacı pozitif bir ahlaki duygu olan ahlaki yüceliğin aracılık etkisine odaklanarak kişilerarası adalet, algılanan yaratıcılık ve işe adanma arasındaki karmaşık etkileşimi incelemektir. Bu bağlamda 101 proje takımı üyesinden anket yoluyla veri toplanmıştır. Önerilen ölçüm modelinin güvenirlik ve geçerlik testleri yapıldıktan sonra kavramsal araştırma modelinde yer alan değişkenler arası ilişkileri ifade eden hipotezleri ampirik olarak test etmek amacıyla SmartPLS paket programı kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi (YEM) gerçekleştirilmiştir. Yapısal eşitlik analizinde yol katsayılarını ve yol katsayılarının anlamlılık düzeylerini incelemek için 10000 alt örneklem ile yeniden örnekleme seçilerek hesaplamalar yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre (i) kişilerarası adalet ile ahlaki yücelik, işe adanma ve algılanan yaratıcılık değişkenleri arasında ayrı ayrı pozitif bir ilişkinin olduğu (ii) ahlaki yüceliğin işe adanma ve algılanan yaratıcılık ile pozitif ilişkili olduğu (iii) kişilerarası adalet ve işe adanma ilişkisinde ahlaki yüceliğin kısmi aracı rolünün olduğu ve (iv) kişilerarası adalet ile algılanan yaratıcılık ilişkisinde ahlaki yüceliğin kısmi aracı rolünün olduğu ampirik olarak kanıtlanmıştır. Araştırma bulguları alayazın ışığında tartışılmış, gelecekte yapılacak araştırmalara yönelik öneriler ve mevcut çalışmanın sınırlılıkları sunulmuştur.

Abstract:
Moral elevation, described as a positive moral emotion, is defined as a strong emotional response that is triggered when individuals witness morally virtuous actions. Moral elevation is studied in the organizational literature as a strong emotion that plays an important role in shaping the perceptions and behaviors of individuals in the organizational environment. Almost all of the studies on moral elevation in the relevant literature have been done to discover the antecedents or consequences of moral elevation, which is an important indicator of the need for a more comprehensive examination of the concept. Based on this, this thesis examines the complex interaction between interpersonal justice, perceived creativity, and work engagement by focusing on the mediating effect of moral elevation. In this context, data were collected from 101 project team members through a survey. After the reliability and validity tests of the proposed measurement model, structural equation modeling (SEM) was carried out with SmartPLS to empirically test the hypotheses expressing the relationships between the variables in the conceptual research model. In structural equation analysis, calculations were made by bootstrapping with 10,000 subsamples to examine the path coefficients and the significance levels of the path coefficients. According to the results of the study, (i) there is a positive relationship between interpersonal justice and the variables of moral elevation, work engagement, and perceived creativity; (ii) moral elevation is positively related to work engagement and perceived creativity; (iii) moral elevation has a partial mediating role in the relationship between interpersonal justice and work engagement, and (iv) moral elevation has a partial mediating role in the relationship between interpersonal justice and perceived creativity. The research findings are discussed in light of the literature, suggestions for future research, and the limitations of the current study are presented.