Yükseköğrenimde dijitalleşmenin uzaktan öğrenime etkileri
Effects of digitalization in higher education on distance learning
Yazar: ZEYNEP EKİN BAL
Danışman: PROF. DR. CEYHAN KANDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgisayar destekli = Computer aided ; Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Sanal eğitim = Virtual education ; Sayısal uygulamalar = Digital application ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Uzaktan öğretim = Distance instruction ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim politikaları = Higher education policies ; Yükseköğretim sistemi = Higher education system

Özet:
Dijitalleşme modern çağın gerçeklerinden biridir. Bu çağın ve getirdiği yeniliklerin, bireyler üzerindeki kapsamlı etkisinin göz ardı edilmemesi gereklidir. Bu tez çalışmasının amacı, dijitalleşmenin, bireyler ve gelişim süreçleri üzerindeki etkisini, çağımızın değişen iletişimsel yapısı ve bireylerin tercihleriyle birlikte ele almaktır. Farklı çevresel koşullarda doğarak farklı özelliklere sahip olduğu kabul edilen bireylerin, dijitalleşen dünyada farklılaşması ve bu farklılaşmanın içeriği tartışılarak birey olmanın yeni anlamları üzerinde durulmak istenmiştir. Çalışma bu anlamda, iletişim süreçlerindeki değişimlerin bireylerin dünyasındaki yansımalarına odaklanarak, iletişim ve kişilerarası ilişkiler alanlarını kapsayacak bir 'teknoloji ve birey' tartışması yürütmek istemektedir.
Modern toplumların en önemli kurumlarından olan eğitim, kurumlarıyla bir hizmet alanı olduğu kadar toplumsal bir süreçtir. Eğitim alanı toplumsal koşullara bağlı olmakla birlikte onu dönüştürme gayretindedir. Gelişen yakınsak teknolojiler, gelişmekte olan ülkelerde kurumları değiştirmiş, birçoğunun yeni bir yapılanma içerisine girmesine yol açmıştır. Eğitim, bu dönüşümün içerisindeki kurumlardan yalnızca önemli birisidir. Bugün, Türkiye gibi hem gelişmekte olan hem de nüfusun devamlı artış gösterdiği ülkelerde, uzaktan eğitim sisteminin, eğitim gereksiniminin önemli bir kısmını karşılayabileceği bir gerçektir. Uzaktan eğitim, günümüzün yakınsak teknolojileri ile eğitimi aynı zemine taşımakta, zamana/mekâna bağlı kalmadan, eşzamanlı/eşzamansız eğitimi olanaklı kılmaktadır. Yalnızca uzaktan erişimli bir sisteme bağlı olarak ders içerikleri, tahrip olmadan takip edilebilmektedir. Uzaktan eğitim dijitalleşmenin yarattığı değişimin en görünür yüzlerinden biridir. Bu nedenle çalışmada, örgün ve uzaktan eğitim öğrencilerinden oluşan bir örneklemle anket çalışması yürütülmüş, uzaktan eğitimdeki öğreniciler ile örgün eğitim öğrenicileri üzerinden, dijitalleşmenin kapsayıcı toplumsal etkileri karşılaştırılmak istenmiştir. 
Çalışma, uzaktan eğitim öğrencilerinin diğer araştırmalar referans alınarak, dijital okuryazarlık anlamında, örgün eğitim öğrencilerine göre daha yetkin oldukları varsayımı üzerine kurulmuştur. Zaman ve koşullar çerçevesinde, farklı çevresel etkilerle tanımlanan kuşaklar arasında X, Y, Z kuşakları tanımlanmış ve öğreniciler ile öğreticilerin ağırlıklı olarak farklı kuşaklardan oldukları düşünülerek, sorular sınıflandırılmıştır. Öğreticilerin ağırlıklı X, öğrenicilerin ağırlıklı Y ve Z kuşağından oldukları gözlenmiştir. Hipotezler, bu gözlem üzerinden giderek, kuşak farklılıklarını içerecek şekilde hazırlanmış olup, bu farkların olumlu/olumsuz etkileri araştırılmaya çalışılmıştır. Sorular, uzaktan/örgün eğitim öğrenicilerinin mevcut eğitimlerindeki uygulamalı/teorik derslerde aldıkları verimi ölçmeye, örgün/uzaktan sistemindeki farklılıkları tespit etmeye yönelik hazırlanmış, anket, öğretici ve mevcut materyallerin ne derece ihtiyaca karşılık verebildiğine, buna karşılık ihtiyaçlar giderilmediğinde, hangi ek yöntemlere başvurulduğuna değinmiştir. Anket bu amaçla, öğrenicilerin hangi dijital araçlardan ek olarak faydalandıklarını ve bu dijital araçların hangi ders içeriklerine ek olarak sunulmakta olduğunu tespit etmek istemiş ve son olarak, öğrencilerin iletişim tercihlerine değinerek, hangi iletişim araçlarını tercih ettiklerini sorgulamıştır. 
Çalışma, yeni teknolojilerin kullanımının uygulamalı ve teorik dersler açısından önemli farklar temsil etmediği, geleneksel öğreticinin öğrenim sürecindeki baskın rolünün sanıldığı kadar değişime uğramadığı, öğreticilerin öğrenciler açısından hala güvenilir kaynaklar olduğu; dijital yerli ve dijital göçmenlerin ise bu anlamdaki beklentilerinin beklenildiği gibi farklılaşmadığı tespitleriyle sonlandırılmış olup, hipotezlerin tamamının doğrulanmadığı bulgulanmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Uzaktan Eğitim, Dijitalleşme, Dijital Kuşak

Abstract:
Digitization is one of the facts of the modern age. The influence of this age and the innovations it brings must not be ignored. The aim of this thesis is to examine the effects of digitalization on both individuals and development processes, while considering the changing communicative structure of our time and the preferences of individuals. It is intended to discuss the differentiation within the digitalizing world of individuals who have different characteristics due to their different native environments, as well as to discuss the content of this differentiation and emphasize the new meanings of being an individual. In this sense, the study focuses on how the changes in the communication processes are reflected onto the individuals' worlds and intends to carry out a 'technology and individual' debate, concerning fields of. both communication and interpersonal relations. 
Education, which is one of the most important institutions of modern societies, is a social process as much as a service field through its institutions. The field of education is in an effort to transform the social conditions, although it is bound to it. Evolving convergent technologies have changed the institutions in developing countries, leading some to new structurings. Education is an important one of the many institutions involved in this transformation. Today, in countries where both development and population increase are constant, such as Turkey, it is a fact that the distance education system can meet a considerable part of the educational needs. Distance education enables simultaneous and asynchronous training without adhering to time or space by moving the current convergence technologies and education onto the same platform. Depending on the remote-only system, the course contents can be followed without any risk of changes, Distance education is one of the most visible aspects of the change created by digitalization. For this reason, this study was carried out by using a questionnaire which was forwarded to samples of formal and informal (distance) education students, through which the effects of digitalization was compared.

As identified in the previous researches, it is assumed in the study that, the distance education students were considered here to be more competent in terms of digital literacy. Among the different generations shaped by their differing environmental influences within the framework of time and circumstances, the X, Y, Z generations have been defined, and the questions have been classified with the assumption that learners and tutors belonged to different generations. It has been observed that the teachers are predominantly of X, and the learners are predominantly of Y and Z generations. Hypotheses have been prepared to include the generation differences concerning this observation and to investigate the positive and negative effects of these differences. The questions were addressed to measure the efficiency of the current theoretical and training courses of the formative and remote systems; while the survey in general was focussed on how much the tutors and the available course materials met the needs, and which additional methods were used when they did not meet the needs. For this purpose, the questionnaire was planned to search for which digital tools the students were additionally benefiting from, and to which course materials these digital instruments were being offered. Finally, it questioned the learners on which communication tools they preferred.
The study results confirm that the use of the new technologies does not represent significant differences in practical and theoretical lectures; that the dominant role of the traditional teacher in the learning process has not changed as much as it was foreseen, that the reliable sources for students are their teachers still, and that the expectations of the digital natives and digital immigrants have not changed as much as it was expected. Therefore, the hypothesis of the study were not fully verified.

Key Words: Distance Education, Digitalization, Digital generation