Teknoloji ve insan birlikteliğinin dijitalleşme sürecindeki tehlikeli yakınlaşması: Kesintisiz gözetimin yükselişi ve mahremiyetin dönüşümü
The perilous intimacy of humanity and technological development during the digitalization process: Rise of perpetual surveillance and transformation of privacy
Yazar: ŞAFAK MANAS
Danışman: PROF. DR. OKAN ORMANLI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yeni Medya ve İletişim Ana Bilim Dalı / Yeni Medya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gözetim = Surveillance ; Gözetim teknolojileri = Surveillance technologies ; Mahremiyet = Privacy ; Sayısallaştırma = Digitization ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; Yeni medya = New media ; İnsan = Human ; İnsan bilgisayar etkileşimi = Human computer interaction

Özet:
Gözetim insanlık tarihi kadar eski bir uygulama geçmişine sahiptir. İnsanlar tarihin her döneminde çevresinde olan bitenleri ve birbirlerini izlemek için uygulamalar geliştirmiştir. Ancak gözetim hiçbir zaman modern toplumlarda olduğu kadar yoğun ve sistematik şekilde kullanılmamıştır. Gözetim uygulamalarında sıçrama teknolojik gelişmelerle yaşanmıştır. Teknoloji insan hayatını kolaylaştırdığı ölçüde, yaşam üzerinde de kökten değişimler yaratmıştır. Her teknoloji belli ideoloji ve grupların çıkarlarını da bünyesinde bulundurmaktadır. Panoptikon mimarisinin sunduğu görünmeden görme hayali, dijital teknolojilerle sınırsız bir güce kavuşmuştur. Günümüzde gözetimi uygulayanlar görünmezliğini arttırırken, kullanıcılar tam tersi şekilde şeffaf hayatlar yaşamaktadır. Ayrıca insanlar kendi rızalarıyla hayatlarındaki özel anları ve düşünceleri paylaşarak mahremiyetlerini kaybetmektedir. Teknolojik gelişmeler özel mühendislikleriyle kullanıcıları büyülerken, gözetimin çevrimiçi ağlarla kesintisiz olarak sürdürülmesine olanak sağlamıştır. Teknoloji ve insan arasındaki ilişkide fayda ön plana çıkarılırken, teknoloji riskler konusunda odağı kendinden uzaklaştırmaktadır. Günümüz teknolojileri mahremiyet kavramında dönüşümler yaratırken, aynı zamanda gözetim toplumlarının oluşmasına neden olmaktadır. Araştırmada günümüz toplumlarının gözetim toplumlarına dönüştüğünün ortaya konulması amaçlanmıştır. "Omniscient" dizisinin evrenindeki gözetimin uygulanması, teknolojinin benimsenmesi ve izlenmenin normalleşmesi araştırma için büyük önem taşımaktadır.   Bu bağlamda teknoloji ve insan arasındaki birlikteliğin dijitalleşme ve yapay zekâ teknolojileri geliştikçe, hayatın her alanında tehlikeli potansiyeller yaratmakta olduğu, içerik analizi yöntemiyle "Omniscient" dizisi üzerinden incelenmiştir. Ayrıca dizi evreninde ve günümüzde uygulanan gözetim faaliyetleri arasındaki benzerlikler tablolaştırılarak, teknoloji ve insan yakınlaşmasındaki tehditlere vurgu yapılarak önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Gözetim, Teknoloji, Yeni Medya, Dijitalleşme, Mahremiyet

Abstract:
Surveillance has a history of practice that is as old as human history. Humankind in every point of their history has devised systems that enabled them to survey not only what was happening in their environment but also what was happening between one another. But in no other point in history was surveillance used with such systematic intensity as it is used in modern society. This increase in applications of surveillance is a result of technological advancements of the modern age. Technology while significantly improving our day to day lives, also changed our lives fundamentally. Every technology contains particular ideologies and is directly linked with particular groups' interests. The ability to see without being seen, that was offered by Panopticon architecture. Gave digital techologies unlimited power. Today those who survey do so under complete anonimity while those who are being surveyed are leading completely transparent lives. People, by sharing their most intimate moments with their own consent, happen to löse their anonimity. Technological advancements while dazzling the public with their customized engineering, allow perpetual surveillance through online networks. While the dynamic of mutual benefit is being highlighted in the relationship between humanity and technology, technology avoids being the focal point of all the associated risks. While technology redefines privacy, it also actively supports the creation of surveillance societies. In this study the goal is to demonstrate that modern societies are rapidly transforming into surveillance states. The application of surveillance in the world of the tv series "Omniscient" is particulary profound in terms of technology being internalized and surveillance being normalized. The risks that we might encounter in our daily lives thanks to digitalization and the ever improving artificial intelligence technologies are examined in this study through analyzing the tv series "Omniscient" using the content analysis technique. Also the similarities between the surveillance acitivities that are used in the universe of the tv series and in our world were turned into charts to further highlight the potential risks that exist in the relationship between technology and humanity.

Keywords: Surveillance, Technology, New Media, Digitalization, Privacy