Ekolojik okuryazarlık, geri dönüşüm davranışı ve ekolojik ayak izifarkındalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between ecological literacy, recyclingbehavior and ecological footprint awareness
Yazar: MİRAÇ YİĞİT CANGÜVEN
Danışman: PROF. DR. FATMA ALKAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma lise öğrencilerinin ekolojik okuryazarlık, geri dönüşüm davranışı ve ekolojik
ayak izi farkındalıklarını belirlemek ve bu değişkenler arasındaki ilişkiyi istatistiksel olarak
incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma amacı doğrultusunda ileri düzey analiz
teknikleri kullanılarak bir yapısal model oluşturulacağından bu bilimsel araştırma, ilişkisel
tarama modelinde tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemini 2022-2023 eğitim - öğretim
döneminde Ankara'da öğrenimine devam eden tüm sınıf düzeylerindeki gönüllü 962 lise
öğrencisi oluşturmaktadır. Örneklem uygun örnekleme yaklaşımına göre belirlenmiştir.
Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; ekolojik okuryazarlık ölçeği, geri dönüşüm
davranışı ölçeği ve ekolojik ayak izi farkındalık ölçeğidir. Araştırma sonucunda
öğrencilerin genel itibarıyla ekolojik okuryazarlık, geri dönüşüm davranışı ve ekolojik ayak
izi farkındalıklarının orta seviyede olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ekolojik okuryazarlık,
geri dönüşüm davranışı ve ekolojik ayak izi farkındalığı arasındaki ilişkiyi ortaya çıkaran
yapısal modele göre; öğrencilerin ekolojik okuryazarlık düzeyleri ve ekolojik ayak izi
farkındalık seviyeleri yüksek olmasına rağmen geri dönüşüm davranışı sergilemedikleri
sonucuna varılmıştır. İlişkisel tarama sonucuna göre öğrencilerin ekolojik ayak izi
farkındalıkları ve ekolojik okuryazarlık seviyeleri arttıkça geri dönüşüm davranışı
eğilimlerinin aynı oranda artmadığı tespit edilmiştir. Buna göre öğrencilerin okullar, alış
veriş merkezleri, devlet kurumları gibi geri dönüşümü kolaylaştırıcı kutu vs. gibi bulunduğu
alanlarda geri dönüşüme katkı sağlayacak davranış eğiliminde oldukları fakat kendi
bireysel yaşantılarında aynı hassasiyeti göstermedikleri yorumu yapılabilir.

Abstract:
This study was conducted to determine the ecological literacy, recycling behavior and
ecological footprint awareness of high school students and to statistically examine the
relationship between these variables. Since a structural model will be created by using
advanced analysis techniques in line with the research purpose, this scientific research
was designed in the relational survey model. The sample of the study consisted of 962
voluntary high school students at all grade levels continuing their education in Ankara in
the 2022-2023 academic year. The sample was determined according to the convenience
sampling approach. The data collection tools used in the study were ecological literacy
scale, recycling behavior scale and ecological footprint awareness scale. As a result of the
research, it was determined that students' ecological literacy, recycling behavior and
ecological footprint awareness were at a medium level. According to the structural model
revealing the relationship between ecological literacy, recycling behavior and ecological
footprint awareness, it was concluded that although students' ecological literacy levels and
ecological footprint awareness levels were high, they did not exhibit recycling behavior.
According to the results of the correlational scan, it was determined that as students'
ecological footprint awareness and ecological literacy levels increase, their tendency
towards recycling behavior does not increase at the same rate. Accordingly, it can be
interpreted that students tend to behave in areas such as schools, shopping malls,
government agencies, etc. that facilitate recycling such as recycling boxes, etc., but they
do not show the same sensitivity in their individual lives.