Din psikolojisi bağlamında rüya ve istihare yaşantısı üzerine nitel bir araştırma
A qualitative research on the life of dream and istikhara in the context of the psychology of religion
Yazar: HAFSA HAFIZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini başa çıkma = Religious coping ; Dini tecrübe = Religious experience ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Rüya = Dream ; Tanrı anlayışı = God understanding ; İstihare = Istihare

Özet:
Bu çalışmanın amacı, rüya ve istihare yaşantısının kişilerin günlük hayatlarına, psikolojik durumlarına ve manevi yaşamlarına olan etkilerini belirlemek, bu kişilerin rüya ve istihareyi nasıl algıladığını, anlamlandırdığını ve yorumladığını açıklamak, istihare yaşantısının, dindar bireylerin psikolojik durumlarına, manevi ve günlük yaşamlarına dönük işlevsellik boyutunu tespit etmektir. Ayrıca bu çalışmada, istihare yaşantısının, dinî tecrübe, psikolojik iyi oluş, dinî başa çıkma ve Tanrı tasavvuru ile olan ilişkisini incelemek amaçlanmaktadır. Nitel araştırma modeli tercih edilen çalışmada, ölçüt örnekleme ve amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu örneklemesi kullanılarak rüya ve istihare tecrübesine sahip 18 yaşından büyük dindar Müslüman bireyler çalışma grubuna dâhil edilmiştir. Araştırmanın örneklemesini birden fazla sayıda istihare tecrübesi yaşamış dindar 20 kişi oluşturmuştur. Buna göre yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak gerçekleştirilen görüşmelerde çalışma grubundan veriler toplanmış, elde edilen bu veriler içerik analizi ve betimsel analiz kullanılarak yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda rüya ve istiharenin, katılımcıların hayatlarına ilişkin çok boyutlu etkilere sahip olduğu, istiharenin katılımcıların kararsız kaldıkları zor durumlarda karar vermelerinde işlevsel olduğu saptanmıştır. İstiharenin dinî bir tecrübe olarak kabul edilebileceği, bu yaşantının, zor zamanlarda psikolojik iyi oluşa ve dinî başa çıkmaya katkısı olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte Allah tasavvuru ve istihare yaşantısının birbiriyle güçlü bir ilişkisi olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dinî Tecrübe, Psikolojik İyi Oluş, Dinî Başa Çıkma, Tanrı Tasavvuru, Rüya, İstihare.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effects of dream and istikhara on daily life, psychological conditions and spiritual lives of individuals, to explain how these people perceive, understand and interpret the dream and istikhara and to determine the functional and psychological aspects of religious, spiritual and daily life. In this dissertation, it is also intended to investigate the relationship between the experience of istikhara and religious experience, psychological well-being, religious coping and the image of God. In this qualitative research, religious individuals older than 18 years old with dream and istikhara experience were included in the study group by using snowball sampling, one of the criteria sampling and purposeful sampling methods. The sample of the study consisted of 20 religious people who had more than one experience of istikhara. Accordingly, data were collected from the study group in the interviews conducted using semi-structured interview form and these data were interpreted by using content and descriptive analysis. As a result of the research, it was determined that dream and istikhara have multidimensional effects on the lives of the participants and that istikhara was functional to make decisions in difficult situations where the participants were undecided. It has also been determined that istikhara can be accepted as a religious experience and this experience contributes to psychological well-being and religious coping in difficult times. Besides, it is concluded that the image of God and the life of istikhara have a strong relationship with each other.

Key Words: Religious Experience, Psychological Well-Being, Religious Coping, The Image of God, Dream, Istikhara.