Demokratik eğitim ilkeleri bağlamında okula katılım tür ve düzeylerinin analizi
Analysis of types and levels of school participation in the context of democratic education principles
Yazar: ASLIHAN HANCI
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN AKSOY
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokratik eğitim = Democratic education ; Demokratik okul = Democratic school ; Eğitim ekonomisi = Education economy ; Eğitim hakkı = Education rights ; Eğitim planlaması = Educational planning ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Katılım = Participation ; Katılım hakkı = Right to participate ; Okul yönetimi = School administration ; Okul-aile iletişimi = School-family communication

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Zonguldak ili Devrek ilçesi devlet ortaokullarında görev yapan öğretmen ve velilerin karar alma ve uygulama süreçlerindeki görüş ve deneyimleri, katılım türleri ve düzeyleri, yaklaşım ve gerekçeleri ile diğer okul bileşenlerinin katılımlarına ilişkin görüş ve beklentilerini belirlemek ve incelemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden fenomenolojik yaklaşım benimsenerek elde edilen veriler, katılım kuramları ve demokratik eğitim ilkeleri bağlamında çözümlenmiştir. Öğretmen ve velilere yönelik olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Derinlemesine görüşme tekniğiyle 14 öğretmen ve 17 veliden elde edilen veriler, MAXQDA 2022 analiz programı kullanılarak içerik analiziyle çözümlenmiştir. 
     Öğretmenlerin okula demokratik katılımlarını en çok etkileyen faktörün okul yönetimi ve okul müdürlerinin tutumları olduğu, kendilerini ilgilendiren ve kendi uzmanlık alanlarına giren konularla ilgili kararlara katıldıkları ve katılmak istedikleri, katılma isteklerinin kendilerine iş yükü olarak dönmesi nedeniyle görüş belirtmekten kaçındıkları, mesleki kıdem, okul bileşenleri arasındaki ilişkiler ve iletişimlerinin okula katılımlarında etkili olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Velilerin okula demokratik katılımlarında okul yönetimi ve öğretmenlerin tutumlarının önemli rolü olduğu, katılımlarının okul toplantılarına veya okul-aile birliği etkinliklerine katılmakla sınırlı kaldığı, katılım gösterdikleri konuların ise öğrencinin sorunları ve akademik başarısıyla ilgili konular olduğu, okulun velilerden en önemli ve en çok beklentisinin, maddi katılım konusunda olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. 
      Çalışmanın sonuçlarına göre okullarda karar alma ve uygulama süreçlerinin demokratik eğitim ilkeleri doğrultusunda geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmuştur.  Bu öneriler, okullarda eşit, adil ve demokratik yaklaşımla oluşturulacak katılım ve çalışma ortamlarının düzenlenmesi, kurumsal toplantıların katılımı destekleyecek şekilde planlanması, eğitim ve okul yöneticileri tarafından öğretmen ve velilerin okula demokratik katılımlarının çerçevesini belirleyen hak, görev ve sorumluluk bilincini geliştirmeye dönük uygulamalara öncelik verilmesi, öğretmenlerin katılım iradelerinin onlara ek iş yükü yaratmaması ve demokratik katılım sorumluluğunun neoliberal katılıma özgü çalışma performansı ile karıştırılmaması biçiminde olmuştur.

Anahtar Sözcükler: Demokratik eğitim, okula demokratik katılım, öğretmen katılımı, veli katılımı, katılım tür ve düzeyleri

Abstract:
The aim of this research is to determine and examine the views and experiences of teachers and parents working in state secondary schools in Zonguldak province Devrek district in the decision-making and implementation processes, the types and levels of participation, their approaches and reasons, and their views and expectations regarding the participation of other school components. The data obtained were analyzed with the phenomenological approach, one of the qualitative research designs in the context of participation theories and democratic education principles. Semi-structured interview forms prepared by the researcher for teachers and parents were used. The data obtained from 14 teachers and 17 parents by in-depth interview technique were analyzed by content analysis using the MAXQDA 2022 analysis program.
   The factors that most affect the democratic participation of the teachers in the school are the attitudes of the school management and school principals, they agree and want to participate in the decisions related to the issues that concern them and fall within their field of expertise, they avoid expressing their opinions because their willingness to participate turns out to be a workload for them, professional seniority, relations between school components It has been concluded that their communication and communication are effective in their participation in the school. It is stated that the attitudes of the school administration and teachers have an important role in the democratic participation of the parents in the school, their participation is limited to attending school meetings or school-parent association activities, the subjects they participate in are the issues related to the problems of the students and their academic success, the most important and most expectation of the school from the parents is financial participation. conclusions have been reached.
       According to the results of the study, suggestions were presented for the development of decision-making and implementation processes in schools in line with the principles of democratic education. These suggestions include organizing participation and working environments to be created with an equal, fair and democratic approach in schools, planning institutional meetings to support participation, giving priority to practices by education and school administrators to develop the awareness of rights, duties and responsibilities that determine the framework of teachers and parents' democratic participation in school, their will to participate does not create additional workload for them and the responsibility of democratic participation is not confused with the work performance specific to neoliberal participation.
         
Keywords: Democratic education, democratic participation in school, teacher participation, parent participation, participation types and levels