Meşrutiyet Döneminde üç düşünürümüz (Baha Tevfik, Ziya Gökalp ve Filibeli Ahmet Hilmi)'ün görüşleri bağlamında Batıcılık, Türkçülük ve İslâmcılık
Westernism, Turkism and İslamism in the context of the views of our three thinkers (Baha Tevfik, Ziya Gökalp and Filibeli Ahmet Hilmi) in the Constitutional era
Yazar: MEHMET DEVECİ
Danışman: DOÇ. DR. NECATİ DEMİR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Tarih = History
Dizin: Ahmed Hilmi = Ahmed Hilmi ; Batıcılık = Westernist ; Gökalp, Ziya = Gökalp, Ziya ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Modernleşme = Modernization ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tevfik, Baha = Tevfik, Baha ; Türkçülük = Turkism ; İslamcılık = Islamism

Özet:
"MeĢrutiyet Döneminde Üç DüĢünürümüz (Baha Tevfik, Ziya Gökalp ve
Filibeli Ahmet Hilmi)'ün GörüĢleri Bağlamında Batıcılık, Türkçülük ve
Ġslâmcılık" baĢlıklı yüksek lisans tez çalıĢması, Osmanlı fikir hayatının en
karmaĢık olduğu II. MeĢrutiyet döneminde modernite olgusuna, bu dönemde
ortaya çıkan "Ġslamcılık, Batıcılık, Türkçülük" akımı çerçevesinde bakmayı
amaçlamaktadır. Çerçevenin içini doldurmak üzere bu felsefi anlayıĢların
temsilcisi olan üç fikir adamı seçilmiĢ ve bunların görüĢleri bağlamında konu ele
alınmaya çalıĢılmıĢtır.
Sultan II. Abdülhamit'in devletin baĢında olduğu II. MeĢrutiyet dönemi,
Osmanlı'nın en karmaĢık dönemidir. MeĢrutiyet'i ilan etme sözünün karĢılığında
iktidara getirilen, sonradan meĢruti yönetimi ve meclisi lağveden II. Abdülhamit,
kendisine karĢı yönelen muhalefetin baskılarına dayanamamıĢ, MeĢrutiyet'i tekrar
ilan etmiĢtir. MeĢrutiyet'in yeniden ilan edilmesi evresinde, Osmanlı'nın içinde
bulunduğu olumsuz durumun farkında olan aydınlar, kurtuluĢ çaresi olarak farklı
fikirler üretmiĢ ve devletin kurtulması için gayret etmiĢtir. Bu noktada öne çıkan
üç akım olan Ġslamcılık, Batıcılık ve Türkçülük; konuya kendi perspektiflerinden
bakarak Osmanlıyı içinde bulunduğu durumdan kurtarmak üzere farklı fikirler
öne sürmüĢtür. 
ii
Bu üç felsefi yaklaĢımın ortaklaĢa kabul ettiği husus, Osmanlı'nın geri
kalmıĢ olduğu ve bunun için BatılılaĢmanın ya da modernleĢmenin elzem
olduğudur. BatılılaĢma konusuna farklı biçimlerde yaklaĢmıĢ olsalar da
Ġslamcılığın temsilcilerinden Filibeli Ahmet Hilmi, Batıcılığın temsilcilerinden
Baha Tevfik ve Türkçülüğün temsilcilerinden Ziya Gökalp; Osmanlı'nın Batı'yla
farklı Ģekillerde münasebet kurması gerektiği konusunda hemfikirdir. Bu noktada,
Ġslamcılık ve Türkçülük modernleĢme konusuna temkinli bir yaklaĢım gösterse de
Batıcılar, modernleĢme konusunda net ve kesin fikirlere sahiptir. ÇalıĢmamız,
konuyu bu üç fikir akımının önemli temsilcileri bağlamında ele almıĢ ve
değerlendirmiĢtir.
Anahtar Kelimeler: Ġslamcılık, Batıcılık, Türkçülük, ModernleĢme, II. MeĢrutiyet

Abstract:
The master's thesis titled "Westernism, Turkism and Islamism in the
Context of the Views of Our Three Thinkers (Baha Tevfik, Ziya Gökalp and
Filibeli Ahmet Hilmi) in the Constitutional Era" aims to look at the phenomenon
of modernity in the second constitutional period, when the Ottoman intellectual
life was the most complex, within the framework of the "Islamism, Westernism
and Turkism" movements that emerged in this period. In order to fill the frame,
three intellectuals representing these philosophical understandings were selected
and the subject was tried to be discussed in the context of their views. The second
Constitutional period, in which Sultan Abdulhamid the second was the head of the
state, is the most complex period of the Ottoman Empire.
The second Constitutional period, in which Sultan Abdulhamid the second
was the head of the state, is the most complex period of the Ottoman Empire. 
iv
Abdülhamid II, who was brought to power in return for his promise to declare the
Constitutional Monarchy and later abolished the constitutional government and
the parliament, could not stand the pressures of the opposition directed against
him and declared the Constitutional Monarchy again. Intellectuals, who were
aware of the negative situation of the Ottoman Empire during the re-declaration of
the Constitutional Monarchy, produced different ideas as a solution for salvation
and tried to save the state. At this point, the three prominent movements,
Islamism, Westernism and Turkism; By looking at the issue from their own
perspective, he put forward different ideas to save the Ottoman Empire from the
situation it was in. Intellectuals, who were aware of the negative situation of the
Ottoman Empire during the re-declaration of the Constitutional Monarchy,
produced different ideas as a solution for salvation and tried to save the state. At
this point, the three prominent movements, Islamism, Westernism and Turkism;
By looking at the issue from their own perspective, they put forward different
ideas to save the Ottoman Empire from the situation it was in.
 The point that these three philosophical approaches jointly accept is that the
Ottoman Empire was backward and for this, Westernization or modernization is
essential. Although they approached the issue of Westernization in different ways,
one of the representatives of Islamism, Ahmet Hilmi from Filibe, one of the
representatives of Westernism Baha Tevfik and one of the representatives of
Turkism Ziya Gökalp; They agree that the Ottomans should establish relations
with the West in different ways. At this point, although Islamism and Turkism
show a cautious approach to modernization, Westernists have clear and definite
ideas about modernization. Our study has handled and evaluated the subject in the
terms of the important representatives of these three currents of thought.
Keywords: Islamism, Westernism, Turkism, Modernization, Second
Constitutionalism