Bilgi yönetimi süreci ile yenilikçilik arasındaki ilişkide örgütsel öğrenmenin aracılık rolü: Teknoloji geliştirme bölgelerinde bir uygulama
Mediating role of organizational learning on the relationship between knowledge management process and firm innovativeness: An application on technology development zones
Yazar: OĞUZ DEMİREL
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI ERASLAN
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi yönetimi = Information management ; Bilişim sektörü = Information sector ; Teknoloji geliştirme bölgeleri = Technology development areas ; Yenilikçilik = Innovativeness ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations

Özet:
Günümüz rekabet koşullarında bilgi, işletme örgütlerinin tüm süreçlerinde kullandığı hayati bir unsurdur. Küreselleşme ile birlikte işletme örgütlerinin rakip sayısının görülmemiş sayıda artması ve rekabetin her alanda giderek şiddetlenmesi, taklit edilmesi oldukça zor olan bilginin, neredeyse her ölçekteki işletme örgütü için kritik öneme sahip bir varlık haline gelmesine neden olmuştur. Bu nedenle, bilgi kaynağını doğru bir biçimde yönetmek, işletme örgütleri için öncelikli konuların ilk sıralarına yükselmiştir. Bunun yanında, J. Schumpeter ile birlikte işletme örgütleri literatürüne giren ve zaman içerisinde stratejik bir rekabet aracı haline gelen yenilik, önemini hiç kaybetmeden işletme örgütlerinin gündeminde yer almaktadır.
Kaldı ki müşteri ihtiyaç ve beklentilerinin, özellikle bilgi teknolojilerinin gelişmesinin ardından hızlı bir biçimde değişmesi, işletme örgütlerini hem yeni müşteri kazanmak hem de mevcut müşterilerini rakiplerine kaptırmamak için sürekli yenilik yapmak zorunda bırakmıştır. Literatür incelendiğinde, rekabet gücü sağlayan yeniliğin özünde işletme örgütlerinin sahip olduğu bilginin yattığı görülmektedir. Bilgi ile yenilik arasındaki bu ilişki, işletme örgütlerinin mevcut ve yeni bilgileri nasıl yönettiği ile yenilikçilik düzeyleri arasında bir etkileşim olup olmadığı sorusunu önemli hale getirmektedir.
Bu araştırmanın temel amacı, bilgi yönetimi süreci ile yenilikçilik arasında ilişki olup olmadığını, böyle bir ilişkinin var olması halinde, örgütsel öğrenme kavramının aracılık rolünün bulunup bulunmadığını incelemektir. Araştırma, TR42 Doğu Marmara Bölgesi'ndeki teknoloji geliştirme bölgelerinde ve Ankara Bölgesi'ndeki ODTÜ ve Ankara teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren bilişim sektörüne faaliyet gösteren işletme örgütleri üzerinde yürütülmüştür. Tam yapılı anket yoluyla toplanan veriler öncelikle keşifsel ve doğrulayıcı faktör analizlerine tabi tutulmuştur. Daha sonra çalışmanın hipotezlerini sınamak maksadıyla doğrusal regresyon yöntemi, yapısal eşitlik modellemesi ve process analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular yorumlanmış, ardından hem araştırmacılar için hem de uygulamaya dönük çeşitli öneriler sunulmuştur.
Araştırma bulgularına göre; bilgi yönetimi sürecini oluşturan bilginin edinilmesi, bilginin dönüştürülmesi ve bilginin uygulanması bileşenlerinin işletme örgütlerinin yenilikçilik ve örgütsel öğrenme düzeylerini olumlu yönde etkilediği; örgütsel öğrenmenin, yenilikçiliği pozitif yönde etkilediği; bilginin edinilmesi, dönüştürülmesi ve uygulanması bileşenlerinin yenilikçilik üzerindeki etkisinde örgütsel öğrenmenin aracılık rolü oynadığı tespit edilmiştir. Öte yandan, bilginin korunması sürecinin örgütsel öğrenme ve yenilikçilik üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In today's competitive conditions, knowledge is a vital element that businesses use in all their processes. With the globalization, the unprecedented increase in the number of competitors and the intensification of competition in every field has led the knowledge become a critical asset that is difficult for companies to imitate. For this reason, managing the knowledge assests effectively has become one of the top priorities for businesses. In addition, innovation, which has entered the business literature with J. Schumpeter and has become a strategic competitive tool over time, is on the agenda of enterprises without losing its importance. The rapid change in customer needs and expectations, especially after the development of information technologies, has forced businesses to innovate in order to gain new customers and not to lose their existing customers to their competitors. When the literature is examined, it is seen that the knowledge of the enterprises lies at the core of innovation that provides competitiveness. This relationship between knowledge and innovation raises the question of how there is an interaction between how firms manage existing and new knowledge and their innovativeness levels.
In the light of the statements above, the main purpose of this research is to examine the relationship between knowledge management process and innovativeness and whether organizational learning mediates this relationship. At the same time, the aim of the study is to determine the knowledge management, organizational learning and innovativeness levels of the IT companies. The research was conducted on the IT firms operating in the technology development zones in TR42 East Marmara Region and ODTÜ and Ankara technology development zones. First of all, exploratory and comfirmatory factor analysis were performed on the data that were collected via questionnaire. Then, linear regression method, structural equation modelling and Process analysis were used to test the hypotheses of the study. The findings were interpreted and then various suggestions for both researchers and practitioners were presented.
According to results of the research, the steps of acquiring, transforming and applying the knowledge constituting the knowledge management process have a positive and significant effect on the organizatonal learning and innovativeness levels of the enterprises. Similarly, the research demonstrates that organizational learning has a positive and significant effect on innovativeness. Another result is that the organizational learning levels of enterprises play a mediating role in the interaction between knowledge acquisiton, conversion and application processes and innovativeness. Finally, knowledge protection process has no significant effect on organizational learning and firm innovativeness.