Toplumsal cinsiyet eşitliği temelli psikoeğitim programının üniversite öğrencileri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Examining the effect of gender-based psychoeducation program on university students
Yazar: FİGEN ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE KAHRAMAN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Temelli Psikoeğitim Programının üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet tutumları ve romantik ilişkilerde akılcı olmayan inançları üzerine etkisini incelemektedir. 
Araştırma, Ege Üniversitesinin farklı fakültelerinde eğitim gören 24 katılımcı ile yürütülmüştür. Katılımcılar her grupta eşit sayıda kişi olacak şekilde kontrol ve deney gruplarına ayrılmıştır. Her iki grupta da 12 katılımcı bulunmaktadır. Katılımcılar üniversite kapsamında yapılan araştırma duyurusuna başvuran öğrenciler içerisinden rastgele seçilmiştir. Her iki gruba da ön test Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği ve Romantik İlişkilerde Akılcı Olmayan İnançlar ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların demografik özellikleri, araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgi formu ile toplanmıştır. Deney grubu katılımcılarıyla her biri yaklaşık bir buçuk saat süren 7 oturumluk Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Temelli Psikoeğitim Programı uygulaması gerçekleştirilmiştir. Uygulama katılımcıların müsaitlik durumları sebebiyle çevrimiçi olarak yürütülmüştür. Kontrol grubuna ise herhangi bir müdahale olmamıştır. Psikoeğitim programı uygulaması bittikten sonra aynı ölçekler son test olarak tekrar uygulanmıştır.
Uygulanan psikoeğitim programının içeriği kadın, erkek, evlilikte, cinsiyet rolleri, geleneksel tutum ve eşitlikçi tutum alt boyutlarında hazırlanmıştır. Psikoeğitim programının oturumlarında katılımcıların canlandırma, doğaçlama ve örnek olay inceleme gibi etkinliklerle oturumun teması doğrultusunda aktif rol oynamaları sağlanmıştır. 
Ön test ve son test uygulamalarında deney ve kontrol gruplarının ölçeklerden aldıkları puanlar istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Katılımcıların ön test sürecinde uygulanan demografik bilgi formuna verdikleri yanıtlar incelendiğinde, grupların yaş ortalaması, sosyoekonomik düzey, büyüdüğü yerleşim yeri gibi değişkenler bakımında oldukça benzer özelliklere sahip olduğu görülmüştür. Deney grubunun psikoeğitim uygulaması sonrasında Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeğinden ve Romantik İlişkilerde Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeğinden istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek puan aldığı bulunmuştur. Psikoeğitim programının geçerliği bu sayede kanıtlanmıştır. Kontrol grubunun her iki ölçekten de aldığı ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. 
 
Deney grubunun toplumsal cinsiyet eşitliği temelli psikoeğitim programı uygulamasından fayda gördüğü ve bu bağlamda toplumsal cinsiyete dair daha eşitlikçi tutumlar, romantik ilişkilere dair ise daha akılcı inançlar geliştirdiği görülmektedir. Bulgular ilgili literatürle ilişkilendirilerek tartışılmış ve toplumsal cinsiyet eşitliği temelli psikoeğitim programının üniversite öğrencileri arasında romantik ilişkilerde daha eşitlikçi toplumsal cinsiyet tutumları ve rasyonel inançlar geliştirmede yararlı etkileri vurgulanmıştır.

Abstract:
This study examines the effect of a Gender Equality-Based Psychoeducation Program on university students' gender attitudes and irrational beliefs in romantic relationships. The research was conducted with 24 participants from different faculties at Ege University. The participants were divided into control and experimental groups, with an equal number of individuals in each group, resulting in 12 participants per group. The participants were randomly selected from students who responded to a research announcement made within the university. Pre-tests, including the Gender Roles Attitude Scale and the Irrational Beliefs in Romantic Relationships Scale, were administered to both groups. Additionally, participants' demographic characteristics were collected through a demographic information form prepared by the researcher. The experimental group participated in a 7-session Gender Equality-Based Psychoeducation Program, with each session lasting approximately 90 minutes. Due to the participants' availability, the program was conducted online. The control group received no intervention. After the psychoeducation program was completed, the same scales were administered again as post-tests.
The content of the psychoeducation program was structured around sub-dimensions such as gender roles in women and men, marriage, traditional attitudes, and egalitarian attitudes. During the sessions, participants were encouraged to take an active role through activities such as role-playing, improvisation, and case study analysis, in line with the theme of each session. The pre-test and post-test scores of both the experimental and control groups were statistically analyzed. Upon examining the responses given to the demographic information form during the pre-test process, it was observed that the groups had similar characteristics in terms of variables such as age, socioeconomic status, and place of residence. After the psychoeducation program, the experimental group scored significantly higher on both the Gender Roles Attitude Scale and the Irrational Beliefs in Romantic Relationships Scale, proving the validity of the psychoeducation program. No statistically significant differences were found between the pre-test and post-test scores of the control group on either scale.
It was observed that the experimental group benefited from the gender equality-based psychoeducation program, and in this context, they developed more egalitarian attitudes towards gender and more rational beliefs about romantic relationships. The findings were discussed in relation to the relevant literature, emphasizing the beneficial effects of the gender equality-based psychoeducation program in promoting more egalitarian gender attitudes and rational beliefs in romantic relationships among university students.