Dünyadaki başlıca havayolu şirketlerinin operasyonel, finansal ve çevresel etkinliklerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of operational, financial, and environmental efficiencies of major airlines worldwide
Yazar: OYA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ZEHRA VİLDAN SERİN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Küreselleşme havacılık endüstrisini yeniden şekillendirirken hava yolculuğuna olan talebi de artırmaktadır. Bu süreç, şirketleri operasyonel, finansal ve çevresel etkinliklerini sağlayarak, rekabet üstünlüğü elde etmeye yöneltmektedir. Bu tezin amacı IATA 2021 WATS raporuna göre en çok ücretli gelir yolcu kilometresine sahip 19 havayolu şirketinin ve 2017-2021 yılları arasındaki operasyonel, finansal ve çevresel performanslarını karşılaştırmalı olarak Veri Zarflama Analizi yöntemiyle analiz ederek, etkinlik derecelerini belirlemek ve iyileştirmeler yapabilmek için önerilerde bulunmaktır. Analiz sonucunda Spirit Airlines'ın operasyonel, finansal ve çevresel açıdan en etkin havayolları şirketi olduğu bulunmuştur. Bu çalışma kapsamındaki Türk Hava Yolları'nın (THY), finansal olarak 12., çevresel olarak 15. ve operasyonel olarak 16. sırada olduğu bulunmuştur. THY'nin çevresel açıdan en düşük etkinlik değerlerinin 2021 yılında olduğu ve bunun nedeninin de yakıt tüketimindeki kaynak israfı olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları Amerikan ve Hint menşeli şirketlerin genellikle daha başarılı olduğunu göstermektedir. Bunların arkasında Avrupa menşeli şirketlerin geldiği görülmüştür. Çin'in "üç büyükleri" olarak adlandırılan Çin menşeli şirketlerin ise en düşük etkinlik skorlarına sahip olduğu saptanmıştır. Bu şirketlerin en düşük skor ortalamaları çevresel alanda görülmüş ve operasyonel ve finansal skorlarının altında kaldığı belirlenmiştir. Çin menşeli şirketlerin bu nedenlerle rekabet avantajının zayıf olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırma kapsamındaki şirketler en düşük skorlarının çevresel etkinlik alanında olduğu bulunmuştur. Havayolu şirketlerinin çevresel etkinlik skorlarını artırmak için taahhütte bulunmaları hem şirketlerin sürdürülebilir büyüme oranlarına ulaşmalarına katkı sağlayacak hem de rekabet avantajı elde etmelerine yol açacaktır. Şirketlerin finansal etkinliklerini artırmak için optimizasyona yönelmeleri, gelir kaynaklarını çeşitlendirilmeleri ve alternatif gelir akışlarını araştırılmaları önerilmektedir. Operasyonel etkinliği artırmak için de stratejik planlama ile uzun vadeli hedeflere ulaşmak için etkin bir yol haritası belirlenmelidir. Ayrıca iştiraklerle sinerji yaratmak ve Star Alliance gibi iş birliklerini güçlendirmek, havayolu şirketlerinin operasyonel ve finansal riskleri azaltmaya katkıda bulunabilir.

Abstract:
Globalization is reshaping the aviation industry and increasing the demand for air travel. In this process, companies are striving to gain a competitive advantage by ensuring operational, financial, and environmental efficiency. This thesis aims to analyze the operational, financial, and environmental performances of the top 19 airlines with the highest revenue passenger kilometers, according to the IATA 2021 WATS report, and make comparative assessments using the Data Envelopment Analysis (DEA) method. The goal is to determine their efficiency levels and provide recommendations for improvements. The analysis revealed that Spirit Airlines is the most efficient airline in terms of operational, financial, and environmental aspects. Turkish Airlines (THY), as part of this study, ranked 12th in financial efficiency, 15th in environmental efficiency, and 16th in operational efficiency. It was found that THY's lowest environmental efficiency scores were in 2021, mainly due to fuel consumption wastage. The research findings indicate that American and Indian airlines tend to be more successful, followed by European airlines. On the other hand, Chinese airlines, referred to as the "big three" from China, have the lowest efficiency scores. These airlines scored significantly lower in environmental efficiency, with their operational and financial scores also falling below average. As a result, Chinese airlines seem to have a weaker competitive advantage. Furthermore, the study shows that the airlines scored lowest in environmental efficiency. Encouraging airlines to commit to improving their environmental efficiency will not only contribute to their sustainable growth but also lead to a competitive advantage. To enhance financial efficiency, companies are advised to focus on optimization, diversify revenue sources, and explore alternative income streams. Improving operational efficiency requires setting an effective roadmap through strategic planning to achieve long-term goals. Additionally, creating synergies with subsidiaries and strengthening collaborations such as Star Alliance can help reduce operational and financial risks for airlines. In conclusion, embracing efficiency in all aspects, particularly environmental efficiency, will empower airlines to thrive and gain a competitive edge. By implementing the recommended strategies, airlines can work towards sustainable growth and success in the dynamic global aviation industry.