Koruyucu aile derneklerine üye olan koruyucu ailelerin bu modele ilişkin deneyim ve değerlendirmeleri
Experiences and evaluations of foster families, who are members of foster family associations, on this model
Yazar: NURGÜL CERTEL
Danışman: DOÇ. BURCU YAKUT ÇAKAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Koruyucu aile = Foster family ; Koruyucu aile hizmeti = Foster care service ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
Bu araştırmanın amacı, koruyucu ailelerin koruyucu aile sistemi ve sürecine ilişkin değerlendirmelerinden yola çıkarak bu modelde yaşanan sorunları ve sürecin tüm yönlerini koruyucu aile sistemi içerisindeki bütün unsurları göz önünde bulundurarak anlamaktır. Bu bilgiler ışığında koruyucu aile modelinin geliştirilmesi için sosyal politika ve sosyal hizmetlerin geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmaktadır. 
Niteliksel araştırma modeliyle tasarlanan araştırmada, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla Denizli ve İstanbul Koruyucu Aile Derneklerine bağlı 26 koruyucu ebeveyn ile görüşmeler yapılmıştır. Denizli Koruyucu Aile Derneğine üye olan 13 koruyucu ebeveyn, İstanbul Koruyucu Aile Derneğine üye olan 13 koruyucu ebeveyn ile yapılan görüşmeler kuramsal bilgiler temelinde analiz edilerek yorumlanmıştır. 
Araştırma sonuçları; koruyucu aile olma motivasyonu, koruyucu aile olma karar süreci, tanışma süreci, bilgilendirme ve eğitim, uyum süreci, meslek elemanlarının süreçteki rolleri, biyolojik aile ve koruyucu ailelerin sisteme ve sürece ilişkin genel değerlendirmeleri temaları altında yorumlanmıştır.Koruyucu aile motivasyonunun temelde sosyal sorumluluk anlayışı ve çocuk sahibi olma isteği üzerinde yoğunlaştığı anlaşılmıştır. Koruyucu aile olma nedeni bir çocuğun hayatını değiştirmek, çocuk sahibi olmak, evdeki biyolojik çocuğa bir kardeş olması gibi nedenlerle tanımlanmıştır.
Koruyucu aile olma karar sürecinde ailelerin bu kararı ortak olarak verdiği fakat öncülük eden kişinin aileden aileye değiştiği görülmüştür. Koruyucu ailelere bu süreçte çevreden olumlu ve olumsuz tepkiler gelmiş, olumsuz tepkilerin büyük çoğunluğunun korunmaya ihtiyacı olan çocuklara ilişkin ön yargılar etrafında geliştiği anlaşılmıştır. Çalışmada koruyucu ailelerin kimisinin çevreden gelecek tepkileri önlemek adına koruyucu aileliğini gizlemeyi tercih ettiği anlaşılmıştır.
Koruyucu aileler ile koruyucu aile yanına yerleştirilen çocuk arasında tanışma sürecinin görüşme yapılan kentler arasında farklı ilerlediği anlaşılmıştır. Denizli'de koruyucu aileler ile çocuğun tanışma sürecinden geçmedikleri öğrenilmiş iken İstanbul'da koruyucu aile yanına yerleştirmesi yapılacak olan çocuğun bulunduğu yaş dilimine göre çeşitli tanışma programlarına tabi tutuldukları anlaşılmıştır. 
Koruyucu ailelik sürecinin başlaması ile birlikte koruyucu ebeveynlerin ve çocuğun uyum sürecinin birçok aile açısından zorlu geçtiği anlaşılmıştır. Uyum sürecinde aileleri zorlayan unsurların çocuğun duygusal ve davranışsal sorunları ve sistemin diğer unsurları ile ilişkiler olduğu görülmüştür. 
Koruyucu aile modeli içerisinde meslek elemanlarının bütün aşamalarda üstlendikleri rollerin süreci şekillendirdiği anlaşılmıştır. Koruyucu ailelerin meslek elemanları ile iletişim halinde olmalarının ve diledikleri zaman bir meslek elemanına ulaşabilmelerinin ailelerin desteklendiklerini görebilmeleri adına önemli olduğu görülmüştür. 
Koruyucu aile modeli içerisinde koruyucu aile yanına yerleştirilen çocukların biyolojik ailelerinin koruyucu aileleri ve çocukları biyolojik aile görüşmelerinde etkilediği görülmüştür. Çocuğun biyolojik ailesi ile görüşmelerinin niteliğinin çocuğun gelişimi ve koruyucu aile sistemi açısından önemli olduğu anlaşılmıştır. 
Koruyucu ailelerin sisteme ve sürece ilişkin yapmış oldukları değerlendirmede ailelerin en çok zorlandıkları sürecin uyum süreci olduğu anlaşılmış, sisteme ilişkin yaptıkları değerlendirmede ise koruyucu aile modeli içindeki bütün unsurların etkileşim halinde olmamasından kaynaklı yaşanan sorunların sistemi olumsuz etkilediği görülmüştür. 
Anahtar Sözcükler: Çocuk refahı, çocuk koruma sistemi, koruyucu aile modeli.

Abstract:
The purpose of this study is to understand all aspects of the problem and the process of foster care system considering all the factors based on foster family's evaluation of the foster care system and process. In the light of this aim, this study includes some suggestions towards bringing various improvements in social policy and social services in order to enhance foster care model. 
Designed as a qualitative research model, the study is based on the data collected via semi-structured in-depth interviews conducted with 26 foster parents who are the members of Denizli and İstanbul Foster Family Associations, where 13 foster parents participated from each organization. These interview data was analysed in the light of theoretical knowledge. 
Research result had been analysed under the main themes of; foster family's motivation, the process of being foster family, convercancy, informing and education, adaptation process, the roles of professions, biological family and foster families'overall assessment about system and process. 
It is understood that foster care motivation based on social responsibilty and desire to have children. Being foster family have been identified as to change a child's life, to have a child, to have a siblings for their biological children. 
In the process of being foster family it has been understtod that this decision is families' co-decison, but the leading person in families are changing from family to family. Foster families have come to positive and negative reactions from the environment in the process, the majority of adverse reactions have been occured around the bias for children who need to protection. In this study it has been understood that some foster families prefer to conceal their fostering in order to prevent the environment reactions.
It is revealed that there is a difference the process of conversancy between foster families and foster children between the provinces which interviews had been done. While foster families in Denizli do not have the process of conversancy, it is clearly understood foster families in İstanbul are subtected to conversancy process in accordance with children's age range. 
With the start of the fostering adjustment process of foster families and foster children has been found to be tough for many families. The factors forcing families in adjustment process is related to children's behavioral and emotional problems and the relationship the other factors of foster care system. 
It is revealed that in all stages prefessionals' roles shape the process of fostering within the model of foster care. It has been understood when foster families are in communication with professionals and to be able to reach at any time they want it is important to be seen  foster families feel being supported.
It is revealed that foster children's biological families have an impact on foster children and foster families during the process of biological family meetings. It is understood that the qualiy of foster children and their biological families' interviews are important with regard to children's development and foster care system. 
It is revealed that from the foster families' evaluation of foster care system and the process it is understood the most difficult process for foster families is adjustment process and from the evaluation of foster care system it is seen that problems originated not being involved in an interaction in all factors of foster care system affect this model adversely. 
Keywords: Child welfare, child protection system, foster care model