Çoğulculuk açısından Alevilere göre din eğitimi ve öğretimi
Religious education and teaching from pluralism point of view in terms of Alevis
Yazar: NURULLAH BORA
Danışman: PROF. DR. RECEP KAYMAKCAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ahlak bilgisi = Moral knowledge ; Alevilik = Alawiism ; Din eğitimi = Religious education ; Din eğitimi kurumları = Theological schools ; Din kültürü = Religious culture ; Çoğulculuk = Pluralism

Özet:
Liberal demokrasinin ortaya koyduğu kavramlardan birisi çoğulculuktur. Bu kavram, toplumdaki farklılıkların hepsinin değerli olduğu, saygın olduğu fikrini ön plana almıştır. Eskiden homojen bir yapıya sahip olan toplumların yerine, yaşanan göçler sonucunda günümüzde devletler çok kültürlü bir yapıya kavuşmuşlardır. Ortaya çıkan yeni tabloda toplumu oluşturan tüm gruplar eğitim, kültür ve din alanında bazı hak taleplerinde bulunmaktadırlar. Dünyada yaşanan bu gelişmelerin şüphesiz Türkiye'de de bazı yansımaları olmuştur. Konumuz Türkiye'deki Alevilerin din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde yer alma talepleridir. Aleviler mevcut din kültürü ve ahlak bilgisi dersine ve Türkiye'deki genel din eğitimine nasıl bakmakta ve ne tür taleplerde bulunmaktadır? Bu sorulara yanıtlar aranmaya çalışılacaktır.Giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, önemi, sınırlılıkları, yöntemi ve süresi hakkında genel bilgiler verilmiştir.Birinci bölümde Aleviliğin tarihi arka planı işlenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda ilk Müslüman Türklerin İslam anlayışlarını yansıtan Yesevilik, Vefaîlik, Kalenderîlik, Haydarîlik akımları kısaca tanıtılmıştır. Sonrasında Aleviliğin oluşumuna etki eden Hurufilik akımı ve Safevi ailesi hakkında bilgi verilmiştir. Alevilikte inanç, adap, erkân ve ahlak konularına da yer verilerek Alevililik hakkında genel bilgiler tamamlanmıştır.İkinci bölümde çoğulculuk, dini çoğulculuk ve din eğitiminde çoğulculuk konuları ele alınarak çoğulcu din eğitimi modelleri hakkında genel bilgiler verilmiştir.Üçüncü bölümde ise alevi kurum ve önderleri ile yapılan görüşmeler sonucunda Alevilerin Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Dersi, Diyanet İşleri Başkanlığı ve cemevleri ile ilgili görüş, öneri ve talepleri verilmiştir.Araştırma sonuç ve öneriler kısmıyla sonlandırılmıştır.Araştırma sonucunda Alevilerin taleplerinin üç konuda belirginleştiği görülmektedir. Bunlar zorunlu Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Dersleri, Diyanet İşleri Başkanlığı ve cemevleri-dedeler hakkındaki taleplerdir. Görüş belirtenlerden bazıları DKAB dersinin içeriğinin değiştirilerek devam etmesi gerektiğini, bazıları bu dersin tamamen kaldırılması gerektiğini, bazıları da isteğe bağlı hale getirilmesi gerektiğini söylemektedirler. Görüşlerine başvurduğumuz Alevilerin büyük çoğunluğu bu derslerin çoğulculuk anlayışına uygun olarak değiştirilmesine sıcak baktıklarını ifade etmişlerdir.Diyanet İşleri Başkanlığı konusunda da görüşünü aldıklarımızdan bir kısmı bu kurumun kaldırılması gerektiğini, bir kısmı bu kurumun yapısının değiştirilmesi gerektiğini, bir kısmı da Alevileri temsil eden başka bir kurumun oluşturulması gerektiğini ifade etmişleridir.Cemevlerinde din eğitimi ile ilgili bazıları buralarda din eğitiminin verildiğini bazıları ise buna din eğitim-öğretimi denemeyeceğini belirtmişlerdir. Dedelerin yeterliliği konusunda büyük oranda dedelerin yetersiz kaldığı ifade edilmiştir. Dedelerin, alevi toplum içindeki etkinliği konusunda ise, şehre göçün getirdiği sıkıntılara rağmen dedelerin hala bu toplum içerisinde etkin oldukları belirtilmiştir.

Abstract:
One of the concept that liberal democrarcy brings up is pluralism.In this concept differences which in society are all valuable and respected .In the past there were homogenous societies,in our age, because of immigrant states get much culture.In this new table all groups which constitute society demand some rigths to education, culture and religion. Developments which ocur in the world have some effects in Turkey.Our subject is Turkey?s Alevis? demand for having part in Religion Culture And Knowledge of Ethics.What do they think about religion culture and knowledge of ethics. ,what are their demands?We tried to find the answers.At the begining, general information about subject,goal,importance,limitations,method, and time of research was given. In the firs part ,we tried to explain Alevism?s historty. So, Yesevilik, Vefailik, Kalenderlik, Haydarilik which are the first Muslims Turks? İslamic view were shortly introduced.After that,some information was given Hurufilik trend which affects to ocur Alevism and Safevi family. General information about Alevism was completed by mentioning faith,customs and moral in Alevism..In the second part ,we gave general information about pluralistic religion education patterns such as pluralism,religion pluralism and pluralism in religion education..In the third part, as a result of interview with Alevi associations and leaders,we allowed Alevis? view,suggestions and demands about Religion Culture And Knowledge of Ethics lesson ,ministery of religion and cemevi. Research was ended with result and suggestionsAt the end of the research, we saw that Alevis had got three demands. These were compulsory Religion Culture And Knowledge of Ethics lesson, ministery of religion and cemevi-Dede. Some of the interviewee said that the concepts of R.C.K.E lesson should be changed and than teached. Some said that it should be abolished and others said that it shoul be an optional lesson. Most of the Alevis believ that its concept should be changed in respect of priorty.With ministry of religion ,some of them expressed that it should be abolished, or its stucture should be changed and the others expresed that there should be an another association for represent Alevis.With education in cemevi,some Alevis said that there was a religious education but the others said that there was not a religious education. With adequacy of dede, most of the Alevis agree that he was not adequate. With his effect in Alevi society despite the difficulties because of immigration from rural to urban, they had stil effect.