İbrahim Tenekeci'nin eserlerinde söz varlığı
Vocabulary in İbrahim Tenekeci's written works
Yazar: NEJLA AYVAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DURSUN ŞAHİN
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Dil; bireyler arasında iletişimi sağlayan, ortaya çıktığı toplumun kültürüyle iç içe olan bir anlaşma aracıdır. Dilin kültürle ilişkisini ortaya koymada söz varlığı önemli bir işleve sahiptir. Toplumun hayat görüşü, geleneği, göreneği, dini inanışı, yaşayış şekli gibi pek çok unsur söz varlığını şekillendirir. Dilin sahip olduğu söz varlığı bireye doğumundan itibaren çevre ile ilişkisiyle ve toplumun benimsediği eğitim öğretim çalışmalarıyla kazandırılmaya çalışılır. Yapılan bu çalışmada İbrahim Tenekeci'nin şiirlerinde bulunan söz varlığı unsurları "deyim, atasözü, ikileme, argo, terim, kalıp söz, yerel ağıza yönelik ifadeler"i tespit etmek ve bu şiirlerin 2019 Türkçe Öğretim Programı ikinci kademede yer alan söz varlığı kazanımlarına uygunluğunu incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada İbrahim Tenekeci'nin basımı yapılmış 10 şiir kitabı nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yoluyla kapsamlı ve dikkatli bir şekilde analiz edilmiştir. İnceleme sonuçları tablolar haline getirilerek detaylı bir şekilde sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda şiirlerde yer alan söz varlığı unsurları ve şiirlerin 2019 Türkçe Öğretim Programı kazanımlarına göre incelemesi sayısal verilerle belirtilmiştir. Şiirlerde yer alan söz varlığı unsurları "243 deyim, 67 yerel ağıza yönelik sözcük, 42 ikileme, 20 kalıp söz, 20 terim, 8 argo sözcük, 1 atasözü" olarak tespit edilmiştir. Şiirlerin Türkçe Öğretim Programında yer alan söz varlığı kazanımlarına uygunluğunu büyük ölçüde sağladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Language; It is a means of communication that enables communication among individuals and it is in touch with the culture of the society in which it emerged. Vocabulary has an important function in revealing the relationship between language and culture. Many elements such as the society's view of life, traditions, customs, religious beliefs and way of life shape the vocabulary. The vocabulary of the language is tried to be imparted to the individual as from birth through his/her relationship with the environment and through the education and training activities adopted by the society. In this study, to identify the vocabulary elements "idioms, proverbs, reduplications, slang, terms, formulaic expressions, expressions for local dialect" in İbrahim Tenekeci's poems and to review the suitability of these poems with the vocabulary learning outcomes in the second stage of the 2019 Turkish Language Teaching Programme are intended. In the study, 10 poetry books published by İbrahim Tenekeci were analyzed comprehensively and carefully through document analysis, one of the qualitative research methods. The review results were tabulated and classified in detail. As a result of the findings, the vocabulary elements in the poems and the review of the poems according to the learning outcomes of the 2019 Turkish Language Teaching Programme were stated with numerical data. The vocabulary elements in the poems were established as "243 idioms, 67 local dialect words, 42 reduplications, 20 formulaic words, 20 terms, 8 slang words, 1 proverb". It has been determined that the poems are largely compatible with the vocabulary learning outcomes in the Turkish Language Teaching Programme.