Dış ticaretin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Makroekonomik faktörlerle bir analizi
The effect of foreign trade on economic growth: A study with macroeconomic factors analysis
Yazar: MACİT ZAHRAVİ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH TOPCUOĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Dış ticaret =   ; Makroekonomi = Macroeconomy

Özet:
Ekonomik büyüme üzerinde birçok faktörün etkili olduğu açıktır. Fakat ekonomik büyüme üzerinde her ülkenin kendi iç dinamikleri ve dünya ekonomisinin gidişatının yanında ülke içi makroekonomik unsurların etkisinin varlığı ve bu faktörlerin etki düzeylerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Makroekonomik faktörlerin ekonomik büyüme ile ilişkili olduğu bir gerçektir. Dış ticaret diğer makroekonomik faktörlerin değişimiyle birlikte ekonomik büyüme üzerinde farklı etkiler gösterebilmektedir. Ekonomik büyüme ve dış ticaret arasındaki ilişki ekonomi biliminin en temel araştırma konularından biri olarak kabul edilebilir. Bu çalışmanın temel amacı dış ticaret göstergeleri olan ithalat ve ihracat ile birlikte doğrudan yabancı yatırımlar ve enflasyonun ekonomik büyüme ile ilişki düzeylerini ölçmek ve gelecek dönemler adına ekonomik büyüme düzeyi için bir öngörü oluşturulmasını sağlamaktır. Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde ekonomik büyüme ile dış ticaret ve makroekonomik göstergeler arasındaki ilişki uzun dönem ve kısa dönem açısından incelenmiştir. Bu amaçla bu çalışmada dış ticaretin ekonomik büyüme ile olan kısa ve uzun dönem ilişkisini belirlemek için ihracat, ithalat ve doğrudan yabancı yatırım değişkenleri kullanılırken makroekonomik etki olarak enflasyon değişkeni kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan değişkenler Dünya Bankası veri tabanından elde edilmiştir. Veri seti Türkiye için 1984-2021 yılları arası döneme ait yıllık verilerden oluşmaktadır. Çalışmadan elde sonuçlar ekonomik büyüme, ihracat, ithalat, doğrudan yabancı yatırımlar ve enflasyon değişkenleri arasında uzun dönemde anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Buna karşın, hata düzeltme modeli sonuçlarına göre kısa dönemde bu değişkenler arasında anlamlı bir dengeleme mekanizması olmadığı tespit edilmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Dış Ticaret, Ekonomik Büyüme, İhracat, Faiz, İşsizlik

Abstract:
It is a fact that macroeconomic factors are related to economic growth. Foreign trade may have different effects on economic growth with the changes in other macroeconomic factors. The relationship between economic growth and foreign trade can be considered as one of the most fundamental research topics in economics. The main objective of this study is to measure the relationship between foreign trade indicators, namely imports and exports, foreign direct investments and inflation with economic growth and to provide a prediction for the level of economic growth for future periods. In this study, the relationship between economic growth and foreign trade and macroeconomic indicators in the Turkish economy is analyzed in terms of long-run and short-run. For this purpose, export, import and foreign direct investment variables are used in this study to determine the short and long run relationship between foreign trade and economic growth, while inflation variable is used as macroeconomic effect. The variables used in the study are obtained from the World Bank database. The data set consists of annual data for Turkey for the period between 1984-2021. The results of the study show that there is a significant long-run relationship between economic growth, exports, imports, foreign direct investment and inflation variables. However, according to the error correction model results, there is no significant adjustment mechanism between these variables in the short run.

KEYWORDS: Foreign Trade, Economic Growth, Exports, Interest, Unemployment