Koroner arter hastalarında, bir risk belirteci olarak serum osmolalitesi kullanılması
The utility of serum osmolality as a risk marker in coronary artery patients
Yazar: ELİF SEDA TOPUZOĞLU
Danışman: PROF. DR. TURGUT KARABAĞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Koroner damarlar = Coronary vessels ; Osmolar konsantrasyon = Osmolar concentration ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Giriş: Kardiyovasküler hastalıklar dünyada bulaşıcı olmayan hastalıklar
içinde en önemli mortalite ve morbidite sebebidir. Bu nedenle, sebeplerin ve risk
faktörlerinin belirlenmesi, bunlara yönelik tedbirlerin alınması halk sağlığı açısından
büyük önem arz eder. Kardiyovasküler hastalıklar arasında en yaygın olanı ise
Koroner Arter Hastalığı (KAH)'dır. Bu çalışmada amacımız; serum osmolalitesi ile
KAH arasında anlamlı bir ilişki bulunup bulunmadığını araştırmak ve risk
modellemelerinde bir risk belirteci olarak kullanılabilirliğine bakmaktır.
Materyal-Metot: Araştırmaya İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi
Kardiyoloji polikliniği ve acil servisine, Temmuz 2019 ile Ocak 2020 tarihleri
arasında herhangi bir şikayetle başvurmuş, yapılan tetkikler sonucunda koroner
anjiyografi endikasyonu konulan 40-80 yaş arası gönüllü, çalışma için onamı
alınmış, kooperasyon ve oryantasyonu yeterli, dışlama kriterlerinden herhangi birine
sahip olmayan 113 gönüllü (39K, 74E; yaş ort: 56,6 ± 10,8 yıl) dahil edildi.
Çalışmaya dahil edilen hastalar angiografide kritik KAH tespit edilenler (>%50
darlık), grup-1 ve normal koroner arter (<%10 darlık), grup-2 olarak iki gruba
ayrıldı. Angiyografide %10-%50 arası darlık saptananlar çalışmaya alınmadı.
Koroner arter hastalığının ciddiyeti ve yaygınlığı Syntax ve Gensini skorları ile
hesaplandı. Venöz kan örneklerinden hemogram, açlık kan şekeri, üre, kreatinin,
BUN, lipit panelleri, Na, K düzeyleri ölçüldü ve her bir hasta için osmolalite değeri
hesaplandı. Hastaların koroner yoğun bakım ünitesine yatışları esnasında sistolik,
diyastolik kan basınçları ve kalp hızları, boy, kilo, bel ve kalça çevresi ölçülüp VKİ,
BKO gibi antropometik parametreleri hesaplandı.
Bulgular: Araştırmaya alınan 113 hasta içinde, grup-1'de; (71 hasta; 16K,
55E, 58,4 ± 10,8) ve grup-2'de; (42 hasta; 23K, 19E, 53,5 ± 10,1) tespit edildi.

Demografik verilerden; erkek cinsiyet, yaş, sigara kullanma, BKO ve kalp hızı grup-
1 de grup-2'ye göre anlamlı olarak yüksekti (p=0,003, p=0,02, p=0,004, p=0,001,

p=0,024). Laboratuvar bulgularından; glikoz, kreatinin, total kolesterol, TG grup-
1'de grup-2'ye göre anlamlı olarak yüksekti (p=0,02, p=0,01, p=0,02, p=0,02), Na

değeri grup-2'de grup-1'e göre anlamlı olarak yüksekti (p=0,01), üre, BUN, HDL,

ix

LDL, K değerleri ise gruplar arası benzerdi. Hesaplanan ort. osmolalite değerleri
grup 1 ve 2 arasında benzerdi (289,52 ± 5,21 mg/dl'ye karşın, 290,77 ± 4,31 mg/dl;
p=0,19). Gruplar arası osmolalite bulgularının Gensini ve Syntax skorları
karşılaştırıldığında; Gensini skoru grup 1'de istatistiksel olarak anlamlıdır (p = 0,04),
Syntax skoru ile anlamlı değildir (p = 0,24). Grup-1'de yaş ve osmolalite
bulgularının Gensini ve Syntax skorları ile korelasyon analizinde; yaş anlamlı bir
fark oluşturmazken, osmolalitenin gensini skoru ile anlamlı artış gösterdiği (p =
0,04) ve zayıf korelasyon oluşturduğu (r = -0,24), syntax skoru ile ise anlamlı bir
artış oluşturmazken (p = 0,24), zayıf bir korelasyonu bulunduğu (r = -0,14) gözlendi.
Sonuç: Koroner angiyografi yapılan ve sonrasında >%50 darlık ve normal
koroner arter saptanan iki grupta, özellikle diyabetes mellitus ve ciddi organ
yetmezliklerini dışladığımızda kan osmolaliteleri arasında anlamlı bir fark
oluşmadığını gördük. Yine de buna rağmen ilk grubun artmış kan şekerleri, total
kolesterol, TG, BKO bize prediyabet açısından düşündürücü olmuştur. Mevcut, geniş
dışlama kriterlerine sahip başka bir çalışma bulamamış olmamız çalışmamızı
alanında tek kılarken, vaka sayısını daha fazla olduğu, çok merkezli başka
çalışmalarla da osmolalitenin KAH gelişimindeki yeri daha açık tartışılabilir.

Anahtar Kelimeler: Koroner Arter Hastalığı, Osmolalite, Gensini skoru,
Syntax skoru

Abstract:
Introduction: Cardiovascular diseases are the most important cause of
mortality and morbidity among non-contagious disease in the World. Therefore,
determining the causes and risk factors and taking precautions fort hem are of great
importance for public health. The most comon among cardiovascular disease is
Coronary Artery Disease (CAD). Our aim in this study; to investigate whether there
is a significant relationship between plasma osmolality and CAD and to look at its
usability as a risk marker in risk modeling.
Material-Method: 113 volunteers (39 female, 74 male; mean age: 56,6 ± 10,8
years) included this research who applied to the Cardiology outpatient clinic and
emergency of Istanbul Education and Research Hospital with any complaints
between July 2019 and January 2020, and underwent coroner angiography, whose
ages ranged between 40-80, the cooperation and orientation was sufficient,
volunteering to participate in the study and with their consent and without any
exclusion criteria. The patients included in the study were divided into two groups as
those with critical CAD on angiography (>50% stenosis), group-1 and normal
coronary artery (<10% stenosis), group-2. Those with 10-50% stenosis were not
included in the study. The severity and extensive of coronary artery disease were
calculated with Syntax score and Gensini scores. Complete blood count, fasting
blood sugar, urea, creatinine, BUN, lipid panels, Na, K levels were measured from
venous blood samples and osmolality value was calculated for each patient. During
the admission of patients to the coronary intensive care unit, systolic, diastolic blood
pressures and heart rates, height, weight, waist and hip circumference were measured
and anthropometic parameters such as BMI and WHR were calculated.
Results: Among 113 patients included in the study, in group-1; (71 patients;
16F, 55M, 58.4 ± 10.8) and in group-2; (42 patients; 23F, 19M, 53.5 ± 10.1) were
determined. When the demographic data between the groups were compared; male
gender, age, smoking, BMR and heart rate were significantly higher in group-1 than
group-2 (p=0,003, p=0,02, p=0,004, p=0,001, p=0,024). From laboratory results;
glucose, creatinine, total cholesterol and TG were significantly higher in group-1

xi

than group-2 (p=0,02, p=0,01, p=0,02, p=0,02), Na value was significantly higher in
group-2 than group-1 (p = 0,01), Urea, BUN, HDL, LDL, K values were similar
between the groups. Calculated mean osmolality values were similar between groups
1 and 2 (289,52 ± 5,21 mg/dl vs 290,77 ± 4,31 mg/dl; p = 0,19). When Gensini and
Syntax scores of the osmolality results between the groups were compared; Gensini
score is statistically significant in group 1 (p = 0,04), Syntax score is not significant
(p = 0,24). In Group-1, in the correlation analysis of age and osmolality results with
Gensini and Syntax scores; age does not make any significant difference, but there
was a significant increase (p = 0,04) and weak correlation (r = -0,24) between
Gensini score and osmolality. Also there wasn't a significant increase (p = 0,24), but
was a weak correlation (r = -0,14) between Syntax score and osmolality.
Conclusion: When we excluded diabetes mellitus and severe organ failure,
we found that there was no significant difference between blood osmolalities in two
groups with coronary angiography followed by >50% stenosis and normal coronary
artery.
Nevertheless, the increased blood glucose, total cholesterol, TG and WHR of
the first group made us think in terms of prediabetes. While the fact that we could not
find another study which has these available, extent exclusion criteria makes our
study unique in its field, the place of osmolality in CAD development can be
discussed more clearly by another multicentre advanced studies.
Keywords: Coronary artery disease, osmolality, Syntax score, Gensini score