Bazı Citrus L. türlerinin meme tümörü üzerindeki In Vitro ve In Vivo etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of In Vitro and In Vivo effects of some Citrus L. species on breast tumor
Yazar: ÖMER FARUK YAKINCI
Danışman: PROF. DR. İPEK SÜNTAR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Farmakognozi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antikanser = Anticancer ; Meme kanseri =

Özet:
Kanser dünyadaki ölüm sebepleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır ve meme kanseri en yaygın görülen üç kanser türünden biridir. Bu maligniteye karşı yeni tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar devam etmekte ve antikarsinojenik etkili fitokimyasallar üzerinde yapılan araştırmalar, yeni biyoaktif bileşiklerin bulunması ve klinikte uygulanma potansiyellerinin ortaya konulması yönünden büyük önem taşımaktadır. Yapılan çalışmalarda, Citrus türlerinin meyvelerinin, in vitro ve in vivo antitümör etkilere sahip olduğu bildirilen limonoitler, flavonoitler ve kumarinler gibi çeşitli sekonder metabolitler içerdiği tespit edilmiştir. Çalışmamızda, farklı molekül iskeletlerine sahip potansiyel sitotoksik etkili bileşikleri bir arada bulundurması nedeniyle Citrus aurantium L. (turunç), Citrus maxima (Brum.) Merr. (şadok), Citrus medica L. (ağaç kavunu) ve Citrus paradisi Macfad. (greyfurt) bitkilerinin meyve kabuklarının meme tümörü üzerinde tedavi edici etki gösterebileceği öngörülmüş ve bu doğrultuda, anılan meyvelerin kabuklarından hazırlanan ekstrelerin ve ekstrelerden, in vitro (MCF-7 hücre hattı)  sitotoksik aktivite-yönlendirmeli fraksiyonlama çalışmaları doğrultusunda elde edilen fraksiyonların ve sekonder metabolitlerin in vivo N-metil-N-nitrozoüre (NMU)-nedenli meme tümörü modeli üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Aktivite-yönlendirmeli olarak yapılan fraksiyonlama ve izolasyon çalışmaları doğrultusunda en aktif bulunan C. aurantium meyve kabuklarının etil asetatlı ekstresinden Sephadex LH-20 ve silika jel açık kolon kromatografisi yöntemleriyle fraksiyon ve alt fraksiyonlar elde edilmiş; bunlardan en etkili bulunan SP FR.A+B ve CASK-3 üzerinde izolasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Aktif alt fraksiyondan CAS 5 (izomeranzin), CAS 10 (3-metoksi nobiletin), CAS 11 (nobiletin) ve CAS 12 (tangeretin) bileşikleri izole edilmiştir. Tek doz NMU enjeksiyonu sonrasında meme tümörü oluşturulan Sprague-Dawley cinsi dişi sıçanlara in vitro deneylerde en etkili bulunan numuneler oral gavajla 8 hafta boyunca uygulanmış, deney sonunda alınan doku ve kan örneklerinde biyokimyasal, histopatolojik, immunohistokimyasal çalışmalar ile gen analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen in vivo bulgular, en etkili tedavinin nobiletin uygulaması ile sağlandığını göstermiştir. İzole edilen bileşikler üzerinde antikanser aktiviteye yönelik olarak yapılan in silico analizler, in vitro ve in vivo deneylerden elde edilen sonuçlar için destekleyici veri sağlamıştır.

Abstract:
Cancer is among the top causes of death in the world, and breast cancer is one of the three most common types of cancer. Studies on the development of new treatment approaches against this malignancy, and research on phytochemicals with anticarcinogenic effects is of great importance in terms of finding new bioactive compounds and revealing their potential for clinical application. Previous studies have revealed that the fruits of Citrus species contain various secondary metabolites such as limonoids, flavonoids and coumarins, which are reported to have antitumor effects in vitro and in vivo. In the present study, Citrus aurantium L. (bitter orange), Citrus maxima (Brum.) Merr. (shaddock), Citrus medica L. (citron) and Citrus paradisi Macfad (grapefruit) were selected due to their content of potentially cytotoxic compounds with different molecular structures. It has been considered that the fruit peels of Citrus plants may have a therapeutic effect on mammary tumors. Accordingly, the present study aims to invetsigate the in vivo anticancer effects of the extracts, fractions and the secondary metabolites of the mentioned fruits on N-methyl-N-nitrosourea (NMU)-induced mammary tumor model in rats, in the line with cytotoxic in vitro activity-guided fractionation studies on MCF-7 cell line. Fractions and subfractions were obtained by Sephadex LH-20 and silica gel open column chromatography methods from the ethyl acetate extract of C. aurantium fruit peels. Isolation studies were carried out on SP FR.A+B and CASK-3, which were found to be the most effective. Compounds CAS 5 (isomeranzin), CAS 10 (3-methoxy nobiletin), CAS 11 (nobiletin) and CAS 12 (tangeretin) were isolated. The active samples were administered by oral gavage to Sprague-Dawley female rats in which mammary tumors were induced after a single dose of NMU injection. Biochemical, histopathological, immunohistochemical studies and gene analyzes were performed on the tissue and blood samples taken at the end of the experiment. Obtained in vivo findings showed that the most effective treatment was provided by nobiletin application. In silico analyzes for anticancer activity on the isolated compounds provided supporting data for the results obtained from in vitro and in vivo experiments.