Sinema ve mimarlık ilişkisinin Fellini filmleri üzerinden değerlendirilmesi: Tatlı Hayat (La Dolce Vita) (1960) filmi örneği
The relationship of cinema and architecture in Fellini films: An evaluation on the movie La Dolce Vita (1960)
Yazar: CEREN YILDIRIM YARGICI
Danışman: PROF. DR. AYGÜL AĞIR
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sinema sanatının bileşenlerinden birisi, aynı zamanda mimarlığın temel uğraşı olan mekân kurgusudur. Film mekânları, sinema aracılığı ile seyirciye aktarıldığında yeni birer mekân imgesine dönüşürler. Bu doğrultuda her bir sinema filminde, mekân imgeleri aracılığı ile mimarlığın temsil edildiği söylenebilir. 
Yönetmen Federico Fellini'nin (1920-1993) filmleri bu çalışmanın temel konusu olarak ele alınmıştır. Fellini, sinemanın tasarım araçlarını özen ile kullanan, film karakterlerini ve sahnelerini çizim yöntemi ile kurgulayan bir yönetmendir. Fellini'nin filmlerinde kullandığı mekânların çeşitliliği, mekânları sunuş biçimine dair duyduğu estetik kaygı ve stüdyo ortamında sıfırdan mekân yaratma isteği, bu çalışma için dikkat çekici unsurlar olup, yönetmenin mimarlık disiplini ile güçlü bir ilişki kurduğunu düşündürmektedir. 
Yapılan çalışmanın amacı, sinema ve mimarlık ilişkisinin Federico Fellini filmleri üzerinden değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda başta Tatlı Hayat (La Dolce Vita) (1960) olmak üzere, Beyaz Şeyh (Lo Sceicco Bianco) (1952), Aylaklar (I Vitelloni) (1953), Cabiria'nın Geceleri (Le Notti di Cabiria) (1957), Ruhların Giulietta'sı (Giulietta degli Spiriti) (1965), Hatırlıyorum (Amarcord) (1973) filmlerinin mekânları ayrı ayrı ele alınmıştır. Elde edilen veriler yönetmenin biyografisi, sinema üslubu ve dönemin özellikleri göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir.
Fellini, filmlerinde ait olduğu coğrafyanın izlerini eleştirel bir biçimde sunmaktadır. Yönetmenin sinema kariyerine başladığı dönemde İtalya, II. Dünya Savaşı'ndan yeni çıkmıştır. Öncesinde Mussolini iktidarlığında baskıcı bir rejim ile yönetilmiş olan İtalyan halkının, savaşın bitmesi ile birçok alanda yenilenmek isteyen bir topluma dönüştüğü görülmektedir. Cumhuriyet rejimine geçilmesi ile birlikte ekonominin, üretimin ve turizmin bir an önce canlanması için, yeni İtalyan hükümeti tarafından, çeşitli adımlar atılmıştır. Tüm bu gelişmelerin mimarlık ortamını doğrudan etkilediği söylenebilir. Şehirlerdeki nüfusun artmasıyla kentler dışa doğru genişlemeye başlamış, yeni yerleşim yerleri ortaya çıkmıştır. Savaş öncesinde var olan konut eksikliğinin yanı sıra, kentlerde savaş sebebi ile yıkılmış, hasar görmüş ve onarılması gereken yapılar oluşmuştur. Yıkımların birçoğunun kent merkezlerinde gerçekleşmesi sebebiyle tarihi dokunun içinde nasıl bir tasarım yapılması gerektiği sorgulanmaya başlanmıştır. Hem yoğun bir biçimde inşaat faaliyetlerinin olması hem de mimarlığın düşünsel alanında çalışmalar üretilmesi sonucu İtalya'da tartışmalı bir mimarlık ortamı oluşmuştur. 
Mussolini liderliğindeki dönemde sinemanın daha çok bir propaganda aracı olarak kullanıldığı ve filmlere sık sık sansür uygulandığı görülmektedir. Cumhuriyet döneminin başlaması ile sinema üzerindeki sansür kalkmış, 1945 yılından sonra yönetmenler halkın gündelik sıkıntılarının ve yoksulluklarının ele alındığı filmler çekmeye başlamıştır. Teknolojik gelişmeler doğrultusunda, yönetmenler stüdyo ortamından çıkıp dış mekânlarda çekim yapma imkânı bulmuştur. Bu durum filmlerde stüdyo mekânlarının yanı sıra gerçek mekânların da kullanılmasını sağlamıştır.
Yapılan çalışma doğrultusunda İtalya'nın politik ve sosyal ortamının Fellini'nin film mekânı seçimlerini etkilediği görülmektedir. Bu doğrultuda yönetmenin filmleri tarihi yapılar, kentler, modern mimarlık ve kültür arasındaki değişen ilişkilerin okunabildiği belgeler olarak değerlendirilebilir.
Fellini filmlerinde sık sık sokaklar, kent meydanları, simgesel yapılar, konut ve eğlence mekânları görülmektedir. Bu mekânların bir kısmı stüdyo ortamında Fellini tarafından kurgulanmıştır. Çalışma için seçilen filmlerde kullanılan mekânların nasıl kurgulandığı, mekânların hangi sosyal, kültürel ve tarihi bağlantılara sahip olduğu araştırılmıştır. Elde edilen veriler sonucunda Tatlı Hayat filmi ve diğer Fellini filmleri üzerinden kentin ve mekânların temsiliyet biçimine, sinema ve mimarlık ilişkisine dair bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
One of the components of cinema art is spatial design, which is also the main occupation of architecture. When film places are transferred to the audience through cinema, they turn into a new image of place. In this direction, it can be said that architecture is represented through space images in each movie.
As Şenyapılı mentions (2002, p. 50), there are many elements that need to be edited for a movie. Components of the cinema such as story, scenario, costume and space can be managed by different people. In the 1950s, some directors showed more competence and created a new understanding of directorship in which they carried out processes such as scriptwriting, casting, and where the film would be shot. François Truffaut defined these directors as auteur directors in his article published in Cahiers du Cinema magazine in 1954 (Şenyapılı, 2002, p. 31).
There are some studies in the academy that examine the relationship between the cinema or films of auteur directors and architecture. In this study, the relationship between cinema and architecture in the films of Federico Fellini, who is seen as one of the auteur directors, is examined.
The films of Federico Fellini (1920-1993) are considered as the main subject of this study. Fellini is a director who meticulously uses the design tools of cinema and fictionalizes the movie characters and scenes with the drawing method. The diversity of the spaces Fellini uses in his films, his aesthetic concern about the way he presents the spaces, and his desire to create space from scratch in the studio environment are remarkable elements for this work, suggesting that the director has established a strong relationship with the discipline of architecture.
The aim of the study is to evaluate the relationship between cinema and architecture through Federico Fellini films. Accordingly, the places of especially The Sweet Life (La Dolce Vita) (1960), The White Sheik (Lo Sceicco Bianco) (1952), The Layabouts (I Vitelloni) (1953), Nights of Cabiria (Le Notti di Cabiria) (1957), Juliet of the Spirits (Giulietta degli Spiriti) (1965), I Remember (Amarcord) (1973) movies were discussed separately. The informations obtained were evaluated by considering the director's biography, cinema style and the characteristics of the period.
Fellini presents the traces of his geography in his films in a critical way. At the time the director started his film career, Italy had just come out of the Second World War. It is seen that the Italian people, who were previously ruled by an oppressive regime under Mussolini, have turned into a society that wants to leave its past behind with the end of the war. With the transition to the republican regime, various steps were taken by the new Italian government to revive the economy, production and tourism as soon as possible. All these developments directly affect the architectural environment. Depending on the population growth, cities began to expand outward and new settlements emerged. In addition to the lack of housing that existed before the war, buildings in the cities were destroyed, damaged and needed to be repaired because of the war. Due to the fact that most of the demolitions took place in the city centers, it was started to be questioned what kind of design should be made in the historical texture. As a result of both intensive construction and studies in the intellectual field of architecture, a controversial architectural environment has occured in Italy.
It is seen that cinema was mostly used as a propaganda tool in the period under the leadership of Mussolini in Italy and films were frequently censored. When the fascist era came to an end, the censorship on the cinema was removed, and the directors started to make films about the daily troubles and poverty of the people. In line with technological developments, directors had the opportunity to leave the studio environment and shoot outdoors. This situation enabled the use of real spaces as well as studio spaces in films.
In line with the study, it is seen that the political and social environment of Italy affected Fellini's film location choices. He made films that could be described as Neorealistic until 1960. In this direction, he used only real places in his films up to La Dolce Vita. The movie La Dolce Vita has characteristics that differ from previous films in Fellini's filmography and Italian cinema, as it uses both Cinecittà and real places, deals directly with a city as a subject, and deals with life in that city.
Fellini has argued that he has always transferred the existing reality to the cinema and that dreams are a part of reality. It is understood that Fellini is both a good observer and a critic who knows the Italian society well, although he expresses at every opportunity that he does not want to convey a particular message in his films. In this direction, the films of the director are important in terms of conveying the social and cultural dynamics of the period, as well as being documentary. Therefore, when Fellini's life and cinema are assimilated, many sub-messages can be found in his films.
As a result of the study, it is seen that Cinecittà occupies an important place in Fellini's cinema. Even if the director had access to the spaces he wanted to use in his films, he was able to recreate the spaces in Cinecittà and represent them according to his own vision. Fellini's set designer Piero Gherardi made important contributions in this regard. Fellini designed his scenes with the sketch method, like an architect, while Gherardi helped bring the designs to life.
It is known that the auteur director meticulously deals with the critical personality and the process of space fiction, which is the occupation of architecture. In this direction, it is seen that the relations between the society and architecture through the spaces represented in Fellini's films can be defined through the films of the director.
In the direction of the study, the locations of Fellini films, especially La Dolce Vita, were examined. Taking into account the socio-economic conditions of the users of the space, the film scenes were evaluated on the basis of their documentary and critical nature. The data obtained as a result of the study show that there are many elements of the city and residence, which are the subject of architecture, in Fellini films. All these findings give many clues about the director's point of view and the period in which he lived. It can be thought that La Dolce Vita is an important film in terms of urban morphology and architecture, as a city and its layers are represented in the film, architectural criticism is made through the film, and architecture is used as a social criticism tool.
Streets, town squares, landmarks, residences and entertainment venues are frequently seen in Fellini films. Some of these places were created by Fellini in the studio. It has been investigated how the places used in the selected films are constructed and which social, cultural and historical links these places have. As a result of the data obtained, an evaluation has been made on how the city and places are presented through La Dolce Vita and other Fellini films.