Tıkayıcı uyku apne sendromlu hastalarda hemşirelik izlem standardının geliştirilmesi
Development of nursing follow up standard for patients with obstructive sleep apnea syndrome (OSAS)
Yazar: NURDAN GEZER
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM YAVUZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma Tıkayıcı Uyku Apne Sendromlu (TUAS) hastalarda hemşirelik izlem standardının geliştirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmıştır. Araştırmanın örneklemini ameliyat olmak üzere cerrahi kliniklerine başvuran TUAS tanılama formuna ve Epworth Uykululuk Ölçeğine göre TUAS riski olan erişkin hastalar oluşturmuştur.Veriler ?Veri Toplama Formu? , ?TUAS Tanılama Formu, ? Epworth Uykululuk Ölçeği? , ?Ameliyat Sonrası TUAS'lı Hasta Risk Değerlendirme Formu? ve ?Ameliyat Sonrası Hasta İzlem Formu? ile toplanmıştır. Hastaların sosyodemografik bilgilerine ilişkin veri toplama formu ile TUAS risk faktörlerine ilişkin veriler elde edilmiştir. Ameliyat olmak için başvuran TUAS'lı hastaları tanılamak için TUAS belirtilerini tanılama rehberi ve Epworth Uykululuk ölçeği kullanılmıştır. TUAS'lı hastalarda ameliyat sonrası risk değerlendirme rehberi ile risk değerlendirmesi yapılmış ve izlenmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirmesinde Yüzdelik, Ki-Kare, korelasyon, iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi kullanılmıştır.Araştırma kapsamına alınan hastaların % 36'sında TUAS riski olduğu bulunmuştur. Hastaların belirlenen standarda göre uyku bozukluğu belirtileri değerlendirildiğinde; TUAS riski olan hastalarda horlama, gündüz uykuluk hali gibi uyku bozukluğu belirtileri, gece boyunca solunum durması gece sık uyanmaları durumuna göre istatistiksel anlamlı bulunmuştur. (p<0.05)TUAS riski olan ve olmayan hastaların gün içinde uyanık kalmada zorlanma, sabah baş ağrısı çekme, kendini depresif hissetme ve gece sık idrara çıkma durumlarının istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. (p<0.05) TUAS riski olan hastaların BKİ, Boyun çevresi, modifiye mallampati skorlaması, TUAS risk puanı ve EUÖ puan ortalamalarının TUAS riski olmayan hastalara göre daha yüksek ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. (p<0.05) TUAS riski olan hastaların ameliyat sırasında opioidlerle anestezi uygulanması sebebiyle risk taşıdığı için ameliyat sonrası bu hastalara pozisyon verilmesi, solunuma yardımcı araç gereç kullanılması gerektiği bulunmuştur.TUAS riski olan ve olmayan hastaların ameliyat sonrası monitörize edilme ve oksijen satürasyonu izleme durumlarına bakıldığında TUAS riski olan hastaların % 27`sinin monitörize edilmesi ve O2 satürasyonlarının izlenmesi gerektiği görülmüştür. Bu hastaların ameliyat sonrası ilk bir saatlik izlemlerinde oksijen satürasyonlarının normal değerlerden düşük olduğu bulunmuşturSonuç olarak TUAS'lı hastaların cerrahi kliniklerinde tanılanması ve ameliyat sonrası kardiyak ve solunum monitörizasyonu yapılarak izlemi yapılmasında geliştirilen izlem standardı kullanılabilir.Anahtar kelimeler: Tıkayıcı Uyku Apne Sendromu, ameliyat sonrası izlem, standartnurdangezer@yahoo.com / ngezer@adu.edu.tr

Abstract:
This study is planned as definer for the purpose of developing nursing follow-up standards for patients having obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) The samples of this study have been adult patients who applied to the surgical clinics for operation, who possible have OSAS risk according to the OSAS diagnosis form and Epworth Sleepiness Score.Data has been collected by means of ?Data Collecting Form?, ?OSAS Diagnosis Form?, ?Epworth Sleepiness Score?, and ?After Operation Risk Evaluation Form of Patient with OSAS?.Data related to the OSAS risk factors has been obtained by means of data collecting form about sociodemographic information of the patients. OSAS Symptoms Diagnosis Guide and Epworth Sleepiness Score have been used to diagnose the patients with OSAS who applied for operation. Risk evaluation has been realized on patients with OSAS after operation during the post-surgical period.It was found out that 36 % of the patients included in this study had OSAS risk. When the sleep disorder symptoms are evaluated according to the defined standards; snoring of the patients with OSAS risk, sleep disorder symptoms like doziness during daytime, respiratory standstill and waking up frequently throughout the night are found statistically meaningful. (p<0.05) Having difficulties to stay awake, suffering headache in the morning, feeling himself/herself depressive and thamuria during the nigh have been found statistically meaningful for the patients with and without OSAS risk. (p<0.05) BMI, neck circumference, modified mallampati scoring, OSAS risk point and ESS point averages of the patients with OSAS risk have been found higher and statistically meaningful compared to the patients without OSAS risk. (p<0.05) The patients with OSAS risk have risk due to the application of opioid narcosis during the operation, for that reason it was found out that positioning these patients and using auxiliary devices and tools after operation are necessary. When monitoring and oxygen saturation follow-up situations of the patients with and without OSAS risk are checked after operation, it was seen that 27 % of the patients with OSAS risk should be monitored and O2 saturation of them has to be followed. It was found out that oxygen saturation of these patients has been found lower than normal values during the first one-hour follow-up after operation.As result, the form, developed to diagnose the patients with OSAS at surgical clinics, and cardiac and respiration follow-up after operation, may be used.Key words: Obstructive Sleep Apnea Syndrome, Follow-up after operation, Standardnurdangezer@yahoo.com / ngezer@adu.edu.t