Türkiye'de eğitim hizmetlerinin yerinden yönetimi
Management from location of education ministrations in Turkey
Yazar: CELAL GÜLŞEN
Danışman: PROF. DR. NEZAHAT GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim hizmetleri = Education services ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Japonya = Japan ; Milli Eğitim Müdürlüğü = Directorate of National Education ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Yerinden yönetim = Decentralization ; Yönetim = Management ; İngiltere = England

Özet:
Dünyada yaşanan hızlı, hızlı olduğu kadar da çok yönlü olan değişim ve dönüşüm faaliyetleri, özellikle yönetim anlayışındaki yapılanmayı yeniden sorgulamayı gündeme getirmiştir. Küreselleşme ve bilgi toplumuna geçiş sürecinde eğitime ayrılan kaynakları daha etkili ve verimli kullanarak eğitim hizmetlerinde kaliteyi arttırma ve bu hizmetlerden yararlananların memnuniyetini sağlama isteği de eğitim yönetiminde yeni yaklaşımların gündeme gelmesini zorunlu kılmıştır. Böyle bir zorunluluktan hareketle, globalleşme ve küreselleşme süreci de dikkate alınarak gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin bir çoğunda olduğu gibi, ülkemizde de, genel yönetim içerisinde kamunun rolünü yeniden tanımlama ihtiyacı doğmuştur. Yapılan tartışmalar neticesinde bazı kamu hizmetleri sivil toplum kuruluşlarına devredilirken, merkezi yapılar yerine yerinden yönetim anlayışı hakim hale gelmektedir. Merkezi yönetimden yerinden yönetime geçisin tartışıldığı bir ortamda, eğitim yönetiminde yönetim erkinin nerede ve nasıl kullanılması gerektiğinin sorgulanması kaçınılmaz bir sonuç olarak karşımıza çıkmaktadır. Belirtilen bu realite nedeniyle "Türkiye'de Eğitim Hizmetlerinin Yerinden Yönetiminin uygulanabilirliği konusunda araştırma yapılmaya ihtiyaç duyulmuştur. Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de Eğitim Hizmetlerinin Yerinden Yönetiminin uygulanabilirliği konusunda MEB. Taşra Teşkilatı Yöneticilerinden İl Milli Eğitim Müdürleri, ilköğretim Müfettişleri Başkanları ve ilçe Milli Eğitim Müdürlerinin görüşlerini ortaya koymaktır. Araştırma için gerekli verileri toplamak amacıyla il Milli Eğitim Müdürleri, İlköğretim Müfettişleri Başkanları ve ilçe Milli Eğitim Müdürlerine yönelik iki bölümden oluşan bir anket hazırlanmıştır. Anketin birinci bölümünde kişisel bilgilere yer verilirken, ikinci bölümünde 'Türkiye'de Eğitim Hizmetlerinin Yerinden YönetimPnin uygulanabilirliği konusunda "Yetki Devri", "Eğitim Yönetiminin Yapısı", "insan Kaynaklarının Yönetimi", "Öğrenci işlerinin Yönetimi", "Mali İşlerin Yönetimi", "Eğitim Programlarının Yönetimi", "GenelİV Hizmetlerin (Beklentilerin) Yönetimi" faktörlerine ilişkin 7 öğeye dayalı olarak toplam 57 Önermeye yer verilmiştir. Anket, araştırma evreni olarak seçilen Türkiye genelinde il Milli Eğitim Müdürleri ve İlköğretim Müfettişleri Başkanlarının tamamına, İlçe Milli Eğitim Müdürlerinin ise örneklem alınan ilçelerde görev yapan 169'una uygulanmış olup; ankete ilköğretim müfettişleri başkanlarının ve ilçe milli eğitim müdürlerinin %100'ü katılarak görüşlerini belirtirken, il milli eğitim müdürlerinin % 92,30'u katılarak görüşlerini belirtmiştir. Ölçme araçları ile toplanan verilerin çözümlenmesinde; Pentium III işlemcili, IBM uyumlu bir bilgisayardan yararlanılarak araştırmanın genel amacı çerçevesinde cevapları aranan alt amaçlara yönelik toplanan veriler, önce veri kodlama formlarına işlenmiştir. Daha sonra bilgisayara aktarılan veriler üzerinde gerekli istatistiksel çözümlemeler için SPSS (The Statistical Packet for The Social Sciences) paket programından yararlanılmıştır. Anılan paket programdan yararlanarak; a) Yöneticilerin kişisel özelliklerinin ve görüşlerinin belirlenmesinde frekans (t), yüzde (%), aritmetik ortalama (x) ve standart sapma (ss) kullanılmıştır. b) Yöneticilerin bazı kişisel özelliklerine göre görüşleri arasında fark olup olmadığının belirlenmesinde, scheffe testi ve variyans analizi kullanılmıştır. Farklılıkların test edilmesi için 0.05 anlamlılık düzeyi alınmıştır. Yapılan istatistik analizlerine göre; 1) il milli eğitim müdürleri, ilçe milli eğitim müdürleri ve ilköğretim müfettişleri başkanları, eğitim hizmetlerinin yerinden yönetimi için merkezin tamamen yetkileri devretmesine karşı çıkmakla birlikte, "Yetk) Devri", "Eğitim Yönetiminin Yapısı", "İnsan Kaynaklarının Yönetimi", "Öğrenci İşlerinin Yönetimi", "Malı İşlerin Yönetimi", "Eğitim Programlarının Yönetimi", "Genel Hizmetlerin (Beklentilerin) Yönetimi" faktörlerine ilişkin 7 öğe boyutunda genel olarak yetkinin devredilmesinin gerekli olduğuna oldukça katılmaktadırlar.2) Yaptıkları görevler/görev yerleri açısından görüşleri karşılaştırıldığında, ilçe Milli Eğitim Müdürleri, İlköğretim Müfettişleri Başkanlarına oranla yetkilerin devredilmesi görüşüne daha olumlu yaklaşmaktadırlar. 3) İl milli eğitim müdürleri, ilçe milli eğitim müdürleri ve ilköğretim müfettişleri başkanları, eğitim hizmetlerinin yerinden yönetimi için eğitim yönetiminin yapısında değişikliğe gidilmesi gerekliliğine oldukça katılmaktadırlar. 4) İl milli eğitim müdürleri, ilçe milli eğitim müdürleri ve ilköğretim müfettişleri başkanlarının, eğitim hizmetlerinin yerinden yönetiminin "Yetki Devri", "Eğitim Yönetiminin Yapısı", "insan Kaynaklarının Yönetimi", "Öğrenci İşlerinin Yönetimi", "Mali İşlerin Yönetimi", "Eğitim Programlarının Yönetimi", "Genel Hizmetlerin (Beklentilerin) Yönetimi" öğelerine göre görüşleri karşılaştırıldığında da aralarında anlamlı bîr fark bulunmadığı görülmüştür. 5) İl milli eğitim müdürleri, ilçe milli eğitim müdürleri ve ilköğretim müfettişleri başkanları yetkinin devredileceği kişiler olduklarından, doğal olarak 7 öğe boyutunda da yetki almaya istekli görülmüşlerdir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ışığında Türkiye'de Eğitim Hizmetlerinin Yerinden Yönetiminin Uygulanabilirliğinin sağlanmasına katkıda bulunmaya yönelik olarak bazı önerilerde de bulunulmuştur.

Abstract:
Vİ SUMMARY Change and transformation activities which are being lived rapid and which are also multi-fuctional have carried agenda to reinterrogation of management comprehension construction. In the process of being globular and science society, invoking of increasing quality of education ministrations and invoking of ensuring the gladness who use these ministrations by using sources which are spared for education has made new theories compulsory. Sense of movement by such a compulsory, in consideration of the period of being globular and spherical, need of redescription of the role of public in general management was born in our counrtry, too like most of the developed end emergent countries. In result of discussions while some of the public ministrations were transferred to civil society foundings, percepth/eness of management from location is becoming command instead of central constitutions. In an ambience where has the discussions of transition from central management to management from location, interrogation of vitalism of using management force where and how in education management seems us as an inescapable result. Because of this following reality a research about applicability of "Management from location of education ministrations in Turkey" was required. The aim of this research is to manifestate the viewpoint of Ministry Of Education, Administrators of Provincy Organization (Presidents of County Education, Presidents of Elementary Education Supervisors and Presidents of Province Education) about applicability of management from location of education ministrations in Turkey. With intention of collecting required datas for research a two-sectional questionnaire was prepared for Presidents of County Education Presidents of Elementary Education Supervisors and Presidents of Province Education. In the first chapter of questionnaire while there is individual information in the second chapter there are 57 overtures which depend on 7 entities about the practicability of the subjects "Authority Period8, "The structure of Education Managemenf, "Management of Human Resources", "Management of Studentvii Affairs", "Management of Financial Affairs", "Management of Education Programmes", "Management of General Ministrations". Questionnaire has been applied to all of the Presidents of National Education and Presidents of Elementary Education Supervisors and 169 of Presidents of Province National Education who have duties in provinces that are taken as examples in general of Turkey which was chosen as the cosmos of research. While 100 percent of Presidents of Elementary Education Supervisors and Presidents of Province National Education was joining and defining their viewpoints, the 92,30 percent of the Presidents of City National Education joined and defined their viewpoints. In alaysing datas which were collected by measures; a computer which had Pentium III processor and IBM concurrency was used, collected datas which depended upon unanswered subaims were manipulated data coding forms in the frame of research's general aim. Then upon the datas which were transferred to computer, it is benefited from packet programme SPSS (The Statistical Packet for The Social Sciences) for statistical analysis. Benefited from following programme; a) Frequency (f), percent (%), arithmetic average and standard deviation were used in determining manager's individual features and viewpoints. b) Scheffe test and variance analysis were used in order to understand if there was a difference according to manager's some individual features.0.05 test of significance was applied for testing differences. According to statistical analysis; 1) Altough Presidents of County Education, Presidents of Elementary Education Supervisors and Presidents of Province Education are against to center's transferring their whole command for local management of education ministrations, they also agreed on essentials of transferring authority which is related to following seven entities; "Authority Period", The structure of Education Managemenf, "Management of Human Resources", "Management of Student Affairs", "Management of Financial Affairs", "Management of Education Programmes", "Management of General Ministrations"viîi 2) When compared their viewpoints in aspects of their duties and duty places Presidents of Province Education are more affirmative than, Presidents of Elementary Education Supervisors about transferring authority. 3) Presidents of County Education, Presidents of Elementary Education Supervisors and Presidents of Province Education are considerably attributing the essentials of changing the structure of education management for local management of education ministrations. 4) When compared Viewpoints of Presidents of County Education, Presidents of Elementary Education Supervisors and Presidents of Province Education according to "Authority Period", The structure of Education Management", "Management of Human Resources", "Management of Student Affairs", "Management of Financial Affairs", "Management of Education Programmes", "Management of General Ministrations" it was seen that there was not a big difference between them. By the help of findings, some suggestions are given to assist in progressing of "Local Management of Educational Ministrations" in Turkey.