Kabin ekibinde COVID-19 korku düzeyinin ve ilişkili faktörlerin yorgunluk üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of COVID-19 fear level and related factors on fatigue in cabin crew
Yazar: EDA SABANER
Danışman: PROF. DR. FERŞAT KOLBAKIR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Hava ve Uzay Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Hava ve Uzay Hekimliği = Air and Space Medicine
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kabin personeli = Cabin crew ; Korku = Fear ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Pilotlar = Pilots ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
AMAÇ: COVID-19 salgını havacılık sektörünü derinden etkilemiştir. İnsan faktörünün bulaşıcılık açısından önemli bir rol oynadığı bu pandemi döneminde, havayolu seyahatlerinde kabin ekiplerine olan ihtiyaç yadsınmaz bir gerçektir. Bu sebeple, kabin ekibinin, COVID-19 korkusunu ölçmeyi, fiziksel aktivite miktarını ve COVID-19 ile ilişkili olabilecek faktörleri araştırarak bunların birbirleriyle, yorgunluk ve uyku bozuklukları ile olan ilişkilerini değerlendirmeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız, aktif uçuş hayatına devam eden 225 kabin ekibi üyesi ile yürütülmüştür. Katılımcılara sosyo-demografik özellikleri, uçuş süreleri, son 1 aydaki uçuş türü, COVID-19 bulaşıcılığı ile ilgili sorular, uluslararası fiziksel aktivite değerlendirme anketi kısa formu, yorgunluk şiddeti ölçeği, Jenkins uyku skalası, COVID-19 korkusu ölçeği ile birlikte toplamda 52 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. 
BULGULAR: Çalışmaya yaş ortalamaları 32,54 ± 4,91 olan 124 kadın ve 101 erkek kabin ekibi üyesi dahil edilmiştir. Kabin ekibi üyelerinin uçuş süresi son 1 yılda 296,38 ± 192,33, son 1 ayda 39,75 ± 15,48 ve son 1 haftada ise 13,6 ± 10,71 saat idi. Kabin ekibi üyelerinden 95'i (%42,2) pandemi öncesi döneme göre şu anda kendisini daha yorgun hissediyor, 117'si (%78,7) pandemi döneminde sağlığı ile ilgili gelecek kaygısı taşıyor, 54'ü (%24) pandemi öncesi döneme göre şu anda iş yükünün arttığını düşünüyor, 161'i (%71,6) mesleği nedeniyle pandemi döneminde kendisini çaresiz hissediyor, 216'sı (%96) mesleği nedeni ile COVID-19'a yakalanma riskinin daha yüksek olduğunu düşünüyor idi. Kabin ekibinin üyelerinden 45'inde (%20) COVID-19 test pozitifliği öyküsü mevcut idi. Uluslararası fiziksel aktivite değerlendirme anketi kısa formu anket sonuçlarına göre; 62 (%27,6) kabin ekibi üyesi inaktif, 123'ü (%54,7) minimal aktif ve 40'ı (%17,7) ise çok aktif olarak saptandı. Yorgunluk şiddeti ölçeğine göre 98'inde (%43,6) patolojik yorgunluk olduğu saptandı. Jerkins uyku skala puanı 6.51 ± 5.41 ve COVID-19 korkusu ölçeği puanı 17,89 ± 6,22 olarak hesaplandı.  COVID-19 korku puanı ile uyku bozukluğu puanı, yorgunluk puanı, aynı evde birlikte yaşadığı kişi sayısı, aynı evde birlikte yaşadığı 60 yaş üstü veya kronik hastalığı bulunan kişi sayısı ve son 1 aydaki uçuş süresi arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptandı (sırasıyla; p < 0,001, r = 0,26, p = 0,001, r = 0,218, p = 0,01, r = 0,171, p = 0,024, r = 0,15 ve p = 0,049, r = 0,131).
SONUÇ: Pandemi döneminde insanlar ile yakın temas riski yüksek bir meslek grubu olan kabin ekibinde COVID-19 korkusu ile ilişkili yorgunluk ve uyku sorunları tespit edilmiştir. COVID-19 hakkında kabin ekibi üyelerine daha fazla bilgilendirme yapılması ve psikososyal destek verilmesi, havacılık emniyeti ve toplum sağlığı açısından faydalı olacaktır.

Abstract:
OBJECTIVE: The COVID-19 outbreak has deeply affected the aviation industry. In this pandemic period where the human factor plays an important role in terms of contagion, the need for cabin crews in air travel is an undeniable fact. For this reason, we aimed to evaluate the cabin crew's fear of COVID-19, to determine the amount of physical activity and the factors that may be associated with COVID-19, and to assess their relationships with fatigue and sleep disorders.
MATERIAL AND METHOD: Our study was conducted with 225 cabin crew members who continue active flight life. A questionnaire consisting of 52 questions in total was applied to the participants, including socio-demographic characteristics, flight times, flight type in the last month, questions about COVID-19 infectiousness, international physical activity questionnaire-short form, fatigue severity scale, Jenkins sleep scale, COVID-19 fear scale. 
RESULTS: 124 female and 101 male cabin crew members with a mean age of 32.54 ± 4.91 were included in the study. Approximate flight time of cabin crew members was 296.38 ± 192.33 hours in the last year, 39.75 ± 15.48 hours in the last month and 13.6 ± 10.71 hours in the last week. Of the cabin crew members, 95 (42.2%) are currently feeling more tired than they were in the pre-pandemic period, 117 (78.7%) were concerned about their health during the pandemic period, 54 of them (24%) think that the workload is now increasing compared to the pre-pandemic period, 161 (71.6%) felt helpless during the pandemic period due to their profession, 216 (96%) thought that the risk of getting COVID-19 was higher due to their profession. Forty-five (20%) of them had a history of test positivity for COVID-19. According to the results of the international physical activity questionnaire short form survey; 62 (27.6%) cabin crew members were found to be inactive, 123 (54.7%) were found to be minimally active and 40 (17.7%) were found to be very active. Pathological fatigue was found in 98 (43.6%) of them according to the fatigue severity scale. The Jerkins sleep scale score was 6.51 ± 5.41 and the COVID-19 fear scale score was 17.89 ± 6.22. A statistically significant positive correlations were found between the COVID-19 fear score and the sleep disorder score, the fatigue score, the number of people living with the same house, the number of people over 60 years of age or with chronic disease living together in the same house, and the flight time in the last 1 month (p < 0.001, r = 0.26, p = 0.001, r = 0.218, p = 0.01, r = 0.171, p = 0.024, r = 0.15 and p = 0.049, r = 0.131).
CONCLUSION: During the pandemic period, fatigue and sleep problems associated with the fear of COVID-19 were detected in the cabin crew, who had a high risk of close contact with people. Providing more information and psychosocial support to cabin crew members about COVID-19 will be beneficial for aviation safety and public health.