Okul öncesi prososyal davranış ölçeğinin geliştirilmesi ve 48-72 aylık çocuklarda prososyal davranışların bazı değişkenlere göre incelenmesi
The development of preschool prosocial behavior scale and investigation of prosocial behavior in 48-72 months children according to some variables
Yazar: SÜMEYRA ÇELİK KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. FATMA ABİDE GÜNGÖR AYTAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Prososyal davranış = Prosocial behaviour ; Çocuk gelişimi = Child development ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi dönem çocuklarının varsayımsal problem durumu içeren resimli senaryolara verdikleri cevaplar doğrultusunda prososyal davranışlarını değerlendirmeye yönelik bir ölçek geliştirmek ve 48-72 aylık çocukların prososyal davranışlarını bazı değişkenlere göre incelemektir. Bu amaçla öncelikle "Okul Öncesi Prososyal Davranış Ölçeği"nin geçerlik güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Daha sonra ise okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 48-72 aylık çocukların prososyal davranışlarının yaş, cinsiyet, kardeş sayısı, doğum sırası ve anne-baba öğrenim durumları değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın pilot uygulamasını 2018-2019 eğitim öğretim yılı içerisinde Kırıkkale ili MEB'e bağlı resmi okul öncesi kurumuna devam eden 48-60 aylık 45 ve 61-72 aylık 75 olmak üzere toplam 120 çocuk oluştururken; ana uygulamasını 48-60 aylık 144 çocuk ve 61-72 aylık 355 çocuk olmak üzere toplam 499 çocuk oluşturmuştur. Araştırmanın verileri Demografik Bilgi Formu ve Okul Öncesi Prososyal Davranış Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Okul Öncesi Prososyal Davranış Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları için madde istatistikleri, test istatistikleri, doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Demografik bilgilerdeki değişkenlere göre farklılıkları incelemek amacıyla ''t''-testi analizi ve tek yönlü varyans analizi ( One-Way ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; Okul Öncesi Prososyal Davranış Ölçeği'nin çocukların prososyal davranışlarını ölçmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında;  değişkenlerden doğum sırasının küçük yaş grubundaki çocukların prososyal davranış düzeylerinde anlamlı farklılık oluşturmazken büyük yaş grubundaki çocukların prososyal davranış düzeylerinde anlamlı farklılık oluşturduğu görülmüştür. Ayrıca anne-babaları daha yüksek öğrenim seviyesine sahip 61-72 aylık çocukların prososyal davranış ölçeğinin geneline ilişkin puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to develop a scale to evaluate prosocial behaviors of preschool children in line with their responses to pictorial scenarios that include hypothetical problem situations and to examine the prosocial behaviors of 48-72 month old children according to some variables. For this purpose, firstly, "The Preschool Prosocial Behavior Scale" validity and reliability studies were conducted. Then, it was examined whether the prosocial behaviors of 48-72 months old children attending preschool education differ according to age, gender, number of siblings, birth order and parental educational level. The pilot application of the study consisted of 120 children, 45 of whom were 48-60 months and 75 of 61-72 years old, attending the official preschool of Ministry of National Education in the province of Kırıkkale of 2018 -2019 academic year. The main study was made up of 499 children, 144 children of 48-60 months and 355 children of 61-72 months. Data were collected by using Demographic Information Form and Preschool Prosocial Behavior Scale. In the validity and reliability studies of The Preschool Prosocial Behavior Scale, item statistics, test statistics, and confirmatory factor analyzes were applied. In order to examine the differences according to the variables in demographic information, ''t'' test analysis and One-Way ANOVA were used. As a result of the research; The Preschool Prosocial Behavior Scale was determined to be a valid and reliable instrument for measuring prosocial behavior of children. In the light of the findings; while it was identified that the order of birth did not create a significant difference in the prosocial behavior levels of the children in the younger age group, it was found that there was a significant difference in the prosocial behavior levels of the older age group. In addition, it was found that the children of 61-72 months of age whose parents have higher education level had higher scores on the overall prosocial behavior scale.