Alacadağ tabiatı koruma alanı yöresinde çok yıllık bitki türlerine göre orman yetişme ortamı sınıflandırılması
Hierarchical forest site classification according to the perennial plant species in Alacadağ nature reserve disrtict
Yazar: KUBİLAY YATMAN
Danışman: PROF. DR. SERKAN GÜLSOY
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Alacadağ = Alacadağ ; Bitki örtüsü = Vegetation ; Kümeleme = Clustering ; Modelleme = Modelling ; Sınıflandırma = Classification ; Yükselticiler = Amplifiers

Özet:
Karmaşık yapıdaki orman alanlarının, planlı ve sürdürülebilir yönetimi açısından sınıflandırılması önem arz etmektedir. Bu aşamada ormanlarda vejetasyon sınıflandırma ve haritalama çalışmaları gereklidir. Bu tez çalışmasında yüksek bitki tür zenginliğine sahip Alacadağ TKA yöresinde çok yıllık bitki türlerinin dağılımlarına göre vejetasyon sınıflandırılmıştır. Ayrılan vejetasyon grupları, çevresel faktörler ile modellenmiştir. Elde edilen modeller kullanılarak hiyerarşik sınıflandırma esasına göre vejetasyon toplumları haritalanmıştır. Çalışmada 100 m x 100 m hücre büyüklüğünde karelaj şebekesi oluşturulup bunlar içerisinde temsil yeteneğine sahip 20 m x 20 m ebatlarında 150 örnek alan alınmıştır. Arazi çalışmalarında bitki türlerinin kaplama alanı değerleri Braun-Blanquet skalasına göre kaydedilmiştir. Ayrıca örnek alanlara ait yetişme ortamı verileri kayıt altına alınarak hazırlanmış ve analiz sürecine başlanmıştır. Vejetasyon toplumlarının sınıflandırmasında ikili hiyerarşik sınıflandırma esasına göre kümeleme analizi uygulanmıştır. Kümeleme analiz grupları Sınıflandırma Ağacı Tekniği kullanılarak çevresel değişkenler ile modellenmiştir. Kümeleme analizi ve modelleme sonucunda elde edilen vejetasyon gruplarının uyumu her bir ayrım aşamasında ki-kare, kappa ve çoklu permutasyon analiziyle test edilmiştir. Anlamlı sonuç veren (P<0.05) model grupları kestirim değerleri itibariyle sayısal altlıklar üzerinde yaygınlaştırılarak haritalar oluşturulmuştur. Vejetasyon grupları için ayırt edici türler gösterge analizi ile tespit edilmiştir. Bu süreç sonucunda Alacadağ TKA yöresi 4 farklı vejetasyon grubuna ayrılmıştır. Vejetasyon gruplarının ayrımında yükselti ve buna bağlı olarak iklim en etkili çevresel değişken olmuştur. Ayrıca yine yörede engebelilik indeksi, gölgelenme indeksi, sıcaklık indeksi ve pürüzlülük indeksi vejetasyon toplumlarının ayrımında etkili olan diğer önemli çevresel değişkenlerdir. Sonuç olarak bu çalışma ile Alacadağ TKA yöresinin korunması, sürdürülebilirliği, geliştirilmesi ve geleceğe yönelik olarak planlanması için orman yetişme ortamı sınıflandırılmıştır.

Abstract:
It is important to classify forest areas in terms of planned and sustainable management. At this stage, vegetation classification and mapping studies are required in forests. In the present study, vegetation was classified according to the distribution of perennial plant species in the Alacadağ Natural Protection Area (NPA) district with high plant species richness. The vegetation groups were modeled with environmental factors. In the study, 150 sample areas of 20m x 20m in size were taken, representing a 100m x 100m cell size squared grids. In field studies, the plant species were recorded according to the Braun-Blanquet scale. Binary hierarchical classification method was applied to the classification of vegetation groups. Cluster groups have been modeled with environmental variables using the Classification Tree Technique. The coherences of the vegetation groups' compatibility were tested with chi-square, kappa, and multi response permutation procedure analysis at each separation stage. Model groups that gave meaningful results were mapped on digital layers by using the predictive values. Indicator species for the vegetation groups were identified by indicator species analysis. As a result of this process, the study area was divided into 4 vegetation groups. The climatic factors depending on elevation have been the most effective environmental variables for the vegetation groups. In addition, ruggedness, hillshade, roughness, and heat index were the other important environmental variables for the vegetation groups in the district. As a result, with this study, forest site classification has been conducted for the protection, sustainability, development, and future planning of Alacadağ NPA district.