Türkiye'de kamu-özel ortaklığı deneyimi: Ulaştırma sektörü üzerine bir analiz
Public-private partnership experience in Turkey: An analysis on the transport sector
Yazar: ZEHRA AKGÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. DURAN BÜLBÜL
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Yaklaşık son 30 yıldır altyapı ekonomisi için kamu-özel ortaklığı (KÖO) modeli, maliyetlerin özel sektörle paylaşılarak riskin dağıtılması, devlet bütçesinin kısıtlılığı, özel sektörün bilgi ve teknolojisinden yararlanılmak istenmesi, makroekonomik etkilerinden yararlanmak gibi sebeplerden dolayı hükümetler tarafından hem merkezi hem de yerel düzeyde kullanımı tercih edilmektedir. Türkiye'de özellikle son yıllarda başta ulaştırma, sağlık, enerji gibi altyapı sektörlerinde yoğun bir şekilde uygulanmaktadır. Ulaştırma altyapısının KÖO modeli ile gerçekleştirilmesi ise hükümetlere mali alan yarattığı gibi eğer bu projeler doğru bir şekilde uygulanırsa ekonomik kalkınma, ticaret ve diğer faktörleri de kolaylaştıracağı için önemli ölçüde ekonomik etkisi olacaktır. Ancak literatürde, proje karşılaştırmaları, maliyet, etkinlik ve verimlilik analizleri gibi çalışmalar çok fazla olmasına rağmen, KÖO'ların ekonomik etkisine ilişkin çalışmalar çok sınırlı sayıdadır. Bu bakımdan çalışmada KÖO modeli kapsamında gerçekleştirilmiş olan ulaştırma altyapısının ve ulaştırma altyapısı iyileştirmelerinin, ekonomik büyüme üzerindeki etkisi ve performansının ne yönde etkilendiği değerlendirilmeye çalışılmaktadır. Ulaştırma altyapı sektöründe KÖO'nun, 1990-2020 dönemlerini kapsayan Türkiye ve bazı gelişmekte olan ülkelerde ekonomik büyüme üzerindeki etkisine ilişkin panel veri analizi yöntemi ile ekonometrik analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, ulaştırma sektöründe KÖO proje sayısı ve havayolları altyapısında KÖO proje sayısının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi literatür ile uyumlu olarak pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
For the last 30 years, the public-private partnership (PPP) model for the infrastructure economy has been sharing the risk distribution the costs with the private sector, due to their limited government budget, the benefits of the private sector's knowledge and technology, and their advantages of the macroeconomic effects,  it is preferred by the governments to use both the central and local level. Especially in recent years, it has been intensively applied in infrastructure sectors such as initially then transportation, health and energy in Turkey. The realization of the transportation infrastructure with the PPP model, not only creates financial space for the governments but also if these projects are implemented correctly, it will also have a significant economic impact as it will facilitate economic development, trade and other factors. However, although there are many studies in the literature such as project comparisons, cost, efficiency and productivity analyses, studies on the economic impact of PPPs are simply limited. Because of that, it is tried to evaluate the impact of the transportation infrastructure and transportation infrastructure improvements have been carried out within the scope of the PPP model on economic growth and in what direction its performance is affected in study. In the transportation infrastructure sector of PPP, econometric analysis was conducted with the panel data analysis method on the impact on economic growth in Turkey and some developing countries covering the 1990-2020 periods. As a result of the analysis, the effect of the number of PPP projects in the transportation sector and the number of PPP projects in the airline infrastructure on economic growth was found to be positive direction and statistically significant in line with the literature.