M. Zâhid el-Kevserî'nin hayatı, eserleri ve Ehl-i hadis'e yaklaşımı
The life and works of Muhammad Zâhid al-Kevserî and his approach to the scholard of hadith
Yazar: BURAK YEŞİL
Danışman: DOÇ. DR. ALİ AVCU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah`ın sıfatları = Attributes of God ; Ehl-i hadis = Ahlu?l-hadith ; Hadis = Hadith ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; Muhammed Zahid el-Kevseri = Muhammed Zahid el-Kevseri ; İslamiyet = Islam

Özet:
Yaptığımız araştırmanın konusu Osmanlı'nın son döneminde yaşamış, Şeyhülislam vekilliği yapmış Muhammed Zâhid el-Kevserî'dir. Araştırmanın amacı Osmanlı'nın son dönemlerinde yaşayan âlimlerin hayat şartları, özellikle o şartlarda yetişmiş olan Kevserî'nin nasıl bir hayat sürdüğü anlatılmak istenmiştir. Bu bağlamda onun hayatı ile ilgili kaleme alınmış eserler incelenmiş ve en doğru bilgiye ulaşılmaya çalışılmıştır.
Kevserî'nin hayatının Osmanlı ve Mısır olmak üzere iki dönemden oluştuğuna ve özellikle Mısır döneminde ne gibi zorluklarla karşılaştığına değinilmiştir. Onun Mısır dönemine baktığımızda siyasi ve fikri bunalımın eserlerine yansıdığı belirlenmiştir. O dönemde Ehl-i Sünnet ve Ebû Hanife konusunda ortaya atılan fikirlere reddiyeler yazdığı görülmüştür. Onun bu hassasiyetini ortaya koymak için şahsıyla alakalı ithamlara değinilmiş ve hakkındaki asılsız görüşleri değerlendirilmiştir.
Kevserî, İslamî birçok alanda kalem oynatmış bir âlim olmasına karşılık, özellikle Ehli hadis düşüncesi çerçevesinde ortaya koyduğu görüşler ele alınmıştır. Ehl-i hadisin görüşlerinin mezhepler tarihi alanında nasıl bir konumda olduğu ve görüşlerinin ne gibi etkilere sebep olduğu incelenmiştir. Bunun sonucunda Ehl-i hadis düşüncesi içerisinde net bir görüş birliğinin olmadığına ve kendilerini bu ekole nispet eden âlimlerin fikri olarak etkilerinin ekoldeki durumlarına değinilmiştir.
Son olarak Kevserî'nin Ehl-i hadise mensup bir kısım âlimler hakkındaki kanaatleri aktarılarak, bu ekole mensup âlimlerin tanıtılması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Mezhepler Tarihi, Ehl-i Hadis, Allah'ın Sıfatları, Haberi Sıfatlar, M. Zâhid el-Kevserî

Abstract:
The subject of the research we have conducted is Muhammed Zâhid al-Kevserî who had lived  during the late period of the Ottoman Empire and acted as the deputy of Sheikhülislam. The purpose of this research is to investigate the living conditions of scholars in the late period of the Ottoman Empire, especially the life of Kevserî, who grew up in those conditions. In this context, works about his life has been reviewed and utmost truth about his life is aimed to be discovered.
In this publication it has been mentioned that Kevseri's life consists of two periods, Ottoman and Egypt periods; especially difficulties he had faced in the Egypt period has been covered. When we look at his Egypt period, his works reflect the political and intellectual crisis he had. During that period he wrote refusals to Ehl-i Sunnet and Abu Hanifa ideas. To reveal his sensitivity on the matter of subject we have covered accusitions about him and mentioned unfounded opinions about him.
Although Kevserî has worked on many different fields, we have studied his works on Hadith. We have examined impacts of views of scholars of Hadith. Although there is no consensus of opinions of scholars working in the field, we have covered the effects of their ideas.
In conclusion, Kevseri's opinions about Hadith scholars has been reviewed and it has been aimed to introduce scholars in this field.
Keywords: History of Islamic Sects, Hadith Scholars, Attributes of Allah, Informing Attributes, M. Zâhid el-Kevserî