Asya ve Avrupa kıtalarında seramik mataralar
Ceramic flasks in the continents of Asia and Europe
Yazar: AYŞE GÜLER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EKREM KULA
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Asya = Asia ; Avrupa = European ; Kaplar = Pots ; Matara = Flask ; Seramikler = Ceramics ; Su kullanımı = Water use

Özet:
Mataralar veya yolcu mataraları, sıvıların taşınmasında kullanılan kaplardır. İlk görülen mataraların seramik mataralar olduğu düşünülmektedir. Cam, deri, metal ve ahşap kapların seramik kaplardan sonra üretilmeye başlaması ve kronolojik araştırmalar bu düşünceyi doğrulamaktadır. Çömlekçi çarkının keşfi, seramik mataraların yaygın olarak üretilip kullanılmasında önemli faktörlerden birisidir. Asya ve Avrupa Kıta'larında görülen seramik mataralar araştırılırken kronoloji ve coğrafyayı yönlendiren, seramik sanat tarihidir. Seramiğin keşfinden günümüze değin geçirdiği değişim ve gelişime seramik mataralarda parelellik göstermiştir. İlk seramik mataralar; Asya Kıta'sında, önce Anadolu'da, Kıbrıs'da, ardından Mısır'dan İran'a kadar olan bölgede Tunç Çağı'nın ortalarında görülmektedir. Mataraların form özellikleri az çok farklılıklar göstermesine karşın birbirlerine yakın karakterleri taşımaktadır. Mataralar yuvarlak tabanlı, küresel veya lentoid (mercek) gövdeli, iki veya üç kulpludur. Astar dekorlu mataralar sırsızdır. Merkezden dışa doğru açılan daireler karakteristik özellikleridir. Göçebe yaşam tarzı, ticaret yolları, savaşlar, hac yolculukları gibi etkenlerle, kültürler arası etkilenmelere ve mataranın form ve dekoruyla, benzer özelliklerde üretilmesine neden olmuştur. Uzak Doğu'da daha geç dönemlerde görülen mataralar, form ve dekor özellikleri ile özgündürler. Form ve dekor kaynaklan yalnızca doğadır. Bu özgün özellikler daha sonra Asya'nın Batısını ve Avrupa seramiklerini de etkilemiştir Avrupa'da seramiğin gelişimi, Doğu'ya göre daha gençtir. Araştırma sürecinde Avrupa'da Orta Çağ' da rastlanılan mataralar, 15. yüzyılda mayolikanın doğusuyla popülerlik kazanmışlardır. Avrupa'da en çok İtalyan mayolikalarında görülen mataraların karakteristik özelliği armut gövdeli, şişe formunda olmasıdır. Röliyef ve mayolika dekorlu olarak sınıflandırılabilen mataraların dekor konuları oldukça zengindir. Kullanılmış olan dekor öğeleri, madalyon içerisinde armalar, portreler, simgeler, grotesk resimler, mekansal, figüratif, mitolojik ve konulu betimlemelerdir. 17. yüzyılda porselenin Avrupa'ya tanıtılmasından sonra görülen, yassı dairesel gövdeli mataralar, form ve dekor özellikleriyle Doğu'nun etkisini taşımaktadırlar. Günümüzde seramik mataraların üretimi yok denecek kadar azdır ve üretilenler ise dekoratif olarak kullanılmaktadır.

Abstract:
The flasks or Pilgrim Flasks are pots used for carrying liquids. It has been thought that first flasks seen were ceramic flasks. The beginning of glass, metal, leather and wooden pots production after ceramic pots and chronological researches prove this thought. The discovery of pottery wheel is one of the important factors in the wide production and usage of the ceramic flasks. When ceramic flasks are searched throughly in Asian and European continents, it is clearly seen that ceramic arts have led the chronology and geography. The form of the flasks have also shown a parallel development to the variation and the progress of the ceramics so far. The first ceramic flasks in Asian Continent are found in Anatolia, Cyprus and then in the area from Egypt to Iran. In the middle of the Bronze Age. Although the flask form specifications show slightly different structures, they carry out similar characters when compared. The flasks may have a circular base, spherical or lentoid body and with two or three handles. Circles opening from center towards outer part are their characteristic specifications. The Nomadic life, trade paths, wars, pilgrimage travels and similar influences, and cultural relations have resulted in the resembling form and decors of the ceramic flasks productions. The flasks later eras seen in Far East Countries possess their own original form and decors. Sources of their form and decors are originated from the nature. These original features have affected the west part of Asia and European ceramics. Development of ceramics in Europe is younger than the East. The flasks coinciding with the Mid Age in Europe have gained popularity by the birth of Majolica in the 15th century. They have been seen in Italian mayolikas much in Europe. Characteristic features of the flasks are their pear like bodies in the bottle forms. The flasks that may be classified as relief and mayolika decorated have particularly rich decor subjects. Some decor elements employed are riggings in medallion, portraits, jacket riggings, symbols grotesque pictures, residential, figurative, mithological and related subjects. The flasks, after the introduction ofthe porcelain in Europe in the 17th century, with their flat and circular bodies form and decor features carry out the affects of the East. Nowadays, production and usage of the ceramic flasks are too low basically and the ones produced are used for decorating purposes.