9. sınıf matematik ders kitaplarında bulunan soruların öğrenme alanları ve Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi
The analysis of 9th grade mathematics textbook's questions according to learning areas and Revised Bloom's Taxonomy
Yazar: BAHAR KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. BİLAL DUMAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 9. sınıf matematik ders kitabında yer alan alıştırma ve ünite sonu değerlendirme sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne (YBT) göre bilgi ve bilişsel düzeylerini ve Matematik öğretim programında yer alan kazanımların Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne (YBT) göre bilişsel düzeylerini incelemektir. Mevcut çalışmanın Matematik dersinde, ölçme aracı olarak kullanılan ders kitabındaki soruların bütüncül olarak anlaşılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile yürütülmüştür. Bu doğrultuda Türkiye'de Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 18.04.2019 tarihli ve 8 sayılı yazısı ile eğitim materyali olarak kabul edilmiş, okutulması uygun görülmüş olan 9. sınıf matematik ders kitabı kullanılmıştır. Matematik ders kitabında yer alan 327 soru doküman incelemesi yöntemi kullanılarak Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'nin bilgi ve bilişsel boyut basamaklarına göre incelenmiştir. Matematik öğrenme alanına göre sınıflandırma yapılarak soruların her biri incelenmiştir. Matematik öğretim programında bulunan kazanımların Bloom Taksonomisi'nin bilişsel boyutu ele alınarak incelenmiştir. Elde edilen veriler alanında uzman tarafından da bağımsız olarak kodlanarak analiz edilmiştir. Böylece kodlayıcılar arası tutarlık sağlanarak araştırmanın güvenilir olması hedeflenmektedir.
Öğrenme sürecini etkileyen faktörler öğrenen, öğreten ve ortam olmak üzere üç ana başlıkta toplanabilir. Öğrenme sürecinin verimini artırmak için ülkemizde öğrenme ortamını etkin ve verimli hale getirilmelidir. Tüm öğrencilere aynı imkanlar sunulmalıdır. Milli Eğitim Bakanlığı ve Talim ve Terbiye Kurulu ders kitaplarının sınıf ortamında etkili bir materyal olarak kullanılması için ders kitaplarını hazırlamaya özen göstermesi önemlidir. Ulusal veya uluslararası sınavlarda gösterilen performans neticesinde Türkiye'nin matematik okuryazarlığını yükselmesi için kazanımların gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. PISA gibi sınavların sonuçlarına bakıldığında Türkiye`nin alt sıralarda olduğu görülmektedir. Matematik başarısını arttırmak için bu tür sınavların neyi ölçtüğü? ve nasıl ölçtüğü? kısmının bilinmesi ve buna yönelik hazırlıkların yapılması eğitim verimliliği açısından önemlidir. PISA'nın matematik açısından problem çözme becerisini ne tür sorularla ve hangi seviyedeki sorularla ölçtüğünü belirleyip, öğrencileri bu seviyedeki sorulara hazırlamak için matematik motivasyonunu sağlamak, problem çözme becerisini ve stratejisini geliştirmek gerekmektedir. Bu bağlamda Matematik ders kitaplarında Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin bilgi ve bilişsel boyut basamakları gözetilerek dağılımın dengeli bir şekilde olması beklenmektedir.
9. sınıf Matematik ders kitabı alışma ve değerlendirme soruları YBT' ye göre genel olarak değerlendirildiğinde, en fazla uygulama basamağı 102 (%31,2), anlama basamağı 80 (%24,5), hatırlama basamağı 56 (%17,1), analiz basamağı 59 (%18), değerlendirme basamağı 30 (%9,2) oluşturmaktadır. Bilgi boyutuna bakıldığında ise en çok kavramsal 133 (%40,7) ve işlemsel117 (%35,8) boyutta soruların olduğu görülmektedir. Olgusal boyutta soruların 57 (%17,4) olduğu ayrıca biliş üstü soruların tüm sorular içerisinde %20'lik (6,1) bir kısım oluşturduğu görülmektedir. Matematik öğretim programında yer alan kazanımlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde ise soruların %34,1'i uygulama, %29,3 analiz ve %12,2'sideğerlendirme boyutunda yer almaktadır. Ayrıca %4,9 yaratma ve %2,4 hatırlama basamağında az da kazanımlar görülmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığının yayınlamış olduğu Matematik Öğretim Programında mantık, cebir, trigonometri, lineer cebir, olasılık-istatistik ve temel matematik olmak üzere toplam 6 öğrenme alanı bulunmaktadır (MEB,2018).Ders kitaplarında yöneltilen soruların öğrenme alanına bağlı olarak nasıl dağılım gösterdiği incelenmiştir. Bu incelemenin bulgularında matematik öğretim programında yer alan soruların%55,3 'ü Sayılar ve Cebir, %35,1 Geometri ve %9,4 'ü Veri, Sayma ve Olasılık öğrenme alanına ait olduğu ortaya çıkmaktadır. Soruların çoğunluğu Sayılar ve Cebir öğrenme alanına aitken çok az sayıda Veri, Sayma ve Olasılık öğrenme alanına ait olduğu görülmektedir. Sayılar ve Cebir öğrenme alanın orantısal olarak bakıldığında dikkat çekici bir yüzdeye sahiptir.
Yapılan incelemenin sonunda her basamakta soru bulunmadığı görülmüştür. Aynı şekilde incelenen kazanımların da çeşitli basamaklarda olduğu görülmüştür. Bazı ünitelerin kazanımlarının çoğunun üst basamakta olduğu halde ders kitabında yer verilen soruların alt basamaklarda kaldığı görülmüştür. Soruların matematik öğrenme alanlarına göre sınıflandırılması yapıldığında Sayılar ve Cebir öğrenme alanına ait soruların diğer öğrenme alanlarına göre kıyaslandığında daha fazla yer verildiği görülmüştür. Kazanımların gerçekleşmesini belirleyen soruların seviyeleri, kazanımların seviyeleri ile paralellik gösterecek şekilde hazırlanması öneri olarak sunulmaktadır. Her seviyedeki öğrenciye ulaşmak için her düzeyde soruya yer verilmesi öneri olarak sunulmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the knowledge and cognitive levels of the exercise and end-of-unit evaluation questions in the 9th grade mathematics textbook according to the Revised Bloom's Taxonomy (YBT) and the cognitive levels of the achievements in the mathematics curriculum according to the Revised Bloom's Taxonomy (YBT).It is thought that the present study will contribute to the holistic understanding of the questions in the textbook, which is used as a measurement tool in the mathematics course. The research was carried out with document analysis, one of the qualitative research methods. In this direction, the 9th grade mathematics textbook, which was accepted as an educational material with the letter dated 18.04.2019 and numbered 8 by the Ministry of National Education Board of Education and Discipline in Turkey, was used. Using the document analysis method, 327 questions in the mathematics textbook were examined according to the knowledge and cognitive dimensions of the Revised Bloom Taxonomy. Each of the questions was examined by classifying them according to the field of mathematics learning. The acquisitions in the mathematics curriculum were examined by considering the cognitive dimension of Bloom's Taxonomy. The data obtained were independently coded and analyzed by an expert in the field. Thus, it is aimed that the research is reliable by providing consistency between the coders.
The factors affecting the learning process can be grouped under three main headings: learner, teacher and environment. In order to increase the efficiency of the learning process, the learning environment in our country should be made effective and efficient. All students should be offered the same opportunities.It is important that the Ministry of National Education and the Board of Education and Discipline take care to prepare the textbooks so that they can be used as an effective material in the classroom environment. As a result of the performance shown in national or international exams, it is important to realize the achievements in order to increase the mathematical literacy of Turkey. Looking at the results of exams such as PISA, it is seen that Turkey is in the lower ranks. What do such tests measure to increase math achievement? And how did it measure? It is important to know the part of education and to make preparations for it in terms of educational efficiency. It is necessary to determine with what kind of questions and with what level of questions PISA measures problem solving skills in terms of mathematics, and to provide mathematics motivation and develop problem-solving skills and strategies in order to prepare students for questions at this level. In this context, it is expected that the distribution in Mathematics textbooks will be balanced by considering the knowledge and cognitive dimensions of the Revised Bloom Taxonomy.
When the 9th grade Mathematics textbook familiarization and evaluation questions are evaluated in general according to YBT, the maximum application level is 102 (31.2%), understanding level is 80 (24.5%), remembering step is 56 (17.1%), The analysis step consists of 59 (18%) and 30 (9.2%) evaluation steps. When we look at the knowledge dimension, it is seen that there are mostly 133 (40.7%) conceptual and operational 117 (35.8%) questions. It is seen that there are 57 (17.4%) questions in the factual dimension, and that met cognitive questions constitute 20% (6.1) of all questions. When the achievements in the mathematics curriculum are evaluated as a whole, 34.1% of the questions are in the application, 29.3% in the analysis and 12.2% in the evaluation dimension. In addition, little gains are seen at the 4.9% creating and 2.4% remembering steps.
In the Mathematics Education Program published by the Ministry of National Education, there are 6 learning areas in total: logic, algebra, trigonometry, linear algebra, probability-statistics and basic mathematics (MEB, 2018). It was examined how the questions asked in the textbooks were distributed depending on the learning area. In the findings of this study, it is revealed that 55.3% of the questions in the mathematics curriculum belong to the field of Numbers and Algebra, 35.1% to Geometry and 9.4% to the field of Data, Counting and Probability. While most of the questions belong to Numbers and Algebra learning domain, very few of them belong to Data, Counting and Probability learning domains. Numbers and Algebra learning area has a remarkable percentage when viewed proportionally.
At the end of the examination, it was seen that there were no questions at each step. In the same way, it was seen that the gains examined were at various stages. Although most of the achievements of some units were at the upper level, it was observed that the questions included in the textbook remained at the lower levels. When the questions were classified according to the mathematics learning areas, it was seen that the questions belonging to the Numbers and Algebra learning area were given more space when compared to the other learning areas. It is suggested that the levels of the questions that determine the realization of the achievements should be prepared in parallel with the levels of the achievements. It is suggested as a suggestion to include questions at all levels in order to reach students of all levels.