Erken çocuklukta toplumsal cinsiyet değişmezliği ölçüm aracı'nın uyarlanması
Adaptation of gender constancy scale in early childhood
Yazar: SADİYE KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. RENGİN ZEMBAT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilişsel gelişim psikologlarının bir kısmı çocukların kendi bedeni kavraması ve/ya değişmeyen bir toplumsal cinsiyet kimliğine sahip olma süreçlerinin tıpkı fiziksel nesnelerin kavranması ve korunum kavramının gelişme süreçleri gibi evrensel olduğunu savunmaktadır.Bu araştırmanın amacı, bilişsel gelişim kuramını temel alan Kohlberg'in öne sürmüş olduğu toplumsal cinsiyetin kazanılmasındaki diziye göre yeniden düzenlenen Toplumsal Cinsiyetin Değişmezliği Ölçüm Aracı'nın (2004) geçerlik ve güvenirlik çalışmasının gerçekleştirilmesidir.Araştırmanın çalışma grubunu, 2006-2007 öğretim yılında İstanbul ili sınırları içinde bulunan üniversitelerin anaokulu, yuva ve kreşlerine ve bu üniversitelerin yakın çevrelerinde bulunan ilköğretim okullarına devam etmekte olan, 3-7 yaş grubunda bulunan toplam 300 çocuk oluşturmaktadır.Araştırmada Toplumsal Cinsiyet Değişmezliği Ölçüm Aracı (TCDÖA)'nın güvenirlik çalışması için, ölçüm aracını oluşturan seviyelerin aritmetik ortalama, standart sapma değerleri, test tekrar test sonuçları, bağımsız gözlemciler arası uyum katsayıları, iç tutarlık katsayıları ve madde analizi işlemleri; geçerlik çalışması için yapı geçerliği hesaplamaları yapılmıştır. Bunlara ek olarak alınan puanlar arası farklar t testi ve tek yönlü varyans analizi ile hesaplanmıştır, farklılığın kaynağının saptanması için Tamhane testinden yararlanılmıştır. Ayrıca, kendine ve diğer kişilere yönelik toplumsal cinsiyet değişmezliği puanları arasındaki ilişki Pearson korelasyonuyla hesaplanmıştır. Tüm bu istatistiksel işlemlerde, istatistiksel sınamada anlamlılık düzeyi en az .05 olarak kabul edilmiştir, .01 düzeyinde anlamlı çıkan sonuçlar da tablolarda ayrıca belirtilmiştir.Türkçeleştirilen ölçüm aracının iç tutarlık katsayıları, İngilizce formun katsayıları ile yakın bir benzerlik göstermemektedir: Ölçüm aracının seviyelerine ait Cronbach Alpha katsayıları ise; kimlik seviyesi için .50, sabitlik seviyesi için .61, güdülenme seviyesi için .71, tutarlılık seviyesi için (hem kız hem erkek) .91 olarak hesaplanmıştır. Türkçe formun iç tutarlık katsayılarının kimlik seviyesi için belirgin olarak daha düşük, tutarlılık seviyesi için belirgin olarak daha yüksek olduğu görülmüştür.Ölçek maddelerinin güvenirliği ve geçerliği hakkında bilgi veren, madde-toplam puan güvenirliğine bakıldığında, bazı maddelerin birer birer ölçüm aracından çıkarıldığında (Tutarlılık seviyesindeki maddeler hariç) Cronbach Alpha katsayısında yükselme olduğu görülmüştür. Ancak araştırmanın bir ölçüm aracı uyarlama çalışması olması gerekçesiyle herhangi bir madde ölçüm aracından çıkarılmamıştır.Araştırma sonucunda elde edilen bulgular TCDÖA'nın yalnızca tutarlılık seviyesinin ilgili yaş grubu için geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.Araştırma sonunda, özellikle açık uçlu maddelerden elde edilen veriler doğrultusunda, Türk kültürüne uygun toplumsal cinsiyet değişmezliğini ölçmeye yönelik bir ölçüm aracı geliştirme çalışmasına yardımcı olabileceği düşünülen birtakım önerilere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet Değişmezliği, Bilişsel Gelişim

Abstract:
Some of the cognitive development psychologists suggest that children?s comprehension of their own bodies and/or the process of constructing a constant social gender identity is universal, same as the development of process of comprehension and conversation of physical objects.The aim of this research is to do linguistic equivalency, validity-reliability study of Gender Constancy Scale (2004) which is reorganized according to stages of acquiring social gender suggested by Kohlberg, based on cognitive development theory.Subjects of the study were 300 children aged among 3 to 7 and randomly selected from kindergartens, day-care centers of the universities and primary schools around those universities within the Istanbul City, in 2006-2007 curriculum years.The reliability study of the Gender Constancy Scale was investigated with means of sub-scales of the measurement scale, standard deviation values, results of test-retest, and conformity coefficients between the independent observers, internal consistency coefficients and item-correlation analysis and construct validity works were done to reach validity of the measurement scale. After reliability and validity works, t-test and one way analysis of variance (ANOVA) statistics were used whether there were significant differences between the scores of the groups and in order to find out the source of the differences after ANOVA, the post hoc Tamhane?s T2 test was conducted. To investigate association between the scores of her/him and others? constancy of social gender, Pearson product moment correlation was used. All analyses were conducted at .05 significant levels and reported accordingly along with .01 significant levels when they were so.Internal consistency coefficients of the adopted measurement scale and the English one do not show a similarity: Cronbach Alpha coefficients for identity level .50, for stability level .61, for motivation level .71, for consistency level (both girls and boys) .91. It is found out that the Turkish scale? internal consistency coefficients for the identity level are significantly lower and it is significantly higher for the general consistency.Conducting item-total statistics, which is used as a way to determine scale?s items? reliability and validity, has shown that when some items were deleted from the scale, the Cronbach?s Alpha value has increased. However, since this was a study of adaptation of a scale, none of the items have been deleted from the adopted scale.Findings of the study suggest that consistency level of Gender Constancy Scale is only valid and reliable for the related age group.Especially with the findings of the open-ended questions, developing a measurement scale to measure constancy of social gender applicable to Turkish culture, some suggestions are offered at the end of the study.Keywords: Gender constancy, cognitive development.