İkinci dil olarak Türkçede ilgi tümceciklerinin edinimi
The acquisition of the relative clauses in Turkish as a second language
Yazar: ÖZGÜN ÖZCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SELÇUK İŞSEVER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cümle = Sentence ; Dil edinimi = Language acquisition ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; İkinci dil = Second language ; İkinci dil öğrenimi = Second language learning

Özet:
Çalışma, İkinci dil olarak Türkçede ilgi tümceciklerinin edinim hiyerarşisini Keenan ve Comrie (1977)'de ele aldıkları AÖEH'ne göre araştırmayı amaç edinmiştir. Literatürde AÖEH'nin evrensel bir hiyerarşi olduğunu savunan çalışmaların yanında, bu hiyerarşinin evrensel olmadığını savunan çalışmalarda mevcuttur. Bu çalışmalardan AÖEH'nin evrenselliğini savunan Aydın (2007)'de, Türkçeyi ikinci dil olarak edinenler yapısal uzaklık hipotezine göre, özne ilgi tümceciklerini nesne ilgi tümceciklerine göre daha kolay edinmektedirler. AÖEH'nin evrensel olmadığını savunan Özçelik (2006)'da ise Türkçeyi ikinci dil olarak edinenler çizgisel uzaklık hipotezine göre, nesne ilgi tümceciklerini özne ilgi tümceciklerine göre daha kolay edinmektedirler. Bu çalışmalardan farklı olarak, Kanno (2007)'de Japoncayı ikinci dil olarak edinenler üzerinde yaptığı çalışmada ilgi tümceciklerinin edinim hiyerarşisinin sadece yapısal özelliklerle açıklanamayacağını, anlamsal özelliklerin bu konuda belirleyici olabileceğini iddia etmiştir. Kanno (2007)'deki bu çalışmasının sonucunda ise dil edinicilerinin bir canlı bir cansız öğe barındıran ilgi tümceciklerini, iki canlı öğe barındıran ilgi tümceciklerine göre daha kolay edindikleri sonucuna ulaşmıştır. Bu tezde ise ilgi tümceciklerinin edinim hiyerarşisi ve AÖEH'nin evrensel olup olmadığı, Aydın (2007) ve Özçelik (2006) arasındaki farklılıklar ve Kanno (2007)' de ele alınan anlamsal özellikler de göz önünde tutularak bulunmaya çalışılmıştır. Tezde ayrıca ilgi tümceciklerinde anlamsal özellikler de göz önünde bulundurulacağı ve Türkçede bu tür bir çalışmanın eksikliği nedeniyle dolaysız nesne ilgi tümcecikleri ile dolaylı nesne ilgi tümceciklerinin edinim sıralaması da önemli bir araştırma konusu olarak yer almıştır.Tezin sonucunda ise Türkçenin ikinci dil olarak ediniminde özne ilgi tümceciklerinin nesne ilgi tümceciklerine göre, dolaysız nesne ilgi tümceciklerinin ise dolaylı nesne ilgi tümceciklerine göre daha kolay edinildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuç Aydın (2007)'yi desteklerken, Özçelik (2006)'yı desteklememektedir. Ayrıca çalışmada ilgi tümceciklerinin ediniminde canlılığın da rol oynadığı sonucuna varılmıştır. Çünkü katılımcılar bir canlı bir cansız öğe barındıran ilgi tümceciklerinde iki canlı ve iki cansız öğe barındıran ilgi tümceciklerine göre daha yüksek başarı oranları göstermişlerdir.

Abstract:
The aim of this study is to make a research on the acquisition hierarchy of relative clauses in Turkish as a second language in accordance with Keenan and Comrie?s (1977) NPAH. There are some studies in literature which stand for the fact that NPAH is a universal hierarchy as well as the ones which hold the view that this hieracrchy is not universal. Among the studies holding the former view that NPAH is universal, Aydın?s (2007) suggests that the ones acquiring Turkish as a second language acquire subject relatives more easily than object relatives according to structural distance hypothesis. However, in Özçelik?s (2006), where it is held that NPAH is not universal, the ones acquiring Turkish as a second language acquire object relatives more easily than subject relatives according to linear distance hypothesis. Different from the above-mentioned studies, in his study on the acquirers of Japanese as a second language, Kanno (2007) claims that the acquisition hierarchy of relative clauses cannot be explained only through the structural characteristics since meaning can be a determining factor in this issue. As a result of his study in 2007, Kanno has come with the result that language acquirers acquire relative clauses including two inanimate items more easily when compared to the ones including two animate items.In this study, it has been attempted to find the acquisition hierarchy of relative clauses and whether NPAH is universal or not taking the differences between Aydın (2007) and Özçelik (2006) as well as the meaning in Kanno (2007) into consideration. Furthermore, meaning will also be abserced in relative clauses. Due to the lack of such study in Turkish, the acquisiton hierarchy of indirect object relatives and direct object relatives will also constitute a considerable part of this study.As a result of this study, it has been found out that subject relatives when compared to object relatives and indirect object relatives when compared to direct object relatives are easier to acquire in the acquisition of Turkish as a second language. While this result supports Aydın (2007), it does not support Özçelik (2006). Moreover, it has also been found out that animacy plays a role in the acquisition of relative clauses since the participants have succeeded more in relative clauses including one animate and one inanimate item than in the clauses including two animate and two inanimate items.