Konya ilinde 18-65 yaş arası erişkinlerde beslenme ve bağırsak  alışkanlıklarının  değerlendirilmesi
Evaluation of bowel and nutritional habits in 18-65 years old adults in Konya
Yazar: BERNA HAFIZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FATMA GÖKŞİN CİHAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Bağırsak hareketleri = Bowel movement ; Bağırsaklar = Intestines ; Beslenme = Nutrition ; Konya = Konya ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Konya ilindeki 18-65 yaş arası yetişkinlerin normal defekasyon alışkanlığı ve özelliklerini tespit etmek, beslenme alışkanlıkları ve diyetteki lif bilgi düzeyi (diyette lif alımı) ile ilişkisini ve İBS sıklığını ve anksiyete-depresyon, fiziksel aktivite gibi  etkileyen çeşitli faktörleri belirlemektir.
Gereç ve yöntem: Bu çalışma, üç aylık dönemde Konya iline ait merkez 3 ilçeden rastgele belirlenen 3 Aile Sağlığı Merkezi'nde  yapıldı. Selçuklu 05 No'lu Aydınlıkevler Aile Sağlığı Merkezi, Meram 10 No'lu Öğretmen Fazilet Uluışık Aile Sağlığı Merkezi ve Karatay 37 No'lu Karşehir Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 18-65 yaş erişkinler dahil edildi. Çalışmaya 18-65 yaş aralığında her ilçeden 482 gönüllü olmak üzere toplamda 1446 kişi alındı. Kesitsel tipte ve  analitik bir olarak yapılan bu çalışmada katılımcılara sosyodemografik özelliklerini içeren bir anket formu uygulandı. Ayrıca HADÖ (Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği), Bristol Gaita Form Skalası (BGS), Roma III kriterleri ve KADF (Diyetteki Lif Bilgisi) ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Form (UAFAA-KF) kullanıldı.
Bulgular:  Çalışmaya katılanların yaş ortanca değeri 35 yıl (min=18, maks=65) olup, %73,4'ünün (n=1062) cinsiyeti kadın, %77,0'ının (n=1113) medeni durumu evli idi. Çalışmaya katılanların gelir düzeyine bakıldığında %75,6'sının (n=1093) geliri giderine eşit, %16,0'ının (n=232) gideri gelirinden fazla idi. Katılımcıların eğitim düzeyleri ise %54,1'i (n=782) ortaokul ve altı eğitimliler olarak tespit edildi. Çalışmaya katılanlar çalışma durumlarına göre ev hanımları %51,5 (n=745) ve öğrenci %10,9 (n=157), çalışmayanlar %4,8 (n=70) ve halen çalışanlar %32,8 (n=474) olarak 4 gruba ayrıldı.Haftalık defekasyon sıklığı medyan değeri 7 (1-30) olarak tespit edildi. Katılımcıların %5,7'ünün (n=83) haftada 3'ün altında, %1,4'ünün (n=10) haftada 27'nin üstünde ve %92,8'ünün haftalık 3-27 kez defekasyon sıklığına sahip oldukları tespit edildi. Çalışmaya katılanların haftalık defekasyon sıklıkları ile İBS durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p=0,169). Sunulan bu çalışmada BGS ile haftalık defekasyon sıklıkları karşılaştırıldığında aralarında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,001). Haftalık defekasyon sıklıkları ile cinsiyet (p=0,011) arasında anlamlı ilişki saptandı. İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS) prevalansı %15,7 (n=227) olarak bulundu. İBS varlığı ile BGS Tipleri arasında anlamlı ilişki saptandı (p=0,037). İBS (+)  saptanan hastaların %20,7'si BGS Tip 1 ve %35,0'ı BGS Tip 7 olarak tespit edildi. Diğerleri sırası ile BGS Tip 2, 3, 4, 5, 6 (%14,2-%17,8-%11,5-%12,6-%16,7)'dır. Bu çalışmada BGS tip 2 ve tip 3 daha fazla sayıdaydı. İBS varlığı ile ilişkisi olabileceği düşünülen değişkenlerin tek değişkenli lojistik regresyon analizi yapıldığında kadınlarda 1,609 kat daha fazla, geliri giderine eşit olanlarda 2,486 kat daha fazla, gideri gelirinden fazla olanlarda 2,286 kat daha fazla, eğitim durumu olarak ortaokul ve altı eğitimlilerde 1,415 kat daha fazla İBS riski tespit edildi.Yapılan bu çalışmada İBS durumu ile HADÖ ölçeği ile değerlendirilen anksiyete ve depresyon (p=0,155) ortalama puanları arasında anlamlı bir ilişki saptandı.Katılımcıların haftalık defekasyon sıklıkları ve İBS varlığı (p=0,158) arasında ve İBS ile fiziksel aktivite düzeyleri (p=0,151) arasında anlamlı ilişki saptanmamış olmakla beraber İBS (+)  katılımcıların %70'inin fiziksel olarak aktif olmadıkları tespit edilmiştir. Diyet lifi bilgisi ile cinsiyet (erkekler daha bilgili) arasında (p<0,001), eğitim durumu (lise ve üzeri eğitimliler daha bilgili) arasında (p<0,001), yaşanılan ilçeler arasında (p=0,006) anlamlı fark saptandı. Yapılan bu çalışmada diyet lifi bilgisi ile beslenme alışkanlıklarına bakıldığında günde içilen kahve/fincan sayısı arasında (p=0,040)  ve haftada sebze ve/veya salatayı içeren/öğün sayısı arasında (p=0,015) anlamlı ilişki saptandı. 
Sonuç: Birinci basamağa en sık başvuru nedenlerinden olan kabızlık ya da ishal gibi bağırsak çalışma düzeni ile ilgili şikâyetlerin aile hekimleri tarafından uygun şekilde yönetilebilmesi için hizmet verilen toplumun normal bağırsak ve beslenme alışkanlıklarının bilinmesi önemlidir. Batı toplumları ile Doğu Toplumları arasında beslenme ve bağırsak alışkanlıkları arasında fark vardır. Beslenme alışkanlıklarındaki kültürel ve coğrafi nedenlerden kaynaklanan yöresel değişiklikler tanı ve tedavi yaklaşımlarını etkileyecektir. Orta Anadolu'nun büyük bir şehri olan Konya ili merkez ilçelerinde yapılan bu tez çalışması Türkiye'de normal bağırsak alışkanlıklarının ve bunların anksiyete-depresyon belirtileri ve diyette lif alımı bilgisi ilişkisini ortaya koyan ilk çalışmadır. Türkiye'nin diğer coğrafi bölgelerinde de yapılarak Türk insanının normal bağırsak düzeninin belirlenmesi tanı ve tedavi kılavuzlarının iş akış şemalarında yeni düzenlemelerle bağırsakla ilgili hastalıkların daha iyi yönetilmesini sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: bağırsak alışkanlıkları, irritabl bağırsak, beslenme, psikolojik faktörler, fiziksel aktivite

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the normal defecation habits and characteristics of adults between the ages of 18-65 in Konya, to determine their relationship with nutritional habits and dietary fiber knowledge (dietary fiber intake) and various factors affecting the frequency of IBS and anxiety-depression and physical activity.
Materials and Methods: This study was carried out in three Family Health Centers randomly determined from three districts of Konya city center in a total of three months. 18-65 years old adults who applied to Selçuklu No 05 Aydınlıkevler Family Health Center, Meram No 10 Öğretmen Fazilet Uluışık Family Health Center and Karatay No 37 Karşehir Family Health Centers were included. A total of 1446 people, including 482 volunteers from each district between the ages of 18-65, were included in our study. The sociodemographic characteristics questionnaire, HADS (Hospital Anxiety Depression Scale), Bristol Fecal Scale, Rome III criteria and KADF (Dietary Fiber Information) and International Physical Activity Survey-Short Form (UAFAA-KF) are  used.
Results: The median age of the participants in the study was 35 years (min = 18, max = 65), 73.4% (n = 1062) gender, and marital status of 77.0% (n = 1113) were married. Considering the income level of the participants, the income of 75.6% (n = 1093) was equal to the expense and the expense of 16.0% (n = 232) was more than the income. The education levels of the participants were determined as 54.1% (n = 782) as secondary education and below. Participants in the study were 51.5% (n = 745) and students 10.9% (n = 157), housewives 4.8% (n = 70) and currently 32.8% (n = 474) according to their occupational status. divided into 4 groups.The median value of weekly defecation was found to be 7 (min. 1- max. 30). Of the participants 5,7% (n = 83) had defecation frequency less than 3/week, 1,4% (n = 10) more than 27/week and 92,8% of them had defecation frequency 3-27 times a week. There was no statistically significant relationship between weekly defecation frequencies and IBS (p = 0,169). In this study, when the weekly defecation frequencies were compared with BGS, a statistically significant relationship was found (p <0,001). There was a significant relationship between weekly defecation frequencies and gender (p = 0.011).In this study, the prevalence of Irritable Bowel Syndrome (IBS) was found to be 15,7% (n = 227) using Rome III Criteria. A significant relation was found between the presence of IBS and BGS Types (p = 0,037). 20,7% of patients with IBS (+) were identified as BGS Type 1 and 35,0% as BGS Type 7. Others are BGS Type 2, 3, 4, 5, 6 (14.2% -17.8% -11.5% -12.6% -16.7%) respectively. In this study, BGS type 2 and type 3 are seen more frequently. When univariate logistic regression analysis of variables that may be related to IBS was performed, women had 1.609 times, people with income equal to their expense 2.486 times and expenses higher than income had 2.286 times, lower educated ones had 1.415 times higher IBS risk. In this study, there was no significant correlation was found between IBS status and the mean scores of anxiety and depression (p = 0.155). Of  IBS (+) participants, 70% were not physically active. There was no significant relationship between stool frequencies - IBS (p = 0.158) and physical activity levels - IBS (p= 0.151). There was a significant relationship between dietary fiber knowledge and gender (men are more knowledgeable) (p <0.001), educational status (high school and higher educated people are more knowledgeable) (p <0.001), and the districts lived (p = 0.006). In this study, when we look at dietary fiber information and nutritional habits, a significant relation was found between the number of cups of coffee drunk per day (p = 0.040) and the number of meals or salads containing vegetables eaten per week (p = 0.015).
Conclusions: It is important to know the normal intestinal and nutritional habits of the community served in order for the family physicians to manage the complaints related to intestinal work order such as constipation or diarrhea, which are the most common reasons for applying to primary care. 
There is a difference between nutrition and bowel habits between Western societies and Eastern societies. Local changes resulting from cultural and geographical reasons in dietary habits will affect diagnosis and treatment approaches. A major city in Central Anatolia, this thesis made in Konya province in the central district of normal bowel habits in Turkey and their anxiety-fiber intake in depressive symptoms and diet information is the first study to demonstrate the relationship. made in other geographical regions of Turkey, the Turkish people of the determination of the normal intestinal regularity diagnosis and treatment guidelines of the new regulations related to enteric disease in the workflow scheme will ensure better management.
Key words: bowel habits, irritable bowel, nutrition, psychological factors, physical activity