Bölgesel rekabet gücü ve yenilikçilik: İstanbul ve Doğu Marmara bölgesi/Otomotiv sektörü
Regional competitiveness and innovativeness: Istanbul and Eastern Marmara region/Automotive industry
Yazar: AYŞE NUR ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN ERKUT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Bölgesel farklılıklar = Regional differences ; Rekabet = Competition ; Rekabet analizi = Competition analysis

Özet:
Bu çalışma iki ana amaca yönelik olarak kurgulanmıştır. Öncelikli amaç Türkiye'deki bölgelerin rekabet gücünün kaynağını açıklayan bir bölgesel rekabet gücü endeksinin geliştirilmesi ve mevcut Düzey 2 bölgelerinin bu endekse göre değerlendirilmesidir. Bu amaca yönelik olarak rekabet gücü faktörleri belirlenmiş ve rekabet gücü endeksini oluşturan beş alt-endeks tanımlanmıştır. Bu alt-endeksler yenilikçi ekonomik çevre, nitelikli işgücü, sanayi, ekonomik aktiflik ve turizm-ticaret olarak sıralanmaktadır. Bu aşamada Temel Bileşen Analizi ve hiyerarşik kümeleme analizinden yararlanılmış ve sonuçlar Arc-GIS programı ile mekânsal olarak ifade edilmiştir. Tez bir alan çalışmasıyla tamamlanmıştır. Alan çalışmasının amacı İstanbul ve Doğu Marmara Bölgesinde kümelenen otomotiv sektörünün rekabet gücü üzerinde etkili olan faktörlerin ve yenilikçilik-rekabet gücü ilişkisinin açıklanmasıdır. Yenilikçilik ve rekabet gücü ilişkisini açıklamak için otomotiv firmalarında yapılan anketlerden yararlanılmıştır. Firma rekabet stratejileri ve yakınlık başlıkları adı altında belirlenen rekabet gücü faktörleri temel bileşen analizi ile belirlenmiş, yenilikçilik ve rekabet gücü arasındaki ilişki regresyon analizi ile tanımlanmıştır. Analiz sonuçları yenilikçiliğin rekabet gücünü pozitif etkilediğini göstermektedir. Araştırma sonuçları daha etkili kentsel ve bölgesel stratejilerin geliştirilebilmesi için rekabet gücünün kaynaklarının tanımlanmasına ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Çünkü her kent ve bölge rekabet gücü performansını etkileyen özgün unsurlara sahiptir.

Abstract:
This study is composed for two main aims. The principle aim is to improve a regional competitiveness index that is explaining source of competitiveness of the regions and to evaluate NUTs 2 regions in Turkey. In order to achieve this aim, regional competitiveness factors and also five sub-indexes are described. The sub-indexes are innovative economy, qualified labor, industry, economic activity and tourism ? trade. This stage is based on principle component analysis (PCA) and hierarchical clustering analysis. Demonstration of the result is realized by using Arc-GIS software. The thesis is completed by a case study. The aim of the case study is to explain the relationship between innovativeness and competitiveness and to determine the factors that are influential on the competitiveness potential of the automotive industry which is clustered in Istanbul and Eastern Marmara Region. To examine the relationship between innovativeness and competitiveness, survey sheets, which have been collected from the automotive firms, are used. The methodology of this part is based on the PCA which provides the basis for the determination of the competitiveness factors which are firms? competitiveness strategy and proximity. In order to determine the relationship between innovativeness and competitiveness, regression analysis is used. The finding of the analysis indicates that innovativeness affects competitiveness positively. The findings of this research indicate that defining source of the competitiveness is needed in order to develop more effective urban and regional strategies. Because every region or city has unique characteristic that affects its competitiveness performance.