Mimarlık-ideoloji ilişkisi ve dini yapılardaki form analizi
Architecture-ideology relationship and analysis of form in religious buildings
Yazar: GÖKHAN YADİGAROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ TAVŞAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Avrupa mimarisi = European architecture ; Bölgesel mimari = Regional architecture ; Dini mimari = Religious architecture ; Hristiyan mimarisi = Christian architecture ; Modern mimari = Modern architecture ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Postmodern mimari = Postmodern architecture ; Sanat ideolojisi = Art ideology ; Türk-İslam mimarisi = Turkish-Islamic architecture ; İdeolojik mimari = Ideological architecture

Özet:
Günümüz yaşantısının gelişimi ve değişiminin oluşum kaynağı bireyin sahip olduğu düşünsel boyutlarının artması ve bu yönde fikir üretimi oluşturmasıyla sağlanmaktadır. Bireyin düşünsel boyutlarıyla meydana gelen ideoloji kavramı, günlük yaşantımızda her alanda kendini gösterebildiği gibi mimarlık alanında da görülmektedir. Bu çalışma kapsamında; mimarlık ve ideoloji olgularının birbiriyle etkileşimi dini yapılar üzerinden incelenmiştir. Bu yöndeki dini yapılar üzerinden çalışma tercihinin sebebi ideolojinin toplum için olmasından kaynaklı olarak, belirli bir düşünceyi yapıyla ifade etmekte olan dini yapıların da benzer amacı göstermesinden kaynaklanmaktadır. Tezdeki amaç ise, Mimarlık-İdeoloji ilişkisinin dini yapılar üzerinden gösterildiği bu tez çalışmasında bilgilendirme sağlamak amacıyla belirlenmiş olan Tutucu fikir, Düzeltimci, İhtilalci ve Karşıt genel ideolojileri bazında 8'er örnekle incelenerek toplamda 32 yapı örneğinin form analizi ve değerlendirmesi karşılaştırmalı olarak yapılmıştır.
Çalışma beş bölümden oluşup Genel Bilgiler bölümünde Mimarlık ve İdeoloji kavramıyla ilişkili olarak bilgilendirme sağlanmıştır. Yapılan Çalışmalar bölümünde örneklem grubu belirlenip, bu yapıların analizinde kullanılacak kriterler hakkında bilgilendirme sağlanmış ve analiz tablosu oluşturulmuştur. Bulgular bölümünde dört genel ideoloji başlığında gruplandırılan örneklerin analizi yapılmıştır. İrdelemeler bölümünde analizler sonucu elde edilen veriler derlenerek, örneklem grupları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Son olarak Sonuçlar ve Öneriler bölümünde analiz ve değerlendirmelere ait bilgi aktarımı vurgulanmış ve çalışmayla ilişki olarak öneriler aktarılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Mimarlık, İdeoloji, Dini Mimari, Tasarım, Form

Abstract:
The source of the development and change of today's life is provided by the increase in the intellectual dimensions of the individual and the generation of ideas in this direction. The concept of ideology, which occurs with the intellectual dimensions of the individual, can be seen in every field in our daily life as well as in the field of architecture. This scope of work; The interaction of architecture and ideology phenomena with each other has been studied through religious structures. The reason for choosing to work on religious structures in this direction is that the ideology is for the society, and the religious structures that express a certain idea with the structure also show a similar purpose. The purpose of the thesis is that in this thesis, in which the relationship between Architecture and Ideology is shown over religious structures, the Conservative idea, which was determined to provide information, was examined with 8 examples on the basis of Corrective, Revolutionary and Contrasting general ideologies, and the form analysis and evaluation of a total of 32 building samples were made comparatively.
The study consists of five chapters and information is provided in the General Information section regarding the concept of Architecture and Ideology. In the section of the Studies conducted, the sample group was determined, information was provided about the criteria to be used in the analysis of these structures, and an analysis table was created. In the findings section, the samples grouped under four general ideology headings were analyzed. In the Discussions section, the data obtained as a result of the analysis were compiled and the sample groups were evaluated comparatively. Finally, in the Results and Recommendations section, the transfer of information about the analysis and evaluations was emphasized and suggestions related to the study were given.
Keywords: Architecture, Ideology, Religious Architecture, Design, Form