Türkiye ekonomisi imalat ve hizmet sektörlerine iki faktörlü dinamik öğrenme eğrisi modeli uygulaması
Application of two-factor dynamic learning curve model to the manufacturing and service sectors of the Turkish economy
Yazar: AYHAN KOÇ
Danışman: PROF. DR. NEBİYE YAMAK
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
"Araştırarak" öğrenme, bir işletmenin kendi Ar-Ge birimi, firmalar, üniversiteler gibi bilgi kaynaklarıyla kurduğu ağ sistemi sayesinde ulaştığı yeni bilgi ve becerilerle yüksek katma değer yaratan yeni ürünler ortaya koyması sonucunda elde edilen deneyim sürecidir. Kuşkusuz "araştırarak" öğrenmeye katkı sağlayan en önemli faktör, sektörlere yapılan Ar-Ge yatırımlarıdır. Literatürdeki çalışmalarda Ar-Ge harcamalarının maliyet azaltıcı etkisinin sadece doğrusal öğrenme eğrisi modelinde uygulama alanı bulduğu gözlenmiştir. Dolayısıyla, söz konusu çalışmalarda sadece ele alınan zaman aralığının ortalamasını gösteren tek bir "araştırarak" öğrenme oranı elde edilmiştir. Dinamik öğrenme eğrisi modelini kullanan çalışmalarda ise Ar-Ge harcamalarına bağımsız değişken olarak yer veren çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada Ar-Ge harcamalarının maliyet azaltıcı etkisini ölçmek amacıyla iki faktörlü dinamik öğrenme eğrisi modeli kullanılmıştır. Böylece imalat sanayi ve hizmet alt sektörlerine ilişkin "yaparak" öğrenme oranlarının yanı sıra, "araştırarak" öğrenme oranların da zaman seyri elde edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, imalat ve hizmet alt sektörlerinin çoğunluğundaki iki faktörlü dinamik öğrenme eğrileri grafiğinde, eğrilerin simetrik bir şekilde birbirlerinin etkilerini azaltarak zıt yönde hareket ettikleri görülmüştür. Sonuçta, literatürde sıklıkla savunulan, tek faktörlü dinamik modeldeki "yaparak" öğrenme oranlarının sapmalı olduğu görüşü desteklenmiş ve iki faktörlü dinamik öğrenme modelinde "yaparak" öğrenmenin etkisini kaybettiği dönemde "araştırarak" öğrenmenin etkisini artırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Learning by "researching" is the experience process gained as a result of a business creating new products that create high added value with the new knowledge and skills it has achieved through the network system it has established with information sources such as its own R&D unit, companies and universities. Undoubtedly, the most important factor contributing to learning by "researching" is the R&D investments made in the sectors. Studies in the literature have observed that the cost-reducing effect of R&D expenditures can only be applied in the linear learning curve model. Therefore, a single exploratory learning rate was obtained, which only represents the average of the time period studied. In studies using the dynamic learning curve model, no study was found that included R&D expenditures as an independent variable. In this study, a two-factor dynamic learning curve model was used to measure the cost-reducing effect of R&D expenditures. Thus, the time course of learning by "doing" rates as well as learning by "researching" rates for the manufacturing industry and service sub-sectors was obtained. According to the findings of the study, in the two-factor dynamic learning curves graph in the majority of manufacturing and service sub-sectors, it was observed that the curves moved in opposite directions, symmetrically reducing each other's effects. As a result, the view that learning by "doing" rates in the one-factor dynamic model are deviant, which is common in the literature, was supported, and it was determined that learning by "researching" increased its effect in the period when learning by "doing" lost its effect in the two-factor dynamic learning model.