Geriatri polikliniğinde sık gözlenen reçeteleme kaskadlarının belirlenmesi
Identification of commonly observed prescribing cascades in geriatric outpatient clinic
Yazar: SEBİLA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. SALİH KUTAY DEMİRKAN
Hacettepe Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Eczacılar = Pharmacists ; Eczacılık = Pharmacy ; Geriatri = Geriatrics ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Reçeteler = Prescriptions ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age ; İlaç endüstrisi = Pharmaceutical industry ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç reçeteleri = Drug prescriptions

Özet:
Reçeteleme kaskadları, hastalara daha önce reçete edilen ilaçların meydana getirdiği advers ilaç olaylarını tedavi etmek için yeni bir ilaç reçete edildiğinde ortaya çıkmakta ve özellikle yaşlı hastalar için istenmeyen olaylar dizisine yol açabilmektedir. Bu çalışmanın amacı geriatri polikliniğinde reçeteleme kaskad sıklığı ve ilişkili faktörlerin belirlenmesidir. 15 Kasım 2015- 15 Kasım 2020 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin geriatri polikliniğine başvuran, en az iki ilaç kullanan ve ≥60 yaş olan hastaların önceki tüm poliklinik ziyaret(ler)ini kapsayan tıbbi kayıtlardaki reçeteleme kaskadları, bir klinik eczacı tarafından geriye dönük olarak değerlendirilmiştir. Dahil edilen toplam 435 hastanın (%64,4 kadın) Charlson-Komorbidite İndeksi (CKİ) değeri yüksek (≥2 skor) ve yaş ortancası (aralık) 79 (63-99) yıl olarak bulunmuştur. Toplam ilaç sayısı ortancası (aralık) reçeteleme kaskadı olmayan hastalarda 8 (6-9), reçeteleme kaskadı olanlarda ise 10 (8-12) olarak saptanmıştır (p<0,001). Toplamda 208 (%47,8) hastada kaskad ilişkili bir durum tespit edilmiştir. Kaskadlarla ilişkili en yaygın ilaç gruplarının, anti-demans ilaçları (%9,6), kalsiyum kanal blokerleri (%9,0) ve lipid düzenleyici ajanlar (%8,7) olduğu saptanmıştır. Çok değişkenli lojistik regresyon analizine göre reçeteleme kaskadları ile; toplam ilaç sayısı (p=0,001, OR=1.18), CKİ (p=0,03, OR=0,81), geriatri kliniğine ilaç ilişkili başvuru varlığı (p<0,001, OR:11,20), geriatri dışı bir kliniğe ilaç ilişkili başvuru varlığı (p<0,001, OR=7,72) ve Katz günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlık indeksi (p=0,003, OR=3,41) önemli ölçüde ilişkili bulunmuştur. Bu çalışmada yaşlı hastaların reçeteleme kaskadı açısından risk altında olduğu, reçeteleme kaskadı ile çeşitli ilişkili faktörlerin olduğu ve reçeteleme kaskadlarının tespiti açısından klinik eczacıların multidisipliner ekip içinde yer almalarının önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Prescribing cascades occur when patients are prescribed a new medication to treat the adverse drug events of previously prescribed medication. This situation might lead undesirable series of events, especially for older adults. This study aimed to determine prescribing cascade frequency and associated factors in the geriatric outpatient clinic. Prescribing cascades in medical records covering entire previous outpatient clinic visit(s) of patients aged ≥60 years, who applied to the geriatric outpatient clinic of a university hospital between November 15, 2015, and November 15, 2020, were using at least two medications were evaluated retrospectively by a clinical pharmacist. A total of 435 patients (64.4% female) included had a high Charlson-Comorbidity Index (CCI) (≥2 scores) and median age (range) of 79 (63-99) years. The median (range) of the total number of drugs was determined as 8 (6-9) in patients without prescribing cascade and 10 (8-12) in patients with prescribing cascade. A cascade-related condition was detected in 208 (47.8%) patients. Most-common medication groups associated with cascades were anti-dementia agents (9.6%), calcium-channel blockers (9.0%), and lipid-modifying agents (8.7%). According to multivariate logistic regression analysis, total medication number (p=0.001, OR=1.18), CCI (p=0.03, OR=0.81), medication-related admission to the geriatric clinic (p<0.001, OR:11.20) medication-related admission to another clinic (p<0.001, OR=7.72) and Katz index of independence in activities of daily living (p=0.003, OR=3.41) were significantly associated with prescribing cascades. In this study, it was concluded that elderly patients are at risk for the prescribing cascade, there are various factors associated with the prescribing cascade, and it is essential for clinical pharmacists to take part in a multidisciplinary team in terms of detecting prescribing cascades.