Kazak mitolojisinin resimsel çözümlemesi
Painting analysis of Kazakh mythology
Yazar: KARİM BAIGUTOV
Danışman: PROF. DR. HASAN KIRAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Er Töştük Destanı = Er Töştük Epic ; Kazaklar = Kazakhs ; Mitler = Myths ; Mitoloji = Mitology ; Resim sanatı = Painting art

Özet:
Tez çalışması kapsamında yapılan araştırmalar Kazak resim sanatı tarihinde Kazak mitolojisinin oluşumuyla ilgili eserlerin önemli bir yere sahip olduğunu göstermiştir. Bu konuda yapılan çeşitli araştırmalar, bilimsel çalışmalar, yorumlar ile tahliller ve karşılaştırmalar Kazak mitolojisinin başlangıcından bugüne kadarki Kazak mitlerinin birbiriyle sıkı bağlantılı olduğunu ortaya koymuştur. Mitoloji ile ilgili araştırmalar başta tarih olmak üzere edebiyat, felsefe, din ve kültür gibi alanlarda da yapılmış ve Kazak mitolojisini zenginleştirecek olan materyaller elde edilmiştir. Sanat alanında ise mitoloji ile ilgili incelemeler ve çalışmalar yeterli değildir. Özellikle resim sanatı bu konuda zayıftır. Bundan dolayı resim sanatındaki mitoloji ile ilgili çalışmaların tespit edilmesi, incelenmesi ve özellikle Kazak mitolojisinin resimsel çözümlemesinin yapılması için böyle bir tez konusu seçilmiştir.
Tez çalışmasında, Kazak mitolojisinin tanımı ile tarihine yer verilmiş ve araştırmacıların mitolojiyle ilgili çalışmalarından bahsedilmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde mitoloji ve sanat ilişkisi üzerinde durulmuştur. Bununla birlikte Kazak sanat tarihindeki Kazak mitolojisinin önemli konuları tespit edilmiş ve onların ressamların çalışmalarını ne şekilde etkilediği incelenerek karşılaştırmalı bir biçimde yorumlanmıştır. Kazak resim sanatının tarihî oluşumunun ilk dönemlerindeki ile günümüzdeki çağdaş ressamların "Kazak Mitolojisi" kavramı çerçevesinde yapmış oldukları çalışmalar tahlil edilmiştir.
Yapılan çeşitli araştırmalar neticesinde Kazak mitolojisinin başka milletlerin mitolojisine nazaran daha evrensel olduğu ortaya konmuştur. Kazakların dünya görüşü ile mitolojisini tamamıyla anlatan "Er Töstik" mitindeki olay örgüsüne göre resimsel çözümlemeler yapılmıştır. "Er Töstik" miti eski ve yeni geleneği birbiriyle bağdaştıran Kazak mitolojisinin en önemli mitlerinden biridir. Kazak mitolojisinin atası sayılan "Er Töstik" mitinin resimsel çözümlemesini yapmak için ağaç baskı tekniğine başvurulmuştur. Tez kapsamında yapılan resimler "Er Tostik" mitinden esinlenerek, insanların ve kendi hayatımda yaşadığım olayların hem biçimsel bir formda hem de kompozisyon yapısı, renk, görsel, imge açısından nasıl etkilenildiği üzerinde durulmuştur.

Anahtar sözcükler: Kazak mitolojisi, Kazak ressamları, Er Töstik, sanat, resim, ağaç baskı tekniği

Abstract:
The research conducted within the scope of a dissertation shows that the works related to the formation of Kazakh mythology have an important place in the history of Kazakh painting. Various scientific studies, interpretations, analyses and comparisons have revealed a strong link in origin of Kazakh mythology in the contemporary Kazakh society. The main problem in this lies in the fact that existing research on mythology has always centered in fields of literature, philosophy, religion and culture, and history.  Previous scholars have ways overlooked the study of mythology in the field of art. In this regard research on painting is particularly weak and undermine. It's for this reason, that this research  a thesis centered on the mythology in the art of painting and especially pictorial analysis of Kazakh mythology.
In thesis includes the definition and history of Kazakh mythology alongside existing studies on the subject. The outcome of the analysis emphasized on the relationship between mythology and art. In addition, aspects of Kazakh mythology were determined and how their effect on the works of painters was  examined and interpreted in a comparative manner. Also, within the within the framework of the concept of "Kazakh Mythology", an analysis was alos made on the works done by contemporary painters in the early period of the historical formation of Kazakh painting art.
As a result of various studies carried out, it has been revealed that Kazakh mythology is more universal than the mythology of other nations. Wood printing technique was used to establish a pictorial analysis of the myth of "Er Tostik", who is considered as the ancestor of Kazakh mythology. The pictorial analyzes made according to the plot in the myth of "Er Tostik", fully describes the Kazakh worldview and mythology. The "Er Tostik" myth is one of the most important myths of Kazakh mythology, it reconciles old and new traditions. Wood printing technique was used to make a pictorial analysis of the myth of "Er Tostik", which is considered the ancestor of Kazakh mythology. The paintings made within the scope of the thesis are inspired by the myth of "Er Tostik" and how they affect people and the events in my own life both in a formal form and in terms of composition, color, visual and image.

Keywords: Kazakh mythology, Kazakh painters, Er Tostik, art, painting, woodcut technique