Konuşma bozukluğu olan
kardeşlerinde özgül öğrenme bozukluğu öyküsü olan okul öncesi çocukların sağlıklı kontrollerle erken okur-yazarlık test puanları açısından karşılaştırılması / Comparison of pre-school children with speech disorder/ pre-school children whose siblings have a history of learning disorder with healthy controls with respect to early literacy scores
Yazar: YUSUF GÜREL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR URAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Fenotip = Phenotype ; Genler = Genes ; Konuşma = Speech ; Konuşma bozuklukları = Speech disorders ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okuma = Reading ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Testler = Tests ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Konuşma Bozukluğu Olan/ Kardeşlerinde Özgül Öğrenme Bozukluğu Öyküsü Olan Okul Öncesi Çocukların Sağlıklı Kontrollerle Erken Okur-Yazarlık Test Puanları Açısından Karşılaştırılması
AMAÇ: Bu çalışma Türkiye'de ÖÖB açısından risk grubunda olduğu bilinen konuşma bozukluğu olan ya da ailesinde ÖÖB öyküsü olan okul öncesi çocukların Erken Okuryazarlık Testi (EROT) puanlarının kontrol grubundan ve birbirlerinden farklı olup olmadığını araştırmaktır.
YÖNTEM: Çalışmamız Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk ve Ergen Ruh SağlığıveHastalıklarıAnabilimDalıPolikliniği'neayaktanbaşvuran,60-72 ay arasında konuşma bozukluğu ve ÖÖB tanısına sahip kardeşi olan çocuklar ile sağlıklı kontroller çalışmaya alınmıştır. Ebeveynler sosyodemografik veri formunu doldurmuştur. Araştırmacı tarafından çalışmaya alınan tüm çocuklara Renkli Progresif Matrisler Testi (RPM) ve EROT uygulanmıştır. Kategorik değişkenlerin grup faktörü bakımından dağılımlarının test edilmesinde Pearson Ki-Kare Testi ve/veya Fisher's Kesin Testi, üç grup arasındaki sürekli değişkenler arasındaki farkın incelenmesinde parametrik test şartları sağlanamadığı için Kruskal-Wallis Testi uygulanmıştır. Kruskal-Wallis Testinde anlamlı fark saptanması halinde hangi gruplar arasında anlamlı fark olduğunu anlamak için ikili gruplar arasında Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Konuşma bozukluğu ve ÖÖB kardeşleri grubu için sensitivitesi (duyarlılık), spesifitesi (özgüllük), pozitif prediktif değeri, negatif prediktif değerine Pearson Ki-Kare Testi ile bakılmıştır. p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
SONUÇ: Konuşma Bozukluğu grubu 21'i kız (% 77),  6'sı erkek (% 23), ÖÖB kardeş grubu 10'u kız (% 37), 17'si erkek (% 63), sağlıklı kontrol grubu 17'si kız (% 63), 10' u erkek (% 37) çocuktan oluşmaktadır. Konuşma grubunda kız çocuklarının sayısı diğer iki gruba göre daha fazladır. Konuşma bozukluğu grubunun ay olarak yaş ortalaması 66,59± 4,24, ÖÖB kardeş grubunun ay olarak yaş ortalaması 64,26± 4,97, kontrol grubunun ay olarak yaş ortalaması 66,93± 3,30 bulunmuştur. Gruplar arasında ay olarak yaş farkı bulunmamıştır. Konuşma bozukluğu grubunun anneleri diğer gruplara göre daha gençti. Ayrıca konuşma bozukluğundaki çocukların annelerinin eğitim düzeyi diğer 2 gruba göre daha düşüktü. Kontrol grubundaki çocukların daha çok çalışan anneleri vardı ve bu çocukların ailelerinin sosyoekonomik düzeyi daha yüksekti. Konuşmaya en erken kontrol grubu, daha sonra ÖÖB kardeş grubu, en son da konuşma bozukluğu grubundaki çocuklar başladığı gözlendi. Çalışmaya alınan tüm gruplar arasında EROT tüm alt testlerindeki performanslarında fark bulunmuştur. Gruplarda, kelime bilgisi dışındaki tüm alt testlerde en kötü performansı konuşma bozukluğu grubundaki çocuklar, daha sonra ÖÖB tanısı konulan çocukların kardeşlerinin bulunduğu grup göstermiş, en yüksek performans ise kontrol grubunda bulunmuştur. Konuşma bozukluğu grubu için EROT'un fonolojik farkındalık alt testi sensitivitesi en yüksek test, ÖÖB kardeş grubu için ise dinlediğini anlama alt testi sensitivitesi en yüksek test olarak kaydedilmiştir.
TARTIŞMA: Risk grubundaki çocukların birbirleri ve sağlıklı kontroller arasında EROT puanlarını değerlendirdiğimiz çalışmamızda, risk grubu çocukların tüm alt testlerde, kontrollere göre daha kötü performans sergilediği görülmüştür. Konuşma bozukluğuna sahip riskli grubun test performansının hemen tüm alt testlerde en düşük çıkması ve ileride en riskli grup olarak farz edilip erken dönemde müdahalelere başlanmasının önemli olduğunu vurgulamak isteriz. Bununla birlikte, çalışma sonucumuzda, riskli olduğu düşünülen bir başka grup olan, ÖÖB kardeşler grubunun test performansının kontrol grubundan daha bozuk konuşma bozukluğu grubundan ise daha iyi olduğu görülmektedir. ÖÖB'ye sahip çocukların kardeşlerinin ÖÖB'de görülen nörobiyolojik defisitlere belli seviyelerde sahip olması bu grubun endofenotip olabileceği yönündeki görüşleri desteklemekte ve erken dönemde risk grubu teşkil ettiklerinden erken başlangıçlı koruyucu müdahalelere aday oldukları düşünülmektedir.
Çalışmamız, Türkçe gibi saydam bir dilde ÖÖB açısından risk grubundaki çocukların okul öncesi EROT puanının değerlendirildiği ilk çalışma olması nedeniyle önemlidir. Ayrıca risk grubu açısından, hem konuşma bozukluğu olan hem de kardeşlerinde ÖÖB olan çocukların değerlendirilmeye alınması, bu iki önemli risk grubunun birbirleri ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırabilmesine olanak sağlamıştır. Bununla birlikter çalışmamız örnekleminde gruplar arasında ebeveynlerin eğitim düzeyleri ve ruhsal durumları açısından anlamlı fark olmaması, bu değişkenleri kontrol etmemizi sağlamış olup çalışmamız sonuçlarını daha güçlü kılmıştır. ÖÖB için risk faktörlerinden olan sosyoekonomik düzey, cinsiyet, anne yaşı, ev okur-yazarlık ortamı gibi çalışmamızda kontrol edemediğimiz değişkenlerin de kontrol edilip, bu çocukların formal eğitime geçişlerinde tekrar değerlendirilmesi ile, risk grubundaki çocukların Türkçe gibi saydam bir dildeki ÖÖB riskinin daha net gösterilebileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda takip çalışmamız sürdürülecektir. Ayrıca çalışmamızın takiplerinin yapılması planlanmıştır.

Anahtar Sözcükler: özgül öğrenme bozukluğu, konuşma bozukluğu, erken okuryazarlık, endofenotip

Abstract:
Comparison of Pre-school Children with Speech Disorder/ Pre-school Children Whose Siblings Have A History Of Learning Disorder With Healthy Controls With Respect To Early Literacy Scores
OBJECTİVE: In this study we aimed to investigate whether 
Early Literacy Test scores of pre-school children known to be at risk for LD with speech disorder and pre-school children with a family history of LD in Turkey differ from each other  and healthy control group.
METHOD: This study was carried out on patients who applied to  Ankara University Medical Faculty, Department of Child and Adolescent Psychiatry, between ages 60-72 months old, who have speech disorder or whose siblings have a history of LD and healthy control group.  Parents filled out the sociodemographic data form. Color Progressive Matrices Test and Early Literacy Test were applied to all children who participated in the study by the researcher. Pearson's Chi-square test and / or Fisher's exact test was used to test the distribution of categorical variables in terms of group factor. When the difference between the continuous variables between three groups was examined the parametric test conditions were not met, thus Kruskal-Wallis test was applied. The Mann-Whitney U test was used between the two groups to determine which groups had significant differences in the Kruskal-Wallis test. Sensitivity, specificity, positive predictive value, and negative predictive value were assessed by Pearson Chi-square test for speech impairment and group of  patients with siblings who have LD history. A value of p <0.05 was considered statistically significant.
RESULTS:Speech Disorder group consisted of 21 girls, (77%), 6 boys (23%), the group of siblings with LD consists of 10 girls (37%) and 17 boys (63%), the healthy control group consisted of 17 girls (63%)  and 10 boys (37%) . The number of girls in the speech disorder group is higher than the other two groups.The mean age of the group of speech disorders is 66,59 ± 4,24 months, the average age of the siblinggroup was 64.26 ± 4.97 months and the mean age of the control group was 66,93 ± 3,30 months. There was no age difference between the groups. The mothers of the speech disorder group were younger than the other groups. In addition, the education level of the mothers of children with speech impairment is lower than the other two groups. The children in the control group had more working mothers and their socioeconomic level was higher. It was observed that the control group started earliest to talk, then the siblings group, and finally the children with speech disorders group. There was a difference in performance of all sub-tests of Early Literacy Test among all groups studied. The children in the speech disorder group showed  the worst performance in all sub-tests except vocabulary and were followed by the sibling group while the highest performance was found in the control group. For the speech impairment group, ELT's phonological awareness subscale showed the highest sensitivity, for the siblings with LD group, the listening comprehension subscale  sensitivity was recorded as the highest.
CONCLUSION:In the study, the risk group showed that children performed worse in all subtests than controls.It is important to emphasize that the test performance of the risky group with speech impairment is the lowest in almost all subtests and that it needs to be assumed as  the most risky group in the future and early interventions should be initiated.However, another group considered to be at risk in our study, the group with siblings with  LD history, showed better test performances than the speech disorder group and worse test performances than the control group. The fact that the siblings of children with LD have certain levels of neurobiological deficits seen in LD group supports this view that this group may be an endophenotype and this children needs to be considered candidates for early-onset preventive interventions because they constitute an early risk group. Our study is important because it is the first study to evaluate the pre-school ELT score of the children in the risk group in terms of LD in a transparent language like Turkish. In addition, the inclusion of children with speech impairment as well as children with LD in their siblings allowed these two groups to compare with each other and with healthy controls. The fact that there was a significant difference between the groups in terms of parental education levels and psychological status in our sample suggests that as we had to control these variables the results of our study are stronger.Control of variables that we can not control in our study such as socioeconomic level, sex, mother's age, home literacy environment, which are risk factors for LD and reassessment of these children in formal education transitions will allow researchers to identfy the children in the risk group more clearly in a  transparent language background like  Turkish. In this context, our follow-up studies will continue. It is also planned to do follow-up controls of the patients.

Key Words:specific learning disorders, specific language impairment, early literacy, endophenotype