İzmir ili merkez ilçelerinde çalışan serbest eczane eczacılarının Human Papilloma Virüs, Human Papilloma Virüs tarama testleri ve Human Papilloma Virüs aşısı hakkındaki bilgi düzeyi ve ilişkili etmenler
Level of knowledge about Human Papilloma Virüs, Human Papilloma Virüs screening tests and Human Papilloma Virüs vaccine of community pharmacy pharmacists working in central districts of izmir province and related factors
Yazar: ECE FİDAN KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. ALİYE MANDIRACIOĞLU
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Halk sağlığı = Public health

Özet:
Giriş ve amaç: Human Papilloma Virüs (HPV), üreme sisteminin en yaygın görülen viral enfeksiyonu etkeni olup başlıca genital siğil, rahim ağzı kanseri, vajina, vulva, anal kanser ve penis kanserine neden olmaktadır. HPV enfeksiyonundan birincil korunma yolu HPV aşısıdır. Türkiye'de HPV aşısı ulusal aşı takviminde bulunmayıp eczanelerde ücretli olarak satılmaktadır. İzmir ili merkez ilçelerinde eczanesi bulunan serbest eczacılarla gerçekleştirilen bu çalışma ile serbest eczacıların HPV, HPV tarama testleri ve HPV aşısı hakkındaki bilgi düzeyi ve ilişkili etmenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Kesitsel tipteki bu araştırmanın evreni 1326 kişiden oluşmaktadır. 298 kişi örnek büyüklüğü ve %20 yedek olmak üzere 358 kişi tabakalı basit rastgele örneklem yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul etmeyen 4 kişi çıkarılmış, telefon ile ulaşılamayıp daha sonrasında geri arayan ve çalışmaya dahil olmak isteyen 19 kişi ile 373 kişiyle çalışma tamamlanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeninin değerlendirilmesi için HPV bilgi ölçeği (HPV-BÖ) kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler; sosyodemografik özellikler, hastaların bilgi talep etme sıklığı, katılımcının bilgi düzeyi algısı, eğitim alma durumu, bilgiyi edinme yolları, bilgi düzeyinin yüksek olması gerektiği, hastaları bilgilendirmesi, önerme yapması ve bunların aşılama oranına etkisiyle ilgili düşüncesi, HPV tarama testlerini yaptırma ve düzenli yaptırma, çocuklarına HPV aşısı yaptırma, hastalara HPV aşısını tavsiye etme, eczanede broşür bulundurma durumudur. Veriler, anket formu aracılığıyla 2022 yılı Nisan-Mayıs aylarında telefon görüşmeleriyle toplanmıştır. Tanımlayıcı bulgular sayı ve yüzde üzerinden hesaplanırken bağımsız değişkenler ile bağımlı değişken arasındaki ilişki için T testi, Mann-Whitney U testi, Varyans analizi, Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Çok değişkenli analizler için lineer regresyon analizi yapılmıştır. Verilerin girişinde ve analizinde SPSS 25.0 programı kullanılmıştır. p<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırma grubunun yaş ortalaması 47,4±14,26 ve %65,1'i kadındır. HPV-BÖ puan ortalaması 16,29±8,04 olarak hesaplanmıştır. Kadınlarda, daha genç olanlarda, bekar (hiç evlenmemiş) olanlarda, eşinde ya da kendisinde HPV nedenli hastalık olanlarda, hastalardan HPV, HPV tarama testleri, HPV aşısı ile ilgili daha sık bilgi talebi alanlarda, bilgi düzeyi yeterlilik algısı daha yüksek olanlarda, eğitim alanlarda, bilgi düzeyinin yüksek olması gerektiğini düşünenlerde, bilgiyi okul dersi/seminer ve mezuniyet sonrası  eğitimlerden alanlarda, hastaları bilgilendirme ve önerme yapması gerektiğini düşünenlerde, bilgilendirme ve önerme yaptığında aşılama oranının artacağını düşünenlerde, kendine ya da eşine HPV tarama testleri yaptıran ve bu testleri düzenli yaptıranlarda, çocuklarına HPV aşısı yaptıranlarda, HPV aşısını tavsiye edenlerde HPV-BÖ puan ortalaması yüksek; Buca ve Bayraklı ilçesi katılımcılarında düşüktür. Çok değişkenli analizlerde modele alınan değişkenler HPV bilgi düzeyinin %25,1'ini yordamaktadır. 
Sonuç: Bu çalışmada, İzmir ili merkez ilçelerinde eczanesi bulunan serbest eczacıların HPV HPV tarama testleri ve HPV aşısı hakkındaki bilgilerinin orta düzeyde olduğu saptanmıştır. HPV aşısının eczanelerde satılması ve HPV aşılama oranının arttırılması için toplumun bilgilendirmesi noktasında, birinci basamak sağlık hizmeti sunan eczacıların HPV bilgi düzeyinin yüksek olmasını gerektirmektedir. HPV bilgi düzeyinin okul dersi/seminer ve mezuniyet sonrası eğitimlerden bilgi alan eczacılarda yüksek çıkması nedeniyle okul müfredatının HPV ilişkili konularla ilgili zenginleştirilmesi ve mezuniyet sonrası eğitimlerin arttırılması eczacıların bilgi düzeyini yükseltmek açısından etkin yöntemler olabilir. Eczacıların HPV bilgi düzeyini ölçen bu çalışma Türkiye'de ilk, dünyada az sayıdaki çalışmalardan biridir. Türkiye'de eczacılarda bu konuyla ilgili başka çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and objective; Human Papilloma Virus (HPV), being the most common viral infectious agent of the reproductive system, causes condylomata acuminata, cervical cancer, vajina, vulva, anal cancer and penis cancer. The primary protection method from HPV infection is the HPV vaccine. In Turkey, HPV vaccine is not included in the national vaccination calendar and charged by a fee in pharmacies. Through this study that is carried out with community pharmacists who have pharmacies in central districts of Izmir Province, community pharmacists' level of knowledge about HPV, HPV screening tests and HPV vaccine and related factors are aimed to be determined.
Material and method: The universe of this cross-sectional study consists of 1326 people. The sample size of 298 people and 358 people, 20% of whom were spares, were chosen by simple random sampling method. 4 people who refused to be a part of the research were removed, the study was completed with total of 373 people including 19 people who were not reached through phone call and later on called back and wanted to join the study. HPV knowledge scale (HPV-KZ) was used for the dependent variable of the research to be evaluated. Independent variables are sociodemographic features, frequency of patients demanding information, level of knowledge perception of the participant, education status, ways of obtaining information, the necessity of high knowledge level, informing the patients, making a proposition and his/her thought of their effect on vaccination percentage, having HPV screening tests and having them done regularly, have their kids vaccinated against HPV, recommending HPV vaccine to patients, having brochures in the pharmacy. The data is collected with survey forms through phone calls made in April-May of 2022. While descriptive findings were calculated over number and percentage, T test, Mann-Whitney U test, Variance analysis, Kruskal Wallis test were used for the relation between the dependent variable and the independent variable. For multivariable analyses, linear regression analysis was done. SPSS 25.0 programme was used for data entry and analysis. p<0,05 was accepted as the significance level.
Results: Average age of the research group is 47,4±14,26 and 65,1% is women. HPV-KS average score was calculated 16,29±8,04. HPV-KS average score is high for those who are women, younger, single (was not married before), have disease caused by HPV their own or whose partner has disease caused by HPV, receive information request more often from patients about HPV, HPV screening tests, HPV vaccine, have a higher perception of knowledge level, receive education, think their level of knowledge needs to be high, receive information through school lecture/seminar and post-graduate education, think they need to inform patients and make suggestion, think vaccination percentage will increase when they inform patients and make suggestion, have HPV screening tests for theirselves or their spouse and have these tests regularly, have their kids vaccinated against HPV, recommend HPV vaccine and low for participants of Bayraklı and Buca districts. Variables included in multivariable analyses predict 25.1% of HPV knowledge level.
Conclusion; In this study, it is determined that the level of knowledge about human papilloma virus, human papilloma virus screening tests and human papilloma virus vaccine of community pharmacy pharmacists is at a moderate level. For HPV vaccine to be sold in pharmacies and to inform public in order to increase HPV vaccination rate, pharmacists providing primary health care services require a high level of HPV knowledge. Since HPV knowledge level of pharmacists who receive information through school lecture/seminar and post-graduate education is high, enriching school curriculum about HPV-related subjects and enhancing post-graduate education can be effective methods to increase pharmacists' level of knowledge. This study evaluating pharmacists' level of HPV knowledge is first in Turkey and one of the few studies in the world. There is a need for further studies on this topic on pharmacists.