BEP geliştirme birimi üyelerinin bireyselleştirilmiş eğitim programlarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi
Determining the opinions of BEP development unit members on individualized education programs
Yazar: MELİKE DAĞDÖGEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ÜLKÜ KAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı; BEP geliştirme birimininde yer alan üyelerin bireyselleştirilmiş eğitim programlarına dair görüşlerini belirlemektir. Araştırmanın örneklemini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Doğu Anadolu Bölgesi'nde bir ilde araştırma kapsamında belirlenen iki ortaöğretim, iki ortaokul ve iki ilkokulda görev yapmakta olan BEP geliştirme birim başkanı, okul psikolojik danışman/rehber öğretmeni, öğrencinin dersine giren bir branş öğretmeni ve her okuldan belirlenmiş olan bir özel gereksinimli öğrencinin velisi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen ve kolay ulaşılabilir durum örneklemesi tercih edilmiştir. Yapılan araştırmada katılımcılardan veri elde etmek amacıyla önceden hazırlanmış olan katılımcı demografik bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın verileri için altı okul yöneticisi, altı rehber öğretmen/psikolojik danışman, altı farklı branşlardan öğretmen ve altı özel gereksinimli öğrenci velisi ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Veriler, içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir.
Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında kaynaştırma eğitiminin olumlu yönlerine ilişkin BEP geliştirme birimi üyelerinin görüşleri doğrultusunda öğrencilerin sosyal ilişkilerinin, duyuşsal durumlarının ve eğitsel durumlarının desteklendiği sonucuna erişilmiştir. Sosyal ilişkileri desteklemeye ilişkin kaynaştırma eğitimi alan öğrencilerin akranlarıyla aynı eğitim ortamında olması nedeniyle öğrencilerin sosyalleştikleri, topluma entegre oldukları, kendini ifade edebilme becerisi kazandıkları, toplumsal kuralları öğrendikleri, iletişim kurmayı öğrendikleri ve olumlu davranışlar edindikleri sonucuna erişilmiştir. Duyuşsal durumu desteklemeye ilişkin kaynaştırma eğitimi alan öğrencilerin özgüvenlerinin arttığı, psikolojik anlamda iyi hissettikleri, özel gereksinimli öğrencilere karşı bakış açısının değiştiği, paylaşmayı öğrendikleri, sorumluluk bilincinin geliştiği, okulu sevdikleri, başarma duygusu hissettiklerini ve velilerin kabul sürecini kolaylaştırdığı sonucuna erişilmiştir. Eğitsel durumu desteklemeye ilişkin ise kaynaştırma eğitimi alan öğrencilerin akademik anlamda gelişim gösterdiği, öğrencinin seviyesine inilebildiği, özel gereksinimli öğrencilerde eğitimin devamının sağlandığı, kaynaştırma öğrencisinin bireysel hızına göre ilerlenebildiği ve yanlış öğrenmelerin giderildiği sonuçlarına erişilmiştir.
BEP geliştirme birimi üyelerinin kaynaştırma eğitiminin olumsuz yönlerine ilişkin dış kaynaklı zorluklar/zorbalığa maruz kalma ve öğrenci kaynaklı zorluklar yaşandığı sonucuna erişilmiştir. Dış kaynaklı zorluklar/zorbalığa maruz kalmaya ilişkin özel gereksinimli öğrencilerin normal gelişim gösteren akranları tarafından etiketlendiği, küçümseyici davranıldığı, dışlandıkları, çatışma ve şiddet durumlarının yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenci kaynaklı zorluklara ilişkin özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitim ortamında akranlarından akademik olarak geride kaldıklarını, kaynaştırma öğrencisinin okulda uygun olmayan davranışlarda bulunduğu, akademik olarak bölündükleri, bazı öğrencilerin kaynaştırma eğitimine uygun olmadığı ve kaynaştırma öğrencisinin akranları içerisinde yetersizlik hissettiği sonucuna erişilmiştir. 
Okul yöneticileri ve rehber öğretmen/psikolojik danışmanların BEP geliştirme biriminde süreci yönetme ve bilgilendirme hizmeti sundukları sonucuna ulaşılmıştır. Süreci yönetmeye ilişkin veli ile iş birliği yapma, BEP toplantılarını ve uygun eğitim ortamını organize etme, yönlendirme ile denetim/takip basamaklarında katkı sundukları sonucuna ulaşılmıştır. Bilgilendirmeye ilişkin öğretmenlere destek olma ve müşavirlik/bilgilendirme/rehberlik basamaklarında katkı sundukları sonucuna erişilmiştir. Öğretmenlere göre BEP'in sistemsel olarak eksik yönlerine dair BEP'in öngörülebilir olmadığı, sınıf ortamında uygulanmasının güç olduğu, taslak bir programın olmadığı, materyallerin olmadığı, plan yapmanın kısıtlayıcı olduğu ve uzmanlık gerektirdiği sonucuna erişilmiştir. BEP'in sistemsel olarak güçlü yönlerine dair ise bireyselleştirilmiş olduğu, öğretmen için rehber niteliğinde olduğu, somut bir planın olduğu, düzeni sağladığı ve öğrenciyi akademik olarak desteklediği sonucuna erişilmiştir.
BEP hazırlarken yararlanılan kaynaklara dair öğretmenlerin resmi kaynaklar ve diğer kaynaklardan yararlandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Resmi kaynaklara ilişkin rehber öğretmen/psikolojik danışman/öğretmenlerden, rehabilitasyon merkezlerinden ve yıllık planlardan yararlandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Diğer kaynaklara yönelik ise öğretmenler öğrencinin mevcut durumunu baz aldıklarını, internet kaynaklarını kullandıklarını ve aile ile görüşmeler gerçekleştirdikleri sonucuna erişilmiştir. 
Öğretmenler BEP hazırlama sürecinde yaptıkları çalışmalara ilişkin; öğrencinin hazırbulunuşluğunu belirledikleri, aile ile görüşmeler gerçekleştirdikleri, öğrenciyi tanımaya çalıştıkları, rehber öğretmen/psikolojik danışman ile görüşme yaptıkları, diğer öğretmenlerle iş birliği kurdukları, öğrenciye uygun kazanım belirledikleri ve hazır programları revize etttikleri sonucuna erişilmiştir. Öğretmenler BEP uygulama sürecinde yaptıkları çalışmalara ilişkin; öğrenciye uygun materyal hazırladıklarını, ödevlendirme yaptıklarını, öğrencinin akademik gelişimini takip ederek ilerlediklerini, gerektiğinde programda değişiklikler yaptıklarını, yaparak-yaşayarak öğretmeye çalıştıklarını ve akıllı tahtayı kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin BEP'e göre değerlendirme sürecinde yaptıkları çalışmalara ilişkin; öğrenciye uygun sınav soruları hazırladıkları, sözlü olarak değerlendirdikleri, açık uçlu sorular sordukları ve etkinliklerde görev verdikleri sonucuna erişilmiştir.
BEP geliştirme birimi üyelerinin BEP hazırlama aşamasında BEP geliştirme birimine dönük ve öğrenciye dönük sorunlar yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. BEP geliştirme birimine dönük sorunlara ilişkin BEP geliştirme birimi üyelerinin bilgi düzeyinin düşük olduğu, BEP toplantılarının yapılmadığı, hazır bireyselleştirilmiş eğitim programı kullanıldığı, iş birliğinin olmadığı, BEP geliştirme birimi üyelerinin yanlış tutumlarının olduğu, BEP hazırlamada zorlanıldığı, öğretmenlerin BEP'i ekstra iş yükü olarak gördüğü ve rehber öğretmen/psikolojik danışman olmadığı için sorunlar yaşandığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Öğrenciye dönük sorunlara ilişkin ise öğrencinin hazırbulunuşluk seviyesini belirlemekte zorlandıkları, velilerin kabul sürecinde sıkıntı yaşadığı ve öğretmenlerin kaynaştırma öğrencilerine ayrı ayrı BEP hazırlamadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
BEP geliştirme birimi üyelerinin BEP hazırlama aşamasında karşılaştığı sorunların çözümüne ilişkin farkındalık oluşturma, iş birliği yapma ve denetim önerilerinde bulunmuşlardır. Farkındalık oluşturmaya dair; BEP geliştirme birimi üyelerine eğitim verilmeli, veliler süreç hakkında bilgilendirilmeli, MEB çerçeve planlar yayınlamalı, toplumsal farkındalık arttırılmalı, BEP sadeleştirilmeli, öğretmen öğrenciyi çok yönlü tanımalı ve yöneticilerde rehberlik bilinci oluşturulmalı önerileri yer almaktadır. İş birliği yapmaya ilişkin ise BEP geliştirme birimi üyeleriyle iş birliği yapılmalı önerisinde bulundukları sonucuna ulaşılmıştır. Denetim önerisine ilişkin ise BEP'e dair tüm süreçlerin denetlenmesi çözüm önerisinde bulundukları sonuçuna ulaşılmıştır.
BEP geliştirme birimi üyelerinin BEP uygulama aşamasında karşılaştığı sorunlara ilişkin yapılan analiz sonuçlarında BEP geliştirme birimi ve öğrenciyle ilgili sorunlar yaşandığı sonuçlarına ulaşılmıştır. BEP geliştirme birimiyle ilgili; zamanı verimli kullanamama, ailenin süreçte destek olmaması, BEP'in kağıt üzerinde kalması, öğretmenlerin müfredata yoğunlaşması ve öğretmenlerin yeterli donanıma sahip olmaması sebebiyle kazanımları öğrencinin seviyesine indirerek anlatamaması, BEP'te yer alan kazanımları sınıfta verememe, okul yöneticilerinin süreçte etkin olmaması, BEP toplantısında alınan kararların uygulanmaması, öğretmenlerin görev almak istememesi, bireyselleştirilmiş eğitim programında değişiklik yapma ve yanlış ebeveyn tutumları gibi sorunlar yaşandığı sonucuna erişilmiştir. Öğrenciyle ilgili sorunlara ilişkin; sınıf mevcutlarının fazla olması ve dolayısıyla sınıf içerisinde kaynaştırma öğrencisinin göz ardı edilmesi, diğer öğrencilerin tepkisel davranması, kaynaştırma öğrencisinin uyum problemi yaşaması, kitapların/mateyallerin kaynaştırma öğrencisine uygun olmaması, kaynaştırma öğrencisinin dersin işleyişini bozması, bazı etkinliklere katılamaması ve sınıfta bireysel çalışma yapamaması gibi olumsuzlukların yaşandığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
BEP geliştirme birimi üyelerinin BEP uygulama aşamasında karşılaştığı sorunların çözümüne dair uygulama mevzuatına ilişkin ve okuldaki uygulama bağlamında önerilerde bulundukları saptanmıştır. Uygulama mevzuatına ilişkin; destek eğitim odaları açılmalı, BEP geliştirme birimi üyelerine eğitim verilmeli, denetim yapılmalı, ekstra zaman ayrılmalı, ücret politikası revize edilmeli, öğrencinin ilerleyişine göre BEP hazırlanmalı, yarı zamanlı kaynaştırma uygulaması yapılmalı, ağır düzeydeki öğrenciler kaynaştırma eğitimi almamalı ve destek eğitim yönetmeliği düzenlenmeli önerilerinde bulundukları sonucuna ulaşılmıştır. Okuldaki uygulama bağlamında ise sınıf mevcudu azaltılmalı, iş birliği artırılmalı, öğretmen hassasiyeti arttırılmalı, kaynaştırma öğrencisine uygun kitap/materyal gönderilmeli, akran farkındalığı artırılmalı, kaynaştırma öğrencisinin sosyalleşmesi sağlanmalı, okulun fiziki şartları iyileştirilmeli gibi çözüm önerilerinde bulundukları sonucuna erişilmiştir. 
BEP geliştirme birimi üyelerinin BEP'e göre değerlendirme aşamasında karşılaştığı sorunların öğretmen kaynaklı, kaynaştırma öğrencisi kaynaklı, diğer öğrenciler kaynaklı ve veli kaynaklı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen kaynaklı sorunların; kaynaştırma öğrencisinin BEP'ine/tanısına uygun olarak değerlendirilmemesi, kaynaştırma öğrencisine ayrı sınav hazırlanmaması, kaynaştırma öğrencisindeki ilerlemeye odaklanılmaması, değerlendirme raporu hazırlanmaması, kaynaştırma öğrencisine ortalama bir not verilmesi ve plansız sınav yapılması olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kaynaştırma öğrencisi kaynaklı sorunların; kaynaştırma öğrencisinin belirlenen hedefe ulaşamaması, kaynaştırma öğrencisinin sınava girmek istememesi, kaynaştırma öğrencisinin bir soru tipine odaklanması ve kaynaştırma öğrencisinin kolaya alışması gibi olumsuzlukları ifade ettikleri sonuçlarına erişilmiştir. Diğer öğrenciler kaynaklı sorunun ise diğer öğrencilerin tepkisel davranması olduğu; veli kaynaklı soruna ilişkin velilerin kaynaştırma öğrencisine dair yüksek beklentilerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
BEP geliştirme birimi üyelerinin BEP'e göre değerlendirme aşamasında karşılaştığı sorunlara ilişkin süreci yönetmeye ve sınav yapmaya dair önerilerde bulunmuşlardır. Süreci yönetmeye ilişkin; denetim yapılmalı, BEP geliştirme birimi üyelerine eğitim verilmeli, iş birliği yapılmalı, hassasiyeti olan öğretmenler yetiştirilmeli ve öğrenci mevcudu az olan okullara gönderilmeli önerisinde bulunmuşlardır. Sınav yapmaya ilişkin; kaynaştırma öğrencilerine birebir sınav yapılmalı, değerlendirme raporu hazırlanmalı, özel gereksinimli öğrenciler çok yönlü değerlendirilmeli ve öğrencinin tanısına uygun sınav hazırlanmalı gibi çözüm önerilerinde bulundukları sonucuna erişilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the opinions of the members of the IEP development unit on individualized education programs. The sample of the study was interviewed with the head of the IEP development unit, school psychological counselor/guidance teacher, a branch teacher who teaches the student's course, and a parent of a special needs student determined from each school, who were working in two secondary schools, two middle schools, and two primary schools determined within the scope of the research in a province in the Eastern Anatolia Region in the 2022-2023 academic year. Phenomenological design and easily accessible case sampling were preferred among qualitative research methods in the study. In the study, a previously prepared participant demographic information form and a semi-structured interview form were used to obtain data from the participants. For the data of the study, interviews were conducted with six school administrators, six guidance teachers/psychological counselors, six teachers from different branches, and six parents of special needs students. The data were analyzed using content analysis. 
When the results of the research are examined, it is concluded that the social relations, affective states and educational status of the students are supported in line with the opinions of the IEP development unit members regarding the positive aspects of inclusive education. It is concluded that the students who receive inclusive education regarding supporting social relations are in the same educational environment with their peers, thus they socialize, integrate into society, gain the ability to express themselves, learn social rules, learn to communicate and acquire positive behaviors. It is concluded that the self-confidence of the students who receive inclusive education regarding supporting the affective status increases, they feel good psychologically, their perspective towards students with special needs changes, they learn to share, their sense of responsibility develops, they love school, they feel a sense of achievement and the acceptance process is facilitated by the parents. It is concluded that the students who receive inclusive education show academic development, the student's level can be reached, the continuation of education is ensured for students with special needs, progress can be made according to the individual pace of the inclusive student and incorrect learnings are eliminated. 
It was concluded that the IEP development unit members experienced external difficulties/bullying and student-related difficulties regarding the negative aspects of inclusive education. It was concluded that students with special needs were labeled by their normally developing peers, treated with contempt, excluded, and experienced conflict and violence regarding external difficulties/bullying. It was concluded that students with special needs were academically behind their peers in the general education environment, inclusive students behaved inappropriately at school, they were divided academically, some students were not suitable for inclusive education, and inclusive students felt inadequate among their peers regarding student-related difficulties.
It was concluded that school administrators and guidance teachers/psychological counselors provide process management and information services in the IEP development unit. It was concluded that they contribute to the stages of collaborating with parents, organizing IEP meetings and appropriate educational environments, and directing and monitoring/following up regarding the process management. It was concluded that they contribute to the stages of supporting teachers and consulting/informing/guiding regarding information. According to teachers, it was concluded that the systematic deficiencies of the IEP are that the IEP is not predictable, difficult to implement in the classroom, there is no draft program, there are no materials, planning is restrictive and requires expertise. It was concluded that the systematic strengths of the IEP are that it is individualized, guides the teacher, has a concrete plan, provides order and supports the student academically. It was concluded that teachers benefit from official and other sources regarding the resources used while preparing the IEP. It was concluded that they benefit from guidance teachers/psychological counselors/teachers, rehabilitation centers and annual plans regarding official resources. Regarding other sources, it was concluded that teachers take the student's current situation as a basis, use internet resources and hold meetings with the family.
Regarding the work teachers do during the IEP preparation process; it was concluded that they determine the student's readiness, hold meetings with the family, try to get to know the student, hold meetings with the guidance teacher/psychological counselor, cooperate with other teachers, determine the appropriate outcome for the student and revise the ready programs. Regarding the work teachers do during the IEP application process; it was concluded that they prepare appropriate materials for the student, do homework, follow the student's academic development and progress, make changes in the program when necessary, try to teach by doing and experiencing and use the smart board. Regarding the work teachers do during the evaluation process according to the IEP; it was concluded that they prepare appropriate exam questions for the student, evaluate them verbally, ask open-ended questions and assign tasks in activities.
It was concluded that the IEP development unit members experience problems regarding the IEP development unit and the student during the IEP preparation phase. It was concluded that the knowledge level of the BEP development unit members was low, BEP meetings were not held, ready-made individualized education programs were used, there was no cooperation, the BEP development unit members had wrong attitudes, there was difficulty in preparing the BEP, teachers saw the BEP as an extra workload and there were problems because there was no guidance teacher/psychological counselor. Regarding the problems regarding the student, it was concluded that they had difficulty in determining the student's readiness level, parents had difficulties in the acceptance process and teachers did not prepare separate BEPs for inclusive students.
The BEP development unit members made recommendations for creating awareness, collaborating and supervising in order to solve the problems they encountered during the BEP preparation phase. Regarding creating awareness; the BEP development unit members should be trained, parents should be informed about the process, the Ministry of National Education should publish framework plans, social awareness should be increased, the BEP should be simplified, teachers should know the student in a multi-dimensional way and guidance awareness should be created in administrators. Regarding collaborating, it was concluded that they made the recommendation that cooperation should be made with the BEP development unit members. Regarding the audit proposal, it was concluded that they proposed a solution to audit all processes related to the BEP.
The analysis results regarding the problems encountered by the members of the IEP development unit during the IEP implementation phase revealed that there were problems with the IEP development unit and the student. The IEP development unit was faced with problems such as not being able to use time efficiently, the family not supporting the process, the IEP remaining on paper, teachers concentrating on the curriculum and teachers not being sufficiently equipped, therefore not being able to explain the achievements by reducing them to the student's level, not being able to provide the achievements in the IEP in the classroom, school administrators not being effective in the process, decisions taken in the IEP meeting not being implemented, teachers not wanting to take on a role, making changes in the individualized education program and wrong parental attitudes. The student-related problems were faced with negative outcomes such as the large class sizes and therefore ignoring the inclusion student in the classroom, other students acting reactively, the inclusion student experiencing adaptation problems, books/materials not being suitable for the inclusion student, the inclusion student disrupting the course, not being able to participate in some activities and not being able to do individual work in the classroom. 
It was determined that the members of the IEP development unit made suggestions regarding the solution of the problems encountered during the IEP implementation phase regarding the implementation legislation and the implementation in the school context. It was concluded that they made suggestions regarding the implementation legislation such as; support education rooms should be opened, IEP development unit members should be trained, inspections should be carried out, extra time should be allocated, wage policy should be revised, IEP should be prepared according to the student's progress, part-time integration should be implemented, students with severe levels should not receive integration education and support education regulation should be arranged. In the context of the implementation in the school, it was concluded that they made suggestions such as; class size should be reduced, cooperation should be increased, teacher sensitivity should be increased, appropriate books/materials should be sent to the integration student, peer awareness should be increased, socialization of the integration student should be ensured and physical conditions of the school should be improved. 
It was concluded that the problems encountered by the members of the IEP development unit during the evaluation phase according to the IEP were teacher-related, integration student-related, other student-related and parent-related. Teacher-related problems; It was concluded that the main problems were not evaluated in accordance with the IEP/diagnosis of the inclusion student, not preparing a separate exam for the inclusion student, not focusing on the progress of the inclusion student, not preparing an evaluation report, giving an average grade to the inclusion student and giving an unplanned exam. It was concluded that the problems originating from the inclusion student were; the inclusion student not reaching the determined goal, the inclusion student not wanting to take the exam, the inclusion student focusing on one type of question and the inclusion student getting used to the easy way. The problem originating from other students was that other students behaved reactively; it was concluded that the parents had high expectations from the inclusion student regarding the problem originating from the parents. 
The IEP development unit members made suggestions regarding the problems encountered during the evaluation phase according to the IEP and conducting exams. Regarding managing the process; They suggested that inspections should be carried out, IEP development unit members should be trained, cooperation should be established, sensitive teachers should be trained and sent to schools with low student numbers. It was concluded that they made solution suggestions such as; one-on-one exams should be given to inclusive students, an evaluation report should be prepared, students with special needs should be evaluated in a multi-faceted way and an exam should be prepared according to the student's diagnosis.