Hemşirelerin sosyotropik otonomik kişilik özellikleri ile bakım verici rollerine ilişkin tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the sociotropic autonomic personality features and the attitudes of the nurses regarding their care-giving roles
Yazar: AYŞENUR DAYAN
Danışman: DOÇ. DR. SERPİL İNCE
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Sosyotropik özellik = Sociotrophic personality ; Sosyotropik-otonom kişilik = Sociotropic-autonomous personality

Özet:
Amaç: Araştırma hemşirelerin sosyotropik-otonomi kişilik özelliklerinin bakım verici rolleri ile olan ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikteki bu araştırma, Akdeniz Üniversitesi Hastanesinde çalışan 274 hemşirenin katılımıyla 20 Eylül 2021-14 Ocak 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veriler ''Hemşire Tanıtım Formu'', "Hemşirelerin Bakım Verici Rollerine İlişkin Tutum Ölçeği" ve Sosyotropi Otonomi Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, SPSS ortamında sayı, yüzde, Bağımsız gruplarda t testi, tek yönlü varyans analizi, Bonferroni ve ölçekler arasındaki ilişkiyi test etmek için Pearson korelasyon uygulanarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hemşirelerin %84.3'ünün kadın, %78.5'inin lisans mezunudur. Hemşirelerin %41.2'sinin dahili, %15.7'sinin cerrahi, %16.8'inin poliklinik ve %26.3'ünün yoğun bakım/ameliyathanede birimlerinde çalışmaktadır. Hemşirelerin sosyodemografik özelliklerine göre sosyotropi kişilik özelliğinin alt boyutlarından yalnızca başkalarını memnun etme alt boyutu ile medeni durum ve çalıştıkları klinik arasında farkın anlamlı, bakım verici rollerine ilişkin tutum ölçeği ve alt boyut puanlarının karşılaştırılmasında ise yalnızca eğitim durumu ile anlamlı farklılık bulunmuştur.  Sosyotropi alt boyutlarından başkalarını memnun etme ile hemşirenin bireyi koruma ve haklarına saygılı olma rolüne ilişkin tutum alt boyutları arasında anlamlı ve negatif yönlü ilişki olduğu bulunmuştur. Hemşirelerin otonomi alt boyut puanları arttıkça bakım verici rollerine ilişkin tutumları ve tüm alt boyutları anlamlı ve pozitif yönde artmaktadır.  
Sonuç: Hemşirelerin sosyotropi ve otonomi düzeyleri ve bakım verici rollerine ilişkin tutum düzeylerinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin otonomi düzeyleri arttıkça bakım verici rollerine ilişkin tutum düzeyleri de artmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, bakım, bakım verici rol, sosyotropik-otonomik kişilik, otonomi

Abstract:
Objective: The research was conducted to determine the relationship between nurses' sociotropic-autonomy personality traits and their caregiver roles.
Method: This descriptive and relationship-seeking study was carried out with the participation of 274 nurses working at Akdeniz University Hospital between September 20, 2021 and January 14, 2022. The data were collected with the "Nurse Introduction Form", "Nurses' Attitude Scale Regarding Caregiver Roles" and Sociotropy Autonomy Scale". The data obtained from the research were evaluated in SPSS environment by applying number, percentage, t test in independent groups, one-way analysis of variance, Bonferroni and Pearson correlation to test the relationship between the scales.
Results: Of the nurses participating in the study, 84.3% were women and 78.5% had a bachelor's degree. 41.2% of the nurses work in internal medicine, 15.7% in surgery, 16.8% in outpatient clinics and 26.3% in intensive care/operating room units. According to the sociodemographic characteristics of the nurses, the difference between the sub-dimensions of the sociotropy personality trait, the satisfaction of others only, and the marital status and the clinic they work in, was significant. In the comparison of the scores of the attitude scale and sub-dimensions regarding the caregiver roles, a significant difference was found only with the educational status. It was found that there is a significant and negative relationship between the sub-dimensions of sociotropy, pleasing others, and the attitude sub-dimensions of the nurse's role of protecting the individual and respecting his rights. As nurses' autonomy sub-dimension scores increase, caregiver role attitudes and sub-dimensions increase significantly and positively.
Conclusion: It was determined that the sociotropy and autonomy levels of the nurses and their attitudes towards their caregiver roles were moderate. As the autonomy levels of nurses increase, their level of attitude towards their caregiver roles also increases.
Key words: Nursing, care, caregiver role, sociotropic-autonomic personality, autonomy