Pandemi sürecinde Türkiye'de işsizlik sigortası uygulamalarının işçi ve işveren açısından değerlendirilmesi
Evaluation of unemployment insurance practices in Turkey during the pandemic process from the perspective of workers and employers
Yazar: EMEL IŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTÜL GÜNEŞER DEMİRCİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Tüm dünyayı etkisi altına alan ve ilk olarak 2019 yılında Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkan Covid-19 pandemisi ekonomik ve sosyal hayatta küresel olarak bir değişim yaşanmasına neden olmuştur. Covid-19 pandemisi hayatın tüm alanlarını etkilediği gibi çalışma hayatını da etkileyerek, Türkiye'deki var olan işsizlik sorununun derinleşme nedenleri arasında yerini almıştır. Refah devlet rejiminin sosyal devlet anlayışı ile ülkelerin sosyal güvenlik sistemlerinin bir parçası olan işsizlik sigortasının temel amacı, işçilerin işsiz kaldıklarında karşılaşacakları gelir kayıplarını kısmen de olsa tazmin etmektir. Fakat Covid-19 pandemi sürecinde uygulanan aktif ve pasif istihdam politikaları ile işsizlik sigortası fonu işçilerden çok işverenlere destek sağladığı görülmektedir. İşsizlik sigortası fonu ile işçilere yaşadıkları gelir kayıplarını tazmin etmek adına ödenen ödeneklerin tutarları işçilerin hayatlarını idame ettirmeleri için gerekli olan yeme içme barınma gibi en temel ihtiyaçlarını karşılamaya yetecek oranda değildir. Örneğin Covid-19 pandemi döneminde 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'nun Geçici 24'üncü maddesi ile işçilere sağlanan bir aylık toplam Nakdi Ücret Desteği tutarı yapılan araştırmalara göre dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı olan açlık sınırının çok çok altında kalmaktadır. Aynı zamanda gıda harcaması ile giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarının da çok çok altında olduğu yapılan araştırmaların bir diğer sonuçlarından biridir. Öte yandan işverenlere ödenen toplam teşvik tutarı ise nakdi ücret desteğinin iki katından fazla olduğu İŞKUR'un 2020 yılında için yayınladığı Fon Gelir ve Gider Bülteni incelendiğinde görülmektedir. Tüm bu bilgilerin ışında işsizlik sigortası daha çok işçinin işsiz kaldıklarında gelirlerindeki azalmaları tazmin etmektense amacının dışında işverenlere destek sağlayan bir fona dönüştüğü görülmektedir.

Abstract:
The Covid-19 pandemic, which first emerged in the city of Wuhan, China in 2019 and affected the entire world, has caused a global shift in economic and social life. In addition to affecting all aspects of life, the Covid-19 pandemic has also impacted working life, exacerbating the pre-existing unemployment problem in Turkey. The primary goal of unemployment insurance, a part of countries' social security systems rooted in the welfare state's understanding of the social state, is to partially offset the income losses that workers face when they become unemployed. However, during the Covid-19 pandemic, it has been observed that with active and passive employment policies, the unemployment insurance fund provided more support to employers rather than workers. The allowances paid to workers through the unemployment insurance fund to offset their income losses are not sufficient to meet even the most basic needs, such as food, drink, and shelter. For instance, during the Covid-19 pandemic period, the total Cash Wage Support provided to workers for a month under the Temporary Article 24 of the Unemployment Insurance Law No. 4447 falls far below the monthly food expenditure required for a family of four to feed healthily, adequately, and balanced, according to research. Furthermore, this support is also significantly below the combined monthly expenses for other necessities like clothing, housing (rent, electricity, water, fuel), transportation, education, health, etc. On the other hand, when examining the Income and Expenditure Bulletin published by İŞKUR for 2020, the total incentive amount paid to employers is observed to be more than double that of the cash wage support. In light of all this information, it is evident that instead of mitigating income reductions for workers when they become unemployed, the unemployment insurance fund has transformed into a tool primarily supporting employers.