Covid-19 pandemi sürecinin İzmit bölgesi hava kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of the covid-19 pandemic process on air quality of İzmit region
Yazar: YAREN KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. BİLGE ÖZBAY
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hava kalitesi = Air quality ; Karantina = Quarantine ; Korelasyon = Correlation ; Pandemiler = Pandemics

Özet:
Gerçekleştirilen tez çalışması kapsamında Covid-19 pandemisi sırasında karantina uygulamalarının hava kalitesi üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaçla çalışma bölgesi olarak Türkiye'nin sanayileşmiş ve gelişmiş bir bölgesi olan İzmit ve çevresi seçilmiştir.   Çalışma bölgesindeki hava kalitesi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na ait dört farklı istasyonda (Körfez, İzmit, Alikahya ve Kandıra istasyonları) Mart-Haziran 2020 periyodunda gerçekleştirilen sürekli ölçümler ile izlenmiştir. Çalışmada elde edilen sonuçlar, pandemi karantina sürecinin bölgedeki hava kalitesinde önemli değişimlere neden olduğunu göstermektedir. Kent merkezini temsil eden İstasyon 2'de PM10 ve NOx seviyelerinde sırasıyla %32,95 ve %58,26 düşüş gözlemlenirken; İstasyon 3 bölgesinde aynı kirleticilerdeki düşüş sırasıyla %17,11 ve %47,87 olarak belirlenmiştir. Karantina uygulamalarının en yoğun yaşandığı Mayıs 2020 döneminin verileri, bir önceki yılın aynı dönemiyle karşılaştırıldığında ise; en belirgin düşüş İstasyon 3'de %50,07 ile NOx parametresi için belirlenmiştir. Çalışma kapsamında karantina döneminde kirleticilerin birbirleriyle ve meteorolojik faktörler (sıcaklık, rüzgar hızı, rüzgar yönü, yağış ve bağıl nem) ile ilişkilerini değerlendirmek üzere korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Kirleticilerin kendi aralarındaki ilişkiler incelendiğinde kent merkezinde CO ve NOx seviyeleri arasında görülen güçlü pozitif korelasyon (r=0.87) trafik kaynaklı kirliliğin bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Diğer taraftan İstasyon 1 ve 3'de NOx ve SO2 parametreleri arasındaki pozitif korelasyonlar ise bölgede noktasal kaynakların etkileri ile ilgili gösterge niteliğindedir. Tez kapsamında ayrıca ilişkili olduğu düşülen parametreleri tahmin edilebilmek üzere regresyon modeller geliştirilmiştir.

Abstract:
Within the scope of the thesis study, the effects of quarantine practices on air quality during the Covid-19 pandemic were examined. For this purpose, Izmit and its surroundings, which is an industrialized and developed region of Turkey, were chosen as the study area. The air quality in the study area was monitored with continuous measurements carried out in the period of March-June 2020 at four different stations (Korfez, Izmit, Alikahya and Kandıra stations) belonging to the Ministry of Environment and Urbanization. The results obtained in the study show that the pandemic quarantine process causes significant changes in the air quality in the region. In Station 2, which represents the city center, a decrease of 32.95% and 58.26% was observed in PM10 and NOx levels, respectively; The decrease in the same pollutants in the station 3 region was determined as 17.11% and 47.87%, respectively. When the data of the period of May 2020, when quarantine practices are most intense, is compared with the same period of the previous year; The most significant decrease was determined for the NOx parameter at Station 3 with a numerical value of 50.07%. Within the scope of the study, correlation analyzes were carried out to evaluate the relations of pollutants with each other and with meteorological factors (temperature, wind speed, wind direction, precipitation and relative humidity) during the quarantine period. When the relationships among pollutants are examined, the strong positive correlation (r=0.87) between CO and NOx levels in the city center can be considered as an indicator of traffic-induced pollution. On the other hand, the positive correlations between NOx and SO2 parameters at Stations 1 and 3 are indicative of the effects of point sources in the region. Within the scope of the thesis, regression models have also been developed in order to estimate the parameters that are thought to be related.