Kronik obstrüktif akciğer hastalığı akut atağında prokalsitoninin klinik önemi
Clinical importance of procalcitonin in chronic obstructive pulmonary disease acute exacerbation
Yazar: ZİNET GÜL ERSOY
Danışman: PROF. DR. NUMAN NUMANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
KOAH'ın kronik ve progresif seyri sırasında sıklıkla kısa süreli semptom artışları ile atak olmaktadır. Bu semptomlar genellikle nefes darlığı, öksürük, balgam miktarı ve pürülansında artış şeklinde olmaktadır. Atak; hastalıkla ilişkili yaşam kalitesini düşü-rür, solunum yetmezliğine yol açar, erken ölümlere neden olur. Bu nedenle atak dö-neminde hastaların yönetimi ve tedavi prensipleri önem kazanmaktadır. Pratikte ataklar sırasında antibiyotik kullanımı yaygındır. Ancak hastaların yaklaşık %50'sinde atak nedeni bakteriyel infeksiyonlar olduğundan her hastada yarar sağla-mamaktadır. Atak sırasında antibiyotik kullanımı pürülan balgam varlığı, şiddetli atak olması ve hastaneye yatışı gerekenlerde önerilmektedir. Bununla birlikte antibi-yotik kullanımını kısıtlayan veya öneren kesin veriler bulunmamaktadır. Bizim bu çalışmadaki amacımız; tiroid bezinde üretilen kalsitoninin prokürsörü olan PCT'nin KOAH AA'nda bakteriyel enfeksiyonu ve hastalığın ciddiyetini gösteren bir belirteç olarak kullanılabilirliğini ortaya koymaktır. Normalde tüm PCT parçalanır ve kan do-laşımına salınmaz ancak bakteriyel endotoksinlerin etkisiyle parçalanması engellenir. Dolayısıyla hastaların monitörize edilmesinde iyi bir belirteç olabileceği düşünül-müştür.Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı'nda Haziran 2007-Aralık 2008 tarihleri arasında hastanede yatarak izlenen GOLD 2006'ya göre KOAH; Anthonisen kriterlerine göre KOAH AA tanısı almış; 32 olgu onamları alı-narak prospektif olarak çalışmaya dahil edildi. Hastaların ortalama yaşları 66,6 ± 10,3 idi. 32 hastanın 3'ü kadın, 29'u erkekti. Ortalama hastalık süresi 10,6 yıldı. 20 (%62,5) olgu tip 1 atak, 9 (%28,1) olgu tip 2 atak, 3 (%9,4) olgu tip 3 atak olarak de-ğerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen tüm hastalara antibiyotik tedavisi verildi. Orta-lama antibiyotik kullanma süresi 11,7±2,6 gün olarak hesaplandı. 32 olgunun 7'sinde balgam gram yayma, 15'inde balgam kültürü çalışılabildi. Balgam gram yayması ba-kılabilen 7 hastanın 3'ünde gram (-) basil, 3'ünde gram (+) kok, 1'inde gram (+) kokobasil izlendi. Balgam kültürü çalışılabilen 15 hastanın 9 (%28,1)'unda tekli, 6 (%18,8)'sında çoklu üreme izlendi. 10 farklı mikroorganizma izole edildi. En sık Pseudomonas aeruginosave Streptococcus pneumoniae izlendi. İnflamasyon belirteci olarak PCT, CRP, ESH, BK değerleri 1. ve 14. günlerde ölçüldü. 1. ve 14. günlerin ortalama, medyan PCT, CRP, ESH değerleri karşılaştırıldığında aralarında istatistik-sel olarak anlamlı fark izlenmezken BK değerleri 14. günde anlamlı şekilde düşük olarak bulundu. Yatış esnasında ölçülen PCT(ng/mL) için 0,1; CRP (mg/dl) için 0,05; ESH (mm/saat) için 20; BK (/µL) 10300 cut-off değerleri alınarak 2'şer alt gruba ayrıldı. PCT, CRP, BK ve ESH'nın 1. gün alt gruplarının birbirleriyle ilişki-lerine bakıldı, PCT yüksek olan grupta CRP ve BK ortalamaları yüksek izlenirken is-tatistiksel olarak anlamlı bir fark izlenmedi. Yine bu alt grupların; GOLD evresi, atak süresi, akciğer grafisinde pnömonik infiltrasyon varlığı, pürülan balgam varlığı, atak tipleri ile ilişkilerine bakıldı. İstatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı. Balgam kültürü bakılabilen hastaların hepsinde üreme olduğundan randomizasyon yapılama-dı. Ancak PCT ?0,1ng/mL olan grupta atak ciddiyetini gösteren; PaCO2 düzeyi ve NİMV kullanma oranı anlamlı şekilde yüksek bulundu.Anahtar kelimeler: KOAH akut atağı, Prokalsitonin, antibiyotik, inflamasyon belir-teci

Abstract:
In chronic and progressif course of Chronic Obstructive Pulmonary Disease, short time increase of symptoms cause acute exacerbations. These symptoms are usually seen as dyspnea, cough, increase in amount of purulency of sputum. Acute attacks of Chronic Obstructive Pulmonary Disease cause decrease in disease related life quality, respiratory failure and early deaths. Because of those results; the treatment principles are important in Chronic Obstructive Pulmonary Disease management. In clinical practice; the antibiotic treatmant is very common but only %50 of acute attack are related to bacterial infections so this treatment is not effective in all patients. Antibiotics treatment is suggested in some conditions. These conditions are occurence of purulent sputum, hospitalization, severe attacks. However there is no definite data that suggest or restrict antibiotic treatment. In this study; our aim is to introduce PCT , calcitonin precursor synthetized in thyroid gland, as a marker of bacterial infection and severity of diseaese in acute attacks of Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Normally; the whole PCT is destroyed and not secrete to circulation but bacterial endotoxins block the break down of PCT. As a result ; it can be useful marker for monitoring the patients with acute exacerbation.32 patient hospitalized between June 2007- December 2008 were inculeded into study prospectively after taking informed consent. Those patients have been diagnosned as Chronic Obstructive Pulmonary Disease; according to GOLD and acute attack according to Anthonisen criteria. Mean age was 66,6 ± 10,3. Only 3 of 32 patients were women, 29 were men. Mean diseaese duration was 10,6 year. 20 (%62,5) patients were diagnosed as type 1, 9 (%28,1) patient were type 2, 3 (%9,4) patient were type 3 attack. All the patient included into the study were given antibiotic treatment. Mean antibiotic usage period was 11.7±2.6 day. We could perform microscopic evaluation of sputum in 7 cases and sputum culture in 15 cases. We observed gram (-) bacilli in 3 cases; gram (+) cocci in 3 cases and gram (+) cocobacillii in one case. In 9 (%28,1) of 15 cases single microorganism profileration and in 6 cases (%18.8) multiple proliferation have been occured in patients that the sputum culture could be performed. 10 different microorganism were isolated. Pseudomonas aeruginosaand alpha hemolytic streptococci were isolated most frequently. PCT, CRP, ESR, WBC count were measured in 1st and 14th days as inflammatory marker. Mean and median values of PCT, CRP and ESR in 1st and 14th days were compared but there was no statistical significant difference between them .WBC count decrease was statistically significant. Cut off values were 0.1 ng/ml; 0.05 mg/dl; 20 mm/hr; 10300/µL for PCT, CRP, ESR and WBC count respectively at the begining of the hospitilization and the patients were divided into 2 subgroups.. We searched the correlation of PCT, CRP, WBC count and ESR between the subgroups on 1st day. In the group that the PCT values were higher; mean values of CRP and WBC count were observed higher but the difference was not statistically significant. We investigated the relation of subgroups with GOLD stage , attack duration, pnömonic infiltration in chest X-ray, purulent sputum and attack type, there was no statistical significant difference between them. We couldn?t randomize the patients because there were bacterial growth in the sputum of all patients that we could perform sputum culture. PaCO2 values and use of NIMV ratio ,which were the markers of attack severity, were significantly higher in the subgroup that PCT ?0,1ng/mL.Key Words: COPD acute attack, procalcitonin, antibiotic, inflammation marker.