Kocaeli üniversitesi öğrenci bilgi sistemi mobil uygulamasının kullanılabilirliği
Usability evaluation of kocaeli university student information system mobile application
Yazar: AHMET AKCAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SUHAP ŞAHİN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Son yıllarda hayatımıza giren teknolojik ürünlerin sayısı artarken insanların da yenilikçi, yaşamlarını kolaylaştırıcı ve kullanımı kolay ürünleri daha fazla tercih ettikleri görülmektedir. Bu ürünlerin en çok olarak geliştirilen ve kullanılanlarından birisi mobil cihazlardır. Mobil cihazların kullanılabilirliğinin artmasıyla birlikte kullanıcı sayısı da doğru orantılı olarak artmıştır. Bir ürünün amacına uygun olarak hem etkili hem de verimli bir şekilde tasarlanması ve kullanımının kolay olması kullanılabilirlik olarak adlandırılmaktadır. Kullanılabilirliğin ölçülebilmesi amacıyla literatürde pek çok ölçek ve yöntem sunulmuştur. Literatürde yapılan çalışmalarda, kullanılabilirlik ön plana çıkarılarak geliştirilen mobil uygulamaların daha uzun süreli ve memnuniyet oranı daha yüksek bir kullanım sağladığı görülmektedir. Kullanıcı ile uygulamalar arasında etkileşim olması, kullanıcı profili, yazılım geliştirme ortamlarının farklılık göstermesi gibi nedenlerden kullanılabilirlik durağan bir olgu değildir. Her yaş grubu, eğitim düzeyi, çevre vb. durumların değişimiyle kullanılabilirlik değerlendirmelerinin değişen kitleye tekrar uygulanması gerekmektedir.
Bu çalışmada Kocaeli Üniversitesi öğrencileri için geliştirilmiş olan Öğrenci Bilgi Sistemi mobil uygulamasının Android işletim sistemli telefonlar üzerinde çalışan sürümünün kullanılabilirlik değerlendirmesi yapılmıştır. Kullanılabilirlik değerlendirmesi için literatürde en çok karşılaşılan kullanılabilirlik değerlendirme ölçeklerinden SUS-TR ve MAUS Kocaeli Üniversitesi Mobil Uygulaması (KOÜMobil) kullanıcılarına uygulanmıştır. Nicel değerlendirmenin yanı sıra katılımcıların görüşleri de alınarak Gizli Dirichlet Ayrımı algoritması yardımıyla KOÜMobil kullanıcılarının uygulama hakkındaki yorumları başlıklar halinde özetlenmiştir.
Çalışmada alınan dönütler doğrultusunda uygulamanın kullanılabilirliğinin artırılması sağlanmıştır. Çalışmanın literatürde yer alan çalışmalardan farklı yönü ise birden fazla ölçek bir arada kullanılarak nicel ve nitel kullanılabilirlik değerlendirmesi yapılması ve nitel değerlendirme sonuçlarının nicel değerlendirme sonuçlarının birbirlerini desteklemesinin incelenmesidir. Bu nedenle yapılan çalışmanın nicel ve nitel sonuçlarının KOÜMobil benzeri mobil uygulama geliştiricilerine yol gösterici olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
While the number of technological products that have entered our lives has increased in recent years, it is seen that people tend to prefer innovative, life-facilitating and easy-to-use products. One of the most developed and used of these products is mobile devices. With the increase in the usability of mobile devices, the number of users has increased proportionally. Usability is the design of a product in accordance with its purpose, both effectively and efficiently, and easy to use. In order to measure usability, many scales and methods have been presented in the literature. In the studies conducted in the literature, it is seen that mobile applications developed with emphasizing usability provide a longer use and a higher satisfaction rate. Usability is not a static phenomenon due to the interaction between the user and the applications, the user profile, and the differences in software development environments. Each age group, education level, environment etc. change brings the need to reapply the usability measurements to the new target audience.
In this study, the usability evaluation of the Student Information System mobile application, developed for Kocaeli University students, for smart phones running on the Android operating system phones, was carried out. For usability evaluation, SUS-TR and MAUS, which are the most common usability evaluation scales in the literature, were applied to the users of the Kocaeli University Mobile Application (KOÜMobil). In addition to the quantitative evaluation, the opinions of the participants were also taken and the comments of KOÜMobil users about the application were summarized under headings with the help of the Latent Dirichlet Allocation algorithm.
In line with the feedback received in the study, the usability of the application was increased. The different aspect of the study from the studies in the literature is that it conducts quantitative and qualitative usability evaluation by using more than one scale together and examines whether the qualitative evaluation results supports each other. For this reason, it is thought that the quantitative and qualitative results of the study will guide mobile application developers who develop applications like KOÜMobil.