Yeşil alan çevresi farklı kentsel dokuların mikro iklime etkisi, Erzurum örneği
The effect of different urban patterns around the green area on microclimate, the case of Erzurum
Yazar: ESRA EROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE YAVAŞ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentleşmenin artmasıyla arazi örtüsünde bazı değişiklikler meydana gelmektedir. Kent içindeki ve çevresindeki doğal peyzajlar beton yüzeylerle yer değiştirmektedir. Kentleşme, insanları kentlere getirmekle kalmayıp, fiziksel çevreyi de değiştirip dönüştürmektedir. Bu değişime bağlı olarak atmosferik koşulların değiştiği ve yapay bir iklimin oluştuğu belirgin bir  şekilde hissedilmektedir. Kentsel alanlarda iklim üzerindeki olumsuz etkileri azaltmak için uygun kentsel planlama stratejilerine ihtiyaç vardır. Geçmişte çoğu zaman yüksek sıcaklıkları azaltmak için kentsel mikro iklimin etkilenme potansiyeli açısından çeşitli önlemler araştırılmıştır. Bu önlemler arasında yeşil alanlar başta gelmektedir. Yeşil alanlar kent ikliminin düzenlenmesinde önemli rol oynarlar ve nitelikleri ne olursa olsun, kentsel sıcaklıklar üzerinde az ya da çok pozitif etkilere sahip olduğu görülmektedir. 
Son yıllarda iklime yönelik farkındalığın artmasına rağmen, yerel ölçekte kentsel yeşil alan ve kent mikro iklimi arasındaki ilişkinin araştırıldığı çok az çalışma bulunmaktadır. Kent mikro iklimi ve kentsel yeşil alan çevresi kentsel doku ilişkisinin sorunlu olduğu Erzurum kentinde, rüzgar hareketleri, termal konfor, ve mikro iklim değerleri gibi verilerin belirlenerek mekânsal planlama için uyum stratejilerinin hazırlanması ve geleceğe dair iklim simülasyonlarının üretilmesi gerekmektedir.
Bu doğrultuda araştırmanın amacı, soğuk kış ikliminin hakim olduğu Erzurum'da  kentsel yeşil alanların çevresindeki bina konfigürasyonu ve  mikro iklim arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Araştırmada ayrıca kentsel yeşil alanların çevresindeki hangi bina konfigürasyonunda mikro iklime en etkili olduğunu belirlemeyi amaçlamıştır. 
Araştırma yöntemi, Erzurum kenti Kuğulu park ve çevresi hava sıcaklığı, bağıl nem, ortalama yansıyan sıcaklık, yüzey sıcaklıkları, rüzgar hızı ve yönü dâhil olmak üzere alınan ve hesaplanan veriler ile ENVİ-met programı aracılığı ile oluşturulacak simülasyon haritalarını ve yerel mikro iklim saha araştırmalarını içermektedir. 
Proje sonuçları, yalnızca Erzurum için değil, Türkiye'de olumsuz mikro iklim koşullarının iyileştirilmesinde  yeşil alanların kentsel sistemle birlikte ele alınması gerekliliğini ortaya koymak için bir örnek teşkil edecek, iklim değişikliğine uyumu, sürdürülebilir ve daha yaşanabilir kentleşmeyi destekleyecek şekilde de kentsel dönüşüm projelerine kılavuzluk edecektir.

Abstract:
With the increase of urbanization, some changes occur in the land cover. Natural landscapes in and around the city are being replaced by concrete surfaces. Urbanization not only brings people to cities, but also changes and transforms the physical environment. Depending on this change, it is clearly felt that atmospheric conditions change and an artificial climate is formed. Appropriate urban planning strategies are needed to reduce the negative impacts on climate in urban areas. Various measures have been investigated in the past in terms of the potential to affect the urban microclimate, often to reduce high temperatures. Among these measures, green areas come first. Green spaces play an important role in regulating the urban climate and, whatever their nature, appear to have more or less positive effects on urban temperatures.
Despite the increase in climate awareness in recent years, there are very few studies investigating the relationship between urban green space and urban microclimate on a local scale. In the city of Erzurum, where the relationship between urban microclimate and urban green space and urban texture is problematic, data such as wind movements, thermal comfort, and microclimate values should be determined, and adaptation strategies should be prepared for spatial planning and climate simulations for the future should be produced.
In this direction, the aim of the research is to provide a better understanding of the relationship between the building configuration and the microclimate around the urban green areas in Erzurum, where the cold winter climate prevails. The study also aimed to determine which building configuration around urban green spaces is most effective on the microclimate.
The research method includes the obtained and calculated data including the air temperature, relative humidity, average reflected temperature, surface temperatures, wind speed and direction in Erzurum city Kuğulu park and its surroundings, and simulation maps to be created through the ENVI-met program and local microclimate field studies. .
The results of the project will serve as an example for not only Erzurum but also for Turkey to demonstrate the necessity of handling green areas together with the urban system in order to improve adverse microclimate conditions, and will guide urban transformation projects in a way that will support adaptation to climate change and sustainable and more livable urbanization.