Türkiye'de neoliberalleşme sürecinde öğretmenlerin sosyal statüsü
Social status of teachers in the process of neoliberalization in Turkey
Yazar: SİNEM ERDAL KOPTEKİN
Danışman: PROF. DR. UMUT OMAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Sunduğu hizmetin toplumsal önemi göz önüne alındığında, öğretmenlik mesleğinin yüksek bir sosyal statüye sahip olması beklenir. Eğitim sisteminin temel bileşenleri olan öğretmenler, eğitim kalitesinin sağlanmasında önemli bir rol oynamaktadır. Öğretmenlerin sosyal konumları, yeterlilikleri, mesleki memnuniyetleri ve başarı düzeyleri ile bağlantılıdır. Yüksek statülü bir meslek, üstün akademik başarılar gerektirir ve ekonomik ve iş koşulları açısından önemli bir tatmin sunar. Öğretmenliğin saygın bir meslek olarak toplumsal algısı, eğitimciler arasında başarıyı ve işte kalmayı artırmaktadır. Ancak, bu statü seviyesi Türkiye'de birçok faktör nedeniyle azalmaktadır. Bu çalışma, Türkiye'de öğretmenlerin toplumsal konumundaki dönüşümü incelemeyi ve özellikle 1980'lerden bu yana neoliberal politikaların etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Neoliberal politikalar, devletin eğitim hizmetlerine katılımının azalmasına, özelleştirme uygulamalarının benimsenmesine ve eğitimin giderek ticarileşmesine yol açmıştır. Öğretmenler de neoliberalleşmenin eğitim sektöründeki istihdam ve meslekler üzerindeki etkilerini deneyimlemiş; bu durum, esnek ve istikrarsız uygulamalar getirmiştir. Öğretmenlerin sosyal statülerindeki erozyon, ekonomik, mesleki ve sosyal alanlardaki değişimlerle hızlanmıştır. Bu çalışma, neoliberalizmin Türkiye'de eğitim üzerindeki etkisini, özellikle öğretmenlik mesleğini ve sosyal statüsünü vurgulayarak, akademik kaynaklar, bilimsel araştırmalar ve raporların kapsamlı bir incelemesini kullanarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
Given the social importance of the service it provides, the teaching profession is expected to have a high social status. Teachers, as key components of the education system, play an important role in ensuring the quality of education. Teachers' social status is linked to their competence, professional satisfaction, and level of achievement. A high-status profession requires outstanding academic achievements and offers significant satisfaction in terms of economic and working conditions. The social perception of teaching as a prestigious profession increases success and retention among educators. However, this level of status is declining in Turkey due to many factors. This study aims to examine the transformation in the social status of teachers in Turkey and to explore the impact of neoliberal policies, especially since the 1980s. Neoliberal policies have led to a reduction in state involvement in education services, the adoption of privatization practices and the increasing commercialization of education. Teachers have also experienced the effects of neoliberalization on employment and occupations in the education sector, resulting in flexible and unstable practices. The erosion of teachers' social status has been accelerated by changes in economic, professional, and social spheres. This study aims to assess the impact of neoliberalism on education in Turkey, with particular emphasis on the teaching profession and its social status, using a comprehensive review of academic sources, scholarly research, and reports.