Kanser hastalarında febril nötropeni riskinin ve febril nötropeni yönetiminin değerlendirilmesi
Evaluation of febrile neutropenia risk and febrile neutropenia management in cancer patients
Yazar: ELİF ARAS ATİK
Danışman: PROF. DR. AYGİN EKİNCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: Farmakoloji-klinik = Pharmacology-clinical ; Febril nötropeni = Febrile neutropenia ; Kanser hastaları = Cancer patients

Özet:
Febril nötropeni (FN), kanser hastalarının yaklaşık %19'unda görülen, kemoterapinin en önemli doz sınırlayıcı yan etkisidir. Bu çalışma ile kanser hastalarının FN gelişimi açısından risk faktörlerinin değerlendirilmesi ve klinik eczacının multidisipliner ekibe aktif katılımı ile FN profilaksi ve tedavi süreçlerinin uluslararası kılavuza uygunluğunun değerlendirilmesi, ilaç ilişkili sorunların (İLİS) tespit edilerek önlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesinde, retrospektif (Ocak 2020- Aralık 2020) ve prospektif dönemi (Şubat 2021 – Şubat 2022) olan kesitsel bir çalışma olarak yürütülmüştür. Retrospektif dönem için 991, prospektif dönem için 521 hasta değerlendirilmiştir. Riskli olarak kabul edilen hastaların prospektif dönemde 131 (%94,9)'inin, retrospektif dönemde 187 (%89,5)'sinin primer profilaksi amacıyla granulosit koloni stimüle edici faktör (G-CSF) kullandığı görülmüştür (p=0,072). Riskli kategoride olmamasına rağmen retrospektif dönemde 22 (%15,5) ve prospektif dönemde ise 3 hastada (%0,3) G-CSF kullanımı saptanmıştır (p<0,001). Antibakteriyel profilaksi uygunluğu her iki dönem için değerlendirildiğinde; tedavinin uygun zamanda başlanması (p=0,04) ve uygun sürede kullanılması (p<0,001) açısından prospektif dönemde anlamlı bir artış gözlenmiştir. Antibakteriyel profilaksinin kılavuza uygunluğunu değerlendiren 4 kritere genel uyum; retrospektif dönemde %72,72 iken, prospektif dönemde %90,90 olarak bulunmuştur (p<0,001). Antifungal profilaksi için belirlenen 4 kritere genel uyum; retrospektif dönemde %71 iken, prospektif dönemde %93,5 olarak bulunmuştur (p<0,001).  Prospektif dönemde çalışmaya dahil edilen 323 hastada takip süresi boyunca 346 İLİS tespit edilmiştir (1,07 İLİS/hasta). Multidisipliner bir ekip tarafından, hastanın her kemoterapi siklusunda FN riski açısından değerlendirilmesi, hem optimum profilaktik antimikrobiyal kullanımına hem de FN epizodunda optimum antimikrobiyal yönetimine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Febrile neutropenia (FN) is the most important dose-limiting side effect of chemotherapy, occurring in approximately 19% of cancer patients. This study aimed to evaluate the risk factors for development of FN among cancer patients, to assess the compliance of FN prophylaxis and treatment processes with international clinical guidelines, and to identify and prevent drug-related problems (DRPs) through the active involvement of a clinical pharmacist in a multidisciplinary team. The study was conducted as a cross-sectional investigation with retrospective (January 2020–December 2020) and prospective (February 2021–February 2022) periods at the Hacettepe University Oncology Hospital. A total of 991 patients in the retrospective period, and 521 patients in the prospective period were evaluated. It was observed that 131 (94.9%) patients in the prospective period and 187 (89.5%) patients in the retrospective period used granulocyte-colony stimulating factor (G-CSF) for primary prophylaxis (p=0.072). Notably, G-CSF was used in 22 (15.5%) patients without risk in the retrospective period, while only 3 (0.3%) patients without risk received G-CSF in the prospective period (p<0.001). Regarding antibacterial prophylaxis, the prospective period demonstrated a significant improvement in the initiation of treatment at the appropriate time (p=0.04) and the use of prophylaxis for the recommended duration (p<0.001). Overall compliance with the 4 criteria assessing antibacterial prophylaxis increased from 72.72% in the retrospective period to 90.90% in the prospective period (p<0.001). Similarly, compliance with the 4 criteria for antifungal prophylaxis increased from 71% in the retrospective period to 93.5% in the prospective period (p<0.001). During the prospective period, 346 drug-related problems (DRPs) were identified among 323 patients, (1.07 DRPs per patient). The detailed evaluation of patients during each chemotherapy cycle by a multidisciplinary team, including the determination of FN risk, can significantly enhance the appropriate use of prophylactic antimicrobials in high-risk patients and optimize antimicrobial management during FN episodes.