Ekonomi diplomasisinin ihracat üzerine etkisinin analizi
An analysis of the efficiency of economic diplomacy on exports
Yazar: AİDA ZAİMOVİC
Danışman: PROF. DR. HALİL TUNALI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Ekonomik diplomasi = Economic diplomacy ; İhracat = Export ; İhracat politikaları = Export policies

Özet:
Diplomasi ile ekonomi arasındaki ilişki eski medeniyetlere uzanmaktadır. Medeniyetler arasında imzalanan ilk yazılı anlaşmalar iktisadi imtiyazlar ve ticaret üzerine yapılmıştır. Modern devlet sisteminin oluşturulmasıyla diplomatik ilişkiler resmiyet kazanarak uluslararası ortamda hükümet politikalarını temsil edip, ulusal çıkarlar doğrultusunda hareket etmiştir. İkinci Dünya Savaşı sonrası yeni uluslararası ortamda ortaya çıkan uluslararası (ekonomik) kurumlar küreselleşme, özerkleştirme ve serbesleştirme politikaları aracılığıyla diplomatik ilişkilerini yumuşak ve akıllı güç teknikleri kullanarak sürdürmüştür. Ekonomi yumuşak/akıllı gücün başlıca unsurlarından biridir ve böylelikle diplomasinin siyasi olmayan diğer boyutları olarak ekonomi diplomasisi önem kazanmıştır. 
Çalışmanın konusu olan ekonomi diplomasisi, ekonomi politikalarını ve araçlarını kullanarak siyasi hedefleri gerçekleştirmeye odaklanan faaliyetler bütünlüğünü ifade etmektedir. Artık günümüzde dış temsilciliklerde, ekonomik konularla ilgilenecek özel diplomatlar görevlendirilmektedir. Ekonomi diplomasisi iki kanaldan gerçekleşmektedir:  yatırım ve ticaret. Bu çalışma, ekonomi diplomasisinin ihracat üzerindeki etkilerini analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırmalara göre, bir ülkenin diğer ülkede açtığı dış temsilcilikler iki ülke arasındaki ticaret hacmini önemli ölçüde etkilemektedir. Etkilerinin büyüklüğü ise iki ülkenin gelir seviyesine ve ticari malların farklılaştırma seviyesine bağlıdır. 
Çalışmada, seçilmiş ülkeler üzerine ekonomi diplomasisinin ihracat üzerine etkisini ölçerken çekim modeli kullanılmıştır. Çekim modelinin tahmininde OLS, Sabit Etkiler Modeli ve Pseudo-Poisson Maximum Likelihood Modeli (PPML) yöntemleri uygulanmıştır. Analiz, 35 ihracatçı ve 59 ithalatçı ülkenin karşılıklı ilişkilerini yansıtan değişkenlerin 2018 yılına ait yatay kesit verilerini kapsamaktadır. Ampirik sonuçlar, dış temsilcilik katsayısının, kullanılan tahmin yöntemine bağlı olarak, %1.5 - %3.3. (OLS ve sabit etkiler) ve %1.2 - %2.1 (PPML ve sabit etkiler) arasında değiştiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, ülkelerin kişi başına gelir düzeyi dikkate alındığında, dış temsilcilik değişkeninin katsayısı farklılık göstermektedir ve ihracat üzerindeki ortalama etkisi %20'dir. Benzer şekilde, ülkeler gelir gruplarına göre sınıflandırıldığında, en yüksek etki orta/orta düşük gelir seviyesi ülkeler arasında kaydedilirken (0.715), en düşük etki yüksek/orta yüksek gelir seviyesi ülkeler arasındadır (0.026).

Abstract:
The relationship between diplomacy and economy traces back to ancient civilizations. The first inter-civilization agreements signed were about economic privileges and bilateral trade relations. With the establishment of modern states diplomatic relations gained its formality and engaged in representation of the state's national interests. After the WW2, the new international environment characterized with globalization, deregulation and liberalization has emerged and led to changing of diplomatic relations towards use of more soft and smart power techniques. Economy is one of the key cornerstone of the soft/smart power engagement. Consequently, the other non-political dimensions of diplomacy surfaced: economic, culture, sport, energy.. diplomacy etc.
Economic diplomacy encompasses the entirety of activities focused on achievement of the political targets by using economic policies and instruments. Nowadays, every single foreign mission besides ambassadors and consuls includes diplomats particulary engaged in economic issues as well. Economic diplomacy is being implemented through two channels: foreign investment and trade. The topic of this thesis is an analysis of the effects economic diplomacy has on export performance. According to the reasearches, the existence of the foreign mission in other countries significantly affects the volume of bilateral trade. Range of the effects depends mainly on the countries's income levels and differentiation level of the traded goods. 
Gravity model for selected countries is being used in order to quantify the scope of the effects of the economic diplomacy on the exports. Estimation is done using three models: OLS, fixed effects and Pseudo-Poisson Maximum Likelihood Model (PPML). Using cross-section data from 2018 year we established database linking 35 exporter and 59 importer countries and analyzing their bilateral relationship through selected model variables. As results showed, the coefficient of the foreign mission variable is, depending on estimation method, changing bewteen 1.5% - 3.3% with OLS estimator (with/out fixed effects) and 1.2% - 2.1% with using PPML estimator (with/out fixed effects). Therefore, it can be said that existence of the foreign mission supports exports from 1.2% to 3.3%. Besides, considering differences in income per capita, foreign mission coefficients record different results: by adding both countries's GDP pc average effect on the exports rises up to 20%. Additionally, classifying the countries in income groups it can be seen that the highest effect is recorded between middle/lower middle  income countries (0.715) while much lower between high/middle high income countries (0.026).