Bilişsel kaygı, fizyolojik uyarılmışlık ve performans ilişkisinde kişilik özelliklerinin rolü: Catastrophe modeline farklı bir bakış
The effect of personality traits on the relationship amongst cognitive anxiety, physiological arousal and performance: A different look view to catostrophe model
Yazar: KAMURAN YERLİKAYA BALYAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERDAR TOK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı / Sporda Psikososyal Alanlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Spor = Sports
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Galvanik deri cevabı = Galvanic skin response ; Kişilik = Personality ; Motor beceriler = Motor skills ; Spor psikolojisi = Sport psychology

Özet:
Amaç: Yarışma kaygısı ve performans arasındaki ilişki spor psikolojisinde önemli konularından biridir. Bu ilişkiyi açıklamak için çeşitli kuram ve modeller ileri sürülmüştür. Ancak, spor psikolojisi araştırmalarında kaygı-performans ilişkisinde önemli olabilecek kişilik ve fizyolojik uyarılmışlık değişkenlerinin etkisi yeterince dikkate alınmamıştır. Bu araştırmada, yüksek ve düşük kaygı düzeyindeki sporcularda kişilik, yarışma kaygısı, fizyolojik uyarılmışlık ve motor beceri performansı (futbol maçı simülasyonu) arasındaki ilişki incelenmiştir.Yöntem: Araştırmaya yaş ortalaması 23.5 olan 50 erkek elit sporcu katılmıştır. Deneye başlamadan önce katılımcılardan Kısa Form Beş Faktör Kişilik Ölçeği'ni doldurmaları istenmiştir. Deneyin ilk aşamasında katılımcıların istirahat halindeki Electrodermal Aktivitelerinin (EDA) kaydedilmiştir. İstirahat EDA ölçümleri 25o C sıcaklıktaki bir odada, rahat bir sandalyede oturur pozisyonda ve 300 saniye sürecek şekilde kaydedilmiştir. EDA kayıtları, Nexus-10® cihazı ile baskın olmayan elin 2. ve 3. parmaklarının 2. boğumlarına birer adet Ag/AgCl elektrot yerleştirilerek gerçekleştirilmiştir. İstirahat EDA kayıtları alındıktan sonra katılımcılar yüksek ve düşük kaygı grupları oluşturacak şekilde 2 gruba rastgele yerleştirilmiştir. Bu gruplardan yüksek kaygı grubundaki katılımcılara futbol maçı simülasyonunda oynayacakları ve galip gelmeleri durumunda kendilerine bir ödül verileceği söylenmiştir. Düşük kaygı grubundaki katılımcılara ise sadece deneysel görev olan futbol maçı simülasyonunda oynayacakları söylenmiş ve bir ödülden bahsedilmemiştir. Daha sonra her iki grubun yarışma öncesi fizyolojik uyarılmışlık düzeylerini belirlemek için yeniden 300 saniye boyunca EDA kayıtları alınmıştır. Son olarak katılımcılar Yarışma Durumluk Kaygı Ölçeği-2'yi doldurduktan sonra, deneysel görev olan futbol maçı simülasyonuna geçilmiştir. Futbol maçı için Snoy Play Station 3 oyun konsolu ve Pro Evolution Soccer 2010 programı kullanılmıştır. Katılımcıların tümü Inter , rakip oyuncu ise (futbol simülasyonunda deneyimli bir sporcu ) Manchester United takımı ile oynamıştır. Oyuncuların takım formasyonunda değişiklik yapmalarına izin verilmemiş ancak maç içerisinde 3 oyuncu değişimine izin verilmiştir.Bulgular: Tablo 1' de görüldüğü gibi Spearman's rho testinin sonuçları, yüksek kaygı grubunda fizyolojik uyarılmışlık (EDA) ile CSAI-2 alt boyutları arasında anlamlı ilişkiye rastlanmamıştır. Öte yandan, duygusal tutarsızlık kişilik özelliği ile yarışma öncesi fizyolojik uyarılmışlık ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (r = .42, p = .032). Regresyon analizi sonuçları da, beş büyük kişilik özelliğinden oluşan (dışa dönüklük, yumuşak başlılık, öz denetim, duygusal tutarsızlık ve gelişime açıklık) modelin yarışma öncesi fizyolojik uyarılmışlık değişimini (R2 = .21; F(1, 18) = 4.85, p = .041) anlamlı derecede öngörebildiğini göstermiştir. Duygusal tutarsızlık kişilik özelliği, aynı grupta bilişsel kaygı (r = .45, p =.045), somatik kaygı (r = .41, p = .050) ve öz güvenle de (r = -.62, p = .003) anmalı derecede ilişkili bulunmuştur. Beş büyük kişilik özelliğinden oluşan regresyon modeli bilişsel kaygı (R2 = .22; F(1, 18) = 6.31, p = .022) somatik kaygı (R2 = .34; F(1, 18) = 9.07, p = .007) ve öz güven (R2 = .39; F(1, 18) = 11.27, p = .004).değişimlerini anlamlı derecede açıklayabilmiştir.Tablo 2'de görüldüğü gibi düşük kaygı grubunda kişilik özellikleri, fizyolojik uyarılmışlık, somatik kaygı ve öz güven arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Wilcoxon testi sonuçları yüksek kaygı grubunda fizyolojik uyarılmışlık düzeyinin (EDA) istirahattan (Mean Rank= 8.0) yarışma öncesine(Mean Rank = 11.33) anlamlı derecede artış göstermiştir (z = -2.43, p = .015) Öte yandan düşük kaygı grubunda fizyolojik uyarılmışlık (EDA) düzeyi açısından istirahat ve yarışma öncesinde anlamlı bir değişime rastlanmamıştır (istirahat Mean Rank = 15.79; yarışma öncesi Mean Rank = 15.3; z = -.88, p = .37).Futbol maçını kazanan ve kaybeden katılımcılar arasında fizyolojik uyarılmışlık farkını incelemek için Mann - Whitney U Testi uygulanmıştır. Sonuçlar yüksek kaygı grubunda kaybedenlerin (average rank = 14.09) kazanan katılımcılardan (average rank = 11.06) anlamlı derecede daha yüksek fizyolojik uyarılmışlığa (EDA) sahip olduğunu göstermiştir. Düşük kaygı grubunda ise kazanan ve kaybeden katılımcılar arasında anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır.Somatik kaygı, bilişsel kaygı ve öz güven farkı da kazananlar ve kaybedenler arasında incelenmiştir. Düşük kaygı grubunda bilişsel kaygı (z = -.15; p = .88), somatik kaygı (z = -.90; p =.37) ve öz güven (z = -.57; p = .57) açısından anlamlı farklılaşmaya rastlanamamıştır. Yüksek kaygı grubunda ise kazanan katılımcıların (average rank = 13.50) kaybedenlerden (average rank = 8.05) daha yüksek bilişsel kaygı düzeyine sahip oldukları bulunmuştur (z = -2.06; p = .03).Tartışma: Sonuçlar, duygusal tutarsızlığın önemli bir yarışma öncesindeki bilişsel ve fizyolojik tepkileri anlamada yararlı olabileceğini göstermiştir. Sonuçlar, duygusal tutarsızlığın Çok Boyutlu Kaygı Kuramı veya Catastrophe gibi yaklaşımların öngörücü gücüne katkı yapabileceğine de işaret etmektedir. Araştırmanın ilginç bulgularından bir diğeri ise yüksek kaygı grubunda kazanan sporcuların kaybedenlerden daha yüksek bilişsel kaygıya sahip olmalıdır. Bu bulgu, Çok Boyutlu Kaygı Kuramı'nın öngörüleri ile çelişmektedir. Öte yandan yüksek kaygı grubunda kazanan katılımcıların daha düşük fizyolojik uyarılmışlık düzeyine sahip olduğu bulunmuştur. Bu sonuç Catastrophe modelinin fizyolojik uyarılmışlık düşük iken yüksek bilişsel kaygının performansı kolaylaştıracağı şeklindeki öngörüsünü desteklemektedir.Anahtar kelimeler: Kişilik, Yarışma kaygısı, elektro dermal aktivite

Abstract:
We examine the association between personality traits, competitive anxiety, and physiological arousal in athletes with high and low anxiety levels during a computer simulated soccer match. The sample included 50 male elite athletes with a mean age of 23.5. Anxiety was manipulated by means of a reward. In the first stage of the experiment, participants completed the short form of the Five Factor Personality Inventory and their resting electro dermal activity (EDA) was recorded. In the second stage, participants were randomly assigned to high or low anxiety groups. Individual EDAs were recorded again to determine pre competition physiological arousal. Participants also completed the Competitive State Anxiety Inventory-2 (CSAI-2) and played a computer-simulated soccer match against an experienced player. Results showed that neuroticism was significantly related to both CSAI-2 components and physiological arousal only in the reward group. In addition, winners had higher levels of cognitive anxiety and lower levels of physiological arousal than losers. Neither CSAI-2 components nor EDAs of the reward group were significantly different when compared to that of the non-reward group. On the basis of these findings, we conclude that an athletes neurotic personality may influence his/her cognitive and physiological responses in an important competition.Key Words: Personality, Compeetitive anxiety, Electro Demal Activity