Mithradates Hanedanlığı'nda I. Pharnakes dönemi
Pharnakes I's Rule in the Mithradates Dynasty
Yazar: MESUT KINACI
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA BOYANA ; PROF. DR. MURAT ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Mithradates Hanedanlığı = Mithradates Dynasty ; Pharnakes I = Pharnakes I ; Pontus = Pontus ; Tarihi coğrafya = Historical geography

Özet:
Mithradates Hanedanlığı MÖ 302 yılında Paphlagonia Bölgesi'nde Mithradates I Ktistes tarafından kurulmuştur. Sonraki süreçte, bir krallığın gelişip, güçlenebilmesi için oldukça elverişli koşullara sahip Karadeniz Bölgesi istikametinde genişlemiştir. Söz konusu süreçte III. Aleksandros'un (Megas=Büyük İskender) ardılları arasındaki mücadeleler nedeniyle Küçük Asya'daki genel siyasi durumunun oldukça karışık olduğu görülmektedir. Bu nedenle Küçük Asya'da kurulmuş olan Hellenistik krallıklar kısa sürede gelişme imkânı bulmuştur. I. Pharnakes'in hanedanlığın başına geçtiği MÖ II. yüzyılın ilk çeyreğinde Küçük Asya'da güç dengelerinin değiştiği ve genel siyasi durumun karışık olduğu görülmektedir. Küçük Asya'da yer alan Hellenistik krallıklar kendi aralarında mücadele halindeyken, I. Pharnakes Küçük Asya ve Karadeniz'deki otorite boşluğunu fırsata çevirmek için çeşitli ittifaklar yaparak ordusunu güçlendirme yoluna gitmiştir. Ardından Karadeniz'in güneyinde yer alan hem siyasi hem de ekonomik açıdan son derece stratejik öneme sahip kentleri ve teritoryumlarını ele geçirmiştir. I. Pharnakes tarafından izlenen bu yayılmacı politika zaman içinde Pergamon Krallığı'yla teritoryal ve siyasi fikir ayrılıklarına yol açmış ve Mithradates Hanedanlığı arasında giderek şiddetlenen bir savaşla sonuçlanmıştır. Bu süreçte çarpışmalara müdahil olan Roma Cumhuriyeti ise Küçük Asya'da herhangi bir krallığın güçlenmesine izin vermeyecek şekilde savaşa katılan krallıkların birbirlerini ekonomik, askeri ve demografik açılardan yıpratmasını izlemekle yetinmiştir. Söz konusu savaştan yenik ayrılan I. Pharnakes, Küçük Asya'daki yayılma politikasını bir süreliğine de olsa terketmek zorunda kalmıştır. Fakat ekspansiyonalist politikalarını Karadeniz'in kuzeyinde yer alan Hellen kentlerine uyarlayarak, söz konusu kentleri kendi etki alanına alma girişimlerinde bulunmuştur.

Abstract:
The Dynasty of Mithradates was established in the Paphlagonia region by Mithradates I Ktistes in 302 B.C. Subsequently the dynasty expanded into the Black Sea region adjacent to the kingdom to develop and expand. During this period it is clear that the general political situation was quite complicated in Asia Minor due to the struggles between Alexandros III (Megas=Alexander the Great) and his successors. Therefore the Hellenistic Kingdoms established in Asia Minor, found the chance to develop within a short period. It is evident that the balance of power changed and the general political situation was complicated in Asia Minor in the first quarter of the II. Century B.C. when Pharnakes I of this dynasty came to power. While the Hellenistic Kingdoms of Asia Minor, were fighting among themselves, Pharnakes I signed many alliances to take the advantage of the gap in authority in Asia Minor and Black Sea region, to strengthen his army. Then the cities and territories located to the south of the Black Sea that had both political and economic strategic importance, were conquered. In time the expansionist policy that Pharnakes I was following caused both a territorial and a political dichotomy with the Kingdom of Pergamon and it ended in a fierce war. In this process the Roman Republic just watched the kingdoms that took part in the war, without permitting any kingdom to gain strength in Asia Minor, while letting them damage their own economic, military and demographic systems. By leaving the war defeated, Pharnakes I had to surrender the dynasty's expansionist policy in Asia Minor. However, Pharnakes I tried to take control of the Hellenic cities north of the Black Sea, bringing his expansionist policy to these cities.