Dış ticaretin ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye uygulaması (1980-2017)
Foreign trade impact on economic growth: Application to Turkey (1980-2017)
Yazar: ÜLKÜ PENPECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEKİN ALTIPARMAK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ticaret = Trade ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Dış ticaret ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin uluslararası iktisat biliminin doğuşuna kadar uzandığı söylenebilir. Bu nedenle, uluslararası iktisat biliminin başlangıcından günümüze, dış ticareti ve ekonomik büyümeyi açıklamaya yönelik çeşitli teoriler ortaya atılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, dış ticaret ve ekonomik büyümenin tarihsel gelişiminin, dış ticaret teorileri ve ekonomik büyüme teorileri açısından incelenmesine yer verilmiştir.
Ekonomik, siyasi, kültürel ve sosyal içerikli birçok faktörün etkileşimde bulunduğu küreselleşmenin evresinde, ekonomik büyümeyi hedefleyen her gelişmişlik seviyesindeki ülke için dış ticaretin öneminin giderek arttığını söylemek mümkündür. Bununla birlikte, dış ticaret sonrası ülkelerin ne kadar kazanç elde ettiğini ya da ne kadar kayba uğradığını gösteren dış ticaret hadleri ve uygulanan dış ticaret politikaları, ülkelerin ekonomik büyüme ve kalkınmalarını gözlemlemek açısından daha da önemli hale gelmiştir. Bu nedenle, çalışmanın ikinci bölümünde, küreselleşme sürecinde dış ticarette değişim, uygulanan dış ticaret politikaları ile dış ticaret politikası araçları ve dış ticaretin ekonomik büyüme üzerine etkisi incelenmiştir.
Dünyada küreselleşmenin hız kazandığı ve özellikle ekonomik küreselleşmenin etkilerinin çokça hissedildiği 1980 yılı sonrasında, Türkiye'nin jeo-politik konumunun da etkisiyle, Türkiye ekonomisi, köklü bir yapısal değişim geçirmiştir. Bu dönemde, korumacı ve ithal ikameci ekonomik yapı, yerini serbest pazar ve ihracat teşviklerine dayanan, dış ticaretin serbestleştirilmiş olduğu bir yapıya terk etmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, 1980-2017 yılları arasında Türkiye ekonomisinde, dış ticaretin nasıl bir değişim gösterdiği ve bu değişim sonucu ekonomik büyümenin nasıl etkilendiği üzerinde durulmuştur. 
Çalışmada, iktisat literatürünün önemle üzerinde durduğu dış ticaretin ekonomik büyüme üzerine etkisi, Türkiye açısından incelenmiştir. Türkiye ekonomisinde, 1980-2017 yılları arasında; GSYİH, ihracat ve ithalat değişkenleri nedensellik ilişkisi bakımından incelenmiştir.  Granger Nedensellik Testi sonuçlarına göre, ihracattan GSYH'ye, ihracattan ithalata ve ithalattan GSYH'ye tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiş ve amprik bulgular literatür taraması sonuçları ile karşılaştırılarak yorumlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Dış Ticaret, Ekonomik Büyüme, İhracat, İthalat, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla.

Abstract:
It can be said that the relationship between foreign trade and economic growth extends to the birth of the international economics. Therefore, various theories have been set up today to explain foreign trade and economic growth from the beginning of international economic science. In the first part of the study, the historical development of foreign trade and economic growth was studied in terms of foreign trade theory and economic growth theory.
At the stage of globalization, where many factors with economic, political, cultural and social content are interacting, it is possible to say that the importance of foreign trade is increasingly evolving in the country for every development level targeting economic growth. Nevertheless, foreign trade statements and foreign trade policies that show how much the foreign trade after-sales countries have achieved or how many losses are suffered, has become even more important to observe the economic growth and development of the countries. Therefore, in the second part of the study, has been examined that change in foreign trade during the globalization process, applied foreign trade policies and foreign trade policy instruments and the effect of foreign trade on economic growth.
After the 1980's that globalization was rapidly felt and the impact of economic globalization was widely felt, By the influence of Turkey's geo-political position, the Turkish economy has undergone a radical structural change. In this period, the protection and import substitution economical structure abandoned the structure of the foreign trade, based on the free market and export incentives. In the third part of the study, it has been emphasized how the foreign trade has changed and how the economic growth is affected by the change in the Turkish economy between 1980 and 2017.
In this study, the impact of foreign trade on economic growth which was emphasized in economics literature, was examined for Turkey. Economy in Turkey, between 1980-2017, GDP, export and import variables were examined in terms of causality relationship. According to Granger Causality Test results, one-way causality relationship from exports to GDP, from exports to imports and from imports to GDP was determined and empirical findings were compared with the results of literature review.
Keyword: Foreign Trade, Economic Growth, Exports, Import, Gross Domestic Product.