Liseli öğrencilerin zorbalık düzeyleri ile aile işlevleri ve algılanan sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the bullying grade, family functions and perceived social support among high school students
Yazar: MUSTAFA EŞKİSU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. S. ARMAĞAN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile işlevleri = Family functions ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal destek = Social support ; Zorbalık = Bullying ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma liseli öğrencilerde Zorbalık ile Aile Fonksiyonları ve Algılanan Sosyal Destek Düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi ve Aile Fonksiyonları ile Algılanan Sosyal Destek Düzeyinin, Zorbalığı ne derecede açıkladığını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca zorbalık, aile fonksiyonları ve algılanan sosyal destek düzeyleri; cinsiyet, yaş, kardeş sayısı, akademik başarı, gelir düzeyi, anne-babanın eğitim durumu, anne ve babanın sağ/ölü ve beraber/ayrı olması, anne ve babanın birbirlerine şiddet uygulaması, zorbaca davranışlarda bulunma, zorbalığa uğrama, zorbalığa uğrama sıklığı, zorbalığa uğrayınca kiminle konuşulduğu ve zorbalıkla karşılaşıldığında ne yapıldığı değişkenleri açısından incelenmiştir.Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde 6 farklı lisede 9, 10 ve 11. sınıflarda öğrenim gören 683 öğrenci oluşturmaktadır. Deneklere, Koç (2006) tarafından geliştirilen ?Öğrenci İlişkileri Tutum Ölçeği?, (ÖİTÖ) Bulut (1990) tarafından Türkçeye uyarlanan ?Aile Değerlendirme Ölçeği?, (ADÖ) Yıldırım (2004) tarafından geliştirilen ve revizyonu yapılan ?Algılanan Sosyal Destek Ölçeği? (ASDÖ) ve örneklem grubundaki öğrencilerin demografik, ailevi ve zorbalık davranışlarına ilişkin özelliklerini saptamak için araştırmacı tarafından hazırlanan ?Kişisel Bilgi Formu? uygulanmıştır.Elde edilen verilerin analizinde Pearson Moment Korelasyon Katsayısı, Çoklu Regresyon Analizi, İlişkisiz Grup ?t? Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Kruskal Wallis-H Testi ve Mann Whitney-U Testi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, Öğrenci İlişkileri Tutum Ölçeği Zorba Kişilik alt boyutu ile Aile Değerlendirme Ölçeği'nin ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin tüm alt boyutları arasında ilişki bulunmuştur. Aynı zamanda Öğrenci İlişkileri Tutum Ölçeği Kendine Güven ve Zorbalıktan Kaçınma alt boyutları ile Aile Değerlendirme Ölçeği Gereken İlgiyi Gösterme alt boyutu dışındaki tüm alt boyutlar ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği tüm alt boyutları arasında da ilişki bulunmuştur. Algılanan Sosyal Destek Ölçeği Aile Desteği ve Öğretmen Desteği alt boyutları ile Aile Değerlendirme Ölçeği tüm alt boyutları arasında ve Algılanan Sosyal Destek Ölçeği Arkadaş Desteği alt boyutu ile Aile Değerlendirme Ölçeği Gereken İlgiyi Gösterme alt boyutu dışındaki tüm alt boyutlar arasında ilişki bulunmuştur. Zorba Kişilik alt boyutunun en önemli açıklayıcıları olarak sırasıyla ADÖ-Gereken İlgiyi Gösterme, ASDÖ-Öğretmen Desteği, ASDÖ-Arkadaş Desteği, ADÖ-Davranış Kontrolü ve ASDÖ-Aile Desteği alt boyutları bulunmuştur. Kendine Güven alt boyutunun en önemli açıklayıcılarının ASDÖ-Aile Desteği, ADÖ-Gereken İlgiyi Gösterme, ADÖ-İletişim ve ADÖ-Davranış Kontrolü ve Zorbalıktan Kaçınma alt boyutunun en önemli açıklayıcıları olarak ADÖ-Roller, ASDÖ-Öğretmen Desteği ve ADÖ-Problem Çözme alt boyutlarının olduğu bulunmuştur. Ayrıca Zorba Kişilik alt boyutunda erkeklerin ve zorbalığa uğrayanların ve zorbalığa uğrama sıklığı daha çok olanların puanlarının anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur.Anahtar Sözcükler: Zorbalık, Zorba Davranışlar, Aile Fonksiyonları, Algılanan Sosyal Destek.

Abstract:
This study is conducted to determine the relationship between bullying, family functions and perceived social support and family functions and perceived social support to what degree predict bullying in high school students. Besides, bullying, family functions and perceived social support is examined in terms of gender, age, number of siblings, academic achievement, socio-economical level, parent?s educational level, if parents are alive or not, if parents are divorced or not, if parents use violence together, bullying behavior, exposure to bullying behavior, the frequency exposure to bullying behavior, who is talking to after exposure to bullying behavior, what will they do when faced with bullying.The sample of study is composed of 683 students attending 9th, 10th and 11th grades in 6 different high school in İstanbul. The students were administered ?Students Relations Attitude? scale which was developed by the Koç (2006), ?Family Assesment Device? scale which was adapted to Turkish by Bulut (1990), ?Perceived Social Support? scale which was developed and revised by Yıldırım (2004) and ?Personal İnformation Form? which was developed by the researcher is define demographical, family and bullying behaviors characteristics of studensts.Pearson Moment Correlation Coefficient, Multiple Linear Regression, İndependent Samples t Test, One Way ANOVA, Kruskal Wallis-H Test and Mann Whitney-U Test were used to analyse the data.According to the results of the study, Students Relations Attitude?s subscales which is Bully Personalitiy is related to all of the subscales of Family Assesment Device and Perceived Social Support. Also, Students Relations Attitude?s subscales which are Self Confidence and Avoidance of Bullying are related to all of the subscales of Family Assesment Device except Affective İnvolement and all of subscales of Perceived Social Support. Perceived Social Support subscales which are Family Support and Teacher Support are related to all of the subscales of Family Assesment Device and Perceived Social Support subscale which is Friend Support is related to all of the subscales of Family Assesment Device except Affective İnvolvement.At the end of the research, it is determined that the most important explaniers of the ?bully personality? subscales of Affective İnvolvement, Teacher Support, Friend Support, Behavioural Control and Family Support. Most important explaniers of the levels of ?self-confidence? are determined as the subscales of Family Support, Affective İnvolvement, Communication and Behavioural Control. Most important explaniers of the levels of ?avoidance from bullying? are determined as the subscales of Roles, Teacher Support and Problem Solving. At the end of the research is determined, Bullying Personality scores become different of gender, exposure to bullying behaviour and the frequency of exposure to bullying behaviour.Keywords: Bullying, Bullying Behaviours, Family Functions, Perceived Social Support.