Geçmişte büyükanneleri tarafından bakılan ve bakılmayan okul öncesi çocukların beden kitle indeksi ve beslenme davranışlarının karşılaştırılması
A comparison of the BODY mass index and nutritional behaviors of pre-school children WHO were cared and not cared by their grand-grants in the past
Yazar: AYHAN IŞIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU AKCAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Obezite = Obesity ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Çocuk bakımı = Child care ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışma geçmişte büyükanneleri tarafından bakılan ve bakılmayan okul öncesi çocukların beden kitle indeksi (BKİ) ve beslenme davranışlarını karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Tanımlayıcı karşılaştırmalı tipteki bu çalışma 3-6 yaş arası araştırmaya gönüllü olarak katılan büyükanneleri tarafından bakılan 120 ve büyükanneleri tarafından bakılmayan 150 okul öncesi çocuk ile gerçekleştirilmiştir. Veriler ebeveynler tarafından doldurulan Kişisel Bilgi Formu, Çocuklarda Yeme Davranışı Anketi (ÇYDA) ve Besin Tüketim Sıklık Formu ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson ki- kare test, Kappa test ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonucunda büyükanneleri tarafından bakılan ve bakılmayan çocukların fazla kilolu-obez prevalansları sırasıyla %17.5 ve %17.3 saptanmıştır. Büyükanneleri tarafından bakılan ve bakılmayan okul öncesi çocukların BKİ'lerinin karşılaştırılması sonucunda istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Büyükanneleri tarafından bakılan ve bakılmayan okul öncesi çocukların ÇYDA puanları karşılaştırıldığından gıda heveslisi (GH) alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Buna göre büyükanneleri tarafından bakılan çocukların GH puanları daha yüksektir. Büyükanneleri tarafından bakılan ve bakılmayan okul öncesi çocukların besin tüketim sıklıkları karşılaştırıldığında aromalı süt, tam buğday ekmek ve türleri, mayonez-ketçap ve taze meyve suyu tüketiminde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Bu araştırma ile büyükanneleri tarafından bakılan ve bakılmayan çocukların BKİ'leri arasında bir farklılık saptanmasa da bazı beslenme davranışlarında farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak bundan sonraki çalışmalarda veri toplama sürecine büyükannelerin de katılması ve çocuk beslenmesine yönelik girişimlerde büyükanneyi de kapsayan planlamaların yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Okul öncesi dönem, beslenme davranışları, obezite, BKİ, büyükanne

Abstract:
Objective: This study was conducted to compare the body mass index (BMI) and nutritional behaviors of preschool children who were and were not cared for by their grandmothers in the past.
Method: This descriptive comparative study was conducted with 120 preschool children aged 3-6 years who voluntarily participated in the study, who were cared for by their grandmothers, and 150 who were not cared for by their grandmothers. Data were collected with Personal Information Form, Child Eating Behavior Questionnaire (CEBQ) and Food Consumption Frequency Form filled by parents. Descriptive statistics, Pearson chi-square test, Kappa test and Mann Whitney U test were used to evaluate the data obtained.
Results: As a result of the research, the prevalences of overweight and obese were found to be 17.5% and 17.3%, respectively, in children who were and were not cared for by their grandmothers. No statistically significant difference was found as a result of the comparison of BMIs of preschool children who were and were not cared for by their grandmothers (p>0.05). When the CEBQ scores of preschool children who were and were not cared for by their grandmothers were compared, a statistically significant difference was found in the sub-dimension of food craving (p<0.05). Accordingly, children who are cared for by their grandmothers have higher FE scores. A statistically significant difference was found in the consumption of flavored milk, whole wheat bread and types, mayonnaise-ketchup and fresh fruit juice consumption of preschool children who were and were not taken care of by their grandmothers (p<0.05).
Conclusion: In this study, although no difference was found between the BMIs of children who were and were not taken care of by their grandmothers, it was determined that there were differences in some feeding behaviors. As a result, it is recommended that grandmothers be included in the data collection process in future studies and that plans should be made to include grandmothers in child nutrition initiatives.
Key words: Preschool period, nutritional behaviors, obesity, BMI, grandmother