Kentsel metabolizma kavramını inşaat ve yıkıntı atıkları üzerinden okumak
Reading the concept of urban metabolism through construction and demolition wastes
Yazar: IŞILGÜL ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. ESİN ÖZLEM AKTUĞLU AKTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı / Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Yeniden kullanma = Reuse ; İklim krizi = Climate crisis ; İnşaat = Construction

Özet:
Kentsel metabolizma yaklaşımına göre kentler; canlı organizmalara benzer metabolizmaya sahiptir. İhtiyaç duyduğu besini (malzemeyi) alır veya kaynaklarıyla üretir, kentsel sistemde ihtiyaç duyduğu alanlara gönderir, tüketir, inşaat ve yıkıntı atığı üretir, gelişir ve metabolizmasındaki atığı boşaltamazsa, hastalanır. Süreci canlı organizmalardan ayıran temel fark; canlıların metabolizmalarının döngüselliğidir. Döngüsel metabolizmada atık, başka bir canlının yaşamsal sürecinde ham madde olarak kullanılabilmektedir. Günümüzde ise çoğu kentin metabolizması doğrusal çalışmakta ve atıkları metabolizmada birikmektedir. Kentlerin metabolik süreçlerindeki değişimin nedeni; Sanayi Devrimi'nin kent ve kentliler üzerinde yarattığı ihtiyacın dışında artan yapma ve yıkma faaliyetleridir. Kent içindeki farklı ölçek ve işlevlerdeki yapılar yıkılmakta, yenisi yapılmakta veya yenilenmektedir. Bu süreç inşaat ve yıkıntı atıklarına neden olmaktadır. İnşaat ve yıkıntı atıkları ise iklim krizini tetiklemektedir. Tez kapsamında, kentsel metabolizmanın tarihsel gelişimi, ölçümü, çalışmaları vb. birçok başlık incelenmiştir. Benzer derinlemesine literatür araştırması inşaat ve yıkıntı atıklarına da gerçekleştirilmiştir. Kentsel metabolizma, inşaat ve yıkıntı atıkları ile iklim krizi ilişkisi açıklanmıştır. Araştırma kapsamında; kentsel metabolizmayla geliştirilen kent çalışmalarına odaklanılmıştır. Bu kapsamda; Apeldoorn, Sevilla, Bodø, Høje-Taastrup kentlerinde yapılan pratik çalışmalar ile Netzstadt kentinde ve Dünya Bankası Eco2 araştırması kapsamında yapılan teorik çalışmalar incelenerek, karşılaştırılmıştır.
Tez; literatürde üzerine az araştırma bulunan kentsel metabolizma ile inşaat ve yıkıntı atıklarının yeniden kullanımını ele almasıyla özgündür. İklim krizinde kent çalışmaları alanından öneri sunmasıyla önem taşımaktadır. Tezde; kentsel metabolizma bağlamında, inşaat ve yıkıntı atıklarının yeniden kullanımla ilişkilendirildiği kent çalışmalarının sentezi yapılarak kentsel metabolizma değerlendirme ilkelerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Tezin yöntemi; literatür araştırması ve belirlenen kent çalışmalarına dair yapılan araştırma sonucu elde edilen verilerin sentezlenmesidir. Sonuç ve değerlendirmede; teze dair genel çıkarımda bulunularak, kentsel metabolizma perspektifinde inşaat ve yıkıntı atıklarına odaklanan parametreler sunulmuştur. Tezin, inşaat ve yıkıntı atıklarının kentsel metabolizmada oluşturduğu tahribatın azaltılmasında etkin rol oynayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
According to the urban metabolism approach, cities have a metabolism, like living organisms. The city obtains the food (material) it needs or produces it with its own resources, sends it to the areas where it's needed in the urban system, consumes it, generates construction and demolition waste, grows, and if it cannot discharge the waste in its metabolism, it gets sick. The main difference that differentiates the process from the one living organisms have is the cyclicity of the metabolism of living things. In a cyclical metabolism, waste can be used as a raw material in the survival process of another living thing. Today, the metabolism of most cities works linearly, and the wastes accumulate in the metabolism. The reason for the change in the metabolic processes of the cities is the increasing activities of construction and demolition, apart from the need created by the Industrial Revolution for the city and its citizens. Buildings of different scales and functions in the city are demolished and new ones are constructed, or they are renewed. This process causes construction and demolition waste. Construction and demolition wastes trigger the climate crisis. Within the scope of the thesis, many titles, such as the historical development, measurement, studies, etc. of urban metabolism have been analyzed. A similar in-depth literature search was also conducted on construction and demolition wastes. The relationship between urban metabolism, construction and demolition wastes and climate crisis is explained. In the scope of the research, the focus has been on the urban designs developed by urban metabolism. In this context, the practical studies in the cities of Apeldoorn, Sevilla, Bodø, Høje-Taastrup and the theoretical studies in the city of Netzstadt and within the scope of the World Bank Eco2 research were examined and compared.
The thesis is unique in that it discusses the urban metabolism and the reuse of construction and demolition wastes, on which there is little research in the literature. It stands out because it offers suggestions from urban design in the climate crisis field. The thesis it's aimed to set forth the urban metabolism evaluation criteria by synthesizing urban design studies, in which construction and demolition wastes are associated with reuse, in the context of urban metabolism. The method of the thesis is the synthesis of the findings obtained as a result of the literature research and the research on specific urban design studies. In the conclusion and evaluation section, parameters focusing on construction and demolition wastes are presented from the perspective of urban metabolism, by making a general conclusion about the thesis. It is thought that the thesis will play an active role in reducing the harm caused by construction and demolition wastes in urban metabolism.