Eskişehir ekolojik koşullarında sulu ve yağışa bağlı koşulların bazı nohut (Cicer arietinum L.) çeşitlerinde verim, kalite ve bazı fizyolojik karakterlere etkilerinin araştırılması
İnvestigation of the effects of irrigated and rainfall conditions on the yield, quality and some physiological characters of some chickpea (Cicer arietinum L.) varieties in Eskişehir ecological conditions
Yazar: YUSUF ALKAN
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH KARASU
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 2022 yılında Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü deneme arazisinde yürütülmüştür. Çalışmada materyal olarak Çiftçi, Nihatbey, Azkan, Çakır, Akça ve Yaşa-05 nohut çeşitleri kullanılmıştır. Çalışma, Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller deneme deseninde iki faktörlü olarak, farklı yetiştirme koşullarında ( sulu yetiştirme koşulu; bitkinin ihtiyaç duyduğu su miktarı, kuru yetiştirme koşulu; yetiştirme sezonunda doğal olarak düşen yağış miktarı) dört tekrarlamalı yürütülmüştür. Yetiştirme koşulları ana parselleri, çeşitler alt parselleri oluşturmuştur. Çalışma da, normalleştirilmiş vejetasyon farklılık indeksi, klorofil indeksi, yaprak alan indeksi, bitki örtüsü sıcaklığı, %50 çiçeklenmeye kadar gün sayısı, vejetasyon süresi, bitki boyu, ilk bakla yüksekliği, dal sayısı, bakla sayısı, tane sayısı, baklada tane sayısı, bitkide tane verimi, 100 tane ağırlığı, tane verimi, biyolojik verim, hasat indeksi, ortalama elek analizi, kuru ağırlık, yaş ağırlık, su alma kapasitesi, su alma indeksi, kuru hacim, yaş hacim, şişme kapasitesi, şişme indeksi, ham protein oranı ve pişme süresi parametreleri incelenmiştir.
Çalışmada gözlemlenen verim parametrelerinde 100 tane ağırlığı ve elek analizi hariç tüm verim parametrelerinde sulamanın nohut verimine etkisinin önemli olduğu tespit edilmiştir. Sulamanın kalite kriterlerini düşürdüğü saptanmıştır. Fizyolojik gözlemlerin verim ile paralellik gösterdiği saptanmıştır. Sulama uygulanan parsellerden alınan verim (298,71 kg/da), susuz koşullarda yetiştirilen parsellerden alınan verimden (153,75 kg/da) daha fazla olduğu tespit edilmiştir. İki yetiştirme koşulunun tane verim ortalaması olarak ise en yüksek Azkan, Nihatbey ve Çiftçi çeşitlerinde görülmektedir.

Abstract:
This study was carried out in 2022 in the experimental field of the Directorate of Transition Zone Agricultural Research Institute. Çiftçi, Nihatbey, Azkan, Çakır, Akça and Yaşa-05 chickpea varieties were used as material in the study. The study was carried out in a two-factor split-plot trial design with four replications under different growing conditions (irrigated growing condition; the amount of water required by the plant, dry growing condition; the amount of rainfall that naturally falls during the growing season). Growing conditions constituted the main plots and cultivars constituted the sub-plots. Normalized vegetation difference index, chlorophyll meter, leaf area index, vegetation temperature, days to 50% flowering, vegetation duration, plant height, first pod height, number of branches, number of pods, number of grains, number of grains per pod, Grain yield per plant, 100 grain weight, grain yield, biological yield, harvest index, average sieve analysis, dry weight, wet weight, water absorption capacity, water absorption index, dry volume, wet volume, swelling capacity, swelling index, crude protein content and cooking time parameters were examined. It was determined that the effect of irrigation on chickpea yield was significant in all yield parameters except 100 grain weight and sieve analysis. It was determined that irrigation decreased the quality criteria. Physiological observations were found to be in parallel with yield. It was determined that the yield obtained from irrigated plots (298,71 kg/ha) was higher than the yield obtained from plots grown under non-irrigated conditions (153,75 kg/ha). The highest grain yield averages of the two growing conditions were observed in Azkan, Nihatbey and Çiftçi varieties.