Planlı davranış teorisine göre annelerin emzirme davranışlarını ve emzirmeyi bırakma eğilimlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi
A study of breastfeeding behaviors of mothers and potential causes that influence their tendency to early weaning on the basis of the theory of planned behavior
Yazar: GONCA KARAYAĞIZ MUSLU
Danışman: PROF. DR. ZÜMRÜT BAŞBAKKAL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Emzirme = Breast feeding ; Planlı Davranış Kuramı = Theory of Planned Behavior ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Bu araştırma planlı davranış teorisine göre annelerin emzirme davranışlarını ve emzirmeyi bırakma eğilimlerini etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılan prospektif ve longitudinal bir çalışmadır.Araştırmanın evrenini veri toplama sürecinde Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim dalı, S.B. Ege Doğumevi ve Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, S.B. Dr. Ekrem Hayri Üstündağ Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi gebe polikliniklerinde takip edilen gebeler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini, belirtilen kurumların gebe polikliniklerinde takip edilen, araştırma kriterlerine uyan ve basit örnekleme yöntemi ile seçilen 250 gebe oluşturmuştur.Araştırmada prenatal dönemde veriler Sosyodemografik Soru Formu, Emzirmeyi Bırakma Eğilimi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmaya alınan her kadın postpartum ilk altı ayda her ay telefonla aranmış ve emzirme davranışını değerlendirilmiştir. Telefon ile izlemde veriler 06 Ay Bebeklerin Anne Sütü ile Beslenme İzlem Formu kullanılarak görüşme tekniği ile doldurulmuştur.Verilerin analizinde sayı ve yüzde dağılımları, çapraz Chi-kare, t testi, varyans analizi ve ileri analizlerde Duncan testi, lojistik regresyon analizi ve ayırıcı fonksiyon analizi kullanılmıştır.Bu çalışmada annelerin %51.6'sının ilk altı ay sadece anne sütü verirken, %48.4'ünün ilk altı ay içinde ya ek gıdaya başladığı ya da bebeğini formül mama ile beslediği saptanmıştır. Araştırma sonucunda multipar ve yaşı büyük olan annelerin emzirme kontrol algısılarının daha yüksek olduğu, üniversite mezunu olan ve çekirdek aile tipine sahip olan annelerin emzirmeye yönelik olumlu tutumlarının olduğu, çocuk sayısı fazla olan annelerin emzirmeye yönelik olumsuz tutumlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Annelerin emzirme niyetleri ile ilk altı aydaki emzirme davranışları arasındaki istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.

Abstract:
This study was designed as prospective and longitudinal and investigated the breastfeeding behaviors of mothers and potential causes that influenced their tendency to early weaning on the basis of the theory of planned behavior.The study sample consisted of 250 pregnants monitored in gynecology clinics at Ege University School of Medicine Gynecology and Birth Clinic, Ministry of Health Ege Maternity ve Gynecology Education and Research Hospital, Ministry of Health Dr. Ekrem Hayri Ustundag Maternity ve Gynecology Hospital. The participants were chosen with the simple sampling method among those who were already being monitored at gynecology clinics and complied with the inclusion criteria.The study data were collected in prenatal period with a Sociodemographic Questionnaire and the Scale for Tendency to Quit Breastfeeding. Each participant was called on the phone within the first six months of postpartum period and her breastfeeding behaviors were evaluated. The interview data acquired from phone calls were recorded with the Breastfeeding Form for Babies 0-6 Months Old. The study data were analyzed with number and percentage analysis, cross Chi-square tests, t tests, variance analysis as well as Duncan test, logistic regression analysis and discriminate function analysis for further evaluation.In light of the study results, it was found that 51.6% of the participant mothers were breastfeeding their babies while 48.4% started supplements or formula feeding within the first six months. The results further illustrated that multipara or aged mothers had higher control perceptions of breastfeeding. It was also noted that mothers with a university degree or from nuclear families had positive attitudes towards breastfeeding while mothers with higher number of children had negative attitudes towards breastfeeding. The study results suggested no statistically meaningful relation between mothers breastfeeding intention and their breastfeeding behaviors within the first six months.