Su ve kent peyzajları ilişkisinin kurulmasında planlamanın rolü: Ankara örneği
The role of planning on building urbanscape – waterscape relationships: The case of Ankara
Yazar: HARUN ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜZİN YELİZ KAHYA
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Şehir peyzajı = Urban geography

Özet:
Suyun varlığı kentlerin ortaya çıkışında, kentlerin gelişim ve büyüme yönelimlerine yön veren önemli bir doğal birleşendir. Su peyzajları ve kent peyzajları arasındaki bu ilişkiyi kentlerin dokusundan anlamak mümkündür. Fakat su kaynakları barındıran Anadolu'nun birçok kenti, özellikle 1960'larda kentlerin hızlı aldığı göçler ve plansız büyümenin yarattığı etkiler ile suyla kurduğu ilişkiyi zaman içerisinde kaybetmiştir. Birçok kentte suyun varlığı kentlerin gündelik hayatında neredeyse görünmez duruma gelmiştir. Barındırdığı su kaynaklarının kentsel peyzaj ile ilişkisi bağlamında Ankara kenti önemli bir örnektir.  Kentin konumlandığı coğrafyadan geçen birçok dere ve dere yatağı geçmesine rağmen, bu izleri bugünün kentsel mekân dokusu içerisinde ayırt etmek oldukça güçtür. Su peyzajının Ankara'nın kentsel peyzajında görünmez olma durumunda planlamanın rolü ne olmuştur? Bu soru çerçevesinde, bu tez Ankara kentleşme sürecinde 1923'lerden günümüze devreye sokulan planlara bakarak, kentin gelişim sürecinde su-kent peyzajlarının ilişkisinin değişimini ve dönüşümünü inceler. Planlar ve alınan planlama kararları doğrultusunda, kentsel ekolojik yapının yıllar içinde nasıl değiştiğini su-kent ilişkisi üzerinden sorgular. Bunu yaparken, kentin gelişimine yön vermiş planlar ekolojik ve çevresel boyutları bağlamında yeniden incelenir. Buna paralel olarak, bu planların çizdiği ekolojik çerçevenin Ankara kentselleşme sürecine nasıl yön verdiği sorusu cevaplanır. Kentlerin ekolojik yönden dengeli ve sürdürülebilir gelişmesinde en önemli araçların planlar olmasına rağmen, kentlerin karmaşık yapıları karşında planların kentlerin gerçek dinamiklerini yansıtmakta ve geleceğe dair öngörülerinde yetersiz kalmaktadırlar.  
Anahtar Kelimeler: Kentsel Ekoloji, Kent Peyzajı-Su Peyzajı, Kent Planları, Ankara.

Abstract:
The presence of water is a significant natural component guiding the emergence, development, and growth trends of cities. This relationship between water landscapes and urban landscapes can be understood from the fabric of cities. However, many cities in Anatolia, which harbor water resources, have lost their relationship with water over time, especially due to the rapid influx of migrants and the impacts of unplanned growth since the 1960s. In many cities, the presence of water has become almost invisible in daily urban life. Ankara serves as an important example in the context of the relationship between its water resources and urban landscape. Despite the numerous streams and riverbeds passing through the city's geography, distinguishing these traces within the current urban spatial fabric is quite challenging. What has been the role of planning in the invisibility of water landscapes in Ankara's urban landscape? Within this framework, this thesis examines the changes and transformations in the relationship between water and urban landscapes in the development process of the city by looking at the plans implemented from the 1920s to the present. It questions how the urban ecological structure has changed over the years based on the water-city relationship, in line with the plans and planning decisions made. In doing so, the plans that have guided the city's development are re-examined in the context of their ecological and environmental dimensions. Parallel to this, the question of how the ecological framework outlined by these plans has influenced Ankara's urbanization process is answered. Although plans are the most crucial tools for the ecologically balanced and sustainable development of cities, they often fall short in reflecting the true dynamics of cities and making future predictions in the face of complex urban structures. 
Keywords: Urban Ecology, Urban Landscape-Water Landscape, Urban Plans, Ankara.