Hemodiyaliz hastalarının pnömokok ve influenza aşı farkındalıkları, aşılanma oranları ve etki eden faktörler
Pneumococcal and influenza vaccine awareness of hemodialysis patients, vaccination rates and affecting factors
Yazar: AŞKIN MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ŞENGÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Diyaliz = Dialysis ; Farkındalık = Awareness ; Pnömoni = Pneumonia ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; İnfluenza aşısı = Influenza vaccine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda influenza ve pnömokok aşılanma oranları ile bu oranları etkileyen faktörleri araştırmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Kocaeli ilinde bulunan kamu hastanelerinin diyaliz ünitelerinde tedavi alan ve çalışmaya kabul edilme kriterlerini karşılayan 360 hastanın dahil edilmesi ile 01.01.2020-30.06.2020 tarihleri arasında yapılmıştır. Hastalar ile yüz yüze yapılan görüşmede anket formlarının doldurulması ve hasta dosyalarından elde edilen laboratuvar değerlerinin tetkik formuna kayıt edilmesi ile veriler toplandı. 
Bulgular: Hastaların %51,4'üne en az bir defa influenza aşısı ve %14,4'üne de pnömokok aşısı uygulandığı tespit edildi. Hastaların %31,4'ü influenza aşısı ile her yıl düzenli olarak aşılanıyor iken %20'sinin aşı uygulaması ise düzensiz olarak yapılmıştı. Eksik aşısı olan hastalara aşı uygulanmama sebebi sorulduğunda %76,2'si ilgili aşı hakkında bilgilerinin olmadığını belirtmiştir. Çalışmamızın başlangıcında yapılan ilk değerlendirmede influenza ve pnömokok aşılarının her ikisini de yaptıranların oranı %10,8 olarak tespit edildi. Yapılan bilgilendirme sonrası hastaların %89,7'sinin her iki aşı için de istekli olduğu ve aşıları yaptırmayı planladıkları bulundu. İlk değerlendirmede %17,8 olarak tespit edilen aşılamayı kabul etmeme oranının da görüşme sonunda yapılan bilgilendirme ile %10,3'e gerilediği görüldü (p<0,001). İnfluenza ve pnömokok aşısı hakkında bilgi alınan kaynağın en sıklıkla (sırasıyla %44 ve %43,3) diyaliz ünitesinde görevli hemşire olduğu tespit edildi. Aşı uygulanan hastaların büyük çoğunluğunun (%87) aşısı diyaliz ünitesinde yapılmıştı. İnfluenza bilgilendirmesi yapılan hastaların %10'nun bilgi kaynağı aile hekimi iken pnömokok aşısı hakkında hiçbir hastaya aile hekimi tarafından bilgilendirme yapılmamıştı.
Sonuç: Diyaliz hastalarında pnömokok ve influenza aşılanma oranları hedeflenenin altında kaldığı bunun da en önemli sebebinin bilgilendirme/öneri eksikliği olduğu tespit edildi. Hekim veya hekim dışı sağlık personeli tarafından aşıların önerilmesi, aşılar hakkında bilgilendirme yapılması ve medya, telefon, posta gibi geniş kitlelere daha kolay ulaşabilecek yöntemlerin de kullanılması aşılama oranlarını arttırmada etkili olacak gibi görünmektedir.
Anahtar Sözcükler: Hemodiyaliz, Aşılama, İnfluenza, Pnömokok, Farkındalık

Abstract:
Objective: The objective of this study was to investigate influenza and pneumococcal vaccination rates in patients taking hemodialysis treatment and the factors affecting these rates. 
Material and Method: Our study was conducted between 01.01.2020 and 30.06.2020 on 360 patients receiving treatment in dialysis units of public hospitals in Kocaeli city and meeting the study inclusion criteria. Data were collected through questionnaire forms and the registration of laboratory values present in patient files on examination form. 
Results: It was detected that 51.4% of the patients had minimum one influenza vaccination and 14.4% had pneumococcal vaccination. While 31.4% had influenza vaccination regularly every year, vaccination application was irregular in 20%. When the reason for the lack of vaccination application was asked to the patients with missing vaccinations, 76.2% stated that they didn't have information on the vaccine. The rate of the individuals who had both influenza and pneumococcal vaccinations was detected as 10.8% based on the first evaluation conducted at the beginning of our study. 89.7% of the patients were found to be willing to have both vaccinations and were planning to have the vaccinations following the information provided. The rate of vaccination refusal detected as 17.8% in the preliminary evaluation was observed to decrease to 10.3% after the provision of information (p<0.001). The most common information sources on influenza and pneumococcal vaccines were detected as the nurses working in the dialysis unit (44% and 43.4% respectively). Most of the vaccinated patients had their vaccines in dialysis unit (87%). While primary care physicians were the information source of 10% of the patients informed about influenza, none of the patients were informed about pneumococcal vaccine by primary care physicians.
Conclusion: Pneumococcal and influenza vaccination rates were below target in dialysis patients and the most important reason for this was detected as lack of information/suggestion. Suggestion of vaccines by doctors or health staff other than doctors, providing information on vaccines and using methods such as media, telephone and mail which can reach larger masses more easily appear to be more effective in increasing vaccination rates.
Keywords: Hemodialysis, Vaccination, Influenza, Pneumococcal, Awareness