Evli bireylerde romantik kıskançlık düzeyi ve aldatma eğiliminin şema terapi modeli çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of romantic jealousy levels and infidelity tendency among married individuals with in the frame of schema therapy model
Yazar: MELİSA TORTAMIŞ
Danışman: PROF. DR. GONCA SOYGÜT PEKAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aldatma = Deception ; Aldatma eğilimi = Infidelity tendency ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Kıskançlık = Jealousy ; Şema terapi modeli = Schema therapy model

Özet:
Bu çalışmanın amacı, evli bireylerde erken dönem uyumsuz şema alanlarının ve işlevsel olmayan ebeveynlik biçimlerinin romantik kıskançlık düzeyi ve aldatma eğilimini ne ölçüde yordadığını incelemek; ayrıca işlevsel olmayan ebeveynlik biçimleri ile romantik kıskançlık düzeyi ve aldatma eğilimi arasındaki ilişkide erken dönem uyumsuz şemaların aracı rolünü değerlendirmektir. 
Çalışma örneklemi kartopu yöntemi ile ulaşılan 208evli bireyden oluşmaktadır. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Young Şema Ölçeği - Kısa Form 3 (YŞÖ-KF3), Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBÖ), Romantik Kıskançlık Ölçeği (RKÖ) ve Aldatma Eğilimi Ölçeği (AEÖ) uygulanmıştır.
Çalışmanın temel sorularının yanıtlanması için regresyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi yürütülmüştür. Regresyon analizleri sonucunda kadınlarda romantik kıskançlık düzeyini yordayan değişkenler; zedelenmiş özerklik şema alanı, anneye dair algılanan koşullu/başarı odaklı ebeveynlik biçimi ve babaya dair algılanan koşullu başarı odaklı ebeveynlik biçimi olarak bulunmuştur. Erkeklerde ise romantik kıskançlık düzeyi ile sadece anneye dair algılanan koşullu/başarı odaklı ebeveynlik biçiminin ilişkili olduğu görülmüştür. Kadınlarda kopukluk ve reddedilmişlik şema alanı, anneye dair algılanan aşırı izin verici/sınırsız ebeveynlik biçimi ve babaya dair algılanan aşırı izin verici/sınırsız ebeveynlik biçimi aldatma eğilimini yordamaktadır. Erkeklerde aldatma eğilimi ile zedelenmiş özerklik, anneye dair algılanan aşırı izin verici/sınırsız ebeveynlik, babaya dair algılanan aşırı izin verici ve cezalandırıcı ebeveynlik ilişkilidir. Hiyerarşik regresyon analizleri sonucunda, kadınlarda kuralcı/kalıplayıcı ebeveynlik, aşırı koruyucu/evhamlı ebeveynlik, cezalandırıcı ebeveynlik ile romantik kıskançlık düzeyi arasındaki ilişkide zedelenmiş özerklik şema alanının aracı bir rolü olduğu bulunmuştur. Ayrıca kadınlarda aşırı koruyucu/evhamlı ebeveynlik ile romantik kıskançlık düzeyi arasındaki ilişkide zedelenmiş sınırlar şema alanının aracı rolü olduğu görülmüştür. Son olarak,kadınlarda aşırı izin verici/sınırsız ebeveynlik ile aldatma eğilimi arasındaki ilişkide kopukluk ve reddedilmişlik şema alanı ile zedelenmiş özerklik alanının aracı bir rolü olduğu bulunmuştur.
Analizler sonucu elde edilen bulgular, literatür ışığında kuramsal olarak tartışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: İşlevsel Olmayan Ebeveynlik Biçimleri, Erken Dönem Uyumsuz Şemalar, Romantik Kıskançlık Düzeyi, Aldatma Eğilimi, Şema Terapi, Çift Terapisi.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the extent to which early maladaptive schema domains and dysfunctional parenting styles predict romantic jealousy levels and infidelity tendency among married individuals as well as to evaluate the mediator role of early maladaptive schemas in the relationship between dysfunctional parenting styles and romantic jealousy levels and infidelity tendency.
The study sample consists of 208 married individuals who were reached through snowball sampling. The participants completed Demographic Data Form, Young Schema Questionnaire–Short Form 3 (YSQ-SF3), Young Parenting Inventory (YPI), Romantic Jealousy Questionnaire (RJQ), and Infidelity Tendency Questionnaire (ITQ).
Regression analysis and hierarchic regression analysis were performed for the purpose of finding answers to research questions. Regression analysis showed that the variables which predicted romantic jealousy levels among women were impaired autonomy and performance schema domain, and maternal and paternal conditional/achievement focused parenting. The only variable found associated with levels of romantic jealousy among men was maternal conditional/achievement focused parenting. Disconnection and rejection schema domain, perceived maternal overpermissive/boundless parenting, and perceived paternal overpermissive/boundless parenting predicted infidelity tendency among women. Infidelity tendency of men was associated with impaired autonomy and performance schema domain, perceived maternal over permissive/boundless parenting, perceived paternal overpermissive/boundless and punitive parenting.  Hierarchic regression analysis revealed that impaired autonomy and performance schema domain had a mediator role in the relationship between normative, overprotective/anxious, and punitive parenting styles and levels of romantic jealousy among women. It was also seen that impaired limits schema domain had a mediator role in the relationship between over permissive/boundless parenting and levels of romantic jealousy among women. Finally, disconnection and rejection and impaired autonomy and performance schema domains were found to play a mediator role in the relationship between overprotective/boundless parenting and infidelity tendency among women.
Findings of the analysis were discussed theoretically in the light of the relevant literature.



Keywords: Dysfunctional Parenting Styles, Early Maladaptive Schemas, Romantic Jealousy, Infidelity Tendency, Schema Therapy, Couple Therapy.