Çağdaş sanatta imge /
Yazar: YAVUZ HAKAN GÜRSOYTRAK
Danışman: PROF. ABDULLAH DEMİR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Sanatta Yeterlik, 1996
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Modern sanat = Modern art ; İmge = Image

Özet:
Bir sanatta yeterlik tezi olarak bu çalışma, bilginin kaynağı olarak biçim yorumlama yöntemleri, yaşam deneyimleri ile imge ve çağın ilişkilerini keşfetmek amacındadır. Geçmiş günün toplam dağarcığı için bir kaynak ve günü yorumlamanın aracı ve sebebidir. Yapma ve yaratma, gereklilik ve uyumun çokanlamlı ilişkilerinde bulunabilir. Zamanı anlamak, zaman ve mekan arasında yanılsamalar yapmak için bir köprüdür. Zaman anlayışı evrensel ve sürekli olandan, devinimli olana doğru yönelmiş ve Fransız Devrimi'nden sonra ya ütopya ya da geçmişi yitirmişlik duygusuna dönüşmüştür. Bu anlatıcı ve eğitici olan sanat yapıtının, haz veren nesne oluşuna ve bir kişilik oluşturmaya çalışan sanatçının da izleyiciye yönelik olan bakışının, kendi iç dünyasına dönmesi anlamına gelmiştir. Yaşamdan hoşnutsuz olan birey için gerçek ve günlük yaşam kendisini kurma çabasının önüne engeller çıkarmaktadır ve kişi olan birey için bu zaman mekan bağlarından kaçmak ve kurtulmak gerekmektedir. Geleneksel biçimlendirme yöntemleri kişinin öznel dünyasını kurması için birer araçtırlar ancak gelecek kurmak çabası için yetersiz kalırlar. Evrenin merkezinde olduğuna inanan insanlık kültürü, kendi farklılığını alet yapıyor oluşunda bulmuş ve kendi yeteneklerini yüceltmiştir. Yeni bir dünyayı biçimlendirmek isteyen insanlık kültürü doğaya karşı savaşımında yeni bir toplumun kültürel biçimlerini inşa etmek istemiş ve kültürün doğasını yaratmıştır. Bu kültürün ilk biçimleri kentler, evler ve uyulması gereken kurallardır. İş kavramı uzmanlaşmayı yaratmış ve bunu yabancılaşma izlemiştir. Bilimsel ve nesnel bir dünya anlamına gelen modernizm, ruhunun içsel derinliklerinde 'dehalığını' yaşayan bireyi yeni dünya için otonom sanat nesnesi yapar konuma getirmiş ve onu bir nesne yapıcısı olarak değiştirmiştir. -iv-İçsel dünyasında yaşayan birey, günlük hayattan ve toplumdan kaçmakta, tepkisel davranışını güne ve gerçekliğe karşı başkaldırı biçimi olarak sunmaktadır. Kaçış onun dekadanın düşkün hayatına olduğu kadar, kır ve egzotik kültürüne göçüne neden olmuş onu bir göçmen haline getirmiştir. Topluma karşı başkaldınsı sanatçıyı yaşadığı zamanın gerçeklerine ve doğaya bakarak çağının eleştirel ve hicivli yorumlarını yapmaya yönlendirmiş, aynı zamanda da çağının bir belgeleyicisi olmuştur. Bir gelecek biçimi olarak ütopya kurulacak yeni toplumun geçmişte yaşanmış olan halinden temellenmiştir. Geçmişin yeniden kuruluşu, değerli olan herşeyin kopya edilmesi fikrini oluşturur. Geçmişin tarihsel kavranışı Arcadia Düşünü yeni biçim ve nesnelere taşıdı. Bu geleceğin cennetini bu dünyada inşa etmek demekti, fakat her cennet ülküsü ve rüyasının, cehennemi ve kabusları yanında taşıdığı unutulmamalıdır. Böylece bu yüzyılda biçim ve nesnelere karşı iki yön alınmıştır; biçim bulan ve biçimi bozan yaklaşımlar biri yeni ruhsal ve işlevsel biçimler yaratmak isterken, diğeri biçimleri bozmaya ve işlevselliklerini saçmalaştırmaya yönelmiştir. Kurallarına karşı kendi ruhundan kendini yaratmak isteyen göz, kendi en doğal halini içgüdülerini bulur. Bu başkaldırdığı topluma karşı sanatçı kişinin kendisini belgelemesi demektir. Doğaya bakış, değiştirmek istediği topluma karşı kişinin kendi öznelliğinin ve nesne yapıcılığın anlamsızlığını taşır. Bu ikilik ve çokanlamlılık kişinin kendini ifade etmesinin yeni yoludur. Biçim ve içeriklerin anlamlarının çoklu kullanılmasına dayanır. Yeni bir dünya için nesneler yapmak yerine, şaşırtıcı olmakla 'şok' etkisi yaratmak istenmektedir. İnsanın inşa ettiği bu kültür doğası, geleneksel formül, şema ve yorumları, kendisi için kaynak olarak kullanmış, yüksek sanatın biçimleri günlük hayatın popüler biçimleri ile harmanlanmıştır. Çevresinden bağımsız olma anlamına gelen otonom sanat nesnesi kendi özgün derinliğini yaratmakta ve yeni nesnel toplumun beğeni ve beklentilerine uyum sağlamaktadır. Bu sanatın nesne oluşuna ve öğelerinin birer nesne olarak kullanılmasına doğru olan bir -v-eğilimdir. Öznel öğelerin kodlanması, biçimi içeriğinden koparmıştır. Herhangi bir imge görsel dilin haznesinden görsel bir eleman gibi alınarak kullanılmaktadır. Bu zamanın hız ile parçalanmış olan anlayışına uygun bir tavırdır. Sanatın nesnelliği sanatçının kendi öznelliğini de sanat nesnesi olarak kullanılmasına yol açar. Herşey sanatın malzemesi haline gelmiş, herşeyin yapılabileceği yeniye şartlanmış insan için inanılır olmuştur. Günümüzde sanatın, orjinal düşünceyi bulmaya yönelimi yoktur. Geriye ne kalmış ise o keşfedilmek için bekler. Buluş gereksiz ve sıkıcı olmuştur. -VI-

Abstract:
As a PhD thesis in this study which tries to discover the formulations of interpretation, exprerience of life, as source of knowledge, and releation between image and day, is the main purpose. An origin of total memory for mind of today the past is a device and reason for interpretation of day. It could be found between ambiguous relations of making and creating, necessity and harmony. The understanding of time is a bridge to make illusions between time and space. This understanding had taken a direction from universal and continual to moment. This course has changed to the Utopia and the past and the sense of lost after French Revolution. This changes effected work of art instead of being narrative and instructive to be a pleasure given object. Then seeing turned from being directed to the eyes of audience to spirit of the artist himself. These changes meant building individual stages of person. For unsatisfied mind of person the real life was understood as disturbing the undividuality and tried to get away of the realities of time and space. This was meant to use traditional formulations for personal expressions But it was not enough for the man who wanted to build future. The Man's culture, which believes himself as he is centre of the universe, found his difference at making and creating devices an exaggerated his own abilities, turned against nature to build a new world, new cultural forms and a new society and created the 'cultural nature' in which the man lives. The new forms of this culture were cities, houses and the rules to obey. Business as a concept created specialization, followed by allienation. Modernism which mean scientific and objective world, took the man who enjoys his inner scene as his geniusity, made him to create autonomous art objects for this new world and changed him being an object maker. -VII-While the man was making adventures in his inner spaces, he hated live and the society which he lives in and he became reactional in his daily behavior and his work of art. His reaction against day and reality made him to look for another cultures, which could be fallen life of a decadane in countryside and an exotic culture. He was a hatred wanderer and migrant. He has revolted against society and has found his way in nature and daily realities to change and the build a better society. That made him a critical and ironic interpretater of his time and space as well as documentation of them. As a future form Utopia based on the idea which means to build a new society which was lived in the past. The renewanal of the past is together with to copy anything valuable. Historical understanding of the past carried the Arcadian Dream to a new seeing of new forms and object. This was the constructive dream to build the futures heaven in the world. But every ideal of heaven and dream should be understood that it carries the hell and the nightmares. So this century had two direction towards form and object making the constructive one and reconstruction. One wants to create new spritual forms and making them un usefull for functional purpose. Other use distortion to make form expresissive. The looking inside the inner spaces of ones own spirit which wanted to recreate against societies obligations, found his naturel existance, his basic instinct. That was the society to which he revolted, and wanted to change it. To look at the nature and the realities of life carries both understanding of individuality of man and making it unnecessan for object making. This dualism or ambiguity is the new way of man to express himself with using doublicated content of forms. Instead of creating new objects for that constructive culture, man's purpose want to make puzzled and confused objects in order to get the effect of shock. This new human culture or nature of mankind built as it is nature has started to use traditional intepretations, formulations and schemes together -VIII-with 'the new source's of that culture. The high art's features and popular forms of daily life became an object, to use in art making. The autonomous object of art which means it has no releation with anything is enviromental, and completly free from them, has its own depth from surface, was the new taste and expectation of the new objective culture. It took direction towards art work is an object and also all its features could be used and seen as objects. This codification of subjective elements of art has made breaking content from the forms of art. Any image is a visual phenomena to use it as language does. This is so close the fragmantation of time that mean any body has no time to think about things because of the shortness of moment. Objecivity of work of art made man's subjective personality to be used as an art object. Anything became as a metarial of art so that art a scene in which meant anything would be done, and almost everything has been created and done by the adventure of mankind's love of new. Nowadays art has no intention to create and invention as orginal thought. But, there is what is left and it waits for to be discovered. Invention is unnecessary and boring. -IX-