Kısa vadeli yabancı sermaye akımlarının Türkiye ekonomisine etkisi: Ekonometrik bir analiz
The Impact of short-term foreign capital flows on Turkish economy: An Econometric analysis
Yazar: ZAFER ADALI
Danışman: PROF. DR. YAKUP KÜÇÜKKALE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Sermaye akımları = Capital flows ; Sermaye kaybı = Capital loss ; Sermaye kaçışı = Capital flight ; Sermaye kontrolleri = Controls of capital

Özet:
Sürdürülebilir, güçlü ve sağlam büyüme stratejileri, hükümetlerin karşılaştığı zorluklardan biri olmuştur. Ekonomik performansı arttırmak için, literatürde çeşitli teorik çerçeveler, kılavuzlar ve politika yönergeleri önerilmiş ve uygulanmıştır. Uygulamalar ve teorik çerçeveler incelendiğinde, yeterli tasarruf veya farklı yollarla tasarruf elde etmek ve üretmek, öncelikle ekonomik büyümenin belirleyicileri olmuştur. Bununla birlikte, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler, tasarrufları ve ekonomik performansı azaltan ciddi kemikleşmiş darboğazlarla karşılaşmaktadır. Küreselleşme ve ticaretin, finansmanın ve üretimin serbestleştirilmesi, son 60 yıla bakıldığında, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerin ekonomik büyüme projeksiyonu ile ilgili sorunlarının aşılmasında reçete olarak ilan edilmiştir. Küreselleşme ve ekonomi üzerindeki kısıtlamaların kaldırılması sayesinde, çeşitli teori ve görüşler, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelerin ekonomik büyüme için gerekli altyapı ve üretime yatırım yapmak üzere yeterli yabancı sermayeye ulaşabileceğini iddia etmektedir. Yabancı sermaye girişlerinde en çok tartışılan ve etkili olan faktörlerden biri, kısa vadeli yabancı sermaye girişleri olmuştur. 1980'lerden bu yana, finansal serbestleşme yoğun bir şekilde gündeme gelmiş ve kısa vadeli yabancı sermaye fonlarındaki her türlü dalgalanma gelişmekte olan ülkelerin ekonomik performansını belirlemiştir.
Türkiye, kısa vadeli yabancı sermaye fonlarının ekonomideki rolünün en temel örneklerinden biridir. Bu bağlamda, çalışma 2003:Q3-2022:Q3 dönemi boyunca kısa vadeli yabancı sermaye girişlerinin seçilmiş beş makroekonomik faktör olan; Merkez Bankaları döviz rezervi, nominal döviz kuru, GSYİH ve Tüketici Fiyat Endeksi üzerindeki etkisini araştırmaya çalışmıştır. Kanıtlara ulaşmak için simetrik, asimetrik ve farklı frekanslara dayalı çeşitli ekonometrik yöntemler kullanılmıştır. Kısa vadeli yabancı sermaye girişleri makroekonomik değişkenler üzerinde farklı şekil, güç ve büyüklükte etkiler yaratmaktadır. Yapılan tahminler sonucunda, Türkiye ekonomisinin liberalleşme ve kısa vadeli yabancı sermaye akımlarını destekleyen görüşlere uygun bir süreç yaşamadığı savunulmaktadır. Kısa vadeli yabancı sermaye girişleri nedeniyle enflasyon, nominal döviz kuru ve GSYH'de beklenen iyileşmeler kalıcı olmamaktadır. Değişkenler arasındaki etkileşimin simetrik alandan ziyade asimetrik alanda daha belirgin olduğu da çalışma bulguları arasındadır. Kısa vadeli yabancı sermaye girişlerinin rolünün aşırı sermaye bolluğu ve kıtlığı gibi ekstrem dönemlerde daha görünür olduğu tespit edildiğinden, çalışmada politika yapıcılara uzun vadeli sermaye girişlerini harekete geçirip davet etmeleri ve yurtiçi tasarrufu artırmaya yönelik politikalar uygulamaları tavsiye edilmiştir.

Abstract:
Sustainable, strong, and robust growth strategies have been one of the challenges governments encounter. Various theoretical frameworks, guidelines, and policy directions have been proposed and implemented in the literature to enrich economic performance. As for viewing the applications and theoretical frameworks, adequate savings or achieving and generating savings through different paths have been primarily irreparable determinants of economic growth. However, the developing and least developing countries encounter severe ossified bottlenecks, which dampen savings and economic performance. Globalization and the liberalization of trade, finances, and production have been announced as the overcoming of the developing and least developing countries' issues related to economic growth projection over the six decades. With the help of globalization and removing restrictions on the economy, various theories and views claim that developing and least developing countries can achieve adequate foreign capital to invest in the required infrastructure and production for economic growth. Short-term foreign capital inflows have been one of the most discussed and influential factors in foreign capital inflows. Since the 1980s, financial removal has been intensely lifted, and any fluctuation in short-term foreign capital funds has determined the economic performance of developing countries.
Türkiye is one of the most essential examples of the role of short-term foreign capital funds in the economy. Within this context, the study has endeavored to investigate the effect of the short-term foreign capital inflows on the five selected macroeconomic factors named the Central Banks' foreign reserve, the nominal exchange rate, the real effective exchange rate, GDP and Consumer Price Index over the period between 2003:Q3-2022:Q3. Various econometric methods based on symmetric, asymmetric, and different frequencies have been employed to reach the evidence. Short-term foreign capital inflows promote varying shapes, strengths, and sizes of influence on macroeconomic variables. As a consequence of the estimations, it is argued that the Turkish economy has not experienced a process in line with the views favoring liberalization and short-term foreign capital flows. The expected improvements in inflation, nominal exchange rate, inflation, and GDP due to short-term foreign capital inflows are not permanent. It is also among the study findings that the interaction between variables is more pronounced in the asymmetric rather than symmetric area. As the role of short-term foreign capital inflows has been detected as more visible in extreme periods such as excessive capital abundance and scarcity, the study recommended that policymakers may mobilize and invite long-term capital inflows and implement policies aimed at increasing domestic savings.