Doğumda kullanılan meryem ana otu bitkisinin doğumda süre, ağrı ve doğum korkusu üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of virgin mary herb used in childbirth on duration of labour, pain, and fear of childbirth: A randomized controlled study
Yazar: SÜMEYYE ÇİFTÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA YILMAZ ESENCAN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı / Ebelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Doğal doğum = Natural childbirth ; Doğum ağrıları = Labor pain ; Doğum korkusu = Fear of birth ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
İnsan hayatının en önemli anlarından biri olan doğum tüm toplumlarda mutlu bir olay olarak karşı-lanmaktadır (Koçak ve ark,2010). Ancak doğum kadın için sanıldığı kadar kolay, konforlu ve kısa bir süreç değildir. Doğumun fizyolojik yapısı gereği ağrı ve doğum korkusu doğum eyleminde ak-tif rol oynayarak olumsuz bir etki bırakabilir. Bu durumun farkında olunması ile dünyada birçok kadın doğum eylemini kısaltmanın yollarını aramış ve geleneksel yöntemlere başvurmuştur. Bu amaçla doğumun kolay ve ağrısız geçmesini sağlayacak muskalar, ritüeller ve çeşitli bitkiler kul-lanılmaya başlanmış olup halen kullanımları devam etmektedir (Şen ve Dinç,2021; Gün ve Şahi-noğlu,2011; Koçak ve ark,2010).
İlk çağlardan günümüze, insanlar doğumdan beslenmeye ve hastalıkların tedavisine kadar her sü-reçte nonfarmakolojik yöntemler ile özellikle de bitkilerin kullanımına başvurmuştur (Koçak ve ark,2010). İnsanlar hatta hayvanlar dahi varoluşlarından bu yana yüzyıllardır gözlemleri ve dene-yimleri ile yenilebilen ve yenilemeyen(zehirli) bitki çeşidinin hangi hastalığa, ağrıya ve soruna iyi geldiğini keşfetme aşamalarından geçerek bu bilgilerini de nesiller boyu paylaşarak sürdürülen bir aktarımda bulunmuşlardır (Şen ve Dinç,2021; Gün ve Şahinoğlu,2011; Bolsoy,2019). Tarihsel sü-reçte bitkilerin ilaç olarak kullanıldığı ilk yazılı belgeler Sümerler, Akad ve Asur uygarlıklarına kadar dayanmaktadır. MÖ 3000 yılında var olduğu bilinen Ninova kütüphanesinde yer alan tablet-lerde bitkilerin tedavi ve ağrı yönetiminde kullanımı ile ilgili yazılı belgeler bulunmaktadır. İnce-lenen tabletlerde ilaçların büyük bir kısmının kaynağının bitki olduğu ve o zamanlarda rahip he-kimler tarafından kullanıldığı görülmektedir (Şen ve Dinç,2021; Erenoğlu,2020). Günümüzde mo-dern tıbbın ilerlemesi ile Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bitkisel ürünlerin güvenilirliği hakkında büyük endişe duyduğunu ifade etmiştir. Bu nedenle kullanılan bitkilerin güvenli kullanılması ama-cıyla araştırmalar yaparak kanıtlar ile desteklenmesi oldukça önemlidir (Zin ve ark.,2018; Bıçak-çı,2021; Şahin,2019)
Geleneksel uygulamalar ve bitkilerin kullanımı, kültürler arası farklılıklar göstererek, aynı kültür-lerde bile zaman içerisinde değişime uğramasına rağmen toplumlar tarafından uygulama olarak aktarım yolu ile kullanımı devam etmektedir (Erenoğlu ve ark,2017). Geleneksel doğum yöntem-leri içerisinde en yaygın kullanılan yöntemler irdelendiğinde; doğum ağrılarını azaltmada ahudu-du, sultan böğürtleni ile ağaç çileği yaprağının çayının uterus ve abdomen kaslarını gevşeterek doğum ağrılarını azaltıp doğumu kolaylaştırdığına etkin olduğuna inanıldığı görülmektedir (Mal-yer, Aydın ve Tümen,2006). Bu yöntemlere ek olarak perineye zeytin yağı sürülmesinin bebeğin rahat doğmasını sağladığı düşünülmüş ve uygulandığı gözlemlenmiştir (Bali,2017). Anadolu da doğum sırasında gebeye enerji vermesi için üzüm, badem, ayva yedirildiği ve bu yiyeceklerin do-ğumu kolaylaştırıcı etkisine inanıldığı görülmüştür (Koçak ve ark,2010; Başgöl, 2015; Çelik,2012; Kömürcü,2010). Adaçayı, lavanta, limon ve nane yağlarının kontraksiyonlar, ağrı, anksiyete ve bulantı üzerinde etkisi olduğu literatür ile de desteklenmektedir (Ergin ve Mallı,2019). Bu yön-temler içerisinden kullanımı çok eski zamanlara dayanan ve kadim uygulamalar arasında yer alan Meryem ana otu; doğum sırasında kuru yapraklarının su içerisine koyularak açılması ile servikal açıklığın birlikte açılacağı düşünülerek doğumda yardımcı olabilecek geleneksel doğum yöntem-leri arasında olduğu bilinmektedir (Aker, Sezer ve Ay,2023; Karaman,2018).
Anadolu'da "Meryem Ana Eli" ya da "Fatma Ana Eli" otu olarak bilinen ve ülkelere göre farklı isimlerle anılan bitkinin Latince adı; Anastatica Hierochuntica'dır (Akın,2022; Karaman,2018). Dış görünüşü olarak ele benzeyen bu bitki aslında bir bitki köküdür ve dünyada çeşitli bölgelerde de yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu bitkinin doğum eylemini kolaylaştırıcı etkisi olduğu bilin-mektedir (Kömürcü ve Berkiten Ergin 2014; Akın,2022). Doğumda Meryem ana otu kullanımının araştırıldığı çalışmalarda (Çamlıbel,2023; Gün ve Şahinoğlu,2011; Zin ve ark.,2018; Türkmen ve ark., 2021; Akın,2022; Bilge ve ark.,2022) Meryem ana otunun travayda aktif doğum eylemine katkısı olmadığı ancak daha fazla çalışmanın yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Yapılan bir ça-lışmada doğum anında kullanılan Meryem ana otunun doğumun latent fazını desteklemesinin ya-nında doğumun aktif faz süresinin, bebek başı çıkış ortalamasının, VAS (servikal dilatasyon=4 ve 9 cm) puan ortalamalarının Meryem ana otu kullanılan grupta daha düşük olduğu da belirlenmiştir. Doğum sonrası dönemde Meryem ana otu kullanımının annelerde konfor üzerine olumlu katkı sağ-ladığı ve emzirme süresini de kısalttığı tespit edilmiştir (Akın,2022; Kartal,2021). Doğumda Mer-yem ana otu kullanımı yaygın bir uygulama alanına sahip olmasının yanında yapılan çalışmaların yetersiz olduğu da belirtilmektedir (Bilge ve ark,2022; Anaç ve Gözüyeşil,2023).
Meryem ana otu bitkisinin laboratuvar şartlarında incelenmesi ile yapılan bir araştırmada; Meryem ana otunun içinde tutulduğu sulu ekstraktların dişi farelere içirilmesi ile fareler üzerinde östrojen seviyesinde artış tespit edildiği ancak insanlar üzerinde herhangi bir çalışma yapılmadığı, bu ne-denle de buna dair bir verilerin sadece hayvan deneyleri ile elde edildiği belirtilmiştir. Bu nedenle Meryem ana otunun içilmesi ile ilgili bir insan deney çalışması olmaması nedenli içilmesi ile ilgili bir kanıt yoktur (Astutik, Santoso ve Agil,2019). Meryem ana otunun doğumdaki kullanımı ile ilişkili yapılan araştırmalar etkisinin inanç ve değerler ile ilişkisi olduğunu da vurgulamaktadır (Akın;2022; Bilge ve ark,2022). Farklı bir araştırmada serviksin açılışının görselleştirilmesinin doğum ağrısı üzerine etkisinin incelenmiş olup gebelerin Anastatica Hierochuntica'ya odaklanması ile servikslerinin de tıpkı bu otun açıldığı gibi açıldığını hayal etmeleri sonucunda doğumda ağrıyı daha az hissettikleri tespit edilmiştir. Bu çalışmada görsel bir uyaran olan kullanılan Anastatica Hireochuntica'ya gebelerin odaklanması sonucunda doğumda tıpkı hipnoz anında olma durumuna geçildiği ve doğum ağrısının azaldığı bulunmuştur (Akın;2022; Kabalcıoğlu.2008). Türkmen ve arkadaşlarının 2021 yılında yaptıkları çalışmalarında da Anastatica Hireochuntica'ya odaklanma-nın doğum ağrısı algısının azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir (Türkmen ve ark 2021). Doğum-da ağrı ve korkunun, eylemin sürecine olumsuz etki ettiği bilinmekte olup Meryem ana otu kulla-nımının ağrı ve korku döngüsüne etkisinin incelendiği çalışmaların sınırlı olduğu belirtilmiştir (Bilge ve ark,2022). Geleneksel uygulamalar ile doğum sırasındaki zorlukların önlenmesi, doğu-mun daha hızlı ve daha rahat gerçekleşmesini sağlayarak; anne ve bebek sağlığı için birçok gele-neksel uygulama ve inancın doğum olayının etrafında toplandığı ve doğumu daha az ağrısız ve daha az korkusuz gerçekleşeceğine inanılmış, bu doğrultuda ebelerin geleneksel yöntemler içeri-sinden bilimsel olarak etkisi bilinen uygulamaları kullanması ve kadınların bilimin ışığında des-teklenmesi gerektiği ve bu doğrultuda uygulamaya yönelik çalışmalar yapılması gerektiği de vur-gulanmaktadır (Şen ve Kaya,2021).

Abstract:
Birth, one of the most important moments of human life, is welcomed as a happy event in all societies (Koçak et al., 2010). However, birth is not as easy, comfortable and short as a woman thinks. Due to the physiological nature of birth, pain and fear of birth can have a negative impact by playing an active role in labor. With awareness of this situation, many women around the world have sought ways to shorten labor and resorted to traditional methods. For this purpose, amulets, rituals and various plants that will ensure an easy and painless birth have begun to be used, and their use still continues (Şen and Dinç, 2021; Gün and Şahi-noğlu, 2011; Koçak et al, 2010).
From ancient times to the present, people have used non-pharmacological methods, especially the use of plants, in every process from birth to nutrition and treatment of diseases (Koçak et al., 2010). Since their existence, humans and even animals have gone through the stages of discovering which disease, pain and problem edible and non-edible (poisonous) plant species are good for, through their observations and experiences for centuries, and have shared this knowledge over generations (Şen and Dinç, 2021; Gün and Şahinoğlu,2011; Bolsoy,2019). The first written documents in which plants were used as medicine in the historical process date back to the Sumerian, Akkadian and Assyrian civilizations. The tablets in the Nineveh library, which is known to have existed in 3000 BC, contain written documents about the use of plants in treatment and pain management. In the tablets examined, it is seen that the source of most of the drugs was plants and that they were used by priests at that time (Şen and Dinç, 2021; Erenoğlu, 2020). Nowadays, with the advancement of modern medicine, the World Health Organization (WHO) has expressed great concern about the safety of herbal products. For this reason, it is very important to support the plants with evidence by conducting research in order to use them safely (Zin et al., 2018; Bıçak-çı, 2021; Şahin, 2019).
Although traditional practices and the use of plants vary across cultures and change over time even within the same cultures, they continue to be used by societies through transfer as a practice (Erenoğlu et al., 2017). When the most commonly used methods among traditional birth methods are examined; It is believed that raspberry, blackberry and strawberry leaf tea is effective in reducing labor pain by relaxing the uterine and abdominal muscles, reducing labor pain and facilitating birth (Mal-yer, Aydın and Tümen, 2006). In addition to these methods, applying olive oil to the perineum is thought to enable the baby to be born comfortably and has been observed to be applied (Bali, 2017). It has been observed that in Anatolia, pregnant women were fed grapes, almonds and quince to give them energy during birth, and these foods were believed to have a facilitative effect on birth (Koçak et al., 2010; Başgöl, 2015; Çelik, 2012; Kömürcü, 2010). It is also supported by the literature that sage, lavender, lemon and peppermint oils have effects on contractions, pain, anxiety and nausea (Ergin and Mallı, 2019). Among these methods, Virgin Mary's herb, whose use dates back to ancient times and is among the ancient practices; It is known that it is among the traditional birth methods that can help in childbirth, considering that the cervical opening will be opened by placing its dry leaves in water during birth (Aker, Sezer, & Ay, 2023; Karaman, 2018). The Latin name of the plant, known as "Mother Mary's Hand" or "Fatma Mother's Hand" herb in Anatolia and referred to by different names according to countries; Anastatica Hierochuntica (Akın,2022; Karaman,2018). This plant, which looks like a hand, is actually a plant root and is widely used in various regions around the world. It is known that this plant has a facilitating effect on labor (Kömürcü and Berkiten Ergin 2014; Akın,2022). In studies investigating the use of Virgin Mary herb during birth (Çamlıbel, 2023; Gün and Şahinoğlu, 2011; Zin et al., 2018; Türkmen et al., 2021; Akın, 2022; Bilge et al., 2022), it was found that Virgin Mary herb caused active labor in labor. It was emphasized that it had no contribution but that more work needed to be done. In a study, it was determined that the Virgin Mary herb used at the time of birth not only supports the latent phase of birth, but also the active phase duration of birth, the average baby's head output, and the VAS (cervical dilatation = 4 and 9 cm) score averages are lower in the group where Virgin Mary herb is used. . It has been determined that the use of Virgin Mary in the postpartum period contributes positively to the comfort of mothers and shortens the duration of breastfeeding (Akın, 2022; Kartal, 2021). Although the use of motherwort at birth has a widespread application area, it is also stated that the studies conducted are insufficient (Bilge et al., 2022; Anaç and Gözüsosyal, 2023).
In a research conducted by examining the Virgin Mary plant under laboratory conditions; It has been stated that an increase in estrogen levels was detected in female mice by giving aqueous extracts of Virgin Mary's herb to female mice, but no studies have been conducted on humans, therefore, data on this was obtained only through animal experiments. For this reason, there is no evidence for drinking Virgin Mary herb because there is no human experimental study on its consumption (Astutik, Santoso and Agil, 2019). Research on the use of Virgin Mary herb during birth also emphasizes that its effect is related to beliefs and values (Akın;2022; Bilge et al,2022). In a different study, the effect of visualizing the opening of the cervix on labor pain was examined, and it was determined that pregnant women felt less pain during birth as a result of focusing on Anastatica Hierochuntica and imagining their cervix opening just like this herb. In this study, it was found that as a result of focusing on Anastatica Hireochuntica, which is a visual stimulus, pregnant women experienced a hypnotic state during birth and birth pain decreased (Akın;2022; Kabalcıoğlu.2008). In the study of Türkmen et al. in 2021, it was determined that focusing on Anastatica Hireochuntica was effective in reducing the perception of labor pain (Türkmen et al. 2021). It is known that pain and fear during birth negatively affect the process of labor, and it has been stated that studies examining the effect of the use of Virgin Mary on the pain and fear cycle are limited (Bilge et al., 2022). Preventing difficulties during birth with traditional practices, ensuring faster and more comfortable birth; Many traditional practices and beliefs for mother and baby health are centered around the birth event and it is believed that birth will be less painless and less fearful. In this regard, midwives should use practices with scientifically known effects among traditional methods and women should be supported in the light of science. It is also emphasized that practical studies should be carried out in this direction (Şen and Kaya, 2021).