21. yüzyılda demokrasi ve refah ilişkisi: Dünya sistemleri teorisi çerçevesinde bir değerlendirme
The relationship between democracy and welfare in the 21st century: An assessment within the framework of world systems theory
Yazar: UĞUR SALGAR
Danışman: PROF. DR. FATMA BAHAR ŞANLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: BRICS = BRICS ; Demokrasi = Democracy ; Dünya Sistemleri Kuramı = World Systems Theory ; G-7 ülkeleri = G-7 countries ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Hegemonya = Hegemony ; Merkez-çevre ilişkileri = Centre-periphery relations ; Refah = Welfare ; Üçüncü dünya ülkeleri =

Özet:
21. yüzyılda demokrasi ve refah arasındaki ilişkiyi Immanuel Wallerstein'in Dünya Sistemleri Teorisi çerçevesinde inceleyen bu çalışma, ülkelerin merkez, yarı-çevre ve çevre konumlarının modern toplumların temel taşları olarak kabul edilen, ülkelerin sosyo-ekonomik gelişiminde önemli bir rol oynayan demokrasi ve refah ilişkisini nasıl şekillendirdiğini araştırmaktadır. Bu bağlamda, merkez ülkeler olarak Almanya, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Fransa, İtalya, Japonya, Kanada; yarı çevre ülkeler olarak Brezilya, Endonezya, Çin, Güney Afrika, Güney Kore, Hindistan, Singapur, Türkiye, Rusya ve çevre ülkeler olarak Afganistan, Pakistan, Mısır, Etiyopya, Kazakistan, Libya, Vietnam'ın profilleri detaylıca analiz edilerek betimlenmiş ve teorinin öne sürdüğü uluslararası sistemdeki rol dağılımı ve hegemonik ilişkileri açıklanmıştır. Araştırma kapsamında refah göstergesi olarak Kişi Başına Düşen Gayri Safi Yurt İçi Hasıla, İnsani Gelişim Endeksi, Eğitim Harcamalarının ve Sağlık Harcamalarının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla İçindeki Payı ile Yaşam Süresi Beklentisi; demokrasi göstergesi olarak ise Hukukun Üstünlüğü, Yasal Kalite, Hükûmet Etkinliği, Siyasal İstikrar, Hesap Verebilirlik ve Yolsuzlukla Mücadele olmak üzere 6 alt bileşenden oluşan Dünya Yönetişim Göstergeleri (World Governance Indicators), Dünya Bankası veri tabanından temin edilerek kullanılmıştır. 2002-2022 döneminde demokrasi ve refah ilişkisinin merkez, yarı çevre ve çevre ülkelerdeki ilişkilerinin panel veri regresyon modeli ile analiz edildiği çalışmanın sonucunda ülkelerin sistem içindeki konumlarına göre demokrasi ve refah ilişkisinin farklılaştığı ortaya koyulmaktadır.

Abstract:
In the 21st century, this study, which examines the relationship between democracy and welfare within the framework of Immanuel Wallerstein's World Systems Theory, investigates how the core, semi-periphery and periphery positions of countries shape the relationship between democracy and welfare, which are accepted as the cornerstones of modern societies and play an important role in the socio-economic development of countries. In this context, the profiles of Germany, the United States of America, the United Kingdom, France, Italy, Japan, Canada as core countries; Brazil, Indonesia, China, South Africa, South Africa, South Korea, India, Singapore, Turkey, Russia as semi-periphery countries; and Afghanistan, Pakistan, Egypt, Ethiopia, Kazakhstan, Libya, Libya, Vietnam as periphery countries are analysed and described in detail, and the role distribution and hegemonic relations in the international system proposed by the theory are explained. Within the scope of the research, Gross Domestic Product Per Capita, Human Development Index, Share of Education Expenditures and Health Expenditures in Gross Domestic Product and Life Expectancy Expectancy are used as welfare indicators. World Governance Indicators, which consist of 6 sub-components as Rule of Law, Legal Quality, Government Effectiveness, Political Stability, Accountability and Anti-Corruption, are used as democracy indicators, obtained from the World Bank database. The results of the study, which analyses the relationship between democracy and welfare in core, semi-periphery and periphery countries in the 2002-2022 period with the panel data regression model, reveal that the relationship between democracy and welfare differs according to the position of countries within the system.