Farklı tuz şiddetindeki topraklarda organik madde mineralizasyonu ve organik madde stok ilişkisi
Relationship of organic matter stock and organic matter mineralization at the different salt-affected soils
Yazar: MUHAMMED KOYUNÇU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ ÇULLU
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Alkali toprak = Alkali soil ; Harran Ovası = Harran Plain ; Küresel ısınma = Global warming ; Organik maddeler = Organic matters

Özet:
Toprak tuzluluğu ve alkaliliği, dünya genelinde yaklaşık 932 milyon hektarlık bir alanı etkilerken, Türkiye topraklarında yaklaşık 1,5 milyon hektar etkilenmektedir. Tuzlu ve sodik alanlar, toprak kimyasını, karbon ve besin döngüsünü ve organik madde ayrışmasını etkileyebilecek farklı süreçleri içermektedir. Toprakta bulunan organik karbon miktarı (TOK), yeryüzünde bulunan karbon kaynağının büyük bir kısmını oluşturmaktadır. Toprak organik karbon miktarı toprak sağlığının önemli bir göstergesidir. Tuzlu ve sodik topraklar, toprak mikrobiyal biyokütlesini ve mikrobiyal aktivitesini etkilemekte ve CO2 çıkışlarının seviyesini etkilemektedir. Sodik topraklar, agregaların dağılmasını artırarak toprak organik karbon kaybını oluşturmakta, bu da toprak organik karbon mineralizasyonuna neden olmaktadır. Türkiye'de bulunan farklı özellikteki tuzlu toprakların karbon stoğu ve emisyonunu normal topraklara göre farklılık göstermektedir. Özellikle alkali (sodik) ve tuzlu-alkali topraklarda bitki gelişimi sınırlı olduğundan normal topraklara göre karbon stoğu, mikrobiyal aktivitesi ve dolayısıyla CO2 çıkışları da farklı olmaktadır. Küresel ısınmanın başlıca sorumlusu olan CO2 gazı olması nedeniyle, tuzluluktan etkilenen topraklardaki karbon stoğu ve CO2 çıkışı mekanizmasının anlaşılması önem kazanmaktadır. Araştırmada Harran Ovası'nda bulunan Tuzlu-Alkali alanlardan alınan topraklardaki organik madde mineralizasyon hızı ve karbon stoğu arasındaki ilişki araştırılmıştır. Toprakların biyolojik özelliklerini belirlemek amacıyla; dehidrogenaz ve katalaz enzim aktiviteleri, kimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla; kireç (%), organik madde (%), pH, EC, fiziksel özellik olarak hacim ağırlığı, kil, silt, ve kum (%)'leri belirlenmiştir. Harran Ovası'ndan alınan tuzsuz, tuzlu ve tuzlu- alkali toprak olmak üzere toplamda 3 farklı tuz şiddetindeki toprak örneği organik karbon stoğu ton/ha olarak bulunmuştur. Çalışma sonuçlarına göre 0-20 cm derinlik olarak TOK stoğu tuzsuz>tuzlu>tuzlu-alkali olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Soil salinity and sodcity are affected of 932 million hectares worldwide, while approximately 1.5 million hectares affects for Türkiye. Salt affected and sodic areas contain different options to complement soil chemistry, carbon and supply, and organic matter decomposition. soil organic carbon (SOC) pool is the largest terrestrial carbon pool. It is a measure of soil organic carbon level. Salines and sodics affect soil microbial biomass and microbial and on the journey of CO2 outputs. Sodic soils increase the dispersion of aggregates, producing soil organic carbon, which causes soil organic carbon mineralization. The carbon stock and emission of saline soils with different characteristics in Turkey compared to normal soils. In general, carbonbial activity and CO2 output are also different in general (alkaline) and saline soils on the surface in general compared to normal soils in general. Due to the CO2 value, which is the most effective globally, its stock in the soils and CO2 representation from salinity are exemplary. In the research, the relationship between the organic matter mineralization rate and carbon stock in the soils taken from the Saline-Alkaline areas in the Harran Plain was investigated. In order to determine the biological properties of soils; dehydrogenase and catalase enzyme activities, in order to determine their chemical properties; lime (%), organic matter (%), pH, EC, volume weight as physical properties, clay, silt, and sand (%) were determined. The organic carbon stock of the soil samples taken from the Harran Plain was found to be tons/ha in 3 different salt intensity soil samples, including unsalted, salty and salty-alkaline soil. According to the results of the study, SOC stock was determined as unsalted>salty>saline-alkaline at a depth of 0-20 cm.