Obsesif kompulsif bozukluk, şizofreni ve bipolar bozukluk tanılı yetişkinlerin çocuklarının otizm spektrum bozukluğu ve duyusal profil açısından değerlendirilmesi
Evaluation in offspring of parents with obsessive compulsive disorder, schizophrenia and bipolar disorder in terms of autism spectrum disorder and sensory profile
Yazar: ZEYNEP İREM ERBASAN
Danışman: PROF. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş: Otizm spektrum bozukluğu (OSB) çocukluğun erken döneminde başlayan nörogelişimsel bir bozukluktur. OSB ile ilgili etiyolojik faktörler ve ilişkili durumlar tam olarak aydınlatılamamıştır. Ebeveynlerde psikiyatrik hastalık olması çeşitli mekanizmalarla çocukta OSB görülme riskini arttırmaktadır. Duyusal işlemleme farklılıkları en sık OSB'de karşımıza çıkmakla beraber diğer ruhsal bozukluklarda da gözlenebilmektedir. Amaç: Bu çalışmada obsesif kompulsif bozukluk (OKB), şizofreni (SCH) ve bipolar bozukluk (BPB) tanısına sahip yetişkinlerin çocuklarında OSB yaygınlığı ve duyusal profilin değerlendirilmesi ve olası endofenotipal ilişkinin klinik olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Yöntem: Çalışmaya Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda takip edilen SCH, OKB, BPB tanıları olan erişkinlerin 4-18 yaş çocukları dahil edilmiştir. Çalışmaya 4-18 yaş aralığında ebeveyni şizofreni tanılı 36 olgu, ebeveyni obsesif kompulsif bozukluk tanılı 36 olgu, ebeveyni bipolar bozukluk tanılı 36 olgu ve 4-18 yaş aralığında ve aile öyküsünde SCH, OKB, BPB tanıları olmayan sağlıklı 36 olgudan oluşan kontrol grubu olmak üzere 4 grup dahil edilmiştir. DSM-5 tanı ölçütlerine göre psikiyatrik görüşme yapılmış ve tüm olgular OSB açısından muayene edilmiştir. 48-72 ayda Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Tarama Ölçeği (M-CHAT), 6-18 yaşta Otizm Spektrum Tarama Ölçeği (ASTÖ) aracılığıyla OSB taraması yapılmıştır. Riskli grupta yer alan çocuk ve gençlere Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) uygulanarak bozukluk şiddeti belirlenmiştir. Duyusal işlemleme 4-10 yaşda Duyu Profili (SP) ve 11 yaş ve üzerinde Adolesan Yetişkin Duyu Profili (AYDP) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Eşlik eden psikiyatrik bozukluklar KSADS ile değerlendirilmiştir. Erişkinler DSM-5 Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme-Klinik Versiyonu (SCID-5/CV) ile değerlendirilmiş ve Otizm Spektrum Anketi (OSA) ile OSB açısından taranmıştır. Çocukların ruhsal sorunları belirlemek amacıyla 4-18 yaşta Güçler ve Güçlükler Anketi (SDQ), 8-18 yaşta Yenilenmiş Çocuk Ergen Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ), yaşam kalitesini belirlemek amacıyla 8-18 yaşta Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Çocuk Formu (ÇİYKÖ), emosyon regülasyonunu değerlendirmek için 14-18 yaşta Duygudurum Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (DDGÖ) kullanılmıştır. İşlevsellik ve hastalık düzeyleri Global Değerlendirme Ölçeği (GAS) ve Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI) ile değerlendirilmiştir. Ağrı algılama düzeylerini belirlemek için Görsel Analog Ölçeği (GAS) kullanılmıştır. Bulgular: Ebeveyninde SCH, BPB ve OKB gibi yüksek riskli ruhsal hastalığın olması çocuklardaki OSB ve DEHB başta olmak üzere nörogelişimsel bozukluk tanı alma riskini arttırmaktadır. SCH, BPB ve OKB'li erişkinlerde kontrollere karşılaştırıldığında duyusal farklılıklar bulunmuştur. SCH, BPB ve OKB'li erişkinlerin 4-10 yaş arasındaki çocuklarında kontrol grubu ile karşılaştırıldığında duyusal farklılık saptanmıştır. Gençlerin doldurmuş olduğu AYDP anketinde gruplar arasında farklılık saptanmamıştır. SCH, BPB ve OKB'lilerin çocuklarının yaşam kalitesi kontrol grubundan düşük bulunmuştur. Sonuç: SCH, BPB, OKB tanısı olan erişkinlerde duyusal farklılıklar olduğu ve bu duyusal sorunlara müdahalelerin hastalık semptomlarında azalma, genel işlevsellikle iyileşme sağlanabileceğini bildirilmektedir. Ebeveyninde SCH, BPB, OKB tanısı olan olguların nörogelişimsel bozukluklar açısından detaylı incelenmesi gerekmektedir. Çalışmamızın sonuçlarından yola çıkarak yüksek riskli psikiyatrik bozukluk öyküsü olan ebeveynlerin çocuklarının psikopatolojiler, okul, sosyal çevre, serbest zaman aktivitelerine katılım, yaşam kalitesi açısından uzun vadeli takibi ile erken müdahale, çocuklar için ruhsal hastalık profillerinin tespit edilerek semptomlara yönelik özel müdahaleler geliştirilmesi ve bu çocuklara yönelik özel tarama, takip ve müdahale programlarının oluşturulmasını önermekteyiz. Çalışmamızın bu alan için bir pilot çalışma olabileceği düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: otizm spektrum bozukluğu; obsesif kompulsif bozukluk; şizofreni; bipolar bozukluk; duyu profili; çocuk ve ergen

Abstract:
Introduction: Autism spectrum disorder (ASD) is a neurodevelopmental condition that begins in early childhood. The etiological factors and associated conditions of ASD have not been fully elucidated. Parental psychiatric illness can increase the risk of ASD in children through various mechanisms. While sensory processing differences are most common in ASD, they can also be observed in other mental disorders. Aim: The aim of this study was to evaluate the prevalence of ASD and sensory profile in children of adults with obsessive-compulsive disorder (OCD), schizophrenia (Schizophrenia) and bipolar disorder (BPD) and to clinically examine possible endophenotypal relationships. Method: The study included 4-18 years old offspring of adults with SCH, OCD and BPD who were followed up in Ege University Faculty of Medicine, Department of Mental Health and Diseases. The study included offspring aged 4-18 years of adults with SCH, OCD and BPD who were followed up at Ege University Faculty of Medicine, Department of Mental Health and Diseases. Four groups were included: 36 offspring of individuals with schizophrenia, 36 offspring of individuals with obsessive-compulsive disorder, 36 offspring of individuals with bipolar disorder, and a control group of 36 healthy subjects aged 4-18 years with no family history of SCH, OCD, or BPD. Psychiatric interviews were conducted according to DSM-5 diagnostic criteria and all subjects were examined for ASD. ASD screening was performed using the Modified Early Childhood Autism Screening Scale (M-CHAT) at 48-72 months and the Autism Spectrum Screening Questionnaire (ASSQ) at 6-18 years of age. The severity of the disorder was determined by applying the Childhood Autism Rating Scale (CARS) to children and youth in the at-risk group. Sensory processing was assessed using the Sensory Profile (SP) at 4-10 years of age and the Adolescent Adult Sensory Profile (AASP) at 11 years and older. Comorbid psychiatric disorders were assessed with the K-SADS-PL-DSM-5. Adults were assessed with the Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders-Clinical Version (SCID5/CV) and screened for ASD with the Autism Spectrum Questionnaire (AQ). To assess the children's mental health issues, the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) was used for ages 4-18, the Revised Child Anxiety and Depression Scale (RCADS) for ages 8-18, and the Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL) Child Form was used for ages 8-18 to determine quality of life. The Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) was used to evaluate emotional regulation in children aged 14-18. Functionality and levels of illness were assessed using the Global Assessment Scale (GAS) and the Clinical Global Impressions (CGI) scale. The Visual Analog Scale (VAS) was used to determine pain perception levels. Results: Having high-risk mental illnesses such as SCH, BPD, and OCD increases the risk of neurodevelopmental disorders, particularly ASD and ADHD, in offspring. Sensory atypicalities were found in adults with SCH, BPD, and OCD compared to controls. Sensory differences were also observed in children aged 4-10 years of adults with SCH, BPD, and OCD compared to the control group. No differences were found between the groups in the AASP questionnaire completed by adolescents. The quality of life of the offspring of SCH, BPD, and OCD patients was found to be lower than the control group. Conclusion: We believe that sensory differences exist in adults with SCH, BPD, and OCD, and sensory modulation in these individuals may lead to a reduction in disease symptoms and an improvement in overall functioning. Cases with a parental diagnosis of SCH, BPD, OCD should be examined in detail in terms of neurodevelopmental disorders. Based on the results of our study, we recommend early intervention and long-term follow-up of children with parents who have a history of high-risk psychiatric disorders. This should focus on psychopathologies, school performance, social environment, participation in leisure activities, and quality of life. We also suggest developing specialized interventions tailored to the children's mental health profiles and establishing targeted screening, follow-up, and intervention programs specifically for these children. We believe that our study may serve as a pilot for this field. Key words: autism spectrum disorder, obsessive compulsive disorder, schizophrenia, bipolar disorder, sensory profile; child and adolescent