Ousmane Sembene sinemasında Postkolonyal söylemin çok katmanlı analizi
Multimodal analysis of Postcolonial discourse in Ousmane Sembene's cinema
Yazar: YUNUS NAMAZ
Danışman: PROF. DR. YUSUF GÜRHAN TOPÇU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Postkolonyal eleştiri kuramı = Postcolonial criticism theory ; Postkolonyalizm = Postcolonialism ; Sahraaltı Afrika = Sub-Saharan Africa ; Sembene, Ousmane = Sembene, Ousmane ; Sinema = Cinema ; Siyasal sinema = Political cinema ; Sömürgecilik = Colonialism ; Çok katmanlılık = Multi-layered

Özet:
Afrika sineması ile sömürgecilik ve sömürge sonrası söylem arasındaki ilişkiye odaklanan bu çalışma, Sahra-altı Afrika'da Senegalli yönetmen Ousmane Sembene'nin sinemasını ele almaktadır. Sembene'nin filmlerinde öncelikle hangi postkolonyal söylemlerin ele alındığı belirlenmiş ve bu söylemler çokkatmanlı film analizi ile incelenmiştir. Yönetmenin 1960-2004 yılları arasında çektiği uzun metraj filmlerden dördünün analiz edildiği bu araştırmada, postkolonyal söylemin filmin içeriğinde nasıl bir katkı sağladığı ve bunun çokkatmanlı film analizinde biçimsel özellikler ve film tekniği açısından hangi katmanlara karşılık geldiğine yoğunlaşılmıştır. Yönetmenin La Noire de... (1966), Xala (1975), Camp de Thiaroye (1988) ve Moolaade (2004) filmleri bu çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Sembene'nin kırk yılı aşkın film deneyiminde postkolonyal söylemin tarihsel süreçte nasıl bir değişim gösterdiği, sömürge öncesi ve sonrasında ortaya çıkan temaların değişkenlik gösterip göstermediği sonuçları üzerinde durulmuştur. 

Sembene'nin filmleri analiz edildiğinde üç filmin (La Noire de…, Xala, Moolaade) postkolonyal Afrika'da yaşanan sorunların büyük ölçüde yer edindiği, bir filmde ise (Camp de Thiaroye) ise kolonyal dönemde yaşanan tarihsel olaya dikkat çekildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bu filmlerde yedi postkolonyal katmanın her filmde eşit ölçüde işlenmediği, filmin ele aldığı tematik yapıya göre değişkenlik gösterdiği çıkarımına da varılmıştır. Neo-kolonyalizm, postkolonyalizm, sömürgeci, sömürgeleştirilen ve postkolonyalizm katmanlarına yer veren filmlerde çokkatmanlı film analizinin "art alan, açıklama, karşıtlık ve kıyaslama" katmanlarıyla doğrudan bir ilişki kurulduğu gözlenmiştir. La Noire de ve Camp de Thiaroye filmlerinin karmaşık anlatı yapısına ve çeşitli film tekniklerine sahip olduğu ve bunun da çokkatmanlı analiz açısından farklı katmanların ortaya çıkarılmasına önemli ölçüde katkı sağladığı sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
This study focusing on the relationship between African cinema and colonialism and postcolonial discourse, addresses the cinema of Senegalese director Ousmane Sembene in Sub-Saharan Africa. In Sembene's films, it was first determined which postcolonial discourses were handled and these discourses were examined by multimodal film analysis. In this study, in which four of the feature films from 1960-2004 were analyzed, the focus was on how postcolonial discourse contributed to the content of film and which layers corresponded to morphological features and film technique in multi-layered film analysis. Directed by La Noire de ... (1966), Xala (1975), Camp de Thiaroye (1988) and Moolaade (2004) are examples of this work. In the film experience of Sembene for over forty years, it is emphasized how the postcolonial discourse has changed in the historical process, the results of pre-colonial and post-colonial themes varying.

When the films of Sembene are analyzed, three films (La Noire de..., Xala, Moolaade) have reached the point where the problems in postcolonial Africa are largely placed, and in the case of a film (Camp de Thiaroye), attention is drawn to the historicity of the colonial period. It also comes to the conclusion that in these films the seven postcolonial layers are not evenly processed in each film, and that filmin varies according to the thematic structure it deals with. It has been observed that in neo-colonialism, postcolonialism colonizer and colonized to the relation of multimodal film analysis to the "background, explanation, contrast and parallel" layers is directly related. La Noire and Camp de Thiaroye have a complex narrative structure and a variety of film techniques that have contributed significantly to the discovery of different layers in terms of multimodal analysis.