Mesleki risklerin büyüklüğünü faaliyetler arası bağımlılıkları dikkate alarak belirleyen karma bir yöntem önerisi: mMadencilik sektöründe bir uygulama
A hybrid method proposal determining the degree of occupational risks occurring by taking inter-activity dependencies into consideration: An application in mining sector
Yazar: ULAŞ ÇINAR
Danışman: PROF. DR. SELÇUK ÇEBİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Risk yönetimi, doğru analiz ve değerlendirmelerin yapılması şartıyla güvenli bir çalışma ortamı elde etmenin kilit unsurudur. Bu nedenle literatürde, iş sağlığı ve güvenliği risklerini değerlendirmek için birçok risk değerlendirme yöntemi bulunmaktadır. Çalışma kapsamında gerçekleştirdiğimiz detaylı literatür araştırması mevcut yöntemlerin hala birtakım eksiklikler içerdiğini göstermiştir. Mevcut yöntemler, uzmanların her parametreye eşdeğer bir puan seçmesine izin verir. Bu nedenle, uzmanlar parametreler için en olası sonucun puanını tercih ederler. Ancak bu, diğer tüm potansiyel sonuçların ihmal edilmesi anlamına gelir. Mevcut yöntemlerle ilgili bir diğer sorun, risklerin birbirleriyle olan etkileşimlerini hesaba katmamalarıdır. Bununla birlikte bazı riskler, tanımlanmış diğer risklerin şiddeti üzerinde bir etkiye sahip olabilir. Tüm bu sorunlara ek olarak, risk analizleri genellikle faaliyetler arasında ayrı bir değerlendirme ile gerçekleştirilmektedir. Ancak bu, tüm sistemin değerlendirmesini sağlamaz. Bu tez çalışmasının temel amacı, belirtilen sorunları giderebilmek için yeni bir yöntem geliştirmektir. Bunun için önerilen model, Bulanık Çıkarım Sistemi (FIS), Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (FAHP) ve DEMATEL (The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory) yöntemlerini Kalite Fonksiyonu Yayılımına (QFD) entegre ederek geliştirilmiştir. Bu doğrultuda, faaliyetle ilgili olasılıkları belirlemek için Bulanık Çıkarım Sistemi, risklerin olası tüm hasar potansiyellerini belirlemek için Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi ve riskler arasındaki etkileşimleri netleştirmek için DEMATEL yöntemleri kullanılır. Son olarak, bu yöntemlerle elde edilen tüm çıktılar, Kalite Fonksiyonu Yayılımı yöntemine entegre edilerek toplam risk skorları elde edilir. Tüm bunlara ek olarak, önlemler ve riskleri ilişkilendirmek için ikinci bir kalite evi oluşturulur. Bu aşama, aynı zamanda sisteme hakim olan risk veya risk gruplarına karşı optimum önleme planlamasının yapılmasına fırsat sunar. Bu tez çalışması kapsamında, madencilik sektörünün en çok iş kazası görülen üç sektörden biri olması ve maden iş kolları bir çok farklı disiplini bir arada uygulayan faaliyetleri içermesi nedenleriyle önerilen yaklaşım bir açık ocak madenine uygulanmıştır. Bu çalışmada, kısmi risk değerlendirme perspektifi içeren geleneksel yöntemlerden farklı olarak, riskleri kendi başlarına ve birbirleri arasındaki etkileşimleri dikkate alarak değerlendiren bütünleşik bir yöntem ilk defa literatüre önerilmiş ve bu nedenle yönteme "Güvenlik Evi" adı verilmiştir.

Abstract:
Risk management is a key element in achieving a safe working environment, provided the right analysis and assessments are made. For this reason, there are many risk assessment methods in the literature to assess occupational health and safety risks. The detailed literature research we conducted within the scope of the study showed that the existing methods still includes some vital deficiencies. The existing methods allow the experts to choose a score equivalent to each parameter. Hence, experts prefer the score of the most likely outcome for the parameters. However, this means neglecting all other potential consequences. Another problem with existing methods is that they do not take into account the interactions of risks with each other. However, some risks can have an impact on the severity of other identified risks. In addition to all these problems, risk analyses are usually carried out with a separate assessment between activities. However, this does not provide an evaluation of the whole system. Therefore, the main purpose of this study is to develop a new method to cope with the obstacles given above. The proposed model for this was developed by integrating Fuzzy Inference System (FIS), Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP) and The Decision Making Trial and Evaluation Laboratory (DEMATEL) methods into Quality Function Deployment (QFD). Accordingly, the Fuzzy Inference System is used to identify the probabilities associated with the activity, the Fuzzy Analytical Hierarchy Process is used to identify all possible damage potentials of the risks, and DEMATEL to clarify the interactions between the risks. Finally, all data obtained by these methods are integrated into Quality Function Deployment to calculate the overall risk scores by considering the relations. In addition, a second house is created to relate preventions and risks. This stage also provides an opportunity to make optimum prevention planning against the risk or risk groups that dominate the system. Within the scope of this thesis, the proposed approach was applied to an open pit mine because the mining industry is one of the three sectors with the highest number of occupational accidents and the mining business lines include activities that apply many different disciplines together. In this study, an integrated method that evaluates risks on their own and taking into account the interactions between each other, unlike traditional methods that include a partial risk assessment perspective, has been proposed in the literature for the first time. The proposed method has been named "The House of Safety".