Bozulmuş açlık glukozu olan kişilerde tip 2 diyabet gelişmesinde etkili risk faktörleri
Effective risk factors for the development of type 2 diabetes in persons with impaired fasting glucose
Yazar: ÖZGE TELCİ ÇAKLILI
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN OĞUZ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Metabolizma Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Giriş ve Amaç: Diabetes mellitus sıklığı dünyada ve ülkemizde giderek artmaktadır. Bu artışta en büyük pay tip 2 diyabet sıklığındaki artışa aittir. Bozulmuş açlık glukozu (BAG) tip 2 diyabet gelişimi için bilinen bir risk faktörüdür. Çalışmamızda örneklem büyüklüğü geniş ve Türkiye temsili yüksek bir kohortta, başlangıçta bozulmuş açlık glukozu olan katılımcıların diyabet gelişme yüzdesi ve diyabet gelişimine neden olabilecek risk faktörleri değerlendirilecektir.
Yöntem: Dünyada 27 ülkede yürütülmekte olan Prospective Urban Rural Epidemiological Study (PURE) çalışmasının Türkiye kohortunda 11,5 yıllık izlemde yeni diyabet gelişen olgular değerlendirildi. Başlangıçta yaşları 35-70 yaş arasında olan kişilerin alındığı kohortun başlangıç verilerindeki açlık glukozu, kan basıncı, bel çevresi, lipidler ve antropometrik ve sosyal demografik verilerin diyabet gelişimi ile ilişkisi araştırıldı. Açlık plazma glukozunun ≥ 100 ile < 126 mg/dL olması BAG olarak kabul edildi. BAG ve diğer risk faktörlerinin tek tek ve kümülatif olarak yeni diyabet gelişimi açısından oluşturdukları risk değerlendirildi.
Bulgular: PURE Türkiye kohortunu oluşturan 4056 katılımcının 3387'si (% 60,7 kadın ve ort. yaş: 49,3) analize dahil edildi. 11,5 (IQR 10,4-11,6) yıllık takipte 3387 katılımcının 303 (% 8,9) yeni diyabet gelişti. Başlangıçta katılımcıların %
ii
8,8'inde BAG vardı. BAG olanların %35,02'sinde normoglisemik olanların % 6,44'ünde diyabet gelişti. (p<0,001). Kaba insidans hızı 1000 kişi yılında normoglisemik grupta 6,1 BAG olan grupta ise 42,5 idi. Diyabet gelişim riskine olan etkileri değerlendirilen diğer risk faktörleri ile düzeltme yapıldıktan sonra BAG'ın diyabet gelişimini 5,81 kat artırdığı görüldü. Risk faktörleri yaşa ve cinsiyete göre düzeltilerek değerlendirildiğinde, yeni diyabet riskini BAG 7,21; BAG ile birlikte bel çevresi genişliği olması 23,78 kat; BAG, bel çevresi genişliği ve yüksek trigliserit seviyesi varlığı 45,46 kat; tüm bu risk faktörlerine hipertansiyon eklenmesi 79,55 kat risk artışı ile ilişkili saptandı.
Sonuç: BAG, diyabet gelişimini tek başına 5 kattan daha fazla artıran bağımsız bir risk faktörüdür. Abdominal obezite, hipertansiyon ve hipertrigliseridemi gibi diğer risk faktörleri ile birlikte olduğunda diyabet gelişim riski 80 kata kadar artmaktadır. Bu sonuçlar diyabetin önlenmesine yönelik planlamalar yapılırken BAG ile birlikte diğer metabolik risk faktörlerinin göz önüne alınarak toplam metabolik risk kavramına göre strateji belirlenmesinin gerekliliğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Background and Aim: The prevalence of diabetes mellitus is increasing in the world and in our country. The largest share in this increase belongs to the increase in the frequency of type 2 diabetes. Impaired fasting glucose (IFG) is a known risk factor for the development of type 2 diabetes. In our study, the percentage of diabetes development and risk factors that may lead to diabetes development will be evaluated in a cohort with a large sample size and a high representativeness of Türkiye.
Methods: In the Turkish cohort of the Prospective Urban Rural Epidemiological Study (PURE), which is being carried out in 27 countries around the world, cases with new diabetes in the 11.5-year follow-up period were evaluated. The association of fasting glucose, blood pressure, waist circumference, lipids, and anthropometric and social demographic data with the development of diabetes in the baseline data of the cohort of subjects aged 35-70 years at baseline was evaluated. Fasting plasma glucose ≥100 to <126 mg/dL was considered as IFG. The risk of IFG and other risk factors for the development of new diabetes, individually and cumulatively, was evaluated.
Results: Among the 4056 participants of PURE Türkiye cohort, 3387 were included in the analysis. After 11.5 years of follow-up, 303 (8.9%) of the 3387 participants developed new diabetes. At baseline, 8.8% of the participants had IFG. Diabetes developed in 35.02% of those with IFG and 6.44% of those with normoglycemia. (p<0.001). The crude incidence rate was 6.1 in the normoglycemic group and 42.5 in the group with IFG in 1000 person-years. It was observed that IFG increased the development of diabetes 5.81 times after adjustment with other risk factors related to diabetes development. When the risk factors are evaluated by adjusting for age and gender, the risk of new diabetes increases 7.21 fold with IFG; if abdominal obesity is added to IFG the risk increases 23,78 fold, if a high triglyceride level is added risk increases 45,46 fold and if hypertension is added the risk increases 79.55-fold.
Conclusion: IFG is an independent risk factor that alone increases the development of diabetes more than 5 times. When other risk factors;
iv
abdominal obesity, hypertension and hypertriglyceridemia are combined, the risk of developing diabetes increases up to 80 times. These results revealed the necessity of determining a strategy according to the concept of total metabolic risk, considering other metabolic risk factors along with IFG, for diabetes prevention.