Broyler rasyonlarında fitazın büyüme performansı ve fosfor yararlanabilirliği üzerine etkisinin meta-analitik yöntemlerle araştırılması
Investigation of the effect of phytase on growth performance and phosphorus availability in broiler diets by meta-analytical methods
Yazar: ERMAN GÜLENDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. DOĞUKAN ÖZEN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Besi performansı = Fattening performance ; Biyoistatistik = Bioistatistics ; Canlı ağırlık = Live weight ; Fitaz = Phytase ; Fosfor = Phosphorus ; Kümes hayvanları = Poultry ; Kümes hayvanları yemleri = Poultry feed ; Meta analizi = Meta analysis ; Rasyonlar = Rations ; Tarımsal istatistik = Agricultural statistics

Özet:
Etlik piliç rasyonlarında kullanılan ekzojen fitaz enziminin; canlı ağırlık artışı, yem tüketimi, yem dönüşüm oranı, tibia kül oranı, tibia fosfor oranı, ileumda fosfor sindirilebilirliği gibi pek çok performans ve besi sağlığı kriterleri üzerinde olumlu yönde etkisi bulunmaktadır. Bu etkileri inceleyen bir çok çalışma ise literatürde yerini almıştır. Ancak gerek çalışmalarda ifade edilen sonuçlarda görülen değişiklikler gerekse de farklı oranlarda fitaz kullanımı ve broylerlerde farklı gün aralıklarının incelenmesi gibi nedenlerden ötürü ortak ve net bir kanaata varılamamaktadır. 
Bu çalışmada broyler rasyonlarında kullanımı neredeyse şart olarak kabul edilen fitaz enzimi kullanımı ve etkilerinde görülen anlaşılması güç ve kompleks yapının daha net bir şekilde ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda literatürde yer alan çalışmalar sistematik bir biçimde derlenerek meta-analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. 
Araştırma konusu ile ilgili Scopus, Web of Science ve ULAKBİM TR Dizin veri tabanlarında yer alan çalışmalar taranıp PICOS unsurları doğrultusunda  seçilimi yapılmış olup, toplamda 	44 çalışma dâhil edilmiştir.  Çalışmaların tasniflenmesinde Zotero programı kullanılmıştır. 
Dâhil edilen çalışmalarda pozitif kontrol, negatif kontrol ve fitaz müdahalesinde bulunulan grupların; canlı ağırlık artışı, yem tüketimi, yem dönüşüm oranı, tibia kül oranı, tibia fosfor oranı ve ileumda fosfor sindirilebilirliği üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Araştırmada yapılmış olan istatistiksel analizlerde rastgele etkiler meta-analizi ile birlikte alt-grup meta-regresyon analizi, alt-grup heterojenlik testleri, Egger ve Begg test yöntemleri kullanılmıştır. Bahsi geçen istatistiksel analizlerin uygulanmasında STATA 12.1 paket programından yararlanılmıştır. 
Yürütülen bu çalışma sonucunda düşük sindirilebilir fosfor içeriğine sahip rasyonlarda fitaz enzimi kullanılmasının çeşitli performans ve besi sağlığı kriterleri üzerinde, inorganik fosfor ilave edilmiş olan pozitif kontrol grubunun etkinliği ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Aynı zamanda sonuç değişkenlerinde negatif kontrol gruplarına göre anlamlılık gösteren olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Exogenous phytase enzyme which is used in broiler rations has a positive effect on many performance and health criteria such as body weight gain, feed consumption, feed efficiency ratio, tibia ash ratio, tibia phosphorus ratio and phosphorus digestibility in ileum. Many studies examined these effects and already have taken their place in the literature. However, due to the differences in the results expressed in the studies as well as changes of the usage of phytase at different rates and the examination of different day intervals, a common and clear conclusion cannot be reached.
In this study, it is aimed to more clearly reveal the obscure and complex structure seen in the use and effects of phytase enzyme, the use of which is considered almost essential in broiler rations. For this purpose, the studies in the literature were systematically compiled and evaluated with the meta-analysis method.
Studies in Scopus, Web of Science and ULAKBİM TR Index databases related to the research subject were scanned and selected according to PICOS elements, and a total of 44 studies were included. Zotero program was used to classify the studies.
In the included studies, positive control, negative control and phytase-treated groups' body weight gain, feed consumption, feed conversion ratio, tibia ash ratio, tibia phosphorus ratio and ileum phosphorus digestibility were investigated. In the statistical analyzes conducted in the study, sub-group meta-regression analysis, sub-group heterogeneity tests, Egger and Begg test methods were used together with random effects meta-analysis. The STATA 12.1 package program was used in the implementation of the aforementioned statistical analyzes.
As a result of this study, it was determined that the use of phytase enzyme in diets with low digestible phosphorus content was similar to the effectiveness of the positive control group to which inorganic phosphorus was added on various performance and health criteria. At the same time, it was determined that there were positive effects in the outcome variables that were significant compared to the negative control groups.