Gebelikte görülen olağan rahatsızlıklar ve gebelerin uyguladıkları başetme yöntemleri
Common discomforts during pregnancy and the methods practiced by pregnants' to cope with
Yazar: EVŞEN NAZİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLŞEN ERYILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
VIÖZETGebelikte Görülen Olağan Rahatsızlıklar ve Gebelerin Uyguladıkları Baş EtmeYöntemleriBu çalışma gebelikte görülen olağan rahatsızlıklar ve gebelerin uyguladıkları baş etmeyöntemlerini belirlemek amacıyla karşılaştırmalı ve tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma,Atatürk Üniversitesi Süleyman Demirel Tıp Merkezi Aziziye Araştırma Hastanesi, SSK ve NeneHatun Kadın-Doğum Hastanelerinin Kadın-Doğum Polikliniklerinde 02.06.2004-07.01.2005tarihleri arasında yapılmıştır. Çalışmaya antenatal kontrol için başvuran, riskli gebelik tanısıalmayan, tek ve canlı fetüse sahip olan, olasılıksız örnekleme yöntemlerinden rastlantısalörnekleme yöntemi ile seçilen 909 sağlıklı gebe alınmıştır. Veriler anket formu ile toplanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, aritmetik ortalama ve standart sapma ve ki-kare analizikullanılmıştır.Yaş ortalaması I.trimesterdeki gebelerde 26.29Â±4.9, II.trimesterdekilerde 26.46Â±4.6, III.trimesterdekilerde 27.83Â±5.5 olarak belirlenmiştir. İlk trimesterdeki gebelerin %30.4'ünün,II.trimesterdekilerin %33.3'ünün, son trimesterdekilerin %31.7'sinin olağan yakınmaları hastalıkolarak algıladığı bulunmuştur.Çalışmada belirlenen olağan yakınmalardan ilk trimesterde en fazla bulantı-kusma (%87.8),sık idrara çıkma (%63.7), göğüslerde ağrı ve hassasiyet (%76.2), çok uyuma (%62) ve yorgunluk(%77.9) şikayetinin yaşandığı, II.trimesterde en fazla mide yanması (%71.3), sık idrara çıkma(%79.9), göğüslerde ağrı ve hassasiyet (%59.1), bacak krampları (%54.5) ve yorgunluk (%75.6)şikayetinin yaşandığı saptanmıştır. Son trimesterde ise en fazla solunum sıkıntısı (%62.4),mide yanması (%81.8), sık idraraVIIçıkma (%88.4), sırt ağrısı (%60.1), uykusuzluk (%63.7), bacak krampları (%69) ve yorgunluk(%88.4) şikayetinin yaşandığı belirlenmiştir.Gebelerin bazı olağan yakınmalarda rahatlamak için düşük oranda ilaç kullandığı ve builaçları doktor önerisiyle aldıkları bulunmuştur. Olağan yakınmalarda rahatlamak için yapılanuygulamaları I. ve II. trimesterdeki gebelerin en yüksek oranda yakın akrabalarından, sontrimesterdekilerin ise geçmiş tecrübelerinden öğrendikleri belirlenmiştir.Eğitim durumunun I.trimesterdeki gebelerin burun tıkanıklığında, solunum sıkıntısında,artmış renksiz ve kokusuz vajinal akıntıda, göğüslerde ağrı ve hassasiyette rahatlamak için doğruuygulama yapmasını etkilediği bulunmuştur. Eğitim durumunun II.trimesterdeki gebelerinsolunum sıkıntısında, bulantı ve kusmada, artmış renksiz ve kokusuz vajinal akıntıda, göğüslerdeağrı ve hassasiyette rahatlamak için doğru uygulama yapmasını etkilediği belirlenmiştir. Sontrimesterdeki gebelerin eğitim durumunun burun tıkanıklığına, solunum sıkıntısına, artmışrenksiz ve kokusuz vajinal akıntıya, göğüslerde ağrı ve hassasiyete yönelik doğru uygulamayapmayı etkilediği bulunmuştur. Antenatal kontrollerde olağan yakınmalara yönelikbilgilendirilme durumunun I.trimesterdeki gebelerin burun tıkanıklığına, bulantı ve kusmaya,gaz şikayetine, artmış renksiz ve kokusuz vajinal akıntıya, kaşıntıya, göğüslerde ağrı vehassasiyete yönelik doğru uygulama yapmasını etkilediği bulunmuştur. II.trimesterdeki gebelerinantenatal kontrollerde olağan yakınmalara yönelik bilgilendirilme durumunun gaz şikayetinde,kaşıntıda, göğüslerde ağrı ve hassasiyette rahatlamak için doğru uygulama yapmasını etkilediğibelirlenmiştir. Son trimesterdeki gebelerin antenatal kontrollerde olağan yakınmalara yönelikbilgilendirilmesinin bulantı ve kusmaya,VIIIkaşıntıya, göğüslerde ağrı ve hassasiyete yönelik doğru uygulama yapmasını etkilediğisaptanmıştır.Olağan yakınmaları algılama durumunun II.trimesterdeki gebelerin bulantı ve kusmaya, gazşikayetine, III.trimesterdeki gebelerin ise gögüslerde ağrı ve hassasiyete yönelik doğru uygulamayapmasını etkilediği belirlenmiştir.Bu çalışma sonucunda her trimesterde değişik olağan yakınmaların yaşanabileceği vegebelerin olağan yakınmalarla baş etmek için çoğunluğunun hiçbir şey yapmadığı, uygulamayapanların etkisiz uygulama veya yanlış uygulama yaptıkları belirlenmiştir. Doğru uygulamayapma oranı ise istenilen düzeyin çok altında bulunmuştur.IX

Abstract:
SUMMARYCommon Discomforts during Pregnancy and the Methods Practiced by Pregnants? to CopeWithThis study was carried out descriptively to indicate the common discomforts duringpregnancy and the methods applied by the pregnants to cope with. This study was realized atGynecology Polyclinics of Atatürk University Suleyman Demirel Medical Center AziziyeResearch Hospital, Social Insurance Institution Hospital and Nene Hatun Gynecology Hospitalbetween 02.06.2004 and 07.01.2005. 909 healthy pregnants who applied for antenatal control,had no risky pregnancy diagnosis, had only and alive fetus, and who was chosen withconvenience of non probably sampling method were included the study. The data were obtainedthrough questionnaire. Percentage, arithmetic mean, standard deviation and chi-square analysiswere used for the evaluation of the data.The mean age was determined to be 26.29Â±4.9 years in first trimester pregnants, 26.46Â± 4.6in second trimester, and 27.83Â±5.5 in third trimester. 30.4% of first trimester pregnants, 33.3%of second trimester pregnants and 31.7% of last trimester pregnants were determined to perceivethe common discomforts as illness.Nause and vomiting (87.3%), frequent urining (63.7%), pain and sensitivity breasts (76.2%),over sleeping (62%) and fatigue (77.9%) were common complaints in first trimester, heartburn(71.3%), frequent urining (79.9%), pain and sensitivity in breasts (59.1%), leg cramps (54.5%)and fatigue (75.6%) were complaints in second trimester. Respiratory difficulty (62.4%),heartburn (81.8%), frequent urining (88.4%),Xbackache (60.1%), insomnia (63.7%), leg cramps (69%) and fatigue (88.4%) were the mostfrequent complaints in the last trimester.In order to relieve from some common complaints it was observed that some pregnants tookmedicine in low rates and took these according to the recommendation of a physician. It was seenthat the pregnants in the 1st. and 2nd trimesters learnt the practices from their relatives at most,and those in the last trimester learnt them from their past experiences.It was determined that the education status affected the pregnants in 1st. trimester to applycorrect practices to relieve from nasal congestion, respiratory difficulty, increased colourless andodourless vaginal leakage and pain and sensitivity in breasts. The education level affected thepregnants in the 2nd. trimester to apply correct practices to relieve the respiratory difficulty,nausea and vomiting, increased colourless and odourless vaginal leakage, and pain and sensitivityin breasts. In the 3rd. trimester the correct application due to education level to relieve nasalcongestion was found to be, respiratory difficulty, increased colorless and odourless vaginalleakage and pain and sensitivity in breasts.It was determined that the informative condition in antenatal controls about commoncomplaints of 1st. trimester pregnants affected the correct application in nasal congestion, nauseaand vomiting, colic, increased colourless and odourless vaginal liquid, itching, and pain andsensitivity in breasts. The same condition in antenatal controls of 2nd. trimester pregnantsaffected the correct application in colic, itching and pain and sensitivity in breasts. The findingsin the last trimester were found as forXInausea and vomitting, for itching, and fort he pain and sensitivity in breasts.The perception in common complaints affected the correct application of IInd. trimesterpregnants in nausea and vomitting, colic complaint, and of the IIIrd. trimester pregnants in painand sensitivity in breasts.As a result of this study, it was determined that various common complaints may beexperienced in every trimester and that most of the pregnants did nothing to cope with thesecommon complaints, and those who tried some practices performed an inefficient or incorrectpractices. The ratio of correct practice was found to be much lower than desired.1. GİRİŞ VE AMAÇNormal gebelik, fertilizasyondan doğuma kadar yaklaşık 267 günlük bir sürede, herhangi birtıbbi rahatsızlık veya antenatal komplikasyon olmadan, canlı bir fetusun doğumuyla sonuçlananfizyolojik bir olaydır.1,2Gebelik, doğal bir olay olmasına rağmen, anne organizmasında önemli anatomik, fizyolojikve psikolojik değişikliklere neden olur. Fertilizasyondan hemen sonra başlayan ve gebelikboyunca devam eden bu değişiklikler; hem annenin hem de fetusun sağlığını en iyi şekildesürdürmek, metabolik ihtiyaçlarını karşılamak ve doğum eylemi için gerekli anatomikdeğişiklikleri sağlamak amacıyla oluşur.2-5 Gebeler, bu değişikliklere bağlı olarak gebeliklerisüresince bazı fiziksel rahatsızlıklar yaşayabilmektedir. Gebelikte oluşan fiziksel rahatsızlıklarınbazılarının sebebi bilinmezken çoğunun, hormonal değişikliklere ve genişleyen uterusa bağlıolarak oluştuğu sanılmaktadır.1,6 Gebelikte görülen fiziksel rahatsızlıklar, gebeden gebeyefarklılık gösterebildiği gibi aynı kadının farklı gebeliklerinde de değişiklik gösterebilir.7Yaklaşık 40 hafta süren gebelik boyunca ortaya çıkan olağan rahatsızlıklar, gebelikdönemlerine göre de değişiklik göstermektedir. Gebeliğin ilk 12 haftasını kapsayan I. trimesterdesıklıkla bulantı-kusma, aşırı ya da acı tükürük salgılanması (pityalizm), sık idrara çıkma, burun