Sünnî-Şiî tefsirlerde Hz. İbrahim -Tabâtabâî'nin el-Mîzan ile Elmalılı'nın Hak Dini Kur'ân Dili-
In Sunni-Shiite tafsir's Hz. Abraham -Tabâtabâî's el-Mîzan and Elmalalı's Hak Dini Kur'ân Dili-
Yazar: HABBAP AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET YILMAZ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Tefsir ilmi konusu Kur'an, amacı ise bu kutsal kitabın âyetlerindeki hakikatleri ortaya koymak, inananların dünyevî ve uhrevî mutluluklarını sağlamak olduğundan ilimler arasında çok önemli bir yer teşkil etmektedir. Hicri ikinci yüzyıldan itibaren varlığını günümüze kadar sürdüren Şiî ve Sünnî tefsir geleneklerinin İslâm ilim mirasına çok büyük katkıları olmuştur. Bazı yerlerde farklı görüşler ortaya koymaları, birbirlerinden beslenmelerine engel oluşturmamıştır.
Üç büyük semavî din mensubunun büyük değer atfettiği Hz. İbrâhim, Kur'an'da geçen kıssası itibariyle Şiî ve Sünnî tefsirlerde de önemli bir tefsir konusu olmuştur. Nitekim Hz. İbrâhim hakkında gelen âyetler hem Şiî hem de Sünnî tefsirlerde yer yer çok önemli yorum farklılığına sebep olmuştur. Bu bağlamda gerek Hz. İbrâhim konusunda gerek Kur'an'ın diğer muhtelif konularına hakkında yapılan yorumlara bakıldığında ilk dönem Şiî tefsirlerde yapılan aşırı bâtınî yorumlar, Kur'an tefsirine yansımıştır. Sünni gelenek ise mutedilliğini korumuştur. Yirminci yüzyıla gelindiğinde Şiî ve Sünnî dünyasında iki önemli tefsir kaleme alınmıştır. Bunlardan biri Elmalılı'nın, Hak Dini Kur'ân Dili tefsiri, diğeri ise Tabâtabâî'nin, el-Mîzân tefsiridir. Bu çalışmada bu iki tefsir özelinde Hz. İbrâhim kıssası kronolojik sıra göz önüne alınarak değerlendirilmiştir. Elmalılı'nın ve Tabâtabâî'nin yorum getirmediği yerlerde söz konusu geleneklere mensup müfessirlerin yorumları aktarılmıştır. Hz. İbrâhim'in hayatıyla ilgili âyetleri bu iki gelenek açısından kesişen ve ayrışan noktaları mercek altına alınmıştır.

Abstract:
Since the subject of the science of exegesis is the Quran and its purpose is to reveal the truths in the verses of this holy book and to ensure the worldly and otherworldly happiness of believers, it has a very important place among the sciences. Shiite and Sunnite tafsir traditions, which have existed since the second century of the Hijri calendar until today, have made great contributions to the Islamic scientific heritage. The fact that they put forward different views in some places did not prevent them from feeding off each other.
Prophet Abraham, to whom members of the three great heavenly religions attach great value. Abraham has become an important subject of interpretation in Shiite and Sunni interpretations due to his story mentioned in the Quran. As a matter of fact, Hz. The verses about Abraham have caused significant differences in interpretation in both Shiite and Sunni tafsirs. In this context, both Hz. When we look at the comments made about Abraham and other various topics of the Quran, the extreme esoteric interpretations made in the early Shiite tafsir are reflected in the tafsir of the Quran. The Sunni tradition, on the other hand, preserved its moderation. In the twentieth century, two important commentaries were written in the Shiite and Sunni worlds. One of them is Elmalılı's commentary on Hak Dini Kur'ân Dili, and the other is Tabâtabâî's commentary on el-Mîzân. In this study, in the context of these two interpretations, Hz. The story of Abraham was evaluated considering the chronological order. In places where Elmalılı and Tabâtabâî did not comment, the comments of commentators belonging to the said traditions were given. Hz. The verses about Abraham's life are examined in terms of their intersection and divergence in terms of these two traditions.