Algılanan örgütsel kronizm ile etik liderlik ve psikolojik sermaye ilişkilerinin hastane çalışanları üzerine örneklem incelenmesi
An examination of the relationship between perceived organizational cynicism, ethical leadership, and psychological capital: A sample study on hospital employees
Yazar: DELAL AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZCAN DEMİR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
İnsan kaynağı, örgütsel yapıların sahip olduğu önemli sermaye türlerinden birdir. Kurumlar, hedeflerine 
ulaşmak için yüksek bağlılık düzeyine sahip insan gücüne ihtiyaç duymaktadır. Ancak kayırmacılık ve alt dalı 
olan kronizm, örgütlerin gelişimini tehdit eden, örgütlerin belirlenen hedeflere ulaşmalarını geciktiren veya 
engelleyen etik dışı olguların başında gelmektedir. Toplum sağlığının temel alındığı sektörlerde özellikle sağlık 
kurumlarında karşılaşılan kayırmacı davranışlar, sağlık çalışanlarının psikolojik sermayesini olumsuz yönde 
etkileyebilir. Rekabet sadece teknolojik gelişmelerle değil aynı zamanda insan kaynakları yönetimiyle de 
şekillenmektedir. İşletmeler, sadece makinelerin ve sistemlerin verimliliğine dayanarak değil çalışanların 
psikolojik kapasitelerini geliştirerek rekabet avantajı elde etmeye de odaklanmaktadır. İnsanlar, 
organizasyonların en önemli sermayesini temsil ettiği için psikolojik sermaye, bireylerin güçlü yanlarına 
odaklanan bir yaklaşım sunmaktadır. Kurumlar çalışanların psikolojik sermayelerini güçlendirmek amacıyla 
farklı stratejilere başvurarak, çalışan motivasyonunu ve üretkenliğini artırabilmektedir. Ancak bu süreçte 
bireyler kadar örgüt kültürünün ve liderlik tarzının da dikkate alınması gerekmektedir. Kronizm ve etik 
olmayan liderlik, psikolojik sermayenin gelişimini engelleyebilmekte ve çalışanların motivasyonunu 
azaltabilmektedir. Bu nedenle bir örgütün sürdürülebilir rekabet avantajı elde edebilmesi için etik liderlik 
aracılığı ile oluşturulan adil bir çalışma ortamı sağlanması önemlidir. 
Bu çalışma, hastanelerde görev yapan sağlık personelinin kronizm algıları ile psikolojik sermaye ve etik 
liderlik bağlılıkları arasındaki ilişkiyi anlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacını 
destekleyen alt hedefler, farklı sağlık meslek gruplarının kronizm algısı, psikolojik sermaye ve etik liderlik 
alanındaki farklılıkları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın evreni Elazığ ilinde faaliyet gösteren 
kamu hastanelerinde çalışan sağlıkçılar oluşturmaktadır. Kolayda örneklem yöntemi ile 369 çalışana anket 
uygulanmıştır ve elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Çalışmanın veri analizleri IBM SPSS Statistics 22 
(SPSS Inc., Chicago, IL) ve aracılık etkisinin incelenmesi için AMOS v21 programında uygun istatistiksel 
yöntemler ile değerlendirilmiştir. Araştırmada demografik sorular, Kronizm Ölçeği, Psikolojik Sermaye Ölçeği 
ve Etik Liderlik Ölçeğine ilişkin DFA yapılarak ölçeklerin geçerlilikleri incelenmiştir. Ölçekler arasındaki 
ilişkiyi incelemek için yapısal eşitlik modeli uygulanmıştır. Ayrıca güvenirlik analizleri yapılarak Cronbach 
Alpha katsayıları hesaplanarak kullanılan bu ölçeklerin geçerli ve güvenilir olduğu saptanmıştır.
Araştırma kapsamında yer alan sağlık çalışanlarının; yaş, eğitim düzeyi, görev birimleri, meslekteki 
tecrübe, mevcut birimdeki görev süresi gibi demografik özelliklerinde anlamlı bir farklılık oluşmamıştır. Gelir 
düzeyi ve yönetici olup olmama düzeylerine göre etik liderlik bağlamında anlamlı bir farklılık belirlenmiştir. 
Araştırma bulgularına göre hastane çalışanlarının kronizm algılarının psikolojik sermaye düzeyleri arasında 
pozitif ve anlamlı düzeyde etkisinin olduğu belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre kronizmin, psikolojik 
sermaye alt ölçeklerini( öz yeterlilik, umut, iyimserlik ve dayanıklılık ) olumlu yönden etkisi bulunurken; 
kronizm ile etik liderlik arasında negatif anlamlı bir sonucun çıktığı belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: Etik Liderlik, Kronizm, Psikolojik Sermaye

Abstract:
Human resources are one of the most important types of capital that organizational structures possess. 
Institutions need a highly committed workforce to achieve their goals. However, favoritism and its subset, 
cronyism, are among the unethical phenomena that threaten the development of organizations, delaying or 
preventing them from reaching their specified goals. In sectors where public health is a priority, particularly in 
healthcare institutions, favoritist behaviors encountered can negatively affect the psychological capital of 
healthcare workers. Competition is shaped not only by technological advancements but also by human resource 
management. Businesses focus on gaining a competitive advantage not only by relying on the efficiency of 
machines and systems but also by enhancing the psychological capacities of their employees. People represent 
the most significant capital of organizations. Psychological capital offers an approach that focuses on 
individuals' strengths. Institutions can increase employee motivation and productivity by adopting various 
strategies to strengthen employees' psychological capital. However, in this process, it is necessary to consider 
not only individuals but also organizational culture and leadership style. Cronyism and unethical leadership 
can hinder the development of psychological capital and reduce employee motivation. Therefore, for an 
organization to achieve sustainable competitive advantage, it is essential to provide a fair working environment 
created through ethical leadership.
This study was conducted to understand the relationship between the perceptions of cronyism, 
psychological capital, and ethical leadership commitment among healthcare personnel working in hospitals. 
The sub-objectives supporting the primary aim of the study intend to reveal the differences in cronyism 
perception, psychological capital, and ethical leadership among different healthcare professional groups. The 
population of the research consists of employees from three public hospitals operating in Elazig. A survey was 
administered to 369 employees using a convenience sampling method, and the obtained data were evaluated. 
The data analyses were performed using IBM SPSS Statistics 22 (SPSS Inc., Chicago, IL) and AMOS v21 
programs with appropriate statistical methods to examine the mediation effect. Demographic questions, the 
Cronyism Scale, the Psychological Capital Scale, and the Ethical Leadership Scale were subjected to DFA to 
examine the validity of the scales. A structural equation model was applied to examine the relationship between 
the scales. Additionally, reliability analyses were conducted, and the Cronbach Alpha coefficients were 
calculated, confirming that the scales used were valid and reliable.
The healthcare workers included in the study did not show significant differences in demographic 
characteristics such as age, education level, departments, professional experience, and tenure in their current unit. However, a significant difference was identified in the context of ethical leadership based on income level 
and whether they held managerial positions. According to the research findings, the perception of cronyism 
among hospital employees has a positive and significant impact on their levels of psychological capital. The 
analysis results indicate that cronyism positively affects the sub-dimensions of psychological capital (selfefficacy, hope, optimism, and resilience), while there is a negative significant relationship between cronyism 
and ethical leadership.

Keywords: Chronicism, Ethical Leadership, Psychological Capital