Beşeri sermaye bileşenlerinden eğitimin ekonomik büyümeye etkisi: Panel VAR analizi
The impact of education as a component of human capital on economic growth: Panel VAR analysis
Yazar: ELİF DAŞCI
Danışman: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Eğitim = Education ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Bu araştırmanın amacı, beşeri sermaye bileşenlerinden eğitimin ekonomik büyümeye etkisini incelemektir. Araştırma, nedensel karşılaştırma modelindedir. Araştırma modelinde, bağımlı değişken olan ekonomik büyüme üzerinde, bağımsız değişkenler olan emek, fiziki sermaye ve beşeri sermayenin (eğitim, sağlık ve inovasyon-teknoloji) etkileri, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler açısından ele alınmaktadır. Araştırmanın evrenini, 35'i gelişmiş ve 154'ü gelişmekte olan toplam 189 ülke; örneklemini ise 16'sı gelişmiş ve 15'i gelişmekte olan toplam 31 ülke oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veriler, WB, HDI, WHO ve UNESCO'nun web veri bankalarından temin edilmiştir ve 1999-2015 dönemi yıllık panel verileri kapsamaktadır. Verilerin analizinde EViews 9, Microsoft Excel ve STATA 13 istatistik paket programları kullanılmıştır. Her ülke ve yıl için beşeri sermaye indeks değerleri elde edilerek, bu değerlere PVAR analizi uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelere kıyasla, daha fazla reel GSYİH, emek ve fiziki sermayeye; eğitimde daha yüksek okullaşma oranları (ilköğretim hariç), eğitime yapılan kamu harcaması ve ortalama eğitim süresine; sağlıkta daha yüksek alkol tüketimi, sağlık harcaması, hastane yatakları, doğumda beklenen yaşam süresi ve doktor sayısına; inovasyon-teknolojide daha yüksek ar-ge harcaması, BİT ürünleri ihracatı, patent başvurusu ve ar-ge araştırmacısına sahiptir. Nedensellik testi sonuçlarına göre, gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkelerde, ekonomik büyüme ile eğitim ve sağlık karşılıklı birbirlerinin nedeni iken; gelişmiş ülkelerde bunlara ek olarak, ekonomik büyüme ile emek ve fiziki sermaye de karşılıklı birbirlerinin nedenidir. Ayrıca, gelişmiş ülkelerde, eğitim, emek ve inovasyon-teknolojinin nedenidir. Gelişmekte olan ülkelerde ise inovasyon-teknoloji, eğitimin nedenidir. Eğitim ile fiziki sermaye arasında tüm ülkelerde karşılıklı nedensellik söz konusudur. Gelişmiş ülkelerde, ayrıca sağlık, eğitimin nedeni iken; gelişmekte olan ülkelerde eğitim ile sağlık birbirlerinin nedeni durumundadır. Varyans ayrıştırması sonuçlarına göre, gelişmiş ülkelerde ekonomik büyümedeki değişimin, 10 yıllık uzun bir dönemde, yaklaşık üçte ikisi kendisiyle, yaklaşık üçte biri ise eğitim ile açıklanmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde ise ekonomik büyümedeki değişimin, 2 yıllık gibi kısa bir dönemde, diğer değişkenlere kıyasla, en fazla kendisi ve sağlık ile açıklandığı belirlenmiştir. 4 yıllık bir dönemde kendisi ile birlikte, eğitim sağlıktan daha yüksek düzeyde açıklamaya başlamakta; ilerleyen dönemlerde de bu trendler devam etmektedir. 10 yıllık uzun bir dönemde ise ekonomik büyümenin yaklaşık yarısı kendisiyle, yaklaşık üçte biri ise eğitim ile açıklanmaktadır. Başka bir anlatımla, gelişmekte olan ülkelerde, kısa dönemde sağlık, uzun dönemde ise eğitim, ekonomik büyümenin en önemli yordayıcılarındandır.

Abstract:
The purpose of the study is to examine the impact of education as a component of human capital on economic growth. The research was based on the causal comparison model. In the research model, the effects of independent variables such as labor, physical capital and human capital (education, health and innovation-technology) on the dependent variable, economic growth, are examined in terms of developed and developing countries. The population of the study consisted of 189 countries with 35 developed and 154 developing; the sample set consisted of 31 countries with 16 developed and 15 developing. The data used in the research were obtained from the web databases of WB, HDI, WHO and UNESCO and include annual panel data for the period 1999-2015. EViews 9, Microsoft Excel and STATA 13 statistical software packages were used to analysis of the data. Human capital index values were obtained for each country and year and PVAR analysis was applied to the values. The findings of the research showed that developed countries have more real GDP, labor and physical capital compared to developing countries; higher enrollment rates (excluding primary education), public spending on education and average education duration in education; higher alcohol consumption, health expenditure, hospital beds, life expectancy at birth and number of doctors in health; higher R&D expenditure, exports of ICT products, patent application and R&D researchers in innovation-technology. According to the results of the causality tests, in all developed and developing countries, while economic growth, education and health are reciprocal for each other, in developed countries, in addition to these, economic growth and labor and physical capital are also the cause of each other. 
Moreover, in developed countries, education is the cause of labor and innovationtechnology. In developing countries, innovation-technology is the reason for education. There is mutual causality between education and physical capital in all countries. In developed countries, while health is the reason for education; education and health are the reasons for each other in developing countries. According to the results of the variance decomposition, the change in economic growth in developed countries is explained by education, about two thirds by themselves and about one third by education over a long period as 10 periods. In developing countries, the change in economic growth has been determined to be the most self-sustaining and health-related change in a short period of 2 years, compared to other variables. In a period of 4 years, with itself, education is starting to explain at a higher level of health; these trends continue in the following periods. In a long period as 10 periods, about half of the economic growth is explained by itself and about one third by education. In other words, health in short term and education in long term are the most important predictors of economic growth in developing countries.