Endoskopik sinüs cerrahisi uygulanan hastalarda kronik rinosinüzit sınıflamasının ve prognostik faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of chronic rhinosinusitis classification and prognostic factors in patients undergoing endoscopic sinus surgery
Yazar: YAŞAR CAN AKAR
Danışman: PROF. DR. CEREN GÜNEL
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Atopia = Atopia ; Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Endoskopi = Endoscopy ; Prognoz = Prognosis ; Rinit = Rhinitis ; Sinüzit = Sinusitis ; Sınıflandırma = Classification

Özet:
Amaç: Primer kronik rinosinüzit (KRS) nedeniyle endoskopik sinüs cerrahisi (ESC) uygulanan hastaları EPOS 2020 sınıflamasına göre alt tiplere ayırmak ve bu farklı alt tiplerin EPOS kontrol kriterleri kullanılarak KRS kontrol derecesinin ve yaşam kalitesinin incelenmesi amaçlanmıştır. Diğer bir amaç ise hastalara eşlik eden prognostik faktörlerin hastalık kontrolüne, yaşam kalitesine ve radyolojik skorlara etkisini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmadan 2-9 yıl önce primer KRS nedeniyle ESC uygulanan hastalar (n=210) dahil edilmiştir. Hastaların preoperatif muayene ve tetkikleri, intraoperatif, radyolojik, patolojik bulguları değerlendirilerek farklı KRS alt tiplerine ayrılmıştır. Hastalara EPOS kontrol kriterlerine göre kontrol semptomlarını soran anket ve KRS semptom görsel analog skala (VAS) , sinonazal sonuç testi (SNOT-22)  anketleri uygulanmıştır.
Bulgular: Hastaların %27,6'sının kontrollü, %40'ının kısmi kontrollü, %32,4'ünün kontrolsüz KRS hastalığına sahip olduğu saptanmıştır. Kontrolsüz hastalık oranı alerjik fungal rinosinüzit (AFRS) ve eozinofilik KRS (EKRS) alt tiplerinde diğer alt tiplere göre anlamlı olmasa da daha yüksek saptanmıştır. Kontrol seviyeleri ile radyolojik Lund Mackay, Kennedy Osteit skorunun, SNOT-22 ve KRS semptom VAS skorlarının korelasyon gösterdiği gözlenmiştir. Kadınlarda erkeklere göre astım, aspirin duyarlılığı, Samter triadı prevalansı daha yüksek, SNOT-22 skorlarında daha az iyileşme gösterdiği bulunmuştur (p<0,05). Prognostik faktörler değerlendirildiğinde bilateral yayılım, alerji, aspirin duyarlılığı, Samter triadı, serum ve doku eozinofilisi, revizyon varlığının kontrolsüz hastalık ile ilişkili olduğu saptanmıştır.

Sonuç: EPOS kontrol kriterlerine göre yaklaşık olarak dört hastadan biri kontrollü hastalığa sahiptir. Bu sonuçları daha iyi yorumlamak ve desteklemek için hastaların ameliyat öncesi ve sonrası yeterli bir takip süresiyle değerlendirildiği prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: kronik rinosinüzit alt tip, hastalık kontrolü, endoskopik sinüs cerrahisi, eozinofilik kronik rinosinüzit, santral kompartman atopik hastalık, alerjik fungal rinosinüzit

Abstract:
Subject: Evaluation of Chronic Rhinosinusitis Classification and Prognostic Factors in Patients Undergoing Endoscopic Sinus Surgery
Objective: It is aimed to divide the patients who underwent endoscopic sinus surgery (ESS) for primary chronic rhinosinusitis (CRS) into subtypes according to the EPOS 2020 classification and to examine the degree of CRS control and quality of life by using the EPOS control criteria of these different subtypes. Another aim is to determine the effects of prognostic factors accompanying patients on disease control, quality of life and radiological scores.
Methods: Patients who underwent ESC for primary CRS 2-9 years before the study (n=210) were included. Preoperative examination, intraoperative, radiological and pathological findings of the patients were evaluated and classified into different CRS subtypes. A questionnaire asking about control symptoms according to EPOS control criteria and CRS symptom visual analog scale (VAS) and sinonasal outcome test (SNOT-22) questionnaires were applied to the patients.
Results: It was determined that 27.6% of the patients had controlled, 40% partially controlled and 32.4% uncontrolled CRS. The rate of uncontrolled disease was found to be higher in allergic fungal rhinosinusitis (AFRS) and eosinophilic CRS (ECRS) subtypes, although not significantly, compared to other subtypes. It was observed that control levels and radiological Lund Mackay, Kennedy Osteit score, SNOT-22 and CRS symptom VAS scores were correlated. It was found that the prevalence of asthma, aspirin sensitivity, and Samter's triad were higher in women than in men, and they showed less improvement in SNOT-22 scores (p<0.05). When prognostic factors were evaluated, it was found that bilateral spread, allergy, aspirin sensitivity, Samter's triad, serum and tissue eosinophilia, and presence of revision were associated with uncontrolled disease. 

Conclusion: According to the EPOS control criteria, approximately one out of four patients has controlled disease. In order to better interpret and support these results, prospective studies in which patients are evaluated with an adequate follow-up period before and after surgery are needed.

Keywords: chronic rhinosinusitis subtype, disease control, endoscopic sinus surgery, eosinophilic chronic rhinosinusitis, central compartment atopic disease, allergic fungal rhinosinusitis