Tencel pamuk karışımlı dokuma kumaşların yıkama sonrası tüylenme ve solma eğilimlerinin iyileştirilmesi ve proses optimizasyonu
Improving the fading and pilling properties of tencel cotton woven blended fabrics after washing and process optimization
Yazar: AŞKIN MAHİR EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET UZUN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞLA SÖZ
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Tekstil Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Doğal lifler = Natural fiber

Özet:
Bu çalışmada 30°C sıcaklıktaki 5 tüketici yıkaması sonrası renginde solma ve yüzeyinde tüylenme oluşan tencel pamuk karışımlı dokuma bir kumaşın tüylenme ve solma eğilimlerini iyileştirici yöntemler üzerinde çalışılmıştır. Son yıllarda endüstriyel üretimlerin çevreye verdikleri zararlar ve sebepleri inceleme altına alınmıştır. Genel olarak bu zararların en aza indirgenmesi yani sürdürülebilirlik çalışmaları, üretmek kadar önem kazanan inovatif bir çalışma alanı olmuştur. Sanayileşme, fabrikaların atıkları ve dumanları nedeniyle ormanların, havanın, doğal yaşam kaynaklarının kirlenmesine, canlı yaşamını tehdit etmesine, tarım arazilerinin verimsizleşmesine ve çevresel birçok soruna sebep olmuştur. Tekstil çevreyi en çok kirleten ikinci sektördür. Özellikle gelişmiş ülkeler çevreye zararı en aza indirgeyen üretim anlamına gelen sürdürülebilirlik konusuna büyük önem vermektedir. Sanayi açısından değerlendirildiğinde sürdürülebilirlik, çevreye en az zararı veren, en verimli ve az maliyetli üretim şeklidir. Sürdürülebilirliğe önem veren kuruluşlar, müşterilerinin gözünde değer kazanmaktadır. Müşteriler açısından sürdürülebilirlik ise, satın alınan bir ürünün kendisine ulaşıncaya kadar hangi süreçlerden geçtiğini ve bu süreçlerin çevresel etkilerini bilmek olarak açıklanabilir. Lif çeşitleri, üretim yöntemleri, enerji kullanımı, kimyasal kullanımı tekstil endüstrisinde sürdürülebilirliğin temel bileşenleridir. Rejenere selülozik esaslı bir elyaf türü olan tencel lifleri sürdürülebilir lifler olarak tanımlanmıştır ve tekstil endüstrisinde bu lifin kullanım oranının arttırılması büyük önem arz etmektedir. Tencel liflerinin kullanım oranının arttırılması için bu lifler ile üretilen kumaşların testlerinde performans geliştirmeleri yapılması iyi bir seçenek olarak durmaktadır. Bu tez çalışmasında renginde solma ve tüylenme eğilimi olan kumaşın kimyasal işlemlerinde ve iplik çeşitlerinde en uygun prosesi tanımlama çalışmaları yapılmıştır. Yapılan çalışmalar; yıkama öncesi görünüm değerlendirmesi, standart 5 yıkama sonrası görünüm değerlendirmesi, yırtılma mukavemeti, yıkama sonrası boyut stabilitesi, 5 yıkama sonrası renk haslığında renk değişimi, kütle tayini, pH ve martindale boncuklanma testlerine tabi tutulmuştur. Çalışmalarda, ön-terbiye bitim işlemlerinde optimum prosesi sağlamak ve farklı karışımdaki iplikleri ayrı ayrı kullanarak oluşturulan kumaşlarda, harmandan lif karışımlı iplikler kullanarak solma ve boncuklanma eğilimini iyileştirmek ve standart içerisinde bir test değeri elde etmek amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, it has been studied on the methods to improve the pilling and fading properties of a tencel cotton blended woven fabric that has fading and pilling after 5 consumer washes at 30°C. In recent years, the damage caused by industrial production to the environment and its causes has been under investigation and consideration. In general, minimizing these damages, that is, sustainability studies, has become an innovative field of work that has gained importance as much as production. Industrialization has caused pollution of forests, air, natural life resources, threatening living life, inefficient agricultural lands and many environmental problems due to the wastes and fumes of factories. Textile is the second most polluting sector. Especially developed countries attach great importance to sustainability, which means production that minimizes damage to the environment. When evaluated in terms of industry, sustainability is the most efficient and least costly production method that causes the least damage to the environment. Organizations that attach importance to sustainability gain value in the eyes of their customers. Sustainability for customers can be explained as knowing what processes a purchased product goes through until it reaches it and the environmental effects of these processes. Fiber types, production methods, energy use, chemical use are the main components of sustainability in the textile industry. Tencel fibers, which are a type of regenerated cellulosic fiber, have been defined as sustainable fibers and it is of great importance to increase the rate of use of this fiber in the textile industry. In order to increase the usage rate of Tencel fibers, it is a good option to make performance improvements in the tests of fabrics produced with these fibers. In this study, studies were carried out to define the most suitable process for the chemical processes and yarn types of the fabric, which has fading and pilling problem. Made works; Appearance before washing, appearance after 5 washes, tear strength, dimensional stability after washing, color change in color fastness after 5 washes, fabric weight, pH and martindale pilling tests were applied. In the studies, it was aimed to provide the optimum process in pre-treatment, finishing processes and to improve the properties of fading and pilling by using blended fiber yarns in fabrics created by using yarns in different blends separately and to obtain a test value within the standard.