Manas destanı: İlk 1160 dize (Şekil bilgisi ve indeksi)
Manas epic: First 1160 lines (The morphology and the i̇ndex)
Yazar: NAGİMA MAMBETALİEVA
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN EFENDİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Destanlar = Epics ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Dilsel ögeler = Lingual components ; Edebiyat = Literature ; Kırgız edebiyatı = Kyrgyz literature ; Manas Destanı = Manas Epic

Özet:
Bu çalışma, Kırgız Türklerinin millî destanı olan Manas Destanı üzerine yapılmış bir dil incelemesi çalışmasıdır. Manas destanına ilk defa, Kazak-Kırgız yöneticisi olan Rus asıllı Franel tesadüf etmiştir. Daha sonra Çokan Velihanof 1856 yılında destanı dinlemiş ve destanın varlığını ortaya çıkarmıştır. Fakat destanın en uzun parçasını Radloff yazıya geçirerek 1885'te yayımlamıştır.
Manas Destanı 9. yüzyıldan bugünlere gelmiş devasa bir sözlü halk edebiyatı şaheseridir. Yaklaşık 500.553 mısradan oluşan ve Kırgızistan'ın en önemli kültür hazinesi olan Manas Destanı, 1000 yılı aşkın bir süredir, ağızdan ağıza ve nesilden nesile aktarılarak bugünlere ulaşmış uzun manzum bir eserdir. Kırgızların, kahramanlık hikâyeleri ile dolu yaşam serüvenini anlatan Manas Destanı, her dönemde ortaya çıkan ve "manasçı" olarak adlandırılan destan anlatıcıları sayesinde hiç unutulmamıştır. Kırgızlar için bu destan, hem kutsal tarihlerinin tanığıdır, hem de ulusal kültürlerinin önemli bir sembolüdür. 
500.553 mısradan oluşan hacmiyle söz hazinesi, ses bilgisi ve şekil bilgisi açılarından Kırgızca dil bilgisi için de en zengin ve en uygun malzemeyi sunan bu kaynak, Kırgızcanın gramatik özelliklerinin tespiti için muhakkak değerlendirilmelidir. Bu tezde Manas Destanının baş tarafından alınan mısralar üzerinde Kırgızcanın şekil bilgisi özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Bu tezin amacı, Manas Destanın ilk 1160 dizesinin morfolojik tahlilini yapmak suretiyle Kırgızcanın şekil bilgisi özelliklerini ortaya çıkarmak ve söz konusu ilk 1160 dizenin gramtikal dizinini hazırlayarak incelenen metnin söz varlığını belirlemektir. 
Anahtar Kelimeler: Manas Destanı, Dil İncelemesi, Şekil Bilgisi, Çokan Velihanov, Wilhelm Radloff

Abstract:
This work is a research thesis on the Kyrgyz Turks National Epic of Manas. At the first time the Epic of Manas was found by Franel, Russian governor of Kazakh-Kyrgyz Turks. Soon in 1856 Chokan Valihanov has taped the epic, but the longest part was writing and publishing by Radloff in 1885. 
The epic of Manas is verbal masterpiece of the folk literature which come to our days from 9th century. 
The work which consist of probably 500,553 verses is attract attention by its languages vitality and fluency.
The Epic of Manas is the most important cultural treasure of Kyrgyzstan; more than 1000 year has transmitted mouth to mouth and from generation to generation is a long poetic work which has reached to our days. The epic consists of probably half million verses. Epic of Manas which tells about the Kyrgyz's life filled with heroic adventures wasn't forgotten due to "manaschi"-epic tellers, who have emerged in each period. This epic for Kyrgyz both is the witness of sacred history and the important symbol of national culture. 
The volumes consisting of 500,553 verses offers the richest and the most appropriate material for Kyrgyz grammar in terms of its sound knowledge and morphological information, thats why the source certainly should be considered for determining grammatical features of Kyrgyz language. In this thesis, were determined morphological features of Kyrgyz language on verses of the Epic of Manas. 
The purpose of this thesis is make morphological analysis of the first 1160 lines, thus detect morphological characteristics of Kyrgyz language over these lines, subsequently establish an index of first one hundred sixty corps vocabulary. For these purposes affixes and suffexes will be examined on plane of verb and noun.
Key Words: Epic of Manas, Language Study, Morphology, Chokan Valikhanov, Wilhelm Radloff