Hasan Sezayi`nin hayatı edebi, kişiliği eserleri, Divanı'nın tenkitli metni ve incelemesi, 1. cilt
The Life of Hasan Sezayi, his works, his literary personality, a critical translation of his Divan and it`s analysis
Yazar: ALİ RIZA ÖZUYGUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RIDVAN CANIM
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Hasan Sezayi-i Gülşeni = Hasan Sezayi-i Gülşeni

Özet:
Bu çalışma 18. yy. divan ve tekke edebiyatı şairlerinden Hasan Sezayi Efendi'nin hayatı, eserleri, Divan'ının tenkitli metni ve incelemesi üzerinedir. Çalışmamızın ilk bölümünde şairin hayatı, yetişme tarzı, çevresi ve eserlerinden hareketle edebi şahsiyeti hakkında bilgi verilmiş; Din ve Tasavvuf, İnsan, Cemiyet ve Tabiat başlıkları altında Divan'ı muhteva bakımından incelenmiştir. İkinci bölümde Hasan Sezayi Divanı'nın Türkiye kütüphanelerindeki yazma nüshaları tanıtılmış ve Divan'ının şecere tespiti yapılmıştır. Ayrıca, bu bölümde nüshalardan altı tanesi esas alınarak eserin tenkitli metni hazırlanmıştır. İnceleme kısmında öncelikle hayatı hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Gördes'te 1669 tarihinde doğan Hasan Sezayi, 71 yaşında 1738 yılında Edirne'de vefat etmiştir. Hasan Sezayi mutasavvıf bir şair olması dolayısıyla şiirleri daha çok tekke çevrelerinde okunmuştur. Sezayi, divan ve tasavvuf edebiyatının bütün derinlik ve inceliklerinden haberdardır. Söylemek istediklerini açık seçik söyleyen Sezayi, Salim'e göre Osmanılılar'ın Hafız-ı Şîrazî' sidir. Hasan Sezayi, Divan'ında sırasıyla kaside, terkib-i bent, murabba, muhammes, müseddes, gazel, rubai, nazm, kıt'a, tarih, müfred, matla', ve ilahi olmak üzere on üç ayrı nazım şekline yer vermiştir. Özellikle ilahileriyle şöhret.bulan Sezayi'nin bazı gazelleri de değişik makamlarda bestelenmiştir. Sezayi'nin, Divan'ıyla birlikte Mektübât, Mısri'nin bir gazeline yazdığı şerh ve Menakıb olmak üzere dört eseri vardır.

Abstract:
This work is about one of the 18th century Diwan poet Hasan Sezayı and analysis of his diwan. In Part one the life of poet, style of grow up, environment and some knowledges has given about his literary personality with his works. His diwan has analysed by the titles of Religion, Sufism, Man, Society and Nature. In Part two The Diwan of Hasan Sezâyi's copies which are at the Turkish libraries has introduced and Diwan's tree proofing has made. In the analysis part some knowledges has given about his life. In Gördes who has born in 1669 has died 1738 that he is seventy-one years old in Edirne. His poetries has read in environment of vaults because of he is a sufi poet. He knows all of the details of sufi literature. He says all of he wants and Salim says about him; he is same as Hafız-ı Şîrâzî in Ottoman. There are different poetry styles in his diwan as kaside, terkib-i bent, murabba, muhammes, müseddes, gazel, rubai, nazm, kıt'a, tarih, müfred, matla, ilâhi. Especially, has known by his ilâhis. Sezâyi's some gazels were set to music at different modes. Sezâyî has four works those are Diwan, Mektübât and an explanation which he has wrote to Mısrî's gazel and a religional story.