Türkiye'de sayı hissi üzerine hazırlanmış lisansüstü tezlerin incelenmesi
Examination of graduate theses prepared on number sense in Turkey
Yazar: SEMA KÜÇÜKAY
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT YENİLMEZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, sayı hissi üzerine hazırlanan yüksek lisans ve doktora tezlerini farklı değişkenler ile inceleyerek bu alanla ilgili yapılan tez çalışmalarının kapsamlı bir resmini sunmak; sayı hissi üzerine yazılan tezlerin literatürde hangi konu alanlarında olduğunu ve daha baskın olan konu, yöntem, desen, çalışma grubu gibi özelliklerini belirleyerek bundan sonrasında ilgili alana yönelik çalışma yapacak araştırmacılar için de yol gösterebilmektir. Yöntem: Sayı hissi üzerine hazırlanan yüksek lisans ve doktora tezlerinin incelendiği bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi kapsamında doküman incelemesi kullanılmıştır. Doküman incelemesi sonrasında elde edilen veriler için betimsel analiz yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Yükseköğretim Kurulu'nun veri tabanında yer alan, ülkemizde sayı hissi üzerine yazılmış yüksek lisans ve doktora tezleri oluşturmaktadır. Tüm evrene ulaşılmak istendiğinden dolayı örneklem alınmamıştır. YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden yapılan aramalar sonucunda 33 adet tez bulunmuş ve araştırmaya dahil edilmiştir. Dokümanlar araştırmacı tarafından oluşturulan "Tez İnceleme Formu" ile çeşitli kategorilere göre incelenmiştir. Bulgular: Sayı hissi üzerine hazırlanan tezlerin 18 farklı üniversitede yapıldığı, konuyla alakalı en çok tez çalışması yapan üniversitenin Hacettepe Üniversitesi olduğu, sayı hissi üzerine hazırlanan tezlerin en çok 2019 ve 2018 yıllarında yapıldığı, tezlerin en çok yüksek lisans türünde olduğu belirlenmiştir. Sayı hissinin "matematik başarısı" konu alanı ile ilişkisinin araştırıldığı tezlerin çoğunlukta olduğu görülmüştür. Tezlerde en fazla ölçülen özelliklerin, "sayı hissi düzeyi ve performansı", sayı hissinin "farklı değişkenlerle ilişkisi" ve "farklı konu alanları ile ilişkisi" olduğu saptanmıştır. Lisansüstü çalışmaların çoğunluğunun amacının "özellikler ve farklı değişkenler arasındaki ilişkiyi/etkiyi ortaya koyma" olduğu belirlenmiştir. Tezlerde nicel yaklaşımın öncelik kazandığı, en fazla tercih edilen modelin tarama çalışması olduğu, en fazla çalışma yapılan grubun ortaokul öğrencileri olduğu, en çok tercih edilen örneklem sayısının 201 ve üzeri olduğu, en çok tercih edilen veri toplama aracının ölçek olduğu ve betimsel istatistik yöntemlerinin diğer yöntemlere göre sıklıkla kullanıldığı saptanmıştır. Sayı hissinin cinsiyet değişkeni ile ilişkisini inceleyen 18 tez, sınıf seviyesi değişkeni ile ilişkisini inceleyen 12 tez, deneyim yılı değişkeni ile ilişkisini inceleyen bir tez tespit edilmiştir. Okul türü ya da mezuniyet programı değişkeni ile ilişkisini inceleyen beş tez, DYK ya da okul dışında ek ders alıp almama değişkeni ile ilişkisini inceleyen üç tez, aile eğitim düzeyi değişkeni ile ilişkisini inceleyen altı tez, aile gelir düzeyi değişkeni ile ilişkisini inceleyen bir tez, kardeş sayısı değişkeni ile ilişkisini inceleyen bir tez, yerleşim yeri değişkeni ile ilişkisini inceleyen bir tez, soru yapısı değişkeni ile ilişkisini inceleyen üç tez çalışması tespit edilmiştir. Sayı hissi düzeyinin ve performansının araştırıldığı tezlerde katılımcıların çoğunlukla düşük düzeyde performans gösterdikleri tespit edilmiştir. Sayı hissinin farklı konu alanları ile ilişkisinin araştırıldığı 27 tez çalışmasının bulunduğu ve ele alınan konu alanlarının 17 farklı kategoride yer aldığı görülmüştür. ADDIE öğretim tasarımının, doğrudan öğretim yöntemine dayalı etkinlik paketinin, bilgisayar destekli bireysel eğitim tasarımının ve sayı hissi temelli öğretimin öğrencilerin sayı hissi düzeylerinde anlamlı gelişme sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Sayı hissi performansı üzerinde toplam 14 engel türü tespit edilmiştir. Tezlerin uygulamaya yönelik önerileri kapsamında altı farklı kategori, araştırmaya yönelik önerileri kapsamında altı farklı kategori belirlenmiştir. Sonuç ve Öneriler: Bu çalışmada yıl kısıtlaması yapılmamasına rağmen 33 teze ulaşılabilmiştir. Dolayısıyla sayı hissi ile ilgili ülkemizde yapılan yüksek lisans ve doktora çalışmalarının sayısı artırılabilir. Çalışma neticesinde doktora tez sayısının oranı oldukça düşük bulunduğu için araştırmacılar doktora düzeyinde daha fazla tez yapılması için teşvik edilebilir. Tezlerde öğretmen ve öğretmen adaylarının sayı hissiyle alakalı bilgi ve beceri süreçlerinde sorunlar olduğu görülmesine rağmen bu konuda yapılan çalışmaların yetersiz olduğu görülmektedir. Dolayısıyla öğretmenlerin sayı hissine dair bilgilerini iyileştirmeye yönelik çalışmalara yer verilmesi önerilebilir. Öğretmen ve öğretmen adaylarıyla yapılan tez sayısının oranının daha düşük kalması, gelecekteki çalışmalarda önem verilmesi gereken çalışma grubunun öğretmen ve öğretmen adayları olması gerektiğini düşündürmektedir. Araştırmaların birçoğunun nicel desen taşıdığı görülmüştür. Bundan sonraki çalışmalarda nitel araştırma yöntemlerine de ağırlık verilerek sayı hissi daha ayrıntılı biçimde incelenebilir. Literatürde sayı hissinin genel durumuna yönelik çalışmalar yapılmışken sayı hissi kullanımı üzerindeki engelleri gidermeye yönelik yapılan çalışmalar yetersiz kalmıştır. Dolayısıyla bu alanda çalışacak araştırmacılar söz konusu engelleri belirleme ve gidermeye yönelik çalışmalar yapabilir. Anahtar kelimeler: Betimsel analiz, Sayı hissi, Sayılar, Matematik

Abstract:
Purpose: The aim of the research is to present a comprehensive picture of the thesis studies on this field by examining the master's and doctoral theses on number sense with different variables; to determine which subject areas the theses written on the sense of number are in the literature and to determine the more dominant features such as subject, method, design, study group, and to guide the researchers who will study on the related field from now on. Method: In this study, which examines master's and doctoral theses on number sense, document analysis was used within the scope of qualitative research method. Descriptive analysis was performed for the data obtained after the document review. The universe of the research consists of master's and doctoral theses written on the number sense in our country, which are in the database of the Council of Higher Education. Since it was desired to reach the whole universe, no sample was taken. As a result of the searches made through the YÖK National Thesis Center, 33 theses were found and included in the research. The documents were examined according to various categories with the "Thesis Review Form" created by the researcher. Results: It has been determined that the theses on number sense were made in 18 different universities, the university that did the most thesis work on the subject was Hacettepe University, the theses on number sense were mostly made in 2019 and 2018, the theses were mostly in the master's type. It has been observed that the majority of theses researching the relationship between number sense and the subject area of "mathematics achievement" are in the majority. It was determined that the most measured features in theses were "level of sense of number and performance", "relationship of number sense with different variables" and "relationship with different subject areas". It has been determined that the aim of the majority of postgraduate studies is "to reveal the relationship/effect between features and different variables". In theses, the quantitative approach is prioritized, the most preferred model is scanning model, the most studied group is secondary school students, the most preferred sample number is 201 and above, the most preferred data collection tool is scale, and descriptive statistics methods were found to be used more frequently than other methods. 18 theses examining the relationship between number sense and the gender variable, 12 theses examining its relationship with the grade level variable, and a thesis examining its relationship with the year of experience variable were identified. Five theses examining its relationship with the school type or graduation program variable, three theses examining its relationship with the DYK or taking additional courses out of school variable, six theses examining its relationship with the family education level variable, one thesis examining its relationship with the family income level variable, a thesis examining its relationship with the number of siblings variable, a thesis examining its relationship with the settlement variable, and three thesis examining its relationship with the question structure variable were identified. It was found that the participants mostly performed at a low level in the theses in which the level and performance of number sense were investigated. There are 27 thesis studies investigating the relationship between number sense and different subject areas, and the subject areas covered are in 17 different categories. It was concluded that ADDIE instructional design, activity package based on direct instruction method, computer-assisted individual education design and number sense-based instruction provided significant improvement in students' number sense levels. A total of 14 disability types have been identified on the number sense performance. Six different categories were determined within the scope of the application-oriented proposals of the theses, six different categories were determined within the scope of the research-oriented proposals. Conclusion and Suggestions: Although there was no year restriction in this study, 33 theses could be reached. Therefore, the number of master's and doctoral studies conducted in our country on the sense of number can be increased. As the rate of doctoral theses was found to be quite low as a result of the study, researchers can be encouraged to do more theses at the doctoral level. Although it is seen in the theses that there are problems in the knowledge and skill processes related to the sense of number of teachers and teacher candidates, it is seen that the studies on this subject are insufficient. Therefore, it can be suggested to include studies to improve teachers' knowledge of number sense. The fact that the ratio of the number of theses made with teachers and teacher candidates is lower suggests that the working group that should be given importance in future studies should be teachers and teacher candidates. It has been observed that most of the studies have quantitative patterns. In future studies, number sense can be examined in more detail by focusing on qualitative research methods. While studies have been conducted on the general condition of number sense in the literature, studies on eliminating the barriers on the use of number sense have been insufficient. Therefore, researchers who will work in this field can carry out studies to identify and eliminate these obstacles. Keywords: Descriptive analysis, Number sense, Numbers, Mathematics