Balatlar kazısı Geç Osmanlı Mezarlığından seramik ve porselen buluntular
Ceramic and porcelain finds from the Late Ottoman Cemetery of the balatlar excavation
Yazar: DENİZ DEMİR
Danışman: PROF. DR. GÜLGÜN KÖROĞLU ; PROF. DR. GÜLGÜN YILMAZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik Ana Bilim Dalı / Batı Sanatı ve Çağdaş Sanat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Balatlar Kilisesi, Sinop il merkezinde yer almaktadır. Bu alanda arkeolojik kazılar
2010 yilinda Prof. Dr. Gülgün KÖROĞLU başkanıığında başlamıştır. Burada bulunan yapı
topluluğundaki çalışmalar, bu arkeolojik alanın tarihi hakkında bilgiler sunmakta olup
çalışmalar sonucu tarihinin Helenistik döneme (M.Ö 4. yüzyıl) kadar indiği anlaşılmıştır.
Burada tespit edilen Helenistik döneme tarihlendirilen zemin üzerine Roma döneminde (MS
2-3 yüzyıl) hamam inșa edilmiş Bizans döneminde hamamın bazı bölümleri kiliseye
çevrilmiștir (birinci evre: MS. 4. yüzyıl başlarında, ikinci evre: 6. yüzylın yarısı-7. yy,
üçüncü evre 9.-13. yüzyıl). Balatlar yapı topluluğunun son devri Osmanlı ve Erken
Cumhuriyet dönemlerini (17. yüzyıl-20. yüzyıl) kapsamakta olup, yapı kentte kalabilmiş az
sayıdaki Hıristiyan Rum cemaat tarafindan ibadet mekânı ve mezarlık alanı olarak kullanılan
bir yer haline dönüşmüştür. Bu çalışma kapsamında burada bulunan Türk döneminde üretilen
ve ithal edilen 13-20. yüzyıl aralığındaki seramik ve porselen eserler değerlendirilmiştir. Tez
kapsamında değerlendirilen eserlerin tipolojik sınıflandırılması yapılmış, buluntu alanıyla
ilişkilendirilmiş ve benzer örnekleri tespit edilmiştir. Geç Osmanlı dönemi Rum-Ortodoks
mezarlık alanında bulunan Geç dönem seramiklerinin büyük kısmı insutu olarak bulunmuş
olması bu seramiklerin defin esnasında mezarlara bırakıldığının göstergesidir. Bu bağlamda
bu kapların mezara neden brakılmış olabileceği hususu üizerinde düşünülerek Rum-
Ortodokslarının mezar gelenekleri üzerinde araştırmalar yapılmış, çeşitli sonuçlar ulaşılmıştır.
Ayrıca ithal porselenlerin yoğunluğu bir liman kenti olan Sinop'taki ticari faaliyetler hakkında da veriler sunmuştur.

Abstract:
Balatlar Church is located in the city center of Sinop. Archaeological excavation in this area
started in 2010 under the direction of Prof. Dr. Gulgun KOROGLU. The studies on the
building complex here provide information about the history of this archaeological site, and as
a result of the studies, it has been understood that its history goes back to the Hellenistic
period (4th century BC). A bath was built in the Roman period (2-3 centuries AD) on the
ground dated to the Hellenistic period identified here, and some parts of the bath were
converted into a church during the Byzantine period (first phase: early 4th century
AD, second phase: half of the 6th century-7th century), third phase, 9th-13th century). The
last period of the Balatlar building community covers the Ottoman and Early Republican
periods (17th century-20th century), and the building has turned into a place of
worship and a cemetery used by the few Christian Greek communities who were able to
stay in the city. Within the scope of this study, 13-20.In this study, ceramic and porcelain
artifact between the 19th and 20th centuries wvere evaluated. The typological
classification of the works evaluated within the scope of the thesis was made, they were
associated with the find area and similar examples were determined. The fact that most of the
Late period ceramics found in the Late Ottoman period Greek-Orthodox cemetery area were
found as insutu indicates that these ceramics wvere left in the graves during burial.In this
context, research has been done on the burial traditions of the Greek-Orthodoxes, considering
the reason why these vessels may have been left in the grave, and various results have
been reached.In addition, the density of imported porcelains provided data on the
commercial activities in Sinop, which is a port city.