Mekârimu'l Ahlâk literatürü ve İbn Ebi'd Dünyâ'nın Mekârimu'l Ahlâk isimli eseri
Noble Morals –İbn Abi al-Dunya moral literature
Yazar: AYŞE GÜRAĞAÇ ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. KEMALETTİN ÖZDEMİR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlak = Morality ; Edep = Decency ; Hadis = Hadith ; Mekarimu'l Ahlak = Mekarimu'l Ahlak ; İbn Ebid Dünya = İbn Ebid Dünya ; İslamiyet = Islam

Özet:
İslâm, inanç ve yaşantı arasında bir bütünlük ve bir uyum hedefler. Bu anlamda inanç ve ahlâk bir bütün olarak görülür ve iman esasları ile ahlâk ilkeleri yakından ilişkilidir. Nitekim Allah'tan aldığı vahyi insanlara ulaştırmakla görevli olan Hz. Muhammed (sav) bir anlamda Ahlâk Peygamber'i, insanları dünya ve ahiret mutluluğuna ulaştırmayı hedefleyen İslâm'da  bir ahlâk dinidir. Hz. Peygamber'e tebliğ edilen her öğreti ve bu öğretiler merkezindeki sünneti seniyyeler, insana ahlaklı yaşamanın ilkelerini sunan esaslardır. Hz. Peygamber de "güzel ahlâkı tamamlamak" üzere gönderildiğini ifade etmektedir. Literatür çalışmalarının ilmî çalışmalar için sağladığı kolaylık ve pratiklik düşünüldüğünde Mekârimu'l Ahlâk Literatürünün tanınması ve üzerine çalışmalar yapılmasının bu noktada ve sünnetin hayata geçirilmesi noktasında büyük bir öneme sahip olduğu bilinmektedir. Aynı zamanda ahlâk konusunda yazılmış olan eserlerin şekil ve üslup açısından incelenmesi eserin telif edildiği zaman hakkında, o zamanda yaşamış olan müellifin birikimi hakkında bilgi vermesi ve o döneme hâkim olan değerler sistemini yansıtması bakımından önemlidir. Mekârimu'l Ahlâk başlığı altında ele alınan ve bu başlık altında Hz. Peygamber'in örnekliğini ele alan eserlerin en kapsamlı olanı İbn Ebi'd Dünyâ'nın "Mekârimu'l Ahlâk" isimli eseridir. Bu çalışmada da söz konusu eser hakkında bilgi verilecektir. Mekârimu'l Ahlâk Literatürü hakkında bilgi verilip, ardından bu başlıkla yazılmış eserlerin incelenmesi bütünlük arz eden bir çalışma olması hasebiyle önemlidir. Çalışma giriş ve sonuç dışında iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İslâm ahlâkı; tanımı, konusu, kapsamı yönüyle incelenmiş, Hadis Literatüründe Ahlâk-Adâb bölümlerine değinilmiştir. Ardından Mekârimu'l Ahlâk Literatürü incelenmiş olup çalışmamızın asıl konusunu oluşturan ikinci bölümde, İbn Ebi'd Dünyâ'nın Mekârimu'l Ahlâk isimli eseri Hadis İlmindeki Yeri, Tanıtımı, Yazma Nüshaları başlıklarıyla incelenmiştir. Son olarak Rivayet ve İsnad, Dirayet ve Metin Bakımından değerlendirilerek çalışma tamamlanmıştır. Bu eser üzerine yapılmış olan tezin, söz konusu alanda yapılacak yeni çalışmalara bir nebze katkı sunması ümit edilmektedir.

Abstract:
Islam aims at a unity and harmony between faith and life. In this sense, faith and morality are seen as a whole and the principles of faith and moral principles are closely related. As a matter of fact, the Prophet Muhammad (saas), who is in charge of conveying the revelation he received from Allah to people, is in a sense the Prophet of Morality, a moral religion in Islam that aims to bring people to the happiness of the world and the hereafter. Every teaching revealed to the Prophet and the Sunnah seniyyahs at the center of these teachings are the principles that present the principles of moral living to man. The Prophet also states that he was sent to "complete good morality." Throughout history, many studies have been carried out emphasizing the moral aspect of the Prophet Muhammad. Mekârimu'l Moral Literature are also works that serve this purpose. Considering the ease and practicality provided by these literature studies for scientific studies, it can be said that the recognition and studies of the Mekârimu'l Moral Literature are of great importance at this point and in terms of the implementation of circumcision. At the same time, the examination of the works written on the subject of morality in terms of form and style is important in terms of giving information about the time when the work was copyrighted, the accumulation of the author who lived at that time and reflecting the value system that prevailed in that period. The most comprehensive of the works discussed under the title of Mekârimu'l Ahlâk and dealing with the example of the Prophet Muhammad under this title is Ibn Abi'd Dünya's work titled "Mekârimu'l Ahlâk". In this study, information about the work in question will be given. After giving information about the Mekârimu'l Moral Literature, a review of a work written with this title is important because it constitutes a complete study. The study consists of two main sections and in this study, Islamic morality; definition, subject and scope were examined, and the Morality-Adâb sections were mentioned in the Hadith Literature. Then, Mekârimu'l Moral Literature was examined and the second part, which constitutes the main subject of our study, was passed and Ibn Abi Dünyâ's work titled Mekârimu'l Ahlaklâk was examined in terms of its place in Hadith Science, Introduction and Manuscript Copies. It is hoped that the thesis on the work in question will contribute to some new studies in the field.