Yerleşim yerlerinde afet ve risk yönetimi
Disaster and risk management in the residential areas
Yazar: LEVENT UZUNÇIBUK
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL MENGİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Kentler = Cities ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Çevre = Environment ; Çevre politikaları = Environmental policies

Özet:
Türkiye, geçmişte olduğu gibi başta depremler olmak üzere sel, çığ,yangın, toprak kayması gibi doğal afetlerle sık sık karşılaşmış ve karşılaşmayadevam edecektir. Bu nedenle yaşanan afetlerin yarattığı can ve mal kayıplarınınyanında ekonomik kayıpların da minimize edilmesi, ancak etkin vesürdürülebilir bir afet ve risk yönetim sisteminin oluşturulması ilegerçekleştirilebilecektir. Bu amaçla yapılan çalışmada, Türkiye'de ve dünyadameydana gelen doğal afetler çerçevesinde sürdürülen afet ve risk yönetimi ileilgili çalışmalar incelenmiş ve geliştirilmekte olan yeni teknolojiler de gözönünde bulundurularak, Türkiye'nin ihtiyaçlarına yönelik öneriler ortayakoyup yerleşim yerlerimizdeki afet ve risk yönetimi modeli oluşturulmayaçalışılmıştır. Doğal afet politikalarında Cumhuriyet dönemi başlangıç olarak elealınmış ve mevcut yapı özellikle 1999 yılı Marmara ve Düzce depremlerindeyapılan uygulamalardan yararlanılıp ortaya konmuştur. Federal ve üniteryapıya sahip ülkelerdeki doğal afetlerle ilgili afet ve risk yönetimleri ile ilgilibirincil kaynaklara ulaşılamaması, çalışmaların en büyük zorluğunuoluşturmuştur. Bu nedenle, çalışma metodolojisi bakımından önem taşıyankaynak incelemesi internet üzerinden, söz konusu ülkelere ait kurumsalraporlardan yararlanılmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın birincibölümünde; afet ve risk yönetimi ile ilgili kavram ve tanımlarla, afet ve riskyönetim sisteminin ne olduğu ve aşamaları hakkında bilgi verilmiştir. Aynızamanda; kimi ülkelerdeki uygulamaları vermek amacıyla dünyanın farklıcoğrafi bölgelerinden seçilmiş federal ve üniter devletlerdeki afet ve riskyönetimleri irdelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde; Türkiye'de doğalafetlerin etkilerinin giderilmesine ve önlenmesine yönelik bugüne kadaryapılmış düzenlemeler, diğer bir söylemle ülkemizdeki afet ve risk yönetimisistemi ile geleceğe dönük yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. Üçüncübölümde; ülkemize uygun olacağı düşünülen etkin bir afet ve risk yönetimmodelinin geliştirilmesine çalışılmıştır. Çalışmanın son kısmı olan geneldeğerlendirme bölümünde ise; daha önceki bölümlerde ele alınan hususlar gözönünde bulundurularak, doğal afetlere hazırlıklı olmak amacıyla yerleşimyerlerinde afet ve risk yönetimine yönelik yapılabilecek kurumsal ve tüzeldüzenlemelere ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
As occurred in the past, Turkey has frequently faced natural disasterslike flood, avalanche, fire, land slide and primarily earthquake and willcontinue to do so. Therefore, minimizing the economic losses as well as those oflives and properties caused by the disasters can only be achieved throughestablishment of an effective and sustainable disaster and risk managementsystem. In the present study carried out for this purpose, works were evaluatedrelevant to the disaster and risk management conducted within the frame of thenatural disasters occurred in Turkey and in the world, and considering therecent technological developments, proposals addressing Turkey?s requirementswere put forward and a model for disaster and risk management for residentialareas was tried to be developed. The Republican era was taken as the startingterm in the policies for natural disasters, and the present structure waspresented especially utilizing the applications made during the 1999earthquakes of Marmara and Düzce. Inaccessibility to the primary sourcesrelated to the disaster and risk management in countries with federal andunitarian structure has constituted the main drawback encountered during thestudy. The source study, that is of importance in terms of working methodology,was therefore done on the internet utilizing organizational reports of thecountries in question. In the first chapter, information was provided regardingthe concepts and definitions for disaster and risk management, as to whatdisaster and risk management is, and what its phases are. However, disasterand risk managements of the federal and unitarian countries selected fromdifferent geographical areas of the world were evaluated with a view topresenting applications of the various countries. In the second chapter,arrangements in Turkey so far towards preventing and mitigating the effects ofthe natural disasters occurred in Turkey, in other words, disaster and riskmanagement system in Turkey and activities for the future were investigated. Inthe third chapter, an effective disaster and risk management model fit for ourcountry was tried to be developed. In the last chapter that is the generalevaluation, suggestions were put forward regarding organizational and judicialarrangements that can be made for disaster and risk management in theresidential areas in order to be prepared for the natural disasters.