Çocuklarda non-steroidal anti inflamatuvar ilaç 
hipersensitivitesini ön gören faktörler
The factors that predict the non- steroidal anti 
inflammatory DRUG hypersensitivity in children
Yazar: YEKBUN GAMZE ŞAYAN
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM TOPAL
İnönü Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antiinflamatuar ajanlar = Anti inflammatory agents ; Antiinflamatuar ajanlar-nonsteroid = Anti inflammatory agents-nonsteroidal ; Deri testleri = Skin tests ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Çocuklar = Children ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Non-steroidal anti inflamatuvar ilaç (NSAİİ)' lar, ilaçlara bağlı hipersensitivite
reaksiyonlarının en sık nedenlerinden biridir. NSAİİ hipersensitivite tanısını öyküye
dayanarak koymak çoğunlukla yanıltıcı olmaktadır. Bu nedenle gerekli durumlarda deri
testleri ve/veya oral provokasyon testleri yapılmalıdır.
Nisan 2013 ile Mart 2015 tarihleri arasında erken tip NSAİİ hipersensitivitesi
öyküsü ile İnönü Üniversitesi Çocuk İmmünolojisi ve Alerjisi polikliniğine başvuran
hastalar çalışmaya alınmıştır.
Çalışmaya, toplam 50 hasta alınmıştır. Çalışmaya alınan hastaların 22 (%44)' si
kız ve 28 (%56)' i erkek idi. Hastaların ortanca yaşı 6 (1-16) idi. Daha öncesinde NSAİİ
ile erken tip hipersensitivite reaksiyonu tarifleyen 13 hasta (%26) vardı. Sekiz (%16)
hasta birden fazla NSAİİ grubuna karşı erken tipte reaksiyon tarifliyordu. Hastaların 7
(%14)' sine astım, 7 (%14)' sine alerjik rinit ve 8 (%16)' ine besin alerjisi eşlik ediyordu.
NSAİİ'lara karşı gelişen erken tip reaksiyonların %50'si ilk 1 saat içerisinde gelişmişti.
NSAİİ hipersensitivite öyküsü ile başvuran hastaların 28'ine deri prik /intradermal testler
yapıldı. Toplam 13 (%26) hastada (2'si intradermal test sonucuna göre, 11'i oral
provokasyon test sonucuna göre), NSAİİ hipersensitivitesinin olduğu ispatlanmış oldu.
NSAİİ'lara karşı erken tip hipersensitivitesi olduğu ispatlanan hasta grubu ile
hipersensitivitesi olmadığı ispatlanan hasta grubu tek yönlü analiz ile
karşılaştırıldıklarında; oral provokasyon testi pozitif olan grupta, hastaların 6 yaşından
büyük olması (p=0,006), ailelerinde NSAİİ hipersensitivite öyküsünün olması (p=0,039),
birden fazla NSAİİ grubuna karşı erken tipte hipersensitivite öyküsünün olması (p=0,01)
ve reaksiyonun ilaç alımından sonraki ilk 1 saat içerisinde ortaya çıkması daha fazla idi
(p=0,004). Öyküden NSAİİ hipersensitivitesini ön gören bağımsız faktörleri belirlemek
için lojistik regresyon analizi yapıldığında ise reaksiyonun ilaç alımından sonra ilk 1 saat
içerisinde ortaya çıkması (OR: 22,81, 95%CI: 1,520-342,457, p=0,024) ve birden fazla
NSAİİ grubuna karşı erken tipte hipersensitivitenin olması (OR: 22,85, 95%CI: 1,337-
390,554, p=0,031) gerçek NSAİİ hipersensitivitesini ön gören faktörler idi. 
iv
Erken tip NSAİİ hipersensitivite öyküsü veren hastalarda; öyküye dayanarak tanı
asla konulmamalı, gerekli hastalarda deri testleri ve oral provokasyon testleri
yapılmalıdır. Tanıyı kesinleştirmek için deri testleri ve/veya oral provokasyon testleri
mutlaka yapılmalıdır. Öyküde ilaç alımından sonra ilk 1 saat içerisinde reaksiyon
gelişmesi ve birden fazla NSAİİ grubuna hipersensitivite öyküsünün olması, gerçek
NSAİİ hipersensitivitesini ön gören faktörlerdir.

Abstract:
NSAIDs are one of the most common cause of drug related hypersensitivity
reactions. The diagnosis of hypersensitivity to NSAID that based on clinical history is
generally misleading. Therefore, in necessary situations skin tests and/or oral provocation
tests (OPT) should be performed.
The study population was chosen from patients who applied to Department of
Allergy and Immunology, Inonu University Hospital in the April 2013 to March 2015
with history of Type 1 (immediate) hypersensitivity to NSAID (NSAID-H).
In total 50 patients were included. Of these 50 patients, 22 (44%) were males, 28
(56%) were females, a mean age of 6 (range 1 to 16). 13 (26%) patients described having
type 1 NSAID-H reactions in the past. 8 (16%) patients described having these reactions
to more than one type of type 1 NSAIDs. 7 (14%) patients had asthma, 7 (14%) patients
had allergic rhinitis and 8 (16%) patients had food allergy. 50 % of type 1 NSAID-H
reactions had occured in the first hour of medication. 28 of the patients underwent skin
prick/intradermal tests. NSAID-H was proven in 13 of 50 (2 of them according to
intradermal tests, 11 of them according to OPT). Patients were stratified into 2 groups:
those with confirmed NSAID-H and those without NSAID-H. When a one way analysis
is used to compare between these two groups the OPT positivie group had more risk
factors such as being older than 6 years of age (p=0,006), a positive family history
(p=0,039), having a clinical history of hypersensitivity to more than one type of type 1
NSAID (p=0,001), the onset of allergic reaction in the first hour of medication (p=0,004).
When logistic regression analysis is used to determine unrelated predictive factors of
NSAID-H from clinical history, the onset of allergic reactionin the first hour of
medication (OR:22,81 %95 CL 1,520-342,457, P=0,024) and the type 1 hypersenstivity
to multiple NSAID drugs (OR:22,85 %95 CL 1,337-390,554 p=0,031) were predictive
factors of true NSAID-H.
The definitive diagnosis should not be made based on clinical history, when
required skin tests and OPTs must be performed. Skin tests and/or OPT must be done to 
vi
establish a firm diagnosis. The history of hypersensitivity to multiple NSAID drugs and
the onset of allergic reaction in the first hour of medication are predictive factors of true
NSAID-H.