Osmanlı Dönemi Kayseri imalat sektörünün gelişiminde hammadde tedarik olanaklarının etkisi (1500-1800)
In the Ottoman Period, the effect of raw material supply possibilities on the development of Kayseri's manufacturing industry (1500-1800)
Yazar: HALUK AYTEKİN
Danışman: PROF. DR. AHMET TABAKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Geleneksel üretim sistemleri = Traditional production systems ; Hammadde = Raw material ; Kayseri = Kayseri ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tedarik = Supply ; Ticaret = Trade ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
Sanayi Devrimi öncesinde Kayseri'deki geleneksel imalat sektörünün gelişiminde hammadde tedarik olanaklarının etkisini inceleyen bu çalışma, dönem olarak 1500-1800 yılları arasını kapsamaktadır. Öncelikle; şehrin Osmanlı iaşe sistemi içerisindeki rolü sorgulanmıştır. Komşusu olan diğer Anadolu şehirlerine kıyasla, Kayseri'nin dericilik, halıcılık ve et ürünleri imalat kollarında karşlılaştırmalı rekabet üstünlüğü sağladığı tespit edilmiştir. Bu imalat kollarında kullanılan geleneksel üretim tekniklerinin ve hammaddelerin detayları, Kayseri'nin çağdaşı olan diğer imalat merkezlerine ilişkin teknoloji tarihi eksenli çalışmaların verileri ile desteklenerek tanımlanmıştır.İmalat sektöründe kullanılan hammaddelerin hangi yollardan tedarik edilebildikleri, hangi farklı hammaddeler ile ikame edilebildikleri ve tedarik sürecinde hangi engellerle karşılaşıldığı; Osmanlı arşiv belgelerinden faydalanarak sorgulanmıştır. İmalat maliyetlerinin düşük tutulabilmesi adına; imalatta kullanılan başlıca stratejik hammaddelerin Kayseri dışındaki merkezlere satışını yasaklanması yani monopson oluşturulması dahil koruma tedbirleri uygulandığı arşiv belgeleri yoluyla gözlenmiştir. Şehrin kuruluş döneminde coğrafi konumdan kaynaklanan rekabet avantajlarına sahip olan Kayserili tüccarların, Başkent İstanbul'a iaşe tedarik etme imtiyazının kazanılmasıyla birlikte bu avantajlarını devlet korumasıyla daha da arttırdıkları anlaşılmıştır.

Abstract:
This research analyzing the effect of supplying possibilities of raw material in the development of traditional manifacturing sector in Kayseri before Industrial Revolution consists of the period between 1500 and 1800. First, the roles of cities in the supply chain of capital city is examined. In comparision with other neighbouring cities it is ascertained that Kayseri obtained comparative competitive advantage in the branches of manufacture of meat products, leather trade and carpet business. The details of raw materials and traditional production techniques used in these branches of manufacture are defined by being supported with the datum of history of technology related to other manufacture centers which are contemporary of Kayseri.How the raw materials used in the manufacturing sector could be supplied, what different raw materials were substituted and in the supply process what kind of obstacles were met with were interrogated by utilizing the Ottoman archive documents. By means of these documents it is observed that precautionary measures were carried out including constitution of monopsony that is sales prohibition of major strategic raw materials used in manufacturing to the other centers except Kayseri on behalf of keeping manufaturing cost low. It is understood that in the period of foundation of the city merchants in Kayseri who owned competitive advantage on account of geographical location of the city increased their advantages more by gaining the privilege of provisions supplying for the capital city, İstanbul.