Osmanlı, İngiltere ve Fransa ilişkileri bağlamında Kırım Savaşı
The Crimean War in the Context of the relations of Ottoman Empire with England and France
Yazar: ERDOĞAN KELEŞ
Danışman: PROF. DR. MUSA ÇADIRCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Tarih = History
Dizin: Fransa = France ; Kutsal yerler = Sacred places ; Kırım Savaşı = Crimean War ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı-Rus Savaşı = Ottoman-Russian war ; Türk-Fransız ilişkileri = Turkish-French relations ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Türk-İngiliz ilişkileri = Turkish English relations ; İngiltere = England

Özet:
Kırım Savaşı (1853-1856), Rusya'nın Kudüs'te bulunan Kutsal Yerler'e ilişkin talepleri dolayısıyla Osmanlı İmparatorluğu tebaası olan Ortodoksları himaye hakkını elde etmek için harekete geçmesiyle başlamıştır. İstediği hak ve imtiyazları elde edemeyen Rusya, ?hasta adam? dediği Osmanlı İmparatorluğu'nu yıkarak Doğu Sorunu'na kendince çözüm bulmak amacıyla saldırıya geçmiştir. Rusya'nın bu saldırgan tutumuna karşı diplomatik ve siyasi bir çözüm bulmak isteyen Osmanlı İmparatorluğu, 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi'ne imza atmış olan İngiltere, Fransa, Avusturya ve Prusya'dan bir an önce harekete geçmelerini istemiştir. Zaten, Hıristiyan dünyasının liderliği konusunda Rusya ile rekabet içinde olan ve Kutsal Yerler Meselesi'nde Rusya'nın en büyük rakibi olan Fransa, boğazlara donanma göndermek suretiyle bu desteğini açıkça ortaya koymuştur. Yine doğudaki çıkarlarını korumak için Osmanlı İmparatorluğu'nun ayakta kalmasını arzulayan İngiltere Devleti de Fransa'nın politikasına destek vererek aynı şekilde hareket etmiş ve Akdeniz donanmasını harekete geçirmiştir. Avrupa'nın iki büyük gücünün desteğini alan Osmanlı İmparatorluğu ise Rusya isteklerine karşı daha kararlı bir tutum sergilemiştir. Rusya, diplomatik yolla elde edemediği hak ve imtiyazları silah zoruyla elde etmek için Osmanlı İmparatorluğu'na savaş açmıştır. Rusya'nın açtığı savaşta İngiltere ve Fransa, Osmanlı İmparatorluğu'nun yanında yer almışlardır. Daha sonra bu ittifaka Sardunya'da dahil olmuştur. Avrupa devletlerinin desteğini alan ve savaş meydanında birlikte Rusya'ya karşı mücadele veren Osmanlı İmparatorluğu savaş sonunda imzalanan barış antlaşması ile gücünü Rusya'ya kabul ettirmiştir. Rusya, Doğu Sorunu'na çözüm bulmak için başlattığı savaşı kaybetmiştir. Osmanlı İmparatorluğu Kırım Savaşı'ndan sonra yaklaşık yirmi yıl boyunca barış antlaşması ile elde ettiği siyasi ve diplomatik kazanımlarla çatışma ve savaş ortamından uzak kalmıştır. Barış antlaşması öncesi Hıristiyan tebaa için ilan edilmiş olan Islahat Fermanı'nı uygulamak ve reformları gerçekleştirmek için müsait bir ortam elde etmiştir. Buna karşılık savaş masraflarını karşılamak amacıyla alınan dış borçlar ve bu paraların harcanmasını denetlemek için kurulan denetim mekanizması ise sonraki yıllarda hazinenin iflasına neden olan süreci başlatmıştır. Ayrıca savaş sırasında telgraf, demiryolu ve hastalıkların tedavisi gibi teknik gelişmeler Osmanlı ülkesine girmiş dolayısıyla modernleşmenin temelleri atılmıştır.

Abstract:
Crimean War (1853-1856) started as a result of the Russian's demands in order to acquire the right of protection of the Orthodox subject of the Ottoman Empire to and to this end he asserted his claims in Holy Places of Kudus. Since Russia could not obtained the rights and privileges, he pursued an offensive policy in order to solve the "Eastern Question" himself by destroying the Ottoman Empire which was called "Sick Man" by Russia. Against the Russian offensive policy, Ottoman Empire quested for diplomatical and political solution and requested from the countries which subscribed to the Straits Convention of 1841 in London, namely England, France, Austria and Prussia to take immediate action. France who was competing with Russia for the leadership of Christian world and was the biggest rivalry of Russia in Holy Places issue, displayed his support evidently by sending his fleet to the Straits. England who wished for Ottoman Empire's survival for the protection of his interest in the East, moved its Mediterrenean fleet and gave support to the French policy by taking similar action. Ottoman Empire exhibited more determined attitude against the Russian's demands by receiving the support of the two big powers of the Europe. Russia started a war to the Ottoman Empire since he could not gain the rights and priviledges by diplomatic means he turned to force of arms. England and France were at the side of the Ottoman Empire in this war. Later on "Sardunya" participated in this alliance. With the support and joint action of European States and Ottoman Empire imposed its power on Russia by the peace agreement signed at the end of war. Russia lost the war which was started by himself as recipe for the Eastern Question. Ottoman Empire kept clear of conflict and hostility for 20 years after the Crimean War by political and diplomatical acquisitions granted with peace agreement. Therefore, a favorable milieu appeared for the realization of the reforms and put in force the Edict of Islahat (Reform) which was proclaimed for the Christian subjects of the Empire before peace agreement. However, foreign debts which were raised for the war expenses and auditing established for supervising the expenditure, later on caused the failure of treasury. During the war years, techinical improvements such as telegraphs, railways and treatment of diseases came into the Ottoman country, in this way laid the foundation of modernism.