Bilinç üzerine fenomenolojik bir değerlendirme: Merleau-Ponty
A phenomenological approach on consciousness: Merleau-Ponty
Yazar: ZAFER AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ İSKENDER ÖZKAN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Çağdaş tartışmaların kuşkusuz en önemli problemi bilincin ne olduğuyla ilgilidir. Bilinç problemi hem zihin felsefesi alanında hem de bilişsel bilimler alanında sıklıkla ele alınan ve çeşitli araştırmalarla açıklanmaya çalışılan bir yapıdır. Yapılan çalışmalar ve araştırmalarla birlikte henüz bilincin tam olarak ne olduğuna dair uzlaşılan bir zemin bulunamamaktadır. Uzlaşmanın olmaması bilince dair bilgimizin kısır bir yapıda olduğunu göstermemektedir. Sadece her çalışma alanının kendine özgü yaklaşımıyla bilincin farklı yapılarda açıklandığını göstermektedir. 
     Bilinç problemi oldukça eski bir düşünce süreciyle günümüze gelmektedir. Bu problem sistematik olarak zihin-beden düalizminin ortaya çıkardığı problemin günümüz versiyonu olarak ele alınabilir. Bunun nedeni bilince dair açıklamaların ya indirgemeci bir yapıyla ele alınması ya da bilincin doğasının tam olarak anlaşılamamasından kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda bilinç açıklamaları genel anlamıyla canlı organizmanın bir yapısı olarak görülmek yerine sanki tek bir yapıyı işaret ediyormuş gibi ele alınır. Tam da bu noktada 20. yüzyıl fenomenoloji geleneğiyle birlikte bilince dair yeni bir yaklaşımın söz konusu olup olmadığı karşımıza çıkar. Özellikle fenomenoloji geleneğinin önemli isimlerinden biri olan Merleau-Ponty'nin bilinç, beden ve dünya hakkında yapmış olduğu açıklamalarla yeni bir yaklaşımın yarım yüzyıl önce ortaya çıktığını söyleyebiliriz. Bu yüzden bu çalışmada Merleau-Ponty'nin canlı varlıklar söz konusu olduğunda bilinç açıklamasının özne, beden ve dünya bağlamında ele alınmasına dair görüşlerini ortaya koymaya çalıştık. Dahası Merleau-Ponty'nin görüşlerinin günümüz çağdaş zihin çalışmalarına olan etkilerinin ne olduğunu ve bilincin temel yapısı itibariyle özne, beden ve dünya yapısının bütünlükçü bir etkileşimle ele alınabileceğini ortaya koymaya çalıştık.

Abstract:
Undoubtedly, the most important problem of contemporary debates is about what consciousness is. The problem of consciousness is a structure that is frequently addressed both in the field of philosophy of mind and in the field of cognitive sciences and is tried to be explained through various studies. Despite the studies and research, there is still no consensus on what exactly consciousness is. The lack of consensus does not mean that our knowledge of consciousness is sterile. It only shows that consciousness is explained in different structures with the unique approach of each field of study.
     The problem of consciousness comes to the present day through a very old thought process. This problem can be systematically considered as the contemporary version of the problem posed by mind-body dualism. This is since explanations of consciousness are either handled with a reductionist structure or the nature of consciousness is not fully understood. In this context, explanations of consciousness are generally treated as if they refer to a single structure instead of being seen as a structure of the living organism. It is precisely at this point that we come across whether there is a new approach to consciousness with the 20th century phenomenological tradition. We can say that a new approach emerged half a century ago, especially with the explanations of Merleau-Ponty, one of the important names of the phenomenological tradition, about consciousness, the body and the world. Therefore, in this study, we have tried to put forward Merleau-Ponty's views on the explanation of consciousness in the context of subject, body and world in the case of living beings. Moreover, we have tried to show what the effects of Merleau-Ponty's views on contemporary mind studies are and that the structure of subject, body and world can be handled in a holistic interaction in terms of the basic structure of consciousness.