Psikiyatri hastalarına yönelik etik yaklaşım değerlendirme ölçeği geliştirme
Developing an ethical approach assessment scale for psychiatric patients
Yazar: GİZEM ÖZALP
Danışman: PROF. DR. LEYLA BAYSAN ARABACI
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Etik = Ethics ; Etik değerler = Ethical values ; Etik-hemşirelik = Ethics-nursing ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş-Amaç: Araştırma, psikiyatri birimlerinde çalışan sağlık profesyonellerinin psikiyatri hastalarına yönelik etik yaklaşımlarını değerlendirmeye yönelik bir ölçek geliştirerek, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmak amacıyla planlanmıştır.
Gereç-Yöntem: Metodolojik tipte planlanan araştırma verileri Şubat 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında dört farklı bölge psikiyatri hastanesinde çalışan 316 hemşireden toplanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve araştırmacılar tarafından geliştirilen "Psikiyatri Hastalarına Yönelik Etik Yaklaşım Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. 48 maddeden oluşan taslak ölçek, gerekli geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda 27 maddeden oluşan son halini almıştır. Ölçeğin geliştirilme sürecinde; Lawshe tekniği, Açıklayıcı Faktör Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Test-tekrar test güvenirliği, Cronbach Alpha Güvenirlik katsayısı ve madde toplam korelasyonu analizleri yapılmıştır. 
Bulgular: Açıklayıcı faktör analizi sonucu araştırmacılar tarafından, ilgili literatüre dayalı olarak ölçek otoriter, koruyucu-özgeci, normatif ve sosyal mesafe olarak adlandırılan dört ayrı alt boyuttan oluşan yapısına ulaşmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonucu test edilen verinin model veri uyumunun oldukça yüksek olduğu bulunmuştur (GFI=0.96, AGFI=0,95, RMSEA=0.068, SRMR=0,071 ve Chi-square/df=775,06/316=2,452). Psikiyatri Hastalarına Yönelik Etik Yaklaşım Değerlendirme Ölçeği'nin Cronbach Alfa güvenirlik katsayıları sırasıyla αotoriter= 0.84, αkoruyucu-özgeci=0.74, αnormatif=0.76, αsosyal mesafe=0.70 ve αPHEYDÖ=0.88 olarak bulunmuştur. Ölçeğin tümü ve alt boyutları için tahminlenen test-tekrar test güvenirlik katsayıları sırasıyla rPHEYDÖ=0.93  rotoriter= 0.94, rkoruyucu-özgeci=0.79, rnormatif= 0.83 ve rsosyal mesafe= 0.72 olarak bulunmuştur.
Sonuç: Bu veriler sonucunda, "Psikiyatri Hastalarına Yönelik Etik Yaklaşım Değerlendirme Ölçeği"nin geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Psikiyatri hemşireliği, etik, ölçek geliştirme.

Abstract:
Introduction-Purpose: The research was planned to develop a scale to evaluate the ethical approaches of health professionals working in psychiatry units towards psychiatric patients and to study the validity and reliability of the scale.
Materials and Methods: The planned research data of methodological type were collected from 316 nurses working in four different regional psychiatric hospitals between February 2020 and February 2021. The "Descriptive Information Form" and the "Ethical Approach Evaluation Scale for Psychiatric Patients" developed by the researchers were used to collect the research data. The draft scale, consisting of 48 items, took its final form consisting of 27 items as a result of necessary validity and reliability studies. In the development process of the scale; Lawshe technique, Explanatory Factor Analysis, Confirmatory Factor Analysis, Test-retest reliability, Cronbach Alpha reliability coefficient and item-total correlation analyzes were performed.
Results: As a result of the explanatory factor analysis, the scale has reached its structure consisting of four separate sub-dimensions called authoritarian, protective-altruistic, normative and social distance, based on the relevant literature. As a result of Confirmatory Factor Analysis, it was found that the model-data fit of the tested data was quite high (GFI = 0.96, AGFI = 0.95, RMSEA = 0.068, SRMR = 0.071 and Chi-square / df = 775.06 / 316 = 2.452). The Cronbach's Alpha reliability coefficients of the Ethical Approach Evaluation Scale for Psychiatric Patients were found to be αauthoritarian= 0.84, α rprotective-altruist =0.74, αnormative=0.76, α social distance =0.70 and  αPHEYDÖ=0.88. The estimated test-retest reliability coefficients for the whole scale and its sub-dimensions were found to be rPHEYDÖ= 0.93 rauthoritarian = 0.94, rprotective-altruist = 0.79, rnormative = 0.83 and rsocial distance = 0.72, respectively.
Conclusion: As a result of these data, it was determined that the "Ethical Approach Evaluation Scale for Psychiatric Patients" is a valid and reliable scale.
Keywords: Psychiatric nursing, ethics, scale development.