Orta Sakarya bölgesi kara akbaba (Aegypius monachus L.) populasyonu üzerinde araştırmalar
Studies on a population of cinereous vulture (Aegypius monachus L.) in Middle Sakarya region
Yazar: CİHANGİR KİRAZLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ELİF YAMAÇ
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Batı Palearktik bölgesinin ikinci büyük populasyonuna sahip olan Türkiye?de Kara Akbaba Aegypius monachus L. türü insan kaynaklı faktörler nedeniyle tehdit altında bulunmaktadır. Ancak türün ülkedeki dağılımı ve üreme alanları hakkında yeterli bilgiye sahip olunmaması, türün korunması konusunda zorluklar oluşturmaktadır. Bu kapsamda Eskişehir?in kuzeyinde yer alan Orta Sakarya Bölgesi?nde 2010-2012 yılları arasında türe ait olası yuva alanlarını ve üreme başarılarını belirleyebilmek, türün yuva ağacı ve yuva alanı tercihlerini tespit etmek ve tehdit eden faktörleri ortaya koyabilmek için çalışmalar sürdürülmüştür. Bu amaçla, bölgede 95 arazi çalışması gerçekleştirilmiştir. Yuva ağacı ve yuva alanı tercihini belirleyebilmek için toplam 33 kriter ikili istatiksel analizler ve Random Forest istatistiksel modelleme yöntemi ile değerlendirilmiştir. Çalışmalar sonucunda Orta Sakarya Bölgesi?nde üç farklı yuva alanında toplam 123 yuva tespit edilmiştir. Elde edilen verilere göre, 2010, 2011 ve 2012 yıllarında sırasıyla 32, 46 ve 42 çiftin üreme aktivitesi gösterdiği, üreme başarısı oranlarının ise yıllara göre sırasıyla % 78, % 73 ve % 55 olduğu belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda Kara Akbabaların orman tepe örtüsünden daha boylu olan büyük ve yaşlı karaçamları yuva ağacı olarak tercih ettikleri belirlenmiştir. Ayrıca, orografik yapı, orman yapısı ve insan kaynaklı yapı ve faaliyetlerin türün yuva alanı seçimi üzerine önemli derecede etki ettiği anlaşılmıştır. Orta Sakarya Bölgesi?nde yürütülen bu çalışma ile Türkiye?nin en büyük Kara Akbaba kolonisi tespit edilmiştir. Ormancılık faaliyetleri ve rekreasyonel aktivitelerin koloni için önemli düzeyde tehdit oluşturduğu ve kısa sürede koruma önlemlerinin alınması gerekliliği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Kara Akbaba, Orta Sakarya Bölgesi, üreme başarısı, koruma, üreme alanı tercihi

Abstract:
Turkey holds the second largest Cinereous Vulture Aegypius monachus population in the Western Palearctic although it is under threat due to anthropogenic factors. A general lack of information on breeding sites and countrywide distribution creates difficulties in the conservation of the species. Therefore, the main aim of this study is to describe new breeding sites, breeding success, and nest tree and site selection, Fieldwork was carried out in the Middle Sakarya Region between 2010-2012. After 95 field visits, a total of 123 nests were identified in three different nesting areas. The numbers of breeding pairs were 32 in 2010, 46 in 2011 and 42 in 2012. Breeding success was 78%, 73% and 54% in 2010, 2011 and 2012, respectively. A total of 33 variables were analyzed using pairwise statistical tests and Random Forest modelling to determine their relationship to nest site selection. Results showed that there was significant preference for older and flat-topped Black Pine trees that grow taller than the canopy. Orography, forest structure and anthropogenic factors had significant influence on nest site selection and breeding success in the region. Moreover, the largest known Cinereous Vulture colony has been discovered by this study. Forestry and recreational activities are determined to constitiute a major threat, and it is necessary to take urgent precautions in order to conserve the species in Turkey.
Keywords: Cinereous Vulture, Middle Sakarya Region, breeding success, conservation, nest site selection