Sosyobilimsel konularda argümantasyona dayalı eğitimin bilimin doğası, epistemolojik inançlar, bilimsel süreç becerileri ve kavram yanılgılarına etkisi
The effect of argumentation based instruction in socioscientific issues on nature of science, epistemological beliefs, science process skills and misconceptions about socioscientific issues
Yazar: FATMA GÜLER GÜRSEL
Danışman: PROF. DR. BEHİYE AKÇAY
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon = Argumentation ; Bilimin doğası = Nature of science ; Bilimsel işlem becerisi = Scientific process skill ; Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Kavram yanılgısı = Misconception ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyobilimsel konular = Soscioscientific issues

Özet:
Bu çalışmanın amacı; sosyobilimsel konularda argümantasyona dayalı eğitimin; öğrencilerin bilimin doğası görüşlerine, epistemolojik inançlarına, bilimsel süreç becerilerine ve kavram yanılgılarına etkisini incelemektir. Çalışma tek gruplu ön test – son test deneysel desende, 16 sekizinci sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Deney grubu öğrencilerine enerji kaynakları, küresel ısınma, genetik mühendisliği ve klonlama konuları ile ilgili argümantasyon eğitimi 10 hafta boyunca uygulanmıştır. Veri toplama araçlarından VNOS-E ölçeği ve Argümantasyon Formları rubrik kullanılarak; Epistemolojik İnançlar Ölçeği, Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği ve tez kapsamında geliştirilen Sosyobilimsel Konular Kavram Testi nicel analiz yöntemleri ile incelenmiştir.
Çalışmanın sonucunda sosyobilimsel konularda argümantasyona dayalı eğitimin öğrencilerin sosyobilimsel konulardaki kavram yanılgılarına, bilimin doğası görüşlerine, argümantasyon becerilerine geliştirici etkide bulunduğu görülmüştür. Bilimsel süreç becerileri ve epistemolojik inançlar açısından ise anlamlı bir gelişim tespit edilmemiştir. Çalışmaya katılan öğrencilerin VNOS-E ölçeğinden aldıkları puan ortalamasının son testte yüksek olduğu görülmüştür. Öznellik teması haricinde tüm temalarda öğrenci puanlarının son testte daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Epistemolojik inançlar ölçeğinde son testte deney grubunun kaynak ve kesinlik alt boyutlarında puanlarının arttığı ancak geliştirme ve doğrulama alt boyutlarında azaldığı tespit edilmiş, aradaki fark anlamsız bulunmuştur. Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği son test puan ortalamaları daha yüksek olsa da istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Sosyobilimsel Konular Kavram Testinde son test lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Çalışmaya katılan öğrencilerin süreç sonunda ilgili konulara dair bazı kavram yanılgılarının giderildiği bazı kavram yanılgılarının devam ettiği görülmüştür. Deney grubuna süreç boyunca her hafta uygulanan Argümantasyon Formlarında ise toplamda sırasıyla en çok seviye 4, 3, 2, 5, 1 argüman oluşturulduğu tespit edilmiştir. Seviye 1 argümanlar azalırken seviye 5 argümanların süreç içerisinde yükseldiği bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of argumentation based instruction in socioscientific issues on nature of science, epistemological beliefs, science process skills and misconceptions about socioscientific issues. The study was carried out in the one group pretest-posttest experimental design, with 16 eighth grade students. Argumentation based instruction on energy sources, global warming, genetic engineering and cloning was applied to the experimental group students for 10 weeks. VNOS-E and Argumentation Forms from data collection tools were analyzed with using rubrics while Epistemological Beliefs Scale, Scientific Process Skills Scale and the Socioscientific Issues Concept Test which was developed within the scope of this thesis were examined with quantitative analysis methods.
As a result of the study, it has been seen that the argumentation based instruction in socioscientific issues has a developing effect on students' misconceptions on socioscientific issues, their views on the nature of science, and their argumentation skills. No significant development was found in terms of scientific process skills and epistemological beliefs. It was found that the posttest mean score of the students participating in the study from the VNOS-E was higher. It was determined that student scores were higher in the posttest in all themes, except for the subjectivity (theory-laden) theme. In the post-test on the epistemological beliefs scale, it was determined that the experimental group's scores in the source and certainty dimensions increased, but decreased in the development and justification dimensions, and the difference was found to be insignificant. Although the post-test mean scores of the Scientific Process Skills Scale were higher, no statistically significant difference was detected. A statistically significant difference was found in favor of the post-test in the Socioscientific Issues Concept Test. At the end of the process, it was observed that some of the misconceptions of the students who participated in the study were eliminated and some misconceptions continued. It was found that that most argument levels were 4, 3, 2, 5 and 1, in the Argumentation Forms which were applied to the experimental group every week throughout the process. It was found that while level 1 arguments decreased, level 5 arguments increased in the process.