Güvercin Gerdanlığı çevirilerinin karşılaştırılması
Pigeon Necklace translation comparisons
Yazar: MUHAMMET MUSTAFA ÜRKMEZ
Danışman: DOÇ. DR. SENEM CEYLAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Arapça = Arabic ; Çeviri = Translation ; Çeviri analizi = Translation analysis ; Çeviri bilim = Science of translation ; İbn Hazm = İbn Hazm ; Şiir = Poem

Özet:
Bir kitabın neden birden fazla çevirisi yapılır? Yapılan bu çevirilerden biri, neden diğerlerinden daha fazla okunur? Daha fazla okunan çeviri daha kaliteli midir? Bu soruların tek bir yanıtı olmadığını söylemek mümkündür. Ancak ilk akla gelen "Yapılan çevirilerin nitelikleri birbirinden farklı mı?" sorusu olmaktadır. Bu sorunun muhtemel cevaplarını bulmak için hazırlanmış bu çalışma İbn Hazm'ın aşk ile ilgili yazdığı Güvercin Gerdanlığı kitabının üç farklı çevirisini (Mehmet Hakkı Suçin, Selahattin Hacıoğlu ve Sare Öztürk) nitelik açısından incelemiştir. Bu inceleme, Nida'nın çeviri teorisi olan dinamik ve biçimsel eşdeğerliği sağlama kriterine göre yapılmıştır. Çevirilerin tamamını incelemek yerine, sadece kaynak metinde geçen ve bendeniz tarafından belli kriterlere göre seçilen 100 beytin incelenmesi yapılmıştır. Bu incelemede çevirilerin dinamik ve biçimsel eşdeğerliğinin sağlanmasının yanı sıra ayrıca şiirsel yönleri de yüzeysel olarak incelenmiştir. Çevirmenlerin tercümelerinde beyitlerin şiirsel yönü olan aliterasyon, asonans ve kafiye düzenini sağlayıp sağlamadıklarına bakılmıştır.
Mehmet Hakkı Suçin tarafından yapılan çevirilerin daha çok dinamik eşdeğerliği sağladığı ve şiirselliği ön plana çıkardığı tespit edilmiştir. Selahattin Hacıoğlu tarafından yapılan çevirilerin ise daha çok biçimsel eşdeğerliği sağladığı, Sare Öztürk'ün ise serbest şiirsel çeviri tarzını tercih ettiği görülmüştür.
Bu araştırma kapsamında yapılan karşılaştırmada, şiir çevirisinin nesre göre daha zor olduğu anlaşılmıştır. Bu zorluğu, kaynak metnin Arapça olması, çevirmenlerin her iki dildeki yetkinliklerinin önemli rol oynaması nedenleriyle açıklamak mümkündür. Bu zorluğa rağmen başarılı çeviriler yapıldığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Arap Dili, Çeviri, Karşılaştırma, Aliterasyon, Asonans, Kafiye, Dinamik ve Biçimsel Eşdeğerlik

Abstract:
Why is there more than one translation of a book? Why is one of these translations read more than the others? Is the translation the more read the better? It is possible to say that there is no single answer to these questions. However, the first thing that comes to mind is "Are the qualities of the translations different from each other?" there is a question. This research has been prepared in pursuit of this question. Three different translations of the Pigeon Collar book written by Ibn Hazm about love (Mehmet Hakkı Seçin, Selahattin Hacıoğlu and Sare Öztürk) were examined in terms of quality. This review was carried out according to Nida's translation theory, which is dynamic and formal equivalence criterion. Instead of examining all the translations, only 100 couplets in the source text, selected by me according to certain criteria, were examined. In this study, besides ensuring the dynamic and formal equivalence of translations, their poetic aspects are also examined superficially. In the translations of the translators, it was checked whether the couplets provided the poetic aspect of alliteration, assonance and rhyme.
It has been determined that the translations made by Sucin provide more dynamic equivalence and bring poetry to the fore. It was seen that the translations made by Hacıoğlu provided more formal equivalence, while Öztürk preferred the free poetic translation style.
In this study, it was understood that the translation of poetry is more difficult than prose. The fact that the source text was in Arabic and the translators' competencies in both languages played an important role in this difficulty. Despite this difficulty, it has been seen that successful translations have been made.

Keywords: Arabic Language, Translation, Comparison, Alliteration, Assonance, Rhyme, Dynamic and Formal Equivalence