Mobil cihaz adli bilişimi kapsamında imaj alma sürecine ilişkin karar destek sistemi oluşturulması
Developing a decision support system regarding the acquiring image process within the scope of mobile forensics
Yazar: FURKAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇAKIR
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Adli Bilişim Ana Bilim Dalı / Adli Bilişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Adaletin zamanında tecellisine adli bilişimin katkısı yadsınamaz olduğundan, bu kapsamdaki sürecin en kısa zamanda sağlıklı şekilde nihayete erdirilmesi önemli bir gerekliliktir. Günümüzde mobil cihazlar, barındırdığı veri itibariyle adli bilişim açısından en önemli delil kaynaklarından birisidir. Mobil cihazların gerek çeşitliliğindeki gerekse de kabiliyetlerindeki hızlı artış, mobil cihaz adli bilişim sürecini günden güne daha karmaşık hale getirmektedir. Aynı zamanda, bu faaliyetlerin devamını sağlayacak yeni personellerin sürece adaptasyonunu zorlaştırmaktadır. Mobil cihazlardan imaj alınmasındaki başarı, mobil cihaz adli bilişimi sürecinin tamamını doğrudan etkilemektedir. Bu tez çalışması kapsamında mobil cihazların imajlarının alınması sürecinde, personelin hızlı ve etkin karar vermesini sağlamak amacıyla bir karar destek sistemi geliştirilmiştir. Bu amaçla, mobil cihaz adli bilişim sürecini yürüten bir birimin faaliyetleri incelenmiş, problem tanımı yapılmış ve gerekli veriler toplanmıştır. Bu veriler üzerinde literatürde yer alan çeşitli algoritmalar test edilmiş ve verileri açıklama kabiliyetleri belirlenmiştir. Bu yolla, verinin içerdiği girdi-çıktı ilişkisini en iyi şekilde açıklayan yöntem, karar destek modeli olarak seçilmiştir. Karar destek sisteminin diğer bileşenlerine yönelik teknik gereksinimlerin belirlenmesi amacıyla kalite fonksiyonu göçerimi metodolojisi takip edilerek, karar vericilerin ihtiyaç ve beklentileri mümkün mertebe sağlıklı şekilde geliştirilen sisteme uygulanmıştır. Erişilebilirlik ve esneklik ihtiyaçlarına daha yüksek düzeyde cevap verdiği için, önerilen karar destek sistemi web tabanlı bir yazılım olarak geliştirilmiştir. Yazılımın çalıştırdığı karar destek sistemi, hem mobil cihazdaki arızanın tespitinde hem de yapılan tespit neticesinde mobil cihazın imajının alınması için yapılacak işlemlere karar verilmesinde destek sağlamaktadır. Geliştirilen yazılım belirli bir süre ile mobil cihaz adli bilişim personeli tarafından kullanılmış ve yazılımı kullanan personelden kullanımı sonucunda geri bildirimleri istenmiştir. Geri bildirimlerin analizi, karar destek sistemi yazılımının kullanımının kolay olduğu, anlaşılır olduğu ve mobil cihaz adli bilişim sürecine gerek hız gerekse de doğruluk açısından katkı sağlayacağını göstermiştir.

Abstract:
The contribution of digital forensics to the timely manifestation of justice cannot be denied, therefore, it is an important requirement to bring the process in this scope to a healthy conclusion as soon as possible. Nowadays, mobile devices are one of the most important sources of evidence in terms of digital forensics due to the data they contain. The rapid increase in both the diversity and capabilities of mobile devices makes mobile forensics processes more complex day by day. At the same time, this makes it difficult for new personnel to adapt to the process that will continue these activities. The success of acquiring images from mobile devices directly affects the entire mobile forensics process. In the scope of this thesis, a decision support system was developed to ensure that personnel can make quick and effective decisions in the process of acquiring images of mobile devices. For this purpose, the activities of a unit carrying out mobile forensics were examined, problem definition was made, and necessary data were collected. Various algorithms in the literature were tested on these data, and their abilities to explain the data were determined. In this way, the method that best explains the input-output relationship of the data was selected as the decision support model. Following the quality function deployment methodology to determine the technical requirements for other components of the decision support system, the needs and expectations of decision-makers were applied to the developed system as much as possible. Due to its higher level of accessibility and flexibility needs, the proposed decision support system was developed as a web-based software. The decision support system run by the software supports both the detection of malfunctions in mobile devices and the decision-making process for acquiring the image of the mobile device as a result of the detection. The developed software was used by mobile forensics personnel for a certain period of time and feedback was requested from personnel using the software. The analysis of the feedback showed that the decision support system software is easy to use, understandable, and contributes to the mobile forensics process in terms of both speed and accuracy.