Diyabetik böbrek hastalığı olan hastalarda çeşitli ilaç tedavilerinin böbrek hastalığı progresyonuna etkisi
The effect of various drug treatments on the progression of kidney disease in patients with diabetic kidney disease
Yazar: YUNUS KARAGÖZ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN SÜLEYMANLAR
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş: Diyabetik böbrek hastalığı, diyabetes mellitusun (DM) ciddi komplikasyonlarından biri olup, son dönem böbrek hastalığının (SDBH) en sık görülen nedenleri arasında yer almaktadır. Kılavuzlar, diyabetik böbrek hastalığının önlenmesi ve tedavisinde etkinlikleri klinik çalışmalarla kanıtlanmış ilaçların kullanımını güçlü önerilerle desteklemektedir. Bu çalışmada, diyabetik böbrek hastalığı olan tip 2 DM hastalarında, renin-anjiyotensin sistemi (RAS) blokerleri ve sodyum-glukoz kotransporter-2 (SGLT2) inhibitörleri gibi tedavi yaklaşımlarının hastalık progresyonuna olan etkileri araştırılmıştır.
Amaç: Diyabetik Böbrek Hastalığı (DBH) bulunan hastalarda, RAS blokerleri ve SGLT2 inhibitörlerinin; kreatinin düzeyleri, glomerüler filtrasyon hızı (GFH) ve albüminüri üzerindeki etkilerini, ayrıca ölüm oranı, kreatinin değerlerinde iki kat artış, RRT gereksinimi ve albüminüride A2 ile A3 progresyonu gibi sekonder sonlanım noktalarına olan etkilerini değerlendirmek.
Yöntemler: Retrospektif olarak gerçekleştirilen bu çalışmada, 1 Ocak 2018 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nefroloji Polikliniğinde diyabetik kronik böbrek hastalığı tanısıyla izlenen ve takip edilen toplam 200 hasta incelenmiştir. Hastalar, tedavi rejimlerine göre üç gruba ayrılmıştır: tedavi almayanlar, yalnızca RAS blokeri kullananlar ve RAS blokerleri ile SGLT2 inhibitörlerini birlikte kullananlar.
Hastaların yaş, cinsiyet, hipertansiyon, kardiyovasküler hastalıklar, hiperlipidemi ve serebrovasküler hastalıklar gibi komorbiditeleri ile kullandıkları ilaçlar gibi klinik ve demografik verileri değerlendirilmiştir. Ayrıca kreatinin, glomerüler filtrasyon hızı (GFH), idrarda albümin/kreatinin ve protein/kreatinin oranları, açlık kan şekeri (glukoz), HbA1C, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) ve ürik asit düzeyleri retrospektif olarak analiz edilmiştir. Çalışmada, RAS blokerlerinin kesilme nedenleri de kayıt altına alınmıştır.

Bulgular: Tedavi grupları arasında yapılan karşılaştırmalarda, kreatinin düzeylerindeki artış ve glomerüler filtrasyon hızındaki (GFH) ılımlı düşüş açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar tespit edilmiştir. Özellikle, RAS blokeri ve SGLT2 inhibitörlerini birlikte kullanan grupta GFH değerlerinin diğer gruplara göre daha yüksek, kreatinin düzeylerinin ise daha düşük olduğu gözlenmiştir.
Albüminüri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmamakla birlikte, RAS blokeri ve SGLT2 inhibitörü kullanan grupta albüminüri düzeylerinin diğer gruplara kıyasla daha düşük olduğu dikkat çekmiştir. Ölüm oranları açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır.
Sekonder sonlanım noktalarından kreatinin düzeylerinde iki kat artış ve RRT ihtiyacı açısından değerlendirildiğinde, RAS blokeri ve SGLT2 inhibitörleri kombinasyonunu kullanan grupta RRT ihtiyacının en düşük oranda olması, böbrek koruyucu etkiler yönünden olumlu bir eğilim olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, albüminüri progresyonu açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.
Sonuç: RAS blokeri ve SGLT2 inhibitörlerini birlikte kullanan grupta, GFH değerlerinin daha yüksek, kreatinin düzeylerinin ise daha düşük seyretmesi ve bu grupta RRT ihtiyacının en düşük oranda bulunması, SGLT2 inhibitörlerinin potansiyel böbrek koruyucu etkilerini desteklemektedir. Albüminüri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark olmamakla birlikte, bu grupta albüminüri düzeylerinin diğer gruplara göre daha düşük olduğu gözlenmiştir. Bulgular, SGLT2 inhibitörlerinin böbrek koruyucu etkilerini vurgulamakla birlikte, klinik uygulamalara rehberlik edebilmesi için daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimler: Diyabetes Mellitus, Kronik Böbrek Hastalığı, Glomerüler Filtrasyon Hızı, Sodyum Glukoz Ko-Transporter 2 İnhibitörleri, Proteinüri

Abstract:
Introduction: Diabetic kidney disease is a serious complication of diabetes mellitus and one of the leading causes of end-stage renal disease. Guidelines strongly recommend the use of medications with proven efficacy in preventing and treating diabetic kidney disease. This study investigates the effects of treatment approaches such as renin-angiotensin system (RAS) blockers and sodium-glucose cotransporter-2 (SGLT2) inhibitors on disease progression in patients with type 2 diabetes mellitus and diabetic kidney disease.
Objective: To evaluate the effects of RAS blockers and SGLT2 inhibitors on creatinine levels, glomerular filtration rate (GFR), and albuminuria, as well as secondary outcomes such as mortality, doubling of creatinine levels, need for supportive therapy, and A2 to A3 albuminuria progression in patients with diabetic kidney disease.
Methods: This retrospective study included 200 patients followed at Akdeniz University Faculty of Medicine Hospital Nephrology Outpatient Clinic with a diagnosis of diabetic chronic kidney disease between January 1, 2018, and December 31, 2023. Patients were divided into three groups based on their treatment regimens: untreated, treated with RAS blockers only, and treated with a combination of RAS blockers and SGLT2 inhibitors. Demographic and clinical data such as age, sex, comorbidities (hypertension, cardiovascular diseases, hyperlipidemia, cerebrovascular diseases), and medications used were evaluated. Laboratory parameters including creatinine, GFR, urine albumin/creatinine and protein/creatinine ratios, fasting glucose, HbA1C, low-density lipoprotein (LDL), and uric acid levels were retrospectively analyzed. Reasons for discontinuation of RAS blockers were also recorded.
Results: Significant differences were observed between treatment groups in terms of creatinine increase and moderate GFR decline. Patients treated with a combination of RAS blockers and SGLT2 inhibitors had higher GFR levels and lower creatinine levels compared to other groups. While no significant differences
in albuminuria levels were found between groups, albuminuria was lower in the group using both RAS blockers and SGLT2 inhibitors. Mortality rates did not differ significantly among the groups. Regarding secondary outcomes, the need for supportive therapy was lowest in the combination therapy group, indicating a potential renal protective effect. However, no significant differences were observed in albuminuria progression between groups.
Conclusion: The combination of RAS blockers and SGLT2 inhibitors is associated with higher GFR levels, lower creatinine levels, and reduced need for supportive therapy, highlighting the potential renal protective effects of SGLT2 inhibitors. Although no significant differences were found in albuminuria progression, the lower albuminuria levels observed in the combination therapy group are noteworthy. Larger studies are needed to confirm these findings and guide clinical practice.
Keywords: Diabetes Mellitus, Chronic Kidney Disease, Glomerular Filtration Rate, Sodium-Glucose Cotransporter-2 Inhibitors, Proteinuria