Tarihi konut yapılarında ısıl performansın artırılmasına yönelik ısı yalıtım sıvalarının kullanılması: Ankara Beypazarı örneği
Use of thermal insulation plasters to increase thermal performance in historical residential buildings: The case of Ankara Beypazarı
Yazar: BERFİN EVKAYA
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN BAŞAR
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Enerji insan yaşamının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Dünyada ve ülkemizde artan enerji ihtiyacı gündemimizin büyük çoğunluğunu etkilemektedir. Gelişen teknoloji ile birlikte oluşan yüksek konfor standartları, sanayi sektörünün gelişimi, artan nüfus gibi faktörler enerji talebini artırmaktadır. Enerji talebinin artışı ve üretim arasındaki dengenin kurulabilmesi için enerji verimliliği kavramına yönelmeler ve bu konuyla ilgili çalışmalar yapılmaya başlanmıştır. Enerji verimliliği, binalarda yaşam standardı ve hizmet kalitesinin düşüşüne yol açmadan enerji tüketiminin azaltılmasını ifade etmektedir. Bir diğer deyişle CO2 (karbondioksit) salınımını kontrol altına alarak azaltılması hedeflenmektedir. Elde edilen verilerde bina sektörü CO2 salınımının neredeyse dörtte birini oluşturmaktadır. Bu oranı etkileyen en önemli faktör ise ısıtma olarak karşımıza çıkmaktadır. Devam eden inşaat sektörü bina stoğunu artırmaya devam edeceğinden dolayı inşaat sektörü Türkiye'nin Ulusal Katkı Beyanında belirlenen ulusal iklim koruma hedeflerine ulaşmasında en önemli etkenlerden biridir. Enerji verimliliğini sağlamak için ulusal ve uluslararası anlamda kanunlar, yönetmelikler, standartlar oluşturulmaktadır. Bu mevzuatlarda geçen enerji verimliliği çalışmaları çoğunlukla yeni yapılacak olan binalar için maddeler barındırmaktadır. Tarihi yapılar ile ilgili yapılacak olan çalışmalar için standartlar ortaya konulmaya çalışılsa da henüz yeterince açıklanmamıştır. Tarihi yapılar, kültürel mirasımızın önemli bir parçasını oluşturmakta ve geçmişin izlerini taşımaktadır. Ancak, zamanla maruz kaldıkları doğal etkenler, sosyal değişimler ve işlevsel gereksinimlerin farklılaşması gibi nedenlerle birçok tarihi yapı kullanılmamaktadır. Bu bağlamda, tarihi yapıların kullanılmama sebeplerini araştırmak, restorasyon süreçlerinin etkinliğini artırmak açısından kritik bir öneme sahiptir.  Özellikle iklimlendirme ve ısınma sorunları, tarihi yapıların işlevselliğini etkileyen önemli unsurlar arasında yer almaktadır. Bu çalışma kapsamında tarihi konut yapılarındaki ısı yalıtımı ile ilgili probleme odaklanılmıştır.  Yapılan çalışmada tarihi konut yapısı için ısı yalıtım sıvası önerileri geliştirilmiş olup bunlarında İZODER TS 825 hesap programında analizleri gerçekleştirilmiştir. Mevcut durum ve ısı yalıtım sıvası uygulanan durumlar arasındaki enerji verimliliği tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, ısı yalıtım sıvalarının kullanılmasıyla birlikte, tarihi konut yapılarında %20'ye varan bir verimlilik sağladığını ortaya koymaktadır.  Enerji tüketimini azaltacak ve yapının kendine özgü kimliğine zarar vermeyecek ısıl performans çalışmalarına altlık oluşturması açısından literatüre katkı sağlanması planlanmaktadır.

Abstract:
Energy is an important part of human life. The increasing energy need in the world and in our country affects the majority of our agenda. Factors such as high comfort standards, development of the industrial sector, and increasing population, which have emerged with developing technology, increase energy demand. In order to establish a balance between the increase in energy demand and production, the concept of energy efficiency has been turned to and studies have been carried out on this subject. Energy efficiency refers to the reduction of energy consumption without causing a decrease in life standards and service quality in buildings. In other words, it is aimed to reduce CO2 (carbon dioxide) emissions by taking them under control. According to the data obtained, the building sector accounts for almost a quarter of CO2 emissions. The most important factor affecting this rate is heating. Since the ongoing construction sector will continue to increase the building stock, the construction sector is one of the most important factors in Turkey's achievement of the national climate protection targets determined in the National Contribution Declaration. National and international laws, regulations, and standards are being created to ensure energy efficiency. Energy efficiency studies in these legislations mostly include items for newly constructed buildings. Although standards have been tried to be set for studies to be conducted on historical structures, they have not yet been sufficiently explained. Historical structures constitute an important part of our cultural heritage and carry traces of the past. However, many historical structures are not used due to reasons such as natural factors, social changes and differentiation of functional requirements that they are exposed to over time. In this context, investigating the reasons why historical structures are not used is of critical importance in terms of increasing the effectiveness of restoration processes. Especially air conditioning and heating problems are among the important elements that affect the functionality of historical structures. Within the scope of this study, the problem related to thermal insulation in historical residential structures is focused on. In the study, thermal insulation plaster suggestions for historical residential structures were developed and their analyses were carried out in the İZODER TS 825 calculation program. The energy efficiency between the current situation and the situations where thermal insulation plaster is applied was determined. The research results reveal that an efficiency of up to 20% is provided in historical residential structures with the use of thermal insulation plasters. It is planned to contribute to the literature in terms of creating a basis for thermal performance studies that will reduce energy consumption and will not harm the unique identity of the structure.