Enneagram modeline göre öğretmenlerin kişilik özellikleri ile sınıf yönetimi stilleri ilişkisi
Relationship between teachers' personality traits and classroom management styles according to the enneagram model
Yazar: DİLEK GÜLGÖNÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ÖZKAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada devlet okullarında çalışan öğretmenlerin Enneagram kişilik tipleri ile sınıf yönetimi stilleri arasında ilişki olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda nicel araştırma yöntemi, ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde devlet okullarında çalışan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem grubunu oluşturan ilkokul ortaokul ve liselerde çalışan 414 öğretmen, uygun örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Verileri toplamak için kişisel bilgi formu yanında Enneagram Kişilik Ölçeği (EKÖ) ile Sınıf Yönetimi Stilleri Ölçeği (SYSÖ) kullanılmıştır. Elde edilen verilerin çarpıklık ve basıklık ölçüleri ve Q-Q Plot grafikleri analiz edilerek normal dağılım gösterdiğine karar verilmesinden sonra istatistiksel analizler yapılmıştır. Araştırma konusunu oluşturan sınıf yönetimi stili ve kişilik tipinin demografik özellik değişkenlerine göre T-testi, Anova analizi; aralarındaki ilişki analizi için Pearson Korelasyon,  kişilik tiplerinin sınıf yönetimi stillerini yordayıp yordamadığını belirlemek için Çoklu Regresyon analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda öğretmenlerin kullandıkları sınıf yönetimi stillerinin yetkeci, baskıcı, serbest ve ilgisiz şeklinde; kişilik tiplerinin Uzlaşmacı (Tip9), Mükemmeliyetçi (Tip1), Özgün (Tip4), Sorgulayan (Tip6), Gözlemci (Tip5), Maceracı (Tip7), Yardımcı (Tip2), Reis (Tip8) ve Başaran (Tip3) şeklinde sıralandığı belirlenmiştir. Sınıf yönetimi stili alt boyutlarında cinsiyet, yaş ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılık görülmemiş ancak medeni durum, kıdem ve kademe değişkenlerine göre anlamlı farklılık belirlenmiştir. Baskıcı sınıf yönetimi stilinde medeni durum ve kıdem değişkenlerine göre, yetkeci sınıf yönetiminde kıdem ve kademe değişkenlerine göre, ilgisiz sınıf yönetiminde kademe değişkenine göre anlamlı farklılık belirlenmiştir. Öğretmenlerin kişilik tiplerinde yaş ve medeni duruma göre farklılık görülmezken cinsiyet, eğitim durumu, kıdem ve kademe değişkenlerinde farklılık belirlenmiştir. Cinsiyet değişkenine göre Başaran (Tip3), Gözlemci (Tip5), Maceracı (Tip7) ve Reis (Tip8) kişilik tiplerinde erkeklerin lehine; eğitim durumuna göre Gözlemci (Tip5), Sorgulayan (Tip6) ve Maceracı (Tip7) lisansüstü lehine anlamlı farklılık belirlenmiştir. Kıdem değişkenine göre Mükemmeliyetçi (Tip1), Özgün (Tip4), Reis (Tip8); kademe değişkenine göre Mükemmeliyetçi (Tip1), Yardımcı (Tip2) ve Reis (Tip8) alt boyutlarında anlamlı farklılık belirlenmiştir. Kişilik tiplerinden Mükemmeliyetçi (Tip1), Başaran (Tip3) ve Sorgulayan (Tip6) ile baskıcı sınıf yönetimi stili arasında; Mükemmeliyetçi (Tip1),  Başaran (Tip3), Özgün (Tip4), Sorgulayan (Tip6) ve Maceracı (Tip7) ile yetkeci sınıf yönetimi stili arasında; Yardımcı (Tip2), Maceracı (Tip7)  ve Uzlaşmacı (Tip9) ile pozitif, Sorgulayan (Tip6)  ile negatif olmak üzere serbest sınıf yönetimi stili arasında; Maceracı (Tip7)  ile pozitif, Sorgulayan (Tip6)  ve Reis (Tip8) ile negatif olmak üzere ilgisiz sınıf yönetimi stili arasında korelasyon belirlenmiştir. Ayrıca Mükemmeliyetçi (Tip1) ve Başaran (Tip3)'ün pozitif, Yardımcı (Tip2) ve Gözlemci (Tip5)'in negatif yönde baskıcı sınıf yönetimi stilini; Mükemmeliyetçi (Tip1), Sorgulayan (Tip6)  ve Maceracı (Tip7)'nin yetkeci sınıf yönetimi stilini; Yardımcı (Tip2) ve Gözlemci (Tip5)'in pozitif, Sorgulayan (Tip6) negatif yönde serbest sınıf yönetimi stilini; Maceracı (Tip7)'nin pozitif, Sorgulayan (Tip6) ve Reis (Tip8)'in negatif yönde ilgisiz sınıf yönetimi stilinini yordadığı belirlenmiştir.

Abstract:
This research aimed to determine whether there is a relationship between Enneagram personality types and classroom management styles of teachers working in public schools. The quantitative research method, the relational survey model, was used in this context. The universe of the study consists of teachers working in public schools in the Küçükçekmece district of İstanbul. Four hundred fourteen teachers working in primary, secondary, and high schools, which constitute the sample group of the research, were selected using the convenient sampling method. In addition to the personal information form, the Enneagram Personality Scale (EPS) and The Classroom Management Styles Scale (CMSS), was used. Statistical analyses were carried out after it was decided that the obtained data showed normal distribution by analyzing skewness and kurtosis measures and Q-Q Plot graphics. T-test, Anova analysis according to a demographic characteristic variable of classroom management style and personality type, which are the research subjects; Pearson Correlation for relationship analysis between them; Whether personality types sub-dimensions predict classroom management style sub-dimensions. Multiple Regression analysis was performed to determine whether it predicted or not. As a result of analysis, the classroom management styles used mainly by teachers were authoritative, authoritarian, permissive, and uninvolved; it has been determined that personality types are listed as Peacemaker (Type9), Perfectionist (Type1), Individualist (Type4), Questioner (Type6), Observer (Type5), Adventurer (Type7), Helper (Type2), Leader (Type8), Achiever (Type3). There were no significant differences in the classroom management styles sub-dimensions according to gender, age, and education level, but differences were determined according to marital status, seniority, and rank variables. Difference was determined in the authority sub-dimension according to marital status and seniority; in authoritative style according to seniority and rank; in uninvolved style according to rank. While there were no differences in the Enneagram personality type sub-dimensions according to age and marital status, there were differences in gender, educational status, seniority, and rank variables. According to the gender variable, in the Type3, Type5, Type7, and Type8 subscales, men are favored. According to education level, a significant difference was determined in favor of Type5, Type6, and Type7 graduates. According to the seniority variable, in the Type1, Type4 and, Type8 sub-dimension, a significant difference was determined. According to the grade variable, a difference was determined in the Type1, Type2, and Type8 sub-dimensions in favor of the high school level compared to the primary school level. Between the authoritarian classroom management style of personality type sub-dimensions Type1, Type3, and Type6; Between Type1, Type3, Type4, Type6, and Type7 and authoritative classroom management style; between the permissive classroom management style, positive with Type2, Type7, and Type9, and negative with Type6; between and uninvolved classroom management style, positive with Type7 and a negative with Type6 and Type8 relationship was determined. Additionally, Types1 and Type3 have an upbeat, and Types2 and Type5 have a negatively predicted authoritarian classroom management style; Type1, Type6, and Type7 predicted Authoritative classroom management style; Types2 and Type5 have a positive, and Type6 negatively predicted permissive classroom management styles; It was also determined that Type7 positively and Type6 and Type8 negatively predicted uninvolved classroom management style.