Osmanlı çocuk koruma sistemi ve darüleytamlar: 1851 - 1923
Ottoman child protection system and orphanages: 1851 - 1923
Yazar: MURAT İŞERİ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÖZÇELİK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History
Dizin: Darüleytam = Darüleytam ; Devlet politikaları = State policies ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sosyal kurumlar = Social institutions ; Yetim = Orphan ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
İnsanların topluca yaşamaya başlamasıyla ortaya çıkan aile mefhumu ve ailede çocuk unsurunun korunması ve eğitimi her dönemde önemli bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu konuda İslam hukukunun alanına giren rüşt, vasi ve tereke uygulamaları ile İslam toplumunda çocuk haklarının gözetildiğini görmekteyiz. Türk-İslam devletlerinden olan Osmanlı Devleti'nde de çocuk koruma hususunda İslami uygulamalarla birlikte kendi bazı teşebbüslerinin varlığı bilinmektedir. Bunların başında şehit veya kimsesiz çocukların sokaklardan kurtarılması amacıyla açılan ıslahhaneler gelmektedir. Islahhaneleri Sanayi Mektepleri ve Darüşşafaka gibi okulların açılması izlemiştir. II. Abdülhamit döneminde ise bu tür eğitim ve aynı zamanda hayır kurumlarına Hamidiye Etfal Hastane-i Ali, Darülaceze, Darülhayr-i Ali ve Himaye-i Etfal Cemiyeti dahil olmuştur. Osmanlı Devleti 20. yüzyıl başlarında Trablusgarp, Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı'nı kaybedince kaybedilen topraklardan ülkesine kimsesiz ve şehit çocukları olmak üzere birçok çocuk gelmiş ve bunların barınma ve eğitim sorunlarının çözümü amacıyla bu defa da darüleytamlar açılmıştır. Bu bağlamda çalışma Osmanlı Devleti ve Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar çocuk koruma sisteminin devlet politikası olarak nasıl ele alındığı ve bu alanda yapılan çalışmalar esnasında karşılaşılan güçlükler üzerine odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: 
Darüleytam, Çocuk, Rüşt, Islahhane, Aile.

Abstract:
The concept of family, the child protection and the education emerging with the people starting to live together emergesas an important factor in each period. In this regard we see thatthe observance ofchildren's rights inIslamic societies withapplications such as coming of age, andprobateguardianentering the fieldof Islamic law. Inthe Ottoman Empire, which is one of the Turkish-Islamic state, child protection issues are known to exist some of their own enterprises with Islamic practice. The chief among these come the institutions opened for rescuing children of martyrs or the orphans from the streets. These institutions were followed by the opening of schools such as the School of Industrial and Darussafaka. During the time of II. Abdülhamit the societies such as Pediatric Hamidiye, Hospital-i-Ali, hospice, Darülhayr-i Ali ve Himaye-i Etfal were included to this kind of education and also charities training. When the Ottoman Empire lost Tripoli, Balkan Wars and the First World War at the beginning of the 20th Century, many children, including orphans and children of martyrs, from the lost territories of the country came and in this case orphanages were opened in order to solve the problems of housing and education. The study on this subject, how the child protection system is dealt with as a government policy and how the work done in this area will focus on the difficulties encountered during the Ottoman Empire and the early years of the Republic.

Keywords: 
Orphanages, Child, Age of consent, Islahhane, Family.