Türk ve Alman Sosyal Güvenlik Hukuku açısından devlet destekli özel (Bireysel) emeklilik programlarına mukayeseli bir bakış
A comparative glance at private pension programs with state contribution in Turkey and Germany in respect of social security systems
Yazar: MUSTAFA TUGAY
Danışman: PROF. DR. ALİ NAZIM SÖZER
Yaşar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Almanya = Germany ; Bireysel emeklilik = Individual retirement ; Devlet desteği = Government backing ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; Türkiye = Turkey ; Özel emeklilik = Private pension

Özet:
Çalışmakta olan genç neslin sigorta primleriyle finanse edilen kamu emeklilik sistemi, Almanya'daki hızlı demografik kayma ve ortalama ömür beklentisindeki uzama nedeniyle dar boğaza girmeye başlamıştır. Ve hatta bu gidişle gelecek 40-50 yıl içinde kamu emeklilik sisteminin sürdürülemez bir noktaya geleceği hesaplanmaktadır. Bu nedenle 2000'li yılların başlangıcında Almanya'da yürürlüğe sokulan emeklilik reform kanunları ile kamu emeklilik sisteminin bireylerin kendi gelecekleri için ek birikim oluşturma esasına dayalı, özel emeklilik programları ile desteklenmesine karar verilmiştir. 2002 yılından itibaren uygulama bulan devlet destekli özel emeklilik programları 15. yılını geride bırakırken, uygulamada zaman zaman değişiklikler de gerçekleştirilmiştir.
Almanya için saydıklarımızdan, ikinci dünya savaşının etkileri dışındaki demografik değişimler son 30-40 yıl içinde Türkiye için de söz konusu olmuştur. Almanya'dan sadece 2-3 yıl daha düşük olsa da, Türkiye'de de doğumdaki ortalama ömür beklentisi, 80 yaşa yaklaşmıştır. Almanya'dan farklı olarak, Türkiye'de genel nüfusun yaş ortalaması oldukça genç olmakla birlikte, hem ortalama ömrün uzaması ve hem de Türkiye'nin kendine özgü yapısal sorunları kamu emeklilik sistemi üzerinde ciddi baskı oluşturmaya başlamıştır. Kayıt dışı istihdam, kayıt dışı ekonomi, genç nüfusun işsizliği gibi sorunlar Türkiye için de kamu emeklilik sisteminde reform ihtiyacı doğuran nedenler olmuştur. Bu bağlamda Almanya'dan sadece bir yıl sonra, Türkiye'de de bireysel emeklilik sistemi yürürlüğe konulmuştur. Türkiye'de uygulanmasına başlanan özel emeklilik sisteminin nihai amacı sadece, kamu emeklilik sistemine destek olmakla sınırlı tutulmamış, aynı zamanda sağlanan tasarrufların sermaye piyasasını derinleştirmesi ve ülke ekonomisine kaynak yaratması da amaçlanmıştır.
Bu çalışmada, aynı dönemlerde yaşanan demografik değişimlerin etkisiyle ve yaklaşık aynı tarihlerde uygulanmasına başlanan devlet destekli Türk ve Alman özel emeklilik sistemleri etraflıca incelenerek, birbirine benzer ya da farklı yönleri ortaya konulmuştur.
Çalışmanın ilk bölümünde, sosyal riskler, sosyal güvenlik, emeklilik gibi kavramları da içerecek şekilde genel terminoloji üzerinde durulmuş ve sosyal risklere karşı korunma teknikleri değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Alman sosyal güvenlik sistemi içindeki özel emeklilik programlarının yeri, önemi ve türleri aktarılmıştır. Üçüncü bölümde ise Türkiye'de, devlet destekli özel emeklilik programının uygulama şekli olan bireysel emeklik sistemi değerlendirilmiştir. Son olarak dördüncü bölümde bu iki ülkedeki özel emeklilik programlarının kıyaslaması yapılmıştır.

Abstract:
The public retirement system which is financed by young generation insurance premiums has begun to enter to a bottleneck because of this rapid demographic shift in Germany and the prolongation of average life expectancy. Even within forthcoming 40-50 years period, it is calculated that the public pension system will come to an unsustainable point. For this reason, together with the pension reform laws introduced in Germany at the beginning of the 2000's, it is decided to support private public pension systems which are based on the principle of creating additional savings for individuals own future. This state-sponsored private pension schemes, which have been in practice since 2002, have left behind 15 years, changes have been made in practice from time to time.
As mentioned above for Germany, all demographic changes except the effects of second world war, is also valid for Turkey over the last 30-40 years. Only by 2-3 years gap to Germany, the average life expectancy at Turkey, has approached age 80. Unlike in Germany, even though relatively yough average age in Turkey and the increase on average life expectancy also Turkey's own structural problems has began to create serious pressure on the public pension system. Problems such as, unregistered employment, unregistered economy and high youth unemployment rates has raised the need in Turkey to reform the public pension system. Due to this, only one year after Germany, the individual pension system is implemented and started up. The ultimate goal of the private pension system implemented in Turkey was not only limited to the support of the public pension system, also it is aimed to generate funds for the country's economy by the savings provided.
In this study, Turkish and German private pension systems, which started to be implemented almost at the same dates and the influence of demographic changes in the same periods, were examined thoroughly and similar or different aspects were revealed.
In the first part of the study, the general terminology related to social security is emphasized and the functions of social insurance and private insurance are evaluated. In the second part, the statue, importance and types of private pension schemes within the German social security system are mentioned. In the third part, private pensions system in Turkey is evaluated. Finally, in the fourth chapter, comparisons of private pension schemes in these two countries are evaluated.