Türkiye'de yetiştirilen pamukların lif ve yağ kalite özellikleri ve bu özellikler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi
Determination of fiber and oil quality  properties                                                              and correlations of cotton in turkey
Yazar: HİKMET HACIOSMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEMA BAŞBAĞ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Türkiye'de farklı bölgelerden ve lokasyonlardan alınan kütlü pamuk örneklerinin lif ve yağ kalitesi bakımından incelenmesi, karşılaştırılması, lif kalitesinin yağ kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Elde edilen verilen tesadüf parselleri deneme desenine göre değerlendilip lif ve yağ kalitesine ait özellikler arasında ikili ilişkiler incelenmiştir. 2018 yılında Ege-Çukurova Bölgesinde farklı lokasyonlardan alınan DP 332, Flash, Gloria ve SG 125 çesidine ait kütlü pamuk materyalleri ile Güneydoğu Anadolu Bölgesinde farklı lokasyonlardan alınan DP 396, Lider Mig 119, ST 468 çeşitlerine ait kütlü pamuk materyalleri lif ve yağ kalitesi bakımından incelenmiştir. Elde edilen veriler sonucunda Ege-Çukurova Bölgesinde genotipler arasında Gloria, lif kalitesi ile ön plana çıkmıştır. Ancak Güneydoğu Anadolu Bölgesinde fark yaratan bir genotip belirlenememiştir. Ege-Çukurova Bölgesinde lokasyon, genotip ve genotip × lokasyon etkileşimi, çırçır randımanı, 100 tohum ağırlığı, lif inceliği, lif uzunluğu, kısa lif içeriği, lif kopma dayanıklılığı ve sarılık üzerinde etkisi önemlidir. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde ise lokasyon, genotip ve genotip × lokasyon interaksiyonlarının lif inceliği, kısa lif içeriği ve lif elastikiyeti üzerine etkisinin önemli olduğu görülmüştür. Ege Bölgesinde pamuk yağının en çok Aydın-Koçarlı lokasyonunda yetiştirilen genotiplerde yüksek çıkmış olması bölge içerisindeki önemini ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
In this study, different regions and locations of the seed cotton samples withdrawn from the examination of fibers and oil quality in Turkey, comparison was carried out to study the effect on fiber quality of oil quality. The experimental design was the randomized complete plot design and coefficients between fiber quality and cotton oil quality. In 2018, the cotton materials of DP 332, Flash, Gloria and SG 125 varieties taken from different locations in Aegean-Çukurova Region and the cotton materials of DP 396, Lider Mig 119, ST 468 varieties taken from different locations in Southeastern Anatolia Region were examined for fiber and oil quality.  As a result of the data obtained, Gloria is among the genotypes in the Aegean-Çukurova Region, with its fiber quality. However, a genotype that makes a difference in the Southeast Anatolia Region could not be identified. Location, genotype and genotype × location interaction, ginning percentage, 100 seed weight, fiber fineness, fiber length, short fiber index, fiber strength and yellowness are important in the Aegean-Çukurova Region. The effect of location, genotype and genotype × location interactions on fiber fineness, short fiber content and fiber elasticity was found to be important in Southeast Anatolia Region. The fact that cotton oil was high in the genotypes grown in Aydın-Koçarlı location in the Aegean Region revealed its importance in the region.