Varis dışı üst gastrointestinal sistem kanamaları ile ramazan ayı ilişkisi
Relationship between non variceal upper gastrointestinal bleeding and ramadan
Yazar: CAN SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZDEMİR
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Üst gastrointestinal sistem kanamaları; intraluminal gastrointestinal traktusun, özefagus üst kısmı ile duodenumda Treitz ligamenti seviyesi arasındaki herhangi bir lokalizasyonundan olan kan kaybıdır. Gastrointestinal sistem kanamaları ciddi morbidite, mortalite ve hastane masrafına yol açan klinik bir sorundur. Mortalite oranı hala yüksek olup tüm yeni tıbbi gelişmelere rağmen, ortalama %2-10 civarındadır. Üst GİS kanamaların en sık rastlanan sebebi peptik ülser ve gastrik erozyon olup üst GİS kanamaları yaklaşık %70 oranında bu hastalıklara sekonder ortaya çıkmaktadır. Bu lezyonların sıklığının mevsimlerle ilişkili dalgalanmalar gösterdiği eski zamanlardan beri bilinen bir gerçektir. Ancak bu dalgalanmanın nedenleri arasında çevresel etkenler, iklimsel değişiklikler, beslenme ve çeşitli ilaçların kullanımında artış gibi nedenler suçlanmışsa da henüz net sonuçlara ulaşılamamıştır. Uzamış açlığın sıçanlarda ülserojenik olduğu da çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Biz de bu çalışmamızda ramazan ayında tutulan orucun üst GİS kanama sıklığı üzerine etkisini araştırdık. 
Çalışmamıza 2005–2008 yılları arasında kliniğimize yatırılan ve endoskopik olarak üst GİS kanama tanısı konan hastalar dahil edildi. Hastalar, hastaneye yatış aylarına göre ayrıldı. Ramazan ayı ile ilişkisine bakılmak üzere 2005 yılı (5 Ekim-3 Kasım), 2006 yılı (24 Eylül-23 Ekim), 2007 yılı (13 Eylül-12 Ekim), 2008 yılı (01 Eylül-30 Eylül) ramazan ayı ve ramazan ayından 15 gün önce ile 15 gün sonraki dönemde yatan hastalar, ramazan ile ilişkili hastalar olarak kabul edilerek çalışmaya dahil edildi. Çalışmamıza toplam 420 hasta alındı [ramazan ayı ile ilişkili hasta sayısı 60, diğer dönemlerde yatan hasta sayısı 360]. Üst GİS kanamanın mevsimsel ve aylık yatış ortalamaları belirlendi. Yatan hastaların aylık ortalaması, ramazan ayı ile karşılaştırıldı, mevsimsel yatış ortalamaları da kendi aralarında karşılaştırıldı.
Sonuçta çalışmamızda ilkbahar mevsiminde aylık ortalama yatış oranları, hem yaz hem de sonbahar mevsimi yatış ortalamalarından anlamlı olarak daha yüksek saptandı [ilkbahar (11.08±2.23), sonbahar (6.83±1.95) p<0.0001], [ilkbahar (11.08±2.23), yaz (7.75±1.6), p=0.001]. İlkbahar mevsimi ile kış mevsiminde yatırılan hastaların aylık ortalama oranları arasında anlamlı fark saptanmadı [ilkbahar (11.08±2.23), kış (9.33±3.77), p=0.257]. Ramazan ile ilişkili dönemde ortalama yatan hasta oranı, ramazan dışı dönemde ortalama yatan hasta oranı ile kıyaslandığında aralarında, istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi [ramazan dönemi (7.5±2.83), ramazan dışı dönem (9.0±3.08), p=0.303].
Sonuç olarak; bizim çalışmamızda ramazan ayı ile üst GİS kanamaları arasında ilişki saptanamamıştır. Daha kesin sonuçlar için çok merkezli ve daha uzun süreleri kapsayan çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Üst gastrointestinal sistem kanamaları; intraluminal gastrointestinal traktusun, özefagus üst kısmı ile duodenumda Treitz ligamenti seviyesi arasındaki herhangi bir lokalizasyonundan olan kan kaybıdır. Gastrointestinal sistem kanamaları ciddi morbidite, mortalite ve hastane masrafına yol açan klinik bir sorundur. Mortalite oranı hala yüksek olup tüm yeni tıbbi gelişmelere rağmen, ortalama %2-10 civarındadır. Üst GİS kanamaların en sık rastlanan sebebi peptik ülser ve gastrik erozyon olup üst GİS kanamaları yaklaşık %70 oranında bu hastalıklara sekonder ortaya çıkmaktadır. Bu lezyonların sıklığının mevsimlerle ilişkili dalgalanmalar gösterdiği eski zamanlardan beri bilinen bir gerçektir. Ancak bu dalgalanmanın nedenleri arasında çevresel etkenler, iklimsel değişiklikler, beslenme ve çeşitli ilaçların kullanımında artış gibi nedenler suçlanmışsa da henüz net sonuçlara ulaşılamamıştır. Uzamış açlığın sıçanlarda ülserojenik olduğu da çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Biz de bu çalışmamızda ramazan ayında tutulan orucun üst GİS kanama sıklığı üzerine etkisini araştırdık. 
Çalışmamıza 2005–2008 yılları arasında kliniğimize yatırılan ve endoskopik olarak üst GİS kanama tanısı konan hastalar dahil edildi. Hastalar, hastaneye yatış aylarına göre ayrıldı. Ramazan ayı ile ilişkisine bakılmak üzere 2005 yılı (5 Ekim-3 Kasım), 2006 yılı (24 Eylül-23 Ekim), 2007 yılı (13 Eylül-12 Ekim), 2008 yılı (01 Eylül-30 Eylül) ramazan ayı ve ramazan ayından 15 gün önce ile 15 gün sonraki dönemde yatan hastalar, ramazan ile ilişkili hastalar olarak kabul edilerek çalışmaya dahil edildi. Çalışmamıza toplam 420 hasta alındı [ramazan ayı ile ilişkili hasta sayısı 60, diğer dönemlerde yatan hasta sayısı 360]. Üst GİS kanamanın mevsimsel ve aylık yatış ortalamaları belirlendi. Yatan hastaların aylık ortalaması, ramazan ayı ile karşılaştırıldı, mevsimsel yatış ortalamaları da kendi aralarında karşılaştırıldı.
Sonuçta çalışmamızda ilkbahar mevsiminde aylık ortalama yatış oranları, hem yaz hem de sonbahar mevsimi yatış ortalamalarından anlamlı olarak daha yüksek saptandı [ilkbahar (11.08±2.23), sonbahar (6.83±1.95) p<0.0001], [ilkbahar (11.08±2.23), yaz (7.75±1.6), p=0.001]. İlkbahar mevsimi ile kış mevsiminde yatırılan hastaların aylık ortalama oranları arasında anlamlı fark saptanmadı [ilkbahar (11.08±2.23), kış (9.33±3.77), p=0.257]. Ramazan ile ilişkili dönemde ortalama yatan hasta oranı, ramazan dışı dönemde ortalama yatan hasta oranı ile kıyaslandığında aralarında, istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi [ramazan dönemi (7.5±2.83), ramazan dışı dönem (9.0±3.08), p=0.303].
Sonuç olarak; bizim çalışmamızda ramazan ayı ile üst GİS kanamaları arasında ilişki saptanamamıştır. Daha kesin sonuçlar için çok merkezli ve daha uzun süreleri kapsayan çalışmalara ihtiyaç vardır.