Mevcut betonarme yapıların gözleme dayalı deprem hasar görebilirlik riskini belirlemeye yönelik değerlendirme yöntemi
Visual evaluation method of earthquake vulnerability risk of the constructed buildings
Yazar: MUZAFFER TOLGA AKBULUT
Danışman: PROF. DR. AYFER AYTUĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ülkemizin tamamına yakın bir bölümünün aktif deprem kuşağı üzerinde bulunmasına rağmen, bu coğrafyaya uygun bir yaşam biçimi ve yapılaşma gerçekleştirilememesi, bir doğa olayı olan depremleri, çok sayıda can ve mal kaybına yol açan, afetlere dönüştürmektedir. Depremlerin afetlere dönüşmesinin engellenmesi, geliştirilecek olan bazı strateji ve politikalara bağlı olup, yerleşmelerin sismik risklerinin azaltılmasına yönelik yapılacak çalışmalar bu kapsamda en önemli adımı oluşturmaktadır. Yerleşmelerin sismik riskinin azaltılması, yeni yapıların sağlam yapılması ve mevcut yapıların hasar görebilirlik riskinin belirlenerek, yüksek hasar görebilirlik riskine sahip yapıların, hasar görebilirliğinin değiştirilmesine yönelik çalışmaların yapılmasına bağlıdır. Ülkemizde mevcut betonarme yapıların büyük bir bölümünün 1998-Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik tarafından tanımlanan deprem güvenlik düzeyine ve Türk Standartları Enstitüsü tarafından tanımlanan farklı standart düzeylerine ulaşamadığı görülmektedir. Ülkemizin depremselliğine bağlı olarak her an büyük depremlerle karşılaşma olasılığımız nedeniyle zaman diliminin bizim için paha biçilmez bir değere sahip olması, fayda ve maliyet analizine dayalı, ucuz ve tarama süreci kısa zaman gerektiren stratejilerin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. "Mevcut Betonarme Yapıların Gözleme Dayalı Deprem Hasar Görebilirlik Riskini Belirlemeye Yönelik Değerlendirme Yöntemi" adlı tez çalışması, yerleşmelerin sismik risklerinin azaltılmasına yönelik hızlı tarama yapma amacıyla bir değerlendirme yöntemi geliştirilmesini hedeflemektedir. Tez çalışması sekiz bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; problem tanımlanarak, çalışmanın amacı, sınırlılık ve yöntem hakkında bilgi verilmektedir İkinci bölümde; deprem olgusu kapsamında temel kavramlar (büyüklük, şiddet, deprem dalgalan vb.) ve bilgilere yer verilmekte ve kısaca depremin yapılar üzerindeki etkilerine değinilmektedir. Üçüncü bölümde; yapıların depreme dayanım mekanizmasının ele alındığı bölüm olup, yapıların deprem dayanımlarını arttırmak için izlenebilecek yöntemler açıklanmaktadır. Dördüncü bölümde; hasar görebilirlik ve hasar görebilirlik yaklaşımları ele alınmakta, dünyada ve ülkemizde hasar görebilirliğin belirlenmesine yönelik olarak geliştirilmiş farklı değerlendirme yaklaşımları incelenmektedir. Buradan elde edilen çıkarımlar, öneri değerlendirme yönteminin çatkısında kullanılmaktadır. Beşinci bölümde; Türkiye'nin depremselliği ve depremlerin neden olduğu hasarlar ayrıntılı olarak, hasar fotoğraftan ve grafiklerle desteklenerek incelenmektedir. Altıncı bölümde; Öneri Değerlendirme Yöntemi'nin gerekliliği, amacı, açılımı ve özellikleri üzerinde durulmakta ve yöntem detaylı olarak açıklanmaktadır. Yedinci Bölümde; Öneri Değerlendirme Yöntemi'nin uygulandığı alan çalışması yer almaktadır. Sekizinci bölümde ise çalışma kapsamında ulaşılan sonuçlar açıklanmaya çalışılmaktadır. Anahtar Kelimeler : Deprem, hasar görebilirlik, değerlendirme yöntemi, deprem riski, deprem hasarlan xııı

Abstract:
Almost the entire homeland of our country is located on an active seismic zone. Unfortunately, this situation had always been overlooked till lately and every time a major earthquake occurred our country was confronted with severe casualties and economic losses. Therefore, proper policies and strategies must be constituted to prevent possible earthquakes to turn into disasters. Measures should be taken to reduce the seismic risks on the build environment as an important step in this aspect. Reducing the seismic risks can be provided by constructing the new buildings in compliance with the seismic construction principles together with reinforcing the existing ones which are highly vulnerable under seismic risks. It is a fact that most of the existing buildings in our country do not posses the standards defined by the Turkish Standards Institute and safety levels of 1997 Turkish Building Codes. Furthermore, the possibility of facing a major earthquake any moment indicates us that we don't have the luxury of spending time. Therefore, rapid and economical evaluation methods should be developed to analyze the earthquake vulnerability of existing buildings. This study under the heading of "Visual Evaluation Method of Earthquake Vulnerability Risk of The Constructed Buildings" is aiming to develop a rapid visual evaluation method to reduce seismic risks of the existing buildings. The study consists of eight chapters. The first chapter begins with defining the problem and continues with stating its importance, aim and method of the study. Basic information about earthquakes (magnitude, intensity, seismic waves, etc.) and brief explanations about the effects of earthquakes on buildings are the subjects of the second chapter. Third chapter is about the resistance mechanisms of buildings against earthquakes and the methods of reinforcing these resistances. Fourth chapter deals with the different approaches developed in our country and abroad for defining the vulnerability of buildings against earthquakes. The analysis of these researches were used to develop the proposed evaluation method. The seismicity of our country and the damages caused by the previous earthquakes are studied in- detail together with pictures and graphic presentations in the fifth chapter. Sixth chapter deals with the proposed evaluation method, its aim, its content, its characteristics and its importance in detail. In the seventh chapter the proposed evaluation method is tested via a case study. Eight chapter is about the conclusions of the thesis. Keywords: Earthquake, vulnerability, evaluation method, earthquake risks, earthquake damages. xiv