Algılanan anne-baba tutumu ve ebeveyne bağlanma ile akran ilişkileri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracılık rolü
Mediation role of self-esteem among the relationships between perceived mother/father attitudes, parental attachment and peer relationships
Yazar: SENA DOĞRUYOL
Danışman: PROF. DR. ÜNSAL YETİM
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran ilişkileri = Peer relationships ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ana-babaya bağlanma = Parental bonding ; Bağlanma = Attachment ; Benlik saygısı = Self esteem ; Ergenler = Adolescents

Özet:
Araştırmanın amacı; ergenlerde algılanan anne/baba tutumu ve ebeveyne bağlanma ile akran ilişkileri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracılık rolünü sınamaktır. Araştırmanın diğer amacı ise; ergenlerin akran ilişkilerinin ebeveyn stillerine (açıklayıcı/otoriter, izin verici/şımartan, izin verici/ihmalkâr ve otoriter) ve cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmektedir. Araştırmanın örneklemini, Mersin ilinde farklı ortaokul ve liselerde öğrenim gören öğrenciler oluşturmaktadır. Katılımcılar basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmaya, 12-18 yaş aralığında, 227 kız 172 erkek olmak üzere toplam 399 öğrenci gönüllü olarak katılım sağlamıştır. Araştırma kapsamında, katılımcıların algılanan anne-baba tutumlarını ölçmek için "Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği", bağlanma stillerini ölçmek için "Ebeveyne ve Arkadaşa Bağlanma Envanteri", akran ilişkilerini ölçmek için "Akran İlişkileri Ölçeği", benlik saygısı düzeyini ölçmek için ise "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği" kullanılmıştır. Ergenlerde algılanan anne-baba tutumu ve ebeveyne bağlanma ile akran ilişkileri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracılık rolünü sınamak amacıyla, Baron ve Kenny (1986), tarafından önerilen dört kriter uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, ebeveyne (anne) bağlanma ile akran bağlılık arasında benlik saygısının kısmi aracılık rolü olduğunu göstermektedir. Dahası bulgular, benlik saygısının baba kabul/ilgi/sevgi tutumu ile akran bağlılığı arasındaki ilişkiye kısmi aracılık yaptığını göstermektedir. Farklı ebeveyn stillerine ve cinsiyete göre akran ilişkileri alt boyutlarının (bağlılık, güven, kendini açma ve sadakat) farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek amacıyla 2 (cinsiyet) x 4 (çocuk yetiştirme stilleri) çok değişkenli varyans analizi (MANOVA) yürütülmüştür. Analizden elde edilen bulgular ve sınırlılıklar tartışılmıştır.

Abstract:
The purpose of the present study was to examine mediation role of self-esteem among the relationships between perceived mother/father attitudes, parental attachment and peer relationships in adolescents. Another aim of the study was to investigate whether peer relationships differ to parental styles and gender in adolescents. The sample of this study composed of students who participated from different secondary schools and high schools in Mersin. The participants of the study consisted of 399 students (227 females, 172 males) who were chosen by random sampling method and whose age ranged from 12 to 18 years. Participants completed the number of questionnaires including Perceived Mother/Father Styles Scale, Self-Esteem Scale, Friendship Relations Scale and Inventory of Parent and Peer Attachment Scale. To examine the mediation role of self-esteem among the relationships between perceived mother/father attitudes, mother attachment and peer relationships, the four criteria proposed by Baron and Kenny (1986) was performed. The results indicated that there was a partial mediation role of self-esteem between parental (mother) attachment and peer loyalty. In addition, self-esteem partially mediated the relationship between perceived father acceptance/interest/love attitude and peer loyalty. The implications of the findings and future research are discussed.