Obstrüktif uyku apne sendromlu olan hastaların semptom ve komplikasyonlarını öngörmede pulse transit time yeri
Pulsed transit time in predicting the symptoms and complications of patients with obstructive SLEEP apnea syndrome
Yazar: DEHA ÇEBİ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. YILMAZ BÜLBÜL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Komplikasyonlar = Complications ; Nabız = Pulse ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes

Özet:
Amaç: Güncel pratikte Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS) şiddeti Apne Hipopne İndeksi (AHİ) ile belirlenmekle birlikte, AHİ ile hastalığın semptom ve komplikasyonları arasında her zaman doğrusal bir ilişki saptanamamaktadır. Bu çalışmanın amacı, hastanemiz uyku laboratuvarına başvuran OUAS ön tanısı olan hastaların semptom ve komplikasyonlarının öngörülmesinde Pulse Transit Time (PTT) yerinin araştırılmasıdır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya hastanemiz uyku polikliniğine başvuran ve çalışmayı kabul eden hastalar dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri standart klinik veri formları ile kaydedildi. Hastalar AHİ'ne göre; AHİ<5 olanlar kontrol grubu, AHİ≥5 olanlar OUAS grubu olacak şekilde sınıflandırıldı. Tüm gece polisomnografi (PSG) kayıtları yeniden gözden geçirilerek PTT manuel olarak aynı araştırmacı tarafından skorlandı. Bir PTT düşüşü, hemen önceki 60 saniyedeki ortalama PTT'ye göre en az 15 ms azalma olması ve bunun en az 5 saniye sürmesi olarak tanımlandı. 
Bulgular: Çalışmaya 114 hasta dahil edildi. Bunlardan 7 tanesinde yetersiz uyku  süresi olması, 4 tanesinde de PTT değerlerinin hesaplamaya uygun olmaması nedeni ile çalışma dışı bırakıldı ve analizler 103 olgu ile yapıldı. Bunların 46'sı kadın (%44.7), 57'si erkek (%55.3) olup ortalama yaş 48.69±15.62 idi. Olguların 81 tanesi OUAS tanısı alırken (24 kişi hafif, 23 kişi orta, 34 kişi ağır OUAS) 22'si kontrol grubu olarak tespit edildi.  Olguların 26'sında (%25.2) gündüz artmış uykululuk (Epworth Uyku Skoru (EUS) ≥10) mevcuttu. Ortalama EUS ağır OUAS grubunda (p=0.021) istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Gündüz aşırı uykululuğu (EUS≥10) olan olgularda PTTi (pulse transit time indeksi) anlamlı yüksek bulundu (84.66 ± 59.19 vs 46.71 ± 33.47, p=0.009). AHİ ile gündüz artmış uykululuk arasında OUAS hastaları ve kontrol grup karşılaştırıldığında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p=0.189). OUAS hastalarında PTTi ve AHİ'nin semptom skorları ile korelasyonuna baktığımızda EUS ile ikisi için de (sıra ile rho=0.239, p=0.032 ve rho=0.248, p=0.025) zayıf ama anlamlı ilişki tespit edildi.
Olgular arasında 72 kişide (%69.9) ek komorbid hastalık tespit edildi. En sık görülen komorbidite kardivasküler hastalıklardı (39 olgu, % 37.9). Noktüri 58 olguda (%56.3) varken, 75 olguda (%72.8) Reflü Semptom İndeksi (RSİ ≥5) yüksek bulundu. Noktüri sıklığı tüm OUAS grubunda anlamlı yüksekti (51 olgu, %87.9 vs 7 olgu, %12.1, p=0.009). Noktüri ve RSİ sıklığı arttıkça PTTi'de artış olmasına rağmen (noktüri için 60.50 ± 48.98 vs 51.09 ± 37.12, p=0.366, RSİ için 60.32 ± 46.43 vs 49.18 ± 41.07, p=0.311) bu artış istatistiksel olarak anlamlı değildi. Kontrol grubu ile OUAS hastaları komplikasyon varlığı yokluğu açısından karşılaştırıldığında kardiyovasküler komplikasyonlar, hipertansiyon (HT) ve noktüri sıklığı arttıkça AHİ'de istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı (sırası ile p=0.032, p=0.05, p=0.009). 
 PTTi, OUAS grubunda daha yüksek olmakla beraber istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0.576). AHİ ile PTTi arasında anlamlı korelasyon bulunmadı (p=0.123). Semptom ve komplikasyon öngörmede PTTi ve AHİ için lojistik regresyon analizi yapıldığında EUS ≥10 için PTTi'nin olguları predikte etme değeri bir kattan fazla artmış bulundu. OUAS hastalarında EUS≥10 öngören PTTi değeri için ROC analizi yapıldığında cut of değeri 50.43 alındığında sensivite: %63, spesifite: %64.4 (p=0.008, AUC=0.69) olarak hesaplandı. 
Sonuç: Çalışmamızda OUAS olgularında kardiyovasküler komplikasyonlar, hipertansiyon ve noktüri prevalansı anlamlı yüksek bulundu. Ancak AHİ değeri ile PTTi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon elde edilememiş, ayrıca OUAS ilişkili semptom ve komplikasyonları saptama konusunda PTT'nin AHİ'ye göre anlamlı bir üstünlüğü saptanamamıştır.

Anahtar Kelimeler: Obstrüktif Uyku Apne Sendromu, Pulse Transit Time, AHİ

Abstract:
Aims: In current practice, although the severity of Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) is determined by the Apnea Hypopnea Index (AHI), a linear relationship cannot always be determined between AHI and the symptoms and complications of the disease. The aim of this study is to investigate the role of Pulse Transit Time (PTT) in the prediction of symptoms and complications in patients with a preliminary diagnosis of OSAS who applied to the sleep laboratory of our hospital.
Materials and Methods: Patients who applied to the sleep outpatient clinic of our hospital and accepted to join in to the study were included in the study. Demographic and clinical characteristics of the patients were recorded with using standard clinical research forms. According to the patients' AHI; Those with AHI<5 were classified as the control group, and those with AHI≥5 were classified as the OSAS group. Full night polysomnography (PSG) recordings were re-viewed and PTT was scored manually by the same investigator. A PTT drop was defined as a decrease of at least 15 ms from the average PTT in the immediately preceding 60 seconds and lasting at least 5 seconds.
Results: 114 patients were included in the study, 7 of them had insufficient sleep time and 4 of them were excluded from the study because PTT values were not suitable for calculation, and analyzes were performed with 103 cases. Of these, 46 (44.7%) were female and 57 (55.3%) were male, with a mean age of 48.69±15.62 years. While 81 of the cases were diagnosed with OSAS (24 mild, 23 moderate, 34 severe OSAS), 22 were found to be the control group. Up to 25.2% (26 people) of the participants had increased daytime sleepiness according to the Epworth score (≥10 points). While additional comorbidity was detected in 72 (69.9%) people, cardiovascular diseases were the most common subgroup (39 people, 37.9%). The mean EUS was found to be statistically significantly higher in the severe OSAS group (p=0.021), and nocturia in the whole OSAS group (p=0.009). Although PTTi was higher in the OSAS group, it was not statistically significant (p=0.576). While significant values were obtained with EUS≥10 in the analyzes performed in terms of predicting complications of PTTi (p=0.009), no statistically significant results could be obtained despite the increase in cardiovascular diseases, RSI, and nocturia. A significant correlation was found between AHI and complications in terms of cardiovascular diseases (p=0.032), hypertension (p=0.05), nocturia (p=0.009). There was no significant correlation between AHI and PTTi (p=0.123). A weak correlation was found between AHI and EUS (rho=0.248, p=0.025), and between PTTi and EUS (rho=0.239, p=0.032). Correlation was also found between AHI and RSI, and between VAS and EUS. When EUS was ≥10, the cut-off value calculated by ROC analysis for VAS was ≥4.5, sensitivity: 81%, specificity: 78% (p=0.0001, AUC=0.806). When logistic regression analysis was performed for PTTi and AHI to predict symptoms and complications, the case predictive value of PTTi for EUS ≥10 was found to be more than one-fold increased. When ROC analysis was performed for the PTTi value predicting EUS≥10 in OSAS patients, when the cut-off value was taken as 50.43, the sensitivity was calculated as 63% and specificity: 64.4% (p=0.008, AUC=0.69).
Conclusion: In our study, the prevalence of cardiovascular complications, hypertension and nocturia was found to be significantly higher in OSAS cases. However, no statistically significant correlation could be obtained between AHI value and PTTi, and no significant superiority of PTT over AHI was found in detecting OSAS-related symptoms and complications.

KeyWords: Obstructive Sleep Apnea Syndrome, Pulse Transit Time, AHI