Mevcut betonarme binaların sismik performanslarının hızlı değerlendirilmesi
Rapid evaluation of seismic performance of existing reinforced concrete buildings
Yazar: MANSUR TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. ATİLA KUMBASAROĞLU
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Betonarme yapılar = Reinforced concrete structures ; Deprem riski = Earthquake risk ; Değerlendirme = Evaluation ; Sismik hasar = Seismic damage

Özet:
Mevcut yapı stokunun büyük bir kısmı betonarme olan ülkemiz, aktif fay hatları üzerinde yer
almaktadır. Son elli yıl içerisinde ülkemizde can ve mal kaybına yol açmış orta ölçek
büyüklükte (1999 Gölcük (7.4 Mw), 2003 Bingöl (6.4 Mw), 2011 Van (7.2 Mw), 2020 Elâzığ
(6.8 Mw)) birçok deprem meydana gelmiştir. Depremlerden sonra incelenen ağır hasarlı
binalarda göze çarpan en önemli detayın, mevcut yapılardaki yapısal kusurlar (yumuşak kat,
ağır konsollar, kısa kolonlar) olduğu bilinmektedir. Bu kapsamda mevcut betonarme binaların
hızlı ve pratik bir şekilde değerlendirilmesi aktif fay hatları üzerinde yer alan ülkemiz için son
derece önem teşkil etmektedir. Hızlı değerlendirme yöntemleriyle mevcut betonarme binaların
sismik performanslarının belirlenmesi, tahribatsız bir şekilde gerçekleştirilebildiğinden, diğer
tahribatlı yöntemlere göre hem ekonomi hem de zaman anlamında büyük kazanç sağlaması
olasıdır. Araştırma kapsamında Erzincan ilinde bulunan 33 adet betonarme binanın sismik
performans seviyeleri hızlı değerlendirme yöntemi ile belirlenmiştir. Mevcut betonarme
binaların sismik performans seviyelerinin hızlı değerlendirme yöntemleriyle belirlenmesinde
ana parametreler; yapılarda yumuşak kat etkisi, ağır konsol, kısa kolon etkisi, görünür bina
kalitesi, çarpışma etkisi, topoğrafik etkiler, zemin sınıfı ve bina kat sayısı olarak seçilmiştir.
Araştırma kapsamında yapılan çalışmalar sayesinde bölgesel rehabilitasyon ihtiyaçlarının
belirlenmesi ve sismik tehlike (risk) azaltma programlarının geliştirilmesi sağlanabilir ve/veya
Erzincan ilinin risk profili bilgi yönetiminin desteklenmesi için yerel makamlara rehberlik
edebilir.

Abstract:
Our country, which is mostly reinforced concrete, is located on active fault lines. In the last
fifty years, many medium-sized earthquakes (1999 Gölcük (7.4 Mw), 2003 Bingöl (6.4 Mw),
2011 Van (7.2 Mw), 2020 Elazığ (6.8 Mw)) have occurred that have caused loss of life and
property in our country. It is known that the most dramatic detail in the heavily damaged
buildings examined after the earthquakes is the structural defects (soft story, heavy overhangs,
short columns) in the existing structures. In this context, the rapid and practical evaluation of
existing reinforced concrete buildings is extremely important for our country, which is located
on active fault lines. Since the seismic performance of existing reinforced concrete buildings
can be determined non-destructively with rapid evaluation methods, it is likely to provide
great savings in terms of both economy and time compared to other destructive methods.
Within the scope of the research, the seismic performance levels of 33 reinforced concrete
buildings in the Erzincan province were determined by the rapid evaluation method. The main
parameters in determining the seismic performance levels of existing reinforced concrete
buildings by rapid evaluation methods are; soft story effect, heavy overhangs, short column
effect, apparent building quality, pounding effect, topographic effects, local soil conditions
and number of building stories were selected. Thanks to the studies to be carried out within the
scope of the research, the determination of regional rehabilitation needs and the development
of seismic hazard (risk) mitigation programs can be provided and/or it can guide local
authorities to support the risk profile information management of Erzincan province.