İnsan haklarının korunmasında uluslararası hükümet dışı kuruluşların tanınması ve rolü
The role and recognition of international non-governmental organizations in human rights protection
Yazar: MUHAMMED SAİD BİLAL
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN EREN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Küresel, bölgesel ve ulusal koruma mekanizmaları vasıtasıyla insan haklarının korunması günümüzde uluslar-üstü bir hüviyet kazanmıştır. Küresel örgütler, uzmanlık kuruluşları, bölgesel örgütler, devletler ve uluslararası hükümet dışı kuruluşlar (HDK) insan hakları koruma mekanizmalarının en önemli aktörleridir. HDK'ların uluslararası hukuktaki rolleri genellikle önemli ancak gayri resmi olarak kabul edilir. Hukuki nitelikleri çok fazla araştırmaya konu olmamıştır. 
HDK'ların insan haklarının uluslararası korumasındaki rolü anayasa hukuku bağlamında özgün ve ilgi çekici bir konudur. Zira insan haklarının korunmasında devleti merkeze alan anayasa hukukunun normatif yaklaşımı içerisinde insan haklarının korunmasında HDK'ların etkinliğinin araştırılması anayasa hukuku sahasına yeni çalışma alanları kazandırabilme potansiyeli taşımaktadır. 
Bu çalışma uluslararası HDK'ların hukuki niteliğini, küresel ve bölgesel koruma mekanizmaları içerisindeki statülerini, bu statülere ilişkin uluslararası normatif düzenlemeleri ve HDK'ların insan haklarını koruma mekanizmaları içerisindeki faaliyetlerini, rollerini ve fonksiyonlarını ele alınmaktadır. Ayrıca, somut olaylar, mahkeme kararları ve raporlar üzerinden konunun teorik alt yapısı somutlaştırılmaktadır.
Çalışmanın çıktılarının uluslararası hükümet dışı kuruluşların önemi, çalışma prensipleri ve insan haklarının korunmasındaki rolüne ilişkin Ülkemize akademik bilgi transferi sağlayacağı öngörülmektedir. Ayrıca Türk Sivil Toplumu'nun uluslararası faaliyetler konusundaki bilincine katkıda bulunulması ve uluslararası sahada faaliyet göstermek isteyen hükümet dışı kuruluşlar için bir temel kaynak ortaya konulması amaçlanmaktadır.

Abstract:
The protection of human rights has gained a supranational identity through international, regional, and national protection mechanisms today. International bodies, specialized organizations, regional bodies, states, and international non-governmental organizations (NGOs) are the most important actors of human rights protection mechanisms. The participation of NGOs in international law is considered important but unofficial. The legal nature of the participation has not been subjected to academic research. 
The role of NGOs in international human rights protection is a unique and engaging issue in the context of constitutional law. Because dealing with the role of NGOs in the protection of human rights within the normative approach of constitutional law, which puts the state at the centre in the protection of human rights, has the potential to bring new fields of study to the constitutional law studies.
This study deals with the legal nature of international NGOs, their status in international and regional protection mechanisms, international normative regulations regarding these statuses, and their functions in human rights protection. Moreover, the theoretical background of the subject will be embodied through concrete events, reports, and court decisions.
It is anticipated that the outputs of the study will provide academic knowledge transfer to our country regarding the importance of international NGOs, their working principles, and their role in the protection of human rights. In addition, it is expected to raise awareness of Turkish civil society on international activities while it provides a reference source for NGOs that want to operate in the international arena.