Türkçenin yabancı bir dil olarak öğretiminde kültür aktarımı: Babam ve Oğlum filmi örneği
Cultural transfer in teaching Turkish to foreigners through movies: The case of Babam ve Oğlum movie
Yazar: MUSTAFA BEDÜK
Danışman: DOÇ. DR. SAMİ BASKIN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Tarih sahnesinde eskiden beri var olan Türkler, diğer toplumlarla dini, siyasi, ekonomik,
askeri birçok farklı etkenden dolayı etkileşim içerisinde olmuş, bu durum da Türklerle
iletişime geçmek isteyen diğer toplulukların Türkçe öğrenmelerine zemin hazırlamıştır.
İlk Türk devletlerinden Osmanlı dönemine, oradan da günümüze kadar yabancılara
Türkçe öğretimi ya da daha doğru bir ifadeyle Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi
amaç, ortam, yöntem değişse de canlılığını koruyarak devam etmiştir. 90'lı yıllardan
beri yaşanan çeşitli gelişmeler Türkiye'nin bulunduğu konum itibariyle öneminin
artmasını sağlamış; başta Ortadoğu, Kuzey Afrika, Balkanlar olmak üzere çeşitli
coğrafyalardan milletlerin Türkiye ve Türkçeye olan ilgisi yoğunlaşmıştır. Bu bağlamda
Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi daha da önem kazanmıştır. Türkçenin yabancı dil
olarak öğretimi alanında oluşan ihtiyacı daha planlı ve profesyonel bir biçimde
karşılamak için Türkiye Maarif Vakfı, Yunus Emre Enstitüsü ve farklı üniversiteler
bünyesinde Türkçe öğretim merkezleri açılmıştır. 2019 yılında ise Maarif Vakfı bu
alanda kullanılmak üzere Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni'ne dayanarak
"Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı" hazırlamıştır. Öğrenci merkezli
eğitim anlayışıyla hazırlanan bu programlarda kültür aktarımı kavramı üzerinde de
durulmuştur. Bir dilin yetkin bir biçimde kullanılması için temel dil becerilerine hakim
olmanın yanı sıra hedef dilin ait olduğu toplumun kültürünü tanımak gerekmektedir. Bu
yüzden Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde aynı zamanda kültür aktarımı da
yapmak son derece önemlidir. Filmler, dil öğretimi yaparken kültür aktarımına da
imkân tanıyan önemli materyaller arasında yer almaktadır. Öğrencilerin derse karşı
ilgilerini çekmek ve onların motivasyonlarını yükselmenin yanında filmler, hedef dilin günlük yaşam içerisinde doğal kullanım halini gösterirken aynı zamanda o topluma ait
birçok kültürel ögeyi de izleyicilere tanıtır. Bu araştırmanın amacı filmlerin Türkçenin
yabancı dil olarak öğretiminde kültür aktarımı açısından önemli bir kaynak olduğunu
göstermektir. Bu amaç doğrultusunda ilgili alan uzmanları tarafından Türk dilini ve
kültürünü iyi bir biçimde yansıttığı düşünülen "Babam ve Oğlum" filmi öğrencilere
izletilmek üzere belirlenmiştir. Daha sonra öğrencilerin film sayesinde kültürel unsurları
fark edip etmediklerini tespit etmeye yönelik hazırlanan etkinlik alan uzmanları
tarafından incelendikten sonra Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Türkçe Uygulama
Merkezinde bulunan B2 seviyesindeki 24 öğrenci ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi
bünyesinde bulunan Türkçe Öğretim Uygulama ve Araştırma Merkezindeki C1
seviyesindeki 34 öğrenci ile uygulama yapılmıştır. Etkinlikten elde edilen veriler nitel
araştırma modellerinden içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Elde edilen sonuca
göre filmlerin kültür aktarımı konusunda etkili bir materyal olduğu görülmüştür.

Anahtar kelimeler: Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi, Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Materyal Kullanımı, Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Filmlerin Yeri

Abstract:
Turks, who have existed on the stage of history for a long time, have been in interaction
with other societies due to many different factors such as religious, political, economic,
military etc. and this situation has paved for other communities who wanted to
communicate with Turks to learn Turkish. From the first Turkish states to the Ottoman
period and from there to the present day, Teaching Turkish to foreigners or in other
words teaching Turkish as a foreign language has continued to maintain its vitality even
though the purpose, environment and method etc. have changed. Various developments
experienced since the 90s have increased the importance of Turkey due to its location;
the interest of nations from various geographies especially the Middle East, North
Africa and the Balkans in Turkey and Turkish has intensified. In this context,
TeachingTurkish as a foreign language has gained even more importance. To meet the
need in the field of Teaching Turkish as a foreign language in a more planned and
professional manner, Turkish teaching centres have been opened within the Turkish
Maarif Foundation, Yunus Emre Institute and different universities. In 2019, the Maarif
Foundation prepared a 'Teaching Turkish as a foreign language program' based on the
Common European Framework Reference (CEFR) for languages to be used in this field.
In these programs , which are prepared with a student-centered education approach, the
concept of culture transfer has also emphasized. In order for a language to be used
competently, it is necessary to master the basic language skills as well as to know the
culture of the society to which the target language belongs. Therefore, it is extremely
important to transfer culture at the same time in Teaching Turkish as a foreign language.
Movies are among the important materials that allow culture transfer while teaching languages. In addition to attracting students' interest in the course and increasing their
motivation; movies show the natural use of the target language in daily life as well as
introducing many cultural elements of the society to the audience. The aim of this
research is to show that movies are an important source for cultural transfer.The movie
'Babam ve Oğlum' which was thought to reflect the Turkish language and culture well
by the researcher, was selected to be shown to the students.Then, after the activity
prepared to determine whether the students noticed the cultural elements thanks to the
movie was examined by the field experts, an application was carried out in Turkish
Teaching Application and Research Center located in Tokat Gaziosmanpaşa University
and Ondokuz Mayıs University. The data obtained from the event were analyzed by
document analysis method. According to the results obtained, it was seen that movies
were an effective material for cultural transfer.

Keywords: Teaching Turkish As a Foreign Language, The Usage of the Materials While Teaching Turkish As a Foreign Language, the Importance of the Movies While Teaching Turkish As a Foreign Language