Kaçıngan/kısıtlı yiyecek alımı bozukluğu tarama ölçeğinin geçerlik ve güvenirliği
Validity and reliability of the avoidance/restrained food intake disorder screening scale
Yazar: MERVE SAYIN YERLİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM TAYMUR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
V.ÖZET
Amaç: Bu araştırmanın amacı Kaçıngan/Kısıtlı Yiyecek Alım Bozukluğu Tarama Ölçeği Yetişkin Öz Bildirim Formu'nun geçerliğini ve güvenirliğini yapmaktır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma öncesinde, araştırma öncesi Kaçıngan/Kısıtlı Yiyecek Alım Bozukluğu Tarama Ölçeği Yetişkşin Öz bildirim Formu (KKYABTÖ-YÖBF) geliştiren sorumlu araştırmacıdan ölçüm aracının Türkçe'ye uyarlanması için izin alındı. Daha sonra alanında uzman olan kişilerce ölçüm aracı Türkçe'ye çevrildi. Araştırmada KKYABTÖ-YÖBF'nin geçerlik ve güvenirliğini yapmak amacıyla Vücut Kitle Endeksi (VKİ) değeri 18,5'in altında olan 180 aşırı zayıf katılımcı değerlendirildi. Vakaların 100'ü psikiyatri polikliniğine başvuran ve ayaktan tedavi alan vakalar olup, 80'i herhangi bir ruhsal tedaviye başvurmayan ve VKİ değeri 18,5'in altında olan vakalar arasından seçilen kişilerdi. Tüm katılımcılarlara araştırma öncesi bilgi verildi ve kişilerden araştırmaya katılmaya gönüllü olduklarına dair imzalı onam alındı. Araştırmada tüm katılımcılar Olgu Rapor Formu, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi (YBDA), Psikolojik Beliriti Tarama Listesi (SCL-90), Yeme Tutumu Testi (YTT) ve KKGABTÖ-YÖBF ile değerlendirilmiştir.  
Bulgular: Araştırmada değerlendirilen katılımcıların 148'inin (%82,2) kadın olduğu, yaş ortalamalarının 26,26±7,93 ve VKİ ortalamalarının 17,50±0,93 olduğu bulundu. Açımlayıcı Faktör Analizinde (AFA) KKYAB-YÖBF'nun KMO değerinin 0,80 olduğu ve Bartlett's testinin istatistiksel açıdan anlamlı olduğu (X2=840,82, p<0,001) değerlendirildi. AFA'ya göre KKYAB-YÖBF'nun toplam varyansın %77,82'sini açıkladığı bulundu. AFA'ya göre KKYAB-YÖBF'nun üç alt ölçekli bir faktör yapısına sahip olduğu (Seçici Yemek Yeme, İştah ve Korku), ölçeğin Cronbach's α değerinin 0,84 olduğu, alt ölçeklerinin Cronbach's α değerlerinin sırasıyla 0,79, 0,85, 0,89 olduğu bulundu. Döndürme öncesi faktör yük değerlerinin 0,481 ile 0,768, Direct Oblimin döndürme sonrası faktör yük değerlerinin ise 0,753 ile 0,905 aralığında değiştiği bulundu. KKYAB-YÖBF ile SCL-90, YBDA ve YTT ölçek skorları arasında istatistiksel açıdan düşük veya orta seviyede anlamlı pozitif korelasyonların olduğu (p<0,05) değerlendirildi. Buna ek olarak katılımcıların KKYAB-YÖBF skorları ile VKİ değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede ilişki olmadığı (p>0,05) bulundu. AFA sonrası uygulanan Doğrulayıcı Faktör Analizine göre KKYAB-YÖBF'nun (CMIN/df=2,56, GFI=0,93, AGFI=0,86, CFI=0,95, NFI=0,92, TLI=0,92, RMSEA=0,093) uyum iyiliği değerlerinin kabul edilebilir seviyede olduğu sonucuna ulaşıldı. 
Sonuç: KKYAB-YÖBF Kaçıngan/Kısıtlayıcı Gıda Alım Bozukluğu belirtilerini değerlendirmede yetişkin bireylerde kullanılabilecek gerçerli ve güvenilir bir öz birdirim ölçeğidir. 
Anahtar Kelimeler: Kaçıngan/Kısıtlı Yiyecek Alım Bozukluğu, Geçerlik, Güvenirlik

Abstract:
VI.ABSTRACT
VALIDITY AND RELIABILITY OF THE AVOIDANCE/RESTRAINED FOOD INTAKE DISORDER SCREENING SCALE
Objective:The purpose of this study is to determine the validity and reliability of the Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder Screening Scale Adult Self-Report Form.
Material and Methods: Before the study, permission was received from the responsible researcher who developed the Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder Screening Scale Adult Self-report Form (NIAS-ASF) to adapt the measurement tool into Turkish. Later, the measurement tool was translated into Turkish by experts in the field. In the study, 180 underweight participants with a Body Mass Index (BMI) value below 18.5 were evaluated in order to determine the validity and reliability of the NIAS-ASF. In the study, 100 of the cases were cases that applied to the psychiatry outpatient clinic and received outpatient treatment, and 80 of the cases were selected among the relatives of the patients/ healthcare worker who did not seek any mental treatment and had a BMI value below 18.5. All participants were informed before the research and signed consent was obtained from the individuals stating that they volunteered to participate in the research. In the study, all participants were evaluated with the Case Report Form, Eating Disorder Assessment Questionnaire (EDAQ), Psychological Symptom Screening List (SCL-90), Eating Attitudes Test (EAT) and NIAS-ASF.
Results:It was found that 148 (82.2%) of the participants evaluated in the study were women, their average age was 26.26±7.93 and their average BMI was 17.50±0.93. In Exploratory Factor Analysis (EFA), the KMO value of NIAS-ASF was evaluated as 0.80 and Bartlett's test was statistically significant (X2=840.82, p<0.001). According to EFA, it was found that NIAS-ASF explained 77.82% of the total variance. According to EFA, NIAS-ASF has a factor structure with three subscales (Picky Eating, Appetite and Afraid), the Cronbach's α value of the scale is 0.84, and the Cronbach's α values of its subscales are 0.79, 0.85, 0.89, respectively. It was found that the factor load values before rotation varied between 0.481 and 0.768, and the factor load values after Direct Oblimin rotation varied between 0.753 and 0.905. It was evaluated that there were statistically low or moderately significant positive correlations (p<0.05) between NIAS-ASF and SCL-90, EDAQ and EAT scale scores. In addition, it was found that there was no statistically significant relationship between the participants' NIAS-ASF scores and BMI values (p>0.05). According to the Confirmatory Factor Analysis (CFA) applied after EFA, it was concluded that the goodness of fit values of NIAS-ASF (CMIN/df=2.56, GFI=0.93, AGFI=0.86, CFI=0.95, NFI=0.92, TLI=0.92,  RMSEA=0.093) were at an acceptable level.
Conclusion: NIAS-ASF is a valid and reliable self-report scale that can be used in adult individuals to evaluate the symptoms of Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder.
Keywords: Avoidant/Restrictive Food Intake Disorder, Validity, Reliability