Sosyal medya kullanıcı sözleşmelerinin gözetim, mahremiyet ve veri güvenliği açısından incelenmesi
Examining social media privacy policies in terms of surveillance, privacy and data security
Yazar: YAKUP TOKTAY
Danışman: PROF. DR. CEYHAN KANDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Akışkan gözetim = Liquid surveillance ; Mobil internet = Mobile internet ; Nesnelerin interneti = Internet of things ; Post panoptikon = Post panopticon ; World wide web =

Özet:
Bu çalışmada, kullanıcıların sosyal medya platformlarında hesap oluştururken karşılarına çıkan ve genellikle okumadan kabul ettiği Türkiye'de en çok kullanılan 10 sosyal medya platformu (Facebook, Instagram, Messenger, WhatsApp, YouTube, TikTok, Snapchat, Telegram, LinkedIn, Pinterest) ve en çok tıklanan web sayfası olan Google ile onun diğer iştiraklerinin (Android, Haritalar, Chrome, Asistan, Cloud, Payments, Workspace, Fiber, Fi, Fit, Family Link, Ventures, Capital G) gizlilik politikaları gözetim, mahremiyet ve veri güvenliği çerçevesinde nitel içerik analizi tekniği kullanılarak incelenmiş ve veri madenciliği yapılarak platformların kullanıcılardan topladığı veriler ortaya çıkarılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, platformlar arasında en fazla veri toplayan şirketin Google ve Meta olduğu, en az veri toplayan platformun ise Telegram olduğu ortaya çıkmıştır. Şirketler, kullanıcılar üzerinden topladıkları verileri reklamcılar, analiz şirketleri ve diğer iş ortaklarıyla paylaşarak kullanıcı verilerini ticari bir meta haline getirmektedirler. Zor durumda kalan kullanıcılar ise şirketler için veri ve maddi değer üreten birer işçiye dönüşmüşlerdir. Öte yandan, kullanıcılardan toplanan verilerin yurtdışındaki merkezlerde işlendiği ve üçüncü taraflarla paylaşıldığı, ancak kullanıcıların bu konuda yeterince aydınlatılmadığı görülmüştür. Gizlilik politikalarında verilerin saklanması, silinmesi ve aktarımı konusunda belirsiz ifadeler kullanılarak şeffaflık noktasında eksiklikler tespit edilmiştir. Ayrıca TikTok, WhatsApp, LinkedIn ve Telegram'ın gizlilik politikalarında Avrupalı kullanıcılara karşı uygulanan çifte standart niteliğindeki durumlar olarak tanımlanabilecek bazı tutarsızlıklar bulunmuştur.
Sosyal medya platformlarının kullanıcılar üzerinden topladığı veriler yapay zeka ile güçlendirilmiş büyük veri merkezlerinde işlenerek, bireylerin gelecekte sosyal yaşamındaki eylemleri çok güçlü bir şekilde tahmin edilebilmektedir. Gelinen noktada platfomlar, kişiselleştirilmiş bir deneyim sunmak için insan gibi düşünebilen ve yapay zeka teknolojisinin algoritmalarıyla adeta sizin beyninizden geçenleri tahmin edebilen, yönlendirebilen ve bir araç halini almıştır.

Abstract:
In this study; the 10 most used social media platforms in Türkiye (Facebook, Instagram, Messenger, WhatsApp, Youtube, Tiktok, Snapchat, Telegram, Linkedln, Pinterest) and the most clicked web page of Google and its other subsidiary services (Android, Maps, Chrome, Assistant, Cloud, Payments, Workspace, Fiber, Fi, Fit, Family Link, Ventures, Capital G) were analysed with qualitative content analysis technique within the framework of privacy policies, surveillance, privacy and data security, and the data collected by the platforms from users were revealed by data mining. 
Based on the results of the research, Google and Meta are the companies that collect the most data among the platforms, while Telegram is the platform that collects the least data. Companies transform user data into commodities by sharing the data they collect from users with advertisers, analytics companies and other business partners. Cornered users have turned into labourers who produce data and material value for companies.
On the other hand, it has been observed that the data collected from users are processed in centres abroad and shared with third parties, and that users are not sufficiently informed about this issue. In the privacy policy; it has been determined that there are deficiencies in transparency by encountering ambiguous statements regarding the storage, deletion and transfer of data. In addition, in some applications in the privacy policies of Tiktok, WhatsApp, Linkedn and Telegram, situations of double standards, which can be defined as a favouritist approach towards European users, were encountered.    The data collected by social media platforms on users are processed in big data centres powered by artificial intelligence, and the actions of individuals in their social life in the future can be predicted very strongly. At this point, platforms have become a tool that can think like a human being in order to offer a personalised experience and can predict and direct what goes through your brain with the algorithms of artificial intelligence technology.