Adli bilimlerde dudak kozmetik ürünlerinin farklı ortamlardaki stabilitesine zamanın etkisinin incelenmesi
Forensic investigation of the effect of time on the stability of lip cosmetic products in different environments
Yazar: ŞEYDA TURKAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONER KIZIL
Üsküdar Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Kimya ve Adli Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry

Özet:
Adli kozmetik, adli bilimler camiasında oldukça önemli ancak yeterince gelişmemiş bir
alandır. Bulaşıcılığının yüksek olması sayesinde olay yerinde kozmetik ürünlere sık
rastlanmaktadır. Kozmetik deliller çocuk istismarı, çocuk ticareti, intihar, hırsızlık, cinayet,
tecavüz ve cinsel saldırı gibi adlı vakalarda görülmektedir. Kozmetik ürünleri içerisinde en sık
elde edilen kozmetik deliller dudak kozmetik ürünleridir. Bu tezde 20 ruj, 46 likit ruj, 22
dudak nemlendiricisi ve 14 dudak parlatıcısı olmak üzere 102 adet dudak kozmetik ürünü
kullanılarak karakterizasyon ve stabilite çalışması yapılmıştır. Tüm numuneler spektroskopik
yöntem olarak tercih edilen ATR-FTIR cihazında analiz edilmiş ve VSC 8000 cihazında farklı
dalga boylu ışıklar (Görünür ışık, UV, IR, Spot Floresans) altında fotoğraflanmıştır.
Numunelerin birbirinden ayrılıp ayrılmadığını istatistiksel olarak gösterebilmek için PCA
analizi yapılmıştır. Kromatografik yöntemlerde (TLC) 15 farklı solvent çalışılmış ve yeni bir
metot oluşturulmuştur. Bu çalışmalara ek olarak stabilite çalışmaları da gerçekleştirilmiştir.
Bu çalışmada 3 farklı yüzeye (cam, kumaş, peçete) lekelenen 4 farklı numune (ruj, likit ruj,
nemlendirici, parlatıcı) lekelenmiş ve 3 farklı su içerisinde (çeşme suyu, saf su, simüle deniz
suyu) zamana bağlı (1 saat, 1 gün, 1 hafta, 1 ay) değişimleri gözlenmiştir. Numunelerin
kimyasal değişimlerini analiz etmek için ATR-FTIR cihazı, fiziksel değişimlerini analiz
etmek için VSC 8000 cihazı kullanılmıştır. Tez sonunda likit ruj numuneleri PCA analizi ile
diğerlerinden ayrılmayı başarmıştır. VSC 8000 cihazında incelenen görüntülerde UV ışık
altında ruj ve likit ruj numuneleri, nemlendirici ve parlatıcı numunelerinden ayrılmayı önemli
ölçüde başarmış ancak bu iki numune birbirinden ayrılamamıştır. IR ışık ile renk bazında ayrım yapılabilmiş ve kırmızı tonlu numuneler diğerlerinden ayrılmıştır. Stabilite
çalışmasında anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.

Abstract:
Forensic cosmetics is a very important but underdeveloped field in the forensic science
community. Due to its high contagiousness, cosmetic products are frequently encountered at
the crime scene. Cosmetic evidence is seen in cases of child abuse, child trafficking, suicide,
theft, murder, rape, and sexual assault. The most frequently obtained cosmetic evidence
among cosmetic products are lip cosmetic products. In this thesis, characterization and
stability studies were carried out using 102 lip cosmetic products, including 20 lipsticks, 46
liquid lipsticks, 22 lip balms and 14 lip glosses. All samples were analyzed in the ATR-FTIR,
which is preferred as a spectroscopic method, and photographed under different wavelength
lights (Visible light, UV, IR, Spot Fluorescence) in the VSC 8000. PCA analysis was
performed to show statistically whether the samples were separated from each other. In
chromatographic methods (TLC), 15 different solvents were studied and a new method was
created. In addition to these studies, stability studies were also carried out. In this study, 4
different samples (lipstick, liquid lipstick, lip balm, lip gloss) stained on 3 different surfaces
(glass, fabric, napkin) were stained and time-dependent (1 hour, 1 day, 1 week, 1 month)
changes were observed in 3 different waters (tap water, distilled water, simulated sea water).
ATR-FTIR was used to analyze the chemical changes of the samples, and the VSC8000 was
used to analyze the physical changes. At the end of the thesis, liquid lipstick samples were
able to be separated from the others by PCA analysis. In the images examined in the VSC
8000, lipstick and liquid lipstick samples were able to significantly separate from the lip balm
and lip gloss samples under UV light, but these two samples could not be separated from each other. With IR light, color discrimination was possible and red-toned samples were separated from the others. No significant results were obtained in the stability study.