Gençlerin gündelik hayatında Rap müzik: Rap müzik kültürü bağlamında nitel bir araştırma
Rap music in the daily life of young people: A qualitative research in the context of Rap music culture
Yazar: ELİF SİNEM ARIKAN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ YILDIRIM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music ; Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Müzik sosyolojisi = Music sociology ; Pozitif genç gelişimi = Positive youth development

Özet:
Rap müzik, yalnızca sanatsal bir pratik değil; toplumsal yaşamla, toplumsal ilişkilerle, gündelik hayatla, kimlikle, benlikle ilişkili bir müzik türüdür. Bu müziği icra eden gençlerle ilişkili çalışmalar ise henüz ulusal sosyal hizmet araştırmasına konu olmamıştır. Ulusal literatürdeki boşluğu odağa alan bu araştırmanın temel amacı; rap müzik yapan gençlerin gündelik hayat ile ilişkisi bağlamında kentsel mekanlardaki müzik deneyimlerinin özünü keşfetmektir. Dolayısıyla araştırmanın yoksulların yaşadığı kentsel mekanlarda, gettoda yaşayan, rap müzik yapan gençler için rap müziğin anlamını, müzik aracılığıyla ifade ettiklerinin neler olduğunu, müziğin kimlik – mekân- gündelik hayat pratikleri ile ilişkisi bağlamında nasıl üretildiğini baskı karşıtı sosyal hizmet perspektifiyle anlamaktır. Baskı ve ayrımcılık karşıtı sosyal hizmet ve gündelik hayat sosyolojisinin kavramsal ve kuramsal temelini odağa alan bu çalışmada fenomenolojik nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Rap müzik üreten 23 gençle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler ve saha gözlem notlarıyla elde edilen verilerin MAXQDA programı  kullanılarak tematik analizi yapılmıştır.  
Bu araştırma Türkiye'de rap müziğin underground olarak nitelenen bir formdan anaakımlaşmaya doğru bir seyir izlediğini göstermiştir. Bu müziğin gelişmesinin ve gençler arasında yaygınlaşmasının nasıl olduğuna dair bulgular araştırmada öne çıkmıştır. Rap müziğin gençlerin yaşamlarında nasıl bir yer tuttuğu, müzik üretim süreçlerine nasıl dahil oldukları ve bu sürecin aşamalarına dair deneyimleri anlatılarına yansımıştır. Gençlerin gündelik hayat deneyimine temel oluşturan güçlükleri ve  sorunlarıyla baş etmede dolayısıyla kendilerini, yaşamlarını, hayallerini, beklentilerini anlatmada rap müzik, önemli bir ifade aracıdır. Gençlerin kimlik ve benlik gelişimlerinde, toplumsal hayata katılım süreçlerinde, mekanla, çevreleriyle kurdukları ilişkide rap müziğin önemli bir yeri olduğu ortaya çıkmıştır. Rap müzik yapan gençlerin gündelik hayat- mekan – kimlik- müzik kesişimselliğindeki deneyimlerine ve bu deneyime temel oluşturan etkileşimsel süreçlere baskı karşıtı uygulama perspektifinden eleştirel gözle bakan bu çalışma, gençlerin duyulmamış seslerini görünür kılmak açısından oldukça önemlidir. Sonuç itibariyle rap müzik; öznelerinin perspektifinden görünüm sunan bir kültürel veri sunmasının yanısıra sosyal müracaatçılarının karşı karşıya oldukları sorunları aşmaya yönelik bir pratik ve irade beyanı, bu sorunların çözümüne yönelik müdahalelerde uzmanların kullanabileceği dönüştürücü pratik bir araç olarak sosyal hizmet araştırma ve uygulamalarında yeni ufuklar vaat etmektedir.
Daha önce bu gençlerle herhangi bir araştırmanın, ulusal sosyal hizmet literatüründe yer almadığı düşünüldüğünde bu çalışmanın, literatürde önemli bir boşluğu doldurması, bu alanda yeni çalışmaların yapılmasına olanak sağlaması umut edilmektedir.

Abstract:
Rap music is not only an artistic practice; it is a type of music related to social life, social relations, everyday life, identity and self. Studies on young people who perform this music have not yet been the subject of national social work research. The main purpose of this research, which focuses on this gap in the national literature, is to explore the essence of the music experiences of young people who perform rap music in urban spaces in the context of their relationship with everyday life. Therefore, the main aim of the research is to understand the meaning of rap music for young people who live in urban spaces where the poor live, in the ghetto, who make rap music, what they express through music, and how music is produced in the context of its relationship with identity - space - everyday life practices from the perspective of anti-oppressive social work. This study, which focuses on the conceptual and theoretical basis of anti-oppressive and anti-discrimination social work and sociology of everyday life, uses a phenomenological qualitative research design. In-depth interviews were conducted with 23 young people who make rap music. The data obtained through these interviews and field observation notes were thematically analyzed using the MAXQDA program.  
This research has shown that rap music in Turkey has moved from an underground form to mainstreaming. The findings on how this music has developed and become widespread among young people stand out in the research. The place that rap music occupies in the lives of young people, how they are involved in music production processes and their experiences about the stages of this process are reflected in their narratives. Rap music is an important means of expression for young people to cope with the difficulties and problems that form the basis of their everyday life experiences, and thus to express themselves, their lives, dreams and expectations. It has been revealed that rap music has an important place in the identity and self-development of young people, in the processes of participation in social life, and in the relationship they establish with space and their environment. This study, which critically looks at the experiences of young people who make rap music in the intersectionality of everyday life - space - identity - music and the interactional processes that form the basis of this experience from the perspective of anti-oppressive practice, is very important in terms of making the unheard voices of young people visible. As a result, rap music promises new horizons in social work research and practice as a cultural data that offers a view from the perspective of its subjects, as well as a practice and declaration of will to overcome the problems faced by social work's clients, and as a transformative practical tool that experts can use in interventions to solve these problems.
Considering that no research with these young people has been included in the national social work literature before, it is hoped that this study will fill an important gap in the literature and enable new studies in this field.