Borsa İstanbul şirketleri için bir kredi derecelendirme modeli geliştirilmesi
Development of a credit rating model for Borsa Istanbul companies
Yazar: GÜLTEKİN TOPALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET FATİH BAYRAMOĞLU
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Küreselleşme ile birlikte derinlik kazanan finansal piyasalar açısından, kredi derecelendirme faaliyeti önem arz etmektedir. Kredi derecelendirme, bir ülkenin, kurumun veya firmanın nitel ve nicel özellikleri analiz edilerek kamuoyuna tarafsız, şeffaf ve güvenilir bilgi sunma sürecidir. Kredi derecelendirme kuruluşları, elde ettikleri bilgileri evrensel sembol, harf ve sayılar ile paylaşırlar. Yatırımcılar ve ihraççılar, yatırım kararı almadan önce bu kuruluşların ülkeler, kurumlar veya şirketlerle ilgili vermiş oldukları kredi derecelendirme notlarına ihtiyaç duyarlar. Verilen not, derecelendirilen kuruluşun kredi risk durumu ve finansal istikrarı hakkında önemli bilgiler sunar. Günümüzde kredi derecelendirme pazarının %85'ine hakim olan üç kuruluş, kredi derecelendirme sürecinde kullandıkları metodolojiler hakkında kamuoyuyla bilgi paylaşmamaktadır. Bu bakımdan, Türkiye'ye özgü bir kredi derecelendirme modelinin geliştirilmesinin faydalı olacağı öngörülmüştür.
Bu çalışmanın amacı, özellikle sınai şirketler olmak üzere, Borsa İstanbul şirketleri için bir kredi derecelendirme modeli geliştirmektir. Bu amaçla, 2011-2020 yıllarına ait değişkenler kullanılarak bir veri seti oluşturulmuş ve logit modellerinden olan MNL ile üç farklı model geliştirilmiştir. 
Çalışmanın sonuçları, geliştirilen tüm modellerin başarı sonuçlar üretmekle birlikte özellikle Model-3'ün daha istikrarlı, geçerliliği yüksek ve daha güvenilir bir model olduğu görülmüş olup, sürdürülebilirliği bakımından Türkiye'deki firmaların kredi derecelendirmesine en uygun model olduğu değerlendirilmektedir.

Abstract:
Credit rating activity is important for financial markets that have deepened with globalization. Credit rating is the process of presenting impartial, transparent and reliable information to the public by analyzing the qualitative and quantitative characteristics of a country, an institution or a company. Credit rating agencies share the information they obtain with universal symbols, letters and numbers. Investors and issuers need the credit ratings given by these institutions regarding countries, institutions or companies before making an investment decision. The rating provided provides important information about the rated entity's credit risk status and financial stability. Today, three institutions that dominate 85% of the credit rating market do not share information with the public about the methodologies they use in the rating process.
In this respect, it is foreseen that it would be beneficial to develop a credit rating model specific to Turkey. The aim of this study is to develop a credit rating model for Borsa İstanbul companies, especially industrial companies. For this purpose, a data set was created using the variables of the years 2011-2020 and three different models were developed with MNL, which is one of the logit models. 
The results of the study show that, although all the developed models produce successful results, it has been seen that Model-3 is a more stable, more valid and more reliable model, and it is considered to be the most suitable model for the credit rating of companies in Turkey in terms of its sustainability.