1495 numaralı şer`iye sicili defterine göre Rize'nin ekonomik ve sosyal hayatı
Economic and social life of Rize according to 1495 registered İslamic court record
Yazar: ARZU PEHLEVAN
Danışman: PROF. DR. ZİYA KAZICI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nin tarih sahnesinden ayrılıp Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması ile beraber harf inkılâbı yapılmış, ilerleyen zaman içerisinde yeni nesiller Osmanlı Devleti'nin arşiv ve kütüphanelerindeki yazılı vesikalardan istifade etmekte güçlük çekmeye başlamıştır. Böylece Osmanlı alfabesi ile kayıt altına alınmış vesikaların Latin alfabesine çevrilmesi ihtiyacı doğmuştur.?1495 Numaralı Şer`iyye Sicili Defterine Göre Rize'nin Ekonomik ve Sosyal Hayatı? başlığı altında yaptığımız bu tez çalışmamızın amacı, söz konusu sicilin günümüz Türkçesine çevrilmesi ve sicilde yer alan kayıtların değerlendirilmesiyle Rize'nin sosyal ve ekonomik hayatına dair sağlam bilgilere ulaşılmasıdır.Çalışmamız giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Giriş kısmında bugünkü Rize ilinin tarihin ilk dönemlerinden cumhuriyet dönemine gelinceye kadar genel tarihinden, Osmanlı Devleti'nde yargı sisteminin önemli unsurlarından biri olan şer`iyye mahkemeleriyle bu mahkemelerdeki görevliler ve yargılama usûlünden, şer`iyye sicillerinin muhtevası, önemi ve bu sicillerdeki belge çeşitlerinden söz edilmiştir.Birinci bölümde, sicildeki dava zabıtlarından yola çıkarak Rize'nin sosyal, ekonomik ve dînî hayatı tahlil edilmeye çalışılmıştır. Üç ana başlık altında ele alınan bu bölümde Rize toplumunun temelini oluşturan aileden, Rize'nin fizikî ve mimarî yapısından, Rize halkının günlük hayatta kullandığı çeşitli elbise ve eşyadan, toplumdaki Müslim-gayr-i Müslim ilişkilerinden, Rize'de kullanılan isim, ünvan ve lakaplardan, Rize'deki çeşitli ekonomik faaliyetlerle Rize halkının geçim kaynaklarından, miras işlemlerinden, vakıf müessesesi ve bu müessesenin işleyişinden söz edilmiştir. İkinci bölümde 1495 numaralı Rize Şer`iyye Sicili'nin transkripsiyonu verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Rize, Şer`iyye Sicilleri, Sosyal-Ekonomik ve Dini Hayat

Abstract:
After falling of Ottoman Empire, an alphabet reform was made with the Foundation of new Turkish Republic. Because of that as the time passes, next generation of Republic have had difficulty with the understanding of Ottoman sources in the libraries. For reason that it appeared that the need for the transcription of Ottoman sources into new alphabet.The aim of our dissertation under headline of ?Economic and Social Life of Rize According to 1495 Registered Islamic Court Record? is to transcribe some part of Islamic Court Records and to give sound information about economic and social life of Rize.Our work consists on an introduction and two parts. It?s been examined Rize from prehistoric eras to republic era, history of Rize, Ottoman jurisdiction, Islamic court of law, the court, method of judiciary, content of court records and their importance and classification of documents in the court registered.In the first part we analyzed economic, social and religious life of Rize province as state by the register. In this section consisting of three main parts we inform about the family being composed of the foundation of Rize society, physical environment and architectural features, daily life of the people and their dressing stile and stuff they used, relation between Muslims and non-Muslims, names, titles, appellations, miscellaneous economic activities of Rize, ways of making living of the people, will records, trust institutions and their functions. In the second part it has given the transcription of 1495 registered Islamic court records of Rize.Key Words: Rize Province, Islamic Court Records, Social-Ekonomic and Religious Life.