Eğitim sonrası aylık telefon mesajıyla yapılan hatırlatmanın kadınların kendi kendine meme muayenesine ilişkin inançları ve uygulama davranışları üzerine etkisi: randomize kontrollü deneysel çalışma
The effect of monthly reminder by telephone message after training on women's beliefs and practice behaviors regarding breast self-examination: A randomized controlled experimental study
Yazar: HİLAL ALKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ AKYILDIZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Ebelik = Midwifery ; Geniş Kapsamlı Meme Kanseri Bilgi Testi = Comprehensive Breast Cancer Knowledge Test ; Kendi kendine muayene = Self-examination ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Bu çalışmada kendi kendine meme muayenesi (KKMM) konusunda verilen eğitim sonrası aylık telefon mesajıyla yapılan hatırlatmanın kadınların KKMM'ye ilişkin inançları ve uygulama davranışları üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırma, randomize kontrollü olarak Eylül 2021 ve Temmuz 2022 tarihleri arasında Gaziantep Şahinbey Kavaklık Rotary Aile Sağlığı Merkezi'nde toplam 83 kadınla yürütülmüştür. Araştırmaya katılan tüm kadınlara KKMM konusunda eğitim verilmiştir. Müdahale grubundaki kadınlara (n=41) eğitim sonrası üç aylık süreçte KKMM konusunda cep telefonlarına hatırlatma mesajı gönderilmiş, kontrol grubundakilere (n=42) herhangi bir müdahalede yapılmamıştır. Çalışma verileri Tanıtıcı Bilgi Formu, Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (CSİMÖ) ve KKMM İzlem Formu ile toplanmıştır. Elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler Ki-kare testi, Fisher's exact testi, t testi, Mann Whitney-U testi, bağımlı gruplarda iki eş arasındaki farkın önemlilik testi ve işaret testi ile analiz edilmiştir. Müdahale ve kontrol grubundaki kadınların eğitim öncesi CSİMÖ KKMM yararları (p=0,123), KKKM güven (p=0,625) ve engelleri (p=0,605) alt boyutları ile KKMM'yi daha önce duyma (p=0,645), uygulama (p=0,208) ve düzenli uygulama bakımından fark bulunmadığı belirlenmiştir. Üç aylık izlem sonrası müdahale grubunun CSİMÖ KKMM yararları (18,70±2,11, 12,33±5,64, sırasıyla; p=0,000) ve KKMM güven (46,07±5,88, 33,61±12,32, sırasıyla; p=0,000) puan ortalamalarının anlamlı şekilde yüksek ve KKMM engelleri (15,39±4,96, 21,50±6,68, sırasıyla; p=0,000) puan ortalamalarının anlamlı şekilde düşük olduğu saptanmıştır. Yine düzenli KKMM uygulama (müdahale: %87,8 ve kontrol: %35,7; p=0,000) ve KKMM'yi doğru zamanda uygulama (müdahale: %80,5 ve kontrol: %59,5; p=0,044) bakımından gruplar arasında anlamlı fark olduğu; kontrol grubundakilerin (%4,9'e karşı %16,5) daha yüksek oranda unuttuğu için KKMM uygulamadıkları (p=0,046) görülmüştür. Bu çalışmada eğitim sonrası aylık gönderilen hatırlatma mesajının kadınların KKMM davranışının oluşmasında algılanan olumlu yönleri ve KKMM uygulamada bireysel yeterliliği artırmada ve KKMM koruyucu davranışın oluşmasında algılanan olumsuz yönleri azaltmada etkili olduğu ve KKMM'nin düzenli uygulama ve doğru zamanda uygulama sayılarını artırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
This study, it was aimed to examine the effect of monthly phone message reminders after the training on breast self-examination (BSE) on the beliefs and practice behaviors of women regarding BSE. The study was conducted in a randomized controlled manner with a total of 83 women in Gaziantep Şahinbey Kavaklık Rotary Family Health Center between September 2021 and July 2022. All women participating in the study were given training on BSE. A reminder message about BSE was sent to the women in the intervention group (n=41) on their mobile phones during the three months after the training, and no intervention was made to those in the control group (n=42). Study data were collected with the Introductory Information Form, Champion's Health Belief Model Scale (CHBMS), and BSE Follow-up Form. Obtained data were analyzed with descriptive statistics Chi-square test, Fisher's exact test, t-test, Mann Whitney-U test, significance test of the difference between two spouses' independent groups, and sign test. The sub-dimensions of CHBMS-BSE benefits (p=0.123), BSE confidence (p=0.625) and barriers (p=0.605) of women in the intervention and control groups, and hearing BSE before (p=0.645), application (p=0.208) and were found to be similar in terms of regular application. After three months of follow-up, the CHBMS-BSE benefits of the intervention group (18.70±2.11, 12.33±5.64, respectively; p=0.000) and BSE confidence (46.07±5.88, 33.61±12, 32, respectively; p=0.000) and BSE barriers (15.39±4.96, 21.50±6.68, respectively; p=0.000) mean scores were found to be significantly lower. In terms of regular BSE (intervention: 87.8% and control: 35.7%; p=0.000) and applying BSE at the right time (intervention: 80.5% and control: 59.5%; p=0.044), there was a significant difference between the groups; It was observed that those in the control group (4.9% vs. 16.5%) did not perform BSE because they forgot at a higher rate (p=0.046). In this study, it was concluded that the monthly reminder message sent after the training was effective in increasing the perceived positive aspects of women's BSE behavior, increasing individual competence in BSE practice, and reducing the perceived negative aspects in the formation of BSE protective behavior, and increasing the number of regular and timely application of BSE.