Hipertansiyon hastalarının kardiyovasküler hastalık risklerinin sağlıklı yaşam davranışları ve ilaç uyumları ile ilişkisi
The relationship between healthy lifestyle behaviors and drug adherence of cardiovascular disease risk in patients with hypertension
Yazar: GAMZE ÇATALDEĞİRMEN
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ÖZCAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Davranış = Behavior ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, hipertansiyon hastalarının nesnel ve algılanan kardiyovasküler hastalık riskleri ile sağlıklı yaşam davranışları ve ilaç uyumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışma grubunu 1 Eylül-31 Ekim 2020 tarihlerinde Adana ilinde üç aile sağlığı merkezine başvuran ve dahil etme kriterlerini karşılayan hipertansiyon hastaları oluşturdu. Demografik özellikler, hastalık bilgileri, algılanan risk, sağlıklı yaşam davranışları ve "Modifiye Morisky Ölçeği" sorularından oluşan anket formu yüz yüze dolduruldu. Nesnel risk, "Framingham Risk Skoru" kullanılarak hesaplandı.
Bulgular: Yaş ortalaması 56,9±9,1 yıl olan 236 katılımcının %67,4' ü kadındı.   Katılımcıların % 44,1' i yüksek risk grubundaydı ve erkeklerde risk daha yüksekti (p<0,01). Oransal algılanan riskte doğru algılama %30,5, yanlış iyimserlik %42,7, yanlış kötümserlik %26,7 iken karşılaştırmalı algılanan riskte bu oranlar sırasıyla %27,6, %45,0 ve %27,6 idi.  Nesnel ve algılanan risk arasında ilişki bulunamadı. Kadınların, bekarların, diyabetlilerin ve stresini yönetemeyenlerin risk algısı daha yüksekti (p<0,05). Riski yüksek algılayanların sağlıklı yaşam davranışlarına uyumları daha düşük bulunurken (p<0,05), nesnel risk grupları açısından anlamlı bir farklılık bulunmadı. İlaç uyumunun nesnel ve algılanan risk durumlarına göre farklılaşmadığı ancak ilaçla ilgili bilgi düzeyi yüksek olanların sağlıklı yaşam davranışlarına uyum puanlarının daha yüksek olduğu saptandı (p=0,000). Sağlık çalışanları tarafından risk bilgilendirmesi yapılanların algılanan risk durumunda farklılaşma görülmezken sağlıklı yaşam davranışlarına uyum puanlarının daha yüksek olduğu bulundu (p=0,027).
Sonuç: Aile hekimlerinin hipertansiyon hastalarına hizmet verirken bu çalışmada saptanan bulguları (uygunsuz risk algısının yüksek olması, yaklaşık her üç hipertansiften sadece birinin riskini doğru algılaması, erkeklerin nesnel risklerinin, kadınların ise risk algılarının daha yüksek olması, sağlıklı yaşam davranışlarına uyumun, algılanan riskle ve sağlık çalışanları tarafından bilgilendirme yapılmasıyla ilişkili olması vb.) göz önünde bulundurmaları önerilir.

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to evaluate the relationship between the objective and perceived cardiovascular disease risks of hypertension patients and healthy lifestyle behaviors, drug adherence.
Mateials and Methods: Study group is consisted by the hypertension patients who applied 3 different familiy health centers in Adana between 1 September-31 October 2020 and fullfills the criteria of participation. The questionnaire that consists of the questions about demographic characteristics, disease information, perceived risk, healthy lifestyle behaviors and the "Modified Morisky Scale" was filled face to face. Objective risk was calculated by using the "Framingham Risk Score". 
Results: Average age 56.9 ± 9.1 years, 236 participants which 67.4% were female.Participants 44.1% of the risk was higher in high-risk groups and were men. (p<0.01). While correct perception was 30.5%, false optimism 42.7% and false pessimism 26.7 % in relative perceived risk, these rates were respectively 27.6%, 45.0% and 27.6% in comperative perceived risk. No relationship was found between objective and perceived risk. The risk perception of women, single people, diabetics and with the those who could not manage their stress was higher p<0.05). While the adaptation to healthy lifestyle behaviors of those who perceived high risk was found lower (p<0.05), no significant difference was found in terms of objective risk groups. It is found that the drug compliance did not differ according to objective and perceived risk conditions, but scores for compliance to healthy lifestyle behaviors of those having high knowledge about drugs were higher (p=0.000). Hile no difference in perceived risk conditions of those informed about risk by the healthcare professionals was found, their compliance with healthy lifestyle behavior scores was found to be higher (p=0.027). 
Conclusion: It is recommended that family physicians to consider the findings of this study (high inappropriate risk perception, correct risk perception of only about one out of three hypertensives, objective risks of men, risk perceptions of women to be higher, the compliance with healthy lifestyle behaviors to be related to the perceived risk and the information given by healthcare workers, etc.) while serving to the patients with hypertension.