Yapraktan ve topraktan iyot uygulamaları ile ıspanak bitkisinin iyotça zenginleştirilmesi
Iodine enrichment of spinach plant with iodine applications from leaf and soil
Yazar: ALİ DOĞANER
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN EŞREF HAKKI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada insan sağlığı açısından kritik önem taşıyan iyot uygulanarak ıspanağın (Spinacia oleracea L.) iyotça zenginleştirilmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda uygulanan iyot dozunun bitki gelişimi üzerindeki etkileri ve bitki iyot içerikleri belirlenmiştir. Deneme, potasyum iyodat (KIO3) kaynak seçilerek topraktan 4 farklı KIO3 dozu (0, 10, 20, 40 mg kg-1) ve yapraktan 4 farklı KIO3 dozu (%0, %0.0025, %0.005, %0.1 KIO3) olacak şekilde 6 tekerrürlü olarak sera/saksı şartlarında gerçekleştirilmiştir. Hasat işleminden sonra pişirme sonrası iyot kaybını değerlendirmek için ıspanakların bir kısmı pişirilmiş (saf su ile haşlanmış) ve pişmiş bitkiler ile pişirmede kullanılan su örneklenmiştir. Çalışmanın sonunda, gövde kuru ağırlığı, bitki boyu, yaprak boyu, yaprak eni ve iyot içeriği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre uygulanan iyot dozlarına paralel olarak bitki iyot içeriğinin arttığı görülmüştür. Bitkide en yüksek iyot içeriği yapraktan %0.1 KIO3 uygulamasında görülmüş, buna karşın bitki boyu, yaprak boyu ve yaprak eninde kontrol grubuna oranla azalma meydana gelmiştir. Pişirilmiş bitkilerde de en yüksek iyot içeriği yapraktan %0.1 uygulamasında görülmüştür, fakat pişirme işlemine bağlı olarak çiğ bitkilere oranla iyot içeriğinin azaldığı belirlenmiştir. Pişirmede kullanılan suyun iyot içeriğine bakıldığında bitkilerden suya eser miktarda iyot geçişi olduğu belirlenmiştir ve en yüksek iyot içeriği yapraktan %0.1 uygulaması yapılan bitkilerin pişirildiği suda görülmüştür. Çalışma sonucunda, uygulanan iyot dozu arttıkça bitki dokularında hedeflenen I içeriği artışı gerçekleşirken bitkinin toprak üstü aksamında meydana gelen morfolojik gerilemenin etkisinin ortadan kaldırılması için daha detaylı iyot dozu çalışmaları yapılması gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to enrich spinach (Spinacia oleracea L.) with iodine by applying iodine, which is critical for human health. In this context, the effects of the applied iodine dose on plant growth and plant iodine contents were determined. Potassium iodate (KIO3) source was applied as 4 different KIO3 doses from the soil (0, 10, 20, 40 mg kg-1) and 4 different KIO3 doses from the leaves (0%, 0.0025%, 0.005%, 0.1%) as a greenhouse / pot trial. To assess post-cooking iodine loss after harvesting, some of the spinach was cooked (boiled with distilled water) and cooked plant tissues and water used in cooking were sampled. At the end of the study, stem dry weight, plant height, leaf height, leaf width and iodine content were determined. According to the results, it was observed that the iodine content of the plant increased in parallel with the applied iodine dose. The highest iodine content in the plant was observed in the application of 0.1% KIO3 from the leaf, whereas the plant height, leaf height and leaf width decreased compared to the control group. The highest iodine content in the cooked plants was observed in the application of 0.1% from the leaf, but it was determined that the iodine content decreased compared to the raw plants depending on the cooking process. When the iodine content of the water used in cooking was examined, it was determined that there was a trace amount of iodine coming from the plants to the water, and the high iodine content was observed in the water that the plants were treated with 0.1% from the leaves. Based on the results of the study, it was determined that more detailed iodine dose studies should be carried out since in accordance with the iodine dose applied, morphological deterioration of the aboveground parts of the plants increased significantly while targetted I contents of the plant tissues were also enhanced.