COVID-19 pnömonisi ile hastaneye başvuran hastalarda karaciğer fonksiyon testlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of liver function tests in patients applied to the hospital with COVID-19 pneumonia
Yazar: NURLAN HUSEYNOV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM HAKKI KÖKER
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Aspartat aminotransferaz = Aspartate aminotransferases ; COVID 19 = COVID 19 ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer fonksiyon testleri = Liver function tests ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Pnömoni = Pneumonia ; SARS virüsü = SARS virus

Özet:
Giriş ve Amaç: 
2019 sonbaharında ortaya çıkan bir SARS-CoV-2 hibrit virüs infeksiyonu olan COVID-19 salgını şiddetli akut alt solunum yolu infeksiyonuna neden olarak mortal seyretmektedir. Bu çalışmada yeni ortaya çıkan bu hibrit virüsün tanı anında karaciğer testlerinde oluşturabileceği anormallikleri incelemeyi amaçladık. 
Hasta ve Yöntemler: 
Retrospektif tasarımlı çalışmamıza COVID-19 infeksiyonunun ilk dalgasında Şubat 2020-Nisan 2020 tarihleri arasında Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran ve COVID-19 infeksiyonu şüphesi ile toraks BT çekilerek COVID-19 pnömonisi tanısı alan, bilinen karaciğer hastalığı, hepatotoksik ilaç kullanımı ya da COVID-19 infeksiyonu dışında mortaliteye yol açabilecek komorbid hastalığı olmayan ardışık 100 hastayı çalışmaya aldık. Bu hastalarda karaciğer enzim anormallik sıklığını belirledikten sonra yaşayanlarla hastanede ölenleri 2 guruba ayırdık ve guruplar arasındaki farklılıkları araştırdık. 
Bulgular: 
Hastaların 59'u (%59) erkekti. Yaş median 59, (range 16-88) yıldı.  Hastaneye başvuru sonrası 83 (%83) hasta yaşamına devam ederken, 17'si (%17) hastanede öldü.  Yaşayanların 47'si (%56.6) hastanede ölenlerin ise 10'u (%58.8) erkekti.  Median yaş yaşayanlarda 57 yıl (range 16-85), hastanede ölenlerde 70 y (range 48-88)'dı. Hastaların %33'ünde AST, %2'sinde ALT, %3.7'sinde ALP, %46.2'sinde GGT yüksekti. Yaşayanlarla hastanede ölenler arasında univaryet analizde yaş (p=0.003), AST (p<0.001), ALT (p=0.016), GGT (p=0.006), albümin (p=0.001), INR (p=0.024), Crp (p<0.001), ve ferritini (p<0.001) anlamlı olarak farklı saptadık. Multivaryet analizde ise sadece ferritin anlamlıydı (Rölatif Risk (%95 Güven Aralığında 1.003 (1.000-1.005, p=0.037)). Korelasyon testlerinde yaşayanlarda AST; ALT (r=0.593, p<0.001), ferritin (r=0.585, p<0.001) ve crp (r=0.528, p<0.001) ile iyi derecede, CK ile orta derecede ilişkiliydi (r=0.410, p<0.001). Hastanede ölenlerde AST; ALT ile çok iyi derecede (r=0.905, p<0.001), lökositle iyi derecede (r=0.673, p=0.003), CK (r=0.341) ve trombosit (r=0.345) ile zayıf bağıntı gösterirken albümin ile orta derecede ters bağıntılıydı (r=-0.448). 
Sonuçlar: 
COVID-19 infeksiyonunda başlangıçta AST ve GGT'nin yükseldiğini fakat mortalite ile ilişkili olmadıklarını belirledik. Bu iki enzim yüksekliğinin karaciğer yağlanması ile ilişkili olabileceğini düşünüyoruz. Bu nedenle hepatosteatoz gelişiminin patoloji temelli çalışmalarla aydınlatılması gerektiğini düşünüyoruz.

Abstract:
Introduction
The COVID-19 outbreak, a SARS-CoV-2 hybrid virus infection that emerged in the autumn of 2019, causes severe acute lower respiratory tract infection and is fatal. In this study, we aimed to examine the abnormalities that this newly emerged hybrid virus may cause in liver tests at the time of diagnosis.
Patients and Methods:
In our retrospective designed study, we included 100 consecutive patients who applied to Bezmialem Vakıf University Medical Faculty Hospital between February 2020 and April 2020 in the first wave of COVID-19 infection and were diagnosed with COVID-19 pneumonia by thoracic  computed tomography with the suspicion of COVID-19 infection, with no known liver disease, hepatotoxic drug use or any comorbid disease that could lead to mortality except for COVID-19 infection. After determining the frequency of liver enzyme abnormalities in these patients, we divided those who survived and those who died in the hospital into 2 groups and investigated the differences between the groups.
Results
59 (59%) of the patients were male. The median age was 59 years (range 16-88). While 83 (83%) patients continued to live after admission to the hospital, 17 (17%) died in the hospital. 47 (56.6%) of the survivors were male, and 10 (58.8%) of those who died in the hospital. The median age was 57 years (range 16-85) for those who survived and 70 years (range 48-88) for those who died in hospital. AST was elevated in 33%, ALT in 2%, ALP in 3.7%, and GGT in 46.2% of the patients. In the univariate analysis, age (p=0.003), AST (p<0.001), ALT (p=0.016), GGT (p=0.006), albumin (p=0.001), INR (p=0.024), Crp (p<0.001) and ferritin (p<0.001) were found to be significantly different between those who survived and those who died in hospital. In the multivariate analysis, only ferritin was significant (Relative Risk 1.003 at 95% Confidence Interval (1.000-1.005, p=0.037)). In correlation tests; in those surviving AST; was well correlated with ALT (r=0.593, p<0.001), ferritin (r=0.585, p<0.001) and crp (r=0.528, p<0.001) and moderately associated with CK (r=0.410, p<0.001). In hospital deaths; AST correlated very well with ALT (r=0.905, p<0.001), good with leukocyte count (r=0.673, p=0.003), weakly with creatin kinase (r=0.341) and platelet number (r=0.345), while inversely correlated moderately with albumin (r=-0.448).
Conclusions:
We determined that AST and GGT were elevated on admission to hospital in COVID-19 infection, but they were not associated with mortality. We think that the elevation of these two enzymes may be associated with fatty liver. Therefore, we think that the development of hepatosteatosis should be clarified with pathology-based studies.