Tarım sayımları çerçevesinde köylülüğün dönüşümü
The transformation of peasantage within the framework of agricultural census
Yazar: AKİF DİNCER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEVZİ ENGİN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Sözleşmeli tarım = Contract farming ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Tarımsal alanlar =   ; Tarımsal dönüşüm = Agricultural transformation ; Tarımsal istatistik = Agricultural statistics ; Tarımsal işletmeler =   ; Tarımsal verimlilik = Agricultural productivity ; Tarımsal yapı = Agricultural structure ; Tarımsal yapılar = Agricultural buildings ; Tarımsal üretim = Agricultural production

Özet:
1980'lerden itibaren uluslararası kurumlar ve Avrupa Birliği'nin dayatmalarıyla benimsenen neoliberal politikalar, Türkiye'de tarım sektörünün serbestleşmesi yönünde baskı oluşturmuş ve ulusal tarım politikalarını bu doğrultuda yeniden şekillendirmiştir. Türkiye'ye dayatılan politikalar, tarım politikalarının şirket yanlı politikalar şeklinde yeniden tanımlanması ve tarımsal ürün, girdi piyasalarındaki bütün desteklerin kaldırılması biçiminde ortaya çıkmıştır. Türkiye tarımında kapitalist dönüşüm, 1980'lerden sonra IMF, DB ve DTÖ'nün görüşleri doğrultusunda şekillenirken, 2005 yılında AB'ye tam üyelik müzakere süreci bağlamında ilerlemiştir. Bu çalışma, Türkiye tarımının kapitalist dönüşümü ve bu dönüşümün tarımsal üretim alanı, tarımsal yapılar/köylülük üzerindeki bölgesel etkilerini incelemektedir. 1991-2019 dönemi tarım sayımlarının bölgesel sonuçlarına göre, küçük üreticiliğin yaygın olduğu Ege, İstanbul, Marmara, Orta Anadolu ve Akdeniz Bölgesinde, kullanım dışı kalan tarım alanlarının büyük bir çoğunluğu küçük ölçekli işletmelere aittir. Bu işletmelere ait bir kısım arazi, büyük ölçekli işletmelerin mülkiyetine, bir kısım arazi de hükümet desteğiyle rant alanı olarak çeşitli projelere (HES, otoyol, hava alanı, konut, turizm) konu olmuştur. Doğu ve Güneydoğu Bölgelerinde kullanım dışı kalan arazilerin büyük çoğunluğu büyük ölçekli işletmelere aittir. Güneydoğu'da 1990'lardaki şiddet ortamı tarım arazilerinin ekilememesinde rol oynarken, 2001-2019 döneminde ise, tarım arazileri çeşitli rant projelerine konu olmuştur. 
	1980 sonrasında uygulanan politikalar, küçük üreticileri tarımsal üretim alanının dışına itilme sürecini hızlandırmıştır. Tarımda varlığını sürdüren küçük üreticiler, tarım ve tohum kanunlarıyla şirketlerin ihtiyaç duyduğu girdileri karşılamak için sözleşmeli üretime zorlanarak uluslararası işbölümüne eklemlenmiştir. Sözleşmeli üretim ilişkisine giren küçük çiftçiler, varlığını devam ettirmek için daha çok çalışıp az tüketerek ya dışarıdan kiracılık ilişkisine girip arazi tutarak ya da mevsimlik ücretli çalışma gibi direnç mekanizmalar geliştirerek ayakta kalmaya çalışmaktadır.

Abstract:
Since the 1980s, neoliberal policies adopted by the impositions of international institutions and the European Union have created pressure for the liberalization of the agricultural sector of underdeveloped countries and reshaped their national agricultural policies in this direction. The new process, which started with the 1980s, turned to various efforts to make the phenomenon of corporatization in agriculture dominant in the agricultural sector of underdeveloped countries. The policies imposed on Turkey's agriculture have emerged as the redefinition of agricultural policies as company-oriented policies and the removal of all supports in agricultural product and input markets. While the capitalist transformation in Turkey's agriculture was shaped in line with the views of the IMF, WB and WTO after the 1980s, it progressed in 2005 in the context of the negotiation process for full membership to the EU. This study examines the capitalist transformation of Turkish agriculture and the regional effects of this transformation on agricultural production, agricultural structures/peasants. According to the regional results of the 1991-2019 agricultural censuses, in the Aegean, Istanbul, Marmara, Central Anatolia and Mediterranean Regions, where small production is common, the majority of the unused agricultural lands belong to small-scale enterprises. Some of the land belonging to these enterprises has been the property of large-scale enterprises, and some of the land has been the subject of various projects (HEP, highway, airport, housing, tourism) as a rent area with the support of the government. The majority of the unused lands in the East and Southeast Regions belong to large-scale enterprises. While the environment of violence in the 1990s played a role in the inability to cultivate agricultural lands in the Southeast, agricultural lands were the subject of various rent projects in the 2001-2019 period.
     Policies implemented after 1980 accelerated the process of pushing small producers out of the agricultural production area and encouraged incorporation in agriculture. Small producers, who continue to exist in agriculture, have been forced to contract production to meet the inputs needed by companies with agriculture and seed laws and have been integrated into the international division of labor. Small farmers who enter into a contracted production relationship try to survive by working more and consuming less in order to maintain their existence, either by entering into a tenancy relationship from outside and holding land or by developing resistance mechanisms such as seasonal paid work.