Hastalar açısından sağlık çalışanlarının hastalara yönelik ayrımcı tutum ve davranışları üzerine bir çalışma
In the context of patients a study on discriminative attitudes and behaviour of hospital staff directed to patients
Yazar: AHMET ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ERDEM
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Cinsel ayrımcılık = Gender discrimination ; Devlet hastaneleri = State hospitals ; Pozitif ayrımcılık = Affirmative action ; Özel hastaneler = Private hospitals ; Üniversite hastaneleri = University hospitals

Özet:
Ayrımcılık, aynı şartlardaki bireylere yasal bir zemine dayandırılmaksızın, sadece bazı özelliklerine bakılarak diğerlerinden farklı davranılması demektir. Farklı davranılan kişi sonuçlardan olumlu yönde etkileniyorsa pozitif ayrımcılıktan, olumsuz yönde etkileniyorsa negatif ayrımcılıktan söz edilir. Kişilere olumsuz davranılmasına sebep olan özellikler; ırk-etnik köken, din-inanç, cinsiyet, hastalık, engellilik, eğitim seviyesi olabildiği gibi politik-siyasi görüş, dil, mezhep, yaş, fiziki görünüş, gelir ve memleket gibi faktörler de olabilmektedir. Çeşitlerine göre hayatın farklı alanlarında karşılaşılması muhtemel olan ayrımcı davranışlar sağlık kuruluşlarında da gözlenmektedir. Sağlık kuruluşlarındaki ayrımcı davranışların kaynağı hasta ile birebir iletişim halinde olan hekimlerden, özel şirket elemanlarına kadar uzanabilmektedir.
Bu çalışmada sağlık çalışanlarının hastalar arasında çeşitli sebeplerden dolayı ayrımcılık yapıp yapmadığının tespiti hedeflenmiştir. Çalışma, Türkiye'de konuya ilişkin yeterli sayıda çalışma bulunmaması bakımından önem arz etmektedir. Literatürde ayrımcılığın kavramsal çerçevesi, ayrımcılık türleri, ulusal ve uluslararası mevzuat derinlemesine incelenerek, hükümetlerin ayrımcılıkla ilgili politikalarına yer verilmiştir. Uygulamada ise ayrımcılığın yapılıp yapılmadığına, ayrımcılığın türlerine ve sıklıklarına dair analizler yapılmıştır.  Araştırmanın evrenini çalışmanın yapıldığı süreçte Isparta'da bulunan 18-65 yaş arası bireyler oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 535 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak literatür taraması yapılarak geliştirilen Ayrımcılık Tecrübesi Anketi kullanılmıştır. Ankette genel olarak ayrımcılığı tespit etmeye yönelik sorularla birlikte, "hastalık temelli ayrımcılık", "ırk-etnik köken temelli ayrımcılık", "sosyal statü temelli ayrımcılık" ile ilgili sorular bulunmaktadır. Ayrıca ayrımcı davranışların "en çok hangi sağlık personeli tarafından yapıldığını" ölçmeye çalışan sorular bulunmaktadır.
Araştırmanın sonuçları; katılımcıların %26'sının negatif ayrımcılığı tecrübe ettiklerini, katılımcıların sırasıyla en çok fiziksel görünüşü (kılık-kıyafet), mesleği, geliri ve yaşı ayrımcılık sebebi olarak gördüklerini, düşük sosyal statülü bireylerin daha çok ayrımcılığa maruz kaldıklarını, ayrımcı davranışların en çok hemşireler ve hekimler tarafından sergilendiğini ve yine ayrımcı tutumların en çok devlet hastanelerinde görüldüğünü ortaya koymuştur.


Anahtar Kelimeler: ayrımcılık, hasta ayrımcılığı, sağlık çalışanları

Abstract:
Discrimination is to treat individuals in the same conditions because of their different features without a legal basis. If someone exposed to discrimination is affected from discrimination's results, positive discrimination is mentioned or vice versa. Features that caause to treated people different are race-ethnic origin, religion-faith, gender, disease, disability, educational level, plitical view, language, madhhab, age, physical appearance, income and hometown. Discriminative attitudes are able to come up in healthcare organizations. Almost whole hospital staff who are in touch with patient can discriminate in healthcare organizations. 
In this study, determination of hospital staff's discriminative attitudes toward patients was aimed. This study has importance because of inadequate study related with patient discrimination. In this study; discrimination concept, types, international and national legislation were examined and goverment politics about discrimination is mentioned. Besides, existence of patient discrimination, types and prevelance of patient discrimination were meaured. This study was done on 535 people from 18-65 years old in Isparta.  In this study, discrimination experience survey is formed with help of literature was used. In survey, there are questions about overall discrimination, based on disease discrimination, based on race-ethnic origin discrimination and based on social status discrimination.  In addition to, there are some questions abaout who discriminates more between hospital staff.
According to study; %26 of paticipants have negative discrimination experimets because of physical apperance, occupation, income, age and low social status. Usually nurses and physicians have discriminative attitudes and these attitudes are experienced in goverment hospitals frequently.



Key Words: Discrimination, patient discrimintion, hospital staff.