Bir ilkokul üçüncü sınıf öğretmeninin program uyarlama deneyimlerine ilişkin bir öz-inceleme
A self-study on a third grade primary school teacher's curriculum adaptation experiences
Yazar: SERAP SARIÇELİK
Danışman: PROF. DR. AHMET SABAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Türkiye'de, Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde çeşitli dersler için hazırlanan öğretim programlarının 
öğretmenler tarafından olduğu gibi uygulanması beklenmektedir. Diğer taraftan, yereldeki farklı okul bağlamları öğretim programlarının öğretmenler tarafından aynı şekilde uygulanmasını zorlaştırmaktadır. 2022-2023 öğretim yılında bireysel araştırma deseniyle gerçekleştirdiğim bu çalışmada kendimi, öğrencilerimi, öğretim bağlamımı ve öğretim uygulamalarımı odak noktası yaparak program uyarlama perspektifiyle yansıtmaya çalıştım. Böylece resmi eğitim programına bağlı kalma ve onu uyarlama ikileminde sahip olduğum mesleki deneyimlerimi sorgulamayı, anlamayı, anlamlandırmayı ve başkalarıyla paylaşmayı hedefledim. Bu doğrultuda, tezimin genel amacını "Bir ilkokul üçüncü sınıf öğretmeni olarak resmi eğitim programını kendi sınıf bağlamıma göre nasıl uyarlayabilirim?" sorusu çerçevesinde kurguladım. Bu yönüyle bu çalışmanın, bir ilkokul üçüncü sınıf öğretmeni olarak kendimi sorgulamada, anlamada ve anlamlandırmada paha biçilmez bir katkısı oldu. Tez sürecimde aynı 
zamanda biri görev yaptığım okul dışından ve diğeri de görev yaptığım okuldan olmak üzere iki eleştirel arkadaş edindim ve onlarla öğretim uygulamalarıma ilişkin bir dizi yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirdim. Eleştirel arkadaşlarımla gerçekleştirdiğim görüşme diyaloglarının içerik analizi neticesinde mesleki gelişimime yönelik aşağıdaki sekiz temayı oluşturdum: (1) program uyarlamaya ilişkin düşüncelerimi netleştiriyorum, (2) haftalık ders programımı savunuyorum, (3) kendimle yüzleşerek diyaloğa geçiyorum, (4) öğretmenliğimi sorguluyorum, (5) sınıf mahremiyetimi eleştiriye açıyorum, (6) öğretim etkinliklerimi görücüye çıkarıyorum, (7) araştırmacı kimliğimle başa çıkmaya çalışıyorum ve (8) eleştirel arkadaşıma ayna tutuyorum. Bu yönüyle bu çalışma, bireysel araştırmalarda işe koşulan eleştirel arkadaşlık uygulamasının değerinin kavranmasında önemli bir katkı sunmaktadır. Ayrıca, tez verilerimi farklı bir bakış açısıyla okuyan danışmanım program uyarlama konusunda bir model geliştirmeyi önerdi ve ilgili alanyazında böyle bir modelin eksikliğine vurgu yaptı. Bu aşamada, çalışmama yeni bir soru ekledik: "Program uyarlama süreci nasıl açıklanabilir?" Dolayısıyla, tez verilerime (toplam 277 uyarlama ifadesine) yönelik danışmanımla birlikte yürüttüğümüz tematik veri analiz süreci neticesinde "Beş Boyutlu Program Uyarlama Modelini (5B-PUM)" geliştirdik. Modelin boyutları şunlardır: (1) Uyarlamanın yapıldığı program bileşeni (örneğin: öğrenme kazanımları, içerik, öğretim etkinlikleri ya da ölçmedeğerlendirme yaklaşımları). (2) Uyarlamanın formatı (örneğin: program bileşeninin zamanlaması, sıralaması ya da özgünlük durumu). (3) Uyarlamanın amacı (örneğin: öğrenmeyi zevkli ve eğlenceli hale getirmek, öğrenciler 
için ilgi çekici etkinlikler tasarlamak, öğrencilerin derse aktif katılımlarını sağlamak ya da öğrencileri merkezi sınavlara hazırlamak). (4) Uyarlamanın gerekçesi (örneğin: öğretmenin öğretim anlayışı, öğrencilerin ilgi, ihtiyaç veya istekleri, okulun bulunduğu sosyokültürel çevrenin özellikleri ya da toplumsal/doğal olaylar). (5) Uyarlama stratejisi (örneğin: yaratma, ekleme, zenginleştirme ya da tekrar öğretme). Bu yönüyle bu çalışma, öğretmenlerin program uyarlama çabalarına rehberlik edecek sistematik bir model önermesi bakımından program uyarlama alanına önemli bir katkı sunmaktadır. Bu çalışma aynı zamanda tematik analiz yönteminin model geliştirmede nasıl kullanılabileceğini örneklendirmesi bakımından araştırma literatürünü zenginleştirrmektedir.

Abstract:
In Türkiye, the Ministry of National Education prepares the curricula for various courses and expects teachers to implement them precisely. On the other hand, different local school contexts make it impossible for teachers to implement the curricula as they are. In this study, which I carried out with the self-study research design in the 2022-2023 school year, I tried to reflect on myself, my students, my teaching context, and my teaching practices within the curriculum adaptation perspective. Thus, I aimed to question, understand, make sense of, and share with others my professional experiences with the dilemma of adhering to the official curriculum and adapting it. In this sense, I structured my thesis' general purpose: "How can I adapt the official curriculum to my classroom context as a third-grade primary school teacher?" This study contributed invaluably to my questioning, understanding, and making sense of myself as a third-grade primary school teacher. In this study, I also included two critical friends, one from outside and the other from inside my school, and conducted semi-structured interviews with them regarding my teaching practices. As a result of the content analysis of the interview dialogues I conducted with my critical friends, I created the following eight themes regarding my professional development: (1) clarifying my thoughts on the curriculum adaptation phenomenon, (2) defending my weekly course syllabus, (3) engaging in a self-confrontational dialogue with myself, (4) questioning my teaching identity, (5) opening my 
classroom privacy to criticism, (6) showcasing my teaching activities, (7) coping with my researcher identity, and (8) acting as a mirror for my critical friend. In this sense, this study significantly contributes to a better understanding of the value of critical friendship practice in self-study research. Also, after reading my thesis data from a different perspective, my advisor suggested developing a model explaining the curriculum adaptation process and stressed the lack of such a model in the pertinent literature. At this stage, we added a new question to my study: "How can the curriculum adaptation process be explained?" Hence, we developed the "FiveDimensional Curriculum Adaptation Model (5D-CAM)" from the thematic data analysis process we conducted together regarding my thesis data (i.e., a total of 277 adaptation expressions). The model comprises five dimensions: (1) The curriculum component for adaptation (such as learning outcomes, content, teaching activities, or measurement and evaluation approaches). (2) The adaptation format (e.g., timing, sequencing, or originality status of the curriculum component). (3) The adaptation purpose (e.g., making learning enjoyable, designing exciting activities for students, ensuring active participation in the lesson, or preparing students for central exams). (4) The justification for adaptation (e.g., teaching approach, students' interests, needs or desires, characteristics of the school's sociocultural environment, or societal/natural events). (5) The adaptation strategy (e.g., creating, 
adding, enriching, or reteaching). This study significantly contributes to the curriculum adaptation field by suggesting a systematic model to guide teachers' curriculum adaptation efforts. Finally, this study substantially enriches the research literature by exemplifying how to use the thematic analysis method in model development.