Fen bilgisi ve fizik öğretmen adaylarının kazanmaları istenen becerileri yansıtabilecekleri ortamların düzenlenmesi
The Organization of environments for reflecting expected skills from science and physics prospective teachers
Yazar: ORHAN KARAMUSTAFAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ALİ RIZA AKDENİZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
ÖZET Öğretmen yetiştiren diğer bütün alanlarda olduğu gibi, fen bilgisi ve fizik eğitimi programlarında öğrenim gören öğretmen adayları da, öğretmenlik uygulamaları sürecinde yaşadıkları problemlerle, meslek hayatına atıldıklarında tekrar yüz yüze gelmektedirler. İlgili programlarda gerçekleştirilen öğretimle, kuramsal bilginin kalıcı bir şekilde öğrenilebilmesi ve pratiğe yansıtılabilmesinin hedeflenmesi, adaylara uygulama çalışmalarında problemsiz ortamların sunulmasını gerektirmektedir. Bu çalışmanın amacı, eğitim fakültelerinde yetiştirilen fen bilgisi ve fizik öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulamalarında yansıttıkları davranıştan etkileyen faktörleri belirlemek ve bu süreçte beklenen becerileri sergilemelerine olanak sağlayan bir model önermektir. Bu araştırma, özel durum yaklaşımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, KTÜ Fatih Eğitim Fakültesi'nde öğretmenlik meslek derslerini yürüten 5 öğretim elemanı, Fen Bilgisi Öğretmenliği Programı'nda 2001-02 eğitim-öğretim yılında öğretmenlik uygulamalarına katılan 40 öğretmen adayı, Fizik Öğretmenliği Programı'nda 2000-01 eğitim-öğretim yılında öğretmenlik uygulamalarına katılan 25 öğretmen adayı ve bu süreçte Trabzon il merkezi ve Akçaabat ilçesinde farklı ilk ve ortaöğretim okullarında çalışan 4 fen bilgisi ve 9 fizik uygulama öğretmeniyle yürütülmüştür. Veriler, adaylara uygulanan anket ve gözlemlerden, öğretim elemanları ve uygulama öğretmenleriyle gerçekleştirilen mülakatlardan ve uygulama öğretmenlerine uygulanan cümle tamamlama formlarından elde edilmiştir. Verilere göre, öğretmen adaylarının uygulama okullarında yansıttıkları bilgi ve becerilere etkiyen temel faktörlerin; uygulama okulu, fakülte, uygulama öğretmeni ve öğretim elemanı, adayın fakültedeki kazanımlan, öğrenci seviyesi ve adayın profili ile yaşantısı olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca adayların, yürütülen derse uygun öğretim yöntem ve tekniklerini kullanma, etkinlik hazırlama ve basit araç-gereç geliştirme davranışlarını istenilir seviyede yansıtamadığı, bazı okullarında özellikle adaylara laboratuar ve öğretim teknolojilerinden faydalanarak ders sunma davranışını sergileme fırsatı tanımadığı görülmüştür. Elde edilen verilere dayanarak, adaylardan öğretmenlik uygulamalarında beklenen becerileri en iyi şekilde sergileyebilmeleri için bilgi haritası tekniğiyle hazırlanan bir model sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik Uygulamaları, Fen Bilgisi Eğitimi, Fizik Eğitimi, Öğretmen Eğitiminde Kazanılan Davranışlar, Bilgi Haritası VI

Abstract:
SUMMARY The Organization of Environments For Reflecting Expected Skills From Science And Physics Prospective Teachers As similar to the all other teacher training fields, prospective teachers who have been educated in physics and science education programs come across to the problems faced during their teaching practice again when they go into the professional life. With the teaching carried through science education programs, that to be learning theoretical knowledge permanently and reflecting it into practice require non problematic environments to the prospective teachers during their practices. The purpose of this study is to determine the factors that effect science and physics prospective teachers' behaviors reflected on their teaching practices and suggest a model which provide them to display the expected skills in this process. The study is performed by 5 faculty instructor implemented teaching professional courses at KTU Fatih Faculty of Education, 40 prospective teachers in Science Education Program attending teaching practice during the 2001-02 education term, 25 prospective teachers in Physics Education Program attending teaching practice during the 2000-01 education term, and 4 science, 9 physics mentors working in different elementary and secondary schools at Trabzon and Akçaabat. Findings are obtained from the surveys and observations applied to prospective teachers, interviews done by faculty instructors and mentors, and incomplete sentence forms applied to these mentors. It is also determined that the main factors which effecting prospective teachers' knowledge and skills they reflect at the practice schools are mentor, practice school, faculty, method tutor, prospective teacher's gained skills in faculty, and prospective teachers' profile and life. In addition, it was seen that the behaviors of prospective teachers such as use of appropriate teaching methods and techniques, preparing activity and developing simple tool-equipment were not as high as expected. Above all, it was appeared that some schools would not give prospective teachers the opportunity of displaying course presenting behaviors by using laboratory and instructional technologies. On the basis of the findings gained, it was presented a model prepared by knowledge map technique to supply prospective teachers for showing expected skills during their teaching practices appropriately. Key Words: Teaching Practice, Science Education, Physics Education, Gained Behaviors in Teacher Education, Knowledge Map VII