Resim sanatında gelenekselden kavramsal sanata "Aplike" (1960-)
"Applique" from traditional to conceptual art in the art of painting (1960-)
Yazar: ZEHRA GÖDE
Danışman: PROF. DR. AYGÜL AYKUT
Erciyes Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Aplike tekniği = Applque techniques ; El sanatları = Handicrafts ; Kavramsal sanat = Conceptual art ; Kolaj = Collage ; Resim sanatı = Painting art

Özet:
Geleneksel el sanatlarında doğan aplike; kumaş, deri, metal gibi çeşitli 
malzemelerle yüzeye tutturularak desen elde edilen bir birleştirme tekniğidir. Aplike 
tarihsel süreçte kullanım amacına göre çeşitlilik göstermekle birlikte, genellikle içinde 
bulunduğu toplumdaki kültürel izleri yansıtmaktadır. Postmodern dönemin sanat-zanaat 
ayrımını belirsizleştirmesiyle kökü geleneğe dayanan dokuma sanatları; sonrasında
tekstil sanatı, iplik sanatı, lif sanatı olmak üzere çağdaş sanatta yer almıştır. Aplike, dikiş, 
kapitone gibi geleneksel teknikler de çağdaş sanatçıların işlerinde kullandıkları ifade 
araçlarına dönüşmüştür. Güncel sanatta bu çeşitliliği ve zenginliği birçok sanatçı,
işlerinde sıklıkla kullanmaktadır. Sanatçı tarafından seçilen teknik ve malzemeler, 
yansıtılmak istenen düşüncenin hizmetinde araç olarak dil hâlini almaktadır. Kullanılan 
malzemelerde birer göstergeye işaret eden dil, kavramsal kolajın en belirgin özelliğidir. 
Bu açıdan incelendiğinde, aplikenin yapısını oluşturan ve düşüncenin aktarılmasına araç 
olan malzeme ya da teknik, yöntem ve stratejinin kendisinin bir düşünceye hizmet etmesi 
kaçınılmaz olur. Bu nedenle araştırmada, çağdaş sanatta yer alan kavramsal kolajın, 
önceden bir geleneksel teknik olan aplike ile bağını saptamak önem taşımaktadır. 
Özellikle günümüz sanatında sıkça kullanılan bu teknik, yöntem ve stratejileri ortaya 
çıkarma gerekliliği doğmaktadır. Tez çalışmasında yapılan araştırmada 1960'lı yıllardan 
günümüze feminist sanatçılar başta olmak üzere birçok sanatçı tarafından aplikenin çeşitli 
amaçlarla kullanıldığı görülmüştür. Bu doğrultuda aplike ve kavramsal kolajın Altan 
Gürman, Gülsün Karamustafa, Burhan Doğançay, Füsun Onur, Güneş Terkol, Nevin 
Engin, Ayfer Kalsın, Gözde İlkin, Damla Yalçın, Mehmet Aksoy, Ramazan Can, Ömer 
Ünsal, Rabia Demir ve Deniz Sağdıç'ın yapıtları üzerinden incelenerek güncel sanatta 
kullanılma amacı saptanmıştır. Dolayısıyla bu tez çalışması; gelenekselden aplike ve 
güncel sanattan kolajın strateji, yöntem ve tekniklerinin ilişkisini, mevcut çalışmalar ve 
araştırmacının sanat temelli (ABR) araştırma yöntemi kullanarak ürettiği işler aracılığıyla 
gösterecek olması bakımından özgündür. 
Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Literatür taraması, söylem analizi, 
göstergebilim yöntemlerinin yanı sıra nitel araştırmanın görüşme tekniğinden 
faydalanılmıştır. Araştırmacı süreçte problem durumuna ilişkin sanat temelli (ABR) 
araştırma yöntemiyle uygulama da gerçekleştirmiştir.

Abstract:
Applique that borned in traditional handicrafts are a joining technique in which 
patterns are obtained by attaching to the surface with various materials such as fabric, 
leather and metal. Although the applique varies according to the purpose of use in the 
historical process, it generally reflects the cultural traces of the society in which it is 
located. Weaving arts, rooted in tradition, as the postmodern era obscures the distinction 
between art and craft took part in contemporary art such as textile art, yarn art, fiber art 
afterwards. Traditional techniques such as appliqué, sewing and quilting have also turned 
into expression tools used by contemporary artists in their works. Many artists often use 
this diversity and richness in their works in contemporary art. The techniques and 
materials chosen by the artist become language as a tool in the service of the thought to 
be reflected. The language that points to a sign in the materials used is the most distinctive 
feature of the conceptual collage. When it examined from this perspective, it is inevitable 
that the material or technique, method and strategy that constitute the structure of the 
appliqué and are the means of conveying the idea itself serve a thought. For this reason, 
it is important in the research to determine the connection between the conceptual collage 
in contemporary art and applique, which was a traditional technique. It is necessary to 
reveal these techniques, methods and strategies that are frequently used in today's art. In 
the research conducted in the thesis study, it has been seen that the appliqué has been used 
for various purposes by many artists, especially feminist artists, from the 1960s to the 
present. In this direction, the applique and conceptual collage the purpose of using it in contemporary art has been determined by examining the works of Altan Gurman, Gülsün 
Karamustafa, Burhan Dogancay, Fusun Onur, Gunes Terkol, Nevin Engin, Ayfer Kalsın, 
Gözde Ilkin, Damla Yalçın, Mehmet Aksoy, Ramazan Can, Ömer Ünsal, Rabia Demir 
and Deniz Sağdıç. Therefore, this thesis is unique in that it will show the relationship 
between the strategies, methods and techniques of traditional to appliqué and 
contemporary art collage, through existing studies and the works produced by the 
researcher using the art-based (ABR) research method. 
Mixed method was used in the research. The interview technique of qualitative 
research in addition to literature review, discourse analysis, semiotics methods was used. 
The researcher uses the art-based (ABR) research method on the problem situation in the 
process.