COVID-19 küresel salgın sürecinde turizm işletmelerinin kriz yönetim uygulamaları ile işletme performansı arasındaki ilişkide iyimserliğin düzenleyici rolü: Tr90 bölgesi örneği
The regulatory role of optimism in the relationship between the crisis management applications of tourism enterprises and the business performance in the COVID-19 pandemic process: An example of the Tr90 region
Yazar: EMEL ERGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ACUNER
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kaynakların Korunması Kuramı = Conservation of Resources Theory ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Performans = Performance ; Seyahat işletmeleri = Travel agencies ; Turizm işletmeleri = Tourism businesses ; Yiyecek içecek işletmeleri = Food and beverage operations ; İyimserlik = Optimism ; İşletme performansı = Business performance

Özet:
Çin'in Wuhan şehrinde ortaya çıkan, kısa sürede dünyayı etkisi altına alan, COVID-19 Küresel Salgın şeklinde kısaltılarak ifade edilen, korona virüs salgın hastalığı, birçok önlem alınmasına rağmen hızla yayılmaya devam etmektedir. Çoğu sektörü etkilediği gibi turizm sektörünü de etkilemiş olan bu salgın hastalık, turist sayısı ve turizm geliri başta olmak üzere turizm endüstrisinde büyük kayıplara neden olmuştur. COVID-19 Küresel Salgın hastalığının bu çalışma kapsamında turizm ile ilişkilendirilmesinin en önemli nedenleri arasında; salgından dolayı seyahatlerin kısıtlanması ve sonrasında ise çoğu sektörde olduğu gibi turizm sektöründe de işletmelerin faaliyetlerine ara verilmesi yahut durdurulmaya karar verilmesi yer almaktadır. Çalışmanın amacı, COVID-19 salgını ile meydana gelen küresel salgın mücadelesinde turizm işletmelerinin yöneticilerinin benimsediği kriz yönetim uygulamaları ve işletmelerin performansı arasındaki ilişkide iyimserliğin düzenleyici rolünün olup olmadığının ortaya konulmasıdır. Çalışmanın teorik alt yapısı olumlu yönelim ve kaynakların korunması teorisine dayanmaktadır. Çalışmanın evrenini, TR90 Bölgesinde (Trabzon, Giresun, Rize, Ordu, Artvin, Gümüşhane) faaliyet gösteren konaklama işletmeleri, seyahat işletmeleri ve yiyecek-içecek işletmelerinde ki çalışan personeli kapsamaktadır. Çalışmanın verilerinde, İsraeli ve Reichel (2003) tarafından geliştirilen, Çiftçi (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kriz Yönetim Uygulamaları Ölçeği", Scheier ve Carver (1985) tarafından geliştirilen, Sürücü (2016) tarafından Türkçeye uyarlanan "Olumlu Yönelim Ölçeğinin" boyutlarından birisi olan "İyimserlik Ölçeği" ile Kuşluvan ve Eren (2008) tarafından geliştirilen "İşletmenin Tüketicilerle İlgili Performans Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, konaklama işletmeleri, seyahat işletmeleri ve yiyecek-içecek işletmelerinde; kriz yönetim uygulamaları ile işletme performansları arasındaki ilişkide iyimserliğin düzenleyici rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The corona virus epidemic, which emerged in Wuhan, China, affected the world in a short time, and was shortened as the COVID-19 Global Epidemic, continues to spread rapidly despite many measures. This epidemic, which has affected the tourism sector as well as many other sectors, caused great losses in the tourism industry, especially in the number of tourists and tourism income. The restriction of travel and the decision to stop or suspend the activities of the enterprises in the tourism sector, as in most sectors, are among the most important reasons for the COVID-19 Global Epidemic to be associated with tourism within the scope of this study. The aim of the study is to reveal whether optimism has a regulatory role in the relationship between the crisis management practices adopted by the managers of tourism enterprises and the performance of the enterprises in the fight against the global epidemic caused by the COVID-19 pandemic. The theoretical background of the study is based on positive orientation and conversation of resources theories. The population of the study consists of accommodation businesses, travel businesses, and food and beverage businesses working staff operating in the TR90 Region (Trabzon, Giresun, Rize, Ordu, Artvin, Gümüşhane). The data of the study were collected by using the "Crisis Management Practices Scale" developed by İsraeli and Reichel (2003), by Çiftçi (2015) adapted to Turkish, "Optimism Scale" which is one of the dimensions of the "Positive Orientation Scale" developed by Scheier and Carver (1985), by Sürücü (2016) adapted to Turkish and the "Business Performance Scale on Consumers" developed by Kuşluvan and Eren (2008). In line with the conclusions obtained from the study, it was concluded that optimism has a regulatory role in the relationship between crisis management practices and business performance in accommodation businesses, travel businesses and food and beverage businesses.