Bazı Bellevalia Lapeyr (Asparagaceae) taksonları üzerine karyolojik bir araştırma
A karyological research on some Bellevalia Lapeyr (Asparagaceae) taxa
Yazar: FARUK KÖSELER
Danışman: PROF. DR. KUDDİSİ ERTUĞRUL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Genetik = Genetics

Özet:
Asparagaceae familyasına ait Bellevalia Lapeyr cinsi Türkiye'de 31 taksonla temsil edilmektedir. Bu çalışmayla Asparagaceae familyasına ait Bellevalia cinsinin Türkiye'de yetişen B. tauri Feinbrun, B. clusiana Griseb, B. mathewii Özhatay & Koçak ve B. dubia subsp. boissieri Feinbrun taksonlarının kromozom sayılarını ve morfolojilerini belirlenmiş ve cinsin temel kromozom sayısını (x) teyid edilmiştir. Çalışma materyali olarak kullanılan soğanlar 2018 yılı Nisan-Haziran ayları arasında gerçekleşen arazi çalışmaları sırasında toplanmıştır. Kromozom sayımı, suda köklendirilen soğanların kök uçlarında Aseto-Orsein boyası kullanılarak ezme yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ön işlem, tespit ve boyama işlemlerden geçirilen materyaller daimi preparat haline getirilip iyi dağılım gösteren hücrelerin fotoğraf çekimleri, araştırma mikroskobunda yapılmıştır. Mikroskopta incelenen taksonların somatik kromozom sayımları ve karyotip formülleri B. tauri 2n=8 (8m), B. clusiana (4m + 4sm), B. dubia subsp. boissieri 2n=8 (4m + 4sm) ve B. mathewii 2n=8 (6m + 2st) olarak tespit edilmiştir. Cinsin temel kromozom sayısı x=4'tür. Karyotip analizlerine göre taksonlara ait kromozomlar metasentrik, submetasentrik ve subtelosentrik kromozomlardan oluşmaktadır. B. tauri, B. clusiana, B. dubia subsp. boissieri ve B. mathewii taksonlarının total haploid kromozom uzunluğu sırasıyla 20,711 µm, 19,234 µm, 26.502 µm ve 22.396 µm, asimetri indeksleri ise 0,906, 2,558, 4.644 ve 5.115'dir. Ayrıca, B.tauri, B.clusiana, B.dubia subsp. boissieri taksonlarının en büyük kromozomunda satellite tespit edilmiştir.

Abstract:
The genus Bellevalia Lapeyr belonging to family Asparagaceae is represented by 31 taxa in Turkey. In this study , the chromosome numbers and morphology of the four Bellevalia taxa (B. tauri Feinbrun, B. clusiana Griseb, B. mathewii Özhatay & Koçak and B. dubia subsp. boissieri Feinbrun) naturally growing in Turkey were determined and the basic chromosome numbers (x) of the genus Bellevalia were confirmed. Plant bulbs were collected from the field between April and June in 2018. After getting the root tips from the bulbs in water, chromosome counts were made by squashing method with Aseto-Orcein. After pre-treatment, fixation and dyeing of the root tips, they were made as permanent preparation. The photographs of metaphasic cells in good appearance were taken by research microscope.  Somatic chromosome counts and karyotype formulas of examined taxa were determined by microscope for B. tauri 2n =8 (8m), B. clusiana 2n =8 (4m + 4sm), B. dubia subsp. boissieri 2n = 8 (4m + 4sm) and B. mathewii 2n = 8 (6m + 2st) The basic chromosome number in this genus is x = 4. According to karyotype analysis, chromosomes belonging to taxa are composed of metasentric, submetacentric and subtelocentric of chromosome types. The total haploid chromosome length of B .tauri, B. clusiana B .dubia subsp. boissieri and B. mathewii taxa are respectively 20,711 µm, 19,234 µm, 26.502 µm and 22.396 µm , and the asymmetry index are 0,906, 2,558, 4.644 and 5.115. In addition, a satellite were detected in the longest chromosome of B. tauri, B. clusiana and B. dubia subsp. boissieri.