Keçilerde sosyal hiyerarşi yapısı üzerine bir analiz
Analysis of social hierarchy structure in goats
Yazar: ÖMER HIDIROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEMİL TÖLÜ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Grup halinde yaşayan hayvanlar arasındaki etkileşimlerin sıklığını ve şeklini, sosyal hiyerarşi belirlemektedir. Grup halinde yaşayan çiftlik hayvanlarının kaynak paylaşımı sırasında sosyal hiyerarşi ve ikili etkileşimler önem kazanmaktadır. Bu çalışma 2011-2012 yıllarında, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Teknolojik ve Tarımsal Araştırma Merkezi Küçükbaş Hayvan Yetiştirme Birimi?nde 9?ar günlük iki farklı dönemde yürütülmüştür. Sürekli olarak 100 başlık sürü içerisinde barınan keçilerden 33 baş keçi seçilerek 3 gruba ayrılmışlardır. Her iki dönemde gruplardaki keçiler aynı keçilerden oluşturulmuştur. Çalışmada; boynuzsuz, aynı yaşta ve benzer canlı ağırlıklara sahip Türk Saanen keçi gruplarındaki sosyal hiyerarşi yapısı ve kaba yem paylaşımı sırasındaki ikili etkileşimlerin irdelenmesi amaçlanmıştır.
Keçi gruplarından bazılarının, fiziksel olarak birbirlerine benzer olmalarına karşın, doğrusal ve stabil bir sosyal hiyerarşi organize edebildikleri (P?0,05) ve buna zıt olarak bir grubun ise istatistiki olarak önemli bir sosyal hiyerarşi kuramadığı tespit edilmiştir (P>0,05). 
Uzun süre sonra yeniden gruba alma ile keçilerde agonistik davranış sıklığının arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, sosyal hiyerarşi yapısı doğrusala yakın gruplardaki hayvanların dominans sıralamalarının yeniden gruba alma sonrası daha az değiştiği belirlenmiştir (h>0,90; ?>0,90; P<0,0001). 
Sosyal hiyerarşide üst sıralardaki keçilerin en yüksek sıklıkta, orta sıralardaki keçilerin ise en düşük sıklıkta etkileşime girdikleri tespit edilmiştir (P?0,05). Hayvanlar kendisine uzak hiyerarşi sırasındaki hayvanlar ile daha sık etkileşime girerken (P?0,05), en yüksek etkileşim sıklıkları üst sıralardaki hayvanlarda gerçekleşmiştir. Ayrıca sosyal hiyerarşinin doğrusallığının artışıyla, hayvanların dominans sıraları ile gösterdikleri ve maruz kaldıkları agonistik davranış sıklıkları arasındaki ilişkinin önemliliğin arttığı tespit edilmiştir. 
Keçilerin sosyal hiyerarşideki sıralamaları ile sağım ünitesine giriş sıralamaları ve sağım ünitesine yerleştikleri sıralamaları arasında önemli bir ilişkinin olmadığı ve rastgele gerçekleştiği belirlenmiştir (P>0,05). 
Sonuç olarak, entansif sistem koşullarında barındırılan yetiştirilen benzer yaş ve canlı ağırlıklara sahip, boynuzsuz keçi gruplarındaki sosyal hiyerarşi yapısı ve ikili etkileşimlerin, gruba özgü bireysel farklılık ve bireyler arası özel etkileşimlere bağlı olduğu görülmüştür.

Anahtar sözcükler: Türk Saanen, Dominans, Doğrusallık, Kaynak Paylaşımı, 
Gruplandırma, Agonistik Davranış.

Abstract:
The shape and frequency of relationship between animals which are living in a group, is determined by social hierarchy. While using limited sources, social hierarchy and dyadic interactions become important for farm animals which are living in groups. This study was carried out in two different periods at the Small Ruminant Production Unit of the Technological and Agricultural Centre, Çanakkale Onsekiz Mart University in 2011-2012. 3 goat groups which have 11 individuals each were separated from main goat herd. This study aimed to investigate social hierarchy structure and dyadic interactions in groups of Turkish Saanen goats which are hornless, at same age and in similar live-weight. 
Even if all animals have same physical characteristics, some of groups organized linear and stable social hierarchy (P?0,05), in contrast one group didn?t establish a significant social hierarchy (P>0,05). 
After a long-time interval between separation and reunion, frequencies of agonistic behaviours were increased. Additionally, dominance order of individuals have changed slightly in groups which have a linear social hierarchy structure (h>0,90; ?>0,90; P<0,0001). 
In dominance order, high-ranking goats were interacted at most and medium-ranking goats were interacted least frequencies (P?0,05). Goats with far dominance order interacted more (P?0,05) and the highest interaction frequency was found in the high-ranking animals. The significance of correlation between dominance orders and showed and exposured frequency of agonistic behaviours increased with increasing linearity of group?s social hierarchy. 
Reach order to the milking unit and placed orders in the milking unit was found random and there are no correlations between these orders and dominance orders of individuals (P>0,05). 
In conclusion, social hierarchy and dyadic interactions in goat groups which had hornless, at same age and in similar live-weight individuals reared in intensive systems were dependent to individual differences between goats and particular interactions between individuals.

Key words: Turkish Saanen, Dominance, Linearity, Food Competition, Grouping,
Agonistic Behaviour