Türkiye Moldova ticari ilişkilerinin ürün bazında incelenmesi (1992-2022)
Examination of Türkiye Moldova trade relations on a product basis (1992-2022)
Yazar: MURAT DEĞİRMENCİ
Danışman: DR. AHMET EMRAH SİYAVUŞ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dünyası Coğrafyası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Araştırma sahası olan Türkiye ve Moldova, birbirlerine sınırı olmayan iki ülkedir. Türkiye topraklarının %97'si Asya Kıtasında bulunur ve %3'ü Avrupa Kıtasında bulunur. Moldova topraklarının tamamı Avrupa kıtasındadır. İki ülkenin de Karadeniz Havzasına ait toprakları bulunur. Her ne kadar Moldova'nın Karadeniz'e doğrudan sınırı olmasa da Tuna Nehrinde bulunan Giurgileşti Limanı vasıtasıyla Karadeniz'e ticaret gemilerinin ulaşımı bulunur. 
Türkiye'nin yüzölçümü 780.350 km² olup deniz seviyesinden ortalama yükseltisi 1132 m'dir. 2022 yılı nüfusu 85.279.553 olan Türkiye'nin 2022 GSYH'si 905 milyar dolardır. Bu büyüklükle dünyanın 17. ekonomisi olmakla birlikte kişi başı düşen yıllık gelir 10.600 dolardır. 
Moldova'nın yüzölçümü 33.851 km²'dir ve deniz seviyesinden ortalama yükseltisi 147 m'dir. 2022 yılı nüfusu 2.565.030 kişi olan Moldova, 2022 yılında kişi başı 5.743 dolar gelire ve 14.520.739 milyar dolar GSYH'ye sahiptir.
Türkiye ve Moldova ekonomisi kırılgan bir yapıya sahiptir. Her iki ülkenin başlıca sorunu enerji açığıdır. İki ülke de mineral yakıt ihtiyacını yurt dışından karşılamakta ve bu yüzden bütçe açığı vermektedir. Türkiye topraklarının 1/3'ü tarıma uygundur. Sanayisi Moldova'ya göre daha gelişmiştir. Moldova'nın topraklarının % 80'i çernezyom ile kaplıdır. Ülke ekonomisi tarıma bağlıdır. En çok yetiştirilen tarım ürünleri yağlı tohumlar, tahıl ve şaraplık üzümdür.
İki ülke ticari ilişkilerinin başlaması 1992 yılına tekabül eder. Hükümetlerin ticari anlaşmaları ile yükselen ticaret hacmi yıllara göre değişmekle birlikte Türkiye'nin ihracat rakamları ithalat rakamlarından fazla olmuştur. 1992 yılında başlayan ticaret 14.786 dolar ihracat ve 1.742.058 dolarlık ithalatla başlamıştır. 2022 yılına gelindiğinde 478.415.519 dolarlık ihracat ve 296.674.505 dolarlık ithalat rakamına ulaşılmıştır. Türkiye'nin Moldova'ya ihracatında makinalar, otomotiv, örme giyim eşyası ve ev tekstili ürünleri ilk sıralarda yer almıştır. Türkiye'nin Moldova'dan ithalatında ise; hububat, yağlı tohumlar, demir-çelik ürünleri önde gelen sektörlerdir ve ithalatın büyük kısmını oluşturmaktadır.

Abstract:
The research area, Turkey and Moldova, are two countries that do not have borders with each other. 97% of Turkey's land is located in the Asian continent and 3% in the European continent. The entire territory of Moldova is in the European continent. Both countries have lands belonging to the Black Sea Basin. Although Moldova does not have a direct border with the Black Sea, commercial ships can reach the Black Sea through the Giurgileş Port on the Danube River.
The surface area of Turkey is 780,350 km² and the average elevation above sea level is 1132 m. Turkey's population in 2022 was 85,279,553 and its 2022 GDP is 905 billion dollars. With this size, it is the 17th economy in the world and its annual income per capita is 10,600 dollars.
Moldova has an area of 33,851 km² and an average elevation of 147 m above sea level. Moldova, which had a population of 2,565,030 in 2022, had a per capita income of $5,743 and a GDP of $14,520,739 billion in 2022.
The economies of Turkey and Moldova have a fragile structure. The main problem of both countries is the energy deficit. Both countries meet their mineral fuel needs from abroad and therefore have budget deficits. 1/3 of Turkey's land is suitable for agriculture. Its industry is more developed than Moldova's. 80% of Moldova's land is covered with chernozem. The country's economy depends on agriculture. The most cultivated agricultural products are oilseeds, grain and wine grapes.
The beginning of trade relations between the two countries corresponds to 1992. The trade volume, which has increased with the commercial agreements of governments, has changed over the years, but Turkey's export figures have been higher than its import figures. The trade that started in 1992 started with $14,786 worth of exports and $1,742,058 worth of imports. By 2022, exports of $478,415,519 and imports of $296,674,505 were reached. Machinery, automotive, knitted clothing and home textile products ranked first in Turkey's exports to Moldova. In Turkey's imports from Moldova, cereals, oilseeds, iron and steel products are the leading sectors and constitute the majority of imports.