Pulmoner tromboemboli tedavisinin tamamlanmasında BT toraks anjıografi gerekliliğinin araştırılması
Investigation of the requirement of CT thorasic angiography for the completion of pulmonary thromboemboli treatment
Yazar: EDA ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ÖMER ARAZ
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Emboli = Embolism ; Göğüs = Thorax ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Tromboembolizm = Thromboembolism

Özet:
Amaç: Akut pulmoner tromboemboli (PTE) tedavi sonlandırma sırasında ve sonrasında meydana gelebilecek uzun dönem komplikasyonları sebebiyle yaşam kalitesini  düşüren önemli morbidite ve mortalite sebeplerindendir. Bu çalışmada  tedavi sonlandırma öncesi hastaların bu komplikasyonlar açısından değerlendirilmesi ve bilgisayarlı tomografi pulmoner anjıografi (BTPA) görüntülemesi gerekliliğinin tespitini amaçladık.
Gereç ve yöntem: Bu çalışma retrospektif özellikte olup, Atatürk Üniveristesi Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne  Ocak 2015 ve Eylül 2019 tarihleri arasında akut PTE tanısı ile en az 3 ay antikoagülan tedavi alan ve tedavi sonlandırması için başvuran 18 yaş üzeri 116 hastanın taraması yapılmıştır. Tanı ve tedavi  sonrasında hastaların BTPA, Ekokardiyografi (EKO),  bilateral alt ekstremite renkli doppler ultrasonografi,  d dimer, dispne sorgulaması verileri, predispozan faktör bilgileri, yaş, cinsiyet, kullanılan antikoagülan ajan, tedavi süresi, tanı sırasında trombolitik tedavi uygulanmasına dair bilgiler kaydedildi. Veriler IBM SPSS 20 istatistik analiz programı ile analiz edildi. 
Bulgular: Çalışmamızda  tedavi sonrası çekilen BTPA sonucunda 73 hastada trombüs rezolüsyonu olduğu belirlendi. 15 hastada kronik trombüs, 28 hastada ise rezidü trombüs tespit edildi. Rezidü trombüs lokalizasyonuna göre hastalar ana pulmoner arterde trombüs (n=6), lober pulmoner arterde trombüs (n=3)ve segmental pulmoner arterde trombüs (n=19) olarak gruplandırıldı. Tedavi sonlandırma öncesinde bakılan d dimer seviyesi 47 hastada 500 ug/L'in üzerinde idi ve kontrol BTPA ile değerlendirilen trombüs özellikleri ile d dimer seviyeleri arasında anlamlı ilişki tespit edildi (p=0.001). Özellikle ana ve lober pulmoner arterde rezidü trombüs varlığı ile yüksek d dimer seviyerleri arasındaki ilişkisi istatistiksel olarak belirgin idi. Bununla birlikte dispne şikayeti devam eden hasta sayısı 55 idi ve dispne şikayeti ile kontrol BTPA'larda rezidü trombüs ve kronik trombüs gelişimi izlenen hastalar arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi (p=0.005). Hastaların tedavi sonlandırma öncesinde EKO ile değerlendirilen PAB ölçümlerinde 72 hastada PAB 40 mmhg'nin altında iken 44 hastada 40 mmhg'nin üzerinde idi.  Hastaların kontrol BTPA'ları ile değerlendirme yapıldığında anlamlı istatistiksel veriler elde edildi (p=0.002). Özellikle kronik trombüs, ana pulmoner arterde trombüs ve  segmental pulmoner arterde trombüs kategorilerinde anlamlı veriler elde edildi.  
Sonuç: Akut PTE tedavi sonlandırması için  polikliniğe başvuran hastalarda uzun dönem komplikasyonlar açısından dispne sorgulaması, d dimer test sonucu ve EKO ile değerlendirilen PAB  bulgularının  değerlendirilmesi ve bu bulguların pozitifliği halinde  hastalarda BTPA  görüntülemesi yapılması önerilir.
Anahtar kelimeler: Bilgisayarlı tomografi pulmoner anjıografi, pulmoner tromboemboli, antikoagülan tedavi

Abstract:
Aim : Acute pulmonary thromboembolism (PTE) is an important cause of morbidity and mortality that decreases the quality of life due to long-term complications that may ocur during and after treatment termination. In this study, we aimed to evaluate patients in terms of these complications before teratment termination and to determine the necessity of computed tomography pulmonary angıography (CTPA) imaging.
Material and method: This study is retrospective and 116 patients over the age of 18 who were admitted to Ataturk Unıversity Research Hospital Chest Diseases Polyclinic between January 2015 and September 2019 with the diagnosis of acute PTE for at least 3 months and who recieved antıcoagulant treatment for at least 3 months were screened. After diagnosis and treatment, information on CTPA,  echocardiography (ECHO), bilateral lower extremity color doppler ultrasonography, d dimer, dispne questioning data, predisposing factor information, age, gender, antıcoagulant agent used, duration of treatment, application of thrombolytic theraphy during diagnosis were recorded. Data were analyzed with IBM SPSS 20 statistical analysis program.
Results: In our study, it was determined that 73 patients had thrombus resolution as a result of CTPA after treatment. Chronic thrombus was detected in 15 patients and residual thrombus in 28 patients. The patients were grouped as thrombus in the main pulmonary artery (n=6), thrombus in the lobar pulmonary artery (n=3), thrombus in the segmental pulmonary artery (n=19) according to the residual thrombus location. D dimer level was above 500 ug/L in 47 patients and a significant relationship was found between thrombus characteristics and d dimer levels evaluated by control CTPA (p=0.001). Especially the relationship between the presence of residual thrombus in the main and lobar pulmonary artery and high d dimer levels was statistically significant. However the number of patients with contuniung dsypnea complaints was 55, and the relationship between patients with residual thrombus and chronic thrombus development in control CTPA was found to be stastistically significant (p=0.005). In the PAP measurements of the patients evaluated by ECHO, the PAP was below 40 mmhg in 72 patients, while it was above 40 mmhg in 44 patients. Significant statistical data were obtained when the patients were evaluated with their control CTPAs (p=0.002). Significant data were obtained in the categories of chronic thrombus, thrombus in the main pulmonary artery,and  thrombus in the segmental pulmonary artery.
Conclusion: In patients admitted to the outpatient clinic for termination of acute PTE treatment, CTPA imaging can be performed in suspicious patients according to PAP findings evaluated by ECHO, D-dimer test results and questioning dyspnea in terms of long term complications.
Keywords: Computed tomography pulmonary angıography, pulmonary thromboembolı, antıcoagulant theraphy