Osmanlı Devleti'nin Brüksel Sefareti ve Belçika'daki şehbenderlikleri
Brussels Embassy of the Ottoman Empire and the consulates in Belgi̇um
Yazar: AYHAN TORAMAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSA KILIÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu tezde, Osmanlı Devleti'nin Brüksel Elçiliği ve Belçika'daki şehbenderlikleri incelenmiştir. Osmanlı Devleti, Belçika Krallığı'nı 1837 yılında bağımsız bir devlet olarak tanıdıktan sonra ekonomik kaygılardan dolayı uzun süre Brüksel'de sefaret açmaya yanaşmamıştır. Ancak Belçika Krallığı'nın İstanbul'da daimî elçilik kurması ve Osmanlı Devleti'nden Brüksel'de temsilcilik açması için taleplerde bulunması üzerine Bâbıâli, orta bir formül bularak 1849 yılında Brüksel'de Paris Sefareti'ne bağlı bir maslahatgüzarlık tesis etmiştir. Brüksel temsilciliği, o sıralarda Paris orta elçisi olan Kallimaki Bey'in uhdesine verilmiş ve Brüksel'e de geçici bir maslahatgüzar atanarak diplomatik münasebetler altı yıl kadar Paris Sefareti'yle müşterek olarak yürütülmüştür. Ardından 1855 yılında alınan yeni bir kararla Brüksel Sefareti bağımsız küçük elçiliğe dönüştürülmüştür. İki yıl kadar bu şekil kaldıktan sonra yeniden maslahatgüzarlığa çekilerek üç yıl kadar bağımsız maslahatgüzarlık olarak temsil edilmiştir. 
Brüksel temsilciği, 1860 yılında Londra Sefareti'ne bağlanmış ve o sıralarda Londra sefiri olan Kostaki Musurus'un uhdesi altında tıpkı Paris Sefareti'ne bağlı olduğu dönemdeki gibi uzun süre idare edilmiştir. Ancak Belçika Krallığı ile diplomatik münasebetlerin giderek artması üzerine 1875 yılında bu yöntemden vazgeçilerek orta elçi payesiyle İstefanaki Karatodori Brüksel'e atanmıştır. Brüksel Sefareti, Karatodori'nin azledilmesine kadar 25 yıl orta elçilik olarak kalmış ve onun azlinden sonra geçici maslahatgüzarlığa geri çekilerek 1900 yılında Paris Sefareti'ne bağlanmıştır. Sekiz yıl boyunca Paris Sefareti'ne bağlı kalan Brüksel Sefareti, 1908 yılında yeniden orta elçiliğe yükseltilmiş ve Birinci Dünya Harbine kadar orta elçilerle temsil edilmiştir. 
Osmanlı Devleti, Belçika'nın Anvers, Brüksel, Liège, Gent, Mons, Charleroi, Brugge, Ostende kentlerinde şehbenderlikler de tesis etmiştir. Ticaretin yoğun olduğu yerlerde yüksek statüde şehbenderlikler açmış, ticari aktivitenin daha düşük olduğu kentlere ise daha alt statüde şehbenderlikler kurmuştur. Bunlar içerisinde Anvers ve Brüksel şehbenderlikleri birinci dereceden müesseselerdir. Diğerleri ise daha alt statüde ikinci dereceden şehbenderliklerdir.

Abstract:
İn this thesis, the Embassy of the Ottoman Empire in Brussels and its consulates in Belgium are analyzed. After recognizing the Kingdom of Belgium as an independent state in 1837, the Ottoman Empire did not want to establish an embassy in Brussels for a long time due to economic concerns. However, when the Kingdom of Belgium established a permanent embassy in İstanbul and requested the Ottoman Empire to establish an embassy in Brussels, the Bâbıâli found a middle formula and established a chargé d'affaires in Brussels in 1849 under the Paris Embassy. The representation in Brussels was entrusted to Mr. Kallimaki, who was then Ambassador to Paris, and a temporary chargé d'affaires was appointed to Brussels, and diplomatic relations in Brussels were conducted jointly for six years. Then, with a new decision taken in 1855, the Brussels embassy was transformed into an independent small embassy. After remaining in this form for about two years, it was again transferred to the office of the Chargé d'affaires and represented as an independent chargé d'affaires for about three years.
İn 1860, the Brussels mission was attached to the London embassy and was administered for a long time under the direction of Kostaki Musurus, who was the ambassador to London at the time, just as it had been under the Paris embassy. However, due to the continuous increase in diplomatic relations with the Kingdom of Belgium, this method was abandoned in 1875 and İstefanaki Karatodori was appointed as the middle envoy to Brussels. The embassy in Brussels remained as a small embassy for 25 years until Karatodori's dismissal, and after his dismissal, it was reduced to a temporary chargé d'affaires and connected to the embassy in Paris in 1900. The Brussels embassy, which was attached to the Paris embassy for eight years, was once again promoted to middle ambassador in 1908 and was represented by middle ambassadors until the First World War.
The Ottoman Empire also established consulates in the Belgian cities of Antwerp, Brussels, Liège, Ghent, Mons, Charleroi, Brugge and Ostende. İt established high-status consulates where trade was intense, and lower-status consulates in cities with lower levels of commercial activity. Among these, Antwerp and Brussels are the first-rank institutions. The others are second-tier consulates with a lower status.