Batılılaşmanın Osmanlı dini mimarisine mekânsal etkileri üzerine bir araştırma; 18.-19.yy.da Ankara kent merkezinde inşa edilen cami ve mescitler
An investigation on the effects of westernisation on the Ottoman religious architecture: the mosque and masjids built in Ankara city center in the 18th-19th century
Yazar: CENNET CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖNDER AYDIN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Osmanlı'da 18-19. yüzyıllar, diğer sanat dallarında olduğu gibi mimaride de Batı etkilerinin görüldüğü dönemlerdir. Batıda yaygın olan çok hareketli ve zengin bezemeli sanat zevki, 18.yy'dan sonra Osmanlı sanatında hissedilmeye başlamış ve başta başkent İstanbul olmak üzere Anadolu'nun diğer kentlerinde değişime neden olmuştur. Çağlar boyu önemli olaylara ev sahipliği yapmış kentlerden biri olan Ankara'nın bu değişim sürecinde mimari açıdan ortaya koyduğu tutum önemlidir. Bu çalışmada Batılı akımların Ankara mimarisi üzerindeki etkileri incelenmiş ve bu incelemenin, geçmişten gelen anlamlarla yüklü mekan anlayışının yanında değişimlerin gözlenebildiği yapı grubu olması nedeniyle cami ve mescitler üzerinde yapılması uygun bulunmuştur. Buradan yola çıkarak; çalışmanın ilk bölümünde, Klasik ve Batılılaşma Dönemi Osmanlı mimari anlayışı ile cami ve mescit mimarisi değerlendirilmiştir.  İkinci bölümde ise tarihsel süreçte Ankara kentinin geçirdiği değişime yer verilerek Batılılaşma Dönemi cami ve mescitleri üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda 18. yy. başından 20.yy başına kadar geçen ikiyüz yıllık dönemde Ankara İli, Altındağ İlçesi'nde inşa edilen onbir adet cami ele alınmış ve söz konusu camilerin mimari özellikleri tespit edilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda; önceki dönem cami ve mescitlerin mimari özelliklerinden yola çıkılarak, Batılı akımlar etkisinde Ankara'da inşa edilen cami ve mescitlerin mimari özellikleri değerlendirilmiştir.

Abstract:
18th and 19th centuries are the periods of time which the architecture of the Ottoman Empire was affected by the Western architecture. The enjoyment of the art which have values (i.e art of adornment, lines with many curls etc), started to be felt  after 18th century and caused a change in other cities of Anatolia, especially change in the architecture of Istanbul. In this period of change, the architectural situation of the Ankara city where substantial events happened throughout the history, is significant. In this study, the effects of the western architectural trends on the architecture of Ankara were investigated. Since the mosques / small mosques are the group of the structures where the architectural changes can be observed, in additon to the "perception of place" having values of the history, this investigation into the mosques / small mosques was conducted. Based on all this information, classical and westernization period Ottoman architecture and mosque and mosque architecture were evaluated in the first part of the study. In the second part, the change in the historical city of Ankara was mentioned and the mosques and small mosques of the westernization period were emphasized. In this context, considering the period of time from the beginning of 18th century to the beginning of 20th century, 11 mosques located in the district "Altindag", Ankara and the architectural features of these mosques were determined. As a result of the investigation, with the effect of the western architectural trends, the architectural features of the mosques constructed in Ankara were evaluated based on the architectural features of the mosques / small mosques constructed during former periods of time.