Adi gürgen (Carpinus betulus L.) populasyonlarında çimlenme özelliklerinin ve bazı morfolojik karakterlerin belirlenmesi
Determination of germination and some morphological characteristics of common hornbeam (Carpinus betulus L.) populations
Yazar: FAHRETTİN ATAR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM TURNA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Gürgen ağacı = Hornbeam ; Varyasyon = Variation ; Yaprak analizi = Leaf analysis ; Çimlenme = Germination

Özet:
Çalışma kapsamında, Türkiye?de doğal yayılış gösteren Adi Gürgen?de (Carpinus betulus L.) tohum, yaprak ve çimlenme özellikleri incelenmiştir. Tohum ve yaprak materyali Trabzon-Maçka, Trabzon-Çaykara, Rize-Çamlıhemşin ve Giresun-Espiye havzalarından alınan farklı yükseltideki populasyonlardan elde edilmiştir. Farklı tohum toplama zamanı ve çimlenme öncesi ön işlemlerin çimlenme yüzdesine etkisi incelenerek, bunun populasyonlara (havzaya bağlı yükselti vb. gibi farklılıklara) göre nasıl değiştiği ortaya koyulmuştur. Toplanan tohum ve yapraklarda, tohum boyu, tohum eni, tohum genişliği, 1000 tane ağırlığı, tohum doluluk oranı, yaprak boyu, yaprak eni, yaprak alanı ve spesifik yaprak alanı her bir populasyon ve populasyon içi ağaçlara ilişkin olarak belirlenmiştir.
Yapılan çalışma sonuçlarında, en yüksek çimlenme yüzdesi GA3 ön işlemlerinde gerçekleşirken, tohum toplama zamanı bakımından en fazla çimlenmeler Eylül ayı ortasında toplanan tohumlarda gerçekleşmiştir. Ayrıca 90?C?de uygulanan sıcak su işleminin Adi Gürgen tohumlarına zarar vermiş olabileceği anlaşılmış ve populasyonların hiçbirinde çimlenme gözlemlenmediği belirlenmiştir. 
Elde edilen verilerle, SPSS istatistik programı ile varyans analizi yapılarak, gerek populasyonlar ve ön işlemlere ait çimlenme yüzdeleri gerekse tohum ve yaprağa ilişkin ölçülen karakterler bakımından populasyonlar içinde ve arasında morfogenetik varyasyonlar belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Adi Gürgen, Çimlenme Yüzdesi, Tohum, Yaprak, Varyasyon

Abstract:
In this study, seed, leaf and germination properties of Common hornbeam (Carpinus betulus L.), naturally distributed in Turkey, were investigated. Seed and leaf materials were collected from populations located on Trabzon-Maçka, Trabzon-Çaykara, Rize-Çamlıhemşin and Giresun-Espiye. Populations are located on different altitudes. Different seed collection periods and effects of pre-germination threatments on germination percent and causes of their variations based on populations (e.g., altitude) were studied. Seed length and width, seed size, 1000 seed weight, seed fullness ratio, leaf length and width, leaf area and specific leaf area measurements were made on collected seeds for every population and trees within populations. 
According to results, GA3 pre-treatment showed the highest germination percent while the highest germination was observed in seeds that were collected in mid-September. Also, hot water (90?C) treatment seems to damage the Hornbeam seeds. There were no germination in any population under this treatment.
Variance analysis (ANOVA), SPSS statistical program was used, found significant morphogenetic variations between populations, germination percent of pre-treatments, and leaf characteristics within and between populations.
 
Key words: Hornbeam, Germination percent, Seed, Leaf, Variation