Obez erişkinlerde beden imgesinin yaşam niteliğine etkisi, sosyal görünüş kaygısı ve benlik saygısının değerlendirilmesi
Evaluation of effect of body image on quality of life, social appearance anxiety and self-esteem in obese adults
Yazar: NİDA ŞEBNEM ALTUN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. BERRİN TELATAR
İstanbul Okan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beden imajı = Body image ; Obezite = Obesity ; Sosyal görünüş kaygısı = Social appearance anxiety ; Ölçekler = Scales

Özet:
Obezite önemli halk sağlığı sorunlarından birisidir.  Obez bireylerin değerlendirilmesinde pek çok ölçek kullanılmaktadır.  Bu ölçekler, değerlendirmede fiziksel ve psikolojik problemler arasındaki bağlantıyı anlamak açısından önemlidir. 
Bu araştırmanın amacı obez ve obez olmayan erişkinlerde beden imgesinin yaşam niteliğine etkisi, sosyal görünüş kaygısı ve benlik saygısı arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Hipotezlerimiz obez bireylerde beden imgesinin yaşam niteliğini negatif etkilemesi, sosyal görünüş kaygısının artması ve benlik saygısının azalmasıdır.
Nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmanın örneklemini Mayıs-Temmuz 2018 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Obezite ve Diyabet Polikliniğine başvuran ve çalışmayı kabul eden obez bireylerle, obez olmayan hasta yakınları oluşturmuştur. Vaka ve kontrol gruplarına 185 kişi alınmış ve çalışma toplam 370 kişiyle tamamlanmıştır. Araştırmada veri toplamak için Hasta Tanımlama Formu, Beden İmgesinin Yaşam Niteliğine Etkisi Ölçeği, Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği kullanılmıştır. Bu çalışmada istatistiksel analizler NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (Utah, USA) paket programı ile yapılmıştır.
Obez grupta hipotiroidi, böbrek hastalıkları, bağırsak hastalıkları, kalp hastalıkları, kanser, mide hastalıkları, diyabet, hipertansiyon, yüksek kolestrol, solunum sistemi hastalıkları görülme oranı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek gözlenmiştir (p<0,05). Özellikle diyabet, hipertansiyon, hiperlipidemi ve kalp hastalıklarının çokluğu obezitenin ne kadar tehlikeli olduğunu gözler önüne sermektedir. Beden İmgesinin Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği'nin alt faktörleri olan kendilik değeri üzerine etki, karşı cinsle etkileşime etki ve davranış/tutum üzerine etki puan ortalamalarının obez kişilerde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Sadece -günlük yaşantı üzerine etki- faktörü ile ilgili bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Obez grubun Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği puan ortalamaları kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Obez grupta düşük bulmayı beklediğimiz Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği puan ortalamalarının gruplar arasında istatistiksel açıdan farklı olmadığı görülmüştür (p>0,05).
Sonuç olarak hipotezlerimizden ikisini destekler yönde sonuçlar elde edilmiştir. Çalışmamızda Beden İmgesinin Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği'nin obez bireylerin değerlendirilmesinde kullanılabileceği gösterilmiş olmakla birlikte toplumun her kesiminden yapılacak başka çalışmalarla bu sonuç desteklenmelidir. Üç ayrı ölçeğin ikili olarak korelasyon değerlendirmesinde Beden İmgesinin Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği'nin 3 alt faktörü ile Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği negatif yönde ilişkili bulunmuştur.
Beden ve ruh sağlığı ayrılmaz bir bütündür. Obez bireylerin değerlendirilmesinde biyopsikososyal durum mutlaka göz önüne alınmalıdır. Kişinin beden imgesinin yaşam kalitesini negatif etkileyebileceği ve görünüşü nedeniyle sosyal kaygı yaşayabileceği düşünülerek yaklaşılmalı ve gerekli destek sağlanmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Obezite, Beden İmgesinin Yaşam Niteliğine Etki Ölçeği, Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği

Abstract:
Obesity Obesity is one of the important public health problems. Many scales are used in evaluation of obese individuals. These scales are important to understand the relationship between physical and psychological problems.
The aim of this study is to investigate the relationship between the effect of body image on life quality, social appearance anxiety and self-esteem in obese and non-obese adults. Our hypotheses are that in obese individuals body image affects life quality negatively, social appearance anxiety increases and self-esteem decreases.
Obese individuals who admitted to Istanbul University Istanbul School of Medicine Hospital Obesity and Diabetes Outpatient Clinic in between May-July 2018 and accepted to participate the study and non-obese patient relatives constituted the sample of this study at which quantitative research methods were used. A hundred and eighty-five people were included in both case and control groups and the study was completed with 370 people. Patient Identification Form, The Effect of Body Image on Life Quality Scale, Social Appearance Anxiety Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale were used for data collection. Statistical analyses were performed via NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (Utah, USA).
In obese group the prevalence of hypothyroidism, renal diseases, intestinal diseases, cardiac diseases, cancer, gastric diseases, diabetes, hypertension, hypercholesterolemia, respiratory system diseases were statistically significantly higher compared with that of control group (p<0,05). Especially the high prevalence of diabetes, hypertension, hyperlipidemia and cardiac diseases reveals how dangerous the obesity is. The mean scores of the effect on the self-value, the effect on interaction with opposite sex and the effect on behavior/attitude which are the sub-factors of The Effect of Body Image on Life Quality Scale were found to be lower statistically significantly in obese individuals compared with that of control group (p<0,05). There was no difference in only the effect on daily life factor (p>0,05). The mean scores of Social Appearance Anxiety Scale were higher statistically significantly in obese group compared with that of control group (p<0,05). There was no statistically significant difference between the mean scores of groups in Rosenberg Self-Esteem Scale of which we expected to find lower scores in obese group (p>0,05). 
In conclusion results that support the two of our hypotheses were obtained. As well as in our study The Effect of Body Image on Life Quality Scale was shown to be used in obese individuals, this result should be supported in studies which will be performed in all parts of the society. In binary correlation evaluation of 3 separate scales, negative relationship was found between 3 sub-factors of The Effect of Body Image on Life Quality Scale and Rosenberg Self-Esteem Scale.
Body and mental health are an inseparable whole. Biopsychosocial status should be considered in evaluation of obese individuals. Approach to obese individuals should be performed with taking into consideration that body image of the person could affect his/her life quality negatively and he/she could experience social anxiety due to his/her appearance and necessary supports should be provided.

Key words: Obesity, The Effect of Body Image on Life Quality Scale, Social Appearance Anxiety Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale