20. yüzyıl avangard akımlar etkisindeki güncel sanatta mekanın ve nesnenin yeniden bağlamlandırılması ve Rachel Whiteread örneği
Recontextualization of space and object in contepmorary art under the influence of 20th century avangarde movements and the example of Rachek Whiteread
Yazar: GÜL ZEYNEP GENÇER
Danışman: PROF. DR. ARZU ATIL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Avangard sanat = Avant-garde art ; Güncel sanat = Contemporary art ; Mekan = Space ; Mimari mekan = Architectural space ; Modern mimari = Modern architecture ; Nesne = Object ; Sanat akımları = Art trends ; Whiteread, Rachel = Whiteread, Rachel

Özet:
Bu tez, 20. yüzyıl avangart sanat akımlarının uzlaşmaz, çelişkili ve aktivist yapı-sının rasyonalist mimari anlayışın kavramsal ve pratik yönüne olan dönüştürücü etkisini kronolojik olarak inceler. Aynı zamanda bu etkinin günümüz sanatında bulduğu mekan-sal ifade şeklini araştırır. Yüzyıl başından itibaren gelişen sanat akımlarının en belirgin özelliği olan disiplinler arasılık kavramı, avangart sanat hareketlerinin kucak açtığı ve meşru kıldığı bir üretim alanını tarif eder. Modern mimarinin yaşamı denetleyen ve kural-lara bağlayan keskin tanımlarıyla hesaplaşmaya giren sanatçılar, mimari mekan ve onun bileşenlerinden olan nesnenin anlamlarını ve sınırlarını zorlayan eserler üretirler. Özellikle Rus Avangard'ı ile başlayan dönemde resim, heykel ve mimari ortak bir dile kavuşur. Mimarlık ile heykel arasındaki sınırlar kalkar, heykel mekansallık, mimari de işlev ötesi formlar edinir. Böylelikle o zamana kadar fonksiyondan ayrı düşünülemeyen mimari tasarımın taşıdığı deneysel olasılıklar araştırılmaya başlanır. Yüz yıldır bu büyük perspek-tif içinde ifade bulan mimari mekan avangart sanatın müdahaleleriyle sınırlarını genişle-tip kurallarını ihlal etmesiyle tanımsız bir alana dönüşmüştür. Bu tanımsız bölge günü-müz sanat üretiminde hem kendini ifade eden olarak hem izleyici olarak büyük bir öz-gürlük alanı açmış ve sanat aracılığıyla mimari mekanı algılamamızı değiştirmiştir.
  Bu tez çalışmasında, kronolojik sırayla araştırılan avangart sanatın mimari me-kan ve nesne algısı üzerinde yarattığı değişimin izi sürülmüş ve akımların birbirleriyle olan etkileşimleri araştırılmıştır. Mekan ve nesne kavramlarını farklı açılardan yorumla-yan güncel sanatçıların üretimleri üzerindeki etkisi incelenerek sanatçı Rachel White-read'ın ilk dönem çalışmaları kapsamlı olarak araştırılmıştır.
  Çalışmanın sonuç bölümünde, Avangart sanatın yüz yıl boyunca ürettiği fikir ve uygulamalar ile güncel sanat üretimlerinin mimari mekan üzerinde ki dönüştürücü etkisi tespit edilerek işlevlerle tanımlanmamış mekan ve nesnelerin sürekli evrimleşerek gelişebilmesine zemin sağlayacak ortamlara dönüşeceği fikri oluşturulmuştur.

Abstract:
This thesis chronologically examines the transformative effect of the antagonis-tic, contradictory and activist structure of the 20th century avant-garde art movements on the conceptual and practical aspects of the rationalist architectural understanding. At the same time, it explores the spatial expression of this effect in today's art. The concept of interdisciplinarity, which is the most distinctive feature of art movements that have developed since the beginning of the century, describes a production area embraced and legitimated by avant-garde art movements. Coming to terms with the sharp definitions of modern architecture that controls and rules life, artists produce works that push the meanings and boundaries of the architectural space and the object, which is one of its components. Especially in the period that started with the Russian Avant-garde, pain-ting, sculpture and architecture gained a common language. The borders between archi-tecture and sculpture become permeable, sculpture acquires spatiality, and architecture acquires transfunctional forms. Thus, the experimental possibilities of architectural de-sign, which until then could not be considered apart from function, begin to be investi-gated. The architectural space, which has found expression in this great perspective for a century, has turned into an undefined space with the interventions of avant-garde art, expanding its borders and violating its rules. This undefined region has opened up a great area of freedom in today's art production, both as a self-expression and as a vi-ewer, and has changed our perception of architectural space through art.
   In this thesis, the change created by the avant-garde art, which is researched in chronological order, on the perception of architectural space and object has been tra-ced and the interactions of the movements with each other have been investigated. The early works of artist Rachel Whiteread have been extensively researched by examining the effects of contemporary artists who interpret the concepts of space and object from different perspectives on their production.
 
	In the conclusion part of the study, the idea that the ideas and practices pro-duced by the avant-garde art for a century and the transformative effect of contempo-rary art productions on the architectural space were determined, and the idea that spaces and objects that were not defined by functions would be transformed into environments that would provide a basis for their continuous evolution and development.