Otizmli çocuklar için aspectss endeksine göre peyzaj tasarımı
Landscape design according to aspectss index for children with autism
Yazar: TUĞBA IRMAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN BARIŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Peyzaj = Landscape

Özet:
1940'lı yıllarda tespit edilen ve 1979 yılında isimlendirilen otizm, ilk belirlendiği günden bugüne kadar sürekli artış gösteren, bireylerde göz teması kurmama, tekrarlayan davranışlar ve rutine bağlılık gibi istenmeyen davranışlar şeklinde ortaya çıkan bilişsel bozukluktur. Otizmli bireyler için ilk tasarım kavramı 1971 yılında Richard ve Nicoll tarafından ortaya atılmış ve günümüze kadar otizmli bireyler için tasarım yaklaşımları geliştirilmiştir. Literatür çalışmalarına bakıldığında tasarım çalışmalarının daha çok iç mekanlara yoğunlaştığı görülmektedir. Bu çalışmada ASPECTSS endeksine yer alan yedi kriterin literatür bilgileri derlenmiş ve otizmli çocuklar için peyzaj tasarım literatür çalışmaları bu yedi kriter altında toplanarak literatür özeti oluşturulması amaçlanmıştır. Bu amaçla; otizm, otizmin sınıflandırılması, otizmin nedenleri, otizmli çocukların özellikleri, otizmde iyileştirme yöntemleri, iç mekan tasarımında otizmli bireyler için tasarım çalışmaları, otizmli çocuklar için peyzaj tasarımları ve ASPECTSS Endeksi kriterleri altında peyzaj tasarımlarının literatür derlemesi yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda hem otizm farkındalığına katkı sunulması hem de otizmli bireyler için yapılan peyzaj tasarımları yedi ASPECTSS kriteri altında toplanarak, otizmli bireyler için peyzaj tasarımı gerçekleştirecek tasarımcılara peyzaj tasarım önerileri geliştirilmiştir.

Abstract:
Autism, which was detected in the 1940s and named in 1979, is a cognitive disorder that has increased continuously since the day it was first identified and manifests as undesirable behaviors such as not making eye contact, repetitive behaviors and sticking to routine. The first concept of design for individuals with autism was put forward by Richard and Nicoll in 1971, and design approaches have been developed for individuals with autism until today. When the literature studies are examined, it is seen that the design studies are mostly focused on interior spaces. In this study, the literature information of the seven criteria included in the ASPECTSS index was compiled and it was aimed to create a literature summary by gathering the landscape design literature studies for children with autism under these seven criteria. To this end; autism, classification of autism, causes of autism, characteristics of children with autism, improvement methods in autism, design studies for individuals with autism in interior design, landscape designs for children with autism and landscape designs under the ASPECTSS Index criteria. As a result of the study, both contributing to autism awareness and landscape designs made for individuals with autism were gathered under seven ASPECTSS criteria, and landscape design proposals were developed for designers who will perform landscape design for individuals with autism.