Finansal piyasalarda türev enstrümanların yeri ve önemi
The place and importance of derivative instruments in financial markets
Yazar: MEDİNE ACAR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖRNEK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Küreselleşmeyle birlikte dünyada finansal piyasaların etkinliği son yıllarda
büyük bir artış göstermeye başlamıştır. Bununla birlikte 1980 sonrası serbest piyasa
ekonomisi ile sermayenin ülkeler arası dolaşımı belirsizlikleri beraberinde getirmiştir.
Bu belirsizlikler uluslararası piyasalarda faiz oranı, kur ve faiz riski ortaya çıkmıştır.
Dünya genelinde yaşanan gelişmeler sonucu bu finansal risklerin artması yeni
tekniklerin geliştirilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Yeni gelişen piyasalar arasında en
önemlisi türev piyasaları olmuştur. Bu durumda yatırım kararı alan bireyler gelecekte
oluşacak olan kur, faiz ve fiyat dalgalanmalarına karşı riski azaltmak için türev araçlara
ilgisi artmıştır.
Türev ürünler forward, futures, swap ve opsiyon sözleşmelerinden oluşmaktadır.
Bu türev ürünlerin işlem gördüğü piyasalara ise türev piyasalar denmektedir. Arbitraj,
spekülasyon ve hedge amaçlı kullanılan türev ürünler son yıllarda finansal piyasalarda
hızlı bir şekilde büyümeye başlamıştır. Globalleşen dünyada türev piyasalar 1970,
Türkiye'de ise 1980 sonrası gelişmeye başlamıştır. Bu çalışmada, gelişmiş ülkelerden
Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya, gelişmekte olan ülkelerden Brezilya ve
Türkiye, gelişmiş ülke tanımına yakın olan Güney Kore'nin 2012-2022 döneminde
organize piyasalarda işlem gören türev işlem hacimleri incelenmiştir. Türkiye'nin de
içerisinde bulunduğu çalışmada, yıllık türev hacmi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere
göre mukayeseli olarak incelenmiş, finansal piyasalarda türev ürünlerin önemi
değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Türev Ürünler, Türev Piyasalar, Finansal Piyasalar, Risk
Yönetimi, Türkiye Türev Piyasa Görünümü

Abstract:
With globalization, the efficiency of financial markets in the world has started to
increase in recent years. However, the free market economy and the circulation of
capital between countries after 1980 brought uncertainties. These uncertainties have
created interest rate, exchange rate and interest rate risks in international markets. The
increase in these financial risks as a result of developments in the world has led to the
need to develop new techniques. Among the emerging markets, the most important has
been the derivatives markets. In this case, the interest in derivative instruments has
started to increase in order to reduce the risk of future exchange rate, interest and price
fluctuations.
Derivative products consist of forward, futures, swap and option contracts. The
markets where these derivative products are traded are called derivative markets.
Derivative products used for arbitrage, speculation and hedge purposes have started to
grow rapidly in financial markets in recent years. In the globalizing world, derivatives
markets started to develop after 1970 and in Turkey after 1980. The aim of this study is
to examine the derivatives trading volume of the developed countries, the United States
of America, Germany, and the developing countries, South Korea and Brazil, traded in
organized markets in the 2012-2022 period. In the study, which also includes Turkey,
the annual derivatives volume was analyzed comparatively with respect to developed
and developing countries, and the importance of derivative products in financial
markets was evaluated.
Keywords: Derivatives, Derivatives Markets, Financial Markets, Risk Management,
Turkey Derivatives Market Appearence,