Yaratılış öyküsünün görsel kurgusu üzerinden kadın imgesinin günümüze ikonografik evrimi
The iconographic evolution of images of woman through visual representations of genesis
Yazar: İREM ELA YILDIZELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NUHOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 21. yüzyıl = 21. century ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Din-sanat ilişkisi = Religious-art relationship ; Kadın imajı = Women image ; Kadınlar = Women ; Kimlik = Identity ; Yaratılış = Creation ; Çağdaş resim sanatı =   ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Kutsal kadın kimliklerinin sanat eserlerindeki yansıması üzerine birçok akademik çalışmalarla karşılaşılmaktadır. Özellikle dar ama derinlemesine ve belli bir tarih aralığına odaklanan bu çalışmalardan, ortaya konulan kadın kimliğinin tarihsel gelişimi ve gelindiği noktayı neden/sonuç ilişkisi üzerinden anlamak mümkün olmamaktadır. Bu tezin amacı, Sümerler ve İbrahimi dinlere ait Yaratılış Öyküsünün görsel sanatlardaki betimlemeleri üzerinden, kadın kimliğinin ikonografik evrimini incelemek ve bu ışıkta kadının toplumdaki konumunda geldiği noktayı ortaya koymaktır. Bu amaçla Sümerlerden, İslam coğrafyası minyatürlerine; Orta Çağ'dan, günümüze kadar gelen süreçteki sanatçıların eserleri incelendi. Tema olarak "Yaradılış", "İlk Günah" ve "Cennetten Kovulma/Çıkarılış" sahneleri analiz edildi. Birinci bölüm Sümerler, İbrahimi dinler olmak üzere dinler üzerinden, ikinci bölümde Modern Çağ'a giriş ile beraber Sanayi Devrimi, İkinci Feminizm Dalgaları gibi toplumsal akımlara göre bölümlere ayrılıp incelendi. Eser bazında; resim, heykel, fotoğraf gibi görsel sanatlar kapsamında sanat eserlerinin yanında, özellikle Sanayi Devrimi ile beraber yaşanan hızlı gelişmeler ve üretici rekabeti yükselmesi üzerine hayatımıza giren grafik tasarım alanında reklam imaj kampanyaları ve logo tasarımları incelendi. Dinler tarihi üzerine araştırmaları olan akademisyenler ve Yaratılış üzerine eserler üretmiş çağdaş sanatçılar ile röportaj yapıldı. Mitolojik unsurlar taşıyan bu öyküde, ilk kadın kimlikleri olarak iki zıt karakter olan Havva ve Lilith üzerine odaklanılmış ve tez araştırma sonucunda elde edilen veriler ışığında Havva'nın modern dünyadaki varlığı sorgulanmıştır. Özellikle, 20. yüzyıl tarihinden bu yana başvuru yapmış markaların ürün kategorilerinin döküm sonucunda ortaya çıkan tablo, geçtiğimiz yüzyılın kimlik konumlandırması açısından önemli rol oynadığını göstermektedir. Son olarak, 21. yüzyıl sanatı üzerinden kadın kimliğinin günümüzdeki yeri üzerine odaklanılmıştır.

Abstract:
There are many academic studies on visual representations of biblical female identities in art history. Among these studies, which are focused particularly in a narrow time range,  they do not reflect the evolution of the identity of woman, nor present the relation of the cause and effect. This thesis seeks to examine the iconographic evolution of woman identity through the visual representations of the story Genesis from Sumerian mythology and Abrahamic religions and – in this light – to reveal the communal and sociological place in the community of today's women. For this purpose, from prehistoric ages to Islamic geography miniatures, middle ages to the present a wide period of artworks were examined. The themes analyzed are: "Creation", "First Sin" and "Expulsion / Relief from Heaven". To present the Genesis story, the first chapter analyzes artworks through myth and religions, including Sumerians and Abrahamic religions; in the second chapter, the sections are focused on social trends such as the Industrial Revolution, Second Feminism Waves with an introduction of the Modern Age. Additionally to painting, sculpture –as  the modern world's powerful communication tool– advertising image campaigns and logo designs were examined. Interviews were made with contemporary artists who has works of Genesis and academics in the field of religious history. As a mythological story, Genesis has two female identities as opposite characters, Eve and Lilith. This study also observe the existence of Eve in the modern world. In particular, the table that emerged as a result of casting the fields of brands that have applied since the 20th century plays an important role for positioning identity. Finally, this thesis focus on the current perception on female identity through 21st century art.