Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi içtihatları çerçevesinde örgütlenme özgürlüğü
Freedom of association within the framework of the jurisprudence of the European Court of Human Rights and the Constitutional Court
Yazar: MUSTAFA EREN GÜÇARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP LEVENT KORKUT
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Örgütlenme özgürlüğü, demokratik toplumun temel öğelerinden birisidir. İfade özgürlüğünün toplu ve etkili biçimde kullanılmasına imkân sağlamaktadır. Demokratik bir toplumda, vatandaşların bir araya gelerek ortak amaçlarını gerçekleştirebildikleri örgütlerin varlığı, sağlıklı bir toplumun oluşumunda önemli bir yapı taşı olarak karşımıza çıkmaktadır. Böylece birey tek başına hareket etmekten kaynaklanan zorlukları da örgütlenme ile aşabilecektir. Bu çalışmanın konusunu Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nde (AİHS) örgütlenme özgürlüğünün kuramsal ve normatif incelenmesi oluşturmaktadır. Örgütlenme özgürlüğü çoğulcu toplumun esaslı unsurlarından biridir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) uzun yıllar boyunca örgütlenme özgürlüğü konusunda önemli kararlar vermiştir. Türkiye'de Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) bireysel başvurunun 2012 yılında kabulüyle birlikte, AYM kararlarında AİHM içtihatlarına yapılan atıfların önemli bir yer teşkil ettiği görülmektedir. Örgütlenme özgürlüğünü inceleyen bu çalışmada da AİHM içtihadı önemli bir yer tutmaktadır. Bireysel başvuru da ortak koruma alanına dair bir incelemeyi gerektirmesi ve 11. maddede yer alan sınırlama nedenleri de dikkate alındığında, örgütlenme özgürlüğü özelinde ayrı bir incelemeyi daha önemli hale getirmektedir. Örgütlenme özgürlüğü alanının genişletilmesine katkı sağlayacak bir diğer önemli husus, örgütlenme özgürlüğünün Anayasa'da en geniş biçimiyle yer alması ve Anayasa'yı izleyecek şekilde diğer mevzuatın özgürlük alanını genişletecek ve destekleyecek hale getirecek tespitler bu çalışmanın temel hedeflerini oluşturmuştur.

Abstract:
Freedom of association is one of the fundamental elements of a democratic society. It enables the collective and effective exercise of freedom of expression. In a democratic society, the existence of associations in which citizens can come together and realize their common goals is an important building block in forming a healthy society. Thus, the individual will be able to overcome the difficulties arising from acting alone through an association. The subject of this study is the theoretical and normative analysis of the freedom of association in the European Convention on Human Rights (ECHR). Freedom of association is an essential element of a pluralistic society. The European Court of Human Rights (ECtHR) has made important decisions on freedom of association for many years. With the adoption of the individual application to the Constitutional Court in Turkey in 2012, it is observed that references to the case law of the ECtHR have an important place in the decisions of the Constitutional Court. The case law of the ECtHR also plays an important role in this study on freedom of association. The fact that the individual application also requires an examination of the common area of protection and the grounds for restriction under the Article 11, makes a separate examination of freedom of association more important. Another important issue that will contribute to the expansion of the area of freedom of association is the inclusion of the freedom of association in the Constitution in its broadest form and the determinations that will make other legislation to expand and support the area of freedom of association following the Constitution constitute the main objectives of this study.