Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalardadamgalanma durumu ve tedavi uyumunundeğerlendirilmesi
In patients diagnosed with type 2 diabetes mellitusstigma status and treatment complianceevaluation
Yazar: İLAYDA ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. CAN ÖNER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Diyabetes Mellitus (DM), fiziksel bir hastalık olmakla birlikte psikososyal
etkileri de olan bir hastalıktır. Damgalanmanın psikososyal sonuçlarını araştıran
çalışmalarda diyabetli hastaların korku, utanç, suçluluk, düşük benlik saygısı
yaşadıklarını göstermiştir. Bu durum hastaların sosyal yaşamlarını olumsuz
etkilemekte ve tedavi uyumunda sıkıntı yaşamasına yol açmaktadır. Tip 2 diyabet
hastalarında yaptığımız bu çalışma damgalanma durumu ve tedavi uyumunun
değerlendirilmesini amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışma Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir
Hastanesi Pendik Kaynarca Diyabet Merkezi'ne başvuran Tip 2 DM tanılı 384 hasta
ile yürütülmüştür. Katılımcılara birebir görüşme ile Tip 2 DM için stigma
değerlendirme ölçeği, Tip 2 DM için Tedaviye Uyum Ölçeği, sosyodemografik
bilgilerden oluşan anket formu uygulanmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen katılımcıların yaş ortalaması 57.3±8.7 yıl
olup, 175 (%45.6)'i kadın, 209 (%54.4)'u erkektir. Katılımcıların Tip 2 DM için
stigma değerlendirme ölçeğinden aldıkları toplam puan ortancası 32.0 (19.0-95.0)
bulunmuştur. Katılımcıların Tip 2 DM Tedavisinde Hasta Uyum ölçeğinden aldıkları
toplam puan ortancası 79.0 (34.0-122.0) bulunmuştur. Alınan toplam puana göre
katılımcıların 38 (%9.9)'inin tedavi uyumu iyi, 346 (%90.1)'sının tedavi uyumu orta
olarak saptanmıştır. Katılımcıların Tip 2 DM için Stigma değerlendirme ölçeğinden
aldıkları puan ile HbA1c düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon izlenmiştir
(r=0.126, p=0.013). Katılımcıların Tip 2 DM Tedavisinde Hasta Uyum ölçeğinden
aldıkları puan ile BKİ, AKG ve HbA1c düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı
korelasyon izlenmiştir (sırasıyla r=0.118, p=0.021, r=0.197, p=0.000, r=0.293,
p=0.000). Katılımcıların Tip 2 DM Tedavisinde Hasta Uyum ölçeğinden aldıkları puan
ile yaş arasında korelasyon izlenmemiştir (p=0.776).
Sonuç: Tip 2 DM tanılı hastalarda damgalanma durumu ve tedavi uyumunu
değerlendirdiğimiz çalışmamızda damgalanma durumu arttıkça tedavi uyumunun
azaldığı sonucuna ulaştık. Bu durum kişinin tedavi planını uygulamakta zorlanmasına,
tedaviden vazgeçmesine, önerileri reddetmesine yol açarak tedavi uyumunu
zorlaştırarak daha ciddi sonuçlara yol açabilir.
Anahtar Kelimeler: Tip 2 DM, Damgalanma, Tedavi uyumu

Abstract:
Aim: Diabetes Mellitus (DM) is a physical disease, as well as a disease with
psychosocial effects. Studies investigating the psychosocial consequences of stigma
have shown that patients with diabetes experience fear, shame, guilt, and low self-
esteem. This situation negatively affects the social life of the patients and causes
difficulties in compliance with treatment. This study, which we conducted in type 2
diabetes patients, aims to evaluate stigma and treatment compliance.
Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted by Kartal Dr. The
study was conducted with 384 patients with Type 2 DM who applied to Lütfi Kırdar
City Hospital Pendik Kaynarca Diabetes Center. The stigma assessment scale for Type
2 DM, the Treatment Adherence Scale for Type 2 DM, and a questionnaire consisting
of sociodemographic information were applied to the participants through one-to-one
interviews.
Results: The mean age of the participants included in the study was 57.3±8.7 years,
with 175 (45.6%) females and 209 (54.4%) males. The median total score of the
participants from the stigma assessment scale for Type 2 DM was found to be 32.0
(19.0-95.0). The median total score of the participants from the Patient Compliance
Scale in Type 2 DM Treatment was found to be 79.0 (34.0-122.0). According to the
total score obtained, 38 (9.9%) of the participants had good adherence to treatment,
and 346 (90.1%) had moderate adherence to treatment. A positive and significant
correlation was observed between the scores of the participants from the Stigma
assessment scale for Type 2 DM and their HbA1c level (r=0.126, p=0.013). A positive
and significant correlation was observed between the scores obtained from the Patient
Adherence Scale in the Treatment of Type 2 DM and BMI, FKG, and HbA1c levels
(r=0.118, p=0.021, r=0.197, p=0.000, r=0.293, p=0.000, respectively). There was no
correlation between the scores of the participants in the Patient Adherence Scale in the
Treatment of Type 2 DM and age (p=0.776).
Conclusion: In our study, in which we evaluated the stigma status and treatment
compliance in patients with type 2 DM, we concluded that as the stigma status
increases, treatment compliance decreases. This situation may lead to more serious
viii
consequences by making it difficult for the person to comply with the treatment plan,
giving up the treatment, rejecting the recommendations.
Keywords: Type 2 DM, Stigma, Treatment compliance