Epigrafik belgelerin ışığı altında Küçükasya'daki Roma askerlerinin dinsel yaşamları
Religious lives of the Roman soldiers in Asia Minor in the light of epigraphic documents
Yazar: METE ENES CAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. FERİT BAZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri = Military ; Askeri hayat = Military life ; Dini hayat = Religious life ; Dini tören = Ritual ; Epigrafi = Epigraphy ; Kült = Cult ; Küçük Asya = Asia Minor ; Lejyoner = Legionary ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Tanrılar = Gods

Özet:
Bu yüksek lisans tezi, askerler tarafından dikilmiş adak yazıtlarına odaklanarak Roma'nın Asia'daki genişlemesinin başlangıcından Principatus döneminin sonuna kadar olan sürede Küçük Asya'da konuşlanmış veya burada yaşamış olan muvazzaf ve emekli askerlerin dinsel yaşamını incelemeyi amaçlamaktadır. Bahsi geçen epigrafik belgelerin detaylı analizi yoluyla tez, Küçük Asya'daki farklı rütbe ve birliklere mensup olan Roma askerlerinin sıklıkla adak sundukları hem geleneksel Roma tanrı ve tanrıçalarını hem de birbirinden farklı sıfatlarıyla Küçük Asya'nın yerel kutsal varlıklarını ortaya koymaktadır. Söz konusu epigrafik belgeler ayrıca askerler arasında imparatorluk kültüne ilişkin olarak yürütülen ibadet yöntemlerine de ışık tutmaktadır. Dahası, çalışma askerlerin dinsel yaşamı için kilit rol oynayan kutsal mekânlar olan çeşitli tapınakların ve başlıca dinsel yaşamlarını yürüttükleri Roma karargâhlarının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca çalışma, bazı sunuların askerlik hizmetini tamamlamış emekliler tarafından gerçekleştirildiğini göstererek, sahip oldukları dinsel inançlara olan bağlılıklarının emeklilikleri sırasında devam ettiğini ortaya koymaktadır. Askerler arasındaki dinsel uygulamaları yönetmede komutanların rolü de araştırılmaktadır. Çalışmanın üzerinde durduğu tarih aralığı başlıca Principatus dönemi olmakla beraber askerlerin dinsel uygulamalarıyla ilişkili bazı antik gelenekler ve inançlar hakkında Principatus döneminden öncesine uzanan bir tarihsel arka plan sunulmaktadır. Bu çalışma genel olarak Roma İmparatorluğu'nun sosyal ve kültürel tarihi hakkında daha geniş bir araştırmaya katkıda bulunarak, Roma askerlerinin dinsel yaşamları ve Küçük Asya ile kurdukları dinsel etkileşimleri hakkında bilgi ve değerlendirmeler sağlamayı amaçlamaktadır.

Abstract:
This master's thesis aims to examine the religious lives of both active and retired soldiers who were stationed or lived in Asia Minor from the beginning of Rome's expansion in Asia to the end of the Principate, focusing on the votive inscriptions erected by soldiers. Through a detailed analysis of aforementioned epigraphic documents, the thesis reveals that Roman soldiers of different ranks and units stationed in Asia Minor frequently offered votive offerings to both traditional Roman gods and goddesses and local Anatolian deities with different epithets. The epigraphic documents in question also shed light on the way of worship carried out among the soldiers in relation to the imperial cult. Moreover, the study highlights the importance of various temples, which are sacred places played key roles for the religious lives of the Roman soldiers, and the Roman headquarters where they conducted their main religious life. Additionally, the study shows that some of the offerings are made by veterans who have completed their military service, revealing that their commitment to their religious beliefs continued during their retirement. The role of commanders in managing religious practices among soldiers is also explored. Although the study focuses on the Principate era, a historical background is presented about some ancient traditions and beliefs related to the religious practices of the soldiers, daring back to the Principate. Overall, this study aims to provide information and evaluations about the religious life of Roman soldiers and their religious interactions with Asia Minor, by contributing to a broader research on the social and cultural history of the Roman Empire.