Türk halk kültüründe süsleme ve süslenme
Ornament and ornamentation in the Turkish folk culture
Yazar: İLAYDA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. BEHİYE KÖKSEL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk kültürü = Folk culture ; Kültür = Culture ; Kültürel değişim = Cultural change ; Kültürel dönüşüm = Cultural transformation ; Süslemeler = Ornamentations ; Süslenme = Garnishment ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
Türk kültürünün inşasında halk kültürü büyük öneme sahiptir. Kültürün
devam ettirilmesinde ve aktarılmasında temel yapı taşı olarak karşımıza çıkan halk
kültürü, halkbiliminin de temel inceleme alanını oluşturmaktadır. Halk kültürünün
esasını oluşturan geçiş dönemleri, sosyo-kültürel yaşam, halk inançları ve teknolojik
gelişmelerin ilerlemesiyle birlikte kent yaşamı ve medya, tezimizin de ana başlıklarını
oluşturmaktadır. Değişen zamana ve mekâna bağlı olarak Türk halk kültüründe de bazı
değişimler ve dönüşümler yaşanmaktadır. Bazı gelenekler, görenekler ve inanmalar
sürekliliğini sağlarken, bazıları da bu değişim-dönüşüm sürecinde yok olmaktadır.
Kültürel sürekliliğin sağlanmasında veya yok olmasında birçok faktör rol oynarken,
kırdan kente yaşanan göçler, teknolojik gelişmeler, kültür endüstrisi ve kültür turizmi
bu sürecin ana kaynaklarıdır. Tezimizin konusunu oluşturan süsleme ve süslenme de
Türk halk kültüründe pek çok inanmada ve buna bağlı olarak gerçekleştirilen
uygulamalarda karşımıza çıkmaktadır. Temelinde estetiği ve güzelliği barından süs
olgusu, birçok inancın ve pratiğin de zeminini oluşturmaktadır. "Türk Halk
Kültüründe Süsleme ve Süslenme" adlı çalışma, salt giyim-kuşam üzerinde veya
kadınla ilgili süslerin ötesinde, dinî, tarihî ve mitolojik arka planların incelendiği ve
değerlendirildiği bir çalışmadır. Yazılı ve sözlü kaynaklardan elde edilen bilgiler bu
temelde değerlendirilmiş, değişim-dönüşüm unsurlarıyla birlikte süs, süsleme ve
süslenmenin Türk halk kültüründeki toplumsal ve kültürel işlevleri açıklanmıştır.

Abstract:
Folk culture has a great importance in the construction of Turkish culture.
Folk culture, which is the basic building block in the continuation and transfer of
culture, also constitutes the main field of study of folklore. Transition periods, which
constitute the basis of folk culture, socio-cultural life, clothing and the advancement
of technological developments, urban life and the media constitute the main topics of
our thesis. Depending on the changing time and space, there are some changes and
transformations in Turkish folk culture. While some traditions, customs and beliefs
ensure their continuity, others disappear in this change-transformation proces. While
many factors play a role in ensuring or destroying cultural continuity, migration from
rural to urban areas, technological developments, culture industry and cultural tourism
are the main sources of this proces. Ornament and ornamentation, which are the subject
of our thesis, are also encountered in many beliefs in Turkish folk culture and in
practices carried out accordingly. The ornament phenomenon, which is basically
aesthetic and beautiful, also forms the basis of many beliefs and practices. The study
named "Ornament and Ornamentatıon in the Turkish Folk Culture" is a study in which
religious, historical and mythological backgrounds are examined and evaluated
beyond mere clothing or ornaments related to women. The information obtained from
written and oral sources was evaluated on this basis, and the social and cultural
functions of ornament, ornamentation and understanding of ornamentation in Turkish
folk culture were explained together with the elements of change and transformation.