Küresel ilgi envanterinin geliştirilmesine yönelik bir çalışma
Reliability and validity studies of spherical interest inventory
Yazar: ÖMER ERSAN ÖZÜTÜRK
Danışman: DOÇ.DR. RAGIP ÖZYÜREK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
iiiÖZETKÜRESEL İLGİ ENVANTERİNİN GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK BİRÇALIŞMAÖmer Ersan ÖZÜTÜRKYüksek Lisans Tezi, Eğitim Bilimleri Anabilim DalıDanışman: Doç. Dr. Ragıp ÖZYÜREKHaziran-2005, 167 sayfaBu çalışmada Hava Harp Okulu'na (HHO) öğrenci seçimindekullanılabilecek bir ilgi envanterinin geliştirilmesi süreci anlatılmıştır (Küresel İlgiEnvanteri; KİE). Araştırmada model olarak Tracey (2001) tarafından önerilen ilgilerinküresel ölçümü modeli kullanılmıştır. Geliştirilen envanter temel ilgi alanlarınınyanında, düşük ve yüksek saygınlık ilgi alanlarını da kapsamaktadır. Envanteringeçerliği ve güvenirliği, HHO'na pilot adayı subay olmak için başvuran ve HHO'ndaöğrenimini sürdüren öğrencilerden toplanan veriler ile sınanmıştır.Madde analizi için üç basamaklı bir faktör analizi yöntemi izlenmiştir. Herbir basamakta ölçütlere uymayan maddeler madde toplam puan korelasyonları ilebirlikte irdelenerek elenmiş, üçüncü çalışmanın sonucunda basit ve kararlı bir faktöryapısına ulaşıldığı düşünülmüştür.Yapı geçerliği çalışmaları kapsamında yapılan üç ayrı çalışmada toplam997 öğrenciye envanter uygulanmıştır. Ulaşılan faktörlerin açıkladıkları yüzdelerin ve içtutarlık katsayılarının yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Üçüncü çalışma sonucundaenvanterin belirlenen ölçütlere uygun bir yapıya sahip olduğu söylenebilir. Tracey(2001) tarafından sunulan modelden farklı olarak 16 faktöre ulaşılmıştır.Yakınsak ve ıraksak geçerlik çalışmaları için 16 PF kişilik envanteri ileKİE'nin ilişkisi incelenmiştir. Benzer yapılarda pozitif yönde anlamlı ilişkilereulaşılırken, farklı yapılarda negatif yönde anlamlı ilişkilere ulaşılmıştır.Ölçüt bağıntılı geçerlik çalışması için Mekanik İlgi Ölçeği geliştirilmiştir.Bu ölçekle geliştirilen envanterin ilgili yapıları arasındaki ilişki incelenmiş ve anlamlıilişkilere ulaşılmıştır.ivGüvenirlik çalışmaları için Cronbach alfa iç tutarlık katsayılarıirdelenmiştir.Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda elde edilendeğerlerin envanterin geçerlik ve güvenirliğini destekler nitelikte olduğu sonucudüşünülmüştür.Anahtar Kelimeler: İlgi, Yetkinlik Beklentisi, Meslek Tercihleri, ilgienvanteri.

Abstract:
vABSTRACTRELIABILITY AND VALIDITY STUDIES OF SPHERICAL INTERESTINVENTORYÖmer Ersan ÖZÜTÜRKMaster of Arts Thesis, Department of Educational SciencesSupervisor: Assistant Professor Ragıp ÖZYÜREKJune-2005, 167 PagesIn this study, development of an interest inventory to be used at selectionprocess done by Turkish Air Force Academy is explained (Inventory of SphericalInterests). The spherical model of Personal Globe Inventory (Tracey, 2001), is used asmodel. The inventory that is developed, not only contains basic interest areas, but alsocovers high and low prestige interest areas. Validity and reliability studies is done bythe data gathered from Academy candidates and students.A three step factor analysis is accomplished and by deleting items whichdoes not fit to the criterions and showing low corrected item total corelations, a simpleand stable solution is obtained at the end of third step. Within this three step study,inventory is administered to a total of 997 students. Results of factor analysis revealed16 factors different from Tracey?s (2001).Convergent and divergent validity studies are accomplished by the use ofPF 16 Personality Inventory and Inventory of Spherical Interests. Meaningful positiverelations are obtained between similar constructs and meaningful negative relations areobtained between different constructs.A mechanical interest scale is developed for criterion related validity.Positive relations are obtained between developed mechanical interest scale andsubscales of inventory that is placed at thing pole.Cronbach alfa internal consistency coefficents supported validity ofinventory.Validity and reliability studies demonstrated that Inventory of SphericalInterests is an valid and reliable assessment instrument.viKey Words: Interest, competency belief, vocational preferences, interestinventory.