Televizyon dizilerinde kültürel temsiller: Mardin dizileri örneği
Représentations culturelles dans les séries télévisées: Exemple de les séries télévisées de Mardin
Yazar: SEZER AHMET KINA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE VİTRİNEL
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Dizi film = Serial film ; Diziler = Sequences ; Gelenekler = Traditions ; Kentsel mekan = Urban space ; Kültür = Culture ; Mardin = Mardin ; Mekan temsilleri = Representations of space ; Televizyon dizileri = Television serials ; Temsil = Representation

Özet:
Bu tezde kentsel bir mekân olarak Mardin'de çekilen televizyon dizilerindeki
kültürel temsiller üzerine bir araştırma yürütülmüştür. Televizyon dizileri her ne
kadar belirli bir senaryo akışını takip ederek birbiriyle ilişkili konuların işlendiği bir
drama türü olsalar da, dizilerde odaklanılan konular, yer alan karakterler ve
toplumsal ilişkiler gerçek hayattan etkiler ve esinler taşıyabilmekte ya da gerçek
hayata dair hâkim kalıpları yeniden üreten bir rolü üstlenebilmektedir. Dizilerde söz
konusu etkilerin gözlemlenebilir biçimde somutlaşmasına ve böylece ortaya çıkan
metinlerin gerçeklik ile olan ilişkisinin belirginleşmesine olanak tanıyan öğelerden
biri mekân kullanımıdır. Dizi yapımının teknik bir bileşeni olarak mekânın
seçilmesinde tercihin özellikle özgül bir coğrafî alandan yani fizikî mekândan yana
olması, söz konusu mekâna dair kültürel temsillerin çerçevelendiği ve yeniden
üretildiği söylemsel bir faaliyeti ortaya çıkarmaktadır. Bu tezde de mekânsal evreni
Mardin olan dizilerdeki temsillerin gerçeklik ile ilişkisi, belirli ön kabullerle yüklü
içeriği, "geleneğin özerkliğine sığınarak düşünsel ve estetik imgeler üretme yetisini
(...) popüler kültür içinde zikzaklar çizerek geliştiren" (Said, 2016, s. 156) oryantalist
ve karikatürize biçimleri sorunsallaştırılmıştır. Bu doğrultuda coğrafî konumundan
tarihine, heterojen toplumsal yapısından geleneksel yaşam örüntülerine, sosyal
hayatın yeniden üretiminden mimarîsine varacak biçimde Mardin'e dair temsillerin
dizilerin anlatılarına eklemlenme pratikleri ve bu pratiklerden doğan söylem
düzeyleri odağa alınmıştır.

Özel olarak medya metinlerinin, genel ölçekte ise tüm endüstriyel kültür
metalarının üretimini ve dağıtımını şekillendiren temel motivasyon olarak kârın
maksimizasyonu ve söz konusu endüstriyel temsilin dolaşımı; Mardin dizilerinde de
belirli anlatısal ve teknik öğeler aracılığıyla yer bulan ve dikkati çeken unsurlar
olarak görülmektedir. Hâlen temel kitle iletişim araçlarından biri olan televizyon
aracılığıyla izlerkitleye ulaşan ve yoğun dilimde (prime time) yayınlanan dizilerin
teknik, kurgusal ve ekonomi politik görüngülerinin yanı sıra izlerkitlenin tüm
boyutlarıyla yaşamı algılama tarzlarına dönük ideolojik, karikatürize, statükocu ve
orta duyu varsayımları yaratan iletileri, yani söylemleri de bulunmaktadır. Bu tezde
de söz konusu söylemler, fizikî mekân olarak Mardin'de geçen televizyon dizileri
özelinde ele alınmış ve tezin nesnesi olarak bu dizilerdeki kültürel öğelerin
temsillerinin ve bu temsillerin ürettiği söylemlerin ortaya konulması ve tartışılması
amaçlanmıştır. Dolayısıyla birtakım kurgusal olayların ve ilişkiler ağının belli bir
senaryo sistematiği içerisinde televizyon ekranlarına yansıdığı dramalar olan
dizilerden mekân olarak Mardin'i kullanmış olanları bu tezin kapsamını
oluşturmuştur.

Mardin dizileri başlığı altında konumlandırılan yapımlarda mekân kullanımı,
dolayısıyla o mekâna ilişkin kültürel öğelerin temsilleri bağlamında bütüncül bir
tasnife izin vermeyecek ölçüde çeşitlilik bulunduğundan ötürü bu tezde mekân olarak
yalnızca Mardin'in kullanıldığı ve final yapmış yapımların (Kara Duvak, Bir Bulut
Olsam, Adını Kalbime Yazdım, Kadim Dostum, Aşktan Kaçılmaz ve Jan) epizotları
araştırma evreni olarak belirlenmiştir. Tezin amacına yönelik bir izlekle takip
edilmesi ve yapılabilirliği gözetilerek örneklemi, nitel araştırmalarda kullanılan
örneklem belirleme türlerinden amaca yönelik/amaçlı örneklemeden yola çıkılarak
belirlenmiştir. Buradan hareketle dizilerin ilk epizotları karakterlere, mekâna,
hikâyeye, ilişkiler ağına ve hâkim senaryo sistematiğine ilişkin genel bilgilerin
sunulduğu, final epizotları ise genel ölçekte anlatının üzerine kurulduğu
paradigmatik yapılaşmaların kapandığı bir içerik sunduğundan ötürü tezin evreni bu
eksende daraltılmış ve evrendeki dizilerin her birinin ilk iki epizotları ile final
epizotları örneklem olarak belirlenerek izlenen toplam on sekiz epizottaki temsiller
çözümleme birimi olarak seçilmiştir.

Dizilerde bölgesel ölçekli toplumsal dayanışma biçimlerine ve geleneksel –
kültürel üretim kalıplarına dair etkileşimler sunulması, söylemsel olarak kültürel
yapıya dair bir biyografinin ortaya çıkarılmasına imkân sağlamıştır. Böylece kültürün
i. temsiller, ii. kimliklerle ilişkilenme, iii. üretim ve tüketim, iv. dağıtım ve kullanım
mekanizmaları aracılığıyla düzenlenmesi, söylemsel olarak çerçevelenebilmiştir.
Dolayısıyla söylemin beslediği iktidar ilişkileri, zıtlıklar, ayrımcılıklar ve bunun yanı
sıra varsayımlar da çözümlemeye tabi tutulmuştur. Bu çerçevede eleştirel söylem
çözümlemesinin toplumsal sorunlarla ilgilenen, iktidar ilişkilerinin söylemsel bir
görünümünün olduğunu kabul eden, topluma ve kültüre yönelik inşacı bir mesai
yürüten, ideolojik olarak işleyen, tarihsel olan, metin ile toplum arasında bir bağlantı
kuran, yorumlayıcı ve açıklayıcı bir çıktı sunan ve toplumsal eylemin bir biçimi olan
niteliklerinden (Fairclough ve Wodak, 1997, s. 271-280) hareketle aşağıdaki sorulara
yanıt aranmıştır:

• Dizilerde kültür tanımları nasıl inşa edilmekte ve hangi kimliklerle
ilişkilenmektedir?
• Kültürün inşasında çerçevelenen temsiller hangi geleneksel ve çağdaş
olgusal temellere dayanmakta, kültürel üretim biçimleri ne tür anlatı
öğelerinde eklektik ilişkilenmelerden beslenmektedir?
• Kültürel temsiller ile toplumsal yapı ve kurumların işleyişi arasındaki ilişki
hangi anlatı öğeleri üzerinden takip edilmektedir?
• Dizilerde toplumsal dayanışma biçimleri, ataerki, sınıfsal çatışmalar ne tür
kültürel temsiller aracılığıyla sunulmakta ve hangi dikotomiler üzerinden
okunabilmektedir?
• Dizilerde aynı zamanda teknik bir öğe olan mekâna ilişkin özellikle kentsel
mekânın kullanım pratikleri ekseninde nasıl bir temsil dizgesiyle
karşılaşılmakta, Mardin nasıl çerçevelenmektedir?

Söz konusu sorulara yanıt bulabilmek için tezin ilk bölümünde televizyon
medyumunun ve dizilerin tarihsel süreç içerisinde dünyadaki ve Türkiye'deki
kurumsallaşması ve seyri tartışılmıştır. Bu çerçevede Türkiye'de kamu
yayıncılığından özel yayıncılığa geçişte dizi içerikleri açısından ortaya çıkan
enflasyonist piyasa görünümüne ve dizi türlerine yönelik bir projeksiyon yapılmıştır.
Yapımcılık – dizi endüstrisinin piyasaya sunduğu içerik yelpazesi genel hatlarıyla
ortaya konulurken 2000'li yıllarla beliren yeni türsel eğilimler açıklanmıştır. Bu
doğrultuda söz konusu yelpaze içinde kuruluş – köken anlatıları, durum komedileri,
ruhanî diziler, yakın dönem politik anlatıları, mafya dizileri ve taşra dizileri olarak
sıralanarak odak taşra dizilerine yöneltilmiştir.

Tezin ikinci bölümünde taşra dizilerinin gösterdiği üzere yapımcılık – dizi
endüstrisinin Türkiye'deki merkezi olan İstanbul'un dışındaki kentsel mekânlara
yönelen ilgisinden hareketle sosyal bilim alanyazınında i. genel ölçekte mekâna, ii.
kentsel mekâna ve iii. mekânın imkânlarına ilişkin kavrayışlar tartışılmıştır. Bu
çerçevede öncelikle mekânın kavramsal olarak tarihsel gelişimine ışık tutulmuştur.
Ardından modernizmin mekâna yansımalarına dönük tartışmalar anılarak mekânın
imkânları sıralanmıştır. Böylece söz, Türkiye'de televizyon dizilerinde merkez ve
taşra mekân kullanımının düşündürdüklerine getirilerek taşra mekânlara dair
nostaljik imgelemin kültürel temsil pratiklerine yansıması üzerine odaklanılmıştır.
Bu çerçevede söz konusu kültürel temsillerin çözümlenmesi adına Kültürel
Çalışmalar Okulu bünyesinde oluşan alanyazının tezin teorik çerçevesi olarak
belirlendiği vurgulanmıştır.

Tezin teorik çerçevesinin serimlendiği üçüncü bölümde öncelikle bilimsel
yöntemin gelişmesi paralelinde pozitivist epistemolojinin toplumsal meseleleri
kavramak için sunduğu kavram setleri ve bunların açmazları açıklanmıştır. Ardından
pozitivizmin iletişim alanyazınındaki yönetsel/anaakım modellerde nasıl karşılık
bulduğuna yönelik tarihsel bir izlek sunulmuştur. Bu çerçevede "güçlü" ve "zayıf"
etkiler paradigmaları kısaca anılmıştır. Tüm bunlara karşılık iletişimin toplumsal,
ekonomik, kültürel ve siyasal bir süreç olarak kavrandığı ve medya ve iletişim
sistemlerinin toplumsal yapı ve aktörlerin güç mücadelelerinin odağında bulunan bir
kurum olarak değerlendirildiği teorik bir hat olarak eleştirel sosyal teorinin ve onu
önceleyen Marksizm'in temel çerçevesi serimlenmiştir. Eleştirel sosyal teorinin
tarihsel seyri ve kültürel çalışmalara çizdiği yol çerçevesinde Kültürel Çalışmalar
Okulu'nun kuruluşuna ve okulun epistemolojik çerçevesini belirleyen teorisyenlerin
çalışmalarına yer verilmiştir. Bu bağlamda ilk olarak Gramsci'nin "hegemonya",
"aydınlar" ve "tarihsel blok" üzerine olan kavrayışı açıklanmıştır. İkinci olarak
Althusser'in "devletin ideolojik aygıtları" ve "üst-belirlenim" çözümlemesine yer
ayrılmıştır. Üçüncü olarak Laclau'nun "eklemlenme" kavramına, son olarak da
Voloşinov'un "göstergenin çok-vurgululuğu"na dönük yaklaşımına dair açıklamalar
yapılmıştır.

Kültürel Çalışmalar Okulu'nun beşerî bilimsel disiplinler üzerine eğilen
ontolojik tercihlerinin Hall ile birlikte medya çalışmalarına yönelmesi, alanyazına okulun medya çözümlemelerine dair bir miras sunmuştur. Bu tezde de söz konusu
mirasta yer alıp metin ve izleyici odaklı yürütülen araştırmalardan söz edilmiştir. Bu
çerçevede ilk olarak Hall'ün metin odaklı çalışmalarının yanı sıra doğrudan medya
metinleri ve izlerkitlesi üzerine kavram ve modeller geliştirdiği çalışmalarına yer
verilmiştir. İkinci olarak Hall'ün varsayımsal "kodlama – kodaçımı modeli"ni
sınayan Morley'in araştırmalarının alanyazına olan katkıları vurgulanmıştır. Üçüncü
olarak popüler kültür eksenli ve metin ve izlerkitle temelli araştırmalarıyla öne çıkan
Fiske'in araştırmaları anılmıştır. Bunların yanı sıra kültürel çalışmalar alanyazınında
bu tezin de araştırma nesnesini oluşturan televizyon medyumuna ve daha özelde
televizyon dizilerine dair araştırmaların bilgileri de paylaşılmıştır. Bu çerçevede
Hobson, Ang, Buckingham gibi araştırmacıların dizi çözümlemelerinin haricinde
McRobbie ile Radway gibi isimlerin feminist medya araştırmalarına da yer
verilmiştir. Böylece kültür metalarındaki anlamı ortaya çıkarmak için genellikle aktif
izlerkitlenin etkisinin ele alındığı kültürel çalışmalarda, medyum olarak televizyonun
ve televizyon dizilerin de önemli bir araştırma nesnesi niteliği taşıdığı
vurgulanmıştır. Bu bağlamda Kültürel Çalışmalar Okulu'nun epistemolojik kavrayışı
takip edilerek genelde tüm kültür metaları, özelde ise televizyon metinleri üzerine
gerçekleştirilip alanyazına kazandırılan araştırmalardaki genel eğilim iki şekilde
ifade edilmiştir: i. Metinlerde çerçevelenen anlamlar üzerine yapılan söylem
çözümlemeleri. ii. Metinleri izleyen kişilerin söz konusu iletileri nasıl
anlamlandırdıklarına yönelik gerçekleştirilen alımlama çalışmaları.

Tezin dördüncü bölümünde yürütülen araştırmadan elde edilen bulgular
serimlenmiştir. Bu çerçevede dizilerdeki kültürel temsillerden süzülen söylemler
tematik olarak sıralanmış ve tartışılmıştır. Araştırma sorularından hareketle
dizilerdeki kültürel temsilleri tanımlayan bileşenler olarak toplumsal ölçekli
örgütlenmelere, sözlü geleneklere, değerler sistemine, inançlara, üretim ve tüketim
kalıplarına ve kültürlerarasılığa dair temsiller odağa alınmıştır. Böylece kültürün
belirli gösterenler, aidiyetler, üretim ilişkileri ve nesneleşme formları üzerinden
düzenlendiği ve kapitalist dizgenin bir kurumu olarak medyada üretilen metinler
aracılığıyla şekillendiği vurgulanmıştır. Dolayısıyla Mardin dizilerindeki i. anlatısal
ölçekte paradigmatik zıtlıklar ile çözüm için sunulan sentagmatik öğeler ve özneler,
ii. hem mekânın hem kültürel yapının belirleyiciliğindeki bölgesel temsiller, iii.
mekanik toplumsal dayanışma biçimleri ve iv. çalışan sınıflara ve kadınlara yönelik
ayrımcı pratikler, bu bağlamda ataerkil ideoloji ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği
temalarına ulaşılmıştır.

Anlatısal zıtlıkların tartışıldığı ilk alt başlıkta, karakterlere yönelik "dâhilî" ve
"haricî" şeklinde ikili bir kavramsallaştırma geliştirilmiştir. Böylece çoğunlukla
ağalık işleyişi, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve yasadışı faaliyetler gibi Mardin
özelinde ortaya çıkan sorunların çözümü için Mardin dışından çeşitli toplumsal
öznelerin müdahalesine ihtiyaç duyulduğu söyleminin öne çıktığı kaydedilmiştir.
Mekânsal ve kültürel ölçekli bölgesel temsillerin tartışıldığı ikinci alt başlık, iki
eksende incelenmiştir. Bunlardan ilki kentsel mekânın dizilerde kullanımıdır. Bu
bağlamda bir sınır şehri olarak Mardin'e dair temsiller ve kentsel panoramaların ürettiği anlamlar ve bunların artalanları ortaya konulmuştur. İkinci eksen olarak da
geleneksel örüntülerin diziler üzerinden günümüzdeki yansımaları ve buradan
hareketle şekillenen kültürel üretim biçimleri incelenmiştir. Böylece Mardin'de
geçmişten günümüze devralınmış geleneksel ve kültürel mirasın iş ve çalışma
ilişkilerinden kamusal yaşamın örgütlenmesine, geleneksel kabullerden kültürlerarası
etkileşime varacak ölçüde oluşan temsilleri odağa alınmıştır.

Dizilerdeki yaşantılarda genel olarak feodal üretim ilişkilerinin hâkim
olmasından dolayı üçüncü alt başlıkta mekanik toplumsal dayanışma biçimleri
incelenmiştir. Ağalık ilişkilerinin ürettiği geleneksel iktidar formunun bürokratik,
politik ve ekonomik iktidar yapılarıyla eklemlenme pratikleri çözümlenmiştir. Bu
bağlamda kan davası ve töre gibi arkaik işleyişlerin ve ananelerin yanı sıra mekânsal
çitleme, altyapı işleri gibi modern ve neoliberal uğraşların bir arada olma ve
eklemlenme pratikleri de serimlenmiştir. Tezin bulguları arasındaki dördüncü alt
başlıkta Mardin dizilerindeki ayrımcı temsiller serimlenmiştir. Bu doğrultuda
dizilerde çalışan sınıflara ve kadınlara yönelik olmak üzere iki ayrımcı pratiğin öne
çıktığı görülmüştür. Dolayısıyla hem zımnî bir sınıfsal çatışmaya hem de ataerkil
ideolojinin belirlenimindeki toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dönük söylemler
çözümlenmiştir.

Sonuç olarak çözümlenen söylem düzeylerinde de görüldüğü üzere, bu tezde
medyanın hâkim fikirleri dolaşıma sokan ve yeniden üreten bir toplumsal kurum
olma niteliği, bir televizyon anlatısı olarak diziler üzerinden ortaya konulmuştur.
Öyle ki, Mardin dizilerinde geleneksel ve mekanik dayanışma biçimlerinin yarattığı
gündelik ve toplumsal ilişkilerin odağa alınması her ne kadar çoğulcu bir yayıncılık
anlayışını ortaya koysa da; esasında dizilerde rekabetçi, mülkiyetçi, bireyci, eşitsiz
ve cinsiyetçi değerlerin yeniden üretimine dönük bir söylemsel dizgenin işlediği
görülmüştür. Böylece sınıfsal çatışmalar, ataerkil tahakküm, toplumsal cinsiyet
eşitsizliği gibi temsiller aracılığıyla dizilerin kültüralist, karikatürize ve seçkinci bir
perspektifi ortaya koyması sorgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Mardin dizileri, Kültürel temsil, Kentsel mekân,
Geleneksel ilişkiler, Anlatısal yapılaşmalar

Abstract:
In this thesis, the research has been conducted on cultural representations in
television serials which have been shot in Mardin as an urban space. Although
television serial is a type of drama in which interrelated issues are approached by
following a specific scenario flow, the subjects, characters, and social relationships
in the serials can be affected by real-life or take a role in reproducing real-life
dominant patterns. The use of space is one of the elements that enable these effects to
be observed tangibly and thus the relationship between the texts and reality
crystallizes. The choice of space as a technical component of the television serials
production reveals a discursive activity in which the preference for a specific
geographical area, namely physical space, is framed and reproduced. In this thesis,
the following three forms of representations in the television serials whose spatial
universe is Mardin are problematized: i. The relationship between representations
and reality. ii. The contents of the representations encumbered with specific
presuppositions. iii. Orientalist and cartoonish forms of representations that
"develops the ability to produce intellectual and aesthetic images by fitting into the
autonomy of tradition by drawing zigzags in popular culture" (Said, 2016, p. 156). In
this regard, practices of articulation of the representations of Mardin from its
geographical location to its history, from its heterogeneous social structure to its
traditional life patterns, from the reproduction of social life to its architecture, and
the discourse levels arising from these practices have been taken into focus.

As the main motivation that shapes the production and distribution of both
media texts and all industrial cultural commodities, the maximization of profit and
the circulation of this industrial representation also occurs in Mardin serials through
specific narrative and technical components. The serials that reach the audience at
the prime time through television, which is still a basis in mass media, carries some
messages, namely discourses as well as technical, fictional, and political-economic
phenomena. These discourses are an ideological, cartoonish, supporter of the status
quo and have a characteristic that creates common-sense assumptions towards the
way the audience perceives life with all its dimensions. In this thesis, these
discourses have been dealt with in particular the television serials shot in Mardin and
it has been aimed to reveal and discuss the representations of cultural elements in
these serials and the discourses produced by these representations. Consequently, the
scope of this thesis has consisted of the serials of Mardin, where some fictional
events and the network of relationships are reflected on the screens within a specific
scenario systematic.

The use of space in the productions under the title of Mardin serials and the
representations of cultural elements related to that space are so diverse that they do
not allow a holistic classification. Therefore, in this thesis, the parts of the television
serials that shot and ended in Mardin have been determined as the research universe.
These serials consist of Kara Duvak, Bir Bulut Olsam, Adını Kalbime Yazdım, Kadim
Dostum, Aşktan Kaçılmaz and Jan. In order to follow the thesis in a line for its
purpose, the research sample has been determined based on the purposive sampling,
which is commonly used in the qualitative researches. While in the first episodes of
the serials, general information about the characters, place, story, network of
relationships, and scenario systematic are presented, the paradigmatic constructions
in the narrative are closed in the final episode. The universe of the thesis has been
limited based on this information and the first two episodes and final episodes of the
serials have been determined as the research sample. Thus, representations in a total
of eighteen episodes watched from the serials have been chosen as the units of
analysis.

The presence of interactions on regional scale forms of social solidarity and
traditional – cultural production patterns in the serials has enabled the discovery of a
biographical cultural structure. Thus, it has been discursively framed that culture was
organized through representations, association with identities, production and
consumption, mechanisms of distribution, and use. Thereby, the power relations,
contradictions, discriminations, and assumptions fed by the discourse have been
subjected to analysis. In this context, research questions of the thesis have been
prepared based on the following features of critical discourse analysis, which
Fairclough and Wodak (1997) said: Critical discourse analysis deals with social
problems, recognizes that power relations have a discursive appearance, conducts a
constructive work for society and culture, works ideologically, is historical,
establishes a link between text and society, provides an interpretive and explanatory
output, is a form of social action (p. 271-280). Based on this, the research questions
of the thesis have been formulated as follows:

• How are cultural definitions built-in serials and which identities are
associated with them?
• What traditional and contemporary factual basis are the representations
framed in the construction of culture? Therefore, in which narrative items
are cultural forms of production fed by eclectic relationships?
• Which narrative items from the relations between cultural representations
and social structures and institutions can be followed?
• What kinds of cultural representations are presented in the forms of social
solidarity, patriarchy, and class conflicts in television serials? Which
dichotomies can be read from these cultural representations?
• What kind of representation system is encountered regarding space, which
is a technical element in the television serials, especially in the axis of the
usage practices of urban space? In this context, how is Mardin framed as
urban space? 

In order to find answers to the above questions, historical institutionalization of
television and television serials in Turkey and in the world has been discussed in the
first part of this thesis. In this context, a description has been made for the genres of
television serials and inflation in the market of broadcasting with commercial
broadcasting in Turkey. While the broad range of contents produced by the
broadcasting – television serial industry is outlined, new characteristic trends of the
market that have emerged in the 2000s have been explained. Accordingly, within this
spectrum, the narratives of the establishment – origin, sitcoms, spiritual television
serials, recent political narratives, mafia television serials, and rural television serials
have been listed and the focus has been directed to the rural television serials.

In the second part of the thesis, the interest in rural spaces in the Turkish
broadcasting – television serial industry has been examined. This interest in urban
spaces apart from Istanbul, where the centre of Turkey's broadcasting industry, has
been discussed with reference to the following conceptions that in the literature of
social sciences: i. Space on a general scale. ii. Urban space. iii. The possibilities of
the space. In this framework, firstly, the concept-based historical development of the
space has been shed light on. Afterwards, discussions about the reflections of
modernism on the space have been mentioned and the possibilities of the space have
been listed. Thus, the use of central or peripheral spaces in television serials in
Turkey has been examined. From this point of view, it has been focused on the
reflection of nostalgic imaginations on the rural spaces to the cultural representation
practices. In this context, it has been emphasized that the literature of the Cultural
Studies School was determined as the theoretical framework of this thesis in order to
analyze these cultural representations.

In the third section, where the theoretical framework of the thesis is laid out,
first of all, the concept sets presented by positivist epistemology in order to
understand social issues and these sets' dilemmas have been explained in parallel
with the development of the scientific methodology. Then, a historical track has been
presented on how positivism takes place in the administrative/mainstream models in
the communication sciences literature. In this framework, the "strong" and "weak"
effects paradigms have been briefly mentioned. Then, a theoretical line has been
mentioned in which communication was conceived as a social, economic, cultural,
and political process and media and communication systems were evaluated as an
institution that was at the centre of the social structures and the power struggles of
the actors: Critical social theory. Thus, both the general framework of critical social
theory and the general framework of Marxism, the basis of critical social theory,
have been summarized. The establishment of the Cultural Studies School and the
researches of theorists who determined the epistemological framework of the school
have been explained based on the axis that critical social theory brought to cultural
studies. In this context, firstly, Gramsci's conceptions of "hegemony",
"intellectuals", and "historical block" have been explained. Secondly, Althusser's
analyzes of "ideological state apparatuses" and "overdetermination" have been given. Thirdly, the concept of "articulation" of Laclau has been explained. Finally,
Voloshinov's approach to "the multi-accentuality of the sign" has been introduced.

The fact that the ontological preferences of the Cultural Studies School, which
focuses on human scientific disciplines, turned towards media studies together with
Hall has provided a legacy to the literature on the media analysis of the school. In
this thesis, the text and audience-oriented researches in this heritage have been also
mentioned. In this framework, firstly, not only the text-oriented studies of Hall but
also the studies in which he developed concepts and models on media texts and the
audiences have been included. Secondly, the contributions to the literature with
Morley's researches, which tested Hall's hypothetical "model of encoding –
decoding" have been emphasized. Thirdly, Fiske, who stands out with his popular
culture-based, text-based, and audience-based researches, has been mentioned. In
addition to all, in the literature of cultural studies, the information of the researches
about the television medium and more particularly the television serials that
constitute the research object of this thesis have been also shared. In this framework,
besides serial analysis of researchers such as Hobson, Ang, Buckingham, feminist
media studies of people such as McRobbie and Radway have been also included.
Thus, it has been emphasized that television medium and television serials are also
important research objects in the cultural studies in which the effect of the active
audience is generally discussed in order to reveal the meaning in cultural
commodities. In this context, with the epistemological understanding of the Cultural
Studies School, the general trends in researches on both cultural commodities and
television texts have been expressed in two ways: i. Discourse analysis of the
meanings framed in the texts. ii. Reception studies on how the audience understood
the messages in these texts.

In the fourth part of the thesis, the findings obtained from the conducted field
research have been laid out. In this framework, the discourses filtered from the
cultural representations in the serials have been thematically listed and discussed.
Based on the research questions, representations on social-scale organizations, oral
traditions, the system of values, beliefs, patterns of production and consumption, and
interculturalism have been focused as components that define cultural
representations in the serials. Thus, it has been emphasized that the culture was
organized through certain signifiers, belongings, relations of production, and
objectification forms and the culture was shaped through texts produced in the media
as an institution of the capitalist system. As a result, the following discursive themes
have been reached in the Mardin serials: i. Syntagmatic elements and presented
subjects for the solution with paradigmatic contrasts in narrative scale. ii. Regional
representations in the determination of both space and cultural structure. iii.
Mechanical forms of social solidarity. iv. Discriminatory practices for working
classes and women, and in this context, patriarchal ideology, and gender inequality.

In the first subtitle, where narrative contrasts are discussed, a dualistic
conceptualization for the characters in the manner that "insiders" and "outsiders" has been developed. Thus, it has been detected the discourse that the intervention of
various social agents from outside Mardin is needed for the solution of the problems
that arise in Mardin, such as the feudal system, gender inequality, and illegal
activities. The second subtitle, in which regional representations with spatial and
cultural context are discussed, has been examined on two axes. The first is the use of
urban space in serials. In this context, representations about Mardin as a border city
and the meanings produced by urban panoramas and their backgrounds have been
presented. As the second axis, the present-day reflections of traditional patterns on
the serials and the cultural production forms shaped by these reflections have been
examined. Thus, the representations of traditional and cultural heritage inherited
from the past to the present, from the business and working relations to the
organization of public life, from the traditional assumptions to the intercultural
interaction, have been focused on.

Due to the prevalence of feudal relations in life in the serials, mechanical social
solidarity forms have been examined in the third subtitle. The articulation practices
of feudal and traditional power with bureaucratic, political, and economic power
structures have been analyzed. In this context, in addition to the archaic processes
such as feud and rules, the practices of coexistence of modern and neoliberal
occupations such as spatial enclosure and infrastructure works have been laid out.
Discriminative representations in Mardin serials have been presented in the fourth
subtitle in the findings of the thesis. Accordingly, two discriminatory practices aimed
at the working classes and the women have become prominent in the serials.
Therefore, discourses about both an implicit class conflict and the gender inequality
determined by the patriarchal ideology have been resolved.

Consequently, as it can be seen in the levels of analyzed discourse, in this
thesis, the characteristics of the media as a social institution that circulates and
reproduces the dominant ideas have been demonstrated regarding the serials as a
television narrative. So much so that it seems that it is a pluralist broadcasting
approach to focus on the daily and social relations created by traditional and
mechanical forms of solidarity in the Mardin serials. In fact, a discursive system for
the reproduction of competitive, possessive, individualistic, inequivalent, and sexist
values has been observed in the serials. Thus, it has been questioned that the serials
reveal a culturalist, cartoonish, and elitist perspective through class conflicts,
patriarchal domination, and gender inequality.

Keywords: Television serials of Mardin, Cultural representation, Urban space,
Traditional relations, Narrative constructions





Dans cette thèse, la recherche a été menée sur les représentations culturelles
dans les séries télévisées tournées à Mardin en tant qu'espace urbain. Bien que les
séries télévisées soient un type de drame dans lequel des questions interdépendantes
sont abordées en suivant un déroulement de scénario spécifique, les sujets, les
personnages et les relations sociales dans les séries peuvent être affectés par la vie
réelle ou jouer un rôle dans la reproduction des modèles dominants de la vie réelle.
L'utilisation de l'espace est l'un des éléments qui permettent d'observer ces effets de
manière tangible et donc de cristalliser la relation entre les textes et la réalité. Le
choix de l'espace comme composante technique de la production de séries télévisées
révèle une activité discursive dans laquelle la préférence pour une zone géographique
spécifique, à savoir l'espace physique, est encadrée et reproduite. Dans cette thèse,
les trois formes de représentations suivantes dans les feuilletons télévisés dont
l'univers spatial est Mardin sont problématisées: i. La relation entre les
représentations et la réalité. ii. Le contenu des représentations chargé de
présuppositions spécifiques. iii. Les formes de représentations orientalistes et
caricaturales qui « développent la capacité de produire des images intellectuelles et
esthétiques en s'inscrivant dans l'autonomie de la tradition en dessinant des zigzags
dans la culture populaire » (Said, 2016, p. 156). À cet égard, les pratiques
d'articulation des représentations de Mardin, de sa situation géographique à son
histoire, de sa structure sociale hétérogène à ses modes de vie traditionnels, de la
reproduction de la vie sociale à son architecture, et les niveaux discursifs découlant
de ces pratiques ont été mis en évidence.

En tant que principale motivation qui façonne la production et la distribution à
la fois des textes médiatiques et de toutes les marchandises culturelles industrielles,
la maximisation du profit et la circulation de cette représentation industrielle se
produisent également dans les feuilletons de Mardin à travers des composantes
narratives et techniques spécifiques. Les feuilletons qui atteignent le public aux
heures de grande écoute grâce à la télévision, qui est toujours une base dans les
médias de masse, véhiculent certains messages, à savoir des discours ainsi que des
phénomènes techniques, fictifs et politico-économiques. Ces discours sont
idéologiques, caricaturaux, favorables au statu quo et présentent une caractéristique
qui crée des hypothèses de bon sens sur la façon dont le public perçoit la vie dans
toutes ses dimensions. Dans cette thèse, ces discours ont été traités en particulier
dans les séries télévisées tournées à Mardin et il a été visé de révéler et de discuter
les représentations des éléments culturels dans ces séries et les discours produits par
ces représentations. Par conséquent, la portée de cette thèse a consisté dans les séries de Mardin, où certains événements fictifs et le réseau de relations sont reflétés sur les
écrans dans le cadre d'un scénario spécifique systématique.

L'utilisation de l'espace dans les productions sous le titre de séries de Mardin et
les représentations des éléments culturels liés à cet espace sont si diverses qu'elles ne
permettent pas une classification holistique. Par conséquent, dans cette thèse, les
parties des séries télévisées qui ont été tournées et se sont terminées à Mardin ont été
déterminées comme l'univers de recherche. Ces séries sont composées de Kara
Duvak, Bir Bulut Olsam, Adını Kalbime Yazdım, Kadim Dostum, Aşktan Kaçılmaz et
Jan. Afin de suivre la thèse dans une ligne correspondant à son objectif, l'échantillon
de recherche a été déterminé sur la base de l'échantillonnage intentionnel, qui est
couramment utilisé dans les recherches qualitatives. Alors que dans les premiers
épisodes des feuilletons, des informations générales sur les personnages, le lieu,
l'histoire, le réseau de relations et la systématique du scénario sont présentées, les
constructions paradigmatiques dans le récit sont fermées dans le dernier épisode.
L'univers de la thèse a été limité sur la base de ces informations et les deux premiers
épisodes et les épisodes finaux des séries ont été déterminés comme échantillon de
recherche. Ainsi, des représentations dans un total de dix-huit épisodes regardés des
séries ont été choisies comme unités d'analyse.

La présence d'interactions à l'échelle régionale entre les formes de solidarité
sociale et les modes de production traditionnels – culturels dans les feuilletons a
permis de découvrir une structure culturelle biographique. Ainsi, il a été
discursivement encadré que la culture était organisée à travers les représentations,
l'association avec les identités, la production et la consommation, les mécanismes de
distribution et d'utilisation. Ainsi, les relations de pouvoir, les contradictions, les
discriminations et les hypothèses alimentées par le discours ont été soumises à
l'analyse. Dans ce contexte, les questions de recherche de la thèse ont été préparées
sur la base des caractéristiques suivantes de l'analyse critique du discours, que
Fairclough et Wodak (1997) ont déclaré: L'analyse du discours critique traite des
problèmes sociaux, reconnaît que les relations de pouvoir ont une apparence
discursive, mène un travail constructif pour la société et la culture, travaille
idéologiquement, est historique, établit un lien entre le texte et la société, fournit un
résultat interprétatif et explicatif, est une forme d'action sociale (p. 271-280). Sur
cette base, les questions de recherche de la thèse ont été formulées comme suit:

• Comment les définitions culturelles sont-elles intégrées aux séries et
quelles sont les identités qui y sont associées?
• Sur quelles bases factuelles traditionnelles et contemporaines les
représentations s'articulent-elles dans la construction de la culture? Par
conséquent, dans quels éléments narratifs les formes de production
culturelle sont-elles nourries par des relations éclectiques?
• Quels éléments narratifs des relations entre les représentations culturelles et
les structures et institutions sociales peuvent être suivis?
Quels types de représentations culturelles sont présentés sous forme de
solidarité sociale, de patriarcat et de conflits de classes dans les feuilletons
télévisés? Quelles dichotomies peut-on lire dans ces représentations
culturelles?
• Quel type de système de représentation rencontre-t-on concernant l'espace,
qui est un élément technique dans les feuilletons télévisés, notamment dans
l'axe des pratiques d'utilisation de l'espace urbain? Dans ce contexte,
comment Mardin est-il encadré en tant qu'espace urbain?

Afin de trouver des réponses aux questions ci-dessus, l'institutionnalisation
historique de la télévision et des séries télévisées en Turquie et dans le monde a été
abordée dans la première partie de cette thèse. Dans ce contexte, une description a
été faite des genres de séries télévisées et de l'inflation sur le marché de la diffusion
avec la diffusion commerciale en Turquie. Tout en décrivant le large éventail de
contenus produits par l'industrie de la radiodiffusion et des séries télévisées, nous
avons expliqué les nouvelles tendances caractéristiques du marché qui sont apparues
dans les années 2000. Ainsi, dans ce spectre, les récits de l'établissement – origine,
sitcoms, séries télévisées spirituelles, récits politiques récents, séries télévisées
mafieuses et séries télévisées rurales – ont été répertoriés et l'accent a été mis sur les
séries télévisées rurales.

Dans la deuxième partie de la thèse, l'intérêt pour les espaces ruraux dans
l'industrie turque des séries télévisées a été examiné. Cet intérêt pour les espaces
urbains, à l'exception d'Istanbul, où se trouve le centre de l'industrie de la
radiodiffusion turque, a été discuté en se référant aux conceptions suivantes qui, dans
la littérature des sciences sociales: i. L'espace à l'échelle générale. ii. L'espace urbain.
iii. Les possibilités de l'espace. Dans ce cadre, tout d'abord, l'évolution historique de
l'espace, basée sur les concepts, a été mise en lumière. Ensuite, les discussions sur les
réflexions du modernisme sur l'espace ont été mentionnées et les possibilités de
l'espace ont été énumérées. Ainsi, l'utilisation des espaces centraux ou périphériques
dans les séries télévisées en Turquie a été examinée. De ce point de vue, il s'est
concentré sur la réflexion des imaginaires nostalgiques sur les espaces ruraux aux
pratiques de représentation culturelle. Dans ce contexte, il a été souligné que la
littérature de l'Ecole d'Etudes Culturelles a été déterminée comme le cadre théorique
de cette thèse afin d'analyser ces représentations culturelles.

Dans la troisième section, où le cadre théorique de la thèse est exposé, tout
d'abord, les ensembles de concepts présentés par l'épistémologie positiviste afin de
comprendre les questions sociales et les dilemmes de ces ensembles ont été expliqués
en parallèle avec le développement de la méthodologie scientifique. Ensuite, une
piste historique a été présentée sur la façon dont le positivisme se déroule dans les
modèles administratifs/principaux de la littérature des sciences de la communication.
Dans ce cadre, les paradigmes des effets « forts » et « faibles » ont été brièvement
mentionnés. Ensuite, une ligne théorique a été mentionnée dans laquelle la
communication a été conçue comme un processus social, économique, culturel et politique et les médias et les systèmes de communication ont été évalués comme une
institution qui était au centre des structures sociales et des luttes de pouvoir des
acteurs: La théorie sociale critique. Ainsi, tant le cadre général de la théorie sociale
critique que le cadre général du marxisme, base de la théorie sociale critique, ont été
résumés. La création de l'École des études culturelles et les recherches des
théoriciens qui ont déterminé le cadre épistémologique de l'école ont été expliquées
en fonction de l'axe que la théorie sociale critique a apporté aux études culturelles.
Dans ce contexte, les conceptions de Gramsci de l « l'hégémonie », des «
intellectuels » et du « bloc historique » ont été expliquées. Ensuite, les analyses
d'Althusser sur les « appareils d'État idéologiques » et la « surdétermination » ont été
données. Troisièmement, le concept « d'articulation » de Laclau a été expliqué.
Enfin, l'approche de Voloshinov sur « la multi-accentualité du signe » a été
introduite.

Le fait que les préférences ontologiques de l'École d'études culturelles, qui se
concentre sur les disciplines scientifiques humaines, se soient tournées vers les
études médiatiques avec Hall a laissé un héritage à la littérature sur l'analyse
médiatique de l'école. Dans cette thèse, le texte et les recherches orientées vers le
public de cet héritage ont également été mentionnés. Dans ce cadre, tout d'abord, non
seulement les études orientées vers les textes de Hall, mais aussi les études dans
lesquelles il a développé des concepts et des modèles sur les textes des médias et les
publics ont été incluses. Deuxièmement, les contributions à la littérature avec les
recherches de Morley, qui ont testé l'hypothétique « modèle d'encodage – décodage »
de Hall, ont été mises en avant. Troisièmement, Fiske, qui se distingue par ses
recherches sur la culture populaire, les textes et le public, a été mentionné. En plus de
tout cela, dans la littérature des études culturelles, les informations des recherches sur
le média télévision et plus particulièrement les séries télévisées qui constituent l'objet
de recherche de cette thèse ont également été partagées. Dans ce cadre, outre
l'analyse des séries de chercheurs comme Hobson, Ang, Buckingham, des études
féministes sur les médias de personnes comme McRobbie et Radway ont également
été incluses. Ainsi, il a été souligné que les médias télévisuels et les séries télévisées
sont également des objets de recherche importants dans les études culturelles dans
lesquelles l'effet de l'audience active est généralement discuté afin de révéler la
signification des biens culturels. Dans ce contexte, avec la compréhension
épistémologique de l'École des études culturelles, les tendances générales des
recherches sur les biens culturels et les textes télévisés ont été exprimées de deux
manières: i. Analyse discursive des significations encadrées dans les textes. ii. Études
de réception sur la façon dont le public a compris les messages contenus dans ces
textes.

Dans la quatrième partie de la thèse, les résultats obtenus à partir des
recherches menées sur le terrain ont été exposés. Dans ce cadre, les discours filtrés
des représentations culturelles dans les séries ont été thématiquement répertoriés et
discutés. Sur la base des questions de recherche, les représentations sur les
organisations à échelle sociale, les traditions orales, le système de valeurs, les croyances, les modes de production et de consommation, et l'interculturalisme ont été
considérés comme des éléments qui définissent les représentations culturelles dans
les séries. Ainsi, il a été souligné que la culture était organisée à travers certains
signifiants, appartenances, relations de production et formes d'objectivation et que la
culture était façonnée à travers les textes produits dans les médias en tant
qu'institution du système capitaliste. En conséquence, les thèmes discursifs suivants
ont été atteints dans les feuilletons de Mardin: i. Éléments syntagmatiques et sujets
présentés pour la solution avec des contrastes paradigmatiques dans l'échelle
narrative. ii. Représentations régionales dans la détermination de l'espace et de la
structure culturelle. iii. Les formes mécaniques de la solidarité sociale. iv. Pratiques
discriminatoires pour les classes ouvrières et les femmes, et dans ce contexte,
idéologie patriarcale et inégalité des sexes.

Dans le premier sous-titre, où sont abordés les contrastes narratifs, une
conceptualisation dualiste des personnages à la manière des « initiés » et des «
étrangers » a été développée. Ainsi, on a détecté le discours selon lequel
l'intervention de divers agents sociaux extérieurs à Mardin est nécessaire pour la
solution des problèmes qui se posent à Mardin, tels que le système féodal, l'inégalité
des sexes et les activités illégales. Le second sous-titre, dans lequel sont discutées les
représentations régionales avec un contexte spatial et culturel, a été examiné selon
deux axes. Le premier est l'utilisation de l'espace urbain dans des séries. Dans ce
contexte, les représentations sur Mardin en tant que ville frontalière et les
significations produites par les panoramas urbains et leurs arrière-plans ont été
présentées. Le deuxième axe est celui des réflexions actuelles des modèles
traditionnels sur les séries et des formes de production culturelle façonnées par ces
réflexions. Ainsi, les représentations du patrimoine traditionnel et culturel hérité du
passé au présent, des relations d'affaires et de travail à l'organisation de la vie
publique, des hypothèses traditionnelles à l'interaction interculturelle, ont été mises
en avant.

En raison de la prédominance des relations féodales dans la vie des feuilletons,
les formes mécaniques de solidarité sociale ont été examinées dans le troisième soustitre. Les pratiques d'articulation du pouvoir féodal et traditionnel avec les structures
de pouvoir bureaucratiques, politiques et économiques ont été analysées. Dans ce
contexte, en plus des processus archaïques tels que la féodalité et les règles, les
pratiques de coexistence des occupations modernes et néolibérales telles que
l'enfermement dans l'espace et les travaux d'infrastructure ont été exposées. Les
représentations discriminatoires dans les séries de Mardin ont été présentées dans le
quatrième sous-titre des conclusions de la thèse. En conséquence, deux pratiques
discriminatoires visant les classes ouvrières et les femmes sont devenues
prédominantes dans les feuilletons. Par conséquent, les discours sur un conflit de
classe implicite et sur l'inégalité des sexes déterminée par l'idéologie patriarcale ont
été résolus.

Par conséquent, comme on peut le voir dans les niveaux du discours analysé,
dans cette thèse, les caractéristiques des médias en tant qu'institution sociale qui
circule et reproduit les idées dominantes ont été démontrées en ce qui concerne les
séries en tant que récit télévisuel. A tel point qu'il semble que c'est une approche
pluraliste de la radiodiffusion que de se concentrer sur les relations quotidiennes et
sociales créées par les formes traditionnelles et mécaniques de solidarité dans les
feuilletons de Mardin. En fait, un système discursif de reproduction des valeurs
compétitives, possessives, individualistes, inéquivalentes et sexistes a été observé
dans les feuilletons. Ainsi, il a été mis en doute que les feuilletons révèlent une
perspective culturaliste, caricaturale et élitiste à travers les conflits de classe, la
domination patriarcale et l'inégalité des sexes.

Mots clés: Séries télévisées de Mardin, Représentation culturelle, Espace
urbain, Relations traditionnelles, Constructions narratives