Ebeveyn medya aracılığı stilleri ile oyun oynama bozukluğu arasındaki ilişkide kaçış motivasyonun aracılık rolü
The mediator role of escape motivation in the relationship between parental media mediation styles and gaming disorder
Yazar: ZEYNEP GÖRGÜLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ARİF ÖZER
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Ana-baba aracılığı = Parental mediation ; Dijital ebeveynlik = Digital parenting ; Kaçış motivasyonu = Escape motivation ; Motivasyon = Motivation ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Oyun bağımlılığı = Game addiction ; Teknolojik bağımlılık = Technological dependence ; Ölçekler = Scales ; Öz belirleme = Determination of essense

Özet:
Bu araştırma kısıtlayıcı aracılık stillerinin oyun oynama bozukluğuyla ilişkisini, kaçış motivasyonu aracılığıyla incelemeyi ve çevrimiçi oyun motivasyonları ile ebeveyn aracılık stillerini ölçen iki ölçeği Türkçeye uyarlamayı amaçlamaktadır. Araştırmanın deseni yordamaya dayalı korelasyoneldir ayrıca bir ölçek uyarlama çalışmasıdır. Araştırmanın grubunu, çoğunluğu Ankara ilinde yaşayan ve ortaokul 5., 6., ve 7. sınıflarında öğrenim gören, uygun örnekleme yoluyla seçilmiş 501 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Çevrimiçi Oyun Motivasyonları Ölçeği, Algılanan Ebeveyn Medya Aracılığı Ölçeği ve İnternette Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi, R programlama dili ile RStudio 1.4 derleyicisi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında uyarlanan ve kullanılan ölçeklerin geçerlik analizleri için doğrulayıcı faktör analizi yapılmış; güvenirliği test etmek için Cronbach alfa ve Mcdonald omega katsayıları hesaplanmıştır. Araştırma verileri normal dağılmadığı için doğrulayıcı faktör analizlerinde ki-kare testine Satorra-Bentler düzeltmesi uygulanmış ve aracılık etkisini değerlendirmek için bootstrap güven aralıkları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ölçeklerden elde verilerin geçerlik ve güvenirlik katsayılarının yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca, aracılık testi özerkliği destekleyerek kısıtlayıcı stilin negatif yönde, kontrolle kısıtlayıcı stil ve tutarsız kısıtlayıcı stilin ise pozitif yönde oyun oynama bozukluğuna dolaylı etkisi olduğunu göstermiştir. Araştırma bulguları öz belirleme kuramının açıklamaları ışığında tartışılmıştır. Uygulama ile kuramsal alanda öneriler sunulmuştur. Bu araştırmanın gelecek araştırmalar için kapsamlı ve ekonomik ölçekler sunması, ebeveynlik becerilerine ilişkin kuramsal ve uygulama alanına katkı sağlaması, çocuklarda oyun oynama bozukluğu risk ve koruyucu faktörlerini anlamaya yardımcı olması beklenmektedir.

Abstract:
The present study aimed to examine the indirect relationship between restrictive mediation styles and gaming disorder via escape motivation and to adapt two scales measuring online gaming motivations and parental mediation styles into Turkish. The design was a predictive correlational study, but also a translation and validation study. The convenience sample consisted of 501 students in the 5th, 6th and 7th grades, most of whom live in Ankara. In this study, Personal Information Form, Motives for Online Gaming Questionnaire, Perceived Parental Media Mediation Scale and Internet Gaming Disorder Scale were used. Data analysis was performed in R using RStudio 1.4. Confirmatory factor analysis was conducted for the validity analysis of the scales adapted and used, Cronbach alpha and Mcdonald omega coefficients were calculated to evaluate the reliability. Since the data were not distributed normally, Satorra-Bentler correction was applied to the chi-square test in confirmatory factor analyses, and bootstrap confidence intervals were computed for assessing the mediation effect. Results showed that the scales had high degrees of validity and reliability. Furthermore, the mediation test indicated that autonomy-supportive restriction had a negative indirect relationship with gaming disorder while controlling restriction and inconsistent restriction had a positive indirect relationship with it. The findings were discussed in the light of the self-determination theory. Theoretical and practical recommendations were presented. This study may provide comprehensive and economic measures for future research, contribute to the field of parenting, and help to understand the risk and protective factors of gaming disorder in children.