Yapı yüzü aydınlatma tasarımının mimari metamorfoz bağlamında incelenmesi
Investigation of building facade lighting design in the context of architectural metamorphosis
Yazar: YUSUF ARICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KASIM ÇELİK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Görsel analiz = Visual analysis ; Metamorfoz = Metamorphosis ; Mimari aydınlatma = Architectural lighiting ; Yapay aydınlatma = Artificial lighting

Özet:
Yapı yüzü, mimarinin özneyle kurduğu görsel ilişkideki ilk etkileşimi sağlayan, yapının tasarım ve kimliğini sergileme fırsatı sunan önemli bir ögedir. Yapıların gündüz görünümlerinin yanında geceleri de kentle kurdukları etkileşim devam etmektedir. Bu görsel etkileşimin sürekliliğinin sağlanması, gece görünürlüğünün artırılması ve mimari cephe özelliklerinin vurgulanması amacıyla çeşitli aydınlatma tasarımları uygulanmaktadır. Yapı yüzü aydınlatma araç ve tekniklerinin teknolojik ilerlemelere paralel olarak gelişmesi ile birlikte gün ışığında algılanan yapı yüzleri ile gece görünümlerinin mimari anlamda ayrışması söz konusudur.
Bu çalışmanın amacı, yapıların mevcut mimari tasarımının farklı algılanmasına neden olan yapı yüzü aydınlatma tasarımlarının karakteristik farklılıklarını "mimari metamorfoz" ve görsel algıdaki değişimler bağlamında ortaya koymaktır. Bu amaçla yapıların gün ışığı ve gece görünüşleri altındaki görünümleri, görsel analiz kapsamında temel tasarım ve Gestalt teorisi ilkelerinden faydalanılarak karşılaştırılmış ve aydınlatma uygulamalarının niteliği değerlendirilmiştir. Çalışmada öncelikle cephe aydınlatma uygulamalarının gelişim süreci, kullanılan araç ve teknikler ile geçmişten günümüze uygulanmış örnekler aktarılmıştır. Araştırma kapsamında Ankara-Eskişehir yolu ve Çankaya ilçe sınırlarında kalan yapı yüzü örnekleri incelenmiştir. Seçilen kriterler altında, örneklerin gece ve gündüz görünüşleri karşılaştırılarak görsel algı ve mimari metamorfoz bağlamında değerlendirilmiş ve tartışılmıştır. Yapılan karşılaştırmalı analizlerde yapıların gündüz ve gece görünüşleri arasında görsel olarak mimari dil açısından farklılıkların olduğu görülmüştür.

Abstract:
The building facade is an important element that provides the first interaction in the visual relationship that architecture establishes with the subject and gives the building the opportunity to display its design and identity. In addition to their daytime appearance, buildings continue to interact with the city at night. Various lighting designs are applied in order to ensure the continuity of this visual interaction, to increase night visibility and to emphasize the architectural facade features. With the development of building face lighting tools and techniques in parallel with technological advances, there is an architectural separation of building faces perceived in daylight and night views. 
The aim of this study is to reveal the characteristic differences of the building face lighting designs, which cause the existing architectural design of the buildings to be perceived differently, in the context of "architectural metamorphosis" and the changes in visual perception. For this purpose, the appearance of the buildings under daylight and night views were compared using the principles of basic design and Gestalt theory within the scope of visual analysis and the quality of lighting applications was evaluated. In the study, first of all, the development process of facade lighting applications, the tools and techniques used and the examples applied from past to present have been mentioned. Within the scope of the research, examples of building facades within the borders of Ankara-Eskişehir road and Çankaya district were analyzed. Under the selected criteria, the day and night views of the examples were compared, evaluated and discussed in the context of visual perception and architectural metamorphosis. In the comparative analysis, it has been seen that there are differences between the day and night views of the buildings in terms of architectural language.