Susuz köyü (Çubuk-Ankara) ve yakın çevresinin kaya düşme potansiyelinin araştırılması
Investigation of rockfall potential at susuz village (Çubuk-Ankara) and its close vicinity
Yazar: ERKAN FİKRET ARTUÇ
Danışman: PROF. DR. HARUN SÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Kaya düşmeleri kara yolları, demir yolları ve dağlık alanlardaki yerleşimler açısından oldukça tehlikeli bir şev duraysızlığı türüdür.Bu durum dikkate alınarak, Ankara ili Çubuk ilçesinin Susuz köyünün de eteklerinde yerleştiği ve kaya düşmesi olaylarının etkin olduğu çalışma sahasının kaya düşmesi haritaları hazırlanmıştır. Bu amaçla, öncelikle Susuz köyü ve çevresine ait sayısal yükseklik modeli (DEM) hazırlanmış ve enerji açısı ve gölge enerji açısı kavramları ile Susuz köyüne yönelik tehlike oluşturabilecek kaya düşmesi yayılımını, enerji ve hız haritaları oluşturulmuştur. Kaya düşmesi olayları için üretilen haritalar kullanılarak menzil mesafesi, enerji ve hız değerleri yorumlanmış, Susuz köyü için dikkate alınabilecek kaya düşmesi önleme yapıları tartışılmıştır.Bu amaçla, öncelikle kaya düşmesine neden olabilecek kaynak alan belirlenmiş, sonrasında ise CONEFALL programı kullanılarak farklı konik açıları için kaya düşmesinden etkilenebilecek alanlar ayırtlanmıştır. Farklı konik açıları için belirlenen kaya düşmesi yayılma zonları ile saha çalışmaları kapsamında konumları belirlenen kaya düşmeleri de karşılaştırılmıştır. Düşen kaya bloklarının büyüklüklerine bağlı olarak yayılım (menzil) zonlarının da genel olarak yorumlanabilmesi için ölçümlenen tüm blokları 5 m3'den büyük, 5 m3 ile 1 m3 ve 1 m3'den küçük olmak üzere üç sınıfa ayrılmış DEM üzerine işlenerek kaya bloklarının1 m3 sıklıkla, 1-5 m3 blokların seyrek olarak Susuz köyünün yerleşim yerlerine geldiği görülmüştür.Kaya düşmesi haritalarının üretilmesinde konik yayılım açısı değerleri olarak 30°, 25°, 22.5°, 20°, 17.5° ve 15° olarak alınmış ve kaya düşmesi yayılım zonları belirlenmiştir.Yayılım zonlarına göre çalışma sahası üç bölgeye ayrılmış 1. ve 3. bölge birbiri ile uyumlu olarak 20° ait  yayılım zonunda 2. Bölge ise ~17° düzeylerinde yayılım zonunda olduğu görülmüştür. Konik açı değeri 17.5° alınarak çalışma sahasının 1 m3 ve 1 m3 - 5 m3 kaya kaya bloklarının (~2220kg)   dağılımını ve bloklara ait kinetik enerji haritaları CONEFALL programı ile belirlenmiştir. Hazırlanan haritalar sonucunda kaya bloklarının enerjisinin sönümleneceği uygulama hattı boyunca 125 kJ ile 625 kJ düzeylerinde önerilen kablolu engelleme önleyici yapılması sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Rockfall is a dangerous slope instability problem encountered in roads, railways and settlements in mountainous areas. Considering this fact, rockfall map of the site, where Susuz Village of Çubuk District of Ankara Province is located and where rockfall events occur frequently, was prepared. For this purpose, Digitial Elevation Model (DEM) of Susuz Village and surrounding areas was prepared and potentially dangerous rockfall run out zone, energy and velocity maps were created by using concept of energy angle and shadow energy angle for Susuz Village. By using maps for rockfall events; range distance, energy and velocity values were interpretted and rockfall prevention structures to be considered for Susuz Village were discussed. For the purpose, firstly, source area that may cause rockfall was identified and then areas that may be affected from rockfall for different conical angles were distinguished by using CONEFALL software. Rockfall spread zones that determined for different conical angles are compared with rockfalls, locations of which determined from field studies. Measured falling rock blocks were classified in three groups in terms of their size, namely, larger than 5 m3, in between 5 m3 and 1 m3 and smaller than 1 m3 to be able to interpret spread zones depending on size of falling rock blocks. By DEM, It was seen that 1 m3 rock blocks are frequently carried to Susuz Village settlements, whereas 1-5 m3 rock blocks are rarely. In prepation of rockfall maps, conical spread angles of 30º, 25º, 22.5º, 20º, 17.5º and 15º were taken and rockfall spread zones were determined. Study area were separated in three zones in terms of spread zones: 1st and 3rd areas belong 20º spread zone and 2nd area belongs about 17º spread zone. By taking conical angle value as 17.5º; spread of rock blocks, size of which are 1 m3 and 1-5 m3 (~2220 kg), and maps of kinetical energy that belongs to rock blocks were identified. Based on prepared maps, it was concluded that energy of rock blocks would be damped, and wired prevention, energy level of which is around 125 kJ and 625 kJ, should be implemented.