Görsel sanatlar eğitiminde edebiyat ürünlerinin öğrencilerin üç boyutlu çalışmalarına etkisi (5. sınıf örneği)
The effect of literature products in visual arts education on students' three-dimensional work (5th grade sample)
Yazar: MEHMET ALİ GÖKDEMİR
Danışman: PROF. DR. MELİHA YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Edebi ürünler = Literary materials ; Efsaneler = Mythologies ; Eylem araştırması = Action research ; Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales ; Üç boyutlu analiz = Three dimensional analysis

Özet:
Bu araştırmanın amacı, görsel sanatlar dersinde edebiyat ürünlerinin beşinci sınıf öğrencilerinin üç boyutlu çalışmalarına etkisini ortaya koymaktır. Bu araştırmada, nitel araştırma desenlerinden biri olan eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Diyarbakır ili Kayapınar ilçesinde bulunan bir ortaokulda öğrenim gören 20 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında çalışma grubu belirlenirken araştırmanın yürütüleceği atölyede seramik pişirme fırını ve çalışma tezgahlarının olması, çalışma grubundaki öğrencilerin daha önce efsaneler ve maniler kaynaklı herhangi bir çalışma yapmamış olmaları, gerekli işlemlerin yürütülmesinde, okul yönetiminin süreci desteklemesi ve öğrenci velilerinin araştırmaya destek olması gibi ölçütler belirlenmiştir. Araştırma, 2019-2020 eğitim-öğretim yılı içerisinde yürütülmüştür. Araştırmada, on haftalık bir uygulama gerçekleştirilmiştir.  Eylem araştırmasının doğası gereği araştırmada hem nitel hem de nicel veri toplama araçları birlikte kullanılmıştır. Araştırmada, Aslantaş (2014) tarafından geliştirilen Görsel Sanatlar Derisine Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır ve bu ölçme aracı uygulama öncesi ve sonrası olarak iki kez uygulanmıştır. Araştırma kapsamında araştırmacı ve danışmanı tarafından öğrencilerin yapmış oldukları çalışmaları değerlendirmeye yönelik dereceli puanlama anahtarı geliştirilmiştir. Bu puanlama anahtarı ile öğrencilerin her hafta yapmış oldukları üç boyutlu çalışmalar değerlendirilmiş ve böylece öğrencilerdeki gelişme ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırmada araştırmacı günlüğü ile öğrenci günlükleri de kullanılmıştır. Araştırma kapsamında öğrencilerin uygulanan etkinliklere yönelik görüşlerini belirlemek için yarı yapılandırılmış görüşme formu da geliştirilmiştir. Verilerin analizi kapsamında, nicel verilere yönelik, bağımlı örneklemler için t-testi kullanılırken, nitel verilere yönelik içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmanın birinci hafta elde edilen bulgularına göre, öğrencilerin teknik bilgi, üç boyutlu ifade, ayrıntılara yer verme, kompozisyon, denge ve yaratıcılık gibi konularda yeterli olmadığı tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında her hafta uygulanan etkinlikler neticesinde öğrencilerde doku zenginliği, yaratıcılık, üç boyutlu ifade etme ve ayrıntılara yer verme gibi konularda gelişmenin olduğu görülmüştür. Nitekim her hafta dereceli puanlama anahtarından alınan ortalama puanlar incelendiğinde öğrencilerdeki gelişme açıkça ortaya çıkmaktadır. Aynı şekilde öğrencilerin ilk hafta yapmış oldukları çalışmalara bakıldığında da üç boyutlu ifade etme, doku zenginliği, ayrıntılara yer verme, yaratıcılık, kompozisyon ve denge gibi konularda eksikliklerinin olduğu, son hafta yaptıkları çalışmalara baktıklarında bu unsurlar konusunda bir gelişmenin olduğu görülmektedir. Araştırma kapsamında kullanılan öğrenci günlükleri incelendiğinde de, öğrencilerin ilk haftalarda üç boyutlu çalışmalar yaparken birçok sorun yaşadıkları ve bu sorunlara yönelik öneriler geliştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın son haftalarına doğru öğrencilerin üç boyutlu çalışmaları yapmaktan keyif aldıkları, mutlu oldukları, ilgilerinin arttığı ve görsel sanatlar dersine yönelik tutumlarının geliştiği, uygulamalar sırasında sorunların azalmaya başladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to reveal the effect of literary products on the three-dimensional work of fifth grade students in the visual arts course. In this study, action research, one of the qualitative research designs, was used. The study group of the research consists of 20 fifth grade students studying in a secondary school in the Kayapınar district of Diyarbakır province. While determining the study group of the research, the criterion sampling method, which is one of the purposive sampling methods, was used. While determining the study group within the scope of the research, criteria such as the presence of a ceramic firing oven and work benches in the workshop where the research will be carried out, the students in the study group not having done any work based on legends and manias before, the school administration's support of the process in the execution of the necessary procedures and the support of the students' parents were determined. The research was carried out in the 2019-2020 academic year. In the research, a ten-week application was carried out. Due to the nature of action research, both qualitative and quantitative data collection tools were used together. In the research, the Visual Arts Skin Attitude Scale developed by Aslantaş (2014) was used, and this measurement tool was applied twice before and after the application. Within the scope of the research, a rubric was developed by the researcher to evaluate the work done by the students. With this scoring key, the three-dimensional works of the students every week were evaluated and thus the development of the students was tried to be revealed. The researcher's diary and student diaries were also used in the study. Within the scope of the research, a semi-structured interview form was also developed to determine the views of the students on the activities implemented. Within the scope of data analysis, t-test was used for dependent samples for quantitative data, while content analysis and descriptive analysis were used for qualitative data. According to the findings obtained in the first week of the research, it was determined that the students were not sufficient in subjects such as technical knowledge, three-dimensional expression, giving place to details, composition, balance and creativity. As a result of the activities applied every week within the scope of the research, it was seen that there was improvement in the subjects such as texture richness, creativity, three-dimensional expression and giving place to details. As a matter of fact, when the average scores obtained from the rubric every week are examined, the improvement in students is clearly revealed. In the same way, when we look at the work done by the students in the first week, it is seen that they have deficiencies in three-dimensional expression, texture richness, giving place to details, creativity, composition and balance. When the student diaries used in the research were examined, it was concluded that the students had many problems while doing three-dimensional studies in the first weeks and they developed suggestions for these problems. Towards the last weeks of the study, it was concluded that the students enjoyed doing three-dimensional works, they were happy, their interest increased, their attitudes towards the visual arts lesson improved, and the problems began to decrease during the applications. Various suggestions were made based on the results of the research.