İç mekan tasarım kriterlerinin belirlenmesinde afet ve acil durum risk planlamasının rolü
The role of emergency and disaster risk planning guidelines for determination of interior design criteria
Yazar: BETÜL BİLGE
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ERTEK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2011
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Acil durum yönetimi = Emergency management ; Afet hazırlığı = Disaster preparation ; Afet yönetimi = Disaster management ; Mekan tasarımı = Space design ; Risk yönetimi = Risk management ; Tahliye = Release ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
İçinde bulunduğumuz yapılar sadece fiziki barınma ihtiyacını karşılayan mekanlar olmaktan fazlasını ifade etmektedir. İç mekanların; konfor seviyesi, mekansal tasarım değerleri ve estetik yaklaşımlarının yanı sıra; huzur ve emniyet hissini sağlayıcı faktörleri de tasarım yaklaşımı olarak sağlaması gerekmektedir. Acil durum ve afet olayları ile bağlantılı tehditlerin paralelinde oluşan riskler ve bu risklerin sonucu oluşan hasarlar, insan yaşamını ve yaşadığı yapılar ile iç mekanları olumsuz yönde etkilemektedir. Risk, acil durum ve afet yönetimi çalışmaları sonucu ortaya konulan riskler ve sonrasında oluşturulan gereklilikler, mekansal anlamda da erken tedbir alınması ve uygulanması gerektiğini belirlemektedir. Bu çalışmada; afet ve acil durum planlaması kapsamında, doğal ve insan-teknolojik kaynaklı afetlerin, iç mekanlar üzerinde oluşturabileceği zararın boyutlarını azaltıcı ya da tamamen ortadan kaldırıcı güvenlik sistematiği oluşturulmuştur. Afetlerin fiziksel zarar görebilirlik etkileri üzerinde durularak, ölçülebilir değerleri incelenmiş ve kriterler iç mekan ölçeğinde geliştirilmiştir.Birinci bölümde; yaşamsal tehditler ile ilgili tanımlar getirilmiştir. Doğal ve teknolojik kaynaklı afetlerin genel karakterleri çizilerek, tehditlerin varabileceği boyutlar tanımlanmıştır.İkinci bölümde; risk, acil durum ve afet yönetimi, kapsam ve çalışmaları aktarılmıştır. Geliştirilen ve uygulanan yöntemler incelenerek, yönetim faaliyetlerinin zarar azaltma ve/veya önlemeye yönelik bütüncül bir çalışma olduğu ortaya konmuştur.Üçüncü bölümde; afetlerin kişiler üzerinde oluşturduğu farklı etkiler incelenmiştir. Acil durum ve afet öncesi, sırası ve sonrası alınması gerekli olan önlemler ile davranış biçimleri açıklanarak, hazırlıklı olma ve zarar azaltmaya yönelik mekan içigerekliliklerin ilişkisi kurgulanmıştır.Dördüncü bölümde; acil durum ve afet sırası ve/veya sonrası, yapı ilişkili oluşabilecek hasarlar tanımlanmıştır. Bina içi tahliye sistemleri incelenerek, mekan içi güvenli tahliyenin genel ölçütleri tanımlanmıştır.Beşinci bölümde, doğal ve insan-teknolojik kaynaklı afetlerin, iç mekanlar üzerinde oluşturabileceği zararın boyutlarını azaltıcı ya da tamamen ortadan kaldırıcı güvenlik sistematiği kurulmuştur. Afetlerin fiziksel zarar görebilirlik etkileri üzerinde durularak, ölçülebilir değerleri incelenmiş ve kriterler iç mekan ölçeğinde ?İç Mekan Acil Durum Yönetim Sistematiği? geliştirilmiştir. Sistematik; iki farklı açıdan ortaya konmuştur. Birincisi; iç mekan tasarımında yer alan ve çalışan tüm sistemlerin, acil durum ve afet olayları açısından incelenmesidir. Diğeri; farklı acil durum ve afet karakterleri açısından, iç mekan yapılanmalarının incelenmesidir.

Abstract:
The buildings we live in mean more than meeting our needs for accommodation. The design of the interior spaces should take into account not only the level of comfort, the principles of spatial design and some aesthetic concerns, but also the feeling of peace and security. The risks that emerge during an event of an emergency situation and a disaster, and the damages caused by these events effect the human life, the buildings and interiors in a negative way. The risks and the needs in the aftermath of these events which have been brought up by the studies on risk, emergency cases and management of disasters reveal that precautions and applications are needed in the early stages of design of architectural spaces in order to avoid possible problems during emergency situations. In this study, within the context of disasters and emergency planning, a system of security has been put forward to eliminate or to reduce the extent of damages on the interior spaces caused by the natural and human-made/technological disasters. Focusing on the physical damages caused by the disasters, the study looks at the measurable criteria that have been developed designing the interior spaces.In the first chapter, the definitions and concepts about the threats for life are provided. Also, by drawing the general characteristics of the natural and technological disasters, the dimensions that the threats can be reached are defined.In the second chapter, the studies on risk, emergency cases, and management of disasters are examined. By analyzing the methods developed and applied by these studies, the works of management to reduce or prevent the damages are found to be a complementary project.In the third chapter, various effects of the disasters on the people are examined. By explaining the precautions and the attitudes that need to be taken before, during and after disasters, the relationship between the requirements for the inner spaces to be prepared and to reduce the damages are constructed.In the fourth chapter, the damages related to the buildings during and after emergency situations and disasters are looked at. By examining the building evacuation systems, the general standards for the secure evacuation in the interior spaces are defined.In the fifth chapter, a system of security are designed to eliminate or to reduce the extent of damages on the interior spaces caused by the natural and human-made/ technological disasters. By looking at the physical damages caused by the disasters, their measurable criteria are examined and these criteria are developed for the scale of interior spaces as ?The Interior Spaces Emergency Management Systematic? (ISEMS). This systematic are based on two ways The first is the examination of the systems of interior spaces in terms of emergency situations and disasters. The second is assessment of the design of interior spaces in terms of various emergency situations and disasters.