Primipar adölesan gebelere web tabanlı ve yüz yüze verilen emzirme eğitimi etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effectiveness of web-based and face-to-face breastfeeding education given to primipara adolescent pregnant women
Yazar: EMİNE KURT CAN
Danışman: PROF. DR. ÜMRAN SEVİL
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Çalışma primipar adölesan gebelere web tabanlı ve yüz yüze verilen emzirme eğitimi etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla randomize kontrollü bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma Mart 2023 ve Aralık 2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Doğum ve Hastalıkları Polikliniklerinde yürütülmüştür. Çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan 45 Kitapçık Destekli Yüz Yüze Emzirme Eğitimi Programı (KİDYEP), 45 Web Tabanlı Video Destekli Emzirme Eğitimi Programı (WEBVİDEP) ve 45 kontrol grubu olmak üzere toplam 135 primipar adölesan gebe dahil edilmiştir. Ön test verileri üçüncü trimesterde gruplara sosyo-demografik veri formu, anne sütü ve emzirme bilgi formu, emzirme öz-yeterlilik kısa form ölçeği (antenatal şekli) uygulanarak toplanmıştır. Ön test verileri toplandıktan sonra KİDYEP grubuna emzirme eğitimi kitapçığı ile yüz yüze emzirme eğitimi programı, WEBVİDEP grubuna web tabanlı video destekli emzirme eğitimi programı uygulanmıştır. Doğumdan sonra birinci ve altıncı haftalarda gruplara anne sütü ve emzirme bilgi formu, LATCH emzirmeyi tanılama ve değerlendirme ölçeği ve emzirme öz-yeterlilik kısa form ölçeği (postnatal şekli) uygulanarak veriler toplanmıştır.  Doğumdan sonra altıncı haftada yapılan son teste göre bebeği sadece anne sütü ile besleme durumu kontrol grubunda %53,5 iken KİDYEP grubunda %97,7 ve WEBVİDEP grubunda %95,2 olarak bulunmuştur. Kontrol grubunda bebeği toplam anne sütü ile beslemeyi düşünme sürelerinin ortalaması 18,9 ay iken KİDYEP grubunda 24 ay ve WEBVİDEP grubunda 21,9 ay olarak saptanmıştır. Kontrol grubunda emzirme konusunda bilgi düzeyi ortanca değeri 5, KİDYEP grubunda 6 ve WEBVİDEP grubunda 6 olarak elde edilmiştir. Kontrol grubunda EÖYÖ ortanca değeri 51, KİDYEP grubunda 58 ve WEBVİDEP grubunda 57,5 olarak elde edilmiştir. Kontrol grubunda LATCH ortalama değeri 7,80, KİDYEP grubunda 8,86 ve WEBVİDEP grubunda bu değer 9,06 olarak elde edilmiştir.  Çalışmamızın sonucunda KİDYEP ve WEBVİDEP grubundaki annelerin sadece anne sütü ile besleme oranları, bebeği toplam anne sütü ile beslemeyi düşünme süreleri, anne sütü ve emzirme bilgi düzeyleri, emzirme öz yeterlilik düzeyleri ve emzirme başarıları kontrol grubuna göre yüksek bulunup, hem kitapçık destekli yüz yüze emzirme eğitimi programı hem de web tabanlı video destekli emzirme eğitimi programının benzer şekilde etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The present study was conducted as a randomized controlled trial to evaluate the effectiveness of web-based and face-to-face breastfeeding education given to primipara adolescent pregnant women. The study was conducted between March 2023 and December 2023 at the University of Health Sciences Van Training and Research Hospital Obstetrics and Gynecology Polyclinics. A total of 135 primipara adolescent pregnant women who met the inclusion criteria were included in the study, including 45 in the Booklet Supported Face-to-Face Breastfeeding Education Program (KİDYEP), 45 in the Web-Based Video Supported Breastfeeding Education Program (WEBVİDEP) and 45 in the control group. Pre-test data were collected in the third trimester by applying socio-demographic data form, breast milk and breastfeeding information form, and breastfeeding self-efficacy short form scale (antenatal form) to the groups. After the pre-test data were collected, a face-to-face breastfeeding education program with a breastfeeding education booklet was administered to the KİDYEP group, and a web-based video-assisted breastfeeding education program was administered to the WEBVİDEP group. Data were collected by applying breast milk and breastfeeding information form, LATCH breastfeeding identification and evaluation scale and breastfeeding self-efficacy short form scale (postnatal version) to the groups at the first (midtest) and sixth (posttest) weeks after delivery.  According to the post-test conducted at the sixth week after birth, the rate of exclusive breastfeeding was found to be 53.5% in the control group, 97.7% in the KİDYEP group and 95.2% in the WEBVİDEP group. While the mean total duration of considering breastfeeding was 18.9 months in the control group, it was found to be 24 months in the KİDYEP group and 21.9 months in the WEBVİDEP group. The median level of knowledge about breastfeeding was 5 in the control group, 6 in the KİDYEP group and 6 in the WEBVİDEP group. The median value of BSES was 51 in the control group, 58 in the KİDYEP group and 57.5 in the WEBVİDEP group. The mean value of LATCH was 7.80 in the control group, 8.86 in the KİDYEP group and 9.06 in the WEBVİDEP group.  As a result of the present study, the rate of exclusive breastfeeding, the total duration of considering breastfeeding, breast milk and breastfeeding knowledge levels, breastfeeding self-efficacy levels and breastfeeding success of the mothers in the KİDYEP and WEBVİDEP groups were found to be higher than the control group, and both the booklet-supported face-to-face breastfeeding education program and the web-based video-supported breastfeeding education program were found to be similarly effective.