Esansiyel tremorlu hastalarda yürütücü işlevlerin değerlendirilmesi
Evaluation of executive functions in patients with essential tremor
Yazar: HASAN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE BİLEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Nörobilişsel hastalıklar = Neurocognitive disorders ; Titremeler = Tremor ; Titremeler = Tremor

Özet:
Amaç: Esansiyel tremor (ET) en sık görülen nörolojik hastalıklardan biridir. Etiyolojik, patolojik ve klinik olarak heterojen bir antite olduğu anlayışı yaygınlaşmaktadır. Yeni kanıtlar ET'nin motor belirtiler dışında, kognitif bozukluklar ile birlikteliğini göstermektedir. Çeşitli çalışmalarda ET'nin dikkat, yürütücü fonksiyonlar, hafıza ve muhtemelen de diğer bilişsel işlevlerdeki hafif bozuklukla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bu bilgiler ışığında, nöroloji polikliniğinde sık görülen bir hastalık olan ET'ye eşlik edebilecek komorbid kognitif yetersizliklerden olan yürütücü işlev bozukluklarını araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Araştırma 03.10.2019-31.12.2019 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi nöroloji bölümünde, prospektif, gözlemsel, vaka-kontrol çalışması olarak yapıldı. Hasta grubu ET tanısı alan 40 kişiden oluşmaktayken kontrol grubu sağlıklı gönüllü 40 kişiden oluşmaktaydı. Hasta grubu; titremeyi en çok hissettikleri uzuv, birden fazla bölgede tremor varlığı, ET aile öyküsü, tremor başlangıç yaşı açısından da değerlendirildi. Tremor şiddetinin derecelendirilmesi için 'Fahn-Tolosa-Marin Tremor Değerlendirme Ölçeği' (FTM-TDÖ) kullanıldı. Her iki gruptaki bireylere, mini mental test ve takiben yürütücü fonksiyonların değerlendirilmesi amaçlı olarak Stroop T-bag testi, kelime akıcılığı (kategori akıcılığı(hayvan), fenomik akıcılık(K)) ve soyutta düşünme(ikili benzerlikler, atasözü yorumlama) testleri uygulandı. Verilerin istatistiksel analizi SPSS 20 (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılarak yapıldı ve istatistiksel anlamlılık düzeyi "p≤0.05" olarak kabul edildi.
Bulgular: Hem hasta hem kontrol grubu yaş, cinsiyet, eğitim durumu uyumlu olacak şekilde 20 kadın 20 erkekten oluşmaktaydı. ET grubunda Stroop testi bölüm 5 süresi ve hata+düzeltme sayısı, kategori akıcılık, ikili benzerlik ve fenomik akıcılık testlerinde kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bozukluk saptandı. Tremor şiddeti ile özellikle Stroop bölüm 5, kategori akıcılık ve ikili benzerlik testleri arasında korelasyon saptandı öyle ki tremor şiddeti arttıkça bu test skorlarında kötüleşme ortaya çıkmaktaydı.
Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre ET hastalarında tremora eşlik eden ve frontal lob fonksiyonlarından biri olan yürütücü işlevlerde bozukluklar olabilmektedir. Bu sonuçlarla ET patolojisinde serebellum-talamus-frontal lob bağlantısındaki bozukluğun rolü olabileceği düşünülebilir. Esansiyel tremor hastalarının tremor dışında kognitif ve yürütücü işlevler açısından da değerlendirilmesi takip ve gereğinde tedavi başlanması açısından uygun olabilir.
Anahtar Kelimeler: Esansiyel tremor, yürütücü işlevler, esansiyel tremor plus, kognitif bozukluk

Abstract:
Objective: Essential tremor (ET) is one of the most common neurological diseases. The understanding that it is an etiological, pathological and clinically heterogeneous entity is becoming widespread. New evidence suggest that ET is associated with cognitive disorders, other than motor symptoms. Various studies have shown that ET is associated with mild impairment in attention, executive functions, memory, and possibly other cognitive functions. In the light of this in formation, we aimed to investigate executive dysfunctions, which are comorbid cognitive deficiencies that may accompany ET, which is a common disease in the neurology outpatient clinic.
Materials and Methods: The study was conducted as a prospective, observational, case-control study in the neurology department of Ankara City Hospital between the dates of 03.10.2019-31.12.2019. While the patient group consisted of 40 people diagnosed with ET, the control group consisted of 40 healthy volunteers. Patient group was evaluated according to the limb in which they felt the trembling most, and also they were evaluated forthe presence of tremor in more than one region, family history for ET and tremor onset age. 'Fahn-Tolosa-Marin Tremor Evaluation Scale' (FTM-TDÖ) was used to rate tremor severity. Individuals in both groups were subjected to the Mini Mental Test, followed by Stroop T-bag test, word fluency (category fluency (animal), phenomic fluency (K)) and abstract thinking (binary similarities, proverb interpretation) tests. Statistical analysis of the data was done using the SPSS 20 (Statistical Package for Social Sciences) program and the level of statistical significance was "p≤0. 05 "was accepted.
Results: Both the patient and the control group consisted of 20 women and 20 men, with age, genderand educational background compatible. In the ET group, statistically significant impairment was detected in Stroop test section 5 duration and error + correction number, category fluency, binary similarity and phenomic fluency tests compared to the control group.
There was a correlation between the severity of tremor and especially Stroop section 5, category fluency and binary similarity tests such that, as the severity of tremor increased, these test scores deteriorated.
Conclusion: According to the results of our study, in ET patients, an impairment, accompanying to tremor, may be present in executive functions which are a part of frontal lob functions. This finding may suggest that impairment in cerebellum-thalamus-frontal lobe connection may play a role in ET pathology.
The evaluation of essential tremor patients in terms of cognitive and executive functions besides tremor may be appropriate for follow-upandinitiation of treatment when necessary.
Keywords: Essential tremor, executive functions, essential tremor plus, cognitive ımpairment