KEAH acil servis çalışanlarının el hijyeni konusundaki bilgi düzeyi ve davranışlarının belirlenmesi /
Yazar: ÖZLEM SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Acil tıp teknisyenleri = Emergency medical technicians ; Doktorlar = Physicians ; El yıkama = Hand disinfection ; Hemşireler = Nurses ; Hijyen = Hygiene ; Sağlık personeli = Health personnel ; Çapraz enfeksiyon = Cross infection

Özet:
Giriş ve Amaç: Hastane enfeksiyonları önemli bir halk sağlığı problemidir. El hijyeni hastane enfeksiyonlarının önlenmesinde en önemli, en kolay ancak uyumun en az olduğu bir ölçüttür. Bu çalışmanın amacı hastanemiz acil servislerindeki sağlık çalışanlarının el hijyeni konusundaki bilgi düzeyi ve davranışlarının belirlenmesi, değerlendirilen sonuçlara göre eksik ve yetersiz olan durumlarda önlemlerin alınmasını sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız; Mayıs 2016-Aralık 2016 tarihleri arasında SBÜ Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil servislerinde yürütülen kesitsel nitelikli, ankete dayalı olarak yapılmıştır. Acil Servislerde görevli öğretim üyeleri, uzman hekimler, uzmanlık öğrencileri, pratisyen hekimler, hemşireler, acil tıp teknisyenleri(ATT) ve paramedikler, sağlık memurları ve hasta bakım görevlileri çalışmamızın evrenini oluştururken gönüllü 302 sağlık çalışanı araştırma grubunu oluşturmaktadır. Tanımlayıcı istatistikler arasında kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ki-kare testi kullanılmıştır. Sonuçlar %95 güven aralığında p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Ankete doktor, hemşire-ATT-sağlık memuru ve hasta bakım görevlisi toplam 302 kişi katıldı. Ankete katılanların %94,7'si el hijyeni eğitimi aldığını belirtmiştir. Çalışmamızda el hijyeni uygularken katılımcıların %72,5'i en sık su ve sabunu kullandığını, eller gözle görünen kan ve vücut sıvılarıyla kontamine ise %71,8'i su ve sabunla yıkadıktan sonra alkol bazlı el antiseptiği kullanımının en etkili yöntem olduğunu belirtmişlerdir. Katılımcıların %65,2'si kendini ve diğer hastaları enfeksiyonlardan korumak için el hijyeni uyguladığını belirtmiştir. Hastanemiz acil servislerinde hasta yoğunluğu fazla olmasına rağmen hasta çevresiyle temas sonrası doktorlar %40, hemşire,sağlık memuru ve ATT'ler %65, hasta bakım görevlileri %65 oranında her zaman el hijyeni uyguladıklarını belirtmişlerdir. Girişimsel işlemler sonrası doktorların %92'si, hemşire,sağlık memuru ve ATT'lerin %83'ü, hasta bakım görevlilerinin %56'sı her zaman el hijyeni uyguladığını belirtmiştir. Katılımcıların uygun şekilde el hijyenini
engelleyen faktörler incelendiğinde lavabo, sabun, kağıt havlu eksikliği %45,7 oranla dikkati çekmiştir.
Sonuç: Tüm dünyada ve ülkemizde önemli sağlık sorunlarından olan hastane enfeksiyonlarının önlenmesinde en etkili yöntem el hijyenidir. El hijyenine uyumu düşüren etkenler göz önüne alındığında acil servislerdeki hasta yoğunluğu azaltılamayacağı için fiziki şartların iyileştirilmesi gerekmektedir. El dezenfektanları birimlerde ulaşılabilir alanlara yerleştirilmeli, lavabolarda yeterli miktarda sabun ve kağıt havlu bulundurulmalı, acil servislerimizde çalışan tüm personele çapraz bulaş ve el hijyeni konusunda yeniden eğitimler verilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Acil servis, hastane enfeksiyonları, el hijyeni

Abstract:
Introduction and Aim: Hospital infections are most important public health problem. Hand hygiene is the most important, easiest but least harmful measure to prevent hospital infections. The purpose of this study is to determine the level of knowledge and behavior of health workers in our hospitals emergency services and to take precautions in situations that are incompleted and inadequate according to the evaluated results.
Materials and Methods: Our study; Conducted between May 2016 and December 2016 based on the questionnaire conducted in the emergency departments of SBU Kayseri Education and Research Hospital. 302 volunteer health workers constitute the research group while the lecturers, specialists, specialist physicians, nurses, emergency medical technicians (ATT) and paramedics, health workers and patient care officers in Emergency Services constitute the universe of our work. Chi-square test was used to compare categorical variables among descriptive statistics. The results were accepted as statistically significant at the 95% confidence interval p <0.05.
Findings: A total of 302 people attended the survey, including doctors, nurses-ATT-health workers and patient care officer. 94.7% of the respondents stated that they have received hand hygiene training. When applying hand hygiene, 72.5% of participants stated that they used water and soap as the most common, whereas hand washing and blood and body fluids were the most effective method of using alcohol based hand antiseptic after washing 71.8% with water and soap. 65.2% of respondents stated that they apply hand hygiene to protect themselves and other patients from infections. Despite the high patient density in the emergency departments of our hospital, doctors 40%, nurses, health workers and ATTs 65%, patient care staff 65% always applied hand hygiene after contact with the patient's surroundings. After interventional procedures, 92% of physicians, 83% of nurses, health workers and ATTs, and 56% of patient care officers have always stated that they are practicing hand hygiene. Soil, soap and paper towel deficiencies were noted with a rate of 45.7% when the factors that prevented hand hygiene of the participants were examined appropriately.
Conclusion: Hand hygiene is the most effective method to prevent hospital infections from important health problems all over the world and our country. Given the factors that reduce compliance with hand hygiene, physical conditions in emergency
departments can not be reduced, so physical conditions need to be improved. Hand disinfectants should be placed in accessible areas in the units, sufficient amount of soap and paper towels should be kept in the sinks, and all staff working in our emergency services should be retrained on cross contamination and hand hygiene.

Key words: Emergency service, hospital infections, hand hygiene