İlkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi programındaki değerlerin öğretmen ve veli görüşlerine göre incelenmesi
Investigation of acquisition process of the values covered in the primary school third grade social sciences curriculum according to teachers' and parents' views
Yazar: BİNALİ SEVER
Danışman: DOÇ. DR. MEDİHA SARI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba beklentileri = Parents expectations ; Ders programları = Curriculum ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırma ilkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi ders programında yer alan değerlerin kazandırılması sürecinin öğretmen ve veli görüşleri doğrultusunda incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiş, tarama modelinde betimsel bir çalışmadır.
Araştırmanın evreni, 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılında Batman il merkezindeki ilkokullarda görev yapmakta ve üçüncü sınıf okutmakta olan sınıf öğretmenleri ile çocukları bu öğretmenlerin sınıflarında okuyan velilerden oluşmaktadır. Evrendeki okullardan yansız küme örnekleme yoluyla toplam 48 okul belirlenmiş, bu okullarda üçüncü sınıf okutmakta olan öğretmenlerden araştırmaya katılmaya gönüllü olan 169 öğretmen ile bu öğretmenlerin okuttuğu sınıflarda çocuğu bulunan 16 veli çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. 
Araştırmanın verileri, bu çalışma kapsamında geliştirilen "Hayat Bilgisi Ders Programındaki Değerlerin Kazandırılması Sürecine İlişkin Görüşler Anketi", yarı yapılandırılmış görüşme formları ve Kişisel Bilgiler Formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde, nicel veriler için SPSS 11.5 paket programı kullanılarak betimsel istatistikler incelenmiş, ayrıca eşli gruplar t testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. 
Araştırmanın bulgularına göre; öğretmenler üçüncü sınıf hayat bilgisi dersi programındaki değerlerin programda yer alma düzeylerini yeterli bulmakla beraber, bu değerlerin programda daha üst düzeyde yer alması gerektiği görüşündedirler. Programın kazanımlar, içerik ve etkinlikler boyutlarında en yüksek ortalamaya sahip ilk üç değer, vatanseverlik, yardımseverlik ve saygı iken; en düşük ortalamaya sahip üç değer ise barış, sabır ve adalet değerleridir. 
Değerlerin kazandırılma düzeyine ilişkin olarak yapılan analizlerde, öğretmen ve velilerin değerlerin kazandırılma düzeyini üst düzeyde yeterli bulmadıkları belirlenmiştir. Öğretmen görüşlerine göre; kültürel değerleri koruma ve geliştirme, hoşgörü, sabır, barış, özgüven, özsaygı değerlerin orta düzeyin altında kazandırılmakta iken; yeniliğe açıklık, adalet, doğruluk-dürüstlük, yardımseverlik, sevgi değerleri ise orta düzeyin üzerinde kazandırılmaktadır. Velilere göre özsaygı, özgüven, toplumsallık, hoşgörü, sevgi-saygı, yardımseverlik, vatanseverlik, kültürel değerleri koruma ve geliştirme, adalet, barış, doğruluk-dürüstlük değerleri, orta düzeyin üzerinde kazandırılmaktadır. 
Öğretmenlerin büyük bir çoğunluğu değerleri kazandırmada kılavuz kitapta yer alan etkinlikleri değiştirerek uyguladıklarını; kılavuz kitaptaki etkinliklerin dışında, en çok drama yaptırma, görsel materyaller kullanma, film izletme ve örnek olay gibi etkinlikler düzenlediklerini belirtmişlerdir. Öğretmen görüşlerine göre öğrencilerin günlük yaşamlarına en az yansıttıkları ilk üç değer sabır, özsaygı ve barış; günlük yaşama en çok yansıtılan ilk üç değer ise yardımseverlik, sevgi ve doğruluk-dürüstlük değerleridir. Veli görüşlerine göre ise sabır, toplumsallık ve hoşgörü değerleri dışındaki değerler günlük yaşama iyi düzeyde yansıtılmaktadır.  
Yapılan görüşmelere göre; öğretmenler değerlerin kazandırılma sürecini en çok etkileyen beş faktörün sırasıyla; ailenin sosyo-ekonomik düzeyi, çevre, arkadaş ortamı, okul ve sınıf ortamı ve öğretmen olduğunu belirtmişken; veliler ise bu faktörleri sırasıyla aile, okul, çevre, arkadaşlar ve medya şeklinde sıralamışlardır. Hem veli hem de öğretmen görüşlerine göre, değerlerin kazandırılma sürecinde karşılaşılan sorunların başında ailenin ve sosyal çevrenin olumsuz etkisi gelmektedir. Bunların yanında, etkinliklerin öğrenci seviyesine, bölgesel farklılıklara uygun olmayışı, fiziksel olanakların yetersizliği değer kazanımını olumsuz etkileyen sorunlar olarak görülmüştür. 
Analizler sonucunda, hem öğretmen hem de velilerin, okul-aile işbirliğinin geliştirilmesi ve çevrenin olumsuz etkisinin bertaraf edilmesi gerektiği şeklinde ortak görüşlere sahip oldukları görülmüştür. Ayrıca hem öğretmen hem de velilerin önerilerine göre, çocuğun öğrenmede aktif olması; etkinlik ve öğrenme ortamının buna göre düzenlenmesi; medyanın olumsuz etkileriyle mücadele edilmesi; velilere değerlerle ilgili bilgilendirme etkinlikleri yapılması gibi uygulamalar, öğrencilere değerlerin kazandırılmasında etkili olabilir. 



Anahtar kelimeler:  Hayat bilgisi dersi programı, değer, değerler eğitimi, veli

Abstract:
This research aimed to investigate acquisition process of the values covered in the primary school third grade social sciences curriculum according to teachers' and parents' views, is a study done with descriptive survey model.
Population of the research is formed of the classroom teachers who officiated in Batman city center, in the 2011-2012 education term and taught the third grades, and the parents whose children studied in the classrooms of these teachers. By the way of objective clusters sample technique from the schools in the research population, 48 schools has been determined in total, 169 volunteer teachers who has been taught third grades and 16 parents whose children has been studied in these classrooms has formed the sample of the study.  
The data of the study collected through "Questionnaire of Opinions toward Acquisition Process of the Values Covered in the Social Sciences Curriculum" which was developed in this study, semi-structured interview forms and personal information forms. Data were analyzed using the statistical software package SPSS 11.5 and, besides investigating the descriptive statistics, paired groups t-test was used. In the analysis of qualitative data content analysis was used.
According to the findings of the search, nevertheless teacher satisfying with the partaking level of the values in the social sciences course, they think that these values should take more places in the curriculum. In the acquisitions, content and activities dimensions of the curriculum, while the first three values which has the highest average are patriotism, helpfulness and respect, the three values has the lowest average are peace, patience and justice.
In the analysis related to the gaining level of values, it's found that teachers and parents aren't satisfied enough with the acquisition level of the values. According to the teachers' views, while protecting and developing cultural values, toleration, patience, peace, self-respect, self-esteem are gained under the average level; the values of openness to innovation, justice, righteousness-honesty, helpfulness, and love are gained over the average level. According to parents' views, self-esteem, self-respect, sociality, toleration, love-respect, helpfulness, patriority, protecting and developing cultural values, justice, peace, and righteousness-honesty values are gained over the average level.
A majority of teachers emphasized that to redound the values; they re-organize and apply the activities in guidebook; apart from the activities in guide book, teachers remark that they mostly use activities like drama, visual materials, watching films and case study. From the point of view the teachers, the first three values that students least reflect to their daily life are patience, self-esteem and peace; the three values which students most reflect to their daily lives are helpfulness, love and righteousness-honesty. According to the parents' views, except from the patience, sociality and tolerance values, all the other values are reflected to the daily life well.
To the interviews made, while teachers state that the five factors which affect the gaining process of the values at the most are, socio-economic level of the family, social environment, circle of friends, school and classroom environment, and teacher; parents range these factors as family, school, social environment, friends and media. According to both parents and teachers the main problem in the acquisition process of the values are negative effect of family and social environment. Besides the unsuitability of the activities to the students' level and regional differences, inadequacies of physical opportunities are seen as problems that affect the acquisition process of values. 
In consequence of analysis, it has been seen that both teacher and parents have got a common opinion about developing parent-teacher collaboration and getting rid of the negative effects of social environment. Furthermore as regards to suggestions of both teachers- and parents, implementations like children being active in learning process, regulations of the activities and learning environment accordingly, contending with the negative effects of media, providing informing occasions  to  the parents about values can be influential to gain the values to the students.



Key Words: Social sciences curriculum, value, value education, parents.