Lomber ponksiyon sonrası baş ağrısı risk faktörleri ve önceden olan baş ağrısının etkileri
Risk factors and effects of prior headache on post-lumbar puncture headache
Yazar: ECE YANIK
Danışman: PROF. DR. TUĞBA TUNÇ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Giriş: Lomber ponksiyon işleminin en sık komplikasyonu dural ponksiyon sonrası baş ağrısıdır (DPSB). Sıklığı değişken olup bu değişkenlik risk faktörlerinin multifaktöryel olması kaynaklıdır. Patofizyolojisi net olmayıp hasta ilişkili ve LP prosedürü ilişkili risk faktörleri hala tartışmalıdır. Prospektif olarak yaptığımız bu çalışmada, DPSB risk faktörleri, önceden olan baş ağrısının tüm özellikleri ve DPSB gelişimine etkisini, ayrıca ilk 24-saat (akut) ve 24-saatten
sonra (gecikmiş) DPSB gelişme risk faktörlerinin değerlendirmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda tanı veya tedavi amacıyla LP yapılan 116 hasta prospektif olarak incelendi. Hastaların tüm klinik ve laboratuvar bulguları ile LP prosedürü ile ilişkili bilgiler değerlendirildi. İşlem öncesinde varolan baş ağrıları öyküsü anket formlarıyla ayrıntılandırıldı. DPSB tanısı konan hastaların tüm klinik ve laboratuvar özellikleri risk faktörü açısından incelendi. Bulgular: Önceden olan baş ağrılarının tipinden bağımsız olarak uzun ve sık atak varlığının, ozmofobi eşlik eden migren öyküsünün DPSB gelişimi için bağımsız risk faktörü olduğu gösterildi. Akut ve gecikmiş DPSB değerlendirmesinde; alınan BOS miktarının az olması, baş ağrısı atak sıklığı fazlalığı, İİHT tanısı ve asetezolamid kullanmak akut başlangıçlı DPSB gelişim risk faktörüydü. Sonuç: Bu çalışma DPSB gelişiminde önceden olan baş ağrılarının ayrıntılandırıldığı ve ortaya çıkış zamanına göre akut ve gecikmiş DPSB risk faktörlerinin incelendiği ilk çalışmadır. Sonuç olarak; DPSB gelişimi açısından
hasta ilişkili faktörler, DPSB oluşma zamanı açısından işlem ilişkili faktörlerin daha ön planda olabileceği ilk defa gösterildi. Bu sonuçların DPSB gelişiminin patofizyolojisini aydınlatmaya yardımcı olabileceğini düşünmekteyiz. DPSB risk  belirlenmesini yaparak hızlı tanı tedavi olanağı sağlamaya, hastalara detaylı bilgi vererek hastaların anksiyete düzeylerini azaltabilmeye ve klinik uygulamayı optimize edebilmeye yardımcı olacağını düşünmekteyiz. Anahtar kelime: Dural ponksiyon sonrası baş ağrısı (DPSB), baş ağrısı, ozmofobi, DPSB başlangıç zamanı, idiopatik intrakranial hipertansiyon (İİHT)

Abstract:
Introduction: The most common complication associated with lumbar puncture is postdural puncture headache(PDPH). The incidence of PDPH varies depending on multifactorial nature of the risk factors. The pathophysiology is unclear. Patientrelated and LP procedure-related risk factors are still contoversial. In this prospective study, we aimed to evaluate risk factors for PDPH risk factors, the features of previous headaches and their effect on the development of PDPH, as well as risk factors for the development of PDPH within the first 24-hours(immediate) or after 24-hours(delayed). Method: In our study, 116 patients who underwent LP for diagnostic or treatment purposes were prospectively analyzed. All clinical and laboratory findings of the patients and information related to the LP procedure were evaluated. The history of prior headache was detailed with questionnaire forms. All clinical and laboratory characteristics of patients diagnosed with PDPH were examined for
risk factors. Results: It has been shown that the presence of long duration and frequent attacks, independent of the type of prior headache, and a history of migraine accompanied by osmophobia are independent risk factors for the development of PDPH. In immediate and delayed-onset PDPH evaluation; lesser volume of CSF collected, increased frequency of headache attacks, diagnosis of IIHT and acetazolamide use were risk factors for the development of immediate-onset PDPH. Conclusion: This is the first study to detail the history of prior headache in the development of PDPH and to examine the risk factors for immediate and delayed PDPH. As a result; it was shown for the first time that patient-related factors may be more important in terms of the development of PDPH, and procedure-related factors in terms of the time of occurrence of PDPH. These results may help to elucidate the pathophysiology of PDPH development. Determination of the risk factors for PDPH, may help to provide a more diagnosis and treatment, to reduce the anxiety levels of patients by providing detailed information and to optimize the clinical practice. Keyword: Postdural puncture headache(PDPH), headache, osmophobia, onset time of PDPH, idiopathic intracranial hypertension (IIHT).