Kamu sağlık harcamalarının özel sektör sağlık harcamalarına yönelik dışlama ve destekleme etkisi
The crowding out and crowding in effect of public health expenditures on private sector health expenditures
Yazar: İBRAHİM ÇİNAR
Danışman: PROF. DR. CEYDA ERDEN ÖZSOY
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Destekleme etkisi = Crowding in ; Dışlama etkisi = Crowding-out effect ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Özel sektör = Private sector

Özet:
Bu çalışma, kamu sağlık harcamalarının, özel sektör sağlık harcamalarına yönelik dışlama ve destekleme etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaca ulaşabilmek için tez üç bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde sağlık harcamaları incelenmiş, ikinci bölümde, sağlık harcamalarının dışlama ve destekleme etkisine ilişkin bilgiler verilmiş, üçüncü bölümde, Türkiye'de sağlık harcamalarının dışlama ve destekleme etkisi tablo ve grafikler yardımıyla açıklanmıştır. Bölümün devamında alanyazın doğrultusunda belirlenen değişkenlere ilişkin zaman serisi verileri doğrultusunda ekonometrik analizler gerçekleştirilmiştir. Analizlerde, VAR (Vektör Otoregresif) modeline dayalı VECM (Vektör Hata Düzeltme) modelinden yararlanılmıştır. Analiz verileri 1999q1-2018q4 dönemlerini kapsamaktadır. Modelin değişkenleri özel sektör sağlık harcamaları, kamu toplam sağlık yatırımları, kamu cari sağlık harcamaları, gayri safi yurtiçi hasıla, tüketici fiyat endeksi ve faiz oranından oluşmaktadır. Değişkenlere ilişkin analiz sonuçlarına göre, kısa ve uzun dönemde, kamu toplam sağlık yatırımlarının, özel sektör sağlık harcamalarına yönelik dışlama etkisi oluşturduğu, kamu cari sağlık harcamalarının, özel sektör sağlık harcamalarına yönelik destekleme etkisine neden olduğu sonucuna varılmıştır. Kısa dönemde, kamu toplam sağlık yatırımlarının dışlama etkisi, kamu cari sağlık harcamalarının destekleme etkisine göre daha büyükken, uzun dönemde, kamu cari sağlık harcamalarının destekleme etkisinin, kamu toplam sağlık yatırımlarının dışlama etkisine göre daha büyük olduğu sonucu bulunmuştur.

Abstract:
This study aims to determine the crowding out and crowding in effect of public health expenditures on private sector health expenditures. In order to achieve this aim, the thesis is divided into three parts. Examined health expenditure in the first section, the second section, information on the crowding out and crowding in effect concerning health expenditures is given, in the third part, the effect of crowding out and crowding in of health expenditures in Turkey described with the help of table and graphics. Then, econometric analyzes were carried out in line with the time series data regarding the variables determined in line with the literature. In the analysis, VECM (Vector Error Correction) model based on VAR (Vector Autoregressive) model was used. Analysis data covers the period between 1999q1-2018q4.  The variables of the model are private sector health expenditures, public health investment expenditures, public current health expenditures, gross domestic product, consumer price index and interest rate. According to the analysis results of the variables, it is concluded that, in the short and long run, public total health investments have crowding out effect on private sector health expenditures, while public current health expenditures have a crowding in effect on private sector health expenditures. In the short run, the crowding out effect of public health investment expenditures is greater than the crowding in effect of public current health expenditures, whereas in the long run, the crowding in effect of public current health expenditures is greater than the crowding out effect of public health investment expenditures.