Acentelik sözleşmesi ve Acentelik sözleşmesinin benzer sözleşme türlerinden farkları
Agency contract and the differences of Agency contract from similar contract types
Yazar: EZEL KURTİŞOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL ŞENOCAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüz ticaret hayatında yaygın bir ticari faaliyet olan acentelik, TürkTicaret Kanunu'nun 116. ve 134. maddeleri arasında ?acente? kavramından hareketedilerek düzenlenmiştir.Türk Ticaret Kanunu'nunda acente ile ilgili yer alan düzenlemelerin birkısmının açık ve net bir şekilde kaleme alınmamış olması, doktrinde, bu hükümlerinuygulamada aksaklıklara neden olmaları gerekçesiyle eleştirilmektedir. Yinekanunda yer alan düzenlemelerin uygulamada karşılaşılan sorunları çözmekteyetersiz kalması da doktrinde yapılan eleştirilerdendir. Örneğin Türk TicaretKanunu'nun 129. maddesine göre, acentenin ücrete hak kazanma zamanı açık birşekilde düzenlenmemiştir. Ayrıca acentelik sözleşmesi sona erdikten sonra acente ilemüvekkili arasında yapılan rekabet yasağı sözleşmesini koşulları ve müvekkilinacentenin geçmişteki hizmetlerinden faydalanmaya devam etmesinin karşılığındaacentenin sözleşme sona erdikten sonra denkleştirme talep edip edemeyeceği dekanunda düzenlenmemiş konulardandır.Türk Ticaret Kanunu tasarısı hazırlanırken doktrinde yapılan hemen hemen tümeleştiriler dikkate alınmış ve tasarıda karmaşaya yol açmayacak nitelikte anlaşılırdüzenlemelere yer verilmiştir. Ayrıca doktrinde eksikliği nedeniyle eleştirilenkonularda da düzenlemeler getirilmiştir. Örneğin Türk Ticaret Kanunu Tasarısı'nın114. maddesinde acentenin sözleşmenin yerine getirilmesi üzerine ücrete hakkazanacağı açık olarak belirtilmiştir. Aynı şekilde, tasarının 123. maddesindeacentelik sözleşmesinin bitiminden sonra acente ile müvekkil arasında yapılacakrekabet yasağı anlaşmasının sınırları düzenlenmiştir. Acentenin müşteri tazminatıisteme hakkı ise Türk Ticaret Kanunu Tasarısı'nın 122. maddesinde düzenlenmiştir.Bu maddede franchise sözleşmesi ve benzeri sürekli sözleşme ilişkilerinin sonaermesi halinde de bu maddenin uygulanacağı açıkça belirtilmiştir.2

Abstract:
Agency which is today?s commerce life?s common commercial activity isorganized according to ?agent? concept that takes place between 116 and 134tharticles of Turkish Commercial Code.The systemazings about agent which take place in the Turkish CommercialCode are criticised in doktrine because of the reason that some of the systemazingsare not written obviously and clearly cause to faults in practice. Again thesystemazings which take place in the law are also criticised in doktrine because ofthese systemazings? insufficiency to solve the problems occur in practice. Forexample, according to Turkish Commercial Code?s 129th article the time of agent?sright for charge is not obviously arranged. Additionally, after the expiration of anagency contract, the contract in restraint of trade?s terms which are made betweenagent and its client and whether the agent would demand balancing after the client?sdecision to continue to benefit from the agent?s past services are the issues that arenot organized in code.During the preperation of the Turkish Commercial Code bill, almost everycriticisms in doctrine are taken into consideration and apparent judgments are takenplace in order to prevent confusions in bill. Furthermore, the issues that are criticisedin doctrine because of their insufficiency are also arranged. For example, in the 114tharticle of Turkish Commercial Code, it is obviosly indicated that agent will qualifyfor charge if the contract is fulfilled. Likewise in the 123th article of bill the bordersof the contract in restraint of trade which will be made between the agent and clientafter the expiration of a contract is organized. The agent?s right to require indemnityis organized in the 122nd article of the Turkish Commercial Code bill. It is obviouslyindicated that if the franchise contract and similar permanent contract relationshipsend, this article will be applied.2