Denimde kullanılan farklı kumaş yapılarından model üretimi ve kalıp tasarımına etkilerinin incelenmesi
Model production from different fabric structures used in denim and their effects on mold design
Yazar: DENİZ KÜÇÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLŞEN SÜNTER EROĞLU
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Hazır giyim sektöründe üretiminde kullanılan kumaşların yapıları oldukça önemlidir. Tekstil alanında model tasarımlarında kullanılan dokuma kumaş türlerinden biride denimdir. Sadece model üretiminde değil aynı zamanda denim kumaş dokumasında da tekstil endüstrisinde önemli bir konuma sahiptir. 
Kil hammaddesi doğada toprak alkali olarak bulunan ve kristal forma sahip malzemedir. Kil minerallerin organik yapıya sahiptir. İçeriğinde demir oksit bulunan bu hammaddeden sarı, kırmızı ve kahverengi tonları elde edilebilmektedir. Kil hammaddesi kullanılarak boyaması gerçekleştirilen denim ise geliştirilmesi gereken alanlardan biridir. Yıkama esnasında indigo boyamalı ürünlerde atık su kirliliği meydana gelmesi doğayı olumsuz etkilemektedir. Kil hammaddesi kullanılan giyim gruplarında ise yıkamada oluşan atık su geri dönüştürülebilir, çevre dostu ve sürdürülebilir etkiye sahiptir.
Tez çalışması kapsamında, indigo ve kil boyamalı denim ürünlerinin taş yıkama sonucunda, model ve kalıp farklılıkları değerlendirilmiştir. Çalışmada, %99 pamuk ve %1 elastan içeriğinde olan indigo boyamalı ve %99 organik pamuk ve %1 elastan içeriğinde kil boyamalı olmak üzere farklı denim kumaş ile model tasarımı yapılmıştır. Kimyasal içeriğe sahip olan indigo kumaşın yıkama sonrası çekme değerleri ile organik kil boyamalı kumaşta oluşabilecek farklılıklar tespit edilmesi amaçlanmıştır. Denimden toplam 8 adet model üretilmiştir. Ürün grupları hazır giyim alanında sıklıkla tercih edilen ceket, pantolon, gömlek ve etek gruplarından oluşmaktadır. İndigo ve kil boyamalı ürün grupları 2 model üst ve 2 model alttan oluşmaktadır. Hazırlanan modellerden dikim öncesi, yıkama öncesi ve yıkama sonrası ölçüler alınmıştır. Alt gruplarda bel, kalça, yandan etek boyu, kemer genişliği, etek ucu genişliği, baldır, yan boy, iç boy, paça genişliği ve diz genişliği hatlarından ölçü alım işlemi gerçekleştirilmiştir. Üst gruplarda ise göğüs, bel, kalça, omuz, yaka çevresi, kol boyu, pazu, manşet kol ağzı, manşet genişliği, yırtmaç boyu, cep takım yüksekliği, omuz başından boy ve kemer genişliği ölçülerine yer verilmiştir. 
Çalışma sonucunda indigo ve kil boyalı modellerin taş yıkama sonucu farklı çekme değerlerinin elde edildiği ve kil boyamalı denim ürünlerinin geliştirilmesi gerektiği düşünülmüştür.

Abstract:
The structures of the fabrics used in the garment industry are very important. Denim is one of the woven fabric types used in model designs in the textile field. It has an important position in the textile industry not only in model production but also in denim fabric weaving. 
Clay raw material is a material that is found in nature as alkaline earth and has a crystalline form. Clay minerals have an organic structure. Yellow, red and brown tones can be obtained from this raw material containing iron oxide. Denim, which is dyed using clay raw material, is one of the areas that need to be developed. The occurrence of waste water pollution in indigo dyed products during washing has a negative impact on nature. In clothing groups using clay raw materials, the wastewater generated during washing is recyclable, environmentally friendly and sustainable.
Within the scope of the thesis study, model and pattern differences of indigo and clay dyed denim products were evaluated as a result of stone washing. In the study, model design was made with different denim fabrics, indigo dyed with 99% cotton and 1% elastane content and clay dyed with 99% organic cotton and 1% elastane content. It was aimed to determine the shrinkage values of indigo fabric with chemical content after washing and the differences that may occur in organic clay dyed fabric. A total of 8 models were produced from denim. The product groups consist of jackets, pants, shirts and skirts, which are frequently preferred in ready-to-wear clothing. Indigo and clay dyed product groups consist of 2 models top and 2 models bottom. Pre-sewing, pre-washing and post-washing measurements were taken from the prepared models. In the lower groups, measurements were taken from waist, hip, side skirt length, belt width, hem width, calf, side length, inside length, leg width and knee width lines. In the upper groups, chest, waist, hips, shoulders, collar circumference, sleeve length, biceps, cuff cuff, cuff width, slit length, pocket set height, length from the shoulder, and belt width were measured. 
As a result of the study, it was thought that different shrinkage values were obtained as a result of stone washing of indigo and clay dyed models and clay dyed denim products should be developed.