Gölge oyunundan televizyona geçiş: Karagöz- Hacivat ve Yemekteyiz programının metaforik ve türsel anlamda karşılaştırılması
Transition from shadow game to televizion: Karagöz-Hacivat and Yemekteyiz program metaphorical and spesific comparison
Yazar: TUĞBA DİNÇ
Danışman: PROF. DR. OKAN ORMANLI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Gölge oyunu, Türk kültüründe önemli bir yeri olan ve güncel olayları eğlendirirken bilgilendirme görevine sahip bir işleve sahiptir. Çağlar boyunca halkın ilgisini kaybetmemiştir ve ele aldığı konularla hem bir yol gösterici hem de eğlendirirken öğreten ve hicveden bir işleve sahip olmuştur. Bu yönüyle Türk hikâye anlatım kültüründe önemli bir yer tutar.
16. yüzyılda Osmanlı topraklarına gelen gölge oyunu zamanla teknolojinin gelişmesiyle radyo, sinema ve televizyon gibi kitle iletişim araçlarına bırakmıştır. Bu araçlar yıllar içinde gelişerek toplumsal etkenlerle birlikte hızla yayılmanın yanı sıra en büyük etkiyi televizyon sağlamıştır, çünkü kolay ulaşım ve görsel-işitsel unsurları kullanarak izleyicisine hitap etmiştir.
Televizyonun gölge oyunun yerine geçmesiyle birlikte anlatı yapısı ve ideolojisinde olumlu ve olumsuz değişiklikler meydana gelmiştir. Bu değişimler dikkate alınarak, televizyonun toplumlar üzerindeki etkisi ve manipülasyonu üzerinden kaybedilen ve değişen değerler tartışılacaktır.
Çalışma kapsamında Karagöz ve Hacivat gölge oyunu ile bir reality programı olan Yemekteyiz isimli televizyon programı kuramsal çerçevede ele alınarak gölge oyunun yerini aldığı düşünülen televizyonun benzer ve değişen yapısı Zafer Özden'in Film Eleştirisi kitabında yer alan türsel eleştiri yöntemi referans alınarak incelenmiştir.

Abstract:
The shadow game, which hold an important place in Turkish culture, possess the function of both entertaining and informing the public in regards to current events. Throughout the ages, the interest of the public in these performances has not wavered, and they have served as both a guide and a means of educating and satirizing through the subjects they address. In this regard, shadow game hold a significant place in the narrative culture of Turkey.
In the 16th century, shadow game, which had been introduced to Ottoman territories, were eventually replaced by mass communication tools such as radio, cinema, and television as technology progressed. These tools evolved over time and rapidly spread in conjunction with social factors, with television having the greatest impact due to its accessibility and ability to address its audience through both visual and auditory elements.
     With the replacement of shadow game by television, changes in the narrative structure and ideology of the latter have occurred, both positively and negatively. These changes will be discussed in terms of the impact and manipulation of television on societies, considering the values that have been lost and altered as a result.
The study examines the similarities and differences in structure between the Karagöz and Hacivat shadow game and the reality program Yemekteyiz by taking them into consideration in a theoretical framework. The structure of television, which is thought to have replaced shadow game, is analyzed using the genre criticism method presented in Zafer Özden's book Film Criticism as a reference.