Fâid b. Mübârek el-Ebyârî'nin Şerhu'l-Âcurrûmiyye adlı eserinin değerlendirme ve tahkîki
Evaluation and analysis of Fâid b. Mübârek el-Ebyârî's work named Şerhu'l-Âcurrûmiyye
Yazar: OMAR MUHAMMEDSADIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM TEKİN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Hamd âlemlerin Rabbi olan Allah (c.c)'a, salât ve selâm ise 'Dâd' diliyle konuşanların en fasihi olan Efendimiz Muhammed Mustafa (s.a.v)'in, onun âl ve ashabının üzerine olsun. Nahiv ilminin dilin ve kalemin düzgünlüğünün sağlanmasında çokça önemli bir yeri vardır. Nahiv ilminin ilk verileri bağlamında doğru okuma ve murat edilen mânanın doğru şekilde anlaşılması, anlaşılan mânanın yine doğru şekilde ifâdeye dökülmesi ve dinleyicinin kastedileni anlayabilmesi zikredilebilir. Bu sebepten ötürü Ömer b. el-Hattâb (r.a) bu ilmi öğrenmeye teşvik etmiş ve şöyle demiştir: Arap dilini öğreniniz. Zira o dininizden bir parçadır. El-Asmaî şöyle demiştir: İlim tâliplisi için -nahvi bilmemesi takdirinde- en çok korktuğum şey Rasûlullah (s.a.v)'in ''Kim kasıtlı olarak bana yalan isnâd ederse cehennemdeki yerine hazırlansın!'' sözüyle murat ettiği zümreye girmesidir. Büyük âlim Fas doğumlu Ebû Abdullah Muhammed b. Muhammed b. Dâvud es-Sanhâcî'ye (öl. 672-723) âit nahiv ilmine dâir olan ''el-Mukaddimetu'l-Âcurrûmiyye'' şârihler nezdinde büyük revâç bulmuş metinlerdendir. Şöyle ki, üzerine yazılan hâşiye, şerh, tekmile, manzum kaside tarzı metinlerin sayısı iki yüz elliyi aşkındır. Bu mübarek muhatasar metnin kıymetini açıkladığım bölümde bun eserleri zikrettim. Şüphesiz bu revâcın sebebi metnin nahiv ilmi bağlamındaki faydasının çokluğudur. Ayrıca sâlihlerden olan bu müellifin hayatını bilen kimse bu rağbeti garipsemeyecektir. Nahvi büyük ölçüde ve olabildiğince kısa sürede kavramak isteyen kimse kendisine yeterli gelecek olan bu metni okumalıdır. Bu sebepten ötürü Allah'tan yardım isteyerek metnin raflarda kalıp, matbuat âlemine intikal etmemiş mahtut şerhlerinden eş-Şeyh el-Âlim el-Âmil Fâid b. Mübârek el-Ebyârî el-Ezherî el-Hanefî'ye (öl 1091-1680) âit olan şerhi tahkik ettim. Allah (c.c) ilim tâliplilerini bu metinden faydalandıkları gibi şerhten de faydalanmaya muvaffak kılsın.

Abstract:
Praise be to God, Lord of the Worlds, and prayers and peace be upon our Master Muhammad, the most eloquent of those who uttered the word "Dad," and upon his family and all his companions and beyond. Grammar is of great importance in the straightness of the tongue and the straightness of the pen. One of the first data of the science of grammar is that you read correctly, understand the meaning correctly, and then be able to express it correctly, so that the listener understands what you mean by what you say. Therefore, Omar bin Al-Khattab, may God be pleased with him, urged learning this knowledge, saying: "Learn Arabic, for it is part of your religion." Al-Asma'i said: "The most fearful thing I fear for the seeker of knowledge- if he does not know grammar- is to include it in the sentence of his saying- may God bless him and grant him peace-: (Whoever lies about me intentionally, let him take his seat in Hell)." Since the introduction to grammar in grammar - by the great scholar Abu Abdullah, Muhammad bin Muhammad, bin Daoud, Al-Sanhaji, born in the Moroccan city of Fez in the year 672 AH, and who died in the year 723 AH - is one of the texts that has found great popularity among commentators; Since what was written on it, including explanations, footnotes, supplements, and composed poems, exceeded 250, which I mentioned in the study section to demonstrate the virtue of this blessed summary, because it is one of the most useful abbreviations in grammar, and there is no wonder in this interest in it for those who know the life of its righteous and blessed author, Ibn Ajrum. It covers most of the chapters on grammar in the shortest possible time, so follow this summary, as it is sufficient and sufficient. So, I sought God's help and created a manuscript explanation of one of his explanations that had been hidden from the shelves of libraries and had not come out in print yet. It is the explanation of the scholarly scholar and scholar Faid bin Mubarak Al-Abyari Al-Azhari Al-Hanafi, who died before the year (1091 AH), hoping to God Almighty that this explanation would benefit students of knowledge. It also benefited them with the text.