Geçmişten günümüze tedavide kullanılan Türk müziği makamları ve özellikleri
Turkish music mades and features used in treatment from past to present
Yazar: ZÜBEYDE ALADAĞ
Danışman: PROF. DR. RECEP DURSUN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Müzik = Music ; Müzik betimlemeleri = Music desciptions ; Müzik dersi = Music lesson ; Türk müziği = Turkish music ; Türk sanat müziği = Turkish art music

Özet:
Bu çalışmada, insanoğlunun dünyaya ilk ayak bastığı zamandan itibaren günümüze kadar gelen sürede müzik ve insan arasındaki ilişkiler incelenmiş, Türk Musikisi ma-kamlarının yapısal özellikleri anlatılarak makamların insan sağlığı ve insan ruhu üzerindeki etkileri hakkında bilgi ve örnek çalışmalar sunulmuştur. Ritim ve ezginin ahenkli bir şekilde oluşumunu ifade eden müzik; insanların sözcüklerle anlatamadığı duygu ve düşünceleri nağme ile anlatma sanatıdır. Repertuarı, enstrümanları ve nağme özellikleriyle muazzam bir tarihin sanat anlayışını ifade eden Türk Musikisi ise Osmanlı Devletinin gücüyle paralel bir gelişme göstermiştir. Beş sesli özelliğe sahip olan İslamiyet öncesi, Asya kökenli Türk musikisi, İslâmiyet'ten sonra İslâm dininin etkisiyle değişmiş, bir gamda sekiz ses kullanılmaya başlanmıştır. İnformatif ve didaktik değerlere sahip olan Türk Musikisi; Osmanlı ve Selçuklu Döneminde, hasta tedavisi, dini ve milli duyguları arttırma, askerin moralini ve motivasyonunu yüksek tutma, örf ve adetleri muhafaza edip sürdürme, destanların yaşatılması gibi durumlarda kullanılmıştır. İslâm Medeniyeti, Selçuklu ve Osmanlı Devleti Dönemlerinde El-Kindi, Farabi, İbn-i Sina, Mevlanâ, Şuuri Hasan Efendi, Hekimbaşı Gevrekzade Hasan Efendi, Hacı Haşim Bey gibi önemli kişiler, Türk musikisi makamlarının insan sağlığı ve ruhu üzerindeki etkilerini araştırmışlardır. Gerek Türk İslâm Medeniyetinde gerekse Selçuklu ve Osmanlı Dönemi'nde hastaları müzikle tedavi eden birçok darüşşifa kurulmuştur. Müzik Terapi; eğitim, sosyal, tıbbi ve psikolojik ihtiyacı olan hastaları iyileştirmek için müziğin kullanımını ifade eder. Eski Türklerde Şamanlar, tarihte ilk spiritüel hekim modeli olup, insanları müzik ve dansla tedavi etmişlerdir. Türklerin İslâmiyet'i kabul etmesiyle Tasavvuf ekolü mensubu olan Sufiler müzikle uğraşarak, müziğin insanları nefsi hastalıklardan kurtarıp, insanların olgunlaşmasına katkıda bulunduğuna inanmışlardır. Çalışmanın sonunda makamların yapı ve seyir özelliklerinin müziğin tedavide kullanımına ilişkin sonuçlara ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Müzik, Türk Musikisi, Makam, Müzik Terapi, Beş Sesli Müzik, Darüşşifa.

Abstract:
In this study, the relations between music and human have been examined from the time when humanbeings first set foot on the world to the present day. By explaining the structural features of Turkish Music makams, comprehensive information and case studies about the effects of makams on human health and psyche are presented. Music, which expresses the harmonious formation of rhythm and melody, is the art of expressing emotions and thoughts that people cannot express with words with melody. Turkish Music, which expresses an understanding of the art of a tremendous history with its repertoire, instruments and melodic features, has shown a parallel development with the power of the Ottoman Empire. Turkish Music of Pre-Islamic Asian origin, which has five sound characteristics, has changed under the influence of the Islamic religion after Islam, eight sounds have started to be used on one scale. Turkish Music which has Informative and didactic values; was used in cases such as patient cure, increasing religious and national feelings, raising the morale and motivation of the soldier, preserving and continuing customs and traditions, keeping sagas alive during the Ottoman and Seljuk Periods. Important people such as El-Kindi, Farabi, Avicenna, Mevlanâ, Shuuri Hasan Efendi, Hekimbasi Gevrekzade Hasan Efendi, Haci Hashim Bey during the Islamic Civilization, Seljuk and Ottoman Empire Periods have researched the effects of Turkish musical authorities on human health and psyche. Both in the Turkish Islamic Civilization and in the Seljuk and Ottoman Periods, many hospital were established that treated patients with music. Music Therapy refers to the use of music to heal patients with education, social, medical and psychological needs. In ancient Turks, Shamans were the first spiritual physician models in history and cured people with music and dance. After the Turks accepted Islam, Sufis who are members of the Sufi ecole engaged in music and believed that music saved people from diseases of the soul and contributed to the maturation of people. At the end of the study, conclusions were reached regarding the structure and progression characteristics of the makams and the use of music in treatment.
Key Words: Music, Turkish Music, Authority, Music Therapy, Five Sounds Music, Hospital