Çocukluk çağında astım atağını tetikleyici faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors triggering asthma attack in childhood
Yazar: NİLÜFER AVUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE TOYRAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Hematoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Astım = Asthma ; Astım = Asthma ; Solunum sistemi = Respiratory system ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Akut astım atakları, çocukluk çağındaki hastane başvuruları ve yatışı için en
yaygın nedenlerden biridir. Astım atağı nedeni ile hastane başvurusu olan astımlı
hastalar gelecekteki ataklar için daha yüksek risk altındadır ve herhangi bir ciddi akut
atak yaşamı tehdit edici solunum yetmezliğine kadar ilerleyebilir. Astım ataklarının
önlenmesi hastanın akciğer fonksiyon kaybı gibi morbiditelerin engellenmesi,
kendisinin ve ailesinin yaşam kalitesinin yükseltilmesi ve maddi yükün azaltılması
açısından önemlidir. Erişkin hastalardaki astım atak tetikleyicileri ile çok sayıda
çalışma bulunurken, çocukluk çağında astım atağı ile başvuran hastalarda tetikleyici
faktörler ile ilgili sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışma ile çocukluk
çağında astım atağı tetikleyici faktörlerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Hematoloji Onkoloji Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Alerji polikliniğinde
astım tanısı almış ve en az 1 yıldır astım tanısı ile takip edilen 2-18 yaş arasında,
hastanemiz acil ve alerji polikliniklerine akut astım atağı ile başvuran hastalar
incelenmiştir. Hastaların sosyodemografik özellikleri, yaşanılan ev koşulları, atak
öncesi durumları ve tedavi-takip uyumları sorgulandı. Başvurudaki atak şiddeti,
laboratuvar veriler ve vital bulguları kaydedildi. Çalışmamız kesitsel bir çalışmadır.
Çalışma kriterlerimize uygun 211 hasta incelenmiştir. Çalışmamıza katılan
hastaların 132'si (%62,6) erkektir. Hastaların 149'unda (%70,6) olası tetikleyici
faktör olarak solunum yolu enfeksiyonu saptanmış olup tüm yaş grupları, ırk,
mevsim ve cinsiyette en sık etkendir. Diğer tetikleyiciler incelendiğinde hastaların
55'inde (%26) irritan madde, 142'sinde (%67,2) sigara, 50'sinde (%23,6) alerjen
maruziyeti, 30'unda (%14,2) stres faktörleri saptanmıştır. Otuz yedi hastada (%17,5)
enfeksiyon ve irritan maruziyeti, 34'ünde (%16,1) enfeksiyon ve alerjen maruziyeti,
21'inde (%9,9) enfeksiyon ve stres, 102'sinde (%48,3) enfeksiyon ve sigara,
12'sinde (%5,6) alerjen ve irritan maruziyeti, 29'unda (%13,7), 38' sinde (%18)
irritan madde ve sigara, 18'inde (%8,5) sigara ve stres, 8'inde (%3,7) stres ve alerjen
maruziyeti birlikte bulunmuştur.
Çalışmamızda orta/ağır ataklarda solunum yolu enfeksiyonunun tetikleyici
olma sıklığının hafif ataklardan daha yüksek olduğu gözlenmiştir (p:0,030). Atak
öncesi alerjen maruziyeti bulunan hastalarda ise hafif atakların daha sık olduğu
saptanmıştır (p:0,041). Astım ilaçlarını düzenli kullanmayan hastalarda alerjen
maruziyetinin daha sık etken olduğu saptanmıştır (p:0,030). Okula giden hastalarda
alerjen maruziyetinin daha fazla olduğu saptanmıştır (p:0,021).
Astım ataklarında tetikleyici faktörlerin bilinmesi gerekli önlemlerin alınarak
atakların önlenmesi, atak şiddetinin azaltılması, ilerleyen yıllarda akciğer fonksiyon
kaybı gelişiminin önlenmesi ve hasta ve ailesinin maddi/ manevi yaşam kalitesinin
artması açısından önemlidir.
Anahtar sözcükler: astım, atak, tetikleyici faktörler

Abstract:
Acute asthma exacerbations are one of the most common causes of hospital
admissions and hospitalization in childhood. Asthma patients with hospital
admissions due to stroke attack are at higher risk for future attacks and any serious
acute attack can progress to life-threatening respiratory failure. Prevention of asthma
attacks is important to prevent morbidity such as loss of lung function and to
improve the quality of life of his / her family and to reduce the financial burden.
While there are many studies with asthma attack triggers in adult patients, there are
limited studies about the triggering factors in patients presenting with asthma attack
in childhood. The aim of this study was to investigate the factors triggering asthma
attack in childhood.
The patients who were admitted to the emergency and allergy outpatient
clinics with an acute asthma attack between the ages of 2 and 18 years were
examined. Sociodemographic characteristics of the patients, home conditions, preattack conditions and treatment-follow-up compliance were questioned. The severity
of the attack, laboratory data and vital signs were recorded. Our study is a crosssectional study.
A total of 211 patients were evaluated. 132 (62.6%) of the patients were male.
Of the patients, 149 (70.6%) had respiratory tract infection as a possible triggering
factor and the most common factor in all age groups, race, season and sex. When the
other triggers were examined, 55 of the patients (26%) were irritant, 142 (67.2%)
were smoking, 50 (23.6%) were allergen exposure and 30 (14.2%) were stress
factors. Infection and irritant exposure in thirty-seven patients (17.5%), infection and
allergen exposure in 34 (16.1%), infection and stress in 21 (9.9%), and 102 (48.3%)
infection and smoking, 12 (5.6%) allergen and irritant exposure, 29 (13.7%), 38
(18%) irritant substance and cigarette smoking, 18 (8.5%) smoking and stress, stress
and allergen exposure were found together in 8 (3.7%).
In our study, it was observed that the frequency of triggering of respiratory
tract infection was higher than mild attacks in moderate / severe attacks (p: 0,030).
Mild exacerbations were found to be more frequent in patients with pre-attack 
allergen exposure (p: 0.041). Allergen exposure was found to be more frequent in
patients who did not regularly use asthma medications (p: 0,030). Allergen exposure
was found to be higher in patients attending school (p: 0,021).
 It is important in order to prevent the attacks, to reduce the severity of the
attack, to prevent the development of lung function loss in the following years and to
increase the material / spiritual quality of life of the patient and his family by taking
necessary precautions in asthma attacks.
Key words: asthma, attack, triggering factors