Ankara Numune Eğitim ve Araştirma Hastanesi aile hekimliği polikliniği'ne başvuran hastalarin uyku kalitesinin ve uyku kalitesini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of sleep quality and affecting factors of the patients admitted to Ankara Numune Training and Research Hospital family medicine outpatient clinic
Yazar: SENEM AKSU ASLAN
Danışman: UZMAN İRFAN ŞENCAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku yoksunluğu = Sleep deprivation

Özet:
İnsan, hayatını uyku ve uyanıklık döngüsü içinde sürdürür. Günlük uyku ihtiyacı ortalama 7-8 saat civarındadır. Uykunun iki evresi vardır. Hızlı göz hareketlerinin olduğu REM ve hızlı göz hareketlerinin olmadığı NREM dönemidir. Uyku NREM ile başlar ve yaklaşık 90 dakikada bir NREM ve REM birbirini takip eder. NREM evresinde nöromodülatörler göreceli olarak düşük seviyede salınmaktayken, REM sırasında asetilkolin salınımı baskın hale gelir. Uykuda kortikal ve subkortikal birçok beyin bölgesi görev alır. Ön hipotalamustan gelen uyarılar ve endojen kimyasallarla hipotalamustaki ventrolateral preoptik çekirdek uykuyu başlatır. Sağlıklı bir uyku için bu evrelerin ve döngülerin düzenli bir şekilde tekrarlaması önemlidir. Bu düzenin bozulması uyku bozukluklarına neden olur. Uyku bozuklukları fiziksel ve zihinsel birçok işlevi etkileyebilir ve beraberinde birçok hastalığa zemin hazırlayabilir. Bu yüzden rahat ve kaliteli bir uyku için uykuyu etkileyen bazı faktörlere dikkat etmek gerekir. Bu bozukluğa neden olabilecek başka hastalıklar varsa bunları saptamak ve tedavi etmek de son derece önemlidir.
Çalışmaya Kasım 2016 – Mart 2017 tarihleri arasında Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği polikliniklerine başvuran 255 hasta dâhil edilmiştir. Çalışmadaki tüm olguların Yaş, cinsiyet, kadınlarda menopoz, beden kitle indeksi, medeni durum, evde beraber yaşadığı kişiler, evdeki çocukların yaşları, eğitim durumu, mesleki durum, vardiyalı çalışma durumu gibi sosyodemografik özellikleri sorgulandı. Uyku öncesi alışkanlıkların belirlenmesi amacıyla; uyku öncesi uyuma pozisyonu, gün içinde uyuma sıklığı, uyku öncesi duş alma sıklığı, uykuya dalarken bacaklarında kramp hissi oluşması durumları incelendi. Ayrıca olguların hastalıkları, ilaç kullanımı, sigara ve alkol kullanımı, uyku öncesi çay ve kahve tüketimi, düzenli egzersiz yapma sıklığı, uyurken yanında cihaz ve gece lambası bulundurması gibi özellikler bakımından sorgulandı. Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) uygulandı. Yaş, cinsiyet, menopoz durumu, medeni durum, eğitim
durumu, mesleki durum, gün içinde uyuma, uykuya dalarken bacaklarında kramp hissi oluşması, hastalık, ilaç kullanımı, çay ve kahve tüketimi açısından uyku kalitesinde anlamlı farklılıklar olduğu saptandı.
Bu çalışmada;
 18-25 yaş ile 56 yaş ve üzeri gruplarında,
 Kadın cinsiyet grubunda,
 Menopoz dönemi grubunda,
 Boşanmış, Eşinden ayrı, eşi vefat etmiş grubunda,
 Lise öncesi mezuniyet gruplarında,
 Herhangi bir işte çalışmama grubunda,
 Gün içinde sıklıkla uyuma grubunda,
 Uyku öncesi kramp hissi duyma grubunda,
 Bir tane hastalığı bulunma grubunda,
 En az bir ilacı sürekli kullanma grubunda,
 Uyku öncesi 1-3 bardak çay tüketimi grubunda,
 Uyku öncesi en az bir bardak kahve tüketimi grubunda,
Bulunanların uyku kalitesinin kötü düzeyde olduğu görüldü.
Çalışma sonucunda; kliniğe başvuran hastaların sosyodemografik özelliklerinin ve uyku öncesi alışkanlıkların belirlenmesinin, uyku ile bağlantılı hastalıklarının tanı ve tedavisinde faydalı olacağı anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Uyku kalitesi, Uykuyu etkileyen faktörler.

Abstract:
People carries on his life in the cycle of sleep and wakefulness. The average daily need for sleep is around 7-8 hours. Sleep has two phases. REM is the period of rapid eye movements and NREM is the period of no rapid eye movements. Sleep begins with NREM, and NREM and REM follow each other in about 90 minutes. In NREM, when neuromodulators are released at a relatively low level, acetylcholine release becomes dominant during REM. In sleep many cortical and subcortical brain regions function. The ventrolateral preoptic nucleus in the hypothalamus initiates sleep with stimuli and endogenous chemicals from the anterior hypothalamus. It is important to repeat these phases and cycles regularly for a healthy sleep. The disruption of this order causes sleep disorders. Sleep disorders can affect many physical and mental functions and can lead to many diseases. So you need to pay attention to some factors that affect sleeping for a comfortable and quality sleep. If there are other diseases that may cause this disorder, it is also very important to identify and treat them.
Between November 2016 and March 2017, 255 patients who were referred to Ankara Numune Training and Research Hospital Department of Family Physicians clinics were included in the study. All sociodemographic characteristics such as age, gender, menopause in women, body mass index, marital status, people living together at home, age of children at home, educational status, occupational status, shift work status were questioned. In order to determine pre-sleep habits; Sleeping position before sleep, daytime sleeping frequency, the frequency of taking a shower before sleep, and cramp feeling in the legs while asleep were investigated. In addition, cases were questioned regarding the illnesses, medication use, smoking and alcohol use, pre-sleep tea and coffee consumption, frequency of regular exercise, sleeping next to device and night light. The Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) was administered. Significant differences were found in sleep quality in terms of age, gender, menopausal status, marital status, educational status, occupational status, daytime sleepiness, cramp feeling in the legs while asleep, illness, drug use, tea and coffee consumption.
In this study;
• In the age group of 18 to 25 years and above,
• In the female gender group,
• In the menopausal group,
• Divorced, separated from spouse, spouse died,
• In before high school graduation groups,
• In a non-working group,
• In the group of frequent sleepers during the day,
• In the group of pre-sleep cramp feelings,
• In a group with one illness,
• In at least one drug use group,
• Before sleep, 1-3 cups of tea consumption group,
• At least one cup of coffee consumption before sleep,
It was seen that the sleep quality of the founders was poor.
In the results of working; It was understood that sociodemographic characteristics of patients who applied to the clinic and determination of pre-sleep habits would be useful in the diagnosis and treatment of sleep-related diseases.
Keywords: Sleep quality, Factors affecting sleep.