Celâleddin es-Suyûtî ve Kur'ân ilimlerindeki yeri: El-İtkân örneği
Celâleddîn es-Suyûtî and the place of Quranic siences: El-Itkân as an example
Yazar: İBRAHİM HAKKI İMAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Celaleddin es-Suyuti = Celaleddin es-Suyuti ; El-İtkan = El-İtkan ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mısır = Egypt ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Celâleddîn Abdurrahman b. Kemâleddin es-Suyûtî, 849-911/1445-1505 yılları arasında Mısır coğrafyasında yaşamış çok yönlü bir âlimdir. Yaşadığı dönemde Mısır'a Memluk Devleti hâkimiyetini sürdürmektedir. Celâleddin es-Suyutî, ülkenin siyasi, ekonomik ve sosyal çöküntüye uğradığı bir dönem olan Mısır Memluklarının son döneminde yaşamıştır.Küçük yaşta babasını kaybeden Celâleddin es-Suyutî, babasının arkadaşlarının yardımıyla eğitim almıştır. Öğrencilik dönemi oldukça başarılı geçmiş ve birçok âlimden çeşitli dersler almıştır. 600 hocadan ders aldığını otobiyografisinde ifade etmiştir. Tefsir, hadis, fıkıh, kelam, edebiyat, nahiv ve tıp alanlarında eğitim almıştır. Felsefeyle uğraşan kişilerin ilmî olarak yetersizliğini görmüş ve hocasından, felsefenin haram olduğuyla ilgili aldığı fetvayla felsefe eğitimi almamıştır.es-Suyutî, ilim hayatına 500'den fazla eser sığdırmıştır. Hemen her alanda eser vermiştir. Kur'ân ilimleri ve tefsir alanında 35 eseri vardır. Eserlerinin en önemli özelliği, birbiriyle iç içe olmasıdır. Bir kısım eserleri diğer eserlerinin bir bölümünün müstakil hale getirilmesinden ibarettir. bu kadar çok eser vermiş olmasının açıklaması bu olabilir. el-İtkân fî ulûmi'l-Kur'ân, es-Suyutî'nin Kur'ân ilimleriyle ilgili yazdığı bir kitabıdır.el-İtkân, bir mukaddime, 80 konu başlığı ve sonuç bölümünde oluşmaktadır. Eserin kaynakça olarak kabul edebileceğimiz bölümü mukaddime kısmında yer almaktadır. es-Suyutî, müellif-kitap arasındaki ilişki açısından konuya bakıldığında neredeyse kendi görüşlerini göremediğimiz bir kitabı kaleme almıştır. Eserin hem içerik hem de yapısal özelliklerine bakıldığında bu eserin özgün bir eser olmadığı sonucuna ulaşılabilir. el-Burhân fî Ulûmi'l-Kur'ân'la olan benzerlikler ve isim belirtmeden el-Burhân'dan yapılan iktibaslar eserin özgünlüğünü tartışmalı hale getirmiştir. el-İtkân- el-Burhân arasındaki benzerliği konu dağılımı, içerik ve kaynaklar olmak üzere üç kategoride incelemek mümkündür.Konu dağılımına bakıldığında iki eser arasındaki benzerlik, % 68 oranındadır. Başka bir ifadeyle eserin konu başlıkları 2/3'ü el-Burhân'la aynıdır. İçerik olarak incelendiğinde ise konunun inceleniş biçimi, kompoze edilmesi, yapılan alıntılar iki eser arasında büyük bir benzerliğin olduğunu göstermektedir. Konunun başında ilgili kaynak eserleri vermesi, daha sonra kavramsal tanımlamaları yapması, konuyla ilgili çeşitli görüşlere yer vermesi, örneklerde bulunması el-İtkân-el-Burhân arasındaki benzerliklerdir. el-İtkân'da kullanılan kaynaklar incelendiğinde el-Burhân'la önemli bir benzerliğin olduğu görülecektir. Eserde toplam 295 müellifin 205 tanesi aynıdır. eserlerde benzerlik daha da artmaktadır. Bu benzerliğin kaynakların toplamına oranı % 70'tir başka bir ifadeyle kaynakların 2/3'ü aynıdır.

Abstract:
Celâleddîn Abdurrahman b. Kemâleddîn es-Suyûtî is a versatile scholar who lived in Egyptian district in 849-911/ 1445-1505. During the period he lived, The State of Memluk maintained its sovereignty in Egypt. Celâleddîn es-Suyutî lived during the last period of The State of Memluk in Egypt when the country underwent through a political, economic, and social depression.Celâleddîn es-Suyutî who lost his father in his early age received training with the help of his father?s friends. His school life was a success. He took a diverse range of lessons from a great many of scholars. He declared in his autobiography that he drew lessons from six hundred teachers. He studied Commentary on the Koran, Hadith, Canon Law, Islamic Theology, Literature and Medicine. He recognized the academic insufficiency of the people who deal with philosophy and upon his mentor?s advisory opinion which claims that philosophy is a sin, he did not study philosophy.es-Suyutî fitted more than five hundred pieces of work in his intellectual life. He had literary works almost in every field. The most important characteristic of his books is their being interpenetrating. Some of his pieces of work were merely made up by bringing some of the parts his other books together. el-İtqân fî ulumi?l-Kur?ân is a book which es-Suyutî wrote about Koran sciences and was worded in maturity of Commentary on the Koran and Koran Sciences.el-İtqân, in his preface, in its preliminary title, consists of eighty subject headings and the result part. The part of this book which may be accepted as resources takes place in its preface. es-Suyutî , when analyzed in terms of author-book, inscribed a book where his point of views practically cannot be seen. On having a look at both the structural and thematic features of his piece of work, it is possible to conclude that this work is not original. The resemblances about it make its originality doubtful. It is probable to search the resemblance between el-İtqân and el-Burhân in three categories as subject variety, content and resources.In terms of subject variety, the similarity between el-İtqân and el-Burhân is at the rate of 68. In other words, the two third of subject matter is the same as to el-Burhân. His productivity has become one of es-Suyutî?s advantages. When it is analyzed as to content, the way the subject is handled, the quotations equated depict that there has been a big analogy, between the two pieces of work. Their giving the resources relevant to the topic at the beginning, after that their making conceptual explanations related to theme, and then their being discussing the various views pertinent to the subject matter and finally their giving examples concerning the text are also the other similarities between el-İtqân and el-Burhân. When the sources used in el-İtqân are examined, it will be seen that there has been an important similarity between it and el-Burhân. In the piece of work, 205 resources of the total 295 are the same. The rate of this resemblenca to the total resources is seventy per cent. That is, two third of the resources are the same.