Biyolojik etkili bazı oktahidrokinazolin türevlerinin sentezi, yapı analizi ve enansiyomer ayırımı
Synthesis, structural elucidation and enantioseparation of some biological active octahydroquinazoline derivatives
Yazar: MİNE YARIM
Danışman: DOÇ.DR. SELMA SARAÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
ÖZET Yarım, M., Biyolojik etkili bazı oktahidrokinazolin türevlerinin sentezi, yapı analizi ve enansiyomer ayırımı, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Farmasotik Kimya Programı Doktora Tezi, Ankara, 2000. Bu çalışmada, 4-ariloktahidrokinazolin-2,5-dion yapısında 25 yeni bileşiğin sentezi yapılmış ve m vitro kalsiyum antagonisti etkileri incelenmiştir. Bileşikler 5,5-dimetil- 1,3-siklohekzandionun, uygun aromatik aldehitler ve üre/N-metilüre ile modifiye edilmiş Biginelli reaksiyonu şartlan allında reaksiyona sokulmasıyla elde edilmişlerdir. Sentezi yapılan bileşiklerin erime dereceleri ve reaksiyon yüzde verimleri aşağıda tablo halinde verilmiştir. Bileşiklerin fiziksel özellikleri, ince tabaka kromatografisinde Rf değerleri, UV absorbsiyon özellikleri saptanmış; yapılan İR, ^-NMR, 13C-NMR, kütle spektroskopisi, X-ışınlan kristalografîsi ve eleman analizi verileri ile kanıtlanmıştır. Bileşikler şiral stasyoner faz olarak seüuloz tris(3,5-dimetilfenilkarbamat) (Chiralcel OD) ve amiloz tris(3,5-dimetilfenil karbamat) (Chiralpak AD) kullanılarak yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC) ile enansiyomerlerine ayrılmıştır. Bileşiklerin kalsiyum antagonist etkileri izole sıçan ileumu ve koyun karotid arterinde yapılan testlerle tayin edilmiştir. Bileşik XVI ve XIX sıçan ileumunda baryum klorürle oluşturulan kasılmalar üzerinde zayıf inhibitor etki göstermiştir. Koyun karotid arterinde potasyum klorür ile oluşturulan kasılmalar üzerinde % 38.83 inhibisyon gösteren Bileşik XVI nikardipinden (% 35.50) daha etkili bulunmuştur. Destekleyen Kurum: TÜBİTAK - SBAG.AYD.218 (Proje No: 198S082) - Yurt İçi Doktora Burs ProgramıVI Anahtar kelimeler: Oktahidrokinazolin, kalsiyum antagonist etki, şiral ayırım WNdkMAimsvrot> MiSKfâl

Abstract:
vu ABSTRACT Yarım, M., Synthesis, structural elucidation and enantioseparation of some biological active octahydroquinazoline derivatives, Hacettepe University Health Sciences Institute PhD Thesis in Pharmaceutical Chemistry, Ankara, 2000. In this study, twenty five 4-ajyloctahydroquinazoline-2,5-dione derivatives were synthesized and screened in vitro for their calcium antagonistic activities. The compounds were prepared by reacting 5,5-dimethyl-l,3-cyclohexanedione with appropriate aromatic aldehydes and urea/N-methylurea under modified Biginelli reaction conditions. The melting points and percentage of the reaction yields of the compounds synthesized are given in the table below. The physical properties, Rf values on thin layer chromatography and the UV absorption properties of the compounds were determined. The structure of the compounds were proved by IR, fc-NMR, 13C-NMR, mass spectroscopy, X-ray crystallography and the elemantal analysis data. The compounds were resolved into their enantiomers by high performance liquid chromatography (HPLC) using cellulose tris(3,5-dimetnylphenylcarbamate) (Chiralcel OD) and amylose tris(3,5-dimethylphenylcarbamate) (Chiralpak AD) as chiral stationary phase. The calcium antagonistic activities of the compounds were determined by the tests performed on isolated rat ileum and lamb carotid artery. Compounds XVI and XIX exerted a weak inhibitory efFect on barium chloride-induced contractions in rat ileum. On lamb carotid artery stimulated with potassium chloride, compound XVI showed a contraction inhibition of 38.83 % and this compound was found more active than nicardipine (35.50 %). Supported by TÜBİTAK - SBAG.AYD.218 (Project No: 198S082) - National PhD Scholarship Programmevuı Key words: Octahydroquinazoline, calcium antagonistic activity, chiral separation