Erken Demir Çağı'nda Eski Smyrna: Tabakalanma ve buluntular
Early Iron Age in Old Smyrna: Stratigraphy and findings
Yazar: BORA ERTÜZÜN
Danışman: PROF. DR. DUYGU SEVİL AKAR TANRIVER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Protohistorya = Protohistory

Özet:
Eski Smyrna'da ilk sistemli arkeolojik araştırmalar 1948-51 yıllarında E. Akurgal ve J.M. Cook tarafından yürütülmüştür. Bu çalışmaların odak noktasını yerleşimin yapı katları, Athena Tapınağı ve kentin savunma duvarları oluşturmuştur. Eski Smyrna'da Erken Demir Çağı kültür tabakalarına ait temel verilerimiz ise bu çalışmalara dayanmaktadır. Akurgal, Eski Smyrna'da Protogeometrik Dönem'den Klasik Dönem'in sonuna kadar on üç farklı yapı katının tespit edildiğini ve kültür tabakalarının kesintisiz bir şekilde takip edilebildiğini aktarmıştır. Buna karşın kültür tabakalarının kontekstlerini temsilen az sayıda buluntu yayınlanmış ve tespit edildiği ifade edilen yapı katları somut verilerle desteklenmemiştir. Söz konusu veri eksikliği ise yapı katlarının tarihi ve kontekstlerin karakteri hakkında birtakım belirsizliklere neden olmuştur.

2017-2022 yıllarında Erken Demir Çağı araştırmalarına yeniden başlanmıştır. Bu araştırmalar kapsamında sekiz açmada çalışmalar yürütülmüş ve Tunç Çağı'ndan Erken Demir Çağı'na geçişi temsil eden kültür tabakalarından başlamak üzere, MÖ 10-8 yüzyıllara tarihlenen çok sayıda kültür tabakası tespit edilmiştir. Araştırmaların sonuçları, Akurgal'ın da belirttiği gibi kültür tabakalarının kesintisiz bir şekilde izlendiğini doğrulamış olsa da kontekstlerin aktarılandan çok daha farklı bir karaktere sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Bu çalışma, yeni araştırmalar sırasında tespit edilen Tunç Çağı'ndan Demir Çağı'na geçiş tabakalarını (MÖ 1200/1100-1050/1000), Attika'da Protogeometrik Dönem'e (MÖ 1050-900) ve Geometrik Dönem'e (MÖ 900-700) çağdaş olan Erken Demir Çağı I-IV kültür tabakalarını tanımlamayı, bu kültür tabakalarını temsil eden kontekstleri ve mimari kalıntıları değerlendirmeyi, elde edilen yeni verilerle eski kazı çalışmalarının sonuçlarını karşılaştırmayı ve sunulan yeni kronolojik düzenle Eski Smyrna'nın Erken Demir Çağı süresince Ege Havzası kültürleri arasındaki yerini belirlemeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
The initial systematic archaeological investigations in Old Smyrna were conducted by E. Akurgal and J.M. Cook from 1948 to 1951. The focal points of these studies were the layers of the settlement, the Temple of Athena, and the city's defensive walls. All fundamental data regarding the Early Iron Age cultural layers in Old Smyrna rely on these studies. Akurgal reported the identification of thirteen different structural layers from the Protogeometric Period to the end of the Classical Period in Old Smyrna, emphasizing the uninterrupted sequence of cultural layers. However, only a limited number of findings representing the contexts of layers have been published, and the identified layers have not been substantiated with concrete data. This lack of data has led to some uncertainties regarding the history of the structural layers and the nature of their contexts.

Between 2017 and 2022, researches on the Early Iron Age have been started again. Within the scope of these investigations, work was carried out in eight trenchs and a large number of cultural layers dating to the 10th-8th centuries BC were identified, starting with the cultural layers representing the transition from the Bronze Age to the Early Iron Age. While the results of the research confirm, as stated by Akurgal, the uninterrupted sequence of layers, they also reveal that the contexts have a significantly different character than what was previously reported.

This study aims to identify the Bronze Age to Iron Age transitional levels (1200/1100-1050/1000 BC) identified during the new researches, and the Early Iron Age I-IV cultural levels contemporary with the Protogeometric Period (1050-900 BC) and the Geometric Period (900-700 BC) in Attica, The aim of this study is to evaluate the contexts and architectural remains representing these levels, to compare the new data with the results of previous excavations, and to determine the place of Old Smyrna among the cultures of the Aegean Basin during the Early Iron Age in a new chronological order.