Es-Sülûk li-Ma'rifeti Düveli'l-Müluk adlı eserin I. cildi (Eyyubiler kısmının) çevirisi ve değerlendirilmesi
The translation and evaluation of the i. volume (Ayyubids section) of the work titled ki̇tâb Al-Sulûk li-Ma'rifat Duwal al-Mulûk
Yazar: ZAFER ÜMİT KOLUKISA
Danışman: PROF. DR. İLHAN ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Eyyubiler = Ayyubids ; Filistin-Kudüs = Palestine-Jerusalem ; Haçlı seferleri = Crusades ; Mısır = Egypt ; Orta Çağ = Middle Ages ; Selahaddin-i Eyyübi = Selahaddin-i Eyyubi ; Suriye = Syria

Özet:
M. 1171 yılında Selâhaddin Eyyûbi tarafından kurulan, M. 1250 yılında el-Melik el-Turanşah'ın öldürülmesi ile tarih sahnesinden kaybolan Eyyûbîler, yetmiş dokuz yıl (Makrîzî'ye göre seksen bir yıl) süren kısa saltanat dönemlerinde Mısır, Şam, el-Cezire ve Yemen bölgelerine hakim oldular. Türk devlet geleneğine göre teşkilatlanmış Eyyûbî Devleti, Türk, Kürt ve Arap unsurlardan oluşmaktaydı. Eyyûbîler kurulduğunda bölgede bulunan Müslümanlar arasında birlik ve beraberlik bozulmuştu. Papa önderliğinde kurulan Haçlı birliği Kudüs'ü feth etmiş ve İslâm dünyasını tehdit etmekteydi. 
      Eyyûbîler saltanatları boyunca öncelikle kutsal kent Kudüs'ün haçlılardan kurtarılması, onların geldikleri topraklara geri gönderilmesi ve dağılmış olan Müslüman birliğinin yeniden tesis edilmesi için çaba harcadılar. Bu sebeple III., IV., V., VI., ve VII. Haçlı seferlerini bertaraf etmek zorunda kaldılar. Kuzey bölgelerinde bulunan büyük-küçük devlet yada emirliklerle hakimiyet mücadelesi verdiler. Saltanatlarının son döneminde de  Doğu'dan gelen Moğol akınları ve onların önünden kaçan Harezmşah  ve Türkmenlerin  göç dalgaları ile meşgul odular. Tüm bu hadiseler yaşanırken de kendi aralarında taht ve topraklar için kavga etmeyi ihmal etmediler.
      Eyyûbiler dönemine ait yaşananlar bir çok tarihçi tarafından ya görgü tanığı olarak ya da rivayet edilenlerden faydalanılarak kaleme alınmıştır. O dönemi kayıt altına alan tarihçilerden birisi de Makrîzî olmuştur. Arapça olarak kaleme aldığı "Es-sülûk li-Ma'rifeti Düveli'l-mülûk" adlı eserinin "Eyyûbiler" kısmında dönemle ilgili siyasî tarihi, devlet teşkilatını ve sosyo-kültürel hayatı ayrıntılarıyla ele almaktadır. Genelde Eyyûbîler ile ilgili yapılan çalışmaların çoğunluğunu Selâhaddin Eyyûbî ile ilgili konular oluşturmaktadır. Selâhaddin Eyyûbi sonrası dönemle ilgili az sayıda çalışma bulunmaktadır. Biz de Eyyûbi döneminin tamamını kapsayan bir çalışma yapmak istedik. Bu sebeple  Makrîzî'nin "Es-sülûk Li-Ma'rifeti Düveli'l-Mülûk" eserinin birinci cildinde mevcut "Eyyûbîler" bölümünü tercüme etmeyi tercih ettik.
      Yaptığımız bu tercüme çalışması, Makrîzî'nin bakış açısıyla yazmış olduğu Ortadoğu İslâm coğrafyasının tarihi bir kroniğini olurken, günümüzde aynı bölgede geçmişte yaşananlara benzer olarak ortaya çıkan, çağdaş olaylara benzerlikleri hususunda da okuyucular için dikkat çeken bir mehaz olacaktır.

Abstract:
Ayyubids, founded by Selâhaddin Eyyûbi in 1171 A.D. and disappeared from the stage of history with the murder of Turanşah in 1250 A.D., dominated the regions of Egypt, Damascus, al-Jazeera and Yemen during their short reign which lasted for seventy-nine years (according to Makrîzî eighty-one years). The Ayyubid State, organized in accordance with the Turkish state tradition, consisted of Turkish, Kurdish and Arab elements. When the Ayyubids were established, the unity and solidarity among the Muslims in the region was broken and the Crusaders, established under the leadership of the Pope, had conquered Jerusalem and were threatening the Islamic World.
      During their reign, the Ayyubids primarily made efforts to save the holy city Jerusalem from the Crusaders, to send them back to the lands they had come from and to re-establish the broken Muslim unity. For this reason, They had to defeat the III., IV., V., VI., and VII. Crusades. They struggled for dominance with large-small states or emirates in the northern regions. In the last period of their reign, they were busy with the Mongol raids from the East and the migration waves of Khwarezm Shahs and Turkmens who fled before Mongols. While all these events were taking place, they did not neglect to fight for the throne and lands among themselves.
      The events of the Ayyubid era were written by many historians either as eyewitnesses or by making use of the narrations. One of the historians who recorded that era was Makrîzî. In the "Ayyubids" section of his work "Kitâb al-Sulûk li-Ma'rifat Duwal al-Mulûk", which he wrote in Arabic, he deals with the political history, state organization and socio-cultural life in detail. Mostly, the majority of the studies on the Ayyubids are consisted of subjects related to Selâhaddin. There are few studies pertaining to the post- period of Selâhaddin Eyyûbi. We wanted to make a study covering the entire Ayyubids era. For this reason, we preferred to translate the "Ayyubids" section in the first volume of  "Kitâb al-Sulûk li-Ma'rifat Duwal al-Mulûk".
      While this work, which we have translated, is a historical chronicle of the Islamic geography of the Middle East, which was written from Makrîzî's point of view, it will also be a remarkable place for the readers in terms of its similarities to contemporary events that have occurred in the same region today, similar to what happened in the past.