İlkokul Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki illüstrasyonların tasarım ilke ve elemanları açısından incelenmesi
Examination of the illustrations in primary school Life Science textbooks in terms of design principles and elements
Yazar: OSMAN BAŞÇİ
Danışman: DOÇ. DR. MENDUHA SATIR KAYSERİLİ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Kitaplar = Books ; Resim eğitimi = Painting education ; Tasarım = Design ; İlkokullar = Primary schools ; İllüstrasyon = Illustration

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı ilkokulun 1., 2., 3. sınıflarında okutulmakta olan Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki illüstrasyonların tasarım ilke ve elemanları açısından incelenmesidir.

Yöntem: İlkokul Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki illüstrasyonların tasarım ilke ve elemanları açısından incelemek amacı ile yapılan bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Bu model ile uzmanların, ders kitaplarındaki illüstrasyonların tasarım ilke ve elemanları açısından inceleme olanağı tanımakla birlikte, yine öğrencilere illüstrasyonu görsel açıdan değerlendirme olanağı tanımaktadır. Araştırma ölçütlerini karşılayan, amaca uygun olduğu düşünülen illüstrasyonlar arasından, sadece bir illüstrasyon bulunduran sayfalardan seçilmiş illüstrasyonlar, uzman değerlendirilmesi için alınmıştır. Sonrasında uzman değerlendirmesinde temel tasarım ilke ve elemanları bakımından en nitelikli tek illüstrasyon öğrencilerin dikkat süreleri de düşünülerek değerlendirmelerine sunulmuştur. Araştırmada örneklemi belirlemek için amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır.

Bulgular: Hayat Bilgisi ders kitaplarındaki illüstrasyonların tasarım ilke ve elemanları açısından öğrencilerin sıcak renkleri daha dikkat çekici bulmasına rağmen illüstrasyonlarda sıcak renklerin kitap baskılarının da etkisi ile yeterince kullanılmadığı söylenebilir. Öğrencilerin görüşlerinden elde edilen bulgulara göre ise, illüstrasyonlarda sıcak ve ana renklerin, büyük ölçülü figürlerin daha çok dikkatlerini çeken unsurlar olduğu ifade edilebilir.

Sonuç: Hayat Bilgisi ders kitaplarında kullanılan illüstrasyonların uzman görüşleri neticesinde tasarım ilke ve elemanları açısından gözden geçirilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır. Öğrenci görüşlerinin tasarım ilke ve elemanları açısından ise ölçü-oran, renk ve konunun dikkat çeken unsurlar olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Hayat Bilgisi, Ders Kitabı İllüstrasyonları, Tasarım İlke ve Elemanları

Abstract:
Purpose: The aim of this is to examine the illustrations of Life Science textbooks that are taught in 1st, 2nd, 3rd grades of primary school in terms of design principles and elements.

Method: In this study, descriptive scanning model was used from qualitative research methods in order to examine the design principles and elements of the illustrations in Primary School Life Science Textbooks. This model allows experts to examine the illustrations in textbooks in terms of design principles and elements, but also allows students to evaluate the illustration from a visual point of view. Selected illustrations from the pages containing only one illustration were taken for expert evaluation among the illustrations that meet the research criteria and are considered fit for the purpose. After the expert evaluation, the only illustration that is most qualified in terms of basic design principles and elements is presented to the students ' evaluation by considering their attention span. Criteria sampling was used to determine the sample in the study.

Findings: Although students find warm colours more remarkable in terms of design principles and elements of illustrations in life science textbooks, it can be said that warm colours are not used enough in illustrations with the effect of book prints. According to the findings obtained from the students ' views, it can be stated that the warm and main colours in the illustrations are the elements that attract more attention than the large-scale figures.

Result: As a result of expert opinions, it is considered appropriate to review the illustrations used in Life Science textbooks in terms of design principles and elements. In terms of design principles and elements of the students' views, it has been seen that the measure-ratio, colour and subject matter are the remarkable elements.

Keywords: Life science, textbook illustrations, design principles and elements