Anadolu Selçuklu dönemi geometrik yıldız desenlerinin parametrik tasarımı
Parametric design of Anatolian Seljuk period geometric star patterns
Yazar: HALİL AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN TOKTAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Anadolu mimarisi = Anatolia architecture ; Bilgisayar destekli tasarım = Computer aided design ; İslam mimarisi = Islamic architecture ; İslam sanatı = Islamic art

Özet:
Geçmişten bize miras, geleceğin bizdeki emaneti olan kültürel mirasın korunması, gelecek nesillere aktarılması, ulusal ve uluslararası birçok kanun, sözleşme vb. ile güvence altına alınmasına rağmen savaş, doğal afet vb. birçok doğal veya yapay nedenlerle bazı eserlerin zarar gördüğü, özgün halini kısmen veya tamamen kaybettiği bilinmektedir.
Tarih boyunca konumu, mümbit toprakları, yer altı ve yerüstü zenginlikleri ile birçok medeniyete beşiklik yapan Anadolu'da yer alan kültürel mirasımızın kayıt altına alınması, mimari özelliklerinin analiz edilmesi ve gelişen teknolojilerden yararlanılarak tasarımlarının yapılması, bu eserlerin zarar görmesi durumunda da yaşatılmasına imkân sağlanması bakımından son derece önemlidir.
Anadolu'da hüküm süren Anadolu Selçukluları değişik bölgelerde şifahane, kervansaray, köprü, han, hamam, medrese, cami, tekke gibi yapılarla kültürel mirasımıza katkı yapmışlardır. 
Bu çalışmada, Anadolu Selçukluları tarafından kültürel mirasımıza kazandırılan mimari eserlerde kullanılan İslami geometrik desenlerin korunması, tanıtımı için Poligonal (Çokgen) tekniği ile doğru analiz edilerek gelişmiş teknoloji yardımıyla bilgisayar ortamında parametrik tasarımları yapılacaktır. Böylelikle geçmişten günümüze harmanlanan bu eserlerin mimari başta olmak üzere birçok sektörde doğru kullanımının artmasına yol açacaktır.
İslami geometrik desenler, içindeki yıldızların yapısıyla isimlendirilmektedir. Bu yıldızlar incelenmiş, yeniden tasnif edilmiş, bilgisayar ortamında çokgen tekniğine göre analiz edilerek Rhinoceros Grasshopper ortamında paramerik tasarımları yapılmıştır. Dijital ortama yıldızların aktarılması sayesinde İslami geometrik desenler kolayca oluşmakta ve kompozisyon haline gelerek ulaşılabilirlik ve kullanım kolaylığı sağlamaktadır. Bu sayede, çalışılan İslami geometrik desen analizleri parametrik tasarımlar haline dönüşmüş, kayıtlara geçirilmiş, değişken parametrelere göre yeni tasarımlar oluşturulmaya açık hale gelmiştir.
Mimarlık, inşaat ve birçok imalat sektöründe ürünleşmeye katkı sağlayarak ülke ekonomisine katma değer sağlayacak olan inovasyon çalışması yaparak, yenilikçi fikirleri tetikleyerek sanatsal formlarla buluşturup bu sektörleri canlı tutacak farklı tasarımlar oluşturmak ve ülkemizin tarihi zenginliklerinin ulaşılabilir hale getirilerek sunulmasını sağlamak amaçlanmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: İslami geometrik desenler, İslam sanatı, İslam mimarisi, Parametrik tasarım, Dijital çokgen yöntemi.

Abstract:
Although it is secured by many national and international laws, agreements, etc, the protection of the cultural heritage, which is our legacy from the past, the legacy of our future, its transfer to future generations; it is known that some works are damaged or partially or completely lost their original form due to many natural or artificial reasons such as wars and natural disasters.
It is extremely important to record our cultural heritage in Anatolia, which has been the cradle of many civilizations throughout history with its location, fertile lands, underground and aboveground riches, to analyze its architectural features and to make designs using developing technologies, and to ensure that these works are kept alive in case they are damaged. 
Anatolian Seljuks, who ruled in Anatolia, contributed to our cultural heritage with buildings such as healing houses, caravanserais, bridges, inns, baths, madrasahs, mosques and lodges in different regions.
In this study, the Islamic geometric patterns used in the architectural works brought to our cultural heritage by the Anatolian Seljuks will be analyzed accurately with the Polygonal technique for the preservation and promotion, and their parametric designs will be made in the computer environment with the help of advanced technology. Thus, the correct use of these works, blended from past to present, will increase in many sectors, especially in architecture.
Islamic geometric patterns are named after the structure of the stars inside them. These stars were examined, reclassified, analyzed according to the polygon technique in the computer environment, and parametric designs were made in the Rhinoceros Grasshopper environment. Thanks to the transfer of stars to the digital environment, Islamic geometric patterns are easily formed and become compositions, providing accessibility and ease of use. In this way, the studied Islamic geometric pattern analyzes were transformed into parametric designs, recorded, and according to variable parameters new designs became open to creation.
It is aimed to create different designs that will keep these sectors alive by triggering innovative ideas, combining them with artistic forms, by carrying out innovation work that will add value to the country's economy by contributing to productization in the architecture, construction and many manufacturing sectors, and to ensure that the historical richness of our country are made accessible and presented. 
Key Words: Islamic geometric patterns, Islamic art, Islamic architecture, Parametric design, Digital polygon method.