Simülasyon ve birbirine geçme olgusunun Türkiye'deki dini gruplar üzerindeki etkisi
The effect of simulation and implosion phenomena on religious groups in Turkey
Yazar: ABDULLAH YARGI
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN GÜNGÖR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Baudrillard, Jean = Baudrillard, Jean ; Benzerlik teorisi = Similarity theory ; Benzetim = Simulation ; Cemaatler = Communities ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini gruplar = Religious groups ; Metafizik = Metaphysical ; Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; İslamiyet = Islam

Özet:
Jean Baudrillard'a ait simülasyon teorisi, Rönesans'tan beri dünyanın belirli bir dönüşüm içinde olduğunu, postmodern döneme gelindiğinde 'gerçeklik ilkesini' kaybettiğimizi ve sibernetik, kodlar, modeller vasıtasıyla gerçekliği taklit eden simülatif bir evrende yaşadığımızı ifade etmektedir. Simülasyon evrenini ortaya çıkaran mekanizmalardan en önemlisi olan 'birbirine geçme (implosion)' ise; aşkın-içkin, fizik-metafizik, gerçek-sahte kutuplaşmalarının birbiri içinde erimesini anlatmaktadır.

Baudrillard'a göre simülasyon evreni, Batıda, Rönesans'tan bu yana 'simülakr' düzeni olarak adlandırdığı aşamalı bir sürecin en son halidir. Bize göre simülasyon, Batıyla yoğun etkileşimde bulunan Anadolu coğrafyası için gecikmeli de olsa etkisini göstermiştir. Bunun ilk etkisi güçlü bir 'ahiret/aşkınlık' vurgusu yapan İslam için bu karşıtlığın aşınması şeklindedir. Simülasyon evrenindeki çıktısı ise, İslam tarihi boyunca rijit bir şekilde 'anti- dünyacı' olan dini gruplarda yaşanan dönüşümdür.

Türkiye'de 1980 sonrasında dini gruplarda belirgin bir iktisadi büyüme yaşanmıştır. Dini faaliyet; medya, sağlık, eğitim, turizm gibi birçok alandaki faaliyetlerle 'birbirine geçmiştir.' Dini gruba bağlanan bir inanan, artık karşısında sadece tekke faaliyeti değil, aynı zamanda gündelik hayatındaki sosyal ve tüketim ihtiyaçlarına cevap verebilecek bir şemsiye yapı bulmaktadır. Tekke, artık sadece 'tekke' değil; eğitim kurumu, hastane, televizyon kanalı ya da enerji şirketi gibi farklı mekânların 'birbirine geçtiği' kutsal bir şemsiye haline gelmiştir.

Çalışmamızda simülasyon ve birbirine geçme teorisinin uygulandığı dini gruplar, tarihsel kökleri itibariyle uzun zamandır Anadolu coğrafyasında varlık gösteren Nakşibendi geleneğine mensup Menzil, Süleymanlı, Işıkçılar ve İskenderpaşa cemaatleri olmuştur. Sözü edilen tarikat yapılanmalarının eğitim, medya, sağlık, turizm vb. sektörlerdeki bilinen faaliyetleri, sırasıyla gruba özel başlık altında ortaya konmuştur. Holdingleşme ve ticari açılımların en yoğun olarak görüldüğü bu gruplarda, 'aşkınlık' ve 'Tanrısal metafiziklikle' bağın koptuğu simülasyon evreninde tekke ve ticarethane birbirine geçmiştir.

Abstract:
The simulation theory of Jean Baudrillard states that the world has been in a certain transformation since the Renaissance, we have lost the principle of reality by the postmodern era, and we have lived in a simulated universe that imitates reality through cybernetics, codes and models. Implosion, which is the most significant one of the mechanisms that reveal the simulation universe; It describes the melting of the immanental-transcendental, physical- metaphysical, real-fake polarizations within each other.

According to Baudrillard, the simulation universe is the latest form of a gradual process in the West, which has been called the simulacrum order since the Renaissance. In our opinion, the simulation has shown its effect to the Anatolian geography, which interacts intensively with the West, albeit with a delay. The first effect is that the erosion of the opposition for Islam, which emphasizes a strong afterlife. Its output in the simulation universe is the transformation of religious groups that have been rigidly anti-worldist throughout Islamic history.

Religious groups in Turkey have experienced a significant economic growth in after 1980. Religious activity; has imploded by the activities in many areas such as media, health, education, tourism. A believer who addicted to the religious group, now finds an sacred canopy structure that can satisfy not only lodge activity but also social and consumption needs in daily life. The lodge is no longer just a lodge; it has become a sacred canopy where different places imploded, such as educational institutions, hospitals, television channels or energy companies.

In our study, the religious groups in which simulation and implosion theory were applied were Menzil, Süleymanlı, Işıkçılar and İskenderpaşa orders belonging to the Nakşibendi tradition, which have long existed in Anatolia in terms of their historical roots. The known activities of these orders in the sectors of education, media, health, tourism etc. respectively put under the group-specific title. In these groups where holding-up and commercial expansions are seen most intensively, in the simulation universe where the connection with transcendence and divine metaphysics is broken, the dervish lodge and trading house are imploded.