Üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı travmalarının siber zorbalık ve mağduriyetle ilişkisinde aleksitiminin aracı rolü
The mediator role of alexithymia in the relationship between childhood traumas and cyberbullying/victimization in university students
Yazar: ELİF YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI EYRENCİ
Işık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, çocukluk çağı travmaları ve siber zorbalık/mağduriyet
ilişkisinde aleksitiminin aracı (mediatör) rolünü incelemek, bu değişkenlerin
demografik değişkenlere göre dağılımını araştırmak ve çalışmanın diğer hipotezlerinin
test edilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmaya 18-62 yaş aralığında 402 lisans öğrencisi katılmıştır.
Katılımcıların %54.7'si (N=220) cinsiyetini kadın, %45.3'ü (N=182) cinsiyetini erkek
olarak belirtmiştir. Araştırmada gerekli verileri toplamak için Bilgilendirilmiş Onam
Formu, Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (CTQ-33), Toronto
Aleksitimi Ölçeği (TAS-20), Siber Mağduriyet ve Zorbalık Ölçeği (SMZÖ)
kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmadan elde edilen analiz bulgularına göre, çocukluk çağı travmaları
ve siber zorbalık ilişkisinde aleksitimi anlamlı aracı bir rol üstlenmemekle birlikte
çocukluk çağı travmaları ve siber mağduriyet ilişkisinde aleksitiminin anlamlı aracı
rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocukluk çağı travmalarının aleksitimi, siber
zorbalık ve siber mağduriyet; aleksitiminin siber zorbalık ve siber mağduriyet, siber
zorbalığın ise siber mağduriyet üzerinde anlamlı yordayıcılık etkileri olduğu sonucuna
ulaşılmıştır.
Sosyodemografik değişkenler üzerine yapılan analiz sonuçlarına göre, cinsiyete göre
farklılıklar incelendiğinde, çocukluk çağı travmaları ve siber zorbalık için erkeklerin
kadınlardan anlamlı derecede daha yüksek puanlar aldıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Yaşa ve günlük internet kullanım süresine göre katılımcıların siber zorbalık ve siber
mağduriyet düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır.
Demografik değişkenlerden siber mağduriyet puanının daha önce psikolojik yardım
almış olan grupta daha önce psikolojik yardım almamış gruba göre anlamlı derecede
yüksek olduğu görülmüştür.
Sonuç: Çocukluk çağı travmaları ve aleksitiminin siber zorbalık ve siber mağduriyet üzerinde yordayıcı etkilerinin olduğu, siber zorbalığın ayrıca siber mağduriyeti
yordadığı görülmüştür. Aracılık testi sonuçlarına göre, çocukluk çağı travmaları ve
siber zorbalık ilişkisinde aleksitiminin anlamlı aracı bir rol üstlenmediği fakat
çocukluk çağı travmaları ve siber mağduriyet ilişkisinde aleksitiminin anlamlı bir aracı
rol üstlendiği saptanmıştır. Siber zorbalık ve siber mağduriyeti yordayan etkenlere
yönelik yapılan çalışmalarla online ortamlardaki zorbalık sorununun önlenebileceği
veya azaltılabileceği düşünülmektedir. Böylece, görece yeni olan, siber zorbalık ve
siber mağduriyet sorunlarının yordayıcılarının anlaşılması yönünde bu çalışmanın
literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çocukluk Çağı Travmaları, Aleksitimi, Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to examine the mediator role of alexithymia in
the relationship between childhood traumas and cyberbullying/victimization, to
investigate the distribution of these variables according to demographic variables, and
to test other hypotheses of the study.
Method: 402 undergraduate students aged between 18-62 participated in the study.
54.7% (N=220) of the participants stated their gender as female and 45.3% (N=182)
as male. Informed Consent Form, Personal Information Form, Childhood Trauma
Questionnaire (CTQ-33), Toronto Alexithymia Scale (TAS-20), Cyber Victim and
Bullying Scale (CVBS) were used to collect data in the study.
Results: According to the analysis findings obtained from the research, although
alexithymia did not play a significant mediating role in the relationship between
childhood traumas and cyberbullying, it has been concluded that alexithymia had a
significant mediator role in the relationship between childhood traumas and
cybervictimization. It was also found that, childhood traumas significantly predicted
alexithymia, cyberbullying and cybervictimization. Moreover, it has been concluded
that alexithymia had significant predictive effects on cyberbullying and cyberbullying
also predicted cybervictimization. The results of the analysis on sociodemographic
variables showed that, men scored significantly higher than women for childhood
traumas and cyberbullying. There was no significant difference in the cyberbullying
and cybervictimization levels of the participants according to age and daily internet
use. It was observed that cybervictimization scores were significantly higher in the
group that got psyhological support before compared to the group that had not received
psychological support before.
Conclusion: It was revealed that childhood traumas and alexithymia had predictive effects on cyberbullying and cybervictimization and cyberbullying also predicted
cyber victimization. According to the mediation test results, it was determined
alexithymia did not significantly mediate the relationship between childhood traumas
and cyberbullying, but alexithymia played a significant mediating role in the
relationship between childhood traumas and cyber victimization. It was thought that
the problem of bullying in online platforms might be prevented or reduced by studies
on the factors that predict cyberbullying and cybervictimization. Thus, it can be also
argued that, this study will contribute to the literature in understanding the predictors
of relatively new concepts of cyberbullying and cyber victimization problems.

Keywords: Childhood Traumas, Alexithymia, Cyberbullying, Cybervictimization