Anadoluculuk hareketinin gelişimi ve Anadolucular ile Cumhuriyet Halk Partisi arasındaki ilişkiler (1943-1950)
The progress of the Anatolianism movement and the relations the Anatolianists and the Republican People's Party (1943-1950)
Yazar: METİN ÇINAR
Danışman: PROF.DR. SİNA AKŞİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Anadoluculuk, II. Mesrutiyet'in Osmanlıcılık, slâmcılık ve Pantürkizmideolojilerine tepki olarak dogan bir düsünce akımı ve hareketidir. Anadoluculuk,sürekli toprak kaybına ugrayan Osmanlı mparatorlugu'nun zorunlu olarakAnadolu'ya çekilmesi sürecinde bir ?daralma ve kurtulus ideolojisi? olarak ortayaçıkan bir milliyetçilik akımıdır. Anadoluculuk, içinden çıktıgı Türkçülük akımınınTurancılıga dönüsmesiyle, bu akımın hayalci ve kurgusal tasarımlarına tepkigöstermis ve Anadolu ve Anadolu milletini temel alan yeni açılımları gündemegetirmistir. Anadolucuların ?vatan? ve ?millet? tanımları toprak esaslı bir milliyetçilikkapsamında gelistirilmistir. Gerçek vatan, 1071 yılından itibaren adım adım?cografyadan vatana? dönüsen Anadolu topraklarıdır. Bu topraklar bin yıllık birsüreçte ?Anadolu milletini olusturmustur. Anadolu milletinin tedricen olusumunusaglayan en önemli etkenler, Orta Asya'dan gelen Oguz Türklügü ve slâmiyet'tir.Anadolu'da yasanan Milli Mücadele'yi bir ?hayat hamlesi? olarak gören vedestekleyen Anadolucular, istedikleri bir Milli Devletin kurulmasına ragmen iktidarıpaylasamamanın tepkisiyle siyasi merkezin dısına çıktılar. ?Tedricî bir tekâmületaraftar? olan Anadolucular, Türk Devrimi'nin radikalizmi ve hızı hakkındakiçekincelerini, Aydınlanma karsıtı, ruhçu ve mistik bir felsefi dille ifade ettiler.Evrenselci ve ilerlemeci modernizm ve uygarlık anlayısına karsı, yerli/köylü degerlerive gelenegi savunan Anadolucular kültürcü yaklasımlarını fırsat buldukça baskınideolojiye eklemleme girisiminde bulundular. 1920-1950 döneminde Dergâh, AnadoluMecmuası, Dönüm, Hareket, Millet, Dikmen, Çıgır ve Bizim Türkiye gibi dergilerçıkararak, birlikte görüslerini savunan ve yayan Anadolucular, 1940'lı yılların basındaCHP'nde, öteden beri arzuladıkları siyaseti yapma olanagına kavustular. Busiyasetçiler arasından birçok milletvekili ve bakan çıktı. 1950'li yılların basındaAnadolucu söylemdeki slâmi vurgunun artması ve anti-komünist mücadelenin baskınhale gelmesiyle, bu hareket milliyetçi-muhafazakâr sag içinde egemen düsünüs halinegelen Türk-slâm Sentezi içinde sönümlendi.

Abstract:
Anatolianism is a movement of a political thought which was borned inreaction to the ideologies of Pan-Ottomanism, Pan-Islamism and Pan-Turkism in theSecond Constitutionalist Era. It is a nationalist movement emerged during themandatory withdrawal period of Ottoman Empire towards Anatolian homeland bycause of chronic loose of land of the Empire. Anatolianism, reacted to the fictionaland imaginatory projections of Turanism which was transformed from Pan-Turkistmovement which also gave birth to Anatolianism, and brougt to light the new openingsof ?Anatolia? and ?Anatolian Nation?. The definitions of ?Motherland? and ?Nation?used by Anatolianists were generated from a nationalistic thought based on theteritorial origin. According to them, the real Motherland was the Anatolian Landwhich gradually had turned ?from geography to homeland? since the year 1071. Thisland bodied the Anatolian Nation within a period of a thousand year. The main effectswhich enabled the gradual formation of the Anatolian Nation were Islam and theOghuz Turkishness which flowed from Central Asia. Anatolianists considered TheNational Struggle as ?èlan vitale? and stand behind it. However, although a NationState was founded as they desired, Anatolianists moved out of the political center as areaction to their lack of governance. As ?supporters of a gradual improvement?Anatolianists manifested their diffidence against the radical and the fast character ofTurkish Revolution by using an anti-Enlightment, mystic and spiritualisticphilosophicallanguage. Against the idea of universal and progressive modernism,they supported local/rural values and tried to articulate their cultural perspective intodominating ideology at every opportunity. Anatolianists, who issued periodicals duringthe period of 1920-1950 named; Dergâh, Anadolu Mecmuası, Dönüm, Hareket, Millet,Dikmen, Çıgır, Bizim Türkiye and thus supported and published their ideas, had thepossibility of practicing their political ideas in Republican People?s Party -CHP- at thebeginning of 1940?s as they always had looked forward. Hence, many of theirpoliticians took seat as members of the parliament and even as ministers. At thebeginning of 1950?s Anatolianist movement vanished faded away in the dominatingpolitical idea of Turco-Islamic Synthesis in the nationalist-conservative right wingmovement as anti-communist struggle and Islamic tension gained ground in itsdiscourse.