Yaşlılarda bilişsel fonksiyonun fiziksel aktivite, fonksiyonel durum ve toplumsal katılım ile ilişkisi
The relationship between cognitive function to physical activity, functional status and social participation in older adults
Yazar: HAYRİ AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE YAĞMUR GÜNEŞ GENCER
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gerontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Geriatri = Geriatrics

Özet:
Amaç: Yaşlanma sürecinde bilişsel fonksiyonlardaki değişiklikler oldukça dikkat çekicidir. Bununla birlikte fiziksel aktivite, fonksiyonel durum ve toplumsal katılım düzeyinde de değişiklikler beklenmektedir. Bu çalışmanın amacı yaşlılarda bilişsel fonksiyonun fiziksel aktivite, fonksiyonel durum ve toplumsal katılım ile ilişkisinin incelenmesidir.
Yöntem: Araştırma, Antalya İli, Döşemealtı İlçesi, Kuzeykent Aile Sağlığı Merkezi ile Özel Termessos Hastanesi Fizik Tedavi Ünitesi'nde, 65 yaş ve üzeri 123 katılımcı ile yapılan kesitsel ve nicel bir çalışmadır. Çalışma kapsamında "Demografik Bilgi Formu", "Standardize Mini Mental Test", "Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği", "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi", "Timed Up and Go Testi", "10 metre Yürüme Testi", "Keele Katılım Değerlendirmesi", "Katılım ve Otonomi Etki Anketi" ile toplanan veriler "IBM SPSS Statistics Base v23" sürümü ile analiz edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş aralığı 65-91 ve yaş ortalaması 69,5±4,6'dır. Katılımcıların %46,3'ü kadın, %78,9'u evli, %57,7'si ilkokul mezunudur. Katılımcıların %33,3'ü düşük fiziksel aktivite düzeyindedir. Bilişsel fonksiyonlar ile fonksiyonel durum, fiziksel aktivite düzeyi ve toplumsal katılım arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde ilişki bulunmaktadır. Fonksiyonel durum ve fiziksel aktivite düzeyi ile toplumsal katılım arasında da pozitif yönlü orta düzeyde ilişki bulunmaktadır. 
Sonuç: Yaşlılarda bilişsel zayıflamaya bağlı olarak başta demans olmak üzere çeşitli nörodejeneratif hastalıklar ortaya çıkmakta ve gelecekte de söz konusu hastalıkların insidansının artacağı öngörülmektedir. Yaşlı popülasyonda bilişsel fonksiyonların korunması açısından fonksiyonelliğin geliştirilmesi, fiziksel aktivite düzeyi ve toplumsal katılım düzeyinin arttırılması, bilişsel bozukluklara karşı önemli bir müdahale ve önleme girişimi olarak değerlendirilebilir.
Anahtar Kelimeler: Yaşlı, bilişsel fonksiyon, fiziksel aktivite, toplumsal katılım.

Abstract:
Objective: Changes in cognitive functions during the aging process are quite striking. However, changes are also expected in the level of physical activity, functional status and social participation. The aim of this study is to examine the relationship between cognitive function to physical activity, functional status, and social participation in older adults.
Method: The research is a cross-sectional and quantitative study conducted with 123 participants over the age of 65 in Antalya province, Döşemealtı district, Kuzeykent family health center and Private Termessos Hospital physical therapy unit. Within the scope of the study, the data collected with the "Demographic Information Form", " Standardized Mini Mental Test", "Montreal Cognitive Assessment Scale", "International Physical Activity Questionnaire", "Timed Up and Go Test", "10 meter Walking Test", "Keele Participation Assessment", "Impact on Participation and Autonomy Questionnaire" were analyzed with "IBM SPSS Statistics Base v23" version.
Results: The age range of the participants is 65-91 and the average age is 69,5±4,6. 46.3% of the participants are women, 78.9% are married, and 57.7% are primary school graduates. 33.3% of the participants have a low physical activity level. There is a positive and moderate relationship between cognitive functions and functional status, physical activity level and social participation. There is also a moderate positive relationship between functional status and physical activity level and social participation.
Conclusion: Various neurodegenerative diseases, especially dementia, occur in the elderly due to cognitive decline, and it is predicted that the incidence of these diseases will increase in the future. In terms of preserving cognitive functions in the elderly population, improving functionality, increasing the level of physical activity and social participation can be considered as an significant initiative of action and prevention against cognitive disorders.
Key words: Older adults, cognitive function, physical activity, social participation.