Okul öncesi öğretmenlerine verilen soru sorma becerisi öğretiminin etkisinin incelenmesi
The study of the effect of teaching questioning skill of preschool teachers
Yazar: DÖNDÜ NESLİHAN BAY
Danışman: PROF. DR. FATMA ALİSİNANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Soru sorma becerileri = Questioning skills

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin sordukları soruların bilişsel hiyerarşisinin, yapısının ortaya konulması ve okul öncesi öğretmenlerinin soru sorma becerilerinin soru sorma becerisi öğretimi ile geliştirilmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nitel araştırma çeşidi olan örnek olay (durum) incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Örnek olay incelemesi, bir olayı meydana getiren ayrıntıları tanımlamak, olaya yönelik olası açıklamaları geliştirmek ve olayı değerlendirmek için yapılan bir araştırma olarak tanımlanmaktadır.Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden olan kolay ulaşılabilir durum örneklemesine göre Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Uygulama Anaokulu belirlenmiş; kolay ulaşılabilir durum örneklemi içerisinden de öğretmenlerin belirlenmesi için ölçüt örneklem belirlenmiştir. Ölçüt olarak öğretmenlerin 6 yaş grubu 2 öğretmen katılımcı olarak belirlenmiştir.Öğretmenlerin soru sorma becerilerini geliştirmeye yönelik program hazırlanmış ve programın geçerliliği için, 5 uzmandan uzman görüşü alınmıştır. Alınan uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra ?Soru Sorma Becerisi Öğretimi Programı?nın geçerli ve güvenilir olabilmesi için, Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okul Öncesi Öğretmenliği son sınıf öğrencilerinden gönüllü olan 6 öğretmen adayı ile ön uygulaması yapılmıştır. Öğrencilerin soruları üzerinde programın olumlu etkisinin olduğu görülmüştür.Araştırmanın uygulamasında öğretmenlerin nasıl sorular sorduğunun ortaya konulabilmesi amacıyla öğretmenler ön gözlem adı altında bir gün süresince tüm etkinliklerde gözlenmiştir. Daha sonra öğretmenlerin soru sorma becerilerini geliştirme amacıyla, bir hafta ve 12 saatten oluşan ?Soru Sorma Becerisi Öğretim Programı? uygulanmıştır. Uygulanan programdan üç hafta sonra, soru sorma becerisi öğretiminin öğretmenlerin soru sorma becerileri üzerindeki etkisini ortaya koymak için öğretmenler son gözlem adı altında bir gün süresince tüm etkinliklerde gözlenmiştir. Gözlemler video kaydı alınarak yapılmıştır. Gözlem sırasında öğretmenden kaynaklanacak herhangi bir veri kaybının oluşmasını önlemek amacıyla öğretmenlerin günlük plan içerisinde sorularını yazabilecekleri amaç kazanımların ve materyallerin belirlendiği iki form oluşturulmuştur. Ön gözlemden sonra ?Soru Oluşturma Formu 1?e son gözlemden sonra da ?Soru Oluşturma Formu 2?ye öğretmenlerin sorular yazmaları istenmiştir.Verilerin analizi için gözlemde yapılan video çekimleri izlenerek her öğretmenin etkinliklerde sordukları sorular ve öğretmenlerin soru oluşturma formlarına yazdıkları sorular belirlenmiştir. Hem gözlemlerden hem de soru oluşturma formlarından elde edilen soruların kodlamalarının güvenilir olması açısından, araştırmacı ile birlikte üç araştırmacı tarafından soruların bilişsel taksonomisi (bilgi basamağından değerlendirme basamağına kadar) ve yapısı (açık uçlu-kapalı uçlu) kodlanmıştır. Her öğretmenin sorularının kodlaması tablolar halinde verilmiştirÖrnek olayın (durumun) her yönüyle ortaya konulabilmesi için betimsel analiz yapılmıştır. Bulgularda, okul, sınıf, öğretmenler ve yapılan tüm etkinlikler detaylı olarak betimlenmiştir. Örnek olay incelemelerinde tablo ve grafiklere yaygın olarak yer verilmesi, araştırmacının keşfedemediği bazı ilişkileri görmesini sağladığından öğretmenlerin sordukları soruların bilişsel taksonomi ve yapısı yönünden yüzde frekans tablo ve grafikleri de verilmiştir. Ayrıca uygulanan soru sorma becerisi öğretiminin, öğretmenlerin soruları üzerindeki etkisini belirlemek için çizgi grafikler ile Ki-Kare tabloları verilmiştir.Araştırmanın sonucunda, soru sorma becerisine yönelik öğretim uygulanmadan önce öğretmenlerin ağırlıklı olarak bilgi sorusu sordukları ve değerlendirme sorusunu hiç sormadıkları görülmüştür. Soru sorma becerisi öğretimi sonrasında ise öğretmenlerin sorularının analiz, sentez ve değerlendirme düzeylerindeki oranlarında ve açık uçlu soruların oranlarında artış sağlamaları sonucunda ?Soru Sorma Becerisi Öğretim Programı?nın etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to determine the cognitive hierarchy and structure of the questions asked by prescool teachers; and to develop questioning skill of the preschool teachers with teaching questioning skill. In accordance with this purpose, case study method, a type of qualitative research, was used. Case study is described as defining the details creating an event, developing possible explanations towards the event, and the study to evaluate the event.In the study, according to the easily accessible case sampling which is a type of purposive sampling methods, Gazi University ? Gazi Faculty of Education Application Kindergarten was determined; criteria sampling was determined to identify teachers in easily accessible case sampling.The program on developing questioning skill of teachers was prepared and received opinions of five experts fort he validity of the programme. After the needed arrangements were done in accordance with these expert opinions, pre-application was conducted with 6 volunteer senior students from Gazi University ? Gazi Faculty of Education, Department of Preschool Teaching to make ?Questioning Skill Teaching Programme? valid and reliable. We observe that the programme has positive effects on the questions of the students.In the application of the study, to determine how taechers ask questions, teachers were observed for all activities for a day (pre-observation). Then a week and 12 hours ?Questioning Skill Teaching Program? was conduted to improve the questioning skill of teachers. 3 weeks later, teachers were observed for all activities for a day (post observation) to determine the effects of questioning skill teaching on questioning skill of teachers. The observations vas recoreded with a video camera. Two froms which teachers can write their questions in daily plans and identify target attainments and materials was prepared on the purpose of preventing data loss arising from teachers during observation. Teachers were asked to write questions on ?Question Formation Form 1? after pre-observation and on ?Question Formation Form 2? after post observation.For the analyse of data, the video records were watched and the questions asked by each teacher in activities and the questions written on the forms by teachers were identified. In terms of being reliable of coding of the questions obtained from both observations and the forms , the cognitive taxonomy (from knowledge to evaluation) and structure (open ended ? closed ended) of the questions were coded by three researchers. The coding of questions of each teacher were given in tables.Descriptive analysis was conducted to determine all aspects of the case. In findings, school, classroom, teachers, and all activities were described in a detailed way. Because the tables and graphics in case studies have the researcher see the relationships that the researcher could not discover, the percentage and frequency tables and graphics in terms of cognitive taxonomy and structure of the questions were given, too. On the other hand, chi-square tables with line graphics were given to determine the effects of questioning skill teaching on the questions of teachers.At the end of the study, before the applicatioon of teaching towards questioning skill, we observed that teachers generally ask knowledge questions and they never asked evaluation questions. After teaching of questioning skill, we observed that ?Questioning Skill Teaching Programme? was succesful because there was an increase in the rates of teachers questions in the level of analysis, synthesis and evaluation and in the rate of open ended questions.