Biga mezar taşları
The tombstones of Biga
Yazar: ŞEYMA ALBAYRAK GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ACIOĞLU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Mezar taşları = Tambstones ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Çanakkale-Biga = Çanakkale-Biga

Özet:
Çalışmamıza konu olan "Biga Mezar Taşları", Biga şehrinin köklü tarihinin yanında; geçmiş dönemlerdeki yaşama dair derin izler bırakmışlardır. Bu sayede yüzyıllarca öncesinin somut bilgilerine ulaşılarak önemli tarihi veriler elde edilmiştir. Biga Mezar Taşları adlı tezimizin amacı: Biga merkezinde bulunan kaybolmaya yüz tutmuş, tarihi değere sahip mezar taşı unsurlarını ortaya çıkarmak ve belgelerle kayıt altına alarak geleceğe taşımaktır.
Biga Ulu Camii Haziresi ve merkeze bağlı bir mahallesi olan Çavuşköy sınırlarındaki; Eski Mezarlık, Arap Dede Mevkii Mezarlığı ve Büyük Mezarlık olmak üzere 4 ayrı alan incelemesi yapılmıştır. İncelediğimiz 327 adet Mezar Taşı, fotoğraflanmış ve kitabe çözümlemeleriyle geçmiş dönemlerde yaşamış olan kişilerin yaşamlarına, mesleklerine, sosyal statülerine aile ve soy bilgilerine ulaşılmıştır. Elde edilen verilere göre bu mezar taşlarının 178 tanesi Başucu Taşı; 145 tanesi ise Ayakucu Taşı olarak sınıflandırılmıştır. Bulunan Mezar Taşlarının 94'ü Erkek, 75 tanesi ise Kadınlara aittir. Yine ilaveten 5 adet Mezar Taşının doğal tahribatıyla kimliği belirlenememiştir. Biga merkeze bağlı alanında yaptığımız çalışma neticesinde en erken tarihli Mezar Taşı 1629 yılın ait olup ait olduğu 17. Yüzyıl özelliklerini taşımaktadır. 
19. Yüzyıldan 20. Yüzyıla dek örnekler barındıran Çavuşköy'de 1980'e tekabül eden başucu taşı en geç örnek olarak kaydedilmiştir. Katalog içerisinde geleneksel formları dolayısıyla bu geç örneklere de yer verilmiştir.
Çalışma kapsamında incelenen tüm mezar taşları Katalogda çözümlenebilen tüm ayrıntılarıyla sunulmuştur. Fotoğraf, katalog numarası, tarihi, başlık tipi, cinsiyeti, konumu, özellikleri ile Osmanlıca kitabe çözümlemesi şeklindedir. Kapak taşı, sadece başlık, sembolik lahit gibi örnekler de kataloğa dahil edilmiştir. Çoğunluğu çözümlenmiş kitabeler olup, bazı örneklerde taş üzerinde yaşanan tahribat, harflerin aşınması gibi doğal/insani sebeplerden çözümlenemeyen örneklere de yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Biga, Çavuşköy, Osmanlı Dönemi, Tarihi Mezar Taşları

Abstract:
The subject of our study "Biga of Tombstones"leaved deep scars belong to past period beside to rooted history of Biga City. Important Historical data were obtained by reaching the concrate information of centuries ago, from the social life of the period to the occupation data, from the demographic structure to the social status, from the life of the person to the way of death. The Fact that there has not been a comprehensive and scientfically valuable study on Biga Tomstones before, increases the importance of our thesis. The aim of over study named Biga Tomstones is to reveal the historically valuable tomstones elements in the center of Biga and to carry them to the future by recording them with scifentic dokuments.
Four different field studies were carried out, namely Biga Ulu Mosque, Old Cemetery in Çavuşköy, Arap Dede Cemetery and Great Cemetery. The 327 tombstones  we examined were photographed and the inscription analyzies provided information on the liver, profession, social status, family and genealogy of people who lived in the past.
According to the data obtained, 178 of these tombstones were classified as Bedside Stones and 145 of them as Footside Stone. Of the tombstones found, 94 belong to men and 75 belong to woman. The identy of 5 tombstones could not be determined because of natural destruction. As a resut of our work in the center of Biga, the earliest dated tombstone belongs to 1629 and bears the characteristics of the 17th century.  
In Çavuşköy , which howes examples from the 19th to the 20th centuries, the Bedside Stones carresponding to 1980 was recorded as the lastest example. These late examples are also included in the catalog due to their traditional forms.
All tombstones examined within the scape of the study are presented in full detail in the cataloq; photograpy, catalog number, date, title type, gender, location, features and Ottoman inscriptions that have been revolved and in some examples that could not be resolved due to natural reasons such as the destructions of the stone and the erosion of the letters.

Key Words: Biga, Çavuşköy, Ottoman Period, Historical Tombstones