H. 1260 tarihli Kayseri İslam milleti nüfus defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi
H. translation and evaluation of 1260 Kayseri İslamic national population book
Yazar: HAYRETTİN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. GÜLBADİ ALAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Tarih = History
Dizin: Defterler = Registers ; Kayseri = Kayseri ; Nüfus = Population ; Nüfus Defterleri = Population Surveys ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Tahrir Defteri = Tahrir Register ; Yakın Çağ = Modern Times

Özet:
Türkiye'deki nüfus hizmetleri Osmanlı Devleti'nden günümüze uzun bir tarihi geçmişe sahiptir. Osmanlı Devleti'nde kuruluşundan itibaren asker ihtiyacı ve vergi gelirlerini belirlemek amacıyla tutulan tahrir kayıtları ilk nüfus kayıtları olarak kabul edilmektedir. Osmanlı Devleti'nde ilk nüfus sayımı II. Mahmut döneminde 1831 yılında yapılmıştır. Bu sayım yapılırken askere alım için Müslümanlar, vergilerinin sağlıklı toplanabilmesi için Müslüman ahali ile birlikte gayrimüslimler de sayılmıştır.
1831 yılında yapılan ilk genel nüfus sayımından sonra 1844, 1852, 1856, 1866, 1881-82 ve 1905 gibi farklı tarihlerde yerel veya genel nüfus sayımları yapılmıştır.
Kayseri şehrinin Osmanlı idari teşkilatında yerine baktığımızda; ilk olarak Karaman Eyaleti'ne bağlanmış, On dokuzuncu asrın ortalarında Bozok Eyaleti'ne, 1867'de Vilâyet Nizamnamesi'nin uygulamaya konması üzerine ise Ankara Vilayeti'ne bağlı bir sancak haline gelmiştir.
Devlet genelinde yapılan nüfus sayımları nüfus yapısının temel özelliklerini belirlemek açısından önemli olduğu kadar, yerel anlamda da önemli bilgiler sunmaktadır. Bizim çalışmamız da 1844 yılında yapılan nüfus sayımı sırasında Kayseri'de tutulan nüfus defterlerindendir.
Çalışmamızın ana kaynağını KAYTAM' da yer alan belge gruplarından Vezir Hanı Belgeleri kısmında yer alan 3308 Numaralı Nüfus Defterleri H. 1260 Tarihli Kayseri İslam Milleti Nüfusu Defteri oluşturmaktadır.
H. 1260 Tarihli Kayseri İslam Milleti Defteri'nde 25 tane mahalle bulunmaktadır. Bu mahallelerde toplam 1606 hane bulunmakta ve toplam 3802 erkek nüfus vardır. Defterdeki kayıtların incelenmesi üzerine Kayseri'de Müslümanların yaşadığı bu mahallelerde şahısların isimleriyle birlikte aile isimleri, engel durumu ve hastalıkları, yaş ve fiziksel özellikleri, meslek grupları, kullanılan unvanlar, mahalle muhtarlarının isimleri ve mahallelerde bulunan imamlar isimleri ve yaşları gibi nüfusa ait veriler ortaya konulmuştur.
Anahtar kelimeler: Tahrir, Nüfus sayımı, Kayseri, İslam

Abstract:
The population services in Turkey have a long historical past from the Ottoman State till today. Tahrir Records are accepted as the first population census records which were kept in order to determine military needs and tax revenues since the foundation of the Ottoman Empire In the Ottoman State first population census was conducted during the reign of Mahmut II in 1831. While conducting this census, Muslims were counted for military recruitment and non-Muslims were counted along with the Muslim population for the healthy collection of taxes.
After the first general population census conducted in 1831, various local or general population censuses were conducted on different dates like 1844, 1852, 1856, 1866, 1881-82 and 1905.
When we look at the Ottoman administrative organization of the city of Kayseri; firstly bound to Karaman State, Bozok Province in the mid-nineteenth century, upon the implementation of Vilâyet Nizamnamesi (Provincial Regulations) in 1867, it became a Sanjak connected to Ankara Province.
State-wide conducted censuses are important in determining the basic characteristics of the population structure as well as providing important information in the local sense. Our work is also in the population books kept in Kayseri during the census in 1844.
The main source of our work is Kayseri Islam Nation Population Book dated H. 1260, Population Registers numbered 3308, which is located in the document section of the Vezir Han Documentation in the document groups in KAYTAM.
There are 25 neighbourhoods in Kayseri Islam National Book dated H. 1260. There is a total of 1606 households and a total of 3802 male population in these neighbourhoods. In these places where Muslims live in Kayseri, along with the names of the persons, family names, their obstacle conditions, and diseases, age and physical characteristics, occupational groups, used titles, names of neighbourhood headmen and the names and ages of the imams in the neighbourhood were set down.
Keywords: Tahrir, Population Census, Kayseri, Islam