Sağlık okuryazarlığının geliştirilmesinde mobil sağlık iletişimi: deneysel bir çalışma
Mobile health communication in development of health literacy: an experimental study
Yazar: EMİN KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL EKE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Kampanya = Campaign ; Mobil sağlık = Mobile health ; Sağlık iletişimi = Health communication ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Ölçekler = Scales ; İletişim kampanyaları = Communication campaigns

Özet:
Bu araştırmanın amacı mobil cihazlar aracılığıyla yürütülen sağlık iletişimi kampanyalarının ve mobil cihazlardan gönderilen bildirimlerin, mobil sağlık uygulamalarının kullanımına ve sağlık okuryazarlığı düzeylerine olan etkilerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda 'SağlıkPRESS' adında bir mobil sağlık uygulaması geliştirilmiş ve uygulama kayıt formuna HLS-EU-Q16 ölçeğindeki sorular eklenerek kullanıcıların uygulamaya kayıt oldukları andaki sağlık okuryazarlığı düzeyi belirlenmiştir. Araştırma sürecinde gerek 'SağlıkPRESS' uygulamasının kullanımını arttırmak gerekse kullanıcıları mobil sağlık iletişimi kampanya içeriklerine yönlendirmek için verilerin toplandığı 2 aylık dönemde mobil bildirimler gönderilmiş ve 2 ayın sonunda kullanıcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri aynı ölçekle tekrar ölçülmüştür. Araştırma verilerine göre 'SağlıkPRESS' mobil sağlık uygulamasını etkin kullandığı belirlenen 400 kullanıcı çalışmanın deney grubunu oluşturmuş, uygulamayı yükleyen ancak kullanmayan 100 kullanıcı ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Her iki grubun verileri uygun istatistiksel yöntemlerle analiz edilerek araştırma sonuçları ortaya konmuş ve 'SağlıkPRESS' uygulamasını etkin kullanan deney grubu katılımcılarının sağlık okuryazarlığı düzeylerinin, kontrol grubu katılımcılarına göre pozitif yönde geliştiği görülmüştür.
Araştırmadan elde edilen bulgular değerlendirildiğinde; mobil sağlık uygulaması kullanımının sağlık okuryazarlığı düzeylerini etkilediği ve sağlık okuryazarlığının geliştirilmesinde önemli bir araç olarak kullanılabileceği, mobil cihazlardan gönderilen bildirimlerin uygulama kullanım motivasyonlarını arttırdığı ve sağlık iletişimi kampanyalarının mobil uygulamalarla yürütülmesi veya desteklenmesi durumunda kampanya hedeflerine ulaşmayı kolaylaştırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the effects of health communication campaigns conducted through mobile devices and notifications sent from mobile devices on the use of mobile health applications and health literacy levels. For this purpose, a mobile health application called 'SaglikPRESS' was developed and the health literacy level of the users at the time of registration was determined by adding questions from the HLS-EU-Q16 scale to the application registration form. During the research process, mobile notifications were sent during the 2-month period when the data were collected in order to increase the use of the 'SaglikPRESS' application and to direct users to mobile health communication campaign contents, and at the end of 2 months, the health literacy levels of the users were measured again with the same scale. According to the research data, 400 users who were determined to use the 'SaglikPRESS' mobile health application effectively constituted the experimental group of the study, while 100 users who installed the application but did not use it constituted the control group. The data of both groups were analyzed with appropriate statistical methods and the results of the research were revealed and it was seen that the health literacy levels of the experimental group participants who used the 'SaglikPRESS' application effectively improved positively compared to the control group participants.
According to the findings of the study, it was concluded that the use of mobile health applications affects health literacy levels and can be used as an important tool in improving health literacy, notifications sent from mobile devices increase the motivation to use the application, and if health communication campaigns are carried out or supported by mobile applications, it makes it easier to achieve campaign goals.