Dünyada oyunculuk yöntemleri ve Türkiye'de akademik oyunculuk eğitiminde yöntem sorunsalı
The methods of acting in the world and the problem of method in academic acting training in Turkey
Yazar: AHMET AYAZ YILMAZ
Danışman: DR. SÜNDÜZ HAŞAR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Akademik çalışmalar = Academic studies ; Chekhov, Michael = Chekhov, Michael ; Konservatuvar = Conservatory ; Meisner, Sanford = Meisner, Sanford ; Oyunculuk = Acting ; Stanislavski Sistemi = Stanislavski System ; Stanislavskiy, Konstantin = Stanislavskiy, Konstantin ; Strasberg, Lee = Strasberg, Lee ; Tiyatro eğitimi = Theater education ; Tiyatro tarihi = Theatre history

Özet:
Oyunculuk sanatının problemleri ve eğitimi üzerine ilk bilinen tartışmalar 18. Yüzyılda düşünür Denis Diderot ile başlamıştır. Diderot'nun bu çalışması, 19. Yüzyılın son yarısında bir edebi ve estetik akımı olarak ortaya çıkan realizmin ana aksında, oyunculuk sanatında yöntem meselesine kuramsal zemin hazırlar niteliktedir. 19. Yüzyılda, ilk sistemli oyunculuk çalışma yöntemini Rus tiyatro insanı Konstantin Sergeyeviç Stanislavski ortaya çıkarmıştır. Stanislavski'nin, sonraları "sistem" olarak adlandıracağı çalışması belirgin olarak psikolojik aksiyon ve fiziksel aksiyon olmak üzere iki temel dönemi içermektedir. Stanislavski, ömrünün son çeyreğindeki bulguları ile fiziksel aksiyon yöntemini, oyuncu için öğretilebilir ve sürdürülebilir bir çalışma pratiği olarak adlandırmıştır 
Dünyada akademik oyunculuk eğitiminde yapılan araştırmalar sonucunda, eğitimde Stanislavski Sistemi, Meisner ve Chekhov Teknikleri, Metot oyunculuğu, Strasberg yaklaşımı vb. yöntemlerin kullanıldığı bulgulanmıştır 20. Yüzyıl ile birlikte, bunların yanı sıra, Stella Adler, Uta Hagen, Ivana Chubbuck, Eric Morris gibi isimler Stanislavski'den bazen ayrılan ve de yüksek oranda benzeyen yanlarıyla kendi çalışma yöntemlerini dünyaya yaymışlardır. 
Günümüzde ülkemizde akademik oyunculuk eğitimi geçmişine bakıldığında, 1936 yılında eğitime başlayan Ankara Devlet Konservatuvarı'ndan, bugün aktif olarak eğitim vermekte olan otuz yedi okula uzanan eğitim yönetiminin, teoriden uzak ve sistemleştirilmemiş olduğu bulgulanmıştır. Günümüzde eğitim veren okullarda yukarıda araştırılan yöntemlerin neredeyse hiç birinin sistemli bir şekilde öğretilmediği, bunun karşısında başka bir sistematik yöntemin kullanılmadığı da ortatadır. Türkiye'de seçilen beş pilot okul ile yapılan eğitimde yöntem araştırmasına göre; bazı okullar hala 19. Yüzyıla ait olan, Stanislavski'nin son döneminde neredeyse reddettiği ilk dönem çalışmalarını temel almaktadırlar. Yine bazı okullar Stanislavski'nin fiziksel eylemler yöntemine hakim olarak çalışmasını sürdürmeyi tercih eder iken, az sayıda okul ise, sistemi tamamıyla sorgulayıp, kendi yöntem araştırmasını sürdürmektedir. Bunların yanısıra, dünyada kullanıldığı bulgulanan diğer yöntemcilerin çalışmaları eğitim müfredatında bulunmamaktadır. Türkiye'de akademik oyunculuk eğitimi, alana dair çevirilerin yetersiz olması, eğiticilerin bir kısmının sadece sahne pratiğinden, bir kısmının da kuramsal çalışmadan gelmesi dolayısıyla problemli olarak ilerlemektedir. Ülkemizde sanat alanında eğitim veren bir akademik kuruluştaki, eğiticilerin yetkinliğini ölçecek ve yetiştirecek sağlıklı bir mekanizma bulunmamaktadır. Bu sebeple günümüzde hala bu eğitim, sistemden uzak, çoğunlukla özdeneyim aktarımı ile yapılmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Stanislavski, Oyunculuk, Yöntem, Metot, Meisner, Chekhov, Strasberg, Konservatuvar

Abstract:
The first known discussions on the problems and education of the art of acting began with the philosopher Denis Diderot in the 18th century. This work of Diderot, in the main axis of realism that emerged as a literary and aesthetic movement in the last half of the 19th century, lays the groundwork for the method issue in the art of acting. In the 19th century, the first systematic acting method was revealed by Russian theater person Konstantin Sergeyevich Stanislavski. Stanislavski's work, which he will later call the "system", includes two fundamental periods, namely psychological action and physical action. Stanislavski, with his findings in the last quarter of his life, named the method of physical action as a teachable and sustainable work practice for the actor.
As a result of the research made in academic acting education in the world, Stanislavski System, Meisner and Chekhov Techniques, Method acting, Strasberg approach, etc. in education. In the 20th century, names such as Stella Adler, Uta Hagen, Ivana Chubbuck, and Eric Morris spread their own working methods to the world, with their sometimes different and highly similar aspects to Stanislavski.
When we look at the history of academic acting education in our country today, it has been found that the educational administration, which extends from the Ankara State Conservatory, which started education in 1936, to thirty-seven schools that are actively providing education today, is far from theory and not systematized. It is evident that almost none of the above-mentioned methods are taught systematically in today's schools, and that no other systematic method is used. According to the method research in education conducted with five selected pilot schools in Turkey; some schools are still based on early 19th-century works, which Stanislavski almost rejected in his late period. Again, while some schools prefer to continue working with Stanislavski's method of physical actions, few schools question the system completely and continue their method research. In addition to these, the studies of other methodologists found to be used in the world are not included in the education curriculum. Academic acting education in Turkey progresses with problems due to the insufficient translations in the field, some trainers coming from only stage practice, and some of them coming from theoretical work. In our country, there is no healthy mechanism to measure and train the competence of educators in an academic institution that provides education in the field of art. For this reason, this training is still carried out today, away from the system, mostly with the transfer of self-experience.
Keywords: Stanislavski, Acting, Technique, Method, Meisner, Chekhov, Strasberg, Conservatoire.