Sıbt b. el-Acemî (Ö. 841) ve et-Tebyîn li-Esmâi'l-Müdellisin adlı eseri bağlamında hadisçiliği
Sibt Ibn al-Ajami (Ö. 841) as a muhaddith in the context of his book et-Tebyîn li-Esmâi'l-Müdellisin
Yazar: YUSUF ÖZMEN
Danışman: DOÇ. DR. FUAT KARABULUT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Hadisler sened ve metin olmak üzere iki esas üzerine bina edilmiştir. Hadis bilginleri de ilk asırlardan itibaren gayretlerini sened ve metni doğru anlamaya teksif etmişlerdir. Bu iki esası doğru bir şekilde değerlendirmek için birçok eser telif etmişler ve bir usûl vazetmişlerdir. Hadis metinlerini doğru anlamak için akıl, Kur'an ve diğer hadis metinleriyle çelişmeme gibi genel kriterler belirlemişlerdir. Bunun yanı sıra sened ile ilgili ise cerh-tadil ilmini ortaya koymuşlar ve biyografi alanında çok geniş bir edebiyatın oluşmasında aktif bir rol oynamışlardır. Esasında bu durum hadis bilginlerinin sened ve metin denkleminde keyfi ve indi anlayışlardan ne denli uzak durduklarını göz önüne sermektedir. Bu durumu daha yakından görmek için araştırmamızda hadis ilmi ve bilhassa rical ilmi ile ilgili birçok eser kaleme alan, hicri dokuzuncu asırda vefat eden Sıbt b. el-Acemî ve et-Tebyîn li Esmâi'l-Müdellisîn adlı eserini inceledik. Bu itibarla İbnü'l-Acemî'nin hayatını ve ilmi kişiliği hakkında gerekli bilgileri aktardıktan sonra genel manada Tedlis konusunu ve İbnü'l-Acemî'nin tedlis konusu ile ilgili yaklaşımlarını ele aldık. Araştırmanın devamında et-Tebyîn adlı eserinden hareketle İbnü'l-Acemî'nin müdellis ravilere dair yaklaşımını ele aldık. Ayrıca aynı ravi hakkında yapmış olduğu değerlendirmelerin tutarlılığını tespit etmek amacıyla Kütüb-i Sitte ravilerine dair yazdığı Nihâyetü's-Sûl adlı eserini de göz önünde bulundurduk.
Araştırmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın konusu, kapsamı, kaynakları, metodu ve amaçlarından bahsettik. Birinci bölümde Sıbt b. el-Acemî'nin hayatını ve ilmi kişiliğini ele aldık. İkinci bölümde ise İbnü'l-Acemî'nin et-Tebyîn adlı eserinden hareketle tedlis kavramına ve müdellis ravilere dair değerlendirmelerini serdettik.
Anahtar Kelimeler: Hadis, Tedlis, Sıbt b. el-Acemî, et-Tebyîn

Abstract:
Hadiths are based on two principles, namely, the script and the text. Since the first centuries, hadith scholars have concentrated their efforts on the correct understanding of the script and text. In order to understand the hadith texts correctly, they set general criteria such as not contradicting reason, the Qur'an and other hadith texts. In addition, they introduced the science of cerh-tadil related to the senad and played an active role in the formation of a vast literature in the field of biography. In fact, this situation reveals how far the hadith scholars avoided arbitrary and indie understandings in the equation of sened and text. In order to see this situation more closely, in our research, we have analysed Sibt b. al-Ajamī, who died in the ninth century of Hijri and wrote many works related to the science of hadith and especially the science of rical, and his work titled al-Tebyîn li Esmai l-Müdellisin. In this respect, after providing the necessary information about Ibn al-Ajamī's life and scholarly personality, we discussed the issue of tedlis in general and Ibn al-Ajamī's approaches to the issue of tedlis. In the rest of the study, we discussed Ibn al-Ajamī's approach to the mutdellis rawa's based on his work al-Tabyīn. In addition, in order to determine the consistency of his evaluations about the same rawāw, we have also taken into consideration his work Nihāyat al-Sūl, which he wrote about the rawāws of the Qur'ānic Sitta.
Our research consists of an introduction and two chapters. In the introduction, we mentioned the subject, scope, sources, method and aims of the research. In the first chapter, we discussed the life and scholarly personality of Sibt b. al-Ajamī. İkinci bölümde ise İbnü'l-Acemî'nin et-Tebyîn adlı eserinden hareketle tedlis kavramına ve müdellis ravilere dair değerlendirmelerini serdettik.
Keywords: Hadith, Tedlis, Sibt b. al-Ajami, al-Tabyîn