Türk opera sanatında mitolojinin yeri – Nevit Kodallı'nın "Gilgameş Operası"nın, "Gılgamış Destanı" ile karşılaştırılması ve incelenmesi
Mythology in Turkish opera area-comprasion of "The Epic of Gilgamesh" and "The Opera of Gilgamesh" composed by Nevit Kodallı
Yazar: BERNİS DANIŞMAN
Danışman: DOÇ. DR. ESİN DE THORPE MILLARD
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Gılgameş Destanı = Gilgames Epic ; Kodallı, Nevit = Kodallı, Nevit ; Mitoloji = Mitology ; Opera = Opera ; Türk operaları = Turkish operas

Özet:
Mitoloji, tarih boyunca her alanda olduğu gibi, sanat alanında da karşımıza çıkmaktadır. Opera tarihinin başından itibaren, birçok operanın konusu mitolojik ögeler içermektedir. Daha çok Yunan mitoloji ile karşımıza çıkan opera eserlerinin, ilerleyen dönemlerde, opera sanatının farklı coğrafyalara yayılmasıyla birlikte, konu yelpazesi de genişlemiştir.
Ahmet Adnan Saygun'un bestelediği ilk Türk operası Özsoy, Türk ve İran mitolojinin ortak konusunu ele almaktadır. İkinci kuşak Türk bestecilerinden Nevit Kodallı, Gilgameş operası ile, Sümer mitolojini ele almış, ayrıca günümüze kadar uzanan etkileyici bir hikâyeyi de izleyiciyle buluşturmuştur.
Sümerler, tarihte önemli bir yeri olan millettir. Günümüzde kullandığımız birçok şeyin kökeni Sümerlere dayanmaktadır. Çivi yazısı ile bugünkü yazının temellerini atan Sümerler, ayrıca hukuk, mimari, sanat, müzik, edebiyat, yönetim, bürokrasi, matematik, eczacılık vb. konularda önemli gelişmeler kaydetmişlerdir.
Gılgamış Destanı, tarihin ilk yazılı destanı olarak kabul edilmektedir ve on iki tabletten oluşmaktadır. Bundan binlerce yıl önce Sümer'de yaşamış olan kahraman kralın hikâyelerini anlatan destan, kil tabletlere yazılmış ancak zaman içinde bozulmalardan kaynaklı bazı boşluklar oluşmuştur. Genel hatlarıyla Gılgamış Destanı, Uruk kentinde yaşayan acımasız kral Gılgamış'ın hikâyesini anlatmaktadır. Gılgamış'ın yakın dostu Enkidu'nun tanrılar tarafından cezalandırılarak öldürülmesi, bunun üzerine Gılgamış'ın ölümsüzlüğü aramak için çıktığı yolculuğa değinilmektedir. Gılgamış, ölümsüzlüğü arayan bir ölümlü olarak anılır ve günümüzde dahi, hala etkili bir biçimde karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
Mythology appears in the field of art as in every field throughout history. Since the beginning of the opera history, many operas have mythological elements. With the spread of opera art to different geographies in the coming periods, opera art, which is mostly encountered with Greek mythology, has expanded its subject range.
Özsoy, the first Turkish opera composed by Ahmet Adnan Saygun, deals with the common subject of Turkish and Iranian mythology. Nevit Kodallı, one of the second generation Turkish composers, discussed the Sumerian mythology with the opera Gilgameş, and also brought together an impressive story dating back to the present day.
Sumerians are the nation that has an important place in history. The origin of many things we use today is based on Sumerians. The Sumerians, which lay the foundations of today's writing with cuneiform writing, also include law, architecture, art, music, literature, administration, bureaucracy, mathematics, pharmacy, etc. They have made important progress on issues.
The Epic of Gilgamesh is considered the first written epic in history and consists of twelve tablets. The epic, which tells the stories of the hero king who lived in Sumer thousands of years ago, has been written on clay tablets, but some gaps have occurred due to deterioration over time. In general, the Epic of Gilgamesh tells the story of the brutal king Gilgamesh, who lives in Uruk. The murder of the close friend of Gilgamesh, Enkidu, by punishment by the gods, upon which the journey of Gilgamesh to search for immortality is mentioned. Gilgamesh is referred to as a mortal seeking immortality, and even today, he still appears effectively.