Aile hekimliği asistanlarında bilinçli farkındalık düzeyi ile tükenmişlik sendromu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between mindfulness levels and burnout syndrome among family medicine residents
Yazar: AYŞE GÜMÜŞ ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamızda asistan hekimlerdeki bilinçli farkındalık düzeyleri ile tükenmişlik seviyeleri arasındaki ilişkinin incelenmesini amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif kesitsel tipte tanımlayıcı özelliktedir. Araştırmamıza İstanbul Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Tıp Fakültesi Hastanelerindeki Aile Hekimliği Kliniklerinde 30.08.2022-30.10.2022 tarihleri arasında aktif olarak çalışmakta olan, bir yılını tamamlamış asistan hekimler dahil edildi. Çalışmaya katılan hekimlere sosyodemografik veri formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği yüz yüze görüşme ve online anket şeklinde uygulandı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya %71,7'si (n=137) kadın, %28,3'ü (n=54) erkeklerden oluşan 191 hekim katılmıştır. Katılımcıların %71,3'ünün (n=136) 24-30 yaş, %27,7'sinin (n=53) 31-35 yaş, %1,0'inin (n=2) 36-40 yaş grubunda olduğu belirlenmiştir. Bilinçli Farkındalık Ölçeği 'nden elde edilen ortalama puan 50,39±12,03 olup, hekimlerin farkındalıklarının ortalama düzeyde olduğu bulunmuştur. Maslach Tükenmişlik Ölçeği alt gruplarından duygusal tükenme ortalama puanı 21,11±6,69, duyarsızlaşma ortalama puanı 8,73±3,59, kişisel başarı ortalama puanı 18,56±3,67 olarak belirlenmiştir.
Bilinçli farkındalık ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında orta düzeyde, negatif yönde anlamlı bir ilişki; kişisel başarı ile orta düzeyde, pozitif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.
Bilinçli Farkındalık Ölçek puanı bağımlı değişken, Maslach-Duygusal Tükenme puanı, Maslach-Duyarsızlaşma puanı, Maslach-Kişisel Başarı puanı bağımsız değişken olmak üzere kurulan genelleştirilmiş lineer model sonuçlarına göre duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt grupları bilinçli farkındalığı negatif yönde, kişisel başarı alt grubu pozitif yönde yordamaktadır.
Sonuç: Tükenmişlik duygusu arttıkça bilinçli farkındalık azalmaktadır. Düşük farkındalık düzeyi, özellikle sağlık alanında çalışan hekimler için önemli bir sorundur çünkü hem hekimlerin mesleki performansını hem de hastaların sağlık sonuçlarını etkileyebilir. Bu nedenle duygusal tükenme ve duyarsızlığın azaltılması, kişisel başarının arttırılması ve bu bağlamda tükenmişliğin azaltılması, bilinçli farkındalığın artmasını sağlayacaktır. Bu sayede hekimlerin stresi azalır, odaklanma ve konsantrasyonu artar, daha sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyebilir, daha iyi kararlar verebilirler.
Anahtar Kelimeler: Bilinçli farkındalık, tükenmişlik, hekim

Abstract:
Aim: Our study aimed to examine the relationship between levels of mindfulness and levels of burnout among junior doctors.
Materials and Methods: Our study is descriptive and prospective cross-sectional in nature. Resident physicians who are actively working in family medicine clinics of Istanbul University Health Sciences Faculty Hospitals between August 30, 2022 and October 30, 2022 and have completed one year were included in our research. Socio-demographic data form, Mindfulness Scale and Maslach Burnout Inventory were applied to the participating physicians through face-to-face interviews and online surveys. IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released in 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) and MS-Excel 2007 were used for statistical analysis and calculations. A statistical significance level of p<0.05 was accepted.
Results: A total of 191 physicians participated in the study, of which 71.7% (n=137) were female and 28.3% (n=54) were male. It was found that 71.3% (n=136) of the participants were in the 24-30 age group, 27.7% (n=53) in the 31-35 age group, and 1.0% (n=2) in the 36-40 age group. The mean score of the Mindfulness Scale was 50.39±12.03, indicating that the physicians had an average level of awareness. The mean scores for emotional exhaustion, depersonalization, and personal accomplishment as subgroups of the Maslach Burnout Inventory were 21.11±6.69, 8.73±3.59, and 18.56±3.67, respectively.
A moderate negative significant relationship was found between mindfulness and emotional exhaustion and depersonalization, while a moderate positive significant relationship was found with personal accomplishment.
According to the results of the generalized linear model constructed with the Mindfulness Scale score as the dependent variable and the Maslach Emotional Exhaustion score, Maslach Depersonalization score, and Maslach Personal Accomplishment score as the independent variables, the emotional exhaustion and depersonalization subgroups negatively predicted mindfulness, while the personal accomplishment subgroup positively predicted it.
Conclusion: As feelings of burnout increase, mindful awareness decreases. Low levels of mindfulness are an important issue, especially for physicians working in the health care field, as they can affect both physician professional performance and patient health outcomes. Therefore, reducing emotional exhaustion and depersonalization, increasing personal accomplishment, and thus reducing burnout will increase mindfulness. This will reduce physician stress, increase focus and concentration, adopt a healthier lifestyle, and make better decisions.
Keywords: Mindfulness, burnout, physician