Türkiye'de gelir vergisinin mali güç ilkesi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of income tax in Türkiye in terms of ability to pay
Yazar: BARIŞ TUNÇAY
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN GÖKBUNAR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Artan oranlı vergi = Progressive tax ; Dolaysız vergiler = Direct taxes ; Gelir vergisi = Income tax ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi ödeme gücü = Tax paying ability

Özet:
Mali güce göre vergilendirme ilkesi, kişilerin vergi ödeyebilme gücünün
tespit edilebilmesi için kişilerin gelirlerinin, harcamalarının ve servetlerinin
dikkate alınmasıdır. Bazı bireyler bu unsurların tamamına sahip olabilirken
bazıları birine veya birkaçına sahip olabilmektedir. Mali gücün unsurları olarak
karşımıza çıkan gelir, servet ve harcamalar içerisinde mali gücü en iyi kavrayan
unsur ise kişiselleştirilebildiği için gelir olarak kabul edilmektedir.
Bu çalışmanın amacı, devletin mali ve mali olmayan amaçlar ile kişilerden
kanuni ve karşılıksız olarak 1982 Anayasası'nın 73. maddesine göre ''mali
güçlerine göre'' almak zorunda olduğu vergilerden, gelir vergisinin içerdiği mali
gücü kavrayan uygulamaların ne ölçüde mali gücü kavradığının değerlendirilmesi
ve mevcut uygulamaların yetersiz olduğu noktaların tespit edilerek gelir
vergisinin nasıl daha iyi bir şekilde mali gücü kavrayabileceğini ortaya koyan
öneriler ortaya koymaktır.
Türk Gelir Vergisi sisteminde mali gücün daha iyi kavranabilmesi için;
muafiyet, istisna ve indirim kalemleri gözden geçirilmeli ve yenilenmeli, gelirin
tanımı daha geniş bir kapsamda ele alınarak yeniden yapılmalı ve gelirin unsurları
tekrar gözden geçirilmelidir. Ayrıca ilk dilimde yer alan yoğun mükellef
sayısından dolayı düz oranlı hale gelen artan oranlı Türk Gelir Vergisi tarifesi
tekrar ele alınmalı, dilim sayısı artırılmalı, ücretliler için ayrı tarife uygulanarak
her dilimin vergi oranı 5'er puan düşürülmelidir.
Anayasa Mahkemesi kararlarında mali güç kavramının ödeme gücü
anlamında kullanıldığı ve verginin mali güce göre alınmasının aynı zamanda
eşitlik ilkesinin vergilendirmede uygulama aracı olduğu vurgulanmaktadır.

Abstract:
The principle of taxation according to ability to pay is taking into
account the income, expenditure and wealth of individuals in order to
determine the ability to pay taxes. Some may have all of these elements, while
others may have one or more. As it can be personalized easily the notion best
contains ability to pay is considered income among income, wealth and
expenditure, which are the components of ability to pay.
The aim of this study is to examine the ability to pay of the income tax
that the government has to collect from individuals, legally and unrequited,
according to the 73rd article of the our Constitution, "according to their
ability to pay" principle, for financial and non-financial purposes.
In order to better understand the financial power in the Turkish
Income Tax system; exemption, exception and discount items should be
reviewed and revised; The definition of income should be reconsidered in a
broader context and the elements of income should be re-examined. In
addition, the increasing rate of Turkish Income Tax tariff, which has become
flat due to the high number of taxpayers in the first tranche, should be
reconsidered, the number of tranches should be increased, and the tax rate
of each tranche should be reduced by 5 points by applying a separate tariff
for wage earners.
In the decisions of the Constitutional Court, it is emphasized that the
concept of financial power is used in the sense of ability to pay and that
taxation is based on financial power, and that the principle of equality is also
a means of implementation in taxation.