Su ve balıklarda aroma maddeleri bileşimine yöre ve mevsimlerin etkisi ve kötü kokulu bileşiklerin mıspe tekniğiyle uzaklaştırılması
The effect of regi̇ons and seasons on the composition of flavors in water and fish and removal of odor compounds by mispe technique
Yazar: NURTEN CENGİZ
Danışman: PROF. DR. SERKAN SELLİ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Aromatik bileşikler = Aromatic compounds ; Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Katı faz = Solid phase

Özet:
Bu çalışmada, 2018-2020 yıllarında Adana, Kahramanmaraş ve Mersin illerinde bulunan gökkuşağı alabalık  çiftliklerinden dört farklı mevsimde alınan yetiştirme suyu ve gökkuşağı alabalık (Oncorhynchus mykiss) örneklerinin aroma maddeleri HS-SPME-GC-MS yardımı ile belirlenmiş; bölge ve mevsim farklılığının bu bileşikler üzerine etkileri saptanmıştır. Su ve balık örneklerinde genel olarak aldehit bileşiklerinin baskın aroma maddeleri olduğu tespit edilmiştir. Su örneklerinin aroma maddeleri bileşimine mevsimlerin etkisi olurken, bölgenin bu bileşikler üzerine belirgin bir etkisinin olmadığı; farklı mevsim ve bölgenin  balık örneklerinin aroma maddeleri bileşimi üzerine ise etkisi olduğu saptanmıştır.  Ayrıca, balık örneklerinin kokusundan sorumlu aroma-aktif bileşikleri GC-MS-Olfaktometri tekniği ile belirlenmiştir. Su ve balık örneklerinde koku kusuruna neden olan asetofenon bileşiği için moleküler baskılı polimer sentezlenmiştir. Polimerin karakterizasyon çalışmaları FTIR ve SEM cihazları ile yapılmıştır. Asetofenon bileşiği moleküler baskılı katı faz ekstraksiyonu (MISPE) tekniği ile başarılı bir şekilde uzaklaştırılmıştır. MISPE sonucunda asetofenon bileşiği için %86.5'luk bir geri kazanım elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Gökkuşağı alabalığı, Aroma-aktif bileşenler, HS-SPME-GC-MS, MISPE

Abstract:
In this study, the aroma substances of the rainbow trout aquaculture water and rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) samples taken in four different seasons from the trout farms in Adana, Kahramanmaraş and Mersin provinces in 2018-2020 were determined with the help of HS-SPME-GC-MS; the effects of regional and seasonal differences on these compounds were determined. In general, aldehyde compounds were found to be the dominant volatile compounds in water and fish samples. While the seasons were an effect on the aroma compounds of the water samples, the region was no significant effect on these compounds; It was determined that different seasons and regions had an effect on the aroma compounds of fish samples. In addition, aroma-active compounds responsible for the odor of fish samples were determined by GC-MS-Olfactometry technique. Molecular imprinted polymer (MIP) was synthesized for acetophenone compound, which causes odor defect in water and fish samples. Characterization studies of the polymer were performed with FTIR and SEM devices. The acetophenone compound was successfully removed by molecular imprinted solid phase extraction (MISPE) technique. As a result of MISPE, a recovery of 86.5% was obtained for the acetophenone compound.
 
Keywords: Rainbow trout, Aroma-active compounds, HS-SPME-GC-MS, MISPE