Tarhun (Artemisia dracunculus L.) genotiplerinin doku kültürü ile çoğaltılması üzerinde araştırmalar
Researches on in vitro propagation of tarragon (Artemisia dracunculus L.)
Yazar: DİDEM TÜRKÖZÜ
Danışman: DOÇ. DR. BÜNYAMİN YILDIRIM ; DOÇ. DR. FİKRET YAŞAR
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Doku kültürü = Tissue culture ; Mikroçoğaltma = Micropropagation

Özet:
Tıbbi ve aromatik bir bitki olan, kurutulmuş veya taze olarak tüketilen tarhun bitkisinin (Artemisia dracunculus L.) doku kültürü yoluyla çoğaltımı üzerinde çalışılmıştır. İki farklı ekotip üzerinde yapılan doku kültürü çalışmasında, in vitro koşullarda çoğaltım için en uygun eksplant tipi, karbonhidrat kaynağı, alt kültür sayısı ve köklenme için uygun ortam bileşimi belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışmada farklı besin ortamları denenmiş ve en uygun besin ortamının 1.8 µM BA, 0.3 µM NAA, % 3 toz şeker ve % 0.7 agar ilave edilen Murashige ve Skoog besin ortamı olduğu tespit edilmiştir. En yüksek gelişme oranı % 92.0 değeriyle `Sürgün ucu x Toz şeker' kombinasyonundan elde edilmiştir. İki kere alt kültür yapılmış, alt kültürlerde rozetleşme ve albino bitki oluşumu gözlenmiştir. Besin ortamına GA3 ilave edilmesi gelişmeyi olumsuz yönde etkilemiştir. En iyi durumda olan sürgünler ile köklendirme denemeleri kurulmuştur. Köklendirme aşamasında en uzun köklerin 0.5 mg/l IBA ilave edilen tam MS ve ½ MS ortamlarından elde edildiği (sırasıyla 44±14.0 ve 46±16.0 mm), hormonsuz ortamlardaki kök uzunluklarının daha kısa olarak belirlendiği görülmüştür (34±11.0 ve 35±08.0 mm). Köklendirme ortamına aktarılan sürgünler 6 haftalık olduklarında kökler uzamıştır ve en uzun köklerin K2 ortamından (1/2 MS hormonsuz) elde edildiği (173±25.5 mm), bunu K1 (MS hormonsuz), K4 (1/2 MS hormonsuz + 0.5 mg/l IBA) ve K3 (MS hormonsuz + 0.5 mg/l IBA) ortamlarının izlediği görülmüştür (157±20.4, 142±24.0 ve 121±18.4 mm). Köklenen tarhun bitkicikleri saksılara aktarılmıştır. Tarhunun doku kültürüyle çoğaltılması başarıyla gerçekleştirilmiştir. Klonal mikroçoğaltımı sınırlandıran bir sorun olarak görülen albino bitki oluşumu ve bunun giderilmesi konularında detaylı çalışmalar yapılması gerektiği ortaya konulmuştur.Anahtar kelimeler: Tarhun, Doku Kültürü, Mikroçoğaltım, İn vitro.

Abstract:
Medicinal and aromatic plants, which are consumed as a dried or fresh tarragon plant (Artemisia dracunculus L.) through tissue culture propagation are studied. The tissue culture study on two different ecotypes, explant type most suitable for in vitro propagation, carbonhydrate source, sub-culture tried to determine the number and composition of suitable media for rooting. In this study, the optimal nutritional environment of different nutrient media tried and BA 1.8 mM, 0.3 mM NAA, 3 % sugar and 0.7 % agar supplemented Murashige and Skoog nutrient medium were determined. The highest growth rate of 92.0 % according to this value, 'Shoot tip x Granulated sugar' were obtained from the combination. Two times were sub-culture, sub-cultures rosette and albino plant formation was observed. Addition of GA3 adversely affected the development of food environment. Rooting trials with the deportations was the best case. The longest stage of rooting of the roots of 0.5 mg / l IBA full MS and ½ MS supplemented environments is obtained (44±14.0 and 46±16.0 mm, respectively), hormone-free environments are determined to be shorter root lengths (34±11.0 and 35±08.0 mm ). Shoots transferred to rooting medium and the long roots elongated roots when they are 6 weeks old K2 media (1/2 MS without hormones) was obtained (173 ± 25.5 mm), followed by K1 (MS without hormones), K3 (MS without hormones + 0.5 mg/l IBA) and K4 (1/2 without hormones + 0.5 mg/l IBA)were followed by media (157±20.4, 142±24.0 and 121±18.4 mm). Tarragon rooted plants were transferred to pots. Tarragon reproduction of tissue culture was carried out successfully. Clonal micropropagation seen as a problem limiting the formation of albino plants and eliminate about it was that detailed studies should be performed.Key words: Tarragon, Tissue Culture, Micropropagation, İn Vitro.