Pemetrekset yüklü lipozomların hazırlanması ve karakterizasyon çalışmaları
Preparation and characterization of pemetrexed loaded liposomes
Yazar: SAFİYE KÜBRA AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ŞENAY HAMARAT AŞANLIER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı / Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Lipozomlar = Liposomes ; Pemetreksed = Pemetrexed

Özet:
Kanser insidansı ve ölüm oranı dünya çapında hızla artmaktadır. Kemoterapi,
sıklıkla kullanılan bir tedavi yöntemidir fakat kemoterapinin toksik yan etkileri, yaşam
kalitesi ve sağ kalım oranlarını düşürmektedir. Pemetrekset (PMX), çeşitli kanser
türlerinin tedavisinde kullanılan kemoterapik bir ilaçtır. Lipozomlar, antikanser
ilaçların taşınması için benzersiz özelliklere sahiptir. Kitosan ve lipozomların uygun
bir kombinasyonu hem sistemin avantajlarını entegre edebilmekte ve hem de
dezavantajlarını azaltabilmektedir.
Tez kapsamında, PMX etken maddesinin, lipozom formülasyonları hazırlanmış,
kitosan (CS) kullanılarak polimerik kaplama işlemi gerçekleştirilmiştir. PMX içeren
lipozomlar için optimum ilaç miktarı 6 mg/mL ve ilac yükleme verimi %68,50 olarak
belirlenmiştir. Sonuçlara göre kitosan kaplı lipozomların küresel olduğu boyutunun
220±5 nm, PDI değerinin 0,22±0,03, zeta potansiyelinin 23,6±1,40 mV olduğunu
göstermiştir. Sonuçlara göre kitosan kaplı lipozomların partikül boyutunun 220±5 nm,
polidispersite indeksinin 0,22±0,03 ve zeta potansiyelinin 23,6±1,40 mV olduğu
belirlenmiştir. Pemetrekset yüklü kitosan kaplı lipozomlar (CS-PMX-LİP) ve serbest
pemetrekset çözeltisi kullanılarak pH 5,5 ve 7,4 ortamlarında ilaç salım çalışmaları
gerçekleştirildi. Elde edilen sonuçlar sistemin kontrollü salım yaptığını göstermiştir.
Sonuç olarak geliştirilen lipozom sistemi, pemetreksetin kontrollü salımı ve
terapötik etkini arttırılması için daha ileri çalışmalarda in vitro ve in vivo olarak
araştırılma potansiyeline sahiptir.

Abstract:
Cancer incidence and mortality are increasing rapidly worldwide. Chemotherapy
is a frequently used treatment method, but the toxic side effects of chemotherapy
reduce quality of life and survival rates. Pemetrexed (PMX) is a chemotherapy drug
used in the treatment of various types of cancer. Liposomes have unique properties for
the delivery of anticancer drugs. A suitable combination of chitosan and liposomes can
both integrate the advantages of the system and reduce its disadvantages.
In this thesis, liposome formulations of PMX active substance were prepared,
polymeric coating was carried out using chitosan (CS). The optimum amount of drug
for liposomes containing PMX was determined as 6 mg/mL and the drug adsorption
efficiency was determined as 68.50%. According to the results, it was determined that
the particle size of the chitosan coated liposomes was 220±5 nm, the polydispersity
index was 0.22±0.03 and the zeta potential was 23.6±1.40 mV. In vitro drug release
tests were carried out at pH levels of 5.5 and 7.4 with pemetrexed- loaded chitosan
coated liposomes (CS-PMX-LİP) and free pemetrexed. The results obtained showed
that liposomes has a controlled drug release profile.
As a result, the developed liposome system has the potential to be investigated
in vitro and in vivo in further studies to increase pemetrexed's controlled release and
therapeutic effect.