Yabani otlardan elde edilen liflerin tekstil sektörüne kazandırılmasına yönelik deneysel dokuma tasarımı çalışmaları
Experimental weaving design studies for incorporating fibers derived from wild plants into the textile sector
Yazar: ÖZGE ÖZKAN
Danışman: PROF. SEDEF ACAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Tekstil endüstrisinde sürdürülebilirlik ve çevresel bilinç giderek önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, doğal liflerin kullanımı ve doğayla uyumlu sürdürülebilir yenilikçi yöntemler ve kaynaklar geliştirmesi gelecek nesiller için yaşam alanlarının ve doğal kaynakların sürekliliğini sağlar.
Bu çalışma tarım sektöründe çeşitli problemlere yol açan, doğada kendiliğinden bulunan ve tekstil sektöründe ekonomik değerlendirme olanağı olmayan fakat doğal ekosistemlerin dinamik unsurları, habitatın asıl sahipleri; yabani otlar ile lif elde etme çalışmalarının gerçekleştirilmesidir. Bu çalışmada yabani otların doğadan toplanması sonrası lif ve iplik haline gelene kadar geçirilen aşamaların belgelenmesi, elde edilen lif ve iplikler ile deneysel dokuma yapıları tasarlanması ve ortaya çıkan tasarımların tekstil sektörüne sürdürülebilir bir örnek olarak sunulmasını amaçlamıştır. Doğal kaynakların giderek azaldığı günümüzde, çalışma kapsamında yer alan bitkilerin yaşam ömrünün tamamlanmış ve gelecek sezon için tohumlarını dökmüş olmasına dikkat edilmiştir.
Tez çalışmasında öncelikli olarak yabani ot kavramının isimlendirilmesi, özellikleri, sınıflandırma bilgileri, etkileri, zararları, faydaları ve kullanım alanları, incelenmiştir. Bir sonraki bölümde kumaş üretimi için önemli lif kaynağı olabilecek araştırmalar yapılırken, literatürde keten, kenevir, jüt, rami gibi yaygın olarak kullanılan bitkilerle ilgili araştırmalara rastlandı. Araştırma sürecinin ilerleyen aşamalarında ise Isırgan otu, Bamya sapı, Isora bitkisi, İspanyol süpürgesi gibi daha az yaygın olan bitkilerin kullanım alanları ve deneysel çalışmaları incelendi.
Yapılan araştırmalar, ulaşılan sonuçlar ve üretim yöntemlerinin değerlendirilmesi neticesinde yabani otlardan lif üretimi için çeşitli bitki seçim ve derlemeleri belirli bir sistematik düzen üzerinden ilerlenerek deneysel çalışmalar yapıldı. Yapılan deneysel çalışmalar sonucunda en iyi sonuçları veren Ebegümeci (Malva sylvestris) bitkisi ile iplik üretimi sağlanarak dokuma tasarım çalışmalarında kullanılmaya devam edildi. Ebegümecinin tekstil endüstrisinde kullanımının sürdürülebilirlik açısından önemi oldukça büyüktür. 
 
Ebegümeci bitkisinin liflerinin parlak ve sağlam bir yapıya sahip olması, iplik ve dokuma üretim süreçlerine uyum sağlayabilecek nitelikte olması, Anadolu'nun doğal habitatında kendiliğinden yetişmesi ve bol miktarlarda bulunabilmesi, yayılmacı özellikleri, hızlı büyüyen ve lifli gövde yapısına sahip olması gibi etkin sebepler, çalışmalar için teşvik edici unsurlardır.
Bu çalışmada yabani otlardan elde edilen liflerin, ipliklerin hem çevresel hem de ekonomik açıdan önemli bir potansiyele sahip olduğu düşünülmektedir. Tekstil endüstrisinde sürdürülebilir, ekolojik ve biyo-çözünür uygulamalar ile çevresel bilinç açısından kullanılabilirliğine önemli bir adım olduğuna inanılmaktadır.

Abstract:
Sustainability and environmental consciousness are becoming increasingly important in the textile industry. In this context, the use of natural fibers and the development of sustainable, eco-friendly methods and resources have the potential to ensure the continuity of living spaces and natural resources for future generations.
	This study addresses the challenge of obtaining fibers from wild plants, which naturally grow and pose various problems in the agricultural sector. These plants are not economically valued in the textile industry but are dynamic components of natural ecosystems and the original inhabitants of habitats. The study documents the process from gathering wild plants to transforming them into fibers and yarns, designing experimental weaving techniques with these fibers and yarns, and presenting these designs as a sustainable example to the textile industry. Special attention is paid to ensuring that the plants used in the study have completed their life cycle and have shed their seeds for the next season, given the diminishing natural resources of our environment today.
	The thesis initially examines the concept of wild plants, including their names, characteristics, classification, effects, harms, benefits, and uses. Subsequent sections of the thesis explore potential fiber sources for yarn production, including commonly used plants like flax, hemp, jute, and ramie, found in the literature. Later stages of the research investigate less common plants like nettles, okra stems, Isora plants, and Spanish broom for their uses and experimental studies.
	The research design, results, and evaluation of production methods lead to systematic experimental studies on various plant selections and collections for fiber production from wild plants. Experimental studies show that the Malva sylvestris plant, which continues to be used in weaving designs, yielded the best results due to its significant sustainability potential in the textile industry.The fibers of the Malva sylvestris plant are bright and sturdy, suitable for yarn and weaving production processes, naturally occurring and abundantly available in Anatolia's habitats, and have invasive properties with a fast-growing, fibrous stem structure, making them an encouraging factor for these studies.
 
	This study considers fibers and yarns derived from wild plants to have significant potential both environmentally and economically. It is believed that their use in sustainable, ecological, and biodegradable applications in the textile industry marks a significant step towards environmental consciousness.