Bazı pestisitlerin gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss) biyokimyasal, histopatolojik ve genotoksik etkilerinin belirlenmesi
Determination of biochemical, histopathological and genotoxic effects of some pesticides on rainbow trout (Oncorhynchus mykiss)
Yazar: MABROKAH ADREES RAFALLAH SAED
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL TERZİ
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Genotoksisite = Genotoxicity ; Histopatoloji = Histopathology ; Su kirliliği = Water pollution

Özet:
Tarımsal alanlarda kullanılan pestisitlerin hedef tür dışında hedef dışı canlıları etkilediği bilinmektedir. Bu pestisitler sucul ortamlara karıştıktan sonra balıklar gibi sucul canlıları öldürür veya hayati organlarda histopatolojik etkiler yapar. Bu çalışmada piriproksifen (150-300 µg/L), imazamoks (50-100 mg/L) ve hymeksazolün (150-300 mg/L) subletal konsantrasyonlarına 96 saat boyunca maruz bırakılan gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss) meydana gelen biyokimyasal, histopatolojik ve genotoksik etkiler araştırılmıştır. 48. ve 96. saatlerde alınan plazma örneklerinden biyokimyasal parametreler, solungaç, karaciğer, böbrek ve dalaktan histopatolojik değerlendirme ve kan hücrelerinden de DNA hasarı araştırılmıştır. Piriproksifenin yüksek konsantrasyonuna maruz bırakılan balıkların biyokimyasal parametrelerinden kolesterol, ALP, trigliserid, toplam protein seviyeleri kontrol grubuna kıyasla önemli farklılık göstermiştir (P<0,05). Pestisitlerin subletal konsantrasyonlarının histopatolojik etkilerinde ise zaman ve konsantrasyon artışına bağlı olarak etkilerin arttığı belirlenmiştir. Her üç pestisitin de 96. saatteki yüksek konsantrasyonlarında solungaçlarda hiperplazi şiddetli olarak görülmüştür. Karaciğerde de hymeksazol ve imazamoks için hepatositlerde şiddetli hasar tespit edilmiştir. Böbrek tubüllerinde her üç pestisit için zamana ve kosantrasyona bağlı olarak hasar şiddetinde artışlar tespit edilirken dalakta ise nükleer dejenerasyon ve parankim hücrelerinde nekrozlar şiddetli seviyede tespit edilmiştir. Balıkların kan hücrelerinde konsantrasyon ve zamana bağlı olarak DNA zincir kırıkları tespit edilmiştir. DNA hasarının piriproksifenin yüksek konsantrasyonuna (300µg/L) maruz bırakılan balıklarda daha yüksek olduğu (% 87,22±4,47) ve bunu imazamoks (% 44,32±10,59) ve hymeksazolün (% 39,24±9,35) yüksek konsantrasyonları takip etmiştir. Sonuç olarak pestisitlerin biyokimyasal, histopatolojik ve genotoksik etkilerinin konsantrasyona ve zamana bağlı olarak arttığı görülmüştür. Bu yüzden bu pestisitler kullanılırken sucul ortamların korunması için daha dikkatli olunmalıdır.

Abstract:
It is known that pesticides used in agricultural fields affect non-target organisms other than the target species. These pesticides kill aquatic organisms such as fish or have histopathological effects on vital organs after they enter the aquatic environment. In this study, biochemical, histopathological and genotoxic effects were investigated in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) exposed to subletal concentrations of pyriproxyfen (150-300 µg/L), imazamox (50-100 mg/L) and hymexazol (150-300 mg/L) for 96 hours. Biochemical parameters from plasma samples, histopathological evaluation from gill, liver, kidney and spleen, and DNA damage from blood cells were investigated in 48 and 96. hours. Cholesterol, ALP, triglyceride, and total protein levels of fish exposed to higher concentration of pyriproxyfen showed significant difference compared to the control group (P <0.05). On the histopathological effects of sub-lethal concentrations of pesticides, it was determined that the effects increased depending on the time and concentration increase. Hyperplasia in the gills was observed as severe at high concentrations of all three pesticides at 96 h. For hymexazol and imazamox, Severe damage was observed in hepatocytes of the liver. While increases in the severity of damage were detected depending on time and concentration for all three pesticides in kidney tubules, nuclear degeneration and necroses in parenchymal cells were detected at an excessive level in the spleen. DNA strand breaks were detected in the blood cells of fish depending on the concentration and time. DNA damage was higher (87.22 ± 4.47%) in fish exposed to high concentrations of pyrproxyfen (300µg/L), followed by high concentrations of imazamox (44.32 ± 10.59%) and hymexazol (39.24 ± 9.35%). In conclusion, it was observed that the biochemical, histopathological and genotoxic effects of pesticides increased depending on the concentration and time. Therefore, while using these pesticides, we should be more careful to protect aquatic environments.