Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde aile merkezli hizmetlerin değerlendirilmesi: Ankara ? Yenimahalle örneği
Evaluation of family centred services in special education and rehabilitation centres in Ankara - Yenimahalle
Yazar: NALAN ANTMEN
Danışman: DOÇ. DR. KASIM KARATAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Aile desteği = Family support ; Aile eğitimi = Family education ; Aile işlevleri = Family functions ; Aile katılımı = Family participation ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Rehabilitasyon merkezleri = Rehabilitation centers ; Sosyal hizmet kurumları = Social service institutions ; Sosyal hizmetler = Social services ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions

Özet:
Engelli çocuklar, hem engelli hem de çocuk olmaları nedeniyle daha çok korunma gereksinimi olan hassas grupların başında yer almış ve bu nedenle sosyal hizmet mesleğinin de öncelikli konularından biri olmuştur. Son zamanlarda açılan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinin sayıları hızla artmakta ve özel eğitim ihtiyacında olan engellilere yönelik hizmetler verilmektedir. Gerek engellilerle ilgili gerekse de özel rehabilitasyon ve eğitim merkezleri ile ilgili kanun ve yönetmeliklerde verilen hizmetlerin aile katılımı ile gerçekleşmesi hakkında maddeler olsa bile, aile katılımının ne olduğu veya aile merkezli hizmetler hakkında ek bir bilgi verilmemekte, aile katılımı, kurumların anlayışına bırakılmaktadır. Farklı kurumların farklı uygulamaları da engellilelere verilen hizmetlerin kalitesini ve başarısını olumsuz etkilemektedir.Bu çalışma, engelli bireyin yaşamında önemli yeri olan ailenin, engelli birey ile bir bütün olarak ele alınarak, ailelere verilen hizmetlerle ilgili daha önce yapılmış çalışmalardan yola çıkarak, aile merkezli hizmetleri aile politikaları, bilgi paylaşımı, işbirliği ve aile katılımı, aileye destek ve aile eğitimi başlıkları altında toplamakta ve değerlendirmektedir.Araştırmada, Ankara-Yenimahalle'de bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden hizmet alan ailelerin genel özellikleri, öncelikle ortaya konulmuş, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden hizmet alan ailelerden araştırmaya katılan aile bireylerinin aile merkezli hizmetler başlıkları altında verdikleri yanıtlarla mevcut durum analizi yapılmıştır. Buna göre araştırmanın modeli tam sayım modeli olarak belirlenmiştir. Bu araştırmanın verilerini toplamak için soru kağıdı kullanılmıştır. Soru kağıdı ile elde edilen veriler, SPSS 17 ile çözümlenmiş, sıklık ve yüzde dağılımları ile birlikte çizelgeler haline getirilmiştir.Araştırmanın sonuçlarına baktığımızda özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen hizmetlerin, aile merkezli hizmetler açısından değerlendirildiğinde, kuruluşların bilgi paylaşımı, işbirliği ve aile katılımı yönünden olumlu bir tablo çizerken hizmet politikası, destek ve aile eğitimi yönünden hizmetlerin geliştirilmesi gerektiği söylenebilir.Son olarak da varolan hizmetlerden ve ailelerden gelen geribildirimlerden yola çıkarak, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde aile merkezli hizmetlerin gerçekleştirebilmesi amacıyla sosyal hizmet meslek ve disiplini çerçevesinde öneriler geliştirilmiştir.Anahtar SözcüklerÖzel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri, Aile Merkezli Hizmetler

Abstract:
Disabled children, because of both being disable and child, are part of the most vulnerable groups, which needs more protection and become one of the priority subjects of the social work profession. Recently, the number of special education and rehabilitation centres growing rapidly and providing services to the disabled, who needs special education. Although both disabled and special education and rehabilitation centres related laws and regulations have articles on the importance of providing services with family participation, an additional information on what family participation or family centred services means does not exist and the interpretation left to the institutions. Due to different interpretations, institutions use different practices, which affect the quality and success of the services provided to the disables negatively.This research takes the disabled person and his family, who has an important place in his life, as a whole and based on the previously conducted studies on services given to the families, evaluating and sub-categorising the family centred services as family centred service policies, information sharing, cooperation and family participation, family support and family training.In this research, the general characteristics of the families who receives services from the special education and rehabilitation centres were defined first, then based on their responses on family centred services, a situation analysis had been undertaken. Complete enumeration is used in this research. A questionnaire was used to collect the data. Afterwards, through SPSS 17 programme frequency and percentage tables were created.When the research results evaluated according to the family centred services given by the special education and rehabilitation services, information sharing, cooperation and family participation are showing a positive aspect whereas family centred service policy, family support and family training areas need to be improved.At the end, social work based recommendations were suggested based on the existing services and feedbacks from the families to develop family centred services in special education and rehabilitation centres.Key wordsSpecial Education and Rehabilitation Centres, Family Centred Services