Bağlanma stillerine göre erken çocuklukta Allah tasavvuru
Concept of God in early childhood according to attachment styles
Yazar: AYTEN NİSA GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN ÖZ
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Erken Çocuklukta Ahlak ve Değer Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, erken çocukluk dönemi çocuklarının bağlanma stilleri ile Allah
tasavvurları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nitel araştırma
yöntemlerinden biri olan fenomenolojik yaklaşım esas alınarak yürütülmüştür.
Araştırmanın çalışma grubunu, Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı 4-6 Yaş Kur'an
Kursları'nda eğitim gören 5-6 yaş arası 28 çocuk oluşturmaktadır. Verilerin toplanması
amacıyla çalışmada iki nitel ölçme aracı kullanılmıştır. Bunlardan biri çocukların
bağlanma temsillerinin tespiti için geliştirilen "Oyuncak Öykü Tamamlama Testi";
ikincisi ise çocukların anne-baba ve Allah algılarını ortaya çıkarmak üzere araştırmacı
tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formudur. Veriler İstanbul ve
Rize'de bulunan üç kurumdan toplanmış; uygulama çocuklarla birebir şekilde
yapılmıştır. Veriler, içerik analizi yöntemi ve Maxqda nitel veri analizi programı
kullanılarak analiz edilmiştir. Testin sonucuna göre çocuklar güvenli-güvensiz şeklinde
iki gruba ayrılmış ve görüşme sonucunda elde edilen bulgular bu başlıklar altında
incelenip yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, güvenli bağlanma ilişkisi
geliştiren çocukların anne-baba ile ilgili olan sorulara olumlu yanıtlar verdiği; bu
olumluluğun Allah ile ilgili düşüncelerde de kendini gösterdiği tespit edilmiştir.
Çocukların; Allah'ın insanlara yardım ettiğini, sıkıntılı zamanlarda Allah'a
sığınılabileceğini, Allah'ın insanlara güzel ve iyi davrandığını düşündükleri
görülmüştür. Aynı zamanda çocukların tamamına yakını, Allah'a dua ettiklerini ve
Allah'ın yakınlarında olmasını istediklerini ifade etmişlerdir. Güvensiz bağlanma
gösteren çocuklarda ise anne-baba algısının güvenli çocuklardan farklılık göstermesine
rağmen Allah ile ilgili düşüncelerinin olumsuz olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu
durumun; Allah'ın bir telafi figürü, ebeveyn yerine koyulan bir bağlanma nesnesi olarak
görülmesinden ve çocukların erken yaşta aldıkları dinî eğitimin etkisinden
kaynaklandığı belirtilmiştir.

Abstract:
This research aimed to examine the relationship between the attachment styles of
children in early childhood and their perceptions of God. The study was conducted
using a phenomenological approach, one of the qualitative research methods. The study
group of the research consists of 28 children aged 5-6 years who are receiving education
in 4-6 Year Quran Courses affiliated with the Presidency of Religious Affairs. Two
qualitative measurement tools were used in the study for data collection purposes. One
of these is the "Toy Story Completion Test" developed to determine children's
attachment representations; the second is a semi-structured interview form prepared by
the researcher to reveal children's perceptions of parents and God. The data were
collected from three institutions in Istanbul and Rize; the application was carried out
one-to-one with the children. The data were analyzed using the content analysis method
and Maxqda qualitative data analysis software. According to the results of the test,
children were divided into two groups safe and unsafe, and the findings obtained as a
result of the interview were analyzed and interpreted under these headings.
According to the findings obtained as a result of the research, it was determined
that children who developed a secure attachment relationship gave positive answers to
the questions about parents and this positivity also manifested itself in thoughts about
God. It was observed that the children thought that God helps people, that God can be
taken refuge in times of distress, and that God treats people well and kindly. At the
same time, almost all of the children stated that they prayed to God and wanted God to
be near them. In children with insecure attachment, it was concluded that although the
perception of parents differed from secure children, their thoughts about Allah were not
negative. It was stated that this was since God was seen as a compensation figure, an
object of attachment substituted for the parent, and the effect of the religious education
children received at an early age.