Blaga Dimitrova'nın şiirlerinde özgürlük arayışı
The quest for freedom in the poems of Blaga Dimitrova
Yazar: FİLİZ ÇÖLMEKÇİOĞLU
Danışman: PROF. DR. MELAHAT PARS
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Bulgar Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
Blaga Dimitrova çağdaş Bulgar edebiyatının en önemli isimlerinden biridir. Eserleri 20. yüzyılın otuzlu yıllarından itibaren edebiyat dergilerinde yayımlanan, politik ve toplumsal baskıların en sert olduğu dönemlerde bile cesurca özgün yapıtlar ortaya koyan Blaga Dimitrova'nın şiiri her bakımdan özgürlük arayışı içinde olan bir yaratıcılık örneğidir. 
Blaga Dimitrova'nın yaratıcılığının ilk yıllarında ağır bir savaş deneyiminin ardından ülkeye özgürlük ve barış vaadiyle gelen komünist düşünceye idealist bir şekilde bağlandığı görülmektedir. Bu nedenle Dimitrova'nın Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin Stalin ideolojisinin Bulgaristan'da baskın olduğu bu yıllarda yazdığı şiirlerde Parti'ye ve sosyalist gerçekçiliğe büyük bir sempatiyle yaklaştığı gözlenir. Ne var ki, birkaç yıl sonra Komünist Parti'nin özgürlük vaadinin pek de gerçekçi olmadığını, ülkede özgür düşünceye karşı baskıların  arttığını fark etmesiyle birlikte şiirlerindeki politik ton değişmeye başlar. Şairin söz konusu yıllarda yaşadığı hayal kırıklığı eserlerine de yansır. Şiirlerinin alt metninde özgürlüğe duyduğu hasret kendisini yavaş yavaş hissettirmeye başlar. Yenilikçi bir şiir anlayışıyla sadece içerik olarak değil, biçimsel olarak da cesur denemeler yapan Dimitrova, linguistik ve somut şiir gibi, görselliğin ön planda olduğu eserler ortaya koyar. Bu türlerin dışında toplumsal şiirler, felsefi derinliği olan şiirler de kaleme alır. Yaşadığı çağın tüm sorunlarına karşı bir aktivist olarak da tepki veren şairin bu kişilik özelliği onu komünizm sonrasında Bulgaristan Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından cumhurbaşkanlığı yardımcılığı görevine kadar götürmüştür. Blaga Dimitrova, sadece teoride değil pratikte de özgürlük arayışında olmuş bir şairdir. 
Çalışmamızda Blaga Dimitrova'nın yaşadığı dönemin toplumsal ve siyasal arka planına yer vererek şairin eserlerindeki özgürlük arayışını ne şekilde gerçekleştirdiği incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Blaga Dimitrova is one of the most important figures of contemporary Bulgarian literature. Blaga Dimitrova's poetry, published in literary journals from the thirties of the 20th century onwards, and courageously producing original works even during the harshest periods of political and social repression, is in every respect an example of creativity in search of freedom.
In the early years of Blaga Dimitrova's creativity, it is seen that she was idealistically attached to the communist idea that came to the country with the promise of freedom and peace after a heavy war experience. For this reason, Dimitrova's poems written during these years, when the Stalinist ideology of the Union of Soviet Socialist Republics was dominant in Bulgaria, show a great sympathy for the Party and socialist realism. However, the political tone of her poems began to change a few years later when she realized that the Communist Party's promise of freedom was not very realistic and that the repression against free thought was increasing in the country. The disappointment the poet experienced during these years is reflected in her works. Her longing for freedom slowly begins to make itself felt in the subtext of his poems. Dimitrova, who makes bold experiments not only in terms of content but also in terms of form with an innovative understanding of poetry, produces works such as linguistic and concrete poetry, in which visuality is at the forefront. Apart from these genres, she also wrote social poems and poems with philosophical depth. This personality trait of the poet, who also reacted as an activist against all the problems of her time, led her to the post of vice-president after the establishment of the Republic of Bulgaria after communism. Blaga Dimitrova is a poet who sought freedom not only in theory but also in practice.
In our study, we have tried to examine how the poet realized the search for freedom in her works by giving place to the social and political background of the period in which Blaga Dimitrova lived.