Çevreci sivil toplum kuruluşlarında çalışanların sosyal sorumluluk ve özgecilik düzeylerinin incelenmesi: Ankara örneği
Investigation of the social responsibility and altruism levels of the employees of the environmentalist non-governmental organizations: Ankara case
Yazar: MELTEM KELEŞ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ankara = Ankara ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility ; Çevre hareketleri = Environmental movements ; Çevrecilik = Environmentalism ; Çevresel örgütleme = Environmental organising ; Özgecilik = Altruism

Özet:
Günümüzde devletin ideolojik ve ekonomik alanda küçülmesiyle katılımcı demokratik sistemlerde, toplumsal sorunların çözümünde önemli roller üstlenen STK'lar, çevre alanında sosyal sorumluluk projeleriyle, toplumun refahı için kaynak yaratarak topluma gönüllü hizmetler sunmaktadır. Çevreci STK'lar, çevresel değerlerin korunmasında ve çevre bilincine sahip sivil toplum birlikteliğinde hem devletin hem de toplumun birer demokratik arayüzleridir. Sorumluluk bilinci ile hareket ederek prososyal davranışlar sergileyen çevreci STK'lar, toplumda tutum ve davranış değişikliğinin yaratılmasında önemli bir güç, aynı zamanda öncü ve rol model olarak kabul edilmektedir. Daha iyi bir toplum ve sürdürülebilir bir çevre için toplumsal sorunların çözümünde önemli görevleri üstlenen ve aktif bir rol oynayan çevreci STK'larda çalışanların (profesyonel, gönüllü, ücretli) sosyal sorumluluk ve özgecilik düzeyleri ve ilişkisini ve bu iki değerin (sosyal sorumluluk ve özgecilik) hangi demografik özelliklere göre farklılık oluşturduğunu incelenmek üzere bu araştırma planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemi, Ankara İlinde faaliyet gösteren çevreci STK'lar arasından ulaşılabilen ve anketi gönüllü cevaplandıran 104 üyeden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak "sosyal sorumluluk ölçeği" ve "özgecilik ölçeği" ile bir takım sosyo-demografik soruları içeren bir anket uygulanmıştır. Araştırma sonucunda; çevreci STK çalışanlarının sosyal sorumluluk ve özgecilik düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu, sosyal sorumluluk düzeylerinin ise özgeciliğe göre daha fazla olduğu şeklindedir. Araştırma bulguları arasında; sosyal sorumluluk ölçeği ve ölçeğin alt boyutları olan "çevreye ilgi", "tüketimi sınırlama", "sorumlu tüketim davranışı"nın "yaş", "cinsiyet" ve "medeni durumu"na göre yapılan istatistiksel analizlerde değişmediği görülmüştür (p>0,05). Araştırmanın diğer bir bulgusu ise; katılımcıların gelir yeterlik durumunun "sosyal sorumluluk" (t=-2,011, p<0,05) ve "sorumlu tüketim davranışı" (t=-2,335, p<0,05) üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
Nowadays, non-governmental organizations (NGOs) that play an important role in the solution of social problems in the participatory democratic systems with the shrinkage of the state in the ideological and economic areas offer voluntary services to the society by creating a resource for the welfare of the society through social responsibility projects in the field of environment. Environmental NGOs are the democratic interfaces of the both state and society for the protection of environmental values and in the establishment of environmentally conscious civil society. Environmentalist non-governmental organizations (NGOs) that have pro-social behaviours acting with the sense of responsibility are considered as an important power, pioneer and role model in creating a change of attitude and behaviour in the society. This study was planned and conducted in order to examine the levels and the relations of the social responsibility and altruism levels of the environmentalist NGO employees (professional, voluntary, paid) that play an active role in the solution of social problems for a better society and a sustainable environment and the demographic characteristics that affect these two parameters. Sample of the research consists of 104 members that could be reached of environmentalist NGOs operating in Ankara province. As a means of data collection in the research, a questionnaire including several socio-demographic questions together with a "social responsibility scale" and an "altruism scale" was applied. As a result of the research; the social responsibility and altruism levels of the environmentalist NGO employees are generally high being their social responsibility levels higher than altruism levels. Among the research findings, "concern for the environment", "limitation of consumption" and "responsible consumption behavior" which are the sub-dimensions of social responsibility scale did not change statistically according to "age", "gender" and "marital status" (p>0.05). Another finding of the study is that income sufficiency status of participants showed a statistically significant difference according to social responsibility (t=-2,011, p<0,05) and responsible consumption behavior (t=-2,335, p<0,05).