Psikolojik bir olgu olan hazzın ertelenmesi ve İslam dinindeki yeri
As a psychological phenomenon delayed gratification and it's place in Islamic faith
Yazar: BÜŞRA KÜP
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KUŞAT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Hazzı erteleme = Delay of gratification ; Psikoloji = Psychology ; Ruh sağlığı = Mental health ; Öz denetim = Autocontrol ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hazzın ertelenmesi, belirgin uzun vadeli ödüller uğruna hemen memnuniyet verecek durumdan vazgeçmek ya da gelecekte ulaşılması hedeflenen daha büyük bir mükâfatı mevcut andaki geçici hazza tercih etmektir. Hazzı erteleme olgusu psikolojik ve biyolojik veriler ışığında ele alındığında bireyin akıl ve ruh sağlığını destekleyen ve bireyi gerçek mutluluğa ulaştıran bir olgu olduğu görülmektedir.
Hazzın ertelenmesini etkileyen bazı faktörler vardır. Bireyin kişisel gelecek algısı ve ebeveynlerin çocuk yetiştirme usulleri en belirgin etkenlerdendir. Bireyin kişisel gelişim aşamaları düşünüldüğünde ise hazzın ertelenmesi, çocuklukta temelleri atılan; ergenlik ve yetişkinlik dönemlerinde etkileri devam eden bir olgudur.
Hazzın ertelenmesi kavramı, İslam dini açısından düşünüldüğünde ise, Allah'ın kullarına vaat ettiği bir takım büyük ve ebedi mükâfatlar için; kısa sureli ve geçici olan bazı hazlardan fedakârlık etme ve bir takım zorlukları göğüslemeye razı olma erdemidir. Kişinin gelecekte umut vaat etmeyen bir durum için ya da bir hedefe yönelik olmayarak ertelenen davranışları, hazzı erteleme olgusu kapsamında değerlendirilemez. 
İslam dini kaynakları incelendiğinde hazzın ertelenmesi olgusunun İslam dini tarafından desteklendiği görülmektedir. İslam dinindeki Allah'ın emirlerine uyma ve yasakladıklarından kaçınma durumu, hazzın ertelenmesi olgusu ile paralellik arz eder. İslamiyet, hazların yok sayılmasını, bastırılmasını ya da engellenmesini değil; bazı hazları belli durumlarda sınırlayarak, eğitilmesini, ertelenmesini ve kontrol altında tutulmasını hedeflemektedir. Bu doğrultuda İslam dini, amaçsız ve bilinçsizce yapılan, bireye uzun vadede zarar verecek, sınırsız tüketim, eğlence ve özgürlüğü doğru bulmamış; bunların kontrol edilmesini istemiştir.
Anahtar Kelimeler: Hazzın ertelenmesi, öz denetim, irade eğitimi, sabır, ruh sağlığı.

Abstract:
Delaying of pleasure is to abandon the immediate satisfaction for the sake of significant long-term rewards, or to choose a greater reward that is intended to be achieved in the future, to the current temporary enjoyment. The deferred behavior of a person for an unsettling situation in the future or for a non-goal may not be considered within the scope of postponing the pleasure. Considering the psychological and biological data, the postponement case is a phenomenon that supports mental health of the individual and brings the individual to real happiness.
There are a number of factors that influence the postponement of pleasure. The individual's perception of the personal future and the practices of parenting are the most important factors. Considering the personal developmental stages of the individual, the deferment of pleasure is founded in childhood and in adolescence and adulthood the effects go on.
When this concept is considered in Islamic Faith, it is to sacrifice some of the short and temporary pleasures for some great and eternal rewards that God has promised to his servants and to settle for a number of difficulties. Islam naturally supports the deferment of some pleasures. So that, psychology and Islam have limited, controlled, trained or postponed some of the pleasures in certain situations. In this way, ignoring the pleasures is not completely suppressed or prevented.
When we examine Islamic scriptures and literatures, we see that the question of the postponement of pleasure is supported. Islam wants to restrict certain pleasures in certain circumstances, to control, to educate or to postpone them. Therefore, Islam aims not to ignore, suppress or prevent but to be educate and postpone the immidiate and unhealthy pleasure for future significant long-term purposes. 
Key Words: Delayed gretification, self-control, education of will, paitence, mental health.