Yerel ölçekte Tortum ilçesinin peyzaj karakter analizi ve değerlendirmesi
Landscape character analysis and evaluation of Tortum district at local scale
Yazar: ELİF ÖNAL
Danışman: PROF. DR. SERKAN ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Avrupa Peyzaj Sözleşmesi = European Landscape Agreement ; Erzurum-Tortum = Erzurum-Tortum ; Peyzaj = Landscape

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında Avrupa Peyzaj Sözleşmesi gereğince oluşturulması istenen ulusal ülke peyzaj atlası zemini için yerel ölçekte bir Peyzaj Karakter Analizi çalışması yapılması amaçlanmıştır. Doğal, ekolojik ve kültürel turizm değerleri yüksek ancak engebeli topoğrafyası ile gelişimini sınırlayan birçok etmene sahip olan Tortum ilçesinin fiziksel çevre özelliklerinin peyzaj karakter analizleri yardımıyla değerlendirilmesi ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda peyzaj planlama, geliştirme ve korumaya yönelik stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmada Peyzaj Karakter Analizi yöntemi kullanılmıştır. Yöntem kapsamında ilk olarak Tortum ilçesine ait doğal ve kültürel peyzaj bileşenlerine ait bilgiler elde edilmiştir. Ardından peyzaj sınıflaması ve sınıfların gruplandırılmaları yapılarak temel altlık veriler oluşturulmuştur. Parametrik yöntem kullanılarak CBS ortamında sayısallaştırılan veriler çakıştırılmış ve peyzaj karakter tipleri elde edilmiştir. Peyzaj Karakter alanları için peyzaj karakter tiplerinin tespitinde kullanılan veriler ve arazi çalışmalarında yerinde gözlemlerle elde edilen veriler doğrultusunda jeomorfoloji birimleri temel alınarak alanların sınırları belirlenmiştir. Ardından bu alanların kendine has özellikleri yine arazi gözlemleri ile incelenerek isimlendirmeleri yapılmıştır.
Bulgular: Peyzaj karakter analizleri sonucunda Tortum ilçesine ait 542 adet peyzaj karakter tipi ve 6 adet peyzaj karakter alanı elde edilerek ilçe peyzaj karakter tipleri ve peyzaj karakter alanlarına ait haritalar oluşturulmuştur. Her bir karakter alanı baskın peyzaj özellikleriyle birlikte detaylı bir şekilde görsel materyaller ile açıklanmıştır.
Sonuç: Peyzaj karakter analizi çalışması literatür çerçevesinde tartışılarak sonuçlar karakter alanları bazında belirtilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda çalışma alanı baskı ve tehdit unsurları belirlenmiş ve peyzaj planlama, geliştirme ve korumaya yönelik stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayacak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Purpose: In this thesis, it is aimed to carry out a Landscape Character Analysis study on a local scale for the national country landscape atlas that is required to be created in accordance with the European Landscape Convention. It is aimed to evaluate the physical environmental characteristics of Tortum district, which has high natural, ecological and cultural tourism values but has many factors limiting its development with its rugged topography, with the help of landscape character analysis and to contribute to the development of strategies for landscape planning, development and protection in line with the results obtained.
Method: Landscape Character Analysis method was used in the study. Within the scope of the method, firstly, information about the natural and cultural landscape components of Tortum district was obtained. Then, landscape classification and classification of classes were made and basic base data were created. By using the parametric method, the digitized data in the GIS environment were overlapped and landscape character types were obtained. The boundaries of the areas were determined on the basis of geomorphology units in line with the data used in the determination of landscape character types for landscape character areas and the data obtained through on-site observations in field studies. Then, the specific features of these areas were examined by field observations and their naming was done.
Findings: As a result of the landscape character analysis, 542 landscape character types and 6 landscape character areas belonging to Tortum district were obtained and maps of the district landscape character types and landscape character areas were created. Each character area is explained in detail with visual materials along with dominant landscape features.
Results: The landscape character analysis study was discussed within the framework of the literature, and the results were stated on the basis of character areas. In line with the findings obtained, pressure and threat factors in the study area were determined and suggestions were made to contribute to the development of strategies for landscape planning, development and protection.