Vardiyalı çalışan ebeveynler ile gündüz çalışan ebeveynlerin ebeveyn öz yeterlik algıları ile ebeveynlik rollerine ilişkin kendilik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between parental self-efficacy perceptions of shift-working parents and day-working parents and their self-perceptions regarding parenting roles
Yazar: BÜŞRA ÖNAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM ELİTEZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi roller = Family roles ; Algı = Perception ; Ana-baba = Parents ; Benlik algısı = Self perception ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; Çalışanlar = Workers ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, vardiyalı çalışan ebeveynler ile gündüz çalışan ebeveynlerin ebeveyn öz yeterlik algıları ile ebeveyn rollerine ilişkin kendilik algılarının çeşitli değişkenler etrafında incelenmesidir. Araştırma betimsel ve ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, İstanbul ilinde yaşayan 0- 72  aylık çocuğu olan, vardiyalı ve gündüz çalışan ebeveynler oluşturur iken; örneklemi rastgele örnekleme modeliyle seçilen İstanbul ilinde ikamet eden, 0-72 aylık çocuğu olan vardiyalı ve gündüz çalışan toplam 294 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmada, Kişisel Bilgi Formu, Yenilenmiş Berkeley Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği ve Ebeveyn Rolüne İlişkin Kendilik Algıları Ölçekleri kullanılarak veri toplanmış olup veriler çevrimiçi veri toplama yolu ile sosyal medya platformları aracılığıyla araştırma ölçütlerini karşılayan gönüllü katılımcılara ulaştırılarak toplanmıştır. Araştırmaya ilişkin veriler SPSS. 22 paket programında analiz edilmiştir. 
Yapılan analizler neticesinde, elde edilen ölçek toplam puanlarına bakıldığında, ebeveynlerin ebeveyn öz yeterlik algılarının iyi düzeyde olduğu ve ebeveyn rollerine ilişkin kendilik algılarını olumlu değerlendirdikleri saptanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, ebeveynlerin ebeveyn öz yeterlik algılarının öğrenim durumu, çalışma biçimi, sahip olunan çocuk sayısı, hayatlarını değerlendirme durumları,  kendi ruh sağlıklarına ilişkin olarak öz değerlendirmeleri, çocuklarıyla ilişkilerinde desteğe ihtiyaç duyma halleri bakımından; ebeveyn rollerine ilişkin kendilik algılarının ise eşiyle birlikte olma durumu, genel hayatlarını değerlendirme durumları, ruh sağlığına ilişkin öz değerlendirmeleri bakımından anlamlı ölçüde farklılaştığı saptanmıştır. Araştırma sonuçlarına dayanarak, ebeveynlerin, ebeveyn öz yeterlik algılarının öğrenim durumlarından ve çalışma biçimlerinden etkilenmesi sonucuna ilişkin olarak dezavantajları bulunan ebeveynler ile psikoeğitim grupları oluşturulması ve ebeveynlerin öz yeterliğini geliştirmeye yönelik ebeveyn eğitim programları geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to analyze parental self-efficacy perceptions of shift working parents and regular daytime working parents and their self-perceptions regarding parenting roles based on several variables. The study was conducted through survey method with descriptive and correlational research model. The universe of the research consists of parents who work in shifts and daytime, have children between the ages 0 to 6 years old and live in Istanbul. The sample consists of 294 parents selected by random sampling model who are working in shifts and daytime jobs and residing in Istanbul with children aged between 0-6 years. The data of the research was collected by an online questionnaire consists of The Personal Information Form, The Revised Berkeley Parent Self Efficacy Scale Form and The Self - Perception of Parental Scale Form and by sending the questionnaire through social media platforms to the voluntary participants who met the research criteria. The data was statistically analyzed using SPSS.22 software program.
As a result of the analyses, when the total scores of the scales obtained are examined, it was observed that the parents have a good level of parental self-efficacy perceptions and positively evaluate their self-perceptions regarding their parenting roles. According to the results, parents' perceptions of parental self-efficacy differed significantly depending on educational status, working style, number of children, evaluation of their lives, self-evaluation of their own mental health, and need for support in their relations with their children. On the other hand, it was observed that the self-perceptions of parenting roles differed significantly in terms of being with their spouse, evaluating their general life, and self-evaluating their mental health. Based on the obtained results, it can be recommended to establish psychoeducational groups with parents who have disadvantages of parental self-efficacy perceptions as a result of the effects of their educational status and working styles. In addition to this, parent training programs can be developed to improve parents' self-efficacy.