Diyarbakır Hazro ilçesi Kazmacılar konağı koruma sorunları ve restorasyon önerisi
Diyarbakir Hazro district Kazmacilar mansion conservation problems and restoration proposal
Yazar: SELENAY KARTAY
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE EKİNCİ DAĞTEKİN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Diyarbakır merkezin kuzeydoğusunda yer alan Hazro ya da Hataro olarak adlandırılan yerleşim yeri, Tercil, Ayındar ve Mihrani kalelerinin içinde yer aldığı bölgede kurulmuştur. Asurlular zamanında yörede kurulan "HATARO" adlı Tercil Kalesi'nden adını alan Hazro, ilk çağlardan bu yana sı¬rasıyla Perslerin, Makedonya Krallığı'nın Roma ve Bizans İmparatorluklarının idaresinde bulunmuştur. İlçe sınırları içinde anıtsal yapı gibi geleneksel yapılarda geçmişin izlerini günümüze taşır.
Hazro tarihi ilçe merkezinin en önemli öğelerinden biri geleneksel evlerdir. İlçenin geçmişteki kültürel öğelerini, hayat tarzını, sosyo-ekonomik yapısını yansıtan bu evler, Bey Konakları olarak adlandırılan konaklar ile daha küçük ölçeklerde yapılan taş ve kerpiç malzemeli yapılardan oluşur.  
Bu çalışma, Diyarbakır ili, Hazro ilçesi, Elhuvan Mahallesi, Beyler Sokağı'nda yer alan Kazmacılar Konağı'nın restorasyon önerisini konu almaktadır Hazro ilçesi de 20. yüzyılın son çeyreğinde hızlı bir dönüşüm içerisine girmiştir. Yaşanan bu dönüşüm ilçenin tarihi dokusunun tahrip olmasına neden olmuştur. Bu nedenle ilçenin tarihi zenginliğinin unutulmasının önüne geçmek ve bu zenginliği gelecek kuşaklara aktarabilmek için yapılacak her türlü koruma çalışması önemlidir. Bu tez kapsamında, tarihi Kazmacılar Konağı'nın geleceğe aktarılmasını sağlayacak bilgiler toparlanmış, 'rölöve, restitüsyon, restorasyon öneri projeleri hazırlanmış ve koruma-onarım yöntemleri' önerilmiştir. Çalışmanın rölöve aşamasında, yapının mevcut durumu (2017-2019) ölçüm ve fotoğraflarla belgelenmiştir. Yapıyla plan ve genel mimari özellikler açısından benzerlik gösteren konaklar incelenmiş, yazılı ve görsel belgeler ile alanda yapılan tespitlerden yararlanarak, restitüsyon önerisi hazırlanmıştır. Restorasyon projesinde ise, yapının korunması ve tarihi ve mimari niteliklerine uygun olarak yeni bir işleve kavuşturulması için araştırma yapılmıştır. Tez çalışması kapsamında, yapı için gerekli ve uygun koruma yöntemleri belirlenerek, yapının ilçe kültürünü anlatan ve ilçeye özgü ürünlerin satılabildiği bir kültür evi olarak düzenlenmesi olması planlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kazmacılar Konağı, Koruma, Restorasyon, Hazro

Abstract:
The settlement called Hazro or Hataro, located in the northeast of Diyarbakır center, was established in the region where Tercil, Ayındar and Mihrani castles are located. Hazro, named after the Tercil Castle called "HATARO", which was established in the region during the Assyrian times, has been under the administration of the Persians, the Macedonian Kingdom, the Roman and Byzantine Empires since the early ages, respectively. It carries the traces of the past to the present in traditional buildings such as monumental buildings within the boundaries of the district.
One of the most important elements of the historical district center of Hazro is the traditional houses. These houses, which reflect the cultural elements, lifestyle and socio-economic structure of the district in the past, consist of mansions called Bey Konakları and structures made of stone and mud bricks on smaller scales.
This study is about the restoration proposal of Kazmacılar Mansion, located in Diyarbakır province, Hazro district, Elhuvan District, Beyler Street, and Hazro district has undergone a rapid transformation in the last quarter of the 20th century. This transformation has caused the destruction of the historical texture of the district. For this reason, all kinds of conservation efforts are important in order to prevent the historical richness of the district from being forgotten and to transfer this richness to future generations. Within the scope of this thesis, the information that will enable the transfer of the historical Kazmacılar Mansion to the future has been gathered, 'relief, restitution, restoration proposal projects have been prepared and protection-repair methods' have been proposed. During the survey phase of the study, the current state of the building (2017-2019) was documented with measurements and photographs. The mansions, which are similar to the building in terms of plan and general architectural features, were examined, and a restitution proposal was prepared by using the written and visual documents and the determinations made in the area.In the restoration project, research was carried out to preserve the building and to give it a new function in accordance with its historical and architectural characteristics. Within the scope of the thesis, the necessary and appropriate preservation methods were determined for the building, and it was planned to organize the building as a cultural house that describes the district's culture and where products specific to the district can be sold.

Key Words: Conservation, Kazmacılar Mansion, Restoration,, Hazro