Okul yöneticilerinin algı yönetimi yaklaşımları ve okullarda sosyal sermaye ilişkisi
The relationship between the perception management approaches of school administrators and social capital in schools
Yazar: MEHTAP ŞİMŞEK GÜRKAN
Danışman: PROF. DR. SABRİ ÇELİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaokullarda görev yapan öğretmen algılarına göre, okul yöneticilerinin algı yönetimi yaklaşımları ve okullardaki sosyal sermaye arasındaki ilişki düzeyini tespit etmektir. Bu genel amaç doğrultusunda öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin algı yönetimi yaklaşımları ve okullarda sosyal sermaye düzeyinin bazı demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ve okul yöneticilerinin algı yönetimi yaklaşımları ve okullardaki sosyal sermaye arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın modeli betimsel nitelikte ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın evrenini Ankara'nın sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi farklı olan beş ilçesinde yer alan kamu ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın evrenini oluşturmak için SEGE-2022 (İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması) raporu kullanılmıştır. Belirlenen ilçeler; Çankaya, Kahramankazan, Çubuk, Kalecik ve Haymana'dır. Araştırmanın örneklemi 450 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada yönetici algı yönetimi yaklaşımlarına yönelik öğretmen görüşlerini ortaya koymak amacıyla Uylas (2017) tarafından geliştirilmiş, "Yönetici Algı Yönetimi Ölçeği" ile okulların sosyal sermaye düzeyini belirlemek için Ekinci (2008) tarafından geliştirilen "Okullarda Sosyal Sermaye Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre okul yöneticilerinin algı yönetimi yaklaşımlarını sıklıkla kullandıkları, öğretmenlerin ise okulun sosyal sermayesinden sıklıkla yararlandıkları saptanmıştır. Araştırma bulguları okul yöneticilerinin algı yönetimi yaklaşımları ve okulun sosyal sermayesi arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu yönündedir. Okul yöneticilerinin algı yönetimi yaklaşımları ve öğretmenlerin demografik özellikleri arasında ve okulun sosyal sermayesi ile demografik özelliklerden yaş ve kıdem değişkenleri hariç demografik özellikler arasında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Okul yöneticileri ikna becerilerine, inanırlığına, güvenirliğine ve deneyimlerine dayanarak öğretmenlerin algılarını yönetebilir. Bu süreçte okul yöneticileri her şeyden önce öğretmenlerle ileşitim kanallarını sürekli açık tutarak onların sahip oldukları bilgi, beceri, yetenek, bireysel, ailevi ve kültürel özelliklerini tanımaya çalışmalıdır. Okul yöneticilerinin öğretmeni tanıması ve anlaması ikna sürecinde seçeceği yaklaşımları değiştirebilir. Zira rasyonel yaklaşımları genel geçer kabul eden bir öğretmene duygusal yaklaşımlarla mesaj göndermek olumsuz tepkilere yol açabilir. Doğru yöntemlerle algıları yönetmeye çalışan okul müdürleri güven yaratarak inandırıcı olmayı, onaylanmayı, okulun amaçları doğrultusunda öğretmenleri harekete geçirmeyi ve okulun değerleri etrafında toplayabilmeyi, okulun iç ve dış paydaşları arasında yakınlaşma ve kaynaşma sağlayacak ortamları düzenleyebilmeyi, okulun hedeflerini içselleştirecek bir düzen geliştirebilmeyi başarabilir. Bu şekilde sosyal ağlar, karşılılık, paylaşılan normlar, iş birliği ve katılım, güven gibi sosyal sermaye unsurlarının da gelişim sağlamasına yol açarak sinerjik bir okul yapısı kurabilir. Aynı zamanda bu sinerjik yapı ile okulu etkili ve verimli biçimde yöneterek eğitimde başarı çıtasının yakalamasına ve yükseltmesine katkı sağlayabilir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the level of relationship between the perception management approaches of school administrators and social capital in schools according to the perceptions of teachers working in secondary schools. In line with this general purpose, it was aimed to determine the perception management approaches of school administrators according to the perceptions of teachers, whether the level of social capital in schools differs according to some demographic variables, and the relationship between the perception management approaches of school administrators and social capital in schools. The descriptive relational scanning model was used in this research. The population of the research consists of teachers working in public secondary schools in five districts of Ankara with different socio-economic development levels. SEGE-2022 (Research on the Socio-Economic Development Ranking of Districts) report was used to create the population of the research. The determined districts are Çankaya, Kahramankazan, Çubuk, Kalecik and Haymana. The sample of the research consists of 450 teachers. In the research, "The Administrative Perception Management Scale" developed by Uylas (2017) was used to reveal the opinions of teachers on the approaches to administrator perception management, while "The Social Capital Scale in Schools" developed by Ekinci (2008) was used to determine the social capital level of schools. According to the findings of the research, it was determined that school administrators frequently use perception management approaches, while teachers frequently benefit from the social capital of the school. Research findings indicate that there is a moderately positive and significant relationship between the perception management approaches of school administrators and the social capital of the school. It was determined that there was no significant difference between the perception management approaches of school administrators and demographic characteristics of teachers and between the social capital of the school and the demographic characteristics excluding age and seniority variables. School administrators can manage the perceptions of teachers based on their persuasion skills, credibility, reliability and experience. In this process, school administrators should, above all, keep communication channels open with teachers and try to get to know the knowledge, skills and abilities they have, as well as their individual, family and cultural characteristics. The approaches taken by school administrators during the persuasion process may change depending on their knowledge and understanding of teachers. This is because sending a message with an emotional approach to a teacher who accepts rational approaches as universal may lead to a negative reaction. School principals who try to manage perceptions with the right methods can achieve credibility and approval by creating trust, mobilize teachers in line with the school's goals and gather them around the school's values and organise environments that will ensure rapprochement and cohesion between the school's internal and external collaborators and develop an order that internalizes the school's goals. In this way, a school principal can establish a synergistic school structure by ensuring the development of social capital elements such as social networks, reciprocity, shared norms, cooperation and participation, and trust. At the same time, with this synergistic structure, it can contribute to achieving and raising the bar of success in education by managing the school effectively and efficiently.