Dile ve dil bilgisine yönelik metaforlar
Metaphors for language and grammar
Yazar: YASEMİN YAĞCI
Danışman: PROF. DR. NEVİN AKKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil öğretimi = Language teaching ; Metafor = Metaphor ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Sosyal ve doğa bilimlerindeki değişim ve gelişim anlama ve algı kavramlarına "özgülük" bağlamında yeni bir yorum getirmiştir. Bu yeni yorum gerçek ve doğru olma durumunun çoğullaşmasına neden olmuştur. Gerçeğin ve doğrunun çoğullaşması fizik biliminden dilin kendisine ve eğitime kadar her alana yansımış ve zihinsel bir tasarım olan metaforların da önemini vurgulamıştır. Yeni yorumla şekillenen eğitim anlayışı ülkemizde Türkçe eğitim ve öğretim programı ile yapılandırmacı yaklaşımı gündeme getirmiş ve bugüne kadar etkinliğini devam ettirmiştir. Yapılandırmacılığa göre öğrencilerin zihni merkezdir. Öğrenciler bilginin temelinde yatan anlamları, dış dünyadan duyular aracılığıyla aldığı uyarımları kullanarak yapılandırır. Öğrenme dış dünyada var olan bilginin edilgin olarak zihne alınması değildir.  Etken bir doğrultuda üretilen bilgilerin pasif bir yapıya sahip olmamasının nedeni herkesin düşüncesinin göreceli olmasından kaynaklanmaktadır. Herkes için görece olan düşünceler, zihinleri "tek" kıldığı gibi zihinsel tasarım olan metaforları da "tek" kılmaktadır. Dil, zihinde var olan bireysel bilgi ve düşüncelerin kafanın dışına çıkmasıdır. Dolayısıyla zihinden çıkan dil de zihin kadar bireyseldir ve dili sistem haline getirerek anlatma ve anlama eylemine yarar sağlayan dil bilgisi de dili düzenleyerek zihni de düzenlemiş olmaktadır.  
Bu çalışmada bireysel bir yaratım, zihinsel bir tasarım olan metaforların incelenmesi adı geçen programın öğrenciyi merkeze alan ve bireysel farka duyarlı olan yapısına ve eğitim şekline katkıda bulunacağı düşünülmüştür. Nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni kullanarak yürütülmüş ve Türkçe Öğretmen adaylarının dile ve dil bilgisine yönelik metaforlarını ortaya koymak amaçlanmıştır. Amaca ulaşırken ilk önce gerçeklik ve doğruluk algısını yaratan metafor; dil, zihin ve fizik üçgeninde ele alınmıştır. Sonrasında Türkçe Öğretmen adaylarından oluşan 13 kişilik katılımcı grubuyla dile ve dil bilgisine yönelik metaforları için iki adet yarı yapılandırılmış görüşme süreci ve gözlem süreci işe koşulmuştur. Elde edilen veriler N Vivo programı ile analiz edilip ortaya çıkan verilerin genel analizi ve her bir katılımcı için özel analizi yapılmıştır. Genel analizi konu edinen içerek analizi bölümünde metaforlar için 10 adet tema oluşturulmuştur. Özel analizde kişilerin metaforları aynı tema çatısı altında toplansa bile bu temayı oluşturma yönleri ve süreçleri farklılık gösterdiğine dair ortaya çıkan sonuç vasıtasıyla doğanın kendisinde var olan gerçekliğin belirsiz olma durumu Türkçe Öğretmen adaylarının dile ve dil bilgisine yönelik metaforları üzerinden altı çizilerek vurgulanmıştır. Bu sayede dile ve dil bilgine yönelik metafor yaratacak olan öğrenen beyinlerin gelişimine katkıda bulunulacağı düşünülmüştür

Abstract:
Change and development in social and natural sciences have brought a new interpretation to the concepts of understanding and perception in the context of "specificity". This new interpretation has led to the pluralization of truth and reality. The pluralization of reality and truth reflected in every field from physical science to language itself and education, and emphasized the importance of metaphors as a mental design. The understanding of education shaped by this new interpretation has brought the constructivist approach to the agenda with the Turkish education and training program in our country and has continued its effectiveness until today. According to constructivism, students' minds are central. Students construct the underlying meanings of knowledge by using the stimuli they receive from the outside world through their senses. Learning is not passively contemplating the knowledge that exists in the external world. The reason why the information produced in an active direction does not have a passive structure is due to the fact that everyone's thoughts are relative. Thoughts, which are relative for everyone, makes minds "single" just as they make metaphors which are mental designs, single too.. Language is the individual knowledge and thoughts that exist in the mind and come out of the head. Therefore, the language that comes out of the mind is as individual as the mind, and the grammar, which benefits the act of telling and understanding by making the language a system, also organizes the mind by arranging the language. 
In this study, it is thought that the examination of metaphors, which is an individual creation and a mental design, will contribute to the structure and education style of the program, which focuses on the student and is sensitive to individual difference. It was conducted using the phenomenology design, one of the qualitative research designs, and it was aimed to reveal the metaphors of Turkish teacher candidates about language and grammar. For reaching this goal firstly. The metaphors which creates the perspective of reality and truth, is discussed in the triangle of language, physics and mind. Afterwards, two semi-structured interview processes and observation processes were applied for the metaphors of language and grammar with a participant group of 13 Turkish teacher candidates. The obtained data were analyzed with the N Vivo program, and the general analysis of the resulting data and a special analysis for each participant were made. In the general analysis, 10 themes were created for metaphors. With the result that the aspects and processes of creating this theme differ in the special analysis, even if the metaphors of the people are gathered under the same theme the uncertainty of the reality that exists in nature itself was emphasized by accentuating the metaphors of Turkish teacher candidates about language and grammar. In this way, it is thought that this work will contribute to the development of learning brains that will create metaphors about language and grammar.