Ainos (Enez) siyah figürlü Kyliksleri
Black figured Kylixes of Ainos (Enez)
Yazar: GÜLNUR KURAP
Danışman: PROF. DR. ELİF TÜL TULUNAY ; PROF. DR. SEVİM AKYÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Ainos = Ainos ; Arkeometri = Archaeometry ; Edirne-Enez = Edirne-Enez ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Koruma = Conservation ; Kyliks = Kylix ; Mitoloji = Mitology ; Onarım = Repair ; Siyah figür tekniği = Black figure tecnique

Özet:
"Ainos (Enez) Siyah Figürlü Kyliksleri" isimli bu çalışmanın başlıca amacı, Su Terazisi Nekropolisi'nde bulunmuş kyliksler içinde form ve bezeme benzerliği bakımından bir grup oluşturan yedi örneğin yapımında kullanılan ham madde, üretim teknikleri ile ressamlarının ayrıntılı incelenerek belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda grubu oluşturan eserler üzerinde bulundukları andan itibaren sırasıyla gerçekleştirilen arkeolojik belgeleme, koruma-onarım uygulamaları, form, bezeme ve üslup tespitleri, tarihlendirme çalışmaları, ikonografi çözümlemeleri, arkeometrik analizler ve deneysel yeniden üretim uygulamaları çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. 
Bu bağlamda, arkeolojik belgelemede durum tespiti için fotoğraflama ile ölçü alma, çizim ve spektrometrik renk ölçümü; koruma-onarım uygulamaları için değişen nem ortamına uyum sürecini düzenleme, mekanik temizlik, yapıştırma, tamamlama ve renklendirme; form, üslup ve bezeme tekniklerinin tespiti için görsel incelemelere ilişkin çalışmalar yürütülmüştür. Tarihlendirme ve ikonografi çözümlemelerinde literatür araştırması ile analojiden faydalanılmıştır. Arkeometrik analizler için; X Işını Kırınımı (X Ray Diffraction - XRD), Fourier Dönüşümlü Kızıl Ötesi Spektrometrisi (Fourier Transform InfraRed Spectroscopy - FT-IR), optik mikroskop altında ince kesit incelemeleri ve Taramalı Elektron Mikroskobuyla (Scanning Electron Microscope-SEM) elementer inceleme teknikleri seçilmiştir. Deneysel yeniden üretim uygulamalarında geleneksel kil hazırlama, şablonla çarkta şekillendirme ve elektrikli fırında pişirim yöntemleri kullanılmıştır. 
Gerçekleştirilen inceleme ve uygulamalarla, araştırma konusu olan örneklerin, belgeleme, koruma ve onarım çalışmaları sonucunda; bir tanesinin kullanım sürecinde onarım gördüğü saptanmış; bezeme şemalarında, tutarlılık olmadığı, sahnelerin genel bir üslup birliği taşıdığı ancak hepsinin aynı elden çıkmadığı; formları kesin sınıflandırılamadığı ve birbirini aynen tekrar etmediği; üçü üzerinde Dionysiak sahneler, birinde mücadele (Kentauromakhia), dördünde ise savaş konusu işlendiği görülmüştür. Analizler ve deneysel uygulamalar sayesinde eserlerin yapımında kullanılan kil ile bezeme kilinin birbirinden farklı yataklardan alındığı; hamur içeriklerinin eser miktarda farklılık gösterdiği;  pişirimin 850 0C altındaki bir sıcaklıkta gerçekleştirildiği anlaşılmış ve Enez'deki Killik Mevkii'nden alınan kilin kyliks formunu şekillendirmek için uygun olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular; form, ressam üslubu, bezeme şeması ve konusu bakımından benzer olan çağdaşı örneklerle ve literatürde kabul gören siyah figür üretim teknikleriyle karşılaştırılarak ilişkilendirilmiştir.
Değerlendirmeler sonucunda, Ainos (Enez) Antik Kenti'nde bulunup bu araştırma kapsamında ele alınan kylikslerin özgün nitelikleri belirlenmiştir. Buluntu yeri ve bölgedeki ham madde kaynaklarıyla gösterdikleri ortak içerikten ve yeni bir üslubun  keşfinden dolayı bu eserler Ainos (Enez) Siyah Figürlü Kyliksleri olarak adlandırılmıştır. Söz konusu buluntu grubunda tespit edilen özgün olmayan nitelikler ise arkeoloji alanında, yerel üretim, üslup ve teknik ile ilgili kullanılmakta olan terimlerin tartışılmasını gerektirecek sorunları ortaya koymuştur.

Abstract:
In this study named "Black Figured Kylixes of Ainos (Enez)" is mainly aimed to identify the painter(s), production methods and raw material disposing evaluations on investigated eight pieces setting off a special group by their similar forms and ornaments. Archaeological documentation, interventions of conservation-restoration, definition of form and decoration styles, dating studies, iconographic and archaeometric analysis and experimental re-productions performed toward this aim make the scope of the study.
 Regarding this extent, chosen methods is listed belove: measurements, photograps, drawings and spectrometric colour detection for archaeological documenting, regulations on process of adaptation to variable environment by moisture,  mechanical cleaning, adhesive bonding, complementary filling and encolouring for conservation-restoration, visual examinations for determination of form, style and techniques of ornament,  analogy by literary investigation for dating and iconographic analysis,  X Ray Diffraction (XRD), Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FT-IR), thin section examination by Optical microscope and elementary examination by Scanning Electron Microscope (SEM)  for archaeometric analysis, traditional clay preparing, throwing by template and firing in electric kiln for experimental re-productions.
Documentation, conservation-restoration of eight pieces are completed, is understood that one of them had an antique repair, is determinated that there is no consistensy in all adornment plans but there are general style similarity on scenes that are not handled by single person, that the forms are not able to exact classify and do not repeat each other, that on one of them centauromachy, on three of them Dionysiac and on four of them war scenes are depicted, that the material used on throwing and on decorating are taken from different clay-beds, that main body content show minimal differencies between original ones and local clays, that firing process occured in temperatures under 850 0C, that clay taken from Killik zone is able to be throwed in kyliks form through examinations and treatments executed.  
As a result, evaluations settled that these eight kylikses found at Ainos City have distinctive qualities. These artefacts are named Black Figured Kylixes of Ainos because of their finding place and the same main body content with local clays.  The determined non distictive qualities of the group revealed the problematic that the terms used for local production, style and method in field of archaeology might be discussed.