Medya ve kamuoyu araştırmalarına güven
Trust in media and public opinion polls
Yazar: HAYRULLAH YANIK
Danışman: PROF. DR. NURETTİN GÜZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Güven = Confidence ; Kamuoyu araştırmaları = Public opinion surveys ; Medya = Media ; Siyasal iletişim = Political communication ; Sosyal sorumluluk = Social responsibility

Özet:
Demokrasilerde dördüncü güç olarak kabul edilen medyanın devlete, topluma ve kendisine karşı görev ve sorumlulukları bulunmaktadır. Nitekim medya, demokrasilerdeki görev ve toplumsal sorumluluklarını yerine getirmediğinde toplum nazarında itibarını ve güvenilirliğini kaybedebilmektedir. Aynı şekilde siyasi konularla ilgili yapılan kamuoyu araştırmalarının bilimsel yöntemlerle ve dürüst bir şekilde yapılmadığı ya da toplumu yönlendirme amacı taşıdığı fark edildiğinde hem kamuoyu araştırma şirketleri hem de kamuoyu araştırmaları toplum gözünde itibarsızlaşabilmekte ve güven kaybedebilmektedir. Ancak, kamuoyu araştırmaları her ne kadar doğru bir şekilde yapılmış olsa bile, kamuoyu araştırmalarının sonuçları ile seçim sonuçları arasında büyük tutarsızlıklar/farklar olduğunda kamuoyu araştırma şirketlerine ve kamuoyu araştırmalarına duyulan güven sarsılabilmektedir. Ayrıca kamuoyu araştırmaları medya aracılığıyla topluma ulaştığından, medyaya ve kamuoyu araştırmalarına duyulan güven arasında etkileşim olabilmektedir. Bunlardan hareketle bu tez çalışmasının konusu, medyaya ve siyasi konularla ilgili yapılan kamuoyu araştırmalarına duyulan güvenle beraber güven bağlamında bu ikisi arasındaki etkileşimdir. Bu tez çalışmasının temel amacı, medyaya ve siyasi konularla ilgili yapılan kamuoyu araştırmalarına duyulan güven ve güven bağlamında bu ikisi arasındaki etkileşimi literatüre dayalı bir alan araştırmasıyla ele almak ve çalışma sonunda toplum tarafından medya ve kamuoyu araştırmalarına duyulan güvenin artırılması için öneriler sunmaktır. Bu tez çalışmasının kapsamı genel olarak medya, medya kuruluşları, medya çalışanları, kitle iletişim araçları, haber türleri ve siyasi konularla ilgili yapılan kamuoyu araştırmalarına güven ve güven bağlamında medya ve kamuoyu araştırmaları arasındaki etkileşim ile sınırlandırılmaktadır. Bu doğrultuda, 15 Mart 2017 ile 10 Nisan 2017 tarihleri arasında Ankara il merkezinde 600 denekle yüz yüze görüşülerek saha çalışması (anket) yapılmıştır. Saha çalışması, tesadüfi (rastgele) örneklem yöntemiyle belirlenen ve 18 yaş ve üzerindeki farklı sosyo-demografik ve sosyo-kültürel özelliklere sahip deneklere (örnekleme) uygulanmıştır. Bu tez çalışmasında medya, medya kuruluşları (haber kuruluşları), medya çalışanları (gazeteciler), siyasi konularla ilgili yapılan kamuoyu araştırmaları ve kamuoyu araştırması yapanlar hakkındaki genel düşüncelerin olumsuz olduğu ve dolayısıyla bunlara duyulan güvenin düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, güven bağlamında medya ve siyasi konularla ilgili yapılan kamuoyu araştırmaları arasında bir etkileşim olduğu ve medya ve siyasi konularla ilgili yapılan kamuoyu araştırmalarına duyulan güven düzeyleri arasında bir paralellik olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar hem medyanın hem de medyaya konu olması açısından siyasi konularla ilgili yapılan kamuoyu araştırmalarının demokrasilerdeki görevlerine ve toplumsal sorumluluklarına daha fazla riayet etmeleri gerektiğine ışık tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Güven, Medya, Kamuoyu araştırmaları, Toplumsal sorumluluk kuramı, Siyasal iletişim

Abstract:
The media, which is regarded as the fourth estate in democracies, has duties and responsibilities towards the state, society and itself. As a matter of fact, when the media fails to fulfill its duties and social responsibilities in democracies, it can lose its trust (credibility/reliability/ trustworthiness) and reputation in the eyes of public. Likewise, when it is realized that public opinion polls (conducted on political issues) are not conducted with scientific methods and honestly or that they aim to manipulate the public's opinion, both public opinion polling companies and public opinion polls (conducted on political issues) can become disreputable and lose trust (credibility) in the eyes of the public. However, even if public opinion polls (conducted on political issues) are conducted correctly/honestly, trust in public opinion polling companies and public opinion polls can be lost (increased) when there are large inconsistencies/differences between the results of public opinion polls found and the election results. In addition, since public opinion polls (conducted on political issues) reach the society through the media, there may be an interaction between the trust in the media and public opinion polls. Based on these, the subject of this thesis is trust in media and trust in public opinion polls (conducted on political issues) along with the interaction between these two in the context of trust. The main purpose of this thesis is to examine the trust in media and the trust in public opinion polls (conducted on political issues) along with the interaction between these two in the context of trust with a literature-based field study (survey) and to provide suggestions at the end of the study that the trust in media and the trust in public opinion polls to be increased in the eyes of public. The scope of this thesis is limited with the trust in media, media organizations, media employees (journalists), mass media, kinds of news, trust in public opinion polls (conducted on political issues) and the interaction between media and public opinion polls in the context of trust. In this thesis, a field study (survey) was conducted by interviewing face to face 600 respondents in Ankara city center between 15 March 2017 and 10 April 2017. The field study was applied to respondents (sample) determined by random sampling method, and who have different socio-demographic and socio-cultural characteristics and aged 18 and over. In this thesis, it is concluded that the general thoughts about the media, media organizations (news organizations), media employees (journalists), public opinion polls (conducted on political issues) and public opinion polling companies are negative and so the trust (credibility) in them is low. In addition, it is concluded that there is an interaction between the media and public opinion polls (conducted on political issues) in the context of trust, and a parallelism between the levels of trust in media and public opinion polls. The results obtained shed light on that both the media and public opinion polls in terms of being the subject of the media must fulfill duties and social responsibilities more in democracies.

Key Words: Trust, Media, Public opinion polls, Social responsibility theory, Politicial communication