Kurtubî'nin el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'an Eserinde ibadetlere dair Ahkâm Âyetlerinin Yorumlanması
Interpretation of Ahkam Verses Concerning Worship in Qurtubî's Work Al-Câmi'li Ahkâmi'l-Kur'an
Yazar: MUHAMMET ENES YAKAR
Danışman: DR. RESUL ERTUĞRUL
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'ân-ı Kerim' de ibadet, ahlak ve muamelata dair birçok hüküm bulunmaktadır. İslâm'ı kabul edenler için bütün bu hükümler bağlayıcı ve yerine getirilmesi gereklidir. İlgili unsurların Kur'ân içerisinden tespit edilmesi ve bir kategoriye tâbi tutulması; muhatabın emirleri anlaması ve tatbik etmesi açısından son derece önemlidir. Çalışmamızda Kurtubî'nin el-Câmiʿ li-ahkâmi'l-Kurʾân adlı tefsirindeki ibadete dair açıklamalarını ve yorumlarını ele almaya çalıştık. Kurtubî'nin tefsiri ahkâm alanında yapılmış en önemli çalışmalardan biri olarak değerlendirilmektedir. İçerisinde kıraat alanından âyetlerin ahkâmına kadar detaylı bilgiler bulunmaktadır. Diğer taraftan ibâdet, Müslümanlar için son derece önemlidir. Kur'ân'da ibâdete dair birçok âyet bulunmakta, bu âyetlerin bir bütün olarak değerlendirilmesi önem arzetmektedir. Çalışmamızda ibâdetin fıkhi boyutu yanında manevi yönünede temas etmeye çalıştık. Aktardığımız bilgiler gösteriyor ki ibadetlerin anlam, amaç ve ruhani boyutu zahiri boyutuna anlam katmakta ve ibadet edende vicdan ve duyarlılık oluşturmaktadır. Kurtubî ve tefsiri her yönüyle incelemeye tâbi tutulacak hususiyetler barındırmaktadır. Müfessir, ders aldığı hocalar, bıraktığı eserler değerlendirildiğinde Kurtubî fikirlerine önem verilmesi gereken âlimlerdendir. En tanınmış eseri diyebileceğimiz el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân adlı tefsiri de Kur'ân'ın hüküm yönünü ön plana çıkarması açısından dikkatleri üzerine çekmektedir. Saydığımız bu özelliklere bir de ibâdet hayatının Müslümanlar için önemi eklenince çalışmamızın ehemmiyeti anlaşılır hale gelecektir. Çalışmamızın belki de en önemli kısmı çok hacimli bir eser olan el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kurʾân adlı tefsirin ibâdete dair değerlendirmelerini bir araya getirmek olacaktır. Böylece hem konulara hem de konular hakkındaki değerlendirmelere ulaşma imkânı kolaylaşacaktır. Yaptığımız bu çalışmada Kurtubî'nin ibadet hayatıyla ilgili yorumlarını, değerlendirmelerini ele almaya çalıştık. Konular üzerindeki değerlendirmelerin doğru bir şekilde yapılabilmesi için yeri geldiğinde farklı görüş ve yorumlarla konuyu destekledik. Amacımız; Kur'ân'ın ibâdet hayatına dair emirlerini Kurtubî'nin bakış açısıyla anlamaya çalışmaktır. Bunun yanında şunu da belirtmemiz gerekir ki çalışmamız esnasında ele aldığımız konuların her biri başlı başına bir çalışma yapılabilecek alanlardır. İslâmın ilmi mirasının ne kadar geniş olduğunu gösteren bu durum, yeri geldiğinde Kurtubî'nin yorumlarıyla iktifa etmemizi mecburi kılmıştır. Tezimizi iki ana bölüme ayırdık. Birinci bölümde, ibadet kavramıyla ilgili genel bir değerlendirmede bulunduktan sonra bedeni ibâdetler hakkında Kurtubî'nin yorumlarını aktardık. İkinci bölümde ise Kurtubî'nin mali ibâdetler hakkındaki görüşlerini ele aldık. Çalışmamız literal tarama yöntemiyle yazılmıştır. Kurtubî'nin görüşlerinin esas alındığı tezimizde, müfessirin farklı görüşleri de zikretmesinden dolayı, yeri geldiğince görüşler hakkında yorumlarda bulunulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
There are many provisions in the Holy Quran regarding worship, morality and actions. All these provisions are binding and must be fulfilled for those who accept Islam. Identifying the relevant elements within the Quran and subjecting them to a category; It is extremely important for the addressee to understand and implement the orders. In our study, we tried to discuss Qurtubi's explanations and comments about worship in his commentary titled al-Câmiʿ li-ahkâmi'l-Kurʾân. Qurtubi's commentary is considered to be one of the most important works done in the field of judgments. It contains detailed information from the field of recitation to the provisions of the verses. On the other hand, worship is extremely important for Muslims. There are many verses about worship in the Quran, and it is important to evaluate these verses as a whole. In our study, we tried to touch upon the spiritual aspect of worship as well as its fiqh dimension. The information we have conveyed shows that the meaning, purpose and spiritual dimension of worship adds meaning to the external dimension and creates conscience and sensitivity in the worshiper. Qurtubi and his commentary have characteristics that should be examined in every aspect. When the commentator, the teachers he took lessons from, and the works he left are evaluated, Qurtubi is one of the scholars whose ideas should be given importance. His commentary titled el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân, which can be considered his most well-known work, also attracts attention in terms of highlighting the judgment aspect of the Quran. When the importance of the life of worship for Muslims is added to the features we have mentioned, the importance of our work will become clear. Perhaps the most important part of our study will be to bring together the evaluations of the commentary on worship called el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kurʾân, which is a multi-volume work. Thus, it will be easier to access both the topics and the evaluations about the topics. In this study, we tried to discuss Kurtubi's comments and evaluations about his prayer life. We supported the issue with different opinions and comments when necessary, so that the evaluations on the issues could be made correctly. Our aim; It is to try to understand the commands of the Quran regarding the life of worship from Qurtubi's perspective. In addition, we should also point out that each of the topics we discussed during our study are areas that can be studied on their own. This situation, which shows how broad the scientific heritage of Islam is, has made it necessary for us to be satisfied with Qurtubi's comments when necessary. We divided our thesis into two main parts. In the first part, after making a general evaluation of the concept of worship, we conveyed Qurtubi's comments about physical worship. In the second part, we discussed Qurtubi's views on financial worship. Our study was written with the literal scanning method. In our thesis, which is based on Qurtubi's views, we have tried to make comments on the views as much as possible, since the commentator also mentioned different views.