Klinik laboratuvarlarda kalite yönetimi: Altı sigma protokolünün uygulanması
Quality management in clinical laboratories: Appliaction of six sigma protocol
Yazar: GÜLÇİN DAĞLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. KIYMET AKSOY
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Altı sigma yöntemi = Six sigma method ; Kalite = Quality ; Kalite yönetimi = Quality management ; Laboratuvar personeli = Laboratory personnel ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management

Özet:
Klinik laboratuvarların hastalıkların tanı ve tadavisinde önemli rolleri bulunmaktadır. Bu nedenle laboratuvar test sonuçları, insan sağlığını direk olarak etkilemektedir. Laboratuvar test sonuçlarının doğruluğu, testlerin belirtilen sürede sonuçlandırılarak raporlanması kalite standartları açısından oldukça önemlidir. Laboratuvarın bu standart hedeflerine ulaşmasına engel olan, laboratuvar içinde ve dışında çeşitli faktörler bulunmaktadır. Bu faktörler laboratuvar için hata kaynaklarını oluşturmaktadır. Laboratuvar hataları preanalitik, analitik ve postanalitik evrelere ayrılarak incelenmektedir. En çok preanalitik evre hataları klinik laboratuvarın verdiği hizmetleri etkileme potansiyeline sahiptir. Bunu postanalitik ve analitik evre hataları izlemektedirAltı sigma uygulaması ile herhangi bir süreçte hedeflenen değerlerden sapmanın derecesi sayısal olarak ölçülebilir hale getirilmektedir. Hata görülme sıklığı ?milyondaki hata sayısı? olarak ifade edilmektedir. Sigma değeri arttıkça hata sayısı azalır, azaldığında ise hata sayısı artmaktadır.Gereç ve Yöntemler: Bu tez çalışmasında; Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Merkez Laboratuvarı'nda oluşan hataların sınıflandırılması, nedenlerinin araştırılması ve yöntem performanslarının değerlendirilmesi için ?Altı Sigma Protokolü? uygulanmıştır. Evrensel standartlarda çalışabilmek için hataların kaynağı ve sıklığının analizi yapılarak öncelikle mevcut durum tespit edilmiştir. Oluşan hataların saptanması ve sınıflandırılması sonucunda, en çok etkilenen süreçlerden başlanarak, düzeltici faaliyetler planlanmıştır.Bulgular: Bu çalışma, hasta sağlığına olumsuz yansıyabilecek hataların giderilmesine, uygun internal kalite kontrol kurallarının seçilmesine olanak sağlamıştır. Tekrar örneklerin azaltılmasına bağlı olarak hastane bütçesine sağlanan katkı ortaya konulmuştur. Ayrıca 2006-2007 yılları laboratuvar bütçesinde, genel bütçe uygulama talimatında gerçekleşen düşüşe rağmen, laboratuvar karlılığının 2,5 kattan 3,09 kata ulaştığı hasaplanmıştır.Sonuç: Böylece, düzeltici faaliyetler ve alınan önlemler doğrultusunda kaliteli hizmetin bir maliyeti olmasına karşın kalitesizlik maliyetleri azaltılarak hastane bütçesine pozitif katkı sağlandığı gösterilmiştir. Laboratuvar performansının evrensel ölçütlerde hesaplanarak, dünyadaki diğer klinik laboratuvarlar ile performans karşılaştırması da yapılmıştır.

Abstract:
Background and aims: Clinical laboratories have important roles in diagnosis and treatment of diseases. Therefore, the acuracy of tests results directly affects the human health. The accuracy of laboratory test results, and completion and reporting in a predetermined time are very important aspects for quality standards. There are various intrinsic and extrinsic factors that prevents the laboratory from reaching these standart targets. These factors constitue the error resources of the laboratory. Laboratory errors are examined in 3 major stages; preanalitic, analitic and postanalitic. Preanalitical stage errors are the most potent errors effecting the services of clinical laboratories. Postanalitical and analytical errors follow them, respectivelyBy the application of six sigma, the degree of the deviation from the targeted values can be converted to a quantitative measurable value in any stage. The error frequency is expressed as ?error count in a million?. The error number decreases as the sigma value increases and increases as the sigma value decreases.Material and Methods: In this study, ?Six Sigma Protocol? has been applied for classification and investigation of errors and their reasons as well as evaluation of method performances of Çukurova University Medical Faculty Balcalı Hospital Central Laboratory. In order to study at universal standards, the base line status was established by analysing the resources and frequency of the errors. As a result of detection and classification of the errors, corrective activities, beginning from the most affected processes, have been planned.Results: This study has given the opportunity for elimination of errors potentially harmful for patient health and choosing appropriate internal quality control rules. The contribution of decreased repeat samples to hospital budget has been established. In addition, despite the decrease in laboratory budget of 2006-2007 by the result of change in general budget policies, laboratory profitability was calculated to reach 3,09 from 2,5.Conclusion: Therefore, a high quality services were shown to have positive contribution to hospital budget by decreasing costs due to lackness of quality, despite the costs of corrective activities and actions taken. Laboratory performances were calculated in means of universal criterions and compared with that of other clinical laboratories, as well.