Ayni haklardan doğan uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme
The applicable law and the competent court of the rights in rem conflicts
Yazar: MERVE ACUN MEKENGEÇ
Danışman: PROF. DR. PELİN GÜVEN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ayni haklar = Real rights ; Mahkemeler = Law courts ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Uluslararası uyuşmazlıklar = International disputes ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; Uyuşmazlık mahkemesi = Court of jurisdictional disputes ; Uyuşmazlık mahkemesi = Court of jurisdictional disputes

Özet:
Aynî haklar eşya hukukunun temel konusunu oluşturmaktadır. Maddi hukuk açısından büyük öneme sahip olan bu konu, uluslararası  ilişkilerin artması ile birlikte milletlerarası özel hukuk açısından da giderek önem kazanmıştır. Doktrindeki çalışmalar incelendiğinde aynî haklar konusunun milletlerarası özel hukuk boyutunda yeterli çalışmanın olmadığı görülmüş ve bu nedenle aynî haklardan doğan uyuşmazlıklarda uygulanacak hukuk ve yetkili mahkeme konusu tez konusu olarak seçilmiştir.

Aynî haklar sadece eşya hukuku alanında değil aynı zamanda aile hukuku, miras hukuku gibi pek çok hukuk alanında da karşımıza çıkabilecek bir konudur. Çalışmamız kapsamında ise konu sadece eşya hukuku boyutu incelenmiş olup, bu konuda da bazı sınırlandırmalar yapılmıştır. Üç bölümden oluşan çalışmamızda ilk bölümde maddi hukuk yönüyle aynî haklar, ikinci bölümde aynî haklardan doğan uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk ve son bölümde de aynî haklardan doğan uyuşmazlıklarda yetkili mahkeme konuları incelenmiştir. 

Çalışmamızda kullanılan temel Kanun 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'dur. Kanun'da (gerekse mülga mevzuatta) aynî haklara yönelik hükümler bulunmaktadır. Karşılaştırmalı hukukla uygun olarak aynî haklara uygulanacak hukuk konusunda malın bulunma yeri (lex rei sitae) kuralının benimsenmiş olduğu görülmektedir. Kural, genel anlamda taşınır ve taşınmaz mallar üzerindeki aynî hak ihtilaflarında uygulanacak hukuku düzenlemektedir. Yapmış olduğumuz çalışma neticesinde bu kuralın yeterli olmadığı görülmüş ve Kanun değişikliğine gidilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Zira, kural bugün için ihtiyaçlara cevap vermemektedir.

Son bölümde incelediğimiz konu "yetkili mahkemedir". Konu detaylı bir şekilde incelenmiştir.  Bu kapsamda gerek MÖHUK'da  ve gerekse MÖHUK'un göndermesi ile birlikte iç hukukta düzenlenen konuların yeterli olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

Abstract:
Rights in rem is the fundamental issue of  the Law of Property. This issue becomes more important for International Private Law with expansion of international relations, as it does in substantive law. It's observed that this issue has not been studied as much as it should be in International Private Law, thus the applicable law and authorized court in disputes caused by rights in rem has been chosen as thesis subject.

The issue of Rights in rem may be faced in Family Law,Inheritance Law etc. as much as it may be Property Law. The subject is analysed in aspect of Property Law and is left out the scope of the study in some ways. In threefold study; firstly rights in rem has been analysed as a part of the substantive law, applicable law in diputes caused by rights in rem has been considered in second part and lastly authorized court in disputes caused by rights in rem has been studied in third part.

The fundamental code that is used in this study is International Private and Civil Procedure Law with the number of 5718. Provisions on rights in rem are occured in the Code (and also former regulation). It is confered that lex rei sitae principle is  absorpted in applicable law as compatible to comparative law. This principle determines applicable law in diputes caused by rights in rem on movable and immovable properties. As a result of this study, it is concluded that this principle is not efficient and an amendment to the law should be made. Because the principle is far away from fulfilling today's needs.

"Authorized court" is been analysed in last part of the study. This matter has been considered in details. In this context, the subjects are concluded fulfilling today's needs, which are determined either in MOHUK or in domestic law referenced by MOHUK.