Kanser sonrası sağ kalan bireyler ve bakım verenlerinde psikolojik sağlamlık ve üstbilişlerin nüks korkusu ile ilişkisi
The relations of resilience and metacognitions with fear of recurrence of cancer survivors and their caregivers
Yazar: MEHTAP ERKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YETER SİNEM ÜZAR ÖZÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Nüks = Recurrence ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Sağkalım = Survival ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu araştırma kanser sonrası sağ kalan bireylerde ve bakım verenlerinde psikolojik sağlamlık ve üstbilişlerin kanserin nüksetme korkusu ile ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı araştırma olarak yapılmıştır. Araştırma Ankara ili içerisinde Büyükşehir belediyesine bağlı, tıbbi onkoloji kliniği bulunan ve kurum izni alınan dört  hastanede yürütülmüştür. Araştırmaya 112 kanser sonrası sağ kalan birey ve 112 bakım veren dahil edilmiştir. Veriler tanıtıcı veri formları, Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Üstbilişler-30 Ölçeği ve Kanserin Nüksetmesi Korkusu Envanteri kullanılarak 1 Ekim 2018-1 Haziran 2019 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sıklık analizleri ile birlikte korelasyon ve regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre: sağ kalan bireylerin psikolojik sağlamlık puanları ile üstbilişler ve nüks korkusu değerleri arasında negatif yönde bir ilişki bulunmaktadır. Sağ kalan bireylerin üstbilişler puanları ile nüks korkusu değerleri ve bakım verenlerin üstbilişler düzeyleri arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Nüks korkusu olan bakım verenlerin, kanser sonrası sağ kalan yakınlarının nüks korkusu düzeyleri ile tüm nüks korkusu alt boyut puanları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Nüks korkusu yaşamayan bakım verenlerin, kanser sonrası sağ kalan yakınlarının toplam nüks korkusu düzeyleri ile güvence ve baş etme alt boyutları haricindeki tüm alt boyutlar ile pozitif yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda, kanser sonrası sağ kalan bireyler ve bakım verenlerin nüks korkusu, psikolojik sağlamlık ve üstbilişler düzeylerinin birbirlerinden etkilenebildiği söylenebilir. Dolayısıyla, sağ kalım sürecinde birey ve bakım vereninin nüks korkusu düzeylerini azaltmada psikolojik sağlamlık düzeyinin artırılmasına ve üstbilişlerin pozitif yönde değiştirilmesine yönelik yaklaşımların benimsenmesi önerilebilir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the relationship between resilience and metacognition with fear of recurrence of cancer survivors and caregivers. The study was carried out in medical oncology clinic of four hospitals in Ankara. 112 patients and 112 caregivers were included in the study. Data were collected between 1 October 2018 and 1 June 2019 using the descriptive data forms, Psychological Resilience Scale for Adults, Metacognition-30 Scale, and Fear of Cancer Recurrence Inventory. In the evaluation of the data;, correlation and regression analysis were used. According to the results of the study, there is a negative correlation between survivors' resilience and metacognitions with fear of recurrence scores. It was determined that there was a positive correlation between the metacognitions scores of survivors, and the fear of recurrence and the metacognitions levels of caregivers. It was determined that there was a positive correlation between total fear of recurrence and all fear of recurrence subscale scores of caregivers with fear of recurrence. It was found that there was a positive correlation with the total fear of recurrence levels of the caregivers with no fear of recurrence with all sub-dimensions except the reassurance and coping strategies subscales. In line with these results, it can be said that the levels of fear of recurrence of survivors and caregivers may be affected by resilience and metacognition levels of each other. Therefore, it can be suggested to adopt approaches to increase the resilience level and to change the metacognitions positively in decreasing the fear of recurrence of the survivor and caregivers during the survival process starting from the time of diagnosis until the end of life.