Bozulabilir ürün üreten işletmelerin taşıyıcı seçiminde kullandıkları kriterlerin ve önem derecelerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma
A research on determination of the criteria and their relative weights to be used in in carrier selection by the perishable product manufacturers
Yazar: MAHMUT GÜNEY
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN ALTUNTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ulaştırma ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Bozulabilir mallar = Decaying items ; Lojistik = Logistics ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Lojistik yönetim = Logistic management ; Soğuk depolama = Cold storage ; Soğuk zincir = Cold chain ; Taşıma sistemleri = Transport systems ; Taşıma özellikleri = Transport properties

Özet:
Soğuk zincir lojistiğinin önemi tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de giderek artmaktadır. Özellikle gıda maddeleri ve tıbbi ürünler gibi insan sağlığını doğrudan etkileyen ürünlerin müşteri talepleri doğrultusunda uygun şartlar altında temin edilmesi ve dağıtımının yapılması, tüm soğuk zincir sürecinin yüksek düzeyde kalite standartlarına sahip olarak yönetimini zorunlu kılmıştır. Bu sebeple üretici işletmeler, bozulabilir durumda olan ürünlerini istenilen koşullar altında müşterilerine ulaştıracak profesyonel hizmet sağlayan taşıyıcılara ihtiyaç duymuşlardır. Ancak taşıyıcı işletmenin seçimi, soğuk zincir faktörü ele alındığında birçok üretici işletme tarafından daha da karmaşık bir süreç olarak algılanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, gün geçtikçe artan gıda talebi dikkate alındığında, gıda üretimi yapan işletmelerin, yurt içi gıda dağıtımı yapan taşıyıcı işletme seçiminde göz önünde bulundurdukları kriterlerin, uzman görüşü anketleri neticesinde ulaşılan veriler kullanılarak önem derecelerinin saptanmasıdır.

	Çalışmanın bir ve ikinci bölümlerinde öncelikle bozulabilir ürün, soğuk zincir, lojistik ve taşıyıcı seçimi kavramları detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde seçim problemlerinde sıkça tercih edilen ve tez uygulamasında kullanılan çoklu karar verme yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Ardından, yurt içi gıda dağıtımı yapan taşıyıcı işletme seçiminde kullanılan kriterlerin belirlenmesi ve sonrasında belirlenen bu kriterlerin önem derecelerinin saptanmasına yönelik olarak on beş uzmanın görüşünün alındığı çalışma yürütülmüştür. 

	Çalışmada yurt içi gıda dağıtımı yapan taşıyıcı işletme seçimi için öncelikle, bağımsız değerlendiricilerden gelen yanıtlar kullanılarak kriterlerin ikili karşılaştırması yapılmıştır. Sonrasında AHP yönteminin adımlarının uygulanması ile kriterlerin ağırlıkları belirlenmiştir. Sonuç kısmında bu ağırlıkların yüzdelikleri hesaplanmış ve yapılan değerlendirmeler neticesinde sırasıyla, taşıma ve depolama maliyeti kriteri en önemli kriter, zamanında dağıtım performansı ikinci, müşteri hizmetleri ve güvenilirlik üçüncü, işletmenin itibarı dördüncü, tecrübe beşinci, soğuk zincir işlemlerinin yenilik ve etkinliği altıncı, izleme ve takip için bilgi teknolojileri uygulamaları yedinci, finansal durum sekizinci, ağ yönetimi dokuzuncu ve empati ise sonuncu önemli kriter olarak belirlenmiştir.

Abstract:
The importance of cold chain logistics is increasing in our country as well as all over the world. In particular, the provision and distribution of products that directly affect human health such as foodstuffs and medicinal products in accordance with customer demands, under the appropriate conditions made it necessary to manage the entire cold chain process with high quality standards. For this reason, manufacturing companies needed carriers that provide professional services to deliver their perishable products to their customers under the desired conditions. However, the choice of the carrier is perceived as a more complex process by many manufacturers, given the cold chain factor. The aim of this study, considering the increasing food demand day by day, is determination of the importance of the criteria that the food producing enterprises take into consideration in the selection of the carrier enterprise that distributes the food in the country by using the data obtained in expert opinion surveys.

	In the first and second chapters of the study, firstly the concepts of perishable product, cold chain, logistics and carrier selection are explained in detail. In the third chapter, the information about Analytical Hierarchy Process (AHP) method, which is one of the multiple decision making methods which is frequently preferred in selection problems and used in thesis application, is provided. Then the criteria used in the selection of carrier enterprises that distribute food in Turkey were determined and the opinion of 15 experts was taken in order to determine the importance of these criteria.

	In the study, for the selection of the carrier enterprise that distributes the food in domestic, pairwise comparison of the criteria has been done by using the answers from the independent evaluators. Then, weights of the criteria were determined by applying the steps of AHP method. The percentages of these weights were calculated in the conclusion part and respectively as a result of the evaluations made, transportation and storage cost as the most important criterion, on time distribution second, customer service and reliability third, enterprise reputation fourth, experience fifth, innovation on and effectiveness of cold chain operations sixth, information technology applications for monitoring and tracking seventh, financial situation eighth, network management ninth and empathy is determined as the least important criterion.