Et-Tuḥfetü'z-Zekiyye fi'l-Lüġâti't-Türkiyye'deki söz varlığının Kazak ve Kırgız lehçelerindeki durumu
Situation of meeting in et-Tuḥfetü-Zekiyye fi'l-Lüġâti't-Turkey in sweet and Kyrgyz dialects
Yazar: OSMAN AVCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR BALCİ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lugati't-Türkiyye = Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lugati't-Türkiyye ; Kazakça = Kazakh language ; Kırgızca = Kyrgyz language ; Memlük Kıpçakçası = Mamluk Kipchak ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Bu çalışmada, Memlûk-Kıpçak sahası sözlük-gramer eserlerinden olan Et-Tuḥfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lüġâti't-Türkiyye adlı yazmanın söz varlığı, Çağdaş Kıpçak lehçelerinden Kazak Türkçesi ve Kırgız Türkçesi ile art zamanlı olarak karşılaştırılmıştır. Tez, temel olarak giriş, inceleme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde Memlûk sahasında yazılmış eserler ve Kazak Türkçesi ile Kırgız Türkçesi hakkında bilgi verilmiş ve Memlûk sahası sözlük-gramer alanında yazılmış eserler tanıtılmıştır.
İnceleme bölümünde, Et-Tuḥfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lüġâti't-Türkiyye adlı eserdeki söz varlığı Kazak Türkçesi ve Kırgız Türkçesi ile karşılaştırılmıştır. Semantik özelliklerin esas alındığı inceleme bölümü kendi içinde iki bölüme ayrılmaktadır. Birinci bölümde Kazak Türkçesi ve Kırgız Türkçesindeki söz varlığı tespit edilmiş, ikinci bölümde ise anlam olayları belirlenmiştir.
Sonuç bölümünde ise, Et-Tuḥfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lüġâti't-Türkiyye'deki Kıpçak lehçesi özellikleri gösteren söz varlığı değerlendirilmiş, eser ile Kazak Türkçesi ve Kırgız Türkçesi arasındaki başlıca fonetik özellikler belirlenip farklı ve yakın yönleri aktarıldıktan sonra anlam olaylarında tespit edilen değişimler birkaç örnek ile birlikte verilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Et-Tuhfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lügati't-Türkiyye, Memlûk-Kıpçak, Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, söz varlığı

Abstract:
In this study, the vocabulary of Et-Tuḥfetü'z-Zekiyye Fi'l-Lüġâti't-Turkiyye, which is one of the dictionary-grammar works of Mameluke-Kipchak area, was compared with Kazakh Turkish and Kyrgyz Turkish in contemporary Kipchak dialects. The thesis basically is occured with introduction, examination and conclusion sections. In the introduction section of the study, the works written in the Mameluke field and information about Kazakh Turkish and Kyrgyz Turkish were given and the works in the dictionary-grammar field in the Mameluke area were introduced.
In examination section, the vocabulary in the work named Et-Tuḥfetu'z-Zekiyye Fi'l-Luġâti't-Turkiyye was compared with Kazakh Turkish and Kyrgyz Turkish. The examination section, which is based on semantic features, is divided into two parts. In the first part, the vocabulary in Kazakh Turkish and Kyrgyz Turkish has been determined, in the second part, meaning events are defined.
In conculusion section, in the Et-Tuḥfetu'z-Zekiyye Fi'l-Luġâti't-Turkiyye, the vocabulary that is showed the Kipchak dialect features were evaluated, after determining the main phonetic features between Kazakh and Kyrgyz Turkish and different and close aspects of the work are transfered and some changes that are detected in meaning events are given with a few examples.

Key Words: Et-Tuhfetu'z-Zekiyye Fi'l-Lugati't-Turkiyye, Mameluke-Kipchak, Kazakh Turkish, Kyrgyz Turkish, vocabulary