Türk Hukuku'nda İslâm Hukuku ile karşılaştırmalı olarak aile arabuluculuğu
Family mediation in Turkish Law in comparison with Islamic Law
Yazar: MUBİN BURAK ÇELİK
Danışman: PROF. YASİN KURBAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
Aile ile toplum, toplum ile devlet, devlet ile de adâlet birbirini tamamlayan olgular
ve varlıklardır. Bu tamamlayıcılığın farklı görünümlerinden birisi şu şekildedir: birden
fazla insanın olduğu her ortamda, insanı ilgilendiren farklılıklar ve değişkenler
bulunmaktadır; bu farklılıklar ve değişkenler, insanlardan oluşan toplumları etkileyen
çatışmalara sebebiyet verir; çatışmaların olumsuz sonuçlarından korunmak isteyen
toplumlar, herkesin hürriyet alanının belirlenmesi ve toplumsal barışın sürdürülebilir
olarak tesis edilmesi amacıyla bir devlet çatısı altında örgütlenir; devletler ise, ancak iyi
işleyen bir adâlet düzeni ile varlık ve devamlılık kazanabilir. Adâlet olgusunun devlet
aygıtı içinde kurumsallaşması yönünde yaptığı önemli çalışmalar ile hukuk tarihinde
müstesnâ bir yere sahip olan Hz. Ömer(ra)'in mükemmel tespitinde vurgulandığı üzere;
"Adâlet, mülkün (devletin) temelidir." Mülkün temeli olan adâletin ilk şartı ise, hukuk
düzeni tarafından korunması gereken kişilerin adâlete erişimlerini kolaylaştıran bir hukuk
sistemi inşâ etmektir. Modern hukuk sistemlerinde adâlete erişimin kolaylaşması,
alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin yaygınlaşması ile pozitif korelasyona sahip
bir süreci ifâde eder. Söz konusu yöntemlerin hukuk kişilerince en çok tercih edileni ise,
taraflar arasındaki uyuşmazlıkların, tarafsız üçüncü kişilerin katılımıyla daha etkin, hızlı
ve dostâne bir şekilde çözüme kavuşturulmasını mümkün kılan arabuluculuk yöntemidir.
Aile arabuluculuğu ise, ihtisaslaşmış bir arabuluculuk dalı ve alternatif uyuşmazlık
çözüm yöntemi olarak, modern hukuk sistemleri içindeki yerini her geçen gün
güçlendirmektedir. "Türk Hukuku'nda İslâm Hukuku ile Karşılaştırmalı Olarak Aile
Arabuluculuğu" isimli bu çalışmada, aile arabuluculuğu bütün yönleriyle ele alınmış ve
"Türkiye Aile Arabuluculuğu Modeli" isimli özgün bir model önerisi oluşturulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Aile, Uyuşmazlık, Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemleri
(AUÇY), Aile Hukuku, Arabuluculuk, Aile Arabuluculuğu, Ekosistemik Aile
Arabuluculuğu, Sûlh, Türkiye Aile Arabuluculuğu Modeli.

Abstract:
Family and society, society and state, and state and justice are facts and entities
that complement each other. One of the different views of this complementarity is as
follows: in every environment where there is more than one person, there are differences
and variables that concern people; these differences and variables give rise to conflicts
that affect societies of people; societies that want to be protected from the negative
consequences of conflicts are organized under a state in order to determine everyone's
freedom area and to establish social peace in a sustainable manner; and states can only
exist and continue with a well-functioning justice system. As emphasized in the excellent
observation of Hz. Ömer(ra), who has an exceptional place in the history of law with his
important works towards the institutionalization of the phenomenon of justice within the
state apparatus; "Justice is the foundation of state." The first condition of justice, which
is the basis of state, is to build a legal system that facilitates access to justice for people
who need to be protected by the legal order. Easier access to justice in modern legal
systems represents a process that has a positive correlation with the spread of alternative
dispute resolution methods. The most preferred of these methods by legal persons is
mediation, which allows disputes between the parties to be resolved more effectively,
quickly and amicably with the participation of neutral third parties. Family mediation, as
a specialized branch of mediation and an alternative dispute resolution method,
strengthens its place in modern legal systems day by day. In this study titled "Family
Mediation in Turkish Law in Comparison with Islamic Law", family mediation is
discussed in all its aspects and a unique model proposal called "Türkiye's Family
Mediation Model" has been generated.
Keywords: Family, Dispute, Alternative Dispute Resolutions (ADR), Family Law,
Mediation, Family Mediation, Ecosystemic Family Mediation, Peace, Türkiye's Family
Mediation Model.