Milli eğitim denetçilerinin risk odaklı kurum denetim modelini benimseme ve okullarda uygulanabilir bulma düzeyleri
Ministry of national education inspectors' adoption level of risk - based inspection model and the consideration of its applicability at schools
Yazar: İLKE KATİPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ŞAKİR ÇINKIR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Eğitim denetimi = Supervision of education ; Kontrol yöntemleri = Control methods ; Risk = Risk ; Risk analizi = Risk analysis

Özet:
Bu araştırmada, Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı'nda görev yapan Milli Eğitim Denetçilerinin görüşlerine göre, risk odaklı kurum denetim modelinin benimsenme ve okullarda uygulanabilir bulma düzeyinin saptanması amaçlanmıştır. Risk odaklı kurum denetim modelinin kurulması için gerekli unsurlar, risk analizi, kalite geliştirmeden oluşan modelin alt boyutlarının benimsenme ve okullarda uygulanabilir bulunma düzeyleri ile bunların cinsiyet, öğrenim durumu, unvan, kıdem, yaş ve branş değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmada tarama modeli (betimsel) kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini veri toplama aracının uygulanması sırasında Rehberlik ve Denetim Başkanlığında görev yapan 319 Milli Eğitim Denetçisi oluşturmuştur. Gönüllülük ilkesine dayalı olarak tüm evrene uygulanan veri toplama aracının geri dönüş oranı %50,15 olmuştur. Dolayısıyla, bu araştırmada istatistikî analizler toplam 160 Başdenetçi, Denetçi ve Denetçi Yardımcısı görüşüne dayalı olarak yapılmıştır.  
Araştırmacı tarafından geliştirilen risk odaklı kurum denetim modeli ölçeği "modelin kurulması için gerekli unsurlar", "risk analizi" ve "kalite geliştirme" alt boyutlarından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, 2013 yılı şubat ayında Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Denetim Başkanlığı tarafından tüm Milli Eğitim Denetçilerine yönelik düzenlenen hizmet içi eğitim seminerinde toplanmıştır. Toplanan veriler, SPSS programıyla çözümlenmiştir. Risk odaklı kurum denetim modelinde yer alan alt boyutların benimsenme ve okullarda uygulanabilir bulunma düzeylerinin değerlendirilmesinde; aritmetik ortalama ve standart sapma kullanılmıştır. Yine risk odaklı kurum denetim modelinin alt boyutlarının benimsenme ve okullarda uygulanabilir bulunma düzeylerinde; cinsiyet ve öğrenim durumu değişkenlerine bağlı olarak anlamlı bir farkın olup olmadığı ilişkisiz Mann Whitney-U testi; unvan, kıdem, yaş ve branş değişkenlerine bağlı olarak anlamlı bir farkın olup olmadığı ise Kruskal Wallis H analizi ile sınanmıştır. 
 Bu araştırmada elde edilen sonuçlar şu şekilde özetlenebilir:
Risk odaklı kurum denetim modelinin kurulması için gerekli unsurlar alt boyutunu Milli Eğitim Denetçileri "tamamen" benimsemekteyken; "büyük ölçüde" okullarda uygulanabilir bulmuşlardır. Risk analizi alt boyutunu Milli Eğitim Denetçileri "tamamen" benimsemekteyken; "büyük ölçüde" okullarda uygulanabilir bulmuşlardır.Kalite geliştirme alt boyutunu Milli Eğitim Denetçileri "tamamen" benimsemekteyken; "büyük ölçüde" okullarda uygulanabilir bulmuşlardır.
Sonuç olarak, Milli Eğitim Denetçilerinin genel olarak risk odaklı kurum denetim modelini benimsediği ve okullarda uygulanabilir bulduğu söylenebilir. Ancak, bu modelin uygulamaya konması için öncelikle eğitim kurumlarının temsilcilerinin de katılımıyla her okul türüne göre kalite standartları belirlenmeli, uzman denetçilerden oluşan bir "e-denetim sistemi" kurulmalıdır. Diğer yandan, modelin uygulanma sürecinde denetçilerin başrolde olduğu düşünüldüğünde; risk analizi, bilgi ve iletişim teknolojileri kullanımı gibi alanlarda denetçi yeterliklerinin geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine Ministry of National Education Inspectors' adoption level of risk-based inspection modeland their consideration of its applicability at schools. The model consists of necessary elements to establish risk-based inspection model, risk analysis and quality improvement subdimensions. The subdimensions of the model were examined according to subjects' level of adoption and consideration of its applicability together with the variables; sex, the school they graduated, degree, seniority in the position, age and subject taught at school in order to see if there were differences. The population of the study consisted of 319 Ministry of National Education Inspectors and the sample consisted of 160 319 Ministry of National Education Inspectors.
The data which was collected making use of the scale developed by the researcher was analyzed with SPSS. In the analysis of the subdimensions of the risk-based inspection model in terms of adoption level and consideration of its applicability, mean and standard deviation were used. Moreover, in the analysis of the subdimensions of the risk-based inspection model in terms of adoption level and consideration of its applicability according to variables sex and the school they graduated Mann-Whitney U test was used in order to see if there were differences. Kruskal Wallis H test was used ın the analysis of the variables, seniority in the position, age and subject taught at school in order to see if there were differences. 
The results can be summarized as follows:
The inspectors "completely" adopted the ideas in the subdimension of necessary elements to establish risk-based inspection model but found them "highly" applicable at schools. The inspectors "completely" adopted the ideas in the subdimension of risk analysis but found them "highly" applicable at schools. The inspectors "completely" adopted the ideas in the subdimension of quality improvement but found them "highly" applicable at schools. 
As a result, it can be said that risk-based inspection model was generally adopted by Ministry of National Education Inspectors and was found to be applicable at schools. However, in order to put this model into practice, the quality standards according to each school type should be set down with the participation of the representatives from educational institutions, e-inspection system should be established by specialist inspectors as a priority. On the other hand, considering that the inspectors should take the significant role in the application stage of this model, the competencies of the inspectors should be developed in the areas such as risk analysis, the use of information and communication technologies etc.