Rumelili Za'îfî Divanı'nda sosyal hayat unsurları
Social life elements in the Za'îfî Divan of Rumeli
Yazar: ÇAĞLAR AYSAN
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA ÖNTÜRK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 15. yüzyıl = 15. century ; 16. yüzyıl = 16. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Sosyal hayat = Social life ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Zaifi = Zaifi ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada XV. yüzyılın sonu ile XVI. yüzyılın ortalarında yaşamış bir divan
şairi olan Rumelili Za'îfî'nin, Divan'ında yer alan sosyal hayat unsurları tespit
edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada Kâmil Akarsu'nun Rumelili Za'îfî Divanı adlı eseri
esas alınmıştır. Çalışmanın giriş bölümünde Rumelili Za'îfî'nin; hayatı, sanatı ve
eserleri hakkında kısa, öz ve açıklayıcı bilgilere yer verilmiştir. Çalışma giriş
bölümünden sonra on bir ana bölümden oluşmaktadır. Çalışma; Osmanlı Toplum
Yapılanması, Adet, İnanış ve Davranış biçimleri, Eğlence Hayatı, Mimari Yapılanma,
Savaş Kültürü, Giyim- Kuşam, Yeme-İçme, Sağlık, Eşyalar, Deyimler ve Atasözleri,
Ülkeler, Şehirler ve Milletler şeklinde tasnif edilerek ana bölümlere ayrılmıştır.
Divan'da devrin sosyal hayatına dair tespit edilen unsurların şiir geleneğinde nasıl
işlendiği ve hangi yönlerden şiire konu olduğu tespit edilerek açıklanmıştır. Bu çalışma
ile XVI. yüzyıl Osmanlı'sında yaşayan Za'îfî' nin, devrin sosyal hayatıyla doğrudan
alakalı birçok alana ait sosyal unsuru eserinde ele aldığı görülmüştür. Şairin, kuvvetli
gözlemi sayesinde, sosyal hayatın her alanına dair en küçük nesneyi bile atlamadan
şiirine yansıttığı ve estetik bir şiir anlayışı oluşturduğu fark edilmiştir. Kendine has
mizahî yapısıyla şairin, mısralara canlılık kattığı tespit edilmiştir. Böylece şair, divan
şiirinin günlük yaşamdan kopuk olmadığını aksine günlük yaşamın bir aynası,
tercümanı olduğunu ustalıkla göz önüne sermiştir.

Abstract:
In this study, XV. between the end of the century and the XVI. Social life
elements in the Divan of Rumelian Za'îfî, a divan poet who lived in the middle of the
19th century, were tried to be determined. In the study, the work of Kamil Akarsu
named Rumelili Za'îfî Divanı was taken as a basis. In the introductory part of the study,
the Rumelian Za'îfî; brief, concise and explanatory information about his life, art and
works are given. The study consists of eleven main sections after the introduction.
Study; Ottoman Social Structure, Customs, Beliefs and Behaviors, Entertainment Life,
Architectural Structure, War Culture, Clothing, Food and Drink, Health, Goods,
Idioms and Proverbs, Countries, Cities and Nations are divided into main sections. In
the Divan, how the elements of the social life of the period were handled in the poetry
tradition and in which aspects they were the subject of poetry were determined and
explained. With this study, XVI. It has been seen that Za'îfî, who lived in the 19th
century Ottoman Empire, dealt with the social elements of many areas directly related
to the social life of the period in his work. It has been noticed that, thanks to the poet's
strong observation, he reflects even the smallest object in every field of social life into
his poetry and creates an aesthetic sense of poetry. It has been determined that the poet
adds vitality to the verses with his unique humorous structure. Thus, the poet skillfully
revealed that divan poetry is not disconnected from daily life, on the contrary, it is a
mirror and interpreter of daily life.