Toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik kamu politikası üretim sürecinde kadın milletvekillerinin etkileri (1983-2018)
The effects of women MPs on the public policy production process for gender equality (1983-2018)
Yazar: CANAN BUDAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CERAY ALDEMİR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Devlet politikaları = State policies ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadın milletvekilleri = Women deputies ; Kadın politikacılar = Women policians ; Kadınlar = Women ; Milletvekili = Deputy ; Siyasal katılma = Political participation ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Toplumsal cinsiyet, yalnızca üreme ile ilişkili olan biyolojik cinsiyet üzerinden
kurgulanmış davranış kalıplarını ifade etmektedir. Tüm toplumsal grupları dikey
olarak kesen toplumsal cinsiyet, bu yönü ile evrensel bir nitelik taşımaktadır. Bu dikey
kesilme beraberinde, erkek egemen ilişkiler ağı ekseninde cinsiyete dayalı eşitsiz iş
bölümünü ve mekânın ayrıştırılmasını getirmektedir. Buna göre, özel alan ile
ilişkilendirilen kadınlar için uygun görülen roller anne ve eş olmak, ev içinde kalmak
ve erkeğin yeniden üretim sürecini üstlenmektir. Buna karşılık, erkek, kamusal alan
ile ilişkilendirilmekte ve üretim süreçlerinden ülke yönetimine kadar uzanan geniş bir
yelpazede, toplumsal yaşamın dinamikleri içinde aktif ve belirleyici roller ile
kodlanmaktadır. Böylesi bir ayrışma, kadınların yönetsel karar organlarının da dışında
tutulduğu anlamına gelmektedir. Bu durumda, toplumun tamamını etkileyecek olan
politika kararları, nüfusun yalnızca bir yarısı tarafından alınmaktadır.
Feminist araştırmacılara göre, kamu politikaları, erkek egemen parlamentolarda,
cinsiyete dayalı farklılıkları hesaba katmadan üretilmeye devam ettikçe, toplumsal
cinsiyet eşitsizliği de yeniden üretilmeye devam edecektir. Bu konu üzerine,
araştırmacıların temel iddialarından biri, parlamentolardaki kadın temsilcilerin
oranının artmasıyla ilgilidir. Buna göre, daha fazla kadın politikacının varlığı,
politikanın içeriğini ve sonuçlarını toplumsal cinsiyet eşitliği yönünde dönüştürecektir.
Mantığını kız kardeşlik düşüncesinden alan görüşe göre, kadınların politik
konumlanışları ne olursa olsun, cinsiyete dayalı ayrımcılık konusunda ortak
deneyimler söz konusudur. Bu nedenle de parlamentolardaki kadınlar, politik
konumlanışları birbirinden çok farklı olsa da yaygın toplumsal cinsiyet eşitsizliğine
yönelik sorunların çözümü için birlikte hareket etmeye hazırlardır. Bu tez
çalışmasında, feminist araştırmacıların yukarıda aktarılan iddialarının TBMM
özelindeki karşılığı araştırılmıştır.
24.11.1983-16.05.2018 tarihleri arasındaki 10 seçim dönemi ve 45 yasama yılına ait,
ulaşılabilen 4370 Genel Kurul tutanağı ve toplumsal cinsiyet ile ilişkili Komisyon
birleşimlerine ait tutanaklar, birincil tarihsel kaynakları oluşturmuştur. Söz konusu
tutanaklar, ilkin metin çözümlemesi yöntemi ile incelenerek, esas veriler tespit
edilmiştir. Bu veriler, kadın milletvekillerinin, toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yönelik 
problem alanlarını konu edinen yasama faaliyetleridir. Metin çözümlemesinin ilk
adımının tamamlanmasının ardından, bahsi geçen esas veriler bir kere daha metin
çözümlemesi ile analiz edilmiştir. Böylece, kadın milletvekillerinin, yaygın toplumsal
cinsiyet eşitsizliği karşısındaki tutumları ile politika sürecine kadın bakış açısını dahil
etme konusundaki etkinlikleri ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca, kadın milletvekillerinin kız
kardeşlik düşüncesi karşısındaki etkinlikleri tespit edilmiştir.
Çalışmanın veri toplama ve yorumlama adımlarının tümü boyunca feminist yaklaşım
ve sosyal yapısalcı yaklaşım, birlikte benimsenmiştir. Metin çözümlemesinin
tamamlanması ile beraber, 1983-2018 yılları arasında TBMM'de yer alan kadın
temsilci oranı, her seçim döneminde düzenli artış gösterdiği anlaşılmıştır. Ayrıca,
kadın milletvekillerinin toplumsal cinsiyet eşitsizliğine yönelik kamu politikası
sürecinde %77,6 oranla aktif rol oynadığı tespit edilmiştir. Kadın milletvekillerinin
toplumsal cinsiyet eşitsizliğine duyarlılığı, mensubu oldukları siyasi partilerden
bağımsızdır. Bununla birlikte, birden fazla yasama faaliyetinde bulunma oranı, her
seçim döneminde iktidar ya da muhalefet konumundaki partinin mensubu olmalarıyla
ilişkilidir. Bu durum, parlamenter sistemde, muhalefet partilerinin iktidarın
kullanılışını denetleme görevi ile ilişkilidir. Kadın milletvekilleri, sosyolojik ve siyasi
profillerinin farklılıklarını, politika sürecine kız kardeşlik davranışını dahil etmelerine
bir engel olarak görmemiştir. Bununla birlikte, böylesi durumlardan rahatsız
olduklarını da dile getirmişlerdir.
Anahtar kelimeler: Kamu politikası, toplumsal cinsiyet eşitliği, toplumsal cinsiyet politikası, kadın
milletvekilleri, kız kardeşlik.

Abstract:
Gender refers to behavioral patterns that are based only on reproductive biological
gender. And since it cuts all social groups vertically, gender has a universal identity in
this respect. This vertical interruption brings together the gender-unequal division of
labor and the separation of space in the axis of the male-dominated relations network.
Accordingly, the roles deemed suitable for women associated with the private sphere
are being mothers and wives, staying at home and undertaking the reproduction
process of men. In contrast, men are associated with the public sphere and are coded
with active and decisive roles in the dynamics of social life in a wide range from
production processes to country management. Such a separation means that women
are also excluded from the administrative and public decision-making bodies. In this
case, policy decisions that will affect the entire society are made by only one half of
the population.
According to feminist researchers, gender inequality will continue to be reproduced as
long as public policies continue to be produced in male-dominated parliaments without
taking into account gender differences. On this issue, one of the main claims of the
researchers is related to the increase in the rate of female representatives in the
parliaments. Accordingly, the presence of more women politicians will transform the
content and outcomes of the policy towards gender equality. According to the view
that takes its logic from the idea of sisterhood, regardless of the political position of
women, there are common experiences about gender-based discrimination. For this
reason, women in parliaments are ready to act together to solve problems related to
widespread gender inequality, even if their political position is very different from
each other. In this thesis, the equivalence of the feminist researchers' claims mentioned
above in terms of TBMM was investigated.
Minutes of the 4370 General Assembly minutes that were reached between the dates
of 24.11.1983-16.05.2018 and 45 legislative years, and the commission combinations
related to gender constituted the primary historical sources. The said minutes were first
examined by textual analysis and the main data were determined. These data are
legislative activities of women lawmakers that address the problem areas of gender
inequality. After this step was completed, the main data mentioned were subjected to 
textual analysis one more time. Thus, the attitudes of women lawmakers towards
widespread gender inequality and the effectiveness of including the women's
perspective in the policy process were revealed. In addition, the activities of women
deputies against the thought of sisterhood were determined.
The feminist approach and the social structuralist approach have been adopted together
throughout all the data collection and interpretation steps of the study. With the
completion of the textual analysis, it was understood that the proportion of women
representatives in the Turkish Grand National Assembly between 1983 and 2018
increased regularly in each election period. In addition, it was determined that women
lawmakers played an active role in the public policy process towards gender inequality
with a rate of 77.6%. The sensitivity of women lawmakers to gender inequality is
independent of the political parties they belong to. However, the rate of having more
than one legislative activity is related to the fact that they are members of the ruling or
opposition party in each election period. This is related to the duty of opposition parties
to control the use of power in the parliamentary system. Women lawmakers did not
see the differences of their sociological and political profiles as an obstacle to
incorporating sisterhood in the policy process. However, they also stated that they were
uncomfortable with such situations.
Keywords: Public policy, gender equality, gender policy, women deputies, sisterhood.uncomfortable with such situations.