Okul yöneticilerinin karanlık liderlik özellikleri ile ilkokul sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between school administrators' dark leadership characteristics and primary school classroom teachers' burnout levels
Yazar: BEGÜM İMREN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA TÖRE
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Karanlık liderlik = Dark leadership ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Çalışmanın amacı okul yöneticilerinin karanlık liderlik özellikleri ile ilkokul sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir.  Bu araştırmada Nicel Araştırma modellerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde bulunan resmi ilkokullarda çalışan ve araştırmaya gönüllü olarak katılım gösteren 300 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanması aşamasında anket yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak, "Maslach Tükenmişlik Envanteri- Eğitimci Formu (MTE-EF)", "Karanlık Liderlik Ölçeği (KLÖ)" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; araştırmaya katılım gösteren öğretmenlerin karanlık liderlik özellikleri ve tükenmişlik düzeyleri arasında pozitif ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki sonucu bulunmuştur. Ayrıca öğretmenlerin algılanan karanlık liderlik özelliklerinin demografik değişkenlere göre analizinde; öğretmenlerin cinsiyet, yaş ve medeni durum değişkenlerine göre anlamlı değişme göstermediği ancak öğrenim düzeylerine göre anlamlı değişme gösterdiği ortaya konmuştur. Öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin demografik değişkenlere göre analizinde; öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin yaş ve medeni durumlarına göre anlamlı değişme göstermediği ancak cinsiyetlerine ve öğrenim seviyelerine göre anlamlı değişme gösterdiği saptanmıştır. Araştırmada tükenmişliğin alt boyutlarında öğretmenlerin duygusal tükenme ve duyarsızlaşma seviyelerinin orta, kişisel başarı seviyelerinin ise düşük olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca tükenmişlik alt boyutları demografik değişkenlere göre incelendiğinde cinsiyete ve öğrenim düzeylerine göre; duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı alt boyutunda kadın öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri, erkek öğretmenlere göre anlamlı bir şekilde yüksek olduğu sonucu saptanmıştır. Öğretmenlerin yaş ve medeni durum değişkenlerine göre tüm alt boyutlarda anlamlı farklılaşma olmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. Karanlık liderlik ile tükenmişlik alt boyutları arasındaki ilişki analiz edildiğinde; karanlık liderlik özellikleri arttıkça duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı davranışlarının artış göstermekte olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to examine the relationship between school managers' dark leadership characteristics and primary school classroom teachers' burnout levels. In this study, the relational survey method, one of the Quantitative Research models, was used. The sample of the research consists of 300 teachers who work in public primary schools in the Küçükçekmece district of Istanbul and voluntarily participate in the research. Questionnaire method was used in collecting the data of the research. As data collection tools, "Maslach Burnout Inventory-Educator Form (VTE-EF)", "Dark Leadership Scale (CLS)" and "Personal Information Form" developed by the researcher were used. As a result of the research; A positive and moderately significant relationship was found between the dark leadership characteristics and burnout levels of the teachers participating in the research. In addition, in the analysis of teachers' perceived dark leadership characteristics according to demographic variables; It was revealed that teachers did not show a significant change according to the variables of gender, age and marital status, but showed a significant change according to their education level. In the analysis of teachers' burnout levels according to demographic variables; The burnout levels of teachers did not show a significant change according to their age and marital status, but there was no significant difference according to their gender and education level. was found to change. In the research, it was determined that the emotional exhaustion and depersonalization levels of the teachers in the sub-dimensions of burnout were moderate, and the personal achievement levels were low. In addition, when the sub-dimensions of burnout are examined according to demographic variables, according to gender and education level; In the sub-dimension of emotional exhaustion, depersonalization and personal achievement, the burnout levels of female teachers were found to be significantly higher than male teachers. It was concluded that there was no significant difference in all sub-dimensions according to the age and marital status variables of the teachers. When the relationship between dark leadership and burnout sub-dimensions is analyzed; It was found that as dark leadership characteristics increase, emotional exhaustion, depersonalization and personal achievement behaviors increase.