Radyoaktif ve nükleer ajanlar özelinde KBRN ajanlarından korunma, ajanların tespit ve dekontaminasyonun da kullanılan yöntemler
Methods used in the detection and decontamination of protection agents from CBRN agents specific to radioactive and nuclear agents
Yazar: MURAT KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZGİ EREN BELGİN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kazalar = Accidents ; Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies

Özet:
KBRN terimi Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik ve Nükleer kelime grubunun baş harflerinden türetilmiştir. Kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer maddelerin kazaen veya kasıtlı şekilde yayılmasıyla oluşan, çevre ve insan sağlığı için zararlı ve tehlikeli durumları ifade etmektedir. Alınan önlemlere rağmen KBRN tehdidinin gerçekleşmesi durumunda bu ajanlardan korunmak, bu ajanları tespit etmek ve dekontamine etmek gerekmektedir.
Dekontaminasyon canlı ve cansız varlıkların KBRN ajanlarından arındırılmasıdır. Dekontaminasyon işleminde KBRN ajanları absorbe edilerek, yok edilerek veya nötralize edilerek, kişi ve çevreye zararsız hale getirilmektedir. Radyolojik ve nükleer ajanların dekontaminasyonunu kimyasal dekontaminasyon, mekanik dekontaminasyon, elektrokimyasal dekontaminasyon ve kişilerin dekontaminasyonu olarak sınıflandırmak mümkündür. 
KBRN ajanlarının çevre ve canlılar üzerine olumsuz etkilerinin bulunduğu kabul görmüş bir gerçekliktir. Çevreye yayılmış bir ajan çeşitli önlemlerle insanlar için zararsız hale getirilse bile çevreye olan etkileri çok daha uzun süre devam etmektedir. Bu noktada dekontaminasyonun önemi ortaya çıkmaktadır.
Her durumda ve her tür kontaminasyonda uygulanabilecek tek bir dekontaminasyon yönteminden bahsedilemez. Çünkü kontaminasyonun niteliği ve kapsamı her olayda farklıdır. Olası bir kontaminasyon durumunda kullanılacak dekontaminasyon yöntemlerinin seçiminde birden çok faktörün bir araya gelmesiyle oluşan unsurlar etkilidir.

Abstract:
The term CBRN is derived from the initials of the Chemical, Biological, Radiological and Nuclear word group. It refers to the harmful and dangerous situations for the environment and human health, caused by the accidental or deliberate release of chemical, biological, radiological and nuclear materials. In case of CBRN threat, despite the precautions taken, it will be necessary to be protected from, to detect and to decontaminate these agents.
Decontamination is the purification of living and inanimate objects from CBRN agents. In the decontamination process, CBRN agents are absorbed, destroyed or neutralized to make them harmless to the person and the environment. It is possible to classify the decontamination of radiological and nuclear agents as chemical decontamination, mechanical decontamination, electrochemical decontamination and decontamination of persons.
It is an accepted reality that CBRN agents have negative effects on the environment and living things. Even if an agent dispersed in the environment is rendered harmless to humans by various measures, its effects on the environment continue for much longer periods. At this point, the importance of decontamination emerges.
It is not possible to talk about a single decontamination method that can be applied in all situations and for all types of contamination. Because the nature and extent of contamination is different in each case. The factors formed by the combination of more than one factor are effective on selection of the decontamination methods to be used in case of a possible contamination.