İş güvenliği uzmanlarının mesleki kapasitesinin
yetkinliğinin arttırılması için öneriler / Recommendations in order to increase occupational capacity / qualification of safety specialists
Yazar: LEVENT KAVLAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECLA DALBAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Mesleki eğitim = Vocational education ; Mesleki kapasite = Occupational capacity ; Mesleki sorunlar = Vocational problems ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yetkinlik = Competence ; İş güvenliği uzmanı = Occupational safety specialist

Özet:
Ülkemizde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) istatistiklerine göre son yıllarda yaklaşık iki bin çalışanımız iş kazaları sonucunda yaşamını kaybetmiştir. Yaşanan iş kazalarının önüne geçebilmek amacıyla ülkemiz tarihinde ilk kez müstakil bir İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu  olan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu 30 Haziran 2012 tarihinde resmi gazete yayımlanmak suretiyle 1 0cak 2013 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu kanun tüm sektörleri  ve  tüm çalışanları, çırak ve stajyerleri de içine alacak şekilde çıkarılmıştır. 
6331 Sayılı Kanun'un en önemli hükümlerinden biri, işverenlere teknik danışmanlık ve rehberlik yapmaları amacıyla İş Güvenliği Uzmanlarının istihdamının getirilmesi olmuştur. İşverenlere zorunlu kılınan İş Güvenliği Uzmanı istihdamı, 6331 Sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden itibaren, işyeri tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak kademeli bir zaman dilimi içerisinde uygulamaya konulmuştur. 6331 Sayılı Kanun'un yayımlandığı tarihte yaklaşık iki bin civarında olan İş Güvenliği Uzmanı sayısı,  günümüzde Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İSG Katip sistemi verilerine göre belge sayısı aktif olarak gözüken 73 bin İş Güvenliği Uzmanı sayısına yükselmiştir.
Yaklaşık 8 yıl önce 6331 sayılı İSG Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte bu kanuna bağlı 37 alt yönetmelik ve 15 tebliğden oluşan  mevzuat çalışmalarına ve özellikle artan İş Güvenliği Uzmanı istihdamına rağmen, SGK istatistiklerindeki ölümlü ve yaralanmalı iş kazaları sayısında ciddi bir düşüş görülmemiştir.
Ülkemizde, İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) hakkında yaklaşık  son on beş yıl içinde, makro (ulusal) ve mikro (iş yeri) düzeyde, hem Avrupa Birliği (AB) ve hem de Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) standartlarına uyumlu hale getirilmesi sürecine girilmiştir. Bu sürecin temel hukuki  gereklilikleri, 2003 yılında 4857 Sayılı İş Kanunu'na dahil edilmesiyle başlatılmış olup,  2013 yılında 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle devam etmiş ve devamında çıkarılan yönetmelikler ile süreç  bugünkü şeklini almıştır. 
İş Güvenliği Uzmanlarının İSG hizmetlerindeki rolleri dikkate alınarak hazırlanan bu tez çalışmasında, anket uygulaması yapılmıştır. Sahada aktif olarak görev yapan 526 İş Güvenliği Uzmanının katılımıyla gerçekleştirilen anket, 75 sorudan oluşmaktadır. Demografik veriler, mesleki eğitimler, işyerlerinde mesleki uygulama ve mesleki gelişim ile ilgili yaşanan sorunlar, işverenlerin ve çalışanların İSG uygulamalarına karşı tavırları ve İş Güvenliği Uzmanlarına bakış açıları, İş Güvenliği Uzmanlarının yargı ile ilgili yaşadığı sorunları, mesleki memnuniyetleri ve  özlük hakları ile ilgili sorulan sorulara verilen cevaplar analiz edilerek önerilerde bulunmak suretiyle mesleki kapasitenin / yetkinliğin yükseltilmesi amaçlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, İş Güvenliği Uzmanı, Mesleki Eğitim, Mesleki Sorunlar, Mesleki Kapasite / Yetkinlik

Abstract:
According to the statistics of the Social Security Institution (SGK) in our country, approximately two thousand employees have lost their lives as a result of work accidents in recent years. In order to prevent occupational accidents, an independent Occupational Health and Safety Law, for the first time in our country's history
The Occupational Health and Safety Law No. 6331, which was published on June 30, 2012, entered into force on January 1, 2013 by publishing the official gazette. This law was enacted to include all sectors and all employees, apprentices and trainees.
One of the most important provisions of the Law No. 6331 has been the employment of Occupational Safety Specialists in order to provide technical consultancy and guidance to employers. Occupational Safety Specialist employment, which is obligatory for employers, has been put into practice in a gradual period of time, considering the workplace hazard class and the number of employees, since the enactment of Law No. 6331. The number of Occupational Safety Specialists, which was around two thousand at the date of publication of the Law No. 6331, has increased to the number of 80 thousand Occupational Safety Specialists, whose number of documents is active according to the data of the Ministry of Family Labor and Social Services OHS Clerk system.
Approximately 8 years ago, with the enactment of the OHS Law No. 6331, despite the legislative work consisting of 37 sub-regulations and 15 communiqués and especially the increasing employment of Occupational Safety Specialists, there was no serious decrease in the number of fatal and injured occupational accidents in SSI statistics.
In our country, in the last fifteen years about Occupational Health and Safety, (OHS) the process of harmonization with both European Union (EU) and International Labor Organization (ILO) standards has been entered into at macro (national) and micro (workplace) levels.
The basic legal requirements of this process started with the inclusion in the Labor Law No.4857 in 2003, and continued with the enactment of the Occupational Health and Safety Law No.6331 in 12013 and the process took its current form with the regulations issued.
In this thesis study, which was prepared considering the roles of Occupational Safety Specialists in OHS services, a questionnaire was applied. The questionnaire, conducted with the participation of 526 Occupational Safety Specialists who work actively in the field, consists of 75 questions. Demographic data, vocational trainings, problems experienced in professional practice and professional development in workplaces, attitudes of employers and employees towards OHS practices and their perspectives on Occupational Safety Specialists, Occupational Safety Specialists' problems with the judiciary, professional satisfaction and personal rights It is aimed to increase the professional capacity by analyzing the answers and making suggestions.

Keywords: Occupational Health and Safety, Occupational Safety Specialist, Occupational Training, Occupational Problems, Occupational Capacity / Qualification