Baş-boyun kanseri nedeniyle radyoterapi alan hastalarda psikiyatrik bozukluk ile beslenme durumu, sitokinler ve radyoterapi'ye bağlı toksisite arasındaki iişki
The association between psychiatric disorder and nutritional status, inflammation, and radiotherapy-related toxicity in patients undergoing radiotherapy for head and neck cancer
Yazar: DİLEK ÜNAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OKAN ORHAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Sitokinler = Cytokines ; Toksisite = Toxicity ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı baş ve boyun kanseri nedeniyle radyoterapi (RT) alan hastalarda psikiyatrik bozukluk sıklığını araştırmak ve psikiyatrik bozukluk ile beslenme durumu, inflamasyon ve RT ile ilişkili olarak gelişen toksisite arasındaki ilişkiyi değerlendirmekti.Hastalar ve Yöntem: Bu prospektif çalışmaya 51 (ortalama yaşları 57.6 ± 11.2 yıldı) tane baş ve boyun kanseri nedeniyle RT uygulanan hasta alındı.Bulgular: Hastaların 46 tanesi (%90.2) erkek, kalanı kadındı. RT öncesi dönemde 14 (%27.5) hastada bir psikiyatrik bozukluk söz konusu iken, RT sonrası dönemde hastaların 16 (%31.4) tanesinde bir psikiyatrik bozukluk söz konusuydu. Psikiyatrik bozukluk açısından iki dönem arasında anlamlı fark saptanmadı (P: 0.721). Hamilton depresyon ölçeği (HAM-D) skoru RT sonrası dönemde RT öncesi döneme kıyasla bir miktar artmış olmasına rağmen, bu yükselme istatistiksel olarak anlamlılık taşımıyordu [sırasıyla 7 (0-24)'ye karşın 4 (0-26), P: 0.108]. RT sonrası dönemde psikiyatrik bozukluğu olan hastalar ile olmayan hastalar arasında beslenme ve inflamasyon parametreleri ile RT ile ilişkili toksisite gelişimi açısından anlamlı fark saptanmadı. RT sonrası dönemde değerlendirilen HAM-D skoru ile kilo kaybı yüzdesi (r: 0.327, P: 0.019), subjektif global değerlendirme (SGD) skoru (r: 0.299, P: 0.033) ve RT sırasında ciddi yutma güçlüğü gelişimi (r: 0.324, P: 0.020) arasında anlamlı bir korelasyon saptandı. Buna karşılık HAM-D skoru ile inflamasyon parametreleri, diğer beslenme parametreleri, ciddi bulantı gelişimi, ciddi radyodermatit gelişimi, ciddi mukozit gelişimi gibi diğer RT sırasında gelişen toksisiteler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmadı.Sonuçlar: Baş ve boyun kanserli hastalarda RT uygulanmadan önce bile psikiyatrik bozukluk sıklığı oldukça yüksektir. Benzer olarak RT sonrasında da bu sıklık yüksek kalmaya devam etmektedir. Öte yandan RT tedavisinin psikiyatrik bozukluk üzerine önemli bir negatif etkisi bulunmamaktadır. Benzer olarak psikiyatrik bozukluk gelişimi üzerine inflamasyonun, beslenme durumunun ve RT ile ilişkili toksisite gelişiminin önemli bir etkisi bulunmamaktadır.Anahtar Kelimeler: Baş ve boyun kanseri, inflamasyon, malnütrisyon, psikiyatrik bozukluk, RT ile ilişkili toksisite

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the prevalence of psychiatric disorder and to evaluate the association between psychiatric disorder and nutritional status, inflammation, and radiotherapy (RT)-related toxicity in patients undergoing RT for head and neck cancer.Patients and Method: The prospective study included 51 (mean age of 57.6 ± 11.2 years) patients undergoing RT for head and neck cancer.Results: Forty-six (90.2%) of 51 patients were male. Fourteen (27.5%) of 51 patients had psychiatric disorder before RT treatment, while 16 (31.4%) of 51 patients had psychiatric disorder after RT treatment. There was no significant difference between two periods in terms of the prevalence of psychiatric disorder (P: 0.721). Although the Hamilton depression rating scale (HAM-D) score was higher in after RT treatment than in before RT treatment [7 (0-24) vs. 4 (0-26), respectively], the difference between two periods was not statistically significant (p: 0.108). There was no significant difference between patients with psychiatric disorder and those without psychiatric disorder in terms of parameters of nutrition and inflammation, and development of RT-related toxicity. HAM-D score correlated significantly with percentage of weight loss (r: 0.327, P: 0.019), subjective global assessment (SGA) score (r: 0.299, P: 0.033) and development of severe dysphagia (r: 0.324, P: 0.020). However, it did not correlate with inflammation and other nutrition parameters and development of RT-related toxicity including severe nausea, radiodermatitis, and mucositis.Conclusion: The prevalence of psychiatric disorder is high in patients with head and neck cancer even before RT treatment. Similarly, its high prevalence continues in after RT treatment. On the other hand, there is no significant effect of RT treatment on development of psychiatric disorder. Similarly, there is no significant effect of inflammation, nutritional status, and RT-related toxicity on development of psychiatric disorder.Key Words: Head and neck cancer, inflammation, malnutrition, psychiatric disorder, RT-related toxicity