Yetişkinlerde bağlanma stilleri bilişsel esneklik ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship among attachment, cognitive flexibility and personality traits
Yazar: MİNE KARAKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURGÜL YAVUZER
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Yetişkinler = Adults ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu araştırmada, yetişkin bireylerin bilişsel esneklik, bağlanma stilleri ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma örneklemi 18-65 yaş aralığında bulunan, 252 kadın, 139 erkek toplam 391 yetişkin birey oluşturmaktadır. Katılımcılara uygulanan anketler COVID 19 pandemi koşulları nedeniyle çevrimiçi soru formları şeklinde uygulanmıştır. Katılımcıların demografik bilgilerini belirlemek için 'Kişisel Bilgi Formu', bilişsel esneklik düzeylerini belirlemek için 'Bilişsel Esneklik Envanteri', bağlanma stilleri düzeylerini belirlemek için 'Bağlanma Stilleri Ölçeği', kişilik özelliklerini belirlemek için 'Beş Faktör Kişilik Ölçeği' kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Demografik değişkenlerle kullanılan ölçekler arasındaki farklılık olup olmadığını belirlemek için t-testi ve tek yönlü (One-Way) ANOVA kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson korelasyon ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda, yetişkin kişilerde bilişsel esneklik düzeyleri ve bağlanma stilleri cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. Eğitim düzeyi bakımından bağlanma stilleri ve beş faktörlü kişilik alt boyutlarında anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Medeni durum değişkenine göre bağlanma, bilişsel esneklik ve beş faktörlü kişilik özellikleri uyumluluk, duygusal dengesizlik, açıklılık ve vicdanlılık alt boyutlarında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Ayrıca, bilişsel esneklik, bağlanma stilleri ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkiye bakıldığında; bilişsel esneklik ile güvenli ve kayıtsız bağlanma arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, bilişsel esnekliğin, kişilik özellikleri, cinsiyet ve bağlanma biçimleri tarafından anlamlı düzeyde yordandığı sonucu elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, konuya teorik yaklaşımlar ve yurt içi ve yurt dışında yapılan araştırmalar dikkate alınarak tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, the relationship between cognitive flexibility, attachment styles and personality traits of adult individuals was examined. The research sample consists of 391 adults, 252 female and 139 male, aged between 18-65 years. The questionnaires applied to the participants were applied in the form of online questionnaires due to the COVID 19 outbreak. 'Personal Information Form' to determine the demographic information of the participants, 'Cognitive Flexibility Inventory' to determine their cognitive flexibility levels, 'Attachment Styles Scale' to determine their attachment style levels, and personality traits. The 'Five Factor Personality Scale' was used for The data obtained in the research were analyzed using the SPSS 22.0 (Statistical Package for Social Sciences for Windows). T-test and One- Way ANOVA were used to determine the relationship between demographic variables and the scales used. Pearson correlation and hierarchical regression analysis were used to examine the relationship between cognitive flexibility, attachment and personality traits. As a result of the findings, cognitive flexibility levels and attachment styles differ significantly in adults according to gender. It was observed that there were significant differences in attachment styles and five-factor personality subscales including agreeableness, neuroticism, openness, and conscientiousness in terms of education level. Significant differences were found in the subscales of attachment, cognitive flexibility and five-factor personality traits according to the marital status. In addition, when the relationship between cognitive flexibility, attachment styles and personality traits is examined; it has been determined that there is a positive and significant relationship between cognitive flexibility with secure and dismissive attachment. In addition, it was concluded that cognitive flexibility was significantly predicted by personality traits, gender and attachment styles. The results obtained from the research were discussed by taking into account the theoretical approaches to the subject and the studies conducted in Turkey and abroad.