İç çatışmaların, ikili çatışmaların çözümündeki rolü /
Yazar: G.CANAN ERGİN
Danışman: PROF. DR. HÜSNÜ ARICI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1989
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
21 ÖZET Bu çalışmada, iç çatışmaların kişilerarası ikili çatışmaların çözümüne olan etkisi incelenmiştir. Çalışmada iç çatışmaları Önce, kişilerin sahip ol dukları amaçlar, seçenekler ve bunların çekici ya da itici olma durumlarına bağlı olarak ele alan bir matris modeli geliştirilmiştir. İkili çatışmalar ile iç çatış malar birarada ele alınırken bu modelden hareket edilmiş ve ortaya çıkan olası durumları ele alan ikinci bir mo del daha önerilmiştir. Bu modelin bir kısmında, ikili çatışmalar sırasında, taraflardan birinin ya da her ikisinin de yaklaşma-kaçm- ma iç çatışması içinde oldukları bir durum ele alınmakta dır. Bu durum bir laboratuar ortamında meydana getirile rek, sözkonusu ikili çatışmanın ne şekilde çözüldüğü iki ayrı araştırmayla incelenmiştir. Birinci araştırmanın (Araştırma-I) sonunda, iç çatışmaların, ikili çatışmala rın çözümünü etkilediğine ilişkin herhangi bir kanıt el de edilememiştir. Bu nedenle, ikinci bir çalışma (Araş- tırma-II) düzenlenerek, örnek çatışma durumları gelişti rilmiştir. Üç farklı denek grubundan birincisine yalnız ikili çatışma (A Koşulu); ikincisine ikili çatışmaların yanısıra yaklaşma-kaçınma çatışmaları (B Koşulu); üçün cüsüne de ikili çatışmaların yanısıra yaklaşma-yaklaşma çatışmalarına (G Koşulu) ilişkin örnekler verilmiştir. Araştırma-II toplam 319 üniversite öğrencisi üzerinde yürütülmüştür. Bunlardan 106' sı A koşulunda, 108' i B koşulunda ve 105' i de C koşulunda bulunmuştur. Çatışma durumlarını yansıtan Örneklerin sonunda yer alan açık-uçlu sorularda, deneklere örnekte verilen durumlarda bulunmaları halinde çatışmaları ne şekilde çözecekleri sorulmuştur. Deneklerin cevapları, mevcut "çatışmayı çözme" kategorilerine göre sınıflanmıştır. Sonuçta bütün örnek durumlarda, araştırma grupları ara-Ill sında, çatışmayı çözme kategorileri açısından, anlamlı düzeyde farklılıklar gözlenmiştir. Bulgular, çatışmaların çözümlenmesi sırasında, de neklerin karşılaştıkları örneklere bağlı olarak, bazı çözüm yollarını diğerlerinden daha fazla tercih ettikle rini ortaya koymuştur. Ayrıca, çatışmayı çözme yollarının kullanımının, farklı çatışma koşullarına bağlı olarak değişme göster diği de gözlenmiştir. İkili çatışma durumundaki A koşulu, yaklaşma -kaçınma çatışmalarının yer aldığı B koşuluyla, 6 çözüm kategorisinden yalnızca ikisinde birbirinden an lamlı olarak farklılaşmıştır. Buna karşın, B ile C koşul ları 6 kategoriden dördünde; A ile G koşulları ise 6 ka tegoriden beşinde anlamlı olarak farklılaşmışlardır. Böylece araştırmada yaklaşma-yaklaşma çatışmalarının, ikili çatışmaların çözümünü, yaklaşma -kaçınma çatışmala rından daha çok etkilendiği sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
iv ABSTRACT The purpose of this study was to investigate the effect of inner conflicts in the resolution of inter personal conflicts. A matrix model for inner conflicts was developed within the context of individual's goals, alternatives and their aversive or attractive features. This model was taken as a basis for a second model dealing with the inner conflicts within interpersonal conflict situations. In this model, an interpersonal conflict situation with either one or both parties in ;an approach-avoidance conflict was considered. This situation was created in an experimental setting and the resolution of the inter personal conflict was observed. The results did not confirm the effect of inner conflicts upon the resolution of interpersonal conflict situations. For this reason, a secoud study was designed using hypothetical conflict situations in which three diffarent conditions were tested in terms of the subnets' preference for resolving the conflict. In the first conflict condition (Condition-A) the subjects received only interpersonal conflict situations; in the second condition (Condition-B) the subjects had both approach-avoidance and interpersonal conflicts. In the third condition (Condition-G) the subjects had both approach-approach and interpersonal conflict situations. 319 university students participated in the study as subjects. The conflict situations given to the subjects were developed through some prestudies. Each conflict situation consisted of hyphothetical stories in which a decision was required to resolve the conflict. There were ten stories for each of the three conditions.For all hyphothetical situations, significant differences were observed among the three different conflict conditions. Furthermore, a higher tendency for withdrawal in the approach-approach condition (Condition er ) was observed as opposed to the other two conditions. When the conflict conditions were compared in terms of the use of the conflict resolution categories; the differences between A and B conditions was for smaller than the differences between A and C and of B and C. The greatest difference, on the other hand, was observed between A and C conditions. From these findings it was concluded that, the effect of approach-approach conflict in resolving the interpersonal conflict, is greater than the effect of approach-avoidance conflict.