Yurt dışındaki Türk çocukları için Türkçe ve Türk Kültürü Dersi öğretim programının değerlendirilmesi
The evaluation of Turkish and Turkish Culture Course curriculum for the Turkish children living abroad
Yazar: BURCU HANCI YANAR
Danışman: PROF. DR. ASUMAN SEDA SARACALOĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Türk kültürü dersi = Turkish culture lesson ; Türk çocukları = Turkish children ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yurt dışı = Abroad ; Yurt dışı eğitimi = Abroad education ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
Bu çalışmada yurt dışında yaşayan Türk çocuklarının ana dili eğitimi almasını ve
Türk kültürünü edinmelerini amaçlayan 2009 yılında ve 2018 yılında uygulamaya konan
Yurt Dışındaki Türk Çocukları için Türkçe ve Türk Kültürü Dersi Öğretim Programlarının
(TTKDÖP) 1. sınıftan 3. sınıfa kadar olan bölümleri değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı
bu iki programın bütün öğelerini Demirel Analitik Program Değerlendirme Modeli
(DAPDEM) ile değerlendirmek, ortaya çıkan sonuçları karşılaştırrmak, 2009 yılında
yayınlanan programın zayıf yanlarında iyileştirilmeye gidilip gidilmediğini ve 2018 yılında
yayınlanan programın zayıf öğelerini tespit etmektir. İç içe geçmiş karma desende
gerçekleştirilen bu çalışma, Almanya Federal Cumhuriyeti, Baden-Württemberg Eyaleti
Stuttgart Başkonsolosluğu görev bölgesindeki 24 okulda okuyan 160 öğrenci, bu bölgede
çalışan beş öğretmen, iki bölge koordinatörü, beş Alman ilkokulu müdürü, beş öğrenci
velisi, iki sivil toplum kuruluşu temsilcisi, üç öğrenci ve yazılı doküman incelemesini yapan
üç program geliştirme uzmanının katılımıyla gerçekleşmiştir. Nitel araştırma bölümü çoklu
durum deseninde ve nicel bölümü tek grup öntest-sontestli desende düzenlenen araştırmanın
verileri doküman analizi, görüşme, gözlem, SWOT analizi teknikleri, ölçek ve başarı testleri
uygulanarak toplanmıştır. Çalışmanın nicel verilerinin toplanmasında araştırmacı tarafından
geliştirilen, okuma-dilbilgisi, dinleme, yazma başarı testleri, konuşma kontrol listesi, Türk
Kültürüne Uyum Ölçeği ve Şen (2011) trafından geliştirilen Anadiline Yönelik Tutum
Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın nitel verilerinin toplanmasında okul müdürü, veli,
öğretmen, koordinatör ve öğrenci yarı yapılandırılmış görüşme formları, gözlem formu ve
yazılı doküman olan programların incelenmesinde DAPDEM ölçütlerine göre oluşturulmuş
uzman değerlendirme formu kullanılmıştır. Veri toplama araçlarının geçerlik güvenirliğinin
sağlanması için başarı testlerine madde güçlük ve ayırıcılık indeksleri, KR-20 testi, ölçeklere Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri ve Cronbach Alpha güvenirlik testi yapılmış,
nitel veri toplama araçları için uzman kanısına başvurulmuş ve kapsam geçerliği, görünüş
geçerliği için alınan görüşler doğrultusunda gerekli düzeltmeler yapılmıştır. Çalışmanın
nicel verilerinin analizinde t-testi kullanılmış, nitel veriler içerik analizine tabii tutulmuştur.
Sonuç olarak TTKDÖP'lerin bağlamında program geliştirme çalışma grupları ve
felsefi temellerinin açıklanmadığı, yeni programın geliştirme aşamasında yapılan ihtiyaç
analiziyle paydaş beklentilerinin tam olarak karşılanamadığı ve programın kullanım
kılavuzlarının olmadığı görülmüştür. Progamların hedef/kazanımlarının bazılarının öğrenci
hazırbulunuşluğuna uygun olmadığı ve bu nedenle konu alanı ile uyumlu ve kendi içinde
tutarlı olmalarına rağmen ulaşılabilir olmadıkları saptanmıştır. Eski pogramda içerik
öğesinin, öğrenci duyuşsal özelliklerine ve konu alanına uygun olmayan konuları içerdiği,
yeni programda içeriğin çok geniş olduğu ve kazanımlarla örtüştürülmediği ve belirlenen
öğretim süresinin uygun olmadığı tespit edilmiştir. Programın öğrenme öğretme sürecinde
örnek etkinliklere yer verilmediği, öğretmenler tarafından uygulanan öğrenme öğretme
etkinliklerin öğrenci özelliklerine uygun, daha çok okuma ve dinlemeye yönelik olduğu,
zaman zaman hedef kazanımlardan uzaklaştığı, sunuş yoluyla öğretim stratejisi, düz anlatım
ve oyunla öğretim yöntemlerine yer verildiği, teknoloji kullanımından yararlanıldığı,
önerilen materyallerin kolay ulaşılır, ekonomik olduğu görülmüştür. Programın ölçme
değerlendirme öğesi konusunda eski programdakinden daha zayıf hale geldiği,
öğretmenlerin uygun ölçme değerlendirme araçları ve yöntemlerini kullanmadığı tespit
edilmiştir. Programların program değerlendirme süreci ile ilgili bir planlama da
yapılmamıştır. Programın çıktıları ise öğrencilerin her iki programda da derse yönelik
olumlu tutum ve Türk kültürüne iyi düzeyde uyum göstermeleri, okuma ve dilbilgisi,
dinleme, konuşma becerisinde orta düzeyde ve yazma becerisinde geçer düzeyinde puanlara
sahip olmalarıdır. Yeni programın iyileştirilmesi için bağlamının açıklanması,
hedef/kazanımlarının yeniden düzenlenmesi, içerik öğesinin sadeleştirilmesi, ölçme ve
değerlendirme öğesinin yeterli açıklamalar yapılarak, geçerli güvenilir ölçme araçları ile güçlendirilmesi ve her bir öğeye ilişkin açıklamaların ayrıntılandırılması gerektiği düşünülmektedir.
ANAHTAR SÖZCÜKLER: Program değerlendirme, Demirel Analitik Program
Değerlendirme Modeli, Türkçe ve Türk Kültürü Dersi Öğretim Programı, İki dillilik, Ana
dili eğitimi

Abstract:
This study aims to compare the evaluation results of first-third grade parts of old
and new Turkish and Turkish Culture Course Curriculum for Children Living Abroad
(TTCCC), which aims to teach mother tongue and to gain Turkish culture to children
who lives far from their homeland, to find out problematic components and whether
weaknesses of the old curriculum have been developed evaluating it with Demirel
Analytic Curriculum Evaluation Model (DACEM).
Mixed modelled study was done with the participation of 160 students from 24
primary schools in the zone of Stuttgart Turkish Consulate, Baden Würtemberg, Germany,
with five teachers who work there, two coordinators, five parents, two members of nongovernmental organization, three curriculum development experts who examined the written
curriculum. The data of the study of which qualitative part was modelled in multiple case
study and of which quantitative part was modelled in one group pretest posttest model was
collected by document analysis, interview, observation, SWOT analysis, scales and tests. In
the quantitative part of the study reading-grammer, listening and writing tests, speaking
control list, Scale of Adaptation to Turkish Culture developed by the researcher and Scale of
Attitute toward Mother Tongue developed by Şen (2011) were used. In the qualitatitative
part of the study school principal, parents, teachers, coordinators and students' semi
structured interview forms, observation form, experts' evaluation form conducted by
DACEM criterias were implemented. To provide validity and the realibility of tests indexes
of item difficulty and item discrimination, KR-20 test and for scales Explanatory and
Confirmatory Factor Analysis and Cronbah Alpha test were done. To provide qualitative
data tools' validity was taken expert reviews and the necessary parts of them were corrected
according to the opinions to construct the content and the appearance validity. Quantitative data was analysed by t-test and qualitative data was analysed by content analysis.
In conclusion, in the contex of TTCCC, program development working groups and
philosophical ground of it were not declared. Need analysis which was done during the
development of new curriculum didn't answer the expectations of stakeholders completely
and there was no usage guides of the curriculum. It was revealed that some objectives of the
curriculum were not suitable for the readiness of students and so they were not reachable
although they were consistent and in a harmony in their own. Content component of the old
curriculum had inappropriate qualities to affective domain and to subject area. In the new
curriculum, content is so broad for the planned teaching time and was not overlapped with
the objectives of the curriculum. Learning and teaching process of the curriculum, sample
activities didn't take place. Implemented activities were suitable to student qualities and
were mostly related to reading and listening, they sometimes went away from the objectives.
It was seen that in this learning and teaching process existed presentation strategy, direct
method and games and usage of technology was profited, proposed materials were easily
reachable and economic. It was found out that the new curriculum was weakened in terms of
evaluation component and teachers did not use right assessment tools and methods. Also, it
was not planned the evaluation process of the both curriculums. Outputs of the both
curriculums were that students had positive attitudes toward the TTC course and good
adaptation level. According to old curriculum's results, they had good level readinggrammer points, middle level listening, writing and speaking skill points. It was thought that
to improve the new curriculum, the context of it should be explained clearly, objectives
should be reorganized, evaluation should be powered by valid and realiable tools with clear
explanations and instructions of each components shoul be detailed.
KEYWORDS: Curriculum Evaluation, Demirel Analytic Curriculum Evaluation
Model, Turkish and Turkish Culture Course Curriculum, Bilingualism, Mother Tongue
Education