Taşeli yöresi geçiş dönemleri
Taşeli region transition periods
Yazar: ONUR ALP KAYABAŞI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DİLEK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Halk kültürü, bireyin toplum içerisindeki yaşantısında, düzeni ve uyumu sağlar. Halk kültürünün oluşmasında, bireyin içinde yaşadığı toplumun tarihi, sosyal yapısı, kültürel olayları ve gelişen teknoloji etkili olur. Bireyin yaşantısında çeşitli dönemler vardır. Doğum, evlenme ve ölüm dönemleri, halk kültüründe geçiş dönemleri olarak anılır. Geçiş dönemlerinde birey, çeşitli ritüellerle yeni yaşantısına hazırlanır.
Bu çalışmada insan hayatının önemli safhalarından olan ve geçiş dönemleri olarak adlandırılan doğum, evlenme ve ölümle ilgili Taşeli Yöresindeki ritüeller ele alınmış; yörede görülen ritüellerde eski Türk inanışlarının izleri aranmış ve Türk topluluklarında uygulanan ritüellerle karşılaştırması yapılmıştır. 
Taşeli yöresinde, doğum öncesinden başlayan bu ritüellerle, çocuğun sağlıklı doğması, doğduktan sonra da yaşamını sağlıklı sürdürülmesi amaçlanır. Çocuk doğduktan sonraki kırk güne çok önem verilir. Anne ve çocuğun korunmasız olduğuna inanılan bu kırk gün içinde, onları kötü etkilerden korumak için, birtakım önlemler alınır. Evlenme döneminde uygulanan adet ve inanmalarla, bireyin yeni başlayan yaşantısında mutlu olması, kötülüklerden korunması amaçlanır. Eski Türklerden günümüze kadar gelen inanmalarla, aileye yeni katılan bireyi kutsamak için, dinsel-büyüsel pratikler uygulanır. Öte dünyada sürdürüleceğine inanılan ebedi hayatın başlangıcı olan ölüm döneminde uygulanan ritüellerde amaç, ölenin öte dünyaya gidişini kolaylaştırmak, orada mutlu olmasını sağlamak, geride kalanların da ruhsal durumlarını düzeltmektir. İslami uygulamaların yoğun olarak uygulandığı bu dönemde, yeni bir ölümün olmaması, ölenin geride kalanları rahatsız etmemesi için dinsel, büyüsel pratikler uygulanır.
Tezimizin sonuç bölümünde genel bir değerlendirmeye yer verilmiştir. Taşeli yöresini oluşturan toplumun, diğer Türk topluluklarıyla aynı kültür kaynağından beslendiği görülmüştür.



Anahtar Sözcükler: Taşeli Yöresi, Geçiş Dönemi, İnanış, Türk Toplulukları, Türk Kültürü

Abstract:
Folk culture assures harmony and order in person?s social life. History of the society, social structure, cultural events and technology developments effects the creation of folk culture. There are various events in person?s life. Birth, marriage and death periods are named as Transition Periods in folk culture. An individual is prepared to his new life with various rituals in transition periods. 
This study handles rituals in Taşeli Region related to birth, marriage and death referred as transition periods which are important stages of human life. Also, the traces of the old beliefs of Turks are  searched in the rituals of the region. Finaly, these rituals are compared to the other rituals that takes places of different Turk communuties.
The purpose of the rituals starting before birth in Taşeli region is birth of a healty child and maintain her health through her life. The fourty days after birth is considered very important. It is believed that mother and child is unprotected during these fourty days. Because of that some precoutions are taken to protect the mother and child from ill effects. With the application of some customs and traditions during marriage period it is intended to protect individual from evil and to be happy during his/her new life . Some sacred magical practices coming from the old Turk beliefs are applied to bless the new member joining the family. The purpose of the rituals performing through death period which believed the beginning of eternal life  after death is to ease the dead?s passing to other world, to make him/her happy there and to improve the state of mind of the persons left behind. In this period in which Islamic practices are applied extensively some sacred magical practices are applied to prevent who left behind from the disturbance of the dead and new deaths. 
An overall evaluation is given at the epilogue of the thesis. It is appeared that the community creating the Taşeli region are fed from the same cultural source like the other Turk communities.





Key Words: Taşeli Region, Transition Period, Beliefs, Turk Communities, Turk Culture.