Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin Türkçedeki görevli dil ögelerini kullanma durumlarının incelenmesi
The investigation of the use of functional language elements in Turkish by the students learning Turkish as a foreign language
Yazar: BAHATTİN ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. OSMAN MERT
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dilsel ögeler = Lingual components ; Hata analizi = Error analysis ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yazılı anlatım = Written expression

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Türkçe öğrenen yabancı öğrencilerin yazılı anlatımda görevli dil ögelerinin kullanma durumlarını incelemek ve bu ögeleri nasıl kullandıklarını ortaya çıkarmaktır.
Yöntem: Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu İstanbul Üniversitesi DİLMER'de 2016-2017 eğitim öğretim yılında B2 seviyesinde Türkçe öğrenen 100 öğrenci oluşturmuştur. Çalışma grubu amaçsal örnekleme yöntemlerinden olan ölçüt örnekleme ile seçilmiştir. Görevli dil ögeleri öğrencilerin yazılı anlatım kâğıtlarından elde edilen veriler neticesinde sınıflandırılmıştır. Veri analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. 
Bulgular: Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin toplam 14.337 görev ögesi kullandıkları tespit edilmiştir. Bunların 2.366'sı hatalı, 11.971'i ise doğru kullanılmıştır. Öğrencilerin görevli dil ögelerini çoğunlukla doğru kullandıkları, isim üzerine gelen görevli dil ögelerinde diğer görev ögelerine göre daha çok hata yaptıkları görülmüştür. Ana dili Hint-Avrupa dil ailesinin Avrupa kolunda yer alan öğrencilerin en az hatalı kullanım oranına sahip olduğu görülmüştür. En çok hatalı kullanım oranı ise ana dili Ural-Altay dil ailesine mensup öğrencilerde görülmüştür.
Sonuç: Çalışma sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin görevli ögeleri kullanma durumları ortaya çıkarılmıştır. Öğrencilerin kullandığı sözcük türlerinin kullanım sıklıklarının hatalı kullanımlarla doğru orantılı olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrencinin ana dilinin mensup olduğu dil ailesinin Türkçe ile benzer ya da akraba olmasının hatalı ve doğru kullanım açısından etki etmediği hatta Uygurca, Kazakça, Moğolca ve Korece gibi Türkçe ile akraba olan dilleri konuşan öğrencilerin daha çok hata yaptıkları sonucuna varılmıştır. Ayrıca öğrencilerin yaşadıkları ülkelerin eğitim sisteminin yeni bir dil öğrenmede etkili olduğu ve iyi eğitim alan bir öğrencinin yeni bir dili daha iyi öğrendiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to analyze the use of functional language elements of students learning Turkish as a foreign language in written expression and to reveal how they made use of these elements 
Method: This study was conducted using the document analysis method, which is one of the qualitative research methods. The study group consisted of 100 students learning Turkish at B2 level in 2016-2017 academic year at DILMER, Istanbul University. The study group was selected by means of criterion sampling, one of the purposive sampling methods. The functional language elements were classified via the data obtained from the students' written expression papers. Content analysis method was employed in data analysis.
Findings: It was ascertained that the students learning Turkish as a foreign language made use of 14.337 language elements in total. While 2.366 of them were used incorrectly, 11.971 of them were correct. It was observed that students mostly used the language elements correctly and made more mistakes in those which are affixed to the nouns than others. It was ascertained that the students whose native language is in the European branch of the Indo-European language family have the least misuse rate. On the other hand, the highest rate of misuse belongs to the those whose native language is in Ural-Altaic language family.
Result: As a result of the study, the skills of the students who learn Turkish as a foreign language to use the functional language elements were revealed. It was concluded that the rate of the use of the part of speech utilized by students is proportionate to the misuse rate. It was concluded that the fact that the language family of the student's native language is similar or cognate to Turkish does not affect the use accuracy; furthermore, those whose native language is cognate to Turkish such as Uigur, Kazakh, Mongolian and Korean are more likely to make mistakes. It was also concluded that the education system of students' native country has a prominent role in command of a foreign language and a well-educated student learns a foreign language in a much better way.