Postyapısalcı mekan analizine doğru: İstanbul, kent ve müzik
Towards a poststructuralist analysis of space: İstanbul, city and music
Yazar: CEREN MERT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YILDIRIM ŞENTÜRK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Coğrafya = Geography ; Felsefe = Philosophy ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Deleuze, Gilles = Deleuze, Gilles ; Eğlence mekanları = Entertainment places ; Kentsel mekan = Urban space ; Yeni müzik = New music ; Zaman-mekan = Time-space ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışma, beşeri coğrafya, felsefe, kültürel incelemeler, sosyoloji gibi farklı disiplinler arasında köprü kurmak amacıyla, 'mekân' fikrini yeniden ele alarak kurgulamaktadır. Böylece, bu tez, mekân(-zaman) kuramlarını göz önünde bulundurarak, Lefebvre'in mekânın üretimi düşüncesinden başlayıp, coğrafyanın postyapısalcı anlayışına doğru hareket etmektedir. Beşeri coğrafyaya bu şekilde bir postyapısalcı yaklaşım, Deleuze ve Guattari'nin coğrafi-felsefesi ve kavramları çerçevesinde incelenmiştir. Böylece kenti, daha önceden belirlenmiş olan finans ve hizmet sektörü gibi ekonomi-politik anlayışlara göre düzenleyen `küresel' ve/veya `dünya' kenti gibi kategorilere yerleştirmek yerine, müzik, kent-mekânı diğer coğrafyalara eklemleyen bir araç olarak analiz edilmektedir. 
İnternet teknolojileri, müziğin daha farklı bir tutum ile üretimine ve dağıtımına olanak sağlar. `Yaratıcı Müştereklikler' ve `internet müzik etiketleri' gibi oluşumlar sayesinde müzisyenler, ürettikleri parçalara ve albümlere lisans alarak, onları online yayınlatabilmekte; dağıtımları yine internet aracılığıyla yapıldığından, `alternatif' ile `popüler' olanın sınırı da muğlaklaşmaktadır. Müziğin üretimi ve dağıtımındaki bu yeni yollar, küresel mekâna, akışlarına ve ağlarına eklemlenmenin bir aracı olarak ele alınmıştır. Ancak, buradaki `küresel' terimi ikilikler çerçevesinde kullanılmamaktadır. Deleuze ve Guattari'ci `organsız beden' kavramı sayesinde, kentler, artık önceden tasarlanan bir haritanın içerisinde veya dışarısında olmalarına göre değerlendirilmemektedir. 
Lefebvre'in mekân kavramı dikkate alınarak, İstanbul'un Beyoğlu ilçesinde bulunan ve çalışma için seçilen müzik mekânlarında müzik icra etmiş olan müzisyen ve sanatçıların, veya bu mekânlarla bağlantılı diğer kişilerin, kent-mekânı ve ağlarının diğer coğrafyalarla ilişkileri bağlamında nasıl yeni bir kent-mekân anlayışına yol açtıkları tartışılmıştır. Böyle bir anlayıştan hareketle, Deleuze ve Guattari'nin coğrafi-felsefi kavramları üzerine düşüncelerini geliştiren yazarlar aracılığıyla, bu tez çalışması daha postyapısalcı bir coğrafyaya doğru yol almaya başlamıştır. Başka bir ifadeyle, `performativite' ve `faillik' gibi kavramlar, özellikle küresel kentin klasik, daha önceden belirlenen ve hiyerarşik ekonomi-politik kategori modeli eleştirisinde önemli bir rol üstlenerek, coğrafyalara, kentlere, ağlara yönelik böyle bir postyapısalcı yaklaşımın benimsenmesini sağlamaktadır.



Anahtar Sözcükler: Postyapısalcı Coğrafya, Mekân, İstanbul, Kent, Müzik, Performativite, Faillik

Abstract:
This study, aiming to build a bridge between several disciplines, such as human geography, philosophy, cultural studies, sociology, re-reads and reconstructs the idea of `space'. Thus, taking into consideration the theories of space(-time), this study starts off with Lefebvre's production of space, then moves forward to a poststructuralist understanding of geography. Such a poststructuralist approach to human geography is elaborated on Deleuze and Guattari's geophilosophy and their conceptual frameworks. Accordingly, music is analyzed as a means of articulating city-space to other geographies, rather than classifying it as a `global' and/or `world' city or not, by fixing it into predetermined categories which are decided solely on economic and political understandings -i.e. finance and service sectors.
Internet technologies enable the production and distribution of music to take on a more different stance. Through formations like `Creative Commons' and `netlabels', musicians are able to have their tracks and albums published online with a license; have it distributed through the internet which blurs the boundaries of what is `alternative' and what is `popular'. Hence, new ways of music production and distribution is also dealt as a means of such a postructuralist geographical articulation into global space, its flows and networks. Nevertheless, the term `global' here is no longer utilized in regards to dualities. Thanks to the Deleuzoguattarian notion of `body without organs', cities are no longer seen as being inside or outside a priori map.
Taking into consideration Lefebvre's concept of space, this research tries to explore the ways in which music and artists that have performed in the chosen musical spaces for this study, which are situated in the Beyoğlu district of Istanbul, or other people related to these spaces of music, pave the way for a new understanding of city-space in relation to its connection to other geographies. It is from this standpoint that this thesis proceeds towards a poststructuralist geography by utilizing those authors who also build on Deleuze and Guattari's geophilosophical concepts. Moreover, the concepts of `performativity' and `agency' also take on a significant role, especially when criticising the classic notion of `global city' due to its predetermined hierarchical political-economic model and arguing for a more poststructuralist approach to geographies, cities and networks.