Gençlik kategorisinin görünmeyen yüzü: Engelli gençlik
Invisible face of the youth category: Disabled youth
Yazar: AYŞE DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. KEZBAN ÇELİK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Gençler = Youngs ; Gençlik = Youth ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis

Özet:
Bu çalışmanın amacı görünmeyen bir kategori olan engelli genç kategorisini engelli gençlerin kendi deneyimlerinden ve kendi ifadelerinden yola çıkarak anlamaya çalışmak ve bu sayede gençlik kategorisi içerisinde engelli gençlerin de bulunduğunu görünür kılmaktır. Bu amaçla niteliksel araştırma yöntemi kullanılmış ve bu yöntemde yaygın olarak kullanılan örneklem biçimlerinden teorik örneklem ile kartopu örneklem birlikte kullanılarak Manisa ilinde yaşayan, yaşları 15-29 yaş aralığında değişen ve en az bir engeli bulunan 27 gence ulaşılmıştır. Ulaşılan gençlerin sözlü onayları alınarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve tüm görüşmeler izin alınarak kaydedilmiştir. Ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınan görüşmeler sesli ortamdan yazılı ortama deşifre yapılarak aktarılmıştır. Çözümleme sürecinde araştırmanın amacı ve ana kategorileri doğrultusunda tablolar oluşturulmuştur. Değerlendirmelerde ise tematik analiz tekniği kullanılmıştır. Seçilen yöntemin doğası gereği çalışmanın sonuçları temsiliyet iddiası taşımamaktadır.
Elde edilen bulgular, engelli gençlerin görünmez olmalarının özellikle aşırı koruyucu-kollayıcı aile yapısına sahip olmaları ve toplumun engelliliğe medikal model çerçevesinde yaklaşması ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Bunlara bağlı olarak eğitim ve istihdama katılımlarına ilişkin güçlükler de görünmezliklerini pekiştirmektedir. Yapılan görüşmeler sonucunda engelli genç kategorisinin de kendi içerisinde homojen olmadığı, aile yapıları ve engel tür ve derecesine göre görünürlük durumunun farklılaştığı belirlenmiştir. Görünürlüğü en düşük olan gençlerin birtakım yapısal ve kişisel nedenlerden dolayı bedensel engelli gençler ve aşırı koruyucu-kollayıcı ailelerde yaşayan engelli gençler olduğu görülmüştür. 



Anahtar Kelimeler: Genç, gençlik, engelli, engelli gençlik, gençlik algısı, gençlik deneyimleri

Abstract:
The aim of this study is to try to understand category of young disabled people, who are an invisible category, through their own experience and their own words and thereby to make visible that there are young disabled people in the youth category, as well. For this purpose qualitative research method was used and theoretical sampling along with snowball sampling, which are commonly used as sample formats in this method, were applied to 27 young people living in Manisa, whose ages range from 15 to 29 and have at least one disability. In-depth interviews were conducted after taking verbal approval from young people and all interviews were recorded with permission. Interviews recorded with a voice recorder were transferred from the audio media to the printed media through deciphering. In analysis process, tables were created in accordance with the aim of the research and the main categories. The technique of thematic analysis was used in the assessments. The results of the study do not bear any claims of representation due to the nature of the chosen method.
The findings showed that invisibility of young disabled people is particularly associated with having an overly protective-caring family structure and community approach to the disability in the framework of the medical model. Depending on these, difficulties related to education and employment participation also consolidate the invisibility. As a result of interviews, it was determined that the category of disabled young people was not homogeneous within itself and that there was a differentiation in the level of visibility according to family structure, the type and the degree of disability. It was observed that young people with the lowest visibility -because of some structural and personal reasons- were the ones who were physically disabled young people and also young disabled people living in an overly protective-caring family.



Keywords: Young, youth, disabled, disabled youth, youth perception, youth experience