Batı Anadolu Kaleleri ve Cenevizliler
Western Anatolia Castles and Genoses
Yazar: BATUHAN SERVET GÜRKAN
Danışman: DOÇ. DR. AKIN ERSOY
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk İslam Arkeolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Batı Anadolu = West Anatolia ; Ceneviz = Genoese ; Kaleler = Fortnesses ; Orta Çağ = Middle Ages ; Savunma = Defence ; Savunma sistemleri = Defence systems ; Tarihi yapılar = Historic structures

Özet:
Cenevizliler Orta çağın sonlarına doğru Akdeniz'de ticari bakımdan önem kazanan bağımsız şehir devletlerinden biridir. Bu şehir devletleri, yalnızca ticari önemleri, getirdikleri ve benimsedikleri ticari mübadele mekanizmaları nedeniyle değil, aynı zamanda denizdeki önemleri ve denizaşırı yerleşim yerlerinin kurulması nedeniyle de dünya tarihinde ön plana çıktılar. Bizans İmparatorluğu ile 12 Ekim 1155'te ve 13 Mart 1261' de yaptıkları antlaşmalar sonucunda Akdeniz'in en zengin ve güçlü cumhuriyeti haline geldiler.  Cenevizlilerin önce Selçuklular, Moğollar sonra da Germiyanoğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları, Candaroğulları ve Osmanoğulları gibi Anadolu beylikleriyle ticari ilişkileri vardı. İstanbul'un fethi ise Cenevizlilerin Akdeniz ve Karadeniz'deki hakimiyetlerini yavaş yavaş yitirecekleri bir sonun başlangıcı oldu. Cenevizliler'in Anadolu'daki varlıkları da yukarıda belirtilen süre içinde yer alır. Anadolu'da Ceneviz geleneğine sahip yerleşimlerin en erken kanıtları, 12. yüzyılda Antakya'dadır. Varlıklarının en son tarihi ise Sakız Adası ve Çeşme'de 16. yüzyıldır. Tezde Batı Anadolu'da Ceneviz kaleleri olarak bilinen savunma yapıları seyyahların eserlerinden ve yapılan araştırmalardan yola çıkılarak, ayrıca her biri daha önce yapılmış çalışmalar ışığında yerlerinde incelenerek Cenevizlilere ait olabilecek özellikler bir araya getirilmeye çalışılmıştır. Tezde bu kalelerin bazıları ile ilgili farklı tarih ve yapan konusundaki tartışmalar yeni bakış açıları sağlamıştır.

Abstract:
Genoese is one of the independent city-states that gained commercial importance in the Mediterranean towards the end of the Middle Ages. These city-states have come to the fore in world history not only because of their commercial importance, the mechanisms of trade they introduced and adopted, but also because of their importance at sea and the establishment of overseas settlements. As a result of the agreements they made with the Byzantine Empire on October 12, 1155 and March 13, 1261, they became the richest and most powerful republic in the Mediterranean. Genoese had commercial relations with Anatolian principalities and states such as Seljuks, Mongols, then Germiyanoğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları, Candaroğulları and Osmanoğulları. The conquest of Istanbul was the beginning of an end in which the Genoese would gradually lose their dominance in the Mediterranean and the Black Sea. The assets of the Genoese in Anatolia are also included in the above-mentioned period. The earliest evidence of settlements with the Genoese tradition in Anatolia is in Antakya in the 12th century. The last date of their existence is the 16th century in Chios and Çeşme. In the thesis, the defense structures known as Genoese castles in Western Anatolia are based on the works of the travelers and the researches, as well as the studies that have been done before. In this light, it was tried to bring together the characteristics that may belong to the Genoese by examining them in their places. In the thesis, the different history of some of these forts and the discussions on the maker provided new perspectives.