Eleştirel pedagoji: Öğretmen ve okul yöneticilerinin görüşleri
Critical pedagogy: Views of teachers and school administrators
Yazar: GİZEM DİLEK CAVAK
Danışman: DOÇ. DR. İSHAK KOZİKOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel kuram = Critical theory ; Eleştirel pedagoji = Critical pedagogy ; Okul yöneticileri = School administrators ; Pedagoji = Pedagogy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen ve okul yöneticilerinin eleştirel pedagojiye 
dair görüşlerini belirlemektir. Nitel araştırma yöntemi ile yapılan bu araştırmada 
durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmaya katılan öğretmen ve okul 
yöneticileri Van İli merkez ilçeleri olan Edremit, İpekyolu ve Tuşba'da görev 
yapmaktadır. Araştırmaya ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinden ve farklı 
branşlardan 20 öğretmen ile 15 okul yöneticisi katılmıştır. Araştırmaya katılan 
öğretmenler maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi, okul yöneticileri ise 
maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmada veri 
toplama aracı olarak araştırma kapsamında geliştirilen "yarı-yapılandırılmış 
görüşme formu" kullanılmıştır. Araştırmada verilerin analizinde içerik analizi ve 
betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonunda öğretmen ve okul 
yöneticileri daha yaşanılır bir toplum için eleştirel ve sorgulayıcı düşünebilen,
özgür, kendine ve çevresine faydalı, kendini gerçekleştirmiş bilinçli bireyler 
yetiştirilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Eğitimin bireyin kendini geliştirme sürecini 
desteklemesi, bireysel ve toplumsal dönüşüme öncü olması ve bireyin doğasına 
uygun şekilde hayata hazırlaması gerektiğini vurgulamışlardır. Katılımcılar 
ilerlemiş, gelişmiş bir toplum oluşturmak, ekonomik ve sosyal adaleti sağlamak için 
eğitimde fırsat ve imkan eşitliğini sağlayacak çalışmalar yapılması gerektiğini 
belirtmişlerdir. Öğretmen ve okul yöneticilerinin görüşlerinden eğitimde sert bir 
otorite ve disiplini uygun görmedikleri, bireyin iç disiplinini geliştirecek, kendilerini 
rahatça ifade edebilmelerine olanak tanıyacak özgür ve demokratik öğrenme 
ortamlarını gerekli gördükleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda 
öğretmen ve okul yöneticilerinin mevcut eğitim sistemini eleştirel pedagoji 
bağlamında değerlendirmeleri neticesinde ise istenen düzeyde olmadığına dair 
görüş belirttikleri sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma kapsamında bireyi, toplumu ve 
eğitim sistemini geliştirecek, daha demokratik ve daha özgür bir eğitim anlayışına 
dair önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the views of teachers and school 
administrators on critical pedagogy. The case study design was used in this study, 
which was conducted with the qualitative research method. The teachers and 
school administrators participating in the study within the central districts of Van 
that are Edremit, Ipekyolu and Tusba. 20 teachers and 15 school administrators 
from primary, secondary and high school levels and from different branches 
participated in the study. The teachers were determined with maximum diversity 
sampling method and the school administrators were determined with maximum 
diversity and criterion sampling method. In the study, "semi-structured interview 
form" was used as a data collection tool. As a result of the study, teachers and 
school administrators stated that for a more livable society, free individuals who 
can think critically and questioningly, self-actualized, conscious individuals who 
are beneficial to their environment should be raised. They emphasized that 
education should support the self-development process of the individual, be a 
pioneer in individual and social transformation, and prepare the individual for life in 
accordance with his/her nature. Participants stated that in order to create an 
advanced and developed society and to provide economic and social justice, 
studies should be carried out to ensure equality of opportunity and facility in 
education. From the views of the teachers and school administrators, it was
concluded that they don't approve a strict authority and discipline in education, and 
they consider free and democratic learning environments that would develop the 
individual's internal discipline and allow them to express themselves comfortably. It
was concluded that the teachers and school administrators thought that the 
current education system is not at the desired level concerning critical pedagogy.
Within the scope of the study, suggestions were made about a more democratic 
and free education concept that would improve the individual, society and 
education system.