Ebeveynlerin yetkinlikleri ile depresyon, olumsuz benlik ve anksiyete düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examination of relationship between parents' self efficacy beliefs and depression, anxiety and negative self-esteem
Yazar: SEZAİ DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BÜLENT GÜNDÜZ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Benlik kavramı = Self concept ; Depresyon = Depression ; Ebeveynler = Parents ; Yetkinlik = Competence

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim ikinci kademede çocuğu olan anne 
babaların ebeveyn yetkinlik inançları ile depresyon, anksiyete, olumsuz benlik 
düzeyleri ve sahip oldukları demografik özellikleri arasındaki ilişkiyi 
incelemektir. 
Bu amaçla Malatya İl Merkezinde ve İl Merkezine bağlı Akçadağ 
ilçesinde bulunan ortaokul seviyesinde çocuğu olan 430 ebeveynden veri 
toplanmıştır (263 anne, 167 baba). 
Anne babaların ebeveynlerin yetkinlik düzeylerini belirlemek için 
Caprara, Regalia, Scabini, Barbanelli ve Bandura (2004) tarafından geliştirilen 
ve araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan Algılanan Ebeveyn Yetkinlik 
Ölçeği-EYÖ (Perceived Parental Self-Efficacy Scale-PPSS) kullanılmıştır. 
Ebeveynlerin depresyon, anksiyete ve olumsuz benlik algı düzeylerini 
belirlemek için Kısa Semptom Envanteri (Şahin ve Durak, 1994) 
kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından anne babaların yetkinlik 
düzeyleri ile yaş, cinsiyet, anne baba tutum, çocuk sayısı, aile eğitimi, gelir 
durumu, medeni durum ve eğitim durumu arasındaki ilişkiyi belirlemek için 
kişisel bilgi formu düzenlenmiştir. 
Verilerin analizinde SPSS 17.0 programı kullanılmıştır. EYÖ'nin 
yapı geçerliğini belirlemek için faktör analizi; ebeveynlerin yetkinlik 
düzeyleri ile depresyon, anksiyete ve olumsuz benlik algıları arasındaki 
ilişkiyi belirlemek için çoklu regresyon analizi, ebeveynlerin yetkinlik 
düzeylerinin cinsiyet, anne baba tutumu, medeni durum, aile eğitimi, yaş, 
çocuk sayısı, gelir durumu ve eğitim durumu değişkenlerine göre farklılaşıp 
farklılaşmadığını belirlemek üzere "t" testi ve "F" testi kullanlmıştır. 
Yapılan analizler sonucunda aşağıdaki bulgulara ulaşılmıştır. 
1- Ebeveyn yetkinliği ile depresyon ve anksiyete arasında negatif ve 
anlamlı bir ilişki vardır. Ancak ebeveyn yetkinliği ile olumsuz benlik algısı 
arasında ise anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. 
2. Ebeveyn yetkinlik inancını, en fazla depresyon puanları 
yordamaktadır. 
3- Ebeveyn yetkinliği ile cinsiyet değişkeni arasında babaların lehine 
anlamlı bir fark bulunmaktadır. 
4- Ebeveyn yetkinliği ile yaş değişkeni arasında anlamlı bir fark 
bulunmamaktadır. 
5- Eğitim düzeyi arttıkça ebeveyn yetkinlik düzeyi de artmaktadır 
6- Aylık gelir düzeyi 500 – 1000 TL (en düşük aralıkta olanlar) 
arasında olan anne babaların ebeveyn yetkinlik puanları daha düşüktür. 
7- Boşanmış anne babaların ebeveyn yetkinlik düzeyleri daha 
düşüktür. 
8- Ebeveynlerin sahip oldukları çocuk sayısının ebeveyn yetkinlik 
düzeyine anlamlı bir katkısı bulunmamaktadır. 
9- Ebeveyn yetkinliği ile aile eğitimi alıp almama arasında anlamlı 
bir fark bulunmamaktadır. 
10- Ebeveyn tutumlarını demokratik olarak algılayan anne babaların 
ebeveyn yetkinlik puanları, diğer ebeveyn tutumuna sahip olan anne babalara 
göre daha yüksektir. 
 
Anahtar Kelimeler: Yetkinlik, Ebeveyn Yetkinliği, Depresyon, 
Anksiyete, Olumsuz Benlik

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between self 
efficacy beliefs of parents who have children at secondary schools and 
depression, anxiety, negative self esteem, and their demographical properties. 
To achieve this goal, datas have been collected from 430 families 
with children studying at secondary schools in Malatya city center and 
Akçadağ, the district of Malatya. (263 mother, 167 father). 
In order to obtain parents' parental self efficacy, Perceived Parental 
Self-Efficacy Scale-PPSS which was developed by Regalia, Scabini, 
Barbanelli ve Bandura (2004) and adapted by the researcher was used in the 
examination.Short symptom inventory(Şahin ve Durak, 1994) was used to 
obtain parents' depression, anxiety and negative self esteem.In addition to 
these, personal information form was used so as to find out parental self 
efficacy, age, occupation, parental education, income, martial status, 
childrens' number and educatinal status. 
In the process of analyzing, SPSS 17.0 programme was used. To 
verify structural truthness of (EYO) factor analysis and to obtain relation 
between parental self efficacy levels and anxiety and negative self-esteem 
regression analysis,to find out relationship between parental self efficacy and 
sex, parental attitude,martial status and parental education 't' test and to 
discover relation between income and parental education Anova (f) test were 
used in the search. 
After analyzed the datas these results were indicated: 
1- There is a negative relationship between parental self efficacy and 
anxiety, on the other hand, a meaningful relationship between 
negative self-esteem and parental self efficacy could not be found. 
2- Parents'efficacy beliefs was mostly predicted by depression points. 
3- There is no meaningful relationship between parental efficacy and 
relation in favor of fathers. 
4- There is no meaningful relationship between parental efficacy and 
age parameters. 
5- Increasing the level of education increases, the level of parental 
efficacy. 
6- The parents who have 500-100 tl income( in lower scale) have low 
parental efficacy points. 
7- The level of parental efficacy is lower among divorced families. 
8- The numbers of children which parents have no meaningful 
contribution to the level of parental efficacy. 
9- There is no meaningful relationship between parental efficacy and 
parental education. 
10- The parental efficacy level is higher among parents who have 
democratic attitude than other parents. 
 
Key Words: Self- efficacy, Parental Self Efficacy, Depression, Anxiety, 
Negative Self Esteem