Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ihracat bağımlı verimlilik yayılması etkisi: Türkiye imalat sanayi örneği
The effect of foreign direct investment on productivity spillover within the context of export: Turkish manufacturing industry
Yazar: FELOR EBGHAEI
Danışman: PROF. DR. ARZU AKKOYUNLU WİGLEY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Firma analizi = Firm analysis ; Firmalar = Firms ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Verimlilik = Productivity ; Yatırımlar = Investments ; Üretim endüstrisi = Production industry ; İhracat = Export

Özet:
Doğrudan yabancı sermaye yatırımlar (DYSY) ev sahibi ekonomilerde firma verimliliğini ve ekonomik büyümeyi artırmak için önemli bir kanal olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma firma düzeyinde veriler kullanarak DYSY'nin firmaların verimlilik performansları üzerindeki etkileri kanalıyla Türkiye'nin ekonomik büyümesi üzerindeki etkilerini 2003-2011 yılları için panel veri yöntemi kullanarak incelemektedir. Bu bağlamda, DYSY'nin yurt içi firmaların verimliliği üzerindeki doğrudan etkisi ile birlikte dolaylı etkileri yani bu yatırımlardan kaynaklanan yatay yayılmaların (horizontal spillovers) ve dikey yayılmaların (vertical spillovers) etkileri de incelenmektedir. Çalışmanın diğer amacı ise, firma ihracatının yatay ve dikey yayılmaların bir belirleyeni olup olmadığı sorusunu cevaplamaya çalışmaktadır. İhracat ile DYSY'nin yatay ve dikey bağlantıları arasındaki ilişki söz konusu olduğunda çalışmanın üç temel araştırma sorusu bulunmaktadır. Bu sorulardan birincisi, ihracat yöneliminin geri yayılma etkisinin bir belirleyicisi olup olmadığı ve ihracat yönelimli çokuluslu şirketlerden kaynaklanan geri yayılma etkilerinin yurt içi yönelimli çokuluslu şirketlerin yarattığı geri yayılma etkilerinden daha büyük olup olmadığıdır. Çalışmanın ikinci ve üçüncü araştırma sorusu  ihracatın, yatay ve dikey yayılmaların belirleyenlerinden birisi olup olmadığıdır. Bu sorulara yönelik olarak, sırasıyla yatay yayılmalardan ve ileri yayılmalardan kaynaklanan verimlilik etkisinin firmaların ihracatına koşullu olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmaktadır. DYSY'den kaynaklanan doğrudan ve dolaylı verimlilik etkilerinin belirlenmesi amacıyla  hem katma değer hem de Levinsohn ve Petrin (2003) ve Olley ve Pakes (1996) tarafından önerilen yöntemler ile hesaplanan toplam faktör verimliliği değişkenleri için oluşturulan denklemler panel veri yöntemi kullanılarak tahmin edilmektedir. 


 
Anahtar Sözcükler 
Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Firma Verimliliği, Yatay ve Dikey Yayılma Etkileri, Firma İhracatı

Abstract:
Foreign direct investment (FDI) is defined as an important channel to increase firm' productivity and economic growth in the host country. This study examines the effects of foreign direct investment on Turkey's economic growth through the effects of FDI on productivity performance of firms using firm-level data for the years 2003-2011. Within this context, the direct and indirect effects of FDI on the productivity of domestic firms namely, horizontal and vertical spillovers effects that arising from these investments are also investigated. The other purpose of the study tries to answer the question whether the export of firm determines horizontal and vertical spillovers. As far as the relationship between horizontal and vertical linkages of FDI and export is concerned, there are three main research questions of the study. The first question is whether the firm's export is one of the determinants of backward linkages and backward spillovers effects arising from Export oriented multinational corporations is greater than backward spillovers effects from Domestic oriented multinational corporations. The second and third questions are whether export of firms is one of the determinants of the horizontal and vertical spillovers respectively. To address these questions, the study aims to determine productivity effect arising from horizontal and forward spillovers is conditioned by the export of firms. For the purpose of determining the direct and indirect productivity effects of FDI, equations for the value-added and total factor productivity calculated based on  the methods suggested by Levinsohn and Petrin (2003) and Olley and Pakes (1996) are estimated by using the panel data analysis.



Key Words
Foreign Direct Investment, Firms' Productivity, Horizontal and Vertical Spillover Effects, Firm Export