Yaşlı bireylerde ışık tedavisinin uyku kalitesi üzerine etkisi
Effect of light therapy on sleep quality of elderly people
Yazar: İMATULLAH AKYAR
Danışman: PROF. DR. NURAN AKDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Huzurevleri = Nursing homes ; Uyku = Sleep ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Araştırma huzurevinde kalan yaşlı bireylerde ışık tedavisinin uyku kalitesi üzerine etkisini incelemek amacıyla müdahale araştırması olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara Sosyal Güvenlik Kurumu 75. Yıl Dinlenme ve Bakımevinde kalan 14 ve Keçiören Belediyesi Huzurevinde kalan 10 yaşlı olmak üzere toplam 24 yaşlı oluşturmuştur. Araştırma örneklemine 65 yaş ve üzerinde, okur-yazar, en az bir aydır huzurevinde kalan, Parkinson hastalığı, depresyonu, psikiyatrik hastalık tanısı, bilişsel bozukluğu, iletişim sorunu ve uykuyu etkileyecek aktif hastalığı olmayan, uyku ilacı kullanmayan, günlük yaşam aktivitelerinde bağımsız ve uyku kalitesi kötü olan bireyler alınmıştır. Araştırmada örneklem seçimi için Pittsburg Uyku Kalitesi Ölçeği, Standardize Mini Mental Test, Geriatrik Depresyon Ölçeği ve Modifiye Barthel Günlük Temel Yaşam Aktivite İndeksi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama amacıyla Tanıtıcı Bilgi Formu, Haftalık İzlem Formu ve Pittsburg Uyku Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada ışık tedavisi 10.000 Lux şiddetinde 30 gün ardışık olarak sabah saatlerinde 30 dakika süresince uygulanmıştır. Işık tedavisinin uygulama sonunda ve bir ay sonrasında uyku kalitesinin artmasını sağladığı saptanmıştır (p<0.001). Araştırmada ayrıca en çok iyileşmenin Gündüz İşlev Bozukluğu (%84.5) ve Uyku Latansı (%82.4) alt bileşenlerinde; en az Uyku Süresi (%53.8) bileşeninde olduğu belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda ışık tedavisinin kurumda kalan yaşlı bireylere uygulanmasının sağlanması, yaşlı bireylerin gün ışığından yararlanmalarını sağlayacak yaşam ortamları ve olanaklarının geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was designed as an intervention study to determine the effect of light therapy on sleep quality of elderly people. Totally 24 elderly, 14 from Ankara Social Insurance Institution 75th Rest and Nursing Home, 10 from Keçiören Municipality Nursing Home made up study sample. Elderly aged 65 and older, literate, living in institution at least for one month, not diagnosed with Parkinson, psychiatric disease and depression, not having cognitive and communication impairment, not having any of acute disease and treatment affecting sleep, not using hypnotic drugs, independent in activities of daily living, and having bad sleep quality is included in study. ?Demographic Data Form?, ?Pittsburgh Sleep Quality Index?, and ?Weakly Follow-Up Form? were used for data collection, whereas ?Pittsburgh Sleep Quality Index?, ?Standardized Mini Mental State Examination Test?, ?Geriatric Depression Scale? and ?Modified Barthel Activities of Daily Living Index? were used for sample selection. At the end of the study administration of 10.000 Lux light therapy with ½ hour duration seems to be effective in increasing global sleep quality score after consecutive one month/30 day intervention and four week follow-up period (p<0.001). Also Day Dysfunction and Sleep Latency were found to be the most positively changed sub-scores, whereas change in Duration of Sleep was less. According to the results it is suggested that making practical use of light therapy in institutions and developing architectural living places and social opportunities for elderly to exposure to the sun light can help increasing sleep quality of elderly.