Çocukluk çağı ishalini önlemede video ve broşür ile yapılan eğitimin annelerin öz-yeterliliği üzerine etkisi
The effect of video and brochure education on mothers' self-efficacy in preventing childhood diarrhea
Yazar: MERVE MENTEŞE
Danışman: PROF. DR. MEDİNE YILMAZ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Farklı eğitim yöntemlerinin tek tek (video veya broşür) ya da birlikte kullanılmasının (video+broşür) çocukluk çağı ishalini önlemede annelerin öz-yeterlilik düzeylerine etkisinin incelenmesidir.
Gereç –Yöntem: Ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarımdaki araştırma Aralık 2021- Haziran 2022 tarihleri arasında bir aile sağlığı merkezinde yürütülmüştür. Çalışma evrenini bu merkezlere kayıtlı 5 yaşından küçük tüm çocuklar ve anneleri oluşturmuştur (N=266). Basit rastgele örnekleme yöntemine göre anneler örnekleme alınmış, kura yöntemi ile listelerden seçilen, pandemi nedeniyle izole/hasta olmayan 120 anne ile araştırma yürütülmüştür. Girişim grubu 30'ar kişilik üç gruba ayrılmıştır (broşür ile eğitim verilen, video ile eğitim verilen ve hem video hem broşür ile eğitim verilen grup). Rutin aile sağlığı merkezi hizmeti alan kontrol grubu da 30 anneden oluşmuştur. Veri toplamada bilgi formu, Erken Çocukluk Çağı İshalini Önlemede Anne Öz-Yeterlik Ölçeği, eğitim materyali olarak İshalin Önlenmesi broşür ve videosu kullanılmıştır. Analizler IBM SPSS 25 programında gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Çocukların yaşı, cinsiyeti, annenin çalışma durumu, anne-babanın eğitim, gelir ve çalışma durumları açısından gruplar arası fark yoktur. Video grubu ailelerin %56,7'si, Broşür grubu ailelerin %63,3'ünün, Video-Broşür grubu ailelerin %80'inin oral rehidratasyon sıvısının (ORS) ne olduğunu bildiklerini ifade ederken kontrol grubundaki annelerin %60'ının oral rehidratasyon sıvısıyı bilmedikleri belirlenmiştir. Girişim sonrası video, broşür ve video-broşür gruplarında bulunan annelerin çoğunlukla oral rehidratasyon sıvısı bilme oranı kontrol grubundaki annelere göre daha yüksektir (p=0,000). Gruplardaki annelerin oral rehidratasyon sıvısı bilme durumuna göre girişim öncesi ve sonrası öz-yeterlilik puanları
değişmemiştir (p>0,05). Video ve kontrol gruplarında bulunan annelerin yarısının öz-yeterliliklerinin düşük, yarısının ise orta ve yüksek düzeyde olduğu; broşür ve Video-Broşür grubundaki annelerin çoğunlukla düşük öz-yeterlilik düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Tüm gruplarda annelerin ön test ile son test öz-yeterlilik toplam puan ortalamaları arasında fark bulunmuştur (p<0,05). Grupların öz-yeterlilik puanları arasındaki en düşük ön ve son test farkı sırasıyla kontrol ve video grubundadır. En büyük fark broşür ve sonra video-broşür grubundadır.
Sonuç: Araştırma sonuçları annelere tek tek veya birlikte kullanılarak yapılan girişimlerin öz-yeterliliği artırmada etkili olduğunu göstermiştir. Bu yöntemler içinde broşür ve video-broşür girişiminin video girişimine göre öz-yeterliliği daha çok artırdığı söylenebilir.

Abstract:
Objective: To investigate the relationship between the use of different education methods (video / brochure) alone or in combination and mothers' self-efficacy levels in preventing childhood diarrhea Materials-Methods: This quasi-experimental pretest-posttest study with a control group was carried out in one family health center between December 2021 and June 2022. The study population consisted of all the children under the age of 5 years registered with the aforementioned centers and their mothers (N=266). Of the mothers, 120 who were not isolated / sick due to the COVID-19 pandemic were selected from the lists by drawing lots. These 120 mothers were assigned to the following four groups each of which included 30 mothers using the simple random sampling method: group trained with a brochure, group trained with a video, group trained with both video and brochure, and control group receiving routine family health center service. The Descriptive Characteristics Form (ya da "Descriptive Information Form" / "Personal Information Form"), Maternal Self-Efficacy Scale in Preventing Early Childhood Diarrhea, brochure and video on the Prevention of Diarrhea as education material were used in data collection. Analysis was performed in IBM Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 25 program.
Results: There was no difference between the groups in terms of the children's age, sex, and parents' education, income and employment status. While 56.7% of the parents in the video group, 63.3% of the parents in the brochure group and 80% of the parents in the Video-Brochure group stated that they knew what oral rehydration
solution was, 60% of the mothers in the control group did not know what it was. The proportion of the mothers in the video, brochure and video-brochure groups who knew what oral rehydration solution was higher than was that of the mothers in the control group after the intervention (p=0.000). Self-efficacy scores before and after the intervention did not change according to the oral rehydration solution knowledge of the mothers in the groups (p>0.05). The self-efficacy level was low in the half of the mothers in the video and control groups and moderate or high in the other half, and low in most of the mothers in the brochure and video - brochure groups. There was a difference between the mothers' pretest and posttest self-efficacy total mean scores in all the groups (p<0.05). The difference between the self-efficacy scores obtained at the pre- and post-tests was the lowest in the control and video groups, respectively. The highest difference was observed in the brochure and video-brochure groups, respectively.
Conclusion: The results of the study demonstrated that the implementation of the interventions alone or in combination in the mothers improved their self-efficacy. Of these methods, the brochure and video-brochure interventions improved their self-efficacy more than did the video.