Trabzon yöresi ballarında polen analizi
Pollen analysis of the honeys which are produced from Trabzon region
Yazar: AHTER FİŞNE
Danışman: PROF. DR. SEVİL PEHLİVAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany

Özet:
Trabzon ili; Ortahisar (merkez ilçe), Akçaabat, Araklı, Arsin, Beşikdüzü, Çarşıbaşı, Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat, Köprübaşı, Maçka, Of, Sürmene, Şalpazarı, Tonya, Vakfıkebir ve Yomra ilçelerinin 85 farklı yöresinden 2009-2012 yılları arasında; Haziran-Ekim aylarında toplanan bal örneklerinde polen analizi yapılmıştır. Bu örneklerin 10 gramında bulunan toplam polen sayısı (TPS-10 g) ve bal örneklerinde bulunan polenlerin ait olduğu bitki taksonları tespit edilmiştir. Trabzon yöresi ballarında 24'ü familya, 24'i cins ve 2 tanesi de tür düzeyinde olmak üzere toplam 50 taksonun poleni teşhis edilmiştir. Bu polenlerin çoğu Apiaceae, Asteraceae, Brassicaceae, Cistaceae, Ericaceae, Fabaceae, Fagaceae, Lamiaceae, Poaceae ve Rosaceae familyalarına aittir. Balda polenlerine en yüksek oranda rastlanan takson ise yörenin doğal bitkilerinden olan Fagaceae familyasından Castanea sativa Miller'dir. 85 adet bal örneğinden 4 tanesi unifloral (tek çiçek kaynaklı) bal olarak belirlenmiştir. Unifloral balların tamamı Castanea sativa balı olarak tanımlanmıştır. Geriye kalan 81 adet bal örneği ise multifloral (çok çiçek kaynaklı) bal olarak belirlenmiştir. Ayrıca yapılan analizler sonucunda 48 adet bal örneğinde çeşitli miktarlarda Rhododendron L. (Ericaceae) polenlerine rastlanmıştır. Bu taksonun polenlerini içeren baldan belli miktarın üzerinde yenildiğinde zehirlenme belirtileri gösterdiği için, balda polen analizlerinde bu taksonun poleninin varlığı önem taşımaktadır. Trabzon yöresine ait bal örneklerinin toplam polen sayılarının (TPS-10 g) 2 845 adet ile 1 525 683 adet arasında değiştiği görülmüştür. Bal örnekleri TPS-10 g miktarlarına göre gruplandırıldığında, 85 adet bal örneğinden 4 tanesi poleni çok zengin, 23 tanesi poleni zengin, 39 tanesi poleni normal ve 19 tanesi de polence fakir ballar olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Pollen analyses of the honey samples have been collected from June to October in 2009, 2010, 2012 from 85 different regions in Ortahisar (central district), Akçaabat, Araklı, Arsin, Beşikdüzü, Çarşıbaşı, Çaykara, Dernekpazarı, Düzköy, Hayrat, Köprübaşı, Maçka, Of, Sürmene, Şalpazarı, Tonya, Vakfıkebir and Yomra districts of Trabzon province. Number of pollens found in 10 grams of each sample (TPS-10 g) and the name of plant taxa of pollens found in honey samples have been identified. 24 of them at family, 24 of them at genus and 2 of them at species level; in total pollens of 50 taxa have been identified in the honeys of Trabzon province. Most of those pollens belong to Apiaceae, Asteraceae, Brassicaceae, Cistaceae, Ericaceae, Fabaceae, Fagaceae, Lamiaceae, Poaceae ve Rosaceae family. Castanea sativa Miller from the Fagaceae family which is one of the natural plants of the region, is a taxon which has the highest ratio of pollens in the honeys. 4 of the 85 honey samples have been identified as unifloral (originated from a single flower) honeys. All of unifloral honeys have been identified as Castanea sativa honey. The remaining 81 honey samples have been determined as multifloral (originated from various flowers) honeys. Another result of the analysis is that various amounts of Rhododendron L. (Ericaceae) pollens have been found in 48 honey samples. When people eat over a certain amount of honey containing this taxon pollens, symptoms of poisoning are observed. Thus in honey pollen analysis the presence of this taxon pollen is important. It has been determined that total pollen numbers (TPS-10 g) of honey samples of Trabzon region ranged between 2 845 and 1 525 683 units. When the honey specimens were grouped according to TPS-10 g amounts, 4 of the 85 honey samples have been determined as very rich, 23 of them as pollen-rich, 39 of them as pollen normal, and 19 of them have been determined as pollen poor honeys.