Ambalaj tasarımında kültürel ögelerin kullanımı
Use of cultural items in packaging design
Yazar: AHMED ABDUSSELAM TOKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE ÇALIŞ ZEĞEREK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ambalaj tasarım = Packaging design ; Ambalajlama = Packaging ; Folklor = Folklore ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Kültür = Culture ; Kültürel ögeler = Cultural facts ; Tasarım = Design ; Tasarım ögeleri = Design elements

Özet:
Ambalaj tasarımlarında, doğru ve anlamlı bir biçimde kullanılan görsel unsurlar, tüketicilerin bilgilenme sürecini kısaltmakta ve ambalajın tüketici üzerindeki etki gücünün artmasını sağlamaktadır. Öte yandan ambalaj tasarımlarında görsel hiyerarşinin sağlanması ürünü dikkat çekici kılarak, kendi kendini pazarlamasını sağlamaktadır. Ambalajın üzerinde yer alan görsel unsurlar ambalajın kendini ifade edeceği bir iletişim aracıdır. Ambalajlarda kullanılan kültürel öğelerin, görsel unsurlarla birlikte kullanımı ise tasarımları anlamsal olarak zenginleştirmektedir. Kültürel birikimlerden beslenerek ortaya çıkan kültürel motifler (görseller), adeta bir yazılı belge gibi okunabilir, yorumlanabilir ve üretildiği toplumlar hakkında bilgi verebilir. Bir toplumda ortaya çıkan ürünler, oluşturuldukları toplumun kültürel yapısından yaşam tarzından, tarihinden ve coğrafyasından izler taşır. Kültür ve tasarım arasındaki bu etkileşim doğal bir sürecin kaçınılmaz sonucudur. Özellikle ambalaj tasarımları kültürel ögelerin etkili bir biçimde kullanılıp, yorumlandığı ve anlamlandırıldığı bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır. Bir görsel iletişim aracı olarak ambalaj tasarımları farklı kültüre mensup insanlar ile tasarımın üretildiği kültüre ait insanlar arasında kültürlerarası etkileşim kurar. Bu bağlamda tasarımın aynı zamanda kültür elçiliği misyonuna hizmet ettiği söylenebilir. Ambalaj tasarımında yer alan, motif, sembol, örüntü vb. kültürel ögeleri okuyup, yorumlayabilmek ancak üretildiği toplumun kültürel yapısı hakkında bilgi sahibi olan kimseler için mümkündür.
Araştırmanın birinci bölümünde ambalaj tasarımı kavramı tanımlanmış, tarihsel sürecine değinilmiş; ambalaj tasarımının öğeleri ve işlevleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde; kültür, kültürü etkileyen faktörler ve ambalaj tasarımında kültürel ögelerin kullanımları, örnek ambalaj tasarımlarıyla açıklanarak yorumlanmaya çalışılmıştır. Bu çalışma kapsamında öncelikli amaç, kültürel ögelerin ambalaj tasarımlarında kullanıldığını ve ürünün pazarlanma sürecine sağladığı katkıyı, ürün ve ambalaj aracılığı ile de bölgesel tanıtıma olan faydasını ortaya çıkarmaktır.

Abstract:
Visual elements used correctly and meaningfully in packaging designs shorten the information process of the consumers and increase the impact of the packaging on the consumer. On the other hand, providing visual hierarchy in packaging designs makes the product remarkable and enables it to market itself. The visual elements on the packaging are a means of communication through which the packaging will express itself. The use of cultural elements used in packaging together with visual elements enriches the designs semantically. Cultural motifs (visuals) that emerge from cultural accumulations can be read and interpreted like a written document and can provide information about the societies in which they are produced. The products that emerge in a society bear traces of the cultural structure, lifestyle, history and geography of the society in which they were created. This interaction between culture and design is the inevitable result of a natural process. In particular, packaging designs appear as an area where cultural elements are used, interpreted and interpreted effectively. As a visual communication tool, packaging designs establish intercultural interaction between people belonging to different cultures and people belonging to the culture in which the design was produced. In this context, it can be said that design also serves the mission of cultural embassy. Motifs, symbols, patterns, etc. in packaging design. Being able to read and interpret cultural elements is only possible for people who have knowledge about the cultural structure of the society in which they are produced.
In the first part of the research, the concept of packaging design was defined and its historical process was mentioned; The elements and functions of packaging design are emphasized. In the second part; culture, the factors affecting culture and the use of cultural elements in packaging design are tried to be interpreted by explaining with sample packaging designs. Within the scope of this study, the primary purpose is to reveal the use of cultural elements in packaging designs and the contribution of the product to the marketing process, and its benefits for regional promotion through the product and packaging.