Farklı sıcaklık, dormansi kırma uygulamaları ve tuzlu suyun lotus corniculatus'un tohum canlılığı üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of different temperatures, dormancy breaking applications and salt water on seed viability of lotus corniculatus
Yazar: NAİM UCA
Danışman: PROF. DR. BİLAL KESKİN
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Etkili sıcaklık toplamı (EST) = Effective heat summations (EST) ; Tohum dinlenmesi = Seed dormancy ; Tohum çimlenmesi = Seed germination

Özet:
Bu araştırma Iğdır'ın Suveren köyünde (A), Melekli beldesi (B) ve Aşağı Çamurlu köyünde (C) olmak üzere 3 (üç) lokasyonda toplanan gazal boynuzu tohumlarının çimlenme sıcaklıkları, uygun dormansi kırma yöntemleri ve tuzlu suda çimlenme durumlarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırma tesadüf parsellerinde faktöriyel deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak laboratuvarda yürütülmüştür. Gazal boynuzu tohumlarının 5 farklı sabit (15, 20, 25, 30 ve 35 °C) ve 4 değişken (15/25, 15/30, 20/30 ve 20/35 °C) sıcaklık derecesinde toplam, normal, anormal çimlenme durumları ile ölü tohum oranları belirlenmiştir. En yüksek toplam ve normal çimlenme oranları (20/30 °C) sıcaklık derecesinde tespit edilmiştir. En yüksek çimlenmenin olduğu sıcaklık dercesinde bile doğal alanlarda toplanan gazal boynuzu tohumlarında %85.0 oranında dormansi olduğu belirlenmiştir. Dormansinin kırılması amacıyla gazal boynuzu tohumlarına giberallik asit, potasyum nitrat, sülfürik asit, hidroklorik asit, salisilik asit, ılık suda bekletme, mekanik aşındırma ve sıcak suda bekletme uygulamaları yapılmıştır. Kontrole uygulamasına göre sülfürik asit, sıcak suda bekletme, potasyum nitrat ve ılık suda bekletme çimlenme oranlarını artırırken, giberallik asit, mekanik aşındırma çimlenme oranı üzerine etkisi olmamış, hidroklorik asit ve salisilik asit ise çimlenme oranlarını düşürmüştür.  Doğal alanlarda toplanan gazal boynuzu tohumları ile Yalıçapkını ve Maral tescilli çeşitleri 100, 200 300 400 ve 500 mM tuzluluk konsantrasyonlaraına sahip tuzlu su içerisinde çimlendirme çalışması yürütülmüştür. Tuzlu su konsantarasyonlarındaki artışa bağlı olarak tohumlardaki çimlenme oranlarında azalmalar olmuştur. En yüksek tuzluluk konsantrasyonunda (500 mM) normal çimlenme oranı %1.7'ye kadar düşmüştür. Tuzlu suyun 100 mM seviyesinde çimlenme oranı %78.3'ten %69.6'ya düşmüştür. Tuzlu suyun 200 mM seviyesinde çimlenme oranı 23.4'e düşmüştür. Tuzlu suda en yüksek çimlenme (%37.9) B lokasyonunda toplanan gazal boynuzu tohumlarında tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre doğal ortamda toplanan tohumlarda dormansinin yüksek olduğu, dormansinin kırılması için sülfürik asitte 12 dakika bekletilmesi gerektiği belirlenmiştir. Gazal boynuzu tohumlarının tuzlu suda çimlenmeye önemli derecede dayanıklı olduğu görülmüştür.

Abstract:
This research was carried out to determine the germination temperatures, appropriate dormancy breaking methods and germination status in salt water of birdsfoot trefoil seeds collected in 3 (three) locations: Suveren village of Iğdır (A), Melekli town (B) and Aşağı Çamurlu village (C). The research was conducted in the laboratory according to the factorial trial design in random plots with 4 replications. Total, normal, abnormal germination states and dead seed rates of birdsfoot trefoil seeds at 5 different constant (15, 20, 25, 30 and 35 °C) and 4 variable (15/25, 15/30, 20/30 and 20/35 °C) temperatures were determined. The highest total and normal germination rates were determined at (20/30 °C) temperature. It was determined that there was 85.0% dormancy in birdsfoot trefoil seeds collected in natural areas, even at the temperature with the highest germination. In order to break dormancy, gibberallic acid, potassium nitrate, sulfuric acid, hydrochloric acid, salicylic acid, soaking in warm water, mechanical scarification and soaking in hot water were applied to birdsfoot trefoil seeds. According to the control application, sulfuric acid, soaking in hot water, potassium nitrate and soaking in warm water increased the germination rates, while gibberallic acid and mechanical scarification had no effect on the germination rate, and hydrochloric acid and salicylic acid decreased the germination rates. Germination studies were carried out on birdsfoot trefoil seeds collected in natural areas and registered Yalıçaplını and Maral varieties in salt water with salinity concentrations of 100, 200, 300, 400 and 500 mM (millimolar). There were decreases in the germination rates of seeds due to the increase in salt water concentrations. At the highest salinity concentration (500 mM), the normal germination rate decreased to 1.7%. At 100 mM level of salt water, the germination rate decreased from 78.3% to 69.6%. At 200 mM level of salt water, the germination rate decreased to 23.4. The highest germination in salt water (37.9%) was detected in birdsfoot trefoil seeds collected at location B. According to the results of the research, it was determined that the dormancy was high in the seeds collected in the natural environment and that they had to be kept in sulfuric acid for 12 minutes to break the dormancy. Birdsfoot trefoil seeds have been found to be significantly resistant to germination in salt water.