Trakya Üniversitesi sağlık uygulama ve araştırma merkezine başvuran diyabet hastalarının öz bakım düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of the self-care level of diabetic patients who applied to Trakya University health center for medical research and practice
Yazar: BÜŞRA YUMUŞAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER SEZER
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Edirne = Edirne ; Özbakım = Self-care

Özet:
Diabetes Mellitus, vücudun besinlerden yeterince yararlanamadığı kronik bir metabolizma bozukluğudur ve ömür boyu düzenli tıbbi bakım gerektirir Bu çalışmada Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne başvuran diabetes mellitusu olan hastalarda sosyodemografik veriler, eğitim, beslenme alışkanlıkları, yaşam tarzları, tedavi düzenleri gibi faktörlerden öz bakımlarının nasıl etkilendiğinin tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmaya Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'ne başvuran en az 1 yıldır diabetes mellitusu olan 132 kişi çalışmaya alınmıştır. Veriler tarafımızca hazırlanan sorular, Diyabet Öz Bakım Ölçeği ve antropometrik ölçümlerden oluşan 71 soruluk anket yardımıyla toplandı. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 19 paket istatistik programı (seri no:10240642) kullanılarak yapılmıştır. Verilerimizin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile birlikte nonparametrik testler olan, Kruskall Wallis, Mann Whitney-U, Spearman testleri kullanıldı.İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır.
Çalışmamıza 49'u (%37,12) erkek, 83'ü (%62,88) kadın olmak üzere toplam 132 diyabet hastası katılmıştır. Diyabet Öz Bakım Ölçeği toplam puan ortalaması 94,31 olarak saptanmıştır. Hastaların öz bakım puan ortalamaları ile beden kitle indeksi arasında istatistiksel olarak anlamlı zayıf ters korelasyon saptanmıştır (p<0,001). Hastaların diyabet eğitimi alma durumları ile öz bakım puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,001). Katılımcıların sosyal çevrelerinden destek alma durumları ile öz bakım puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Birinci basamakta diyabet hastalarında öz bakımın etkin sağlanması önemlidir. Hastaların yaşam tarzı ve öz bakım aktiviteleri değerlendirilerek, diyabet yönetiminde bu aktivitelerin etkinliğinin desteklenmesinin sağlanması; diyabetli hastalara verilecek eğitimin, hastaların öz-bakım aktiviteleri ve metabolik kontrol değişkenleri üzerinde olumlu değişiklikler yapacak şekilde planlanması ile diyabet ve prediyabetin tam kontrolü sağlanabilir. 

Anahtar kelimeler: diyabet, öz bakım, Aile Hekimliği

Abstract:
Diabetes Mellitus is a chronic metabolic disorder that the body cannot make use of nutrients adequately and requires lifelong regular medical care. In this study, it was aimed to investigate how self-care is affected by factors such as sociodemographic data, education, dietary habits, lifestyles, treatment regimens in patients with diabetes mellitus who applied to the Trakya University Faculty of Medicine Health Center For Medical Research And Practice.
One hundred and thirty two patients who have diabetes mellitus for at least 1 year were included in the study. The data were collected with a 71-question questionnaire prepared by the researchers. The questionnaire consists of the Diabetes Self-Care Scale and anthropometric measurements. Statistical analysis of the obtained data was made using SPSS 19 (serial no:10240642). In the analysis of the data, non parametric tests such as Kruskall Wallis, Mann Whitney-U, Spearman-rho were used together with descriptive statistics.Statistical significance level was taken as p<0,05.
Forty nine (37.12%) male and 83 (62.88%) female patients participated in our study. Diabetes Self-Care Scale total score average was determined as 94.31. A statistically significant weak negative correlation was found between the patients' self-care mean scores and body mass index (p<0,001). A statistically significant relationship was found between the diabetes education status of the patients and their self-care scores (p<0.001). A statistically
72
significant relationship was found between the support status of the participants from their social environment and their self-care scores. It is important to provide effective self-care in diabetes patients in primary care. Full control of diabetes and prediabetes can be achieved by evaluating the lifestyle and self-care activities of the patients, supporting the effectiveness of these activities in diabetes management, and planning the education to be given to patients with diabetes. These changes lead to a way that will make positive changes on the patients' self-care activities and metabolic control.
Keywords: diabetes, self-care, Family Medicine