William James'in pragmatik doğruluk teorisi
The pragmatic theory of truth by William James
Yazar: MEHMET PINARBAŞI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SALİH YALIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Doğruluk = Accuracy ; Felsefe = Philosophy ; James, William = James, William ; Pragmatizm = Pragmatism

Özet:
Felsefe tarihinde, Tekabüliyet, Tutarlılık ve Pragmatik olmak üzere başlıca üç doğruluk teorisi olduğunu görürüz. James, pragmatik doğruluk teorisini diğer iki teoriye alternatif olarak geliştirmiştir. Bu teori, hem doğrunun mahiyeti ile ilgili geleneksel problemi çözmek, hem de pragmatik metodun sonu gelmez metafizik tartışmaları sona erdirmedeki etkisini göstermek için tasarlanmıştır. Bu teori, bir filozof olarak James'in felsefeye en önemli katkısını ve pragmatizm anlayışının merkezini oluşturur.Aşağı yukarı, her üç teoriyi benimseyenler de, en azından sağduyu seviyesinde bir fikrin realiteyle uyuşması halinde doğru olduğunu kabul ederler. Tekabüliyet teorisine göre ?gerçeklikle uyuşma?, ?olgulara tekabül etme? anlamındadır. Tutarlılık teorisine göre ise bir fikrin doğruluğu, ait olduğu sistem içerisindeki diğer fikirlerle ilişkisi ile belirlenir.James hem Tekabüliyet hem de Tutarlılık teorisine karşı çıkar. Çünkü her iki teoriye göre de hakikatin ?önceden mevcut? olduğu, ?eşyayı öncelediği? kabul edilir. James, hakikatin, insandan bağımsız olan gerçeklikle fikirler arasında olduğunu iddia etmenin anlamsız olduğunu vurgular. James'e göre yargıların bağlamından bağımsız doğruluğu yoktur ve bu yargılar, tecrübi zeminde oluşturulur ve doğrulanır. James'e göre, doğru insan yapımıdır ve fikirlere ait bir niteliktir.James'in pragmatik doğruluk teorisine göre bir fikir, doğru olabilmesi için; ?kullanışlı?, ?diğer tecrübelerle uyumlu?, ?işe yarar?, ?uygulanabilir?, ?tatmin-ikna edici? ve ?doğrulanmaya elverişli? olması gerekir.Anahtar Kelimeler: Doğruluk, Pragmatizm, William James, Pragmatik Doğruluk Teorisi

Abstract:
In the history of philosophy we find that there have been three major theories of truth: the correspondence, the coherence and the pragmatic. James develops his pragmatic theory of truth as an alternative to the other two. It is designed both to resolve the traditional problem of the nature of truth as well as to show the effectiveness of the pragmatic method as a way of settling metaphysical disputes which might otherwise be interminable. This theory represents James?s most important contribution as a philosopher to philosophy and lies at the heart of his pragmatism.At the very least, proponents of all three theories would concur on the common-sense level that an idea is true if it agrees with reality. On the correspondence theory ?agreement with reality? means ?correspondence with the facts?. On the coherence theory the truth of an idea is determined by its relation to other ideas in the system.James rejects both the correspondence and coherence theories. Because, on both theories truth is conceived to exist, as he puts it, ?ante rem,? literally ?prior to things.? James emphasize that it is meaningless to postulate a standing truth between ideas and reality which obtains independently of its being known by human subjects. According to James, there is no such thing as truth outside the context of judgments of truth, and these judgments are made and justified on the basis of experience. According to James the true is manmade and the feature of ideas.According to pragmatic theory of truth James?s is the idea to be true it must be ?useful?, ?adaptive with other experience?, ?serviceable?, ?workable?, ?satisfying? or ?expedient?.Key Words: Truth, Pragmatism, William James, Pragmatic Theory of Truth.