Küresel petrol fiyatlarındaki oynaklığın iktisadi büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye örneği (1998-2022)
The impact of volatility in global oil prices on economic growth: The case of Turkey (1998-2022)
Yazar: FADİ HAMAD
Danışman: PROF. DR. PELİN GÖGÜL
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bu tez, küresel petrol fiyatlarındaki oynaklığın Türkiye'nin ekonomik büyümesi üzerindeki etkilerini incelemektedir. 1998Q1-2022Q4 yılları arasındaki veriler kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışma, ARCH-GARCH modelleri ile analiz edilmiştir. Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, özellikle petrol ithalatçısı ülkelerde ekonomik belirsizlikler yaratmakta ve bu belirsizlikler ekonomik büyümeyi olumsuz yönde etkileyebilmektedir.
Araştırmanın ilk bölümünde, petrol, petrolün önemi ve petrolün sektörünün genel özellikleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, ekonomik büyüme, etkileyen faktörler ve teorileri detaylandırılmıştır. Üçüncü bölümde, petrol fiyatlarındaki oynaklık ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki ele alınmıştır. Dördüncü bölümde ise, Türkiye'nin 1998Q1-2022Q4 yılları arasındaki ekonomik verileri kullanılarak petrol fiyat oynaklığının ekonomik büyüme üzerindeki etkileri ampirik analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçları ise, Petrol fiyatlarının Türkiye'deki ekonomik büyüme üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğuna ulaşmıştır. Petrol fiyatlarındaki oynaklığın % 1'lik bir artışın, ekonomik büyümeyi yaklaşık % 0.10'lik bir azalmaya neden olduğunu göstermektedir. Petrol fiyatlarının Türkiye'deki sanayi üretimi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğuna ulaşılmıştır. Petrol fiyatlarındaki oynaklığın % 1'lik bir artışın, sanayi üretimi yaklaşık % 0.27'lik bir azalmaya neden olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, Türkiye'nin ekonomik büyüme performansının petrol fiyatlarındaki oynaklıklara karşı hassas olduğunu tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, ekonomik politikaların şekillendirilmesinde dikkate alınmalıdır.

Abstract:
This thesis examines the impact of global oil price volatility on Turkey's economic growth. Conducted using data from 1998Q1 to 2022Q4, this study analyzes the issue using ARCH-GARCH models. Fluctuations in oil prices create economic uncertainties, particularly in oil-importing countries, and these uncertainties can negatively affect economic growth.
In the first section of the research, oil, its importance, and the general characteristics of the oil sector are addressed. The second section details economic growth, its influencing factors, and theories. In the third section, the relationship between oil price volatility and economic growth is discussed. In the fourth section, the impact of oil price volatility on economic growth is empirically analyzed using Turkey's economic data from 1998Q1 to 2022Q4.
The research results indicate that oil prices have a statistically significant and negative impact on economic growth in Turkey. A 1 % increase in oil price volatility results in an approximate 0.10% decrease in economic growth. The study also found that oil prices have a statistically significant and negative impact on industrial production in Turkey. A 1 % increase in oil price volatility leads to an approximate 0.27 % decrease in industrial production. These findings determine that Turkey's economic growth performance is sensitive to oil price volatility. These results should be considered in shaping economic policies.