Konya'da havuç muhafazası yapılan soğuk hava depolarının durumu ve enerji ile kalite açısından incelenmesi
The situation of cold storage facilities used for carrot preservation in Konya and their evaluation in terms of energy and quality
Yazar: SEDAT YOKUŞ
Danışman: PROF. DR. HAYDAR HACISEFEROĞULLARI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma Konya ili Meram ilçesi Kaşınhanı mahallesinde bulunan soğuk hava depolarında yürütülmüştür. Araştırmada soğuk hava deposu bulunan işletmeler ile anket çalışması yapılmış, ayrıca üçer adet amonyak ve freon gazlı soğutma sistemi bulunan 6 adet deponun soğutma yükleri hesaplanmıştır. İncelenen soğuk hava depolarının bazı mevcut soğutma ekipmanları incelenmiş, muhafaza edilen Nantes çeşidi havuçların 2015 ve 2016 yıllarının ilk üç ayındaki bazı kalite kriterleri araştırılmıştır. Soğuk hava depolarının genel ve soğutma ile ilgili sorunlarına faktör analizi yapılmıştır. Anket verilerinin değerlendirilmesi sonucu, soğuk hava işletmecilerinin ortalama yaşının 46,15 yıl ve %69,2'sinin ilköğretim mezunu olduğu, işletmelerde ortalama personel sayısının 2, soğuk hava depolarının %86.6'sının tamamının öz sermayeleri ile kurulduğu, işletmelerin tamamının depolamanın yanı sıra aynı zamanda havuç üretimi yaptığı ve işletme başına üretimlerinin 6 823 ton olduğu saptanmıştır. Bölgedeki soğuk hava depolarında soğutucu akışkan olarak %76,9'unda freon ve %23,1'inde amonyak kullanıldığı belirlenmiştir. Amonyak gazı kullanılan A1, A2, A3 soğuk hava depolarında soğutma yükü değerleri sırasıyla 670,7 kW, 813,6 kW ve 1 359 kW, freon gazı kullanan F1, F2, F3 soğuk hava depolarında ise 658 kW, 792 kW ve 1 322 kW olarak bulunmuş, mevcut kompresörlerin soğutma kapasitesinin yeterli olmadığı tespit edilmiştir.  2015 ve 2016 yıllarında Ocak ve Nisan ayı başlarında yapılan ve üç aylık süredeki değişimi ifade eden havuç sertliği değerleri sırasıyla 3,74 ile 3,51 N mm-2 ve 3,76 ile 3,58 N mm-2 arasında ve SÇKM değerleri ise %10,19 ile %13,31 ve %10,50 ile %12,47 arasında bir değişim göstermiştir. Köklenme, filizlenme ve çürüme değerleri ilk yıl için sırasıyla %12,38, %14,65 ve %4,98 olarak, ikinci yıl için ise %13,31, %14,67 ve %5,34 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, bölgede bulunan soğuk hava depolarında bulunan kompresörlerin kapasitelerinin yetersiz olduğu, etkin bir soğutma yapılamadığı ve depolama sonrası kayıplar oluştuğu belirlenmiştir. Bu nedenle soğutma sistemlerinin etkinliğinin gözden geçirilip, gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.

Abstract:
Present research was carried out in cold storages located in Kaşınhanı district of Meram County of Konya City. In the research, a survey was conducted with the companies with cold storage, and the cooling loads of 6 warehouses, each with three ammonia and freon gas cooling systems, were calculated. Some of the existing cooling equipment of the examined cold storages were examined, and some quality criteria of the preserved Nantes variety carrots in the first three months of 2015 and 2016 were investigated. Factor analysis was conducted on the general and cooling-related problems of cold storage rooms. As a result of the evaluation of the survey data, the average age of cold storage operators is 46.15 years and 69.2% of them are primary school graduates, the average number of personnel in the enterprises is 2, and 86.6% of the cold storages are established with their own capital, all of the enterprises are at the same time as well as storage. It was determined that carrots were produced at the same time and their production per enterprise was 6 823 tons. It was determined that 76.9% of freon and 23.1% of ammonia were used as refrigerant in cold storages in the region. The cooling load values were found to be 670.7 kW, 813.6 kW and 1 359 kW, respectively, in A1, A2, A3 cold storages using ammonia gas, and 658 kW, 792 kW and 1 352 kW in F1, F2, F3 cold storages using freon gas. It has been determined that the cooling capacity of the compressors is not sufficient.  Carrot hardness values, which were made in January and early April in 2015 and 2016 and expressing the change in three months, were between 3.74 and 3.51 Nmm-2 and 3.76 and 3.58 Nmm-2, respectively, and WSDM values were, it varied between 10,19% and 13.31%, and between 10.50% and 12.47%. Rooting, sprouting, and corrupting values were found to be 12.38%, 14.65% and 4.98% for the first year, respectively, and 13.31%, 14.67% and 5.34% for the second year. As a result, it has been determined that the capacities of the compressors in the cold storages in the region are insufficient, there is no effective cooling and losses occur after storage. For this reason, the efficiency of cooling systems should be reviewed, and necessary precautions should be taken.