IF çeliklerin MIG-brazing yöntemi ile birleştirilmesi ve mekanik özelliklerinin incelenmesi
MIG brazing method and mechanical properties of the unification of IF steel sheets
Yazar: MEHMET EKİCİ
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR ÖZSARAÇ
Sakarya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Metal Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Lehimleme = Soldering

Özet:
Otomotiv endüstrisinde iç ve dış panellerin üretiminde kullanılan arayer atomsuz (Interstitial–Free Steel) çelikler, çok az miktarlarda karbon ve azot içermeleri nedeniyle pres altında şekillendirmeye uygun çeliklerdir. Arayer atomsuz çeliklerde, şekillendirilebilme özelliğini olumsuz yönde etkileyen arayer atomlarının (C ve N), çelik üretim prosesi esnasında bileşimden kontrollü bir biçimde uzaklaştırılması Titanyum (Ti) ve/veya Niobyum (Nb) atomlarının C ve N atomları ile reaksiyona girerek çökelti fazları oluşturması ile olmaktadır. Araba montajlarında gaz metal ark kaynağı gibi geleneksel yöntemler kullanıldığında ana metal ve kaynaklanan bölge, çinkonun buharlaşmasıyla oksidasyona uğramaktadır. Çinkonun buharlaşma riskini azaltmak için, düşük ısı girdisi destekli yeni kaynak proseslerinde mesafe kat edilmeye başlandı. Bu çalışmaların sonuçlarının bir tanesi de, MIG kaynağının avantajları (yüksek damla geçişi, yüksek kaynak hızı ve otomasyona uygunluk) ile lehimlemenin (kaynaklanan malzemeyi ergitmeksizin ve mekanik özelliklerinde bir değişme olmaksızın) düşük ısı girdisini birleştiren, MIG lehimlemedir.  
Bu çalışmada 0,9 mm kalınlığa sahip IF çelik saclar MIG-lehimleme yöntemi kullanılarak bakır esaslı bir tel olan CuAl8 teli ile birleştirilmiştir. Numuneler iki farklı bağlantı biçimi olan bindirme ve alın bağlantılar olarak hazırlanmıştır. Lehimleme tatbikleri üç farklı parametrede, akım şiddeti, lehim ilerleme hızı ve gaz basıncı olarak incelenmiştir.   
MIG-lehimlenmiş malzemelerin mukavemet özellikleri, çekme mukavemeti ve bağlantı bölgesi arasındaki mikrosertlik dağılımları incelenmiştir. Makro ve mikroyapı tetkiklerinde optik mikroskop, taramalı elektron mikroskobu (SEM) ve noktasal element analiz cihazı EDS kullanıldı. Bu çalışmada akım şiddeti, lehim ilerleme hızı ve gaz basıncının lehimlenen bağlantı bölgesi ve IF çeliği arasındaki geçiş bölgesinin mikroyapısı ve mikrosertliği üzerindeki dağılımları araştırılmıştır.

Abstract:
Interstitial free steels (if steels) are very suitable material for automotive industry and they are used for inner and outer body panel applications due to their high formability properties. They have extremely high formability characteristics under forming presses.  Interstitials damages formability characteristics of steel. Elimination of interstitials (C and N) is achieved through careful control of the steelmaking process by the addition of titanium and/or niobium to react with carbon and nitrogen to form precipitates. In car assembly, where conventional welding processes like gas metal arc welding (GMAW) are  used,the zinc coating is subject to severe evaporation and oxidation, leaving the weld bead  and part of the base metal unprotected against subsequent oxidation. To reduce the risk of  zinc  evaporation, new welding processes with a low heat supply have begun to gain ground,  for example MIG-brazing, which combines the advantages of the MIG process (high deposition rate, high welding speed and adaptable to automation) and brazing (without  any  intense fusion of the welded parts and without any  appreciable alteration of the mechanical properties of the base metal and the coating applied).  
In this study, IF steel plates having 0,9 mm thickness were joined by copper-based  CuAl8 wire in gas metal arc brazing technique. Specimens were prepared in two different  joining forms as butt joint and overlap joint. Brazing operations were done with three different parameters, current intensities, travel speeds and shielding gas.  
Tensile strength, microstructure of brazed materials, and their micro hardness  distribution throughout joining were determined. In macro and microstructure examinations,  stereo optical microscope, scanning electron microscope (SEM), SEM/energy dispersive  spectroscopy was used. This study investigated effects of current intensities, travel speeds and shielding gas on microstructure and microhardness distribution of transition zone between IF steel and brazed metal of joined material.