Türkiye'de gayri maddi haklarda transfer fiyatlandırması ve vergilendirme
Transfer pricing and taxation of intangibles in Turkey
Yazar: MURAT SOLMAZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ERDEM SEÇİLMİŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Kurumlar vergisi = Corporate tax ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Uluslararası çifte vergilendirme = International double taxation ; Varlıkların değerlemesi = Assets valuation

Özet:
Küreselleşmenin etkisiyle birlikte para ve sermaye hareketleri önündeki engeller kalkmış, ticarette yaşanan bu serbestleşme sonucunda uluslararası ticaret hacmi hızla büyümüş, para ve sermaye piyasalarında uluslararası entegrasyon gerçekleşmiştir. Çağımızda bilgi önemli bir sermaye haline gelmiştir. Küreselleşen ekonomide ülkelerin rekabet avantajı sağlamasındaki stratejik kaynak artık sermayeden ziyade bilgi olmuştur. Günümüzde özellikle sanayi, teknoloji, yazılım ve ilaç sektörü gibi bilgi yoğun alanlarda faaliyet gösteren çok uluslu şirketlerin piyasa değerinin önemli bir kısmını gayri maddi haklar/maddi olmayan duran varlıklar oluşturmaktadır. 
İşletmeler açısından gayri maddi hakların öneminin artması sonucu, gayri maddi haklar aynı ülke içerisinde ya da farklı ülkelerde faaliyette bulunan grup işletmeleri ya da ilişkili işletmeler arasında lisans, kiralama, devir ve rehin gibi işlemlere de konu olmaya başlamıştır. İlişkili kişiler arasında gerçekleşen bu gayri maddi hak ödemelerinin emsaline uygun yapılıp yapılmadığının tespiti transfer fiyatlandırmasının konusuna girmektedir. Transfer fiyatlandırması, işletmelerin, ilişkili kişilerden mal veya hizmet alım ya da satımında emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyattır. Transfer fiyatlandırması konusu iktisat, işletme ve maliye gibi birçok disiplin tarafından incelenmiştir. Ancak günümüzde transfer fiyatlandırması deyince ilk akla gelen konu vergisel yönüdür. Mali açıdan bakıldığında, transfer fiyatlandırması muhtemelen uluslararası en önemli vergi sorunlarının başında gelmektedir. Transfer fiyatlandırması uygulamasında emsal bedelin tespitinde en fazla güçlük yaşanan varlıkların başında ise gayri maddi haklar gelmektedir. 
Tez çalışmamızda gayri maddi haklar ayrıntılı olarak irdelenerek, bu varlıkların vergi kanunları karşısındaki durumu ve transfer fiyatlandırması işlemleri incelenmiştir. Türkiye'nin transfer fiyatlandırması uygulamasında temel aldığı OECD'nin transfer fiyatlandırması rehberindeki gayri maddi haklara ilişkin güncel değerlendirmeleri esas alınarak, bu varlıkların emsal fiyatının belirlenmesine ilişkin yeni yaklaşımlar ele alınmıştır.

Abstract:
With the impact of globalization, barriers to money and capital movements have been removed, international trade volume has grown rapidly as a result of this liberalization in trade, and international integration has taken place in money and capital markets. In our age, information has become an important capital. In the globalizing economy, the strategic source of competitive advantage for countries has become knowledge rather than capital. Today, a significant portion of the market value of multinational companies operating in knowledge-intensive fields such as industry, technology, software and pharmaceuticals is composed of intangibles/intangible assets. 
As a result of the increasing importance of intangible rights for businesses, intangible rights have started to be subject to transactions such as licenses, leases, transfers and pledges between group enterprises or related enterprises operating in the same country or in different countries. The determination of whether these intangible rights payments between related parties are made at arm's length is within the scope of transfer pricing. Transfer pricing is the price or price determined by the enterprises in violation of the arm's length principle in the purchase or sale of goods or services from related parties. Transfer pricing has been studied by many disciplines such as economics, business and finance. However, the first issue that comes to mind when transfer pricing is mentioned today is the tax aspect. From a fiscal perspective, transfer pricing is probably one of the most important international tax issues. One of the most difficult assets to determine the arm's length price in transfer pricing is intangibles. 
In our thesis, intangibles are analyzed in detail and the status of these assets against tax laws and transfer pricing transactions are examined. Based on the current assessments on intangibles in the transfer pricing guidelines of the OECD, which Turkey takes as a basis in transfer pricing practice, new approaches to determining the imputed price of these assets are discussed.