Tahrir defterlerine göre XV. ve XVI. yüzyıllarda Sivas şehir merkezi
Accordig to Tahrirs center of Sivas in the 15 th and 16 th
Yazar: SERPİL SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. FAHRİ UNAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History

Özet:
Bu tez 15?16. yüzyıllar Sivas şehir merkezinin fizikî, demografik ve toplumsal yapılarınıincelemektedir. 15?16. yüzyıllara ait Sivas Şeriye Sicilleri olmadığı için, bu tez, şehrindemografik ve toplumsal yapılarını tahrir defterlerinin sağladığı verilerin izin verdiğiölçüde ele alabilmiştir.15. yüzyıl başında Osmanlı Devleti hâkimiyeti altına giren Sivas, 16. yüzyılın ilkçeyreğinde Eyalet-i Rûm'un merkezi olmuştur.Osmanlı hâkimiyetine girdiği ilk yıllarda uğradığı Timur felaketi sebebiyle nüfusunu çokbüyük ölçüde kaybeden ve oldukça küçülen şehirde, iskân ilk defa 1485?1519 yıllarıarasında sur dışına taşmıştır. Sivas bu tarihten sonra Eyalet-i Rûm'un nüfus açısındanen kalabalık kenti olarak karşımıza çıkmaktadır.15?16. yüzyıllarda Nefs-i Sivas'ta nüfus artışında göçün de önemli katkıları olduğugörülmektedir. Özellikle şehrin gayrimüslimlerinin sayıca fazla olmasının sebeplerindenbirinin göç olgusu olduğu tespit edilmiştir. Bu yüzyıllar boyunca Sivas'ın daha çokdoğusunda kalan şehir/bölgelerden göç aldığı görülüyor. Ayrıca özellikle 15. yüzyıldaşehre sadece Osmanlı devleti sınırları içinden değil, bu sınırların dışından da göçolduğu tespit edilmiştir.Şehrin toplumsal yapısını oluşturan unsurlar olarak dinî görevliler, devlet memurları,kale muhafızı ve sipahiler, çeşitli meslek erbabı, vergiden muaf olanlar, sosyal,statülerinin bir göstergesi olarak unvan taşıyanlar vb. incelenmiştir.Anahtar SözcüklerSivas, şehir, Osmanlı, toplumsal yapı, demografik yapı, tahrir, kale, sur

Abstract:
This thesis examines the physical, demographic and social structures of the center ofSivas in the 15th and 16th centuries. Since there are no Sheriye Sicils from 15th and16th centuries, this thesis discusses the demographic and social structures of the cityto the extent allowed by the data gathered from the tahrirs.Sivas was taken by the Ottoman State at the beginning of 15th century and becamethe center of Eyalet-i Rûm in the first quarter of 16th century.The city lost much of its population and shrank drastically a few years after it was takenby the Ottoman state because of the Timur disaster. Settlement was moved out of thecity walls for the first time between 1485 and 1519. After the first half of 16th century,the city became the most populous city of Eyalet-i Rûm.It can be seen that immigration also contributes largely to the population growth in thecenter of Sivas in the 15th and 16th centuries. It has been determined that thephenomenon of immigration is one of the reasons that non-moslem population of thecity is higher than muslim population. It can be seen that most of the immigrants to thecity came from the East during these centuries. It has also been determined that theimmigrants to the city came not only from within the Ottoman State, but also fromoutside of it, particularly in the 15th century.As the elements that constitute the social structure of the city, religious officials,government officers, fortress guards and sipahis, various occupational profeessionals,those exempt from taxes and those bearing a title as an indicator of their social statuswere examined.KeywordsSivas, city, Ottoman, social structure, demographical structure, tahrir, fortress, citywalls