Türkiye'de beşeri sermaye ile teknolojik seviye, iktisadi büyüme ve kalkınma arasındaki nedensellik ilişkisinin analizi
Analysis of the causal relationship between human capital with technological level, economic growth and development in Turkey
Yazar: ARZU ZORLU
Danışman: PROF. DR. SELMAN YILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı beşeri sermaye ile teknolojik seviye, iktisadi büyüme ve kalkınma arasındaki ilişkinin Türkiye'deki göstergeler çerçevesinde hem teorik hem ampirik olarak incelemesidir. Bu inceleme kapsamında öncelikle beşeri sermaye, teknolojik seviye, iktisadi büyüme ve kalkınma kavramları sırasıyla açıklanarak yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen teorik bilgilere yer verilmiştir. Daha sonra tez konusu bu kavramlara ilişkin olarak Türkiye'deki gelişmeler ve güncel görünüm incelenerek Dünya'daki duruma da değinilmiştir. Son olarak ise Türkiye'de beşeri sermaye ile teknolojik seviye, iktisadi büyüme ve kalkınma arasındaki nedensellik ilişkisi zaman serisi analizi yöntemiyle incelenmiştir. Yapılan incelemede, 1990-2019 yılları arasındaki veriler yıllık olarak kullanılmıştır. Kullanılan zaman serilerinin durağanlık durumlarına göre tercih edilen nedensellik analizleri sonucunda elde edilen tespitlerden birincisi; beşeri sermayeyi temsilen kullanılan gösterge ile teknolojik seviyeyi temsilen kullanılan gösterge arasında beşeri sermayeden teknolojik seviyeye doğru tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir. İkincisi, beşeri sermayeyi temsilen kullanılan gösterge ile iktisadi büyümeyi temsilen kullanılan gösterge arasında nedensellik ilişkisi tespit edilememiştir. Üçüncüsü ise beşeri sermayeyi temsilen kullanılan gösterge ile kalkınmayı temsilen kullanılan gösterge arasında da nedensellik ilişkisi tespit edilememiş olup genel olarak literatüre uymayan sonuçlara ulaşıldığı değerlendirilmiştir.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine, both theoretically and empirically, the relationship between human capital, technological level, economic growth, and development in Turkey within the framework of indicators. In the scope of this study, the concepts of human capital, technological level, economic growth, and development are initially explained in order, and theoretical information obtained from research is presented. Subsequently, the developments and current outlook regarding these concepts in Turkey are examined, and a reference is made to the global situation. Finally, the causal relationship between human capital, technological level, economic growth, and development in Turkey is analyzed using the time series analysis method. In the examination, data from the years 1990 to 2019 are used annually. As a result of the preferred causality analyses based on the stationarity status of the time series used, the following findings are obtained: firstly, a unidirectional causality from human capital to technological level is identified between the indicators representing human capital and technological level. Secondly, no causality relationship is found between the indicators representing human capital and economic growth. Thirdly, no causality relationship is identified between the indicators representing human capital and development. It is generally concluded that the results obtained do not align with the existing literature.