Kanser hastalarına bakım verenlere uygulanan reikinin stres düzeyine etkisi
The effect of reikin on stress level applied to careers in cancer patients
Yazar: ULVİYE ÖZCAN YÜCE
Danışman: PROF. DR. SULTAN TAŞCI
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Reiki = Reiki ; Stres = Stress

Özet:
Kanser hastasına bakım verme, olumlu katkılarının yanında, uzayan süreçte bakım verici için bir stresör haline gelebilmektedir. Bu çalışma, kanser hastalarına bakım veren bireylere, 6 hafta boyunca haftada bir kez 45 dakika süre ile 9 ana noktaya (taç, alın, boğaz, kalp, solar pleksus, sakral ve kök çakralar ile dizler, ayak bileği ve ayaklar) uygulanan reikinin bakım verenlerin stres düzeyine etkisini belirlemek amacıyla, kantitatif araştırmanın ön test-son test randomize kontrollü tek kör çalışma deseni ve kalitatif araştırmanın yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Çalışmaya 21 reiki ve 21 sham reiki grubu olmak üzere toplam 42 hasta alınmıştır. Çalışmanın yapılabilmesi için gerekli etik kurul onayı, kurum izinleri ve bireylerin bilgilendirilmiş gönüllü olurları alınmıştır. Çalışmanın kantitatif verileri bakım verici tanıtım formu, Bakım Verenin Stres Ölçeği (BVSÖ), uygulama izlem formu, reiki uygulama rehberi ve reiki uygulaması sırasında deneyimlenen psikodinamik tepki listesi ile; kalitatif verileri ise yarı yapılandırılmış sorulardan oluşan bakım vericilerin reiki deneyimine ilişkin görüşleri formu kullanılarak toplanmıştır. Reiki grubuna 6 hafta boyunca günde 60 dakika (dk) süre ile 9 ana noktaya reiki uygulanırken, sham reiki grubuna aynı sürede aynı noktalara enerji akımı başlatılmaksızın dokunulmuştur. İlk uygulama öncesi ve son hafta uygulama sonrası BVSÖ ile bakım verenlerin stres düzeyi değerlendirilmiş ve ayrıca kortizol seviye tespiti için tükürük numuneleri alınmıştır. Her iki gruptaki bireylerin her uygulama öncesi ve sonrası kan basıncı ile nabız hızı değerlendirilip kaydedilmiş, uygulamalar sonunda reikiye verilen psikodinamik tepki listeleri doldurulmuştur. Çalışmanın kantitatif kısmında reiki grubundaki bireyler ile derinlemesine görüşmeler yapılmış ve ses kaydı alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi, bağımsız örneklerde t testi, Mann-Whitney U testi, eşleştirilmiş örneklerde t testi, Wilcoxon eşleştirilmiş iki örnek testi kullanılmış ve p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
 Çalışmada uygulama sonrası BVSÖ puanlarının reiki grubunda sham reiki grubuna göre düşüş gösterdiği (p<0.05), tükürük kortizol değerleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>0.05), sistolik ve diastolik kan basınçları ile nabız hızının reiki uygulanan bakım verenlerde her uygulama öncesi ve sonrasında sham reiki gurubundaki bakım verenlere göre azaldığı bulunmuştur (p<0.05). Çalışmadaki kalitatif veriler kantitatif verileri destekler niteliktedir. 
Çalışmanın sonucunda reikinin bakım verenlerin streslerini azaltarak kan basıncı ve nabız hızını düzenlemede etkili olduğu; tükürük kortizol üzerinde anlamlı bir değişikliğe yol açmadığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre kanser hastalarına bakım verenlere stresi azaltmada reiki kullanımı önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Bakım veren, reiki, stres, hemşirelik

Abstract:
In addition to its positive contributions, caring for the cancer patient can become a stressor for the caregiver in the prolonged process. This study was conducted on 9 patients (crown, forehead, throat, heart, solar plexus, sacral and root chakras, knees, ankle and feet) for 45 minutes once a week for 6 weeks. In order to determine its effect on stress level, pre-test and post-test of quantitative research were conducted using randomized controlled single-blind study design and semi-structured in-depth interview method of qualitative research. A total of 42 patients, 21 reiki and 21 sham reiki groups, were included in the study. Ethics committee approval, institutional permits and informed consent of the individuals were obtained for conducting the study. The quantitative data of the study included the caregiver introduction form, Caregiver's Stress Scale (CSS), application follow-up form, reiki application guide and psychodynamic response list experienced during reiki application; and qualitative data were collected by using semi-structured questions about the caregivers' reiki experience form. While reiki was applied to 9 main points for 60 minutes (min) per day for 6 weeks, the sham reiki group was touched to the same points at the same time without starting energy flow. Stress levels of caregivers were evaluated with CSS before and after the first application and saliva samples were also taken for cortisol level determination. The blood pressure and pulse rate of both groups were evaluated and recorded before and after each application. In the quantitative part of the study, in-depth interviews were conducted with individuals in the reiki group and voice recordings were taken. Chi-square test, t-test in independent samples, Mann-Whitney U test, t-test in paired samples, Wilcoxon paired sample test were used to evaluate the data and p<0.05 was considered statistically significant.
 In the study, it was observed that after the application, CSS scores decreased in the reiki group compared to the sham reiki group (p<0.05), there was no significant difference between the groups in terms of salivary cortisol values (p>0.05), and systolic and diastolic blood pressures and pulse rate before each application in the reiki caregivers. and then it was found to be decreased compared to the caregivers in the sham reiki group (p<0.05). The qualitative data in the study support the quantitative data.
As a result of the study, reiki is effective in regulating blood pressure and pulse rate by reducing the stresses of caregivers; saliva did not cause a significant change in cortisol. According to this result, the use of reiki can be recommended for the caregivers of cancer patients.
Key Words: Caregiver, reiki, stress, nursing