Ortaokul öğretmenlerinin yaşam doyumlarının yordayıcıları olarak kariyer uyumu ve bilişsel esneklik
Career adaptability and cognitive flexibility as predictors of secondary school teachers life satisfaction
Yazar: İLKSEN KÜÇÜKTEN
Danışman: PROF. DR. ATILGAN ERÖZKAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Kariyer = Career ; Kariyer uyumu = Career adaptability ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul öğretmenlerinin kariyer uyumlarının ve bilişsel esnekliklerinin, yaşam doyumlarını yordayıp yordamadığını incelemektir. Çalışmanın örneklemini 2022-2023 Eğitim Öğretim yılında Doğu Anadolu'da bir ilde görev yapmakta olan ortaokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışmaya 13 farklı branştan 194'ü kadın, 231'i erkek toplamda 425 öğretmen katılmıştır. Öğretmenlerin yaşam doyumlarına ilişkin veriler Diener, Emmons, Larsen ve Griffin (1985) tarafından geliştirilen ve Dağlı ve Baysal (2016) tarafından Türkçeye uyarlama çalışmaları yapılan Yaşam Doyumu Ölçeği ile, kariyer uyumlarına ilişkin veriler Maggiori, Rossier ve Savickas (2017) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlama çalışmaları Işık ve diğerleri (2018) tarafından yapılan Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği - Kısa Form ile, bilişsel esnekliklerine ilişkin veriler Dennis ve Vander Wal (2010) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması Gülüm ve Dağ (2012) tarafından yapılan Bilişsel Esneklik Envanteri ile elde edilmiştir. Kişisel bilgilere ilişkin veriler araştırmacı tarafından düzenlenen Kişisel Bilgi Formu ile elde edilmiştir. Verilerin analizi SPSS 20 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin istatistiki analizlerinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu, İlişkisiz Örneklemler İçin Varyans Analizi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda kariyer uyumunun ilgi, kontrol, merak ve güven alt boyutları; bilişsel esnekliğin kontrol alt boyutu ile yaşam doyumu arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Bilişsel esnekliğin alternatifler alt boyutu ile yaşam doyumu arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ayrıca kariyer uyumunun ilgi ve güven alt boyutlarının; bilişsel esnekliğin kontrol alt boyutunun yaşam doyumunun anlamlı düzeyde yordayıcıları olduğu, kariyer uyumunun kontrol ve merak alt boyutlarının; bilişsel esnekliğin alternatifler alt boyutunun ise yaşam doyumunun anlamlı düzeyde yordayıcıları olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin yaşam doyumu puanlarının cinsiyet, yaş, branş, hizmet süresi, medeni durum ve çocuk sayısına göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı bulunmuştur. Son olarak araştırma kapsamında elde edilen sonuçlar alanyazın çerçevesinde değerlendirilmiş, araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik bazı öneriler sunulmuştur.
Anahtar kelimeler: yaşam doyumu, kariyer uyumu, bilişsel esneklik

Abstract:
The aim of this study is to examine whether secondary school teachers' career adaptability and cognitive flexibility predict their life satisfaction. Sample of the study is consists of secondary school teachers who are working in a province in Eastern Anatolia in the 2022-2023 academic year. Totally 425 teachers, 194 of whom were women and 231 of whom were men from 13 different branches participated in the study. Data on teachers' life satisfaction were collected with the Life Satisfaction Scale developed by Diener, Emmons, Larsen, and Griffin (1985) and adapted into Turkish by Dağlı and Baysal (2016). Data on career adaptability were collected with the Career Adaptability Scale - Short Form developed by Maggiori, Rossier and Savickas (2017) and adapted into Turkish by Işık et al. (2018). Data on their cognitive flexibility were obtained with the Cognitive Flexibility Inventory developed by Dennis and Vander Wal (2010) and adapted into Turkish by Gülüm and Dağ (2012). Data on personal information has been obtained from Personal Knowledge Form issued by the researcher. The analysis of the data was carried out with the SPSS 20 package program. In the statistical analysis of the data, Pearson Product of Moments Correlation, Analysis of Variance for Unrelated Samples, Multiple Linear Reggesion Analysis methods were used. Also, in this study, it has been concluded that career adaptability is a predictor of concern, control and control sub-dimension of cognitive flexibility, career adaptability is not predictor of significant level of trust, curiosity, the alternatives sub-dimension of cognitive flexibility. It was found that the life satistaction scores of teachers did not differ significantly according to gender, age, branch, length of service, marital status and number of children. Finally, the results obtained within the scope of the research were evaluated within the framework of the literature and some suggestions for researchers and practictitioners were presented.
Keywords: life satisfaction, career adabtability, cognitive flexibility