Pandora'nın kutusundaki umudu günyüzüne çıkarmak: Çocukluğunda ensest saldırıya maruz bırakılmış kadınların feminist sosyal hizmet perspektifiyle kendilerini toparlama gücü ve stratejileri
Bringing the hope in Pandora's box to light: The resilience and resilience strategies of women exposed to childhood incest from feminist social work perspective
Yazar: TÜRKÜLER ERDOST
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM CANKURTARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Cinsel istismar = Sexual abuse ; Ensest = Incest ; Güçlendirme = Empowerment ; Kadınlar = Women ; Kendini toparlama gücü = Self-lift power ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Ensest saldırı ve kendini toparlama gücünün, güçlenme ve feminist sosyal hizmet kesişiminde irdelendiği, keşfe dayanan bu retrospektif araştırmada, meseleye dair patoloji ve uyumun ötesinde bir anlayış geliştirilmeye çalışılmıştır. Araştırmada, ensest saldırı, kan, mekân, bakım, güven bağı odağında ve rızadan bağımsız ele alınırken, kendini toparlama gücü ise alanyazındaki bilginin bütünleştirilmesi ile çok boyutlu bir şekilde kavramsallaştırılmıştır. Görüşme platformu, amaçlı ve kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılarak araştırmaya katılmaya onam veren 15 kadın tarafından belirlenirken, derinlemesine görüşmelerden elde edilen anlatılar refleksif tematik analiz yönteminin yol göstericiliğinde çözümlenmiştir. Analizde anlatılar, ensest saldırının dört önemli unsuru olan sistem, fail, tanıklar ve maruz bırakılanın, eşitsiz güç ilişkileri, baskıcı ve tahakküme dayalı cinsiyet rejimi ve aileci ideoloji içerisinde görünür olabileceği şekilde ortaya konulmuştur. Sonuç olarak ensest saldırıda kendini toparlama gücü, "Öznel Güçlenme Boyutu", "Eleştirel Bilinçlilik Boyutu", "Dirençlilik ve Sistemi Aşma Boyutu" ve "Kolektif, Dayanışmacı ve Dönüştürücü Eylemlilik Boyutu" olmak üzere dört boyutlu bir örüntü geliştirilerek sistematize edilmiştir. Anlatılardaki güvenliği tehdit edici unsurlar Lena Dominelli'nin "Çok Boyutlu Güç Modeli" bağlamında ortaya konulurken, öznelerin kendilerini toparlamalarına dair kullandıkları stratejiler ise, öznel, potansiyel ve kolektif güç stratejileri kategorizasyonunda ele alınmıştır. Araştırma sonuçları, ensest saldırıda kendini toparlama gücünün hayatta kalmanın ötesinde "feminist bir kendini toparlama gücü" olmasına işaret etmektedir. Etkin öznelerin, özel olanın politik olduğu eleştirel bilinçliliği ile, kendi inşa ettikleri kimlikliklerindeki dönüşümü, sistemi dönüştürmede bir direniş gücü olarak kullandıkları anlaşılmaktadır. Pandora'nın Kutusu'nun patriyarka tarafından üretildiği, kadınlara verildiği ve sonrasında yine kadınların suçlu ilan edildiği bir rejimde, sistem kadınların inanırlıklarını sorgularken, kadınların kendilerine olan inançlarını dayanışmacı bir eylemlilikle umuda dönüştürmeleri, bu araştırma ile somutlaşmaktadır. Araştırmanın sonuçları, öznelerin önerileri ile de birleştirilerek, proaktif ve reaktif öneriler olarak sosyal hizmet politika ve uygulamasının, feminist perspektifle, baskı karşıtı, güçlenme ve hak odaklı değişim göstermesine yol açacak şekilde yapılandırılmıştır.

Abstract:
This exploratory retrospective study attempts to establish an understanding beyond pathology and adaptation by examining incest and resilience at the crossroads of empowerment and feminist social work. Resilience is conceptualized in a multifaceted way by integrating the literature knowledge and incest is addressed through blood, space, care, trust bond and independent of consent. The narratives gathered from in-depth interviews were analyzed using reflexive thematic analysis method and interview platforms were decided by 15 women who consented to participate, being reached via purposeful snowball sampling method. The four key components of incest, -the system, the perpetrator, the witnesses and the exposed-, can be visible within narratives in terms of unequal power relations, oppressive and dominant gender regime and the familial ideology. In consequence, a four-dimensional pattern of incest and resilience has been developed and systematized namely "Subjective Empowerment Dimension", "Critical Consciousness Dimension", "Resistance and Transcendence Dimension" and "Collective, Solidarity and Transformative Action Dimension". Threats to security were presented in the context of Lena Dominelli's "Multidimensional Power Model", while the resilience strategies used were addressed in the categorization of subjective, potential and collective power strategies. The results demonstrate that the resilience regarding incest is a "feminist resilience" beyond survival. Active agents, with critical consciousness of private is political, use the transformation in their self-constructed identities as a power of resistance in transforming the system. This research embodies how women's faith in themselves, despite the system questions their credibility, is transformed into hope through solidarity action in a regime where patriarchy produces Pandora's Box, gives it to women, and declares them to be criminals. The results, combined with the suggestions of the participants, are structured as proactive and reactive suggestions in such a way that social work policy and practice will demonstrate an anti-oppressive, empowerment based and rights-oriented transformation through a feminist perspective.