Hazar'da belirlenemeyen sınırlar
Un-determined border's in a caspian sea
Yazar: MUHAMMET KARABAYEV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERPİL ÇAKIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Hazar Gölü = Caspian Lake ; Hazar bölgesi = Caspian region ; Sınır = Boundary ; Sınır sorunu = Border problems ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
oz Araştırmamızın amacı Hazar'daki belirlenemeyen sınırların nedenlerini ortaya çıkarmaktır. Bu nedenler ortaya çıkarılmaya çalışılırken kriterler halinde ele alınmıştır. Araştırma kriterlerden yola çıkarak Hazar'daki Sınırların belirlenebileceğine dayanmaktadır. Hazar'ın coğrafi özellikleri Hazar'ın bir göl olarak algılanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Kıyı ülkelerinin Hazar'daki doğal kaynaklarının birbirlerine yakın olması nedeniyle Hazar'ın bölünmesi gerekmektedir. Hazar'daki hukuki sürece baktığımızda ise SSCB'nin dağılmasıyla Hazar'da tam bir hukuksuzluk yani statüsüzlük ortaya çıkmıştır. Buna kıyı devletlerinin Boru hatlarını koz olarak kullanması eklenince Hazar'daki karmaşa daha da artmaktadır. Bu belirsizlik ortamında kıyı ülkeleri arasında iktisadi ve siyasi çıkar çatışmaları ortaya çıkmakta ve doğal kaynaklardan kaynaklanan sınır anlaşmazlıkları başka alanlara da yansımaktadır. Hazar'da yeni bağımsız olan devletler kendinin varsaydığı alanları korumak için yeni silahlanmaya başlarken, İran askeri olarak onlara göre daha güçlü konumdadır. Rusya Hazar'da egemen güç olarak kendini göstermekte ve bunu tatbikatlarla desteklemektedir. Uluslar arası Deniz Hukuku Hazar hakkında "göl" değerlendirmesinde bulunmaktadır. Yani "orta hatta" veya "eşit uzaklık" ilkesine göre bölünmesini desteklemektedir. ABD, Rusya ve İran Hazar'daki durumu doğrudan etkilerken, Çin, Türkiye ve AB dolaylı olarak etkilemektedir. Kıyı ülkelerinin tezlerinden birisinin Hazar'a uygulanmasından ziyade kıyı ülkeleri kendi aralarında konsensüs (fikir birliği) oluşturmalıdırlar. Sonuç olarak, Hazar'da kıyı ülkelerinin tezlerinin veya Uluslar arası Deniz Hukukunun uygulanması değil, beş kıyı devletinin uygulayabilecekleri konsensüsün oluşturulması önemlidir. Hazar'da uygulanabilir tez ise Rusya'nın savunduğu, Azerbaycan ve Kazakistan'ın onayladığı, Türkmenistan'ın sıcak baktığı, İran'ın reddettiği "su dibinin bölünmesi ve su yüzeyinin ortak kullanılması" tezidir.

Abstract:
ABSTRACT The objective of this thesis is to bring to light the un-determined borders of the Caspian Sea and its reasons. When revealing these reasons, they were dealt with as a criterions. The scrutiny is based on the assumption of the possibility of Caspian border's determination via those criterions. The geographical characteristics of Caspian Sea expose the fact that it is to be perceived as a "lake". The partition of the Caspian Sea into the sections is necessary due to the proximity of the natural resources of Littoral states. When we look at the legal processes pertaining to the Caspian Sea, after the break-up of the Soviet Union, the very unlawfulness and de-status quo were appeared as a reality. The misuse of the oil and gas pipelines by the littoral states are increased the chaos and disorder in Caspian Sea accordingly. In the atmosphere of uncertainty, disputes over an economical and political interests are occured among the littoral states and border disagreements arising from the natural resources appeared to be reflecting other fields. The Newly Independent States bordering with the Caspian Sea are started to get armed in order to protect their fields supposedly owned by them and comparingly, Iran is in a stronger position in terms of military power. Besides, Russia appears as the most powerful and dominant power in the Caspian region and she maintains this position with the manoeuvres. The International Sea Law treats the Caspian Sea as a "lake"; i.e. it supports the partition of the Caspian Sea according to the "median line" or "equidistance" principles. While the USA, Russia and Iran exert a powerful influence on the Caspian issue directly; China, Turkey and EU affect the whole process in an indirect manner. It is crucial to form the consensus and mutual understanding among the littoral states rather than applying one of the littoral states' thesis to the Caspian issue. As a conclusion, neither the application of the thesis of the littoral states of Caspian Sea nor the practice of the International Sea Law are important ; rather, the formation of the consensus which is applicable by the five littoral states, appears to be the most important point. The applicable thesis in Caspian Sea is "the partition of seabed and common use of the water surface" which is advocated by Russia, ratified by Azerbaijan and Kazakhstan, warmly welcomed by Turkmenistan and refused by Iran respectively. ill