Küresel iklim değişikliği ve Türkiye'de yerel yönetimler perspektifinden durum değerlendirmesi
Global climate change and status assessment perspective from the local government in Turkey
Yazar: AKIN AKYIL
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE SAĞIR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Küresel ısınma = Global warming ; Yerel yönetimler = Local administrations ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Sanayi Devrimi insanlık tarihi açısından pek çok alanda dönüm noktasıdır. Bu
noktadan sonra insan ve bilim arasındaki bağ kuvvetlenirken, insan ve doğa arasındaki
bağ doğa aleyhine aşınmaya başlamıştır. Sanayi öncesi dönemde atmosferdeki sera gazı
yoğunluğu ideal seviyede 280 ppm iken, günümüzde üst sınır olarak kabul edilen 400
ppm düzeyini aşmıştır. Bu yüzyılın sonunda her şeyin aynı devam edileceği varsayılarak
hazırlanan referans senaryolara göre yeryüzünün 4-5 ℃ ısınması beklenmektedir. İklim
değişikliğinin etkilerinin bilimsel olarak kanıtlanması ve doğal afetlerin sıklığı ve
şiddetlerinin artması devletleri, bu konuda tedbir almaya ve uluslararası alanda işbirliği
tesis etmeye itmiştir. Bu işbirlikleri Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve
Sözleşmesi, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması gibi ülkeleri sera gazı emisyonlarının
azaltılması noktasında yükümlülük altına alan politika belgeleri doğurmuştur. Ancak
bazı ülkelerin ekonomik kalkınmalarını emisyon azaltımının önünde görmelerinden
dolayı bu anlaşma ve protokoller etkisini tam olarak gösterememektedir. Ülkelerin bu
çekimser tutumları ulus üstü ağ bağların ve yerel yönetimlerin iklim değişikliğinin
etkileri ile mücadele noktasında ön plana çıkmasını sağlamıştır. Hükümetlerarası İklim
Değişikliği Paneli(IPCC), Sürdürülebilir Kentler Birliği) ICLEI, İklim Liderlik
Grubu(C40), İklim ve Enerji için Başkanlar Sözleşmesi (Cities, Covenant of Mayors for
Climate and Energy) ve Karbon Saydamlık Projesi(CDP) gibi kuruluşlar yerel
yönetimler ile işbirliğine girişmekte, iklim değişikliği ile mücadele noktasında yerel
eylem planları hazırlanması, bilgi ve tecrübeleri aktarma ve finansman desteği ile yol
göstermektedirler.
Türkiye iklim değişikliği ile mücadele konusunda uluslararası sürece dâhil olma
noktasında erken davranmıştır. Ancak gelişmekte olan bir ülke olması nedeniyle
ekonomik büyümesini iklim eylemlerinin önünde tuttuğu için sera gazı azaltım
noktasında çekinceli kalmıştır. 2015 yılında imzalanan Paris Anlaşmasını onaylamayan
birkaç ülkeden biri konumundadır. Buna rağmen Türkiye Ulusal Katkı Niyet Beyanını
(INDC) vermiş 2030 yılına kadar sera gazı salımlarını % 21 azaltım taahhüdünde
bulunmuştur. İklim Değişikliği Eylem Planı ve Uyum Stratejisi Eylem Planları
hazırlanmıştır. Türkiye'deki yerel yönetimler bu eylem planı ve strateji belgelerinden
hareketle eylem planlarını hazırlamaktadırlar.Yerel yönetimler, merkezi yönetimlerden bağımsız fakat ilişki içerisinde
bulunarak kendilerine uygun eylem planları hazırlamaktadır. Dünya genelinde 2000'li
yıllardan sonra hız kazanan eylem planı hazırlama ve uygulamaları ülkemizde
2010'lardan sonra hazırlanmaya başlamıştır. Büyükşehirlerden ilk olarak Gaziantep
Büyükşehir Belediyesi eylem planını hazırlamıştır. Ülkemizde yer alan 30 büyükşehir
belediyesinin 2022 yılı sonuna kadar eylem planı hazırlaması gerekmektedir. Ancak
2020 sonu itibariyle sadece 8 tanesinin iklim eylem planı bulunmaktadır. Çalışmamızda
eylem planı bulunan büyükşehir belediyelerinin eylem planları azaltım ve uyum konuları
da düşünülerek analiz edilmiş, eylem planları belli başlıklar altında incelenmiştir.
Hazırlanan eylem planları genel olarak azaltım eylemleri noktasında belli bir standardı
yakalamışken uyum konularında eksik oldukları görülmüştür.
Çalışmanın son bölümünde iklim değişikliğinin Konya üzerine etkilerine yer
verilerek azaltım ve uyum önerilerinde bulunulmuştur. İklim değişikliğinin en büyük
etkisi doğa ve toplum üzerinde yaşanmaktadır. İklim değişikliğinden en fazla etkilenen
grubun en büyük paydaş olmasından hareketle hazırlanan eylem planlarında en önemli
paydaşlardan biri de yerel halktır. İklim değişikliği ile mücadele konusunda başarılı yerel
yönetimler arasında kabul edilen Barselona, Seattle ve Portland'ın eylem planlarında
vatandaşların görüş ve önerilerine önem verilmiş eylem planları bu doğrultuda
hazırlanarak beklentiler noktasında güncellemeler yapılmıştır. Türkiye'de hazırlanan
eylem planlarında genel olarak paydaş toplantılarına yer verilmiş ancak halkın bu
toplantılara ve plan hazırlığı noktasında katılımı yetersiz kalmıştır. Bu durumdan
hareketle Konya ili Selçuklu ilçesinde ikamet eden paydaşlar üzerinde iklim değişikliği
algısı, toplumun yerel ve ulusal politikalara bakış açısı, iklim farkındalığı kurumlara ve
kendi üzerlerine düşen sorumlulukların tespiti için anket çalışması yapılmıştır.
Anketin çıktılarına göre yerel yönetimlere iklim değişikliği ile mücadele
konusunda güven eksikliği olduğu, belediyenin bazı çalışmaları olmakla birlikte yeterli
ölçüde mücadele verilmediği, birey olarak kendilerini sorumlu hissettikleri görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Küresel İklim Değişikliği, Yerel Yönetimler, CO2

Abstract:
Industrial revolution is the turning point in numerous fields in respect of human
history. After this turning point, connection between human and nature started to erode
against nature while connection between humanity and science became stronger. Today,
green house gases intensity has exceeded 400 ppm value that is regarded as the
maximum limit while it was about 280 ppm which is the ideal value. At the end of this
century, assuming everything will continue same as today, earth surface temperature is
expected to rise about 4-5 ℃. Substantial proving effects of global warming
scientifically and increasing frequency and intensity of natural disasters force states and
governments to take precautions and seek collaborations internationally. Those
collaborations gave birth to policy documents such as United Nations Framework
Convention on Climate Change (UNFCCC), Kyoto Protocol (KP) and Paris Agreement
(PA) that makes countries liable and have obligations about decreasing greenhouse
gases. However, those agreements and protocols cannot show their effectiveness
completely due to some countries that regard their development more prominent that
reduction of emissions. Aforementioned uncommitted behaviours of countries makes
supranational connections and regional administrations become prominent. Institutions
such as Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), Council for Local
Environmental Initiatives (ICLEI), Climate Leadership Group (C40), Cities, Covenant of
Mayors for Climate and Energy (CCMCE) and Carbon Disclosure Project (CDP)
undertake cooperation between regional and local administrations, and they guide them
by means of transferring experiences, finances and knowledges on topics such as
domestic action plan preparations in respect of dealing with climate change.
Turkey acted early on joining international process for tackling climate change.
However, it remained hesitative in respect of lowering green house gas emissions
because it put economical growth ahead of climate acts since it is a developing country.
It is one of the few countries that does not approve the 2015 Paris Agreement.
Nevertheless, Turkey declared and gave its Intention of Nationally Determined
Contribution (INDC) and committed to reduce greenhouse gas emissions at a rate of
21% till 2030. Climate Change Action Plan (CCAP) and Accordance Strategy Action
Plan (ASAP) were prepared. Domestic administrations in Turkey are preparing their own
action plans according to those action plans and strategy documents. 
vii
Domestic administrations are preparing action plans that are convenient for them
while being in relations to central administration without dependency. Preparing action
plans and their applications that were gain speed after 2000s in world general was gain
speed in our country after 2010s. Among metropolitans, Gaziantep Metropolitan
Municipality was the first that prepared action plan. 30 metropolitan municipalities in
our country are expected to prepare their action plans by the end of 2022. However, only
8 of them have readily climate action plan at the end of 2020. In our study, action plans
of metropolitan municipalities that have action plans were analysed by also considering
reduction and accordance aspects, and action plans were examined in certain titles.
Prepared action plans were observed to be lacking in accordance subjects while they
seem to reach a standard level in reduction aspects.
In the last part of the work, recommendations about reduction and accordance
topics are given after effects of climate change on Konya are covered. The highest
impact of climate change is realized on nature and society. One of the most important
shareholder in prepared action plans is local people, considering that they are the biggest
number among shareholders and they are the ones that effected most. Opinions and
recommendations of people were considered, and emphasis was put on them in action
plans of Barcelona, Seattle and Portland that are accepted as successful domestic
administrations in tackling climate change, action plans were prepared according to the
aforementioned directions and updates were realized according to expectations.
Shareholder meetings were taken into considerations for action plans that are prepared in
Turkey, however, attendance and contribution of people (public) to those meetings and
plan preparations were remained insufficient. By motivating from these conditions,
public survey by questionaries were done in order to detect responsibilities of institutions
and individuals in respect of climate awareness, domestic and national political aspects,
climate change perception on shareholders living in Konya city Selcuklu county. It is
seen that there are reliance deficits to domestic administration on tackling climate
change; although there are some studies of the municipality, conducted works are
insufficient; individuals are feeling responsible about the topic according to the outputs
of the public survey.