Okul müdürlerinin kişilik özellikleri ile öğretmenlerin psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişki
The relationship between the personality characteristics of school principals and the psychological well-being of teachers
Yazar: MEHMET YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA HOŞGÖRÜR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul müdürlerinin kişilik özellikleri ile öğretmenlerin psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini Muğla ili Dalaman ilçesinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise aynı ilçede yer alan farklı ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapmakta olan 405 öğretmen oluşturmuştur. Veriler oransız küme örneklemesi tekniğine göre seçilen 405 öğretmenden toplanmıştır. Araştırmanın, okul yöneticilerinin kişilik özelliklerine yönelik verileri "Beş Faktör Kişilik Ölçeği (BFKÖ)" kullanılarak, öğretmenlerin psikolojik iyi oluş düzeylerini belirlemeye yönelik verileri ise "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ)" kullanılarak toplanmıştır. Çalışmanın verileri betimsel istatistikler, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Öğretmenlerde yaş, çalışma süresi, okul müdürüyle çalışma süresi, okul müdürünün yeni deneyimleri açıklık, nevrotizm, sorumluluk, yumuşak başlılık ve dışa dönüklük toplam puanlarının öğretmenlerin psikolojik iyi oluş toplam puanlarıyla ilişkisini gücünü ve yönünü incelemek amacıyla Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Müdürlerin yeni deneyimlere açıklık, nevrotizm, sorumluluk, yumuşak başlılık ve dışa dönüklük kişilik özelliklerinin öğretmenlerin psikolojik iyi oluş düzeylerini yordayıp yordamadığını incelemek amacıyla ise çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçları incelendiğinde genel olarak öğretmenlerin psikolojik iyi oluş düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Cinsiyet değişkenine göre incelendiğinde kadın öğretmenlerin psikolojik iyi oluşları erken öğretmenlerden anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur. Yine öğretmenlerin çalıştıkları eğitim kademesine göre psikolojik iyi oluş düzeyleri incelendiğinde, lise kademesindeki öğretmenlerin diğer kademelere göre daha düşük düzeyde psikolojik iyi oluşa sahip oldukları tespit edilmiştir. Öğretmenlerin psikolojik iyi oluşlarının, yaş, çalışma süresi, okul müdürüyle çalışma süresi, medeni durum gibi değişkenler açısından anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin kişilik özellikleri incelendiğinde, müdürlerin sorumluluk ve dışa dönüklük kişilik özelliklerinin baskın olduğu görülmüştür. Son olarak okul müdürlerini dışa dönük olarak değerlendiren öğretmenlerin psikolojik iyi oluş düzeylerinin yüksek olduğu ancak, okul müdürlerinin diğer kişilik özelliklerinin ise öğretmenlerin psikolojik iyi oluşlarının anlamlı bir yordayıcısı olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship between school principals' personality traits and teachers' psychological well-being. The research was designed in relational survey model. The population of the study consists of teachers working in Dalaman district of Muğla province. The sample of the study consisted of 405 teachers working in different primary, secondary and high school levels in the same district. Data were collected from 405 teachers selected according to disproportionate cluster sampling technique. The data on the personality traits of school administrators were collected using the "Five Factor Personality Scale (FFPS)" and the data on the psychological well-being levels of teachers were collected using the "Psychological Well-being Scale (PWBS)". Descriptive statistics, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) were used. Pearson correlation analysis was used to examine the strength and direction of the relationship between the total scores of age, working time, working time with the principal, openness to new experiences, neuroticism, conscientiousness, agreeableness and extraversion of the principal and the total scores of teachers' psychological well-being. Multiple regression analysis was used to examine whether principals' personality traits of openness to new experiences, neuroticism, conscientiousness, conscientiousness, agreeableness and extraversion predicted teachers' psychological well-being levels. 
When the results of the research were analyzed, it was determined that the psychological well-being levels of teachers were high in general. When analyzed according to the gender variable, the psychological well-being of female teachers was found to be significantly higher than that of male teachers. Again, when the psychological well-being levels of teachers were analyzed according to the level of education at which they work, it was found that high school teachers had lower levels of psychological well-being than other levels. It was found that teachers' psychological well-being did not show a significant difference in terms of variables such as age, working time, working time with the school principal, and marital status. When the personality traits of school principals were analyzed according to teachers' perceptions, it was seen that principals' responsibility and extroversion personality traits were dominant. Finally, it was determined that the psychological well-being levels of teachers who evaluated their principals as extroverted were high, but the other personality traits of school principals were not a significant predictor of teachers' psychological well-being.