7. sınıf Türkçe dersinde uygulanan aktif öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri üzerindeki etkileri
The effects of active learning model applied in 7th grade Turkish language course on students' critical thinking tendencies
Yazar: AYHAN BULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FEVZİ DURSUN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aktif öğrenme = Active learning ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Araştırmanın amacı 7.sınıf Türkçe dersinde uygulanan aktif öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırmanın çalışma grubunu Erzurum da 2016-2017 eğitim öğretim yılında yedinci sınıfa devam eden 59 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden 29 öğrenci deney grubunu; 30 öğrenci de kontrol grubunu oluşturmaktır. Araştırmada deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında deneysel araştırma modellerinden ön test son test kontrol gruplu deneysel desen ve nitel kısmında durum çalışması deseni kullanılmıştır. 
Araştırmanın deneysel deseni bir deney bir de kontrol grubundan meydana gelmektedir. Araştırmaya dâhil edilen üniteler deney grubunda aktif öğrenme modeline uygun olarak planlanıp hazırlanırken, kontrol grubunda millî eğitim kazanımları doğrultusunda 2015 Türkçe dersi öğretim programına ve ders kitabının gerektirdiği etkinliklere uygun olarak planlanmış ve hazırlanmıştır. Deney grubundan 29 öğrencinin her biri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu yardımıyla bireysel görüşmeler yapılmıştır.  Aynı süreç uygulama öğretmenine yönelik olarak hazırlanan görüşme formu kullanılarak tekrarlanmıştır. Araştırma süreci haftada 2 ders saati olmak üzere toplam 10 hafta sürmüştür. Deney grubunda 10 hafta boyunca haftada 2 ders saati toplam 20 ders saati gözlem yapılmıştır. Kontrol grubunda bu gözlem süreci uygulama sürecinin son dört haftasında haftada 2 ders saati toplamda 8 ders saati olmak üzere uygulanmıştır. 
Araştırma sürecinde belirlenen alt amaçlara yönelik verileri elde etmek amacıyla nicel ve nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Giancarlo, Blohm ve Urdan  (2004) tarafından geliştirilen, Özdemir (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerini ölçmek için geliştirilen Kaliforniya Zihinsel Güdülenme Ölçeği deney ve kontrol grubunda ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış öğretmen ve öğrenci görüşme formu ile gözlem formu 7. sınıf Türkçe dersinde uygulanan aktif öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri üzerindeki etkilerine yönelik görüşlerini belirlemek ve uygulama sürecine yönelik araştırmacının yaptığı gözlemleri yansıtmak için veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizlerinde α= 0.05 olarak kabul edilmiştir. Deney ve kontrol grubunun akademik başarı açısından eşitliğini göstermek için öğrencilerin 6. sınıf ikinci ders dönemine ait karne not ortalamaları dikkate alınmıştır. Deney ve kontrol gruplarının eleştirel düşünme eğilimleri  açısından denkliğini göstermek için KZGÖ kullanılarak; ön test ve son testlerden aldıkları puanların aritmetik ortalamalarına, standart sapma ve ortalama değerlerine yer verilmiştir. Öğrencilerin Kaliforniya Zihinsel Güdülenme Ölçeğin'den alınan ön test ve son test puanlarına ilişkin veri dağılımını incelemek üzere Shapiro-Wilk testi yapılmıştır. Yapılan bu testler sonucunda deney ve kontrol gruplarında yer alan öğrencilerin ön test ve son testten aldıkları puanların normal dağılım göstermediği belirlenmiştir. Bu nedenle bu çalışma gruplarında yer alan öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla nonparametrik testlerden bağımsız gruplar için Mann-Whitney U testi yapılmıştır.
Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Mann Whitney U Testinden aldıkları ön test sıra puanları açısından aralarında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Aynı süreçle ilgili olarak deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Mann Whitney U Testinden aldıkları son test sıra puanları açısından aralarında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Aktif öğrenme modelleriyle Türkçe dersi işlenen deney gurubundaki öğrencilerin  ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla eşleştirilmiş gruplar için Wilcoxon işaret sıralı testi yapılmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin ön test ve son testten aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Millî eğitim kazanımları doğrultusunda ders kitabının gerektirdiği etkinlikleri yerine getirerek Türkçe dersi işlenen kontrol grubunda ise öğrencilerin  ön test ve son test puanları arasında istatistiksel olarak fark anlamsız bulunmuştur. 
Öğretmen ve öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yapılan görüşmelerin ve araştırmacı tarafından geliştirilen gözlem formlarının analizinde nitel veri analizlerinden betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizleri sonuçlarında 7.sınıf Türkçe dersinde uygulanan aktif öğrenme modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimleri üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılan bireysel görüşmelerden elde edilen veriler analiz edildiğinde, öğrenciler aktif öğrenme modeli kullanılarak işledikleri Türkçe derslerinin dikkat ve motivasyonlarını artırdığını, sosyal iletişim ve etkileşim becerilerini geliştirdiğini, zihinsel düşünme süreçlerini pozitif yönde etkilediğini, uygulama süreci boyunca farklı öğrenme yaklaşımlarıyla karşılaştıklarını, konuları öğrenirken daha çok araştırmacı ve sorgulayıcı bir tutum içerisinde oldukları ifade etmişlerdir. Aynı süreçle ilgili olarak uygulama öğretmeniyle yapılan görüşmelerde, uygulama öğretmeni uygulama sürecinin öğrencilerinin dikkat, motivasyon ve kendine güven duyguları artırdığını belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerinin sosyal iletişim ve etkileşim becerilerininde bu süreçte olumlu yönde etkilediğini ifade etmiştir. Öte yandan bu süreçte öğrencilerinin zihinsel düşünme süreçlerini geliştirmek için çeşitli etkinliklere yer verdiğini, bu etkinlikleri uygularken kendisine çeşitli roller düştüğünü ve uygulama sürecinin kendisine mesleki açıdan geliştirdiğini belirtmiştir.

Abstract:
The purpose of the study is to determine the effects of active learning model applied in the 7th grade Turkish Language course on students' critical thinking tendencies. The study group of the research consists of 59 students who were in the seventh grade during the academic year of 2016-2017 in Erzurum Province. Of these students, 29 students constituted the experimental group and 30 students constituted the control group. Experimental method was used in the study. In the quantitative part of the study, experimental design with pre-test post-test control group, which is one of the experimental research models, was used and case study was used in the qualitative part of the study.
The experimental design of this study consists of one experimental group and one control group. While the units included in the study were planned and prepared in accordance with the active learning methods and techniques in the experimental group, they were planned and prepared in accordance with the activities of the Turkish Language course teaching program of the year 2015 and course book in the direction of national education acquisitions in the control group. Individual interviews were conducted with each of the 29 students in the experimental group with the help of the semi-structured interview form. The research process lasted for a total of 10 weeks, 2 hours per week. The experimental group was observed for 2 hours per week for a total of 20 hours for 10 weeks. In the control group, this observation process was applied for 2 hours per week for the last four weeks of the application period, for a total of 8 hours.
Quantitative and qualitative data collection tools were used to obtain data for the sub-objectives identified in the research process. The California Mental Motivation Scale, developed to measure the students' critical thinking tendencies by Giancarlo, Blohm and Urdan (2004) and adapted to Turkish by Özdemir (2006) was applied as pre-test and post-test in the experimental and control groups. The semi-structured interview forms for the teacher and the students and observation form which were developed by the researcher were used as data collection tools to determine views on the impact of active learning methods and techniques on critical thinking tendencies and to reflect observations made by the researcher towards the application process. In the analysis of the quantitative data obtained from the study, α was set as 0.05 (α = 0.05). Using California Mental Motivation Scale to demonstrate the equivalence of the experimental and control groups in terms of their critical thinking tendencies; arithmetic mean of the scores they have taken from pre-test and post-test, standard deviation and mean values are included. The Shapiro-Wilk test was conducted to examine the data distribution of students' pre-test and post-test scores from the California Mental Motivation Scale. As a result of these tests, it was determined that the students in the experimental and control groups did not have a normal distribution of scores from pre-test and post-test. For this reason, the Mann-Whitney U test was performed for independent groups from nonparametric tests to determine whether there was a significant difference between pre-test and post-test scores of the students in these study groups.
Test and control group students were found to have no significant difference in terms of pretest sequence scores from the Mann Whitney U test. Regarding the same process, it was found that there was a significant difference between the experimental and control group students in terms of the final test scores they got from the Mann Whitney U Test. A Wilcoxon signed rank test was conducted for the matched groups to determine whether there was a significant difference between the pre-test and post-test scores of the students in the experimental group who were taught Turkish Language with active learning models. The difference between the pre-test and post-test scores of the students in the experimental group was found to be statistically significant. The difference between pre-test and post-test scores of the students in the control group in which the Turkish lesson was performed by fulfilling the activities required by the course book in the direction of national education achievements was found statistically meaningless.
Descriptive analysis method, one of the qualitative data analyses, was used in the analysis of the interviews made by teachers and students through semi-structured interview form and the observation forms developed by the researcher. In the results of the analysis of quantitative data, it is concluded that the active learning model applied in the 7th grade Turkish lesson is influential on the students' critical thinking tendencies. When the data obtained from the individual interviews made using the semi-structured interview form in the experimental group were analyzed, the students stated that their interest and motivation have increased thanks to the Turkish lessons they have learned using the active learning model, the students also expressed that their social communication and interaction skills have improved, their mental thinking processes have been affected positively and they encountered different learning approaches throughout the application process and they were in a more researcher and inquisitive attitude while learning the topics. In the interviews with the practicing teacher regarding the same process, the teacher stated that the students in the application process increased their attention, motivation and self-confidence. On the other hand, the teacher stated that during this process he applied various activities to develop the students' mental thinking processes and the teacher himself played various roles and the application process contributed to his professional career as well.