Bakara Sûresinde anlatılan kıssalardan istinbât edilen hükümler
Judgments revealing from the stories told in Surah al-Baqarah
Yazar: MERVE DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL YILMAZ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Kur'ân, muhataplarına geçmişte yaşamış toplulukların başından geçen olayları ilâhî mesaja uygun bir formda pasajlar halinde sunmaktadır. Bu pasajlarla İslâm toplumuna insanlık tarihi boyunca vahyin indirildiği toplumlarda vahye tabi olan ve vahyin karşısında duranların var olduğu anlatılmaktadır. İnsanların yaptıkları bu tercihlerin neticelerinin olduğu vurgulanmakta ve inananların çektikleri cefalar örneklendirilerek Kur'ân'a tabi olanların çektikleri sıkıntılar sebebiyle Müslümanlar teselli edilmektedir. Muhataplara yaşanmış gerçek olaylar anlatılarak vahyin karşısında olan toplulukların cezaya çarptırıldıkları, inananların çektikleri sıkıntıların ise büyük mükafatlar ile ödüllendirileceği belirtilmektedir. Kıssalar Kur'ân'ın dörtte birinden fazlasını teşkil etmektedir. İslâm âlimleri, Kur'ân'ın önemli bir bölümünü kapsayan kıssalardan İslam hukukuna ve İslâm akaidine dair hükümler çıkarmıştırlar. Kıssalardan hüküm istinbât edilirken çoğunlukla kıssa âyetlerinin tâlî delil olarak ele alındığı konuyla ilgili nas var ise önceliğin bu âyet ve hadislere verildiği görülmektedir. Konu ile alakalı nassın bulunmadığı durumlarda kıssa âyetlerinin aslî delil olarak ele alındığı da görülmektedir. İslâmî ilimlerin teşekkül sürecinden bu yana kıssalardan istinbât edilen hükümleri ele alan müstakil bir çalışma bulunmamaktadır. Bu durum kıssaların fıkhî yönünün geri planda kalmasına sebebiyet vermektedir. Çalışmada Bakara sûresinde anlatılan Kur'ân kıssalarından istinbât edilen fıkhî hükümler, ahkâm tefsirleri ve İslâm hukuku kitaplarında tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmayla kıssaların İslâm hukukundaki yerinin açığa çıkarılması ve kıssalardan elde edilen hükümlerin bir araya toplanması amaçlanmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Kıssa, İslam Hukuku, Bakara Sûresi, Hüküm, İstinbât

Abstract:
The Quran presents the events experienced by past societies to its interlocutors with passages appropriate to the divine message. These passages tell the Islamic community that throughout human history, in the societies where revelation was sent, there were those who are tied to the revelation and those who opposed it. It is emphasized that these choices people make have consequences, and Muslims are consoled for the troubles suffered by those who follow the Quran by giving examples of the sufferings of believers. By telling the real events to the collocutors it is stated that the communities that oppose the revelation will be punished, and the believers will be rewarded with great rewards for the troubles they have suffered. One quarter of the Quran consists of the stories. İslamic scholars revealed the rules regarding İslamic law and İslamic beliefs from the stories including important part of the Quran. While revealing the meaning al-hukm from stories, it is seen that the verses of the stories are generally considered as tâlî evidence, and if there is any nas on the subject, priority is given to these verses and hadiths. İslamic scholars have extracted fiqh rules from stories including a important part of the Quran. Since the formation process of İslamic sciences, there has been not  independent article about the judgments from stories. The situation causes the fiqh aspect of the stories to remain  in the background. İn this article, judgments revealing from the stories told in  surah Al-Baqarah were tried to be determined in the Ahkam tafsir and İslamic law books. This article aims to show the place of stories in İslamic law and to gather together the obtained from the stories.
Key Words: Story, İslamic Law, Surah Al-Baqarah, Al-hukm, Reveal the meaning