Farklı mekanların dinlediğini anlamaya etkisi
The effect of different spaces on listening understanding
Yazar: PELİN ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SELCEN ÇİFCİ
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Dinleme = Listening ; Dinleme becerisi = Listening skill

Özet:
Dinleme, dört temel dil becerisi içerisinde bireyin ilk edindiği beceridir ve
bireyin doğduğu günden itibaren edinmeye başladığı bu beceri, sosyal çevrede
gelişir. Örgün eğitim kurumlarında yürütülen ana dili eğitiminde dinleme becerisinin
geliştirilmesine önem verilmelidir. Dinleme eğitiminin sadece sınıf ortamında sese
dayalı etkinliklerle yapılması öğrencilerin günlük hayatta karşılaşabilecekleri
ortamları ve durumları göz ardı etmektir. Bu çalışmanın amacı, farklı dinleme
mekânlarının dinlediğini anlamaya etkisini incelemektir. Çalışmanın yöntemi
deneysel desenlerden biri olan "Tek Gruplu Ön test -Son test Zayıf Deneysel Desen"
dir. Çalışma 2021-2022 eğitim öğretim yılında Uşak il merkezinde bulunan bir devlet
okulunda öğrenim görmekte olan 10 tane 8. sınıf öğrencisiyle yapılmıştır. Çalışma
süreci başlamadan önce "Atatürk, tiyatro, at, müze, kütüphane ve dokuma" olmak
üzere altı farklı tema belirlenmiştir. Araştırmada; belirlenen temalarla ilişkili
"Mürefteli Kadınlar ve Emin Astsubay, Canım Kitaplığım, Kilim, Yılkı Atı, Miras
Keçe, Rodin'den Aldığım Ders, Belkıs Tiyatrosu, Sığırtmaç Mustafa'nın Öyküsü,
Ben Küçük Bir Kilimim, Eğin'de Cirit Oyunu, Eşekli Kütüphaneci Mustafa
Güzelgöz, Ben Kanatlı Denizatı Broşu" adlı öyküleyici metinler, dinleme
metinlerinin metin altı soruları ve odak görüşme soruları veri toplama aracı olarak
belirlenmiştir.
Belirlenen dinleme metinleriyle, sınıf içinde, günde bir ders saati olmak
üzere iki haftalık süreçte dinleme çalışması yapılmıştır. "Atatürk Kültür Merkezi,
Uşak Atlı Rehabilitasyon Merkezi, Uşak Arkeoloji Müzesi, Uşak İskender Pala İl
Halk Kütüphanesi, Atatürk Evi ve Dokur Evi" olmak üzere temalarla ilişkili 6 farklı
mekânda da iki haftalık süreçte dinleme çalışmaları yapılmıştır. Çalışma süreci 6 haftada tamamlanmıştır. Sınıf içinde yapılan dinleme çalışmalarından elde edilen
puanlarla farklı mekanlarda yapılan dinleme çalışmalarından elde edilen puanlar
karşılaştırılmış ve yüzdelik farkına bakılmıştır. Verilerin anlamlılık değeri için SPSS
28.0 programı yardımıyla non- parametrik testlerden biri olan Wilcoxon işaretli
sıralar testi kullanılmıştır.
Çalışmalardan elde edilen bulgulardan hareketle öğrencilerin tiyatro
temasındaki ön test ortalamalarının 40,8889 son test ortalamalarının 56,0556; cirit
temasındaki ön test ortalamalarının 77,1667 son test ortalamalarının 85,1111; müze
temasındaki ön test ortalamalarının 61,5556 son test ortalamalarının 73,6667;
kütüphane temasındaki ön test ortalamalarının 65,0500 son test ortalamalarının
80,2000; Atatürk temasındaki ön test ortalamalarının 48,5000 son test
ortalamalarının 82,0000; dokuma temasındaki ön test ortalamalarının 67,9000 son
test ortalamalarının 79,3000 olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin belirlenen
mekanlarda yapılan dinleme çalışmalarındaki son test puan ortalamalarının sınıf
içinde yapılan dinleme çalışmalarındaki ön test puan ortalamalarına oranla yüksek
olduğu görülmüştür. 5 temadan elde edilen veri anlamlı sonuçlanmıştır (p<0.05).
Tiyatro temasından anlamlı veri elde edilememiştir (p>0.05). 6 farklı temanın
belirlendiği ortamlarda yapılan dinleme çalışmalarının 5'inde anlamlı bir fark elde
edilirken 1 çalışmada anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Elde edilen verilere
göre; çalışma grubundaki öğrencileri en fazla etkileyen ortamın Atatürk Evi olduğu,
en az etkileyen ortamın ise tiyatro olduğu görülmüştür. Çalışmanın bütününe
bakıldığında sınıf içinde yapılan geleneksel dinleme çalışmalarına göre; dinleme
metni ile ilişkili ortamlarda yapılan dinleme çalışmalarının anlamayı olumlu
etkilediği görülmüştür. Çalışmayla ilgili önerilere sonuç bölümünde yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dinleme, dinleme eğitimi, Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda dinleme

Abstract:
Listening is the first skill acquired by the individual among the four basic
language skills and this skill, which the individual starts to acquire from the day
he/she is born, develops in the social environment. In mother tongue education
carried out in formal education institutions, importance should be given to the
development of listening skills. Doing listening education only with activities based
on sound in the classroom environment is to ignore the environments and situations
that students may encounter in daily life. The aim of this study is to examine the
effect of different listening spaces on listening comprehension. The method of the
study is a one-group pretest-posttest weak experimental design. The study was
conducted with 10 8th grade students studying in a public school in Uşak city center
in the 2021-2022 academic year. Before the study process started, six different
themes were determined as "Atatürk, theater, horse, museum, library and weaving".
In the study, the narrative texts related to the determined themes, namely " Mürefteli
Kadınlar ve Emin Astsubay, Canım Kitaplığım, Kilim, Yılkı Atı, Miras Keçe,
Rodin'den Aldığım Ders, Belkıs Tiyatrosu, Sığırtmaç Mustafa'nın Öyküsü, Ben
Küçük Bir Kilimim, Eğin'de Cirit Oyunu, Eşekli Kütüphaneci Mustafa Güzelgöz,
Ben Kanatlı Denizatı Broşu", the sub-text questions of the listening texts and focus
interview questions were determined as data collection tools.
With the determined listening texts, listening activities were carried out in the
classroom in a two-week period, one class hour a day. Listening activities were
carried out in 6 different places related to the themes, including "Atatürk Cultural Center, Uşak Equestrian Rehabilitation Center, Uşak Archeology Museum, Uşak
İskender Pala Provincial Public Library, Atatürk House and Dokur House" in a twoweek period. The study process was completed in 6 weeks. The scores obtained from
the listening activities in the classroom were compared with the scores obtained from
the listening activities in different places and the percentage difference was
examined. For the significance value of the data, Wilcoxon signed-rank test, one of
the non-parametric tests, was used with the help of SPSS 28.0 program.
Based on the findings obtained from the studies, students' pretest averages in
the theater theme were 40,8889 and posttest averages were 56,0556; pretest averages
in the javelin theme were 77,1667 and posttest averages were 85,1111; pretest
averages in the museum theme were 61,5556 and posttest averages were 73,6667;
library theme pretest averages 65,0500 posttest averages 80,2000; Atatürk theme
pretest averages 48,5000 posttest averages 82,0000; weaving theme pretest averages
67,9000 posttest averages 79,3000. It was observed that the mean posttest scores of
the students in the listening activities conducted in the designated places were higher
than the mean pretest scores in the listening activities conducted in the classroom.
The data obtained from 5 themes were significant (p<0.05). No significant data was
obtained from the theater theme (p>0.05). In 5 of the listening studies conducted in
environments where 6 different themes were determined, a significant difference was
obtained, while in 1 study it was determined that there was no significant difference.
According to the data obtained; it was seen that the environment that affected the
students in the study group the most was Atatürk House, and the environment that
affected the least was theater. Looking at the whole study, it was seen that listening
activities in environments related to the listening text positively affected
comprehension compared to traditional listening activities in the classroom.
Suggestions related to the study are given in the conclusion section.

Keywords: Listening, listening education, listening in the Turkish Curriculum