Başarısız bir devlet olan Afganistan'ın siyasal hayatında Taliban
The Taliban in the political life of Afghanistan as a failed state
Yazar: ŞAFAK GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ M. HÜSEYİN MERCAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Başarısız devlet = Failed states ; Kırılgan ülkeler = Fragile countries ; Siyasi hayat = Political life ; Taliban = Taliban

Özet:
Bu tezle, Afganistan'da çeyrek asırdan beri varlığını sürdüren Taliban'ın, bu ülkedeki etkilerini Afganistan'ın "başarısız devlet" durumuna düşmesine katkısı açısından inceleyerek, Afganistan ve Taliban'ın geleceği hakkında öngörülerde bulunarak ve çözüm önerilerine yer vererek, bu alandaki mevcut Türkçe eser boşluğunun doldurulması ve Afganistan'ın istikrarı ve yeniden inşası üzerinde çalışan, araştırma yapan kişilere katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Bu çalışma, literatür taraması ve mevcut veri tabanı incelemesine dayalı olarak nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş, Afganistan ve Taliban bağlamında tezde vaka incelemesi yapılarak, süreç takibi yöntemi ile analiz edilmiştir. Mevcut Batılı çalışmaların aksine Afgan kültürü göz önünde bulundurularak, durum tespiti, sorunların incelenmesi ve çözüm önerilerinin ortaya konulmasına gayret edilmiştir.
Taliban; on yıl süren Sovyet işgaline karşı yürütülen savaş, Necibullah Yönetimi dönemindeki iç savaş ve arkasından mücahitlerin kendi aralarında başlayan iç çatışmaların toplamının doğurduğu "çökmüş devlet" ortamının bir sonucu olarak 1994 yılında ortaya çıkmış, 1996 yılında kendi hükûmetini kurarak beş yıl boyunca ülkeyi yönetmiştir. 2001 yılındaki uluslararası müdahale ile yönetimden uzaklaştırılan Taliban, uygulanan yanlış stratejiler nedeniyle kısa sürede toparlanarak gittikçe Afganistan'daki askerî ve siyasî ağırlığını artırmış ve günümüzde ülkenin tamamında etkin hale gelmiştir. Taliban, halen Afganistan'da devlet başarısızlığını pekiştiren ana etken konumundadır. Gelinen aşamada, Taliban'ın hükûmet ortağı olarak Afganistan'ı yönetmesi en makul seçenek olarak görülmektedir. Afganistan devlet kurumlarının uluslararası toplumun desteği olmadan kendi ayakları üzerinde duramayacağı ve söz konusu destek sağlanmadığı takdirde, Afgan devletinin kısa sürede çökebileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
The purpose of this dissertation is to fill the gap in literature for research conducted in Turkish, and to contribute to the research on the stability and rebuilding of Afghanistan by examining the effects of the Taliban in terms of its contributing factors to Afghanistan's becoming a "failed state", by making predictions about the future of Afghanistan and the Taliban, and by providing proposals for solutions. This study was conducted using a qualitative research method, a case study in the context of Afghanistan and the Taliban, based on a literature review and an existing database review and analyzed by process follow-up method. Contrary to Eurocentric studies, Afghan culture has played an important role in this study in the analysis of the efforts that have been made to understand the situation, examine the problems, and offer solutions. 
The Taliban emerged in 1994 in the aftermath of Afghanistan's "collapsed state" status, which was the result of the war against the Soviet occupation that lasted for ten years, a civil war during the Najibullah administration, and the internal conflicts between the mujahids. The Taliban ruled the country for five years by establishing its own government in 1996. The Taliban, which was overthrown with international intervention in 2001, recovered in a short time as a result of the wrong strategies implemented and gradually increased its military and political weight in Afghanistan. The Taliban is active throughout country today and it is still the main factor reinforcing the state failure in Afghanistan. At the current stage, the joint rule of Afghanistan alongside the legitimate government is regarded as the most feasible option by the international coalition. It is foreseen that as the Afghan state institutions cannot sustain on their own without the support of the international community, if such support is not provided, the Afghan state may collapse in a short time.