İş kazaları ve meslek hastalıkları: ESTAŞ ve TÜDEMSAŞ'ta bir araştırma
Occupational diseases and occupational accident
Yazar: HATİCE ÇOBAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET SADIK ÖNCÜL
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Sanayileşme ile birlikte ekonomik, toplumsal ve kültürel alanda köklüdeğişimler yaşanmıştır. Sanayileşmenin getirdiği otomasyon, kitlesel üretim, yığınlarhalinde çalışma vb. gelişmeler çalışma hayatının asıl özneleri olan işçileri,işletmeleri, yakın ve uzak çevreyi çeşitli açılardan etkilemiştir. şgörenlerin çalışmakoşullarının olumsuzluğundan kaynaklı meslek hastalıklarına yakalanmaları ve işkazalarına uğramaları ise iş güvenliği, iş ve işçi sağlığı gibi kavramların daha sıkgündeme gelmesine neden olmuştur.ş güvenliğini ve işçi sağlığını tehdit eden pek çok önemli etken vardır.Meslek hastalıkları ve iş kazaları bu etkenler arasında ilk sıralarda yer almaktadır.Çalışma ortamının sağlıksızlığı, işgörenlere kazalar ve meslek hastalıkları konusundayeterli eğitimin verilmeyişi, teknik donanımın yetersizliği ve ergonomikolumsuzluklar da etkenlerden bazılarıdır. Öte yandan, işçilerin bilinçsizliğinden yada kişilik yapılarından kaynaklanan sorunlar da iş güvenliği ve işçi sağlığını tehditetmektedir.Gerek insan hatalarından gerekse çalışma koşullarından kaynaklanan buhatalar önlenebilir hatalardır. ş güvenliği ve iş sağlığına ilişkin önlemler yeterli veetkin bir şekilde alınmalıdır. Demokratik kitle örgütleri, işverenler ve devlet çalışmahayatının daha verimli, sağlıklı ve insancıl bir nitelik kazanması için iş sağlığı ve işgüvenliği eğitimine, uygulamalarına, denetimlerine yeterince önem vermelidir. Bukonuda işverenlerde ve çalışanlarda güvenli çalışma bilinci oluşturulmalıdır. şgüvenliği yönetim ve denetim sistemleri tüm çalışma hayatında etkin bir düzeydehayata geçirilmelidir.Öte yandan maddi kayıplar yanında yerine getirilmesi mümkün olmayanmanevi kayıpların oluşmaması, verimliliğin arttırılması, iş ortamının çalışanlardagüvensizlik ve huzursuzluk yaratmayacak şekilde düzenlenmesi ve genel toplumyararı açısından da işyerlerindeki tehlikelerin ortadan kaldırılması bir zorunluluktur.Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde;meslek hastalıkları, iş kazaları, işçi sağlığı, iş güvenliği ve iş sağlığı kavramları elealınmıştır. şçi sağlığıyla ilgili olarak ?iş kazaları? ve ?meslek hastalıkları? ve busorunların kökenleriyle, toplumsal, psikolojik ve ekonomik sonuçları incelenmiştir.Bunun yanı sıra ulaşılan veriler ışığında iş kazaları ve meslek hastalıklarısınıflandırılmıştır. Ayrıca iş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin istatistikselveriler, risk etkenleri ve önlemler üzerinde durulmuştur.kinci bölümde iş kazalarının meydana gelmesine neden olan çeşitli etkenlerile meslek hastalıklarına neden olan çalışma ortamındaki etkenler üzerindedurulmuştur. ş kazalarının büyük oranda işgörene bağlı olarak ortaya çıktığı gözönünde bulundurularak, işçilerin, kişisel nitelikleri ile fiziksel ve psiko-sosyalözelliklerine geniş yer verilmiştir.Üçüncü bölümde, ilk iki bölümdeki kuramsal bilgilerin test edilmesi amacıylabir araştırma gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda TÜDEMSAŞ (Türkiye DemiryoluMakineleri Sanayi Anonim Şirketi) ve ESTAŞ (Eksantrik Sanayi ve Ticaret AnonimŞirketi) işletmelerinde gerçekleştirilen anketlerin değerlendirilmesine yer verilmiştir.

Abstract:
With the industrialization, there have been fundamental changes in economy,society, and culture. The workers, actors of working environment, enterprises, and allthe surroundings of the society are affected by following changes: automation, massproduction, crowded working places, in different aspects. Because of shortcomingsof negative working environments that causes occupational diseases andoccupational accidents, some terms such as occupational safety, work and workershealth have become more discussed issues.There are many important factors that threat work safety and workers health.Occupational diseases and occupational accidents are the leading factors. The otherfactors are unhealthy working environment, insufficient knowledge of using machineand rigging, system errors, education, experience, inefficient supervision,inefficiency in using personal preventative devices, carelessness. In additionunconsciousness of workers or/and their personality threat on work safety andworkers health.These mentioned mistakes are caused by either due to human mistakes orworking environment could be prevented. Active and sufficient precautions for workhealth and safety need to be taken seriously. Employees and employers are tobecome conscious for this issue. Management and supervision of work safetysystems need to be applied actively and controlled regularly to all aspects of workingenvironment. Non Governmental Organizations (NGOs), workers and employersneed to give necessary importance for human health and working environment bygiving necessary attention to working health conditions.Furthermore, in order to prevent to some of the substantial losses and todecrease spiritual problems and consequently to increase the productivity, confidenceand comfort on workers and employers would benefit whole society.This present study consists of three parts. The first part includes followingsubjects: occupational diseases, work related accidents, workers health, safety ofworking environment and the comparison and importance of these subjects byemployers and employees. In addition the effects of these mentioned subjects to thesociety from sociologic, psychological, and economical aspects. Furthermore, thispart will also review some data that compares Turkey and world rates and will focuson the importance of these rates in accordance to productivity.The second part focuses on to the main factors that cause occupationaldiseases and occupational accidents because of working environment. In addition,keeping in mind that most of the time accidents occurs due to workers? fault and forthis reason each worker?s individual position, physiological, social, andpsychological characteristics have been reviewed in a broad way.Third part exposes the survey that was done for this study to test institutional?information and compare our data with the thesis? first and second parts. For thiscontext TÜDEMSAŞ (Turkish Railway Machines Industry Inc.) and ESTAŞ(Camshaft and Chilled Cast Inc.) enterprises workers have been surveyed and theresults are discussed in this section.