Üniversite öğrencilerinde yeme bozukluğunun görülme sıklığı ve psikososyokültürel yordayıcıları: İstanbul örneklemi
The prevalence of eating disorders in university students and psychosociocultural predictors: İstanbul sample
Yazar: EZGİ DEVECİ
Danışman: DOÇ. DR. H. ÖZLEM SERTEL BERK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Nokta yaygınlığı = Point prevalence ; Psikososyal faktörler = Psychosocial factors ; Üniversite öğrencileri = University students ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Yeme bozuklukları (YB) biyolojik, çevresel, psikolojik ve sosyokültürel faktörlerin karşılıklı etkileşimine dayalı oluşan ciddi bir psikiyatrik hastalıktır. Ergenlik dönemi itibari ile bireylerin YB açısından risk altında olduğu belirtilmektedir. Bu araştırmada YB'nin üniversite öğrencileri arasında nokta yaygınlığı ile farklı yeme gruplarına ayrılan katılımcıların psikososyokültürel değişkenler açısından nasıl farklılaştığı ve benzeştiği incelenecektir.
Araştırma örneklemini İstanbul'da bulunan üniversitelere devam eden, 18-25 yaş arası 1876 öğrenci oluşturmuştur. Katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (YBDÖ), Beden Bölge ve Özelliklerinden Hoşnut Olma Anketi (BBÖMOA), Tek Maddelik Benlik Saygısı Ölçeği (TMBSÖ) ve Fiziksel Görünüme Dayalı Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (FGDSKÖ) ile YB açısından risk grubunda olduğu belirlenen kişilere DSM-5 için Yarı Yapılandırılmış Yeme Bozukluğu Görüşme Formu (EDA-5) uygulanmıştır.
Sonuçlar, YB'nin nokta yaygınlığının %1.55 (n = 27 kadın, 2 erkek) olduğunu göstermiştir (Anoreksiya Nervoza (AN) için %0.16, Bulimiya Nervoza (BN) için %0.11, Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu (TYB) için %0.21, Eşikaltı AN için %0.05, Eşikaltı BN için %0.32, Eşikaltı TYB için %0.48, Tanımlanmamış Beslenme ve Yeme Bozukluğu (TBYB) için %0.21).  Erkek öğrencilere sadece Eşikaltı TYB ve TBYB tanıları konulmuştur. Ayrıca tanı konulan katılımcıların Instagram ve Facebook uygulamaları üzerinden takip edilen beden görünümü ile ilgili hesap sayısı ve YBDÖ'den aldıkları puanların tanı konulmadığı halde yeme davranışları bozulmuş ve sağlıklı yeme örüntülerine sahip olan katılımcılardan daha yüksek; BBÖMOA, FGDSKÖ ve TMBSÖ puanlarının ise daha düşük olduğu belirlenmiştir. 
Bu çalışmada üniversite öğrencilerinde YB nokta yaygınlık oranındaki artışın literatür ile uyumlu olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, yeme davranışında bozulma ile ilişkili olduğu bilinen psikososyokültürel risk faktörlerinin tanı konulan ve tanı konulmayan gruplar arasında farklılaştığı ile ilgili sonuçların bu gruplarla yürütülecek koruyucu/önleyici çalışmalara yol göstereceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Yeme bozuklukları, epidemiyoloji, nokta yaygınlığı, üniversite öğrencileri, psikososyokültürel faktörler

Abstract:
Eating disorders (EDs) is a serious psychiatric disorder based on the interaction of biological, psychological, sociocultural, and environmental factors. It is argued that individuals are at risk for ED as of adolescence. This study examined ED point prevalence among university students and how the eating disorder was differentiated and similar in terms of psychosociocultural variables of the participants who were divided into different eating groups.
The research sample consisted of 1876 students between the ages of 18-25 who enrolled from the universities in Istanbul. A sociodemographic form, Eating Disorder Examination Questionnaire (EDE-Q), Body Image Satisfaction Questionnaire (BISQ), Single Item Self Esteem Scale (SISES), Social Comparison through Physical Appearance Scale (SCPAS) were used in the present study. Also Eating Disorder Assessment for DSM-5 was conducted to the individuals determined to be in the risk group for ED.
The results showed that the point prevalence of ED was 1.55% (n = 27 females, 2 males). (Anorexia Nervosa (AN): 0.16%; Bulimia Nervosa (BN): 0.11%; Binge Eating Disorder: (BED) 0.21%; Atypical AN: 0.05%; Sub-threshold BN: 0.32%; Sub-threshold BED: 0.48%; Unspecified Feeding and Eating Disorder (UFED): 0.21%). Male students were only diagnosed with sub-threshold BED and UFED. Moreover, it was defined that the diagnosed participants' number of accounts related to bodily appearance that they were following from the applications like Instagram and Facebook, and EDE-Q's scores were higher than participants' who have distorted eating pattern but had no diagnosis, healthy eating pattern, and the scores of BISQ, SCPAS, and SISES were lower.
In this study, it has been determined that the increase in the rate of EDs in university students was consistent with the literature. Besides, it is thought that the results related to the difference between the diagnosed and undiagnosed groups of psychosociocultural risk factors, which are known to be associated with impaired eating behavior, may lead to preventive studies to be conducted with these groups.
Keywords: Eating disorders, epidemiology, point prevalence, university students, psychosocyocultural factors