Hepatoselüler kanserlerde risk faktörlerinin mortalite ile ilişkisi
The relationship between risk factors and mortality inhepatocellular cancers
Yazar: SİNAN CAN TİPİ
Danışman: PROF. DR. MURAT BIYIK ; DOÇ. DR. RAMAZAN DERTLİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç: Hepatoselüler karsinom (HSK), kronik hepatit B (HBV), kronik hepatit C, non-alkolik steatohepatit (NASH) gibi kronik karaciğer hastalığı ile ilişkili durumlardan kaynaklanan önemli bir sağlık problemidir. HSK, meydana gelme sıklığı bakımından dünyada 5.sırada yer bulmaktadır. Çalışmamızda sirotik HSK nedeniyle Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi hastanesinde takip olan hastaların, demografik özellikleri, laboratuvar, görüntüleme ve patoloji sonuçları, ek hastalıkların varlığı ve eşlik eden risk faktörlerinin varlığı değerlendirilerek hastaların bu risk faktörlerine bağlı olarak 6, 12, 24, 36 ve 60 aylık mortalite oranlarının nasıl etkilendiği değerlendirilmiştir.

Yöntem: Bu çalışmada 01.01.2018-31.12.2023 yılları arasında takip edilen 'C22.0 Hepatoselüler karsinom' İCD tanı kodu verilen tüm hastalar hastane otomasyon sisteminden retrospektif olarak incelendi. Veriler kaydedilirken yaşayıp yaşamadığı, diyabetes mellitus (DM), hipertansiyon (HT) ve koroner arter hastalığı (KAH), hepatik ensefalopati (HES), hepatorenal sendrom (HRS), siroz, asit, spontan bakteriyel peritonit 
(SBP), portal venöz tromboz (PVT), makrovasküler invazyon (MVI) varlığı, CHILD grubu, BCLC skorlaması ve tedavi alma durumu incelendi ve kaydedildi. Elde edilen bulgular SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.

Bulgular: Yaptığımız analiz sonucunda hastaların hayatta kalma süreleri ve takip süreleri kayıt altına alınmış ve mortalite hızı açısından incelenmiş ve bu faktörlerden ileri evre BCLC, PVT ve tedavisiz izlem mortaliteye etki eden bağımsız değişkenler olarak bulunmuş ayrıca HRS, HES, PVT, MVI, yüksek CHİLD grubu ve asit ise yine mortalite açısından etkili risk faktörleri olarak saptanmıştır. DM, HT, SBP ve KAH ise mortaliteye etki açsından anlamsız olarak değerlendirilmiştir.


Sonuç: Çalışmamızda sirotik HSK'lı hastaların HES, PVT, HRS ve MVI gibi risk faktörleriyle mortalite oranlarında ciddi düzeyde artış görüldüğü gözlemlenmiştir. Risk faktörü olarak asit takip süreci uzadıkça sağ kalımı azaltan bir faktör olarak dikkat çekmiştir. Ayrıca tedavi almanın etkisi incelenmiş ve CHILD, BCLC, MELD gibi kriterlerin sağ kalımı tahmin etme becerisi sınanmış sonuç olarak mortalitede kayda değer bir artış yaptıkları izlenmiştir. Çalışmamızın sonucu olarak mortaliteye doğrudan etki eden bu risk faktörlerine yönelik koruyucu çalışmalar ve tedavi amacı ile yapılan çalışmalardaki gelişmeler hastaların yaşam süresine olumlu katkıda bulunacaktır.

Anahtar Kelimeler: Hepatoselüler karsinom, Mortalite.

Abstract:
Objective: Hepatocellular carcinoma (HCC) is a significant health problem resulting from conditions associated with chronic liver disease such as chronic hepatitis B (HBV), chronic hepatitis C, and non-alcoholic steatohepatitis (NASH). HCC ranks fifth in incidence worldwide. In our study, we aimed to evaluate the demographic characteristics, laboratory, imaging, and pathology results, the presence of comorbidities, and associated risk factors of patients with cirrhotic HCC who were followed up at Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital, and to assess how the 6, 12, 24, 36, and 60-month mortality rates were affected by these risk factors.

Methods: In this study, all patients followed between 01.01.2018 and 31.12.2023 with the ICD diagnosis code 'C22.0 Hepatocellular carcinoma' were retrospectively reviewed from the hospital automation system. During data collection, survival status, the presence of diabetes mellitus (DM), hypertension (HT), coronary artery disease (CAD), hepatic encephalopathy (HE), hepatorenal syndrome (HRS), cirrhosis, ascites, spontaneous bacterial peritonitis (SBP), portal venous thrombosis (PVT), macrovascular invasion (MVI), CHILD group, BCLC staging, and treatment status were recorded. The obtained data were analyzed using the SPSS 22.0 package program.

Results: Our analysis recorded the survival times and follow-up periods of the patients, and examined mortality rates. Advanced-stage BCLC, PVT, and untreated follow-up were found to be independent variables affecting mortality. Additionally, HRS, HE, PVT, MVI, high CHILD group, and ascites were also identified as significant risk factors for mortality. On the other hand, DM, HT, SBP, and CAD were considered insignificant regarding their impact on mortality.

Conclusion: In our study, it was observed that risk factors such as HE, PVT, HRS, and MVI significantly increased mortality rates in patients with cirrhotic HCC. Ascites, as a risk factor, was highlighted as a factor reducing survival as the follow-up period increased. Moreover, the effect of receiving treatment was examined, and the ability of criteria such as CHILD, BCLC and MELD to predict survival was tested, showing a significant increase in mortality. As a result of our study, advancements in preventive and therapeutic measures targeting these risk factors that directly affect mortality would contribute positively to patients' survival.
Keywords: Hepatocellular carcinoma, Mortality.