Pandemi sürecinde COVİD-19 ile ilgili alanlarda çalışan aile hekimliği asistanlarının bu dönemdeki uzmanlık eğitimi ve kariyer algıları üzerindeki düşüncelerinin belirlenmesi
Determining the opinions of family medicine residents working in the fields of COVİD-19 during the pandemic on residency training and career perceptions in this period
Yazar: SERAP ATEŞ NENG
Danışman: PROF. DR. GÜLRU PEMRA CÖBEK ÜNALAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akademik kariyer = Academic career ; Bireysel kariyer çıktıları = Individual career outcomes ; COVID 19 = COVID 19 ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Kariyer = Career ; Pandemiler = Pandemics ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Pandemi Sürecinde COVID-19 İle İlgili Alanlarda Çalışan Aile Hekimliği Asistanlarının Bu Dönemdeki Uzmanlık Eğitimi Ve Kariyer Algıları Üzerindeki Düşüncelerinin Belirlenmesi
Öğrenci Adı: Serap ATEŞ NENG
Danışmanı Adı: Prof. Dr. Pemra CÖBEK ÜNALAN
Anabilim Dalı: Aile Hekimliği Anabilim Dalı

Giriş ve Amaç: İnsanlar topluluklar halinde yaşamaya başladıktan sonra, çeşitli doğal afetler ve salgın hastalıklarla karşılaşmış ve onlarla savaşmak durumunda kalmıştır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 31 Aralık 2019 tarihinden itibaren Çin'deki Hubei Eyaleti'ne bağlı Wuhan Şehri'nde etiyolojik olarak netlik kazanmayan pnömoni hastalarını bildirmeye başlamıştır. Bildirilen pnömoni vakalarının etkeni 7 Ocak 2020 tarihinde, bundan önce insanlarda karşılaşılmamış olan yeni bir koronavirüs (2019-nCoV) olarak tanımlanmış ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 12 Mart 2020 tarihinde küresel boyutta pandemi ilan edilmiştir.
Pandemi önlemleri kapsamında, aile hekimliği asistanlığı uzmanlık sürecinde ilk olarak sosyal mesafe nedeniyle klinik eğitimleri durdurularak uzaktan eğitime geçilmiş ve tüm asistanlar COVID-19 alanlarında çalıştırılmak üzere rotasyonlardan çekilmiştir. Hastanelerde ve birinci basamakta tüm sağlık kurum ve kuruluşlarında çalışanlar pandemi yönetiminde yer almıştır ve almaya da devam etmektedir. Özellikle genel bir tıp disiplini olan aile hekimliği, pandemide ön saflarda çalışması uygun bulunan hekim gücünü oluşturmuştur. Bu sebeple pandemi yönetiminde aile hekimleri ve güçlü bir birinci basamak büyük bir öneme sahiptir. Ülkemizde de bu süreçte aile hekimliği asistanları, farklı kliniklerin araştırma görevlileri ile birlikte COVID-19 poliklinik, triyaj ve servis alanlarında çalışmıştır ve çalışmaktadır. 
Bu tanımlayıcı çalışma ile pandemi sürecinde eğitim ve rotasyon programları tamamen değişen ve bu süreç beklenenden çok daha uzun sürdüğü için bir türlü normalleşemeyerek uzun süre COVID-19 alanlarında aktif olarak çalışmış ve çalışmakta olan aile hekimliği asistanlarının pandemi sırasındaki eğitim süreçleri ve genel mesleki kariyer algıları hakkındaki düşüncelerini belirlemek amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmamızın evrenini, Türkiye'deki toplam 2765 aile hekimliği asistanı oluşturmaktadır. %92 güven aralığı, %5 hata payı ve %60 cevap verme yüzdesi kullanılarak hesaplanan örneklem büyüklüğü 260'tır. Gerek nüfus ve vaka sayısı gerekse asistan sayısı açısından oldukça kozmopolit bir yapısı olan İstanbul'u temsil edecek örneklemin tüm Türkiye'ye genellenebileceği düşünülerek 260 kişiden oluşan örneklem büyüklüğünün tamamı İstanbul'da aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren tüm Tıp Fakülteleri ve Eğitim Araştırma Hastanelerindeki aile hekimliği asistanlarından seçilmiştir. 
Araştırma nicel tipte, tanımlayıcı bir araştırmadır. İstanbul ilindeki aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren tüm kurumlardan 10 haziran-10 ağustos 2021 tarihleri arasında ulaşılabilir örneklem yöntemi ile 262 asistanın ve asistan eğitimiyle ilgilenen 12 öğretim görevlisinin tamamladığı soru formları yoluyla veri toplanmıştır. 
Asistanlar için veri toplama aracı olarak çoktan seçmeli soruları kullanılan soru formu; 18 soruluk ve 5'li likert skala ile değerlendirilen Mesleki Kariyer Farkındalık Ölçeği (MKFÖ) ve 40 soruluk ve 5'li likert skala ile değerlendirilen Mezuniyet Sonrası Hastane Eğitim Ortamı Ölçeği (MESHEÖ) kullanılmıştır. Ayrıca, 12 soruluk ve 5'li likert skalası ile değerlendirilen "Uzmanlık Eğitimi Sürecinde Kendi Kendini Değerlendirme (UES-KKD)" olarak isimlendirilen bir bölüm oluşturulmuştur.
Öğretim görevlileri için veri toplama aracı olarak ise asistanlarına uygulanan soru formunun ve UES-KKD bölümünün öğretim görevlileri açısından düşüncelerini sorgulayan soru formu kullanılmıştır. 
Analizlerde UES-KKD bölümü içindeki soruların her biri, MKFÖ ve MESHEÖ ölçek puanları bağımlı değişken olarak; soru formundaki diğer maddeler ise bağımsız değişkenler olarak kabul edilmiştir. Bağımlı değişkenlerden MKFÖ ölçek puanı ve UES-KKD bölümünden elde edilen toplam puan sürekli veri olarak kullanılırken, MESHEÖ ölçek sonucu da kategorik veri olarak değerlendirilmiştir. Kategorik verileri karşılaştırmak amacıyla Ki-kare ve T-testi ile bağımlı değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için korelasyon testleri kullanılmıştır. Sürekli veriler ve kategorik verilerin karşılaştırılması esnasında verilerin normal dağılımda oldukları görüldükten sonra parametrik testler kullanılmıştır. Normal dağılan sürekli değişkenler arasında T-Testi, normal dağılım kriterlerini karşılamayanlar için Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Karşılaştırmalarda gruplar arasındaki fark için p<0,05 anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Katılımcıların %64,50'si (n:169) kadın, %35,50'si (n:93) erkektir ve %70,60'ı (n:185) Eğitim ve Araştırma Hastanelerinde, %29,40'ı (n:77) Üniversite Hastanelerinde görev yapmaktadır. Katılımcıların %70,50'si (184) aile hekimliğini isteyerek seçtiğini belirtirken, %29,50'si (n:77) isteyerek seçmediğini belirtmiştir. Aile hekimliği bölümünü seçme nedenleri sorulduğunda en sık alınan yanıt "Sevdiğim alan" (%43,10) olmuştur. Katılımcıların asistanlık süreleri ise ay cinsinden ortalama 27,80 ± 14,51 ve ortanca ay 25,50'dir (min: 2, max: 79); COVID-19 alanlarında çalışma süreleri ay olarak ortalama 9,54 ± 4,69 ve ortanca 10 aydır. (min: 0, max: 20). Pandemi sürecinde aile hekimliği asistanlarının çoğu tıbbi yayın veya kitap okumak için uygun zaman bulmakta güçlük yaşadığını (%59,20 n:154) ve pandemi sürecinde araştırma/yayın yapmakta güçlük yaşadığını (%78,0 n:202) belirtmiştir. Katılımcıların çoğu (%78,10 n:203) yüz yüze olan asistan eğitimlerinin de pandemi sürecinde online sisteme döndüğünü belirtmiştir ve bunun sonucunda da çoğunluk "daha kötü oldu, eğitimlere katılımım azaldı ve daha az verim almaya başladım" (%33,20 n:87) diye belirtmiştir. Yüz yüze olan eğitimlerin pandemi sürecinde online eğitime dönmesi sonucu "zamandan ve mekandan bağımsız olmak kendi öğrenme hızımda çalışabilmemi sağladı" diyenlerin istatistiksel anlamlı olarak çoğu (%77,80 n:70) (p: 0,004) MESHEÖ'ye göre olumlu eğitim ortamı diye değerlendirme yapmıştır.  Aile hekimliği bölümünü sevdiği alan olduğu için tercih edenlerin istatistiksel anlamlı olarak çoğunun (%68,80 n:75) MESHEÖ-Mesleki Özerklik Algısı yeterli bulunmuştur. Aile hekimliği branşını tercih etme nedeni olarak "akademik ilerleme olanakları fazla" (%87,30 n:62) ve "maddi getirisi iyi" (%87,50 n:28) diyenlerin istatistiksel anlamlı olarak çoğunun MESHEÖ-Sosyal Destek Algısı "olumlu" olarak bulunmuştur (sırasıyla p: 0,000 ve p: 0,021). İstediği alanda uzmanlık eğitimi yapanların MKFÖ Puanı (p:0,000), MKFÖ-Mesleki Gelişim Yatkınlığı Puanı (p:0,000), MKFÖ-Mesleki Hazır Bulunma Puanı (p:0,000), MKFÖ-Mesleki Bilinç puanı (p:0,000), MKFÖ-Mesleki Özgüven Puanı (p:0,000) yapmayanlarınkinden ve aile hekimliği branşını sevdiği alan olduğu için tercih edenlerin MKFÖ Puanı (p:0,000), MKFÖ-Mesleki Gelişim Yatkınlığı Puanı (p:0,000), MKFÖ-Mesleki Hazır Bulunma Puanı (p:0,000), MKFÖ-Mesleki Bilinç puanı (p: p:0,001), MKFÖ-Mesleki Özgüven Puanı (p:0,000) etmeyenlerinkinden istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Pandemi öncesinde aile hekimliği asistan programı sorunu azalmasına rağmen, pandemi sürecinde bu sorunun yeniden gündeme gelmesi sonucunda asistan hekimler ile iletişime geçilerek yeni dönemde gereksinimlerine uygun bir program planlanması önerilmektedir.
Pandemi öncesinde de pandemi sürecinde de aile hekimliği asistanlarının çoğunluğu hizmete eğitimden daha fazla önem verildiğini belirtmişlerdir ve bu durumun pandemi sürecinde daha da arttığını ifade etmişlerdir. Gerekli olan hizmet aksatılmamak koşuluyla, asistanlığının önemli bir bölümünü de pandemi süreci ile geçiren bu hekimlerin yeni dönemde eğitimlerine biraz daha önem verilmesi ve eğitim alanına daha fazla yoğunlaşılması önerilmektedir.
Karşılaşılan herhangi bir olağan dışı durumda yeterli bir eğitim verilmesi ve o durumda uzmanlaşmış kişilerle birlikte yüz yüze çalışılması; çalışma saatlerinin araştırma/yayın takip etmek ve yapmak için fırsat tanıyacak şekilde yoğunluğunun azaltılması; online sistemle devam eden eğitimlere katılım ve verimi artırmak için bazı yenilikler eklenmesi ve o oturumlarda öğretim görevlileriyle etkili iletişim sağlanması; pandemi sürecinde online sisteme dönen asistan eğitim sisteminin yeniden yüz yüze eğitime dönmesi eğitim ortamının olumlu algılanmasını sağlayabilmektedir.
Aile hekimliği asistanlarının akademik ve bilimsel çalışmalar açısından teşvik edilmesi; aile hekimliği branşını isteyen ve seven hekimlerin bu alanda uzmanlık eğitimi alması; asistanlar açısından maddi getirisinin iyi olarak algılanması; karşılaşılan herhangi bir olağan dışı durumda yeterli bir eğitim verilmesi; online sistemle devam eden eğitimlere katılım ve verimi artırmak için bazı yenilikler eklenmesi; zamandan ve mekandan bağımsız olarak çalışılabilmesi adına online olan asistan eğitimlerinin kayıtlarının alınması sonucunda aile hekimliği asistanlarının mesleki kariyer farkındalık algıları artabilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Covid-19 pandemisi, aile hekimliği asistanlığı, mesleki kariyer farkındalığı, mesleki kariyer algısı, asistan doktor eğitimi, birinci basamak, mezuniyet sonrası eğitim.

Abstract:
Determining the Opinions of Family Medicine Residents Working in the Fields of COVID-19 During the Pandemic on Residency Training and Career Perceptions in This Period
Resident Name: Serap ATEŞ NENG
Advisor (Consultant) Name: Prof. Dr. Pemra CÖBEK ÜNALAN
Department: Department of Family Medicine
 
Introduction and Aim: After people started to live in communities, they encountered various natural disasters and epidemics and had to fight against them. The World Health Organization (WHO) has started to report pneumonia patients whose etiology has not been clarified since 31 December 2019 in Wuhan City of Hubei Province in China. The cause of the reported pneumonia cases was defined as a new coronavirus (2019-nCoV) that has not been encountered in humans before on January 7, 2020, and was declared a global pandemic by the World Health Organization (WHO) on March 12, 2020.
Within the scope of pandemic precautions, initially clinical training was stopped due to social distance in the family medicine residency program and distance learning was started, and all assistants were withdrawn from rotations to be employed in COVID-19 areas. Employees of all health institutions and organizations in hospitals and primary healthcare facilities have taken part in the management of the pandemic and continue to do so. In particular, family medicine, which is a general medical discipline, has created the power of physicians who are found to be suitable to work at the forefront of the pandemic. For this reason, family physicians and strong primary healthcare facilities have a great importance in the management of the pandemic. In our country, during this process, family medicine residents have worked and are working in the COVID-19 polyclinic, triage and service areas together with the research residents of different clinics.
With this descriptive study, it aimed to examine the effects of the pandemic on family medicine residents' education and their general professional career perceptions during the pandemic who have been working actively in the field of COVID-19 for a long time and have not been normalized because the training and rotation programs have changed completely during the pandemic process due to the pandemic taking much longer than expected.
Materials and Methods: The population of our study consists of 2765 family medicine residents in Turkey. The sample size calculated with a 92% confidence interval, 5% margin of error, and 60% response percentage is 260. Since it is thought that the sample that will represent Istanbul, which has a very cosmopolitan structure in terms of population and number of cases and the number of residents, can be generalized to all of Turkey, the sample size of 260 people is selected among the residents of all Medical Faculties and Training and Research Hospitals that provide family medicine residency training in Istanbul.
The research is quantitative and descriptive type research. Data were collected through questionnaires completed by 262 residents and 12 lecturers interested in residency training, with accessible sampling methods, from all institutions providing family medicine specialty training in Istanbul between 10 June and 10 August 2021.
Multiple-choice questions questionnaire used as data collection tool for assistants; 18-item The questionnaire form using multiple choice questions, the Vocational Career Awareness Scale (VCAS) with 18 questions and a 5-point Likert scale, and the Post-Graduation Hospital Educational Environment Scale (PGHEES) with 40 questions and a 5-point Likert scale were used as data collection tools for residents. In addition, a section called "Self-Assessment in the Residency Training Process (RTP-SA)", which has 12 questions and is evaluated with a 5-point likert scale, has been created.
The questionnaire applied to the residents and the questionnaire form that questioned the opinions of the lecturers of the IES-KKD department were used as data collection tools for the lecturers.
In the analyses, each of the questions in the RTP-SA section, VCAS and PGHEES scale scores were used as dependent variables and the other items in the questionnaire were accepted as independent variables. While the total score obtained from the CISF scale score and the RTP-SA section among the dependent variables were used as continuous data, the PGHEES scale result was also evaluated as categorical data. Chi-square and T-tests were used to compare categorical data, and correlation tests were used to evaluate the relationship between dependent variables. Parametric tests were used after it was observed that the data were in normal distribution during the comparison of continuous data and categorical data. T-Test was used for normally distributed continuous variables, and the Mann-Whitney U test was used for those that did not meet the normal distribution criteria. In comparisons, p<0.05 was considered as significant for the difference between groups.
Results: 64.50% (n:169) of the participants were women, 35.50% (n:93) were men, and 70.60% (n:185) were working in Training and Research Hospitals, and 29.40% ( n:77) of them were working at University Hospitals. While 70.50% (184) of the participants stated that they chose family medicine voluntarily, 29.50% (n:77) stated that they did not choose it voluntarily. When the reasons for choosing the family medicine department were asked, the most common answer was "My favorite field" (43.10%). The average duration of residency of the participants in months was 27.80 ± 14.51 and the median month was 25.50 (min: 2, max: 79), the mean duration of work in COVID-19 areas was 9.54 ± 4.69 months and a median of 10 months. (min: 0, max: 20). During the pandemic, most of the family medicine residents stated that they had difficulty in finding a suitable time to read medical publications or books (59.20% n:154) and that they had difficulty in researching/publishing during the pandemic (78.0 n:202). Most of the participants (78.10 % n:203) stated that the face-to-face residency trainings also turned to the online system during the pandemic process, and as a result, the majority stated that "it was getting worse, my participation in the trainings decreased and I started to get less efficiency" (33.20% n: 87). Statistically significant majority (77.80% n:70) (p: 0.004) of those who said "being independent of time and place enabled me to work at my own learning pace" as a result of face-to-face education turning to online education during the pandemic process evaluated their education environment as 'positive' according to PGHEES. PGHEES-Professional Autonomy Perception was found to be sufficient for most (68.80% n:75) of those who preferred the family medicine department, as it was their favorite field. The PGHEES-Social Support Perception was "positive", in the group of those who say "higher opportunities for academic advancement" (87.30% n:62) and "good financial returns" (87.50% n:28) as the reason for choosing the family medicine residency (p: 0.000 and p: 0.021, respectively). VCAS-Score (p:0.000), VCAS-Professional Development Proficiency Score (p:0.000), VCAS-Professional Readiness Score (p:0.000), VCAS-Professional Awareness score (p:0.000), VCAS-Professional Self-Confidence Score (p:0.000) :0.000) were found to be statistically significantly higher than those who did not receive specialization training in the field they wanted. In addition, VCAS-Score (p:0.000), VCAS-Professional Development Tendency Score (p:0.000), VCAS-Professional Readiness Score (p:0.000), VCAS-Professional Awareness score (p: p:0.001), VCAS-Professional Self-Confidence score (p:0.000) was found to be statistically significantly higher than those who did not, compared to those who preferred the branch of family medicine because it was their favorite field.  
Conclusion: Although the problems of the family medicine residency program decreased before the pandemic, it is recommended to contact the residents and plan a program which is suitable for their needs in the new period, as this problem came to the fore again during the pandemic process.
Before the pandemic and during the pandemic, the majority of family medicine residents stated that service was given more importance than education, and they stated that this situation increased even more during the pandemic process. Provided that the necessary service is not disrupted, it is recommended to give more importance to the education of these physicians, who spent a significant part of their assistantships with the pandemic process, and to concentrate more on the field of education.
Providing adequate training in any extraordinary situation and working face-to-face with people who are specialized in that situation; reducing the intensity of working hours to provide an opportunity to follow and make research/publications; adding some innovations to increase participation and efficiency in continuing education with the online system, and effective communication with the lecturers in those sessions; and the return of the resident education system, which turned to the online system during the pandemic process, to face-to-face education can provide a positive perception of the education environment.
Professional career awareness perceptions of family medicine residents can be increased by improvements such as encouraging their assistants in terms of academic and scientific studies; physicians who want and love the branch of family medicine receive specialization training in this field; perceived good financial gain for residents; provide adequate training in any unusual situation encountered; adding some innovations to increase participation and efficiency in continuing education with the online system; recording of online assistant trainings in order to be able to work independently of time and place.
Keywords: Covid-19 pandemic, family medicine residency, professional career awareness, professional career perception, resident training, primary care, post graduate education, continuous professional development.