Prenatal tarama testleri için başvuran gebelerde risk algısının belirlenmesi
Determination of risk perception in pregnant women applying for prenatal screening tests
Yazar: DİDAR ÇOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAKİNE YILMAZ
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma prenatal tarama testleri için başvuran gebelerde risk algısının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma İnegöl Devlet Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğine 4 Nisan 2022-  30 Aralık 2022 tarihleri arasında başvuran ve hekim tarafından prenatal tarama testleri istenen 200 gebe kadın ile yürütülmüştür. Veriler,  "Kişisel Bilgi Formu" ve "Gebelikte Risk Algısı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde frekans analizi (sayı, yüzde, ortalama, ortanca, çeyrekler açıklığı), Mann Whitney U testi ve Kruskall Wallis H testi, kullanılmıştır. Bu araştırmada gebelerin %66'sının 29 yaş ve altında olduğu, %98'inin evlenme yaşının 29 yaş ve altında olduğu ve %83,5'inin akraba evliliği yapmadığı belirlenmiştir. Gebelerin %32,5'inin gebelik sayısının iki ve %66'sının şu anki gebeliğinin planlı gerçekleştiği, gebelik haftasının ortalama 25,06 ± 8,58 ve %51'inin ikinci trimesterda olduğu bulunmuştur. Gebelerin %39,2'sinin üçlü testini duyduğu, %91,5'inin prenatal tarama testleri hakkında bilgisinin olduğu ve %59,9'unun bu bilgiyi doktorlardan aldığı bulunmuştur. Bu çalışmada gebelerin %52,6'sının daha önceki gebeliklerde prenatal tarama testlerini yaptırdığı, %40,3'ünün doktorunun tavsiye etmesi nedeniyle prenatal tarama testlerini yaptırdığı ve  %40,4'ünün  gerek duymaması nedeniyle daha önceki gebeliklerinde prenatal tarama testlerini yaptırmadığı belirlenmiştir. Gebelerin gebelikte risk algısı ölçeği toplam puan ortancası 2,00 (IQR= 1,78) olarak bulunmuştur. Şu anki gebeliği planlı olan gebelerin bebeğe yönelik risk algısı alt boyut puan ortancası planlı olmayanlara göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Kadın sağlığı alanında hizmet veren sağlık profesyonellerinin, antenatal dönemden başlayarak gebelerin prenatal tarama testi yaptırma durumlarına yönelik risklerini ve risk algı düzeylerini değerlendirmesi gebe kadınların yaşam kalitesinin artırılması açısından önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Gebelik, Prenatal tanı, Prenatal tarama, Risk algısı, Gebelerde risk algısı, Hemşirelik.

Abstract:
This study was conducted as a descriptive study to determine the risk perception in pregnant women applying for prenatal screening tests. The research was conducted with 200 pregnant women who applied to İnegöl State Hospital Gynecology and Obstetrics outpatient clinic between April 4, 2022 and December 30, 2022 and were asked for prenatal screening tests by the physician. Data were collected using the "Personal Information Form" and "Risk Perception Scale in Pregnancy". Frequency analysis (number, percentage, mean, median, interquartile range), Mann Whitney U test and Kruskall Wallis H test were used to analyze the data. In this study, it was determined that 66% of pregnant women were 29 years old and under, 98% of them were 29 years old and under, and 83.5% were not married to consanguineous people. It was found that 32.5% of the pregnant women had two pregnancies and 66% of them had a planned pregnancy, the average week of pregnancy was 25.06 ± 8.58 and 51% were in the second trimester. It was found that 39.2% of pregnant women had heard of the triple test, 91.5% had information about prenatal screening tests and 59.9% received this information from doctors. In this study, it was determined that 52.6% of pregnant women had prenatal screening tests in previous pregnancies, 40.3% had prenatal screening tests because their doctor recommended them, and 40.4% did not have prenatal screening tests in their previous pregnancies because they did not need it. The total score median of the pregnant women's risk perception scale during pregnancy was found to be 2.00 (IQR = 1.78). It was determined that the median risk perception subscale score of pregnant women whose current pregnancy was planned was statistically significantly higher than that of those whose current pregnancy was not planned (p<0.05). It is recommended that healthcare professionals serving in the field of women's health evaluate the risks and risk perception levels of pregnant women regarding prenatal screening testing, starting from the antenatal period, in order to increase the quality of life of pregnant women.

Key Words: Pregnancy, Prenatal diagnosis, Prenatal screening, Risk perception, Risk perception in pregnant women, Nursing.