Deprem sonrası antakya geçici yerleşim alanlarında 15-49 yaş kadınların aile planlaması hizmetlerine erişimi-2023
Access to family planning services for women aged 15-49in temporary settlement areas in antakya after anearthquake
Yazar: AHMET UZUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. TACETTİN İNANDI
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Planlaması = Family Planning ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Aile planlaması, anne, çocuk ve toplum sağlığını ilgilendiren önemli bir konudur. Bu çalışmanın amacı, deprem sonrası Antakya geçici yerleşim alanlarındaki 15-49 yaş kadınların aile planlaması yöntemlerini kullanımı, erişimi ve ihtiyaçlarının karşılanma durumlarını araştırmaktır.
Yöntem: Bu çalışma gözlemsel, analitik ve kesitsel bir anket araştırmasıdır. Araştırma, Hatay'ın Antakya ilçesinde deprem sonrası geçici yerleşim alanlarında yaşayan 15-49 yaş arası evli kadınları kapsamaktadır. Antakya'da bulunan 65 geçici yerleşim alanının 55'inden 494 kadına ulaşılmıştır. Katılımcılar, her yerleşim alanından 40 haneye bir katılımcı olacak şekilde ilk kişi rastgele seçilmiş ancak daha sonra sistematik bir seçim yapılamamıştır. "Sosyodemografik özellikler" ile ilgili 9 soru, "Gebelik ve doğurganlık özellikleri" ile ilgili 26 soru, "Gebeliği önleyici yöntem kullanımı" ile ilgili 10 soru ve "Aile planlaması hizmetlerine erişimi" ile ilgili 7 soru olmak üzere toplam 52 soru sorulmuştur.
Bulgular: Araştırmada yaş ortalaması 33,5±7,1 olan 494 kadına ulaşılmıştır. Katılımcıların %69,6'sı herhangi bir yöntem, %51,8'i modern yöntem kullanmaktadır. En sık kullanılan yöntem %25,3 ile geri çekme olup, bunu %18,8 ile Ria ve %16,1 ile erkek kondomu izlemektedir. Karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı %16,6, modern karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı ise %31,1 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %7,7'si gebe olup bunların %57,9'u gebeliği istememiştir. Katılımcıların %34'ü kendiliğinden, %11'i ise isteyerek düşük yapmıştır.
Sonuç: Katılımcıların beşte birinin karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı ve üçte birinin modern karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı bulunmaktadır. Çoğu katılımcı, aile planlaması hizmetlerine ulaşmanın zor olduğunu düşünmektedir. Bu nedenle, aile planlaması hizmetleri öncelikli olarak verilmelidir. Depremler gibi afetlerde kadın sağlığına yönelik farkındalık artırılmalı, kadınlara pozitif ayrımcılık sağlanmalı ve zarar görebilirlikleri azaltılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Antakya, Aile Planlaması, Karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı, Aile planlaması yöntemleri

Abstract:
Aim: Family planning is crucial for maternal, child, and community health. This study examines the use, access, and satisfaction with family planning methods among women aged 15-49 in temporary settlements in Antakya post-earthquake. 

Method: This observational, analytical, and cross-sectional survey focuses on married women aged 15-49 living in temporary settlements in Antakya, Hatay, post-earthquake. The study included 494 women from 55 of 65 temporary settlement areas in Antakya. Participants were initially selected randomly from each settlement area, aiming for one participant per 40 households, but systematic selection could not be maintained. The survey consisted of 52 questions: 9 on "sociodemographic characteristics," 26 on "pregnancy and fertility characteristics," 10 on "use of contraceptive methods," and 7 on "access to family planning services." 

Results: The study reached 494 women with an average age of 33.5±7.1. Of the participants, 69.6% used some form of contraception, and 51.8% used modern methods. The most common method was withdrawal (25.3%), followed by IUD (18.8%) and male condoms (16.1%). Unmet family planning needs were 16.6%, and unmet modern family planning needs were 31.1%. Among participants, 7.7% were pregnant, with 57.9% of these pregnancies unwanted. Additionally, 34% experienced spontaneous abortions, and 11% had induced abortions. 

Conclusion: One-fifth of participants had unmet family planning needs, and one-third had unmet modern family planning needs. Most participants found accessing family planning services challenging. Therefore, prioritizing family planning services is essential. In large-scale disasters like earthquakes, awareness of women's health should be increased, positive discrimination should be implemented for women, and their vulnerability should be minimized.

Keywords: Antakya, Family Planning, Unmet Family Planning Needs, Family Planning Methods