Diyabet polikliniğine başvuran oral antidiyabetik ve/veya insülin kullanan tip 2 diyabetli hastalarda akılcı ilaç kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of rational drug use in TYPE 2 diabetes patients who applied to the diabetes outpatient clinic and using oral antidiabetic and/or insulin
Yazar: ELİFNUR YAZICI
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Antidiyabetikler =   ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Diyabet yüksek tıbbi masraflar, verimlilik kaybı, erken ölüm ile topluma önemli yük getirmektedir. Bu nedenle diyabette Akılcı İlaç kullanımı (AİK) büyük önem taşır. Çalışmada günümüzde önemli bir sağlık sorunu olan tip 2 diyabetli hastalardaki akılcı ilaç kullanımı bilgi düzeyini araştırarak literatüre katkı sağlamayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif kesitsel bir anket çalışması olup, anketleri eksiksiz dolduran, 234 hasta basit tesadüfi örnekleme ile alınmıştır. Hastalar sadece Oral Antidiyabetik (OAD) ile insülin kullanan tip 2 diyabetikler olarak iki gruba ayrılmıştır. Hastaların sosyodemografik verilerini, kronik hastalık, antidiyabetik ilaç eğitim ve kullanımı, kendi kendine kan şekeri ölçebilme ve ilacını alabilme durumunu içeren Katılımcı Bilgi Toplama Formu ile Akılcı İlaç kullanımı Ölçeği (AİKÖ) yüz yüze görüşme yöntemiyle katılımcılara uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma grubunda yer alan kişilerin yaş ortalaması 57,9±11,1; Akılcı İlaç Kullanımı Ölçek (AİKÖ) puanları 34,9±5,8'dir. Araştırma grubunda yer alan kişilerin %76,5'inde diyabet dışında eşlik eden bir hastalık mevcuttur. Araştırma grubunun %65,4'ü sadece OAD, %28,2'si hem insülin hem de OAD, %6,4'ü ise sadece insülin kullanmaktaydı. Araştırma grubunun %59,8'inin akılcı ilaç kullanım bilgisine sahip olduğu gözlenmiştir. Sadece OAD kullananlar arasında Akılcı İlaç Kullanım Bilgisi'ne (AİKB) sahip olanların gelir düzeyi anlamlı olarak yüksekken insülin kullananlar arasında AİKB'ye sahip olma ile gelir düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sadece OAD kullananlar arasında eğitim durumu daha yüksek olanların AİKB'ye sahip olma oranının eğitim düzeyi düşük olanlara göre daha yüksek olduğu, insülin kullananlarda ise böyle bir ilişki olmadığı gözlenmiştir. Akılcı ilaç kullanım bilgisine sahip olma durumunu etkileyen faktörlerin cinsiyet, eğitim düzeyi ve gelir düzeyi olduğu; kadın olmanın, eğitim düzeyindeki ve gelir düzeyindeki yükselmenin akılcı ilaç kullanım bilgisi ölçek puanının anlamlı olarak yükselttiği saptanmıştır. Sonuç: Araştırmada katılımcıların %59,8'inin akılcı ilaç kullanım bilgisine sahip olduğu bulunmuş olup, akılcı ilaç kullanımı konusunda toplumun bilgilendirilmesine yönelik daha fazla çalışmaya ihtiyaç olabileceği öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Akılcı ilaç kullanımı, tip 2 diabetes mellitus, antidiyabetik ilaçlar

Abstract:
Objective: Diabetes is a serious burden for society with high cost medical expenses, loss of productivity, and premature death. That is why rational drug use is very important. In our study, it is purposed to measure type 2 diabetes patients' rational drug use knowledge. Materials and Methods: The study, which was applied as a prospective cross-sectional survey, was conducted with 234 people, and they are separated into two groups that are Type 2 diabetics using only oral antidiabetic agents, and Type 2 diabetics using only insulin or oral antidiabetic agents and insulin. Patients were chosen through simple random sampling. Rational Drug Use Scale and participant data collection form which includes patients' sociodemographic data, chronic disease, Antidiabetic drug education and use, self-measurement of blood sugar and taking its medicine; has been applied by head to head interview method. For statistical analyzes and calculations IBM SPSS Statistic 22 (IBM SPSS, Turkey) program has been used. Results: Patients' which are in the research group, the average age is 57,9±11,1, and Rational Drug Use Scale scores are 34,9±5,8. %76,5 of the patients which have participated in the research have another disease other than diabetes. %65,4 of the research group use only oral antidiabetic agents, %28,2 of them use both insulin and oral antidiabetic agents, %6,4 of them use only insulin. It was observed that 59,8% of the research group had rational drug use knowledge. Around only oral antidiabetic agents user patients who have rational drug use knowledge also have a high level of income. Also, it was stated that there isn't a meaningful relation between having rational drug use knowledge and having a high level of income at insülin users. Patients who have higher level of education around only oral antidiabetic agents users having rational drug use knowledge ratio is higher than lower educated patients. However, it was stated that there is not a relation at insulin users like that. The factors affecting the rational drug use knowledge scale score are gender,education level and income level; It was determined that being a woman, an increase in education and income level significantly increased the rational drug use knowledge scale score.
Conclusion: In this research, it was found that %59,8 of the patients have rational drug use knowledge. So, it is suggested that there is needed to raise awareness of society about rational drug use. Key Words: Rational drug use, Type 2 Diabetes Mellitus, antidiabetic drugs