Azotlu gübre dozlarının liflik ketende (Linum usitatissimum var. usitatissimum) lif verimi ve lif kalitesi üzerine etkileri
The  effects on fiber yield and quality of flax fiber (Linum usitatissimum var. usitatissimum )  of nitrogene fertilizer doses
Yazar: MEHMET HAN BAŞTÜRK
Danışman: PROF. DR. ŞAHANE FUNDA ARSLANOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Samsun ekolojik koşullarında 2021-2022 yetiştirme sezonunda
Keten (Linum usitatissimum L.) bitkisinde, farklı dönemlerde uygulanan azot
dozlarının verim kriterleri, verim ve lif kalite kriterlerini belirlemek amacıyla Tesadüf
Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 3 tekrarlamalı yürütülmüştür.
Çalışmada ana parsellere uygulama dönemleri (gübrenin ikiye bölündüğü 1. uygulama
dönemi ve üçe bölündüğü 2. uygulama dönemi), alt parsellere azot dozları (0, 4, 6, 8,
10, 12 kg/da N) yerleştirilmiştir. Araştırmada bitki boyu 81.20 – 89.77 cm, teknik sap
uzunluğu 66.40 – 73.30 cm, sap çapı 1.46 – 1.71 mm, yan dal sayısı 4.33 – 5.17
adet/bitki, kapsül sayısı 8.27 – 11.47 adet/bitki, bitkide tohum verimi 0.31 – 0.46 g, lif
oranı %16.67 - %20.00, sap verimi 544.44 – 683.33 kg/da, tohum verimi 130.13 –
159.47 kg/da, lif verimi 106.00 – 143.61 kg/da, lif uzunluğu 39.67 – 47.40 cm, lif çapı
0.06 – 0.08 mm ve lif dayanıklılığı 4.52 – 7.41 Newton aralığında değişmiştir. Yapılan
bu tez çalışması ile azot dozları arasında sap verimi, lif verimi ve tohum verimi
bakımından istatistiki bir önemlilik olmamakla birlikte, 4 kg/da N uygulaması kontrole
göre daha yüksek veriler oluşturmuştur. Azotun üçe bölünerek uygulanması, ikiye
bölünerek uygulanmasına göre bitki boyu, teknik sap uzunluğu ve sap verimini
arttırmıştır. Bu çalışma sonucunda, istatiksel bir önemlilik görülmemesine rağmen,
bitkinin ihtiyacı olan azotun toprağa karıştırılması amacıyla, lif tipi keten tarımında 4
kg/da azotun üçe bölünerek uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted in Samsun ecological conditions in the 2021-2022
growing season in order to determine the yield criteria, yield and fibre quality criteria
of nitrogen doses applied in different growth periods in flax (Linum usitatissimum L.)
in the 2021-2022 growing season with 3 replications according to the Split Plots
Experimental Design in Randomized Blocks. In the study, treatment periods (1st
treatment period when fertiliser was divided into two and the other treatment period
when fertiliser was divided into three) were placed in the main plots and nitrogen doses
(0, 4, 6, 8, 10, 12 kg/da N) were placed in the sub-plots. Plant height 81.20 - 89.77 cm,
technical stem length 66.40 - 73.30 cm, stem diameter 1.46 - 1.71 mm, number of side
branches 4.33 - 5.17 pcs/plant, number of capsules 8.27 - 11.47 pcs/plant, seed yield
0.31 - 0.46 g, fibre ratio 16. 67 - 20.00%, stem yield 544.44 - 683.33 kg/ha, seed yield
130.13 - 159.47 kg/ha, fibre yield 106.00 - 143.61 kg/ha, fibre length 39.67 - 47.40
cm, fibre diameter 0.06 - 0.08 mm and fibre strength 4.52 - 7.41 Newton. Although
there was no statistical significance between nitrogen doses in terms of stem yield,
fibre yield and seed yield, 4 kg/da N application produced higher data than the control
plants. The treatment of nitrogen in three growth periods increased plant height,
technical stem length and stem yield compared to the treatment of nitrogen in two
growth periods. Based on the findings of this study, although no statistical significance
was observed, it is suggested that an application of 4 kg/da nitrogen at three growth
stages be employed for fiber-type flax cultivation to effectively incorporate the	
necessary nitrogen into the soil.