Ortaokul öğrencileri, rehber öğretmenleri, bilişim teknolojileri öğretmenleri ve yöneticilerinin siber zorbalık hakkındaki görüşleri: Keçiören ilçesi örneği
The opinions of secondary school students, guidance counselors, information technology teachers and managers about cyberbullying: Keçi̇ören district sample
Yazar: GÜLER KARAMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALÜK ÜNSAL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişim teknolojileri dersi = Information technology course ; Bilişim teknolojisi = Information technology ; Eğitim teknolojisi = Education technology ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencileri, rehber öğretmenleri, bilişim teknolojileri öğretmenleri ve yöneticilerinin siber zorbalık hakkındaki görüşlerini derinlemesine incelemek, siber zorbalığın nedenleri, etkileri ve sonuçları ile siber zorbalığın azalması veya önlenmesi için katılımcıların önerilerini ortaya koymaktır. Araştırmanın çalışma grubu, 2015–2016 eğitim öğretim yılında, Ankara'nın Keçiören ilçesinde seçilen altı ortaokulda görevli yedi okul yöneticisi, yedi rehber öğretmen ve yedi bilişim teknolojileri öğretmeni ile on altı ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Nitel araştırmada en yaygın veri toplama tekniklerinden görüşme ile veriler toplanmış, verilerin çözümlenmesinde içerik analizi türlerinden kategorisel analiz kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda siber zorba davranışlarını öğrencilerin en çok cep telefonu ya da internet ile gerçekleştirdiği ve internet üzerinden de siber zorba aracı olarak en çok sosyal medya kullandıkları görülmüştür. Öğrenciler siber zorba davranışı olarak en çok internet üzerinden izinsiz paylaşımda bulunmayı, birbirlerinin hesabına izinsiz erişmeyi ya da hesap çalmayı; rehber öğretmenler en çok izinsiz paylaşımda bulunmayı, psikolojik zarar vermeyi; BT öğretmenleri izinsiz erişim/çalma ve psikolojik zarar vermeyi; yöneticiler ise psikolojik zarar vermeyi dile getirmişlerdir. Siber zorbalığa iten nedenlerin en fazla psikolojik nedenler olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrenciler daha çok siber zorbalığı eğlenceli buldukları, intikam almak ya da arkadaşlarına şaka yapmak için siber zorbalık yaptıklarını belirtmişlerdir. Rehber öğretmenler psikolojik nedenlerin ve sosyal nedenlerle; bilişim teknolojileri öğretmenleri psikolojik nedenlerle; yöneticiler de öğrencilerin en çok popüler olma isteğiyle ya da intikam almak için siber zorbalık yaptıklarını belirmişlerdir. Öğrenciler siber mağdurun en fazla üzüntü, korku ve öfke; rehber öğretmenler siber mağdur öğrencilerin en fazla yalnızlık, öfke ve üzüntü; BT öğretmenleri siber mağdur öğrencilerin en fazla üzüntü, korku ve yalnızlık; yöneticiler siber mağdur öğrencilerin en fazla üzüntü ve yalnızlık hissedeceklerini düşündüklerini belirtmişlerdir. Öğrencilerin arkadaşı tarafından siber zorbalığa uğradığında en fazla öfke, daha sonra üzüntü hissedecekleri; rehber öğretmenler ise öğrencileri tarafından siber zorbalığa uğradığında en fazla üzüntü hissedecekleri; BT öğretmenlerinin de en fazla öfkeleneceklerini ve üzüntü duyacakları; yöneticilerin ise en fazla üzüntü hissedecekleri sonucuna varılmıştır. Siber mağdurun hissettiği duyguların neler olduğunu belirlemek için sorulan soruya öğrencilerin en fazla üzüntü, daha sonra korku ve öfke cevaplarını verdikleri ancak arkadaşı tarafından siber mağduriyet yaşadığında ne hissedecekleri sorulduğunda en fazla öfke, daha sonra üzüntü hissedeceklerini söyledikleri dikkati çekmektedir. Öğrencilerin siber zorba olaylarından sonra en çok yardım aradıkları belirlenmiştir. Ayrıca; siber zorbalığı önlemek için okullarda yapılan çalışmalara rehber öğretmen, bt öğretmeni ve yöneticilerin verdikleri cevaplar incelendiğinde; en fazla bilgilendirme yapıldığı ve bilgilendirme çalışmalarının daha çok öğrencilere yönelik yapıldığı sonucuna varılmıştır. Katılımcıların siber zorbalığı önlemek için okullarda yapılan çalışmalarda kimlerin görev alması gerektiğini sorusuna verdikleri cevaplar incelendiğinde en fazla bilişim teknolojileri öğretmenleri, okul yöneticileri ve rehber öğretmenlerin görev alması gerektiğini belirlenmiştir. Ayrıca siber zorba davranışların azaltılması ya da önlenmesi hususunda da katılımcıların görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular literatür çerçevesinde tartışılarak siber zorbalık konusunda hem öğrencilere, ailelerine, eğitimcilere ve devlete hem de bu konuda gelecekte yapılacak araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.


Anahtar Kelimeler : Siber Zorbalık, Öğretmen, Teknoloji

Abstract:
The purpose of this research is to  deeply examine the view of the students, guidance counselors,   information technology teachers and the managers of the secondary schools afiliated to and to put forward the suggestions of the participants  for minimizing  or preventing reasons effects and results of cyberbullying. The working group of the research consists of seven school managers,seven guidance counselors, seven information technology    teachers and sixteen students  from six secondary schools chosen in Keçiören district in Ankara in 2015-2016 Academic Year.In the qualitative reseach the data has been gathered by interviewing which is the most common data gathering technique, and the categorical analysis was used  for the analysis. As the result of this research it is detected that the students do cyberbullying through their mobile phones and internet, and on the internet they mostly use the social media. The students have stated they mostly make unpermitted sharings, unpermitted account accessing or account cheating while the guidence counsellors have stated that they do unpermitted accessing/cheating and physicologically harming. The managers have stated that they mostly do the physicologically harming. It is detected that the most common reason driving to the cyberbullying is the physicological reasons. Students have expressed that they do the cyberbullying to take revenge, make joke  or because they find it funny. The guidence counsellors expressed that the students do the cyberbullying because of physicological and social reasons while the information technology    teachers stated that they do it for  the physicological reasons or the managers think they do it mostly as a result of their strong desire to be very popular and to take revenge. The students stated that the cyberbullying victims would likely to feel sorrow,fear and anger. The guidance counsellers stated this group of students would probably feel lonely, angry or sad while the information technology    teachers emphasized that they would face sorrow, fear and lonliness and the managers, likewise, stated that they would feel sad and lonely. It is detected that when a student experienced  cyberbullying he would mostly feel anger then sorrow and then sadness whereas the guidance counselors stated that they would feel sad at most when faced a cyberbullying by their students . The computer and technology teachers stated that they would feel angry and sad while the managers would feel sad about the same matter.In return to the question of how a cyberbullying victim would feel, the students stated that a cyberbullying victim's feelings would be sorrow, fear and anger in an descending order. But when they were asked how they would feel  if they were cyberbullying victims by their friends, their mostly common answer was remarkably anger and sorrow in descendig order. It is detected that students mostly seek help after being a cyberbullying victim. In addition to this, when the answers of the students,  guidance counsellors, information technology    teachers and managers were analysed the main approach for  the problem is informing and it s mostly aimed at students.When the answers of the participants to the question of who would take part in the training to prevent the cyber bullying were examined, computing technology teachers,school managers and guidance counsellors were mostly stated to take part in this proccess.  In the matter of preventing and decreasing cyberbullying the participantns were requested their opinions.  Debating the data in its literature I have had some suggestions both for students, their families, educators, government  and for future researches on the matter of cyberbullying.


Key Words: Cyber Bullying, Teacher, Technology