Fizik öğretmenlerinin ve fizik öğretmen adaylarının elektrik konusundaki orantısal akıl yürütmeye dayalı pedagojik alan bilgilerinin incelenmesi
Investigation of physics teachers and pre-service physics teacher's pedagogical content knowledge on electricity based on proportional reasoning
Yazar: HATİCE ÖZTÜRK FERAH
Danışman: PROF. DR. DENİZ GÜRÇAY
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akıl yürütme = Reasoning ; Elektrik = Electricity ; Fizik eğitimi = Physics education ; Pedagojik alan bilgisi = Pedagogical content knowledge ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, fizik öğretmenlerinin ve fizik öğretmen adaylarının elektrik konusundaki orantısal akıl yürütmeye dayalı pedagojik alan bilgilerinin incelenmesidir. Çalışmaya Ankara ilinde MEB'e bağlı çeşitli ortaöğretim kurumlarında görev yapan 10 fizik öğretmeni ve Hacettepe Üniversitesi Fizik Öğretmenliği Bölümünde  öğrenim görmekte olan 5 fizik öğretmeni adayı katılmıştır. Çalışmanın yöntemi nitel araştırma yaklaşımı olup araştırma deseni olarak nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak ise orantısal akıl yürütme soruları, yarı-yapılandırılmış görüşme soruları, içerik gösterimi, kart gruplama aktivitesi ve öğretmen dokümanları kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler analiz edilirken tümevarımsal ve tümdengelimsel analiz yaklaşımları benimsenmiş olup hem içerik analizi hem de betimsel analiz birlikte kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının elektrik ile ilgili orantısal akıl yürütme sorularını çözerken kullandıkları problem çözme stratejisi içler-dışlar çarpımı stratejisi olduğu görülmüştür. Öğretmenler ve öğretmen adayları öğrencilerin elektrik problemleri çözerken öncelikle matematiksel zorluklar yaşadıklarını ifade etmiş, bunun yanı sıra konuya özgü ve duyuşsal zorluklar yaşadıklarını da belirtmişlerdir. Öğretmen adaylarından elde edilen sonuçlar da öğretmenlerden elde edilen sonuçlarla paralellik göstermektedir. Öğretmenler orantısal akıl yürütme gerektiren elektrik konularını anlatırken çoğunlukla düz anlatım, gösteri ve simülasyon gibi yöntemlerin kullandıklarını ifade ederken öğretmen adayları ise bunlara ek olarak deneyden yararlanabileceklerini belirtmişlerdir. Öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının orantısal akıl yürütmeye ilişkin inançları da benzer yönde olup öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının elektrik konusunu anlatırken sahip oldukları oryantasyonların çoğunlukla öğretmen merkezli oryantasyonlar olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının pedagojik alan bilgisinin öğretim programı, öğrenci bilgisi, öğretim yöntem ve teknik bilgisi ve değerlendirme bilgisi bileşenleri bakımından sınırlı bilgiye sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the pedagogical content knowledge of physics teachers and physics teacher candidates based on proportional reasoning on electricity. 10 physics teachers working in various secondary education institutions affiliated to MEB in Ankara and 5 physics teacher candidates studying at Hacettepe University Physics Teaching Department participated in the study. Method of this study is the qualitative research approach and the case study, which is one of the qualitative research designs, was chosen as the research design. As data collection tools, proportional reasoning questions, semi-structured interview questions, content display, card grouping activity and teacher documents were used. While analyzing the data obtained from the study, inductive and deductive analysis approaches were adopted, and both content analysis and descriptive analysis were used together. According to the results of the study, it was seen that the problem solving strategy used by teachers and prospective teachers when solving proportional reasoning questions was the inside-out product strategy. Teachers and pre-service teachers stated that students primarily experience mathematical difficulties while solving electrical problems, and they also stated that they experience subject-specific and affective difficulties. Teachers' and pre-service teachers' beliefs about proportional reasoning were also in the same direction, and it was concluded that the orientations of teachers and pre-service teachers when explaining electricity were mostly teacher-centered orientations. It has been concluded that teachers and pre-service physics teachers have limited knowledge in terms of curriculum, student knowledge, teaching method and technical knowledge and evaluation knowledge components of pedagogical content knowledge.