Altın piyasası ve Türkiye'de altın fiyatlarını etkileyen faktörlerin analizi
Gold market and the analysis of factor affecting the gold prices in Turkey
Yazar: MELİH MENASE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İ.ÖZLEM KOÇ
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Sermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tarih boyunca birçok farklı medeniyet tarafından para olarak kullanılan altın, uzun yıllar boyunca uluslararası ödemeler sisteminin temelini oluşturmuştur. Günümüzde Merkez Bankaları ile IMF gibi uluslararası kurumlarca kullanılan stratejik öneme sahip bir rezerv aracı olmasının yanı sıra, uluslararası borsalarda yoğun şekilde işlem gören önemli bir finansal varlıktır. Sahip olduğu fiziksel ve kimyasal özellikler altını, elektronikten sağlığa kadar birçok farklı sektörde kullanılan önemli bir girdi konumuna getirmektedir. Altının en yaygın kullanım alanı ise hiç kuşkusuz ki kuyumculuk sektörüdür. Dünyanın birçok farklı ülkesinden yoğun bir talep gören altın, arz miktarının oldukça sınırlı ve inelastik olduğu bir yapıdadır.Ülkemizde altın, finansal piyasaların yeterince gelişemediği 1990'lı yıllara kadar en çok tercih edilen yatırım araçlarından biri olmuştur. Cumhuriyet'in ilk yıllarında yasak olan altın ticareti 1980'li yıllarda yaşanan ekonomik serbestleşmeye paralel olarak gelişme göstermiştir. Bu alandaki en önemli gelişmelerden biri de 26 Temmuz 1995 tarihinde İstanbul Altın Borsası'nın kurulması olmuştur. İAB, altının organize spot bir piyasada işlem gördüğü dünya üzerindeki az sayıdaki piyasadan birisidir. Henüz çok büyük boyutlara ulaşmamasına rağmen İzmir'de faaliyette bulunan Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası da ülkemizde altın işlemlerinin gerçekleştiği diğer bir resmi platformdur. Enflasyona karşı birikimleri koruduğu düşünülen ve yoğun olarak tercih edilen bir yatırım aracı olan altın, aynı zamanda özel günlerde sıklıkla hediye olarak tercih edilmektedir. Türkiye altın talebinin en yoğun görüldüğü ülkelerden biri olmasına rağmen altın arzının sınırlı olduğu bir ülkedir. Bu anlamda altın talebinin temel kaynağını altın ithalatı oluşturmaktadır. Dünyadaki ve ülkemizdeki altın arz-talep koşulları ile altın piyasalarının incelendiği çalışmada, ülkemizdeki altın fiyatlarının oluşumunu etkileyen faktörler regresyon analizi çerçevesinde test edilmiştir.

Abstract:
Throughout the history gold has been used as money by many different civilizations and also formed the basis of international payment system for many years. Today gold is a strategic reserve asset used by Central Banks and international institutions such as IMF and as well as an important financial asset heavily traded in the international markets. The physical and chemical properties of gold, makes it a key input in many different sectors from electronics to healthcare. But no doubt that the most common application of gold is jewellery industry. There is an intense demand for gold from many different countries around the world. However the supply of gold is limited and inelastic.In Turkey, gold was the most preferred invesment vehicle until the 1990?s when the financial markets didn?t sufficiently developed. The gold trade which was prohibited in the early years of Republic, has made a progress parallel to free market transmission policies in 1980?s. One of the most important development in this period was the establishment of the Istanbul Gold Exchange on July 26, 1995. Istanbul Gold Exchange is one of the few spot gold exchanges in the world. Turkish Derivatives Exchange which operates in İzmir is an another market for gold trading in our country, although it has not high trading volumes yet. Gold is one of the most preferred investment vehicle which is thought to protect against inflation but also one of the most preferred gifts for special occasions. Turkey has one of the highest gold demand around the world. However the gold supply is very limited in our country. In this sense gold imports constitute the fundamental source of gold demand. The study examines the gold markets and the demand-supply dynamics of gold in Turkey and around the world. Also in this study the factors affecting the gold prices in Turkey is tested in the framework of regression analysis