Pandemi döneminde ergenlerde görünen stres semptomlarının siber zorbalık ve anne-baba stilleri ile ilişkisi
The relation between stress symptoms and cyberbullying and parenting styles of adolescents during the pandemic period
Yazar: CEMRE DİRİK
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Ergenlik = Puberty ; Pandemiler = Pandemics ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Stres = Stress ; Stres faktörleri = Stress factors ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de siber zorbalığın yaygınlığına ve psikolojik etkilerine dair yapılan araştırmalar önemli bulgular sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı pandemi döneminde 14-18 yaş aralığında bulunan ergenlerde görünen stres semptomlarının siber zorbalık ve anne-baba stilleri ile ilişkisinin incelenmesidir. Kesitsel tipte yürütülen bu araştırmanın etik kurul onayı İstanbul Bilgi Üniversitesi Araştırma Etik Kurulu tarafından verilmiştir. Çevrimiçi ortamda verisi toplanan araştırmaya 14-18 yaşları arasında olan 279 ergen katılmıştır. Katılımcıların %57,3'ü kadın, %41.9'u erkektir. Veri toplamada Sosyo-demografik bilgi formu, Yenilenmiş Siber Zorbalık Envanteri II, Kısa Semptom Ölçeği (KSE) ve Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği kullanılmıştır. Veri girişi ve analizlerde IBM SPSS İstatistik Programı (26.0) kullanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenin türüne göre analizlerde ki-kare testi, t testi ve tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Her bir bağımsız değişkenin tek başına etkisini belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırmada ergenlerin en yüksek puanı depresyon ve hostilite alt ölçeklerinden, en düşük puanı somatizasyon alt ölçeğinden aldıkları saptanmıştır (P<0.05). Anksiyete ve olumsuz benlik alt ölçeklerinin puanlarının birbirine yakın olduğu bulunmuştur (P<0.05). Yenilenmiş Siber Zorbalık Envanteri-II'nin sonuçlarına göre ergenlerin %63.1'i siber zorbalığa uğradığını, %55.9'u ise siber zorbalık uyguladığını, %59.5'i ise zorba-kurban olduğunu bildirmiştir. Çoklu analiz sonuçlarına göre siber zorbalığa maruz kalma ile KSE alt boyutlarından anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (P<0.05). Siber zorbalık uygulama ile anksiyete, depresyon ve hostilite alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki bulunurken; olumsuz benlik ve somatizasyon alt ölçekleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (P>0.05). Anksiyete, depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve hostilite ile ebeveyn kabul/ilgi tutumu arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunurken; sıkı/denetim kontrol tutumu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunduğu saptanmıştır. Bulgulara dayalı olarak; ergenlerin siber zorbalığa karşı korunmasını sağlayıcı ve pozitif ebeveynlik tutumlarının geliştirilmesine yönelik okul temelli ve topluma dayalı müdahalelerin yararlı olacağı düşünülmektedir. 
Anahtar kelimeler: Pandemi, Ergenlik, Stres semptomları, Siber zorbalık, Ebeveyn stilleri

Abstract:
Research on the prevalence and psychological effects of cyberbullying in the world and Turkey offers important findings. The aim of this study is to examine the relationship of stress symptoms that appear in adolescents between the ages of 14 and 18 with cyberbullying and parenting styles during the pandemic period. The ethics committee approval of this research, which is carried out in a cross-sectional type, was given by the Research Ethics Committee of Istanbul Bilgi University. 279 adolescents between the ages of 14 and 18 participated in the study, whose data was collected online. 57.3% of the participants were female and 41.9% were male. Socio-demographic information form, Revised Cyberbullying Inventory-II, Brief Symptom Inventory (BSI) and Parenting Style Questionnaire Scale were used in data collection. IBM SPSS Statistics Program (26.0) was used in data entry and analysis. Depending on the type of dependent and independent variables were used ki-square test, t test and one-way variance analysis in the research. Multiple regression analysis was performed to determine the effect of each argument alone. In the study, it was determined that adolescents received the highest score from depression and hostility subscale and the lowest score from the somatization subscale (P<0.05). Scores of anxiety and negative self-image subscales were found to be close to each other (P<0.05). According to the results of the Reveised Cyberbullying Inventory-II, 63.1% of adolescents reported being cyberbullied, 55.9% reported cyberbullying and 59.5% reported being bully-victims. According to the results of multiple analyses, a significant relationship was found between cyberbullying and anxiety, depression, negative self-image, somatization and hostility from the subscale of BSI (P<0.05). While there is a significant correlation between cyberbullying and the subscale of anxiety, depression and hostility; there was no significant difference between the negative self and the somatization subscales (P>0.05). There is a negatively significant relationship between anxiety, depression, negative self, somatization and hostility and parental acceptance/interest attitude; it has been determined that there is a positively significant relationship between the strict/control control attitude. Findings showed that, school-based and community-based interventions against cyberbullying and improve positive parenting attitudes will be beneficial to protect adolescents. 
Keywords: Pandemic, Adolescent, Stress symptoms, Cyberbullying, Parenting styles