Kuzeydoğu Akdeniz'deki baskın küçük pelajik balıkların üreme stratejilerinin karşılaştırılması
Comparision of reproduction strategies of small pelagic fishes in the Northeast Mediterranean sea
Yazar: ELİF KARAKAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUAMMER ORAL ; DOÇ. DR. ALİ CEMAL GÜCÜ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı / Deniz Biyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Bu çalışmada Kuzeydoğu Akdeniz Bölgesi?ndeki baskın küçük pelajik balıkların bazı
biyolojik özelliklerine göre üreme stratejilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Mayıs
2009 ile Haziran 2011 tarihleri arasında aylık olarak ortasu trolü ile yakalanan 16 türe
ait 24 217 adet bireyin boy-ağırlık ilişkileri, kondisyon faktörü değerleri, hepatosomatik
indeks değerleri, gonadosomatik indeks değerleri, üreme zamanları, ilk eşeysel olgunluk
boyları belirlenmiştir.
Her türün toplamında hesaplanan boy ağırlık ilişkisi Dussumieria elopsoides türü için
ilişkisi W=3.309±L0.0108 (r=0.992); Etrumeus teres türü için W=3.283±L0.0298 (r=0.986);
Herklotsichthys punctatus türü için W=2.964±L0.0433 (r=0.991); Sardina pilchardus türü
için W=3.125±L0.0198 (r= 0.966); Sardinella aurita türü için W=3.326±L0.0133 (r=0.980);
Sardinella maderensis türü için W=3.104±L0.0290 (r=0.989); Engraulis encrasicolus
form-1 türü için W=3.157±L0.0274 (r=0.951); Engraulis encrasicolus form-2 türü için
W=3.087±L0.0190 (r= 0.981); Alepes djedaba türü için W=3.119±L0.1424 (r=0.971);
Caranx crysos türü için W=3.551±L0.1220 (r=0.978); Caranx rhonchus türü için
W=3.049±L0.1118 (r=0.975); Decapterus russeli türü için W=3.235±L0.0994 (r=0.996);
Trachurus mediterraneus türü için W=3.011±L0.0068 (r=0.994); Trachurus picturatus
türü için W=3.244±L0.1341 (r=0.914); Trachurus trachurus türü için W=2.976±L0.0270
(r=0.975) ve Scomber colias türü için W=3.274±L0.0143 (r=0.995) olarak hesaplanmıştır.
En yüksek ortalama kondisyon faktörü değerleri dişi ve erkek bireylerde sırasıyla;
Dussumieria elopsoides (0.7389) Ekim ve (0.7693) Temmuz; Etrumeus teres (0.7614)
Haziran ve (0.7400) Haziran; Herklotsichthys punctatus (0.7295) Şubat ve (0.7050)
Şubat; Sardina pilchardus (0.8576) Haziran ve (0.8590) Haziran; Sardinella aurita
(0.8452) Nisan ve (0.8405) Mayıs; Sardinella maderensis (0.8571) Ekim ve (0.8057)
Mayıs; Engraulis encrasicolus form-1 (0.6605) Mart ve (0.6846) Ekim; Engraulis
encrasicolus form-2 (0.5995) Haziran ve (0.5820) Şubat; Caranx crysos (1.3489) Aralık
ve (1.2842) Aralık; Caranx rhonchus (0.9404) Ocak ve (0.9805) Ocak; Trachurus
mediterraneus (0.9010) Aralık ve (0.9261) Haziran; Trachurus picturatus (0.7831)
Haziran ve (0.8922) Haziran; Trachurus trachurus (0.9000) Haziran ve (0.8821) Mayıs;
Scomber colias (0.7770) Şubat ve (0.7909) Ocak aylarında görülmüştür.
En yüksek ortalama gonadosomatik indeks değerleri dişi ve erkek bireylerde sırasıyla,
Dussumieria elopsoides (11.9523) Mayıs ve (2.0187) Haziran; Etrumeus teres (0.5229)
Ocak ve (3.4513) Ocak; Herklotsichthys punctatus (0.7024) Şubat ve (0.6304) Şubat;
Sardina pilchardus (3.8590) Şubat ve (2.7124) Ocak; Sardinella aurita (5.4999)
Haziran ve (7.1111) Mayıs; Sardinella maderensis (5.4731) Haziran ve (6.9244)
Haziran; Engraulis encrasicolus form-1 (5.0024) Mayıs ve (5.9471) Mayıs; Engraulis
encrasicolus form-2 (3.2189) Mayıs ve (3.4515) Şubat; Caranx crysos (0.9887) Mayıs
ve (0.2432) Kasım; Caranx rhonchus (4.1661) Haziran ve (1.2666) Nisan; Trachurus
mediterraneus (6.1970) Nisan ve (3.8708) Mart; Trachurus picturatus (0.3002) Mayıs
ve (0.8469) Mayıs; Trachurus trachurus (2.8718) Mart ve (1.0786) Mart; Scomber
colias (6.3346) Şubat ve (8.6857) Nisan aylarında görülmüştür.
En yüksek ortalama hepatosomatik indeks değerleri dişi ve erkek bireylerde sırasıyla,
Dussumieria elopsoides (2.6648) Mayıs ve (1.4217) Temmuz; Etrumeus teres (0.6341)
Haziran ve (0.7682) Aralık; Herklotsichthys punctatus (1.1458) Şubat ve (1.7663)
Şubat; Sardina pilchardus (1.2838) Temmuz ve (1.1776) Temmuz; Sardinella aurita
(2.0526) Temmuz ve (1.4111) Mart; Sardinella maderensis (2.0070) Haziran ve
(1.1009) Mayıs; Engraulis encrasicolus form-1 (1.4368) Mayıs ve (1.1689) Ocak;
Engraulis encrasicolus form-2 (1.5080) Nisan ve (1.0392) Haziran; Caranx crysos
(2.6809) Aralık ve (2.3612) Aralık; Caranx rhonchus (1.4616) Haziran ve (1.6893)
Ocak; Trachurus mediterraneus (1.2723) Mayıs ve (1.4099) Mayıs; Trachurus
picturatus (0.7913) Mayıs ve (1.1421) Haziran; Trachurus trachurus (2.3630) Mayıs ve
(1.9282) Mayıs; Scomber colias (4.1280) Haziran ve (1.9282) Mayıs aylarında
görülmüştür.
Gonadosomatik indeks değerlerinin aylık değişimlerine göre yumurtlama dönemleri;
Dussumieria elopsoides türü için Temmuz, Ağustos ve Eylül; Sardina pilchardus türü
için Ocak, Şubat ve Mart; Sardinella aurita türü için Mayıs ve Haziran; Engraulis
encrasicolus form-1 türü için Mayıs, Haziran ve Temmuz; Engraulis encrasicolus form-
2 türü için Temmuz, Ağustos ve Eylül; Trachurus mediterraneus türü için Nisan, Mayıs
ve Haziran ve Trachurus trachurus türü için Nisan, Mayıs ve Haziran ayları olarak
belirlenmiştir.
İlk eşeysel olgunluk boyları dişi ve erkek bireylerde sırasıyla, Dussumieria elopsoides
12.71 ve 13.17; Sardina pilchardus 11.47 ve 11.61; Sardinella aurita 11.64 ve 11.96;
Sardinella maderensis 11.85 ve 11.95; Engraulis encrasicolus (form-1) 7.03 ve 7.34;
Engraulis encrasicolus (form-2) 8.75 ve 8.67; Caranx crysos 16.37 ve 16.12; Caranx
rhonchus 13.91 ve 15.08; Trachurus mediterraneus 14.68 ve 15.36; Trachurus
trachurus 14.85 ve 15.37; Scomber colias 16.93 ve 17.24 olarak hesaplanmıştır.
Üreme stratejileri bakımından; Dussumieria elopsoides, Sardinella aurita, Engraulis
encrasicolus (form-1), Engraulis encrasicolus (form-2) ve Trachurus trachurus
türlerinin ?beslenirken üreyen?, Sardina pilchardus ve Trachurus mediterraneus
türlerinin ?depolayarak üreyen? balıklar oldukları belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, determination of the reproduction strategies of dominant small pelagic fish
in the Northeast Mediterranean region according to some biological features of was
aimed. Between May 2009 and June 2011, lenght-weight relationships, condition factor
values, hepatosomatic index values, gonadosomatic index values, reproduction period
and the first of maturity lengths of 24 217 individuals of 16 species that were monthly
collected by pelagic trawls was determined.
Total length-weight relationships were calculated as W=3.309±L0.0108 (r=0.992) for
Dussumieria elopsoides; W=3.283±L0.0298 (r=0.986) for Etrumeus teres;
W=2.964±L0.0433 (r=0.991) for Herklotsichthts punctatus; W=3.125±L0.0198 (r=0.966)
for Sardina pilchardus; W=3.326±L0.0133 (r=0.980) for Sardinella aurita;
W=3.104±L0.0290 (r=0.989) for Sardinella maderensis; W=3.157±L0.0274 (r=0.951) for
Engraulis encrasicolus form-1; W=3.087±L0.0190 (r=0.981) for Engraulis encrasicolus
form-2; W=3.119±L0.1424 (r=0.971) for Alepes djedaba; W=3.551±L0.1220 (r=0.978) for
Caranx crysos; W=3.049±L0.1118 (r=0.975) for Caranx rhonchus; W=3.235±L0.0994
(r=0.996) for Decapterus russeli; W=3.011±L0.0068 (r=0.994) for Trachurus
mediterraneus; W=3.244±L0.1341 (r=0.914) for Trachurus picturatus; W=2.976±L0.0270
(r=0.975) for Trachurus trachurus and W=3.274±L0.0143 (r=0.995) for Scomber colias.
The highest average condition factor values of female and male members were
determined respectively as; Dussumieria elopsoides (0.7389) October and (0.7693)
July; Etrumeus teres (0.7614) June and (0.7400) June; Herklotsichthts punctatus
(0.7295) February and (0.7050) February; Sardina pilchardus (0.8576) June and
(0.8590) June; Sardinella aurita (0.8452) April and (0.8405) May; Sardinella
maderensis (0.8571) October and (0.8057) May; Engraulis encrasicolus form-1
(0.6605) March and (0.6846) October; Engraulis encrasicolus form-2 (0.5995) June and
(0.5820) February; Caranx crysos (1.3489) December and (1.2842) December; Caranx
rhonchus (0.9404) January and (0.9805) January; Trachurus mediterraneus (0.9010)
December and (0.9261) June; Trachurus picturatus (0.7831) June and (0.8922) June;
Trachurus trachurus (0.9000) June and (0.8821) May; Scomber colias (0.7770)
February and (0.7909) January.
The highest average gonadosomatic index values of female and male members were
determined respectively as; Dussumieria elopsoides (11.9523) May and (2.0187) June;
Etrumeus teres (0.5229) January and (3.4513) January; Herklotsichthts punctatus
(0.7024) February and (0.6304) February; Sardina pilchardus (3.8590) February and
(2.7124) January; Sardinella aurita (5.4999) June and (7.1111) May; Sardinella
maderensis (5.4731) June and (6.9244) June; Engraulis encrasicolus form-1 (5.0024)
May and (5.9471) May; Engraulis encrasicolus form-2 (3.2189) May and (3.4515)
February; Caranx crysos (0.9887) May and (0.2432) November; Caranx rhonchus
(4.1661) June and (1.2666) April; Trachurus mediterraneus (6.1970) April and (3.8708)
March; Trachurus picturatus (0.3002) May and (0.8469) May; Trachurus trachurus
(2.8718) March and (1.0786) March; Scomber colias (6.3346) February and (8.6857)
April.
The highest average hepatosomatic index values of female and male members were
determined respectively as; Dussumieria elopsoides (2.6648) May and (1.4217) July;
Etrumeus. teres (0.6341) June and (0.7682) December; Herklotsichthts punctatus
(1.1458) February and (1.7663) February; Sardina pilchardus (1.2838) July and
(1.1776) July; Sardinella aurita (2.0526) July and (1.4111) March; Sardinella
maderensis (2.0070) June and (1.1009) May; Engraulis encrasicolus form-1 (1.4368)
May ve (1.1689) January; Engraulis encrasicolus form-2 (1.5080) April and (1.0392)
June; Caranx crysos (2.6809) December and (2.3612) December; Caranx rhonchus
(1.4616) June and (1.6893) January; Trachurus mediterraneus (1.2723) May and
(1.4099) May; Trachurus picturatus (0.7913) May and (1.1421) June; Trachurus
trachurus (2.3630) May and (1.9282) May; Scomber colias (4.1280) June and (1.9282)
May.
Spawning periods based on the monthly changes of gonadosomatic index values were
determined as; July, August and September for Dussumieria elopsoides; January,
February and March for Sardina pilchardus; May and June for Sardinella aurita, May,
June and July for Engraulis encrasicolus form-1; July, August and September for
Engraulis encrasicolus form-2; April, May and June for Trachurus mediterraneus;
April, May and June for Trachurus trachurus.
The first maturity lengths of female and male members were calculated respectively as;
Dussumieria elopsoides 12.71 and 13.17; Sardina pilchardus 11.47 and 11.61;
Sardinella aurita 11.64 and 11.96; Sardinella maderensis 11.85 and 11.95; Engraulis
encrasicolus (form-1) 7.03 and 7.34; Engraulis encrasicolus (form-2) 8.75 and 8.67;
Caranx crysos 16.37 and 16.12; Caranx rhonchus 13.91 and 15.08; Trachurus
mediterraneus 14.68 and 15.36; Trachurus trachurus 14.85 and 15.37; Scomber colias
16.93 and 17.24.
According to reproduction strategies; Dussumieria elopsoides, Sardinella aurita,
Engraulis encrasicolus form-1, Engraulis encrasicolus form-2 and Trachurus
trachurus were determined as ?income breeders?, and also Sardina pilchardus and
Trachurus mediterraneus as ?capital breeders?.