Bir semtin kimliğinin sürdürülmesinde kentsel belleğin yeri: 
Yeldeğirmeni örneği
The importance of urban memory on sustainable district identity: 
The case of Yeldeğirmeni
Yazar: CANSU ÇOLPAN
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN ÇOLPAN ERKAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent mimarisi = Urban architecture ; Kentsel mekan = Urban space ; Kültürel bellek = Cultural memory ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Mekansal bellek = Spatial memory ; Sürdürülebilir kentleşme = Sustainable urbanization ; Tarihi kent dokusu = Historical urban tissue ; Toplumsal bellek = Social memory ; Yere bağlılık = Place attachment ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship

Özet:
Kentsel bellek, kentlerin varolduğu andan itibaren sahip olduğu, kentle birlikte değişim ve gelişim gösteren bir olgudur. Günümüzde etkili olan dinamiklere bağlı yaşanan mekânsal değişimlerde, mekânların belleğine ilişkin veriler çoğunlukla gözardı edilmektedir. Bu süreç, belleğin ve buna bağlı olarak kimliğin yokolmasına, kent mekânlarının yaşayanlarda bağlılık hissi uyandırmayan mekânlara dönüşmesine sebep olmaktadır. Özellikle tarihi kent mekânlarında, alanın sahip olduğu tarihi potansiyelin (fiziksel çevre ve toplumsal kimliğe ilişkin elemanlar) saptanması, buna ilişkin yapı ve değerlerin korunarak sürece katılması, belleğin sürekliliği ve mekânsal kimliğin korunabilmesi açısından büyük öneme sahiptir. 
Bu çalışma bellek, kimlik ve kentsel tasarım arasındaki ilişkinin varlığı üzerine şekillenmiş ve geliştirilmiştir. İlk bölümde farklı disiplinler tarafından farklı açılardan ele alınan bir kavram olan bellek araştırılarak, bireyin hafızasında yer eden mekânsal bilgiler ve mekânın akılda kalan yönleri saptanarak, değerlendirilmiştir. 
Belleğin mekâna etkisinin detaylandırılması sonrasında, ikinci bölüm olan kentsel bellek başlığı altında, bellek türlerinin kentsel bellekle ilişkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise kentsel belleğin, kent kimliğine etkileri ve tüm bu etkenlerin bireyin mekâna bağlılığını ve aidiyet duygusunu nasıl yönlendirdiği araştırılmıştır. 
Belleğin bireysel ve toplumsal yapısının yanı sıra yönlendirici özelliğe sahip olması, kentsel tasarım sürecinde daha nitelikli ve kaliteli çevrelerin oluşturulmasında önem verilmesi gereken bir konudur. Tarihsel bir geçmişe sahip kent parçalarının canlandırılması, çoğu zaman alanın sahip olduğu kent belleği ve kimliği gözönünde bulundurulmadan, yalnızca rant kaygısı ile gerçekleştirilmektedir. Bu durumun sonucunda tarihinden kopuk, kimliksiz ve yaşayanlarda bağlılık hissi yaratmayan mekânlar ortaya çıkmaktadır. 
Tez kapsamında tarihi geçmişe sahip bir kent parçasında, kentsel bellek ve kent kimliği olgularının, tasarım ve canlandırma süreçlerine katılması ve mekânın sürdürülebilirliği konusundaki önemi incelenmiştir. Bu doğrultuda örnek alan olarak seçilen Yeldeğirmeni Semti analiz edilerek, yapılan mülakatlar sonucunda alanda aidiyet, bağlılık ve mekâna ait belleğin devamlılığı araştırılmıştır. 
Bu çalışma ile tarihsel geçmişe sahip bir kent parçasının canlandırılması sürecinde, kent belleğinin ve kent kimliğinin sürdürülebilirliği, örnek alanda yapılan literatür araştırması ve mülakatlar, yaşayanların görüşleri ve gözlemler dahilinde irdelenmiştir. Araştırmalar sonucunda kimliği bozulmamış, tarihi ve belleğiyle yaşayan kent parçalarının sürdürülmesi için gözönünde bulundurulması gereken konular saptanmıştır.
  
Anahtar kelimeler: Kentsel bellek, Kent kimliği, Aidiyet, Yere Bağlılık, Yeldeğirmeni.

Abstract:
Urban memory is a  state of affairs that exists since the beginning of the  cities which is evolving and developing along with the cities. Within spatial changes depending on today's dynamics, the data related to the spatial memory is mostly being ignored. This process leads to the disappearance of the memory and identity, related to that the spaces transform into places not giving any sense of belonging. For continuation of the identity and protection of the spatial identity, especially for the historical places, it's important to determine the historical potential (physical environment and the components of social identity), protecting and drawing the related structure and values into the process.
This work is evolved and built on the existance of memory, identity and urban design relation. In the first part, as a concept which's undertaken by different disciplines from different aspects, the memory is studied and evaluated by determining the spatial data sticks with the people's mind and the easily-remembered spatial aspects.
Following to the elaboration of the memory influence on the spaces, in second part under urban memory, the relation of memory types with the urban memory is analysed. In the third part, the influence of urban memory on urban identity and how all these factors are lead the individuals' spatial dependence and belonging are studied.
In addition to the individual and social structure of the memory, its leading feature is important to be considered while creating better-qualified urban design processes. Revival of the cities' historical parts is mostly done by income concerns without taking urban identity and memory into consideration. As a result of this many spaces disconnected from its history, having no identity and not giving any sense of belonging are appearing.
Under the scope of this thesis, the urban memory and urban identity state of affairs' implication into design and revival processes, and its importance within sustainable spaces are studied. Accordigly, the Yeldeğirmeni District has been examined as the pilot area and with the survey results spatial belonging, dependence and spatial memory continuity have been researched. 
Through this study, within the revival process of an urban district which has a historical background, urban memory and identity sustainability have been scrutinised in the frame of the literature research, interviews, individuals' opinions and observations in the pilot area. As a result of these researches, the key subjects have been determined to be considered for the sustainable district identity living along with its history and memory. 

Keywords: Urban Memory, Urban Identity, Place Attachment, Belonging, Yeldeğirmeni.