Sınıf öğretmenleri için etkinlik temelli sayı hissi eğitim rehberi tasarlama, uygulama ve değerlendirme çalışması
Designing, implementing and evaluating an activity-based number sense guide for primary school teachers
Yazar: ZELİHA KILIÇ
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL GÜNEŞ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Sayı hissi, matematiksel kavramlar, gerçek durumlar ve beceriler arasında pek çok ilişkinin geliştirilmesini ve ihtiyaç duyulduğunda da bu bilgilere kolaylıkla erişilmesini sağlayan, belirli bir formül ya da kuralı yöntem olarak belirlemeden, farklı çözüm yollarının bulunabilmesi ve esnek şekilde çözüm yollarının kullanılabilmesini içeren bir beceri olarak tanımlanabilir. Erken dönemde öğrencilerde bu becerinin geliştirilmesi gerekliliğinden ve bu becerinin geliştirilmesi sorumluluğunun öğretmende olduğu fikrinden yola çıkarak, öncelikle öğrencilerin sayı hissinin nasıl geliştirilebileceği ile ilgili öğretmenin farkındalığının olması gerektiği düşünülmektedir. Bu doğrultuda bu araştırmanın amacı, ilkokul 1. sınıf öğretmenlerine yönelik etkinlik temelli sayı hissi eğitim rehberi tasarlamak, tasarımı uygulamak ve değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Tasarım tabanlı araştırma yöntemi analiz, tasarım, geliştirme, uygulama, değerlendirme ve yeniden tasarım aşamalarının sarmal bir şekilde ve döngüsel olarak kullanıldığı, katılımcılar ve araştırmacıların iş birliği içinde tasarımı ortaya koyduğu bir araştırma yöntemidir. Tasarım tabanlı araştırmanın analiz aşamasında durum tespiti ve ihtiyaç analizi yapılmış, tasarım aşamasında sayı hissi eğitim rehberi öğretim yaklaşımı, sayı hissi gelişimini sağlamanın hedeflendiği grup, yer verilecek kazanımlar ve etkinlikler, teorik bölüm belirlenmiştir. Geliştirme aşamasında sayı hissi etkinlik planları hazırlanmış ve sayı hissi eğitim rehberi tasarımı geliştirilmiştir. İlkokul 1. sınıf öğretmenlerine yönelik etkinlik temelli geliştirilen sayı hissi eğitim rehberinin uygulaması Gümüşhane il merkezindeki bir ilkokulda gerçekleştirilmiştir. Birinci iyileştirme uygulaması 1 sınıf öğretmeni ve 24 öğrenci, ikinci iyileştirme uygulaması 1 sınıf öğretmeni ve 25 öğrenci ile yürütülmüştür. Uygulama süreci boyunca gözlem formu, öğretmen çalışma günlüğü ve görüşme formu aracılığı ile veriler toplanarak, sayı hissi eğitim rehberinin uygulamadaki yansımaları tespit edilmiş, bu doğrultuda sayı hissi eğitim rehberinde gerekli iyileştirme çalışmaları yapılmıştır. Birinci ve ikinci uygulama sonrasında ise uygulama yapan ilkokul 1. sınıf öğretmenlerinin sayı hissi yaklaşımlarındaki değişimi incelemek amacı ile sayı hissi testinden elde edilen veriler kullanılmıştır. Değerlendirme  birinci ve ikinci uygulamayı yapan sınıf öğretmenleri  ile yapılan görüşmelerden elde edilen veriler ile yapılmıştır. Nitel ve nicel verilerin analizinden elde edilen bulgulara göre geliştirilen etkinlik temelli sayı hissi eğitim rehberinin ilkokul 1. sınıf öğrencilerinin sayı hissi gelişimine katkı sağladığı ve öğrencilerin sayı hissi gelişimi için sınıf öğretmenlerinin faydalanabileceği bir rehber olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin öğrencilerin sayı hissini geliştirebilmek için teorik ve uygulama düzeyinde farkındalıklarının, bilgilerinin artırılması, gelişimlerinin sağlanabilmesi için farklı sınıf seviyelerine yönelik, farklı öğretim yaklaşımları ile  sayı hissi eğitim rehberi tasarımının yapılabileceği önerilmiştir.

Abstract:
Number sense is a skill that builds various relationships between mathematical concepts, real situations and skills and allows easy access to such knowledge when needed, without determining a specific formula or rule as a method, and includes finding different solution methods and using solution methods flexibly. Considering the necessity of developing this skill of students at an early age and the teacher's responsibility in this sense, it is believed that teachers must have awareness of developing students' number sense in the first place. The aim of this study is to design, implement and evaluate an activity-based number sense education guide for primary school 1st-grade teachers. To achieve the aim, design-based research method was adopted. In this method; stages of analysis, design, development, implementation, evaluation and redesign are used in a spiral and cyclical manner whereby the participants and researchers finalize the product collaboratively. In the current study, analysis stage of the design-based research was fulfilled by conducting situation assessment and needs analysis. Next, the researcher had to make decisions about the teaching approach in the number sense education guide, the target group for number sense teaching, target outcomes and related teaching activities, and the theoretical background. Development phase was carried out by planning number sense activities and drafting the number sense education guide. Then, it was used in a primary school located in the center of Gümüşhane city. The implementation stage was a laborious process requiring several actions. Basically, it was completed in two cycles of improvement. A group of 1 class teacher and 24 students used the guide and reported their views. The guide was revised based on the feedback before being administered to another group. This group consisted of 1 class teacher and 25 students, and the feedback was taken into consideration for further refinement of the guide. The redesign of the product was assumed by collecting data through observation forms, teacher's work diary, and interview forms throughout the implementation stage. In addition, the data collected at the end of the both improvement cycles were examined to see the difference between the teachers' approach to number sense. Lastly, the guide was evaluated by analyzing the interviews with the participant teachers. Quantitative and qualitative analysis of the study data revealed that the activity-based number sense education guide helped development of number sense among primary school 1st-grade students. It was also found to be an effective guide that classroom teachers could use for this purpose. In light of the study findings, it can be suggested to design a number sense education guide reflecting different teaching approaches for different grade levels in order to increase the awareness and knowledge of teachers in theoretical and practical terms and to encourage their improvement in order to develop students' number sense.