Yeraltı tuz madenleri için endüstriyel atık depolama ölçütlerinin geliştirilmesi
Development of guidelines for industrial waste disposal in underground salt mines
Yazar: AHMET ÖZARSLAN
Danışman: PROF. DR. HASAN GERÇEK
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Atık depolama = Waste disposal ; Atık yönetimi = Waste management ; Endüstriyel atıklar = Industrial wastes ; Yer altı açıklıkları = Underground openings ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
ÖZET Doktora Tezi YERALTI TUZ MADENLERİ İÇİN ENDÜSTRİYEL ATIK DEPOLAMA ÖLÇÜTLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ Ahmet OZARSLAN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Maden Mühendisliği Ana bilim Dalı Tez Danışmam: Prof. Dr. Hasan GERÇEK Aralık 2002, 420 sayfa. Üretim çalışmaları sonucu madenlerde yaratılan yeraltı açıklıkları endüstriyel atıkların depolanması için önemli bir potansiyel oluşturmaktadır. Özellikle uygun çevresel koşullara ve alt yapıya sahip yeraltı tuz madenlerinde (kaya tuzu vb.) bulunan açıklıklar bu amaçla kullanılabilmektedir. Böylece, hem bu açıklıklardan ekonomik bir katma değer olarak faydalanılması, hem de endüstriyel atıkların güvenli ve doğal çevreye zarar vermeyecek şekilde depolanması sağlanabilmektedir. ıııÖZET (devanı ediyor) Bu tez çalışması, yeraltı tuz madenlerinde endüstriyel atık depolama ölçütlerinin geliştirilmesi ve buna yönelik olarak sistematik bir analiz yaklaşımının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada öncelikle, yeraltında atıkların depolanması ile ilgili kapsamlı bir literatür araştırması sonuçları sunulmuş, dünyadaki bazı yeraltı atık depolama uygulamaları incelenmiş ve Türkiye'de yeraltında atık depolama konusundaki mevcut durum değerlendirilmiştir. Yeraltı tuz madenlerinde endüstriyel atık depolama olanaklarının sistematik analizi ve değerlendirilmesi aşamasında ilk olarak, geliştirilen sistematik analiz yöntemi tanıtılmış, daha sonra yöntemde yer alan değerlendirme ölçütlerini içeren "Maden" ve "Atık" yaklaşımları açıklanmış ve son olarak da, yöntem gerçek uygulama verileriyle sulanmıştır. Yeraltı tuz (kaya tuzu, potas tuzu, jips) madenlerinde işletilen sekiz adet atık depolama tesisine ait veriler sistematik olarak analiz edilmiş ve geliştirilen depolama ölçütlerinin uygulanabilirliği sınanmıştır. Geliştirilen atık depolama ölçütleri Türkiye'de evaporitik tuz yataklarını işleten bazı yeraltı madenlerine uygulanmıştır. Bu kapsamda, Çarıkın kaya tuzu ile Beypazarı trona madenleri incelenmiş ve atık depolama olanakları, değerlendirilmiştir. Analiz sonuçlarından bu madenlerin, gelecekte tehlikeli endüstriyel atıkların yeraltında depolanması açısından uygun koşullara sahip olmadıkları ortaya konulmuştur. Ayrıca, yerel endüstriyel tesislerde oluşan tehlikesiz atıkların (cevher hazırlama, termik santral vb.) yeraltında dolgu amaçlı depolanmasının mümkün olduğu ivÖZET (devam ediyor) belirlenmiştir. Dolgu amaçlı atık depolama uygulamasında karşılaşılabilecek sorunlar (üretim yöntemi, alık oluşum yeri-depolanıa tesisi mesafesi vb.) sunulmuş ve tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler: endüstriyel atıklar; atık yönetimi; yeraltı alık depolan; tuz madenleri; çok ölçütlü karar verme yöntemi. Bilim Kodu: 607.01.02

Abstract:
ABSTRACT 'h. I). Thesis DEVELOPMENT OF GUIDELINES FOR INDUSTRIAL WASTE DISPOSAL IN UNDERGROUND SALT MINES Ahmet OZARSLAN Zonguldak Karaelmas University Graduate School of Natural Applied Sciences Department of Mining Engineering Thesis Advisor: Prof. Dr. Hasan GERÇEK December 2002, 420 pages. The underground openings created as a result of production activities in mines represent an important potential for disposal of industrial wastes. Especially, underground openings located in salt mines with suitable environmental conditions and infrastructure can be used for this purpose. Thus, these openings are utilized for storage of industrial wastes in a safe and economical manner and without harming the environment. viABSTRACT (continued) This thesis research involves determination and systematical analysis of the criteria for evaluation of waste disposal possibilities in underground salt mines. In this study, in the first place, the information obtained and compiled from an extensive literature review on disposal of wastes underground is presented, underground waste disposal practices are investigated, and the existing situation regarding underground waste disposal in Turkey is evaluated. During a systematical analysis and evaluation for the possibilities of underground disposal of industrial wastes in salt mines, firstly, the systematical analysis method is introduced; then, the "Mining" and "Waste" approaches that include the evaluation criteria are explained; and finally, the applicability of the waste disposal criteria is verified by systematical analysis of the data obtained from eight different waste disposal plants being operated in underground salt (rock salt, potash salt, gypsum) mines. The waste disposal criteria developed in this study are applied to some underground mines operating evaporitic salt beds in Turkey. In this context, waste disposal possibilities in a rock salt mine in Çarıkın and the trona mine in Beypazarı are considered. Based on the results of the analyses, these mines have been found to be unsuitable for disposal of hazardous industrial wastes in the future. In addition, it has been determined that it is possible to dispose non-hazardous wastes generated from local industries (preparation plants, thermal power plants etc.) as VllABSTRACT (continued) backfill material. The problems, which may be encountered during the applications of waste disposal as backfilling, are also presented and discussed. Keywords: industrial wastes; waste management; underground waste disposal; salt mines; multi criteria decision method. Science Code: 607.01.02 via