Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Diyet Polikliniğine başvuran yaşlılarda sağlık okuryazarlığı ile yaşam kalitesi ilişkisi
Determining the relationship between health literacy level and quality of life among the elderly who apply to dietetic outpatient clinic in Aydin Adnan Menderes University Application and Resource Hospital
Yazar: FATMA KOZAK
Danışman: PROF. DR. RAHŞAN ÇEVİK AKYIL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Yaşlı Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Amaç: Bu araştırma, yaşlıların Sağlık Okuryazarlığı (SOY) ile yaşam kalitesi ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma analitik-kesitsel olarak Eylül 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi diyet polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri 152 kişi ile gerçekleşmiştir. Araştıma verileri Tanıtıcı Bilgi Formu, Mini Mental Durum Testi, Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (ASOY-TR) ve Yaşlılar İçin Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Modülü (WHOQOL-OLD) ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Kolmogorov-Smirnov testi, Bağımsız Örneklemler t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Mann Whitney U, Kruskal Wallis H testi, Spearman korelasyon analizi ve Hosmer Lemeshow testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada ASOY Genel puanları 25,53±11,18 olan yaşlıların %75,6'sı Sorunlu/Sınırlı SOY düzeyinde bulunmuştur. Yaşlıların genel yaşam kalitesi puanları ise 74,5±12,9 olarak bulunmuştur. Katılımcıların ASOY genel puanları ile yaş, eğitim düzeyi, meslek, gelir durumu ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Eğitim düzeyinin SOY puanını en fazla etkileyen değişken olduğu saptanmıştır. Genel yaşam kalitesi ile medeni durum, meslek, gelir durumu ve eğitim durumu ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca ASOY genel değişkenin yaşam kalitesi üzerine etkisinin istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Bu araştırmada yaşlıların SOY düzeylerinin yetersiz olduğu, SOY ile yaşam kalitesi arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu ve yaşlıların SOY düzeyleri arttıkça yaşam kalitelerinin arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Objective: This study was conducted to determine the relationship between Health Literacy (HL) and quality of life of the elderly.
Materials and Methods: The study was conducted analytically and cross-sectionally with 152 people aged 65 and over who applied to the diet outpatient clinic of Aydın Adnan Menderes University Hospital between September 2020 and February 2021. The research data were collected using the Introductory Information Form, the Mini Mental State Test, the European Health Literacy Scale (HLS-EU) and the World Health Organization Quality of Life Module for the Elderly (WHOQOL-OLD). Descriptive statistics, Kolmogorov-Smirnov test, Independent Samples t Test, One Way Analysis of Variance (ANOVA), Mann Whitney U, Kruskal Wallis H test, Spearman correlation analysis and Hosmer Lemeshow test were used in the analysis of the data.
Results: In the study, 75,6% of the elderly with HLS-EU general scores of 25,53±11,18 were found to have Problem/Limited HL. The general quality of life scores of the elderly were found to be 74,5±12,9. Participants HLS-EU general scores were associated with age, education level, occupation, and income (p<0,05). It was determined that the level of education was the variable that most affected the HL score. General quality of life was found to be associated with marital status, occupation, income status and educational status (p<0.05). In addition, the effect of the general variable HLS-EU on quality of life was found to be statistically significant (p<0.05).