Fibromiyalji tanılı hastalarda geleneksel ve tamamlayıcı tıp kullanımı
The use of complementary and alternative medicine in patients with fibromyalgia
Yazar: ONUR ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. SERPİL DEMİRAĞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tıp = Medicine ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Giriş ve Amaç: FMS yaygın vücut ağrısı, yorgunluk, uyku bozukluğu kognitif ve somatik disfonksiyon ile karakterize, yaşam kalitesini etkileyen kronik bir ağrı bozukluğudur. Prevalansı %2-8 arasında olup kadınlarda daha sık rastlanır. Çocukluk çağı dahil her yaşta görülebilir. Osteoartritten sonra en sık görülen kas-iskelet sistemi hastalığıdır. Etyopatogenezi tam olarak aydınlatılamamıştır. FMS'li hastalar arasında herhangi bir geleneksel ve tamamlayıcı tıp yöntemine başvurma oranının neredeyse tama yakın olduğu bildirilmektedir. Bu çalışmanın ana amacı, FMS'li hastaların GETAT uygulama kullanım durumlarını, GETAT uygulamalarına bakış açılarını ve bu uygulamaların tedavideki etkinliğini değerlendirmek; ikincil amacı ise, GETAT uygulamalarının FMS tedavisinde ne derece önemli bir yer tuttuğunu tespit ederek hastaları bu konuda aydınlatmak ve hekimlerin bu uygulamalar konusunda kendilerini geliştirmeleri yönünde dikkatlerini çekmektir.
Gereç ve Yöntem: Prospektif, tanımlayıcı, kesitsel tipteki araştırma, 01/10/2019-01/02/2020 tarihleri arasında Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Polikliniği'ne ardışık olarak başvuran Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı tarafından tanısı konulmuş ve araştırmaya katılım rızası alınmış 140 FMS hastasına yüz yüze anket uygulanarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmacılar tarafından ilgili literatür taranarak oluşturulan anket, hastaların sosyodemografik özellikleri, FMS ile ilgili özellikler ve GETAT ile ilgili sorular olmak üzere toplam 3 bölüm ve 34 sorudan oluşmaktadır. Araştırma verileri SPSS 18 istatistik programı kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizde Ki-Kare Testi, Fisher'in Kesin Testi, Kolmogorov-Smirnov Testi ve Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 140 FMS hastasının %96,4'ü kadın, %3,6'sı erkekti. Yaş ortalaması 46,25 olup %72,9'u 40-65 yaş arasındaydı. %85,7'si evli, %71,4'ü ev hanımıydı. %59,3'ünün hastalık süresi 3 yıldan fazlaydı. En sık görülen ilk başvuru yakınmaları sırasıyla; yaygın vücut ağrısı, yorgunluk, uyku bozukluğu ve sabah tutukluğuydu. Hastaların %96,4'ünün tıbbi ilaç kullanmakta olduğu ve %65,7'sinin ise bu tedaviden memnun olduğu saptandı. Sadece % 13,6'sı GETAT hakkında bilgi sahibi değildi. %54,3'ü ise en az bir GETAT yöntemi kullandığını belirtti. En sık kullanılan yöntemler sırasıyla; fitoterapi,
akupunktur, kupa, besin takviyeleri ve kayropraktikti. Hastalar en sık doktor önerisi nedeniyle GETAT yöntemi kullandığını ve bu yöntemleri en sık sağlık çalışanlarından öğrendiğini belirtti. %63,1' i GETAT kullanmadan önce doktora danıştığını belirtti. Hem tıbbi tedavi hem de GETAT etkin diyenlerin oranı %40,7 ile daha yüksekti. Hastaların %77,6'sının GETAT yöntemlerinden fayda gördüğü ve %72,3'ünün bu yöntemleri başkalarına önerebilecekleri öğrenildi. GETAT hakkında bilgi sahibi olma durumu ile sosyodemografik özellikler arasında anlamlı bir ilişki vardı. Ancak GETAT kullanımı ile sosyodemografik özellikler arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı. Sadece ilk başvuru şikayetleri ve komorbidite durumlarıyla GETAT kullanımı arasında anlamlı bir ilişki olduğu görüldü. GETAT yöntemlerinden fayda görme durumu ile sadece ilk başvuru şikayetleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu görüldü. Kullanılan GETAT yöntemleri ayrı ayrı sosyodemografik, klinik ve GETAT ile ilgili özelliklerle karşılaştırıldığında aralarında anlamlı ilişkiler olduğu saptandı. Sonuç: Çalışmamızda FMS'de GETAT yöntemlerinin kullanım oranı ve bu yöntemlerden fayda görme oranı yüksek bulunmuştur. Hastaların GETAT yöntemleri hakkında bilgi sahibi olma durumları da oldukça yüksek bulunmuştur. Kısmen bilgi sahibi olanlar ile hiç bilgi sahibi olmayanların ev hanımı ve ilköğretim mezunu hastaların oluşturduğu düşünüldüğünde, özellikle düşük eğitim ve gelir düzeyindeki FMS'li hastaların yaşadığı bölgelerde GETAT yöntemlerinin yanlış kullanımını önlemek amacıyla bu uygulamalara yönelik saha eğitimleri düzenlenebileceği, hekimlerin de bu bilgileri verebilmesi için GETAT yöntemleri konusunda yeterli bilgiye sahip olması önerilebilir. Hastaların GETAT kullanım durumlarının her görüşmede sorulması ve kullandıkları GETAT yöntemlerini hekimleriyle paylaşmaları konusunda telkinlerde bulunulması yanlış kullanımların önüne geçmesi konusunda etkili olacaktır. FMS hakkında düşük bilgi seviyesi ve düşük eğitim alma durumunu yükseltmek için her hastaya hastalığın tedavisinde eğitimin önemli olduğu vurgusu yapılması ve FMS ile ilgili uygun eğitimlerin verilmesi önerilebilir. FMS'li hastalarda GETAT kullanımı ile ilgili az sayıda çalışma mevcut olup yapılacak yeni çalışmaların literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Introduction and Purpose: FMS is a chronic pain disorder that is commonly characterized by body pain, fatigue, sleep disturbance, cognitive and somatic dysfunction, affecting the quality of life. Its prevalence is between 2-8% and it is more common in women. It can be seen at any age, including childhood. It is the most common musculoskeletal disease after osteoarthritis. The Etiopathogenesis of the disease has not been fully elucidated. It is reported that the rate at which patients with FMS apply to any conventional and complementary medicine method is almost complete. The main purpose of this study is to evaluate the use of complementary and alternative medicine (cam) in patients, their perspectives on cam applications and the effectiveness of these applications in treatment; the secondary purpose is to determine the importance of cam applications in FMS treatment and to enlighten patients about this issue and to draw the attention of physicians towards improving themselves on this topic.
Material and Method: The research is a prospective, descriptive, cross-sectional study carried out at Aydın Adnan Menderes University Practice and Research Hospital, Physical Medicine, and Rehabilitation Outpatient Clinic between 01/10/2019-01/02/2020. It was carried out by applying a face-to-face questionnaire on consenting 140 FMS patients who had applied consecutively to the Physical Medicine and Rehabilitation Outpatient Clinic and were previously evaluated and diagnosed with FMS by the Physical Medicine and Rehabilitation Specialist. The questionnaire, which was created by the researchers by scanning the relevant literature, consists of 3 sections and 34 questions, including the patients' sociodemographic characteristics, FMS related features, and GETAT related questions. Research data were evaluated by using SPSS 18 statistics program. In statistical analysis, the Chi-Square Test, Fisher's Final Test, Kolmogorov-Smirnov Test, and Mann-Whitney U test were used. The statistical significance level was accepted as p <0.05.
Results: Of the 140 FMS patients included in the study, 96.4% were female and 3.6% were male. The average age was 46.25 and 72.9% were between 40-65 years old. 85.7% were married, 71.4% were housewives. The disease duration in 59.3% of the patients was
113
more than 3 years. The most common first complaints were; common body pain, fatigue, sleep disturbance, and morning stiffness. It was determined that 96.4% of the patients were using medical drugs and 65.7% were satisfied with this treatment. Only 13.6% did not know about CAM. 54.3% stated that they used at least one CAM method. The most common methods are; phytotherapy, acupuncture, cupping, nutritional supplements, and chiropractic.
The patients stated that they used the CAM method most frequently because of the doctor's suggestion and that they learned these methods most frequently from the healthcare professionals. 63.1% of the patients stated that they consulted the doctor before using CAM.
The rate of those who said that both medical treatment and CAM was effective was higher with 40.7%. It observed that 77.6% of patients benefit from CAM methods and 72.3% of these patients could recommend these methods to others. There was a significant relationship between having knowledge about CAM and sociodemographic characteristics. However, there was no significant difference between CAM use and sociodemographic features. It was seen that there was only a significant relationship between the first presenting complaints and comorbidities and CAM use. It was seen that there was a significant relationship between the benefit of CAM methods and only the first presenting complaints. When the CAM methods used were compared with the socio-demographic, clinical, and CAM-related features, it was found that there were significant relationships between them.
Conclusion: In our study, the rate at which CAM methods and the rate of benefit from these methods were found to be high in FMS. Patients' knowledge about GETAT methods was also found to be quite high. Given that, partially knowledgeable and non-knowledgeable housewives and elementary school graduates were considered, especially in regions where patients with low education and income level FMS patients live. In order to prevent misuse of CAM methods, field training designed for this purpose can be organized for physicians to provide this information. It may be suggested to physicians to have adequate about the methods. Asking patients about their CAM use at each interview and suggesting that they share their CAM methods with their physicians will be effective in preventing misuse. In order to raise the low level of knowledge and low education about FMS, it may be recommended to emphasize that education is important in the treatment of the disease and appropriate training about FMS. There are few studies on the use of CAM in patients with FMS and it is thought that new studies that will contribute to the literature on this topic.