Prematüre bebeği olan annelerin evde izleminin bebeğin bakımında yaşadıkları sorunlara, kaygı ve depresyon düzeylerine etkisi
The effects of home follow-up on baby care problems, anxiety and depression levels of mothers who have premature babies
Yazar: NEBAHAT BORA GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. HİCRAN ÇAVUŞOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-çocuk hemşireliği = Maternal child nursing ; Anksiyete = Anxiety ; Anneler = Mothers ; Bebek bakımı = Infant care ; Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebekler = Infant ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression

Özet:
Bu çalışma, prematüre bebeğe sahip olan primipar annelere taburculuk sonrası yapılan evde izlemin, bebekte yaşanan sorunlar ile annenin depresyon ve kaygı düzeylerine etkisini incelemek amacıyla öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel tipte tasarlanmıştır. Çalışmaya, bir üniversite hastanesinde 37 gebelik haftasının altında doğan ve araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan 80 prematüre yenidoğan bebek ve onların anneleri dahil edilmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden anneler ve bebekleri, rasgele-sırasıyla araştırma ve kontrol grubuna dahil edilmiştir. Veriler, 01.06.2015-01.07.2016 tarihleri arasında aileye ve bebeğe ilişkin sosyo-demografik veri toplama formu, prematüre bebeği olan annelerin evde bebek bakım gereksinimlerini değerlendirme formu, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği, Spielberg Durumluk Kaygı Envanteri kullanılarak toplanmıştır. Örnekleme alınan araştırma grubu annelere (n=40) doğumdan sonraki 1, 2, 3. haftalarda ve 40-42. günler arasında olmak üzere toplam 4 kez ev ziyareti yapılmış, Kuzey Amerika Hemşirelik Tanıları Birliği Hemşirelik Tanılama Sistemi ve Hemşirelik Girişimleri Sınıflaması kullanılarak bakım verilmiştir. Kontrol grubu annelere (n=40) ise hastanede verilen hemşirelik bakımı, eğitim ve danışmanlık dışında bir uygulama yapılmamıştır. Doğumdan sonraki ilk 24 saat içersinde tespit edilen hemşirelik tanıları açısından araştırma ve kontrol grupları arasında bir fark bulunmazken (p>0,05), 40-42. günler arasında yapılan ev izlemlerinde annelerde benlik kavramında rahatsızlık dışında tüm hemşirelik tanılarında, bebeklerde ise diaper dermatiti, oral müköz memranda bozulma, gereksinimden az beslenme, bebek davranışında dizorganizasyon, uyku örüntüsünde bozulma, umbilikal kord enfeksiyonu, aspirasyon riski ve travma riski hemşirelik tanılarında araştırma ve kontrol grupları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Araştırma grubunda doğum sonrası ilk 24 saat içerisindeki ve 40-42. günler arasındaki depresyon puan ortalamalarında azalma gözlenirken, kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir artış (p<0,05) bulunmuştur. Kontrol grubu annelerin 40-42. günde yapılan izlemlerde doğum sonrası depresyon riski taşıdıkları görülmüştür. Durumluk kaygı düzeyi araştırma grubu annelerde 40-42. günde hafif iken kontrol grubu annelerde orta düzeyde bulunmuş, iki grup arasında fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bu sonuçlar doğrultusunda, ilk bebeği prematüre olan annelerin evde bebek bakımında yaşadıkları sorunlar, depresyon ve kaygı düzeylerinin azaltılması için en az 40-42 gün boyunca evde izlenerek hemşirelik bakımı verilmesi önerilmiştir.

Anahtar kelimeler: Prematüre bebek, ev izlemi, kaygı, depresyon, bebek bakımı

Abstract:
This study was carried out to examine the effects of home follow-up on the home care problems and anxiety and depression levels of the primiparous mothers who had a premature baby; and it was a semi-experimental study with a pretest-posttest control group design. 80 premature newborns who were delivered before 37 weeks of gestation in a university hospital and their mothers who were eligible were included in the study.  Mothers who approved to participate in the study and their babies were enrolled in the experimental and control groups randomly. Data of the study were collected between 06.01.2015-07.01.2016 by sociodemographic data collection form for the family and baby, home care needs evaluation form for mothers of premature babies, Edinburgh Postpartum Depression Scale and State and Trait Anxiety Inventory. Mothers in the control group (n=40) were given forms through the visits within 24 hours following delivery in the hospital and on days 40-42 at home. Care was given to the mothers in the study group (n=40) in the hospital within 24 hours following delivery and through a total of 4 home visits on weeks 1, 2 and 3 and days 40-42 by using Nursing Diagnosis System and Classification of Nursing Interventions of North American Nursing Diagnosis Association. While no significant difference was found between study and control groups for nursing diagnosis detected within 24 hours following delivery (p>0,05), the differences between the groups were found to be significant in all nursing diagnoses detected on days between 40-42 except discomfort in self concept (p<0,05). A statistically nonsignificant decrease was observed in mean depression scores within 24 hours following delivery and 40-42 in study group whereas the increase in control group was found to be significant. The difference between study and control groups for the incidence of depression was found to be nonsignificant within 24 hours following delivery (p<0,05), and significant on days 40-42. (p>0,05). Control group mothers were found to have a risk of postpartum depression on days 40-42 days.While mean state anxiety scores decreased on days 40-42 in the study group, an increase was observed among mothers in control group (p<0.05). Based on these results, it was suggested to provide nursing care for the mothers whose first babies were premature for at least 40-42 days through home follow-up in order to decrease their baby care problems, depression and state anxiety.

Key words: Premature infant, home follow-up, anxiety, depression, baby care