Kurumların iktisadi büyüme üzerindeki etkisi
The effect of institutions on economic growth
Yazar: ÜNAL ARSLAN
Danışman: PROF.DR. AYKUT KİBRİTÇİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
ktisadi büyümenin, 1960'lı ve özellikle de 1990'lı yıllarla birlikte, iktisadi olmayan faktörlerde dikkate alınarak açıklanmaya çalısıldıgı görülmektedir. Dahası, ülkelerin kisi basına gelirdüzeyleri veya büyüme oranlarındaki farklılıkların açıklanmasında iktisadi olmayan faktörlerinisgücü ve fiziki sermaye gibi standart ekonomik faktörlere kıyasla çok daha fazla ön planaçıkarıldıgı görülmektedir. Bu çerçevede; demografi, kültür, kurum ve kurumsal yapı, gelir dagılımı,hükümet politikaları ve makroekonomik istikrar önemli açıklayıcı degiskenler olarak elealınmaktadır. Bu çalısmada, bu iktisadi olmayan faktörler arasında sayılan kurumlar ile kisi basınagelir düzeyi ve uzun vadeli iktisadi büyüme arasındaki iliski, ilgili teorik ve ampirik literatürdenhareketle ampirik olarak incelenecektir.Kurumların iktisadi büyüme üzerindeki etkilerini arastırmak amacıyla, öncelikle kurum vekurumsalcılık kavramları üzerinde durulmakta ve kurumların iktisadi büyüme üzerindekietkilerinin incelendigi genis teorik ve ampirik literatürdeki temel kavram, yöntem ve bulgularözetlenmektedir. Daha sonra ise, ele alınan teorik ve ampirik literatürden hareketle, kurulacakampirik modellerde açıklayıcı kurumsal degisken olarak kullanılacak degiskenler saptanmaktadır.Bu çerçevede, ön plana çıkan degiskenler; siyasal ve finansal rejimler, mülkiyet hakları, yolsuzluk,sözlesmelerin uygulanması, kurumların geçmisi ve sosyal özelliklerdir. Çalısmanın ampirikbölümünde ise, kurum ve kurumsal yapıları olabildigince farklı yönleriyle dikkate alan budegiskenlerin kisi basına reel GSYH (ve alternatif olarak, onun büyüme oranı) üzerindeki etkileri,panel veri analizi yöntemi kullanılarak arastırılmaktadır. 112 ülke için 1995-2004 dönemi yıllıkverileri kullanılarak gerek bütün ülkeler gerekse dört farklı gelir grubundaki ülkelere göre yapılanayrıntılı hesaplama ve karsılastırmaların temel bulgusu, kurumlar ve kurumsal yapının her ülkeyiveya ülke grubunu aynı düzeyde etkilemedigi yönündedir. Kurumların kisi basına düsen reelGSYH düzeyi üzerinde etkisinin arastırıldıgı modelde, sivil hak ve özgürlüklerin gelismis; gümrüktarifelerinin, tarife dısı engellerin ve gümrük hizmetlerinde yolsuzlugun düsük ve son olarak kayıtdısıekonominin zayıf oldugu ülkelerde kisi basına düsen reel GSYH pozitif etkiledigi görülmüs veistatistiksel açıdan anlamlı bir iliski saptanmıstır. Öte yandan, kurumların iktisadi büyüme oranlarıüzerindeki etkilerinin arastırıldıgı diger modelde ise, özel mülkiyet haklarının korundugu ülkelerindiger ülkelere göre daha yavas bir büyüme hızına sahip oldugu sonucuna ulasılmıstır. Elde edilensonucun, islem maliyetinin yüksekligine baglı oldugu düsünülmektedir. Sonuç olarak, iktisadibüyüme ve kalkınma sürecinde benzer sosyal, siyasi ve iktisadi yapılara sahip ülkelerin, kendineözgü kosulları çerçevesinde, iktisadi büyüme ve kalkınma sürecini destekleyen ve sürdürülebilirkılan kurum ve kurumsal yapıları gelistirmelerinin toplumsal refahın daha fazla artırılabilmesi vebu artısların sürekli kılınabilmesi açısından hayati bir önem tasıdıgı görülmektedir.Anahtar Kelimeler: ktisadi Büyüme, Kurumlar, Kurumsal Yapı, Kurumsal ktisat.

Abstract:
In the 1960?s and particularly 1990?s, economists begun to explain long-run economic growth in thecontext of non-economic factors. Moreover, in investigation of causes of differences between per-capitareal income levels or growth rates of real income among countries, non-economic factors have beenconsidered as more important than the standard explanatory factors, such as labor and physical capital. Inthis context, demography, culture, institutions, income distribution, governmental policies andmacroeconomic stability are taken as crucial explanatory variables. This study examines the complexrelation between institutions and level of GDP per-capita, or long-run economic growth rates, in anempirical context departing from an extensive literature survey on the relevant theoretical and empiricalstudies.To investigate the effects of institutions on economic growth, firstly, by focusing on the notions ofinstitution and institutional economics, we summarize and discuss the basic concepts, methods andempirical results in the relevant theoretical and empirical literature, where the effects of institutions oneconomic growth are analyzed. Accordingly, political and financial systems, property rights, corruption,contract enforceability, colonization and social particularities are the most important institutional variablesthat can be used to explain the level or growth differences in real income worldwide. In the empirical partof the study, the effects of these pre-determined variables on both real income level and real growth rate ofper-capita income are investigated by using the method of panel data analysis. By employing the annualdata for the period of 1995-2004 for 112 countries, it is found that institutions and institutional structuredo not affect each and every country or country group at the same extent. The model built to investigate theeffects of institutions on the level of real GDP per-capita shows that, in the countries, where the civil rightsand liberties are developed, tariffs on imports, non-tariff barriers to trade and corruption in customservices are low, the level of real GDP per-capita is positively affected by institutions. Furthermore, in thealternative model, in which the effects of institutions on economic growth rates are investigated, it is foundthat those countries where the property rights are protected have a slower growth rate than the otherscountries. This result is probably related to the level of transaction costs. Consequently, one may state thateach economy has to strengthen or improve its institutions and institutional structure to accelerate longruneconomic growth or increase welfare and to make economic growth sustainable.Keywords: Economic Growth, Institutions, Institutional Structure, Institutional Economics.