Çalışma hayatında insan haklarının korunması: Şirket sorumluluğu
Protection of human rights at work: Corporate's responsibility
Yazar: GÜLCAN DURAN DÖLEK
Danışman: PROF. DR. HARUN TEPE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Hakları Ana Bilim Dalı / İnsan Hakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Çalışma yaşamı birçok insan hakları ihlalinin yaşandığı alanlardan biridir. Bu alanda hakların korunması insanın insanca yaşayabilmesinin de bir ön koşuludur. Bu çalışma, çalışma yaşamında insan haklarının korunması sorununu ele almakta, hakların korunabilmesi için gerek uluslararası gerekse ulusal düzeyde atılan adımları incelemektedir. 

20. yüzyılda insan hakları uluslararası alanda somut bir zemine oturmaya başladığında, kapitalist düzen içinde ekonomik büyüklükleri devasa boyutlara ulaşan şirketlerin politikalarının da hakların ihlal edilmesine sebebiyet verdiği, şirket faaliyetlerinin insan hakları konusunda büyük riskler taşıdığı görülmüştür. Bu bağlamda 1970'lerden sonra insan haklarının şirketler tarafından da korumaya alınması, bu haklara saygı ve özen gösterilmesi ve şirket faaliyetleri sebebiyle ihlal edilen hakların tazmin edilmesi konusu gündeme gelmiştir. Konuya ilişkin uluslararası alanda atılan adımların ardından hükümetler de ulusal düzeyde şirketlere sorumluluk yükleyen yasalar yürürlüğe koyarak şirket faaliyetlerinden doğan hak ihlallerini önlemeye çalışmaktadırlar. 

Bu doğrultuda hazırlanan tezin ilk bölümünde ücretli çalışmanın temelleri ve kapitalizmin gelişimi incelenmekte, ikinci bölümünde insan haklarının korunmasında uluslararası hukukta yer alan temel normlar araştırılmakta ve üçüncü bölümde hakların korunması için şirketlere sorumluluk yükleyen ulusal yasalar araştırılmaktadır. Bu çerçevede atılan adımların ve yapılan uygulamaların etkisi ve insan haklarının korunmasına katkısı değerlendirilmektedir. 

Anahtar Sözcükler 
İnsan hakları, çalışma hayatı, hakların korunması, şirket sorumluluğu, özen yükümlülüğü

Abstract:
Workplaces are among the areas where many human rights violations can be faced. Protecting rights in these areas is also a prerequisite for human beings to live a decent life. This study addresses the problem of the protection of human rights in workplaces and examines the steps taken to protect rights.

In the 20th century, when human rights began to take concrete ground in the international arena, it was recognized that the policies of companies, whose economic power reached a gigantic size in the capitalist system, also caused the violation of rights. For this reason, the corporate activities carried great risks for human rights of workers. In this context, since the 1970s, the issue of protecting human rights by companies in terms of respect, due diligence, and compensation has been on the agenda. Following the steps taken in the international arena, national governments have also tried to prevent violations of rights arising from corporate activities by enacting laws that impose responsibility on companies.

In the first part of this thesis, the background of wage labour and the development of capitalism is examined, the second part issues the basic norms in international law for the protection of human rights, and the third part studies the national legislation that imposes responsibility on companies for the protection of rights. In this framework, the impact of the steps and practices taken and their contribution to protecting human rights are analyzed.

Keywords 
Human rights, work life, protection of rights, corporates' responsibility, due diligence