Sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlığı ve farkındalıklarının geliştirilmesine yönelik etkinlik temelli bir uygulama
A practice of activity-based for improving mathematical literacy and awareness of pre-service elementary school teachers'
Yazar: HATİCE BEYZA CANBAZOĞLU
Danışman: PROF. DR. KAMURAN TARIM
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Etkinlik = Efficiency ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Farkındalık = Awareness ; Matematik = Mathematics ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlıklarının geliştirilmesine yönelik öğretim etkinliklerinin planlanması, uygulanması ve öğretmen adaylarının matematik okuryazarlığına yönelik bir matematik etkinliği geliştirmesine ilişkin yansıtıcı görüşlerinin değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda araştırmanın modeli, karma yöntem araştırma desenlerinden iç içe karma desen olarak belirlenmiştir. Araştırma, bir devlet üniversitesinin sınıf öğretmenliği programının üçüncü sınıfında öğrenim gören 73 öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Matematik Okuryazarlığı Başarı Testi", "Matematik Okuryazarlığı Farkındalık Testi", "Yansıtıcı Görüş Belirleme Formu", "Matematik Okuryazarlığının Geliştirilmesine Yönelik Planlanan Öğretim Etkinlikleri" kullanılmıştır. 
Uygulama sürecinin ilk aşamasında öğretmen adaylarının matematik okuryazarlığı başarılarını ve farkındalıklarını belirlemek amacıyla "Matematik Okuryazarlığı Başarı Ön Testi" ve "Matematik Okuryazarlığı Farkındalık Ön Testi" uygulanmıştır. Ardından öğretmen adaylarına sekiz hafta boyunca matematik okuryazarlıklarının geliştirilmesine yönelik öğretim etkinlikleri uygulanmıştır. Uygulama sürecinin dördüncü haftasından itibaren, öğretmen adayları her hafta matematik okuryazarlığına yönelik etkinlikler tasarlamışlardır. Aynı zamanda hazırlanan matematik okuryazarlığı etkinliklerine yönelik öğretmen adaylarının yansıtıcı düşünme görüşleri her hafta etkinlik sonrasında alınmıştır. Uygulama süreci tamamlandıktan sonra öğretmen adaylarına, matematik okuryazarlığı başarı testi ve matematik okuryazarlığı farkındalık testi, son test olarak uygulanmıştır. Uygulanan öğretiminin sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlığı başarılarına ve farkındalıklarına etkisini belirlemek için yapılan ön test ve son test sonuçlarının ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Öğretmen adaylarının, son testin başarı ve farkındalık bölümünden elde ettiği ortalama puan, kendisinin ön testten elde ettiği ortalama puanla karşılaştırılmıştır. Bunun için her gruba ait başarı testinin ön ve son test puanlarının anlamlı olup olmadığını belirlemek için bağımlı gruplar t testi uygulanmıştır. Öğretmen adaylarının bir matematik etkinliği tasarlama sürecinde edindikleri deneyimlere ilişkin yansıtıcı görüşlerinin analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, matematik okuryazarlığının geliştirilmesine yönelik tasarlanan öğretim etkinliklerinin, sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlık düzeylerini ve farkındalıklarını geliştirdiği belirlenmiştir. Tasarlanan öğretim etkinliğinin temelini oluşturan kubaşık öğrenme, matematik okuryazarlığına yönelik problem çözme ve sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlığına yönelik etkinlik oluşturması, öğretmen adaylarının matematik okuryazarlığı başarılarını ve farkındalıklarını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Sınıf öğretmeni adaylarının matematik okuryazarlığına yönelik matematik etkinliği geliştirmesine ilişkin yansıtıcı görüşleri, Artz ve Armour Thomas'ın (1999) yansıtıcı düşünce modeline göre etkinlik öncesi yansımalar, etkinlik süreci ve etkinlik sonrası yansımalar (öz-değerlendirme) olmak üzere üç tema altında ele alınmıştır. Öğretmen adayları etkinlik öncesinde matematik okuryazarlığı bağlamında, ilkokul matematik dersi öğretim programında yer alan kazanımlardan yola çıkarak etkinliğin amacını belirlediklerini ifade etmişlerdir. Etkinlik sürecinde öğretmen adaylarının, çağdaş ve öğrenci merkezli anlayışla etkinlik tasarladıkları belirlenmiştir. Etkinlik sonrası yansımalar temasında ise öğretmen adayları etkinliği tasarlama sürecinin ilk haftalarında zorluk yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Bu durumu ise deneyim eksikliği ile açıklamışlardır. Ancak süreç içerisinde deneyim kazandıkça materyal hazırlama, etkinlik tasarlama, etkinlik planı oluşturma ve matematik öğretimi konusunda yetkin konuma geldiklerini belirtmişlerdir. Öğretmen adaylarının görüşlerinde dikkat çeken bir diğer sonuç ise matematik okuryazarlığına yönelik problem bulmada zorluk yaşamalarıdır. Matematik okuryazarlığı problemlerinin ders ve etkinlik kitaplarında yer almadığını, sadece MEB tarafından yayımlanan ulusal raporlarda, matematik okuryazarlığı problemleri bulduklarını vurgulamışlardır.

Abstract:
The aim of the research has two purposes. First of all, planning and implementation of teaching activities aimed at improving mathematics literacy of pre-service elementary school teachers. In addition, it is the evaluation of the reflective views of the pre-service elementary school teachers about the development of mathematics activity towards mathematics literacy. The research model was determined as an embedded design among mixed method research designs. The study was carried out with 73 pre-service teachers studying in the third grade of a public university elementary school teachers program. "Mathematical Literacy Achievement Test", "Mathematical Literacy Awareness Test", "Reflective Opinion Determination Form", "Planned Teaching Activities for Developing Mathematical Literacy" were used as data collection tools in the research. 
In the first stage of the practice process, "Mathematical Literacy Achievement Preliminary Test" and "Mathematical Literacy Awareness Preliminary Test" were applied in order to determine the mathematics literacy achievements and awareness of pre-service elementary school teachers. Then, pre-service elementary school teachers were applied teaching activities to improve mathematics literacy for eight weeks. Beginning from the fourth week of the practice process, pre-service elementary school teachers designed mathematics literacy activities every week. At the same time, reflective thinking opinions of pre-service teachers about mathematics literacy activities were taken every week after the activity. After the completion of the practice process, mathematics literacy achievement test and mathematics literacy awareness test were applied as a post test to pre-service teachers.
The mean and standard deviation values of the pre-test and post-test results were calculated to determine the effect of teaching on the achievement and awareness of mathematics literacy of pre-service elementary school teachers. In addition, dependent groups' t test was used to determine whether the pre and post test scores of the achievement test of each group were significant. The descriptive analysis method was used in the analysis of the reflective views of the pre-service teachers about their experiences in designing a mathematics activity.
According to the findings of the research, it was determined that the instructional activities designed to improve mathematics literacy improved the mathematics literacy levels and awareness of pre-service elementary school teachers. It was determined that cooperative learning, problem solving towards mathematics literacy and the activity of pre-service elementary school teachers to form mathematics literacy, which form the basis of the designed teaching activity, had a positive effect on the mathematics literacy achievements and awareness of the pre-service teachers. The reflective views of the pre-service elementary school teachers regarding the development of mathematics activity towards mathematics literacy were discussed under three themes: Pre-active reflections, active process and post-active reflections (self-evaluation) according to the reflective thinking model of Artz and Armor Thomas (1999). The pre-service teachers stated that they determined the purpose of the activity based on the gains in the primary school mathematics curriculum in the context of mathematics literacy before the activity. During the active process, it was determined that pre-service teachers designed activities with a contemporary and student-centered approach. In terms of post-active reflections, pre-service teachers stated that they had difficulties in the first weeks of the design process. They explained this situation with lack of experience. However, as they gained experience in the process, they stated that they became competent in preparing materials, designing activities, creating activity plans and teaching mathematics. Another remarkable result of the pre-service teachers' opinions is that they have difficulty in finding problems related to mathematics literacy. They emphasized that mathematics literacy problems are not included in the textbooks and activity books, but only in national reports published by the Ministry of National Education.