Örgütsel muhalefetin yenilikçi davranışlar ve örgütsel çeviklik üzerine etkisinde psikolojik ayrıcalığın aracı rolü: Teknoparklarda bir araştırma
The mediating role of psychological entitlement in the effects of organizational dissent on innovative behaviors and organizational agility: A research in technoparks
Yazar: NESLİHAN DUMAN
Danışman: PROF. DR. HİMMET KARADAL
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Teknolojinin ve girişimciliğin gelişmesinde Teknoparkların büyük rolü bulunmaktadır.
Dolayısıyla Teknoparkların sahip olduğu insan kaynaklarının niteliklerinin belirlenmesi ve
etkinliğinin yükseltilmesi için yapılacak olan çalışmalar da önemli olmaktadır. Örgütsel
davranışın güncel konularını Teknoparklar bağlamında ele alan bu çalışmanın amacı,
örgütsel muhalefetin yenilikçi davranışlar ile örgütsel çevikliğe etkilerini ve bu değişkenler
arasındaki ilişkide psikolojik ayrıcalığın aracılık rolününün bulunup bulunmadığını tespit
etmektir. Yerli ve yabancı yazında bu değişkenler arasındaki ilişkileri ele alan sınırlı sayıda
çalışma bulunduğu göz önüne alındığında, araştırmanın yazına öenmli bir katkıda
bulunacağı değerlendirilebilir. Araştırmanın örneklemini İç Anadolu Bölgesinde faaliyet
gösteren Teknoparklarda görev yapan işgörenler oluşturmaktadır (n=523). Çalışmada
veriler örgütsel muhalefet (Kassing, 2000), yenilikçi davranışlar (Scott ve Bruce, 1994),
örgütsel çeviklik (Sharifi ve Zhang, 1999) ve psikolojik ayrıcalık (Campbell vd.2004)
ölçeklerinden oluşan bir soru formu ile toplanarak verilerin geçerlilik ve güvenilirliklerini
test etmek için bir model oluşturulmuştur. Ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirliklerini test
etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizinden yararlanılmıştır. Araştırmanın doğrudan
hipotezlerini test etmek için Basit Doğrusal Regresyon analizi kullanılmıştır. Tezdeki aracı
değişken etkilerini test etmek için Preacher ve Hayes (2008) in process macro yöntemi ve
Sobel testinden yararlanılmıştır. Araştırmanın bulgularına bakıldığında dikey muhalefetin
psikolojik ayrıcalık negatif, örgütsel çeviklik ile de pozitif yönde ilişkili olduğu tespit
edilmiş, yatay muhalefetin de psikolojik ayrıcalık ile pozitif yönde ilişkili olduğu
bulunmuştur. Bununla birlikte psikolojik ayrıcalığın dikey ve yatay muhalefetin örgütsel çeviklik üzerindeki etkisinde aracılık rolünün bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Çalışmanın sonunda ise araştırmanın sağlayacağı katkılara ve sınırlılıklara değinilmiş; kavramsal ve uygulamaya dair öneriler sunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Örgütsel Muhalefet, Yenilikçi Davranışlar, Örgütsel Çeviklik, Psikolojik Ayrıcalık, Teknaoparklar.

Abstract:
Technoparks have a great role in the development of technology and entrepreneurship.
Therefore, the studies carried out to identify the qualifications of the human resources of
Technoparks and to increase their efficiency are also important. The aim of this study,
which deals with the current issues of organizational behavior in the context of
Technoparks, is to determine the effects of organizational dissent on innovative behaviors
and organizational agility and the mediating role of psychological entitlement in the
relationship between these variables. In view of the limited number of studies dealing with
the relationships between these variables in domestic and foreign literature, this research
can be considered as a significant contribution. The sample of the study consists of
employees working in Technoparks operating in the Central Anatolia Region (n=523). The
data were collected through a questionnaire consisting of organizational dissent (Kassing,
2000), innovative behaviors (Scott & Bruce, 1994), organizational agility (Sharifi &
Zhang, 1999) and psychological entitlement (Campbell vd., 2004) scales. A mode was
form to test the validity and reliability of the data. The confirmatory factor analysis was
utilized for his purpose. The direct hypotheses of the research, is tested through The
Simple Linear Regression analysis. To test the mediating variable effects Hayes' method
of Process Macro and Sobel test were employed. Findings of the study revealed that
vertical dissent was negatively related to psychological entitlement while it was positively
releated to organizational agility. On the other hand, horizontal dissent was found to be
correlated with psychological entitlement. However, it was discovered that psychological
entitlement does not have a mediating role in the effect of vertical and horizontal dissent
on organizational agility. At the end of the study, the contributions and limitations of the
research and conceptual and practical suggestions are conveyed.

Key words: Organizational Dissent, Innovative Behaviors, Organizational Agility, Psychological Entitlement, Technoparks.