Sedad Hakkı Eldem Yapılarında Sabit ve Hareketli İç Mekan Donatıları
Interior Fixtures and Furnishings In The Works of Sedad Hakkı Eldem
Yazar: ORHAN CEM DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KAAN SAĞ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Sedad Hakkı Eldem, Cumhuriyet dönemi mimarlığının önde gelen figürlerinden biridir ve mimarlık kariyeri boyunca Türkiye'nin çağdaş mimarisine önemli katkılarda bulunmuştur. Cumhuriyetin ilk yıllarından başlayarak hayatının sonuna kadar, Eldem'in mimarlık alanındaki çalışmaları, dönemin mimarlık pratiğine önemli bir yön vermiştir. Cumhuriyetin erken yıllarında, mimari alanda özgün bir kimlik oluşturma çabaları, yani Çağdaş Türkiye Mimarlığı'nı inşa etme hedefi, Eldem'in kariyerinde belirleyici bir rol oynamıştır. Eldem'in mimarlık yaklaşımları, erken dönemlerinden itibaren ikinci ulusal mimarlık akımına, batıdaki modernist etkilerin yansımalarına kadar geniş bir yelpazede evrim geçirmiştir. Tüm bunları süzgecinden geçirerek kendi üslubunu oluşturmuş, yerli ve çağdaş bir mimarlık tanımını benimsemiştir. Bu süreçte, Eldem'in tasarımları ve hayata geçirdiği yapılar, Türkiye'deki mimarlık eyleminin gelişimine rehberlik etmiş ve etkisi altında bırakmıştır. Bu çalışma, Eldem'in mimarlık anlayışının iç mekân tasarımı yönüne odağına sabit ve hareketli iç mekân donatılarını koyarak odaklanmaktadır. Eldem, yapı tasarımının yanı sıra iç mekanlara da müdahale etmiş ve bu müdahaleleri, sabit ve hareketli iç mekân donatıları aracılığıyla gerçekleştirmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde, Eldem'in genel tasarım üslubu ve mimarlık pratiği ele alınmış, ardından yirminci yüzyıldaki mobilya kullanımının endüstri devriminden o güne dek gelişimine genel bir bakış sunulmuştur. Bu bilgilerin doğrultusunda, Eldem'in iç mekân çalışmalarının tespit edilebildiği yapıları analiz edilerek, üçüncü kısımda ayrı ayrı ele alınmıştır. Bu incelemelerde, Eldem'in iç mekân tasarım yaklaşımı ve özellikle sabit ve hareketli iç mekân donatılarına olan yaklaşımı ayrıntılı bir şekilde irdelenmiştir. Eldem'in iç mekân tasarımlarının hem genel mimarlık anlayışı hem de iç mekân donatıları bağlamında nasıl öne çıktığı ve kendine özgü bir karakter kazandığı detaylı bir şekilde ele alınmıştır.
Sonuç bölümünde, Sedad Hakkı Eldem'in yapılarında gözlemlenen iç mekân donatılarının kullanım yaklaşımları ve bu yaklaşımların temellendikleri esaslar detaylı bir şekilde incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Eldem'in iç mekân tasarımında benimsediği stratejiler ve bu stratejilere dayanak teşkil eden temel prensipler ele alınarak açıklanmıştır. Ayrıca, Eldem'in iç mekân tasarımında sıklıkla tekrar eden öğeler ile öne çıkan özgün çalışmaları detaylı bir biçimde analiz edilmiş ve bu öğelerin iç mekân kurgusundaki rolü üzerine çeşitli yorumlar yapılmıştır. Bu şekilde, Eldem'in iç mekân düzenlemelerindeki özellikler ve estetik tercihleri daha kapsamlı bir şekilde anlaşılabilmiştir.

Abstract:
Sedad Hakkı Eldem, one of the prominent figures in the architecture of the Republic era, has made significant contributions to contemporary Turkish architecture throughout his architectural career. From the early years of the Republic to the end of his life, Eldem's architectural works have played a crucial role in shaping the architectural practice of the time. In the early years of the Republic, efforts to create an original identity in the field of architecture, i.e., the goal of building Contemporary Turkish Architecture, played a defining role in Eldem's career. Eldem's architectural approaches evolved over a wide range, from the early periods to the reflections of Western modernist influences, contributing to the second national architectural movement. Filtering all of these, he created his own style, embracing a definition of indigenous and contemporary architecture. In this process, Eldem's designs and implemented structures have guided and influenced the development of architectural action in Turkey. This study focuses on the interior design aspect of Eldem's architectural understanding, with a specific emphasis on fixed and movable interior fixtures. In the first section of the study, Eldem's general design style and architectural practice are discussed, followed by a general overview of the development of furniture usage in the twentieth century from the Industrial Revolution to the present day. Based on this information, the structures where Eldem's interior works can be identified are analyzed in the third section, focusing on fixed and movable interior fixtures. In these analyses, Eldem's interior design approach, especially his approach to fixed and movable interior fixtures, is examined in detail. How Eldem's interior designs stand out in both the context of general architectural understanding and interior fixtures is discussed in detail.
In the conclusion section, the usage approaches of interior fixtures observed in Sedad Hakkı Eldem's structures and the principles underlying these approaches are examined and evaluated in detail. The strategies adopted by Eldem in interior design and the fundamental principles that form the basis of these strategies are explained. Additionally, Eldem's frequently repeated elements and prominent original works in interior design are analyzed in detail, and various comments are made on the role of these elements in interior composition. This way, the features and aesthetic preferences of Eldem's interior arrangements are more comprehensively understood.