Okul yaşam kalitesi algısı, okula aidiyet duygusu ve direnç davranışları: Ortaokul öğrencileri üzerinde bir inceleme
Perception of quality of school life, sense of school membership and resistance behaviors: A study on secondary school students
Yazar: EMİNE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MEDİHA SARI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Direnç = Strength ; Kruskal-Wallis Testi = Kruskal-Wallis Test ; Okul bağlılığı = School attachment ; Okul yaşam kalitesi = Quality of school life ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütsel aidiyet = Organizational belonging ; Öğrenci direnci = Student resistance

Özet:
Öğrenciler zamanlarının çoğunu okulda geçirmektedir. Öğrencilerin okul ortamında mutlu ve huzurlu olması onların bulundukları ortama aidiyet duygularını yükseltecek ve etkileyecektir. Öğrenciler okul yaşantılarını severlerse ve kendilerini ait hissederlerse direnç davranışları göstermeyeceklerdir. Öğrencilerin okul yaşam kalitesi algıları, okula aidiyet duyguları ve direnç davranışları birbirini etkileyen ve birbirinden etkilenen değişkenlerdir. Bu bağlamda, araştırmada Adana ili merkez ilçelerindeki farklı sosyo-ekonomik okullarda eğitim gören 6.-7.-8. sınıf öğrencilerin okul yaşam kalitesi algılarının, okul aidiyet duygularının ve öğrenci direnç davranışlarının incelenmesi amaçlanmaktadır. 
Araştırma, ortaokul öğrencilerinin okul yaşam kalitesi algılarını, okul aidiyet duygularını ve direnç davranışlarını incelemeyi amaçlayan tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Adana merkez ilçelerinde (Seyhan, Yüreğir, Çukurova) üç farklı sosyo-ekonomik düzeydeki (alt-orta-üst) okullarda eğitim gören toplam 524 ortaokul öğrencisi (6.-7.-8.sınıf) oluşturmaktadır. Araştırmada "Okul Yaşam Kalitesi Ölçeği" (Sarı, 2007), Goodenow (1993) tarafından geliştirilen ve Sarı (2015) tarafından Türkçe' ye uyarlanan "Okula Aidiyet Duygusu Ölçeği", "Öğrenci Direnç Davranışları Ölçeği" (Sarı, 2018) ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Veriler istatistik programıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis testi, korelasyon ve regresyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda, Adana'daki okullarda eğitim gören öğrencilerin okul yaşam kalitesi algılarının orta düzeyde olduğu görülmektedir. Öğrencilerin okul yaşam kalitesi algıları arasında cinsiyete göre kız öğrenciler lehine, sınıf düzeyine göre altıncı sınıf öğrencileri lehine, okulun sosyo-ekonomik düzeyine göre üst sosyo-ekonomik düzeydeki okullar lehine anlamlı fark görülürken; anne-baba eğitim düzeyine göre ve ailenin aylık gelir düzeyine göre okul yaşam kalitesi algılarında anlamlı fark görülmemiştir. 
Öğrencilerin okul aidiyet duygularının orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir.  Okula aidiyet duyguları arasında cinsiyete, sınıf düzeyine, anne-baba eğitim düzeyine, okulun sosyo-ekonomik düzeyine ve ailenin aylık gelir düzeyine göre anlamlı fark görülmemiştir. 
Öğrencilerin direnç davranışlarının orta düzeyin altında düşüğe yakın olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin direnç davranışları cinsiyete göre erkek öğrenciler lehine, sınıf düzeyine göre sekizinci sınıf öğrenciler ile altıncı sınıf öğrenciler arasında sekizinci sınıf öğrenciler lehine ve sekizinci sınıf öğrenciler ile yedinci sınıf öğrenciler arasında yedinci sınıf öğrenciler lehine anlamlı fark göstermiştir. Anne-baba eğitim düzeyine, okulun sosyo-ekonomik düzeyine ve ailenin aylık gelir düzeyine göre ise anlamlı farklar görülmemiştir. 
Öğrencilerin okul yaşam kaliteleri algıları, okula aidiyet duyguları ve öğrenci direnç davranışları arasında yapılan korelasyon analizi sonucunda öğrencilerin okul yaşam kalitesi algısı ile okula aidiyet duygusu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki tespit edilirken, okul yaşam kalitesi algısı ile direnç davranışları arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Öğrencilerin okula aidiyet duygusu ve direnç davranışları arasında da negatif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan regresyon analizi sonucunda ise OYKÖ ve OADÖ değişkenlerinin, ÖDDÖ puanlarında gözlenen toplam varyansın %23'ünü açıklamakta olduğu belirlenmiştir. Diğer bir deyişle okul yaşam kalitesi ve okul aidiyet duygusu değişkenlerinin öğrenci direnç davranışlarının anlamlı birer yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.  

Anahtar Kelimeler: Okul yaşam kalitesi, okula aidiyet duygusu, öğrenci direnç davranışları, ortaokul öğrencileri

Abstract:
Students spend most of their time at school. The fact that students are happy and comfortable in the school environment will increase and influence their sense of belongingness. If students love their school experiences and feel themselves belonging to school, they will not exhibit resistance behaviors. Students' perceptions of quality of school life, sense of school membership and resistance behaviors are the factors affecting each other as well as affected by each other. In this context, it was aimed in the study to investigate the perceptions of quality of school life, sense of school membership and resistance behaviours of the 6th, 7th and 8th grade students from different socioeconomic-level schools in central districts of Adana. 
This is a descriptive study in the survey model aiming to examine the perceptions of school quality of life, sense of school membership and resistance behaviors of secondary school students.  The population of the study consists of 524 secondary school students (6th, 7th and 8th grade) from from different socioeconomic-level schools (low-medium-high) in central districts (Seyhan, Yüreğir and Çukurova) of Adana. In the study, "Quality of School Life Scale" (Sarı, 2007), "Psychological Sense of School Membership Scale" which was developed by Goodenow (1993) and adapted to Turkish by Sarı (2015), "Student' Resistance Behavior Scale" (Sarı, 2018) and "Personal Information Form" were employed for data collection. The data were analyzed via statistical software. Descriptive statitistics, Mann Whitney-U test, Kruskal Wallis test, correlation and regression analysis were performed in data analysis process. 
It was seen as a result of the study that the perception of the students studying in the schools in Adana for the quality of school life is of medium level. The students' perceptions of quality of school life show significant difference in favour of girls by gender, 6th grade students by class level and higher socioeconomic level schools by socioeconomic level of the school; however, there is no significant difference according to educational level of parents and monthly income level of the family. 
It was found out that students' sense of school membership is of medium level. There is no significant difference in students' sense of school membership according to gender, class level, educational level of parents, socioeconomic level of school and monthly income level of the family. 
It was revealed that students' resistance behaviours are close to low level. Students' resistance behaviours show significant difference in favour of male students by gender while the difference is in favour of 8th grade students when compared to 6th grade students, but in favour of 7th grade students by comparison with 8th grade students. On the other hand, there is no significant difference in terms of educational level of parents, socioeconomic level of school and monthly income level of the family.
As a result of the correlation analysis performed between students' perceptions of quality of school life, sense of school membership and resistance behaviours, a positive and significant relation was revealed between students' perceptions of quality of school life and sense of school membership; whereas, there is a negative significant relation between students' perceptions of quality of school life and resistance behaviours. Likewise, there is negative significant relation between students' sense of school membership and resistance behaviours.  In addition, regression analysis showed that scores from "Quality of School Life Scale" and "Psychological Sense of School Membership Scale" account for the 23% of total variation in Student' Resistance Behavior Scale. In other words, perceptions of quality of school life and sense of school membership have been seen to be a significant predictor of resistance behaviours.    

Keywords: Quality of school life, sense of school membership, student resistance behaviours, secondary school students