Sporun sosyal etkisi: üniversite öğrencileri üzerine bir karma yöntem çalışması
The social impact of sport: A mixed method study on university students
Yazar: SELDA KOCAMAZ ADAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET AZMİ YETİM ; PROF. DR. BÜLENT AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Karma yöntemler = Mixed methods ; Sosyal etki = Social affect ; Spor = Sports ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Bu araştırmanın amacı; sporun, toplumda meydana getirdiği sosyal etkilerin ölçme aracıyla belirlenerek, katılımcı görüşleriyle eğilimlerinin, ayrıntılarının ortaya çıkarılmasıdır. Bu çalışma, kapsayıcı sonuçlar elde etme düşüncesinden hareket edilerek karma yöntem araştırması şeklinde tasarlanmıştır. Açıklayıcı sıralı karma yöntem deseni (Nicel→nitel) kullanılarak araştırma nicel ve nitel basamakları içermektedir. Araştırmanın nicel çalışma grubu, Ankara ilinde bulunan 2021-2022 eğitim öğretim yılında üniversitede öğrenim gören farklı üniversite ve farklı fakültelerden en az bir yıl spor deneyimini halen sürdürmekte olan öğrenciler oluşmaktadır. Araştırmanın nicel basamağında ölçme aracının yapı geçerliliğini sağlamak için 355, yapının doğrulanması için 478 ve uygulama aşaması için 414 kişi olmak üzere toplamda 1247 katılımcı araştırmaya katkı sağlamıştır. Nitel araştırma grubu için ise nicel örneklem grubuna katkı sağlamış 11 katılımcı araştırmaya katkı sağlamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak nicel boyutta katılımcıları tanımlayan Kişisel Bilgi Formu ve Sporun Sosyal Etkisi Ölçeği kullanılırken, nitel boyutta araştırmacı tarafından oluşturulan 5 soruluk nitel araştırma formu kullanılmıştır. Toplanan nicel veriler üç aşamada analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; 27 madde ve 4 alt boyuttan (Sosyal sermaye, İyi oluş, Kültürel sermaye ve Sağlık okuryazarlığı) oluşan "sporun sosyal etkisi ölçeği" geliştirilmiştir. MANOVA analizi sonucunda Cinsiyet, Aile spor katılım durumu, Lisanslı spor yapma durumu, Spor topluluğuna üye olma durumlarında anlamlı farklılık olduğu, sosyal çevrede katılım durumu değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Her ne kadar nicel araştırma kapsamında sosyal çevrede katılım durumu değişkeni anlamlı farklılık yaratmadığı sonucuna ulaşılsa da nitel araştırma kapsamında katılımcıların spor faaliyetlerine katılım sağlamalarında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ölçme aracının boyutları derinlemesine incelenmiş olup genel olarak nicel çalışma sonuçlarını desteklediği ortaya çıkarılmıştır. Bu sonuçlar ışığında spor ve eğitim politika üreticilerine, kamu kurum ve kuruluşlarına, sivil toplum kuruluşlarına, sponsorluk yapmak isteyen finansörlere ve spor girişimcilerine önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to identify the social effects of sports in society through measurement tools and to reveal the participant's views and tendencies, along with their details. This study with the aim of obtaining inclusive results, is designed according to a mixed method. The study includes quantitative and qualitative steps by the usage of explanatory sequential mixed-methods design (quantitative- qualitative). The quantitative group of research consists of students from different universities and faculties in Ankara who are currently maintaining at least one year of sports experience during the 2021-2022 academic year. In the quantitative phase of the study in total 1247 students participated in the search, consisting of 355 for ensuring the measurement structure, 478 for validating the structure and 414 for the application phase. For the qualitative research group 11 students who contributed to the quantitative sample group participated. While for the quantitative part, personal data forms and social effect of sports scale are being used, for the qualitative part 5 questioned qualitative search forms are used which are formed by qualitative researchers. Collected quantitative data are analyzed in three steps. After the analyses, the "scale of social impact of sports" has been developed, consisting of 27 items and 4 sub-dimensions (Social capital, Well being, Cultural capital, and Health literacy). In the MANOVA analysis result it is seen that while gender, family's sport participation status, licensed sport status, being a part of a sports group has significant differences; in the context of participating in a social environment there is no significant differences detected. Even though the result of participating in a social environment does not show any significant differences in the scope of quantitative context, it is detected that this is effective for attendance to sports activities in the qualitative context. In the qualitative part of the study, the dimensions of the measuring tool were thoroughly examined and it was found that it generally supports the results of quantitative study. In the light of these outcomes, suggestions have been given to sport and education politics manufacturers, to public institutions and organizations, to non-governmental institutions, financiers who want to be sponsors and to sports entrepreneurs.