Trakya bölgesi taş köprüleri için periyodik kontrol ve bakım sistemine ilişkin bir araştırma
A study on periodic control and maintenance system for stone bridges in Thrace region
Yazar: PINAR GÖK
Danışman: PROF. DR. CAN ŞAKİR BİNAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Tarihi köprüler = Historical bridge ; Trakya bölgesi = Thrace region ; Önleyici koruma = Preventive conservation

Özet:
Periyodik inceleme ve koruyucu bakım sistemleri; yapıların periyodik olarak incelenmelerini, hasar tespit edilirse hasar takibini, afet veya kaza sonrası yapı incelemelerini, yerinde bakım onarım müdahalelerini ve ihtiyaç varsa daha kapsamlı onarımlar için planlama çalışmalarını kapsar. Yapıların bu şekilde takibi sayesinde işlevsellikleri en ekonomik şekilde sağlanır. Ayrıca, kapsamlı restorasyon müdahaleleri, korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli yapılarda özgünlük değerine zarar verebildiği için, periyodik inceleme, önleyici ve iyileştirici koruma uygulamaları tercih edilmelidir.
Tarihi köprüler; insanlar, su akışı, atmosferik olaylar, canlılar (bitkiler, hayvanlar ve mikrobiyolojik organizmalar) ve zemin kaynaklı sebeplerle zaman içerisinde çeşitli hasarlara uğrarlar. Bu hasarların tipi, derecesi, miktarı (metrajı), köprü genelinde yaygınlığı ve konumu onarım esnasında yapılacak müdahalenin büyüklüğünü belirler. Hasarların başlamadan engellenebilmesi veya başlangıç aşamasındayken tespit edilmesi, yapının daha az müdahale görmesini, dolayısıyla özgünlüğünün daha az bozulmasını ve ekonomik kaynakların sürdürülebilir kullanımını sağlar. 
Bu tez kapsamında, ülkemizde tarihi köprüler için bir periyodik kontrol ve bakım sistemi oluşturulması ihtiyacından hareketle, sahada elde edilen deneyimlerden faydalanılarak bir yöntem geliştirilmeye çalışılmıştır. Hazırlanan köprü inceleme tablosunda her köprü elemanı için belirlenen hasar tiplerine, yerinde gözlemlenen hasar dereceleri girilerek köprü hasar oranı sayısal olarak tespit edilir. Elde edilen bilgiler değerlendirilerek; aynı yıl içerisinde yapılacak bakım, onarım ve hasar takibi çalışmaları planlanır, sonraki yıllarda esaslı onarım yapılmak üzere yatırım programına teklif edilecek köprüler belirlenir.

Abstract:
Periodical survey and preventive maintenance systems includes periodic survey of buildings, damage monitoring, post-damage and post-disaster inspections, maintenance and planning studies for more comprehensive repairs if needed. This system ensures their functionality in the most economical way. Periodical survey, preventive and remedial conservation systems should especially be preferred for historical buildings, since comprehensive restoration can damage their authenticity value.
Historical bridges suffer from various damages over time due to the effects of people, water stream, atmospheric events, organisms (plants, animals and microbiological organisms) and the ground. The type, degree, amount (quantity), prevalence and location of these damages throughout the bridge determine the depth of the intervention to be made during the restoration. Preventing the damage before it starts or detecting it at an initial stage ensures that the bridge receives less intervention, thus the originality is preserved and the economic resources are used sustainably.
Within the scope of this thesis, based on the need to establish a periodic control and maintenance system for historical bridges in Turkey, a methodology has been tried to be developed by utilizing the experiences gained in the field. The damage types and the damage levels for each bridge element are selected on "the bridge inspection table", then the bridge damage rate, which is numerical, is determined automatically. The information of damage rate is evaluated to determine the maintenance, monitoring and repair program of the current year, the list of the bridges to be proposed for the restoration investment program in the following years, and the future inspection program of the bridges.