Türkiye'de fırtınalı gün sayısının zamansal ve mekânsal değişkenliği
Spatial and temporal variability of the number of stormy days in Turkey
Yazar: YUSUF FIRAT KURTULUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAHİDE ACAR DENİZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Fırtına = Storm ; Rüzgar = Wind ; Salınım = Oscillation ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Fırtına hadiselerinin iklim değişikliği ve/veya iklim değişkenliğinin etkilerine bağlı olarak frekanslarının değişmesi beklenmektedir. Fırtına hadiseleri, rüzgarın ekstrem bir hali olduğundan, genelde hasar verici bir hava olayıdır. Fırtına hadiselerinin oluşturduğu hasarlar genel olarak can ve mal kayıpları olurken, toplumsal yaşantıda Ulaşım, Tarım, Hayvancılık, Turizm, Sağlık, Enerji gibi en temel sektörlerde zararlara yol açarak, mevcut durumun işleyişinde aksaklıklar meydana getirmektedir. Fırtına hadiselerinin bu özelliklerinden dolayı zamansal değişkenliklerinin ve mekânsal dağılışının tüm yönleriyle birlikte ortaya konulması önemlidir.
Bu çalışmanın da amacı, Türkiye'de fırtınalı gün sayılarının zamansal değişkenlikleri ve mekânsal dağılışlarını tüm yönleriyle ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'deki 207 adet meteoroloji istasyonuna ait rüzgar verilerinden Fırtınalı gün verileri üretilmiştir. Türkiye'deki her meteoroloji istasyonuna ait fırtınalı gün sayılarının zamansal değişkenliği Kendalls-Tau-b yöntemiyle analiz edilmiştir. Türkiye iklimi üzerinde doğrudan etkileri bulunan Kuzey Atlantik Salınımı (NAO), Arktik Salınım (AO) ve Kuzey Denizi-Hazar Deseni (NCP) Salınımları ile Fırtınalı günler arasındaki ilişki pearson korelasyon katsayısı yöntemi ile analiz edilmiştir. Ek olarak Türkiye'deki fırtınalı gün sayısının genel olarak zamansal değişkenliği Mann-kendall yöntemiyle analiz edilmiştir.
Türkiye'de Fırtınalı gün sayıları genel olarak azalma eğilimi göstermektedir.  Türkiye'de Fırtınalı günlerle atmosferik salınım indisleri arasındaki ilişkilerin analizlerine göre, Türkiye fırtınalılığı üzerinde en etkili olan salınımlar NAO ve AO'dur. NCP ise Doğu Akdeniz ve devamında Kuzeydoğu'lu istikametindeki bölgede Fırtınalılık üzerinde etkilidir.

Abstract:
In the process of global climate change and/or climate variability, changes and/or variations in the values of climate elements are experienced. The frequency of storm events are also expected to change in this process. Storms, an extreme form of wind, are often a damaging weather phenomenon. Damage caused by storm events generally leads to loss of life and property. Storms cause losses in the most basic sectors such as transportation, agriculture, animal husbandry, tourism, health and energy in social life and creates problems in the functioning of the current situation. Because of these characteristics of storm events, it is important to reveal all aspects of their temporal variability and spatial distribution.
The aim of this thesis is to show the temporal variability and spatial distribution of the numbers of stormy day in Turkey in all aspects. For this purpose, stormy day data was calculated from the wind data of 207 meteorological stations in Turkey. The temporal variability of the numbers of stormy day of each meteorological station in Turkey were analyzed by Kendalls-Tau method. The relationship between North Atlantic Oscillation (NAO), Arctic Oscillation (AO) and North Sea-Caspian Pattern (NCP) oscillations indices and stormy days were analyzed by Pearson correlation coefficient method. In addition, the overall temporal variability of the number of stormy days in Turkey were analyzed with the Mann-Kendall method.
Stormy days generally show significant downward trends in the coastal regions and western part of the country, while inland regions and terrestrial areas show significant upward trends. However, the numbers of stormy day display to decrease in Turkey. According to the analysis of the relationship between atmospheric oscillation indices, the strongest relations are NAO and AO indices. On the other hand, NCP index has an effect on the storm frequency in the Eastern Mediterranean and subsequently in the direction of Northeast.