Mezopotamya ve çevresindeki Zigguratların coğrafi analizi
Geographical analysis of Ziggurats in Mesopotamia and surroundings
Yazar: NEBİ ÜÇDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA KARATAŞ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dünyası Coğrafyası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Fiziki coğrafya = Physical geography ; Kültürel coğrafya = Cultural geography ; Mezopotamya = Mesopotamia ; Paleocoğrafya = Paleogeography ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; Yukarı Mezopotamya = Upper Mesopotamia

Özet:
İlk insanlık izlerinin ve üretimin başladığı Mezopotamya, sınırları kuzeyde Türkiye'den başlayarak Basra körfezi ve Arap çölüne uzanan, doğuda Zagros Dağ silsilesini aşıp güneye doğru Elam ülkesinin sınır hatlarını kaplayan; batıda Suriye, Lübnan ve Filistin'i içine alarak Akdeniz'e ulaşan çok geniş bir alana yayılmaktadır. Bu geniş coğrafyada birçok medeniyet gözlerini dünyaya açmış, birçok ilklere öncülük etmiş, toprağında Peygamberleri sırtlamış ve kısaca veliden zalime kadar insan kaderlerine ve kederlerine şahitlik etmiştir. 
Günümüzde sınırları daralan Mezopotamya, çalışmamızın en önemli parçasıdır. Bölgenin daha iyi anlaşılabilmesi için çalışma üç bölüme ayrılarak incelenmiştir. Girişte, Mezopotamya bölge sınırları belirledikten sonra bölgenin jeolojisi, hidrografyası, jeomorfolojisi, litolojisi, iklim ve bitki örtüsü ile toprak özelliklerini genel fiziki coğrafya unsurlarıyla açıklanmış ve bir çerçeveye oturtulmuştur. Elam bölgesi de dâhil edilerek Mezopotamya'nın daha anlaşılır kılmasını sağlanmıştır. 
İkinci bölümde ise, araştırmamızın temelini oluşturan zigguratların matematiksel konumlarını belirlemek ve fiziki coğrafya unsurlarıyla ilişkisi irdelenip tek tek açıklamaktır. Ayrıca Zigguratların ait oldukları kültürleri tesbit edilmiş; fiziki coğrafya unsurlarının tarih, arkeoloji ve ilgili diğer bilim dallarıyla ilişkileri sağlanmış, çalışmada bütüncül bakış geliştirilmiştir. Böylece disiplinler arası bilgi akışı sağlanarak daha somut sonuçlara ve ölçülebilir verilere ulaşılmıştır. Çünkü bir sonucun anlaşılabilmesi için birden çok nedeni araştırmak bizleri doğrulanabilir verilere ulaştırılır. Bu yüzden birçok medeniyetin varlık gösterdiği Mezopotamya'da zigguratların ait olduğu kültürleri coğrafi unsurlarla birlikte işlenmiştir.
Üçüncü bölümde ise zigguratların genel mekânsal analizi yapılarak karakteristik özellikleri ortaya çıkarılmıştır. Bunu yaparken zigguratların medeniyetlere dağılımı ve genel konumlandırma tercihleri araştırılmış ve bir sonuç çıkarılmıştır.

Abstract:
Mesopotamia, where the first traces of humanity and production began, stretches across a vast region, starting from the north in Turkey and extending southward to the boundaries of the Basra Gulf and the Arabian Desert. To the east, it crosses the Zagros mountain range and encompasses the borderlines of the Elam region. To the west, it includes Syria, Lebanon, and Palestine, extending to the Mediterranean. In this extensive geography, numerous civilizations have opened their eyes to the world, pioneered many firsts, borne prophets, and, in short, witnessed the destinies and sorrows of humanity, from saints to oppressors.
In today's world, Mesopotamia, whose boundaries have shrunk, is the most crucial part of our study. To better understand the region, the study is divided into three parts. In the introduction, after defining the boundaries of the Mesopotamia region, the general physical geography elements, including the region's geology, hydrography, geomorphology, lithology, climate, vegetation, and soil characteristics, are explained and framed. The inclusion of the Elam region aims to make Mesopotamia more comprehensible.
The second part aims to determine the mathematical locations of the ziggurats, which form the basis of our research, and to examine their relationship with physical geography elements in detail. Additionally, the cultures to which the ziggurats belong have been identified, and the relationship between physical geography elements and history, archaeology, and other related disciplines has been established to develop a holistic perspective in the study. Thus, interdisciplinary knowledge flow has been provided to reach more concrete results and measurable data. Because understanding a result requires investigating multiple causes, the cultures to which ziggurats belong in Mesopotamia, where many civilizations have existed, have been discussed together with geographical factors.
In the third part, a general spatial analysis of ziggurats has been conducted to reveal their characteristic features. In doing so, the distribution of ziggurats among civilizations and their general positioning preferences have been examined, leading to a conclusion.