Üniversite öğrencilerinde nomofobinin akademik erteleme üzerindeki etkisinde öz-düzenleme ve akademik güdülenmenin aracılık rolleri
Mediating roles of self-regulation and academic motivation in the effect of nomophobia on academic procrastination in university students
Yazar: SERAP AYKAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖNER ÇELİKKALELİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı /  Eğitim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde nomofobinin akademik erteleme üzerindeki etkisinde öz-düzenleme ve akademik güdülenme aracılık rollerini belirlemektir. Çalışma korelasyonel araştırma modeline dayanmaktadır. Çalışma grubunun uygun örnekleme tekniği kullanılmıştır. Bu doğrultuda, veriler hem yüz yüze hem de çevrim içi bir şekilde toplanmıştır. Bu çalışmaya 502 üniversite öğrencisi katılmıştır. Çalışmanın veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu, Nomofobi Ölçeği, Aitken Akademik Erteleme Eğilimi Ölçeği, Öz-düzenleme Ölçeği ve Akademik Güdülenme Ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizleri ise SPSS 22 ve AMOS 22 yazılımları ile gerçekleştirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkileri analiz etmek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Ayrıca, değişkenler arasındaki toplam, doğrudan ve dolaylı etkileri belirlemek için bootstrapping yöntemi tercih edilmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, nomofobi ile akademik erteleme arasında pozitif, nomofobi ile öz-düzenleme arasında negatif yönde anlamlı ilişkilerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan, öz-düzenleme ile akademik erteleme arasında negatif yönde ve öz-düzenleme ile akademik güdülenme arasında pozitif yönde anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca akademik güdülenme ile akademik erteleme arasında da negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Elde edilen bu anlamlı ilişkilerin aksine, nomofobi ile akademik güdülenme arasında anlamlı bir ilişki elde edilememiştir. 

Aracılığa ilişkin bulgular incelendiğinde, üniversite öğrencilerinde nomofobinin akademik erteleme üzerindeki toplam etkisinin anlamlı olduğu, nomofobinin öz-düzenleme üzerindeki, öz-düzenlemenin akademik erteleme üzerideki etkisinin anlamlı olduğu görülmüştür. Buna karşın, nomofobinin akademik erteleme üzerindeki doğrudan etkisi anlamsız olarak elde edilmişken; öz-düzenleme aracılığıyla elde edilen dolaylı etkinin anlamlı olduğu görülmüştür. Buna göre, nomofoninin akademik erteleme üzerindeki etksinde öz-düzenlemenin aracılık rolü üstlendiği söylenebilir.

Diğer taraftan, nomofobinin akademik erteleme üzerindeki etkisinde akademik güdülenmenin aracılık rolü incelendiğinde, nomofobinin akademik güdülenme üzerindeki doğrudan etkisi istatisiksel olarak anlamsız olarak elde edilmiştir. Ancak akademik güdülenmenin akademik erteleme üzerindeki etkisinin negatif yönde anlamlı olduğu görülmüştür.  Dolaylı etkinin hesaplanmasında kullanılan yol katsayılarından birinin istatistiksel olarak anlamsız olması nedeniyle, nomofobinin akademik erteleme üzerindeki etkisinde akademik güdülenmenin aracılık rolü hesaplanamamıştır. Dolaylısıyla akademik güdülenmenin aracılık rolünden söz etmek mümkün değildir. 

Son olarak, nomofobi ve akademik güdülenme birlikte öz-düzenleme varyansının %21'ini açıklarken, nomofobi, akademik güdülenme ve öz-düzenleme birlikte akademik erteleme davranışı varyansının %30'unu açıklamaktadır.

Anahtar kelimeler: nomofobi, akademik erteleme, öz-düzenleme ve akademik güdülenme

Abstract:
This study aims to determine the mediating role of self-regulation and academic motivation in the effect of nomophobia on university students' academic procrastination. The study is based on a correlational research model. A convenience sampling technique was used in the study group. Accordingly, data were collected both face-to-face and online. 502 university students participated in the study. Demographic Information Form, Nomophobia Scale, Aitken Academic Procrastination Tendency Scale, Self-Regulation Scale and Academic Motivation Scale were used as data collection instruments. The collected data were analysed with the help of SPSS 22 and AMOS 22 software. To analyse the relationships between variables, Pearson Product Moment Correlation Coefficient was used. In addition, the bootstrapping method was preferred to determine the total, direct and indirect effects between variables.

As a result of the analyses, it was concluded that there were significant positive relationships between nomophobia and academic procrastination and negative relationships between nomophobia and self-regulation. On the other hand, it was determined that there were significant relationships between self-regulation and academic procrastination in a negative direction and between self-regulation and academic motivation in a positive direction. In addition, a significant negative relationship was found between academic motivation and academic procrastination. In contrast to these significant relationships, no significant relationship was found between nomophobia and academic motivation.

In examining the mediation results, it was observed that the total effect of nomophobia on academic procrastination was significant, the effect of nomophobia on self-regulation, and the effect of self-regulation on academic procrastination were significant. On the other hand, while the direct effect of nomophobia on academic procrastination was found to be insignificant, the indirect effect obtained through self-regulation was found to be significant. Accordingly, it can be said that self-regulation plays a mediating role in the effect of nomophobia on academic procrastination.

On the other hand, when the mediating role of academic motivation in the effect of nomophobia on academic procrastination was examined, the direct effect of nomophobia on academic motivation was not significant. However, the effect of academic motivation on academic procrastination was found to be negatively significant.  Since one of the path coefficients used to calculate the indirect effect was insignificant, the mediating role of academic motivation in the effect of nomophobia on academic procrastination could not be calculated. Therefore, there is no mediation role of academic motivation in the effect of nomophobia on academic procrastination.

Finally, nomophobia and academic motivation together explained 21% of the variance of self-regulation, while nomophobia, academic motivation, and self-regulation together explained 30% of the variance of academic procrastination behavior.

Keywords: nomophobia, academic procrastination, self-regulation and academic motivation