İznik (Nicaea) tiyatrosu taş eserleri: Sütunlu galeriler ve çevresi
The stone artifacts of Iznik (Nicaea) Roman theater: Columned galleries and its environment
Yazar: NİHAL KARDORUK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KAZIM ÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik mimari = Antique architecture ; Antik şehirler = Antique cities ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Bursa-İznik = Bursa-İznik ; Nikaia = Nicaea ; Sütunlar = Columns ; Taş eserler = Stone works ; Tiyatro binaları = Theatre buildings

Özet:
Bithynia sınırları içerisinde Askania Limne'nin (İznik Gölü) kıyısında konumlanan Nicaea antik kenti, Bithynia Krallığı'ndan itibaren sırasıyla Roma, Bizans, Laskarisler Dönemi, Anadolu Selçukluları ve Erken Osmanlı hakimiyetine girmiş, bu süreçte önemli bir merkez olarak varlığını sürdürmüştür. 
Roma Dönemi kalıntılarının çoğu modern yerleşim altında kalan ya da sonraki uygarlıklar tarafından zarar verilen kentte, bu döneme tanıklık eden ve bugün hala ayakta olan yapı Roma tiyatrosudur. Anadolu sınırları içerisinde düz bir alanda tonozlu galeriler ile oturma sırası elde edilen iki örnekten birini teşkil eden yapı, antik yazar Genç Plinius tarafından yapım tarihi ve mimari özellikleri hakkında bilgi verilmesi ve alt (ima) cavea'yı taşıyan trapezoidal tonozların kullanımda olması gibi özellikler ile diğer örneğinden ayrılır.
Vali Plinius ve İmparator Traianus arasında yapılan mektuplaşmalarda MS II. yüzyılda yapım aşaması devam eden tiyatroda, kazı çalışmalarının başladığı dönemden günümüze kadar geçen süreç içerisinde mimari özellikleri ile ilgili kapsamlı çalışmalar yapılmamıştır. Bu tez çalışmasındaki amaç, mimari özellikleri ile bir bütün halinde ele alınan tiyatronun ortaya çıkarılan farklı mimari kalıntıları ve taş eserleri ile bilim dünyasına kazandırmaktır. 
Bütün taş eserleri ve mimarisi çalışma kapsamına alınan tiyatroda, sütunlu galeriler ve çevresinde ele geçen taş eserler ve mimari kalıntılar daha ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Scaena'nın doğusunda ve batısında yer alan iki galeride Amorf/Profilsiz bloklar (111 adet), Postamentler (17 adet), Sütunlar (45 adet), Korinth Başlıkları (9 adet), Arşitrav+Friz (49 adet), Korniş/Geison+Sima/Dişli Geison+Sima (25 adet), Attik İon Kaideler (7 adet), Parapetler (37 adet), Hermeler (9 adet), Korniş/Geison+Sima/Konsollu Geison+Sima (27 adet), Alınlıklar (4 adet), işlevinin ne olduğu anlaşılamayan ve diğer başlığı altında değerlendirilen (18 adet) bloklar incelenmiştir.
Yapılan çalışmalarda doğu ve batı galerinin iki katlı ve çevresinde yer alan yapı kalıntıları ile ilişkili olduğu anlaşılmıştır. Çevresindeki mimari örüntünün sit alanını çeviren çitin dışına çıkmasından dolayı kazı çalışmaları yapılamamış, bu yüzden galeriler ile bağlantısı analojik örnekler üzerinden karşılaştırılarak olası restitüsyon önerisi üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The ancient city of Nicaea, located on the shore of Askania Limne (Lake Iznik) within the borders of Bithynia, entered the Roman, Byzantine, Laskaris Period, Anatolian Seljuks and Early Ottoman rule, respectively, since the Kingdom of Bithynia, and continued to exist as an important center in this process.
Most of the Roman Period ruins were under modern settlement or damaged by later civilizations, and the building that witnessed this period and still stands today is the Roman theater. The building, which constitutes one of the two examples of vaulted galleries and seating in a flat area within the borders of Anatolia, is distinguished from the other example by providing information about the history and architectural features of the construction by the Young Pliny and the use of trapezoidal vaults bearing the lower cavea. 
According to the correspondence between Governor Plinius and Emperor Traianus, no comprehensive studies have been carried out on the architectural features of the theater, which was under construction in the 2nd century AD, from the beginning of the excavations to the present day. The aim of this thesis is to bring the theater, which is considered as a whole with its architectural features, to the world of science with different architectural remains and stone works.
In the theater, where all stone works and architecture were included in the study, the columned galleries, the stone artifacts and architectural remains around them were examined in more detail. Amorphous blocks (111), Pedestals (17), Columns (45), Corinthian capitals (9), Architrave + Frieze (49), Cornice / Geison + Sima /Geison + Sima with dentil (25), Attic Ionic Bases (7), Parapets (37), Herma/Herms (9), Cornice / Geison + Sima / Geison with Console (27), Pediments (4) the function of which could not be understood and (18) evaluated under the title of other were examined.
During the studies, it was understood that the east and west galleries had two floors and were related to the building remains in the vicinity. Excavations could not be carried out because the architectural pattern around it was outside the fence surrounding the site, so the connection with the galleries was compared over analogical examples and a possible restitution proposal was emphasized.