Osmanlı donanmasında kalyoncu tâifesi (1682-1833)
Kalyoncu tâifesi in the ottoman navy (1682-1833)
Yazar: RÜŞTÜ ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ŞENAY ÖZDEMİR GÜMÜŞ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı donanmasında başat savaş gemisi olarak kalyona geçilmesi ile birlikte ortaya çıkan mürettebat ihtiyacını mevsimlik olarak karşılamaya yönelik kalyonculuk uygulamasını ve bu uygulamanın Osmanlı donanmasında var olduğu 1682-1833 yılları arasındaki süreci incelemeyi amaçlayan bu çalışmanın temel iddiası, kalyonculuğun hem Osmanlı donanmasında var olduğu süre içerisinde temel mürettebat toplama yöntemi olduğu hem de kalyoncuların, leventlerin devamı olmalarının yanında "kalyoncu" tabirinin de tıpkı "levend" tabiri gibi Osmanlı donanmasındaki bütün mürettebatı işaret eden bir üst-çatı denizcilik terimi olduğudur. Çalışmanın birinci bölümünde, terimsel olarak "Kalyoncu" tabirinin üst-çatı bir denizcilik tabiri olarak Osmanlı bahriyesinde kullanılmaya başlanmasına doğru giden süreç ile birlikte Kürekli Dönemde de var olan leventliğin yerini nasıl kalyonculuğa bıraktığı ya da başka bir ifade ile kalyonculuğun leventliğin devamı haline gelerek, Osmanlı bahriyesinde "Kalyoncu Tâifesi" diye adlandırılan bir yapının nasıl ortaya çıktığı anlaşılmaya çalışılacaktır. İkinci bölümde, kalyoncular incelenecek ve toplanma usulleri, bunun yıllara göre örnekleri, Osmanlı kalyonundaki taşra neferâtı/kalyoncu sayıları, ücretleri, iaşeleri, emeklilikleri, kıyafetleri gibi kalyonculara ait hususlar ortaya konularak donanma mürettebatı olarak durumları anlaşılmaya çalışılacaktır. Bu bölümde böylece aynı zamanda Osmanlı donanmasının bir mürettebat toplama yöntemi olan kalyonculuk uygulamasının temel hatları ve özellikleri de ortaya konulmak istenmektedir. Üçüncü Bölüm'de kalyoncular grubunun var oldukları süreçte sosyal hayattaki yansımaları, son bölümde ise kalyonculuk uygulamasının neden ve nasıl sona erdiği incelenecektir. Çalışmada Osmanlı denizciliğine, yelkenli dönemdeki bir mürettebat grubu açısından bakarak, Osmanlı Denizcilik Tarihi araştırmalarına katkıda bulunulması temel olarak amaçlanmaktadır.

Abstract:
The main claim of this study, which aims to examine the practice of galleoning to meet the seasonal crew need that emerged with the transition to the galleon as the dominant warship in the Ottoman navy, and the period between 1682 and 1833 when this practice existed in the Ottoman navy, is that galleoning was a basic crew during the period in which galleoning existed in the Ottoman navy. In addition to the fact that it is a total method and that the galleonmen are a continuation of the levents, the term "kalyoncu", just like the term "levend", is an upper-level maritime term that refers to all the crew in the Ottoman navy. In the First Part of the study, with the process leading to the term "kalyoncu" being used as an upper maritime term in the Ottoman navy, how the levity that existed in the Rowing Period was replaced by galleoncraft, or in other words, how galleoncraft became a continuation of the leventancy, It will be tried to understand how a structure called "Kalyoncu Tâifesi" emerged in the Ottoman navy. In the Second Part, galleomen will be examined and their situation as a navy crew will be tried to be understood by revealing issues related to the galleomen such as their assembly procedures, examples of this by year, the number of provincial soldiers / galleonmen in the Ottoman galleon, their wages, subsistence, retirement and clothing. In this section, it is also aimed to reveal the basic lines and features of the galleoning practice, which is a crew recruitment method of the Ottoman navy. In the third chapter, the reflections of the galleomen group on social life during their existence will be examined, and in the last chapter, why and how the galleoning practice ended will be examined. The main aim of the study is to contribute to Ottoman Maritime History research by looking at Ottoman maritime from the perspective of a crew group in the sailing period.