Çorumlu Âşık Halil Erdugan ve çırakları
Minstrel Halil Erdugan of Çorum and his apprentices
Yazar: CAFİYE BAKLAN ÇELİK
Danışman: Y.DOÇ.DR. AHSEN TURAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Âşık Edebiyatı içinde yer alan bütün şairlerin biyografisi ve eserlerinintespit edilip değerlendirilmesi, bu edebiyat şubesinin edebiyat tarihi içerisindegerçek yerini almasını sağlayacaktır.Çorumlu Âşık Halil Erdugan'ın hayatını, sanatını, eserlerini ve çıraklarınıkonu edinen bu çalışma toplam altı bölümden oluşmuştur.Çalışmanın giriş bölümünde, Çorum'un tarihû, coğrafi özellikleri, ekonomikve kültürel durumu üzerinde durulmuştur. Çorum'da yetişen ozanlar XIV.yy'dan günümüze sıralanmıştır.Birinci bölümde, Âşık Halil'in hayatı ve âşıklık geleneği üzerinedüşünceleri aktarılmıştır. İnancı ve dinû konulardaki bilgisi üzerindedurulmuştur.İkinci bölümde, Âşık Halil'in şiirleri şekil yönünden incelenmiştir. Şiirlerinhane sayıları; uyakları, uyakların biçimleri; kullanılan ölçü ve şiirde görülenduraklar örneklerle açıklanmıştır.Üçüncü bölümde, Âşık Halil'in şiirlerinde görülen edebû sanatlar, anlatımşekilleri örnekler verilerek izah edilmiştir.Dördüncü bölümde, şiirler konu bakımından incelemeye alınmıştır. ÂşıkHalil'in şiirleri dinû tasavvufû konular, aşk, sevgi ve sevgili, sosyal konular, dertve ıstıraplar, tarihû ve millû konular, doğa güzellikleri olmak üzeresınıflandırılmıştır. Bu konular, örneklerle açıklanmıştır. Dinû tasavvufû konularbölümünde Âşığın şiirlerinde geçen dinû tasavvufû unsurlar sıralanmıştır.Beşinci bölümde, Âşık Halil'in şiirleri, âşığın defterinde yer alan şekli ilesıralanmıştır. Âşığın kullandığı şiirler aslına sadık kalınarak aktarılmış,sözcükler üzerinde değiştirme yapılmamıştır. Âşık, şiirlerinde noktalamaişaretlerini kullanmamıştır. Bu bölümde toplam 101 şiire yer verilmiştir.Bu çalışmada Çorumlu Âşık Halil'in 101 şiiri incelenmiştir. Bu şiirlerönce 11'li, 8'li, 7'li ve 6'lı hece ölçüsüne göre sıralanmış ardından, şiirlerkendi içinde birinci dörtlüğün son mısrasının son harfine göre alfabetik sırayadizilmiştir. Ayrıca çalışmanın içinde verilen bilgilerde kullanılan örneklerin sağtarafında parantez içinde şiir ve hane numaraları verilmiştir.Altıncı bölümde, Âşık Halil'in çıraklarından Eşref Erdugan, Ali İhsanErdugan, Arap Ali Erdugan'ın kısa özgeçmişleri ve sanatları hakkında bilgiverilmiş ardından yazdıkları şiirlerden örnekler sıralanmıştır.Çalışma sırasında yararlanılan kaynaklar, kaynakça kısmında alfabetikolarak belirtilmiştir.

Abstract:
Determination and the evaluation of the biographies of all poets thosetake place in Minstrel Literature will provide the literature department to takeits real place in the history of literature.This study, which subjected the life, art, works and apprentices ofMinstrel Halil Erdugan from Çorum, consists of six parts.In the introduction part of the study; history of çorum, geographicalfeatures, economic and cultural conditions are emphasized. The bards thosegrown up in çorum were enumerated.In the first part, Minstrel Halil?s life and his thoughts about theminstrelsy tradition were narrated. His belief and knowledge about religioussubjects were dwelled upon.In the second part, The Form of Minstrel Halil?s poems wereexamined. The number of the sections, rhymes, the types of rhymes, thescansion that used, the rests those seen in the poems were explained withexamples.In the third part, the literary arts, narration types those seen in MinstrelHalil?s poems were explained with examples.In the fourth part, subjects of the poems were examined. His poem?swere classified as religious sufistic subjects, love, endearment and beloved,social topics, sorrow and agony, historical and national topics, naturalbeauties. These subjects were explained with examples. In religious sufisticsubjects part the religious sufistic factors were enumerated.In the fifth part, Minstrel Halil?s poems were enumerated as they takeplace in his own notebook. The authentic forms of the poems he used weretransfered, they haven?t been changed. He didn?t use punctuation Marks inhis poems. There are 101 poems in this part.In this study Minstrel Halil?s 101 poems were examined. First thesepoems were arranged in order of their syllable number; 11, 8, 7 and 6, thenthe poems were arranged alphabeticaly according to their last line?s lastletter. Furthermore in the paranthesis on the right side of the examples, usedin the information given in the study, poem and section numbers were given.In the sixth part, some of the apprentices of Minstrel Halil; EşrefErdugan?s, Ali İhsan Erdugan?s, Arap Ali Erdugan?s short autobiographiesand knowledge about their arts and then some examples were given.The sources those made use of were given alphabeticaly in thebibliography.