İşletmelerin tarihini anlamada kurum tarihi çalışmalarının potansiyel katkıları: 50 Yıl Dünden Bugüne Türk Hava Yolları (1933-1983) ve 75. Yılında Türk Hava Yolları (1933-2008) adlı kurum tarihi çalışmalarının analizi
Potential contributions of institutional history studies to understanding the history of businesses: Analysis of the History Studies of 50 Yıl Dünden Bugüne Türk Hava Yolları (1933-1983) and 75. Yılında Türk Hava Yolları (1933-2008)
Yazar: BUSE ALAS
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN DİRLİK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışmasının iki temel amacı bulunmaktadır. İlki, 50 Yıl Dünden Bugüne Türk Hava Yolları: 1933-1983 ve 75. Yılında Türk Hava Yolları 1933-2008 adlı eserler incelenerek Türk Hava Yolları A.Ş.'nin tarihsel gelişimini, eserlerde belirtilen tarihsel olaylar çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu tarihsel gelişimde, eserlerde işletmenin yaşamını sürdürmesinde hangi önemli olayların belirtildiği değerlendirilecektir. Böylelikle Türk Hava Yolları A.Ş.'nin büyüme ve yaşamanı sürdürme konusundaki genel tarihsel süreci değerlendirilmiş olacaktır. İkinci amaç olarak da eserde yer alan ve Türkiye'de işletme tarihi açısından önemli olabileceği düşünülen değerlendirmelerin tespitini ortaya koymak hedeflenmektedir. Bu iki amaçla birlikte kurum tarihi çalışmalarının işletmelerin tarihini anlamada ne gibi katkılar sunacağı tartışılabilecektir. Türkiye'deki işletme tarihi yazını incelendiğinde ise bu kurum tarihi çalışmaları ile iletişim kurulmadığı görülmektedir. Özellikle Türkiye'deki yukarıda örnekleri sunulan kurum tarihi çalışmalarının Türkiye'deki işletmelerin tarihlerini anlamımızda ne gibi potansiyel katkılarının olabileceğinin yazında tartışılmadığı görülmektedir. Bu tez çalışması, Türkiye'deki işletme tarihi yazınında daha önce yapılmamış olan bu tartışmayı yapmaktır.  

Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada 50 Yıl Dünden Bugüne Türk Hava Yolları: 1933-1983 ve 75. Yılında Türk Hava Yolları 1933-2003 adlı eserler incelenmiştir. Araştırmanın hedeflerine uygun olarak bu eserler incelenirken iki temel konu üzerinde durulmuştur. İlki, eserlerde Türk Hava Yolları A.Ş.'nin kuruluş ve gelişimi temelinde işletmenin büyümesi ve yaşamını sürdürmesi modelini oluşturmaya çalışmaktır. Bu kapsamda eserlerde kuruluş ve gelişmeyle ilgili temel parametrelerin neler olduğu tespit edilmeye çalışılacaktır. Böylelikle, bir kurum tarihi çalışmasının işletmelerin büyüme ve gelişmeleriyle ilgili temel bir model ortaya koyup koyamayacakları değerlendirilmiştir. Araştırmanın ikinci temel konusu da Türk Hava Yolları A.Ş.'nin hem işletmecilik açısından kendisiyle ilgili hem de Türkiye bağlamıyla ilgili eserde ne gibi temel bilgilerin belirtildiğini tespit etmektir. Bu kapsamda işletmecilik ile ilgili olaylar (örn. Türk Hava Yolları A.Ş.'ye ilk yabancı ortağın ortak olması) ve Türkiye bağlamında işletmecilik ile ilgili olaylar (örn. Türkiye'deki ekonomi politiğinin değişiminin Türk Hava Yolları A.Ş.'ye yansıması) ayrı ayrı tespit edilmiş ve değerlendirilmiştir. 

Çalışmanın yaygın etkisi akademik etkisine dayalıdır. Türkiye'de çok fazla sayıda kurum tarihi çalışması olmasına rağmen bu kurum tarihi çalışmalarının işletmelerin tarihini anlamımızda ne gibi potansiyel katkıları olduğu tartışılmamıştır. Bu tez çalışması bu tartışmayı yaparak işletme tarihi araştırmalarında bir kaynak olarak kullanılabilecek kurum tarihi çalışmalarının ne gibi potansiyeller barındırdığını ortaya koymaya çalışmıştır.

Abstract:
This thesis has two main objectives. First, 50 Yıl Dünden Bugüne Türk Hava Yolları: 1933-1983 and 75. Yılında Türk Hava Yolları 1933-2008, by examining the historical development of Turkish Airlines Inc. within the framework of the historical events mentioned in the works. In this historical development, it will be evaluated which important events are specified in the life of the business in the works. Thus, the general historical process of Turkish Airlines Inc. in terms of growth and survival will be evaluated. As the second purpose, it is aimed to reveal the determination of the evaluations in the work that are thought to be important in terms of business history in Turkey. With these two purposes, it will be possible to discuss what contributions institution history studies will contribute to understanding the history of enterprises. When the business history literature in Turkey is examined, it is seen that there is no communication with the history of this institution. Especially, it is seen that the institution history studies in Turkey, examples of which are presented above, can have potential contributions to our understanding of the history of enterprises in Turkey, not discussed in the literature. This thesis study is to make this discussion which has not been done before in the history of business in Turkey.  

Document analysis method was used in the study. In the research, 50 Yıl Dünden Bugüne Türk Hava Yolları: 1933-1983 and 75. Yılında Türk Hava Yolları 1933-2003 were examined. While examining these works in accordance with the aims of the research, two main issues were emphasized. The first is to try to create a model for the growth and survival of the business on the basis of the establishment and development of Turkish Airlines Inc. in the works. In this context, it will be tried to determine the basic parameters related to establishment and development in the works. Thus, it will be evaluated whether an institutional history study can present a basic model for the growth and development of enterprises. The second main subject of the research is to determine what basic information is stated in the work of Turkish Airlines, both about itself in terms of business administration and the context of Turkey. In this context, events related to business administration (for example, the partnership of the first foreign partner to Turkish Airlines) and events related to business administration in the context of Turkey (for example, the reflection of the change of political economy in Turkey to Turkish Airlines) separately determined and evaluated.  

The pervasive impact of the study is based on its academic impact. Although there are many institution history studies in Turkey, it has not been discussed what kind of potential contributions these institution history studies have in our understanding of the history of enterprises. This thesis reveal the potentials of institutional history studies that can be used as a resource in business history research by making this discussion.