Ahlaki zeka ile rasyonel karar alma ilişkisinde duygusal manipülasyonun düzenleyici etkisi: Sanayi işletmeleri araştırması
The moderating effect of emotional manipulation on the relationship between moral intelligence and rational decision making: Industrial business research
Yazar: SERAP KALFAOĞLU
Danışman: PROF. DR. TAHİR AKGEMCİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ahlaki zeka = Moral intelligence ; Duygusal manipülasyon = Emotional manipulation ; Endüstri işletmeleri = Industry businesses ; Karar verme = Decision making ; Manipülasyon = Manipulation ; Rasyonellik = Rationality ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Zeka = Intelligence

Özet:
Ahlaki zeka, rasyonel karar alma ve duygusal manipülasyon arasındaki ilişkilerin incelendiği bu araştırmanın amacı, duygusal manipülasyonun ahlaki zeka ile rasyonel karar alma ilişkisinde düzenleyici etkisinin var olup olmadığını tespit etmektir. Bir yandan, insanı etkileme ve yönlendirme sanatı olarak kişiler arası beceriyi ifade eden manipülasyon ilişkilere olumlu yansıyabilirken, bir diğer yandan, duyguları istismar etmede ilişkilerin yönünü tersine çevirebilmektedir. Dolayısıyla, iki yönlü tarafıyla duygusal manipülasyonun ahlaki zeka ile rasyonel karar alma ilişkisine etki derecesi ve yönü (ilişkinin yönünü ve düzeyini değiştirip değiştirmeyeceği sorusu) merak uyandırıcı olmuştur. Belirlenen amaç doğrultusunda İstanbul Sanayi Odası'nın 2019 yılında açıkladığı en büyük 1. 500 ve 2. 500 listesindeki Sanayi Kuruluşu'ndaki 385 İK Yöneticisi'nden, anket yoluyla değişkenlere ilişkin ölçek ifadelerine katılım düzeylerini işaretlemeleri istenmiş ve veriler SPSS ve AMOS Yapısal Eşitlik Modellemesi Programları ile analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucunda, ahlaki zeka-rasyonel karar alma-duygusal manipülasyon arası ilişkilerin anlamlı olmasıyla birlikte, duygusal manipülasyonun ahlaki zeka ile rasyonel karar alma ilişkisinde düzenleyici etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, söz konusu üçlü ilişki sarmalının yerli ve yabancı literatürde henüz incelendiğine ilişkin bir rastlantı olmaması ve bu ilişkilerin örgütlere faydasının tespitinin bilinmemesi dolayısıyla farkındalığın artırılması, örneklemin İK alanından seçilmesiyle İK alanındaki güncel gelişmelerin takibi, ahlaki zekanın geliştirilebilir bir kavram olduğu bilincinin aşılanması gibi pek çok konuda yazına faydaları açısından çalışmanın özgün değerinin yüksek olduğu düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler; Zeka, Ahlaki Zeka, Rasyonellik, Rasyonel Karar Alma, Manipülasyon, Duygusal Manipülasyon.

Abstract:
The aim of this study, which examines the relationships between moral intelligence, rational decision making and emotional manipulation, is to determine whether emotional manipulation has a moderator effect on the relationship between moral intelligence and rational decision making. On the one hand, manipulation, which expresses interpersonal skills as an art of influencing and directing people, can reflect positively on relationships, on the other hand, it can reverse the direction of relationships in exploiting emotions. Therefore, the degree and direction of the effect of emotional manipulation on the relationship between moral intelligence and rational decision making (whether it will change the direction and level of the relationship, or not) has been intriguing. In line with the determined purpose, 385 HR Managers in the Industrial Organizations in the largest first 500 and second 500 list announced by the Istanbul Chamber of Industry in 2019 were asked to mark their level of participation in the scale statements regarding the variables through a questionnaire and the data were analyzed with SPSS and AMOS Structural Equation Modeling Programs.
As a result of the research, it was determined that the relations between moral intelligence-rational decision-making-emotional manipulation were significant, also emotional manipulation has a moderating effect on the relationship between moral intelligence and rational decision-making. However, it is not a coincidence that the triple relationship spiral has been examined in the domestic and foreign literature yet, and the benefit of these relationships for organizations is unknown, so there are many issues such as raising awareness, following the current developments in the HR field by selecting the sample from the HR field, instilling the awareness that moral intelligence is a concept that can be developed. It was thought that the original value of the study was high in terms of its benefits to the literature on the subject. 
Keywords; Intelligence, Moral Intelligence, Rationality, Rational Decision Making, Manipulation, Emotional Manipulation.