KTÜ Kanuni kampüsü kullanıcılarının yenilebilir meyve özelliği olan odunsu bitki taksonlarına yönelik algıları ve tutumları
Perceptions and attitudes of KTU Law campus users towards woody plant taxons with edge fruit characteristics
Yazar: SABRİYE PEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN GÜNEROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kentlerde nüfus artışı ve hızla büyüyen yapılaşma, yeşil alan miktarının sürekli olarak azalmasına sebep olmaktadır. Bu azalma, şehirlerin değerini düşürmekte ve sürdürülebilirlik üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu nedenle, kentlerde doğal kaynakları korumak ve doğal süreçleri desteklemek için ekolojik çözümler geliştirilmiştir. Bu çözümlerden en önemlilerinden biri, konut bahçeleri, parklar, cadde ve yol peyzajları, eğitim alanları, hastane bahçeleri ve kent ormanları gibi kentsel açık yeşil alanlara yenilebilir özelliğe sahip bitki türlerini dahil etmektir. Yenilebilir bitkiler, kent sakinlerinin doğal alanlara gitmeden sağlıklı ve taze besinlere erişmesini sağlar ve aynı zamanda dikim, bakım hasat gibi deneyimleri yaşamalarına olanaklar sunar. Ayrıca yaprak, çiçek, meyve, dal ve gövde güzellikleriyle mekanlara her mevsim farklı estetik değer katarak kullanıcıları öğrenmeye ve sosyalleşmeye teşvik ederler. Çalışmada, Karadeniz Teknik Üniversitesi Kanuni kampüs yerleşkesinde bulunan yenilebilir meyve özelliğine sahip odunsu bitki taksonlarının tespiti ve kampüs kullanıcıların bu bitkilere yönelik algılarının araştırılması amaçlanmıştır. Arazi çalışmalarında kampüs yeşil alanlarında tespit edilen 17 familyaya ait 53 farklı bitki taksonuna ait estetik ve işlevsel özellikler belirlenmiştir. Bu özelliklere göre peyzaj tasarım potansiyeli en fazla olan türler Corylus colurna, Laurocerasus officinalis, Ceratonia siliqua ve Punica granatum olmuştur. 300 katılımcı ile gerçekleştirilen anket sonucuna göre kampüs içerisinde en bilinen yenilebilir meyve ağaçlarının dut ve erik olduğu, yeni dikim çalışmalarında bu bitkiler için en uygun alanların fakülte ve bölüm gürüşleri, şenlik alanı ve ana arter boyunca olması beklendiği tespit edilmiştir. Kampüs yeşil alanlarının kullanıcıları için yeterli olduğu ve kampüs bitkilerinin yaprak özellikleriyle dikkat çektiği ortaya konmuştur. Faktör analizi sonucunda ise kampüs kullanıcıların yenilenebilir meyve ağaçlarına yönelik algı ve tutumlarını belirleyen 6 faktör grubu belirlenmiştir.

Abstract:
Population growth and rapid urbanization in cities lead to a continuous decrease in the amount of green spaces. This decline negatively affects the value and sustainability of cities. As a result, ecological solutions have been developed to preserve natural resources and support natural processes. One of the most important solutions is the inclusion of plant species with renewable fruit characteristics in urban open green spaces such as residential gardens, parks, street landscapes, educational areas, hospital gardens, and urban forests. Edible plants allow urban residents to access healthy and fresh food without going to natural areas, and they also provide opportunities for activities like planting, caring, and harvesting. Moreover, with their aesthetic qualities in leaves, flowers, fruits, branches, and trunks, edible gardens composed of important plant taxa enhance the visual appeal of spaces throughout the seasons and encourage users to learn and socialize. The study aims to identify woody plant taxa with renewable fruit characteristics in the Kanuni campus of Karadeniz Technical University and investigate the perceptions of campus users towards these plants. Fieldwork identified 53 different plant taxa belonging to 17 families in campus green areas, and their aesthetic and functional characteristics were determined. Based on these characteristics, Corylus colurna, Laurocerasus officinalis, Ceratonia siliqua, and Punica granatum were found to have the highest landscape design potential. According to the survey conducted with 300 participants, mulberry and plum were the most recognized edible fruit trees on the campus. It was determined that the most suitable areas for planting these trees in future projects were expected to be faculty and department courtyards, festival areas, and along the main artery. The study revealed that the campus green areas were considered sufficient by the users and that the leaf characteristics of campus plants drew attention. Factor analysis identified six groups of factors that determine the perception and attitude of campus users towards renewable fruit trees.