Kalp ve damar cerrahi yoğun bakım hastalarının sağlığı algılayış biçimlerinin öz bakım davranışlarına etkisi
The effects of health perceptions on the self-care behavior of cardiovascular surgery intensive care patients
Yazar: SEMA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. GÜLAY YEGİNOĞLU
Avrasya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Hastalar = Patients ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Özbakım = Self-care

Özet:
Araştırma kalp ve damar cerrahi yoğun bakım hastalarının sağlığı algılayış biçimlerinin öz bakım davranışları üzerine etkisini incelemek amacıyla 1 Mart 2022-1 Mayıs 2022 tarihleri arasında tanımlayıcı ve kesitsel özellikte yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Erzurum Yakutiye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahi Yoğun Bakım Ünitesinde yatan 79 hasta oluşturmuştur. Veri toplarken, hastaların sosyodemografik ve sağlık-hastalık bilgilerine ilişkin soruları kapsayan, hasta tanımlama formu ve Avrupa Öz Bakım Davranış Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 22 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öz bakım davranış puanlarının normalliğinde çarpıklık ve basıklık değerleri incelenmiş olup bu değerler ∓1 aralığında, veri dağılımı normaldir (Tabachnick ve Fidell,2013). Gruplara göre ölçek puanlarının karşılaştırılmasında ise iki gruplu bağımsız değişken için bağımsız gruplar t testi, üç veya daha fazla gruba sahip bağımsız değişken için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler sonucunda, çalışmaya katılanların %64.6'sı erkek %35.4'ü ise kadındır. %32.9'u 55-65, %12.7'si ise 70 ve üzeri yaş aralığındadır. Eğitim düzeyine göre dağılımda  %32.9 ilkokul, ve %25.3'ünün ise okuryazar olmadığı görülmüştür. Hastaların %24.1'i köyde yaşadığı görülmüştür. Hastaların %46.8'inin gelirinin giderden az olduğu, %7.6'sının sağlık güvencesinin olmadığı, mesleklerine göre dağılımında ise  %30.4 ev hanımı olduğu görülmüştür. Hastaların %16.5'i sigara kullanırken, %11.4'ü ise sigarayı bırakmıştır. Hastaların operasyon türüne göre dağılımı %73.4'ü KABG, %24.1'i kapak değişimi ve %2.5'i ise kapak tamiridir. Hastaların toplam Öz Bakım Ölçek puanının 33,6∓7,8 olduğu, hastaların sağlık algılarına göre öz bakım davranış puanları sağlık algısının yetersiz olduğunu düşünen hastaların öz bakım davranışlarına ilişkin puan ortalaması çok iyi olarak düşünen hastalardan daha yüksektir(n:51 ort:32,1 ∓7,7 p:0,024) (p<0.5).  Hastaların spor yapma durumuna göre öz bakım davranış puanları spor yapmayan hastaların öz bakım davranışlarına ilişkin puan ortalaması spor yapanlara göre daha yüksektir(n:27 ort:28,5∓6,3  p:0,00). Hastaların sigara kullanım durumuna göre öz bakım davranış puanları arasında sigara kullanmayanlara göre daha yüksektir (n:13 ort:38,5 ∓7,9 p:0,025). Yaşadıkları yere göre hastaların öz bakım davranış puanlarında köyde yaşayan hastalarla, il/ilçede yaşayan hastaların(n:43, ort:30,7∓6,4, p:0,00) öz bakım davranış puanlarında, köyde yaşayan hastaların(n:19,ort:39,4∓7,2) öz bakım davranış puan ortalamasının daha yüksek olduğu belirlenmiştir(p<0.5). 
Anahtar kelimeler: Kalp ve damar, Yoğun Bakım,  Sağlık algısı, Öz bakım.

Abstract:
The research was carried out in a descriptive and cross-sectional manner between 1 March 2022 and 1 May 2022 in order to examine the effects of cardiovascular surgery intensive care patients' perceptions of health on their self-care behaviors. The population of the study consisted of 79 patients hospitalized in Erzurum Yakutiye Training and Research Hospital Cardiovascular Surgery Intensive Care Unit. While collecting data, a patient identification form and European Self-Care Behavior Scale were used, which included questions about patients' sociodemographic and health-disease information. The data obtained in the research were analyzed using the SPSS 22 package program. The values of skewness and kurtosis in the normality of self-care behavior scores were examined. These values are in the range of±1, and the data distribution is normal (Tabachnick & Fidell, 2013). In the comparison of the scale scores according to the groups, independent groups t-test was used for the two-group independent variable, and one-way analysis of variance (ANOVA) method was used for the independent variable with three or more groups. As a result of the data obtained, 64.6% of the participants were male and 35.4% were female. 32.9% of them are in the age range of 55-65, and 12.7% of them are in the age range of 70 and over. In the distribution by education level, it was seen that 32.9% were in primary school, and 25.3% were illiterate. It was observed that 24.1% of the patients lived in the village/town. It was observed that 46.8% of the patients had less income than their expenses, %7.6 did not have health insurance, and 30.4% were housewives according to their occupations. While 16.5% of the patients were smoking, 11.4% of them quit smoking. The distribution of the patients according to the type of operation was 73.4% of the patients with CABG, 24.1% of them were valve replacement and 2.5% of them were valve repair. The patients' total Self-Care Scale score was 33.6∓7.8, and the patients' self-care behavior scores according to their health perceptions were higher than the patients who thought the self-care behaviors were very good(n:51 mean:32.1∓7.7 p:0.024) (p<0.5). According to the patients' sports status, the self-care behavior scores of the patients who do not do sports are higher than those who do sports(n:27 mean:28.5∓6.3 p:0,00). Self-care behavior according to the smoking status of the patients behavior scores are higher than non-smokers(n: 13 mean:38.5∓7.9 p:0.025). According to the place where they live, the self-care behavior scores of the patients living in the village and the patients living in the province/county(n:43, mean:30,7∓6.4, p:0,00) are in the self-care behavior scores of the patients living in the village ( n:19, mean:39.4∓7.2) self-care behavior mean score was found to be higher. According to the (p<0.5) data scores, in this study, inadequacy was observed depending on the self-care power of the patients, smoking and living in a village.
Keywords: Heart and vas, Intensive Care, Health perception, Self-care.