Kortizol/dihidroepiandrositenodion-sülfat oranının major depresif bozukluk hastalarında ilaç sağaltımına yanıtın öngörülmesindeki değerinin araştırılması
Predictive value of cortisol/dehydroepiandrosterone-sulfate ratio in the response to the antidepressant treatment in major depression patients
Yazar: ÖZLEM ÇAKICI
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN TOPÇUOĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antidepresif ajanlar = Antidepressive agents ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Dihidroepiandrostenedion = Dihidroepiandrostenedion ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Sülfat = Sulfate

Özet:
Major depresyonda gittikçe artan sayıda tedavi seçeneklerinin geliştirilmesine karşın, tedaviye dirençli hastalar sıklıkla görülmektedir ve hastalığın dirençli nitelik kazanması büyük bir kişisel acıyı, çeşitli komplikasyonları, maluliyeti ve ekonomik kaybı beraberinde getirmektedir. Bir hastanın uygulanacak antidepresana yanıtı saptanabilirse, henüz tedavinin başında iken daha etkili olabilecek, morbidite ve mortaliteyi engelleyecek alternatif tedavilere geçilebilir. Son yıllarda antidepresan tedaviye yanıtı öngörmede kullanılabilecek biyolojik belirteçleri araştıran çalışmaların sayısı artsa da henüz klinik olarak kullanımı onaylanmış bir biyolojik belirteç bulunmamaktadır.Çalışmamızda major depresyon hastalarının antidepresan tedaviye yanıtının öngörülmesinde kortizol/DHEA-S oranı ölçümünün bir değeri olup olmadığını araştırmayı amaçladık.Mart 2011- Ağustos 2011 tarihleri arasında Marmara Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvuran 18-65 yaş arası 71 majör depresif bozukluk hastası prospektif olarak çalışmaya alınmıştır. Major depresif bozukluk tanısı SCID-I kullanılarak DSV IV-TR tanı ölçütlerine göre konmuştur. Hastalarla ilki başvuru sırasında, ikincisi tedavinin 6. haftasında olmak üzere iki psikiyatrik görüşme yapılmıştır. İlk görüşmede sosyodemografik bilgi formu doldurulmuş, MADRS ölçeği kullanılarak hastalığın şiddeti değerlendirilmiş, ve hastalara SSRI grubu bir antidepresan başlanmıştır. Altıncı hafta sonunda yapılan 2. görüşmede sağaltım yanıtı MADRS ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Kortizol, DEHA-S ve Kortizol/DHEA-S oranı için serum örnekleri ilk görüşme sırasında alınmış, -20°C'de saklanmış ve çalışmaya alınan son hastadan elde edilen örnek de toplandıktan sonra hepsi aynı günde çalışılmıştır.Çalışmanın sonuçlarına göre, kortizol, DHEA-S ve kortizol/DHEA-S oranı, çoğu orta-hafif şiddette major depresyonu olan, intihar girişimi olmayan, psikotik olmayan ve ayaktan izlenen bu hasta grubunda antidepresan tedavisine yanıtın öngörülmesinde yararlı bulunmamıştır.Bu çalışma, tedavi altında olmayan, poliklinikten (ayaktan) takip edilen major depresyon hastalarında, antidepresana yanıt ile kortizol, DHEA-S, kortizol/DHEA-S ilişkisini araştıran literatürdeki ilk çalışmadır.Depresyon şiddeti ve alttipleri açısından tanımlanmış ve geniş hasta örneklemleri ile yapılacak olan ilerideki çalışmalar antidepresana yanıtın öngörülmesinin gittikçe önem kazandığı bu dönemde kortizol, DHEA-S ve özellikle de kortizol/DHEA-S oranı gibi daha stabil belirteçlerin bu konu hakkındaki değerini netleştirecektir.Anahtar sözcükler: depresyon, antidepresan yanıtın öngörülmesi, biyolojik belirteç, kortizol, DHEA-S, kortizol/DHEA-S

Abstract:
Despite the wide range of antidepressant therapies, treatment resistant depression is very common and brings great personal suffer, various complications, disability and economical burden. If a patient can be detected early as an antidepressant nonresponder, treatment may be changed to alternative therapies which can prevent mortality and morbidity. Altough there are rising numbers of researches exploring markers to predict the antidepressant response, no clinically proved biological predictor has been found yet.In our study we aimed to evaluate the value of cortisol/DHEA-S ratio as a predictor of antidepressant response at patients with major depression.Patients diagnosed with major depression (n:71), ages between 18-65, admitted to Marmara University Hospital Psychiatry Outpatient Clinic between March 2001-August 2011, were accepted to this prospective research. Diagnosis was made by SCID-I according to DSM IV-TR criteria. Patients were evaluated twice, once; on the day of admission, and once; sixth week of the antidepressant drug treatment. At the first session, socio-demographic form was filled up, depression severity was evaluated by MADRS and antidepressant medication was started. At the end of the sixth week, the patient?s response to antidepressant drug was evaluated by MADRS. Serum samples for cortisol, DEHA-S ve cortisol/DHEA-S ratio were taken at first session, stored at -20 °C and all the samples were tested at the laboratory together, at the same time.As a result, we have found that there is no relationship between the antidepressant response and cortisol, DHEA-S, cortisol/DHEA-S ratio values at outpatients with major depression most of whose depression were mild-moderate, with no psychotic symptom or suicidal attempt history.In the literature, this is the first study exploring the relationship between antidepressant response and cortisol, DHEA-S and cortisol/DHEA-S values at the treatment naive major depression outpatients.The future studies with bigger sample size and with defined groups of depression severity and subtypes may clarify the value of cortisol, DHEA-S and especially cortisol/DHEA-S -more stable parameter- in the mean of biological marker, as prediction of response is attracting more interest recently.Key words: depression, antidepressant response prediction, biological marker, cortisol, DHEA-S, cortisol/DHEA-S