TFRS 16 Kiralamalar Standardı uygulamasının firma finansal yapısı ve performansı üzerine etkileri: BIST ulaştırma sektörü şirketleri üzerinde bir uygulama /
Yazar: ÖZDEN ELİF ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ALİ ALAGÖZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Uluslararası Muhasebe Standartları Komitesi UMS 17 Kiralamaların Muhasebeleştirilmesi'ni ilk olarak 1982 yılında yayınlamıştır. TFRS 16, 1 Ocak 2019 yılından itibaren başlayan kiralamalar için uygulanmak üzere, Ocak 2016'da ilan edilmiştir. Standartlar, kendi özel gereksinimlerinde farklılık gösterse de, her biri, bir kira sözleşmesinin aktifleştirilmesi gerekip gerekmediğine karar verirken "mülkiyet" yaklaşımını benimsemektedir. Süreç içerisinde, şirketlerin, kiralama sözleşmelerini, aktifleştirme kriterlerini atlayacak şekilde yapılandırmaya çalışıyor olmaları TFRS 16 Standardı'nın yayınlanması ihtiyacını doğrulamaktadır. Bu tez çalışması, örneklemdeki işletmelerin finansal gücünün değişimi için kilit finansal oranlar, kaldıraç oranı (toplam borç/ toplam aktif), cari oran (dönen varlıklar/kvyk), aktif devir hızı (satışlar/toplam varlıklar), favök (brüt kar–genel yönetim giderleri -pazarlama giderleri + amortisman/itfa payı), faiz karşılama oranında (interest coverage ratio) beklenen değişiklikleri incelemiştir. Çalışmada yapılan araştırma, hisseleri BIST 100'de işlem gören Türk ulaştırma sektörü şirketlerini incelemekte ve yeni standart uygulanmış gibi şirketlerin kilit finansal oranlarının nasıl etkilendiğini ortaya koymaktadır. 
Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, farklı değişkenlerin doğurduğu istisnalar dışında, ulaştırma şirketlerinin FAVÖK rakamlarının arttığı görülmektedir. TFRS 16 ile, kiralamaların bilanço dışı izlenmelerine son verilip, finansal tablolara alınmaları sonucunda tüm şirketlerin varlık ve yükümlülüklerinde artış gözlemlenmiştir. Yeni uygulama ile, firma finansal verilerinin şeffaflığı, güvenilirliği ve karşılaştırılabilirlikleri artmış, aynı doğrultuda yatırımcılar ve finansal tablo okuyucuları için önem arz eden kilit finansal oranların doğruluğu artmıştır. 
İşletmelerin likidite yapısını ifade eden cari oranda azalış beklenmektedir. TFRS 16 ile kiralama yükümlülüklerinin bilançoya alınması sonucunda KVYK'larda artış, dönen varlıkların KVYK'lara oranlanması suretiyle elde edilen cari oranda azalma öngörülmektedir. TFRS 16'nın uygulanması ile şirketlerin kısa ve uzun vadeli yükümlülüklerinde artış görülmüştür. Faaliyet kiralamalarının, bilanço dışı takipten çıkarılıp, kullanım hakkı varlığı olarak aktiflere alınması sebebiyle, duran varlıklar artmıştır. TFRS 16'nın uygulanmasıyla kullanım hakkı varlıkları sebebiyle aktif toplamının artması, sonucunda net satışların toplam varlıklara oranlanmasıyla elde edilen karlılık göstergesi olan aktif devir hızında azalma olması beklenmektedir. TFRS 16 ile, daha önce kar/zarar tablosunda faaliyet giderlerinde raporlanan kira giderleri, amortisman ve faiz gideri olarak ayrıştırılacaktır. Ayrıştırma sonucu faaliyet giderlerinin azalması ve faaliyet kârının artması öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: TFRS 16, TMS 17, finansal oranlar, ulaştırma sektörü, BİST 100

Abstract:
IAS 17, Accounting for Leases, was first published in 1982 by International Accounting Standards Committee. TFRS 16 was announced in January 2016, to be applied to leases starting from 1 January 2019. While the standards differ in their specific requirements, each takes the "ownership" approach when deciding whether a lease should be capitalized. The fact that companies are trying to structure their lease contracts in a way that bypasses the capitalization criteria during the process confirms the need for the publication of IFRS 16 Standard. In this thesis, the leverage ratio (total debt/total assets), current ratio (current assets/short-term liabilities), asset turnover (sales/total assets), interest coverage ratio (EBITDA/interest expense), EBITDA ratio (gross profit – general administrative expenses – marketing expenses + depreciation/amortization)  for the change in the financial power of the enterprises in the sample. The expected changes in some key financial ratios such as are examined. This research examines the Turkish transportation sector companies whose shares are traded in BIST 100 and reveals how the key financial ratios of the companies were affected as if the new standard was applied. According to the results obtained from the study, it is seen that the EBITDA profit amounts of other transportation companies have increased, with minor exceptions. As can be seen from the change in EBITDA values, with the entry into force of  IFRS 16, it has been seen that transportation companies present more transparent and accurate financial statements. There is an increase in the assets and liabilities of all companies. The expected effect has been seen with the application of IFRS 16. With the presentation of more transparent and accurate financial statements, the accuracy of companies' key financial ratios has increased. 
It is observed that there is a decrease in the current ratio, which expresses the liquidity structure of enterprises. The decrease in current ratio which is calculated by dividing the current assets to short-term liabilities is due to the increase of short-term liabilities. With the implementation of  IFRS 16, short and long term liabilities of companies have increased. In addition, since right-of-use assets include operating leases, the total of fixed assets in assets increased. When the change in the asset turnover rate with the application of IFRS 16 is analyzed, the effect of the increase in assets is seen. The turnover rate of the assets decreased as the total assets grew. Due to the separation of rent expenses in operating expenses as depreciation and interest expenses, operating expenses decreased, which increased operating profit.

Keywords: TFRS 16, TAS 17, financial ratios, transportation sector, BIST 100