Türkiye çay (Camellia sinensis (L.) O. Kuntze) üretim alanlarındaki bitki paraziti nematodların teşhisi
Determination of plant parasitic nematodes in tea (Camellia sinensis (L.) O. Kuntze) production areas of Türkiye
Yazar: ONUR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FARUK AKYAZI
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çay (Camellia sinensis (L.) O. Kuntze) çaygiller (Theaceae) familyasından olup nemli iklimlerde yetişen yaprak dökmeyen ağaçsı bir bitkidir. Çay bitkisinde ciddi kayıplara neden olabilecek birçok bitki paraziti nematodlar mevcuttur. Bu çalışmada çay üretim alanlarında bitki paraziti nematodları tespit etmek için Türkiye geneli çay üretimi yapılan Ordu, Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin illerinde 29 farklı ilçeden toplam 91 farklı arazide surveyler gerçekleştirilmiştir. Alınan toprak örneklerinden nematodlar Cobb elek ve Jenkins şekerli su santrifüj yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen nematodların morfolojik, morfometrik ve moleküler karakterleri incelenerek tür teşhisleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma sonucunda Helicotylenchus microcephalus, H. microlobus, Hemicriconemoides chitwoodi, Rotylenchus iranicus, Heterodera fici, H. trifolii, Pratylenchus loosi, türleri ile Ditylenchus spp., Helicotylenchus spp., Gracilacus spp., Geocenamus spp., Crossonema spp. Filenchus spp., ve Paratylenchus spp., Pratylenchoides spp., cinsleri tespit edilmiştir. Bulunan türlerden Helicotylenchus microcephalus, H. microlobus ülkemiz için ilk kayıt niteliğindedir. Türkiye çay üretim alanlarının %73,6'sı Helicotylenchus spp., %58'i Filenchus spp., %53.8'i Pratylenchus spp., %52.7'si Gracilacus spp., %31.9'u Hemicriconemoides spp., %30.8'i Crossonema spp., %26.4'ü Paratylenchus spp., %15.4'ü Heterodera spp., %6.6'sı Geocenamus spp., ve %1.1 oranında Pratylenchoides, Rotylenchus ve Ditylenchus cinsleri ile bulaşık olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Tea (Camellia sinensis (L.) O. Kuntze) belongs to the tea family (Theaceae) and is an evergreen tree growing in humid climates. There are many plant parasitic nematodes that can cause serious losses in the tea plant. Objectives of this study was to detect plant parasitic nematodes from soil samples taken from 91 different field location of 29 different tea growing districts of Ordu, Giresun, Trabzon, Rize and Artvin provinces. The nematodes were obtained from the soil samples taken by using the Cobb sieve and sugar centrifugetion methods. Obtained nematodes were identified by morphological, morphometric and molecular methods. As a result of the study, Helicotylenchus microcephalus, H. microlobus, Hemicriconemoides chitwoodi, Rotylenchus iranicus, Heterodera fici, H. trifolii, Pratylenchus loosi, species and Ditylenchus spp., Helicotylenchus spp., Gracilacus spp., Geocenamus spp., Crossonema spp. Filenchus spp., ve Paratylenchus spp., Pratylenchoides spp., genera were identified. Among the species found, Helicotylenchus microcephalus, H. microlobus are the first record for our country. Among the species discovered, Helicotylenchus spp. were present in 73.6% of Turkey's tea production areas, followed by Filenchus spp. (58%), Pratylenchus spp. (53.8%), Gracilacus spp. (52.7%), Hemicriconemoides spp. (31.9%), Crossonema spp. (30.8%), Paratylenchus spp. (26.4%), Heterodera spp. (15.4%), Geocenamus spp. (6.6%), and Pratylenchoides, Rotylenchus, and Ditylenchus (1.1%) respectively.