Galanthus rizehensis stern bitkisinin farmakognozik yönden değerlendirilmesi
Pharmacognostıc evaluatıon of galanthus rızehensıs stern
Yazar: BUKET BOZKURT SARIKAYA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALİ ÖNÜR ; DOÇ. DR. Nehir SOMER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Alkaloidler = Alkaloids ; Amaryllidaceae = Amaryllidaceae ; Asetilkolinesteraz = Acetylcholinesterase ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Galanthus L. = Galanthus L. ; Galanthus rizehensis = Galanthus rizehensis ; Kromatografi-gaz = Chromatography-gas

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de yabani olarak yetişen bir Galanthus türü olan Galanthus rizehensis Stern bitkisi çeşitli açılardan ele alınarak ayrıntılı olarak incelenmiştir.İlk çalışmamızda, Herba ve Bulbus Galanthi drogları üzerinde anatomik ve mikroskobik araştırmalar yapılmıştır.Drog örneklerinin kalite kontrol araştırmaları Avrupa Farmakopesi'ne göre gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda drogların nem, total kül, sülfat külü ve hidroklorik asitte çözünmeyen kül miktarları araştırılmış ve sonuçlar % değerler olarak rapor edilmiştir.Galanthus genusunun önemli alkaloitleri arasında yer alan galantamin ve likorin, G. rizehensis bitkisinden hazırlanan dört farklı drog örneğinde, yüksek basınçlı sıvı kromatografisi (HPLC) yöntemiyle kantitatif olarak araştırılmıştır. Bunlara ilaveten, G. rizehensis'den hazırlanan dört farklı drog örneğinin içermiş olduğu yirmi bir farklı alkaloit kapiler gaz kromatografisi-kütle spektrometresi (CGC-MS) yöntemiyle tespit edilmiştir. G. rizehensis bitkisinin alkaloit içeriği GC-MS yöntemiyle ilk kez bu çalışmada rapor edilmiştir.Biyolojik aktivite rehberliğinde izolasyon ve yapı aydınlatma çalışmalarının yapıldığı araştırmalarda, oda sıcaklığında kurutulmuş ve toz edilmiş total bitkisel materyalden hazırlanan total alkaloit ekstresinin silika jel sütunda fraksiyonlandırılmasıyla elde edilen ana fraksiyonlar in vitro Ellman yöntemine dayalı İ.T.K. deneyinden yararlanılarak asetilkolinesteraz inhibitör aktivite testine tabi tutulmuşlardır. Antikolinesteraz aktivite gösteren fraksiyonlar, preparatif sütun kromatografisi, preparatif İ.T.K. ve diğer saflaştırma yöntemlerinden yararlanılarak saflaştırılmışlardır. Elde edilen bileşiklerin yapıları spektroskopik yöntemler (UV, IR, CD, 1D ve 2D NMR, EIMS, HR-ESIMS) kullanılarak aydınlatılmıştır.Bu çalışmaların sonucunda Galanthus rizehensis Stern'den, Amaryllidaceae alkaloitlerinin likorin alt grubundan (-)-likorin, (-)- inkartin, (-)-likorin N-oksit ve (-)- inkartin N-oksit, narsiklasin alt grubundan narsiprimin ve arolikorisidin, krinin alt grubundan (+)-vittatin ve (+)-11-hidroksivittatin, bunlara ilaveten N-trans feruloiltiramin, O-metilnorbelladin ile indol tip alkaloit olan 1-asetil ß karbolin alkaloitleri izole edilmiş ve yapıları aydınlatılmıştır. Bunlardan (-)-likorin N-oksit ve (-)- inkartin N-oksit ilk kez bu çalışmada izole edilmiştir. 1-asetil ß karbolin familya bazında, narsiprimin ve arolikorisidin genus bazında yeni bileşikler olup, diğer altı bileşik ise tür için yenidirler.Ayrıca izole edilmiş olan her bir bileşik üzerinde in vitro Ellman metoduna dayalı mikroplaka deneyi kullanılarak asetilkolinesteraz inhibitör aktiviteleri çalışılmıştır. (-)- İnkartin, (-)-likorin N-oksit ve (-)- inkartin N-oksit antikolinesteraz aktivite göstermiş olup, bunların IC50 değerleri hesaplanmıştır.

Abstract:
In this study, Galanthus rizehensis Stern, which is a wild-growing Galanthus species of Turkey, has been thoroughly investigated by several approaches.As the first study, the anatomical and microscobical investigations on Herba and Bulbous Galanthi have been carried out.The quality control investigations of drug specimens have been determined according to European Pharmacopoeia . In this concept humidity, total ash, sulphated ash and hydrochloric acid-insoluble ash of drug specimens were determined and the results were reported as percentage values.Four different drug specimens prepared from G. rizehensis, were quantitatively analyzed for the two principle alkaloids of Galanthus genus, galanthamine and lycorine, by using High Pressure Liquid Chromatography (HPLC). Moreover, identification of twenty one alkaloids in four different drug specimens of G. rizehensis were determined by capillary gas chromatography-mass spectrometry (CGC-MS). The alkaloid content of G. rizehensis was reported for the first time by GC-MS in this study.In the studies where biological activity guided isolation and structure elucidation investigations are conducted, total alkaloidal extract prepared from plant material dried at room temperature and powdered, was fractionated on a column of silica gel and the obtained main fractions were subjected to the acetylcholinesterase inhibitor activity test by using T.L.C. assay, based on in vitro Elman method. Fractions which showed anticholinesterase activity have been purified by preparative column chromatography, preparative T.L.C., and other purification methods. The structures of the compounds thus obtained were elucidated by using spectral techniques (UV, IR, CD, 1D and 2D NMR, EIMS, HR-ESIMS).As a result of these studies, the Amaryllidaceae alkaloids, (-)-lycorine, (-)- incartine, (-)-lycorine N-oxide and (-)- incartine N-oxide from the lycorine subgroup, narciprimine and arolycoricidine from the narciclasine subgroup, (+)-vittatine and (+)-11-hydroxyvittatine from the crinine subgroup, moreover N-trans feruloyltyramine, O-methylnorbelladine and an indole type alkaloid 1-acetyl ß carboline were isolated from Galanthus rizehensis Stern and their structures were elucidated. Of these compounds, (-)-lycorine N-oxide and (-)- incartine N-oxide have been isolated for the first time in this study. The occurrence of 1-acetyl ß carboline is new at the family level, narciprimine and arolycoricidine are new at the genus level, whereas the other six alkaloids are new for the species.In addition, acetylcholinesterase inhibitory activity of each compound were performed by using microplate assay, based on in vitro Ellman method. Incartine, incartine N-oxide and lycorine N-oxide displayed anticholinesterase activity and their IC50 values were calculated.