Kekemeliği olan okul öncesi çocukların ebeveynlerinin bilişsel çarpıtmaları ve ebeveyn tutumları ile çocuklarındaki kekemelik şiddetini algılama düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the cognitive distortions and parental attitudes of parents of preschool children who stutter and their levels of perceiving the severity of stuttering in their child
Yazar: GÖKÇEN ELİF HOCAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMRAH CANGİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Çocukluk çağı kekemeliği üstünde ebeveynlerin düşünceleri, davranışları ve tutumlarının önemli etkiye sahip olduğu bildirilmektedir ancak bu örüntünün daha iyi anlaşılmasında yarar görülmektedir. Bu çalışmada ebeveynlerin bilişsel çarpıtmaları ve ebeveynlik tutumları ile çocuklarının kekemeliklerine yönelik şiddet algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 2-7 yaş arası kekemeliği olan 41 çocuk ve ebeveynleri dâhil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Ebeveyn Bilgi Formu, Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ), Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği (BÇÖ) ve Kekemelik Şiddeti Skalası kullanılmıştır. Kekemeliği olan çocukların 5 dakikalık spontan konuşma örnekleri, ebeveynler ve 5 DKT tarafından izlenmiş (Cronbach α>0,93) ve Kekemelik Şiddeti Skalasında puanlanmıştır. Ebeveynlerin ve çocukların yaşı gibi karşılaştırmalarda bağımsız örneklemler t-testi kullanılmıştır. Ölçekler, ebeveyn puanlamaları ve ebeveyn puanından DKT'lerin puanının farkı (ebeveyn puanı-DKT puan ort.=) arasındaki ilişkinin incelenmesinde Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Kekemelik şiddeti puanları üzerine ebeveyn tutumları ve bilişsel çarpıtma düzeylerinin etkisinin incelenmesine yönelik çoklu regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulgularına bakıldığında, ebeveynler DKT'lere göre kekemelik şiddetini anlamlı derecede yüksek algılamışlardır. Ebeveyn tutumlarından otoriter tutum ve bilişsel çarpıtmalardan zihinsel filtreleme, aşırı genelleme, kişiselleştirme ve olumluyu yok sayma ile "ebeveyn kekemelik şiddeti algısı" arasında pozitif yönde, orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Bilişsel çarpıtmalardan zihinsel filtreleme ve aşırı genelleme ile "ebeveyn puanından DKT'lerin puanının farkı" arasında yine pozitif yönde, orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Yapılan regresyon analizlerinde ebeveyn tutumları ve bilişsel çarpıtmaların algısal kekemelik şiddet puanları üzerinde yordayıcı bir etkisi bulunmamıştır. Tüm bulgular bir arada ele alındığında, ebeveynlerin bazı tutum ve düşünce hatalarının, çocuklarının kekemeliklerini daha olumsuz algılamaları ile bağlantılı olabileceği görülmüştür. Bu da kekemelik değerlendirmesi ve klinik uygulamalar için önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Çocukluk çağı kekemeliği, Ebeveynler, Bilişsel çarpıtmalar, Ebeveynlik tutumları, Algılanan kekemelik şiddeti

Abstract:
It is reported that parents' thoughts, behaviors, and attitudes considerably impact childhood stuttering, but it is beneficial to understand this pattern better. This study aimed to examine the relationship between parents' cognitive distortions and parenting attitudes and their perception of the severity of their children's stuttering. Forty-one children aged 2-7 with stuttering and their parents were included in the study. Parent Information Form, Parental Attitude Scale (PAS), Cognitive Distortions Scale (CDS), and Stuttering Severity Scale (SSS) were used as data collection tools. Five-minute spontaneous speech samples of children who stutter were observed by parents and 5 SLTs (Cronbach α>0.93) and scored on the SSS. Independent samples t-test was used for comparisons such as the age of parents and children. Pearson Correlation Analysis was used to examine the relationship between the scales, parent ratings and the difference between the parent score and the SLTs' score (a parent score - SLT score average =). Multiple regression analysis was performed to examine the effects of parental attitudes and cognitive distortion levels on stuttering severity scores. Considering the study findings, parents perceived stuttering severity as significantly higher than SLTs. A positive, moderately significant relationship was found between authoritarian parental attitude, cognitive distortions of mental filtering, overgeneralization, personalization, and ignoring the positive and "parental perception of stuttering severity." A positive, moderately significant relationship was found between mental filtering and overgeneralization and "the difference between the parent's score and the SLTs' score." In the regression analyses, parental attitudes and cognitive distortions were not found to have a predictive effect on perceptual stuttering severity scores. When all the findings were taken together, it was seen that some of the attitudes and thinking errors of the parents may be related to their more negative perception of their children's stuttering. These results offer notable implications for stuttering assessment and clinical practice.
Key Words: Childhood stuttering, Parents, Cognitive Distortions, Parenting Attitudes, Perceived Stuttering Severity