Ahmed bin el-Hüseyin bin Muhammed bin el-Uleyf'in Kitâbü'd-Dürri'l-Manzum fî Menâkıbi's-Sultân Bâyezid Melikü'r-Rum adlı eserinin çeviri ve değerlendirmesi
Translation and evaluation of Ahmed bin el-Hüseyin bin Muhammed bin el-Uleyf?s Kitâbü?d-Dürri?l-Manzum fî Menâkıbi?s-Sultân Bâyezid Melikü?r-Rum
Yazar: SAAD OUMAR
Danışman: DOÇ. DR. VEHBİ GÜNAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Bayezid II = Bayezid II ; Kitabü'd-Dürri'l-Manzum fi Menakıbi's Sultan Bayezid Meliku'r-Rum = Kitabü'd-Dürri'l-Manzum fi Menakıbi's Sultan Bayezid Meliku'r-Rum ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; İbnü'l-Uleyf = İbnü'l-Uleyf

Özet:
Çalışmamızda XVI. yüzyılın başlarında, Mekkelî Arap şairi İbnü'l-Uleyf, Sultan II. Bâyezid'e ithafen yazdığı Kitâbü'd-Dürrü'l-Manzum fî Menâkıbı's-Sultan Bâyezid Meliki'r-Rum eseri ele alınmıştır. Bu çalışmanın giriş bölümünde Osmanlı Devleti'nde ilk tarih yazıcılığı, resmi tarih yazıcılığı (vak`anüvislik) ile ilgili bir girişin ardından yazar İbnü'l-Uleyf'in hayatı, eserleri Sultan II. Bâyezid ile ilişkisi ayrıca eserin tanıtımı ve yazarın eserinin döneminden önce yazılmış klâsik İslâm tarihi kaynaklarını kullanması hakkında bilgiler verilmiştir.Çalışmamızın II. Bölümünde ise eserin içeriği genel olarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmede, şair İbnü'l-Uleyf'in Sultan II. Bâyezid'in Mekke ve Meddine ahalisine her yıl gönderdiği yardımlardan dolayı teşekkür etmek amacıyla kaleme aldığını bu eseri ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Ayrıca o dönemde Memluklu Devleti'nin hâkimiyeti altında bulunan Mekke ve Medine henüz Osmanlı hâkimiyeti egemenliğinde değildi. Eserin yazım tarihinin bu döneme rastlaması da tarih ve siyaset açısından önemli bilgiler içermesini sağlamştır.Eserin III. Bölümünü yazmanın Arapça'dan Türkçeye çevirisi oluşturmaktadır. Çeviride, eserde geçen müellif, kitap, şahıs ve yer isimlerini genel olarak dipnot verilmiş ve ansiklopedik bilgilerden yararlanılmıştır. Ayrıca âyet, hadîs ve şiirlerin orijinali yazılarak okuyuculara kolaylık sağlanmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak eserin, adından anlaşılacağı üzere yazarının II. Bâyezid'in menkıbelerini içeren menakıbnâme tarzı gibi bir eseri görünümündedir. Oysaki eser, içerdiği edebi değeri yüksek şiirlerinin yanı sıra barındırdığı tarihî ve siyasî bilgilerle döneminin tarihçilerinin dikkate değer bir örneğini oluşturduğu anlaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Sultan II. Bâyezid, Osmanlı Devleti, İbnü'l-Uleyf, Arapça Osmanlı Tarihi

Abstract:
In our study, at the beginning of 16th century Arabic poet Ibnu?l-Uleyf?s book Kitâbü?d-Dürrü?l-Manzum fî Menâkıbı?s-Sultan Bâyezid Meliki?r-Rum, which was dedicated to Sultan Bayezid, was focused on. Ibnu?l-Uleyf was from Mecca. In the introduction, after a short knowledge about the first historiography of the Ottoman Empire and the offical historiography of the (vak`anüvislik) , in the book, there is some information about Uleyf?s life, his Works, his relationship with Sultan Bayezid and also Uleyf?s using Works of classical period of isamic history.In the second part of our study, the content of our study was shortly was evaluated. In the evaluation, the poet Uleyf?s work which was written to return thanks and this book was about Sultan Bayezid?s sending help every year to the people of Mekke and Medinne was examined in detail. Also at that time, Mekke and Medinne were under domination of Memluks. Because this work?s writing date came across to this period, it contains historically and periodically important knowledge.In the third part, there is a translation of this work from Arabic to Turkish. In the translation, author names, books, people and place names were given as footnotes and encyclopedic knowledge was used. Moreover verses, Hadith and poems were written originally to provide easiness to the readers. As a result, as the name of the book implies, the work includes appreciations to Sultan Bayezid and it seems to a menkibname. Besides the work?s high literary poems, it has been understood that it is a good examle of historical and political knowledge which attracted lots of historians.Key words: Sultan II Bayezid, Ottoman Empire, İbnu?l-Uleyf, History of Ottoman Empire in Arabic.