Erzincan köy seyirlik oyunları
Theatrical village plays of Erzincan
Yazar: HIDIR AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. BÜNYAMİN AYDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı / Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Erzincan = Erzincan ; Köy oyunları = Village games ; Oyunlar = Games ; Ritüel = Ritual ; Seyirciler = Audiences ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Masal, hikâye, halk dansları vb. gibi kültürel miras öğelerinden olan "köy seyirlik
oyunları", insanlığın kültürel birikiminin bir parçasıdır. İnsanlık tarihinin kültürel birikimi,
yaşadıkları doğa koşulları, korkuları, hayatlarını devam ettirme ve oyun oynama istekleri
çerçevesinde şekillenip, atadan toruna aktarılarak günümüze ulaşmıştır. Her aktarımda
yenilenen koşullardan etkilenerek değişime uğrayıp yoluna devam etmiştir.
Kaynağını ritüellerden alan, bu kültürel birikimin bir paçası olan "köy seyirlik
oyunları", dramatik özellikler taşıyan bir tiyatro türüdür. İlk zamanlar, insanlar yaşadığı
koşulları iyileştirmek, barınmak, beslenmek, algılamakta zorluk çektiği doğa olaylarıyla başa
çıkmak amacıyla büyüsel törenler uygulamışlardır. İnsanların, doğada gördükleri ve
yaşadıklarını taklit etmeye başlaması, bu büyü törenlerinin zamanla dramatik özellikler alması,
tiyatronun en önemli halkasını oluşturmuştur.
İnsanlığın doğa ile mücadelesine dayanan, mitoloji ve oyun oynama dürtüsü ile
beslenerek bugüne ulaşmayı başaran köy seyirlik oyunları, geçmişle yarın arasında kurulan
kültürel bir köprü görevini sürdürmektedir. Anadolu'da da hala varlığını sürdüren köy seyirlik
oyunları, insanların, doğanın işleyişi hakkındaki bilgi birikimlerinin değişmesi ile değişime
uğrayarak varlığını sürdürmektedir. Töresel ve büyüsel oyunların varlığını sürdürmesine
rağmen, eğlence amaçlı oyunların daha çok görüldüğü yadsınamaz bir gerçektir.
Bu çalışmada Erzincan'da varlığını sürdüren, köy halkı tarafından oynanan ya da
oynanmayıp hikâyesi bilinen töresel – büyüsel ve eğlence amacıyla oynanan oyunların tespit
edilip kayıt altına alınması hedeflenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Köy Seyirlik, Oyun, Erzincan Köy Seyirlik Oyunları, Ritüel,
Tiyatro.

Abstract:
"Theatrical village plays" which are one of the cultural heritage items like fairy tales,
story, folk dance etc. are a part of the cultural accumulation of humanity. The cultural
accumulation of human history has been shaped around the natural conditions they live in, their
fears, their desire to continue their lives and play, and has reached today by being transferred
from ancestor to grandchild. It changes by being affected by the renewed conditions in each
transfer and it continues on its way.
The " theatrical village plays", which take their source from rituals and are a part of this
cultural accumulation, is a type of theater with dramatic features. In the early days, people
performed magical ceremonies in order to improve their living conditions, to shelter, to feed,
to cope with natural events that they had difficulty in perceiving. The fact that people began to
imitate what they saw and experienced in nature, these magic ceremonies took on dramatic
features over time and formed the most important ring of the theater.
Theatrical village plays, which are based on humanity's struggle with nature and have
managed to reach today by feeding on mythology and the urge to play, continue to serve as a
cultural bridge established between the past and the future. Theatrical village plays, which still
exist in Anatolia too, continue to exist by changing with the change in people's knowledge about
the functioning of nature. Although traditional and magical games continue to exist, it is an
undeniable fact that entertainment games are more common.
In this study, it is aimed to identify and record the traditional-magical and entertainment
plays that are played by the village people or whose stories are known, which continue to exist
in Erzincan.
Keywords: Theatrical Village Play, Play, Theatrical Village Plays of Erzincan, Ritual,
Theatre.