Kumaş kaplamasında kullanılan bazı malzemelerin gama ışını soğurma katsayılarının belirlenmesi
Determination of gamma-ray absorption coefficients of some materials used in fabric coating
Yazar: YUSUF DEMİREL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KEMAL BALKİ
Sinop Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Nükleer Enerji ve Enerji Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Nükleer Mühendislik = Nuclear Engineering
Dizin: Gama ışınları = Gamma rays ; Kütle soğurma katsayısı = Mass absorption coefficient ; Radyasyon = Radiation

Özet:
Bu çalışma kapsamında insanların gama ışımalarının zararlı etkilerinden koruyabilmek veya en az düzeye indirebilmek için kurşuna alternatif olabilecek yeni malzemelerin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç için tekstilde baskı ya da kaplama işlemlerinde kullanılan malzemelerden bazıları tedarik edilmiş ve gama ışığı soğurma katsayıları deneysel olarak belirlenmiştir. Toplam yedi adet ürünün incelendiği bu çalışmanın ilk aşamasında belirlenen kimyasallarla yaklaşık 1 mm kalınlığında kumaş yüzeylerine kaplama yapılarak ölçümler yapılmıştır. Ölçüm yapılan kimyasallardan dört tanesinin zırhlama özelliğine sahip olmadığı, üç tanesinin ise gama ışını durdurma gücü olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın devamında ise belirlenen üç kimyasal ile daha kalın yüzeyler elde edilip ikinci ölçümler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, kaynak olarak Cs137, Cd109, Co57, Co60, Mn54, Ba133 ve Na22 kullanılmış olup, her bir numune için ölçümler yapılmıştır. Daha sonra elde edilen veriler Beer Lambert Yasası kullanılarak analiz edilmiş ve gama ışını soğurma katsayıları belirlenmiştir. 
Çalışma sonucunda, Pigmacolor Glitter Silver Paste ve Pigmacolor Metalic Paste ile oluşturulmuş tabletlerin 0-200 keV aralığında soğurma gücünün etkin olduğu tespit edilmiştir. Nükleer tıp birimlerinde gerçekleştirilen görüntüleme süreçlerinde yaygın bir biçimde Tc-99m ve Tl-201 gibi gama ışını enerjisi ~120-140 keV aralığında radyoizotoplar kullanılmaktadır. Bu bağlamda bu iki kimyasalın bu birimlerde zırh malzemesi olarak kullanılabileceğini öngörülmektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate new materials that can be an alternative to lead in order to protect or minimize the harmful effects of gamma radiation. For this purpose, some of the materials used printing or coating processes in textile are provided, and gamma light absorption coefficients are determined experimentally. In the first stage of this study, which examined a total of seven products, measurements were made by coating the fabric surfaces with a thickness of about 1 mm with the specified chemicals. It was determined that four of the measured chemicals were not armored and three of them were gamma ray stopping power. In the continuation of the study, thicker surfaces were obtained with three chemicals determined and second measurements were performed. Cs137, Cd109, Co57, Co60, Mn54, Ba133 and Na22 were used as the source and measurements were made for each sample. Then, the data obtained were analyzed using Beer Lambert's Law, and the gamma-ray absorption coefficients were determined.
As a result of the study, it was determined that the absorption power of the tablets formed with Pigmacolor Glitter Silver Paste and Pigmacolor Metalic Paste was effective in the 0-200 keV range. In the imaging processes performed in nuclear medicine units, radioisotopes with gamma-ray energy ~ 120-140 keV ranges are commonly used such as Tc-99m and Tl-201. In this context, it is foreseen that these two chemicals can be used as armor material in these units.