Batman ili İluh Deresi ve çevresinin kentsel dönüşüm kapsamında CBS yardımıyla irdelenmesi
Exemination of Batman province İluh Stream and its surroundings with the help of GIS in scope of urban transformation
Yazar: MAHSUM GÜLSEVER
Danışman: PROF. DR. ORHAN KAVAK
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Kentsel dönüşüm kavramı, dönüşüme konu bölgenin ihtiyacı doğrultusunda şekillenen bünyesinde sosyal ve teknik anlamda birçok parametre bulunduran afet riskinin öncelikli olduğu, yerleşkelerin yeniden dizayn edilmesidir. Bu çalışmada, Batman İli, Merkez İlçesinde bulunan İluh Deresi ve çevresinin, hem afet riski (su baskını) hem de kent yerleşkelerinin ihtiyaç duyduğu yeşil alan, otopark alanı, altyapı eksikliği gibi faktörlerine istinaden kentsel dönüşüm uygulamasına ihtiyaç duyulup duyulmadığı ele alınmıştır. Bu kapsamda bölgenin nüfus yoğunluğu, taşınmazların durumu (parsel, yapı ve eklentileri), yol ulaşım ağı, imar durumu gibi faktörler veri tabanı oluşturulup haritalandırılarak mekânsal analizler yapılmış, yine bölgede 10 adet 20'şer metre derinlikte sondaj kuyusu açılarak, numunelerin deney sonuçları analizi aktarılarak söz konusu alanın yapılaşmaya uygun olup olmadığı sorgulanmıştır. Kentsel dönüşüm kavramı ifade edilerek yasal zemindeki uygulama çeşitliliği vurgulanmıştır. Mekânsal analizler için Netcad 7.6 GIS ve Netcad 8.0 GIS yazılımlarından yararlanılmış olup veri tabanı oluşturulması için Microsoft Access ve Excel programlarından yararlanılmış olup bölgeye ait lokal Coğrafi Bilgi sistemi (CBS) elde edilmiştir. Ayrıca bölgenin uygulama projesi sonrası, olası çalışmaların üç boyutlu görsellerin elde edilmesi için Lumion yazılımı üzerinde çalışılmıştır. Batman İli, Merkez İlçesi, İluh Deresinin taşkın riski taşıdığı, 2006 senesinde afet gördüğü, kenti kuzey ve güney olmak üzere ikiye bölüp kuzey kısmının gelişmesine devam edip güney kısmının yerinde saymasına neden olduğu, sondaj deneyleri sonucunda olası bir üst yapının yapılabilmesi için gevşek zeminin 6,5 metrede son bulup yapılaşmaya esas zemine tekabül ettiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Bulgular değerlendirilerek yapılması gereken kentsel dönüşüm uygulaması üç alternatif olarak sunulmuştur.

Abstract:
The concept of urban transformation is the redesign of settlements based on the needs of the area undergoing transformation, encompassing numerous parameters both socially and technically, with a priority on disaster risk where applicable. In this study, the need for urban transformation in the İluh Stream and its surrounding area in the central Provşnce of Batman City is discussed based on factors such as disaster risk (flood), as well as the need for green areas, parking lots, and infrastructure deficiencies required by urban settlements. Within this scope, factors such as population density, status of properties (plots, buildings, and attachments), road transportation network, zoning status, etc., were compiled to create a database and mapped for spatial analysis. Furthermore, ten boreholes, each with a depth of 20 meters, were drilled in the region, and the analysis of sample test results was conducted to determine whether the area is suitable for construction. The concept of urban transformation has been expressed, emphasizing the diversity of applications within the legal bases. Netcad 7.6 GIS and Netcad 8.0 GIS software were utilized for spatial analysis, while Microsoft Access and Excel programs were used to create the database, obtaining a local Geographic Information System (GIS) for the region. Additionally, following the implementation project for the region, work has been carried out on the Lumion software to obtain three-dimensional visuals of possible interventions. In the central Province of Batman City, it has been determined that İluh Stream poses a flood risk, experienced a disaster in 2006, divided the city into north and south, causing the north to continue developing while the south remained stagnant. As a result of drilling experiments, it was concluded that the loose ground ends at 6.5 meters and corresponds to the foundational ground for construction. Based on these findings, three alternative urban transformation applications have been proposed.