Söylem analizi ışığında anadili arapça olmayan öğrencilere yazı becerisinin öğretimi (Uygulamalı dilbilimsel çalışma-ilahiyat fakülteleri örneği)
Teaching writing skills for non-native arabic learners in the light of discourse analysis (A Case study- the faculties of theology in turkey as a model)
Yazar: MUTASSEM HAMAD
Danışman: PROF. DR. İSMAİL DEMİR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Çalışmamız, yabancı dil olarak Arapça'nın öğretilmesinde modern bir yaklaşım olan söylem analizini (discourse analysis) tanıtmayı amaçlamaktadır. Söylem analizi, yazılı söylemi ya da metni biçim ve içerik açısından inceleyen, diğer bir deyişle yorumlayan ve analiz eden yaklaşım ve ilkelerin bütünüdür. Bu yüzden çalışmamız Türkiye'deki İlahiyat Fakültelerinin hazırlık sınıflarında eğitim gören orta seviyeli öğrencilere Arapça yazı becerilerini öğretmek için sunulacak olan alternatif program önerisinde bu bilimin düşünce ve görüşlerinden yararlanmayı hedeflemektedir. Ayrıca öğrencilerden elde edilen veriler ışığında ortaya çıkarılan esasları da temel almaktadır. Çalışmamızın problemini, öğrencilerin metin inşa edebilme düzeyinde yazma becerilerindeki zayıflıklar teşkil etmektedir.  Zira hazırlık sınıflarındaki öğrencilerin çoğu, genel Arapça dil seviyesi bakımında orta ve ileri düzeylere ulaşmalarına rağmen, yazı becerileri hâlâ cümle oluşturma düzeyinde olmakta ve iletişim hedefini gerçekleştirebilecek tutarlı ve doğru metinler üretememektedirler.
Yazı becerisinin ihmal edilmesi, öğretim müfredatında açıkça görülen metodoloji eksikliği, eğitim ve öğretimde geleneksel yöntemlerin egemen olması ve dil öğretiminde uzmanlaşmış öğretmen sayısının az olması gibi birçok nedenden dolayı ortaya çıkan bu sorunu çözebilmek için çalışmamızda bir eğitim programı hazırlayıp önermiş bulunmaktayız. Bu program Arapça yazının ve becerilerinin öğretilmesi için bu alanda en yeni bir yaklaşım olan söylem analizi bilimine göre hazırlanmıştır. Zira söylem analizi iletişimsel bağlamlarda dilin nasıl kullanıldığını ve anlaşıldığını açıklamaya odaklanmaktadır. Ayrıca metin biçimlerine ve türlerine yoğunlaşmaktadır.  Önerdiğimiz eğitim programını oluştururken, öğrenciye metin bilgisini kazandırmaya gayret ettik. Bu metin bilgisi şunları içermektedir: a) Metin uyum araçları. b) Planlama bilgisi. c) Düzenleme bilgisi. Bunların yanında öğrencinin önceki aşamalarda dile dair edindiği bilginin sağlamlaştırmasını da sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Söylem analizi, metin analizi, metin inşa etme bilgisi, yazı becerileri, hazırlık sınıfları.

Abstract:
This research seeks to introduce the science of Discourse Analysis as a modern approach to teaching Arabic as a foreign language and to invest its ideas and visions in teaching and developing an effective educational program for teaching writing skills to Arabic language learners who speak other languages in the preparatory year of Islamic science colleges in Turkey at an intermediate level.
This research is based on realistic facts that appear through the results of the students. The problem lies in the weakness of learners in writing skills at the level of the text, where most students in the preparatory year have reached an intermediate and advanced level in learning Arabic. Yet, their writings have not exceeded the sentence level and have not produced coherent and correct texts that achieve the communicative purpose.
To address this problem which has many causes, including neglecting the skill of writing, the lack of a clear methodology in teaching it, the dominance of traditional teaching methods, and the shortage of specialized language teachers. Therefore, A proposed educational program for teaching writing and its skills has been suggested based on the latest approaches to teaching writing in a second language, which is discourse analysis. This approach focuses on describing how language is used in communicative contexts and understanding it, as well as focusing on text patterns and types. The proposed educational program aims to equip the learner with textual knowledge, including knowledge of textual cohesion, planning, and organization, in addition to reviewing and consolidating the previous linguistic knowledge acquired by the learner in previous stages.
Keywords: Discourse Analysis, Written Discourse Analysis, Textual Knowledge, Writing, Writing Skills, Preparatory Year.