2000 sonrası gelişmekte olan piyasalarda cari açık ile bütçeaçığı arasındaki ilişkinin panel veri analizi
Panel data analysis of the relationship betweencurrent deficit and budget deficit in emerging markets after the 2000
Yazar: ÖZNUR ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜNZÜLE KURT
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe açıkları = Budget deficits ; Cari işlemler = Current accounts ; Devlet bütçesi = Government budget ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik politikalar = Macroeconomic policies ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Ülkelerin makro ekonomik performansını değerlendirmede cari işlemler hesabı
önemli bir yere sahiptir. Cari işlemler hesabı, bir ülkeye giren döviz miktarının ülkeden
çıkan döviz miktarını aşması durumunda fazlalıklar oluşurken, ülkeden çıkan döviz
miktarının ülkeye giren döviz miktarını aşması durumunda ise açıklar meydana
gelmektedir ki bu durum bir ülkeler için sorun yaratmaktadır.
Devletin yapacağı harcamalar için belirli bir dönemde planlamış olduğu bütçe
gelirleri ile bütçe giderleri arasındaki negatif fark ise bütçe açığı olarak adlandırılmaktadır.
Bütçe açıklar büyüklüklerine, nereden ve nasıl finanse edildiklerine bakılmak üzere
ülkelerin makro ekonomik dengelerini etkilemektedir.
Ülkeler arasında finansal entegrasyonun varlığı, küreselleşme olgusunun hız
kazanması ve gelişmekte olan ülkelerin makro ekonomik koşullarının yetersiz oluşu bu
ülkelerde cari açık ve bütçe açığı sorunlarının ekonomide sürekli yer almasında etkili
olmuştur. Bu nedenle bu iki makro ekonomik değişken literatürde tartışılan konular
içerisinde yer almış ve çalışmalar sonucunda ise farklı bulgular elde edilmiştir.
Bu çalışmada da 2000 sonrası Morgan Stanley Capital Investment tarafından
oluşturulan 24 gelişmekte olan ülke piyasasında cari açık ile bütçe açığı arasındaki ilişki
araştırılmıştır. Araştırmada 2000-2017 dönemi yıllık veriler kullanılarak panel veri analizi
gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ilk etapta homojenlik testi ve yatay kesit bağımsızlığı
incelenmiş olup, sonraki aşamada birinci nesil ve ikinci nesil durağanlık testleri
uygulanmıştır. Çoklu yapısal kırılmalı eşbütünleşme analizi uygulanarak, uzun dönem
eşbütünleşme katsayı tahminleri Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler yöntemiyle
gerçekleştirilmiştir. Kısa dönem ilişkiler ise hata düzeltme modeli ile belirlenmiştir. Son
olarak Dumitrescu ve Hurlin (2012) Nedensellik analizi uygulanan modelde her iki
değişken içinde çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Bütçe Açığı, Panel Veri Analizi

Abstract:
Accounting current transactions has great importance for evaluating the macro-
economic performances of countries. While accounting current transactions if the amount
of the currency that comes to country dominates that goes out of the country there accurs
excesses and if the opposite of the situation takes place there accurs financial acts. These
situations create problems.
The negative difference between the budget incomes that a country plans for
expenses and the current expenses named as budget deficit. Budget deficits affetcs the
macro-economic balance of a country related to their size, and how they have been
financed.
The existence of financial integration among countries, accelerating the
phenomenon of globalization and inadequate macroeconomic conditions of developing
countries contributed to the current deficit and budget deficit problems in these countries.
Therefore, these two macroeconomic variables have been included in the issues discussed
in the literature and different findings have been obtained as a result of the studies.
Another debate in the literature is the relation between the current deficit and
budget deficit. That's why the relation between the current deficit and budget deficit of the
market of the 24 improving countries which was done by Morgan Stanley Investment after
the 2000.At the research, panel data analysis was done using the annual datas of 2000-
2017. At the first step of the research the homogeneity test and the horizontal section
independence were examined and at the second step the first and the second generation
stability tests were applied. With the appliance of the multiple structurel cointegration
analysis, the guesses of longterm cointegration parameters were done by the method of
Fully Modified Fromes Squares. Short term relations were determined by the Error
Correction Method.In the end Dimitrescu and Hurlin Causality Analysis was applied to the
somple and there was detected bitirectional causality in both of variants

KeyWords: Current Deficit, Budget Deficit, Pane Data Analysis