Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinde dijital dönüşümün ekonomik büyümeye etkisi
The impact of digital transformation on economic growth in Turkey and European Union countries
Yazar: FATMA DENİZ DERMENCİ
Danışman: PROF. DR. AYTEN AYŞEN KAYA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Ekonomik büyüme = Economic growth

Özet:
Teknolojik dönüşüm ve gelişmelerin oldukça hızlı gerçekleştiği Sanayi 4.0 döneminde küresel dünya düzeninde yer almak isteyen firmalar ve ülkeler, bilgi birikimi ve teknoloji yatırımlarını arttırarak teknolojinin yaygınlaşmasını sağlamalıdır. Dijital dönüşüm ile beraber ortaya çıkan dijital ekonomi düzeninde, teknolojik verimliliği ve bilgi birikimini arttırarak katma değer yaratan ülkeler sürdürülebilir ekonomik büyümeyi gerçekleştirme konusunda önemli fırsatlar yakalayacaktır. Bu açıdan teknoloji altyapısına yatırım yapan, teknoloji kullanımını ve üretimini destekleyen, AR-GE faaliyetlerini teşvik eden ülkeler küresel alanda rekabet avantajı elde ederek yeni ekonomi düzeninde avantajlı konuma sahip olacaktır.
Dijital dönüşümle birlikte dünya genelinde üretim sistemleri değişmekte ve üretim süreçlerinde teknoloji ağırlıklı olarak kullanılmaktadır. Dijital dönüşüm teknoloji kullanılarak iş süreçlerinin ve iş modellerinin yeniden tasarlanarak optimize edilmesini sağlamakta ve bununla birlikte şirketleri ve aynı zamanda ülkelerin rekabet gücünü etkilemektedir. Küreselleşme ile birlikte gittikçe artan rekabet ortamında öne çıkabilmek için dijital teknolojilerdeki gelişmeler yakalanmalıdır. Bunun için ise öncelikle ülkelerin dijital teknoloji sektörlerindeki konumunun belirlenmesi gerekmektedir.
Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde dijital dönüşümün ekonomik büyümeye etkisinin incelendiği bu tez üç ana bölümden oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde teknoloji temelli büyüme modelleri ve sanayi devrimleri ele alınmıştır. Tezin ikinci bölümünde ise Türkiye ve AB ülkelerinin dijital dönüşüm performanslarını belirlemek amacıyla, dijital teknoloji kullanım göstergeleri ile ülkelerin dijital dönüşüm süreçleri ve politikaları incelenmiştir. 2010-2021 yılları aralığında Türkiye ve AB ülkeleri için alt yapı ve erişilebilirlik, teknoloji ve kullanım olmak üzere 3 alt bileşen ve toplam 19 göstergeden oluşan dijital dönüşüm endeksi temel bileşenler analizi yöntemi ile tezin bu bölümünde hesaplanmıştır. Tezin üçüncü bölümünde ise Türkiye ve AB ülkelerinde dijital dönüşümün ekonomik büyümeye etkisi 2010-2021 yılları aralığında Panel ARDL yöntemi ile tahmin edilmiştir. İçsel büyüme modelleri kapsamında oluşturulan tahmin modelinde kişi başına GSYİH logaritmik formu bağımlı değişkendir. Modelin bağımsız değişkenleri tezin ikinci bölümünde hesaplanan dijital dönüşüm endeksi, sermaye yoğunluğu, istihdam edilebilir nüfus, beşeri sermaye endeksi olarak seçilmiştir. Tahmin sonuçlarından elde edilen bulgulara göre, ekonomik büyüme üzerinde en çok etkisi olan değişkenler sırasıyla sermaye yoğunluğu, istihdam edilebilen nüfusun toplam nüfusa oranı, beşeri sermaye ve dijital dönüşüm endeksi değişkenleri olmuştur.

Abstract:
In the Industry 4.0 era, where technological transformation and advancements are happening rapidly, companies and countries that want to be a part of the global world order should increase their knowledge accumulation and technology investments to ensure the widespread use of technology. In the digital economy created by the digital transformation, countries that increase technological efficiency and knowledge accumulation by creating added value will have significant opportunities to achieve sustainable economic growth. Therefore, countries that invest in technology infrastructure, support technology usage and production, and encourage R&D activities will gain a competitive advantage in the global arena and be in an advantageous position in the new economic system.
With the digital transformation, production systems are changing globally, and technology is being heavily used in production processes. The digital transformation allows for the redesign and optimization of business processes and models through the use of technology, which affects the competitiveness of both companies and countries. To stand out in the increasingly competitive environment brought on by globalization, advances in digital technologies must be achieved. For this, it is necessary to first determine the position of countries in the digital technology sector.
This thesis, which examines the impact of digital transformation on economic growth in Turkey and European Union (EU) countries, consists of three main chapters. In the first part of the thesis, technology-based growth models and industrial revolutions are discussed. In the second part of the thesis, the digital transformation processes and policies of the countries were examined in order to determine the digital transformation performances of Turkey and EU countries. The digital transformation index which consists of 3 sub-components, namely infrastructure and accessibility, technology and usage, and a total of 19 indicators, for Turkey and EU countries between the years 2010-2021 was calculated with the principal component analysis. In the third part of the thesis, the impact of digital transformation on economic growth in Turkey and EU countries was estimated with the Panel ARDL method between 2010 and 2021. In the estimation model created within the scope of endogenous growth models, the logarithmic form of GDP per capita is the dependent variable. The independent variables of the model were chosen as the digital transformation index that calculated in the second part of the thesis, capital intensity, working age labor population and human capital index. According to the findings obtained from the estimation results, the variables that have the most impact on economic growth are capital intensity, working age labor population, human capital index and digital transformation index variables, respectively.