Doğu Karadeniz bölgesinin yağış-akış karakteristiklerinin incelenmesi
Investigation of rainfall and flow characteristics in Eastern Black Sea region
Yazar: ARİF HİKMET ÇAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. HIZIR ÖNSOY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Coğrafya = Geography ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesinin yağış ve akış karakteristikleri üzerinde durulmuş, gözlem sonuçlarının uygun bir yorumu yapılmaya çalışılmıştır. Daha çok Solaklı, Fırtına ve İyidere havzalarına ait yağış ve akış verilerinden örnekler verilirken diğer havzalara ait genellemeler de bulunmaktadır. Araştırmada kullanılan yağış değerleri Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü (DMİ) ile Devlet Su İşleri (DSİ), akış değerleri ise DSİ ile Elektrik İşleri Etüt İdaresi (EİEİ)'nden alınmıştır. Yüksek dağlar ve akarsu yoğunluğunun daha fazla olduğunu bölgede aynı havza içerisindeki yağış ve akışların ayrı ayrı ve birlikte korelasyon ve regresyon denklemi yardımıyla aralarında ilişki olup olmadığı araştırılmıştır. Aynı havzada kot yükseldikçe yağışların azaldığı verilerden anlaşılmış ancak yüksek kesimlerdeki karların erimesiyle, akışların bahar aylarıyla birlikte oldukça arttığı, kısa süreli şiddetli yağışların da akışlarda ani artışlara sebep olduğu görülmüştür. Orografik yağışların görüldüğü bölgede Of-Hopa arası sahil kesimi yağışları arasında önemli fark görülmezken iç kesimler için aynı ifadeyi kullanmak gerçekçi olmamaktadır. Akarsu taşkınları ve sel felaketlerinin sık meydana geldiği bölgede özellikle havzaların yüksek kesimlerindeki kar yağışının yanı sıra, yağış miktarları ile meteorolojik tüm faktörlerin akış miktarına etkisi olduğu görülmektedir bu etkinin sonucunda yağışlar kış mevsiminde fazla olmasına rağmen Mayıs-Haziran ve kısmen de Temmuz başlarında akış değerlerinin yoğun olduğu belirlenmiştir. Yani aynı havzadaki yıllık maksimum yağışlar ile maksimum akışlar arasında ortalama en az 3 aylık bir süre bulunduğu gözlem sonuçlarından anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yağış ve Akış Karakteristikleri, Akarsu Taşkınları ve Sel, Orografik Yağış

Abstract:
Investigation of Rainfall and Flow Characteristics in Eastern Black Sea Region In this study rainfall and flow characteristics of Eastern Black Sea Region were discussed and appropriate explanations have been made for the results of the observations. Mostly illustrations of the Solaklı, Fırtına and İyidere basins were included and generalizations concerning to other basins were also made. Rainfall ratios utilized in this research were obtained from the General Directory of Meterology and the state Water Supply Administration (SWSA). Flow rates were taken from SWSA and the state Electric Reseach Administration. Relation between rainfalls and flows in the same basin were studied using correlations and regression equations. While the elevation was ascending, rainfall decreased but flows increased in springs with snow melting, besides violent rain caused to instantaneous increase on flows. In regions which have been exposed to orographic rains there is no important difference between Of and Hopa coast rains, but for mountainous this can't be discussed. It was determined that region exposed to flood and overflow especially snow on mountainous areas in basins all meterologic factor and rainfall have an effect on flows in spite of too much rains in winter. Hows became intense in May, June and partly July and also it was believed that between maximum flows there were three months in a year. Key Words : Rainfall and How Characteristics, Hood and Overflow, Orographic Rains VI