Çocuk hasta ve diş hekimi ilişkisine etki eden faktörlerin incelenmesi
Analyzing the factors affecting the relationship between pediatric patients and dentists
Yazar: BETÜL TAŞKAYA
Danışman: PROF. DR. BURAK BULDUR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı / Çocuk Diş Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental anksiyete = Dental anxiety

Özet:
Bu çalışmanın amacı 7-12 yaş grubundaki çocuklarda diş hekimi güvenini etkileyen faktörlerin ve bu faktörlerin birbirleriyle olan ilişkilerinin incelenmesidir. Çalışma grubu, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilen Haziran 2023-Mayıs
2024 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Çocuk Diş Hekimliği Anabilim Dalı kliniğine başvurmuş olan 267 çocuk hasta ve ebeveynlerinden oluştu. Veri toplama araçları olarak; Dental Güven Ölçeği (DGÖ), Türkçe versiyon Ağız Sağlığı Okuryazarlığı Değerlendirme Ölçeği (TOHLAT‐P), Erken Çocukluk Çağı Ağız Sağlığı Etki Ölçeği (ECOHIS), Çocuklarda Korku Araştırması Programı Dental Alt Ölçeği (CFSS-DS), sosyodemografik bilgi formu kullanıldı. Çocuklarda diş hekimi güvenini etkileyen faktörlerin nasıl şekillendiğini inceleyen bir yol model oluşturuldu. Yol modeli, bir dışsal gizil değişken (ağız sağlığı okuryazarlığı) ve beş içsel değişken (ebeveyn ağız sağlığı davranışları, çocuk ağız sağlığı davranışları, çocuk dental kaygı seviyesi, ağız sağlığına bağlı yaşam kalitesi ve dental güven) içerdi. Yol modelinin uygunluğunu değerlendirmek için yapısal eşitlik modellemesi ve yol analizi uygulandı. Yol analizi sonucunda değişkenlerin birbirleri üzerindeki doğrudan, dolaylı ve toplam etkileri hesaplandı. Gruplar arası farklılıkları karşılaştırmak için ise Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U testleri kullanıldı (p<0,05). Çocuklarda dental güven skorlarıyla ebeveynlerin eğitim düzeyleri ve sağlık güvenceleri, çocukların dental kaygısı, çocukların ağız sağlığı davranışları ve ağız sağlığına bağlı yaşam kalitesi arasında anlamlı bir ilişki bulundu (p<0,001). Çocuklarda dental güven üzerine en çok doğrudan etki yapan değişkenler ebeveyn ağız sağlığı okuryazarlığı ve çocukta dental kaygı seviyesi olarak bulunurken en çok dolaylı etkilediği değişken ise çocuk ağız sağlığı davranışı olduğu görüldü.

Abstract:
The aim of this study is to examine the factors influencing trust in dentists among children aged 7-12 and the relationships between these factors. The study group consisted of 267 pediatric patients and their parents who presented to the Sivas Cumhuriyet University Pediatric Dentistry Department clinic between June 2023 and May 2024, selected through a convenience sampling method. Data collection tools included the Dental Trust Scale (DTS), the Turkish version of the Oral Health Literacy Assessment Tool for Parents (TOHLAT-P), the Early Childhood Oral Health Impact Scale (ECOHIS), the Children's Fear Survey Schedule-Dental Subscale (CFSS-DS) and a sociodemographic information form. A path model was developed to explore how factors influencing trust in dentists are shaped in children. The path model included one exogenous latent variable (oral health literacy) and five endogenous variables (parental oral health behaviors, child oral health behaviors, child dental anxiety, oral health-related quality of life, and dental trust). Structural equation modeling and path analysis were applied to evaluate the fit of the path model. The direct, indirect, and total effects of the variables on one another were calculated based on the path analysis results. Additionally, Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U tests were used to compare differences between groups (p<0.05). A significant relationship was found between children's dental trust scores and parental education, health insurance, dental anxiety, oral health behaviors, and oral health-related quality of life. (p<0.001). The variables with the most direct impact on children's dental trust were found to be parental oral health literacy and child dental anxiety, while the variable with the most indirect effect was child oral health behavior.