Özel güvenlik, piyasa ve yönetimsellik: Eskişehir örneği
Private security, market and governmentality: the case of Eskişehir
Yazar: HÜLYA ÖRKİ
Danışman: DOÇ. DR. EMRE GÖKALP
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Eskişehir = Eskişehir ; Güvenlik = Security ; Güvenlik görevlisi = Security personnel ; Güvenlik hizmetleri = Security services ; Özel güvenlik = Private security ; Özel güvenlik sistemi = Private security system ; Özel güvenlik tedbirleri = Private security measure

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Eskişehir'de son yıllarda artan bir şekilde hemen her alanda görünür olmaya başlayan özel güvenliğin ortaya çıkış koşullarını ve işleyişini irdeleme ve bu süreçleri eleştirel bir okumaya tabi tutmaktır. Nitel araştırma yönteminin benimsendiği araştırmada veri toplamak amacıyla görüşme, gözlem ve doküman incelemesini içerisinde barındıran üçgenleme (triangulation) yöntemi temel alınmıştır. Çalışmanın örneklemini Eskişehir'de amaçlı örnekleme ile seçilen özel güvenlik hizmeti sunanlar ve özel güvenlik hizmeti tüketicileri oluşturmaktadır. Çalışmada örneklem grubuna ulaşmak için kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında Temmuz-Ağustos 2018 tarihleri arasında Eskişehir'de üniversite, hastane, AVM, site, okul, fabrika, belediye, tesis gibi farklı alanlarda hizmet veren 22 özel güvenlik görevlisi, 5 özel güvenlik şirket ve eğitim kurumu yetkilisi ve 12 özel güvenlik tüketicisi olmak üzere toplam 39 kişi ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, Eskişehir'de özel güvenliğin 1990lı yılların sonunda ortaya çıktığı; eğreti istihdam koşullarında özel güvenlik görevlilerinin ücretlerin düşük, çalışma saatlerinin uzun olması, maaşların gününde ve tam olarak ödenmemesi, iş güvencesinin olmaması, verilen eğitimin kısa ve yetersiz olması, iş değiştirmenin çok yaygın olması, örgütlülüğün sınırlı olması gibi teknik sorunların yanı sıra yapılan işin toplumda saygı görmemesi, statüsünün düşük olması ve tüm bu koşulların yarattığı sahip çıkılmama durumu sonucunda mesleğin saygı görmemesi ve ciddiye alınmaması gibi sorunlarla karşı karşıya oldukları görülmüştür. Ayrıca güvenlik görevlileri ve şirket yetkilileri ile ilgili veriler özel güvenlik alanının "devletin ne tam içinde ne de tam dışında" bir alan olduğunu, güvenliğin özelleşerek piyasaya sunulmasının sektörde sivilleşmenin önünü açacağı iddiasının aksine denetimin farklılaşmasına ve gündelik hayata daha derinden nüfuz etmesine yol açtığını göstermiştir.
Özel güvenlik hizmeti tüketicilerine yönelik bulgular ise günümüz risk toplumunda öngörülemez risklerin yol açtığı korku kültürünün katılımcıları güvenlik endüstrisinin ürünlerini satın almaya ittiğini, yalnızca satın alabilenlerin sahip olabileceği bir hizmet olan güvenlik hizmetlerinin bireysel girişim sonucu elde edilen bir meta olarak sınıfsal bir ayrım doğurduğunu, özellikle özel güvenlikli sitede oturan katılımcıların güvenlik görevlisini dışarısı ve içerisi arasında bir kalkan olarak gördüğünu ve bu anlamda güvenlik görevlisinin toplumsal ayrışmayı körüklediğini ve pekiştirdiğini göstermektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to discuss the conditions for the appearance of private security that is starting to become visible in almost every field as well as subjecting these processes to critical reading. In this study that adopted the qualitative research procedure, the triangulation method is selected as baseline which includes interview, observation and document research in order to collect data. The sample of the research constitutes private security service consumers and private security providers that are selected for sampling in Eskisehir. In order for reaching the sampling group, this study has made use of the snowball sampling method. As part of the study, in depth interviews are conducted between the dates of July-August 2018 with 39 people that comprised of 12 private security consumers, 5 private security companies and educational institution authorities, 22 private security guards providing service in Eskisehir in diverse fields such as facility, municipality, factory, school, site, mall, hospital and university.
The finding of this study indicates that the private security in Eskisehir emerged towards the end of 1990s and aside from facing technical problems under rough employment such as low wages, long working hours, untimely and underpaid salaries, lack of job security, insufficiency and shortness of the given education, frequent job changes, limited state of organization, private security guards also encountered problems such as not having private security as a respectable job by the society, its low status and not getting respect because of all this disowning created by these conditions and underestimation. The given data on private security guards and company authorities indicate that private security does not exist neither "exactly the inside or the outside of the state" and that despite the claim that the security getting privatized and put on market paves the way for civilianization, it in fact causes the differentiation of supervision as well as deeper permeation through daily life.
The findings about the private security consumers indicate that the horror culture resulted from the unpredictable risks in today's risk society pushes participants to buy the products offered by the private security industry, that the private security services which are offered only to those who buy them create a class difference as a meta obtained through individual enterprise and that the participants living in sites protected by private security see private guards as a shield between inside and outside, signifying in this respect the fact that private security guard works up and consolidates social disintegration.