Klon 6/7 x 101 patates melezinin ilk generasyonunda verim komponentlerine dayalı klon seleksiyonu
Clon selection based on yield components in the first generation of 6/7 clone x 101 potato cross
Yazar: MUHAMMET ANIL AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSÜM ÖZTÜRK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bitki Islahı ve Genetiği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümünde yürütülen patates ıslahı çalışmalarında seçilmiş olan iki patates genotipinin melezinden (6/7 klonu x 101 (Nif)) elde edilmiş gerçek tohumlar 2019 yılında serada plastik saksılarda yetiştirilmiş ve hasat sonrasında klonların yumru sayısı, tek yumru ağırlığı ve tek bitki verimi değerleri ölçülmüştür. Seçilen klonlar 2020 yılında fideliklerde kontrol populasyonu olarak yetiştirilmiştir. 
Ölçülen 133 klona ait özellikler için varsayılan normal dağılış parametreleri saptanmış ve farklı seleksiyon şiddeti oranı (ì) seviyelerine ait populasyon oluşturularak bu populasyonlar tek aşamalı seleksiyon metoduna göre 2020 yılında fide yastıklarında yetiştirilmiş yumru sayısı, tek yumru ağırlığı ve bitki verimi özellikleri ölçülerek ortalamalar elde edilmiştir. Kontrol populasyonu ortalamaları ile başlangıç populasyonundaki ortalamalar karşılaştırılmış ve kazançlar bulunmuştur. 
Yapılan karşılaştırma ve değerlendirmeler sonucu aşağıdaki bulgular elde edilmiştir: 
1. İki populasyon arasında yumru sayısı, tek yumru ağırlığı ve bitki verimi için korelasyon değerlerinin seleksiyonun başarsını olumlu etkileyeceği kabul edilebilir. 
2. Uygulanan seleksiyon sonucu, yumru sayısı için p=0,05 oranında en yüksek seleksiyon diferansiyeli başlangıç populasyonu ve kontrol popülasyonu ortalaması ile kazanç sırasıyla 4,8; 8,9 ve 4,1 olarak elde edilmiştir.
3. Tek yumru ağırlığı için en yüksek seleksiyon diferansiyeli, fidelik populasyonu ortalaması ve kazanç sırasıyla düşük düzeydeki p=0,20'de 1,4 g; 10,9 g ve 9,5 ve p=0,25 oranında sırasıyla 1,2 g; 12,1 g ve 10,9 olmuştur.
4. Bitki verimi için en yüksek seleksiyon diferansiyeli, fidelik populasyonu ortalaması ve kazanç, p=0,10 oranında seleksiyonda sırasıyla 6,7 g; 94,9 g ve 8,2 ve p=0,15 oranında ise sırasıyla 5,9 g; 125,4 g ve 119,5 olmuştur.
Elde edilen bulguların değerlendirilmesi sonucu yumru sayısı ve bitki verimi için yüksek ve orta şiddette p=0,05; p=0,10 ve p=0,15 seviyelerinde uygulanacak seleksiyonun başarılı olduğu ve olacağı ortaya çıkmıştır. Tek yumru ağırlığı için düşük düzeyde uygulanan örneğin p=0,20 ve p=0,25 seviyelerde uygulanan seleksiyon başarılı görülmüştür.
Sonuç olarak patates ıslahında tek bitki verimi için uygulanan seleksiyonda orta düzeyde (p=0,15) seleksiyon ile yüksek verim elde edilmektedir.
Anahtar kelimeler: Patates klon, seleksiyon diferansiyeli, seleksiyon oranı ve şiddeti, erken generasyon seçimi, korelasyon, patates ıslahı.

Abstract:
The true seeds obtained from (6/7 clone x 101 (Nif)) cross genotypes selected during the early potato breeding studies in the Department of Field Crops of Faculty of Agriculture of the Ege University were grown in plastic pots in 2019. Tuber number, single tuber weight and plant yield were measured at the harvest. Selected clones were tested in 2020 in the seedbed growing. 
The assumed normal distribution parameters were estimated for 133 plants harvested and the single stage selection method was applied for tuber number, single tuber weight and plant yield at different selection intensity levels (ì). The sub populations constructed by using different selection intensity levels by selection at different ratios were grown in seedbeds as progeny testing in 2020. Tuber number, single tuber weight and plant yield were measured and means of the selected population for these traits were estimated and they were also compared with the selection differentials estimated in the parent generation.
The following results were received after the comparison of the means obtained from seedbed and selection differentials estimated in the parent populations:
1- It could be indicated that the correlations were found for tuber number, single tuber weight and plant yield between greenhouse and seedbed populations would affect comparison positively.
2- The highest selection differential selection estimated selection differential, mean of control population and the gain were obtained from p=0,05 selection for tuber number such as 4,8; 8,9 and 4,1 respectively.
3- The low level selection intensity(i) by selection at p=0,20 and p=0,25 for single tuber weight resulted in high selection differentials and the gain such as 1,4 g; 10,9 g; 9,5 and 1,2 g; 12,1 g and 10,9 respectively.
4- The moderate level selection differential and gain for plant yield was obtained for high and moderate level selection intensity levels and the gain for p=0,10 (6,7 g; 94,9 g and 8,2) and for p=0,15 (5,9 g; 125,4 g and 119,5) respectively. 
It could be concluded that selection for tuber number and plant yield at high selection intensity levels such as p=0,10 and p=0,15 could be recommended in the greenhouse selections. Considering the positive relationship between tuber number and plant yield. Selection for single tuber weight at low level selection differential, selection intensity levels such as p=0,20 and p=0,25 could be considered.
Single plant selection at high to moderate level of selection intensity levels could be successfully practiced in the early generation selection in potato breeding.
Keywords: Potato clones, selection differential, selection levels and intensity, early generation selection, correlations, potato breeding.