Obez olan ve olmayan kadınlarda seks steroidleri ve insülin direnci ile vücut kompozisyonları arasındaki ilişki: Vaka kontrol çalışması
The relationship between sex steroids, insulin resistance and body compositions in obese and non-obese women: A case control study
Yazar: SEHER SAYİN
Danışman: PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Obezite pek çok sağlık probleminin oluşmasına zemin hazırlamakta, hayat kalitesi ve süresini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışmada obez olan ve olmayan kadınlarda seks steroidleri ve insülin direnci ile vücut kompozisyonları arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık.
Gereç ve yöntem: Bu çalışma Kasım 2014- Şubat 2015 tarihleri arasında Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 150 premenopozal kadında yapıldı. Oral kontraseptif ya da hormon replasman tedavisi alanlar, polikistik over sendromu olanlar, tiroid hastalığı, karaciğer ve böbrek yetmezliği bulunanlar ve çalışmaya katılmayı kabul etmeyenler araştırmaya dâhil edilmedi. Katılımcılara sosyodemografik özelliklerini içeren bir anket formu uygulandı. Katılımcıların detaylı tıbbi öyküleri alınarak, boy, kilo, vücut kitle
indeksi, bel çevresi, kalça çevresi, sistolik ve diastolik kan basınçları ölçüldü. Katılımcılar beden kitle indekslerine göre; normal kilolu (BKİ< 25 kg/m2), fazla kilolu (BKİ 25-29.9 kg/m2) ve obez (BKİ≥ 30 kg/m2) olarak üç gruba ayrıldı. Gruplar yaş ve yaşanılan yerleşim yeri açısından benzer tutuldu. Hastaların 10–12 saat açlık sonrası alınan kanlarında LDL, HDL, total kolesterol, trigliserit, glukoz, insülin, SHBG (seks hormon bağlayıcı globülin), total testosteron, serbest testosteron, estradiol, DHEA-S (dihidroepiandestron sülfat) düzeyleri ölçüldü. Vücut kompozisyonları biyoimpedans cihazı (TANİTA) ile değerlendirildi. İnsülin direnci  için  açlık  plazma  glukozu  ve  insülin  düzeyleri  kullanılarak  (HOMA-IR=  Serum
Glukoz (mg/dL) × Plasma insülin (μU/mL) / 405) HOMA IR hesaplandı. İstatistiksel analizler
 
için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 20,00 programı kullanıldı,        p değerinin
<0.05 olması anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: Kadınların yaş ortalamaları 31,27±8,39 yıl idi. Düşük eğitim düzeyi ile obezite anlamlı bir ilişki göstermekte idi (p<0,001). Obezite sıklığı çalışmayan kadınlarda daha fazla idi (p=0.001). Evli olanlarda fazla kilolu ve obez olma diğer gruplardan daha fazla idi (p<0,001). Gelir düzeyi düşük olanlarda obezite sıklığı anlamlı derecede yüksek  idi (p<0,001). Obez grupta hem sistolik hem de diyastolik kan basıncı ortalamaları anlamlı derecede yüksekti (p<0.05). Çalışmamızda yüksek AKŞ, total kolesterol, LDL, TG, insülin, insülin direnci ve düşük HDL-c, SHBG, DHEA-S düzeyleri ile obezite arasında anlamlı bir ilişkili bulundu (p<0.05). Estradiol, total ve serbest testosteron ile obezite arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0.05).
Sonuç: Çalışmamızda yüksek AKŞ, total kolesterol, LDL, TG, insülin, insülin direnci ve düşük HDL, SHBG, DHEA-S düzeyleri obezite ile ilişkili bulunmuştur. Bu ilişki diabetes mellitus ve kardiyovasküler hastalıklar başta olmak üzere birçok hastalığa yol açmaktadır. Ayrıca obezitenin kadınlarda genel vücut metabolizması ve hormon metabolizmasını değiştirdiğini göstermektedir. Obez kadınlarda infertilite, polikistik over sendromu ve endometriyal kanser prevalansı daha yüksektir. Bu nedenle obezite sık takip ve tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır.
Anahtar kelimeler: Obezite, seks steroidleri, insülin direnci, kadın.

Abstract:
Background and Aim: Obesity lays the groundwork for many health problems, and affects quality and duration of life negatively. Therefore, in this study, we aimed to  investigate the relationship between sex steroids, insulin resistance and body compositions in obese and non-obese women.
Materials and Methods: This study was carried out on 150 premenopausal women who referred to the Outpatient Clinic of Family Medicine, Meram Medical Faculty Hospital between November 2014- February 2015. Patients using contraceptive drugs or hormone replacement therapy (HRT), or diagnosed with polycystic ovary disease, thyroid disease, chronic renal failure, chronic hepatopathy or cancer, were excluded from the study. A survey about their socio-demographic characteristics was administered to the participants. Detailed medical background of the participants was recorded and their heights, weights, body mass indexes, waist circumferences, and systolic and diastolic blood pressures were measured.
Patients were divided into three groups according to the body mass index: normal-weight (BMI< 25 kg/m2), overweight (BMI 25-29.9 kg/m2) and obese (BMI≥ 30 kg/m2). The groups were similar in terms of age and residency. LDL-c, HDL-c, total cholesterol, triglyceride, glucose, insulin, SHBG (sex hormone binding globulin), total testosterone, free testosterone, estradiol and DHEA-S levels were measured in the blood of the patients after 10-12 hours of fasting. Body compositions were assessed with a portable impedance analyzer (Tanita®).  For
insulin resistance, HOMA IR (Homeostasis Model Assessment) was calculated by using fasting plasma glucose and insulin levels (HOMA-IR= Serum Glucose (mg/dL) × Plasma
 
insulin (μU/mL) / 405). All statistical analyses were performed using SPSS 20 software. P value less than 0.05 was considered as significant.
Results: The mean age of the patients was 31,27 years (SD=8,39). There was a significant association between obesity and being low educated (p <0.001). The prevalence of obesity was higher in housewives (p = 0.001). The prevalence of overweight and obesity was higher in married women (p <0.001). The prevalence of obesity in low-income group, was significantly higher (p <0.001). The mean systolic and diastolic blood pressures were significantly higher in the obese group (p <0.05). In our study, a significant association was found between high fasting blood glucose, total cholesterol, LDL, TG, insulin, insulin resistance and low HDL-c, SHBG, DHEA-S levels with obesity (p<0.05). There was no statistically significant association between obesity with estradiol, total testosterone and free testosterone (p> 0.05).
Conclusions: In our study, high fasting blood glucose, total cholesterol, LDL, TG, insulin, insulin resistance and low HDL, SHBG, DHEA-S levels were associated with obesity. This relationship leads to many diseases, especially diabetes mellitus and cardiovascular disease. It also shows that obesity changes the general body metabolism and hormonal metabolism in women. Infertility, polycystic ovary syndrome and endometrial cancer prevalence is higher in obese women. Therefore, obesity is a disease that needs to be monitored closely, frequently and treated properly.
Key words: Obesity, sex steroids, insulin resistance, woman.