Kutadgu Bilig Fergana nüshası metin-dil bilgisi-notlar-çeviri
Fergana manuscript of Kutadgu Bilig text-grammar-notes-translation
Yazar: GYÜLCAN BAYRAMİ
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL ÖLMEZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil özellikleri = Language features ; Fergana = Fergana ; Karahanlı Türkçesi = Karakhanid Turkish ; Kutadgu Bilig = Kutadgu Bilig

Özet:
Çalışmamızda, Kutadgu Bilig'in mevcut nüshalarından en son bulunan ve Özbekistan İlimler Akademisi Ebû Reyhân el-Beyrûnî Şarkşinaslık  Enstitüsü Yazma Eserler Kütüphanesi nadir yazma eserler kısmı 1809. numarada kayıtlı olan Fergana nüshasının tamamının ortaya konması ve incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmamızda 2015 yılında Türk Dil Kurumu tarafından basılan tıpkıbasım kullanılmıştır. 
Bu çalışma giriş, dil bilgisi, metin, metnin günümüz Türkçesine çevirisi, notlar ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır.
Çalışmanın Giriş bölümünde ilk olarak çalışmanın amacı, yöntemi ve kapsamı; ardından da Kutadgu Bilig'in yazarı Yûsuf Hâs Hâcib hakkında genel bilgiler yer almaktadır. Kutadgu Bilig'in yazılış tarihi ve içeriğiyle ilgili bilgilerden sonra kısaca Kutadgu Bilig çalışmaları tanıtılmıştır. Daha sonra Kutadgu Bilig'in nüshaları ele alınarak Fergana nüshası üzerinde durulmuş, nüshanın içeriğine ve genel özelliklerine değinilmiştir. 
Dil bilgisi bölümünde Fergana nüshasının yazım özellikleri ile ses ve biçim özellikleri incelenmiştir. 
Metin bölümünde Fergana nüshasının tamamının yazı çevirimi yapılmış; nüshada yanlış yazılan, silik, okunamayan veya eksik olan sözcükler diğer nüshalardan tamamlanarak dipnotlarda gösterilmiştir.
Çeviri bölümünde metne sadık kalınarak günümüz Türkçesine aktarımı yapılmış ancak yer yer anlamı daha iyi verebilmek için beyitleri yorumlayarak çevirmek gerekli olmuştur.
Notlar bölümünde sadece Fergana nüshasında yer alan sözcükler, farklı anlam ve  imlâyla değerlendirdiğimiz sözcükler ele alınarak haklarında bilgi verilmiş ve okuma önerilerinde bulunulmuştur. Ayrıca sözcüklerden bazıları için diğer araştırmacıların görüşlerine de yer verilmiştir.
Sonuç bölümünde ise çalışmadan elde edilen bulgular ve değerlendirmeler yer almaktadır.


Anahtar Kelimeler: Karahanlı Türkçesi, Kutadgu Bilig, Fergana Nüshası

Abstract:
The aim of this study is to reveal and examine the entire Fergana manuscript which is the last existing manuscripts of Kutadgu Bilig. This manuscript is registered with the rare manuscripts section of the Uzbekistan Academy of Sciences, Abu Reyhan al-Beyrûnî Orientalism Institute Manuscripts Library number 1809. In this study, the facsimile manuscript published by the Turkish Language Association in 2015 is used.
This study consists of six section: introduction, grammar, text, translation of the text into contemporary Turkish, notes and conclusion.
In the introduction section of the study respectively the aim, method and scope of the study and general information about the author of Kutadgu Bilig, Yûsuf Hâs Hâcib, are given. After giving information about the writing date and content of Kutadgu Bilig, the main Kutadgu Bilig studies are briefly introduced, the manuscripts of Kutadgu Bilig are discussed and the Fergana manuscript is emphasized, the content and general characteristics of the manuscript are mentioned.
In the grammar section, the writing, sound and morphological features of the Fergana manuscript are examined.
In the text section, the entire manuscript of Fergana is translated; misspelled, obscure, hard to read or missing words in the manuscript are completed from the other manuscripts and given in the footnotes.
In the translation section, the text is translated into contemporary Turkish by being faithful to the text, however from time to time, when it is necessary, some couplets are translated by adding personal comments so that the meaning better can be understood better.
In the notes section, only the words in the Fergana manuscript and the words that we evaluated with different meanings and spellings are discussed. Information about these words and reading suggestions are given.
In the conclusion part, the findings and evaluations obtained from the study are given.


Key Words: Karakhanid Turkish, Kutadgu Bilig, Fergana Manuscript