Sporda ahlaktan uzaklaşma ve sportmenlik davranışının takım ve bireysel sporlardaki karşılaştırılması
A comparison of sports ethics and sportsmanship behavior in team and individual sports
Yazar: ŞAHİN ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. AYDOĞAN SOYGÜDEN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Ahlak = Morality ; Bireysel sporlar = Individual sports ; Spor = Sports ; Sportmenlik = Sportsmanship ; Takım sporları = Team sports

Özet:
Bu çalışma; sporda ahlaktan uzaklaşma ve sportmenlik davranışlarının takım ve bireysel sporlarda karşılaştırılmasını bazı değişkenlere göre tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Kayseri ilindeki özel spor salonlarına devam eden sporcular, örneklemini ise çalışmaya gönüllü olarak katılan (n=536) kişi oluşturmuştur. Çalışmada verileri toplamak için anket formu kullanılmıştır. Anket formu üç kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda; araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, ikinci kısımda Koç (2013) tarafından geliştirilen Beden Eğitimi Dersi Sportmenlik Davranışı Ölçeği (BDSDÖ) üçüncü kısımda ise Gürpınar (2015) tarafından Türkçeye uyarlanmış Sporda Ahlaktan Uzaklaşma Ölçeği (SAUÖ) kullanılmıştır. Çalışma verileri lisanslı SPSS 22 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Normal dağılım gösteren çalışma verilerine göre; iki gruplu değişkenler arasındaki farkı ortaya koymak için independent sample t testi, İkiden fazla gruplu değişkenler arasındaki farkı ortaya koymak için tek yönlü varyans analizi (Oneway ANOVA) kullanılmış ve farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek içinde (tukey) testinden yararlanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilere göre; (SAUÖ) toplam puan ortalamasının sporcularda orta düzeyde olduğu görülmüştür. Hem takım hem de bireysel sporlarla ilgilenen bireylerin orta düzeyde sporda ahlaktan uzaklaştıkları belirlenmiştir. (BDSDÖ) toplam puan ortalaması ile uygun davranış sergileme ve uygunsuz davranışlardan kaçınma alt boyutlarının puanları ortalamanın üzerinde bir değere sahip olduğu görülmüştür. Hem takım hem de bireysel sporlarla ilgilenen bireylerin uygun davranış sergileme ve uygunsuz davranışlardan kaçınma düzeylerinin ortalamanın üzerinde bir değere sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak; hem takım hem de bireysel sporcuların orta düzeyde ahlaktan uzaklaştığı ve ortanın biraz üzerinde sportmenlik davranışı sergilediği tespit edilmiştir. Takım ve bireysel sporcuların ahlak ve sportmenlik düzeyleri arasında önemli farklılık bulunmamıştır. Sporda ahlaktan uzaklaşmayı engellemek ve sportmenlik davranışını yükseltmek için antrenör, kulüp yöneticileri, sporcuların ve diğer paydaşların daha fazla dikkat etmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Takım ve bireysel sporlarda ahlakın ve sportmenliğin benzer düzeyde olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sporda Ahlak, Sportmenlik Davranışı, Takım Sporları ve Bireysel
Sporlar

Abstract:
The aim of this study in order to compare the sports ethics and sportsmanship behaviors in teams and individual sports and determine the changing status according to some variables. The population of the study consisted of athletes attending private gyms in Kayseri, and the sample of the study consisted of people who voluntarily participated in the study (n=536). A questionnaire form was used to collect data in the study. The questionnaire form consists of three parts. In the first part; the Personal information form developed by the researcher, in the second part; Physical Education Lesson Sportsmanship Behavior Scale  (BDSDÖ) developed by the Koç (2013), and in the third part; Sports Ethics Scale (SAUÖ) adapted into the Turkish by Gürpınar (2015) were used. Study data were analyzed with the licensed SPSS 22 statistical program. According to the study data showing normal distribution; Independent sample t-test was used to reveal the difference between two-group variables, one-way analysis of variance (One-way ANOVA) was used to reveal the difference between variables with more than two groups, and (tukey) test was used to determine between which groups the difference was. According to the data obtained in the study; (SES) total score average was found to be moderate level in athletes. It has been determined that individuals who are interested in both teams and individual sports move away from sport ethics behavior at a moderate level. (PESBS) total score average and the sub-dimensions of exhibiting appropriate behavior and avoiding inappropriate behavior were found to have values above the average. It has been determined that individuals who are interested in both team and individual sports have a value above the average in terms of exhibiting appropriate behavior and avoiding inappropriate behaviors. As a result; It has been determined that both team and individual athletes have moved away from sports ethics at a moderate level and exhibited sportsmanship behavior slightly above the average. There were no significant differences between team and individual athletes' sports ethics and sportsmanship levels. There is a need for more attention from coaches, club managers, athletes and other stakeholders in order to avoid moving away from sport ethics and increase sportsmanship behavior in sports. It is seen that morality and sportsmanship are at a similar level in team and individual sports.

Keywords: Sports Ethics, Sportsmanship Behavior, Team Sports and Individual Sports