Potansiyel COX-2 seçici ibuprofen türevlerinin sentezi
Synthesis of potential COX-2 selective ibuprofen derivatives
Yazar: EBRU AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. CEVHER GÜNDOĞDU HIZLIATEŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Ağrı kesici ilaç sınıflarından biri olan nonsteroid anti-enflamatuar ilaçlar (NSAİİ) analjezik ve anti-enflamatuar etki gösteren ve yaygın olarak kullanılan bir ilaç grubudur. Bu grubun etki mekanizması siklooksijenaz (COX) enzim inhibasyonu üzerinden gerçekleşmektedir. Nonsteroidal anti-enflamatuar ilaçlar (NSAİİ) kendi içinde kimyasal yapılarına ve COX enzim seçiciliklerine göre sınıflandırılırlar. Siklooksijenaz (COX ) enzimi COX-1 ve COX-2 olarak iki izoenzimden oluşur ve bu iki izoenzim arasındaki seçicilik ilacın yan etki oluşturması açısından önemlidir. 

İbuprofen propiyonik asit sınıfında yer almaktadır ve COX seçiciliği yoktur. İbuprofen 2 aril propiyonik asit romatoid artrit, osteoartrit tedavisinde kullanılır ayrıca ateş düşürücü ve yüksek dozda anti-enflamatuar etkilere sahiptir. Ancak ibuprofenin içerdiği asidik uç COX enzim seçiciliğini sağlayamadığı için kullanımında çeşitli yan etkilerin oluşmasına neden olmaktadır. Bunlardan gastrointestinal kanama riski oluşumu ve bir kanama sırasında koagülasyonun önlenmesi en temel problemlerdir. Ayrıca COX-2 enzim seçiciliğinin çeşitli kanserler ve Alzheimer ile ilişkisini gösteren çeşitli çalışmalarda mevcuttur.

    Bu çalışmada ibuprofenin asidik ucunu ortadan kaldırmak ve ayrıca daha hacimli bir yan grup oluşturarak COX-2 seçiciliğini arttırmaktır amacıyla; ibuprofen glisin esteri haline getirip, ardından oksazolon ve imizdazolon halkalarına dönüştürülmüştür. Sentezlenen bileşiklerin yapıları FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR ve Q-TOF LC-MS spektroskopisi yöntemleriyle aydınlatılmıştır

Anahtar kelimeler: Aril propiyonik asit, ibuprofen, non steroidal anti-enflamatuar ilaçlar, siklooksigenaz (COX), siklooksigenaz-2 (COX-2)

Abstract:
Nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), one of the classes of pain medication, is a widely used group of drugs with analgesic and anti-inflammatory effects. The mechanism of action of this group takes place via cyclooxygenase (COX) enzyme inhibition. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) are classified according to their chemical structure and COX enzyme selectivity. The cyclooxygenase (COX) enzyme consists of two isoenzymes, COX-1 and COX-2, and the selectivity between these two isoenzymes is important for the side effect of the drug.

Ibuprofen is in the propionic acid class and has no COX selectivity. Ibuprofen 2 aryl propionic acid is used in the treatment of rheumatoid arthritis, osteoarthritis, it also has antipyretic and in high dose anti-inflammatory effects. But the acidic group contained in ibuprofen cannot provide COX enzyme selectivity, it causes various side effects in its use. The main problems are the risk of gastrointestinal bleeding and prevention of coagulation during a bleeding. Also available in several studies showing the relationship of COX-2 enzyme selectivity with various cancers and Alzheimer's.

     In this study, in order to eliminate the acidic end of ibuprofen and also to increase the selectivity of COX-2 by forming a more voluminous side group; The ibuprofen was converted into glycine ester, then converted into oxazolone and imizdazolone rings, The structures of the synthesized compounds were illuminated by FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR and Q-TOF LC-MS spectroscopy methods.

Keywords: Aryl propionic acid, ibuprofen, non steroidal anti-inflammatory drugs, cyclooxygenase (COX), cyclooxygenase-2 (COX-2)