Bir üniversite hastanesinde çalışan araştırma görevlisi doktorlarda beslenme alışkanlıkları,  diyet  uygulama  ve  takviye  kullanma  durumunun incelenmesi
An investigation of the nutritional habits, dietary practices and supplement use of research assistant doctors working in a university hospital
Yazar: IŞIL ARIK
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE İNCİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Sağlıklı beslenme, kronik hastalıkları önlemek için oldukça önemlidir. Hekimlik topluma rol model olan bir meslektir. Hekimlerin beslenme alışkanlıkları, diyet yapma ve takviye kullanma durumunu inceleyen çalışmamızda, hekimlerin sağlıklı beslenme konusunda bilgi ve tutumları sorgulanarak, hekim ve toplum sağlığına katkı sunulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan çalışmamız yüz yüze, katılımcıların onamları alınarak ve anket formları uygulanarak yapılmıştır. Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri'nde Temel, Dahili ve Cerrahi branşlarda görev yapan 326 Araştırma Görevlisi hekime Kasım-Aralık 2023 tarihlerinde ülkemizin beslenme alışkanlıklarına yönelik olarak hazırlanan sosyodemografik özellikler ve beslenme alışkanlıkları, diyet yapma ve takviye kullanımı ile ilgili sorular ve ardından Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılan Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen bulguların istatistiksel analizleri için International Business Machines Statistical Package for the Social Sciences(IBM SPSS) Statistics 21.0 Windows, Version 21.0 programı kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 326 hekimin yaş ortalaması 30,46±5,15'dir ve çoğunluğu (%72,4) 24-30 yaş aralığındadır. Hekimlerin çoğunluğunun (% 59,2) Beden Kitle İndeksi (BKİ) 18.5-24.9 aralığındadır. Çalışmamıza katılan hekimlerin %58,9'u kadın, %41,1'i erkektir. Hekimlerin % 73,6'sı Dahili branşta, %16.6'sı Cerrahi branşta, %9.1'i Temel branşta görev yapmaktadır. Hekimlerin %51.5'i "hiç fiziksel aktivite yapmadığını" ifade etmiştir. Hekimlerin %37,1'i diyet yapmakta iken, çoğunluğu (%62.9) diyet yapmamaktadır. Diyet uygulayanlar çoğunlukla düşük karbonhidrat diyeti, aralıklı oruç ve Akdeniz diyeti uygulamaktadır. Hekimlerin %31'i takviye besin kullanmakta iken, çoğunluğu (%69) takviye besin kullanmamaktadır. Kullananların tercihi daha çok vitamin, mineral, omega 3 ve lif (probiyotik, koenzim q10, propolis, glukozamin, kondroitin) takviyeleridir. Hekimlerin takviye kullanma sebebi sağlığını korumak-zinde kalmak, yetersiz aldığını yerine koymak ve bağışıklığını güçlendirmektir. Kadınlarda diyet yapma ve takviye kullanımı daha fazladır. Hekimlerin SBİTÖ puan ortalaması 75,28±9,55 'dir. Yaş ve çalışma süresi arttıkça SBİTÖ toplam puanı artmaktadır. Branşa göre SBİTÖ toplam puanı en yüksek olanlar Temel bilimlerde çalışan hekimlerdir. Fiziksel aktivitesi daha fazla olan hekimlerin SBİTÖ toplam puanı daha yüksektir. Hekimlerin çoğunluğu (%47.2) "kısmen sağlıklı beslendiğini", %15.6'sı ise "sağlıklı beslendiğini" ifade etmiştir. "Sağlıklı beslendiğini" bildirenlerin SBİTÖ toplam puanı daha yüksek bulunmuştur. Hekimlerin çoğunluğu (%48.5) sağlıklı beslenme, diyet ve takviyeler açısından "kısmen bilgi sahibi olduğunu", %31'i ise "bilgi sahibi olduğunu" ifade etmiştir. "Bilgi sahibi olduğunu" bildiren hekimlerin SBİTÖ toplam puanı daha yüksektir, ayrıca diyet yapma ve takviye kullanma durumu daha fazla izlenmiştir.
Sonuç: Hekimlerin sağlıklı beslenme hakkında tutumları çalıştıkları bölümlere göre farklılık göstermektedir. Temel bilimlerdeki hekimlerin olumlu beslenme tutumları daha fazladır. Sağlıklı beslenme, diyet yapma ve takviye kullanma durumu birbiriyle ilişkilidir. Hekimler sağlıklı beslenme, diyet yapma ve takviye kullanımı konusunda yeterince bilgiye sahip olmadıklarını ifade etmişlerdir. Toplumda sağlıklı beslenme davranışının geliştirilmesi ve kronik hastalıkların oluşmasını önlemek için hekimlerin sağlıklı beslenmeye daha çok önem vermesi, topluma rol model olmak için önemlidir. Sağlıklı beslenme konusunda hekimlerin daha fazla eğitim almaya ihtiyacı vardır.
Anahtar Sözcükler :   Sağlıklı beslenme, Diyet, Takviye, Hekimler, SBİTÖ, Tutum, Branş
Bilim Kodu : 1004

Abstract:
Introduction and Purpose: Healthy nutrition is crucial in preventing chronic diseases. The medical profession serves as a role model for the community. In our study examining the dietary habits, adherence to diets, and supplement usage of physicians, we aim to inquire about the knowledge and attitudes of physicians regarding healthy nutrition. The purpose of our study is to contribute to the health of both physicians and the community by shedding light on the dietary practices of physicians in the context of healthy nutrition.
Materials and Methods: Our descriptive and cross-sectional study was conducted in person, with the consent of the participants, through the administration of survey forms. A total of 326 Research Assistants working in the Basic, Internal, and Surgical branches of Erciyes University Faculty of Medicine Hospitals were included in the study. The data collection took place in November-December 2023 and involved sociodemographic characteristics, dietary habits, questions related to dieting and supplement usage, and the application of the Turkish version of the Healthy Nutrition Attitude Scale (HNAS), for which validity and reliability studies were conducted regarding the eating habits of the country. Statistical analysis of the findings obtained in the study was performed using the International Business Machines Statistical Package for the Social Sciences (IBM SPSS) Statistics 21.0 Windows, Version 21.0 program. The level of statistical significance was accepted as p<0.05.
Findings: The average age of the 326 participating physicians in the study is 30.46±5.15, with the majority (72.4%) falling within the 24-30 age range. The majority of physicians (59.2%) have a Body Mass Index (BMI) within the range of 18.5-24.9. Of the participating physicians, 58.9% are female, and 41.1% are male. A majority of physicians (73.6%) work in the Internal branch, 16.6% in the Surgical branch, and 9.1% in the Basic branch. About 51.5% of physicians reported "no physical activity." While 37.1% of physicians follow a diet, the majority (62.9%) do not. Among those following a diet, the most common approaches are low-carbohydrate, intermittent fasting, and the Mediterranean diet. About 31% of physicians use dietary supplements, while the majority (69%) do not. Those using supplements mostly prefer vitamin, mineral, omega-3, and fiber (probiotic, coenzyme Q10, propolis, glucosamine, chondroitin) supplements. The reasons for supplement use among physicians include maintaining health and vitality, compensating for inadequate nutrient intake, and strengthening immunity. Dieting and supplement usage are more prevalent among female physicians. The average score on the Healthy Nutrition Attitude Scale (HNAS) for physicians is 75.28±9.55. The total HNAS score increases with age and length of service. Physicians working in the Basic Sciences branch have the highest total HNAS score by specialty. Physicians with higher levels of physical activity have higher total HNAS scores. A majority of physicians (47.2%) stated they "partially maintain a healthy diet," while 15.6% stated they "maintain a healthy diet." Those who reported "maintaining a healthy diet" had higher total HNAS scores. A majority of physicians (48.5%) consider themselves "partially knowledgeable" about healthy nutrition, diets, and supplements, while 31% claim to be "knowledgeable." Those who claimed to be "knowledgeable" had higher total HNAS scores, and a higher prevalence of dieting and supplement use was observed.
Results: Physicians' attitudes toward healthy nutrition vary depending on the departments in which they work. Physicians in the Basic Sciences exhibit more positive nutrition attitudes. There is a correlation between the status of maintaining a healthy diet, dieting, and supplement usage. Physicians express insufficient knowledge about healthy nutrition, dieting, and supplement use. It is crucial for physicians to place more importance on healthy nutrition to serve as role models and to contribute to the development of healthy eating behaviors and prevention of chronic diseases in the community. Physicians need further education on healthy nutrition.
Keywords : Healthy nutrition, Diet, Supplement, Physicians, SBİTÖ, Attitude, Branch
Science Code : 1004