Edirne ili Meriç ilçesi ağzı (inceleme-metinler-sözler)
Dialect of Meriç distict of Edirne province (review-texts-dictionarary)
Yazar: ECEM İŞSEVER
Danışman: PROF. DR. AHMET GÜNŞEN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Edirne, geçmişten günümüze değin Osmanlı Devleti'nin ve Türkiye Cumhuriyeti'nin Avrupa bölgesindeki önemli stratejik konumlarından biri olma niteliğini koruyan bir şehirdir. Meriç nehri ile şekillenmiş şehir, Balkanlar ile sınırımızı oluşturmuştur. Edirne şehri aynı zamanda da Rumeli ağızlarının Doğu Trakya koluna mensuptur. Balkan Türkleri, geçmişte yaşadıkları birtakım baskı ve zulümler neticesinde bu topraklara yerleşmiştir. Araştırma bölgemizde yaşayan halkın büyük bir kısmını Balkan ülkelerinden gelen göçmenler oluşturmaktadır; bu durum yerli ve göçmen halkın ister istemez dil hususiyetine etkiler bırakmıştır. Geçiş bölgesi sayılan Edirne'de kendilerinden yerli olarak bahseden "Gacal" ağzının dışında Yunanistan, Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Romanya gibi ülkelerin izlerini taşıyan göçmen ağızlarına rastlanmıştır.
İçinde birden fazla ağız özelliği bulunduran Edirne ilimizi "Meriç Merkez ve köyleri" ağızları ölçeğinde ele aldık. Bu çalışmamızda Meriç ağzını, fonetik ve morfolojik olarak inceledik. Bu incelemeler doğrultusunda Meriç ağzının Türkiye Türkçesi ağızları arasındaki yerini tespit etmeye çalıştık. Ağız çalışmalarının amaçlarından biri olan Türkiye Türkçesi ağız atlasına katkıda bulunacağı düşüncesi ve Balkan Türk ağızları kapsamında da ses ve biçim özelliklerini belirlemede etkili olacağı kanaatiyle sahaya inerek birçok insana temas etme fırsatı yakaladık, yaptığımız derlemeler ile sahip oldukları ağız özelliklerini kayıt altına aldık.
Yaptığımız derlemelerin çeviri yazılı metinlerini oluşturduğumuz gibi, bunlar üzerinde ses ve şekil bilgisi incelemesi yaptık; çalışmamızın sonuna da bir sözlük ekledik. Ana hatlarıyla çalışmamız "Giriş", "İnceleme", "Sonuç", "Metinler" ve "Sözlük" bölümlerinden oluşmaktadır.

Abstract:
Edirne is a city that has maintained its status as one of the important strategic locations of the Ottoman Empire and the Republic of Turkey in the European region from the past to the present. The city, shaped by the Meriç River, has formed our border with the Balkans. Edirne also belongs to the Eastern Thrace branch of the Rumelian dialects. Balkan Turks settled in these lands as a result of some oppression and persecution they experienced in the past. The majority of the population living in our research region consists of immigrants from the Balkan countries; this situation has inevitably left effects on the language characteristics of the local and immigrant population. In Edirne, which is considered a transition region, immigrant dialects bearing traces of countries such as Greece, Bulgaria, North Macedonia and Romania were encountered in addition to the "Gacal" dialect, which refers to itself as local.
We have considered Edirne province, which has more than one dialect feature, in the scale of "Meriç Center and villages" dialects. In this study, we examined the Meriç dialect phonetically and morphologically. In line with these examinations, we tried to determine the place of the Meriç dialect among the Turkish dialects of Turkey. With the idea that it will contribute to the Turkish dialect atlas, which is one of the aims of dialect studies, and that it will be effective in determining the phonetic and morphological features within the scope of Balkan Turkish dialects, we had the opportunity to contact many people by going to the field, and we managed to record their dialect features with the compilations we made.
We have created the transcriptions of the compilations we have made, and we have also examined their phonetics and morphology; we have also added a dictionary to the end of our study. Our study consists of the following main sections: "Introduction", "Analysis", "Conclusion", "Texts" and "Dictionary".