Okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri
Types of power used by school principals
Yazar: NECMİYE AKPINAR
Danışman: PROF. DR. PINAR YENGİN SARPKAYA
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul müdürleri =

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye'de Aydın ili Efeler ilçesinde ilkokul, ortaokul ve liselerde yöneticilik görevi yapan okul müdürlerinin yönetimde sergiledikleri güç türü ve davranışlarının tespit edilmesidir. Araştırma betimsel tarama modelindedir. Araştırmanın örneklemini, 2022- 2023  eğitim öğretim yılında Aydın ili Efeler ilçesinde görev yapan 415 müdür başyardımcısı, müdür yardımcısı ve öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri Prof. Dr. Yahya Altınkurt ve Prof. Dr. Kürşad Yılmaz tarafından geliştirilen "Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği" ile toplanmıştır.
Araştırma ölçeğinin hesaplanan faktör analizi sonuçlarına göre; 'Yasal Güç' alt boyutunda maddelerin faktör yük değerleri .53-.84, Cronbach Alfa iç tutarlılık sayısı .79;  'Ödül Gücü' alt boyutunda maddelerin faktör yük değerleri .35-.69, Cronbach Alfa iç tutarlılık sayısı .72;''Zorlayıcı Güç' alt boyutunda maddelerin faktör yük değerleri .40-.70, Cronbach Alfa iç tutarlılık sayısı .86; 'Uzmanlık Gücü' alt boyutunda maddelerin faktör yük değerleri .47-.82, Cronbach Alfa iç tutarlılık sayısı .91; 'Karizma Gücü' alt boyutunda maddelerin faktör yük değerleri .69-.88, Cronbach Alfa iç tutarlılık sayısı .94 olarak bulunmuştur.
Araştırma verileri frekans tabloları, yüzdelik dağılımlar, minimum ve maksimum değerler, ortalama ve standart sapma gibi çeşitli istatistiksel yöntemler kullanılarak ayrıntılı bir şekilde incelenmiş; katılımcı görüşlerinin ortalamaları, katılımcıların demografik ve kişisel özellikleri (cinsiyet, branş, yaş, mesleki görev, mesleki kıdem), görev yaptıkları okullardaki okul müdürlerinin branşı ve okul kademeleri açısından değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırmada alt problemlerin çözümlenmesi aşamasında, değişkenler açısından farklılaşma olup olmadığının belirlenmesi amacıyla değişkenlerin özelliğine göre parametrik analiz teknikleri kullanılmış̧; buna göre tek örneklemli T Testi ve One – Way ANOVA testleri kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, katılımcı görüşlerine göre okul müdürlerinin genel olarak uzmanlık gücünü kullandığı sonucuna varılmıştır. Bu gücü sırasıyla ödül gücü, yasal güç ve karizma gücü izlemektedir. Müdürlerin en az başvurduğu güç türünün ise zorlayıcı güç olduğu görülmektedir. Cinsiyet değişkeninde sadece uzmanlık gücü alt boyutunda anlamlı farklılık bulunmaktadır. Kadın eğitimciler erkek eğitimcilere göre okul müdürlerinin uzmanlık gücünü daha sık kullandıklarını düşünmektedir. Okul müdürlerinin kullandıkları güç türleri katılımcı branşlarına göre yasal güç ve karizma gücü boyutunda, katılımcıların mesleki görevlerine göre ise yasal güç, uzmanlık gücü, ödül gücü ve karizma gücü alt boyutlarında anlamlı farklılaşma göstermektedir. Katılımcıların okul müdürlerinin branşlarına göre yasal güç, zorlayıcı güç ve karizma gücü boyutlarında anlamlı farklılık gözlenmiştir. Katılımcıların görev yaptıkları eğitim kademelerine göre tüm alt boyutlarda anlamlı farklılık bulunurken katılımcıların mesleki kıdemlerine göre anlamlı farklılık bulunmamaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the type of power and behaviors exhibited by school principals in primary, secondary and high schools in Efeler district of Aydın province in Turkey. The research is in descriptive survey model. The sample of the research consists of 415 vice principals, assistant principals and teachers working in Efeler district of Aydın province in the 2022 - 2023 academic year. The research data were collected with the "Organizational Power in Schools Scale" developed by Prof. Dr. Yahya Altınkurt and Prof. Dr. Kürşad Yılmaz.
According to the factor load values of the items of the sub-dimensions of the scale with the calculated factor analysis of the scale of the research; factor load values in the 'Legal Power' sub-dimension are .53-.84, Cronbach Alpha internal consistency number is .79; factor load value in the 'Reward Power' sub-dimension is .35-.69, Cronbach Alpha internal consistency number is 0,72; ''Coercive Power'' sub-dimension had a factor loading of .40-70, Cronbach's Alpha internal consistency of 0.86; 'Expertise Power' sub-dimension had a factor loading of .47-.82, Cronbach's Alpha internal consistency of .91; 'Charisma Power' sub-dimension had a factor loading of .69-.88, Cronbach's Alpha internal consistency of .94.
The research data were analyzed in detail by using various statistical methods such as frequency tables, percentage distributions, minimum and maximum values, mean and standard deviation; evaluations were made in terms of the averages of the participants' opinions, demographic and personal characteristics of the participants (gender, branch, age, professional duty, professional seniority), the branch of the school principals in the schools where they work and school levels. At the stage of analyzing the sub-problems in the study, parametric analysis techniques were used according to the characteristics of the variables in order to determine whether there is a differentiation in terms of variables; accordingly, one-sample T Test and One-Way ANOVA tests were used.
According to the findings of the study, it was concluded that school principals generally use expertise power. This power is followed by reward power, legal power and charisma power. It is seen that the least used power type by principals is coercive power. There is a significant difference in the gender variable only in the sub-dimension of expertise power. Female educators think that school principals use expertise power more frequently than male educators. Significant differences were observed in the legal power and charisma power sub-dimensions according to the branches of the participants, and in the legal power, expertise power, reward power and charisma power sub-dimensions according to the professional duties of the participants. A significant difference was observed in the legal power, coercive power and charisma power dimensions according to the branches of the school principals of the participants. While there was a significant difference in all sub-dimensions according to the educational levels of the participants, there was no significant difference according to the professional seniority of the participants.