Markaların duygusal fayda sunumlarının tüketicilerin marka tercihine etkisini tespit etmeye yönelik bir araştırma
A research to determine the effect of emotional benefit presentations of brands on consumers' brand preference
Yazar: FATMA MAHİDE SARIOĞLU
Danışman: PROF. DR. HATUN BOZTEPE TAŞKIRAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kurumsal İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Duygusal fayda = Emotional benefits ; Marka = Brand ; Marka iletişimi = Brand comminication ; Marka tercihi = Brand preference ; Tüketici tercihleri = Consumer preferences

Özet:
Geçmişten günümüze marka kavramı ürün ve hizmetlerin ayırt edebilmesinde ve tanımlanmasında önemli bir unsur olmuştur. Günümüzde gerek teknolojik alanda yaşanan gelişmeler gerekse iletişim ve ulaşım ağlarının yaygınlaşması pek çok ürün ve hizmetin aynı kalite ve standartta üretilmesine ve aynı anda dünyanın birçok yerine ulaşmasına olanak sağlamıştır. Bu durumda markalar için rakiplerinden farklılaşabilmek büyük bir öneme sahip olmaktadır. Aynı fiziksel özelliklerin kolaylıkla edinilebildiği günümüzde markaları rakiplerinden farklılaştıran unsurlardan birisinin de tüketiciye sunmuş oldukları duygusal faydalar olduğu söylenebilmektedir.
Duygusal fayda sunumları en genel ifade ile ürün ve hizmetin fonksiyonel (kalite, fiyat, performans) faydasından ziyade markanın tüketici duygularına hitap etmesidir. Tüketiciler marka, tercihlerini duygusal beğeni, arzulanan kimliği kazanma, sosyal statü ve ideal benliğe ulaşma için yapabilmektedir. Tüketicilerin ürün ve hizmetleri kalite, fiyat, performans özelliklerinin yanı sıra sunmuş oldukları duygusal faydalar doğrultusunda tercih edebildiği söylenebilmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada markaların sunmuş oldukları duygusal faydaların tüketicilerinin marka tercihinde ne ölçüde etkili olduğunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılarak 420 kişinin katılımıyla bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırma gerçekleştirilmeden önce, 30 Eylül 2021 tarihlerinde 30 kişinin katılımıyla bir ön test yapılmıştır ve ön testin sonuçlarına göre anket formu revize edilerek son haline getirilmiştir. 01 Ekim–08 Ekim 2021 tarihleri arasında online ortama aktarılan anket formu 420 katılımcı tarafından yanıtlanmış ve geri dönüş elde edilen tüm formlar herhangi bir soruna rastlanmadığı için analize tabi tutulmuştur. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS programı ile analiz edilip yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda katılımcıların bir markayı tercih ederken fiyat-kalite esasını yani rasyonel faydayı önceliklendirdiği, ancak aynı fiyat-kalite söz konusu olduğunda ise tercihlerinde duygusal faydanın öne çıktığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda araştırma kapsamında katılımcıların duygusal fayda sunumlarının marka tercihine etkisine yönelik değerlendirmelerinin cinsiyet, yaş, eğitim ve gelir durumuna göre gruplar arasında farklılaşıp farklılaşmadığının analizi de amaçlanmış ve T testi ile Anova testi uygulanmıştır.    Elde edilen bulgular markaların duygusal fayda sunumlarının marka tercihine etkisinin, marka tercihinde rasyonel ve duygusal faydaya atfedilen önemin cinsiyet, yaş, eğitim ve gelir durumu değişkenlerine göre farklılaşmadığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Marka, Duygusal Fayda Sunumu, Marka Tercihi, Rasyonel Fayda Sunumu, Marka İletişimi

Abstract:
From past to present, the concept of brand has been an important element in distinguishing and defining products and services. Today, both the developments in the field of technology and the spread of communication and transportation networks have enabled many products and services to be produced with the same quality and standard and to reach many parts of the world at the same time. In this case, it is of great importance for brands to be different from their competitors. Nowadays, when the same physical properties can be produced easily, it can be said that one of the factors that differentiate brands from their competitors is the emotional benefits they offer to the consumer.
Emotional benefit presentations, in the most general sense, are the brand's appeal to consumer emotions rather than the functional (quality, price, performance) benefit of the product and service. Consumers can make their brand, product and service preferences for emotional appreciation, gaining the desired identity, social status and reaching the ideal self. It can be said that consumers can prefer products and services in terms of quality, price, performance features as well as emotional benefits they offer. In this context, in this study, it is aimed to determine to what extent the emotional benefits offered by brands are effective in the preferences of their consumers. The survey was conducted with 420 people by using the questionnaire technique, which is one of the quantitative research methods. Before the research was carried out, a pre-test was conducted with 30 people on September 30, 2021, and the questionnaire was revised and finalized according to the results of the pre-test. The questionnaire, which was transferred to the online environment between 01 October and 08 October 2021, was answered by 420 participants and 420 of the forms that were returned without any problems were analyzed. The data obtained from the research were analyzed and interpreted with the SPSS program. According to the data obtained with the SPSS program, it can be said that the participants prefer a product or service on the basis of price-quality, but when it comes to the same price-quality, emotional benefit comes to the fore. The demographic characteristics of the participants were evaluated, and the T test and Anova test were applied to measure whether the participants' level of participation in the statements included in the scales differed according to the variables of gender, age, education and income status. In line with the findings, there is no significant difference between the demographic characteristics of the participants and the level of participation in the statements designed within the scales.

Keywords: Brand, Emotional Benefit Presentation, Brand Preference, Rational Benefit Presentation, Brand Communication