Erken ve geç dönem koklear implant kullanıcılarında ses özelliklerinin analiz edilerek kliniğe uyarlanması
Analiyzing of voice characteristics in early and late implanted cochlear implant users
Yazar: BURAK ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. TANER YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz ve Baş-Boyun Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Koklea hastalıkları = Cochlear diseases ; Koklear implantlar = Cochlear implants ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Odyoloji = Audiology ; Ses = Voice ; Ses analizi = Voice analysis ; Ses özellikleri = Sound charecteristics ; İşitme = Hearing

Özet:
Sesin kontrolü için gerekli olan geribildirimi sağladığından ötürü işitme, konuşma sırasında sesi etkileyen en önemli faktörlerden bir tanesidir. İşitsel geribildirim, konuşmanın anlık ve geç dönem kontrolünde gereklidir. Anlık işitsel geribildirim, ses ve konuşmanın fundamental frekans, vokal şiddet ve kalitesi gibi suprasegmental özelliklerinin kontrolü için önemlidir. İşitme kaybına bağlı olarak işitsel kontrolün azalması ya da yok olması nedeniyle, işitme kayıplı kişilerin ses özellikleri ile normal bireylerin ses özellikleri arasında farklılıkların olduğu bilinmektedir. İmplantasyon sonrasında konuşma ve sesin işitsel kontrolü mümkün olup, bazı ses özelliklerinde düzelmelerin olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, prelingual işitme kayıplı çocuklarda implantasyon yaşının ses parametreleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. 1-3 yaş arasında implant takılan (erken dönem) 20 birey, 4-6 yaş arasında implant takılan (geç dönem) 20 birey ve işitmesi normal 15 birey çalışmaya dâhil edilmiştir. Tüm katılımcılara akustik analiz, formant analizi, aerodinamik analiz ve EGG yapılmıştır. Koklear implantlı çocukların sesleri normal işiten çocuklar ile karşılaştırılmıştır. Fo, bakımından gruplar arasında bir farklılık elde edilememiştir. Erken dönem grubunda Jitt ve Shim parametrelerinde anlamlı düzelme gözlenmiştir. NHR, vAm ve vFo, her iki grupta da normallerden daha yüksek bulunmuştur. Aerodinamik analizde, erken ve geç dönem koklear implantlı bireyler arasında farklılık bulunmamıştır. VC ve PQ, her iki grupta da normallere göre daha düşük bulunmuştur. Erken dönem grubunda /u/ fonemi hariç /a/, /o/, /ı/ ve /e/ fonemlerinin f1 ve f2 formant frekanslarında normaller ile benzerlik bulunmuştur. Geç dönem grubunda ise /o/ ve /u/ fonemi hariç diğer fonemlerin formant frekanslarında benzerlik bulunmuştur. EGG değerlendirmesinde gruplar arasında anlamlı bir farklılık elde edilememiştir. Yapılan bu çalışma göstermiştir ki, erken dönem implantasyon tını ve gürlük ile ilgili anlık kontrolün sağlanmasına olanak vermektedir. 3 yaş ve öncesinde implant olan çocuklar, 4 yaş ve sonrası implant olanlara göre bazı ses parametreleri üzerinde daha iyi kontrol sağlamaktadırlar.Anahtar Kelimeler: Koklear implantasyon, işitsel kontrol, objektif analiz, ses.

Abstract:
One of the most important factors that affect the voice during speech is hearing because it provides necessary feedback for control. Auditory feedback affects both moment-to-moment and later control of speech. Moment-to-moment auditory feedback is important for control of the suprasegmental characteristics of voice and speech, such as fundamental frequency, intensity, and quality. There is general agreement in the literature that some of the voice characteristics of deaf people differ considerably from those of speakers with normal hearing. After cochlear implantation the auditory control of voice and speech is possible, and there are some reports of voice and speech improvement after implantation. The aim of our study was to investigate the influence of implantation age on some voice parameters in prelingually deafened children after cochlear implantation. 20 prelingually deafened children implanted at the age of 1-3 years, 20 prelingually deafened children implanted at the age of 4-6 years and 15 normal hearing children were included in this study. For all of the children acoustic analysis, formant analysis, aerodynamic analysis and EGG were performed. The voice of cohlear implant children has been compared with the voice of corresponding normal children. There was no significant differences between gruops in terms of Fo. The children implanted before or at the age of 3 showed a significant improvement in Jitt and Shim. In implanted children groups NHR, vAm, and vFo were significanly higher than normal children. For aerodynamic analsis, there was no significant differences between cohlear implanted children. But, in cohlear implanted children, VC and PQ were significantly lower than normal children. Children who had been operated before their third birthday showed no significant deviation in their formant frequencies associated with /a/, /ı/, /e/ and /o/. The children implanted after or at the age of 4 showed significant deviation in their frequencies associated with /u/ and /o/. There was no significant differences between groups in terms of EGG. The results of the present study have showed that early cochlear implantation enables auditory moment-to-moment control of pitch and loudness. The deaf children who were implanted before the age of 3 years improved their voice control to a greater extent than the children implanted after the age of 4 years.Key Words: Cochlear implantation, auditory control, objective analysis, voice