Finansal açıdan İslam borçlar hukuku
Islamic Obligations Law from financial perspective
Yazar: FATİH TURAY
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN PALA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Borçlar = Debts ; Borçlar hukuku = Law of obligations ; Finans = Finance ; Sözleşmeler = Contracts ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam borçlar hukuku = Islamıc law of debts ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Bu tezin amacı, İslam borçlar hukukunu finansal açıdan incelemek suretiyle, ideal anlamda İslâmî finans teorisini, finansman ve yatırım yöntemleri düzeyinde tespit etmektir. Bu amaçla çalışmamızda mukayeseli bir yöntem izlenmiştir. Öncelikle giriş kısmında kavramsal bir çerçeve sunulmuş, ardından birinci bölümde modern finans sistemi ve günümüzde kullanılan finansman yöntemleri; temel özellikleri ve fıkhî boyutları bakımından incelenmiştir. İkinci bölümde, İslâmî finansın temelini teşkil eden İslam borçlar hukukunun genel hükümleri ve üçüncü bölümde İslam sözleşmeler hukukunda finansal boyutu bulunan akitler incelenmiştir.
Tezimizde ulaştığımız sonuçlara göre, modern finans ve ideal anlamda İslâmî finans arasında köklü farklılıklar bulunmaktadır. Buna göre ideal anlamda bir İslâmî finans sisteminde; fon arz ve talebinde bulunan taraflar, finansal kurumlar ve finansal araçlar gibi temel unsurların bulunması mümkün olmakla birlikte; modern finansın sacayaklarını teşkil eden faiz veya spekülatif işlemlere yer yoktur. Ayrıca ideal İslâmî finans yöntemleri, reel ticaret/üretim ve risk paylaşımı esasına dayandığı için modern finansta olduğu üzere reel sektörden kopuk bir İslâmî finans sistemi tasavvur edilemez. Bu bağlamda günümüz İslâmî finans kurumlarının bütün iyi niyetli çabalarına rağmen, fıkhî meşruiyet açısından önemli problemlerinin bulunduğu ve ideal uygulamalara nispetle ciddi sapmalarının mevcut olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
The aim of this thesis is to determine the ideal Islamic finance theory on the level of financing and investment methods through financial investigation of Islamic obligations law. In parallel with this goal, a comparative method has been used in this study. First, in the introduction part a theoretical framework has been introduced, later in the first part, modern finance system and present financing systems, their basic qualities and fiqh dimensions are examined. In the second part, blanket clauses of Islamic obligations law that form the basis of Islamic finance, and in the third part treaties with financial dimension have been examined.
According to the results we have reached, there are radical differences between modern finance and ideal Islamic finance. In this respect, even though it is possible to see basic elements such as parties in funds supply and demand, financial institutions, and financial agents in an ideal Islamic finance system, there is no room for interests and speculative transactions that form basic modern finance trivets. In addition to that, as Islamic finance methods are based on risk sharing and reel trade/production basis, there cannot be an Islamic finance system free from real economy just like in modern finance. In this context, in spite of all favourable endeavours of today's Islamic finance institutions, it is understood that there are considerable problems in terms of fiqh legitimacy, and serious deviations in proportion to ideal practices.