Özde kesikli iplik ve elastan içeren dual-core ipliklerin özelliklerinin incelenmesi
Investigation of properties of dual-core yarn containing staple fiber and elastan in core
Yazar: NİDA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN GAZİ TÜRKSOY
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Çok bileşenli iplikler (dual-core), üç ayrı bileşenin özelliklerinden aynı anda optimum ölçüde yararlanabilmek için geliştirilmiş manto-öz yapılı ipliklerdir. Dual-core ipliklerin özellikleri, öz ve manto kısmında kullanılan liflere ve üretim metoduna bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Çalışmanın birinci bölümünde, geliştirilen dual-core ipliklerin (1.öz yün ipliği, 2. öz elastan, manto lifi-pamuk)  çeşitli özellikleri üzerinde üretim parametrelerinin (büküm, yün ve elastan çekimi) etkileri incelenmiştir. Çalışmada, büküm seviyesinin, dual-core ipliklerin kütlesel düzgünsüzlük, tüylülük, hata indeksi, mukavemet, uzama, dinamik modül ve dinamik uzama değerleri için istatistiksel olarak önemli etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sonuçlar tüylülük, kopma uzaması, dinamik modül ve dinamik uzama  değerleri için yün çekiminin, mukavemet, uzama ve dinamik modül değerleri için elastan çekiminin etkili bir parametre olduğunu göstermiştir. İkinci bölümde, geliştirilen yün içerikli dual-core ipliklerden çok kriterli karar verme yöntemlerinden Moora ile denim üretimi için en uygun iplik tipi olarak  670 T/m büküm, 3.3 elastan çekimi ve 1.05 yün çekim değerlerine sahip 16 nolu iplik seçilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde Moora yöntemi ile seçilen yün içerikli dual-core ipliklerin özellikleri ve denim kumaş formundaki performansları eşdeğer şartlarda üretilen  elastan içerikli core-spun ve T400/elastan içerikli dual-core ipliklerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. İplik numunelerinin kütlesel düzgünsüzlük, Uster tüylülük, kopma mukavemeti, hata indeksi ve kopma uzaması  değerlerinin üzerinde iplik tipi parametresinin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bu ipliklerin atkı ipliği olarak kullanıldığı denim kumaşların performansları üzerinde atkı tipi, atkı sıklığı ve proses parametrelerinin etkileri incelenmiştir. Atkı tipi ve proses parametrelerinin tüm özellikler üzerinde etkili bir parametre olduğu, atkı sıklığı parametresinin ise çözgü yönü kopma mukavemeti dışında tüm özellikler üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Dual-core iplik, Core-spun, Yün ipliği, Denim kumaş, Konfor

Abstract:
Multi component (dual-core) yarns are mantle-core structured yarns developed to benefit from the properties of the three different components at the same time. The properties of dual core yarns vary depending on the fibers used in the core and sheath and on the production method.  In first part of the study, the influences of various production parameters (twist, wool draft and elastane draft) are examined on various properties of developed dual-core yarns (1st core-wool yarn, 2nd core-elastane, cover fiber-cotton).  In the study, it was determined that  the twist level is a significantly effective parameter for unevenness, hairiness, imperfection index, breaking strength, breaking elongation, dynamic modulus and dynamic elongation values of dual core yarns. The results also showed that while wool draft is significantly effective parameter for hairiness, breaking elongation dynamic elongation and dynamic modulus values, elastane draft is a significantly effective parameter for breaking strength, elongation and dynamic modulus values. In the second part of the study, 16 numbered yarn with 670 T/m twist, 3.3 elastane draft and 1.05 wool draft was selected with Moora from the developed dual core yarns as the most suitable yarn type for denim production. In the last part of the study, the properties and denim fabric performances of yarn type selected with  Moora from the developed wool-containing dual-core yarns were evaluated comparatively with elastane-containing core-spun and T400/elastane-containing dual-core yarns produced in equivalent conditions. It has been concluded that yarn type is significantly effective parameter on unevenness, Uster hairiness, breaking strength, imperfection index and breaking elongation of yarn samples. The effects of weft type, weft density and process parameters on the performance of denim fabrics in which these yarns are used as weft yarns are investigated. It has been concluded that weft type and washing type parameters are significantly effective parameters on all these properties and weft density parameter is a significantly effective parameter effect on all properties except for warp direction breaking strength.

Keywords: Core-spun, Dual-core yarn, Wool yarn, Denim fabric, Comfort