Sinop Sancağı mutasarrıfları (1839-1924)
Governor of Sinop Sanjak (1839-1924)
Yazar: ZEYNEP İNCE
Danışman: DOÇ. DR. CENK DEMİR
Sinop Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Sinop, coğrafi konumu itibari ile Türkiye'nin kuzeyinde Karadeniz'in güneyine konuşlanmış bir liman kentidir. Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapan kent, sahip olduğu tarihi ve kültürel değerler bakımından Anadolu'nun kadim şehirlerinden birisidir. 1461'de Osmanlı hakimiyetine giren Sinop, başlangıçta kadı tarafından yönetilen Kastamonu'ya bağlı bir kaza pozisyonundadır. Ancak 3 Kasım 1839 tarihinde ilan edilen Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti'ndeki taşra yönetiminde ciddi değişiklikler meydana gelmiştir. Tanzimat ile vilayet olarak anılmaya başlayan taşra yönetim birimlerinin içerisinde yer alan sancaklara da mutasarrıf adı verilen görevliler atanmaya başlamıştır. Sancaklar bir vilayete bağlı ise mutasarrıflar, valinin bir alt derecesi; vilayete bağlı değil de müstakil bir sancaksa vali ile aynı yetkilere sahip kişiler olarak karşımıza çıkmaktadır. Sinop'ta Tanzimat sonrası Kastamonu'ya bağlı bir sancak konumuna gelmiş ve mutasarrıflar tarafından yönetilmeye başlamıştır.
Tanzimat sonrası Sinop tarihini incelediğimizde ilk mutasarrıfın 1839 yılında Hüseyin Paşa olduğu anlaşılmaktadır. Çalışma kapsamında 1839'dan Sinop'un vilayet olduğu 1924'e kadar sancakta görev yapmış mutasarrıflar kronolojik olarak incelenmiştir. Bu bağlamda Osmanlı arşiv vesikalarından istifade edilerek Sinop mutasarrıflarından hareketle kentin idarî sistemi; hastane, okul, çeşme, ulaşım ağları gibi kamusal yapıları ve sosyokültürel dinamikleri aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Sinop is a port city located in the south of the Black Sea in the north of Turkey due to its geographical location. The city, which has hosted many civilizations throughout history, is one of the ancient cities of Anatolia in terms of its historical and cultural values. Sinop, which came under Ottoman rule in 1461, was in the position of a district of Kastamonu, which was initially ruled by a kadi. However, with the Tanzimat Fermanı declared on November 3, 1839, serious changes occurred in the provincial administration in the Ottoman Empire. With the Tanzimat, officials called governors began to be appointed to the sanjaks within the provincial administrative units, which began to be called provinces. If the sanjaks are affiliated to a province, the governors are a subordinate degree of the governor; if it is an independent sanjak, not affiliated with the province, they appear as persons with the same powers as the governor. After the Tanzimat Reform Era, Sinop became a sanjak of Kastamonu and began to be ruled by the governors.
When we examine the history of Sinop after the Tanzimat, it is understood that the first governors were Hüseyin Pasha in 1839. Within the scope of the study, the governors who served in the sanjak from 1839 to 1924, when Sinop was a province, were examined chronologically. In this context, the administrative system of the city, based on the governors of Sinop, by making use of the Ottoman archive documents; Public structures such as hospitals, schools, fountains, transportation networks and their socio-cultural dynamics have been tried to be clarified.