Meme kanserinde kemoterapi alan hastalarda bilgilendirmenin stres düzeyine etkisi
The effect of informing on stress levels in breast cancer 
patients who undergo chemotherapy
Yazar: EMİNE ERGÜN ŞEREN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYÇA GÜRKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşireler = Nurses ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Meme kanseri dünyada kadınlar arasında en sık görülen malign
tümör olup, kadınlarda görülen kanserlerin yaklaşık %30.0' unu oluşturmaktadır.
Ülkemizde ise tüm kanserlerin %24.1' ini, meme kanserinin oluşturduğu
bildirilmektedir. Teşhis sonrası 5 yıllık sağ kalım oranının %75 olması itibariyle en iyi
yaşam süresine sahip kanser türlerinden biri olması, beraberinde hastaların bu süreçteki
yaşam kalitesini ve emosyonel stres gibi psikososyal faktörleri göreceli olarak daha ön
plana çıkarmaktadır. Bu faktörlerin, kişinin aile ve sosyal yaşamını önemli ölçüde
değiştirebilmesi nedeniyle meme koruyucu cerrahi gibi tedavi modaliteleri gündeme
gelmiştir. Literatürde, meme kanseri tanısı konulan hastalarda beden imajında, kendilik
kavramında, emosyonel, davranışsal durumunda, aile dinamiğinde, hasta ve ailesinin
rollerinde değişimlerin olabileceği vurgulanmakta ve kemoterapi gibi sıklıkla uygulanan
zorlu tedavi süreçlerinde hastaların psikolojik desteğe ve içinde bulundukları durumla
ilgili olarak bilgilendirilmeye daha çok ihtiyaç duydukları belirtilmektedir. Bu verilerden
yola çıkarak bu çalışmada, tıbbi onkoloji kliniğine başvuran ve meme kanseri tanısıyla
kemoterapi alan hastalarda bilgilendirmenin stres düzeyine etkisi incelenmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma, 2012 yılında 4 aylık sürede İzmir Katip Çelebi
Üniversitesi Tıbbi Onkoloji Kliniği' ne başvuran ve meme kanseri nedeniyle kemoterapi
alan hastalarda, bilgilendirmenin stres düzeyine etkisini incelemek amacıyla tanımlayıcı
ve yarı-deneysel olarak planlanmıştır. Verilerin toplanmasında, Tanıtıcı Bilgi Formu,
Stresle Baş Etme Tarzları Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanmış eğitim kitapçığı
kullanılmıştır. Düzenlenen anket formundaki soruların ilk 5 tanesi hastayı tanıtıcı
nitelikte olup yaş, medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu ve sosyal güvence
gibi kişisel bilgilerini içermektedir. Son 6 soru ise tanı ve tedavi süreci ile ilgili bilgileri
içermektedir. Tanıtıcı bilgi formu toplamda 11 sorudan oluşmaktadır.
V
BULGULAR: Hastaların 155 tanesi deney ve 155 tanesi kontrol grubu olmak üzere
çalışmaya toplam 310 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların %78.7' si
(n=244) evli olup, %21.3 ' si (n=66) bekardır. Hastaların %70.0' ının (n=217) bildiği
bir tanısı olduğu, %30.0' ının (n=93) ise tanısıyla ilgili bilgisi olmadığı görülmüştür.
Hastaların %65.8' ine (n=204) tanısıyla ilgili önbilgilendirme yapıldığı, %34.2' sine
(n=106) ise önbilgilendirme yapılmadığı saptanmıştır. Bilgilendirilenlerin %74.8' inin
(n=232) hekim, %25.2' sinin (n=78) hemşire tarafından bilgilendirildiği tespit edilmiştir.
Hastaların %1.0' ının (n=3) opere edildiği, %99.0' ının (n=307) ise opere edilmediği
görülmüştür. Eğitim alan ve almayan bireyler arasında sosyal destek arama puanları
medyan değerleri arasında anlamlı bir fark bulunmazken (p=0.299), gruplar arasında
kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım, kendine güvensiz yaklaşım ve boyun eğici
yaklaşım puanları medyan değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar
bulunmuştur (sırasıyla p=0.02, p=0.001, p=0.000, p=0.035 ). Eğitim alan bireylerin
kendine güvenli yaklaşım ve iyimser yaklaşım puanları medyan değerleri eğitim
almayan bireylerden daha yüksek bulunurken kendine güvensiz yaklaşım ve boyun eğici
yaklaşım puanları medyan değerleri ise daha düşük bulunmuştur. Kemoterapi sürecinde
bilgilendirilen hastaların kendine daha çok güvendiği ve daha iyimser bir yaklaşıma
sahip olduğu görüldü.
SONUÇ: Meme kanserli bireylerin tedavi yaklaşımında biyo-psiko-sosyal modelin
benimsenmesi ve hastanın bütüncül ele alınması oldukça önem arz etmektedir.
Çalışmamızda, kemoterapi sürecinde yapılan bilgilendirmenin hastaların kendine olan
güvenlerini artırdığı ve daha iyimser bir yaklaşım geliştirmelerine yardımcı olduğu tespit
edildi. Çalışma sonuçlarıyla zorlu tedavi sürecinde hastaların ihtiyaç duyduğu bu
desteğin özellikle hemşireler olmak üzere tüm sağlık ekibi tarafından sunulmasının
önemi ortaya koyulmuştur.

Abstract:
INTRODUCTION: In the world, breast cancer is the most common malign tumor and
includes about thirty percent of all cancer types seen in women. Also it has been
reported that, twenty four percent of all cancer cases is breast cancer in our country. Five
years survival rate is about 75% and thereby psycho-social factors like life quality and
emotional stress are reatively becomes more prominent in this period. Modalities like
breast-conserving surgery has become a current issue because these factors may change
patients' lives dramatically in their family relationships or in social environments.
Changes in body image, self concept, emotional and behavioral status and role reversals
in family dynamics are stated in breast cancer diagnosed women in the literature. So,
this patients need more informing procedures and psychologic support within tough
chemotherapy procedures. Due to these reasons we aimed to evaluate the effect of
informing on stress levels in breast cancer patients who undergo chemotherapy.
METHODS: This study is performed in 2012 with 310 patients who undergo
chemotherapy with diagnosis of breast cancer in Izmir Ataturk Research and Training
Hospital Medical Oncology Clinics and planned as a descriptive and quasi-experimental
study. Introductory Information Form, Stress Coping Preference Scale and Training
Manual are used for data collection. First five questions examine personal descriptive
data like age, marital status, educational background, working and social security status
and last 6 questions examine diagnostic and therapeutic information.
RESULTS: Study group consisted of 310 patients including 155 experimental and 155
control cases. %78.7 of the cases (n=244) were married. %70.0 of patients (n=217) were
aware and %30.0 of patients (n=93) weren't aware of their diagnosis. %65.8 of the
patients (n=204) were informed and %34.2 of the patients (n=106) were not informed
about their diagnosis and condition. Only 3 patients (%1) were operated. 
VII
There were no significant difference (p=0.299) between informed and non informed
group about social support seeking points median values, but there were there were
statistically significant differences between study groups about self confident approach,
optimist approach, unconfident approach and submissive approach points median values
(p=0.02, p=0.001, p=0.000, p=0.035 respectively). Informed patients had higher points
in self confident approach and optimist approach and non informed patients had higher
points in unconfident approach and submissive approach. Definetely, informed patients
who undergo chemotherapy felt more confident and hopeful about their condition
(r=0.229 – 0.172). There were positively correlation between training and
confidence/hopefulness.
CONCLUSION: Multifeceted approach to treatment of breast cancer patients is quiet
important and bio-psycho-social model should be accepted. Our results showed that
informing interventions during chemotherapy period increase self confidence and helps
the patients to be more hopeful about their situation and the future. The study showed
the importance of this supportive interventions made by nurses and other health care
team.