Torbalı Ovası'nın katı atık depolama tesisleri yer seçimine yönelik hidrojeoloji incelemesi
Hydrogeological investigations for the determination of the solid waste disposal area of the Torbalı Plain
Yazar: CELALETTİN ŞİMŞEK
Danışman: PROF.DR. ŞEVKİ FİLİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uygulamalı Jeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Atık depolama = Waste disposal ; Atık depolama alanları = Waste disposal areas ; Hidrojeoloji = Hydrogeology ; Katı atıklar = Solid wastes ; Tesis yer seçimi = Site selection ; Torbalı Ovası = Torbalı Plain

Özet:
Ill ÖZET Serbest akifer özelliğindeki alüvyon ortamlar üzerinde gelişen şehirleşme ve hızlı sanayileşme çevresel problemlere neden olmaktadır. Özellikle, bu problemlerin başında düzensiz atılan sıvı ve katı atıkların yüzey ve yeraltısularının kirlenmesine neden olmalarıdır. Günümüzde, jeolojik ve bidrojeolojik çalışmalar şehirleşme, sanayi ve atık depolama alanı yer seçiminde vb. arazi kullanımının belirlenmesinde büyük rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Torbalı ovasındaki mevcut katı atık düzensiz depolamasının yüzey ve yeraltısularına etkisinin belirlenmesi ve havzanın katı atık düzenli depolama tesisleri yer seçimine yönelik jeolojik-hidrojeolojik incelemesini yapmaktır. Torbalı yerleşim merkezi, evsel ve endüstriyel katı, sıvı atıkları Fetrek Çayı yakın çevresinde herhangi bir önlem alınmaksızın bertaraf edilmektedir. Katı atık düzensiz depolama ve sıvı atık önlemsiz deşarj bölgesinin oluşturduğu su kirliliğini tartışabilmek amacıyla, bölgenin jeolojik ve bidrojeolojik özellikleri araştırılmıştır. Yapılan ayrıntılı araştırmalarda düzensiz bertaraf alanlarının bölgede içme- kullanma suyu temin edilen en önemli alüvyon akifer üzerinde bulunduğu ve yeraltısu seviyesinin yüzeyden 30-35m derinlikte olduğu belirlenmiştir. Mevcut atık depolama alam plansız ve düzensiz olarak kullanılmaktadır. Bu depolama alanında, geçirimsiz taban örtüsü, gaz tahliye bacaları ve yüzey, yağmur sularından koruyacak yüzey örtüsü bulunmamakta ve sızıntı sulan yeraltısularının kirlenmesine neden olmaktadır.IV Fetrek Çayına deşarj edilen endüstriyel sıvı atıklar nedeniyle düzensiz depolama alanı ve çevresindeki yeraltısularının kirliliği araştırılmıştır. Bunun için sistematik örnekler alınarak, hidrojeokimyasal ve ağır metal analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, bölgede yeraltısularının içme suyu kriterlerine göre önemli ölçüde kirlendiği belirlenmiştir. Araştırma bulgularından yararlanarak yeraltısuyu kirlilik risk haritaları hazırlanmıştır. Hidrojeolojik çalışmalara göre, Saibler kil ocakları ve çevresi, yeraltısularının kısıtlı olduğu ve geçirimsiz temel kayası özelliğine sahip olan alanları oluşturmaktadır. Diğer litolojik birimler, geçirimli ve tamamı serbest akifer özelliğindedir,(karstik akifer, alüvyonel akifer ve az geçirimli akifer/akitard). Dolayısyla, bu jeolojik birimler yeraltısuları potansiyeli açısından verimli ve atık depolama sahası için uygun olmayan kaya birimlerini oluştururlar. Torbalı ilçesi evsel ve endüstriyel katı atık düzenli depolama tesisi için, çalışma alanının kuzeyinde Neojen yaşlı kiltaşları içerisindeki eski kil ocakları sahasınının uygun olduğu düşünülmektedir. Burada yüzeyden Neojen kiltaşlarının 300m kalınınlık ve 10"10 m/s dolayındaki permeabilite katsayısı ile doğal geçirimsiz bariyer oluşturması belirleyici olmuştur. Ayrıntılı jeolojik -hidrojeolojik çalışmalarda bu alanın katı atık depolama için uygun bir alan olduğunu göstermektedir. Yeni belirlenen düzenli depolama alam 2030 yılına kadar planlanmıştır. Yeni saha doğal geçirimsiz bir taban örtüsü içermektedir. Sızıntı suyu danajı ve depolanması, gaz tahliye sistemi, yağmur ve yüzey suyu drenaj sistemi ve yüzey örtüsü projelendirme aşamasında dikkate alındığı takdirde Torbalı ovasındaki yeraltısularının kirlenmesi engellenecektir. Acilen, Torbalı ovasında kimyasal ve biyolojik bir arıtma tesisi kurularak, sıvı atıklar ve katı atık sızıntı sulan bu tesiste arıtılmalıdır. Arıtılan atık sular tarımda sulama özelliğinde sular olabilmelidir.

Abstract:
ABSTRACT The urbanization and rapid industrialization create many environmental problems around unconfined alluvium aquifer. Especially, one of the serious problem of the groundwater polltion is decided as solid as dumping areas. Recently, the hydrogeological and geological studies act up on very significant role abouth urbanization, industry and landfill site selections. The main goal of this study is to investigate the water quality and to establish an interaction between abandoned disposal site and groundwater. The other main objective is to select a new landfill site in Torbalı Plain. Domestic and industrial solid wastes of Torbalı population center are dumped in to the Fetrek River without any protection. The geological and hydrogeological investigations of the region were performed to determine the contamination of the drinking water due to unplaned deposition of the solid wastes and discharge of the fluid waste without any protection. According to the detailed investigations of the region, these disposal areas are most important alluvium aquifer for the obtaining drinking water and located 30-35 m of depth below the groundwater level. Existing the waste disposal site is used as dumping area. This dumping area has not covered by clay liner and no any gas drainage system and also leachate control system. Therefore, mainly water runoff and leakage create the significant groundwater pollution.VI During the investigation of the groundwater contamination of the unplanned disposal site and Fetrek River, the systematic water samples are collected and then analysed. According to these analysis, the contamination of the groundwater is accepted at normal standard level in the case of drinking water. By using obtained contamination parameters, the map of the pollution and vulnarability risk is prepared. According to hydrogeological studies, the Saibler clay mines and its surrounding areas have limited groundwater amd impermeable characteristic, while other litological units having permeable and unconfined aquifer characteristics(karstic aquifer, alluvium aquifer and low permeable schist aquifer/aquitard). Therfore, these geological units are accepted as productive areas and not to use as landfill areas. The Neogene claystone is accepted an impermeable rock unit with 300 m of thickness. During the drilling activities, some permeability tests are performed from different depth of the Neogene claystone profile. As a result., 10"10 permeability values are obtained, therefore, this unit is accepted as impermeable unit. Also, the Neogene claystone is accepted as a aquitard unit without groundwater. According to the hydrogeolgical parameters, it is concluded that this impermeable unit is suitable for landfill area. The new landfill area will be plan establised until 2030. The new landfill site will be consisted natural clay liner for leakage storage. If drainage of water and its deposition, gas discharge system, rain and surface water drainage system, and surface cover are considered well, the contamination of the groundwater of the Torbalı Plain will be procteced. Immediately, the chemical and biological refined system for the solid waste, seewage and leakage should be established at the Torbalı Plain. Finally, these refined waste waters should be used for agricultural purposes.