Pubertal jinekomasti ve serum çinko düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of interaction between serum zinc levels and pubertal gynecomastia
Yazar: FATMA İSGANDAROVA
Danışman: PROF. DR. ORHAN DERMAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ergenlik = Puberty ; Jinekomasti = Gynecomastia ; Prolaktin = Prolactin ; Testosteron = Testosterone ; Çinko = Zinc

Özet:
Bu çalışmada, serum çinko düzeyleri ile pubertal jinekomasti arasında ilişki olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmamız kesitsel ve olgu kontrol çalışması olarak Ocak 2017 ile Ekim 2017 tarihleri arasında, Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Ergen Sağlığı Bilim Dalı'nda yürütülmüştür. Pubertal jinekomasti nedeniyle polikliniğimize başvuran ya da fizik muayenesinde pubertal jinekomasti saptanan 10 ile 20 yaşlar arasındaki ergenler çalışmaya dahil edilmiştir. Olguların serum çinko değerleri karşılaştırılmıştır. Pubertal ve patolojik jinekomastinin ayrımı açısından, tüm olguların böbrek ve karaciğer fonksiyon testlerine, östrojen, total testosteron, DHEAS, β-HCG, FSH, LH, SHBG, prolaktin düzeylerine ve tiroid fonksiyon testlerine bakılmıştır. Serum çinko düzeyleri atomik absorbsiyon spektrofotometri metodu ile ölçülmüştür. Çalışmaya pubertal jinekomastisi olan 54 hasta ve 55 sağlıklı ergen olmak üzere toplam 109 olgu dahil edilmiştir. Pubertal jinekomasti grubundaki ergenlerin yaş ortalaması 14,2±1,7 (min-maks: 9,8-17,8) yıl, kontrol grubunun ise 15,8 ±1,4 (min-maks: 13,3-20) yıl olarak tespit edilmiştir (p<0,001). Pubertal jinekomastisi olan olguların hormonal değerlendirilmesinde beta-HCG değerleri tüm hastalarda 2 mIU/ml altında saptanmıştır. Bu ergenlerde bakılan FSH, LH, östradiol, testosteron, DHEAS, SHBG, prolaktin, TSH, sT4 değerleri normal sınırlarda bulunmuştur. Pubertal jinekomasti grubunda ortalama çinko düzeyi 99,42±19,35 (42-143,00) μg/dl, kontrol grubunda ise 108,94±21,33 (71,19-167,20) μg/dl olarak saptanmıştır (p=0,016). Testosteron seviyesi ile serum çinko seviyesi arasında düşük derecede pozitif yönde bir korelasyon saptanmıştır (r=0,321, p=0,22). Prolaktin ile serum çinko seviyesi arasında ise negatif yönde bir korelasyon saptanmıştır (r=-0,291, p=0,040). Çalışmamızın sonuçlarına göre serum çinko seviyesi pubertal jinekomastisi olan olgularda kontrol grubuna göre daha düşük bulunmuştur. Çinko seviyesi arttıkça testosteron seviyesi artmakta, prolaktin seviyesi ise azalmaktadır. Bizim çalışmamızdaki serum çinko seviyesi ile testosteron düzeyi arasında pozitif korelasyon bulunması, çinko eksikliği saptanan 2 hastada çinko tedavisi sonrası jinekomastide gerileme görülmüş olmasından yola çıkarak çinko seviyesi düşük olan olgularda çinko replasmanının yapılması pubertal jinekomasti yönetiminde göz önünde bulundurulması gerekebilir.
Anahtar sözcükler: jinekomasti; çinko; testosteron; puberte; prolaktin

Abstract:
The aim of this study was to investigation association between serum zinc levels and pubertal gynecomastia. The study was conducted as a cross-sectional and case control study between the January 2017 and October 2017 in the Division of Adolescent Medicine, Department of Pediatrics, Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital. One hundred and nine adolescents between the ages of 10 and 20 years were included. The serum zinc levels of the cases were compared. Estrogen, total testosterone, DHEAS, β-HCG, FSH, LH, SHBG, prolactin levels, renal and liver function tests, and thyroid function tests were measured in all cases to differentiate pubertal gynecomastia from pathological gynecomastia. Serum zinc levels were measured by the atomic absorption spectrophotometry method. A total of 109 patients, comprising 54 patients with pubertal gynecomastia and 55 healthy adolescents, were included in the study. The mean age of adolescents in the pubertal gynecomastia group was 14,2±1,7 (min-max: 9,8-17,8) years and the mean age of the control group was 15.8±1.4 (min - max: 13.3 - 20) years (p <0.001). Beta-HCG levels were found to be lower than 2 mIU/ml in all patients. FSH, LH, estradiol, testosterone, DHEAS, SHBG, prolactin, TSH, fT4 levels were within the normal limits. The mean zinc level in the pubertal gynecomastia group was found as 99,42±19,35 (42-143,00) μg/dl in the gynecomastia group and 108,94±21,33 (71,19 - 167,20) μg/dl in the control group (p=0.016). A positive correlation was found between the testosterone level and the serum zinc levels (r=0.321, p=0.22). There was a correlation between prolactin and serum zinc level on the negative side (r=0,291, p=0,04). In the light of our results, serum zinc level seems to be lower in cases with pubertal gynecomastia compared to the control group. As the zinc level increases, testosterone level increases and prolactin level decreases. In our study, there was a positive correlation between serum zinc level and testosterone level. In 2 cases in which zinc deficiency was detected, after zinc therapy, gynecomastia regression was observed. From this point of view, zinc replacement should be considered in the management of pubertal gynecomastia when zinc level is low.
Key words: gynecomastia; zinc; testosterone; puberty; prolactin