Ahmed er-Rüşdî ve Mürşidü't-Talebe adlı eserinin kıraat ilmi açısından tahlili
An analysis of Ahmed ar-Rushdî and Murshid at-Talaba in terms of the science of recitation styles
Yazar: OSMAN BOSTAN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR KURT
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahmed er-Rüşdi = Ahmed ar-Rushdi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Mürşidü't-Talebe = Murshid at-Talaba ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hicri beşinci asra kadar herhangi bir sayı ile sınırlanmaksızın ve infirâd usûlü ile okunan kıraatler bu asırdan itibaren kıraat-i seb'a esas alınarak ve indirâc usûlü ile okunmaya devam etmiştir. Hicri dokuzuncu asrın başlarına kadar bu şekilde devam eden kıraat eğitimi İbnü'l-Cezerî'nin (ö. 833/1429) en-Neşr'i kaleme almasıyla birlikte yaygın olarak kıraat-i aşere üzerinden sürdürülmüştür.
Gerek en-Neşr'in içerdiği kıraat, rivayet ve tariklerin fazlalığı gerekse indirâc usûlünün getirmiş olduğu zorluktan ötürü kıraat vecihlerinin birbirine karışması sonucu ortaya çıkabilecek telfîk ve terkîbin önlenmesi için tahrîrât çalışmalarına ihtiyaç duyulmuştur.
İbnü'l-Cezerî tarafından Anadolu'da temelleri atılan en-Neşr ve Tayyibetü'n-Neşr tahrîrâtı Tahrîru't-Turuk ve'r-Rivâyât adlı eseriyle Ali el-Mansûrî (ö. 1134/1721), el-Îtilâf fî Vucûhi'l-İhtilâf adlı eseriyle Yusuf Efendizâde (ö. 1167/1754) ve Bedâi'u'l-Burhân 'alâ Umdeti'l-İrfân adlı eseriyle Mustafa el-İzmîrî (ö. 1155/1742) gibi alanın öncü isimlerince sürdürülmüştür. Hatta söz konusu mütehassıs âlimler benimsedikleri birtakım usûl ve yöntem farklılığıyla birbirinden ayrışarak her biri kendi adına nispetle anılan ekolün/okulun temsilcisi olmuşlardır.
On üçüncü asrın başlarında, Fatih Camii'nde uzun süre kıraat dersleri okutan ve Mısır tariki icâzet silsilesinde yer alan Ahmed er-Rüşdî (ö. 1217/1802) tarafından kaleme alınan Mürşidü't-Talebe de bu alana matuf önemli çalışmalardan bir tanesidir. Zikri geçen üç âlimin söz konusu eserlerinden de istifade ile telif edilen ve henüz yazma halde bulunan Mürşidü't-Talebe hâlihazırda ülkemizde kıraat eğitiminde iki koldan biri olarak devam eden Mısır tarikinin temel kaynaklarından biridir. Ahmed er-Rüşdî ve eseri hakkında henüz müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Dolayısıyla bu çalışma ile ülkemizde kıraat eğitiminde önemli bir noktada bulunan Mürşidü't-Talebe'nin tahlili yapılarak kıraat ilmindeki yeri tespit edilmiş ve müellifi de tanıtılmıştır.

Abstract:
The recitation styles, which were read with the infirâd method (completing the Qur'an in separate ways) without being restricted to any number until the fifth century of hijra, has been then continued to be read with the indirâj method (memorizing the recitation styles at once) and based on the seven recitations (qira'ât as-sab') onwards. The education of recitation styles, which continued as like until the beginning of the ninth century of hijra, has then continued mostly on the basis of the ten recitations (qira'ât al-'ashr), with the publication of Ibn al-Jazarî's (d. 833/1429) work named an-Nashr.
	Due to the abundance of various recitations, narrations and style contained in an-Nashr, as well as the difficulty brought by the indirâj method, editorial studies were needed to prevent talfîq (mixing the recitations) and tarkîb (mixing the styles) that arose as a result of the various recitation styles.
Ibn al-Jazarî, who laid the foundations in Anatolia via his works an-Nashr and Tayyibatu'n-Nashr, was then followed by other leaders of the field namely, Alî al-Mansûrî (d. 1134/1721) 'Tahrîru't-Turuk wa'r-Rivâyât', Yusuf Efendizâde (d. 1167/1754) 'al-Î'tilâf fî Vujûhi'l-Ihtilâf' and Mustafa al-Izmîri (d. 1155/1742) 'Badâ'iu'l-Burhân 'alâ Umdati'l-'Irfân'. In fact, the above mentioned specialized scholars differed from each other in the methods and procedures they adopted, and each of them became the representative of the school that is named after him.
Murshid at-Talaba, written by Ahmad ar-Rushdî (d. 1217/1802), who taught recitation lessons for a long time in the Fatih Mosque at the beginning of the thirteenth century and was included in the ijâzah (chain of authorization) in Egyptian style, is one of the important works in this field. Murshid at-Talaba, which was written by benefiting from the above mentioned works of the three scholars and is not been officially published yet, is one of the main sources of the Egyptian style, which is currently one of the two branches in the education of recitation styles in our country. An independent study has not yet been made about Ahmad ar-Rushdî and his work. Therefore, with this study, Murshid at-Talaba, which is at an important point in the education of recitation styles in our country, has been analyzed and its place in the science of recitation has been determined and its author has been introduced.