Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan erkek çocuk ve ergenlerin dürtüsellik, agresyon, empati becerileri ile serum oksitosin düzeylerinin ilişkisi
The relation between impulsıvıty, aggression, empathy skills and serum oxytocin levels in male children and adolescents with attention-deficit and hyperactivity disorder
Yazar: ESRA DEMİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM BEHİCE ÖZTOP
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Empati = Empathy ; Ergenler = Adolescents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Oksitosin = Oxytocin ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) dikkatsizlik, hiperaktivite ve dürtüsellik ile karakterize, okul çağı çocuklarının %3-7?sinde görülen bir bozukluktur. Gelişimsel, bilişsel, duygusal ve akademik alanlarda önemli bozulmalarla ilişkili olması nedeniyle, hastalığın çok boyutlu izlenmesinde klinik parametrelerin yanı sıra ?psikososyal boyut? giderek önem kazanmaktadır.
Oksitosin doğum ve emzirme dönemindeki rolüyle iyi bilinen bir hormon olup; yapılan çalışmalarda dürtüsellik ve saldırganlık ile ilişkisi bildirilmiştir. Özellikle otizm tanısı alan çocuklarla yapılan çalışmalarda oksitosinin sosyal ilişki kurma, empati yeteneği, güven duyma gibi prososyal davranışlar ile ilişkisi olduğu kanıtlanmıştır.
Yazında; DEHB tanılı hastalarda, dürtüsellik, saldırganlık ve empati becerileri ile serum oksitosin düzeylerinin ilişkisine dair bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışmada; DEHB tanısı alan çocuklarda serum oksitosin düzeylerinin dürtüsellik, agresyon ve empati üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. DEHB tanılı çocukların yaşadığı psikososyal sorunlar ile empati becerileri arasında; dürtüsellik, agresyon ve duygusal empati ile oksitosin arasında bir ilişkinin ortaya konması, DEHB etyopatogenezinin aydınlatılması ve yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.
Yöntem:  Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Polikliniğine başvuran ilk kez DEHB tanısı alan erkek hastalardan, 8-15 yaş aralığında herhangi bir psikiyatrik eş tanısı ve kronik hastalığı bulunmayan, daha önce ilaç tedavisi almayan, 40 hasta çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubuna yaş açısından hasta grubuyla birebir eşleştirilmiş, gönüllü olan 40 sağlıklı erkek çocuk ve ergen alındı. Çalışmaya alınan tüm olgulara Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşamboyu Şekli (ÇDŞG-ŞY ) ve Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği (WISC-R) yapıldı. Araştırma kapsamındaki çocukların ebeveynlerinden çocukları hakkında sosyodemografik veri formu, Atilla Turgay Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları için DSM IV?e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği ile Griffith Empati Ölçeği Anne-Baba değerlendirme formunu doldurmaları istendi. Çalışmaya katılan hasta ve kontrol gruplarına Buss Perry Agresyon Ölçeği, Bryant Çocuk ve Ergenler için Empati Ölçeği, KA-Sİ Empati Eğilim Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu uygulanıp, Gözlerden Akıl Okuma Testi (GAOT) yapıldı. Hasta ve kontrol gruplarından saat 08.00?de aç karnına tam kan tetkiki (TKT), vitamin B12, folik asit ve TSH, sT3, sT4 ile oksitosinin serum düzeyi ölçümü için 10 cc kan örneği alındı. Oksitosin ölçümü için ayrılan kan örnekleri santrifüje edilerek, serumları ayrıldıktan sonra analiz edilinceye kadar ?80 oC de saklandı. Serum oksitosin düzeyleri biyokimya laboratuarında Enzyme-liked immune-sorbent assay (ELISA) kitleriyle çalışıldı. Elde edilen veriler uygun istatistiki yöntemle değerlendirildi.
Bulgular:  Çalışmamızda, kontrol grubu ile kıyaslandığında DEHB grubu olgularında dürtüsellik ve agresyon puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek, empati ölçek puanları istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı. 
Her iki grup serum oksitosin düzeyleri açısından karşılaştırıldığında DEHB grubu serum oksitosin düzeyleri anlamlı düşük saptandı. DEHB grubunda serum oksitosin düzeyleri agresyon ile negatif, empati becerisi ile pozitif korele saptandı. Her iki grupta GAOT doğru cevap sayısı arttıkça serum oksitosin düzeylerinin arttığı, DEHB?li ergen grubunda serum oksitosin düzeyleri ile GAOT doğru cevap sayısı arasında pozitif korelasyon olduğu gözlendi.
Sonuç:  Çalışmamızda, DEHB grubunda kontrol grubuna göre serum oksitosin düzeyleri anlamlı düşük saptanmıştır. DEHB?li grupta oksitosin düzeyleri ile agresyon puanları arasında negatif korelasyon, empati becerileri ile arasında pozitif korelasyon bulunmuştur.
Sonuç olarak; DEHB her ne kadar bilişsel ve yürütücü işlevlerdeki bozukluklar ile tanımlansa da, DEHB?li çocuk ve ergenlerde sosyal kısıtlılıkların görüldüğü, DEHB?nin kliniğini etkileyen dürtüsellik, saldırganlık, empati becerilerin ve sosyal ilişkilerini etkileyen duygu tanıma gibi ileri sosyal işlevlerde de oksitosinin rolü olabileceği düşünülmüştür. Bu nedenlerle oksitosinin DEHB etyolojisinde rol oynayabileceği ve aynı zamanda tedavide yeni bir seçenek olarak değerlendirilebileceği söylenebilir. Bu konuya dair daha geniş örneklemli daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler:  DEHB, oksitosin, dürtüsellik, agresyon, empati, sosyal davranışlar

Abstract:
Background: Attention-Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) comprises a disorder which is characterized with inattention, hyperactivity and impulsivity, prevelance is 3-7% of school-age children. ADHD is an important health problem because of being associated with important deterioration at numerous fields such as developmental, cognitive, emotional, social and academical success, therefore; it is reported that ?psychosocial dimension? gains importance gradually besides clinical parameters in multidimensional monitoring of disease.
Oxytocin, known for its role in childbirth and breastfeeding, has come under investigation for its relation with impulsivity and aggression. The studies caried on children with autism established the association between oxytocin and prosocial behaviors like social relationships, empathy skills, trust.
In literature, no studies have been conducted about relation between oxytocin and impulsivity, aggression and emphaty skills in ADHD patients with limitation in impulsive and social fields as interpersonal communication, and conduct disorder. In this study, determination the effects of serum oxytocin levels on impulsivity, aggression, social relationship and empathy in children with ADHD was aimed. Both for enlighten the etiopathogenesis of ADHD and for develepment of new treatment methods, this study has been conducted; when it comes that the relation between oxytocin and psychosocial problems as social relationship and empahty disorder, and also impulsivity, aggression and emotional empathy in children with ADHD. 
Methods: This study was conducted in Department of Child and Adolescent Pscyhiatry, Erciyes University Faculty of Medicine. Study population consists of 40 ADHD patients without any other psychiatric disorder and chronic disease between 8-15 age interval. Control group was consist of 40 healthy, age matched, voluntarily male children and adolescents. Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) and WISC-R was carried out in all cases. Parents of children with ADHD filled sociodemographic data form, Atilla Turgay Scanning and Evaluation Scale based on DSM-IV for Behavioral Disorders in Children and Adolescents and Griffith Empathy Measure-Parent evaluation form. Patients and control groups filled Buss?Perry Aggression Questionnaire, Bryant?s Empathy Index for Children and Adolescents, KA-Sİ Empathic Tendency Scale for Children and Adolescents; Reading the Mind in the Eyes (RME) was performed. 10 cc blood samples were collected at 8 am for complete blood count (CBC), vitamin B12, folic acid, TSH, sT3, sT4 levels and serum oxytosin levels. Blood samples were centrifuged and seperated serums were stored at -80°C till analyse. ELISA kits were used for measure of serum oxytocin levels in biochemistry laboratory. Obtained data was evaluated with appropriate statistical methods.
Results: In our study, when compared with control group, ADHD group impulsivite and aggression scores were significantly higher, empathy forms scores were statistically lower. 
When compared with control group, serum oxytocin levels were lower in ADHD group. Serum oxytocin levels had negative correlation with aggression, when positively correlated with empathy skill. Additionally, positive correlation was found between number of true answers in RME and serum oxytocin levels. 
Conclusions: In our study, serum oxytocin levels were found lower in ADHD group. Negative correlations were found between aggression scores and serum oxytocin levels, also serum oxytocin levels positively correlated with empathy skills.
Although ADHD is known as a disorder with cognitive and executive disfunctons,  oxytocin could have effect on social limitations in ADHD, social disfunctions were seen in children and adolescents with ADHD. Impulsivity, aggression, empathy skills and social recognition effecting social relationships which were effecting clinical symtomps of ADHD,  may have relationships with oxytocin so oxytocin could be a new etiology treatment choices. We recommend further researchs in this field.

Keywords: ADHD, oxytocin, impulsivity, aggression, empathy, social behaviors