Erken Cumhuriyet döneminde çok düzgülü bakış açısından çizgi roman ve çeviri
Comics and translation with a multimodal perspective in the early Republican era
Yazar: GÖKSEL ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ASLI ÖZLEM TARAKCIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Çeviri ve Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Çeviri = Translation ; Çizgi romanlar = Comic strips ; Çok düzgülülük = Multimodality

Özet:
Çizgi roman, resim ile metin ögelerinin etkileşiminden doğan "melez" bir yapıya sahiptir. Ne var ki çizgi roman çevirilerini inceleyen pek çok çalışma, resmi göz ardı ederek metin boyutuna odaklanmaktadır. Metin odaklı gerçekleştirilen çözümlemeler, çok düzgülü iletişime sahip olan çizgi romanları, tek düzgüye indirgeyerek resim ile metnin etkileşimden doğan ilişkiyi yok saymaktadır. Bu tezin amaçlarından bir tanesi, çizgi roman ile ilgili yapılan çalışmalarda bir araç olarak ele alınan çizgi romanı, kendi özerkliğinde ele almaktır. Bu tezde çizgi roman çevirilerinde "resimsel dönüş" bağlamında, resmin ve metnin işlevi irdelenmekte ve çizgi roman çevirileri çok düzgülü bakış açısıyla ele alınmaktadır. Analiz bölümünde yararlanılacak olan çizgi romanlar, harf devriminden sonra Türkçeye çevrilen ilk çizgi roman/bantlardır. Gizli çeviri olarak yayımlanan ilk çizgi roman/bant çevirileri, medyalar arası etkileşim yönü dışında resim ve metin ilişkileri kapsamında çok düzgülü bakış açısıyla, çeviri kapsamında dönemin gelişmeleriyle incelemektedir. İlk çizgi roman çevirilerinin Erken Cumhuriyet döneminde çocuk dergilerinde yayımlanmasından dolayı çalışma; medyalar arası dönüşümü, kültür planlamasını, müdahale ve yönlendirmeleri içeren çok yönlü bir bakış açısından beslenmektedir. 

çizgi roman, çizgi roman çevirisi, çok düzgülülük, medyalar arası ilişki, Baytekin, Avcı Baytekin, Birik Birad, erken Cumhuriyet

Abstract:
Comics has a "hybrid" interaction emerging from the "interplay" between pictorial and textual elements. However; many studies on translation of comics focus on texts but disregarding pictures. Analyses performed by focusing on textual elements disregard pictorial and textual interactions, which is a kind of regression of the multimodal aspect of comics. One of the aims of this dissertation is to treat comics on its own autonomy since comics is generally considered as a tool of other research areas. The present dissertation investigates the functions of pictures and texts in the context of "pictorial turn" by keeping multimodal approach in perspective. Translated comics to be analyzed are the first translated comic strips into Turkish after the alphabet reform. The very first concealed translations of comics during the Early Republican Era are analyzed with a multimodal perspective considering historical context as well as cross-media interactions of pictures and texts. As the first Turkish translations of comics were published in children's periodicals in the early Republican era, this dissertation practices on multiple layers such as transformation of media, culture planning and manipulation.  

comics, comics translation, multimodality, cross-media relations, Flash Gordon, Jungle Jim, Brick Bradford