Antalya kesme çiçek ihracatçılarının küresel rekabet gücünün Porter'ın Elmas modeli ve kaynak temelli yaklaşım açısından araştırılması
Antalya kesme çiçek ihracatçılarının küresel rekabet gücünün Porter'in Elmas modeli ve kaynak temelli yaklaşım açısından araştirilmasi
Yazar: NURCAN AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. FULYA SARVAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Antalya = Antalya ; Kaynak tabanlı maliyetleme = Resource-based costing ; Kesme çiçekler = Cut flowers ; Porter Modeli = Porters model ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Uluslararası rekabet = International competition ; Çiçekler = Flowers ; Çiçekçilik = Floriculture ; İhracat = Export

Özet:
Bu çalışma Antalya kesme çiçek sektörünün küresel rekabet gücünü Porter'ın Elmas modeli ve kaynak temelli yaklaşımın kavram ve çerçevesi içinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ulusların belli endüstrilerdeki rekabet üstünlüklerini açıklamada yaygın biçimde kullanılan Porter'ın Elmas Modeli'nin eksik bıraktığı dahili faktörleri de değerlendirmek üzere her iki yaklaşımın birlikte kullanılması uygun görülmüştür. Bu temel çerçeve içinde yürütülen saha çalışmasının Antalya'da yakın bir tarihte hızla büyüyen ve dünya kesme çiçek ihracatında bir yer edinmeye başlayan kesme çiçek sektörünün rekabet gücünü engelleyen yapısal problemlerine ışık tutması beklenmektedir.Antalya kesme çiçek ihracatçılarının küresel rekabet gücünün araştırılması önemli bulunmuştur, çünkü Antalya'da faaliyette bulunan bu ihracatçı kümesi Türk kesme çiçek ihracatının %95'ini gerçekleştirmekte olup, küresel mal zincirine dahil olmuş durumdadır. Diğer yandan Türkiye'de kesme çiçek sektörüne yönelik bazı yayınlar bulunmakla birlikte, özellikle küresel rekabet gücüne yönelik derinlemesine analiz ve alan yazın çalışması bulunmamaktadır. Türk kesme çiçek endüstrisinde etkin olan Antalya'daki bu ihracat kümesinin analizi, alan yazındaki bu eksikliği gidermiş olacaktır.Bu tez çalışmasında önce dünyada ve Türkiye'de kesme çiçek sektörü tanıtılmış, ardından ulusal endüstrilerin rekabet gücünün açıklanması için ortaya atılan çeşitli teorilere yer verilerek, dünyada kesme çiçek sektöründe önemli yeri olan ülkelerin kesme çiçek endüstrilerinin küresel rekabet gücünü inceleyen çalışmalar açıklanmıştır. Tez çalışmasının son bölümünde Antalya kesme çiçek kümesinin küresel rekabet gücünün değerlendirilmesine yönelik saha çalışmasının bulgularına yer verilmiştir. Araştırmanın örneklemini Antalya kesme çiçek ihracatını yönlendiren 35 aktif firma oluşturmaktadır. Bu örneklem grubunun resmi kayıtlardaki Türk kesme çiçek ihracatının %95'ini gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Değerlendirme Elmas Modeli belirleyicileri ve kaynak temelli yapıyı açıklayan anket soruları ile yapılmış olup, ilgili anket soruları araştırmacı tarafından alan yazında yer alan çeşitli kaynaklardan derlenerek hazırlanmıştır, anket soruları firma yöneticilerine yüzyüze görüşme yoluyla yöneltilmiştir.Araştırma bulguları Antalya kesme çiçek ihracatçılarının Elmas'ın belirleyicilerinden önemli bazı faktör koşullarında ve talep koşullarında yetersiz kaldığı, firmaların küçük ölçekli ve ar-ge ve yenileşim konularındaki stratejilerinin yetersiz olduğu, bağlantılı ve destekleyici sektörlerden bazılarında bölge dışına ve yurtdışına bağımlılık bulunduğu, yerel düzeyde sağlanan kurumsal işbirliklerinin ve devlet desteğinin yetersiz görüldüğü, kaynak temelli bakış açısından da sektör firmalarının sahip olduğu kaynakların genellikle vasat düzeylerde kaldığı tespit edilmiş, bu çerçevede sektöre yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
This study aims to evaluate the global competitive power of Antalya cut flower sector according to the conceptual framework of Porter?s Diamond Model and the resource based view. These two approaches were used in combination in order to complement the evaluation of the internal factors which are left uncovered by the Diamond Model. It is expected that the field study which was carried out in this basic framework will shed light on the structural problems that curtail the competitive power of the cut flower sector in Antalya which has recently begun to grow rapidly and establish a base in the world flower exports.Evaluation of the global competitive power of Antalya cut flower exporters is important because this cluster active in Antalya is responsible for approximately 95 percent of Turkish cut flower exports and is already a part of the global commodity chain. On the other hand, no detailed analysis and study exists in literature concerning the global competitive power, though there are some publications about the cut flower sector in Turkey. This study on the Antalya?s export cluster which dominates the Turkish cut flower industry will fill this gap in literaure.In this study, first the cut flower sector in the world and Turkey were introduced and then different theories for expaining the competitive power of national industries and various studies examining the global competitive advantage of the leading nations in cut flower trade in the world were summarized. The last part of this thesis reports the methodology and findings of the field study which was conducted to evaluate the global competitive power of the cut flower exporters in Antalya. The sample of the study comprises 35 active firms which dominate the cut flower sector in Antalya. It was calculated that this sample is responsible for 95% of the official exports of the Turkish cut flower sector. The study was conducted by a questionnaire prepared by the researcher, based on the literature on the determinants of Porter?s Diamond Model and the resource based view, and the questionnaire was administered through face to face interview with firm managers.Findings of the study revealed that Antalya cut flower exporters were lacking in some factor and demand conditions, firms in the sector were generally in small scale and their strategies for R&D and innovation were insufficient, in some connected and supporting industries there was dependence on actors out of the region or abroad, local institutional cooperation and state support were found to be insufficient, and from the viewpoint of the resource based view, the resources owned by the sector firms generally remained at mediocre levels, and within this context suggestions were forwarded to the stakeholders of the sector.