Türkiye'de coğrafya bölümlerinin genel durumu ve değerlendirilmesi
General status and evaluation of geography department in Turkey (2016-2019)
Yazar: ADEM YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. TANER ÇİFÇİ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafya eğitimi = Geography education ; Coğrafya öğretimi = Geography teaching ; YÖK Atlas = YÖK Atlas ; Yükseköğretim = Higher education ; Öğrenci profili = Student profile ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu çalışmanın amacı 2016-2019 yılları arasında Yükseköğretim Lisans Atlası verileri çerçevesinde ülkemizdeki yükseköğretim kurumlarındaki coğrafya bölümlerinin genel durumunu ve bu bölümlere yerleşen öğrencilerin profil özelliklerini ve eğilimlerini belirleyerek değerlendirmeler yapmaktır. 
Bu çalışmada Türkiye'de coğrafya bölümlerinin genel durumu ve öğrenci profilini incelemek amacıyla içerik analizi tekniği yöntemlerinden betimsel içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Yükseköğretim Program Atlasında yer alan Türkiye'deki 44 birinci öğretim coğrafya bölümü oluşturmaktadır. Örneklem olarak en yüksek sıralaması ile öğrenci alan ilk beş, orta sıralama ile öğrenci alan beş ve en düşük sıralama ile öğrenci alan beş olmak üzere toplam on beş coğrafya bölümü seçilmiştir. YÖK Atlas veri tabanından elde edilen veriler betimsel içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde Excel ve ArcGIS 10.7 paket programları kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda bölümlerin, yerleşme sıralaması ve yerleşme puanı bakımından çok farklı olduğu anlaşılmıştır. Bölümlere göre akademisyenlerin dağılımının çok dengesiz olduğu, üst sıralama ile öğrenci alan bölümlerde erkek öğrenci sayısının fazla olduğu, yerleşen öğrencilerin en fazla geldiği coğrafi bölgenin Doğu Anadolu Bölgesi olduğu anlaşılmıştır. Coğrafya bölümlerine yerleşen öğrencilerin en fazla geldiği lise grupları/tiplerinin Anadolu Lisesi mezunu olduğu ortaya çıkmıştır. Coğrafya bölümlerine gelen öğrencilerin üniversite giriş sınavlarındaki netlerinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin bölümleri orta sıralarda tercih ettiği ve bölümün bulunduğu ildeki üniversiteyi tercih ettiği anlaşılmıştır. Yüksek sıralama ile öğrenci alan bölümlerdeki öğrencilerin coğrafya tercih oranlarının az olduğu anlaşılmıştır. Coğrafya bölümlerine yerleşen öğrencilerin meslek olarak en çok coğrafyayı seçtiği tespit edilmiştir.
Çalışmada, ulaşılan bulgulara göre coğrafya bölümlerine girişte sıralama barajı getirilmesi, üniversite sınavındaki testlerde coğrafya sorularının sayısının ve etkisinin artırılması, yeni açılan coğrafya bölümlerine hemen kadro temin edilmesi, Sosyal Bilimler Lisesi mezunlarının coğrafya bölümlerine yerleşmelerinin teşvik edilmesi önerilmiştir. Ayrıca coğrafya bölümlerinin tanıtımı için kurumların işbirliği yapmaları, coğrafyacıların istihdam sorunlarının çözümü, coğrafya bölümü öğretim programlarının güncellenmesi, coğrafyacıların da güncel meselelerde kendilerini geliştirmeleri önerilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: YÖK Atlas, Coğrafya Bölümü, Profil

Abstract:
The purpose of this study is to determine the general situation of the geography departments in higher education institutions in our country and to determine the profile characteristics and tendencies of the students who are placed in these departments within the framework of the Higher Education Graduate Atlas data between 2016-2019.
In this study, to examine the overall situation of the geography department in Turkey and student profile descriptive content analysis methods of content analysis technique was used. The universe of the research consists of 44 primary education geography departments in Turkey within the Higher Education Program Atlas. A total of fifteen geography departments were selected as samples, including the top five students with the highest base ranking, five who took students with the middle ranking, and five who took students with the lowest ranking. The data of which obtained from YÖK Atlas database were analyzed with the descriptive content analysis technique. Excel and ArcGIS 10.7 package programs were used for data analysis.
As a result of the research, it was understood that the departments are very different in terms of settlement order and settlement score. It has been understood that the distribution of academicians by departments is very unbalanced, the number of male students in departments admitting students with the top ranking is high, and the geographical region where the students settled come the most is the Eastern Anatolia Region. It has been revealed that the high school groups / types that students who are placed in geography departments come to most are Anatolian High School graduates. It has been determined that the net scores of the students coming to the geography departments in the university entrance exams are low. It was understood that the students preferred the departments on the middle of preference list  and preferred the university in the city where the department is located. It is understood that the geography preference rates of the students in the departments that admit students with high ranking are low. It has been determined that the students who are placed in the geography departments mostly choose geography as their profession.
According to the findings of the study, it was advised that a ranking threshold should be imposed when entering the geography departments, increasing the number and effect of geography questions in the university entrance exams, immediately recruiting new geography departments, encouraging Social Sciences High School graduates to settle in geography departments. In addition, it was suggested that institutions cooperate for the promotion of geography departments, solve the employment problems of geographers, update the curriculum of the geography department, and improve the geographers themselves in current issues.

Keywords: YÖK Atlas, Department of Geography, Profile