Türkiye'de refah göstergeleri açısından bölgesel yakınsama
Regional convergence in Turkey in terms of wealth indicators
Yazar: SEDA ÖZGÜL
Danışman: DOÇ. DR. METİN KARADAĞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel dengesizlik = Regional imbalance ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Bölgesel politikalar = Regional policies ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Refah = Welfare ; Refah ekonomisi = Welfare economy ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Yakınsaklık = Convergence

Özet:
Farklı ekonomilerin gelir seviyelerinin birbirine yakınsama eğiliminde olup olmadığı sorusu, Solow'un 1956 yılındaki ekonomik büyüme çalışmasıyla başlayan ve günümüze kadar devam eden önemli sorulardan birisidir. Neoklasik Büyüme Modeli fiziki sermayenin azalan getirisini varsayarak ekonomik yakınsamayı öngörmektedir. Sermaye stoku arttıkça, sermayenin marjinal getirisi azalmaktadır. Böylelikle başlangıçta daha az sermaye birikimine sahip ülkeler, daha hızlı büyümekte ve göreli olarak daha zengin ülkelerin seviyelerine yakınsamaktadırlar.Bu çalışmanın temel amacı, son yıllarda ekonomik büyüme literatürünün en önemli araştırma konularından biri olan yakınsama olgusunu incelemek ve bu olgunun Düzey-2 bölgeleri itibariyle ülkemiz ekonomisi açısından geçerliliğini araştırırken, bazı refah göstergelerinin yakınsama üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışmanın amacı doğrultusunda, 1990-2001 dönemine ait veri seti ve yatay-kesit yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada, bağımlı değişken olarak, kişi başına GSYİH, işçi başına GSYİH ve gelişme endeksi olmak üzere üç büyüme ölçütü kullanılmıştır. Bu bağlamda bölgelerdeki okuma yazma bilmeyen nüfus oranı, lise veya lise dengi meslek okulu mezunlarının oranı, kişi başına kamu sermayesi ve nüfus artış hızı gibi değişkenlerin bölgesel farklılıkların azaltılmasında, bir rolü olup olmadığı incelenmiştir. Türkiye için yapılananalizlerde genel olarak koşulsuz yakınsamanın varolduğu bulgusuna rastlanılmıştır. Analizlerde bağımsız değişken olarak kullanılan sosyo-ekonomik değişkenlerin genel olarak büyüme üzerindeetkili olmadığı sonucuna varılmıştır. Bağımlı değişken olarak kişi başına GSYİH verilerinin kullanıldığı analizde, bağımsız değişken olarak kullanılan sosyo-ekonomik faktörlerden yalnızca nüfus artış hızı negatif ve anlamlı sonuç vermiştir. Böylelikle, eğitim dağılımının dengeli olması, özellikle kamu kesiminin eğitimi ödüllendirmesi ve görece olarak az gelişmiş bölgelere daha fazla kamu yatırımı yapılması, gelir dağılımının daha adil duruma getirilmesi için ülkemiz açısından önemlidir.

Abstract:
The question of whether income levels of different economies tend to converge is one of the most important questiones that was first discussed in 1956 by Solow in his economic growth study and still has been discussed ever since. According to Neoclassical Growth Model, economies converge each other because of diminishing returns of physical capital. When more and more capital is employed, marginal productivity of capital decreases. Because of this reason, the economies starting out with a lower physical capital base will experience higher growth rates and eventually converge to the rich ones.The basic aim of this study is to investigate regional convergency, in terms of Nuts-2 regions in Turkey and to investigate effects of some wealth indicators on convergency. In the study, data for 1990-2001 period and cross-section analysis were used. For dependent variable, three growh indicators were used, which are per capita GDP, per person employed GDP and development index. And effects of illiterate population rate, high school graduated rate, public capital per person, population growth rate on convergency were investigated. Results of this study shows that there exists evidence of unconditional convergency in Turkey generally. Socio-economic indicators which are used in the analysis are not effective in growth of regions generally. Only the population growth rate which is used in the analysis which has per capita GDP for dependent variable has negative and significant result. So, education must be supported especially by the government and more public investment must be made for regions which are relatively less developed.