Bireysel Emeklilik Sistemi ve belirleyicileri: OECD ülkeleri üzerinden belirleyicilerin analizi
Private Pension System and its determinants: Analysis of determinants in OECD countries
Yazar: ÖZGÜR UTKU MACUNLUOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKKI HAKAN YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Kamu Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Maliye = Finance ; Sigortacılık = Insurance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysel emeklilik = Individual retirement ; Devlet katkısı = State contribution ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Otomatik katılım = Automatic participation ; Tasarruf = Saving ; Zorunlu tasarruf = Forced saving ; Özel emeklilik fonları = Private pension funds ; Özel tasarruf = Private savings

Özet:
Tasarruflar, bireylerin bugün yapacakları tüketimlerini erteleyip hayatlarının
ilerleyen evrelerinde, özellikle emeklilik dönemlerinde elde ettikleri gelirlerinde
meydana gelecek olumsuz dalgalanmalara karşı kendilerini güvence altına almak için
yaptıkları birikimler şeklinde tanımlanabilir. Bireylerin gerçekleştirdiği bu tasarrufların
ülke içerisindeki sermaye piyasası araçlarına yönlendirilmesi sayesinde yurt içi
tasarruflarda da bir artış sağlanacaktır. Bir ülkenin yurt içi tasarruf oranının yüksek
olması, yatırımların ve dolayısıyla büyümenin istikrarlı finanse edilmesini sağlayacaktır.
Yurt içi tasarruf oranının düşük olması ise dış finansmana bağımlılığı artırmakla
kalmayıp, dış cari işlemler açığının da yükselmesine neden olacak ve büyümenin
sürdürülebilirliğini tehlikeye atacaktır. Yurt içi tasarrufları etkileyen ana faktörlerin
başında hanehalkı tasarrufları gelmektedir. Hanehalkı tasarruflarının artırılması ve bu
sayede bireylerin yaptıkları tasarruflarının sistemde daha uzun süre kalmasını sağlamak
için Bireysel Emeklilik Sistemi'nde çeşitli teşvikleri içeren birtakım değişiklikler
yapılmıştır.
Bu çalışmanın amacı bireysel emeklilik fon büyüklüklerinin belirleyicilerinin hem
mikro ekonomik hem de makro ekonomik açıdan panel veri analizi kullanılarak
değerlendirilmesini sağlamaktır. Çalışma için Türkiye dahil 38 OECD ülkesinin elde
edilen 2010-2020 yılları arasındaki 11 yıllık verilerden yararlanılmıştır. Hem statik hem
de dinamik panel veri analizi kullanılarak iki ayrı model kurularak gerçekleştirilen
analizler doğrultusunda yurt içi tasarruflar ile bireysel emeklilik fon büyüklükleri
arasında ters yönlü bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Savings can be defined as the accumulations that individuals make in order to
insure themselves against future income negativities at more advanced ages, especially
during their retirements, by postponing their current consumptions. Directing those
savings made by individuals towards the domestic capital market instruments will also
increase domestic savings. For a country, high rate of domestic savings is required to
finance investments, and achieve sustainable growth. Low rate of domestic savings will
increase not only dependency on external financing but also foreign current accounts
deficit and thus will jeopardize sustainable growth. Household savings are one of the main
factors affecting domestic savings. Some changes have been made in the Private Pension
System in order to increase household savings and keep their savings in the system for a
longer period.
The aim of this study is to evaluate the determinants of private pension fund
sizes from both microeconomic and macroeconomic perspectives using panel data
analysis. For the study, 11 years of data between the years 2010-2020 obtained from 38
OECD countries, including Turkey, were used. In line with the analyzes carried out by
establishing two separate models using both static and dynamic panel data analysis, it has
been concluded that there is an inverse relationship between domestic savings and private
pension fund sizes.