Alkol bağımlıları ve eşlerinin çocukluk kararları ve ego durumları açısından incelenmesi
Investigation of the "EGO states" and "childhood decisions" of individuals were diagnosed as alcohol dependent and their non-alcohol dependent spouses
Yazar: ERCAN DURMAZ
Danışman: PROF. DR. YUSUF ALPER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism

Özet:
Bu araştırmada alkol bağımlısı tanısı almış olan ve olmayan yetişkin erkekler ve onların alkol bağımlılığı tanısı olmayan kadın eşlerinin "ego durumları" ve "çocukluk kararları" karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Araştırma örneklemi alkol bağımlısı olan (A+) ve olmayan (A-) 42'şer erkek ve onların alkol bağımlısı olmayan kadın eşleri (E+ ve E-) olmak üzere 168 yetişkin bireyden oluşmaktadır. Araştırmada ego durumları "Ego Durumları Ölçeği (EGDÖ)" ile ve çocukluk kararları da "Çocukluk Dönemi Kararları Ölçeği (ÇODKÖ)" ile değerlendirilmiştir. Kuramsal olarak Eric Berne (1972) tarafından geliştirilmiş olan Transaksiyonel Analiz'e (1) temellendirilmiş iki ölçek de Varan ve Öztan (2007) tarafından geliştirilerek, güvenirlik ve geçerliği gösterilmiştir (2). Ayrıca "Sosyo-Demografik Bilgi Formu"  ve Anket formu ve alkol bağımlısı kişiler için "Klinik Bilgi Formu" uygulanmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre, çocukluk kararlarını ölçen 18 alt ölçeğin 12'sinde alkol bağımlısı erkekler (A+) bağımlı olmayan erkeklerden (A-)  anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar elde etmişlerdir. A+ grubundaki kişiler özellikle "Var Olmamalıyım", "Kendim Olmamalıyım", "Büyümemeliyim-Doğal", "Bir Yere Varmamalıyım", "Sağlıklı Olmamalıyım", "Düşünmemeliyim" ve "Hiçbir Şey Yapmamalıyım" alt ölçeklerinde A- grubundaki kişilerden dikkat çekici şekilde farklılaşmışlardır. Ego-durumları açısından değerlendirildiğinde ise araştırma bulguları A+ grubundaki kişilerin daha çok Çocuk ego-durumundan hareket ettiklerini ve Yetişkin ego-durumlarını A-'ye göre çok daha az kullandıklarını göstermektedir.  
Alkol bağımlılarının kadın eşleri (E+) ve ile alkol bağımlısı olmayanların eşlerinin (E-) birbiriyle kıyaslanmaları incelendiğinde, erkeklerde olduğu gibi E+'nın çocukluk kararlarını ölçen 18 alt ölçeğin 12'sinde E-'den anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar elde etikleri görülmüştür. E+ grubundaki kişiler özellikle "Var Olmamalıyım", "Kendim Olmamalıyım", "Yakın Olmamalıyım", "Ait Olmamalıyım" ve "Sağlıklı Olmamalıyım" alt ölçeklerinde E- grubundaki kişilerden dikkat çekici şekilde farklılaşmışlardır. Ego-durumları için yapılan değerlendirmede ise E+ sadece "Uyumlu Çocuk" alt ölçeği açısından E-'den anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur.  
Evli kişilerin birbiriyle olan kıyaslamalarına bakıldığında ise dikkati çeken en önemli bulgu, alkol bağımlısı erkeklerin (A+) "Doğal Çocuk" puanlarının anlamlı düzeyde E+'dan daha yüksek olması ve E+'nın da "Yetişkin" ego durum puanının A+'dan anlamlı düzeyde çok daha yüksek olmasıdır. Aynı zamanda A+ "Büyümemeliyim-Doğal" ve E+ da "Çocuk Olmamalıyım" çocukluk kararları açısından eşlerinden anlamlı düzeyde çok daha yüksek çıkması da diğer önemli bulgu olmuştur. Bu bulgunun çok dikkat çekici olmasının nedeni alkol bağımlısının olmadığı çiftin (A- ile E-) hiçbir ego durumu ve çocukluk kararı açısından birbirinden faklı çıkmamasıdır. Bu durum alanyazında alkol bağımlıları ve eşleri arasında patolojik uyumun olduğunu ileri süren görüşleri destekler nitelikte olmuştur.  
Alkol bağımlılığı ve eşbağımlılığı (alkolik kişinin eşi olma) yordama için yapılan analiz sonuçları incelendiğinde ise; alkol bağımlılığı için "Doğal Çocuk" ve "Yetişkin" ego durumları ile "Sağlıklı Olmamalıyım" ve "Düşünmemeliyim" komutlarının; eşbağımlılık için de "Uyumlu Çocuk" ego durumu ve "Kendim Olmamalıyım" çocukluk kararı yordayıcı faktörler olarak ortaya konmuştur.   
Anahtar Sözcükler: alkol kullanım bozukluğu, eşbağımlılık, Transaksiyonel Analiz, Çocukluk Dönemi Kararları Ölçeği (ÇODKÖ) ve Ego Durumları Ölçeği (EGDÖ)

Abstract:
This research investigates the "ego states" and "childhood decisions" of men were diagnosed as alcohol dependent and their non-alcohol dependent wives in comparison with the non-alcohol dependent men and their wives. The total sample were 168 adults consisting of 42 Alcohol dependent (A+) and 42 non-alcohol dependent (A-) men and their non-alcohol dependent wives (E+ & E-). Ego states were evaluated using "Ego-States Scale (ESS)" and childhood decisions were evaluated using "Childhood Decisions Scale (CDS)". Both of the scales were developed and reliability and validity analyses were done by Varan and Öztan (2007), based on the Theory of Transactional Analysis of Eric Berne (1978). Along with the scales, a "Socio-demographic Information Form", a questionnaire, and a "Clinical Information Form" for the alcohol dependent people were presented to the subjects.
According to the results of the study, scores of alcohol dependent men (A+) were found to be significantly higher than those of the non alcohol dependent ones (A-). Scores of the men in group A+ were found to be considerably higher than in group A-, on the 12 of the 18 subtest of CDS, especially on "Don't exist", "Don't be you", "Don't grow up (Free)", "Don't make it", "Don't be well", "Don't think" and "Don't do anything" subscales. When the results were evaluated with respect to their ego states, it was found out that A+ are more driven by the Child-ego-state, and less by the Adult-ego-state, compared to the A- group. 
Analysing the comparison of the wives of alcohol dependent (E+) and non-alcohol dependent men (E-), scores of E+ were found to be significantly higher than scores of E-, on the 12 of 18 subscales of CDS, which was similar to the results observed in men. Scores of women in the E+ group were found to be considerably higher than that of women in the E- group on "Don't exist", "Don't be you", Don't be close", "Don't belong" and "Don't be well" subscales. According to the results of the ego state comparisons it was observed that scores of E+ were significantly higher than scores of E-, only on the "Adapted Child" subscale. 
Two most important findings revealed by the comparison of couples were; alcohol dependent men (A+) had significantly higher scores than their wives (E+) on "Free child-ego-state" and the wives (E+) had even higher scores than their husbands on "Adult-ego-state". Another important finding was that "Don't grow up (Free)" scores of A+ and "Don't be child" scores of E+ were significantly higher than their spouses. The reason why these results were considered even more interesting is that, for the non-alcohol dependent couples (A- & E-) none of the ego states and childhood decisions were significantly different from each other. This finding supports the literature claiming a symbiotic relationship between alcohol dependent people and their spouses.
The results of the analysis of alcohol dependency and codependency (being the spouse of the alcohol dependent person) reveals that "Free Child" and "Adult" ego states and "Don't be well" and "Don't think" injunctions were predictive factors for the alcohol dependency, while "Adapted Child" ego state and "Don't be you" childhood decision, were predictive factors for codependency.
Keyswords: alcohol use disorders, codependence, Transactional Analysis, "Childhood Decisions Scale (CDS)" and "Ego-States Scale (ESS)"