Bina cephelerinde yenileme stratejileri üzerine bir araştırma
A research on refurbishment strategies in building facades
Yazar: AHMET REHA TAN
Danışman: PROF. DR. İLKAY KOMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ülkemizde ve dünyada, farklı kullanım amaçlarına hitap eden çeşitli niteliklerde birçok bina inşa edilmiştir. Günümüzde de bu süreç aynı şekilde devam etmektedir. İnşa edilen binalar, ihtiyaçlar ya da beklentilerin değişmesi ile çoğu zaman ömrünü tamamlamadan yıkılmaktadır. Kullanım ömrü dolmadan yıkılan binaların yerine yeni binaların yapılması ekonomik, sosyal, kültürel vb. birçok açıdan olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Bu noktada yapısal ömrü tamamlanmayan mevcut bina stokunun yenilenerek tekrar kullanıma kazandırılması önem teşkil etmektedir. Binaları oluşturan taşıyıcı sistem, kabuk, iç donatım sistemi ve tesisat alt sistemlerinin her biri farklı kullanım sürelerine sahiptir. Cepheler, iç mekân ve dış çevre arasında koruyucu katman olarak bulunması nedeniyle erken zarar görebilmektedir. Dolayısıyla binanın ömrü 100 yılı bulabilirken cephelerdeki deformasyonlar 15-25 yıllık sürelerde kendini gösterebilmektedir. Ayrıca çevre ile bina arasında filtreleme görevi gören cepheler, toplam bina performansındaki en etkili sistemlerdir. Bu nedenler doğrultusunda bina cephelerinde yapılacak olan yenileme çalışmaları direkt olarak bir sonuç verecektir. Bina cephelerinde yenileme; yapısal bozulmaların oluşması, estetik kaygılar, işlev değişikliğinin yaşanması, enerji verimsizliği, konfor koşulları, açık ya da kapalı hacim ihtiyacı, ekonomik koşullar ve teknolojik yeniliklerden faydalanma isteği gibi birçok nedenden kaynaklı yapılabilmektedir. Bu nedenlerin tetiklemesi ile karar verilen yenileme çalışmalarında, yenileme ile ulaşılması hedeflenenler belirlenmeli ve amaçlar doğrultusunda uygun stratejiler geliştirilmelidir. Doğru stratejik yaklaşım sonucunda uygun yenileme müdahaleleri yapılarak cephe yenileme çalışmalarının başarıya ulaşması sağlanmalıdır.
Bu tez çalışmasında; kullanım süresinin sonuna gelen ya da günümüz koşullarında kendisinden beklenen performansı karşılayamayan mevcut binaların kullanım süresinin uzatılması hedefiyle binaların toplam performansında en etkili alt sistem olan cepheler üzerinde uygulanabilecek yenileme yöntemlerini incelemek ve bina cephesi için uygun yenileme yönteminin belirlenmesini sağlayarak cephe yenileme çalışmalarında kullanılabilecek bir yaklaşımın önerilmesi amaçlanmıştır.
Tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde tezin problem alanı, amaç, kapsam ve yöntemi açıklanmıştır.
İkinci bölüm, bilimsel literatür incelemesini içermektedir. Cephe yenileme kavramı ve uygulamalarına ilişkin literatür incelenerek bulgular paylaşılmıştır. Bu kapsamda; cephe ve yenileme kavramları, cephe konstrüksiyonu katmanları ve performans ölçütleri cephe yenileme kavramı bağlamında incelenmiştir. Cephe yenilemesinin
xx
nedenleri ve cephe yenileme yöntemleri açıklanmıştır. Cephe yenileme yöntemleri, özellikle uygulama teknikleri ve cephe performansına sağlanan faydalar bağlamında sınıflandırılmıştır.
Üçüncü bölümde, cephe yenilemeye yönelik stratejilerin geliştirildiği ve cephe yenileme yöntemlerini konu eden çalışmalar irdelenmiştir. Yenileme yöntemleri; onarım, değiştirme, ekleme ve yeniden yapım gereklilikleri dikkate alınarak basit, orta, yüksek ve kapsamlı olmak üzere dört düzeyde ele alınmıştır.
Dördüncü bölümde cephe yenileme uygulaması yapılan bina örnekleri incelenmiştir. Yurt içi ve yurt dışında bulunan örnekler için; bina ait bilgiler, yenileme öncesi cephenin durumu, yenileme nedenleri, yenilemede kullanılan yöntemler ve yenileme sonrasında cephenin durumu hakkında bilgiler verilmiş, ilgili görsel ve çizimler ile desteklenmiştir. Bölümün sonunda; incelenen örneklerde yapılan cephe yenileme çalışmalarının, tez kapsamında önerilen yenileme düzeyleriyle ilişkileri değerlendirilmiştir. Beşinci ve son bölümde, bina cephelerinin yenilenmesi ile ilgili literatür taramasının verileri, değerlendirmeler, önerilen yaklaşımın faydaları tartışılmıştır. Sunulan strateji ile birlikte yapılacak olan cephe yenileme çalışmalarının aşamaları belirtilmiştir.

Abstract:
In our country and in the world, many buildings of various qualities have been built for different purposes. Today, this process continues in the same way. Buildings are often demolished before the end of their lifespan due to changes in needs or expectations. The construction of new buildings in place of the buildings demolished before the end of their lifespan has negative consequences in many aspects such as economic, social, cultural, etc. At this point, it is important that the existing building stock, whose structural life is not completed, is renewed and brought back into use.
The structural system, shell, interior equipment system and installation subsystems that make up the buildings each have different lifetimes. Facades can be damaged early due to their role as a protective layer between the interior and the exterior environment. Therefore, while the lifespan of the building can reach 100 years, deformations in facades can manifest themselves in 15-25 years. In addition, facades, which act as a filter between the environment and the building, are the most effective systems in total building performance. For these reasons, refurbishment works to be carried out on building facades will give a direct result.
Refurbishment of building facades can be done for many reasons such as structural deterioration, aesthetic concerns, change of function, energy inefficiency, comfort conditions, the need for open or closed volume, economic conditions and the desire to benefit from technological innovations. In refurbishment works that are decided upon triggered by these reasons, the objectives to be achieved through refurbishment should be determined and appropriate strategies should be developed in line with the objectives. As a result of the right strategic approach, appropriate refurbishment interventions should be made to ensure the success of the facade refurbishment works.
In this thesis study; it is aimed to examine the refurbishment methods that can be applied on the facades, which are the most effective subsystem in the total performance of the buildings, with the aim of extending the service life of existing buildings that have reached the end of their usage period or cannot meet the expected performance in today's conditions, and to propose an approach that can be used in facade refurbishment studies by determining the appropriate refurbishment method for the building facade.
The thesis consists of five chapters.
The first chapter describes the problem area, purpose, scope and methodology of the thesis.
The second chapter includes a review of the scientific literature. The literature on the concept and applications of facade refurbishment is examined and the findings are
xxii
shared. In this context; facade and refurbishment concepts, facade construction layers and performance criteria are examined in the context of facade refurbishment concept. The reasons for facade refurbishment and facade refurbishment methods are explained. Facade refurbishment methods are classified especially in terms of application techniques and the benefits provided to facade performance.
In the third chapter, studies on facade refurbishment methods, in which strategies for facade refurbishment are developed, are examined. Refurbishment methods are discussed at four levels: simple, medium, high and comprehensive, taking into account the requirements for repair, replacement, addition and reconstruction.
In the fourth chapter, examples of buildings that have undergone facade refurbishment are analyzed. For the examples in Turkey and abroad; information about the building, the condition of the facade before refurbishment, the reasons for refurbishment, the methods used in refurbishment and the condition of the facade after refurbishment are given and supported with relevant visuals and drawings. At the end of the chapter, the relationship between the facade refurbishment works carried out in the examined examples and the refurbishment levels proposed within the scope of the thesis is evaluated.
In the fifth and final chapter, the data of the literature review on the refurbishment of building facades, evaluations, and the benefits of the proposed approach are discussed. The stages of the facade refurbishment works to be carried out with the presented strategy are indicated.