İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin kadın yöneticilere yönelik tutumları ile kadın yöneticilerde algıladıkları liderlik stilleri arasındaki ilişki: İstanbul ili Kadıköy ilçesi örneği
The relation between teachers', who are working at elementary schools, attitudes towards female administrators and leadership styles which they sensed in female administrators
Yazar: MERYEM UÇAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kadın yöneticiler = Women managers ; Kadınlar = Women ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İstanbul-Kadıköy = İstanbul-Kadıköy

Özet:
Dünyada ve Türkiye'de ekonomik, sosyal ve kültürel değişimlerin yaşanmasıyla birlikte kadın, çalışma hayatında daha fazla yer almıştır. Ancak çalışan kadın sayısının artışıyla beraber yönetimdeki kadın sayısında aynı oranda artışlar görülmemiştir. Türk Milli Eğitim Sisteminde de kadınlar sayısal üstünlüğe sahip olmalarına rağmen yönetim kademelerindeki sayıları düşüktür. Okullarda görev yapan öğretmenlerin kadın yöneticilere bakış açılarının ve kadın yöneticileri lider olarak görüp görmemelerinin, kadın öğretmenlerin yöneticiliğe yönelmelerini, bu kademelerde yer almalarını ve ilerlemelerini doğrudan etkilediği düşünülmektedir.Bu araştırmada İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, kadın yöneticilere yönelik tutumları ile kadın yöneticilerde algıladıkları liderlik davranışları, öğretmenlerin cinsiyet, yaş, kıdem, öğrenim düzeyi, branş, medeni durum, mezun olduğu okul, öğretmenin kadın yöneticiyle çalıştığı süre değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Aynı zamanda öğretmenlerin kadın yöneticilere yönelik tutumları ile kadın yöneticilerde algıladıkları liderlik davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gösterip göstermediği incelenmiştir.Araştırmanın evrenini, 2011-2012 eğitim öğretim yılında Kadıköy ilçesinde MEB'e bağlı 55 ilköğretim okulundaki öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, bu okullarda kadın yöneticinin görev yaptığı 28 tane ilköğretim okulundan 370 öğretmen oluşturmaktadır.Araştırma yapılırken Berkman Y. A. ve Aycan Z. (2005) tarafından geliştirilen, Kadın Yöneticilere Yönelik Tutum Ölçeği, 29 maddeden ve 3 alt kategoriden oluşan Likert ölçek, Demir, H. ve Tarhan, O. (2008) tarafından geliştirilen Liderlik Davranışları Ölçeği, 22 sorudan, 2 alt kategoriden oluşan Likert ölçek kullanılmıştır. Ayrıca kişisel bilgi formu ile öğretmenlerin istenilen demografik özellikleri tespit edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılarak demografik özelliklerin frekans ve yüzde değerleri incelenmiş, ölçeklerden alınan puanların aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmış, fark testlerinde t testi, varyans analizi (One- Way ANOVA), Kruskal Wallis-H testi yapılmıştır. İlişkisel analizde Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır.Öğretmenlerin kadın yöneticilerde algıladıkları liderlik davranışları mezun olduğu okul ve kadın yöneticiyle çalışılan süre değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin kadın yöneticiye yönelik tutumları cinsiyet, mezun olduğu okul, branş ve kadın yöneticiyle çalışılan süre değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin algıladıkları liderlik davranışları ile kadın yöneticiye yönelik tutumları arasında ve algıladıkları liderlik davranışları alt boyutları ile kadın yöneticiye yönelik tutumları alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.Kullanılan Anahtar Kelimeler: Lider, Dönüşümcü Lider, Etkileşimci Lider, Kadın Yöneticiler, Kadın Lider, Tutum

Abstract:
Women take place more in working life as economic, social and culturel changes start to be lived in World and Turkey. But increase in the number of women in administration can't be seen in the same percentage of working women number increase. Although, women have numerical superiority, their amount in management level is low as well in Turkish National Education System. It is thought that, teachers' point of view on female administrators and their acceptions them as leaders affects directly, these women's attitudes to administration, their taking place and their progress.In this research, teachers' and elementary school teachers', attitudes towards female administrators and leadership behaviours they sensed in female administrators are analysed whether they change significantly and statistically according to teachers' gender, age, seniority, education level, branch, marital status, graduation faculty and duration of work between teacher and female administrator variants.Elementary school teachers, who are working 55 elementary schools, connected to Ministery of Education, in Kadıköy district compose universe of research. And the sample of the research are 370 teachers working at 28 schools out of 55, which have female administrators.While the search is being done, consisting of 29 clause and 3 sub-categories Likert Scale, Attitude Scale Towards Female Administrators, developed by Berkman YA and Aycan Z (2005) and consisting of 22 questions and 2 sub-categories Likert Scale, Leadership Behaviours Scale, developed by Demir H and Tarhan O (2008) Also, With the personal information form, the desired demographic characteristics of the teachers are identified. By using the SPSS 15.0 package program on resolving the datas, frequency and percentage values of demographic characteristics were examined; the arithmetic avarages and standard inequality of the points, which is collected from the scales, were calculated; t test, variance analysis(One-Way ANOVA), Kruskal Wallis-H test were done in the difference tests. Pearson Correlation analysis was done in relational analysis.It is identified that the leadership attitudes that teachers perceive on woman administrators show differences according to the graduated school and the factor of the duration while working with woman administrator. It is identified that the attitudes of teachers towards the woman administrator changes significantly according to gender, the school that she graduated from, major and the duration while working with woman diretor. It is identified that there are a significant relation between the leadership attitudes that teachers perceive and the attitudes towards woman administrator; and between sub-dimensions of perceived leadership attitudes and sub-dimensions of the attitudes towards woman administrator.Key Words: Leader, Transformational Leader, Interactionist Leader, Woman Administrators, Woman Leader, Attitude