Serum magnezyum, vitamin d ve non-HDL kolesterol değerlerinin hepatosteatoz, fibrozis-4 indeksi ve aspartate amınotransferase to platelet ratio indeksi ile ilişkisinin retrospektif analizi
Retrospective analysis of the relationship of serum magnesium, vitamin d and non-HDL cholesterol values with hepatosteatosis, fibrosis-4 index and aspartate aminotransferase to platelet ratio index
Yazar: İSMAİL SELİMOĞLU
Danışman: PROF. DR. TEVFİK DEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Aspartat aminotransferaz = Aspartate aminotransferases ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Kolesterol = Cholesterol ; Kolesterol-HDL = Cholesterol-HDL ; Magnezyum = Magnesium ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Giriş:  Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı dünya genelinde prevalansı yaklaşık olarak %25 olan ve sıklığı giderek artan en yaygın kronik karaciğer hastalığıdır. Vitamin D ve magnezyum vücutta birçok fizyolojik süreçte öne çıkmakta olup antienflamatuvar yolaklarda ve insulin duyarlılığı üzerinde yeni görevleri tanımlanmaktadır. Bu verilerden yola çıkarak biyokimyasal parametrelerin alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı ve aspartate aminotransferase to platelet ratio indeksi(APRI) ve fibrozis-4(FIB-4) indeksi ile ilişkisini incelemeyi ve steatoz ile fibrozis açısından koruyucu olabileceğine işaret eden sınırlar bulmayı hedefledik.
Gereç ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesinde tetkik edilmiş ve abdominopelvik ultrason ile karaciğer yağlanmasına yönelik değerlendirilmiş olan, karaciğer sirozu veya steatoza neden olabilecek sekonder bir etiyolojinin bulunmadığı 415 hastanın demografik özellikleri, laboratuvar parametreleri ile görüntüleme sonuçları kaydedildi. Hastalar hepatosteatoz varlığı ve derecesi, eşlik eden diyabet/prediyabet(tip2DM/preDM) ve hiperlipidemiye(HL) göre gruplandıktan sonra biyokimyasal fibrozis değerleri hesaplanarak aralarındaki ilişki araştırıldı.
Bulgular: Komorbiditeden bağımsız olarak, magnezyum düzeyleri ile FIB-4 indeksi düzeyleri arasında ters yönlü korelasyon(p:<0,05 ve r:-0,101) saptandı. Vitamin D düzeyleri ile hepatosteatoz dereceleri arasında ters yönlü korelasyon(p<0,05 ve r:-0,107) saptadık. Ayrıca HL ve tip2DM/preDM olanlarda steatoz derecesi ile vitamin D düzeyleri ters yönde korele(p<0,05 ve r:-0,128) saptanırken, olmayanlarda herhangi bir korelasyon saptanmamıştır. HL ve tip2DM/preDM komorbiditelerinin her ikisinin de olmadığı hastalarda vitamin D düzeyleri ile APRI arasında zıt yönde(p<0,05 ve r: -0,383) korelasyon saptandı. Hepatosteatoz varlığı açısından non-HDL/HDL kolesterol oranı değerlendirildiğinde ROC analizinde eşik değer 3,1596(duyarlılık %63, özgüllük %63) kabul edildiğinde, üzerinde olanlarda steatoz riski artmış(odds ratio 2.89) olarak saptandı. Prediyabetik hastalarda magnezyum düzeyleri ile Homa-IR düzeyleri arasında ters yönde korelasyon(p<0,01 ve r: -0,396) saptandı. Magnezyum seviyesi< 0,75mmol/L olan hastalar vitamin D seviyesine göre 20ng/ml düzeyinden iki gruba ayrıldığında da hem vitamin D hem de magnezyum düzeylerinin birlikte düşük olduğu grupta hepatosteatoz görülme sıklığı daha yüksek saptandı (p=0,013). 
Sonuç: Antienflamatuvar etkileri henüz araştırılma aşamasında olan magnezyumun FIB-4 indeksi ile olan ilişkisi ve herhangi bir metabolik komorbiditesi olmayan bireylerde Dvit ile APRI'nin ters yönde korele olması da, bu parametrelerin antifibrotik etkileri olabileceğini ve ilerleyen zamanlarda bu tür skorlamaların modifikasyonunda yer alabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca prediyabetik olan hastalarda magnezyumun homa-IR ile ters yönlü korelasyonu ve hem Dvit hem de magnezyum düşük hastalarda steatozun daha fazla görülmesi nedeniyle magnezyumun dolaylı olarak veya doğrudan hepatosteatozla ilişkili olabileceği anlaşılmaktadır. HL ve tip2DM/preDM olmayanlarda steatoz varlığı açısından non-HDL kolesterol düzeylerinin non-HDL/HDL oranından daha kullanışlı olduğu düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Serum magnezyum, Vitamin D, non-HDL kolesterol, non-HDL/HDL kolesterol oranı, Fibrozis-4 indeksi, Aspartate aminotransferase to platelet ratio index, alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı, yağlı karaciğer, hepatosteatosis, alkol dışı steatohepatit

Abstract:
Introduction: Non-alcoholic fatty liver disease is the most common chronic liver disease with a worldwide prevalence of approximately 25% and an increasing frequency. Vitamin D and magnesium are prominent in many physiological processes in the body. Their new roles are defined on anti-inflammatory pathways and insulin sensitivity. Based on these data, we aimed to examine the relationship of biochemical parameters with non-alcoholic fatty liver disease and aspartate aminotransferase to platelet ratio index(APRI) and fibrosis-4(FIB-4) index, and to find limits indicating that they may be protective in terms of steatosis and fibrosis. Based on these data, we aimed to reveal the relationship of biochemical parameters with non-alcoholic fatty liver disease, aspartate aminotransferase to platelet ratio index and fibrosis-4 index.
Materials and Methods: Demographic characteristics, laboratory parameters and imaging results of 415 patients who were examined in Dokuz Eylul University Hospital and evaluated for fatty liver with abdominopelvic ultrasound and who did not have a secondary etiology that could cause liver cirrhosis or steatosis were recorded. After the patients were grouped according to the presence and degree of hepatosteatosis, concomitant diabetes/prediabetes and hyperlipidemia, biochemical fibrosis values were calculated and the relationship between them was investigated.
Results: Regardless of comorbidity, an inverse correlation (p:<0.05 and r:-0.101) was found between magnesium levels and FIB-4 index levels. We found an inverse correlation (p<0.05 and r:-0.107) between vitamin D levels and the degree of hepatosteatosis. In addition, the degree of steatosis and vitamin D levels were found to be inversely correlated (p<0.05 and r:-0.128) in patients with both HL and type 2DM/preDM, while no correlation was found in patients without both comorbidities. An inverse correlation (p<0.05 and r: -0.383) was found between vitamin D levels and APRI in patients without both HL and type2DM/preDM comorbidities. When the non-HDL/HDL cholesterol ratio was evaluated in terms of the presence of hepatosteatosis, cut-off value was accepted as 3,1596 (sensitivity 63%, specificity 63%) in the ROC analysis, the risk of steatosis was increased (odds ratio 2.89) in patients with a ratio above 3,1596. An inverse correlation was found between magnesium levels and Homa-IR levels in prediabetic patients (p<0.01 and r: -0.396). When patients with a magnesium level of < 0.75 mmol/L were divided into two groups according to their vitamin D level at 20ng/ml, the incidence of hepatosteatosis was found to be higher in the group with low both vitamin D and magnesium levels (p=0.013).
Conclusion: The relationship of magnesium with the FIB-4 index in the whole population and the inverse correlation of Dvit and APRI in individuals without any metabolic comorbidity suggest that these parameters may have antifibrotic effects and may be involved in the modification of fibrosis scores in the future. In addition, it is understood that magnesium may be indirectly or directly related to hepatosteatosis due to its inverse correlation with homa-IR in prediabetic patients and the higher incidence of steatosis in patients with low Dvit and magnesium. It has been noted that non-HDL cholesterol levels are more useful than non-HDL/HDL ratio in terms of presence of steatosis in cases without both HL and type 2DM/preDM comorbidities. 
Keywords: Serum magnesium, Vitamin D, non-HDL cholesterol, non-HDL/HDL cholesterol ratio, Fibrosis-4 index, Aspartate aminotransferase to platelet ratio index, non-alcoholic fatty liver disease, fatty liver, hepatosteatosis, non-alcoholic steatohepatitis