Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü alanlarındaki maden ocaklarının orman koruma yönünden incelenmesi
A study on Orhaneli Forest District mining areas in view of forest protection
Yazar: AHMET KAYA
Danışman: PROF. DR. ERDAL SELMİ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Entomolojisi ve Koruma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Önemli doğal kaynaklarımız olan madenler ve ormanlar geçmişte olduğu gibi, gelecekte de önemini koruyacaklardır. Ülkemizin önemli yeraltı kaynaklarından olan madenler yeryüzüne çıkartılıp ekonomiye kazandırılırken, yine çok önemli doğal kaynağımız olan ormanlara verilen zararlar çok büyüktür. Ülkemizin en önemli maden yataklarının yer aldığı bölgelerden biri de Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü ormanlık alanlarının sınırları içinde kalmaktadır. Başta krom olmak üzere, linyit, mermer, manyezit, kalsedon, nikel, nefelinli siyanit ve kalsit madeni çıkarılmaktadır.Bu çalışmada, Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü ormanlık alanlarında geçmişte yapılan ve halen devam eden madencilik çalışmaları orman koruma yönünden araştırılmıştır.Alanda yapılan madencilik çalışmalarının tamamına yakınında açık işletme metodunun kullanıldığı belirlenmiştir. Ormanların kurulmasının vazgeçilmez unsuru olan orman toprağının açık işletme metodu ile yok edildiği ve bu durumunda madencilik çalışmaları sonrası yeniden orman oluşumunu imkansız hale getirdiği tespit edilmiştir. Madencilik çalışmaları ile ilgili ülkemizdeki yasal mevzuat incelenmiştir, Yasal mevzuatta madencilik sektörü lehine sık sık yapılan değişikliklerin sürdürülebilir doğal kaynaklarımızdan olan ormanların geleceğini tehdit ettiği görülmüştür.Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğünde 65684,3 ha prodüktif ve 41569,2 ha bozuk koru olmak üzere 107253,5 ha ormanlık alan bulunmaktadır. İşletme ormanlarında orman koruma faaliyetleri 5 adet Orman İşletme Şefliği bünyesinde bulunan 8 adet koruma ekibi tarafından yürütülmektedir. 8 adet koruma ekibinden Büyükorhan, Harmancık, Kınık ve Göynükbelen koruma ekiplerinin sorumlu oldukları ormanlık alanların yönetmelikte belirlenen alandan fazla olduğu belirlenmiştir.Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarının korunmasında görevli koruma ekiplerinde en az 24 adet Orman Muhafaza Memuru bulunması gerekirken bu sayının 14 adet olduğu tespit edilmiştir.Ayrıca, asli görevleri ormanları korumak olan Orman Muhafaza memurlarının orman koruma faaliyetleri dışındaki diğer ormancılık çalışmalarında da çalıştırıldığı, bu durumun da madencilik çalışmalarının orman koruma yönünden yeterince kontrol edilememesine yol açtığı belirlenmiştir..Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü ormanlık alanlarında geçmiş dönemde açık işletme metodu ile çalışılan ve orman idaresine teslim edilen 35 adet maden ocağının tamamında üzerindeki orman toprağının yok edildiği görülmüştür. Harmancık Orman İşletme Şefliğinde 1 adet eski ocağın içinin su ile dolması sonucu, Orman İdaresi tarafından etrafının tel örgü ile çevrilerek orman yangınlarında helikopter ve arazözlerin su ikmalinde kullanılmak üzere yangın göleti olarak değerlendirildiği belirlenmiştir. Yaban hayatını korumak için açık ocak olarak işletilmiş ve rehabilite edilmemiş maden sahalarında çevre emniyeti mutlak suretle alınması, etrafı tel örgüyle çevrilmesi gerekirken bu konuda madenci tarafından çalışma yapılmadığı ve orman idaresinin de bu alanları teslim aldığı belirlenmiştir. Bu durumun yaban hayatı yanında, insan hayatı için de tehlike teşkil etmesi nedeniyle, mutlaka önlemlerin alınması gerekir.Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü ormanlık alanlarında geçmiş dönemde 295 512 m2' lik alanda pasa döküm alanı olarak orman izni verilmiş ve madencilik faaliyetlerinin bitmesi ile orman idaresi tarafından geri teslim alındığı belirlenmiştir. Bu alanlar içersinde sadece Karıncalı Orman İşletme Şefliğinde Türkiye Kömür İşletmeleri(TKİ)' ne ait ve 1996 yılında TKİ tarafından ağaçlandırmaya hazır hale getirilip teslim edilen 20 700 m2 ve 120 000 m2' lik pasa döküm alanları, orman idaresi tarafından 1997 yılında,Yalancı Akasya (Robinia pseudoacaccia), Kızılçam (Pinus brutia) fidanları kullanılarak ağaçlandırıldığı tespit edilmiştir. Orman idaresi tarafından madencilerden teslim alınan pasa döküm alanlarının %47 sinde geri kazanım söz konusu olup %53' ünde herhangi bir çalışma yapılmadığı belirlenmiştir.Araştırma alanında madencilik çalışmalarında kullanılan tesis ve altyapı tesislerinin kalıntılarının bulunduğu, bu durumun da yeniden orman oluşumunu engellediği belirlenmiştir. Ormanlık alanlarda kurulan tesislerden çıkan maden yıkama sularının orman içi suları kirlettiği ve bu suların sulama ve içme amaçlı kullanılan Çınarcık Barajı' na aktığı tespit edilmiştir.Sonuç olarak, Orhaneli Orman İşletme Müdürlüğü ormanlık alanlarında madencilik faaliyetleri sonucu ormanların azaldığı, çalışmalardan etkilendiği ve bu konu da yapılanların yetersiz kaldığı belirlenmiştir.Yasal mevzuatta sık sık madenci lehine düzenlenmelerin yapılması, Orman İdaresi' nin maden yataklarının yoğun olduğu ormanlık alanlardaki personelinin yetersizliği, ülke ormanlarının geleceğini tehdit etmekte olup, gerekli önlemler alınmadığı takdirde gelecekte sorunun daha da büyüyeceği görülmektedir

Abstract:
Both forests and mines are important natural sources and they will keep their importance future as much as in past. During the operation of opencast mining to gain economic profits, drastic damages occurs on forests which are an important natural sources in Turkey. An important mine area of Turkey locate on the vicinity of Orhaneli Forestry Directorate. The mine kinds are; particularly chromium and also, lignite, sepiolite, kalsedon, nickel, syenite with nepheline and calcite.In this study, past and current mining applications on forest areas of Orhaneli Forestry Directorate were investigated regarding as forest protection. It was determined that opencast mining method was used on almost mining operations in the area. Opencast mining degraded the forest soil which is the most valuable element for establishment of forest, thus, impossibility of reforestation was ascertained. Legal laws on mine operations in Turkey were also evaluated. It was estimated that frequent changes of legal laws on benefits of mining sector threaten the future of forests among sustainable natural sources.Orhaneli Forestry Directorate has 656 843 hectares productive, 41 569.2 hectares degraded and 107 253.5 hectares in total forest area. Forest protection activities in the forests are performed by 8 authorized protection team under 5 Regional Forest Administration. It was estimated that forest areas under responsibility of Buyukorhan, Harmancik, Kınık ve Goynukbelen protection teams more than legal size indicated in regulation. Despite these protection teams in duty to protect forest area of Orhaneli Forestry Directorate have at least 24 forest rangers, it was observed that the number of forest rangers is 14. Also, forest rangers whose main duty is to forest protection labor on other works except the protection, this status led to insufficient control of mining operations in regarding forest protection.Forest soil was extremely destroyed on whole abandoned 35 mine area which were operated by opencast mining method in past on forest areas of Orhaneli Forestry Directorate, and then, consigned to forestry directorate. Due to one old mine excavation area filled up water in Harmancık Forestry Regional Directorate, it was fenced with wire and used as artificial lake to give water service for helicopters and mobile fire-fighting vehicles. Forestry Directorate accepted the abandoned mine sites without fulfilled obligations of old mine owner such as, wire fencing and definite environment protection measurements on excavated and degraded opencast mine sites to protect wildlife. Due this give to increase the dangerous risks for human beings and wildlife, it is necessary to take precautions.It was reported that 295 512 hectares area separated as spoil area with permission of Orhaneli Forestry Directorate in past, and then, this area retrieved by forestry directorate after ending of mining operations. Among these retrieved spoil areas, only one belongs to Turkish Coal Enterprises in forest area of Karıncalı Forestry Regional Directorate was planted with black locust (Robinia pseudoacacia) and Callabrian pine (Pinus brutia) on the 20 700 m2 and 120 000 m2. 47 % of whole retrieved spoil areas subject to rehabilitation and there were no any rehabilitative applications 53 % in the area.The existence of the ruins of mining facilities and infrastructures prevents reforestation on spoils. Waste waters sourced from washing mine materials pollutes the freshwater sources in forest, and polluted waters flows to Çınarcık Dam which is the irrigation and drinking water source of the region.In conclusion, it was determined that mining activities negatively affect forest areas of Orhaneli Forestry Directorate, cause to decrease of forest land, and insufficient rehabilitation applications are exist. Frequent changes of legal regulation on benefits of mining sector, incapable forestry staff duty in forest areas which have intense mining activities threat sustainability of native forests, and the problem can increase if insufficient measures occur.