Kronik baş ağrılarının gebelik sürecindeki seyrinin değerlendirilmesi
Evaluation the course of chronic headaches in pregnancy
Yazar: MUSTAFA İSKENDER
Danışman: PROF. DR. TUĞBA TUNÇ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Ağrı = Pain ; Baş ağrısı = Headache ; Gebelik = Pregnancy ; Gebelik ayı = Gestational age ; Gebelik komplikasyonları = Pregnancy complications ; Migren hastalıkları = Migraine disorders

Özet:
En sık görülen primer baş ağrıları migren (auralı ve aurasız), gerilim tipi baş ağrısı ve daha nadiren de küme baş ağrısıdır. Bu baş ağrıları hormonal değişikliklerden etkilenebilmektedir. Bu nedenle gebelik döneminde bu baş ağrıları başlayabilir ya da mevcut baş ağrılarının karakterinde ve frekansında  değişiklikler izlenebilir. 
Çalışmalarda gebelikte aurasız migreninin kaybolduğu veya iyileştiği; auralı migreni olanların yarısında gebelik boyunca atakların devam ettiği ve gerilim tipi baş ağrısının karakterinde değişim görülmediği, bazı çalışmalarda ise GTB' de remisyon, iyileşme veya çok az bir kısmında ise kötüleşme gözlemlendiği bildirilmiştir.
Biz bu çalışmada kronik primer baş ağrılarının gebelik sürecindeki seyrini prospektif olarak inceledik. Gebelik öncesinde primer baş ağrılarına sahip 32 gebenin baş ağrıları, gebelik öncesi dönem için retrospektif olarak ve gebeliğin her 3 trimestır dönemi için prospektif olarak baş ağrısı anketi ve MIDAS skalası ile değerlendirilmiştir.   
Çalışmamızın sonucunda hiç küme baş ağrısı olan hasta saptanmamıştır. Aurasız migren grubunda gebelik dönemi arttıkça ağrı frekansında azalma saptanmıştır ve bu azalma istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur (p:0,000). Auralı migren için gebelik öncesi ve gebelik dönemlerindeki ağrı frekansları karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptanmamakla beraber (p:0,516) bu grupta da gebelik dönemi arttıkça baş ağrısı atağında paralel bir azalma izlenmiştir. Gerilim tipi baş ağrısı grubunda da gebelik öncesi ile gebelik dönemleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunamamakla beraber (p:0,15) özellikle 1.trimestırda daha belirgin olmak üzere 1. ve 3. trimestırlarda ağrı frekansı ortalamalarında artışlar gözlenmiştir.
MIDAS skorları için yapılan değerlendirmede de auralı migren grubunda MIDAS skorlarında yükselme olduğu dikkati çekmektedir. Aurasız migren ve GTB gruplarında ise düşüş izlenmiştir. İstatistiksel olarak anlamlı olmasa bile aurasız migren ve GTB gruplarında azalma klinik açıdan dikkat çekici bir bulgu olarak kabul edilmiştir.
Sonuç olarak aurasız migren, gebelik döneminde belirgin olarak azalmaktadır ve bu azalma hem istatistiksel hem de klinik açıdan anlamlıdır. Auralı migren ve GTB ağrı frekanslarında ise gebelik öncesi ile gebelik dönemleri arasında anlamlı fark saptanmamıştır. 
Anahtar kelimeler: primer baş ağrıları, migren, gebelik, trimestır

Abstract:
The most common primary headaches are migraine (with and without aura), tension-type headache and more rarely cluster headache. These headaches can be affected by hormonal changes. Therefore, during pregnancy, these headaches may begin or changes in the character and frequency of current headaches can be seen in this period. 
In studies, recovery in migraine without aura in pregnancy; maintained  half of migraine with aura attacks throughout pregnancy and no changes in the character of tension-type headache have been observed but  in some studies, remission and  improvement in GTB or deterioration in a small portion has been reported.
In this study, we aimed to investigate the course of primary headaches in the pregnancy  prospectively. Headaches of 32 pregnant women that  previously had primary headache are examined retrospectively for pre-pregnancy period and prospectively for all trimesters by headache quastionnare and MIDAS scale. 
There was no patient with cluster type headache in the study. Reduction in the pain frequency of patient with migraine without aura was observed parallel to increase in pregnancy week and this reduction is found statistically significant (p:0,000).
For migraine with aura, although there were no statistically significant difference (p:0,516) when comparing the pre-pregnancy and pregnancy period , also a reduction in headache attacks was found parallelly to pregnancy week increase.  For tension type headache no statistically significant difference found between pre and during pregnancy (p:0,15). However increase of pain frequencies was observed more prominently in the  first but also third trimesters. 
In the evaluation of MIDAS, increase of scores in patient with migraine with aura and decrease in migraine without aura and  tension type headache  is observed. Althougt not statistically significant, decrease in migraine without aura and  tension type headache  was clinically noteworthy. 
In conclusion, recovery in migraine without aura thoroughout pregnancy and reduction in pain frequency in this period are clinically and statistically significant. But in these groups of migraine without aura and  tension type headache, there was no statistically significant differences. 
	Key words: primary headaches, migraine, pregnancy, trimester