Konya Beyşehir Gölü sularında ağır metal kirliliğinin araştırılması
Investigation of heavy metal pollution in Konya Beyşehir Lake waters
Yazar: İNCİ MEŞE
Danışman: DOÇ. DR. SÜHEYLA TONGUR
Konya Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Beyşehir gölü, Konya ve Isparta illeri topraklarında bulunan, Türkiye'nin üçüncü büyük gölü ve en büyük tatlı su kaynağıdır. Bölgenin ana geçim kaynağı tarım, hayvancılık ve balıkçılıktır. Göl suyu; tarımda sulama, endüstride, içme suyu temininde, rekreasyon ve turizm de önemli bir yere sahiptir. Bunların yanı sıra havzada çeşitli ölçeklerde sanayi tesisleri de bulunmaktadır. Havza ekonomisi, ülke ekonomisiyle benzer bir dönüşüm geçirerek tarımsal odaklı bir yapıdan sanayiye doğru evrilme eğilimindedir. Havza çevresinde sanayi tesislerinin artmasıyla göl suyunda ağır metal kirliliği varlığını göstermiştir. Göl suyunun kullanımı, su kalitesinin düşmesi ve kirliliğin artması, kıyı şeridi belirleme zorlukları ve üst ölçekli planların olumsuz etkileri, yönetim ve planlama eksiklikleri havzadaki önde gelen sorunlardır. Beyşehir Gölü çevresinde silah fabrikalarının artışıyla arıtılmamış endüstriyel atıksuların artması ve tarımsal sulama sularının tesiri altındadır. Gölün trofik seviyesi, noktasal ve noktasal olmayan kirletici kaynakların etkisiyle negatif yönde değişmektedir. Çalışmada; Beyşehir Gölü'ndeki ağır metallerin oluşturduğu kirletici kaynakların su sistemlerine karıştığı 2 farklı nokta belirlenmiştir. İlk nokta olarak, Huğlu ve Üzümlü bölgelerindeki silah fabrikalarının deşarj yaptığı Büyükköprü Çayının göl suyuna karıştığı nokta seçilmiştir. İkinci nokta ise göl içerisinde seyrelmenin fazla olduğu nokta olarak belirlenmiştir. Bu belirlenen noktalardan mevsimsel (sonbahar, kış, ilkbahar) olarak numuneler alınmış ve göl suyunun analizleri yapılarak elde edilen sonuçlar Su Kirliliği ve Kontrolü Yönetmeliği (SKKY) kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Örnekleme işlemleri sırasında bu istasyonlar Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak harita üzerinde belirlenmiştir. Analizlerde alkalinite, sıcaklık, çözünmüş oksijen, pH, iletkenlik ile ağır metaller (Fe, Al, Cd, Cr, Cu, Ni, Mn, As, Ag ile Zn) incelenmiştir. Amaç, göldeki metal kirliliği seviyelerini ve mevsimsel değişimlerini incelemekti. Sonuçlar, Fe > Al > As > Cu > Mn > Cr > Ni >Zn> Cd şeklinde azalan bir metal konsantrasyon profili göstermiştir. Bu durumun, bölgede silah sanayinde kullanılan alüminyum ve kromun varlığından kaynaklandığı tahmin edilmektedir.

Abstract:
Beyşehir Lake is Turkiye's third largest lake and has the largest fresh water resource, located in the provinces of Konya and Isparta.. The main livelihood of the area is agriculture, animal husbandry, and fishing. The lake water is crucial for irrigation in agriculture, industrial use, drinking water supply, as well as recreation and tourism. Additionally, there are various scales of industrial facilities in the basin. The basin's economy is undergoing a similar transformation to the national economy, evolving from an agriculture-focused structure towards industry. The increase in industrial facilities around the basin has led to the presence of heavy metal pollution in the lake water. The use of lake water, declining water quality, increasing pollution, challenges in determining the coastline, and the adverse effects of large-scale plans, along with management and planning deficiencies, are the primary issues in the basin. Beyşehir Lake is affected by the increase in untreated industrial wastewater due to the rise of arms factories in the vicinity and the influence of agricultural irrigation waters. The trophic level of the lake changes negatively due to the impact of point and non-point pollution sources. The study identified two different points where heavy metals from Beyşehir Lake contribute to water systems. The first point selected is where the Büyükköprü Stream, discharging from arms factories in Huğlu and Üzümlü, mixes with the lake water. The second point is determined as a location within the lake where dilution is high. Samples will be collected seasonally (autumn, winter, spring) from these identified points, and the lake water analyses will be evaluated according to the Water Pollution and Control Regulation (SKKY) criteria. During the sampling processes, these stations were determined on the map using Geographic Information Systems (GIS). The analyses examined alkalinity, temperature, dissolved oxygen, pH, conductivity, and heavy metals (Fe, Al, Cd, Cr, Cu, Ni, Mn, As, Ag, and Zn). The objective was to investigate the levels of metal pollution in the lake and their seasonal variations. The results showed a decreasing metal concentration profile in the order of Fe > Al > As > Cu > Mn > Cr > Ni > Zn > Cd. This situation is presumed to be due to the presence of aluminum and chromium used in the region's arms industry.