Cumhuriyet ve Son Posta Gazetelerinde Sovyetler Birliği algısı (1930 – 1936)
In the Newspapers of Cumhuriyet and Son Posta perception of the Soviet Union (1930 – 1936)
Yazar: CİHAN YENİLMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ULVİ ÖZDEMİR
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Türkiye ile Sovyetler Birliği ilişkileri, Milli Mücadele yıllarında dostane biçimde başlamıştı. Bununla birlikte Sovyetler Birliği bir yandan kabul ettiği yeni yönetim şeklini sağlamlaştırma diğer yandan da Batılı ülkelerle bozulan ilişkilerini düzeltme çabası içindeydi. Türkiye ise Lozan Antlaşması ile kabul ettirdiği egemenliğini Batı dünyasına benimsetmeye çalışıyordu. İki ülke Batılı emperyalist devletler ile sorunlu geçen bu dönemde antlaşmalar yoluyla dostluklarını pekiştirmişti.
Bütün dünyayı saran 1929 ekonomik buhranı ile başlayan yeni süreçte Batı'dan destek almak imkansız hale geldi. Krizin yarattığı ekonomik daralmayı sahip olduğu sosyalist üretim modeli ile en düşük seviyede yaşayan Sovyetler Birliği'ne karşı Türk devlet adamlarının ilgisi artarken dönemin basın organları ve yazarları arasında da paralel bir ilginin geliştiği görülmektedir. 1930-1932 yıllarını kapsayan dönemde iki ülke ilişkileri dışişleri bakanlarının karşılıklı ziyaretleri sonucunda ticaret, silahsızlanma ve Karadeniz konularında yapılan antlaşmalar ile geçmiştir. Bu dönemde Türkiye aleyhine dış ticaret iki ülke ilişkilerindeki en olumsuz özelliktir. 
1932 yılında İsmet Paşa'nın Moskova ziyareti sonrası, Sovyetler Birliği'nin Türkiye'ye mali, sanayi, tarımsal alanlarda açıktan destek olmaya başladığı dönemdir. Türkiye'nin devletçi ekonomi modelini benimsemesiyle birlikte Sovyet uzmanlarının kontrolünde devlet yatırımları yapılmıştır. Türkiye ekonomik kalkınmasını Sovyetler Birliği rehberliğinde yürütmektedir. Bunun yanında sinema, edebiyat, resim alanlarında Sovyetler Birliği'nden eğitim almak adına iki ülke arasında ziyaretler yapılmıştır.
Cumhuriyet gazetesi iki ülke arasındaki yakınlığı gösterebilmek için coşkulu, ayrıntılı, ama olumsuzlukları görmezden gelen bir habercilik anlayışını kullanmıştır. Son Posta gazetesi 1932 yılına kadar Sovyetler Birliği'ne dair neredeyse olumlu hiçbir yapmamış, bu tarihten sonra ise iki ülke ilişkileri ile ilgili haberleri sade ve yorumsuz bir dille vermeye başlamıştır.

Abstract:
During the War of Independence, Turkey found its need for a strong friend and ally in the Soviet Union. In this way, the Soviets kept alive the hope of both creating a buffer between a state hostile to Western imperialists on the southern border and finding a possible neighboring country that could export Bolshevism, while Mustafa Kemal Atatürk and his friends managed the process under conditions combined with being on the same side against imperialism to save the occupied Anatolian lands. After the victory, the team that established the new Turkish State set out by adopting mixed economic values for political and economic development. The policy of gaining the support of the Western world without making its friend the Soviet Union suspicious was carried out successfully for a while.
It became impossible to receive support from the West in the new period caused by the 1929 economic crisis that surrounded the whole world. While the interest of Turkish statesmen increased towards the Soviet Union, which experienced the economic contraction caused by the crisis at a minimum level with its socialist production model, it is seen that a parallel interest developed among the press organs and writers of the period. In this study, the period mentioned was tried to be understood through two Turkish newspapers. The first of the newspapers was Cumhuriyet, which was a semi-official publication of the government at that time, and the other was Son Posta, which was in soft opposition to the government, and these were the main sources of information for the study. In both newspapers, information that will allow us to get to know the Soviet Union under ideological, political, economic and cultural headings is given under the mentioned headings. In addition, the mutual comments of Turkish statesmen and journalists and their Soviet counterparts in situations where the relations between Turkey and the Soviet Union come to the fore are also conveyed. In the news of Cumhuriyet newspaper, with the aim of developing the relations between the two countries without any damage, the internal and external negativities experienced in the Soviet Union were either not reported or were interpreted and expressed with justifications that justified the Soviet administration. Son Posta newspaper, on the other hand, did not hesitate to convey the negativities experienced within the Soviet Union, with the approach of being a bit of an oppositionist, and did not hesitate to write that the activities of Turkish communists caught by the police in Turkey were linked to the Soviets.
When we compare the news of the two newspapers and the perspectives of their writers, it is seen that Cumhuriyet newspaper chooses to convey news that is compatible with state policy, while Son Posta newspaper chooses to convey news even if it will negatively reflect on the relations between the two countries.