Tek silindirli bir motorda sürtünmeye etki eden faktörlerin belirlenmesi ve sürtünme gücünün azaltılması
Determination of the factors affecting friction in a single cylinder engine and reducing friction power
Yazar: ZÜHTÜ MERT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA BAHATTİN ÇELİK
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Kaplama = Coating ; Sürtünme = Friction

Özet:
çten yanmalı motorlarda hareketli parçalar ve yardımcı mekanizmalardaki sürtünmelermotorun gücünü önemli ölçüde düsürmektedir. Motor gücünün yaklasık % 20-30 kadarlıkkısmının sürtünmelere harcandıgı bilinmektedir. Sürtünmeler en fazla piston-segman vesilindirler arasında, krank mili yataklarında ve supap mekanizmasında meydanagelmektedir. Sürtünme kayıpları; düsük viskoziteli yag kullanımı, yüksek yapısma veyaglama özelligine sahip yag katkı maddelerinin kullanımı, hareketli parçalarınınagırlıklarının azaltılması, sürtünen parçaların yüzey kalitelerinin iyilestirilmesi veparçaların düsük sürtünme saglayan katı yaglayıcı materyaller ile kaplanması ileazaltılabilmektedir.Bu çalısmada tek silindirli buji ile ateslemeli bir motorda bazı parametrelerin sürtünmegücüne etkileri deneysel olarak incelenmistir. Deneyler sonucunda sürtünme gücünün,artan motor hızı ve sıkıstırma oranı ile yükseldigi belirlenmistir. Artan yag sıcaklıgı ilesürtünme gücünün azaldıgı, yag sıcaklıgı 70 °C üzerine çıktıgında ise sürtünme gücününyeniden arttıgı tespit edilmistir. Motorda sürtünmeye neden olan parçalar tek tek sökülerekher bir parçanın sürtünme gücüne etkileri tespit edilmistir. Ayrıca, motor segmanlarıdüsük sürtünmeli katı yaglayıcı materyal olan bor nitrür ile kaplanmıs ve kaplamanınmotor sürtünme gücüne etkisi incelenmistir.Anahtar Sözcükler: Motor Sürtünmesi, Performans, Kaplama

Abstract:
Frictions of moving parts and auxiliary mechanisms in internal combustion enginesdecrease engine power significantly. It is known that about 20-30 % of engine power isspent for frictions. Frictions mostly occur between piston-rings and cylinders, crankshaftmain bearings and valve mechanisms. Friction losses can be reduced by using lowviscosity oil, oil additives which have high level sticking and lubricating properties, byreducing the weight of moving parts, increasing surface quality of moving parts andcoating the surfaces of moving parts with solid lubricant materials which provide lowfriction.In this study, the effects of some engine parameters on friction power were investigatedexperimentally in a single cylinder spark ignition engine. As a result of experiments, it isfound that friction power increases by increasing engine speed and compression ratio. Itwas also found that increasing oil temperature decreases friction power, when oiltemperature is more than 70 °C temperatures friction power again increases. In the engine,parts those causes friction were removed one by one and the effect of each parts on frictionpower was determined. Furthermore, engine rings were coated by boron nitride which is alow-friction solid lubricant material, and its effect on engine friction power was studied.Keywords: Engine Friction, Performance, Coating