Diyanet Aylık Dergi'nin tasavvufi bağlamda değerlendirilmesi
Evaluation of Diyanet Monthly Magazine in a sufi context
Yazar: ABDULLAH SOLMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED YUSUF AKBAK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Kanunun Diyanet İşleri Başkanlığına yüklediği sorumluluklardan biriside toplumu din konusunda aydınlatmaktır. Başkanlık bu yükümlülüğünü zamanın şartlarına göre; vaaz, hutbe, takrir dersi gibi cami içi: Kur'an kursları, irşat ekipleri, seminerler, konferanslar, sempozyumlar vb. gibi cami dışı faaliyetlerini yazılı ve görsel basın aracılığıyla yerine getirmektedir. Bu hizmetlerin en kapsamlısı ve en önemlisi şüphesiz dini yayınlardır. Dinin yayınlar süreli ve basılı yayınlar olarak ayrılmaktadır. Görsel dini yayınlar radyo, TV, dijital ve sosyal medya gibi iletişim araçlarıdır. Süreli dini yayınlar ise Diyanet Gazetesi, Diyanet İlmi Dergisi, Diyanet Çocuk Dergisi, Diyanet Aylık Dergisi, Diyanet Aile Dergisi, Diyanet Arapça İlmi Dergisi, Diyanet Cim Dergisi, Diyanet Bayram Gazetesi olarak süreli yayın faaliyetlerini sürdürmektedir.
Çalışmamızda 1968'yılında yayın hayatına başlayan Diyanet Gazetesi'nin devamı niteliğinde olan 1991 yılında yayına giren Diyanet Aylık derginin 1991-2022 yılları arasını tasavvufi bağlamda değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışmanın konusu amacı ve önemi noktasında genel hatlarıyla bilgilendirme yapılmıştır. Birinci bölümde; Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kuruluş amacı ve görevleri, irşat faaliyetlerindeki misyonu ve derginin genel muhtevası hakkında kısa bilgilendirilmeler yapılmıştır. İkinci bölümde ise derginin 1991-2022 yılları arasında 384 sayının tasavvufi içeriği ele alınmıştır.384 matbu derginin tamamına Diyanet dergi arşivinden ulaşılmıştır. Çalışma kapsamında belirtilen sayılarda yer alan tasavvufi içerikler taranmış ve tespit edilmiştir. Çalışmanın zaman kapsamının 32 yıllık gibi uzun bir süreye tekâbül etmesi nedeniyle 10'ar yıllık bölümlere ayırarak üç ayrı bölüme ayrılmıştır. Dergide yazılan makale sayısı 7525'dir. Çalışmamıza konu olacak Tasavvufi tema ve içeriğe sahip 250 makale tespit edilmiştir. Bu makaleler iki ayrı bölüme ayrılmıştır. İlkinde genel tasavvuf konuları incelenirken ikincisinde mutasavvıflara dair konuları işlenmiştir. Genel bir sonuç bildirisiyle ele alınan konuların sebep- sonuç ilişkisi değerlendirilerek aktarılmıştır.

Anahtar kelimeler: Tasavvuf, Diyanet İşleri Başkanlığı, Diyanet Aylık Dergi, İrşâd, Mutasavvıf

Abstract:
One of the responsibilities assigned to the Presidency of Religious Affairs by the law is to enlighten the society about religion. The Presidency fulfills this obligation according to the conditions of the time; It carries out its activities such as sermons, sermons, takrir lessons within the mosque, Quran courses, guidance teams, seminars, conferences and symposiums through written and visual media. The most comprehensive and important of these services is undoubtedly religious publications. Religious publications are divided into periodicals and printed publications. Printed religious publications are communication tools such as radio, TV, digital and social media. Periodical religious publications continue their periodical publishing activities as Diyanet Newspaper, Diyanet İlmi Magazine, Diyanet Children Magazine, Diyanet Monthly Magazine, Diyanet Family Magazine, Diyanet Arabic Science Magazine, Diyanet Cim Magazine, Diyanet Bayram Newspaper.
In our study, Diyanet Monthly magazine, which was published in 1991, which is the continuation of Diyanet Newspaper, which started its publication in 1968, will be evaluated in the Sufi context between 1991 and 2022. Our study consists of an introduction and two parts. In the introduction section; General information was given regarding the subject, purpose and importance of the study. In the first part; Brief information was given about the founding purpose and duties of the Presidency of Religious Affairs, its mission in guidance activities and the general content of the magazine. In the second part, the Sufi content of 384 issues of the magazine between 1991 and 2022 was discussed. All 384 printed magazines were accessed from the Diyanet magazine archive. Within the scope of the study, the Sufi contents in the specified numbers were scanned and identified. Since the time scope of the study corresponds to a long period of 32 years, it has been divided into three separate parts by dividing them into 10-year sections. The number of articles written in the journal is 7525. 250 articles with Sufi themes and content that will be the subject of our study have been identified. These articles are divided into two separate sections. While General Sufism issues were examined in the first one, topics related to Sufis were discussed in the second one. The cause-effect relationship of the topics discussed was evaluated in a general conclusion statement.

Key words: Sufism, Presidency of Religious Affairs, Diyanet Monthly Magazine, Irshad, Sufi