Total diz protezi uygulanan hastalarda progresif gevşeme yönteminin ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
The effects of progressive relaxation method on the patients applied total knee replacement
Yazar: HALİSE ÇİNAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAHŞAN ÇAM
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Ağrı-postoperatif = Pain-postoperative ; Cerrahi = Surgery ; Diz = Knee ; Diz eklemi = Knee joint ; Diz protezi = Knee prosthesis ; Postoperatif dönem = Postoperative period

Özet:
Bu araştırma total diz protezi uygulanan hastalarda progresif gevşeme yönteminin ağrı ve anksiyete üzerine etkisini incelemek amacıyla yarı deneysel olarak yapıldı.
Araştırmanın verileri Ekim 2014 – Şubat 2015 tarihleri arasında Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesinin Ortopedi ve Travmatoloji Kliniğine gonartroz tanısı ile başvuran ve total diz protezi uygulanan hastalardan toplandı. Araştırmanın örneklemini G-Power analiz sonucuna göre 40 deney ve 40 kontrol olmak üzere toplam 80 hasta oluşturdu. Araştırmanın yapılabilmesi için Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan yazılı onay ve araştırmanın yapıldığı Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nden yazılı kurum izni alındı. Örneklemi oluşturan hastalara araştırmanın amacı, riskinin olmadığı ve zarar vermediği açıklandıktan sonra, araştırmaya katılmayı kabul eden gönüllü hastalardan sözlü ve yazılı onam alındı.
Araştırma verileri, hastaların tanıtıcı özelliklerinin sorgulandığı hasta bilgi formu ve araştırmanın bağımsız değişkenlerinin sorgulandığı Durumluk – Sürekli Kaygı Envanteri, Vizüel Analog Skalası (VAS) ile toplandı. Deney grubundaki hastalara kontrol grubundan farklı olarak ameliyat öncesi dönemde progresif gevşeme teknikleri öğretildi. Araştırma verilerinin analizinde SPSS for Windows 18.0 istatistik paket programı kullanıldı.  Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerin (Yüzdelik Hesaplamalar, Ortalama, Standart sapma) yanı sıra analizlerde; Mann Whitney U Testi, Ki Kare Testi, Wilcoxon Testi ve Spearman Korelasyon Analizi kullanıldı. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Araştırma verilerine göre, deney grubu hastalarının yaş ortalaması 62.27±7.98, kontrol grubu hastaların yaş ortalaması 62.35±9.80 olarak saptandı. Deney grubu hastaların 28'inin (%70) kadın, 12'sinin (%30) erkek olduğu, kontrol grubu hastaların 30'unun (%75) kadın, 10'unun (%25) erkek olduğu, deney grubu hastaların 19'unun (%47.5) ilkokul mezunu, kontrol grubu hastaların 22'sinin (%55) ilkokul mezunu olduğu saptandı. 
Deney grubundaki hastaların %50 (20)'sinin bir kronik hastalığa sahip olduğu, %62.5 (25)'inin geçmiş ameliyat deneyimi olduğu, %60 (24)'ının yardımcı araç kullandığı, %62.5 (25)'inin ağrısı olduğunda bir baş etme yöntemi kullandığı ve BKI ortalamasının 27.62±3.75 olduğu saptandı. Kontrol grubundaki hastaların %67.5 (27)'inin bir kronik hastalığa sahip olduğu, %60 (24)'ının geçmiş ameliyat deneyimi olduğu, %76.2 (16)'sinin yardımcı araç kullandığı, %72.5 (29)'inin ağrısı olduğunda bir baş etme yöntemi kullandığı ve BKI ortalamasının 29.57±5.10 olduğu saptandı.
Çalışmada; sürekli kaygı puanı açısından ameliyat öncesi dönemde iki grup arasında fark bulunmadı (p<0.05). Durumluk kaygı puanı açısından ameliyat öncesi dönemde iki grup arasında fark bulunmazken (p<0.05), ameliyat sonrası 1. ve 2. günde kontrol grubundaki hastaların DKE puan ortalamaları deney grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulundu. 
Kontrol ve deney grubundaki hastaların ameliyat öncesi, ameliyat sonrası 1. ve 2. gün VAS puan ortalamaları anlamlı düzeyde düşük bulundu.
Sonuç olarak; hastalara uygulanan progresif gevşeme tekniğinin ameliyat sonrası ağrı ve anksiyeteyi azaltmada olumlu yönde etkisi olduğu düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Total Diz Protezi, Progresif Gevşeme, Ağrı, Anksiyete

Abstract:
The aim of this quasi-experimental study is to depict the effects of progressive relaxation method on the patients who were applied total knee prothesis. 
The findings of the study were obtained from the patients who applied to Adnan Menderes University Research and Practice Hospital, Clinic of Orthopedics and Traumatology with the diagnosis of gonarthros between the dates of October, 2014 and February, 2015. Sample of the study was consisted of 80 patients; 40 in experimental group and 40 in control group. G-Power analysis system was used. In order to carry out the study, the written approval was received from the Ethics Comitee of Non-invasive Researches of Adnan Menderes University, Faculty of Medicine, and written association permission was received from Adnan Menderes University Research and Practice Hospital where the study was carried out at. The patients forming the sample were informed about the aim of the study, that there was no risk and no harm, then their verbal and written approval to be volunteer in the study were received.
The study findings were collected via patient information forms which showed the patients' introductive information, and via Visual Analogue Scale (VAS) in which independent variables of stable – ongoing anxiety inventory were investigated. In the period before the operation, as different from the patients in the control group; patients in the experimental group were taught the techniques of progressive relaxation. The statistic program, SPSS for Windows 18.0 was used for analyzing the study data. In the process of data evaluation, in addition to descriptive statistics methods (percentage calculation, mean, standard deviation) Mann Whitney U Test, Chi Square Test, Wilcoxon Test and Spearman Coorelation Analysis were used. P<0.05 was accepted as significant.
According to the results, experimental group patients' age mean was analyzed as X=62.27±7.98, and control group patients' age mean as X=62.35±9.80. 70% (N: 28) of the experimental group patients were female, 30% (N:12) were male, and 75% (N:30) of the control group patients were female, 25% (N:10) were male; 47,5% (N:19) of the experimental group patients and 55% (N:22) of the control group patients were primary school graduates.
50% (N: 20) of the patients in the experimental group were found to have any chronicle ilness; 62.5% (N:25) of them had operation experience in the past; 60% (N:24) used adjuvant tools; 62.5% (N:25) used their own techniques to overcome the pain when emerged; and body-mass index mean was X=27.62±3.75.  67.5% (N: 27) of the patients in the control group were found to have any chronicle ilness; 60% (N:24) of them had operation experience in the past; 76.2% (N:16) used adjuvant tools; 72.5% (N:29) used their own techniques to overcome the pain when emerged; and body-mass index mean was X=29.57±5.10.
In the study, in terms of state anxiety inventory; in the period before the operation, while there was no difference between two groups (p<0.05), it was found to be significantly low in the following first and second day after the operation. In terms of trait anxiety inventory; in the period before the operation, while there was no difference between two groups (p<0.05), it was found to be significantly high in the following first and second day after the operation.
Before the operation and in the following first and second days after the operation, Visual Analogue Scale (VAS) mean of the patients both in the control and experimenal group was found to be significantly low.
As a result, it is considered that progressive relaxation method which was applied to patients, has a positive effect on decreasing the post-operative pain and anxiety.

Key Words: Total Knee Replacement, Progressive Relaxation, Pain, Anxiety