Bazı antimikrobiyal ajanların termodinamik protonasyon sabitlerinin HPLC yöntemiyle belirlenmesi
Determination of thermodynamic protonation constants of some antimicrobial agents by HPLC method
Yazar: DİLARA BAŞAT DERELİ
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇUBUK DEMİRALAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İlaç Araştırma ve Geliştirme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Analitik yöntem = Analytical method ; Antimikrobiyal ajanlar = Antimicrobial agents ; Kromatografi = Chromatography

Özet:
Antimikrobiyal ajanlar bünyesinde antiseptikleri, antibiyotikleri, antiviralleri, antifungalleri ve antiparaziterleri de içeren geniş kullanım alanına sahip terapötik maddelerdir. Bu maddeler enfeksiyonları önlemek veya tedavi etmek için kullanılırlar. Özellikle azot atomu içeren heterosiklik yapıdaki antimikrobiyaller geniş farmakolojik aktivite yelpazesi sergileme yeteneklerinden dolayı birçok doğal üründe ve sentetik ilaçta yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu ilaçlar içerisinde yaygın kullanım alanına sahip olan klotrimazol, sertakonazol, oksikonazol ve klimbazol zayıf asit/baz özelliğine sahip olduğundan, sulu ortamda bu moleküllerinin asit-baz dengesinin incelenmesi, moleküllerin aktivitelerini anlamak gereklidir. Belirli bir pH'da bir bileşiğin iyonlaşmasını gösteren denge temel alınarak protonasyon sabiti (pKa) belirlenebilmektedir.
Bu tez çalışmasında klotrimazol, sertakonazol, oksikonazol ve klimbazolün protonasyon sabiti metanol-su ortamında, mobil faz pH'sı 3-8 aralığında RP-HPLC yöntemiyle tayin edilmiştir. Klotrimazol ve klimbazol için %50, %55 ve %60 (v/v) metanol içeren su-metanol ortamında, sertakonazol ve oksikonazol için %55, %57,5 ve %60 (v/v) metanol içeren metanol-su ortamında, 37°C'de çalışılmıştır. Kromatografik analizler için Agilent Zorbax SB-CN kolon (4,6x150mm, 3,5 µm) seçilmiştir. Mobil fazın akış hızı 1ml/dk olarak sabitlenmiştir. Bileşiklerin dalga boyu 202 nm olarak belirlenmiştir. Klimbazol, klotrimazol, oksikonazol ve sertakonazolün su ortamındaki pKa değeri mol kesri-pKa ilişkisi kullanılarak sırasıyla 6,430; 5,864; 7,114 ve 6,901 olarak hesaplanmıştır. Aynı şekilde 1/Ɛ-pKa ilişkisi kullanılarak bileşiklerin su ortamındaki pKa değerleri 6,295; 5,813; 6,813 ve 6,806 olarak belirlenmiştir. Bu tez kapsamında suda çözünürlüğü az olan bu bileşiklerin belirlenen pKa değerleri, farklı pH değerlerinde iyonlaşma ve ADME özellikleri için gerekli verilerdir.

Abstract:
Antimicrobial agents are therapeutic substances with a wide range of uses, including antiseptics, antibiotics, antivirals, antifungals and antiparasitics. These substances are used to prevent or treat infections. Antimicrobials, especially heterocyclic structures containing nitrogen atoms, are widely used in many natural products and synthetic drugs due to their ability to exhibit a wide range of pharmacological activities. Since clotrimazole, sertaconazole, oxiconazole and klimbazole, which are widely used among these drugs, have weak acid/base properties, it is necessary to examine the acid-base balance of these molecules in aqueous environment and understand the activities of the molecules. The protonation constant (pKa) can be determined based on the equilibrium that indicates the ionization of a compound at a given pH.
In this thesis, the protonation constants of clotrimazole, sertaconazole, oxiconazole and climbazole were determined by RP-HPLC method in methanol-water media with mobile phase pH in the range of 3-8. For clotrimazole and klimbazole, in methanol-water medium containing 50%, 55% and 60% (v/v) methanol, for sertaconazole and oxiconazole, in methanol-water medium containing 55%, 57.5% and 60% (v/v) methanol and it was studied at 37°C. Agilent Zorbax SB-CN column (4.6x150mm, 3.5 µm) was chosen for chromatographic analyses. The mobile phase flow rate was fixed at 1ml/min. The wavelength of the compounds was determined as 202 nm. The pKa value of climbazole, clotrimazole, oxiconazole and sertaconazole calculated by using the mole fraction-pKa relationship respectively in water is 6,430; 5,864; 7,114 and 6,901. Likewise, it was calculated as using the 1/Ɛ-pKa relationship, the pKa values of the compounds in water are 6,295; 5,813; 6,813 and 6,806. Within the scope of this thesis, the determined pKa values of these compounds with low water solubility are the necessary data for ionization and ADME properties at different pH values.