"Rusya ve eski Sovyet ülkeleri ilişkilerinin doğal kaynak milliyetçiliği bağlamında incelenmesi"
Examination of relations between Russia and former Soviet countries in the context of resource nationalism
Yazar: TUĞÇE DÜNDAR
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR YILMAZ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Doğal kaynaklar = Natural resources ; Enerji = Energy ; Enerji güvenliği = Energy security ; Milliyetçilik = Nationalism ; Rusya = Russia ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Enerji güvenliği enerjinin temiz, sürdürülebilir, ucuz ve çeşitli yollardan kesintisiz bir şekilde temini olarak tanımlanabilir. Realist kuram özelinde enerji güvenliğini sağlamak devletlerin görevi olarak görülmüştür. Realist kuramın enerji güvenliğini tanımlamak için kullandığı doğal kaynak milliyetçiliği kavramı ise kaynak sahibi devletlerin kaynaklarını, kaynak sahibi olmayan devletler üzerinde bir baskı, kontrol ve tehdit aracı olarak kullanması şeklinde tanımlanmaktadır. Enerji saikinin ve enerji güvenliğinin uluslararası önemine bakıldığında doğal kaynak milliyetçiliği temelinde politika ve stratejiler geliştiren kaynak sahibi devletlerin bir enerji güvensizliği ortaya çıkardığı belirtilmektedir. Bu duruma en iyi örneklerden biri özellikle 2006 yılında gerçekleşen Ukrayna gaz krizinin ardından Rusya Federasyonu olarak görülmektedir. Doğal kaynaklar ve nakil hatları üzerindeki devlet kontrolünden, enerji arzında kesintiler yapma ve fiyat stratejileri gibi eylemlerle Rusya'nın eski Sovyet coğrafyasında yer alan devletleri kontrolü altında tutmak amacına sahip olduğu belirtilmelidir. Çalışmanın hipotezi Rusya Federasyonu'nun Sovyet ardılı ülkeleri enerji kaynakları özelinde kontrol ve baskı altında tuttuğu üzerine kurulmuştur. Çalışma iki kısım üç bölümden oluşmaktadır. İlk kısım ve ilk bölüm teorik altyapıya ayrılmış olup realizm, güvenlik ve enerji güvenliği konularını açıklamaktadır. İkinci kısımda ikinci bölüm Avrasya ve eski Sovyet coğrafyasının jeopolitik ve jeostratejik açıdan incelenmesine ayrılmış olup bölgesel bazda kaynak varlığı, Rusya'nın bölgedeki nüfuzu, bölgede yer alan enerji nakil hatları ve bölgenin enerji potansiyeli işlenmiştir. Üçüncü bölümün tamamı Sovyet ardılı ülkelerin Rusya ile enerji ilişkilerinin bölgeler bazında incelenmesine ayrılmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışmanın hipotezi bulgular neticesinde tartışılıp çalışma nihayete erdirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, Türkçe, İngilizce ve Rusça kaynaklardan istifade edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Enerji Güvenliği, Rusya Federasyonu, Doğal Kaynak Milliyetçiliği, SSCB, Realizm

Abstract:
Energy security can be defined as the uninterrupted supply of energy in a clean, sustainable, inexpensive and various ways. In the realist theory, it has been seen as the duty of states to ensure energy security. The concept of natural resource nationalism, which is used by realist theory to conceptualize energy security, is defined as the use of resources by resource-owning states as a means of pressure, control and threat on states that do not have resources. Considering the international importance of energy motivation and energy security, it is stated that resource-owning states that develop policies and strategies on the basis of natural resource nationalism create an energy insecurity. One of the best examples of this situation is seen as the Russian Federation, especially after the Ukrainian gas crisis in 2006. It should be noted that Russia has the aim of keeping the states in the former Soviet geography under its control through actions such as state control over natural resources and transmission lines, cuts in energy supply and price strategies. The hypothesis of the study is based on the fact that the Russian Federation keeps the post-Soviet countries under control and pressure, especially for energy resources. 
The study consists of two sections and three parts. The first section and the first part are devoted to the theoretical background and explain the issues of realism, security and energy security. In the second section, the second part is devoted to the geopolitical and geostrategic analysis of Eurasia and the former Soviet geography, and the resource availability on a regional basis, Russia's influence in the region, the energy transmission lines in the region and the energy potential of the region are discussed. The whole of the third part is devoted to the analysis of the energy relations of the post-Soviet countries with Russia on the basis of regions. In the conclusion part, the hypothesis of the study was discussed as a result of the findings and the study was concluded. Together with a qualitative method, Turkish, English and Russian sources have been used in the study.  

Keywords: Energy Security, Russian Federation, Resource Nationalism, USSR, Realism