Küresel kümeler gökada bağlantısı
Globular clusters galaxy connection
Yazar: MUKADDES ZEHRA KUNT
Danışman: DOÇ.DR. İBRAHİM KÜÇÜK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Gökadamızın bilinen en yaşlı elemanları olarak küresel kümeler gökadanın evriminin ilkzamanlarını gösteren temel fosillerdir. Ancak küresel kümelerin nasıl oluştukları halenbelirsizlikler taşır. Kümelerin çoğunluğu, kimyasal bollukları, hareketleri, uzaysal dağılımlarıve yaşlarının değişen belirsizlikleri içinde tanınmaktadır. Bu tez çalışmasında küreselkümelerin uzaysal dağılımları, galaktik merkezden uzaklıkları ? sayı yoğunluğu dağılımları,metal bolluğu ? sayı yoğunluğu, metal bolluğu ? galaktik merkezden uzaklık dağılımları,metal bolluğu ? yaş dağılımları, yaş ? uzaysal dağılımları incelendi. Metal bolluğu ? sayıyoğunluğu dağılımından küresel kümelerin ikili bir dağılma sahip olduğu bulundu ve metalbolluğu -2,58 ? [Fe/H] ? -0,8 dex arasında yer alan halo popülasyonunun dağılımındaki pikdeğeri -1.57463±0.03283 olarak hesaplandı. Bu sonuç [57] tarafından önerilen değerleörtüşmektedir. Metal bolluğu ? galaktik düzlemden uzaklık dağılımlarından halo kümelerininmetal bolluğunun galaktik merkezden uzaklaştıkça azaldığı yönünde reel bir ilişkibulunamamıştır. Elde edilen bu sonuç [54] çalışmasıyla karşılaştırılmıştır. Metal bolluğu ?yaş ve yaş ? uzaysal dağılımları incelenmiş ve metalce en fakir olan kümelerin en yaşlı,metalce zengin olanların ise daha genç olduğu, aynı zamanda iç halonun kendi içerisinde dışhaloya göre daha yaş aralığının daha küçük olduğu sonucu elde edilmiştir. Bu sonuçlar [57]ve [58] çalışmalarıyla karşılaştırılmıştır. Buradan, küresel kümelerin aynı yaşta olmadığı,küme sistemleri arasında belli bir yaş aralığı olduğu sonucu elde edilmiştir. Bu yaş farklarıdikkate alınarak gökadamız için önerilen iki temel oluşum senaryosu olan ELS (Eggen,Lynden?Bell ve Sandage, 1962, [58]) ve hiyerarşik etkileşimli senaryo (Zinn ve Searle, 1978,[54]) karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma sonucunda ELS modelinin disk, hiyerarşik modelinise halo için yeterli açıklamalar getirdiği sonucuna varılmıştır.Anahtar Sözcük: Küresel kümeler, metal bollukları, metal bolluğu- yaş ilişkisi, gökadaoluşumu, Samanyolu.

Abstract:
As the oldest known members of our Galaxy, the globular clusters are our primary fossilsfrom its early evolution. But it is still not obvious how they formed. Most of globular clustersare known with their chemical abundances, kinematics, spatial distributions and changinguncertainties of their ages. In this thesis studies, globular cluster?s spatial distribution,distance from galactic center- number density distribution , metal abundance- numberdensity, metal abundance- distance from galactic center, metal abundance- age, age- spatialdistribution had investigated. The obtained results from spatial distribution are compared with[18] and [33] works and it is seen that globular clusters have spherical distribution aroundgalactic plane. The result that globular clusters have a gap between 40? gc R ? 65 kpcobtained from galactocentric distance -number density distribution is compared with [23],[24], [25]. It is found that globular clusters are bimodal from metal abundance- numberdensity distribution and the peak value for which metal abundance between -2,58 ? [Fe/H] ? -0,8 dex had calculated about -1.57463±0.03283. This result agrees with [24]. This obtainedresult is compared with [57] studies. From metal abundance ? distances from galactic planedistribution it cannot be found a real relationship that the metal abundance of halo clustersreduces as receeding from galactic center. Metal abundance- age and age- spatialdistributions are investigated and it is found that the low metalllicity clusters are the oldestwhile metal-rich clusters are younger and inner halo have relatively small age dispersion.These results are compared with [54] and [58] works. From this viewpoint, it is obtained thatthe globular clusters don?t have the same age, there exists a define age spread betweenclusters systems. By taking into account this age differences the ELS (Eggen, Lynden-Bell,Sandage, 1962, [58]) and hierarchical accretion scenarios (Searle & Zinn, 1978, [54]), whichare two proposed basic evolutionary scenarios, are compared. From this comparison it isconcluded that ELS model serves enough expressions for disk while hierarchical accretionscenario for halo.Keyword: Globular Clusters, metal abundances, metal abundance-age relation, evolution ofgalaxy, milky way