Lise öğrencilerinin matematik odaklı epistemolojik inançları, matematik öz yeterlik algıları ve matematik kaygıları arasındaki ilişki
The relationship between high school students' mathematics-oriented epistemological beliefs, math self-efficiency perceptions and mathematics anxiety
Yazar: SALİHA SU
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELEBİ
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Epistemoloji = Epistemology ; Epistemolojik inançlar = Epistemological beliefs ; Kaygı = Anxiety ; Lise öğrencileri = High schools students ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Bu araştırmanın amacı, matematik odaklı epistemolojik inanç, matematik öz yeterlik algısı ve matematik kaygısı arasındaki ilişkiyi incelemektir. İki ya da fazla değişken arasında birlikte değişim varlığını veya derecesini belirlemeyi amaçlayan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 yılında Kayseri ilindeki farklı puan türüne göre öğrenci alan liselerin arasından amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiş okullardan toplam 767 öğrenci çalışmaya dahil edilmiştir. 
Öğrencilere veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, İlhan ve Çetin (2013) tarafından geliştirilen '' Matematik Odaklı Epistemolojik İnanç Ölçeği (MOEİÖ)'', Umay (2001) tarafından geliştirilen "Matematiğe Karşı Öz Yeterlik Algısı Ölçeği" ve Erktin vd. (2006) tarafından faktör analizi ile geliştirilen ''Matematik Kaygısı Ölçeği'' uygulanmıştır. Analiz aşamasında betimsel istatistikler, gruplar arası ve grup içi farkların tespiti için t-testi, kruskal-wallis testi ve ANOVA, farkların yönünü tespit etmek için Post-Hoc ve Mann-Whitney U testlerinden, değişkenler arası ilişki ve varyans için ise korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır.
Yapılan analizler sonucunda, matematik odaklı epistemolojik inançlar ile matematik başarısı arasında; matematik öz yeterlik algısı ve matematik kaygısı ile cinsiyet, sınıf düzeyi ve matematik başarısı arasında anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Ayrıca matematik odaklı epistemolojik inançlar ile matematik öz yeterlik algısı arasında pozitif ve matematik kaygısı ile negatif yönlü, matematik öz yeterlik algısı ile matematik kaygısı arasında ise negatif yönlü ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, okul rehberlik servisine öğrenci ve velilerle ortak çalışmalar yürütülmesi, araştırmacılara ise aynı çalışmanın karma araştırma olarak yürütülmesi gibi birçok öneride bulunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Epistemolojik inanç, kaygı, matematik, öz yeterlik

Abstract:
The aim of this research is to examine the relationship between mathematics-oriented epistemological belief, mathematics self-efficacy perception and mathematics anxiety. Relational screening model was used, which aims to determine the presence or degree of co-variance between two or more variables. A total of 767 students were included in the study from the schools selected by the purposive sampling method among the high schools that accepted students according to different score types in the province of Kayseri in 2020-2021 as the sample of the research.
As a data collection tool for students; Personal information form, Mathematics-Oriented Epistemological Belief Scale (MOEI), Self-Efficacy Perception Scale Against Mathematics and Mathematics Anxiety Scale were used. In the analysis phase, descriptive statistics, t-test, kruskal-wallis test, ANOVA, Post-Hoc and Mann-Whitney U tests has been used.
As a result of the analyzes, there is a difference between mathematics-oriented epistemological beliefs and mathematics achievement. It was observed that there were significant differences between the perception of mathematics self-efficacy and mathematics anxiety, between gender, grade level and mathematics achievement. In addition, there is a positive relationship between mathematics-oriented epistemological beliefs and mathematics self-efficacy and a negative relationship between mathematics anxiety and mathematics self-efficacy perception and mathematics anxiety. In the light of the findings, many suggestions were made to the school guidance service such as conducting joint studies with students and parents and conducting the same study as a mixed research for researchers.

Keywords: Anxiety, epistemological belief, mathematics, self-efficacy