Arap dilinde Hurûfu'l-meâni (Necm suresi örneği)
Hurufu'l-maani̇ in Arabic language (Sample surah of Najm)
Yazar: HÜSEYİN DURSUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NECLA YASDIMAN DEMİRDÖVEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Anlam = Meaning ; Arapça = Arabic ; Bağlam = Context ; Belagat = Eloquence ; Dil bilgisi-edatlar = Grammar- prepositions ; Hurufu`l-Meani = Hurufu`l-Meani ; Karine = Presumption ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Necm suresi = Necm sura

Özet:
Arap dilinde Hurûfu'l- mebânî ve Hurûfu'l-meâni konusu hemen hemen İslami ilimlerin hepsini çok yakından ilgilendiren ve âlimler arasındaki ihtilafları gündeme getiren en temel konudur.
Meânî, dile gelen şey ile konuşanın niyeti/kastı arasındaki uygunluğa bakar. Buna bağlı olarak, gramer incelemesinde doğru-yanlış şeklinde kesin bir sonuca varılırken, meânî ilminde birden çok ihtimal söz konusudur. Fıkıh'tan Akaid'e, Kelam'dan Tefsir'e ve Hadisten diğer konulara harflerin hangi manaya delalet ettiği çok önem arz etmektedir. Bu harflerin manaya olan etkisi oldukça mühimdir. Çünkü bir harfin çok çeşitli manalara gelmesi ve kullanıldıkları cümlenin anlam konusundan şekillenmesi bu harflere bağlıdır. Mesajı ulaştırmaya aracılık eden dilin en önemli unsurlarından biri de edatlardır. Asıl etkilerini cümle içerisinde diğer kelimelerle kullanımlarında görebildiğimiz edatların hangi anlamda kullanıldığının tespit edilmesi doğru anlamanın gerçekleşmesi için son derece önemlidir. İşte biz de bu çalışmamızda söz konusu harflerin etkilerini kelamî, itikadî ve fıkhi konulardaki ihtilafları kapsayan ayet-i kerimeleri misal verdik. Bu ayetler içerisinde geçen harflerin hangi manalara geldiğini değişik müfessirlerin yorumlarına başvurarak Necm Suresi bağlamında farklı dil bilimcilerin eserlerinden yola çıkarak ortaya koymaya çalıştık. Ümit ve temennimiz odur ki bu çalışmamız Arap Dili ve Belağatı alanında bizden sonra gelen nesillere faydalı olur.


Anahtar Kelimeler: Anlam, Bağlam, Edat, Karine, Hurûfu'l-Meâni, Hurûfu'l-Mebani, Necm Suresi, Arap Dili, Belağat.

Abstract:
Hurûfu'l-meâni in Arabic is the basic subject a lot concerns Islamic sciences and
raises some conflits between scholars. Al-ma'ani looks at the relation between the text and the intention of the speaker. Accordingly while the grammar evaluatives whether the scope is limited to right and wrong, there is a range of possibilities in al-ma'ani. The effect of the letters to the meaning is quite important in Arabic. Because the letters have different meaning in different subjects so the issue of the letters meaning change in Fıkıh, Akaid, Kelam,Tefsir and Hadis is the subject of this thesis. One of the most important elements of language which is a mean to deliver the is message prepositions. We can see their main effects by the usage of them with other words in sentences and the determining of their real meaning is extremely important to understand exactly.In this study to explain the effect of the letters, We gave some samples from Holy Koran that includes the conflicts in this field. We tried to Express the meanings of the letters in these verses while analysing the Works of some linguistics and refering some different commentators. I hope that, this study will be useful for next generations in the field of Arabic Language and Gramar



Key Words: Al-ma'ânî, Context, Preposition, Participle, Clue, Surat an Najm, Arabic language, Eloguance.