Kaya keklikleri (Alectoris graeca) 'nde kuluçka sonrası on iki haftalık dönemde Bursa fabricii'de görülen ışık mikroskobik değişiklikler
Light microscopic changes observed in Bursa of fabricius of rock partridges (Alectoris graeca) at posthatching twelve weeks period
Yazar: DENİZ DİRİK
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN DÖNMEZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Bursa Fabricii = Bursa of Fabricius ; Histoloji = Histology ; Keklik = Partridges

Özet:
Bu çalışmada kekliklerde kuluçka sonrası on iki haftalık dönemde bursa Fabricii'de görülen histolojik değişiklikler ışık mikroskobik olarak incelendi. Selçuk Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Deneme ve Uygulama Çiftliğinde yetiştirilen keklikler (Alectoris graeca) materyal olarak kullanıldı. Kuluçka çıkışından sonraki ilk günde bursa Fabricii'de lenf foliküllerinin geliştiği ancak korteks bölümünün ise gelişmesini tamamlamadığı gözlendi. Korteksin kuluçkanın ilk gününde 1-2 sıra hücre tarafından oluştuğu, 4-6 haftalık döneme kadar gelişmesini devam ettirdiği ve 8. haftada korteks ve medulanın bilinen yapısıyla şekillendiği gözlendi. Lenf foliküllerinin medulası kortiko-medular sınır hücreleri ile çevriliydi. Bu hücrelerin korteks tarafında ise kan damarları belirgin bir ark oluşturmaktaydı. Foliküllerin histogenezi tamamlanmış olan bursa Fabricii'de lenf foliküllerinin üzerini örten, folikül ilişkili epitel (FAE) ve interfoliküler epitel (IFE) olmak üzere iki farklı epitel tanımlandı. Organdaki involüsyonla ilgili ilk değişikliklere kuluçka sonrası 8. haftada rastlandı. İnvolüsyonun histolojik belirtisinin, epitelde derin invaginasyonlar ve bunu takiben lenf foliküllerinin medula ve korteksinde ortaya çıkan kistler olduğu dikkati çekti. Sonuç olarak, elde edilen verilerin kekliklerde yapılacak bursa Fabricii ve lenfoid dokularla ilgili çalışmalara temel teşkil edebileceği düşünülmüştür.

Abstract:
In this study, it was investigated that light microscopic changes observed in bursa of Fabricius of rock partridges at posthatching twelve weeks period. Partridges (Alectoris graeca) breeding in Selcuk University, Veterinary Faculty, Research Farm was used. Lymphoid follicles in bursa of Fabricius grew up at post hatching first day, but cortex of lymphoid follicles didn?t grow up completely. It was observed that cortex of bursal follicles composed of 1-2 cell line at post hatching first day, and went on developing by 4-6 weeks, and cortex and medulla of bursal follicles developed at 8 weeks. Medulla of bursal follicles was surrounded by cortico-medullar border cells. In cortical side of the cortico-medullar cells, blood vessels created prominent arcs. The surface epithelium of the bursal follicles divided into follicle associated epithelium (FAE) and interfollicular epithelium (IFE). The first involutive changes in the bursa of Fabricius started at post hatching 8 weeks. The evidences of involution were deep invaginations of the epithelium and lymphoid degenerations resulted in cyst formation in the medulla and cortex of the bursal follicles. Consequently, it was considered that the data obtained from the study form the basis for works in bursa of Fabricius and lymphoid tissues of rock partridges.