Siyasal islamcılık ve feminizm bağlamında kadın kimliğinin konumu ve inşası: Kadın Kimliği Dergisi'nin incelenmesi
Position and construction of women identity in the context of political islamic and feminism: Review of Kadın Kimliği (Women Identity) Journal
Yazar: ESMA NAMLI ÇEKİN
Danışman: DOÇ. DR. AYTÜL TAMER TORUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dergiler = Magazines ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Feminizm = Feminism ; Kadın Kimliği dergisi = Women Identity journal ; Kadınlar = Women ; Kimlik inşası = Identity formation ; İslami hareketler = Islamic movements

Özet:
1980'lerde Türkiye'de yükselen siyasal İslamcılık, 1990'lı yıllarda kamusal alanda kadınları da aktif ve görünür kılmak suretiyle kendini daha açık ve somut ifade eder hâle gelmiştir. Bu dönemde, kadının kamusal ve özel alandaki ayrıştırıcı ve bütünleştirici rollerine özellikle medyada sıklıkla değinilmiştir. Refah Partisi'nin 1994 Yerel Seçimleri'nde elde ettiği başarının ardından 1995 yılında yayın hayatı başlayan "Kadın Kimliği" dergisi, dönemin siyasal koşullarının ve özellikle İslamcıların kadını konumlandırışlarının somut bir göstergesi niteliğindedir. Kadın Kimliği, Mart 1995- Mayıs-Haziran 2000 yılları arasında ilk önce "Hayata Farklı Bakış", 23.Sayı'dan itibaren ise "Hayata Düşünerek Bakış" sloganıyla aylık yayımlanan bir düşünce dergisidir. Yayın yönetmenliğini yapan Şule Yüksel Şenler ve Afet Ilgaz, Ayla Ağabegüm, Ümmet Karakoç, Gamze Güngörmüş Kona ve Kader Uyar derginin yazar kadrosunun ana gövdesini oluşturmaktadır. Aylık dosya konusuna sahip olan derginin yazarları da belirlenen konular ekseninde değişmekte ve alanında uzman kişi, akademisyen veya entelektüellerin görüşleri dergide yer almaktadır. Dolayısıyla her sayısında aynı yazar kadrosu ile karşılaşılmazken söyleşilere ve röportajlara ağırlık verildiği görülmektedir. Niteliksel içerik analizi yöntemi ile yayımlandığı bilinen 44 sayısı incelenen Kadın Kimliği dergisinin içeriklerinde, İslamcı tezlerin yoğun bir biçimde işlendiği ve toplumsal cinsiyet rollerinin dinî referanslarla oluşturulmaya çalışıldığı görülmektedir. Çalışmanın amacı, kadın hareketinin yükselişe geçtiği 1990'lı yıllarda, Kadın Kimliği dergisinin, Türk kadınına biçtiği toplumsal rol ve çizdiği kimlik sınırlarından yola çıkarak kadının kamusal alanda konumlandırılışını incelemektir. Bununla birlikte feminizmin; dinî referanslarla tanımlanıp açıklanması ve İslami feminizm ekseninde yeni bir yol çizilmesi çabalarının Kadın Kimliği dergisi üzerinden okunması ve değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Kadın Kimliği dergisinin kadına biçtiği rolü ve oluşturduğu kadın söylemini, dönemin tarihsel ve toplumsal koşulları bağlamında anlamaya çalışmanın, ortak bir kadın belleği oluşturmaya yardımcı olacağı ve kadın yazınına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kadın Kimliği Dergisi, Siyasal İslamcılık, Feminizm, Kadın, İslami Kadın Hareketi

Abstract:
In the 1980s, the rising Political Islamism in Turkey has become to express itself more clearly and concretely by making women more active and visible in public space. In this period, the divisive and integrative roles of women in the public and private spaces were frequently mentioned, especially in the media. Following the success of the Refah Partisi (Welfare Party) in the 1994 Local Elections, the Kadın Kimliği (Women Identity) journal, which began its publication in 1995, has become a concrete indicator of the political conditions of the time and the positioning of women by Islamists in particular. Kadın Kimliği is a monthly published journal that first adopted the motto of 'Different View of Life' between March 1995 and May-June 2000 and later on 'A Glance at Life Through Thinking' as of 23rd issue. Şule Yüksel Şenler who is also the publishing director of the Journal and Afet Ilgaz, Ayla Ağabegüm, Ümmet Karakoç, Gamze Güngörmüş Kona and Kader Uyar are considered as the prominent authors of the Journal. The journal has monthly issues, and the authors also change according to the selected topics. Moreover, the opinions of experts, academicians or intellectuals are included in the journal. Therefore, it is seen that in every issue, while the reader couldn't meet the same authors, it is given much weight to conversation and interview. In the content of the Kadın Kimliği journal, which is known to be published 44 issues, was analyzed by the qualitative content analysis method and understood that Islamist theses are intensively studied, and social gender roles are tried to be formed with religious references. The study aims to examine the positioning of Turkish women in the public space in the 1990's, when the women's movement began to rise, with regard to social roles and identity borders which determined by the Kadın Kimliği journal. Furthermore, it is also aimed to evaluate the efforts of defining and explaining feminism with religious references and drawing a new path on the axis of Islamic feminism through the Kadın Kimliği journal. It is believed that try to understand the role and the discourse of women which were determined by the Kadın Kimliği journal in 1990's historical and social conditions will assist us to create a common women's memory and make a major contribution to women's literature.

Key Words: Women Identity Journal, Political Islamism, Feminism, Women, Islamic Women's Movement