Öğretmenler için felsefe eğitim programının, öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının meslekî kimlik algısı, düşünme ihtiyacı ve eğitim inançlarına etkisi
The effect of philosophy for teachers (P4T) education program on teachers' and pre-service teachers' professional identity perception, need for cognition and educational beliefs
Yazar: FATMA ŞATIROĞLU KARAAĞAÇ
Danışman: PROF. DR. HÜLYA GÜVENÇ ERSİN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Düşünme eğitimi = Thinking education ; Düşünme eğitimi dersi = Thinking education course ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Öğretmen becerileri = Teacher skills ; Öğretmen etkililiği = Teacher effectiveness ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching ; Öğretmenlik meslek bilgisi dersi = Teaching profession knowledge courses

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Öğretmenler İçin Felsefe Eğitim Programının (ÖFEP), öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının meslekî kimlik algıları, düşünme ihtiyaçları ve eğitim inançlarına etkilerini araştırmaktır. Araştırmada, yarı deneysel desenlerden denkleştirilmemiş kontrol gruplu ön test-son test deseni kullanılmıştır. Araştırma, Deneysel Uygulama I, Deneysel Uygulama II ve Deneysel Uygulama III olarak adlandırılan üç ayrı deneysel uygulamayı içermektedir. Tüm deneysel uygulamalarda, gruplardan biri deney, diğeri ise kontrol grubu olarak atanmıştır. Deneysel Uygulama I, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesinin farklı bölüm ve sınıf düzeylerinde öğrenim gören 32 öğretmen adayından (15 deney-17 kontrol); Deneysel Uygulama II, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde, Maltepe Üniversitesi Eğitim Fakültesinin farklı bölüm ve sınıf düzeylerinde öğrenim gören 12 öğretmen adayından (6 deney-6 kontrol) oluşmuştur. Deneysel Uygulama III ise 2023-2024 eğitim-öğretim yılında, İstanbul ili Gaziosmanpaşa ilçesinde bulunan bir özel okulun farklı kademelerinde ve branşlarında görev yapan 28 öğretmenden (13 deney-15 kontrol) oluşmuştur. Öğretmen adaylarıyla gerçekleştirilen uygulamalarda, ÖFEP, "Eleştirel ve Analitik Düşünme" dersi kapsamında uzaktan eğitim şeklinde; öğretmenler ile gerçekleştirilen uygulamalarda ise ÖFEP, okulun mesleki gelişim programı kapsamında, "Öğretmenler İçin Felsefe Atölyesi" adı altında yüz yüze yürütülmüştür. Her iki bağlamda da araştırmacı tarafından hazırlanan ve uygulanan P4T uyaranları paketi ile felsefî sorgulama çalışmaları yapılmıştır. Araştırmada, ÖFEP'in etkisini ölçmek için "Eğitim İnançları Ölçeği", "Düşünme İhtiyacı Ölçeği" ve "Meslek Öncesi Öğretmen Kimliği Ölçeği" ön test ve son test olarak uygulanmıştır. 
Verilerin çözümlenmesi aşamasında, SPSS Statistics 21 programı kullanılarak betimsel analizler yapılmış ve verilerin normallik dağılımı kontrol edilmiştir. Bu doğrultuda, grup içi karşılaştırmalarda, normal dağılım gösteren değişkenler için İlişkili Örneklemler t Testi, normal dağılım göstermeyen değişkenler için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi; gruplar arası karşılaştırmalarda ise değişkenlerin normal dağılıma sahip olduğu durumlarda İlişkisiz Örneklemler t Testi, normal dağılıma sahip olmadığı durumlarda Mann-Whitney U Testi uygulanmıştır.
Araştırmanın sonunda, Deneysel Uygulama I ve Deneysel Uygulama II uygulamalarında grup içi karşılaştırmalar, ÖFEP'in, deney grubunda yer alan öğretmen adaylarının meslekî kimlik algıları ve düşünme ihtiyaçları üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğunu; öte yandan eğitim inançları üzerinde bir etki yaratmadığını ortaya koymuştur. Deneysel Uygulama III uygulamasında ise grup içi karşılaştırmalar, ÖFEP'in, deney grubunda yer alan öğretmenlerin eğitim inançları ve düşünme ihtiyacı üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğunu; gruplar arası karşılaştırmalarda da benzer şekilde deney grubundaki öğretmenlerin düşünme ihtiyacı üzerinde anlamlı bir etki yarattığını göstermiştir. Bu sonucun aksine, ÖFEP'in, öğretmenlerin meslekî kimlik algıları üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effects of the Philosophy for Teachers Education Program (P4TEduP) on the professional identity perception, need for cognition, and educational beliefs of teachers and pre-service teachers. In the research, a pretest-posttest design with a non-equivalent control group, one of the quasi-experimental designs, was used. The research includes three separate experimental applications called Experimental Application I, Experimental Application II and Experimental Application III. In all experimental applications, one of the groups was assigned as the experimental group and the other as the control group. Experimental Application I consisted of 32 pre-service teachers (15 experimental-17 control) studying in different departments and grade levels of Çanakkale Onsekiz Mart University Faculty of Education in the spring term of the 2021-2022 academic year; Experimental Application II consisted of 12 pre-service teachers (6 experimental-6 control) studying in different departments and grade levels of Maltepe University Faculty of Education in the spring term of the 2022-2023 academic year. Experimental Application III consisted of 28 teachers (13 experimental-15 control) working at different levels and disciplines of a private school in the Gaziosmanpaşa district of İstanbul in the 2023-2024 academic year. In the practices carried out with pre-service teachers, P4TEduP is in the form of distance education within the scope of the "Critical and Analytical Thinking" course; In the practices carried out with teachers, P4TEduP was carried out face to face under the name of "Philosophy for Teachers Workshop" within the scope of the school's professional development program. In both contexts, philosophical inquiry studies were conducted with the P4T stimulus package prepared and applied by the researcher.
In the study, "Educational Belief Scale", "Need for Cognition Scale" and "Early Teacher Identity Measure" were applied as pre-test and post-test to measure the effect of P4TEduP.
During the analysis of the data, descriptive analyzes were made using the SPSS Statistics 21 program and the normality distribution of the data was checked. Accordingly, comparisons within-groups Paired Samples t Test was used for normally distributed variables, and Wilcoxon Signed Rank Test for non-normally distributed variables; In comparisons between groups, the Independent Samples t Test was applied when the variables had a normal distribution, and the Mann-Whitney U Test was applied when the variables did not have a normal distribution.
At the end of the research, within-group comparisons in Experimental Application I and Experimental Application II showed that P4TEduP had a positive effect on the professional identity perceptions and need for cognition of the pre-service teachers in the experimental group; On the other hand, it revealed that it did not have an impact on educational beliefs. In the Experimental Application III application, within-group comparisons showed that P4TEduP had a significant effect on the educational beliefs and need for cognition of the teachers in the experimental group; Comparisons between groups similarly showed that teachers in the experimental group had a significant effect on the need for thinking. Contrary to this result, it was observed that P4TEduP did not have a significant effect on teachers' professional identity perceptions.