Ebeveynleri boşanmış ve boşanmamış aileye sahip ergenlerin algıladıkları anne-baba kabulü, psikolojik uyumu ve affetme eğilimi arasındaki ilişki
The relationship between perceived parental acceptance of the adolescents' coming from divorced and married families, their psychological adjustments and forgiveness
Yazar: MERVE ALTIN
Danışman: DOÇ. DR. BEHİRE ELİF KUYUMCU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı ebeveynleri boşanmış ve ebeveynleri evli ergenlerin algıladıkları anne-baba kabulü, bu ergenlerin psikolojik uyumları ve affetmeleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca bu araştırmada algılanan anne-baba kabulü ile affetme arasındaki ilişkide psikolojik uyumun rolü de incelenmiştir. Bunlara ek olarak, bazı demografik değişkenlere göre algılanan anne-baba kabulünün, psikolojik uyumun ve affetmenin farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır. Araştırma grubu anne-babası boşanmış ve hayatta olan 200 öğrenci ile anne-babası evli ve hayatta olan 300 öğrenci olmak üzere toplam 500 ortaokul ve lise öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada verileri toplamak için Çocuk/Ergen Ebeveyn Kabul Red Ölçeği-Kısa Form (EKRÖ), Kişilik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ), Ergenlerde Affetme Ölçeği (EAÖ)  ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve aracılık testleri kullanılmıştır. Evli aileden gelen ergenlerin algıladıkları baba kabulü arttıkça affetme düzeyleri ve algılanan anne kabulünün de arttığını göstermiştir. Boşanmış aileden gelen ergenlerin ise affetme düzeyleri arttıkça, algıladıkları anne kabulleri ve psikolojik uyumlarında artış görülmüştür. Tüm öğrencilerde ise algılanan baba kabulü ile affetme ve algılanan anne kabulü arasında pozitif ilişki vardır. Ergenlerin affetme düzeyleri ve anne kabul düzeyleri, anne babalarının medeni durumlarına göre farklılaşmıştır. Ergenlerin affetme düzeyleri ebeveynlerin evli ya da boşanmış olma durumuna ve anne babası boşanmış ergenlerin anne ve babalarının eğitim durumuna göre farklılık göstermiştir. Algılanan baba kabulüyse tüm katılımcıların okul türüne, anne babası boşanmış ergenlerin cinsiyetlerine, anne babası evli ergenlerin yaşlarına göre farklılık göstermiştir. Algılanan anne kabulü ise tüm katılımcılarda, anne babanın evli veya boşanmış olmasına, okul türüne; anne babası boşanmış ergenlerde cinsiyete, anne babası evli ergenlerde yaşa göre farklılaşmaktadır. Psikolojik uyum ise anne babası evli ergenlerde cinsiyet, yaşa; anne babası boşanmış ergenlerde kardeş sayısına, anne eğitim durumuna; tüm katılımcılarda ise okul türüne göre değişmiştir. Anne babası boşanmış ergenlerde, baba kabulü, affetme üzerinde doğrudan ve dolaylı etkiye sahiptir. Anne babası boşanmamış ergenlerde ise anne kabulü affetme üzerinde doğrudan ve dolaylı etkiye sahiptir. Anne babası boşanmış ve boşanmamış ergenlerde, psikolojik uyum; ebeveyn kabulü ve affetme arasındaki ilişkiye aracılık etmektedir.  Anne babası boşanmış ortaokul öğrencilerinin affetme düzeyleri, annelerinin babaları hakkındaki düşüncelerin; algıladıkları baba kabulü, boşanmanın üzerinden geçen zamana;  algıladıkları anne kabulü, velayete sahip olmayan ebeveynle görüşme sıklığına; psikolojik uyumları ise annelerinin babaları hakkındaki düşüncelerine, babalarının anneleri hakkındaki düşüncelerini yansıtma sıklığına göre farklılaşmaktadır. Anne babası boşanmış lise öğrencilerinin algıladıkları baba kabulleri, velayete sahip ebeveyne, annelerinin, babaları hakkındaki düşüncelerini yansıtma sıklığına; algıladıkları anne kabulleri ise velayete sahip ebeveyne göre farklılık göstermiştir. Sonuçlar ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between perceived parental acceptance of the adolescents coming from divorced and married families, these adolescents' psychological adjustments and forgiveness. Moreover, the role of psychological adjustment  in the relationship between perceived parental acceptance and forgiveness has also been examined in this study. In addition to these, whether the perceived parental acceptance, psychological adjustment and forgiveness differentiate in terms of some demographical variables or not has been studied. The study group consists of 500 secondary and high school students which includes 200 students whose parents are divorced and alive and 300 students whose parents are married and alive. In the study, Child/Adolescent Parental Acceptance-Rejection Questionnaire (PARQ), Personality Assessment Questionnaire (PAQ),  Adolescents Forgiveness Scale (AFS) and Personal Information Form were used to gather data. Independent t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation and mediation tests were used in the analysis of data.  The results have indicated that as the perceived father acceptance of adolescents from married families increases, their forgiveness levels and perceived maternal acceptance also increase. On the other hand, as the forgiveness levels of adolescents from divorced families increase, their perceived maternal acceptance and psychological adjustment increase. For all students, there is a positive relationship between perceived father acceptance, forgiveness and perceived maternal acceptance. The forgiveness levels of adolescents and their maternal acceptance levels differentiate according to their parents' marital status. While forgiveness does not show any difference in relation to adolescents' gender, age, social-financial statue, school type, sibling number, parents' job status, school grades. On the other hand mother acceptance has direct and indirect effects on divorced parents teenagers. Psychological adjustment mediates the relationship between parental acceptance and forgiveness in both divorced and married parent adolescents. The level of forgiving of secondary school students with divorced parents differentiates related to their mothers' opinion  about their fathers; perceived father acceptance, the time passing over the divorce,; perceived mother acceptance, the frequency of meeting with non-custodial parent. Their psychological adjustment differs according to the frequency of fathers' showing their opinion about mothers and mothers' opinion about fathers. The perceived father acceptance of high school students with divorced parent has showed difference related to the parent with custody, the frequency mothers' showing their opinion about fathers; the perceived mother acceptance of them has differed related to the custodial situation. The results are discussed within the frame of relevant literature.