Bursa siyahı incir çeşidinin meristem kültürü yöntemiyle çoğaltılması
In vitro propagation of ficus carica l. var. bursa Siyahı through meristem culture
Yazar: AYŞE DEMİRALAY
Danışman: DOÇ. DR. SELİM ÇETİNER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Meristem kültürü = Meristem culture ; İncir = Fig

Özet:
XII öz Bursa Siyahı incir çeşidi Çukurova koşullarına iyi adapte olmuş bir çeşittir. Bununla birlikte, hemen hemen bütün ağaçlar "incir mozaik virüsü" ile infektelidir. Bu çeşidin virüsten arındırılarak çoğaltılması için in vitro koşullarda meristem kültürü yapılmıştır. Aktif dönemde alınan sürgün uçlarından izole edilen meristemler 0.5 mg/l BAP, 0.1 mg/l IBA ve 0.1 mg/l GA3 konsantrasyonları ile ± 89 mg/l phloroglucinol ve ± 2 mg/l aktif karbon uygulamalarını içeren LS ortamında kültüre alınmıştır. Daha sonra büyüyen sürgünler 0.5 ve 1 mg/l BAP ile 89 mg/l PG içeren sürgün çoğaltma ortamına transfer edilmişlerdir. Köklenmeyi teşvik etmek amacıyla, çoğaltılan sürgünler 89 mg/l PG ile 0, 1 ve 2 mg/l IBA konsantrasyonlarında^ köklenme ortamında alt kültüre alınmıştır. Meristem aşamasında, meristemlerin yaşama ve sürgün oluşturma oranlan; çoğalma aşamasında, çoğalma oranı ve alt kültür sayısının çoğalma oranına etkisi; köklenme aşamasında, köklenmiş bitkiciklerin oranı ve bitki başına düşen kök sayısı araştırılmıştır. Meristem aşaması sonunda, ilkbahar ya da sonbaharda alınan sürgün uçlarından izole edilen meristemlerin phloroglucinol ya da aktif karbon içeren ortamda kültüre alınmaları durumunda en yüksek yaşama (% 62.3 ve % 65.0), ilkbaharda alınan sürgün uçlarından izole edilen meristemlerin aktif karbonluXIII ortamda kültüre alınmaları durumunda en yüksek sürgün oluşturma oranlarına (% 50.1) sahip olduğu görülmüştür. Çoğalma oranı, 1 mg/l BAP içeren ortamda (4.43), 0.5 mg/l BAP içeren ortamdakinden (3.52) daha yüksek bulunmuştur. Köklenme denemesi sonucunda, oksin uygulamaları arasındaki fark istatistiksel açıdan önemli çıkmamış, bununla birlikte, en yüksek köklenme oranı (% 75.0) oksin içermeyen ortamdan elde edilmiştir. Bunu sırasıyla 1 ve 2 mg/l IBA konsantrasyonları (% 68.4 ve % 58.4) izlemiştir. Bu yöntemle elde edilen bitkicikler viyollere şaşırtılarak yüksek nem koşullarında muhafaza edilmiştir. Bitkiler toprağa aktarıldıktan 15 gün sonra % 90 oranında hayatta kalmışlardır. Bu bitkilerin sağlık kontrolleri görsel olarak gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
XIV ABSTRACT Bursa Siyahı is a well-adapted fig cuttivar under Çukurova conditions. However, almost all the trees are infected with fig mosaic virus. In vitro propagation of this cultivar through meristem culture was carried out for virus-free plant propagation. The meristems were isolated during the growing season and cultured on LS medium supplemented with 0.5 mg/l BAP, 0.1 mg/l IBA, 0.1 mg/l GA3 ± 89 mg/l PG and ± 2 g/l active charcoal. Then, growing shoots were transferred to shoot proliferation medium including 89 mg/l PG, 0.5 and 1.0 mg/l BAP. In order to induce rooting, propagated shoots were subcultured onto rooting medium with 0, 1, and 2 mg/l IBA. In the meristem phase, survival and shoot formation rate of meristems, in proliferation phase, the rate of proliferation and the effect of subculture number on the proliferation rate; in the rooting phase, the rate of rooted explants and the number of roots per explant were investigated. At the and of meristem phase, the meristems which were isolated from shoot tips taken in spring or autumann times and cultured on medium with phloroglucinol or active charcoal were found have highest survival rates respectively 62.3 %, 65.0 %. The meristems which were isolated from shoot tips taken in spring time and cultured on medium with active charcoal were found have highest shoot formation rate (50.1 %).XV The propagation rate was found to be higher (4.43) in medium containing 1.0 mg/l BAP than 0.5 mg/l BAP (3.52). At the end of rooting experiments, difference among the auxin treatments were not found to be statistically significant; however, the highest rooting (75.0 %) was obtained in medium without auxin. This was followed by 1 mg/l and 2 mg/l IBA containing media having 68.33 and 58.33 % rooting, respectively. The plants obtained by this method were transplanted into pots and kept in a high RH environment. The plants were transferred into pots after two weeks, the survival rate was 90 %. Sanitary control was carried out by visual observation.