Karayca'nın Trakay diyalektinde yazılmış bir metin (Qarındaşlarımıznın Xaznası 131.-265. s.s.)
A text written in Trakay Dialect of Karaim Turkish (Qarındaşlarımıznın Xaznası 131.-265 page)
Yazar: ECE YAZGAN
Danışman: PROF. DR. TÜLAY ÇULHA
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Karay Türkçesi, iletişimin sınırlı olması, günümüzde aktif olarak konuşma ve yazı dili olarak kullanılmadığı için yok olmaya yüz tutmuş diller arasındadır. UNESCO tarafından tehlikede olan kültürel miras ve diller arasında gösterilir. Küçük topluluklar hâlinde dağınık şekilde yaşamaları, göçler ve başka sebeplerden dolayı bu dilin unutulmaya yüz tutmuş diller arasına girmesine sebep olmuştur. Karaylar, dillerini unutulmaması için Karaycanın öğretildiği kurslar gibi faaliyetler yapmış olsalar da günlük hayatta dilin aktif olarak kullanılmaması dilin unutulmasını önleyememiştir. Ayrıca İbrani harflerinin kullanılması da bu etkiyi arttırmıştır. Karay edebiyatının ilk ürünleri kendi imkânlarıyla bastıkları ve çeviri olan dini içerikli eserlerdir. Birçok millete ait edebiyatta olduğu gibi Karaylar da edebiyat aracılığıyla verdikleri eserler ile gelecek nesillere kültürlerini, geleneklerini, dinlerini aktarmayı amaçlamışlardır. Fakat ilk dönemlerdeki eski eserler İbrani harfleriyle yazılı olduğu için eserlerin yeni nesiller tarafından anlaşılması zor olduğu için Karaylar 21. yüzyıldan itibaren bu eserlerin yeni nesiller tarafından anlaşılmayacağını düşünerek Latin harflerini kullanarak kültürlerini, geleneklerini yeni nesillere aktarmaya başlamışlardır. Litvanya Karaylarından olan Marek Lavronoviç torunu Aydar adına kültürlerini aktarmak amacıyla üç eser bırakmıştır. Kendi imkânlarıyla Litvanya'nın başkentinden basılmış olan Qarındaşlarımıznıŋ Xaznası adlı eser tarafımca yüksek lisans tezi olarak incelenmiştir. Latin harfleriyle kaleme alınmış olan eserde sözlü edebiyatın önemli ürünlerinden olan farklı uluslardan çeşitli masallar yer almaktadır.
Çalışmamın birinci bölümünde Karındaşlarımıznıŋ Xaznası adlı eserin 131. ve 265. sayfaları arasının transkripsiyonu yapılmış olup daha sonra sözlük ve dizin oluşturulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Karay Edebiyatı, Karayca, Qarındaşlarımıznıŋ Xaznası, Trakay Diyalekti, Marek Lavronoviç

Abstract:
Karay Turkish is among the languages that are facing extinction due to limited communication and the fact that it is not actively used as a spoken and written language today. It is listed as an endangered cultural heritage and language by UNESCO. Due to their scattered existence in small communities, migrations and other reasons, this language has become one of the forgotten languages. Although the Karaims have carried out activities such as courses where their language is taught in order to prevent the language from being forgotten, the lack of active use of the language in daily life has not prevented the language from being forgotten. The use of Hberew  letters also increased this influence. The first products of Karaim literature were religious works that they printed with their own means and were translated. As in the literature of many nations, the Karaims also aimed to transmit their culture, traditions and religion to future generations through their works of literature. However, since the ancient works in the early periods were written in Hebrew letters, it was difficult for the new generations to understand these works, and since the 21st century, the Karaims thought that these works would not be understood by the new generations, and they started to transfer their culture and traditions to new generations by using Latin letters. Marek Lavronovich, a Lithuanian Karaim, left three works on behalf of his grandson Aydar to pass on their culture. The work titled "Qarındaşlarımıznıŋ Xaznası", which was printed from the capital of Lithuania with his own means, was examined by me as a master's thesis. The work, written in Latin letters, includes various tales from different nations, which are important products of oral literature. In the first part of my study, the transcription of the pages between 131st and 265th of the work titled "Qarındaşlarımıznıŋ Xaznası" was made, and then a glossary and index were created.
Keywords: Karaim Literature, Karaite, Qarındaşlarımıznıŋ Xaznası, Dialect Of Trakay, Marek Lavronoviç