Okul öncesi öğretmenlerinin öğretmenlik tutumları ile eğitim ortamlarında çocuk katılım hakkına yer verme durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between preschool teachers' teaching attitudes and their giving place to children's right to participate in educational contexts
Yazar: MELTEM ŞİŞLİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIK KAMARAJ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim ortamı = Educational environment ; Katılım hakkı = Right to participate ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Çocuk katılımı = Child participation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi öğretmenlerinin öğretmenlik tutumları ile eğitim ortamlarında çocuk katılım hakkına yer verme durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2020-2021 Eğitim ve Öğretim Yılı İstanbul ili merkez ve 39 ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel tüm anasınıfı ve anaokullarında görev yapan okul öncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini, 2020-2021 Eğitim ve Öğretim Yılı İstanbul ili merkez ve 33 ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ve özel anasınıfı ve anaokullarında görev yapan basit rastgele örnekleme yöntemiyle seçilen 417 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; "Kişisel Bilgi Formu", "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Öğretmenlik Tutumları Ölçeği" ve "Okul Öncesi Sınıfında Katılım Hakkı Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde; bağımsız t testi, varyans analizi (ANOVA), tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Mann Whitney U testi, Scheffee testi ve Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda çocuk katılımı hakkı açısından; 36-40 yaş arası öğretmenlerin, yüksek lisans ve lisans mezunu öğretmenlerin, 11-15 yıl hizmet yılına sahip öğretmenlerin okul öncesi eğitim ortamında çocuk katılımına daha fazla yer verdiği tespit edilmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinin öğretmenlik tutumları açısından; 36-40 yaş arası öğretmenlerin, lisans ve yüksek lisans mezunu öğretmenlerin, 16-20 yıl hizmet yılına sahip öğretmenlerin, 16-20 arası öğrenciye sahip öğretmenlerin, 60-71 aylık öğrencilerin olduğu sınıflarda görev yapan öğretmenlerin ve çocuk katılım hakkı ile ilgili hizmet içi eğitim alan öğretmenlerin okul öncesi eğitim ortamında daha fazla demokratik tutum sergiledikleri tespit edilmiştir. Demokratik tutuma sahip olan öğretmenler "Günlük Akış, Etkinlikler, Paylaşım Etkinlikleri, Sınıftan Dışarı Çıkma, Sınıfta Görüşünü İfade Etme" alt boyutunda çocuk katılımına olanak sağlarken, otokratik tutumuna sahip öğretmenlerin çocuk katılım hakkına daha az olanak sağladıkları tespit edilmiştir. Otokratik tutuma sahip olan öğretmenlerin "Sınıfta Yiyecek İçecek Tüketme, İşlemler: Sınıftaki Eşyaların Düzenlenmesi, Sınıfta Oturacağı Arkadaşını Seçme ve Sınıf Kuralları ve İşlemlerini Belirleme" boyutu ile arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Demokratik tutuma sahip olan öğretmenler çocuk katılım hakkına olanak sağlarken, otokratik tutuma sahip öğretmenlerin çocuk katılım hakkına daha az olanak sağladıkları tespit edilmiştir. Okul öncesi öğretmenlerin öğretmenlik tutumları ile eğitim ortamlarında çocuk katılım hakkına yer verme durumları arasında ilişki olduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study it is aimed to study the relation between the attitudes of pre-school teachers and the chance to give the children the right to participate in educational environments. The relational research model, which is one of the quantitative research methods , has been used in the present study. The core of the study focuses on pre-school teachers who work in the governmental and private nursery classes and kindergartens located in Central Istanbul and also in 39 districts of Istanbul  and affiliated to the Ministry of National Education, during the  2020-2021 School Year. The sample of the study covers 417 pre-school teachers who work in governmental  and private nursery classes and kindergartens located in Central Istanbul and 33 districts of Istanbul and affiliated to the Ministry of National Education, during the 2020-2021 School Year and teachers have been picked based on the concept of simple random sampling . "Personal Data Form", Teaching Attitude Scales of the Pre-School Teachers" and "Right to Participate Scale in Pre-School Classes" have been used in the study as data collection tools. Independent t test,  analysis of variance (ANOVA), one way analysis of variance (ANOVA), Mann Whitney U test, Scheffee Test and Pearson Correlation Analysis have been used. It is found as a result of the study that those teachers between the ages of 36 and 40 and those with bachelor's and master's degrees and those who have already served from 11 to 15 years give more chances to kids to participate in pre-school educational environments than the others af far as children's right to participate is concerned. It is observed that those teachers between the ages of 36 and 40 and those  who have bachelor's and master's degrees and those who have already served from 16 to 20 years and those who have 16 to 20 students in classrooms and those serve in classes for children of 60 to 71 months and those who have already received in –service training for children's right to participate display more democratic behaviours in pre-school educational environments in terms of teaching attitudes. It is also found that those teachers with democratic attitudes allow children's participation in the sub-dimension of "Daily Flow" Activities, Activities of Sharing, Leaving the Class, Expressing Opinions in the Class" while those teachers with autocratic approach allow less participation of children.  A negatively significant relation has been observed between the attitudes of teachers who are autocratic and the behaviours of the children in the class such as "Consumption of Food in the Class, Arrangement of Things in the Classroom, Picking the Friends to sit with in the Classroom and Determination of Classroom Rules and Procedures". It is understood that those teachers with democratic attitudes give children the right to participate while the autocratic ones give less chances to children as far as their rights of participation are concerned. It is determined that there is a significant relation between the teaching attitudes of the pre-school teachers and situations that allow children to participate in the educational environments.  Hence, suggestions have been made in line with the results obtained from the study.