Kazak kültüründe mezar geleneği ve günümüzdeki ziyaret yerleri (Güney Kazakistan)
Kazakh grave culture and visiting places today (South Kazakhstan)
Yazar: ZHULDYZ SAKHI
Danışman: PROF. DR. HAVA SELÇUK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Tarih = History
Dizin: Halk kültürü = Folk culture ; Kazakistan = Kazakhstan ; Kazaklar = Kazakhs ; Kutsal yerler = Sacred places ; Mezarlar = Graves ; Türbeler = Tombs ; Ziyaret yerleri = Visiting places

Özet:
İnsanlığın var olduğu günden bu zamana kadar kutsala olan inanç her dinde, her devirde, her medeniyette, her kültürde çeşitli şekillerde kendini göstermiştir. Ayrıca tarih boyunca kutsal fikri dindar insanlarla beraber onların zihninde var olagelmiştir. Dinlerde kutsal mekân anlayışı mevcuttur. Bu inanç insanın doğumundan hatta doğmadan önce başlayan ölümüne kadar süren ve ölümünden sonraki hayat içinde etkisini devam ettiren bir yapı arz etmektedir. Kazak halkları da bu inancın bir yansıması olarak kutsal gördükleri insanların kabirleri üzerine türbeler yaptırmış veya onların mezarlarının bulunduğu yerleri ziyaret mekanları haline çevirmişlerdir. Olağan üstü gücü bulunduğuna ve insanlara yardım ettiğine inanılan bu ulu kimselerin mezarlarını, dilek dilemek için ya da herhangi bir hastalığına şifa bulmak için ziyaret etmeyi, adet  haline getirmişlerdir. 
Kazakların kutsal gördükleri ve ziyaret mekanı olarak kullandıkları Güney Kazakistan bölgesinde bulunan yirmi altı mekan çalışmanın konusunu oluşturmuştur. Buralarda bulunan mezar ve türbelerin özellikleri ile türbede yatan ulu kimseler hakkında bilgiler verilmiştir.
Bu ziyaret yerleri insanların birçok farklı yaklaşım, uygulama ve ritüeller gerçekleştirdikleri mekanlar olduğu görülmektedir. Gözlemi yapılan yirmi altı türbe ve ziyaret yerinde de  bazıları farklı olmakla beraber, genelde birbirine benzer ritüellerin yapıldığı görülmüştür. Bazı ritüeller bazı türbelerde gerçekleştirilirken, benzer ritüeller birçok türbeden aynen yerine getirilmektedir. Türbeye veya ziyaret yerine geliş amacına göre uygulamalar da değişiklikler göstermektedir. 
Çalışmanın birinci bölümünde Kazakistan'daki İslam öncesi mezar kültürü hakkında bilgi verilmiş, ikinci bölümde Kazakistan'daki ziyaret yerleri ele alınmış ve üçüncü bölümde de ziyaret yerlerinde yapılan ritüellerle ilgili gözlemler kaleme alınmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Türbe, Kazakistan, Ziyaret Yerleri, Ulu kişi, Mezar

Abstract:
The belief in the sacred has always shown itself in multiple ways in every religion, every epoch, every civilization and every culture. Besides, throughout the history, the idea of sacred has existed in the minds of the pious people. The idea of a sacred space exists in the origin of religions. This belief is a system starting with even before one's birth and exists till death and its aftermath. As a reflection of this belief, Kazakh people build tombs for people whom they consider sacred and convert their graveyards into visiting places. It then becomes a tradition for them to visit, seek cure for an illness and make a wish in the graves of these mighty people who are thought to have super powers and help others. Twenty-six places in South Kazakhstan where Kazakh people consider sacred and use as a visiting place have become the subject matter of this research. Information is given about the graves and tombs and especially the mighty people lying in the graves. It is seen that people put forward different approaches and perform rituals in these visiting places. Even though some are different, it is observed that in many of the visiting places similar rituals are performed. Some rituals are performed in some specific tombs yet similar rituals are performed in all the others. Performances vary according to the tomb or the visiting purpose. 
In the first part of the study the grave culture of pre-Islamic Kazakhstan, in the second part of the study the visiting places in Kazakhstan and in the third part of the study the observations of rituals in visiting places are given. 
Keys: Tomb, Kazakhstan, Visiting Places, Noble, Grave