Çam kese böceği,  Thaumetopoea pityocampa (Lepidoptera: Thaumetopoeidae) türünün mayoz kromozomlarının tanımlanması
Identification of meiotic chromosomes of pine processionary moth, Thaumetopoea pityocampa (Lepidoptera: Thaumetopoeidae)
Yazar: EMİNE GÖKÇEN BARAN
Danışman: DOÇ. DR. NURŞEN ALPAGUT KESKİN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Bu çalışmada Akdeniz havzasında doğal bir orman zararlısı olan çam kese böceği Thaumetopoea pityocampa Den.& Shiff. (Lepidoptera: Thaumetopoeidae) türünde detaylı sitogenetik analizler gerçekleştirilmiştir. Mayotik ve mitotik kromozom analizleri çam kese böceği karyotipinin 2n=60 holosentrik kromozomdan oluştuğunu göstermiştir. Erkek ve dişi pakiten setlerinde 30 bivalent sayılmaktadır. Dişi Metafaz I setlerinde erkeklerde bulunmayan silik bir şekilde boyanmış bir kromozom ayırt edilmektedir. Ayrıca çam keseböceği'nin dişi poliploid somatik nukleuslarında, WZ/ZZ (dişi/erkek) eşey kromozom sisteminin bir göstergesi olan heterokromatin cisimcik tanımlanmıştır. 

AgNOR boyama yapılmış dişi pakiten yayılımlarında iki farklı NOR (Nukleolar Organizasyon Bölgesi) bivalenti görülmektedir. Bu iki NOR, iki  pakiten bivalentinin terminal bölgesinde konumlanmıştır. Her iki eşeyde akiyazmatik mayoz görülmüştür. Metafaz I'deki terminal homolog kromozom eşleşmesi ile anafaz II kromozomlarının yapısı; kardeş olmayan homolog kromatidlerin metafaz I'den sonra terminal olarak ilişkili olduğunu, dişi ve erkeklerin mayoz sürecindeki mayotik kromatid ayrılmasının ters olduğunu desteklemektedir. Bu çalışma, Lepidoptera genomunun karşılaştırmalı analizleri için çam kese böceği'nin ilk detaylı mayotik kromozomal verilerini ortaya koymuştur. 

Anahtar sözcükler: Thaumetopoea pityocampa, holosentrik kromozom, ters mayoz, akiyazmatik mayoz, pakiten bivalent, NOR.

Abstract:
In this study, a detailed cytogenetic analysis in pine processionary moth, Thaumetopoea pityocampa Den.& Shiff. (Lepidoptera: Thaumetopoidae), the native pine pest in Mediterranean basin was performed. 

The analysis of both mitotic and meiotic chromosomes showed pine processionary moth karyotype consisted of 2n=60 holocentric chromosomes. In male and female pachtene spreads displayed 30 bivalents. In metaphase I spreads, females showed a weakly stained chromosome that was absent in males. The heterochromatin body in polyploid somatic nuclei also observed only in females, indicating a WZ/ZZ (female/male) sex chromosome system for pine processionary moth. Two distinct NOR (nucleolar organizer region) bivalents were clearly visible in AgNOR stained female pachytene spreads.These two NORs were localized at the terminal region of two bivalents. Achiasmatic meiosis was observed in both sexes. In metaphase I terminal homolog chromosome pairing and also structure of anaphase II chromosomes suggested that homologous non-sister chromatids remain terminally linked after metaphase I and an inverted sequence of meiotic chromatid segregation occur in both female and male meiosis. This study provided first and detailed meiotic chromosomal data on pine processionary moth for comparative analysis of Lepidopteran genome.  

Keywords: Thaumetopoea pityocampa, holocentric chromosome, inverted meiosis, achiasmatic meiosis, pachytene bivalent, NOR.