6306 sayılı kanun kapsamında gerçekleşen dönüşümlerin, kentsel yenilemenin fiziksel bileşeni çerçevesinde irdelenmesi
Inspecting the transformation under law 6306 in the context of physical component of urban renewal
Yazar: BİLGE GENCO
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN BALYEMEZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kanunlar 6306 sayılı = Laws 6306 numbered ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment

Özet:
Kentler, canlı bir organizma gibi sürekli değişen, gelişen ve büyüyen bir yapıya sahiptir. Kentler, zamanla büyüyüp değişirken yapılan yanlış tasarımlar ve yanlış müdahaleler sonucu eskimeye, köhnemeye, yıpranmaya uğrayabilmektedir. Bu süreç sonucunda sağlıksız, güvensiz ve yasadışı gelişmiş yapı stokları, niteliksiz fiziksel çevre, cazibesini kaybeden kentsel alanlar meydana gelmektedir. Meydana gelen bu tür durumların düzeltilmesi ve iyileştirilmesi için de kentsel yenileme kaçınılmaz bir zorunluluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Kentsel yenileme kavramı, yukarıda sayıldığı gibi birçok faktöre bağlı olarak gerçekleşmesine rağmen ülkemizde bu olgunun gündemde yer edinmesindeki en önemli ve en etkili faktör deprem olgusudur. Kentlerdeki yukarıda bahsedilmiş olan sağlıksız, niteliksiz, yasadışı yapıların ve yaşam kalitesi düşük fiziksel çevrelerin varlığı depremselliği yüksek olan ülkemizde büyük bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Tüm bu nedenlerden dolayı deprem odaklı kentsel yenileme çalışmalarının ve uygulamalarının önemi daha da artmaktadır. Tez çalışmasında bu konu önemli bir problem olarak ele alınmıştır. Çalışmada deprem odaklı gerçekleşen kentsel yenileme uygulamalarının, kentsel yenilemenin fiziksel bileşenleri bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Çünkü kentlerdeki genel yapı stoku, sosyal ve teknik altyapı kentsel yenilemenin fiziksel bileşeni başlığı altında toplanmaktadır. Deprem odaklı kentsel dönüşüm ile ilgili mevzuatta yer alan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Tez çalışmasında gerekli literatür taraması yapmak ve sonrasında elde edilen bilgiler ışığında saha çalışması ile analiz yapmak izlenen yöntemlerdir. Çalışmanın saha kısmında belirlenen kriterlere göre seçilmiş iki farklı kentsel alan, kentsel yenilemenin fiziksel bileşeni bağlamında incelenmiştir. Saha çalışması sonucunda elde edilen verilere göre, kentsel yenileme çalışmalarının sadece yapı niteliğinde bir iyileşme sağlayarak yapıların deprem performansında bir artış sağladığı fakat bu çalışmaların kentsel yenilemenin fiziksel bileşenleri ile bütüncül olarak ele alınmadan uygulandığı görülmüştür. Bu da kentsel yenileme çalışmalarının ülkemizde amaca uygun bir şekilde gerçekleştirilmediğini, sosyal, ekonomik ve fiziksel gelişmenin bir arada sağlanmadığını ve deprem odaklı yapılan kentsel yenileme çalışmalarının daha önemli kentsel riskler oluşturduklarını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Riskli yapı, 6306 Sayılı Kanun, Kentsel yenileme, Küçükçekmece, Kadıköy

Abstract:
Cities have a constantly changing, developing and growing structure like a living organism. As cities grow and change over time, they may be subject to aging, wear and tear as a result of wrong designs and wrong interventions. As a result of this process, unhealthy, unsafe and illegally developed building stocks, unqualified physical environment, urban areas that have lost their appeal come into being. Urban renewal is an inevitable necessity for the correction and improvement of such situations. Although the concept of urban renewal takes place depending on many factors as mentioned above, the most important and most effective factor for this phenomenon to be on the agenda in our country is the earthquake phenomenon. The existence of the above mentioned unhealthy, unqualified, illegal buildings and physical environments with low quality of life in the cities is a major problem in our country with high seismicity. For all these reasons, the importance of earthquake-oriented urban renewal studies and applications increases even more. This topic has been handled as an important problem in the thesis study. The aim of this study is to examine earthquake-oriented urban renewal practices in the context of physical components of urban renewal. Because the general building stock, social and technical infrastructure in the cities are gathered under the title of the physical component of urban renewal. The Law No. 6306 on Transformation of Areas Under Disaster Risk included in the legislation on earthquake-oriented urban transformation constitutes the scope of the study. The methods followed in the thesis study are to make the necessary literature review and to make an analysis with field work in the light of the information obtained afterwards. Two different urban areas selected according to the criteria determined in the field part of the study were examined in the context of the physical component of urban renewal. According to the data obtained as a result of the field study, it was observed that urban renewal works only provided an improvement in the quality of the building and provided an increase in the earthquake performance of the buildings, but these studies were applied without considering the physical components of urban renewal in a holistic manner. This shows that urban renewal works are not carried out in accordance with the purpose in our country, social, economic and physical development are not provided together, and earthquake-oriented urban renewal works create more important urban risks.

Keywords: Risky building, Law No. 6306, Urban renewal, Küçükçekmece, Kadıköy