Yoksulluk bağlamında kadınların sosyal dışlanma deneyimleri
Social exclusion experiences of women in the context of poverty
Yazar: TUĞBA KAYALAR
Danışman: PROF. DR. NURDAN DUMAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Politikaları ve Uygulamaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ankara-Mamak = Ankara-Mamak ; Dışlanmışlık = Exclusion ; Gecekondu bölgesi = Squatter settlement ; Kadınlar = Women ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Yoksulluk dünya toplumlarının günümüzde ortadan kaldırmak için çaba sarf ettiği ve farklı sosyal problemler sarmalını da beraberinde getiren önemli bir olgudur. Yoksulluğun getirdiği risklerden en fazla etkilenen grupların başında ise kadınlar bulunmaktadır. Yoksulluğun ayrılmaz bir parçası olan sosyal dışlanma ve sosyal dışlanma boyutlarının sağladığı alan genişliği düşünüldüğünde ise yoksulluk sistemi içinde kadınların çeşitli sebeplerden dolayı maruz kaldıkları sosyal dışlanma dinamiklerini derinlemesine anlayabilmek kadının yoksulluk temelinde yaşadığı birçok sosyal sorunun gün yüzüne çıkabilmesi anlamında önemli bir çalışma alanı sağlamaktadır. Bu alanı sağlayabilmek adına araştırmada, yoksulluk sistemi içinde yaşamlarını sürdürmeye çalışan kadınların sosyal dışlanma deneyimlerinin öğrenilmesi amaçlanmış ve bu amaca ulaşmak için alt amaçlar belirlenmiştir.  

Yorumlayıcı paradigma temelinde, nitel araştırma yöntemi ile olgu bilim deseni kullanılarak araştırmanın metodolojisi oluşturulmuştur. Ankara evreni, Mamak Zirvekent 1+1 TOKİ konutları örnekleminde yoksulluk sisteminde yaşayan 10 kadınla derinlemesine görüşme yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formuna kadınların verdikleri yanıtlar alt temalar haline getirilerek, metin içerisinden kodlanmıştır. 

Nöbetleşe yoksulluğun beslediği gecekondu semtlerinden yeni kent yoksulluğu ile ortaya çıkan, yoksullar için inşaa edilen yeni barınma alanlarına (TOKİ vb.) geçişte yoksul kadınların yaşadıkları dışlanma da renk değiştirmiştir. Güvenlik, barınma, sağlık, toplum kaynakları, istihdam, eğitim, sosyal kaynaklar alanında yaşanan birçok sosyal dışlanma unsuru, eski yoksulluk hikâyelerinden zaman zaman farklı, zaman zaman da benzer görünümler sunmuş olsa da her bir kadının yaşadığı dışlanmanın boyutunun biricik olduğu görülmüştür. Yoksulluğun ağır şartları içinde kadınların yaşadıkları derin ve çok katmanlı dışlanmayı anlamak ve nesiller boyu devam etme riski olan bu döngüyü kırabilmek yine çok boyutlu politikalarla mümkün olabilmektedir.

Abstract:
Poverty that all societies strive to eradicate today, is a significant phenomenon that brings along the spiral of different social problems. Undoubtedly, women are among the most affected groups by the risks of poverty. Given the broad scope of social exclusion and its dimensions that are an integral part of poverty, an in-depth understanding of the social exclusion dynamics that women are exposed to for various reasons, provides an important area of study in order to shed light on the many social problems that women experience on the basis of poverty system. In this study, it is aimed to find out the social exclusion experiences of women who try to survive in the poverty system, and sub-objectives are determined accordingly.

On the basis of the interpretive paradigm, the methodology of the research was formed by using phenomenologic design with qualitative research method. By taking Mamak Zirvekent sample from the Ankara universe, an in-depth interview was conducted with 10 women who live in the poverty system. Then, the responses of the women to the semi-structured interview form are codified in sub-themes.

In the transition from the slums, which are fed by the rotation of poverty among people, to the new sheltering areas (TOKİ, etc.), built for the poor and emerged with new urban poverty, the exclusion of poor women has also turned color. Although many components of social exclusion, experienced in the areas of security, housing, health, public goods, employment, education, and social resources, have sometimes presented similar and sometimes presented different views from the old stories of poverty, it has been observed that the size of the exclusion that is experienced by each woman is unique. Under the heavy conditions of poverty, it will be possible through multidimensional policies to understand the deep and multi-layered exclusion experienced by women, and to break this cycle which is at risk of continuing for generations.