Postmodern dönemde sanatsal bir ifade aracı olarak dikiş ve tekniklerinin plastik sanatlardaki yeri
The place of sewing and its techniques in plastic arts as an instrument of artistic expression in the postmodern period
Yazar: ŞERİF PINAR TUNÇOK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA GÜRGÜLER
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu çalışmada, sanatçıların tekstil malzemeleri ve dikiş ve tekniklerine 
yaklaşımı incelenmiştir. Özellikle 20. yüzyılın başlarından itibaren sanat dışı teknik ve 
malzemelerin, sanat alanında kullanımı artmaya başlamış, buna bağlı olarak yeni sanat 
ve ifade biçimleri ortaya çıkmıştır. 1950' li yıllarda tekstil malzemeleri ve tekstil 
temelli teknikler, geleneksel sanatın bir alt dalı olarak ele alınırken, 1980' li yıllardan 
itibaren postmodernizm ve çağdaş sanatın bir parçası olarak tekstil sanatında da 
kendine yer bulmuştur.
Tekstil malzemeleri ve dikiş teknikleri, çeşitli zanaat alanlarında birleştirme ve 
süsleme amacıyla kullanılmaktadır. Farklı disiplinlerde çalışan sanatçıların bu 
tekniklere yaklaşımında, yapısal ve estetik zenginlikleri etkili olmaktadır. Dikiş ve 
teknikleri, sanatsal üretim aracı olarak kullanılmasıyla beraber yeni anlamlar ve 
işlevler de kazanmıştır. Görsel ve işlevsel anlamları bakımından; metafor, 
göstergebilim, manipülasyon tekniği, deneysel teknik olmak üzere sanatçıların elinde 
yeniden şekillenerek üretim aracı olmanın ötesine geçmiştir. 
Sanatçı ve tasarımcılar için sınırsız bir malzeme ve teknik olarak kullanılması 
bakımından; disiplinlerarası bir anlam kazanarak,sanat ve zanaat kesişiminde varlığını 
sürdürmektedir. El, göz ve hayal gücünün yaratım sürecinde beraber çalıştığı duyusal 
ve duygusal senkron söz konusu olmaktadır. Renk, form ve doku, tekstilin estetik 
özelliklerini oluştururken, insan algısı ve belleği üzerinde de etkiler yaratmaktadır. 
Giysiler örtünme amacı dışında farklı anlamlar da ifade etmektedir. Giysilerin 
bireyler için kendini ifade etme ve dikkat çekme gibi farklı amaçlarla kullanılması 
Postmodern Dönemin etkilerinden biridir. Özellikle giysi tasarımında yer alan 
detaylarda, moda ve plastik sanatlar etkileşime girmektedir. Bu durum, sanat ve moda
alanlarının, giysi tasarımında ortak çalışmalarını desteklemektedir.
xiv
Bu çalışmada dikiş ve teknikleri kullanılarak, 10 adet tekstil yüzeyi çalışması 
ve 10 adet giysi tasarımından oluşan koleksiyon hazırlanmıştır. Koleksiyon 
çalışmalarında dikiş ve teknikleri, sadece birleştirmek için değil, yüzeylerde renk, 
hareket, boyut gibi etkileri oluşturmak için de kullanılmıştır.

Abstract:
In this study, the approach of artists to textile materials, sewing and its 
techniques was examined. Especially since the beginning of the 20th century, the use 
of non-art techniques and materials in the field of art has started to increase accordingly 
new forms of art and expression have emerged. While textile materials and textilebased techniques were considered as a sub-branch of traditional art in the 1950s, they 
have found a place in textile art as a part of postmodernism and modern art since the
1980s.
Textile materials and sewing techniques are used for joining and decoration in 
various craft fields. The approach of artists working in different disciplines to these 
techniques has been influenced by their structural and aesthetic richness. Sewing and
its techniques have gained new meanings and functions with their use as a means of
artistic production. In terms of their visual and functional meanings; metaphor, 
semiotics, manipulation technique, experimental technique, they have been reshaped 
in the hands of artists and have gone beyond being a means of production.
Textile materials and sewing techniques continue to exist at the intersection of 
art and craft by gaining an interdisciplinary meaning in terms of its use as an unlimited 
material and technique for artists and designers. There is a sensory and emotional
synchrony in which the hand, eye and imagination work together in the creation
process. While color, form and texture constitute the aesthetic characteristics of
textiles, they also create effects on human perception and memory.
xvi
Garments also express different meanings other than the purpose of 
coverage. The use of garments for different purposes such as self-expression and 
attracting attention for individuals is one of the effects of the postmodern period. 
Especially in the details of designing garments, fashion and plastic arts interact. 
This situation supports the collaborative work of art and fashion fields in designing 
garments. 
In this study, a collection of 10 textile surface works and 10 garment designs 
were prepared using stitching and its techniques. In the collection works, stitching and 
its techniques were used not only for joining but also for creating effects like color,
movement and dimension on the surfaces