Ak Koyunlu-Memlûk münasebetleri
The relation of Aq Qoyunlu state and Memluks states
Yazar: FATMA AKKUŞ
Danışman: PROF. DR. KÂZIM YAŞAR KOPRAMAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Tarih = History

Özet:
Yüksek Lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, XIV-XV. YüzyıllardaDoğu Anadolu ve ran'da hüküm sürmüş olan Ak Koyunlu Devleti ile Mısır, Suriyeve Hicaz'da hüküm sürmüş olan MemlÃ»k Devleti'nin münâsebetleri incelenmiştir.lhanlı hükümdarı EbÃ» Said'in 1335 yılında ölmesi üzerine lhanlı Devletigücünü kaybetmeye başlamış ve Anadolu üzerindeki hâkimiyeti de azalmıştır.Anadolu'daki bu siyasû boşluktan faydalanan Ak Koyunlular zamanla güçlenerekbulundukları coğrafyaya yayılmaya başlamışlar ve devrin en güçlü devleti olanMemlÃ»kler'in kuzey sınırlarına dayanmışlardır.Esasen Ak Koyunlular bölgede kurulan yeni bir devlet oldukları vetutunmaya çalıştıkları için MemlÃ»kleri kendilerine hâmi olarak görmekte idiler.Ancak bu işin görünen kısmı idi. Nitekim, Kara Yülük Osman Bey ve özellikle UzunHasan Bey dönemlerinde devlet güçlendikçe MemlÃ»klere karşı siyasetlerinideğiştirerek saldırgan bir politika izlemişlerdir. Ak Koyunlular MemlÃ»k topraklarınıyayılma alanı olarak görmüşler ve bunu gerçekleştirebilmek için Uzun Hasan Beydöneminde Venediklilerle bile ittifak kurmaya çalışmışlardır. Ak Koyunlular,MemlÃ»kler'in kuzey sınırına hâkim olmaya çalışırken bir taraftan da Anadolu'dagüçlenen diğer bir Türk devleti olan Osmanlılara karşı üstünlük mücadelesinegirmişler ve neticede hem Osmanlılar ve hem de MemlÃ»kler karşısında ağır biryenilgi almışlar ve bu durum zayıflamalarına sebep olmuştur. Uzun Hasan Bey'inölümünden sonra hânedan içi çatışmalar sebebiyle Ak Koyunlular zayıflamış ve165bölgedeki etkileri azalmıştır. MemlÃ»kler ise iç çatışmalar esnasında AkKoyunlular'dan gelen yardım taleplerini kendi siyasetleri gereğincedesteklemişlerdir.

Abstract:
In this work which is prepared as master thesis the relation of Aq QoyunluState who lived in East Anatolia and Iran with Memluk State who lived in Egypt andSyria between 14th and 15th centuries is investigated.After the death of Ilhanlı governer Ebu Said in 1335, lhanlı State began tolose its power, and its sovereignity upon Anatolia declined the Aq Qoyunlus whosaw this political conflict as an opurtunity began to become powerful throughouttime and expand in this geography and arrived to the north boundary of the Memlukswho was the most powerfull state of the era.Essentially, since the Aq Qoyunlus who was a new state in this area andstruggled to become stronger accepted the Memluks as their patron. But, this was onthe surface part of the situation. In fact, throughout the reigns of Kara Yülük OsmanBeg and Uzun Hasan Beg when the state became more powerful they changed theirpolitics against the Memluk and followed a violent politics.The Aq Qoyunlus saw the Memluks? territories as an expansion area and inorder to make this real they made ally even with the Republic of Venice during thereign of Uzun Hasan Bey. When the Aq Qoyunlus struggled to dominate the northboundary of the Memluks on the other hand struggled with the Ottoman State, whichwas another powerful Turkish State in Anatolia. As a result they were defeated byboth the Ottomans and the Memluks and this position coused them to lose theirpower. After the death of Uzun Hasan because of iner conflicts, the Aq Qoyunlusdeclined and their effects on the area became weaker. On the other hand the167Memluks during their inne conflicts, supported the help demands of Aq Qoyunlus asa result of their own politics.