Çocuk edebiyatında etkili iletişim
Effective communication in children's literature
Yazar: BUSE GÜLLÜ
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN AKKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkili iletişim = Efficient communication ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books ; İletişim = Communication ; İletişim eğitimi = Communication education

Özet:
Çocuk edebiyatı bireyin doğumundan ergenlik dönemine kadar olan sürecinde onun edebî zevk kazanması ve okuma kültürü edinmesi için kaleme alınan eserleri ifade etmektedir. Çocuk edebiyatı eserleri bireyi bütünsel olarak geliştirmeyi amaçlamaktadır. Birtakım iletiler ve beceriler örtük bir şekilde kitaplar aracılığıyla çocuğa benimsetilmektedir. Bu becerilerden birisi de bireyin kendini ifade etme gücü olarak tanımlanabilecek iletişim becerisidir. 
İletişim, duygu ve düşüncelerin aktarımını ifade etmektedir. İletişim eğitiminde temel amaç diyalogların daha etkili hâle gelmesini sağlamaktır. İletişim eğitimi ailede başlayıp okul ve diğer sosyal çevrelerde gelişmeye devam etmektedir. İletişim eğitiminde yararlanılabilecek temel kaynaklardan birisi de çocuk edebiyatı eserleridir. Bu fikirden yola çıkılarak kaleme alınan bu çalışmada çocuk kitaplarında yer alan etkili iletişim ve iletişim çatışmaları örneklerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2019 yılında internet üzerinden en çok satışı yapılan 30 çocuk edebiyatı eseri belirlenerek doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. İncelemede içerik analizinden yararlanılmıştır. 
Çalışmaya iletişim ve çocuk edebiyatı hakkında yazılan kuramsal çerçeve ile başlanılmıştır. Ardından çalışmanın kaynak araçları hakkında bilgi verilmiş; oluşturulan üst tema ve kodlara göre bulgular tespit edilmiştir. 'Empati' ,'Beden Dili' ve 'Kişilerarası İletişim Çatışmaları' çalışmanın üst temalarını oluşturmuştur. Bu başlıklar içine dahil edilemeyen örnekler ise 'Diğer Bulgular' başlığı altında yerini almıştır. Nitel araştırma yaklaşımına uygun olarak çalışmanın geçerlik ve güvenirliği Miles – Huberman modeline göre incelenmiş ve gerekli güvenirlik oranı sağlanmıştır. 
Çalışmada tespit edilen veriler sonucunda 'Empati' üst başlığından toplam 16, 'Beden Dili' üst temasından 26, 'Kişiler Arası İletişim Çatışmaları' üst temasından 76 ve 'Diğer Bulgular' kısmından 16 olmak üzere toplam 134 bulguya rastlanmıştır. Çalışmanın sonucunda çocuğun iletişim eğitiminde çocuk edebiyatı eserlerinden faydalanılabileceği tespit edilmiştir. Çocuk kitaplarında yer alan iletişim örnekleri somutlaştırılarak onların iletişim becerilerine olumlu yönden katkı sağlamak mümkün görünmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, iletişim eğitimi, etkili iletişim, iletişim çatışmaları

Abstract:
Children's literature refers to the works written for the individual to gain literary pleasure and to acquire a reading culture in the process from birth to adolescence. Children's literature works aim to develop the individual holistically. Some messages and skills are implicitly adopted by the child through books. One of these skills is the communication skill, which can be defined as the power of self-expression of the individual.
Communication refers to the transfer of feelings and thoughts. The main purpose of communication education is to make the dialogues more effective. Communication education begins in the family and continues to develop in school and other social circles. One of the main sources that can be used in communication education is children's literature. In this study, which was written based on this idea, it was aimed to determine the examples of effective communication and communication conflicts in children's books. For this purpose, 30 children's literature works that were sold the most on the internet in 2019 were determined and examined by document analysis method. Content analysis was used in the review.
The study started with the theoretical framework written about communication and children's literature. Then, information was given about the source tools of the study; Findings were determined according to the top themes and codes created. "empathy", "body language" and "interpersonal communication conflicts" constituted the top themes of the study. Examples that could not be included in these headings were included under the heading of "other findings". In accordance with the qualitative research approach, the validity and reliability of the study were examined according to the Miles – Huberman model and the required reliability ratio was provided.
As a result of the data determined in the study, a total of 134 findings were found, 16 from the "Empathy" sub-topic, 26 from the "Body Language" sub-theme, 76 from the "Interpersonal Communication Conflicts" sub-theme, and 16 from the "Other Findings" section. As a result of the study, it has been determined that children's literature works can be used in communication education of the child. It seems possible to contribute positively to their communication skills by embodying the communication examples contained in children's books.

Keywords: Children's literature, communication education, effective communication, communication conflicts