Evli çiftlerin kişilik inançlarına göre eş seçimi, evlilik uyumu ve psikopatolojileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of spouse selection, marital adjustment and psychological symptoms based on married couples personality beliefs
Yazar: NİLAY SOLMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUŞİN BİLGİN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Eş seçimi = Mate selection ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada, evli çiftlerin eş seçimi, psikolojik belirtileri ve kişilik inançları
arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında, 200 evli çiftle
anket çalışması yürütülmüştür. Araştırmaya katılan katılımcılar, kartopu örnekleme
yöntemini kullanarak link adresi veya elle verilen kopyalarla anketlere ulaştılar. Anket
çalışması kapsamında, katılımcılara "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Kişilik İnançları
Ölçeği – Kısa Formu", "Evlilik Uyumu Ölçeği" ve "Kısa Semptom Envanteri"
uygulanmıştır. Araştırma, tarama modeliyle yürütülmüş olup, değişkenler arasındaki
ilişkinin incelendiği istatistiksel analiz yöntemleri uygulanmıştır. Analiz için SPSS 23
paket programı kullanılmış olup, demografik değişkenler ve eş seçimi değişkenleri
bakımından evlilik uyumu, kişilik inançları ve psikolojik belirtilerin farklılaşma
düzeylerinin incelenmesi için Bağımsız Örneklem t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi
(ANOVA) ve Mann Whitney U testi uygulanmıştır. İlişkisel analiz için Pearson
Korelasyonu uygulanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre, çiftlerde, erkeklerin
evlilik uyumu puanlarının kadınlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca,
çalışma durumu, eş tarafından şiddete maruz kalma değişkenleri bakımından evlilik
uyumunun anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmektedir. Ayrıca, eş seçimi değişkenleri
bakımından (dış görünüm, kültürel özellikler, eğitim, yaş, eşini kendi seçmiş olmak,
çekicilik, aynı dini ve siyasi görüşlere sahip olma ölçütleri olmak üzere) katılımcıların
psikolojik belirti ve kişilik inancı boyutlarının anlamlı düzeyde farklılaştığı
görülmektedir. Eş seçimi ölçütleri arasında psikolojik belirti boyutlarının tümü, eş
seçiminde güzellik ya da yakışıklılık aramayan, eğitime önem verenler, eşini kendi
seçmiş olmayanlar, mesleğe önem verenler arasında anlamlı düzeyde daha yüksek
bulunmuştur. Öte yandan, eş seçiminde daha önce cinsel birlikteliğinin olmamasını
ölçüt alan, bekareti ölçüt olarak alan, benzer siyasi görüş ve kültürel yapılara sahip
olmasını tercih eden katılımcılarda kişilik inançları boyutlarının anlamlı düzeyde daha
yüksek olduğu bulunmuştur.

Evlilik uyumu ile psikolojik belirtiler ve kişilik inançları alt boyutları arasındaki
ilişki incelendiğinde, psikolojik belirtiler alt boyutlarıyla evlilik uyumu arasında
istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Ayrıca, kişilik inançları alt
boyutlarından pasif-agresif ve şizoid kişilik inançlarıyla evlilik uyumu arasında negatif
yönlü ve anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Katılımcıların kişilik inancı eşleştirme
sonucunda, çiftlerde en yaygın görülen kişilik eşleşmesinin çekingen ve obsesif 
kompulsif kişilik olduğu bulunmuştur. Evlilik uyumu bakımından kadın ve erkeklerde
en fazla görülen kişilik tiplerine göre anlamlı farklılık saptanmamıştır. Bununla birlikte,
erkeklerin tüm psikolojik belirti alt boyutları çekingen ve obsesif kompulsif kişilikler
eşleşmesinde anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Kadınlarda ise psikolojik belirti
alt boyutlarından depresyon ve anksiyete puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu
bulunmuştur.

Araştırmada elde edilen bulguların, çiftlere yönelik terapötik müdahalelerin
yapılandırılmasında göz önünde bulundurulması gereken esasları şekillendirmesi
bakımından katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. İleri çalışmalarla araştırmanın
farklı örneklemle tekrarlanabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Eş Seçimi, Evlilik, Evlilik Uyumu, Kişilik İnançları, Psikolojik
Belirtiler

Abstract:
In this study, it is aimed to investigate the relationship between married
couples' spouse selection, psychological symptoms and personality beliefs. A survey
study was conducted with 200 married couples. Participants participating in the
research reached surveys by giving link adress or by copies given by hand ,by
using snowboard sampling method. Within the scope of the survey,
"Sociodemographic Information Form", "Personality Beliefs Questionnaire - Short
Form", "Marital Adjustment Scale" and "Brief Symptom Inventory" were applied to
the participants. The research was carried out with the descriptive model, and
statistical analysis methods were applied in which the relationship between the
variables was examined. SPSS 23 package program was used for the analysis and
Independent Sample t Test, Mann Whitney U test, One-Way ANOVA were used to
examine the differentiation levels of marital adjustment, personality beliefs and
psychological symptoms in terms of demographic and spouse selection variables.
Pearson Correlation was applied for relational analysis.

According to the findings obtained as a result of the statistical analyzes, it was
found that the marital adjustment scores of men were higher than that of women. In
addition, it is seen that marital adjustment significantly differs in terms of the
employment status and the variables exposed to violence by the spouse. In addition,
it is observed that the psychological symptoms and personality belief dimensions of
the participants differ significantly in terms of the choice of spouse variables (external
appearance, cultural characteristics, education, age, self-chosen partner, attraction,
having the same religious and political views). Among psychological symptom criteria,
all of the psychological symptom dimensions were found to be significantly higher
among those who did not seek beauty or personality in terms of choosing a spouse,
who gave importance to education, those who did not choose their own spouse, and
who gave importance to spouse's profession. On the other hand, it was found that the
dimensions of personality beliefs were significantly higher in the participants who had
previously considered the lack of previous sexual intercourse in the choice of spouse,
took virginity as a criterion, and preferred to have similar political views and cultural
background.

When the relationship between marital adjustment and psychological
symptoms and personality beliefs sub-dimensions was examined, no statistically
significant relationship was found between psychological symptoms sub-dimensions 
and marital adjustment. In addition, it was determined that there was a negative and
significant relationship between passive-aggressive and schizoid personality beliefs
and marital adjustment. As a result of matching the personality belief of the
participants, it was found that the most common personality match in couples was
reserved and obsessive compulsive personality. There was no significant difference
in terms of marital adjustment in terms of personality types, which are most common
in men and women. However, all psychological symptom sub-dimensions of men
were found to be significantly higher in avoidant and obsessive compulsive
personalities. Among women, depression and anxiety scores were found to be
significantly higher in couples with avoidant and obsessive compulsive personality
beliefs.

It is thought that the findings obtained in the research may contribute in
shaping the principles that should be considered in the structuring of therapeutic
interventions for couples. It is thought that the research can be repeated with different
samples with advanced studies.

Keywords: Spouse Selection, Marriage, Marriage Adjustment, Personality Beliefs,
Psychological Symptoms