Benzeşen ve ayrışan yönleriyle Commedia Dell'arte ile ortaoyununda tip ve kostüm
Type and costume in ortaoyunu with Commedia Dell'arte with similar and different aspects
Yazar: SELİM CİNİSLİ
Danışman: DOÇ. SÜREYYA TEMEL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı / Tiyatro Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Commedia dell'Arte = Commedia dell'Arte ; Dramatik tiyatro = Dramatic theatre ; Halk tiyatrosu = Folk theatre ; Karakter = Character ; Kostüm = Costume ; Modern tiyatro = Modern theatre ; Ortaoyunu = Light comedy ; Tiyatro = Theatre ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre ; İtalyan halk tiyatrosu = Italian public theatre

Özet:
Tiyatro sanatı çağımızda her ne kadar evrensel bir dile sahip olsa da tarihsel gelişimi içerisinde değerlendirildiğinde halk kültürünün bir ürünü olarak oluşurken yerel özelliklerden ve toplumsal geleneklerden beslenerek şekillenmiştir.  Benzeşen ve ayrışan yönleri ile incelenen İtalyan Halk Tiyatrosu Commedia Dell'arte ile Geleneksel Türk Tiyatrosunun Halk Tiyatrosu içerisinde yer alan Karagöz ve Ortaoyunu formu, bu çalışmada öz ve biçim özellikleri ile oyun kişileri göz önüne alınarak incelenmiştir. 
Mutlak surette her toplum; kendi yaşam biçimi, gelenekleri, yaşadıkları coğrafya ve inançları ile paralel olarak nesnelere yüklediği anlamlar, ahlaki tutumlar, sosyal sınıflar, alışkanlıklar bakımından kendi içerisinde bir özgünlük içermektedir. Tarih boyunca farklı sosyal ve ekonomik coğrafyalarda şekillenmiş olan kültürel sistemler birbirlerini etkilemiş ve birbirlerinden etkilenmişlerdir. Kültürel tutumlar ve kültürler arasındaki bu etkileşim; sanattan edebiyata, yaşam biçiminden toplum kurallarına kadar her alanda etkisini göstermiştir. Toplumlar arası bu kültür alışverişi, kaynaşıp değişimlere uğrayarak yeni biçimlerin var olmasına sebebiyet vermiştir. Çalışmada her iki oyun türünün de doğaçlamaya dayalı olması sebebiyle, değerlendirmeler eldeki kısıtlı metinlerden ve görsel resimlerden yapılmıştır. Yine her iki oyun türü arasındaki farklar kültürel, sosyal, ekonomik ve coğrafi açıdan değerlendirilmiştir.  
Halk tiyatrosunun birer ürünü olan Commedia Dell'arte ve Ortaoyunu da halk kültürünün var ettiği, her ne kadar biçimsel olarak benzer özellikler gösterse de birbirinden farklı iki geleneksel tiyatro biçimleridir. Her iki tiyatro türü arasındaki benzerlikte ancak yakın coğrafyalarda yaşanmışlıkların sonucu olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
Although the theatre art has a universal language in our age, when it is considered within historical development, when it was comprising, it had shaped by feeding local factors and social traditions. The forms of Karagöz and Ortaoyunu placed within Public Theatre of Traditional Turkish Theatre and Italian Public Theatre Commedia Dell'arte which are examined by their similar and different aspects, have been examined in this study by considering core and shape features and act persons. 
Definitely every society involves an individuality in themselves in respect to meanings that they attributed to objects, ethic manners, social classes, habits correspondingly their own life style, traditions, their living area and religions. Cultural systems which have shaped in different social and economic areas, have affected each other and have been affected from each other historically. This interaction between cultural manners and cultures; has taken effect on any area from art to literature, from life style to society rules. This cultural exchange between the societies, had caused to comprise new shapes by socializing and suffering a change. By the reason of that the both of act type based improvisation in the study, the assessments have been executed from limited texts and visual pictures available. Again the differences between both theatre types have been assessed culturally, socially, economically and geographically.
Commedia Dell'arte and Ortaoyunu which are productions of public theatre and also created by community culture are two different traditional theatre types from each other although they have similar features stylistically. The similarities between both theatre types can be assessed only as a result of life experiences in nearby geography.