Ebû Ca'fer et-Tahâvî'nin hadis kültüründeki yeri
Abû Ja'far at-Tahâvî's position on the hadith culture
Yazar: BAHATTİN AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Din = Religion
Dizin: Akıl = Reason ; Anlam = Meaning ; Eser = Trace ; Hadis = Hadith ; Müşkil = Difficult ; Nazar = Glance ; Tahavi = Tahavi ; Telfik = Telfik ; Tezat = Tezat ; Uyuşmazlık = Incompatibility

Özet:
Tez bir giriş, dört ana bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır.Girişte araştırmanın konusu ve önemi, amacı, metodu, kaynakları, plan hakkında bilgi verilmiştir. Yine girişte tezde kullanılan ve ayrıca Tahâvî'nin kullandığı belli başlı kavramlar açıklanmaya çalışılmıştır.I. Bölümde Tahâvî'nin Hayatı, İlmî Gelişimi ve Eserleri ele alınmaya çalışılmıştır. Bu bölümde Tahâvî'nin haytatı, eserleri ve bu eserleri arasında Akîdetu't-Tahâvî, Şerhu Meâni'l-Âsâr'ı ve Şerhu Müşkili'l-Âsâr'ı hakkında bilgi verilmiş, hakkındaki değerlendirmelere atıfta bulunulmuştur.II. Bölümde Tahâvî'nin hadis- sünnet anlayışına ve hadis ilmi ile ilgili önemli bazı konulara dair yaklaşımlarına değinilmiştir.III. Bölümde Tahâvî'nin hadis tenkidi ele alınmıştır. Tahâvî'nin isnad ve metin bakımından hadisleri tenkidi ve ayrıca Tahâvî'nin hadis değerlendirmelerine karşı yapılan tenkitler ortaya konmaya çalışılmıştır.IV. Bölümde Tahâvî'de hadis yorumu ve yöntemi başlığı altında hadisler arasındaki ihtilaf ve tearuzu giderme yöntemleri, nesh hakkındaki görüşleri, hadisleri anlama ve yorumlamada kullandığı birtakım ölçütler ele alınmaya çalışılmıştır. Ayrıca bu bölümde ihtilâfu'l-hadis alanında ortaya konan çalışmalar ve Tahâvî'nin çalışmaları birlikte değerlendirilmiştir. Yine bu bölümde Tahâvî'nin hadis yorum ve tevil tarzından örnekler sunulmuş, örnek bab incelemesi ortaya konulmuştur.Tez Tahâvî'nin hadis tevil ve yorumlama yönteminin değerlendirilmesi ve sonuç bölümü ile tamamlanmıştır.Sonuç olarak Tahâvî'nin hadislerin anlaşılmasını başlıca ilke edinen ve bu uğurda özellikle tevil yöntemine müracaat edip bu yöntemi oldukça başarılı bir biçimde uygulayan bir ilim adamı olduğu görülmektedir. Tahâvî, hadislere farklı zaviyelerden bakarken kendine özgü değerlendirme ve açılımlarda bulunmaktadır. Tahâvî'nin hadis tenkidi daha ziyade hadisleri anlama, onları anlaşılır kılma ve müşkil hususları giderme odaklıdır.Anahtar Kelimeler: Hadis, İhtilaf, İşkâl, Tenâkuz, Tezat, Tevil, Tenkit, Muhtelif, Müşkil, Nazar, Akıl, Tashih, Eser, Âsâr, Telif., Ma'na, Meânî, Vecih.

Abstract:
The thesis includes an introduction and four main sections.In the introduction, the information about the subject of the study, its aim, method and sources are presented. The essential terms which used by Tahâvî are also explained in the introduction.In the first section, the life of Tahâvî, his instructional development and his works have been tried to get hold. In this section by dealing with the considerations about him information is given apart from his works Akîdetu?t-Tahâvî, Şerhu Meâni?l Âsâr and Şerhu Muşkili?l Âsâr.In the second section it is dealt with Tahâvî?s understanding of sunna-hadith and his approaches to some important issues which related to the science of hadith.In the third section Tahâvî?s critique of hadith is mentioned on the basis of sanad (the chain of narrator) and the text on the one hand and the critiques against his hadith evaluation is also tried to point out on the other.In the fourth section, under the title of Tahâvî?s interpretation of hadith and his methodology, it has been emphasized some issues such as the contradiction between the hadiths, the methodology of conciliation of the contradict and Tahâvî?s view about abrogation (nash) and some criterions he used in understanding and interpreting of the hadiths. In addition the works in terms of contradiction between the hadith (ihtilafu?l-hadith) and Tahâvî?s works have been evaluated together. In this section some examples from the Tahâvî?s hadith commentary and special exemplary investigation also presented.The thesis concludes with evaluation of Tahâvî?s interpretation (ta?wil) of hadith and methodology.In conclusion, it seems that Tahâvî is a scholar who mainly gets hold principle in order to understand the hadith by applying to the methodology of interpreting (ta?wil) and he successfully used it. While Tahâvî is considering the hadiths from different point of view his evaluation was particular to him. Tahâvî?s criticism of the hadith is rather focuses on understanding and to make the hadiths understandable and to conciliate of the contradict between the hadiths.Key words: Hadith, Contradict, Disagreement, difficult, interpretation (ta?wil), Correction, Reason, Conciliation.