Anti-TNF tedavi alan hastalarda gelişen enfeksiyonların değerlendirilmesi
Evaluation of infections developing in patients receiving anti-TNF therapy
Yazar: DENİZ GÜR ALTUNAY
Danışman: PROF. DR. SERPİL EROL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Enfeksiyonlar = Infections ; Profilaksi = Prophylaxis ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors ; Tümör nekroz faktörü-alfa = Tumor necrosis factor-alpha ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression

Özet:
Amaç: TNF-α'nın enfeksiyon etkenleri ile mücadeleyi sağlayan işlevleri anti-TNF 
tedaviler ile baskılanır ve birçok enfeksiyona yatkınlık oluşur. Çalışmamızda çeşitli 
inflamatuvar hastalıkları nedeniyle anti-TNF tedavi başlanan olguların demografik 
özellikleri, bu olgularda enfeksiyon gelişme sıklığı, dağılımı ve bu enfeksiyonlar için 
ilave risk faktörlerinin irdelenmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune 
Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde yapılmış olup; anti-TNF tedavi 
başlanması planlanmış olan ve tedavi öncesi enfeksiyon riski açısından 
değerlendirilmek üzere göğüs hastalıkları veya enfeksiyon hastalıkları ve klinik 
mikrobiyoloji uzmanına yönlendirilen 43 olgu dahil edilmiştir. Olguların bilinen 
hastalıkları, ilaçları, aile öyküsü, bağışıklanma durumu ve tetkik sonuçları olguların 
kendisinden ve hastane otomasyon sisteminden elde edilmiştir. Tüm olgular anti-TNF
tedavi süresince en az bir yıl prospektif gözlemsel olarak izlenmiş ve gelişen 
enfeksiyonlar kaydedilmiştir. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics versiyon 
22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanılmıştır.
Bulgular: Olguların 25'i (%58.1) erkek ve 18'i (%41.9) kadındı. Yaş ortalaması 
41.8 ±12.4 idi. Tüm olguların 41'ine TDT yapılmış ve 21'inin (%51.2) sonucu pozitif
bulunmuştur. Erkeklerde TDT pozitifliği oranı (%68), kadınlardan (%25) yüksek 
saptanmıştır. Tüm olguların 17'sine (%39.5) IGST yapılmış olup yalnızca ikisinde 
pozitiflik bulunmuştur. İki test arasındaki uyum oranı %81.2 olup, birbiriyle orta 
düzeyde uyumlu olarak değerlendirilmiştir. Olguların 20'si (%46.5) INH profilaksisi
almış ve hiçbirinde aktif TB enfeksiyonu gelişmemiştir. Tedavi öncesi yapılan 
taramalarda, olguların %69.8'inde hepatit B taramasının uygun şekilde yapıldığı tespit 
edilmiştir. Olguların 18'inin (%41.9) HBV, beşinin (%11.6) influenza, sekizinin 
(%18.6) pnömokok, üçünün (%7) HAV, ve 27'sinin (%62.8) COVID-19 aşısı olduğu 
görülmüştür. Anti-TNF tedavi başlangıcından itibaren yapılan en az bir yıllık izlemde, 
27 olguda (%62.8) en az bir enfeksiyon atağı ortaya çıkmıştır. Bu olguların ise 17'si 
(%63) birden çok enfeksiyon atağı geçirmiştir. Enfeksiyon atağı geçiren olgular yaş 
grupları, cinsiyet, inflamatuvar hastalık grupları, kullandıkları anti-TNF ilaçlar, ek 
immünosupresif tedavi kullanımı ve sigara kullanımı açısından farklılık 
vii
göstermemiştir. Ek hastalığı olan olgularda enfeksiyon atağı gelişme oranı (%76.9) 
olmayanlara (%46.7) göre yüksek bulunmuştur. Toplam 56 enfeksiyon atağı saptanmış 
olup, en sık ÜSE görülmüştür. Tedavi başlangıcından sonra en kısa sürede ortaya çıkan 
enfeksiyon ise ASYE olarak kaydedilmiştir. Hiçbir olguda hepatit alevlenmesi ya da 
sepsis ortaya çıkmamıştır.

Sonuç: Anti-TNF tedavi alan hastalarda çok sayıda enfeksiyon atakları ortaya 
çıkabilmektedir. Bu nedenle bu hastalarda tedavi öncesinde önlenebilir hastalıklar 
yönünden ayrıntılı değerlendirilme yapılmalıdır. LTBE araştırılması ve gerekli 
olgularda TB profilaksisi, HBV, HCV ve HIV açısından taramaların eksiksiz 
yapılması, aşı ile önlenebilir hastalıklar yönünden bağışıklanma ile toplum ve anti-TNF tedavi uygulayan hekimlerin bilinçlendirilmesi ile; bu tedaviler ile ilişkili 
enfeksiyonların kontrol altında tutulması mümkün olabilir.

Abstract:
Aim: The functions of TNF-α, which provide the fight against infectious 
agents, are suppressed by anti-TNF treatments and a predisposition to many infections 
occurs. In our study, it was aimed to examine the demographic characteristics of 
patients who were started on anti-TNF therapy for various inflammatory diseases, the 
frequency and distribution of infection in these patients, and additional risk factors for 
these infections.

Materials and Methods: Our study was carried out at the University of Health 
Sciences Haydarpaşa Numune Health Application and Research Center; forty-three 
cases who were scheduled to start anti-TNF therapy and were referred to a pulmonary 
or infectious diseases and clinical microbiology specialist to be evaluated in terms of 
infection risk before treatment were included in the study. Known diseases, 
medications, family history, immunization status and lab results of the cases were 
obtained from the cases themselves and from the hospital automation system. All cases 
were followed up prospectively for at least one year during anti-TNF therapy, and 
developing infections were recorded. IBM SPSS Statistics version 22 (IBM SPSS, 
Turkey) program was used for statistical analysis.

Results: Twenty-five (58.1%) of the cases were male and 18 (41.9%) were 
female. The mean age was 41.8 ±12.4 years. TST was performed in 41 of all cases and 
the results of 21 (51.2%) were positive. The rate of TST positivity in men (68%) was 
higher than in women (25%). IGST was performed in 17 (39.5%) of all cases and 
positivity was found in only two. The concordance rate between the two tests was 
81.2% and was considered moderately compatible with each other. Twenty (46.5%) 
of the cases received INH prophylaxis and none of them developed active TB 
infection. In the pre-treatment scans, it was determined that hepatitis B screening was 
performed appropriately in 69.8% of the cases. Eighteen (41.9%) of the cases were 
HBV vaccine, five (11.6%) influenza, eight (18.6%) pneumococcal, three (7%) HAV, 
and 27 (62.8%) COVID-19 vaccine. At least one episode of infection occurred in 27 
cases (62.8%) during at least one-year follow-up from the start of anti-TNF therapy. 
Seventeen (63%) of these cases had multiple episodes of infection. Cases who had an 
attack of infection did not differ in terms of age groups, gender, inflammatory disease groups, anti-TNF drugs they used, use of additional immunosuppressive therapy and 
smoking. The rate of developing an infection attack in cases with co-morbidities 
(76.9%) was found to be higher than those without (46.7%). A total of 56 infection 
attacks were detected, the most common being urinary tract infections. The infection 
that occurred in the shortest time after the start of treatment was recorded as lower 
respiratory tract infections. No exacerbation of hepatitis or sepsis occurred in any case.
Conclusion: Multiple episodes of infection may occur in patients receiving 
anti-TNF therapy. For this reason, a detailed evaluation should be made in terms of 
preventable diseases before treatment in these patients. With the investigation of LTBI 
and TB prophylaxis in necessary cases, complete screening for HBV, HCV and HIV, 
immunization in terms of vaccine-preventable diseases, and awareness of the society 
and physicians applying anti-TNF treatment; It may be possible to keep infections 
associated with these treatments under control.