Terör saldırılarına maruz kalma düzeyi ile risk algısı ve travma tepkileri arasındaki ilişkiyi biçimlendiren bireysel etkenler
The role of individual factors in the relation between level of	exposure to terror attacks, risk perception and traumatic reactions
Yazar: TENNUR KATGI
Danışman: DOÇ. DR. SAİT ULUÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Risk = Risk ; Risk algılaması = Risk Perception ; Saldırı = Intrusion ; Stres = Stress ; Terör = Terror ; Terör olayları = Terror avents ; Terörizm = Terrorism ; Travma = Trauma

Özet:
Bu çalışmada terör saldırısına maruz kalma biçimi ve düzeyi ile terörizm risk algısı ve travma sonrası stres belirtileri arasındaki ilişki araştırılmış; stresle başa çıkma biçimleri, kontrol odağı, pozitif- negatif duygulanım, kişilik özellikleri gibi bireysel risk etmenlerinin rolleri değerlendirilmiştir. Katılımcılar, 13 Mart 2016 tarihinde Ankara'da gerçekleşmiş terör saldırısının yaşandığı dönemde Ankara'da ikamet etmekte olan, Hacettepe Üniversitesi'nin çeşitli bölümlerinde lisans eğitimlerini sürdüren yetişkinlerdir. Örneklem 240'ı kadın, 125'i erkek olmak üzere 365 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama amacıyla terör saldırısına maruz kalma biçimini ve düzeyini ölçen sorular, Terörizm Risk Algısı Anketi, travma sonrası stres belirtilerini ve davranışsal değişiklikleri ölçen sorular, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Kontrol Odağı Ölçeği, Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği, Büyük Beş-50 Kişilik Testi kullanılmıştır. Araştırmada yer alan değişkenlerin birbirleriyle ilişkileri incelenmiştir. İlişkisi olduğu bulgusuna ulaşılan değişkenlerin travma sonrası stres belirtileri üzerindeki doğrudan ve aracı ilişkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgularına göre, saldırıya hem doğrudan hem de medya aracılığıyla dolaylı maruz kalma arttıkça travma sonrası stres belirtilerinin süresinin ve şiddetinin arttığı görülmüştür. Duygu odaklı başa çıkma biçimlerinin kullanımı arttıkça travma sonrası stres belirtilerinin süresinin, şiddetinin ve davranışsal değişikliklerin arttığı; problem odaklı başa çıkma biçimlerinin kullanımı arttıkça travma sonrası stres belirtilerinin süresinin, şiddetinin ve davranışsal değişikliklerin azaldığı gözlemlenmiştir. Normal döneme kıyasla medya takip sıklığının, negatif duygular ile travma sonrası stres belirtilerinin süresi, şiddeti ve davranışsal değişikliklerin artmasında aracı değişken olduğu; çaresiz yaklaşımın ise terör saldırısına dolaylı maruz kalma biçiminin düzeyi ile travma sonrası stres belirtilerinin süresi, şiddeti ve davranışsal değişikliklerin artmasında aracı değişken olduğu görülmüştür. Bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
Current study aimed at the investigation of the relation between type and level of exposure to terror attacks, terrorism risk perception and post-traumatic stress symptoms after the terror attack which occurred in Ankara on 13 March 2016. Additionally, roles of individual risk factors such as types of coping with stress, locus of control, positive and negative affect, and personality factors were assessed. Participants were undergraduate students of Hacettepe University who resided in Ankara at the time of the terror attack. The sample consisted of 240 female and 125 male participants. Questions which evaluated the type and level of exposure to terror attacks, Terrorism Risk Perception Survey, questions which evaluated post-traumatic stress symptoms and behavioral changes, Coping Style Scale, Locus of Control Scale, Positive and Negative Affect Schedule, Big Five- 50 Personality Test were used as assessment measures. The correlations between variables were calculated. Mediatory and direct roles of the variables on traumatic stress symptoms were evaluated. Based on the results, it was found that while both direct and indirect exposure to terror attacks through media increased, the duration and severity of traumatic stress symptoms also increased. Increase in the usage of emotion focused coping styles lead to the increase in the duration and severity of traumatic stress symptoms and associated behavioral changes. On the other hand, increase in the usage of problem focused coping styles were associated with a decrease in the duration and severity of traumatic stress symptoms and behavioral changes. Submissive coping style was found to have a mediatory role for the relationship between indirect exposure to terror attack through media and the duration and severity of traumatic stress symptoms, and associated behavioral changes. Media following after the attack compared to previous had mediatory role in the relationship between the negative affect and the duration and severity of traumatic stress symptoms, associated behavioral changes. The results were discussed according to the existing literature.