Beslenme alışkanlıkları ve fiziksel aktivitenin akciğer kanseri hastalarında tedavi yanıtı ve sağ kalıma etkisi
Effect of nutritional habits and physical activity on treatment response and survival in lung cancer patients
Yazar: ZEYNEP YILMAZ KAYA
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ KIZILIRMAK
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç
Akciğer kanseri, tanı ve tedavi yöntemlerindeki tüm gelişmelere rağmen tedavi yanıtı ve sağ kalımı düşük olan bir kanser türüdür.  Akciğer kanserinde tedavi yanıtını ve sağ kalımı etkileyen birçok farklı neden bilinmekle birlikte beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktivitenin tedavi üzerindeki etkileri ile ilgili sınırlı veri bulunmaktadır. Bu çalışmada, ileri evre küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) tanılı hastaların beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktivite düzeylerinin kemoterapi tedavisine yanıt ve sağ kalım üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.

Gereç ve yöntem
05.01.2023-05.07.2023 tarihleri arasında kliniğimizde ilk kez evre 4 KHDAK tanısı alan, ECOG performans skoru 2 ve altında olan, ilk tedavi protokolü olarak platin bazlı kemoterapi planlanmış hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, boy, kilo ve vücut kitle indeksi, eğitim düzeyi, meslekleri, yaşadıkları bölgeler, sahip oldukları komorbid hastalıklar, patolojik tanıları, metastaz bölgeleri, sigara öyküleri, ECOG performans skorları kaydedildi. Tedavi başlangıcında "Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği", "24 Saat Besin Tüketim Kaydı", "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi", Besin Tüketim Sıklığı Formu" ve "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği" kullanılarak hastaların beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyleri ve yaşam kaliteleri değerlendirildi. Hastaların 7 günlük ortalama adım sayısı hesaplandı. Hastaların beslenme alışkanları, fiziksel aktivite düzeyleri ve yaşam kaliteleri ile tedavi yanıtı, tedaviye bağlı yan etkiler, 6 ay sonundaki sağ kalım ve progresyonsuz sağ kalım arasındaki ilişki araştırıldı.

Bulgular
Çalışmaya 35'i erkek olmak üzere toplam 37 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 63.49'du. Hastalarda 6 aylık sağ kalım %81.1 oranında, progresyonsuz sağ kalım ise %62.2 oranındaydı. Tedavi yanıtlarına bakıldığında hastaların %35.1'inde progresyon, % 54.1'inde kısmi regresyon, %8.1'inde tam regresyon mevcuttu.
Hastaların yaş ve beden kitle indeksleri ile 6 aylık sağ kalımları arasında ilişki saptanmadı. Hastaların patolojik tanısı ile 6 aylık sağ kalım, progresyonsuz sağ kalım ve tedavi yanıtları arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
Altı aylık sağ kalım, fiziksel olarak minimal aktif hastalarda, inaktif hastalara göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p: 0.022). Akdeniz diyetine uyum gösteren hastalarda, Akdeniz diyetine uyumsuz hastalara kıyasla 6 aylık sağ kalım anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p: 0.019). Ancak tedavi yanıtı ve progresyonsuz sağ kalım ile Akdeniz diyet uyumu ve fiziksel aktivite düzeyi arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Besin tüketim sıklığı ve sağlıklı yaşam skorları ile tedavi yanıtı ve progresyonsuz sağ kalım arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Akdeniz diyet uyumu yüksek olan hastalarda kemoterapiye bağlı gastrointestinal sistem yan etkisi gelişme oranı anlamlı derecede daha düşük saptandı (p<0.001). 

Sonuçlar
Çalışmamızda fiziksel olarak aktif olmanın ve Akdeniz diyetine uyumlu beslenmenin 6 aylık sağ kalım ve kemoterapiye bağlı yan etki gelişimi açısından olumlu etkilerinin olduğu gösterilmiştir. Ancak tedavi yanıtı ve progresyonsuz sağ kalım üzerinde etkileri gösterilememiştir. Kemoterapi alan ve gastrointestinal sistem yakınmaları fazla olan akciğer kanseri hastalarına Akdeniz diyeti güvenle önerilebilir. Akciğer kanseri tanısı alan bireylerin fiziksel aktivite düzeylerini arttırmaya yönelik teşvik edilmeleri tedavi sürecinde faydalı olabilir.

Anahtar kelimeler: akciğer kanseri, Akdeniz diyeti, fiziksel aktivite

Abstract:
Aim
Lung cancer is a type of cancer with low treatment response and survival despite all advances in diagnosis and treatment methods. Although numerous factors influence treatment response and survival in lung cancer, there is limited data on the effects of nutritional habits and physical activity on treatment. The aim of this study was to investigate the effects of nutritional habits and physical activity levels of patients diagnosed with advanced non-small cell lung cancer (NSCLC) on response to chemotherapy treatment and survival.

Materials and Methods
Patients diagnosed with stage 4 NSCLC for the first time in our clinic between 05.01.2023 and 05.07.2023, with an ECOG performance score of 2 or below, and planned to get platinum-based chemotherapy as their first treatment protocol were included in the study. The patients' age, gender, height, weight, body mass index, education level, profession, region of residency, concomitant conditions, pathological diagnosis, metastatic sites, smoking history, and ECOG performance scores were all recorded. At the start of treatment, the patients' nutritional habits, physical activity levels, and quality of life were assessed using the "Mediterranean Diet Adherence Screener," "24-Hour Food Consumption Record," "International Physical Activity Questionnaire," "Food Consumption Frequency Form," and "Healthy Lifestyle Behavior Scale". The average number of steps taken by patients over a seven-day period was calculated. The association between the patients' nutritional habits, physical activity levels, and quality of life with treatment response, treatment-related side effects, survival at the end of 6 months, and progression-free survival was investigated.

Results
A total of 37 patients, 35 of whom were male, were included in the study. The average age of the patients was 63.49. The 6-month survival rate of the patients was 81.1% and the progression-free survival rate was 62.2%. Considering the treatment responses, there was progression in 35.1% of the patients, partial regression in 54.1%, and complete regression in 8.1%.
There was no association established between the patients' age and body mass index and their 6-month survival rate. No significant relationship was found between the pathological diagnosis of the patients and 6-month survival, progression-free survival and treatment responses.
Six-month survival was found to be significantly higher in minimally physically active patients than in inactive patients (p: 0.022). Six-month survival was found to be significantly higher in patients who adhered to the Mediterranean diet compared to patients who did not comply with the Mediterranean diet (p: 0.019). However, no significant relationship was found between treatment response and progression-free survival and Mediterranean diet compliance and physical activity level. There was not a significant association between food consumption frequency and healthy life scores and treatment response and progression-free survival. Patients who adhere to the Mediterranean diet had considerably decreased rates of chemotherapy-related gastrointestinal system side effects (p<0.001).

Conclusion
It was shown in our study that physical activity and a Mediterranean-style diet were beneficial for both the development of chemotherapy side effects and 6-month survival. However, their effects on treatment response and progression-free survival could not be demonstrated. The Mediterranean diet can be safely recommended for lung cancer patients undergoing chemotherapy and experiencing several gastrointestinal system symptoms. Encouraging individuals diagnosed with lung cancer to increase their physical activity levels may be beneficial during the treatment process.
Key words: lung cancer, Mediterranean diet, physical activity