İzmir ili hentbol federasyonuna bağlı sporcularda akıllı telefon bağımlılığı ve ilişkili etmenler
Smartphone addiction and related factors among İzmir Handball federation players
Yazar: SULTAN ŞAHİN KÖYBULAN
Danışman: DOÇ. DR. HÜR HASSOY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Cep telefonu = Mobile phone ; Hentbol = Handball ; Hentbol oyuncuları = Handball players ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; İzmir = Izmir

Özet:
Giriş: Akıllı Telefon Bağımlılığı; kişinin akıllı telefondan uzak kalamaması, kompulsif kullanımı bırakamaması, yoksunluk yaşaması ve günlük yaşantısında olumsuz durumlara neden olsa bile kullanımı kontrol edememesi olarak tanımlanabilir. Akıllı telefon bağımlılığı: bağımlılık kavramı içerisinde kumar, internet, alışveriş, yeme bağımlılığı gibi davranışsal bağımlılıklar çerçevesinde incelenmektedir. Fakat ülkemizde davranışsal bağımlılıklar grubunda bulunan akıllı telefon bağımlılığı (ATB) ile ilgili yeteri kadar çalışma yapılmamış ve ATB sporcu grupları gibi özel gruplarda daha önce incelenmemiştir. 
Amaç: Hentbol Federasyonuna Bağlı İzmir İlinde İkamet Eden Sporcuların Akıllı Telefon Bağımlılığı düzeylerinin tespit edimesi ve sosyodemografik durum, antrenman düzeyi, sağlık durumu, yeme tutumu ve beden algısı gibi etmenlerle ilişkisinin incelenmesi amaçlamaktadır.
Gereç Yöntem: Araştırma kesitsel bir çalışmadır. Araştırma İzmir ilinde 2019-2020 ve 2020-2021 sezonlarında pandemi döneminde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini İzmir ilinde ikamet eden lisanslı 212 hentbol sporcusu oluşturmaktadır. Veriler, kişilerin öz bildirimi ile doldurulan veri toplama formlarından elde edilmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni Akıllı Telefon Bağımlılığı'nın ölçümü için Kwon'un 10 soruluk kısa form ATB ölçeği kullanılmıştır. Bağımsız Değişkenler'den Sosyodemografik özellikler ve var olan sağlık-spor durumu veri toplama formu ile, beslenme davranışı / tutumu 3 Faktörlü Beslenme Ölçeği ile ve Beden Algısı Jourard' ın Beden algısı ölçeği ile ölçülmüştür. Analizler SPSS 20.0 programı ile gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık düzeyi P<0,05 olarak kabul edilmiştir. Tanımlayıcı analizler; sürekli değişkenler, ortalama ve standart sapma olarak verilmiştir. Kategorik değişkenler ise sayı ve yüzde olarak verilmiştir. Ki-kare Testi; bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için kategorik verilerin analizinde kullanılmıştır. Lojistik Regresyon Analizi de çok değişkenli analizlerde kullanılmıştır.
Bulgular: İzmir'de ikamet eden hentbol sporcuları 212 kişi olup araştırma 202 kişi ile tamamlanmıştır. Buna göre araştırmanın kapsayıcılığı %95,3 olarak belirlenmiştir. Çalışmada akıllı telefon bağımlılığı %27,7 bulunmuştur. Akıllı telefon bağımlılığı; kadın katılımcılarda 2,49 kat (GA: 1,17-5,31, p=0,018), alkol kullanımı olan katılımcılarda 2,01 kat (GA: 1,01-4,06, p=0,048), beslenme ölçeği puanı düşük olan bireylerde 2,17 kat (GA: 1,04-4,58, p=0,042), gelir durumu yüksek olan bireylerde 2,65 kat (GA: 1,15-6,10, p= 0,022) ve beden algısı olumsuz olan bireylerde 2,66 kat (GA: 1,07-6,64, p=0,036) fazla bulunmuştur. 
Sonuç: Bu çalışmada sporcu örnekleminin %27,7'sinin Akıllı Telefon Bağımlısı olduğu bulunmuştur. Akıllı telefon bağımlılığını etkileyen faktörler incelendiğinde kadın cinsiyette, alkol kullanımı yüksek olan bireylerde, üç faktörlü beslenme ölçeği puanı olumsuz olan bireylerde, gelir durumu yüksek olan bireylerde ve beden algısı olumsuz olan bireylerde ATB'nin daha fazla olduğu saptanmıştır.
Bu sonuçlar araştırma grubunda temelde bir ödül sistemi bozukluğu varlığına işaret edebilecek şekilde davranışsal bağımlılıklar ile komorbit yeme problemleri, alkol kullanımı ve negatif beden algısı görüldüğünü işaret etmektedir. Türkiye de Ödül sistem bozukluğu ile ilişkilendirilebilecek davranışsal bağımlılıklar ve risk grubu olan eşlik eden negatif psikolojik olgular ile ilgili daha fazla çalışma yapılması gerekmektedir. Ayrıca akıllı telefon bağımlılığı ve diğer davranışsal bağımlılıklar ile ilgili; bilişsel-davranışçı müdahaleler, psiko-sosyal destek sistemleri, sportif antrenman programları ve beslenme eğitimleri gibi koruyucu programlar ile bağımlılıkların önlenmesi ve bu alanda farkındalığın artırılması fayda sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler; Akıllı Telefon Bağımlılığı, Ödül Sistemi Bozukluğu, Davranışsal Bağımlılıklar, Hentbol, Ödül  Disfonksiyon Sendromu

Abstract:
Introduction: Smartphone Addiction can be defined as excessive use, impulse control problems, inability to quit compulsive usage, and not be able to control the usage for Smartphone, even in a way that they will lead to negative consequences in daily life. Smartphone addiction is examined within the topic of behavioral addiction such as gambling, internet, shopping, eating addiction within the concept of addiction. However, there have not been enough studies on behavioral addictions and especially smartphone addiction in our country, and also it has not been examined before in special groups such as professional athletes.
Objective: It is aimed to determine the Smartphone Addiction levels of the athletes residing in Izmir, affiliated with the Handball Federation, and to examine the relationship with factors such as sociodemographic status, training level, health status, eating attitude and body image of the athletes.
Material and Method: The research is a cross-sectional study. The research was carried out in the province of Izmir in the 2019-2020 and 2020-2021 seasons during the pandemic period. The study group is 212 licensed handball players residing in Izmir. The data were obtained from the data collection forms filled with the self-report of the individuals. Kwon's 10-question short ATB scale was used to measure the dependent variable of the study, Smartphone Addiction. Sociodemographic characteristics and existing health-sports status were measured with the data collection form, nutritional behavior / attitude was measured with the 3-Factor Nutrition Scale and Body Perception was measured by Jourard's Body Perception Scale. Analyzes were performed with the SPSS 20.0 program. Statistical significance level was accepted as P<0.05. In descriptive analysis; Continuous variables are given as mean and standard deviation. Categorical variables are given as numbers and percentages. Chi-square Test; It was used in the analysis of categorical data to evaluate the relationship between dependent and independent variables. Logistic Regression Analysis was used in multivariate analysis.
Results: The handball players residing in İzmir were 212 people and the research was completed with 202 people. Accordingly, the coverage of the research was determined as 95.3%. In the study, smartphone addiction was found to be 27.7%. Smartphone addiction was higher in the groups such as; 2.49 times (CI: 1.17-5.31, p=0.018) in female participants, 2.01 times (CI: 1.01-4.06, p=0.048) in participants with alcohol usage, 2.17 times (CI: 1.04-4.58, p=0.042) in participants that has low nutrition scale score, 2.65 times (CI: 1.15-6.10, p= 0.022) in individuals with high income and 2.66 times (CI: 1.07-6.64, p=0.036) in individuals that the body images were negative.
Conclusion: In this study, Smartphone Addiction (SA) was found 27.7% of the athlete sample. When the factors affecting smartphone addiction were examined, it was determined that SA was higher in female gender, individuals with high alcohol consumption, individuals with negative three-factor nutrition scale scores, individuals with high income status and individuals with negative body image.
These results indicate that behavioral addictions and comorbid eating problems, alcohol use and negative body image were observed in the research group, which may indicate the presence of a reward system dysfunction. More studies are needed on behavioral addictions that can be associated with reward system dysfunction and negative psychological phenomena associated with risk group in Turkey. In addition, preventive programs such as cognitive-behavioral interventions, psycho-social support systems, sportive training programs and nutrition education regarding smartphone addiction and other behavioral addictions also increasing awareness will be beneficial.
 
Keywords; Smartphone Addiction, Reward System Dysfunction, Behavioral Addiction, Handball, Reward Dysfunction Syndrome