Müsteşrik W. Montgomery Watt'ın İslam tarihine dair çalışmalarının kaynak, metod ve yorum açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the works of orientalist W. Montgomery Watt on Islamic history in terms of reference, methods and interpretation
Yazar: NURCİHAN YEŞİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN GENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada oryantalistler içinde ılımlı yaklaşımı ve bilimsel metoduyla 
temâyüz eden tanınmış şarkiyatçı W. Montgomery Watt'ın İslâm Tarihi'ne dair 
eserleri ile ilgili araştırma ve değerlendirmeleri mercek altına alınarak eleştirel 
bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın sınırları kapsamında ilk bölümde Watt'ın 
biyografisine yer verilmiş ve alandaki eserleri tanıtılmıştır. Tezin ikinci 
bölümünde Hz. Muhammed'in (sav) risâlet öncesinde Arabistan'ın mevcut siyâsî, 
ekonomik ve kültürel yapısına dair Watt'ın mülâhazaları incelenmiştir. Tezin 
üçüncü bölümü, Watt'ın Hz. Peygamber'in (sav) izdivaçları hakkında yaptığı 
değerlendirmeleri ihtiva etmektedir. Watt bu izdivaçları kadın ve âileye yönelik 
yapılan hukûkî düzenlemeler bağlamında ele alarak yaşanan gelişmelerin sosyal 
bir devrim olduğunu ifade etmektedir. Bu anlamda o, Hz. Peygamber'i (sav) 
sosyal bir reformist olarak görmekte ve yaptığı evliliklerinin sonucunda Arap 
örfünde büyük değişimlerin yaşandığını söylemektedir. 
Çalışmamızın son bölümünde ise Müslümanların Yahudilerle münasebeti 
ele alınmış Watt'ın bu konuda en dikkat çeken düşüncelerinden biri Medine'ye 
hicretten sonra Yahudilerden nasıl kurtulabileceklerini planlamaya 
çalıştıklarına dair iddiasıdır. Bu meyanda Watt, Yahudilere karşı yürütülen 
muhasara ve savaşlarda temel nedenin onların Medine sözleşmesine ihanet 
etmeleri olduğu yönündeki kabullere şüpheyle yaklaşmasıdır. Fakat mukâyeseli 
okumalar neticesinde bu düşüncelerin bir varsayımdan ibâret olduğu, İslam 
tarihi kaynakları ve modern çalışmaların Watt'ın iddialarının aksini ortaya oyduğu anlaşılmaktadır.
Watt, İslâm Tarihine dair araştırmalarında, klasik oryantalizmin İslâm 
ve Hz. Muhammed (sav) ile ilgili algısının ve bu hususlarda gösterdikleri 
saldırgan tavrın doğru bir yaklaşım olmadığını söylemektedir. Dolayısı ile onun
diğer şarkiyatçılara nazaran daha tutarlı ve mutedil bir yol izlediği dikkat 
çekmektedir. Ancak sonuç olarak şu söylenebilir ki her ne kadar Watt, klasik 
oryantalizmle özdeşleşecek bir anlatıdan uzak olsa da yine de dinî taassubun yol 
açtığı yaklaşımdan tamamen arındığı da iddia edilemez.

Abstract:
In this study, the research and evaluations of the well-known orientalist 
W. Montgomery Watt, who stands out among the orientalists with his moderate 
approach and scientific method, the context of his works on Islamic History are 
examined critically. Within the scope of the limits of the study, the first chapter 
includes Watt's biography and introduces his extensive works in the field. In the 
second part of the thesis, Watt's views on the existing political, economic and 
cultural structure of Arabia before the Prophet were analyzed. The third part of 
the thesis consists of Watt's evaluations of the Prophet's (pbuh) marriages. Watt 
discusses these marriages in the context of the legal arrangements made for 
women and the family and states that these developments were a social revolution. 
Therefore, Watt sees the Prophet (pbuh) as a social reformer and states that great 
changes took place in Arab customs as a result of his marriages. 
The last part of our study deals with the Muslims' relations with the Jews. 
One of Watt's most striking ideas on this subject is his claim that Muslims tried 
to plan how to get rid of the Jews after they migrated to Medina. Again, Watt is 
skeptical of the information that the main reason for the sieges and wars against 
the Jews was their betrayal of the Medinan covenant. However, as a result of 
comparative readings, it becomes clear that these ideas are nothing more than an 
assumption and that Islamic historical sources and modern studies say the 
opposite of Watt's claims.
Watt argues that classical Orientalism's perception of Islam and the Prophet Muhammad and their aggressive attitude towards these issues is not a 
correct approach. In the light of all this information, it can be stated that although 
Watt is far from a narrative that can be identified with classical orientalism, it 
cannot be claimed that Watt is completely free from the discourse caused by 
religious prejudice, but it can be said that Watt follows a more consistent and 
moderate path compared to other orientalists.