Gestasyonel diabetes mellitus gelişen kadınlara uygulanan "sağlıklı yaşam biçimi eğitim programı"nın anne ve yenidoğan sağlığına etkisi
The effect of "the health-promoting lifestyle education program" provided to women with gestational diabetes mellitus on maternal and neonatal health
Yazar: ASLI URAL
Danışman: PROF. DR. NEZİHE KIZILKAYA BEJİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Diabet-gebelik sırasında = Diabetes-gestational ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kadınlar = Women ; Sağlık = Health ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Bu araştırma, GDM'li kadınlara uygulanan "Sağlıklı Yaşam Biçimi Eğitim Programı"nın anne ve yenidoğan sağlığı üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yapıldı. Eğitim programının sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına, depresyon ve yaşam kalitesine etkileri değerlendirildi. Araştırma Nisan 2014 ve Mayıs 2015 tarihleri arasında perinatoloji kliniğinde, 88 GDM'li kadın ile gerçekleştirildi (girişim grubu 46, kontrol grubu 42). Araştırmada yarı deneysel bir tasarım düzeni kullanıldı. İlk değerlendirmede girişim ve kontrol grubuna tanıtıcı bilgi formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları (SYBD) Ölçeği II, Kısa Form 36 (SF-36) Sağlık Anketi ve Epidemiyolojik Araştırmalar Merkezi Depresyon Skalası (EAMDS) uygulandı. Girişim grubuna 45 dakikalık 3 oturumdan oluşan birebir eğitim ve danışmanlık verildi. Telefon takibi ile eğitim ve danışmanlık sürdürüldü. Girişim grubu eğitimden 4 hafta sonra ve postpartum 6. haftada tekrar değerlendirildi. Kontrol grubu ise postpartum 6. haftada tekrar değerlendirildi. Araştırma verileri SPSS 21 paket programı ile değerlendirildi.  
İlk değerlendirmede girişim grubunun ortalama gebelik haftası 30,39±2,49 ve kontrol grubunun 30,86±2,61 olarak belirlendi. Girişim grubunun yaş ortalaması 31,91±5,41 ve kontrol grubunun 33,64±4,70 olarak saptandı. Her iki gruptaki kadınların gebelik haftası ve yaş ortalamaları benzer bulundu. Araştırmada girişim grubunun 4 hafta sonra açlık-tokluk kan glukozu ve HbA1c değerlerinin kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük olduğu saptandı (p<0,05). Postpartum 6. haftada girişim grubunun açlık kan glukozu ve HbA1c değerleri kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Her iki gruptaki yenidoğanlarda doğum sonu sorun bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu. Girişim grubunun ilk değerlendirmeye göre 4 hafta sonra ve postpartum 6. haftada yapılan değerlendirmede, SYBD ölçeği puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artış olduğu belirlendi (p<0,05). Girişim grubunun ilk değerlendirmeye göre postpartum 6. haftada yapılan değerlendirmede EAMDS puanlarında istatiksel olarak anlamlı azalma olduğu belirlendi (p<0,05). Postpartum 6. haftada girişim grubunun SF-36 ölçeği fiziksel-rol, ağrı ve emosyonel-rol alt boyut puanlarının kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla olduğu görüldü (p<0,05). Girişim grubunun %100'ünün postpartum diyabet kontrolünü yaptırdığı saptandı.
Araştırma sonuçları "Sağlıklı Yaşam Biçimi Eğitim Programı"nın GDM'li kadınlarda, kendi kendine kan glukozu yönetimine katkı sağladığını, yaşam biçimi davranışlarını ve yaşam kalitesini olumlu etkilediğini ve depresyon semptomlarını azalttığını göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler : Gestasyonel diyabetes mellitus, sağlıklı yaşam biçimi, eğitim programı, anne ve yenidoğan sağlığı.

Abstract:
This study aims to investigate the effect of the Health-Promoting Lifestyle Education Program provided to women with gestational diabetes mellitus on maternal and neonatal health. As part of the investigation, the effects of the education program on a health-promoting lifestyle, depression and quality of life were assessed. The study was conducted with 88 women with gestational diabetes mellitus (46 in the intervention group, 42 in the control group) in the perinatology clinic between April, 2014 and May, 2015. A quasi-experimental design was used in the study. In the first of three assessments, the intervention and control groups were administered an introductory information form, the Health-Promoting Lifestyle Profile (HPLP), the Short Form 36 (SF-36) Health Questionnaire and the Center for Epidemiologic Studies Depression Scale (CES-D). The intervention group was given three 45-min sessions of one-to-one education and counseling. The education and counseling were maintained through follow-up via phone. A re-assessment of the intervention group was performed four weeks after they received the education and in the postpartum 6th week, while that of the control group was performed in the postpartum 6th week. The data were analyzed using the SPSS 21 package.
The average gestational week of the intervention and the control groups were found to be 30.39±2.49 and 30.86±2.61, respectively, in the first assessment; and their average ages were 31.91±5.41 and 33.64±4.70, respectively. As can be seen, the gestational weeks and average age of the participants in both group were similar to each other. Preprandial and postprandial blood glucose and HbA1c values of the intervention group were statistically significantly lower than those of the control group after four weeks (p<0.05), and preprandial blood glucose and HbA1c values of the same group were also statistically significantly lower than those of the control group in the postpartum 6th week (p<0.05). No statistically significant difference was found between the neonates in either group in terms of postpartum problems. Compared to the first assessment results, a statistically significant increase was observed in the HPLP scores of the intervention group after four weeks and in the postpartum 6th week  (p<0.05). Further, a statistically significant decrease was observed in the CES-D Scale scores of the intervention group in the postpartum 6th week compared to the first assessment (p<0.05). The scores of the intervention group on the physical role limitation, bodily pain and emotional role limitation subscales of the SF-36 Scale were found to be statistically significantly higher than those of the control group in the postpartum 6th week (p<0.05). All of the participants in the intervention group were found to have undergone postpartum diabetes control.
The findings of this study show that the Health-Promoting Lifestyle Education Program contributed to the self-management of blood glucose, positively affected lifestyle and quality of life and reduced the symptoms of depression. 
Keywords: Gestational diabetes mellitus, healthy lifestyle, education program, maternal and neonatal health.