Erişkin dönem aşıları ile ilgili bilgi ve tutumların sağlık okuryazarlığı düzeyi ile ilişkisi
The relationship of knowledge and attitudes regarding adult period vaccines and health literacy level
Yazar: TUĞBA TAYYAR
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ŞENGEZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızda; tüm dünyada önemi giderek artan sağlık okuryazarlığı
kavramının, erişkin aşıları konusundaki bilgi düzeyleri ve aşılanma davranışları ile
ilişkisini araştırmayı amaçladık. Ulaştığımız sonuçlarla, bu konudaki araştırma
eksikliğini gidererek, atılacak iyileştirme adımlarına kaynak oluşturmayı umuyoruz.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız; gözlemsel, prospektif, analitik bir
araştırmadır. Çalışmaya 15.11.2020-15.02.2021 tarihleri arasında hastanemiz
poliklinik ve kliniklerine başvuran erişkin hastalar dahil edildi. Çalışmaya katılanların
sosyo-demografik verileri toplandıktan sonra sağlık okuryazarlığı düzeyleri TSOY-32
ölçeği ile değerlendirildi. Bununla beraber, katılımcıların erişkin dönem aşıları
konusundaki bilgi düzeylerini ve tutumlarını değerlendiren 35 soruluk anket
uygulandı. Veriler IBM SPSS 22.0 programı ile analiz edildi.
BULGULAR: Çalışmaya toplam 211 kişi katılmış olup, bunların 126'sı
(%59,7) kadın, 85'i (%40,3) erkektir. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı düzeyleri
kategorize edildiğinde; %13,3'ünün "yetersiz", %34,6'sının "sınırlı-sorunlu",
%30,3'ünün "yeterli", %21,8'inin ise "mükemmel" sağlık okuryazarlığı düzeyine
sahip olduğunu görülmüştür. Çalışmaya katılanlara erişkin aşıları hakkında bilgilerinin
olup olmadığı sorulduğunda; katılımcılardan 158'i (% 74,9) bilgisinin olduğunu, 53'ü
(%25,1) bilgisinin olmadığını belirtmiştir. Çalışmaya katılanlara erişkin aşılarının
gerekli olup olmadığı konusundaki düşünceleri sorulduğunda; 179'u (% 84,8) gerekli
olduğunu düşündüğünü, 32'si (% 15,2) gereksiz olduğunu düşündüğünü belirtmiştir.
Katılımcılardan 138'i (% 65,4) erişkin dönemde en az 1 aşı yaptırdığını, 73'ü (%34,6)
ise hiç aşı yaptırmadığını belirtmiştir. Kişilerin aşılar konusundaki bilgi düzeyleri
üzerine; çalışma durumu, medeni durum, aylık gelir düzeyi ve sağlıkla ilgili bilgiyi
değerlendirme alt boyut skorunun etki ettiği görülmüştür. Aşılar konusundaki tutumlar
üzerinde ise; medeni durum ve kronik hastalık durumu ile birlikte; sağlık
okuryazarlığının "sağlıkla ilgili bilgiyi kullanma" ve "tedavi ve hizmet" alt boyut
skorlarının etkili olduğu görülmüştür. 
SONUÇ: Çalışmamızda; sağlık okuryazarlığı düzeyinin hem aşılarla ilgili
bilgi düzeyine, hem de bu konudaki tutumlara etki ettiğini gördük. Bununla beraber;
aylık gelir, medeni durum, kronik hastalık durumu ve çalışma durumunun da bilgi ve
tutumlar üzerinde etkili olduğunu tespit ettik. Bu faktörlerden sağlık okuryazarlığı;
yerinde müdahalelerle düzeltilebilir bir faktör olması sebebiyle diğerlerinden
ayrılmaktadır. Bu sebeple; hem bakanlık ve yönetimler düzeyinde, hem de personel
düzeyinde sağlık okuryazarlığının geliştirilmesi için çaba gösterilmesi gerektiğine
inanıyoruz. Bu sayede; kişilerin sağlıkları konusunda karar mekanizmasına dahil
olabilmesi, koruyucu hekimlik hizmetlerinden daha aktif yararlanabilmesi ve sağlık
hizmetlerinin daha maliyet-etkin sunulabilmesi mümkün olacaktır.
ANAHTAR KELİMELER: Sağlık okuryazarlığı, erişkin, bağışıklama, aşı,
bilgi

Abstract:
ABSTRACT
PURPOSE: In our study; We aimed to investigate the relationship between the
concept of health literacy which has increasing importance all over the world that the
knowledge levels of the population about adult vaccinations and be vaccinated behaviors. With
the results we have reached, we hope to fill the lack of research on this subject and to form a
resource for improvement steps to be taken.
MATERIALS AND METHODS: Our study; is observational, prospective,
analytical research. Adult patients who applied to the outpatient clinics and clinics of our
hospital between 15.11.2020 and 15.02.2021 were included in the study. After the sociodemographic data of the participants were collected, their health literacy levels were evaluated
with the TSOY-32 scale. In addition, a 35-question questionnaire was applied to evaluate the
knowledge and attitudes of the participants about adult vaccines. Data were analyzed with
IBM SPSS 22.0 program.
RESULTS: A total of 211 people participated in the study, of which 126 (59.7%)
were female and 85 (40.3%) were male. When the health literacy levels of the participants
were categorized; It was observed that 13.3% of them had "inadequate", 34.6% of them had
"limited-problematic", 30.3% of them had "adequate" and 21.8% of them had "excellent" level
of health literacy. When the participants of the study were asked whether they had information
about adult vaccines; 158 (74.9%) of the participants stated that they had knowledge, while 53
(25.1%) stated that they did not. When the participants of the study were asked their thoughts
on whether adult vaccinations are necessary; 179 (84.8%) stated that they thought it was
necessary, 32 (15.2%) stated that they thought it was unnecessary. Of the participants, 138
(65.4%) stated that they had at least 1 vaccination in adulthood, while 73 (34.6%) stated that
they had never been vaccinated. On the knowledge level of people about vaccines;
Employment status, marital status, monthly income level, and assessing health-related
information sub-dimension score were found to be effective. On the attitudes towards
vaccines; marital status, chronic disease status, and It was seen that health literacy "using
health-related information" and "treatment and service" sub-dimensions were effective.
CONCLUSION: In our study; We have seen that the level of health literacy affects
both the level of knowledge about vaccines and attitudes about them. However; We found that 
monthly income, marital status, chronic disease status, and working status also affect
knowledge and attitudes. Among these factors, health literacy; is distinguished from others
because it is a factor that can be corrected with appropriate interventions. Therefore; we
believe that efforts should be made at the level of ministries, administrations, and personnel to
improve health literacy. In this way; It will be possible for people to be included in the
decision-making mechanism about their health, to benefit from preventive medicine services
more actively, and to provide health services more cost-effectively.
KEYWORDS: Health literacy, adult, immunization, vaccine, information