Ankilozan spondilitli hastalarda spinal nöropatik ağrı prevalansı ve uyku kalitesi üzerine etkileri
The prevalence of spinal neuropathic pain in patients WİTH ankylosing spondylitis and its effects on sleep quality
Yazar: SEDA SOMA
Danışman: PROF. DR. TACİSER KAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Nöropatiler = Neuropathies ; Prevalans = Prevalence ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı AS'li hastalarda gözlenen spinal ağrının herhangi bir kronik nosiseptif ağrıya göre daha fazla nöropatik özellik gösterip göstermeyeceğini belirlemek ve uyku bozuklukları ile nöropatik spinal ağrı arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. 
Gereç-Yöntem: Prospektif olarak yapılan bu vaka-kontrol çalışması18-70 yaş arası Modifiye NewYork kriterlerine göre ankilozan spondilit (AS) tanısı almış, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve vizüel analog ağrı skalasında (VAS) spinal ağrı şiddeti için en az 2 cm'i işaretleyen 146 hasta ile yaş ve cins eşleştirilmiş aynı sayıda 3 aydan daha uzun süreli, nosiseptif kaynaklı ağrı yaşayan kontrol bireyi dahil edilerek yapıldı. Katılımcıların demografik verileri (yaş, cinsiyet, boy, kilo, eğitim düzeyi, mesleki durumu) kaydedildi. Semptomların başlamasından itibaren geçen süre ve tanıdan itibaren geçen süre kaydedildi. Sabah tutukluğu süresi kaydedildi. Laboratuvar bulgularından ESH ve CRP (mg/L) değerleri kaydedildi. İlaç kullanımı [Non-Steroid Antiinflamatuar İlaç (NSAİİ), Hastalık Modifiye Eden Antiromatizmal İlaç (DMARD), Biyolojik ajan] sorgulandı. PainDETECT Sorgulama Formu ile nöropatik ağrı değerlendirmesi yapıldı. Hastalık aktivitesi, Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite indeksi (BASDAI) ve Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (ASDAS-CRP, ASDAS-ESR) ile değerlendirildi. Fonksiyonel durum Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi (BASFI) ile ölçüldü. Uyku bozukluğunun değerlendirilmesi amacıyla Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi İndeksi (ASQoL) ve yorgunluğun değerlendirmesi amacıyla Yorgunluk Şiddet Skalası (FSS) kullanıldı. Entezit noktalarının değerlendirilmesi amacıyla MASES entesit indeksi kullanıldı. Kontrol bireylerinin demografik verileri (yaş, cinsiyet, boy, kilo, eğitim düzeyi, mesleki durumu) kaydedildi ve painDETECT Sorgulama Formu ile nöropatik ağrı değerlendirmesi yapıldı. Hasta grubunda, nöropatik ağrı varlığına (painDETECT skor ≥ 13) karşılık gelen eşik spinal ağrı şiddetinin saptanması amacıyla Receiver Operating Characteristic (ROC) analizi uygulandı.
Bulgular:Hasta ve kontrol grubunun demografik verileri benzerdi. Ağrı şiddeti bakımından 2 grup arasında fark yoktu (p=0.708). painDETECT skoru ise hasta grubunda anlamlı olarak yüksekti (p= 0.000). 76 (%52) hastada painDETECT skoru 12 ≥, 70 (%48) hastada painDETECT skoru 13 ≤ saptandı. Nöropatik ağrılı (NA) grupta kadın cinsiyetin anlamlı olarak daha fazla olduğu gözlendi (p = 0.033). Diğer demografik özellikler ve akut faz reaktanları bakımından 2 grup benzerdi. NA'lı grupta spinal ağrı şiddeti, hastalık aktivitesi ve yorgunluk şiddeti daha yüksek, fonksiyonel durum daha kötü, entesit indeksi daha yüksek, yaşam kalitesi ve uyku kalitesi düzeyi daha düşük saptandı. Regresyon analizinde painDETECT skorundaki değişkenliğin %30'unun BASDAİ skoru ile açıklanabildiği görüldü. Klinik değişkenlerin tamamının, PUKİ skoru ile pozitif korelasyon gösterdiği saptandı. Regresyon analizinde PUKİ skorundaki değişkenliğin %21'inin BASDAİ, %5'inin painDETECT skoru ile açıklanabildiği görüldü. Spinal ağrı şiddeti 10 cm.lik VAS üzerinde 5.6'yı aştığında ROC eğrisi 0.743 duyarlılık (%95 GA= 62.44-83.99) ve 0.618 özgüllük (%95 GA = 49.98-72.75) ile maksimum Youden indeksine ulaştı. Eğri altında kalan alan 0.728 (%95 GA = 0.646-0.810) idi.
Sonuç: AS'li hastaların yarısında spinal ağrı nöropatik özellikler göstermiştir. Nöropatik ağrı (NA) başta hastalık aktivitesi olmak üzere hastalığa özgü klinik değişkenler ile ilişkilidir. Bu nedenle NA gelişmesini önlemek için yetkin bir tedavi gereği vardır. Ağrı şiddetinin yüksek olduğu hastalarda nöropatik bileşen aranmalı ve varsa buna yönelik tedavi seçenekleri dikkate alınmalıdır. Uyku bozuklukları ile NA arasında anlamlı bir ilişkinin varlığı söz konusu olmakla birlikte uyku kalitesindeki değişkenlik büyük oranda NA ile açıklanamamaktadır. Bu nedenle uyku kalitesi ile ilişkili farklı değişkenlerin aranması gereklidir.

Anahtar kelimeler: Ankilozan spondilit, nöropatik ağrı, uyku kalitesi

Abstract:
Objective: The aim of our study is to determine whether spinal pain observed in patients with ankylosing spondylitis (AS) will show more neuropathic features than any chronic nociceptive pain and to investigate the relationship between sleep disorder and neuropathic spinal pain.
Method: This prospective case-control study was conducted with 146 patients aged 18-70 years and diagnosed with ankylosing spondylitis (AS) according to the Modified New York criteria, as well as marking at least 2 cm for spinal pain severity on the visual analog pain scale (VAS) and with the same number of age and gender matched control subjects who suffer nociceptive-related pain longer than 3 months. The demographic data of the participants (age, gender, height, weight, education level, occupational status) documented. The time elapsed since the onset of symptoms and the diagnosis were recorded. The duration of morning stiffness was reported. ESR and CRP (mg/L) values were monitored from laboratory findings. Drug use [Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drug (NSAID), Disease Modifying Antirheumatic Drug (DMARD), Biological agent] was questioned. Neuropathic pain assessment was performed with the painDETECT questionnaire form. Disease activity was evaluated Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI) and Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (ASDAS-CRP, ASDAS-ESR). Functional status was measured with the Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index (BASFI). Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) was used to evaluate sleep disorder, Ankylosing Spondylitis Quality of Life Index (ASQoL) was used to evaluate quality of life, Fatigue Severity Scale (FSS) was used to evaluate fatigue and MASES enthesitis index was used to evaluate the enthesitis. Demographic data (age, gender, height, weight, education level, occupational status) of the control subjects were recorded and neuropathic pain assessment was performed with the painDETECT questionnaire form. To determine spinal pain severity threshold matching with the presence of neuropathic pain (painDETECT score ≥ 13) Receiver Operating Characteristic (ROC) was performed.

Results: The demographic data of the patient and control groups were similar. There was no significant difference between two groups in terms of pain severity (p=0.708). The painDETECT score was significantly higher in the patient group (p= 0.000). PainDETECT score was higher or equal to 12 in 76 patients (52%), and painDETECT score was lower or equal to 13 in 70 patients (48%). It was observed that the number of female gender patients was significantly higher in the group with neuropathic pain (NP) (p = 0.033). Two groups were similar in terms of other demographic characteristics and value of acute phase reactants. In the group with NP, spinal pain severity, disease activity and fatigue severity were higher, functional status was worse, enthesitis index was higher, quality of life and sleep quality were lower. In the regression analysis, it was seen that 30% of the variability in the painDETECT score could be explained by the BASDAI score. All clinical variables were found to be positively correlated with the PUKI score. In the regression analysis, it was seen that 21% of the variability in the PUKI score could be explained by the BASDAI and 5% could be explained by the painDETECT score. When spinal pain severity exceed 5.6 on VAS, a ROC curve with maximum Youden index was obtained [sensitivity= 0.743 (%95 CI = 62.44-83.99), specifity= 0.618 (%95 CI = 49.98-72.75)]. The area under the curve was 0.728 (%95 CI = 0.646-0.810).
Conclusions: Spinal pain displayed neuropathic characteristics in half of the patients with AS. Neuropathic pain was related with disease spesific variables mainly with disease activity. Hence, an effective teratment is necessary in order to prevent NP development. In patients with high pain severity, one should to research neuropathic component and consider treatment options focusing this component. Although there is a significant relation between sleep quality and NP, variations in the sleep quality couldn't be explained with NP. Thus, it is necessary to look out different variables related to sleep quality.

Keywords: ankylosing spondylitis, neuropathic spinal pain, sleep quality