Türkiye'deki sağlık çevirmenlerinin rol belirsizliği ve rol çatışması: Antalya, Ankara ve İstanbul'da bulunan sağlık çevirmenlerinin Erving Goffman'ın rol modeli eşliğinde incelenmesi
Role ambiguities and role conflicts of healthcare translators in Turkey: A research on healthcare translators in Antalya, Ankara and İstanbul based on Erving Goffman's role model
Yazar: MEHMET GÜZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YEŞİM SAFİYE TÜKEL KANRA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Goffman, Erving = Goffman, Erving ; Rol belirsizliği = Role ambiguity ; Rol çatışması = Role conflict ; Sağlık = Health ; Sağlık turizmi = Medical tourism ; Sözlü çeviri = Interpretation ; Toplum çevirmenliği = Community interpreting ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çevirmen = Translator

Özet:
Globalleşen dünyamızda artan göçlerle ve özellikle son yıllarda gündemde olan sağlık turizmiyle birlikte çokkültürlülük ve çokdillilik kaçınılmaz bir gerçek haline gelmiştir. Bu bağlamda çevirmen kendine özgü yasalar ve yaşam koşullarına sahip olan çok kültürlü toplumlar arasında köprü görevini üstlenerek uluslararası iletişim ihtiyacını karşılamaktadır. Dolayısıyla hukuk, emniyet veya sağlık gibi birçok alanda varlığını sürdüren toplum çevirmenliği günümüzde önemli bir rol oynamaktadır. Sağlık çevirmenliği toplum çevirmenliğinin alt alanı olarak kabul edilmektedir ve hayati bir önem taşımasına rağmen sağlık çevirmenliğinde çeviri hizmeti ağırlıklı olarak alaylılar veya gönüllüler ya da iki dilli sağlık çalışanları gibi profesyonel olmayan dil aracıları tarafından sağlanmaya çalışılmaktadır. Meydana gelebilecek iletişim sorunları göz önünde bulundurulduğunda oluşabilecek yanlış veya yetersiz tedaviler dönüşü olmayan vahim sonuçlara yol açabilmektedir. Bu noktada alana özgü eğitim görmüş profesyonel sağlık çevirmenleri önemli bir rol oynamaktadır.
Var olan sorunsala yönelik gerçekleştirmiş olduğum saha çalışmasıyla Türkiye'deki sağlık çevirmenlerinin üstlendikleri çok sayıda roller sonucunda yaşadıkları rol çatışmaları ve rol belirsizlikleri Amerikalı Sosyolog Erving Goffman'nın dramaturjik rol anlayışına göre nedensellik olgusuna dayandırılarak yorumlanmaya ve açıklanmaya çalışılmıştır. İnceleme malzememi Antalya, Ankara ve İstanbul'da bulunan özel hastane, göz kliniği ve saç ekimi merkezinde görev yapan çevirmenler ve sağlık çalışanları ile yapmış olduğum kılavuzlu ikili görüşmeler oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular Goffman'ın rol modeline uygun bir biçimde oluşturulan kategorilere göre analiz edilip nitel araştırma yöntemiyle sistematik bir şekilde çözümlenmiştir. Böylelikle özellikle ayrıksı roller başlığı altında oluşturulan kategoriler sağlık çevirmeninin üstlendiği belirsiz rollere ışık tutması amaçlanmıştır. Sahada görev yapan sağlık çevirmenlerine yönelik var olan farkındalık eksikliği sağlık çevirmenlerinin iş yükünün ve sorumluluklarının artmasına yol açmaktadır. Bunun sonucunda oluşan rol belirsizliği ve rol çatışması sebebiyle asli görevleri olan çeviri faaliyeti arka planda kaldığı ve ek bir uğraşı olarak algılandığı saptanmıştır.

Abstract:
Multiculturalism and multilingualism have become an inevitable reality in our globalizing world. At this point, the increasing immigration especially with health tourism has been also a relevant topic in recent years. 
In this context, the translator is acting as a bridge between multicultural societies with their own unique laws and living conditions and enables a cross-cultural communication. Therefore, community interpreting, which continues to exist in many fields such as law, security or health, plays a significant role. Healthcare interpreting is considered as a sub-field of community interpreting and although it is vitally important, translation service in health interpreting is mainly provided by non-professional language mediators such as ad hoc interpreters or health employees. Considering the communication problems that might occur, incorrect or inadequate treatments can arise and can also lead to dire consequences which are irreversible. In such cases, professional health translators especially with field-specific training play an essential role.
Regarding the problem, in which I have made a field research, it could be proved that health translators in Turkey have role conflicts and role ambiguities as a result of the many roles they undertake. These roles have been interpreted and explained based on the dramaturgical role understanding of the American Sociologist Erving Goffman. My research material consists of guided two-sided interviews with translators and healthcare professionals working in private hospitals, eye clinics and hair transplantation centers in Antalya, Ankara and Istanbul. The results were analyzed according to the categories created in Goffman's role model theory and systematically evaluated with the qualitative research method. The lack of awareness concerning health translators working in the field leads to an increase of their workload and especially their responsibilities. Due to the role ambiguity and role conflict that occurred as a result of this, it has been determined that the translation activity, which is their main task, remains in the background and is perceived as an additional occupation.