Öğretim elemanlarının teknostres ve teknoloji kabul düzeyleri ile uzaktan eğitime dair tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship among instructors' technostress and technology acceptance levels and their attitudes towards distance education
Yazar: HİLAL UĞRAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET NURİ GÖMLEKSİZ
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğretim elemanlarının teknostres ve teknoloji kabul düzeyleri ile uzaktan eğitime dair tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmanın örneklemini Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan ve uzaktan eğitim yöntemiyle ders veren 16 üniversitede görev yapan 957 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Araştırmada, karma yöntem kapsamında olan açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın ilk basamağı olan nicel kısmında öğretim elemanlarının, uzaktan eğitime ilişkin tutumlarını belirlemek için "Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği", teknostres düzeylerini belirlemek için "Teknostres Ölçeği" ve teknoloji kabul düzeylerini belirlemek için "Teknoloji Kabul Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci basamağı olan nitel kısmında ise, araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak veriler toplanmıştır.
Araştırma verilerini analiz etmek için SPSS 22 ve AMOS bilgisayar paket programları kullanılmıştır. Araştırmanın verileri t-testi, ANOVA, Bonferroni, korelasyon, çoklu regresyon ve yapısal eşitlik modeli uygulanarak analiz edilmiştir. Ayrıca gruplar arasındaki anlamlı farklılığın derecesini belirlemek için ise eta-kare (η2) değeri hesaplanmıştır. Araştırmanın nitel kısmı için elde edilen veriler ise betimsel içerik analizi ile betimlenmiştir. 
Araştırmadan elde edilen bulgular göre, öğretim elemanlarının teknostres, teknoloji kabul ve uzaktan eğitime dair tutumlarının cinsiyet, bilim dalı, unvan ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Yapılan korelasyon ve regresyon analizi sonuçlarına göre, öğretim elemanlarının uzaktan eğitimi, teknoloji kabulün algılanan kullanışlılık, kullanıma yönelik tutum, kolaylaştırıcı durumlar, algılanan eğlence, özyeterlik alt boyutlarını; teknostresin tekno-istila, tekno-karmaşa ve tekno-belirsizlik alt boyutlarını istatistiksel yönden anlamlı düzeyde yordadığı tespit edilmiştir. Teknolojik kabul, teknostresi doğrudan ve negatif yönde; teknolojik kabul, uzaktan eğitime ilişkin tutumu doğrudan ve pozitif yönde; teknostres ise uzaktan eğitime ilişkin tutumu doğrudan ve negatif yönde yordamaktadır. Sonuç olarak öğretim elemanlarının teknostres ve teknolojik kabullerinin, uzaktan eğitime ilişkin tutumlarını etkilediği belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the relationship between the technostress and technology acceptance levels of the instructors and their attitudes towards distance education. The sample of the research consists of 957 lecturers working in universities in the Eastern Anatolia Region where the distance education method is used. In the research, an exploratory sequential design of mixed methods was used. In the quantitative part of the research, which is the first step of the research, the "Attitude Scale towards Distance Education" was used to determine the attitudes of the instructors towards distance education, the "Technostress Scale" to determine the technostress levels, and the "Technology Acceptance Scale" to determine the technology acceptance levels. In the qualitative part, which is the second step of the research, data were collected using a semi-structured interview form developed by the researchers.
The obtained data were analyzed using SPSS 22 and Amos 26 computer package programs. The data of the study were analyzed using t-test, ANOVA, Bonferroni, correlation, multiple regression and structural equation modeling. In addition, the eta-square (η2) value was calculated to determine the degree of significant difference between the groups. The data obtained for the qualitative part of the research were described with descriptive content analysis. According to the research findings, it has been determined that there are significant differences in the attitudes of the instructors towards technostress, technology acceptance, and distance education in the variables of gender, discipline, title, and seniority.
According to the results of the correlation and regression analysis, distance education of the instructors, technology acceptance perceived usefulness, attitude towards use, facilitating situations, perceived fun, self-efficacy sub-dimensions; It was determined that technostress predicted techno-invasion, techno-confusion and techno-uncertainty sub-dimensions statistically significantly. Technological acceptance, technostress directly and negatively; technological acceptance, attitude towards distance education directly and positively; technostress predicts the attitude towards distance education directly and negatively. As a result, it has been determined that the technostress and technological acceptances of the instructors affect their attitudes towards distance education.