Alkol ve madde kullanım bozukluğunda bilişsel davranışçı model temelli psikoeğitim destekli müziğin stres, öz yeterlilik ve relaps düzeyine etkisi
The effects of cognitive behavioral psychoeducation supported themusic on perceived stress, self sufficiency and relapse levels i̇n alcohol and substance abuse disorders
Yazar: KÜBRA KAYAOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ŞAHİN ALTUN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolizm = Alcoholism ; Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Müzik = Music ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Stres = Stress ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Bu araştırma, alkol ve madde kullanım bozukluklarında bilişsel davranışçı model temelli psikoeğitim destekli müziğin stres, özyeterlilik ve relaps düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapıldı. 
Materyal ve Metot: Araştırma, ön test-son test, kontrol gruplu, tekrarlayan ölçümlü yarı deneysel araştırma deseni kullanılarak yapıldı. Araştırma, 2018 Ekim- 2020 Ocak tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırma bir Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi AMATEM servisinde yürütüldü. Araştırmanın evrenini 244 hasta oluşturdu. Araştırmanın örneklemini araştırmaya alınma kriterlerine uyan toplam 62 kişi oluşturdu. Deney grubundaki bireylere üç hafta boyunca 8 oturum yapıldı. Her bir oturum yaklaşık bir saat sürdü. Araştırmanın verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Öz-Yeterlilik Ölçeği (ÖYÖ)" ve "Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ)" kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, yüzdelik dağılım, ki kare testi, bağımsız gruplarda t testi ve tekrarlı ölçümlerde varyans analizi kullanıldı.
Bulgular: Deney ve kontrol grubundaki bireylerin girişim öncesi öz yeterlilik ortalama puanları ortancaya yakın (sırasıyla 46.53±12.91 ile 50.62±20.04) ve stres ortalama puanları yüksek seviyede (sırasıyla 52.40±9.41 ile 51.93±11.03) olduğu belirlendi. Gruplar arası karşılaştırmada, bireylerin "Öz-Yeterlilik Ölçeği (ÖYÖ)", son test, 4. ay izlem testi ve 6. ay izlem testi puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p<0.05). Gruplar arası karşılaştırmada, bireylerin "Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ)", son test ve 4. ay izlem testi puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulundu (p<0.05).  Grup içi karşılaştırmada, "Öz-Yeterlilik Ölçeği (ÖYÖ)" puan ortalamaları ve "Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ)" puan ortalamaları,  ölçüm zamanları arasında anlamlı bir fark olduğu saptandı (p<0.05).
Sonuç: Alkol ve madde kullanım bozukluğunda Bilişsel Davranışçı Model temelli ve psikoeğitim destekli müziğin stresi azaltmada, öz yeterliliği artırmada ve relapsları önlemede katkı sağladığı sonucuna varıldı. Müziğin hemşirelik uygulamalarında tedavi etkinliğini arttırmak amacıyla kullanılması önerilir.
Anahtar Kelimeler: Alkol ve madde kullanım bozukluğu, bilişsel davranışçı model, hemşirelik, müzik, öz yeterlilik, psikoeğitim

Abstract:
Aim: The aim of this study was to determine the effect of psychoeducation supported music based on cognitive behavioral model in alcohol and substance use disorders on stress, self-efficacy and relapse levels.
Material and method: The research was conducted using a pre-test, post-test, control group, quasi-experimental research design with repetitive measurements. The research was carried out between October 2018 and January 2020. The research was carried out in a Mental Health and Diseases Hospital AMATEM. The population of the study consisted of 244 patients. The sample of the study consisted of 62 people who met the inclusion criteria. In the experimental group, 8 sessions were performed for three weeks. Each session lasted about an hour. "Personal Information Form", "Self-Efficacy Scale" and "Perceived Stress Scale" was used for data collection. The arithmetic means, standard deviation, percentage distributions, chi-square, independent samples t-test, repeated measures analysis of variance was used in the evaluation of data.
Results: The mean pre-intervention self-efficacy scores of the individuals in the experimental and control groups were close to hydrangea (46.53 ± 12.91 and 50.62 ± 20.04, respectively) and the stress average scores were high (52.40 ± 9.41 and 51.93 ± 11.03, respectively). In the comparison between the groups, it was found that the difference between the mean scores of the Self-Efficacy Scale, post-test and follow-up test of 4th month and follow-up test of 6th month was statistically significant (p<0.05). In the comparison between the groups, it was found that the difference between the mean scores of "Perceived Stress Scale", posttest and 4th month follow-up test was statistically significant (p<0.05). In-group comparison, "Self-Efficacy Scale" score averages and "Perceived Stress Scale" score averages showed a significant difference between measurement times (p<0.05).
Conclusion: It was concluded that Cognitive Behavioral Model-based and psychoeducation-supported music was effective in reducing stress and increasing self-efficacy and preventing relapses in alcohol and substance use disorders. It is recommended to use music in nursing practice to increase the effectiveness of the treatment.
Key Words: Alcohol and substance use disorder, cognitive behavioral model, nursing, music, self sufficiency, psychoeducation.