Yetiştirme yurtlarında kalan gençlerin kendi kaderlerini tayin hakkı ile öz-saygı düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of self-determination right and self-esteem of young who live in orphanages
Yazar: DİLEK TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÖZMETE
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Başarı = Success ; Benlik saygısı = Self esteem ; Ergenler = Adolescents ; Yetiştirme yurtları = Orphanages

Özet:
Bu araştırma, yetiştirme yurtlarında kalan 13-18 yaşları arasındaki gençlerin kendi kaderlerini tayin (kendi kaderini tayin) hakkı ile öz-saygı düzeylerini belirlenmek amacı ile planlanmış ve yürütülmüştür. Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu'na (Mülga) bağlı Edirne, İstanbul, Kırşehir, Kocaeli ve Sakarya illerindeki yetiştirme yurtlarında kalan 360 gence dağıtılan anketlerden geriye dönen 260 anketin 187'si değerlendirmeye alınmıştır. Likert tipi cümlelere verilen yanıtlar puanlanmış, aracın yapı geçerliliğini kontrol etmek için bir faktör analizi tekniği olan ?Döndürülmüş Temel Bileşenler Analizi? uygulanmış, faktör yükü 0,45'den düşük cümleler hesaplamalara dahil edilmemiştir. Araştırmada AIR Kendi Kaderini Tayin (Kendi kaderini tayin) Ölçeği öğrenci formunun Türkçeye uyarlaması yapılmış; ?Cronbach Alpha? sayısı 0,910 olarak hesaplanmış ve ölçeğin Türkiye'de uygulanabilir olduğu görülmüştür. Rosenberg Öz-Saygı Ölçeğinin ?Cronbach Alpha? sayısı 0,625 olarak bulunarak, bu araştırma için geçerli ve güvenilir bir sonuç elde edilmiştir.Araştırmada gençlerin kendi kaderini tayin hakkı ile öz-saygı düzeylerinin yaş ve cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacı ile t-testi uygulanmıştır. Kendi kaderini tayin ölçeğinin faktörleri arasındaki ilişki ile kendi kaderini tayin ölçeğinin öz-saygı ölçeği arasındaki ilişki Pearson Korelasyon katsayısı ile belirlenmiştir. Araştırma kapsamına alınan gençlerin ortalama 14,6 yaşında oldukları, önemli bir çoğunluğunun liseye devam ettikleri, öz anne ve öz babalarının yaşadıkları bulunmuştur. Kızların erkeklere göre yaptıkları şeyler, hissettikleri şeyler ile okulda ve yurttaki yaşantılarına yönelik daha olumlu düzeyde algıya sahip oldukları, hedefe ulaşmada daha kararlı oldukları; 15-17 yaş grubundaki gençlerin öz-saygı düzeylerinin 12-14 yaş grubundaki gençlere göre daha düşük olduğu özellikle 15-17 yaş grubundaki gençlerin kendilerini başarısız görme eğilimlerinin 12-14 yaş grubundakilere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Yetiştirme yurtlarında kalan gençlerin toplam kendi kaderini tayin kapasitelerinin %76,8, toplam kendi kaderlerini tayin için sahip oldukları fırsatların %72,43 oranında olduğu bulunmuştur. Buna göre toplamda kendi kaderini tayin düzeyleri %74,51 olarak tespit edilmiş ve yüksek bulunmuştur. Öz-saygı düzeyleri ise yüksek düzeyde ( =35,31) belirlenmiştir.

Abstract:
This research was planned and conducted with a view to establishing the right of self-determination and the levels of self-esteem of youth aged between 13-18 dwelling in the state orphanages. Of 360 forms handed out to those inhabited in the orphanages of (defunct) Institution of Social Services and Child Protection in Edirne, İstanbul, Kırşehir, Kocaeli and Sakarya; 260 forms were returned to the researchers and 187 out of filled forms were taken into consideration for the research. In the course of the research, answers given to Likert-type sentences were scored; ?Varimax Analysis Technique?, which is a technique of factor analysis, was employed in order to check structural validity of relevant mean; the sentences whose factor leading are below 0,45 were not included in calculations. In this research, AIR Self-Determination Scale Student Form was adapted in Turkish; the number of ?Cronbach Alpha? was calculated 0,910 and accordingly this Scale seemed to be applicable in Turkey. It can be said this research produced valid and reliable result since the number of Rosenberg Self-Esteem Scale was calculated 0,625.In this research, t-test was employed to understand whether the right of self-determination and the levels of self-esteem of youth can vary in terms of age and gender. Correlation between the factors of criterion of self-determination and correlation between criterions of self-determination and self-esteem were established by the employment of Pearson Correlation parameter.It was found out that average age of the youth subjected to the research was 14,6; remarkable majority of them went on to attend high schools; their biological parents were alive.It was established that girls had more optimistic perceptions about what they did and felt and their lives in schools and the orphanages than boys had, as well as they were more determined than boys with regard to reaching their own goals; the levels of self- esteem of the youth aged 15-17 were lower than those of the youth aged 12-14, specifically inclinations of regarding themselves as unsuccessful amongst the youth aged 15-17 were higher than those of the youth aged 12-14.It was understood that total portion of capacities of self-determination of the youth dwelling in the orphanages was 76,8%; total portion of opportunities of self-determination was 72,43%. Based on those figures, total level of self-determination of the youth was calculated 74,51% and this figure was considered high. On the other hand, the level of self-esteem of the participants was found at high-level ( =35,31).