Okul öncesi dönemdeki ikiz çocukların oyun davranışları, akran ilişkileri ve mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the play behaviors, peer relationships and temperamental characteristics of twin children in preschool period
Yazar: GÖZDE NUR GÜLKÖK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÇİN GÜVEN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Okul öncesi dönemdeki ikiz çocukların oyun davranışları, akran ilişkileri ve mizaç özellikleri arasındaki ilişkiyi ele alan bu araştırma ilişkisel tarama modeline göre yapılmıştır. Çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul, Gaziantep ve Sakarya illerinde özel ve devlet kurumlarına devam etmekte olan ikiz (n=60) ve ikiz olmayan (n=60) çocuklar oluşturmuştur. Verilerin toplanması amacıyla çalışmanın ilk bölümünde demografik bilgiler, ikinci bölümünde "Çocuklar İçin Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği" ne ilişkin sorular, üçüncü bölümünde, "Çocuk Davranış Ölçeği" ne ilişkin sorular, dördüncü bölümünde ise " Kısa Mizaç Ölçeği" ne ilişkin sorular bulunmaktadır. Formlar öğretmen ve velilere online olarak ulaştırılmıştır. Araştırmada yapılan analizler kapsamında, demografik değişkenler ile çocukların oyun oynama eğilimleri, akran ilişkileri ve mizaç özellikleri arasında anlamlı farklılık olup olmadığı; çocukların oyun oynama eğilimi, akran ilişkileri ve mizaç özellikleri arasındaki ilişki ve ele alınan değişkenlerin ikiz ve ikiz olmayan çocuklar arasında anlamlı farklılığa sahip olma durumu analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen veriler SPSS for Windows programı kullanılarak çözümlenmiştir. Verilerin değerlendirmesinde öncelikle çocukların akran ilişkileri, oyun oynama eğilimleri ve mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin test edilmesi amacıyla Pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır. Çocukların akran ilişkileri, oyun oynama eğilimleri ve mizaç özellikleri yaş ve cinsiyet değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığının saptanması için t testi kullanılmıştır. Bir okul öncesi eğitim kurumuna devam süresi, anne ve baba öğrenim durumu ile sosyo-ekonomik düzey değişkenlerinde ise verilerin normal dağılım göstermediği görüldüğünden Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeği'nin yardımı amaçlayan sosyal davranışlar alt boyutu ile Çocuklar İçin Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği'nin fiziksel kendiliğindenlik alt boyutu arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeği'nin dışlanma ve aşırı hareketlilik alt boyutları ile Çocuklar İçin Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği'nin fiziksel ve sosyal kendiliğindenlik alt boyutları ve toplam puan ortalamaları arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeği'nin saldırganlık alt boyutu ile Çocuklar İçin Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği'nin bilişsel kendiliğindenlik alt boyutu arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir. Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği'nin bilişsel kendiliğindenlik, sosyal kendiliğindenlik, zevkin belirginliği ve mizah anlayışı alt boyutları ile Kısa Mizaç Ölçeği'nin sıcakkanlılık-utangaçlık alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeği'nin aşırı hareketlilik ve saldırgan davranış alt boyutları ile mizaç ölçeğinin sıcakkanlılık-utangaçlık alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Kısa Mizaç Ölçeği'nin sebatkarlık alt boyutu ile Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeği'nin aşırı hareketlilik, saldırganlık alt boyutları arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Araştırmaya dahil olan ikiz ve ikiz olmayan çocukların Çocuklarda Oyun Oynama Eğilimi Ölçeği'ne yönelik bulguları incelendiğinde, ölçeğin sosyal kendiliğindenlik ve zevkin belirginliği alt boyutlarında ikiz olmayan çocukların daha yüksek puana sahip olduğu görülmüştür. Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeği puanları incelendiğinde ise asosyal davranış ve kaygılı-korkulu olma alt boyutlarında ikiz çocukların puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Kısa Mizaç Ölçeği'nden elde edilen sonuçlara göre bütün alt boyutlarda, ikiz ve ikiz olmayan çocuklar arasında anlamlı bir puan farkı olmadığı görülmüştür.

Abstract:
This research, which examines the ınvestıgatıon of the relatıonshıp between the play behavıor, peer relatıonshıps and temperamental characterıstıcs of twın chıldren ın preschool perıod was conducted according to the relational survey model. The study group consisted of twin (n = 60) and singleton (n = 60) children attending private and public institutions in Istanbul, Gaziantep and Sakarya provinces in the 2023-2024 academic year. In order to collect the data, the first part of the study includes demographic information, the second part includes questions related to the "Playing Tendency Scale for Children", the third part includes questions related to the "Child Behavior Scale" and the fourth part includes questions related to the "Short Temperament Scale". The forms were delivered to teachers and parents online. Within the scope of the analyzes carried out in the study, whether there is a significant difference between demographic variables and children's playing tendencies, peer relations and temperament characteristics; the relationship between children's playing tendencies, peer relations and temperament characteristics, and whether the variables discussed have significant differences between twin and singleton children were analyzed. The data obtained in the research were analyzed using the SPSS for Windows program. In the evaluation of the data, Pearson correlation analyzes were used primarily to test the relationship between children's peer relationships, playing tendencies and temperament characteristics. The t test was used to determine whether children's peer relationships, playing tendencies and temperament characteristics differed according to age and gender. The Kruskal Wallis test was used because the variables such as duration of attendance at a pre-school education instition, education status of the mother and father and socio-economic level did not show a normal distribution. According to the results obtained from the study, it was observed that there was a positive significant relationship between the social behaviors aimed at helping sub-dimension of the Ladd and Profilet Child Behavior Scale and the physical spontaneity sub-dimension of the Chidren's Playing Tendency Scale. It was observed that there was a significant negative relationship between the exclusion and hyperactivity sub-dimensions of the Ladd and Profilet Child Behavior Scale and the physical and social spontaneity sub-dimensions and total score averages of the Children's Playing Tendency Scale. It was determined that there was a positive significant relationship between the aggression sub-dimension of the Ladd and Profilet Child Behavior Scale and the cognitive spontaneity sub-dimension of the Chidren's Playing Tendency Scale. It was observed that there was a positive significant relationship between the cognitive spontaneity, social spontaneity, manifest joy and sense of humor sub-dimensions of the Children's Playing Tendency Scale and the warm-heartedness-shyness sub-dimension of the Short Temperament Scale. It was observed that there was a significant positive relationship between the hyperactivity and aggressive behavior sub-dimensions of the Ladd and Profilet Child Behavior Scale and the warm-heartedness-shyness sub-dimension of the Short Temperament Scale. A significant negative relationship was found between the persistence sub-dimension of the Short Temperament Scale and the hyperactivity and aggression sub-dimensions of the Ladd and Profilet Child Behavior Scale. When the findings of the twin and singleton children included in the study regarding the Playing Tendency Scale in Children were examined, it was seen that the singleton children had higher scores in the social spontaneity and clarity of pleasure sub-dimensions of the scale. When the scores of the Ladd and Profilet Child Behavior Scale were examined, it was found that the scores of twin children were higher in the subscales of asocial behavior and being anxious-fearful. According to the results obtained from the Short Temperament Scale, it was observed that there was no significant score difference between twin and singleton children in all sub-dimensions.