Kanarya ve muhabbet kuşlarının solunum sisteminin morfolojik ve morfometrik olarak karşılaştırmalı incelenmesi
A comparative morphological and morphometric examination of respiratory systems of the budgerigars and the canaries
Yazar: OZAN GÜNDEMİR
Danışman: PROF. DR. HASAN ALPAK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Anatomi = Anatomy ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Anatomi-veteriner hekimlik = Anatomy-veterinary ; Kuşlar = Birds ; Morfoloji = Morphology ; Morfometri = Morphometry ; Solunum sistemi = Respiratory system

Özet:
Çalışmamızda çeşitli yetiştirici kuruluşlardan ve özel kliniklerden toplanan muhabbet kuşları ile kanaryaların solunum sistemi ayrıntılı bir şekilde, anatomik ve histolojik olarak  incelendi. 
Cavitas nasale'lerin septum nasale ile iki eşit bölüme ayrıldığı tespit edildi. Muhabbet kuşlarında cavum nasi'de concha nasalis rostralis, concha nasalis media,  concha nasalis caudalis ve concha nasalis septalis görülürken; kanaryalarda concha nasi rostralis ve concha nasalis caudalis'in varlığı tespit edildi. Ağız boşluğunun gerisinde pharynx'te yer alan larynx cranialis'te, her iki türde de bir çift cartilago arytneoidea ve tek olan cartilago procricoidea ile cartilago cricoidea tespit edildi. Mons laryngealis iki türde de görülürken, muhabbet kuşlarında bu yapının üstünde 48-54, kanaryalarda ise 17-20 arası değişen sayılarda papilla'ya rastlanıldı. Cartilago trachea sayısının muhabbet kuşlarında 53-61, kanaryalarda 46-47 adet aralıklarında olduğu tespit edildi. Trachea'nın sonlandığı yerde, her iki türde de diğer ötücü kuşlarda olduğu gibi tracheobronchial tipte syrinx belirlendi. Kanaryalarda tympanum'u sondan 4.-5. cartilagines tracheosyringeales'ler meydana getirirken, muhabbet kuşlarında sondan 9.-10. cartilagines tracheosyringeales'lerin meydana getirdiği görüldü. Literatürlerde bütün ötücü kuşların gelişmiş bir pessulus'a sahip olduğu belirtilmektedir. Tympanum'un caudal'inde yer alan pessulus'a kanaryalarda rastlanırken, muhabbet kuşlarında bu çalışmada böyle bir yapıya rastlanmamıştır. Muhabbet kuşlarının çok güçlü syrinx kaslarına da sahip olduğu tespit edilmiştir. Yapılan bu çalışma ile muhabbet kuşlarının ve kanaryaların solunum sistemlerinin diğer evcil kanatlı türleri ile olan farklılıkları ve benzerlikleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, respiratory system of budgerigar and canary that were taken from various breeding enterprises and special clinics was detailed examined in anatomically and histologically. 
	It was determined that cavitas nasale was divided to two equal parts by septum nasale. Concha nasalis rostralis, concha nasalis media, concha nasalis caudalis and concha nasalis septalis were observed in cavum nasi of budgerigar, however concha nasalis rostralis and concha nasalis caudalis were determined in canaries. One pair of cartilago arytneoidea and one single cartilago procricoidea and cartilago cricoidea were determined in larynx cranialis, located in pharynx, of both species. Mons laryngealis was observed in both species, on top of this structure various numbers of papilla between 48 to 54 and 17 to 20 were identified in budgerigar and canaries respectively. Number of cartilago trachea were determined in between 53-61 and 46-47 in budgerigar and canaries respectively. Tracheobronchial type syrinx was identified in both species at the end of trachea as in other songbirds. Tympanium consisted of last 4th-5th cartilagines tracheosyringeales in canaries and last 4th-5th cartilagines tracheosyringeales in budgerigar. It has been indicated in the literatures that all songbirds have an enhanced pessulus. Pesulus located in the caudalis of tympanum was determined in canaries but it was not observed in budgerigar in this study. It was identified that budgerigars have very strong syrinx muscles. In this study the differences and similarities between respiratory systems of budgerigars and canaries were tried to assert with other domesticated avian species.