Balıkçı gemisi geri-alım programının değerlendirilmesi (Çanakkale ili örneği)
Evaluation of buy-back program for fishing vessel (Sample of Çanakkale province)
Yazar: ÖZGÜR ÜREYİL
Danışman: DOÇ. DR. ALKAN ÖZTEKİN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology ; Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Deniz ürünlerimizin sürdürülebilirliğinin sağlanması için av filomuzdaki gemi sayısının, birim av gücümüzün, avcılık yasaklama tarihlerinin bilimsel olarak uygunluğun sağlanması gerekmektedir. Ülkemizde su ürünleri kaynaklarının korunması, su ürünleri avcılığına ilişkin verilerin toplanması, su ürünleri avcılığına ilişkin yükümlülükler ile sınırlama ve yasakların düzenlenmesi Tarım ve Orman Bakanlığının sorumluluğundadır. Balık stoklarının aşırı sömürülmesi yapılan yasaklar ve sınırlamalar ile çözülemediği bir gerçektir. Bu amaçla Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından stokların korunması, av baskısının azaltılması ve sürdürülebilir balıkçılığın sağlanması için 10 m ve üzerindeki balıkçı gemi sahiplerine avcılıktan çıkmalarını kabul etmeleri halinde destek ödenmesine ilişkin tebliğler çıkarılmıştır. Avcılıktan çıkma desteği başvuruları; 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 ve 2017 yıllarında çıkarılan tebliğler ile Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı il müdürlükleri aracılığı ile alınmıştır.
Bu çalışmada, Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Çanakkale Bölge Liman Başkanlığı'nın Çanakkale Bağlama Kütüğü ve Milli Gemi Sicilinde kayıtlı balık avlama tekneleri üzerinden yapılan desteklemenin etkili olup olmadığı değerlendirilmiştir. Araştırmanın ana hedefleri şunlardır: balıkçı gemisi sahiplerinin geçmiş balıkçılık faaliyetlerinin belirlenmesi, aktif balıkçılık yapıp yapmadıklarının ortaya konulması, aktif balıkçılık yapan gemilerin en çok avladığı türler ve av miktarlarının tespit edilmesi, avcılık faaliyetlerinin gerçekleştirildiği av sahalarının saptanması, gemi sahiplerinin yıllık gelir ve gider durumlarının incelenmesi, balıkçılıktan çıkma nedenlerinin belirlenmesi, balıkçılığa geri dönme isteklerinin olup olmadığının ortaya konması, balıkçılığa geri dönülmesi durumunda tercih edilecek av aracının belirlenmesi, geminin gerçek değerinin ve program kapsamında ödenen değerin saptanması ve gemide çalışan personelin bilgilerinden potansiyel istihdam sorunlarının tespit edilmesidir. Bu amaçlar doğrultusunda başvuru yapan 63 balıkçıdan 52'sine ulaşılmış ve yüz yüze ile telefon aracılığıyla anket yapılmıştır.
Sonuç olarak Çanakkale ili özelinde yapılan balıkçı gemisi geri-alım programının balıkçıların %95'i tarafından başarılı ve olumlu bulunduğu anlaşılmıştır. Bu çalışma ileriki aşamalarda yapılacak olan geri-alım programı ile ilgili politikalar geliştirilmesine ve sürdürülebilir balıkçılık yönetimi çalışmalarına katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
In order to ensure the sustainability of our seafood, it is necessary to ensure that the number of vessels in our fishing fleet, our unit fishing power and fishing ban dates are scientifically appropriate. In our country, the Ministry of Agriculture and Forestry is responsible for the protection of fisheries resources, collection of data on fisheries, regulation of obligations, restrictions and prohibitions on fisheries. It is a fact that overexploitation of fish stocks cannot be solved by prohibitions and restrictions. For this purpose, the Ministry of Agriculture and Forestry has issued notifications regarding the payment of support to the owners of fishing vessels of 10 m and over in order to protect stocks, reduce fishing pressure and ensure sustainable fisheries. Applications for support for quitting fishing were received through the Provincial Directorates of the Ministry of Agriculture and Forestry with the notifications issued in 2012, 2013, 2014, 2015, 2016 and 2017.
In this study, whether the support made with the ratio of fishing vessels registered in Çanakkale Mooring Registry and National Vessel Registry is effective or not, determining the past fishing activities of the ship owners and revealing whether they are actively fishing or not, determining the species and the amount of catch caught by the active fishing vessels, determining the fishing areas where they fish, determining the annual income / expense status of the ship owner, It was aimed to determine the reasons for quitting fishing, to determine whether there is a desire to return to fishing, to know the fishing gear to be preferred if returning to fishing, to determine the actual value of the vessel and the value paid in the program, and finally to determine potential employment problems from the information of the personnel working on the vessel. 52 of the 63 fishermen who applied were reached and a face-to-face and telephone survey was conducted.
As a result, it is understood that the fishing vessel buy-back program in Çanakkale province was found to be successful and positive by 95% of the fishermen. This study will contribute to the development of policies related to the buy-back program to be carried out in the future and fisheries management.