COVİD-19 pandemisinde bireylerin ortoreksiya eğilimleri ile beslenme durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between orthorexia tendencies and nutritional status of individuals in the COVİD-19 pandemic
Yazar: RABİA BERBER
Danışman: PROF. DR. DİDE KILIÇALP KILINÇ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Pandemiler = Pandemics ; SARS virüsü = SARS virus

Özet:
Amaç: Bu çalışma ortorektik olan kişiler ile ortorektik olmayan bireylerin pandemide beslenme durumlarının saptanması ve ilişkinin incelenmesi, pandemide 18 yaşından büyük gönüllü katılımcıların ve ortorektik bireylerin beslenme durumlarındaki değişimlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1129 kişi katılmış, 18 yaşından küçük olunması, soruların eksik/hatalı doldurulması sebebi ile 297 kişi çalışmadan çıkarılmış ve 832 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında 'ORTO-11 Testi' ve 'Covid-19 Pandemisinde Bireylerin Ortoreksiya Eğilimleri ile Beslenme Durumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi amacıyla Anket Formu' geliştirilmiştir. Çevrimiçi şekilde google e-formlar üzerinden gerçekleştirilen çalışmada katılımcılardan gönüllü olanların anket formu ve ORTO-11 ölçeğini doldurmaları istenmiştir. Araştırmada verilerin istatistiksel değerlendirmesi IBM SPSS 22 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmadaki verilerin normal dağılımlarının analizi için Kolmogorov Smirnov Testi kullanılmıştır. Bağımsız değişkenlerin analizinde Mann-Whitney U Testi, bağımlı değişkenlerin analizinde Wilcoxon T Testi, kategorik değişkenlerde ise Pearson Ki-Kare ve Fisher Freeman Halton testleri kullanılmıştır. Tanımlayıcı değer olarak nicel veriler için aritmetik ortalama ± standart sapma, nitel veriler için yüzde ve frekans değerleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık sınırı p<0,05 kabul edilmiştir.
Bulgular: Bireylerin %92,2'si (n=767 kişi) kadın, %78,6'sı (n=654 kişi) ortorektik ve %68,4'ü (n=569 kişi) 18-25 yaş grubundandır, katılımcıların yaş ortalaması 24,42±5,4129'dır. Katılımcıların %98,8'i (n=822 kişi) vejetaryen değil, %99,3'ü (n=826 kişi) daha önce herhangi bir covid-19 tanısı almamıştır. BKİ değeri açısından ise pandemi öncesi ortalama BKİ 26,76±5,4099 kg/m² iken, pandemi esnasında BKİ 26,79±5,2860 kg/m²'dir. 
Pandemi süresince ortoreksiya ile instagram kullanımı, diyetisyen olma, alkol kullanımı, pandemi esnasında egzersiz yapma arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Instagram kullanıcılarında, alkol kullanmayanlarda, diyetisyen olanlarda, pandemide egzersiz yapmayanlarda ortoreksiya riski daha yüksek saptanmıştır. Pandemi öncesi ve esnasında vücut ağırlığı bakımından ayrıca ortoreksiya ile covid tanısı alma bakımından istatistiksel anlamlı bir fark saptanamamıştır. Et ve et ürünleri, kurubaklagillerin katılımcıların belirttiği tüketim artışı; ekmek, pilav, makarna, şekerli içecek ve tatlıların katılımcıların belirttiği tüketim azalışı en çok ortorektik bireylerde olmuştur. Katılımcıların tümüne bakıldığında ise en çok sebze ve meyve, tatlı, kuruyemiş, çay ve kahvede tüketim artışı; ayrıca ekmek, pilav, makarna, şekerli içecek, cipste tüketim azalışı olduğu bireyler tarafından belirtilmiştir.
Sonuç: Çalışmanın sonuçlarına göre pandemi öncesi ve pandemi esnası kıyaslandığında bir kilo farkı saptanmamıştır. Pandemide katılımcıların ve özellikler ortorektik bireylerin daha sağlıklı besinler tercih ettikleri görülmüştür.

Abstract:
Objective: This study was conducted to determine the nutritional status of orthorexic and non-orthorexic individuals in the pandemic and to examine the relationship, and to examine the changes in the nutritional status of volunteer participants over 18 years of age and orthorexic individuals in the pandemic.
Material and Methods: 1129 people participated in the study, 297 people were excluded from the study due to being under the age of 18 and filling in the questions incorrectly and 832 participants were included in the study. In order to collect the data, the 'ORTO-11 Test' and the 'Questionnaire Form' were developed in order to examine the relationship between the Orthorexia Tendency and Nutritional Status of the Individuals in the Covid-19 Pandemic. In the study, which was carried out online via google e-forms, the participants were asked to fill in the volunteer questionnaire and the ORTO-11 scale. Statistical evaluation of the data in the study was made using the IBM SPSS 22 package program. Kolmogorov Smirnov Test was used to analyze the normal distribution of the data in the study. Mann-Whitney U Test was used in the analysis of independent variables, Wilcoxon T Test was used in the analysis of dependent variables, and Pearson Chi-Square and Fisher Freeman Halton tests were used in the analysis of categorical variables. Arithmetic mean ± standard deviation for quantitative data, percentage and frequency values for qualitative data were used as descriptive values. The statistical significance limit was accepted as p<0.05.
Results: 92.2% of the individuals (n=767 people) were women, 78.6% (n=654 people) were orthorexic, and 68.4% (n=569 people) were in the 18-25 age group and mean age is 24.42±5.4129. While 98.8% (n=822 people) of the participants were not vegetarian, 99.3% (n=826 people) had not been diagnosed with any covid-19 before. In terms of BMI value, while the mean BMI was 26.76±5.4099 kg/m² before the pandemic, it was 26.79±5.2860 kg/m² during the pandemic. 
During the pandemic, a statistically significant relationship was found between orthorexia and the use of Instagram, being a dietitian, using alcohol, and exercising during the pandemic. The risk of orthorexia was found to be higher in Instagram users, non-alcoholics, dietitians, and those who did not exercise during the pandemic. There was no statistically significant difference in terms of body weight before and during the pandemic, and also in terms of being diagnosed with orthorexia and covid. The increase in consumption of meat and meat products, legumes, stated by the participants; the decrease in the consumption of bread, rice, pasta, sugary drinks and sweets stated by the participants was mostly in orthorexic individuals. Considering all the participants, the highest consumption increase in vegetables and fruits, sweets, nuts, tea and coffee; in addition, it was stated by individuals that there was a decrease in consumption in bread, rice, pasta, sugary drinks and chips.
Conclusion: According to the results of the study, no weight difference was found when the pre-pandemic and during the pandemic were compared. In the pandemic, it was observed that the participants and especially orthorexic individuals preferred healthier foods.