Güvenlik kültürünün sosyo-politik inşası: Türkiye örneği
The socio-political construction of security culture: The case of Turkey
Yazar: AYNUR BAŞURGAN ATILGAN
Danışman: PROF. DR. FİKRET BİRDİŞLİ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Güvenlik, varlıklarını koruyabilmeleri ve sürdürebilmeleri adına devletlerin temel görevlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu durum güvenliğin, tüm devlet politikalarına ve faaliyetlerine yön veren, belirleyici bir unsur olduğunu göstermektedir. Yapılan literatür incelemesi sonucu, devletlerin güvenlik politikaları ile toplumun kültürü arasında bir etkileşim olduğu ve bu konu ile ilgili yapılan çalışmaların 'Siyasal Kültür' ve 'Stratejik Kültür' kavramları ile açıklanmaya çalışıldığı fark edilmiştir. 'Siyasal Kültür" toplumun politik tercihlerini ve davranışlarını betimlemek için kullanılırken, 'Stratejik Kültür' sosyo-politik inşa unsurlarının devletlerin dış politikalarına yansımaları hakkında öngörüler geliştirmek için kullanılmaktadır. Fakat her iki kavram da açıklamalarında devlet-toplum-kültür arasındaki etkileşimin sosyal psikolojiye dayalı kök nedenlerini ihmal ettiği için bu çalışmada 'Güvenlik Kültürü' kavramı tercih edilmiştir. Bu bağlamda güvenlik kültürünün bir sosyalizasyon süreci sonunda ortaya çıktığı düşünülmektedir. Bu sürecin; sosyolojik ve politik olmak üzere iki inşa boyutu bulunmaktadır. 'Toplumsal ya da Sosyal Biliş', 'Schismogenesis veya Pygmalion Etkisi' ve 'Kültürel Farklılıklar', güvenlik kültürünü inşa eden Sosyo-psikolojik faktörlerdir. 'Güvenlikleştirme (Securitization)', 'Özgürleşme (Emancipation)' ve 'Ardıncılık (Bandwagoning)' ise güvenlik kültürünün politik inşa boyutunu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın birincil amacı; 'Güvenlik Kültürü' ekseninde çizilen bu teorik çerçeveyi açıklamaktır. Çalışmanın diğer bir amacı ise açıklanan teorik çerçeveyi 'Türkiye ve Türk Dış/Güvenlik Politikası' örneği üzerinden somutlaştırmaktır. Bu bağlamda çalışmanın teorik kısmını oluşturmak için güvenlik teorilerinden ve sosyal psikolojiden yararlanılacak birinci aşamada, bu iki alanın konuyla ilişkili olduğu düşünülen varsayımları arasında senteze gidilecektir. İkinci aşamada kuramsal çerçevenin pratikte geçerliliğini açığa çıkartmak için Türkiye'nin dış/güvenlik politikalarına odaklanılacaktır.

Abstract:
Security is considered one of the fundamental duties of states to protect and sustain their assets. This situation shows that security is a determining factor that guides all state policies and activities. As a result of a literature review, it has been observed that there is an interaction between the security policies of states and the culture of society, and that studies on this topic have been explained using the concepts of "Political Culture" and "Strategic Culture". While "Political Culture" is used to describe a society's political preferences and behaviors, "Strategic Culture" is employed to make predictions about how socio-political constructs reflect in states' foreign policies. However, since both concepts neglect the root causes of the interaction between state, society, and culture based on social psychology in their explanations, the concept of "Security Culture" has been preferred in this study. In this context, it is believed that security culture emerges as a result of a socialization process. This process has two dimensions of construction: sociological and political. "Social or Cognitive Perception", "Schismogenesis or the Pygmalion Effect", and "Cultural Differences" are the socio-psychological factors that shape security culture. On the other hand, "Securitization", "Emancipation" and "Bandwagoning" form the political construction dimension of security culture. Accordingly, the primary aim of this study is to explain this theoretical framework drawn around the concept of "Security Culture". Another aim of the study is to concretize the explained theoretical framework through the example of "Turkey and Turkish Foreign/Security Policy. In this regard, security theories and social psychology will be utilized to form the theoretical part of the study. In the first stage, a synthesis will be made between the assumptions of these two fields that are related to the subject. In the second stage, Turkey's foreign/security policies will be the focus to reveal the practical validity of the theoretical framework.