Gelişmekte olan ülkelerde cari işlemler dengesi ve cari açığın belirleyicileri (Panel veri analizi)
The balance of current accounts in developing countries and the determinants of current accounts deficits (Panel data analysis)
Yazar: IŞIL DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. YUSUF BAYRAKTUTAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler = Current accounts ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Ödemeler Dengesinin bir alt hesabı olan cari işlemler hesabı, bir ülkenin makroekonomik performansını yansıtması açısından önemlidir. Söz konusu hesapta meydana gelen bir dengesizlik iki şekilde kendini göstermektedir. Cari işlemlerin fazla vermesi, ülkeye giren döviz miktarının çıkan döviz miktarından daha çok olduğunu, açık vermesi ise ülkeden çıkan döviz miktarının giren döviz miktarını aştığını ifade etmektedir. Çoğu gelişmekte olan ülkenin karşılaşmış olduğu en önemli makroekonomik sorunlardan biri cari işlemler açığı ve söz konusu açığın finansmanı için uygulanacak politikaların seçimidir.Üç bölümden oluşan bu çalışmada, cari işlemler dengesi kavramı ve cari işlemler dengesine yönelik teorik yaklaşımlar açıklanmış ve gelişmekte olan ülkelerde cari işlemler açığının temel belirleyicileri panel veri analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmeye çalışılmıştır. 19 ülkenin 1980- 2006 dönemi verileri kullanılarak yapılan analizde, gelişmekte olan ülkelerde büyüme oranı, yatırımlar, dış ticaret hadleri ve dışsal faktörler cari işlemler açığının temel belirleyicileri olarak tespit edilmiştir. Yapılan analizde, söz konusu ülkelerde büyüme oranı, yatırımlar ve kamu harcamalarındaki artışın cari işlemler açığını artırdığı, dış ticaret hadlerindeki iyileşmenin ise cari işlemler açığını giderici yönde etkide bulunduğu görülmüştür. Dışsal faktörlerden, dışa açıklık oranı, dünya büyüme oranı ve dünya faiz oranlarındaki artış ise cari işlemler açığını giderici yönde etkileyen belirleyiciler olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Current accounts, which is a sub-account of the balance of payments, is important in terms of reflecting a country?s macroeconomic performance. An imbalance occurring in the account in question manifests itself in two ways. Current accounts surplus implies that the amount of foreign currency entering the country is more than that of the foreign currency leaving the country. On the other hand, current accounts deficits implies that the amount of foreign currency leaving the country exceeds that of the foreign currency entering the country. One of the most important macroeconomic problems that most developing countries encounter is current accounts deficits and the choice of financing policies to be applied so as to meet the deficits in question.Within this study consisting of three parts, the concept of the balance of current accounts and the theoretical approaches to the balance of current accounts have been explained and fundamental determinants of current accounts deficits in developing countries have been analyzed by using the method of panel data analysis. In the analysis carried out by using the data of the period 1980-2006 of 19 countries; growth rate, investments, terms of trade and external factors in the developing countries have been assessed to be the fundamental determinants of current accounts deficits. In this analysis, it has been seen that growth rate, investments and an increase in government expenditures increase the current accounts deficits, whereas an increase in terms of trade has an influence in meeting current accounts deficits. Of the external factors, openness, world growth rate and an increase in world interest rates have been assessed to be determinants which have an influence in meeting current accounts deficits.