Türkçeyi ikinci dil olarak öğrenen ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerinde eşdizimlerin ve sosyodilbilimsel faktörlerin rolü
The role of collocations and sociolinguistic factors in reading comprehension skills of 4 th grade students learning Turkish as a second language
Yazar: SAFİYE BÖLÜKBAŞI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM TİRYAKİOL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anadil = Mother tonque ; Eşdizimlilik = Colocation ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Sosyodilbilim = Sociolinguistic ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İkinci dil = Second language ; İkinci dil öğretimi = Second language teaching ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırma Türkçeyi ikinci dil olarak öğrenen ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlamaları üzerinde eşdizimlerin (ve alt türlerinin) göreceli rolünü ve sosyodilbilimsel faktörlerin okuduğunu anlamaya etkisini incelemektedir. Bu amaçla 2021-2022 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Başakşehir, Beylikdüzü, Fatih ve Esenler ilçelerindeki devlet okullarında eğitim gören 65 Türkçeyi ikinci dil olarak öğrenen ve 65 tek dilli ana dili konuşuru olan toplam 130 öğrenci ile çalışma yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından bu çalışma için uyarlanan ''Dil ve Sosyal Geçmiş Anketi'' ile yine araştırmacı tarafından geliştirilen ''Okuduğunu Anlama Testi'' kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 22.0 paket programı ile İlişkisiz Örneklemler için T testi ve İlişkisiz Örneklemler için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmanın sonunda ana dili öğrencilerinin ikinci dil öğrencilerinden daha başarılı olduğu; ikinci dil öğrencilerinin kısıtlı eşdizim türünde diğer türlere göre daha çok soruyu doğru yaptığı ve başarılı olduğu; ikinci dil öğrencilerinin okuduğunu anlama becerisini ve eşdizim türleri arasındaki başarısını cinsiyet, aile içinde babanın konuştuğu dil, TV/video izlerken kullanılan dil ve düzenli olarak alınan yayınların (kitap, dergi, gazete vb.) etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan kardeş sayısı, sosyoekonomik düzey ve annenin çalışma durumu, ailenin eğitim durumu, kendilerine ait kitaplığının ve odasının olması, aile bireylerinin evlerine kitap alması ve düzenli olarak (kitap, gazete, dergi, sosyal medya…) okumasının okuduğunu anlama başarısını etkilemediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma sınıf içi etkinliklerde eşdizim sözcük gruplarının bulunduğu okuduğunu anlama çalışmalarının yapılmasında, Türkçeyi ikinci dil olarak öğrenen öğrencilerin de dikkate alınarak materyallerin ve Türkçe öğretim programının ana dili/ ikinci dil öğrencilerinin bireysel farklılıklarını dikkate alarak yeniden düzenlenmesinde alana katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Anahtar sözcükler: Ana dili, eşdizimler, ikinci dil, okuduğunu anlama

Abstract:
This study investigates the relative role of collocations (and sub-types) and the effect of sociolinguistic factors on the reading comprehension skills of 4th-grade elementary school students learning Turkish as a second language (L2). For this purpose, the study was conducted on 130 students who are monolinguals with only one L1, learning Turkish as an L2, and studying in public schools in Istanbul province, Başakşehir, Beylikdüzü, Fatih, and Esenler districts, during the school year 2021-2022. "The Language and Social Background Survey", which was adapted by the researcher, and the "Reading Comprehension Test" developed by the researcher were used as data collection tools. Statistical analyses such as the Unrelated Samples T-Test and the Unrelated Samples One-Way Variance Analysis were performed on the data with the assistance of the SPSS 22.0 package program. In conclusion, it was found that L1 students were more successful than L2 students, that L2 students answered limited collocation questions more correctly compared to other fields, that L2 students' reading comprehension skills and success regarding collocation types were affected by sex, the language that the father spoke within the family, the language used while watching TV/videos, and the regularly bought publications (books, magazines, newspapers, etc.). On the other hand, it was found that the number of siblings, socioeconomic level, mother's working status, the family's educational level, having their own library and room, family members buying books and regularly reading (books, newspapers, magazines, social media...) did not affect the skills. It is considered that this study will contribute to the literature in terms of conducting reading comprehension studies with collocation phrases for intraclass activities and reorganizing the materials and Turkish curriculum by considering the students learning Turkish as L2 and their individual differences.
Keywords: Collocation, native language (L1), reading comprehension, second language (L2)