Mimar Sinan yapısı menzil külliyelerinden; İzmit Pertev Paşa Külliyesi
Range complex structure of the architect Sinan, Izmit Pertev Pasha Complex
Yazar: NATALİE ÜLKER SÖNMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLİN ÇORUHLU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kocaeli-İzmit = Kocaeli-İzmit ; Külliyeler = Complexes ; Mimar Sinan = Mimar Sinan ; Osmanlılar = Ottomans ; Pertev Mehmed Paşa = Pertev Mehmed Pasha ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Tarihi yapılar = Historic structures

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu XVI.yüzyılda en parlak devrini yaşamıştır. Mimar Sinan'ın da yaşadığı bu dönemde Osmanlı İmparatorluğu her bakımdan zirveye ulaşmıştır. Çok gelişmiş sosyal iktisadi ve kültürel çevre içinde yetenekli bir kadroyla çalışma fırsatı bulan Mimar Sinan; dönemin padişahlarına, hanım sultanlarına, sadrazamlarına ve birçok devlet adamına siparişleri üzerine eserler inşa etmiştir. Bu kişilerden biri de Kanuni Sultan Süleyman döneminde vezirlik yapmış Pertev Mehmet Paşa'dır. Pertev Mehmet Paşa ölümünden bir süre önce Mimar Sinan'a İzmit'te çalışmanın konusunu oluşturan külliyeyi yapmasını vasiyet etmiştir. Paşanın ölümünden sonra 1572'de yapımına başlanan külliye 1579 yılında sona ermiştir. Külliye; cami, hamam, kervansaray, sıbyan mektebi, çeşme ve imaretten oluşmaktadır. Yapı topluluğundan yalnız cami ve çeşme döneminin özelliklerini koruyarak gelmiştir. Sıbyan mektebi ise yapılan onarımlar sonucu yenilenmiş ve özgünlüğünü kaybetmiştir. Hamamın ise harap halde bir bölümü günümüze gelebilmiştir. Kervansaray ve imarette tamamen ortadan kalkmıştır.Osmanlı İmparatorluğu'nun ekonomisinin de güçlendiği bu dönemde önemli ticaret yolları üzerinde (menzil noktalarında) padişah ve vezirler tarafından birçok menzil külliyesi inşa edilmiştir. İzmit Pertev Paşa külliyesi de bu menzil külliyerinden birisi olması bakımından önemlidir.Bu dönemde Mimar Sinan'ın devlet adamlarına yaptığı diğer eserler oldukça görkemli yapılarken; İzmit Pertev Paşa Camisi oldukça sade olması bakımından dikkat çekicidir. Ayrıca külliye Mimar Sinan'a ait olmasına rağmen çok bilinmemekle beraber yeterince araştırılmamıştır.Çalışmayla ilgili olarak kütüphanelerden kaynaklar ve tezler elde edildikten sonra Vakıflar Genel Müdürlüğü'nden ve Kocaeli Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü'nden külliye ile ilgili planlara,eski eser fişlerine ve eski resimlere ulaşılmıştır. Külliyeyi oluşturan yapı topluluğu yerine gidilerek fotoğrafları çekilmiştir.Bu doğrultuda yapılan çalışma sonucu; külliyenin mimarisi üzerinde durulmuş ,mimari sorunlara değinilmiş; Mimar Sinan'ın diğer eserleriyle karşılaştırılarak yapı topluluğu aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
XVI century was the best period of the Ottoman Empire lived. In this period that Mimar Sinan lived too, Ottoman Empire reached its peak in all respects. Mimar Sinan who got oppurtunity to work with a talented team in a very advanced environment in terms of socially, economically and culturally, had built many buildings for Sultan of the period , wifes of the Sultan, Grand vizier and many men of states on their orders. One of these people was Pertev Mehmet Pasha who had been vizier of Sultan Suleyman. Pertev Mehmet Pasha, some time ago of his death, will to Mimar Sinan to build complex forming the subject of study in İzmit.The complex that was began to built in 1572 after the death of Pasha ended in 1579. It consists of mosques, public baths, a caravanserai, a primary school,a soup kitchen and a fountain. The only mosque and the fountain in structure community has characteristics of period. The primary school was renovated and restored and has lost its originality. One ruined part of the bath could come today. Caravanserai and the soup kitchen has been completely eliminated.During this period that the Otoman Empire?s economy had also strengthened,several range complexes were built on major trade routes (point range) by Sultan and viziers. İzmit Pertev Pasha complex is important in terms of being one of those range complex.While as other Works that Mimar Sinan built for men of state in this period are very magnificant structures, Izmit Pertev Pasha Mosque are noteworthy in terms of being very simple. Despite the complex belongs to Mimar Sinan , it is also very unclear and has not been studied sufficiently.After being obtained resources and thesis from the libraries, plans related to complex, ancient artifacts and old pictures were taken from the Directorate General Foundations and Kocaeli Regional Board of Protection of Cultural and Natural Heritage..The study results in this direction; focused on the architecture of the complex, architecture problems are addressed, comparing with other Works of Mimar Sinan, buildings community have been tried to enlighten.