Irak Arapçasındaki Türkçe söz varlığının anlam bilgisi-ses bilgisi-biçim bilgisi incelemesi
Analyzing the Turkish words included in the Iraqi Arabic - semantics - phonology – morphology-
Yazar: JASIM SHAHOOBI
Danışman: DOÇ. DR. MURAT KÜÇÜK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Alıntı kelime = Quotation word ; Anlam bilim = Semantics ; Arapça = Arabic ; Biçimbilim = Morphology ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Irak = Iraq ; Lehçeler = Dialects ; Ses bilgisi = Phonetic ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe = Turkish

Özet:
Arapça ve Türkçe farklı dil ailelerine ait dillerdir. Köken olarak birbirinden farklı iki dil
arasında yapısal farklılıklar da vardır ve doğal olarak farklı ses sistemlerine sahiptirler. Pek
çok dilbilimci, Irak'ta konuşulan Arapça'nın Standart Arapça'nın kökeninden ve
gramerinden türetildiğini söyler.
Bin yılı aşkın bir süredir birlikte veya yan yana yaşayan Türk ve Arap toplumları,
sosyal ve kültürel alanda olduğu kadar dil alanında da ortak bir tarihe sahiptir. Türklerin
İslam'a geçmesiyle birlikte bu iki dil arasındaki etkileşim kaçınılmaz hale gelmiş ve hayatın
birçok alanında binlerce kelime alışverişi yapılmıştır.
Türk dilinin Irak Arap lehçesi üzerindeki etkisi birçok iş ismileri, unvanlar, sıfatlar vb.
Arap dili Türkçeyi büyük ölçüde etkilese de Türkçe de doğrudan veya dolaylı olarak Arap
lehçelerini etkilemiş ve bu lehçelere birçok söz varlığı kazandırmıştır. Ancak birçoğu biçim
ve telaffuz açısından değişikliklere uğramıştır. Öte yandan Arap dili ünsüzlerin
çoğunluğundan oluşan bir yapıya sahiptir, Ünlü bakımından zengin dillerden biri olan
Türkçenin aksine.
Bu çalışmada Türk dilinin Irak Arapçası üzerindeki etkisine odaklanılmıştır. Irak'ta
yayınlanan çeşitli kelimelerden Türkçe kelimeler, Irak'ta kullanılan günlük konuşmalar,
atasözleri ve deyimler seçilerek veriler ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmada, Irak Arap
lehçesinde kullanılan Türkçe kelimeler ses bilgisi, Biçim Bilgisi ve Anlam Bilgisi açısından
ele alınıp incelenmiştir. Bu çalışmada Irak Arap lehçesinde Türkçe kelimelerin çeşitli
örnekleri birleştirilmiş ve bu kelimelerdeki ünsüz ve ünlü değişimler gösterilmiştir. Ayrıca
Çalışmada Irak hakkında tarihsel bilgiler ve Irak Arapça lehçesinin bazı özellikleri de yer
almaktadır.

Anahtar Kelimeler: Dil İlişkileri, Irak Arap Lehçesi, Söz Varlığı, Alıntı Kelime, Ses
Bilgisi, Biçim Bilgisi, Anlam

Abstract:
Arabic and Turkish are languages belonging to different language families. There are also
structural differences between two languages that are different in origin, and they naturally
have different sound systems. Many linguists say that the Arabic spoken in Iraq is derived
from the origin and grammar of Standard Arabic.
Turkish and Arab societies, which have lived together or side by side for over a thousand
years, have a common history in the field of language as well as in the social and cultural
field. With the conversion of the Turks to Islam, the interaction between these two
languages became inevitable and thousands of words were exchanged in many areas of life.
The influence of the Turkish language on the Iraqi Arabic dialect can be found in many
business names, titles, adjectives, etc. Although the Arabic language greatly influenced
Turkish, Turkish also directly or indirectly influenced the Arabic dialects and brought many
vocabulary to these dialects. However, many of them have undergone changes in form and
pronunciation. On the other hand, the Arabic language has a structure consisting of the
majority of consonants, unlike Turkish, which is one of the languages rich in vowels.
This study focuses on the influence of Turkish language on Iraqi Arabic. Data were
obtained by selecting Turkish words, daily conversations, proverbs and idioms used in Iraq
from various dictionaries published in Iraq. In this study, Turkish words used in Iraqi
Arabic dialect were examined in terms of phonetics, morphology and semantics. In this
study, various examples of Turkish words in Iraqi Arabic dialect are combined and
consonant and vowel changes in these words are shown. In addition, historical information
about Iraq and some features of the Iraqi Arabic dialect are also included in the study.

Keywords: Language Contact, Iraqi Arabic Dialect, Vocabulary, Loan words,
Phonology, Morphology, Meaning