Fâtımîler Devleti'nde ticarî hayat (909-1171)
Commercial life in Fatimid State (909-1171)
Yazar: YUNUS EMRE DOĞDU
Danışman: PROF. DR. AYDIN USTA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Fatimi Devleti = Fatimi Government ; Fatimiler = Fatimies ; Mısır = Egypt ; Orta Çağ = Middle Ages ; Ticaret = Trade ; Ticari hayat = Commercial life ; İtalya-Sicilya = Italy-Sicily

Özet:
X. yüzyılın başında kurulan Fâtımî Devleti kısa süre içerisinde Ortaçağ'ın önemli aktörleri arasında yerini almıştır. Bunu başarabilmelerinde rol oynayan en önemli faktör ticarettir. Ticaretin önemini iyi kavrayan Fâtımîler yıkılışına kadar ticaret ve tüccarı koruyucu uygulamalara başvurmuştur. Ticaretten elde ettikleri gelirle zenginleşen devlet, siyasî olarak da güçlenmiş ve ideolojik hedefleri doğrultusunda Mısır'ı ele geçirmeyi başarmıştı. Fâtımîlerin bölgede asayişi sağlaması o dönemde Basra Körfezi'ni kullanan Baharat Yolu'nun güzergâhının değişmesine sebep olmuştu. Nitekim doğu mallarının Akdeniz dünyasına Kızıldeniz ve Mısır üzerinden dağıtılması Fâtımîleri XI. yüzyılda en büyük tedarikçi konumuna yükseltti. 
Ticarî münasebetler dolayısıyla Fâtımîler birçok devletle ilişki içerisinde olmuştu. Kimi zaman bu devletlerle siyasî mücadelelere de girişmişti. Bizans ile yapılan uzun soluklu mücadele sonucunda Fâtımîler, Doğu Akdeniz sularının da hâkimi oldular. Tüm bu gelişmelere ek olarak Fâtımîler ticareti desteklemek için çeşitli devletlere topraklarında geçerli ticarî imtiyazlar da vermişti. Söz konusu imtiyazların verilmesindeki sebep siyasî başarısızlıklar değil ticaret hacminde artış sağlamaktı.
Ticarete konu olan ürünler ise oldukça çeşitliydi. Bu ürünler arasında Fâtımî topraklarında üretilen hurma, zeytin, tahıl, ve meyve-sebze gibi zirai ürünler, keten, pamuk ve ipek gibi dokuma ürünleri bulunmaktaydı. Ayrıca doğudan ihraç edilen ipek, baharat, fildişi, değerli taşlar parfümler gibi ürünler de hem ithal hem ihraç edilmekteydi.
Haçlıların bölgeye gelmesi Fâtımîlerin kurduğu ticarî dengeyi altüst etmişti. Kurulan Haçlı Kontlukları İtalyan şehir devletlerine çok büyük imtiyazlar tanımıştı. Söz konusu durum Fâtımîlerin ticaret yapmasını tamamen engellemediyse de devletin ticaret mekanizmasına büyük bir darbe vurmuştu. Tüm bu gelişmeler Fâtımî ekonomisini derinden etkilemiş nitekim bu devlet çok geçmeden tarih sahnesinden çekilmişti.

Anahtar Kelimeler: Fâtımîler, Ortaçağ, Ticaret, Mısır, Sicilya, Bizans

Abstract:
Fatimids state which was founded at the beginning of the 10 th century took its place among the most important actors of the Middle Age in a short time. Trade is the most important factor in achieving this. The Fatimids, who comprehend the importance of trade, have resorted to trade protection practies until their collapse. This state, which is enriched with the income from trade, has beed politically strengthened and succeeded in seizing Egypt in line with its ideological goals. The security of the Fatimids in this region has led to a change in the route of the Spice Road, where the Persian Gulf was used. Distribution of Eastern commodities to the Mediterranean world through the Red Sea and Egypt raised the Fatimids of the 11th century to the largest supplier.
Due to trade relations, Fatimids have been in contact with many states. Sometimes they had also engaged in political struggles with these states. As a result of the long-term struggle with Byzantium, the Fatimids ruled the waters of the Eastern Mediterranean. In addition to all these developments, the Fâtimids had also given commercial concessions to various states to support trade. The reason for granting concessions is not political failures, but they want to support trade. The products subject to trade are quite diverse. Among these products are agricultural products such as dates, olives, grains, fruits and vegetables produced on the land of Fatimids; weaving products such as linen, cotton and silk. In addition, products such as silk, spice, ivory, precious stones and perfume exported from the east were both imported and exported.
The arrival of the Crusaders in this region had disrupted the trade balance established by the Fatimids. Established Crusaders had given great concessions to Italian city-states. Although this situation could not prevent the Fatimids from doing trade, they had a big blow to their trade. All these developments have deeply affected the economy of Fatimids and this state has collapsed very soon.
Keywords: Fatimids, Medieval, Trade, Egypt, Sicily, Byzantine