Paradiplomasi teorisi: Üniter ve federal devletler üzerine bir inceleme
Theory of paradiplomacy: An investigation on uniter and federal states
Yazar: YASİN CAN GÖNÜLTAŞ
Danışman: PROF. DR. HASAN YAYLI
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Diplomatik ilişkiler yürütme yeteneği genellikle ulus-devletlerde merkezi idareye
özgü bir özellik olarak kabul edilir. Yüzyıllar boyunca uluslararası siyaset arenasında
egemenliğin kaynağı olarak kendini gören devletin, diplomasideki tek aktör konumu;
küreselleşme, demokratikleşme ve yerelleşme gibi olguların etkisiyle olumsuz olarak
etkilenmeye başlamıştır. Özellikle II. Dünya Savaşının ardından ortaya çıkan siyasi
ve ulus-üstü entegrasyonlar; soğuk savaş döneminden sonra yerel ve bölgesel
birlikteliklere evrilerek paradiplomasiyi ortaya çıkaran yerel diplomasi hareketini
profesyonelleştirmiştir. Dolayısıyla yerel ve bölgesel yönetimlerin uluslararsı
ilişkilere ve diplomasiye katılımı; demokratikleşmenin bir ön koşulu olarak kabul
görmeye başlamıştır. "Paradiplomasi" olarak bilinen yerelin dış ilişkilerdeki
diplomatik girişimleri; aynı zamanda küresel ekonominin ve karmaşık karşılıklı
bağımlılığın da bir sonucudur. Üniter ve federal devletlerin bu yeni gerçeği kabul
etme konusunda, başlangıçtaki isteksizliklerine rağmen; paradiplomasi, çeşitli
jeopolitik bağlamlarda devletler ve uluslararası kuruluşlar tarafından hızla
tanınmakta ve yasal prosedürleri harekete geçirmektedir. Araçsal değerinin ötesinde,
paradiplomasi; her zaman kolektif kimliklerin küresel ölçekte temsilini kolaylaştıran,
genel olarak daha büyük bir kitlenin yerel, bölgesel ve küresel taleplerini uluslararası
alanda söylem haline getiren siyasi faillik biçimidir. Dolayısıyla ulus-altı birimlerin
paradiplomatik faaliyet gerçekleştirmesi; devletler tarafından özerklik ve bağımsızlık
elde etmeye çalışan yereller olarak görülmesi anlamına gelmemektedir. Bunun
aksine yerel birimler, mevzuat çerçevesinde merkezi yönetim politikalarına paralel
bir diplomatik ilişki geliştirme yeteneğine sahiptir. Sonuç olarak paradiplomasi,
protodiplomaside mevcut olan ayrılıkçı bir süreci ihtiva etmemekte, ulusal
izolasyonu sağlayarak uluslararası etnopolitik çalışmanın bir parçası olmamakta ve
süreç olarak uluslararasılaşma; yerel dış politikayı, yerel dış politika da
paradiplomasiyi doğurmaktadır.

Abstract:
Ability to manage diplomatic relations is generally considered a central
administration-specific feature in nation states. The position of the state as the only
actor in diplomacy, which has seen itself as the source of sovereignty in the
international political arena for centuries has begun to be negatively affected by the
effects of phenomena such as globalization, democratization and localization.
Especially the political and supranational integrations that emerged after World War
II have professionalized the local diplomacy movement, which revealed the
paradiplomacy, by evolving into local and regional associations. Therefore, the
participation of local and regional governments in international relations and
diplomacy has started to be accepted as a prerequisite for democratization. The
diplomatic initiatives of the local in foreign relations, known as "paradiplomacy" is
also a result of the global economy and complex interdependence. Despite the initial
reluctance of the unitary and federal states to accept this new reality, paradiplomacy
is rapidly recognized by states and international organizations in various geopolitical
contexts and mobilizes legal procedures. Beyond its instrumental value,
paradiplomacy is a form of political agency that always facilitates the representation
of collective identities on a global scale, and that generally makes the local, regional
and global demands of a larger audience into a discourse in the international arena.
Therefore, performing paradiplomatic activities by sub-national units does not mean
that they are seen by states as locals trying to achieve autonomy and independence.
On the contrary, local units have the ability to develop diplomatic relations in line
with central government policies within the framework of legislation. As a result,
paradiplomacy does not contain a separatist process that is present in protodiplomacy
or becomes a part of international ethnopolitical work by providing national
isolation, and as a process, internationalization creates the local foreign policy and
the local foreign policy creates paradiplomacy.