Andrey Tarkovski'nin filmlerinde modernite eleştirisi
The critique of modernity in the films of Andrei Tarkovsky
Yazar: OZAN TAYFUR
Danışman: DOÇ. DR. MUHARREM HAFIZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Film = Film ; Film eleştirisi = Film criticism ; Modernite = Modernity ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Tarkovski, Andrei = Tarkovski, Andrei

Özet:
Genel anlamda toplumsal değerler sistemi ve organizasyonu olan modernite tüm dünyanın içerisinde bulunduğu geniş bir kavramdır. Rasyonel bilimi öncü olarak alan modernite, geçmişten ve doğadan aldığı insanın bağımsızlığını ilan ettiğini iddia eder. Gelenekle ilgili her şeyden bağlarını koparmış olan modernite, bağımsızlığını ilan ettiği modern insana akıl ve bilim dışında seçenek aramayı yasaklamıştır. Modernite düşünün kusursuzluk hedefi vardır. Bu yüzden kusursuzu teoride kuran modernite daha sonra bu anlayışı herkese dayatmak için çalışmaya başlamıştır. Sınırların çizildiği, herkese durması gereken yerin gösterildiği bu sistemde otorite en önemli paya sahiptir. Otoritenin kontrolündeki her şey ve herkes sınırların, kentlerin, fabrikaların, saatlerin içerisine hapsedilmiştir. Rasyonalite çıkışıyla düz bir çizgi üzerinde tek bir doğruyu savunan modernite, kâğıt üzerinde inşa ettiği ütopyada geçmişin ve geleneğin tanrısını öldürdüğünü iddia etmiştir. Bu yönüyle modernite ikiyüzlü bir madalyon gibidir. Bir yüzünde geleneğin tanrısını öldürmüş aydın ve çağdaş dünya varken, diğer yüzünde nesneler ve şekillerle yeni bir tanrı olarak yaşamaya devam etmiştir. Ancak moderniteye bu anlamıyla karşı olan insanlar da vardır. Bunlardan biri de Andrey Tarkovski'dir. Bu çalışmada Andrey Tarkovski'nin filmlerinde modernite eleştirisi konusu ele alınmıştır. Bu amaçla yapılmış olan çalışmada Tarkovski'nin filmleri tanıtılmış, akabinde eserleri ve bütüncül olarak sinema anlayışı üzerinden bir modernite eleştirisi incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Andrey Tarkovski, modernite, film, eleştiri.

Abstract:
Modernity as a system and organization of social values in general is a broad concept in which the whole world is involved. Modernity, which takes rational science as its pioneer, claims to declare the independence of man from the past and nature. Having severed its ties with everything related to tradition, modernity has forbidden the modern man, whose independence it has declared, to seek options other than reason and science. For this reason, modernity, which establishes the perfect in theory, has then started working to impose it on everyone in existence. Authority has the most important share in this system where borders are drawn and everyone is shown where they should stand. Everything and everyone under the control of authority is imprisoned within borders, cities, factories, clocks. Modernity, which defended a single truth on a straight line with its logical rationality, claimed to have killed the deity of the past and tradition in the utopia it built on paper. With all these exits, modernity is like a double-faced medallion. On one side is the enlightened, modern world that has killed the deity of tradition, while on the other side, science with its objects and shapes has continued to live as a new divinity. But there are also people who are against modernity in this sense. One of these people is Andrei Tarkovsky. In the study conducted for this purpose, Tarkovsky's films were introduced, and then a critique of modernity was examined through his works and a holistic understanding of cinema.
Keywords: Andrei Tarkovsky, modernity, film, criticism.