hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Meclis-i Mebusan zabıt ceridelerine göre Saruhan mebuslarının meclisteki faaliyetleri (1908-1920)
Activities of saruhan deputies in assembly of Ottoman according to parliamentary minutes (1908-1920)
Yazar: GÜLÇİN KOCABIYIK
Danışman: PROF. DR. ERTAN GÖKMEN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Meclis-i Mebusan = Ottoman Parliament ; Milletvekili = Deputy ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Saruhan Sancağı = Saruhan Sanjak ; Zabıt cerideleri = Registers of the Ottoman grand assembly ; İttihat ve Terakki = Union and Progress Society

Özet:
20. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti'nde meydana gelen en önemli olay, İttihat ve Terakki Cemiyetinin çabaları sonucunda II. Meşrutiyet'in ilan edilmesi olmuştur. Bu durum parlamenter hayatın yeniden doğuşuna zemin hazırlamıştır. 	
Bu çalışmada 1908-1920 yılları arasında Saruhan/Manisa'da gerçekleştirilen genel seçimlere ve sonuçlarına değinilmiştir. Çalışmada seçimlerin nasıl gerçekleştiği, seçilen mebusların meclisteki faaliyetlerini ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır.
	1908, 1912, 1914 ve 1919 yıllarında gerçekleştirilen seçimler sonucunda Meclis-i Mebusan'da Haydar, İlhami, Mansurizade Sait, Tokadizade Şekip, Mehmet Sabri (Toprak), Mustafa Fevzi (Sarhan), Tireli Mustafa, İbrahim Süreyya (Yiğit), Muvaffak (Menemencioğlu), Celal (Bayar) ve Reşit (Pshisov) Beylerin Saruhan mebusu olarak yer aldıkları tespit edilmiştir. 
	İkinci Meşrutiyet dönemi Saruhan mebusları 1908-1919 Meclis-i Mebusanının birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü devrelerinde çalışmalarda bulunmuşlar. Çoğu İttihat ve Terakki Cemiyeti üyesi olan Saruhan mebusları mecliste ağırlıklı olarak siyasi, hukuki ve mali konular üzerinde görüş belirtmişlerdir.

Abstract:
The most important event that took place in the Ottoman Empire at the beginning of the 20th century, the efforts of the Committee of Union and Progress, the second Constitutional Monarchy was declared. This situation paved the way for the birth of parliamentary life.
	This study focus on the general elections held in Saruhan/Manisa between 1908-1920. In this study, it is aimed to reveal how the elections took place and the activities of the deputies in the parliament.
	As a result of the Ottoman Parliament elections held in 1908, 1912, 1914 and 1919, Haydar, İlhami, Mansurizade Sait, Tokadizade Şekip, Mehmet Sabri (Toprak), Mustafa Fevzi (Sarhan), Tireli Mustafa, İbrahim Süreyya (Yiğit), Muvaffak (Menemencioğlu), Celal (Bayar) and Reşit (Pshisov) elected as Saruhan deputies. 
	Saruhan deputies of the Second Constitutional Era worked in the first, second, third and fourth periods of the 1908-1919 Parliament. Saruhan deputies, most of whom are members of the Committee of Union and Progress, mostly focused on political, legal and financial issues in the parliament.
Hekimlerin ağır astım hastalığı hakkında farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Assessment of physicians' awareness levels of severe asthma
Yazar: AYKUT KARABAŞ
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KIRMAZ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology
Dizin: Astım = Asthma ; Doktorlar = Physicians ; Endofenotip = Endophenotype ; Farkındalık = Awareness ; Fenotip = Phenotype

Özet:
Değişen yaşam koşulları dolayısıyla sağlık yaşam seviyelerinde de farklılıklar meydana geldiği dikkat çekici bir hal almıştır. Bu durum karşısında hekimlerin yaklaşımı da oldukça önem arz eden bir boyuttadır. Özellikle ağır astım alanında araştırmaların sürekli olarak devam ediyor olması hekimlerin bu konudaki farkındalıklarına dikkat çekilmesi gerekliliğini ön plana çıkarmıştır. Bu bağlamda gerçekleştirilen bu çalışmada hekimlerin ağır astım hastalığı hakkında var olan farkındalık düzeylerinin tespit edilerek değerlendirilmiştir. 
Günümüzde çok ciddi oranlarda artış göstermeye başlayan ağır astım hastalığı hakkında öncelikle literatürde yer alan çalışmalar incelenmiş ve uluslararası alanda var olan sonuçlar değerlendirilmiştir. Buradan hareketle çalışmanın araştırma boyutunda incelmeler yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ağır Astım, Astım, Endotipler, Fenotipler, Hekim.

Abstract:
It is noteworthy that there are differences in health living conditions due to changing living conditions. In the face of this situation, the approach of physicians is also of great importance. Continuous researches, especially in the field of severe asthma, have brought attention to the awareness of physicians on this issue. In this study conducted in this context, the level of awareness of physicians about severe asthma was determined and evaluated.
Studies in the literature about severe asthma, which has started to increase at a very serious rate today, were examined first and the results available in the international field were evaluated. Based on this, the research dimension of the study has been investigated.
Keywords: Severe Asthma, Asthma, Edotypes, Phenotypes, Physician.
Kademeli mikro kiriş titreşim hareketlerinin modifiye gerilme çifti teorisine göre incelenmesi
Investigation of stepped micro beam vibration motions according to modified couple stress theory
Yazar: SIRRI CAN POLAT
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN MURAT BAĞDATLI
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Makine Teorisi ve  Dinamiği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bu çalışmada manyetik alan kuvveti etkisi altında bulunan basit-basit mesnetli kademeli mikro kirişlerin Modifiye Gerilme Çifti Teorisi kullanılarak doğrusal ve doğrusal olmayan titreşim hareketleri incelenmiştir. Kademe yarıçap oranı, kademe değişim konumu ve malzeme boyut parametresi dikkate alınarak kademeli mikro kirişin hareket denklemleri Hamilton prensibi kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen doğrusal olmayan hareket denklemleri geometrik yapıya ve malzemeye olan bağımlılığı ortadan kaldırmak için boyutsuzlaştırılmıştır. Boyutsuz hareket denklemlerinin yaklaşık çözümü pertürbasyon yöntemlerinden çok ölçekli metot ile hesaplanmıştır. Çalışmanın çözüm aşamaları doğrusal ve doğrusal olmayan problem şeklinde iki ayrı bölüme ayrılmıştır. Öncelikle kademeli mikro kirişin doğrusal problemi ele alınmıştır. Sistemin doğal frekansları bulunmuş ve doğrusal olmayan problemin çözümüne geçilmiştir. Kademe yarıçap oranı, kademe değişim konumu ve mikro kirişlik katsayısı parametrelerinin doğrusal ve doğrusal olmayan etkileri incelenmiş ve frekans-genlik grafikleri oluşturulmuştur.  Zorlama frekansının doğal frekansa eşit olduğu rezonans durumu incelenmiş ve kararlılık analizi yapılmıştır.

Abstract:
In this study, linear and nonlinear vibration movements of simply supported stepped micro beams placed in a magnetic field have been analyzed using Modified Stress Couple Theory. By taking into account the step radius ratio, step change position, and material size parameter, the equations of motion of the stepped micro beam are obtained using the Hamilton principle. The resulting equations of motion are nondimensionalized to eliminate dependence on material type and geometric structure. The approximate solution of the dimensionless equations of motion are calculated by the method of multiple scales, one of the perturbation methods. The solution stages of the study are divided into two separate parts as linear and nonlinear problems. Firstly, the linear problem of the stepped micro beam is addressed. By solving the linear problem, the natural frequencies of the system are obtained. Linear and nonlinear effects of step radius ratio, step change position, and micro beam coefficient are investigated and frequency-amplitude graphs are presented. The resonance state where forcing frequency is equal to natural frequency is examined and stability analysis has been made.
[Cp*2M5VO17]- (M=Mo, W; Cp*=C5Me5) yapıdaki polioksometalatların sentezi, karakterizasyonu, katalitik ve antimikrobiyal özelliklerinin incelenmesi
Synthesis, characterization and investigation of the catalytic and antimicrobial properties of in the structure polyoxometalates [Cp*2M5VO17]- (M=Mo, W; Cp*=C5Me5)
Yazar: HÜLYA AVCI ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. FUNDA DEMİRHAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Anorganik Kimya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada, [Cp*2M2O5] (M=W, Mo) ile NaVO3'ün 1/10 mol oranında asidik su-metanol (1:1) ortamdaki reaksiyonları sonucunda oluşan Linqvist-tip [Kat][Cp*2M5VO17] (M= Mo (1), W (2)) ([Kat]: Bu4P+ (1a, 2a), Bu4N+ (1b, 2b), Ph4P+ (1c, 2c), BuNC5H5+ (1d, 2d)) yapıda yeni POM bileşikleri izole edilerek, bu bileşiklerin yapı karakterizasyonları; elementel analiz, FT-IR, ESI, 1H NMR, 31P NMR, XRD ve TGA yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Bileşiklerin olefin-epoksidasyon reaksiyonundaki katalitik aktiviteleri ve antimikrobiyal özellikleri araştırılmıştır. 
POM bileşiklerinin epoksidasyon (siklooktenden, siklookten oksit eldesi) reaksiyonunda katalitik aktiviteleri incelendiğinde, %20,59'luk verimle en yüksek katalitik aktiviteye sahip bileşiğin BuNC5H5[Cp*2W5VO17] (2d) olduğu tespit edilmiştir. Katalizör olarak kullanılan POM bileşiklerinin reaksiyon verimini çok arttırmadığı belirlenmiştir. Antibakteriyel çalışmalarda, Ph4P[Cp*2Mo5VO17] (1c) bileşiğinin hem gram-pozitif hem de gram-negatif bakterilere karşı antimikrobiyal aktivite gösteren en etkin bileşik olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this thesis, the new Lindqvist-type polyoxometalate compounds [Cat][Cp*2M5VO17] (M= Mo (1), W (2)) were obtained from Cp*2M2O5 and NaVO3 in a 1 : 10 molar ratio in an acidic aqueous-methanol medium ([Cat]: Bu4P+ (1a, 2a), Bu4N+ (1b, 2b), Ph4P+ (1c, 2c), BuNC5H5+ (1d, 2d)). Characterization of these compounds was performed by FT-IR, elemental analysis ESI, 1H NMR, 31P NMR, XRD, and TGA methods. The antimicrobial properties and catalytic activities of the compounds in the olefin-epoxidation reaction were investigated.
The catalytic activity of the new POM compounds in the epoxidation reaction was investigated. The compound with the highest catalytic activity is BuNC5H5[Cp*2W5VO17] (2d) in 20.59% yield. The new catalysts do not increase reaction efficiency so much. In antibacterial studies; Ph4P[Cp*2Mo5VO17] (1c) is the compound that shows the highest antimicrobial activity against both gram-positive and gram-negative bacteria. No compound showed activity in antifungal studies.
Türkiye'de sektörlerin dış ticaret ve istihdam payları: Türkiye otomotiv sektörü örneği
Employment share of foreign trade and industry in Turkey: Turkey's automotive sector sample
Yazar: MESUT ÇALBÖRÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRİYE BAŞCI NUR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Nedensellik = Causality ; Otomotiv sektörü = Automotive sector ; Sektörel analiz = Sectoral analysis ; Uluslararası ticaret = International trade ; Zaman serileri analizi = Time series analysis ; İstihdam = Employment

Özet:
Tarım, sanayi ve hizmet sektörü gibi ana sektörler Türkiye ekonomisi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu ana sektörlere ek otomotiv sektörü de diğer bazı sektörler arasında lokomotif görevi gördüğü için önemlidir. Cumhuriyet'in ilanından 1950 yılına kadar tarım sektörü milli gelir, istihdam ve dış ticarette ilk sırada yer alırken 1950 yılından sonra durum değişmeye başlamıştır. Günümüzde dış ticarette imalat sanayi sektörü ilk sırada yer alırken istihdamda ve milli gelirde hizmet sektörü ilk sırada yer almaktadır. Kısacası Türkiye'de sektörel açıdan değişim yaşanmıştır. Otomotiv sektörü analizi sonuçlarına bakıldığında otomotiv sektörü istihdamı ve toplam istihdam arasında çift yönlü, otomotiv sektörü istihdamı ile kurumsal olmayan nüfus arasında tek yönlü, otomotiv sektörü ithalatı ile toplam ithalat arasında da tek yönlü nedensellik ilişkisine ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Otomotiv Sektörü, Dış Ticaret, İstihdam, Zaman Serisi Analizi, Sanayi

Abstract:
Main sectors such as agriculture, industry and service sector are of great importance for the Turkish economy. In addition to these main sectors, the automotive sector is also important as it acts as a locomotive among some other sectors. From the proclamation of the Republic until 1950, the agricultural sector was in the first place in national income, employment and foreign trade, but after 1950 the situation began to change. Today, while the manufacturing industry sector ranks first in foreign trade, the service sector ranks first in employment and national income. In short, there has been a sectoral change in Turkey. When the results of the automotive sector analysis are examined, a bidirectional causality relationship between automotive sector employment and total employment, one-way causality between automotive sector employment and non-institutional population, and one-way causality between automotive sector imports and total imports has been reached. 

Keywords: Automotive Sector, Foreign Trade, Employment, Time Series Analysis, Industry
Fonksiyonel olarak derecelendirilmiş malzemeli, içinden akışkan geçen   borunun dinamik analizi
Dynamic analysis of fluid passing pipe with functionally graded material
Yazar: EBRAR BENGÜSU ERDAL
Danışman: DOÇ. DR. BERRA GÜLTEKİN SINIR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mekanik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Hidrolik akışkanlar = Hydraulic fluids ; Hidrolik boru = Hydraulic pipe ; Silindirik boru = Cylindrical pipe

Özet:
Bu tez çalışmasında fonksiyonel olarak derecelendirilmiş, içinden akışkan geçen borunun dinamik analizi yapılmıştır. 
Çalışmada malzeme, üstel yapılı derecelendirme ile düzenlenmiştir. Malzeme, borunun et kalınlığı boyunca değişmektedir.
Boru modellenirken Euler Bernoulli kiriş teorisi esas alınmıştır. Hareket denklemleri, elastisite teorisi bilgilerinden yaralanılarak elde edilmiştir.  Cauchy gerilme denklemleri iki boyut için alınmıştır. Akışkanın, ideal akışkan olduğu kabul edilmiştir. Böylece akışkanla boru arasındaki sürtünme ihmal ediliştir. 
Denklemler boyutsuzlaştırıldıktan sonra analitik yöntemle çözülmüştür. Farklı mesnet koşularında, farklı moddaki frekans –hız, dönme açısı- gerilme ve yarıçap- gerilme ilişkileri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.

Abstract:
In this thesis, the dynamic analysis of the pipe, which is graded functionally, has analyzed. 
In the study, the material is is arranged with an exponential grading. The material changes along the wall thickness of the pipe.
Euler Bernoulli beam theory is used while modeling the pipe. Equations of motion are obtained by using the knowledge of elasticity theory. Cauchy stress equations are used for two dimensions. The fluid is considered to be the ideal fluid. Thus, the friction between the fluid and the pipe is neglected.
The equations are nondimensionalized then solved by analytical method. In different support conditions, frequency-velocity, angle of rotation-stress and radius-strain relationships in different modes have been studied comparatively.
Çeşitli metrik uzaylarda sabit nokta teoremleri üzerine
On fixed point theorems in various metric spaces
Yazar: BEYZA BOZKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. CİHANGİR ALACA
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Sabit nokta teorisi günümüz geli¸sen modern matematigin önemli konularından bir tanesidir. Son zamanlarda sabit nokta teoresinin çe¸sitli genelle¸stirmeleri ile ilgili çalı¸smalar yapılmı¸stır. Bu çalı¸smalardan birisi de Jleli ve Samet [13] tarafından verilen z-metrik uzay kavramıdır.
Bu tez çalı¸smasında, ilk olarak z-metrik uzay kavramı ve bu uzayın bazı metrik ve topolojik özellikleri tanıtılmı¸stır. Daha sonra, bu uzaylarda degi¸smeli dönü¸süm özelligini sa ˘ glayan dört dönü¸süm için yeni bir ortak sabit nokta teoremi ispatlanmı¸s ve bu ˘teoremin bazı sonuçları verilmi¸stir. Bu ana sonuçlar, Fisher'in teoremlerinin [7] ve [8], zmetrik versiyonu olup burada ayrıca Mitrovic vd. [18] makalesinde verilen Teorem 4 ün
bir genelle¸stirmesi z-metrik uzaylarda sunulmu¸stur.

Anahtar Kelimeler: Sabit nokta, z-metrik uzay, degişmeli dönüşüm

Abstract:
Fixed point theory is one of the important topics of today's theory developing modern mathematics. Recently, several generalizations of the fixed point theory have been studied. One of these studies is the concept of z-metric space given by Jleli and Samet [13].
In this thesis, firstly z-metric space and some metric and topological properties are defined. Then, a new common fixed point theory for four mappings satisfying commuting mappings in this kind of spaces is proved and its results are given. These main results are z-metric version of Fisher's main theorem [7] and [8]. Furthermore, a generalization of Theorem 4 given by Mitrovic et al in [18] is introduced in z-metric spaces.

Keywords: Fixed point, z-metric space, commuting mapping
Aleksey Nikolayeviç Kuropatkin ve onun Türkmenistan'ın fethi adlı eseri (transkripsiyon ve değerlendirme)
Alexey Nikolaevich Kuropatkin and his book entitled "The Conguest of Turkmenistan" (transcription and evaluation)
Yazar: CEYHUN MAMMADOV
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ATAR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Kuropatkin, Aleksey Nikolayeviç = Kuropatkin, Aleksey Nikolayeviç ; Rusya = Russia ; Türkmenistan = Turkmenistan ; İşgal = Occupation

Özet:
Aleksey Nikolayeviç Kuropatkin 1848-1925 yılları arasında yaşamış ve Çarlık Rusya'sı ordusunda birçok üst düzey görevlerde bulunmuştur. Kuropatkin'in izlerini, Kuzey Afrika'da, 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşında, 1904-1905 Rus-Japon savaşında ve Türkistan'ın Rusya tarafından işgali sürecinde görmek mümkündür. Nitekim icra ettiği Hazar Ötesi Valiliği, Savaş Bakanlığı ve Türkistan Genel Valiliği görevleri, onun ne derece mühim biri olduğunu ortaya koymaktadır. 10 yaşında girdiği askeri okul ile tanıştığı Rus ordusundan, Bolşevik İhtilali sonrasında ayrılmış ve yaklaşık 50 yıllık askerlik kariyerini bu suretle tamamlamıştır. Çarlık Rusya'sında bulunduğu görevler onun üstün özelliklere sahip olduğunu ortaya koyuyorsa da, onu diğer askerlerden farklı kılan en belirgin özelliği, askerlik kariyeri boyunca edindiği izlenimleri, tarihi olayları, tecrübelerini kaleme almış olmasıdır. Nitekim ardında bıraktığı eserler günümüzde birçok araştırmaya kaynak olma niteliği taşımaktadır. Özellikle Türkistan coğrafyasına yönelik eserleri bu bakımdan oldukça önemlidir. Türkistan'ın işgali sürecinde bizzat görev alan Kuropatkin'in kaleme aldığı "Türkmenistan'ın Fethi Adlı Eseri" başlıklı eseri de bu kapsamda değerlendirilebilecek eserler arasındadır.

Abstract:
Aleksey Nikolayevic Kuropatkin lived between 1848-1925 and he had many senior positions in Czarist Russia army. You can find out his traces many areas that in North Africa, 1877-1878 Ottoman-Russia war, 1904-1905 Russia-Japan war and occupation of Turkistan by Russia. To understand how important he was at that time, we can look at his career. Some of his duties are: Trans-Caspian governorate, war ministry and Turkestan Guvernor-General. He started his military career at the age of 10, but ended his 50-year military career after the Bolshevik revolution. The most important feature that made his more special than other soldiers beyond the duties he took in the army was that he wrote about his observations, experiences and historical events throughout his military career. Hence, many of the work he wrote were used as a source for scientific studies. Especially his his works on the geography of Turkestan are important. The work titled "The Conguest of Turkmenistan" written by Kuropatkin, who took part in the occupation of Turkestan, is among the works to be evaluated in this context,
Dolar kuru ve BİST 100 endeksi arasındaki ilişkinin tespitine yönelik bir analiz /
Yazar: SERPİL BAYRAKTAR GÜMÜŞSOY
Danışman: DOÇ. DR. COŞKUN ÇILBANT
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Dolar = Dollar ; Döviz kuru = Exchange rate ; Euro = Euro ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Vektör hata düzeltme modeli = Vector error correction model ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Bu çalışmada Bist100 endeksi ile seçilen döviz kurları dolar ve Euro) arasındaki
nedensellik işlenmiştir. Çalışmaya bağımlı değişken olarak BİST100 endeksi bağımsız
değişkenler olarak döviz kuru ve Euro kuru dahil edilmiştir. Çalışmada kullanılan veriler aylık
veriler olup TCMB sitesinin web sayfasından elde edilmiştir. Verilerin analiz edilmesi ve
modelin kurulması e views ekonometrik analiz programı ile yapılmıştır.
Çalışmada kullanılan seriler zaman serileridir. Dolayısı ile serilerin modele dahil
edilebilmesi için öncelikle durağanlaştırılması aşaması tamamlanmıştır. Ancak verilerin
durağanlaştırılması uzun dönemde birbirlerine olan etkilerini elde etme açısından veri kaybına
neden olmaktadır. Bundan dolayı VAR modeli kurulduktan sonra uzun dönemdeki sapmaları
görebilmek için vektör hata düzeltme modeli ve değişkenler arasında var olan nedensellik
ilişkisini ortaya koyabilmek için Gragner nedensellik analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgulara
göre BİST 100 endeksinden diğer değişkenlere doğru tek yönlü bir nedenselliğin olduğu
gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler Vektör Hata Modeli, VAR Modeli, Dolar, Bist100, Gragner Nedensellik.

Abstract:
İn this study, the causality between the Bist100 index and the selected exchange rates (USD and Euro) has
been studied. BIST100 index as dependent variable in the study, exchange rate and Euro rate were
included as independent variables. The data used in the study are monthly data and were obtained from the
web page of the CBRT website. The analysis of the data and the establishment of the model were made
with the e-views econometric analysis program.
The series used in the study are time series. Therefore, in order for the series to be included in the model,
firstly, the stationarization phase was completed. However, the stagnation of data causes data loss in terms
of obtaining their effects on each other in the long term. Therefore, after the VAR model was established,
Gragner causality analysis was performed to reveal the causality relationship between the vector error
correction model and the variables in order to see the long-term deviations. According to the findings, it
has been observed that there is a one-way causality from BIST 100 index to other variables.

Key Wodrs: Dolar, Bist100, VAR Model, VECM, Variance Decomposition Function, Granger Causality