Gestasyonel diyabetes mellitus tanılı hastaların doğum öncesi ve sonrası diyabet açısından taranma durumları ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Pre- and post-natal diabetes screening conditions of patients diagnosed with gestational diabetes mellitus and determination of related factors
Yazar: ŞULE SAĞLAM ARDA
Danışman: DOÇ. DR. CAN ÖNER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Diyabet, rölatif veya mutlak insülin eksikliği ya da periferik
dokularda insüline karşı gelişmiş olan 'insülin direnci' sebebiyle ortaya çıkan, multisistemik tutuluma neden olan kan şekeri yüksekliği ile seyreden kronik bir
metabolizma bozukluğudur. Gestasyonel diyabet (GDM) ise gebelik sırasında
başlayan ya da ilk kez gebelikte fark edilen glukoz intoleransını ifade eder. Daha
önce GDM tanısı olan kadınlarda doğumdan sonra tip 2 diyabet gelişme olasılığı 10
kat daha fazladır. Amerikan Diyabet Derneği, önceden GDM tanısı olanların
doğumdan sonra 6 ila 12. haftalarda glukoz intoleransı açısından OGTT ile
taranmasını ve yaşam boyu her 3 yılda bir diyabet açısından değerlendirilmesini
önermektedir. Çalışmamızda 2019-2022 yılları arasında GDM tanısıyla takip edilen
gebelerin doğum sonrası diyabet açısından taranma durumları ve ilişkili faktörlerin
incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel desende planlanan bu çalışma hastanemiz diyabet
polikliniklerinde 1.01.2019- 31.12.2022 tarihleri arasında takip edilen GDM tanılı
hastaların tamamı çalışmaya dahil edilmiş olup hastalar ile birebir görüşülerek,
hastane sistemi ve enabız üzerinden verilerine ulaşılarak yapılmıştır. Çalışmada
araştırmacılar tarafından oluşturulan biyodemografik anket katılımcıya yöneltilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 215 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması
32,5 ± 5,6 dır. Katılımcıların ortanca gebelik sayısı 3 ( min:1 max:10) tür.
Katılımcıların yaklaşık yarısı (%48,4; n= 104) lise mezunu ve büyük kısmı ( %83,3;
n= 179) çalışmıyor idi. Katılımcıların Diyabet Polikliniğine başvurdukları sırada
%68,1 i (n=147) 3. trimester, %25,0 (n=54) 2.trimester, %6,5 (n=14) 1. trimester
içinde idi. Katılımcıların %21,4 (n=46)'ünün daha önceki gebeliklerinde GDM
öyküsü mevcuttu. Ailesinde DM tanısı olan katılımcı oranı %46,0 (n=99 ) dur.
Katılımcıların %8,8 (n=19) inde ise PCOS mevcuttur. Katılımcıların % 72,7 si
(n=157) 3,OGTT yaptırmış iken %26,9 u (n=58) OGTT yaptırmamıştır.
.Katılımcıların OGTT taraması yapılmasına uygun haftada olanların oranı %14,1
(n=12) dir. OGTT yaptıran katılımcıların %8,3 ü (n=13) 50 gr ile %91,7 si (n=144)
75 gr ile OGTT yapmıştır. Katılımcıların sadece 1 ine ( n=%0,5) aile hekimi
tarafından OGTT önerildiği öğrenilmiştir. Takip edilen GDM hastalarının %54,0
ix
(n=116) sı sadece diyet ve yaşam tarzı değişikliği ile tedavi edilirken %46,0 (n=99)
u diyet + insülin tedavisi almıştır. Katılımcıların doğum haftaları incelendiğinde
%38,1 inin (n=82) 38 haftalık,%36,7 (n=79)'nun ise 39 haftalık doğum yaptığı
görülmüştür. Doğum haftaları dikkate alındığında katılımcıların % 7,9'u (n=17)
preterm %92,1'i (n=198) miadında doğum yapmıştır. Katılımcıların %27,4 (n=59) ü
normal spontan yol ile doğum yapmış iken sezeryanla doğum yapan katılımcı oranı
%72,6 (n=156) dır. Katılımcıların bebeklerinin ortalama doğum kilosu;3435,0
±514,8 gr dır. Katılımcıların %8,8 (n=19) unun makrozomik bebeği olduğu
görülmüştür. Doğum sonrasında katılımcıların bebeklerinin %9,3 ü (n=20) yoğun
bakım desteğine ihtiyaç duymuşken bir tanesi doğum sonrası ex bir tanesi de ölü
doğmuştur. Katılımcıların %47,9 (n=102) si kayıtlı olduğu aile hekimine düzenli
takibe gitmemiştir. Gebeliği sırasında OGTT yaptıran katılımcıların %7,9 (n=3) unda
DM,%23,7 (n=9) sinde ise prediyabet gelişmiştir. Doğum sonrası OGTT taraması
yaptıranların %16,1 (n=9) DM, %30,4 (n=17) ünde ise prediyabet gelişmiştir.
Gebeliği sırasında OGTT yaptırmayanların %31,8 (n=7) ine DM, %36,4 (n=8) üne
ise prediyabet tanısı konmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda GDM tanısıyla takip edilen gebelerin retrospektif
değerlendirmesinde hatırı sayılır bir grubun gebeliğinde OGTT yaptırmadığı ve
OGTT önerilen kişiler arasında yalnızca bir kişiye aile hekimi tarafından OGTT
önerildiği sonucuna ulaştık. Yine doğum sonrası taranma durumlarına baktığımızda
katılımcıların yarıdan fazlası doğum sonrası OGTT yaptırmamıştır. Postpartum
OGTT yaptıranların ise %16,1 inde (n=9) DM, %30,4 (n=17) ünde ise prediyabet
gelişmiştir. Taranma durumları bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de istenilen
düzeyde değildir.

Abstract:
Aim:Diabetes is a chronic metabolic disorder that occurs due to relative or
absolute insulin deficiency or "insulin resistance" to insulin in peripheral tissues,
resulting in high blood sugar that causes multisystem involvement.Gestational
diabetes (GDM) refers to glucose intolerance that begins during pregnancy or is
noticed for the first time during pregnancy.Women with a previous diagnosis of
GDM are 10 times more likely to develop type 2 diabetes after birth.The American
Diabetes Association recommends that those with a previous diagnosis of GDM be
screened for glucose intolerance with OGTT at 6 to 12 weeks after birth and be
evaluated for diabetes every 3 years throughout life.Our study aimed to examine the
screening status of pregnant women who were followed up with a diagnosis of GDM
between 2019 and 2022 for postpartum diabetes and related factors.
Materials and Methods: This study, planned in a cross-sectional pattern,
included all patients diagnosed with GDM who were followed up in the diabetes
outpatient clinics of our hospital between 1.01.2019 and 31.12.2022, and was
conducted by interviewing the patients one-on-one and accessing their data through
the hospital system and enabız.In the study, a biodemographic questionnaire created
by the researchers was directed to the participant.
Results:215 people were included in the study.The average age of the
participants is 32.5 ± 5.6 years.The median number of pregnancies of the participants
is 3 (min: 1 max: 10).Approximately half of the participants (48.4%; n= 104) were
high school graduates and most of them (83.3%; n= 179) were not
working.Approximately half of the participants (48.4%; n= 104) were high school
graduates and most of them (83.3%; n= 179) were not working. When the
participants applied to the Diabetes Polyclinic, 68.1% (n=147) were in the 3rd
trimester, 25.0% (n=54) were in the 2nd trimester, and 6.5% (n=14) were in the 1st
trimester. 21.4% (n=46) of the participants had a history of GDM in previous
pregnancies.The rate of participants with a family history of DM is 46.0% (n=99).
PCOS was present in 8.8% (n=19) of the participants. While 72.7% (n=157) of the
participants had a 3rd OGTT, 26.9% (n=58) did not have an OGTT.The proportion
of participants who were in the appropriate week for OGTT screening was 14.1%
(n=12). Of the participants who had OGTT, 8.3% (n=13) had OGTT with 50 g and
91.7% (n=144) had OGTT with 75 g.It was learned that only 1 of the participants
(n=0.5%) was recommended OGTT by their family physician. While 54.0% (n=116)
of the GDM patients followed were treated with diet and lifestyle changes alone,
46.0% (n=99) received treatment with diet + insulin.When the birth weeks of the
participants were examined, it was seen that 38.1% (n = 82) gave birth at 38 weeks,
and 36.7% (n = 79) gave birth at 39 weeks. Considering birth weeks, 7.9% (n=17) of
xi
the participants gave birth preterm and 92.1% (n=198) gave birth at term.While
27.4% (n=59) of the participants gave birth by normal spontaneous delivery, the rate
of participants who gave birth by cesarean section was 72.6% (n=156). The average
birth weight of the participants' babies is 3435.0 ± 514.8 g.While 9.3% (n=20) of the
participants' babies required intensive care support after birth, one was born
postnatally and one was stillborn.Of the participants who had OGTT during
pregnancy, 7.9% (n=3) developed DM and 23.7% (n=9) developed prediabetes. Of
those who had postnatal OGTT screening, 16.1% (n=9) developed DM and 30.4%
(n=17) developed prediabetes.Of those who did not have an OGTT during
pregnancy, 31.8% (n=7) were diagnosed with DM and 36.4% (n=8) were diagnosed
with prediabetes.
Conclusion: In our study, in the retrospective evaluation of pregnant women
followed up with a diagnosis of GDM, we concluded that a significant group did not
have an OGTT during their pregnancy, and among those for whom OGTT was
recommended, only one person was recommended OGTT by the family physician.
Again, when we look at the postnatal screening status, more than half of the
participants did not have a postnatal OGTT.Of those who had postpartum OGTT,
16.1% (n=9) developed DM and 30.4% (n=17) developed prediabetes. Screening
conditions are not at the desired level in our country, as in the rest of the world.