Döviz kuru oynaklığının istihdama etkisi: Türkiye örneği
The effect of exchange rate volatility on employment: The case of Türkiye
Yazar: BELGÜZAR CEREN KARAGÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK KUTLUAY ŞAHİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate

Özet:
Geçmişten günümüze kadar geçen sürede küreselleşme hız kazanmıştır ve ülkeler arasındaki ilişkiyi sağlayan önemli bir araç olmuştur. Döviz kuru oynaklığı Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin istihdam oranlarını dolaylı yollardan negatif etkilemektedir. Literatür incelendiğinde döviz kuru oynaklığı ile istihdam arasındaki ilişki yerine genellikle kur oynaklığı ve işsizlik üzerine çalışmalara ulaşılmıştır. Bu çalışmada, döviz kuru oynaklığının istihdama etkisi araştırılmış ve analizde güncel veriler kullanılmıştır.
Yapılan bu çalışmada döviz kuru oynaklığının istihdam üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, 2015-2023 yılları için aylık datalardan yararlanılarak ampirik bir analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ekonometrik metot olarak zaman serisi analizi uygulanmıştır. Analiz yöntemi için Autoregressive Gecikmesi Dağıtılmış (ARDL) sınır testinden yararlanılmıştır. Daha sonra Augmented Dickey-Fuller (ADF) birim kök testi gerçekleştirilerek durağanlık analizi uygulanmıştır. Oynaklık serisini düzenleyebilmek için ARCH-GARCH modelinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, bağımsız değişken olan döviz kuru oynaklığının istihdam oranı üzerine olumsuz bir etki yarattığına ulaşılmıştır. Başka bir ifadeyle döviz kuru oynaklığında meydana gelen artış istihdam oranını azaltmaktadır. Diğer bağımsız değişken olan imalat sanayi kapasite kullanım oranında meydana gelen artış istihdam oranında artışa neden olmaktadır. COVİD-19 kukla değişkeninin istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve negatif etkisinin olduğu görülmüştür. Ayrıca uzun dönem dengesinde sapmaların yaşanmasına neden olmuştur. Hata düzeltme terimi katsayısı gözlemlendiğinde uzun dönem sapmalarının ortalama olarak 3 aylık bir dönemde yeniden dengeye ulaştığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Globalization has gained momentum from the past to the present and has become an important tool that provides relations between countries. Exchange rate volatility negatively affects the employment rates of developing countries such as Turkey indirectly. When the literature is examined, instead of the relationship between exchange rate volatility and employment, studies on exchange rate volatility and unemployment are generally found. In this study, the effect of exchange rate volatility on employment was investigated and current data was used in the analysis. This study aims to examine the effect of exchange rate volatility on employment. In this context, an empirical analysis was carried out using monthly data for the years 2015-2023. Time series analysis was applied as the econometric method in the study. Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds test was used for the analysis method. Then, Augmented Dickey-Fuller (ADF) unit root test was performed and stationarity analysis was applied. ARCH-GARCH model was used to organize the volatility series. According to the findings, it was found that the independent variable, exchange rate volatility, had a negative effect on the employment rate. In other words, an increase in exchange rate volatility reduces the employment rate. The increase in the other independent variable, the manufacturing industry capacity utilization rate, causes an increase in the employment rate. It was observed that the COVID-19 dummy variable was statistically significant and had a negative effect. It also caused deviations in the long-term balance. When the error correction term coefficient was observed, it was concluded that the long-term deviations reached the balance again in an average of 3 months.