Aile Sağlığı Merkezlerindeki aile hekimlerinin vertigo tanı ve tedavi yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of family physicians' approaches to diagnosis and treatment of vertigo in Family Health Centers
Yazar: HATİCE KÜBRA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. FÜSUN SUNAR
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat) ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Odyoloji = Audiology ; Vertigo = Vertigo

Özet:
Vertigo, bir hastalık grubunda değil, farklı patolojiler neticesinde ortaya çıkan baş dönmesi veya denge bozukluğu semptomları şeklinde tanımlanır. Denge bozukluğu veya baş dönmesi, hastaların sağlık kuruluşlarına en sık başvurma nedenleri arasındadır. Hastaları hem sosyal hem de ekonomik yönden etkileyen bu semptomların psikolojik olumsuzlukları da beraberinde getirme olasılığı vardır. Bu semptomları gösteren hastalar kendilerine en yakın sağlık kuruluşu olan aile sağlığı merkezlerine başvurabilmektedir. Aile hekimlerinin vertigo tanı ve tedavi yaklaşımları ile farkındalık düzeyini değerlendirmenin amaçlandığı bu çalışmada belirlenen amaç doğrultusunda bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Türkiye genelinde aile sağlığı merkezlerinde çalışan 399 katılımcıya yapılan anket ile veriler toplanmıştır. Çalışma, internet üzerinden ve rastlantısal örnekleme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Bulgulara göre, hekimlerin %79.9'u vertigo tanısı koyma konusunda kendilerini yeterli bulmamaktadır ve %50.6'sı tanı koyma konusunda kendilerine güven duymamaktadır. %29.1'i tanı koymada laboratuvar tetkiklerine ihtiyaç duymadığını belirtirken, geri kalan büyük bir kısım yüksek oranda ihtiyaç duymaktadır. %53.4'ü test bataryalarının tanı koymada etkili olduğunu düşünmekte, %53.1'i ise vertigo hastalarına medikal tedavi uygulamada yeterli bilgi ve tecrübeye sahip olduklarını belirtmektedir. Ayrıca, 177 katılımcı odyologların görev tanımını bilmekte fakat kavram karmaşası yaşamaktadır; 119 katılımcı ise yardımcı eleman olarak odyologlara ihtiyaç duymaktadır. Vertigo muayenesi için en sık otoskopi tercih edilmekte, ilk test olarak en fazla saf ses odyometri kullanılmakta, ancak çoğunluk 'hiçbiri' yanıtını seçmektedir. Vertigo değerlendirmesi için en fazla kullanılan anket vertigo semptom ölçeğidir, fakat yüksek oranda katılımcı anket kullanmamaktadır. Vertigo olduğunu belirten hastalar için en sık klinik muayene sonrası sevk yöntemi tercih edilmektedir. BPPV tanısında tedavi edici manevralar ve baskılayıcı ilaçlar kullanılmakta, ancak kanalit repozisyon manevraları genellikle tercih edilmemektedir. Çalışmada test edilen hipotezler sonucunda, cinsiyet ile vertigo bilgi düzeyi arasında anlamlı bir fark bulunmamış (t(394) = 0.705, p = 0.481), ancak sevk süresi ile bilgi düzeyi arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir (t(393) = 10.27, p < 0.001). Üniversite hastaneleri ve eğitim araştırma hastanelerinde çalışanların bilgi düzeyleri daha yüksek çıkmıştır (F(3, 390) = 77.24, p < 0.001). Klinikte kullanılan yöntemlerin sayısı arttıkça bilgi düzeyinin arttığı (F(2, 393) = 109.68, p < 0.001), kanalit manevrası bilgisine sahip olanların ise daha yüksek bilgi düzeyine sahip olduğu görülmüştür (F(1, 393) = 199.53, p < 0.001). Son olarak, odyologlar ve aile hekimleri arasında vertigo tanı ve tedavi konusundaki bilgi, tecrübe ve sevk süreleri açısından anlamlı farklar olduğu belirlenmiştir. Burada aile hekimleri ile odyologlar arasında doğrudan bir karşılaştırma yapmak amaçlanmamıştır. Amaç, her iki meslek grubunun vertigo tanı ve tedavisindeki bilgi ve tecrübe düzeylerini belirleyerek, multidisipliner bir yaklaşımın gerekliliğini ortaya koymaktır. Odyologlar, hastaları daha hızlı sevk etmekte ve manevralar konusunda daha yetkin görünmektedir, aile hekimleri ise medikal tedavi konusunda daha deneyimlidir. Bu bulgular, birinci basamak hekimlerinin vertigo semptomu hakkında farkındalığını artırmanın ve eğitimlerin önemini vurgulamaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar ile aile hekimlerini ve odyologların; vertigo, dizziness, denge bozukluğu veya baş dönmesi semptomlarına neden olan hastalıkların tanılanması ve tedavisi sürecindeki yaklaşımlarının belirlenmesi ve Aile Sağlığı Merkezlerindeki Odyoloji ekipmanlarına ihtiyacın farkındalığının değerlendirilmesi sağlanmıştır. Bu sonuçlara göre; aile sağlığı merkezinde çalışan aile hekimlerinin vertigo tanı ve tedavi yöntemleri konusunda farkındalıklarının artırılması ve aile sağlığı merkezlerine odyologların beraberinde odyolojik ekipmanların da bulunması önerilmektedir.

Abstract:
Vertigo is defined as symptoms of dizziness or balance disorders that occur as a result of different pathologies, not a group of diseases. Balance disorder or dizziness are among the most common reasons why patients apply to healthcare institutions. These symptoms, which affect patients both socially and economically, may also cause psychological negativities. Patients showing these symptoms can apply to family health centers, which are the closest health institution to them. A field research was carried out in line with the purpose determined in this study, which aimed to evaluate the vertigo diagnosis and treatment approaches and awareness level of family physicians. Data was collected through a survey conducted on 399 to the participant working in family health centers across Turkey. The study was conducted over the internet and using random sampling method. According to the findings, 79.9% of physicians do not find themselves competent in diagnosing vertigo and 50.6% do not feel confident in making a diagnosis. While 29.1% stated that they do not need laboratory tests to make a diagnosis, the majority of the remaining need it at a high rate. 53.4% think that test batteries are effective in making a diagnosis, and 53.1% state that they have sufficient knowledge and experience in applying medical treatment to vertigo patients. Additionally, 177 participants knew the job description of audiologists, but experienced conceptual confusion; 119 participants need audiologists as assistants. Otoscopy is most often preferred for vertigo examination, pure tone audiometry is most often used as the first test, but the majority choose the answer 'none'. The most commonly used questionnaire for vertigo assessment is the vertigo symptom scale, but a high percentage of participants do not use a questionnaire. For patients who state that they have vertigo, the referral method after clinical examination is most frequently preferred. Therapeutic maneuvers and suppressive medications are used in the diagnosis of BPPV, but canalith repositioning maneuvers are generally not preferred. As a result of the hypotheses tested in the study, no significant difference was found between gender and vertigo knowledge level (t(394) = 0.705, p = 0.481), but a positive relationship was detected between referral time and knowledge level (t(393) = 10.27, p < 0.001). The knowledge levels of employees working in university hospitals and training and research hospitals were higher (F(3, 390) = 77.24, p < 0.001). It was observed that as the number of methods used in the clinic increased, the level of knowledge increased (F(2, 393) = 109.68, p < 0.001), and those who had knowledge of the canalith maneuver had a higher level of knowledge (F(1, 393) = 199.53, p < 0.001). . Finally, it was determined that there were significant differences between audiologists and family physicians in terms of knowledge, experience and referral times regarding vertigo diagnosis and treatment. It is not intended here to make a direct comparison between family physicians and audiologists. The aim is to reveal the necessity of a multidisciplinary approach by determining the knowledge and experience levels of both professional groups in vertigo diagnosis and treatment.Audiologists refer patients faster and appear to be more proficient with maneuvers, while family physicians are more experienced with medical management. These findings highlight the importance of increasing primary care physicians' awareness and education about the symptom of vertigo. With the results obtained from the research, family physicians and audiologists; It was aimed to determine the approaches to the diagnosis and treatment of diseases that cause symptoms of vertigo, dizziness, balance disorder or dizziness, and to evaluate the awareness of the need for audiology equipment and audiologists in Family Health Centers. In the study, the following suggestions were made to achieve better results in the diagnosis and treatment of vertigo: Increasing the cooperation between audiologists and family physicians, organizing regular training programs on vertigo, standardizing diagnosis and treatment protocols, facilitating access to equipment and devices used in the treatment of vertigo patients, using multidisciplinary approaches. adoption and clarification of the roles of professionals in both specialties in the treatment processes of vertigo patients. By implementing these recommendations, it is aimed to improve the diagnosis and treatment processes of vertigo patients.