El-Mu'cemu'l-Vasit'te aynı kök harfli sülâsî fiillerin farklı bablardaki anlam değişimleri (Üçüncü bâb özelinde)
The semantic changes in different bâbs of the same root-lettered third verbs in al-Mu'cemu'l-vasît (Specific to the third bâb)
Yazar: MUHAMMED İBRAHİM ERDEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT IŞIK
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Anlam değişikliği = Meaning change ; Arapça = Arabic ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; El-Mucemul-Vasit = El-Mucemul-Vasit ; Sülasi = Sülasi

Özet:
Bu çalışmada üçüncü bâb özelinde el-Mu'cemu'l-Vasît'te aynı kök harfli sülâsî fiillerin farklı bâblardaki anlam değişimleri incelenmektedir. Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştımanın konusu ve amacı açıklanmıştır. Birinci bölümde Arap dilinin tarihsel gelişimi ile sözlük, sözlükbilim ve arap sözlük tarihi başlıkları altında sözlüğün mahiyeti ve arap dilindeki yeri incelenmektedir. Bunlarla birlikte sarf ilminin tanımı, konusu, önemi ve gayesi başlıklar halinde ele alınarak açıklanmıştır. Ayrıca Arap dilinde fiiller, sülasi mücerret fiiller ve mastarları ile mizân-ı sarfî konuları ele alınmıştır. İkinci bölümde araştırma konusunun kaynağı olan el-Mu'cemu'l-Vasît hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Daha sonra elif harfinden başlanarak yâ harfine kadar bütün harflerde üçüncü bâb özelinde maddeleri aynı olup heyetleri farklı olan sülasi mücerret bâblardan anlam farklılığı bulunan fiiller tablolar halinde ele alınmıştır. Sonuç kısmında ise araştırma neticesinde elde edilen veriler analiz edilerek hangi harften ne kadar sayıda fiil geldiği çeşitli yönleriyle gözler önüne serilmiştir.

Anahtar Kelimeler: el-Muʽcemu'l-Vasît, Mucem, Vasit, Sülasi, Mücerret, Fiil, Bâb

Abstract:
In this study, the semantic changes in different bâbs of the same root-lettered sulâsî verbs in al-Mu'cemu'l-Vasît specific to the third bâb will be examined. The study consists of introduction, two parts and conclusion. In the introduction, the subject and the purpose of the research are explained. In the first part, The nature of the dictionary and its place in the Arabic language examined under the titles of historical development of Arabic language and dictionary, lexicography and history of Arabic dictionary. Along with these, the definition, subject, importance and purpose of Sarf science are explained in titles. In addition, verbs in Arabic language, sülasi abstract (mücerret) verbs and their infinitives and mizân-ı sarfî (vezin ölçüsü = rhythm  scheme or Rhythmmeter) concepts  were discussed. In the second part, brief information is given about al-Mu'cemu'l-Vasît, which is the source of the research subject.Then, starting from the elif letter up to the letter  "yâ" on all letters specific to the third bâb where verbs having same source but different bodies which have different meaning on Sülasi muecerret bâbs  discussed in tables. In the conclusion part, the data obtained as a result of the research are analyzed and how many verbs come from which letter are exposed in various aspects.

Keywords: al-Muʽcemu'l-Vasît, Mucem, Vasit, Sülasi, Mücerret, Verb, Bâb