Resimli çocuk kitaplarında hayvan imgesi
Animal image in illustrated children books
Yazar: SEVGİ CAN PEKMEZCİ
Danışman: PROF.DR. İSMAİL KAYA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
ÖZET İnsanlık tarihinin her döneminde hayvan imgesi, insanın yaratımlarına ilham kaynağı olmuş, bu ilham, sanata, edebiyata, folklora ve eğitime yansımıştır. Genel eğitim kapsamında resimli çocuk kitaplarının hazırlanmasında hayvan motifleri çok önemli bir yer tutar. Dolaylı anlatım ve eğitim yollarından biri olarak hayvan imgesi, çocuk kitaplarında en çok kullanılan ve önemle ele alınan öğelerden biridir. "Resimli Çocuk Kitaplarında Hayvan İmgesi" konusunun Yüksek Lisans Sanat Eseri Çalışması olarak seçilmesi, bu konunun öneminin ve gerekliliğinin ve bu alanın özgün çalışmalar ortaya konulabilecek zenginliğe sahip olmasının sonucudur. Konunun sınırsız hayal dünyası, metin-resim birlikteliğindeki anlatım ilişkisi yönüyle, güzel sanatlar eğitimi içinde bulunan biri için önemli uyaranlar sayılmalıdır. Çalışma raporunun ilk bölümünü resimli çocuk kitabının tarihsel gelişimi oluşturmaktadır. Resimli kitabın tanımı ve ilk örneklerinin yer aldığı kısa bir tarihçeyle konuya giriş yapılmıştır. Hümanizm ile birlikte çocuk kitaplarının doğuşu, aydınlanma dönemi, 19. yy., 20. yy. ve sonrası çocuk kitaplarının gelişimi konu başlıklarıyla da tarihsel gelişim, kronolojik sırayla örneklendirilerek incelenmiştir. İkinci bölümde, sürekli eğitimin bir parçası olan resimli kitapların çocuk eğitimindeki önemi incelenmektedir. Çocuğun resimli kitapla kurduğu dostluğun, onun gelişim sürecine ve hayal gücüne etkileriyle birlikte; çocukların gelişim basamaklarına, düzeylerine uygun resimlenen bir kitap anlayışı üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda çağdaş, özgün ve nitelikli bir ürün sunmanın, onların imgesel, görsel, düşünsel ve eğitsel gelişimlerine katkısı incelenmiştir. Üçüncü bölümde dünya çocuk edebiyatında önemli bir yeri olan Fabl'lara ve Fabl'ların zengin anlatım olanaklarına değinilmiştir. En bilinen fabl yazarları hakkında kısa bilgiler verilerek, tarihsel süreç içerisinde fabl illüstrasyonlarından örneklerle konunun zenginleştirilmesi amaçlanmıştır. Dördüncü bölümde, insanlık tarihi boyunca hayvan imgesinin çocuklarla kurulan ilişkisine, bu ilişkilendirmenin özelde çocuğun ve genelde insanın hayal dünyasına etkilerine ve bu etkilerin sonucu, konunun masallara ve mitolojiye yansımalarına değinilmiştir.Çalışmanın görsel dayanakları olarak her bölümde çocuk kitaplarında hayvan imgesine ilişkin, ülkemizden ve dünyadan önde gelen resimleme sanatçılarının yapıtlarından örneklere yer verilmiştir. Son bölümde hayvan imgesinin kullanıldığı uygulamalı çalışmalarda, iyi-kötü kavramlarının öznelliği, karşıtlıkların da bir uyuma neden olabileceği, çok uç noktalarda görülen iki hayvanın bile birbirlerini kavrayabilecek, sarabilecek yönlerinin bulunabileceği, dostlukların ön yargılardan sıyrılmasının, arındırılmasının gerekliliği teması özellikle ele alınmıştır. Bu kapsamda hazırlanan öyküde ve yapılan resimlerde hayvan imgesinden hareketle insani boyutun öne çıkarılması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın genel amacı, ortak atalarımıza, ortak yaşam mekanlarımıza rağmen, aynı havayı soluduğumuz hayvan dostlarımızla insan arasında giderek büyüyen uçurumu yok etmek, azalan paylaşımı ve yitirilen sevgiyi yeniden kazanmak; giderek daha fazla çıkar ve mecburiyet ilişkisine dönüşen hayvan - insan birlikteliğini, bir sevgi, şefkat ve saygı ilişkisine kavuşturmaktır. Sonuç olarak, içinde yaşadığımız doğayı her yönü ile yeniden keşfetmek zorunda olduğumuza değinilmekte ve insanoğlunun ben-bencilliğini "BİZ"e dönüştürmede bu tür yaklaşımların gerekliliği üzerinde durulmaktadır.

Abstract:
SUMMARY Animal images have been inspiration to human creation for every periods of the human civilization history. This inspiration has affected the fields of art, folklore, literature and education. Regarding the scope of general education, we see that animal motives have really great impression on making illustrated children books. The use of animal images, is one of the ways of indirect expression and education methods, is also one of most applied and emphasized elements in children books. Selecting "Animal Images in Illustrated Children Books" as the subject matter of this research which is a M.A. artwork is the result of necessity and importance of this subject, and having a rich field on which original art works can be easily produced. The boundless imaginative world of the subject and the collective expression ability of text and illustration together can be considered as important stimulants for one who studies art. In the first chapter of the research, the historical development of illustrated children books is investigated. In the beginning, there is a short introductory part with a brief historical outlook and initial examples of illustrated books. The historical development is explained in chronological order with examples according to those subject titles; the appearance of children books with the humanism, enlightenment period, 19th Century, 20th Century, and after 20th Century. The importance of illustrated book in continual children education is researched in the second chapter. The friendship that is being developed by the child with illustrated books has a great impression on child's imagination and progressive process. Regarding this impression, it is focused on books that are illustrated suitable to steps of children's progress and levels. In this context, the effect of presenting an originated and qualified product on child's imaginative, visual, intellectual and educational progress is examined. In the third chapter, the fables that are an important place in the world literature, and their rich capacities of expression are mentioned. Giving some information on well-known fable writers and some examples of fable illustration works in historical development, it is aimed to enrich the subject matter.In the forth chapter, the relationship that has been developed between the animal and the child during the historical process, the effects of this relationship on imaginative world of human in general, of children in particular, and the reflections of the subject on tales and mythological stories as a result of these effects are investigated. As the visual basis of the research, in each chapter, the examples of leading book illustrators in worldwide and Turkey that are related to animal images in children books. In the last chapter, in practical works in which animal images are used, the subjectivity of good-bad conflicts, the possibility of harmony in the conflicts, the high probability of togetherness of two animals, even if they are contradictory in extreme points, and the necessity of purification of friendship from the prejudice are especially dealt with. In this context, in the stories and the illustrations, it is aimed to highlight the human side moving from animal images. The main goal of this research is to abolish the big gap between human and animal that grows up more and more everyday, although we have common ancestors and common living quarters. With this research, it is also aimed to regain decreasing sharing and lost affection, and transforming the relationship between men and animals that has been becoming profit and compulsion relation more and more everyday into a love, respect and care intercourse. As a result, it is mentioned that we have to re-explore the nature where we live in all aspects and in order to transforming man's self egoism into "our" it is really necessary to show understandings like this.