hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Zihin ve gerçeklik: İbn Sînâ felsefesinde insan aklının sınırları üzerine bir inceleme
Mind and reality: A study on the limits of human intellect in Avicenna's philosophy
Yazar: HALİL İBRAHİM ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. ESAT BURAK ŞAMAN
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Aristotelesçi felsefeyi Arapçada yeniden yazmaya teşebbüs eden İbn Sînâ (ö. 428/1037), devraldığı miras sayesinde eş-Şifâ/Kitâbu'n-Nefs'te geniş kapsamlı bir nefs (psykhê) araştırması yürütmüştür. Nefsin tanımı ve fiilleri hakkındaki bir soruşturmanın ardından bu araştırma, faal aklın (nous poietikos) rolünün ne olduğu sorusunu gündemine almıştır. Nefse dair araştırmanın ucu açık kalmaması için önemli olan, insan aklı ve faal akıl arasındaki ilişkinin sınır durumlarının tespit edilmesidir. Bu çalışma, eş-Şifâ/Kitâbu'lBurhân'ın zihin ve gerçeklik arasındaki mesafeye odaklanan pasajlarına başvurarak İbn Sînâ'nın insan aklı ve faal akıl arasındaki ilişkiyi tutarlı bir şekilde nasıl tesis ettiği sorusunu cevaplamayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Avicenna (d. 428/1037), who attempted to rewrite the Aristotelian philosophy in Arabic, conducted a comprehensive inquiry into the soul (psykhê) in al-Shifā/Kitāb al-Nafs, owing to the legacy he inherited. After an investigation into the definition of the soul and its activities, this inquiry has taken up the question about the role of the active intellect (nous poiêtikos). In order to prevent the inquiry into the soul from remaining open ended, it is important to determine the limits of the relationship between the human intellect and the active intellect. This study aims to answer the question of how Avicenna consistently establishes the relation between the human intellect and the active intellect by referring to passages of al-Shifā/Kitāb al-Burhān that focus on the distance between the mind and reality
Kant'ın transandantal düşüncesinde kuvvetler bağlamında nesnenin kendi başınalığı (Özneye aşkınlığı) sorunu
The object's in-itselfness (Transcendence to subject) in view of forces in Kant's transcendental thought
Yazar: ULAŞ AYAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET AYHAN ÇİTİL
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu tezde Kant'ın Transandantal Felsefesi içerisinde kuvvetler bakımından "kendinde şey" kavramının bilinebilirliği sorgulanmıştır. Bunu yaparken Kant'ın temsil anlayışı incelenmiş ve temsil ile kendinde şey arasında bir "ara bölge"nin imkânı üzerinden soruşturmamız devam etmiştir. Bu bağlamda hem Kant'ın neye sınır çektiğini serimleyip hem de bu alan üzerinden ortaya çıkan epistemolojik problemler ortaya koyulmuştur. Kuvvetleri etkileri bakımından empirik olarak bilirken onların (kuvvetlerin) kendinde hallerine dair bir bilgimizin olup olamayacağı problem konumuz olmuştur. Bunu yaparken de Kant'ın Saf Aklın Eleştirisi'ni ve Doğa Biliminin Metafiziksel Temelleri'ni esas alarak yaptık. Ayrıca Modern Fizik tartışmalarının konuyla alakalı kısmını da tezimize dahil ettik.

Abstract:
This thesis examines the knowability of the concept of "thing-in-itself" in terms of forces within Kant's Transcendental Philosophy. In doing so, Kant's understanding of representation is analyzed, and our investigation continues through the possibility of an "intermediary region" between representation and the thing-in-itself. In this context, both the limits Kant draws and the epistemological problems arising from this domain are expounded. Our problem concerns whether we can have knowledge about the in-itself states of forces while empirically knowing them in terms of their effects. In this pursuit, we primarily based our study on Kant's Critique of Pure Reason and Metaphysical Foundations of Natural Science. Additionally, we incorporated relevant aspects of Modern Physics discussions into our thesis.
İnsan-dil-teknoloji ilişkisi bağlamında teknolojinin düşünceye etkileri
The effects of technology on thought in the context of human-language-technology relationship
Yazar: BEYZA ATALAR
Danışman: PROF. DR. EMRE ŞAN
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Teknoloji, insan düşüncesinin kurulumunda yalnızca bir araç olarak yer almaz; bu
kuruluma doğrudan katılır. Bu çalışma, özne-nesne ayrımını insan, dil ve teknoloji
bağlamında ele alarak teknolojinin insan düşüncesi üzerindeki etkileri üzerine bütüncül
bir bakış açısı sunmayı amaçlamaktadır. Bunu yaparken tezin bağlamı için uygun olan
hattın referansları, Mark Coeckelbergh'in insan-dil-teknoloji ilişkisi üzerinden kurduğu
korelasyon temel alınarak oluşturulmuştur. Bu bağlamda öncelikle teknolojinin insan
düşüncesi ile ilişkisi dil bağlamında incelenmiştir. Teknolojinin yaşam dünyasının
kurulumuna nasıl ortak olduğu ve aynı zamanda insanın bilgi ve düşüncesini dil
dolayımıyla nasıl dönüştürdüğü sorularının cevabı aranmıştır. Bu varsayımla birlikte
Heidegger'de tekniğin özünün barındırdığı tehlikeler, onun dil anlayışı üzerinden ele
alınmıştır. Sonrasında dil-teknoloji arasındaki ilişki, Mark Coeckelbergh tarafından
Wittgenstein'ın dil oyunları kuramı yoluyla kurulan teknoloji oyunları temelinde
incelenmiştir. Bu ilişkinin hermeneutik boyutlarını ele almak için ise Ricoeur'ün anlatı
kuramı üzerinden teknolojinin ve dilin insan ve toplum oluşumuna etkileri ele alınmıştır.
Tezimizin nihai amacı, dil ve teknolojinin insan düşüncesinin kurulumunda etkisinin
dolaylı olmadığını, aksine bu kuruluma doğrudan katkıda bulunduğunu göstermektir.

Abstract:
Technology does not remain only as a means to an end in the construction of human
thought, but directly participates. This study aims to offer a holistic perspective on the
effects of technology on human thought by considering the subject-object distinction in
the context of human, language and technology. In doing so, the references of the line
appropriate for the context of the thesis is on Mark Coeckelbergh's correlation of humanlanguage-
technology. In this context, firstly, the relationship between technology and
human thought is analyzed in terms of language. The answer to the questions of how
technology plays a role as a medium in the construction of the life world and at the same
time how it transforms human knowledge and thought through language is sought. With
this assumption, the dangers of the essence of technik in Heidegger is analyzed through
his philosophy of language. Afterwards, the relationship between language and
technology is analyzed in terms of technology games established by Mark Coeckelbergh
through Wittgenstein's theory of language games. To address the hermeneutic
dimensions of this relationship, the effects of technology and language on human and
social formation is discussed through Ricoeur's narrative theory. The ultimate aim of the
thesis is to show that language and technology indisputably effect the construction of
human thought.
Hannah Arendt'te Vita Activa ve etik
Vita Activa and ethics on Hannah Arendt
Yazar: MERYEM ÜSTÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAMİ VARLIK
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Arendt'e göre yaşadığımız dünyada varlığımızın temel koşulları bedenimizin emeği, elimizin işi ve nihayetinde de bu dünyayı paylaştığımız başkalarıdır. Bedenimiz biyolojik varlığını korumaya çalışırken elimiz ürettiği eşyalar ve kurumlar aracılığı ile dünyadaki kalıcılığımızı sağlamaktadır. Arendt için nesnel dünyamızı kuran ve oradaki varoluş şartlarımızı belirleyen, tüm ilişkiler ağımızı kurarak yaşadığımız dünyaya ilişkin rol ve anlam üreten ise söz ve edimle varlık gösterdiğimiz kamusal varlığımızdır. Başkalarıyla birlikte paylaştığımız bu alan, Arendt'e göre dünyaya ilişkin anlam arayışımızın da cevabını oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Arendt'in temaşa ve bilgi merkezli düşünme tarzlarının yapayalnızlığı ile çoğulluk durumunda ortaya çıkan kamusal varlığımızın somut deneyimleri çatıştırarak ortaya koyduğu vita activa kavramı ele alınmış ve felsefi incelemeye tabi tutulmuştur. Buna göre doğmak suretiyle içine girdiğimiz biyografik olaylarla dolu eylem alanında insan, bilgiden çok daha fazlasına ihtiyaç duymaktadır. Somut gerçeklik ve deneyimler tarafından belirlenen zihin dünyası, düşünürken yargılar oluşturmakta ve süreç her seferinde yine başkalarının somut varlığına uzanmaktadır. Bu doğrultuda bu çalışma, Arendt'in düşünce ve eylem hattı üzerinden düşünme faaliyetini doğrudan vicdani ve etik boyutla nasıl ilişkilendirdiğini ortaya koymayı amaçlamıştır.

Abstract:
According to Arendt, the fundamental conditions of our existence in the world we live in are the labor of our bodies, the work of our hands, and ultimately, others with whom we share this world. While our bodies strive to preserve their biological existence, our hands, through the things and institutions they produce, ensure our permanence in the world. For Arendt, our public existence, which manifests itself through speech and action by establishing the network of relationships that constitute our objective world, generates roles and meanings regarding the world we inhabit. This shared space with others, according to Arendt, constitutes the answer to our quest for meaning in the world. This study examines Arendt's concept of vita activa, which contrasts the solitude of contemplation and knowledge-oriented thinking with the concrete experiences of our public existence that emerge in plurality. It subjects Arendt's philosophical ideas to scrutiny by discussing how in the realm of action, filled with biographical events we enter by birth, humans require more than knowledge. The realm of the mind, shaped by concrete realities and experiences, forms judgments during thought processes, continually reaching out to the concrete existence of others. In this context, the study aims to elucidate how Arendt directly relates the activity of thinking through her line of thought and action to the ethical and conscientious dimensions.
Güzellik kavramı ile tasvir problematiği çerçevesinde İslâm ve resim sanatı ilişkisi
The relation between Islamic art of painting and concept of beauty within the frame of the problematic of depiction
Yazar: FATİME GANIJA
Danışman: DOÇ. DR. ESAT BURAK ŞAMAN
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu çalışma, İslâm metafiziğindeki güzellik kavramıyla tasvir problemi çerçevesinde incelenen İslâm resim sanatı ilişkisini ele almaktadır. İslâm metafiziği ile resim sanatı arasında bir bağlantı kurulmasının mümkün olup olmadığı amaçlanmıştır. İlk olarak güzellik kavramı incelenmiş, ardından önemli Grek filozoflarının ve İslâm filozoflarının güzellik kavramına dair görüşlerine yer verilmiştir. Sonrasında güzellik kavramının İslâm sanatındaki yerine ve resim sanatının İslâm dünyasındaki tarihsel sürecine değinilmiştir. Bunun yanında tasvir probleminin İslâm resim sanatına olan etkileri gözlemlenmiştir. Son olarak İslâm resim sanatının metafiziksel boyutunun varlığı meselesi ve sanat eserlerindeki güzelliğin maneviyata etkileri incelenerek ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: 
Güzellik, Mutlak Güzellik, İslâm metafiziği, resim sanatı, tasvir problemi.

Abstract:
This study, deals with the relation between the concept of beauty in Islamic metaphysics and the Islamic painting, which is analyzed within the problem of depiction. The aim of this study is to see whether it is possible to establish a connection between Islamic metaphysics and the painting art. First, the concept of beauty is analyzed, then the views of important Greek and Islamic philosophers on the concept of beauty are included. Afterwards, the place of the concept of beauty in Islamic art and the historical process of painting in the Islamic world were mentioned. Besides, the effects of the problem of depiction on Islamic painting are observed. Finally, the issue of the existence of the metaphysical dimension of Islamic painting and the effects of beauty in works of art on spirituality are examined.
Keywords: 
Beauty, Absolute Beauty, Islamic metaphysics, painting, problem of depiction.
Kayıp sonrası travmatik yas düzeyi ile dini başa çıkma arasındaki ilişki: Trakya örneği
The relationship between traumatic grief level and religious coping after loss: The Case of Thrace
Yazar: ŞULE GÜL ÖZDİLEK
Danışman: DR. NUR AKBULUT KILIÇOĞLU ; PROF. DR. ALİ AYTEN
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dini başa çıkma = Religious coping ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Şok-travmatik = Shock-traumatic

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Trakya bölgesinde yaşayan ve son 6 ay içerisinde sevdiği bir yakınını kaybeden kişilerin travmatik yas düzeyleri ile dini başa çıkma düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modelidir. Araştırmanın örneklemini Trakya bölgesinde yaşayan, sevdiği bir yakınını son 6 ay içerisinde kaybetmiş 472 (360 kadın, 112 erkek) kişi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak; Kişisel Bilgi Formu, Dini Başa Çıkma Ölçeği ve Travmatik Yas Ölçeği kullanılmıştır. Bağımsız grupların ölçüm sonuçlarını karşılaştırmak için bağımsız gruplar t testi, üç veya daha fazla grubun ortalamalarını karşılaştırmak için tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. İki farklı ölçme aracının sonuçları ölçüm arasındaki ilişkinin yönünün ve gücünü değerlendirmek amacıyla Pearson korelasyon katsayısı incelenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, kadınların pozitif dini başa çıkma ve travmatik yas puanları erkeklere göre daha yüksektir. Evli olan katılımcıların pozitif dini başa çıkma ve negatif dini başa çıkma puanları bekar bireylere göre anlamlı düzeyde daha yüksektir. Hem pozitif dini başa çıkma hem de negatif dini başa çıkma puanları yükseldikçe travmatik yas puanı da yükselmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship between traumatic grief levels and religious coping levels in individuals living in the Thrace region who have lost a loved one in the last six months. The research method employed is a descriptive research model, one of the quantitative research methods. The sample of the study consists of 472 individuals (360 women, 112 men) residing in the Thrace region who have lost a loved one in the past six months. The data collection instruments used in the study include the Personal Information Form, the Religious Coping Scale, and the Traumatic Grief Scale. To compare the measurement results of independent groups, the independent samples t-test was used, and the one-way ANOVA test was conducted to compare the means of three or more groups. The Pearson correlation coefficient was examined to assess the direction and strength of the relationship between the results of the two different measurement tools. In light of the findings, women's positive religious coping and traumatic grief scores are higher than men. Positive religious coping and negative religious coping scores of married participants are significantly higher than single individuals. As both positive religious coping and negative religious coping scores increase, the traumatic grief score also increases.
Kant'ta pratik aklın önceliğinden pratik felsefenin önceliğine
From primacy of practical reason to primacy of practical philosophy in Kant
Yazar: HAMZA ŞİŞMAN
Danışman: PROF. DR. AHMET AYHAN ÇİTİL
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Kant, Immanuel = Kant, Immanuel

Özet:
Kant, bir ve aynı aklın, teorik bakımdan sınırlı fakat pratik bakımdan belli yetkilerle donatılmış olması durumunu, eleştirel felsefenin muamması olarak adlandırır. Pratik aklın önceliği doktrini bu muammanın çözümüne tekabül eder. Bu çalışma, Kant'ın pratik aklın önceliği anlayışını ve bunun pratik felsefenin önceliğine kadar uzanan daha geniş anlamlarını incelemektedir. Bu çerçevede, pratik aklın teorik akla önceliği ile pratik felsefenin teorik felsefeye önceliği iddialarının dayandığı öncüller analiz edilmektedir. Her ne kadar akıl ve felsefe düzeylerinde pratiğin önceliği geçerliliğini korusa da, bu çalışma, Kant'ın çerçevesinde bu fikirlerin teorik akıl ve felsefenin önceliği ile dengelendiğini göstermeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle tezin temel sorunsalı teorik ve pratik olanın önceliği arasındaki gerilimdir. Bu tezde, pratik aklın ve felsefenin bir önceliği olduğu ortaya konarak, teorik ve pratik olanın aynı zamanda bir denge ve tamamlama ilişkisi içerisinde olduğu ve bunun da Kant'ın pratik-dogmatik metafizik anlayışında somutlaştığı gösterilmiştir.

Abstract:
Kant identifies the fact that one and the same reason is theoretically limited but practically endowed with certain powers the enigma of critical philosophy. The doctrine of the primacy of practical reason provides the solution to this enigma. This study delves into Kant's understanding of the primacy of practical reason and its broader implications, extending to the primacy of practical philosophy. Within this framework, the premises underlying the claim that practical reason has primacy over theoretical reason, as well as the primacy of practical philosophy over theoretical philosophy, are analyzed. Although the primacy of the practical at the levels of reason and philosophy remains valid, this study seeks to show that these ideas in Kant's framework are balanced through the primacy of theoretical reason and philosophy. Thus, the central problematic of this thesis is the tension between the primacy of the theoretical and the practical. In this thesis, it has been demonstrated that there is a primacy of practical reason and philosophy, while also showing that the theoretical and practical are in a relationship of balance and complementarity, which is embodied in Kant's conception of practical-dogmatic metaphysics.
Hz. Âişe'nin sahâbeye yönelik istidrakleri ve değerlendirmesi
Hz. Aisha's corrections of the companions and their evaluation
Yazar: AHMET SELÇUK ŞEN
Danışman: PROF. DR. ZEKERİYA GÜLER
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Hadis tarihinde râvilerin birbirlerini düzelttikleri ve alana katkı sağladıkları bilinen bir husustur. Aynı durum sahâbe asrı için de geçerlidir. Bu tezde Hz. Âişe'nin istidrakleri ele alınmış; bunlar arasından özellikle sıhhatinde ciddi bir problem olmayan ve geçmişte tartışma konusu olmuş ve temsil güçü yüksek olan örnekler seçilerek incelemeye tabi tutulmuştur. Sonuç itibarıyla, hadis rivayetine isabetli tenkitleriyle tanınan Hz. Âişe'nin haklılık payının vuzuha kavuşması yanında, bazen onun, istidrak ve itirazlarında haklı olmadığı da tespit edilmiştir.

Abstract:
It is a well-known fact in the history of hadith that the narrators corrected each other and contributed to the field. The same is true for the century of the Companions. In this thesis, the contributions of Hazrat Aishah are discussed; among these, examples that do not have any serious problems in their authenticity and have practical contemporary value are selected and subjected to analysis. As a result, besides the clarification of the rightness of Hazrat Aishah, who is known for her accurate contributions to the narration of hadith, it has also been determined that sometimes she was not right in her istidraks and objections.
Nicolaus Cusanus'un sonsuzluk düşüncesi ve modern felsefeye etkisi
Nicolaus Cusanus' idea of infinity and its impact on modern philosophy
Yazar: TAHA CEM AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER BEHİÇ ALBAYRAK
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Matematik felsefesi = Philosophy of mathematics ; Metafizik = Metaphysical ; Skolastik felsefe = Scholastic philosophy ; Sonsuzluk = Infinity

Özet:
Günümüzde her ne kadar kendisini bilim ve matematik altında incelesek de sonsuzluk kavramı felsefede de müstesna yerini korumuştur. Öyle ki felsefe tarihindeki radikal değişimlerin gelişme ve oluşmasında sonsuzluk kavramı üzerine düşünmenin yeri oldukça önemlidir. Nitekim sonsuzluk kavramı felsefenin hemen her alanına sirayet eden bir kavramdır, kendisi düşünüldüğü andan itibaren birçok soruna işaret eder. Sonsuzluk kavramının bu elverişli yapısını gören ve sonsuzluğun kendisini kendi içerisinde düşünmek suretiyle bir felsefeyi, ve nihayetinde teolojiyi, öngören kişilerden birisi de Nicolaus Cusanus'tur. Cusanus'un yazmış olduğu De Docta Ignorantia adlı eser özgünlüğünün yanı sıra kendisinden sonraki felsefi tartışmaları ve de bu felsefe tartışmalarından meydana gelen bilimsel tartışmaları oldukça etkilemiştir. Hatta öyle ki modern felsefenin başlangıcı olarak Cusanus'un kendisi gösterilebilir. Bu durumlar ele alındığında Cusanus'un De Docta Ignorantia adlı eserindeki sonsuzluk düşüncesini incelemek oldukça faydalı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Sonsuzluk, maksimum, mutlak, birlik, daralma, cehalet.

Abstract:
Today, although we examine it under science and mathematics, the concept of infinity has preserved its exceptional place in philosophy. In fact, thinking about the concept of infinity has a very important place in the development and formation of radical changes in the history of philosophy. As a matter of fact, the concept of infinity is a concept that spreads to almost every field of philosophy, and it points to many problems as soon as it is considered. Nicolaus Cusanus is one of the people who saw this favorable nature of the concept of infinity and envisioned a philosophy, and ultimately a theology, by thinking infinity in itself. In addition to its authenticity, Cusanus' De Docta Ignorantia influenced the philosophical debates that followed it and the scientific debates that emerged from these philosophical debates. In fact, Cusanus himself can be shown as the beginning of modern philosophy, depending on how we understand modern philosophy. Considering these situations, it will be very fruitful to examine the idea of infinity in Cusanus' De Docta Ignorantia.
Keywords: Infinity, maximum, absolute, oneness, contraction, ignorance.