Boncuklu Tarla yerleşimi çanak çömleksiz Neolitik a'dan b'ye geçiş dönemi öğütme taşları ve havanelleri
Boncuklu Tarla pre-pottery Neolithic transition a to b transition period ground stones and pestles
Yazar: MEKİYE EKSİK
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT GENÇ
Mardin Artuklu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Boncuklu Tarla, Ilısu ve HES projesi kapsamında 2008 yılında iki farklı ekip
tarafından yapılan yüzey araştırmalarında saptanarak incelenmiştir. 2012'den beri
gerçekleştirilen kurtarma kazıları Mardin Müze Müdürlüğü başkanlığında ve 2021 yılı
itibariyle Doç. Dr. Ergül Kodaş'ın bilimsel danışmanlığında kazılar yürütülmektedir.
Boncuklu Tarla buluntuları, Mardin Bölgesi'nin Çanak Çömleksiz Neolitik Dönem'i
açısından günümüze kadar kazısı yapılan ilk yerleşim yeri olmasının yanı sıra hem
Yukarı Dicle Bölgesi hem de Kuzey Mezopotamya Neolitikleşme süreci üzerine
önemli bilgiler sunmaktadır. Yaklaşık olarak 12.000 yıllık bir tarihe sahip olan
yerleşim yerinde açığa çıkarılan öğütme taşları ve havanelleri ile ilgili yapılacak
çalışmalar ile yeni veriler tespit edilmiş ve bu verilerin Yukarı Dicle Vadisi'ndeki
çağdaş yerleşim yerleriyle karşılaştırılması yapılarak, bölgedeki neolitikleşme
sürecindeki öğütme taşları ve havanellerinin hem kronolojik gelişimi hem de kültürel
bağlamdaki varlıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada, öğütme taşlarının
içinde bulunduğu taş alet endüstrisinin anlaşılabilmesi açısından öncelikle, arkeolojik
materyal kültüründe genel hatlarıyla öğütme taşlarının ne olduğu ve en basit formdan
kompleks formlara nasıl bir tipolojik değişimin görüldüğü, öğütme taşlarının neden
gereken önemi görmediği ve nasıl bir çalışma metodolojisi ile çalışılması gerektiği
kısaca açıklanmaya çalışılacaktır.

Abstract:
Boncuklu Tarla was identified and investigated during surveys conducted by
two different teams in 2008 within the scope of the Ilısu and HES project. Since 2012,
rescue excavations have been carried out under the direction of the Mardin Museum
Directorate and as of 2021, excavations have been carried out under the scientific
supervision of Assoc. Prof. Dr. Ergül Kodaş. The Boncuklu Tarla finds are the first
settlement of the Mardin region to be excavated to date in terms of the Pre-Pottery
Neolithic Period and provide important information on the Neolithization process of
both the Upper Tigris region and Northern Mesopotamia. With the studies to be
conducted on the ground stones and pestles unearthed in the site, which has a history
of approximately 12,000 years, new data will be identified and these data will be
compared with contemporary settlements in the Upper Tigris Valley, and it is aimed
to examine both the chronological development and the cultural presence of ground
stones and pestles in the neolithization process in the region. In order to understand
the stone tool industry in which ground stones are found, this study will first try to
briefly explain what ground stones are in general terms in archaeological material
culture, what typological changes are seen from the simplest to complex forms, why
ground stones have not received the importance they should and what kind of
methodology should be used to study them.
Key words: PPNA, PPNB, Upper Tigris Valley, Neolithic Period, Ground
Stones