Sosyal bilimler liselerinde tarih eğitimi
History education at social science high schools
Yazar: RABİA OZAN
Danışman: DOÇ.DR. DURSUN DİLEK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada sosyal bilimler liselerindeki tarih eğitiminin nasıl olduğu analiz edilmeyeçalışılmıştır. Günümüz Türkiye'sinde önemini kaybetmiş olan sosyal bilimlerin sosyalbilimler liselerinde ne durumda olduğu araştırılmıştır. Sosyal bilimlerden biri olan tarihdersinin bu okullarda nasıl işlendiği, tarih ders saatinin ağırlığının ne kadar olduğu,öğrencilerin tarih dersine karşı tutumlarının neler olduğu da araştırma konusu içerisindedir.Çalışmada bu okullardaki öğrencilerin tarihsel düşünme, tarihsel yorum, tarihsel zaman algısı,tarihsel sorgulama, tarihsel olaylarda neden-sonuç ilişkisi kurabilme ve tarihsel empatibecerilerinin nasıl olduğunun araştırılması amaçlanmıştır.Ülkemizde yeni olan, henüz mezun vermemiş ve sayıları şimdilik yedi olan, belli büyükşehirlerde açılmış bu liseler sosyal bilimler adına önemli bir ilktir. Aynı zamanda Türk eğitimtarihi açısından yeni bir çığırdır. Fen liselerinin yıllar öne açılmış olmasına karşın sosyalbilimler liseleri birkaç yıl önce açılmıştır. Bu nedenle bu okullarla ilgili araştırma yokdenecek kadar azdır. Araştırma bu alandaki ilklerden biri olması bakımından önemlidir.Sosyal bilimler liselerindeki öğrencilerin ve öğretmenlerin belli yeterliliklere sahip olmalarıgerektiği ve bazı sınavlardan geçerek bu okullara geldikleri düşünülürse buralardaki tariheğitiminin de belli bir kalitede olması beklenir.Çalışmada son zamanlarda sosyal araştırmalarda yaygın olarak kullanılmaya başlanan nitelaraştırma teknikleri kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak ise gözlem, görüşme, açık uçlusorular, metin yorumlama çalışması ve mecazlar yoluyla nitel veri toplama tekniklerikullanılıştır. Verilere ulaşmak için araştırmacı yaklaşık üç, ay bir stajyer öğretmen gibiderslere katılmış ve dersleri izlemiştir. Bu izleme sürecinin sonrasında ise araştırmacıtarafından dersler anlatılmış ve bazı etkinlikler yapılmıştır. Egan'ın geliştirdiği tarihseldüşünme becerileri ve Keskin'in(2007) geliştirdiği empatik düşünme süreci esas alınarak eldeedilen veriler değerlendirilmiştir.Elde edilen bulgular yorumsal analiz ve betimsel analiz teknikleriyle analiz edilip edilereksonuca ulaşılmıştır. Sonuç olarak sosyal bilimler liselerine ait yönetmelik ve yönergelerdesosyal bilimlerin ayrı bir önemi olmasına karşın uygulamada durumun böyle olmadığıgörülmüştür. Okutulan tarih ders kitaplarının ve tarih ders saatinin ağırlığının diğer tüm lisetürleriyle aynı olduğu, sosyal bilimler liselerine özel bir uygulamanın olmadığı görülmüştür.Bu okullara seçilen öğrencilerin tarih dersini severek geldikleri, ancak okula başladıktan birsüre sonra bu tutum ve düşüncelerinin değiştiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin tarihderslerindeki akademik başarılarının oldukça iyi olduğu gözlenmiştir. Ancak sürekli aynıyöntem ve tekniklerin uygulanması onları ezberciliğe ittiği kansına ulaşılmıştır. Bu nedenletarihsel düşünme ve tarihsel empati becerilerinin beklenilen düzeyde olmadığı sonucunaulaşılmıştır.

Abstract:
This study aims to investigate how the learning process at history has been practised at SocialScience High Schools. The situation of social sciences which has lost its importance has beensearched in Social Science High Schools in Turkey nowadays. This study also includes, oneof the social sciences concerning how it is practised, the amount of time given for historyclass and the attitudes of students towards history class in this Social Science High Schools.This study aims to investigate students? historical thinking, historical interpretation, historicaltime perception, and historical enquiry, the capability of understanding cause and effectrelationship in historical events and the ability of historical empathy in these Social ScienceHigh Schools.This school, which opened recently and have no graduations, may be considered to be andimportant firs master with respect to social sciences. Besides, Social Science High Schools areanew movement regarding Turkish Educational History. In contrast to Applied Science HighSchools? history that was developed earlier, Social Science High Schools have opened fewyears before. Thus researches studied dealing with Social Science High Schools are poorlylittle. Because of that, this research is important as it is one of the first of this field.Considering the necessity of acquiring the main capabilities and the achievement in obligatoryentrance exams for teachers and students, high-quality of historical education may beexpected in these schools.Qualitative research techniques, which have been recently used in social studies, are carriedoff in this study. The qualitative research techniques observation, interview, open-endedquestions, text-interpretation and metaphors are used for data collection. The researcherattended and observed classes as a probationer approximately for three months in order to(teach collect) he data. In the conclusion at this observation process, researcher taught theclass and performed some activities. Data have been evaluated by the researcher concerninghistorical thinking abilities created by Egan and empathically thinking process developed byKeskin (2007).Research findings have come to an end by interpreting the data via interpretation analysis anddescriptive analysis techniques. In conclusion, despite the article importance mentioned ininstructions and regulations dealing with Social Science High Schools theory, it has been seenthat application of these instructions and regulations may not hold the vitality in process. It isobserved that the same history class books are studied in and the same amount at time is givenfor history in Social Science High Schools and the other types of schools and finally nospecial and different applications have been practised in Social Science High Schools it is alsoseen that the students chosen for these schools have come with a great interest to history, butafter a period of time passing at school. It is observed that the students are starting to changetheir attitudes and thoughts dealing with history class. It is seen that student? academicalsachievements have been highly good. However, it observed that the application in historyclass shows monotonously same methods and techniques that lead students to a rate learning.Therefore it is finally observed that the level of acquiring the abilities of historical thinkingand historical empathy hasn?t reached to a certain and an expected position.