Kırım'da çıkan İleri Dergisi (1928-1930 yılları)
A journal published in Crimea: İleri (1928-1930)
Yazar: MERT KILIÇ
Danışman: PROF. DR. AHMET KANLIDERE
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Cedit hareketi = Movement of Jadidism ; Kırım Tatarları = Crimean Tatars

Özet:
İleri, Mart 1926 ila Ağustos 1930 yılları arasında Kırım'da yayınlanmış, geniş 
bir içerik yelpazesine sahip siyasi, içtimai ve edebi bir dergidir. Kırım'ın Sovyetleşme 
sürecinde yönlendirici işlevi dolayısıyla bilhassa önemlidir. Derginin içeriği ve yazar 
kadrosu, Sovyet hükumetinin politikaları mucibince zaman içerisinde bir değişime 
uğramıştır. Derginin, ilk iki yılına ait birçok sayının noksan olması dolayısıyla 1926 ve 
1927 yılına ait sayıları incelememizin dışında tuttuk; yalnızca 1928-30 yılları arasındaki 
dönemi ele aldık. Zaten bu kısım da oldukça büyük bir hacimdedir. Derginin bilhassa 
ikinci dönemi, Sovyet hükumetinin aldığı kararların propagandasının yapıldığı bir hale 
evrilmiştir. Alfabe değişikliği, sovhoz ve kolhozların yaygınlaştırılılması gibi birçok 
toplumsal ve siyasi meseleyi yakından takip etmiş, Sovyet hükumetinin aldığı kararlar 
doğrultusunda bu hususlarda yayınlar yapmıştır. Bunun yanı sıra, milliyetçilik ve din ile 
de aktif bir şekilde mücadele edilmiş, milliyetçi fikir adamları ile din adamları hedef 
haline getirilmiştir. Toplumsal hayattan silinmesi için birçok propaganda metni 
neşredilmiştir. Bunun yanı sıra, dergide bir devri sabık yaratılmış, Milli Fırka ve Veli 
İbrahim dönemi karşı devrim ile ilişkilendirilmiştir. Kırım'daki Ceditçi miras da 
reddedilmiş ve burjuva ile ilişkilendirilmiştir. Çalışmada dergide yoğun olarak ele 
alınan konuların değerlendirmesi yapıldı. Ayrıca derginin aktif görev alan yazarlarının, 
biyografileri ve fikirlerini ortaya çıkartılmaya çalışıldı. Dergide yer alan bazı 
makalelerin metni ek kısımda sunuldu.

Abstract:
İleri is a political, social and literary journal published in Crimea between
March 1926 and August 1930. It is particularly important due to its guiding function in 
the Sovietization process of Crimea. The journal's content and editorial staff changed 
over time in accordance with the policies of the Soviet government. Because many 
issues from the first two years of the magazine were missing, we excluded the 1926 and 
1927 issues from our review; We only discussed the period between 1928-30. This part 
is already quite large in volume. The journal closely followed many social and political 
issues such as the change of the alphabet, the expansion of sovkhozes and kolkhozes, 
and published on these issues in line with the decisions taken by the Soviet government. 
In addition, nationalism and religion were actively fought, and nationalist intellectuals 
and clergy were made targets. Nationalism and religion were tried to be discredited. 
Nationalists and religious figures were targeted. Many propaganda texts were published 
to erase them from public life. In addition, the past was judged. The Milli Fırka and the 
Kurultay period were associated with counter-revolution. The Jadidist legacy in Crimea 
was also rejected and associated with the bourgeoisie. In the study, the topics covered 
extensively in the journal were evaluated. In addition, an attempt was made to reveal 
the biographies and ideas of the active writers of the magazine. The texts of some 
articles in the journal are attached.