19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde Dürziler ve Dürzi-Maruni çatışmaları
Druzes and Druze Maronite conflicts in the Ottoman Empire In The 19th Century
Yazar: ERCAN BOLAT
Danışman: DOÇ. DR. GÜLİN ÖZTÜRK
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmanın konusu, Osmanlı Devleti'nin egemenliği altında yaşayan Dürzilerdir. Çalışmada, 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'ndeki Dürzilerin siyasi, sosyal ve kültürel yaşamları incelenmiştir. Araştırmada yerli ve yabancı arşiv kaynaklarının yanı sıra inceleme eserleri ve makaleler kullanılmıştır. Toplumsal çeşitliliğin fazla olması nedeniyle kültür mozaiği niteliğinde olan Osmanlı Devleti'nin Cebel-i Lübnan bölgesindeki idari teşkilatı, çalışmanın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Osmanlı Devleti'nin hâkimiyeti altında yaşayan Dürziler, 19. yüzyılda Devlet-i Aliye'nin son döneminde meşgul olduğu önemli meselelerden biri olmuştur. Kültürel ve toplumsal açıdan değerlendirildiğinde, Cebel-i Lübnan bölgesi, farklı milletlerin ve inançların birlikte yaşadığı, çeşitlilik açısından zengin bir yerdir. Lübnan'ın ilk yerleşimcileri arasında Fenikeliler, Süryaniler ve Araplar bulunduğu çeşitli kaynaklarda belirtilmektedir. Bu coğrafyaya daha sonra Romalılar, Haçlılar ve Türkler peyderpey gelmiştir. Bölgeye gelenler arasında Ermeniler, Araplar, Nusayriler, Türkler, Dürziler, Rumlar, Maruniler, Katolikler ve Protestanlar gibi çeşitli topluluklar bulunmaktadır. Bu bağlamda, bölgenin Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine girmesiyle yerel azınlıklardan biri olan Dürziler, merkezi otoriteye bağlanmıştır.
Cebel-i Lübnan ve çevresinde 19. yüzyılda Dürzi-Maruni çatışmaları yaşanmıştır. Osmanlı idaresi altında, Cebel-i Lübnan'a diğer vilayetlere verilmeyen ayrıcalıkların tanınması, beraberinde birtakım sorunları getirmiştir. Özellikle bölgedeki hakimiyet mücadelesinde Dürzilerin en çok temas ettiği topluluk Maruniler olmuştur. İki etnik grup arasındaki çatışmaların en belirgin sebebi, özerk yönetimde bölgedeki hakimiyeti ele geçirme arzusu olmuştur. İlk dönemlerde, 19. yüzyılda yaşanan Dürzi-Maruni çatışmalarının sebepleri Cebel-i Lübnan'da üstünlük kurma mücadelesi olsa da daha sonra bu çatışmalar dini ve iktisadi temelli problemlere dönüşmüştür. Zaman içinde bu çatışmalar bir iç savaş halini almıştır. Osmanlı Devleti'nin, klasik idari teşkilatının aksine, bu bölgeye farklı bir özyönetim anlayışı ile yaklaşması, bölgeye verdiği önemi göstermektedir. Dürziler, Cebel-i Lübnan'da Marunilerle uzun yıllar mücadele etmiştir. Lübnan Dağı'nda, Osmanlı Devleti'nin merkez ve taşra teşkilatının kurulmasında, diğer vilayetlerden farklı olarak Dürziler ve Marunilere belirli haklar tanınmıştır. Dürziler ve Dürzi-Maruni ilişkileri, Osmanlı'nın 19. yüzyıl siyasi ve sosyal hayatını meşgul eden etnik gruplar olmuştur. Siyasi gelişmeler açısından, Osmanlı'nın son döneminde Dürziler ve Cebel-i Lübnan bölgesi önemli bir yer tutmuştur.

Abstract:
The subject of this study is the Druze living under the sovereignty of the Ottoman Empire. The study examines the political, social and cultural lives of the Druze in the Ottoman Empire in the 19th century. In addition to domestic and foreign archive sources, research works and articles were used in the research. The administrative organization of the Ottoman Empire in the Mount Lebanon region, which was a cultural mosaic due to its high social diversity, constitutes an important part of the study. The Druze, who lived under the rule of the Ottoman Empire, became one of the important issues that the Ottoman Empire was concerned with in the last period of the Ottoman Empire in the 19th century. When evaluated from a cultural and social perspective, the Mount Lebanon region is a place rich in diversity, where different nations and beliefs live together. It is stated in various sources that the first settlers of Lebanon were Phoenicians, Assyrians and Arabs. Later, Romans, Crusaders and Turks came to this geography one by one. Among those who came to the region are various communities such as Armenians, Arabs, Nusayris, Turks, Druze, Greeks, Maronites, Catholics and Protestants. In this context, when the region came under the rule of the Ottoman Empire, the Druze, one of the local minorities, was connected to the central authority. 
Druze-Maronite conflicts occurred in Mount Lebanon and its surroundings in the 19th century. Under Ottoman rule, the granting of privileges to Mount Lebanon that were not granted to other provinces brought with it a number of problems. Especially in the struggle for dominance in the region, the community that the Druze came into contact with the most was the Maronites. The most obvious reason for the conflicts between the two ethnic groups was the desire to seize dominance in the region under autonomous governance. Although the reasons for the Druze-Maronite conflicts that occurred in the early periods of the 19th century were the struggle to establish superiority in Mount Lebanon, these conflicts later turned into religious and economic problems. Over time, these conflicts turned into civil wars. The fact that the Ottoman State approached this region with a different understanding of self-government, contrary to its classical administrative organization, shows the importance it gave to the region. The Druze struggled with the Maronites in Mount Lebanon for many years. In the establishment of the central and provincial organization of the Ottoman State in Mount Lebanon, unlike other provinces, certain rights were granted to the Druze and Maronites. The Druze and Druze-Maronite relations were ethnic issues that occupied the political and social life of the Ottoman Empire in the 19th century. In terms of political developments, the Druze and the Mount Lebanon region held an important place in the last period of the Ottoman Empire.