Öğretmen adaylarının öğrenci-merkezli öğretimi planlama, uygulama ve değerlendirme becerilerini geliştirme
Developing student teachers planning, practicing and assessing abilities of student-centered teaching
Yazar: GÜLSEN ÜNVER
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Öğrenci merkezli yöntem = Methods centered to the student ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
ÖZET ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRENCİ-MERKEZLİ ÖĞRETİMİ PLANLAMA,UYGULAMA VE DEĞERLENDİRME BECERİLERİNİ GELİŞTİRME Bu araştırmanın amacı öğrenci-merkezli öğretim konusunda eğitim alan ile almayan öğretmen adaylarının öğrenci-merkezli öğretimi planlama, uygulama ve değerlendirme becerilerindeki erişilen arasında anlamlı farklar olup olmadığını bulmaktır. Bunun yanında, bu çalışma öğretmenlik uygulamalarının yapıldığı okulların özelliklerinin (öğrenme kaynaklan, öğrenme araçları, dersin haftalık toplam saati, bir sınıftaki toplam öğrenci sayısı, öğretmenlerin davranışları) öğretmen adaylarının öğrenci-merkezli planlama, uygulama ve değerlendirme beceri düzeylerini etkileyip etkilemediğini ortaya çıkarmayı da amaçlamaktadır. Bu çalışmaya Gazi Üniversitesi, Mesleki Eğitim Fakültesi, Çocuk Gelişimi ve Okulöncesi Eğitimi Öğretmenliği Bölümünden 15 öğretmen adayı deney grubuna ve 14 öğretmen adayı kontrol grubuna katıldı. 22 lise öğretmeni de kendi sınıfında öğretmenlik uygulaması yapan öğretmen aday(lar)ını gözleyerek araştırmaya katkıda bulundu. Bu çalışmada hem nicel (survey, gözlem ve denk olmayan kontrol gruplu ön- test son-test deseni) hem de nitel(survey, gözlem, görüşme, gelişim dosyası ve günlük yazma) teknikler kullanıldı. Nicel verileri toplamak için günlük plan değerlendirme ölçeği, gözlem formu, okullardaki öğrenme kaynaklarını değerlendirme formu ve uygulama öğretmenlerinin öğretmen adaylarının öğrenci- merkezli öğretimi kullanmasına etkilerine ilişkin anket kullanıldı. Nitel veri kaynaklan, bu araçlara ek olarak, deney grubu için görüşme formu, öğretmen adaylarının günlükleri, deney grubundaki öğretmen adaylarının ders planlarının uygulanabilirliğine ilişkin görüşleri ve kontrol grubundaki öğretmen adaylarının öğrenci-merkezli öğretimdeki yeterliklerine yönelik görüşlerine ilişkin anketi içerdi. Araştırmanın uygulama aşaması 2000-2001 eğitim yılının birinci yarıyılında 15 hafta sürdü. İlk olarak, deney ve kontrol grubundaki her öğretmen adayı öğrenci-IV merkezli öğretim ve öğretmenlik uygulamasına ilişkin hiçbir eğitim almaksızın, öğretmenlik uygulaması dersi için bir ders planı hazırladı ve bu planı uygulama okulunda denedi. Sonra, deney grubu öğrenci-merkezli öğretim konusunda 29.10 ders saatlik (1315) dakika) eğitim alırken, kontrol grubu ise üç hafta geleneksel öğretme yaklaşımlarına ilişkin eğitim aldı. Daha sonra, her iki grup da Kız Meslek Liselerinde altı-sekiz hafta öğretmenlik uygulaması yaptı. Öğretmen adayları bu uygulamalar sırasında öğretim elemanı (her biri en az iki kez), lise öğretmenleri ve arkadaşları tarafından gözlem formları kullanılarak gözlendi. Bu süreçte, deney grubunun ders planlan öğretim elemanı tarafından her hafta incelendi. Nicel verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, bağımsız gruplar için t-testi, tek yönlü varyans analizi ve kovaryans analizi teknikleri kullanıldı. Nitel veriler içerik analizi tekniği kullanılarak çözümlendi. Araştırmanın nicel sonuçlan öğrenci-merkezli planlama ve uygulamadaki erişilerde deney grubunun lehine anlamlı farklar olduğunu, öğrenci-merkezli değerlendirme erişisi üzerinde ise anlamlı bir fark olmadığını ortaya koydu. Ayrıca, bu veriler öğretmen adaylarının öğrenci-merkezli planlama, uygulama ve değerlendirme beceri düzeylerinin uygulama okullarının özelliklerinden etkilendiğini gösterdi. Bu nedenle, öğretmen adayları hizmet öncesi eğitimleri sırasında öğrenci- merkezli öğretim ilkeleri konusunda bu ilkeleri kullanarak eğitilirse daha iyi olur.

Abstract:
SUMMARY DEVELOPING STUDENT TEACHERS' PLANNING, PRACTICING AND ASSESSING ABILITIES OF STUDENT-CENTERED TEACHING The purpose of this study is to find out whether there are significant differences among student teachers', who are educated about "student-centered teaching" and student teachers' who are not educated about this topic, achievement on their student-centered planning, practicing and assessing abilities. Besides, this study has purposed also to reveal if the charecteristics (the learning resources, the learning tools, lesson types, total hours of lesson in a week, total student number in a class and teachers' behaviors) of schools in which teaching practices were carried out, affected the levels of student-centered planning, practicing and assessing abilities of student teachers. 15 student teachers in experimental group and 14 student teachers in control group from Gazi University, Vocational Educational Faculty, The Department of Child Development and Preschool Education Teaching participated into this study. Also, 22 high school teachersa worked in this study as observing the student teacher who did teaching practice in their own class. In this study both quantitative (survey, observation and the pre-test post-test with not equal control group design) and qualitative (survey, observation, interview, portfolios and writing diary) techniques were used. In order to collect the quantitative data, daily lesson plan assessment scale, observation guide, learning seources in schools assessment form and questionnaire related to the effects of practice teachers' on student teachers' use of the student-centered teaching were used. Qualitative data sources included, in addition to these tools: interview guide for experimental group, student teachers' diaries, student teachers' in experimental group views on applicable of lesson plans and questionnaire about student teachers' in control group views on their competency of student-centered teaching. The practicing stage of the study lasted for 15 weeks in the first semester of 2000-2001 education year. Initially, each of the student teachers in experimental andVI control groups prepared a lesson plan for teaching practice lesson and they examined this lesson plan in practicing school without getting any information about student- centered teaching and teaching practices. Then, while experimental group was educated about student-centered teaching for 29.10 lesson hours (1315 minutes), control group was also educated about traditional teaching approaches for three weeks. And then, both of the groups taught in Girls' Vocational High Schools for six-eight weeks. During these teaching practices the student teachers were observed by the university teacher (each of the student teachers at least twotimes), the high school teachers and their friends by using observation guide. During this period, lesson plans of experimental group were controlled by university teacher each week. In the analysis of the quantitative data frequency, percentiles, means, standard deviation, independent samples t-test, one-way anova and ancova techniques were used. The qualitative data were analysed by using content analyse technique. The quantitative results of the study indicated that there were significant differences in favor of the experimental group in their achievement on student- centered planning and practicing while there was not significant difference among these groups' avhievement on student-centered assessing. Moreover, the data showed that the levels of student-centered planning, practicing and assessing abilities of student teachers were affected from the characteristics of the practice schools. Therefore, the student-teachers should better be educated about student-centered teaching principles using these principles during their preservice education.