Sistemik psikoterapi yaklaşımına dayalı hazırlanmış grupla psikolojik danışma programının üniversite öğrencilerinin ayrışma bireyleşme düzeylerine etkisi
The effect of group counseling program based on systemic psychotherapy approach on university students' separation individuation levels
Yazar: BİRSEN ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. TURAN AKBAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ayrılık kaygısı = Separation anxiety ; Bireyselleştirme = Individualization ; Bireysellik = Individualism ; Grupla psikolojik danışma = Group counselling ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sistemik aile terapisi temelli bir grup müdahalesinin üniversite öğrencilerinin ayrışma bireyleşme düzeylerine etkisini incelemektir. Bu amaçla, hazırlanmış olan program 2014-2015 eğitim öğretim bahar yarıyılında İnönü Üniversitesinde öğrenim gören ve gruba gönüllü olarak katılan öğrencilere uygulanmıştır. Uygulamalar her hafta birer oturum olacak şekilde düzenlenmiştir. Araştırma eş zamanlı olarak nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı karma yöntem desenli bir çalışmadır. Araştırmanın nicel boyutunda maksimum düzeyde geçerlik ve güvenirlik elde etmek için Solomon Dört Grup Modeli kullanılmıştır. Araştırma 4x3 (1. Deney grubu, 2. Deney grubu, 1. Kontrol grubu, 2. Kontrol grubu x ön test, son test, izleme testi) karışık desenli deneysel bir çalışmadır. Araştırmanın nitel boyutunda durum çalışması deseni kullanılmıştır. Bu bağlamda tüm oturumlar, sürecin etkililiğini ve nicel bulguların desteklenip desteklenmediğini test etmek amacıyla derinlemesine incelenmiştir. 
Araştırmada bir gruba ön testin uygulandığı diğerine uygulanmadığı iki deney (1. Deney ve 2. Deney) ve yine bir gruba ön testin uygulandığı diğerine uygulanmadığı iki kontrol (1. Kontrol ve 2. Kontrol) grubu yer almaktadır. Araştırmada her bir deney grubunda yedi ve her bir kontrol grubunda sekiz öğrenci olmak üzere toplam 30 öğrenci yer almaktadır. Ön-test uygulamasının yapıldığı 1. Deney ve 1. Kontrol grubu öğrencilerine Ayrışma Bireyleşme Ergen Testi uygulanmıştır. Oturumlar sonlandıktan sonra son test ölçümlerinde ve beş ay sonra alınan izleme testi ölçümlerinde aynı ölçek tüm gruplara (1. Deney ve 2. Deney, 1. Kontrol ve 2. Kontrol) uygulanmıştır. Deney grubunda yer alan grup üyelerine on hafta boyunca her bir oturumun 90-120 dakika sürdüğü sistemik aile terapisi yaklaşımına dayalı olarak hazırlanmış program uygulanırken, kontrol gruplarında yer alan öğrencilere hiçbir uygulama yapılmamıştır. 
Veriler, İki Yönlü Gruplararası ANOVA ve Gruplararası-Gruplariçi Karışık Desenler için ANOVA ya da başka bir ifadeyle Split plot ANOVA (SPANOVA) testi kullanılarak analiz edilmiştir. Anlamlı farkın hangi gruplar arasında meydana geldiğini test etmek amacıyla Tukey testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, sistemik aile terapisi yaklaşımına dayalı olarak hazırlanmış olan grupla psikolojik danışma programının üniversite öğrencilerinin Ayrışma Bireyleşme Ergen Testi Toplam, testin alt ölçekleri olan Ayrılma Kaygısı ve Reddedilme Beklentisi puanlarının azalmasında etkili olduğunu göstermektedir. Ancak testin diğer bir alt ölçeği olan Kısıtlanma Kaygısı puan ortalamaları bakımından gruplararası ya da gruplariçi anlamlı farklılıklar elde edilmemiştir. Nitel bulgular ise Ayrılma Kaygısı, Reddedilme Beklentisi, Kısıtlanma Kaygısı olmak üzere üç tema altında toplanmıştır. Bu temalar ve bu temalar altında yer alan alt temalara ek olarak grup üyelerinin oturumlar sürecinde elde ettikleri farkındalıkları ve kazanımları betimsel olarak sunulmuştur. 
Araştırmadan elde edilen bulgular incelendiğinde sistemik aile terapisi yaklaşımına dayalı olarak hazırlanmış olan programın üniversite öğrencilerinin ABET Toplam, Ayrılma Kaygısı ve Reddedilme Beklentisi düzeyleri üzerinde olumlu etkisi olduğu ve bu etkinin izleme ölçümlerinde de devam ettiği gözlenmiştir. Ancak katılımcıların Kısıtlanma Kaygısı puanlarında anlamlı değişim olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda uygulanan programın alanda bireysel ya da aile ile çalışan uzmanlara, ailelere, öğretmenlere, genç yetişkinlere yardımcı olacağı düşünülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Ayrışma bireyleşme, ayrılma kaygısı, kısıtlanma kaygısı, reddedilme beklentisi

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of a group intervention program based on systemic family therapy on separation individuation level of university students. For this purpose, the program was implemented to the students who voluntarily joined the groups in weekly sessions for ten weeks in the spring semester of 2014-2015 academic years at Inonu University. The present study was designed in mixed method which contained both quantitative and qualitative research methods simultaneously. Solomon Four Group Design was used in the quantitative part of the research in order to achieve maximum reliability and validity. This study is an experimental research with 4x3 (1st Experimental group, 2nd Experimental group, 1st Control group, 2nd Control group x pre-test, post-test, follow-up testing) factorial design. Case study design was used in the qualitative part of the research. In this part of the study, the effectiveness of the process and quantitative findings were supported or not were tested by examining the sessions deeply.
There were four groups in this study. Two of them were experimental groups and the others were control groups. Pre-test was applied to the first experimental and the first control groups but it didn't applied to the second experimental and the second control groups. Totally 30 students including seven students in both experimental groups and eight students in both control groups took part in the study. The Separation Individuation Test of Adolescence was applied to the first experimental group and the first control group. The same scale was applied to all groups (1st Experimental and 2nd Experimental, 1st Control and 2nd Control Groups) as a post-test after finishing the sessions and as a follow-up test after five months. The program prepared on the basis of a systemic approach and ranging from 90 to 120 minutes of each session was implemented to the members of the experimental group for ten weeks. However, there were no applications to the members of the control group.  
Data were analyzed by using Two-way Between-groups ANOVA and Mixed Between–within Subjects ANOVA or in other words Split-plot ANOVA (/SPANOVA). Tukey post hoc test performed in order to determine which groups differed significantly. According to the findings of the study, group counseling program prepared on the basis of systemic psychotherapy was effective on the decrease in the Separation Individuation Total point, and Separation Anxiety score, Rejection Expectancy score which were sub dimension of the scale on university students. However there were no significant differences between intragroup and intergroup in terms of Restriction Anxiety scores which were other sub-dimensions of the scale. Qualitative findings were divided into three themes under the headings of Separation Anxiety, Rejection Expectancy and Restriction Anxiety. The gains and the awareness of the group members towards the sessions were presented as descriptively in addition to these themes and the sub themes
The findings obtained from the research showed that the effect of the program prepared on the basis of a systemic family therapy approach reduced the Separation Anxiety and Rejection Expectancy levels of the university students and this effect was long lasting. But findings showed that the Restriction Anxiety of the participants was going on. In this context, this program would be helpful for the psychological counselors who work with individuals or families, for teacher, for families and for adolescent to provide them to separation of his/her/their parents in a healthy way.
Key words: Separation individuation, separation anxiety, rejection expectancy, restriction anxiety