Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçişte yenilikçi düşünürlerin mezhep algısı
Sect perception of the reformist thinkers in the transition from the Ottoman Empire to the Republic
Yazar: ZÜLEYHA ATEŞ KARADERE
Danışman: PROF. DR. SÖNMEZ KUTLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışma, Cumhuriyet döneminde yaşamış Seyyid Bey, Mehmed Âkif Ersoy, İzmirli İsmail Hakkı, Ahmet Hamdi Akseki, Yusuf Ziya Yörükân ve Mehmet Şemsettin Günaltay'ın mezhep algılarını ve fikirlerindeki mezhebî aidiyetleri analiz etmektedir. 
Çalışma, giriş, üç bölüm ve sonuçtan ibarettir. Giriş'te araştırmanın kapsamı, sınırlılıkları, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir.
Birinci Bölüm'de modernleşmenin sosyal, siyasal, eğitim ve diğer alanlarda görülen etkilerini ele aldık. Modernleşme hareketlerini, ele aldığımız düşünürlerin fikrî hayatındaki etkilerini incelemek adına düşünürlerin hayatlarına yer verilmiş ve düşünürlerin yenilikçi olarak olarak nitelendirilmesine sebep olan ölçütler tespit edilmiştir. 
İkinci Bölüm'de düşünürlerin mezhep algısı ile ilgili fikirleri, klasik ve çağdaş kaynaklar doğrultusunda karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir. Dönemin sosyo-politik ve dinî-kültürel zemininde mezhep algısı ile ilgili ortaya attıkları fikirlerinin seyri izlenmiş, fikirlerin özgünlüğü ve dönüşümleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir.
Üçüncü Bölüm'de fikrî tartışmalarında mezhebî unsurlar tahlil edilmiş ve dönemin siyasî atmosferi doğrultusunda tartışılmıştır. Bu bağlamda değişim sürecinde, din eğitimine dair fikrî yaklaşımları mekân-zaman bağlamında tahlil edilmiştir. Ayrıca İslâm dünyasının geri kalmışlıktan kurtarılması için ileri sürülen fikirlerin toplumsal hayattaki etkileri fikir-hadise irtibatı bağlamında ele alınmıştır.
Sonuç'ta ise çalışma boyunca tespit edilen önemli çıkarımlar ve bulgulara yer verilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Seyyid Bey, Mehmed Âkif, İzmirli, Akseki, Yörükân, Günaltay

Abstract:
His study analyzes the sectarian perceptions and sectarian affiliations in the ideas of Seyyid Bey, Mehmed Âkif Ersoy, İzmirli İsmail Hakkı, Ahmet Hamdi Akseki, Yusuf Ziya Yörükan and Mehmet Şemsettin Günaltay who lived in the Republican era.
The study consists of an introduction, three chapters and a conclusion. In the introduction, it is given information about the scope, limitations, method and resources of the research.
In the First Chapter, we discussed the effects of modernization in social, political, educational and other fields. In order to examine the effects of modernization movements on the intellectual life of the thinkers we have discussed, the lives of the thinkers were included and the criteria that caused the thinkers to be qualified as innovators were determined.
In the Second Chapter, Islamist thinkers' ideas about the sect's perception are examined comparatively in line with classical and contemporary sources. The course of their ideas about the perception of the sect in the socio-political and religious-cultural background of the period was followed, and the originality and transformations of the ideas were analysed in detail.
In the third chapter, the sectarian elements in the discussions on the relationship between Religion and Politics are analysed and discussed in line with the political atmosphere of the period. In this context, the intellectual approaches to religious education in the change process were analysed in space and time. In addition, the effects of the ideas put forward to save the Islamic world from underdevelopment in social life are discussed in the context of the idea-event connection.
In the conclusion part, important inferences and findings identified throughout the study are included.

Key words: Sayyid Bey, Akif, İzmirli, Akseki, Yörükan, Günaltay