Yüksek din öğretiminin maneviyat ve psikolojik sağlamlık üzerine etkisi (Iğdır Üniversitesi İlahiyat Fakültesi örneği)
The effect of higher religious education on spirituality and psychological resilience (Iğdır University Faculty of Theology example)
Yazar: İBRAHİM BİLDİK
Danışman: DOÇ. DR. YASİN YİĞİT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Arapçada mana kökünden türediği bilinen maneviyat; duyularla sezilebilen, ruhani, mücerret şeyleri ihtiva eden geniş bir kapsama sahiptir. Genellikle inançlarla bağlantılı bir şekilde tecrübe edilen maneviyat, bireylerin anlama ve anlamlandırma çabasında hissettiği duygu ve düşünceleriyle davranışlarına yön veren hislerinin bütünü şeklinde ifade edilebilir. Psikolojik sağlamlık ise kısaca bireyin kendisini güç durumda bırakan durumlara karşı direnç göstermesi, duygularını yönetebilmesi ve böylece sorunlarıyla başa çıkması şeklinde tanımlanabilir. Kişinin manevi gelişimi olay ve olguları nasıl anlamlandıracağı ve onlara karşı nasıl bir tepki koyacağını etkileyebildiği için maneviyat ve psikolojik sağlamlık arasında anlamlı ilişkiler kurulabilir. Bundan ötürü bireyin manevi gelişiminin desteklenmesi, psikolojik sağlamlığın korunmasında ve geliştirilmesinde etkili olabilir. 
Günümüzde maneviyat ve psikolojik sağlamlık arasındaki bu ilişkinin fark edilmesinin de etkisiyle din öğretimi programlarının geliştirilmesinde değer odaklı bir anlayışın hâkim olmaya başladığı ifade edilebilir. Özellikle de dünya çapında son zamanlarda meydana gelen savaşlar, depremler ve salgın hastalıkların bu alana ilginin artmasında etkili olduğu düşünülebilir. Nitekim "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" adıyla Millî Eğitim Bakanlığı Din Öğretimi Genel Müdürlüğü tarafından güncellenen yeni din öğretimi programlarında insanın manevi ihtiyaçlarına vurgu yapılmış ve bu ihtiyaçların karşılanmasında din ve ahlak eğitiminin önemli bir rol oynadığı belirtilmiştir. Bu minvalde İlahiyat fakültelerinin söz konusu düzeyde eğitim verebilecek nitelikte öğrenciler yetiştirmesi önemlidir. İlahiyat fakültelerinden mezun olan öğrencilerin bu yetkinliği kazanabilmeleri için öncelikle kendilerinin psikolojik olarak sağlam ve manen güçlü olması gerektiği söylenebilir. Ancak literatüre bakıldığında ilahiyat fakültesi öğrencilerinin maneviyat ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin saptanmasıyla ilgili ihtiyacı karşılayacak sayıda ve nitelikte araştırmanın bulunmadığı görülmektedir. 
Bu araştırmanın temel problemi, yüksek din öğretiminin maneviyat ve psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisinin ne olduğudur. Bu bağlamda araştırmada Iğdır İlahiyat Fakültesi öğrencileri özelinde maneviyat ve psikolojik sağlamlık ilişkisinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu temel amaç doğrultusunda ayrıca çalışma kapsamında cinsiyet, yaş, sınıf, öğrenim türü gibi değişkenlerin etkisine bağlı olarak sonuçlarda anlamlı bir farklılaşma olup olmayacağını tespit etmek hedeflenmiştir. Çalışma, nicel araştırma desenine göre tasarlanmıştır. Çalışmanın verileri uygun örnekleme yoluyla Iğdır Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi öğrencileri arasından seçilen öğrencilerden Kişisel Bilgi Formu, Maneviyat Ölçeği ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Daha sonra elde edilen veriler SPSS-23 programı aracılığıyla analiz edilerek benzer araştırmalarla karşılaştırılmıştır.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulardan hareketle "Yüksek Din Öğretiminin maneviyat üzerindeki etkisinin yüksek düzeyde olduğu ve psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisinin ise orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin maneviyat ölçeğinden aldıkları puan ortalamaları ile kısa psikolojik sağlamlık ölçeğinde aldıkları puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi sonucunda iki değişken arasında istatistiki olarak anlamlı düzeyde bir ilişki bulunmadığı tespit edilmiştir (r=,031; p=,522˃0.05; N=439).

Abstract:
Spirituality, known to have derived from the root word "mana" in Arabic, encompasses a broad scope that includes perceptible, spiritual, and abstract things. Spirituality, often experienced in connection with beliefs, can be expressed as the entirety of feelings and thoughts that guide individuals' behaviors in their efforts to understand and make sense of life. Psychological resilience, on the other hand, can be briefly defined as an individual's ability to resist situations that put them in a difficult position, manage their emotions, and thus cope with their problems. Significant relationships can be established between spirituality and psychological resilience, as a person's spiritual development can influence how they interpret events and phenomena and how they react to them. Therefore, supporting an individual's spiritual development can be effective in maintaining and enhancing psychological resilience.
Nowadays, it can be stated that a value-oriented approach has begun to dominate the development of religious education programs, influenced by the recognition of the relationship between spirituality and psychological resilience. It is believed that the recent wars, earthquakes, and pandemics occurring worldwide have played a role in increasing interest in this area. Indeed, in the new religious education programs updated by the Ministry of National Education's Directorate General of Religious Education under the name "The Century Of Türkiye Educatıon Model" emphasis has been placed on human spiritual needs, and it has been noted that religion and ethics education plays an important role in meeting these needs. In this context, it is crucial for faculties of theology to train students capable of providing education at this level. It can be said that for theology faculty graduates to gain this competence, they must first be psychologically resilient and spiritually strong themselves. However, a review of the literature reveals that there is a lack of sufficient and quality research addressing the need to determine the levels of spirituality and psychological resilience among theology faculty students.
The main problem of this research is to determine the impact of higher religious education on spirituality and psychological resilience. In this context, the study aims to identify the relationship between spirituality and psychological resilience specifically among the students at the Faculty of Theology in Iğdır. In line with this main objective, the study also aims to determine whether there will be significant differences in results based on variables such as gender, age, class, and type of education. The study is designed according to a quantitative research design. The data for the study were collected from students selected through appropriate sampling among the students of Iğdır University, Faculty of Theology, using a Personal Information Form, Spirituality Scale, and Short Psychological Resilience Scale. The obtained data were then analyzed using the SPSS-23 program and compared with similar studies.
Based on the findings obtained from the research, it was determined that "The impact of Higher Religious Education on spirituality is at a high level, while its impact on psychological resilience is at a moderate level." Pearson Product-Moment Correlation Analysis, conducted to determine whether there is a significant relationship between the average scores students received on the spirituality scale and the short psychological resilience scale, revealed that there is no statistically significant relationship between the two variables (r=0.031; p=0.522˃0.05; N=439).