Aydın ve yöresinde koşum atlarında karşılaşılan diş bozukluk ve hastalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of dental disorders and diseaes of racehorsesaround Aydin
Yazar: İBRAHİM SÜNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHİME YAYGINGÜL
Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Veterinerlik Cerrahisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: At hastalıkları = Horse diseases ; Atlar = Horses ; Aydın = Aydın ; Diş hastalıkları = Tooth diseases ; Dişler = Teeth ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu çalışmada, Aydın ve çevresinde yer alan atların diş bozukluk ve hastalıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın materyalini, Aydın ili çevresinde bulunan 27'si dişi, 53'ü erkek olmak üzere toplam 80 at oluşturdu. Materyali oluşturan atlar yaşlarına göre 3 gruba ayrıldı. Birinci grup 2-6 yaş arasındaki atlar (34 at), ikinci grup 6-12 yaş arasındaki atlar (33 at), üçüncü grubu ise 12 yaş üzeri atlar (13 at) oluşturdu. Bu atların ırkları 7'si Safkan İngiliz, 7'si Safkan Arap, 56'sı Rahvan, 2'si Haflinger ve 8'i melez olarak dağılım gösterdi. Yapılan diş muayenelerinde, dişlerdeki sayı, durum ve yön düzensizlikleri, kırıklar, aşınma düzensizlikleri, diş çürüğü, diş taşları, diastema ve öğütücü dişlerde keskin kenarlı diş oluşumları yönünden değerlendirildi. Bu değerlendirme sonucunda atlardaki diş bozukluk oranı %84,2 olarak bulundu. Kesici dişlerde en fazla diş düzensizliği (%46,2), canin dişlerde aşınma düzensizlikleri (%47,1), premolar ve molar dişlerde ise rostral hook (%41,9) tespit edildi. Atların yaşları arttıkça diş problemlerinin de arttığı görülmüştür. 
Çalışma sonucunda, Aydın ve çevresinde yer alan atların diş bozukluk ve hastalık oranlarının azımsanmayacak sayıda olduğu ve belirli aralıklarla atlarda diş muayene ve bakımının yapılmasının oluşabilecek bozukluk ve hastalıkların minimize edilebilmesinde yararlı olacağı kanısına varıldı.

Abstract:
In this study, it is aimed to specify the dental disorders and diseases of racehorses in Aydın and its vicinity. The study material was formed of 80 horses from Aydın, of which 27 were female and 53 were male. The horses generating the material were seperated into three different groups with regards to their ages. The first group consisted of 2-6-year-old horses (34 horses); the second group consisted of 6-12 year-old horses (33 horses); and the third one consisted of 12-year-old-and-older horses (13 horses). The races of these horses were distributed as 7 thoroughbred English Race, 7 thoroughbred Arabian Race, 56 Rahvan, 2 Haflinger and 8 Crossbreed. In the dental examinations, the number of teeth were evaluated in terms of condition and direction of irregularities, tooth fractures, abrasion irregularities,tooth decays, tartars,diastema and sharp edged tooth formations in molar teeth. As aresult of this examination, tooth irregularity proportion of the horses was found as 84,2%. In incisor teeth mostly tooth irregularities (46,2%); in wolf teeth mostly abrasion iregularities (47,1%) and in premolar and molar teeth mostly rostral hook (41,9%) were determined. It was also seen that the dental problems of horses increased as their ages increased.
In conclusion it has been found out that the proportion of dental disorders and diseases of the horses in Aydın and its surrounding is not negligible, and periodical examination and care can be beneficial in minimazing the possible disorders and diseases.