İlkokul yöneticilerinin kişilik tipleri ile liderlik tipleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between personality and leadership types of primary school administrators
Yazar: DİLEK GÖL BATTI
Danışman: DOÇ. DR. LÜTFİ ÜREDİ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Araştırmada İlkokul yöneticilerinin kişilik tipleri ile liderlik tipleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kişilik tipleri ve liderlik tipleri arasındaki ilişkinin ilkokul yöneticiliği mesleğini yerine getirirken birbirini ne düzeyde etkilediği ve yöneticilik tutumuna etkisi araştırılmıştır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel ilişkisel karşılaştırma modeli kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak beş faktörlü kişilik ölçeği ve çok faktörlü liderlik ölçeği kullanılmıştır.  Araştırmaya katılanların kişilik özelliklerini belirlemek için McCrae ve Costa (1995) tarafından geliştirilen Beş Faktör Kişilik Envanteri (NEO-PI) ölçeği kullanılmış, liderlik tiplerini belirlemek için ise Bass ve Avolio (1990) tarafından geliştirilen Çok Faktörlü Liderlik Anketi (MLQ) kullanılmıştır.
Araştırmanın evrenini, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Mersin ilindeki bütün ilkokul yöneticileri oluşturmaktadır. Örneklemini Mersin ili Akdeniz, Erdemli, Mezitli, Tarsus, Toroslar ve Yenişehir ilçelerinden araştırmaya katılan 417 ilkokul yöneticisi oluşturmaktadır. İlkokul yöneticilerinin 303'ü erkek, 114'ü kadındır. Çalışmaya katılım gönüllülük ve gizlilik esasına göre yapılmıştır. Veri analizinde betimsel istatistik tekniklerinden yararlanılmış, normal dağılımın sağlanıp sağlanmadığının belirlenmesi amacıyla kolmogorov smirnov normallik analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçlarından elde edilen bulgulara göre ilkokul yöneticilerinin kişilik tiplerinin betimsel istatistikleri; gelişime açık, öz disiplin, dışadönüklük, nörotiktik (duygusal dengeli), uyumluluk kişilik özellikleri olduğu, liderlik tiplerinin ise; dönüştürücü liderlik, gelenekselci liderlik, serbest bırakıcı liderlik özellikleri olduğu görülmüştür. Kişilik tipleri ile cinsiyet arasında ve kişilik tipleri ile yaş faktörü arasında farklılık görülmemiştir. Kişilik tipleri ile kıdem arasında kişilik alt boyutlarından nörotiklik, dışadönüklük, gelişime açıklık ve uyumluluk faktörleri arasında anlamlı fark bulunmazken kişilik tipleri ile öz disiplin faktörü arasında anlamlı fark bulunmuştur. İlkokul yöneticilerinin liderlik tiplerinde cinsiyete göre farklılık bulunmazken yaş faktörüne göre liderlik alt boyutlarından dönüştürücü liderlik alt boyutu farklılık göstermektedir. Araştırmada kişilik ve liderlik tipleri arasında yapılan pearson kolerasyon analizi sonucunda uyumluluk kişilik tipi ile dönüştürücü liderlik arasında ve öz disiplin serbest bırakıcı liderlik arasında pozitif yönde yüksek düzeyde ilişki bulunurken diğer alt boyutlar arasında kuvvetli bir ilişki bulunamamıştır. 
Anahtar Kelimeler: İlkokul yöneticileri, kişilik tipleri, liderlik tipleri.
Danışman: Doç. Dr. Lütfi ÜREDİ, Mersin Üniversitesi, Temel Eğitim Anabilim Dalı Sınıf Eğitimi Bilim Dalı, Mersin.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between primary school administrators personality types and leadership types. The relationship between personality types and leadership types has been investigated to what extent each other affects and contributes to the managerial attitude while performing primary school management profession. In the study one of the quantitative research methods, descriptive relational comparison model was used. Five-factor personality scale and multi-factor leadership scale were used as data collection tools. The Five Factor Personality Inventory (NEO-PI) scale developed by McCrae and Costa (1995) and the Multi-Factor Leadership Questionnaire (MLQ) were used to measure the leadership style of the managers and the measurement tool developed by Bass and Avolio (1990).
The population of the study consists of all primary school administrators in Mersin in 2017-2018 academic year. The sample is 417 primary school administrators from the Mediterranean, Erdemli, Mezitli, Tarsus, Toroslar and Yenişehir districts of Mersin are included in the study. 303 primary school administrators are male and 114 female. Participation in the study was made on a voluntary and confidential basis. Descriptive statistical techniques were used in the data analysis and kolmogorov smirnov normality analysis was performed to ensure normal distribution. According to the findings of the research, descriptive statistics of personality types of primary school administrators were; open t development, self-discipline, extroversion, neurotic (emotional balanced) compatibility personality traits leadership types were; transformative leadership, traditionalist leadership, releasing leadership traits. On the other hand, there was no difference between personality types and gender, and between personality types and age factors. While there was no significant difference between personality types and seniority among the personality sub-dimensions, neuroticity, extroversion, openness to development and compliance factors, there was a significant difference between personality types and self-discipline factor. While there is no gender difference in leadership types of primary school administrators, transformative leadership sub-dimension differs from leadership sub-dimensions according to age factor. As a result of the pearson correlation analysis conducted between personality and leadership types, there was a positive high level relationship between compliance personality trait and transformative leadership and self-discipline releasing leadership, but no strong correlation was found between other sub-dimensions.
Keywords: Primary school administrators, personality types, leadership types.
Advisor: Assoc. Dr. Lütfi ÜREDİ, Mersin University, Primary Education Department, Primary School Teaching Department, Mersin.