Özel eğitim ve sınıf öğretmeni adaylarının disleksiye yönelik bilgi ve inançlarını geliştirmede çevrimiçi eğitimin etkililiği
Evaluation of the effectiveness of online education in improving the knowledge and beliefs of special education and classroom teacher candidates about dyslexia
Yazar: SAADET ÇAKIROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU ÜNAY
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Disleksi = Dyslexia ; Okuma becerileri = Reading skills ; Sınıf öğretmenliği = School teachers ; Çevrimiçi eğitim = Online education ; Özel eğitim = Special education ; Özel öğrenme bozukluğu = Special learning disorder ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı özel eğitim ve sınıf öğretmeni adaylarının disleksiye yönelik bilgi düzeylerini artırmada ve inançlarını geliştirmede çevrimiçi bir eğitimin etkililiğinin değerlendirilmesidir. Bu çalışmada tek grup öntest-sontest kontrol grupsuz deney deseni kullanılmıştır. Çalışma kapsamında katılımcı özel eğitim ve sınıf öğretmeni adayları seçildikten sonra tüm katılımcılara öntest uygulanarak grupların öntest puanları belirlenmiştir. Sonraki aşamada katılımcılar çevrimiçi eğitime katılmıştır. Eğitimler tamamlandıktan sonra sontest gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya toplam 64 öğretmen adayı (33 sınıf öğretmeni adayı, 31 özel eğitim öğretmeni adayı) katılmıştır. Araştırma verilerini toplamak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ve geçerlik ve güvenirlik çalışması Sümer-Dodur ve Altındağ-Kumaş (2021) tarafından yapılan ve Türkçeye uyarlanan "Disleksi Bilgi ve İnanç Ölçeği" (Scale of Knowledge and Beliefs about Developmental Dyslexia) kullanılmıştır. Bu nedenle herhangi bir ölçek geliştirme çalışması yapılmamıştır. Araştırma verileri 2021-2022 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde toplanmıştır. Katılımcı öğretmen adaylarına toplam 20 saatten oluşan ve iki haftalık bir sürece yayılan çevrimiçi bir disleksi eğitici eğitimi sunulmuştur. Bu eğitimin temel amacı, disleksi çocukların erken okuryazarlık, akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesine yönelik sınıf öğretmeni ve özel eğitim öğretmeni adaylarının bilgi düzeylerini geliştirmek ve katılımcı öğretmen adaylarına gerekli yeterlilikleri kazandırmaktır. Demografik verilere ait her soru betimsel olarak analiz edilmiştir. Eğitim öncesinde ve sonrasında sınıf öğretmeni adaylarının disleksi bilgi ve inanç düzeylerinde farklılık olup olmadığını incelemek için Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan Disleksi Bilgi ve İnanç Ölçeği öntest verileri incelendiğinde genel olarak katılımcıların genel bilgi, tanı ve tedavi alt boyutlarında düşük performans gösterdikleri belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları, gerçekleştirilen disleksi eğitici eğitiminin katılımcı öğretmen adaylarının disleksiye yönelik bilgi düzeylerini artırmada ve inançlarını geliştirmede anlamlı etki sağladığını göstermektedir. Bu yönüyle değerlendirildiğinde özel eğitim ve sınıf öğretmeni adaylarının disleksiye yönelik bilgi düzeylerini artırmada ve inançlarını geliştirmede çevrimiçi eğitimlerin kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The main purpose of this study is to evaluate the effectiveness of online education in improving the knowledge and beliefs of special education and elementary teacher candidates about dyslexia. In this study, a single group pretest-posttest experimental design was used. After the participant special education and classroom teacher candidates were selected, the pretest scores of the groups were determined by applying the pretest to all the participants. In the next stage, the special education and elementary teacher candidates participated in an online education program. In the next step, the posttest was carried out. A total of 64 pre-service teachers (33 elementary school teacher candidate, 31 special education teacher candidate) participated in the study. In order to determine the knowledge and beliefs of special education and elementary teacher candidates about dyslexia, a personal information form was prepared and applied to the participants in order to collect the demographic characteristics and other information. In order to determine knowledge and beliefs of participants "The Scale of Knowledge and Beliefs about Developmental Dyslexia" was used. Research data were collected in the spring term of the 2021-2022 academic year. An online dyslexia training, consisting of a total of 20 hours and spread over a two-week period, was presented to the participating teacher candidates. The main purpose of this training was to improve the knowledge levels of primary school teachers and special education teacher candidates for the development of early literacy, fluent reading and reading comprehension skills of children with dyslexia and to provide the participants with the necessary competencies. Each question of demographic data was analyzed descriptively. Wilcoxon Signed Ranks test was used to examine whether there was a difference in the dyslexia and knowledge belief levels of participants before and after the training. Findings of the study indicated that the participants generally showed poor performance in the general knowledge, diagnosis and treatment sub-dimensions of the Scale of Knowledge and Beliefs about Developmental Dyslexia. The findings of the study also indicated that the dyslexia training improved participants' knowledge and beliefs about dyslexia.