İkili ve bölgesel güvenlik unsurları ve Türkiye-İran ilişkilerine yansımaları
Regional and bilateral security considerations and their effects on Turkey-Iran relations
Yazar: İLKNUR CİHANGİR
Danışman: DOÇ. DR. YÜCEL ACER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Enerji hatları = Energy lines ; Etnik yapı = Ethnic structure ; Etnik çatışmalar = Ethnic conflicts ; Güvenlik = Security ; Nükleer enerji = Nuclear energy ; Sınır güvenliği = Border security ; Terör = Terror ; Terörizm = Terrorism ; Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; Uluslararası güvenlik = International security ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Güvenlik günümüz dünya sisteminin işleyişinde en önemli gündem maddelerinden birini oluşturmaktadır. Kavrama uluslararası ilişkiler açısından bakıldığında, tüm dünyayı etkileyen güvenlik sorunlarından söz edilebileceği gibi, yalnızca bir bölgeyi, bir ülkeyi ya da belirli ülkelerin birbirleriyle olan ilişkilerini etkileyen güvenlik sorunlarından da bahsetmenin mümkün olduğu görülmektedir.Türkiye-İran ilişkilerinin özellikle 2000'li yıllarda belirgin gelişme gösterdiği gözlenmektedir. İki ülke arasındaki ilişkilerin yıllardır bazı güvenlik endişeleri etrafında sınırlılıklar taşıdığı düşünülünce, bu yeni dönemde iki ülke arasındaki ilişkilerde güvenlik unsurunun nasıl bir yer işgal ettiği incelenmeye muhtaçtır.İki ülke ilişkilerini güvenlik çerçevesinde değerlendirdiğimizde, kaynağını bölgenin etnik ve dini yapılanmasından alan sorunlar, ideoloji/rejime yönelik kaygılar, iki ülkenin teröre yaklaşımı ve beraberinde ortaya çıkan sınır güvenliğine ilişkin tutumların etkili olduğu, ikili bir unsur olduğu kadar aynı zamanda küresel bir güvenlik unsuru olan enerji unsurunun da ilişkileri etkileyen bir güvenlik faktörü olduğu görülmektedir.Bu çalışmada, Türkiye-İran ilişkilerinde mevcut güvenlik unsurlarının neler olduğunun tespiti ve bu unsurların ikili ilişkilere olan etkisi analiz edilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak, çoğu kez uluslararası alanda meydana gelen gelişmelerden etkilenmekteyse de, genel olarak ortak kaygılar ve çıkar uyuşmazlıkları etrafında şekillenen Türkiye-İran ilişkilerinde, güvenliğin kimi zaman bir uzlaşma unsuru olarak karşımıza çıktığı, kimi zamanda ilişkilerde ayrıştırıcı bir rol üstlendiği gözlemlenmektedir.

Abstract:
Security is one of the most important topics at the agenda of the contemporary world system. When the concept is considered from the view of the international relations, it can be said that there are security considerations which affect whole the world, as well as those which only effect one region, one country or the relations between certain countries.It has been observed that relations between Turkey and Iran have shown significant improvement especially in 2000s. Considering that bilateral relations have carried many retrains due to some security worries, it is needed to examine what role the security considerations now play in the relations between two countries at present.When we evaluate the relations between the two countries from the security perspective, the problems resulting from the ethnic and religious structure of the region, ideology /regime oriented worries, the approach of the countries towards terrorism and accompanying attitudes towards border security come to the attention. The energy as a bilateral as well as regional element also effects the relations as a security factor.In this study, bilateral and regional security elements are identified and analyzed in terms of their effects on the relations between Turkey and Iran. In the final account, security in these relations, which are also effected by international developments, sometimes emerge as an element of agreement but sometimes emerges as an element that divides the two countries apart.