Sağlık profesyonellerinin sağlıklı yaşam davranışları ve sağlık denetim odağı ile ilişkisi
The relation between health locus of control and healthy lifestyle behaviors of health professionals
Yazar: TUĞBA TAŞTAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİ ÖZCAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Denetim odağı = Locus of control ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Hemşireler = Nurses ; Sağlık = Health ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Sağlık Profesyonellerinin Sağlıklı Yaşam Davranışları ve Sağlık Denetim Odağı ile İlişkisi	
Amaç: Bu çalışmada sağlık profesyonellerinin sağlıklı yaşam davranışlarını uygulama ve hastalarına önerme durumlarının ve bunların sağlık denetim odağıyla ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte planlanan çalışmanın araştırma evrenini, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesindeki doktor ve hemşireler oluşturdu. Sistematik örnekleme ile 244 doktor ve 267 hemşire çalışmaya dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, sağlıklı yaşam davranışlarını uygulama (sigara içmemek, günlük en az beş porsiyon sebze-meyve tüketmek, günlük en az 10 dakika stresle baş edebilmek için bir girişimde bulunmak, beden kitle indeksini 30'un altında tutmaya çalışmak ve haftada toplam en az 150 dakika tempolu yürüyüşe eşdeğerde egzersiz yapmak) ve bu davranışları hastalarına önerme durumlarını sorgulayan bir anket formu ile Multidimensional Health Locus of Control Scale (Çok Yönlü Sağlık Denetim Odağı Ölçeği) Form A kullanıldı. 
Bulgular: Yaş ortalaması 33,88±9,24 olan katılımcıların, % 68,5'i kadın, % 56,6'sı evli, % 48,1'i doktor, % 64,6'sı dahili bilimlerde görevliydi. Katılımcıların en çok sigara içmemeyi, sonra sırasıyla stresle baş etmek için bir girişimde bulunmayı, egzersiz yapmayı, ideal kiloda kalmaya çalışmayı ve günde 5 porsiyon sebze-meyve tüketmeyi uyguladıkları ve aynı sıralamayla hastalarına öneride bulundukları saptandı. Katılımcıların sağlıklı yaşam davranışlarını uygulamaları ile hastalarına önermeleri arasında pozitif yönde zayıf-iyi derecelerde ilişkiler saptandı. Katılımcıların % 70,2'sinin sağlık denetim odağının içsel olduğu bulundu. İçsel odaklı katılımcıların sebze meyve tüketimi ve egzersiz puanları ile stres yönetimi hariç dört davranışı önerme puanları yüksek bulundu (p <0,05).
Sonuç: Sağlık profesyonellerinin sağlıklı yaşam uygulamaları ile hastalarına önerme durumları hem birbirleriyle hem de sağlık denetim odağı ile ilişkilidir. Bu konuda farkındalığı arttıracak girişimlerin planlanması önerilir.
Anahtar kelimeler: Sağlıklı yaşam davranışları, sağlık denetim odağı, hekim, hemşire

Abstract:
The Relation Between Health Locus of Control and Healthy Lifestyle Behaviors of Health Professionals
Aim: The aim of this study is to evaluate the healthy lifestyle behaviors and patient suggestion conditions of health professionals and their relation with health locus of control.
Material and Method: Doctors and nurses working in Çukurova University Faculty of Medicine Balcalı Hospital constituted the population of the study planned in cross sectional and definitive type. 244 doctors and 267 nurses were included in the study with systematic sampling. Multidimensional Health Locus of Control Scale Form A and a questionnaire form questioning the sociodemographical characteristics, healthy lifestyle behaviors (not smoking, consuming minimum five portions of vegetables and fruits daily, attempting to overcome stress for minimum 10 minutes daily and making exercise equal to minimum 150 minutes of brisk walking in total) and the suggestion of these behaviors to the patients were used for the participants. 
Results: The age median of the participants was 33.88±9.24 and 68.5% were female, 56.6% were married, 48.1% were doctors and 64.6% were working in internal sciences. It was detected that the participants applied mostly not smoking, then attempting to overcome stress, exercising, trying to preserve ideal weight and consuming 5 portions of vegetables and fruits daily in order and made suggestions to their patients in the same order. Connections of positively low-good degrees were detected between healthy lifestyle behaviors and patient suggestion levels of participants. It was also detected that the health locus of control was internal for 70.2% of the participants. Vegetable-fruit consumption and exercise scores and suggestion scores for four behaviors excluding stress management were found high for internal locus participants (p < 0,05).
Result: For health professionals, healthy lifestyle behaviors and suggestion condition to their patients are both related to one another and health locus of control. It is recommended to plan attempts which would increase the awareness in this field.
Keywords: Healthy lifestyle behaviors, health locus of control, doctor, nurse.