İtalyanlar için Türkçe öğretimi üzerine yazılmış ders kitaplarında ses bilgisi ve biçim bilgisi konularının incelenmesi
Examination of phonetic and morphological subjects in textbokks written on The Turkish teaching for italians
Yazar: RESUL KAYA
Danışman: PROF. DR. HALİT DURSUNOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Ders kitapları = Textbooks ; Dil eğitimi = Language education ; Ses bilgisi = Phonetic ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yabancı uyruklu çocuklar = Foreign domestic children ; Yabancılar = Foreigners

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı İtalyanlara Türkçe öğretimi için yazılmış üç kitaptaki ses bilgisi ve biçim bilgisi konularının incelenmesi ve karşılaştırılmasının ardından, alanyazına önerilerde bulunmaktır: Bu kitaplardan 1910 tarihli,  Il Turco Parlato Harf İnkılabı'ndan önce yazıldığı; ikinci kitap Manuale di Lingua Turca, Harf İnkılabı'ndan hemen sonra yazıldığı ve son olarak yakın zamanda yazılan Corso di Lingua, günümüzde İtalya'da bir çok üniversite ve kurum tarafından kullanılmakta olduğu için inceleme nesnesi olarak tercih edilmiştir.
Yöntem: Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında fonetik ve morfoloji ile ilgili konular etiketlendi. Türkiye'de ve Avrupa'da yayınlanan gramer kitaplarına göre bir model hazırlandı. Bu model verilerin kaydedilmesi ve incelenmesi için kullanılmıştır.
Bulgular ve yorum: Üç kitaptan ikisinde Turco Parlato ve Manuale di Lingua Turca adlı eserlerde genel olarak dil bilgisi öğretiminde klasik yöntem anlayışında etkili olan isim, fiil, edat ayrımına göre dil bilgisi konularının sıralandığı görülmüştür. Corso di Lingua adlı eserde konu sıralanışı kısmen farklı olsa da yine de geleneksel anlayıştan izler taşıdığı belirlenmiştir. Turco Parlato ve Manuale di Lingua'da Meninski'nin konu sırasına benzerlik görülürken, özellikle Manuale di Lingua Turca'da Meninski kitabındaki sıranın aynısı olduğu görülmüştür. Üç kitabın her birinde de ses bilgisi ile ilgili unsurların en başta verildiği, daha çok seslerin (ünlüler-ünsüzler) özellikleri, alfabe, ses olayları (özellikle ünlü uyumları) konuları açısından yoğunluğun olduğu görülmüştür. Biçim bilgisi unsurları açısından özellikle Türkçenin ek düzeni üzerinde durulduğu, eklerin isim ve fiil açısından kullanımlarının ele alındığı görülmüştür. Yazarların Türkçenin ek düzeni ile ilgili farkındalıklarının belirgin olduğu anlaşılmıştır.
Sonuç: Kronolojik olarak birbirini izleyen bu eserlerin Türkçenin ses ve biçim özelliklerini vermesi açısından en azından başlangıç noktasında İtalyanlara veya İtalyanca bilenlere doyurucu bilgiler vermektedir. Bununla beraber bu kitaplardan sonraki çalışmalar için gerek akademik gerekse de ders kitabı açısından Türkçenin dil bilgisinin bir şablona ihtiyacı olup olmadığı üzerinde durulmalıdır. Türkçe dil bilgisinin standartlaştırılması, bu standartlaşmanın yabancılara Türkçe öğretimi alanına da taşınması üzerinde durulmalıdır.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to examine and compare the phonetics and morphology in three books written for the teaching of Turkish to Italians, and to give suggestions to the literature: due to the first of these books, Turco Parlato was written in 1910, before the letter revolution; The second book, Manual of Turkish Language, was written immediately after the Revolutions of the Letter, and the most recently written Language Course was used by many universities and institutions in Italy today, these books were chosen as the subject of this study.
Method: In this study, document analysis method which is one of the qualitative research methods is used. In the first stage of the study, the subjects related to phonetics and morphology were tagged. According the grammar books published in Turkey and europe was prepared an template. This template was used for data record and examination.
Findings: In two of the three books, Turco Parlato and Manuale di Lingua Turca, it is seen that grammar subjects are listed according to the distinction of name, verb and preposition which are effective in the understanding of classical methods in grammar teaching in general. In Corso di Lingua, although the order of the subject is partially different, it is determined that it carries traces from traditional understanding. Turco Parlato and Manuale di Lingua show similarities to the order of Meninski, while Manuale di Lingua Turca has the same order as Meninski. In each of the three books, it was observed that the elements related to phonetics were given in the first place, and that it was more concentrated in terms of the characteristics of sounds (vowels-consonants), alphabet, sound events (especially vowel harmony). In terms of morphological elements, it is seen that the Turkish order of attachment is emphasized and the usage of the suffixes in terms of noun and verb is discussed. It was understood that the authors' awareness about Turkish additional order was significant.
Results: These chronologically consecutive works give satisfactory information to Italians or to those who know Italian at least at the starting point in terms of the phonetic and morphological characteristics of the Turkish. However, it should be emphasized whether the grammar of the Turkish language needs a model for both academic studies and text studies after these books. The standardization of Turkish grammar and the transfer of this standardization to the field of Turkish teaching to foreigners should be emphasized.