Erzurum'daki betonarme binaların malzeme ve taşıyıcı sistem özellikleri bakımından deprem güvenliğinin araştırılması
The investigation of earthquake safety of RC buildings in Erzurum in terms of material and structural system
Yazar: TÜRKAY KOTAN
Danışman: PROF. DR. RÜSTEM GÜL
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Betonarme binalar = Reinforced concrete buildings ; Pushover analiz = Pushover analysis

Özet:
Yeryüzünün en aktif deprem kuşaklarından biri üzerinde bulunan Türkiye, tarihinde orta ve büyük ölçekli depremlerle sıkça karşılaşmıştır. Yaşanan depremlerde, birçok betonarme bina yapısal özelliklerinin yetersizliğinden dolayı önemli ölçüde hasar görmüş, büyük can ve mal kayıplarına neden olmuştur. Bu durum ülkemizde, orta yükseklikteki betonarme binaların yetersiz sismik performansını gündeme getirmiştir. Gelecekte yaşanması muhtemel deprem olaylarına karşı gerekli önlemlerin alınması bakımından, yapı stokumuzun mevcut durumu ve deprem güvenliğini değerlendirmeye yönelik çalışmalar yapılmasında yarar vardır. 
Nitekim üç aşamalı olarak yürütülen bu çalışmanın ilk aşamasında; ülkemizin deprem aktivitesi yönünden riskli bir bölgesinde yer alan Erzurum kent merkezinde, daha önce yapılmış mevcut bina inceleme çalışmalarında elde edilen yerinde beton dayanım sonuçları alınarak, istatistiksel değerlendirmesi ve betonarme binaların mevcut beton dayanımı için genel bir durum değerlendirmesi yapılmıştır. İkinci aşamada; Palandöken Merkez İlçe sınırları içindeki Yenişehir Yerleşim Alanı'nda, mevcut betonarme konut türü binaların dışarıdan ve kısmen içeriden yapılan incelemelerle yapısal özellikleri tespit edilerek, RYTEİE-2013'e göre bölgesel deprem risk dağılımı belirlenmiştir. Son aşamada ise; çalışmada önerilen yaklaşımla, çalışma alanındaki binaların deprem risk dağılımına esas yapısal özelliklerine bağlı olarak oluşturulan temsil grupları içerisinden seçilen mevcut binaların, ilk aşamada bina yapım yılı ile mevcut beton dayanımı arasında kurulan ilişkilerden yararlanılarak mevcut beton dayanımları belirlenmiş ve DBYBHY-2007 çerçevesinde Doğrusal Olmayan Artımsal Statik İtme Yöntemi ile deprem performans analizleri yapılarak, çalışma alanındaki mevcut 916 konut türü betonarme bina için bölgesel ölçekli bir deprem güvenliği değerlendirmesi yapılmıştır. 
Çalışma sonucunda, Erzurum kent merkezindeki mevcut binalarda beton dayanımı ve donatı detaylandırma özelliklerinin günümüze doğru belirgin bir iyileşme gösterdiği, ancak deprem performans analizleri yapılan temsili binaların hedeflenen performans düzeyini sağlayamadığı belirlenmiştir. Ayrıca, çalışma alanı için oluşturulan bina envanteri, belirlenen bölgesel deprem risk dağılımı ve bina yapım yılına bağlı mevcut beton dayanımı ilişkisinin, ileriki değerlendirme ve iyileştirme çalışmalarında kullanılabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Turkey is located on one of the world's most active earthquake zones and it has frequently experienced the medium and large scale earthquakes in its history. In these earthquakes, many of the RC buildings were dramatically damaged and they caused considerable losses of life and property due to their inadequate structural properties. This case made the inadequate seismic performance of the mid-rise RC buildings a current issue in our country. The studies on the evaluation of existing state and seismic safety of our building stock are useful in terms of taking the necessary measures against possible earthquakes in the future.
Thus, in the first stage of this study with three stages; in the center of Erzurum province, which is located in a risky area in terms of seismic activity in our country, being taken the in-situ concrete strength results obtained in the pre-made existing building assessment studies, a general assessment of the state with statistical evaluations for in-site concrete strength of the existing RC buildings were done. In the second stage; the structural properties of existing RC residential buildings in Yenişehir settlement located in borders of Palandöken Central District were investigated with the outside and partially inside inspections and then according to RYTEİE-2013, the regional earthquake risk distribution was determined. In the final stage; with the proposed approach in this study; the existing concrete strengths of the real buildings were selected among representation groups that are generated depending on structural properties based on earthquake risk distribution of buildings in the study area were determined by utilizing the relationship which is correlated between the construction year and existing concrete strength in first stage. Besides, a regional-scale earthquake safety assessment was made for 916 existing RC residential buildings in the study area by making seismic performance analysis with the non-linear pushover analysis method in the framework of DBYBHY-2007.
As a result, it was determined that the properties of concrete strength and reinforcement detailing of the existing building in the center of Erzurum province showed a significant improvement from past to present, but the representative buildings, seismic performance analysis of which were made did not provide target performance level. Besides, it was thought that the building inventory, regional earthquake risk distribution and the construction year-existing concrete strength relationships determined for the study area may be used in the future assessment and improvement activities.