Tahar elması  (Malus sylvestris spp. orientalis) klonlarının çoğaltılması üzerine araştırmalar
Investigations on the propagation characteristics of "Tahar" apple clones (Malus sylvestris spp. orientalis)
Yazar: SEDA AYSABAR
Danışman: PROF. DR. SEMİH ÇAĞLAR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada kültür elmaların anaç olma potansiyeli taşıyan seçilmiş bazı Tahar elması klonlarının tohum, çelik ve daldırma yoluyla çoğaltılması ve köklü anaçlara aşılanan bir kültür elmasının fidan gelişimine olan etkisinin saptanması amaçlanmıştır. Denemede yer alan Tahar elmalarının tohumları 60 gün süreyle nemli kumda katlandıktan sonra çimlendirilmiştir. Çelikle çoğaltılma için adi çelik, ökçeli çelik ve dipçikli çelik olmak üzere 3 farklı çelik tipi kullanılmıştır. Çelikler 0-1000-2000-4000 ppm dozlarında hazırlanmış olan IBA çözeltisiyle muamele edilerek köklendirme tezgahlarına yerleştirilmişlerdir. Daldırma yoluyla çoğaltım için Tepe daldırması yöntemi kullanılmıştır. Aşılama denemesi için 50TE01, 50TE02 ve 50TE12 klonlarına yonga göz aşısıyla Galaxy Gala elma çeşidi aşılanmış ve aşılı fidanların gelişmesi ve dallanma özellikleri saptanmıştır. Elma çekirdeklerin çimlenme oranı % 78.06 olmuştur. Araziye dikilen çöğürlerin gelişimi çok yavaş olmuştur. Tahar elmasında çelikle çoğaltma başarılı olmamıştır. Buna karşılık, Tahar elmalarında hendek daldırması başarılı bulunmuştur. Anaçlık olarak kullanılan 50TE01 klonuna ait bitkilerden alınan köklü sürgün sayısı  bitki başına ortalama 20 adet olmuştur. Köklü sürgün boyları ortalama 57 cm olmuş ve çapları ise ortalama 1.08 cm olmuştur. Anaçların aşı tutma oranı % 77 olmuştur. Aşılı fidanların dal sayısı anaç genotiplerine göre 11 ile 20 adet arasında değişmiştir. Yine her 3 anaç genotipine aşılı Galaxy Gala çeşidinin dal açıları 55 ile 85 derece arasında bulunmuş ve 50TE01 klonu basitonik dallanma eğilimi gösterirken 50TE02 klonu ise sutun şeklinde dallanma eğimine sahip olmuştur. İki farklı dallanma şekline sahip olan anaçlar ile farklı dikim sıklığı ve terbiye sistemleri altında verimlilik ve meyve kalitesi denemeleri yapılmasının yararlı olacağı kanısına varılmıştır.
Anahtar kelime: Malus communis, tohum, çelik, daldırma, fidan, dallanma.

Abstract:
The objectives of this study were to investigate the propagation characteristics of selected Tahar apple clones by seed, cutting and layering as well as rootstock effect on the growth behaviour of a single apple cultivar budded on them.Tahar apple seeds were stratified in damp sand for 60 days and then germinated. Three different cutting methods (straight, heel and mallet)  were used for propagation by cuttings. The cuttings were treated with 0-1000-2000-4000 ppm IBA and rooted under mist propagation technique. The layering experiment was done with mound layering method. For budding, the clones of 50TE01, 50TE02 ve 50TE12 were chip budded with Galaxy Gala apple cultivar. The growth and branching characteristics of the scion cultivar were investigated. 	The germination rate of the apple seeds was 78.06 %. The seedlings were succesfully transferred to open field. But the seedling growth was exteremely slow over the season. The layering was succesful and mean rooted plantlets number was 20 per mother plant. The mean height and diameter of the rooted plantlets were 57 cm and 1.08 cm, respectively. The bud take rate was 77 %. The branch numbers of the scion cultivar ranged from 11 to 20 according to genotypes. The branch angle of Galaxy Gala apples was between 550 and 850. The clone of 50TE01 showed a basitony tendency for branching, however 50TE01 clones had branching on a columnar stem. It was concluded that the yield and fruit quality from different branching habit of the scion on two rootstock genotytpes should be tested with several planting intensity and training systems. 
	
Key words: Malus communis, seed, layering,  nursery tree, branching.