Bazı bitki ekstraktlarının Spodoptera littoralis (boisd.) (lep. noctuidae) üzerindeki toksisitesi ve davranışsal etkileri
Toxic and behavioural effects of some plant extracts on Spodoptera littoralis (boisd.) (lep. noctuidae)
Yazar: ÖMER CEM KARAKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN GÖKÇE
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Spodoptera littoralis = Spodoptera littoralis ; Toksisite = Toxicity ; Topikal aplikasyon = Topical application

Özet:
Bu çalışmada on farklı bitkiden elde edilen bitki ekstraktının çizgili yaprak kurdu üzerindeki (Spodoptera littoralis) kontak ve mide zehiri toksisiteleri, beslenmeyi ve yumurta bırakmayı engelleyici etkileri araştırılmıştır. Test edilen bitkiler içerisinde en yüksek kontak toksisite % 91 ölüm oranı ile Tanecetum zahlbruckneri bitki ekstraktından elde edilmiştir. Kontak toksisite çalışmasının ikinci kısmında, en yüksek aktivite gösteren T. zahlbruckneri bitkisinin çiçek ve gövde kısmından hekzan ve methanol kullanılarak ekstraklar elde edilerek çizgili yaprak kurdu larvalarında test edilmiştir. Yürütülen kontak toksisite çalışmalarında en yüksek aktivite çiçek-metanol (LD90 değeri 0,039 mg/böcek) ekstraktından elde edilmiştir. T. zahlbruckneri'nin S. littoralis'in farklı larval dönemleri üzerindeki toksisiteleri test edildiğinde ikinci larva döneminin ekstrakta en duyarlı dönem olduğu saptanmıştır. Sinerjist etki çalışmalarında T. zahlbruckneri ekstrakt ile birlikte farklı yağ tipleri test edilmiş ve Anethum gravileolens uçucu yağlarının test edilen yağlar çerisinde en iyi sinerjist olduğu ve tüm larva dönemlerinde aktiviteyi artırdığı belirlenmiştir. Ekstraktların mide zehiri etkileri çalışmalarında en yüksek aktivite Chrysanthemum segetum, Delphinium consilida ve Tanaectum mucroniferum bitkilerinden saptanmıştır. Bu bitkiler ile yapılan doz etki çalışmalarında sırasıyla 0.35 mg/cm2, 0.43 mg/cm2, 0.79 mg/cm2 LD90 değerleri hesaplanmıştır. Yürütülen beslenmeyi engelleyici etki denemelerinde C. segetum, D. consilida, T. mucroniferum ve Artemisia vulgaris en yüksek aktiviteyi gösteren bitkiler olmuştur. Yumurta bırakmayı engelleme testlerinde en yüksek etkiyi A. vulgaris ekstraktı göstermiş olup, bu bitki ekstraktı ovipozisyonu tamamen engellediği saptanmıştır. En yüksek cezbedici etki ise Datura stramonium (% 30) bitki ekstraktından elde edilmiştir.

Abstract:
In this study, contact and stomach poising toxicities, antifeedant and antiovipoisition effects of ten plant extracts were tested on the Egyptian cotton leafworm (Spodoptera littoralis). Tanacetum zahlbruckneri extract produced the greatest contact toxicity among the tested plant extracts with 91% mortality. In the second part of the contact toxicity study, flower and stem extracts of T. zahlbruckneri using methanol and hexan were prepared and tested on the Egyptian cotton leafworm. Flower methanol extracts was the most toxic extract with 0.039 mg/insect LD50 value. Additionally, various larval stages of S.littoralis susceptibility to T. zahlbruckneri extracts were tested. The 2nd stage larvae appeared to be the most susceptible to the extract among the tested stages. Various oils were tested as synergist to T. zahlbruckneri extracts. Anethum gravieolens was the most active synergist among the tested oil and it increased the contact toxicity of the extracts in all larval stages. Chrysanthemum segetum, Delphinium consilida and Tanaectum mucroniferum were the most toxic extracts in stomach poising toxicity study. LD90 values based on dose response studies with these extracts were 0.35 mg/cm2, 0.43 mg/cm2 and 0.79 mg/cm2 respectively. In the antifeedant effects study, C. segetum, D. consilida, T. mucroniferum and Artemisia vulgaris were the most active extracts. A. vulgaris was the most active extract in antioviposition study and it totally inhibited the egg laying of female S. littoralis. The most active extract in attractant activity was obtained from Datura stramonium (30%).