Havalı tabanca atıcılarında gövde, skapula ve omuz kuşağı kaslarının enduransının performans üzerine etkisi
The effects of core, scapula and shoulder muscle endurance on air pistol shooting performance
Yazar: EBRU GÜL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. İREM DÜZGÜN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Spor Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Atıcılar = Shooters ; Atıcılık = Shooting ; Beden = Body ; Fiziksel dayanıklılık = Physical endurance ; Hava tabancası = Air pistol ; Omuz = Shoulder ; Skapula = Scapula ; Spor performansı = Athletic performance ; Tabanca = Pistol

Özet:
Havalı tabanca atıcılığı; kapalı atış poligonlarında yapılan, hedef tabelasına hassas ve doğru atış yapılmasını gerektiren olimpik bir spordur. Havalı tabanca atıcısının en temel hedefi yüksek skor elde etmek amacıyla postüral stabilizasyonunu üst düzeye çıkarmak ve korumaktır. Uzun müsabaka periyodu; sporcularda postür ve üst ekstremite kontrolünün sağlanabilmesi için kassal yorgunluğun mümkün olduğunca geç ortaya çıkmasını gerektirmektedir. Bu amaçla çalışmamız, havalı tabanca sporcularının atış performanslarının; gövde, skapula çevresi ve omuz kuşağı kaslarının enduransları ile olan ilişkisini araştırmak amacıyla planlandı. Çalışma, 18-45 yaş arasındaki 28 havalı tabanca atıcısı ile gerçekleştirildi. Omuz kuşağı enduransı Kapalı Kinetik Zincir Üst Ekstremite Stabilite Testi ve Üst Ekstremite Y Denge Testi, gövde enduransı Yüzüstü Köprü Testi ve Yan Köprü Endurans Testi, skapular bölgenin enduransı ise Skapular Kas Endurans Testi ile değerlendirildi. Elde edilen veriler doğrultusunda atış performansı ile test parametrelerinin ilişkisi incelendi. Parametrik verilerde ilişkinin incelenmesi için Pearson korelasyon testi, non-parametrik verilerde ise Spearman korelasyon testi kullanıldı. İstatistiksel olarak anlamlı bulunan değişkenlerde lineer regresyon analizi kullanıldı. Dominant ve dominant olmayan taraflar arasındaki farklılıkları incelemek için Paired Sample t-test ve Wilcoxon testi kullanıldı. Çalışmanın sonucunda, atış performansı ile skapular kas endurans testi arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (p=0,03, r=0,65). Ancak gövde ve omuz kuşağı kas enduransını değerlendiren testler ile atış performansı arasında anlamlı bir ilişki görülmedi (p>0,05). Skapular kas endurans testinin her bir birim artışına karşılık atış skorunun ise 0,375 puan arttığı gözlendi. Elde edilen sonuçlara göre skapular kas enduransının artırılması skapulotorasik eklemi ve glenohumeral eklemi daha stabil hale getireceği için salınımları azaltarak atış performansını artırabilir. Bu sebeple havalı tabanca atıcılarında skapula çevresi kaslara yönelik oluşturulacak egzersiz programlarının sporcuların atış performansına fayda sağlayabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Air pistol shooting is an olympic sport, performed on indoor shooting ranges, that requires precise and accurate shooting on the target sign. The main goal of the air pistol shooter is to maximize the postural stabilization in order to achieve a high score. Long competition period requires muscular fatigue to occur as late as possible in order to maintain posture and upper extremity control in athletes. For this purpose, our study, is based on the shooting performances of air pistol athletes, was planned to investigate the relationship between the trunk, scapular and shoulder girdle muscles' endurance. The study was carried out with 28 air pistol shooters aged between 18 and 45. Shoulder girdle endurance was evaluated by Closed Kinetic Chain Upper Extremity Stability Test and Upper Extremity Y Balance Test, trunk endurance by Prone Bridge Test and Side Bridge Endurance Test,  endurance of scapular region by Scapular Muscle Endurance Test. In line with the data obtained, the relationship between shooting performance and test parameters was examined. Pearson correlation test was used to examine the relationship in parametric data, and Spearman correlation test was used for non-parametric data. Linear regression analysis was used for variables that were found to be statistically significant. Paired Sample t-test and Wilcoxon test were used to examine the differences between dominant and non-dominant sides. As a result of the study, a statistically significant positive correlation was found between shooting performance and scapular muscle endurance test (p=0,03, r=0,65). However, there was no significant relationship between the tests evaluating the trunk and shoulder girdle muscle endurance and shooting performance (p> 0,05). It was observed that the shooting score increased by 0,375 points for each unit increase of the scapular muscle endurance test. According to the results, increasing the endurance of the scapular muscles can increase the shooting performance by decreasing the oscillations in order to make the scapulothoracic joint and glenohumeral joint more stable. For this reason, it is thought that exercise programs to be created for the muscles around the scapula in air pistol shooters may benefit the shooting performance of the athletes.