Duyusal deneyimlerin destinasyon duygusuna etkisinde kişiliğin düzenleyici rolü ve davranışsal niyetlere etkisinde destinasyon duygusunun aracı rolü
The moderating role of personality in the effect of sensory experiences on destination emotion and the mediating role of destination emotion in the effect of sonsory experiences on behavioral intentions
Yazar: HÜSEYİN ERHAN ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. TUĞRUL AYYILDIZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Turizm destinasyonları arasındaki rekabet ortamı, ziyaretçi memnuniyetini tesis etmekle kalmayıp, onları destinasyona hayran bırakacak ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi noktasında destinasyon yöneticilerini güdülemekte ve zorlamaktadır. İnsanları hayran bırakmak ise ancak olumlu duygular uyandırmakla mümkün görünmektedir. Duyguların kaynağı ise dışsal ve içsel uyaranlar olabilmektedir. Destinasyonlar, geniş uyaran çeşitliliğiyle organizma açısından zengin bir dışsal çevre sunmaktadır. Tüketicilerin bu uyaranları duyumsamasıyla başlayan süreçte belirli duygulanmalar yaşadığı ve kişilik özellikleri gibi içsel bir özelliğin bu süreci şekillendirebileceği varsayımı çalışmanın omurgasını oluşturmuştur. Diğer bir deyişle tezin amacı; bir turizm destinasyonunun sunduğu duyusal unsurların davranışsal niyetlere etkisinde destinasyon duygusunun aracılık rolünü incelemek, ayrıca duyusal uyaranların etkilediği varsayılan destinasyon duygusunun oluşmasında kişilik özelliklerinin düzenleyici rolünü bulgulamaktır.
Bu amaçla ilişkisel tarama yaklaşımı benimsenerek ziyaretçilerden veri toplanmıştır. Geçerli bulunan 398 anket formu üzerinden istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler için SPSS, yapısal model için SmartPLS programları kullanılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi en küçük kareler algoritmasıyla gerçekleştirilmiştir.
Analiz sonucunda dokunsal deneyimlerin neşe, olumlu sürpriz ve sevgi duygularını, tatsal deneyimlerin ise tatmin ve tekrar ziyaret etme niyetini pozitif yönde etkilediği bulunmuştur. Duyusal deneyimlerin davranışsal niyetlere etkisi üzerinde destinasyon duygusunun aracı rolüne ilişkin kurulan hipotezler reddedilmiştir. Aynı şekilde, duyusal deneyimlerinde destinasyon duygusuna etkisinde kişilik boyutlarının etkisini gösteren bulguya rastlanmamıştır. Araştırma sonuçları tezin sonuç ve tartışma kısmında irdelenmiş ve yöneticilere önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The competitive environment among tourism destinations motivates and forces destination managers to develop products and services that will not only ensure visitor satisfaction but also make them admire the destination. It seems to be possible to make people admire the destination only by arousing positive emotions. The source of emotions can be external and internal stimuli. Destinations offer a rich external environment for the organism with a wide variety of stimuli. The assumption that consumers experience certain emotions in the process that starts with sensing these stimuli and that an intrinsic characteristic such as personality traits can shape this process constitutes the backbone of the study. In other words, the aim of the thesis is to examine the mediating role of destination emotion in the effect of sensory elements offered by a tourism destination on behavioral intentions, and to find out the regulatory role of personality traits in the formation of destination emotion, which is assumed to be affected by sensory stimuli.
For this purpose, a correlational survey approach was adopted and data were collected from visitors. Statistical analyses were performed on 398 valid questionnaire forms. SPSS was used for descriptive statistics and SmartPLS programs were used for the structural model. Structural equation modeling was performed with partial least squares algorithm.
As a result of the analysis, it was found that haptic experiences positively affect feelings of joy, positive surprise and love, while gustatory experiences positively affect satisfaction and intention to revisit. The hypotheses regarding the mediating role of destination emotion in the effect of sensory experiences on behavioral intentions were rejected. Likewise, there is no finding showing the effect of personality dimensions in the effect of sensory experiences on destination emotion. The results of the research are discussed in the conclusion and discussion section of the thesis and recommendations are made to the managers.