Sürdürülebilir kalkınma anlayışı kapsamında döngüsel ekonomi modeli atık yönetimi sıfır atık: Ankara Büyükşehir Belediyesi örneği
Circular economy model within the scope of sustainable development waste management zero waste: Ankara Metropolitan Municipality example
Yazar: ZEYNEP ÖZGÜVEN
Danışman: PROF. DR. MÜSLÜME NARİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Ekonomik Kalkınma ve Büyüme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Ankara Büyükşehir Belediyesi = Ankara Metropolitan Municipality ; Atık yönetimi = Waste management ; Belediyeler = Municipalities ; Döngüsel ekonomi = Circular economy ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilir kalkınma yönetimi = Sustainable development management ; Sıfır atık = Zero waste

Özet:
Sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma anlayışı, son zamanlarda önemli bir paradigma 
değişimini hayata geçirmiştir. Yeni kalkınma anlayışı, sınırsız büyümenin aksine büyümenin 
sınırlarını ortaya koymuştur. İktisadi büyüme ve kalkınmanın ekonomik, kültürel, ekolojik, 
mekânsal, çevre ve doğal kaynakları, sosyal boyutları dikkate alan bir ekonomik model arayışı 
başat vermiştir. Gezegen sınırlarını aşmama olgusu paradigmayı evrimleştirmiştir. Dünya 
genelinde, fordizmin yarattığı sorunlar, hızla yükselen sanayileşme ve büyüme yarışı, nüfus 
artışı, kentleşme, küreselleşme ağının genişlemesi, üretim ve tüketim kalıplarında değişimler 
çoklu kriz çağını yaratmıştır. Bu çağda yaşanan krizler, ekolojik dengeleri bozmuş, çevre ve 
doğal kaynaklar üzerine baskıları arttırmış, dünyayı ve insanlığı ciddi bir atık sorunu ile karşı 
karşıya bırakmıştır. Sürdürülebilir kalkınma, çevre ekonomisi ve döngüsel ekonomi ile bu 
sorunlara yanıt aranmıştır. Avrupa Birliği (AB)'nin yeni ekonomik modeli olarak benimsenen 
"Döngüsel Ekonomi Modeli" çerçevesinde atıkların önlenmesi, geri dönüşüm ve geri 
kazanıma yönelik önemli hedefler, tedbir ve süreçler öne sürülmüştür. Avrupa Komisyonu 
tarafından 2015 yılında "Döngüsel Ekonomi Paketi" kabul edilmiş, sürdürülebilir kalkınma 
anlayışı temelinde atıkların azaltılması, geri dönüşüm oranlarının artması, yeşil kamu 
alımlarına destek sağlanması, ürün tasarımlarının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın 
amacı, AB'nin ve Türkiye'nin döngüsel ekonomi modeli çerçevesinde atık yönetim
politikalarını incelemek, atık ekonomisinin boyutunun analizini yapmak, çevre politikaları
çerçevesinde atık yönetiminin etkilerini ortaya koymaktır. Bu kapsamda Ankara ilinin atık 
yönetimi ve atık ekonomisinin boyutları irdelenerek analiz edilmektedir. Çalışmada ayrıca 
Türkiye'nin ve Ankara'nın konumu, döngüsel ekonomiye yönelik projeleri ve hedefleri de 
bulunmaktadır. Ancak AB'nin döngüsellik amacına yönelik uyum düzeyi ve gelişmesinin çok
yavaş olduğu görülmektedir. Yerel yönetimler, atık yönetim politikaları çerçevesinde
ekonomik çıktı üretme potansiyelinden şimdiki konumuna göre daha uzak olduğunu
göstermektedir.

Abstract:
The understanding of sustainability and sustainable development has recently undergone a 
significant paradigm shift. The new understanding of development has revealed the limits of 
growth as opposed to unlimited growth. The search for an economic model that takes into 
account the economic, cultural, ecological, spatial, environmental and natural resources, social 
dimensions of economic growth and development has been dominant. The phenomenon of not 
crossing planetary boundaries has evolved the paradigm. Throughout the world, the problems 
created by Fordism, the rapidly rising industrialization and growth race, population growth, 
urbanization, the expansion of the globalization network, changes in production and 
consumption patterns have created a very crisis era. The crises experienced in this age have 
disrupted the ecological balances, increased the pressures on the environment and natural 
resources, and left them with a serious waste problem. Sustainable development, 
environmental economy and circular economy have sought answers to these problems. 
Prevention of waste within the framework of the "Circular Economy Model" adopted as the 
new economic model of the European Union (EU), important targets, measures and processes 
for recycling and recovery have been put forward. The "Circular Economy Package" was 
adopted by the European Commission in 2015, reducing wastes on the basis of sustainable 
development understanding, increasing recycling rates, providing support for green public 
procurement, product designs are intended to be developed. The aim of this study is to examine 
the waste management policies of the EU and Turkey within the framework of the circular 
economy model to analyze the size of the waste economy, to reveal the effects of waste
management within the framework of environmental policies. In this context, the dimensions 
of waste management and waste economy of Ankara are examined and analyzed. The study 
also includes the position of Turkey and Ankara, projects and targets for the circular economy. 
However, it is seen that the level of adaptation and development towards the EU's aim of 
circularity is very slow. Local governments show that they are further away from the potential 
to produce economic output within the framework of waste management policies than their 
current position.