Orta-Kuzey Toroslar'da geç kuvaterner paleoikliminin İncesu Mağarası dikit kaydı ile kurgulanması
Reconstruction of the late quaternary paleoclimate in the Central-North Taurids from the records of the Incesu Cave stalagmite (Turkey)
Yazar: MERTCAN ÖZBAKIR
Danışman: PROF. DR. C. SERDAR BAYARI
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji (Hidrejeoloji) Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Mağara çökelleri içerdikleri kararlı izotoplar bakımından geçmiş iklim değişikliklerinin yeniden kurgulanması adına önemli doğal arşiv kayıtları niteliğindedir. Bu çalışmada, İncesu Mağarası'ndan (Karaman-Taşkale) alınan 38 cm uzunluğunda, 15.2 cm çapında bir dikit örneğine (IN-01) ait yüksek çözünürlüklü kararlı izotop (18O ve 13C) verilerinden hareketle önemli küresel iklim olayları belirlenmiştir. Gelişim ekseni boyunca belirlenen 230Th yaşları, örneğin son 45000 yıllık zaman aralığında oluştuğunu göstermektedir. Örneğin kapsadığı zaman aralığı günümüzden önce 2386-4527, 7868-13229, 29000-43822 yılları arasıdır. Örnek oluşumu sırasıyla günümüzden önce yaklaşık 29000-13229, 7868-4527 yılları arası ve günümüzden önce 2386 yılı ile günümüz arası olmak üzere toplam 3 adet zaman boşluğu ile kesintiye uğramıştır. Çökelimin gerçekleştiği dönemler boyunca 18O ve 13C izotopları yağış, sıcaklık ve bitkisel aktivitenin bir göstergesi olarak incelenmiştir. Ulaşılan sonuçlar çerçevesinde Toroslar paleoikliminin genel eğilimde daha negatif izotop değerleri daha yağışlı ve bitki aktivitesinin yüksek olduğu koşulları belirtirken, daha pozitif değerler ise daha kurak ve soğuk koşulları göstermektedir. Bu bağlamda, Son Buzul Maksimumu öncesi Anadolu'daki iklim koşullarının günümüze oranla daha soğuk ve bitki örtüsü bakımından daha fakir olduğu belirlenmiştir. Son Buzul Maksimumu sonrası ve Holosen başında ise, iklimin günümüze oranla daha nemli ve bitki örtüsü bakımından daha zengin olduğu belirlenmiştir. Elde edilen kararlı izotop kayıtlarında, son 45000 yıl içerisinde meydana gelmiş önemli küresel soğuma olayları da gözlenmiştir. Bunlar geçmişten günümüze meydana gelmiş ani iklim değişiklikleri olup, sırasıyla Heinrich 3 ve, Younger Dryas olayları, 8200 yıl ve 4200 yıl olaylarıdır.Anahtar Sözcükler: Paleoiklim, mağara çökelleri, 18O ve 13C, Orta Toroslar, 230Th yaşlandırma yöntemi, küresel iklim olayları.

Abstract:
Speleothems, as one of the most reliable natural proxy records, with regard to their stable isotope contents, provide significant information for reconstructing the past climate changes. In this study, notable global climate events have been determined from the high resolution stable isotope data of a 38 cm-long and 15,2 cm-wide columnar stalagmite (IN-01), sampled in Incesu Cave (Karaman-Taşkale). 230Th dates along the growth axis reveal an interrupted growth comprising the last 45000 years. Continuous calcite deposition is observed between 2386-4527, 7868-13229 and 29000-43822 years before present (BP). Three major hitatuses have been detected between 29000-13229, 7868-4527 years BP and also between 2386 years BP and the present. The stable isotope data (18O and 13C) of IN-01 have been used a proxies for past variation of atmospheric precipitation, temperature and vegetation activity. Results show that relatively negative isotope records reveal a relatively wet climate with enhanced vegetation density in the paleoclimate of Taurids Mountains Range whereas, dry and cold conditions are marked by relatively positive isotope values. Accordingly, it has been determined that the regional climate before the Last Glacial Maximum (LGM) was cooler and the vegetation coverage was lower than the present. Following the LGM, more humid and temperate conditions along with a more intense activity of vegetation is observed particularly durimng the early Holocene. Major global climate events that occurred throughout the last 45000 years have also been observed in stable isotope records. These include abrupt climate changes of Heinrich Event 3, Younger Dryas, 8.2 ky and 4.2 ky events respectively.Keywords: Paleoclimate, speleothems, 18O and 13C, Central Taurids, 230Th dating method, global climate events.