Kontrol öz değerlendirme ve işletmelerin iç kontrol yapısının tespitine yönelik bir araştırma
Control self assessment and a research oriented to determine the enterprises' internal control structure
Yazar: DUYGU ANIL
Danışman: PROF. DR. NEJAT BOZKURT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çok uluslu ve/veya büyük ölçekli isletmelerin günümüzde sayılarının veönemlerinin artması; çesitli alanlarda oldugu gibi, iç denetimin süreçlerinde ve içkontrol sisteminin etkinliginin artırılması alanlarında da uluslararası gelismelerin ortayaçıkmasına neden olmustur. Günümüzde sadece tarihi verilerle yapılan denetimlerin, vegeçmise yönelik olarak yapılan degerlendirmelerin yetersiz kaldıgı gözlemlenmistir.Artan rekabet kosullarında örgütsel etkinligin saglanması ve sermaye piyasalarınıngelismesi için önkosul olan güven ortamı kosullarının olusması bugüne ve gelecegeyönelik kontrollerin yapılmasını gerekli kılmaktadır. ç kontrol sisteminin etkinligininsaglanması ile isletmeler faaliyetlerini planladıkları gibi gelistirmek ve tüm faaliyetlerdeöngörülen degeri kazandırma amaçlarını gerçeklestirebileceklerdir. sletmelerde hertürlü kaynagın etkin kullanılması suretiyle; isletmeye deger kazandırma ve isletmehedeflerinin gerçeklestirilmesine katkıda bulunma ihtiyacı, kontrol öz degerlendirmeuygulamalarını gerekli kılmaktadır.Kontrol öz degerlendirme, ana isletme amaçlarını yeniden gözden geçirmek, buamaçlara ulasırken karsılasılması muhtemel riskler ve bu riskleri yönetebilmek amacıylagelistirilen iç kontrol mekanizması olarak kullanılan bir metodolojidir. Kontrol özdegerlendirme; bölüm yöneticilerinin ve onlarla birlikte o bölümde çalısanlarıntasarladıgı ve amaçlarına ulasmak ve bu amaçlara ulasma asamasındakarsılasabilecekleri riskleri yönetme amacıyla kullandıkları bir degerlendirme sürecidir.Kontrol öz degerlendirme sürecinin bilesenlerinin sekillendirilmesine katkıda bulunanunsurlara tezin bütünü içinde yer verilerek, kavram türkçe literatüre kazandırılmayaçalısılmıstır. Çalısmanın ilk bölümünde; stratejik yönetim, yönetsel kontrol ve kontrolöz degerlendirme süreci ile ilgili temel kavramlara yer verilmistir. kinci bölümde;kontrol öz degerlendirme uygulamalarının olusmasında önemli katkısı olan kurumlar vebu kurumların sagladıgı katkılar ele alınmıstır. Üçüncü ve dördüncü bölümde, kontrolöz degerlendirme kavramına genis açılı bir bakıs saglanmıstır. Kontrol özdegerlendirme yaklasımının genel bir resmi ifade edilmistir. Konu ile ilgili literatürtaraması yapıldıktan sonra, iç kontrol sisteminin Türkiye'de faaliyet gösteren bazıisletmeler açısından degerlendirilerek; mevcut durum verilen cevaplar çerçevesindetespit edilmistir.

Abstract:
International development of internal audit process and increase of its efficiencycame into existence as a result of the rising number of large scaled and/or multinationalcompanies and the elevation of their importance. The conrol process done nowadays onlywith dated data and evaluations that are past-oriented are insufficient. The pre-conditionfor the capital market growth and for the procurement of organizational efficiency isconfidence environment. And this pre-condition requires an audit process including todayand the future. Companies can make progresses as they plan and they can reach their aimto obtain prescribed values in every activity, related to the efficiency of the internalcontrol system. By the effective use of each source, the need of distinguishing thecompany and reaching companys ?goals requires application of control self assessment.The control self assessment is a methodology used as an internal controlmechanism for overviewing company?s goals, determining probable risks and managingrisks. It is an assesment process designed by department managers and their employees,to reach the goals and to manage probable risks during operations. Factors, whichcontributed the constitution of control self assessment components takes place in thethesis and the concept is worked to bring in the Turkish literature. In the first part of thestudy, concepts about strategic management, managerial control and control selfassessment process are examined. In the second part; institutions, which formed theconstitution of control self assessment are explained. In the thirth and fourth part of thestudy, there is a wide angle view of control self assessment. A general picture of the topictakes places in this parts. After a wide literature examination about the topic, control selfassessment is evaluated by looking at compaines operating in Turkey and the presentsituation is determined, according to the answers.