Türkiye'de vergi ombudsmanlığının önemi ve gerekliliği: İsveç ve Avustralya ülke uygulamaları ile bir karşılaştırma
Importance and necessity of tax ombudsman in Turkey: Sweden and Australia country applications
Yazar: SEVAL BÜYÜKASLAN
Danışman: PROF. DR. SELİM ERDOĞAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Kamu Denetçiliği Kurumu = Ombudsman Institution ; Ombudsman = Ombudsman

Özet:
1809 yılında İsveç'te kurulan Ombudsmanlık Kurumu, günümüzde dünyanın birçok 
ülkesinde kabul görmüştür. 2012 yılında 6328 sayılı "Kamu Denetçiliği Kanunu" 
yayımlanmış ve yürürlüğe girmiştir. Böylece ülkemizde ombudsmanlık "Kamu 
Denetçiliği Kurumu" adını alarak kurulmuştur. Ombudsman, idarenin tüm eylem, 
işlem ve faaliyetlerini denetleyerek vatandaş ve idare arasında gelişen uyuşmazlıkları 
çözmeye çalışan bir kurumdur. Ülkemizde vergi sisteminde sık sık değişiklik yapılan 
düzenlemeler, mevzuatın karışıklığı gibi sebeplerden dolayı uyuşmazlıklar için en çok 
kullanılan çözüm yolu yargıdır. Bu nedenle yargıda oluşan iş yükü davaların görülme 
süresini uzatmakta ve mükellefi olumsuz etkilemektedir. Bu sorunların giderilmesi 
amacıyla Kamu Denetçiliği Kurumu bünyesinde alanında uzmanlaşmış Vergi 
Ombudsmanlığının kurulmasına ihtiyaç vardır. Dünyada farklı isimlerle kurulan Vergi 
Ombudsmanlıkları ülkemize uyarlanarak mükellefin uyuşmazlık problemleri hızlı ve 
maliyetsiz bir şekilde çözüme kavuşturulabilir, mükellef gerekli teknik bilgiye sahip 
uzman bir kurumdan danışmanlık hizmeti alabilir, mükellef hakları garanti altına 
alınarak mükellefin idareye olan güvenini arttırarak mükellefin vergi sistemine uyumu 
sağlanabilir. Bu tez çalışmasında, diğer ülkelerde kurulmuş olan Ombudsmanlık 
örnekleri Kamu Denetçiliği Kurumuyla karşılaştırılarak ülkemizde Vergi 
Ombudsmanlığına duyulan ihtiyacın sebepleri araştırılmıştır. Bu araştırma 
çerçevesinde, mükellef ve idare arasındaki sorunların giderilmesi, yargı yükünün 
hafifletilmesi, vergi sisteminin iyileştirilmesi için ülkemizin yapısal, hukuksal ve 
toplumsal özellikleri dikkate alınarak ayrı bir Vergi Ombudsmanlığının oluşturulması 
sonucuna varılmıştır

Abstract:
The Ombudsman Institution, established in Sweden in 1809, is now accepted in many 
countries of the world. In 2012, the "Ombudsman Law" No. 6328 was published and 
entered into force. Thus, the Ombudsmanships was established in our country under 
the name of "Public Audit Institution". Ombudsman is an institution that tries to 
resolve disputes between citizens and the administration by auditing all actions, 
transactions and activities of the administration. In our country, due to reasons such as 
frequent changes in the tax system and the complexity of the legislation, the most 
commonly used method of resolution for disputes is the judiciary. For this reason, the 
workload in the judiciary extends the hearing period of cases and negatively affects 
the taxpayer. In order to resolve these problems, there is a need to establish a Tax 
Ombudsman specialized in its field within the Ombudsman Institution. By adapting 
Tax Ombudsmanships, which are established under different names around the world, 
to our country, the taxpayer's dispute problems can be resolved quickly and cost-free, 
the taxpayer can receive consultancy services from an expert institution with the 
necessary technical knowledge, the taxpayer's rights can be guaranteed and the 
taxpayer's compliance with the tax system can be ensured by increasing the taxpayer's 
trust in the administration. In this thesis study, the reasons for the need for a Tax 
Ombudsman in our country were investigated by comparing the Ombudsman 
examples established in other countries with the Ombudsman Institution. In the first 
part of the thesis, the conceptual framework is compared, in the second part, 
ombudsman institutions in selected countries are compared, and in the third part, an 
evaluation is made about the necessity of Tax Ombudsman in Turkey.