Konaklama işletmelerinde işe adanmışlık, iş kontrol odağı, tutku ve asalaklık arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship among work engagement, work locus of control, passion and parasites in hotels
Yazar: SELCEN SEDA TÜRKSOY
Danışman: PROF. DR. ÖZKAN TÜTÜNCÜ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Asalaklık = Parasitism ; Aylaklık = Idleness ; Denetim odağı = Locus of control ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Tutkular = Passions ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; İşe bağlılık = Job involvement ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Küreşellesme ile birlikte artan rekabet koşulları turizm işletmelerini müşteri
istek ve beklentileri doğrultusunda kaliteli ve farklılaştırılmış hizmet sunumuna
yönlendirmektedir. Yetenekli, işine bağlı ve görev yaptığı kurumda fark yaratacak
çalışanların istihdamı işletmelerde performansa bağlı karlılık ve sürdürülebilirlik
açısından gereklidir. Müşteri - çalışan etkileşiminin en yoğun yaşandığı konaklama
işletmeleri için işe adanmış çalışanların varlığı ve sayısı ise son derece önemlidir. Bu
noktada konaklama tesislerinin insan kaynakları bölümü, işletme için uygun
çalışanların seçimi, istihdamı ve eğitimi sürecinde bireylerin işe adanmışlığının
sağlanması, işlerine karşı tutku sahibi olmaları ve birbirlerinin arasındaki ilişkilerin
geliştirilmesi gibi konularla yakından ilgilenmelidir.
Bu doğrultuda çalışmada, konaklama isletmelerinde işe adanmışlık, iş kontrol
odağı, tutku ve iş arkadaşlarının asalaklığı arasındaki ilişkilerin ortaya konulması
amaçlanmıştır. Uygulama alanı olarak iç turizm piyasasında bir turizm destinasyonu
olan Çeşme seçilmiştir. Alan araştırmasında ilçede faaliyet gösteren, yerli ve yabancı
turistlere nitelikli hizmet veren beş yıldızlı otel işletmelerinin çalışanlarının tümüne
ulaşılmaya çalışılmış ve tutumları anket yöntemi yardımıyla ölçülmüştür.
Yapılandırılmış anket teknigi ile elde edilen verilerle öncelikle istatistiksel
veri analizi programı yardımıyla tanımlayıcı istatistikler oluşturulmuştur.
Sonrasında bu veriler Lisrel 8.71 Programı kullanılarak çok degiskenli istatistik
yöntemlerinden Yapısal Esitlik Modeli ile analiz edilmiştir.

Teoriye dayalı biçimde oluşturulan modelde değişkenler arasında neden sonuç
ilişkileri ve aracılık etkileri sınanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, konaklama
işletmelerinde algılanan çevreye dönük asalaklık ve işe adanmışlık arasındaki ilişki
tamamen dış iş kontrol odağı aracılık etkisi ile sağlanmaktadır. İç iş kontrol odağı ve
işe adanmışlık arasındaki ilişki ise uyumlu tutkun kısmen aracılık etkisi ile
sağlanmıştır. Ayrıca uyumlu ve takıntılı tutkunun iç iş kontrol odağı ile, dış iş
kontrol odağı ile takıntılı tutku arasında da pozitif yönlü ilişki saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: 1) İşe Adanmışlık 2) İş Kontrol Odağı 3) Tutku 4)
Örgütlerde Asalaklık 5) Konaklama İşletmeleri 6)Yapısal Eşitlik Modeli

Abstract:
Increasing competition along with globalization have directed tourism
enterprises to quality and differentiation in products based on customer demands and
expectations. Skillful employees that are able to make a difference in the
organization and are affiliated with work and organization are crucial for the
sustainability and profitability in businesses. The presence of engaged employees is
important in hospitality businesses where client interaction is intensively
experienced. Accommodation operations should be closely related to issues such as
being engaged, passion and the quality of relationships among colleagues in the
recruitment and training of the right employee.
In the study, it was aimed to determine the relationship among work
engagement, work locus of control, passion and perceived parasites. Cesme as a
tourism destination with increasing tourism activities and awarenes day by day was
chosen as a research area. Attempts were made to reach all employees of five-star
hotels operating in the province, and attitudes of employees were measured using
survey technique. First, descriptive statistics were obtained by using the Statistical
Data Analysis Programme using the data obtained by the structured questionnaire.
Then the data were analyzed by the Structural Equation Modelling- one of the
multivariate analysis method- using the Lisrel 8.71 Program.
In the model based on theory, causal relations and mediating effects were
tested among variables. According to the data, the perceived outbound parasites and
work engagement interaction was fully mediated by external work locus of control in
hotels. The internal work locus of control and work engagement interaction was
partially mediated by harmonious passion. In addition, there was a positive
vi
relationship between internal work locus of control and harmonious and obsessive
passion, and a positive relationship between external work locus of control and
obsessive passion.
Key Words: 1) Work Engagement 2) Work Locus of Control 3) Passion 4) Parasites
in Organizations 5) Accommodation 6) Structural Equation Modeling
vii