Teknolojik gelişmeler bağlamında sinema ve izleyicinin dönüşümü
The transformation of cinema and audience in the context of technological advancements
Yazar: MESUT BATUHAN ÇANKIR
Danışman: PROF. DR. SEÇKİN ÖZMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Sanat disiplinleri toplumsal, siyasi, felsefi veya ekonomik gelişmelerin yanı sıra; teknolojik ilerleme ve değişimlerin de etkisindedir. İdeolojik ve ekonomik faktörlerin birleşimi, teknolojik gelişmelerin ortaya çıkmasına yol açmaktadır. Bu gelişmeler, zaman zaman sanatın estetik yapısını değiştirirken; bazen de yeni estetik arayışları tetiklemektedir. Sinema sanatı doğası gereği, teknolojik ilerlemelerle doğrudan ilişkili bir sanat disiplini olup; diğer sanat dallarına nispeten, teknolojiyle daha yoğun bir biçimde bağlantılıdır. Günümüzde, yeni medya teknolojilerinin gelişimiyle birlikte, tüm sanat disiplinleri dijitalleşme sürecine girmiştir. Bu dijitalleşme süreci, sanat dallarının temel yapılarında birçok dönüşüme yol açmaktadır. Bu tez çalışması, sinema sanatının dönüşümünü, teknolojik ve toplumsal bağlam çerçevesinde, detaylı bir şekilde incelemeye; interaktif sinema, yapay zekâ, sanal gerçeklik ve deepfake gibi yeni medya teknolojilerinin sinema sanatını nasıl etkilediğini tartışmaya ve sinemada sanal gerçeklik teknolojisinin etkilerini ayrıntılı bir şekilde değerlendirmeye odaklanmaktadır. Araştırma sürecinde, katılımcılara sanal gerçeklik teknolojisine uygun olarak gerçekleştirilen filmler sunulmuş, bu deneyim esnasında katılımcılar dışarıdan gözlem yöntemiyle incelenmiştir. Gözlemin ardından, katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, bu tekniklerle toplanan verilerin açığa çıkarılmasıyla elde edilmiştir. Araştırma, sinemada sanal gerçeklik teknolojisinin etkilerinin anlaşılmasını hedeflemekle birlikte; teknolojik ilerlemelere bağlı olarak değişen izleme alışkanlıklarını açıklamayı ve izleyicinin bu yenilikçi teknolojiyi nasıl deneyimlendiğini de detaylı bir şekilde ele almayı hedeflemektedir.

Abstract:
Art disciplines are influenced not only by social, political, philosophical, or economic developments but also by technological advancements and changes. The combination of ideological and economic factors leads to the emergence of technological developments. These advancements sometimes alter the aesthetic structure of art, while at other times they trigger new aesthetic pursuits. By its very nature, the art of cinema is a discipline directly related to technological advancements and is more intensely connected with technology compared to other art forms. Today, with the development of new media technologies, all art disciplines have entered a digitalization process. This digitalization process has led to numerous transformations in the fundamental structures of art forms. This thesis focuses on examining the transformation of the art of cinema within the context of technological and social frameworks; discussing how new media technologies such as interactive cinema, artificial intelligence, virtual reality, and deepfake affect the art of cinema; and thoroughly evaluating the impacts of virtual reality technology on cinema. During the research process, films suitable for virtual reality technology were presented to participants, who were observed using an external observation method during this experience. After the observation, semi-structured interviews were conducted with the participants. The findings of the research were obtained by analyzing the data collected through these techniques. While the research aims to understand the effects of virtual reality technology on cinema, it also aims to explain the changing viewing habits due to technological advancements and to explore in detail how the audience experiences this innovative technology.