Yükseköğretimde hakkaniyet ve eşitlik sorunsalı: Türkiye'de finansal yapıyla ilgili bir çözümleme /
Yazar: SEÇKİN ÖZSOY
Danışman: PROF.DR. IŞIL ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Planlaması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Eşitlik = Equality ; Finansal sorunlar = Financial problems ; Yükseköğretim = Higher education

Özet:
345 ÖZET YÜKSEKÖĞRETİMDE HAKKANİYET VE EŞİTLİK SORUNSALI: Türkiye'deki Finansal Yapıyla İlgili Bir Çözümleme Bu araştırmada, Türkiye yükseköğretiminde hakkaniyet ve eşitlik sorunsalının, yükseköğretimin finansal yapısı ile ilişkisi çerçevesinde çözümlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, yükseköğretimdeki eşitsizlik olgusu "bilgiyle ilişki" kavramından yararlanılarak daha geniş bir çerçeve içinde çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda yükseköğretimdeki eşitsizlik, teknik bir bölüşüm sorunu olarak ya da eğitimde ve toplumda varolan eşitsizliklerin yükseköğretimdeki basit bir yansıması olarak değil, birbirinden ayrılmaz bir biçimde hem yaşamöyküsel hem de toplumbilimsel boyutlarıyla bireyin yaşadığı toplumsal bir gerçeklik olarak ele alınmıştır. Araştırma konusunun toplumbilimsel boyutuna ilişkin nicel bulgular, toplam 37 sorunun yer aldığı dört bölümden oluşan anketle derlenmiştir. Anket, farklı gelişmişlik düzeylerine sahip iki devlet üniversitesi ile bir vakıf üniversitesinin üç fakültesinde öğrenim görmekte olan lisans son sınıf öğrencilerinin arasından tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 500 öğrenci üzerinde uygulanmıştır. Araştırma konusunun yaşamöyküsel boyutu, nitel araştırma teknikleri arasında yer alan yan-yapılandırılmış görüşme tekniği ile toplanan veriler temelinde betimlenmiştir. Yükseköğrenimin öğrenciler için anlamını ve değerini belirlemek, onların yükseköğretimdeki eşit(siz)likçi uygulamalara ilişkin gözlem ve deneyimlerini paylaşmak ve yükseköğrenim özgeçmişlerine ilişkin tekil öyküleri derlemek amacıyla toplam 21 öğrenciyle derinlemesine görüşme yapılmıştır. Araştırma bulguları, Türkiye yükseköğretim sisteminin son yıllarda giderek kitleselleştiğini, ama bu nicel büyümeden orta ve üst toplumsal sınıfların daha çok yararlandığı demokratikleşmediğini ortaya koymaktadır. Yükseköğrenim hakkından yararlanma biçimi ve düzeyi, bireylerin sosyo-ekonomik konumuna bağlı olmaya devam etmektedir. Yükseköğretime olan istem artışının, üniversiteler arasında gelişmiş, gelişmekte olan ve vakıf üniversitesi biçiminde işlevsel farklılaşma yaratılarak karşılandığı gözlenmektedir. Araştırma sonucunda elde edilen nitel bulgulardan üniversite öğrencisinin yükseköğretime yüklediği anlamın yararcı bir özellik taşıdığı ve öğrencinin bilgiyle ilişki biçiminin başat özelliğinin araçsal olduğu izlenimi edinilmiştir.

Abstract:
346 RESUME PROBLEMAliQUE D'EQUTTE ET D'EGALİTE DANS I/ENSEİGNEMENT SUPERİEUR : Une analyse relative â la structure financiere en Turquie Cette recherche a pour but d'analyser la problematique d'equite et d'egalitd dans l'enseignement superieur en Turquie dans le cadre d'une approche de la structure financiere de l'enseignement superieur, visant â analyser le fait d'inegalite existant dans 1'enseignement superieur en partant de la notion du "rapport au savoir". Dans ce contexte, la notion d'inegalite est prise, â l'echelle des etudes superieures, non seulement comme une problematique technique de partage ou comme le reflet simple des inegalites deja existantes dans la soci&6 ou dans ^education; mais comme une realite sociale que une personne vit avec toutes ses dimensions sociologiques et biographiques. Les resultats obtenus concernant la dimension sociologique de cette problematique sont issus d'une enquete contenant 37 questions en quatre chapitres. Cette enquSte est proposee aux 500 sujets choisis de façon aleatoire parmi les etudiants de la derniere annee de licence des trois facultes de deux universites publiques de niveaux de developpement differente et une üniversite' privee geree par une fondation. La dimension biographique de la recherche est pourvue des donnees obtenues par le biais de la technique de conversation semi-constructive, une des methodes de recherches qualitatives. II a et6 realise des conversation avec 21 etudiants, visant â d^finir le valeur et le sens des etudes superieures pour les etudiants, â partager leurs experiences et observations relatives aux applications egalitaires ou non dans le milieu universitaire, â recueillir les histoires individuelles de chacun. Les resultats de la recherche montrent renseignement superieure en Turquie devient de plus massif mais dans une structure moins democratique. Le niveau et statut des etudes superieures dependent &roitement du statut socio-economique des individus. Ce sont les classes sociales moyennes ou hautes qui beheficient plus du massificiation dans le systeme des etudes superieures. Cette demande croissante est satisfaite par le biais de la creation de nouvelles et differentes structures universitaires comme les universites privees de fondation. D'apres les resultats de la recherche, le rapport au savoir de l'&udiant reste "pragmatique" et le caractere dominant qu'il attribue au savoir "utilitaire". tCİSBBHOMrilııimüU}.odMARTMraı umwi