Konu temelli eleştirel düşünme öğretiminin matematik dersinde öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri, eleştirel düşünme erdemleri ve matematik dersine ilişkin tutumlarına etkisi
The effects of content based critical thinking teaching on students' critical thinking skills, critical thinking virtues and attitudes toward mathematics in mathematics lesson
Yazar: BETÜL ARISOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BİRSEL AYBEK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Matematik = Mathematics ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İçerik = Content

Özet:
Bu araştırmanın amacı matematik dersinde uygulanan konu temelli eleştirel düşünme öğretiminin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerine, eleştirel düşünme erdemlerine ve matematik dersine ilişkin tutumlarına etkisini incelemektir. 
	2015-2016 eğitim-öğretim yılı 2. yarıyılında Adana İli Yüreğir İlçesi'ndeki bir ortaokulda gerçekleştirilen bu araştırmada paralel karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu yarı deneysel desen şeklinde olup, öntest-sontest kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırma 31 deney grubunda ve 31 kontrol grubunda olmak üzere toplam 62 altıncı sınıf öğrencisi üzerinde gerçekleştirilmiştir. Gruplar 6. sınıf matematik dersi birinci dönem not ortalamaları, Kişisel Bilgi Formu sonuçları ile Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi, Eleştirel Düşünme Erdemleri Algısı Ölçeği ve Matematik Tutum Ölçeği öntest bulguları dikkate alınarak eşleştirildikten sonra deney ve kontrol gruplarına seçkisiz atama yöntemiyle atanmıştır. Araştırma, uygulama süresince her iki grupta da araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir ve 16 hafta sürmüştür. Nosich (2011)'in eleştirel düşünme bileşenleri ve eleştirel düşünme standartları ile Paul (1995)'un eleştirel düşünme erdemleri temel alınarak hazırlanan ders planları, deney grubunda matematik uygulamaları dersinde haftada 2 ders saati olmak üzere uygulanmıştır. Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi, Eleştirel Düşünme Erdemleri Algısı Ölçeği ve Matematik Tutum Ölçeği araştırmanın başlangıcında deney ve kontrol grubuna öntest olarak, araştırmanın sonunda ise sontest olarak uygulanmıştır. Deney grubunda her hafta öğrenciler tarafından Öğrenci Günlükleri ve araştırmacı tarafından Araştırmacı Günlüğü tutulmuş olup, araştırma sonrasında Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak uygulamaya ilişkin öğrenci görüşleri alınmıştır.
		Araştırmada nicel verilerin çözümlenmesinde SPSS 17.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek için Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi, Eleştirel Düşünme Erdemleri Algısı Ölçeği ve Matematik Tutum Ölçeği'nden elde edilen veriler üzerinde kovaryans analizi (ANCOVA)  yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, konu temelli eleştirel düşünme öğretiminin uygulandığı deney grubu ile mevcut öğretim yönteminin uygulandığı kontrol grubu arasında; 

•	Matematiksel Eleştirel Düşünme Testi öntest puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur.
•	Eleştirel Düşünme Erdemleri Algısı Ölçeği öntest puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur.
•	Matematik Tutum Ölçeği öntest puanları kontrol altına alındığında, sontest puanları açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur.

		Nitel veriler için ise betimsel analiz ve içerik analizi kullanılmıştır. Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu'nun içerik analizi sonucunda Eleştirel Düşünme Becerileri, Eleştirel Düşünme Erdemleri ve Öğrenmeye Dair Diğer Faktörler olmak üzere üç tema belirlenmiştir. Görüşme bulgularına göre deney grubundaki öğrenciler uygulamanın düşünme şekillerini olumlu yönde etkilediğini, daha iyi düşünmeye başladıklarını, uygulama esnasında gerçekleştirilen etkinliklerle düşüncelerinde ve davranışlarında olumlu değişiklikler oluştuğunu, iyi bir karaktere sahip olmanın ve iyi birer insan olmanın önemini kavradıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca öğrenciler matematik dersine karşı ilgilerinin arttığını, derse daha iyi motive olduklarını ve derste daha başarılı olduklarını ifade etmişlerdir. Araştırmacı Günlüğü ve Öğrenci Günlüklerinden elde edilen bulgular da bu sonuçları destekler nitelikte bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Eleştirel düşünme standartları, eleştirel düşünme bileşenleri, eleştirel düşünme erdemleri, matematik öğretimi.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of content based critical thinking teaching on students' critical thinking skills, critical thinking virtues and attitudes toward mathematics in mathematics lesson.
	The parallel integrated method was used in this study which was applied in a state secondary school in the district Yüreğir-Adana in the second semester of 2015-2016 academic year. The quantitative dimension of the study was designed as a quasi-experimental model and pre-test/post-test control group design was also applied. Total of 62 students in  sixth grade participated in the study. There were 31 students in the experimental group and 31 students in the control group. After the groups were equalized on the basis of sixth grade first semester mathematics scores and demographic features and pretest results of Mathematical Critical Thinking Test and Critical Thinking Virtues Perception Scale and Math Attitude Scale, the groups were appointed to experimental and control groups with random appointment method. The study was conducted by the researcher in every two groups through the application and lasted in sixteen weeks. The lesson plans were prepared and based on Nosich (2011)'s criritical thinking components and critical thinking standarts with Paul (1995)'s critical thinking virtues were implemented in the experimental group for two lesson hours per week in the course of mathematical applications. Mathematical Critical Thinking Test and Critical Thinking Virtues Perception Scale and Math Attitude Scale were administered as a pretest to the experimental and control groups at the beginning of the study and as a posttest at the end of the study. In the experimental group, Students' Diaries were kept by the students every week and the Researcher's Diary was kept by the researcher. After the study, students' opinions were obtained about the application using the Semi-Structured Interview Form.
	SPSS 17.0 statistical package program was used in the analysis of quantitative data in the study. Covariance analysis (ANCOVA) was performed on the data obtained by the Mathematical Critical Thinking Test, Critical Thinking Virtues Perception Scale and Math Attitude Scale to determine whether statistically significant differences existed between the groups. As a result of the analyzes made, between the experimental group in which the content based critical thinking teaching was applied and the control group in which the current teaching method was applied;

•	When pretest scores of Mathematical Critical Thinking Test were controlled, there was a significant difference in favor of the experimental group in terms of posttest scores.
•	When pretest scores of Critical Thinking Virtues Perception Scale were controlled, there was a significant difference in favor of the experimental group in terms of posttest scores.
•	When pretest scores of Mathematical Attitude Scale were controlled, there was a significant difference in favor of the experimental group in terms of posttest scores.

	For qualitative data, descriptive analysis and content analysis were used. As a result of the content analysis of the Semi-Structured Interview Form, three themes were identified as Critical Thinking Skills, Critical Thinking Virtues and Other Factors of Learning. According to the findings of the interviews, the students in the experimental group stated that the application affected the way of thinking positively, they started to think better, positive changes occurred in their thoughts and behaviors with the activities performed during the application, they had recognized the importance of having good character and being good people. In addition, students expressed an increased awareness of mathematics lessons, better motivated lessons, and more successful results. Findings from Researcher Diary and Students' Diaries were also found to supported these results.
Keywords: Critical thinking standards, critical thinking components, critical thinking virtues, mathematics teaching.