Rekabet stratejilerinin işletme performansı üzerindeki etkisinde risk yönetimi uygulamalarının aracı rolü
The intermediary role of risk management practices in the impact of competitive strategies on business performance
Yazar: ERKAN BAY
Danışman: PROF. DR. AHU TUĞBA KARABULUT
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Performans = Performance ; Rekabet = Competition ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Stratejik yönetim = Strategic management ; İşletme performansı = Business performance ; İşletmeler = Businesses

Özet:
İşletmelerin temel amacı bir yandan faaliyetlerinde sürdürebilirliği sağlarken, diğer yandan da paydaşlarına ve hissedarlarına değer sağlamaktır. İşletmeler belirsiz ve karmaşık bir çevrede bu amaçlarına ulaşmaya çalışırken birçok zorlukla karşı karşıya kalmaktadırlar. Yoğun rekabet ortamı, ekonomik istikrarsızlığın meydana getirdiği finansal riskler, politik istikrarsızlık, teknolojinin ve tüketici tercihlerinin hızlı değişimi, işletmeleri bu değişimleri anlayacak ve değişimi kendi lehine çevirebilecek esnek bir yapıda olmasını gerektirmektedir. Rekabet stratejileri işletmenin uzun vadede sürdürülebilirliğini sağlamasına ve performansını artırmasına yardımcı olurken, risk yönetimi uygulamaları bu temel stratejilerin önemli bir unsuru oluşturmaktadır. 
Araştırmanın amacı işletmelerin içinde yer aldığı sektörde faaliyette bulunurken performanslarını etkileyebilecek rekabet stratejilerini ne ölçüde benimsediklerini ve uyguladıklarını incelemektir. Araştırmanın bir amacı da karşılaşılan risklerle başa çıkarken, risk yönetimi uygulamalarını kullanımını, bu uygulamaların rekabet stratejilerini ne ölçüde destekliğini ve her ikisinin de toplamda işletme performansına nasıl yansıdığını analiz etmektir. Araştırma, ISO 2020 sıralamasında yer alan ilk 500 ve ikinci 500 sanayi kuruluşunda listede adı açıklanan 913 kuruluşa elektronik ortamda gönderilen 515 anket yanıtı üzerinde yapılmıştır. Toplanan veriler üzerinde frekans dağılımı, güvenilirlik analizi, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ile korelasyon analizi yapılmış ve yapısal eşitlik modeli uygulanmıştır. Bulgulara göre, rekabet stratejileri ve işletme performansı ölçekleri ile rekabet stratejileri ve risk yönetimi ölçekleri arasında ilişki anlamlı ve pozitif yönlü bulunmuştur. Aynı şekilde risk yönetimi ve işletme performansı ölçekleri arasındaki ilişki pozitif yönlü bulunmuştur. Rekabet stratejisinin işletme performansı üzerinde etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmasından dolayı risk yönetimi uygulamalarının işletme performansı üzerinde kısmi aracı etkisi olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The main purpose of the enterprises is to maintain their activities while adding value to their shareholders and stakeholders. Enterprises face various challenges while trying to achieve their goals in an uncertain and complex environment. Because of fierce competition environment, financial risks caused by economic instability, political instability, rapid change in technology and consumer preferences, enterprises need to build a flexible structure where they can comprehend these changes and turn them in their favor. Competitive strategies help enterprises to ensure their sustainability in the long run and increase its performance, and risk management practices are an important element of these fundamental strategies. 
The purpose of this study is to analyze to which extent enterprises do adopt and implement their competitive strategies, which may impact their performance, while performing their activities in the sector they operate. Another purpose of this study is to analyze the use of risk management practices while handling the risks faced and the extent these practices support the competitive strategies, and the impact of both on the overall business performance. Within the scope of this study, a questionnaire was sent to 913 companies through electronic means. These companies are listed in the top 500 industrial enterprises and second top 500 industrial enterprises lists according to ISO 2020 ranking. This study is based on 515 answers collected through this questionnaire. Frequency distribution, reliability analysis, explanatory and confirmatory factor analyzes and correlation analysis were performed on the collected data, and the structural equation model was applied. According to the findings, there is a significant and positive relationship between competitive strategies and business performance scales, and competitive strategies and risk management scales. Similarly, there is a positive relationship between the risk management and business performance scales. As the impact of competitive strategy on business performance is statistically significant, it has been concluded that risk management practices have a partial mediation role on business performance.