Yiyecek ve içeceklerde helallik-haramlık kriterleri
Criteria of halal and haram in foods and drinks
Yazar: OĞUZHAN ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MENDERES GÜRKAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion
Dizin: Haram = Religion forbidden ; Helal = Permissible ; Helal gıda = Permissible food ; Müslümanlar = Muslims ; Yiyecek içecek = Food and beverage ; Yiyecek içecek işletmeleri = Food and beverage operations ; İslamiyet = Islam ; İçecekler = Beverages

Özet:
"Yiyecek ve içeceklerde helallik-haramlık kriterleri" isimli bu tezin konusu yiyecek ve içeceklerin helal ya da haram olmalarını gerektiren ölçütlerin tespitidir. Araştırmamız, veri toplama ve analiz yöntemiyle yapılmıştır. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, helallik-haramlık kriterlerinin belirlenmesinde rolü olan helal, haram, tayyib, habis, husun ve kubh kavramları incelenmiştir. Bu bölümde helalin dinen yapılması serbest bırakılan, haramın yapılması kesin olarak yasaklanan fiiller ve nesneler olduğu ifade edilmiştir. Temiz, hoş ve lezzetli gibi anlamlara gelen tayyib kavramının helallikle ilişkili bir kavram olduğu, pis, kötü, iğrenç gibi anlamlara gelen habis kavramının da haramlıkla ilişkili bir kavram olduğu tespit edilmiştir. Husun ve kubh kavramlarıyla ilgili farklı görüşlere de temas edilmiştir. Bu noktada, eşyadaki güzellik ya da çirkinliğin ne anlama geldiği, bu güzellik ya da çirkinliği belirlemede aklın ve vahyin rolünün ne olacağı konusuna kısaca yer verilmiştir. Birinci bölümde, yiyecek ve içecekler, önce helal, haram ya da helal ve haramlığı tartışmalı oluşlarına göre sınıflandırılmıştır. Daha sonra ise haram, helal ya da tartışmalı olanlar kendi içlerinde hayvan, bitki ya da içeceklerden olması yönüyle gruplandırılmıştır. Bu bölümde haram olduğu ifade edilen yiyecek ve içeceklerin haramlık gerekçelerine de temas edilmiştir. Helal ya da haram olduğunda fakihler arasında tartışma bulunan yiyecek ve içecekler konusunda da ihtilaflar ve gerekçeler objektif olarak verilmiştir. İkinci bölümde; araştırma sürecince tespit ettiğimiz, helallik ve haramlık sebebi olduğuna kanaat getirdiğimiz ölçütleri değerlendirdik. Helallik kriterleri ve haramlık kriterleri olarak ayrı ayrı formüle ederek özgün bir hale getirdik. Helallik-haramlıkla ilgili benzer araştırmalarda tek tek nesnelerin hükümleri üzerinde durulmuştur. Bizim bu araştırmamızda ise genel ölçütler tespit etme çabası önplanda olmuştur. Bu yönüyle sonra yapılacak çalışmalara katkı sağlayabilecek öncü bir çalışma niteliğinde olmuştur.Anahtar Kelimeler: Helal, haram, yiyecek, içecek, habis

Abstract:
The subject of this thesis, of ?Criteria of halal and haram in foods and drinks? is to determine the standards which make foods and drinks halal or haram. İn my research I used data collection and analysis methods. Our thesis consists of three chapters. The notions of halal, haram, tayyib, habis, husun and kubuh which are related with the criteria of halal and haram were analysed in the introduction chapter. In this chapter, halal has been signified as deeds and objects which have been relinquished religiously. With respect to haram, it has been represented as deeds and objects which have definitely been proscribed religiously. We determined that the concept of tayyib which means pure, nice and delicious was connected with halal and the notion of habis which connotes uncleanly, terrible and disgusting was related with haram. Different views that concerned with the concept of husun and kubuh were dealt with in the introduction chapter as well. At this point, it was briefly scrutinized some questions such as ?What are the meaning of beauty and ugliness in the things??, ?What are the role of the mind and revelation in the determination of beauty and ugliness?? In the first chapter, foods and drinks were classified according to their controversial from the point of halal and haram. Subsequently, haram, halal or those which are controversial were categorized with regard to animal, plant and drinks. The reasons for haram of foods and drinks which have been signified as haram were coped with as well. In respect of disputes and justifications on the subject of foods and drinks which are controversial between Islamic scholars were handled with objectively. We interpreted the standards which we determined and recognized them as reasons for halal and haram in the second chapter. Furthermore, we individuated them as the criteria of halal and haram by formulating separately. The other researches related with halal and haram have particularly examined the judgements of objects. As for our research, general standards have especially been tried to be determined. From this point of view, this research has a characteristic which it will provide a contribution to the studies which will be done afterwards.Key words: Halal, haram, food, drink, habis