Düz paket sigara uygulamasının üniversite öğrencileri üzerindeki etkisinin elektroensefalografi ile incelenmesi
Evaluating the effect of plain cigarette packaging on university students by using electroencefalography
Yazar: FATMA ENNUR KILIÇARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. BEHÇET YALIN ÖZKARA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ambalaj tasarım = Packaging design ; Ambalajlama = Packaging ; Düz paketleme = Plain packaging ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Müşteri davranışı = Customer behavior ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Sigara sektörü = Tobacco sector ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Tütün kullanımı, ölüm sonucunu doğuran ve ciddi hastalıklara sebep olan bir alışkanlıktır. Tütününün sebep olduğu ölümleri engelleme çalışmaları günümüzde artarak devam etmektedir. Tütün kullanımını engellemek amacıyla, sigara içme alışkanlığının üzerinde etkisinin olacağı düşünülen politikalar devletler tarafından uygulamaya konmaktadır. Düz paket sigara uygulaması devletler tarafından tütün kullanımını azaltmak amacıyla uygulanan düzenlemelerden biridir. 
	Düz sigara paketlemesi, paket rengi ve marka logosu gibi betimleyici özellikleri ortadan kaldırarak sigaranın çekiciliğini ortadan kaldıracak bir uygulama olarak yürürlüğe girmiştir. Yapılan araştırmalar düz sigara paketlemesinin renkli sigara paketlemesine göre bireylerin tutumlarını olumsuz etkilediğine işaret etmektedir. Buna rağmen paketlemenin tüketicilerde uyandırdığı tutum elektrofizyolojik olarak araştırılmamıştır. Bu amaçla çalışmada, düz sigara paketlemesinin ve renkli sigara paketlemesinin sigara içen ve içmeyen bireylerde sigaraya karşı olan tutumu nasıl etkilediği incelenmiştir. Bu doğrultuda sembolik etkileşim teorisi ve adaptasyon düzeyi teorisinden yararlanılmıştır. Araştırmada iki farklı sigara paketi türü (düz sigara paketi ve renkli sigara paketi) olaylara ilişkin potansiyeller yöntemi ile katılımcılara gösterilerek test edilmiştir. Bu amaçla katılımcılardan elektroensefalografi verileri toplanmıştır.  Olaylara ilişkin potansiyeller bilinçsiz kararların incelenmesinde ve davranışsal tutumları incelemek adına faydalı bir yöntemdir. Farklı renkte ve markada sigara paketleri ile düz sigara paketleri katılımcılara rastgele gösterilmiştir. Araştırmaya toplam 30 kişi katılmıştır. Farklı görseller arasındaki uyuşmazlığı gösteren N200 potansiyeli çalışmanın sonuçlarında test edilmek üzere seçilmiştir. N200 potansiyelinin seçilmesinin nedeni uyaranlarda uyuşmazlık bulunması durumunda uyumsuz bulunan uyaranın daha az çekici olmasının göstergesi olmasıdır. Analiz sonuçlarına göre sigara içen ve sigara içmeyen katılımcılar renkli sigara paketini daha çekici bulmamaktadır. Buna rağmen düz sigara paketi sigara içmeyen bireyler için daha az çekici bulunmuştur.

Abstract:
Tobacco usage is the habitude which causes death and serious health problems. Many studies continue to increase to prevent death caused by tobacco usage and also new regulations are implemented by governments that are revolved to have an impact on tobacco habitude. Plain cigarette packaging is one of the implemented regulations which purpose is to decrease tobacco usage.  
	Plain cigarette packaging was enured as an implementation which would remove the attractiveness of cigarettes by eliminating descriptive features such as package color and brand logo. Studies indicate that plain cigarette packaging has a negative effect on individuals' attitudes compared to colored cigarette packaging. However, the attitude that packaging evokes in consumers has not been investigated electrophysiologically. For this purpose, in this study, it was investigated how plain cigarette packaging and colored cigarette packaging affect the attitudes towards smoking in smokers and non-smokers. Symbolic Interactionism and adaptation level theory were used. In this study, two different types of cigaratte packages (plain package and coloured package) were shown to participants with event-related potentials (ERP) method. For this purpose, EEG recordings were taken from participants.   Event-related potentials (ERP) method is useful for eximining the unconscious decisions and behavioural intention. Different colored and branded cigarrette packages and plaind cigarette packages were randomly shown to participants. 30 people participated in the study. N200 potential, which shows the discrepancy between the different images, was chosen to be tested in the results of the study. The reason for choosing the N200 potential is that it indicates that the incompatible stimulus is less attractive in case of inconsistency in the stimuli. According to the results of the analysis, smokers and non-smokers do not find colored cigarette packs more attractive. However, plain cigarette packs were found to be less attractive to non-smokers.