Hodgkin ve hodgkin dışı lenfomalı hastalarda PET/BT ve kemik iliği biyopsisinde kemik iliği tutulumunun karşılaştırılması ve klinik sonuçlarının değerlendirilmesi
Comparing bone marrow infiltration with PET/CT and bone marrow trephine biopsy among the hodgkin's and non-hogdkin lymphoma patients and assesmen of clinical outcomes
Yazar: ALİ ESER
Danışman: PROF. DR. AYŞE TÜLİN TUĞLULAR
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Hematoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2013
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Biyopsi = Biopsy ; Hodgkin hastalığı = Hodgkin disease ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği hastalıkları = Bone marrow diseases ; Lenfoma-non Hodgkin = Lymphoma-non Hodgkin ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Bu çalışmada yeni tanı Hodgkin Lenfoma (HL) ve Hodgkin Dışı Lenfoma (HDL) tanısı alan
hastalarda tanı anında yapılan PET/BT ve Kemik iliği Biyopsisi (KİB) yöntemleriyle Kemik İliği
Tutulumu'nun (KİT) karşılaştırılması, sonuçların kliniğe yansımasını ve kemik iliği tutulumunu
belirlemede PET/BT'nin KİB'nin yerini alıp alamayacağını belirlemeyi amaçladık. Çalışmada geriye
dönük olarak 149 hasta değerlendirmeye alındı. Bu hastaların 72'si HL, 77'si HDL idi. HDL hastaları
saldırgan (n:50) ve yavaş seyirli (n:27) olarak 2 grupta incelendi. Saldırgan lenfoma grubunda Yaygın
Büyük B Hücreli Lenfoma (YBBHL) hastaları (n:37) ayrıca değerlendirildi. Bu sonuçlara göre
hastaların yaş ortancası HL için 38 (19-80), HDL için 57 (20-83) olarak belirlendi. HL hastalarının
33'ü (%45.8) kadın, 39'u (%54.2) erkekti. HDL hastalarının ise 29'u (%37.7) kadın, 48'i (%62.3)
erkekti.
HL tanılı 72 hastanın 37'sinde (%51.3) PET/BT ile 17'sinde (%23.6) KİB ile kemik iliği
tutulumu saptandı. 5 hastada PET/BT ile KİT şüpheli bulundu. Şüpheli bulunan hastaların hiç
birinde KİB ile tutulum saptanmadı. KİB ile KİT saptanan hastaların tümünde aynı zamanda PET/BT
ile de tutulum saptandı. HL hastalarında KİT'nu göstermede PET/BT nin duyarlılık ve özgüllüğü
%100, histolojinin ise duyarlılığı %46, özgüllüğü ise % 100 olarak hesaplandı.
Bu oranlar YBBHL hastaları için ayrıca hesaplandı. 37 YBBHL hastasının 13'ünde (% 35.2)
PET/BT ile KİT saptanırken, KİB ile 11 (% 29.7) hastada KİT saptandı. PET/BT ile KİT saptanan 13
hastanın 3'ünde KİB ile tutulum saptanmadı. PET/BT ile KİT saptanmayan yalnızca 1 hastada KİB ile
tutulum saptandı. Tüm yöntemlerle belirlenen KİT olan hasta sayısı ise 14 oldu. Bu sonuçlara göre
YBBHL hastaları için PET/BT'nin duyarlılığı %93, özgüllüğü ise %91 olarak hesaplandı. Bu oran KİB
için duyarlılığı %84, özgüllüğü için ise %100 olarak hesaplandı.
Saldırgan lenfomalar olarak ele alındığında; 50 hastanın 23'ünde (%46) tüm yöntemlerle
KİT mevcuttu. Bu hastaların 13'ünde hem KİB hemde PET/BT tutulumu vardı. 5 (%10) hastada
PET/BT tutulumu olmasına rağmen KİB ile tutulum saptanmadı. Toplam PET/BT ile tutulum oranı 23
hastanın 18'inde (%78) olarak belirlendi. KİB ile tutulum oranı yine 23 hastanın 18'inde saptandı. 5
(%10) hastada ise KİB ile tutulum olmasına rağmen PET/BT ile tutulum saptanmadı. Bu sonuçlara
göre agresif lenfoma hastaları için duyarlılık PET/BT ve KİB için %78, özgüllük ise hem PET/BT hem
de KİB için %72 olarak hesaplandı.
Yavaş seyirli lenfolamalar incelendiğinde; 27 yavaş seyirli lenfoma hastası tüm yöntemler
ele alındığında KİT oranı 27 hastanın 15'i (%55) olarak hesaplandı. PET/BT ile 6 hastada (%22.2) KİT
belirlenirken, KİB ile 15 hastada (%55) KİT belirlendi. Bu hastaların 6'sında hem PET/BT hem de KİB
ile tutulum mevcuttu. PET/BT ile tutulum saptanmasına rağmen KİB ile tutulum olmayan hasta
bulunamadı. Ancak 9 hastada (%33.3) PET/BT ile KİT olmadığı halde KİB ile tutulum saptandı. Bu
sonuçlara göre yavaş seyirli lenfomalar için duyarlılık PET/BT için %40, özgüllük ise %100 bulundu.
Bu oranlar KİB için ise duyarlılık ve özgüllük %100 olarak belirlendi.
Yüzkırkdokuz HL ve HDL hastasının 69'u (%46) evre IV olarak belirlendi. Klinik evresi III
olarak belirlenen 14 hastada , evre II olan 1 hastada , evre I olan 1 hastada PET/BT ile KİT
saptandığından evre IV olarak yeniden evrelendi. Böylece evre IV hastaların oranı yeniden
hesaplandığında 149 hastanın 85'i (%57) olarak belirlendi. Dolayısıyla evre IV hastaların oranında
%11 artış oldu. Çalışmadaki hiçbir hasta sadece histolojik verilere dayanarak evre IV kabul edilmedi.
HL ve özellikle YBBHL'da olmak üzere PET/BT nin yüksek duyarlılığı ve özgüllüğü nedeniyle
PET/BT kemik iliği tutulumunu belirlemede KİB'nin yerini alabilir. Fakat herhangi bir sakınca
olmadığı sürece değerlendirmenin PET/BT ve KİB ile birlikte yapılası önerilir. Birbirini tamamlayıcı
tekniklerdir. Yavaş seyirli lenfomalarda ve Mantle hücreli lenfoma'da ise FDG tutulum oranının
düşüklüğü ve düşük duyarlılık ve özgüllük nedeniyle KİB'nin yerine önerilmez.
ANAHTAR KELİMELER: Hodgkin Lenfoma, Hodgkin Dışı Lenfoma, PET/BT, Kemik İliği Biyopsi, Kemik İliği tutulumu

Abstract:
In this study, we aimed to compare the results of PET/CT and bone marrow biopsy (BMB)
to reveal bone marrow involvement at the time of diagnosis in patients with newly diagnosed
Hodgkin Lymphoma (HL) and Non-hodgkin Lymphoma (NHL). The evaluation of clinical
consequences of the results and determining whether PET/CT could replace BMB for detecting
bone marrow involvement were also aimed.
Retrospectively 149 patients were included in the study. Of these, 72 were with HL and 77
were with NHL. The patients with NHL were analysed in two groups: aggressive (n:50) and low
grade (n:27). On the other hand, among the aggressive NHL group, patients with Diffuse Large B
cell Lymphoma (DLBCL) (n:37) were analysed seperately. According to the results, the median of
patients? age was 38 (19-80) for HL and 57 (20-83) for NHL. The number of male patients in the HL
group were 39 (54.2%) and 48 (62.3%) in the NHL group.
Among 72 HL patients, bone marrow involvement was diagnosed by PET/CT in 37 (51.3%)
and by BMB in 17 (23.6%). In 5 patients bone marrow involvement was suspicious with PET/CT and
none of them had bone marrow involvement on the BMB. In contrast, all of the patients who had
bone marrow involvement on the BMB also had positive results with PET/CT. As a result, in HL
patients to show bone marrow involvement the sensitivity and specifity of PET/CT was 100%,
while histology had a sensitivity of 46% and specifity of 100%.
The ratios were estimated seperately for DLBCL. Among 37 patients with DLBCL, 13
(35.2%) had bone marrow involvement on PET/CT, while the ratio was 11 (29.7%) on BMB. Three of
the patients who were positive on PET/CT were negative according to the BMB. Conversely, one
patient who were negative with PET/CT was found to have bone marrow involvement on the BMB.
On the other hand, considering both PET/CT and BMB together, the total number of patients who
had bone marrow involvement was 14. So, for the DLBCL patients the sensitivity of PET/CT
detecting bone marrow involvement was 93 %, whereas the specifity was %91. Regarding BMB the
ratios was calculated as 84% for sensitivity and 100% for specifity.
When aggressive NHL was considered, in the 50 patients 23 (46%) had bone marrow
involvement. Among these, 13 had positive results with both PET/CT and BMB. In 5 (10%) patients,
bone marrow involvement was not proved by BMB despite positivity on PET/CT. The total ratio of
involvement on PET/CT was 18 (78%) in 23 patients. Bone marrow involvement demonstrated on
4
BMB was in 18 patients among 23. In 5 (10%) patients despite positivity on BMB, there was not
bone marrow involvement on PET/CT. With these results, in the aggressive NHL patients, sensitivity
of PET/CT and BMB was 78 % and specifity was calculated as 72 % for both methods.
Evaluation of low grade lymphomas resulted in a total of 15 (55%) bone marrow
involvement among 27 patients. PET/CT revealed positivity in 6 (22.2%) patients, while BMB
showed positivity in 15 (55%) patients. Six patients had involvement in both PET/CT and BMB.
There was no patient with a positive PET/CT result which was not proved by BMB. However, 9
(33.3%) patients had involvement on BMB, despite negative results on PET/CT. Regarding low grade
NHL patients, the sensitivity for PET/CT was 40% and specifity was 100%. For BMB both ratios were
determined as 100%.
In a total of 149 HL and NHL patients, 69 (%46) had stage IV disease. However, re-staging
with PET/CT resulted in stage IV disease in 14, 1 and 1 patients who were previously staged as III, II
and I respectively. By this way ,the ratio of stage IV disease between 149 patient was re-calculated
and founda as 57% (n:85) which means a 11% increase in stage IV patients. In this study, none of
the patients was accepted as stage IV only relying on histology.
In conclusion, with its high sensitivity and specifity PET/CT might replace BMB for
evaluating bone marrow involvement in HL and especially DLBCL. However, unless there is any
contraindication the evaluation should be done with both PET/CT and BMB. These methods are
complementary to each other. On the other side, in low grade lymphomas and mantle cell
lymphoma because of low FDG uptake and low sensitivity and specifity PET/CT should not replace

KEY WORDS: Hodgkin Lymphoma, Non-hodgkin Lymphoma, PET/CT, Bone Marrow Biopsy, Bone Marrow Involvement