Medeni usul hukukunda tespit davalarında hukuki yarar
Legal interest in declaratory action in civil procedure
Yazar: MERVE USTA
Danışman: DOÇ. DR. MERT NAMLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dava şartı = Cause of action ; Hukuki yarar = Legal interest ; Medeni usul hukuku = Law of civil procedura ; Tespit davası = Declaratory action

Özet:
Mahkemeden istenen hukuki korunmaya göre dava çeşitlerinden biri olan tespit davası HMK m.106'da düzenlenmiştir. İlgili hükümde davacının tespit davası açmasında hukuken korunmaya değer güncel bir hukuki yararının varlığı aranmış olup davacının bunu açıkça ortaya koyması istenmiştir. Medeni usul hukukunda tespit davalarında hukuki yarar başlıklı bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmada ilk olarak HMK m. 114'te düzenlenen dava şartları arasında sayılan hukuki yarar kavramı üzerinde durulmuştur. Medeni usul hukuku içerisinde geniş bir yer bulan bu kavram sadece dava açılması bakımından ele alınmıştır. Sonrasında tespit davaları hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Akabinde HMK m. 106 kapsamında hukuki yarar kavramı izah edilmiş ve kanun koyucunun hukuki yarar kavramını bu maddede de düzenlemesinin amacı araştırılmıştır. Bu araştırmada Yargıtay kararlarından yararlanılmış ve uygulamadaki görünüm analiz edilmiştir. Nihayetinde özel olarak düzenlenen tespit davası çeşitlerinde hukuki yarar kavramı incelenmiş ve bu davalarda davacının dava açmakta hukuki yararı bulunduğunu ispat etmesinin gerekip gerekmediği tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: dava şartı, hukuki yarar, tespit davası, olumlu (müspet) tespit davası, olumsuz (menfi) tespit davası, hizmet tespit davası, eser sahipliğinin tespiti davası, haksız rekabetin tespiti davası

Abstract:
The declaratory action, which is one of the types of cases according to the legal protection requested from the court, has been regulated in Article 106 of Civil Procedure Law. In the relevant provision, the existence of current legal interest that worth legal protection is sought in the plaintiff's filing a declaratory action, and the plaintiff was asked to show the legal interest evidently. Legal interest in declaratory action in civil procedure our headline of thesis. In this thesis has three main sections. First, legal interest, which is one of the cause action according to article 114 of the Civil Procedure Law, was briefly mentioned in this study. Then, general information was given about declaratory action. Next, the concept of legal interest in the light of Article 106 of the Civil Procedure Law was explained, and the purpose of regulating the concept of legal interest under Article 106 was investigated. In this study, the decisions of the supreme court were used and the view in practice was analyzed. Last, the concept of legal interest in the types of specially- arranged declaratory action was examined and it was discussed whether the plaintiff should prove that he/she has a legal interest in filing a declaratory action.

Keywords: cause of action, legal interest, declaratory action, negative declaratory action, positive declaratory action, declaratory action of service, declaratory action of authorship, declaratory action of unfair competiton