Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara meslek isimlerinin öğretiminde yapılandırılmış ve gömülü öğretimle sunulan ayrık denemelerle öğretim uygulamalarının etkililikleri ve verimlilikleri
Effectiveness and efficiency of discrete trial teaching delivered through traditional and embedded teaching arrangement in teaching receptive identification of occupations to children with autism spectrum disorder
Yazar: FİDAN GÜNEŞ GÜRGÖR KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eş zamanlı ipucuyla öğretim = Simultaneous prompting procedure ; Gömülü öğretim = Embedded  instruction ; Meslek adları = Professions ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklara, "ismi söylenen mesleği gösterme" öğretiminde yapılandırılmış ve gömülü öğretimle sunulan ayrık denemelerle öğretim (ADÖ) uygulamalarının etkililikleri ve verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Araştırma yaşları altı ve dokuz yaş arasında değişen dört OSB olan erkek çocuğuyla evlerinde yürütülmüştür. Araştırmanın yoklama evreli paralel uygulamalar modeliyle tasarlanmıştır. Araştırmada ADÖ sırasında eşzamanlı ipucuyla öğretim uygulaması kullanılmıştır. Araştırma bulguları, OSB olan çocuklara "ismi söylenen mesleği gösterme" öğretiminde yapılandırılmış ADÖ ve gömülü ADÖ uygulamalarının her ikisinde de öğrenmenin ölçütü karşılar düzeyde gerçekleştiği görülmüştür. Aynı zamanda bulgular iki öğretim uygulaması arasında ismi söylenen mesleği gösterme becerisinin kalıcılığının sağlanması açısından farklılıklar olmadığını göstermiştir. Genelleme bulguları açısından ise gömülü ADÖ uygulamasıyla genellemenin daha yüksek doğruluk düzeyiyle gerçekleştiği görülmüştür. Verimlilik bulguları ise, gömülü ADÖ uygulamasının yapılandırılmış ADÖ uygulamasına göre daha verimli olduğunu göstermiştir. Hedeflenmeyen bilgi uyaranı ediniminde her iki uygulamayla da katılımcı çocukların edinmeleri hedeflenen davranışlarda belirli düzeyde artış görülmüştür. Sosyal geçerlik verileri ise, uygulama sonrasında OSB olan çocukların akranlarıyla benzer düzeye ulaştığı ve annelerin araştırmaya ilişkin görüşlerinin olumlu olduğu görülmüştür. Araştırmanın genelleme verilerinde gömülü ADÖ uygulamasında daha yüksek artış gözlenmektedir ve izleme verileri incelendiğinde yöntemler arasında fark olmadığı görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Ayrık denemelerle öğretim, Gömülü öğretim, Paralel uygulamalar modeli, Eşzamanlı ipucuyla öğretim, Otizm spektrum bozukluğu

Abstract:
The purpose of this study was to compare the effectiveness and efficiency of discrete trial teaching delivered through traditional and embedded teaching arrangement in teaching receptive identification of "occupations" to children with autism spectrum disorder (ASD). Four children with ASD whose ages were between six and nine participated to this study. Parallel treatments design was used in the study. The researcher utilized simultaneous prompting procedure during both traditional and embedded discrete trial teaching. Findings showed that both discrete trial teaching delivered through traditional and embedded teaching arrangement were equally effective in teaching receptive identification of "occupations" to children with autism spectrum disorder. There was no difference in terms of the maintenance effects of discrete trial teaching delivered through traditional and embedded teaching arrangement. Generalization findings showed that children performed higher generalization in teaching sets taught through discrete trial teaching deliver through embedded teaching arrangement. Efficiency findings showed that embedded discrete trial teaching was more efficient than traditional discrete trial teaching across all efficiency parameters across all children. Findings also showed that children acquired their nontarget information stimuli to certain extent during both discrete trial teaching sessions. Social validity findings showed that participant children showed similar performance with their peers after intervention and mothers reported positive opinions towards social validity of the study.

Keywords: Discrete trial teaching, Embedded teaching, Parallel treatments design, Simultaneous prompting, Autism spectrum disorder