Siyasal bilgi açığı: Demografik değişkenler, siyasal tutumlar ve sosyal medya kullanımı
Political knowledge gap: Demographic variables, political attitudes and and social media use
Yazar: ÇİÇEK TOPÇU
Danışman: PROF. DR. MERAL SERARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Bilgi açığı = Information deficit ; Bilgi açığı hipotezi = Knowledge gap hypothesis ; Demografik değişkenler = Demographic variables ; Siyasal bilgi = Political information ; Siyasal tutumlar = Political attitude ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de sosyal medya kullanımı ile siyasal bilgi açığı ilişkisini kurmayı hedeflemektedir. Bilgi açığının sosyo-ekonomik düzeyde farklılaşan, farklı eğitim düzeylerine dahil olan, ilgili konuya yönelik ilgi ve motivasyon düzeyi değişen ve medya kullanımı noktasında ayrışan bireyler arasında halihazırda var olduğu ve bu belirleyicilerin bilgi açıklarını arttırdığı düşünülmektedir. Bu durum,  bugünün en yaygın kullanım alanına sahip internet şemsiyesi altında yer alan sosyal medya ortamlarının toplumun farklı düzeylerinde kategorize olan ve heterojen bir yapıda bulunan bireyler arasındaki bilgi açığını ne düzeyde şekillendirdiği sorusunu akla getirmektedir. Bilgi açıklarının sosyal medya ortamlarından edinilen siyasal bilgilerle kapanıp kapanmadığını sorunsallaştıran bu çalışma da, sıralanan özelliklerin bilgi açığı oluşumunda temel belirleyen olduğu varsayımı üzerine inşa edilmektedir. Özellikle de, siyasal meseleler söz konusu olduğunda, bilgi açığının artacağı tahmin edilmektedir. Bu düşünceden hareketle; bilgi açığı hipotezinin temel varsayımlarının da referansında, Türkiye ortamındaki heterojen özelliklere sahip sosyal medya kullanıcıları ile siyasal bilgi açığı ilişkisini sınamak çalışmanın birincil amacını oluşturmaktadır. Sosyal medyada siyasal bilgilenme, siyasal katılım, siyasal etkinlik ve siyasi isimlerin sosyal medya kullanımının da bireyler arasındaki bilgi açığı oluşumunda belirleyen olabileceği düşünülen araştırmada, siyasal bilgi açığının Türkiye ortamındaki en güncel görünümü araştırılmaktadır. Araştırma, mevcut durumun fotoğrafını sunma niyetiyle yapılmaktadır. Bu amaçla, evrenini tüm Türkiye'nin oluşturduğu ve evreni temsil ettiği varsayılan 1076 kişinin katılım sağladığı bir saha araştırması yürütülmektedir. Saha araştırmasından edinilen veriler, bilgi açığı hipotezinin bir teorem olarak varlık kazandığı ilk günkü varsayımlarının büyük çoğunluğunun hala geçerliliğini koruduğunu ortaya koymaktadır: sosyo-ekonomik statü, yaş, sosyal medya kullanım süresi ve sıklığı, ilgi ve motivasyon, siyasal bilgilenme amacıyla sosyal medyaya başvurma, siyasetçilerin profillerini takip etme ve siyasal katılım sağlama değişkenlerinin, sosyal medya kullanıcıları arasında siyasal bilgi açığını arttıran; bilgi seviyesinin eşitlenmesine engel oluşturan değişkenler olarak varlık bulduğu saptanmaktadır.  Bu noktada, sosyal medya kullanımındaki farklılık da siyasal bilgi açıklarının oluşumunda belirleyen konumundadır. Dikkate değer diğer sonuç; eğitim düzeyi ve cinsiyet değişkenlerinin, açıkların oluşumu noktasında belirleyen olmaktan çıktığıdır.

Abstract:
This study aims to establish a relationship between social media use and political knowledge gap in Turkey. It is presumed that a knowledge gap exists between individuals differing in socio-economic or educational background, or interest in and motivation towards a specific subject; and that these factors serve to widen that gap. These assumptions in turn bring to mind the question of how social media spaces, being located in the most widely utilized forum of our time – the internet – would affect the formation of a knowledge gap between individuals categorized in differing heterogenous sections of society. This study, examining whether such gaps of knowledge are closed via political information gathered in online spaces, has been constructed upon the assumption that the aforementioned factors are the primary determiners of the formation of a knowledge gap. It is postulated that the knowledge gap would be specifically wider for political topics. Accordingly, the primary aim of the study is testing the heterogenous social media userbase of Turkey in terms of their political knowledge gap, and in light of the fundamental assumptions of the knowledge gap hypothesis. The study posits that political awareness, political participation, political activism, and the social media usage of politicians would be determining factors in the formation of a knowledge gap between individuals and aims to conduct a survey of the current status of the political knowledge gap in Turkey. The study is aimed at providing a picture of the status quo. Towards this end, field research including 1076 individuals from the entirety of Turkey has been conducted. The information gathered from this fieldwork has demonstrated that the vast majority of the initial assumptions about the knowledge gap still hold water: the variables of socio-economic status, age, length and frequency of social media use, interest and motivation, and the equalization of their levels of political information. As such, differences in social media use are also determiners of the formation of a political knowledge gap. Another notable finding is that level of education and gender have ceased to be determining factors in the formation of a knowledge gap.