Adeziv kapsülitli hastalarda omuza uygulanan radyal ekstrakorporeal şok dalgasının ağrı, yaşam kalitesi, eklem hareket açıklığı ve korakohumeral ligaman kalınlığı üzerine etkisinin incelenmesi
Effect of radial extracorporeal shock wave applied to the patients shoulder with adhesive capsulitis on pain, quality of life, joint range of motion and coracohumeral ligament thickness
Yazar: SEFA DEMİREL
Danışman: PROF. DR. KADRİYE BANU KURAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Adeziv kapsülitli (AK) hastalarda omuza uygulanan radyal ekstrakorporeal şok dalgasının ağrı, fonksiyonel durum, eklem hareket açıklığı ve adeziv kapsülitin patogenezinde de rol oynayan ve görüntülemede bir parametre olarak kullanılan korakohumeral ligaman kalınlığı üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Klinik olarak AK tanısı konulmuş 52 hasta çalışmaya alınmıştır. Hastalar dijital tabanlı randomizasyon programı kullanılarak iki gruba randomize edilmiştir. İlk gruba haftada 1 seans olmak üzere 4 hafta süre ile omuza radyal ekstrakorporeal şok dalgası tedavisi (rESWT) verilmiştir. İkinci gruba da aynı şekil ve sürede sham rESWT verilmiştir. Her iki gruba haftada 5 seans olmak üzere 2 hafta süre ile (toplam 10 seans), 20 dakika sıcak uygulama, 20 dakika transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu (TENS) şeklinde fizik tedavi ve egzersiz programı verilmiştir. Tüm hastaların tedavi öncesi ve tedavi sonrası 4. - 8. haftalarda Vizüel Analog Skala (VAS), Omuz Ağrı ve Disabilite İndeksi (Shoulder Pain and Disability Index-SPADI) ağrı ve fonksiyon açısından değerlendirilmiştir. Omzun aktif ve pasif eklem hareket açıklığı (EHA), ultrasonografi (USG) aracılığıyla korakohumeral ligaman kalınlığı (KHL) ölçülmüştür.

Bulgular: Kontrol ve rESWT gruplarının tedavi öncesi, 4. hafta ve 8. hafta VAS, SPADİ Ağrı, Disabilite ve Toplam ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı değişim gözlenmiştir (p=0,0001). Her iki grupta da tedavi öncesi VAS, SPADİ ortalamaları 4. hafta ve 8. hafta ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuş (p=0,0001), 4. hafta VAS, SPADİ ortalamaları 8. hafta ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,0001). rESWT Grubunun 4. hafta ve 8.hafta VAS, SPADİ ortalamaları kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0,0001). Kontrol ve rESWT gruplarının tedavi öncesi, 4. hafta ve 8. hafta omuz aktif, pasif EHA ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı değişim gözlenmiştir (p=0,0001). Her iki grupta da tedavi öncesi omuz aktif, pasif EHA ortalamaları 4. hafta ve 8. hafta ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0,0001). rESWT Grubunun 4. hafta ve 8. hafta omuz aktif, pasif EHA ortalamaları kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kontrol ve rESWT grubunun semptomatik omuzda tedavi öncesi ve 4. hafta KHL kalınlığı (mm) ortalamaları sağlam omuza göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). 8. haftada kontrol grubundaki bu anlamlı farklılık (p=0,0001) devam ederken rESWT grubunda anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir (p=0,425). Kontrol ve rESWT grubunun tedavi öncesi KHL kalınlığı (mm) ortalamaları 4. hafta ve 8. hafta KHL kalınlığı (mm) ortalamalarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuş (p<0,05). rESWT grubunun 4. hafta ve 8. hafta KHL kalınlığı (mm) ortalamaları kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). rESWT grubunun VAS, SPADİ, aktif-pasif EHA, KHL kalınlık değerlerinin tedavi öncesi-4. hafta ve tedavi öncesi- 8.hafta değişim % fark ortalamaları kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05).

Sonuç: AK hastalarında semptomatik omuza uygulanılan rESWT'nin ağrı, fonksiyonel durum ve EHA üzerinde daha etkili bir iyileşme sağladığı bulunmuştur. KHL kalınlık ölçümünün AK tanısında ve tedavi takibinde kullanılabilirliği gösterilmiştir. Uygulanılan rESWT'nin KHL kalınlığında daha fazla azalmaya yol açarak iyileşmeye katkı sağladığı düşünülebilir. rESWT'nin iyileşmeye sağladığı katkıyı, KHL kalınlığına etkisini  ve KHL kalınlığının AK patofizyolojisindeki yerini anlamak için daha fazla çalışmaya gereksinim vardır.

Anahtar kelimeler: Adeziv kapsülit, korakohumeral ligaman, radyal ekstrakorporeal şok dalgası,

Abstract:
Objective: It was aimed to investigate the effect of radial extracorporeal shock wave therapy applied to the shoulder in patients with adhesive capsulitis (AC) on pain, functional status, range of motion, and coracohumeral ligament thickness, which is a parameter used in imaging and plays a role in the pathogenesis of AC.

Materials and Methods: 52 patients with clinical diagnosis of AC were included in the study. Patients were randomized into two groups using a digital-based randomization program. Radial extracorporeal shock wave therapy (rESWT) was given to the shoulder for 4 weeks, once a week, in the first group. The second group was given sham rESWT in the same manner and time. Both groups were given physical therapy and exercise program in the form of 20 minutes of hot pack, 20 minutes of transcutaneous electrical nerve stimulation (TENS) for 2 weeks, 5 sessions per week (10 sessions in total). VAS (Visual Analog Scale), Shoulder Pain and Disability Index (SPADI) were evaluated in terms of pain and function of all patients before and after the treatment at 4th to 8th weeks. Active and passive range of motion (ROM) of the shoulder and coracohumeral ligament thickness (CHL) were measured by ultrasonography (USG).

Results: A statistically significant difference was observed between the mean of VAS, SPADI Pain, Disability and Total before treatment, at 4th week  and 8th week of the control and rESWT groups (p=0.0001). In both groups, the mean of VAS and SPADI before the treatment was found to be statistically significantly higher than the mean of the 4th and 8th weeks (p=0.0001). The mean of VAS and SPADI at Week 4 were found to be statistically significantly higher than the mean of Week 8 (p=0.0001). The mean of VAS and SPADI in the rESWT Group at Week 4 and Week 8 were statistically significantly lower than the control group (p=0.0001). A statistically significant difference was observed between the mean of active and passive shoulder ROM of the control and rESWT groups before the treatment, at the 4th and 8th weeks (p=0.0001). In both groups, the mean of active and passive ROM of the shoulder before the treatment was found to be statistically significantly lower than the mean of the 4th and 8th weeks (p=0.0001). Active and passive ROM of shoulders in the 4th and 8th weeks of the rESWT Group were found to be statistically significantly higher than the control group (p<0.05). The mean CHL thickness (mm) of the control and rESWT groups before the treatment and at the 4th week in the symptomatic shoulder was found to be statistically significantly higher than the healthy shoulder (p<0.05). While the significant difference (p=0.0001) persisted in the control group at Week 8, no significant difference was observed in the rESWT group (p=0.425).The mean CHL thickness (mm) of the control and rESWT groups before treatment was found to be statistically significantly higher than the mean CHL thickness (mm) at Week 4 and Week 8 (p<0.05). The mean CHL thickness (mm) of the rESWT group at Week 4 and Week 8 were statistically significantly lower than the control group (p<0.05). The mean difference of VAS, SPADI, active-passive ROM, CHL thickness values of the rESWT group before treatment-4 weeks and before treatment-8 weeks were found to be statistically significantly higher than the control group (p<0.05).

Conclusion: It has been found that rESWT applied to symptomatic shoulders in AC patients results in more effective improvement in pain, functional status, and ROM. The usability of CHL thickness measurement has been demonstrated in the diagnosis and follow-up of AC. It can be suggested that the applied rESWT contributes to healing by causing a greater reduction in CHL thickness. Further studies are needed to understand the contribution of rESWT to healing, its impact on CHL thickness, and the role of CHL thickness in AC pathophysiology.

Key words: Adhesive capsulitis, coracohumeral ligament, radial extracorporeal shock wave,