Senai Divanı ve tenkitli metni /
Yazar: EMİNE ÖTE
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MERMER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ali Senayi = Ali Senayi ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Tenkidli metin = Critical text

Özet:
18. yüzyıl şâirlerinden olan Senâi'nin hayatı, edebî kişiliği ve Dîvanı'nın tenkitli metni, bu çalışmanın konusudur. Çalışma esnasında, öncelikle şâirin eserinin mevcut nüshalarını tespit ettik. Doğduğu ve yaşadığı şehir olan Edirne'de, O'na ait bir belgeye ulaşabilmek ümidiyle araştırma yaptık. Türkiye kütüphanelerinde Divanın dört nüshasına ve müstakil olarak bulunan 8 varaklık bir şiire ulaştık. Senaî'nin hayatı hakkında kaynaklarda fazla bilgi bulunmuyordu. O'nun sanatı ile ilgili söylediklerimiz eserinden yani şiirlerinden yola çıkarak ortaya kondu. Mutasavvıf bir şâir olan Senaî'nin Dîvanı'nın tenkitli metnini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışma iki bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölüm; 1. Senâînin hayatı 2. Senaî'nin eseri 3. Senaî'nin edebî kişiliği 4. Divanın incelenmesi ve sonuç bölümünden oluşuyor. Dîvan'ın dört yazma nüshası karşılaştırılıp, müellif hattına en yakın nüsha ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile şâirin mensubu ve postnişini oluduğu Celvetî tarikatının edebiyat ve güzel sanatlara düşkünlüğü bir kez daha vurgulanmıştır. Dîvan incelenirken şekil, muhteva, dil ve üslup açısından ele alınmış, Şâirin Divan boyunca kullandığı, iktibaslar tasnif edilmiştir. Dîvan'da 6 kaside, 176 gazel, 26 musammat, 1 kıt'a, 2 nazım, 8 ilahi, 32 tarih ve 1 muamma bulunmaktadır. ikinci bölümde metnin kuruluşunda karşılaştırılan yazmalar tanıtılmış, arkasından metin sunulmuştur. Böylece Senâi ve Dîvanı edebiyat dünyamıza kazandırılmıştır.

Abstract:
The subject of this study is the life and literary personality of Senai, who is one of the 18. century poets, together with a critical review of his divan. At the first stage of this study we tried to find the handwritten manuscripts attributed to Senai. We conducted a research in his home town Edirne, hoping to find documents written by him. Finally we found four versions of his divan in the Turkish libraries and an eight-sheet poem, seperate from the divan. There is no sufficient information about his life in the sources available. Consequently what we say about his art had to rely solely upon his work, we poems. This study, which aims at presenting a critical review of the divan of the mystic poet Senai is divided into two parts. The first part comprises: 1. Senai's life 2. Senai's work 3. Senai's literary personality 4. A critical review of Senai's divan and conclusion Four handwritten versions of Senai's divan were compared with one another in order to find the one which reflects his style of writing most truly. Through this study we wanted to emphasize once more the passion of the Celveti tariqat, of which Senai was a member and the sheikh, for literature and fine arts. The critical review of Senai's divan was made from the point of view of form, content, language and style, and the religious terms and citations used by the poet throughout the divan were classified. Sena is divan contains 6 kasidas, 176 ghazels, 26 musammat. 1 quatrain, 2 verses, 8 hymns, 32 histories and 1 riddle. In the second part of this study, the handwritten versions that were compared with one another are introduced and subsequently the text asserted to be the original work by Senai is presented. Conclusion through this study a true understanding of the life and work of Senai is presented to the world of literature for the first time in history.