İyileşme aşamaları ölçeği'nin ruhsal hastalığı olan bireylerde geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability study of the stages of recovery instrument in individuals with mental illness
Yazar: MEHMET KARAKAŞ
Danışman: PROF. DR. NERMİN GÜRHAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Ölçekler = Scales

Özet:
İyileşme, devam eden hastalık belirtileriyle birlikte bireyin anlam ve amaçlar geliştirdiği, doyum verici ve umut veren deneyimlerin olduğu bir süreci ifade etmektedir. Bu süreçte bireylerin iyileşme durumlarının değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışma İyileşme Aşamaları Ölçeği'nin Türkçe formunun ruhsal hastalığı olan bireylerde geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla metodolojik olarak yapılmıştır. Çalışmanın örneklemini Bolu İzzet Baysal Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesine başvuru yapan 300 birey oluşturmuştur. Araştırmanın verileri "Tanıtıcı Bilgi Formu", "İyileşme Aşamaları Ölçeği (İAÖ-30)" ve "İyileşme Değerlendirme Ölçeği (İDÖ)" ile toplanmıştır. Ölçeğin dil uyarlaması çeviri geri çeviri yöntemi ile yapılmış, kapsam geçerliği ise uzman görüşü yöntemi ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel metotlar (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma), korelasyon analizi, Cronbach Alfa analizi ve doğrulayıcı faktör analizi kullanılmıştır. Araştırmada kapsam geçerliği indeksi 0,99, Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0,914 ve Bartlett küresellik testi ki-kare değeri 5813,939 ve p<0,000 olarak tespit edilmiştir. Ölçeğin iç tutarlık analiz sonuçlarında faktör yüklerinin 0,51 ile 0,85 arasında, madde-toplam test korelasyon değerlerinin ise 0,41 ile 0,81 arasında değiştiği belirlenmiştir. Ölçeğin alt boyutlarına ait Cronbach alfa değerleri Durağanlık alt boyutu için 0,888, Farkındalık alt boyutu için 0,821, Hazırlık alt boyutu için 0,774, Yeniden Yapılanma alt boyutu için 0,831 ve Gelişim alt boyutu için 0,923 olarak saptanmıştır. Yapılan doğrulayıcı faktör analizinde χ2/Sd=1,096, GFI=0,902, AGFI=0,884, CFI=0,992, RMSEA=0,02, NFI=0,916, IFI=0,992 olarak tespit edilmiştir. İDÖ ile Durağanlık alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü ve orta düzey bir ilişki olduğu (r=-0,633; p<0,01), Gelişim alt boyutu ile ise istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü ve yüksek düzey bir ilişki (r=0,838; p<0,01) olduğu saptanmıştır. Ölçeğin test tekrar test korelasyon sonuçlarının 0,967 ile 1,000, Cronbach alfa değerlerinin ise 0,724 ile 0,922 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak; İyileşme Aşamaları Ölçeği'nin Türkçe formunun ruhsal hastalığı olan bireyler için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Recovery refers to a process in which the individual develops meaning and purposes along the ongoing symptoms of the illness, and which possesses satisfying and promising experiences. In this process, it is of utmost importance to evaluate the individuals' state of recovery. This study has been conducted methodologically in order to determine the reliability and validity of the Turkish form of the Stages of Recovery Instrument in the individuals with mental illnesses. The sample of the study consists of 300 individuals who had applied to Bolu İzzet Baysal Mental Health and Illnesses Education and Research Hospital. The data of the research had been collected via "Introductory Information Form", "Stages of Recovery Instrument (STORİ-30)", and "Recovery Assessment Scale (RAS)". The language adaptation of the scale had been provided through translation back-translation method, and its scope validity had been assessed via the expert opinion method. In the analysis of the data, descriptive statistical methods (number, percentage, mean, standard deviation), correlation analysis, Cronbach's Alpha analysis, and confirmatory factor analysis were used. In the research, the scope validity index was determined as 0,99, Kaiser-Meyer-Olkin value was determined as 0,914, Bartlett test of sphericity ki-square value was determined as 5813,939, and p <0,000. It has been determined that in the analysis results of the scale's internal consistency, factor loads varied between 0,51 and 0,85, whereas item-total test correlation values varied between 0,41 and 0,81. Regarding the sub-dimensions of the scale the Cronbach's alpha value, has been determined as 0,888 for the Moratorium, as 0,821 for the Awareness, as 0,774 for the Preparation, as 0,831 for the Rebuilding, and as 0,923 for the Growth. In the conducted confirmatory factor analysis, it has been determined as χ2/Sd=1,096, GFI=0,902, AGFI=0,884, CFI=0,992, RMSEA=0,02, NFI=0,916, IFI=0,992. It has been detected that there was a statistically significant difference in a negative correlation and a medium-level relationship between the RAS and the Moratorium sub-dimension (r=-0,633; p<0,01), and a statistically significant difference in a positive correlation and a high-level relationship between the Growth sub-dimension and the RAS (r=0,838; p<0,01). It has been determined that the scale's test-retest correlation results between 0,967 and 1,000, while its Cronbach's alpha values has been determined between 0,724 and 0,922. As a result, it has been determined that the Turkish form of the STORİ-30 is a valid and a reliable measurement tool for the individuals with mental illnesses.