Yetişkinlikte çocukluğa ilişkin hatırlanan ebeveyn kabul-reddi ile yalnızlık arasındaki ilişkide duygu dışavurum tarzlarının ve arkadaşlık kalitesinin aracı rolleri
Emotional expression styles and friendship quality as mediators of the relation between adults' remembrances of parental acceptance-rejection in childhood and loneliness
Yazar: EMİNE AKMAN DİREKÇİ
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ARAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Arkadaşlık = Friendship ; Duygu dışavurum tarzları = Emotional expression styles ; Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Yalnızlık = Loneliness

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, yetişkinlikte çocukluğa ilişkin hatırlanan ebeveyn kabulü ile yalnızlık arasındaki ilişkide, mutluluk, üzüntü, öfke dışavurum tarzlarının ve arkadaşlık kalitesinin seri çoklu aracı rollerinin belirlenmesidir. Çalışmada yaş ortalaması 26.55 olan (S.D. = 7.59) 876 yetişkin (% 62 kadın) katılımcıya Anne-Baba Kabul-Red Ölçeği, Duygu Dışavurum Tarzları Envanteri, McGill Arkadaşlık Ölçeği-Arkadaşlık Fonksiyonları, UCLA Yalnızlık Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Söz konusu değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı etkiler, PROCESS makrosu kullanarak bootstrap yöntemi ile (n = 5000 bootstrap örneklemi) test edilmiştir. Yedi farklı seri çoklu aracılık modelinin test edilmesi sonucunda, hem anne hem baba kabulü ile yalnızlık arasındaki ilişkide (a) mutluluğun ben odaklı dışavurumunun (b) hem üzüntünün hem de öfkenin sözel dışavurumunun ve (c) arkadaşlık kalitesinin kısmi aracı rolleri anlamlı bulunmuştur. Ayrıca anne kabulü ile yalnızlık arasındaki ilişkide mutluluğun öteki odaklı dışavurumu ve arkadaşlık kalitesinin kısmi aracı rolleri anlamlıdır. Buna göre hatırlanan ebeveyn kabulü artıkça mutluluğun ben odaklı dışavurumu, üzüntünün ve öfkenin sözel dışavurumu artmakta, söz konusu duygu dışavurumlarındaki artışlar, arkadaşlık kalitesini artırarak yalnızlığı azaltmaktadır. Ayrıca baba değil ama anne kabulünün yalnızlıkla ilişkisinde, mutluluğun öteki odaklı dışavurumunun ve arkadaşlık ilişkisinin de kısmi aracılık etkileri vardır. Yani anne kabulü arttıkça, mutluluğun öteki odaklı dışavurumu artmakta, öteki odaklı dışavurumdaki artış arkadaşlık kalitesini artırarak yalnızlığı azaltmaktadır. Çalışma bulguları Kabul-Red Kuramı ve ilgili literatür bağlamında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Kabul-Reddi, Duygu Dışavurumu, Arkadaşlık Kalitesi, Yalnızlık.

Abstract:
The main purpose of the current study was to investigate the serial multiple mediator roles of emotion expression styles, friendship quality in the relationship between adults' remembrances of parental acceptance in childhood and loneliness. In this study, 876 individuals (62% female) and the mean age was 26.55 years (S.D. = 7.59) completed measures of adult versions of the Parental Acceptance-Rejection Questionnaire for Mothers and Fathers, Emotional Expression Styles Inventory, McGill Friendship Scale-Friendship Functions, UCLA Loneliness Scale and a Demographic Information Form. Direct and indirect effects between the relevant variables were assessed with bootstrapping method by using the PROCESS (n = 5000 bootstrapping iterations). The results of the seven serial multiple mediation models revealed that (a) self-focused expression of happiness (b) verbal expression of both sadness and anger (c) friendship quality partially mediated the relations between adults' remembrances of mother-father acceptance in childhood and loneliness. Overall, as the parental acceptance increases, the level of self-focused expression of happiness; verbal expression of sadness and anger increases and the increase in emotional expression relevant emotional expression styles, in turn, predicted higher friendship quality which then predicted lower loneliness. In addition, other-focused expression of happiness and friendship quality partially mediated the relations between adults' remembrances of mother acceptance and loneliness. In other words, as the remembrances of mother acceptance increases, the higher level of other-focused expression of happiness predicted higher friendship quality which then predicted lower loneliness. The findings of the current study were discussed in the light of Parental Acceptance-Rejection Theory and related literature. 

Keywords: Parental Acceptance-Rejection, Emotional Expression, Friendship Quality, Loneliness.