Okul öncesi öğretmenlerinin bilim müzesi temelli öğretim süreci deneyimlerinin epistemolojik inançları çerçevesinden incelenmesi
Examining the preschool teachers' science museum-based teaching process experiences in the framework of epistemological beliefs
Yazar: ESRA KANDAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİÇEK DİLEK BAKANAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yapılan çalışmada okul öncesi öğretmenlerinin epistemolojik inanç düzeylerine göre müze eğitimine yönelik görüşleri alınarak, iki olgu arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflenmektedir. Bu çalışma, okul öncesi öğretmenlerinin müze ziyareti sırasındaki eğitim uygulamalarının yanı sıra epistemolojik inanç profillerini de araştırmaktadır. Araştırmada karma yöntemden yararlanılmış olup sıralı açımlayıcı karma desen uygulanmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında Diyarbakır ilinde görev yapmakta olan 80 okul öncesi öğretmeninin Epistemolojik İnançlar Ölçeği kullanılarak epistemolojik inanç profilleri belirlenmiştir. Araştırmada kullanılan ölçek Schommer (1998) tarafından geliştirilip Karhan (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanmıştır. Ölçek 38 maddeden oluşmakta ve 3 alt boyutu bulunmaktadır. Öğretmenlerin epistemolojik inanç profillerinin belirlenmesinin ardından düşük, orta ve yüksek epistemolojik profil düzeyinden seçkisiz bir şekilde 2'şer öğretmen ile araştırmanın ikinci aşamasına geçilmiştir. Belirlenen öğretmenler müze eğitimine yönelik bir plan hazırlamışlar ve çocukları müzeye götürmüşlerdir. Söz konusu 6 öğretmen ile müze deneyimlerinin ardından görüşmeler düzenlenmiştir. Gerçekleştirilen görüşme soruları araştırmacı tarafından hazırlanmıştır. Görüşme soruları müze etkinliğinin planlama/hazırlık, süreç ve değerlendirme boyutlarına yöneliktir. Araştırma kapsamında elde edilen nicel verilerin değerlendirmesinde MS Excel ve IBM SPSS 25,0 programından yararlanılmış ve incelenmiştir. Betimsel Analizlerin ardından ölçeğin alt boyut ve toplam puanları için ortalama ve standart sapma değerleri belirlenmiştir.  Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda belirlenen boyutlara (planlama/hazırlık, süreç ve değerlendirme boyutları) göre kategorilendirme yapılarak analiz gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel bulgularına bakıldığında öğretmenlerin epistemolojik inançlarının orta düzeyde olduğu görülmektedir. Nitel bulgular incelendiğinde ise epistemolojik inanç ölçeği puanı yüksek olan öğretmenlerin müze gezisi planı oluşturma ve bu geziyi hayata geçirme konusunda hem planlama/hazırlık, hem süreç hem de değerlendirme boyutunda daha bilinçli ve eksiksiz bir şekilde etkinlikleri gerçekleştirdikleri görülmüştür. Düşük ve orta düzeyde puan alan öğretmenlerin ise müze gezisi etkinliğini planlama/hazırlık aşamasında çocukları yeterli düzeyde yönlendirip bilgilendirme yapmadıkları tespit edilmiştir. Araştırma bulguları neticesinde okul öncesi öğretmenlerinin müze eğitimi konusunda daha kapsamlı bir bakış açısı kazanmalarına destek olabilecek eğitim seminerleri düzenlenebilir, uygulamalı eğitimler yapılabilir ve müze eğitim kılavuzları oluşturulabilir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between preschool teachers' epistemological belief levels and their views on museum education. The study utilizes a mixed-method design with a sequential explanatory pattern. In the first phase of the research, epistemological belief profiles of 80 preschool teachers working in Diyarbakır were determined using the Epistemological Beliefs Scale, which was developed by Schommer (1998) and adapted to Turkish by Karhan (2007). The scale consists of 38 items and includes 3 subscales. After identifying the epistemological belief profiles of the teachers, the research proceeded to its second phase, in which 2 teachers from each of the low, moderate, and high epistemological belief profile groups were randomly selected. These six selected teachers prepared a museum education plan and took their children to the museum. After the museum experiences, interviews were conducted with these teachers. The interview questions were prepared by the researcher. Quantitative data obtained in the research were analyzed using MS Excel and IBM SPSS 25.0 software. Frequency and percentage distributions of the data were calculated, and then mean and standard deviation values were determined for the subscale and total scores of the scale. In the analysis of qualitative data, content analysis method was used. For the analysis of the interview questions, a content analysis was conducted by categorizing the responses according to the dimensions determined in the semi-structured interview form (planning/preparation, process, and evaluation dimensions). Regarding the quantitative findings of the research, it was observed that the teachers' epistemological beliefs were at a moderate level (130,58 score). When examining the qualitative findings, it was observed that teachers with higher scores on the epistemological belief scale exhibited more conscious and comprehensive implementation of the activities in all dimensions (planning/preparation, process, and evaluation) of the museum trip. On the other hand, teachers with low and moderate scores were found to be inadequate in guiding and informing students sufficiently during the planning/preparation stage of the museum trip. Based on the research findings, educational seminars can be organized to support preschool teachers in gaining a more comprehensive perspective on museum education. Practical training sessions can be conducted, and museum education guides can be created to assist teachers in effectively utilizing museums in their educational practices.