Gastroenteropankreatik nöroendokrin tümörlerde demografik, klinikopatolojik, prognostik özellikler ve tedavi
Demographic, clinicopathologic, prognostic features and treatment in gastroenteropancreatic neuroendocrine tumors
Yazar: TUÇE AKGÖNEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALPER YURCİ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Demografi = Demography ; Karsinoma = Carcinoma ; Ki-67 = Ki-67 ; Kromogranin A = Chromogranin A ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Nöroendokrin tümörler = Neuroendocrine tumors ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Amaç: Gastroenteropankreatik nöroendokrin tümörler (GEP-NET) gastrointestinal kanalda ve pankreasın nöroendokrin sisteminden kaynaklanan, heterojen bir grup neoplazilerdir. Son 20 yılda tanı yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde GEP-NET'lerin biyolojik davranışı, tümör gelişimine ait bilgiler artmıştır. Ancak insidansın düşük olması nedeniyle bu tümörlerin klinikopatolojik özellikleri, tanı, tedavi ve takip açısından hala birçok belirsizlik söz konusu olup dünyada ve ülkemizde büyük ölçekli çalışma sayısı yetersizdir. Bu çalışma ile üniversitemizde multidisipliner Erciyes NET konseyi tarafından takip edilen GEP-NET hastalarının demografik, klinikopatolojik, prognostik özellikleri ve uygulanan tedavilerle birlikte sağkalım sürelerinin ortaya konulması ve tedavi alternatiflerinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Hastalar ve Yöntem: Bu çalışmaya 2000-2019 yılları arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji, Endokrinoloji, Genel Cerrahi bölümlerine başvurarak tanı alan ya da dış merkezde tanı alarak Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Laboratuarı tarafından tanısı doğrulanan 334 GEP-NET hastası dahil edilmiştir. Bu hastaların takipleri multidisipliner Erciyes NET konseyi tarafından yapılmış ve yapılmaktadır. Hastalara ait demografik, klinikopatolojik, prognostik özellikleri, uygulanan tedaviler ve bunlara alınan yanıtları ile birlikte genel sağkalım süreleriyle ilgili bilgiler hasta dosyaları ve konsey notları retrospektif taranarak kaydedilmiştir.
Bulgular: Hastaların 171'i (% 51.2) erkek, 163'ü (% 48.8) kadındı. Tüm hastalarda tanı anındaki ortalama yaş 51.9, medyan yaş 53.0 idi. Embriyolojik olarak foregut 230      (% 68.9), midgut 70 (%21.0) ve hindgut 34 (% 10.2) idi. Primer tümör bölgeleri sıklık sırasıyla; 121 hasta pankreas (% 36.2), 106 hasta mide (%31.7), 41 hasta kolorektal    (% 12.3), 36 hasta ince barsak (% 10.8) ve 30 hasta apendiksti (% 9.0). WHO 2010'a göre derecelendirme yapılabilen 326 hastadan 211'i (% 63.2) grade 1, 56'sı (% 16.8) grade 2 ve 59'u (% 17.7) grade 3'tü. Tanı anında en sık evre; evre I (% 43.7) olup, evre IV % 35.6 oranındaydı. Vakaların  % 48.2'sine cerrahi tedavi ve % 28'ine küratif endoskopik işlem uygulandı. Ortalama izlem süresi 59.4 ± 49.8 ay, medyan izlem süresi ise 52.0 ay (min. 1.0-maks. 238.0) idi. Yaş, grade, evre, uzak organ ve lenf nodu metastazı varlığı, tümörün primer yerleşim yeri ve embriyolojik kökeni, Ki-67 indeksi ve medikal tedavi prognoza etkili bulundu. 5 yıllık sağkalım, ≤55 yaş grubunda            % 80-85 iken, >55 yaş grupta yaklaşık % 55 idi. 
Sonuç: Bu çalışma ülkemizdeki multidisipliner yaklaşıma sahip, GEP-NET'lere ait en geniş kapsamlı çalışma özelliğindedir. Yaş, grade ve uzak organ metastazı bağımsız prognostik faktör olarak bulundu.
Anahtar Kelimeler:  Gastroenteropankreatik nöroendokrin tümör, grade, evre, karsinoid tümör, Ki-67 indeksi, kromogranin A, nöroendokrin tümör, prognostik faktörler

Abstract:
Aim: Gastroenteropancreatic neuroendocrine tumors (GEP-NET) are a heterogeneous group of neoplasias originating from the neuroendocrine system of the gastrointestinal tract and the pancreas. Thanks to the advances in diagnostic methods in the last 20 years, the biological behavior of GEP-NETs and information on tumor development have increased. However, due to the low incidence, there are still many uncertainties in terms of the clinicopathological features, diagnosis, treatment and follow-up of these tumors, and the number of large-scale studies in the world and in our country are inadequate. The aim of this study was to reveal the demographic, clinicopathological, prognostic features and survival times and evaluate the treatment alternatives in GEP-NET patients which followed by the multidisciplinary Erciyes NET council in our university.
Patients and Methods: This study included 334 GEP-NET patients who were diagnosed by applying to the Department of Gastroenterology, Endocrinology, General Surgery of Erciyes University Medical Faculty Hospital between 2000 and 2019 or who were diagnosed at the external center and confirmed by Erciyes University Medical Faculty Pathology Laboratory. The follow-up of these patients has been done by the multidisciplinary Erciyes NET council. Information about the demographic, clinicopathological, prognostic features, treatments and responses received, as well as the overall survival times of the patients were recorded retrospectively.
Results: Of the patients, 171 (51.2%) were male and 163 (48.8%) were female. The mean age at the time of diagnosis was 51.9 and the median age was 53.0 in all patients. Embryologically, foregut was 230 (68.9%), midgut 70 (21.0%) and hindgut 34 (10.2%). Primary tumor regions in order of frequency; 121 patients were pancreas (36.2%), 106 patients were stomach (31.7%), 41 patients were colorectal (12.3%), 36 patients were small intestine (10.8%) and 30 patients were appendix (9.0%). Of 326 patients who could be graded according to WHO 2010, 211 (63.2%) were grade 1, 56 (16.8%) were grade 2 and 59 (17.7%) were grade 3. The most common stage at the time of diagnosis; stage I (43.7%), and stage IV was 35.6%. Surgical treatment was performed in 48.2% of the cases and curative endoscopic procedure in 28%. The mean follow-up was          59.4 ± 49.8 months and the median follow-up was 52.0 months (min. 1.0-max. 238.0). Age, grade, stage, distant organ and lymph node metastasis, primary location and embryological origin of the tumor, Ki-67 index and medical treatment were effective in prognosis. The 5-year survival was 80-85% in the ≤55 age group, while it was approximately 55% in the > 55 age group.
Conclusion: This study is the most comprehensive study feature of GEP-NET with a multidisciplinary approach in our country. Age, grade and distant organ metastasis were found to be independent prognostic factors.
Key words:  Carcinoid tumor, chromogranin A, gastroenteropancreatic neuroendocrine tumor, grade, Ki-67 index, neuroendocrine tumor, prognostic factors, stage