Katılım bankaları kar payları ile ticari bankalar mevduat faiz oranlarının karşılaştırmalı analizi: 1999-2019
Comparative analysis of participation banks profit shares and deposit interest income: 1999-2019
Yazar: YUSUF EMRE ŞEN
Danışman: PROF. DR. NEVZAT AYPEK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Banka mevduatları = Bank deposits ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Faiz = Interest ; Faiz oranları = Interest rates ; Kar payı = Dividend ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Ticari bankalar = Commercial banks

Özet:
Çalışmanın amacı Türkiye'de faaliyet gösteren katılım bankacılığı kar payları ile ticari bankalar mevduat faiz oranlarının birbiriyle olan ilişkisinin incelenmesidir. Katılım bankacılığının tarihi Türkiye'de 1983 yılından itibaren başlamaktadır. O yüzden katılım bankaları, ticari bankaların aksine hâlen yeni sayılabilecek bir bankacılık türü olarak değerlendirilebilir. Katılım bankacılığının Türkiye'deki tarihi serüveni incelendiğinde sürekli gelişmekte olan bir bankacılık sistemi olduğu görülecektir. Bu gelişim doğrultusunda akademik anlamda da katılım bankacılığının birçok yönüne dair çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışma ise katılım bankacılığı kar-zarar ortaklığı sistemi içerisinde yer alan kar paylarına yöneliktir. Kar payları ile mevduat faizlerinin ilişkisine odaklanılmıştır. 1999-2019 yılları arasındaki mevduat faizlerinin yıllık ağırlıklı ortalamalarıyla kar paylarının yıllık ağırlıklı ortalamalarının kullanıldığı çalışmada veriler ARDL Sınır Testi ile incelenmiştir. Çalışmada ARDL Sınır Testi kullanılarak iki farklı data seti kurulmuştur. İlk kurulan data setinde kar payları bağımlı değişken iken mevduat faizleri bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. Kurulan model sonucunun daha kapsamlı ve daha doğru analiz edilebilmesi için mevduat faizlerinin bağımlı değişken, kar paylarının ise bağımsız değişken olduğu ikinci bir data seti kurulmuştur. Çalışma sonucunda mevduat faizlerinden kar paylarına doğru anlamlı ve pozitif bir etkinin olduğu saptanmıştır. Buna karşın kar paylarından mevduat faizlerine doğru anlamlı bir etki olmadığı gözlenmiştir. Diğer bir deyişle kar payları mevduat faizlerinden etkilenirken; mevduat faizleri kar paylarından etkilenmemektedir. Çalışma sonucunun sebepleri literatür yardımıyla incelenmiştir. Buna göre katılım bankalarının Türk Bankacılık Sektörü içerisindeki payının hayli düşük olması ve katılım bankacılığı sistemi içerisinde murabaha yönteminin yüksek bir payının olması kar paylarının mevduat faizlerinden etkilenmesi sonucunu doğurmalıdır.

Abstract:
The aim of the study is to examine the relationship between Participation Banking profit shares which operate in Turkey and interest income on bank deposits. The history of the Participation Banking begins in Turkey since 1983. Therefore, Participation Banks can be considered as a type of banking which is still regarded as new, contrary to deposit banks. When the historical adventure of Participation Banking in Turkey is examined, it will be seen that it is a constantly developing banking system. In accordance with this development, various studies have been carried out on many aspects of the Participation Banking in the academic area. This study is for the profit shares which fall within Participation Banking profit-loss sharing system.  The relationship between the profit shares and the deposit interests were focused on. In the study, in which the annual weighted averages of the deposit interests and the annual weighted averages of the profit shares between the years 1999-2019 were used, the data were analyzed with the ARDL Boundary Test. In the study, two different data sets were constituted by using the ARDL Boundary Test. In the data set which is constituted firstly, while the profit shares were the dependent variable, the deposit interests were considered as the independent variable.A second data set was constituted in which the deposit interests are the dependent variable and the profit shares are the independent variables in order to analyze the result of the constituted model more comprehensively and more accurately. As a result of the study, it was detected that there is a significant and positive effect from the deposit interests to the profit shares. None the less, it was observed that there was not a significant effect from the profit shares to the deposit interests. In other words, while the profit shares are affected by the deposit interests; the deposit interests are not affected by the profit shares. The reasons for the result of the study were analyzed with the help of the literature. Whereas, the fact that the share of the Participation Banks in the Turkish Finance Sector is quite low and the murabaha method has a high share in the Participation Banking system should lead to the profit shares being affected by the deposit interests.