Tokat'ın Zile ilçesindeki ve köylerindeki geç Osmanlı dönemi mezar taşları (Kazıklı, Şeyh Nusrettin ve Süleymaniye köyleri)
Late Ottoman period tombstones in the villages of Zile district of Tokat (Kazıklı, Şeyh Nusrettin and Süleymaniye villages)
Yazar: SERKAN ÖNDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYÜP POLAT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Tokat'ın Zile ilçesi, zengin tarihsel mirasıyla dikkat çeken bir bölgedir. Osmanlı dönemine ait birçok tarihi yapıya ev sahipliği yapmasının yanı sıra, özellikle tarihi mezar taşlarıyla öne çıkar. Bu taşlar, Osmanlı döneminin estetik anlayışını yansıtan önemli belgelerdir. Üzerlerindeki yazılar, motifler ve süslemeler, o dönemin toplumsal yaşamını, kültürel değerlerini ve sanatsal zevklerini anlamamıza yardımcı olur.
Hacı Hasanağa Camii Haziresi, Asri Mezarlığı, Kazıklı, Süleymaniye köyleri mezarlıkları üzerine yapılan saha çalışması, bu alandaki ilk bilimsel araştırmadır. Şeyh Nusrettin Türbesi Haziresin'de bulunan mezar taşları Dr. Öğr. Üyesi Canan Hanoğlu tarafından çalışılmış olup bu kaynak çalışmamıza ışık tutmuştur. Mezar taşlarının boyutları ölçülmüş, fotoğrafları çekilmiş ve çizimleri yapılmıştır. Taşların çoğunda tarih bulunan kitabeler yer aldığı için tarihlendirme konusunda zorluk yaşanmamıştır. 
Mezar taşlarının üzerindeki yazılar genellikle Arapça ve Osmanlıca olup, mezarın sahibini, ölüm tarihini ve kişisel bilgilerini içerir. Süslemeler arasında geometrik desenler, bitkisel motifler ve semboller bulunur, bu da dönemin sanatsal anlayışını yansıtır. Bu mezar taşları, tarih ve kültür araştırmaları için önemli bir kaynak olarak değerlendirilir. Bu taşların korunması ve belgelenmesi, ilçenin tarihsel ve kültürel mirasının gelecek nesillere aktarılmasını sağlar. 
Hacı Hasanağa Camii haziresi, Asri mezarlık, Şeyh Nusrettin Türbesi Haziresi, Kazıklı Köyü Mezarlığı, Süleymaniye Köyü aşağı ve yukarı mezarlıkta bulunan tarihi mezar taşları, Zile'nin köklü tarihini ve kültürel zenginliğini yansıtan önemli belgelerdir. Bu taşlar, geçmişe dair ipuçları sunarak o dönemin insanlarını ve yaşamlarını anlamamıza yardımcı olur.
Anahtar kelimeler: Sanat,  Zile, Mezarlık, Hazire, Mezar taşı

Abstract:
Zile, a district in Tokat, is renowned for its rich historical heritage, hosting numerous Ottoman-era structures, especially notable for its historical gravestones. These gravestones serve as significant documents reflecting the aesthetic sensibilities of the Ottoman period. The inscriptions, motifs, and embellishments on them provide insights into the social life, cultural values, and artistic tastes of that era.
The field study conducted on the gravestones in the Hacı Hasanağa Mosque Cemetery, Asri Cemetery, and the cemeteries in Kazıklı and Süleymaniye villages represents the first scientific research in this area. The gravestones in the Sheikh Nusrettin Tomb Cemetery were examined by Dr. Canan Hanoğlu, whose work has informed this research. The stones were measured, photographed, and drawn, and since most have dated inscriptions, dating them posed no difficulty.
The inscriptions, primarily in Arabic and Ottoman Turkish, typically include information about the deceased, such as their name, death date, and personal details. The decorations feature geometric patterns, floral motifs, and symbols, reflecting the artistic style of the period. These gravestones are valuable resources for historical and cultural studies. Preserving and documenting them ensures that the district's historical and cultural legacy is passed on to future generations.
The gravestones found in the cemeteries of Hacı Hasanağa Mosque, Asri Cemetery, Sheikh Nusrettin Tomb Cemetery, Kazıklı Village, and both the upper and lower cemeteries in Süleymaniye Village are important documents that reflect Zile's deep-rooted history and cultural richness. They offer clues to the past, helping us understand the lives and people of that time.
Keywords: Art, Zile, Cemetery, Tomb, Gravestone