Kahramanmaraş Başkonuş araştırma ormanında farklı ağaç türlerinde ölü örtü, ölü odun ve toprak organik karbon miktarının belirlenmesi üzerine araştırmalar
Investigations on the determination of litter, dead wood and soil organic carbon amount in different tree species in Kahramanmaras Başkonus research forest
Yazar: SEDA TAT
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT REİS
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Depolama = Storage ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Organik karbon = Organic carbon ; Çürüme = Decay

Özet:
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Orman Fakültesi Başkonuş Araştırma ve Uygulama Ormanı'nda yapılan bu çalışmada benzer koşullarda doğal yayılış gösteren saf Kızılçam (Pinus brutia Ten.), Karaçam (Pinus nigra Arnold), Toros Göknarı (Abies cilicica Carr.), Toros Sediri (Cedrus libani (A).Rich.), Kermes Meşesi (Quercus coccifera L.) ve Karaçam/Sedir/Göknar karışık meşceresi ile tampon zon olarak belirlenen Karaçam/Sedir/Göknar meşcerelerinin ölü örtü, ölü odun, ölü dal ve toprak organik karbon miktarları (%C) ile karbon depolama kapasitelerinin (tC/ha) farklı ağaç türlerine göre değişimi belirlenmiştir. Ölü odunlarda (dikili ve yatık kuru ağaç, dip kütük) çürüme derecelerine göre sınıflandırma yapılmıştır. 
Araştırmada örnekleme yöntemi ile her meşcere tipinden 5 örnekleme alanı olmak üzere 400 m2 büyüklüğünde toplam 35 adet örnek alan belirlenmiştir. Ölü örtü örnekleri örnek alanı temsilen 1×1 m büyüklüğünde kuadrat yardımıyla alınmıştır. Ölü ağaç gövdelerinden yaklaşık 5 cm kalınlığında kesitler alınmıştır. Toprak örneklemesi için üst (0-10 cm) ve alt toprak (10-20 cm) olarak iki ayrı derinlik kademesinden toplamda 280 adet strüktürü bozulmuş ve bozulmamış toprak örnekleri alınmıştır. Laboratuvar ve istatistik analizler sonucunda; ağaç türlerine göre ölü odun bileşenlerinin karbon içeriği % 49,436 (KSG/Tampon zon) ile % 54,749 (Karaçam); ölü örtüde % 47,695 (Meşe) ile % 54,608 (Karaçam); ölü dalda ise  % 49,682 (Meşe) ile % 55,529 (Karaçam) arasında bulunmuştur. Karbon depolama miktarı ölü odunda ortalama 2,246 tC/ha (Karaçam/Sedir/Göknar) ile 23,956 tC/ha (Kızılçam) ; ölü örtüde 1,435 tC/ha (Göknar) ile 3,951 tC/ha (Karaçam); ölü dalda 1,258 tC/ha (Meşe) ile 6,265 tC/ha (Göknar) arasında bulunmuştur. Ağaç türlerine göre 0-10 cm toprak derinliğinde ortalama TOK depolama kapasitesi 27,639 tC/ha (Karaçam) ile 40,234 tC/ha  (Karaçam/Sedir/Göknar) arasında; 10-20 cm toprak derinliğindeki ortalama TOK depolama kapasitesi 14,911 tC/ha (Karaçam) ile 40,335 tC/ha (Karaçam/Sedir/Göknar) arasında tespit edilmiştir. Ormanlarda rehabilitasyon ve plantasyon çalışmalarının artması ile ölü organik madde de karbon depolanmasında artış sağlanabilecektir. Topraklarda depolanan karbon içeriğinin artması ile toprağın verimliliği ve erozyona karşı direnci arttırılabilecektir.

Abstract:
In this study, which was carried out in Kahramanmaraş Sütçü İmam University Forestry Faculty Başkonuş Research and Application Forest, pure Red Pine (Pinus brutia Ten.), Black Pine (Pinus nigra Arnold), Fir (Abies cilicica Carr.), Cedar (Cedrus libani A.Rich.) Oak (Quercus coccifera L.) and Black Pine/Cedar/Fir mixed stand, Black Pine/Cedar/Fir stands determined as buffer zone, growing naturally in similar conditions, and litter, dead wood, dead branches and soil organic carbon content (%C) and carbon storage capacity (tC/ha) according to different tree species were determined. Dead woods (standing and lying dry wood, bottom log) were classified according to their degree of decay.  
In the research, a total of 35 sample areas of 400 m2 were determined, with 5 sampling areas from each stand type, by sampling method. The litter samples were taken with the aid of a 1×1 m quadrat representing the sample area. Sections of approximately 5 cm thick were taken from dead tree trunks.  For soil sampling, a total of 280 undisturbed and undisturbed soil samples were taken from two different depth levels as upper (0-10 cm) and subsoil (10-20 cm). As a result of laboratory and statistical analysis; According to tree species, carbon content between 49,436% (KSG/Buffer zone) and 54,749% (Black Pine) in dead wood; 47,695% (Oak) and 54,608% (Black Pine)in the litter cover; on the dead branch, it was found between 49,682% (Oak) and 55,529% (Black Pine). Average amount of carbon storage amount in dead wood is between 2,246 tC/ha (Black Pine/Cedar/Fir) and 23,956 tC/ha (Red Pine); 1,435 tC/ha (Fir) and 3,951 tC/ha (Black Pine) in litter cover; It was found between 1,258 tC/ha (Oak) and 6,265 tC/ha (Fir) in dead branches. According to the tree species, the average TOC storage capacity at 0-10 cm soil depth is between 27,639 tC/ha (Black Pine) and 40,234 tC/ha (Black Pine/Cedar/Fir); the average TOC storage capacity at 10-20 cm soil depth is between 14,911 tC/ha (Black Pine) and 40,335 tC/ha (Black Pine/Cedar/Fir) has been done. With the increase of rehabilitation and plantation works in forests, an increase in carbon storage will be achieved in dead organic matter. With the increase of the carbon content stored in the soil, the productivity of the soil and its resistance to erosion will be increased.