"El öpme" ile ilgili rivayetlerin tespit, tahriç ve değerlendirmesi
Detection, exposure and evaluation of representations about "hand kissing"
Yazar: HAFİZE BALIK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTOPRAK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Ehl-i hadis = Ahlu?l-hadith ; El öpme = Hand-kissing ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rivayetler = Rumours ; Örf-adetler = Traditions customs ; İslamiyet = Islam

Özet:
El öpme toplumumuzda sıkça tekrarlanan, büyüklere saygı ifadesi olarak yapılagelen bir davranıştır. Kültür tarihimizde Dede Korkut Hikâyeleri'nden, Osmanlı Devleti'nin elçi karşılama merasimlerine kadar pek çok yerde bu davranışa rastlamak mümkündür. Bu davranışın Ahilikte, Tasavvuf kültüründe ve Anadolu'daki düğün dernek merasimlerinde ritüelleştiği bilinmektedir.  Büyüklerin elini öpme genelde hürmet ifade eden bir davranış biçimi olarak toplumumuzda kabul görse de, kimi zaman el öpen ve öptürenler sosyal ve psikolojik, kimi zaman ise siyasal sebeplerle eleştirilebilmektedir. Bu tartışmaların çeşitli olaylar sebebiyle gündeme taşındığına ve medya aracılığıyla devam ettirildiğine şahit olmak mümkündür. 
El öpme'nin İslam Dini'ndeki yeri medyada tartışılmasına rağmen, konunun akademik incelemesine rastlanılmamıştır. Bu çalışmada, öncelikle toplumların yerel uygulamalarının dinimizdeki konumu örf-âdet kavramları, örfün geçerlilik şartları ve Hz. Peygamber ve örf-âdet başlıklarının altında incelenmiştir. Ardından Arap ve Türk kültüründe el öpme davranışının hem tarihi süreçte hem de günümüzdeki yeri araştırılmıştır. Sonrasında Hz. Peygamber'in elinin öpülüp öpülmediğine dair İslam Dini'nin ana kaynaklarından başta Kütüb-i Sitte olmak üzere hadis kitapları taranmış, konuyla ilgili rivayetler tespit edilmiş, tahriçleri yapılmıştır. Bulunabilen tüm tarikleriyle birlikte gerek sened gerekse metin inceleme ve karşılaştırması yapılmıştır. Şerh kitaplarından ve fıkıh kitaplarından konuyla ilgili söylenmiş olumlu-olumsuz tüm görüşler mukayeseli şekilde dikkate alınarak bir değerlendirme yapılmıştır. 
Tüm bu kaynak taramalarının ve yapılan değerlendirmelerin ardından varılan sonuçlar maddeler halinde belirtilmiştir. Hz. Peygamber'in elinin sahabe tarafından nadir de olsa öpüldüğü, dolayısıyla dinimizce izin verilen bir davranış olduğu ancak kültürümüzde önemli bir yeri olan bu davranışı karşı tarafa zorlama hissettirecek şekilde el uzatarak ve sık aralıklarla yaptırmanın uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Hand-kissing is a behavior that is frequently repeated in our society and is an expression of respect for elders. It is possible to encounter this behavior in many places in our cultural history, from the Dede Korkut Stories to the ambassador welcoming ceremonies of the Ottoman Empire. It is known that this behavior is ritualized in Ahilik, Sufi culture and wedding association ceremonies in Anatolia. Although kissing the hands of elders is generally accepted in our society as a form of behavior that expresses respect, sometimes those who kiss and kiss hands can be criticized for social and psychological reasons and sometimes for political reasons. It is possible to witness that these discussions were brought to the agenda due to various events and continued through the media. 
Although the place of kissing hands in Islam has been discussed in the media, there has been no academic study of the subject. In this study, first of all, the position of the local practices of societies in our religion, the Concepts of Custom, the Validity of Custom and the Prophet. It has been examined under the titles of Prophet and Customs. Then, the place of hand kissing behavior in Arab and Turkish culture both in the historical process and today has been investigated. Afterwards, Hz. On whether the hand of the Prophet was kissed or not, hadith books, especially Kutub-ü Sitte, which is one of the main sources of the Islamic Religion, were scanned, narrations on the subject were determined, and their translations were made. Both the promissory note and the text were analyzed and compared, together with all the available texts. An evaluation was made by considering all the positive and negative opinions about the subject from commentary books and fiqh books.