Siklodekstrin modifiyeli membranlar ile steroidal olmayan anti-inflamatuvar ilaç (nsaıd) karışımlarının ayrılması
Separation of non-steroidal anti-inflammatory drug (nsaid) mixtures by modified cyclodextrin membranes
Yazar: CUMHUR TEMÜRER
Danışman: DOÇ. DR. SEMA SALGIN
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering

Özet:
Birçok ilaç, farmasötik ve tat verici bileşik fiziksel ve kimyasal özellikleri aynı olan kiral izomerlerden/enantiyomerlerden oluşmuş rasemik karışımlardır. Farmasötik endüstrisinde bir enantiyomer istenen terapötik aktiviteyi gösterirken diğeri aktif olmayan formda olabilir veya istenmeyen yan etkileri gösterebilir. Başlıca farmasötik endüstrisinde olmak üzere enantiyomerik saflıktaki kiral bileşiklere olan ihtiyaç, rasemik karışımlardan kiral moleküllerin saflaştırılması aşamasında büyük ölçekli uygun ayırma yöntemlerinin geliştirilmesi için yeni stratejilerin belirlenmesi konusunda büyük bir gereklilik oluşturmuştur. Rasemik bileşiklerin ayrılması için birçok optik rezolüsyon yöntemi bulunmaktadır, fakat bu klasik yöntemler fazla sayıda işlem basamağı gerektirmesi, yüksek maliyet ve özellikle bir işletim için düşük miktarda optikçe aktif bileşik elde edilmesi gibi birçok dezavantaja sahiptir. Membran temelli kiral ayırma işlemleri ise yüksek verim, enerji tasarrufu, diğer ayırma işlemlerine göre ekonomik olması ve ölçek büyütme adımının kolay olması gibi üstünlüklere sahiptir.Bu yüksek lisans tez projesinde, farklı molekül ağırlığı tutma değerine sahip polieter sülfon ve rejenere selüloz membranlar kullanılarak steroidal olmayan anti-inflamatuvar ilaç sınıfında yer alan rasemik naproksen ve rasemik ketoprofen ilaç karışımlarının ayrılması için kiral seçici özellik gösteren membranlar geliştirilmiştir. Kiral selektör olarak seçilen ?-siklodekstrin ve ß-siklodekstrin membran yüzeyine ve/veya gözenek içine gluteraldehit ve epiklorohidrin kullanılarak çapraz bağlama yöntemiyle bağlanmıştır. Farklı koşullarda çapraz bağlama işlemi ile kiral selektör bağlanan membranların performansı karıştırmalı ultrafiltrasyon hücresi kullanılarak rasemik naproksen ve rasemik ketoprofenin ayrılması ile belirlenmiştir. Filtrat çözeltisindeki (R-) ve (S-) naproksen ve (R-) ve (S-) ketoprofen analizleri HPLC ile yapılmıştır. Kiral selektörün bağlanmasından sonra membran yüzey özelliklerindeki değişimler FTIR-ATR spektrofotometresi ile belirlenmiştir. Belirlenen en uygun koşullar için akım potansiyeli ölçümüne dayalı elektrokinetik analiz cihazı ile membranların zeta potansiyelleri belirlenmiştir.

Abstract:
Many drug, pharmaceutical and flavoring compounds are racemic mixtures with chiral isomers/enantiomers having nearly identical physical and chemical properties. In the pharmaceutical industry, one enantiomer often produces the desired therapeutic effects while the other may be inactive or produce undesirable side effects. The need for chiral compounds in enantiomerically pure form, mainly by pharmaceutical industry, creates a considerable pressure for the development of new strategies for development of separation techniques appropriate for large-scale purification of chiral molecules from racemic mixtures. There are many optical resolution methods for racemic compounds; however, those conventional methods have many drawbacks, such as the many process steps, the high cost, especially low amounts of optically active compounds in one operation. Membrane-based chiral separations are advantageous because it has high yield, energy saving, more economical than many other separation processes and very easy to be scaled up.In this master?s research project, the chiral selective membranes for the separation of non-steroidal anti-inflammatory drugs such as racemic naproxen and racemic ketoprofen using various molecular weight cut-off polyether sulfone and regenerated cellulose membranes were developed. The selected chiral selectors ?, ß-cyclodextrins were bounded on and/or in the porous membranes by means of crosslinking method using glutaraldehyde and epichlorohydrin. The performance of the membranes which bounded chiral selector via crosslinking method under the various conditions was examined with separation of the model racemic naproxen and racemic ketoprofen drug mixtures using the stirred ultrafiltration cell. Analysis of (R-) and (S-) naproxen and (R-) and (S-) ketoprofen in filtrate solution were done with HPLC system. The changes in the membrane surface properties after chiral selector bounding were detected by FTIR-ATR spectrophotometer. The zeta potential of the membranes was determined by electrokinetic analyzer equipment based on the measurement of the streaming potential for the optimum separation conditions.