Çevre politikası ve yönetimi bakımından Türkiye'de biyokorsanlık sorunu
The problem of biopiracy in Turkey in terms of environmental policy and management
Yazar: ERDAL GÜLER
Danışman: PROF. DR. AHMET MUTLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Biyokorsanlık = Biopiracy ; Biyoçeşitlilik = Biodiversity ; Fikri mülkiyet hukuku = Intellectual property law ; Korsanlar = Implications ; Türkiye = Türkiye ; Çevre politikaları = Environmental policies ; Çevre yönetimi = Environmental management

Özet:
Bu çalışmanın konusu, biyokorsanlık sorunu ve bu soruna karşı üretilen politikalardır. Çalışmada, biyokorsanlık sorunu etraflı biçimde açıklamak, dünyada ve Türkiye'de biyokorsanlığın boyutları ile bu hususta üretilen politikaları ortaya koymak ve tartışmak amaçlanmaktadır. Türkiye'de henüz kapsamlı bir şekilde biyokorsanlıkla ilgili temel bir kitap çevirisi yapılmamış ve Türkçe kitap yayınlanmamıştır. Dolayısıyla, Türkiye'de biyokorsanlıkla ilgili yer alan çalışmalar hukuki, politik, ekonomik ve yönetim açısından kapsamlı şekilde ele alınmamıştır. Bu bağlamda tez, Türkiye'de biyokorsanlık olaylarının niteliğini ve boyutlarını kapsamlı şekilde araştırmaktadır. Tez, Türkiye'deki genetik veya biyolojik kaynakların, geleneksel bilginin koruma stratejilerini geliştirerek başka ülkelerin bu kaynaklara patent verme girişimlerinin önüne geçecek biyokorsanlık politikası geliştirilmesi açısından önemlidir. Ayrıca, Hindistan, Peru, Fransa gibi ülkelerin yasal ve idari süreçleri değerlendirilerek bu ülkelerin biyokorsanlık politikaları incelenmiştir. Türkiye'de ise biyokorsanlıkla ilgili kurumlardaki uzmanlar ile görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmeler, nitel araştırma yöntemlerine göre analiz edilerek değerlendirilmiştir. Bu tez, Türkiye'de biyokorsanlıkla mücadele için geliştirilecek kamu politikasının oluşturulmasına katkı sağlayacaktır. Biyokorsanlık sorunu, çok boyutlu bir konudur ve uluslararası sözleşmelerde netliğe kavuşmuş bir konu değildir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler tarafından biyolojik kaynaklar ve fikri mülkiyet konusu hala tartışılmaktadır. Dolayısıyla bu çalışma, biyokorsanlık sorunun çözümünü sadece hukuki ve teknik reformlar ile değil, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki kültürel, siyasal, ekonomik ilişkilere ve iş birliğine dayalı olarak yerli halkların da söz sahibi olduğu sistemin geliştirilmesi ile olacağını ileri sürmektedir. Türkiye'de biyokorsanlık sorunu son yirmi yıldır kamu politikası belgelerine girdiği ancak bu konuda hukuki ve yönetsel tedbirlerin yetersiz kaldığı tespit edilmiş ve kurumsallaşma ihtiyacı olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The subject of this study is the problem of biopiracy and the policies produced against this problem. In the study, it is aimed to explain the problem of biopiracy in detail, to reveal and discuss the dimensions of biopiracy in the world and in Turkey and the policies produced in this regard. A basic book on biopiracy has not been extensively translated and Turkish has not yet been published in Turkey. Therefore, studies on biopiracy in Turkey have not been comprehensively addressed in terms of legal, political, economic and management. In this context, the thesis extensively explores the nature and dimensions of biopiracy incidents in Turkey. The thesis is important in terms of developing a biopiracy policy that will prevent the attempts of other countries to patent these resources by developing the protection strategies of genetic or biological resources and traditional knowledge in Turkey. Additionally, the legal and administrative processes of countries such as India, Peru and France were evaluated and the biopiracy policies of these countries were examined. In Turkey, interviews were conducted with experts in institutions related to biopiracy using qualitative research method and evaluations were made in this context. This thesis will contribute to the formulation of public policy to be developed to combat biopiracy in Turkey. The problem of biopiracy is a multidimensional issue and is not an issue that has been clarified in international conventions. The issue of biological resources and intellectual property is still debated by developed and developing countries. Therefore, this study argues that the solution to the biopiracy problem will not only be through legal and technical reforms, but also through the development of the system in which indigenous peoples have a say, based on cultural, political, economic relations and cooperation between developed and developing countries. The problem of biopiracy in Turkey has been included in the public policy documents for the last 20 years, but it has been determined that the legal and administrative measures in this regard are insufficient and it has emerged that there is a need for institutionalization.