Muhammed B. Abdulaziz Vücûdî'nin Er-Ruh risalesi tercümesi (metin-inceleme-dizin)
Muhammed b. Abdülaziz Vücûdî's translation of the book "Er-Ruh" (text-examination-index)
Yazar: ABDULELAH AHMED B. AL ZAHRANI
Danışman: PROF. DR. ÇETİN PEKACAR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Er-Ruh = Er-Ruh ; Muhammed b. Abdülaziz Vücudi = Muhammed b. Abdülaziz Vücudi ; Osmanlıca = Ottoman ; Risale = Pamphlet ; Ses bilgisi = Phonetic ; Çeviriyazı = Transcription

Özet:
Bütün semavî dinlerde olduğu gibi İslam dininde de ruh kavramı hakkında yıllardır hep sorgu
hâlinde olmuş ve bu kavram üzerinde araştırmalar yapmıştır. Ruh ve ruhun mahiyetini ilk
araştıranlardan olan Müslüman Arap bilgini İbn Kayyim El Cevziyye'nin Er-Ruh Risalesi bu
alanda en önemli eserlerdendir. Eser, Osmanlı divan şairi, tarihçi, edebiyatçı ve mütercimi
Muhammed b. Abdülaziz Vücûdî (?- ö. 1021/1612) tarafından tahminen 16. yüzyılın sonlarında
veya 17. yüzyılın başlarında İstanbul'da tercüme edilmiştir. Vücudi, Osmanlı Türkçesi
sahasında divan şairi lakabıyla anılmasına karşın eserleri üzerinde dil incelemesi yapılmamıştır.
Bu çalışma, doküman incelemesi esasına dayalı olarak hazırlanmış ve eşzamanlı dilbilgisi
yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Muhammed b. Abdülaziz Vücudi'nin Er-Ruh tercümesinin
çeviriyazılı metni oluşturulmuş, metin üzerinde yazım bilgisi, ses bilgisi, şekil bilgisi
incelemesi yapılmış ve eserin dizini hazırlanmıştır. Böylece 16. yy. Türkçesi üzerine yapılan
dil araştırmalarına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Eserin Eski Anadolu Türkçesinin Osmanlı
Türkçesine döndüğü bir dönemde yazılmış olduğu göz önünde bulundurulduğunda, yapılan
çalışmanın Türk dili araştırmalarına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
As in all monotheistic religions, it has always been in question about the concept of soul (spirit)
in Islam for years and has done research on this concept. The Book Er-Ruh Treatise of Ibn
Qayyim El Cevziyya, a Muslim Arab scholar who was one of the first to investigate the spirit
and its nature, is one of the most important works in this field. The work was translated by the
Ottoman Divan poet, historian, literati and translator Muhammed ibn Abdulaziz Vücûdî in
Istanbul, presumably in the late 16th or early 17th century, and surely before he died. Although
Vücûdî is known as a divan poet in the field of Ottoman Turkish, no linguistic analysis has been
done on his works until today.
This study was prepared on the basis of document review and synchronic linguistics method
was used. In this study, Muhammad b. Abdülaziz Vücûdî's translation of the book Er-Ruh has
been studied. The text was transcriptioned, and spelling, phonetic and morphological analyzes
were made on the text and the index of the work was prepared. Thus, it is aimed to contribute
to the sixteenth century Turkish language studies. Considering that the book Er-Ruh was written
in a period when Old Anatolian Turkish was transformed into Ottoman Turkish, it is thought
that the study will contribute to Turkish language research.