Elektif sezaryen operasyonu sonrası gelişen kronik ağrının değerlendirilmesi
Assessment of chronic pain following elective caesarean operations
Yazar: BURCU BAŞARAN
Danışman: DOÇ. DR. Tülay Özkan Seyhan
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Cerrahi Tıp Bilimleri Bölümü / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Analjezi = Analgesia ; Anestezi = Anesthesia ; Anestezi ve analjezi = Anesthesia and analgesia ; Anestezi-obstetrik = Anesthesia-obstetrical ; Ağrı = Pain ; Ağrı-postoperatif = Pain-postoperative ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Sezaryen operasyonu = Cesarean section

Özet:
ELEKTİF SEZARYEN OPERASYONU SONRASI  GELİŞEN
KRONİK AĞRININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ÖZET
	Amaç: Ülkemizde sezaryen sonrası kronik ağrı insidansı ve bunun anestezi ile olan ilişkisine dair çalışma yoktur. Bu iki aşamalı gözlemsel çalışmada birinci aşamada spinal veya genel anestezi altında yapılan elektif sezaryen operasyonlarında sezaryen sonrası kronik ağrı insidansı araştırılmış ve preoperatif endişenin, geçirilmiş sezaryen operasyonlarının, anestezi tipinin kronik ağrı gelişimindekini rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. İkinci aşamada ise genel veya spinal anesteziye postoperatif analjezi amacıyla eklenen transversus abdominus plan (TAP) bloğunun kronik ağrıya etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
		Gereç ve Yöntem: Etik Kurul onayı ve hasta onamı alınmasını takiben Nisan 2011- Nisan 2013 tarihleri arasında elektif sezaryen operasyonu adayı, 303 hasta çalışmaya alındı ve dört gruba ayrıldı: Genel anestezi (Grup GA), genel anestezi+TAP blok (Grup GA+TAP), spinal anestezi (Grup SA), spinal anestezi+TAP (Grup SA+TAP). Hastaların demografik ve gebelikle ilgili verileri, preoperatif dönemde var olan ağrıları kaydedildi. Preoperatif anksiyete düzeylerini saptamak amacıyla STAI (State-Trait Anxiety Inventory) ölçeği uygulandı. Postoperatif 24 saatlik analjezik tüketimi kaydedildi. Hastalarla 3. ve 6. aylarda telefon ile görüşülerek, anket ile kronik ağrı ve diğer şikayetleri sorgulandı.
	Bulgular: Grup GA ve Grup SA'da 3. ayda ağrı insidansları sırasıyla, %35.7, %28.8, 6. ayda ise %11.4 ve %3.8 olmuştur. Bakılan parametrelerden sadece endişenin (STAI ≥ 45) 3. aydaki ağrı insidansına etkisi anlamlı bulunmuştur (p=0.023, OR=0.376). Operasyon yerinde en sık şikayetin hipoestezi olduğu, operasyon yeri ağrısı dışında ise en sık ağrı nedeninin bel ağrısı olduğu ve insidansının spinal anestezi  ile arttğı saptanmıştır. Genel veya spinal anesteziye TAP blok eklendiğinde 3. ay dinamik ağrı insidansı ve ağrı şiddetinde, hipoestezi insidansının anlamlı azalma sağladığı saptanmıştır. 
	Sonuç: Preoperatif endişeli hastalarda sezaryen sonrası 3. ayda kronik ağrı insidansı artmaktadır. Genel veya spinal anestezi kronik ağrı insidansını değiştirmemekle birlikte, postoperatif analjezi amacıyla TAP blok eklenmesi 3. aydaki kronik ağrı insidansını azaltmaktadır. 6. ayda ağrı ve ağrı dışı şikayetler her iki anestezi tipinden ve TAP blok uygulamasından bağımsız olarak azalmakta ve farklar ortadan kalkmaktadır.

Abstract:
ASSESSMENT OF CHRONIC PAIN FOLLOWING
ELECTIVE CAESAREAN OPERATIONS
ABSTRACT
	Aim: There are not any studies evaluating the incidence of chronic pain after caesarean and its relation to anesthesia. In the first step of this two-step observational study, the incidence of post caesarean chronic pain was investigated and the effects of preoperative anxiety, previous caesarean sections, and the type of the anesthesia on development of chronic pain were aimed to be defined. In the second step, the effect of combining transversus abdominis plane (TAP) block to spinal or general anesthesia, on the chronic pain was investigated.
Material and Methods: Following the approval of Ethical Committee and the informed consent of the patients, 303 cases who were candidates for elective caesarean section between the dates of April 2011 and April 2013 were enrolled in the study and divided into four groups: General anesthesia (Group GA), general anesthesia + TAP block (Group GA + TAP), spinal anesthesia (Group SA), and spinal anesthesia + TAP (Group SA + TAP). The information regarding demographics and obstetric history, and preoperative pain were recorded. STAI scale was used to identify the preoperative anxiety status of patients. Postoperative 24 hour total analgesic consumption was recorded. The patients were questioned for chronic pain and other complaints by telephone questionnaire in the postoperative 3rd and 6th months.
Results: The pain incidence of Group GA and Group SA was 35.7% and 28.8% in 3rd month; and 11.4% and 3.8% in 6th month, respectively. The only parameter with significant effect on chronic pain in 3rd month was the anxiety (STAI ≥ 45) (p=0.023, OR=0.376). It was observed that the most common complaint of the incision site was hypoesthesia; the most common cause of pain other than operation site was the back pain, the incidence of which showed increase in spinal anesthesia. Combining TAP block to general or spinal anesthesia decreased the incidence of dynamic 3rd month pain and its severity, as well as the incidence of hypoesthesia. 
Conclusion: In patients with preoperative anxiety, the incidence of chronic pain in postoperative 3rd month is higher. Performing TAP block for postoperative analgesia purposes decreases the incidence of chronic pain; while general or spinal anesthesia methods do not change its incidence alone. In 6th month, the pain and other complaints irrelevant to pain decreases independently from the type of anesthesia and TAP block and there is not any difference in between.