Samsat (Adıyaman) ilçesi'nin coğrafi etüdü
Geographic research of Samsat district
Yazar: MERYEM SÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. HAMZA AKENGİN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Adıyaman-Samsat = Adıyaman-Samsat ; Atatürk Barajı = Atatürk Dam ; Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi etüd = Geographical research ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; GAP = Southeastern Anatolian Project

Özet:
Samsat İlçesi ülkemizin Güneydoğu'sunda Orta Fırat Bölümü'nde, Atatürk Baraj Gölü kıyısında yerleşik bulunan ve Adıyaman İli'ne bağlı bir ilçedir. Samsat, yapılan son nüfus sayımlarına göre ve yerleşim birimi olması açısından Adıyaman'ın en küçük ilçelerindendir. Yapılan literatür araştırmasında Samsat ve yakın çevresi ile ilgili coğrafi alan çalışmasının yok denecek kadar az olması, çalışma alanı olarak Samsat'ın tercih edilmesini sağlamıştır. Dolayısı ile bu çalışmanın amacı Samsat ve yakın çevresinin coğrafi şartlarının araştırılmasıdır. Araştırmada Samsat'ın fiziki, beşeri ve iktisadi (ekonomik) coğrafya özellikleri ele alınarak ilçe fonksiyonları coğrafi bir bakış açısıyla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada literatür taraması, veri toplanması ve analizi ve ayrıca saha çalışması yapılmıştır.
İlçenin doğu, batı ve güneyinde Atatürk Barajı, kuzeyinde ise Kahta İlçesi yer almaktadır. Atatürk Baraj Gölü'nün kıyısında üç tarafı baraj gölü ile çevrili olan Samsat bir yarımada görünümündedir. İlçenin deniz seviyesinden yüksekliği 610 m olup, Adıyaman İl merkezine 48 km kadar, Şanlıurfa'ya ise 60 km uzaklıktadır. Yüzölçümü 338 km2'dir. Güneydoğu Toroslar kuşağının kuzey kenarında yer alan araştırma sahası jeolojik anlamda, Mesozoyik'ten bugüne kadar geçen süreçte oluşmuş magmatik, metamorfik ve sedimanter kayaçlardan oluşmuş çok çeşitli birimlerden oluşmaktadır.
Tarihi binlerce yıl öncesine dayanan Samsat birden çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. En son 1960 yılında Adıyaman iline bağlı bir merkez ilçe haline gelmiştir. İlçe merkezi ve beraberinde birkaç köyü ile Atatürk Barajı'nın su toplama havzasında suların yükselmesi sonucu sular altında kalmış ve 1988 yılında 10 km kuzeye taşınarak aynı isimle yeniden kurulmuştur. İlçenin demografik yapısında önemli değişiklikler meydana gelmemiş ise de yaşanan bazı olaylar nüfusta birtakım değişiklere yol açmıştır. Özellikle bir dönem yerleşim biriminin sular altında kalması, ilçedeki sanayileşmenin yetersizliği ve geçimin zorlaşması nüfusun azalmasına yol açmıştır. Samsat iklim özellikleri açısından yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve yağışlıdır. Fakat son yıllarda Atatürk Baraj Gölü'nün etkisiyle nem oranında artış gözlenmiş ve nispeten ılıman olduğu hissedilmiştir. Yerleşim birimi geçiş güzergahlarında olmadığından ticaret faaliyetleri pek gelişmemiş olup, son yıllarda özellikle GAP ile tarımsal etkinliklerde verim artışı sağlanmıştır.

Abstract:
Samsat District is a district of Adıyaman Province, located in the Southeast of our country, in the Middle Euphrates Section, on the shore of Atatürk Dam Lake. Samsat is one of the smallest districts of Adıyaman, according to the latest census and being a settlement. The fact that there is almost no geographic area study related to Samsat and its close surroundings in the literature research made Samsat preferred as the field of study. Therefore, the aim of this study is to determine the geographical conditions of Samsat and its immediate surroundings. In the research, the physical, human, and economic (economic) geography characteristics of Samsat were handled and the district functions were tried to be revealed from a geographical perspective. Literature review, data collection, and analysis as well as fieldwork in the study have been made.
Atatürk Dam is located in the east, west, and south of the district, and Kahta District is located in the north. Samsat, surrounded by a reservoir on three sides on the shore of the Atatürk Dam Lake, looks like a peninsula. The height of the district is 610 m above sea level, it is 48 km from Adıyaman city center and 60 km from Şanlıurfa. Its area is 338 km². The research area, located on the northern edge of the Southeastern Taurus belt, geologically consists of a wide variety of units composed of magmatic, metamorphic, and sedimentary rocks formed during the period from Mesozoic until today.
Samsat, whose history goes back thousands of years, has hosted multiple civilizations. It became a central district of Adıyaman province in 1960. The district center and several villages with it were flooded as a result of the rise of water in the water collection basin of the Ataturk Dam, and in 1988 it was moved 10 km north and re-established with the same name. Although no significant changes have occurred in the demographic structure of the district, some events have led to some changes in the population. In particular, the flooding of the residential unit for a period, insufficiency of industrialization in the district, and the difficulty of living caused the population to decrease. In terms of its climatic characteristics, Samsat is hot and dry in summer and cold and rainy in winter. However, in recent years, an increase in humidity has been observed with the effect of Atatürk Dam Lake and it has been felt to be relatively temperate. Since the settlement is not on the transit routes, commercial activities have not developed much, and agricultural activities have increased in recent years, especially with the GAP.