İklimsel konfor açısından bina yönlendirilmesi ve bina biçimlendirilmesinin ısıtma maliyetine etkisi
The Effect of building orientation and shaping on the cost of heating in terms of climatic comfort
Yazar: UFUK TEOMAN AKSOY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET TUĞAL ; DOÇ. DR. MUSTAFA İNALLI
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Yapı Ressamlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bina cephesi = Building facade ; Bina tasarımı = Building design ; Enerji korunumu = Energy conservation ; Güneş radyasyonu = Solar radiation ; Isı yalıtımı = Heat insulation ; İklimsel konfor = Climatic comfort

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ İKLİMSEL KONFOR AÇISINDAN BİNA YÖNLENDİRİLMESİ VE BİNA BİÇİMLENDİRİLMESİNİN ISITMA MALİYETİNE ETKİSİ U. Teoman AKSOY Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yapı Ressamlığı Anabilim Dalı 2002, Sayfa: 192 Bu çalışmada; bina biçim faktörü, bina kabuğu fiziksel özellikleri, yalıtım kalınlığı, saydamlık oranı ve yönlendiriliş durumu vb. pasif tasarım parametreleri ile binaların yıllık ısıtma enerjisinin hesaplanabilmesinde kullanılabilecek yeni bir metot geliştirilmiştir. Metodun amacı, yıllık ısıtma enerjisi açısından bina alternatiflerinin pasif tasarım olarak gösterecekleri performansı değerlendirmek, dolayısıyla enerji tasarrufu ve ısıtma ekonomisi için projelendirme safhasında tedbirlerin alınmasına yardıma olmaktır. Çalışmada, aynı taban alanı ve üç farklı biçim faktörüne sahip bina alternatiflerindeki bina kabuğu sıcaklık dağılımları; dokuz farklı yönlendirilişm durumuna, üç farklı saydam yüzey oranına ve beş farklı bina kabuğu detayına göre saat saat (Bir yıl=8760 saat) hesap edilmiştir. Bina kabuğunun iç yüzey sıcaklıklarına göre, opak yüzeylerden ve saydam yüzeylerden geçen ısı miktarı ve dolayısıyla binaların toplam ısıtma enerjileri ve bu değerlere de bağlı olarak bina alternatiflerinin ısıtma maliyetleri hesaplanmıştır. Elde edilen ısıtma enerjisi ve maliyeti değerlerine göre en uygun bina yönlendirilişi, yalıtım kalınlığı, saydamlık oranı ve biçim faktörü belirlenmiştir. Ayrıca ısıtma maliyeti değerlerine ve pasif tasarım parametrelerine göre bina alternatiflerinin avantaj ve dezavantajları tartışılmıştır. Bİna kabuğundaki sıcaklık dağılımı hesaplamaları için bir boyutlu geçici rejim ısı iletimi, explicit sonlu fark yaklaşımı kullanılarak çözülmüştür. Çalışma, bina kabuk elemanındaki sıcaklık dağılımına göre opak yüzeylerde ve saydam yüzeylerde olan ısı geçişini hesaplayan ve sonuçlan bir yıllık periyot için toplam ısıtma enerjisi miktarı olarak veren FORTRAN bilgisayar programı ile birlikte sunulmuştur. Bu çalışma kapsamında, Elazığ ili için örnek bir uygulama çalışması yapılmıştır. Uygulama çalışması sonuçlarına göre; biçim faktörünün, saydamlık oranının ve özellikle bina yönlendirilişinin ve bina kabuğu detayının yıllık ısıtma enerjisi miktarına önemli oranda etkisinin olduğu gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar grafik ve tablolar olarak gösterilmiş ve en uygun yapı tasarımı belirlenmiştir. Anahtar Kelimden İklimsel konfor, Enerji korunumu, Güneş ışınımı kazana, Bina biçim faktörü, Saydamlık oranı, Bina yönlendirilişi, Pasif tasarım.

Abstract:
IV ABSTRACT PhD Thesis THE EFFECT OF BUILDING ORIENTATION AND SHAPING ON THE COST OF HEATING IN TERMS OF CLIMATIC COMFORT U. Teoman AKSOY Fırat University Natural Sciences Institute Department of Construction Design Education 2002, Page: 192 In this study is to develope a new method for the calculation of annual heating energy of the buildings depending on the passsive design parameters, such as shape factor, physical properties of building envelope, insulation thickness, transparency ratio and orientation. The aim of the method is to evaluate the performance of building alternatives as passive design in terms of annual heting energy, thus help to consider the necessary precautions during the design stage for energy saving and heating economy. In the study, the distribution of the temperatures in the building envelope is calculated hour by hour (a year=8760 hours) according to the nine different orientations, three different transparency ratios and five different building envelope details for building alternatives have three different shape factors and the same floor area. Thetotal heating energy amount of building alternatives are calculated with heat transfer through opaque and transparent surfaces according to the temperature distributio in the building envelope. The heating costs of the building alternatives are calculated according to total heating energy amount of buildings. The optimum combination of orientation, insulation thickness, transparency ratio and shape factor is determined according to the calculated heating energy amount and cost. Moreover, advantage and disadvantages of building alternatives are argued according to heating costs and passive design parameters. Temperature distributions in the building envelope are calculated by using expilicit finite difference approach of transient-state one-dimensional heat conduction. The study is presented with a computor programme of FORTRAN which is calculating heat transfer through the opaque and transparent surfaces according to temperature distribution in the building envelope and giving the results as total heating energy amount for a yearly period. In this study a sample application is done for Elazığ. From the application results; it has been understood that shape factor, transparency ratio and especially orientation of building and detail of building envelope have important effect on the annual heating energy amount. The obtained results are shown in graphics and tables and suitablest building design has been determined. Key Words : Climatic comfort, Energy saving, Solar energy gain, Shape factor of building, Transparency ratio, Orientation of building, Passive design.