Yemenia Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi'nde elde üretilen ayakkabı-deri ürünlerin incelenmesi ve yeni tasarımlar
Examination of hand-made footwear-leather products and new designs at Yemenia Women's Initiative Production and Management Cooperative
Yazar: İLAYDA ÇOLAKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ERKAPLAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Deri sanatı = Leather art ; El sanatları = Handicrafts ; Geleneksel Türk sanatı = Traditional Turkish art ; Giyilebilir  sanat = Wearable art

Özet:
Tarihin ilk dönemlerinde insanların kültür birikimlerini yansıtan, temel ihtiyaçları karşılayan deri, günümüzde estetiğin değer yargılarının sentezinden geçerek güncellenen tasarım anlayışı içinde yerini almıştır. Çalışmanın evrenini Ankara ili sınırları içerisinde bulunan Yemenia Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi'nde elde üretilen ayakkabı-deri ürünler, örneklemini ise 18 adet deri ürün ve 65 adet ayakkabı toplamda ise 83 adet ürün oluşturmaktadır. Ayakkabı ve deri ürünlerin fotoğrafları çekilerek, hazırlanan bilgi formları ile ayakkabı-deri ürünlerin, biçim, boyut, malzeme, teknik, renk, süsleme ve kompozisyon özellikleri incelenmiş ve katalog oluşturulmuştur. Model olarak, betimsel bir araştırma olan çalışmada, düzenlenen bilgi formları, incelenen her bir ürün için kullanılmıştır. Elde edilen veriler incelendiğinde kooperatif 'deki atölyede bütün ayakkabı çeşitlerinden üretmekte olup zanaatkarların tasarımlarını kendi bünyelerinde hazırladıkları tespit edilmiştir. Üretilen ayakkabı-deri ürünlerin, elde geleneksel yöntemlerle üretilmesine ve geleneksel özelliklere bağlı kalınmasına önem verilmiştir. Ayakkabı modellerinin çoğunluğu üreticilerin ve müşterilerinin isteği doğrultusunda şekillenmekte olup hem geleneksel yapıda hem de gelenekselden esinlenerek günümüz uyarlanması şeklinde üretimler yapılmaktadır. Ayakkabıların süslemesinde kullanılan motiflerin büyük bir kısmı üreticilerin kendileri tarafından hazırlanmaktadır. Ayakkabılar elde çeşitli el sanatı ürünlerinde kullanılmış olan teknikler ile süslenmiş olup ve birleştirme işleminde çoğunlukta elde dikerek birleştirme ve yapıştırma yapılmıştır. Ayrıca geleneksel Anadolu deri zanaatı ürünü olan çarık ve yemeni biçimlerinden esinlenilerek, çeyiz kültüründe yer alan el sanatı ürünlerinin süsleme unsuru olarak kullanıldığı 10 adet yeni ayakkabı tasarımı hazırlanmıştır.

Abstract:
Leather, which reflects the cultural accumulations of people in the early periods of history and meets basic needs, has taken its place in the design understanding that has been updated by passing through the synthesis of the value judgments of aesthetics today. The universe of the study consists of shoes-leather products produced by hand in the Yemenia Women's Initiative Production and Management Cooperative within the borders of Ankara province, and the sample consists of 18 leather products and 65 shoes and a total of 83 products. Photographs of shoes and leather products were taken, and the form, size, material, technique, color, ornament and composition characteristics of shoe-leather products were examined and a catalog was created. As a model, in the study, which is a descriptive research, the information forms arranged were used for each product examined. When the data obtained were examined, it was determined that the workshop in the cooperative produced all kinds of shoes and wothat the craftsmen prepared their designs within their own structure. Importance has been attached to the fact that the produced shoe-leather products are produced by hand with traditional methods and adherence to traditional features. The majority of shoe models are shaped in line with the wishes of manufacturers and customers and are produced both in traditional structure and in today's adaptation inspired by traditional. A large part of the motifs used in the decoration of shoes is prepared by the manufacturers themselves. The shoes are hand-embellished with techniques used in various handicraft products, and the joining process is mostly hand-stitched joining and gluing. In addition, inspired by the traditional Anatolian leather craft product of the tsarik and yemeni forms, 10 new shoe designs were prepared in which handicraft products in dowry culture were used as ornamental elements.