Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde ortaöğretim 6., 7., ve 8. sınıf öğrencilerinde akran zorbalığı yaygınlığı ve risk faktörlerinin belirlenmesi
The prevalence and risk factors of bullying among middle school 6th, 7th, and 8th grade students in Turkish Republic of Northern Cyprus
Yazar: DENİZ ERGÜN
Danışman: DOÇ. DR. EBRU ÇAKICI ; YRD. DOÇ. DR. NEYLAN ZİYALAR
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Aile = Family ; Benlik saygısı = Self esteem ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Zorbalık = Bullying ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışmada Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) ortaöğretim altıncı, yedinci ve sekizinci sınıf öğrencilerinde akran zorbalığının yaygınlığı ve risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 2010-2011 güz döneminde KKTC'deki bütün ortaöğretim okullarında toplam 10487 öğrenci yer almaktaydı. Örneklem tüm ortaokullardan rastgele örneklem yöntemiyle seçilen 2137 öğrenciden oluşmaktadır.Anket formunda sosyo-demografik özellikleri belirlemeye yönelik kişisel bilgi formu, akran zorbalığının yaygınlığını belirlemeye yönelik yeniden düzenlenmiş Olweus zorba/kurban anketi, benlik saygısını ölçmek amacıyla Rosenberg benlik saygısı ölçeği ve öğrencilerin ebeveyn tutumlarını belirlemede aile stili ölçeği kullanılmıştır.Araştırmanın sonuçlarına göre öğrencilerin %19.2'si kurban, %4.7'si zorba ve %5.5'inin zorba/kurban olduğu tespit edilmiştir. Akran zorbalığı çeşitlerine bakıldığında öğrenciler sıklıkla sözel ve ilişkisel zorbalığa maruz kaldıklarını belirtmişlerdir. Erkek öğrenciler kız öğrencilere göre akran zorbalığının her bir durumunda daha fazla yer almaktadır. Altıncı sınıfta akran zorbalığına maruz kalma diğer sınıflara göre daha sık olmaktadır. Okul başarısı, benlik saygısı, ebeveyn tutumları, anne-babanın eğitimi, kardeş sayısı ve akran zorbalığı arasında ilişki tespit edilmiştir. Araştırmanın en önemli sonuçlarından biri ise Türkiye Cumhuriyeti uyruklu göçmen öğrencilerin kendi yaşıtlarına göre daha sıklıkla akran zorbalığına maruz kaldıklarıdır.Bu çalışma akran zorbalığının tüm dünyada olduğu gibi KKTC'de de bir problem oluşturduğunu ortaya koymaktadır. KKTC'de akran zorbalığını önlemeye yönelik bir program hazırlanırken özellikle ortaokula yeni başlayan öğrenciler ve göçmen öğrencilerin akran zorbalığına maruz kalmada daha riskli bir grup oluşturduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Bununla birlikte akran zorbalığını önlemede okulda öğretmenler ve diğer öğrencilerin yanı sıra ailelerinde önleme programlarında yer almaları gerekmektedir. Önleme programların uzun süreli olarak uygulanması bu alanda alınacak önlemlerin daha verimli olmasını sağlayacaktır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the prevalence and risk factors of bullying among middle school 6th, 7th, and 8th grade students in Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC). There were 10487 students in all the middle schools of TRNC during 2010-2011 fall term. The sample consists of 2137 students selected randomly from all middle schools.In the questionnaire `personal information form? was used to determine sociodemographic characteristics, `revised Olweus bully/victim questionnaire? to determine the prevalence of bullying, `Rosenberg self-esteem scale? to measure the self-esteem and `Parenting style scale? was used to determine the attitudes of parents.According to the results of the study, among the students 19.2% were bully, 4.7% were victim and 5.5% were bully/victim. When looking at the types of bullying, students reported that they were often subjected to verbal and relational bullying. Male students were involved in each type of bullying more than female students. The sixth grade students were exposed to bullying more often than other classes. Relationship is found between school achievement, self-esteem, parenting styles, education level of parents, number of siblings and bullying. One of the most important findings of this study is that immigrant students from Turkey are exposed to bullying more often than their peers.The present study puts forward that bullying is a problem in TRNC as it is in all over the world. When preparing a prevention program against bullying in TRNC, it should be considered that sixth grade students and immigrant students form high risk groups for school bullying. Besides to prevent bullying at schools, families also should take part at the prevention programs besides the teachers and students. The prevention programs can only be effective if they are applied for long-term.