Sağlık yapılarına biyofilik bir bakış: Psikiyatri hastaneleri
A biophilic perspective on healthcare buildings: Psychiatric hospitals
Yazar: TÜLAY ÇAY
Danışman: PROF. DR. SENNUR AKANSEL
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanların, yaşamları boyunca doğaya ve canlılara ihtiyaç duyduğu bilinmektedir. Biyofili kavramı insan ve doğa etkileşiminin yakınlığını ifade etmektedir. İnsan sağlığı, özellikle ruhsal açıdan, doğadan olumlu bir şekilde etkilenmektedir. Ancak modern hayatın başlaması sonucunda, doğal çevrede oluşan tahribatın ve yapılı çevrede geçirilen zamanın artması, toplum ve birey psikolojisinde olumsuzluklara neden olmaktadır. Bu bağlamda yapılı çevrede, sağlığın sürdürülebilmesi için insan-doğa ilişkisini kuvvetlendirme amacı taşıyan yaklaşımlar olarak ifade edilen biyofilik tasarım anlayışı benimsenmelidir. 
Sağlık yapıları; içinde hasta, ziyaretçi, personel gibi birçok farklı kullanıcı grubunu barındıran, sağlığın südürülebilirliğini amaç edinen ve iyileştirme başarısıyla ülke ekonomisini yönlediren önemli yapı gruplarıdır. Stres düzeyinin yüksek olduğu sağlık yapıları, genellikle iyileştirme eyleminin sadece tedavi sürecine eşlik ettiği tasarımlara sahiptir. Ancak sağlık, insanın fiziksel, zihinsel ve duygusal açıdan iyi olma halini kapsayan bütüncül bir olgudur. Bu nedenle sağlık yapılarının işlevini tam anlamıyla yerine getirebilmesi için, yapılı çevrede doğa ve insan ilişkisinin doğru oranda ve etkili biçimde kurgulanması gereklidir. Başka bir deyişle, özellikle mimarların ve sağlık yapılarının işleyişinde etken rol oynayan insanların, birey sağlığında bütüncül bir iyileşme sağlamak amacıyla, doğa ile etkileşimi kuvvetli olan biyofilik tasarım anlayışını benimsemesi gerekmektedir. 
Bu çalışmada, doğa ve sağlık ilişkisi çerçevesinde, psikiyatri sağlık yapılarında biyofilik tasarım anlayışının daha fazla benimsenmesi amacıyla literatürdeki araştırmalar incelenmiş, kuramsal bir özet oluşturulmuştur. İncelenen biyofilik tasarım anlayışı doğrultusunda, psikiyatri hastanelerine yönelik parametre önerisi geliştirilmiştir. Oluşturulan parametre önerisi üzerinden uluslararası ve Türkiye örnekleri incelenmiş ve biyofilik tasarıma katkıları saptanmıştır.

Abstract:
It is known that individuals require nature and living beings throughout their lives. The concept of biophilia expresses the closeness of human-nature interaction. Human health, especially from a mental perspective, is positively influenced by nature. However, with the onset of modern life, the increasing damage to the natural environment and the time spent in built environments lead to negative impacts on societal and individual psychology. In this context, biophilic design, defined as approaches aiming to strengthen the human-nature relationship for the sustainability of health in built environments, should be adopted. 
Health structures are important building groups that house various user groups such as patients, visitors, and staff, aiming for the sustainability of health and influencing the country's economy with successful improvements. Health facilities with high stress levels often have designs where the healing process accompanies only the treatment process. However, health is a holistic phenomenon that encompasses the well being of individuals physically, mentally, and emotionally. Therefore, for health structures to fulfill their function fully, the relationship between nature and humans in the built environment needs to be correctly and effectively designed. In other words, especially architects and individuals playing an active role in the functioning of health structures need to embrace the biophilic design approach, which involves a strong interaction with nature, to achieve holistic healing in individual health. 
In this study, within the framework of the relationship between nature and health, research in the literature aimed at further adopting the biophilic design approach in psychiatric health facilities has been examined, and a theoretical summary has been created. In line with the examined biophilic design approach, parameters for psychiatric hospitals have been proposed. International and Turkish examples have been examined based on the proposed parameters, and the contributions of biophilic design have been identified.