Çizgi filmlerin dil ve çocuk edebiyatı açısından değerlendirilmesi
Evaluation of cartoons in terms of language and children's literature
Yazar: EMİNE İÇER
Danışman: PROF. DR. GIYASETTİN AYTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çocukların ilgi, istek ve gereksinimlerini göz önünde bulundurarak "çocuk gerçekliği" ve "çocuğa görelik" ilkelerine uygun olarak hazırlanan edebiyat alanına çocuk edebiyatı denir. Çocuğun estetik zevk geliştirmesine yardımcı olan bu edebiyat alanı, kullandığı dil ve ele aldığı konularla çocukların algılama ve kavrama düzeylerine uygundur. Çocuk edebiyatı aracılığıyla farklı yaşamlardan haberdar olan ve dolaylı olarak deneyim kazanan çocuk, özdeşim kurduğu modellerden hareketle kişiliğini oluşturur. Çocuğun kişilik, sosyal, bilişsel ve dil gelişimini destekleyen bu edebiyat, onu iyiye ve güzele yönlendirerek olumlu duygu ve düşünceleri açığa çıkarır. Günümüzde hedef kitlesini çocuk olarak belirleyen ancak onlara uygun olmayan birçok eser piyasada yer almaktadır. Çocukların gelişimlerine zarar veren bu eserler onların duygu, düşünce, davranış ve tutumlarını olumsuz açıdan etkileyecektir. Bu açıdan yetişen nesillerin zaman geçirdikleri ürünlerin çocuk edebiyatına uygunluğunun belirlenmesi ve onların nitelikli eserlerle bir araya getirilmesi gerekir. Bundan dolayı bu çalışma çocukların günlük hayatlarında sıklıkla maruz kaldıkları çizgi filmlerin çocuk edebiyatını yapılandıran temel ögelere uygunluğunu belirlemeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda belirlenen çizgi film karakter, tema, konu, ana fikir, kurgu, dil ve anlatım yönünden incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi modeli kullanılmıştır. Çalışmanın veri grubunu TRT Çocuk kanalında yayımlanan Rafadan Tayfa çizgi filminin ilk on bölümü oluşturmaktadır. Elde edilen veriler nitel veri analiz yöntemlerinden olan betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın geçerlik ve güvenirliğini arttırmak amacıyla incelenen bölümlerden dakika ve saniyeleriyle birebir alıntılar yapılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda Rafadan Tayfa çizgi filminin 9-12 yaş grubu çocuklara hitap ettiği ve iç yapı özellikleriyle bu yaş grubuna uygun olduğu tespit edilmiştir. Çizgi film 9 yaş ve üstüne hitap etse de küçük yaş grupları tarafından da izlenmektedir. Küçük yaş grupları açısından incelendiğinde çoğu bölümün çocukları olumsuz etkilemeyeceği sadece 1 ve 10. bölümlerin verdiği mesajlar bakımından onları olumsuz düşünce ve davranışlara yönlendirebileceği belirlenmiştir. Bundan dolayı 1 ve 10. bölümler küçük yaş gruplarının izlemesine uygun bulunmamıştır. Çoğu özelliğiyle çocuk edebiyatına uygun bulunan çizgi film, izleyicilerinin dil becerilerini geliştirmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Children's literature is the field of literature prepared in accordance with the principles of "child reality" and "relativity to the child", taking into account the interests, wishes and needs of children. This field of literature, which helps the child to develop aesthetic pleasure, is suitable for children's perception and comprehension levels with the language it uses and the subjects it deals with. The child, who is aware of different lives through children's literature and gains experience indirectly, forms his personality based on the models he identifies with. This literature, which supports the personality, social, cognitive and language development of the child, reveals positive feelings and thoughts by directing him to the good and the beautiful. Today, there are many works on the market that determine their target audience as children but are not suitable for them. These works, which harm the development of children, will negatively affect their feelings, thoughts, behaviors and attitudes. In this respect, it is necessary to determine the suitability of the products that the growing generations spend time with children's literature and to bring them together with qualified works. Therefore, this study aimed to determine the suitability of cartoons, which children are frequently exposed to in their daily lives, to the basic elements that structure children's literature. For this purpose, the cartoon determined was examined in terms of character, theme, subject, main idea, fiction, language and expression. Document analysis model, which is one of the qualitative research methods, was used in the research. The data group of the study consists of the first ten episodes of the Rafadan Tayfa cartoon broadcast on TRT Çocuk's channel. The obtained data were evaluated by descriptive analysis method, which is one of the qualitative data analysis methods. In order to increase the validity and reliability of the study, one-to-one quotations were made from the examined sections with minutes and seconds. As a result of the findings obtained, it has been determined that the Rafadan Tayfa cartoon appeals to children aged 9-12 and is suitable for this age group with its internal structure features. Although the cartoon appeals to ages 9 and above, it is also watched by younger age groups. When examined in terms of young age groups, it was determined that most sections would not adversely affect children, but could only lead them to negative thoughts and behaviors in terms of the messages given by sections 1 and 10. Therefore, episodes 1 and 10 were not found suitable for younger age groups. The cartoon, which is suitable for children's literature with most of its features, will contribute to the development of the language skills of its audience.