Öğretmenlerin bilişsel esneklik, duygu düzenleme becerileri ve mesleki tükenmişliklerinin psikolojik iyi oluşları üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi
Examining the predictive effects of teachers' cognitive flexibility, emotional regulation skills and professional burnout on their psychological well-being
Yazar: ERCAN ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS YÜCEL
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Son yıllarda ülkemizde ve dünyada yaşanan hızlı toplumsal, ekonomik ve teknolojik değişimler kişisel yaşamdan iş yaşamına kadar birçok alanda insan hayatını çeşitli açılardan etkilemiştir. İş yaşamı açısından bakıldığında insana hizmet ve insanla yakın temas odaklı mesleklerde çalışanların özellikle hissettikleri olumsuz duygulanımdan kaynaklı etkilenmeler daha fazla olabilmektedir. Karşılaşılan bir değişime uyum sağlamak, ortaya çıkan bir sorunu çözmek ya da geliştirilen bir çözümü istek duyarak uygulamak ve kendini yeterli hissetmek gibi özellikler bilişsel esneklik becerisini gerektirmektedir. Uygulama alanlarına dönük yapılan gözlemler, toplumsal yaşamın şekillenmesinde önemli bir işleve sahip olan öğretmenlik mesleğini sürdüren bireylerin bilişsel esneklik, duygu düzenleme güçlüğü ve mesleki tükenmişliklerinin psikolojik iyi olma halleri üzerinde etkili olma olasılığı olduğu düşündürmektedir. Bu araştırmada öğretmenlerin bilişsel esneklik düzeyleri, duygu düzenleme güçlükleri ve mesleki tükenmişliklerinin, psikolojik iyi olma halleri arasında önemli ve açıklayıcı olduğu düşünülen ilişkiler bulgulanmıştır. Araştırmada kullanılan veriler uygun örnekleme yöntemi ile seçilen öğretmen grubundan elde edilmiştir. Araştırmanın evrenini İstanbul'da aktif olarak öğretmenlik görevini sürdüren öğretmenler oluşturmaktadır. Katılımcıların kişisel özelliklerini elde etmek için demografik bilgi formu ve araştırılan değişkenlere ilişkin veri elde etmek içinse Bilişsel Esneklik Envanteri, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği, Mesleki Tükenmişlik Envanteri ve Psikolojik İyi Oluş Ölçekleri uygulanmıştır. Araştırma sonucuna göre öğretmenlerin psikolojik iyi oluşları ile bilişsel esneklik düzeyleri, duygu düzenleme güçlükleri ve mesleki tükenmişlikleri arasında etki edici, açıklayıcı, anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin mesleki tükenmişlik, duygu düzenleme güçlüğü ve bilişsel esneklik düzeylerinin yüksek olduğuna ilişkin bulgulara ulaşılmış ve yorumlanmıştır. Bunun yanında mesleki tükenmişlik alt boyutlarına ilişkin özelliklerin bazı demografik değişkenlere göre anlamlı farklılaşmalar gösterdiğine ilişkin bulgulara da erişilmiştir. Yapılan bu çalışanın alana ve araştırmacılara katkı sunacağı düşünülmektedir. Araştırma Ekim 2022'de başlayıp Aralık 2023'te sonuçlandırılmıştır.

Anahtar kelimeler: bilişsel esneklik, duygu düzenleme, mesleki tükenmişlik, mesleki duyarsızlaşma, psikolojik iyi oluş.

Abstract:
The rapid social, economic and technological changes experienced in our country and the world in recent years have affected human life in various aspects, from personal life to business life. In terms of business life, employees in professions focused on service to people and close contact with people may be more affected by the negative emotions they feel. Features such as adapting to a change encountered, solving a problem that has arisen, or willingly applying a developed solution and feeling self-sufficient require cognitive flexibility skills. Observations made on the fields of practice suggest that the cognitive flexibility, difficulty in emotional regulation and professional burnout of individuals who pursue the teaching profession, which has an important function in shaping social life, are likely to have an impact on their psychological well-being. In this study, important and explanatory relationships were found between teachers' cognitive flexibility levels, emotional regulation difficulties and professional burnout on their psychological well-being. The data used in the research was obtained from the selected teacher group using the appropriate sampling method. The population of the research consists of teachers who are actively teaching in Istanbul. A demographic information form was used to obtain the personal characteristics of the participants, and the Cognitive Flexibility Inventory, Emotion Regulation Difficulty Scale, Vocational Burnout Inventory and Psychological Well-Being Scales were applied to obtain data on the investigated variables. According to the results of the research, it was determined that there were effective, explanatory and meaningful relationships between teachers' psychological well-being and their cognitive flexibility levels, emotional regulation difficulties and professional burnout. In addition, findings regarding teachers' high levels of professional burnout, difficulty in emotional regulation and cognitive flexibility were found and interpreted. In addition, findings were found that the characteristics of occupational burnout sub-dimensions show significant differences according to some demographic variables. It is thought that this study will contribute to the field and researchers. The research started in October 2022 and was concluded in December 2023.

Keywords: cognitive flexibility, emotional regulation, occupational burnout, occupational depersonalization, psychological well-being.