TFRS 16 kiralamalar standardının finansal tablolara yansımaları: Havayolu şirketlerinde uygulamalar
Reflections of TFRS 16 leases standard on financial statements: Applications on airline companies
Yazar: HAMİ VELİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FARUK DEMİRKOL
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Kiralama işletmeler tarafından sıkça başvurulan finansman yöntemlerinden birisidir. Faaliyet kiralaması ve finansal kiralama işletmeler için en yaygın olan kiralama yöntemleridir. Faaliyet kiralaması yönteminin sıkça kullanılmasının yanı sıra bazı taraflarca eleştirilmiştir. Bu eleştirinin konusu ise kiracıların kullandığı bilanço dışı finansman yöntemi idi. Başka bir ifadeyle, faaliyet kiralaması kaynaklı yükümlülükler bilançoda gösterilmiyor, giderleştirilmek suretiyle kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosunda gösteriliyordu. Bu sorunla ilgilenen tarafların yapmayı önerdiği şey aktifleştirme olmuştur. Başka biri ifade ile bilanço dışı kiralama yükümlülükleri bilançolara aktarılmaya başlandı. Buradaki amaç finansal tablo kullanıcıları için finansal tabloların şeffaflığını sağlamaktı. Çalışmada Türkiye'de önde gelen iki hava yolu şirketinin 2017 yılına ait olan bilanço ve kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir dikkate alınmış ve faaliyet kiralaması ile ilgili bilanço dışı yükümlülükler aktifleştirilmiştir. Daha sonra yeni bilanço ve yeni kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tabloları oluşturulmuş ve bu tablolar oran analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. TFRS 16'nın uygulandığı bilançolarda dönen varlık sınıfında herhangi bir değişim meydana gelmemiştir. Duran varlıklar, kısa vadeli yabancı kaynaklar ve uzun vadeli yabancı kaynaklar sınıflarında artış meydana gelmiş, buna karşın özkaynaklar sınıfında azalış meydana gelmiştir. Dönem kar veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosuna gelince, satışların maliyetinde toplam cari faaliyet kiralaması ödemeleri dikkate alınmamıştır. Dolayısıyla satışların maliyetinde azalış meydana gelmiştir. Bu 
durum brüt karda artışa yol açmıştır. Yeni standarttan dolayı faiz gideri meydana gelmiş ve bu da finansman giderlerinde artışa yol açmıştır. Ancak cari faaliyet kiralaması ödemeleri faiz giderinden fazla olduğu için faiz ve vergi öncesi karda artış meydana gelmiştir. Son olarak bu finansal tablolara ait kalemler ve elde edilen oranlar yorumlanmıştır.

Abstract:
Lease is one of the financing methods frequently used by businesses. Operating lease and leasing (financial lease) are the most common lease methods for the businesses. Aside from that the operating lease method is used frequently, it has been criticized by some parties. The subject of this criticism has been the off-balance sheet financing method used by lessees. In other words, the liabilities stem from operating lease has been not showed on the balance sheets, it has been showed on statement of comprehensive income by expensing. What parties dealing with this problem recommend doing has been capitalisition. In other words, the off-balance sheet lease liabilities has been started to be transferred to balance sheets. The purpose of this has been to ensure transparency of financial statements for users of financial statements. In the study, the balance sheet and comprehensive income statements of the two leading airline companies in Turkey for 2017 has been taken into consideration ve the off-balance sheet liabilities about operating lease has been capitalised. Then the new balance sheets and the new statements of comprehensive income has been constituted and these statements has been analyzed by ratio analysis method. Considering the new balance sheets that are constituted based on the TFRS 16, there has no change in current assets. There has been increase in non-current assets, current liabilities and non-current liabilities, whereas there has been a decrease in equity. As for statements of comprehensive income, the current minimum total operating lease payments in cost of sales hasn't been regarded. So there has been decrease in cost of sales. This situation has led that there has been increase in gross profit. There has emerged an interest expense which has led to increase on finance expenses due to the new standard. However, because total current operating lease payments is more than interest expense, there has been increase in EBIT. Finally, these financial statements items and ratios achieved has been interpreted.