Panoptikonun çalışan verimliliği, iş stresi ve örgütsel depresyon üzerine etkisi: Balkan Grup (BPET Energy) örneği
The effect of panopticon on employee efficiency, business stress and organizational depression: The case of Balkan Group (BPET Energy)
Yazar: İREM DİLARA BOZKURT
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAŞLIYAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Depresyon = Depression ; Enerji sektörü = Energy sector ; Panoptikon = Panopticon ; Stres = Stress ; Verimlilik = Productivity ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel depresyon = Organizational depression ; İş gücü verimliliği = Labour productivity ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu araştırmada; panoptikon'un çalışan verimliliği, iĢ stresi ve örgütsel 
depresyon üzerindeki etkileri, bu etkilerin yönü ve düzeyi araştırılmıştır. Verilerin 
toplanması için anket tekniğine başvurulmuĢtur. Bu doğrultuda İstanbul, Ankara 
ve Mersin illerinde faaliyette bulunan Balkan Group (Bpet Energy)'ta görev yapan 
456 çalışana araştırmacı tarafından yüz yüze anket uygulanmıştır. Verilerin analiz 
edilmesi için SPSS 25.0 kullanılmıştır. Öncelikle değişkenler arasındaki ilişkileri 
ortaya koymak için korelasyon analizi yapılmıştır. Korelasyon analizi sonuçları 
doğrultusunda regresyon analizine geçilmiş olup, araştırmanın hipotezleri 
regresyon analizi ile test edilmiştir. Regresyon analizi sonucunda Dışsal 
sorumluluğun çalışan verimliliğini anlamlı ve pozitif yönde etkilediği tespit 
edilmiştir. İşgörenler dışarıdan gözetlendiklerini hissettikleri zaman olumlu 
özelliklerini ön plana çıkarıp, olumsuz özelliklerini göstermeme gayretine girerek 
verimli çalıştıkları, yöneticilerin ise örgütlerini izlemeye yönelik kullandıkları 
sistemlerin, daha çok performans değerleme ve verimliliği arttırma amacıyla 
kullandıkları sonucuna ulaşmıştır. Panoptikon ve alt boyutlarının bu araştırmanın 
bağımlı değişkenlerinden biri olan iş stresi ile arasında anlamlı bir ilişki 
bulunamamıştır. Elde edilen diğer bir sonuca göre ise Panoptikon ve alt 
boyutlarının (pozitif panoptikon, negatif panoptikon, dışsal sorumluluk, izlenme 
bilinci), örgütsel depresyonu anlamlı ve pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. 
Örgütün izlendiği zaman güvende hissetmeleri stresi ortadan kaldırırken diğer bir 
yandan sergilediği tutumlara, konuşmalarına, işinde hata yapmamaya eğer 
yaparsa kovulma ihtimaline karşı gelecek kaygısının beraberinde getirdiği işsiz 
kalma korkusuna kapılarak depresyona sürüklenmesine sebep olabileceği 
görülmektedir.
Yapılan literatür taraması sonucunda, yerli ve yabancı literatürde bu dört 
değişkenin birlikte ele alındığı herhangi bir araştırmaya rastlanmamıştır. 
Panoptikon ve örgütsel depresyon konularının literatüre yeni kazandırılması II
sebebiyle bu değişkenlerin daha farklı alanlarda kullanılması ve değişkenler 
arasındaki ilişkilerin incelenmesinin gelecekte yapılacak olan çalışmalara katkı 
sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Panoptikon, Çalışan Verimliliği, iş Stresi, Örgütsel Depresyon, Negatif Panoptikon

Abstract:
In this study; The effects of panopticon on employee productivity, work 
stress and organizational depression, the direction and level of this effect have been 
investigated. Survey technique was applied to collect data. In this regard, 456 
employees working in Balkan Group (Bpet Energy) operating in Istanbul, Ankara 
and Mersin provinces were interviewed face-to-face by the researchers. SPSS 25.0 
was used to analyze the data. First of all, correlation analysis was conducted to 
reveal the relationships between variables. Correlation analysis results were 
switched to regression analysis and the hypotheses of the research were tested with 
regression analysis. As a result of the regression analysis, it has been determined 
that external responsibility has a significant and positive effect on employee 
productivity. Employees have reached the conclusion that when they feel that they 
are being observed from the outside, they work efficiently by trying not to show a 
negative impact, and that the systems that managers use to monitor their 
organizations mostly use performance appraisal and increasing giving. There 
wasn't found any significant relationship between panopticon and its subdimensions and job stress, which is one of the variable variables of this study. 
According to another result obtained, it was determined that panopticon and its 
sub-dimensions (positive panopticon, negative panopticon, external responsibility, 
awareness of being watched) significantly and positively affect organizational 
depression. It is seen that feeling safe when the organization is watched can relieve 
stress, while on the other hand, it is seen that the fear of unemployment brought 
along by the anxiety of the attitudes, speeches, and not doing it at work can cause 
depression.
In order to investigate something you want to do, there isn't research that 
handles these four variables together in the domestic and foreign literature. It is 
thought that the new introduction of panopticon and organizational depression 
issues to the literature will contribute to future studies to examine the relationship 
between these variables and different coded variables.

Keywords: Panopticon, Employee Productivity, Work Stress, Organizational Depression, Negative Panopticon