Lise öğretmenlerinde iletişim ve problem çözme becerisini artırmaya yönelik bir müdahale programının tükenmişlik ve mesleki doyum düzeyine etkisi
The effectiveness of communication and problem solving skills intervention program on the burnout and job satisfaction of high school teachers
Yazar: FİGEN DEMİR
Danışman: DOÇ.DR. DİLŞAD SAVE
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Ögretmenlik stresli bir meslek olarak tanımlanmaktadır. Birçok çalısmada, is yükü, çalısmaarkadasları ile olan zayıf iliskiler, ögrencilerin disiplinsiz davranısları, düsük ücretler veyetersiz sosyal destek, stres kaynakları olarak tanımlanmaktadır. Bu sorunlar; psikolojikproblemler, depresyon, is doyumsuzlugu ve tükenme sendromu ile sonuçlanmaktadır. Bunedenle is yerinde mesleki ruhsal saglık risklerini önleme politikaları gelistirilmelidir. Bunlararasında is yerindeki sorunları ortadan kaldırmak veya degistirmek, kisiye basa çıkma yollarıkonusunda yardımcı olmak veya sorun olustuktan sonra tedavi etmek gibi çözüm önerilerisayılabilir. Bu arastırmada yas, cinsiyet, medeni durum, çocuk sayısı, hizmet süresi, sınıfmevcudu gibi bazı degiskenler ile tükenmislik ve mesleki doyum arasındaki iliskininbelirlenmesi ve yapılacak olan iletisim ve problem çözme gibi sosyal becerileri gelistirmeyeyönelik müdahalenin, ögretmenlerin is doyumu ve tükenmislik durumuna etkisini saptamakamaçlanmıstır.Arastırmaya iki farklı lisede çalısan ögretmenler dahil edilmisdir. Müdahale ve kontrolgrupları randomize olarak belirlenmemistir. Veriler katılımcıların kendilerinin uygulayacagıMaslach Tükenmislik Ölçegi ve Minessota s Doyum Ölçegini de içeren bir anket yolu ilemüdahaleden önce ve sonra, ön test ve son test olarak toplanmıstır.Arastırmaya katılan ögretmenlerin is doyum puan ortalaması 69.95±10.58, duygusal tükenmealt ölçek puan ortalaması 15.17±7.05, duyarsızlasma alt ölçek puan ortalaması 5.45±3.75 vekisisel basarı alt ölçek puan ortalaması 22.05±4.63'tür. Medeni durum, meslegi isteyerekseçmis olma, çalısma ortamından memnun olma, meslegi kendine uygun bulma durumunagöre is doyum ve tükenmislik puan ortalamaları farklıdır.Hem kontrol ve hem de müdahale grubunda ön test is doyum puanları ve tükenmislik ölçegialt gruplarından alınan puanlar benzer olarak bulunmustur. Son test puanları da her iki grupdabenzerdir. Müdahale öncesi ve sonrasında gruplar arasındaki tükenmislik ve is doyumpuanları açısından anlamlı fark bulunmamıstır.Sonuç olarak, tükenmisligi azaltma ve is doyumunu artırmaya yönelik olarak, iletisim veproblem çözme becerisinin gelistirilmesi yanında, is yerinde strese neden olan etkenlerinortadan kaldırılması veya degistirilmesi gibi diger önleme mekanizmalarının da uygulanmasıdaha faydalı olacaktır.Anahtar kelimeler: tükenmislik, is doyumu, ögretmen, müdahale

Abstract:
School teaching is regarded as a stressful ocupation. Work load, poor Professionalrelationships with colleagues, pupil misbehaviour, low salary and inadequate social supporthave been identified as sources of stress in many studies. These problems have beenassociated with increased psychological depression, distress, job dissatisfaction and burnout.Prevention has been applied to occupational mental health risks whithin the workplace. Theseare include; Elimination or worksite modification of worksite stressors, interventions designedto help individuals manage or cope with these stressors and interventions that treatindividuals. The objective of this non-randomized controlled study was to evaluate the effectof an intervention about communication and increase problem solving skills in teachers? jobsatisfaction and burnout.Teachers working in two different schools were included to the study. One was theintervention group, the other one was control group. The output is measured by selfadministered pretest and posttest include Maslach Burnout Inventory and Minnesota JobSatisfaction Questionaire.Mean of jop satisfaction scores of participants was 69.95±10.58, mean of emotionalexhaustion scores was 15.17±7.05, mean of depersonalization scores was 5.45±3.75 and meanof personal accomplishment scores was 22.05±4.63. According to Marrital statüs, choosing anoccupation willingly and be happy with work environment, means of jop satisfaction andburnout scores were different.Pretest showed that scores of job satisfaction and all subgroups of burnout inventory wassimilar in both control and intervention group. After intervention posttest scores of jobsatsifaction and all subgroups of burnout inventory in both group were also similar. Besidesntervention about communication and increase problem solving skills, other preventionmechanisms such as elimination or modification of worksite stressors may be more helpful todecrease burnout and increase job satisfaction.Key words: burnout, job satisfaction, teacher, intervention.