İbn Sina'ya göre Tanrı'nın bilgisi meselesi
The Question of God's knowledge according to Ibn Sina
Yazar: HATİCE TOKSÖZ
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL SÖZEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Din = Religion

Özet:
İbn Sina'ya göre Tanrı'nm Bilgisi Meselesi Hatice Toksöz. Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, 98 Sayfa, Temmuz 2004 Danışman: Doç. Dr. Kemal SÖZEN Bu tezin amacı İbn Sina'ya göre Tanrı'nın ilim sıfatmı değerlendirmektir. Çalışmamızın çıkış noktası olarak Tanrı'nm bilgisinin kapsamı esas alınmıştır. Konuyu iyi tahlil edebilmek için önce insanın bilgisini irdelemek gerekmektedir. Ayrıca İbn Sina'nın Tanrı'nm bilgisine ait görüşlerini objektif olarak değerlendirebilmek için de onun konu ile ilgili düşüncelerini Antikçağ Yunan filozoflarının, kelâmcıların, Farabî ve tehâfüt geleneğinde yer alan düşünürlerin görüşleriyle karşılaştırmak gerekir. Bu bağlamda çalışma, İbn Sina temel alınarak ve karşılaştırmalı bir metot takip edilerek ortaya konulmuştur. Çalışmada ilk olarak giriş bölümünde insanın bilgisi değerlendirilmiştir. İnsan bilgiyi, bilgi aktları, duyu ve akıl gücü vasıtasıyla birtakım soyutlama işlemleri yaparak ve faal akim etkisiyle elde eder. Ancak insan elde etmiş olduğu bu bilgiyle yine de eşyanın hakikatine tam anlamıyla vâkıf olamaz. Çalışmanın birinci bölümünde İbn Sina'nm Tanrı'nın bilgisi çerçevesinde kullandığı, akıl, âkil, ma'kûl, küllî, cüz'î, hakikat, mahiyet, hüviyet, cevher, zaman ve ma'dûm gibi kavramların sözlük ve terim anlamları ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Tanrı'nın ilim sıfatı değerlendirilmiştir. Tanrı'nm ilim sıfatı İbn Sina'ya göre zâtıyla özdeş ezelî bir sıfattır. Bundan dolayı Tanrı'nm ilim sıfatı hadis olmayıp, kadîmdir. Hiçbir şekilde çokluk içermez. Tanrı değişmeyen ilmiyle küllî bir tarz üzere bilir. Tanrı'nın ilim sıfatı O'nun zâtını kapsar. Bütün eşya ma'kûl suretler şeklinde Tanrı'nın zâtında bulunduğundun dolayı, Tanrı'nın zâtmı kapsayan ilmi, aynı zamanda bütün sebepler âlemini de kuşatır. Sonuç olarak Tanrı'nın ilim sıfatı tümelleri kapsadığı gibi tikelleri ve ma'dümu da kuşatır. Dolayısıyla hiçbir şey Tanrı'nın bilgisi dışında değildir. Anahtar Kelimeler: İbn Sina, Bilgi Aktı, İlim Sıfatı, Hadis, Kadîm, Küllî, Cüz'î, Ma'dûm.

Abstract:
The Question of God's Knowledge According to Ibn Sina Hatice Toksöz The University of Süleyman Demirel, the Social Sciences Institute, the Department of Philosophy and Religious Sciences Masters Thesis, 98 Pages, July, 2004 Assoc. Prof. Dr.: Kemal SÖZEN The aim of this thesis is to study the attribution of God's knowledge according to Ibn Sina. As a starting point it was important to examine the limitations of God's knowledge. To understand this subject in question properly, we firstly tried to look at man's knowledge. Morover, in order to evaluate objectvely the opinions of Ibn Sina on God's knowledge we compared the opinions of Ibn Sina with those of ancient Grek philosophers, the theologians and the thinkers who followed the traditions of Farabî and tehafiit writers. Therefore, the subject was studied by taking Ibn Sina as a basis and by following a comparative method of reserch. In the Introduction part of the thesis, we firsly dealt with man's knowledge. We saw that man gains knowledge by his acts of knowledge and the power of sense and ration, by waking some unfigured puocesses and by the impacts of active ration. In the First Chapter, we examined the literal and interpretative meanings of some terms such as akıl, âkil, ma'kül, küllî, cüz'î, hakikat, mahiyet, hüviyet, cevher, zaman and ma'dûm. These terms were explained within the contect of Ibn Sina's views on God's knowledge. In the Second Chapter, the antribution of God's knowledge is taken into account. According to Ibn Sina, the attribution of God's knowledge is an endless attribution that is identical with Himself. Therefore, the attribution of God's knowledge is not created, but eternal one. It does not have any plurarities. God knows the things with His unchanged knowledge and He do this on the way of completeness. The attribution of God's knowledge also includes His own existence. As the all things in the universe are seen in His own existence in the form of conceivable figures, God's knowledge includes the whole world of reasons as well. We concluded that the attribution of God's knowledge comprises both impartialities and partialities as well as his subordinates. Therefore, everything is within the knowledge of God. Keywords: Ibn Sina, Knowledge Akts, attribution of God's Knowledge, Creatures, Iternal, İmpertiality, Pertiality, Subordinates.