Gelişmekte olan ülkelerde Çevresel Kuznets Eğrisi ve kirlilik sığınağı hipotezlerinin geçerliliği
Validity of the Environmental Kuznets Curve and pollution haven hypotheses in developing
Yazar: FATOŞ AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. MÜMİN ATALAY ÇETİN
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Dinamik panel teknikleri = Dynamic panel techniques ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik etki = Economic effect ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Güvenilirlik = Reliability ; Kirlilik sığınakları hipotezi = Pollution haven hypothesis ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; Çevre politikaları = Environmental policies ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Çevresel Kuznets Eğrisi = Environmental Kuznets Curve

Özet:
19. yy'ın ikinci yarısından itibaren hızla artan sanayileşme ve küreselleşme süreçleri, küresel toplam talebi artırmıştır. Artan üretim ihtiyacı, küresel ölçekte doğal kaynakların yoğun bir biçimde kullanılmasına neden olmuştur. Özellikle fosil temelli doğal kaynakların üretim süreçlerinde aşırı kullanımı, ülkelerin çevresel kalite düzeyleri üzerinde baskı meydana getirmiştir. İktisadi literatürde ekonomik kalkınma sürecinin temel taşı olan toplam arz seviyesindeki artışın meydana getireceği olası çevresel sorunlara ilişkin iki önemli yaklaşım mevcuttur. Bunlardan ilki Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi (EKC) olarak, diğeri ise Kirlilik Sığınağı Hipotezi (PHH) olarak isimlendirilir. EKC hipotezine göre politika yapıcılar ve toplumlar kalkınmanın erken safhalarında materyal çıktı seviyesinde artışa odaklanmaktadır. Ancak belirli bir dönüm noktasından sonra, artan ekonomik büyüme süreci çevre kalitesini artırıcı bir etki meydana getirir. Büyüme ve kirlilik arasındaki bu ters U şeklindeki eğri EKC olarak tanımlanmıştır. PHH'ye göre ise çevrenin korunmasına ilişkin düzenlemelerin oldukça sıkı olduğu gelişmiş ülkeler kirli teknikler ile üretim yapan endüstrilerini, çevresel regülasyon ve kısıtların görece gevşek olduğu gelişmekte olan ülkelere kaydırırlar. Bu tez çalışmasının amacı 1991-2017 yılları arasında 55 gelişmekte olan ülke için EKC ve PHH hipotezlerinin geçerliliğini statik ve dinamik panel veri teknikleri yardımıyla incelemektir. Statik ve dinamik panel veri tahminci sonuçları gelişmekte olan ülkelerde EKC ve PHH hipotezlerinin geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca heterojen panel nedensellik test bulguları, kişi başına düşen gelirden, kentsel nüfustan, elektrik tüketiminden ve doğrudan yabancı yatırımlardan kişi başına düşen karbondioksit emisyonuna doğru bir nedensellik ilişkisinin var olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Since the second half of the 19th century, the rapidly increasing industrialization and globalization processes have increased the global aggregate demand. The increasing need for production has led to the intensive use of natural resources on a global scale. In particular, the excessive use of fossil-based natural resources in the production processes has put pressure on the environmental quality levels of countries. In the economic literature, there are two important approaches regarding the possible environmental problems caused by the increase in the total supply level, which is the cornerstone of the economic development process. The first approach is called the Environmental Kuznets Curve Hypothesis (EKC), and the other is called the Pollution Haven Hypothesis (PHH). According to the EKC hypothesis, policy makers and societies focus on increasing the level of material output in the early stages of development. However, after a certain turning point, the increasing economic growth process creates an increas in environmental quality. This inverted U-shaped curve between growth and pollution has been defined as the EKC. According to PHH, developed countries, where regulations on environmental protection are quite strict, shift their industries producing with dirty techniques to developing countries where environmental regulations and constraints are relatively loose. The aim of this thesis is to examine the validity of the EKC and PHH hypotheses for 55 developing countries between 1991 and 2017 with the help of static and dynamic panel data techniques. Static and dynamic panel data estimator results revealed that the EKC and PHH hypotheses are valid in developing countries. In addition, heterogeneous panel causality test findings showed that there is a causal relationship from per capita income, urban population, electricity consumption and foreign direct investment to carbon dioxide emissions per capita.