Büyükşehir belediyelerinde mali kural uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of financial rule applications in metropolitan municipalities
Yazar: ERDEM KARABAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED KEMAL BOSTAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Büyükşehir belediyeleri, yerel ihtiyaçlar için ölçek ekonomisi niteliğinde birçok yetki, görev ve sorumluluğa sahip olan yerel yönetim birimleridir. 2014 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile birlikte sayıları 30'a çıkan büyükşehir belediyelerinde, Türkiye nüfusunun yaklaşık %78'i yaşamaktadır. Mali sürdürülebilirlik, kamu yönetiminde uzun vadeli finansal dengeyi sağlama, hizmetlerin sürekliliğini güvence altına alma ve finansman kaynaklarını etkin bir şekilde kullanma kapasitesi olarak tanımlanabilir. Bu bağlamda, büyükşehir belediyelerinin hizmet bakımından bağlı bulundukları ilin mülki sınırlarının tamamından sorumlu olmaları, mali sürdürülebilirlik açısından ayrıca önem arz etmektedir. Planlama, disiplin ve kontrol süreçlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi ve makul güvencenin sağlanması amacıyla mali kurallar geliştirilmesi, mali sürdürülebilirliğin olmazsa olmaz koşuludur. Büyükşehir belediyelerinin bağlı olduğu mevzuat incelendiğinde sınırlı sayıda mali kuralın bulunduğu ve bu kurallar kapsamındaki kısıtlara son derece iyi ölçüde uyulduğu görülmüştür. Ancak bu idarelerin herhangi bir kısıt ve kurala bağlı olmadan yürüttüğü yılsonu gelir, gider ve bütçe denkliği gibi mali sonuçlarına bakıldığında, sonuçların son derece olumsuz olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, büyükşehir belediyelerinin mali yapıları incelenecek olup mali kurallara uyum, yeni mali kurallar geliştirilmesi ve olası sonuçları üzerinden değerlendirme yapılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Büyükşehir Belediyesi, Mali Kural

Abstract:
Metropolitan municipalities are local government units with numerous authorities, duties, and responsibilities to address local needs through economies of scale. Following the enactment of Law No. 6360 in 2014, the number of metropolitan municipalities increased to 30, and approximately 78% of Turkey's population now resides in these areas. Fiscal sustainability can be defined as the capacity to maintain long-term financial balance in public administration, ensure the continuity of services, and utilize financial resources effectively. In this context, the fact that metropolitan municipalities are responsible for the entire administrative boundaries of their respective provinces holds particular significance for fiscal sustainability. Developing fiscal rules is an essential condition for ensuring fiscal sustainability, enabling the effective implementation of planning, discipline, and control processes while providing reasonable assurance. An examination of the legislation governing metropolitan municipalities reveals a limited number of fiscal rules, with high compliance observed in the restrictions covered by these rules. However, when analyzing the fiscal outcomes such as year-end revenues, expenditures, and budget balance—carried out without adherence to any restrictions or rules—the results appear to be highly unfavorable. This study aims to examine the fiscal structures of metropolitan municipalities, evaluate their compliance with fiscal rules, propose new fiscal rules, and assess the potential outcomes.
Keywords: Metropolitan Municipialites, Financial Rules