Kastamonu ve çevresinde doğada bulunan yenilebilir mantarlardaki akar türleri ve yoğunluklarının belirlenmesi
The determination of mite species and their population densities on wild edible mushrooms in the Kastamonu province, Türkiye
Yazar: ONUR ÖZYÜREK
Danışman: PROF. DR. SEBAHAT SULLIVAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2021 ve 2023 yılları arasında Kastamonu ilinde doğada bulunan yenilebilir mantarlardaki akar türlerinin ve yoğunluklarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada türlerin belirlenmesi için vejetasyon dönemi boyunca Kastamonu iline bağlı 18 ilçeye belirli aralıklarla sürveyler düzenlenmiş, ayrıca pazarlara getirilen mantarlardan da örnekler alınmıştır. Toplanılan örneklerden yenilebilir mantarlara ait 25 farklı tür tespit edilmiştir. Bu türler stereo mikroskop altında incelenmiş ve bulunan akar türlerinin morfolojik karakterleri kaydedildikten sonra Berlese hunilerine konulmuştur. Berlese hunilerinde ekstrakte edilen akarlar laktofenolde berraklaştırılmış, Hoyer ortamı kullanılarak preparatları hazırlanmış ve teşhisleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda, incelenen mantar örneklerinden 31 farklı familyaya ait 49 akar türü belirlenmiştir. Bu türler, Ameroseius corbicula (Sowerby, 1806) (Ameroseiidae); Asca aphidioides (Linnaeus, 1758), Zerconopsis remiger (Kramer, 1876) (Ascidae); Cilliba erlangensis Hirschmann & Zirngiebl–Nicol, 1969 (Cillibidae); Marginura sp. (Oplitidae); Gamasodes spiniger (Trägårdh, 1910), Porrhostaspis lunulata Müller, 1859, Rhabdocarpais mycophilus Karg, 1965, Anidogamasus sp., Pergamasus sp., Rhabdocarpais sp., Vulgarogamasus sp. (Parasitidae); Sejus sp. (Sejidae); Trachytes aegrota (C.L. Koch, 1841), Trachytes baloghi Hirschmann & Zirngiebl–Nicol, 1969, Trachytes sp. (Trachytidae); Uroseius acuminatus (C.L. Koch, 1847) (Polyaspididae); Crinitodiscus ozkani Bal, 2005 (Discourellidae); Olodiscus sp. (Uropodidae); Zercon insperatus Błaszak, 1979, Zercon kastamonuensis Urhan, 2019, Zercon peltatus Koch, 1836, Zercon hungaricus Sellnick, 1958 (Zerconidae); Tyrophagus putrescentiae (Schrank, 1781), Tyrophagus sp., Schwiebea sp. (Acaridae); Lepidoglyphus destructor (Schrank, 1781), Glycyphagus domesticus (De Geer, 1778) (Glycyphagidae); Histiostoma bakeri Hughes and Jackson, 1958 (Histiostomatidae); Bdella longistriata Atyeo, 1960 (Bdellidae); Cunaxoides croceus (Koch, 1838) (Cunaxidae); Abrolophus        viticolus (Fain and Cobanoglu, 1998), Abrolophus boleticolus Sevsay, Ozyurek, Balcı & Ozman-Sullivan, 2023 (Erythraeidae); Fessonia papillosa (Herman, 1804) (Smarididae); Eustigmaeus erzurumensis Dogan, 2005, Eustigmaeus dogani Khanjani, Fayaz, Mirmoayedi and Ghaedi, 2011 (Stigmaeidae); Eustigmaeus pinnatus (Kuznetsov, 1977), Eustigmaeus chilensis Chaudhri, 1965 (Stigmaeidae); Tarsonemus hermes Suski, 1966 (Tarsonemidae); Linopodes sp. (Eupodidae); Eremaeus cordiformis Grandjean, 1934 (Eremaeidae); Hermanniella sp. (Hermanniellidae); Adoristes (A.) poppei, Adoristes sp. (Liacaridae); Berniniella sp., Hypogeoppia sp. (Oppiidae); Atropacarus sp. (Phthiracaridae); Sphaerochthonius splendidus (Berlese, 1904) (Sphaerochthoniidae); Xenillus sp. (Xenillidae)'dir. Bu türlerden A. boleticolus bilim dünyası için yeni bir tür olarak kaydedilmiştir. Ayrıca on tür; H. bakeri, A. corbicula, A. aphidioides, Z. remiger, C. erlangensis, G. spiniger, R. mycophilus, T. aegrota, B. longistriata ve C. croceus ülkemiz faunası için yeni kayıt olarak tespit edilmiştir. Elde edilen akar türlerinin mevsimsel popülasyon yoğunlukları da incelenmiş, en yüksek yoğunluğun Haziran ayında olduğu belirlenmiştir. Yenilebilir yabani mantarlarla ilişkili bu zengin akar faunası, korunması yüksek öncelik gerektiren Kastamonu ilinin yüksek biyolojik çeşitliliğe sahip doğal ormanlarında çok daha zengin bir akar faunası bulunduğunun göstergesi olabilir.Bu çalışma 2021 ve 2023 ve 2022 yılları arasındanda Kastamonu ilindeyöresinde doğada bulunan yenilebilir mantarlardaki akar türlerininn ve yoğunluklarının belirlenmesi amacıyla yürütülmüştürapılmıştır. Çalışmada türlerin belirlenmesi için Kastamonu iline bağlı ilinin 18 farklı ilçeyesinden belirli aralıklarla sürveyler düzenlenmişyapılmıştır,. aAyrıca pazarlara getirilen mantarlardan  da örnekler alınmıştır. Araştırma sürecinde, Kastamonu ve çevresinde doğada bulunan yenilebilir mantarlardan toplanan 96 örnek üzerinde çalışma yapılmıştır. Toplanılan örneklerden yenilebilir mantarlara ait 25 farklı tür tespit edilmiştir. Bu türler laboratuvarda stereo mikroskop altında incelenmiş ve bulunan akar türlerinin morfolojik karakterleri kaydedildikten sonra erek üzerlerinde bulunan akar türleri morfolojik özellikleri kaydedilerek toplanmıştır. İncelenen mantarlar daha sonra Berlese hunilerine konulmuştur. Berlese hunilerinde ekstrakte edilen akarlar ve üzerlerinde kalan akarların toplanması sağlanmıştır. Elde edilen akarlar, laktofenolde berraklaştırılmış,arak, Hoyer ortamı kullanılarak preparatları hazırlanmış ve teşhisleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda, incelenen mantar örneklerinden 31 farklı familyaya ait 49 akar türü belirlenmiştir. Bu türler, Ameroseius corbicula (Sowerby, 1806) (Ameroseiidae); Asca aphidioides (Linnaeus, 1758), Zerconopsis remiger (Kramer, 1876) (Ascidae);  Cilliba erlangensis Hirschmann & Zirngiebl–Nicol, 1969 (Cillibidae); Marginura sp. (Oplitidae); Gamasodes spiniger (Trägårdh, 1910), Porrhostaspis lunulata Müller, 1859, Rhabdocarpais mycophilus Karg, 1965, Anidogamasus sp., Pergamasus sp., Rhabdocarpais sp., Vulgarogamasus sp. (Parasitidae); Sejus sp. (Sejidae); Trachytes aegrota (C.L. Koch, 1841), Trachytes baloghi Hirschmann & Zirngiebl–Nicol, 1969, Trachytes sp. (Trachytidae); Uroseius acuminatus (C.L. Koch, 1847) (Polyaspididae) Crinitodiscus ozkani Bal, 2005 (Discourellidae); Olodiscus sp. (Uropodidae); Zercon insperatus Błaszak, 1979, Zercon kastamonuensis Urhan, 2019, Zercon peltatus Koch, 1836, Zercon hungaricus Sellnick, 1958 (Zerconidae); Tyrophagus putrescentiae (Schrank, 1781), Tyrophagus sp., Schwiebea sp. (Acaridae); Lepidoglyphus destructor (Schrank, 1781), Glycyphagus domesticus (De Geer, 1778) (Glycyphagidae); Histiostoma bakeri Hughes and Jackson, 1958 (Histiostomatidae); Bdella longistriata Atyeo, 1960 (Bdellidae); Cunaxoides croceus (Koch, 1838) (Cunaxidae); Abrolophus viticolus (Fain andve Cobanoglu, 1998), Abrolophus boleticolus Sevsay, Ozyurek, Balcı & Ozman-Sullivan, 2023 (Erythraeidae); Fessonia papillosa (Herman, 1804) (Smarididae); Eustigmaeus erzurumensis Dogan, 2005, Eustigmaeus dogani Khanjani, Fayaz, Mirmoayedi and Ghaedi, 2011 (Stigmaeidae); Eustigmaeus pinnatus (Kuznetsov, 1977), Eustigmaeus chilensis Chaudhri, 1965 (Stigmaeidae); Tarsonemus hermes Suski, 1966 (Tarsonemidae); Linopodes sp. (Eupodidae); Eremaeus cordiformis Grandjean, 1934 (Eremaeidae); Hermanniella sp. (Hermanniellidae); Adoristes (A.) poppei, Adoristes sp. (Liacaridae); Berniniella sp., Hypogeoppia sp. (Oppiidae); Atropacarus sp. (Phthiracaridae); Sphaerochthonius splendidus (Berlese, 1904) (Sphaerochthoniidae); Xenillus sp. (Xenillidae)'dir. Bu çalışma sonucunda tespit edilen A. boleticolus türü bilim dünyası için yeni bir türdür. Ayrıca on tür; H. bakeri, A. corbicula, A. aphidioides, Z. remiger, C. erlangensis, G. spiniger, R. mycophilus, T. aegrota, B. longistriata ve C. croceus olmak üzere ülkemiz faunası için yeni kayıt olarak tespit edilmiştirttır. Elde edilen akar türlerinin mevsimsel popülasyon yoğunlukları da incelenmiş, en yüksek yoğunluğun nin mevsimsel populasyon yoğunlukları da değerlendirilmiştir ve yapılan analizler sonucunda, Haziran ayında olduğu belirlenmiştir. ve Eylül aylarında daha yoğun bulundukları belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the mite species and their densities on wild edible mushrooms in Kastamonu Province, Türkiye between 2021 and 2023. Periodic surveys were done monthly in 18 towns of Kastamonu Province during the vegetation period to collect the mushrooms. Mushrooms were also bought from the local markets. Of these, a total of 25 edible mushroom species were identified. The collected mushrooms were examined under a stereo-microscope and then processed through Berlese funnels to extract the mites. All of the collected mites were preserved in 70% ethyl-alcohol, cleared in lacto-phenol, mounted by using Hoyer's medium, and then identified. A total of 49 species belonging to 31 families were identified. These species were Ameroseius corbicula (Sowerby, 1806) (Ameroseiidae); Asca aphidioides (Linnaeus, 1758), Zerconopsis remiger (Kramer, 1876) (Ascidae); Cilliba erlangensis Hirschmann & Zirngiebl–Nicol, 1969 (Cillibidae); Marginura sp. (Oplitidae); Gamasodes spiniger (Trägårdh, 1910), Porrhostaspis lunulata Müller, 1859, Rhabdocarpais mycophilus Karg, 1965, Anidogamasus sp., Pergamasus sp., Rhabdocarpais sp., Vulgarogamasus sp. (Parasitidae); Sejus sp. (Sejidae); Trachytes aegrota (C.L. Koch, 1841), Trachytes baloghi Hirschmann & Zirngiebl–Nicol, 1969, Trachytes sp. (Trachytidae); Uroseius acuminatus (C.L. Koch, 1847) (Polyaspididae); Crinitodiscus ozkani Bal, 2005 (Discourellidae); Olodiscus sp. (Uropodidae); Zercon insperatus Błaszak, 1979, Zercon kastamonuensis Urhan, 2019, Zercon peltatus Koch, 1836, Zercon hungaricus Sellnick, 1958 (Zerconidae); Tyrophagus putrescentiae (Schrank, 1781), Tyrophagus sp., Schwiebea sp. (Acaridae); Lepidoglyphus destructor (Schrank, 1781), Glycyphagus domesticus (De Geer, 1778) (Glycyphagidae); Histiostoma bakeri Hughes and Jackson, 1958 (Histiostomatidae); Bdella longistriata Atyeo, 1960 (Bdellidae); Cunaxoides croceus (Koch, 1838) (Cunaxidae); Abrolophus viticolus (Fain and Cobanoglu, 1998), Abrolophus boleticolus Sevsay, Ozyurek, Balcı & Ozman-Sullivan, 2023 (Erythraeidae); Fessonia papillosa (Herman, 1804) (Smarididae); Eustigmaeus erzurumensis Dogan, 2005, Eustigmaeus dogani Khanjani, Fayaz, Mirmoayedi and Ghaedi, 2011 (Stigmaeidae); Eustigmaeus pinnatus (Kuznetsov, 1977), Eustigmaeus chilensis Chaudhri, 1965 (Stigmaeidae); Tarsonemus hermes Suski, 1966 (Tarsonemidae); Linopodes sp. (Eupodidae); Eremaeus cordiformis Grandjean, 1934 (Eremaeidae); Hermanniella sp. (Hermanniellidae); Adoristes (A.) poppei, Adoristes sp. (Liacaridae); Berniniella sp., Hypogeoppia sp. (Oppiidae); Atropacarus sp. (Phthiracaridae); Sphaerochthonius splendidus (Berlese, 1904) (Sphaerochthoniidae); Xenillus sp. (Xenillidae). Of these, A. boleticolus was described as a new species. In addition, ten species, H. bakeri, A. corbicula, A. aphidioides, Z. remiger, C. erlangensis, G. spiniger, R. mycophilus, T. aegrota, B. longistriata and C. croceus, are new records for Türkiye. The seasonal fluctuations of the mite species were also determined. Their populations were high in June. This rich mite fauna associated with wild edible mushrooms is likely to be indicative of a much richer total mite fauna in the highly biodiverse native forests of Kastamonu Province, whose protection should be a high priority.