Optik ünitesi kapsamında açıklama destekli REACT stratejisine yönelik tasarlanan öğrenme ortamlarının etkililiğinin değerlendirilmesi
Evalution of the effectiveness of learning environments designed for explanation-supported REACT strategy within the scope of optics unit
Yazar: YELİZ MORADAOĞLU KOP
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA AKDENİZ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Öğrencilerin, 21. yüzyıl becerilerinden olan fen okur yazarı olarak yetiştirilebilmelerinde uygulanması istenen stratejilerden biri bağlam temelli öğretim yaklaşımıdır. REACT stratejisi, bu yaklaşımın belirtilen işlevi yerine getirmesi için önerilmektedir. Bununla birlikte, fen öğretiminde öğrencilerin bilgiyi yapılandırmalarına yardımcı olabilmek için öğretmenden gerekli durumlarda bilimsel açıklama yapma beklentisi içinde olduğu bilinmektedir. Bu açıdan ülkemizde eğitim-öğretim sürecinde özellikle açıklama ilkesinin eksikliğinin yaşandığı REACT stratejisinin genişletilmiş versiyonu olan Açıklama Destekli REACT stratejisine yönelik araştırmalar sınırlıdır. Bu nedenle, öğretim ortamlarında bu yeni stratejinin farklı konu ve değişkenlerle denenmesi ile birlikte olumlu ve olumsuz yönlerinin ayrıntılı tartışılması gerekli görülmektedir. Bu çalışma, 10. Sınıf Optik ünitesi kapsamında Açıklama Destekli REACT stratejisine uygun olarak tasarlanan öğrenme ortamlarının öğrencilerin kavramsal değişimleri ve fizik kavramlarıyla bağlamları ilişkilendirmeleri üzerine olan etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada basit deneysel yöntem ve bu yöntemin "ön test-son test tek gruplu deseni" kullanılmıştır. Güzel Sanatlar Lisesi Görsel Sanatlar Bölümünde öğrenim gören 21 öğrenci araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Optik Kavram Testi (OKT), Optik Bağlam Testi (OBT) ve Çalışma yaprakları geliştirilmiştir. OKT iki aşamalı, OBT açık uçlu sorulardan oluşmaktadır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının sonrasında sırasıyla pilot ve asıl uygulama yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizi, öğrencilerin alternatif kavramaların yerini bilimsel bilgilerin almasında ve optik kavramları ile bağlamları ilişkilendirmede etkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca, çalışma yapraklarından elde edilen veriler çalışma grubunun bazı konulardaki temel kavramları öğrenmelerinde etkili iken bazı konularda öğretmen açıklamalarına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Uygulamanın etkili olması, Açıklama Destekli REACT stratejisine uygun tasarlanan öğrenme ortamlarında kullanılan bağlamların görsel sanatlar öğrencilerinin sanat eğitimleriyle ilişkili olarak ilgi ve yeterliliklerinin dikkate alınarak düzenlenmesi, uygulamaların her aşamasında bu bağlamlara atıf yapılması, kavramların adlandırılmasında anlamakta zorluk çekilen noktalarda açıklama ilkesine başvurulmasından kaynaklanabileceği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda Açıklama Destekli REACT stratejisine uygun tasarlanan öğrenme ortamlarının fiziğin farklı konularında uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
One of the strategies that should be implemented in educating student as science literate, which is one of the 21st century skills, is the context-based teaching apporoach. One of the strategies recomended fort this apporoach to fullfill the specified function is the REACT strategy. With this, it is known that in science teaching, students expect the teacher to make scientific explanations when necessary in order to help them conceptualize knowledge. In this respect, since the research on the explanation-based REACT strategy, Which is the extended version of the above-mentioned model. Where there is a lack of the explanation priciple in the education process in our country, is limited, it is deemed necessary to discuss the positive and negative aspects of this new model in detail, along with trying it with different subjects and variables in teaching enviroments. This study aims to examine the effects of learning enviroments that designed in accordance with the explanation-supported REACT strategy within the scope of the 10th grade Optics units on students conceptual changes and their associaton of physics concepts with contexts. A simple experimental method and its "pretest-posttest single group design'' were used in the research. 21 students studying in the visual arts department of the fineart high school constitute  the study grup of the research. Optical concept test (OCT), optical context test (OCXT) and worksheets were developed as data collection tools. OCT consists of two stages OCXT consists of open-ended questions. After the validity and reliability studies, the plot and main applications  were carried out, respectively. The resulting analysis showed that students were effective in replacing alternative conceptions with scientific knowledge and connecting optical concepts and context. In the addition the data obtained from the worksheets show that while study group is effective in learning the basic concepts of in some subjects, while teacher explanations are needed in some subjects. It has been concluded that the effectiveness of the application may be due to the arrangements of the contexts used in the learning enviroments designed in accordance with the explanation-supported REACT strategy, taking into account the interests and competencies of fineart students in relation to their artistic tendecies, reffering to these context at every stage of the applications, and applying the principle of explanations in naming the concepts at points that are difficult to understand. In this context, it is recommended that learning enviroments designed in accordance with the explanation-supported REACT strategy be applied to different subjects of the physics.