Postmenopozal kadınlarda kognitif fonksiyonlar üzerine menopoz süresi ve menopoz şeklinin etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of the duration of menoposis and the form of menoposis on cognitive functions in postmenoposal women
Yazar: SÜMEYRA MELİKE ÖZBEK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA REŞAT DABAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Kadınlar = Women ; Menopoz = Menopause ; Postmenopoz = Postmenopause

Özet:
AMAÇ: Azalan östrojenin santral ve periferik sinir sistemi üzerindeki etkilerinden
yola çıkarak menopoz süresi ve menopoz şeklinin kognitif fonksiyonlar üzerinde
etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Böylece demans gelişimi için 'yüksek riskli'
kadınlar tespit edilerek; onların kognitif fonksiyonlarını korumak, hastalık
başlangıcını hafifletmek, geciktirme potansiyeli olduğu düşünülen tedavilerin
başlanmasını sağlanmak amaçlanmıştır.

YÖNTEM: Araştırmaya T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki SUAM Bağcılar
Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne herhangi bir nedenle başvuran kadın bireyler dahil
edilmiştir. Çalışmaya 01/04/2021-01/05/2021 tarihleri arasında gönüllülük esasına
dayalı olarak dahil etme kriterlerine uyan hastalardan çalışmaya katılmayı kabul eden
200 kişi yüz yüze görüşmeyle sözel ve yazılı onam alınarak çalışmaya alınmıştır.
Araştırmada yer alan anket sorularında; sosyo-demografik özellikler, ilk adet yaşları,
menopoz süreleri, menopoz tipi, menopoz dönemi şikayetlerinin olup olmadığı ve
varsa hangi şikayetlerinin olduğu sorulmuştur. Sonrasında antropometrik ölçümleri
alınarak MMT uygulanıp sonuçlar değerlendirilmiştir. İstatistiksel analiz için SPSS
15.0 for Windows programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler; kategorik
değişkenler için sayı ve yüzde, sayısal değişkenler için ortalama, standart sapma,
minumum, maksimum, ortanca olarak verilmiştir. Bağımsız gruplarda sayısal
değişkenlerin karşılaştırmaları normal dağılım koşulu sağlandığında iki grupta Student
t test, ikiden çok grupta OneWay ANOVA testi ile normal dağılım koşulu
sağlanmadığında iki grupta Mann Whitney U testi, ikiden çok grupta Kruskal Wallis
testi ile yapılmıştır. Gruplarda oranlar Ki Kare Analizi ile karşılaştırılmıştır.
İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.

BULGULAR: Çalışmaya alınan 200 kadın katılımcının yaş ortalaması 54,3±8,6
(min:31, max:86) idi. Katılımcıların ortalama menopoz süresi 7,3±7,0 yıl ( min:5 ay,
max: 36 yıl) olarak saptandı. Menopoz şekline göre %93'ü (n=186) doğal, %7'si
(n=14) ise cerrahi menopoza girdiğini belirtti. Katılımcıların mini mental test (MMT) sonuçlarına göre kognitif fonksiyon bozukluğu (KFB) olanlar %19 idi. %81'inde ise
KFB yoktu. MMT düzeyi ile menopoz süresi arasında anlamlı bir ilişki saptandı.
Menopoz şekli ile ise KFB arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Bu veriler dışında yaş
ile KFB arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştu. Eğitim düzeyi düşük olanların MMT
düzeyi anlamlı olarak düşüktü. Medeni durum, kilo ve VKİ arasında KFB arasında
istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı. Boy uzunluğu ile KFB arasında anlamlı bir
ilişki vardı. İlk adet yaşı ve menopoza girme yaşı ile KFB arasında anlamlı bir ilişki
saptanmadı. KFB olan ve olmayanların menopoz dönemi şikayet varlığı ve
şikayetlerin oranlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.

SONUÇ: Postmenopozal kadınlarda menopoz süresi ve menopoz şeklinin KF'lar
üzerine etkisini araştırdığımız çalışmamızda KFB ile menopoz süresi arasında anlamlı
bir ilişki varken, menopoz şekli ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bu sonuçlara
göre; bilişsel fonksiyonlar ile ilgili şikayetleri olan kadın hastaların menopoz süresi ve
menopoz şeklinin KF için risk faktörü olabileceği gözardı edilmemelidir.

Anahtar Kelimeler: Kognitif fonksiyon, menopoz süresi, menopoz şekli

Abstract:
AIM: To investigate whether the duration of menopause and the type of menopause
have an effect on cognitive functions based on the effects of decreased estrogen on the
central and peripheral nervous system. Thus, by determining 'high risk' women for
dementia development; It is aimed to protect their cognitive functions, to alleviate the
onset of the disease, and to initiate treatments that are thought to have the potential to
delay.

METHOD: Female individuals who applied to T.R. Health Sciences University
Haseki HPRC Bağcılar Education Family Health Center for any reason were included.
Among the patients who met the inclusion criteria on a voluntary basis between the
dates of 01/04/2021 and 01/05/2021, 200 people who agreed to participate in the study
were included in the study through face-to-face interviews with verbal and written
consent. In the survey questions in the research; Socio-demographic characteristics,
first menstrual ages, periods of menopause, type of menopause, whether there are any
complaints during menopause and what complaints they have were asked. Afterwards,
anthropometric measurements were taken and MMT was applied and the results were
evaluated. SPSS 15.0 for Windows program was used for statistical analysis.
Descriptive statistics; number and percentage for categorical variables, mean, standard
deviation, minimum, maximum, median for numerical variables. Comparisons of
numerical variables in independent groups were made using Student's t test in two
groups when normal distribution condition was met, OneWay ANOVA test in more
than two groups, Mann Whitney U test in two groups when normal distribution
condition was not met, and Kruskal Wallis test in more than two groups. The ratios in
the groups were compared by Chi-Square Analysis. Statistical significance level of
alpha was accepted as p <0.05.

RESULTS: The mean age of the 200 female participants included in the study was
54.3 ± 8.6 (min: 31, max: 86). The mean duration of menopause of the participants
was 7.3 ± 7.0 years (min: 5 months, max: 36 years). According to the type of menopause, 93% (n = 186) stated that they were natural and 7% (n = 14) stated that
they entered surgical menopause. According to the mini mental test (MMT) results of
the participants, those with cognitive dysfunction (CFD) were 19%. 81% did not have
CFD. There was a significant relationship between MMT level and the duration of
menopause. There was no significant relationship between menopausal type and CFD.
Apart from these data, a significant relationship was found between age and CFD. The
MMT level of those with low education level was significantly lower. There was no
statistically significant difference between marital status, weight and BMI between
CFD. There was a significant relationship between height and CF. There was no
significant relationship between the first menstrual age and the age at menopause and
CFD. There was no statistically significant difference in the rates of complaints during
menopause and those with and without CFD.

CONCLUSION: In our study where we investigated the effect of menopause duration
and menopause type on CF in postmenopausal women, there was a significant
relationship between CFD and menopause duration, but no significant relation was
found with the type of menopause. According to these results; It should not be ignored
that the duration of menopause and the type of menopause in female patients with
complaints about cognitive functions may be risk factors for CF.
Keywords: Cognitive function, menopause duration, menopause type