Kütüphane mobil uygulamalarında kullanılabilirlik: Cepkütüphanem örneği
Usability in library mobile applications:  the case of Cepkütüphanem
Yazar: MÜNEVVER DENİZLİ KURT
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEN ALIR DERBENT
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Bu araştırma, kütüphane mobil uygulamalarının kullanılabilirliğini incelemektedir. Günümüzde, kütüphaneler dijital dönüşüm sürecine ayak uydurarak hizmetlerini mobil uygulamalar aracılığıyla sunmaktadır. Bu araştırma ile Cep Kütüphanem mobil uygulamasının kullanıcı değerlendirmesi yapılarak, kütüphane hizmetlerine yönelik fayda sağlama ve tasarlanacak olan mobil uygulamalara yol gösterici bir çalışma olması amaçlanmıştır. Ayrıca bu araştırma ile, kullanıcı deneyimlerine yönelik sonuçları sayesinde geliştiricilere güncellemeler için fikir vermenin yanı sıra, yeni tasarlanacak kütüphane mobil uygulamalarına akademik bir altyapı sunulması hedeflenmektedir.
Araştırma, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Kütüphanesi üyesi olan ve farklı kullanıcı grupları içerisinden gönüllülük esasına göre belirlenmiş katılımcılarla gerçekleştirilmiştir. Akademik personel, idari personel ve öğrenci gruplarından beşer kullanıcı olmak üzere toplam 15 katılımcı araştırmaya dahil olmuştur. Katılımcılara öncelikle Cep Kütüphanem mobil uygulaması kullanılabilirlik testi uygulanmış, yarı yapılandırılmış görüşme soruları yöneltilmiş ve ardından Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği uygulanmıştır. Kullanılabilirlik değerlendirmelerinde baz alınan etkililik, verimlilik ve memnuniyet kavramlarına göre; kullanılabilirlik ölçeği ile kullanılabilirlik testindeki görevi tamamlama durumları etkililik boyutunu, kullanılabilirlik testinde tıklama sayısı ile harcadıkları süre verimlilik boyutunu, aynı zamanda konuşma protokolü, görüşme soruları ve Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği aracılığıyla memnuniyet boyutunun ölçülmesi amaçlanmıştır.
Araştırma bulguları, öğrencilerin uygulamayı diğer gruplara göre daha etkili ve verimli kullandığını, ancak akademik ve idari personelin bazı zorluklar yaşadığını göstermektedir. Tüm katılımcılar, uygulamayı genel olarak memnuniyet verici bulmuş, ancak memnuniyet duydukları başlıklar gruplar arasında farklılık göstermiştir. Öğrenciler, akademik ve idari personele göre daha yüksek memnuniyet oranına sahiptir. Memnuniyet oranlarının, uygulamanın verimlilik ve etkililik düzeyleriyle bağlantılı olduğu ortaya konulmuştur. Farklı kullanıcı gruplarının uygulama kullanımlarında etkililik, verimlilik ve memnuniyet açısından farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda Cep Kütüphanem mobil uygulaması genel olarak kullanılabilir bir sistem olarak değerlendirilmiş, ancak bazı tasarım iyileştirmelerine ihtiyaç duyulduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research examines the usability of library mobile applications. Today, libraries keep up with the digital transformation process and offer their services through mobile applications. This research aims to provide a user evaluation of the Cep Kütüphanem mobile application, to provide benefits for library services and to be a guiding study for mobile applications to be designed. In addition, this research aims to provide an academic infrastructure for new library mobile applications to be designed, as well as providing developers with ideas for updates thanks to the results of user experiences. 
Araştırma, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Kütüphanesi üyesi olan ve farklı kullanıcı grupları içerisinden gönüllülük esasına göre belirlenmiş katılımcılarla gerçekleştirilmiştir. Akademik personel, idari personel ve öğrenci gruplarından beşer kullanıcı olmak üzere toplam 15 katılımcı araştırmaya dahil olmuştur. Katılımcılara öncelikle Cep Kütüphanem mobil uygulaması kullanılabilirlik testi uygulanmış, yarı yapılandırılmış görüşme soruları yöneltilmiş ve ardından Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği uygulanmıştır. Kullanılabilirlik değerlendirmelerinde baz alınan etkililik, verimlilik ve memnuniyet kavramlarına göre; kullanılabilirlik ölçeği ile kullanılabilirlik testindeki görevi tamamlama durumları etkililik boyutunu, kullanılabilirlik testinde tıklama sayısı ile harcadıkları süre verimlilik boyutunu, aynı zamanda konuşma protokolü, görüşme soruları ve Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği aracılığıyla memnuniyet boyutunun ölçülmesi amaçlanmıştır.
The findings show that students used the app more effectively and efficiently than other groups, but academic and administrative staff experienced some difficulties. All participants were generally satisfied with the app, but the topics they were satisfied with differed between the groups.Students have a higher satisfaction rate than academic and administrative staff.Satisfaction rates were found to be related to the efficiency and effectiveness levels of the application.It has been determined that there are differences in terms of effectiveness, efficiency and satisfaction in the use of the application by different user groups. 
As a result of the research, Cep Kütüphanem mobile application was evaluated as a generally usable system, but it was concluded that some design improvements are needed.