Beden ve mekan
Body and place
Yazar: LÜTFİ ÖZDEN
Danışman: PROF. ZAFER GENÇAYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Beden = Body ; Kentsel mekan = Urban space ; Kentsel çevre = Urban environment ; Mekan = Space

Özet:
İlk toplumlardan günümüze kadar gelen süreçte beden konusunda çok farklı değer yargıları ortaya çıkmıştır. Beden her durumda bir mekanla ilişkilendirilmiştir. Bedenin temsili bereket tanrıçalarından modern çağın reklam panolarına kadar uzanan çok geniş bir alanı kapsamaktadır. "Beden ve mekan" konusu kentsel çevre ve bireyin bu çevreyle olan etkileşimi üzerine kuruludur. 1960' larda ortaya atılan davran ış-kişi-çevre üçlemesine dayanan model, günümüzde-çevre-kişi- davranış olarak yer değiştirerek, tüketim mekanlarının önceliğine vurgu yapmaktadır. Böylece birey kentsel mekanın edilgen katılımcısı olmuştur. Bireyin sosyal alanla olan etkileşimi; kamusal alanda bedenin temsili ve grotesk anlatımda ortaya çıkan ikileşme hali, bireyin iki farklı zaman ve mekanı aynı anda duyumsamasına dönüşür. Buna bağlı olarak bireyin yaşadığı çelişkiler; teknoloji çağıyla birlikte hızla artan metalaşma ve bu süreç içersinde bedene yüklenen akılcı yaklaşımların gösteri kültürüne kadar gelen yıkıcı sonuçları olmuştur. Kamusal alanda duyarsız hale getirilen birey, sosyal ve psikolojik açıdan özel- kişisel mekan algısıyla kendi alanını belirler. Bu durum, tüketim toplumu modellerinin ürettiği mekanlarda yalnızlaşma halinin de nedenlerindendir. Günümüzde tüketime bağlı olarak gelişen başka bir konu da, beden üzerinden hareketle bedenin teşhiri ve onun metaya dönüşmesidir. Çalışma kapsamında ortaya çıkan uygulamalarda ve verilen örneklerde beden temsilleri, erotik ya da pornografik bir değerlendirmenin dışında tutularak tepkisel bir anlayışla ortaya çıkmıştır. Ayrıca konuyla ilgili verilen örneklerde boya resimlerin yanı sıra, günümüz sanatında kendi bedenini sanat yapıtı olarak ele alan sanatçılar da örnek alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Beden, Mekan, Eleştiri, Kamusal, Mahrem

Abstract:
From the first societies up to now there have been many different assesments about body subject. In this process "the phenomenon of body" has been associated with a certain space in every condition. The representation of the body spreads out to a wide area ranging from the fruitfulness goddesses to the billboards of modern age. The theme of "body and space" is based upon urban environment and interaction between individual and this environment. The triptych of 1960's behaviour- individiual-environment has left its place to in reverse nowadays environment- individual-behaviour, emphasizing the priority of consumption spaces. Consequently the individual has been a passive participant of the urban place. The interaction of an individual with social area, the representation of body in public space and the condition of duality which appears in grotesque sense transforms into the sensation of two different moments and spaces at the same moment by the individual. Thus through the rationalistic approaches to "body" the individual experienced the destructive contradictions derived from the society of the spectatle. The individual who was forced to be insensitive one in public space determines his own area through his private-personal perception of space in terms of sociological and psychological aspects This situation is one of the reasons of loneliness in spaces where consumption society models produced. Another matter which emerges alongside consumption is the exhibitionism of body and its becoming merchandise. The body representations that are seen both in appied works and samples given within the framework of the thesis have not been considered as pornographic images but as semi-erotic ones as the products of an reactionist attitude. In addition to above mentioned, apart from the examples related with the thesis, not only individual paintings but also other artists who use their own body as a work of art in today's art have been considered as well. Key Words: Body, Place, Critique, Publice, Private