Kentsel dönüşüm alanlarında mahallenin fiziki ve sosyal değişimi: Konya Çaybaşı Mahallesi örneği
Physical and social change of the neighborhood in urban transformation areas: Konya Çaybaşi Neighborhood example
Yazar: AYŞE UĞUR
Danışman: PROF. DR. DİCLE AYDIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentin özü olan mahalle, toplumumuzda sadece fiziki bir mekânı ifade etmez. Aynı zamanda sosyal ilişkilerin kurulduğu, dayanışma, yardımlaşma, komşuluk gibi kavramların yaşandığı toplumsal bir mekândır. Küreselleşen dünyada mekânları daha sağlıklı-kullanılabilir hale getirmek ve değişen ihtiyaçlara cevap vermek adına yapılan en yaygın müdahale olan, kentsel dönüşüm projeleri, mahalle kültürünü fiziksel ve sosyal yapısını etkilemiştir.
Bu çalışmada kentsel dönüşüm ile farklılaşan Çaybaşı Mahallesinden (Konya-Meram) bir alan incelenmiş ve değişim öncesi ve değişim sonrası fiziksel ve sosyal değişimlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda tez kapsamında Mesnevi, Reyhan Park ve Divan Park Konutlarının bulunduğu alanlar sosyal ve fiziki yönden incelenmiş olup, mahalle kavramına etkileri irdelenmiştir.           Çalışma kapsamında fiziksel analizler yapılmış, görüşme ve anket yöntemi ile kullanıcıların sosyal ilişkilerine ve mekânları deneyimlemelerine ilişkin görüşleri alınmıştır. Ayrıca kentsel dönüşüme tanık olmuş mahallenin ileri gelenleriyle yapılan görüşmelerden veriler elde edilmiştir. Çalışmanın kavramsal altyapısının oluşturulmasında bilimsel çalışmalardan yararlanılmış, alandan çekilen fotoğraflar, çizimler, Meram Belediyesi arşivinden alınan teknik belgeler ve raporlar çalışmada kullanılan diğer materyaller olmuştur.
Çalışmada incelenen alanla sınırlı olmak kaydıyla kentsel dönüşüm uygulaması ile fiziksel anlamda; morfolojik yapıda, yol alanlarında, açık yeşil alanlarda, donatı alanlarında ve sokak-bina ilişkilerinde meydana gelen değişimlerin, sosyal anlamda ise; komşuluk ilişkileri, dayanışma, yardımlaşma ve ait olma kavramlarında değişimlerin yaşandığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Theneighborhoodthat is thecore of thecitydoesn'tjustreferto a physicalplace in oursociety. It is also a socialplacewheresocialrelationsareestablished, whereconceptssuch as solidarity, assistance, neighbourlinessareexperienced. Urban regenerationprojects, the most commonintervention in theglobalizedworldtomakespaceshealthier-availableandrespondingtochangingneeds, haveaffectedthephysicalandsocialstructure of neighbourhoodculture.
Thisstudyexamined an areafromtheÇaybaşıQuarter (Konya-Meram) that is differentiatedby urban transformationandaimed at identifyingphysicalandsocialchangesbeforeandafterchange.Inthiscontext, theareas of Mesnevi, Reyhan Park, andDivan Park Residenceswerestudiedsociallyandphysically, andtheireffects on theconcept of theneighborhoodwereexamined. Physicalanalysiswasconductedwithinthescope of thestudy, interviewingandquestioningmethodandusers' views on theirsocialrelationshipsandexperience of spaces. Data wasalsoobtainedfrominterviewswithneighbourhooddignitarieswho had witnessed urban transformation.Scientificstudieswereused in buildingtheconceptualinfrastructure of thework, photographstakenfromthefield, drawings, technicaldocumentsfromthe Meram Municipality Archive andreportswereothermaterialsused in thestudy.
In a physical sense withthepractice of urban regeneration, limitedtotheareastudied in thestudy; changes in morphologicalstructure, roadareas, lightgreenspacesequippingareas, Street-buldingrelations in socialterms; it has beenestablishedthattherehavebeenchanges in thenotions of neighbourlyrelations, solidarity, assistanceandbelonging.