Pay piyasalarında volatilite modellemesi: BİST banka endeksi üzerine bir uygulama
Volatility modeling in stock markets: An application on the BIST banks index
Yazar: FAİK ÖTÜN
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA NUR
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARCH model = ARCH model ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Borsa = Stock exchange ; Borsa endeksi = Stock exchange index

Özet:
Volatilite, fiyat dalgalanmalarının ölçüsü olarak kullanılır ve riskin derecesini yansıtır bu nedenle volatiliteyi etkili bir şekilde modellemek ve tahmin etmek finansal piyasalarda stratejik kararlar almak için kritik bir önem arz etmektedir. Ayrıca volatilite yatırımcılar, risk yöneticileri ve finansal kurumlar için risk yönetimi, portföy çeşitlendirmesi ve karar verme süreçlerinde kritik bir rol oynar. Bu kapsamda çalışmada Şubat 2000-Temmuz 2023 kapsayan BİST Banka Endeksi getiri volatilitesinin simetrik ve asimetrik modeller ile araştırılması amaçlanmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda BİST Banka endeksi için ilgili dönemde en uygun volatilite modelinin GARCH (1,1) olduğu tespit edilmiştir. Buna göre BİST Banka endeksine etki eden şokların yaklaşık %14'ü geçmiş dönem şoklardan ve %59'nun mevcut dönemden bir önceki dönem şoklarından kaynaklandığı ortaya çıkarılmıştır. Koşullu değişen varyansın tarihsel süreçteki dalgalanmalarına göre 2001, 2008 ve 2022 dönemleri en yüksek volatilite tarihleri olarak belirlenmiştir. HL ölçüsü hesaplamaları sonucunda de BİST Banka Endeksi serisinde meydana gelen bir şokun etkisinin 2 aydan fazla sürebileceği gözlemlenmiştir. BİST Banka endeksinde meydana gelen voltilite kümelenme tarihlerinin 2001 Türkiye ekonomik krizi ve 2008 Küresel finansal kriz dönemlerinde gerçekleştiği söylenebilir. Elde edilen bulgular yatırımcılar, banka yöneticileri, analistler ve piyasa katılımcıları açısından önemlidir.

Abstract:
Volatility is used as a measure of price fluctuations and reflects the degree of risk, so modelling and forecasting volatility effectively is critical for making strategic decisions in financial markets. Moreover, volatility plays a critical role in risk management, portfolio diversification and decision-making processes for investors, risk managers and financial institutions. In this context, this study aims to investigate the return volatility of the BIST Bank Index between February 2000 and July 2023 with symmetric and asymmetric models. As a result of the analyses, it is determined that the most appropriate volatility model for the BIST Bank Index in the relevant period is GARCH (1,1). Accordingly, it is revealed that approximately 14% of the shocks affecting the BIST Bank index are caused by shocks in the past period and 59% of the shocks in the period before the current period. According to the historical fluctuations of the conditional variance, 2001, 2008 and 2022 periods were determined as the highest volatility dates. As a result of the HL measure calculations, it can be said that the effect of a shock in the BIST Bank Index series can last more than 2 months. It can be said that the volatility clustering dates in the BIST Bank index occurred during the 2001 Turkiye economic crisis and 2008 Global financial crisis periods. The findings are important for investors, bank managers, analysts and market participants.