Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek endemik alt türünün in vitro ortamda çoğaltımı
In vitro propagation of endemic plant subspecies of Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek
Yazar: GÜLTEN CÜHEYDA BULMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BETÜL AKIN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKET AKANIL BİNGÖL
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu tez çalışmasında, tıbbi ve ekonomik öneme sahip aynı zamanda endemik ve nesli tehlike altındaki Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek alt türünün in vitro ortamda çoğaltılması için en uygun şartların belirlenmesi amaçlanmıştır.  In vitro çimlendirmede farklı konsantrasyonlarda Plant Preservative Mixture, Giberellik Asit ve Juglon kullanılmıştır. Doku kültüründe çimlendirilen tohumlardan elde edilen fideler mikroçoğaltımda eksplant kaynağı olarak kullanılmıştır. Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek alt türünde sürgün oluşumu en iyi 2 mg/L BAP uygulamasında gerçekleşmiştir. 
Köklenme gelişiminde MS ve farklı konsantrasyonlarda NAA, IBA ve juglon ile bunun yanı sıra Mod MS ve farklı konsantrasyonlarda juglon gibi büyüme düzenleyicisi içeren besin ortamlarının, eksplant başına düşen kök sayısı, kök uzunluğu ve kök gelişim yüzdesi üzerine etkileri araştırılmıştır. Kök oluşumunda en başarılı ortamın, 10-7 M juglon içeren Mod MS ortamının olduğu görülmüştür. Bunu 10-6 M juglon içeren Mod MS takip etmiştir.  Köklenen bitkicikler, dış ortam şartlarına alıştırılarak aşama aşama toprağa aktarılmıştır. İki haftalık süre sonunda bitkimize ait fidelerin tamamı yaşamını devam ettirmiştir. Toprağa adaptasyonu sağlanan S. cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek alt bitkilerinin yetiştiği arazi şartlarına (Tavşanlı/Nusretler) aktarımı başarılı bir şekilde gerçekleşmiştir.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to determine the most suitable conditions for the in vitro propagation of the endemic and endangered Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek subspecies, which has medicinal and economic importance. Diferent concentrations of Plant Preservative Mixture, Gibberellic Acid ve Juglone were used for in vitro germination. Seedlings, obtained from in vitro germinated plantlet, were used as an explant sources in tissue culture studies. It was determined that the best shoot regeneration in Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek subspecies was achieved in 2 mg/L BAP treatment.
The effects of MS and different concentrations of NAA, IBA, and juglone as well as growth regulators such as Mod MS and different concentrations of juglone on the number of roots per explant, root length, and root growth percentage were investigated on rooting development. It was observed that the most successful medium in root formation was Mod MS medium containing 10-7 M juglone. This was followed by Mod MS containing 10-6 M juglone. Rooted plantlets were gradually transferred to the soil by adapted external conditions. At the end of the two-week period, all of the seedlings survived. The transfer of Stachys cretica L. subsp. kutahyensis Akçiçek plants, which were adapted to the soil, to the field conditions (Tavşanlı/Nusretler) was successfully carried out.