12-15 yaş arası ergenlerde istismar ve ihmal ile akran zorbalığı ve benlik algısı arasındaki ilişki
The relationship among abuse and neglect with peer bullying and self concept perception between ages of 12-15 adolescence
Yazar: BİRGÜL DEMİRCAN
Danışman: DR. CANAN GÜRSEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Benlik algısı = Self perception ; Duygusal istismar = Emotional abuse ; Ergenler = Adolescents ; Zorbalık = Bullying ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; İhmal = Neglect ; İstismar = Abuse

Özet:
Araştırmada 12-15 yaş arası ergenlerde istismar ve ihmal ile akran zorbalığı ve benlik algısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Uygulama 2013-2014 eğitim öğretim yılları arasında Artvin İli'nde Şavşat İlçesinde 12-15 yaş arası 6., 7., 8., 9., sınıfta öğrenim görmekte olan 136'sı erkek 114'ü  kız toplam 250 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Araştırmada, bireylerin bazı kişisel özelliklerini belirleyebilmek için araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ile "Çocuk İstismarı Tarama Anketi", "Zorba Davranışlar Anketi", "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin istatiksel değerlendirilmesinde SPSS (Statistical Package Social Sciences) 22.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Anket formunda yer alan niteliksel veriler sayı ve yüzde dağılımı olarak değerlendirilmiştir. Nicel veriler ise aritmetik ortalama, standart sapma değerleri ile hesaplanmıştır. Nitel değişkenler sayı ve yüzde dağılımı olarak değerlendirilmiştir. Nicel verilerin normal dağılıma uygunluğunu değerlendirmek amacıyla kolmogrov smirnov testi uygulanmıştır. Bu test sonucunda verilerin normal dağılmadığının belirlenmesi sebebiyle istatistiksel değerlendirmede iki grup arası karşılaştırmalar için Mann Whitney u testi kullanılmıştır. Üç ve üzeri olan grupların karşılaştırılmasında Kruskal Wallis testi ve çoklu karşılaştırmalarda conover inman testi kullanılmıştır. Normal dağılmayan verilerin arasındaki ilişki spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Bütün istatistiksel analizlerde önemlilik seviyesi olarak p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma sonucunda kız öğrencilerde duygusal istismar daha fazla görülürken erkek öğrencilerde ekonomik istismar daha fazla görülmektedir. Yaş ve okul kademesi ile zorba davranışların mağduru olma arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. 12 yaşındaki öğrenciler 15 yaşındaki öğrencilere göre, daha sık zorba davranışların kurbanı olmaktadırlar. Anne babası ayrı yaşayan, sosyoekonomik düzeyi düşük ve kardeş sayısı fazla olan ailelerdeki öğrenciler, anne babası birlikte yaşayan, sosyoekonomik düzeyi yüksek ve kardeş sayısı az olan öğrencilere göre daha fazla ekonomik istismara maruz kalmaktadırlar. Babası yaşamayan öğrencilerde benlik algısı daha düşüktür. Annenin eğitim seviyesi düştükçe çocukların fiziksel istismara uğrama durumları ve zorba davranışların kurbanı olma durumları da artmaktadır. İstismar, duygusal istismar ve fiziksel istismar ile zorba davranışların kurbanı olma durumu arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. İstismar, duygusal istismar, cinsel ve fiziksel istismar ile zorba davranışların uygulayıcısı olma durumu arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. İstismar, duygusal istismar, fiziksel istismar ve ihmal ile benlik algısı arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır.


Anahtar Kelimeler: İhmal ve İstismar, Akran Zorbalığı, Benlik Algısı

Abstract:
In this research abuse in adolescence between 12-15 ages and peer victimization with negligence and self-concept relation is investigated. While relations between adolescences abuse- negligence situations and peer victimization and self-concept are investigated in correlation type survey model, as for that whether the relations differentiate or not between abuse-negligence situations with bully behavior and self-concept with socioeconomic level and registered province, sex, age, grade, number of siblings, mother education situation, father education situation, unity-separation of mother-father, mother living status, father living status, mother full-step status, father full-step status are investigated as part of comparison type relational survey model. This research is conducted 250 students, 114 girls and 136 boys who study at sixth, seventh, eighth and ninth grades, during 2013-2014 academic years in Şavşat/ Artvin. In order to determine some personal characteristics of person, "Individual Information Form" prepared by researcher, with "Child Abuse Survey Questionnaire", "Bully Behavior Questionnaire", "Rosenberg Self Respect Scale" are used. While data is evaluated statistical, SPSS (Statistical Package Social Sciences) 22.0 statistic package program is used. Qualitative data in questionnaire form is evaluated as number and percentage distribution. As for that quantitative data is counted with arithmetic average standard deviation. Qualitative variables have been evaluated as number and percentage range. In order to evaluate suitability of quantitative data to normal distribution, kolmogorov-smirnov test is put into practice. As a result of this test, it is specified that data does not disperse normally, so at the statistical evaluating Mann Whitney test is used for comparison between two groups. Comparison between three and more groups, Kruskal Wallis test and at multi comparisons Conover inman test are used. The relation between data, which doesn't disperse normally, is evaluated by Spearman correlation analysis. Its importance level at statistical analysis is accepted p< 0,05. As a result of research, while emotional abuse is seen among girl students mostly, economic abuse is seen among boy students more. Meaningful relation is found between age, grade and being victim of bully behavior. 12-year-old students become victim of bully behaviors more frequently than 15-year-old students. Students whose mother and father are separated, socioeconomic level is low, who have many siblings are exposed economic abuse more than students whose mother and father are together and socioeconomic level is high, and who have few siblings. Self-concept is low among students whose fathers are not alive. If mother's education level is low, the situation of child's coming across physical abuse and being victim of bully behavior increase. There is a positive oriented relation between abuse, emotional abuse, physical abuse and being victim of bully behavior. There is a positive relation between abuse, emotional abuse, sexual and physical abuse and being executive of bully behavior. There is a positive relation between abuse, emotional abuse, physical abuse, negligence and self-concept.


Key Words : Abuse and Neglect, Peer Bullying, Self Consept Perception