İşletme grubuna bağlı şirketlerde sınır ötesi satınalmalar: Ters bilgi transferi ve grup üyesi şirketler arasında bilginin paylaşılması
Cross-border acquisitions in business group affiliated firms: Reverse knowledge transfer and sharing the knowledge among affiliates of the group
Yazar: NİMET KALKAN
Danışman: PROF. DR. TÜLAY İLHAN NAS
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çalışma iki araştırma sorusuna yanıt aramaktadır. İlk araştırma sorusunda, Türkiye kökenli
holding üyesi şirketlerin uluslararasılaşmasında sınır ötesi satınalmaların ne anlam ifade ettiği, ikinci araştırma sorusunda ise sınır ötesi satınalmalar sonrasında gerçekleştirilen ters bilgi transferi ve transfer edilen bilginin holding üyesi şirketler arasında paylaşılması süreçlerinin anlaşılması amaçlanmaktadır. Temel nitel araştırma deseniyle tasarımlanan araştırmanın verilerini dört holdinge bağlı altı şirketin sekiz üst düzey yöneticisiyle yapılan derinlemesine görüşmeler oluşturmaktadır. Araştırmanın analizleri her araştırma sorusu için ayrı olmak üzere MAXQDA programı aracılığıyla iki aşamada tamamlanmıştır. Birinci aşamada veri hem satınalma motivasyonlarının anlaşılması hem satınalmaların teorik arka planının anlaşılması bakımından Uluslararasılaşma Süreci Modeli (Uppsala), Eklektik Paradigma, LLL Yaklaşımı, Sıçrama Yaklaşımı ve Bilgi Temelli Yaklaşım
açısından irdelenmiştir. Araştırma sonuçları, görüşülen şirketlerin sınır ötesi satınalmalarda öncelikli motivasyonun pazar ve etkinlik arama olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgularda şirketlerin yaptığı ilk satınalmalar konusunda ortaya çıkan sonuçlar, yapılan sınır ötesi satınalmaların sıçrama yaklaşımı ile açıklanabildiğini göstermektedir. Sıçrama adımları ise sektörlere göre farklılık göstermektedir. Buna göre, gıda ve içecek alanında faaliyet gösteren şirketlerin genellikle gelişmekte olan ülkelere yatırım yapmakla beraber ilk satınalmalarda geniş pazar ağına ulaştıracak sıçrama adımlarını takip ettikleri görülmektedir. Teknoloji ve enerji alanında faaliyet gösteren şirketlerin ise genel olarak hem gelişmiş hem gelişmekte olan ülkelere yatırım yaptıkları, ilk satınalmalarda ise teknolojik bilgiye ulaşma amacıyla gelişmiş ülkelerde satınalma yaptıkları söylenebilmektedir.
Araştırma analizlerinin ikinci aşamasında, satın alınan şirketlerden yapılan ters bilgi transferi
ve bilginin işletme grubu içinde paylaşılması süreçlerinde kullanılan mekanizmalar anlaşılmaya
çalışılmıştır. Araştırma sonuçları, ters bilgi transferinde en fazla kullanılan mekanizmanın
çalışanların transfer edilmesi olduğunu, bunu düzenlenen formel toplantıların ve gerçekleştirilen en
iyi uygulama transferlerinin izlediğini göstermektedir. Bilginin işletme grubuna bağlı şirketler
arasında paylaşılması söz konusu olduğunda ise formel toplantılar başta olmak üzere çalışan
transferleri, en iyi uygulama aktarımları ve informel görüşmelerin en fazla kullanılan mekanizmalar
olduğu görülmektedir. Araştırma sonuçlarına göre matris yapılanma ve tek takım uygulamalarının
ters bilgi transferini olumlu etkilediği söylenebilmektedir. Belirli kısıtlar çerçevesinde yürütülse de araştırmanın sonuçlarıyla stratejik yönetim, uluslararası işletmecilik ve bilgi transferi literatürüne teorik, pratik ve yönetimsel katkı sunduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The study aims to answer two research questions. The first one is to understand the meaning
of cross-border acquisitions in the internationalization of Turkish business group member companies, and the second aims to understand the processes of reverse knowledge transfer following crossborder acquisitions and the sharing of transferred knowledge among business group sister affiliates. The study was designed with a basic/generic qualitative research design, and the data of it consisted of in-depth interviews with eight senior managers from six companies affiliated with four business groups. The analysis was completed for each research question in two stages using MAXQDA. In the first stage, the data analysed in terms of the Internationalization Process Model (Uppsala), the Eclectic Paradigm, the Perspective of LLL, the Springboard Perspective, and the Knowledge-Based View, both in terms of understanding the motivations and the theoretical background of acquisitions. The results reveal that the primary motives of cross-border acquisitions for the interviewed companies are market-seeking and efficiency-seeking. The emphasis on the importance of the first cross-border acquisitions of the firms shows that the Springboard Perspective can explain the internationalization of the companies. Besides, the steps of the spring differ across the sectors. Accordingly, companies operating in the food and beverage sector generally invest in developing countries and follow the springboard in their first acquisitions to reach a broad market network. On the other hand, companies operating in technology and energy generally invest in developed and developing countries and make their first acquisitions in developed countries to access technological knowledge.
In the second stage of the analysis, the aim is to understand the mechanisms used in the
processes of reverse knowledge transfer from acquired companies and sharing the knowledge with
business group affiliated firms. The results show that the most used mechanism for reverse
knowledge transfer is employee transfer, followed by formal meetings and best practice transfers.
About sharing knowledge among the companies of the business group, formal meetings, employee
transfers, best practice transfers, and informal meetings are the most used mechanisms. According
to the results, matrix organization and one-team practices also positively affect reverse knowledge
transfers. Although the research has limitations, the results provide theoretical, practical, and
managerial contributions to the literature on strategic management, international business, and
knowledge transfer