Tenofovir kullanan ve emziren annelerde tenofovirin anne sütündeki düzeyinin belirlenmesi
The determination of tenofovir level in breast milk of nursing mothers under tenofovir therapy
Yazar: UMRAN ŞUMEYSE ŞİRİN
Danışman: DOÇ. DR. BİLGÜL METE
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Emzirme = Breast feeding ; Hepatit B = Hepatitis B ; Tenofovir = Tenofovir

Özet:
Amaç: Bu çalışmada emzirme döneminde tenofovir disoproksil fumarat (TDF) kullanan kronik hepatit B (KHB) hastalarında tenofovirin anne plazması, anne sütü ve bebekteki konsantrasyonlarının belirlenmesi ve ilaç düzeyini etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmamıza 2014-2017 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı'nda KHB nedeniyle takip edilen veya kliniğimize yönlendirilen, emzirme döneminde en az bir aydır TDF kullanan anneler alınmıştır. Toplam 11 anne bebek çifti çalışmaya dahil edilmiştir. Anne ve bebeklerden eş zamanlı olarak anne kanı, anne sütü ve bebek kanı örnekleri birer kez alınmış, liquid chromatography tandem mass spectrometry (LC-MS/MS) yöntemi ile tenofovir konsantrasyonları belirlenmiştir. 
Bulgular: Tenofovir konsantrasyonları 4-600 ng/mL aralığında tayin edilmiştir. Anne plazması ve anne sütü örneklerinde tenofovir konsantrasyon ortancaları sırasıyla 88,44 (IQR: 62,47-116,17) ng/mL, 6,69 (IQR: 4,88-7,03) ng/mL saptanırken, bebek plazma örneklerinin hepsinde tenofovir konsantrasyonu 0 ng/mL olarak belirlenmiştir. Anne sütü/plazma tenofovir konsantrasyon oranı 0,07 olarak saptanmıştır. Anne sütündeki tenofovir konsantrasyonu ile anne plazmasındaki tenofovir konsantrasyonu arasında pozitif yönde, kuvvetli ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r: 0,7 p < 0,05). Annenin yaşı, boyu, kilosu, bebeğin yaşı, TDF kullanma süresi ve son ilacın içilme saati ile tenofovir konsantrasyonları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. 
Sonuç: Bu çalışma ile KHB nedeniyle emzirme döneminde TDF kullanımı ile anne sütüne az miktarda tenofovir geçtiği, bebeğin sistemik dolaşımına da saptanabilir düzeyde ilaç geçmediği görülmüştür. Bu sonuçlar bu dönemde TDF kullanımının güvenli olacağını düşündürmekle birlikte, bebeklerde uzun vadede herhangi bir yan etki gelişip gelişmediğini irdeleyecek geniş çaplı ayrı bir kohort çalışması ile değerlendirilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Kronik Hepatit B, anne sütü, tenofovir

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to determine of tenofovir concentration in maternal plasma, breast milk and infants and factors affecting drug levels in chronic hepatitis B (CHB) patients using tenofovir disoproxil fumarate (TDF) during breastfeeding period.
Patients and Method: Patients followed up or transferred to Istanbul University Cerrahpasa Medical Faculty Infectious Diseases and Clinical Microbiology Department for CHB and who had recevied TDF at least for one month during breastfeeding period between 2014-2017 years were enrolled in this study. A total of 11 mother infant pairs had been included in this study. Maternal blood, breast milk and infant blood samples were obtained simultaneously from mother and infant pairs. Tenofovir concentrations were determined by liquid chromatography tandem mass spectrometry (LC-MS / MS) method.
Results: Tenofovir concentrations were determined at range a of 4-600 ng / mL. The median concentrations of tenofovir in maternal plasma and breast milk samples were 88,44 (IQR: 62,47-116,17) ng / mL, 6,69 (IQR: 4,88-7,03) ng /mL, respectively. Tenofovir concentrations in all of the infant plasma samples were determined as 0 ng/mL. The ratio of tenofovir concentration in breast milk/maternal plasma was determined as 0,07. There was a strong and statistically significant relationship between the concentration of tenofovir in breast milk and maternal plasma (r: 0,7 p <0,05). There was no significant relationship between tenofovir concentrations and age, height and weight of the mothers, baby's age, duration of TDF use, and time of the last TDF dose.
Conclusion: This study demonstrated that TDF use during breastfeeding due to CHB, leads to passage of small amount of tenofovir to the breast milk and no any detectable drug is present in the baby's systemic circulation. These results suggest that use of TDF is safe during the breastfeeding period, but a wider cohort study evaluating whether any side effects will develop or not in the long term in infants is required. 
Keywords: Chronic Hepatitis B, breast milk, tenofovir