Ortaokul öğrencilerinin problem çözme becerilerinde otomatik düşüncelerinin ve karar verme stillerinin rolü
The role of automatic thought and decision making style of middle school students on problem solving skills
Yazar: BURAK ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET BEDEL
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Karar verme = Decision making ; Karar verme stilleri = Decision making styles ; Karar verme yöntemleri = Decision making methods ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability

Özet:
Araştırmanın amacı, ortaokul 7. sınıf ve 8. sınıf öğrencilerinin otomatik düşünceleri ve karar verme stillerinin problem çözme becerilerini açıklamadaki rolünü belirlemektir. Araştırma, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Kağıthane ilçesinde bulunan dördü normal ve biri imam hatip ortaokul olan toplam beş farklı ortaokulda öğrenim gören 500 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Bu amaçla Kişisel Bilgi Formu, İlköğretim Düzeyindeki Çocuklar için Problem Çözme Envanteri, Çocukların Otomatik Düşünceleri Ölçeği ve Ergenlerde Karar Verme Stilleri Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Bağımsız Ortalamalar için T testi, Tek Yönlü Anova, Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Hiyerarşik Regresyon Analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, erkek ve kız öğrenciler arasında problem çözme puan ortalamaları ve otomatik düşünceler puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşmadığı; erkek öğrencilerin karar verme stilleri puan ortalamaları kız öğrencilerin karar verme stilleri puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. 7. sınıf öğrencileri ile 8. sınıf öğrencileri arasında problem çözme, otomatik düşünceler ve karar verme stilleri puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır. Öğrencilerin ailelerinin aylık gelir durumuna göre problem çözme puan ortalamaları, otomatik düşünceleri puan ortalamaları ve karar verme stilleri puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır. Öğrencilerin problem çözme becerileriyle otomatik düşünceleri alt boyutları arasında anlamlı düzeyde negatif ilişkilerin olduğu görülmüştür. Problem çözme becerileri ile karar verme stilleri ölçeği öz-saygı, ihtiyatlı seçicilik alt boyutları arasında anlamlı düzeyde pozitif ilişki; karar verme stilleri ölçeği umursamazlık, panik ve sorumluluktan kaçma alt boyutları arasında anlamlı düzeyde negatif yönde ilişki olduğu görülmüştür. Problem çözme becerileri karşısında yordayıcı faktör olarak otomatik düşünceler ve karar verme stillerinin toplam varyansın %52'sini açıkladığı görülmüştür. Bu değişkenlerin, problem çözme becerileri karşısında yordayıcı faktör olarak değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the study was to examine the role of automatic thought and decision-making styles of 7th and 8th grade students in explaining problem solving skills. The study was conducted with 500 students from five different secondary schools in the district of Kağıthane in Istanbul in 2018-2019 academic year. Personal Information Form, Problem Solving Inventory for Primary School children, The Scale of Children's Automatic Thoughts and The Scale of Adolescents Decision Making Styles were applied. In the analysis of the data, T test for İndependent Means, One Way Anova, Pearson Correlation Analysis, and Multiple Hierarchical Regression Analysis were used. The mean scores of problem solving and automatic thoughts scores of male and female students did not differ significantly; The mean score of decision-making styles of male students was found to be significantly higher than that of female students. The mean scores of problem solving, automatic thoughts and decision-making styles did not differ significantly between 7th and 8th grade students. According socio-economic income level of students' families, the mean scores of problem solving, automatic thoughts and decision-making styles did not differ significantly. There was a significant negative relationship between students' problem solving skills and sub-dimensions of automatic thoughts. There was a significant positive relationship between problem solving skills, self-esteem and prudent selectivity sub-dimensions of decision-making styles scale. It was also found a significant negative correlation between neglect, panic and responsibility avoidance sub-dimensions of decision making style. The predicting factors of automatic thoughts and decision making style were observed to explaind %52 of the total variance in problem solving skills. It was concluded that these variables can be evaluated as predictors to explain problem solving skills.