Gebelik öncesi dönemdeki kadınlarda diyabet riski ve etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of the risk of diabetes and affecting factors in women during pre-pregnancy period
Yazar: FATMA ÇEŞMECİ GÜNDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE EKİCİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Erken teşhis = Early diagnosis ; Gebelik = Pregnancy ; Kadınlar = Women ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Gebelik öncesi dönemde bulunan kadınların diyabet riskinin tanımlaması ve etkileyen bireysel ve gestasyonel diyabetle ilişkili obstetrik özelliklerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Çalışma, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı, bir aile sağlığı merkezinde gerçekleştirilmiştir. Veriler 15.10.2021-15.01.2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen, 18 yaş ve üzeri, daha önce diyabet tanısı almamış, bir yıl içerisinde gebelik planlayan 221 kişi dâhil edilmiştir. Veriler tanıtıcı özellikler bilgi formu (18 soru) veile yüzyüze görüşülerek toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, pearson korelasyon testi, Independent t testi ve varyans analizi, post-hoc testleri yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir.
       Katılımcıların yaş ortalaması 32,47±5,38, Beden Kitle İndeksi (BKİ) ortalaması 24,31±4,63, bel çevresi ortalaması 83,17±13,75 olup, %40.3'ü fazla kilolu ve obez bulunmuştur. Katılımcıların %25,3'ünün kronik hastalığının olduğu, %21,7'sinin sigara kullandığı, %19,5'inin alkol kullandığı, %59'unun fiziksel aktivite yapmadığı belirlenmiştir. Katılımcıların FINDRISK puan ortalamasının 8,99±5,72 (hafif diyabet riski) olduğu bulunmuştur. Katılımcıların diyabet risk düzeyleri incelendiğinde %40,3'ünün düşük, %20,4'ünün yüksek ve çok yüksek bulunmuştur.
       Katılımcıların yaş, eğitim düzeyi, kronik hastalık durumu, BKİ, bel çevresi, önceki gebelikte alınan kilo durumu ve gestasyonel diyabet tanısı alma, 4 kg üzeri çocuk doğurma, polikistikover tanısı alma değişkenleri ile FINDRISK puan ortalamaları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu bulunmuştur (p<0,05). FINDRISK puan ortalaması ile aylık gelir durumu, sosyal güvence, sigara ve alkol kullanma ve fiziksel aktivite yapma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Gebelik öncesi dönemdeki kadınlarda diyabet riskinin tespiti ve öncelikle fizik aktivite, kilo kontrolüne ilişkin önlemlerin başlatılması önerilmektedir.

Abstract:
It was done in a descriptive type in order to define the diabetes risk of women in the pre-pregnancy period and to determine the obstetrical characteristics associated with individual and gestational diabetes. The study was carried out in a family health center affiliated to the Istanbul Provincial Health Directorate. Data were collected between 15.10.2021 - 15.01.2022. 221 people who were selected by the sampling method for research purposes, aged 18 and over, who were not diagnosed with diabetes before and who were planning a pregnancy within a year were included. Data was collected through face-to-face interviews with the descriptive information form (18 questions) and the Finnish Diabetes Risk Score (FINDRISK) questionnaire. Pearson correlation test, Independent t test, analysis of variance, and post-hoc tests were used to evaluate the data. Significance level p<0.05 was accepted.

Average age of the participants was 32.47±5.38, average Body Mass Index (BMI) was 24.31±4.63, average waist circumference was 83.17±13.75, 40.3% of them were overweight and obese. It was determined that 25.3% of the participants had a chronic disease, 21.7% smoked, 19.5% used alcohol, and 59% did not do physical activity. It was found that the average FINDRISK score of the participants was 8.99±5.72 (mild diabetes risk). When the diabetes risk levels of the participants were examined, 40.3% were found to be low, 20.4% high and very high.

It was found that there was a statistically significant difference between the variables of age, education level, chronic disease status, BMI, waist circumference, weight gained in previous pregnancy and diagnosis of gestational diabetes, giving birth to a child over 4 kg, diagnosis of polycystic ovary and average FINDRISK score (p<0.05). There was no statistically significant difference between average FINDRISK score and monthly income, social security, smoking and alcohol use, and physical activity (p>0.05). It is recommended to determine the risk of diabetes in women in the pre-pregnancy period and to initiate measures related to physical activity and weight control.