Sağlık belirleyicilerin nesiller boyunca hareketinin incelenmesi; Alzheimer örneği /
Yazar: MEHMET GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. MURAT ANIL MERCAN
Gebze Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Hastalık = Disease ; Nesiller arası hareketlilik = Intergenerational mobility ; Sağlığın sosyal belirleyicileri = Social determinants of health

Özet:
Küreselleşen dünyada sağlık hizmetleri ve teknolojinin gelişmesi birçok hastalığı önemli ölçüde kontrol altına almıştır. Bu gelişmeler sayesinde insan ömrü uzamış ve toplumlar yaşlanmaya başlamıştır. Yaşlıların sağlık ve sosyal sorunlarının artmasıyla birlikte hastalık ve ölümlerin artan bölümünü yaşlı popülasyon oluşturmaya başlamıştır. Toplumlarda değişen sağlık yapısına paralel olarak, halk sağlığı çalışmalarının ilgi alanında bu yöne doğru bir eğilim gösterme gereği duyulmuştur. Bu çalışmada, yaşlı nüfusta sıkça rastlanan ve halk sağlığı açısından önem teşkil eden "Alzheimer Hastalığı" (AD) ele alınmıştır.

Sağlığı belirleyici faktörlerin detaylı bir şekilde ele alındığı çalışmada, AD hastalığında nesiller arası bir ilişkisi olup olmadığı incelenmektedir. Ebeveynin AD olmasıyla bireyin AD olma riski arasındaki ilişkiyi inceleyen bu çalışmada, Michigan Üniversitesi tarafından hazırlanan, Amerika Birleşik Devletlerindeki 50 yaş ve üzeri bireyleri içeren, uzunlamasına bir panel veri seti olan "Sağlık ve Emeklilik Çalışması" (HRS) kullanılmıştır. HRS veri setinden alınan veriler, başta en küçük kareler yöntemi olmak üzere, araç değişken (instrumental variable) ve yapılan Hausman testi sonucu rassal etkiler modeli dahil çeşitli ekonometrik yöntemlerle analiz edilerek modellenmiştir.

Amerika Birleşik Devletlerindeki mikro veriler sayesinde yapılan ampirik analiz ile regresyon sonuçlarımız ve marjinal etkiler incelendiğinde, ebeveynlerin hiçbirinde Alzheimer Hastalığı olmayan bir erkek çocuk için AD olma olasılığının, ebeveynlerinden biri AD olan erkek çocuklardan istatistiksel olarak daha düşük olduğunu göstermiştir. Birkaç farklı regresyon formu kullanılmasına rağmen kadınlar için istatistiksel olarak anlamlı bir etki gözlemlenmemiştir.

Anahtar Kelimeler: Sağlık, Alzheimer Hastalığı, Nesiller arası

Abstract:
In a globalizing world, the development of health care and technology has significantly controlled many diseases. Thanks to these developments, life expectancy has increased, and societies have started to age. With the increasing health and social problems of the elderly, the increasing part of diseases and deaths has started to compose from the elderly population. In parallel with the changing health structure in societies, there is a need to show a tendency towards this direction in the field of public health studies. In this study, are of fundamental importance in terms frequently encountered and public health in the elderly population "Alzheimer's Disease" (AD) is discussed.

In this study, the determinant factors of health are discussed in detail and whether there is an intergenerational relationship between AD. In this study examining the relationship between parent's AD and individual's risk of being AD, the "Health and Retirement Study" (HRS), a longitudinal panel data set by the University of Michigan, which includes individuals aged 50 years and older in the U.S., was used. The data obtained from the HRS data set were analyzed by various econometric methods including the least-squares method, instrumental variable and the random-effects model as a result of the Hausman test.

The regression is analyzed with the empirical by taken microdata from the United States. Marginal effects examined and showed that the probability of having AD for man-child whose neither of his parents were Alzheimer's Disease is statistically lower than man-child whose one of his parents were AD. Although several regression forms were used, no statistically significant effect was observed for women.

Keywords: Health, Alzheimer's Disease (AD), Intergenerational