Düşük doz asetilsalisilik asit ve diğer Non-steroid anti-inflamatuvar ilaçların terminal ileum ve kolon mukozasına etkisinin retrospektif olarak incelenmesi
Retrospective evaluation of effects of low-dose acetylsalicylic acid and other Non-steroidal anti-inflammatory drugs on terminal ileum and colonic mucosa
Yazar: UĞUR ERGÜN
Danışman: PROF. DR. ERKAN ÇAĞLAR
Balıkesir Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Antiinflamatuar ajanlar = Anti inflammatory agents ; Antiinflamatuar ajanlar-nonsteroid = Anti inflammatory agents-nonsteroidal ; Asetilsalisilik asit =   ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Amaç
Non-steroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) ve düşük doz asetilsalisilik asit (ASA) (100-300 mg), dünyada ve ülkemizde en çok reçete edilen ilaçlardan biridir. Bu ilaçların peptik ülser, kanama, perforasyon ve obstrüksiyon gibi ciddi üst gastrointestinal sistem (GİS) komplikasyonlarla ilişkili olduğu iyi bilinmektedir. Ancak son zamanlarda bu ilaçlara bağlı alt GİS komplikasyonların görülme sıklığı artarken, üst GİS komplikasyonlarının azaldığını gösteren bildiriler de bulunmaktadır. Alt GİS incelemesine yönelik yapılan kolonoskopi, kapsül endoskopi ya da cihaz yardımlı enteroskopi gibi teknikler lezyonların görüntülenmesine yardımcı olmaktadır. Lezyonlar genellikle peteşi, hiperemik alan, erozyon ve aftöz ülser gibi çeşitli bulgularla karşımıza çıkmaktadır. NSAİİ ile indüklenen bu lezyonların patogenezi karmaşık ve net bir şekilde aydınlatılmamış olup, bu ilaçlar kaynaklı mukozal defektleri önleyebilen veya tedavi edebilen bir ilaç henüz geliştirilmemiştir. Bu araştırma ile kullanılan düşük doz ASA ve diğer NSAİİ'lerin terminal ileum ve kolon mukozasına etkisi gösterilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem
Çalışmamızda temmuz 2018 – kasım 2019 tarihleri arasında Balıkesir Üniversitesi Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği, Endoskopi ünitesinde tarama amaçlı (50 yaş üstü), kronik kabızlık, kronik ishal, polip öyküsü, dışkıda kanama ve diğer nedenlerden dolayı kolonoskopi yapılan 105 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Bu hastaların 54 tanesi RA, osteoartrit ya da ASKH gibi sebeplerle en az 6 ay süre ile düşük doz ASA ve/veya diğer NSAİİ kullananlar, diğer 51'i ASA veya NSAİİ kullanımı olmayanlardan oluşmaktaydı. Çalışmanın analizleri IBM SPSS 22.0 paket programı ile yapıldı. Araştırmada ASA veya NSAİİ kullanımı olan ve olmayan grup arasında oransal verilerin karşılaştırılmasında Pearson Ki-Kare Analizi kullanıldı. Buna ek olarak oransal karşılaştırmada denek oranı %5'in altına inen karşılaştırmalarda Fisher Kesin Ki-Kare Analizi kullanıldı. ASA veya NSAİİ kullanımı olan ve olmayan kişiler arasında yaş ortalamalarını karşılaştırmak amacıyla Bağımsız Gruplar t testi kullanıldı. Tüm analizeler için anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular
Araştırmada değerlendirilen 105 katılımcının 53'ü erkek olup kişilerin yaşları 27-86 aralığındaydı. ASA veya NSAİİ kullanan hastaların 24'ü erkek, kullanmayan kişilerin 29'u erkek olup iki grup arasında cinsiyet ile ilişkili fark yoktu (p=0,496). ASA veya NSAİİ kullanan kişilerde ortalama yaş 57,22 iken kullanmayan kişilerde 62,37 olarak elde edildi. Ek hastalıklarına göre yapılan karşılaştırmada anlamlı farklılık olduğu görüldü (p<0,001). ASA veya NSAİİ kullanımı olan ve olmayan hastalar arasında kolona ait lezyonlar arasında anlamlı fark görülmedi fakat terminal ileumda aftöz ülser sıklığı ASA veya NSAİİ kullanımı olanlarda anlamlı olarak artmıştır (p=0,043). Biyopsi sonucuyla bağlantılı regresyon analizinde erkek cinsiyetin biyopsi sonucunun olumsuz çıkma ihtimalini anlamlı olarak arttırmaktadır (p=0,026). Kronik ishalle bağlantılı regresyon analizinde ishal olma riskini yaşın azalmasıyla anlamlı derece azaldığı (p<0,001), buna ek olarak ASA veya NSAİİ kullanmamanın ishal olma riskini arttırdığı görüldü (p=0,035).

Sonuç
ASA veya NSAİİ ile indüklenen enteropati ya da kolonopati üst GİS komplikasyonları kadar sık ve şiddetli olabilir. Patogenezi net bilinmeyen bu hastalıkta semptom ve klinik bulgular hastalığa özgü değildir. Bu durum tanı ve tedavide geçikmeklere yol açmaktadır. Ancak son zamanlarda alt GİS'e yönelik yapılan kapsül endoskopi, çift balon endoskopi gibi yeni cihaz teknikleri yardımıyla teşhisde kolaylık sağlanmıştır. Bu sebeple yeni cihaz destekli yöntemlerin yaygınlaşması ve ASA veya NSAİİ kullanım kaynaklı oluşabilecek lezyonların erken dönemde önlenmesi adına daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Aim
Non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) and low-dose acetylsalicylic acid (ASA, 100-300 mg) are among most frequently prescribed drugs in Turkey and worldwide. It is well-known that these agents are associated to severe upper gastrointestinal (GI) system complications such as peptic ulcer, bleeding, perforation or obstruction. However, in recent years, there are reports suggesting an increase in the incidence of lower GI system complications related to these agents while upper GI complications are decreasing. Techniques targeting lower GI system such as colonoscopy, capsule endoscopy or device-assisted enteroscopy aid visualization of lesions. The lesions generally manifest with several findings such as petechiae, hyperemic areas, erosion and aphthous ulcers. The pathogenesis of lesions induced by NSAIDs is somewhat complex and hasn't been fully elucidated; yet, no agent hasn been developed, which is able to prevent or treat NSAIDs-related mucosal defects. In this study, it was aimed to demonstrate effects of low-dose ASA and other NSAIDs on terminal ileum and colonic mucosa.
Material and Method
In our study, we retrospectively reviewed data from 105 patients (aged >50 years) who underwent screening colonoscopy due to chronic constipation, chronic diarrhea, history of polyp, blood in stool and other reasons at Endoscopy Unit of Gastroenterology Department of Balikesir University Hospital between July, 2018 and November, 2019. Of the patients, 54 were using low-dose ASA and/or other NSAIDs due to romatoid artrite (RA), osteoarthritis or atherosclerotic coronary heart disease (ACHD) for at least 6 months while 51 patients had no history of ASA or NSAIDs use. Analyses were performed using IBM SPSS version 22.0. The Pearson's chi-square test was used to compare proportion between groups with or without ASA and/or NSAIDs use. In addition, Fisher's exact test was used in comparisons where subject rate was <5%. Independent samples t test was used to compare mean age between patients with or without ASA and/or NSAIDs use. A p value<0.05 was considered as statistically significant.
Results
In the study, there were 105 subjects (53 men; age range: 27-86 years). Of patients using ASA or NSAIDs, 24 were men and there was no significant difference in gender distribution between groups (p=.496). Mean age was 57.22 years in patients using ASA or NSAIDs whereas 62.37 years in those without ASA or NSAIDs use. Significant differences were found when compared according to comorbid diseases (p<0.001). No significant difference was seen in colonic lesions between patients with or without ASA or NSAIDs; however, incidence of aphthous ulcers in terminal ileum was significantly increased in patients with ASA or NSAIDs use (p=0.043). In regression analysis regarding biopsy results, male gender was associated with higher likelihood for negative result (p=0.026). In regression analysis regarding chronic diarrhea, it was found that likelihood of diarrhea was decreased by decreasing age (p<0.001) and that ASA or NSAIDs use increased likelihood of diarrhea (p=0.03).
Conclusions
ASA or NSAIDs induced enteropathy or colonopathy may be as severe and frequent as upper GI system complications. Symptoms and findings are non-specific in this entity with unclear pathogenesis. This leads delays in diagnosis and treatment. However, techniques targeting lower GI system such as capsule endoscopy, dual-balloon endoscopy have facilitated diagnosis. Thus, further studies are needed for widespread use of device-assisted modalities and early prevention of ASA or NSAIDs related lesions.