Çeviribilim ışığında bir edebiyat metninin çevirmen kararları ve dayanakları açısından irdelenmesi: İstanbul
The analysis of a literary text through the decisions and supporting points of a translator in the light of translation studies: İstanbul
Yazar: TÜLİN ÖZEL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BANU KARADAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Mütercim Tercümanlık (Fransızca) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Edebi metinler = Literary texts ; Pamuk, Orhan = Pamuk, Orhan ; Çeviri = Translation ; Çeviri analizi = Translation analysis ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çevirmen = Translator ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu tez çalışmasında, Orhan Pamuk'un İstanbul: Hatıralar ve Şehir adlı yapıtının Fransızca çevirisi -Istanbul Souvenirs d'une ville (çev. Savaş Demirel, Valérie Gay-Aksoy ve Jean-François Pérouse; 2007)- çevirmen kararları açısından irdelenmiştir. Theo Hermans'ın ?Çeviri Anlatıda Çevirmenin Sesi? [The Translator's Voice in Translated Narrative] (1996: 26-48) adlı makalesi çevirinin kuramsal dayanağını oluşturmaktadır. Bu noktadan hareketle adı geçen yapıtın Fransızca çevirisinde çevirmen(ler)in nasıl ve ne derecede seslerinin çıktığı araştırılmıştır. Bu açıdan ele alındığında, tezin betimleyici çalışmasına kaynak oluşturan söz konusu çevirinin, geleneksel çeviri anlayışının tersine, çevirmen(ler)in seslerinin duyulduğu bir erek metin olarak erek kültür ve edebiyat dizgesinde yer aldığı görülmüştür.Çeviribilimde yaşanan paradigma değişikliğinin ardından, çeviri sadece dilsel bir aktarım olarak görülmemiş, dilsel boyutu da içeren kültür algısı çerçevesinde ele alınmıştır. Bu bağlamda, çevirinin kültürel boyutu çevirmenin kültürel ve ideolojik arka planını yansıtan öznelliğini de içerir hale gelmiştir. Bu öznelliğin çeviri metin üzerinde iz bırakması tartışılmazdır.Bu tezde, çeviri metin üzerine yapılan betimleyici araştırmayla çevirmen(ler)in metin üzerindeki izi araştırılmıştır. Araştırmanın sonunda, bazı kültürel öğelerin, belli bir dile ait söyleyiş özelliklerinin çeviride zorluk yarattığı ve bu zorluğun sorun olarak algılanıp çözümlenme(me)sinin çevirmen(ler)in sesini duyulur hale getirdiği saptanmıştır.

Abstract:
This thesis examines the translators? decisions in French translation of İstanbul: Hatıralar ve Şehir (İstanbul: Memories and the City) by Orhan Pamuk: İstanbul: Souvenirs d?une ville (translated by Savaş Demirel, Valérie Gay-Aksoy and Jean-François Pérouse; 2007). The theoretical framework of the thesis is Theo Hermans? article entitled ?The Translator?s Voice in Translated Narrative? (1996: 26-48). Taking this article as the base, it is analyzed that how and to what extent the translator/s? voice can be heard in the French translation of the book. In contrast to traditional approaches to translation, the translation of İstanbul: Hatıralar ve Şehir took its place in the target cultural and literary system with the voice of the translator(s).After the paradigm shift in translation studies, translation is not considered as an interlingual transfer but a cultural one as well. This cultural aspect of the translation also includes the subjectivity of the translator which reflects the cultural and ideological background of the translator. No doubt that this subjectivity puts its trace on the translation.This thesis is in search of this trace within the translated text through a descriptive approach. At the end of this thesis, it is observed that some cultural aspects -such as idiomatic usages and styles specific to a culture- create difficulties and make the translator?s voice heard in the target text thanks to/because of translational solutions/problems.