Atık sanayi yağları ve atık plastiklerden elde edilmiş yakıtın bir dizel motorunun farklı çalışma parametrelerindeki performans, emisyon ve yanma karakteristiklerinin deneysel analizi ve yapay sinir ağları yöntemi ile optimizasyonu
Experimental analysis of performance, emission and combustion characteristics of a diesel engine at different operating parameters of fuel obtained from waste industrial oils and waste plastics and optimisation with artificial neural network method
Yazar: ABDULKERİM YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. SELMAN AYDIN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bu çalışmada, artan enerji talebi ile birlikte alternatif enerji kaynaklarına olan yönelim çevre ve doğaya uzun yıllar kalıcı zararlar veren, geri dönüşümle tekrar enerjiye kazanımı sağlayan atık sanayi yağları ve atık plastiklerin pirolitik sıvılarından distilasyon yöntemi ile dizel benzeri yakıt üretmek ve farklı oranlarda dizel yakıt karışımları ile performans, yanma ve emisyon parametrelerini inceleyip yapay sinir ağları (YSA) ile modellemektir. Üretilen her iki yakıtta yapılan testler sonucunda özellikle dizel benzeri plastik (DB-PY) yakıtında yüksek oranda kükürt içeriğinden dolayı iki aşamalı kükürt giderme işlemine gidilmiştir. İlk aşamada bazik kükürtsüzleştirme işlemini her iki yakıtta %10 Perlit, %10 Kalsiyum Oksit ve %10 Zeolit uygulama sonucunda dizel benzeri sanayi (DB-SY) yakıtında herhangi bir değişim gözlemlenmediği, DB-PY'ında %10 Perlit uygulamasında kükürt içeriğini %25,3 oranında giderimi yapılıp bu yakıtta katalizör olarak kullanılmıştır. Dizel benzeri sanayi yakıtın kükürt değeri standart dizel yakıtın sınır değerleri içerisinde iken DB-PY sınır değerlerin çok üstünde olduğundan bu her iki yakıta ikinci aşama olarak asidik kükürtsüzleştirme işlemine gidilmiştir. Üretilen her iki yakıta 1/2 Asetik Asit-H2O2, 1/2 Formik Asit- H2O2, Sülfürik Asit (5gr-7,5gr-10gr) farklı oranlarda uygulanan kükürt giderme işleminde kükürt oranında bir düşüşün gerçekleşmediği aksine her iki yakıtta artışlara neden olduğu tespit edilmiştir. Ön testler sonunda düşük setan indisine sahip olan DB-PY yakıtında iyileştirici katkı maddesi olarak kullanılan Ethylhexyl Nitrat, DB-SY yakıtına da katılarak yanma ve emisyonlara vereceği tepkimeleri ölçmek için aynı oranlarda bu yakıta da uygulanmıştır. Dizel benzeri bu yakıtların içten yanmalı yakıtlarda kullanılan dizel yakıt standartları içerisinde ve yakın değerlerde olduğu için karışımlı olarak direk püskürtmeli, tek silindirli, su soğutmalı bir dizel motorunda testler gerçekleştirilmiştir. Test yakıtlarının motor performans karakteristikleri, yanma ve emisyon değerleri, dizel yakıtın (DY) değerleri ile karşılaştırılmıştır. Farklı oranlarda DY ile DB-SY, DB-PY, DB-SY(EN) ve DB-PY(EN) yakıt karışımlarının performans analizinde; DY yakıtın diğer sanayi-plastik karışımlı test yakıtlarına göre özgül yakıt tüketimleri (ÖYT) yüksek, Ethylhexyl Nitrate (EN) katkılı karışımlı deney yakıtlarına göre ortalama olarak düşük çıktığı gözlemlenmiştir. Yanma parametrelerinde karışımlı yakıtların ve (EN) katkılı deney yakıtlarını DY yakıtı ile karşılaştırarak farklı yükler altında yanma ve emisyon verileri ayrıntılı olarak incelenmiş ve sonuçlar karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Karışımlı yakıtların DY yakıtına benzer ve yakın değerler sunarken, katkılı (EN) karışımlı yakıtların (Silindir Gaz Basıncı, Net Isı Salınımı, Basınç Artış Oranı) parametrelerinde azalmaların olduğu tespit edilmiştir. NOx emisyonları yük durumuna göre karışımlı test yakıtlarına göre bir miktar yüksek ama tüm katkılı test yakıtlarına göre düşük, HC emisyonu karışımlı test yakıtlarına göre düşük katkılı yakıtlara göre yüksek, CO2 emisyonu yüksek yükler (7,5 bar OEB) hariç diğer karışımlı ve katkılı test yakıtlarında yüksek olduğu ve duman koyuluğu ise ortalama tüm test yakıtlarına göre DY yakıtından daha yüksek çıktığı gözlemlenmiştir. Bu deneysel çalışmalarda alınan verileri matlab programı kullanılarak YSA modellemesiyle optimum sonuçlar tahmin edilmiştir.

Abstract:
In this study, the aim is to produce diesel-like fuel by pyrolytic distillation method from waste industrial and waste plastic oils, which cause permanent damage to the environment and nature for many years and which can be recycled back to energy by recycling, and to examine the performance, combustion, and emission parameters of diesel fuel mixtures at different ratios and to model them with artificial neural networks (ANN). As a result of the tests performed on both fuels produced, a two-stage desulfurization process was carried out due to the high sulfur content, especially in diesel-like plastic (DL-PF) fuel. In the first stage, no change was observed in diesel-like industrial (DL-IF) fuel as a result of the application of 10% perlite, 10% calcium oxide, and 10% zeolite in both fuels in the basic desulphurization process, while in DL-PF, 25%. 3% of the sulfur content was removed in the 10% perlite application and used as a catalyst in this fuel. While the sulfur value of diesel-like industrial fuel is within the limit values of standard diesel fuel, since DL-PF is much higher than the limit values, the acidic desulfurization process was applied to both fuels as the second stage. In the desulphurization process applied at different ratios of 1/2 Acetic Acid-H2O2, 1/2 Formic Acid-H2O2, and Sulfuric Acid (5 gr–7, 5 g–10 g) to both fuels produced, it was determined that there was no decrease in the sulfur ratio; on the contrary, it was determined that it caused increases in both fuels. At the end of the preliminary tests, ethylhexyl nitrate, which was used as an improving additive in DL-PF, which has a low cetane index, was added to DL-IF and applied to this fuel at the same rates to measure its reactions to combustion and emissions. Since these diesel-like fuels are within and close to the diesel fuel standards used in internal combustion fuels, tests were carried out in a direct injection, single-cylinder, water-cooled diesel engine. The engine performance characteristics, combustion, and emission values of the test fuels were compared with those of diesel fuel (DF). In the performance analysis of DL-IF, DL-PF, DL-IF (EN), and DL-PF (EN) fuel blends with DF at different ratios, it was observed that the specific fuel consumption (SFC) of DF fuel was higher than the other industrial-plastic blended test fuels and lower on average than the Ethylhexyl Nitrate (EN) blended test fuels. The combustion and emission data under different loads were analyzed in detail by comparing the blended fuels and EN-doped experimental fuels with DF fuel in combustion parameters, and the results are given comparatively. While the blended fuels presented similar and close values to DF fuel, it was found that there were decreases in the parameters (cylinder gas pressure, net heat release, pressure increase rate) of blended fuels with the additive (EN). It was observed that NOx emissions were slightly higher than blended test fuels but lower than all blended test fuels, HC emissions were lower than blended test fuels and higher than blended fuels, CO2 emissions were higher in blended and blended test fuels except for high loads (7.5 bar Bmep),  and smoke darkness was higher than DF fuel on average for all test fuels. The optimum results were predicted by ANN modeling using the data obtained in these experimental studies using the matlab program.