Afganistan eğitim sisteminde nitelik sorununun tarihsel, siyasal, ekonomik ve sosyal temelleri
The historical, political, economic and social bases of qualification issues in the education system of Afghanistan
Yazar: SHOGOFA RASEKH M. YAHYA
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Eğitim = Education ; Eğitim kalitesi = Education quality ; Eğitim sistemi = Education system ; Nitelik = Quality ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Sosyopolitik = Socio-political

Özet:
Bu çalışmada Afganistan eğitim sisteminin en büyük sorunu olan nitelik sorunu tarihsel, siyasal, ekonomik ve sosyal açıdan değerlendirilmiştir. Afganistan eğitim sistemi tarihsel dönemleri ayrı ayrı anlatılıp, bu dönemlerde eğitim sorunları siyasal, ekonomik ve sosyal yönden analiz edilmiştir. Tarihsel tarama şeklinde olan çalışmamızın kaynaklarını tarih kitapları, tarihi yazılar, geçmiş dönemlere ait eğitimle ilgili dergi ve gazeteler, medya kayıtları, makaleler, Afganistan Eğitim Bakanlığı yayınları ve kayıtları ve Afganistan eğitim tarihi oluşturmuştur. 
	Bu çalışmada; tarihi olaylar, dış ve iç savaşlar, devrimler ve sürekli olan devletlerin değişmesi eğitim niteliği ve niceliğini derinden olumsuz etkilemiş ve bir önceki eğitim düzeninin üstüne koyarak ilerletme yerine sıfırdan yeni düzenler kurarak eğitimin hızlı gelişmesine engel olunduğu anlaşılmıştır.
	Bir asırlık süre içerisinde değişik yönetimler ve hükümetler eğitim politikası çerçevesinde kapsamlı bir eğitim stratejisi düzenleyip uygulayamamışlardır. Bu devletlerin bazıları belli bir milli strateji yerine kendi ideolojilerini yerleştirme ve eğitimi siyasi yapma yoluna girmişler, bazıları aşırıcılıkla toplumun sosyal yapılarını göz ardı ederek acele ve ani değişimlere gitmişler, diğer bazıları da eğitimde ayrımcı ve dengesiz politikalar uygulamışlar, bazıları da bilimsellik ve mantıksallıktan uzaklaşarak sapkın ve doğru olmayan inançlarla eğitim sistemini gerici, dünyadan kopuk ve fundamentalizme sürüklemişlerdir. 
	Okul binalarının yetersiz olması, ders kitapları ve diğer eğitim araç ve gereçlerinin olmaması, öğretmen maaşlarının yetersiz olması, eğitim kurumları donanımının kötü olması, ailelerin kırtasiye giderlerini karşılayamaması gibi ekonomik etmenlerin Afganistan eğitim sistemi niteliğini düşürdüğü gözlemlenmiştir.
	Toplumların kabileci yapısı ve modern eğitime karşı zihniyetleri, dini inançlar ve hükümlerden farklı ve yanlış yorumlar, eğitim dili sorunları, ders kitaplarında eksiklikler ve yanlışlıklar ve öğretmen açığı gibi sosyal etmenlerin Afganistan eğitim sistemi niteliği üzerinde etki gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
	Eğitimi nitel geliştirme adına ülke içi bütün imkanlar ve kaynakları etkin bir şekilde kullanma politikası uygulanmalı, uygun bir strateji ile halk ana kaynak olarak kullanılmalı ve eğitime daha fazla kaynak ayrılmalıdır; gibi öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
In this study, the quality issues which are the most important problems of Afghanistan education system, have been evaluated from historical, political, economic and social perspectives. Historical periods of Afghanistan education system have been explained separately and educational problems have been analyzed from the political, economic and social aspects during these periods. The sources of our research which is a historical screening study, have included history books, historical writings, periodical magazines and newspapers related to education, media records, articles, publications and records of Afghanistan Ministry of Education and education history in Afghanistan.
	In this study; It has been understood that historical events, external and internal wars, devolutions and rapid government changes have profoundly affected the quality and quantity of education and have prevented the rapid development of education by establishing new layouts from scratch instead of advancing on the previous educational orders.
	Within a century, different governments have not been able to arrange and implement a comprehensive education strategy within the framework of education policy. Some of these states went into the process of putting their own ideologies and education into politics instead of a certain national strategy, some went to rush and sudden changes by extremism, ignoring social structures of society, others applied discriminatory and imbalanced policies in education, some others have drifted away from the scientific and logical aspects and dragged the educational system with perverse and inaccurate beliefs into obscurantism, disconnection from the world and fundamentalism.
	It has been observed that; economic factors such as inadequate school buildings, lack of textbooks and other educational equipments, inadequate teacher salaries, poor educational facilities and inability of families to pay for stationery expenses have diminished the quality of the Afghanistan education system.
	It also has been concluded that; the tribal structure of the societies and the opposite minds to modern education, different and incorrect interpretations of religious beliefs and judgments, the problems of the language of education, the shortcomings and mistakes in the textbooks and lack of the teachers have had an impact on the quality of the education system in Afghanistan.
	Suggestions such as; a policy of effective use of all internal resources of the country should be implemented for qualitative development of education, with a suitable strategy, more sources should be allocated for education etc. have been developed.