Said Nursi'ye göre insanın mahiyeti ve eğitim imkanı
According to Said Nursi, the nature of human and the possibility of education
Yazar: MİRZA ÇAZIM
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED MUHDİ GÜNDÜZ
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsan ve eğitim ilişkisi, ilk insan Hz. Âdem'den günümüze kadar önemli bir
konu olarak işlenmektedir. İnsanı birçok yönü ile araştıran düşünürler onun neliği,
mahiyeti ve eğitim imkânını kapsamlı bir biçimde ele almışlardır. Din eğitimi
bağlamında insanın eğitim imkânı ön plana çıkmakta ve buna dönük çalışmalar
derinlikli olarak ele alınmaktadır. Bu çalışma da bu kapsamda hazırlanmış ve Said
Nursi'nin düşünceleri çerçevesinde şekillenmiştir. Nursi, özellikle insanı kâinat ile
birlikte tevhit merkezli bir bakış açısıyla değerlendirmeye tabi tutup, Kur'an ve Sünnet
merkezli bir içerikle konuya eğilmiştir.
İnsanın Allah'ın Esma ve sıfatlarını en kuşatıcı ve en parlak şekilde yansıtan
bir özelliğe sahip olması onu bu açıdan hem değerli kılmakta hem de onun eğitime
açık olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca insanın yaratılış sürecinde Allah'tan bir ruh
taşıması, yeryüzüne halife olarak tayin edilmesi, esmanın bilgisine erişebilecek bir
potansiyelde yaratılmış olması ve peygamberlik müessesinin varlığı Nursi'nin
düşünce sisteminde insanın hem eğitilebilir hem de eğitilmeye muhtaç bir varlık
olduğunu ortaya koyan argümanlardır. Nursi konuyu ele alırken tasavvuf, felsefe ve
kelamı içeren bir bakış açısı ile hareket ettiği söylenebilir. Bütünlükçü bir yöntem
kullanan Nursi, özgün bir insan telakkisi ortaya koymuştur. İnsanla ilgili ortaya
konulan bu anlayış aynı zamanda modern dönem insan telakkilerine de bir eleştiri
mahiyeti taşıdığı söylenebilir. İnsanı yaratılış hikâyesinden bağımsız sadece bedeni
üzerinden ele alan modern dönem insan kuramları, insanın eğitimini de bu minval
üzere oluşturmakta bu da davranışsal ve bilişsel anlamda eksik, özünden kopartılmış
bir insan profilini ortaya çıkartmaktadır. Bu sorunu tespit eden Nursi, insanı hem fizik
hem de metafizik açıdan ele almakta ve onun yaratıcısıyla mutlak anlamda
münasebattar bir varlık olduğunu ortaya koymaktadır. Elinizdeki bu metin, İslam
düşünce geleneğinden beslenen Nursi'nin insan kavrayışını irdelemekte ve bu kavrayış
doğrultusunda insanın eğitim imkânına sahip olduğunu savunmaktadır. Ayrıca -hiçbir
eğitim felsefesi insan felsefesinden bağımsız olamayacağı düşüncesinden hareketleSaid Nursi'nin insanla ilgili ortaya konulan düşüncelerinin, din eğitimi disiplinin arka
planına katkı sağlayıp ve ona yeni ufuklar sunması amaçlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Eğitim, Din eğitimi, İnsan, Said Nursi

Abstract:
The relationship between human and education has been handled as an
important subject from the first human being, the Prophet Adam, to the present day.
Thinkers who study human in many aspects have comprehensively considered what
he is, his nature, and the possibility of education. In the context of religious education,
the possibility of human education comes to the fore and studies on this are discussed
in depth. This study was prepared in this context and was shaped within the framework
of Said Nursi's thoughts. In particular, Nursi subjected the human being to evaluate a
point of view centered on the universe and monotheism and focused on the subject
with a content centered on the Qur'an and the Sunnah.
The fact that human has a characteristic that reflects the Names and Attributes
of Allah in the most encompassing and brightest way both makes him valuable in this
respect and reveals that he is open to education. In addition, the fact that human carried
a soul from Allah during the creation process, was appointed caliph on earth, was
created with the potential to access the knowledge of his Names, and the existence of
the prophetic institution are arguments that reveal that human is both an educable and
in need of education in Nursi's system of thought. It can be said that Nursi acted with
a point of view that includes Sufism, Philosophy and Theology when dealing with the
subject. Nursi, who uses a holistic method, has revealed an original human view. It
can be said that this understanding of the human being is also a criticism of the modern
period human conceptions. Modern period human theories, which deal with man only
through his body, independent of the creation story, also create human education in
this way, which reveals a human profile that is incomplete in a behavioral and
cognitive sense and disconnected from its essence. Having identified this problem,
Nursi considers human both physically and metaphysically and reveals that he is a
being who is related to his creator in an absolute sense. This study examines Nursi's
human understanding, which is fed by the Islamic thought tradition, in all its aspects
and argues that human has the opportunity for education in accordance with this
understanding. In addition, based on the idea that no educational philosophy can be
independent of human philosophy, Said Nursi's ideas about human beings are intended
to contribute to the background of the discipline of religious education and offer it new
horizons.
Keywords: Education, Religious Education, Human, Said Nursi