Havacılık savunma sanayiinde endüstri 4.0 entegrasyonunun değerlendirilmesi
Evaluation of industry 4.0 integration in the aerospace defense industry
Yazar: HALİL İBRAHİM GÖKCAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZÜM EĞİLMEZ
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Askeri havacılık = Military aviation ; Askeri işletmeler = Military businesses ; Askeri savunma = Military defense ; Endüstri 4.0 = Industrial 4.0 ; Hava savunma sistemleri = Air defence systems ; Savunma endüstrisi = Defence industry ; Sayısal dönüşüm = Digital transformation ; Teknoloji entegrasyonu = Technology integration ; Türk savunma endüstrisi = Turkish defense industry

Özet:
İlk defa Almanya'da 2011 yılında dile getirilen Endüstri 4.0 ile sanayi ve üretim
teknolojileri değişim ve dönüşüm sürecine girmiştir. Sanayi ve üretim teknolojilerindeki bu
değişim diğer sanayi devrimlerinden farklı olarak daha hızlı gerçekleşmekte ve etkisi daha
çok alanda hissedilmektedir.
Endüstri 4.0 ile başta üretim teknolojilerinde olmak üzere yaşanan gelişmeler,
çoğunlukla imalat sanayiyi etkilemiştir. Dijital dönüşüm ve gelişim ile savunma ürünlerine
olan ihtiyaç şekli ve miktarı da artmıştır. Dolayısı ile dijital dönüşümden savunma sanayi de
oldukça etkilenmektedir.
İşletmelerin Endüstri 4.0'ı ne ölçüde benimsedikleri, kullandıkları, hangi alanda iyi
seviyede, hangi alanda kötü seviyede olduklarını belirlemek için olgunluk modelleri
kullanılır. Her sektör için Endüstri 4.0 ana boyutları ve alt boyutları farklı öneme sahiptir. Bu
boyutların zaman içinde değişmesi mümkündür. Bundan dolayı hangi olgunluk boyutu
kulanılacaksa sektöre uygun olan boyut ağırlıkları ile birlikte değerlendirilmelidir.
Bu çalışmada, Türk Savunma Sanayisi için endüstri 4.0 olgunluk değerlendirilmesi
yapılmıştır. Bunun için iki aşamalı bir yöntem uygulanmıştır. Birinci aşamada, savunma
sanayi için daha önce yapılmış çalışmalar ışığında endüstri 4.0 olgunluk ana boyut ve alt
boyutları belirlenmiştir. Belirlenen ana boyut ve alt boyutlar sektörel olarak farklı önem
derecesine sahip olduğundan dolayı 8 farklı uzmandan ana boyut ve alt boyutların önemine
göre karşılaştırılması istenmiştir. Bu karşılaştırma yapılırken Analitik Hiyerarşi Prosesi
(AHP) yöntemi kullanılmıştır. İkinci aşamada ise 9 adet savunma sanayii firmasına endüstri
4.0 olgunluğu ile ilgili sorular sorulmuştur. Verilen cevaplara göre puan hesaplaması
yapılmıştır.
Sonuç olarak Türk Savunma sanayiinde Endüstri 4.0 olgunlukları konusundaki durum
sektörel olarak ortaya konmuştur. İşletmelere ait verilerde strateji yönetim ve organizasyon ile
risk ve güvenlik ana boyutları diğer ana boyutlara göre daha olgun olduğu görülmüştür.
Yapılan değerlendirmeler sonucunda havacılık savunma sanayiinde endüstri 4.0
entegrasyonunun başlangıç seviyesinde olduğu görülmüştür.

Abstract:
Industry 4.0 that initially was arisen in Germany in 2011 has started to transform and
change the industry and production processes. The change of the industry owing to industry
4.0 come about faster apart from other industrial revolutions, the effect of that change has
been perceived in plenty of areas.
Especially, the developments in production technologies caused by industry 4.0 has
affected manufacturing industry. Via digital transformation and development, the form of
demand and quantity for defence industry products has also increased. Due to fact that,
defence industry has been affected significantly by digital transformation.
To assess adoptation levels of companies, usage of industry 4.0 and strengths and
weaknesses of the companies, maturity model are used. Industry 4.0 main dimensions and
sub-dimensions have difference important levels for each industry sector. In addition, it is
also possible that the dimensions might change over time. Because of that, whichever
maturity level is used, the dimensions that are proper for the sector should be used and
assessed along with weight.
In that study, the maturity assessment was performed for Turkish Defence Industry. In
order to assess that, two phases evaluation method has been used. In the first phase, main
dimensions and sub- dimensions for defence industry were determined in the light of previous
studies on that subject. In that the determined main dimensions and sub-dimensions have
difference importance levels for sector specific, importance level comparison was asked to
eight different experts in terms of the main dimensions and sub- dimensions. The Analytic
Hierarchy Process (AHP) was used for that comparison. In the second phase of the study,
questions about maturity level of Industry 4.0 in defence industry were asked to nine different
defence industry companies. According the answer that were given, points calculation was
performed.
As a consequence of the study, Industry 4.0 maturity levels in Turkish Defence
Industry were presented according to the sectors. According to data that was collected from
experts and defence industry companies, it was seen that strategy management and
organization along with risk and safety aspects were more mature rather than other aspects.
As a final consequence of the evaluation, it was seen that Industry 4.0 integration in aviation
defence industry was in beginning level.