İslam'ın Nijerya bölgesi'nde yayılışı
The spread of İslam in Nigerian region
Yazar: MUSA UMAR
Danışman: PROF. DR. MAHFUZ SÖYLEMEZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Nijerya coğrafi ve tarihsel bakımdan büyük öneme sahip bir Orta Afrika ülkesidir. Coğrafi açıdan bakıldığında Afrika Kıtası'nın merkezinde yer alan ülkenin geniş bir nüfus yapısına ve kültür çeşitliliğine sahip olduğu görülür. Bu bakımdan Nijerya, Afrika'da birinci sırada yer alırken dünya genelinde Çin, Hindistan ve Endonezya'dan sonra dördüncü sırada gelmektedir. Tarihsel açından ise Nijerya'nın İslam ile köklü bir bağı olduğunu müşahede ederiz. Zira Nijerya, I/VII. asırda İslam ile tanışmış, henüz hicri III. asra girmeden KanimBornu Devleti'nin ve komşu ülkelerin resmi dini İslam olmuştur. Bilindiği gibi İslam fetih anlayışında barış ve ikna metodu genel itibariyle esas kabul edilmiş ve zorunlu olmadıkça kılıca başvurulmamıştır. Nijerya da İslam'ın tebliğ ile yayıldığı bölgelerden biridir. Hatta Nijerya'yı İslami davet bağlamında bir beşik olarak nitelendirmek uygun gözükmektedir. Zira bu bölgede daha hicri II. asırda İslami Devletler tesis edilmiştir. Bu gelenek modern döneme de ulaşmış, XIX. Yüzyılda Osman bin Fodyo liderliğinde kurulan İslami Sokoto İmparatorluğu ile tekrar tarih sahnesine çıkmıştır. 
Havsa bölgesini sosyal ve kültürel bakımdan değiştiren girişimlerin mimarı olan Fodyo'nun mücadelesi aynen ilk dönem cihatları gibidir. İlk aşamada genel davet yapılır ve kadro kurulur, sonra hicrete çıkılır ve son aşamada cihat başlar. Netice olarak devlet kurulur ve Allah'ın hükümleri uygulanır. Bu, Fodyo'nunSokotoHilafet'ni tesis ederken kullandığı yöntemdir. Fodyo'nun 1804 yılında kurduğu bu hilâfet 1903 yılında sömürge güçlerinin saldırısına uğryana dek ayakta kalmıştır. Hilafet'in kapsadığı bölgede tam bir asır boyunca Allah'ın hükümleri ve resulünün sünneti uygulanmış, bölgenin resmi dili Arapça olmuştur.



Anahtar Kelimeler: Nijerya Bölgesi, İslâm'ın Yayılışı, Afrika.

Abstract:
Historians have not reached a consensus as to the exact time of the advent of Islam in Nigeria, although some writers are of th eopinion that it arrived in the 7thcentury AD and the 1stcentury AH. Before the 3rd century AH, Islam has become the official state religion of Kanem Bornu and her neighbouring states.Islam was spread in the region by the Arab merchants, through their exemplary Islamic actions andbehaviors and the free will of the people of the region.
If the above is true about the Kingdom of Brno which stretched to reach the Fezzan (north of Libya), then the regions of Hausa land witnessed the introduction of Islam since the thirteenth century. The dawn of Islam appeared over the skies of Nigeria in theearly first century AH, in which the Muslim Arabs conquered North Africa and part of the west. 
First: from Egypt via Sudan, for Bagrma and Borno. The second: from North Africa to the sub-Saharan until it reached the forested coastal area. 
At its advent, Islam Did not sweep peoples and tribes, but it cameviagradual process, where by it reaches one area with out reaching the other, as a result of which, there were some Muslim tribes and others not, or you will find in thesame tribe, one city professe sIslam and next to it an other city of pegans.
I f this is the opinion of people in the region about the history of Islam in the region, other writers not from the regional so concurred to this early history, although they held a different opinion as to the time of the arrival of Islam to the region, as rightly pointed out by one of  them, "Islam enjoys a long and well-founded history in the state known to day as Nigeria, the region was known as the Hausaland in the past, or western (Sudan), the due date of the spread of Islam and its penetrationin to these lands, dates back to the fifth century AH. Arab Historians such as Qalqashandi have talked about the early acceptance of Islam by the kings of Brno and Kanem and their relationship with Egypt at the end of the reign of the Zahiriyya state. But places such Kano and Katsina, and the rest of the cities of Hausa land, has delayed the penetration of Islam to the eighth century AH".
All this confirms the early advent of Islam into Nigeria, and its peaceful penetration which was not accompanied by the sword, but convictiona nd liberal adoption by the converts. Islam has immensely helped in changing the status of Nigeria by elevating it - socially, culturally and politically.