Demir eksikliği veya demir eksikliği anemisi olan hastalarda gastrointestinal sistem semptomları ve beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of gastrointestinal system symptoms and nutritional habits in patients with iron deficiency or iron deficiency anemia
Yazar: SELİN ŞEKERCİ
Danışman: UZMAN ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Dispepsi = Dyspepsia ; Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Gastrointestinal sistem = Gastrointestinal system

Özet:
Amaç: Bu çalışma, kliniğimize başvuran 15 yaş ve üstü demir eksikliği ya da demir eksikliği anemisi tespit edilmiş olan hastalarda gastrointestinal sistem semptomların varlığını, dispepsi şiddetini ve beslenme alışkanlıklarının ortaya konmasını amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt ve Eğitim Araştırma Hastanesi'nde Haziran 2018 ile Aralık 2018 ayları arasında, Aile Hekimliği Polikliniği'ne herhangi bir nedenle, 15 yaş ve üstü demir eksikliği veya demir eksikliği anemisi olan 303 hasta ile yapılmıştır. Hastalara, sosyodemografik veri formu, Dispepsi Şiddet Ölçeği (SODA) ve Beslenme Davranış Ölçeği uygulanmıştır. Cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, hemoglobin ve ferritin düzeyleri değişkenleri ile gruplar oluşturularak, her bir grup için Dispepsi Şiddet Ölçeği ve Beslenme Davranış Ölçeği skorları hesaplanmıştır. Alınan veriler IBM SPSS 22.0 ile değerlendirilmiştir. SODA alt ölçek puanları, hemoglobin ve ferritin düzeyleri ile beslenme davranışı arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamızda, katılımcıların 276'sı (%91,1) kadın, 27'si (%8,9) erkek; yaş ortalaması 34,4±12,3'tür. Kadınlarda dispeptik şikayetlerin görülme sıklığı erkeklerden daha fazla olarak bulunmuştur. Katılımcıların hemoglobin değeri ortancası 10,9 (8,0-14,7); ferritin değeri ortancası 7,1 (0,0-14,8)'dir. Katılımcıların %64,3'ü sağlıklı beslenme davranışına sahip olarak bulunmuştur. Katılımcıların beslenme davranış ölçeğiskor ortancası 4,0 (-12,0-14,0)'tür. Dispeptik semptomlardan yanma ve bulantı şikayetleri ile beslenme davranış skoru arasında ilişki bulunmuştur. Beslenme Davranış Ölçeği puanı ile bulantı ve yanma arasında negatif zayıf korelasyon saptanmıştır. Katılımcıların dispeptik semptomlarının şiddetli veya çok şiddetli probleme sahip olma oranı %15'in altında bulunmuştur. Anemi derinliği ile dispeptik semptomların şiddetini kıyasladığımızda aralarında anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Sonuç: Katılımcıların çoğunluğunda sağlıklı beslenme davranışı tespit edildi. Dispeptik semptomlardan yanma ve bulantı şikayetleri ile sağlıklı beslenme ilişkili bulundu. Hem demir eksikliği hem demir eksikliği anemisi derinliği ile dispeptik semptomların şiddeti arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Elde ettiğimiz verilerle, beslenme davranışlarının düzenlenmesi dispepsi semptomlarının düzelmesinde etkili olabilir ancak demir eksikliği olan kişilerde etkisi net değildir.
Anahtar Kelimeler: Beslenme Davranışı, Demir Eksikliği, Dispepsi

Abstract:
Evaluation of Gastrointestinal System Symptoms and Nutritional Habits in Patients with Iron Deficiency or Iron Deficiency Anemia
Aim: This study aims to determine the presence of gastrointestinal symptoms, severity of dyspepsia and nutritional habits in patients admitted to our clinic who are  aged 15 years and older and are diagnosed with iron deficiency or iron deficiency anemia.
Materials and Methods: The study was conducted between June 2018 and December 2018 at Dışkapı Yıldırım Beyazıt  Training and Research Hospital, with 303 patients, who are aged 15 and over and have iron deficiency or iron-deficiency anemia and presented to the Family Medicine Out Patient Clinic for any reason. Sociodemographic data form, Dyspepsia Severity Scale (SODA) and Nutrition Behavior Scale were applied to the patients. Dyspepsia Severity Scale and Nutritional Behavior Scale scores were calculated for each group by gender, age, marital status, education level, hemoglobin and ferritin levels. Data were evaluated with IBM SPSS 22.0. The relationship between sub-scale scores, hemoglobin and ferritin levels and nutritional behavior was evaluated by Spearman correlation analysis.
Results: In our study, 276 (91,1% ) of the participants were female and 27 (8,9%) were male; the mean age was 34,4 ± 12,3 years. The prevalence of dyspeptic complaints was higher in women than in men. The median hemoglobin value of participants was 10,9 (8,0-14,7); the median ferritin value is 7,1 (0,0-14,8). 64,3% of the participants had healthy eating behavior. Nutritional behavior scale score median of the participants was 4,0 (-12,0-14,0). There was a relationship between dyspeptic symptoms and complaints of nausea and burning behavior. Negative weak correlation between nausea and burning was determined. The ratio of dyspeptic symptoms to severe or very severe problems was lower than 15%. At the same time, the majority of our patients had a healthy diet. No significant relationship was found between hemoglobin and ferritin levels and dyspepsia severity.
Conclusion: The majority of the participants had healthy eating behavior. Dyspeptic symptoms from burning and nausea was associated with healthy nutrition. Dyspeptic symptoms like burning and nausea was associated with healthy nutrition. No significant relationship was determined between both depth of iron deficiency and iron deficiency anemia and the severity of dyspeptic symptoms. With the data we have obtained, the regulation of nutritional behaviors may be effective in improving the symptoms of dyspepsia, but its effect on people with iron deficiency is not clear.
Key Words: Dyspepsia, Feeding Behavior, Iron Deficiency