Buğday samanı esaslı ortamlara farklı oranlarda badem kabuğu ve buğday kepeği ilavesinin istiridye mantarının (Pleurotus ostreatus) verim ve kalitesine etkisi
The effect of wheat straw based substrate different ratio of almond shells and wheat bran addition on yield and quality of oyster mushroom (Pleurotus ostreatus)
Yazar: ZÜLFÜKAR İZOL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE YILDIZ PAKYÜREK ; PROF. DR. AYSUN PEKŞEN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Badem kabuğu = Almond shell ; Biyolojik etki = Biological effect ; Buğday kepeği = Wheat bran ; Mantarlar = Fungi ; Pleurotus ostreatus = Pleurotus ostreatus ; Verim = Yield

Özet:
2020 - 2021 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada, buğday samanına (S) farklı oranlarda badem kabuğu (BK) (%0, 25, 50, 75 ve 100) ve buğday kepeği (K) (%0, 5, 10, 15 ve 20) ilave edilerek hazırlanan 25 yetiştirme ortamının Pleurotus ostreatus mantarının (PL - 23 çeşidi) verim, bazı kalite özellikleri ve besin elementi içeriğine etkileri araştırılmıştır. Yetiştirme ortamlarının dezenfeksiyon sonrası ve hasat sonrası dönemlerinde, pH, nem, kül, organik madde, karbon (C), azot (N), C:N oranı ve mineral madde miktarları belirlenmiştir. Dezenfeksiyon sonrası ve hasat sonunda yetiştirme ortamlarındaki badem kabuğu miktarları arttıkça, OM, C miktarları ve C:N oranlarının arttığı, kül, N, P, Ca, Mn ve Zn miktarlarının ise azaldığı tespit edilmiştir. Çalışmada, yetiştirme ortamlarındaki badem kabuğu miktarı arttıkça, misel gelişim süresinin kısaldığı belirlenmiştir. En kısa misel gelişim süresi %100BK (16.36 gün), en uzun süre ise %25BK ortamlarından (18.48 gün) elde edilmiştir. Yetiştirme ortamlarındaki badem kabuğu ve buğday kepeği miktarı ve bunların interaksiyonlarının verim ve biyolojik etkinlik oranı (BE) üzerine etkisi istatistiksel olarak çok önemli (p<0.01) bulunmuştur. En yüksek verim ve BE oranı, %50BK ortamında sırasıyla 262.72 g/kg-1 ve %76.42 olarak belirlenmiştir. En düşük verim ve BE oranı ise 100BK ortamından sırasıyla 144.77 g/kg-1 ve %29.42 olarak tespit edilmiştir. Kepek oranları incelendiğinde en yüksek verim 5%K ortamlarında elde edilmiş, bunu 0%K ortamları izlemiştir. Ortamlardaki kepek miktarı artıkça verimin azaldığı tespit edilmiştir. Sadece %100 badem kabuğundan farklı miktarda buğday kepeği karıştırılarak hazırlanan ortamların BE oranları, %40'ın altında bulunmuştur. Misel gelişim süresi (15.20 ve 15.80 gün), verim (267.65 ve 271.15 g/kg-1) ve BE oranına göre (%82.23 ve 80.94) en uygun ortamlar sırasıyla 50BK0K49S ve 50BK5K44S olarak tespit edilmiştir. Mantarların kuru madde, protein ve mineral madde içerikleri yetiştirme ortamlarından büyük ölçüde etkilenmiştir. Hasat sonrası yetiştirme ortamlarının (atık substratlar) organik madde, azot ve mineral madde bakımından zengin olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak; badem kabuğu Pleurotus ostreatus yetiştiriciliği için alternatif yetiştirme ortamı olarak önerilebilir.

Abstract:
This study was carried out at the Harran University Faculty of Agriculture, Department of Horticulture, Mushroom production unit between 2020 - 2021. In the study, the effects of 25 substrates prepared by adding of almond shells (AS) (0, 25, 50, 75 and 100%) and wheat bran (B) (0, 5, 10, 15 and 20) into wheat straw (S) at different rates on yield, some quality characteristics and nutrient content of Pleurotus ostreatus mushroom (PL - 23 variety) were investigated. The pH, moisture, ash, organic matter, carbon (C), nitrogen (N), C:N ratio and mineral substance amounts of the substrates were determined in the post-disinfection and post-harvest periods. When the amount of almond shell in the substrate was increased in the post- disinfection and at the end of the post-harvest periods, the amount of OM, C and C:N ratios increased, while the amounts of ash, N, P, Ca, Mn and Zn decreased. In study, it was determined that the spawn run period was shortened depending on the increases in the amount of almond shells in the substrates. The shortest spawn run perion was obtained from 100%AS (16.36 days), and the longest time was obtained from 25%AS (18.48 days). The effect of almond shell and wheat bran amount in the substrates and their interactions on yield and biological efficiency ratio (BE) was found statistically highly significant (p<0.01). The highest yield and BE ratio were determined in the 50%AS substrates as 262.72 g/kg-1 and 76.42%, respectively. The lowest yield and BE ratio were also determined in 100%AS substrates as 144.77 g/kg-1 and 29.42%, respectively. When the wheat bran ratio was taken into consideration, the highest yield was obtained in 5%B environments, this was followed by 0%B substrates. It was determined that the yield was decreased when the amount of bran in the substrate increased. The BE ratios of the substrates obtained from the only 100% almond shell prepared by mixing of wheat bran at different amounts were below 40%. According to spawn run period (15.20 and 15.80 days), yield (267.65 and 271.15 g/kg-1) and BE ratio (82.23 and 80.94%), the most suitable substrates were determined as 50AS0B49S and 50AS5B44S, respectively. The dry matter, protein and mineral content of the mushrooms were greatly affected by the substrates. It has been revealed that post-harvest substrates (spent mushroom substrates) were rich in organic matter, nitrogen and minerals. In conclusion, almond shell can be recommended as an alternative substrate for the cultivation of Pleurotus ostreatus.