Merleau-Ponty'de kartezyen özne eleştirisi ve tensel özne
The critique of cartesian subject in Merleau-Ponty?s philosophy and the embodied subject
Yazar: AYHAN DEREKO
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL RUFAYİ TURAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Beden = Body ; Felsefe = Philosophy ; Kartezyen felsefe = Cartesian philosophy ; Merleau-Ponty, Maurice = Merleau-Ponty, Maurice ; Rasyonalizm = Rationalism ; Varoluşçuluk = Existentialism ; Zihin = Mind ; Özne = Subject

Özet:
Bu tezde, modern düşüncenin geneline sinmiş olan düalist karakterin belirgin kılınması amaçlandı. Bunun için, düşüncenin kendini zihin-beden sorununun yörüngesinden kurtaramamasından hareket edildi. Zihin-beden sorununun temel kaynağı olan Kartezyen felsefenin genel bir eleştirisi yapıldı. Bu amaç doğrultusunda Kartezyen felsefe sonrası modern dönemde ortaya çıkan, medeniyet kurucu entelektüel bir aktör olarak Kartezyen özne kavramsallaştırmasına gidildi. Bu öznenin genel karakteri betimlendi ve Merleau-Ponty'nin beden-özne felsefesinin gündeme getirdiği yeni bir özne kavrayışının temel çizgileri üzerinde duruldu. Bu çalışmada, Merleau-Ponty'nin eserlerinde ortaya koyduğu düşünme biçiminin ve özgün fikirlerin modern medeniyete has dünya görüşüne hakiki bir seçenek oluşturabilme kabiliyeti incelendi. Kuruluşundan beri, insan zihinselliği üzerine bilimsel bir inceleme alanı durumundaki psikolojideki ve son altmış senedir bu misyonu psikolojiden devralmış bulunan bilişsel bilimdeki mekanistik eğilim vurgulandı. Merleau-Ponty'nin sunduğu alternatif düşünceler ışığında, zihin felsefesinin temel kavram ve kategorilerinin insan zihinselliğinin hakiki doğasına uygun düşmeyen yanlış yönlendirici bir mahiyette oldukları sonucuna varıldı. Bu çalışmanın temel tezi, fenomenolojik geleneğin ve onun devamı olan çağdaş varoluşçu felsefeye özgü düşünme biçiminin, modern düşünceye özgü nesnelci-atomcu anlayış karşısında hakiki bir seçenek olabileceğidir.

Abstract:
The purpose in this dissertation is to make evident the dualistic character that penetrated into the whole of modern thought. For this, started from the thought?s inability of seting itself free from the mind-body problem in contemporary philosophy of mind. A general criticism has performed on Cartesian philosophy which is the main source of the mind-body problem. For this purpose, presented the concept of Cartesian subject, appearing as an intellectual founder of civilization in successive period of Cartesian philosophy in modern epoch. The general character of this subject is described, and focused on the basic lines of a new understanding of subject which is elucidated and revived in Merleau-Ponty's body-subject philosophy. Merleau-Ponty's way of thinking and original ideas presented in his works are examined in this study with regard to their ability to be an alternative to the world view peculiar to modern civilization. The mechanistic trend is emphasized, first in psychology wich was an examination of human mentality since its establishment, and in cognitive science which took over this mission from psychology in the last sixty years. In the light of alternative ideas offered by Merleau-Ponty, concluded that, basic concepts and categories of philosophy of mind are misleading and are not appropriate for the true nature of human mentality. The basic thesis of this study is that the phenomenological tradition and its sequel, a way of thinking which is specific to contemporary existential philosophy, can be a genuine alternative against objectivistic-atomistic approach of modern thought.