Sağlık hizmeti sunan kuruluşların kurumsal sağlık okuryazarlığı ile hizmet sundukları kişilerin sağlık okuryazarlığı ve hasta memnuniyet düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Organizational health literacy of hospitals and its relationship with the health literacy and patient satisfaction level of the inpatients
Yazar: ORHAN ÖZER
Danışman: PROF. DR. OSMAN EROL HAYRAN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Hasta memnuniyeti = Patient satisfaction ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
İstanbul'da yer alan bir grup hastanede kurumsal sağlık okuryazarlık durumunu
incelemek, bu amaçla kullanılan bir ölçeğin Türkçe uyarlamasını yapmak,
hastanelerde yatan hastaların sağlık okuryazarlık ve hasta memnuniyeti ile kurumsal
okuryazarlık ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Kesitsel türdeki bu çalışmada,
İstanbul'da faaliyet gösteren 10 Devlet, 10 Üniversite ve 10 Özel Hastanenin telefon
iletişim sistemi, web sayfaları ve fizik yapılarının genel görünümü kullanıcı dostu
olma ve okuryazarlık durumu açısından incelenmiştir. Bu hastanelerin her birinden 6
olmak üzere toplam 180 yöneticiye kurumsal sağlık okuryazarlık değerlendirme
amaçlı HLHO-10 anketinin Türkçe uyarlaması uygulanmıştır. Araştırma grubundaki
hastaneler arasından seçilen 1 Devlet, 1 Üniversite ve 1 Özel Hastanede yatarak
tedavi görmüş kişilere (n=1459) REALM bireysel sağlık okuryazarlık testi ve hasta
memnuniyet anketi uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS veri tabanına girilerek
istatistik analizler yapılmıştır. Türkçe uyarlaması yapılan HLHO-10 anketinin
kapsam geçerliliği, iç tutarlılık açısından yeterli olduğu (Cronbach Alfa=0.916) ve
özellikle özel hastaneler için kullanıma çok uygun olduğu görülmüştür. Üniversite
hastanesinde yatanlarda (n=491) bireysel sağlık okuryazarlık ve hasta memnuniyet
düzeyinin istatistiksel açıdan önemli şekilde yüksek (p<0.001), Devlet hastanesinde
yatanlarda (n=482) ise düşük olduğu, Üniversite hastanesindeki yüksek hasta
memnuniyetinin, gelişmiş kurumsal sağlık okuryazarlığı ile yakından ilişkili olduğu
saptanmıştır. Tüm hastanelerde kurumsal sağlık okuryazarlığın hizmetlere "Erişim
imkanı" bileşenine yöneticiler tarafından çok önem verildiği, "Medya çeşitliliği" ve
"Katılımcılık" konularının ise en az önemsenen konular olduğu görülmüştür. Sonuç
olarak HLHO-10 anketinin Türkçe uyarlaması özellikle özel hastaneler için kurumsal
sağlık okuryazarlığını değerlendirmek amacıyla kullanıma uygun bir yöntemdir.
Kurumsal sağlık okuryazarlığının hasta memnuniyeti üzerinde olumlu bir etkisi
bulunmaktadır.

Abstract:
To assess the organizational health literacy of a group of hospitals in İstanbul by
using the Turkish version of a questionnaire and investigate the relationships
between organizational health literacy, individual health literacy and patient
satisfaction levels. Organizational health literacy status of 10 State Hospitals, 10
University Hospitals and 10 Private Hospitals in İstanbul was investigated by
observation of their communication systems, web sites, and physical environments in
this cross-sectional study. Six managers from each hospital (n=180) filled the
Turkish version of the "Health Literate Health Organizations-10" (HLHO-10)
questionnaire during face-to-face interviews. Patient satisfaction level and health
literacy of the patients was measured by using REALM test, among the inpatients
(n=1459) of the three selected hospitals (1 State, 1 University and 1 Private
Hospital). Collected data were analyzed by using SPSS program. Turkish version of
HLHO-10 questionnaire has high internal consistency (Cronbach's alpha=0.916) and
content validity. It can be used as a good measure of organizational health literacy
especially in private hospitals. Health literacy and patient satisfaction levels of the
inpatients (n=491) of the university hospital are significantly higher (p<0.001), while
the inpatients of the state hospital (n=482) has the lowest scores. High levels of
organizational health literacy of the university hospital is closely associated high
level of patient satisfaction. Manager scores are highest for "provide access" to
services and lowest for "inclusion of the served" among the 10 attributes of HLO.
Turkish version of HLHO-10 can be used as a good measure of organizational health
literacy especially in private hospitals. Organizational health literacy seems to be a
significant determinant of patient satisfaction.