1960-1980 yılları arasında Türkiye'deki olayların Amerikan medyasındaki yansımaları
Reflection of the events in Turkey in the American media between 1960-1980
Yazar: YAKUP ÜNİŞEN
Danışman: DOÇ. DR. METİN KOPAR
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Medya = Media ; Siyasi olaylar = Political events ; Sosyal olaylar = Social events ; Tarihi olaylar = Historical events ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
1960-1980 arasındaki yıllar, Türk-ABD ilişkilerinin hem zirveye ulaştığı hem de bu ilişkilerin neredeyse kopma noktasına geldiği yıllar olmuştur. 1945 yılından sonra iki kutuplu olan dünyada kendine demokratik blokta yer edinme gayreti içerisine giren Türkiye, II. Dünya Savaşı'nda izlediği tarafsızlık politikasından dolayı ABD ve İngiltere tarafından soğuk tavırla karşılanmıştır. Sovyet tehdidinin yaratmış olduğu güvenlik endişesi çerçevesinde Türkiye'nin dış politikada izlediği yol ile ABD'nin bölgesel çıkarlarının uyuşması, Türkiye'nin Batı güvenlik sisteminde kendine yer bulmasına neden olmuştur. 1960 yılına kadar Sovyet tehdidine karşı güvenlik duvarı kurma gayreti içerisinde olan ABD, Türkiye'ye önemli miktarda ekonomik yardımda bulunmuş ve Türkiye ekonomisinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. 1960 yılından sonra Türkiye'nin iç politikada haşhaş meselesinde, dış politikada başta Kıbrıs meselesinde olmak üzere izlemiş olduğu yol ABD'nin çıkarları ile çelişmeye başladıktan sonra ise Türkiye hem darbelerle karşı karşıya kalmış hem de ABD'nin uygulamış olduğu ambargodan dolayı ekonomik bir darboğaza girmiştir. Türkiye'nin ABD ile arasındaki bağlar bu ekonomik ambargo sonrası zayıflamaya başlamış ve Türkiye, ABD'den yavaş yavaş uzaklaşmaya başlamıştır. Bu durum, ülkede Amerikan karşıtlığını tetiklemiştir. Ülkenin birçok yerinde Amerikan karşıtı öğrenci eylemleri meydana gelmiştir. Ülke, bir yandan sağ-sol çatışmaları ile mücadele etmek zorunda kalırken diğer taraftan ekonominin gittikçe kötüleşmesi işleri daha da içinden çıkılmaz hale sokmuştur. İran'da meydana gelen devrimden sonra Amerika hükümeti, Türkiye'nin de kaybedilmesini göze alamamış, bu nedenle ekonomik ambargo kararını kaldırmıştır. 12 Eylül 1980 askeri darbesi ile beraber ise Türkiye-ABD müttefiklik ilişkileri yeniden düzene girmiştir. Türkiye-ABD arasında 1945 yılından sonra başlayan ve 1952 yılı itibariyle en üst derecelere ulaşan müttefiklik ilişkisinden dolayı Türkiye'de meydana gelen siyasi ve sosyal olaylar Amerikan basınında geniş yer tutmuştur. Bu çalışmada Türk-ABD ilişkilerinin tarihsel gelişimi hakkında genel bir bilgi verildikten sonra Türkiye'nin en dinamik zamanları olan 1960-1980 yılları arası Türkiye'deki olaylar Amerikan basınında nasıl ve ne şekilde yer aldığı en objektif şekilde verilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The period between 1960 and 1980 spanned the years that the Turkey-US relationship reached both the peak and almost the breaking point. After 1945, Turkey, which endeavored to find a suitable place in the democratic bloc under the conditions of the bipolar world, was met with a cold attitude by the USA and the United Kingdom, as Turkey had followed the neutrality policy in World War II. However, security concerns created by the Soviet threat allowed the alignment of Turkey's foreign policy path with the US's regional interests and helped Turkey to secure a safe place in the Western security system. The US, seeking to establish a firewall against the Soviet threat until 1960, provided significant economic aid to Turkey and contributed to the development of the Turkish economy. After the 1960s, Turkey's approaches to the poppy issue in domestic politics and the Cypriot issue in international politics began to conflict with the interests of the US. After that, Turkey spiraled down into political instabilities by facing military coups, elite-level political disagreements and civil conflicts, and an economic bottleneck due to the economic embargo applied by the USA. While Turkey's ties with the United States began to weaken with the economic embargo, she gradually moved away from the US axis. This triggered anti-Americanism, and anti-American student protests took place in many parts of the country. While the country had to struggle with right-left conflicts, on the other hand, the worsening of the economy made things even more difficult. After the Iranian revolution shook the world in 1979, the American government could not afford to lose Turkey, and therefore the economic embargo decision was lifted after a while. With the military coup of September 12, 1980, the relationship between Turkey and the United States was greatly restored. Political and social events that took place in Turkey had a wide coverage in the American press, due to the alliance between Turkey and the USA, which started after 1945 and continued at the highest level after 1952. In this study, after giving general information about the historical development of Turkish-US relations, it has been tried to give the most objective way of how and in what way the events in Turkey took place in the American press between the years 1960-1980, which were the most dynamic times of Turkey.