Sanatsal imgenin psikolojik boyutu
The psychological dimension of the artistic image
Yazar: NURVER BAŞARIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH BALCI
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Psikoloji = Psychology ; Sanat = Art ; Sanat eserleri = Artistic works ; İmge = Image

Özet:
İmge kavramının sanatsal açıdan ifadesini sanatçının eserlerine yansıtmış olduğu
yaşamsal ögelerin tümü anlamında değerlendirmek gerekmektedir. Bu anlatıma; duygular,
düşünceler, heyecanlar, kurgular, fanteziler, düşler ve hayal edilen ve söz edilebilecek tüm
benzer olguların katılması söz konusudur.
Sanatçının bilişsel, düşünsel ve ruhsal dünyası ile birlikte bilinçaltında yer alan
içgüdüsel ve sezgisel ögeler sanatsal imgeyi oluşturmaktadır. Sanatçının eserlerini
yaratırken zihninde özgürce şekillendirebildiği imgeyi kullanmasıyla, sanatsal imgenin
netice itibariyle somut bir hale dönüştüğü görülebilir.
Psikolojinin sanatsal eylemlerdeki önemi ile sanatçı ve psikoloji arasındaki bağıntının
ortaya çıkmasında Sigmund Freud'u takiben; Melanie Klein, Ernest Jones, Otto Rank,
Alfred Adler ve Carl Gustav Jung gibi psikanalistler araştırmalar, deneyler ve çalışmalar
yapmışlardır. Bu psikanalistlerin görüşleri günümüzde de yol göstericiliğini sürdürmektedir.
Ekspresyonizm; savaşların ve endüstrileşmenin akabinde toplumu etkileyen sosyal
sorunlara karşı bir tür 'başkaldırı' duruşu sergileyen sanatçıların, 'içsel yolculuklarına'
dönüşleri ile ortaya çıkan sanatsal anlatım biçimi olarak ifade edilir. Ekspresyonist akıma
katılan sanatçılar; bu sanatsal akımı meydana getiren korku, acı, hüzün, şaşkınlık, bitkinlik,
mutluluk, coşku ve sevinç gibi duyguları eserlerinde betimlemişlerdir.
Edvard Munch, Käthe Kollwitz, Oskar Kokoschka ve Frida Kahlo; içerisinde
bulundukları dönemin zorlu yaşam koşullarını yaratan siyasal ve toplumsal sorunlar ile ağır
baskıların, kendi yaşadıkları ortamı şekillendiren psikolojik, fiziksel ve sosyal sorunların da
etkileri neticesinde, tüm bu faktörleri eserlerinde daha iyi bir şekilde ortaya koyabilme
başarısını göstermiş, dünyaca ünlü sanatçılardandır.
Eserlerini yaratırken kullandıkları kendilerine özgü üslupları nedeniyle; bu
sanatçıların eserlerinde, onları pek çok sanatçıdan ayıran ve farklı kılan birtakım özelliklerin
varlığı tespit edilebilir. Sanatçıların yaşam öykülerine bakıldığında ise; yarattıkları eserleri
ile yaşam öykülerinin kimi zaman neredeyse örtüştüğü hissedilebilir. Bu anlamda; hiçbir eserin 'yapılmış olsun diye' yaratılmadığı; kendi içsel dünyalarına âdeta ayna görevi
gördüğü, kimi zaman izleyicide şaşkınlık ve/veya hayranlık uyandırabilecek unsurları
eserlerinde incelikle biraraya getirerek kullandıkları görülebilir.
Nurver Başarır; bu çalışmanın son bölümünde sunulan bazı eserlerini; hüzün, korku,
gerginlik, şaşkınlık, umut/umutsuzluk ve acı gibi unsurların etkisiyle yaratmıştır. Başarır;
'Çivi' imgesini kullanmak suretiyle anlamlandırdığı 'Acı' kavramı temelinde yaratmış
olduğu tablolarındaki renkler ve çizgilerle birlikte özgün sanatsal yapı oluşmuş; düşünsel,
duygusal, düşsel ve eylemsel dünyasını bu tür imgeler ve semboller aracılığıyla tuvaline
yansıtmış, aktarmıştır.

Abstract:
It is necessary to evaluate all the vital elements in which the concept of imagery reflects
artistic expression in the artist's works. This narrative is about the involvement of emotions,
thoughts, excitement, fiction, fantasies, dreams, and all similar phenomena imagined and
mentioned.
The cognitive, intellectual, and spiritual world of the artist, together with the
instinctivel and intuitive elements in the subconscious, create the artistic image. When the
artist creates a piece of work it can be seen that s/he uses the image s/he can freely shape in
his\her mind, and this artistic image takes on a concrete form as a result.
Following Sigmund Freud, psychoanalysts such as Melanie Klein, Ernest Jones, Otto
Rank, Alfred Adler, and Carl Gustav Jung investigated, experimented and studied the
emergence of the connection between psychology and artistic action and the relationship
between the artist and psychology. The views of these psychoanalysts are still leading today.
Expressionism; is defined as a form of artistic expression that emerges from the
interpretation of 'internal journeys' of artists who exhibit a kind of 'revolt' against the social
problems that affected society after wars and industrialization. Artists participating in the
expressionist school depicted pain, sadness, confusion, exhaustion, happiness, enthusiasm
and joy, which were represented through the medium of their work.
Edvard Munch, Käthe Kollwitz, Oskar Kokoschka, and Frida Kahlo are world famous
artists who were involved in political and social problems and severe pressures that created
the difficult living conditions of their time. In addition, they experienced the effects of
psychological, physical and social problems that shaped their environment and successfully
expressed the influence of these factors in a more meaningful way through their work.
Because of the unique style these artists created in their works, a number of distinctive
features that distinguish them from many other artists can be identified. When the life stories
of the artists are considered, it can be felt that their works and life experiences are constantly
overlapping. In this sense; no work was simply 'created' in a vacuum but can be seen to
mirror the artist's own inner worlds. Sometimes they use elements that can awaken astonishment and / or admiration in the observer by delicately introducing such features into
their work.
Nurver Başarır; has created some of the works presented in the last part of this
enterprise influenced by such elements as sadness, fear, tension, confusion, hope,
hopelessness and pain. Başarır created the original artistic structure together with the colours
and lines on the paintings based on the concept of 'Pain' which she represented by the image
of a 'Nail'; imaginary, emotional, imaginary, and operational world through such symbols
and symbols.