Kaynak bağımlılığı kuramı bağlamında havacılık sektöründe rekabet üstünlüğü: Yer hizmetleri örneği
Competitive advantage in aviation in the context of resource dependence theory: The example of ground services
Yazar: AHMET ERTEK
Danışman: PROF. DR. DENİZ TAŞCI
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Bu çalışmada kaynak bağımlılığı kuramı bağlamında havacılık sektöründeki rekabet üstünlüğü yer hizmetleri sektörü özelinde ele alınmaktadır. Çalışmanın alanını Türkiye'de faaliyet gösteren A grubu ruhsata sahip yer hizmeti işletmeleri oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanan veriler MAXQDA2020 programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Türkiye'deki yer hizmetleri sektörünün maliyetli ve değişken olduğu, sektördeki rekabetin ise dengeli ve düşük olduğu gözlenmektedir. Yer hizmetleri işletmelerinde dışa bağımlı olunan kaynaklardan ekipman, eğitim ve iş gücü-insan kaynağının daha fazla kullanıldığı görülmektedir. Kaynağın maliyetli olması, mevzuatlara bağlı olunması, denetim sıklığı ve tedarikçi alternatiflerinin bulunmaması nedeniyle zorunlu bağımlılık ilişkisi ortaya çıkmaktadır. Sektör içerisinde her ne kadar rekabet dengeli ve düşük olsa da işletmelerin arasındaki rekabet göz ardı edilemeyecek düzeydedir. Yer hizmetleri işletmelerinin verdikleri hizmetlerin genel olarak mevzuatlar gereği standart olduğu, hizmetlerin çok fazla farklılaşmadığı, ancak kargo-antrepo hizmetinde ve platinum hizmetinde rakip işletmelere göre üstünlüklerinin bulunduğu görülmektedir. Yer hizmeti işletmeleri rekabette üstünlük sağlamak amacıyla iş birliği odaklı, kalite odaklı, maliyet odaklı ve müşteri odaklı stratejiler uygulamaktadır. Buna ek olarak yer hizmeti işletmeleri, sürdürülebilirlik, emniyet ve büyüklük konularında üstünlüklere sahiptir. Yer hizmetleri sektöründe kullanılan kaynakların tedarik süreci ve kaynaklara ilişkin bağımlılık ilişkilerinin iyi yönetilmesi işletmelere rekabet avantajı sağlamaktadır. İşletmeler mümkün olan kaynakları kendi bünyelerine katarak bağımlılık ilişkisini yönetmektedir. Ancak uzmanlık alanı, zorunluluk ilişkisi ve maliyetlerin fazla olması nedeniyle gerektiğinde dış kaynak kullanımına başvurulmaktadır.

Abstract:
In this study, competitive advantage in the aviation sector is discussed specifically in the ground handling sector in the context of resource dependency theory. The field of the study consists of ground handling companies with Group A license operating in Turkey. Qualitative research method was used in the study, and the data collected with the semi-structured interview technique was analyzed with the MAXQDA2020 program. As a result of the analysis, it is observed that the ground handling services sector in Turkey is costly and variable, and the competition in the sector is balanced and low. It is seen that ground handling companies use more equipment, training and labor-human resources from externally dependent resources. A compulsory dependency relationship emerges due to the cost of the resource, adherence to regulations, frequency of inspections and lack of supplier alternatives. Although the competition within the sector is balanced and low, the competition between businesses is at a level that cannot be ignored. It is seen that the services provided by ground handling companies are generally standard in accordance with the legislation, the services do not differ much, but they have advantages over competing companies in cargo-warehouse service and platinum service. Ground handling companies implement cooperation-oriented, quality-oriented, cost-oriented and customer-oriented strategies in order to gain competitive advantage. In addition, ground handling companies have advantages in sustainability, safety and size. Good management of the supply process of the resources used in the ground handling sector and the dependency relationships regarding the resources provide a competitive advantage to the businesses. Businesses manage the dependency relationship by incorporating possible resources into their own structure. However, outsourcing is used when necessary due to the field of expertise, obligation and high costs.