Dil gelişiminde gecikme gösteren çocukların annelerinin çocuğa yöneltilmiş dil kullanım özelliklerinin incelenmesi
Investigation of mothers? child directed language properties to their children with language delay
Yazar: GÖKÇE BAYKAL
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA ACARLAR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi iletişim = Family communicatin ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Dil gelişimi = Language development ; Dil kullanımı = Language usage ; Dil problemleri = Language problems ; Gelişim = Development ; Çocuk gelişimi = Child development ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu çalışmanın amacı dil gelişiminde gecikme gösteren çocukların annelerinin çocuklarına yönelttikleri dil kullanım davranışlarını incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu, dil gelişiminde gecikme gösteren 10 çocuk ile normal gelişim gösteren 10 çocuk olmak üzere toplam 20 çocuk ve anneleri oluşturmaktadır. 20 çocuğun 13'ü kız, 7'si erkektir. Normal gelişim gösteren çocukların yaş aralığı 19-32 aylar arasında olup yaş ortalaması 15 aydır. Dil gelişiminde gecikme olan çocukların yaş aralığı ise 33-60 ay arasındadır ve yaş ortalaması 56 aydır. Katılımcı annelerin eğitim durumlarına bakıldığında normal gelişim gösteren çocukların annelerinin 2'sinin ilkokul, 5'inin ortaokul ve 3'ünün lise mezunu olduğu görülmektedir. Dil gelişiminde gecikme olan çocukların annelerinden 5'i ilkokul, 1'i ortaokul, 3'ü lise mezunudur. Annelerden 1 `inin okur-yazarlığı vardır ancak okul mezunu değildir.Çalışmada çocuklara ve annelere ait demografik bilgiler genel bilgi formu ile toplanmıştır. Her çocuğa Ankara Gelişim Testi Envanteri (AGTE) uygulanmıştır. Anne çocuk etkileşimleri 20'şer dakikalık serbest oyun bağlamında video kaydına alınmıştır. Kayıtların sıklıkları, alan yazın taraması sonucu oluşturulan ve toplam 31 davranıştan oluşan ?Dil Kullanım Davranışları? listesine kaydedilmiştir. Gözlemciler arası tutarlık yüzdesine bakılarak güvenirlik hesaplanmıştır. Listedeki davranışların öncelikle betimsel istatistiklerine bakılmış, ortalamaları, standart sapmaları, en büyük ve en küçük değerleri hesaplanmıştır. İki grup arasındaki davranışlarda farklılık olup olmadığını incelemek amacıyla Mann Whitney U Testi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda dil gelişiminde gecikme gösteren çocukların annelerinin sıra alma, ortak dikkat, tekrar etme, tekrar bekleme, genişletme, kendi kendine konuşma, yönerge verme, prosodik (bürünsel) ipuçları kullanma, model olma ve sosyal oyun davranışlarını normal gelişim gösteren çocukların annelerine göre daha az kullandıkları bulunmuştur.

Abstract:
Purpose of this research is to analyze language usage properties of mother who direct it to their children have language delay. Working group of research consist of 20 children, 10 of them are normal development and the other 10 have language delay, and mothers of all children. Age range of normal development children are between 19-32 months and ages avarage is 15 month. Age range of children with language evolution retardation are between 33-60 months and ages avarage is 56 month. Participating mothers of normal development children consist of 2 primary school graduated, 5 secondary school graduated and 3 high school graduated. Participating mothers of children with language evolution retardation consist of 5 primary school graduated, 1 secondary school graduated and 3 high school graduated. One of them is only literate but no graduation.In this research, demographic data were collected by means of general data forms. Ankara Developmental Screening Inventory was applied to each child. Mother-child Interaction was recorded in free play context for 20 minutes. Sequences of records are recorded to ?Language Usage Behaviors? list shaped as a result of literature review and involves totally 31 behaviors. At list, primarly behaviors? descriptive statistics were cared, avarages, standard deviations, minimum and maximum values were calculated. Mann Whitney U Test was used.to examine the differences in behaviors between two groups.It was found that, mothers of children with language delay used less turn taking, joint attention, repetition, expantion, self-speech, making directive, prosedic tips usage, modeling and social play behaviors than mothers of normal develepment children.