Evde sağlık hizmeti alan yaşlı hastalarda beslenme durumunun ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status and quality of life in elderly patients receiving home health service
Yazar: AHMET TURAN ENGÜR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YALÇIN ÖNDER
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Palyatif Bakım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Protein enerji malnütrisyonu = Protein-energy malnutrition ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bireyleri kendi yaşam alanlarında destekleyerek sosyal yaşama uyum sağlayabilmelerine destek olmak ve bakım ihtiyacı olan bireylerin aile üyeleri üzerindeki yükünü azaltmak amacıyla uygulanmaya başlanan evde sağlık hizmetinden çoğunlukla ileri yaş dönemindeki bireyler faydalanmaktadır. Çalışmamızın amacı 65 yaş ve üzeri evde sağlık hizmeti alan bireylerin beslenme durumları ve yaşam kalitelerini değerlendirmektir. Çalışmamız tanımlayıcı ve kesitsel niteliktedir. Bu çalışma 107 erkek ve 192 kadın olmak üzere toplam 299 evde bakım hastası ile gerçekleştirilmiştir. Hastaların beslenme durumları NRS-2002 ve MNA testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Hastaların yaşam kaliteleri SF-36 sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Hastaların NRS-2002 ve MNA puan ortalamaları sırasıyla 1,6±1,1 ve 20,4±5,1 olarak bulunmuştur. Cinsiyete ile NRS-2002 ve MNA puan ortalamaları arasında istatiksel açıdan önemli bir fark bulunmamıştır (p>0,05). NRS-2002 puanlarına göre erkeklerin %22,4'ü; kadınların %16,7'si malnütrisyonlu bulunmuştur. MNA puanlarına göre erkeklerin %18,7'si; kadınların %20,8'i malnütrisyonlu bulunmuştur. En sık karşılaşılan hastalıklar sırasıyla hipertansiyon (%27,5), diyabet (%14,6), kalp ve damar hastalıkları (%14,6) ve Alzheimer'dır (%12,6). SF-36 Alt Boyut puanlarından 'Ağrı' puanı ile NRS-2002 puanları arasında anlamlı negatif ilişki vardır (p<0,05). 'Sosyal İşlevsellik' ve 'Genel Sağlık Algısı' alt puanları ile NRS-2002 puanları arasında ise güçlü negatif ilişki vardır (p<0,001). MNA puanı ile tüm SF-36 Alt Boyut puanları arasında güçlü pozitif ilişki vardır (p<0,001). Hastaların malnütrisyon prevalansı oldukça yüksektir. Erken dönemde beslenme müdahalesi malnütrisyonun önlenmesinde ve yaşam kalitesinin artırılmasına katkıda bulunabilecektir. Evde sağlık hizmetleri ekibinde diyetisyenin aktif rol alması malnütrisyon riskinin erken dönemde tespit edilmesine, beslenme tedavisi uygulanmasına, malnütrisyonun ve komorbiditenin önlenmesine, mortalitenin azaltılmasına, yaşam kalitesinin artırılmasına katkıda bulunabilecektir.

Abstract:
Mostly elderly individuals benefit from the home health service, which was started to be implemented in order to support individuals in their own living spaces to support their adaptation to social life and to reduce the burden of individuals in need of care on their family members. The aim of our study is to evaluate the nutritional status and quality of life of individuals aged 65 and over who receive home health services. Our study is descriptive and cross-sectional. This study was conducted with a total of 299 home care patients, 107 men and 192 women. NRS-2002 and MNA tests were used to evaluate the nutritional status of individuals. The SF-36 health-related quality of life scale was used for quality of life assessment. NRS-2002 and MNA mean scores of individuals were found to be 1.6±1.1 and 20.4±5.1, respectively, and no significant difference was found according to gender (p>0.05). According to NRS-2002 scores, 22.4% of men and 16.7% of women were found to be malnourished. According to MNA scores, 18.7% of men; 20.8% of women were found to be malnourished. The most common diseases are hypertension (27.5%), diabetes (14.6%), cardiovascular disease (14.6%) and Alzheimer's (12.6%), respectively. There is a significant negative correlation between the 'Pain' score, one of the SF-36 Sub-Dimension scores, and the NRS-2002 scores (p<0.05). There is a strong negative correlation between 'Social Functioning' and 'General Health Perception' sub-scores and NRS-2002 scores (p<0.001). A strong positive correlation was found between the MNA score and all SF-36 Sub-Dimension scores (p<0.001). As a result, the prevalence of malnutrition in the participants was quite high, and it was evaluated that there is a need for nutritional intervention in the early period to prevent malnutrition and increase the quality of life. The active role of the dietitian in the home health care team and are important and necessary in terms of early detection of malnutrition risk, application of nutrition therapy, prevention of malnutrition and comorbidity, reduction of mortality, improvement of quality of the life.