Juvenil idiyopatik artrit tanılı çocuk ve adölesanlarda beslenme durumunun saptanması
Determination of nutrition status in children and adolescents with juvenile idiopathic arthritis
Yazar: SABRİYE BALLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE KAYA ; DOÇ. DR. AYŞENUR PAÇ KISAARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Artrit-jüvenil = Arthritis-juvenile ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Ergenler = Adolescents ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma Juvenil İdiyopatik Artrit (JİA) tanılı çocuk ve adölesanların beslenme durumlarının değerlendirilmesi, hastalık şiddetlerinin ve Akdeniz Diyetine uyumlarının incelenmesi amacıyla 6-18 yaşları arasındaki 128 JİA tanılı ve 64 sağlıklı katılımcı ile yürütülmüştür. Katılımcılara Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED), Çocuk Sağlık Değerlendirme Anketi (CHAQ) ve Juvenil Artrit Hastalığı Aktivite Skoru (JADAS27) anketleri uygulanmış, katılımcıların antropometrik ve Biyoelektrik İmpedans Analiz (BIA) ölçümleri ile üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Çalışmadaki JİA'lı katılımcıların yaş ortalamaları 12.9±3.5 yıl; kontrol grubundaki katılımcıların 11.9±3.9 yıldır (p>0.05). Yaşa göre enerji, protein, karbonhidrat, omega-3, omega-6, E vitamini, B₁ vitamini, niasin, B₆ vitamini, folik asit, magnezyum, fosfor, çinko, bakır, flor için günlük gereksinmeyi karşılama yüzdeleri JİA'lı katılımcılarda kontrol grubundaki katılımcılara göre daha düşük bulunmuştur (p<0.05). Çalışmadaki JİA'lı katılımcıların vücut ağırlığı [(sırasıyla; 47.5±17.9 kg, 41.9±16.9 kg, p=0.041)], boy uzunluğu [(sırasıyla; 153.5 (100.2-183.5) cm, 144.1 (104.0-180.2) cm, p=0.038)] ve vücut yağ kütlesi [(sırasıyla; 9.2 (2.2-43.1) kg, 7.8 (2-24.2) kg (p=0.048)] kontrol grubundaki katılımcılara göre yüksektir (p<0.05). Vücut kas kütlesi ortalaması JİA'lı katılımcılarda 34.5±11.9 kg, kontrol grubundaki katılımcılarda 31.1±12.1 kg'dır (p=0.063). KIDMED puanı JİA'lı katılımcılarda 5(0-11), kontrol grubundaki katılımcılara göre 4(0-10) yüksek bulunmuştur (p=0.026). Ancak KIDMED sınıflamasında diyet kalitesi açısından JİA ve kontrol grubu arasında fark bulunmamıştır (p=0.140). Günlük orta şiddetli fiziksel aktivite ile geçirilen süre JİA'lı katılımcılarda kontrol grubundaki katılımcılara göre daha yüksek bulunmuştur (p=0.034). Çalışmadaki JİA'lı katılımcılarda BKİ ile yağ kütlesi, kas kütlesi arasında yüksek düzeyde pozitif korelasyon (sırasıyla; r:0.917, p<0.001, r:0.781, p<0.001), KIDMED skoru ile yağ kütlesi ve kas kütlesi arasında düşük düzeyde negatif korelasyon tespit edilmiştir (sırasıyla; r:-0,182, p=0.040, r:-0,267, p<0.001). Çalışmadaki JİA'lı katılımcılarda vücut kas kütlesi ile takip süresi ve atak sayısı/takip süresi arasında anlamlı korelasyon tespit edilmemiştir (r:0,053, p=0.554; r:0,042, p=0.638). Juvenil İdiyopatik Artritli bireylerin beslenme örüntülerinin, hastalık semptomları üzerinde olumlu etkileri olan Akdeniz diyetine uyumlu olmasının ayrıca yeterli ve dengeli beslenmelerinin, vücut kompozisyonlarının korunabilmesi ve büyüme gelişmeleri açısından önemli olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi; Beslenme Durumu;  Çocuk Ve Adölesan; Juvenil İdiyopatik Artrit; Vücut Kompozisyonu

Abstract:
This study was conducted with 128 JIA diagnosed and 64 healthy participants aged 6 to 18 years in order to evaluate the nutritional status to examine the severity of the disease and their compliance with the Mediterranean Diet of children and adolescents diagnosed with Juvenile Idiopathic Arthritis (JIA). Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED), Child Health Assessment Questionnaire (CHAQ) and Juvenile Arthritis Disease Activity Score (JADAS27) questionnaires were applied to the participants, and anthropometric and Bioelectrical Impedance Analysis (BIA) measurements and three day food consumption records were taken. The mean age of the participants with JIA were 12.9±3.5 years; in the control group were 11.9±3.9 years (p>0.05). The percentages of meeting daily requirement according to age for energy, protein, carbohydrate, omega-3, omega-6, vitamin E, vitamin B₁, niacin, vitamin B₆, folic acid, magnesium, phosphorus, zinc, copper, fluorine were found to be lower in the participants with JIA compared to the control group (p<0.05). Body weight of individuals in the JIA group [(respectively; 47.5±17.9 kg, 41.9±16.9 kg, p=0.041), height [(respectively; 153.5 (100.2-183.5)] cm, 144.1 (104.0-180.2) cm, p=0.038)] and body fat mass [(respectively; 9.2 (2.2-43.1) kg, 7.8 (2-24.2) kg (p=0.048)] were higher than in the control group (p<0.05). The mean body muscle mass was 34.5±11.9 kg in participants with JIA and 31.1±12.1 kg in the control group (p=0.063). The KIDMED score was higher in participants with JIA 5 (0-11) than in the control group 4 (0-10) (p=0.026). However, there was no difference between JIA and control groups in terms of diet quality in the KIDMED classification (p=0.140). The time spent with daily moderate physical activity was found to be higher in participants with JIA than in the control group (p=0.034). In the participants with JIA, a high level of positive correlation was found between BMI and fat mass and muscle mass (respectively; r:0.917, p<0.001, r:0.781, p<0.001) and a low level of negative correlation was found between KIDMED score and fat mass and muscle mass (respectively; r:-0.182, p=0.040, r:-0.267, p<0.001). No significant correlation was found between body muscle mass and follow-up time, and the number of attacks/follow-up time in the participants with JIA (r:0.053, p=0.554; r:0.042, p=0.638). Nutritional patterns of individuals with JIA are compatible with the Mediterranean diet, which has positive effects on the symptoms of the disease, and that they also have adequate and balanced nutrition, it is thought to be important in terms of maintaining their body composition and growth developments.                                            Key Words: Body Composition; Child And Adolescent; Juvenile Idiopathic Arthritis; Mediterranean Diet Quality İndex;  Nutritional Status.