Yolcu gemisi kazalarında insan faktörü analizi
Human factor analysis of passenger ship accidents
Yazar: SERDAR YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZKAN UĞURLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Denizcilik = Marine

Özet:
Teknolojik gelişmelere ve yapılan yasal düzenlemelere rağmen yolcu gemisi kazaları insan hatası kaynaklı olarak meydana gelmeye devam etmektedir. Bu kazalar yıkıcı boyutta can ve mal kaybını beraberinde getirdiği için kazaya etkiyen insan faktörü kaynaklı nedenlerinin tespit edilmesi ve önlenmesi çok önemlidir. Bu çalışmada, 1991-2015 yılları arasında yolcu gemilerinde meydana gelmiş 70 çatma/çatışma ve 51 karaya oturma kazasına ait soruşturma raporu incelenmiştir. Kazalarda insan faktörü kaynaklı nedenlerin tespit edilmesi için son yıllarda literatürde sıklıkla uygulanmış olan İnsan Faktörü Analizi ve Sınıflandırma Sistemi (HFACS) metodu kullanılmıştır. Yapılan çalışmada, yolcu gemilerinde meydana gelen çatma/çatışma ve karaya oturma kazalarında insan faktörünün analizinde kullanılmak üzere özelleşmiş bir HFACS-PV modeli geliştirilmiştir. İncelenen kazalarda çevresel faktörlerin, emniyetsiz eylemleri hazırlayan ön koşulların ve gemideki takım üyeleri tarafından yapılan emniyetsiz eylemlerin en önemli kaza tetikleyicileri olduğu tespit edilmiş; kazaların önlenmesinde personel seçim ve görevlendirme kriterlerinin önemine vurgu yapılmıştır. Bunun yanı sıra şirket içi ve gemi içi eğitim ve denetimlerin emniyetsiz eylemlere zemin hazırlayan ön koşulların oluşmasını engelleyebileceği tespit edilmiştir. Kazaların önlenmesi için öncelikle; personel eğitimine, şirkette ve gemide emniyet kültürünün yerleştirilmesine odaklanılması tavsiye edilmiştir.   


Anahtar Kelimeler: Yolcu gemisi kazaları, deniz kazalarında insan faktörü analizi, İnsan 
Faktörü Analizi ve Sınıflandırma Sistemi, HFACS-PV

Abstract:
Despite all technological developments and legal regulations, passenger ship accidents still continue to occur, due to human error. These accidents; leads to devastating material and moral losses. That's why; identification and prevention of human-induced factors are very important. In this study; 70 contact/collision and 51 grounding type passenger ship accident reports which occurred between 1991 and 2015 were examined. In order to identify accident causes related human factor; Human Factors Analysis and Classification System (HFACS) method was used which have been applied frequently in the literature in recent years. As a result of the study, HFACS-PV model has been developed in order to apply on cruise ship contact/collisions and grounding accident. HFACS-PV model is suitable for identification of human factor related accident causes. As a result of the accident analysis; environmental factors, preconditions for unsafe acts, and unsafe acts performed by team members, were identified as the most important accident triggers. The importance of crew selection and assignment criteria has been emphasized for the prevention of accidents. Also, was stated that internal audits and onboard trainings may prevent the formation of preconditions which lead to unsafe acts. Primarily, it was recommended to focus on; crew education and establishment of safety culture on board and at the company, in order to prevent accidents.


Key Words: Passenger ship accidents, human factors analysis in maritime accidents, 
Human Factors Analysis and Classification System, HFACS-PV