Arkus aorta dallanma paterni varyasyonlarının ve vertebral arter dominansi-hipoplazi sıklığının çok kesitli bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi
Multidedector computerized tomography evaluation of arcus aorta branchi̇ng pattern variations and vertebral artery dominance-hypoplasia frequency
Yazar: EMRAH TERZİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞRI DAMAR
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Aort = Aorta ; Aort-torasik = Aorta-thoracic ; Arcus aorta = Arcus aorta ; Hiperplazi = Hyperplasia ; Tomografi = Tomography ; Varyasyon = Variation ; Vertebral arter = Vertebral artery

Özet:
Amaç: Aortik arkın anatomik varyantları ve dallanma paternleri genellikle rutin bilgisayarlı tomografi (BT) taraması sırasında rastlantısal bir bulgu olarak görülür. Bu varyasyonlar endovasküler girişimler yaparken veya baş boyun cerrahisi söz konusu olduğunda önem arzedebilir veya disfaji gibi semptomlara neden olabilir. Bu çalışma çok kesitli bilgisayarlı tomografi görüntüleme tekniği ile hastalarda aortik arktan köken alan arterlerde bulunan yaygın anatomik varyasyonları analiz etmek, aortik ark dallanmalarındaki varyasyonların Türk popülasyonundaki yaygınlığını belirlemek ve cinsiyet, dallanma varyantları ve asimetrik vertebral arterler arasındaki ilişkileri değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ek olarak Türk toplumundaki relatif vertebral arter dominansi-hipoplazi sıklığının belirlenmesini amaçladık
Materyal ve Metod: Ağustos 2009 ile 2019 tarihleri arasında çeşitli endikasyonlarla toraks bilgisayarlı tomografi anjiografi (BTA) ile değerlendirilen 1003 erkek, 1034 kadın, toplamda 2037 olgu çalışmaya dahil edildi. Olgular 64 kesit BT cihazıyla 0,625-2 mm kesit kalınlığı ve tek faz kontrastlı inceleme ile tarandı. Aksiyel görüntülerden 2 boyutlu multiplanar reformatlar, MIP ve volume rendering yöntemleri ile 3 boyutlu görüntüler oluşturuldu. Aortik ark dallanma varyasyonlarına Wang ve ark.'nın sınıflamasına göre A'dan E ye kadar harfler ve rakamlar atandı. Aortik ark dallanma varyasyonlarının prevalansı, cinsiyet ile ilişkisi, vertebral arterlerin V1 segmentleri üzerinden hipoplazi ve dominansi prevalansı ve bunların birbiriyle ilişkisinin araştırılması hedeflendi.
Bulgular: Çalışmamız 2037 olgu ile bugüne kadar ülkemizde oluşturulmuş en geniş seriyi oluşturması bakımından önemlidir. Çalışmamızda normal olarak bilinen ve tip A olarak sınıflandırdığımız klasik dallanma paterni 1562 olguda (%76,7) izlenmiştir. Geriye kalan 475 hastada (%24,3) aortik ark dallanmasında çeşitli varyasyonlar gözlenmiştir. En sık görülen varyasyon 315 olguda (%15,5) görülen sol ana karotis arter'in truncus brachiocephalicus' dan orijin aldığı bovine aortik ark olarak isimlendirilen tip B1 olarak sınıflandırdığımız varyasyondu. İkinci sırada 97 olguda (%4,7) tespit ettiğimiz sol vertebral arterin sol ana karotis arter ve sol subklavyen arterin arasından direkt aortik arktan köken aldığı ve tip C1 olarak sınıflandırdığımız varyasyon yer almaktadır. 29 olguda (%1,4) aberran sağ subklavyen arter, 7 olguda (%0,35) sağ aortik ark, 4 olguda (%0,2) çift aortik ark, 1 olguda situs inversus totalis tespit edilmiştir. Ayrıca 5 olguda aort koarktasyonu izlenmiştir.
Çalışmamızda vertebral arter dominansi (VAD) 512 vakada (% 25,3) saptanmış olup bu vakaların 204 tanesinde (% 10,1) sağ VAD, 308 tanesinde (% 15,2) sol VAD izlenmiştir.
Vertebral arter hipoplazisi (VAH) çalışmamızda 405 olguda (%19,9) izlenmiş olup bu olguların 246 tanesinde (%12) sağ VAH, 159 tanesinde (%7,9) sol VAH saptanmıştır.
Sonuç: Aortik ark dallanma varyasyonlarının prevalansı coğrafik olarak değişkenlik göstermekle birlikte genel olarak yüksektir. Çoğunluğu klinik olarak önemsiz olan bu varyasyonlar özellikle baş ve boyun cerrahisi veya girişimsel radyolojik işlem planlanan hastalarda önem arz ettiği için vasküler cerrahlar, girişimsel radyologlar ve baş-boyun cerrahlarının bu anomalilerden planlanan cerrahi veya girişimsel radyolojik işlem öncesinde haberdar olması bir gerekliliktir. Rutin BT taramaları sırasında tesadüfen saptanan vasküler varyasyonlar daima rapor edilmelidir. Bulgularımız aortik ark varyantlarının ve dallarının değerlendirilmesinde hızlı ve güvenli bir tanı yöntemi olan ÇKBT'nin, multiplanar reformat rekonstrüksiyon görüntülerinin katkısı nedeniyle güvenilir sonuçlar ürettiğini göstermiştir. Bulgularımıza göre kadınlarda aortik ark dallanma varyasyonları insidansı erkeklere oranla anlamlı şekilde artmış görünmektedir. Sol vertebral arterin aortik arktan direkt olarak çıktığı varyatif durumlar sağ VAD ve sol VAH ile kuvvetli bir şekilde ilişkili bulunmuştur. Çalışmamız vertebral arterlerin dominansi ve hipoplazisinin relatif sıklığı hakkında da basit bilgi sunmuştur.

Abstract:
Purpose: Anatomic variants and branching patterns of the aortic arch are often seen as a random finding during routine computed tomography (CT) scanning. These variations may be important or cause symptoms such as dysphagia when performing endovascular interventions or head and neck surgery. This study analyzed the common anatomic variations in aortic arch branches in patients with multislice computed tomography imaging technique, the prevalence of variations in the aortic arch branches in the Turkish population. It aimed to identify and evaluate relationships between gender, branching variants, and asymmetric VAs. In addition, we aimed to determine the relative frequency of vertebral artery dominance-hypoplasia in Turkish society.
Material and method: Between August 2009 and 2019, 1003 men, 1034 women, totally 2037 cases were evaluated with thoracic computed tomography angiography (CTA) for various indications. 2-dimensional multiplanar reformats, 3-dimensional images were created with MIP and volume rendering methods. Aortic arc branching variations were assigned letters and numbers according to the classification of Wang et al. Prevalence of aortic arch branching variations It was aimed to investigate the prevalence of hypoplasia and domination over the V1 segments of the vertebral arteries and their relationship with each other.
Findings: Our study is important that it constitutes the largest series created in our country with 2037 cases. The classical branching pattern known as normal is in our study classified as type A was observed in 1562 cases (76.7%). Different kinds of variations were observed in the remaining 475 patients (24.3%) in aortic arch branching. The most common variation was the variation that we classified as type B1, which was named as bovine aortic arc, which ACCS received from TB originated in 315 cases (15.5%). The second row is the variation in which the left vertebral artery we detected in 97 cases (4.7%) originated directly from the aortic arch between ACCS and ASS and classified as type C1. 29 aberrant right subclavian artery in 7 cases (1.4%) 0.35) right aortic arch, double aortic arch in 4 cases (0.2%), and situs inversus totalis in 1 case. In addition, aortic coarctation was observed in 5 cases.
In our study, vertebral artery dominance (VAD) was detected in 512 cases (25.3%), in 204 of these cases (10.1%), right VAD and in 308 (15.2%) left VAD.
                  In our study, vertebral artery hypoplasia (VAH) was observed in 405 cases (19.8%), in 246 (12%) of them, right VAH and in 159 (7.8%) of left VAH.

Conclusion: The prevalence of aortic arch  branching variations is high and  varies geographically.Vascular surgeons, interventional radiologists, head and neck surgeons should be aware of these anomalies before  the planned surgery or interventional radiological procedure, since these variations, generally which are clinically insignificant, are particularly important in patients who scheduled for head and neck surgery or interventional radiological procedures. Vascular variations which are detected incidentally during routine CT scans should always be reported. Our findings showed that MSCT, which is a fast and safe diagnostic method in the evaluation of aortic arch variants and branches, produces reliable results due to the contribution of multiplanar reformate reconstruction images. According to our findings, the incidence of aortic arch branching variations in women appears to be significantly increased compared to men. Variations in which the left vertebral artery arises directly from the aortic arch were strongly associated with right VAD and left VAH.Our study also provided simple information about prevalance and relative frequency of vertebral artery dominance and hypoplasia among the Turkish population