Kanıtı uygulamaya dönüştürme modeli ile yoğun bakım hastalarına verilen bakımın santral venöz kateter ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde etkisi
The effect of care for intensive care patients using the translating evidence into practice model on preventing central venous catheter related infections
Yazar: DENİZ ŞANLI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AKLİME SARIKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Enfeksiyon = Infection ; Enfeksiyon kontrolü = Infection control ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Kateterizasyon = Catheterization ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Yatan hastalar = Inpatients ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: Kanıtı Uygulamaya Dönüştürme Modeli ile santral venöz kateter bakım paketi uygulanarak verilen hemşirelik bakımının, hastaların santral venöz kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu hızı, hemşirelerin katetere erişim sayısı ve kanıta dayalı kılavuz bilgisi, katetere yönelik hemşirelik girişimlerinde ve kateter yerleştirme sürecinde kılavuz önerilerine uyum ve hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumu üzerine etkisini incelemektir. 
Yöntem: Yarı deneysel benzer olmayan gruplarda son test kontrol gruplu tasarım kullanılan araştırma, üniversite ile birlikte kullanımı olan bir eğitim ve araştırma hastanesinde Ocak 2015-Eylül 2016 arasında yapılmıştır. Araştırma süresince yoğun bakım ünitesinde yatan, santral venöz kateter uygulanan ve örnekleme alınma ölçütlerini karşılayan tüm hastalar örnekleme alınmıştır. Bakım paketi, eğitim, el hijyeni ve aseptik teknik, maksimum steril bariyer önlemleri, kateter yerleştirme arabası ve hemşirelik bakım yönetimi protokolünden oluşmuştur. Veriler, Hasta Veri Toplama Formu, Hemşirelerin Kılavuz Bilgilerini Değerlendirme Testi, Katetere Yönelik Hemşirelik Girişimlerinde ve Kateter Yerleştirme Sürecinde Kılavuz Önerilerine Uyumu Değerlendirme Gözlem Formu ve Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutum Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, bağımsız gruplarda t-testi, Mann Whitney U testi, bağımlı gruplarda t-testi, ki-kare testi, %95 güven aralığı ile hız oranı ve rölatif risk kullanılmıştır.
Bulgular: Kontrol grubunda 6566 ve girişim grubunda 4555 kateter günü değerlendirilmiştir. Hastaların santral venöz kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu hızının kontrol grubunda 3.35/1000 kateter gününden girişim grubunda 2.85/1000 kateter gününe anlamlı düzeyde düştüğü bulunmuştur (p=.042). Hemşirelerin katetere erişim sayısının girişim grubunda kontrol grubuyla karşılaştırıldığında anlamlı olarak düştüğü belirlenmiştir (p<.001). Hemşirelerin kılavuz bilgisinin eğitim sonrasında (70.80±12.26) öncesine göre (48.20±14.66) anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır (p<.001). Girişim grubunda kontrol grubuna göre; katetere yönelik hemşirelik girişimlerinde ve kateter yerleştirme sürecinde kılavuz önerilerine uyumun, katetere erişimde erişim yerlerini dezenfektanla silme ve aseptik tekniği sürdürme gibi birçok girişimde anlamlı düzeyde yüksek olduğu (p<.05), öncesinde ve sonrasında el hijyeni uygulama gibi bazı girişimlerde ise anlamlı farklılık olmadığı (p>.05) belirlenmiştir. Hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumunun zamana göre anlamlı olarak yükseldiği bulunmuştur (0. ayda 59.87±7.23, 6. ayda 63.79±7.24, p<.001).
Sonuç: Kanıtı Uygulamaya Dönüştürme Modeli ile santral venöz kateter bakım paketi uygulanarak verilen hemşirelik bakımının sonuç ölçümleri üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Kılavuz önerilerine uyumun daha da yükseltilmesi için engellerin incelenmesi önerilir.
Anahtar Sözcükler: Santral venöz kateter, kateter ilişkili enfeksiyon, enfeksiyon kontrol, kanıta dayalı uygulama, hasta bakım paketleri, hemşirelik, yoğun bakım

Abstract:
Objective: This study aims to analyze the effect of nursing care using the Translating Evidence into Practice Model and central venous catheter care bundle on the central venous catheter-related bloodstream infection rates, the number of accesses by nurses to the catheter, nurses' evidence-based guidelines knowledge, compliance with the guidelines in catheter-oriented nursing interventions and catheter insertion process and nurses' attitudes towards evidence-based nursing.
Method: This study employed a quasi-experimental nonequivalent control group posttest only design. It was conducted in a training and research hospital that was used with the university between January 2015 and September 2016. All inpatients in the intensive care unit who were administered central venous catheters and met the inclusion criteria were included in the study sample. The care bundle consisted of education, hand hygiene and aseptic technique, maximal sterile barrier precautions, a catheter insertion cart and nursing care management protocols. The data were collected using the Patient Data Collection Form, the Nurses' Guideline Knowledge Assessment Questionnaire, the Compliance to the Guidelines in Catheter-Oriented Nursing Interventions and Catheter Insertion Process Assessment Observation Form and the Attitude Towards Evidence-Based Nursing Questionnaire. The data analysis was performed using the independent samples t-test, the Mann-Whitney U test, dependent samples t test, chi-square test, rate ratio and relative risk with 95% confidence intervals.
Results: In the control group, 6,566, and in the intervention group, 4,555 catheter days were assessed. A significant decrease was found in the central venous catheter-related bloodstream infection rates from 3.35/1,000 catheter days in the control group to 2.85/1,000 catheter days in the intervention group (p=.042). The number of accesses by nurses to catheter was found to be significantly lower in the intervention group than in the control group (p<.001). The nurses' guideline knowledge level was significantly higher after the education (70.80±12.26) than beforehand (48.20±14.66), (p<.001). It was observed that compliance with the guidelines in catheter-oriented nursing interventions and catheter insertion process was significantly higher in the intervention group than in the control group for many interventions such as scrubbing with disinfectant the access sites and maintaining aseptic technique (p<.05). No significant difference was found between the groups for some interventions such as hand hygiene before and after the interventions (p>.05). The nurses' attitudes towards evidence-based nursing were found to significantly improve over time (59.87±7.23 at 0 months and 63.79±7.24 in the 6th month, p<.001).
Conclusion: Nursing care using the Translating Evidence into Practice Model and central venous catheter care bundle was found to be effective in the outcome measurements. It is recommended that barriers be analyzed to increase compliance with guidelines.	
Key Words: Central venous catheters, catheter-related infections, infection control, evidence-based practice, patient care bundles, nursing, critical care