Akbaşlar (Dursunbey, Balıkesir) manganez yatağının jeokimyasal özellikleri
Geochemical properties of the Akbaşlar (Dursunbey, Balıkesir) manganese deposit
Yazar: DENİZ TERKİN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SELMAN AYDOĞAN
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalıĢmanın amacı, AkbaĢlar (Dursunbey, Balıkesir) köyü civarında, Kretase-Jura yaĢlı ofiyolitik melanja ait radyolaryalı çört bloğu içinde mostra veren mangan yatağının jeolojisi, mineralojisi ve jeokimyasal içeriğini ortaya koymaktır. Ġzmir-Ankara-Erzincan Neotetis Okyanusu'nun kuzey kolu boyunca ofiyolitik melanj birimlerinin derin deniz kökenli ve silisleĢmiĢ sedimanter kayaçlar yaygın olarak manganez oksit yatakları içerir. AkbaĢlar (Dursunbey, Balıkesir) bölgesinde manganez yatağı çok ince tabakalı çamurtaĢı ve silisli pelajik sedimanter kayaçlar ile ardalanmalı Ģekilde küçük ve/veya orta ölçekli mercekler Ģeklinde mostra vermektedir. Bu yatak, yaygın olarak braunit, pirolusit, kriptomelan ile kuvars ve kalsit gang minerallerinden meydana gelmektedir. Mn/Fe (42.84), Co/Zn (1.92), Co/Ni (2.34) oranları, düĢük
ΣNTE (14.59 ppm), Cu+Ni+Co (326.7 ppm) değerleri, ve aynı zamanda negatif Ce anomalisi (Ce/Ce*PAAS = 0.23), Y/Ho ratio (27.5) oranı ile hafif negatif Y anomalisi (YSN/HoSN = 0.99) AkbaĢlar Mn yatağının denizaltı bir hidrotermal sistemde
ĢekillenmiĢ olduğunu göstermektedir. Redoks oranlar (Ni/Co = 0.21-0.99, V/Mo = 2-35), positif Mn*SN (3.23-3.74), düĢük Sr içerikleri (390.59 ppm) and Ceanom. (− 0.08) değerleri bu yatağın düĢük tuzluluklu ve oksijen bakımından zengin bir ortamda çökelim yaptığını vurgulamaktadır. Buna ek olarak, negatif Eu anomalisi (0.5), Ce anomalisi (0.23), ve ΣNYE/Fe (262.2 x10-4 ) oranı AkbaĢlar Mn yatağının ĠzmirAnkara-Erzincan Okyanusu'nun yayılma sırtına uzak bir pelajik ortamdaki düĢük sıcaklıklı hidrotermal sıvılar (< 200 °C) ile oluĢtuğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
The goal of the present study is to determine the geology, mineralogy and geochemical compositions of the manganese deposit exposed within the radiolarian chert associations around AkbaĢlar (Dursunbey, Balıkesir) region. Manganese oxide deposits occur usually in the silicified sedimentary rocks of the ophiolitic mélange assemblages of the Neotethyan Ocean (Ġzmir-Ankara-Erzincan) in northern Turkey. In the AkbaĢlar region (Dursunbey, Balıkesir), manganese deposit outcropped small lenses and interlayers with pelagic sediments. The AkbaĢlar manganese deposit consists mainly of dominantly mineral assemblages of braunite, pyrolusite, cryptomelane and ganque minerals are quartz and rarely calcite. Mn/Fe (42.84), Co/Zn (1.92), Co/Ni (2.34) ratios, low contents of ΣREE (14.59 ppm), Cu+Ni+Co (326.7 ppm), and also negative Ce anomaly (Ce/Ce*PAAS = 0.23), weakly negative Y anomaly (YSN/HoSN = 0.99) with Y/Ho ratio (27.5) suggest that AkbaĢlar manganese occurrences occur in a submarine hydrothermal system. According to redox element ratios (Ni/Co = 0.21-0.99, V/Mo = 2-35), positive Mn*SN (3.23-3.74), Sr contents (390.59 ppm) and Ceanom. (− 0.08) values, the AkbaĢlar manganese occurrences
could have formed in low-salinity and oxygenated marine environment. Bedises, negative Eu (0.5) and Ce anomaly (0.23), and ΣREE/Fe ratio (262.2 x10-4 ) highlighted that the deposit were formed via low-temperature hydrothermal fluids of pelagic site of the Neo-Tethyan Ocean.