Popüler tarihçilerin sosyal medyadakitakipçilerinin tarih öğrenimi üzerinedüşüncelerinin incelenmesi
An investigation of popular historians'social mediafollowers' thoughts on history learning
Yazar: UĞUR BEDİR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET VURGUN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Tarih, insanlığın geçmişini anlama ve geçmişten dersler çıkarma amacıyla uzun yıllardır
önemli bir disiplin olmuştur. Ancak, tarih öğrenimi ve tarihçilik, günümüzün dijital çağında
yeni bir boyut kazanmıştır. Sosyal medyanın hızlı yükselişi, tarihçilerin ve tarih
meraklılarının bilgiye daha kolay erişmelerini sağlamış ve tarih öğrenimini farklı bir şekilde
etkilemiştir. Popüler tarihçilerin sosyal medya platformlarında büyük bir takipçi kitlesi
edinmesi, tarihle ilgilenenlerin bu platformlarda tarih hakkında fikir alışverişi yapmalarını
teşvik etmiş ve tarih öğreniminin sosyal medya üzerinden yayılmasına yol açmıştır.
Sosyal medya araçlarının tarih ve tarih öğretimine etkisi giderek artarken birçok popüler
tarihçide fikirlerini düşüncelerini ve tarihi anlatmak için bu mecraları aktif bir şekilde
kullanmaya başlamışlardır. Özellikle pandemiden sonra okullara ara verilmesi insanların
evlerinden çıkamamaları sosyal medya araçlarının toplum tarafından daha çok
kullanılmasına yol açmıştır. Okullar öğrencilere çevirim içi dersler yaparak eğitim öğretim
faaliyetlerini devam ettirmiştir. Sosyal medya üzerinden yapılan derslerin maliyetinin düşük
olması, her yaştan insana hitap etmesi bu derslerin ve dersleri yapan kişilerin sayısını
artırmıştır. Aynı zamanda bilgiye ulaşmak için çok fazla zahmete girilmemesi kısa videolar
sayesinde tarihin sıkıcı olmaktan çıkması sosyal medyadan öğretim yapılmasını
cazipleştirmiştir.
Bu çalışmada popüler tarihçilerin sosyal medya platformlarındaki paylaşımlarının tarih
öğretimi üzerindeki etkisini, popüler tarihçilerin neden takip edildiklerini, takipçilerinin
sosyal medyaya platformlarından tarih öğrenimine dair bakış açılarını ve görüşlerinin
karşılaştırmalı olarak ele alınması amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden
durum analizi desenine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu 2023 yılı
içerisinde popüler tarihçilerin takipçilerinden seçilen 52 katılımcı oluşturmaktadır.
Katılımcıların büyük bölümünün birden fazla sosyal medya platformu kullanıcısı olması ve
araştırmaya pratiklik kazandırması gerekçeleri ile "Youtube" ve "Instagram" kullanıcıları
arasından kolay ulaşılabilir durum örneklemesine göre seçilmiştir. Katılımcıların seçiminde
katılımcıların sosyal medyayı aktif kullanım durumları ve cinsiyet dengesi gözetilerek
gerçekleştirilmiştir. Katılımcı büyüklüğünün belirlenmesinde veri doygunluğu esas
alınmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan ve açık
v
uçlu soruları içeren "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Görüşme
forumunun içerdiği sorular araştırmanın hedeflerine hizmet edecek şekilde ve genelden
özele doğru bir anlam dizgisi içinde düzenlenmiştir. Görüşme soruları ilgili literatür göz
önüne alınmış ve alanyazındaki kavramsal çalışmaların incelenmesinden sonra taslak form
oluşturulmuştur. Taslak formun anlaşılabilirliği ile 7 katılımcı ile ön uygulama yapılmıştır.
Ön uygulama sonrasında formdaki bazı sorular revize edilmiştir. Ön uygulamadan sonra
düzenlenen taslak form 3 alan eğitim uzmanına, 1 araştırma yöntemleri uzmanına
gösterilmiş ve eleştiriler dikkate alınarak forma son şekli verilmiştir. Araştırma kapsamında
katılımcılardan toplanan veriler içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir.
Araştırmanının sonuçlarına göre; katılımcıların genel çoğunluğunun zamanlarının
büyük bir bölümünü sosyal medya uygulamalarını kullanarak geçirdikleri, katılımcıların
sosyal medya hakkında sosyalleşme ortamı, anlık günlük paylaşım yapma bağlamında
olumlu, zaman kaybı ve bağımlılık bağlamında olumsuz düşüncelere sahip oldukları
sonucuna ulaşılmıştır. Sosyal medya üzerinden yapılan tarih öğreniminin geniş kitlelere
ulaşma ve zaman mekân sınırlamasının olmamasından dolayı olumlu yanları olsa da sosyal
medyada çok fazla zaman geçirmenin bağımlılık sorunlarına sebep olması ayrıca kişileri
kolaycılığa alıştırıp kitap okumaktan uzaklaştırması bakımından olumsuz boyutlarının
olduğu saptanmıştır. Sosyal medya ortamında tarih alanında birçok tarihçi takip edilse de
ancak en fazla takip edilen tarihçilerin alanında uzman olan ve popülerliği fazla olan
tarihçiler olduğu sonucuna varılmıştır. Sosyal medya üzerinden Popüler tarihçilerin takip
edilme gerekçeleri popüler tarihçilerin sosyal medya üzerinden yaptıkları paylaşımlar zaman
ve mekân sınırlaması olmaksızın geniş kitlelerin tarih öğrenimine katkıda bulunduğu,
takipçilerinin genel kültür, tarihsel arka plan, popüler kültür ve tarihe olan meraklarını
giderdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanında popüler tarihçilerin özellikle kısa video ve
resimli paylaşımları tarih öğreniminde daha etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Aynı zamanda
popüler tarihçilerin paylaşımlarında etik dışı, kutuplaştırıcı unsurların yer aldığı bu
paylaşımların özellikle eğitim seviyesi düşük olan kullanıcılarda kafa karışıklığına yol açtığı
sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tarih Öğretimi, Sosyal Medyada Tarih Öğretimi, Popüler Tarihçiler

Abstract:
ABSTRACT
AN INVESTIGATION OF POPULAR HISTORIANS'SOCIAL MEDIA
FOLLOWERS' THOUGHTS ON HISTORY LEARNING
History has been an important discipline for many years in order to understand
the past of humanity and to learn lessons from the past. However, history learning
and historiography have gained a new dimension in today's digital age. The rapid rise
of social media has enabled historians and history enthusiasts to access information
more easily and has affected history learning in a different way. The fact that popular
historians have gained a large following on social media platforms has encouraged
those interested in history to exchange ideas about history on these platforms and led
to the spread of history learning through social media.
While the impact of social media tools on history and history teaching is gradually
increasing, many popular historians have started to actively use these channels to
explain their ideas and history. Especially after the pandemic, the fact that schools
were suspended and people could not leave their homes caused social media tools to
be used more by the society. Schools continued their educational activities by
providing online lessons to students. The low cost of the lessons on social media and
the fact that they appeal to people of all ages have increased the number of these
lessons and the number of people doing these lessons. At the same time, the fact that
it is not too much trouble to access information and that the lessons are not boring
thanks to short videos has made teaching through social media attractive.
In this study, it is aimed to comparatively examine the effect of popular historians'
posts on social media platforms on history teaching, why popular historians are
followed, their followers' perspectives and views on history learning on social media
platforms. The research was conducted in accordance with the case analysis design
from qualitative research methods. The study group of the research consists of 52
participants selected from the followers of popular historians in 2023. The participants
were selected from "Youtube" and "Instagram" users according to convenience
sampling on the grounds that most of the participants were users of more than one
social media platform and that it would provide practicality to the research. In the
selection of the participants, the participants' active use of social media and gender
balance were taken into consideration. Data saturation was taken as a basis in
determining the participant size. The "Semi-Structured Interview Form", which was
vii
created by the researcher and includes open-ended questions, was used as a data
collection tool in the study. The questions in the interview form were organised in a
meaning sequence from general to specific in a way to serve the objectives of the
research. The relevant literature was taken into consideration and a draft form was
created after analysing the conceptual studies in the literature. A pre-application was
conducted with 7 participants to check the comprehensibility of the draft form. After
the pre-application, some questions in the form were revised. After the preapplication, the draft form was shown to 3 field education experts and 1 research
methods expert and the form was finalised by taking the criticisms into consideration.
The data collected from the participants within the scope of the research were analysed
through content analysis.
According to the results of the research; It was concluded that the majority of the
participants spent a large part of their time using social media applications, the
participants had positive thoughts about social media in the context of socialising
environment, instant daily sharing, and negative thoughts in the context of time loss
and addiction. Although history learning through social media has positive aspects
due to reaching large masses and not having time and space limitations, it has been
determined that spending too much time on social media causes addiction problems
and has negative dimensions in terms of getting people used to ease and distracting
them from reading books. Although many historians in the field of history are
followed in the social media environment, it is concluded that the most followed
historians are historians who are experts in their field and have high popularity.
Reasons for following popular historians on social media It has been concluded that
the posts of popular historians on social media contribute to the history learning of
large masses without time and space limitations and satisfy the curiosity of their
followers about general culture, historical background, popular culture and history. In
addition, it has been revealed that popular historians' short video and picture posts are
more effective in history learning. At the same time, it has been concluded that
unethical and polarising elements are included in the posts of popular historians, and
these posts cause confusion, especially in users with low education level.
Keywords: History Teaching, History Teaching on Social Media, Popular
Historians