İnsan faktörü vijilans çalışması: Sağlık çalışanlarında nöbetin bilişsel performansa etkisi
Human factors vigilance study: The effect of shifts on cognitive performance in healthcare professionals
Yazar: İPEK ERGÖNÜL HÜRMAN
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ GÜDÜCÜ ; PROF. DR. ADİLE ÖZGÖREN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı / Biyofizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyofizik = Biophysics ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Gün geçtikçe gelişen teknoloji ve artan sürekli hizmet ihtiyacı vardiya ve nöbet usulü çalışma tiplerini kaçınılmaz hale getirmiştir. Çalışma belleği, dikkat, bilgi işleme hızı gibi birçok bilişsel işlev çeşitli görevlerin yerine getirilmesinde hayati bir rol oynar. Bu nedenle, herhangi bir nedenden dolayı kalıcı olmayan bilişsel ve zihinsel performans düşüklüğü veya kaybı, özellikle doğru ve anında müdahale gerektiren durumlarda, istenmeyen sorunlara neden olabilir. Bu bağlamda, bir bireyin vardiyalı çalışma sırasındaki uyanıklığının tahmini, uyanıklık açısından güvenli çalışma programlarının tasarlanması, müdahalelerin geliştirilmesi ve vardiyalı çalışmanın kişiselleştirilmiş yönetimi açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı gece vardiyasının bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkilerinin davranışsal ve hemodinamik beyin yanıtları açısından değerlendirilmesidir.
Sağlıklı, 18-45 yaş grubu arası (Ort. yaş: 28,71 ± 2,71 yıl) 14 katılımcı (6 kadın) çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara gece vardiyası öncesi ve sonrasında bilişsel fonksiyonların ölçülmesi için Psikomotor Vijilans testi, Timewall Testi, Berg Kart Eşleme Testi ve Simon Testi uygulanmış ve bilişsel test uygulamaları sırasında katılımcıların beyin hemodinamik yanıtlarını ölçmek için fonksiyonel yakın kızılaltı spektroskopisi (fNIRS) kaydı alınmıştır.
Araştırmamızın sonuçlarına göre bilişsel test performanslarında vardiya etkisi sadece Psikomotor Vijilans testinin 500 ms üzerinde olan ve uyku atağı olarak değerlendirilen alt boyutunda (p = 0,020) ve Berg Kart Eşleme Testindeki tamamlanan kategori sayısında olduğu (p = 0,033) görülmüştür. Gece vardiyası öncesi ve sonrasında uygulanan bilişsel testler sırasında katılımcıların beyin hemodinamik yanıtları arasında anlamlı fark gözlenmemiştir. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde özellikle bilişsel performansı ölçen testlerdeki sürenin ve tüm beyin hemodinamik kayıtlarının alınmasının önemi ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
Due to developing technology and increasing service demand, shift work and night duties has become inevitable employment practices. Cognitive functions such as working memory, attention, information processing speed play a vital role in performing many tasks; therefore, even a temporary failure in cognitive and mental performance can lead to serious consequences for humans, especially when accurate and immediate intervention is required. In this context, estimation of an individual's alertness during shift work is critical for designing vigilant work programs, developing interventions, and personalized management of shift work. The aim of this study is to investigate the effects of night shift on cognitive functions in terms of both behavioral and hemodynamic brain responses.
Fourteen healthy participants (6 women) between the ages of 18-45 (mean age: 28.71 ± 2.71 years) were included in the study. Psychomotor Vigilance test, Timewall Test, Berg Card Sorting Test and Simon Test were administered to the participants to measure cognitive functions before and after the night shift, and functional near infrared spectroscopy (fNIRS) recordings was taken to measure the brain hemodynamic responses of the participants during the cognitive tests application.
According to the results of our research, the shift effect on cognitive test performances was seen only in the sub-dimension of the Psychomotor Vigilance test, which is over 500
ms and is considered as a sleep attack (p = 0.020) and in the number of categories completed. No significant difference was observed between the brain hemodynamic responses of the participants before and after the night shift during the cognitive tests.
When the results obtained are evaluated, the importance of the duration of the tests measuring cognitive performance and hemodynamic recordings from whole brain becomes evident.