1990 sonrası Türkiye'de çok satan romanlar üzerine sosyolojik bir değerlendirme
A sociological review on the bestselling novels in post-1990 Turkey
Yazar: HÜLYA BULUT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEM DOĞAN YAŞAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: 1990 sonrası = After 1990 ; Roman = Novel ; Satış = Sale ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis

Özet:
Disiplinlerarası çalışmaların sayısının gittikçe arttığı günümüzde, sosyolojiyle edebiyatın etkileşim alanı olarak okunabilecek edebiyat sosyolojisine olan ilgi de büyümektedir. Bu bağlamda bir edebi yapıtı tartışırken sadece metnin içsel çözümlenmesiyle sınırlı kalmamak; yapıtı oluşturan dışsal örüntüye bakmak da önem kazanır.  Metni yaratan çerçeve içinde; dönemin baskın ya da karşıt ideolojisinin, anlatıcıların bireyi çözümlemeye çalışmalarının önemi büyük olmakla birlikte; özellikle roman merkezli düşünüldüğünde,  yapıta piyasa şartları üzerinden de bakmak gerekir. 
"1990 Sonrası Türkiye'de Çok Satan Romanlar Üzerine Sosyolojik Bir Değerlendirme" başlıklı bu tez de temelinde roman-piyasa ilişkisini tartışmayı hedefledi. Bu bağlamda; kültür endüstrisinin kendisini daha fazla hissettirmeye başladığı 1990'lı ve 2000'li yıllar incelenirken iki ana noktaya odaklanıldı. İlki;  roman içeriklerinin edebiyat piyasasını nasıl şekillendirildiğinin tartışmaya açılması oldu. Bunun için de bir taraftan, 1990'larda geçmişle hesaplaşmayı daha derinden yaşayan edebiyatçıların süreç içindeki tematik ve biçemsel üslûplarındaki ortaklıklara dikkat çekmeye çalışıldı. Diğer taraftan geçmişi tartışma meselesine direkt dahil olmayan ama polisiye, biyografik roman gibi türlerle piyasanın içindeki varlığını hissettiren romancıların yapıtları analiz edildi. 2000'lere ise, geçmişle ilgili tartışmaların ayrışmaya başladığı, romanda kimlik tartışmalarının daha derinden hissedildiği yıllar olarak dikkat çekildi.
Bu noktalar tartışılırken; edebiyat piyasa ilişkisi de 1990'lardan itibaren tematik tartışmaların içine yerleştirilerek aktarılmaya çalışıldı. Bu bağlamda seçilen romanların okuyucuya ulaştırılırken okurla-yazar arasındaki bağlantı noktalarının nasıl kurulduğuna değinildi. Yayınevleri, reklâmlar, röportajlar, yazar fotoğrafları, kapak tasarımları, eleştiri yazıları vb. araçlarla roman piyasası içindeki devinim tartışmaya açıldı.

Abstract:
In our day when interdisciplinary studies increase in number, the sociology of literature which can be defined as the interaction zone of sociology and literature also becomes more interesting. In this sense, when discussing a literary work it is also important not to restrict oneself with the interior analysis of the text but also to look at the exterior structure that constitutes the work. Alongside the great importance of the dominant ideology of the term or its counter ideology, narrators' efforts to analyze the characters; if especially in the case of the novel, one should also consider the market conditions when she looks at the work, within the framework that originates the text.  
This thesis titled "A Sociological Review on the Bestselling Novels in post-1990 Turkey" essentially aims to discuss the novel-market relationship. When analyzing 1990s and 2000s, the years when the culture industry's presence started to be felt thoroughly, I focused on two main points in this thesis. The first point brings forward the question how the novels shaped the market with their contents. To do this, on the one hand I tried to draw attention to the common features in the forms and contents that the literary figures used when they were challenging the past more deeply compared to others. On the other hand, I analyzed the works of the ones that did not directly involve in the discussion of the past but made their presence felt in the market by writing in genres such as thriller and biographical fiction. 2000s however, stood up as the years when discussions about the past began to dissolve whereas the question of identity started to emerge drastically in novels.
By discussing these points, I tried to contextualize the literature-market relationship in the thematic discussions that took place after 1990s. I tried to mention how the points that bind the reader and the author together are established when presenting the works to the reader, through the novels I depicted in this context. By the means such as publishers, advertisement, interviews, authors' photography, book cover designs, reviews I tried to discuss the mobility within the novel market.