Aile yanında yaşayan ve ailesinden ayrı yaşayan üniversite öğrencilerinin algılanan sosyal destek, stresle başa çıkma tarzları, kaygı düzeyleri ve psikolojik belirtiler açısından karşılaştırılması
Comparing percieved social support, coping strategies, anxiety levels and psychological symptoms of university students living with their parents and away from their parents
Yazar: İMGE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. GONCA SOYGÜT PEKAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile desteği = Family support ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms ; Stresle başetme = Coping with stress ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada, aile yanında yaşayan ve ailesinden ayrı yaşayan üniversite öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek düzeyleri ve başvurdukları stresle başa çıkma tarzlarının, kaygı düzeyleri ve bildirdikleri psikolojik belirti düzeyleri ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada ayrıca aileden ayrı yaşayıp yaşamamanın algılanan sosyal destek, stresle başa çıkma tarzları, kaygı düzeyleri ve psikolojik belirti düzeyleri ile nasıl bir ilişkisi olduğu da araştırılmıştır. 

Araştırmanın örneklemini Hacettepe Üniversitesinin farklı bölüm ve sınıflarında eğitime devam etmekte olan 344 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada yer alan tüm katılımcılara Demografik Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (DSKE),  Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Envanteri (SBÇTE) uygulanmıştır.

Araştırmanın sorularına yanıt aramak amacıyla yürütülen çoklu regresyon analizi ve bağımsız gruplar için t-testi sonucunda ailesinden ayrı yaşayan üniversite öğrencilerinin hem sürekli kaygı hem de psikolojik belirti düzeyleri aile yanında yaşayan üniversite öğrencilerinden daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca yapılan bağımsız gruplar t-testi sonucunda ailesinden ayrı yaşayan üniversite öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek düzeyleri de aile yanında yaşayan üniversite öğrencilerinden daha düşük bulunmuştur.  Ancak alt ölçekler incelendiğinde ailesinden ayrı yaşayan üniversite öğrencileri sadece Arkadaş ve Özel Bir İnsan alt boyutlarından aile yanında yaşayan üniversite öğrencilerinden daha düşük puan almışlardır. Aile alt ölçeğinde bir farklılık bulunamamıştır. Yapılan Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA)  sonucunda üniversite öğrencilerinin aileden ayrı yaşayıp yaşamama ile kullandıkları başa çıkma tarzları arasında da bir ilişki bulunamamıştır. Araştırmanın temel sorularına yanıt aramak amacıyla yürütülen Çoklu Regresyon Analizleri sonucunda yaşanılan yere göre bakıldığında ÇBASDÖnün sadece Arkadaş alt boyutu üniversite öğrencilerinin psikolojik belirti düzeylerini olumsuz yönde yordamıştır. Tercih edilen stresle başa çıkma tarzlarının, durumluk kaygı kontrol edildiği koşulda, sürekli kaygı ile ilişkisine bakıldığında, sosyal destek arama yaklaşımı ve iyimser yaklaşım sürekli kaygı düzeyi ile olumsuz bir ilişki göstermiştir. Çaresiz yaklaşım ile sürekli kaygı arasında ise olumlu bir ilişki bulunmuştur. Kendine güvenli yaklaşım ve boyun eğici yaklaşımın sürekli kaygı ile ilişkisi bulunamamıştır. Tercih edilen stresle başa çıkma tarzlarının, gösterilen psikolojik belirti düzeyleri ile ilişkisi incelendiğinde, çaresiz yaklaşım psikolojik belirtileri olumlu yönde yordarken, sosyal destek arama yaklaşımı psikolojik belirtileri olumsuz yönde yordamıştır. Diğer başa çıkma tarzları (kendine güvenli yaklaşım, iyimser yaklaşım, boyun eğici yaklaşım) ise psikolojik belirtileri yordayamamıştır.  Aileden ayrı yaşayıp yaşamamaya göre algılanan sosyal desteğin sürekli kaygı düzeyleri ile ilişkisine bakıldığında durumluk kaygı düzeyleri dışında hiçbir değişken sürekli kaygı ile ilişkili çıkmamıştır.

Sonuç olarak, bulgular aile yanında yaşayan ve ailesinden ayrı yaşayan üniversite öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek, sürekli kaygı ve psikolojik belirti düzeyleri bakımından farklılaştığını göstermektedir. Ancak aile yanında yaşayan ve ailesinden ayrı yaşayan üniversite öğrencilerinin algıladıkları sosyal desteğin ve kullandıkları stresle başa çıkma tarzlarının kaygı düzeyleri ve psikolojik belirti düzeyleri ile ilişkisine bakıldığında aileden ayrı yaşamak önemini kaybetmiştir. Çalışmanın sonuçları ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
The present study focuses on the relationship between perceived social support and ways of coping of university students living with their parents and away from their parents and the anxiety levels and psychological symptoms that they reported. How living with parents or away from parents is related to perceived social support, ways of coping and psychological symptom levels is also investigated.

The sample of this research consisted of 344 Hacettepe University students who were continuing their education in various departments and classes. Demographic Information Form, Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), State-Trait Anxiety Inventory (STAI), Brief Symptom Inventory (BSI) and Ways of Coping Inventory (WCI) have been applied to participants.

As the result of multiple regression analysis and independent groups t-test analysis conducted in order to find an answer to the questions of the study, it is found that students who live away from their families had both higher levels of trait anxiety and psychological symptom levels compared to students who live with their families. Also, independent groups t-tests showed that students who live away from their families have a lower level of perceived social support compared to students who live with their families. When we examined the subscales of MSPSS, students who live away from their families scored lower only in Friend and Significant Other subscales compared to students who live with their families. There is not a meaningful relationship in Family subscale. Multivariate analysis of variance (MANOVA) showed that there is not a meaningful relationship between living with families or not and ways of coping. In order to find an answer to the basic questions of the study, multiple regression analysis showed that only Friend subscale of MSPSS is negatively related to psychological symptom levels. To find out how coping strategies related to trait anxiety while controlling the state anxiety, multiple regression analyses were conducted. As a result of the multiple regression analysis, it was found that there is a negative relationship with seeking social support and optimistic style. There is also a positive relationship with hopeless style and trait anxiety. There is no relationship between other coping strategies (self-confident style and submissive style) and trait anxiety. When we examined the relationship between the psychological symptom levels and coping styles, hopeless style and psychological symptom levels were positively related. However the seeking of social support was negatively related to psychological symptom levels. Other strategies of coping (self-confident style, optimistic style and submissive style) were not related to psychological symptom levels. While controlling state anxiety, living with parents or away from parents has no relationship with trait anxiety levels.

In conclusion, the findings point out that university students who live with families and away from families differ in perceived social support, trait anxiety and psychological symptom levels. However living away from the family lost its significance when we studied the relationship between perceived social support and coping strategies with anxiety levels and psychological symptom levels. The results have been discussed in the light of relevant literature.