Liderlik, örgüt kültürü ve örgüt yapısı arasındaki etkileşimler: Öz-liderlik temelli bir örgüt tasarlamak
Interactions between leadership, organization culture and organization structure: Designing a self-leadership based organization
Yazar: HÜRCAN KABAKCI
Danışman: PROF. DR. SEMRA GÜNEY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Liderlik = Leadership ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgüt tasarımı = Organizational design ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; Öz liderlik = Self-leadership

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı her bireyin liderlik davranışı sergilemesini sağlayan bir örgüt tasarımının hangi koşullarda mümkün olabileceğini keşfetmektir. Çalışma örgüt tasarımı kavramını tartışmakta ve öz-liderlik temelli bir örgüt tasarımının nasıl olacağını araştırmaktadır. Bu doğrultuda temellendirilmiş kuram yöntemini ana araştırma stratejisi olarak kabul ederek yorumlayıcı ve tümevarımcı bir anlayışla nitel bir araştırma tasarımı kurgulanmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde liderlik kavramı kısaca tanımlanmış ve öz-liderlik yaklaşımı postmodern liderlik anlayışı bağlamında açıklanmış ve tartışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde örgüt tasarımı ele alınmış ve örgüt yapısı, örgüt kültürü ve örgüt stratejisi boyutları üzerinden açıklanmıştır. Ayrıca, öz-liderlik temelinde örgüt tasarımını yeniden düşünmenin önemi ve gerekliliği tartışmaya açılmıştır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümü araştırma tasarımını anlatmaktadır. Araştırma yorumlayıcı düşünceye dayanmakta ve verilerden yola çıkarak öz-liderlik temelli örgütlere ilişkin bir kuram oluşturmaya çalışmaktadır. Bu amaçla temellendirilmiş kuram yöntemini benimsemektedir. Tümevarım çalışmanın odak noktasıdır. Bu amaçla belge inceleme, derinlemesine görüşme ve odak grup görüşmelerini içeren bir araştırma deseni tasarlanmıştır. Bu kapsamda 3 kişiyle 3 derinlemesine görüşme ve 34 kişiyle 8 odak grup görüşme olmak üzere toplam 37 kişiyle 11 görüşme yapılmıştır. Temellendirilmiş kuram gereği veri toplama ve veri analizi süreçleri birlikte yapılmıştır. Belge inceleme ve derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanan veri açık kodlama yapılarak çözümlenmiş ve kategoriler ortaya çıkarılmıştır. Bu kategoriler doğrultusunda, odak grup görüşmelerinde yeniden veri toplanmıştır. Bu veriler de sırasıyla eksen ve seçici kodlama yapılarak çözümlenmiştir. Tüm bu analizlerin sonucunda, öz-liderlik anlayışına dayanan örgütlerin yapısal ve kültürel özellikleri ortaya çıkarılmıştır. Öz-liderlik temelli bu örgütler müşterek örgüt olarak adlandırılmış; etki ve önem düzeyleri tartışılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this research is to explore under which circumstances an organizational design enabling each individual to exhibit leadership behavior is possible. The study discusses the concept of organization design and discovers how to design a self-leadership-based organization. In this direction, a qualitative research design is conducted with an interpretive and inductive approach by accepting the grounded theory method as the main research strategy. The study consists of three parts. In the first chapter, the concept of leadership is briefly defined and the self-leadership is explained and discussed in the context of postmodern leadership. In the second part of the study, organizational design is discussed and explained through the dimensions of structure, culture, and strategy of the organization. In addition, the importance and necessity of rethinking organizational design on the basis of self-leadership is opened to discussion. The third and last part of the study describes the design of the research. The research is based on interpretive thinking and attempts to construct a theory about self-leadership-based organizations. For this purpose, it adopts the grounded theory method stating that induction is the focus of the study. A research design including document review, in-depth interviews and focus group interviews is designed. In this context, 11 interviews were conducted with 37 people, including 3 in-depth interviews with 3 people and 8 focus group interviews with 34 people. In accordance with the grounded theory, data collection and data analysis processes are carried out together. The data collected through document analysis and in-depth interviews are analyzed by open coding to reveal the categories. In line with these categories, new data are collected again in focus group interviews. These data are analyzed by axial and selective coding, respectively. As a result of all these analyzes, the structural and cultural characteristics of self-leadership based organization is defined and explained. The self-leadership-based organization is called as common organization. Impact and significance levels of this kind of organazation are also discussed.