Eski ve yeni tescil edilmiş bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin karşılaştırılması
A comparison of yield and quality characteristics of some old and new registered bread wheat varieties
Yazar: FERDİ SAĞIR
Danışman: PROF. DR. BURHAN KARA
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırma 2018-19 vejetasyon döneminde Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü'nün Merkez ve Hamidiye lokasyonlarında 1929-2017 yılları arasında Tarım ve Orman Bakanlığı Araştırma Enstitüleri tarafından tescil ettirilmiş 25 adet ekmeklik buğday çeşidinin morfolojik, fizyolojik, verim ve kalite özelliklerinin karşılaştırılması amacıyla yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.
Eskişehir lokasyonunda kardeşlenme sayısı, bitki boyu, metrekarede başak sayısı, başak boyu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, tane verimi, protein ve yaş gluten oranı ortalamaları Hamidiye lokasyonundan daha yüksek olmuştur. Hamidiye lokasyonunda ise hasat indeksi, başakçıkta tane sayısı, bin tane ağırlığı ortalamaları Eskişehir Merkez lokasyondan daha yüksek çıkmıştır.
Her iki lokasyonda da eski çeşitlerin protein, yaş gluten oranı, kardeşlenme oranı ve bitki boyları ve metrekarede başak sayısı bakımından daha yüksek değere sahip olmuştur. Aynı lokasyonda yeni tescil edilen çeşitlere doğru hasat indeksi, başak boyu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakçıkta tane sayısı ve tane verimi değerlerinin eski çeşitlerden daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir.
Araştrırmadan elde edilen verilere göe Eskişehir lokasyonuna Süzen 97, Soyer 02, Nacibey, Mesut ve Reis çeşitleri Hamidiye lokasyonuna ise, Müfitbey, Tosunbey ve Soyer 02 çeşitleri önerilmektedir.
Sonuç olarak; tescil yıllarına göre eski çeşitlerden yeni çeşitlere doğru tane verimi ve bazı bitkisel özelliklerde yükselme olurken, protein ve gluten oranı gibi kalite değerlerinin az da olsa düştüğü sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The research was conducted in 2018-19 vegetation period in Eskişehir, in the Sultanönü and Hamidiye locations of the Transtional Zone Agricultural Research Institute with aimed at compared to morphological, physiological, yield and quality characteristics of 25 bread wheat varieties registered by the Research Institutes from 1931 until 2017. The experiment was carried out with 3 replications in a randomized block design.
In Eskişehir location, number of tillering, plant height, number of spikes per square meter, spike height, number of spikelets per spike, grain number per spike, grain yield, protein, and wet gluten ratios were found to be higher than the Hamidiye location contrary, in the Hamidiye location, the average of the harvest index, the number of grains per spike, and the average weight of a thousand grains weight were found higher than the Eskişehir location.
The protein, wet gluten ratio, tillering rate, and plant height of the old varieties were higher in both locations. In the Hamidiye location, the old varieties gave higher values in spike numbers per square meter. It was observed that harvest index, spike length, number of spikelets per spike, number of grains per spike, number of grains per spike, and grain yield values were higher in newly registered varieties.
According to results of research, Köse 220-39, Süzen 97, Soyer 02, Nacibey, Mesut and Re varietios are recommanded in Eskişehir location, while Müfitbey, Tosunbey and Soyer 02 variates are recomended in Hamidiye location. 
As a result; According to the registration years, it was concluded that while there was an increase in grain yield and some plant characteristics from old varieties to new varieties, quality values such as protein and gluten ratio decreased slightly.