Ticaret şirketlerinin birleşme, bölünme ve devir işlemlerinin TTK, VUK ve TMS/TFRS kapsamında karşılaştırılması
Comparison of merger, division and transfer transactions of commercial companies within the scope of TTK, VUK and TMS/TFRS
Yazar: EBRU ASLANTAŞ KAYNAR
Danışman: DOÇ. DR. FERHAT BİTLİSLİ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: İşletme birleşmeleri =   ; Şirket birleşmeleri = Mergers ; Şirket bölünmesi = Division of company

Özet:
İşletmeler günümüz rekabet koşullarına uyum sağlamak, kaynak sağlama kapasitesini genişletmek, sinerji etkisinden faydalanmak, vergisel avantajlar, düşük maliyetle borçlanmak, iyi bir yönetime sahip olma gibi nedenlerle ya da devamlı zarar etme, üretim sürecinde uzmanlaşmaya gitme, şirket yapısını değiştirme isteği, büyük işletmeleri yönetmenin zorluğu nedeniyle yapı değişikliğine gidebilmektedir. Bu yapı değişiklikleri işletmenin ihtiyacına göre birleşme ya da bölünme işlemi olabilmektedir. Bu çalışmanın amacı birleşme ve bölünme işlemlerinin TTK, Vergi Kanunları ve TFRS 3 İşletme Birleşmeleri Standardı kapsamında incelenerek farklılıkların ortaya çıkarılması ve muhasebe uygulamalarına etkilerini göstermektir.
TTK ve TFRS 3 İşletme Birleşmeleri standardı kapsamında ilk ortaya çıkan farklılık birleşme tarihinin belirlenmesindedir. Bir diğer farklılık, TTK'da devralma şeklinde birleşme ve yeni kuruluş şeklinde birleşme işlemi yer alırken, TFRS 3 İşletme Birleşmeleri Standardında tek yöntem satın alma yöntemi olarak belirtilmiştir. TTK ve TFRS'deki farklılıklardan bir diğeri değerleme hükümlerinin farklı olmasından kaynaklı olarak birleşme karı ve ödenecek kurumlar vergisi tutarlarının farklı çıkmasıdır. Farklılıklar şerefiye, maddi olmayan duran varlıklar ve kıdem tazminatı hesaplanmasında da ortaya çıkmaktadır. 
Bölünme işlemlerindeki temel farklılıklarından biri kayıtlı değerler üzerinden yapılan kısmi bölünmenin vergisiz bölünme şartlarına uygun olarak yapıldığı, TTK ve Vergi Kanunları'na göre cari değerlere göre ve TFRS 3 İşletme Birleşmeleri Standardına göre yapılan kısmi bölünmede ödenecek verginin çıkmasıdır. Bir diğer farklılık, TTK ve Vergi Kanunları'na cari değerlere göre ve TFRS 3 İşletme Birleşmeleri Standardına göre yapılan kısmi bölünmede değerleme hükümlerinden kaynaklı olarak bölünme karı arasındaki farklılıktır. Bu durum da ticari kar ile mali kar arasında oluşan geçici farklılıktan dolayı ertelenmiş vergi kavramını ortaya çıkarmaktadır.

Abstract:
Businesses may change their structure for reasons such as adapting to today's competitive conditions, expanding their resource provision capacity, benefiting from the synergy effect, tax advantages, borrowing at low cost, having good management, or due to continuous losses, specialization in the production process, desire to change the company structure, or the difficulty of managing large businesses. These structural changes may take the form of mergers or divisions depending on the needs of the company. The purpose of this study is to examine mergers and divisions within the context of the TTK, Tax Laws and TFRS 3 Business Combinations Standard to identify differences and their effects on accounting practices. The first noticeable difference between the TTK and the TFRS 3 Business Combinations Standard is in determining the merger date. Another distinction is that while in TTK there are mergers in the form of takeover and mergers in the form of new business, in TFRS 3 Business Combinations Standard, the only specified method is the acquisition method. Another difference between the TTK and TFRS stems from differing valuation provisions, resulting in variations in merger profit and the amount of corporate tax payable. Differences also arise in the calculations of goodwill, intangible assets and severance pay. 
One of the main differences in division transactions is that the partial division based on registered values is made in accordance with the tax-free division conditions, and there is a tax to be paid in the partial division made in accordance with the TTK and Tax Laws and TFRS 3 Business Combinations Standard. Another difference arises from the discrepancies in division profit due to the valuation provisions applied under the TTK, Tax Laws, and TFRS 3 Business Combinations Standard. This results in the concept of deferred tax due to temporary differences between commercial profit and taxable profit.