Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ışığında makul sürede yargılama hakkı
The Right to trial within a reasonable time under the light of European convention on human right
Yazar: KEREM ALTIPARMAK
Danışman: PROF. DR. TEKİN AKILLIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Yargılama = Judgement ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
ÖZET Makul sürede yargılanma hakkı, hem Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nın en çok şikayet konusu olan hükmü olduğu için uluslararası insan hakları hukukunun, hem de adaletin gecikmesi nedeniyle tüm hukuk disiplinlerini etkilemesi anlamında iç hukukun önemli bir sorununa vücut vermektedir Çalışmamız münhasıran AİHS'nin 6. maddesindeki "yargılamada makul süre" şartına ayrılmış, 5. maddede yer alan "tutuklamada makul süre" şartına sadece karşılaştırma amacıyla başvurulmuştur. Çalışmamazın birinci bölümünde, genel olarak doğru yargılama ilkesi ve onun bir uzantısı olan makul sürede yargılanma hakkının uluslararası belgelerdeki görünümü incelenmiştir. Bu kısa değerlendirme, doğru yargılanma hakkının özellikle Avrupa Konseyfnin ortak hukuk anlayışı için sahip olduğu öneme dikkat çekmektedir. İkinci bölüm, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nın. tezimizin konusunu oluşturan makul süre şartına yer veren 6. maddesinin uygulama alanını saptamaya yöneliktir. Bir davada makul süre şartının ihlal edildiğini ileri sürebilmek için anılan maddenin 1. paragrafının içerdiği bir hukuki sorunun varlığı gereklidir. Bu doğrultuda, kapsamı Divan ve Komisyon tarafından belirlenen "otonom" kavramlar; "medeni hak ve ödev" ve "cezai isnad"dan ne anlaşılması gerektiği tartışılmıştır. Makul sürenin ihlal edildiğinin ileri sürülebilmesi için bu iki kategoriden birine dahil olma şartı aranacaktır. Çalışmanın en önemli bölümü üçüncü bölümdür. Bu bölümde. Komisyon ve Divan içtihatları ışığında makul sürede yargılanma hakkının ölçütleri saptanmaya çalışılmış ve Türkiye'deki mevcut durumun içtihatla uyumluluğu tartışılmıştır. Üçüncü bölüm kendi içinde de iki ayrı alt başlığa ayrılmaktadır: İlk olarak, makul süre şartının değerlendirilmesinde dikkate alınacak sürenin ne şekilde hesaplanacağı tartışılmış, özellikle sürenin ne zaman başlayacağı ve sona ereceği hususları üzerinde durulmuştur. İkinci alt başlık ise, makul süreye uygunluğun denetlenmesinde kullanılan ölçütlere ayrılmıştır. Buna göre; dava »08konusu işin niteliği, başvurucunun tutumu ve ulusal makamların tutumunun ne şekilde hakkın ihlalini etkilediği üzerinde durulmuştur. Nihayet bölümün sonunda, devletin gerekli önlemleri alarak, başvurucunun mağdur sıfatına son verebildiği olasılıklara değinilmiştir. Çalışmamızın amacı, yargılamanın çabukluğunun sadece teknik bir sorun olmadığını ve fakat, hızlı ve adil yargılanmanın bir insan hakkı olduğunu ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda, uluslararası yargı makamları tarafından oluşturulan içtihatla olması gereken gösterilmiş ve Türkiye'de varolan kısaca olması gerekenle karşılaştırılmıştır. Adaletin dağıtılması devletin vazgeçilemez görevlerinden olduğu hatırlandığında, demokratik bir toplumda, anılan ölçütlerle uyumsuz uygulamalar kabul edilemeyecektir. 209

Abstract:
SUMMARY The right to trial within a reasonable time is as a very important problem both for international human rights law as a most invoked provision of European Convention on Human Rights and for domestic law because of the delays in justice in all areas of law This study intensified on "reasonable time" requirement provided in An 6 $ 1 of ECHR. detainees* right to trial within a reasonable time or release pending trial (provided in Art 5) was only compared with the first provision In the first chapter of thesis, the appereance of the fair trial and one of its parts right to trial within a reasonable time in international human rights documents was examined This brief appraisal stresses the significance of fair trial for Council of Europe's public order The subject of the second chapter is the applıcablıty of Art 6 of ECHR which includes the reasonable time requirement In order to allege a violation of reasonable time requirement, there must be a law conflict which the Art. 6§1 comprises. The scope of 'autonom' concepts determined by Commission and Court; the meanings of "civil rights and obligations" and "criminal charge" was discussed. The most important part of the study is third chapter In this chapter. I tried to establish the cnterias of right to trial within a reasonable time under the light of jurisdiction of Court and Commission and discuss the consistency of existing situation of Turkey with this jurisprudence This chapter is divided into two parts. Initially, periods must be taken into consideration were discussed; the starting and end points of the duration determined The second sub-title is dedicated to the criterias applied in supervision of reasonable time requirement. In this part, I examine the criterias a. the complexity of case, b. what is at stake for the applicant, c. the handling of the authorities, d. the applicants' own conduct. 210The purpose of this study is to demonstrate that speedy and fair trial is not only a technical problem of courts but also a very significant human rights problem According to this purpose. Turkey's judicial conditions was compared with the international human rights jurisprudence. Distributing justice is an unavoidable duty of a state, in a democratic state inconsistincies such as violation of reasonable time requirement can not be acceptable. rli llBi