Koroner arter bypass greft ameliyatı olan yaşlı hastalara fonksiyonel bağımsızlık düzeyleri doğrultusunda verilen taburculuk eğitiminin hastaların fonksiyonel bağımsızlıklarına etkisi
The effect of discharge education given to elderly patients who underwent coronary artery bypass graft surgery according to their functional autonomy level on functional autonomy of patients
Yazar: ZAHİDE TUNA
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY ŞENOL ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hasta takibi = Follow up studies ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Taburcu olmak = Patient discharge ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırma, koroner arter bypass greft (KABG) ameliyatı geçiren yaşlı hastalara fonksiyonel bağımsızlık düzeyleri doğrultusunda verilen taburculuk eğitiminin ve taburculuk sonrasında yapılan evde izlemlerinin, yaşlı bireylerin fonksiyonel bağımsızlık düzeylerine olan etkisini incelemek amacıyla müdahale çalışması olarak yapılmıştır. Araştırma, 13 Aralık 2008 ile 21 Mart 2012 tarihleri arasında iki aşamada yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında, yaşlı bireylerin fonksiyonel bağımsızlık düzeylerini ölçmek için kullanılan ?Otonomi Değerlendirme Ölçeği (ODÖ)?nin geçerlik-güvenirlik çalışması 90 yaşlı birey üzerinde yapılmıştır. Araştırmanın ikinci aşaması kapsamına, KABG ameliyatı olmak için Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Kalp-Damar Cerrahi Kliniği'ne yatan 65 ve üzeri yaş grubundaki 36 hasta alınmıştır. Kontrol grubu hastalarına (18 kişi) klinik hemşireleri tarafından rutin bakım uygulanmış; deney grubundaki hastalara (18 kişi) ise rutin bakım dışında ODÖ doğrultusunda hazırlanan taburculuk eğitim kitapçığı ile eğitim verilmiş ve evde üç kez (taburcu olduktan 48 saat, 10 gün sonra ve ameliyattan sonra 9. haftanın sonu) izlenmiştir. Her iki gruptaki hastaya ODÖ kullanılarak, hastaların ameliyat öncesi ve sonrası fonksiyonel bağımsızlık düzeyleri belirlenmiştir. Verilerin toplanmasında ?Tanıtıcı Bilgiler Formu?, ?Ameliyat Süreci Hakkında Bilgi Edinme Formu?, ?KABG Ameliyatı Geçiren Yaşlı Bireyin Taburculuk Sonrası Ev İzlem Formu? ve geçerliliği-güvenirliği yapılan ODÖ kullanılmıştır. Veriler; yüzde, ortalama, standart sapma, en güvenirlik, faktör analizi, Kolmogorov-Smirnov, ki-kare, t-testi, Mann Witney-U testi ve tekrarlı ölçümlerde varyans analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, Türkiye için uyarlanan ODÖ, yaşlı bireylerin fonksiyonel bağımsızlıklarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Deney grubu hastalarının ameliyattan sonra 9. haftanın sonunda fonksiyonel bağımsızlık düzeyleri, kontrol grubu hastalarına göre daha yüksek bulunmuştur. Deney grubu hastalarının ameliyattan sonra 9. haftanın sonundaki engellilik düzeyleri, kontrol grubuna göre daha düşük saptanmıştır. Ayrıca, kontrol grubundaki hastaların, deney grubu hastalarına göre taburculuktan sonra daha çok sorun yaşadıkları ve tekrar hastaneye başvurdukları saptanmıştır. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda KABG ameliyatı geçiren yaşlı bireylere fonksiyonel bağımsızlık düzeyleri doğrultusunda taburculuk eğitiminin verilmesi; hastanelerde taburculuk, evde bakım ya da danışmanlık birimlerinin kurulması önerilmiştir.

Abstract:
This study was performed as interventional study to investigate the effect of discharge education given at hospital and home follow-up done after their discharge, according to functional autonomy level of elderly patients, on functional autonomy level of the patients who underwent coronary artery bypass greft (CABG) surgery. The study was conducted in two stages between December 13, 2008 and March, 21 2012. In the first phase of the study, the validity and reliability study of ?The Functional Autonomy Measurement System (SMAF)? tool which used to assess the functional autonomy of elderly was carried out with 90 older adults. The second phase of the study consisted of 36 elderly patients who were hospitalized at Hacettepe University Adult Hospital Cardiovascular Surgical Clinic to have CABG surgery. The control group patients (18 people) had routine daily care given by clinical nurses while patients in the experimental group (18 persons) had discharge education by using discharge training booklet prepared in the light of SMAF and they were also visited 3 times at home after discharge (48 hours after discharge, 10 days later and end of 9th week after surgery) besides the routine daily care given by clinical nurses. The functional autonomy of patients in two groups was determined in preoperative and postoperative period by using SMAF. Data was collected by using ?Personel Information Form?, ?Surgical Process Information Form", "Discharge Follow-up Form of Elderly Patient Undergoing CABG? and ?SMAF?. Number, percentage, mean, standard deviation, reliability, factor analysis, the Kolmogorov-Smirnov test, chi-square, t-test, Mann Whitney-U test and ANOVA were used for analysis. According to the results of the study, the SMAF adapted for Turkey was found validate and reliable to evaluate the functional autonomy of elderly. The functional autonomy level of experimental group patients was found higher than control group patients at the end of 9th week after their surgeries. The handicap level of experimental group patients was found lower than control group patients at the end of 9th week after their surgeries. In addition, it was also found that control group patients experienced more problems after their discharge and had more re-hospitalization compared with the patients in the experimental group. According to the study results, to give the discharge education to the elderly patients who underwent CABG surgery according to their functional autonomy level, to establish discharge units, home care services unit or counseling services unit in the hospitals are recommended.