Mobil sağlık (M-sağlık) okuryazarlığı ölçeğinin geliştirilmesi
Development of the mobile health (M-HEALTH) literacy scale
Yazar: ESRA KARADAYI
Danışman: DOÇ. DR. JÜLİDE GÜLİZAR YILDIRIM DUMAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Cep telefonu = Mobile phone ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Mobil uygulama = Mobile application ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Teletıp = Telemedicine ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş-Amaç: Mobil sağlık teknolojileri genellikle sağlık ve sağlık hizmetleri alanlarındaki en yenilikçi ve ilerleyici gelişmeler olarak kabul edilmektedirler. Mobil uygulamalara olan büyük ilginin olmasi ve bir cep telefonuna kurulabilen binlerce program sunan çevrimiçi mağazaların dikkatini çekmektedir. Birden fazla bulunan mobil sağlık uygulamalarından, kronik hastalık bakımını ve sağlığı geliştirme faaliyetlerini destekleyenlerin en umut verici oldukları kabul edilmektedir. Bireysel sağlık takibi ve sağlığın geliştirilmesi için kullanılan ve hayatın her alanında kullanılan akıllı sağlık uygulamaları sağlıkla ilgili olan her alanda etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Araştırmanın amacı, m-sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracının geliştirilmesidir. 
Gereç-Yöntem: Bu metodolojik araştırmaya bir devlet hastanesinin acil servisine başvuran 448 hasta birey gelişi güzel örneklem yöntemi ile dahil edildi. Verilerin analizinde kapsam geçerlik indeksi, Cronbach alfa, KR-20, test-retest, madde toplam korelasyonu, Tukey toplanabilirlik analizi, madde güçlük indeksi ve madde ayırıcılık indeksi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi uygulandı. Ölçek beşli Likert ve ikili (doğru, yanlış) tipte yanıtlanmaktadır. 
Bulgular: Ölçek  davranışsal beceri puan ortalaması 82.72±8.01 (61-108 puan) ve bilgi düzeyi boyutu puan ortalaması 15.85±5.43 (2-31 puan) idi. Ölçeğin kapsam geçerlik indeksi 0.86, Cronbach alfa katsayısı davranışsal beceri boyutu için 0.802, KR-20 bilme boyutu için 0.813 olarak saptandı. 31 madde içeren, dört faktörlü yapıda (Faktör 1:Analitik beceriler, Faktör 2: Kişisel izlem, Faktör 3:Sağlığa erişim ve sağlık sonuçlarını yorumlama, Faktör 4: Yazılım programı uygulaması) geliştirilen m-sağlık okuryazarlığı ölçeğinin toplam varyansı %57.4 olarak ve faktör toplam puan korelasyonları 0.090 ile 0.872 arasında (p<0.001 ve p<0.05) bulundu. Doğrulayıcı faktör analizi uyum indeksleri değerleri kabul edilebilir düzeyde saptanmıştır (RMSEA=0.006, χ2=1912.12 df=2493, GFI=0.90, AGFI=0.85, CFI=0.95, SRMR=0.05, NFI=0.95, NNFI=0.95, ECVI=4.06).
Sonuç: Ölçeğin Türkiye için dört faktörlü yapıda geçerli ve güvenilir olduğu gösterildi. Ölçek, yetişkinlerde mobil sağlık okuryazarlığını değerlendirmede sağlık profesyonelleri tarafından kullanılabilecek bir araçtır.
Anahtar Kelimeler: Güvenirlik ve geçerlik; ölçek; m-sağlık okuryazarlığı

Abstract:
Introduction-Aim: In the field of health and healthcare, mobile health technologies are widely regarded as the most innovative and forward-thinking developments. The huge interest in mobile applications, as well as the attention of online stores that offer thousands of programs for download to a mobile phone. Among the numerous mobile health applications available, those that support chronic disease management and health promotion are thought to be the most promising. Smart health applications, which are used in all areas of life for individual health monitoring and improvement, are used effectively in every field related to health. The goal of the study is to develop a valid and reliable measurement tool for m-health literacy assessment.

Material - Method: This methodological study included 448 patients who applied to a public hospital's emergency department using a random sampling method. The data was analyzed using the content validity index, Cronbach's alpha, KR-20, test-retest, item-total correlation, Tukey nonaditivity analysis, item difficulty index and item discrimination index, exploratory and confirmatory factor analysis. A five-point Likert scale and two point (right, wrong) is used to answer the questions.
Results: The average scale difficulty score was 82.72±8.01 (61-108 points), and the average knowing dimension score was 15.85±5.43. (2-31 points). The scale had a content validity index of 0.86, a Cronbach's alpha coefficient of 0.802 for the difficulty degree dimension, and a Cronbach's alpha coefficient of 0.813 for the KR-20 knowing dimension. m-health, a four-factor structure containing 31 items (Factor 1: Analytical structure, factor 2: Personal follow-up, factor 3: Access to health and health examination, factor 4 Software program implementation). The literacy scale variance was 57.4% and factor total score correlations ranged from 0.090 to 0.872 (p<0.001 and p<0.05). The confirmatory factor analysis fit index values were found to be acceptable (RMSEA=0.006, χ2=1912.12 df=2493, GFI=0.90, AGFI=0.85, CFI=0.95, SRMR=0.05, NFI=0.95, NNFI=0.95, ECVI=4.06).
Conclusion: In a four-factor structure, the scale has been shown to be valid and reliable for Turkey. The scale is a tool that health professionals can use to assess adults' mobile health literacy.
Keywords: Reliability and validity, scale; m-health literacy.