Öğretmenlerin kişisel siber güvenlik farkındalık düzeylerinin farklı değişkenlere göre değerlendirilmesi
Evaluation of teachers' personal cyber security awareness levels according to different variables
Yazar: İMREN ALTINER
Danışman: PROF. DR. HAFİZE KESER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Farkındalık = Awareness ; Siber güvenlik = Cyber security ; Siber saldırı = Cyber attack ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı ortaokul kademesinde görev yapan öğretmenlerin siber güvenlik farkındalık düzeylerini farklı değişkenler açısından değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin demografik özellikleri ve konu ile ilgili eğitim alma durumları gibi bilgiler nicel olarak, siber güvenliği artırmaya yönelik önerileri ise nitel olarak toplanmış ve araştırmada karma yöntem çeşitlerinden eşzamanlı tasarım kullanılmıştır. Katılımcılardan veri toplama aşamasında siber güvenlik farkındalık durumları Kişisel Siber Güvenliği Sağlama Ölçeği kullanılarak, yaş, cinsiyet, kıdem yılı gibi demografik bilgiler ile konu ile ilgili eğitim alma, siber güvenlik farkındalığını artırmaya yönelik önerileri gibi bilgiler için Kişisel Bilgiler Formu kullanılmıştır. Ankara il merkezinde bulunan ilçelere (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle) bağlı kamu ortaokullarında görev yapan 455 öğretmene veri toplama araçları uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde frekans, yüzde, ilişkisiz iki örneklem arasındaki farkın manidarlığına bakmak için bağımsız örneklem t testi ve ikiden fazla olması durumunda tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Karşılaştırması yapılacak gruplar arasında gözlenen farkların istatistiksel olarak manidar olması durumunda ise oluşan farkın hangi grup ya da gruplardan kaynaklandığını belirlemek için ise post-hoc testi türü olan Scheffe metodu kullanılmıştır. Varyansların homojen olmadığı durumlarda ise gruplardaki gözlem sayılarının eşit olması durumunu göz önünde bulundurmayan post-hoc istatistiklerinden Tamhane's T2 metodu kullanılmıştır.  Grupların puan ortalamaları arasındaki farkın manidarlığı .05 düzeyinde yorumlanmış ve veriler analiz edilirken SPSS programından faydalanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin, kişisel siber güvenliği sağlama düzeylerini belirlemeye yönelik ölçekten ortalamanın üstünde puan aldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Yine ölçeğin "Kişisel Gizliliği Koruma, Güvenilmeyenden Kaçınma, Önlem Alma, Ödeme Bilgilerini Koruma ve İz Bırakmama" alt faktörlerinden de alınan puanların ortalamanın üstünde olduğu görülmüştür. Katılımcıların, cinsiyet, kıdem yılı, ile siber güvenliğin sağlanma düzeyi arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin kişisel siber güvenliği sağlama düzeylerinin yaşlarına göre anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılsa da özellikle 36-40 yaş aralığındaki öğretmenlerin ölçeğin tamamı ve alt faktörlerinin çoğunda puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ölçeğin bazı alt faktörlerinde ise yaşlarına göre anlamlı farklılık ortaya çıkmıştır. 50 yaş üstü bireylerin puanlarının düşük olduğu ve 40 yaş altı tüm guruplarla farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Öğretmenlerin branşlarına, bilgi ve iletişim teknolojilerine yönelik eğitim alma, siber güvenlik alanına yönelik eğitim alma ve kullanılan teknolojik cihazlara göre siber güvenliği sağlama düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin, siber güvenlik düzeyinin artırılmasına yönelik verdikleri cevapların ise yedi ayrı görüşte birleştiği ve kişisel bilgi gizliliğinin güvence altına alınması için konu ile ilgili yasal yaptırımların artırılması, kişisel bilgi iletişim teknoloji araçlarının daha güvenli hale getirilmesi, üniversiteler ve halk eğitim kurslarında eğitimlerin verilmesi önerilerinin en çok olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar ışığında, siber güvenlik farkındalığının artırılmasına yönelik başta öğretmenler olmak üzere okuldaki tüm paydaşlara eğitim verilmesi ve üniversitelerdeki eğitim fakültelerinin öğretim programlarına siber güvenlik farkındalığının oluşmasına katkı sağlayacak derslerin yerleştirilmesi, yaş ile ilgili oluşan farklılığın sebebinin araştırılması önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to evaluate the cyber security awareness levels of secondary school teachers in terms of different variables. For this purpose, information such as the demographic characteristics of teachers and their educational status on the subject were collected quantitatively, and their suggestions for increasing cyber security were collected qualitatively and mixed method was used in the research. During the data collection phase, the Personal Information Form was used for information such as demographic information such as age, gender, seniority year, and suggestions for increasing cyber security awareness. Data collection tools were applied to 455 teachers working in public secondary schools in the districts of Ankara city center (Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan, Yenimahalle). In the analysis of the data obtained, an independent sample t-test was used to examine frequency, percentage, and the significance of the difference between two unrelated samples, and in case of more than two, one-way analysis of variance (ANOVA). If the differences observed between the groups to be compared are statistically significant, the Scheffe method, which is a type of post-hoc test, was used to determine from which group or groups the difference occurred. In cases where the variances are not homogeneous, Tamhane's T2 method, which is one of the post-hoc statistics that does not take into account the equality of the number of observations in the groups, was used. The significance of the difference between the mean scores of the groups was interpreted at the .05 level and the SPSS program was used while analyzing the data.According to the results of the research, it was concluded that the teachers scored above the average from the scale to determine their level of providing personal cyber security. It was also seen that the scores obtained from the sub-factors of the scale "Protection of Personal Privacy, Avoiding Untrusted, Taking Precautions, Protecting Payment Information and Leaving No Traces" were above the average. It was concluded that there was no significant relationship between the participants' gender, seniority, and the level of providing cyber security. Although it was concluded that the level of providing personal cyber security of the teachers did not show a significant difference according to their age, it was found that especially the teachers in the 36-40 age range had higher scores in the whole scale and in most of its sub-factors. In some sub-factors of the scale, there was a significant difference according to their age. It was determined that the scores of individuals over the age of 50 were low and differed with all groups under the age of 40. It has been concluded that there is a significant difference between the levels of teachers receiving training on information and communication technologies, getting training on cyber security, and providing cyber security according to the technological devices used. It was concluded that the answers given by the teachers to increase the level of cyber security are in seven different opinions and the suggestions are mostly to increase the legal sanctions on the subject to ensure the privacy of personal information, to make the personal information and communication technology tools more secure, and to provide trainings in universities and public education courses. In the light of these results, suggestions were made to provide training to all stakeholders in the school, especially teachers, in order to increase cyber security awareness and to place courses that will contribute to the formation of cyber security awareness in the curriculum of education faculties in universities and to investigate the reason for the difference in age.