Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvîr-i Efkâr gazetelerine göre Osmanlı eğitim sistemi: Görüş ve öneriler /
Yazar: NURİ PALTACI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA DURDU
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Tercümân-ı Ahvâl ve Tasvîr-i Efkâr gazeteleri ilk fikir gazeteleridir. Gazeteler vasıtasıyla halk, yaşadığı topraklarda ve dünyada meydana gelen gelişmeleri dönemin sınırlı imkanlarıyla öğrenmiştir. Bahsi geçen gazetelerin ayırt edici özelliği ise haber iletmenin yanında, kamuoyu oluşturma gayretleridir. Halkın eğitimine büyük önem veren bu gazeteler, yayımladıkları tefrikalarla bazı eserleri halka ulaştırmışlardır. Hemen her konuda fikir belirtmekten çekinmeyen bu gazetelerin üslûp olarak itidalli olduklarını söylemek mümkündür. Söz konusu gazeteler yayınlarında çeşitli konularda eleştiriler getirmelerinin yanında, hükümetin tepkisini çekmemeye gayret etmişlerdir. 
Bahsi geçen gazetelerde, eğitime dair haberler ve yazılar okuyucuya ulaştırılmıştır. Ayrıca eğitimle ilgili görüşler içeren makaleler yayımlanmıştır. Gazetelerin yayımlanan sayıları ve yayımlandıkları yıllar göz önüne alındığında, bu tür makalelerin sayısı nispeten azdır. Halk eğitimi kurumları niteliğinde olan Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye ve Cemiyet-i Tedrisiye-i İslamiye ile ilgili haber ve duyurular, söz konusu gazetelerde yer almıştır. Bu cemiyetlerin kuruluş ve gelişme aşamaları, hatta eğitim programları halka duyurulmuştur. Bahsi geçen gazetelerde Dârülfünun'da halka açık verilen serbest derslerden övgüyle bahsedilmiştir. Burada ders veren hocalardan, ders içeriklerine kadar bütün detaylar okuyucuya aktarılmıştır. Yeni açılan veya tamir edilen her kademeden eğitim kurumu, 'İç Haberler' ve 'İlanat' bölümlerinde yer almıştır. Halkın kendi imkanlarıyla yaptırdığı okullar haberlerde örnek olarak gösterilmiş, bu tür girişimlerin yaygınlaşması için teşvik edici yazılara yer verilmiştir. 
Bahsi geçen gazetelerin yayınlarında sade ve anlaşılır bir dile önem verilmiştir. Bu gazetelerde eğitim sorunları sıralanırken, özellikle dil meselesine dikkat çekilmiştir. Modern eğitim-öğretim yöntemleri ve halkın kolaylıkla anlayabileceği bir dil, öncelikli ele alınması gereken konular olarak görülmüştür. Yayımlanan makalelerde eğitim süresi ve müfredat eleştirilmiştir; dil meselesiyle ilişkili olarak eğitim süresinin uzun olmasına rağmen verimin düşük olduğu vurgulanmıştır. Ezbere dayalı klasik eğitim yöntemlerine karşılık, özellikle deney ve gözlemi içine alan yeni tip metotların gerekliliği üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Tercümân-ı Ahvâl and Tasvîr-i Efkâr newspapers emerged as the first intellectual newspapers. With the aid of these newspapers, the people learned about developments in the lands they lived in and those occurring around the world, despite the limited means of exploration available at that time. In addition to conveying news, a distinctive feature of the newspapers mentioned above was their efforts to form public opinions. These newspapers, which appear to value the importance of an educated and enlightened public, have delivered significant works to their readers with the serials they published. It is also possible to say that these newspapers, which do not hesitate to express their opinion on broad subjects, are moderate in their style of written language. Although they brought about some criticism upon themselves with their publications, they appear to take great care not to attract the negative attention of the government directly.
News and other written work related to educational developments have been conveyed to the readers through the newspapers mentioned above. In addition, newspapers have published articles expressing opinions on education. Even though the number of these articles appears to be small when compared to the total number of publications over the years, the newspapers have remained in publication. The news and announcements concerning Cemiyet-i İlmiye-i Osmaniye and Cemiyet-i Tedrisiye-i Islamiye, which were public educational institutions, appeared in the mentioned newspapers. These institutions' establishment, development stages, and study programs were announced to the public. These newspapers also praised the free lectures provided to the public at Dârülfünun. All details from the lectures to the course contents were conveyed to the readers. Newly opened or restored educational institutions of all levels were covered in the sections of the ''Internal News'' and ''Announcements''. Schools built by the people through their means were shown as examples, and encouraging articles were included to spread such initiatives. 
These newspapers above have emphasized plain and understandable language in their publications. While listing educational problems in these newspapers, attention was drawn to the language issue. Modern methods of education and teaching, as well as language that the public can easily understand, have been seen as issues of priority. The published articles have criticized the duration of education and the curriculum. Reading the language, it was emphasized that productivity and fruitful learning was lacking even though education was granted extensive time. As an alternative to memorization-based classic and outdated teaching practices, the necessity of new learning methods, such as through the inclusion and adaptation of experimenting and observing processes, have been emphasized.