Menkıbe-i Fahr-i Kâinat/ Hikâyet-i Hadice: İnceleme, metin ve dil içi çeviri
An Anecdote in the Life of Pride of the Universe/ A Story of Khadija: Textual analysis, transcribed text and intralingual translation
Yazar: AYŞE NUR KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ATİK
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dini edebiyat = Religious literature ; Hz. Hatice = Hz. Hatice ; Menkıbe = Menkıbe ; Menkıbe-i Fahr-i Kainat = Menkıbe-i Fahr-i Kainat ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf edebiyatı = Literature of mysticism ; Türkçe çeviri = Turkish translation

Özet:
Bu tezin amacı, H. 1181 yılında istinsah edilen Menkıbe-i Fahr-i Kâinat/Hikâyet-i Hadice  isimli eserin metnini transkripsiyon harfleriyle ve dil içi çevirisiyle beraber şekil ve muhtevâ özellikleri açısından incelemek; bunun sonucunda, aruz vezni ile yazılmış dini içerikli bir eseri tanıtarak, tasavvuf edebiyatına katkı sağlamaktır.
Bu doğrultuda, Hz. Peygamber'in hayatından kısa bir kesit sunan ve özellikle Hz. Hatice ile tanışmaları ve evlenmelerini anlatan eser, yazıldığı dönemin dil özellikleri kapsamında değerlendirilerek okunup, günümüz Türkçesi'ne çevrilmiştir. İlk olarak eserin türü olan "menkıbe"ye ve menkıbede gerçekliğe değinilmiş, ardından eser, nazım şekli, vezin, kafiye, dil ve anlatım alt başlıklarıyla şekil ve üslup özellikleri yönünden değerlendirilmiştir. Muhteva bölümünde, genel olarak eserin konusu ve içeriğinden söz edilerek, sırasıyla ayrı başlıklar altında, olay örgüsü, olayların gerçeklikle ilişkisi ve metin içerisinde yer alan salavatlarda geçen Hz. Peygamber'e ait isimlerin değerlendirmesi yapılmıştır. Sonuç kısmında ise, menkıbenin şekil ve içeriğinin incelenmesinden elde edilen çıkarımlar sıralanmıştır.
Son bölümde metnin nasıl oluşturulduğu açıklanmıştır. Ardından, transkripsiyon alfabesi ile Latin harflerine aktarılan metin, dil içi çevirisiyle karşılıklı gelecek şekilde verilmiştir. Yazma nüshanın tıpkıbasımı da çalışmanın sonuna eklenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Menkıbe, Fahr-i Kâinat, Hz. Hadice, şiir.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the text of An Anecdote in the Life of Pride of the Universe/ A Story of Khadija, which was scribed in 1181 hijri, in terms of form and content, transcribing the text into Roman alphabet and translating it into modern Turkish; and to contribute to Turkish Sufi literature by introducing a religious work written in Aruz prosody.
In this direction, the text offering a short life period of the Prophet, especially describing his meeting with Khadija and their marriage was evaluated in the context of linguistic features of the period in which it was scribed and read and also it is translated into modern Turkish. Firstly, the genre of the work, the story and the reality in story are mentioned and then the work is evaluated in terms of form and style, verse and meter, rhyme, language and expression. In the content section, the subject and content of the work are mentioned in general, and the plot, the relations between the events and reality and the Salavat in the text are listed under separate titles respectively. The names of the Prophet given in the text were evaluated. In the conclusion part, the inferences obtained from the examination of form and content of the story are listed.
The last section explains how the eventual text in the thesis has been formed. Then, the text transcribed into Roman alphabet are given with its intralingual translation into modern Turkish. The facsimile of the text has been given as appendix in the end of our study.
Key Words: Anecdote, Pride of the Universe, Khadija, poetry.