Cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin tıbbi hataya ilişkin bilgi, eğilim, tutum ve görüşleri: Karma yöntem çalışması
Knowledge, tendency, attitudes and opinions of nurses working in surgical units on medical errors: Mixed methods study
Yazar: GÜLSEN KORALAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAHİDE TUNÇBİLEK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi hemşirelik =   ; Eğilim = Tendency ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Tutumlar = Attitudes ; Tıbbi hatalar = Medical errors

Özet:
Bu araştırma, cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin; tıbbi hataya ilişkin bilgilerini, eğilimlerini, tutumlarını tespit etmek ve tıbbi hata, tıbbi hata nedenleri ve yönetimine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla karma yöntem araştırması olarak yürütülmüştür. Araştırmada kısmen karma eş zamanlı eşit statülü tasarım benimsenmiştir. 13 Mart – 28 Haziran 2019 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Gazi Hastanesi cerrahi klinik ve cerrahi yoğun bakım hemşireleri ile yürütülen araştırmanın nicel bölümüne 161, nitel bölümüne 29 hemşire katılmıştır. Verilerin toplanmasında; Sosyodemografik Veri Toplama Formu, Tıbbi Hata Bilgisi Değerlendirme Formu, Hemşirelikte Tıbbi Hataya Eğilim Ölçeği, Tıbbi Hatalarda Tutum Ölçeği ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları kullanılmıştır. Nitel bölüme ilişkin veriler, yarı yapılandırılmış açık uçlu soruların kullanıldığı odak grup görüşmesi yöntemiyle toplanmıştır. Hemşirelerin tıbbi hata bilgisinin doğruluğuna yönelik yapılan değerlendirmede hemşirelerin büyük çoğunluğu (%83,9) hataların önlenmesine ilişkin soruya yanlış cevap vermiştir. Araştırmada hemşirelerin tıbbi hataya eğilimlerinin düşük (4,72±0,34) ve tıbbi hatalarda tutumlarının olumlu (3,87±0,32) olduğu tespit edilmiştir. Odak grup görüşmesinden elde edilen verilerin içerik analizi sonucu; tıbbi hata algısı, tıbbi hata nedenleri, tıbbi hata durumunda sergilenen davranış ve tıbbi hataların önlenmesi bağlamları ile birlikte on bir tema ve yirmi dokuz alt tema ortaya çıkmıştır. Hemşireler tıbbi hatayı; yanlış eylemlerde bulunma, uygulamaları eksik yapma/yapmama ve hastaya zarar verme olarak tanımlamışlardır. Hemşireler tıbbi hata nedenlerini insan ilişkili, kurum ilişkili ve sistem ilişkili olarak ifade etmişlerdir. Hemşirelerin tıbbi hataların önlenmesine yönelik ifadelerinden kurumsal düzenleme ön plana çıkan ifade olmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda tıbbi hataların azaltılmasına yönelik; bireysel, kurumsal ve sağlık sistemine ilişkin stratejiler geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was carried out as a mixed method research with a view to determine the knowledge, tendencies, attitudes of nurses working in surgical units and their views on medical errors, causes of medical errors and their management. Partly mixed concurrent equal status design was adopted in the study. 161 nurses participated in the quantitative part of the study while 29 nurses took part in the qualitative study from surgical clinics and surgical intensive care units of Gazi University, Health Research and Application Center, Gazi Hospital between 13 March and 28 June 2019. Sociodemographic Data Collection Form, Medical Error Information Assessment Form, Tendency to Medical Errors in Nursing Scale, Medical Errors Attitude Scale and Semi-structured Interview Questions were utilized in data collection. The data of qualitative study were collected by focus group interview method through utilization of semi-structured open-ended questions. Majority of the nurses (83.9%) replied incorrect to the question about preventing errors in the evaluation of the accuracy of the medical error information of the nurses. It was determined in the study that nurses' tendency towards medical errors was low (4.72 ± 0.34) and their attitudes towards medical errors were positive (3.87 ± 0.32). Eleven themes and twenty-nine sub-themes emerged together with the contexts of medical error perception, causes of medical error, behavior in case of medical error and prevention of medical errors as a result of the content analysis of the data obtained from the focus group interview. Nurses have defined medical error as doing wrong actions, doing practices in an incomplete way or not doing and harming the patient. Nurses stated that the reasons of medical errors were human-related, institution-related and system-related. Institutional regulation has become the statement to come to the fore among the expressions of nurses for preventing medical errors.  According to these results, it is recommended to develop individual, institutional and health system strategies to prevent medical errors.