Ekonomi politik bağlamda sosyal medyada kullanıcı üretimi içerik: YouTube'daki vlogger'lar üzerine nitel bir araştırma
User-generated content on social media in the context of political economy: A qualitative research on vloggers on YouTube
Yazar: ÖZLEM BİNGÖL
Danışman: DOÇ. DR. CEMİLE TOKGÖZ ŞAHOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Bilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Küreselleşme, neoliberalizm ve dijitalleşmenin itkisinde çalışma hayatına içkin olan birçok mesele dönüşüme uğramıştır. Özellikle enformasyon iletişimi teknolojilerinde yaşanan gelişmeler ve mobilitenin artmasıyla üretim ve tüketim pratikleri siber uzama taşınmıştır. Sosyal paylaşım ağları bu eksende tüm bu dönüşümü gözler önüne seren elverişli ortamlardır. Üretketici kimliğindeki dijital içerik üreticilerinin yaratıcı işleri bu ağlarda üretilmekte, dolaşıma sokulmakta ve tüketilmektedir. Kullanıcı üretimi içerikler bu ağları var etmekte ancak kullanıcılara dijital emekleri doğrultusunda ya hiç ödeme yapılmamakta ya da  emeklerinin karşılığı yeterince verilmemektedir. İşletmelerin kar mekanizması temel olarak gelirin artırılması ve giderlerin azaltıması ile gerçekleşir. Bu doğrultuda dev teknoloji şirketleri ağların üretici gücü olan içerik üreticilerine emeklerinin karşılığını yeterince vermeyerek bir başka ifadeyle giderlerini azaltarak ve dolaşıma sokulan içeriklerin tüketime teşvik etmesi ile ağlarda geçirilen sürenin artırılması ve kullanıcı verilerinin üçüncü taraflara satılması yoluyla da gelirini maksimize etmektedir. Bu eksende platform ekonomilerinde içerik üreticilerinin sömürülmesine ortam hazırlayan koşulları gün yüzüne çıkarabilmek adına eleştirel ekonomik bakış açısı ve Marksist terminolojiden yararlanılmıştır. Bu araştırma bu eksende ekonomi politik bakış açısıyla YouTube'da içerik üreten vlogger'ların emek ve çalışma şekillerine ilişkin farkındalıklarını konu edinmektedir. Araştırma kapsamında incelenen YouTube'daki vlog içerik üreticilerinin çalışma modelinin ve pratiklerinin prekaryanın karakteristiklerini barındırdığı görülmüştür. Ağlardaki kullanıcıların esnek ve güvencesiz koşullarda faaliyet gösterdiği görülmektedir ancak içerik üreticilerinin bu duruma ilişkin farkındalık düzeyinin düşük olduğu ve sömürüye olanak tanıyan bu düzeni kanıksadığı tespit edilmiştir, bu durumun sorun edilmeyip içselleştirilmesi üzerinde ise neoliberalizmin bireyci söylemleri etkili olmaktadır. Mesleki kimlikler odağında da meslek kavramının geleneksel anlamından sıyrıldığı ve katılımcıların nezdinde sadece gelir meselesi odağında ele alındığı görülmektedir.

Abstract:
Globalization, neoliberalism, and digitization have transformed many issues inherent in the world of work. Particularly, developments in information communication technologies and increased mobility have extended production and consumption practices into cyberspace. Social networking platforms are convenient environments that showcase all these transformations. Creative works of digital content producers in the producer identity are produced, circulated, and consumed on these networks. User-generated content creates these networks, but users are either not paid at all for their digital labor or not adequately compensated for their efforts. Large technology companies increase capital accumulation through the free labor of producers, reducing expenses, encouraging consumption of circulated content, increasing time spent on networks, and selling user data to third parties. A critical economic perspective and Marxist terminology were utilized  to expose the conditions as equivelent to exploitation.It has been observed that the working model and practices of vlog content producers on YouTube contain characteristics of precarity. It is evident that users on networks operate under flexible and insecure conditions, but it has been found that content producers have low awareness of this situation and have internalized this system that enables exploitation. Neoliberal individualistic discourses are effective in not considering and internalizing this situation without being seen as a problem. It is also observed that in the focus of professional identities, the concept of profession has departed from its traditional meaning and is only considered in terms of income issue in the eyes of participants.
Keywords: User-generated Content, Vlog, Procumer Labor, Precariat, Flexibility, Insecurity, Disappearance of Professional Identities