Türkiye'de madde bağımlılığı farkındalık çalışmalarının gençler üzerindeki etkisi
Awareness of substance addiction in turkey the effect of their work on youth
Yazar: SERKAN KARAVUŞ
Danışman: PROF. DR. BANU MÜJDE KARSAK
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Gençler = Youngs ; Halk sağlığı = Public health ; Kamu yararı spotu = Public awareness messages ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Sağlık iletişimi = Health communication

Özet:
Bu çalışmada ilk olarak bir halk sağlığı sorunu olan bağımlılık ve madde
(uyuşturucu) bağımlılığı kavramları üzerinde durulmuştur. Bağımlılık yapıcı madde
ve türlerine kısaca değinilerek madde bağımlılığına neden olan faktörler tartışılmıştır.
Madde bağımlılığıyla mücadele çerçevesinde ülkemizin bağımlılıkla mücadele süreci
ele alınmıştır.
Çalışmanın ikinci kısmında ise madde bağımlılığının önleyici süreçlerinden biri
olan madde bağımlılığı farkındalık çalışmalarının ele alınması kapsamında sağlık
iletişimine değinilmiştir. Sağlık iletişimi kavramının tarihi gelişimi, sağlık iletişimi
boyutları ve sağlık iletişimi kampanya süreçleri açıklanmaya çalışılmıştır. Dünyadan
ve ülkemizden madde bağımlılığı özelinde yapılmış olan sağlık iletişimi kampanyaları
incelenmiştir.
Araştırmanın son kısmında ülkemizde madde bağımlılığı çalışmaları
çerçevesinde yapılmış olan farkındalık çalışmalarının 18-24 yaş hedef kitle üzerindeki
etkisi ortaya konulmasına çalışılmıştır. Bu sebeple öncelikle "Madde Bağımlılığı
Farkındalık Çalışmaları Görüş Anketi" geliştirilmiştir. Görüş anketinin
geliştirilmesinin sonrasında bir ölçme ve değerlendirme uzmanı görüşü ve Galatasaray
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Etik Kurulu onayı alınmıştır. Tüm bu onayların
akabinde söz konusu anket Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'ndeki 18-24 yaş
hedef kitleye uygulanmıştır. Uygulanan görüş anketi çerçevesinde gençlerin
ülkemizde yapılan madde bağımlılığı farkındalık çalışmaları konusundaki görüşleri ve
düşünceleri ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmayla ülkemizdeki madde
bağımlılığı konusundaki öncelikli risk ve hedef kitle konumundaki 18-24 yaş
grubunda yer alan genç hedef grubuna yönelik yapılacak farkındalık sağlık iletişimi
çalışmaları için bir kaynak olması amaçlanmaktadır.

Abstract:
In this study, firstly, the concepts of addiction and substance (drug) addiction,
which are a public health problem, are emphasized. Addictive substances and their
types are briefly mentioned and the factors causing substance addiction are discussed.
Within the framework of the fight against substance addiction, the process of our
country's fight against addiction has been discussed.
In the second part of the study, health communication was mentioned within the
scope of dealing with substance addiction awareness studies, which is one of the
preventive processes of substance addiction. The historical development of the
concept of health communication, health communication dimensions and health
communication campaign processes are tried to be explained. Health communication
campaigns made specifically for substance abuse from the world and our country were
examined.
In the last part of the study, it was tried to reveal the effect of awareness studies
carried out within the framework of substance addiction studies in our country on the
target group of 18-24 years old. For this reason, first of all, "Substance Addiction
Awareness Studies Opinion Questionnaire" was developed. After the development of
the opinion questionnaire, the opinion of an assessment and evaluation expert and the
approval of Galatasaray University Social Sciences Institute Ethics Committee were
obtained. After all these approvals, the aforementioned questionnaire was applied to
the 18-24 age group at Ankara Yıldırım Beyazıt University. Within the framework of
the opinion questionnaire applied, the views and thoughts of the youth on the substance
addiction awareness studies carried out in our country were tried to be revealed. With
this study, it is aimed to be a resource for awareness health communication activities
to be carried out for the young target group in the 18-24 age group, which is the
primary risk and target group for substance addiction in our country.