Mekteb-i İdâdî
Mekteb-i İdâdî
Yazar: FATİH DEMİREL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERSİN GÜLSOY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Eğitim tarihi = Educational history ; Liseler = High schools ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile rüşdiyeler ile âlî mektepler arasındaki eğitim öğretim kademesini teşkil etmesi için bir ortaöğretim kurumu olarak tesis edilmesi kararlaştırılan idâdîlerin ilk örneği 1874 yılında İstanbul'da açılmıştır. Aynı yıl Yanya Vilayeti Tırhala Sancağı'nın merkezi olan Yenişehir'de de bir idâdî açılmıştır.1884 yılına kadar yeni bir idâdî açılamamıştır. 1884 yılında idâdî lerin inşası ve daimi masrafları için kaynak bulunmasıyla birlikte ülke genelinde idâdî sayısı hızla artmıştır.İdadilerin ülke genelinde açılmaya başlamasıyla birlikte farklı tiplerde idâdîler ortaya çıkmıştır. Bunlardan ilki vilayet merkezlerinde açılan, yedi yıl süreli ve genelde yatılı olan idâdîlerdir. Diğeri ise kaza merkezlerinde açılan beş yıllık gündüzlü idâdîlerdir. Bu iki tip idâdînin bünyesinde rüşdiye sınıfları da mevcuttur. İstanbul'da açılanlar ise rüşdiye sınıfları bulunmayan, eğitim süresi dört yıl olan, yedi senelik idâdîlerin 4, 5, 6 ve 7. sınıflarına denk ve gündüzlü üçüncü tip idâdîleri oluşturmaktadır.Bu çalışma giriş, dört bölüm ve sonuç kısımlarından meydana gelmektedir. Çalışmanın giriş kısmında Osmanlı'nın kuruluşundan beri var olan klasik eğitim kurumları ve Osmanlı Devleti'nde eğitimdeki modernleşmenin başlamasıyla birlikte ortaya çıkan okullar kısaca ele alınmıştır.Birinci bölümde idâdîlerin kuruluşu ve ülke geneline yayılışı, ikinci bölümde idâdîlerin idari yapısı, üçüncü bölümde idâdîlerin öğretim programları, dördüncü bölümde fiziki mekân, öğretim araç ve gereçleri incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise idâdîlerle ilgili genel bir değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
The idâdîs (high school) were first founded in 1874 in Istanbul. They were established as secondary school with article of Maarif-i Umumiye Nizamnamesi to act as another educational level bitween rushdiyahs and universities.Within the same year, another idâdî was founded in Yenişehir which is the centre of Tırhala district, province of Yanya.No any other idâdî was founded till the year of 1884. The number of the idâdîs increased immensely throughout the country with the finding of funds for their constructions and their maintenance.Various types of idâdîs emerged following the foundations of idâdîs across the country. The first type of idâdîs which were founded in province centers covered seven years of education and generally was boarding schools. And the others were regular idâdîs founded in town centres covered five years of education. These two type idâdîs were also included rushdiyahs classes. The idâdîs established in Istanbul were third type of idâdîs which were four-year idâdîs not included rushdiyahs classes and making up the fourth, fifth, sixth and seventh years of the regular seven-year program.This study consists of introduction, four body parts and a conclusion part. In the introduction of the study dwells on the classical educational institutions existing since the establishment of Ottoman Empire and the schools appearing from the advent of modernization in education in Ottoman EmpireThe first part centers on the establishment of the idâdîs and their nation wide deployment. The second part deals with the administrative constitution of the idâdîs. The third part deals with the curriculum of the idâdîs. The fourth part deals with the buildings of the idâdîs. And in the conclusion part, a general evaluation has been carried out about the idâdîs.