Bir hibrid rejim örneği olarak Demokrat Parti dönemi incelemesi: 1946-1960
An analysis of The Democrat Party era as a hybrid regime: 1946-1960
Yazar: ARDA CAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. FARUK ATAAY
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'nin demokratikleşme olgusuna dair yaşadığı problemleri, hibrid rejimler çerçevesinde incelemektedir. Tek partili dönemden itibaren Türkiye'nin yaşadığı gelişmeler, ilk önce rejimin açılıma gitmesine neden olmuş ve ülke otoriterlikten uzaklaşarak çok partili hayata geçmiştir. Takip eden süreç ise iktidarın barışçıl şekilde seçimler vasıtası ile değişmesine sahne olmuştur. Bu sürecin bir demokrasi deneyimi olarak telakki edilmesi zor olduğu ölçüde, rejimin konsolide olmuş bir demokrasiye sahip olması için yeterli özellikler içermediği dile getirilmektedir. İktidarın değişmesi ile birlikte, yeni hükümetlerin getirdiği düzen, demokrasi anlayışını test ederek, siyasi hayatımıza dair yeni gerçeklikler yaratacaktır. Çok geçmeden görüleceği üzere, Demokrat Parti iktidarı ile rejimin değişmesi, özlenen yerleşik demokrasiye doğru bir yolculuk olmaktan çok, demokrasi ile otoriterlik arasında gri tonlarda yer alan ve her iki rejime dair özelliklerin görüldüğü hibrid nitelikler taşıyacaktır. Söz konusu süreç, teori noktasında da ele alınacak ve hibrid rejimlerin nasıl oluştuğu, geliştiği ve taşıdığı nitelikler dile getirilecektir. Bu dinamiklerin bazı prototipler öne çıkardığı görüldüğünde ise, bu sistemler detaylı şekilde analiz edilerek, taşıdığı değerler incelenecektir. Böylece, rekabetçi otoriterlik ve delegasyoncu demokrasi gibi unsurlar ele alınarak, bu siyasi yapıların oluşturduğu mekanizmalar araştırılacaktır. Söz konusu rejimlerin inşa ettiği ortak özelliklere ulaşıldığı noktada ise, bu çerçevenin Demokrat Parti hükümetleri döneminde nasıl bir yansımaya sahip olduğu analiz edilecektir. Hem demokratik hem de otoriter rejimlere dair özellikleri barındıran hibrid sistemlerde iktidar, icra gücü ve meclis çoğunluğu ile yasama kanadını kontrol altına almakta ve bu çoğunluğu kendi gücünü artırmak için vekil kılmaktadır. Böylece idarenin eylemleri; muhalefet, basın ve yargı gibi diğer aktörleri zayıflatmak için kullanılmaktadır. İktidarın tüm sistemi kendi lehine manipüle ettiği bu ortamda,  demokrasiye ait normların gelişmediği fakat tam bir diktatoryaya kayma ihtimalinin gözlemlenmediği ifade edilmektedir. Rejim, meşruiyetini sağlamak için bir rekabete ve muhalefete ihtiyaç duymakta dolayısıyla siyasi çekişmenin varlığı önem kazanmaktadır. Söz konusu durum, Demokrat Parti iktidarı sürecinde test edilecek ve ortaya hangi benzerliklerin çıktığı not edilecektir.

Abstract:
This study examines the problems Turkey has encountered regarding the phenomenon of democratization within the framework of hybrid regimes. Since the single-party period, the developments experienced by Turkey initially led to an opening of the regime, moving the country away from authoritarianism and transitioning to a multi-party system. The subsequent process saw power change hands peacefully through elections. While it is significant to consider this process as a democratizing experience, it is argued that the regime does not possess sufficient characteristics to be considered a consolidated democracy. As will soon become apparent, the change in regime with the Democratic Party's rule will be less a journey towards the desired established democracy and more a structure exhibiting hybrid characteristics that lie in the grey areas between democracy and authoritarianism, displaying features of both regimes. This process will also be addressed theoretically, discussing how hybrid regimes form, develop, and their characteristics. When it is seen that these dynamics highlight some prototypes, these systems will be analyzed in detail, and their values will be examined. Thus, by addressing regimes such as competitive authoritarianism and delegative democracy, the mechanisms created by these political structures will be investigated. When common features of these regimes are reached, this framework will be analyzed to see how it is reflected during the Democratic Party governments. In hybrid regimes, the system contain characteristics of both democratic and authoritarian regimes, the ruling power controls the legislative branch through executive power and parliamentary majority, using this majority to increase its own power. Thus, the actions of the administration are used to weaken other actors such as the opposition, the press, and the judiciary. In this environment, it is observed that democratic norms do not develop, but the possibility of a complete shift to dictatorship is not observed either. The regime requires competition and opposition to maintain legitimacy, making the existence of political contention significant. This situation will be tested during the Democratic Party's rule, and the emerging similarities will be noted.