Arnavutluk modernleşmesi ve "yeni" Arnavut milliyetçiliği (1920-1939)
Albanian modernization and the "new" Albanian nationalism (1920-1939)
Yazar: MERJEME GASHI
Danışman: PROF. DR. ENES KABAKCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Arnavut devleti resmî olarak 1912 yılında kurulmuş ancak fiilî olarak hayatına 1920 yılında başlamıştır. "Yeni" Arnavut milliyetçiliğinin asıl amacı Arnavutluk devletinin "rastgele" kurulan bir devlet olarak millî bilince sahip olmayan toplumuna bu bilincin kazandırılması olmuştur. "Yeni" Arnavut milliyetçiliğini Arnavut milliyetçilik hareketinden ayırmak için tezin başında Arnavut milliyetçiliğinin oluşumundan Arnavut devletinin kuruluş dönemine kadarki sürece önemli ölçüde yer verilmiştir. 
 Arnavutluk iki Dünya Savaşı arası dönemde siyasi, ekonomik, toplumsal ve kültürel dönüşümlerle karakterize edilir. Bu dönem "İkinci Rönesans", "kültürel zirve", "istikrarsızlık", "deneysel dönem", "kargaşalar dönemi", "hassas dönem" gibi değişik adlandırmalarla nitelendirilir. 
 Bu tezde, Arnavutluk'un 1920-1939 yılları arasında yaşadığı dönüşüm sürecinde inşa edilmeye çalışılan millî kimlik içinde tarih, kültür, eğitim, dil, din, kadın gibi unsurların mahiyeti ve payı Branko Merxhani, Vangjel Koça, Nebil Çika, Ismet Toto, Mehdi Frashëri, Tajar Zavalani, Krist Maloki gibi dönemin entelektüellerinin düşünceleri bağlamında değerlendirilmiştir. Ahmet Zogu (1925-1939) döneminde gerçekleştirilen reformların Arnavutluk'un siyasi, kültürel ve toplumsal oryantasyonu üzerindeki etkileri de ayrıca ele alınmıştır. 
Arnavutluk'un modernleşmesi "Doğu'dan koparak Batı'ya yönelmek" olarak tasarlanmıştır. Bu çerçevede faşist, komünist ve Kemalist modernleşme modelleri de tartışmaya açılmıştır. Özellikle Kemalist model, Arnavutluk için örnek bir "modernleşme modeli" olarak kabul edilmiştir. Bu bağlamda da Türk modernleşme modelinin Arnavutluk'taki etkisi araştırılmıştır. Bu bağlamda Ziya Gökalp Türkçülüğünün Yeni-Arnavutçuluğun önderi olan Branko Merxhani üzerinde nasıl bir etki yarattığı da değerlendirilmiştir.

Anahtar kelimeler: Milliyetçilik, Arnavutçuluk, Yeni-Arnavutçuluk, millî bilinç, millî kimlik, kimlik inşası, modernleşme, Batılılaşma, Kral Zogu, Osmanlı Modernleşmesi, Kemalist Türkiye.

Abstract:
The Albanian state de jure was established in 1912 but de facto began its life as a consolidated state in 1920. The main aim of the "new" Albanian nationalism is how the Albanian state, as a "randomly" established one, can promote national consciousness to a society that lacks it. In order to distinguish the "new" Albanian nationalism from the Albanian nationalist movement itself, first chapter of this thesis is dedicated to the historical period since the formation of the Albanian nationalism to the establishment of the independent state.
 
Albania during the interwar period is characterized by political, economic, social and cultural transformations.  This period is defined by different names such as "Second Renaissance", "cultural peak", "instability", "experimental period", "chaotic period", "delicate period".
 
In this thesis, the nature of elements such as history, culture, education, language, religion and women within the national identity that Albania experienced during the transformation process between 1920-1929 has been evaluated in the contexts of the thoughts of the intellectuals such as Branko Merxhani, Vangjel Koça, Nebil Çika, Ismet Toto, Mehdi Frashëri, Tajar Zavalani, Krist Maloki, etc.

Albania's modernization was designed as "breaking away from the East and turning towards the West". In this context, fascist, communist and Kemalist modernization models has been part of the discussion. Especially the Kemalist model has been considered as an exemplary "modernization model" for Albania. On this basis, we aim to analyze the effects of the Turkish modernization model in Albania. Furthermore, it has been researched how Ziya Gökalp's Turkism had impact on Branko Merxhani's Neo-Albanianism.

Key Words: Nationalism, Albanianism, Neo-Albanianism, national consciousness, national identity, identity construction, modernization, Westernization, King Zog, Ottoman Modernization, Kemalist Turkey.