Kronik şizofreni hastalarında tedaviye uyum programının etkinliği
The efficiency of adherence therapy among patients with chronic schizophrenia
Yazar: GÜL DİKEÇ
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KUTLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Hastalar = Patients ; Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Tedavi = Treatment ; Şizofreni = Schizophrenia ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu araştırma kronik şizofreni hastalarında Tedavi Uyum Programı'nın etkinliğini belirlemek amacıyla ön test son test kontrol gruplu, tekrarlayan ölçümlü araştırma deseninde planlandı. 
Araştırmanın örneklemini İstanbul'daki 4 şizofreni derneğine düzenli devam eden ve şizofreni tanısı alan 15 deney, 15 kontrol olmak üzere toplam 30 hasta oluşturdu. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu, Tıbbi Tedaviye Uyum Oranı Ölçeği, Ruhsal Hastalıkların İçselleştirilmiş Damgalanması Ölçeği, Beck Bilişsel İç görü Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ile 06.05.2013-21.12.2013 tarihleri arasında toplandı.  Ön test sonrasında deney grubuna 7 oturumdan oluşan Tedaviye Uyum Programı, kontrol grubuna ise herhangi bir program uygulanmadan 7 hafta içinde sadece iki kez yüz yüze görüşmeler yapıldı. Deney ve kontrol grubuna Tedavi Uyum Programı öncesi, sonrası, 3 ve 6 ay sonra olmak üzere izlemler yapıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı (ortalama, standart sapma, minumum-maksimum, yüzde) ve karşılaştırmalı istatistiksel yöntemler (Chi-square Testi, Mann Whitney U Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıra Testi) kullanıldı. 
Tedavi Uyum Programı öncesi deney ve kontrol grubundaki hastaların bireysel özellikleri,  Tıbbi Tedaviye Uyum Oranı Ölçeği, Ruhsal Hastalıkların İçselleştirilmiş Damgalanması Ölçeği,  Beck Bilişsel İç görü Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puanları arasında anlamlı fark olmayıp gruplar birbirine benzerdi.  Deney ve kontrol grubundaki hastaların ön test ve son test Tıbbi Tedaviye Uyum Oranı Ölçeği toplam puanı karşılaştırıldığında anlamlı fark saptanırken (U=52,500; p=0,011), 3 ve 6 ay izlemde anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Ruhsal Hastalıkların İçselleştirilmiş Damgalanması Ölçeği ve Beck Bilişsel İç görü Ölçeği toplam puanıları arasında gruplar arası ön test, son test, 3 ve 6 ay izlem arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). 
Sonuç olarak, Tedavi Uyum Programının şizofreni hastalarının tedavi uyumunu artırmada etkili olduğu; içgörüyü artırma ve içselleştirilmiş damgalamayı azaltmada etkili olmadığı bulundu. Bu sonuçlar doğrultusunda farklı örneklem gruplarıyla yeni araştırmalar yapılmasının ve psikiyatri hemşireleri tarafından yapılandırılmış bu programın kullanılmasının önemli olduğu vurgulandı.

Abstract:
This study was planned as a research design with randomized controlled pre test, post test, control group and repeated measurement with a view to determining the efficiency of Adherence among patients with chronic schizophrenia. 
The sample of study was carried out with totally 30 patients with schizophrenia (experimental group=15, control group=15) and regularly coming to four schizophrenia associations in Istanbul. The data were collected by means of a questionnaire form, Medication Adherence Rating Scale, Internalized Stigma of Mental Illnesses Scale, Beck Cognitive Insight Scale and Multidimensional Scale of Perceived Social Support from March to December in 2013. Adherence Therapy consisting of seven sessions was implemented to experimental group, while it was not applied to control group. Face to face meeting was performed with control group twice within seven weeks. Before and after Adherence Therapy, experimental and control groups were observed at 3 and 6 month follow up. Descriptive statistics (mean, standard deviation, min-max, and percentage) and comparative statistics (Chi-square Test, Mann Whitney U Test and Wilcoxon Signed Rank Test). were used in data analysis.
The results indicated no significant difference between the experimental and control groups at the baseline individual specialties; Medication Adherence Rating Scale, Internalized Stigma of Mental Illnesses Scale, Beck Cognitive Insight Scale and Multidimensional Scale of Perceived Social Support total scores (p>0.05). After intervention, there was meaningful difference (U=52.500; p=0.011),when comparing the total points of pre-post tests, Medication Adherence Rating Scale between two groups, however there was no significant difference between two groups observing at 3 and 6 month (p>0.05). Considering total scores ,the results indicated no significant difference between Internalized Stigma of Mental Illnesses Scale and Beck Cognitive Insight Scale in the experimental and control groups  after interventions, in observations at 3 and 6 month follow up (p>0.05).
As conclusion, Adherence Therapy was an effective programme to increase medication adherence, however it was not effective to increase insight and decrease internalized stigma. In the light of this study, it was emphasized to need new researches with different samples .In addition, it was important for psychiatric nurses to use this structured program.