Abbâsî şehirlerinde imar faaliyetleri (Kuruluşundan Sâmerrâ dönemine kadar M.750-836)
Construction activities in Abbasid cities (From establishment to Samerra period A.D.750-836)
Yazar: ÖMER NACİ FİDAN
Danışman: PROF. DR. FATİH ERKOÇOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Abbasi Devleti = Abbasid State ; Abbasiler = Abbasids ; Irak-Bağdat = Iraq-Baghdad ; Samarra = Samarra ; İmar = Reconstruction ; İslam tarihi = Islamic history ; İslam şehirleri = Islamic cities

Özet:
Abbâsî Şehirlerinde İmar Faaliyetleri adlı tez çalışmamızda Abbâsî başkenti Bağdat'tan
sonra bir dönem başkent olan Samerra'nın yapılışına kadar olan dönem içerisinde Abbâsî
şehirlerinde ve var olan şehirlerde Abbâsîlerin gerçekleştirdiği imar faaliyetleri ele
alınmaktadır.
Yaklaşık beş yüz yıllık Abbâsî iktidarının 86 yıllık döneminde sivil, askeri ve dini
mimariyi kapsayan imar faaliyetleri esas alınmıştır. Çalışmamız kapsamında yeni kurulan bir
şehrin kuruluşu veya Abbasiler dönemi öncesi kurulan bir şehirdeki imar faaliyetlerini ele
alırken, kimi zaman inşa kimi zaman tamir ve onarım yönünden yapılan faaliyetler
incelenmiştir. Sekiz Abbâsî halifesi dönemi kapsamında; şehir ve şehirler etrafında gerçekleşen
imar faaliyetleri çerçevesinde Abbâsî dönemi şehirleri incelenmiştir. Şehirleri ve şehirlerde
yapılan imar faaliyetlerini ele alırken aynı coğrafyada Abbâsîlerden önce iktidar olmuş
Emevîler dönemi İmar Faaliyetleri ile yakınlık, benzerlik ve farklılıkları tespit etmeye çalışıldı.
Bununla birlikte Abbasiler döneminde fethedilen yerlerin İslâmi bir şehir modeline tahvil
(çevrilme) edilmesi, yeni kurulan bir şehirde İslami bir şehir modelinin ortaya konulma
çabaları, ortaya konulan eserlerle birlikte değerlendirildiğinde Bağdat, sonradan yapılacak
birçok şehrin kurulmasında modeldir. Yeniden kurulan bu şehirlerin, çağdaşı diğer şehirlere
göre şehirde yaşayan insanların ekonomik, sosyal, ticari ve kültürel ihtiyaçlarının karşılanması
(nitelik) ve nüfus yoğunluğu bakımından üstün olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Abbâsîler, İmar, İslâm Tarihi, İslâm Şehirleri, Irak-Bağdat

Abstract:
This study; called construction Activities in the Abbasid cities, covers the Abbasid
reconstruction activities in Abbasid and other cities in the period starting after Baghdad to the
construction of the capital: Samarra.
Construction activities include 86 years of approximate 500 years of Abbasid reign
civilian, military and religious architecture. Through this study, while exploring the
establishment of a new city and architectural activities for cities before the Abbasid era is being
studied, the activities like reconstruction, repair and restoration works are primary concern.
Eight Abbasid caliphate periods are included for the architectural activities around the cities
and their surroundings. The similarities and differences between previous Ummayyad reign
architecture are compared in reviewing the reconstruction activities. In the light of provided
references, the cities like Baghdad conquested by Abbasids were intended to be converted to
an Islamic urban model, and also implementing this model to the newly constructed cities set
precedent for the new settlements. These new built cities are superior in providing wealth,
society, population, trade and cultural attributes when compared with other contemporary cities
of the time.

Key words: Abbasids, Construction, Islamic history, Islamic cities, Iraq-Baghdad