Zorunlu vatandaşlık davranışının işe bağlılık üzerine etkisinde iş stresinin aracı, kamu hizmet motivasyonunun düzenleyici rolü
The mediating role of job stress and moderating role of public service motivation in the effect of compulsory citizenship behavior on work engagement
Yazar: KASIM KAĞAN ÖZLOK
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ YÜCEL
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tezin amacı, zorunlu vatandaşlık davranışının işe bağlılık üzerindeki etkisinde iş stresinin aracı ve kamu hizmet motivasyonunun düzenleyici rolünün incelenmesidir. Ele alınan bu ilişkilerin tespiti için İş Talepleri ve Kaynakları Teorisi ile Öz-Belirleme Teorisi kapsamında hipotezler geliştirilmiştir. Geliştirilen hipotezlerin test edilmesi amacıyla Türkiye'de kamu sektöründe görevli sağlık çalışanları araştırmaya dahil edilmiştir. 609 sağlık çalışanından elde edilen veriler SPSS, AMOS ve SMART-PLS programları aracılığıyla analize tabi tutulmuş ve hipotezler test edilmiştir. 
Analiz sonuçlarının, hipotezleri geliştirirken kullanılan teorilere ve varsayımlara uygun şekilde olduğu görülmektedir. Zorunlu vatandaşlık davranışı ile iş stresi arasında pozitif ve anlamlı, zorunlu vatandaşlık davranışının işe bağlılıkla olan ilişkisi ile iş stresinin işe bağlılıkla olan ilişkisi negatif ve anlamlı olarak bulunmuştur. İş stresinin, zorunlu vatandaşlık davranışı ile işe bağlılık arasındaki ilişkide aracı rolü tespit edilmiştir. Ayrıca kamu hizmet motivasyonunun iş stresi ve işe bağlılık arasındaki ilişkide düzenleyici rolü olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanında zorunlu vatandaşlık davranışının iş stresi aracılığıyla işe bağlılık üzerinde olan dolaylı ilişkisinde kamu hizmet motivasyonunun düzenleyici role sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the mediating role of job stress and the moderating role of public service motivation in the effect of obligatory citizenship behavior on work engagement. In order to determine these relationships, hypotheses were developed within the scope of Job Demands and Resources Theory and Self-Determination Theory. In order to test the hypotheses, health care workers working in the public sector in Turkey were included in the study. The data obtained from 609 health workers were analyzed through SPSS, AMOS and SMART-PLS programs and hypotheses were tested. 
The results of the analysis are in line with the theories and assumptions used in developing the hypotheses. The relationship between compulsory citizenship behavior and job stress was found to be positive and significant, and the relationship between compulsory citizenship behavior and work engagement and the relationship between job stress and work engagement were found to be negative and significant. The mediating role of job stress in the relationship between compulsory citizenship behavior and work engagement was determined. In addition, it has been determined that public service motivation has a moderating role in the relationship between job stress and work engagement. In addition, it has been determined that public service motivation has a moderating role in the indirect relationship of compulsory citizenship behavior on work engagement through job stress.