Müneccimbaşı Ahmed B. Lütfullah'ın Sahâifü'l-Ahbârın'dan Moğollar kısmının günümüz harflerine aktarılması ve değerlendirilmesi
Transferring to the contemporary letters and evaluation of Mongolians part from Sahâifü'l-Ahbâr by Müneccimbaşi Ahmed B. Lütfullah
Yazar: MELİS KESKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞABAN CEM TUYSUZ
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: Moğollar = Mongoşs ; Müneccimbaşı = Chief Astrologer ; Müneccimbaşı Ahmed Dede = Müneccimbaşı Ahmed Dede ; Orta Çağ = Middle Ages ; Sahaifü'l-Ahbar = Sahaifü'l-Ahbar ; Tarih = History ; Tarihçilik = Historiography ; Çeviri = Translation

Özet:
Çalışma konusu olarak seçilen "Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah'ın Sahâifü'l Ahbârın'dan Moğollar Kısmının Günümüz Harflerine Aktarılması ve Değerlendirilmesi" Moğollar'ın yaşadıkları bölgeleri, kurdukları devletleri, hâkimiyet sahalarını anlatan çalışma olmuştur. Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah'ın dünya tarihi niteliğinde Arapça olarak kaleme aldığı Sahâifü'l-Ahbâr adlı bu eseri, dünyanın kuruluşu ile ilgili efsanevi anlatılarından IV. Mehmed saltanatına kadarki dönemi ele almıştır. 
Moğollar, dünya üzerinde birçok coğrafyada devlet kurmuş ve egemenliklerini uzun bir süre devam ettirmişlerdir. Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah'ın kendi gözlemlerini bizzat aktarması bir kısmı günümüze kadar ulaşmamış olan ve aralarında Arapça, Farsça, Türk ve Batı kaynakları da bulunan kaynaklardan yararlanması, eserlerinde tenkitçi bir yaklaşım içinde olması, 1673'e kadar olan tarihi açık uslupla ortaya koyması bu eserinin günümüzde de önemli tarihi kaynaklarından biri olma özelliğini sürdürmesini sağlamıştır. Dünya tarihinde büyük öneme sahip Müneccimbaşı Ahmet b. Lütfullah'ın Sahâifü'l-Ahbâr adlı eserinden Moğol Devleti'ni ayrıntılı bir şekilde ele alan bir çalışma yaptık. Bu çalışma Moğol Devleti'nin hükümdarlarını sırasıyla ele alması ve hâkimiyet sahalarının ayrıntılı bir şekilde anlatılması bakımından önemli bir çalışma olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Müneccimbaşı, Sahâifü'l-Ahbâr, Moğol, Cengiz, Hanlık.

Abstract:
We have chosen as subject of study, ''Transcription and Evaluation of Mongolians Part from Sahâifü'l-Ahbâr by Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah'', regions inhabited by Mongols, established states and their territorial dominance has been a study describing good. Sahâifü'l-Ahbâr which was written by Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah's penned in Arabic in the quality history of the world, from the mythical narrative about the creation of the world to the period until the reign of IV. Mehmed has addressed.
Mongolians have established numerous states in the region on the world and they have continued to dominate for a long time. Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah's itself to transfer his observations, some of which haven't reached up to the present day, and among them Arabic, Persian, Turkish and in western resources also located in utilization of sources, being a censorious approach in the works, putting forward with open style until 1673, have provided maintain the distinction of being one of the most important historical sources, today. It has great importance in world history from Müneccimbaşı Ahmed b. Lütfullah's the Sahâifü'l-Ahbâr, we did a study described Mongolian state in a detailed way. This study, handling respectively the ruler of the Mongolian State and it has been an important study in terms of explain in detail the domination fields.

Keywords: Muneccimbası, the Sahâifü'l-Ahbâr, Mongolian, Cengiz, Khanete.