Oral glukoz tolerans testi yaptıran ve yaptırmayan annelerin gestasyonel diyabetes mellitus ile ilişkilendirilen olumsuz sonuçlar açısından maternal, fetal ve ilk altı ay bebek verilerinin karşılaştırılması: ileriye dönük bir kohort çalışması
Comparison of maternal, fetal and first six months baby data in connection with gestational diabetes mellitus of mothers with and without oral glucose tolerance test: Prospective a cohort study
Yazar: İNCİ KAHRİMAN
Danışman: DOÇ. DR. SANEM NEMMEZİ KARACA ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BEGÜM KURT
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Komplikasyonlar = Complications

Özet:
Gestasyonel diyabetes mellitus (GDM), gebelik sürecinde, doğumda, sonrasında ve hatta yaşamın ilerleyen dönemlerinde anne ve bebekte problemlere yol açmaktadır. Yapılacak taramalarla erken saptanması ve önlemler alınması mümkün olabilir. Ancak son yıllarda gebelerin oral glukoz tolerans testi (OGTT) yaptırma oranlarında düşüşler yaşandığı görülmektedir. Bu çalışmada OGTT yaptıran ve yaptırmayan gebelerde GDM ile ilişkilendirilen olumsuz sonuçlar açısından anne, fetüs ve ilk altı aylık bebek sağlığının izlenmesi amaçlanmıştır.
Prospektif gözlemsel kohort tarzındaki bu araştırmaya, hastanemize başvuran 189'i OGTT yaptıran, 225'i yaptırmayan üçüncü trimesterdeki toplam 414 gebe dahil edildi. Anketler ilk görüşmede yüzyüze, takipler esnasında telefon görüşmeleriyle uygulandı. Anket formu ile maternal, fetal ve ilk altı ay bebek sağlığı açısından GDM'nin yol açabileceği komplikasyonlar değerlendirildi. Anne ve bebeğe ait doğum bilgileri hastane dosyalarından kaydedildi. 
OGTT yaptırma oranı %45.7 saptandı. En sık testi yaptırmama nedeni olarak 'gerek duyulmadığı (%26.7) ve zararlı etkisi (%17.8)' bildirildi. Gebelik sürecinde herhangi bir nedenle hastanede yatan gebelerin %43.6'sının (n=44/101) OGTT yaptırdığı gözlendi (p=0.628). 
Gebelerin %9.4'ü GDM tanısı aldı. OGTT yaptıranlarda GDM tanısı alma oranı yüksekti (p=0.003). GDM ile en sık ilişkilendirilen maternal ve fetal komplikasyonlarla OGTT ilişkisi anlamlı bulunmadı. GDM tanısı almış olan annelerin hastaneye yatış oranı daha fazlaydı (p=0.006) ve %33.3'ünde polihidramnios gelişmişti (p<0.001). Bebeklerinde metabolik anormallik gözlenme oranı daha sıktı (p=0.021). Bu bebeklerin doğum haftaları daha düşük (p=0.007) ve anne sütü+mamayla beslenme oranı daha yüksek saptandı (p=0.043).
GDM tanılı gebeler dışlandığında OGTT yaptırmayan annelerin doğumdaki sağlık sorunlarına müdahale gereksinimi daha fazla (p=0.034), bebeklerinin 5. dakika APGAR skoru daha düşük tespit edildi (p=0.027). Ayrıca bu annelerin preterm bebeklerinin dördüncü ay ağırlık persentilleri daha yüksek saptandı (p=0.039). Term bebeklerin ikinci, dördüncü, altıncı ay ağırlık ortalamaları ve ikinci ay ağırlık persentili anlamlı düşüktü (sırasıyla p1=0.024, p2=0.021, p3=0.030, p4=0.037). 
Çalışmamızda GDM'li annelerde artmış oranda maternal, fetal ve neonatal risklerin tespit edilmiş olması, hastalığın taranmasının önemini ve gerekliliğini kanıtlamaktadır. OGTT yaptırmayan grupta gözlenen komplikasyonlar ve müdahale gereksinimi, bazı vakaların tanısının konulamadığını göstermiştir. GDM ile ilişkilendirilen olumsuz sonuçlar açısından oranların benzer bulunması testin güvenilirliğini desteklemektedir. Testin gebeler tarafından kabul edilebilirliğinin önündeki en büyük engel olan 'zarar vereceği düşüncesi' bulgularımız ışığında en azından ilk altı aylık süre için bertaraf edilmiştir. Çalışmamıza dahil edilen gebelerin %54.3'ünün testi yaptırmamış olması ve %9.4'ünün GDM tanısı alması, ülke genelinde takipsiz vakaların sanılandan fazla olabileceğini ve sağlık sorunları ortaya çıktıktan sonra tespit edildiğini düşündürmektedir. Anne adaylarının testin güvenirliği ve önemi hakkında bilgilendirilmesinin OGTT yaptırma oranlarını önemli ölçüde etkileyeceği kanaatindeyiz.

Abstract:
Gestational diabetes mellitus (GDM) causes problems for mother and baby during pregnancy, at birth, after birth, and even later in life. It may be possible to detect it early and take precautions through screening. However, in recent years, there has been a decrease in the rate of pregnant women taking oral glucose tolerance tests (OGTT). This study aimed to monitor the health of the mother, fetus and baby in the first six months of life in terms of negative outcomes associated with GDM in pregnant women who had and did not have OGTT.
A total of 414 pregnant women in the third trimester who applied to our hospital, 189 of whom had OGTT and 225 of whom did not, were included in this prospective observational cohort study. The surveys were administered face to face at the first interview and via phone calls during follow-ups. Complications that GDM may cause in terms of maternal, fetal and baby health in the first six months were evaluated with the questionnaire form. Birth information of the mother and baby were recorded from hospital files.
The rate of OGTT was found to be 45.7%. The most common reasons for not having the test were 'it is not needed (26.7%) and its harmful effect (17.8%)'. It was observed that 43.6% (n=44/101) of pregnant women who were hospitalized for any reason during pregnancy had an OGTT (p=0.628).
9.4% of pregnant women were diagnosed with GDM. The rate of GDM diagnosis was high in those who had OGTT (p=0.003). The relationship between OGTT and maternal and fetal complications, which are most commonly associated with GDM, was not found to be significant. The hospitalization rate of mothers diagnosed with GDM was higher (p=0.006) and polyhydramnios developed in 33.3% (p<0.001). The rate of metabolic abnormalities was observed more frequently in their babies (p=0.021). The birth weeks of these babies were lower (p = 0.007) and the rate of breast milk + formula feeding was higher (p = 0.043).
When pregnant women diagnosed with GDM were excluded, mothers who did not have an OGTT were found to need more intervention for health problems at birth (p=0.034), and their babies' 5th minute APGAR score was found to be lower (p=0.027). In addition, the fourth month weight percentiles of preterm babies of these mothers were found to be higher (p = 0.039). The second, fourth and sixth month weight averages and second month weight percentile of term babies were significantly lower (p1=0.024, p2=0.021, p3=0.030, p4=0.037, respectively).
The fact that increased maternal, fetal and neonatal risks were detected in mothers with GDM in our study proves the importance and necessity of screening for the disease. The complications and the need for intervention observed in the group that did not have OGTT showed that some cases could not be diagnosed. The similarity of rates in terms of negative outcomes associated with GDM supports the reliability of the test. In the light of our findings, the biggest obstacle to the acceptability of the test by pregnant women, the 'thought that it will cause harm', has been eliminated, at least for the first six months. The fact that 54.3% of the pregnant women included in our study did not have the test and 9.4% were diagnosed with GDM suggests that there may be more cases without follow-up throughout the country than thought and that they are detected after health problems arise. We believe that informing expectant mothers about the reliability and importance of the test will significantly affect the rates of OGTT.