Denetimli serbestlik uygulamalarından yararlanan bireylerin psikososyal özelliklerinin intihar davranışına etkileri
The influences of psychosocial characteristics of individuals who benefit from probation service on suicide behaviours
Yazar: TUĞBA GÖRĞÜLÜ
Danışman: PROF. DR. VEDAT IŞIKHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Aile işlevleri = Family functions ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Madde bağımlılığı = Drug addiction ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Sosyal destek = Social support ; İntihar = Suicide

Özet:
Tüm Dünya'da olduğu gibi ülkemizde de suç ve madde kullanım davranışı artmakta ve gün geçtikçe müdahale edilmesi gereken bir problem olarak kendini göstermektedir. Aynı zamanda hem madde kullanım davranışı olan hem de suç işlemiş bireylerde intihar davranışının genel popülasyona göre yüksek olması, önemli bir halk sağlığı problemi olan intihar davranışının önlenmesi için de önemli bir sorun olarak varlığını korumaktadır. Bu nedenle bu iki popülasyonda intihar davranışı riskini arttıran biyopsikososyal faktörlerin bilinmesi, intihar davranışının önlenmesi ve müdahale edilmesi adına önemlidir. Bu nedenle bu çalışmanın amacı, denetimli serbestlik uygulamalarından yararlanan bireylerin biyopsikososyal özelliklerinin intihar olasılığına etkisini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, madde kullanımı nedeniyle hüküm almış ve Ankara DSM'ye yönlendirilmiş olan 183 madde kullanıcısı ve koşullu salıverilmeyle Ankara DSM'ye yönlendirilmiş olan 220 suç işlemiş birey olmak üzere toplam 403 erkek katılımcıyla çalışılmıştır. Araştırmada, katılımcıların biyopsikososyal özelliklerini belirlemek için araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan Kişisel Bilgi Formu, kişilik özelliklerini tespit etmek için Eysenk Kişilik Anketi-Gözden Geçirilmiş Kısaltılmış Formu (EKA-GGK), aile işlevselliğini belirlemek için Aile Değerlendirme Ölçeği (ADÖ), algıladıkları sosyal destek düzeyini belirlemek için Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve son olarak intihar olasılıklarını belirlemek için İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ) kullanılmıştır. Bu çalışmada biyopsikososyal model temel alınmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, biyopsikososyal modelin belirttiğine paralel olarak intihar davranışına genetik gibi biyolojik, psikiyatrik sorunlar gibi psikolojik ve aile, sosyal çevre gibi sosyolojik çoklu faktörlerin neden olduğu bulunmuştur. Ayrıca yapılan hiyerarşik çoklu regresyon analizi sonucu, intihar olasılığının en iyi yordayıcı değişkenlerinin nörotisizm, psikotisizm ve aile içi gereken ilgiyi gösterme olduğu bulunmuştur. İntihar düşüncelerinin en iyi yordayıcı değişkenlerinin ise nörotisizm, psikotisizm, aile içi problem çözme, aile içi iletişim ve özel bir insandan algılanan sosyal destek olduğu bulunmuştur. Bu bulgular ışığında, adli sosyal hizmet uzmanlarının intihar olasılığını tetikleyebilecek kişilik özelliklerini tespit etmeleri ve bu bireylerle aile ve sosyal destek sistemini güçlendirmeye yönelik mikro ve mezzo düzeyde çalışmalar yapmaları gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca ilgili bakanlıkların eşgüdümlü olarak intihara eğilimli madde kullanıcıları ve suçlu bireylere, bu bireylerin ailelerine ve topluma yönelik makro düzeyde çalışmalar yapmaları gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
The behaviour of crime and substance use has increased all over the world. In parallel, the fact that suicide behaviours of individuals who both have substance use and perpetration are as a problem on preventing suicide behaviour which is a serious public health concern. Therefore, the aim of this study is influence of biopsychosocial characteristics of individuals who benefit from probation services on the suicide probability. In line with this purpose, it has been studied with 403 men participants in total; 183 substance users and 220 perpetrators in Ankara PS. In this research, a Personal Information Form developed by the researcher for determining biopsychosocial characteristics of the participants, Eysenck Personality Questionnaire-Shortened Form (EPQ) was used for determining personality traits, Family Assessment Device (FAD) was used for identifying family functioning, Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) was used for determining social support they perceive and finally Suicide Probability Scale (SPS) was used for determining suicide probability of participants. This study is based on biopsychosocial model. With regard to the study, it has been found that, in the parallel of biopsychosocial model, multifactorial elements that biological elements like genetic, psychological elements like psychiatric defects and social elements like family or social environment cause suicide. Moreover, it has been revealed after hierarchical multiple regression analysis that the best predictor variables are neuroticism, psychoticism and intra familial affective involvement; the best predictor variables of suicidal thoughts are neuroticism, psychoticism, intra familial affective involvement, problem solving, intra familial communication and social support perceived from a special person. In light of these information, it is thought that forensic social workers should find out personality characteristics which trigger suicide probability and do micro and mezzo studies devoted to strengthen family and social support system with those individuals and Ministry of Justice and Ministry of Family and Social Policies also do macro studies coordinately devoted to suicidal substance users, perpetrators and families of those people.