Fiziksel şiddete maruz kalan annelerin ebeveynlik tutumları ile çocuklarının sosyal yetkinlik ve davranışlarının incelenmesi
Investigation of parenting attitudes of mothers exposed to physical violence and social competence and behaviors of their children
Yazar: DEMET TAŞÖREN
Danışman: DOÇ. DR. ENDER DURUALP
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anneler = Mothers ; Fiziksel şiddet = Physical violence ; Sosyal davranış = Social behavior ; Sosyal yetkinlik = Social self-efficacy ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu araştırmada; fiziksel şiddete maruz kalmış ve üç-altı yaş aralığında çocuğu bulunan annelerin ebeveynlik tutumları ile çocuklarının sosyal yetkinlik ve davranışları arasındaki ilişki ve bazı değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediklerinin değerlendirmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya; araştırmanın yapıldığı ildeki Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi Müdürlüğüne başvuran, fiziksel şiddete maruz kalmış ve üç-altı yaş aralığında çocuğu bulunan toplam 65 anne katılım sağlamış olup yalnızca 42 annenin üç-altı yaş aralığında çocukları dahil edilebilmiştir. Araştırmanın verilerine araştırmacı tarafından oluşturulan "Anne ve Çocuk Bilgi Formu", Demir ve Şendil'in (2008) geliştirdiği Ebeveyn Tutum Ölçeği ve LaFreniere ve Dumas'ın (1996) geliştirdiği Türkçe'ye uyarlanmasının Çorapçı ve arkadaşlarının (2010) yaptığı "Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme Ölçeği-30" kullanılarak ulaşılmıştır. Araştırmanın analizinde; ölçeklerin güvenirlik katsayısı, normallik testi, Pearson Korelasyon Testi, Regresyon Testi, t Testi ve ANOVA kullanılmıştır. Araştırmada; annenin ve çocuğun yaşı ile çocuğun cinsiyetinin, annelerin ebeveynlik tutumları ile çocukların sosyal yetkinlik ve davranışları arasında belirleyici bir ilişki tespit edilememiştir (p>0,05).  Öğrenim düzeyi düşük annelerin aşırı koruyucu ebeveyn tutumu sahip olduğu, büyük yaşta evlenen annelerde daha fazla izin verici ebeveyn tutumunun görüldüğü,  otoriter tutumu benimseyen annelerin çocuklarının okul öncesi eğitim kurumuna gitme durumlarının daha fazla olduğu belirlenmiştir. Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden ve ekonomik durumunu diğerlerine göre daha yüksek algılayan annelerin çocuklarının sosyal yetkinlik düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Annenin çalışma durumunun çocukların sosyal yetkinlik davranışlarını olumlu etkilediği ve çalışmayan annelerin çocuklarında anksiyete-içe dönüklük davranışlarını daha fazla görüldüğü belirlenmiştir. Öğrenim düzeyi düşük olan babaların çocuklarında anksiyete-içe dönüklük davranışlarının daha fazla olduğu saptanmıştır. Demokratik ebeveyn tutuma sahip annelerin çocuklarında kızgınlık-saldırganlık davranışlarının azaldığı, otoriter ebeveyn tutumuna sahip annelerin çocuklarında ise arttığı belirlenmiştir. Demokratik ebeveyn tutumu ile izin verici ebeveyn tutumuna sahip annelerin çocuklarının anksiyete-içe dönüklük davranışlarının azaldığı, sosyal gelişim açısından 42 çocuktan ikisinin risk grubunda yer aldığı belirlenmiştir. 

Anahtar Sözcükler: Aile İçi Şiddet, Ebeveyn Tutumu, Sosyal Yetkinlik

Abstract:
In this study; It was aimed to evaluate the relationship between parenting attitudes of mothers who have been exposed to physical violence and have children between the ages of three and six, and their children's social competencies and behaviors, and whether they differ according to some variables. To research; A total of 65 mothers, who applied to the Violence Prevention and Monitoring Center Directorate in the province where the research was conducted, were exposed to physical violence and had children between the ages of three and six, participated, and only the children of 42 mothers between the ages of three and six were included. The "Mother and Child Information Form" created by the researcher based on the data of the research, the Parental Attitude Scale developed by Demir and Şendil (2008), and the Turkish adaptation of the scale developed by LaFreniere and Dumas (1996) were made by Çorapçı et al. It was reached by using the Behavior Evaluation Scale-30". In the analysis of the research; reliability coefficient of the scales, normality test, Pearson Correlation Test, Regression Test, T Test and ANOVA were used. In the research; no significant relationship was found between the age of the mother and the child and the gender of the child, the parenting attitudes of the mothers and the social competencies and behaviors of the children (p>0,05). It has been determined that mothers with low education levels have an overprotective parental attitude, mothers who marry at an older age have more permissive parenting attitudes, and children of mothers who adopt an authoritarian attitude are more likely to attend pre-school education institutions. It has been determined that the social competence levels of the children of the mothers who attend pre-school education institutions and perceive their economic status higher than the others are high. It has been determined that the working status of the mother affects the social competence behaviors of the children positively and the children of non-working mothers have more anxiety-introversion behaviors. Anxiety-introversion behaviors were found to be higher in the children of fathers with low educational level. It was determined that anger-aggression behaviors decreased in the children of mothers with democratic parenting attitudes, while it increased in children of mothers with authoritarian parenting attitudes. It was determined that the anxiety-introversion behaviors of the children of mothers with democratic parenting attitudes and permissive parenting attitudes decreased, and two of 42 children were in the risk group in terms of social development.

Keywords: Domestic Violence, Parental Attitude, Social Competence