Ortaöğretim öğrencilerinin hayatın anlamına yönelik tutumları: Anadolu İmam Hatip Lisesi ve diğer lise öğrencileri arasında bir karşılaştırma (Erzurum ili örneği)
Attitudes of secondary school students towards meaning of life: A comparison between Anatolian İmam Hatip High School and other high school and other high school students (Erzurum province example)
Yazar: VEYSEL ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. YASİN YİĞİT
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlam arayışı = Search for meaning ; Anlamsızlık = Meaninglessness ; Din eğitimi = Religious education ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Lise öğrencileri = High schools students ; Tutumlar = Attitudes ; Yaşamın anlamı = Life meaning ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İmam hatip liseleri = İmam hatip high schools

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Anadolu imam hatip liseleri ve diğer lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerin hayatın anlamına yönelik tutum düzeylerini karşılaştırmalı bir şekilde incelemektir. Bununla birlikte çeşitli değişkenlerle (cinsiyet, yaş, sosyoekonomik durum, okul döneminde kalınan yer, okul türü, akademik başarı düzeyi, maneviyata yönelme düzeyi, ahlaki olgunluk düzeyi) öğrencilerin hayatın anlamına yönelik tutum düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını belirlemektir. Araştırma 2022-2023 eğitim öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerine bağlı 10 AİHL ve 11 Diğer Lise türlerinde 12. sınıf düzeyinde öğrenim gören ve tesadüfi örneklem yöntemiyle seçilen 975 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma nicel araştırma metotlarından biri olan tarama modeline göre tasarlanmıştır. Çalışmanın verileri ''Kişisel Bilgi Formu'' ve Aydın, Kaya, Peker tarafından geliştirilen ''Hayatın Anlam ve Amacı Ölçeği'' ile toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde SPSS-26 programı kullanılmış ve anlamlılık düzeyi olarak (p<0.05) değeri kabul edilmiştir. Analiz sürecinde değişkenler arasındaki ilişkileri tespit etmek amacıyla iki değişkenli bağımsız gruplar için t-testi, ikiden fazla değişkenin olduğu bağımsız gruplar için tek yönlü varyans (ANOVA) analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre öğrencilerin hayatın anlamına yönelik tutum düzeylerinin yüksek olduğu, ölçeğin ''Hayatın Anlam ve Amacı'' alt boyutundan aldıkları puan ortalamasının yüksek, ''Hayatın Anlamsızlığı ve Amaç Yoksunluğu'' alt boyutundan aldıkları puan ortalamasının orta düzeyde olduğu görülmüştür. Elde edilen puanlar incelendiğinde cinsiyete, yaş düzeyleri ve okul türüne göre öğrencilerin hayatın anlamına yönelik tutum düzeyleri arasında manidar bir farklılığın olmadığı görülmüştür (p>0.05). Öğrencilerin sosyoekonomik durumlarına, okul döneminde kaldıkları yere, akademik başarı düzeylerine, maneviyata yönelme düzeylerine ve ahlaki olgunluk düzeylerine göre bakıldığında ise anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür (p<0.05).

Abstract:
The main purpose of this research is to comparatively examine the attitude levels of students studying in Anatolian imam hatip high schools and other types of high schools towards the meaning of life. In addition, it is to determine whether there is a significant difference between students' attitudes towards the meaning of life with various variables (gender, age, socioeconomic status, place of residence during the school period, school type, academic success level, level of orientation towards spirituality, level of moral maturity). The research was carried out with the participation of 975 students selected by random sampling method, studying at the 12th grade in 10 AHHL and 11 Other High School types in the central districts of Erzurum province in the 2022-2023 academic year. The study was designed according to the survey model, which is one of the quantitative research methods. The data of the study were collected with the "Personal Information Form" and the "Meaning and Purpose of Life Scale" developed by Aydın, Kaya, Peker. SPSS-26 program was used in the analysis of the collected data and the level of significance (p<0.05) was accepted. In order to determine the relationships between variables during the analysis process, t-test for independent groups with two variables and one-way analysis of variance (ANOVA) for independent groups with more than two variables were applied. According to the research findings, it was seen that the students' level of attitude towards the meaning of life was high, the average score they got from the "Sense and Purpose of Life" sub-dimension of the scale, and the average score they got from the "Meaninglessness of Life and Lack of Purpose" sub-dimension of the scale. When the obtained scores were examined, it was seen that there was no significant difference between the students' attitudes towards the meaning of life according to gender, age levels and school type (p>0.05). When the socioeconomic status of the students, their place of residence during the school period, their academic achievement levels, their level of orientation towards spirituality and moral maturity levels were examined, it was observed that there was a significant difference (p<0.05).