Triklosan (ırgasan)/Bisfenol A (BPA) kimyasalların lepistes (Poecilia reticulata) ve Zebra Balığı (Danio rerio) üzerinde davranışsal ve toksik etkilerinin incelenmesi
Investigation of behavioral and toxic effects of triclosan (irgasan)/Bisphenol A (BPA) chemicals on guppy (Poecilia reticulata) and Zebrafish (Danio rerio)
Yazar: BURAK TEKELİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN GÖK
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Triklosan, sahip olduğu antibakteriyel özelliği nedeniyle sağlık ve kişisel bakım ürünlerinde, özellikle diş macunların yapısında kullanılan aktif bileşenlerdir. Endokrin bozucu kirleticilerden biri olan Bisfenol A kimyasalı, insan ve hayvan sağlığına olan olumsuz etkilerinden dolayı halk ve çevre sağlığını etkileyen önemli bir bileşendir. Besin zincirinde önemli bir rolü olan balıklar, son zamanlarda sucul ortamlarda yaygın olarak bulunan endokrin bozucu kimyasal olarak bilinen Triklosan ve Bisfenol A kimyasalına maruz kalmaktadır. Bu çalışmada, endüstriyel ve kişisel bakım ürünlerinde yaygın olarak bulunan Triklosan (TCS) ve Bisfenol A (BPA) kimyasallarının, sucul yaşamı temsil eden Lepistes (Poecilia reticulata) ve Zebra Balığı (Danio rerio) türleri üzerindeki davranışsal ve toksik etkilerini detaylı bir şekilde incelemeyi, kimyasallara maruz kalan balıkların davranışsal özelliklerindeki değişimleri belirleyerek, bu değişikliklerin biyokimyasal ve fizyolojik düzeydeki etkilerini anlamayı hedeflenmiştir. Danio rerio ve Poecilia reticulata balıklarına 0-0.001-0.002-0.005-0.01-0.02-0.05-0.1 ve 0.2 mg/L dozlarda, yaşadıkları su ortamına TCS ve BPA konsantrasyonu eklenmiş, davranışsal değişimleri kamera kaydı ile kaydedilmiş ve LC50 değerleri hesaplanmıştır. 48 saatlik test süresinde, Triklosan kimyasalına maruz kalan Poecilia reticulata balığının LC50 değeri ortalama 0.035 mg/L, Danio rerio balığı için ortalama 0.030 mg/L, Bisfenol A kimyasalına maruz kalan Poecilia reticulata balığının LC50 değeri ortalama 0.038 mg/L, Danio rerio balığı için ortalama 0.034 mg/L olarak hesaplanmış ve kimyasal konsantrasyonu arttıkça, balıkların yüzme hızında azalma ve davranış bozukluğu sıklığıda arttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Triclosan is an active ingredient used in health and personal care products, especially toothpastes, due to its antibacterial properties. Bisphenol A, one of the endocrine disrupting pollutants, is an important component that affects public and environmental health due to its negative effects on human and animal health. Fish, which play an important role in the food chain, have recently been exposed to Triclosan and Bisphenol A (BPA), two endocrine disrupting chemicals commonly found in aquatic environments. This study aimed to investigate the behavioral and toxic effects of Triclosan (TCS) and Bisphenol A (BPA) chemicals, which are commonly found in industrial and personal care products, on Guppy (Poecilia reticulata) and Zebrafish (Danio rerio) species representing aquatic life in detail, to determine the changes in the behavioral characteristics of fish exposed to chemicals and to understand the biochemical and physiological effects of these changes. TCS and BPA concentrations were added to Danio rerio and Poecilia reticulata fish at doses of 0-0.001-0.002-0.005-0.01-0.02-0.05-0.1 and 0.2 mg/L, behavioral changes were recorded by camera recording and LC50 values were calculated. During the 48-hour test period, the LC50 value of Poecilia reticulata fish exposed to Triclosan chemical was calculated as 0.035 mg/L and 0.030 mg/L for Danio rerio fish, and the LC50 value of Poecilia reticulata fish exposed to Bisphenol A chemical was calculated as 0.038 mg/L and 0.034 mg/L for Danio rerio fish, and it was determined that as the chemical concentration increased, the swimming speed of the fish decreased and the frequency of behavioral disorders increased.