Transpersonel (ben ötesi) psikoloji bağlamında nefs psikolojisi
Nafs psychology in the context of transpersonal psychology
Yazar: MUSTAFA ATAK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KUŞAT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ben ötesi = Transpersonal ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Kalp = Heart ; Nefs = Soul ; Psikolojik sıkıntı = Psychological distress ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Ruh = Spirit ; Seyr u süluk = Seyr u süluk

Özet:
Psikoloji, Batı'da, Aydınlanma Dönemi'nde bir bilim dalı olarak ortaya çıkmıştır. Psikoloji alanında Davranışçı Yaklaşım, Psikanalitik Yaklaşım ve Hümanistik Yaklaşım şeklindeki üç temel ekol mensuplarıı pek çok önemli çalışmalar yapmışlar ancak mevcut durum bunların insanı anlama noktasında yetersiz kaldıklarını göstermektedir. Son yıllarda Transpersonel Psikoloji bağlamında özellikle insanı anlama ile ilgili çalışmalar yürüten nefs psikolojisi, araştırmanın temel konusudur.
Araştırma, üç bölümden oluşmaktadır: 
Birinci bölüm; modern psikolojinin ortaya çıkışı ile başlamakta ve bilişsel davranışçı yaklaşım, psikanalitik yaklaşım ve hümanistik yaklaşıma değinilmiş ve transpersonel psikoloji yaklaşımı daha detaylı incelenmiştir. 
İkinci bölüm; nefs psikolojisi yaklaşımı, nefs, kalp ve ruh çerçevesinde alt bölümlerden oluşmaktadır. Burada nefsin bir nevi topografyası çıkarılmaya çalışılmış ve nefsi eğitme ve kalbi cilalama yöntemleri açıklanmıştır. Manevi tekâmülde aşılması gereken nefsin hallerine değinilmiştir. 
Üçüncü bölümde; Nefs Psikolojisi ile ilgili bireysel psikoterapilerde kullanılan pratik çalışma ve deneyimler ele alınmıştır. Rüyaların analizi kısmında yorumlaması yapılan bazı rüya örneklerine yer verilmiştir.
Bu çalışma, nefs psikolojisi sahasında akademide yapılan ilk çalışma olması ve teorinin yanında; gülümseme ve şükür egzersizi, yürüyüş ve tefekkür egzersizi, iyilik terapisi, ölüm kaygısını yenme, mesnevî şerif okumaları ve bibliyoterapi ve rüya analizi ve yorumları gibi pratik yöntemler belirtmesi açısından din psikolojisi ve psikoloji ile ilgili tüm alanlar için büyük önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Nefs, ruh, kalp, kalp tezkiyesi, seyr-u sülûk.

Abstract:
The Science of Psychology emerged as a branch of science during the period of Enlightenment in the West. In the field of Psychology, from the approacah of the three basic schools of Behavioral, Psychoanalytic and Humanistic Psychology Approach have been made many important studies. However, they have been insufficient in understanding human beings. In the context of Transpersonal Psychology in recent years, the psychology of nafs, which has been conducting studies especially on human understanding, is the main subject of the research. 
The research consists of three chapters:
First chapter starts with the emergence of modern psychology and focuses on the basic schools in psychology cognitive behavioral, psychoanalytic and humanistic psychologies and transpersonal psychology approach have been discussied in more detailed.
The second chapter consists of subdivisions within the framework of nafs psychology approach, self, heart and soul. Here, a kind of map of the self has been tried to be drawn. Also, the methods of educating the nafs and polishing the heart have been explained. The state of the self that must be overcome in the spiritual development has been mentioned.
In the third chapter, practical studies and experiences related to the psychology of nafs are discussed. Some examples interpreted in the analysis of dreams section are given.
This is the first study in the field psychology of religion and beyond the theory; it illustrates some pratical therapatic techniques such as smile and thankful exercise, walking and reflection exercise, kindness therapy, overcoming death anxiety, mesnevî sheriff readings, and bibliotherapy and dream analysis and reviews.
Key Words: Nafs, soul, heart, heart thistory, seyru drinker.