Sıfır atık uygulamaları kapsamında geri kazanılabilir atıkların yönetimi: İstanbul Fatih ilçesi örneği
Management of recyclable wastes within the scope of zero waste practices: The case of Istanbul Fatih district
Yazar: ELİF NUR BİLİCİ
Danışman: DOÇ. DR. ERTAN ARSLANKAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Sıfır atık kavramı, atıkların oluşumunu minimize etmeyi ve geri dönüşüm, geri kazanım ve enerji üretimi gibi yöntemlerle atıkların daha sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesini amaçlayan bir yaklaşımı ifade eder. Bu kavram, çevresel sürdürülebilirlik, doğal kaynak koruma ve enerji tasarrufu gibi temel prensiplere dayanır. Sıfır atık hedefleri, atıkların tamamen ortadan kaldırılmasını değil, atıkların üretim aşamasından başlayarak azaltılmasını ve atıkların daha sonra yönetilmesi için çeşitli stratejilerin uygulanmasını içerir. Sıfır atık, bireylerden kurumlara kadar geniş bir yelpazede uygulanabilir. Belediyeler, şirketler ve sivil toplum kuruluşları sıfır atık hedeflerine ulaşmak için stratejiler geliştirir ve bu doğrultuda eğitim ve bilinçlendirme kampanyaları düzenler. Bu yaklaşım hem çevresel korumayı desteklemeyi hem de ekonomik faydalar sağlamayı amaçlar. Bu çalışma çevre koruma ve sürdürülebilirlik odaklı bir yaklaşım olan "sıfır atık" kavramını inceleyerek, Fatih İlçesi'nde geri kazanılabilir atık toplama faaliyetlerini analiz etmektedir. Sıfır atık, atıkların oluşumunu minimize etme ve geri kazanım süreçlerini optimize etme amacı güden bir yönetim stratejisidir. Geri kazanılabilir atıklar için, dünya genelindeki benzer uygulamaları, sıfır atık politikalarının etkilerini ve geri dönüşüm süreçlerinin önemini ele almaktadır. Bu bağlamda, çeşitli ülkelerin ve bölgelerin sıfır atık politikalarının başarıları ve zorlukları incelenerek, Fatih İlçesi için örnek alınabilecek stratejiler ortaya konulmuştur. Fatih İlçesi'nin mevcut atık yönetimi durumu ve ilçede yürütülen geri kazanılabilir atık toplama faaliyetleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. İlçedeki atık üretim miktarları, mevcut geri dönüşüm tesisleri, belediye tarafından yürütülen atık toplama faaliyetleri ve bu süreçlerin etkinliği incelenerek, mevcut durumun altında yatan sorunlar ve iyileştirme potansiyelleri belirlenmiştir. Fatih İlçesi'nde Belediye tarafından yürütülen programlar, vatandaş katılımı, eğitim ve bilinçlendirme kampanyaları, geri dönüşüm konteyner dağıtımı gibi faktörler değerlendirilerek, bu faaliyetlerin başarıları ve karşılaşılan zorluklar belirlenmiştir. Bu çalışma, Fatih İlçesi'nde sıfır atık hedefine ulaşma çabalarını değerlendirmekte ve öneriler sunmaktadır. Atık yönetimi süreçlerinin geliştirilmesi, toplum bilincinin artırılması ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi gibi önerilerle, ilçenin sürdürülebilir atık yönetimi konusundaki performansının artırılması hedeflenmektedir.

Abstract:
The concept of zero waste refers to an approach that aims to minimise the generation of waste and to manage waste more sustainably through methods such as recycling, recovery and energy generation. This concept is based on basic principles such as environmental sustainability, natural resource conservation and energy saving.. Zero waste targets do not include the complete elimination of waste, but the reduction of waste starting from the production stage and the implementation of various strategies for the subsequent management of waste. Zero waste can be implemented on a wide range of levels, from individuals to organisations. Municipalities, companies and non-governmental organisations develop strategies to achieve zero waste targets and organise training and awareness-raising campaigns accordingly. This approach aims to both support environmental protection and provide economic benefits. This study analyses the recyclable waste collection activities in Fatih District by examining the concept of "zero waste", an approach focused on environmental protection and sustainability. Zero waste is a management strategy that aims to minimise waste generation and optimise recovery processes. For recyclable wastes, it addresses similar practices around the world, the effects of zero waste policies and the importance of recycling processes. In this context, the successes and challenges of zero waste policies of various countries and regions are analysed and strategies that can be taken as an example for Fatih District are put forward. The current waste management status of Fatih District and the recyclable waste collection activities carried out in the district have been analysed in detail. The amount of waste generation in the district, existing recycling facilities, waste collection activities carried out by the municipality and the efficiency of these processes were analysed and the underlying problems and improvement potentials were identified. Factors such as programmes carried out by the Municipality in Fatih District, citizen participation, education and awareness raising campaigns, recycling container distribution were evaluated and the successes and challenges of these activities were identified. This study evaluates the efforts to achieve the zero waste target in Fatih District and provides recommendations. With recommendations such as improving waste management processes, raising public awareness and strengthening recycling infrastructure, it is aimed to increase the district's performance in sustainable waste management.