Manisa ili bağ alanlarında salkım güvesi, Lobesia botrana (Denis & Schiffermüller) (Lepidoptera: Tortricidae)'nin popülasyon yoğunluğu ve zarar oranının belirlenmesi
Determination of population density and damage rate of european grapevi̇ne moth, lobesia botrana (Denis & Schiffermüller) (Lepidoptera: Tortricidae) in vineyards of Manisa province
Yazar: ABDULLAH KARABULUT
Danışman: DOÇ. DR. NİHAT DEMİREL
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Salkım güvesi, Lobesia botrana (Denis & Schiffermüller) (Lepidoptera: Tortricidae), ülkemizde bağların en önemli zararlılarından birisidir. Çalışma 2012-2013 yıllarında Manisa ili bağ alanlarında salkım güvesi, L. botrana'nın populasyon yoğunluğu ve zarar oranının belirlenmesi amacıyla üç bağ alanında yapılmıştır. Çalışmada salkım güvesi feromonu (10 mg, (E,Z)-7,9-dodecadienyl acetate) ile delta tipi tuzak kullanılmıştır. Örnekleme yapılan bağlar sultani çekirdeksiz üzüm çeşidine sahiptir. Her bağ alanına iki adet feromon tuzak kurulmuştur. Tuzakların haftalık kontrolleri yapılarak tuzakta bulunan salkım güvesi erginleri sayılarak temizlenmiştir. Tuzaklarda kullanılan feromonlar her 40 günde bir yenileri ile değiştirilmiştir. Hasat zamanı feromon tuzaklarının kurulduğu asma hariç, her bağ alanından 100 adet asmadaki salkımlar kontrol edilerek salkım güvesinin larvaları tarafından zarar görmüş salkımlar belirlenerek zarar oranı tespit edilmiştir.
Salkım güvesinin popülasyon yoğunluğunda örnekleme yapılan yıllara ve bağ alanlarına göre önemli değişiklikler gözlenmiştir. Çalışmanın ilk yılında feromon tuzakları ile üç bağ alanında toplam 844 adet salkım güvesi ergini yakalanmıştır. Feromon tuzakları tarafından ilk erginler 27 Mayıs'ta yakalanmıştır. Tuzaklarla en fazla ergin 15 Temmuz, 22 Temmuz ve 29 Temmuz'da yakalanmıştır.  Örneklenen üç bağ alanında feromon tuzakları ile en fazla salkım güvesi %49,4 ile temmuz ayında yakalanmış olup, bunu %22,39 ile haziran, %17,65 ile ağustos , %6,99 ile eylül ve %3,55 ile mayıs ayları takip etmiştir.  
Çalışmanın ikinci yılında feromon tuzakları ile üç bağ alanında toplam 846 adet salkım güvesi ergini yakalanmıştır. Feromon tuzakları tarafından ilk erginler 26 Mayıs'ta yakalanmıştır. Tuzaklarla en fazla ergin 28 Temmuz, 2 Haziran ve 7 Temmuz'da yakalanmıştır.  İkinci yılda üç bağ alanında en fazla salkım güvesi ergini % 39,83 ile temmuz ve %31,56 ile haziran ayında yakalanmış olup, bunu %19,26 ile ağustos, %4,01 mayıs ve %5,31 ile eylül ayları takip etmiştir.
Salkım güvesinin zarar oranı, örnekleme yapılan yıllara ve bağ alanlarına göre değişiklikler göstermiştir. Birinci yılda salkım güvesinin örneklenen bağlardaki zararı en fazla % 7 ile Bağ III' de gözlenmiş olup, bunu %6 ile Bağ II ve %5 ile Bağ I takip etmiştir. İkinci yılda salkım güvesi'nin örneklenen bağlardaki zararı en fazla %5 ile Bağ III' de gözlenmiş olup, bunu %3 ile Bağ II ve %2 ile Bağ I takip etmiştir.  İki yıl boyunca yapılan çalışmada, salkım güvesinin bölgede her yıl iç içe geçen üç döl verdiği gözlenmiştir.

Abstract:
The European Grapevine Moth (EGM), Lobesia botrana (Denis & Schiffermüller) (Lepidoptera: Tortricidae), is one of the most important pest of grapevine in Turkey. The study was conducted in 2012-2013 in three different viticulture areas of Manisa province, in order to determine the population density and damage rate of L. botrana. European grapevine moth pheremone (10 mg, (E,Z)-7,9-dodecadienyl acetate) with delta traps were used. All the grapevines were seedless Sultani variety. Two traps were placed for each of the vineyards. Traps were checked weekly and adult moths were counted and cleaned. Pheremones used in the traps were changed in every 40 days. During harvest time, 100 cluster of grapes were checked to determine larval damage rate, except from the clusters of the vines on which the traps were set up.
Population density of the EGM differed for sampling locations and years. In the first year of the study, a total of 844 EGM adults were caught by the pheremone traps. The first adults were caught on 27th May. The highest number of adults caught was on 15th July followed by 22nd and 29th July. The ratios of the EGM adults caught by the pheremone traps were, in descending order, 49.4% in July, 22.39 % in June, 17.65 % in August, 6.99% in September and 3.55 % in May. 
  In the second year of the study, a total of 846 EGM adults were caught by the pheremone traps. The first adults were caught on 26th May. The highest number of adults caught was on 28th July followed by 2nd June and 7th July. The ratios of the EGM adults caught by the pheremone traps were, in descending order, 39.83% in July, 31.56 % in June, 19.26 % in August,   5.31 % in September and 4.01% in May. 
 Damage rate of the EGM differed for sampling locations and years. In the first year the highest damage rate observed was in the Vineyard III with 7%, followed by Vineyard II with 6% and Vineyard I with 5%. . In the second year the highest damage rate observed was in the Vineyard III with 5%, followed by Vineyard II with 3% and Vineyard I with 2%. It was determined that there were three overlapping generations of EGM in the sampled area for both of the years.