Ortadoğu'daki güç mücadelesinde Suriye'nin rolü (1970-2010)
The role of Syria in the Middle Eastern struggle of power (1970-2010)
Yazar: MUSTAFA KAAN DERVİŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. TÜREL YILMAZ ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Güç ilişkileri = Power relations ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Ortadoğu = Middle East ; Suriye = Syria ; Uluslararası güç = International power ; Vekalet savaşları = Proxy wars

Özet:
Ortadoğu'nun karmaşık güç mücadelesi, iç sorunların ve istikrarsızlığın gölgesindeki Suriye'nin dış politikasını karmaşık kılmaktaydı. Ülkeler arasında değişken güç mücadeleleri ortaya çıkmışken, ideolojilerden bağımsız jeopolitik temelli ittifaklar da söz konusuydu. Bunun belirgin bir örneği ise Suriye'nin siyasi tarihinde yaşandı. 1970'de iktidara gelişinden sonra Hafız Esad, Suriye'nin dış politikasını bir taraftan jeopolitik eksende stratejik adımlarla şekillendirirken diğer taraftan konjonkturel ortaklıklara da başvurdu. Ayrıca ittifak zincirinde devlet dışı aktörlere önemli bir yer açtı; hem Filistinli örgütlerle hem de Lübnanlı örgütlerle işbirliğine gitti ve bu grupları aşamalı olarak kontrol altına almaya çalıştı. Suriye'nin bütün bu hamleleri şüphesiz ki Suriye'nin küresel ve bölgesel güçler için yaşamsal stratejik çıkarlarıyla dolu bir bölgenin kalbinde yer alan kendine has konumuyla açıklanabilirdi. Ortadoğu'nun doğal kaynaklarının akışının sağlanması, ABD'nin bölgesel müttefiklerin korunması, Arap – İsrail barışına ulaşılması ve küresel terörle mücadele gibi konular da ancak Suriye'nin içinde bulunduğu denklemle izah edilebilirdi. Bu denklem çerçevesinde, bölgesel ve uluslararası tecrit bunalımından kurtulmak veya iç politik sorunlarının üstesinden gelebilmek için Suriye yönetimin/rejiminin başvurduğu askeri – siyasal araçları ve jeopolitik yönelimleri bu çalışmada araştırılmıştır. Suriye'nin iç politik sorunlarının ve dış politik kaynakları ile pratiklerinin, siyasi tarih bağlamında analiz edildiği bu çalışmada nedensellik ilişkileri sorgulanmış; iktidara gelişinden son dönemdeki iç savaşa kadarki süreçte Suriye yönetimin/rejiminin  beka mücadelesindeki başarısı ve bölgesel oyun kuruculuğu Ortadoğu'daki güç mücadelesi kapsamında ortaya konulmuştur.

Abstract:
The complicated power struggle of the Middle East was making the foreign policy of Syria in the shade of domestic issues and instability even more complicated.  While variable power struggles arose between the countries, geopolitics-based alliances independent from ideologies did exist. An obvious sample to this was experienced in the political history of Syria.  While Hafez Asad, after he came to the power in 1970, was shaping the foreign policy of Syria in strategical steps in a geopolitical axis on the one hand, he resorted to the cyclical partnerships in the context of power struggle on the other hand. Furthermore, he made a significant room for the non-state actors in the alliance chain; he collaborated with Palestinian organisations as well as Lebanese organisations and tried to gradually put these organisations under his control. These moves of Syria could, no doubt, be explained by its unique position located in the heart of a region full of vital strategical interests of global and regional powers.  And yet, the matters such as provision of the flow of the natural resources of the Middle East, protection of the regional allies of the USA, achieving Arab – Israeli peace and combat with global terrorism could also be explained with the equation Syria involved in.  As part of this equation, the military – political methods as well as the geopolitical tendencies that the Syrian administration/regime has consulted to give a shake to the regional and international isolation crisis or to overcome the domestic political issues were investigated in this study. In this study in which Syria's domestic political issues and foreign political resources as well as practises are analysed, the relatedness and causation relationship is questioned; the success of the Syrian administration/regime in survivability struggle and regional playmaking in the period from coming into the power till the latest civil war is revealed within the context of power struggle in the Middle East.