Kadına yönelik şiddetle mücadele iletişim eğitim programının etkililiği
The effeciveness of elimination of violence against women communication training program
Yazar: ŞENER ŞENTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. MERİÇ TUNCEL
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; Kadın hakları = Women rights ; Kadınlar = Women ; Suçun önlenmesi = Crime prevention ; İletişim = Communication ; İletişim şekilleri = Communication patterns ; Şiddet = Violence

Özet:
Kadına yönelik şiddet, dünyanın her hangi bir yerinde kadınların sırf cinsiyetleri sebebiyle maruz kaldıkları fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik şiddettir. Bu şiddete sürekli maruz kalan kadınlarda, fiziksel ve psikolojik rahatsızlıklar oluştuğu, bazı vakalarda ise aile içi şiddetin cinayet ya da intiharla sonuçlandığı görülmektedir. Konuya ilişkin araştırmalarda da genellikle mevcut durumun betimlendiği ya da kadına yönelik şiddete medya, din, hukuk açısından yaklaşıldığı, kadını güçlendirecek bir çalışmanın yapılmadığı görülmüştür. Buradan hareketle kadınların öncelikli olarak şiddetle mücadele konusunda farkındalık kazanarak koruyucu önleyici davranışlar geliştirmesini, aile içi ve çevresiyle ilgili iletişim sorunlarını çözebilecek beceriler edinmesini, özsaygılarını yeniden inşa edebileceği iyileştirici ve geliştirici becerilerle geleceğe umutlu bakmasını sağlayacak bir eğitim programı hazırlanması gerektiği düşünülmüştür. Bu doğrultuda kısa adıyla ŞİMEP olan "Şiddetle Mücadele İletişim Eğitim Programı" hazırlanarak, programın etkililiği, uygulamada karşılaşılan olumlu/olumsuz durumların veya eksik görülen hususların tespitinin yapılması amaçlanmıştır.
Deneysel bir araştırma olan çalışmada, ön test-son test kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırma Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü ve Belediye Aile Danışma Merkezine müracaat eden kadın katılımcılarla birlikte yürütülmüştür. Katılımcılarla yapılan 58 görüşme neticesinde araştırma uygulaması süresince çalışmaya dâhil olabilecek ilk 14 kişi deney, sonraki 14 kişi ise kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma uygulaması sırasında, şiddeti tanımak, koruyucu önleyici davranış geliştirmek ve iyileştirici geliştirici beceriler geliştirmek ünitelerini içeren 16 oturumluk (48 saat) Şiddetle Mücadele İletişim Eğitim Programı (ŞİMEP) deney grubu 14 kadın katılımcıyla birlikte yürütülmüştür. Araştırma tezini test etmek için nitel ve nicel veri toplama araçları kullanılmıştır. Nicel veriler, kadının aile içi iletişim boyutlarını ortaya koyan, "Aile Değerlendirme Ölçeği", şiddet deneyimlerini ortaya koyan "Aile İçi Şiddet Ölçeği", iletişim becerilerini ortaya koyan "İletişim Becerileri Değerlendirme Ölçeği" ve yaşam deneyimlerini derecelendiren "Yaşam Doyum Ölçeği" ile elde edilmiştir. Nicel veriler ayrıca, gözlem formları, katılımcı görüşlerini içeren formlar ve görüşme kayıtları ile desteklenmiştir. Araştırmada nicel verilerin toplanması için yararlanılan dört ölçek SPSS 21 istatistik programında analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Mann Whitney U-testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. 
Araştırmada deney ve kontrol grubu katılımcıların son test puanlarına göre iletişim becerileri, aile içi şiddet düzeyleri, yaşam doyumları arasında anlamlı fark bulunmazken, aile içi işlevsellik düzeylerinde davranış kontrolü alt boyutunda anlamlı fark bulunmuştur. Deney grubu katılımcıların öntest son test puanlarına göre iletişim becerileri ve yaşam doyumları arasında anlamlı fark bulunmazken, aile içi şiddetin sözel şiddet alt boyutunda, aile işlevsellik düzeyinin duygusal tepki verme ve davranış kontrolü alt boyutlarında son test lehine anlamlı farklılıklar çıktığı ve deney grubu öntest sontest puan ortalanmalarının bütün ölçekler boyutunda son test lehine artış gösterdiği tespit edilmiştir. Deney grubu katılımcıların programa ilişkin görüşlerinden elde edilen verilerin analizinde de eğitim programının genel olarak hedeflere ulaşma oranı %95.85 olarak tespit edilmiş olup katılımcılar programın, özellikle olaylara farklı bakış açısı geliştirme ve hayat akışına katkı sağlama noktasında %100 etkili olduğunu ifade etmişlerdir.
Araştırma sonucunda aile içi ilişkilerin ve şiddetin farklı kökenlerinin bulunduğu, bu sebeple ailenin tüm bireyleri ile eşgüdümlü bir program uygulanabileceği,  yetişkin insanların alışageldikleri davranış kalıplarını kırmanın zor olması gerçeğinden hareketle programın daha uzun bir zaman dilimine yayılabileceği, hazırlanan programın (ŞİMEP) evlilik öncesi müracaat eden çiftlere uygulanarak aile içi şiddetle ilgili farkındalık yaratılabileceği önerilmiştir.

Abstract:
Domestic violence against women is the physical, sexual, psychological or economical violence they are exposed anywhere in the world. It can be seen that women exposed to such violence develop physical or psychological problems, even in some cases the violence ends up with domestic homicide or suicide. In the related research the current situation is either represented or violence against women is approached from the viewpoint of media, religion, law and it is seen that there has been no significant research strengthening women. Thus, it is thought that women should first protective and preventive measurements through gaining awareness of the elimination of the violence. Then they should develop abilities to solve the communication problems within the family and with the surrounding. Finally, it is thought that an educational program which will enable these women to reconstruct their self-esteem and look to the future with hope with  healing and developing skills should be prepared. Therefore, Elimination of Violence Communication Training Program was prepared and it is aimed to find the effectiveness, positive/negative conditions occurring during the application of the program or the shortcomings of the program. 
In this experimental research, pre-post test control group design was used. The research was conducted with women participants who applied the Center of Social Services and Municipality Family Counseling Center.  After 58 interviews with the candidates, first 14 were taken into the experimental group and the next 14 were taken into the control group. During the application of the study 16 sessions (48 hours) of Elimination of Violence Communication Training Program which consists of units of identifying the violence, developing protective and preventive measurements, and developing healing and developing skills was held with the 14 women participants of the experimental group. In order to test the research hypothesis, qualitative and quantitative data collection tools were used. Quantitative data were gathered through "Family Evaluation Scale", which highlights the dimensions of domestic violence against women within the family; "Violence within the Family Scale", which highlights the violence experiences; "Communication Skills Evaluation Scale", which highlights the communication skills; "Life Satisfaction Scale", which scales the life experiences of the participants. In addition, the quantitative data were supported with observation forms, interview records and forms including participant opinions. The four scales used to gather quantitative data in this study were analyzed with SPSS 21. Mann Whitney U-test and Wilcoxon Signed Ranks Test. 
No meaningful relationship was found between the control and experimental groups' post test results in terms of communication skills, the level of violence within the family and life satisfaction, while meaningful relationship was found in behavior control, sub-category of level of functionality within the family. The participants of the experimental group showed no meaningful relationship between their pre and post  test results in terms of communication skills and life satisfaction, whereas the sub-categories of violence within the family- verbal violence, emotional response of family functionality, and behavior control- showed meaningful relationship in favor of post test and it was found that the mean of pre and post test results of the experimental group showed an increase in favor of post test in terms of all dimensions of the scale. 
Having analyzed the data gathered from the opinions of the participants in the experiment group, it was found that the aims of the program were successful by 95.85% and also the participants pointed out that the program was 100% effective to develop different points of view towards events and it contributes to life fluency. 
Following this study, it was found and suggested that the relationship and violence within a family have different roots; therefore, a coordinative program could be initiated with all members of the family; with reference to the difficulty of breaking the habits of adults, the program could be spread over a long time; the program could be applied to couples applying for marriage and create family awareness on domestic violence.