Yeniden işlevlendirme projelerinde yapı bilgi modelleme kullanımı: Darul Aman Sarayı
Building information modeling utilization in re-functioning projects: Darul Aman Palace
Yazar: ABDUL SALAM NASIMI
Danışman: DOÇ. DR. HASAN ŞEHMUZ HAŞTEMOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bir ülkenin tarihi yapıları ve anıtları, o ülkenin tarihini, kültürünü ve medeniyetini temsil eder. Bu yapılar ve eserler, günümüz ve gelecek nesiller arasında kültürel, sanatsal ve eğitimsel bir köprü oluşturur. Bu binaların tahrip edilmemesi ve korunması için en iyi seçenek, yeniden işlevlendirmektir. Yeniden işlevlendirme, mevcut bir binaya o binanın özelliklerine uygun bir işlev tahsis edilerek yeniden kullanılması anlamına gelir. Bu sayede, yıkım yerine, hala yapısal ve fiziksel kapasiteye sahip olan binaların yeniden işlevlendirilmesiyle binaların yaşam döngüsü geliştirilebilir. Bu çalışmada, 1925-1927 yılları arasında Şah Amanullah Han döneminde inşa edilen Darul Aman Sarayı, Afganistan'ın ilk betonarme binası ve mimari sembolü olarak kabul edilen önemli bir kültürel sermaye ve mimari miras olarak tartışılmaktadır. Bu saray, yüzyıllar boyunca çeşitli etkenlerle defalarca tahrip edilmiş, yeniden restore edilip kullanılmıştır. En son, 2016-2019 yılları arasında Eşref Gani döneminde yaklaşık 11 milyon dolar fonla restore edilerek müze ve kültür merkezi olarak önerilmiştir. Ancak günümüze kadar olumlu ve etkili bir şekilde kullanılmamıştır. Bu saraya uygun bir işlevi bulmak amacıyla dünya çapında otele dönüştürülen 32 saray incelenmiş, dönüşüm sürecinde karşılaşılan zorluklar ve dikkat edilen noktalar belirlenmiştir.
Pourebrahimi modeline göre önerilen 5 fonksiyonun (müze, kütüphane, otel, okul, hastane) değerlendirilmesi ve (Mimari özellikleri, Yapısal ve tesisat özellikleri, Ekonomik özellikleri, düzenleme durumu, Sosyal ve kültürel özellikler, çevresel ve mekansal özellikler) parametrelerinin incelenmesinden sonra, bu sarayın müzeden ziyade otel veya turistik konaklamaya daha uygun olduğu belirlenmiştir. Darul Aman Sarayıdaha sonra 66 odalı bir otele dönüştürülmüştür. Çünkü restorasyon ve yeniden işlevlendirme sırasında dikkate alınmayan önemli noktalar arasında dolaşım sistemi, bina ve plan tipolojisi, plan organizasyonu ve mekânsal düzen yer almaktadır. Müzeler için en uygun plan şeması sıralı şemadır ve bu sarayın plan şeması koridor şeması olduğundan müzeye uygun değildir. Bu bina konut amaçlı tasarlanmış olup, odaların ve pencerelerin boyutları ve aydınlatma sistemi müzeye uygun değildir.
BIM teknolojisi ve Revit yazılımı kullanılarak Darul Aman Sarayı'nın mevcut planları incelenmiş ve farklı işlevlendirme seçenekleri araştırılmıştır. Bu süreç, kültürel, tarihi ve işlevsel faktörleri dikkate alınarak senaryo simülasyon için kullanılmıştır. Çeşitli alanlarda (çakışma tespiti, planlama, 3D modelleme, tasarım görselleştirme ve işbirliği koordinasyonu) BIM ve Revit, büyük fayda sağlamıştır.
Bu seçenek, yapısal ve kültürel özellikleri koruyarak en uygun seçenek olarak belirlenmiş ve detaylı bir şekilde incelenerek değerlendirilmiştir. Darul Aman Sarayı'nın müze ve kültür merkezinden otel birimine dönüştürülmesi önerisi sonrasında, tüm müdahaleler detaylı olarak değerlendirildi ve odalar otelin standartlarına uygun olarak dönüştürülmüştür. Bazı odalarda kapılar kapatılarak ve bölme duvarları eklenmıştır.
Hükümetin planlarına göre, çok sayıda farklı binanın restorasyon ve yeniden işlevlendirilmesi gerekiyor. Bu araştırma, bu binaların yeniden işlevlendirilmesine temel oluşturacaktır.

Abstract:
Historical buildings and monuments of a country represent its history, culture, and civilization. These structures and artifacts create a cultural, artistic, and educational bridge between present and future generations. The best option for preserving these buildings and structures is to re-functioning them. Re-functioning involves allocating a suitable function to an existing building based on its characteristics for reuse. This way, instead of demolition, buildings with still structural and physical capacity can be repurposed to enhance their life cycle. In this study, the Darul Aman Palace, built during the reign of Shah Amanullah Khan between 1925-1927, is discussed as an important cultural asset and architectural heritage considered as Afghanistan's first reinforced concrete building and architectural symbol. This palace has been repeatedly damaged and restored over the centuries. Most recently, between 2016-2019, it was restored with approximately 11 million dollars in funding during the tenure of Ashraf Ghani and proposed as a museum and cultural center. However, it has not been effectively utilized positively until today. In order to find a suitable function for this palace, 32 palaces converted into hotels worldwide were examined, and the challenges and key points encountered during the transformation process were identified.
According to the Pourebahimi model, after evaluating the 5 functions recommended (museum, library, hotel, school, hospital) and examining the parameters (Architectural features, Structural and installation features, Economic features, regulatory status, Social and cultural features, environmental and spatial features), it was determined that this palace is more suitable for a hotel or tourist accommodation rather than a museum. Darul Aman Palace was later converted into a 66-room hotel. Because important points not taken into account during restoration and refunctioning include circulation system, building and plan typology, plan organization, and spatial arrangement. The most suitable plan scheme for museums is the sequential scheme, and since the plan scheme of this palace is a corridor scheme, it is not suitable for a museum. This building was designed for residential purposes, and the sizes of rooms and windows and the lighting system are not suitable for a museum.
Using BIM technology and Revit software, the existing plans of Darul Aman Palace were examined, and different refunctioning options were explored. This process was used for scenario simulation, taking into account cultural, historical, and functional factors. In various areas (clash detection, planning, 3D modeling, design visualization, and collaboration coordination), BIM and Revit have provided great benefits.
This option, preserving the structural and cultural features, was determined as the most suitable option and was thoroughly examined and evaluated. After the proposal to convert Darul Aman Palace from a museum and cultural center to a hotel unit, all interventions were evaluated in detail, and the rooms were transformed to meet the standards of the hotel. Some doors were closed in some rooms, and partition walls were added.
According to the government's plans, many different buildings need to be restored and refunctioned. This research will form the basis for the refunctioning of these buildings.