Stratejik iletişim bağlamında doğu Akdeniz jeopolitiğinin analizi: Türkiye ve Yunanistan örneği
Analysing eastern mediterranean geopolitics in context of strategic communications: Türkiye and Greece case
Yazar: NAZİF BOZKURT
Danışman: PROF. DR. ASLI YAĞMURLU DARA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalışmada; kavramsal ve kuramsal çerçevede stratejik iletişimin ne olduğu ve hangi tarihsel süreçlerden geçtiği, halkla ilişkiler ve kamu diplomasisine istinaden konumu, benzerlikleri ve farklılıkları, dünya literatürü üzerinden keşfedilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte, stratejik iletişimin savunma ve güvenlik alanındaki önemi, stratejik iletişimin biçimleri, dinamikleri ve prensipleri araştırılmış ve tartışılmıştır. Günümüzde önemi gittikçe artan kriz yönetiminde stratejik iletişimin rolü ve başarılı bir kriz iletişimi için neler yapılabileceği incelenmiştir. 
  Öte yandan, Asya, Avrupa ve Afrika kıtaları arasındaki kendine özgü konumu ve tarihsel arka planı ile birlikte Doğu Akdeniz'in jeopolitik ve jeostratejik önemi irdelenmiş, Doğu Akdeniz jeopolitiğine etki eden önemli bölgesel ve küresel aktörlerin kimler olduğu araştırılmış ve tartışılmıştır. Deniz yetki alanları ihtilafları, enerji kaynaklarının paylaşımı mücadelesi ve düzensiz göç hareketleri ile birlikte 21'inci yüzyılda değişen bölgedeki dengeler bir arada düşünüldüğünde Doğu Akdeniz'in yeni bir jeopolitik rekabet alanına dönüştüğü müşahede edilmektedir. Bu konjonktürde mevcut sorun alanları, hidrokarbon rezervleri, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları uyuşmazlıkları ve Ege Denizi'ndeki sorunların yanı sıra Doğu Akdeniz'de istikrarsızlıklara neden olan Kıbrıs Meselesi, İsrail-Filistin Meselesi, Suriye, Libya ve Lübnan'a ilişkin tarihsel arka plan ve güncel durumlar incelenmiştir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki sorunların Türk-Yunan ilişkilerine yansımaları tartışılmıştır. 
  Oruç Reis gemisi ile Türkiye'nin icra ettiği sismik araştırmalar sırasında 2020 yılında Türkiye ve Yunanistan arasında yaşanan ve yakın tarihte Kardak Krizi'nden bu yana tarafların sıcak bir çatışmaya belki de en fazla yaklaştığı Doğu Akdeniz krizi, stratejik iletişim pratiklerinin belirgin bir şekilde kendini gösterdiği bir dönem olmuştur. Bu kapsamda; Türk ve Yunan devlet/hükümet başkanlarının açıklamaları üzerinden Doğu Akdeniz'e ilişkin iki ülkenin söylemleri, politikaları ve stratejik iletişim dinamiklerinin neler olduğu araştırılmış ve tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki söz konusu jeopolitik kriz döneminde ortaya çıkan stratejik iletişim öğeleri (anlatılar, temalar ve mesajlar) karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sonuç olarak; gerek stratejik iletişim gerekse jeopololitik alanlardaki bulgulara dayanarak tespit edilen sonuçlar, değerlendirmeler ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
In this study; in the conceptual and theoretical framework, what strategic communication is and what historical processes it has gone through, its position, similarities and differences in relation to public relations and public diplomacy have been endeavored to be discovered through the world's literature. In addition, the importance of strategic communication in the field of defense and security, the forms, dynamics and principles of strategic communication have been researched and discussed. The role of strategic communication in crisis management, which is becoming increasingly important today, and what can be done for a successful crisis communication have been examined.
  On the other hand, located at the fulcrum of the three continents, Asia, Europe and Africa, the geopolitical and geostrategic significance of the Eastern Mediterranean, together with its sui generis nature and historical background has been examined, and the important regional and global actors affecting the geopolitics of the Eastern Mediterranean have been researched and discussed. Considering the conflicts over maritime jurisdiction areas, the struggle for sharing of energy resources and irregular migration movements, as well as the changing balances in the region in the 21st century, it has been observed that the Eastern Mediterranean turned into a new geopolitical competition area. In this conjuncture, current problem areas, hydrocarbon reserves, maritime jurisdiction disputes in the Eastern Mediterranean and the problems in the Aegean Sea, as well as the historical background and current situations regarding the Cyprus Issue, the Israeli-Palestinian Issue, Syria, Libya and Lebanon, which cause instabilities in the Eastern Mediterranean, have been examined. In addition, the repercussions of the problems in the Eastern Mediterranean on Turkish-Greek relations were discussed.
  The Eastern Mediterranean crisis, which took place between Türkiye and Greece in 2020 during the seismic surveys carried out by Türkiye with Oruç Reis, and which the parties perhaps came closest to a hot conflict since the Kardak Crisis in the recent history, was a period in which strategic communications practices clearly manifested themselves. In this context; through the statements of the Turkish and Greek heads of state/government, the discourses, policies and strategic communications dynamics of the two countries regarding the Eastern Mediterranean were investigated and endeavored to be determined. 
  In addition, the strategic communications elements (narratives, themes and messages) that emerged during the geopolitical crisis period in the Eastern Mediterranean have been examined comparatively. After all; the results, assessments and solution proposals determined based on the findings in both strategic communications and geopolitical fields have been presented.