Akademik araştırmaların ticarileştirilmesi: Türkiye'de süreçlerin değerlendirilmesi ve uygulanabilir model önerisi
Commercialization of academic research: Assessing of process in Turkey and viable model suggestion
Yazar: MİRAY ŞANLI TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. AYKAN CANDEMİR
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Ulusal ve bölgesel ekonomik kalkınmanın temeli, üniversitelerde üretilen bilginin stratejik yaklaşımlar ve modeller ile aktarılmasıdır. Yakın geçmişe kadar eğitim ve araştırma misyonu odağında faaliyetlerini yürüten üniversitelerin üçüncü bir misyon olarak girişimci üniversite yapısı ile teknolojik bilgi ve ekonomik gelişme yönünde önemi artmaya başlamıştır. Üniversitelerde üretilen bilginin ekonomik gelişmeye katkı sağlaması ve toplumsal fayda yaratması için buluşların patentlenmesi, lisanslanması, fikri haklar temelli akademik şirketlerin kurulması veya diğer yollarla kullanımı için aktarılması temel yollardandır. Başta ABD olmak üzere diğer ülkelerdeki politika yapıcılar akademik araştırma çıktılarının ekonomik değer yaratması ve toplumda uygulanması için çeşitli politikalar ve uygulamalar ile önemli çıktılar elde etmişlerdir. Türkiye'de de özellikle son 10 yılda geliştirilen politikalar ve uygulamalar ile bu alanda ilgili aktörlerin farkındalığı artmış ve önemli yetkinlikler kazanılmıştır. Akademik araştırma çıktılarının ticarileştirilerek, ekonomik değer yaratması için üniversitelerin ticarileştirme sürecine uyum sağlamaları ve sürdürülebilir gelir modeli yaratmaları için uzun vadeli stratejiler ve politikaların geliştirilmesi ile ilgili aktörlerin desteklenmesi önemlidir.
Bu çerçevede, Türkiye'de akademik araştırmaların ticarileştirilmesi sürecinde ilgili tüm aktörlerin (politika yapıcılar, üniversiteler, endüstri, akademisyenler, teknoloji transferi arayüzleri) üstlerine düşen pek çok rol olmakla birlikte, gelişim gösterilmesi gereken alanlar bulunmaktadır. Bu nedenle, çalışmada nitel araştırma yöntemi ile Türkiye'de Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endeksi'nde 2013-2021 yılların arasında ilk sıralarda yer alan üniversitelerin Teknoloji Transfer Ofisi (TTO) yöneticileri/uzmanları ve bu üniversitelerde patentin lisanslaması/devri ve/veya buluşunu ticarileştirmek için şirketleşmesi sürecinde deneyimli akademisyenler ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Türkiye'de akademik araştırmaların ticarileştirilmesi sürecinde son 10 yıldır elde edilen deneyim temel alınarak akademik araştırma sonuçlarının ticarileştirilmesindeki kritik başarı faktörleri belirlenmiş, bu sürecin temel arayüzlerinden olan TTO'ların uyguladıkları süreçler, modeller ve yaklaşımların değerlendirilmesi ile gelişim gösterilmesi gereken alanlar tespit edilerek ticarileştirme performansını artırmak için bütüncül bir model önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
The basis of national and regional economic development is the transfer of knowledge produced by universities with strategic approaches and models. Universities, which have been carrying out their activities with a focus on education and research missions until the recent past, have started to increase in importance in terms of technological knowledge and economic development with the entrepreneurial university structure as a third mission. To contribute to economic development and create social benefit, one of the main ways is to transfer the knowledge produced in universities for the patenting of inventions, licensing, establishment of intellectual property-based academic companies or other uses. Policy makers in the USA and other countries have achieved important outputs in economic value creation and the application of academic research outputs in society through various policies and practices. In Turkey, important competencies have been gained in this field in the last 10 years, with increased awareness among relevant actors. It is important to support actors in the development of long-term strategies and policies to adapt the commercialization process and create a sustainable income model to commercialize academic research outputs and create economic value.
In this framework, there are many roles that fall on relevant actors (policy makers, universities, industry, academics, and technology transfer interfaces) in the commercialization of academic research in Turkey. However, there are areas that need improvement. To address this, the study used qualitative research methods to interview TTO managers/experts from universities that ranked first in the Entrepreneurial and Innovative University Index in Turkey between 2013-2021, as well as academics experienced in the licensing/transfer of patents and/or the incorporation process to commercialize inventions in these universities. Based on evaluation of the experiences in the last 10 years in the commercialization of academic research in Turkey, critical success factors in the commercialization of academic research results were determined, the current processes, models and approaches were evaluated. According to research findings, the development areas were obtained, and a holistic model has been proposed.