İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği' nin Türk toplumu için geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi
Testing the reliability and validity of the ?Stroke Specific Quality of Life Scale? in Turkish population
Yazar: GÜLENDAM HAKVERDİOĞLU YÖNT
Danışman: PROF. DR. LEYLA KHORSHID
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, inme geçiren bireylerin yaşam kalitelerini belirlemek amacıyla Williams ve arkadaşları tarafından 1999 yılında geliştirilen ?Stroke Specific Quality of Life Scale? Türk toplumu için geçerlik ve güvenirliğini incelemek amacı ile metodolojik olarak gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın örneklemi inme geçiren bireylerden (n:500) oluşmuştur. Ölçeğin dil eşdeğerliğinin sağlanması için Türkçe'ye çevirisi, geri çevirisi ve ön uygulaması yapılmıştır. Orijinal ölçek 49 maddeden oluşmaktadır. Türk toplumuna uyarlama aşamasında yapılan çalışmalarla ölçek 48 maddeye dönüştürülmüştür. Ölçeğin toplam puan ortalaması ve standart sapması 3.22 ± 0.90 olarak saptanmıştır. İç tutarlılığı test etmek için ölçeğin tümü için elde edilen Cronbach Alpha katsayısı 0.97 olarak saptanmıştır. Ölçeğin yarı test güvenirlik sonuçlarına göre; ölçeğin iki yarısı arasındaki korelasyon değeri 0.78, Spearman-Brown katsayısı 0.87 ve Guttman Split-Half katsayısı 0.87 olarak yüksek düzeyde güvenilir bulunmuştur.Ölçeğe uygulanan faktör analizi sonucunda ölçeğin toplam varyansın %77.47' sini açıklayan 8 faktör elde edilmiştir. Ölçek maddeleri orijinal ölçekteki gibi benzer alt gruplar altında toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacı ile hipotez sınama yönteminde ?İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği? puanları ile ?SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği? ve ?Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Skalası? arasındaki ilişki incelenmiştir. Ölçeğin yapı geçerliğine ilişkin bilinen gruplar karşılaştırması analizi sonuçları, literatür ile paralel sonuçlar gösterip, ölçeğin yapı geçerliğine kanıt oluşturmuştur.Sonuç olarak, ?Stroke Specific Quality of Life Scale-İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği?nin Türk toplumu için oldukça yeterli güvenirlik ve geçerlik göstergelerine sahip bir ölçme aracı olduğu saptanmıştır. Bu sonuca göre ölçeğin inme geçiren bireylerin yaşam kalitelerinin belirlenmesinde ve yaşam kalitesinin yükseltilmesi için gerekli tedavi ve bakımın planlanması ve düzenlenmesinde kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
This research was carried out methodologically to examine the reliability and validity of the ?Stroke Specific Quality of Life Scale? which was developed by Williams et al. in 1999 to determine the quality of life to stroke individuals? in Turkish population.The sample of research was consisted of individuals experienced stroke (n:500). It?s Turkish translation, back translation and preapplication were performed in order to provide the language equivalence for the scale. The original scale consist of 49 item. It was converted into 48 items during the adaptation process to Turkish population. Total mean scores and standard deviations of the scale were established as 3.22 ± 0.90. To test the internal consistency of the scale Cronbach Alpha values obtained were 0.97 for the whole scale. According to results of semi-test reliability of the scale; the correlation value between two halves of the scale was 0.78, Spearman- Brown coefficient was 0.87 and the Guttman Split-Half coefficient was found highly reliable with 0.87.As a result of applying factor analysis to the scale, 8 factors that accounted for 77.47 % of scale?s total variance were obtained. The scale items were aggregated under similar subgroups as in the original scale. A hypothesis testing method used to test the structure validity of the scale the relationship between the ?Stroke Specific Quality of Life Scale? scores with the ?SF-36 Quality of Life Scale? and ?Katz Daily Living Activity Scale? were examined. The results of the comparative analysis performed for known groups related to the structure validity of the scale was consistent with the literature and provided evidence for the structure validity of the scale.Consequently, it was determined that the ?Stroke Specific Quality of Life Scale? had very sufficient reliability and validity indicators for the Turkish population. According to this conclusion, utilizing of the scale is recommended in planning and regulating needed treatment and care for increasing the quality of life of individuals? experienced stroke.