Okul psikolojik danışmanlarının kişilik özellikleri ve öz yetkinlik düzeyleri: Ankara ili örneği
Personality traits and self-efficacy levels of school counselors: Ankara province example
Yazar: GİZEM ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHNİ KOÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, Ankara ili devlet okullarında görev yapan okul psikolojik danışmanlarının öz yetkinlik düzeyleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Bunun yanında okul psikolojik danışmanlarının öz yetkinlik düzeyleri ile kişilik özelliklerinin cinsiyetlerine, görev yaptıkları öğretim kademelerine, mesleki kıdemlerine, mezun oldukları lisans programları ile terapi ve iletişim becerileri eğitimi, süpervizyon desteği alıp almama ve psikolojik test uygulama yetkisi olup olmama durumlarına göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. Araştırmada ilişkisel tarama ve nedensel karşılaştırma modelleri kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Ankara ili devlet okullarında görev yapan 300'ü kadın 57'si erkek olmak üzere toplam 357 okul psikolojik danışmanından oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Okul Psikolojik Danışman Öz Yetkinlik Ölçeği ve HEXACO Kişilik Envanteri-Kısa Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı, bağımsız örneklem t testi ve tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda okul psikolojik danışmanlarının öz yetkinlikleri ile kişilik özellikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü ve düşük düzeyde ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca okul psikolojik danışmanlarının öz yetkinlik düzeylerinin görev yaptıkları öğretim kademelerine, psikolojik test uygulama yetkisi olup olmama ve süpervizyon desteği alıp almama durumları değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı; ancak cinsiyetlerine, mesleki kıdemlerine ve mezun oldukları lisans programlarına göre farklılaşmadığı görülmüştür. Okul psikolojik danışmanlarının kişilik özelliklerinin ise mesleki kıdemlerine, mezun oldukları lisans programlarına, psikolojik test uygulama yetkisi olup olmama ve süpervizyon desteği alıp almama durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılaştığı; ancak cinsiyetlerine ve görev yaptıkları öğretim kademelerine göre farklılık göstermediği bulunmuştur. Okul psikolojik danışmanlarının öz yetkinlik düzeyleri ve kişilik özellikleri toplam ve alt boyut puan ortalamaları arasında terapi ve iletişim becerileri eğitimi alıp almama durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmemiştir. Sonuçlar ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılmış ve değerlendirilmiştir. Son olarak çalışmanın bulgularından yola çıkarak araştırmacılara, psikolojik danışmanlık eğitimine yönelik politika yapıcılara ve okul psikolojik danışmanlarına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, the relationship between self-efficacy levels and personality traits of school counsellors working in public schools in Ankara province was examined. In addition to that it was examined whether the self-efficacy levels and personality traits of school counsellors differed according to their gender, the level of education, professional seniority, undergraduate programmes they graduated from, therapy and communication skills training, whether they received supervision support and whether they were authorised to administer psychological tests. Correlational survey and casual comparison models were used in the study. The study group of the research consisted of a total of 357 school counsellors, 300 of whom were female and 57 of whom were male, working in public schools in Ankara. Personal Information Form, School Counsellor Self-Competence Scale and HEXACO Personality Inventory-Short Form were used as data collection tools in the study. Pearson Product Moment Correlation Coefficient, independent sample t test and one-way analysis of variance (One-Way ANOVA) were used to analyse the data. As a result of the study, a statistically significant low level positive relationship was found between school counsellors' self-efficacy and personality traits. In addition, it was found that school counsellors' self-efficacy levels differed significantly according to the variables of teaching level, whether they were authorised to administer psychological tests and whether they received supervision support; however, they did not differ according to their gender, professional seniority and undergraduate programmes they graduated from. It was found that the personality traits of school counsellors differed significantly according to their professional seniority, the undergraduate programmes they graduated from, whether they were authorised to administer psychological tests and whether they received supervision support; however, they did not differ according to their gender and the level of education they worked in. No statistically significant differences were found in school counsellors' self-efficacy levels and personality traits total and sub-dimension scores according to the variables of whether they received therapy and communication skills training or not. The results were discussed and evaluated within the framework of the related literature. Finally, based on the findings of the study, suggestions were made for researchers, politicians and school counselors.