Toplumsal eşitsizlikler kesişimindeki Afgan kadınların uluslararası zorunlu göç deneyimleri
International forced migration experiences of Afghan women in the intersection of social inequalities
Yazar: MUHAMMED SİNAN KARABIYIK
Danışman: PROF. DR. EMRAH AKBAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Afganlılar = Afghans ; Aile içi şiddet = Domestic violence ; Düzensiz göç = Irregular immigration ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women ; Taliban = Taliban ; Toplumsal eşitsizlik = Social inequality ; Uluslararası göç = International migration ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Bu tezde, Türkiye'de uluslararası koruma altında bulunan Afgan kadınların zorunlu göç deneyimlerinin araştırılması hedeflenmiştir. Mülteci kadınların deneyimlerini anlamak amacıyla nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik yaklaşım benimsenmiştir. Araştırmanın örneklemi, Türkiye'de kalış süresi, yaşanılan son yer, etnik ve mezhepsel özellikleri açısından maksimum çeşitlilik gözetilerek amaca yönelik ve kartopu örnekleme tekniğiyle belirlenmiştir. Afganların göç deneyimlerini anlamaya yönelik sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Sınır kent Van'da yaşayan yirmi beş Afgan mülteciyle, Covid-19 tedbirleri alınarak, çevirmen eşliğinde yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerin ses kayıtları deşifre edilmiş ve görüşme metinleri ilişkisel bir biçimde analiz edilmiştir. 

Kesişimsellik farklı tahakküm sistemlerinin birbirleriyle ilişkisini ve işleyişini anlamaya çalışan bir yaklaşımdır. Göç deneyimi gibi farklı dinamikleri içeren bir fenomenin kesişimsellik gibi kuşatıcı bir yaklaşımla daha incelikli bir biçimde analiz edileceği düşünülmektedir. Afgan kadınların göç deneyimlerine odaklanılan bu çalışmada kesişimsellik yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırma bulgularına göre, Afgan kadınlar eril şiddetin yanı sıra etnik, mezhepsel, sosyo-ekonomik vb. faktörler nedeniyle göç etmişlerdir. Mülteci kadınlar, Afganistan'da Taliban'ın sebep olduğu çatışma ve şiddetin yanı sıra eril şiddetle de mücadele etmek zorunda kalmışlardır.  

Sosyal konumların ilişkiselliği ve değişkenliğine vurgu yapan kesişimsel yaklaşım, Taliban'la aynı etnik kökenden ya da inanç dünyasından olan birinin farklı nitelikleri nedeniyle şiddetin hedefi olabileceğini açıklamaktadır. Görüşülen mülteci kadınların sahip oldukları sosyo-ekonomik durumlar ile mezhepsel ve etnik özelliklerin kesişiminde eril şiddete ya da Taliban şiddetine maruz kaldıkları tespit edilmiştir. Erken yaşta zorla evlendirilme tehdidi altında olan, eşinden ya da Taliban'dan şiddet gören kadınlar bir özne olarak şiddetle mücadele etmek için göç etme kararı almışlardır. Taliban şiddeti ya da erkek şiddetini deneyimleyen Afgan kadınların uluslararası zorunlu göçleri şiddetle mücadelede önemli bir strateji olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Afganistan, göç deneyimi, kesişimsellik, mülteci kadın, Taliban.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to investigate the forced migration experiences of Afghan women under international protection in Turkey. Qualitative research method and phenomenological approach were adopted in order to understand the experiences of refugee women. The sample of the research was determined by snowball sampling technique, taking into account the maximum diversity in terms of length of stay in Turkey, last place of residence, ethnic and sectarian characteristics. A semi-structured interview form consisting of questions to understand the migration experiences of Afghans was prepared. Face-to-face interviews were held with twenty-five Afghan refugees living in the border city of Van, in the presence of a translator, by taking Covid-19 precautions. The audio recordings of the interviews were deciphered and the texts of the interviews were analyzed in a relational way. 

In this study, which focuses on the migration experiences of women asylum seekers, the intersectionality approach has been adopted. According to the research findings, Afghan women are exposed to ethnic, sectarian, socio-economic, etc., as well as masculine violence. migrated due to factors. Asylum-seeking women had to struggle with masculine violence as well as the conflict and violence caused by the Taliban in Afghanistan.

The intersectional approach, which emphasizes the relationality and variability of social positions, explains that someone from the same ethnic origin or world of belief as the Taliban may be the target of violence because of their different qualities. It was determined that the refugee women interviewed were exposed to masculine violence or Taliban violence at the intersection of their socio-economic status and sectarian and ethnic characteristics. Women who are under the threat of forced marriage at an early age and who have been subjected to violence by their husbands or the Taliban have decided to migrate to combat violence as a subject. International forced migration of Afghan women who have experienced Taliban violence or male violence has been identified as an important strategy in combating violence.

Keywords: Afghanistan, intersectionality, migration experience, refugee woman, Taliban.