Primer akciğer adenokarsinomlarında klinik ve radyolojik bulgular ile prognoz arasındaki ilişki
Relationship between clinical and radiological findings and prognosis in primary lung adenocarcinomas
Yazar: İLKİN YETİŞKİN
Danışman: PROF. DR. SEMRA BİLAÇEROĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, akciğerin primer adenokarsinomlarında klinik ve radyolojik bulguların prognozla ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmanın hipotezi, "Kavitasyon gösteren primer akciğer adenokarsinomlarında prognoz daha kötüdür" şeklinde belirlenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Retrospektif kohort tasarımıyla yürütülen bu çalışmada, 01.01.2014-01.01.2022 tarihleri arasında SBÜ İzmir Dr. Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi'nde primer akciğer adenokarsinomu tanısı ile takip edilmiş hastaların dosya verileri tarandı. Toplam 12600 primer akciğer kanseri tanılı hastanın 6000 (%47)'sini oluşturan akciğer adenokarsinomlu hastaların 148 (%2,4)'ünde, radyolojik olarak primer tümörde kavitasyon saptanırken, 5852 (%97,6)'sında kavitasyon saptanmadı. Kaviteli ve kavitesiz adenokarsinom grupları arasında sayıca önemli fark olması nedeniyle, istatiktiksel örneklem büyüklüğü (her grup için 175 hasta) dikkate alınarak, kavitesiz adenokarsinom grubundan 148 hasta prognostik değerlendirmeler için random olarak alındı. Çalışmaya dahil edilen toplam 296 hasta yaş ve cinsiyet yanısıra, primer tümörün kavitasyonu, çapı, lober lokalizasyonu, pozitron emisyon tomografi/bilgisayarlı tomografideki SUVmax değeri, mediastene veya toraks duvarına invazyonu ve tanı anındaki evresi, cerrahi tedavi, kemoterapi, radyoterapi veya kemoradyoterapinin prognoza etkisi açısından değerlendirildi.  
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 296 hasta (kadın/erkek: 36/260, yaş: 62,10 ±9,69, 28-86 yıl) için takip süresi 10 gün-96 ay arasındadır. Hastaların 238'i (%80,4) eksitus olmuş, 58'i (%19,6) sağ olarak takip edilmiştir. Receiver operating curve (ROC) analiziyle değerlendirmede, sayısal parametrelerden yaş, tümör çapı ve SUVmax değeri, mortaliteyi etkileyebilecek parametreler olarak belirlendi (p<0.05). Tek değişkenli analizle değerlendirmede beklenen genel sağkalım süresi, median: 12,09 ay (%95 GA: 10,41-15,61) saptanmış olup, yaş> 63 yıl, tümör çapı, mediasten invazyonu, orta lob/lingula lokalizasyonu, evre 4, SUVmax> 6.8, RT, KT+RT ve cerrahi tedavi mortalite açısından anlamlı parametreler olarak ön plana çıktı (p<0.05); kavitasyon varlığı anlamlılık sınırına yakın bulundu 124/148 (%87) eksitus, beklenen medyan sağkalım: 10,38 aya karşılık 114/148  (%77) eksitus, beklenen sağkalım: 13,73 ay; HR: 0,95 %95 GA: 0,91-1,52, p= 0,197. Sekiz yıllık süreçteki her yıl için eşit sayıda kaviteli ve kavitesiz hasta random olarak alınıp, demografik, radyolojik bulgular ve tedaviye göre karşılaştırıldığında da, kaviteli (toplam: 148) ve kavitesiz (toplam: 148) gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0.05). Benzer şekilde, cerrahi tedavi almış olan kavitasyonlu ve kavitasyonsuz gruplar arasında mortalite açısından fark bulunmadı sırasıyla, 15/31 (%48,39) eksitus, beklenen medyan sağkalım: 41,49 aya karşılık 16/39 (%41,03) eksitus, beklenen medyan sağkalım: 67,81 ay, p=0,967. Cerrahi tedavi almamış kaviteli ve kavitesiz gruplar arasında da mortalite açısından fark saptanmadı sırasıyla, 109/117 (%93,16) eksitus, beklenen medyan sağkalım: 9,13 aya karşılık 98/109 (%89,91) eksitus, beklenen medyan sağkalım: 11,14 ay, p= 0,221. Tek değişkenli analizde anlamlı bulunan parametreler yanısıra, anlamlılık sınırına yaklaşan kavitasyon varlığı çok değişkenli analize dahil edildi; ancak anlamlı bulunan RT almış olmak, KT+RT almış olmakla ilişkili bulunduğu için değerlendirmeye alınmadı. Çok değişkenli analizde yaş> 63 yıl, SUVmax> 6,8,  cerrahi tedavi almamış olmak ve evre 4, sağkalım üzerine olumsuz etkili, istatistiki açıdan anlamlı parametreler olarak bulundu (p<0.05). Kavitasyonla ilişkili olabilecek parametreler (tümör çapı, tanı anındaki evre ve cerrahi tedavi) çıkarılarak çok değişkenli analiz tekrarlanmasına rağmen, kavitasyonun mortalite ile ilişkisinin istatistiksel açıdan anlamlı düzeye ulaşmadığı görüldü.
Sonuç: Primer akciğer adenokarsinomlu hastalarda yaş>63 yıl, SUVmax>6,8, cerrahi tedavi almamış olmak ve evre 4 hastalığın sağkalım üzerine olumsuz etkili güçlü faktörler olduğu ve istatistiksel anlamlı etkisi gösterilememekle birlikte, kavitasyon varlığının daha fazla sayı ve oranda mortaliteyle ilişkili olduğu kanısına varılmıştır. Akciğer adenokarsinomlarında kavitasyonun mortalite üzerine net etki-sini göstermek için, prospektif, çok merkezli ve daha çok hasta içeren çalışmalara gereksinim vardır.
Anahtar kelimeler: akciğer adenokarsinomu, kavitasyon, mortalite, tümör çapı, SUVmax

Abstract:
Objective: To investigate the relations of clinical and radiologic findings in primary adenocarcinomas of the lung has been aimed in this study. The hypothesis of the study has been determined as "Prognosis is worse in cavitating primary adenocarcinomas of the lung."
Materials and Methods: In this study conducted with retrospective cohort design, the medical charts of the patients followed up with the diagnosis of primary adenocarcinoma of the lung between January 1, 2014 and January 1, 2022 in University of Health Sciences-Turkiye, Izmir Dr. Suat Seren Training and Research Hospital for Thoracic Medicine and Surgery were reviewed. While cavitation was determined radiologically in 148 (2.4%) of the patients with lung adenocarcinomas constituting 6000 (47%) of a total of 12600 patients with primary lung cancers, cavitation was not determined in 5852 (97.6%). As there was a numerically significant difference between the groups with and without cavity, considering the statistical sample size (175 patients/group) 148 patients from the adenocarcinoma group without cavity were taken randomly for prognostic assessments. A total of 296 patients included in the study were assessed regarding the prognostic effects of age and gender as well as cavitation, diameter, lobar localization, SUVmax value in positron emission tomography/computed tomography, mediastinal or thoracic wall invasion and stage-at-diagnosis of primary tumor, surgical treatment, chemotherapy, radiotherapy and chemoradiotherapy.
Results: The follow-up was between 10 days and 96 months for the 296 patients (women/men: 36/260, age: 62.10±9.69, 28-86 years) included in the study.  Of these patients, 238 (80.4%) were exitus and 58 (19.6%) were followed up alive. By the receiver operating curve (ROC) analysis, the numerical parameters: age, tumor diameter and SUVmax value were determined to be parameters that could affect mortality (p<0.05). In the assessment by univariate analysis, while expected overall median survival was 12.09 months (95% CI: 10.41-15.61), age> 63 years, tumor diameter, mediastinal invasion, middle lobe/lingula localization, stage 4, SUVmax> 6.8, RT, KT+RT and surgical treatment figured prominently as significant parameters regarding mortality (p<0.05); presence of cavitation was found to be close to the border of significance 124/148 (87%) exitus, expected median survival: 10.38 months versus 114/148  (77%) exitus, expected survival: 13.73 months; HR: 0,95 95% CI: 0,91-1,52, p= 0,197). When equal numbers of patients with and without cavity were taken randomly for each year within the 8-year period and compared according to the demographic, radiologic findings and treatment, significant difference was not determined between the groups with (total: 148) and without cavity (total: 148) (p>0.05). Likewise, no difference was found between the surgically treated groups with and without cavity 15/31 (48.39%) exitus, expected median survival: 41.49 months versus 16/39 (41.03%) exitus, expected median survival: 67.81 months respectively, p=0,967. No difference was shown also between the nonsurgical groups with and without cavity  109/117 (93.16%) exitus, expected median survival: 9.13 months versus 98/109 (89.9%) exitus, expected median survival: 11.14 months, p= 0,221. The parameters found to be significant as well as presence of cavity that approached the border of significance by univariate analysis were included in the multivariate analysis; however, RT that was found to be significant was not included in the assessment as it was related with KT+RT. In multivariate analysis, age> 63 years, SUVmax> 6.8, not receiving surgical treatment and stage 4 were found to be significant parameters with negative effects on survival (p<0.05). Although multivariate analysis was repeated by excluding the parameters that could be related to cavitation (tumor diameter, stage-at-diagnosis and surgical treatment), the relation of cavitation with mortality did not reach a statistically significant level.
Conclusion: It has been concluded that age>63 years, SUVmax>6.8, not receiving surgical treatment and stage 4 disease are strong factors with negative effect on survival in patients with primary adenocarcinoma of the lung and that presence of cavitation is related to mortality with higher numbers and rates although its statistically significant effect could not be shown. To show the clear effect of cavitation on mortality in adenocarcinomas of the lung, prospective and multicenter studies with higher number of patients are required.
Key Words: lung adenocarcinoma, cavitation, mortality, tumor diameter, SUVmax