Ebû Nasr el-Mutahhar b. Tâhir el-Makdisî'nin (ö. 355/966) Kitâbü'l-Bed' ve't - Tarih'ine Göre Hz. Peygamber'in hayatı (Siyer-i Nebî)
The Life of the Prophet According to Ebu Nasr el-Mutahhar b. Tahir el-Makdisi's (355/966) Kitabu'l-bed' ve't-Tarih (Sira of Nebi)
Yazar: HASAN ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. MURAT AKGÜNDÜZ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Mutahhar b. Tahir el-Makdisi = Mutahhar b. Tahir al-Makdisi ; Siyer-i Nebî = Siyer-i Nebî ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Siyer ilmi alanında yazılan kitaplar, İslâm tarihi eserleri içinde Hz. Peygamber'in hayatını yaşadığı zaman dilimi üzerinde tüm yönüyle ele alan eserlerdir. Bu yönden bakıldığında Kitâbü'l-Bedʾ ve't-târîh; yaratılışı başlangıç seçip kendi dönemine kadar vuku bulan gelişmeleri eserinin kapsamına alması açısından umûmî bir tarih, on beşinci ve on altıncı fasıllarıyla da bir siyer örneği olarak karşımıza çıkmaktadır.
Kitâbü'l-Bedʾ ve't-târîh'in, tarih yazımında ayrı bir yeri ve önemi vardır. Tarihî seyir içerisinde Hz. Peygamber'in hayatını ele alan Makdisî'nin yer yer gerek felsefî/kelâmî, tefsirî ve astronomik boyutlarıyla incelemelerde bulunması gerekse yabancı faktör ve aktörlerden dem vurması; ansiklopedist tarzı, tarih yazımına aksettiren örnek dokunuşlardan olmuştur. Onun tarih yazımında dikkat çeken bir diğer önemli özelliği, klasik tarih yazımında gelenek hâline gelen isnâd kullanımını kalem ardı etmiş olmasıdır.
Araştırmamızın konusu, tarih yazımında yeni bir anlayışın temsilcilerinden biri olan Makdisî'nin Kitâbü'l-Bedʾ ve't-târîh'ini, Siyer-i Nebî bölümü üzerinden incelemektir. Bölümün çevirisini yaparak içerik analizinde bulunduk. Çalışmadaki gayemiz eserin nisbesi konusundaki karışıklığı açıklığa kavuşturmak ve bir siyer örneğini gündeme taşımaktan öte Siyer-i Nebî bölümünün çeviri ve analizinden edindiğimiz bulgularla eserin ve dolayısıyla müellifinin İslâm tarihindeki yerini ortaya koymaktır.

Siyer-i Nebî bölümü, rivayetçi tarih yazımıyla kaleme alınmıştır. Sahih senedlere dayanma, metni ön planda tutma, ihtisâr hâlinde telif şeklindeki tarih anlayışının bir sonucu olarak bu bölümde sened terkedilmiş hatta iktibasın yapıldığı belirtilmekle birlikte kaynak zikredilmesine ihtiyaç duyulmamıştır. Özellikle temel kaynaklardan istifade edilmeye çalışılarak Siyer-i Nebî bölümü hazırlanmıştır. Ayrıca kendisinden önce kaleme alınmış eserlerde yer almayan birtakım hususlar Kitâbü'l-Bed' ve't-târîh'te dikkatleri çekmektedir. Eser birtakım nedenlerle İslâm dünyasında geç de olsa fark edilmiş ve çeşitli çalışmalara konu olmuştur.

Abstract:
The works written in the field of the Sira science, within the Islamic historical products, are the works that contain the life of the Prophet in all aspects over the time period in which he lived. In this aspect, Kıtâbu'l-Bed' ve't-târîh; appears to be an exemplary general history work that includes the developments that took place until its own period by choosing the beginning of creation and also is an example of Sira with its 15th and 16th chapters.
Kıtâbu'l-Bed' ve't-târîh has a special place in history writing. Maqdisi who took the life of the prophet in a historical course has been examinated in both philoshophical/theological commentary and astronomical aspects, as well as mentioning foreign factors and actors. His encylopedic style was one of the exemplary touches that reflecting history writing. Another important thing that stands out in Maqdisi's history writing is that he has ignored the practice of attribution which has become a tradition in classical history writing.
The subject of the research is the examination of Kıtâbu'l-Bed' ve't-târîh, which has quite importance that paves the way to new understanding in the history of writing through the Sira of Nebi chapter. Content analysis was made after the translation of the chapter. Ultimate purpose in the study is to emphasis the place of the work and therefore its author in the History of Islam rather than to clarify the dispute about the belonging of the work and bring to the agenda a Sira example with the findings we have obtained in the translation and analysis of the Sira of Nebi chapter.
Sira of Nebi chapter was written in narrative historiography. Briefly, as a result of understanding of history in the form of a copyright, based on texts, keeping text in the foreground are charter abandoned in this chapter, even stating that the quote was made, there was no need to mention the source. Sira of Nebi chapter was prepared especially, by trying to take advantage of basic resources. Moreover, some issues that are not mentioning in the other Works before Kıtâbu'l-Bed' ve't-târîh are taken attention in it. Even if it is late, this work has been the subject of various studies.