Anadolu'da kullanılan desen ve motiflerin anlamları ve modaya katkısı: Şanlıurfa örneği
The meanings of patterns and motifs used in anatolia and their contribution to fashion, Şanliurfa example
Yazar: ZEYNEP AZİZOĞLU
Danışman: PROF. EBRU ÇORUH
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry

Özet:
Dokuma ve örme Anadolu'da sözsüz bir iletişim aracıdır. İnsanlar yaşam şekillerini, bulundukları coğrafyanın özelliklerini dokuma kumaşlarına dokumuş, giysilerin üzerine motiflerle işlemişlerdir. Soyut ve somut kavramları bunlar hakkındaki duygu ve düşüncelerini sembollerle dile getirmişlerdir. Farklı toplumların sosyal, kültürel, ekonomik ve dini yapılarının etkisi altına yıllar boyunca süregelen simgeler, insanoğlu var oldukça üretilmeye devam edecek ve nesiller boyu aktarılacaktır. Bu çalışmada geçmişten günümüze birbirinden etkilenen tüm sanat alanlarındaki süsleme ve motif çeşitliliği, yapılan alan araştırmaları ve tarama çalışmalarıyla ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Yapılan tez çalışmasında Şanlıurfa'da bulunan geleneksel giysiler ve üzerindeki desen ve motiflerin anlamlarının tespiti amaçlanmıştır. Çalışma sonunda, Şanlıurfa ilindeki geleneksel giysilerde kullanılan süsleme ve motiflerde benzer özelliklere rastlanmış, aynı zamanda geçmiş yaşamın izlerini taşıyan bu motifler kullanıldığı dönemin yaşayış biçimini, gelenek ve göreneklerini, sosyoekonomik düzeyini, inanç ve inanışlarını bir sembol diliyle açıklar niteliktedir. Kullanılan motif ve desenlerde genel olarak inançlarla ilgili semboller işlenerek, bereket, nazardan korunma, aile hayatı, üreme ve çoğalma anlamları üzerinde durulmuştur. Geleneksel giysiler desen ve motifleri arasında benzerlik bulunmaktadır. Bütün bu araştırma ve çalışmaların sonucunda Şanlıurfa geleneksel motiflerinden esinlenerek günümüze uygun şekilde yorumlanarak 20 farklı tasarımdan oluşan bir giysi koleksiyonu oluşturulmuştur. Koleksiyon artistik ve teknik çizimlerinden oluşmuştur. Artistik çizimler elde çizilmiştir. Çizimler suluboya tekniği ile renklendirilmiştir. Suluboya ile renklendirilen çizimler ahşapsız kuru boyayla gölgelendirilmiş ve teknik çizim kalemi ile kontürleri yapılmıştır. Geleneksel desen ve motifler gün yüzüne çıkarılarak yeniden modaya katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Abstract:
Weaving and knitting are a means of non-verbal communication in Anatolia. People wove their lifestyles and the characteristics of their geography into their woven fabrics and embroidered them with motifs on their clothes. They expressed their feelings and thoughts about abstract and concrete concepts with symbols. Symbols, which have been under the influence of the social, cultural, economic and religious structures of different societies for years, will continue to be produced as long as human beings exist and will be passed on through generations. In this study, the diversity of ornaments and motifs in all art fields, which have been influenced by each other from past to present, has been tried to be revealed through field research and scanning studies. The aim of the thesis study was to determine the meaning of traditional clothes and the patterns and motifs on them in Şanlıurfa. At the end of the study, similar features were found in the ornaments and motifs used in traditional clothes in Şanlıurfa province, and these motifs, which also carry the traces of the past life, explain the lifestyle, customs and traditions, socioeconomic level, beliefs and beliefs of the period in which they were used, with a symbol language. In the motifs and patterns used, symbols related to beliefs were generally used and the meanings of fertility, protection from the evil eye, family life, reproduction and reproduction were emphasized. There are similarities between the patterns and motifs of traditional clothes. As a result of all these researches and studies, a clothing collection consisting of 20 different designs was created, inspired by the traditional motifs of Şanlıurfa and interpreted in a way suitable for today. It consists of artistic and technical drawings of the collection. Artistic illustrations are hand drawn. The drawings are colored with the watercolor technique. The drawings were colored with watercolor and shaded with wood-free dry paint and contoured with a technical drawing pencil. It is aimed to contribute to fashion again by bringing traditional patterns and motifs to light.