Öğretim elemanlarında tükenmişlik
Burnout in instructors
Yazar: EMİNE SELİN KEPEKCİOĞLU
Danışman: PROF. DR. A. CANAN ÇETİNKANAT
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretim elemanlarının tükenmişliğinin, tükenmişlik alt boyutlarında ve toplam tükenmişlikte hangi düzeyde olduğunu belirlemek ve tükenmişlik alt boyutlarına ilişkin algılarını, cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sayısı, mesleki kıdem, öğrenim durumu ve ünvan değişkenleri açısından incelemektir. Bu amaçla, 2007-2008 Akademik yılı Abant İzzet Baysal Üniversitesi'ne bağlı Eğitim Fakültesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi ve Tıp Fakültesi'nde görev alan 231 öğretim elemanına Maslach ve Jackson tarafından 1981 yılında geliştirilen Maslach Tükenmişlik Envanteri ve araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Araştırmanın modeli tarama modelidir.Bu araştırmada, verilerin analizi sırasında betimsel istatistiklerden, gruplar arası karşılaştırma yapabilmek için çeşitli analizlerden (bağımsız gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi) yararlanılmıştır. Varyansların homojen olup olmadığı Levenne testi ile test edilmiş, varyanslar homojen çıktığında Tukey HSD tekniği ve varyanslar homojen çıkmadığı durumlarda ise Tamhane testi kullanılmıştır.Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır;Öğretim elemanlarının tükenmişlik düzeylerinin hem tükenmişlik alt boyutları hem de toplam tükenmişlik bakımından düşük düzeyde olduğu bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları cinsiyet, yaş ve mesleki kıdem değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermemektedir.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları medeni durum değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Evli olan öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeylerinin bekâr olan öğretim elemanlarına göre daha düşük olduğu bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları çocuk sayısı değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Çocuğu olmayan öğretim elemanlarının duygusal tükenme ve kişisel başarısızlık düzeyleri 2 ya da daha fazla çocuğu olan öğretim elemanlarından daha yüksek bulunmuştur. Çocuğu olmayan öğretim elemanlarının duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri 1 tane ve 2 ya da daha fazla çocuğu olan öğretim elemanlarından daha yüksek bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları öğrenim durumu değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Yüksek lisans mezunu olan öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri doktora mezunu olanlardan daha yüksek bulunmuştur.Öğretim elemanlarının duygusal tükenme, duyarsızlaşma, kişisel başarısızlık alt boyutları ve toplam tükenmişlik düzeylerine ilişkin algıları ünvan değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Araştırma görevlilerinin duygusal tükenme düzeyi doçentlerden daha yüksek bulunmuştur. Araştırma görevlilerinin duyarsızlaşma ve toplam tükenmişlik düzeyleri doçent ve profesörlerden daha yüksek bulunmuştur. Araştırma görevlilerinin kişisel başarısızlık düzeyi profesörlerden daha yüksek bulunmuştur.Bu sonuçlar doğrultusunda, öğretim elemanlarına tükenmişlik sendromunun tanıtılmasına yönelik hizmet içi eğitimlerin düzenlenmesi önerilmiştir.Anahtar kelimeler: Tükenmişlik, Tükenmişlik Sendromu, Öğretim Elemanlarında Tükenmişlik

Abstract:
The aim of this study is to determine the burnout levels of instructors according to the dimesions of burnout and total burnout and to analyse their perceptions of burnout dimensions according to the sex, age, marital status, the number of children, the length of occupational service, educational level and title variables. For this reason, Maslach Burnout Inventory developed by Maslach and Jackson in 1981 and Personal Data Inventory prepared by the researcher were conducted to 231 instructors working at Education Faculty, Science and Letters Faculty, Management and Business Administration Faculty, Engineering and Architecture Faculty and Faculty of Medicine associated to Abant İzzet Baysal University in the 2007-2008 Academic Year. Search model has been used in this research.In this study, for the analysis of the data, descriptive statistics and to make comparisons between the groups some analysis techniques (t-test and one wayanova) have been applied. In order to test the homogenity of the variances, Levenne Test has been used. Tukey HSD has been used when the variances are found to be homogenous and Tamhane Test has been used when the variances are found to be not homogeneous.The following results are obtained from the study;The burnout levels of the instructors have been found to be low according to the dimensions of burnout and total burnout.The instructors? perceptions of emotional exhaustion, depersonalisation, reduced personal accomplishment dimensions and total burnout levels show no significant difference according to sex, age and the length of occupational service variables.The instructors? perceptions of emotional exhaustion, depersonalisation dimensions and total burnout levels show a significant difference according to marital status variable. The emotional exhaustion, depersonalisation and total burnout levels of married instructors have been found to be lower than the single ones.The instructors? perceptions of emotional exhaustion, depersonalisation, reduced personal accomplishment dimensions and total burnout levels show a significant difference according to the number of children variable. The emotional exhaustion and reduced personal accomplishment levels of instructors having no children have been found to be higher than the ones having 2 or more children. The depersonalisation and total burnout levels of instructors having no children have been found to be higher than the ones having 1 and 2 or more children.The instructors? perceptions of the emotional exhaustion, depersonalisation dimensions and total burnout levels show a significant difference according to the educational level variable. The emotional exhaustion, depersonalisation and total burnout levels of instructors having a master?s degree have been found to be higher than the ones having a doctorate degree.The instructors? perceptions of the emotional exhaustion, depersonalisation, reduced personal accomplishment dimensions and total burnout levels show a significant difference according to the title variable. The emotional exhaustion level of the research assistants has been found to be higher than the associate professors. The depersonalisation and total burnout levels of research assistants have been found to be higher than the associate professors and professors. The reduced personal accomplishment level of the research assistants has been found to be higher than the professors.According to these results, it is suggested to organize in-service training courses about burnout syndrome for the instructors.Key Words: Burnout, Burnout Syndrome, Burnout In Instructors