Öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Konya/Ilgın örneği)
An analysis of the relationship between teachers emotional intelligence levels and their attitudes towards organizational cynicism (The case of Ilgın sample)
Yazar: MAİDE ÖZTOP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA SARITAŞ
Bursa Uludağ Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Sinizm = Cynicism ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel sinizm = Organizational cynicism ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile örgütsel sinizme ilişkin
tutumları arasında istatistiksel olarak bir ilişki olup olmadığını saptamak amacı ile yapılmıştır.
Bu araştırmanın çalışma grubunu Konya ili Ilgın ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığı
bünyesindeki resmi anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise türündeki 79 okuldaki 679 öğretmen
oluştırmaktadır. Evrende yer alan 679 öğretmen içerisinden gönüllü 487 öğretmene ölçekler
ulaştırılmış ve 471 öğretmen ile çalışma gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada birinci bölüm için Kişisel Bilgi Formu, ikinci bölüm için Petrides ve
Furnham'ın geliştirdiği ve 2013 yılında Deniz, Özer ve Işık'ın çalışmaları ile Türk diline
uyarlanan Duygusal Zekâ Özelliği Ölçeği Kısa Form (DZÖÖ-KF) ve üçüncü bölüm için de
Sağır ve Oğuz'un 2012 yılında geliştirdiği Öğretmenlere yönelik örgütsel sinizm ölçeği
kullanılmıştır.
Veriler analiz edilirken için SPSS 23.0 programından yararlanılmış olup aritmetik
ortalama, yüzdelik, standart sapma gibi betimsel istatistikler kullanılmıştır. Veriler normal
dağılım gösterdiği için iki seçeneği olan bağımsız değişkenler için bağımsız örneklemler için ttesti ve iki ve üzeri seçeneği olan bağımsız değişkenler için tek yönlü varyans analizi (Anova)
kullanılmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri oldukça yüksek
olduğu belirlenmiştir. Duygusal zekâyı etkileyen birçok değişken mevcuttur. Bu kapsamda
medeni durum öğretmenlerin duygusal zekâ düzeylerinde farklılaşmaya yol açan bir
değişkendir. Medeni durumu evli olan öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri bekar olanlara
göre daha yüksektir. Yine aynı kapsamda meslekte geçirilen süre duygusal zekâyı etkileyen bir
başka değişkendir. Meslekte geçirilen süre arttıkça duygusal zekâ durumu de yükselmektedir.
Araştırma kapsamında öğretmenlerin örgütsel sinizm tutumları incelendiğinde orta
düzeyde sinizm tutumuna sahip oldukları belirlenmiştir. Örgütsel sinizme neden olan birçok
faktör mevcuttur. Cinsiyeti erkek olan öğretmenler örgütsel sinizm ölçeği alt boyutu kararları
uygulamalara katılım düzeyleri kadın öğretmenlere göre daha yüksektir. Yine aynı kapsamda medeni durumu bekar olan öğretmenlerin örgütsel sinizm tutumları daha yüksek düzeydedir.
Öğretmenlik branşı da örgütsel sinizm tutumlarını farklılaştıran başka bir değişkendir. Branş
öğretmenlerinin çalıştığı örgütten uzaklaşma alt boyutu düzeyleri sınıf öğretmenlerine göre
daha yüksektir. Görev yapılan okul türü örgütsel sinizm tutumlarında farklılaşmaya yol açan
bir başka değişken olarak belirlenmiştir. İlkokulda çalışan öğretmenlerin örgütsel sinizm
tutumları lisede çalışanlara göre daha yüksek düzeydedir. Meslekte geçirilen sürenin de çalıştığı
örgütten uzaklaşma alt boyutunda anlamlı farklılığa neden olduğu belirlenmiştir. Meslekteki
kıdemi 17 yıl ve üzeri olan öğretmenlerin 1- 4 yıl ile 5- 8 yıl olan öğretmenlere göre daha düşük
düzeyde olduğu belirlenmiştir.
Araştırmanın bulgularına göre öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ve örgütsel
sinizm tutumları arasında düşük düzeyli negatif bir ilişki belirlenmiştir. Aynı zamanda
Duygusal zekâ durumu öğretmenlerin örgütsel sinizme ilişkin tutumlarının %8'ini açıklarken
%92'si modele dahil edilmeyen değişkenler tarafından açıklanmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Duygu, duygusal zekâ, örgüt, örgütsel sinizm, zekâ

Abstract:
This research was conducted to determine whether there is a significant relationship
between teachers' levels of emotional intelligence and their attitudes towards organizational
cynicism. The study group of this research consists of 679 teachers in 79 schools of official
kindergarten, primary school, secondary school and high school affiliated to the Ministry of
National Education in Ilgın district of Konya province. Scales were delivered to 487 volunteer
teachers among 679 teachers in the universe of the study and the study was carried out with 471
teachers.
In the study, the Personal Information Form was used for the first part, and the
Emotional Intelligence Feature Scale Short Form (EIFS-SF), which was developed by Petrides
and Furnham and adapted into Turkish by Deniz, Özer and Işık in 2013, was used. For the third
part, the Organizational Cynicism Scale for Teachers developed by Sağır and Oğuz was used.
The SPSS 23.0 program was used in the analysis of the data. Descriptive statistics such as
arithmetic mean, percentage, and standard deviation were used for the analysis of the data, and
since the data showed normal distribution, the t-test for independent samples for groups with
two variables and one-way anasis of variance (Anova) for groups with more than two variables
were used.
According to the results of the research, it was determined that the emotional
intelligence levels of the teachers were quite high. There are many variables that affect
emotional intelligence. In this context, marital status is a variable that causes differentiation in
the emotional intelligence levels of teachers. The emotional intelligence levels of teachers
whose marital status are married are higher than those of single teachers. In the same context,
the time spent in the profession is another variable that affects emotional intelligence. As the
time spent in the profession increases, the level of emotional intelligence increases.
When the organizational cynicism attitudes of the teachers were examined within the
scope of the study, it was determined that they had a moderate level of cynicism. There are many factors that cause organizational cynicism. Teachers whose gender is male have higher
levels of participation in the decisions of the organizational cynicism scale sub-dimension than
female teachers. Again, in the same context, teachers whose marital status is single have a
higher level of organizational cynicism. Teaching branch is another variable that differentiates
organizational cynicism attitudes. The level of the sub-dimension of alienation from the
organization where branch teachers work is higher than that of classroom teachers. The type of
school in which the task is performed has been identified as another variable that leads to
differentiation in attitudes of organizational cynicism. Organizational cynicism attitudes of
primary school teachers are higher than those working in high schools. It was determined that
the time spent in the profession also caused a significant difference in the sub-dimension of
alienation from the organization they worked for. It was determined that teachers with a
professional seniority of 17 years or more are at a lower level than teachers with a seniority of
1-4 years and 5-8 years.
According to the results of the research, a negative low-level relationship was found
between teachers' levels of emotional intelligence and their attitudes to organizational cynicism.
At the same time, while emotional intelligence explains 8% of teachers' attitudes towards
organizational cynicism, 92% is explained by the variables not included in the model.

Keywords: Emotion, emotional intelligence, intelligence, organization, organizational
cynicism