Zirve diplomasisi bağlamında Türkiye-Afrika ilişkileri
Türkiye-Africa relations in the context of summit diplomacy
Yazar: RAVZA ASA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BELMA ENGİN GÜDER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
21. yüzyılda Afrika kıtası küresel veya bölgesel aktörlerin yeniden rekabet alanı 
haline gelmiştir. Pek çok aktör kıtayla ilişkilerini geliştirmek amacıyla çeşitli alanlarda iş 
birliği arayışına girmiştir. Siyasi, ekonomik, sosyo-kültürel ve askeri alanlarda iş birliği 
anlaşmaları imzalanmış ve Afrika ülkeleriyle karşılıklı üst düzey ziyaretler 
gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda zirve diplomasisi de taraflar arasındaki ilişkilerin 
geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için kullanılan önemli bir araç olarak karşımıza 
çıkmaktadır. Zirve diplomasisinin başlıca önemi, üst düzey temsilcilerin katılımıyla 
zirvelerin yapılmasından kaynaklanmaktadır. Zirveler ABD, Çin, Rusya, AB gibi küresel 
aktörlerin yanı sıra Türkiye gibi bölgesel aktörler ve orta düzey güçler tarafından da 
başvurulan bir kaynak olmuştur. Türkiye, 1998 yılında kabul ettiği 'Afrika Açılım Eylem 
Planı' ile birlikte kıtayla ilişkilerini geliştirmek için attığı adımlar arasında Türkiye-Afrika 
zirveleri dikkat çekmektedir. Özellikle 2000'li yıllarda Afrika ile ikili, bölgesel, kıtasal ve 
uluslararası düzeyde ilişkilerini geliştirme ve derinleştirmede kararlı bir politika izleyen 
Türkiye, 2008 yılından günümüze dek üç kez Türkiye-Afrika iş birliği ve ortak zirveleri 
düzenlemiştir. Zirvelerde ticaret, yatırım, eğitim, kültür, sağlık, altyapı, güvenlik, savunma 
sanayi, teknoloji gibi pek çok alanda bir strateji ve yol haritası belirlenmiştir. Türkiye'nin 
Afrika politikasında öne çıkan stratejik ortaklık, karşılıklı kazanç, iş birliği, dayanışma gibi 
ilkeler zirvelerde vurgulanma olanağı bulmuştur. Bu çalışma özellikle 21. yüzyılda Türk dış 
politikasında önem kazanan Afrika ile ilişkilerini zirve diplomasisi kapsamında ele almayı 
ve ilişkilerin gelişiminde zirvelerin rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The African continent has once again become a field of competition for global or 
regional actors in the 21st century. Numerous actors have sought cooperation in various fields 
in order to improve their relations with the continent. Cooperation agreements were signed 
in political, economic, socio-cultural and military fields, and mutual high-level visits were 
held with African countries. In this context, summit diplomacy emerges as a crucial 
instrument for developing and strengthening relations between the parties. The main 
importance of summit diplomacy stems from the holding of summits with the participation 
of high-level representatives. Summits have become a tool utilized by global powers like the 
USA, China, Russia and the EU, as well as regional and middle power countries like Türkiye. 
Türkiye-Africa summits stand out among the steps taken by Türkiye to improve its relations 
with the continent after the 'Africa Initiative Action Plan' adopted in 1998. Türkiye, which 
particularly pursued a determined policy in developing and deeping its relations with Africa 
at bilateral, regional, continental and international levels especially in the 2000s, has 
organized Türkiye-Africa cooperation and strategic partnership summits three times since 
2008. A strategy and road map were established in a number of areas including trade, 
investment, education, culture, health, infrastructure, security, the defense industry and 
technology at the summits. Furthermore, the principles such as strategic partnership, mutual 
gain, cooperation and solidarity, which stand out in Türkiye's Africa policy, have the 
opportunity to be highlighted. In the context of summit diplomacy, this study aims to discuss 
Türkiye-Africa relations which has gained importance in Turkish foreign policy in the 21st 
century, and to provide light on the role of summits in the evolution of the relations.