Skleroderma hastalık geçiş ölçeği: Meleis'in geçiş teorisine göre bir ölçek geliştirme çalışması
The scleroderma disease transition scale: A scale development study according to meleis' transition theory
Yazar: BERNA CAFER KARALAR
Danışman: DOÇ. DR. ESRA OKSEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Bağ doku hastalıkları = Connective tissue diseases ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Skleroderma-sistemik = Scleroderma-systemic ; İç hastalıkları = Internal medicine

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, skleroderma hastalarında Skleroderma Hastalık Geçiş Ölçeği'nin geliştirilmesi, geçerlilik ve güvenirliliğinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve yöntem: Bu araştırma bir ölçek geliştirme çalışması olup metodolojik tipte yapılmıştır. Araştırma, Ege Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Romatoloji Bilim Dalı polikliniğinde, Mayıs 2023-Aralık 2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma örneklemi çalışmanın yapıldığı tarihlerde skleroderma tanısı ile tedavi gören ve dahil edilme kritlerlerine uyan 81 hasta oluşturmuştur. Ölçeğin kapsam geçerliliği için yedi uzmandan görüş alınmıştır. Madde havuzu, toplam 50 maddeden oluşturulmuştur. Uzman görüşleri Davis yöntemi ile değerlendirilmiş olup KGİ ≤ 0.80 olan 10 madde çıkarılmıştır. Ölçek 40 maddeye indirgenmiştir. Taslak ölçek oluşturma aşamasının her adımında teorinin sahibi Prof. Dr. Afaf İbrahim MELEİS'ten görüş ve önerileri alınmıştır. Veri toplama, tanıtıcı bilgi formu ve uzman görüşleri alındıktan sonra son hali verilen ölçek ile yapılmıştır. Geliştirilen ölçek, likert tipte bir ölçek olup hastalığın bireye etkisini ölçmeyi amaçlayan sorulardan oluşmaktadır. Veriler yüzyüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır ve geçerlilik ve güvenirlilik basamaklarına göre analiz edilmiştir.
Bulgular: Analiz sonuçlarına göre ölçeğin iki bölümden oluşmasına karar verilmiştir. Bölümler "Semptom Yükü" ve "Hastalık Geçişi" olarak adlandırılmıştır. Semptom Yükü Bölümü 18 maddeden; Hastalık Geçişi Bölümü ise 15 maddeden oluşmaktadır. Her iki bölümün de kapsam geçerliliği sağlanmıştır. İkinci bölüm olan "Hastalık Geçiş Bölümü" için güvenilirlik analizleri yürütülmüştür. İkinci bölümün açıklayıcı faktör analizine göre üç faktörlü yapıyı doğruladığı görülmektedir. Ölçeğin Cronbach güvenirlilik katsayısı 0,838; "Zaman Geçişi ve Önemli Dönüm Noktaları" alt boyutunun 0,760; "Farkındalık/Değişim ve Farklılık" alt boyutunun 0,833 ve "Sorumluluk Alma" alt boyutunun 0,876 ile yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Geliştirilen Skleroderma Hastalık Geçiş Ölçeği'nin sklerodermalı hastalar için geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: ölçek; skleroderma; sistemik skleroz; geçerlilik; güvenilirlik, hemşirelik teorisi

Abstract:
Aim: The aim of this study is to develop the Scleroderma Disease Transition Scale and evaluate its validity and reliability in patients with scleroderma.
Material and Method: This research is scale development study and was conducted in a methodological type. The research was conducted at Ege University Hospital Internal Medicine Department Rheumatology Policlinic between May 2023-December 2023. The study sample consisted of 81 patients who were receiving treatment for scleroderma at the time of the study and met the inclusion criteria. Opinions were received from seven experts for content validity of scale. The item pool consisted of a total of 50 items. Expert opinions were evaluated using Davis method and 10 items with CVI ≤ 0.80 were removed. The scale was reduced to 40 items. Opinions and suggestions were received from Prof. Dr. Afaf İbrahim MELEİS, owner of the theory, at every step of draft scale creation phase. Data collection was done using an introductory information form and a scale that was finalized after expert opinions were received. The developed scale is a Likert-type scale and consists of questions that aim to measure effect of disease on the individual. Data were collected by face-to-face interview method and analyzed according to validity and reliability levels.
Results: According to analysis results, it was decided that scale would consist of two parts. The parts are named "Symptom Burden" and "Disease Transition". Symptom Burden Part consists of 18 items; Disease Transition Part consists of 15 items. The content validity of both parts was ensured. Reliability analyses were conducted for second part "Disease Transition Part". According to the explanatory factor analysis of the second part, it is seen that three-factor structure is confirmed. It was determined that Cronbach reliability coefficient of scale was 0.838; sub-dimension of "Time Span and Critical Points and Events" was 0.760; sub-dimension of "Awareness/Change and Difference" was 0.833 and sub-dimension of "Engagement" was 0.876 at a high level.
Conclusion: The developed Scleroderma Disease Transition Scale was determined to be a valid and reliable scale for patients with scleroderma.
Keywords; nursing; nursing theory; reliability; scale; scleroderma; systemic sclerosis; theory; validity