Meme kanseri tedavisine bağlı lenfödem gelişen kadınlarda eğitim, özbakım uygulamaları ve duygudurumlarının incelenmesi
Exploring education, self-care activities and mood states of women with breast cancer therapy related lymphedema
Yazar: ZEYNEP DEVECİ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL KARAYURT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Affektif semptomlar = Affective symptoms ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Lenfödem = Lymphedema ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tedavi = Treatment ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Meme kanseri tedavisine bağlı lenfödem gelişen kadınlarda eğitim, özbakım uygulamaları ve duygu durumlarını incelemektir.
Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel tipte olup, örneklemi meme kanseri tedavisine bağlı lenfödem gelişen ve en az bir kez lenfödem tedavisi alan 102 kadın oluşturmuştur. Veri toplamak için Sosyodemografik ve Klinik Özellikler Formu, Lenfödem Öz Bakım Anketi ve Duygudurum Profili Ölçeği kullanılmıştır. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, ortalama, bağımsız gruplarda t testi, Mann Withney U testi ve pearson korelasyon testi kullanılmıştır.
Bulgular ve Sonuç: Kadınların lenfödem özbakım uygulama puan ortalaması 9.90±2.11'dır. Kadınların %39.10'unun özbakımı düzenli olarak yaptığı bulunmuştur. Lenfödem özbakım yarar algısı puan ortalaması ve özbakım uygulaması puan ortalaması arasında orta düzeyde ve pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (p<0.05). Lenfödemi olan kadınların yaş, medeni durum, çocuk sahibi olma, çalışma durumu ve kronik hastalık varlığına göre özbakım puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Kadınların Duygudurum Profili Ölçeği puan ortalamasının normal olduğu bulunmuş ve özbakım anketi puan ortalaması ile arasında orta düzeyde, negatif yönde bir ilişki saptanmıştır. Lenfödemi olan kadınların %90.20'sinin özbakıma yönelik eğitim aldığı, eğitimin çoğunlukla fizik tedavi uzmanı ve fizyoterapistten alındığı, eğitim alma durumuna göre özbakım uygulama puan ortalaması arasında istatistiksel anlarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (p<0.05). 
Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, Lenfödem, Özbakım, Hemşirelik

Abstract:
Objective: To examine the education, self-care activities and mood states of women with breast cancer related lymphedema.
Method:  This study was descriptive and cross sectional design. Study sample was composed of 102 women who developed breast cancer treatment related lympedema and received at least once a lymhedema therapy. Data were collected by Sociodemographic and Clinical Characteristics Form, Lymphedema Self-Care Form, Profile of Mood States. Data were collected trough face to face interview method. Data was analized by number, percentage, mean, t-test, Mann Whitney U test and pearson correlation test.
Results and Conclusion: Women's lymphedema self-care activities average score is 9.90±2.11. It was found 39.10% of women regularly do self-care. Between lymphedema perceived benefits of self-care and self-care practices average scores was found to be moderate level and pozitive way statistically significant associated (p<0.05).  In terms of age, marriage status, having child, working status and chronic illness wasn't found statistically significant differences beetween self-care activities average score. Women's Profile of Mood State average score was found normal and determined relationship which is negative direction and medium-level between self-care practices average score. It was found %90.20 women had received self-care education,  most of them received from physical therapist and physiotherapist. In terms of status of self-care education was found statistically significant differences beetween self-care activities average score (p<0.05).
Key Words: Breast cancer, Lymphedema, Self-care, Nursing.