Öğretmenlerin kişilik özellikleri ile atılganlıkları arasındaki ilişkide pozitif psikolojik sermayelerinin aracı rolü
The role of the teachers 'positive psychological capacity in the relationship between personality and assertiveness
Yazar: GÖNÜL ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Atılganlık = Assertiveness ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada Tokat ili merkez ve ilçelerindeki kamu ortaokullarındaki öğretmenlerin, atılganlık davranışları, pozitif psikolojik sermaye düzeyleri ve kişilik özelliklerinin belirlenmesi ve bu üç değişken arasındaki bağlantının derecesinin saptanması amaçlanmıştır. Nicel araştırma yaklaşımına dayanan araştırmanın örneklemini, 2018-2019 öğretim yılında kamu ortaokulundaki 336 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Voltan-Acar ve Öğretmen (2007) tarafından geliştirilen "Kendini Belirleme Ölçeği (Güvengenlik)", Luthans, Avolio, Avey ve Norman (2007) tarafından geliştirilen ve Çetin ve Basım (2012) tarafından Türkçe'ye çevirisi yapılan "Psikolojik Sermaye Ölçeği" ve Costa ve McCrae‟e (1992) tarafından oluşturulmuş, Benet-Martinez ve John (1998) tarafından ise kısa forma dönüştürülmüş ve Alkan (2006) tarafından Türkçe'ye uyarlanmış "Beş Faktör Kişilik Ölçeği" tercih edilmiştir. Verilerin analizinde frekans, aritmetik ortalama, standart sapma, t testi, ANOVA, LSD testi, Pearson Korelasyon ve Çoklu Regresyon analizinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda beş faktör kişilik özellikleri boyutlarından uyumlulukken yüksek; duygusal tutarsızlıkken düşük algılanan boyut olmuştur. Pozitif psikolojik sermaye algıları incelendiğinde en yüksek ortalama öz yeterlik, en düşük ortalama iyimserlik boyutunda ortaya çıkmıştır. Atılganlığın boyutlarından atılganlık boyutunun çekingenlik boyutuna göre puanının daha yüksek olduğu görülmüştür. Pozitif psikolojik sermayenin ile atılganlığın boyutları ile öğretmenlerin kişilik özelliklerinin dışadönüklük, psikolojik dayanıklılık, öz yeterlik ve umut boyutları arasında pozitif; duygusal tutarsızlık boyutu ile negatif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Pozitif psikolojik sermayenin bütün boyutları ile atılganlığın bütün boyutları arasında pozitif bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin kişilik özelliklerinden bazı boyutlarının atılganlığın boyutlarına etkisinde pozitif psikolojik sermayenin kısmi aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to know the assertiveness behavior, positive psychological capital levels and personality characteristics of teachers in public secondary schools in Tokat city center and its districts and to determine the degree of connection between these three variables. The sample of the research based on the quantitative research approach consisted of 336 teachers in the public secondary school in the 2018-2019 academic year.As the data collection toolsin this research,"Self-Determination Scale (Security), developed by Voltan-Acar and Teacher (2007),"Psychological Capital Scale" developed by Luthans, Avolio, Avey and Norman (2007) and translated into Turkish by Çetin and Basım (2012), and "Five Factor Personality Scale", which was created by Costa and McCrae (1992), was converted into a short form by Benet-Martinez and John (1998) and adapted to Turkish by Alkan (2006) were selected. Frequency, arithmetic mean, standard deviation, t test, ANOVA, LSD test, Pearson Correlation and Hierarchical Regression analysis were used in the analysis of the data. When the positive psychological capital perceptions are analyzed, the highest average self-efficacy and the lowest average optimism dimension appeared. It has been observed that there is a positive relationship between the dimensions of positive psychological capital and assertiveness and the personality traits of teachers as extraversion, psychological resilience, self-efficacy and hope; and a significant negative relationship was found with the emotional inconsistency dimension. In addition, it has been determined that positive psychological capital has a partial mediating role in the effect of some dimensions of teachers' personality traits on the dimensions of assertiveness.