Konya ilinde yetiştirilen bazı tarımsal ürünlerin su ayak izlerinin belirlenmesi
Determination of water footprints for some agricultural products grown in Konya province
Yazar: ALIYU HASSAN AHMAD
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN SÜHERİ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Su ayak izi = Water footprint ; Tarımsal yapılar ve sulama = Agricultural structures and irrigation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Konya bölgesinde yetiştirilen bitkilerin ve bu bitkilerden elde edilen yan ürünlerin su ayak izlerini belirlemektir. Çalışmada, Konya'nın 10 ilçesinde tarımsal ürünlerin (16 tarımsal ürün) su ayak izleri hesaplanmıştır. Yapılan çalışmada 10 farklı meteoroloji istasyonunun bitki su tüketimi hesaplamasında kullanılan 1994 -2023 yılları arasındaki 30 yıllık verilerden yararlanılarak seçilen bitkilerin su tüketimleri CropWat 8.0 programı ile her ürün için ayrı ayrı hesaplanıp bu bitkilerin son 5 yıllık verimleri kullanılarak her bitki ve bu bitkilerden elde edilen yan ürünler için yeşil, mavi ve gri su ayak izleri ayrı ayrı hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre su ayak izleri açısından bölgeler arasında önemli farklılıklar olduğu bulunmuştur. 
Toplam su ayak izleri değerlendirildiğinde arpa (sap+dane) için su ayak izinin 366 – 598 m3/ton, aspir için 2.632 - 7.906 m3/ton, ayçiçek için 1.751 – 3.830 m3/ton, buğday (sap+dane) için 430 – 630 m3/ton, çerezlik kabak için 3.034 – 8.035 m3/ton, kuru fasulye (sap+dane) için 473 – 934 m3/ton, fiğ için 129 – 1.083 m3/ton, havuç (sap+dane) için 52 – 115 m3/ton, mısır (sap+dane) için 343 – 553 m3/ton, mısır silaj için 87 – 181 m3/ton, nohut için 1.827 – 4.910 m3/ton, patates için 153 – 249 m3/ton, yeşil mercimek için 2.057 – 6.188 m3/ton, Yonca (yeşilot) için 118 – 438 m3/ton ve yulaf (sap+dane) için 413 – 1.110 m3/ton arasında değiştiği bulunmuştur. 
Yan ürünlerin su ayak izlerine bakıldığında, arpa sapının 40 – 66 m3/ton, arpa tanesinin 971 – 1.586 m3/ton, buğday sapının 42 – 60 m3/ton, buğday tanesinin 1.217 – 1.724 m3/ton, kuru fasulye sapının 16 – 32 m3/ton, kuru fasulye tanesinin 1.440 – 2.850 m3/ton, mısır sapının 23 – 37 m3/ton, mısır tanesinin 664 – 1.069 m3/ton, yulaf sapının 67 – 181 m3/ton, yulaf tanesinin 1.347 – 3.622 m3/ton, Ayçiçeği yağının 3.372 – 8.723 m3/ton,  ayçiçeği küspesinin 824 – 2.132 m3/ton, buğday unun 1.377 – 1.950 m3/ton, buğday razmolünün 583 – 825 m3/ton, buğday kepeğin 741 – 1.050 m3/ton, buğday bonkalitesinin 530 – 750 m3/ton, şekerin 596 – 910 m3/ton, şeker pancarı posasının 21 – 31 m3/ton ve şeker pancarı melasının 58 – 88 m3/ton arasında değiştiği bulunmuştur. 
Ürünlerin yetiştirildiği bölgeler diğer bölgelerle karşılaştırıldığında Akşehir'de ayçiçeği, Beyşehir'de mısır, Cihanbeyli'de yeşil mercimek, silajlık mısır ve Yonca (yeşilot), Ereğli'de Aspir, Ilgın'da patates ve yulaf, Karapınar'da Fiğ ve Havuç, Kulu'da kuru fasulye, Yunak'ta arpa, çerezlik kabak, nohut ve şeker pancarı üretimlerinin su ayak izlerinin diğer bölgelerle kıyaslandığında en yüksek olduğu, Akşehir'de şeker pancarı, Beyşehir'de nohut, Cihanbeyli'de çerezlik kabak ve fiğ, Çumra'da arpa, ayçiçeği, havuç, mısır, silajlık mısır, patates ve Yonca (yeşilot),  Ereğli'de yeşil mercimek ve yulaf, Ilgın'da Yonca (yeşilot), Seydişehir'de aspir ve kuru fasulye üretimlerinin su ayak izlerinin diğer bölgelerle kıyaslandığında en düşük olduğu bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to determine the water footprints of crops grown and their by-products in the Konya region. In this study, the water footprint of agricultural production (16 agricultural products) in 10 districts of Konya was calculated in detail. Using 30 years of data from 1994-2023 from 10 different meteorological stations for calculating crop water consumption. The water consumption of selected crops was calculated separately for each product using the CropWat 8.0 program. Based on the yields of these crops over the past 5 years, the green, blue, and grey water footprints for each crop and its by-products were separately calculated. The results revealed significant differences in water footprints among the regions.
When evaluating the total water footprints, the water footprint for barley (straw + grain) ranged from 366 to 598 m3/ton, for safflower from 2,632 to 7,906 m3/ton, for sunflower from 1,751 to 3,830 m3/ton, for wheat (straw + grain) from 430 to 630 m3/ton, for pumpkin seeds from 3,034 to 8,035 m3/ ton, for dry beans (straw + grain) from 473 to 934 m3/ ton, for vetch from 129 to 1,083 m3/ ton, for carrot (straw + grain) from 52 to 115 m3/ ton, for maize (straw + grain) from 343 to 553 m3/ ton, for silage maize from 87 to 181 m3/ ton, for chickpeas from 1,827 to 4,910 m3/ ton, for potatoes from 153 to 249 m3/ ton, for green lentils from 2,057 to 6,188 m3/ ton, for alfalfa from 118 to 438 m3/ ton, and for oats (straw + grain) from 413 to 1,110 m3/ ton.
Regarding the water footprints of by-products, the water footprint of barley straw ranged from 40 to 66 m3/ ton, barley grain from 971 to 1,586 m3/ ton, wheat straw from 42 to 60 m3/ ton, wheat grain from 1,217 to 1,724 m3/ ton, dry bean straw from 16 to 32 m3/ ton, dry bean grain from 1,440 to 2,850 m3/ ton, maize straw from 23 to 37 m3/ ton, maize grain from 664 to 1,069 m3/ ton, oat straw from 67 to 181 m3/ ton, oat grain from 1,347 to 3,622 m3/ ton, sunflower oil from 3,372 to 8,723 m3/ ton, sunflower meal from 824 to 2,132 m3/ ton, wheat flour from 1,377 to 1,950 m3/ ton, wheat bran from 583 to 825 m3/ ton, wheat chaff from 741 to 1,050 m3/ ton, wheat gluten from 530 to 750 m3/ ton, sugar from 596 to 910 m3/ ton, sugar beet pulp from 21 to 31 m3/ ton, and molasses from 58 to 88 m3/ ton.
When comparing regions and the crops grown, it was found that sunflower in Akşehir, maize in Besheer, green lentils, silage maize, and alfalfa in Cihanbeyli, safflower in Ereğli, potatoes and oats in Ilgın, vetch and carrots in Karapınar, dry beans in Kulu, barley, pumpkin seeds, chickpeas, and sugar beets in Yunak had the highest water footprints compared to other regions. On the other hand, it was found that sugar beets in Akşehir, chickpeas in Beyşehir, pumpkin seeds and vetch in Cihanbeyli, barley, sunflower, carrots, maize, silage maize, potatoes, and alfalfa in Çumra, green lentils and oats in Ereğli, alfalfa in Ilgın, and safflower and dry beans in Seydişehir had the lowest water footprints compared to other regions.