1914-1918 yılları arasında sanat dergilerinde yayınlanan tiyatro ile ilgili tenkit yazıları /
Yazar: ÜLKÜ TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. ALEMDAR  YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dergiler = Magazines ; Sanat dergileri = Art journal ; Tiyatro = Theatre

Özet:
Tezimizin konusu 1914-1918 yılları arasındaki dört yıl içerisinde sanat dergilerinde yer alan tiyatro ile ilgili tenkit yazılarını kapsamaktadır. Bu dönemde Birinci Dünya Savaşı'nın getirdiği olumsuz etkiler nedeniyle sanat dergilerinde yer alan tenkit yazılarının az sayıda olduğu görülmektedir. Bu yıllar arasındaki tiyatro faaliyetlerinin günlük gazetelerde daha çok yer aldığını söyleyebiliriz. Dergilerde yer alan tenkit yazıları; oyun, oyuncu, seyirci, sahne ve dekor, bina, gelenekle ilgili düşünceler, batı tiyatrosu ile karşılaştırmalar, şark tiyatroları hakkında düşünceler açısından değerlendirilmiştir. 1914 yılı Meşrutiyet devri Türk tiyatrosunun en hareketli devresidir diyebiliriz. 1914 yılma kadar Saray Tiyatroları dışında devletin tahsisatıyla çalışan ciddî bir tiyatro müessesi kurulamamıştır. Bu sene içerisinde Osmanlı Donanma Cemiyeti 'nin kurulmasıyla Donanma Cemiyeti Heyet-i Temsil iyesi çalışmalar yapmıştır. Ayrıca, Darülbedaî kurulmuştur. Osmanlı Donanma Cemiyeti verdiği temsillerle tiyatronun gelişmesine büyük katkılarda bulunmuştur. İlk defa tiyatro seyircisi yetiştirme maksadına hizmet edilmesi önemlidir. Bunun yanında önemli te'lif eserler sahnelenmiştir. 1914 senesindeki mühim bir tiyatro faaliyeti olarak Darülbedaî'nin kurulmasını görüyoruz. Bu nedenle Fransız sanatkâr Andre Antoine yurdumuza gelmiş ve konservatuar çalışmalarında bulunmuştur. Darülbedaî'nin gösterdiği faaliyetler Osmanlı Devleti'nin Birinc Dünya Savaşı'na Almanya tarafında katılmasıyla yanın kalmıştır. Fransa ile muharebeye girmiş olmamız nedeniyle Andre Antione memleketine dönmüştür.IV Birinci Dünya Savaşı'nın etkileri sonucu 1915 ve 1916 senelerinde tiyatro faaliyetlerinde mühim bir azalma görülür. 1916 senesinde Darülbedaî nizamnamesini yeniden düzenleyerek, provalara başlamıştır. 1917 yılında Darülbedaî'nin verdiği temsillerle birlikte tiyatro faaüyetierinin arttığı görülmektedir. Birinci Dünya Savaşı'nın getirdiği sansür sahnelenen piyeslere ve tiyatro yayınlarına da etki etmiştir. Sonuç olarak; I.Dünya Savaşı 'mn yarattığı olumsuz ortama rağmen n.Meşrutiyet Dönemi içerisindeki bu dört yıl içerisinde tiyatro faahyetierinin batılılaşma sürecine paralel belirleyici bir unsur olarak devam ettiğini söyleyebiliriz.

Abstract:
The present study is an assessement of criticism on drama published in art and literature journals between 1914-1918. In this period which is cover the First World War years, both stage activities and the reflections of these activities on to art journals are limited. 1914 is the most productive year of this period. 1914 withnessed the foundation of Dariilbedayi and the constitution of the first state theatre conservatoire. Such a productive year cometo a standstill with the Ottoman Empire taking part the first world war. This thesis classifies the writing on drama published, in art journals between 1914-1918 on the basis of the subject matter. A through examination of evolation and criticism of plays, stage designs, costumes and spectators has been realied in this study.