Komposta ilave edilen bakteri, organik gübre ve bunların karışımlarının agaricus bisporus mantarının verim ve kalitesi üzerine etkisi
Effects of compost added bacteria, organic fertilizer and their mixtures on yield and quality in agaricus bisporus mushroom
Yazar: MELEK EKİNCİ
Danışman: DOÇ. DR. ATİLLA DURSUN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne ait Mantar İşletmesinde 2008-2010 yılları arasında yürütülen bu çalışmada komposta ilave edilen bakteri, organik gübre ve bunların karışımlarının Agaricus bisporus mantarının verim ve kalite unsurları üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmada, standart katkılı kompost (ST, Kontrol), ST+B (Bacillus subtilis ve Bacillus megatorium bakteri ırkları), ST+OG (organik gübre) ve ST+OG+B şeklinde oluşturulan kompost reçeteleri kullanılmıştır. Araştırma sonunda kompost özelliklerinden pH, nem, kuru madde, C, N ve C/N bakımından uygulamalar arasındaki farkın önemli olmadığı, kül miktarı ve mineral madde içerikleri bakımından ise önemli olduğu belirlenmiştir. ST+OG ve ST+OG+B kompost reçetelerinde misel gelişiminin daha kısa sürede gerçekleştiği tespit edilmiştir. Ortalama verilere göre toplam verimin en yüksek ST+OG (1167,28 g/8kg torba) uygulamasında olduğu, ST+OG+B uygulamasında da 1084,19 g/8kg torba olan toplam verimin en düşük ST (923,82 g/8kg torba) uygulamasına olduğu tespit edilmiştir. Ortalama mantar ağırlığı, şapka çapı, şapka boyu, şapka ağırlığı, sap çapı ve sap ağırlığı bakımından en yüksek değerlerin ST+OG+B uygulamasında olduğu, sap boyu, %KM, pH, kül, azot ve kuru maddedeki protein açısından ise uygulamaların etkisinin istatistiksel olarak önemli olmadığı belirlenmiştir. Mantar mineral madde içeriği bakımından ise uygulamaların etkisi değişkenlik göstermiştir. Taze mantardaki protein oranı en yüksek ST+OG (5,63 mg/g) uygulamasında en düşük ise ST (5,37 mg/g) uygulamasında elde edilmiş, ST+B ve ST+OG+B uygulamalarında da protein miktarı kontrole göre daha yüksek bulunmuştur. En yüksek peroksidaz ve süperoksit düsmütaz enzim aktiviteleri ST (sırasıyla 306,67 eu/g ve 762,00 eu/g) uygulamasından, katalaz aktivitesi ise ST+OG (275,72 eu/g) uygulamasından elde edilmiştir. Çalışmada ayrıca komposta eklenen Bacillus subtilis (OSU-142) ve Bacillus megatorium (M3) yoğunluğunun misel ekiminden sonra arttığı, misel sarma ve mantar oluşumu sırasında azalma gösterdiği tespit edilmiştir. Bu azalış M3 bakteri türünde devam ederken, OSU-142 bakteri türünde hasat süresinde tekrar bir artışın olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Effects of compost added bacteria, organic fertilizer and their mixtures on yield and quality in Agaricus bisporus mushroom were investigated. The study was undertaken at mushroom growing building at Agricultural Research and Extension Center of Faculty of Agriculture, Atatürk University, in 2008 and 2010. Standard (ST, Control), ST + B (Bacterial strains; Bacillus subtilis and Bacillus megatorium), ST+ OG (Organic fertilizer) and ST+OG+B media were used for mushroom growing. According to results, there were no statistically differences among the media in terms of pH, humidity, dry matter, C, N and C/N in compost. However, statistically importances were determined in ash amount and mineral matter in that of the media. Mycelium growing was faster in ST+OG and ST+OG+B than that of the other media. According to average data, while the highest total yield (1167,28 g/8kg bag, 1084,19 g/8kg bag ) were obtained from ST+OG and ST+OG+B media, respectively, the lowest yield (923,82 g/8kg bag) was determined in ST media. The highest value of mushroom weight, hat diameter, length and weight; mushroom stem diameter and weight were reported in ST+OG+B media. There were no statistically differences among the media investigated in terms of mushroom stem length, dry matter (%), pH, ash amount, N and protein in dry matter. Mineral matter contents were different based on media. As the highest protein ratio (5,63 mg/g) in fresh mushroom was determined in ST+OG media, the lowest (5,37 mg/g) was in ST. The protein ratio in fresh mushroom was also higher in ST+B and ST+OG+B than ST. The highest peroxidase and süperoxide dismutase antioxidant enzyme activity were reported as 306,67 eu/g and 762,00 eu/g in ST media, respectively. The highest catalase antioxidant enzyme activity was determined as 275,72 eu/g in ST+OG media. In the study, while population of Bacillus subtilis (OSU-142) and Bacillus megatorium (M3) increased after mycelium sowing, the population decreased during the mycelium and mushroom growing. Decreasing of the population continued in M3 until harvest, but population of the OSU-142 increased during the harvesting.