Orta öğretim ile yüksek öğretim arasında Türkçe dil bilgisi öğretiminde benzerlik ve farklılıklar, çözüm yolları
Similarities and differences in the teaching method of Turkish grammar between the secondary education and higher education periods and solutions
Yazar: EMRAH EROL
Danışman: PROF. DR. M. METİN KARAÖRS
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Dilbilgisi = Grammar ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yazım kuralları = Writing rules ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Lehçe, şive ve ağız kavramları çoğu kaynakta farklı bir şekilde ele alınmaktadır. Bu kavramlar birbirinin yerine kullanılmakta, öğrenenlerin işini zorlaştırmaktadır. Bugün için lehçe kelimesi Orta Asya'da konuşulan Türk dili için kullanılmaktadır. Bunlar yakın lehçelerdir. Çuvaşça ve Yakutça ise uzak lehçelerdir. Şive kelimesi ise söyleyiş özelliği demektir. Ağız, yöresel söyleyiş farklılıklarıdır.Yapım ekleri ve çekim ekleri de değişik kaynaklarda farklı şekilde verilmekte, birinde yardımcı ses kabul edilen unsur, bir diğerinde ekin bünyesinde gösterilmekte, ayrı olan ekler zamanla değişime uğraması sonucu birleşik ek hâline gelmekte, bunlar da kaynaklarda yeni bir ek gibi gösterilmektedir. Kimi yazarlar yardımcı sesi kabul etmemekte, eke eklediği bu yardımcı sesi ünlü ile biten bir kelimeye getirdiği zaman burada ünlü düşmesi varmış gibi vermektedir.Cümlenin ögeleri de ayrı bir sorundur. Başta özne ile nesnenin birbirine benzemesi sıkıntısı vardır. Kimi cümlelerde özne ile nesne izahlarla da zihin karıştırıcı bir hâl almıştır. Pek çok özne türü ortaya atılmış, bu izahlar anlaşılırlığı daha da zor hâle getirmiştir. Gerçek özne, gizli özne, örtülü özne, ortak özne gibi yapısal cümle değişiklikleri kadar özne türü ortaya çıkmıştır. Hatta çoğu zaman bunlar değişik kaynaklarda birbirinin yerine kullanılmıştır. Araştırmalar her cümlenin özneyi içinde muhakkak barındırmayacağını, bunların bazen özne-nesne şeklinde yer değiştirebileceğini göstermektedir. Dolaylı tümleç ile zarf tümleci arasında da şekil olarak benzerlikler bulunduğundan, bu iki ögenin karıştığı cümleler görülmektedir. Yine belirtili nesne ile dolaylı tümlecin şekil olarak karışmasa da anlam olarak karıştığı yerler vardır. Kimi kaynaklar da edat tümlecinden bahseder. Bunlar zarf tümlecidir.Anahtar Kelimeler: Lehçe, Yazım kuralları, Ekler, Kelime grupları, Cümle.

Abstract:
The concepts of dialect, accent and idiom are dealt with in a different manner in many sources. These concepts are used instead of each other and thus lead to difficulty for the learners. Today, the term dialect is used for the Turkish languages used in Central Asia. These are close dialects. Yakutian and Chuvash are the remote dialects. The term accent is the characteristic of saying. Idiom is the local differences in sayings.Derivational affixes and inflexional suffixes are stated differently in various sources and one element seen as an assisting sound in one source is shown as the part of the suffix or affix. Some separate affixes can gradually turn to compound affixes as a result of some changes and these are shown as a new affix in some sources. Some writers do not accept the assisting sounds and show them as if there were a deletion of the vocals when they are fixed with a word ending with a vocal.The unit of a sentence is another problem. First of all there is a problem with the likeness of subject and object. In some sentences subject and object confuse us even more with the explanations. Several kinds of subjects are put forward and these explanations have made understanding difficult. As many subject types such as real subject, secret subject, hidden subject, common subject as those of sentence structures have emerged. Indeed, often these are used instead of each other in different sources. Studies show that every sentence doesn?t necessarily include a subject, but may sometimes exchange with the objects. As there are also structural similarities between adverbial clauses and indirect objects, it is observed that there are sentences in which these are confused. Moreover, there are sentences in which a qualified noun may be confused for indirect object in meaning, though not in structure. Some sources talk about prepositional phrase. These are adverbial clause.Key words: Dialect, Spelling rules, Affixes, Word phrases, Sentence.