Medenî dönem hitaplarının üslûp açısından değerlendirilmesi
An evaluation of the addresses of the Madinah period in terms of wording
Yazar: HATİCE ECE ERÇİN
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DÜZENLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Din dili = Religious language ; Hitaplar = Addressing ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Üslup = Stylistic ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an'daki hitaplar muhtelif açılardan ele alınarak çalışılmıştır. Yapılan çalışmalarda genel itibarıyla hitap-muhatap muvacehesinde hitap çeşitleri ya da hitaplara evrenselliği-tarihselliği gibi açılardan yaklaşılmıştır. Diğer çalışmalardan farklı olarak bu araştırmanın amacı, Medine dönemi hitaplarındaki üslubu tespit etmek ve muhatapların farklılaşmasıyla nasıl bir değişim gösterdiğini incelemektir. Söz konusu hitaplar, nüzul süreci bağlamında hicretten sonrası olarak belirlenmiştir. Bu perspektif doğrultusunda mekân olarak Medine dönemini, muhatap olarak da Ehl-i kitaptan Yahudi ve Hıristiyanlar ile münafıkları ayrıca Hz. Peygamber ve onunla beraber Mekke'de oluşmuş Müslüman cemaati ve bunlara yönelik yapılmış hitap formları ele alınarak çalışma sınırlandırılmıştır. Bu hitaplardaki değişim, vahyin sözlü dile ait özelliği dikkate alınarak hitap-muhatap ve ortam diyalektiği bağlamında ele alınmıştır. Böylece mezkûr hitaplarda yer alan Kur'an üslubunun nüzul ortamında tahakkuk ettiği anlamın sonraki süreçlerde göz ardı edilmesiyle ne tür sorunlara kapı araladığına işaret edilmiştir. Ayrıca Medenî döneme ait hitap formları üzerinden Kur'an'ın dil ve üslup özelliği incelenmiştir. Bu doğrultuda Kur'an hitabının kendilerini muhatap aldığı kitlelerin durumları analiz edilerek, Kur'an'ın hangi vasıfları hedef aldığı ve bu minvalde nasıl bir zihniyeti inşa ettiği elde edilen veriler çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'an Dili, Hitap-Muhatap, Üslup, Mekke-Medine

Abstract:
Addresses in the Qur'an have been studied from various perspectives. In the studies, the types of addresses were approached in terms of address-addressee or universality-historicity of addresses. Therefore, unlike other studies, the aim of this research is to determine the environment of the wording in the addresses which belong to the Madinah period and to examine how it changed with the differentiation of the addressees. The addresses in issue were determined as after the migration (hijrat) in the context of the process of the revelation of the Quranic verses (nuzūl). In line with this perspective, it has been limited to the Medinah period as a place. As for addressees, it has been limited to Jews, Christians, munafıqs, Prophet Muhammad (s.a.s), and the Muslim community formed in Mecca with him and the forms of address made for them. The change in these addresses is discussed in the context of the address-addressee and environment dialectic, taking into account the oral language feature of the revelation. Thus, the meaning of the Qur'anic wording in the aforementioned addresses in the environment of its revelation, and ignoring this aforementioned situation, have been pointed out to what kind of problems these caused. In addition, the language and wording characteristics of the Qur'an are examined through the address forms of the Medinah period. In this direction, the situations of the addressees to whom the Qur'an is addressed are analyzed, and what qualities the Qur'an targets and what kind of mentality it builds in this way are evaluated within the framework of the data obtained.

Keywords: Tafsir, Language of the Qur'an, Address-Addressee, Wording, Mecca-Madinah