Döviz kuru ve cari açıkta meydana gelen dalgalanmaların turizm geliri üzerine olan etkisi: Türkiye uygulaması
The effect of fluctuations in exchange rate and current account deficit on tourism income: Turkey implementation
Yazar: MUHARREM SELİM KARAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ HACIEVLİYAGİL
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İşletmecilik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Döviz kuru = Exchange rate ; Eşbütünleşme testleri = Cointegration tests ; Fiyat hareketi = Price movement ; Gelirler = Incomes ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Turizm = Tourism ; Turizm gelirleri = Tourism incomes ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Türk turizmi = Turkish tourism

Özet:
Türkiye gibi Gelişmekte Olan Ülkelerin (GOÜ) cari açık ve döviz kurları ile ticaretlerinin olumsuz etkilendiği dönemlerde turizm gelirleri ülkelere bir nefes olmaktadır. Bu çalışmada 01:2003 ve 06:2021 tarihleri arasında yer alan verilerle Türkiye'de Cari Açık ve Döviz Kuru'nda yaşanan değişimlerin meydana getirdiği istikrarlı veya istikrarsız görünüm sonucu Turizm gelirinde meydana gelen değişim incelenmektedir. Çalışma Dünya da ve Türkiye'de yaşanan gelişmeler nedeniyle 2 farklı modelle incelenmiştir. Model 1 yapı olarak Türkiye'nin ekonomik ve siyasi yapısı üzerinde herhangi ek bir etken olmadığı düşünülerek kurgulanmıştır. Model 2 ise hem Türkiye hem de Dünya ekonomisi ve siyaseti üzerine en çok etkisi olan 2008 krizi ve Covid-19 (Korona) virüsünün meydana getirdiği etkiler dikkate alınarak oluşturulmuş ve verilere incelenirken bir kukla değişken eklenmiştir. Serilerin durağanlık testleri Lee ve Strazicich (2003) Yapısal Kırılmalı Birim Kök Testi ile yapılmıştır. Serilerin birinci farkında durağan olması (I1) sonucu beş kırılmaya kadar müsaade eden Maki (2012) Eşbütünleşme Testi ve ardından Wald Granger Nedensellik testi uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunun Turizm Geliri, Cari Açık ve Döviz Kuru değişkenleri hem normal verilerle hem de kukla değişken içeren verilerle incelenmiş ve aralarında Eşbütünleşme ilişkisi olduğu teyit edilmiştir. Ancak uzun Turizm Geliri, Cari Açık ve Döviz Kuru verileri arasında uzun dönemde herhangi bir nedensellik ilişkisi olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
In the periods when the current account deficit, exchange rates and trade of the developing countries are adversely affected, tourism revenues are a breath of fresh air for the countries. In this study, the change in tourism income as a result of the stable or unstable outlook created by the changes in the Current Account Deficit and Exchange Rate in Turkey with the data between 01:2003 and 06:2021 is examined. The study has been examined with 2 different models due to the developments in the world and in Turkey. Model 1 was designed considering that there is no additional factor on Turkey's economic and political structure. Model 2, on the other hand, was created by taking into account the effects of the 2008 crisis, which had the most impact on both Turkey and the world economy and politics, and the effects of the Covid-19 (Corona) virus, and a dummy variable was added while examining the data. The stationarity tests of the series were performed by Lee and Strazicich (2003) Unit Root Test with Structural Break. The Maki (2012) Cointegration Test, which allows up to five breaks as a result of the series being stationary at the first difference (I1), and then the Wald Granger Causality test were applied. Tourism Income, Current Account Deficit and Exchange Rate variables of the result of the research were examined both with normal data and data containing dummy variables, and it was confirmed that there was a cointegration relationship between them. However, it has been determined that there is no long-term causality relationship between the long-term Tourism Income, Current Account Deficit and Exchange Rate data.