Siyasal İslam`ın Orta Asya`da demokratikleşme sürecine etkisi: Özbekistan ve Tacikistan örnekleri
The effect of political Islam to the democratization process in the central Asia: Ozbekistan and Tajikistan
Yazar: NAGMAT KAKABALOV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İNCİ KERESTECİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Demokratikleşme = Democratization ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya ülkeleri = Central Asia countries ; Siyaset = Politics ; Tacikistan = Tajikistan ; Özbekistan = Uzbekistan ; İslamiyet = Islam

Özet:
1991 yılın da Sovyetler Birliği' nin dağılmasının ardından uluslararası alanda bağımsız birer ülke olarak ortaya çıkan Orta Asya cumhuriyetleri varlığını sürdürebilmek için bu yeni döneme özgü pek çok ekonomik, politik ve sosyal sorunla baş etmek durumunda kaldılar. Genel olarak çalışmada demokratikleşme sürecindeki Orta Asya devletlerinde ortaya çıkan çatışmaları Tacikistan ve Özbekistan örnekleriyle analiz edilmektedir. Tacikistan ve Özbekistan'da görülen olayların birçok nedeni bulunmakla beraber en büyük nedeni olarak radikal İslami gruplar gösterilmektedir Marjinal özellik arz ederek, geleneksel Orta Asya Müslümanlarının Sofu kültürüyle uyuşmayan bu grupların en belirginleri olarak Vahhabilik ve Hizb ut-Tahrir ön plana çıkmaktadır. Ağırlıklı olarak bu grupların etkisiyle ortaya çıkan "Siyasi akım" ile mevcut iktidarın mücadelesi ise bölgede krizlere neden olmuş ve günümüzde de devam etmektedir. Bu ve buna benzer faktörler ışığında ortaya çıkan Tacik iç savaşı, Kırgızistan Batken krizi,Özbek İslam Hareketinin faaliyetleri analiz edilmektedir. Sonuç olarak Orta Asya'da istikrarın sağlanması için devlet başkanlarının olayları bastırmak yerine sorunu çözmeye yanaşmaları daha faydalı olur. Yani muhalefete siyasi hak tanınmalıdır. Çünkü radikal İslami gruplar ezilmiş muhalefeti iktidara karşı kışkırtmaktadırlar. Ayrıca devlet yöneticileri zengin doğal kaynakların sağladığı sermaye ile ekonomilerini de düzeltebilirler. Yeni iş yerleri açılması ve eğitim seviyesinin yükseltilmesi sorunlara çözüm getirebilir.

Abstract:
Central Asian Republics appeared as an independent states in international arena after the brake up of the USSR in 1991, had to overcome many economic, political and social problems peculiar to the new era in order to keep up their existence. In general, in this work conflicts arising in Central Asian countries which are in the process of becoming democratic republics are analysed by referring to the samples from Tajikistan and Uzbekistan. Radical Islamic groups are indicated as major reason for conflicts appeared in Tajikistan and Uzbekistan despite of the faet that there are many other reasons as well. With their marginal aspects Vahabi and Hizb ut-Tahrir groups appeare to be outstanding ones among the groups which disagree with traditional Sofu culture of Central Asian muslims. Generally the struggle between "political groups" formed under the influence of these groups and the existing government gave rise to this crisis and still continues. Tajik civil war, Kyrgyzistan Batken crisis and activities of Usbek Islamic struggle are analysed by referring to similar factors like this. Finally it will be profitable if leaders prefer to solve tje problem instead of repression. In order to secure the stability in Central Asia opposition atso should have political rights. Because Radical Islamic groups provoke opposition against the government. In addition, the leaders can maintain robust economic growth with the the vast natural resources employment opportunities and increasing education level may be a kind of a solution for the problem. Ill