Korunan alanlarda imar hakkı aktarımının imar planları üzerinden incelenmesi: Balıkesir örneği
Investigation of the transfer of development rights in protected areas on zoning plans: Balıkesir case
Yazar: YUNUS MESOHORLİ
Danışman: PROF. DR. CENAP SANCAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bu çalışmada, "2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu" kapsamında korunan alanlarda imar hakkı aktarımının uygulanabilirliğini araştırmak amaçlanmıştır. Mevzuat, yargı kararları ve akademik çalışmalar ışığında imar hakkı ve bu hak üzerindeki kısıtlık durumlarını tanımlamaya yönelik örnek uygulamalar incelenmiştir. Mevzuattan kaynaklanan ya da mekansal planlar ile belirlenen yapılaşma veya geliştirme hakkı olan imar hakkı, kazanılmış hak ve meşru beklenti durumları üzerinden değerlendirilmiştir. Kısıtlılık kanuni kısıtlılık, yargı kısıtlılığı ve idari kısıtlılık kaynaklı oluşmaktadır. İdareler (yetkili kurum ve kuruluşlar) tarafından mevzuatın öngördüğü ölçüde takdir yetkisi kullanılarak imar-yapılaşma hakları tanımlanmaktadır. Kültür varlıklarına yönelik koruma alanlarının belirlenmesi imar hakkı kısıtlılığı doğuracak önemli bir husustur. Koruma Bölge Kurulları tarafından sit alanlarında koruma amaçlı imar planları ile tescilli taşınmaz kültür varlıklarının koruma alanlarında yeni yapılanma projeleri ile imar hakkı kısıtlılığı doğuracak kararlar alındığı tespit edilmiştir. Kısıtlanmış imar haklarının İHA programı ile yapılaşmaya açık aktarım alanlarına aktarılması kültürel mirası koruyacak ve mülkiyet hakkı ihlallerini ortadan kaldıracak yenilikçi ve ekonomik bir çözüm olacaktır. Ayrıca imar planlarının hayata geçirilmesi için kullanılan mevcut uygulama araçlarıyla birlikte alternatif olarak İHA uygulama aracının kullanılabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
In this piece of work, it is aimed to investigate the applicability of tranfer of development rights in protected areas in accordance to the Law No 2683 on the Protection of Cultural and Natural Property.  In the light of legislation, judicial decisions and academic studies, sample practices aiming to define the right of development and the constraints on this right have been examined.  The development right, which has the right of construction or development determined by the legislation or spatial plans, has been evaluated over the acquired rights and legitimate expectations.  The restriction consists of legal restriction, jurisdiction and administrative restriction.  The authorities (authorized institutions and organizations) define the zoning-building rights by using the discretionary power as required by the legislation.  The determination of protected areas for cultural assets is an important issue that will lead to the restriction of the right to zoning.  It has been determined by the Regional Committees that there are new restructuring projects in the conservation areas of protected immovable cultural assets and decisions to create a restriction on zoning rights in the protected areas. Transferring the restricted zoning rights to the transfer areas open to development through the TDR program will be an innovative and economic solution that will protect cultural heritage and eliminate the violations of property rights.  In addition, with the existing implementation tools used to implement zoning plans, it is considered that the TDR application tool can be used as an alternative.