Farklı sulama seviyelerinin pamukta bitki gelişim parametreleri, verim, kalite ve yaprakta besin elementi içeriğine etkisi
Effect of different irrigation levels on cotton growth parameters, yield, quality and plant nutrition in leaf
Yazar: YOLDAŞ EKTİREN
Danışman: PROF. DR. HASAN DEĞİRMENCİ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2016 yılında Kahramanmaraş iline bağlı Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü (DAGTEM) deneme alanında Stoneville 468 pamuk çeşidinde farklı sulama seviyelerinin pamukta bitki gelişim parametreleri, verim, kalite ve yaprakta besin elementi içeriğine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü yürütülmüş olup çalışmada dört farklı sulama konusu (S100, S75, S50 ve S0) irdelenmiştir. Pamuk yetişme dönemi boyunca yapılan ölçümlerde bitki gelişim parametreleri (bitki boyu, bitki buğum sayısı, HNR, BÇÜBS, bitki koza sayısı, tek koza kütlü ağırlığı) konular arasında farklılık göstermiştir. Çalışmada çiçeklenme döneminde ölçülen YAI değerleri hasat döneminde oranla daha yüksek bulunmuştur. Pamuk bitkisi yetişme dönemi boyunca WUE 0.30 - 0.52 kg m-3, IWUE 0.40 - 0.62 kg m-3 ve HI değeri 0.10 - 0.27 değerleri arasında hesaplanmıştır. Ayrıca çalışmada en yüksek kütlü pamuk verimi S100 konusunda 481 kg da-1, en düşük sulamasız konuda 106 kg da-1 elde edilmiştir. Bitki su tüketimi ve kütlü pamuk verimi arasında doğrusal bir ilişki olduğu ve pamuk bitkisinin mevsimlik verim-tepki etmeni (ky) 1.03 olarak belirlenmiştir. Sulama suyunda yapılan kısıntının, endüstriyel açıdan oldukça önemli olan lif mukavemeti, lif inceliği ve lif uzunluğu gibi lif kalite parametrelerini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Yapraktaki bitki besin elementi içeriğini belirlemek amacıyla çiçeklenme döneminde alınan yaprak örneklerinin analizi sonucu sulama suyunda yapılan kısıntı düzeyinin artmasıyla bitkinin N, P, K alımında güçlük çektiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted in 2016 to determine the effects of different irrigation levels on plant growth parameters, yield, quality and leaf's nutrient element contents of Stoneville 468 cotton variety in East Mediterranean Transitional Zone Agricultural Research of Institute (DAGTEM) fields in Kahramanmaras. Trials were performed according to randomized blocks test pattern with three replications and four different irrigation models (S100, S75, S50 and S0) were investigated. Data set of cotton growth parameters taken throughout growth period (plant height, inter-node number, HNR, NAWF, the number of plant cocoon, weight of single cocoon seed) showed differences by irrigation levels. LAI values obtained in inflorescences period were found higher than the values of harvest period. Water use efficiency (WUE), Irrigation water use efficiency (IWUE) and Harvesting Index (HI) values were calculated as 0.30 - 0.52 kg m-3, 0.40 - 0.62 kg m-3 and 0.10 - 0.27 along growth period, respectively. Additionally the highest cotton yield was achieved with S100 level (481 kg da-1) and the lowest yield obtained with S0 model (106 kg da-1). A correlation was determined between plant water consumption and cotton yield, and plant's seasonal yield-response factor (ky) was determined as 1.03. Deficiency on irrigation water had adverse effects on fiber quality parameters of cotton such as fiber durability, fiber thickness and fiber length accepted important for industrial analysis result of leaf samples taken in flowering period to determine nutrient element content showed that increasing in irrigation water deficiency levels resulted in difficult uptake of N, P, K by plant.