Türk Medenî Hukuku ve İslam Hukukunda gaiplik
Disappearance in Turkish Civil Law and Islamic Law
Yazar: SENA BAŞPINAR
Danışman: PROF. DR. MURAT DOĞAN ; PROF. DR. H. YUNUS APAYDIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Gaiplik = Disappearance ; Türk Medeni Kanunu = Turkish Civil Code ; Türk medeni hukuku = Turkish civil law ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
Sağ ya da ölü olduğu bilinemeyen kayıp kişilerin hukukî durumları üzerinde bir belirsizlik hâkimdir. Bu belirsizlik hâlinin giderilmesi ve gerek kaybolanın gerekse kaybolan ile hukukî ilişkisi bulunan kişilerin hak ve menfaatlerinin dengelenmesi amacıyla hukuk sistemleri çeşitli çareler öngörmüştür. Bu çalışmada, kayıp kişi hakkında Türk medenî hukuku ve İslam hukuku sistemlerinde geliştirilen kıstaslar ve mahkemece verilen gaiplik (hükmen ölüm) kararının hüküm ve sonuçları incelenmiş ve mukayese edilmiştir. Mahiyet itibariyle bir "mikro mukayeseli hukuk" çalışması olan bu tezin birinci bölümünde Türk medenî hukuku ve İslam hukuku sistemlerinde kişi, kişilik ve kişiliğin sona ermesi kavramları mukayeseli olarak incelenmiştir. Çalışmanın ikinci ve üçüncü bölümlerinde Türk medenî hukuku ve İslam hukuku sistemlerinde gaiplik kurumu ayrı ayrı ele alınmış ancak takip edilen ortak başlıklandırma usulü sayesinde bir mukayese zemini oluşturulmuştur. Dördüncü ve son bölümde ise Türk medenî hukuku ile İslam hukuku sistemlerinin gaiplik kurumuna ilişkin düzenlemeleri mukayese edilerek birtakım benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmiştir. Muhteva itibariyle "dogmatik tatbikî mukayeseli hukuk" olarak nitelenen bu çalışma vasıtasıyla Türk medenî hukukuna eleştirel bir gözle bakma imkânı bulunmuş ve günümüz hukukunu geliştirmek adına bazı teklifler sunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Gaiplik, Hükmen Ölüm, Gaip, Mefkud, Türk Medenî Hukuku, İslam Hukuku, Mukayeseli Hukuk.

Abstract:
There is an uncertainty over the legal status of missing persons, whether they are alive or dead. In order to eliminate this uncertainty and to balance the rights and interests of both the disappeared and those who have legal relationship with the disappeared, legal systems have provided various solutions. In this study, the criteria developed in Turkish civil law and Islamic law systems and the decision and the results of the court's decision of declaration of disappearance (by default of death) on the missing person were examined and compared. In the first part of this thesis, which is a principally study of micro comparative law, the concepts of person, personality and termination of personality in Turkish civil law and Islamic law systems are examined comparatively. In the second and third chapters of the study, the institution of the disappearance were examined separately in Turkish civil law and Islamic law systems, but a comparison basis was established owing to the followed common title procedure. In the fourth and last chapter, some similarities and differences have been determined by comparing the regulations of Turkish civil law and Islamic law systems relating to the institution of the disappearance. Through this study, which is described as a "dogmatic practical comparative law", in terms of content, it was possible to look at Turkish civil law critically and some proposals were offered in order to improve today's law.

Key Words: Disappearance, By default of death, Disappeared, Lost, Turkish Civil Law, Islamic Law, Comparative Law.