Afganistan`da kadının sosyal statüsü ve din eğitimi
The Social status and religious education of women in Afganistan
Yazar: ALİYE YILMAZ
Danışman: DOÇ.DR. RAMAZAN BUYRUKÇU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
vÖZETAFGANİSTAN'DA KADININSOSYAL STATÜSÜ VE DİN EĞİTİMİAliye YILMAZSüleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler EnstitüsüFelsefe ve Din Bilimleri Anabilim DalıYüksek Lisan Tezi, 143 Sayfa, Temmuz 2005Danışman : Doç. Dr. Ramazan BUYRUKÇUBu tezin amacı, günümüz Afganistan, Türk ve hatta dünya kamuoyunda tartışılan konulararasında yer alan, Afganistan eğitim sisteminin oluşum ve gelişiminde kadının yeri ve konumukonusunu farklı açılardan ele almaktır. Çalışmanın temel çıkış noktası, Taliban döneminde kadınların,dünya kamuoyuna yansıyan görüntüleridir. Araştırmada Taliban dönemi ile birlikte Taliban öncesi veTaliban sonrası kadının statüsü ve eğitimi elde edilebilen bilgi ve belgeler çerçevesindeincelenmektedir. Şüphesiz bu konuyu doğru ve sağlıklı tahlil edebilmek için öncelikle Afganistan'ınsosyo-ekonomik, politik ve eğitim sisteminin açıklanması gerekmektedir.Araştırmada, hem Afganistan ve Türkiye'de yazılan çeşitli kaynaklardan yararlanılmış hemde daha objektif değerlendirmelere katkı sağlayacağı düşüncesiyle Afgan kadınlarının hayatı vefaaliyet alanları yakından gözlenmiştir. Bu araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır:Afganistan'da, kültürel motiflere dayanan dinû anlayış ve uzun süren savaşlar sırasındagelişen sosyo-politik olaylar, kadının sosyal hayata aktif katılımını kısıtlamıştır.Geleneksel tutumlarla Afgan kadını, ekonomik ve siyasû haklarla birlikte eğitim haklarındanda mahrum bırakılmıştır. Geleneksel eğitim anlayışıyla yorumlanan dinû kaynaklar, kadınlarüzerindeki erkek egemenliğinin günümüze kadar devam etmesine neden olmuştur. İhtiyaca cevapverecek nicelik ve nitelikte din eğitimi müesseselerinin gelişmemiş olması, kadınların yanlış ve eksikdinû bilgiler edinmelerine sebep olmuştur.Taliban döneminde adeta ikinci sınıf insan gibi muamele edilen Afgan kadını, dünyakamuoyunun dikkatini üzerine çekmiştir. Taliban sonrası dünya kadınlarının desteği ve yeni AfganHükümeti'nin kadınlar hakkındaki olumlu tutumu, Afgan kadınının kısmen de olsa bir takım haklarelde etmesini sağlamıştır.Sonuç olarak, siyasû, sosyal, kültürel, ekonomik alanlardaki değişim ve gelişim sonucu,Birleşmiş Milletler ve UNICEF'in de büyük yardımlarıyla kadınların eğitimi konusunda hızlı veolumlu atılımlar başlatılmıştır. Din eğitimi ve öğretimi alanına da yayılması beklenen bu girişim, kısasürede Afgan kadınlarının sosyal statüsünü ve eğitim düzeyini değiştirecektir.Anahtar Kelimeler: Afganistan, Kadın, Afganistan'da Kadının Sosyal Statüsü,Afganistan'da Eğitim, Afganistan'da Din Eğitimi.

Abstract:
viABSTRACTTHE SOCIAL STATUS AND RELIGIOUS EDUCATION OF WOMEN INAFGHANISTANAliye YılmazSuleyman Demirel University, Institute of Social SciencesDepartment of Philosophy and Religious of SciencesMaster Thesis, 143 Pages, July 2005Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Ramazan BUYRUKÇUThe aim of this thesis is to deal with the subject of the situation and position of the woman information and development of education system of Afghanistan which takes place among the subjectsthat are discussed in today?s Afghanistan, Turkey and even world public opinion from differentaspects. The actual source of this research is the frames that are reflected to world public opinion ofwomen during Taliban?s period. In the research, the status and education of women before after andduring the period of Taliban are studied within the framework of information and documents that canbe obtained. Doubtless, to analyze this subject accurately and properly, firstly the socio-economic,political and education system of Afghanistan need to be explained.In this research, the lives and activities of Afghan women have been observed in order tocontribute to the more objective evaluations and the written sources found both in Turkey andAfghanistan, are benefited. The outcomes of this research are as follows:The socio-politic occurrences during the long lasting wars and the cultural motives which arebased on religious perceptions have restricted the active participation of women in social life inAfghanistan.Along the traditional attitudes, Afghan woman are deprived of educational rights togetherwith their economic and politic ones. The religious sources that are commented within traditionaleducational understanding lead to continue the dominance of men upon women until present. Therebeing no developed religious education institutions that can meet the quantity and qualityrequirements caused women to get wrong and inadequate religious information.Afghan woman that are treated like second class person attracted the attention of worldpublic opinion in Taliban?s Period. World women?s support and positive manner about women of newAfghan government provided Afghan woman to get particular rights after Taliban Period.In conclusion, as the result of political, social, cultural and economic development andalteration and with the important helps of UNICEF and United Nations, fast and positive progresseshave been started about the education of women in Afghanistan. These initiatives that are alsoexpected to be spread in the religious education and instruction, will change the social status andeducational level of Afghan woman in short time.Key Words: Afghanistan, woman, Social status of women in Afghanistan, education inAfghanistan, religious education in Afghanistan.