Kırsal ve kentsel alanda yaşayan bireylerin deri kanseri ve güneşten korunmaya yönelik bilgilerinin karşılaştırılması
Comparison of the skin cancer and sun protection knowledge level of individuals living in rural and urban areas
Yazar: ELİF ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. AYNUR UYSAL TORAMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Deri hastalıkları = Skin diseases ; Deri neoplazmları = Skin neoplasms ; Güneş = Solar ; Güneş radyasyonu = Solar radiation ; Güneş ışığı = Sunlight ; Halk sağlığı = Public health ; Kentsel alanlar = Urban areas ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Taşra = Provinces ; Ultraviyole ışınlar = Ultraviolet rays

Özet:
Kanser türleri içerisinde deri kanseri, dünyada ve ülkemizdeki artan insidansı ile dikkat çekmektedir. Bu çalışma, kırsal ve kentsel alanlarda yaşayan bireylerin deri kanseri ve güneşten korunmaya yönelik bilgilerinin karşılaştırılması amacı ile yapılmıştır. Araştırma, Aydın ili Kuşadası İlçesi'nin Kirazlı Köyü'nde (kırsal bölge) ve Türkmen Mahallesi'nde (kentsel bölge) yürütülmüştür. 
Karşılaştırmalı tanımlayıcı tasarımdaki araştırmanın örneklemini 384 kişi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri 15 Ağustos-30 Eylül 2019 tarihleri arasında yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Araştırmalar Etik Kurulu'ndan ve Aydın Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü'nden yazılı izinler alınmıştır. 
Bireylerin sosyodemografik özelliklerini ve deri kanseri risk faktörlerini belirlemeye yönelik Birey Tanıtım Formu kullanılmıştır. Bireylerin deri kanseri ve güneşten korunma bilgi düzeyleri Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği (DKGSBÖ) ile değerlendirilmiştir. Araştırmada değerlendirilmesi hedeflenen bağımlı değişken, bireylerin Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği bilgi puanları; bağımsız değişkeni ise bireylerin kırsal ya da kentsel bölgede yaşama durumudur.
Deri kanseri ve güneş bilgileri değerlendirilmesinde, sayı, yüzde, standart hata, standart sapma, ortanca değer gibi tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. Verilerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilks testleri ile değerlendirilmiş ve normal dağılım göstermediği belirlenmiştir. Bu nedenle, kırsal ve kentsel alanda yaşayan bireylerin ölçek puanları karşılaştırılmasında parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırmada hipotez testleri α = 0,05 önem düzeyine göre değerlendirilmiştir.
Yapılan çalışmanın sonucunda kırsal alanda yaşayan bireylerin yaş ortalaması 44.11±15.10 ve kentsel alanda yaşayan bireylerin yaş ortalaması 41.14±12.72'dir. Kırsal alanda yaşayan bireylerin sadece %4,7'si üniversite mezunu iken  kentsel alanda yaşayan bireylerin %44,3'ü üniversite mezunudur ve okur yazar olmayan birey yoktur. Çalışmamızda kırsal alanda çalışan bireylerin yaklaşık dörtte üçünü (%70,9) çiftçiler oluştururken, kentsel alanda yaşayan bireylerin %84'ünü  memur ve işçiler oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan bireylerin bahar ve yaz aylarında güneşe maruziyetleri, kırsal kesimde yaşayan bireylerin günlük 6,38±3,24 saat iken kentsel kesimde yaşayan bireylerin günlük 3,61±2,46 saat olduğu saptanmıştır. 
Yapılan çalışmada Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği 25 madde ile değerlendirilmiş ve bu değerlendirme sonucunda  kırsal alanda yaşayan bireylerin ölçek puanı ortanca değeri 12,5 ve kentsel alanda yaşayan bireylerin ölçek puanı ortanca değeri 15 olarak saptanmıştır. Kırsal ve kentsel alanda yaşayan bireylerin Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği puanları arasında istatiksel olarak ileri derecede anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır (U=9419,5, p <0.01).
Bu çalışmanın sonucunda kentsel alanda yaşayan bireylerin kırsal alanda yaşayanlara kıyasla deri kanseri ve güneş bilgisinin daha fazla olduğu açıktır. Gelecekteki benzer çalışmaların artmasıyla daha büyük örneklem grubu ve farklı coğrafi bölgelerde tekrarı ile deri kanseri risk faktörlerine uygun riskli grupların saptanması ve gelecek stratejilerin bu yönde planlanması önerilmektedir.

Abstract:
Among all cancer types, the skin cancer attracts attention with its growing incidence in our country and throughout the world. This study was conducted to compare the skin cancer and sun protection knowledge level of the people living in rural and urban areas. The study was carried out in Kirazlı village (rural area) and Türkmen district (urban area) in Kuşadası County of the town, Aydın.
The sample group of this comparative definitive study consisted of 384 people. The research data was collected face to face between the dates of August 15, 2019 and September 30, 2019. Written permissions were obtained from Medical Research Ethics Committee Ege University Faculty of Medicine and Aydın Governorship Local Health Authorityto perform this study.
The Individual Identification Form, which was used to determine the socio-demographic properties and the skin cancer risk factors of individuals. Individual's skin cancer and sun protection knowledge levels were evaluated with Skin Cancer and Sun Knowledge Scale. While the dependent variable aimed to be evaluated in this study was individuals' knowledge degree of Skin Cancer and Sun Knowledge Scale, the independent variable was taken as the state of living of individuals whether in rural or urban areas.
Descriptive statistics such as number, percentage, standard error, standard deviation, and median value were used in the evaluation of skin cancer and sun knowladge. The data was evaluated by the Shapiro Wilks tests to see if they showed a normal distribution pattern and found out that they weren't. Therefore, Mann Whitney U test, which is not parametric test was used in the comparison of scale points of individuals living in rural and urban areas. Hypothesis tests were evaluated with α=0.05 statistical significance in the study.
The average age of individuals in this study were 44.11±15.10 for rural areas and 41.14±12.72 for urban areas. Only %4.7 of individuals living in rural areas had a university degree, while this ratio reached to %44.3 for individuals living in urban areas with no illiteracy. In the study, while almost three-quarter (%70.9) of individuals working in rural areas were farmers, %84 of individuals working in urban areas were officers and laborers. During the spring and summer months, individuals' exposure time to the sun was detected as 6,38±3,24 hours per day for rural areas and 3,61±2,46 hours per day for urban areas in this study.
In the study, Skin Cancer and Sun Knowledge Scale was evaluated in 25 items, and the median values were 12.5 for the people living in rural areas and 15 for the people living in urban areas. It was found that statistically there was a strong meaningful difference between Skin Cancer and Sun Knowledge Scale of the people living in rural and urban areas (U=9419,5; p <0.01).
This study concludes that individuals from urban populations were more knowledgeable than the ones from rural populations in the field of skin cancer and the sun protection behavior. As the future studies are developed for the greater number of sample groups with repetitions in wide range of geographical areas, it is recommended to plan upcoming strategies such a way to detect risk groups related to the proper risk factors of skin cancer.