Rekabet stratejilerinin demiryollarındaki uygulamaları: Serbestleşme sürecindeki Türkiye için durum analizi ve öneriler
Competitive strategy practices for the railway industry: A case study research and suggestions for Turkey
Yazar: MELTEM YAVUZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. A. ÖZGÜR KARAGÜLLE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ulaştırma ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Demir yolları = Railways ; Demir yolu taşımacılığı = Railway transportation ; Demir yolu taşımacılığı = Railway transportation ; Rekabet = Competition ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; Stratejik yönetim = Strategic management

Özet:
Bir ülke ekonomisine büyük katkısı olan ulaştırma sektörü, bir yandan Dünya'da diğer yandan Türkiye'de küreselleşmenin etkisiyle önemli gelişmeler kaydetmektedir. Bu gelişmelerden en önemlileri ulaştırma sektöründe adım adım gerçekleşen serbestleşme faaliyetleridir. Karayolu ve havayolu taşımacılığının ardından demiryolu taşımacılığında da serbestleşme faaliyetlerinin gerçekleştiğini ve bu taşıma türlerinin kendi içerisinde olduğu kadar türler arasında da çeşitli rekabet stratejileri ile rekabet ettiklerini söylemek mümkündür. Türkiye'de demiryollarında serbestleşme faaliyetleri Avrupa Birliği uyum sürecinde son 10 yılda hız kazanmıştır. Ancak, bu serbestleşme sadece vagon işletmeciliği ile sınırlı kalmaktadır. Planlanan projelerin ve hazırlanan taslak kanunların yasalaşarak hayata geçmesi ile Türk demiryolu taşımacılığı sektörüne tren işletmecileri hatta gerekli koşullar sağlanırsa gelecek yıllarda altyapı işletmecileri giriş yaparak demiryolu taşımacılığı sektöründe tam anlamıyla serbestleşme gerçekleşmiş olacaktır. Bu yüksek lisans tezinde geliştirilen araştırma modelinin uygulamaya konulmasıyla uluslararası örnekler ile Türkiye'nin izlediği stratejiler incelenip kıyaslama yapılarak serbestleşme sürecindeki Türkiye için durum analizi yapılarak önerilerde bulunulmuştur. Tezin ana konusunu demiryolları ve rekabet stratejileri oluşturmaktadır. Ülkemizde demiryolları ile yapılan çalışmalar genellikle demiryollarının politik, ekonomik ve tarihsel gelişimi ile ilgili incelemeleri içermektedir. Bu açıdan bakıldığında bu çalışma demiryolu taşımacılığı literatürünün stratejik yönetim bakış açısıyla incelenmesinden dolayı fark yaratmaktadır.

Anahtar Sözcükler: demiryolları, demiryolu taşımacılığı, stratejik yönetim, rekabet, rekabet stratejileri

Abstract:
The transportation industry, which provides considerable contributions to economy of a country, has made remarkable progresses both in Turkey and the World, due to the influence of globalization. In parallel to this, liberalization activities can be considered among the most important developments that occurred in the transportation industry. Liberalization was achieved in the railway industry as well as road and air transportation industries and different competitive strategies were adopted by the firms not only to compete in a single transportation industry but also to compete in other transportation industries. Liberalization activities in railway transportation in Turkey have picked up speed within the last 10 years during the EU harmonization process. However, liberalization is only limited with railway car operating. Upon putting into practice the planned projects and enactment of the draft law, both the train operators and even the infrastructure operators, if the essential conditions are satisfied in the coming years, enter the industry, the liberalization in the railway industry will completely take place. Research model of this study have presented by benchmarking international practices with Turkey's competition strategies after liberalization and several suggestions have been made through a case study research for Turkey. Railway transportation related studies were especially conducted within the context of political, economic and historical developments in Turkey. Hence, this study differs from previous researches that were carried out in the area by offering a study that investigates the railway industry in a more strategic context.

Keywords: railways, railway transportation, strategic management, competition, competitive strategies