Allojenik hematopoetik kök hücre nakli yapılan çocuklarda nakil sonrası eritrosit ve trombosit transfüzyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of post-transplant erythrocyte and platelet transfusions in allogeneic hematopoietic stem cell transplanted children
Yazar: NAZ GÜÇLÜ
Danışman: PROF. DR. SUAR ÇAKI KILIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Hematopoetik kök hücre nakli (HKHN), çocuklarda malign ve malign olmayan hematolojik hastalıklar (kemik iliği yetersizliği, hemoglobinopati gibi), genetik ve metabolik hastalıklar, immün yetmezlikler, otoimmün hastalıklarda bazen tek tedavi seçeneği bazen de tedavi protokolünün parçası olarak kullanılmaktadır. Allojenik HKHN hastalarının transfüzyon ihtiyaçlarına dair veriler kısıtlıdır ve bu veriler transfüzyon destek ihtiyacının arttığı ve uzadığı durumlar hakkındaki bilgiler, hasta yönetimi ve transfüzyon politikalarının geliştirilmesi açısından değerlidir. Çalışamızın amacı pediatrik allo-HKHN alıcılarında transfüzyon desteği hakkında niceliksel veri sağlamak ve artan transfüzyon yükü ve uzamış transfüzyon bağımlılığı ile ilişkilendirilen hasta veya transplantasyonla ilgili faktörleri belirlemektir. 

Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Kemik İliği Nakli Merkezinde, Mart 2019 ile Aralık 2022 tarihleri arasında allojenik HKHN yapılan 0- 18 yaş aralığında 60 hasta dahil edildi. Veriler retrospektik olarak değerlendirildi. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı.

Bulgular: Bu çalışma Mart 2019-Aralık 2022 tarihleri arasında HKHN yapılan 21(%35)'i kız 39(%65)'u erkek olmak üzere 60 hasta üzerinden oluşturuldu. Hastaların yaşları, 2 ila 206 ay arasında değişmekte olup ortalama değer 75,5 ay olarak görüldü. Yapılan analizlerde nakil öncesi ES transfüzyon sayısı ile yaş arasında anlamlı bir ilişki olduğu görüldü (p=.001). Benzer şekilde nakil öncesi transfüze edilen TS sayısı ile yaş arasında da anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p<.05). Buna göre yaş arttıkça nakil öncesi yapılan transfüzyon sayısı da artmaktadır. Malign hastalık tanısı olan hastaların, non-malign tanısı olan hastalara göre, nakil öncesinde transfüze edilen ES (p=.05) ve TS (p<.001) miktarının daha yüksek olduğu görüldü. Nakil sonrası 0-30. günler arasındaki ES ve TS transfüzyonunun, hastanın yaşı ile pozitif bir ilişkide olduğu (p<.05), 31-100. Günler aralığında bu pozitif ilişkinin ES transfüzyonu için kaybolduğu ancak TS transfüzyonu için devam ettiği görüldü. (p<.05) Non-malign hastalık tiplerine göre nakil sonrası 0-30.günler arasında transfüze edilen ES ve TS miktarında farklılıklar olduğu saptandı (p<.05). Yapılan ikili karşılaştırmalar sonucunda; immun yetmezlik tanısı olan hastalara hemoglobinopati tanılı hastalara göre nakil sonrası 0-30. Günler arasında daha az TS transfüzyonu yapıldığı (p=.028) ve hemoglobinopati tanılı hastalara nakil sonrası 0-30.gün arasında transfüze edilen ES miktarının immun yetmezliği olan hastalara kıyasla daha fazla olduğu saptandı (p=.032). Uygulanan hazırlık rejimleri incelendiğinde 49 (%81,7) hastaya MA, 6 (%10) hastaya NMA hazırlık rejimi uygulandığı görüldü. Geriye kalan 5 (%8,3) hastaya ise hiçbir hazırlık rejimi uygulanmadığı belirlendi. Yapılan istatistiksel analizler ile hazırlık rejimi uygulanma durumu ile nakil sonrası 0-30. gün aralığında hastalara transfüze edilen TS miktarı arasında anlamlı bir farklılık bulundu.(p<.05) Farklılığın tespiti için yapılan ikili karşılaştırmalarda MA hazırlık rejimi verilen hastaların hazırlık rejimi uygulanmayan ve NMA hazırlık rejimi uygulanan hastalara kıyasla nakil sonrası 0-30. günde daha fazla TS transfüzyonu aldığı görüldü. Benzer şekilde NMA hazırlık rejimi uygulanan hastaların nakil sonrası 0-30.günler arasında aldığı TS transfüzyonunun hazırlık rejimi uygulanmayan hastalara göre daha fazla olduğu görüldü. Nakil sonrası 31-100. Günler arası TS transfüzyonunun miktarının ise hazırlık rejimine göre değişkenlik göstermediği belirlendi . Nakil sonrası transfüze edilen ES miktarının ise uygulanan hazırlık rejiminden etkilenmediği görüldü.İmmunsupresif tedavi kullanımı ile transfüzyon ilişkisi incelendiğinde; nakil sonrası 0-30.gün ve 31-100. gün arasında transfüze edilen ES miktarının, immunsupresif verilip verilmeme durumundan bağımsız olduğu gösterildi. Nakil sonrası 0-30. Günler arasında transfüze edilen TS miktarının ise immunsupresif kullanılan hastalarda daha fazla olduğu gösterildi.(p=.001) Nakil sonrası 31-100 gün arasında TS transfüzyonu ile immunsupresif kullanımı arasında istatistiksel ilişki saptanmadı.Trombosit engrafman zamanı 21 günden fazla olan hastaların, engraftman zamanı 21 günden kısa olan hastalara kıyasla nakil sonrası 0-30.günde daha fazla TS transfüzyonu aldığı (p<.001) ancak bu durumun 30-100. gün arasındaki TS transfüzyon miktarına yansımadığı görüldü. Ayrıca hastalar arasında trombosit engrafmanı 21 günden önce ve sonra olanlar karşılaştırıldığında nakil sonrasındaki 0-30. Günde transfüze edilen ES miktarı arasında anlamlı bir farklılık olduğu bulundu. (p=.001) Buna göre trombosit engrafman süresi 21 günden fazla olan hastalara diğerlerine oranla nakil sonrası 0-30. günde daha fazla ES transfüze edildiği anlaşıldı. Nakil sonrası 30-100. gün arası transfüze edilen ES miktarı ile trombosit engrafman zamanı arasında ise anlamlı bir ilişki görülmedi. Tam kimerik olan 46 (%82,1) hasta, karışık kimerik olan 10(%17,9) hasta olduğu belirlendi. İstatistiksel çalışmalar sonucunda hastalara nakil sonrası 0-30. gün ve 31-100. gün arasında transfüze edilen ES miktarının kimerizme göre değişkenlik göstermediği belirlendi. Karışık kimerik hastalara, tam kimerik hastalara kıyasla nakil sonrası 0-30. günler içerisinde daha az TS transfüzyonu yapıldığı belirlendi. (p<.05) Nakil sonrası 31-100. gün arası TS transfüzyon miktarlarına bakıldığında ise karışık kimerik ve tam kimerik hastalar arasında farklılık olmadığı görüldü.

Sonuç: Çalışmamızda allojenik hematopoetik kök hücre nakli (HKHN) yapılmış çocuk hastalarda nakil sonrası transfüzyon ihtiyacını belirlemek için incelenen faktörler arasından yaş, prognoz, nakil öncesi transfüzyonlar, trombosit engrafman zamanı, kimerizm durumu, hazırlık rejimi uygulanma durumu ve hastalık tanısının literatüre uyumlu olarak transfüzyon ihtiyacına etkisi olduğu belirlenmiştir.

Anahtar kelimeler: ''Hematopoetik kök hücre (HKHN) nakli'',''Eritrosit süspansiyonu'', "Trombosit süspansiyonu ''

Abstract:
Introduction and Purpose: Hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) is used in children for malignant and non-malignant hematologic diseases (such as bone marrow failure, hemoglobinopathy), genetic and metabolic diseases, immunodeficiencies, and autoimmune diseases, sometimes as the only treatment option and sometimes as part of the treatment protocol. Data on the transfusion needs of allogeneic HSCT patients are limited, and this data on situations where transfusion support needs increase and prolong are valuable for patient management and the development of transfusion policies. The aim of our study is to provide quantitative data on transfusion support in pediatric allo-HSCT recipients and to identify patient or transplantation-related factors associated with increased transfusion burden and prolonged transfusion dependency. 

Materials and Methods: In this study, 60 patients aged 0-18 who underwent allogeneic HSCT at Ümraniye Training and Research Hospital, Health Sciences University, between March 2019 and December 2022 were included. The data were retrospectively evaluated. IBM SPSS Statistics 22 (IBM SPSS, Turkey) was used for statistical analysis of the findings obtained in the study.

Findings: This study was conducted on 60 patients, 21 (35%) females and 39 (65%) males, who underwent HSCT between March 2019 and December 2022. The age of the patients varied from 2 to 206 months, with an average of 75.5 months. Analyses showed a significant relationship between the number of pre-transplant RBC transfusions and age (p=.001). Similarly, a significant relationship was found between the number of pre-transplant platelet transfusions and age (p<.05). Accordingly, the number of transfusions before transplantation increases with age. Patients with a malignant disease diagnosis had higher amounts of pre-transplant RBCs (p=.05) and platelets (p<.001) compared to patients with non-malignant diagnoses. A positive correlation was observed between the age of the patients and RBC and platelet transfusions in the first 0-30 days post-transplant (p<.05), but this positive correlation was lost for RBC transfusions in the 31-100 day period, while it continued for platelet transfusions (p<.05). Differences were found in the amounts of RBC and platelet transfusions in the first 0-30 days post-transplant according to non-malignant disease types (p<.05). In pairwise comparisons, it was found that patients with immunodeficiency were transfused with fewer platelets in the first 0-30 days post-transplant compared to patients with hemoglobinopathy (p=.028) and that patients with hemoglobinopathy were transfused with more RBCs in the same period compared to patients with immunodeficiency (p=.032). When the conditioning regimens were examined, it was seen that 49 (81.7%) patients received myeloablative (MA), 6 (10%) patients received non-myeloablative (NMA) conditioning, and 5 (8.3%) patients did not receive any conditioning regimen. Statistical analyses showed a significant difference in the amount of platelet transfusions in the first 0-30 days post-transplant according to the conditioning regimen applied (p<.05). In pairwise comparisons, it was observed that patients who received MA conditioning received more platelet transfusions in the first 0-30 days post-transplant compared to patients who did not receive conditioning and those who received NMA conditioning. Similarly, patients who received NMA conditioning were transfused with more platelets in the first 0-30 days compared to those who did not receive any conditioning. The amount of platelet transfusions in the 31-100 day period post-transplant did not vary according to the conditioning regimen. The amount of RBC transfusions post-transplant was not affected by the conditioning regimen applied. When the relationship between immunosuppressive therapy and transfusion was examined, it was shown that the amount of RBC transfusions in the first 0-30 and 31-100 days post-transplant was independent of whether immunosuppressive therapy was given or not. It was shown that the amount of platelet transfusions in the first 0-30 days post-transplant was higher in patients who received immunosuppressive therapy (p=.001). No statistical relationship was found between platelet transfusions in the 31-100 days post-transplant and the use of immunosuppressive therapy. Patients with a platelet engraftment time of more than 21 days received more platelet transfusions in the first 0-30 days post-transplant compared to those with a platelet engraftment time of less than 21 days (p<.001), but this did not reflect in the amount of platelet transfusions in the 30-100 day period. It was also found that there was a significant difference in the amount of RBC transfusions in the first 0-30 days post-transplant between patients with platelet engraftment before and after 21 days (p=.001). Accordingly, patients with a platelet engraftment time of more than 21 days received more RBC transfusions in the first 0-30 days post-transplant. There was no significant 
relationship between the amount of RBC transfusions in the 30-100 day period and platelet engraftment time. There were 46 (82.1%) full chimeric patients and 10 (17.9%) mixed chimeric patients. Statistical studies determined that the amount of RBC transfusions in the first 0-30 and 31-100 days post-transplant did not vary according to chimerism. It was determined that mixed chimeric patients received fewer platelet transfusions in the first 0-30 days compared to full chimeric patients (p<.05). When looking at the amount of platelet transfusions in the 31-100 days post-transplant, there was no difference between mixed chimeric and full chimeric patients.

Conclusion: Our study has determined that among the factors examined to determine the need for transfusion post-allogeneic hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) in pediatric patients, age, prognosis, pre-transplant transfusions, platelet engraftment time, chimerism status, conditioning regimen applied, and disease diagnosis are consistent with the literature in terms of their effect on transfusion needs.

Keywords: ''Hematopoietic stem cell (HSCT) transplantation'', ''Erythrocyte suspension'', ''Platelet suspension''