İhsaiyat Mecmuası yıllıklarına göre Diyarbakır vilayeti eğitim istatistikleri (1923-1927)
Education statistics of Diyarbakır province according to İhsaiyat Mecmuası years (1923-1927)
Yazar: ECE GÜL MAHMAT KARANFİL
Danışman: DOÇ. DR. TEKİN İDEM
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Milli bilincin temel faktörü olan tarih, toplumların geçmişleri ile bugününü birbirine bağlama işlevini yerine getirmektedir. Geçmişten bugüne biriken tecrübelerin aktarılmasında en önemli hususlardan biri kayıt altına alınmasıdır. Kayda alınan tarih, dönemlerine ve uzmanlarına göre farklı başlıklar altında incelenmektedir. Bu başlıklardan bir tanesi olan "Eğitim Tarihi" aynı şekilde var olduğu dönemden bugüne dek uzmanlar tarafından araştırılmakta ve bu araştırmalar ışığında yorumlanmaktadır. Eğitim Tarihi genel bir başlık olması ile beraber, alt başlık olarak tarafımızca "Türk Eğitim Tarihi" mikro başlığı altında incelenerek, araştırılmakta ve elde edilen bilgiler baz alınarak yorumlanmaktadır.
Cumhuriyet'in ilk yıllarında eğitim reformlarının sonuçları Diyarbakır vilayetinde ve kazalarında nasıl uygulandığı bu çalışmanın temel araştırma sorularını oluşturmaktadır. Diyarbakır vilayeti ve kazalarının mevcut sosyo-kültürel yapısını göz önünde bulundurularak, eğitim reformlarına vermiş oldukları dönütler istatiksel açıdan tablo şeklinde detaylandırılmaktadır. Çalışmada, Cumhuriyet Dönemi arşiv belgeleri, resmi istatistiksel nicel veriler kullanılarak, Cumhuriyetin ilk yıllarında Diyarbakır vilayetinde ve kazalarında eğitim istatistiklerine dair kapsamlı bir bakış açısı sunulmuştur.
Bu tez çalışması ile beraber, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra Diyarbakır vilayetinde 1923-1927 yılları arasında ihsaiyat mecmuasına göre eğitim alanında gerçekleşen gelişmeleri, okullaşma istatistiklerini, öğretmen sayısını, öğrenci sayısını ve eğitim öğretim alanındaki diğer önemli parametreleri incelemektedir.

Anahtar Kelimeler: Eğitim, Maarif Vekâleti, İhsaiyat Mecmuası, Diyarbakır.

Abstract:
History, as a fundamental factor of national consciousness, serves the function of connecting the past and present of societies. One of the most crucial aspects of transmitting accumulated experiences from the past to the present is the documentation of these experiences. Recorded history is examined under various categories depending on its era and the expertise of its scholars. One such category, "History of Education," has been studied and interpreted by experts from its inception to the present day. While the History of Education constitutes a broad category, this study focuses specifically on a subfield: the "History of Turkish Education." The subject is analyzed and interpreted based on the findings obtained.
This study primarily investigates how the outcomes of educational reforms during the early years of the Republic were implemented in the province of Diyarbakır and its districts. Taking into account the existing socio-cultural structure of Diyarbakır and its districts, the study provides a detailed statistical representation of their responses to these educational reforms. Using archival documents from the Republican era and official quantitative statistical data, the research offers a comprehensive perspective on educational statistics in Diyarbakır province and its districts during the early years of the Republic.
This thesis examines the developments in education, including school enrollment statistics, the number of teachers, the number of students, and other significant parameters in the field of education in Diyarbakır province between 1923 and 1927, based on data from the Ihsaiyat Mecmuası (Statistical Journal).

Keywords: Education, Maarif Vekâleti, İhsaiyat Magazine, Diyarbakır.