Cumhuriyet Savcısının delil değerlendirme yetkisi
Public Prosecutor's authority to assess the evidence
Yazar: MUHAMMED EŞME
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ÜLKER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cumhuriyet savcılığı = Public prosecutor's office ; Delil = Evidence ; Değerlendirme = Evaluation ; Savcılar = Public prosecutors ; Soruşturma = Investigation ; Takdir yetkisi = Discretionary power ; Türkiye Cumhuriyeti Savcılığı = Office of the Director of Public Prosecutions Türkiye ; Şüphe = Suspicion

Özet:
Ceza muhakemesinde soruşturma evresinin amiri niteliğindeki Cumhuriyet savcısının delilleri değerlendirme yetkisinin bulunup bulunmadığı konusu pek çok yönden doktrinde tartışma konusudur. Yazarların çoğu savcının belirli sınırlar içerisinde delilleri değerlendirme yetkisinin olduğunu kabul etse de, bir kısım yazarlar savcının değerlendirme yetkisini kabul etmemektedir. Aynı şekilde Yargıtay da pek çok kararında değerlendirme yetkisinin Cumhuriyet savcısında değil hâkimde olduğunu, bu nedenle savcının delil değerlendirmeden dosyayı mahkemeye göndererek değerlendirme işini mahkemeye bırakması gerektiğini belirtirken; pek çok kararında da tam tersine savcının delil değerlendirebileceğini belirtmiştir. Yargıtay'ın kararları incelendiğinde, son dönemlerde Yargıtay'ın görüşünün savcının delil değerlendirme yetkisi olduğu yönünde ağırlık bastığı söylenebilir.
Kanuni birçok düzenlemeden savcının delilleri değerlendirme yetkisinin olduğuna dair çıkarımda bulunulabilir. Ceza Muhakemesi Kanunu(CMK)'nun 170. maddesi gereğince, savcı suç şüphesi altındaki kişinin hakkında dava açılabilmesi için yeterli şüphenin bulunup bulunmadığını takdir etme yetkisine sahiptir. Savcı, suçun tüm unsurları açısından yeterli şüphenin bulunup bulunmadığı noktasında değerlendirme yapar. Ayrıca CMK'nun 171. maddesine göre savcı, eylem suç olsa bile kişisel cezasızlık sebebi varsa yahut cezayı kaldıran şahsi sebepler bulunuyorsa iddianame düzenlemeyecektir. Aynı maddeye göre savcının, bazı şartları sağlayan suçlarda dava açıp açmama noktasında takdir yetkisi de bulunmaktadır. 
Savcının delilleri değerlendirme ve takdir yetkisi bulunsa da, bu yetkinin de bir sınırının olması; CMK'nda hâkime verilen rolün geçersiz kalmaması açısından aklın zorunlu bir sonucudur. Savcı ceza muhakemesindeki tüm süjelerin amacında olduğu gibi, amacının hukukun çizdiği sınırlar içerisinde maddi gerçeğe ulaşmak olduğunu unutmamalıdır. Savcı, hâkimin görev alanına girmemeli ancak kendisini de yalnızca delil toplayıp bunları hiçbir değerlendirmeye tabi tutmadan mahkemeye sevk eden, adeta teknisyen gibi bir görevli haline de dönüştürmemelidir.

Abstract:
In the doctrine it is a matter of debate as to whether the Public Prosecutor, acting with the capacity of the Supervisor the investigation stage of the Criminal Procedure, is entitled the authority to assess the evidence or not in terms of various aspects. Although most of the authors accept that the Public Prosecutor has the authority to assess the evidences within the scope of specific limits, some of them do not accept the Public Prosecutor's assessment authority. Alike, Supreme Court states in its various decisions that the assessment authority is not acquired by the Public Prosecutor but is entitled by the Judge and for this reason the Public Prosecutor should send the file to the Court without assessing the evidence and should leave the assessment phase to be conducted by the Court, however Supreme Court also states in its various decisions that the Public Prosecutor, on the contrary, is allowed to assess the evidence. When the Supreme Court's decision is examined, it can be said that; in recent times, Supreme Court's opinion seems to be supporting, generally, the view in which the Public Prosecutor is entitled to assess the evidence.
From various legal arrangements, it may be generalized that the Public Prosecutor has the authority to assess the evidences. In accordance with the article 170 of the Code of Criminal Procedure, Public Prosecutor is entitled the authority to assess whether satisfactory suspicion is available or not so as to be able to open a case for the person who is under the criminal suspicion. Public Prosecutor makes an assessment as to whether reasonable doubt exists or not in terms of the elements of crime. Besides, according to the article 171 of the Code of Criminal Procedure, Public Prosecutor shall not issue a bill of indictment in case of personal impunity reason even the action comprises a crime, or in case of personal reasons which remove the punishment. According to the same article, Prosecutor has discretionary power to open a case or not for some offenses which meet some specific conditions. 
Although the Public Prosecutor has evidence assessment and discretionary power, it is a logical conclusion that this power should have a limit so that the role vested to the Judge within the scope of the Code of Criminal Procedure should remain valid. Prosecutor should not forget that; alike in the purpose of all subjects in the criminal procedure his objective is to reach the material fact within the scope of the borders drawn by the law. Prosecutor should not intervene into the Judge's area of duty but should not convert himself into a person, almost like a technician, who only collect evidences and who send them to the court without making any assessment thereof.