Covıd-19 pandemisinin Türkiye'deki enflasyonist sürece yansımaları ile ilgili ekonometrik analiz
Econometric analysis of the reflection of the Covid-19 pandemic on the inflationist process in Turkey
Yazar: YASEMİN ALAZOĞLU COŞĞUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN METE
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Enflasyon = Inflation ; Nedensellik = Causality ; Nedensellik testleri = Causality test

Özet:
Enflasyon, fiyatlar genel seviyesindeki artışları ve bir bireyin satın alma gücündeki
düşüşleri yansıtmaktadır. Enflasyonun nelerden etkilendiği ekonomistlerce öngörülebilir
olsa dahi, ülkelerin ani değişimler yaşadığı; savaş, deprem, salgın gibi seyri bozarak,
sistemin işleyişine engel olarak öngörü yapılmasını engellemektedir. Bir pandemi, ülkenin
talep değişimlerini, arz kısıtlamalarını ve fiyat seviyelerini farklı yönlerde etkilemektedir.
Yakın tarihte yaşanan COVID-19 pandemisi de Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde,
enflasyon artışına sebep olmuştur. Ancak bu artışın sebebi COVID-19 pandemisi boyunca
yeterince açıklanamamıştır. Çalışmanın amacı, pandemi döneminde enflasyon artışının
başlıca sebeplerinden olan döviz kuru ve altın fiyatlarının, bu artışı ne yönlü etkilediğini
tespit etmektir. Bu amacı karşılamak için, 2020:01-2023:01 tarihlerini kapsayan pandemi
dönemi içerisinde tüketici fiyat endeksi, döviz kuru ve altın fiyatları değişkenlerinden veri
seti oluşturularak Johansen Eşbütünleşme Analizi yöntemiyle eşbütünleşme analizi
yapılmış ve değişkenler arasında eşbütünleşmenin mevcut olduğu tespit edilmiştir.
Ardından bu veri setine Granger Nedensellik Analizi yapılarak, enflasyonun
belirleyicilerinden olan Tüketici Fiyat Endeksinden (TÜFE), Altın Fiyatları ve Döviz Kuru
değişkenlerine doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma
bulgularında Döviz Kuru değişkeninden, Altın Fiyatları değişkenine tek yönlü bir
nedensellik ilişkisi olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Inflation reflects an increase in general price levels and a decrease in an individual's
purchasing power. Although economists can predict some of the factors that affect
inflation, sudden changes in a country's circumstances, such as wars, earthquakes, or
pandemics, can disrupt the functioning of the system and hinder accurate forecasting. A
pandemic affects a country's demand fluctuations, supply constraints, and price levels in
various ways. The recent COVID-19 pandemic has resulted in inflation in developing
countries such as Turkey. However, the cause of this increase has not been sufficiently
explained during the pandemic. The objective of this study is to determine how exchange
rates and gold prices, which are the main causes of inflation during the pandemic period,
have influenced this increase. To achieve this goal, the consumer price index during the
pandemic period covering 2020:01-2023:01 will be examined. A data set was created using
variables for exchange rates and gold prices, and a co-integration analysis was conducted
using the Johansen method. The presence of co-integration among the variables was
detected. Subsequently, a Granger causality analysis was performed on this data set to
identify a unidirectional causal relationship between the Consumer Price Index, which is a
determinant of inflation, and the variables of Gold Prices and Exchange Rates.
Additionally, the study findings have concluded a one-way causality relationship from the
exchange rate variable to the gold prices variable.