Beden eğitimi öğretmenlerinde örgütsel iklim ve örgütsel stres ilişkisinde liderlik tarzlarının aracı rolü
Instrumental role of leadership styles in the relationship of organizational climate and organizational stress in physical education teachers
Yazar: NECLA EZGİ MÜFTÜOĞLU
Danışman: PROF. DR. YUNUS YILDIRIM
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
ÖZET

BEDEN EĞİTİMİ ÖĞRETMENLERİNDE ÖRGÜTSEL İKLİM VE ÖRGÜTSEL STRES İLİŞKİSİNDE LİDERLİK TARZLARININ ARACI ROLÜ

Bu araştırmanın amacı, Adana İl Merkezinde 2020-2021 eğitim-öğretim yılında kamu okullarında görev yapan beden eğitimi öğretmenlerinin algılarına göre örgütsel iklim ve örgütsel stres ilişkisinde liderlik türlerinin aracılık rolünü tespit etmektir. Araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemi olup, ilişkisel tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma evreni, Adana İl Merkezinde bulunan Kamu İlkokulu, ortaokul ve liselerinde görev yapan beden eğitim öğretmenlerinden meydana gelmektedir. Çalışma evreninde bulunan tüm öğretmenlere araştırmacı tarafından ölçekler dağıtılmış ve ölçeklerin yazılı olarak cevaplanması istenmiştir. Öğretmenlerden geriye dönen ve eksiksiz olarak doldurulan toplam 524 ölçek değerlendirilmeye uygun bulunmuştur. Veri toplama aracı olarak; Taş, A., Çelik, K. ve Tomul E. (2007) tarafından geliştirilen, liderlik tarzları ölçeği, Tunçay (2013) tarafından Türkçe' ye uyarlanan örgütsel iklim ölçeği ve Theorellve diğerleri, (1988) tarafından geliştirilen, Yıldırım ve diğerleri, (2011) tarafından Türkçeye çevrilen örgütsel stres ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS Paket programında analiz edilmiştir. Verilerin çarpıklık ve basıklık değerleri normal dağılım gösterdiğinden parametrik testler yapılmasına karar verilmiştir. Verilerin analizi sonucunda; Öğretmenlerin algılarına göre Demokratik liderlik ile örgütsel iklim ölçeği ile arasında orta düzeyde anlamlı ve negatif ilişki olduğu, serbest liderlik ile örgütsel iklim ölçeği arasında düşük düzeyde anlamlı ve negatif ilişki olduğu, dönüşümcü liderlik ile örgütsel iklim ölçeği arasında orta düzeyde anlamlı ve negatif ilişki olduğu, etkileşimci liderlik ile örgütsel iklim ölçeği arasında orta düzeyde anlamlı ve negatif ilişki olduğu görülmektedir (p<0.05). Otokratik liderlik ile örgütsel iklim arasında anlamlı farklılık olmadığı görülmektedir (p>0.05). Otokratik liderlik ile örgütsel stres arasında düşük düzeyde anlamlı ve negatif ilişki olduğu, Demokratik liderlik ile örgütsel stres arasında düşük düzeyde anlamlı ve pozitif ilişki olduğu, dönüşümcü liderlik ile örgütsel stres ölçeği arasında düşük düzeyde anlamlı ve pozitif ilişki olduğu, etkileşimci liderlik ile örgütsel stres arasında düşük düzeyde anlamlı ve pozitif ilişki olduğu görülmektedir (p<0.05) Serbest liderlik ile örgütsel stres arasında anlamlı farklılık olmadığı görülmektedir (p>0.05). Örgütsel iklim ile örgütsel stres arasında düşük düzeyde anlamlı ve negatif ilişki olduğu görülmektedir (p>0.05).

Anahtar Kelimeler: Örgütsel Stres, Örgüt İklimi, Liderlik Tarzları, Aracılık Etkisi, Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Liderlik Tarzları Algısı.

Danışman: Prof. Dr. Yunus YILDIRIM, Mersin Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Fakültesi Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Mersin.

Abstract:
ABSTRACT

INSTRUMENTAL ROLE OF LEADERSHIP STYLES IN THE RELATIONSHIP OF ORGANIZATIONAL CLIMATE AND ORGANIZATIONAL STRESS IN PHYSICAL EDUCATION TEACHERS

The aim of this research is to determine the mediating role of leader ship types in the relation ship between organizational climate and organizational stress, according to the perceptions of physical education teachers working in public schools in Adana City Center in the 2020-2021 academic year. The method of the research is the quantitative research method and it is in there lational screening model. The universe of there search consists of physical education teachers working in public primary, secondary and high schools in Adana City Center. Scales were distributed to all teachers in the study universe by the researcher and they were asked to answer the scales in writing. Total of 524 scales returned from teachers and filled in completely were found suitable for evaluation. Leadership styles scale developed by Taş, A., Çelik, K. And Tomul E. (2007), organizational climate scale adapted toTurkish by Tunçay (2013), and Theorell et al. (1988), Yıldırım et al. (2011), the organizational stres scale translated into Turkish was used. The data were analyzed in SPSS Package program. Since the skewness and kurtosis values of the data showed normal distribution, it was decided to perform parametrictests. As a result of the analysis of the data; According to teachers' perceptions, there is a moderately significant and negative relationship between democratic leadership and organizational climate scale, a low significant and negative relationship between liberal leadership and organizational climatescale, a moderately significant and negative relationship between transformational leadership and organizational climate scale. it is seen that there is a moderately significant and negative relationship between leadership and organizational climate scale (p<0.05). It is seen that there is no significant difference between autocratic leadership and organizational climate (p>0.05). There is a low significant and negative relationship between autocratic leadership and organizational stress, a low significant and positive relationship between democratic leadership and organizational stress, a low significant and positive relationship between transformational leadership and organizational stres scale, a low significant and positive relationship between interactive leadership and organizational stress. It is seen that there is a significant and positive relationship at the level (p<0.05). It is seen that there is no significant difference between free leadership and organizational stress (p>0.05). It is seen that there is a low level of significant and negative relationship between organizational climate and organizational stress (p>0.05).

Keywords: Organizational stress, organizational climate, leadership styles, mediation effect, physical education teachers' perception of leadership styles.

Advisor: Prof. Dr. Yunus YILDIRIM, Physcal Education and Sports Department, Mersin University, Faculty of Physical Education and Sports Science, Mersin.