Lenvatinib ve lifitegrast ilaç etken maddeleri için miktar tayini ve safsızlık tayin yöntemlerinin incelenmesi ve validasyonu
Investigation and validation of assay and impurity determination methods for lenvatinib and lifitegrast active pharmaceutical ingredients
Yazar: MERVE UĞUR
Danışman: PROF. DR. SİBEL AYŞIL ÖZKAN ; DOÇ. DR. ESEN BELLUR ATİCİ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry

Özet:
Tekrar eden veya vücuda yayılmış olan radyoaktif iyot tedavisine dirençli diferansiye tiroid kanseri tedavisinde kullanılan Lenvatinib ile T hücre aktivasyonunu ardından sitokin salınımını inhibe ederek kuru göz sendromunda hem semptom giderici hem de tedavi edici olarak kullanılan Lifitegrast ilaç etken maddeleri bu tez kapsamında incelenmek üzere belirlenmiştir. Jenerik olarak üretilen bu etken maddeler için safsızlık ve miktar tayini yöntemlerinin incelenmesi ve uluslararası standartlara göre validasyonlarının tamamlanması amaçlanmıştır. Bu sebeple incelenen moleküllerin doğasına ve yapılacak analizin türüne göre uygun olan kromatografik yöntemler belirlenmiştir. Lenvatinib ilaç etken maddesinin üçü genotoksik olmak üzere yedi adet safsızlığı için limit değerleri ICHQ3A(R2), ICH Q3B(R2), ICHQ6A ve ICH M7(R1) kılavuzlarına göre hesaplanmıştır. Genotoksik olarak belirlenen limit değeri, 400 ppm, ICH kılavuzlarından daha düşük tutularak metodun daha hassas miktarları tayin edebilmesi mümkün kılınmıştır. Geliştirilen metot sayesinde genotoksik, sentez kaynaklı ve bozunmaya bağlı oluşan safsızlıklar tek bir metot kullanılarak analiz edilebilmiştir. Miktar tayini için geliştirilen metot ise yine ters faz kromatografisi kullanılarak tamamlanmıştır. Lifitegrast ilaç etken maddesi için safsızlık tayin metodu ve miktar tayini metodunun yanında kiral saflık metodu geliştirilmiştir. Safsızlık limit değerleri yine uluslarası değerlendirmelere uygun olması açısından ICHQ3A(R2), ICH Q3B(R2), ICHQ6A kılavuzlarına göre belirlenmiştir. S enantiyomerinin tedavi etme özelliği bulunurken şu ana kadar yapılan çalışmalarda R enantiyormerinin bir etkisinin olmadığı rapor edilmiştir. Ancak ICH kurallarına göre bütün enantiyomerler safsızlık olarak değerlendirilir ve ayrı bir metotta kontrol edilmesi gerekmektedir. Bu amaçla kiral saflık metodu normal faz kullanılarak R-enantiyomerinin tayin metodu geliştirilmiş ve validasyonu sağlanmıştır. Lifitegrastın diğer dört safsızlığı için ters faz kromatografisi kullanılarak ayrı bir metot geliştirilmiş olup validasyonu sağlanmıştır. Miktar tayini metodu için ise ters faz kromatografisi kullanılmıştır.

Bütün metotlar yüksek performanslı sıvı kromatografisi kullanılarak optimize edilmiştir. Metotların validasyonları ICH Q2(R1)'e göre belirlenen bütün sistem uygunluk kriterlerini sağlayarak başarı ile tamamlanmıştır. Literatürde ve farmakopelerde henüz bulunmayan Lenvatinib ve Lifitegrast ilaç etken maddeleri için ilk defa kararlı, sağlam, kesin, lineer, seçici ve spesifik metotlar geliştirilmiş ve literatüre kazandırılmıştır.

Abstract:
Lenvatinib, which is used in the treatment of differentiated thyroid cancer resistant to radioactive iodine treatment that recurs or has spread throughout the body, and Lifitegrast, which is used as both symptomatic and therapeutic in dry eye syndrome by inhibiting T cell activation followed by cytokine release, were selected to be examined within the scope of this thesis. The purpose of this study is to examine the impurity and assay methods and to complete their validation according to international standards for these generically produced active pharmaceutical ingredients. For this reason, appropriate chromatographic methods were determined according to the nature of the molecules and the type of analysis to be performed. Limit values for seven impurities of the active substance lenvatinib, three of which were genotoxic, were calculated according to ICHQ3A(R2), ICH Q3B(R2), ICHQ6A and ICH M7(R1) guidelines. The limit value determined for genotoxic impurities, 400 ppm, was kept lower than the ICH guidelines, enabling the method to determine more sensitive amounts. Through the developed method, both genotoxic and degradation impurities can be analysed using a single method. The method developed for assay was also completed using reverse phase chromatography. A chiral purity method has been developed for the active substance Lifitegrast, in addition to the impurity determination method and quantification method. Impurity limits have been established according to ICH Q3A(R2), ICH Q3B(R2), ICH Q6A guidelines in order to comply with international evaluations. While the S enantiomer has a therapeutic properties, studies so far have reported that the R enantiomer has no effect. However, according to ICH rules, all enantiomers are considered as impurities and should be controlled in a separate method. For this purpose, a method for the determination of the R-enantiomer in the chiral purity method using normal phase was developed and validated. For the other four impurities of Lifitegrast, an impurity method was developed and validated using reverse phase chromatography. Reverse phase chromatography was also used for the assay method.

All methods were optimised using high performance liquid chromatography. The validation of the methods was successfully completed by fulfilling all system suitability criteria according to ICH Q2(R1). For the first time, stable, robust, precise, linear, selective and specific methods have been developed and introduced into the literature for the active ingredients Lenvatinib and Lifitegrast, which are not yet available in the literature or pharmacopoeias.