Ruhsal bozukluklara yönelik damgalamayı azaltıcı müdahalelerin açık ve örtük ölçümler üzerindeki etkileri
The effects of stigma-reduction interventions related to mental disorders on implicit and explicit measures
Yazar: GÜLER GÜNDÜZ SÜTCÜ
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Psikolojik bozukluklar = Psychological disorders

Özet:
Ruhsal bozukluğu olan kişilere karşı damgalama tutumları birçok kültürde ve sağlık çalışanları dahil geniş toplumsal kesimlerde görülebilmektedir. Ruhsal bozukluk damgalamasının kişiler ve aileleri ile ilgili birçok olumsuz sonucu bildirilmiştir. Bu nedenle damgalamayla mücade etmede kullanılan tekniklerin sonuçlarını değerlendirmek önemlidir. Bu değerlendirme, açık ve örtük ölçümlerle yapıldığında daha iyi ve gerçek sonuçlar elde edilebilir. Ülkemizde ruhsal bozukluklara karşı damgalamada örtük tutum incelemesi yapılmadığı görülmektedir. Ruhsal bozukluklara yönelik damgalamayı örtük olarak değerlendirmesi bakımından bu çalışma literatürde ilk olacaktır.
İlk çalışmada Sosyoloji ve Psikoloji öğrencilerinin ruhsal hastalıklara yönelik tutumları açık ve örtük ölçümlerle değerlendirilmiştir. Psikoloji öğrencilerinin Sosyoloji öğrencilerine göre örtük ve açık ölçümlerde ruhsal bozukluklara karşı damgalama eğilimlerinin daha zayıf olduğu görülmüştür.
İkinci çalışmada, katılımcılar eğitim, temas, eğitim-temas, eğitim-empati ve kontrol 1 (iletişim eğitimi) ve kontrol 2 (işlem yok) gruplarına seçkisiz olarak atanmıştır. Müdahaleler sonrasında, eğitim grubunda temas ve kontrol gruplarına göre açık ölçüm damgalama tutumlarında azalma olduğu ve en fazla etkinin ise empati ile eğitimin olduğu koşulda olduğu bulunmuştur.
Deneyin sonunda örtük ölçüm değerleri bakımından gruplar arasında fark bulunamamıştır.

Abstract:
Stigmatizing attitudes towards people with mental disorders can be seen in many cultures and in the wider community, including healthcare professionals. Many negative consequences of mental disorder stigmatization have been reported about individuals and their families. Therefore, it is important to evaluate the results of techniques used to combat stigma. Better and real results can be obtained when making this assessment with explicit and implicit measurements. It is observed that there is no implicit attitude analysis in stigmatization in our country. This study will be the first in the literature in terms of implicitly evaluating stigma towards mental disorders.
In the first study, Sociology and Psychology students' attitudes towards mental illnesses were evaluated with explicit and implicit measurements. Findings showed that Psychology students had less stigmatizing attitudes towards mental disorders in implicit and explicit measurements than Sociology students.
In the second study, the participants were assigned to a selection of training, contact, training+contact, training+empathy, and control 1 (communication training) and control 2 (no operations) groups. After the interventions, there was a decrease in explicit measurement stigmatization attitudes in the education group compared to the contact and control groups, and the most effective effect was in the condition of education with empathy. 
At the end of the experiment, there was no difference between the groups in terms of implicit measurement values.