Saygun müziğinde makam soyutlamaları: Piyano Konçertosu, op. 34, I
Makam abstractions on Saygun's music: Piano Concerto, op. 34, I
Yazar: İSMET KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. TÜREV BERKİ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Teorileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Klasik müzik = Classical music ; Konçerto = Concerto ; Makamlar = Modes ; Piyano = Piano ; Saygun, Ahmet Adnan = Saygun, Ahmet Adnan ; Ses organizasyonu = Sound organization ; Soyutlama = Abstraction ; Çok sesli müzik = Polyphonic music

Özet:
Geleneksel bir malzemeden yararlanarak yeni müzik yazma gayesinde olan her bestecinin, söz konusu materyali otantik şekliyle kullanmayacağı, onun, birtakım yöntemlerle meydana getirdiği çeşitli yansımalarına, izlerine, bir başka deyişle soyutlamalarına yer vereceği açıktır.
Bu durum, Ahmed Adnan Saygun'un müziği için de geçerlidir: Çokseslilikte makamları birer renk olarak gördüğü ve tampere sistem içinde serbestçe kullandığı yönündeki ifadeleri, doğal olarak Saygun müziğindeki makam soyutlamalarının art alanını teşkil etmektedir.
Bu çerçevede, bestecinin Op. 34, 1 numaralı Piyano Konçertosu'nun birinci bölümünün ilk 37 ve son 17 ölçüsünü, ses organizasyonu bağlamında irdeleyen bu çalışma; oldukça kısa iki Saygun kesitinde "hangi makamların, nasıl soyutlandığı" ve "makam dışı ses malzemelerine yer verilip verilmediği" sorularına yanıt aramayı amaçlayan özgün bir analiz niteliği taşımaktadır.
Gerçekleştirilen analiz doğrultusunda, Saygun'un makam soyutlama yaklaşımına ışık tutacağına inandığımız şu iki kritik sonuca ulaşılmıştır:
• Seslendirme süreleri, sırasıyla 2 dakika ve 30 saniyeyi dahi bulmayan söz konusu iki kısa kesit; bünyesinde barındırdığı 7 farklı makam ve 1 tavır soyutlaması ile, son derecede zengin ve girift bir teorik art alana işaret etmektedir.
• Kesitlerde, Batı müziği kökenli 4 diziye de yer verilmiş oluşu, kanımızca, bestecinin "Doğu-Batı arası müzik köprüsü" kimliğinin açık bir kanıtıdır.

Abstract:
It is clear that every composer, who aims to write new music through using a traditional component, will not authentically use the material and will involve various reflections, impressions, in other words, abstractions created by some methods.
This occasion also applies to the music of Ahmed Adnan Saygun: His statements that he regards the makam as color in polyphony and uses them freely in the equal-tempered system constitute the background of the makam abstractions in Saygun's music naturally.
Which makams are used and abstracted in rather short extracts of Saygun? Are there any materials out of the makam domain included? This study, which analyzes the pitch organization of the first 37 and the last 17 measures of Saygun's Piano Concerto No. 1 (Op. 34), I, seeks answers to these questions.
In line with the analysis, the following two critical results have been reached, which we believe will shed light on Saygun's approach in makam abstraction:
• These two short extracts - whose performing durations do not even reach 1 minute and 30 seconds respectively - point to an extremely variegated theoretical background with the abstraction of seven separate makams and a style.
• In our opinion, the fact that all four scales originating from Western music are included in the extracts is a clear proof of the composer's identity as the "musical bridge between East and West."