ABD'nin Afganistan'ı işgali sonrasında Türkiye-Afganistan sosyal ve ekonomik ilişkileri (2001-2023)
Social and economic relations between Turkiye-Afghanistan after the US invasion of Afghanistan (2001-2023)
Yazar: DENİZ KARA
Danışman: PROF. DR. VEFA KURBAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Sosyal Ekonomik ve Siyasal İlişkiler Ana Bilim Dalı / Türk Dünyası Sosyal, Ekonomik ve Siyasal İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Bu çalışma Afganistan'ın Türkiye ile olan sosyal ve ekonomik ilişkilerinin farklı yönlerle ortaya konulması amacını taşımaktadır. 
Konu ile ilgili literatür taraması yapılmış, daha önce ortaya konulan çalışmalar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Önceki çalışmalardan farklı olarak ABD'nin Afganistan'ı işgali ile başlayan ve 2021 yılında Afganistan'da Taliban'ın tekrar iktidara gelmesi ile sona eren süreç incelenmiştir. Bu bağlamda, çalışmanın zaman aralığı 2001-2023 yılları arasındaki dönemi kapsamaktadır.
Çalışmada yer verilen veriler Dünya Bankası, Türkiye İstatistik Kurumu, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın verileri incelenerek düzenlenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında Türkiye-Afganistan ilişkilerinin bazı dönemlerde kesintiye uğrasa bile sürekli olumlu yönde devam ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın amacı bu alanda yer alan literatür boşluğunu doldurmaktır. Konunun derinlemesine kavranabilmesi için Afganistan'ın fiziki, siyasi yapısı anlatılmış, ABD işgalinden önce hangi devletler tarafından işgal edildiği konusuna da değinilmiştir. Afganistan'ın Türkiye ile olan ilişkilerinin kesilmesi ise Sovyetler Birliği'nin işgali sürecinde meydana gelmiştir. 11 Eylül'e giden süreç içerisinde 11 Eylül olayları ile Afganistan'ın işgal edilmesi arasındaki bağlantı araştırılmıştır. 
Çalışmada ayrıca ABD'nin Afganistan'ı işgal süreci içerisinde Afganistan ekonomisinin dışa bağımlı hale getirildiğine değinilmiş ve Türkiye'nin de dahil olduğu dünya çapında yapılan yardımlar anlatılmıştır. 2001 yılında başlayan Afganistan'ı yeniden inşa süreci Türkiye tarafından yakından takip edilmiş ve yakın ilişkiler kurulmuştur. 2021 yılında ABD'nin Afganistan'dan ayrılmasıyla Türkiye Afganistan'ın yanında olacağını belirtmiştir. Afganistan'ın yeni yönetimi Taliban Türkiye'den destek istemiş görüşmeler olumlu ilerlemiştir.

Abstract:
This study aims to reveal different aspects of Afghanistan's social and economic relations with Türkiye.
A literature review was conducted on the subject and previous studies were examined in detail. Unlike previous studies, the process that started with the US invasion of Afghanistan and ended with the Taliban coming back to power in Afghanistan in 2021 was analyzed. In this context, the time span of the study covers the period between 2001 and 2023.
The data in the study is organized by analyzing the data of the World Bank, Turkish Statistical Institute, Turkish Cooperation and Coordination Agency, and the Ministry of Culture and Tourism. In the light of the findings, it has been concluded that Türkiye-Afghanistan relations have always continued in a positive direction, even if they have been disrupted in some periods. The aim of the study is to fill the gap in literature in this field. In order to comprehend the subject in depth, the physical and political structure of Afghanistan was explained, and the states that occupied Afghanistan before the US invasion were also mentioned. The severing of Afghanistan's relations with Türkiye occurred during the occupation of the Soviet Union. In the process leading up to September 11, the connection between the events of  September 11 and the invasion of Afghanistan was investigated. 
The study also touches upon the fact that Afghanistan's economy was made dependent on foreign aid during the US occupation of Afghanistan and describes the aid provided worldwide, including by Türkiye. Starting in 2001, the reconstruction process in Afghanistan was closely followed by Türkiye and close relations were established. In 2021, when the US left Afghanistan, Türkiye stated that it would stand by Afghanistan. The new administration of Afghanistan, the Taliban, asked for support from Türkiye and the negotiations progressed positively.