Basra Körfezi'nde Osmanlı denizcilik faaliyetleri (1847-1914)
Ottoman naval activities in the Persian Gulf (1847-1914)
Yazar: MEHMET KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ÖRENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: Basra Körfezi = Persian Gulf ; Denizcilik = Maritime ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Türk denizciliği = Türkiye's maritime

Özet:
Osmanlı Devleti, XIX. Yüzyılda siyasi ve ekonomik sorunlarla uğraşırken, peş peşe girdiği savaşlar sonucu önemli toprak kayıplarına da maruz kalmıştı. Devletin çöküşüne doğru giden bu duruma çare bulmak için başta askerî olmak üzere idari ve iktisadi birçok sahada reform başlatıldı. Bu yönelimlere ek olarak Arap Yarımadası ve çevresindeki nüfuzu da muhafaza edilmek istendi. Süveyş Kanalı'nın açılmış olmasıyla Kızıldeniz'de ve Basra Körfezi'nde yeni bir denizcilik stratejisi gereği buralara harp ve ticaret gemileri gönderildi. Fakat İngiltere'nin Arap Yarımadası çevresinde kurmaya çalıştığı hegemonya sebebiyle kaçınılmaz olarak siyasi gerilimler yaşandı. Osmanlı Devleti'nin Basra Körfezi'ne gösterdiği alaka, bölgede tutunabilmek için sarf ettiği gayret ve bunun için izlenen politika bu tez çalışmasının konuları arasında yer almıştır. 
Osmanlı Devleti'nin çevre deniz havzası içerisinde yer alan Basra Körfezi'ndeki denizcilik faaliyetlerinin 1847-1914 yılları arasındaki döneminin araştırılması bu çalışmanın temel hedefidir. Bu amaçla bölgede devletin denizcilik politikalarının yürütücüsü olan Basra Bahriye Kumandanlığının teşkilatı, işleyişi ve faaliyetleri tespit edilmiştir. Basra vilayeti sahillerindeki ahaliyi denizden gelecek tehlikelere karşı harp gemileriyle korumak ve bünyesinde yüzlerce personelin istihdam edildiği Basra Tersanesi'ni yönetmek kumandanlığın görevleri arasındaydı.
Anahtar Kelimeler: Basra Körfezi, Basra Bahriye Kumandanlığı, Basra Tersanesi, İngilizler, Osmanlı Denizciliği.

Abstract:
Ottoman Empire initiated military, administrative and economic reforms to solve the problems which were underwent during the nineteenth century such as the loss of territory with the result of incessant wars. Apart from these reforms the empire also wanted to maintain the influence around the Arabian Peninsula. Warships and commercial ships were sent to the peninsula, for the opening of the Suez Channel required to develop a new naval strategy. Some political tensions occurred around the Arabian Peninsula because of Great Britain's hegemonic attempts. This dissertation takes interests in the issues such as Ottoman approach to Persian Gulf, the imperial effort spared to hold in the area and the policy followed to make these aims possible.
The purpose of this dissertation is to study the Ottoman naval activities which appeared around the Persian Gulf located in the peripheral basin of the empire between the years of 1847-1917. That is why, as the main actor of the naval policy of the empire the formation, function and the works of Naval Commodoreship of Basra (Basra Bahriye Kumandanlığı) are stated. The missions of the commodore were to protect people around the coastal areas of Basra from the foreign threats via navy vessels and to administer the arsenal at the city in which hundreds of people were employed.
Key Words: Persian Gulf, Ottoman Naval Commodoreship of Basra, Basra Arsenal, British, Ottoman Navy