Cerîde-i Sûfiyye Mecmûası'nın dönemin siyasî ve askerî hâdiselerine bakışı (1909-1919)
Cerîde-i Sûfiyya Magazine's view of the political and military events of the period (1909-1919)
Yazar: HARUN KAYGISIZ
Danışman: DOÇ. DR. ZEKERİYA IŞIK
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Ceride-i Sufiyye = Ceride-i Sufiyye ; Dergiler = Magazines ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Siyasi olaylar = Political events ; Siyasi tarih = Political history

Özet:
23 Temmuz 1908'de II. Meşrûtiyet'in ilân edilmesiyle birlikte birçok gazete ve dergi basın-yayım hayatına atılmıştır. Zikrolunan bu dönemde neşredilmeye başlanan mecmûalardan biri de Cerîde-i Sûfiyye'dir. XX. yüzyılın ilk çeyreğinde tab' edilmeye başlanan mecmûa ile Osmanlı Devleti'nin son dönemlerine ışık tutulmuş ve tanıklık edilmiştir. Cerîde-i Sûfiyye Mecmûası, 1909 ve 1919 yılları arasında on yıl boyunca yayımlanarak son Osmanlı döneminin sosyal, siyasal ve kültürel dünyasını açıklayıcı mahiyette olan makaleler neşretmiştir. Sütunlarında tasavvufî öğretiler başta olmak üzere edebî, tarihî ve siyasî konularda da döneminin tartışılan vakâ'ları hakkında açıklayıcı yayımlar yapan dergi, bu dönemde tab' edilen önemli bir medya unsuru olarak ön plana çıkmaktadır.
Bu tez çalışmasının amacı Osmanlı Devleti'nin XX. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşamış olduğu siyasî ve askerî hâdiseleri bilhassa döneme damgasını vuran Trablusgarp, Balkan ve I. Dünya savaşları gibi muharebeleri merkeze alarak Cerîde-i Sûfiyye'nin zaviyesinden değerlendirmektedir. Söz konusu önemli siyasî ve askerî olayların sosyal hayatın başkaca alanlarına yönelik etkilerine de mümkün olduğunca açıklık getirmeye çalışılmıştır. Osmanlı siyasetine ait olan bu son periyotun incelendiği tez çalışmasında, arşiv belgeleri başta olmak üzere konu ile alakalı olan kitaplardan, makalelerden, bildirilerden ve süreli yayımlardan da çalışmanın aydınlatılması amacıyla istifade edilmiştir. Tezin konu başlıkları ve bölümleri tarihsel kronolojik sıralamaya uygun olarak hazırlanmıştır. Tez metninde mecmûanın yaşanan siyasî olaylar hakkındaki yorumlarına ve görüşlerine yer verilerek o döneme ilişkin olan basının düşünceleri ortaya konmak istenmiştir. İttihat ve Terakki Fırkası ile yakından iletişim halinde olmak yolunu tercih eden mecmûa, siyasî içerikli yayınlarını bu eksen üzerinde devam ettirmiştir. Osmanlı Devleti'nde tartışıla gelen konulara da sütunlarında yer ayıran dergi, Osmanlı edebiyatına, felsefesine ve özelde de kadınlarla birlikte aile kurumuna karşı kendi görüşlerini izah etmekten geri durmamıştır. Tez çalışmasında, mecmûanın bu düzlemdeki yayınları da incelenerek mecmûanın bu konulardaki görüş ve düşünceleri ortaya konmaya gayret edilmiştir.

Abstract:
With the proclamation of the Second Constitutional Monarchy on July 23, 1908, many newspapers and magazines began to be published. Cerîde-i Sûfiyye is one of the journals that started to be published in this period. With the journal, which started to be published in the first quarter of the twentieth century, the last periods of the Ottoman Empire were shed light and witnessed. The Journal of Cerîde-i Sûfiyye was published for ten years between 1909 and 1919, with articles describing the social, political and cultural world of the last Ottoman period. The magazine, which makes explanatory publications about the cases discussed in its period, especially on mystical teachings, literary, historical and political issues in its columns, comes to the fore as an important media element that was introduced in this period.
The aim of this thesis is to evaluate the political and military events that the Ottoman Empire experienced in the first quarter of the 20th century from the point of view of Cerîde-i Sûfiyye, especially by focusing on the battles such as Tripoli, Balkan and 1st World Wars that left their mark on the period. The effects of these important political and military events on other areas of social life have been tried to be clarified as much as possible. In the thesis study, which examines this last period of Ottoman politics, books, articles, papers and periodicals related to the subject, especially archival documents, were also used to illuminate the study. The topics and sections of the thesis have been prepared in historical chronological order. In the text of the thesis, it is aimed to reveal the opinions of the press about that period by giving place to the comments and views of the journal about the political events. Preferring to be in close contact with İttihat ve Terakki Fırkası (the Committee of Union and Progress), the journal continued its political publications in this line. The magazine, which also included in its columns the topics that were discussed in the Ottoman Empire, did not hesitate to explain its own views on Ottoman literature, philosophy and especially on the institution of family with women. In the thesis study, the publications of the journal on this level were also examined and it was tried to reveal the opinions and thoughts of the journal on these issues.