İnmeli yaşlılarda düşme korkusunun öz yeterlilik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of fear of falling of elderly persons with stroke on their self-efficacy and quality of life
Yazar: HASRET ERDEN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU AKPINAR SÖYLEMEZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Düşme kazaları = Accidental falls ; Geriatri = Geriatrics ; Kinezyofobi = Kinesiophobia ; Korku = Fear ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; İnme = Stroke

Özet:
Bu araştırmada, inmeli yaşlılarda düşme korkusunun öz yeterlilik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi incelenmiştir. Tanımlayıcı, kesitsel ve çıkarımsal araştırma tasarımına uygun olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın örneklemini, bir üniversite hastanesinin nöroloji polikliniğine başvuran 121 inme geçirmiş yaşlı birey oluşturmuştur. Veriler Sosyodemografik Özellikler Formu, İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (SS-QOL), Tinetti Düşme Etkinlik Ölçeği (TFES), İnme Öz Yeterlik Ölçeği (T-SSEQ), Barthel Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi (Bİ), Standardize Mini Mental Test (SMMT) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, sayı, yüzde, ortalama, pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. 
Araştırmada inmeli yaşlı bireylerin yaş ortalaması 74,19±6,66'dır. İnmeli yaşlı bireylerin orta düzeyde düşme korkusu bulunmaktadır ve düşme korkusu ölçeği puan ortalaması 47,67±17,38'dir. İnmeli yaşlı bireylerin İnme Öz Yeterlik ölçeği puan ortalaması 22,49±7,64 bulunmuştur ve düşme korkusu ile öz yeterlilik arasında istatistiksel açıdan anlamlı negatif yönlü çok güçlü bir ilişki bulunmaktadır (r:-0,849; p<0,001). İnmeli yaşlı bireylerin İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi ölçeği puan ortalaması 3,13±0,68 bulunmuştur ve düşme korkusu ile yaşam kalitesi arasında istatistiksel açıdan anlamlı negatif yönlü çok güçlü bir ilişki bulunmaktadır (r:-0,846; p<0,001). Yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonucunda düşme korkusu ölçeğinin, İnme Öz Yeterlik ölçeği üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olduğu (F=308,107; p<0,001; t=-17,553) ve İnme Öz Yeterlik ölçeği üzerindeki değişimin %72,1'ini düşme korkusu puanının açıkladığı görülmektedir (R²=0,721). Düşme korkusu ölçeğinin İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi ölçeği üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu (F=299,608; p<0,001; t=-17,309) ve İnmeye Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği üzerindeki değişimin %71,6'sının düşme korkusu ölçeği ile açıklandığı bulunmuştur (R²=0,716). 
Yapılan çalışma sonucunda inmeli yaşlı bireylerin düşme korkusunun öz yeterlilik ve yaşam kalitesini etkilediği belirlenmiş olup inme geçirmiş yaşlı bireylere bu kavramlar doğrultusunda bakım ve girişimlerin planlanması önerilmektedir.

Abstract:
This study examines the effect of fear of falling of elderly persons with stroke on their self-efficacy and quality of life. This study was carried out in following a descriptive, cross-sectional and inferential research design.
The sample group of this study consisted of 121 elderly individuals who had a stroke, and applied to the neurology outpatient clinic of a university hospital.  Data were collected using the Sociodemographic Characteristics Form, the Stroke-Specific Quality of Life Scale (SS-QOL), the Tinetti Fall Efficiency Scale (TFES), the Stroke Self-Efficacy Scale (T-SSEQ), the Barthel Index for Activities of Daily Living (BI), and the Standardized Mini Mental Test (SMMT). Descriptive statistics, number, percentage, mean, Pearson correlation analysis and simple linear regression analyses were used to evaluate the data.
In the study, the mean age of elderly individuals with stroke was 74.19±6.66. Elderly people with stroke had a moderate fear of falling and the mean score of the fear of falling scale was 47.67±17.38.  Stroke Self-Efficacy Scale mean score of elderly individuals with stroke was found to be 22.49±7.64, and there is a statistically significant negative correlation between fear of falling and self-efficacy (r:-0.849; p<0.001).  Stroke-Specific Quality of Life scale mean score of elderly individuals with stroke was found to be 3.13±0.68, and there was a statistically strong negative correlation between fear of falling and quality of life (r:-0.846; p<0.001). As a result of the simple linear regression analysis, the fear of falling scale had a statistical significant effect on the Stroke Self-Efficacy scale (F=308,107; p<0.001; t=-17,553) and the fear of falling accounted for 72.1% of the change in the Stroke Self-Efficacy scale. (R²=0,721). Fear of falling scale had a significant effect on the Stroke-Specific Quality of Life scale (F=299.608; p<0.001; t=-17.309) and 71.6% of the change on the Stroke-Specific Quality of Life Scale was found to be explained by the fear of falling scale (R²=0.716). 
As a result of the study, it was established that the fear of falling in elderly individuals with stroke affects self-efficacy and quality of life, and it is recommended to plan care and interventions for elderly individuals who have had a stroke in line with these concepts.