Orman ürünleri üretiminde motorlu testere kaynaklı antropojenik gürültü yayılımının CBS teknikleri kullanılarak modellenmesi
Using gis techniques for modeling of anthropogenic noise propagation generated by A chainsaw in forest harvesting
Yazar: BUSE KALKAN
Danışman: PROF. DR. HAFİZ HULUSİ ACAR
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Gürültü = Noise ; Gürültü analizi = Noise analysis ; Motor gürültüsü = Motor noise ; Orman ürünleri = Forest products ; Orman ürünleri endüstrisi = Forest products industry ; Testereler = Saws ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İnsan sağlığını olumsuz yönde etkileyen gürültü, çalışanların performanslarını azaltan bir çevre kirliliğidir. Ormancılıkta üretim çalışmaları gürültü etkisinin yoğun olduğu çalışma ortamlardan biridir. Ülkemizde ormancılık çalışmalarında en yoğun kullanılan ekipman, orman ürünlerinin üretiminde kullanılan motorlu testeredir. Motorlu testere kaynaklı gürültü, operatör ve yakında çalışan orman işçileri üzerinde olduğu kadar çevredeki yaban hayatını da olumsuz yönde etkilemektedir. Gürültü etkisinin değerlendirilmesinde ve kontrol altına alınmasında gürültü yayılımını gösteren gürültü haritaları kullanılmaktadır. Son yıllarda gürültü yayılımının modellenmesinde bilgisayar destekli sistemler etkin bir şekilde kullanılmaktadır. SPreAD-GIS (System for Prediction of Acoustic Detectability), antropojenik gürültü yayılımının akustik etkilerini tahmin etmek için geliştirilen bir yazılımdır. TÜBİTAK projesiyle (119O736) desteklenen bu çalışmada, ağaçların kesilmesi aşamasında kullanılan motorlu testereden kaynaklanan antropojenik gürültü değerlerinin ölçülmesi ve gürültü yayılımının CBS tabanlı SPreAD-GIS ile haritalanması hedeflenmiştir. Çalışma alanı, Bursa ilinde Karacabey Orman İşletme Müdürlüğü sınırlarındaki Karacabey subasar ormanıdır. Sonuçlara göre motorlu testereden kaynaklanan ortalama gürültü seviyesinin (99 dBA) fizyolojik reaksiyonların artmasına ve baş ağrısına neden olan tehlike sınırının (90 dBA) üzerinde olduğu belirlenmiştir. Üretilen gürültü yayılım haritasına göre motorlu testereden kaynaklanan maksimum gürültü seviyesi 95,96 dBA olarak belirlenmiştir. Üretim çalışmaları sırasında çalışanların gürültü maruziyetinin uyarı sınırını (85 dBA) aştığı alanın 10,62 ha olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan, kuş türleri üzerinde olumsuz etkilere neden olan 45 dBA ve üzeri gürültü seviyesinin görüldüğü alanlar 63,18 ha,motorlu testereden kaynaklanan gürültü ile ortamdaki doğal gürültü farkının kuş türleri üzerinde etkili olan 20 dBA ve üzeri olduğu alanlar ise 20,61 ha olarak belirlenmiştir. Bu sonuçlar, subasar ormanında bulunan yerleşik kuş türlerinin üretim çalışmalarından önemli ölçüde etkilendiğini göstermiştir.

Abstract:
Noise that negatively affects human health is an environmental pollution that reduces the performance of employees. Harvesting activities in forestry is one of the work environments where noise effect is intense. The most commonly used equipment in forest operations in Turkey is the chainsaw used in the production of forest products. Noise generated by the chainsaw affects the operator and forest workers who work nearby, as well as the wildlife in the territory. In evaluating and controlling the noise effect, noise maps showing noise propagation are used. In recent years, computer aided systems are used effectively in modeling noise propagation. SPreAD-GIS (System for Prediction of Acoustic Detectability) is software developed to estimate the acoustic effects of anthropogenic noise propagation. In this study supported by TUBITAK project (119O736), it was aimed to measure the anthropogenic noise levels resulting from the chainsaw used in tree felling and to map the noise propagation with GIS-based SPreAD-GIS software. The study area is Karacabey flooded forest within the borders of Karacabey Forest Enterprise Directorate in the city of Bursa. The results indicated that the average noise level (99 dBA) from the chainsaw was above the danger limit (90 dBA) that causes increased physiological reactions and headache on the workers. According to the generated noise propagation map, the maximum noise level from the chainsaw was determined as 95.96 dBA. During the harvesting activity, the area where the noise exposure of the employees exceeded the warning limit (85 dBA) was found to be 10.62 ha. On the other hand, the areas where noise level was 45 dBA or above, causing negative effects on bird species, were 63,18 ha, while the areas where the difference between the noise caused by the chainsaw and the natural noise in the environment was 20 dBA or above were 20,61 ha. These results showed that the resident bird species in the flooded forest are significantly affected by the production studies.