Bir-üç ay arası akut odağı olmayan ateş tanılı olgularda ciddi bakteriyel enfeksiyon sıklığının ve tanı testlerinin faydalılığının değerlendirilmesi
In cases diagnosed as acute fever without source between one and three months evaluation of the frequency of serious bacterial infections and the usefulness of diagnostic test
Yazar: GÖZDENUR DERELİ
Danışman: PROF. DR. MEDİNE AYŞİN TAŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çalışmada, hastanemiz çocuk acil servisine ateş yakınmasıyla başvuran akut odağı olmayan ateş (AOA) tanısı alan, bir-üç ay arası bebeklerde altta yatan ciddi bakteriyel enfeksiyon (CBE) sıklığını belirlemek ve kullanılan tanı yöntemlerinin CBE'nu belirlemedeki değerini saptamak amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, Çocuk Acil Kliniği'ne, 1 Ocak 2017 – 31 Aralık 2021 tarihleri arasında, ateş yakınmasıyla başvuran, yaşı bir-üç ay arasında, ateşi ≥38ºC olan ve AOA tanısıyla takip edilen, 131 bebek geriye dönük olarak değerlendirildi. Hastanemize ateş yakınmasıyla başvuran timpanik termometre ile kulak yolundan ölçülen ateşi ≥38ºC olan, doğum haftası ≥37 0/7 hafta olan, altta yatan hastalığı (sendromik bebek, konjenital kalp hastalığı konjenital böbrek hastalığı, nörolojik hastalık, nörometabolik hastalık vb.) olmayan bebekler çalışmaya alındı.

Hastaların verileri (hikaye, fizik muayene, laboratuvar tetkikleri) tek hekim tarafından, hastanemizde kullanılan nucleus veri tabanından alındı.

Verilerin analizinde ve değerlendirmelerde IBM SPSS version 20 programı kullanıldı. Beyaz küre sayısı, CRP değerlerinin bakteriyemi, pnömoni ve İYE tanısını ayırmadaki gücü ROC Eğrisi altında kalan alan (AUC) ile değerlendirildi. En iyi kesim noktası Youden's İndeks kullanılarak hesaplandı. İstatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edildi.

Bulgular: Beş yıllık süre içinde, ateş şikayeti ile başvuran, yaşları 29-90 gün arasında olan 524 bebeğin %25'inde (n=131) AOA, bu hastaların %17,7'sinde (n=93) CBE saptandı. Çalışmaya alınan hastaların %29'unda düzelen AOA, %28,2'sinde idrar yolu enfeksiyonu, %25'inde pnömoni, %11,5'inde bakteriyemi, %6,1'ünde aseptik menenjit, %1,5'unda bakteriyel menenjit, %2,3'ünde ürosepsis, %1,5'unda sepsis, %0,8'inde omfalit saptandı.

Hastaların başvuru şikayetlerinden, emmede azalma, kusma, huzursuzluk ve idrarda kötü koku şikayetleri ve fizik muayene bulgularından toksik görünüm CBE'nu öngörmede anlamlı saptandı (p<0,001).

Beyaz küre sayısı (BKS), CBE tanısı alan hastalarda 11630 /mm3, düzelen akut odağı olmayan ateş(AOA) tanısı alan hastalarda 8205 /mm3 olarak saptandı (p<0,001). En iyi kesim noktası BKS >9230/mm3 olarak saptandı. Tanıyı öngörmede AUC anlamlı bulundu (p<0,001); kesim değeri BKS>9230/mm3 olduğunda duyarlılığı %71, özgüllüğü %66 olarak saptandı.

Ciddi bakteriyel enfeksiyonu olan hastaların C-reaktif protein (CRP) ortanca değeri 12,6 mg/L, düzelen AOA tanısı alanlarda 1 mg/L olarak saptandı (p<0,001). En iyi kesim noktası CRP >8,91/mg/L olarak saptandı. Kesim değeri CRP >8,91/mg/L olduğunda duyarlılığı %80, özgüllüğü %61 olarak saptandı.

CBE öngörmede kullanılan labaratuar belirteçlerinden BKS, CRP, eritrosit sedimentasyon hızı (ESH) ve prokalsitonin(PCT) anlamlı (p<0,001) saptanırken, mutlak nötrofil sayısı(MNS) anlamlı bulunmadı (p>0,05). Interlökin -6 değeri az sayıda hastada bakılabildiği için değerlendirilmeye alınamadı.

Sonuç: Akut odağı belli olmayan ateş olarak değerlendirilen bir-üç ay arası bebeklerde CBE literatüre göre daha sık saptanmış olup, bunun nedeni hastanemizin sosyoekonomik düzeyi düşük ve göç alan bir bölgede olmasına bağlandı. İdrar yolu enfeksiyonu ve pnömoni en sık CBE idi. Bu nedenle, AOA olarak değerlendirilen bir-üç ay arası bebeklerde akciğer grafisi ve idrar değerlendirilmesi önemini korumaktadır. CBE'nu öngörmede CRP, BKS ve PCT yararlı belirteçler olup Interlökin -6 değeri ile çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: akut odağı olmayan ateş, ciddi bakteriyel enfeksiyon, bebek, idrar yolu enfeksiyonu

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the frequency of the underlying serious bacterial infection and to determine the value of the diagnostic methods used in the detection of serious bacterial infection in one-three month old infants who were diagnosed with acute fever without source and presented to the pediatric emergency department of our hospital with the complaint of fever.

Materials and methods: In our study, 131 infants aged between one and three months, who were admitted to the Pediatric Emergency Depertment between January 1, 2017 and December 31, 2021, with fever ≥38ºC and followed up with the diagnosis of acute fever without source, were evaluated retrospectively. Infants with fever of ≥38ºC measured from the ear canal with a tympanic thermometer, with a gestational age of ≥37 weeks, and without any underlying disease (syndromic baby, congenital heart disease congenital kidney disease, neurological disease, neurometabolic disease etc.), who applied to our hospital with a complaint of fever, were included in the study.

The data of the patients (physical examination, laboratory tests etc.) were obtained from the nucleus database used in our hospital by a single physician.

IBM SPSS version 20 program was used in the analysis of the data. The power of white blood cell count and C-reactive protein values in differentiating the diagnosis of bacteremia, pneumonia and urinary tract infection was evaluated by the area under the ROC Curve. The best cutoff point was calculated using Youden's Index. p<0.05 was accepted as the statistical significance limit.

Results: Acute fever without source was detected in 25% (n=131) of 524 infants aged 29-90 days who presented with fever over a five-year period. Serious

bacterial infection was detected in 17.7% (n=93) of these patients. Recovered acute fever without source was found in 29%, urinary tract infection in 28.2%, pneumonia in 25%, bacteremia in 11.5%, aseptic meningitis in 6.1%, Bacterial meningitis in 1.5%, urosepsis in 2.3%, sepsis in 1.5%, omphalitis in 0.8% of the patients included in the study. The complaints of the patients on admission, decreased sucking, vomiting, restlessness and bad odor in the urine, and the toxic appearance from the physical examination findings were found to be significant in predicting serious bacterial infection (p<0.001). The white blood cell count was found to be 11630 /mm3 in patients diagnosed with severe bacterial infection (p<0.001). The white blood cell count was found to be 8205 /mm3 in patients diagnosed with acute non-focal fever who recovered (p<0.001). The best cut-off point was determined as white blood cell count>9230/mm3. Area under the curve was significant in predicting the diagnosis (p<0.001). When the cut-off value was white blood cell count >9230/mm3, the sensitivity was 71% and the specificity was 66%.

The median value of C-reactive protein in patients with severe bacterial infection is 12.6 mg/L

It was found to be 1 mg/L in patients diagnosed with acute fever without source that improved (p<0.001). The best cut-off point C-reactive protein was found to be >8.91 mg/L. When the cut-off value was CRP >8.91 mg/L, the sensitivity was 80% and the specificity was 61%. While the white blood cell count, C-reactive protein, erythrocyte sedimentation rate and procalcitonin used to predict serious bacterial infection, was found to be significant (p<0.001), the absolute neutrophil count was not significant (p>0.05). Interleukin-6 value could not be evaluated because it could be measured in a small number of patients.

Conclusion: Serious bacterial infection was detected more frequently in infants aged 1-3 months who were evaluated as febrile compared to the literature. This was due to the fact that our hospital was located in a region with a low socioeconomic level and receiving immigration. Urinary tract infection and pneumonia were the most common causes of serious bacterial infection. Therefore, chest radiography and urinalysis remain important in infants aged one to three months who are evaluated as acute fever without source.

C-reactive protein, white blood cell count and procalcitonin are useful markers in predicting serious bacterial infection, and studies with interleukin-6 value are needed.

Key words: fever without source, serious bacterial infection, infant, urinary tract infection