Kentsel atık su yönetimi: Türkiye'de büyükşehir belediyeleri'nde kamusal mal ve hizmet olarak atık su arıtma tesislerinin etkinliğine dair bir inceleme
Urban wastewater managment:Measuring the efficiency of Turkey's metropolitan municipality wastewater treatment services as a public good and services
Yazar: SEDEF OLUKLULU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TUFAN ÇAKIR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance
Dizin: Atık su = Waste water ; Belediye hizmetleri = Municipal services ; Belediyeler = Municipalities ; Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Etkinlik = Efficiency ; Kent yönetimi = City management ; Su arıtma sistemleri = Water treatment systems ; Su arıtma tesisleri = Water treatment plants ; Yönetim = Management ; Yönetim sistemleri = Management systems

Özet:
Su, canlılar için yaşam kaynağıdır ve ikame edilemez. Su hem içmek ve temel yaşamsal ihtiyaçları karşılamak hem de tarımsal ve ekonomik üretim yapmak için gereklidir. Kent merkezlerinde yoğunlaşan nüfus, evsel kullanım sonucu ortaya çıkan atık suyun canlı yaşamını tehdit etmesine neden olmuştur.  Kentsel atık su yönetimi kamu kesiminin kontrolündedir. Bunun nedeni; atık su arıtma hizmetinin doğal tekel olması, sağlık, ekosistem ve üretici faaliyet üzerindeki dışsallığı, kamusallık özelliği, su ve sanitasyonun insan hakkı olması, ekonomik ve sosyal kalkınmanın merkezinde olmasıdır. Atık su tesisi yatırım, işletme bakım maliyetleri kamu kaynakları ve kurum geliri tarafından karşılanmaktadır. Çalışmanın teması, Türkiye'de büyükşehir belediyelerinde 1986'da genel nitelik kazanan İSKİ modelli kanalizasyon idareleri kapsamındaki kentsel atık su arıtma yönetiminin kurumsal ve yasal yapısını sahip olduğu ekonomik araçlar ile ortaya koyarak, yönetimlerin etkin hizmet sunumuna öneri getirmektir. Çalışmanın yöntemi teorik kısımların genel literatür taraması, güncel verilerin grafik analizi ile incelenmesi ve büyükşehir belediyelerine ait belirli yöntemle arıtma yapan atık su tesislerinin etkinliğinin veri zarflama tekniği ile analizidir. Bu çerçevede, kamu kaynakları ile finanse edilen atık su arıtma tesislerinin etkin yönetim bileşenlerine ulaşarak iyi yönetim örnekleri sunulmuştur. Atık suya yeni yaklaşım onu bir sorun olarak görmek yerine su ve enerji kaynağına dönüştürmektir.


Anahtar Sözcükler: Kentsel atık su yönetimi, veri zarflama analizi, kamu harcamaları, büyükşehir belediyesi

Abstract:
Water is a life source with no substitute. Water is used for drinking, for basic vital needs, and for producing agricultural and economic goods. Concentrated population in city centers causes wastewater from domestic use to pose a threat to the lives of living creatures. Urban wastewater is managed and controlled publicly. The reasons for this are as follows: wastewater treatment facilities are natural monopolies; wastewater has external effects on health, ecosystem, and manufacturing; wastewater treatment has public or quasi-public good features; water and sanitation are human rights; and wastewater managment is at the center of economic and social development. Investment in wastewater treatment facilities and maintenance costs are financed by public resources and the income of the relevant institution. The purpose of this study is to examine the institutional and legal structure of urban wastewater management according to the Istanbul Water and Sewerage Administration (İSKİ) model - applied throughout Turkey from 1986 -  and to make suggestions for the efficient provision of services by municipal administrations. The methodology of this study includes a theoretical review of the  literature, graphic examination of up-to-date data and efficiency analysis of wastewater treatment facilities in metropolitan municipalities using data envelopment technique. In this context, good examples of management of wastewater treatment facilities financed by public resources are provided, with their components. The underlying aim is to view wastewater as a potential water and energy source rather than as a problem.


Keywords: Urban wastewater managment, data envelopment analysis, public expenditures, Metropolitan Municipality