Uzun dönem statin kullanan hastalarda periferik nöropati gelişimi
Peripheral neuropathy development in patients after long term statin use
Yazar: ÖZGE COPKIRAN
Danışman: PROF. DR. HAKAN TIKIZ
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Antikolesteremik ajanlar = Anticholesteremic agents ; Atorvastatin = Atorvastatin ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Nöropatiler = Neuropathies ; Rosuvastatin = Rosuvastatin ; Sistatinler = Cystatins

Özet:
Statinler; dünyada en sık ölüm nedenlerinin başında gelen kardiyovasküler hastalıklar için bağımsız risk faktörü olan düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol düzeylerini düşürmede tercih edilen ilk sıra ilaçlar olarak kabul edilmektedir. Günümüzde sık kullanılan bu ilaçların yan etkisi de biz klinisyenler olarak göz ardı edilmemektedir.
Çalışmamızda, Celal Bayar Üniversitesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Polikliniği'nde daha önce endikasyon dahilinde statin tedavisine başlanmış ve bir yıldan uzun süredir kullanan hastalarda periferik nöropati yan etki gelişimini incelemeyi amaçladık. Çalışma grubu daha önce endikasyon dahilinde statin başlanmış olgular ve ilaç kullanımı olmayan ve dışlama kriterlerine uyan olgular arasından seçildi. Statin kullanan olgular atorvastatin veya rosuvastatin kullanımına; ilaç kullanım süre ve  doz bilgilerine göre gruplandırıldı. Olgulara Celal Bayar Üniversitesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı'nda nörolojik muayene yapılarak ENMG işlemi uygulandı. Tüm olguların ayrıntılı olarak nörolojik ve sistemik muayeneleri yapıldı. Polinöropati muayene bulgularına göre derecelendirildi.
Çalışmaya katılan statin kullanan ve kontrol grubu olgular arasında cinsiyet ve yaş dağılımı açısından anlamlı fark izlenmezken; hem statin kullanan hem de kontrol grubunda erkek olguların sayıları yüksek olarak saptandı. Yapılan değerlendirme sonucunda uzun dönem statin kullanan hastalarda periferik nöropati gelişiminde istatiksel açıdan anlamlı fark saptandı (p<0,001). Atorvastatin kullanan 23 olguda polinöropati saptanmış olup; 11 olguda polinöropati saptanmamıştır. Rosuvastatin kolunda 10 olguda polinöropati saptanmış, 6 olguda polinöropati saptanmamıştır. İki grup arasında polinöropati gelişimi açısından anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0,720). 
Nörolojik muayenede atorvastatinin 1 yıl ve altı kullanan 4 olguda patoloji saptanmazken,1 olguda hafif derecede polinöropati ve 1 olguda orta derecede polinöropati saptandı. 1-5 yıl arası kullanan 3 olguda patoloji saptanmazken, 13 olguda hafif derece polinöropati saptandı. 5 yıl ve üzeri kullanan 5 olguda patoloji saptanmazken, 7 olguda hafif derecede polinöropati saptandı. Atorvastatin kullanım süreleri aralarında yapılan ayrıntılı nörolojik muayene ile saptanan nöropati açısından istatiksel anlamlı fark saptandı (p=0,03).  
Çalışmamız statinlerin uzun dönem kullanımında periferik nöropati yan etki gelişimini desteklemektedir. ENMG ile polinöropati saptadığımız hastaların yapılan nörolojik muayeneleri de bir biri ile ilişkili bulunmuştur. Kronik statin kullanımı olan; anamnez ve muayene sonrası el ve ayaklarda karıncalanma hissi, uyuşma, hissizlik, ağrı, titreme ve yürüyüşte dengesizlik, kas güçsüzlüğü, atrofi ve otonomik bulguları saptanan hastalarda periferik nöropati gelişimi akılda tutulmalıdır. Bu hastalar ileri tetkik için mutlaka yönlendirilmelidir. Bu olgularda statine bağlı nöropati saptanır ise ilaç dozu düşürülmesi ya da kolesterolü düşürmek için ilaç grubu değişikliğine gidilebileceği önerilebilmektedir.

Abstract:
Statins; are considered to be first-line drugs used for lowering low-density lipoprotein cholesterol levels which is an independent risk factor for cardiovascular disease and one of the leading causes of death around the World. As one of the commonly used drugs, side effects of statins can not be ignored.
The aim of the study was to determine the peripheral neuropathy side effect on patients who were prescribed statins in Celal Bayar University Department of Cardiology Out-patient clinic and have been using the drug for more than a year. The study group was selected from non-drug users who has been prescribed statins on indication and had none of the exclusion criteria. Statin users were grouped as atorvastatin and rosuvastatin users, depending on the dosage and length of drug use. All groups were neurologically examined by Celal Bayar University Physical therapy and rehabilitation clinic and ENMG tests were performed. All patients went through advanced physical examination. Polyneuropathy was graded according to the findings.  
There was no significant difference in terms of age and sex between study and control groups, on the other hand male population was found to be dominant in both groups. Incidence of peripheral neuropathy was found to be statistically significantly higher in long term statin users (p<0,001). Between the atorvastatin users polyneuropathy was diagnosed in 23 of the patients and 11 patients did not show any signs. On the other hand among the rosuvastatin users polyneuropathy was diagnosed in 10 of the patients and 6 patients did not show any signs. There was no statistically significant difference between two groups (p=0,720).
Neurological findings of atorvastatin patients who has been using the drug less than a year showed 1 mild, 1 moderate polyneuropathy and 4 patients were healthy. Among the patients who has been using the drugs between 1 to 5 years; 3 patients were normal and 13 patients showed mild polyneuropathy. Among the patients who has been using the drug for more then while 5 patients did not show any signs of pathology, 7 patients were diagnosed with polyneuropathy. There was a statistically significant difference in polyneuropathy incidence according to the time interval of atorvastatin use (p=0.03).
Our study results support the argument that long term use of statins cause peripheral neuropathy. Physical examination findings of the patients who were diagnosed with neuropathy were also correlated with ENMG results. In patients with chronic statin use; in case of prickling, numbness, pain, trembling of the hand and feet, instability during walking, muscle weakness, atrophy and autonomic findings peripheral neuropathy should be kept in mind and these patients should be further evaluated. When diagnosis of polyneuropathy depending on statin use is suspected, change of treatment regime or lowering of the drug dose should be considered.