Elektrokonvulzif tedavi uygulanan majör depresif bozukluk hastalarında kinürenin yolağı metabolitlerinin tedavi yanıtıyla ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between kynurenine pathway metabolites and treatment response in patients with major depressive disorder treated with electroconvulsive therapy
Yazar: ALİ HAKAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM EREN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Kinürenin = Kynurenine ; Metabolitler = Metabolites ; Triptofan = Tryptophan

Özet:
Amaç: Elektrokonvulzif Tedavinin (EKT)'nin etki mekanizmasının açığa
kavuşturulması depresyondaki olası mekanizmaların anlaşılmasına ve bu mekanizma
üzerinden yeni tedavi modalitelerinin geliştirilmesine öncülük edebilir. Bu çalışmada
Majör Depresif Bozuklukluğu (MDB) olan hastalarda kinürenin yolağı
metabolitlerinden Triptofan (TRP), Kinürenik Asit (KYNA) ve Kinolinik Asitin (QA)
serum düzeyi üzerine EKT tedavisinin etkisinin araştırılması ve bunun tedavi
yanıtıyla ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Temmuz 2018-Mayıs 2019 tarihleri arasında, Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne başvurmuş,
yatarak tedavi gören, DSM-5 tanı kriterlerine göre MDB tanısı alan, EKT
uygulanmasına karar verilen 36 gönüllü hasta çalışmaya alındı. Kontrol grubu olarak
da yaş ve cinsiyete olarak benzer 45 gönüllü çalışmaya alındı. Hastalara haftada 2 ya
da 3 seans olmak üzere bilateral kısa uyarım EKT uygulandı. Hastalara EKT
öncesinde ve EKT sonrasında Standartize Mini Mental Test, Klinik Global İzlenim
Ölçeği, Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği, Hamilton Anksiyete
Değerlendirme Ölçeği uygulandı. Hastalarda EKT öncesinde ve EKT sonrasında
CRP, TRP, KYNA, QA serum düzeylerine bakıldı. Ayrıca kontrol grubunda da CRP,
TRP, KYNA, QA serum düzeylerine bakıldı.
Bulgular: Hastalarda EKT tedavisi sonrasında KGİ, HDDÖ, HADÖ ölçek
puanlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma bulundu. Hasta grubunda kontrol
grubuna göre CRP ve KYNA düzeyi istatistiksel olarak anlamlı yüksek, QA düzeyi
istatistiksel olarak anlamlı düşük bulundu. Hasta grubunda EKT tedavisi sonrasında
EKT tedavisinden öncesine göre TRP düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı artış,
KYNA ve QA düzeylerinde ise istatistiksel olarak anlamlı azalma bulundu. Kontrol
grubunda TRP ve QA düzeyleri arasında yüksek düzeyli pozitif korelasyon saptandı.
Hasta grubunda da EKT tedavisi öncesinde ve sonrasında TRP ve QA düzeyleri
arasında orta düzeyli pozitif korelasyon saptandı. Hasta grubunda kontrol grubuna
göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulundu. Hasta grubunda EKT tedavisi
sonrasında EKT tedavisi öncesine göre, KYNA/QA oranında istatistiksel olarak
anlamlı azalma bulundu. Hasta grubunda EKT öncesinde HDDÖ puanları ile TRP,
KYNA ve QA düzeyleri arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. Aynı şekilde hasta
grubunda EKT sonrasında da HDDÖ puanları ile TRP, KYNA ve QA düzeyleri
arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. Hasta grubunda hem EKT öncesinde
hem de EKT sonrasında TRP, KYNA, QA düzeyleri arasında anlamlı korelasyon
saptanmadı.
Sonuç: Kinürenin yolağının MDB tanı, tedavi takibi ve yanıt
değerlendirmesinde bir belirteç olarak kullanılması ile ilgili umut verici bulgular
bulunmaktadır. EKT tedavisinin bu yolağa etkileri de depresyon nörobiyolojisini
aydınlatmak için kullanılabilir. Kinürenin yolağı metabolitlerinin MDB
nörobiyolojisindeki rolünü aydınlatmak için örneklem sayısı daha yüksek, daha çok
sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: depresyon, elektrokonvülzif tedavi, kinürenin, triptofan

Abstract:
Objective: Clarifying the mechanism of action of Electroconvulsive Therapy
(ECT) may lead to an understanding of possible mechanisms in depression and the
development of new treatment modalities through this mechanism. The aim of this
study was to investigate the effect of ECT treatment on the serum levels of
tryptophan (TRP), kinurenic acid (KYNA) and quinolinic acid (QA), which are the
metabolites of the kynurenine pathway in patients with Major Depressive Disorder
(MDD), and to investigate its relationship with treatment response.
Method: Between July 2018 and May 2019, 36 volunteer patients who were
admitted to the Psychiatry Clinic of Konya Training and Research Hospital of
University of Health Sciences, diagnosed as MDD according to DSM-5 diagnostic
criteria were included in the study. The control group consisted of 45 age and sexmatched
volunteers. Standardized Mini Mental Test, Clinical Global Impression
Scale, Hamilton Depression Rating Scale and Hamilton Anxiety Rating Scale were
applied to the patients before and after ECT treatment. Blood samples were taken for
hemogram, CRP, TRP, KYNA, QA tests. Bilateral short stimulation ECT was
performed for 2 or 3 sessions per week.
Results: here was a statistically significant decrease in CGI, HDRS and
HADS scores after ECT treatment.
CRP and KYNA levels were significantly higher and QA levels were
significantly lower in the patient group compared to the control group. In the patient
group, after the ECT treatment, a statistically significant increase in TRP level and a
statistically significant decrease in QNA and QA levels were found compared to
before ECT treatment.There was a high positive correlation between TRP and QA
levels in the control group. A moderate positive correlation was found between TRP
and QA levels before and after ECT treatment in the patient group. The patient group
was found to be significantly higher than the control group. In the patient group, after
the ECT treatment, a statistically significant decrease was found in the ratio of
KYNA / QA compared to before ECT treatment. There was no significant correlation
between HDRS and TRP, KYNA and QA levels before ECT in the patient group.
Similarly, no significant correlation was found between HDRS scores and TRP,
KYNA and QA levels after ECT in the patient group. There was no significant
correlation between TRP, KYNA, QA levels before and after ECT in the patient
group.
Conclusion: There are promising findings regarding the use of the
kynurenine pathway as a biomarker in MDD diagnosis, treatment follow-up and
response evaluation. The effects of ECT treatment on this pathway can also be used
to elucidate the neurobiology of depression. More studies are needed to elucidate the
role of kinurenine pathway metabolites in MDD neurobiology.
Key Words: depression, electroconvulsive therapy, kynurenine, tryptophan.