Duygu konulu atasözlerinin insan bedeniyle ilişkisine yönelik edimbilimsel bir analiz
The pragmatical relationship of proverbs on emotion with the human body
Yazar: GONCAGÜL KAŞAVEKLİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BEHİCE VARIŞOĞLU
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Atasözleri = Proverbs ; Beden = Body ; Duygu = Emotion ; Edimbilim = Pragmatics ; Söz edimleri = Speech acts ; İnsan bedeni = Human body

Özet:
Çalışmada duygu konulu atasözlerinin insan bedeniyle ilişkisinin edimbilimsel açıdan analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Metin Yurtbaşı'nın (2001) Sınıflandırılmış Atasözleri sözlüğü oluşturmaktadır. Analiz yapmak amacıyla atasözleri; konusu, duygu çağrışımı, beden ilişkisi, isim türü, kullanılan toplam kelime sayısı, cümle yapısı, cümle türü, duygusal sıfatlar, eylem çatısı, vurgulanan öğe başlıkları altında incelenmiştir. Araştırma sonucunda 170 adet duygu konulu atasözü ve bu atasözlerinde 23 farklı duygu konusunun yer aldığı tespit edilmiştir. Duygu konulu atasözleri oluşturulurken 30 adet insan bedenine ait unsur kullanılmıştır. Duyguların  ifade ettiği duygusal sıfat sayısı 68'dir. Olumlu atasözü sayısı 65, olumsuz atasözü sayısı 105'tir. Atasözleri oluşturulurken 356 somut, 78 soyut isim kullanılmıştır. Atasözlerinin 158'inde etken çatılı fiil, 11'inde edilgen çatılı fiil ve 1'inde oldurgan çatılı fiil kullanılmıştır. İncelenen duygu konulu atasözleri 154 kurallı, 14 devrik ve 2 adet eksiltili cümleden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında bulunan atasözlerinin 96'sında cümlenin nesne öğesine, 38'inde cümlenin öznesine, 34'ünde ise cümlenin tümleç öğesine vurgu yapıldığı tespit edilmiştir. Atasözlerinde kullanılan organ isimlerinin büyük bir kısmını bedenin dışında bulunan organlar oluşturmaktadır.

Abstract:
In the study, it is aimed to analyze the relationship between the proverbs on emotion and the human body in terms of pragmatics. For this purpose, document analysis, one of the qualitative research methods, was used in the study. The universe of the research is Metin Yurtbaşı's (2001) Classified Proverbs dictionary. Proverbs for analysis; The subject is examined under the headings of emotion association, body relation, noun type, total number of words used, sentence structure, sentence type, emotional adjectives, verb frame, emphasized element. As a result of the research, it was determined that there are 170 proverbs about emotion and 23 different emotional themes in these proverbs. While forming proverbs on emotion, 30 human body elements were used. The number of emotional adjectives expressed by emotions is 68. The number of positive proverbs is 65 and the number of negative proverbs is 105. 356 concrete and 78 abstract names were used while forming proverbs. In 158 of the proverbs, the active verb is used, in 11, the passive verb and in 1, the verb with the lethal voice is used. The examined proverbs on emotion consist of 154 regular, 14 inverted and 2 elliptical sentences. It was determined that 96 of the proverbs included in the study emphasized the object element of the sentence, the subject of the sentence in 38, and the complement element of the sentence in 34. Most of the limbs' names used in proverbs are limbs located outside of the body.