Tütün kullanımına bağlı akciğer kanseri riski; Türkiye'de sağlık sektörü ve harcamaları
Risk of lung cancer due to tobacco use; Health sector and expenditures in Turkey
Yazar: REMZİYE MEMİŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TURGUT
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Nargile = Water pipe ; Pipo = Pipe ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık sektörü = Health sector ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Tütün kullanımı bozuklukları = Tobacco use disorder ; Tütün ürünleri = Tobacco products

Özet:
Bu çalışmada, tütün ürünleri 1990'lı yıllardan günümüze gelişen tütün sektörü ve politikaları, sağlık harcamaları ilişkisi incelenmiştir. Tütün sektörü ve tütünden elde edilen ürünlerin geçmişten günümüze nasıl değişimler geçirdiği ve sağlık alanında sebep olduğu akciğer kanserine değinilmiştir. 
Tütün talebinin yıllar geçtikçe artış göstermesi ile akciğer kanserinin dünyada erkeklerde ilk sırada ölüm sebebi olması nedeniyle tütün ve tütün ürünleri üzerinde inceleme yapmaya itmiştir. Çalışma DSÖ, TÜİK, T.C. Sağlık Bakanlığı istatistik raporlarından elde edilen sonuçlara göre hazırlanmıştır. Türkiye'de yetiştirilen tütün, dünya piyasasında yüksek taleple karşılanmıştır. Fakat tütün tüketimine bağlı artan ölümler sonucunda hükümetler tütün ve tütün ürünleri üzerinde farklı politikalar uygulamaya çalışmışlardır. Tütün ve tütün ürünlerinin insan sağlığına verdiği zararı en aza indirebilmek, için tütünden elde edilen geliri tütün ve tütün ürünlerinden alınacak vergi haline dönüştürmüşlerdir. Sağlığa zararı sebebiyle TÜİK verilerine göre 1990'lı yıllarda tütün üretim alanı 320.236 hektar iken 2000'li yıllarda bu alanda daralmaya gidilmiştir. 4733 sayılı Tütün yasası çıkarılarak tütün ve tütün sektöründe düzenleme denetleme yoluna gidilmiştir. Bu düzenlemeler sayesinde tütün üretiminde sözleşmeli üretime geçilmiştir. Sağlık harcamalarının dünya genelinde artış göstermesi sebebiyle bu harcamayı azaltmamıza yardımcı faktör olarak tütün ve tütün ürünlerini inceledik. Tütüne olan talebi az da olsa aşağı seviyelere çekebilirsek hem akciğer kanseri riskini hem de sağlık harcamalarının azalması mümkün görülmektedir. Sağlık harcamasındaki artış dünya genelinde her geçen gün artma eğilimi göstermesi ülkelerin gelişmişlik düzeylerinde de belirleyici olmaktadır. Fakat bu çalışmada sağlık harcamalarının dijitalleşen dünyada ileri teknolojiyi takip eden cihazlara ve bu cihazların kullanımına ulaşmakta harcanması ve inovatif sağlık hizmetlerine ulaşımda sağlık harcamaları artışına vurgu yapılmaktadır. Çalışmada tütün kullanımına bağlı olarak akciğer kanser riskinin arttığı ve sağlık harcamalarını artırarak genel bütçeyle daha fazla yük oluşturduğu görülmektedir. Tütün kullanımının azaltılarak kontrol altına alınması genelde sağlık harcamasını özelde ise akciğer kanseri riskini ve harcamalarını azaltacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, the relationship between tobacco products, the tobacco sector and policies, health expenditures, which has developed since the 1990s, has been examined. It has been mentioned how the tobacco sector and the products obtained from tobacco have changed from the past to the present and the lung cancer caused in the field of health.
With the increase in tobacco demand over the years, lung cancer is the leading cause of death in men in the world, leading to investigations on tobacco and tobacco products. Study WHO, TURKSTAT, T.C. It has been prepared according to the results obtained from the statistics reports of the Ministry of Health. Tobacco grown in Turkey has met with high demand in the world market. However, as a result of increasing deaths due to tobacco consumption, governments have tried to implement different policies on tobacco and tobacco products. In order to minimize the harm caused by tobacco and tobacco products to human health, they converted the income obtained from tobacco into tax to be collected from tobacco and tobacco products. According to TUIK data, tobacco production area was 320,236 hectares in the 1990s due to its harm to health, but this area has been narrowed in the 2000s. By enacting the Tobacco Law No. 4733, regulation and supervision was adopted in the tobacco and tobacco sector. Thanks to these regulations, contracted production was started in tobacco production. Due to the increase in health expenditures worldwide, we examined tobacco and tobacco products as a factor that helps us reduce this expenditure. If we can reduce the demand for tobacco to lower levels, it seems possible to reduce both the risk of lung cancer and health expenditures. The increase in health expenditures tends to increase day by day throughout the world, which also determines the level of development of countries. However, in this study, it is emphasized that health expenditures are spent on accessing devices that follow advanced technology and the use of these devices in the digitalizing world, and the increase in health expenditures in accessing innovative health services. In the study, it is seen that the risk of lung cancer increases due to tobacco use and increases the health expenditures and creates a greater burden on the general budget. It has been concluded that reducing tobacco use and controlling it will reduce health expenditures in general and lung cancer risk and expenditures in particular.