Liderlik kuramları açısından PKK terör örgütünde liderlik ve Abdullah Öcalan
Leadership and Abdullah Öcalan in PKK terrorist organization in terms of leadership theories
Yazar: ÖMER AYDIN
Danışman: PROF. DR. TEVFİK ERDEM
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Karizmatik liderlik = Charismatic leadership ; Liderlik = Leadership ; Otokratik liderlik = Autocratic leadership ; PKK = PKK ; Stratejik liderlik = Strategic leadership ; Terör örgütleri = Terror organizations ; Vizyoner liderlik = Visionary leadership ; Öcalan, Abdullah = Öcalan, Abdullah

Özet:
Bu çalışmada PKK terör örgütünde liderlik ve Abdullah Öcalan'ın liderliği olguları, liderlik kuramları çerçevesinde incelenmiştir. Türkiye'nin son kırk yıllık tarihinde en çok tartışılan ve her açıdan çözüm bekleyen konuların başında PKK sorunu gelmektedir. Temelleri 1973'te atılan PKK, 1978 yılında resmen kurulan ve günümüze kadar dönüşerek ve etkinliğini artırarak varlığını sürdüren bir örgütlenmedir. Bunun gerçekleşmesinde Öcalan'ın kritik rolü yadsınamaz. Çünkü zamanla; PKK lider merkezli hareket eden ve "önderlik" söylemini Öcalan'da somutlaştırıp kurumsallaştıran, Öcalan'ı örgütlenmenin merkezine yerleştiren bir yapılanma olduğundan, PKK eşittir Öcalan olmuştur. Buna karşın Türkiye'de yapılmış bilimsel araştırmalarda, PKK'da liderlik veya Öcalan'ın liderliği üzerine, PKK-Öcalan ve liderlik kelimelerinin birlikte kullanıldığı, çalışmalara rastlanılamamıştır. Tezin bu eksikliği giderme çabası, tezin özgül ağırlığı ve önemi olarak nitelendirilebilir. Böylece tez, bilimsel düzlemde bu konunun tartışılması ihtiyacının giderilmesi için öncü niteliği haiz olacaktır. Tezde PKK'da liderliğin ve Öcalan'ın zamansal açıdan değişkenlik gösteren liderlik davranışlarının anlaşılabilmesi ve bilimsel bir temele oturtulması için öncelikli olarak liderlik kuramları ve bu alanda yapılmış olan bilimsel araştırmalar incelenmiştir. Veriler; tezin kapsamı dahilinde belirlenen liderlik kuramları, Öcalan'ın hayatı, PKK tarihi, PKK ve Öcalan ile ilgili güncel gelişmeler ve tezin kapsamındaki başlıklar hakkında literatürdeki birincil ve ikincil kaynaklardan yapılan incelemelerle elde edilmiştir. Bu veriler; söylem incelemesiyle, eleştirel yaklaşımla ve karşılaştırmayla betimlenmiş ve analiz edilmiştir. Yapılan incelemeler neticesinde ortaya konulan; liderlik kuramları, türleri, davranışları ya da liderlik profilleri ile PKK'da liderlik ve Öcalan'ın liderliği mukayeseli şekilde değerlendirilerek bilimsel bir çıkarım yapılmıştır. Çalışma sonucunda; Öcalan'ın liderliğinin belirli bir liderlik kuramı veya profili çerçevesinde değil, birden fazla liderlik kuramı ya da liderlik profilini kapsadığı, Öcalan'ın zamansal, mekansal, konjonktürel açıdan farklı liderlik türleri ve modellerine uyan liderlik davranışlarını sergileyen, oportünist ve Makyavelist bir örgüt lideri olduğu, böylece Öcalan liderliğinin "eklektik liderlik modeli" olarak isimlendirilen bir liderlik davranışı ile açıklanabildiği, PKK'da liderlik olgusunun Öcalan etrafında şekillendiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Liderlik, Abdullah Öcalan, PKK, Önderlik, Güç Dengesi, Otoriter, Dönüşümcü, Vizyoner, Simbiyotik, Makyavelist, Oportünist

Abstract:
This study examines Abdullah Ocalan and his role in the leadership of the PKK from the perspective of leadership theories. Without doubt, the issue of the PKK has been the most discussed and longest standing problem of Turkey for more than 40 years. Emerged in the late 1973s, the PKK was formally established in 1978 and has existed until today, continuously transforming itself and increasing its effectiveness in the region. Abdullah Ocalan's role in the development of the PKK cannot be ignored. Today, we can say that PKK equals to Abdullah Ocalan, as the group has begun to act solely by Ocalan's leadership guidelines and institutionalizing this as a central guiding premise of the PKK organizational structure. Despite this, to date, there has been no study in the academia examining the notion of leadership in the PKK. The lack of academic studies in Turkey on this subject increases the importance and scientific value of this dissertation. We are hoping that this dissertation will be the first to fill the gap in the academic literature on the issue of leadership of the PKK. In this context, this dissertation will first investigate the theories of leadership and the scientific studies conducted in the field of leadership theories to better understand and explain Ocalan's time specific leadership behaviors and the general notion of leadership in the PKK. The data for this study is obtained from various first and second hand resources written on the subjects of leadership theories, Ocalan's life story, the history of the PKK, and from the sources that highlight the current developments regarding Ocalan and the PKK. The data has been described and analyzed by discourse analysis, critical approach and comparison. Using the above mentioned qualitative techniques, we have derived scientific conclusions on the various types of leadership in the PKK and Abdullah Ocalan's leadership profile. Our findings revealed that the leadership behaviors of Ocalan cannot be explained by a single leadership theory as Ocalan have shown an opportunist and Machiavellian leadership characteristics and have used several different types of organizational behaviors depending on the time, place and conjectural factors affecting the PKK. Thus, we can only explain Ocalan's leadership type and behaviors by combining various theories of leadership into a thoughtful approach (eclectic model) and arrive to conclusion that the rules and ethics of leadership in the PKK is solely shaped by Ocalan.

Key Words: Leadership, Abdullah Ocalan, PKK (Partiya Karkaren Kurdistane), Leadership, Balance of Power, Authoritarian, Transformational, Visionary, Symbiotic, Machiavellian, Opportunist