Bebeklik ve erken çocukluk dönemi uyumsal yeme davranışı ve beslenme süreci anne tutumları ölçekleri geliştirme çalışması
Development study of infancy and early childhood period adaptive eating behaviour and mothers attitudes scales in feeding process
Yazar: HABİBE DİLSİZ
Danışman: PROF. DR. İHSAN DAĞ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı / Eğitim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anneler = Mothers ; Bebekler = Infant ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Beslenme/yeme sorunu, çocuklarda en sık görülen davranışsal sorunlardan biridir. Küçük çocuklarda beslenme ile ilgili davranışların gelişimi çocuğun bakım veren kişi ile ilişkileri çerçevesinde gelişir ve hemen her zaman karşılıklı bir ilişkiye ve etkileşime bağlıdır.Ülkemiz alan yazını incelendiğinde; bebeklik ve erken çocukluk dönemi yaş aralığındaki bebek/çocukların yeme davranışı sorunlarını tanımak ve fark etmek, annelerin de besleme süreci ile ilgili duygu, düşünce ve yaklaşımlarını anlayabilmek amacıyla kullanılabilecek nitelikte olan herhangi bir yeme ve beslenme sorunları ve anne tutumları değerlendirme ölçeği bulunmadığı fark edilmiştir.Bu çalışma kapsamında; 9-36 ay (N=235) ve 37-72 ay (N= 886) arasındaki çocukların yeme davranışlarını değerlendirmek amacıyla birer ölçek, ayrıca; 9-72 ay arasında çocuğu olan annelerin (N=1121), çocuklarının beslenme süreci ile ilgili tutumlarını değerlendirmek amacıyla bir ölçek olmak üzere üç farklı ölçek geliştirilmiştir. Geliştirilen bu ölçekler; ?Bebeklik Dönemi Uyumsal Yeme Davranışı Ölçeği?, ?Erken Çocukluk Dönemi Uyumsal Yeme Davranışı Ölçeği? ve ?Bebeklik ve Erken Çocukluk Dönemi Beslenme Süreci Anne Tutumları Ölçeği? olarak adlandırılmıştır.Araştırma kapsamında geliştirilen ölçeklerin geçerliğine ilişkin olarak; açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmış, ölçekler ve alt boyutları arasındaki korelasyon değerleri hesaplanmış, oluşturulan alt ve üst % 27'lik gruplardan elde edilen madde, faktör ve ölçek ortalama puanları arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı bağımsız gruplar için t testi yapılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca ölçeklerin kapsam geçerliğinin değerlendirilmesi için alanda hem akademisyen hem de klinisyen olarak çalışan beş uzmana başvurulmuştur.Araştırma kapsamında geliştirilen ölçeklerin güvenirliğine ilişkin olarak; Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları, test tekrar test korelasyon katsayıları ve madde toplam korelasyonları hesaplanmıştır.Yapılan analizlerin sonucunda elde edilen bulgulara ve alanda kullanılan benzer çok faktörlü ölçeklerin psikometrik özelliklerinin incelemelerine dayanılarak, çalışma kapsamında geliştirilmiş olan ölçeklerin geçerlik ve güvenilirliklerinin yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Feeding/eating problem is one of the most common behavioral problems in children. Development of nutrition-related behaviours in young children shapes via the relations with the care-giver and almost always depends on the mutual relationships and interaction.When the literature is analyzed in our country; it is realized that there is not any qualified eating/feeding problems and mother?s attitudes assessment scale that can be used to understand the feelings, thoughts and approaches related with mother feeding process and to recognize infant/children feeding behavior problems between the ages of infancy and early childhood.In this study three different scales are developed; one each scale to evaluate children eating behaviours between 9-36 months (N=235) and 37-72 months (N=1121), and one scale to evaluate mothers? attitudes, having a child between 9-72 months (N=1121), towards feeding process of the children. These developed scales have been named as "Infancy Period Adaptive Eating Behavior Scale", "Early Childhood Period Adaptive Eating Behavior Scale" and "Infancy and Early Childhood Feeding Process Mother?s Attitudes Scale?.In relation to the validity of the scales developed within the scope of the study; exploratory and confirmatory factor analysis has been made, correlations between scales and subscales have been calculated, whether there is a significant difference between the item, factor and scale mean scores generated from the top and bottom %27 groups has been evaluated by using t test for independent groups. In addition, it has been consulted five experts working as both academician and clinician to evaluate the content validity of the scales.In relation to the reliability of the scales developed within the scope of the study; Cronbach? alpha coefficients of internal consistency, test-retest correlation coefficients and item-total correlations have been calculated.Based on the findings obtained as a result of the analysis and examinations of the psychometric properties of the similar to multi-factorial scales used in the field, it is concluded that the validity and reliabilty of the scales, developed within the scope of the study, is sufficient.