Farklı marul (Lactuca satıva L.) genotiplerinin tuz stresine karşı gösterdiği agronomik, fizyolojik ve kök morfolojik tepkileri
Agronomic, physiological and root morphological reactions of different lettuce (Lactuca sativa L.) genotypes against salt stress
Yazar: UĞUR ALTIN
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ULAŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada 6 farklı marul (Lactuca sativa L.) genotipinin 2 farklı NaCl konsantrasyonunda (5 EC ve 10 EC) tuza karşı vermiş oldukları agronomik, fizyolojik ve kök morfolojik tepkileri hidroponik derin su kültürü (DWC) ortamında taranarak (screening) test edilmiştir. Çalışma 2021 yılında Erciyes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümüne ait kontrollü iklim odaları ve labaratuvar koşullarında tesadüf parselleri deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada; bitkilerde görsel skala, yaş-kuru ağırlık, yaprak alanı-sayısı, kök uzunluğu-hacmi-çapı fotosentez, SPAD, yaprak ve kök iyon sızıntısı, yaprakta Clˉ¹ ve NO3- iyon birikimleri gibi çeşitli parametreler belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre uygulanan tuz konsatrasyonu artışına bağlı olarak bitki büyüme ve biyomas gelişimin gerilediği tespit edilmiştir. Fakat kontrol bitkilerine göre 10 EC' deki tüm bitkilerin tuzdan negatif olarak etkilenmesine karşın, 5 EC tuz konsantrasyonundaki bazı çeşitlerin büyüme ve gelişimin pozitif yönde artış gösterdiği tespit edilmiştir. Tuz x çeşit interaksiyonunun istatistiki olarak yüksek (p<0,001) çıkmasına bağlı olarak, her iki tuz konsantrasyonunda marul çeşitleri arasında tuza karşı toleranslık bakımından büyük bir genetik farklılık tespit edilmiştir. Araştırmada kullanılan marul çeşitlerinden; Arzuman Iceberg, Arzuman Kıvırcık, Mitaforbutterhead, Wismar Ice 15460, Yüksel Mozole Yedikule 5 EC düzeyindeki tuz konsantrasyonunu tolere edebilirken, kullanılan bütün çeşitler ise 10 EC şartlarını tolere edemediği, bütün parametrelerin negatif yönde olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, agronomic, physiological and root morphological responses of 6 different lettuce (Lactuca sativa L.) genotypes to salt at 2 different NaCl concentrations (5 EC and 10 EC) were tested by screening in a hydroponic deep water culture (DWC) medium. The study was carried out in controlled climate rooms and laboratory conditions of Erciyes University Faculty of Agriculture, Department of Soil Science and Plant Nutrition in 2021, according to a randomized plot design with 3 replications. In the study, various parameters such as visual scale, wet-dry weight, leaf area-number, root length-volume-diameter, photosynthesis, SPAD, leaf and root ion leakage, Clˉ¹ and NO₃ˉ ion accumulation in the leaves were determined in plants. According to the findings, it was determined that plant growth and biomass development decreased depending on the increase in applied salt concentration. However, it was determined that although all plants at 10 EC were negatively affected by salt compared to control plants, some genotypes at 5 EC salt concentration showed a positive increase in growth and development. Due to the statistically high salt x genotype interaction (p<0.001), a large genotypic difference was detected between lettuce genotypes in terms of salt tolerance at both salt concentrations. Lettuce genotypes used in the research; Arzuman Iceberg, Arzuman Kıvırcık, Mitaforbutterhead, Wismar Ice 15460, Yüksel Mozole Yedikule were able to tolerate a salt concentration of 5 EC, while all the genotypes used could not tolerate 10 EC conditions, and all parameters were found to be negative.