Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üyeliği bağlamında demokrasi ve insan haklarının önemi
The importance of democracy and human rights in the context of the full membership of Turkey in the European Union
Yazar: SUNA BOYLU ERGÜN EMEKLİ
Danışman: PROF. DR. RAUF VERSAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupalı kimliği = European identity ; Demokrasi = Democracy ; Demokratikleşme = Democratization ; Tam üyelik = Full membership ; Türkiye = Turkey ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
?Avrupa?, belli bir dönem ?Hıristiyan?, belli bir dönem ?Yunan-Roma? gibi çeşitli özelliklerin hakim olduğu dönemlere göre tanımlanmaya çalışılan bir kavramdır. Her dönemde ?daha iyi ve özlem duyulan değerler? Avrupa'ya atfedilmiş ve Avrupa adeta bir ideali temsil etmiştir. Coğrafi keşifler Avrupa'yı zenginleştirmiş, rönesans ve reform ile Fransız devrimi ve endüstri devrimi de hep Avrupa'nın dünyaya tanıttığı gelişmeler olmuştur. Yine iki büyük dünya savaşı ve ardından oluşturulan birlik hareketleri de Avrupa tarihinin bir parçasıdır.Türkiye'den çok Avrupa Birliği (AB) içinde tartışılan bir konu vardır ki o da kimlik konusudur. Türkiye, doğu ile batı arasında kendine has tecrübeleri olan bir devlettir. Kuruluşundan bu yana yüzünü sürekli Avrupa'ya dönmüş ve onun bir parçası olma arzusunu ortaya koymuştur. Bu maksatla pek çok Avrupa kurumuna üye (hatta kurucu üye) olarak katılmıştır. Türkiye'nin mücadelesi, çağdaş değerleri yaşatan ve onun nimetlerinden faydalanan bir toplum yaratmaktır. Avrupa kimliği, artık orta çağ Avrupa'sının değer yargıları ile tanımlanmamaktadır. 21. yüzyıl Avrupa'sının değerleri insan hakları, demokrasi gibi kavramlar üzerinde gelişmektedir.Avrupa'daki oluşumun siyasi boyutu uzun süre göz ardı edilmiş, ekonomik ilişkilerin boyutu derinleştirilmeye çalışılmıştır. Günümüzde ise tam üyelik arzusu her dile getirilişinde ?insan hakları-demokrasi? engeli ile karşılaşılıyor olmak, Türk halkını şaşırtmaktadır. Tezin kapsamı içinde, AB'ye adaylık kriterleri çerçevesinde Türkiye'nin tam üyelik yolunda kaydettiği ilerlemeler de ele alınmıştır.Bu çalışmada, Avrupa Birliği'nde ve Türkiye'nin AB'ye tam üyeliğinde demokrasi ve insan haklarına verilen önem incelenmiştir. AB'nin demokrasi anlayışının temelinde yer alan ve tarihsel süzgecinden geçerek gelen insan hakları, hukukun üstünlüğü gibi kavramların önemine ve uygulamaya yansımalarına yer verilmeye çalışılmıştır. AB'nin konuya verdiği önemi dikkate alarak, AB ile müzakere sürecine gelmiş olan Türkiye'den beklentileri nelerdir? Bu çalışmanın amacı, bu ve benzeri başka soruları da cevaplamak olacaktır. Bu kapsamda ele alınan konu, AB projesi ile uyum sağlamaya çalışan Türkiye'nin teknik değil fakat toplumsal olarak yaşadığı güçlükleri ortaya koymak açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
?Europe? is a concept which has usually been defined on the basis of certain features that are said to be ascribed to Christianity and to Greco-Roman cultures. This features are regarded as manifestations of ?better values and aspirations? which are the underpinnings of the European ideal and the European identity.There is a matter which has given rise to debates both in the EU and, even more, in Turkey: that of identity. The Turks are a nation who have had a longs history and experience of statehood, both in the Middle-East and the West. They have continuously turned their face to Europe and displayed their aspiration of being considered, in many ways, as European. Turkey has been the founding member of many European institutions and has participated in many others as members. Its aspiration has been to adopt and implement human values in its domestic society. The foremost among these values are those which are based on democracy and human rights.The present study examines the interplay between democracy and human rights in the full membership of Turkey within the EU. Within this framework, extensive reference has been made to pertinent questions such as the rule of law in a democratic society and how this could be made to work effectively in Turkey.