Diyarbakır ilinde eczacılar arasında sigara kullanım sıklığı ve etkileyen faktörler
The reasons affecting smoking and its frequency among the pharmacists in Diyarbakir province
Yazar: SÜLEYMAN BOZKUŞ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ERHAN DEVECİ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Eczacılar = Pharmacists ; Sigara içme = Smoking ; Tütün kullanımı bozuklukları = Tobacco use disorder

Özet:
Sigara kullanımı, madde bağımlılığı olarak kabul edilen bir hastalık olup, tüm dünyada mortalite ve morbiditenin en önemli nedenlerinden biridir. Eczacılar topluma rol model olması gereken sağlık çalışanlarıdır. Bu çalışmada Diyarbakır ilinde görev yapan eczacıların sigara kullanım sıklığını ve etkileyen faktörleri belirlemek amaçlanmıştır.
Kesitsel tipte olan bu araştırma; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi sınırları dahilinde ve nüfus olarak diğer üç büyük ilçesinde görev yapan toplam 321 eczacıdan örneklem seçilmeden 304'üne ulaşılarak yapılmıştır. Veriler literatür kaynaklı olarak hazırlanan anketin uygulanması sonucu toplanmış, verilerin değerlendirilmesinde yüzde, ortalama, X2 (ki-kare) ve Fisher's Exact testi kullanılmıştır. 
Araştırma kapsamındaki eczacıların %70.1'i erkek olup, yaş ortalaması 38.21±12.64 yıl, aile gelir ortalaması 6280.20±2922.02 TL, %85.5'i serbest eczacı olarak çalışmaktadır. Eczacılar arasında sigara kullanım sıklığı %35.9'dur. Halen sigara içenlerin paket/yıl ortalaması 15.73±18.36 yıl, Fageström Nikotin Bağımlılık Testine göre bağımlılık ortalama puanı 3.45±2.88 olarak bulunmuş, %60.6'sının çok az/az bağımlılık düzeyinde olduğu saptanmıştır. Kullananların %19.3'ü sigarayı bırakma hazırlığındadır. Erkeklerde sigara içme sıklığı (%41.8), kadınlardan (%22.0) fazladır. Eczacıların mesleğinden memnun olmaması, hobi/sanat varlığının olması, düzenli beslenme alışkanlığına sahip olmaması, sağlık durumunu iyi olarak algılamaması, ailesinde ve yakın çevresinde sigara içen kişinin varlığı sigara içme oranlarını yükseltmektedir. İçenlerde herhangi bir sağlık problemi yaşama oranları daha yüksektir (p<0.05). Eczacıların yaş grupları, medeni durum, eğitim, gelir durumları, aile tipi, ailede çocuk varlığı, çalışma süreleri, kişilik yapıları ile sigara kullanımları arasında ilişki saptanmamıştır (p>0.05).
Sonuç olarak; Diyarbakır ilinde eczacıların sigara kullanım sıklığı yüksek, bağımlılık düzeyleri ise düşük bulunmuştur. Sonucun sigara içme oranlarını artıran faktörler ile birlikte irdelenerek eczacılarda sigara içme sıklığının düşürülmesi için müdahaleler planlanmalıdır. 

Anahtar Kelimeler: Eczacı, Sigara, Sigara Kullanım Sıklığı, Bağımlılık.

Abstract:
Smoking is a desease accepted as a substance addiction and is one of the reason of mortality and morbidity worlwide. Pharmacists are healthcare staff who shoud be role model in a society. The objective of this study is to determine the reasons affecting smoking and its frequency among the pharmacists in Diyarbakır province.
 This cross-sectional study was conducted on 304 out of 321 pharmacists without sampling in the border of Diyarbakır Metropolitan Municipality and its other big counties. The data were collected as a result of the survey which was prepared literature origined and percent, average, X2 (chi-square), Fisher's Exact test were used for evaluation of the data.
The pharmacists' average of age is 38.21±12.64 years, yield average is 6280.20±2922.02 TL, 85.5% of them work as freelancer pharmacists. 70% of the pharmacists are male. The frequency of smoking between pharmacists is 35.9%. The average packet/year of the active smokers is 15.73±18.36 years, the average addiction point is 3.45±2.88 according to Fageström Nicotine Addiction Test. 60.6 % of the pharmacists are little/far less addicted. 19.3% of the smoker are about to give up smoking. The smoking frequency of male is (41.8%), more than that of female (22.0%). The reasons raising why pharmacists smoke are that they dont like their job the lack of hobbies and cultural activities and regular feeding habits,not to realize health condition and the presence of large amount of smokers. The smokers are more likely to have a health problem (p<0.05). According to the study there is no link between smoking and pharmacists' age group, marital status, income state, educational background, family type, the number of children, working hours, personality (p>0.05).
As a result; in Diyarbakır the smoking frequency of pharmacists is high but their addiction level is low. It was aimed that the reasons augmenting the ratio of smoking and results were analysed together and that intervention to decrease the pharmacists' smoking ratio.
Key words: Pharmacist, Cigarette, The frequency of smoking, Addiction.