Kinazolinon ve kinazolin ligandlarının sentezi : Katalitik asimetrik reaksiyonlardaki uygulamaları
Quinazolinones and quinazolines as chiral ligands in catalytic asymmetric reactions
Yazar: İDRİS KARAKAYA
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ALTUNDAŞ ; PROF. DR. SABRİ ULUKANLI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Bölümü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Kinazolinonlar (66a-e) ?-hidroksi asit ve ?-amino asitlerden başlayarak dört adımda ve basamakların hiç birinde kromotografik saflaştırmaya ihtiyaç duyulmadan başarılı bir şekilde iyi verimlerle literatür takip edilerek sentezlenmiştir. Müteakiben kinazolinonlar üç basamak daha gidilerek enantiyosaf 4-fenilkinazolin (68d hariç) (68a-e) ve 4-H-kinazolinlere (67a-e) dönüştürülmüştür. 
İlk olarak, elde edilen enantiyomerik saf kinazolinon ve kinazolinler aldehitlere katalitik enantiyoseçici alkinilçinko katılmalarında denenmiştir. Optimize edilmiş reaksiyon şartlarında en iyi enantiyoseçicilik ligand 68a ile sonuçlanmıştır. Orta dereceden (%75 ee) mükemmel bir enantiyosaflığa (%97 ee) kadar on iki farklı propargilik alkolün sentezi gerçekleştirilmiştir.
İkinci olarak aynı ligand ailesi enantiyo aşırı diaril metanolleri elde etmek için aldehitlerin asimetrik fenilasyonu reaksiyonunda kullanılmıştır. Reaksiyon sonucunda hedef moleküllere %94 ee ve %98'lere varan verimlerle ligand 68c kullanılarak varılmıştır.
Son olarak katalitik asimetrik Weitz-Scheffer Epoksidasyonda sentezi gerçekleştirilen tüm ligandlar denenmiş ve en iyi sonuçlar ligand 68d'nin kullanıldığı reaksiyon ortamında gözlenmiştir. Kalkonoidler epoksit ürünlerine arzu edilen enantiyoseçicilik ve kabul edilebilir verimlerle başarılı bir şekilde dönüştürülmüştür.
Üç farklı katalitik reaksiyon sonucu ürünlerinin mutlak konfigürasyonu ve enantiyosaflığı kiral HPLC kullanılarak literatürdeki alıkonma zamanı değerlerine bakılarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kinazolin, kinazolinon, alkinilasyon, fenilboronik asit, epoksidasyon, Weitz- Scheffer.?

Abstract:
Quinazolinones (66a-e) were synthesised from ?-hydroxy acids and ?-amino acids in four steps in high yields without a need of chromatography, following with the literature procedure. Subsequently, quinazolinones were converted into enantiopure (except 68d) 4-phenylquinazolines (68a-e) and 4-hydrogenquinazolines (67a-e) in additional 3 steps. 
Initially, enantiomerically pure quinazolines and quinazolinones were screened in catalytic enantioselective alkynyl zinc addition to aldehydes. Under the optimised reaction condition, the best enantioselectivity was obtained using ligand 68a. Twelve propargylic alcohols were then carried out in moderate (75%ee) to excellent (97%ee) enantiopurity.
Secondly, the same ranges of ligands were used in phenylation of aldehydes to get enantioenriched biaryl methanols. The reaction gave the products up to 94%ee and 98%product yields using ligand 68c.
Finally, all synthesized ligands were tested in catalytic asymmetric Weitz-Scheffer Epoxidation and the best results were seen in the medium of reaction in which ligand 68d was used. Chalcones were successfully converted into their epoxide products with desirable enantioselectivity (up to 95%ee) and acceptable yields.
Absolute configurations and enantiopurities of all of products in three catalytic asymmetric reactions were determined by retention times of the literature values on Chiral HPLC and polarimeter.

Keywords: Quinazolines, quinazolinones, alkynylation, phenylboronic acid, epoxidation, Weitz-Scheffer.