Olası bir deprem sonrası yardım-talep noktaları arasında CBS temelli dinamik rotalama: İstanbul ili uygulaması
A GIS based dynamic network design between response and demand points after a possible earthquake: Application of Istanbul
Yazar: FEYZA ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. SERPİL EROL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harekat Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Ulaşım = Transportation
Dizin: GIS =

Özet:
Afetlerde en kısa zamanda müdahale hayati önem taşımaktadır. Bu kapsamda insani yardım malzemelerinin talep noktalarına doğru zamanda ulaştırılması uygun güzergâhların bulunması ile mümkündür. Bu çalışmada, olası bir deprem sonrası talep noktalarına yardım malzemelerini taşıyan araçlar için zaman ve güvenilirlik açısından ulaşımı etkileyecek tüm faktörleri (mesafe, trafik yoğunluğu, yolun genişliği, yolun hasar durumu, zemin yapısı gibi) dikkate alan CBS temelli bir şebeke kurularak uygun ve dinamik güzergahların bulunması amacıyla bir metodoloji geliştirilmektedir. Metodolojinin uygulaması olarak, İstanbul'un Avrupa Yakası Marmara kıyısına yakın ilçeleri (birinci derece deprem riski taşıyan bölgede olması nedeniyle) talep bölgeleri olarak belirlenmektedir. Öte yandan bu bölgede olası bir deprem sonrası acil yardımların ulaştırılması için kullanılacak depo olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin Alibeyköy'de yer alan Lojistik Destek Merkezi seçilmektedir. Literatürde İstanbul ili ile ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde, İstanbul ilinde olası bir deprem sonrasında yol şebekesindeki ulaşım zamanını etkileyecek tüm kriterleri dikkate alarak uygun güzergâhların bulunduğu bir çalışmanın olmadığı görülmektedir. Sunulan metotta kriter ağırlıkları AHP yöntemiyle belirlenmekte ve kriterlerin etkileri birleştirilerek CBS'ye entegre edilmektedir. Problemi çözmek için Dijkstra algoritması tabanlı çalışan CBS Network analizi kullanılmaktadır. Önerilen metodoloji ile çeşitli deprem senaryoları için uygun ve dinamik güzergahlar bulunmaktadır. Bu metodolojinin, karar verici yasal otoritelerin (AFAD, AKOM gibi) deprem öncesi yapacakları hazırlıklar ve olası bir deprem sonrası müdahale için verecekleri kararlara yönelik önemli katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
Emergency response as soon as possible is of vital importance in the event of a disaster. In this context, it is possible to deliver humanitarian aid materials to the demand points at the right time by finding optimal routes. This study aims to develop a methodology in order to find optimal and dynamic routes for vehicles carrying aid materials to demand points after an earthquake by establishing a GIS-based network considering all the factors (distance, traffic intensity, wideness of the road, road damage status, ground structure etc.) that will affect transportation in terms of time and reliability. As the application of the proposed methodology, the districts of Istanbul close to the Marmara Sea on its European side (due to the fact that these districts are in the region bearing the risk of the first degree earthquake) are determined as demand zones. On the other hand, Logistics Support Center located in Alibeyköy of Istanbul Metropolitan Municipality is selected as a warehouse to be used for delivering emergency aids after an earthquake in this region. When studies on Istanbul province in the literature are examined, it has been found that there is no study with optimal routes taking into consideration all the criteria that will affect the transportation time in the road network after a possible earthquake in Istanbul. Criteria weights are determined by the AHP method and the effects of the criteria are combined and integrated into GIS. In order to solve the problem, Dijkstra algorithm based GIS Network analysis is used. Optimal and dynamic routes are found with the developed methodology for various earthquake scenarios. It is considered that this methodology will make a significant contribution to the decision making process by the decision-making authorities (such as AFAD, AKOM) for preparations to be made before the earthquake and decisions to be made for a possible post-earthquake response.