Uluslararası pazarlara giriş stratejilerinin çok kriterli karar verme yöntemi ile değerlendirilmesi: Türkiye örneği
Evaluation of international market entry strategies by multi - criteria decision making methods: The case of Turkey
Yazar: METİN ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. ESİN CAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Pazara giriş = Market entry ; Uluslararası işletmeler = International enterprises ; Uluslararası pazarlar = International markets ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Bu çalışmada, Türk Çokuluslu İşletmelerinin (TÇUİ) dış pazarlara giriş stratejileri ve pazara giriş stratejileri üzerinde etkili olan faktörler arasındaki ilişki incelenmiştir. Analiz yöntemi olarak Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) modellerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılmıştır. AHP yöntemi pazara giriş stratejilerinin (direkt yatırım, ortak girişim, lisanslama, ihracat) birbirleri arasında nasıl bir önem sıralamasının olduğunun belirlenmesine olanak verdiği için tercih edilmiştir. Araştırmanın temel amacı TÇUİ'lerin dış pazarlara giriş süreçlerinde işletme yapıları ve ev sahibi ülke ilgili özellikleri temel alarak, işletme için en uygun pazara giriş stratejisinin seçilmesine yönelik bir model oluşturmaktır. Araştırmanın bir diğer önemli amacı ise pazara giriş stratejileri üzerinde etkili olan faktörler arasındaki önem derecesinin belirlenmesidir. Daha önce TÇUİ'lerin pazara giriş stratejileri ile ilgili bir çalışmanın yapılmamış olması araştırmanın önemini artırmaktadır. Araştırma kapsamında Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) tarafından çokuluslu işletme özelliği taşıdığı belirtilen 13 TÇUİ ile görüşmeler yapılmıştır. Aynı zamanda uluslararası işletmecilik alanında çalışan 12 akademisyen de arştırmaya katkı sağlamıştır. Araştırma verileri TÇUİ yöneticileri ile yüz yüze, akademisyenler ile ise hem yüz yüze hem de elektronik ortamda görüşmeler yapılarak elde edilmiştir. Araştırmanın sonucunda TÇUİ'lerin yüksek düzeyde kontrol gücü sağlayan ortak girişim ve direkt yatırım stratejilerini, daha düşük kontrol gücü sağlayan ihracat ve lisanslama stratejilerine göre daha yüksek oranlarda tercih ettiği belirlenmiştir. Ayrıca ev sahibi ülke ile ilgili pazar koşulları ve yatırım riski faktörlerinin pazara giriş stratejileri üzerinde yüksek derecede etksinin olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study, the relationahip between the foreign market entry strategies of Turkish Multinational Enterprises (TMNE) and the factors that influence their market entry strategies have been examined. Analytical Hierarchy Process (AHP), one of the Multi Criteria Decison Making (MCMD) models, was utilized as the analysis method. The AHP method was chosed since it allows determining the order of the importance among market entry strategies (direct investment, joint venture, licensing and exporting). The main purpose of the research is to create a model for the selection of the most appropriate of market entry strategy for the enterprises, based on the business structure and the relevant characteristics of the host country. Another significant purpose of the research is to determine the degree of important of the factors affecting market entry strategies. Previously the lack of the study on the market entry strategies of TMNE inreases the importance of the research. Research interviews were conducted with 13 TMNE, that are stated to be multinational enterprises by the Foreign Economic Relations Board (FERB). Similtaneously, 12 researhers who work in the field of international business literature has contributed to the research. The research data were obtained by making face-to-face interviews with TMNE managers and by interviewing researchers both face-to-face and electronically. As a result of the research, it was determined that TMNEs managers choose joint venture and direct investment that provide a high level of control power at a higher rates than exporting and licensing strategies that provide lower control power. In addition, it was found that the market conditions and investment risk factors related to the host country have a high influence on market entry strategies.