Yabancılara Türkçe öğretiminde çoklu ortam dipnotlarıyla kelime öğretimi sürecinin etkinlik kuramı çerçevesinde değerlendirilmesi
Evaluation of vocabulary teaching process with multimedia annotations in teaching Turkish to foreignes within activity theory framework
Yazar: MUHAMMED FATİH SAYIR
Danışman: PROF. DR. HALİL AHMET KIRKKILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dipnot = Disclosure ; Etkinlik Kuramı = Activity Theory ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Multimedya = Multimedia ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Çoklu öğrenme ortamı = Multimedia learning environment

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı yabancılara Türkçe öğretiminde çoklu ortam dipnotlarıyla kelime öğretiminin öğrencilerin kelime bilgisinin gelişimine etkisinin, öğretmen ve öğrenci görüşleri ışığında Türkçe öğrenme sürecine ve dil becerilerine yaptığı katkının belirlenmesi ve kelime öğretimi sürecinin "etkinlik kuramı" çerçevesinde değerlendirilmesidir.
Yöntem: Çalışmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırma deseni olarak "dönüştürücü desen"den faydalanılmıştır. Çalışmanın evrenini yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrenciler ve bunlara ders veren öğretmenler, örneklemi ise Atatürk Üniversitesi TÖMER'den 11, Harran Üniversitesi TÖMER'den 16 B1 seviye öğrenci ve bunlara okuma dersi veren 2 öğretmen oluşturmaktadır.  Uygulama aşamasının başında kontrol ve deney gruplarına kelime bilgisini ölçmeye dönük hazırlanan ve öğretilmesi hedeflenen kelimeleri kapsayan Kelime Bilgisi Ölçme Testi ön test olarak uygulanmıştır. Daha sonra deney gruplarında metinler üzerinden çoklu ortam dipnotlarıyla kelime öğretimi uygulamasına geçilmiştir. Kontrol gruplarında ise aynı metinler üzerinden hedef kelimeler öğretmen merkezli kelime öğretimi yöntemiyle öğretilmiştir.  Çalışma sonunda deney ve kontrol gruplarının ön test-son test ve deney grubuna uygulanan kalıcılık testi sonuçları bir paket programıyla analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri öğretmen ve öğrencilerden görüşme formlarıyla toplanmış ve betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir.  
Bulgular: Çalışma sonucunda kelime bilgisinin gelişimi açısından elde edilen bulgular deney grupları lehine anlamlı bir fark olduğunu göstermiştir. Ayrıca deney grupları öğrencilerine ve öğretmenlere uygulanan görüşme formlarından elde edilen bulgulardan uygulamanın öğrencilerin motivasyonlarını arttırdığı, yabancı dil kaygılarını azalttığı, kelime dağarcığını geliştirdiği, dil becerilerine ve telaffuzlarına katkı sağladığı ve öğretmenlerin sınıf yönetimini kolaylaştırdığı anlaşılmıştır.
Sonuç: Çalışmada çoklu ortam dipnotlarıyla kelime öğretiminin öğrencilerin kelime bilgisinin gelişmesine katkı sağladığı, dil becerilerini geliştirdiği ve Etkinlik Kuramının çalışma için bir çerçeve sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çoklu ortam dipnotları, yabancılara Türkçe öğretimi, kelime bilgisi, Etkinlik Kuramı.

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to determine the contribution of teaching vocabulary with multimedia annotations to students' vocabulary and language skills in teaching Turkish to foreigners, and to evaluate the vocabulary teaching process within the framework of Activity Theory.
Method: The mixed method was used in the study. Transforming design was used as a research design. The population of the study consists of students who learn Turkish as a foreign language and teachers who teach them, and the sample is 11 B1 level students from Atatürk University TÖMER, 16 B1 level students from Harran University TÖMER and 2 teachers who give reading lessons to them. At the beginning of the application phase, the Vocabulary Assessment Test, prepared for evaluating vocabulary and covering target words to be taught, was conducted to control and experimental groups as a pretest. Then, vocabulary teaching application was started with multimedia annotations on texts for experimental groups. In the control groups, the target words were taught by using the teacher-centered vocabulary teaching method over the same texts. At the end of the study, the results of pretests and posttests of the experimental and control groups and the permanence test which applied to the experimental groups, were analyzed by using a package program. The qualitative data of the research was collected from teachers and students through interview forms and analyzed by descriptive analysis method.
Findings: As a result of the study, the findings obtained in terms of the development of vocabulary showed a significant difference in favor of the experimental groups.In addition, it was understood from the findings obtained from the interview forms applied to the students of experimental groups and teachers that the application increased the motivation of the students, reduced their foreign language anxiety, improved their vocabulary, contributed to their language skills and pronunciation, and facilitated the classroom management of the teachers. 
Result: In the study, it was concluded that vocabulary teaching with multimedia annotations contributed to the development of vocabulary of students, improved their language skills and Activity Theory provided a framework for this study.
Keywords: Multimedia annoations, teaching Turkish to foreigners, vocabulary, Activity Theory.