Fosil polen analizlerine dayalı Yelten Sazlığı ve çevresinin paleovejetasyonu
The paleovegetation of Yelten Sazlığı and surrounding on the fossil pollen analysis
Yazar: YUNUS BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN ŞENKUL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Antalya-Korkuteli = Antalya-Korkuteli ; Fosil polen = Fossil pollen ; Paleovejetasyon = Paleovegetation ; Saz yatağı = Reed bed ; Yelten Sazlığı = Yelten Marsh ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Bu çalışma, Korkuteli (Antalya) ilçesinin kuzeyinde yer alan Yelten Sazlığı çevresindeki vejetasyon ve ortamsal şartların paleoekolojik yapısını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda Yelten Sazlığı'ndan 400 ve 48 cm uzunluğunda sediman örneği alınmıştır. Örnekler üzerinde yapılan radyokarbon yaşlandırma sonucuna göre taban yaşlarının Kal GÖ ~20.000 ve Kal GÖ ~2.100 olduğu bilgisine ulaşılmıştır. İki karot serisi üzerinde de fosil polen analizleri yapılmış ve veriler Tilia 2.0.41 programında diyagramlara dönüştürülmüştür. Elde edilen verilere göre Yelten Sazlığı çevresinin vejetasyon değişimi Kal GÖ ~20.000 yıl öncesinden günümüze ortaya konulmuştur. Fosil polen diyagramlarında iki diyagramda da üç ana zon ve altı alt zon belirlenmiştir. Belirlenen zonlar arasında YS 17-01 diyagramında odunsu/ağaç taksonlarının toplam oranı (AP; arboreal polen) %98,9 ile %39,3 arasında değişim göstermiştir. YS 19-01 diyagramında AP oranı %98 ile %85,1 arasında değişim göstermiştir. İki farklı karota ait fosil polen bulguları içerisinde Pinus sp., Juniperus sp., Quercus sp. önemli AP taksonlarıdır. Otsu taksonların toplam oranını temsil eden NAP (non-arboreal polen) içerisinde de Asteraceae, Chenopodiaceae ve Lactuaceae önemli taksonlar olmuştur. Ayrıca 48 cm'lik sediman karotu üzerinde µ-XRF analizleri yapılmış ve ~2100 yıl öncesinden günümüze meydana gelen paleoiklim değişimleri ortaya konulmuştur. Analizler sonucunda bölgede dört farklı iklimsel döneme ait değişimin olduğu bilgisine ulaşılmıştır. YS 17-01 karotu Söğüt Gölü ile YS 19-01 karotu ise Güneybatı Anadolu'da gerçekleştirilen önceki çalışmaların (Pınarbaşı, Gölhisar, Karataş Gölü ve YS 17-01) sonuçları ile karşılaştırılmıştır. YS 19-01 karotunun yüksek çözünürlüklü olması ile bulgularına daha çok odaklanılarak Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Selçuklu Devleti ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinde iklim koşulları, arazi kullanımı ve vejetasyon yapısı üzerindeki değişimler belirlenmiştir.

Abstract:
This study aims to determine the paleoecological structure of vegetation and environmental conditions around Yelten Marsh, located in the north of Korkuteli (Antalya) district In this context, 400 and 48 cm long sediment samples were taken from Yelten Marsh. According to the radiocarbon dating results of the samples, it was found that the basal ages are Kal BP ~20.000 and Kal BP ~2100. Fossil pollen analyzes were made on both core series and the data were converted into diagrams in Tilia 2.0.41 program According to the data obtained, the vegetation change of Yelten Marsh has been revealed from Kal BP ~20,000 years ago to the present day. In the fossil pollen diagrams, three main zones and six subzones were determined in both diagrams. The total ratio of woody/tree taxa (AP; arboreal pollen) in the YS 17-01 diagram among the determined zones varied between 98.9% and 39.3%. The AP rate in the YS 19-01 diagram varied between 98% and 85.1%. Among the fossil pollen findings belonging to two different cores, Pinus sp., Juniperus sp., Quercus sp. are important AP taxa. Asteraceae, Chenopodiaceae and Lactuaceae were also important taxa in NAP (non-arboreal pollen), which represents the total proportion of herbaceous taxa. In addition, µ-XRF analyzes were performed on the 48 cm sediment core and paleoclimate changes from ~2100 years ago to the present were revealed. As a result of the analyzes, it was found that there were changes in four different climatic periods in the region. YS 17-01 core Söğüt and YS 19-01 core were compared with the results of previous studies (Pınarbaşı, Gölhisar, Karataş Lake and YS 17-01) carried out in Southwest Anatolia. With the high resolution of the YS 19-01 core, focusing more on its findings, the changes in climatic conditions, land use and vegetation structure during the Roman Empire, Byzantine Empire, Seljuk State and Ottoman Empire were determined.