Mobil konut yapılarının tasarım ve uygulama ilkelerinin örnekler ile incelenmesi
Examining the design and application principles of mobile housing buildings wth examples
Yazar: NURTEN GÖKÇEK
Danışman: DOÇ. DR. NABİ VOLKAN GÜR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mobil konut = Mobile housing

Özet:
İnsanoğlu geçmişten bu yana yaşamını sürdürebilmek için doğa şartlarıyla mücadele etmiş ve yaşamın beraberinde getirmiş olduğu barınma gereksinimine bir çözüm aramıştır. Bu bağlamda tarih öncesi dönemlerde ağaç kovuğu, mağara ve kaya altı sığınaklarda, daha sonralarında ise inşa ettikleri ilk barınaklarda ve geçici, taşınabilir yapılarda barınma eylemlerini gerçekleştirmiştir. Bu süreçte gelişen tarım bilgileri, göçebe yaşam süren insan topluluklarının göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçmelerine neden olmuş; barınak olarak kullandığı geçici, taşınabilir barınma birimleri yerlerini kalıcı konutlara bırakmaya başlamıştır.
Sanayi Devrimi'nin getirmiş olduğu makineleşme süreci ile birlikte gündelik hayata; gemi, tren ve otomobil gibi ulaşım araçları katılmış, tüm dünyada iletişim ağı kurulmuş ve bu ağ genişlemiştir. Dolayısıyla şehirler ve kıtalar arası iletişim sağlanmış, seyahat edilmiş ve ticaret ağı genişlemiştir. Makineleşme sürecinin getirmiş olduğu etkiler ile kentlerde kurulan fabrikalarda iş imkânları artmış, köyden kente göç oranı yükselmiş ve yaşamın içerisinde artan bu hareketlilik ile birlikte de mobilite anlayışı şekillenmiştir. Bu dönemde gelişen sosyokültürel durum, ekonomide meydana gelen değişimler, teknolojik ilerlemeler ve çevresel koşullar da ilerleyen süreç içerisinde konut tasarım yaklaşımlarının değişiklik göstermesine sebep olmuştur. Değişen yaşam anlayışı ile şekillenen konut ihtiyaçlarının farklılık göstermesi sonucunda; insanlar kaliteli bir hayat sürmek ve çağa ayak uydurmak için mobil konutları tercih etmeye başlamışlardır.
Bu bağlamda içerisinde bulundukları çağ, olanak ve gereksinimler ile yerleşik düzene adım atan ve bulunduğu çağa uyum sağlayan toplumlar sonrasında meslek, ulaşım, bireysel tercihler veya acil durumların getirmiş olduğu ihtiyaçlardan dolayı hareket halinde olmayı tercih etmişlerdir. Başka bir deyişle yerleşik toplumların geçmişte kendilerinden farklı gördükleri, yerleşik düzeni olmayan ve göçebe insanları çağrıştıran yaşam biçimlerine öykündükleri 'çingene kültürü' ve bu kültürün beraberinde getirdiği 'çingene arabaları' yerini günümüzde imkânlar ve ihtiyaçlar doğrultusunda bulunduğu şartlara göre karada, suda ve acil durumlarda kullanılan, mobil konaklama sağlayan mobil konutlara bırakmıştır.
Bu çalışma kapsamında mobilite, mobil yaşam, mobil konutlar, mobil konutların tarihçesi, tipleri, mobil konut önerisi olarak 'Tiny House' ismi verilen küçük evler ve bu evlerin yapısal teknik özellikleri hakkında bilgi verilmiş; ülkemiz mevzuatına göre şekillenmiş Tiny House' ların mimari yerleşim planları, konstrüksiyon yapısı, cephe özellikleri, tesisat gereksinimleri incelenerek çalışma sonunda örnekler üzerinden analizi yapılmıştır. 
Giriş bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi aktarılmıştır. İkinci bölümde mobilite kavramına, mimarlık ile olan ilişkisine, mobil konut kavramına, gelişim sürecine, kullanım amaçlarına ve taşınma yöntemlerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde ise bir mobil konut örneği olan Tiny House' ların mimari ve yapısal teknik özellikleri alt başlıklar halinde incelenip değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde yer alan Tiny House örnekleri, tez kapsamında yapılan yazın araştırması dikkate alınarak incelenmiş ve incelenen Tiny House örnekleri yapılan araştırma kapsamında birbiri içerisinde kıyaslanarak tablo halinde sunulmuştur. Sonuç bölümünde ise tez çalışmasının içeriğinde açıklanan mobil yaşam tarzının geçmişi ve beraberinde getirmiş olduğu kavramlar ile Tiny House' ların yapısal özellikleri değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlar üzerinden çıkarımlarda bulunulmuştur.
Tez çalışmasında, Tiny House yapılarının mobil olması ve sahip olduğu yapısal özellikleriyle; kullanıcıların hayatına ekonomik, sosyal, ekolojik birçok katkı sağlayacağı ve mevcut yapılaşma stoğundan farklı olarak sürdürülebilir, doğayla iç içe, mütevazi ve mobil bir yaşam isteyen özellikle küçük metrekarelerde verimli, fonksiyonel ve maliyet açısından uygun beklentileri olan kullanıcılar için uygun olabileceği sonucuna varılmıştır. Çalışmadan elde edilen çıkarımların 21. yüzyıl Tiny House firmaları ile kullanıcılarına, üretimi ve kullanımı açısından katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Mobilite, Mobil Yaşam, Mobil Mekân, Mobil Konut, Tiny House

Abstract:
Since the past, human beings have struggled with natural conditions in order to survive and have sought a solution to the shelter need that life brings. In this context, in prehistoric times, they sheltered in tree holes, caves and under rocks, and later in the first shelters they built and temporary, portable structures. The agricultural knowledge developed in this process caused the nomadic human communities to switch from nomadic life to settled life; Temporary, portable shelter units used as shelters have begun to be replaced by permanent residences.
With the mechanization process brought by the Industrial Revolution into daily life; Transportation vehicles such as ships, trains and automobiles have participated, a communication network has been established all over the world and this network has expanded. Therefore, communication between cities and continents was achieved, travel was made and the trade network expanded. With the effects of the mechanization process, job opportunities in factories established in cities have increased, the rate of migration from villages to cities has increased, and with this increasing mobility in life, the understanding of mobility has been shaped. The sociocultural situation that developed during this period, changes in the economy, technological advances and environmental conditions also caused housing design approaches to change in the course of time. As a result of the differences in housing needs shaped by the changing understanding of life; People have started to prefer mobile homes to live a quality life and keep up with the times.
In this context, societies that have stepped into the settled order and adapted to the age they are in, with their age, opportunities and needs, have preferred to be on the move due to their profession, transportation, individual preferences or the needs brought by emergencies. In other words, the 'gypsy culture' and the 'gypsy cars' that this culture brought with it, which the settled societies saw as different from themselves in the past and emulated the lifestyles reminiscent of nomadic people without a settled order, have now been replaced by the 'gypsy cars', which are used on land, in water and in emergency situations, according to the conditions and possibilities and needs. It has been replaced by mobile housing that provides mobile accommodation.
Within the scope of this study, information was given about mobility, mobile life, mobile houses, the history and types of mobile houses, small houses called 'Tiny House' as a mobile housing proposal and the structural technical features of these houses; The architectural layout plans, construction structure, facade features and installation requirements of the Tiny Houses, which were shaped according to our country's legislation, were examined and analyzed through examples at the end of the study.
In the introduction section, the purpose, scope and method of the study are explained. In the second part, the concept of mobility, its relationship with architecture, the concept of mobile housing, its development process, purposes of use and methods of transportation are mentioned. In the third section, the architectural and structural technical features of Tiny Houses, which are an example of mobile housing, are examined and evaluated under subheadings. The Tiny House examples in the fourth chapter were examined by taking into account the literature research conducted within the scope of the thesis, and the examined Tiny House examples were compared with each other and presented in a table within the scope of the research. In the conclusion section, the history of the mobile lifestyle explained in the content of the thesis, the concepts it brought with it, and the structural features of Tiny Houses were evaluated, and inferences were made based on the results obtained.
In the thesis study, Tiny House structures are mobile and have structural features; It has been concluded that it will make many economic, social and ecological contributions to the lives of the users and that, unlike the existing housing stock, it may be suitable for users who want a sustainable, modest and mobile life in touch with nature, especially in small square meters, and who have efficient, functional and cost-effective expectations. It is anticipated that the inferences obtained from the study will contribute to 21st century Tiny House companies and their users in terms of production and use.

Key Words: Mobility, Mobile Life, Mobile Space, Mobile Housing, Tiny House