Benıgn paroksismal pozisyonel vertigoya bağlı nistagmus test ve ölçüm sisteminin geliştirilmesi
Development of nystagmus test and measurement for benign paroxysmal positional vertigo
Yazar: FURKAN BAYRAKTAR
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR FİDAN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat) ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Baş dönmesi = Dizziness ; Vertigo = Vertigo

Özet:
Vertigo, vücudun denge sisteminde ortaya çıkan sorun veya sorunlar bütünü sebebiyle yaşanan dönme ilüzyonudur. Hasta bireylerin etrafında bulunan nesne veya bulundukları konumun kendisi etrafında döner pozisyonda olması durumudur. Vertigo santral ve periferik vertigo olmak üzere iki ana başlık altında incelenmektedir. Santral vertigo, beyin lezyonlarından kaynaklanan anevrizmalar, tümör, kanama, beyin damarlarındaki bozulmalardan kaynaklanabilmektedir. Periferik vertigoya tiroit çeşitleri ve metabolik rahatsızlıklar neden olabilmektedir. Halk dilinde kristal oynaması olarak adlandırılan benign paroksismal pozisyonel vertigo (BPPV) periferik vertigonun en sık görülen türüdür. İç kulaktaki denge merkezinde konumlanmış olan kristallerin arka yarım daire kanallarına düşmesi sonucu oluşmaktadır. Kristallerde oluşan anomalilerde hasta birey yatar pozisyonda iken şekil değiştirdiği durumlarda baş dönmesi ile karşılaşmaktadır. Bu nedenle BPPV ile karşılaşılan durumlarda çok sayıda teşhis, egzersiz ve tedavi yöntemleri kullanılmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle beraber bilgisayar kullanımının artması sonucu tedavi etkileşimleri de önemli derecede artış göstermiştir. Bu çalışmada, oluşturulan yazılımlar doğrultusunda teşhis yöntemine uygun olarak benign paroksismal pozisyonel vertigoya bağlı nistagmus hareketlerinin bilgisayar tabanlı teşhis ve ölçüm sistemi gerçekleştirilmiştir.
Gerçekleştirilen sistem mekanik, yazılım ve donanım olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Literatürden elde edilen teşhis yöntemlerine uygun olarak Visual Studio c# yazılım arayüzü ve bağlantı kontrol yazılımları oluşturulmuştur. Bitermal kalorik ve diğer testler için arayüz yazılımında paneller bulunmaktadır. Yazılım panellerine uygun olarak hazırlanan elektronistagmografi verileri Digilent Waveforms Analog Discovery üzerinde grafikleştirilmektedir. Ayrıca diğer bir test metodu olan bitermal kalorik test mekanizması tasarımı gerçekleştirilmiş ve her iki program ve tasarım entegre edilmiştir. Böylece benign paroksismal pozisyonel vertigoya bağlı nistagmus hareketlerinin test ve ölçüm sistemi oluşturulmuştur. Bitermal kalorik test verilerinin 3900 ml sıvı seviyesinin 30 derece sıcaklık değerine hazırlanması için gerekli sürenin standart sapması 4,00 ∓ 1,8 s, 2600 ml sıvı seviyesinin hazırlanması için gerekli süre 3,67 ∓ 2,8 s olarak hesaplanmıştır. Ayrıca bitermal kalorik test verilerinin 44 derece sıcaklık, 3900 ml sıvı seviyesinin değerinin hazırlanması için gerekli sürenin standart sapması -1,70 ∓ 2,75 s, 2600 ml sıvı seviyesinin hazırlanması için gerekli süre -0,70 ∓ 3,09 s olarak belirlenmiştir. Ayrıca tespit edilen hasta birey için uygulanacak olan sıvıların sıvı tahliye hızları 30 derece kalorik test düzeneği için 13,66 ml/s ± 1,14 ml/s olarak belirlenmiştir. Kırk dört derece kalorik test düzeneği için sıvı tahliye hızları ise 16,30 ml/s ± 0,23 ml/s yapılan tekrarlı testler sonrasında tespit edilmiştir. Sonuç olarak oluşturulan test ve ölçüm sisteminin benign paroksismal pozisyonel vertigoya bağlı nistagmuş teşhis yöntemlerinin tamamını içermesi, tüm testleri bir arada toplaması, kolay ulaşılabilir ve doğruluğunun test edilmiş olması çalışmanın diğer yöntemlere göre belirgin ve etkili özelliklerini oluşturmaktadır.

Abstract:
Vertigo is the illusion of rotation caused by a problem or a set of problems in the balance system of the body. It is such a situation that objects or places around the patients are in a revolving position around themselves. Vertigo types are examined under two main headings as central and peripheral vertigo. Central vertigo may result from brain lesions, aneurysms, tumors, hemorrhage, and disruptions in cerebral vessels. Peripheral vertigo can be caused by thyroid types and metabolic disorders. Benign paroxysmal positional vertigo, colloquially called crystal floating, is the most common type of peripheral vertigo. It happens as a result of the falling of the crystals located in the balance center in the inner ear into the posterior semicircular canals. In anomalies formed in the crystals, the patient experiences dizziness when he changes his position while in the supine position. Hence, many diagnostic, exercise and treatment methods are used in case of BPPV. Today, as a result of the increase in computer use with the advance of technology, treatment interactions have increased significantly. In this research, a computer-based diagnosis and measurement system of nystagmus movements due to benign paroxysmal positional vertigo were implemented in accordance with the diagnostic method in line with the software created.
The implemented system consists of three parts: mechanical, software, and hardware. Visual Studio c# software interface and connection control software was formed following the diagnostic methods acquired from the literature. There are panels in the software interface for bithermal caloric and other tests. The electronystagmography data following the software panels are graphed on Digital Waveforms Analog Discovery. Additionally, the bithermal caloric test mechanism which is another test method was designed and both programs and designs were integrated. Thus, a nystagmus test and measurement system for benign paroxysmal positional vertigo were created. The standard deviation of the bithermal caloric test data to the 30-degree temperature value of the 3900 ml liquid level was calculated as 4.00 ∓ 1.8 s, and the required time for the preparation of the 2600 ml liquid level was calculated as 3.67 ∓ 2.8 s. While the standard deviation of the time required to prepare the value of the bitermal caloric test data at 44 degrees temperature, 3900 ml liquid level was determined as -1.70 ∓ 2.75 s, the time required for the preparation of 2600 ml liquid level was determined as -0.70 ∓ 3.09 s. In addition, the fluid evacuation rates of the fluids to be applied for the detected patient were determined as 13.66 ml/s ± 1,14 ml/s for the thirty-degree caloric test setup. For the forty-four-degree caloric test setup, the fluid discharge rates were determined as 16,30 ml/s ± 0,23 ml/s after repetitive tests. As a result, the test and measurement system created includes all the diagnostic methods for nystagmus due to benign paroxysmal positional vertigo, gathering all tests together, being easily accessible and tested for accuracy, are its distinctive and effective features compared to other methods.