Karma programlama yöntemi kullanılarak Isparta ili merkezi biyogaz tesisleri planlama modelinin geliştirilmesi
Development of the planning model for central biogas plants in Isparta province using the mixed-integer programming
Yazar: YALÇIN GÖNBE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM YILMAZ
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biyogaz = Biogas ; Büyükbaş hayvanlar = Livestocks ; Enerji = Energy ; Hayvansal atıklar = Animal wastes ; Isparta = Isparta ; Tarımsal yapı = Agricultural structure

Özet:
Yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ve çeşitlendirilmesi, ülkelerin enerji politikaları içerisinde önemli bir yere sahip konularından birisidir. Fosil kaynaklarında meydana gelen azalma ile birlikte bu kaynaklardan elde edilen yakıtların çevre üzerindeki olumsuz etkileri günümüz dünyasını yenilenebilir ve sürdürülebilir enerji kaynaklarında çalışmalar ve araştırmalar yapmaya yönlendirmektedir. Bitkisel ve hayvansal atıkları kullanarak biyogaz ve elektrik enerjisi üretimi, yenilenebilir ve sürdürülebilir enerji kaynağı konusunda önemli alternatif olarak bilinmekte ve değerlendirilmektedir.
Yüksek lisans tezi kapsamında Isparta ilinde büyükbaş hayvanların atıkları kullanılarak üretilebilecek biyogaz ve elektrik enerjisi kapasitesi belirlenmiş ve aynı zamanda yatırım ve ulaştırma maliyeti hesaplamaları da yapılmıştır. Bu hesaplamaları yapabilmek amacıyla karma programlama yöntemi kullanılarak bölgesel merkezi biyogaz tesisleri planlama modeli geliştirilmiştir. Planlama modelinin çözümü için Lingo paket programı kullanılmıştır. 
Planlama modeli sonuç çıktılarına göre; büyükbaş hayvanlardan elde edilecek olan yıllık 1.063.400 ton atığın kullanılması ile birlikte Isparta bölgesinde 42.636.755 m3 biyogaz ve 77.994,58 MW elektrik enerjisi üretiminin mümkün olduğu belirlenmiştir. Bu elde edilen hayvansal atıkların değerlendirilebilmesi amacıyla Isparta yöresinde yıllık atık işleme kapasitesi 58.400 ton, 105.000 ton ve 150.000 ton olan biyogaz tesislerinden çeşitli ilçelere 8 adet tesisin kurulması gerektiği belirlenmiştir. Bu tesislerin kurulumu için gerekli olan yatırım maliyetinin 228.085.650 TL ve yatırım geri kazanım süresinin 4,81 yıl olduğu hesaplanmıştır.

Abstract:
The use and diversification of renewable energy sources is one of the issues that have an important place in the energy policies of countries. Due to the decrease in fossil resources and negative effects of fuels obtained from these resources on the environment lead the world today to conduct studies and research on renewable and sustainable energy resources. Biogas and electrical energy production using plant and animal wastes is known and utilized as an important alternative for renewable and sustainable energy sources.
Within the scope of this master's thesis, biogas and electrical energy capacity that can be produced by using the waste of bovine in Isparta province was determined and investment and transportation costs calculations were calculated accordingly. In order to make these calculations, a planning model for regional central biogas plants was developed by employing mixed-integer programming method. Lingo package program was used for the analysis of the planning model.
According to the planning model outputs; It was determined that 42.636.755 m3 biogas and 77.994,58 MW electrical energy production is possible in Isparta region with the use of 1.063.400 tons of waste to be obtained from the bovine. In order to utilize these animal wastes, it was determined that 8 plants with an annual waste treatment capacity of 58.400, 105.000 and 150.000 tons should be established in various districts of Isparta region. The investment cost required for the installation of these facilities was calculated as 228.085.650 TL and the investment recovery period
as 4,81 years.