Yeni anne olmuş evli kadınlarda ilişkisel belirsizlik, cinsiyet rollerine ilişkin kalıpyargılar, partner duyarlılığı ve evlilik doyumu arasındaki ilişkiler: İlişkisel türbülans modeli bakış açısıyla bir inceleme
Relationships between relational uncertainty, gender role stereotypes, partner responsiveness and marital satisfaction in married women who became mothers for the first time: An analysis from the perspective of relational turbulence model
Yazar: AYŞE NUR AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. AYDA BÜYÜKŞAHİN SUNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, 0-36 ay arası en az bir çocuğu olan yeni anne olmuş
evli kadınlarda eşitlikçi cinsiyet rolleri, ilişkisel belirsizlik, algılanan partner duyarlılığı
ve ilişkisel türbülans değişkenlerinin, bahsi geçen kadınların algıladıkları evlilik doyumu
üzerinde izledikleri yol incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, ilk olarak, "İlişkisel
Belirsizlik Ölçeği" ve "İlişkisel Türbülans Ölçeği"nin geçerlik ve güvenirlik analizleri
yürütülmüş ve bahsi geçen ölçekler Türkçeye uyarlanmıştır. Ardından, ana çalışma
kapsamında ortaya konmuş olan araştırma modelini test etmek amacıyla 464 katılımcı
anneye Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği, İlişkisel Belirsizlik Ölçeği, Algılanan Partner
Duyarlılığı Ölçeği, İlişkisel Türbülans Ölçeği ve Evlilik Yaşam Ölçeği uygulanmıştır.
Ancak, çeşitli sebeplerle 57 katılımcının verileri çalışmaya dahil edilmemiş ve 407
katılımcının verisi üzerinden YEM analizi yürütülmüştür. Araştırma modeli YEM analizi
ile test edilmiş ve bulgular modelin veri ile uyumlu olduğuna işaret etmiştir. Modelde yer
alan doğrudan ve dolaylı etkiler incelendiğinde, çalışmanın hipotezleriyle tutarlı olarak,
algılanan partner duyarlılığının, sırasıyla, eşitlikçi cinsiyet rolleri ve evlilik doyumu
arasındaki ilişkiye, ilişkisel belirsizlik ve evlilik doyumu arasındaki ilişkiye, eşitlikçi
cinsiyet rolleri ve ilişkisel türbülans arasındaki ilişkiye, ilişkisel belirsizlik ve ilişkisel
türbülans arasındaki ilişkiye aracılık ettiği görülmektedir. Ek olarak, bulgular algılanan
partner duyarlılığı ve evlilik doyumu arasındaki ilişkiye ilişkisel türbülansın aracılık
ettiğine işaret etmektedir. Son olarak, eşitlikçi cinsiyet rolleri ve algılanan partner
duyarlılığı arasındaki ilişkiye ilişkisel belirsizliğin aracılık ettiği görülmektedir. Mevcut
çalışma bulgularının hem psikoloji alan yazınına hem de uygulamaya yönelik çift
terapistlerine önemli katkıları olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the path followed by the variables
of egalitarian gender roles, relational uncertainty, perceived partner responsinevess and
relational turbulence on the perceived marital satisfaction in married women who have at
least one child between 0-36 months, For this purpose, firstly, the validity and reliability
analyzes of the "Relational Uncertainty Scale" and the "Relational Turbulence Scale"
were carried out and the aforementioned scales were adapted to Turkish. Then, Gender
Roles Attitude Scale, Relational Uncertainty Scale, Perceived Partner Responsiveness
Scale, Relational Turbulence Scale and Marriage Life Scale were applied to 464 mothers
in order to test the research model. However, the data of 57 participants were not included
in the study for some reasons and SEM analysis was conducted on the data of 407
participants. The research model was tested with SEM analysis and the findings indicated
that the model was compatible with the data. When the direct and indirect effects in the
model are examined, consistent with the hypotheses of the study, respectively, perceived
partner responsiveness mediated the relationship between egalitarian gender roles and
marital satisfaction, the relationship between relational uncertainty and marital
satisfaction, the relationship between egalitarian gender roles and relational turbulence,
the relationship between relational uncertainty and relational turbulence. In addition, the
findings indicate that the relationship between perceived partner sensitivity and marital
satisfaction is mediated by relational turbulence. Finally, relational uncertainty seems to
mediate the relationship between egalitarian gender roles and perceived partner
responsiveness. It is thought that the present study findings have important contributions
to both psychology literature and practical couple therapists.