Annelerin algıladıkları cinsiyet rolü ile babasavar davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between mothers' perceived gender role and maternal gatekeeping behaviors
Yazar: KÜBRA NUR AKDAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KANAK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba algısı = Parents perception ; Annelik = Motherhood ; Babasavar annelik = Anti-father motherhood ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Ebeveynler = Parents ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, annelerin algıladıkları cinsiyet rolü ile babasavar davranışları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını incelemek varsa bu ilişkinin ne düzeyde olduğunu ortaya koymaktır. Annelerin algıladıkları cinsiyet rolüyle babasavar davranışlarının bazı değişkenlere göre incelendiği araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden karşılaştırma yoluyla bilgi elde edilen ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, Türkiye'de birçok ilden basit tesadüfi örneklem yöntemiyle belirlenen, okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerden oluşmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu toplam 606 anne oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Bem Cinsiyet Rolü Envanteri" ve "Babasavar Annelik Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, araştırma sorularına uygun olarak SPSS 23.0 programı kullanılmıştır. Ebeveynlerin Bem Cinsiyet Rolü Envanteri ve Babasavar Annelik Ölçeği'nden aldıkları puan ortalamalarının demografik ölçeğe göre analiz edilmesinde verilerin normal dağılmadığı görüldüğü için Mann Whitney U testi  ile Kruskal Wallis H testleri kullanılmıştır. Çalışmanın alt boyutlarında yapılan testlerin sonucunda annenin İki Kat Sorumlu Annelik, Aşırı Bağlı Annelik, Geleneksel Annelik Ve Babasavar Annelik puanları ile eğitim durumu, yaşı, çocuk sayısı, yaşadığı yerleşim yeri ve sosyoekonomik düzeyine göre fark bulunurken; Modern Annelik ve Dolaylı Annelik puanları ile eğitim durumu, yaşı, çocuk sayısı, yaşadığı yerleşim yeri ve sosyoekonomik düzeyine göre fark bulunmamıştır. Çocuk cinsiyeti ile Aşırı Bağlı Annelik puanları istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterirken; Modern Annelik, İki Kat Sorumlu Annelik, Geleneksel Annelik, Dolaylı Annelik alt boyutlarından alınan puanlar arasında fark bulunmamıştır. Analizler sonucunda çalışma yapılan grubun toplumsal cinsiyet rolleri ile babasavar davranışları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çalışma grubunun toplumsal cinsiyet rolleri ile babasavar davranışları arasında alt boyutlarda pozitif ve negatif yönlü anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Bu sonuçlara göre okul öncesi dönemde çocuğu olan annelerin kadınsılık puanları arttıkça babasavar annelik toplam puanlarının artış gösterdiği, erkeksilik puanları arttıkça ise babasavar annelik toplam puanlarının azaldığı görülmüştür.
Anahtar Sözcükler: Cinsiyet Rolü, Toplumsal Cinsiyet, Babasavar Annelik, Okul Öncesi Dönem ve Ebeveyn.

Abstract:
The aim of this study is to examine whether there is a significant relationship between the perceived gender role of mothers and their anti-father behaviours and to reveal the level of this relationship if any. In the study, which examined mothers' perceived gender role and anti-father behaviour according to some variables, the relational survey model from quantitative research methods, which obtains information through comparison, was used.  The study group of the research, consists of mothers who have children in the pre-school period, determined by a simple random sampling method from many cities in Turkey.  The study group of the research consisted of a total of 606 mothers. "Personal Information Form", "Bem Gender Role Inventory" and "Anti-Father Motherhood Scale" were used to collect data. In the analysis of the data, in accordance with the research questions SPSS 23.0 program was used. The Mann Whitney U test and the Kruskal-Wallis H test were used since the data were not normally distributed in the analysis of the mean scores of the parents from the Bem Gender Role Inventory and the Anti-Father Motherhood Scale according to the demographic scale. As a result of the tests carried out in the subdomains of the study, there was a difference according to the mother's Double Responsible Motherhood, Over-Committed Motherhood, Traditional Motherhood, and Fatherless Motherhood scores and educational status, age, number of children, place of residence and socioeconomic level; there was no difference according to Modern Motherhood and Indirect Motherhood scores and educational status, age, number of children, place of residence and socioeconomic level. While child gender and Over-Committed Motherhood scores differed statistically significantly, there was no difference found between the scores of Modern Motherhood, Double Responsible Motherhood, Traditional Motherhood, and Indirect Motherhood subdomains. As a result of the analysis, a positive and significant relationship was found between the gender roles of the study group and their anti-father behaviours. It was observed that there were positive and negative significant relationships between gender roles and anti-father behaviours in the subdomains of the study group. According to these results, it was observed that as the femininity scores of mothers with children in the preschool period increased, total anti-father scores increased; as masculinity scores increased, total anti-father scores decreased.
Key words: Gender Role, Social Gender, Anti-Father Motherhood, Preschool Period, and Parenting.