Anadolu'da Togalı heykellerin gelişimi: Tipolojik ve stilistik değerlendirme
The development of Toga statues in Anatolia: Typological and stylistic evaluation
Yazar: DURMUŞ ERSUN
Danışman: PROF. DR. ERHAN ÖZTEPE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anıtsal heykel = Monumental sculpture ; Giysiler = Clothes ; Heykel = Sculpture ; Roma Dönemi = Roman Period ; Taş heykeller = Stone sculptures ; Tipoloji = Typology ; Toga = Toga

Özet:
Toga, Roma vatandaşlarına özgü bir elbisedir. Elbisenin kökeni hem antik kaynaklarda hem de günümüz modern kaynaklarında belirsizliğini halen korumaktadır. Antik kaynaklara araştırmacılar tarafından yapılan atıflar sonucunda varsayımlar Etrüskler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Günümüz araştırmacıları var olan somut heykeltıraşlık eserleri ışığında elbisenin gelişimini MÖ 1. yüzyılın ilk çeyreğinden başlatmışlardır. MÖ 1. yüzyıldaki elbise Yunanların himation'u ile oldukça benzerdir. Toga, yarı dairesel formuyla bu dönemde Yunanların himation'undan ayrılmıştır. Elbise formunda Augustus Döneminde köklü bir değişim yaşanmıştır. Köklü değişimle elbise tam dairesel formludur ve giysiye birden fazla bölüm eklenmiştir. Elbise de ikinci değişim MS 2. yüzyılın sonu 3. yüzyılın başında yaşanmıştır. Bu tarih aralığında Augustus Dönemi formundan çok farklı bir modelleme ile karşılaşılmıştır. Karşılaşılan modellendirmenin kökeni olarak Mısır rahiplerinin elbiselerine işaret edilmiştir. Bunun yanı sıra bu değişimin altında yatan sebepler nüfus araştırmalarıyla ilişkilendirilmiştir. Elbise de son değişiklik ise; MS 4. yüzyıl sonunda yapılmıştır. Çalışma kapsamında 52 Arkeoloji Müzesinde bilimsel inceleme ve gözlemlerde bulunulmuştur. Arkeoloji Müzelerinden 33 adet yayımlanmamış eser kayıt altına alınmıştır. Kayıt altına alınan eserlerin tanımlama ve tarihlendirme çalışmaları 59 yayımlanan eserle birlikte yapılmıştır. Sonrasında kataloga eklenen eserler ait oldukları gruplara yerleştirilmiştir.  Burada yapılan çalışmayla elbisenin dört farklı tipi tipoloji ve stil gelişimi kapsamında 6 ana başlık, 8 alt başlık altında değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma da toplam 92 adet yontu incelenmiştir. Eserler arasında Anadolu'ya özgü yanılsamaların olduğu örnekler ayrı bir başlık altında değerlendirilmiştir. Sonrasında heykellerin tipolojik, kronolojik ve mekânsal dağılımları ortaya konulmuştur.

Abstract:
Toga is defined as an outer garment of Roman citizens and its origin remains uncertain in both ancient and modern sources despite the references ofancient period historians indicate that its origin may went back to Etruscan period.  Solid proofs as sculptural remains from ancient era helped scholars to date the origin of toga in the first quarter of the first century BC and it was similar to Greek himation. Nevertheless, toga had a semicircular form that differed it from the Greek himation. Its features had radically changed during the age of Augustus. Now it took a circular form and multiple sections had added to it. The second change was also fundamental and dated to the end of the 2nd century to the beginning of the 3rd century. Its origins went back to 1st century and was similar to the clothes of the Egyptian Monks. This change was also correlated with the census. The number of Roman citizens had vastly increased, therefore, the people who wore toga wanted to separate themselves from ordinary citizens. The last change in toga was taken place in the 4th century AD. For this study, 52 archaeology museum are visited and 33 unpublished toga sculptures are documented. Their identification and chronology are determined with 59 published sculptures. Their typological and stylistic developments are analyzed under 6 major and 8 minor headings. Here, 92 toga sculptures are evaluated for the study. Some sculptures have shown Anatolian features thus they are analyzed under a different heading. This study tried to explain the sculptures' typology, chronology and their distribution in the areas.