İstanbul Çekmeköy, Alemdağ Mahallesi, 425 ada, 2 parseldeki tarihi binanın koruma önerisi
Conservati̇on proposal of hi̇stori̇cal bui̇ldi̇ng located at 425 block and 2 plot of Alemdağ Di̇stri̇ct, Çekmeköy, Istanbul
Yazar: MUSA EKŞİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DABANLI
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Koruma ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İstanbulun Anadolu yakasında, Çekmeköy ilçesi ve Alemdağ mahallesindeki 425
ada, 2 numaralı parselde bulunan tarihi bina, 2011 yılında tescillenmiştir. Mülkiyeti,
Erenoğlu ailesine ait olan tarihi bina ile ilgili, daha öncesine ilişkin bir bilgi veya
dosya bulunmamaktadır. 1997 yılında, zemin kat mutfak bölümünde çıkan yangın ile
yapının deforme olması, aile üyelerinin zaman içerisinde artan ihtiyaçları ve yapının
eski olması gibi etkenlerden dolayı, aile üyeleri tarafından terkedilen bu evde, 2012
yılına kadar ailenin büyüklerinden bir kadın ile birlikte, ona ev işlerinde yardımcı
olan bir aile yaşamıştır. 2012 yılında burada yaşayan kişinin vefat etmesiyle birlikte,
yardımcı ailede buradan çıkmıştır. O tarihten itibaren tarihi bina terkedilmiş olup,
bakımsızlıktan metruk bir hale dönüşmüştür. Tarihi binada, 1980 ve 1985 yılları
haricinde herhangi bir müdahale yapılmadığından dolayı, genel hatlarıyla özgünlüğü
korunmuştur.
Tez çalışması kapsamında; Öncelikli olarak, tarihi binanın mevcut durumu
belgelenmiş olup, hasarları tespit edilmiştir. Sonraki aşamalarda, tarihi binanın inşa
edildiği dönemdeki hali araştırılmıştır. Bu araştırmalarda, tarihi binanın üzerindeki
izler incelenmiş olup, yapının kendisi esas kaynak olarak kabul edilmiştir. Bu
çalışma sonucu, sonradan yapılan müdahaleler saptanmıştır. Eksik yapı elemanları
birbirini tekrar eden kısımlardan yola çıkılarak tamamlama yöntemi ile Restitüsyon
projesine işlenmiştir. Tüm bu bilgiler doğrultusunda, geleneksel yöntemler ile
koruma önerileri geliştirilmiştir. Bu tez çalışması ile birlikte, Türk sivil mimarisine
ait bir eser olan, Alemdağ mahallesindeki tarihi binanın, gelecek kuşaklara
aktarılması hedeflenmiştir.
Tezin ilk bölümünde, tezin amacı, kapsamı ve kullanılan yöntemler ile ilgili bilgi
verilmiştir. İkinci bölümünde ise, tarihi binanın bulunduğu konumun, coğrafi
özellikleri, geçmişten günümüze değişimi ve tarihsel gelişimi ile birlikte, bölgede
bulunan eski eserler ve değerler incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde,
Alemdağdaki tarihi binaya ait, cephe, çevre ve mekân özelliklerinden bahsedilmiş
olup, yapıdaki hasarlar detaylıca incelenmiş ve belirtilmiştir. Tezin dördüncü
bölümünde, Türk mimarisine ait evlerin mekânsal kurgusu ve mekânları oluşturan
yapı elemanları araştırılmıştır. Ayrıca, Alemdağdaki tarihi binanın plan, cephe ve
süsleme gibi özelliklerinin, Türk evleri ile dönemsel benzerlikleri konusu
irdelenmiştir. Bu bölüme kadar yapılan araştırmalar ve bu bölümde toplanan bilgiler
ile birlikte, genel bir değerlendirme yapılmıştır. Bu değerlendirmeler sonucunda,
yapıdaki izler esas kaynak olarak kabul edilerek, restitüsyon çalışması
tamamlanmıştır. Tezin beşinci bölümünde, Alemdağdaki tarihi binanın gelecek
kuşaklara aktarılabilmesi için, yapıdaki hasarlara ilişkin, Uluslararası düzeyde ve
Türkiye genelinde, geleneksel müdahaleler araştırılarak, koruma önerileri
geliştirilmiştir. Ayrıca, önerilen restorasyon müdahaleleri ve bu müdahalelerin
yapılacağı kısımlar yer almaktadır. Tezin altıncı bölümünde ise, tez çalışmasıyla
ulaşılan sonuçlara yer verilmektedir.

Abstract:
The historical building located in İstanbul's Anatolian side, Çekmeköy district, Alemdağ quarter, block 425, plot number 2 was registered as cultural asset in 2011. Its ownership belongs to Erenoğlu family and there's no previous information about the historical building. Due to the factors such as deformation of the building as a result of fire at the ground floor in 1997, increasing needs of family members in time and the age of this building was abandoned by family members, and an elderly woman from that family and a servant helping her with the domestic work lived there until 2012. After the decease of the elderly woman in 2012, the house was also abandoned by the servant family. Since then, the historical building has been abandoned and has become disused due to neglection. Its originality was preserved in general terms since no intervention has been done in the historical building except the years 1980 and 1985.
In this study; primarily, existing state of the historical building and its damages was documanted. In later phases, state of the building during the period it was built was investigated. In these investigations, the building were examined and it was accepted to be the primary source. Subsequent interventions were identified as a result of this study. Missing building elements were proceeded in restitution project with integration method through parts repeating each other. In the direction of all these informations, conservation and restoration suggestions were made with traditional methods. With this study, it is aimed to carry the historical building which is a sample of Turkish civil architecture in Alemdağ, to the next generations.
In the first part of the thesis, information about the purpose of the thesis, its extent and methods that had been used is given. In the second part, antiquities and assets are examined along with the geographical features of the location of the historical building, its change from past to present and its historical development. In the third part, the facade, the environment and the space features of the historical building are mentioned, and the damages in the building are examined and specified in detail. In the fourth part, the spatial arrangement and materials of the houses belong to Turkish architecture are investigated. A general evaluation is made along with the researches made up to this section and the information collected in this section. As a result of these evaluations, the original elements in the building is accepted as the main source and restitution study is completed. In the fifth part, conservation suggestions are made in order to carry the historical building in Alemdağ to future generations by investigating traditional intervensions at an international level and across Turkey, regarding the damages in the building. Moreover, recommended restoration interventions and locations where these interventions will be made are included. In the sixth part, the results that was reached in the study are given.