Kazakistan ekonomisinde KOBİ'ler ve sorunları
Problems of SME's in Kazakhstan economy
Yazar: BAGLAN DANDYBAYEV
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN ÇELİK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Kazakistan = Kazakhstan

Özet:
Küçük ve orta ölçekli işletmelerin geliştirilmesi tüm ülke ekonomilerinin temelidir. Gelişmiş ülkelerden edindiğimiz tecrübelere göre küçük ve orta ölçekli işletmelerin geliştirilmesi ekonominin sağlamlaştırılmasına en uygun zemini hazırlamaktadır: Rekabet ortamının oluşup geliştirilmesi; bölgesel ve sektörsel tekelcilik aşılmaktadır; piyasada mal ve hizmetlerin arzı gerçekleşmektedir; ekonominin demonopolizasyonu sağlanmaktadır; bilimsel ve teknolojik ilerlemelerin sağladığı imkanlar kullanılmaktadır; yeni istihdam yerleri yaratılmaktadır; üretimde kullanılan hammaddeler daha verimli kullanılmaktadır; ihracat potansiyeli artmaktadır; vergi gelirleri artmaktadır; orta sınıf büyümektedir. Yukarıda sayılan artılar, küçük ve orta ölçekli işletmeleri yüz binlerce insana cazip hale getirerek ekonomilerin en önemli lokomotifleri haline getirmektedir.Gelişmiş ülkelerde küçük ve orta ölçekli işletmelerin başarılı bir şekilde faaliyette bulunmalarının en önemli nedeni büyük işletmeler ile karşı karşıya getirilmemeleridir. Gelişmiş ülkelerde küçük ve orta ölçekli işletmeler kooperatifler vasıtasıyla bir araya getirilmekte ve bunlar büyük teşebbüsler tarafından ezilmemektedir aksine bunlar özellikle belli sektörel üretimde ve yenilikler hususunda birbirini tamamlayıcı rol üstlenmektedirler.Kazakistan'da küçük ve orta ölçekli işletmeler hızlı bir şekilde gelişme göstermektedir. Bu işletmelerin ortaya çıkmasından bu yana resmi kayıtlarda büyük bir artış mevcut. Bu işletmelerin hızlı gelişmelerinin göstergeleri ? işletmelerdeki istihdam edilenlerin sayısının artması, bu işletmelere aktarılan krediler miktarının artış göstermesi, bu işletmeler tarafından üretilen mal ve hizmetlerde artışın olması, bunun sonucu olarak da kar marjlarının artmasıdır. Kayıt altına alınmış bu işletmeleri incelediğimizde genellikle otomobil ve beyaz eşya tamir ve alım satımı ile uğraştıklarını görmekteyiz zira bu faaliyet alanları bu işletmeler için en uygun alanlardır. Aynı zamanda üretime en büyük katkıyı sağlayan da bu işletmeler olmuştur.Kazakistan Cumhuriyeti'nin ?Özel Girişimcilik? hakkındaki yasasında yapılan değişiklik ile hangi işletmelerin küçük ve orta ölçekli işletme sayılacağına açıklık getirildi. Bundan böyle küçük ve orta ölçekli işletmeler arasına 4 grup işletme dahildir: bireysel girişimciler, küçük, orta ve büyük işletmelerdir.Farklı sektörlerde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelerinin gelişmesini engelleyen nedenleri analiz ettiğimizde bu sebeplerin tüm sektörlerde aynı olduğunu görmekteyiz: Vergi yasalarının uyumsuzluğu, kredi kaynakların yetersizliği, ihalelerin formalite bir nitelik taşıması ve denetim mercilerinin aşırı baskıları. Bu sebepler kayıt dışı işletmelerin oluşmasına ve faal işletme sayısının yerine işletmelerin tescilinde artışa neden olmaktadır.Gelişmiş ülkelerin bize gösterdiği tecrübelere göre, yeni istihdam yerlerinin yaratılması, piyasanın yerli mal ve hizmetlerle doldurulması, faaliyet gösteren işletmelerin gelişen teknolojiye ayak uydurabilmesi amacıyla küçük ve orta ölçekli işletmelerin geliştirilmesi devletin teşviki ve özel önlemleri olmadan pek mümkün olamamaktadır. Bu önlemler öncelikle, ekonominin bürokratik işleyişten arındırılmasına; girişimcilik önündeki idari engellerin kaldırılması; kayıt dışı sermayenin azaltılması; devlet sermayesinin de olduğu kuruluş ve anonim şirketlerin basamaklı şekilde profil dışı faaliyetlerinin piyasadaki küçük ve orta ölçekli işletmecilere devredilmesi; bu işletmelerin ekonominin yenileşmesine katkısını sağlayabilmek amacıyla gereken altyapının oluşturulmasıdır.Devletin özel girişimciliğe desteği , ?Kazakistan'ın 2030'a kadar gelişme stratejisi?, ?Kazakistan Cumhuriyeti'nin 2010'a kadar gelişme stratejisi?, ?Kazakistan Cumhuriyeti'nin 2003-2015'te sanayi yenileşme stratejisi? gibi devletin temel strateji belgelerinde yer almaktadır.

Abstract:
The development of the small- and medium-size businesses is essentail for the whole country's economy. As it can be seen from the experience of the developed countries, the development of the small - and medium-size businesses prepares the base for the maturing of the state's economy.Development of the competitive environment, realization the goods' and services' supply, keeping the economy demonopolized, the uasege of the oppotunities provided by the scientific and technological advances, formation the new workplaces, efficient usage of the inventories, growth of the export potential, incerase in the tax reciepts, rise of the middle classes of the society. The advantages stated above made small- and medium-size businesses one of the main locomotives of the economy.One of the main reasons of the success of the small- and medium-size businesses in the developed countries is the protection of such businesses from the large-size businesses. Small- and medium-size businesses come together by the actions of the cooperatives and unions and are protected from the negative influences of the large firms, moreover they complete each other in certain sectoral production and advances.There is a substantial growth in the small- and medium-size businesses in Kazakhstan. Official statistics show the growth in the number of such businesses. The figures that depict these growth are the increase in the workplaces in such businesses, the increase in the volume of the loans provided to them, the increase of the goods and services production by these businesses, and the following increase in the profit margins. As we can see from the official statistics, there is an increase in the number of such businesses in automobile and home electronics repairing and retailing sectors, since these sectors are more appropriate for small- and medium-size businesses .At the same time, companies working in these sectors contribute substantially to the country's overall production."The Private Enterpreneurship" law of the Republic of Kazakhstan made it clear which businesses are called small and medium-size. According to it, there are 4 types of the businesses: self-enterpreneurs, small, medium, and large-size businesses.As we analyze the barriers of the development of the small- and medium-size businesses in different industries we can see that these barriers are almost the same: Inappropriateness of the tax laws, lack of the loan resources, formalizing of the tenders, pressure of the auditing organizations. These reasons force small- and medium-size businesses become more illegal in their operations.The experience that developed states show us is that it is impossible to create new workplaces, fill the market with home-made goods and services, and go had ? in - hand with technological development in order to develop small- and medium-size businesses is impossible without encouraging action of the government. First of all, these actions are decreasing of the red tape processes, taking out of the administrative barriers, decreasing of the illegal capital, outsourcing of some business processes of the public and private corporations, creating the funadament for modernization and change of such businesses.The support actions to private enterpreneurship provided by government are stated in "Strategical Development of Kazakhstan till 2030", "Strategical Development of the Republic of Kazakhstan till 2010", "The Strategy of Industrial Development of the Republic of Kazakhstan till 2015" official documents.