Ortopedik engelli bireylerin kentsel hizmetlere erişiminin değerlendirilmesi: Trabzon/Ortahisar örneği
Evaluation of access to urban services of orthopedic disabled individuals: Trabzon/Ortahisar case
Yazar: ELİF ÇOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP YILMAZ BAYRAM
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Dünyanın nüfusunun yaklaşık % 15'i engellilerden oluşmaktadır. Ortopedik engellilerin engelli nüfus içindeki oranının % 13,61 olduğu ülkemizde, onların kentsel hizmetlere erişimi, yapılı çevreden, kentsel işlevlerden ve ulaşım sisteminden kaynaklanan engellerden dolayı kısıtlanmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı; Trabzon İli'nin Ortahisar İlçesi'nde, yapılı çevrenin, kentsel işlevlerin ve ulaşım olanaklarının (yaya-taşıt) ortopedik engellilerin kentsel hizmetlere erişimine etkilerini incelemektir. Bu doğrultuda, Ortahisar kenti çalışma alanı olarak seçilmiş, mekânsal analizler ve ortopedik engellilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak onların kentsel hizmetlere erişimi konusundaki sorunları ve talepleri tespit edilmiştir. Ayrıca, ortopedik engellilerin MİA ve kentsel hizmetlere erişimine yönelik deneyimleri de belirlenmiştir. Mekânsal analizlerde ve görüşmelerde; kentsel hizmetlere ve kent merkezine taşıtla erişimde, yaya erişim ve dolaşımda karşılaştıkları durumlar saptanmıştır. Bu çalışmalar sonucunda, Ortahisar'da ortopedik engelliler için yaya ve taşıtla erişimde, MİA'da yaya dolaşımda, kentsel hizmetlere erişimde sorunlar olduğu tespit edilmiştir. Kentsel hizmetlere ve MİA'ya erişimde en önemli sorunlar; ortopedik engellilere yönelik toplu ulaşım olanaklarının, otopark ve yaya yolu düzenlemelerinin yetersiz olmasıdır. İnsanların onlara bakış açısı da erişim konusunda eleştirdikleri bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
Approximately %15 of the world's population consists of disabled individuals. In our country, where the ratio of orthopedic disabled individuals in the disabled population is % 13,61, their access to urban services is restricted due to obstacles arising from the built environment, urban functions and transportation system. In this context, the aim of the study is; to examine the effects of the built environment, urban functions and transportation facilities (pedestrian-vehicle) on the access of orthopedic disabled to urban services in Ortahisar. In this direction, Ortahisar city was chosen as the study area, spatial analyzes and semi-structured interviews with orthopedic disabled were made to identify their problems and demands regarding access to urban services. In addition, the experiences of orthopedic disabled individuals in accessing central business district (CBD) and urban services were also determined. Spatial analysis and interviews, the situations they encounter in access to urban services and the city center by vehicle and pedestrian access were determined. As a result of these studies, it has been determined that there are problems in pedestrian and vehicle access in the CBD and access to urban services for orthopedic disabled individuals in Ortahisar. The most important problems in accessing urban services and CBD are; the reason for this is the inadequacy of public transportation facilities, parking lot and pedestrian road arrangements for the orthopedic disabled individuals. The people's perspective on them is also a situation that they criticize about access.