Milletlerarası özel hukukta kişilik haklarının internet yoluyla ihlâlinde sorumluluk
Liability for violations of personality rights via internet in private international law
Yazar: ESRA TEKİN
Danışman: PROF. DR. RİFAT ERTEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Kişilik hakkı = Personality right ; Mağduriyet = Unjust treatment ; Sosyal medya = Social media ; Uluslararası özel hukuk = International private law ; İnternet = Internet

Özet:
İnternetin coğrafî sınırları ortadan kaldırmış olması farklı devletlerdeki kişilerin
iletişimini kolaylaştırmanın yanı sıra, internet ortamındaki hukuka aykırı fiillerin
artmasına da zemin hazırlamıştır. Özellikle de sosyal medyanın gelişmesinin bir
sonucu olarak kişilik haklarının ihlâli yaygınlaşmıştır. Klasik medyadan farklı
özelliklere sahip internet ortamında kişilik haklarının ihlâlinde hukukî sorumluluğun
belirlenmesi amacıyla yeni hukukî düzenlemelere ihtiyaç duyulmuştur. Çalışmamızın
temelini bu ihtiyacın milletlerarası özel hukuktaki görünüm biçimleri oluşturmaktadır.
Çalışmamızda ilk olarak, çalışma konumuzla bağlantılı olarak internetin teknik yapısı
ile özellikleri, internet ortamında faaliyet gösteren internet aracıları ve ana hatlarıyla
kişilik hakları ele alınmaya çalışılmıştır.
Daha sonra, yabancılık unsuru içeren özel hukuk uyuşmazlıklarında davayı görmekte
olan devletin mahkemelerinin milletlerarası yetkisi hakkında açıklamalara yer
verilmiştir. Ayrıca milletlerarası yetkiye ilişkin libel tourism ve aşkın yetki sonucunda
verilen yabancı mahkeme ilâmlarının tenfiz taleplerinin reddi gibi sorunlar da yargı
kararları ışığında incelenmiştir.
Son olarak, internet yoluyla kişilik haklarının ihlâlinde uygulanacak hukuk konusu
mukayeseli hukuk perspektifinden değerlendirilmiştir. Kişilik haklarının ihlâlinde
uygulanacak hukuku belirlemeye hizmet eden bağlama noktalarına dayanak ve
eleştirileriyle birlikte yer verilmiştir. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul
Hukuku Hakkında Kanun'un kişilik haklarının ihlâlinde sorumluluğa tatbik edilecek
olan 35. maddesindeki bağlama noktaları, internet ortamının teknik yapısı da göz
önünde bulundurularak değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The fact that the internet has eliminated the geographical boundaries has facilitated
the communication of people in different states, as well as paving the way for the
increase of unlawful acts in the internet environment. Especially, as a result of the
development of social media, violations of personality rights have become widespread.
New legal regulations have been needed in order to determine the legal liability for
violations of personality rights in the internet environment, which has different
features from the classic media. The basis of our study is the forms of appearance of
this need in private international law.
In our study, firstly, the technical structure and characteristics of the internet, internet
intermediaries operating in the internet environment and personality rights in general
have been tried to be discussed in relation to our subject of study.
Later, explanations about the international jurisdiction of the state courts hearing the
case have been made in terms of private law disputes involving foreign element. In
addition, problems such as libel tourism related to international jurisdiction and the
rejection of enforcement requests of foreign judgements given as a result of exorbitant
jurisdiction have been examined in the light of jurisprudence.
Finally, applicable law in violation of personality rights via internet is evaluated from
the perspective of comparative law. The connecting factors that serve to determine the
applicable law in the violation of personality rights are included together with their
bases and criticism. The connecting factors in the article 35 of the Turkish Act on
Private International Law and International Civil Procedure (numbered 5718), which
will be applied to the liability for the violations of personality rights, have been tried to
be evaluated considering the technical structure of the internet environment.