Şişman kadınlarda farklı protein içerikli diyetlerin beslenme durumu ve biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
The effect of different protein diets on nutritional status and biochemical parameters in obese women
Yazar: SEVİL KARAHAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN AYAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Biyokimyasal olaylar = Biochemical phenomena ; Diyet = Diet ; Diyet proteinleri = Diet proteins ; Kadınlar = Women ; Obezite = Obesity ; Proteinler = Proteins

Özet:
Bu araştırmanın amacı şişman kadınların genel beslenme alışkanlıklarının, beslenme ve fiziksel aktivite durumlarının belirlenip; uygulanan farklı protein içerikli diyetlerin beslenme durumu, inflamatuar belirteçler, bazı biyokimyasal parametreler ve antropometrik ölçümler ile vücut bileşimi üzerine etkilerinin değerlendirilmesidir. Bu araştırma; Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrin veya Dahiliye Polikliniği'ne başvuran, yaşları 20-45 arasında değişen gönüllü 60 şişman kadın birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamına alınan bireylerin tanımlayıcı bilgileri, 3 günlük besin tüketimleri ve besin tüketimi ile aynı günlerdeki fiziksel aktivite durumları ile antropometrik ölçümleri ve biyoelektrik impedans analizleri (BİA) değerlendirilmiştir. Bireylere yapılan rutin kontroller (açlık kan şekeri, açlık insülin, HOMA-IR, lipit profili,vb. ile sistolik ve diastolik kan basıncı) ve araştırma kapsamında değerlendirilecek olan bazı biyokimyasal parametreler (hs-CRP, 25(OH)D, TNF-α, IL-6, fibrinojen ve homosistein) analiz edilmiştir. Bireylerin yarısına (vaka grubu) yüksek proteinli diyet (%25 protein, %30 yağ, %45 karbonhidrat), diğer  yarısına (kontrol grubu) ise  kontrol diyeti (%15 protein, %30 yağ, %55 karbonhidrat) verilerek  8 hafta takip edilmiştir. Yüksek proteinli diyet uygulanan grupta kontrol grubuna göre süt, peynir, kırmızı et, beyaz et, yumurta, kurubaklagiller-yağlı tohumların daha fazla (p<0.05); yoğurt, sebze, meyve, ekmek, tahıl ürünleri ve bitkisel sıvı yağların daha az tüketildiği belirlenmiştir (p<0.05). Yüksek proteinli diyet uygulanan grupta kontrol grubuna göre protein, posa, A vitamini, C vitamini, folat, B12 vitamini, kalsiyum, fosfor, demir, çinko, potasyum alımları yüksek bulunmuştur. Yüksek proteinli diyet uygulanan bireylerin vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, kalça çevresi, vücut yağ yüzdesi ve vücut sıvı kütlesi değerleri farkı kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek (p<0.05), yağsız vücut kütlesi değerleri farkı ise anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p<0.05).  Yüksek proteinli diyet uygulanan bireylerde vücut ağırlık kaybı farkı ile BKİ (p<0.05), bel çevresi (p<0.05), vücut yağ %'si (p<0.05), plazma toplam kolesterol (p<0.01), LDL-kolesterol (p<0.05), hs-CRP (p<0.05), TNF-α (p<0.05) ve sistolik kan basıncı (p<0.05); kontrol diyeti uygulanan bireylerde ise vücut ağırlık kaybı farkı ile BKİ (p<0.05), vücut yağ %'si (p<0.05) ve hs-CRP (p<0.05) değerleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bu çalışma sonucunda; şişman kadınlarda kısa dönemde yüksek proteinli diyette, normal proteinli diyete göre vücut ağırlığı kaybının daha fazla, yağsız vücut kütlesi kaybının daha az olduğu gözlenmiştir. Yüksek proteinli diyetlerin tokluk, besin alımı ve bazal metabolizma hızı üzerinde etkili olduğu, vücut ağırlığı kaybı sağladığı; ancak vücut ağırlık kaybında tek başına bir sağlık belirleyicisi olmadığı ve diğer sağlık belirteçleriyle (glisemik kontrol, lipit profili, kan basıncı) birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Şişmanlık tedavisinde yeterli ve dengeli bir beslenme programı ile ağırlık kaybının daha güvenilir olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the general nutritional habits, nutritional and physical activity status of the women and to evaluate the effect of high protein and control diet on inflammatory markers, some biochemical parameters, anthropometric measurements and body composition. This research included 60 obese female volunteers aged 20-45 years who applied Endocrine or Internal Medicine Polyclinic of Erzincan Mengücek Gazi Training and Research Hospital. Descriptive information, 3 day-dietary recall and physical activity record, anthropometric measurements and bioelectric impedance analysis (BIA) were evaluated. Routine controls of individuals (systolic and diastolic blood pressures, fasting blood glucose, fasting insulin, HOMA-IR, lipid profile, etc.) and biochemical parameters (hs-CRP, 25(OH)D, TNF-α, IL-6, fibrinogen and homocysteine) were analyzed. Half of the individuals (case group) were given high protein diet (25% protein, 30% fat, 45% carbohydrate) and the other half of the individuals (control group) were given the control diet (15% protein, 30% fat, 55% carbohydrate). Both of groups were followed for 8 weeks. A significant  high difference was found in the consumption of milk, cheese, red meat, eggs, legumes-oilseeds and a significant low difference was found in the consumption of yoghurt ,vegetables, fruit, bread, cereal products and plant oils according to the control group in the high protein diet group (p <0.05). There was a higher difference in the intake of protein, fiber, vitamin A, vitamin C, folate, vitamin B12, calcium, phosphorus, iron, zinc and potassium according to the control group in the case group. The  difference in body weight, BMI, waist circumference, hip circumference, body fat percentage and body water mass values in high protein diet was significantly higher than control group (p <0.05), lean body mass values were significantly lower than control group (p <0.05 ). In the high protein diet group, there was a significant negative correlation between the values of body weight difference and BMI (p<0.05), waist circumference (p<0.05), body fat % (p <0.05), plazma total cholesterol (p <0.01), LDL-kolesterol (p <0.05), hs-CRP (p <0.05), TNF-α (p <0.05) and systolic blood pressure (p <0.05); there was a significant negative correlation between body weight difference and BMI (p <0.05), body fat % (p <0.05) and hs-CRP (p <0.05) in the control group. As a result; obese women may lose more weight with high protein diet in the short term than those with normal protein diet. High-protein diets are effective on satiety, nutrient intake and basal metabolic rate, resulting in body weight loss; however high-protein diets are not the only health determinant in weight loss strategies. They need to be evaluated with other health markers (glycemic control, lipid profile, blood pressure). Weight loss strategies are more reliable with an adequate and balanced nutrition program in obesity treatment.