Öğretmen adayları tarafından yüksek ve düşük uygulama güvenirliği ile sunulan sabit bekleme süreli öğretimin etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması
Comparison of effectiveness and efficiency of pre-service teacher delivered constant time delay with high and low treatment integrity
Yazar: AHMET FİDAN
Danışman: PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Etkili öğrenme = Effective learning ; Güvenilirlik = Reliability ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Sabit bekleme süreli eğitim = Constant time delay education ; Verimlilik = Productivity ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Çocuk gelişme bozuklukları = Child development disorders ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu araştırmada gelişimsel yetersizliği olan çocuklara nesne isimlerinin öğretiminde yüksek uygulama güvenirliği (YUG) ve düşük uygulama güvenirliği (DUG) ile sunulan sabit bekleme süreli öğretimin (SBSÖ) etkililik ve verimliliklerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla YUG ve DUG ile sunulan SBSÖ?nün hedef becerilerin edinim, izleme ve genelleme etkileri araştırılmıştır. Araştırmada bağımsız değişkenlerin verimliliklerini karşılaştırabilmek amacıyla verimlilik verileri toplanmış, sosyal geçerliğini değerlendirmek amacıyla yarı-yapılandırılmış görüşmeler ile sosyal geçerlik verileri toplanmıştır.
Araştırmada uygulamacı olarak Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Zihin Engelliler Öğretmenliği Bölümü son sınıfa devam eden iki öğrenci yer almıştır. Araştırmanın katılımcıları Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü Gelişimsel Yetersizlik Uygulama Birimi?ne devam eden okul öncesi dönemde ve otizm ve yaygın gelişimsel bozukluk tanısı olan üç öğrencidir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri YUG ve DUG ile sunulan SBSÖ?dür. DUG, SBSÖ?nün ipucunun sunulma zamanı bileşeninde sağlanmıştır ve öğretim oturumlarındaki denemelerin %30?unda kontrol edici ipucu belirlenen süreden önce ya da sonra sunulmuştur. Araştırmanın bağımlı değişkeni tüm katılımcılar için nesne isimi öğrenme düzeyidir. Hedef beceriler bir katılımcı için okul araç-gereçlerinin isimlerini, birisi için rakam isimlerini ve diğeri için hayvan isimlerini öğrenme düzeyidir.
Araştırma karşılaştırmalı tek-denekli araştırma modellerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeline göre tasarlanmıştır.
Araştırma bulguları öğretmen adaylarının SBSÖ?yü güvenilir biçimde uygulayabildiğini, YUG ve DUG ile sunulan SBSÖ?nün katılımcılara hedef becerileri kazandırmada iki katılımcıda eşit derecede etkili olduğunu göstermektedir. Üçüncü katılımcıda ise bu bulgu yinelenememiştir. Bu katılımcıda YUG ile sunulan SBSÖ diğerine göre daha etkili bulunmuştur. Araştırmanın genelleme bulguları, katılımcıların edindikleri becerileri farklı kişi ve araç-gereçlere genelleyebildiklerini göstermiştir. İzleme verileri toplanabilen bir katılımcının ise hedef becerileri öğretim sona erdikten bir, iki ve dört hafta sonra korumaya devam ettiği görülmüştür. Araştırmadan elde edilen verimlilik bulguları katılımcılara ve parametrelere göre farklılaşmaktadır. Sosyal geçerlik bulguları araştırmanın sosyal açıdan geçerli olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular ışığında elde edilen veriler tartışılmış ve ileri araştırmalara ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar sözcükler: bilimsel dayanaklı uygulamalar, etkili öğretim, sabit bekleme süreli öğretim, sosyal geçerlik, uygulama güvenirliği.

Abstract:
This study was designed to compare the effectiveness and efficiency of pre-service teacher delivered constant time delay procedure with high and low treatment integrity in promoting learning object naming. The effects of both interventions were tested on acquisition, maintenance, and generalization levels. Efficiency data were collected in the study to compare the efficiency of both procedures and semi-structured interviews were conducted with pre-service teachers to examine the social validity of the study.
The pre-service teachers who were the trainers of the study were the senior students at Special Education Department at Anadolu University. Three preschoolers with developmental disabilities (pervasive developmental disoreders and autism spectrum disorders) were the participants of the study. They were attending at a university unit at Anadolu University. The independent variables of the study were constant time delay intervention with high and low treatment integrity. Low treatment integrity was defined as delivering controlling prompting with 70% treatment integrity during intervention in terms of the timing of prompting. The dependent variable of the study was learning the names of objects (i. e., the names of school materials, recognizing numbers, and the names of animals). An adapted alternating treatments design was used in the study.
The results showed that pre-service teachers were able to implement constant time delay intervention reliably, constant time delay intervention with high and low treatment integrity were equally effective in two participants in promoting learning of object naming. However, this result was not replicated with the third participant. In this participant constant time delay delivered with high treatment integrity was found to be more effective than the other. Generalization findings showed that participants were able to generalized the acquired skills across persons and materials. Due to summer vacation maintenance data were collected only in one participant and these data showed that one, two, and four weeks after the intervention, the participant was able to maintain the acquired skills. Mix results were obtained for the efficiency of both procedures. Social validity findings were positive in general. Based on the data the findings of the study was discussed and recommendations were made for future research and practice.
Keywords: constant time delay, effective teaching, evidence-based practices, social validity, treatment integrity.