M.S. IV.- VI. yüzyıllar arasında Batı ve Doğu Roma İmparatorluklarındaki elçilik faaliyetleri
Diplomatic activities in the Western and Eastern Roman Empires between the 4th and 6th centuries AD
Yazar: EMİNE AKKAYA
Danışman: PROF. DR. FERİT BAZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada, M. S. IV. - VI. yüzyıllar arasında Batı ve Doğu Roma İmparatorlukları'ndaki elçilik faaliyetleri incelenmiştir. İmparatorlukların içinde bulunduğu ve dönemsel olarak değişen siyasi ve askerî şartları politik kariyerlerini de etkilemiş; askerî başarılar yahut başarısızlıklar diplomatik faaliyetleri kaçınılmaz kılmıştı. Söz konusu tarihlerde Roma devleti için batıda Germen kavimlerinin yarattığı tehlikeler, doğuda Sasaniler ile yürütülen mücadelelere ek olarak Ermeni ve İberya krallıkları ile inişli çıkışlı olan ilişkiler, Balkanlar'da ise Avarlar büyük bir tehkike oluşturmaktaydı. Savaşı son çare olarak gören Batı ve Doğu Roma devletleri için diplomatik ilişkiler, yürütülen müzakereler azami önem taşımaktaydı. Roma devleti diplomasiyi, yabancı ve komşu halklar yahut devletlerle gerçekleştirdiği müzakereleri belli prensipler üzerinde temellendirerek uygulamıştır. Söz konusu diplomatik faaliyetler Sasaniler başta olmak üzere, Germen kavimleri (Ostrogotlar, Vandallar, Vizigotlar, Süevler, Franklar, Gepidler, Sarmatlar), Hunlar, Avarlar, Göktürkler ve bazı topluluklar ile gerçekleşmişti. Ayrıca, imparatorluk sınırlarında gerçekleşen ve sayıca fazla olan iç elçilikler de çalışmada incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde M. S. IV. - VI. yüzyıllar arasında batı ve Doğu Roma devletlerinin siyasi durumu genel hatlarıyla verilmiştir. İkinci bölümünde diplomasinin tanımı, Eski Yunan şehir devletleri ve Roma devletlerinde diplomasinin özellikleri, incelediğimiz tarih aralığında diplomaside görevli birimler ve memurlar verilmiştir. Bu bölümde ayrıca, antik kaynaklardan taradığımız ve kataloğunu oluşturduğumuz elçilikleri alt başlıklar halinde çeşitli özelliklerine göre ayırıp bunlara ilişkin değerlendirmelerde bulunduk. Çalışmanın üçüncü bölümü Batı ve Doğu Roma İmparatorlukları'ndan yapılan elçilikler, dördüncü bölümü ise Batı ve Doğu Roma İmparatorlukları'na yapılan elçiliklerden katalog oluşturduğumuz bölümlerdir. Antik kaynaklardan aktardığımız diplomatik faaliyetlerin yorum kısmında ise söz konusu elçiliği anlamaya yönelik siyasi tarihe ilişkin bilgiler verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Roma Devleti, Dış ilişkiler, Diplomasi, Elçilik.

Abstract:
In this study, diplomatic activities in the Western and Eastern Roman Empires between the 4th and 6th centuries AD have been examined. The political and military conditions that the empires were in, which varied over time, also influenced their political careers. Military successes or failures made diplomatic activities inevitable. During the mentioned period, the dangers created by Germanic tribes in the west, ongoing struggles with the Sassanids in the east, and fluctuating relations with the Armenian and Iberian kingdoms, along with the Avars posing a great threat in the Balkans, were the main concerns for the Roman state. For both the Western and Eastern Roman states, diplomatic relations and the negotiations conducted held utmost importance, considering war as a last resort. The Roman state practiced diplomacy by basing its negotiations with foreign and neighboring peoples or states on certain principles. These diplomatic activities took place with various groups, including the Sassanids, Germanic tribes (such as the Ostrogoths, Vandals, Visigoths, Suebi, Franks, Gepids, and Sarmatians), Huns, Avars, Göktürks, and some other communities. Additionally, the study also examines internal embassies that were numerous and took place within the imperial borders. The first section of the study provides an overview of the political situation of the Western and Eastern Roman states between the 4th and 6th centuries AD. The second section presents the definition of diplomacy, the characteristics of diplomacy in Ancient Greek city-states and Roman states, the units, and officials involved in diplomacy during the analyzed period. In this section, we also classified and evaluated the embassies we gathered from ancient sources, based on various features. The third section of the study focuses on embassies sent from the Western and Eastern Roman Empires, while the fourth section covers the embassies received by the Western and Eastern Roman Empires, where we have compiled a catalog. The interpretation section of the diplomatic activities we gathered from ancient sources provides political historical information to understand these embassies.

Keywords: Roman State, Foreign Relations, Diplomacy, Embassy.