Marrubium astracanicum subsp. astracanicum jacq. bitkisi üzerinde fitokimyasal ve biyolojik aktivite araştırmaları
İnvestigations on phytochemical and biological activies of marrubium astracanicum subsp. astracanicum jacq.
Yazar: AZİZE TEZCAN KOSTAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI CAN AĞCA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Halk Sağlığı Enstitüsü / Biyoterapötik Ürünler Araştırma ve Geliştirme Ana Bilim Dalı  / Biyoterapötik Ürünler Araştırma ve Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Aromatik bitkiler = Aromatic plants ; Doğal bitkiler = Natural plants ; Otsu bitkiler = Herbaceous plants ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Yabani bitkiler = Wild plants

Özet:
Marrubium astracanicum subsp. astracanicum Jacq. bitkisi Lamiaceae familyasına ait ve Türkiye'de "Mor yayotu" olarak bilinen bir bitkidir. Marrubium cinsine ait türler halk arasında genellikle sindirimi kolaylaştırıcı, öksürük ve boğaz ağrısı tedavisinde kullanılmaktadır. Bu çalışmada M. astracanicum subsp. astracanicum bitkisinin farklı ekstraksiyon yöntemleri kullanılarak elde edilen ekstrelerinin total fenolik madde ve toplam flavonoit miktarı ile in-vitro antioksidan ve α-glukozidaz enzim inhibisyon etkinliği araştırılmıştır. Bu amaçla; bitkinin toprak üstü kısımlarından hareketle soxhelet apereyi, ultrasonik banyo ve mikrodalga ekstraksiyon yöntemleri kullanılarak 7 farklı metanollü ekstre elde edilmiştir. Elde edilen ekstrelerin total fenol, toplam flavonoit madde miktarları, antioksidan aktivite tayinleri ve α-glukozidaz enzim inhibisyon gücü belirlenmiştir. Çalışılan örneklerin total fenol içeriği 50,7189 ile 59,4747 mgGAE/g aralığında, toplam flavonoit madde miktarı ise 28,957 ile 43,6308 mgKE/g aralığında tespit edilmiştir. Ekstrelerin antioksidan kapasitesinin tayini için ABTS, FRAP, CUPRAC ve Metal şelatlama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmamızda M.astracanicum subsp. astracanicum metanol ekstrelerinin en yüksek antioksidan kapasiteleri; ABTS radikal süpürücü aktivite için U10 (10 dakika ultrasonik banyo ekstraksiyonu), metal şelatlama aktivite gücü için M10 (10 dakika mikrodalga ekstraksiyonu), CUPRAC gücü için M30 (30 dakika mikrodalga ekstraksiyon) ve FRAP aktivesi için U30 (30 dakika ultrasonik banyo ekstraksiyonu) örneklerinde tespit edilmiştir. Ekstrelerin tamamı α-glukozidaz enzim inhibisyonu tayininde güçlü etki göstermemiştir.

Abstract:
Marrubium astracanicum subsp. astracanicum Jacq. belonging to the Lamiaceae family is known as "Mor yayotu" in Türkiye. Marrubium species are generally used to treat digestion, cough and sore throat. In this study we examined the total phenol and flavonoid content of the extracts of M. astracanicum subsp. astracanicum obtained by different extraction methods. The extracts were also tested for antioxidant and α-glucosidase enzyme inhibition activity. For this purpose; 7 methanol extracts were obtained from the aerial parts of the plant using a soxhelet apparatus, ultrasonic bath and microwave extraction method. The extracts were examined for total phenol, total flavonoid, antioxidant activity, and ability to inhibit the α-glucosidase enzyme. The total flavonoid amount of the samples ranged from 28,3957 to 43,6308 mgKE/g, whereas their phenolic content was found between 50,7189 to 59,4747 mgGAE/g. ABTS, FRAP, CUPRAC, and metal chelation methods were used to determine the antioxidant capacity of the extracts. The highest antioxidant capacities of methanol extracts obtained by different extraction methods from the aerial parts of M. astracanicum subsp. astracanicum were determined in U10 (10 min ultrasonic bath extraction) for ABTS radical scavenging activity, M10 (10 min microwave extraction) for metal chelating activity, M30 (30 min microwave extraction) for CUPRAC power, and U30 (30 min ultrasonic bath extraction) for FRAP activity. A notable inhibition of the α-glucosidase enzyme was not observed in any extract