Almanca teknik metinlerin Türkçeye çevirisinde ortaya çıkan çeviri güçlükleri ile teknik çevirinin çeviri eğitimindeki yeri ve önemi
Schwierigkeiten beider übersetzung technischer texte aus dem deutschen ins Türkische und die rolle und bedeuting der technischen übersetzungin der übersetzerausbildung
Yazar: FİLİZ AKSÖZ
Danışman: PROF.DR. VURAL ÜLKÜ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
ÖZETALMANCA TEKN K MET NLER N TÜRKÇEYE ÇEV R S NDE ORTAYAÇIKAN ÇEV R GÜÇLÜKLERLE TEKN K ÇEV R N N ÇEV R EĞ T M NDEK YER VE ÖNEMBu çalışmada Almanca teknik metinlerin Türkçeye çevirisinde ortaya çıkançeviri güçlükleri ele alınmaktadır. ncelenen metinler otomotiv sektöründen kullanma vekurulum kılavuzları olup metnin amaçladığı etki yönlendirmedir. Bu durumda metinişlevsel bir amaç taşır. Çalışmanın kuramsal altyapısının dayandığı işlevsel çevirikuramlarından skopos kuramına göre çeviriyi amacı belirler, çeviri amacının bir işlevidir.Çevirinin amacını ortaya çıkarmak için yapılan metin çözümlemesi sonucu kaynak metin,işlevi ve alıcı kitle ortaya çıkmaktadır. Bunun sonucunda çevirmen, kullanacağı yöntemive çeviri kararlarını anılan bilgiler doğrultusunda belirler.Teknik metin çevirmeninin çeviri sırasında kullandığı yardımcı araçlar, yenibilgi ve iletişim teknolojileriyle birlikte değişim göstermiştir. Geleneksel yardımcıaraçların (sözlük, koşut metin vs.) yanı sıra yeni araç-gereçler (elektronik sözlük, terimyönetim sistemleri, bilgisayar destekli sayfa düzenleme, masa üstü yayıncılık ve çeviriyazılımları vs.) çeviri sürecine dahil olmuştur.Almancadan Türkçeye çevrilen kullanma kılavuzlarının incelenmesi sonucundaortaya çıkan çeviri güçlükleri şunlardır: kaynak metinden kaynaklanan sorunlar, aynıalansal olgu ya da nesnenin metin içerisinde değişik terimlerle adlandırılması, üreticifirmanın özgün terminolojisinden kaynaklanan sorunlar, çevirmenin alan bilgisiyetersizliğinden kaynaklanan sorunlar, metnin uygunlaştırılması.Teknik çevirinin çeviri eğitimindeki önemi, teknik alandaki çevirigereksiniminin hızla artmasıyla birlikte bu alanda uzman çevirmenlere gereksinimduyulması sonucu giderek büyümektedir. Ancak, Türkiye'deki çeviri bölümlerinin dersprogramları incelendiğinde, sadece birkaç çeviri bölümünde teknik çeviriye ilişkin derslereyer verildiğini görmekteyiz. Teknik alanlarda uzman çevirmen yetiştirmek için, çeviribölümlerinin ders programlarına teknik çeviri ve yardımcı araçların kullanımı konuluderslerin eklenmesinde yarar görülmektedir.Anahtar sözcükler: Teknik metinler, çeviri güçlükleri, çeviri eğitimi, çevirisüreci, uzmanlık alanları.

Abstract:
ZUSAMMENFASSUNGSCHWIERIGKEITEN BEI DER ÜBERSETZUNG TECHNISCHER TEXTE AUSDEM DEUTSCHEN INS TÜRKISCHEUND DIE ROLLE UND BEDEUTUNG DER TECHNISCHEN ÜBERSETZUNGIN DER ÜBERSETZERAUSBILDUNGIn dieser Arbeit sind technische Fachtexte hinsichtlich ihrerÜbersetzungsschwierigkeit aus dem Deutschen ins Türkische untersucht worden. DasUntersuchungsmaterial besteht aus Gebrauchsanweisungen und Betriebsanleitungen ausder Kfz-Mechanik. Diese Texte haben das Ziel, den Leser zu einer Handlung anzuweisen.Demnach sind sie funktionsorientierte Texte. Aus theoretischer Sicht ist nach derfunktionellen Skopostheorie der Zweck der Übersetzung im Mittelpunkt. Durch dieübersetzungsrelevante Textanalyse kann anhand der Funktion und EmpfÃ¤nger desAusgangstextes der Zweck der Übersetzung ermittelt werden. Demnach kann derÜbersetzer in Hinblick auf diese Ergebnisse seine Methode und übersetzerischenEntscheidungen bestimmen.Die Hilfs- und Arbeitsmittel des technischen Übersetzers haben sich mit demEinsatz der neuen Technologien verÃ¤ndert. Neben den traditionellen Arbeitsmitteln(Wörterbücher, Paralleltexte usw.) haben sich die neuen Arbeitsmittel (elektronischeWörterbücher, Terminologieverwaltungssysteme, computergestützte Textverarbeitungs-,DTP- und Übersetzungsprogramme usw.) in das Arbeitsleben des Übersetzers integriert.Bei der Untersuchung der deutschen Gebrauchsanweisungen und derentürkischen Übersetzungen sind folgende Übersetzungsschwierigkeiten festgestellt worden:Probleme durch Ausgangstextdefekte, uneinheitliche Benennung gleicher Begriffe, eigeneTerminologie der Firma, Fachwissensdefizite des Übersetzers,Textoptimierungsbedürfnisse von kulturell ungeeigneten Übersetzungseinheiten.Die Bedeutung der technischen Übersetzung wÃ¤chst immer mehr, da durch dierapide Entwicklung der Technologie der Bedarf an professionellen FachübersetzernstÃ¤ndig zunimmt. Jedoch haben wir bei der Ansicht derÜbersetzungsausbildungsprogramme festgestellt, dass nur an wenigen UniversitÃ¤ten in derTürkei technische Fachbereiche in ihr Lehrprogramm aufgenommen haben. Umprofessionelle Übersetzer im Fachbereich Technik ausbilden zu können, bedarf es FÃ¤chernan den Übersetzerausbildungsprogrammen, die die technische Übersetzung undAnwendung der Arbeitsmittel lehren.Schlüsselwörter: Technische Texte, Übersetzungsschwierigkeiten,Übersetzerausbildung, Übersetzungsprozess, Fachbereiche.