Batı Anadolu Bölgesi'ndeki arkeolojik kazı alanlarında taş tamamlama yöntem ve uygulamaları
Stone completion methods and applications in archaeological excavation sites in the West Anatolia Region
Yazar: ALİ YAŞAR
Danışman: PROF. DR. YAŞAR SELÇUK ŞENER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Arkeometri = Archaeometry ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Batı Anadolu = West Anatolia

Özet:
Arkeolojik kazı alanlarında gerçekleştirilen taş tamamlama uygulamaları, bir koruma ve
sunum tekniği olarak anasitylosis uygulamalarının önemli bir parçasıdır. Bilimsel kazılar
neticesinde ortaya çıkarılan ve bütünlüğünü kaybetmiş olan antik dönemin anıtsal yapılarının
ayağa kaldırılma safhalarında, eksik durumdaki parçalar tamamlamalar yoluyla
giderilmektedir. Bu durum alanda anlamsız ve dağınık halde duran taş yapı elemanlarının
korunmasına katkı sağlamakta aynı zamanda arkeolojik alanların günümüz modern toplumları
tarafından daha kolay anlaşılabilmesini sağlamaktadır. Araştırmanın yapılacak olan taş
tamamlama ve sergileme çalışmalarına katkı sunması hedeflenmektedir. Bu bağlamda Batı
Anadolu Bölgesi'ndeki arkeolojik kazı alanlarında taş tamamlama yöntem ve uygulamaları,
seçilmiş 23 antik kentte, tamamlama müdahalesi görmüş 53 adet yapı özelinde incelenmiştir.
Tamamlama müdahalesi görmüş yapılar tek tek "mimari özellikleri, özgün yapım malzemesi
ve tekniği, tamamlama uygulamasındaki müdahale süreci, tamamlamada kullanılmış olan
malzeme, özellikleri ve bu malzemenin korunma durumu/süreç içerisindeki değişimi,
tamamlama uygulamasının esasları, tamamlama yöntemleri ve üslup özellikleri açısından
incelenmiştir. Devamında özgün yapım malzemesi ve tamamlama malzemesinin birbiriyle
olan uyumu, özgün ve yeni malzemenin estetik uyumu, taş tamamlamalarında benimsenmiş
olan belirtme teknikleri, taş tamamlama uygulamalarına olan yaklaşım biçimleri belirlenmiş
ve tamamlamalar koruma mevzuatlarına göre değerlendirilmiştir. Çağdaş restorasyon
uygulamalarına malzeme kullanımı açısından baktığımızda ele alınan 23 antik kentin 19'unda
çimento esaslı imitasyon harçlarının taş tamamlama uygulamalarında kullanıldığı
anlaşılmaktadır. Yapı incelemelerine göre çimento esaslı harçların daha çok 2000 yılı
öncesindeki uygulamalarda kullanıldığı, en yoğun kullanımların ise 1950 ve 1980'li yıllar
arasına rastladığı anlaşılmaktadır. 2000 yılı sonrasındaki tamamlamalarda ise doğal taş
kullanımlarının artarak devam ettiği görülmektedir. Tamamlamaların korunma durumları
incelendiğinde çimento esaslı harçlar ile sentetik reçineli harçlar yerine doğal taş
kullanımlarının daha uygun olduğu ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
Stone completion applications carried out in archaeological excavation areas are an important
part of anastylosis applications as a protection and presentation technique. At the stages of
raising the monumental structures of the ancient period, which were uncovered as a result of
scientific excavations and have lost their integrity, the missing parts are removed through
completions. This situation contributes to the preservation of meaningless and scattered stone
building elements in the area, as well as makes archaeological sites easier to understand by
today's contemporary societies. It is aimed that the research will contribute to the stone
completion and exhibition studies to be carried out. In this context, the methods and
applications of stone completion in archaeological excavations in the Western Anatolia Region
were examined in 23 selected ancient cities, in particular 53 buildings that have undergone
completion intervention. The intervention saw the completion of individual structures of
"architectural features, original material and technique, completion of the intervention in the
application process, completing that have been used in materials, properties and conservation
status of these materials/process change in the basis of a complete application, and completion
methods in terms of stylistic features were examined. The rest of the original material and the
original material and the new material with each other and the completion of the aesthetic
harmony of harmony, techniques for specifying which has been adopted in stone finish, stone
completions and completion practices were evaluated according to determined the approach
to protection legislation. When we look at contemporary restoration practices in terms of
material use, it is understood that cement-based imitation mortars are used in stone completion
applications in 19 of the 23 ancient cities considered. According to Deconstruction studies, it
is understood that cement-based mortars were mostly used in applications before the year
2000, and the most intensive uses occurred between the 1950s and the 1980s. In the
completions after the year 2000, it is observed that the use of natural stone continues to
increase. When the protection conditions of the completions are examined, it turns out that it
is more appropriate to use natural stone instead of cement-based mortars and synthetic resin
mortars.