Zürrumme ve Dîvân'ının incelenmesi
Dhû Al-Rumma and examination of his Dîwân
Yazar: CENGİZ ÇALIKKILIÇ
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BAYAM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Arap toplumunun hayatında sahrânın önemli bir yeri vardır. Sahrâ, onların sadece yaşam
alanları değil aynı zamanda duygu, düşünce, sevgi ve aşklarının büyüyüp geliştiği en
önemli mecrâdır. Onlar sahrânın bağrında yaşadıkları sevgi, hasret ve aşk gibi duyguları
büyülü kelimelerle buluşturmuşlar, dinleyenin dimağında unutulmaz bir haz bırakan
şiirlerle bize ulaştırmışlardır. Sahrâ kültürüyle yetişmiş Emevî döneminin meşhur
şâirlerinden biri olan Zürrumme, geniş kelime hazinesine sahip olması, dili fasih ve doğru
bir şekilde kullanması sebebiyle dil alimlerinin dikkatini çekmiştir. Nitekim lügat
alanının temel kaynaklarında Zürrumme ismine sıkça rastlanmaktadır. Bu nedenle
Zürrumme ve Dîvân'ının Arap dili açısından önemli konuma sahip olduğunu ve
şiirlerinin Arap diline katkısının oldukça büyük olduğunu söylemek mümkündür.
"Zürrumme ve Dîvân'ının İncelenmesi" isimli bu çalışma, bir giriş ve üç bölümden
oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı, önemi, literatür
değerlendirilmesi ve yöntemi ele alınmıştır. Birinci bölümde Zürrumme'nin hayatını ve
şiirlerini anlamaya katkı sağlayacağı düşünüldüğünden yaşadığı dönem sosyal yapı,
siyâsî, ilmî ve edebî hayat açısından genel olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde
Zürrumme'nin hayatı, ilmî ve edebî yönü ile Dîvân'ı hakkında detaylı bilgi verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise Zürrumme'nin şiirleri şekil, dil, üslup ve içerik
yönünden ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Edebiyatı, Zürrumme, Çöl ve Aşk Şâiri, Arap Şiiri,
Emevî Şiiri

Abstract:
Sahara has an important place in the life of Arab society. The Sahara is not only their
living space, but also the most important place where their thoughts, feelings, love and
affections emerge and develop. They brought together the emotions they experienced in
the heart of the desert, such as love, longing and love, with magical words. They have
brought them to people through poems that leave an unforgettable pleasure in the mind
of the listener. Dhû Al-Rumma, one of the famous poets of the Umayyad period, who was
brought up in the Sahara culture, attracted the attention of language scholars due to his
comprehensive vocabulary, fluent and correct use of the language. As a matter of fact,
the name Dhû Al-Rumma is frequently encountered in the main sources of the dictionary.
For this reason, it is possible to say that Dhû Al-Rumma and his Dîwân have an important
position in terms of Arabic language and that his poems have a great contribution to
Arabic language.
This study titleed as "Dhû Al-Rumma and the Examination of His Dîwân" consists of an
introduction and three sections. In the introduction, research object, purpose, importance,
literature review and method of the study are discussed. In the first chapter, since it is
thought that Dhû Al-Rumma contributes to understand his life and poems, the period in
which he lived is discussed with a general view in terms of social structure, political,
scientific and literary life. In the second part, detailed information is presented about Dhû
Al-Rumma's life, scientific and literary aspects and his dîwân. In the third chapter, Dhû
Al-Rumma's Dîwân is discussed in terms of form, language, style and content.
Keywords: Arabic Language and Literature, Dhû Al-Rumma, Desert and Love Poet, Arabic
Poetry, Umayyad Poetry.