Süt sığırı işletmelerinde reprodüktif performansın değerlendirilmesi
Evaluation of reproductive performance in dairy cattle operations
Yazar: VALENTİNA ALEV LUPERTO TELLİ
Danışman: PROF. DR. ALİ DAŞKIN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Doktora, 2017
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Düveler = Heifers ; Süt = Milk ; Süt inekleri = Dairy cows ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms ; Sığırlar = Cattles ; Üreme = Reproduction ; Üreme performansı = Reproductive performance ; İnekler = Cows

Özet:
Bu doktora tez çalışmasında, TİGEM'e bağlı işletmelerde yetiştirilmekte olan
Holstein Friesian ve Brown Swiss ırkı ineklerin reprodüktif parametre değerlerinin,
küresel olarak kabul görmüş hedef değerler ile karşılaştırılması yapılarak; ilgili yıllar
arasında yürütülmekte olan reprodüksiyon yönetiminin döl verimi ve süt verimi
üzerine etkileri incelenmiştir. Çalışmanın amaçları, reprodüksiyon yönetiminin
işletme sürdürülebilirliği üzerine etkilerinin ortaya koyulması, elde edilen verilerin
farklı araştırmacılara kaynak sağlaması ve kayıt sistemlerinin öneminin
vurgulanmasıdır.
Bu tez çalışması, TİGEM'e bağlı coğrafi olarak farklı özellikler gösteren
bölgelerden, 5 adet süt sığırı hayvancılık işletmesine ait rastgele seçilen 1.000'er baş
ineğin 2007 – 2011 yılları arasındaki kayıtları incelenerek gerçekleştirilmiş
retrospektif bir araştırmadır. İlgili işletmelerdeki rastgele seçilen ineklerin reprodüktif
verileri, küresel olarak kabul görmüş reprodüktif parametre değerleri ile
karşılaştırılmıştır. Reprodüktif performansı belirleyen, parametrelerin değerlendirmesi
tek örneklem T-testi ile SPSS paket programı kullanılarak istatistiksel analiz
sonuçlarına göre yapılmıştır. İşletmelerde değerlendirilen parametreler ve 5 yıllık
ortalamalarının değerlendirmesi aşağıda yer almaktadır:
1 no'lu işletme: 1 000 baş Holstein Friesian ırkı ineğin kayıtları, İTY ve İBY'nin
TİGEM'in ilgili yönergesine (İTY: 16 – 18 aylık yaş; İBY: 25 – 27 aylık yaş) uygun
aralıklarda olduğunu göstermiştir. Ancak, hedef küresel değerlere göre istatistiksel
olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Bu işletmede verimli bir reprodüksiyon yönetimi
gerçekleştirebilmek adına, İTY ve İBY'nin veya rasyonların (doğru yaşta ergin
ağırlığa ulaşılması veya geçiş dönemi beslemeleri için) tekrar gözden geçirilmesi
gerekmektedir. Bunun dışında ilk tohumlamada gebe kalma oranının
arttırılabilmesinde de benzer bir önlem ile östrus saptama başarısı ve reprodüktif
bozukluklar üzerinde durulması gerektiği düşünülmüştür. Düşük olduğu gözlenen
laktasyon sayısının ise reforme politikası, damızlık satış ve kadro fazlasından
şekillendiği bilgisine ulaşılmıştır.
2 no'lu işletme: 1 000 baş Holstein Friesian ve Brown Swiss ırkı ineğin
kayıtlarına göre İTY ve İBY, hedef küresel değerlere göre istatistiksel olarak anlamlı
yüksek bulunmuştur. İşletmede verimlilik için, İTY ve İBY'nin referans değerlere
yaklaştırılması gerekmektedir. Bunun için doğru yaşta ergin ağırlığa ulaşılması veya
geçiş döneminde yeterli beslemenin yapılabilmesi gerekmektedir. Ayrıca düşük
olduğu tespit edilen östrus saptama oranının iyileştirilmesi, ilk tohumlamada gebe
kalma oranını arttıracağı gibi toplam gebelik ve 100 gün gebelik oranlarını da
hedeflere yaklaştıracağı görülmüştür. Diğer işletmelerde de görüldüğü üzere, düşük
olduğu izlenen laktasyon sayısının ise reforme politikası, damızlık satış ve kadro
fazlasından şekillendiği bilinmektedir.
130
3 no'lu işletme: 1 000 baş Brown Swiss ırkı ineğin kayıtları incelenmiştir.
Değerlendirme sonuçlarına göre, İTY ve İBY TİGEM yönergesine uygun aralıkta
olmalarına rağmen, küresel olarak kabul görmüş hedeflerden uzak bulunmuşlardır.
Bunun yanında, buzağılama aralığı, 200 gün gebe kalmama oranı, gebelik başına
tohumlama sayısı ve repeat breeder oranı hedef değerlerden istatistiksel olarak anlamlı
yüksek bulunmuştur. Bunun yanında östrus saptama oranı, ilk tohumlamada gebe
kalma oranı, 100 gün gebelik oranı, laktasyon sayısı ve süt verimi hedef değerlerden
istatistiksel olarak anlamlı düşük bulunmuştur. İşletmedeki tüm bakım – besleme
koşullarının ve reprodüksiyon verilerinin gözden geçirilmesi gerektiği
düşünülmektedir.
4 no'lu işletme: 1 000 baş Brown Swiss ırkı ineğin kayıtları incelenmiştir.
Değerlendirme sonuçlarına göre, İTY ve İBY diğer işletmelerde de görüldüğü üzere,
TİGEM yönergesine uygun aralıkta olmalarına rağmen, küresel olarak kabul görmüş
hedeflerden uzaktırlar. Bunun yanında, buzağılama – ilk tohumlama aralığı,
buzağılama aralığı, 200 gün gebe kalmama oranı ve gebelik başına tohumlama sayısı
hedef değerlerden istatistiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur. Bunun yanında
östrus saptama oranı, ilk tohumlamada gebe kalma oranı, 100 gün gebelik oranı,
laktasyon sayısı ve süt verimi hedef değerlerden istatistiksel olarak anlamlı düşük
bulunmuştur. İşletmedeki tüm bakım – besleme koşullarının, reprodüksiyon
verilerinin ve belki de 3 ve 4 no'lu işletmelerin sonuçlarından yola çıkarak,
yetiştirmede kullanılan ırka özgü yetiştirme programlarının gözden geçirilmesi
gerektiği düşünülmektedir.
5 no'lu işletme: 1 000 baş Holstein Friesian ırkı ineğin kayıtları incelenmiştir.
Elde edilen verilere göre, yine İTY ve İBY TİGEM'in ilgili yönergesine göre uygun
aralıklarda iken, küresel hedef değerlere göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek
bulunmuştur. Bu işletmeleri profili 1 no'lu işletmeye benzemekle birlikte, farklı olarak
gebelik başına tohumlama sayısının hedef değerlere göre istatistiksel olarak anlamlı
daha yüksek olduğu görülmüştür. Östrus saptama başarısı yüksek olduğu halde
gebelik başına tohumlama sayısının yüksek oluşu ve 200 gün gebe kalmama oranının
düşük oluşu, bu işletme için geçiş dönemi beslemesi yetersizliklerini
düşündürmektedir. Repeat breeder oranının hedef değerler içinde kalmasına karşın, üst
sınıra yakın oluşu beslenme yetersizliklerinin yanında reprodüktif problemlerin de
bulunabileceğine işaret etmiştir.
Yapılan tez çalışmasının sonucunda, hayvan bakım ve besleme şartlarının,
"Mutlu İnek" felsefesinin ve küresel reprodüktif parametre hedef değerlerinin henüz
benimsenmediği görülmüştür. Başarılı bir süt ineği işletmeciliği, hayvan başına
verimin arttırılması ve sürdürülebilirlik için bu sistemlerin uygulanması çok büyük
önem taşımaktadır.

Abstract:
In this doctoral thesis, reproductive parameter values of TİGEM's 5 different
farms' Holstein Friesian breed and Brown Swiss breed cows are evaluated and
compared according to globally accepted target values between the related years to
examine the effects of reproductive management on fertility and milk production. The
purpose of the study is to manifest their effects on the sustainability of the reproductive
management business, to emphasize the importance of recording systems and provide
data for different researchers' studies from different sources.
This thesis is a retrospective study which is performed by evaluating the
reproductive data records of 5 different TİGEM dairy cattle livestock enterprises (1
000 head randomly selected cows from each) that have geographically different
regions' features, between the years 2007 – 2011. Reproductive datas of those
randomly selected cows in related farms were compared with values recognized
globally. Evaluation of the parameters was performed according to statistical analysis
using SPSS with one sample t-test for determining reproductive performance.
Assessment of the evaluated parameters and 5 year average values in farms are listed
below:
Farm #1: 1 000 head of Holstein Friesian breed cows' records showed that, age
at first insemination (FI) and age at first calving (FC) values were relevant to TİGEM's
directive (FI: 16 – 18 months of age; FC: 25 – 27 months of age). However, it was
significantly higher than the global target values. In order to perform an efficient
reproduction management in this business, FI and FC or nutrition (for the right age to
reach adult weight or transition period) should be reconsidered. Apart from this, for
having better results in pregnancy at first insemination rate, it is important to work on
heat detection rate and reproductive disorders. On the other hand low lactation
numbers has been shaped due to the reforming policy, stock sales and farm size.
Farm #2: 1 000 head of Holstein Friesian breed and Brown Swiss breed cows'
records of FI and FC were higher than global targets, significantly. For achieving
efficiency in dairy farms, it is necessary to have FI and FC close to global targets.
Thus, reaching the adult weight at the right age or proper feed especially in transition
periods are crucial. Further more, having better results in heat detection rates which
are low can improve pregnancy at first insemination rates and IC100 rates. As seen in
the other related farms, low lactation numbers were due to the reforming policy, stock
sales and farm size.
Farm #3: 1 000 head of Brown Swiss breed cows' records are evaluated.
According to the results, although FI and FC are relevant with TİGEM's directive,
values are significantly different from global targets. Else, calving interval, NotIC200,
insemination per pregnancy and repeat breeder ratio are higher than global targets as 
132
well. More over, heat detection rate, pregnancy at first insemination rate, IC100,
lactation number and milk yield are significantly lower than global targets. All feed &
care conditions and reproductive datas should be evaluated again by the authorized
persons.
Farm #4: 1 000 head of Brown Swiss breed cows' records are evaluated.
According to the results, although FI and FC are relevant with TİGEM's directive,
values are significantly different from global targets. On the other hand, calving fist
insemination interval, calving interval, NotIC200 and insemination per pregnancy are
higher; heat detection rate, pregnancy at first insemination, IC100, lactation number
and milk yield are lower than global targets, significantly. All feed & care conditions
and reproductive datas should be evaluated again by the authorized persons. May be
even breed should be reevaluated according to the results of Farm nr3 and nr4.
Farm #5: 1 000 head of Holstein Friesian breed cows' records are evaluated.
Results show, although FI and FC are relevant with TİGEM's directive, values are
significantly different from global targets. This farm's profile is very similar to Farm
nr1. But, insemination per pregnancy rate is higher than targets, significantly. Though
heat detection success is high, high insemination per pregnancy rate and low NotIC200
might be pointing to a feed problem in transition period. And having repeat breeder
ratio under global target values, but close to the limits might be indicating reproductive
problems in addition to malnutrition.
The results of the study showed that, goals of global reproductive parameters
and the animal care and feeding conditions, "Happy Cow" philosophy have not yet
been adopted. Successful management of a dairy farm is of great importance for the
implementation of this system and increasing the sustainability of productivity per
animal.