Aksiyal spondiloartrit hastalarında, takipte değişen radyolojik bulguların değerlendirilmesi
Evaluation of radiological findings in follow-up in patients with axial spondyloarthritis
Yazar: ESRA ERPEK KARAOVA
Danışman: PROF. DR. SERVET AKAR
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2023
Konu: Romatoloji = Rheumatology

Özet:
Amaç: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Romatoloji Kliniğinde takip edilen radyografik olmayan aksiyal spondiloartrit (nr-axSpA) hastalarının ort 5,4±2,1 (min. 1-max 11) yıllık takip sürecinde radyografik aksiyal spondiloartrite (r-axSpA) progresyon oranlarının ve progresyona etkili faktörlerin araştırılması amaçlandı.
Method: Çalışmaya axSpA tanısıyla takipli; en az 1  pelvis anteroposterior grafisi (AP) olan 696 hasta alındı ve bu hastalara ait, 1447 grafi tanıya ve kronolojiye kör olarak tek okuyucu tarafından değerlendirildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri, bazal laboratuvar tetkikleri ve bazal hastalık aktivite, fonksiyon ve yaşam kalitesi ölçekleri, tedavi durumları kaydedildi. ort 5,4±2,1 takip sürecinde Nr-axSpA'dan r-axSpA'ya progresyon oranı hesaplandı; r-axSpA'ya progresyon üzüerinde etkili olabilecek faktörler "The Generalized Estimating Equations (GEE)" analiz yöntemi ile test edildi. 
Bulgular: Bu çalışmaya 367 nr-axSpA hastasına ait 764 grafi dahil edildi. İkiyüz dokuz hastanın en az bir takip grafisi mevcuttu. En az bir takip grafisi olan 209 hastadan; 57'si (%27.3)  nr-axSpA'dan r-axSpA'ya progrese oldu. İkinci yılda görüntülemesi olan 178 hastanın 29'unun (%16.29), beşinci yılda görüntülemesi olan 119 hastanın 25'inin (%21.73) ve sekizinci yılda görüntülemesi olan 37 hastadan 9'unun (%21.62) progrese olduğu görüldü. Yapılan tek değişkenli GEE analizinde hastaların nr-axSpA'dan r-axSpA'ya progresyon üzerinde etkili faktörler; eğitim düzeyinin düşük olması (<8 yıl), C-reaktif protein yüksekliği, ve BASMI ile düğerlendirilen spinal mobilitenin kötü olması,  ASAS'a göre aile öyküsünün olması şeklinde tespit edildi. Multivariate analiz için oluşturulan modelde eğitim düzeyinin düşük olması, aile öyküsü ve C-reaktif protein değerinin yüksekliği nr-axSpA'nin r-axSpA'ya ilerlemesinde bağımsız değişkenler olarak bulundu.
Sonuç: Non-radyografik-axSpA hastalarının r-axSpA'ya progresyonu diğer çalışmalarla benzer şekilde CRP yüksekliği ile ilişkili görünmektedir. Bu çalışmada diğer çalışmalardan farklı olarak aile öyküsü varlığının ve eğitim düzeyinin düşük olmasının da (<8yıl)  r-axSpA'ya progresyona etkili olabileceğini tespit ettik. Bu analizde r-axSpA'ya progresyon ile ilişkili olduğu görülen BASMI yüksekliği ise neden değil ilerlemenin bir sonucu olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
Objectives: We aimed to investigate the radiographic axial spondyloarthritis (r-axSpA) progression rates and the factors affecting the progression of patients with non radiographic axial spondyloarthritis (nr-axSpA) followed in İzmir Katip Çelebi University Faculty of Medicine Rheumatology Clinic.
Methods: The study was followed up with a diagnosis of axSpA; 696 patients with at least 1 pelvic anteroposterior radiograph (AP) were taken, and 1447 radiographs of these patients were evaluated by a single reader blind to diagnosis and chronology. Demographic and clinical characteristics of the patients, baseline laboratory tests and baseline disease activity, function and quality of life scales, and treatment status were recorded. Nr-axSpA to r-axSpA progression rate was calculated during the mean follow-up period of 5,4±2,1; The factors that may have an effect on the progression to r-axSpA were tested with the "The Generalized Estimating Equations (GEE)" analysis method.
Results: In this study 764 pelvic radiographs of 367 patients with nr-axSpA were included. Two hundred and nine patients had at least one follow-up radiograph. Of 209 patients with at least one radiograph; 57 (27.3%) progressed from nr-axSpA to r-axSpA. It was seen that 29 of 178 patients (16.29%) who had imaging in the second year, 25 (21.73%) of 119 patients who had imaging in the fifth year, and 9 (21.62%) of 37 patients who had imaging at the eighth year were progressed. Factors affecting the progression of patients from nr-axSpA to r-axSpA in univariate GEE analysis; low education level (<8 years), high C-reactive protein, poor spinal mobility as assessed by BASMI, and family history according to ASAS. In the model created for multivariate analysis, low education level, family history and high C-reactive protein value were found as independent variables in the progression of nr-axSpA to r-axSpA.
Conclusion: The progression of non-radiographic-axSpA patients to r-axSpA seems to be associated with elevated CRP, similar to other studies. In this study, unlike other studies, we found that the presence of family history and low education level (<8 years) may also be effective in the progression to r-axSpA. BASMI elevation, which was found to be associated with progression to r-axSpA in this analysis, can be considered as a result of progression, not a cause.