Etik liderliğin çalışanların örgütsel sessizlik davranışı üzerindeki etkisinin liderlere duyulan güvenin aracılık rolü ile ölçümlenmesi /
Yazar: BÜŞRA KARAALİ KURTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. UMUT ASAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bilişim teknolojisi = Information technology ; Etik liderlik = Ethical leadership ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence

Özet:
Kuruluşlar içinde liderlik uzun zamandır incelenen bir konudur ve genellikle olumlu ve yapıcı liderlik tarzlarını keşfetmeye odaklanmaktadır. Liderler, çalışanlar üzerinde doğrudan etkiye sahiptir ve üretkenlik, motivasyon, mutluluk ve bağlılık düzeylerini etkilerler. Liderlik yanında, güven, hem bireylerin hem de kuruluşların etkinliğini belirlemede kritik bir faktör olarak kabul edilmektedir. Araştırmalar, liderlere duyulan güvenin, çalışanlar arasında olumlu tutumlar ve davranışlar gibi sonuçlara yol açtığını göstermektedir. Güven, güçlü lider-çalışan ilişkilerinin temelini oluşturur ve açık iletişimi, iş birliğini ve psikolojik güven ortamını teşvik eder. Liderlerine güvenen çalışanlar, fikirlerini, endişelerini ve deneyimlerini daha kolay ifade ederler ve gelişmekte olan bir kurumsal kültüre katkıda bulunurlar.
Güvenin olmadığı çalışma ortamında çalışanlar işyerinde görüşlerini ifade etmekten, endişelerini dile getirmekten veya bilgi ve uzmanlıklarını katkıda bulunmaktan kaçınırlar. Çalışanlar değerli bilgileri sakladığında, kuruluşun yenilikleri yakalama, sorunları ele alma ve sürekli iyileştirme kültürünü teşvik etme yeteneğini engeller. Örgütsel sessizlik olarak da adlandırılan bu olumsuz durum, inovasyon ve sorun çözme gibi kavramların önemli olduğu günümüz dinamik iş ortamında, önemli bir zorluk oluşturmaktadır.
Liderlik alanında giderek daha fazla ilgi görmeye başlayan bir konu da etik liderliktir.  Etik liderlik, etik davranışları, adaleti, şeffaflığı ve bütünlüğü teşvik eden davranışlar ve eylemlerden oluşur. Etik liderler, takipçilerine örnek teşkil eder, onları etik kararlar vermeye yönlendirir ve kuruluş içinde olumlu bir etik iklimi destekler. Etik liderlik üzerine yapılan araştırmalar artmakla birlikte, etik liderliğin kurumsal sessizlik üzerindeki etkisi henüz yeterince araştırılmamıştır.
Bu çalışmanın temel amacı, etik liderlik, lidere duyulan güven ve kurumsal sessizlik kavramları arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle kavramlar ve boyutları derinlemesine incelenmiş ve esas alınacak tanımlar belirlenmiştir. Kapsamlı bir litreratür taraması sonucunda, ilgili kavramların başka hangi kavramlarla nasıl ilişkilendirildiği araştırılmış ve önerilen modelin yapısı ve kapsamı belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışmada etik liderlik ile örgütsel sessizlik arasında lidere duyulan güvenin aracı etkisi olduğu hipotezi öne sürülmüştür. 
Önerilen ölçüm modellerini ve kavramlar arasındaki nedensel ilişkileri gösteren yapısal modeli sınamak amacıyla yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemini, Türkiye'nin çeşitli sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelerin Bilgi Teknolojileri (BT) departmanlarında tam zamanlı, yarı zamanlı ve stajyer olarak çalışanlar oluşturmaktadır. Kolayda örnekleme yaklaşımıyla ulaşılan katılımcılara ilk bölümde etik liderlik, lidere güven ve kurumsal sessizlik, ikinci bölümde ise demografik özelliklerle ilgili sorulardan oluşan bir çevrimiçi anket uygulanmıştır. Bilgi Teknolojileri alanına odaklanmanın nedeni, her alanın özelliklerindeki önemli farklılıklar nedeniyle daha güvenilir sonuçlar elde etmektir.
Toplanan verileri analiz etmek için SPSS 28.0 ve LISREL 8.8 programlarından yararlanılmıştır. Veriler güvenirlik analizine tabi tutulmuş ve Cronbach Alfa katsayıları, liderlere güven, etik liderlik ve kurumsal sessizlik için hesaplanmıştır. Katsayılar sırasıyla 0,987, 0,983 ve 0,972 olarak elde edilmiştir. Bu sonuçlar kullanılan ölçeklerin iç tutarlılığının yüksek olduğunu göstermektedir.
Analiz sonuçları, Etik Liderlik ile Lidere Duyulan Güven arasında güçlü bir pozitif ilişki, Lidere Duyulan Güven ile Örgütsel Sessizlik arasında negatif bir ilişki, ve Etik Liderlik ile Örgütsel Sessizlik arasında daha zayıf bir negatif ilişki olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, Etik liderliğin Örgütsel Sessizlik üzerindeki etkisinin Liderlere Güven aracılığıyla gerçekleştiğini desteklemiştir. Bu araştırmadan elde edilen bulgular, BT yöneticileri ve liderleri için önemli çıkarımlar sunmaktadır.

Abstract:
Leadership within organizations has long been a subject of study, with a primary focus on exploring favorable and constructive leadership styles. Leaders have a direct influence on employees, affecting their levels of productivity, motivation, happiness, and commitment. Numerous leadership theories, such as trait, behavioral, and contingency theories, have been developed to guide leaders toward achieving better organizational outcomes. These theories shed light on the key elements of effective leadership, whether practiced individually or in conjunction with followers.
Along with leadership, trust is acknowledged as an important aspect in determining the effectiveness of both individuals and organizations. According to research, confidence in leaders leads to desirable outcomes, such as favorable attitudes and actions among employees. Strong leader-employee relationships are built on trust, which promotes open communication, collaboration, and a sense of psychological safety. Employees who trust their leaders are more willing to discuss their ideas, problems, and experiences, which contributes to a healthy workplace culture.
However, an opposing phenomena known as organizational silence can have a negative impact on a variety of organizational elements. Employees' hesitation to express their thoughts, raise problems, or offer their knowledge and expertise in the workplace is referred to as organizational silence. When individuals hide vital knowledge, the organization's capacity to capture innovations, handle challenges, and promote a culture of continuous development suffers. Organizational silence is a key challenge in today's changing business climate, when creativity and problem-solving are critical.
Within the realm of leadership, ethical leadership has gained increasing attention. Ethical leadership encompasses behaviors and actions that promote ethical conduct, fairness, transparency, and integrity. Ethical leaders set an example for their followers, guiding them to make ethical decisions and promoting a positive ethical climate within the organization. While there is an increasing body of research on ethical leadership, the influence of ethical leadership on organizational silence is yet unknown.
This thesis seeks to fill that gap by investigating the relationship between ethical leadership, trust in leaders, and organizational silence. In accordance with this aim, firstly, concepts and dimensions have been thoroughly examined and the definitions to be adopted have been determined. Through a literature review, the associations between the relevant concepts have been investigated, and the structure and scope of the model have been established. As a result, it is hypothesized that trust in leader mediates the relationship between ethical leadership and organizational silence.
To test the hypothesis and the causal relationships between the concepts, structural equation modeling (SEM) was used. The sample of the study consisted of employees working in the information technology (IT) departments of businesses in Turkey. Participants were reached through convenience sampling approach, and an online survey was administered. The survey consisted of two sections: the first section included questions related to researched concepts, while the second section focused on demographic characteristics. The reason for focusing on the information technology field was to obtain more reliable results due to significant differences in the characteristics of each field.
SPSS 28.0 and LISREL 8.8 software tools were used to analyze the gathered data. The data was subjected to a reliability analysis, and Cronbach Alpha coefficients for the scales of ethical leadership, trust in the leader, and organizational silence were calculated. The obtained coefficients were 0,987, 0,983, and 0,972, respectively, showing a high level of internal consistency.
According to the standardized values, ethical leadership had a strong positive effect (0,94) on trust in leader. Trust in leader had a negative effect (-0,63) on organizational silence, and ethical leadership had a negative effect (-0,13) on organizational silence. These results indicate that trust in leader mediated the impact of ethical leadership on organizational silence, providing support for the hypothesis of full mediation.
Although the Root Mean Square Residual, Standardized Root Mean Square Residual, Root Mean Square Error of Approximation, and Goodness of Fit Index were all little below the acceptable levels, the Normed Fit Index was deemed to be acceptable. Increasing the sample size may help to enhance the fit indices. Despite these constraints, the findings support the existence of the relationships between the constructs studied.
Consequently, this empirical research provides a better understanding of the relationships between ethical leadership, trust in leaders, and organizational silence, with a particular emphasis on the mediating role of trust. The findings and implications have consequences for academic research as well as corporate leaders striving to build ethical and open work environments.
This thesis, which offers a thorough examination of the relationships between ethical leadership, trust in leaders, and organizational silence, is organized as follows. The Introduction Section establishes the context for understanding the importance of these concepts in organizations and the contribution of this thesis. The Main Concepts Section provides the definitions and dimensions of ethical leadership, trust in leaders, and organizational silence. Previous studies, hypotheses, and empirical findings in these domains are critically examined in the Literature Review Section.
The fourth Section introduces the suggested model and describes the potential relationships between the concepts, which serve as the basis for the hypotheses. The Methodology Section presents the scales used to operationalize the concepts as well as the sampling approach and data collection method employed. The next Section provides the analyses of the measurement and structural models, with a focus on the mediating role of trust in leaders.
The Conclusion and Future Research Implications Section summarizes the findings, highlights achievements, and discusses managerial implications. It also acknowledges the study's limitations and makes suggestions for future research.