Türkiye`de yaygın kullanılan bitki çaylarının sitotoksik ve genotoksik etkilerinin araştırılması
The investigation of cyto- and genotoxic effects of herbal teas broadly used in turkey
Yazar: ANIL CANDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜL ÖZHAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ames testi = Ames test ; Bitki özütü = Plant extract ; Bitkiler = Plants ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Sitotoksisite = Cytotoxicity ; Umu test = Umu test ; Çay = Tea

Özet:
?lkemizde ve dünyada yaygın olarak kullanılmakta olan bazı bitki çayları, çeşitli faydalarının yanı sıra gerek doğal içerikleri nedeniyle gerekse de üretimleri, depolanmaları veya işlenmeleri esnasında bulaşan tarım ilaçları, ağır metaller gibi kimyasallardan dolayı mutajenik ve/veya karsinojenik etki göstermektedirler. Bu sebeple planlanan ?Türkiye'de Yaygın Kullanılan Bitki Çaylarının Sitotoksik ve Genotoksik Etkilerinin Araştırılması? başlıklı Yüksek Lisans Tez çalışmasında; İstanbul'daki aktarlardan toplanan bitki ve meyve çayı örneklerinde toksisite değerlendirilmesi yapılmıştır. Genotoksik aktivite tayini için ames testi ve umu-test, sitotoksik aktivite tayini için ise LDH ve XTT testleri kullanılmıştır. Yapılan testler sonucunda; sinir-stres ve zayıflama çayı örneklerinin kloroformdaki ekstreleri, afrodizyak ve zayıflama çayı örneklerinin metanoldeki ekstreleri, sinir-stres, mide ve afrodizyak çay örneklerinin sudaki ekstreleri ames testi ile; grip ve mide çayı örneklerinin kloroformdaki ekstreleri, kış ve sinir-stres çayı örneklerinin metanoldeki ekstreleri, zayıflama çayı örneklerinin sudaki ekstreleri ise umu testte pozitif sonuçlar vermiştir. Grip ve kış çayı örneklerinin sudaki ekstreleri, mide çay örneğinin metanoldeki ekstresi ve afrodizyak çay örneğinin kloroformdaki ekstresi her iki testte de benzer mutajenik aktivite göstermiştir. Çalışılan örneklerin kloroform, metanol ve sulu ekstrelerinin büyük kısmı için hem LDH hem de XTT sitotoksisite testleri ile IC50 değerleri ?18,52 mg/ml olarak bulunurken sinir-stres çayı örneğinin sudaki ekstresinin IC50 değeri 6,52 mg/ml, mide çayı örneğinin kloroformdaki ekstresinin IC50 değeri 9,54 mg/ml ve afrodizyak çayı örneğinin metanoldeki ekstresinin IC50 değeri ise 11,12 mg/ml olarak bulundu. Her ne kadar farklı sonuçlar elde edilse de her iki test ile örneklerde göz ardı edilmeyecek mutajenik aktivitelerin tespit edilmiş olması bitki çaylarının genotoksik potansiyellerinin ileri tetkiklerle de araştırılması gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
The herbal teas that are widely consumed in Turkey as well as many other countries show carcinogenic and/or mutagenic effects due to their biochemical content or contamination from pesticides and heavy metals during the harvesting, storage or processing of the herbs. Therefore, the toxicity was investigated for the commonly used herbal tea samples obtained from herbalists in İstanbul in the study. Ames and umu-test were used for genotoxicity, while LDH and XTT were used for cytotoxicity. The chloroform extracts of stress and weight loss tea samples; the methanol extracts of aphrodisiac and weight loss tea samples; the water extracts of stress, gastric and aphrodisiac tea samples were mutagen with Ames test while the chloroform extracts of flu and gastric tea samples; the methanol extracts of winter and stress tea samples; the water extract of weight loss tea sample tested positive with umu-test. The water extracts of flu and winter tea samples, methanol extract of gastric tea sample as well as chloroform extract of aphrodisiac tea sample showed similar mutagenic activities in both Ames and umu-tests. IC50 values of the most extracts were higher than 18,52 mg/ml via LDH and XTT cytotoxicity assays. Although the results varied, the finding of significant mutagenic activity in the herbal tea samples using both assays indicated a need for further evaluation of the genotoxic potential of the herbal teas using advanced techniques.