Seçici dikkat görevindeki çeldirici bozucu etkisi üzerinde görsel çalışma belleği yükünün hedef bağımlı etkileri
Goal dependent effect of visual working memory load on distractor interference in selective attention task
Yazar: HASAN GÜNDÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU ÖZKAN CEYLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Görsel bellek = Visual memory ; Seçici dikkat = Selective attention ; Yük kuramı = Load theory ; Yükler = Loads ; Çalışma belleği = Working memory

Özet:
Tez çalışması kapsamında temel olarak görsel çalışma belleği (GÇB) yükünün flanker
görevindeki çeldirici bozucu etkisi üzerindeki rolü incelenmiştir. Bu inceleme,
Konstantinou ve arkadaşlarının (2014) yürüttükleri Deney 1-B ve bu çalışmayı tekrar
etmeyi amaçlayan; ancak farklı sonuçlar elde eden Yao ve arkadaşlarının (2020)
yürüttükleri Deney 3 temel alınarak yapılmıştır. Yao ve arkadaşları (2020) her ne kadar
orijinal çalışmayı tekrar etmeyi amaçlasa da iki çalışma arasında tasarımsal bazı
farklılıklar söz konusudur. Bu farklılıkların çalışmalar arasındaki tutarsız sonuçlar
üzerinde açıklayıcı birer faktör olup olmadıkları net değildir. Bu nedenle tez kapsamında
yürütülen Deney 1 (N = 54) ve Deney 2 (N = 54) ile sırasıyla Konstantinou ve
arkadaşlarının (2014, Deney 1-B) ve Yao ve arkadaşlarının (2020, Deney 3) çalışmaları
birebir tekrar edilmiştir. Analiz sonuçları iki deneyde de tutarlı olarak GÇB yükünün
flanker görevi üzerindeki çeldirici bozucu etkisini değiştirmediğini göstermiştir. Deney 1
ve Deney 2 verilerinin birbirleri ile karşılaştırıldığı ek analiz sonuçları da iki deney
sonuçlarının birbirine oldukça benzer olduğunu doğrulamıştır. Alanyazın temelinde,
uyarıcıların sözelleştirilme ihtimalinin sonuçlar üzerinde etkisi olabileceği ifade
edilmiştir. Bu nedenle, sessel baskılama (articulatory suppression) yoluyla
sözelleştirilmenin engellendiği Deney 3 (N = 28) tasarlanmıştır. Deney 3'ten elde edilen
sonuçlar bir kere daha GÇB yükünün çeldirici bozucu etkisini değiştirmediğini
göstermiştir. Bulgular, GÇB içeriğinin akılda tutulması sırasında sunulan görsel flanker
görevinin duyusal alanlarda sürdürüldüğü ileri sürülen temsiller için bir çeldirici olarak
algılanma ihtimali ile ilişkilendirilmiştir. Bu nedenle, temsilleri çeldiricilerin olası bozucu
etkilerinden uzak tutmak için GÇB depo alanı aktif olarak değiştirilmiş olabilir. Yeni
depo alanı dikkat görevi ile etkileşime girmemiş ve bu nedenle yük etkisi
gözlemlenmemiş olabilir. Bu çıkarımın geçerliliği gelecek çalışmalarla test edilmelidir.
Anahtar Sözcükler: Seçici dikkat, yük kuramı, görsel çalışma belleği, replikasyon

Abstract:
The role of the visual working memory (VWM) load on the distractor interference in the
flanker task was examined within the scope of this study. This investigation was based
on the Experiment 1-B of Konstantinou et al. (2014), and Experiment 3 of Yao et al.
(2020), aiming to replicate the former study but obtained different results. Although Yao
et al. (2020) intended to replicate the original study, there were some differences related
to task design. It is unclear whether these differences are explanatory factors for the
inconsistent results. Therefore, we conducted Experiment 1 (N = 54) and Experiment 2
(N = 54) with which Experiment 1-B of Konstantinou et al. (2014) and Experiment 3 of
Yao et al. (2020) were replicated respectively. The results of analyses consistently
demonstrated that the VWM load did not alter the interference effect in both experiments.
Additional analyses comparing the data of Experiment 1 and Experiment 2 confirmed that
the two experiments yielded highly similar outcomes. However, it has been suggested
that the possibility of verbalization of stimuli in the VWM could have effect on the results.
Therefore, Experiment 3 (N =28) was designed to prevent verbalization through
articulatory suppression. The results of Experiment 3 once again demonstrated that the
VWM load did not alter the interference effect. Findings were associated with the
possibility that the visual flanker task presented during VWM retention interval was
perceived as a distractor for the representations that were allegedly carried out in the
sensory domains. Therefore, the VWM storage area might have been actively changed
for the sake of keeping the VWM representations away from distractor's possible
distorting effect. New storage area may have not interacted with flanker task and resulted
in absent load effect. The validity of this inference should be tested with future studies.
Keywords: Selective attention, load theory, visual working memory, replication