Günümüz İran'ında kadın üretimi çömlekçilik merkezleri
Womens productions of pottery centrals in today's İran
Yazar: FAHİMEH HEYDARİ
Danışman: PROF. SEVİM ÇİZER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kadınlar = Women ; Çömlek = Pot ; Çömlekçilik = Pottery ; İran = Iran

Özet:
İlkel çağlardan günümüze kadar süre gelen çömlek üretimi her ne kadar günlük kullanım amacına yönelik yapılmış olsa bile, biçim, kullanılan malzemeler ve teknik özellikler açıdan ele alındığında, üretildikleri toplumların tarih, kültür ve sanat anlayışlarını yansıtmaktadır.
İran'da, köklü bir geleneğe sahip olan çömlekçilik, erkek meslek grubunda yer almasından dolayı erkekler tarafından yaygın biçimde, kadınlar tarafından ise sadece bir uğraş olarak yapılmaktadır. Yapılan araştırmalar doğrultusunda, kadın çömlek üretimine dair çok az sayıda bilgi ve belge bulunması bu konunun araştırılması gereğini doğurmuştur. Ayrıca yapılan bu araştırmayla, tükenmekte olan bu geleneğin varlığını devam ettirilmesi için mevcut durumu ve geleceğe yönelik yok olma tehlikesi gündeme getirilerek, geleneği korumakla sorumlu kişi ve kuruluşlara, konunun önemini vurgulayarak farkındalık yaratmaktır.
Elde edilen az sayıda bilgilerden yola çıkılarak kadın üretimi çömlekçilik merkezlerinin üç adet olduğu saptanmış ve bu merkezlerde alan araştırması yapılmıştır. Bu araştırmalarda, röportaj, video kamera ve fotoğrafla belgeleme gibi yöntemleri kullanılarak; hammaddenin elde edilmesi, biçimlendirme, pişirim ve pazarlama gibi üretim aşamaları belgelenmiştir.
Yapılan bu tez çalışmasının birinci bölümünde; İran çömlekçiliğinin tanımı, tarihçesi ve kadın çömlekçilik geleneğine, ikinci bölümünde; üretim yapan üç merkezin üretim aşamaları ve ürünlerin pazarlanmasına değinilmiştir. Üçüncü bölüm olan uygulama kısmında ise; kadın ustaların ürettiği hayvan biçimli toprak heykellerden ve ritonlardan esinlenerek hayvan biçimli figürler yapılmıştır.


Anahtar Sözcük: Çömlek, Çömlekçilik, El Sanatları, Kadın, İran.

Abstract:
Since primitive periods till now, however pots had made for usage needs, when those studies of technical specialties, materials and forms those would be expressive about their sections history, culture and art.
In Iran, pottery and its old background, consistently is a courageous job. But pottery for women always is an activity for providing daily needs. In order to what researched in this thesis, there is short information about women potteries trade in Iran; in addition these trades are in a big risk of to disappear because of changing the life style today. This risk and information shortage necessitates new researches to collect and support what and which potteries centers are living now. 
There are three living traditional women potteries centers. In this investigation, these centers production process have study and support by taking photographs, movies and recording reports.
In this thesis, in the first part, the pottery history of Iran and women pottery trade have introduce in short. In the second part, the living women pottery three centers production process, providing materials, shaping, firing and marketing practices have study and support step by step. In the third part, bull figures have made inspired by zoomorphic rhyton shapes and terracotta sculptures made by potters women. 


Key words: pot, potteries, hand crafts, woman, Iran