Konya koşullarında yağlık keten çeşitlerinin verim ve bazı tarımsal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and some agricultural properties of oil flax cultivars under konya conditions
Yazar: ÖZLEM ÖRS
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Konya sulu şartlarda uygun yağlık keten çeşitlerinin belirlenmesi amacıyla  Konya il merkezi Meram ilçesine bağlı Hatunsaray mahallesi mevkine ait deneme arazisinde, 2016 yılı vejetasyon döneminde (Nisan-Ağustos) gerçekleştirilmiştir.
Araştırma, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuş olup, 1 adet yerli tescilli (Sarı-85) ve 12 adet yabancı kökenli (Midin, Linda, Barbara, Atalanta, Antares, Lirina, Royal, Norman, Olin, Raulin, Dakota, Mikael)  olmak üzere toplam 13 adet yağlık keten çeşidi materyal olarak kullanılmıştır.
Çalışmada; çıkış süresi (gün), çiçeklenme süresi (gün), olgunlaşma süresi (gün), bitki boyu (cm), teknik sap uzunluğu (cm), yan dal sayısı (adet/bitki), bitki başına kapsül sayısı (adet), kapsülde tohum sayısı (adet), bin tane ağırlığı (g), tohum verimi (kg/da), ham yağ oranı (%), ham protein oranı (%) ve ham yağ verimi (kg/da) gibi özellikler incelenmiş ve analizleri yapılmıştır.
Araştırma sonucunda; verim ve bazı tarımsal özellikler bakımından çeşitler arasındaki farklılıklar istatistiki olarak önemli bulunmuştur. Tohum verimi en yüksek, Lirina (243.8 kg/da), en düşük Royal çeşidinden (108.8 kg/da) elde edilmiştir. Yağ oranı en yüksek, Sarı-85 (% 39.34), en düşük Barbara çeşidinde (% 34.64), protein oranı en yüksek Antares (% 26.49), en düşük Mikael (% 24.13) çeşidinde tespit edilmiştir. Ham yağ verimi bakımından en yüksek değer dekara 93.2 kg ile Sarı-85 çeşidinde belirlenmiş ve bunu sırasıyla Lirina (91.7 kg/da) ve Atalanta (80.6 kg/da) çeşitleri takip etmiştir. En düşük ham yağ verimi ise 40.3 kg/da ile Royal çeşidinde tespit edilmiştir. 
Yağ bitkileri yetiştiriciliğinde ana hedef, birim alandan alınan yağ verimini artırmaktır.  Bu açıdan değerlendirildiğinde araştırma sonucunda kullanılan çeşitler arasında yağ verimi bakımından ilk sırada yer alan Sarı-85 çeşidi ve bunu takiben Lirina, Atalanta, Dakota çeşitlerinin yöre koşulları için önerilebileceği kanısına varılmıştır. Bununla birlikte, çalışmanın tek yıllık olması sebebiyle benzer iklim koşullarında bu çalışmanın tekrarlanması daha güvenilir veriler elde etmek için gerekli olacaktır.

Abstract:
This research was carried out in 2016 vegetation period (April-August) in the trial area of Hatunsaray Meram district of Konya province in order to determine the oil flax varieties suitable for Konya watery conditions.
The research was established as four replications according to the Randomized Blocks Experimental Design and a total of thirteen oil-flax varieties, one of which locally registered (Sarı-85) and twelve foreign origin (Midin, Linda, Barbara, Atalanta, Antares, Lirina, Royal, Norman, Olin, Raulin, Dakota, Mikael) were used as material.
In this study; time of emergence (day), time of flowering (day), maturation period (day), plant height (cm), technical stalk length (cm), number of lateral branch per plant, number of capsule per plant, number of seeds in capsule, 1000 seed weight (g), seed yield (kg ha-1), crude oil ratio (%), crude protein ratio (%) and crude oil yield kg ha-1) were investigated and analyzed.
As a result, the differences between the varieties in terms of yield and some agricultural characteristics were statistically significant. The highest seed yield was obtained from the Lirina (2438.0 kg ha-1), while the lowest seed yield (108.8 kg ha-1) from the Royal cultivar. The highest crude oil ratio was observed from Sarı-85 (39.34 %) and the lowest crude oil ratio from Barbara (34.64 %) cultivar, the highest crude protein ratio was observed from Antares (26.49 %) and the lowest crude protein ratio from Mikael (24.13 %) cultivar. The highest value for crude oil yield was determined in the range of Sarı-85 with (932.0 kg ha-1), followed by Lirina (917.0 kg ha-1) and Atalanta (806.0 kg ha-1) varieties respectively. The lowest crude oil yield was determined in the Royal range at 403.0 kg ha-1.
The main objective in the cultivation of oil plants is to increase the oil yield from the unit area. From this point of view, it has been concluded that among the varieties used as a result of the research, Sarı-85 variety which is the first in terms of oil yield, followed by Lirina, Atalanta, Dakota varieties may be offered for local conditions. However, since it is only one year to work, repeated of this study in similar climatic conditions will be necessary to obtain more reliable data.