Kurumsal yönetim perspektifinde şeffaflığın şirket karlılık ve piyasa değerine etkisi
The effect of transparency on company profitability and market value from the perspective of corporate governance
Yazar: CÜNEYD EBRAR LEVENT
Danışman: PROF. DR. AHMET SEDAT AYBAR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Karlılık = Profitability ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Piyasa değeri = Market value ; Şeffaflık = Transparency

Özet:
Özellikle doksanlı yıllardan sonra çeşitli ülkelerde yaşanan şirket krizleri ve 2008'deki küresel ekonomik kriz, yöneticilerin aldığı büyük risklerin ve yanlış yönetimlerinin sorgulanmasına neden olmuştur. Bu durum, kurumsal yönetim kavramının önemini ve gerekliliğini ortaya çıkarmıştır.  Birçok ülke, şirketlerin adil, sorumlu, hesap verebilir ve şeffaf yönetilmelerini sağlamak için çeşitli düzenlemeleri hayata geçirmiştir.  Kurumsal yönetimin dört temel ilkesinden birisi olan şeffaflık, sadece finansal bilgilerin mali yılın sonunda şirket hissedarlarına açıklanmasının çok ötesinde yeni anlamlar kazanmıştır.
Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul'da işlem gören halka açık şirketlerin şeffaflık seviyelerinin şirket kârlılık ve piyasa değeri üzerinde etkili olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu kapsamda, öncelikle şeffaflık seviyelerinin sayısal olarak ifade edilebilmesi için bir şeffaflık endeksi oluşturulmuştur. Çalışmada çeşitli ülkelerdeki araştırmalarda kullanılmış ve güvenilirliği test edilmiş Standard & Poor's (S&P) tarafından geliştirilen şeffaflık ve kamuyu aydınlatma endeksi metodolojisi tercih edilmiştir. Şirket kârlılığı, aktif kârlılık (ROA) ile ve piyasa değeri ise Tobin's Q ve piyasa değeri / defter değeri oranları ile temsil edilmektedir. Araştırmanın kapsamını Borsa İstanbul'da 2010-2014 yılları arasında sürekli işlem gören ve finans sektörü dışında kalan halka açık şirketler oluşturmaktadır. Bu araştırmada herhangi bir örneklem seçimi yapılmamış, verilerinde süreklilik olan araştırma kapsamındaki tüm şirketler incelenmiştir. Araştırmada 194 halka açık şirkete ait 5 yıllık veri  ile dengeli panel veri seti oluşturulmuştur. Şeffaflık ile finansal oranlar arasındaki ilişki panel veri regresyon yöntemi ile araştırılmış, yapılan testler sonucunda kurulan tüm modellerde sabit etkiler modelinin kullanılması gerektiğine karar verilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre toplam şeffaflık endeksi ile Tobin's Q ve aktif kârlılık arasında arasında istatistiksel olarak anlamlı olan bir ilişki saptanamamıştır. Toplam şeffaflık endeksi ile piyasa değeri / defter değeri oranında ise anlamlı fakat negatif bir ilişki tespit edilmiştir. 
Araştırmada oluşturulan şeffaflık alt endekslerinin finansal oranlara etkisi de ayrıca incelenmiştir. Şeffaflık alt endeksleri ile kurulan modellerin hiç birinde şeffaflığın artışının piyasa değeri/defter değerini de arttıracağı bulgusu elde edilememiştir. Mülkiyet ve yatırımcı ilişkileri endeksi ile piyasa değeri / defter değeri arasında anlamlı bir ilişki saptanamamış, buna karşın finansal şeffaflık ve kamuyu aydınlatma endeksi ve yönetim kurulu şeffaflık endeksi ile piyasa değeri/ defter değeri arasında ise anlamlı ve negatif bir ilişki elde edilmiştir.

Abstract:
The corporate crises experienced in various countries particularly after the 90s and the global economic crisis of 2008 have led the major risks taken by executives and faulty managements to be questioned. This revealed the significance and necessity of the concept of corporate governance. Numerous countries have enacted various regulations to ensure fair, accountable and transparent management of corporations.  Transparency, as one of the four fundamental principles of corporate governance, has gained new meaning far beyond mere disclosure of financial information to shareholders at the end of the fiscal year.
The aim of this study is to reveal whether the transparency level of publicly listed corporations on Borsa Istanbul influence company profitability and market value. In this context, a transparency index has first been established for the numeric expression of transparency levels. The study has utilized research from various countries and opted for the transparency and public disclosure index methodology developed by Standard & Poor's (S&P) and tested for reliability. Profitability is represented by return on assets (ROA) and market value by Tobin's Q and market value / book value ratios. The scope of the study comprises the non-financial, publicly traded corporations listed continuously between 2010 and 2014 in Borsa Istanbul. The study has not selected a specific sample group but examined all corporations with data continuity within the scope. The study created balanced panel data set using the 5-year data from 194 publicly traded corporations. The relationship between transparency and financial ratios has been studied using the panel data regression method, and among all models established through tests, the fixed effects model has been deemed appropriate for use.
The results of the study showed no statistically meaningful relationship between total transparency index and Tobin's Q and return on assets, while a negative relationship has been reported between the total transparency index and the market  to book value ratio. 
The effect of transparency sub-indexes established in the study on financial ratios has also been examined. None of the models established using transparency sub-indexes revealed any finding to indicate that an increase in transparency would increase the market to book value. No meaningful relationship has been found between ownership and investor relations index and market value/book value, although a meaningful an negative correlations has been attained between financial transparency and public disclosure index and management board transparency index and market to book value.