Yetişkin kadınlarda sezgisel yeme sıklığı ve beslenme durumu ile yeme farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of intuitive eating frequency andnutritional status and mindful eating in adult women
Yazar: MELİSA TAŞKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİTNAT ŞULE ŞAKAR
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Farkındalıklı yeme ve sezgisel yeme birbirleriyle sık karışan ve birbirlerinden ayırımı zor olan kavramlardır. Sezgisel Yeme (SY) açlık-tokluk iç göstergeleri ile dış uyaranlardan kaynaklanan enerji alımını en aza indiren bir model iken Yeme Farkındalığı (YF), yemek yerken bireyin kendi hisleri ile ilgili durumlardır. Aslında bu bireyin yeme eyleminin farkındalığını gösterir. Bu noktadan yola çıkarak bu çalışma yetişkin kadınlarda besin tüketimi ile sezgisel yeme ve yeme farkındalığı arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla planlanmıştır. Çalışma 18-65 yaş arası yaş ortalamaları 29,40±10,11 yıl, beden kütle indeksi ortalaması 23,57±4,40 kg/m² olan gönüllü 385 kadın ile yürütülmüştür. Veriler araştırmacının hazırladığı anket formu (Ek-3) ile birebir görüşülerek toplanmış, ayrıca ''Sezgisel Yeme Ölçeği (SYÖ-2)'' ve ''Yeme Farkındalığı Ölçeği (YFÖ-30)'' uygulanmıştır. Katılımcıların hesaplanan besin tüketim miktarları Türkiye Beslenme Rehberi-2004 (TBR-2004) verilerine göre yetersiz, normal, fazla olmak üzere üç gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda katılımcıların yeterli beslendikleri bulunmuştur. Katılımcıların ölçek puanları ortalamalarına göre orta düzeyde sezgisel yeme (3,17±0,36) ve yeme farkındalığında (2,75±0,62) oldukları saptanmıştır. Sezgisel yiyici bireylerde eğitim düzeyi arttıkça ''fiziksel sebepler'' ile yeme puanı arasında negatif bir anlamlılık (p=0,02), ''Beden Yiyecek Seçimi Uyumu'' ile öğrenci ve çalışanlar arasında pozitif anlamlılık (p=0,01), fiziksel aktivite ile ''Açlık ve Doygunluk İpuçlarına Güvenme'' arasında ise pozitif yönde anlamlı (p=0,002) bir ilişki olduğu bulunmuştur. Grubun sezgisel yeme puanları ile besin tüketimleri incelendiğinde; kurubaklagil tüketimi ile sezgisel yeme arasında ileri derecede anlamlı negatif bir ilişki (p=0,005), etli sebze yemeği ile de zayıf (p=0,03) pozitif yönde, katı yağ ve tatlı tüketimi arasında ileri derecede (sırasıyla p=0,001 ve p=0,04) pozitif yönde bir anlamlılık bulunmuştur. Yeme farkındalığında ise eğitim durumları ile ''Disinhibisyon'' arasında anlamlı (p=0,01), iştah ile ''Odaklanma'' arasında ileri derecede anlamlı (p=0,03) negatif, BKİ ile ''Yeme Disiplini'' arasında ileri derecede (p=0,02) pozitif bir ilişki olduğu bulunmuştur. Besin tüketim durumları ile yeme farkındalığı arasında; kırmızı et ve su arasında zayıf (sırasıyla p=0,02, p=0,03) negatif yönde, pirinç ile çok güçlü (p<0,001) negatif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Besin tüketimi ile her iki ölçek arasındaki ilişki araştırıldığında ise, sadece yeterli miktarda ekmek yiyenlerin yeme farkındalığı puanının yetersiz yiyenlere göre daha yüksektir (p<0,05). İstatistiksel açıdan anlamlı sonuçlar bulunmasına rağmen, bu sonuçlar arasında örneklem kapsamında bir bağlantı kurulamamıştır. Bu doğrultuda bu konuda daha büyük ölçekli her iki cinsiyetide kapsayan çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Mindful eating and intuitive eating are concepts that are often confused with each other and are difficult to distinguish from each other. While Intuitive Eating (IE) is a model that minimizes energy intake caused by internal hunger-fullness indicators and external stimuli, Eating Awareness (EA) is the situation related to the individual's own feelings while eating. In fact, this shows the individual's awareness of the act of eating. Based on this point, this study was planned to examine the relationship between food consumption and intuitive eating and eating awareness in adult women. The study was conducted with 385 volunteer women between the ages of 18-65, with an average age of 29.40±10.11 years and an average body mass index of 23.57±4.40 kg/m². Data were collected through one-on-one interviews using a questionnaire form prepared by the researcher (Appendix-3), and also the "Intuitive Eating Scale (EEA-2)" and "Eating Awareness Scale (EA-30)" were applied. The calculated food consumption amounts of the participants were evaluated according to the data of Turkey Nutrition Guide-2004 and divided into three groups as insufficient, normal and excessive. As a result of this evaluation, it was found that the participants were nourished adequately. According to the average scale scores of the participants, it was determined that they had a moderate level of intuitive eating (3.17±0.36) and eating awareness (2.75±0.62). As the level of education of intuitive eaters increased, a negative significance relationship (p=0.02) was found between ''physical reasons'' and eating score, a positive significance relationship (p=0.01) was found between ''Body Food Choice Compatibility'' and students and workers, and a positive significance relationship (p=0.002) was found between physical activity and ''Reliance on Hunger and Fullness Cues''. When the intuitive eating scores and food consumption of the group were examined; A highly significant negative relationship (p=0.005) was found between legume consumption and intuitive eating, a weak (p=0.03) positive relationship with meat and vegetable dishes, and a highly significant (p=0.001 and p=0.04) positive relationship between solid fat and sweet consumption. In terms of eating awareness, a significant (p=0.01) negative relationship was found between education status and ''Disinhibition'', a highly significant (p=0.03) negative relationship between appetite and ''Focus'', and a highly significant (p=0.02) positive relationship between BMI and ''Eating Discipline''. A weak (p=0.02, p=0.03) negative relationship was found between food consumption status and eating awareness, a very strong (p<0.001) negative relationship was found between red meat and water, and a very strong (p<0.001) negative relationship was found with rice. When the relationship between food consumption and both scales is investigated, the eating awareness score of those who only eat enough bread is higher than those who eat insufficiently (p<0.05). Although statistically significant results were found, a connection could not be established between these results within the sample. In this direction, larger scale studies covering both genders are needed on this subject.