Kitle iletişim araçlarının toplumsal yapıya olumsuz etkileri - sapma davranışları
Negatife effect of mass medya to the social structure - deviant behaviors
Yazar: NEFİSE BULGU
Danışman: PROF. DR. TÜLİN İÇLİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile yapısı = Family structure ; Davranış değişiklikleri = Behavioral changes ; Gençlik = Youth ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Popüler kültür = Popular culture ; Pornografi = Pornography ; Sosyal yapı = Social structure ; İletişim = Communication ; Şiddet = Violence

Özet:
Kültürün kuşaklar arasında aktarılmasına aracılık eden iletişim, ilkel toplumdan günümüze, toplumda uyum ve sürekliliği sağlama işlevini sürdürmektedir. İlkel toplumlarda iletişim aracı olarak oyun ve mitlerin bu görevi üstlendiği görülmektedir. Özellikle adolesanların toplumsallaşması açısından, toplumsal kimlik kazanması yönünden ilkel toplumda birer iletişim aracı olan mitler, Barthes'e göre günümüzde de aynı ideolojik işlevi sürdürmektedir. Çağdaş Toplumlarda, mitler kitle iletişim araçlarının egemenliğine girmiştir. Bu nedenle, bu araçların kültürel ürünler yaratarak, toplumda varolan sistemi sürdürmeyi amaçladığı söylenebilir. Toplumun kültürel değerlerine aykırı davranan, toplumun geneli tarafından onaylanmayan davranışlar, topluma uyumsuzluğu dile getirmektedir. Anket sonuçlarının incelenmesinde, sapma davranışı olarak, şiddet, cinsellik ve pornografik yayınların, özellikle kitle iletişim araçları ile adolesanlara yansımasının, sosyo-kültürel ve ekonomik çevrelere göre farklılık gösterdiği saptanmıştır. Özellikle alt sosyo-kültürel ve ekonomik çevrelerde sapmış davranış olarak saldırganlığın onay bulduğu görülür. Çocuğun beğendiği taklit etmek istediği ve oyunlarında izlediklerini uyguladığı genelde şiddet içerikli filmlerin kahramanlarıdır. Buna karşılık, pornografiyi, bilgi kaynağı ve cinsellikte özgürlükten yana farklı bir bakış olarak görenler yanında cinsel konuların konuşulamaması nedeniyle onun yararlı olduğunu savunanlar daha çok üst sosyo-kültürel ve ekonomik kesimdedir. Bu kesim, çocuklarının toplumda sapmış bir yaşam biçimi olarak kabul edilen, evlenmeden birlikte yaşamayı onayladıkları da görülür.IV Bununla birlikte çocuklar şiddet, cinsellik ve pornografik nitelikte yayınlara önemli ölçüde eğilimli olmasına rağmen, araştırma sonuçlarında, bu tür yayınların doğrudan davranışlarım yönetmediği ortaya çıkmıştır. Çocukların, hem bilgi kaynağı olarak, hem de taklit edilen davranışlar açısından, kitle iletişim araçlarındaki şiddet, cinsellik ve pornografik nitelikte yayınların yoğunluğuna karşın aileyi örnek aldıkları görülür. Bu nedenle iletişimin ancak, ortak anlam kurabildiği bireyler üzerinde etkili olabildiği görülmüştür. Popüler kültür ürünleri, ancak onay buldukları çevrelerde çocuğun tutum ve düşüncesine etki edebilmektedir. Bununla birlikte popüler kültür bir medya ürünü olarak ancak halkın onayını alarak etkili olabileceği için, şiddet, cinsellik ve pornografik nitelikte yayınların adolesanların yaşam biçimleriyle bir ortaklık kurduğu oranda başarılı olduğu görülmüştür.

Abstract:
Communication which has mediated transfer of culture between generations has also had the function of providing hormony and contiunity in the society since pimitive times. According to Barthes, myths which are means of communication in terms of socialization and social identification of adolescents in the primitive society today still carry on the same ideological function. Myths are directed by mass media in the modern society. Here it can be hypothesized that mass media aims the continuation of present social system by creating cultural products. Behaviour which is contrary to cultural vaules of the society and which is not approved by the common sense is an expression of social non conformance. Analysis of the results of this study showed that reflection of deviance behaviour forms such as violence, sex and pornography on adolescents through mass media differs according to socio-cultural and economic status. It is observed that violence as a deviance behaviour is approved in circles with low socio-cultural and economic status. Children of these circles usually imitate the heroes of violence films on the other hand pornography is accepted as a source of information, a different attitude to sexual freedom, and a useful tool (since sexuality may not be discussed openly) by the members of higher socio-cultural and economic strata. These persons also approve their children living together without marital bond, which is accepted as a deviance way of life by the society. Although children display a considerable tendency to publications implicating violance and pornography, the results of investigations on this subject fail to reveal a direct impact on their behavioral pattern. Inspite of the abundance and intensity of this kind of publications children accept their family as a reference point both for obtaining information and as an imitational object. Therefore communication can be effective only on individuals with a common life style. Popular cultural products depend on an approving environment to influence the children both behaviorally and mentally. Therefore since as a mediatic product popular culture can be effective only after the approval of population, publications containing violance, sex and pornography can be succesful if they have a parallelism with the life styles of the adolescents.