Üçüncü kişi yararına tıbbi müdahelede rıza
Consent to medical interventions for third party beneficiaries
Yazar: ZEYNEP AYZA GÜLGÖSTEREN
Danışman: DOÇ. DR. EMEL BADUR
Çankaya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Acil tedavi = Emergency treatment ; Doku nakli = Tissue transplantation ; Organ nakli = Organ transplantation ; Rıza = Consent ; Üçüncü kişiler = Third parties

Özet:
Tıbbi müdahale, tıp mesleğini icraya yetkili kişiler tarafından uygulanan,
kişinin sağlık refahının sağlanması, korunması ve iyileştirilmesi amaçlarına yönelmiş,
tıp bilimince benimsenen ilke ve kurallara uygun olarak yerine getirilen; fiziki ve
ruhsal tüm tıbbi uygulamalardır. Tıbbi müdahaleye gösterilecek olan rıza, kişiye sıkı
sıkıya bağlı bir hakkın kullanılması olmakla birlikte kural olarak uygulanacak tıbbi
müdahalenin hukuka uygun olmasını sağlayacaktır. Rızanın, gerekli aydınlatmalar
yapıldıktan sonra, müdahalenin başında verilmesi ve müdahalenin sonuna kadar
devam etmesi gerekmektedir. Kişiye uygulanacak olan tıbbi müdahale her zaman
kişinin kendi fiziki ve ruhsal yararına olmamakta, üçüncü bir kimse yararına yapılacak
olan tıbbi müdahalelerde bulunmaktadır. Üçüncü kişi yararına yapılacak olan tıbbi
müdahalelere rıza verilmesine ilişkin olarak kanun koyucu bazı özel düzenlemeler
öngörmüştür. Bu kapsamda organ ve doku nakli, tıbbi müdahalenin özel bir türünü
oluşturmakta ve üçüncü kişi yararına yapılacak olması sebebi ile rıza açısından özellik
arz etmektedir. Bu hususun yanı sıra her ne kadar ülkemizde uygulama alanı
bulunmasa da heterolog döllenme olarak ifade edilen tıbbi müdahale de, tıpkı organ
ve doku nakli gibi rıza bakımından önem taşımaktadır.
v
Anahtar Kelimeler: Tıbbi Müdahale, Üçüncü Kişi Yararına Tıbbi Müdahale, Organ
ve Doku Nakli, Organ ve Doku Nakline Rıza Verilmesi, Üreme Hakkı, Heterolog
Döllenme.

Abstract:
Medical intervention shall be defined as physical and mental practices which
implemented by people who are authorized to execute medical profession, in order to
provide, protect and enhance medical prosperity of someone, in respect of the
principles and rules of medical science. Consent to medical intervention refers to use
of a strict personal right and justify the medical intervention as a rule. Consent should
be given after necessary information is taken before the medical intervention and
remain until the end of the practices. Medical interventions are not always physically
and mentally beneficial to person whom the intervention is implemented and some
medical interventions provide benefit to third parties. On behalf of consents to medical
interventions for third party beneficiaries, legislative power enacted some special
statutes. In this context, organ and tissue transplantations are special types of medical
interventions and as they provide benefit to third parties, issue of consent shows
specialty. Also third party consents to medical interventions of people who do not have
capacity to consent may be examined under this context. In addition although there is
not any application area in our country, consents to the medical interventions which
defined as heterologous fertilization have an important role, likewise organ and tissue
transplantations.
vii
Keywords: Medical Intervention, Medical Intervention for Third Party Beneficiaries,
Organ and Tissue Transplantation, Consent to Organ and Tissue Transplantation,
Right to Reproduce, Heterologous Fertilization.