Ekran bağımlılığı olan çocuklarda insülin duyarlılığının değerlendirilmesi
Insulin resistance in screen addicted children
Yazar: ÖZGE KÖPRÜLÜ
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN DARCAN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Obezite = Obesity ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales ; İnsülin direnci = Insulin resistance ; İnternet kullanımı = Internet use

Özet:
Giriş: İnsülin direnci (İD) son zamanlarda gittikçe artan bir sorundur ve erişkin hayatta Tip 2 Diabetes Mellitus olarak karşımıza çıkmaktadır. İnsülin Direnci' ne neden olan durumlardan biri de hareketsizliktir. Ekran bağımlılığı (EB) teknolojinin gelişmesi ile günümüzün en büyük sorunlarından biri haline gelmiştir. Genellikle diğer psikiyiatrik hastalıklar özellikle de  DEHB ile birlikte görülmektedir. İnsülin – glukoz metabolizması üzerine etkisi çok iyi bilinmemektedir.
Amaç: Ekran bağımlılığı olan çocuklarda insülin direnci varlığının araştırılması
Hipotez: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ekran bağımlılığı ile birliktedir. Ekran bağımlısı çocuklarda aktivite azalmıştır ve buna bağlı olarak İnsülin Direnci (İD) vardır.
Yöntem:  Çalışmaya 11-17 yaş aralığında 108 çocuk alındı. Olgular Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve EB açısından ölçekler ile değerlendirilerek üç gruba ayrıldı. I. Grup, DEHB ve EB tanılı; II. Grup, DEHB tanısı olup EB olmayan; III. Grup ise DEHB ve EB açısından normal olgular idi. Bu üç grupta eşit sayıda obez ve obez olmayan olgu bulunmaktaydı. Aktivite ve istirahat süreleri "Armband Sense Wear" ile  kaydedilen olguların vücut yağ-kas-kemik analizleri 'Tanita Company' isimli şirketin ürettiği TANITA BC-420 MA' modelindeki Vücut Kompozisyon Analizatörü ile yapılmıştır. HOMA-IR değerleri ve kan lipidleri değerlendirildi. Tüm olgulara 3 günlük beslenme listesi alınarak ile üç günlük besin tüketiminin karbonhidrat, yağ ve kalori içeriği özel beslenme programı (BEBIS) ile  hesaplandı.
Bulgular: Olguların 67'si erkek, 41'i kız idi. Olguların yaş ortalamaları 13,72 ± 1,95; ağırlık SDS ortalamaları 1,75 ± 2; VKİ SDS ortalamaları 1,6 ± 1,7 olarak saptandı. Yağ oranlarına bakıldığında üç grup arasında anlamlı fark saptanmazken obez ve obez olmayan olgular arasında anlamlı fark elde edildi (p<0,05). Olguların adımsayar ile ölçülen bazal metabolik hız katsayıları EB olan grupta 1,69 ± 0,33 iken EB olmayan grupta 1,55 ± 0,28 (p<0,05); uyku süreleri EB olan grupta 6,6 ± 1,6 saat iken EB olmayan grupta 6,9 ± 1,45 (p<0,05); adım sayıları EB olan grupta 9129 ± 3935 adım iken EB olmayan grupta 8729 ± 3385 adım (p: 0,588); günlük aktif enerji tüketimleri EB olan grupta 747 ± 532 kcal iken EB olmayan grupta 511 ± 384 kcal (p<0,05); fiziksel aktivite süreleri EB olan grupta 2,6 ± 1,7 saat iken EB olmayan grupta 1,7 ± 1,1 (p<0,05) saptandı. 89 olgunun karbonhidrat, yağ, protein, enerji alımlarına bakıldığında; enerji alımı EB olanlarda ortalama 2051 ± 656 kcal iken EB olmayanlarda 1778 ± 536 kcal (p<0,05) saptandı; karbonhidrat alımı EB olanlarda ortalama 237 ±85 gr iken EB olmayanlarda 208±68 gr (p:0,085) saptandı. Enerji alımı EB olan grupta istatistiksel olarak yüksek saptandı. Olguların HOMA-IR değerleri 0,62 ile 16,46 arasında değişmekte iken ortalama 3,45 ± 2,7 saptandı. Obez (4,8 ± 0,4) olgularda olmayanlara (2,01 ± 0,1) göre HOMA-IR değerleri yüksek (p<0,05) saptanırken DEHB ve EB olanların HOMA-IR değerleri üzerine etkisi olmadığı gözlendi. (p:0,228) Çalışmamızda olgu ve kontrol gruplarına eşit sayıda obez alındığından ve Ekran bağımlılığı olan olguların aynı zamanda DEHB tanılı olmaları nedeniyle HOMA-İR değerlerinde anlamlı fark saptanamadığı düşünüldü. Bu nedenle DEHB ve ekran bağımlılığı olan nonobez olgular ile DEHB tanısı olup ekran bağımlılığı olmayan nonobez olgular karşılaştırıldı. DEHB ve ekran bağımlılığı olan nonobez olgularda HOMA-İR değeri 1,9±0,6 saptanırken DEHB tanısı olup ekran bağımlılığı olmayan nonobez olgularda 1,3±0,5 saptandı. (p:0,012)DEHB'nin HOMA-İR üzerine etkisini değerlendirmek üzere nonobez DEHB olan ve olmayan olgular karşılaştırıldı; DEHB olgularında 1,3±0,5 saptanırken DEHB olmayan olgularda 2,7±1,9 saptandı. (p:0,006)EB olan olguların insülin direncine sekonder gelişebilecek hiperlipidemi açısından bakılan total kolesterol, LDL kolesterol ve Trigliserid değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. 
Tartışma: Ekran bağımlılığı olan olgularda insülin duyarlılığında azalma saptanmıştır. Ayrıca DEHB gibi hareketli çocuklarda insülin direncine daha az rastlanmıştır. Bu sonuçlar ile ekran bağımlılığının insülin duyarlılığında azalmaya neden olduğu ancak hareketliliğin bu etkiyi azalttığı düşünülmüştür.

Abstract:
Introduction: Insulin resistance is an increasing problem in recent times and emerges as Type 2 Diabetes Mellitus in adult life. One of the situations that cause insulin resistance is inactivity. With the development of technology, screen addiction has become one of the biggest problems. Other psychiatric diseases often seen with, especially Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD).  The effect on insulin - glucose metabolism is not well known yet.
Aim: To investigate the presence of insulin resistance in screen addicted children
Hypothesis: Most of the ADHD children are screen addicted. Screen addiction causes decreased activity and consequently Insulin Resistance in children.
Material-Methods: The 108 children in the age range of 11-17 years were included in the study. Cases divided into three groups according to ADHD and Screen Addiction scales. Group I has diagnosis of ADHD and Screen Addiction; group II has diagnosis ADHD without Screen Addiction and group III has no diagnosis ADHD or Screen Addiction. In these three groups, there were an equal number of obese and non-obese patients. In baseline HOMA-IR values and blood lipids were assessed from the cases. Body fat analysis was performed. In all cases, stuck pedometer for 3 days to measure the activity and rest periods. Carbohydrates, fat and calorie content was calculated with a nutrition program according to three-day food consumption list.
Results: 67 of the patients were male, 41 of the patients were female. The mean age of the patients was 13.72 ± 1.95 years; the mean weight SDS of the patient was 1.75 ± 2 SDS; the mean BMI SDS was 1.6 ± 1.7 SDS. When we look at fat content of the body, while there was no significant difference between the three groups, there was a significant difference between obese and non-obese patients (p <0.05). The basal metabolic rate coefficient was 1,69 ± 0,33 in screen addicted children while 1,55 ± 0,28 in non-addicted children (p<0,05). The sleep duration was 6,6 ± 1,6 hours in screen addicted children while  6,9 ± 1,45 in non-addicted children (p<0,05). The number of steps were 9129 ± 3935 steps in the screen addicted group, while 8729 ± 3385 steps in the non-addicted group (p = 0.588). Daily active energy consumption calculated 747 ± 532 kcal in the screen addicted group, while 511 ± 384 kcal in non-addicted group (p <0.05). Time of physical activity is observed 2.6 ± 1.7 hours in screen addiction group , while observed 1.7 ± 1.1 hours in non-addicted group (p <0.05). When the carbohydrates, fat, protein and energy intake is investigated in 89 cases, the mean energy intake calculated 2051 ± 656 kcal in screen addiction group, while 1778 ± 536 kcal in non-addicted group (p <0.05). The carbohydrate intake was 237 ± 85 g in screen addicted children and 208 ± 68 g  in non-screen addicted people (p=0.085) was detected. Energy intake showed a statistically significantly higher in the group Screen addicted. HOMA-IR values of the patients ranged from 0.62 to 16.46 while the average is 3.45 ± 2.7. Obese (4.8 ± 0.4) patients with non-(2.01 ± 0.1) by the HOMA-IR values (p <0.05) whereas ADHD and EB ones HOMA-IR values had no effect on the observed (p = 0.228). when the obese patients (4.8 ± 0.4) compared with non-obese patients (2.01 ± 0.1) higher HOMA-IR values (p <0.05) were detected in screen addicted group. There was no effect on HOMA-IR values; according to ADHD and Screen addiction group.  (p = 0.228). the screen addicted patients may develop insulin resistance and hyperlipidemia. There were no statistically significant differences between the values of total cholesterol, LDL cholesterol, and triglycerides.
Discussion: Consequently, decrease in insulin sensitivity were found in screen addicted children. Also insulin resistance was found in hiperactive children like ADHD. This means screen addiction causes insulin resistance whereas activity decreases this effect.