Tomoterapi ile nazofarenk kanseri tedavisinin dozimetrik değerlendirilmesi
Dosimetric evaluation of the nasopharyngeal cancer with tomotherapy
Yazar: HASAN UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR DİRİCAN
Ankara Üniversitesi / Nükleer Bilimler Enstitüsü / Medikal Fizik Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Bu çalışmada Nazofarenks kanseri tanılı 7 hastanın, tedavi öncesi çekilen bilgisayarlı tomografi (BT) kesit görüntüleri kullanılarak Tomoterapi cihazında tedavi için 2 ve 2,5 modülasyon faktörlerine sahip iki ayrı tedavi planlaması Tomoterapi cihazında yapılmıştır. Planlamaya ait veriler TPS?de octavius fantoma aktarılarak doz doğrulaması yapılmıştır. 
Planlanan hedef hacimlere (PTV 54, PTV 60 ve PTV 70) simultane integre boost (SIB) tekniği ile aynı fraksiyonda; 1,64 Gy, 1,81 Gy ve 2,12 Gy?den dozlar verilmiştir.
Yapılan tedavi planlarında 2 ve 3 numaralı hastaların lenf nodları PTV 60?a dahil edilerek elektif amaçlı ışınlama yapılmış, diğer hastaların tutulu lenf nodları PTV 70?e dahil edilerek 70 Gy doz verilmiştir.
Modülasyon faktörü 2,5 kullanılarak yapılan tedavi planlarında faktörün 2 kullanıldığı planlara göre; PTV 70?in maksimum dozunda % 1,44, PTV 60?ın maksimum dozunda % 0,99 ve PTV 54?ün maksimum dozunda % 0,85 oranında artış olmuştur. PTV 70?in minimum dozunda % 15,92, PTV 60?ın minimum dozunda % 1,91 oranında azalma olmuştur. PTV 54?de ise % 10,84 oranında artış olmuştur. PTV 60 ve PTV 70 kritik organlara komşu, PTV 54 ise kritik organlara daha uzaktır. Modülasyon faktörü 2,5 kullanıldığında maksimum ışın yoğunluğunu arttırarak daha iyi doz modülasyonu yapılabildiği için PTV 60 ve PTV 70?de minimum dozlar düşerken, PTV 54?de artmıştır. Hacimsel olarak bulduğumuz değerler ve homojenite indeksinin 1?e yakın olması (modülasyon faktörü 2 iken 1,05, modülasyon faktörü 2,5 iken 1,06 ) PTV 70 içerisinde soğuk bölgelerin olmadığını göstermektedir.
Modülasyon faktörü 2,5 kullanılarak yapılan tedavi planlarında kritik organların maksimum dozlarında; beyin sapında % 6 ,51, spinal kordda % 5,10, sağ optik sinirde % 1,70, sol optik sinirde % 1,85, kiazmada % 0,22, mandibulada % 1,58, sağ temporomandibular eklemde % 0,87, sol temporomandibular eklemde % 1,42, sağ gözde % 67,36, sol gözde % 34,26, sağ lenste % 3.78 ve sol lenste % 2,12 ve ortalama dozlarında; oral kavitede % 4,90,  larenkste % 14,40, özefagusta % 7,58, sağ parotiste % 15,03 ve sol parotiste % 5,62 düşüş görülmüştür. Kohleanın % 5?lik hacminde; sağ kohleada % 1,04?lük bir azalma ve sol kohlea?da % 12,93?lük bir artış olmuştur. Sol kohlea PTV 70?e yakınlığından dolayı doz modülasyonu işleminde kullanılmamıştır.Nazofarenks kanseri tedavisinde 2.5 modülasyon faktörünün kritik organların korunmasında daha iyi olduğu gözlemlenmiştir.
?

Abstract:
In the present study, two individual treatment planning with 2 and 2.5 modulation factors for the treatment of 7 patients diagnosed with nasopharynx cancer in Tomotherapy device was performed by using computed tomography (CT) section images taken before the treatment.   Data for planning was transferred into octavius phantom on TPS and dose confirmation was performed.  
Target volumes (PTV 54, PTV 60 ve PTV 70) planned were given from 1.64 Gy, 1.81 Gy and 2.12 Gy on the same fraction with simultaneous integrated boost (SIB). 
In the treatment planning, elective irradiation was done by including lymph nodes of patients 2 and 3 into PTV 60; invaded lymph nodes of other patients were included in PTV 70 and 70 Gy dose was given. 
According to the plans where factor 2 was used in treatment plans performed by running modulation factor 2.5, an increase by 1.44%, 0.99% and 0.85% on maximum dose of PTV 70, PTV 60 and PTV 54, respectively.  Furthermore, a decrease by 15.92%, 1.91% occurred on minimum dose of PTV 70, PTV 60, respectively.  An increase by 10.84 occurred on PTV 54.  PTV 60 and PTV 70 are adjacent to critical organs and PTV 54 is far from critical organs.  Since better dose modulation may be performed by increasing maximum beam density when modulation factor 2.5 is used, minimum doses decreased on PTV 60 and PTV 70 whereas increased on PTV 54.  Since values that we obtained volumetrically and homogenicity index are close to 1 (1.05 with modulation factor of 2; 1.06 with modulation factor of 2.5), this shows that no cold areas exist in PTV 70. 
In maximum doses of critical organs in treatment plans by running modulation factor of 2.5; a decrease by 6.51% in the brain stem, 5.10% in the spinal cord, 1.70% in right optic nerve, 1.85% in left optic nerve, 0.22% in chiasm, 1.58% in the mandible, 0.87% in right temporomandibular joint, 1.42% in left temporomandibular joint, 67.36% on right eye, 34.26% on left eye, 3.78% on right lens, 2.12% on left lens were observed whereas a decrease by 4.90%, 14.40%, 7.58%, 15.03%, 5.62% were observed in oral cavity, larynx, esophagus, right parotid gland and left parotid gland, respectively.  At 5 % cochlea volume; the decrease in the right cochlea was 1.04% and the increase in the left cochlea was 12.93 %.Left cochlea was not used for dose modulation operation due to it?s adjacency to PTV 70.
It was observed that modulation factor of 2.5 is better for preserving critical organs in treatment of nasopharynx cancer.