Ortaöğretim 10. sınıf öğrencilerinin üst bilimsel süreç ve eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesine bilimsel tartışma odaklı öğretim yaklaşımının etkisi
The effect of argumentation-oriented teaching approach on the improvement of their top scientific process and critical thinking among high school 10. class students?
Yazar: SAFİYE ASLAN
Danışman: PROF. DR. M. LEVENT AKSU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Kimya Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Lise öğrencileri = High schools students ; Tartışma = Discussion ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
21. yüzyıl fen eğitimi bilimsel okuryazar bireylerin yetişmesine odaklanmıştır. Bilimsel okuryazarlığın; bilimsel içeriği ve bilimin doğasını anlamak olmak üzere iki önemli bileşeni vardır. Bu iki bileşen, hem geleceğin bilim insanı hem de günlük yaşamdaki bilim kullanımı için gereklidir. Son yıllarda pek çok bilim insanı, bilimsel okuryazar bireylerin yetişmesinde bilimsel tartışmanın önemine dikkat çekmektedir. Ancak ülkemizde bilimsel tartışmanın fen eğitimindeki önemine yeterince vurgu yapılamamıştır. Bilimsel tartışma odaklı öğretim yaklaşımının fen eğitiminde kullanımı çok azdır. Öte yandan bilimin anahtar kavramları ile bunların nasıl çalıştığının öğrencilere kazandırılması sırasında bilimsel tartışma ile meşgul olmanın önemi konusunda da çok az şey bilinmektedir. Özellikle bilimsel tartışmanın öğrencilerin farklı becerilerini geliştirmeye olan katkısı konusundaki araştırmalar yok denecek kadar azdır. Bu nedenle bu çalışmada; ortaöğretim 10. sınıf öğrencilerinin üst bilimsel süreç ve eleştirel düşünme becerilerinin gelişimi üzerine bilimsel tartışma odaklı öğretim yaklaşımı ile geleneksel öğretim yaklaşımının etkileri karşılaştırılmıştır.2008-2009 eğitim-öğretim yılı boyunca süren bu çalışmanın örneklemini, Aksaray Şehit Ali Er Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören 34 10. sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Örneklem, kolay ulaşılabilir örneklem metoduyla seçilmiş ve araştırmaya katılan her iki sınıftaki öğrencileri değiştirme imkanı olmadığından sınıflardan biri deney, diğeri kontrol grubu olarak rastgele belirlenmiştir.Araştırmada yarı deneysel ön test-son test kontrol grup tasarımı kullanılmıştır. Kontrol grubu olarak belirlenen sınıfta geleneksel öğretim yaklaşımının, deney grubu olarak belirlenen sınıfta ise bilimsel tartışma odaklı öğretim yaklaşımının gereklerine uygun olarak dersler yürütülmüştür.Araştırmada hipotezleri test etmek amacıyla beş tane veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu araçlardan ilki, öğrencilerin üst bilimsel süreç becerilerinin gelişip gelişmediğini test etmek için kullanılan Bilimsel Süreç Becerilerini Ölçme Testi'dir. Bu çalışma kapsamında öğrencilerde üst bilimsel süreç becerilerinden değişkenleri belirleme ve hipotez kurma, deney tasarlama değişken değiştirme ve kontrol etme, verileri kaydetme (tablo oluşturma), grafik çizme ve verileri yorumlama (grafik okuma) becerileri geliştirilmeye çalışılmıştır. İkinci veri toplama aracı, öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin gelişip gelişmediğini ölçen Eleştirel Düşünme Becerilerini Ölçme Testi'dir. Uygulama süresince öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinden çıkarsama, varsayımların farkına varma, tümdengelim, yorumlama ve karşı görüşlerin değerlendirilmesi becerilerinin gelişimi amaçlanmıştır. Araştırma boyunca kontrol ve deney gruplarındaki uygulamalarda kimyasal tepkimeler, gazlar ve maddenin yoğun fazları konuları işlenmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin işlenen konulara ilişkin başarılarını karşılaştırmak için, Kimyasal Tepkimeler Başarı Testi, Gazlar Başarı Testi ve Maddenin Yoğun Fazları Başarı Testi uygulanmıştır.Çalışmanın sonucunda hipotezlerin test edilmesinde, normal dağılım gösteren verilerin analizinde parametrik analiz tekniklerinden olan t-testi ve ANCOVA, normal dağılım göstermeyen verilerin analizinde ise parametrik olmayan analiz tekniklerinden Mann Whitney U Testi ve Wilcoxon Signed Rank Testi kullanılmıştır. Sonuçlar .05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.Yapılan istatistiksel analizler, bilimsel tartışma odaklı öğretim yaklaşımının öğrencilerin bilimsel süreç ve eleştirel düşünme becerileri ile, işlenen konulara ilişkin başarılarına anlamlı bir katkı sağladığını göstermektedir. Bu çalışmanın bulguları, fen eğitiminin geliştirmeyi amaçladığı en önemli becerilerden bilimsel süreç ve eleştirel düşünme becerilerinin, bilimsel tartışma odaklı öğretim yaklaşımı ile geliştirilebileceğine vurgu yapmaktadır.Anahtar Kelimeler: Kimya Eğitimi, Bilimsel Tartışma, Bilimsel Süreç Becerileri, Eleştirel Düşünme Becerileri.

Abstract:
21st century has focused on bringing up scientifically literate individuals. Scientific literacy has two main components; understanding the scientific content and the nature of science. These two components are required for both future scientists and for the use of science in everyday life. In recent years, many scientists trained in the scientific literacy of individuals draws attention to the importance of argumentation. However, the importance of argumentation in science education in our country could not be stressed enough. The use of argumentation-oriented teaching approach in science education has been rather rare. Especially the studies about the contribution of argumentation in order to develop students within different skills are almost negligible. On the other hand, little is known about the importance dealing with of argumentation while teaching the students on the key terms of science and how they function.The aim of this study is to compare the impacts of argumentation-oriented teaching approach and the traditional teaching approach on the development of the top scientific process and critical thinking skills among the 10th grade high school students.Throughout the academic year 2008-2009, 34 tenth grade high school students, who attended Aksaray Şehit Ali Er Anatolian High School, constitute to this study sample. The sample was chosen through an easily recognizable method and as it was not possible to move the students involved in the study, a class was determined as the test group and the other one as the control group randomly.In the study a hemi pretest, post test group design was used. In the class, which was determined as the control group, the teaching was done according to the traditional approach, and in the class of test group, argumentation- oriented approach was used.Five input collecting tools were used so as to test the hypothesis in the study. The first tool is The Measurement Test of Scientific Process Skills which is used to test whether the students? top scientific process skills have improved or not. In this study, making determination variables establishing hypothesis out of the top scientific process, planning the experiment, changing the variables and controlling, saving the data (creating table), drawing the graphic and commenting the output (reading the graphic) and improving the skills were all tried to fulfilled. The second tool used to collect data is the Measurement Test of Critical Thinking Skills, which is used to test whether the students? critical thinking skills have been improved. During the implementation, it was aimed to improve the students? critical thinking skills on Recognition of Assumptions, Deduction, Interpretation, and Evaluation of Arguments. Throughout the study, in the test and control groups, chemical reactions, gases, and the thick phases of matter were taught. To compare the success of the students involved in the study, Chemical reactions Concept Test, Gases Concept Test, The Thick Phases of Matter Concept Test were implemented.At the of the study, during testing the hypothesis, t?Test and the ANCOVA, which are parametric analysis techniques, were used in the normally dispersed data, and Mann Whitney U Test and Wilcoxon Signed Rank Test, which are not parametric analysis techniques, were used within the normally not dispersed data analysis.. The results were evaluated as .05.The statistical analysis show that argumentation-oriented teaching approach contribute considerably to the students? scientific process and critical thinking skills as well as their success. The outputs of this study stress that scientific process and critical thinking skills, which are defined as the most significant skills that science education aim to develop can be improved by means of the argumentation-oriented teaching approach.Keywords: Chemistry Education, Argumentation, Scientific Process Skills, Critical Thinking Skills.