Afyonkarahisar kent imajı ve mimari kimliğinde modern dönem izlerinin tespitine yönelik bir araştırma
An investigation oriented to determination of modern period traces in the urban image and architectural identity of Afyonkarahisar
Yazar: EMİNE SÜMEYYE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. ŞEFİKA GÜLİN BEYHAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Afyonkarahisar kenti; tarihi, ülke ulaşımındaki rolü, termal turizmi ile Anadolu'nun önemli kentlerindendir. Kent, Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet'in kazanılmasındaki etkin rolü ile önemini Cumhuriyet dönemi sonrasında daha da artırmıştır. 
Afyonkarahisar'ın, başkent Ankara'ya yakın olması ve ülkenin kavşak noktası konumunda olmasından dolayı, ülke genelinde yaşanan değişim ve gelişimler kentte etkisini hızlı göstermektedir. Yaşanan bu değişimler mimari kimliği ve kentin algılanabilirliğini etkilemektedir.
Çalışma kapsamında, Afyonkarahisar kenti, Cumhuriyet dönemi sonrasında yaşanan 1930 ve 1975 yılları arasında görülen modernizmin, mimari kimliğe yansımaları ve bu yapıların kent imajına etkileri ortaya konulmuştur. Kentte modernizm etkisinde yapılan yapıların çoğunun koruma altında olmamasından dolayı kentten izleri günden güne silinmektedir. Bu yapılar bir dönemin izlerini yansıtan belge niteliğinde olduğundan dolayı yapıların yok olmadan arşivlere girmesini sağlamak ve dönemin izlerinin kentin imajına etkilerini ortaya koymak tezin amaçlarındandır.
Bu bağlamda çalışmada, Afyonkarahisar kentinin konumu, tarihçesi, sosyo-ekonomik özellikleri ile tanıtılmış, dönemlere göre kentsel gelişimlerine yer verilmiştir. Kent, Lynch'in kent imajı öğelerine göre incelenmiştir. Modernizm döneminde etkin olan yollar, sınırlar, bölgeler, odak noktaları incelenmiş, modernizm etkisinde bulunan işaret öğeleri; kamu yapıları, eğitim yapıları, kültür yapıları, endüstri yapıları, sağlık yapıları, ibadet yapıları ve sivil yapılar şeklinde sınıflandırılarak incelenmiştir. İmaj öğeleri; kentsel gelişimdeki konumu, biçimsel organizasyonu, fonksiyonel dağılımı, mekânsal ve cephesel kimliği yönünden irdelenmiş ve kent tipolojisine etkileri ortaya konmuştur. Bu yapıların korunması ve algılanabilirliğinin artırılması için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The city of Afyonkarahisar is one of the most important cities in anatolia due to its history, its role in the countries transportation and thermal tourism. The city, thanks to its contributions during the independece war and the foundation of the new republic increased its importance after the republic era.
Due to the citys close proximity to the capitol city Ankara and its position as an intersection to the entire country, the changes and developments in the country show themselves quickly in this city. These changes effect the architectual identity and the noticeability of the city.
In the scope of this work, the city of Afyonkarahisar, the effects of modernism that happened between 1930 and 1975 on the architectual identity of the city and the effect these buildings had on the image of the city is covered. Due to lack of protection these buildings whichs contruction were effected by modernism are fading away slowly. It is one of the goals of this thesis to make sure these buildings, that document the remains of an era, are archived before they are destroyed. In this context the citys location, history, socio-economical properties and its development in different eras are presented in this work. The city is studied according to Lynch's the image of the city. The paths, edges, districts, nodes, landmark that were active during the modernism era are examined, the buildings affected by modernism are categorized as signs, public buildings, educational buildings, culture buildings, industrial buildings, health buildings, houses of worship and civilian buildings and examined. Image elements; its position in city development, its formal organisation, its functional distribution, its spatial and frontal identity is delved into and its affects on the citys typology are shown. Suggestions on how to protect these building and improve their noticeability are presented.