CO2 emisyonları, doğal gaz, yenilenebilir enerji kaynakları ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye'deki dinamik değişkenlerin analizi
CO2 emissions, natural gas, renewable energy resources and economic growth relationship: Dynamic analysis of variable in Turkey
Yazar: SEVGİ SUBAŞI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET HALİS ÖZER
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Dinamik değerlendirme = Dynamic assessment ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Emisyon = Emission ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Karbondioksit salınımı = Carbondioxide emission ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Enerji, her geçen gün yaşamımızda biraz daha fazla yere sahip olup önemli bir üretim faktörüdür. Özellikle 1990 yılından sonra enerji-ekonomik büyüme ilişkisine CO2 emisyonunun sonraki yıllarda spesifik değişkenlerin eklenmesiyle veri olarak kullanılıp üzerine çeşitli araştırmalar yapılmıştır. CO2 Emisyonları, Doğal Gaz, Yenilenebilir Enerji Kaynakları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye'deki Dinamik Değişkenlerin Analizi üzerine yapılan bu çalışmada 1984-2017 yıllarına ait yıllık kişi başına düşen gayri safi yurtiçi hasıla, CO2 emisyonu, doğal gaz ve yenilenebilir enerji tüketim verileri kullanılmıştır. Bu değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığının tespit edilebilmesi için eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Ampirik sonuçlar ele alınan her iki model için değişkenlerin arasında durağan olmayan değişkenler bulunmasından ötürü nedensellik ilişkilerinin tespitinde klasik Granger Nedensellik testi yerine Toda ve Yamamoto (1994) nedensellik testinden faydalanılmıştır. Test sonuçlarına göre toplam gelirden karbondioksit salınıma doğru anlamlı bir nedensellik ilişkisinin varlığı tespit edilebilmiştir.  Bu durum Türkiye'de ÇKE hipotezini desteklemekte ve gelecek dönemlerde Ters U şeklinde bir görüntü çizeceği ön görülmektedir. Bu durum uzun dönem gelir esnekliğinin zaman içinde azalacağını ve ekonomik büyümenin CO2 salınımının azaltılmasının yararlarının zaman içinde olacağını gösterecektir. Son olarak, politika önerileri sadece CO2 emisyonlarını azaltmak için değil, aynı zamanda doğal gaz ve yenilenebilir enerji endüstrilerinde büyümeyi teşvik etmek için de vurgulanmıştır.
Anahtar Sözcükler
CO2 emisyonları, Doğal gaz tüketimi, Yenilenebilir enerji tüketimi, Çevresel Kuznets eğrisi, ARDL, Türkiye

Abstract:
Energy has a little more place in our lives with each passing day and is an important production factor. Especially, after 1990, various researches have been carried out by adding CO2 emissions to energy-economic growth relationship and adding specific variables in subsequent years. CO2 Emissions, Natural Gas, Renewable Energy and Economic Growth Relationship: Dynamic Variables Analysis made in this study, the gross domestic annual per capita belongs to the 1984-2017 year and per capita CO2 emissions and decreasing natural gas and per capita in Turkey renewable energy consumption data are used. A cointegration test was used to determine the existence of a long-term relationship between these variables. The empirical results because of the non-stationary variables between the variables for both models, the causality test of Toda and Yamamoto (1994) were used instead of the classical Granger Causality test. According to the results of the test, the existence of a significant causal relationship between total income and carbon dioxide emission could be determined. In this case it appears that preliminary draw an image in the form of reverse MCA supports the hypothesis in future periods and in Turkey. This shows that long-term income elasticity has decreased over time and the benefits of reducing CO2 emissions from economic growth will be over time. Finally, policy recommendations were emphasized not only to reduce CO2 emissions, but also to promote growth in the natural gas and renewable energy industries. 

Key Words 
CO2 emissions, Natural gas consumption, Renewable energy consumption, Environmental Kuznets curve, ARDL, Turkey