Ortaokul ve lise öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile yakın çevrede yürünebilirlik algılarının incelenmesi; Çanakkale ili örneği
The research of walkability in close surroundings and the level of physical activity of secondary and high school students: instance of Çanakkale city
Yazar: ALİ ÇOŞKUN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KAMİL ÖZER
İstanbul Gedik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Spor = Sports
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Rekreasyonel aktiviteler = Recreational activities ; Spor = Sports ; Yakınlık = Intimacy ; Yürüme = Walking ; Yürüyüş = Gait ; Çanakkale = Çanakkale

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul ve lise öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile yakın çevrede yürünebilirlik algılarının incelenmesidir. Çalışmaya Çanakkale ilinde farklı okullarda öğrenim gören, farklı mahallelerde ve farklı sosyoekonomik düzeylere sahip 843 gönüllü öğrenci katılmıştır. Fiziksel aktivite düzeyini belirlemek için Kowalski tarafından geliştirilen fiziksel aktivite anketi uygulanmış ve ayrıca 129 öğrenciye de pedometre takılmıştır. Yürünebilirlik algısını ölçmek için "yakın çevre yürünebilirlik algısı" anketi uygulanmıştır. Araştırma verileri SPSS paket programında Spearmen, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis ve Anova testleri kullanılarak analiz edilmiştir. 
Araştırmaya katılan ortaokul kız öğrencilerin yaş ortalaması 12,161,23 yıl; boy ortalaması 155,910,2 cm, ağırlıkları ortalaması 45,31  10,92 kg; BKİ 18,95  3,13 kg/m2 ; erkek öğrencilerin yaş ortalaması 12,23  1,24 yıl, boy ortalaması 156,311,8 cm; ağırlıkları ortalaması 48,4  13,15 kg, BKİ  19,18  3,78 kg/m2 dır. Liseli kız öğrencilerin yaş ortalaması 16,311,17 yıl, boy ortalaması 164,5  6,3 cm; ağırlık 56,29  10,05 kg, BKİ 20,923,31 kg/m2; erkek öğrencilerin yaş ortalaması 16,32  1,29 yıl boy ortalaması 175,5  7,3 cm, ağırlık ortalamaları 67,99  12,64 kg, BKİ 22,013,78 kg/m2dir.
Fiziksel aktivite puanı ile tesislere yakınlık arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Fiziksel aktivite puanı ile yürüme ve bisiklet yolları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Fiziksel aktivite puanı ile yakın çevrede ulaşım puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Düşük fiziksel aktivite puanına sahip grubun trafik tehlikesi puanının yüksek olduğu belirlenmiştir. Fiziksel aktivite puanı ile trafik tehlikesi arasında istatistiksel olarak çok zayıf anlamlı ters bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Suç oranı puanları ile fiziksel aktivite düzeyi puanları arasında çok zayıf ters anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,05). Fiziksel aktivite düzeyi düşük olan öğrencilerin okula yürüyerek gidip geldiği, fiziksel aktivite puanı yüksek olan öğrencilerin okula geliş ve gidişlerde servis, araba ya da halk otobüsü kullandığı belirlenmiştir. Okula gidiş geliş puanı ile fiziksel aktivite arasındaki ilişki anlamlı ve ters bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak; okullara göre yapılı çevre ile yürünebilirlik algısı öğrencilerin fiziksel aktivite düzeyleri ile ilişkili olduğu tespit edimiştir.

Abstract:
The aim of this study was to examine the physical activity levels of middle and high school students and the perceptions of walkability in the near environment. 843 volunteer students from various different schools in different provinces and different socioeconomic levels participated in Çanakkale. The physical activity questionnaire which developed by Kowalski was used to determine the physical activity levels and the pedometer was used for 129 students.  International Physical activity and Environment Network (IPEN) was applied to measure the walkability perception. Research data were analyzed using Spearmen, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis and ANOVA tests in the SPSS package program.
The average age of middle school girls was 12,161,23 years; average height 155,910,2 cm, average weight 45,31  10,92 kg; BMI 18,95  3,13 kg / m2; mean age of male students was 12,23  1,24 years, average height was 156,311,8 cm; the average weight was 48,4  13,15 kg, the BMI was 19,18  3,78 kg / m2. The average age of high school girl students was 16,311,17 years, average height was 164,5  6,3 cm; weight 56,29  10,05 kg, BMI 20,923,31 kg / m2; The mean age of male students was 16,32  1,29 years, average height was 175,5  7,3 cm, average weight was 67,99  12,64 kg and BMI was 22,013,78 kg / m2.
There was significant and fairly low relationship between physical activity score and proximity to the facilities (p<0,05). There was a significant and fairly low relationship between physical activity score and walking and cycling routes (p<0.05). There was no statistically significant relationship between physical activity score and neighborhood transportation scores in the near environment (p> 0,05). It was determined that the group with low physical activity score had a high traffic hazard score. However, there was statistically significant and fairly low relationship between physical activity score and traffic risk (p< 0,05). There was significant and fairly low relationship between crime safety scores and physical activity scores (p< 0,05). Students with low levels of physical activity walked for access to the school, the students with high physical activity were used services, cars or public buses to go to the school and come from the school. There was a significant and fairly low relationship between physical activity scores and the access to the school score (p <0,05). As a result; According to schools, the perception of walkability and built environment is related to physical activity levels of students.