Onkoloji hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) yöntemleri hakkındaki tutumları
Attitudes of oncology patients on traditional and complementary medicine (T&CM)
Yazar: ZEYNEP BÜŞRA ULUSOY
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KESKİN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Giriş: Dünya Sağlık Örgütü; "Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp"ı; 'fiziksel ve ruhsal hastalıklardan korunma, bunlara tanı koyma, iyileştirme veya tedavi etmenin yanında sağlığın iyi sürdürülmesinde de kullanılan, farklı kültürlere özgü teori, inanç ve deneyimlere dayalı, izahı yapılabilen veya yapılamayan bilgi, beceri ve uygulamaların bütünüdür' şeklinde tanımlamıştır. Bu çalışmada Ankara Şehir Hastanesi Onkoloji Polikliniklerine başvuran hastalarda GETAT yöntemlerini kullanan grubun prevelansı, sosyodemografik özellikleri, hangi kanser tanısı ve tedavisi aldığı, GETAT hakkındaki tutumları ve bunları etkileyen faktörlerin saptanması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Çalışma, 1 Kasım 2019 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniklerine başvuran kanser tanısıyla izlenen hastaların Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp kullanım durumları, nedenleri, etkileyen faktörleri araştırmak amacıyla yapılan tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır.
Bulgular: Çalışmamızda hastaların %42,3 ünün kanser tanısı öncesi GETAT kullandığı, %33,7 si ise kanser tanısı aldıktan sonra GETAT kullandığı saptanmıştır. Erkeklerin kadınlara göre daha yüksek oranda doktora gittiği bulunmuştur(p:0,02). Hastaların sosyodemografik özelliklerine bakıldığında; yaş, cinsiyet, meslek, öğrenim durumu, aylık gelir durumu, medeni hali ve aile tipi ile GETAT kullanımı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. Hastaların yaşadıkları yerleşim yeri ile GETAT yöntemlerini kullanma sıklıklarına bakıldığında il merkezinde yaşayan hastalar ilçe/köy de yaşayan hastalara göre GETAT yöntemlerine daha sık başvurmuşlardır(p:0,03). Hastaların büyük kısmı hastalıkları hakkında doktorlar tarafından yeterli bilgilendirme yapıldığını belirtmişlerdir (%77,7). Kanser tanısı sonrası GETAT yöntemleri arasında en sık başvurulan yöntem fitoterapi (%90,1), ikinci sırada hacamat uygulaması (%5,9), üçüncü sırada ise sülük uygulaması (%4) gelmektedir. Fitoterapinin içinde ilk sırada bitkisel çaylar (%52), ikinci sırada ise ısırgan otu (%30) yer almaktadır. Hastalara GETAT yöntemlerini tavsiye edenlerin dağılımında ilk iki sırada kendi araştırmaları ile aile / akraba ve son sırada sağlık personeli yer almaktadır. (%5,5). Hastaların büyük çoğunluğu bu yöntemleri kullanmadan önce onkoloji hekimine danışmamışlardır (%62,4) ve sebep olarak gerek duymadıklarını belirtmişlerdir (%71,4). Çalışmamızda GETAT yöntemlerini hastaların büyük kısmı bir başka hastaya tavsiye etmemekle (%37,6) birlikte bu yöntemleri uygulayan kişiler tarafından istismar edildiklerini düşünmektedirler (%37,6). 
Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda kanser hastalarının GETAT yöntemlerini kullanma sıklığı %33,7 olarak bulunmuştur. Dünya genelinde GETAT yöntemlerine ilgi giderek arttığından; tüm sağlık çalışanlarına bu yöntemler hakkında bilgi düzeyi ve farkındalığının arttırılmasına yönelik çalışmalar yapılmalıdır. Günümüzde GETAT yöntemlerinin birinci basamak sağlık hizmeti veren aile sağlığı merkezlerinde uygulanmasına izin verilmemektedir.  GETAT uygulamalarına ait sertifikası olan aile hekimlerinin bu yöntemleri aile sağlığı merkezinde uygulayabilmesine olanak sağlanmalıdır.
Çalışmamız Ankara Şehir Hastanesinde bu konuda yapılmış ilk çalışma olma özelliğine sahiptir.
Anahtar Kelimeler: Geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT), onkoloji, aile hekimliği

Abstract:
Introduction: Word Health Organisation defines traditional and complementary medicine as "the sum total of the knowledge, skill and practices based on the theories, beliefs and experiences indigenous to different cultures, whether explicable or not, used in the maintenance of health as well as in the prevention, diagnosis, improvement or treatment of physical and mental illness". This study aims at determining the prevalence, socio-demographic features, the type and treatment of cancer, the attitudes towards the T&CM and the factors influencing these attitudes of the patients at Ankara City Hospital, Oncology Polyclinics. 
Materials and Methodology: This is a descriptive and cross-sectional study aiming at the research on the use of, the rationale for and the influential factors leading to the utilisation of T&CM on cancer patients at Ankara City Hospital, Oncology Polyclinics between the time spans of November 1, 2019 and December 31, 2019.
Findings: The study has found that 42.3% of patients used T&CM prior to diagnosis, while 33.7% started using them after diagnosis. Male patients have sought the doctor's help more than female patients (p:0,02). As for socio-demographic findings, there was no significant statistical correlation between the use of T&CM and age, gender, occupation, educational background, monthly income, marital status, or family type. In terms of location, patients residing in city centres utilized T&CM more than those living in smaller regions such as counties or villages (p:0,03). Most patients stated that they received sufficient information from their doctors (77.7%). Among the post-diagnosis T&CM practices, phytotherapy was the most popularly applied (90.1%), followed by phlebotomy (5.9%), and leech therapy (4%). Amongst phytotherapy were the consumption of herbal teas (52%) and the use of Urtica urens (30%). Regarding whom the patients took the advice of the application of T&CM practices, the family made up the biggest group while medical personnel ranked last, at 5.5%. The majority of patients did not seek consultation from their oncology doctors (62.4%), with the rationale that they found it unnecessary (71.4%). A large part of the patients stated their reluctance to recommending T&CM practices to others (37.6%), with 37.6% believing that they have been abused by the practitioners of such methods. 
Discussion and Conclusions: This study finds that the prevalence of T&CM practices to be 33.7%. Public knowledge and awareness of these practices must be raised regarding that they are becoming more popular worldwide. The use of T&CM practices is not allowed in Family Health Centres, which make up the primary health care services. Family physicians who hold certificates must be given permission for these practices.
This study is the first one conducted on this issue in Ankara City Hospital.

Key words: Traditional and Complementary Medicine (T&CM), oncology, family practice