Uzaktan eğitimde farklı etkileşim türlerinin eğitsel denkliklerinin incelenmesi
Analysis of the educational equations of different types of interaction in distance education
Yazar: CEMAL TATLI
Danışman: PROF. DR. NURETTİN ŞİMŞEK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Derin öğrenme = Deep learning ; Etkileşim = Interaction ; Eşdeğerlik = Equivalency ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci memnuniyeti = Student satisfaction

Özet:
Uzaktan eğitimde farklı etkileşim türlerine dayalı öğretim uygulamalarının etkililiklerini karşılaştırmak amacıyla yapılan bu araştırmada, öğrencilerin sistem merkezli, öğretmen merkezli ve karma öğrenme ortamlarında yer alma durumlarının onların başarıları, doyumları ve derin (anlamlı) öğrenme algıları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Yarı deneysel olarak planlanan çalışma 2020-2021 eğitim-öğretim yılı güz döneminde Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalında lisans öğrenimi görmekte olan 58 birinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırma kapsamında Microsoft Word ve PowerPoint programlarının öğretimine yönelik olarak farklı etkileşim türlerinin ön planda olduğu sistem merkezli, öğretmen merkezli ve karma öğrenme olmak üzere üç öğrenme ortamı tasarlanıp geliştirilmiştir. Sistem merkezli öğrenme ortamında gerçekleştirilen öğrenme ve öğretme etkinlikleri sistem tarafından sağlanmıştır. Öğretmen merkezli öğrenme ortamında etkinliklerin yürütülmesinde öğretmen ön plandadır. Karma öğrenme ortamında ise etkinliklerin gerçekleştirilmesinde, bir uzman grup görüşüne dayalı olarak karar verilmek koşulu ile durumsal uygunluk çerçevesinde yerine göre öğretmen ya da sistem merkezli etkinliklerden birisi öne çıkarılmıştır. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen çoktan seçmeli sorulardan oluşan başarı testi, uygulama becerileri ölçme aracı, uzaktan eğitimde öğrenci doyumu ve derin (anlamlı) öğrenme algısı ölçekleri kullanılmıştır. Araştırmada sistem, öğretmen ve karma olmak üzere üç deneysel çalışma grubu oluşturulmuştur. Bu grupların başarı, doyum ve derin (anlamlı) öğrenme algısı puanlarının analizinde verilerin dağılımları incelenmiştir. Verilerin normal dağılım sergilediği durumlarda parametrik, normal dağılım sergilemediği durumlarda ise parametrik olmayan testler kullanılmıştır. 
Araştırmada uygulama öncesinde başarı ön testi uygulanmıştır. Bu testin analizi sonucunda öğrenme gruplarının başarı puanı ortalamaları arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı, dolasıyla grupların denk olduğu tespit edilmiştir. Deneysel çalışma öncesi ve sonrasında gruplardan elde edilen başarı puanları arasında anlamlı bir farklılığın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Deneysel çalışma gruplarına katılan öğrencilerin başarı son testlerinin gruplararası karşılaştırması sonunda, grupların puanları arasında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Deneysel çalışma gruplarının ödev puanları arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Karma öğrenme grubunda yer alan öğrencilerin ödev puanlarının hem öğretmen hem de sistem merkezli öğrenme grubundan daha yüksek olduğu görülmüştür. Deneysel öğrenme ortamlarına katılan öğrenci gruplarının uzaktan eğitimde öğrenci doyum düzeyleri ve derin (anlamlı) öğrenme algı düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı bulgulanmıştır. Genel olarak tüm gruplardaki öğrencilerin doyum ve derin (anlamlı) öğrenme algı düzeyleri ise yüksek bulunmuştur.
Araştırmada farklı etkileşimlerin esas alındığı öğrenme ortamlarında yer alan öğrencilerin başarılarının arttığı, doyum ve derin (anlamlı) öğrenme algı düzeylerinin yüksek olduğu ve bu değişkenler açısından grupların birbirinden farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır. Uzaktan eğitim uygulamalarında öğrenci-öğrenci, öğrenci-içerik ya da öğrenci-öğretmen etkileşimlerinden birisi öne çıkarılabilir. Bu durumda diğer etkileşim türleri, söz konusu etkileşim türünü tamamlayacak şekilde kullanılabilir.

Abstract:
In this study, which was carried out to compare the effectiveness of teaching practices based on different types of interaction in distance education, the effects of students' participation in system-centered, teacher-centered and blended learning environments on their achievements, satisfaction and deep (meaningful) learning perceptions were examined. The study, which was planned as a semi-experimental, was carried out with 58 first-year students studying in the Department of Guidance and Psychological Counseling in the fall semester of the 2020-2021 academic year. Within the scope of the research, three learning environments were designed and developed for the teaching of Microsoft Word and PowerPoint programs: system-centered, teacher-centered and blended learning, in which different types of interaction are at the forefront. Learning and teaching activities carried out in a system-centered learning environment were provided by the system. The teacher is at the forefront in conducting activities in a teacher-centered learning environment. In the blended learning environment, in the realization of the activities, one of the teacher or system-centered activities has been highlighted in the context of situational suitability, provided that the decision is made based on the opinion of an expert group. 
In the study, the achievement test consisting of multiple-choice questions, the application skills measurement tool, student satisfaction in distance education and deep (meaningful) learning perception scales developed by the researcher were used as data collection tools. In the research, three experimental study groups were formed as system, teacher and mixed. The distribution of the data was examined in the analysis of the scores of achievement, satisfaction and deep (meaningful) learning of these groups. Parametric tests were used when the data showed normal distribution, and nonparametric tests were used when they did not show normal distribution. 
In the research, success pre-test was applied before the application. As a result of the analysis of this test, it was determined that there was no significant difference between the average achievement points of the learning groups, so the groups were equivalent. As a result of the comparison of the achievement posttests of the students participating in the experimental study groups between the groups, it was determined that there was no significant difference between the scores of the groups. It was determined that there is a significant difference between the homework scores of the experimental study groups. It was observed that the homework scores of the students in the blended learning group were higher than both the teacher and the system-centered learning group. It was found that there is no significant difference between student satisfaction levels in distance education and deep (meaningful) learning perception levels of student groups participating in experimental learning environments. In general, the satisfaction and deep (meaningful) learning perception levels of the students in all groups were found to be high. 
In the study, it was concluded that students in learning environments where different interactions are based on increased success, satisfaction and deep (meaningful) learning perception levels were high, and the groups did not differ from each other in terms of these variables. In distance education applications, either student-student, student-content or student-teacher interactions can be highlighted. In this case, other types of interaction can be used to complement that type of interaction.