Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara ortak dikkate tepki verme becerisinin öğretimi
Teaching responding to joint attention bids to children with autism spectrum disorders
Yazar: HATİCE BİLMEZ
Danışman: PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR ; PROF. DR. GÖNÜL KIRCAALİ İFTAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dikkat = Attention ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; İpucu = Clue

Özet:
Bu çalışmada ipucunun giderek artırılmasıyla öğretimin otizm spektrum bozukluğu olan okulöncesi çocuklara ortak dikkate tepki verme becerisini öğretme üzerindeki etkileri edinim, izleme ve genelleme açısından değerlendirilmiştir. Çalışma başlama düzeyi, uygulama, aralıklı yoklama, izleme ve genelleme oturumlarından oluşmuştur. Çalışmada pilot uygulama gerçekleştirilerek uygulama süreci şekillendirilmiştir. İzleme oturumları öğretim sona erdikten 4 ve 6 hafta sonra düzenlenmiştir. Genelleme oturumları ise öntest-sontest yoklama oturumları biçiminde düzenlenmiş olup kişiler arası genelleme etkisi sınanmıştır. Ayrıca, çalışmanın sosyal geçerliği sosyal karşılaştırma analizi yapılarak incelenmiştir.
Araştırmaya Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü Gelişimsel Yetersizlik Uygulama Birimi'nde eğitimine devam eden, 5-7 yaş arası, otizm spektrum bozukluğu tanısı bulunan dört erkek çocuk katılmıştır. Araştırmada katılımcılar arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. 
Araştırma bulguları, katılımcıların tümünün, ipucunun giderek arttırılmasıyla öğretimi yapılan ortak dikkate tepki verme becerisini edindiklerini, bu beceriyi kişiler arası genellediklerini ve uygulama sona erdikten 4-6 hafta sonra da sürdürdüklerini göstermektedir. Ayrıca, araştırmanın sosyal karşılaştırma ile toplanan sosyal geçerlik verileri, katılımcıların uygulama sona erdikten sonra ortak dikkate tepki verme becerisinde normal gelişim gösteren akranları ile benzer performans sergilediklerini göstermektedir. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında uygulama ve ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Ortak dikkat, otizm spektrum bozukluğu, ipucunun giderek arttırılmasıyla öğretim, sosyal karşılaştırma

Abstract:
This study was designed to examine the effects of least to most prompting on teaching responding to joint attention bids to preschool age children with autism spectrum disorders during acquisition, maintenance and generalization. The study consisted of baseline, intervention, intermittent, maintenance, and generalization sessions. Maintenance sessions were conducted 4 and 6 weeks after the intervention to determine whether the participant children maintain the acquired joint attention skill. Furthermore, generalization effect of the intervention was tested in pretest-posttest measures. It was tested across the persons. Lastly, social comparison data were collected to examine the social validity of the study.
Four preschool children with autism spectrum disorders aged between 5 and 7 participated to this study. These children were attending to Research Institute for the Handicapped at Anadolu University. A multiple probe design across participants was used to assess the effects of least-to-most prompting on teaching responding to joint attention bids.
Results indicated that least-to-most prompting was effective on teaching responding to joint attention bids to children with autism spectrum disorders. Results also revealed that participant children were able to maintain the acquired skills 4 and 6 weeks after the intervention and generalize the acquired skills across persons. Furthermore, social comparison data showed that the participant children were able to perform joint attention skills similar to their peers after the intervention. Based on the findings, implications and future research needs were discussed.

Keywords: Joint attention, autism spectrum disorders, least-to-most prompting, social comparison.