Hazır beton üretim tesislerinde çevresel etkileri azaltıcı yaklaşımların incelenmesi
Investigation of approaches to reduce the environmental impacts of ready-mixed concrete production plants
Yazar: ZEYNEP TURAN
Danışman: PROF. DR. NİLAY COŞGUN ; DR. SELİN ÖZTÜRK DEMİRKIRAN
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Beton, günümüzde en yaygın kullanılan yapı malzemelerinden biridir. İnşaat sektörünün her yıl daha da hareketlenmesi, hazır beton sektörünün büyümesini de teşvik etmiştir. Türkiye, hazır beton üretiminde dünya liderleri arasında yer almaktadır. Ancak, hazır beton üretim tesislerinin çevre üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır ve bu etkilerin azaltılması için gerekli önlemler alınmadığı takdirde çevre ve ekosistemin ciddi zararlar görmesi kaçınılmazdır. Bu çalışmada, hazır beton üretim sürecinde kullanılan hammadde temininden başlayarak üretim ve taşıma aşamalarındaki çevresel etkiler ele alınmıştır. Çevresel etkileri azaltıcı yaklaşımlar, Çevre Mevzuatında yer alan yasa ve yönetmelikler, Türkiye Hazır Beton Birliği (THBB) ile Avrupa Hazır Beton Birliği (ERMCO) gibi kuruluşların önerileri doğrultusunda incelenmiştir. Çalışma kapsamında, İstanbul (Anadolu Yakası) ve Kocaeli'nde seçilen hazır beton üretim tesislerinden anket ve gözlem yoluyla veri toplanmıştır. Bu tesislerde uygulanan çevresel etkileri azaltıcı yöntemlerin uygulanma düzeyi her bir yaklaşım için ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Çevresel etkileri azaltıcı uygulamaların çevre mevzuatında yer alan ilgili yasa ve yönetmelikler, THBB ve ERMCO yayınları ile açıkça belirlendiği, fakat mevcut durumda bu yaklaşımlardan yalnızca tesis içi zemin kaplamasının asfalt ve/veya beton gibi tozuma riskini azaltan malzemelerden yapılması ve üzeri kapalı taşıyıcı bant kullanımı yaklaşımlarının tüm tesislerde düzenli olarak uygulandığı tespit edilmiştir. Buna karşın, tesis çevresinin bir bölümünün veya tamamının bitki duvarı ile çevrilmesi, transmikserlerde ekolojik kapak kullanımı ve tesislerde beton geri dönüşüm sisteminin kurulması yaklaşımlarının ise çoğunlukla tesisler tarafından uygulanmadığı belirlenmiştir. Çevresel etkileri azaltıcı yaklaşımların etkinliğini artırmak için tesis yetkilileri ve personelinin çevresel etkiler konusunda bilinçlendirilmesi amacıyla çevre eğitimlerinin sıklaştırılması önerilmektedir. Ayrıca, ilgili kuruluşlar tarafından yapılan denetimlerin sıklaştırılmasıyla bu yaklaşımların daha yaygın uygulanabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
Concrete is one of the most widely used construction materials today. The growing activity in the construction sector each year has also stimulated the growth of the ready-mixed concrete sector. Turkey ranks among the world leaders in ready-mixed concrete production. However, ready-mixed concrete production plants have significant environmental impacts, and if necessary measures are not taken to mitigate these impacts, serious damage to the environment and ecosystem is inevitable. In this study, the environmental impacts of the ready-mixed concrete production process were addressed, starting from the supply of raw materials to the production and transportation stages. Approaches to reducing environmental impacts were examined in line with the laws and regulations in the Environmental Legislation, as well as the recommendations of organizations such as the Turkish Ready-Mixed Concrete Association (THBB) and the European Ready-Mixed Concrete Association (ERMCO). As part of the study, data was collected through surveys and observations from selected ready-mixed concrete production plants in Istanbul (Asian side) and Kocaeli. The level of implementation of methods aimed at reducing environmental impacts was evaluated for each approach. It was found that the relevant laws and regulations in the environmental legislation, as well as THBB and ERMCO publications, clearly define the approaches to reduce environmental impacts. However, currently, only the use of dust-reducing materials such as asphalt and/or concrete for internal ground covering and the use of covered conveyor belts are regularly implemented in all plants. On the other hand, approaches such as surrounding part or all of the plant with a green wall, using ecological lids on transit mixers, and establishing concrete recycling systems in plants were found to be mostly not implemented by the facilities. To increase the effectiveness of approaches to reduce environmental impacts, it is recommended to increase the frequency of environmental training to raise awareness among plant officials and personnel about environmental impacts. Furthermore, it is considered that increasing the frequency of inspections by relevant organizations could promote the wider implementation of these approaches.