Muğla ilinde doğal olarak yayılış gösteren tıbbi öneme sahip Crocus L. (Iridaceae) cinsine ait endemik olan türlerin antioksidan aktivite potansiyellerinin belirlenmesi ve mineral beslenme yönünden araştırılması
Investigations on the antioxidant potential and mineral nutrient uptake of medicinally important and endemic Crocus L. species (Iridaceae) in Mugla province
Yazar: FATMA YILDIZTEKİN
Danışman: PROF. DR. ATİLLA LEVENT TUNA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Muğla ilinde doğal olarak yayılış gösteren Iridaceae familya üyesi Crocus L. cinsine ait endemik türlerin (Crocus mathewii ve C. biflorus subsp. isauricus) farklı çözücüler kullanılarak (etanol, metanol, aseton ve hekzan) elde edilen saf ekstraktlarının antioksidan madde miktarı belirlenmiş, ayrıca tıbbi değeri yüksek olan bu bitkilerin mineral madde kapsamları ile yetiştiği ortamın toprak özellikleri de yapılan analizlerle karşılaştırmalı olarak araştırılmıştır.
Bu çalışmada, türlerde belirlenen antioksidan aktivite miktarı karşılaştırılırken, en yüksek Cbi alttürünün etanolle ekstre edilen soğanında (%83.1±1.75); en düşük Cm türünün toprak üstü kısmının metanollü ekstresinde (%27.05±0.93) tespit edilmiştir. Toplam fenolik madde içeriğine bakıldığında, en yüksek Cbi'nin etanollü ekstraktında (84.19 mg GAE/g), en düşük yine aynı türün metanollü ekstraktında (21.15 mg GAE/g) belirlenmiştir. DPPH yöntemine göre serbest radikal temizleme aktivitesi en etkin bitki ekstraktının etanollü yöntemiyle elde edilen edilen C. mathewii (% inhibisyon=92.97±0.15) ekstraktı olduğu saptanmıştır. Cm ve Cbi türlerinin yapraklarında belirlenen makro element kapsamları sırasıyla; N: %3.71-%4.44; P: %0.48-%0.58; K: %2.32-%2.14; Ca: %0.96-%0.95 ve Mg: %0.22-%0.21 şeklinde saptanmıştır. Ayrıca yapraktaki mikro element kapsamlarına bakıldığında ise, Fe: 193-480 ppm; Mn: 28.28-30.19 ppm;  Zn: 62.79-50.71 ppm; Cu: 13.77-12.64 ppm ve B: 34.48- 17.88 ppm olarak tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, türlerin tıbbi değeri ile beslenmeleri arasında önemli korelasyonlar olduğu düşünülmektedir. Bu açıdan çalışma, bitkilerin mineral kapsamları ve kimyasal kompozisyonlarının belirlenmesi ve tıbbi etkilerinin ortaya konulması açısından önemlidir. Ancak türler için sitotoksik, antimikrobiyal ve fitokimyasal içeriklerinin ortaya konulması için ilave araştırmalara gereksinim vardır.

Abstract:
Crocus mathewii (Cm) and C. biflorus subsp. isauricus (Cbi) – belongs to the genus Crocus L. of family Iridaceae – is naturally distributed and endemic to Muğla province. Antioxidant activity of the various extracts (methanol, ethanol, acetone and hexane) obtained from the stated plants were determined. In addition, mineral nutrients, of these medicinally active plants were analyzed and compared with that of soil nutrients. 
During this study, the highest antioxidant activity was observed in the ethanol fraction of the bulb of Cbi (% inhibition = 83.1±1.75), while the least antioxidant activity was shown by the methanol fraction of the aerial parts of Cm (% inhibition = 27.05±0.93). Highest total phenolics (84.19 mg GAE/g) were found in the ethanol fraction of the bulb of Cbi, while the methanol fraction of the bulb of same plant showed the least total phenolics (21.15 mg GAE/g). Highest DPPH radical scavenging activity was reflected by the ethanol fraction of Cm (% inhibition = 92.97±0.15). Macroelemental analysis performed on the leaves of Cm and Cbi provided the following data: N: 3.71%-4.44%; P: 0.48%-0.58%; K: 2.32%-2.14%; Ca: 0.96%-0.95% and Mg: 0.22%-0.21%. Microelemental analysis provided the data as: Fe: 193ppm-480ppm; Mn: 28.28ppm-30.19ppm; Zn: 62.79ppm-50.71ppm; Cu: 13.77ppm-12.64ppm and B: 34.48ppm-17.88ppm.
As a result of this study, medicinal properties of the plant can be correlated to the nutrients present. From this point of view, it is very important to determine mineral content and phytochemistry of the plant to clarify the medicinal effects. However, it is a need of further research and studies to discover the cytotoxicity, antimicrobial properties and phytochemistry of these species.