Yaşlı bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile aile sağlığı merkezine başvuru sıklıkları arasındaki ilişki
The relationship between the health literacy levels of elderly people and the frequency of application to A family health center
Yazar: ALİ TÜMAY DEMİRSOY
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı = Family health ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Geriatri = Geriatrics ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Hasta başvurusu-tekrar = Patient readmission ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç:Bu çalışma ile 65 yaş üstü kişilerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile aile
hekimliğine başvuruların değerlendirilmesi ve aralarındaki ilişkinin incelenmesi
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem:1 Şubat 2020- 30 Nisan 2020 tarihleri arasında Çiğli Güzeltepe 5
No'lu Aile Sağlık Merkezine kayıtlı olan 65 yaş üstü gönüllü 310 hasta ile
gerçekleşmiştir. Araştırmada gerekli veriler nicel araştırma yöntemlerinden anket
tekniği ile elde edilmiştir. Çalışmaya katılanlara 33 sorudan oluşan anket ve TSOY-
32 olarak adlandırılan Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeği uygulanmıştır. Elde
edilen veriler SPSS 22 paket programı yardımı ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 310 kişi katılmıştır, % 52,6' sı kadın, % 76,1'i 65-75 yaş
grubunda yer almaktadır. Katılımcıların % 37,1'inin hiç okula gitmediği, %
75,7'sinin büyükşehirde yaşadığı görülmüştür. Çalışmada sağlık okuryazarlığı ölçeği
50 puan üzerinden değerlendirilmekte olup katılımcıların ortalaması 15,2 olan
yetersiz sağlık okuryazarlık düzeyinde bulunmuştur. Yeterli ve mükemmel sağlık
okuryazarlık düzeyi çalışmaya katılanların % 3,2' sinde tespit edilmiştir. Çalışma;
cinsiyet, yaş, eğitim durumu, ekonomik gelir ve yaşanılan yere göre sağlık
okuryazarlığı düzeyinin istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği
saptanmıştır. Buna göre; erkek katılımcıların kadınlardan; ekonomik geliri yüksek
olanların daha düşük olanlardan; eğitim seviyesi yüksek olanların düşük olanlardan,
yaşı daha küçük olanların yaşı daha büyük olanlardan ve kent ile metropollerde
yaşayanların köyde yaşayanlardan sağlık okuryazarlığı daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Sağlık Kurumuna düzenli aralıklarla başvuranlarla şikayeti oldukça
başvuranlar arasında okuryazarlık düzeyleri arasında anlamlı fark bulunmuştur.
Katılımcıların aile hekimliğine başvuru sıklıkları ile sağlık okuryazarlık düzeyi
arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Kronik hastalık takibi ve koruyucu hastalık
takibi için aile sağlığı merkezine başvuranların sağlık okuryazarlık düzeyi akut
durumlar için başvuranlara göre anlamlı yüksek bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı
demografik değişkenlere göre farklılaşmaktadır. Bu durumda herkesin sağlık

7

hizmetlerinden daha etkin ve eşit bir şekilde yararlanabilmeleri için sağlık
okuryazarlığı konusunda çalışmalar yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, Aile hekimliği, Tedavi, Birinci Basamak

Abstract:
Objective: This study aimed to evaluate the health literacy levels of individuals and
their applications to family medicine and to examine the relationship between them.
Material and Method: It was carried out with 310 volunteer patients over 65 years
old who were enrolled in Çiğli Güzeltepe No.5 Family Health Center between
February 1, 2020 and April 30, 2020. Necessary data in the study were obtained by
survey technique, one of the quantitative research methods. Participitans in the study
questionnaire consisting of 33 question sand called TSOY-32 Health Liteacy Scale
was applied of Turkey. The data obtained were evaluated with the help of SPSS 22
package program.
Results: 310 people participated in the study, % 52,6 of them women, % 76,1 are in
the 65-75 age group, it was observed that % 37,1 of the participants never went to
school and % 75,7 lived in a metropolitan city. In the study, the health litercy scale
is evaluated ove 50 points and the average of the participants was found to be at the
insufficient health literacy level of 15,2. Adequate and excellent health literacy level
was fund in % 3,2 of the study participants.In the study; It has been determined that
there is a statistically significant difference in the level of health literacy according to
gender, age, education level, economic income and place of residence. According to
this; male respondents have higher health literacy than females. Those with higher
economic income were found to have higher health literacy than those with lower
income in the same group. The health literacy level of those with a high education
level was found to be higher than those with a low education level. The health
literacy of the younger ones was higher than the older ones. Finally, the health
literacy of the participants living in cities and metropolises was higher than the
participants living in the village.
Conclusion:A significant difference was found in literacy levels between those who
regularly applied to the Health İnstution and those who had complaints. The health
literacy level of those who applied to the family health center for chronic disease
follow up was found to be significantly higher than those who applied for acute
conditions. Health literacy differs statistically according to demographic variables. In

9

this case, health literacy studies should be carried out so that everyone can benefit
from health services more effectively and equally.
Keywords: Health literacy, Family Medicine, Treatment, Primary Care