Bulanık mantık Tip–2 ile kapalı ortamların ergonomik kontrolü
Ergonomic control of indoor environments with fuzzy logic Type–2
Yazar: DAMLANUR TALAZ
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN EROZAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Ergonomi = Ergonomics

Özet:
Kapalı ortam çevre koşullarının ergonomik açıdan belirlenmiş olan konfor şartları içinde olması, gün içerisinde kapalı ortamlarda uzun zaman geçiren insanlar için oldukça önemlidir. Bununla beraber bu konfor şartlarının gün boyunca optimum değerlerde tutulması önemli bir denetim faaliyeti gerektirir.

Bu tez çalışmasında, kapalı ortamların ergonomik kontrolü için bir regresyon eşitliği ve bir bulanık mantık tip–2 modeli kullanan bir sistem önerilmiştir. Bu sistemin geliştirilmesi için Kütahya Dumlupınar Üniversitesi'nin bazı sınıflarında ve bazı öğretim üyelerinin odalarında günün farklı saatlerinde sıcaklık, nem, karbon dioksit ölçümleri alınmıştır. Regresyon eşitliği hem etkili çalışma süresini hesaplamak hem de zamana bağlı karbon dioksit değişimini tespit etmek için kullanılmıştır. Bu regresyon eşitliğinin kabul edilen aralıklarda makul sonuçlar ürettiği görülmüştür. Bulanık mantık tip–2 ergonomik değerlendirme amacıyla kullanılmıştır. Elde edilen verilere dayanarak, önerilen bulanık yapı hem bulanık mantık tip–1 hem de bulanık mantık tip–2 ile modellenmiştir. Sonuç olarak bazı örneklerde her iki sistemin aynı sonuçlar ürettiği görülse de, önerilen tip–2 bulanık mantık sisteminin bazı örneklerde tip–1 bulanık mantık sisteminden daha iyi yorumlar ürettiği gözlemlenmiştir. Bu tez çalışması sonucunda aşırı bulanık ortamlarda daha iyi bir ergonomik kontrol için bulanık mantık tip–2 metodunun tercih edilmesi önerilmektedir.

Abstract:
It is vital for people who spend a long time indoors during the day that the indoor environmental conditions are in ergonomically determined comfort conditions. However, keeping these comfort conditions at optimum limits during the day requires an important control activity.

In this thesis, a system using a regression equation and a fuzzy logic type–2 model is proposed for the ergonomic control of indoor environments. Temperature, humidity, and carbon dioxide measurements were made to develop this system at different times of the day in some classrooms of Kütahya Dumlupınar University and the rooms of some faculty members. The regression equation was used to calculate the effective working time and determine the time-dependent carbon dioxide change. It has been seen that the regression equation has produced reasonable results within the accepted ranges. The fuzzy logic type–2 has been used for ergonomic evaluation. The proposed fuzzy structure has been modelled with both fuzzy logic type–1 and fuzzy logic type–2 using Matlab based on the data obtained. As a result, although it was seen that both systems produced the same results in some examples, it was observed that the proposed type–2 fuzzy logic system produced better interpretations than the type–1 fuzzy logic system in some examples. As a result of this thesis, it is recommended to prefer the fuzzy logic type–2 method for better ergonomic control in extremely fuzzy environments.