Gestasyonel diyabetli gebelerin öz-bakım gücünün ve sosyal desteklerinin değerlendirilmesi
The evaluati̇on of the self-care agency and soci̇al support of pregnant women wi̇th gestati̇onal di̇abetes melli̇tus
Yazar: AYLA AVCI ATASEVER
Danışman: PROF. DR. ÜMRAN SEVİL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma gestasyonel diyabetli gebelerin öz-bakım gücünü ve sosyal destek düzeylerini değerlendirmek amacıyla tanımlayıcı olarak planlanmış ve uygulanmıştır. 
Araştırma; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde Ağustos 2012- Ocak 2013 tarihlerinde yürütülmüştür.
Araştırmanın örneklemini Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı'nda gestasyonel diyabet tanısı alıp yatan 71 gebe oluşturmuştur.
Araştırma verilerinin toplanmasında, ilgili literatür doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen "Gebe Tanıtım Formu" (Ek 1), "Öz-Bakım Gücü Ölçeği" (Ek 2) ve "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin Gözden Geçirilmiş Formu" (Ek 3) kullanılmıştır.
Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar (Ortalama, Standart Sapma, Medyan, Frekans, Oran, Minimum, Maksimum), Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Parametreler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde de Spearman's Korelasyon Analizi yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi  p<0.05 olarak belirlenmiştir. Değerlendirmede şu sonuçlar elde edilmiştir:
Olguların Öz-bakım gücü ölçeği puanları 66 ile 140 puan arasında değişmekte olup, ortalama 127.74±10.81 puandır. 
Olguların Sosyal Destek toplam puanları 36 ile 84 puan arasında değişmekte olup, ortalama 66±15.32 puandır. Sosyal destek alt boyut puanları 4 ile 28 puan arasında değişmekte olup, ortalamaları aile desteği için 27.21±3.16, arkadaş desteği için 23.08±7.42, özel insan desteği için 15.7±10.64 olarak bulmuştur.
Gebelerin yaş ortalamasının 31.38±5.13 olduğu saptanmıştır. Gebelerin %49.3'ünün ilköğretim mezunu, %66.2'sinin çalışmadığı, %88.7'sinin planlayarak gebe kaldığı, %95.8'inin kendi bakımını kendi sağlayabildiği, %40.8'inin gebeliğinde en çok eşi ve ailesinin yardım ettiği, %88.7'sinin daha önceki gebeliklerinde diyabet tanısı almadığı, şimdiki şekerleri değerlendirildiğinde % 64.8'inin şeker düzeylerinin regüle olduğu belirlenmiştir.
Gebelerin eşlerinin eğitim durumlarına göre olguların sosyal destek ölçeği toplam puanı ve özel insan desteği puanları anlamlı derecede farklılık göstermekte, eğitim durumu arttıkça sosyal destek puanı da artmaktadır.
Çalışma durumlarına göre gebelerin sosyal destek, arkadaş desteği ve özel insan desteği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptanmış (p<0.05), çalışan gebelerin puanları daha yüksek bulunmuştur.
Eşlerin mesleklerine göre gebelerin sosyal destek ölçeği özel insan puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmış (p<0.05), diğer meslek grubunda olanların puanları daha yüksek bulunmuştur. 
Bakıma yardımcı kişilerin varlığında öz-bakım gücü ve aile desteği ölçeği skorları anlamlı derecede artmaktadır.
Aile desteği artarken öz-bakım gücünün de arttığı pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı zayıf bir ilişki saptanmıştır.
 Gestasyonel diyabetli gebelerin günlük aktivitelerini ve kendi bakımlarını maksimum seviyede gerçekleştirebilmeleri açısından, hemşirelerin öz-bakım gücünün önemi konusunda bilgi sahibi olmaları ve gebelere öz-bakımın nasıl yapılacağı konusunda eğitim vermeleri gerekmektedir.
Sağlık çalışanları gebelik dönemindeki kontrollerde sadece bebeğin durumunu değil annenin de ruhsal durumunu değerlendirmeli, anneyi etkileyen ve etkileyebilecek durumlarla nasıl başa çıkabileceklerini ve destek sistemlerini arttırmaya ve kaliteli olmasına yönelik çalışmalarda bulunmalıdırlar.
Anahtar Kelimeler: Gestasyonel diyabet; öz-bakım gücü; sosyal destek.

Abstract:
This study was made to make an evaulation of the self-care agency and the level of social support of pregnant women with gestational diabetes.
The study was made in the Ege University Medical Faculty Hospital between August 2012 and January 2013. 
The study sample was consisted of 71 pregnant women with a diagnosis of Gestational Diabetes and who were admitted to the Ege University Faculty of Medicine Hospital in the Department of Obstetrics and Gynecology.
In the collection of research data, the related literature in the direction developed by the researcher "Pregnant Identification Questionnaire" (Appendix 1) which was developed by the researcher in accordance with the related literature, "Self-Care Agency Scale" (Appendix 2) and "Multidimensional Perceived Social Support Scale-Revised Version " (Appendix 3) were used. 
In the evaluation of the data, descriptive statistical methods (mean, standard deviation, median, Frequency, Rate, Minimum, Maximum), Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test were used. In the evaluation of the relationships between the parameters. Spearman's Correlation Analysis has been used for evaluating the coloration between the parameters. The level of significance has been determined as p<0.05. The following results were obtained in the evaluation: 
Self-care agency scale scores of the patients ranged from 66 to 140 points, the mean score was 127.74 ± 10.81 points. 
Social Support total scores of the subjects ranged between 36 and 84 points, the mean score was 66 ± 15.32 Social support subscale scores ranged from 4 to 28 points, mean scores were found as follows; 27.21 ± 3.16 for the family support, 8.23 ± 7.42 for the friend support, and 15.07 ± 10.64 for the special people support. 
The mean age of the pregnant women was found to be 31.38 ± 5.13. 49.3% of the pregnant women were primary school graduates, 66.2% were not working, 88.7's got pregnant intentionally, 95.8% could maintain their own care by themselves, 40.8% got the most help from their spouses and mothers in the pregnancy, the most her husband and family has helped, 88.7% did not receive a diagnosis of diabetes in previous pregnancies and when the current blood sugar levels at the time of the evaluation, and 64.8% were determined to have regulated blood sugar levels. 
According to the education status of their partners, the total point of the social support scale and the point of special person care support are varied, the social support point increases by the increase of the education status.
 It has been detected that there was a significant correlation between social support, friendship support and special person care according to the working status of the pregnant (p<0.05), as a result it has been found that the point of the working pregnant was higher.   
 It has been detected that there was statistically a significant correlation between the social support scale and the special person care of the pregnant according to the profession of their husbands.  
 Self-care agency and family support scale significantly increase by presence of supportive people for caring. 
The study also shows that there is a positive and statistically poor significant correlation, therefore, if the family support increases accordingly the self-care strength also increases.  
In terms of pregnant women with gestational diabetes to be able to perform their daily activities and self-care at the maximum level, nurses should have knowledge about the importance of the self-care agency and they should give education to the pregnant women about how the self-care will be performed.
Health care personnel should evaluate not just the health status of the baby but also the health status of the mother during pregnancy in controls, and they should make more effort on things that effect or may effect the prospective mother and they should try to increase the support systems and the quality of those support systems. 
Key Words: Gestational diabetes; self-care agency; social support.