Benzimidazol çekirdeği içeren azol komplekslerinin sentezi ve katalitik özellikleri
Synthesis and catalytic properties of azole complex containing benzimidazole core
Yazar: KENAN BULDURUN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÖZDEMİR
İnönü Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Homojen katalizörlerin sentetik uygulamaları son 30 yıl boyunca yoğun bir şekilde çalışılmaktadır. Bu alandaki son araştırmalar, geniş bir yelpazede kararlı, etkili ve yenilenebilir katalizörlerin sentezi için yeni metotlar üzerine olmaktadır. Bu hem ekonomi hem de çevre için büyük yarar ifade etmektedir. Nispeten ligant serisindeki çok küçük bir değişiklikle hem sterik hem de elektronik etkileri mükemmel şekilde kontrol edilebilen az sayıda homojen geçiş metal katalizörü vardır.
Azol bileşikleri değişik alanlarda yaygın bir şekilde kullanıldığından dolayı aromatik azo bileşiklerin sentezine yoğun bir ilgi olmuştur. İmidazol, imidazolin, benzimidazol bilinen en yaygın azol bileşikleridir. İmidazol, benzimidazol, benzoksazol ve benzotiyazol içeren ilgili bileşikler biyometrik ve kataliz yönündeki özelliklerinden dolayı koordinasyon kimyasında yoğun bir şekilde çalışılmaktadır. Ayrıca, azoller iyi elektron verici olarak görev alan ve zayıf etkileşim sağlayan koordine malzemeler alanında da kullanılmaktadır. Donör azot atomu içeren organometalik kompleksler, organik sentezde, homojen katalizde ve koordinasyon kimyası alanlarında genellikle yüksek aktivite sergilediklerinden dolayı gittikçe dikkatleri üzerine toplayan popüler bir alan olmuştur.
Bulunan sonuçlar 4 başlıkta özetlenebilir;
1.	N-sübstitüyebenzimidazol (1a-1o) ligantları sentezlendi, yapıları uygun spektroskopik yöntemlerle aydınlatıldı.
2.	Benzimidazol ligantları [RuCl2(p-simen)]2 kompleksi ile etkileştirilerek 5-nitrobenzimidazol-Ru kompleksleri (2a-o) sentezlendi ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatıldı. 
3.	Benzimidazol ligantları [PdCl2(CH3CN)2]2 kompleksi ile etkileştirilerek 5-nitrobenzimidazol-Pd kompleksleri (3a-o) sentezlendi ve yapıları uygun spektroskopik yöntemler ile aydınlatıldı.  
4.	Sentezlenen Ru(II)-benzimidazol komplekslerinin (2a-o) transfer hidrojenasyon tepkimelerindeki katalitik aktiviteleri incelendi.
 	Sentezlenen Pd(II)-azol komplekslerinin (3a-o) Mizoroki-Heck, Suzuki-Miyauraeşleşme tepkimelerindeki katalitik aktiviteleri incelendi.

ANAHTAR KELİMELER: Azol, N-sübstitüyebenzimidazol, Suzuki, Heck, Katalitik aktivite

Abstract:
Synthetic applications of homogeneous catalysts are studied intensively over the last 30 years. Recent researches in this field, in a stable wide range,are on new methods for the synthesis of efficient and renewable catalyst. This represents a great benefit for both the economy and the environment. With relatively a small change in ligandsseries, there are a few homogeneous transition metal catalysts whose both electronic and steric effects can be controlled perfectly.
Due to the fact that the syntheses of aromatic azo compounds are used widely in various fields, there has been a great interest to azole compounds. Imidazole, imidazoline, benzimidazole are most commonly known azole compounds. Related compounds containing imidazole and benzimidazoles, benzoxazoles and benzothiazoles have been extensively studied in the coordination of chemistry because of their roles in aspects of catalysis and biomimetics. Azoles are also used in the area of coordinated functional materials which serve as good electron donors andwhich provide weak interactions.As organometallic complexes containing nitrogen donor ligands in the fields of coordination chemistry, homogeneous catalysis and organic synthesis generally exhibit high activities, nitrogen-containing heterocyclic ligands have become a popular field which receives more attention.

Results can be summarized under four titles.
1)	N-substituted benzimidazole (1a-o) ligands were prepared and their structure was elucidated by spectroscopic techniques.
 
2) N-substituted benzimidazole (1a-o) ligands were reacted with [RuCl2(p-cymene)]2 complexes and the corresponding complexes (2a-o)were prepared and their structure were elucidated by spectroscopic techniques.

3) N-substituted benzimidazole (1a-o) ligands were reacted with [PdCl2(CH3CN)2]2complexes and the corresponding complexes (3a-o)were prepared and their structure were elucidated by spectroscopic techniques.
 
4) The catalytic activities of the synthesized Ru(II) complexes-benzimidazole (2a-o) in transfer hydrogenation reactions were investigated. 

	The catalytic activities of the synthesized Pd(II) complexes-azol (3a-o) inMizoroki-Heck, Suzuki-Miyaura cross coupling reactions were investigated.

Keywords: Azole, N-substituedbenzimidazole, 5-nitrobenzimidazole, Suzuki, Heck, Catalytic activities.