Dördüncü duvarı kırmak: 2000 sonrası anlatı sinemasında özdüşünümsellik ve transmedyal metareferans
Breaking the fourth wall: Self-reflexivity and transmedial metareference in narrative cinema after 2000
Yazar: ÇAĞRI GÜREŞ
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ÖZGÖKBEL BİLİS
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Anlatıbilim = Narratology ; Drama = Drama ; Dördüncü duvarı kırmak = Breaking the fourth wall ; Metareferans = Metareference ; Sinema = Cinema ; Transmedya = Transmedia ; Özdüşünümsel = Self-reflexive ; Üstkurmaca = Metafiction

Özet:
Bu çalışmada anlatı sinemasında dördüncü duvar geleneğini kırmanın kökenleri, postmodern yaklaşımlar içinde tiyatro ve edebiyat bağlamında incelenmektedir. Bulgular, 2000 sonrası anlatı sinemasında üç örnek film üzerinden analiz edilmektedir.
Çalışmanın birinci bölümde Antik Yunan tiyatrosunun doğuşu ve gelişimi izlenmiştir. İncelemeler kapsamında, tiyatro mekanına göre dördüncü duvar geleneği gözlemlenmektedir ve ayrıca Bertolt Brecht'in tiyatro hakkındaki düşüncelerinin nasıl anlaşıldığı ve dördüncü duvara karşı duruşun izleyici üzerinden nasıl şekillendiği belirtilmektedir.
İkinci bölümde sinema, tiyatro ve edebiyat arasındaki ilişki ana hatlarıyla çizilmektedir. Buna ilaveten sinemada gelişen ve dördüncü duvarı kıran geleneğin nasıl bir yapıda olduğu ortaya konulmakta ve bir yaklaşım olarak üstkurmaca biçimi ve metareferans, özdüşünümsellik kavramı içinde açıklanmaktadır.
Üçüncü bölümde ise anlatı sineması kapsamındaki üç film, meta-yaklaşımlar üzerinden analiz edilmektedir. Söz konusu filmler, Dogville (2003), Stranger Than Fiction (2006), ve The Man Who Killed Don Quixote (2018) adlı filmlerdir. Gerçekleştirilen niteliksel film analizi sonucunda, her üç filmde de özdüşünümsel ve transmedyal metareferans ögelere rastlanıldığı söylenebilmektedir.

Abstract:
In this study, the origins of breaking the fourth wall convention in narrative cinema are examined in the context of theatre and literature within the postmodern approaches. The findings were analysed through three sample films in post-2000 narrative cinema.
In the first section, the birth and development of the Ancient Greek theatre are investigated. Within the investigation, the fourth wall convention was observed, according to the theatre space. Also, the understanding of Bertolt Brecht's thoughts on theatre and how the stance against the fourth wall is shaped through the audience are indicated.
In the second section, the relationship between cinema, theatre, and literature are outlined. Also, how the breaking the fourth wall convention developed in cinema is put forward. In addition, metafictional form and metareferance as an approach are explained within the concept of self-reflexivity.
In the third section, three narrative movies are analysed within the metaapproaches. The films are Dogville (2003), Stranger Than Fiction (2006), and The Man Who Killed Don Quixote (2018). The results of the film analyses presented that there is a significant relationship between contemporary narrative cinema and the concept of transmedial metareference in a self-reflexive context.