Gerilim tipi baş ağrısında yapılandırılmış egzersiz programının etkinliğinin araştırılması
Investigation of the efficacy of structured exercise program in tension-type headache
Yazar: KÜBRA ATAŞ
Danışman: PROF. DR. EBRU KAYA MUTLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Giriş: Gerilim tipi baş ağrısı (GTBA) patogenezinde çeşitli mekanizmaların bulunduğu, hastanın yaşam kalitesini etkileyen ve özre neden olan, sık görülen bir baş ağrısıdır. Tedavisinde farmakolojik yöntemlerin yanı sıra egzersiz gibi nonfarmakolojik fizyoterapi yaklaşımları da önemli yer tutmaktadır.  
Amaç: Çalışmamızın amacı GTBA'da yapılandırılmış egzersiz programı ve aerobik egzersiz programının yaşam kalitesi, ağrı, özür, basınç ağrı eşiği (BAE), propriosepsiyon, kas kuvveti, postür, egzersiz kapasitesi, anksiyete ve depresyon üzerinde etkilerini araştırmak, iki egzersiz programının etkilerini karşılaştırmaktır.
Yöntem: Çalışmamızda 18-55 yaş aralığında 54 kadın katılımcı randomizasyonla, 45 dakika, haftada 2 gün, 12 haftalık bir egzersiz programının uygulandığı iki gruba ayrıldı. Yapılandırılmış egzersiz programında aerobik egzersiz, kuvvetlendirme ve germe egzersizlerinden oluşan program uygulanırken aerobik egzersiz grubunda müzik eşliğinde, step tahtaları ile yapılan aerobik egzersizler uygulandı. Tedavi öncesi ve sonrası değerlendirme yapılırken 8. haftanın sonunda bir ara değerlendirme yapıldı. Katılımcıların yaşam kalitesi (Baş Ağrısı Etki Testi), ağrı (Görsel Analog Skala, ağrı günlüğü), özür düzeyi (Ağrı Özür İndeksi), BAE (dolorimetre), propriosepsiyon (Cervical-Range of Motion), kas kuvveti (stabilizer), servikal postür (kraniovertebral açı, mobil uygulama), egzersiz kapasitesi (Altı Dakika Yürüme Testi), anksiyete ve depresyon (Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası) düzeyi değerlendirildi. 
Bulgular: Çalışmamızın sonucunda yaşam kalitesi, ağrı şiddeti, özür, anksiyete, depresyon, fonksiyonel kapasite açısından 8. ve 12. haftaların sonunda her iki grupta da istatistiksel olarak anlamlı iyileşme elde edilmiştir. BAE ve propriosepsiyon açısından iki grupta da 8. Haftada istatistiksel anlamlı iyileşmenin başladığı ve artarak ilerlediği görülmüştür. Kas gücü ve kraniovertebral açıda yapılandırılmış egzersiz programında istatistiksel olarak anlamlı iyileşme görülürken aerobik egzersiz grubunda kraniovertebral açıdaki iyileşme 12. haftada anlamlılık düzeyine ulaşmıştır. Yaşam kalitesi, BAE, propriosepsiyon, kas gücü ve postür açısından yapılandırılmış egzersiz programı aerobik egzersizlerden daha etkili bulunmuştur.
Sonuç: Ağrı, aktivite ve katılım parametreleri açısından iki egzersiz programının benzer şekilde etkili olduğu görülmektedir. Fakat BAE, propriosepsiyon, kas gücü ve postür parametrelerindeki etkisi açısından tedavi programının kuvvetlendirme ve germe egzersizlerini içerir şekilde planlanmasını önermekteyiz.

Abstract:
Introduction: Tension-type headache (TTH) is one of the most common primary headaches, with various mechanisms in its pathogenesis, affecting the patients' quality of life and causing disability. In addition to pharmacological methods, non-pharmacological physiotherapy approaches such as exercise play an important role in its treatment.
Objective:The aim of our study is to investigate the effects of structured exercise program and aerobic exercise program in TTH on quality of life, pain, disability, pressure pain threshold (PPT), proprioception, muscle strength, posture, exercise capacity, anxiety, and depression, and to compare the effects of the two exercise programs.
Methods: In our study, 54 female participants between the ages of 18-55 were  randomised to receive a 12-week exercise programme for 45 minutes, 2 days a week. While the structured exercise programme consisted of aerobic exercise, strengthening and stretching exercises, in the aerobic exercise group the aerobic exercises were performed with stepping boards and accompanied by music. While pre- and post-treatment evaluations were conducted, an interim evaluation was conducted at the end of week 8. Participants' quality of life (Headache Impact Test), pain (Visual Analog Scale, pain diary), disability level (Pain Disability Index), PPT (dolorimeter), proprioception (Cervical-Range of Motion), muscle strength (stabilizer), cervical posture (craniovertebral angle, mobile application), exercise capacity (Six Minute Walk Test), anxiety and depression (Hospital Anxiety and Depression Scale) were evaluated.
Results: As a result of our study, a statistically significant improvement was achieved in both groups in terms of quality of life, pain intensity, disability, anxiety, depression, and functional capacity at the end of the 8th and 12th weeks. It was observed that significant improvement in terms of PPT and proprioception started in the 8th week in both groups and progressed increasingly.While there was an improvement in muscle strength and craniovertebral angle in the structured exercise program, the improvement in craniovertebral angle in the aerobic exercise group reached significance in the 12th week. Structured exercise program was found to be superior to aerobic exercises in terms of quality of life, PPT, proprioception, muscle strength and posture.
Conclusion: The two exercise programmes appear to be similarly effective in terms of pain, activity and participation parameters. But we recommend adding strengthening and stretching exercises to the treatment program due to its superiority in PPT, proprioception, muscle strength and posture parameters.