Süt ve ürünlerinde listeria monocytogenes'in insidensi, serotiplendirilmesi ve antibiyotik dirençliliklerinin belirlenmesi
Detection, serotyping and antimicrobial diversity of listeria monocytogenes in raw milk and dairy products
Yazar: TAHSİN ONUR KEVENK
Danışman: DOÇ. DR. GÖKNUR TERZİ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Listeria monocytogenes = Listeria monocytogenes ; Stereotip = Stereotyping ; Süt = Milk ; Süt ürünleri = Milk products ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-mikrobiyal = Drug resistance-microbial ; İnsidans = Incidence

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Samsun bölgesinden temin edilen çiğ süt ve süt ürünlerinde Listeria 
monocytogenes'in tespiti, PCR ile doğrulanması, serotip dağılımının belirlenmesi ve 
antibiyotik dirençlilik profillerinin ortaya konulması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Kasım 2011-Nisan 2012 tarihleri arasında Samsun Merkezi'nde 
kurulan semt pazarlarından, çeşitli satış noktalarından ve çevre köylerdeki yetiştiricilerden
alınan toplam 210 adet süt ve süt ürünü çalışmada materyal olarak kullanıldı. L. 
monocytogenes'in izolasyon ve identifikasyonu İMS bazlı kültür tekniği (ISO 11290-1) ile 
yapıldı. İdentifiye edilen L. monocytogenes izolatları hlyA ve iap genleri yönünden PCR ile 
doğrulandı ve daha sonra serotiplendirildi. İzolatların antibiyotik dirençlilik profilleri disk 
difüzyon yöntemi ile belirlendi ve dirençli izolatların MİK analizleri mikrodilüsyon 
yöntemi ile yapıldı.
Bulgular: L. monocytogenes, analiz edilen çiğ süt örneklerinde % 5, süt ürünü 
örneklerinde ise % 8,18 oranında izole edildi. İzolatların tamamının hlyA ve iap genlerini
içerdiği belirlendi. Serotiplendirme sonucunda çiğ sütten elde edilen izolatların % 80'i L. 
monocytogenes 4b, % 20'si L. monocytogenes 1/2b olarak, süt ürünlerinden elde edilen 
izolatların % 22'si L. monocytogenes 1/2a, % 56'sı ise L. monocytogenes 1/2b ve % 22'si 
L. monocytogenes 1/2c olarak tespit edildi. Antibiyotik dirençlilik testleri sonucunda, 
izolatların % 15,3'ünün bir, % 36,5'inin de birden fazla antibiyotiğe karşı dirençli olduğu
belirlendi ve % 48,2'sinin ise herhangi bir antibiyotiğe dirençli olmadığı tespit edildi. Daha 
sonra dirençli izolatların MİK değerleri ortaya konularak dirençlilik düzeyleri belirlendi.
Sonuç: Elde edilen bulgular sonucunda çiğ süt ve süt ürünlerinin % 6,6 oranında L. 
monocytogenes ile kontamine olduğu belirlendi. Halk sağlığının korunması amacıyla süt ve 
ürünlerinin üretiminde sütün pastörizasyon derecelerine kadar ısıtılması, uygun teknik ve 
hijyenik şartlarda satışa sunulması ve muhafaza edilmesi önerilmektedir. Ayrıca izolatların 
çoklu antibiyotiklere direnç göstermesi nedeniyle kontrolsüz antibiyotik kullanımının 
önlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: hlyA; iap; İMS; Listeria monocytogenes; Serotiplendirme

Abstract:
Aim: The aim of this study to detect Listeria monocytogenes in raw milk and dairy 
products, which were obtained in Samsun province. The isolates, which gained were 
confirmed and serotyped by PCR technique. Afterwards, antibiotic resistance tests were 
performed.
Matherial and Method: Between November 2011-April 2012, a total of 210 raw milk and 
dairy product which obtained from local bazaars and small family farms were used as 
material. IMS based cultivation method (ISO 11290-1) was used for the isolation and 
identification of L. monocytogenes. The isolates were confirmed with specific hlyA and iap
primers and serotyped by PCR technique. Afterwards, antibiogram tests of isolates were 
performed by the disc diffusion method and MIC analyses were performed to resistance 
isolates by micro dilution method.
Results: L. monocytogenes was found in 5 % in raw milk, 8.18 % in dairy products. All 
isolates were including hlyA and iap genes. After serotyping, isolates obtained from raw 
milk 80 % L. monocytogenes 4b and 20 % L. monocytogenes 1/2b was determined. Isolates 
obtained from dairy products 22 % L. monocytogenes 1/2a and 1/2c, 56 % L. 
monocytogenes 1/2b was determined. As a result of antibiotic resistance tests 15,3 % of 
isolates has one, 36,5 % of isolates has resistance to more than one antibiotic, respectively. 
MIC breakpoints of resistant isolates were exposed.
Conclusion: With this study L. monocytogenes was determined 6.6 % from raw milk and 
dairy products, which are sold in Samsun province. For protection of public health milk 
and dairy products have to be pasteurized before production and also consumers have to be 
informed for potential risks of these products. Also to be parallel of antibiogram results 
using under control of antibiotics has to be obstructed.

Keywords: hlyA; iap; IMS; Listeria monocytogenes; Serotyping