Siyasal söylem ve ideolojilerin gazete karikatürlerinde yeniden üretimi: 7 Haziran 2015 ve 1 Kasım 2015 Genel Seçimleri örneği
Reproduction of political discourses and ideologies in newspaper caricatures, example of General Elections in June 7 2015 and November 1 2015
Yazar: FARUK AŞLAKCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ÖZTEKİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gazeteler = Newspapers ; Genel seçimler = General elections ; Karikatür = Caricature ; Mizah = Humour ; Seçimler = Elections ; Siyasal söylev = Political discussion ; Siyasi karikatür = Political caricature ; Siyasi seçimler = Political elections ; Söylem analizi = Discourse analysis ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Eleştiren, güldüren ve düşündüren doğasıyla karikatür toplumsal, siyasal ve güncel olaylar hakkında mizahi anlatımla okuyucuya mesaj vermektedir. Çoğunlukla sistem eleştirisini amaç edinen karikatür, medya-siyaset ilişkisinde aktif rol almaktadır. Karikatüristin yaratıcılığına bağlı olarak mevcut sistemin aksaklıklarını öne çıkaran siyasi karikatürler okuyucuya farklı bir perspektif sunmaktadır.
Siyasi karikatürler özellikle seçim dönemlerinde siyasal söylem ve ideolojilerin yeniden inşası noktasında büyük önem arz etmektedir. Her ne kadar karikatür eleştirel bir dille siyasal ve toplumsal açmazları cesurca çizgilerine yansıtarak sistemin aksak yönlerini eleştirse de diğer taraftan bağlı bulunduğu gazetenin genel yayın politikasına göre kimi gerçekleri öne çıkarıp kimilerini gizleyerek ideoloji adına faaliyet göstermekte, böylece seçmenin tercihini şekillendirebilmektedir.
Bu çalışma, 7 Haziran 2015 ve 1 Kasım 2015 seçim süreçlerinde meydana gelen siyasi ve toplumsal olayların karikatürlere nasıl yansıdığını dil, söylem ve ideoloji bağlamında ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda en çok fiili satış rakamına sahip ve seçim süreci boyunca en çok siyasi karikatüre yer veren Cumhuriyet, Milliyet, Habertürk, Yeni Şafak ve Zaman gazetelerinde yer alan 124 adet siyasi karikatür karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Seçimler öncesi üç haftalık zaman diliminde AK Parti, CHP, MHP ve HDP ile parti liderlerinin karikatürlerde nasıl gösterildiği, hangi karikatürlerin iktidar söylemini meşrulaştırdığı, hangi karikatürlerin muhalif söylem geliştirdiği sorularına yanıt aranmıştır. Bu bağlamda karikatüristlerin gazetelerin yayın politikaları doğrultusunda bir dil kullandıkları, ya egemen ideolojiyi yeniden ürettikleri ya da karşıt söylem geliştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada söylem çözümlemesi ve göstergebilimsel çözümleme yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
With its critical, laughing and thought-provoking nature, caricature gives messages to the reader about social, political and current affairs in a humorous way. Caricature, which mostly aims to criticize the system, plays an active role in the relationship between media and politics. Political caricature, which emphasizes the flaws of the present system as part of the creativity of the caricaturist, offers a different perspective to the reader.
Political caricatures are important, especially for the reconstruction of political discourses and ideologies during election periods. Although caricature boldly criticises disruptions of administration by reflecting political and social dilemmas within a critical language, on the other hand, it acts in the name of ideology by highlighting or hiding some facts in accordance with the general editorial policy of the newspaper in which it is published. Thus it can shape the choice of the public.
This study aimed to highlight how social and political events were reflected to caricature during June and November 2015 General Elections within the context of language, discourse and ideology.  In this regard, 124 political caricatures published in Cumhuriyet, Milliyet, Habertürk, Yeni Şafak and Zaman newspapers which placed highest number of political caricatures in their publishing and have highest number of selling in election period were examined comparatively. During the three week period before the elections, it was sought answer to the questions of how the AK Party, CHP, MHP and HDP and their leaders are represented, and which caricatures are legitimizing the discourse of government or opposition. In this context, it is concluded that caricaturists use appropriate language in accordance with the editorial policy of the newspaper, and they either rebuild the dominant ideology or develop an opposing discourse. In this study, discourse analysis and semiotic analysis methods are used.