Katılım bankalarının denetim standartlarına uyum düzeylerinin finansal performans üzerindeki etkisi
The effect of participation banks' compliance with auditing standards on financial performance
Yazar: İREM DOĞAN
Danışman: PROF. DR. SEMRA ÖNCÜ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankalar = Banks ; Denetim = Control ; Denetim standartları = Auditing standards ; Finansal performans = Financial performance ; Katılım = Participation ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation

Özet:
Faizsizlik prensipleri doğrultusunda faaliyet gösteren katılım bankaları, bankacılık sektörü dolayısı ile ülkemiz ekonomisi açısından oldukça büyük önem arz etmektedirler. Faaliyet göstermeye başladığı günden itibaren günümüze kadar ciddi bir büyüme eğilimi gösteren katılım bankacılığı sektörünün, söz konusu büyümeyi sürdürebilmesi ve amaçlarına ulaşması için sağlıklı yürütülen denetim faaliyetine ihtiyaç duyulmaktadır.
Ülkemizde faaliyet gösteren katılım bankalarının denetim faaliyetleri henüz faizsizlik prensipleri çerçevesinde gerçekleştirilmemektedir. Uluslararası alanda ise birçok ülkede faizsizlik prensipleri çerçevesinde faaliyet gösteren katılım bankalarının, finansal raporlama ve denetim standartları da faizsizlik prensipleri çerçevesinde düzenlenmiş bulunmaktadır. Bununla birlikte, ülkemizde faaliyet gösteren katılım bankalarının denetim faaliyetleri açısından da faizsizlik prensipleri doğrultusunda yürütülmesi adına Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), 2019 yılında The Accounting and Auditing Organization For Islamic Financial Institutions (AAOIFI) tarafından yayımlanan denetim stadartlarının çevirisini yaparak,  katılım bankalarının ihtiyari kullanımına sunmak üzere, Faizsiz Finans Denetim Standartlarını yayımlamıştır. 
Çalışmamızın amacı, AAOIFI tarafından yayımlanan söz konusu denetim standartlarını aktif olarak uygulayan ülkelerde faaliyet gösteren katılım bankalarının hem genel denetim standartlarına hem de Faizsiz Finans Denetim Standartlarına uyum düzeylerinde artış yaşanması durumunda finansal performanslarında da artış yaşanıp, yaşanmayacağının tespit edilmesidir. Böylece,  ülkemizde faaliyet gösteren katılım bankalarının, KGK tarafından yayımlanan Faizsiz Finans Denetim standartları ile uyumlu denetim faaliyetlerini gerçekleştirmeye başlaması durumunda, finansal performanslarında artış yaşanıp, yaşanmayacağı konusunda öngörü oluşturulmaya çalışılmıştır. 

Çalışmamız dört bölümden oluşmakta olup, ilk üç bölüm konu ile ilgili teorik açıklamaları içermektedir. Dördüncü bölüm ise, ilk üç bölüm kapsamında teorik açıklamalarına yer verilen konuların çalışma amacımız doğrultusundaki etkisini inceleyen uygulamadan meydana gelmektedir. Uygulamada öncelikle, çalışma örneklemimize dahil olan katılım bankalarının denetim standartlarına uyum düzeylerinin tespit edilebilmesi amacı ile 2011- 2020 yılları arasında Durum Analizi
(Case Study) Yöntemi kullanılmıştır. Uygulamanın ikinci aşamasında ise, durum analizi aracılığı ile denetim standartlarına uyum düzeyleri tespit edilen katılım bankalarının finansal performanslarının ölçülmesi için ilgili yıllar itibari ile TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) Yöntemi kullanılmıştır.
Çalışma sonuçlarımız doğrultusunda, AAOIFI tarafından yayımlanan Faizsiz Finans Denetim Standartlarını gönüllü (aşamalı) olarak uygulayan ve çalışma örneklemimize dahil olan katılım bankalarında, denetim standartlarına uyum düzeyleri arttıkça finansal performanslarında da artış yaşandığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Katılım Bankacılığı, Denetim, Denetim Standartları, Faizsiz Finans Denetim Standartları, Finansal Performans.

Abstract:
Participation Banks, which operate on interest-free principles, are critical to the banking sector and, therefore, to the economy of our country. The participation banking industry, which has demonstrated a strong growth trend since its beginning, requires a proper auditing activity in order to maintain this growth and achieve its goals.
The auditing of participation banks operating in our country is still not carried out within the scope of interest-free principles. Financial reporting and auditing standards of participation banks operating within the scope of interest-free principles have been regulated within the framework of interest-free principles in many countries. In addition, in order to ensure that the participation banks operating in our country are carried out in line with the principles of interest-free in terms of auditing standards, the Public Oversight Accounting and Auditing Standards Institution (KGK) has translated the auditing standards published by The Accounting and Auditing Organization For Islamic Financial Institutions (AAOIFI) in 2019 and has published interest-free financial auditing standards to make it available for voluntary use. 
The goal of our study is to determine whether there will be an increase in the financial performance of participation banks operating in countries that actively implement the auditing standards published by AAOIFI, in case of an increase in compliance with both general auditing standards and interest-free financial auditing standards. As a result, a prediction has been made concerning whether the financial performance of our country's participation banks would improve or not if they begin to implement audit activities in line with the KGK's interest-free financial auditing standards. 
Our study consists of four sections and the first three sections contain theoretical explanations of the subject. The fourth section consists of an application that assesses the influence of the topics whose theoretical explanations are provided in the previous three sections in accordance with our research aim. A Case Studies Method was used in the application between 2011 and 2020 to determine the level of compliance with auditing standards of the participating banks in our research. In the second stage of the application, the TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) method was used to measure the financial performance of participation banks, whose compliance with auditing standards was determined through case studies.
According to our study findings, as the level of compliance with auditing standards increases, the financial performances of the participating banks that voluntarily (gradual) use the AAOIFI's interest-free financial auditing standards and are included in our research also increase.
Key Words: Participation Banking, Audit, Auditing Standards, Interest-Free Financial Auditing Standards, Financial Performance.