Üniversitelerdeki akademik personelin değerlendirilmesi /
Yazar: VİCDAN ALTUNOK
Danışman: DOÇ. DR. SERVET ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik personel = Academic personnel ; Değerlendirme = Evaluation ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Personel = Personnel ; Üniversiteler = Universities

Özet:
ÖZET Üniversiteler, dünyadaki teknolojiyi öğrenmeye, özümsemeye, yeni lemeye, hazır insan gücünün de yetiştirildiği, ülkemizin entellektüel zenginli ğine kaynak olan kurumlardır. Üniversitelerin görevi, araştırma yapmak, bilim üretmek ve üst düzeyde eğitim sağlamak olarak ifade edilebilir. Bu anlamda ülkenin gereksinmesini karşılayacak, kaliteli insan gücünü yetiştirmek üniver siteden beklenenlerin başında gelmektedir. Üniversite sisteminin bel kemiğini, iyi yetişmiş, kaliteli öğretim ele manları oluşturur. Lisansüstü eğitimin bugünkü en önemli dar boğazı kalite dir. Üniversitelerin görevleri arasında yer alan araştırma ve buna bağlı nitelikli yayın yapma, üst düzeyde eğ itim-öğ retim sunma, bunun içinde iyi yetişmiş kaliteli öğretim elemanlarının atanmasında gerekli özenin gösterilmesi ve yeterli maddi ve manevi imkanların sağlanması gibi nedenlerle, üniversite lerdeki akademik personelin eğitici-öğretici ve araştırıcı olarak değerlendiril mesi ve nasıl bir değerlendirme modelinin olması, bu araştırmanın proble mini oluşturmaktadır. Araştırmanın genel amacı, Üniversitelerdeki akademik personelin gö revlerini yerine getirirken sahip oldukları kariyere göre üzerlerine düşen ge rekli çalışmaları ne düzeyde gerçekleştiriyorlar, bunu yüksek düzeyde ger çekleştirmelerine engel olan faktörleri tesbit etmek ve elde edilen sonuçlara dayanarak çalışmalarını değerlendirmektir. Ayrıca yükseköğretimde eksikliği duyulan akademik personel değerlendirme-denetlemesine ilişkin örnekler sunmaktır. Araştırma, üniversitelerdeki akademik personelin çalışmalarında daha aktif olmasını sağlayarak verilen eğitimin niteliğini yükselterek değişen top lumun beklentilerine cevap verebilmesi bakımından önem taşımaktadır. Araştırmada, daha önce yapılmış benzer bilimsel araştırmalardan ve ilgili kaynaklardan faydalanılmıştır.Bilgi toplama aracı olarak anket kullanılmış ve araştırma ankete dayalı veriler ışığında sürdürülmüştür. Araştırmayla, Ankara, Bilkent, Selçuk ve Niğde Üniversitelerin'deki akademik personelin hem kendileri hem de öğren cileri tarafından eğitici-öğretici, danışman ve araştırmacı olarak durumları ortaya konulmaya çalışılmış ve anketin akademik personele uygulanan kıs mında yukarıda belirtilen niteliklere sahip olmalarını engelleyici faktörlerin neler olduğu ortaya çıkartılmıştır. Araştırmanın evreni Tükiye'deki akademik personel ve öğrencilerdir. Örneklem grubunu ise.Ankara, Selçuk; Bilkent ve Niğde Üniversitelerindeki öğretim üyeleri ile öğrencileri oluşturmuştur. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama aracı(anket) yo luyla elde edilmiştir. Elde edilen bulgular ise SPSS istatistik programında de ğerlendirilmiştir. Burda varyans analizi ve "t testi" kullanılmıştır. Araştırmada öncelikle var olan durumu ortaya koyabilmek için sayısal verilerle üniversitelerin durumuna değinilmiştir. Daha sonra yükseköğretim deki gelişmelere yer verilerek bu konuda izlenen politikalarla nereye gelindi ğinin bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Ayrıca çeşitli ülkelerdeki yükseköğretim sistemleri hakkında kısa bilgiler verilmiştir. Araştırmanın bulgular ve yorumlar kısmında örneklem grubundan el de edilen veriler; öğretim üyelerinin değerlendirmeleri: öğretim üyelerinin a raştırmacı yeterlikleri, öğretim üyelerinin eğitici-öğretici, araştırmacı ve bilim sel eserler oluşturmasını güçleştiren faktörler olarak, öğrencilerin değerlen dirmeleri ise: öğretim üyelerinin eğitimci-danışmanlık yönleri, öğretim üyeleri nin öğretmenlik yönleri olarak başlıklandırılmıştır. Tüm bu çalışmalardan son ra üniversitelerde istenilen düzeyde bir başarı ve nitelik sağlamak için nasıl bir değerlendirme ve denetleme yapılmalıdır sorusuna cevap aranmaya çalı şılmıştır. Kısaca, Eğitimin niteliğinin denetimi sağlanmalıdır. Bunun için başarı değerlendirilmesi "belirlenen hedeflere ulaşma ve son ürün"e göre yapılmalı dır.

Abstract:
SUMMARY In pur country, universities are institations that are a source of intellectual mealthy, and which are aimed at learning, absorbing and improving recent technological changes developed in the world. The missions of a university can be explained as conducting research, developing Science and performing higher education. Therefore it is expected from universities to develop qualified human force wich our country needs. The backbone Of a university system are well educated and qualifield academicians. Currently, the major problem in graduate study is to increase the quality of education. The main expectations from a university are conducting research, producins qualitied publications and offering education and teaching at the highest level. Allot these requires the employment of a qualified academicians. From this point of view, the major problem of this study is to establish an evaluation and controlling method that will lead to an appraisal system that allows to benefit from academicians both as educating and training staff and as researchers. The general aims of this study is to investigate whether academicians are performans their duites at the level which their academic stutus require, and to determine the barriers which prevent academicians from performing at the extent determined by their academic status. The study also aims to offer examples on methods used in evaluatins and controlling acadfemic personel which lacks in the current higher educating system. This study is impotant as it sets guiedlines for universities to stimulate the work of academic staff which will lead to adjust the quality level of education to the changing expectations of societs.The research environment was determined as universities located in Turkey. There fure, data were gathered from academicians and students at the universities of Ankara, Bilkent.Selçuk and Niğde. The collected data were coded and entered into SPSS for windows version 6.1. Data were analysed by using variance analyses and T tests. As a first step the quantitative results were used to show the current situation of higher education in Turkey. Next, by examing higher educating policies follwed so far it was tried to illustrate and evaluate to which point these policies have b/ought the higher education system in Turkey. Brief information about higher education systems implemented in different countries are also provided. By taking into account the data collected from the survey sample the research findings and suggestion part was divided into two sections which are the evaluations of academicians section and the evaluation of students section. The evaluation of acasdemicians section was furthir sub-divided into the following sections: The research ability of academicians; the barriers to educating and teaching, research and publishing qualified publications. The evaluation of students section was further divided into the view on academicians abilitiy "as a education and supervisor", and "as a teacher" sections. As a result of all these evaluations it was tried to determine an evalation and controlling system that will lead to establish a successful as well as high quality education system. Briefly, it can be argued that the quality of education should be contrlled. Therefure the evaluation of success should be based on "achievement of goals and last product".