Günümüz sanatında Ana Tanrıça Kybele'nin plastik değer olarak kullanılması
Application of Mother Goddess Kybele as a plastic value in contemporary art
Yazar: MEHMET ÖZEN
Danışman: DOÇ. HAYRİYE KOÇ BAŞARA
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Bölümü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anatanrıça = Goddess ; Anatanrıça kültü = Goddes cult ; Kadın figürü = Women figure ; Kybele = Kybele ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Tanrıçalar = Goddesses

Özet:
Bu tezin konusu ?Günümüz sanatında AnaTanrıça Kybele'nin plastik değer olarak kullanılması?dır. Eser metin olarak düzenlenen tez, Ana Tanrıça Kibele'nin Anadolu'da doğuşu, yayılışı ve tarihsel gelişimi üzerine kurulur. Antik çağlardan günümüze kadar geçirdiği değişimler; etimolojik, sosyolojik ve plastik değerler açısından da irdelenir.Öncelikle, Ana Tanrıça inanışını hazırlayan koşulları ve nedenlerini ortaya koyan bu tez, bu inanışın farklı kültürlerde ne gibi değişikliklere uğradığı, nasıl kimlik değiştirip, farklı biçimlerde, günümüze kadar ne gibi değişikliklerle tarihsel süreçte kronolojik olarak ulaştığı analiz edilmiştir. Bu araştırma kapsamında söylencelerin kültür üretiminde ne oranda etkili olduğu konusu üzerinde de özellikle durmuştur.Ana Tanrıçanın başka uygarlıklarda görülen yansımalarına kadar çalışma derinleşmiş olsa da araştırmanın sınırları bu manada çok geniş tutulmamıştır. Ana Tanrıça kavramı bilinebilen tarih kapsamında yaygın olarak farklı adlar altında, anlam kaymaları pek çok kültürde ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle Anadolu Tanrıçalarından Kybele ve günümüz sanatına etkisi kavram kargaşası da oluşturmaması amacı ile konunun araştırılmasına kısıtlama getirilmiş ve bu anlamda örneklemeler asgaride tutulmuştur.Anadolu coğrafyasında Kybele olgusu ile ilgili çözümlemelere gidildikten sonra kültür üretimini etkileyen nedenler sosyolojik olarak ele alınmış, kybele yontusunun üretimi, nasıl yaşamı düzenleyen bir dengeye dönüştüğü, karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.Ana Tanrıça kavramını ortaya koyan mitosların kolektif bilinç ürünü olması nedeni ile bilinç üzerine tezde Carl Gustav Jung'un toplumsal bilinçaltı kavramına özellikle yer verilmiştir. Mitoslar ve günümüze kadar olan uzantılarını en iyi kolektif bir bilinç açıklayacağından Kybele'nin günümüzdeki izlerine bir de Jung'un öğretisi üzerinden bakılmıştır. Eser- metnin olarak derlenen bu araştırma, özellikle iki sanatçının ürettiği özgün çalışmalar üzerinden değerlendirilmiş, bu sayede, elde edilen yeni veriler ve yeni sonuçlara ulaşılmıştır. Günümüz sanat üretimi ile geçmişin kültür üretimi arasında ki üretim farklılığına da özellikle değinen bu araştırma, başka disiplinlerdeki kaynaklar üzerinden okuyucuyu bilgilendirir. Tez içeriği açısından incelenen konu doğrultusunda kybele'yi plastik değer olarak yorumlayan üç çalışma da konuyla ilgili ayrıca üretilmiştir ve yorumlanmıştır.

Abstract:
The subject matter of this thesis is the ?Application of Mother Goddess Cybele as a plastic value in contemporary art?. The thesis, which is arranged as a text, is situated on Mother Goddess Cybele?s birth and dispersion in Anatolia, and her historical development. The evolutions she has gone through from antic ages until contemporary times are also scrutinized by perspectives of etymology, sociology and plastic values.This thesis firstly brings up the conditions and reasons for the prerequisites for the belief in Mother Goddess Cybele. Subsequently, the historical and chronological analysis shows how this belief has changed in different cultures, and how it has altered identity in various forms and reached today. Within the content of this research, the matter of how efficient legends have been in culture production is particularly emphasized. The paper also refers to the production discrepancy between contemporary art and the past?s culture by informing the reader over resources in other disciplines.Even though the research has been deepened until Mother Goddess Cybele?s reflections in other civilizations, its borders are not kept very wide in this meaning. To the extent of the known history, the concept of Mother Goddess has appeared expensively in various cultures under different names. For this reason being, the research of the subject of Cybele, one of the Anatolian Goddesses, and her present influence have been restricted and exemplifications have been kept limited so that it may not constitute any confusion of concept.After analyzing the Cybele phenomenon in the Anatolian geography the reasons affecting the cultural production have been treated sociologically, and consecutively the transformation of the production of Cybele sculpture into equilibrium arranging life has been examined comparatively.Given that the myths producing the concept of Mother Goddess have resulted from collective consciousness, the concept of collective unconscious by Carl Gustav Jung is especially included in the thesis. The present footprints of Cybele are also viewed over Jung?s principles because the myths and their present projections are explained with a collective consciousness.Compiled as a text layout, this research is specifically evaluated over the genuine workings by two artists, reaching new findings and new results in this way. From the point of view of the examined subject within the thesis theme, all of the three workings construing Cybele as a plastic value have been produced with particular attention to the subject, and interpreted.