Stomalı hastaların sağlık durumlarının hastalık algıları üzerine etkisinin belirlenmesi
Determining the effect of health status of the stoma patients on the illness perceptions
Yazar: AÇELYA OĞLAKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. AYFER ÖZBAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Anksiyete = Anxiety ; Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Hasta bakımı = Patient care ; Hastalık = Disease ; Kolon neoplazmları = Colonic neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Stres = Stress

Özet:
Bu araştırma, stomalı hastaların sağlık durumlarının hastalık algıları üzerine etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak gerçekleştirildi.
Araştırmanın evrenini; İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı servislerinde Mart 2013-Mayıs 2015 yılları arasında stoma açılmış, araştırma kriterlerine uyan 124 hasta oluşturdu. Araştırmanın örneklemi, evrendeki birey sayısı bilinen hesaplama formülü kullanılarak en az 85 olarak belirlendi. Araştırmada veri kaybı olabileceği düşünülerek örneklem sayısı yaklaşık %20 oranında arttırıldı ve çalışma 100 hasta ile gerçekleştirildi. Araştırmanın verileri ilgili literatür doğrultusunda geliştirilen "Tanıtıcı Özellikler Bilgi Formu" ve Armay ve arkadaşları (2007) tarafından Türk dili için geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "Hastalık Algısı Ölçeği" kullanılarak toplandı. Verilerin istatistiksel analizi; Mann Whitney U testi, Kruskall Wallis testi ile yapıldı. Katılımcıların %51'inin kadın, %47'sinin (n=47) yaşının 61 yıl ve üzeri olduğu, stoma açılma nedeninin çoğunlukla (%90) kolorektal kanserlerden kaynaklandığı, kolostomi açılma oranının (%72) ileostomi açılma oranından (%28) fazla olduğu, hastaların en çok güç kaybı ve yorgunluk belirtilerini yaşadığı, en çok stres ve endişenin (%60) hastalığa yakalanmaya neden olduğunu düşündükleri bulundu. Çalışmaya katılan hastaların hastalığın sonuçları ile ilgili algıları değerlendirildiğinde, hastalığın ciddi bir hastalık olduğu, yaşamı üzerinde maddi ve manevi güçlükleri yarattığı bulundu.
Araştırma sonuçları; hastaların hastalıklarına bir anlam veremediklerini, hastalığın yaşamlarını çok fazla etkilediğini, hastalığa yakalanmalarında yaşadıkları stres ve endişenin önemli bir etken olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Kolon Kanseri, Stoma, Sağlık, Hastalık Algısı, Stoma Bakımı.

Abstract:
This study was conducted as descriptive to determine the health status of the stoma patients on the illness perceptions.
Targeted population of the study consisted of 124 patients fulfilling the study criteria with stoma opened between March 2013 and May 2015 at the units of the General Surgery Department of the Cerrahpasa School of Medicine of Istanbul University. Sample size was determined as at least 85 using the calculation formula with a known number of individuals in the population. Considering that there may be loss of data, the number of samples was increased approximately 20% and the study was conducted on 100 patients. Data of the study was gathered using the "Descriptive Characteristics Information Form" which was developed in line with the related literature and the "Illness Perception Questionnaire" whose validity and reliability study was conducted by Armay et al (2007) for the Turkish language. Statistical analysis of the data was performed using the Mann Whitney U-test and the Kruskall Wallis test. It was found that 51% of the participants were female and age of 47% (n=47) of them was 61 and above; the reason for opening the stoma was caused mostly (90%) by colorectal cancers; the rate of opening colostomy (72%) was more than the rate of opening ileostomy (28%); the patients have had mostly loss of strength and signs of fatigue, and mostly consider stress and anxiety (60%) were caused to get sick. When perceptions of the patients participated in the study on the results of the illness were evaluated, it was found that the illness was serious and caused to financial and moral difficulties on the lives of the patients.
The results of the study suggest that the patients are unable to understand their diseases, their lives are affected very much by the disease, and stress and anxiety they have had in falling ill are significant factors.

Key Words: Colon Cancer, Stoma, Health, Illness Perception, Stoma Care.