Karantina sürecini deneyimleyen bireylerde travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyümenin dünyaya ilişkin varsayımlar ve ruminasyon açısından incelenmesi
Examination of posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth in individuals experiencing the quarantine process in terms of assumptions about the world and rumination
Yazar: HÜLYA AYHAN
Danışman: PROF. DR. NEYLAN ZİYALAR
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada Covid-19 pandemisinde karantina sürecini deneyimlemiş bireylerde ruminasyon ve dünyaya ilişkin varsayımların travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme düzeyleriyle ilişkisi araştırılmıştır. Ayrıca, karantina deneyimi olan bireyler ile karantina deneyimi olmayan bireyler arasında travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme düzeyleri açısından bir farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Son olarak, travma sonrası stres belirtilerinin travma sonrası büyüme üzerindeki etkisinde ruminasyonun ve dünyaya ilişkin varsayımların aracı rolü değerlendirilmiştir. Bu çalışma kapsamında kartopu örneklemi yöntemiyle karantina deneyimi olan 249 kişi ve karantina deneyimi olmayan 211 kişi olmak üzere toplam 460 kişiye ulaşılmıştır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Travmatik Stres Belirti Ölçeği, Travma Sonrası Gelişim Envanteri, Travmatik Yaşantı Listesi, Dünyaya İlişkin Varsayımlar Ölçeği ve Olay İlişkili Ruminasyon Envanteri uygulanmıştır. Toplanan verilerin analizi IBM SPSS Statistics 22.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda karantina deneyimi olmayan grup ve tüm katılımcılar için kadınların erkeklere kıyasla daha yüksek düzeyde travma sonrası belirti gösterdiği, karantina deneyimi olan grupta cinsiyete göre bir değişim olmadığı görülmüştür. Karantina deneyimi olmayan grup için kadınların erkeklere kıyasla daha yüksek düzeyde travma sonrası büyüme geliştirdiği, karantina deneyimi olan grup ve tüm katılımcılar için cinsiyete göre travma sonrası büyüme düzeylerinde değişim olmadığı bulunmuştur. Karantina deneyimi olan grup ve tüm katılımcılar için çalışmayanların çalışanlara kıyasla daha yüksek düzeyde travma sonrası belirti ve travma sonrası büyüme gösterdiği, karantina deneyimi olmayan grupta çalışma durumuna göre travma sonrası belirti ve travma sonrası büyüme açısından bir değişim olmadığı görülmüştür. Karantina deneyiminin üzerinden geçen süreye ve karantina deneyiminin olup olmamasına göre travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme düzeyleri açısından bir farklılık olmadığı görülmüştür. Tüm gruplar için istemsiz ve istemli ruminasyon ile travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme arasında pozitif yönde anlamlı düzeyde ilişki olduğu; dünyaya ilişkin varsayımlar ile travma sonrası stres belirtileri arasında negatif yönde, travma sonrası büyüme arasında ilişki pozitif yönde anlamlı düzeyde ilişki olduğu görülmüştür. Son olarak, istemli ruminasyon ve dünyaya ilişkin varsayımların travma sonrası stres belirtileri ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide kısmi aracı rolde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Covid-19 pandemisi odağında yürütülen bu çalışmanın sonuçlarıyla alanyazına katkı sağladığı değerlendirilmekte olup gelecekte yapılacak olan araştırmalarda boylamsal araştırma yönteminin kullanılmasının, farklı değişkenlerin travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyümeyla ilişkisinin değerlendirilmesi ve niteliksel çalışmalarla desteklenmesi önerilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship of rumination and world assumptions with posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth in individuals who experienced the quarantine during the Covid-19 pandemic. Additionally, it was examined whether there was a difference in posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth levels between individuals with quarantine experience and individuals without quarantine experience. Finally, the mediating role of rumination and assumptions about the world in the effect of posttraumatic stress symptoms on posttraumatic growth was evaluated. Within the scope of this study, a total of 460 participants were reached by snowball sampling method, 249 participants with quarantine experience and 211 participants without quarantine experience. A Personal Information Form, Traumatic Stress Symptom Checklist, Posttraumatic Growth Inventory, Traumatic Experience List, World Assumption Scale and The Event Related Rumination Inventory were administered to the participants. . Analysis of the collected data was carried out using IBM SPSS 22.0 statistical program. As a result of the study, it was observed that women showed higher levels of post-traumatic symptoms compared to men for the group without quarantine experience and for all participants, and there was no difference according to gender in the group with quarantine experience. It was found that women developed higher levels of post-traumatic growth compared to men for the group without quarantine experience, and there was no change in post-traumatic growth levels according to gender for the group with quarantine experience and all participants. For the group with quarantine experience and all participants, it was observed that unemployed participants showed higher levels of posttraumatic symptoms and posttraumatic growth compared to employed participants, and in the group without quarantine experience, there was no change in terms of posttraumatic symptoms and posttraumatic growth depending on employment. It has been observed that there is no difference in terms of post-traumatic stress symptoms and post-traumatic growth levels depending on the time passed since the quarantine experience and the quarantine experience itself. For all groups, there was a significant positive correlation between intrusive and deliberate rumination and posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth; there was a significant negative correlation between world assumptions and posttraumatic stress symptoms, and a positive correlation between world assumptions and posttraumatic growth. Finally, it was concluded that deliberate rumination and world assumptions partially mediate the relationship between posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth. The results of this study, conducted in the context of the Covid-19 pandemic, are considered to contribute to the literature. It is suggested that in future research, the longitudinal research method should be employed to assess the relationship between different variables and post-traumatic stress symptoms and post-traumatic growth. Additionally, it is recommended that qualitative studies be used to support these evaluations.