Sınıf öğretmeni yetiştirme programında müzik eğitimi yeterliklerinin belirlenmesi ve sınıf öğretmeni adaylarının yeterliklerinin değerlendirilmesi
Determining the musical competencies of classroom teacher training programe and the evaluation of musical competencies of classroom teacher candidates.
Yazar: ŞEHNAZ SUNGURTEKİN
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAKIR İLHAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Müzik eğitimi = Music education ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Sınıf öğretmenliği = School teachers ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmeni yetiştirme programında yer alan
"Müzik" ve "Müzik Öğretimi" derslerinde sınıf öğretmeni adaylarının kazanması
gereken müzik eğitimi yeterliklerini, öğretim elemanlarının görüşleri doğrultusunda
saptamak ve sınıf öğretmeni adaylarının yeterlikleri önemli bulma ve kazanma
durumlarına ilişkin görüşlerine yer vermektir. Ayrıca bu araştırmada öğretim
elemanlarının görüşleri doğrultusunda MEB sınıf öğretmeni özel alan
yeterliklerinden "Sanat ve Estetik" yeterlik alanı, müzik eğitimi yeterlikleri açısından
değerlendirilmiştir. Betimsel tarama modeli yaklaşımı niteliğindeki araştırmanın
çalışma grubunu Türkiye'deki devlet üniversitelerin eğitim fakültelerinin sınıf
öğretmeni yetiştirme programında öğrenim gören üçüncü ve dördüncü sınıf
öğrencileri oluşturmaktadır.
Sınıf öğretmeni yetiştirme programında yer alan "Müzik" ve "Müzik
Öğretimi" derslerinde sınıf öğretmeni adaylarının yeterliklerini uzman görüşlerine
göre belirlemek ve uzmanlar arasında bir uzlaşmanın olup olmadığını ortaya koymak
için Delphi tekniğinden yararlanılmıştır. Üç aşamalı Delphi uygulamalarının sonunda
"Müzik" dersi için beceri düzeyinde olan "Çevresindeki sanatsal etkinlikleri,
iv
yayınları takip edebilme" ve "Basit besteleme çalışmaları yapabilme" yeterlik
maddelerine katılma yönünde bir uzlaşıya varılamadığı belirlenmiştir.
Delphi uygulamalarının sonunda sınıf öğretmeni adaylarına uygulanmak
üzere yeterlik maddelerinden oluşan beşli derecelemeli likert tipi bir ölçme aracı
geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçme aracı 1066 sınıf öğretmeni adayına uygulanmıştır.
Araştırma bulgularına dayalı olarak "Müzik" ve "Müzik Öğretimi" dersindeki
yeterlikleri önemli bulma ve yeterlikleri kazanma durumuna ilişkin genel ortalama
puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Bu sonuç öğretmen
adaylarının yeterlikleri önemli bulduğunu, ancak yeterlikleri kazanıma yeterince
dönüştüremediklerini göstermektedir.
Araştırmada öğretim elemanları MEB sınıf öğretmeni özel alan yeterliklerinden
"Sanat ve Estetik" yeterlik alanına ait performans göstergelerinin, müzik eğitimi
yeterlikleri açısından uygun olduğu yönünde görüş bildirmiştir. Ancak uzun yıllar
Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalında çalışan öğretim elemanlarının daha eleştirel
yaklaştıkları ve performans göstergelerinin müzik eğitimi yeterliklerini birebir
karşılamadığı yönünde düşündükleri belirlenmiştir. Araştırmada "Sanat ve Estetik"
yeterlik alanının müzik eğitimi yeterliklerini daha ayrıntılı kapsayacak şekilde
yeniden düzenlenmesi ve sınıf öğretmeni adaylarının müzik eğitimi alanında
yeterliklerinin geliştirilmesi konusunda bazı önerilere yer verilmiştir. Ayrıca sınıf
öğretmeninin müzik eğitimi yeterliklerini kapsayan bir yeterlikler taslağı
geliştirilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the music education competencies
that classroom teacher candidates need to gain during the courses called "Music" and
"Teaching Music" courses at the classroom teacher training program in accordance
with the opinions of the teaching staff and examine the views of classroom
candidates about finding the competencies important and achieving them. Besides,
the other aim of this research is to study the "Art and Aesthetics" competencies
which are one of the classroom teacher special field competencies prepared by the
Ministry of National Education, based on music education competencies.
The subjects of the research consisted of 1066 students in third and fourth year
studying at Primary Education Departments in different universities in Turkey. To
determine the musical competencies of classroom teacher candidates and achieve a
consensus about the competencies among teaching staff, a Delphi study was
conducted in three rounds. The findings indicate that there has not been reached a
consensus on the competencies; "following the art activities and publications" and
"making basic compositions" which are on the skill level of the "Music" course.
A Likert-type measurement instrument consisting musical competencies items
was developed in the end of the three Delphi rounds and applied to 1066 third and
fourth year classroom teacher candidates. Based on the research findings, there is a
significant difference between mean scores of finding competencies important and
achieving competencies of the "Music" and "Teaching Music" courses. This result
vi
shows that teacher candidates consider the competencies as important, but they could
not achieve them sufficiently.
In this research lecturers teaching music at the Primary Education Department
were asked to give their opinion about whether the performance indicators
concerning the proficiency field "Art and Aesthetics" were appropriate or not in
terms of music competencies as well. Most of the lecturers stated that performance
indicators are appropriate in terms of music competencies. However, it seems that
lecturers working for a long time in the department approached more critically and
they believed that performance indicators do not efficaciously fulfill music
competencies. In the end of this research some suggestions were given about
developing the music education competencies of classroom teacher candidates and
reorganizing the "Art and Aesthetics" competencies in terms of music education.
Also a draft version of music education competencies for classroom teachers was
developed.
Key Words: Music e