Ülkemizin farklı bölgelerinden toplanan çayır salkım otu(Poa L. Ssp.) türlerinin karakterizasyonu
Characterization of bluegrass (Poa L. Ssp.) species collected from different regions of our country
Yazar: HAKAN SEMERKANT
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ AVCI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmada, doğadan toplanmış olan salkım otu (Poa spp.) genotiplerin de yeşil alan ve yem bitkisi olarak kullanılabilirlik bakımından bazı tarımsal özellikler belirlenmiştir. Bu özellikler doğrultusunda üstün olan genotipler seçilmiştir. Seçilen genotipler, 113O919 no'lu TÜBİTAK projesi kapsamında bazı poa türlerinin genotipleridir. Bu türler Poa angustifolia L., Poa compressa L., Poa pratensis L. ve Poa trivialis L.'dir. Elde edilen veriler değerlendirilerek genotiplerin mera ve yem bitkileri tarımında, ayrıca yeşil alan tesisinde kullanılabilme potansiyelleri araştırılarak ıslah çalışmaları için temel verileri belli olan genetik materyaller kazandırılmıştır. Bu bitkilerde çim ve yem bitkisi olmak üzere iki amaca yönelik bitkisel ve tarımsal özellikler incelenmiştir. Gözlem ve ölçümler 2021 yılında yapılmıştır. Doğadan toplanan salkım otu (Poa spp.) genotiplerinde Çim kalitesi (1-9 skalası), Mevsimsel Renk Değişimi (1-9 skalası), Yaprak Dokusu (1-9 skalası), Yoğunluk (1-9 skalası), Salkım Oluşturma Eğilimi (1-9 skalası), Sonbaharda Büyüme Şekli (1-9 skalası), Bitki Boyu (cm), Yaprak Eni (mm), Yaprak Boyu (cm), İlkbaharda Yeniden Büyüme Zamanı (1-9 skalası), Salkım Boyu (cm), Son Boğum Uzunluğu (cm), Bitki Başına Tohum Verimi (g/bitki), 1000 Tohum Ağırlığı (g) özelliklerinin verileri alınmıştır. Yapılan araştırmadan elde edilen ortalama sonuçlar şöyledir. Çim Kalitesi 6.49; Mevsimsel Renk Değişimi 5,55; Yaprak Dokusu 2,91; Yoğunluk 5,39; Bitki Boyu 53,17 cm; Yaprak Eni 2,67 mm Yaprak Boyu 27,47 cm Sonbaharda Büyüme Şekli 5,20; Bitki Çapı 26,53 cm İlkbaharda Yeniden Büyüme Zamanı 4,55; Salkım Boyu 7,63 cm; Son Boğum Uzunluğu 20,06 cm; Tohum Verimi 0,73 g/bitki; 1000 Tane Ağırlığı 0,24 g olarak ölçülmüş veya gözlemlenmiştir. Bu özellikler arasındaki ilişkiler korelasyon analizi ile belirlenmiştir. Korelasyon analiz sonuçlarına göre, Yoğunluk ile çim kalitesi 0,01 düzeyinde, yine mevsimsel renk değişimi arasında 0,05 oranında olumlu ilişki vardır. Bitki boyu ile çim kalitesi ve yaprak dokusu arasında 0,05 oranında pozitif ilişki söz konusudur. Yaprak eni ile çim kalitesi arasında 0,01, yaprak dokusu arasında 0,05 düzeyinde ilişki varken yaprak boyu, mevsimsel renk değişimi, yaprak dokusu, yoğunluk, bitki boyu arasında 0,01 düzeyinde; yaprak eni ile 0,05 düzeyinde olumlu korelasyon vardır. Sonbaharda büyüme şekli ile bitki boyu arasında 0,05 düzeyinde olumsuz korelasyon belirlenmiştir. Yapılan kümeleme analizine göre Yapılan kümeleme analizinde 2 ana gurup oluşurken, bu 2 ana guruptan da 4 alt gurup meydana gelmiştir. Bu alt guruplar incelendiğinde Poa22 ile Poa24 ve Poa26 - Poa27 en yakın akrabalık ilişkisi varken Poa1-Poa4 en uzak konumdadır ve akrabalık söz konusu değildir.

Abstract:
In the study, some agricultural characteristics of bluegrass (Poa spp.) genotypes collected from nature were determined in terms of their usability as green areas and forage plants. In line with these features, superior genotypes were selected. The selected genotypes are the genotypes of some poa species within the scope of TÜBİTAK project no. 113O919. These species are Poa angustifolia L., Poa compressa L., Poa pratensis L. and Poa trivialis L.. By evaluating the data obtained, the potential of the genotypes to be used in pasture and forage crop cultivation, as well as in green area establishment, was investigated and genetic materials with known basic data were obtained for breeding studies. The vegetative and agricultural characteristics of these plants were examined for two purposes: grass and forage plants. Observations and measurements were made in 2021. Grass quality (1-9 scale), Seasonal Color Change (1-9 scale), Leaf Texture (1-9 scale), Density (1-9 scale), Tendency to Form Clusters (1-9 scale) in bunch grass (Poa spp.) genotypes collected from nature. 1-9 scale), Growth Form in Autumn (1-9 scale), Plant Height (cm), Leaf Width (mm), Leaf Height (cm), Regrowth Time in Spring (1-9 scale), Cluster Height (cm) , Last Node Length (cm), Seed Yield per Plant (g/plant), 1000 Seed Weight (g) data were taken. The average results obtained from the research are as follows. Grass Quality 6.49; Seasonal Color Change 5.55; Leaf Texture 2.91; Density 5.39; Plant Height 53.17 cm; Leaf Width 2.67 mm Leaf Length 27.47 cm Growth Form in Autumn 5.20; Plant Diameter 26.53 cm Regrowth Time in Spring 4.55; Necklace Length 7.63 cm; Last Node Length 20.06 cm; Seed Yield 0.73 g/plant; 1000 Grain Weight is measured or observed as 0.24 g. The relationships between these features were determined by correlation analysis. According to the correlation analysis results, there is a positive correlation between density and grass quality at the level of 0.01 and seasonal color change at the level of 0.05. There is a positive correlation of 0.05 between plant height and grass quality and leaf texture. While there is a correlation of 0.01 between leaf width and grass quality and 0.05 between leaf texture, there is a correlation of 0.01 between leaf length, seasonal color change, leaf texture, density and plant height; There is a positive correlation with leaf width at the level of 0.05. A negative correlation of 0.05 was determined between autumn growth pattern and plant height. According to the cluster analysis, while 2 main groups were formed in the cluster analysis, 4 sub-groups were formed from these 2 main groups. When these subgroups are examined, Poa22 and Poa24 and Poa26 and Poa27 are the closest relatives, while Poa1-Poa4 are the most distant and there is no relationship.