Anlam ve yorum açısından Hz. Peygamber'in emirleri
The commands of the Prophet in terms of meaning and interpretation
Yazar: HÜSEYİN SIRRI SUNAR
Danışman: PROF. DR. HARUN ÖZÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Hadislerdeki emirlerin sîğa ve delâlet farklılığını dikkate almak onları anlama, yorumlama ve uygulama açısından büyük önem arz etmektedir. Hadislerde geçen emir sîğaları emr-i hâzır إفعل ve emr-i gâib ليفعل sîğalarına ilâveten şunlardır: Hz. Peygamber'in (s.a.s.) bir ameli /عَلَيْكُمْsarılınız, size gerekir ifadesiyle ya da أَمَرَ/emretti/فَرَض , farz kıldı ve türevleriyle emretmesi, bir ameli /حَقٌّhaktır ifadesi ile talep etmesi, bir fiili ya da şahsı نِعْمَ fiili ile övmesi, bir ameli istifhâm edâtı ile anlatarak yapılmasını istemesi, yemin veya dua sîğasıyla bir ameli talep etmesi ve emir anlamına gelen haberî cümleler. Hadislerdeki emir ifade çeşitliliğinde Hz. Peygamber'in belîğ üslûbu açıkça görülmektedir. Nebevî fiiller, delâlet bakımından vacib ya da müstehab olduklarına dair bir karîne olmadığı takdirde mübâha hamledilirler. Nebevî fiilin emre delâleti de bu çerçevede anlaşılmalıdır. Sahâbe Hz. Peygamber'in emirlerini sebep-sonuç, maksat-hedef, vücûb-ibâha, azîmet-ruhsat gibi yönlerden ele almışlardır. Onların emir anlayışları sonraki nesiller için esastır. Tedvîn ve tasnîf dönemi hadis eserlerinin bâb başlıklarına emirlerin farklı yorumu yansımıştır. Emirler hadis şerhlerinde îcâb, farz, nedb, istihbâb, ibâha, irşâd, ruhsat ve azîmet gibi manalara hamledilmiştir. Emir içeren hadisin anlaşılması ve yorumlanmasında mana ile rivayet, lafzın delâleti ve kapsamı, yorumunun öznelliği gibi problemler vardır. Takip edilecek nesnel metod önce sübût tespiti sonra delâlet incelemesi yapmaktır. Hadislerdeki emirlerin güncel olaylara tatbikinde yapılacak ictihâd, sübût ve delâlet tespitindeki ictihâdlar kadar önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Sünnet, Hadis, Emir, Anlam, Yorum

Abstract:
It is of great importance to take into account the difference between the siga and the signification of the orders in the hadiths in terms of understanding, interpreting and applying them. The Prophet's (pbuh) ordering a deed with the expression "it's obligatory for you" or " it's mandatory" - "it's ordered" - and its derivatives, demanding a deed with the expression "it's obligatory upon you", praising an act or person with the verb "how good/beautiful", describing a deed with the preposition of resignation or praying, khabari sentences meaning a demand for a deed and an order. In the variety of order expression in the hadiths, Hz. The eloquence of the Prophet is clearly seen. Prophetic acts are considered permissible if there is no evidence that they are wajib or mustahab in terms of signification. The signification of the prophetic act of command should also be understood in this context. The Companions dealt with the orders from the aspects such as cause-effect, purpose-target, wujûp-ibâha, azimet-license. Their understanding of orders is essential for future generations. Different interpretations of the orders were reflected in the chapter titles of the hadith works of the Tedvîn and classification period. In the hadith commentaries, the orders were referred to the meanings such as necessity, fard, nedb, istihbâb, ibâha, guidance, license and azîmet. There are problems in the understanding and interpretation of the hadith containing the command, such as the meaning and the narration, the indication and scope of the wording, and the subjectivity of its interpretation. The objective method to be followed is to first determine the evidence and then examine the evidence. The ijtihad to be made in the application of the orders in the hadiths to the current events is as important as the ijtihad in the determination of the proof and the indication.

Keywords: Sunnah, Hadith, Commandment, Meaning, Interpretation