Canlı performansların ses şiddeti ve duyma bozuklukları bağlamında incelenmesi
A study about live performance in the context of sound intensity and hearing impairments
Yazar: VEYSİ TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. M. SERKAN ÇAKIR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN DEDEOĞLU
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Canlı müzik = Live music ; Gürültü = Noise ; Ses şiddeti = Sound intensity ; İşitme = Hearing ; İşitme bozuklukları = Hearing disorders ; İşitme kaybı = Hearing loss ; İşitme testleri = Hearing tests

Özet:
Gürültüye bağlı işitme kaybı, dünyada en sık rastlanan meslek hastalıkları arasındadır. Gürültü kavramı, genel olarak istenmeyen ses veya sinyal olarak tanımlanır. Müziğin beğenilmesi veya gürültü olarak algılanması insanlar arasında farklılık gösterse de istenmeyen veya zorunlu olarak dinlenilen müzik, gürültü olarak algılanır. Farklı bir şekilde sevilen müziğin de ses şiddetinin yüksek olması veya maruz kalma durumu uzun olması, belirli bir süreden sonra, gürültü olarak algılanabilir. Buradan hareketle müzisyenlerin severek yaptıkları işin zorunlu bir hal alması, NIOSH veya OSHA' nın belirlediği ses şiddetine bağlı olarak sürenin ya da süreye bağlı olarak ses şiddetinin üzerinde çalışılması, işitme kaybının gerçekleşme olasılığını yükseltmektedir.

Bu tez, canlı performans sahneleri yapılan mekanlarda çalışan garson ve müzisyenlerin maruz kaldıkları ses şiddetinin ve ses şiddetine bağlı olarak işitme sistemi üzerinde nasıl bir etki yarattığını incelemek amacıyla yapılmıştır. Mekanlarda canlı performans esnasında 4 mekanda 3 farklı noktada ölçümler alınıp maruz kalınan ses şiddeti belirlenmiştir.  Yüksek ses şiddetine maruz kalan bireyler tespit edilip Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde odyometri testleri yapılmıştır. Çalışma grubu olarak ele alınan denekler (N= 29) düzenli olarak yüksek ses(gürültü) şiddetine maruz kalan garsonlar ve müzisyenlerden oluşmaktadır. Kontrol grubu(N=20) ise hastanedeki çalışan teknisyen, odyometrist hemşire ve doktorlardan oluşmaktadır. Araştırmada, toplam, N= 49 üzerinde inceleme yapılmıştır. Farklı olarak N=47 üzerinde ön test ve son test şeklinde 6 aylık bir sürenin etki yaratıp yaratmadığı incelenmiştir. Elde edilen veriler SPSS 18.0 paket programına işlenerek analiz işlemleri bu program üzerinden yapılmıştır.  Yüksek sese maruz kalan denekler ve kontrol grubunun işitme testleri karşılaştırmak için bağımsız iki örnek t-testi kullanılmıştır. İlişkisel analizlerin yapılması için Pearson korelasyon katsayısı yapılmıştır. Karşılaştırmalı testler için ise bağımlı t- testi kullanılmıştır. Verilerin grafikler haline getirmek için Excel programından yararlanılmıştır.

Araştırmanın sonucunda, yüksek sese maruz kalan ve kontrol grubu arasında 4 ve 8 kHz' de anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Gürültüye bağlı işitme kaybının belirtisi olarak 4 kHz' de başlayan işitme kaybının 2 kHz' ye yayılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma grubu üzerinde 6 ay süreyle yapılan incelemede ön test ve son test arasında sol kulak 2, 4 ve 8 kHz' de anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Sağ kulakta ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür. Kontrol grubunda ise bütün frekanslarda bu süre içerisinde anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler: Canlı Performans, ses şiddeti, gürültüye bağlı işitme kaybı, gürültü kontrolü, işitme testi

Abstract:
Noise related hearing loss is considered one of the most common occupational disorders in the world. The concept of noise is commonly defined as unwanted sound or signals. Although the appreciation or perception of music differs between people, unwanted or compulsory listening is perceived as noise. Nonetheless appreciated music can also be perceived as noise after a session of time as a result of withstanding music during a long period of time with high volume. According to NIOSH and OSHA there is a certain standard regarding sound levels that could damage the human ear. If  musicians working with live music at venues were to exceed the recommended volume standard by NIOSH and OSHA it could increases their likelihood of potential hearing loss.

This thesis was conducted to examine the sound intensity and the effect that sound levels have on the auditory system among waiters and musicians who endure high volumes under a long period of time whilst working on venues where live music is performed. During live performance measurements were taken at 4 different venues in 3 different locations with in the venues to the determine the intensity of the noise exposure. Individuals who were exposed to high sound intensities were identified and audiometry tests were conducted at Diyarbakır Gazi Yaşargil Education and Research Hospital. The study group consisted of musicians and waiters (N = 29) who were regularly exposed to high sound intensities (noise). The control group consisted of hospital technicians and audiometrist doctors and nurses (N = 20) who rarely were exposed to high sound intensities. The study group who were exposed to high sound intensities (N = 47) were tested during a 6 month period with pre-test and post-test to investigate whether the sound exposure had an effect on the auditory system. The data that was obtained were processed through SPSS 18.0 package program and the analysis was executed through this program. Two independent t-tests were used to compare the hearing tests of the subjects exposed to high sound intensities and the control group. Pearson's correlation coefficient was used to execute the relational analysis, and t-tests were used for the comparative analysis. The Excel program was used to graph the sampled data.

The results of the study showed a significant difference within 4 and 8 kHz between the control group and the group that was exposed to high sound intensities. It was concluded that noise-related hearing loss that started at 4 kHz did not spread to 2 kHz. Regarding the test subjects who were exposed to high sound intensities it was concluded that a significant difference between the pre-test and post-test in the left ear at 2.4 and 8 kHz existed. There was no statistically significant difference in the right ear. It was concluded that no significant relationship existed at any frequencies within the control group during the period of time.

Key Words: Live performance, sound intensity, noise induced hearing loss, noise control, hearing test