Hemodiyaliz hastalarında yönlendirilmiş öz-belirleme yönteminin tedaviye uyum, öz yeterlik, anksiyete ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of guided self-determination method on treatment adherence, self-efficacy, anxiety and quality of life in hemodialisis patients
Yazar: FÜSUN UZGÖR
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ÖZKARAMAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı Yönlendirilmiş Öz-Belirleme Yönteminin hemodiyaliz hastalarında tedaviye uyum, öz yeterlilik, anksiyete düzeyi ve yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Randomize kontrollü deneysel bu araştırma Nisan-Ekim 2022 tarihlerinde Özel Eskişehir Anadolu Diyaliz Merkezi ve Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sağlık, Uygulama ve Araştırma Hastanesi Diyaliz Ünitesi'nde yürütüldü. Uygulama grubunda yer alan hastalara (n=33) rutin bakımın yanı sıra Yönlendirilmiş Öz-Belirleme Yöntemi kapsamında 6 hafta boyunca haftada bir olmak üzere 6 seans görüşme yapılırken kontrol grubundaki hastalara (n=32) rutin bakım verildi. Araştırmanın verileri; Birey Tanıtım Formu, Biyolojik/Biyokimyasal Veriler Formu, SDBY-UÖ, HHSKÖ, Genel Öz Yeterlik Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu ile toplandı. Her 2 grup tedavi uyumu, öz yeterlilik, anksiyete ve yaşam kalitesi yönünden 0. hafta, 6. hafta ve 18. haftada 3 kez değerlendirildi.
Bulgular: Yönlendirilmiş Öz-Belirleme Yöntemi uygulanan hastaların SDBY-UÖ toplam puanı ile diyet uyumu alt ölçek puanı, HHSKÖ toplam puanı, Genel Öz Yeterlik Ölçeği puanı ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin 7 alt boyut puanları, serum kalsiyum değeri kontrol grubuna göre daha yüksek; serum potasyum, fosfor değerleri ve interdiyalitik kiloları ise daha düşüktü (p<0,05). Her iki grup hastanın anksiyeteleri hafif düzeydeydi. Serum albümin düzeyi, Beck Anksiyete Ölçeği puanı ve SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği Emosyonel Rol Güçlüğü alt boyut puanları her iki grup arasında farklı değildi (p>0,05).
Sonuç: Yönlendirilmiş Öz-Belirleme Yöntemi hemodiyaliz hastalarının tedaviye uyumunu, öz yeterliliğini ve yaşam kalitesini olumlu yönde etkilemektedir. Yönlendirilmiş Öz-Belirleme Yönteminin hemodiyaliz hastalarının bakım protokollerinde yer alması önerilir.

Abstract:
Objective: The objective of the study is to evaluate the effect of guided self-determination method on treatment adherence, self-efficacy, anxiety level and quality of life in hemodialysis patients.
Method: This randomized controlled experimental study was conducted in Private Eskişehir Anadolu Dialysis Center and Eskişehir Osmangazi University Health, Practice and Research Hospital Dialysis Unit between April-October 2022. In addition to routine care, patients in the intervention group (n=33) were interviewed for 6 sessions, once a week for 6 weeks, within the scope of the Guided Self-Determination Method, while patients in the control group (n=32) were given routine care. The data of the research; Individual Information Form, Biological/Biochemical Data Form, ESRD-AQ, FCHPS, General Self-Efficacy Scale, Beck Anxiety Scale and SF-36 Quality of Life Scale Short Form were collected. Both groups were evaluated 3 times in terms of treatment adherence, self-efficacy, anxiety and quality of life at week 0, week 6 and week 18.
Results: The ESRD-AQ total score and diet adherence subscale score, FCHPS total score, General Self-Efficacy Scale score, and 7 sub-dimension scores of the SF-36 Quality of Life Scale, serum calcium value was higher than the control group; serum potassium, phosphorus and interdialytic weight were lower (p<0.05). Both groups of patients had mild anxiety. Serum albumin level, Beck Anxiety Scale score and SF-36 Quality of Life Scale Emotional Role Difficulty sub-dimension scores were not different between the two groups (p>0.05).
Conclusion: The Guided Self-Determination method positively affects the  treatment adherence, self-efficacy and quality of life of hemodialysis patients. It is recommended that the guided self-determination method be included in the care protocols of hemodialysis patients.