1973 yılından günümüze Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı'nda değişen koruma statülerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of the changing conservation statuses in the Gallipoli Historical Area of the Çanakkale Wars from 1973 to the present in terms of various variables
Yazar: DİDEM DAĞLI
Danışman: PROF. DR. OKAN YAŞAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı, hem ülkemiz hem de dünya tarihinde önemli bir yeri olan bir muharebe alanı olmakla birlikte zengin doğal, arkeolojik, tarihi ve askeri varlıklarıyla da önemli bir miras alanıdır. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı 2000 ve 2014 yıllarında yapılan yasal düzenlemeler ile yeni bir koruma ve alan yönetimi anlayışına sahip olmuştur. Bu bağlamda araştırma; 1973 yılından günümüze Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı'nda değişen koruma statülerine ilişkin görüşlerin çeşitli değişkenler çerçevesinde incelenmesini amaçlamaktadır. 
Çalışma, tarama (survey) yöntemi kapsamında yapılmış olup nicel ve nitel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Nicel araştırma kapsamında Tarihi Alanı ziyaret eden toplam 400 ziyaretçiye uygulanan anketlerden elde edilen veriler, çeşitli istatistiksel teknikler (t-testi, Tek yönlü varyans (ANOVA), Scheffe testi) aracılığıyla çözümlenmiştir. Araştırmada ziyaretçilere ait yaş seviyesi, eğitim durumu ve ziyaret sayısı gibi değişkenlerin araştırmayı denetleyen başlıca değişkenler olduğu belirlenmiştir.  Araştırmada Tarihi Alan ziyaretçilerinin alana yönelik gerekli bilgi, görüş ve farkındalığa sahip oldukları ancak yasal düzenlemeler hakkında bilgi sahibi olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. 
Nitel araştırma kapsamında Tarihi Alan yöneticileri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu çerçevesinde görüşme yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu 4 Tarihi Alan yöneticisine uygulanmıştır. Verilen yanıtlar çerçevesinde; Milli Park döneminde mekânsal planlamada yetersizlik, mevzuatın karmaşıklığı, nitelikli personel eksikliği ve çok başlılık sorunu gibi sorunlar tespit edilmiştir. Alan Başkanlığı kurulduktan sonra yönetimsel ve planlama bakımından hareket alanının genişlediği, çok başlılık sorununun ortadan kalktığı ve karar alma sürecinin hızlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulguları çerçevesinde; Alan Başkanlığınca ziyaretçilerin Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı'nın doğal, arkeolojik, tarihi ve askeri değerleri yanında koruma statüleri ve yasal düzenlemeler konusunda daha fazla bilgilendirmesi gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
Çanakkale Wars Gallipoli Historical Site is a battlezone that has an important place both our country and the world history. It is a heritage with a rich, natural, historical, archeological military entity. Çanakkale Wars Historical Site had conservation and area management approach with legal regulations between 2000-2014 years. In this sense, the research aims investigation opinions about changing conservation statuses in various changeable frame in the Gallipoli Historical Site of Çanakkale Wars  from 1973 to the present. 

The study was carried out within the scope of the scanning (survey) method and quantitative and qualitative research methods were used together. Within the scope of the quantitative research, the data obtained from questionnaries applied to 400 visitors to Historical Site were analyzed through various statistical techniques (t-test, one way analysis of variance (ANOVA), Scheffe test). In the study, it was determined that variables such as age level, educational status and number of visits were the main variables supervising the research. In the study, it was concluded that the visitors of the Historical Area have the necessary knowledge, oponions and awareness towards the site, but they do not have information about the legal regulations. 

Within the scope of qualitative research, interviews were conducted with the managers of the Historical Site within the framework of semi-structure interview form. Semi-structured interview form was applied to 4 Historical Site managers. As a result of the answers given; in the National Park period, problems such as inadequacy in spatial planning, complexity of legislation, lack of qualified staff and the problem of multi-headedness are detected. After the establishment of the Area Presidency, it was concluded that the field of action in terms of management and planning expanded, the problem of multi-headedness disappeared and the decision-making process accelerated. Within the framework of the research findings it is recommended that visitors should be informed more by area management about the natural, archaeological, historical, and military values of the Gallipoli Historical Site of Çanakkale Wars as well as its conservation status and legal regulations.