Kırmızı mercimek yetiştiriciliğinde farklı çapraz ekim yöntemleri ile leonardit kaynaklı katı ve sıvı organik toprak düzenleyicilerin verim, verim bileşenleri ve toprağın kalite özellikleri üzerine etkisi
Effect of different cross sowing methods and solid-liquid organic soil conditioners sourced leonardite applications on yield, yield components and quality properties of soil for red lentil cultivation
Yazar: BETÜL KOLAY
Danışman: DOÇ. DR. ALİ RIZA ÖZTÜRKMEN
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, kırmızı mercimek bitkisinde, yağışa dayalı şartlarda katı leonarditin, leonarditten elde edilmiş sıvı organik toprak düzenleyicinin ve farklı çapraz ekim yöntemlerinin verim, verim bileşenleri, bitkide kök gelişimi, yabancı ot gelişimi ve toprak kalite özellikleri üzerine olan etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, 2018-2019 ve 2019-2020 üretim sezonlarında iki yıl süre ile çakılı olarak iki ayrı deneme şeklinde yürütülmüştür. Birinci denemede katı leonarditin 0, 50, 100, 150, 200 ve 250 kg da-1 dozları ile farklı çapraz ekim yöntemleri (düz, 450'lik çapraz ve 900'lik çapraz ekim) faktöriyel deneme desenine göre yürütülmüştür. İkinci denemede ise sıvı organik toprak düzenleyicinin 0, 5, 10 ve 15 L da-1 dozları ile farklı çapraz ekim yöntemleri (düz, 450'lik çapraz ve 900'lik çapraz ekim) faktöriyel deneme desenine göre yürütülmüştür. Çalışma sonucunda, çapraz ekim yöntemlerinin tane verimi üzerinde etkili olmadığı, ancak özellikle 900'lik çapraz ekimin yabancı ot konrolünde kullanılabileceği belirlenmiştir. Katı leonarditin 100 kg da-1, sıvı organik toprak düzenleyicinin 10 L da-1 dozunda en iyi tane verimi elde edilmiştir. Sıvı organik toprak düzenleyicinin toprak organik madde içeriğini kontrol uygulamasına göre arttırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca, sıvı organik toprak düzenleyicinin kullanımında, toprakta tuzluluk dengesi açısından dikkat edilmesi gerektiği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of leonardites (solid leonardite- liquid organic soil conditioner obtained from leonardite) and different cross sowing methods on yield, yield components, root development, weed growth and soil quality characteristics in red lentil plant under rainfed conditions. The study was carried out in two separate field trials for two years in the 2018-2019 and 2019-2020 production seasons. In the first trial, different rates of (0, 50, 100, 150, 200 and 250 kg da-1) of solid leonardite and different cross sowing methods (line, 450 cross and 900 cross sowing) were tested. In the second trial, different cross sowing methods (line, 450 cross and 900 cross sowing) and rates (0, 5 10 and 15 L da-1) of liquid organic soil conditioner were tested. As a result, cross sowing methods did not increase grain yield, but especially cross sowing of 900 could be used in weed control. The highest grain yield was obtained with the applications of 100 kg da-1 solid leonardite and 10 L da-1 of liquid organic soil conditioner. It has been determined that the liquid organic soil conditioner increased the soil organic matter content compared to control treatment. Also, it has been determined that care should be taken in terms of salinity balance in the soil when using liquid organic soil conditioner.