Müslüman Tatarlarda ve Kreşinlerde (Hristiyan Tatarlarda) geçiş dönemleri (Doğum, evlenme, ölüm)
Transitional periods (Birth, marriage, death) in Muslim Tatars and Kryashens (Christian Tatars)
Yazar: RASİLYA KARİMOVA
Danışman: PROF. DR. IŞIL ALTUN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aile = Family ; Doğum = Delivery ; Evlilik = Marriage ; Gelenekler = Traditions ; Halk bilimi = Folklore ; Hristiyanlar = Christianies ; Müslümanlar = Muslims ; Tatarca = Tatar language ; Tatarlar = Tatars ; Ölüm = Death

Özet:
Geçiş dönemleri olarak bilinen doğum, evlenme ve ölüm aşamaları her toplumda olduğu gibi Müslüman Tatarlarda ve Kreşinlerde de büyük öneme sahiptir. Uzun ve köklü bir tarihî geçmişi olan Tatarların farklı dinler ve farklı kültürlerle etkileşim içinde olmaları onların geçiş dönemleri ile ilgili inanışlarını ve uygulamalarını daha zengin kılmaktadır.
Müslüman Kazan Tatarları ile Kreşinlerin (Hristiyan Tatarların) geçiş dönemlerini ele alan bu çalışma giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Girişte genel olarak geçiş dönemleri (doğum, evlenme, ölüm) ile ilgili bilgi verilmiş, bu kavramlar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Birinci bölümde araştırma alanı kısaca tanıtılmıştır. İkinci bölümde ise her iki toplumun geçiş dönemleri ayrıntılı şekilde ve mukayeseli olarak ele alınmıştır. Geçiş dönemlerinin ilk aşamasını doğum oluşturur. Müslüman Tatarların ve Kreşinlerin doğum ile ilgili töre, örf, âdet, görenek ve teamülleri ile inançları ve uygulamaları ele alınmıştır. Doğurganlık özelliği ile var etme gücüne sahip olan kadını merkeze alan bu bölümde hem Müslüman Tatarların hem de Kreşinlerin doğum ile ilgili eski ve yeni inanışlarına ve uygulamalarına yer verilmiştir. Her iki toplumda doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası, kısırlık, kısırlıktan kurtulma yolları, doğum, istenmeyen gebelikleri önleme, çocuğun gelişimi, konuşması, yürümesi vb. gibi hususlar ile ilgili tüm inanışlar ve uygulamalar ayrı ayrı ele alınıp incelenmiştir. Geçiş dönemlerinin ikinci aşamasını evlenme teşkil eder. Evlilik, kadına ve erkeğe yeni bir rol kazandırır ve onları bir aile yapar. Bu bölümde Müslüman Tatarlar ve Kreşinlerde aile kavramı üzerinde durulmuş, evlilik öncesi, evlilik sırası ve evlilik sonrası ile ilgili inanışlar, gelenekler ve uygulamalar ile evlilik şekilleri ele alınmıştır. Geçiş dönemlerinin üçüncü aşamasını ölüm teşkil eder. Bu bölümde hem Müslüman Tatarların hem de Kreşinlerin ölüm öncesi, ölüm sırası ve ölüm sonrası ile ilgili uygulamaları hakkında teferruatlı bilgiler verilmiştir. Çalışmanın sonunda saha araştırmalarında kullanılan anket soruları ve ankete katılan kişilerle ilgili bilgilere yer verilmiş ve bu kişiler Sözlü Kaynaklar başlığı altında gösterilmiştir. Çalışmanın sonunda ise kaynakça ve eklere yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Müslüman Tatarlar, Kreşinler, geçiş dönemleri (doğum, evlenme, ölüm)

Abstract:
Transitional periods are known as birth, marriage and death phases in each community as well as Muslim Tatars and Kryashens (Baptized-Christian Tatars) also have great importance. Tatars in a long and well-established history different religions and different cultures interact their beliefs about their transition period and practices makes it richer.
Muslim Kazan Tatars and Kryashens (Christian Tatars) dealing with the transition period, this study occurs from the introduction and two sections.In the introduction,  in general transition periods (birth, marriage, death) given information about these concepts are examined in detail. In the first section, research area is introduced briefly. In the second section, the transitional periods  of  both communities are discussed in detail and comparative way. The birth creates the  first phase of the transition periods. The birth of the ceremony, traditions and customs, beliefs and practices of Muslim Tatars and Kryashens are discussed. In this section, with the feature of  the fertility and the power of  creating  makes the woman in the centre,  the old and new beliefs and practices related to the birth of both Muslims and Kryashens are discussed. In both communities before birth, during and after birth, infertility, getting rid of infertility, births, prevention of unwanted pregnancies, child development, speech, walking, etc. all beliefs and practices about such matters have been investigated separately. The second phase of the transition period is marriage. Marriage brings a new social role to woman and man and makes them a family. In this section, the concept of family of Muslim Tatars and Kryashens, pre-marriage, during marriage and after marriage about beliefs, traditions and practices of marriage are discussed. Death constitutes the third stage of the transition period. In this section,  it is  given detailed information about before death, during death and after death applications of both Muslim Tatars and Kryashens. At the end of the study, the information is given about  the questionnaire used during research and  about the people surveyed and these people are mentioned under the heading of  Oral Resources. At the end of the study it was also given a bibliography and appendices.
Key  Words: Muslim Tatars, Kryashens (Baptized-ChristianTatars), transition periods (birth, marriage, death)