Acil servise başvuran ileri evre kanser hastalarına yönelik yapılan müdahaleler ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of interventions and quality of life for advanced stage cancer patients applying to the emergency department
Yazar: EZGİ AYAR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM UĞUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Onkoloji Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Palyatif bakım = Palliative care ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışmada, ileri evre kanser hastalarına yönelik yapılan müdahaleler ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesinin tanılanması amaçlanmıştır.
Çalışma tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Çalışmaya 18 yaş üstü ve Türkçe konuşabilen, daha önce kanser tanısı almış ve kansere bağlı nedenlerle en az bir defa acil servise başvuran hastalar araştırmaya dahil edilmiştir. Hastaların yaşam kaliteleri, Palyatif Performans Skalası (PPS) ve EQRTC QLQ C15-PAL ölçeği ile değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, IBM SPSS V25 programında istatiksel analizlerde kullanılmıştır. Önem düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. . 
Çalışma 159 hasta ile yapılmıştır. Hastaların % 50,9'u kadın, %49,1'i erkek; ortalama yaşı 55 yıl olduğu göülmüştür. Acil servise en sık başvuru nedeni %31,7 ağrı idi. Hastaların %88,7'sinden konsültasyon istenilmiş olup en sık %49,8 oranıyla dahiliye birimine danışıldı. En sık tespit edilen sonlanım durumu %38,4 klinik yatış oldu. Hastaların %67,2'sinin PPS skoru %70 ve altındadır. Buna göre hastaların yardım ve bakıma ihtiyaç duydukları belirlendi. EORTC QLQ C15-PAL ölçeği toplam puan ortalaması 44,50±6,66 olarak bulundu. Palyatif bakım takibi olan ve evde bakım hizmeti alan hastaların EORTC QLQ C15-PAL ölçeği fiziksel alt boyutu puanlarının daha yüksek olduğu tespit edildi. PPS skoru %60 ve altı olan hastaların yorgunluk alt boyutundan aldığı puanlar daha yüksek bulundu. PPS skoru %70 ve üzeri olan hastaların acil servis başvuru nedenin çoğunlukla dispne ve ağrı olduğu tespit edildi.
Acil servise en sık başvuru nedenleri olan ağrı, dispne ve iştahsızlık-kilo kaybı semptomları, evde bakım ve palyatif bakım ünitesi takibi ile kontrol altına alınabilir. Çalışma ortamı açısından acil servislerde palyatif bakım hizmetlerinin verilmesi mümkün olmamakla birlikte, gerekli klinik yönlendirmelerin yapılması, hastalara müdahalelerin yapılandırılması, acil serviste onkoloji hasta popülasyonunun bekleme sürelerinin azaltılması girişimleri, onkoloji hastalarının yaşam kalitelerinin iyileştirilmesi adına yapılandırılabilecek ve her şartta organizasyonla düzenlenebilecek girişimlerdir. Ülkemizde acil servislerde palyatif bakım yapılanması üzerine yapılacak çalışmalar, bu sistemin oturması açısından oldukça değerli olacaktır.

Anahtar Sözcükler: acil servis, ileri evre kanser hastası, müdahaleler, yaşam kalitesi
Tezin Sayfa Adedi: 80
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Özlem UĞUR

Abstract:
In this study, it was aimed to diagnose the interventions for advanced cancer patients and the evaluation of their quality of life.
The study is a descriptive study. Patients that were diagnosed with cancer between 10.04.2021 - 30.08.2021, patients over the age of 18 who can speak Turkish, who have previously been diagnosed with cancer and who have been admitted to the emergency department at least once for cancer-related reasons were included in the study. The patients' quality of life was evaluated with the Palliative Performance Scale (PPS) and the EORTC QLQ C15-PAL scale. Obtained data were used in statistical analysis in IBM SPSS V25 program. Significance level was accepted as p<0.05. 
The study was conducted with 159 patients. 50.9% of the patients were female; the average age was found to be 55 years. The most common reason for admission to the emergency department was 31.7% pain. Consultation was requested from 88.7% of the patients, and the internal medicine unit was consulted most frequently with a rate of 49.8%. The most common outcome was 38.4% clinical admission. 67.2% of the patients had a PPS score of 70% or less. Accordingly, it was seen that the patients needed help and care. The mean total score of the EORTC QLQ C15-PAL scale was found to be 44.50±6.66. It was determined that patients with palliative care follow-up and home care services had higher physical subscale scores of the EORTC QLQ C15-PAL scale. Patients with a PPS score of 60% or less had higher scores on the fatigue sub-dimension. It was determined that patients with a PPS score of 70% or more were mostly presenting to the emergency department because of dyspnea and pain.
Pain, dyspnea and anorexia-weight loss symptoms, which are the most common causes of admission to the emergency department, can be controlled with home care and palliative care unit follow-up. Although it is not possible to provide palliative care services in the emergency services in terms of the working environment, making the necessary clinical referrals, structuring the interventions to the patients, reducing the waiting times of the oncology patient population in the emergency department are initiatives that can be structured in order to improve the quality of life of oncology patients and can be organized under any circumstances. Studies on palliative care structuring in emergency services in our country will be very valuable in terms of establishing this system.

Keywords: emergency medicine, oncological emergency, palliative care
Page Number: 80
Advisor: Assoc. Dr Özlem UĞUR