Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı merkezine kayıtlı anne adaylarının gebelikle ilgili kaygı ve fetal sağlık denetim odağı durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of pregnancy-related anxiety and fetal health locus of control in expectant mothers registered at Çukurova University education Family health center
Yazar: RABİA NUR ERYAZAR
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ÖZCAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada birinci basamaktan hizmet alan anne adaylarının gebelikle ilgili kaygı ve fetal sağlık denetim odağı durumların değerlendirilmesi ve bu konuda danışmanlık alma gereksinimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

	Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan çalışmanın evrenini Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezindeki dört birime kayıtlı gebeler oluşturdu (N=121). Çalışma 15.10.2023-15.12.2023 tarihleri arasında herhangi bir nedenle merkeze başvuran ve çalışmayı kabul eden 110 gebe ile yürütüldü. Verilerin toplanmasında sosyodemografik bilgiler, gebelik özellikleri ilgili soruları içeren anket formu, "Anne Karnındaki Bebek Sağlık Denetim Odağı Ölçeği" ve "Gebelik ile İlişkili Anksiyete Ölçeği" uygulandı. 

	Bulgular: Yaş ortalaması 28,9±4,6 (18-39) yıl olan katılımcıların Gebelik ile İlişkili Anksiyete Ölçeği toplam puan ortalaması 59,68±13,83 olarak bulundu. Test değeri alınabilecek puanın %50'si olarak kabul edildiğinde ölçek ortalama puanının daha düşük olduğu saptandı (p<0,001). Katılımcıların %16,4'ü gebelikle ve/veya doğacak bebekleri ile ilişkili kaygıları için hiçbir yardım aramadığını belirtirken, "Aile hekiminizden bu konuda destek almak ister misiniz?" sorusuna katılımcıların %36,4'ü olumlu yanıt verdi. Gebelikle İlişkili Anksiyete Ölçeği toplam puanı ile sağlık denetim odağı alt boyut puanları arasında bir ilişki saptanmadı. Ancak alt boyutlarından "doğuma yönelik tutumlar" ile "güçlü diğerlerine bağlı sağlık denetim odağı" puanları arasında "tıbbi personele yönelik tutumlar" alt boyut puanı ile içsel, şansa bağlı ve güçlü diğerleri sağlık denetim odağı puanları arasında negatif yönde zayıf-orta derecede ilişki bulundu (p<0,05).  

	Sonuç: Merkezimize kayıtlı gebelerin çalışmanın yapıldığı dönemdeki gebelik ile ilişkili kaygı düzeyleri yüksek bulunmamakla birlikte her 10 gebeden yaklaşık 8'inin gebelikle ve/veya doğacak bebekleri ile ilişkili kaygıları için yardım arayışında olduğu saptanmıştır. Her üç gebeden birinin aile hekiminden bu konuda destek almak istediği bulgusu göz önüne alındığında gebe izlemlerinde anne adaylarının kaygılarını gidermeye yönelik girişimlerde bulunulması ve ileri araştırmalarda anne adaylarının aile hekimlerinden özellikle hangi konularda ve hangi yöntemlerle destek istediklerine yönelik araştırmalar yapılması önerilir.

Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği, gebelik, gebelikle ilişkili anksiyete, fetal sağlık denetim odağı

Abstract:
Aim: This study aims to evaluate pregnancy-related anxiety and fetal health locus of control in expectant mothers receiving primary healthcare services, and to determine their need for counseling on these issues.

	Materials and Methods: The population of this cross-sectional study consisted of pregnant women registered in four units at the Çukurova University Education Family Health Center (N=121). The study was conducted with 110 pregnant women who visited the center for any reason and agreed to participate, between 15.10.2023 and 15.12.2023. Data were collected using a questionnaire form covering sociodemographic information and pregnancy characteristics, as well as the 'Health Locus of Control Scale for the Fetus' and the 'Pregnancy-Related Anxiety Scale'.

	Results: The mean age of participants was 28.9±4.6 years (range 18-39), and the mean total score of the Pregnancy-Related Anxiety Scale was found to be 59.68±13.83. When the test value was considered as 50% of the possible score, the average scale score was found to be lower (p<0.001). While 16.4% of the participants stated that they had not sought any help regarding pregnancy-related or baby-related concerns, 36.4% responded positively to the question, 'Would you like to receive support on this issue from your family physician?' No relationship was found between the total score on the Pregnancy-Related Anxiety Scale and the subscale scores for health locus of control. However, a weak to moderate negative correlation was found between the 'attitudes toward birth' and 'powerful others' health locus of control' subscales, as well as between the 'attitudes toward medical personnel' subscale score and the internal, chance, and powerful others health locus of control scores (p<0.05).

	Conclusion: Although the pregnancy-related anxiety levels of the pregnant women registered at our center were not found to be high during the study period, it was determined that approximately 8 out of 10 were seeking help for concerns related to pregnancy and/or their unborn babies. Considering the finding that one in three pregnant women expressed a desire for support from their family physician on this issue, it is recommended that interventions to address the concerns of expectant mothers be incorporated into prenatal care. Future research should also investigate the specific topics and methods of support expectant mothers seek from their family physicians.

Keywords: Family medicine, pregnancy, pregnancy-related anxiety, fetal health locus of control