Sabahattin Kalender ve Deli Dumrul Operası
Sabahattin Kalender and Deli Dumrul Opera
Yazar: SALİH KANBUROĞLU
Danışman: PROF. MESUT İKTU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Opera Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Müzik = Music ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Dede Korkut Hikayeleri = Dede Korkut Stories ; Deli Dumrul = Deli Dumrul ; Kalender, Sabahattin = Kalender, Sabahattin ; Opera = Opera ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
1910 ve 1930'lu yıllar arasında doğmuş ikinci kuşak bestecilerimizden biri olan Sabahattin Kalender, bestecilik yaşamı boyunca yapıtlarında Türkiye'nin özgün müzik dilini yaşatma uğraşısı içinde olmuştur. Bu sayede Kalender, yaratıcılık yeteneğine ulusal bir kimlik kazandırırken, batıda müzik alanında gerçekleşen her türlü yenilik ve teknik gelişmeyide yakından takip etme becerisini göstermiştir.Ünlü besteci İstanbul Devlet Opera ve Balesi'nde orkestra şefi olarak görevini sürdürdüğü yıllarda dönemin devlet tiyatroları genel müdürü Muhsin Ertuğrul'un teklifi üzerine ünlü düşünür Suat Taşer tarafından libretto'ya dönüştürülen Deli Dumrul Efsanesini opera eseri olarak bestelemiştir.Deli Dumrul Operasının özgün metni Türk Edebiyatı'nın başyapıtlarından biri olarak kabul edilen Dede Korkut Efsaneleri içersinden seçilmiştir. Deli Dumrul efsanesi, Oğuzlar'a ait destan geleneğinin bir ürünü olan Kitab-ı Dede Korkut'un en önemli hikayelerindendir. Hikayenin baş kahramanı olan Deli Dumrul, yüzyıllar öncesinin Türk dünyasında sahibi olduğumuz değerler bütününün temsilcisi, inanç dünyamızda meydana gelen ani değişimin sembol ismidir.Eserlerinde Türk sanat ve halk müziklerini gereç olarak kullanan bestecilerimizden biri olan Kalender batı müziğinin normlarını ve temel prensiplerini kullanmak suretiyle Türk kültür tarihinde önemli bir yer tutan Deli Dumrul efsanesini, Türk Opera sanatı'nın başyapıtı haline getirmiştir.ANAHTAR KELİMELER: Yaratıcılık yeteneği, Deli Dumrul Operası, Dede Korkut Efsaneleri.

Abstract:
Sabahattin Kalender is one of the second-generation composers who born beetwen 1920s and 1930s, has made huge efforts to keep Turkey?s original musical language alive with his compositions throught his musical life. In this way, Kalender reinforced his creative talent with a national identity, while, at the same time, keeping close track of all novelties and technical develpments going on in the West.While he served as orchestral conductor of İstanbul Opera and Ballet, this famous composer has composed Deli Dumrul legend as an opera work uponproposal of Muhsin Ertuğrul, General Director of State Theatres of the time, on the basis of libretto written by famous thinker Suat Taşer.Original text of Deli Dumrul Opera has been taken from Dede Korkud Stories, being one of the biggest masterpieces of Turkish Literature. Deli Dumrul legend is one of the most important stories of the Book of Dede Korkud which comes from the Oghuz Turks? legend tradition. Deli Dumrul, principal boy of the story, is a representative of all values possessed by Turkish world centuries ago and is a symbol name for the sudden change which took place in our spiritual world.Being one of our composers who used Turkish art and folk music as a tool in his compositions, Kalender has created a masterpiece of Turkish Opera Arts with his Deli Dumrul Legend which occupies an important place in Turkish history, in observance of Western music norms and basic principles.KEYWORDS: Creativeness ability, Deli Dumrul Opera, Dede Korkut Myths.