Dinamik yönelimli kısa-yoğun-acil psikoterapinin risk grubundaki ergenler üzerindeki etkisinin pozitif psikoloji bağlamında incelenmesi
Investigation of the effect of dynamic-oriented brief emergency psychotherapy on adolescents at risk in the context of positive psychology
Yazar: OĞUZHAN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. HATİCE KUMCAĞIZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Psikodinamik terapi = Psychodynamic therapy ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Psikoterapi-grup = Psychotherapy-group ; Risk altındaki öğrenciler = At-risk students ; Risk grupları = Risk groups ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada risk grubundaki ergenlere yönelik uygulanan dinamik yönelimli Kısa-Yoğun-Acil psikoterapinin (DY-KYAP) etkililiğini pozitif psikoloji bağlamında incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı kapsamında 12 oturumdan oluşan DY-KYAP programı geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında bir devlet okulunda öğrenim gören tüm lise öğrencilerine yönelik problem tarama işlevindeki risk haritası formu uygulanmıştır. Bu formun analiz edilmesi ile sınıf ve okul risk haritası oluşturulmuş ve risk grubundaki ergenler belirlenmiştir. Bu ergenler ile ön görüşmeler yapılarak DY-KYAP uygulaması içeren çalışma hakkında bilgi verilmiştir. Ardından gönüllü olan ergenler araştırmaya dâhil edilerek deney ve kontrol gruplarına eşleştirilerek atanmıştır. Araştırmada kontrol gruplu ön test, son test ve izleme testi içeren yarı deneysel desen tercih edilmiştir. Risk grubundaki 24 ergen deney (5 erkek, 7 kadın) ve kontrol (6 erkek, 6 kadın) grubuna atanmış ve her iki gruba Kişisel Bilgi ve Onam Formu, PERMA Çok Boyutlu İyi Oluş Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Yaşam Amaçları Belirleme Ölçeği ve Ergenlerde İyimserlik-Kötümserlik Ölçeği uygulanmıştır. Veri analizleri Freidman Mertebeler Testi, Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi aracılığıyla yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına bakıldığında DY-KYAP uygulanan deney grubundaki ergenlerin iyi oluş, olumlu duygular, olumsuz duygular, yalnızlık, bağlanma, başarı, yaşam amacı, kariyer amacı, psikolojik sağlamlık, iyimserlik ve kötümserlik puanlarının olumlu yönde anlamlı şekilde değiştiği görülmüştür. Ancak deney grubuna ait olumlu ilişkiler, yaşamda anlam, sağlık, ilişki amacı ve beden-duyum amacı puanlarının olumlu yönde değiştiği görülse de bu farklılığın istatistiksel açıdan anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Kontrol grubundaki ergenlerin puanlarında ise anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Sonuç olarak geliştirilen DY-KYAP programı ergenlerle yürütülecek çalışmalarda kullanılabilir ve etkililiği test edilebilir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effectiveness of dynamic-oriented Brief Emergency Psychotherapy (BEP) applied to adolescents in the risk group in the context of positive psychology. In line with the purpose of the research, dynamic-oriented Brief Emergency Psychotherapy program consisting of 12 sessions was developed. Within the scope of the research, a risk map form for problem screening was applied to all high school students studying in a public school. By analyzing this form, a class and school risk map was created and adolescents in the risk group were determined. After the pre-interviews with these adolescents, they were informed about the study that included BEP application. Subsequently, the volunteered adolescentswere included in the study and assigned to the experimental and control groups by matching. In the research, a quasi-experimental design including pretest, posttest and follow-up test with control group was preferred. 24 adolescents in the risk group were assigned to the experimental (5 males, 7 females) and control (6 males, 6 females) groups.Personal Information and Consent Form, PERMA-Profiler, Brief Resilience Scale, Scale of Setting Life Goals, and Optimism-Pessimism Scale in adolescents were conducted to both groups. Data analyzes were performed using the Friedman Test, Mann-Whitney U Test and Wilcoxon Signed Ranks Test. Considering the findings of the study, it was found that the scores of well-being, positive emotions, negative emotions, loneliness, attachment, achievement, life purpose, career purpose, resilience, optimism and pessimism of the adolescents in the experimental group changed positively. However, it was determined that the scores of positive relationships, meaning, health, relationship purpose and body-sense purpose scores did not differ statistically.No significant difference was observed in the scores of the adolescents in the control group. As a result, the BEP program developed in this study can be used in studies with adolescents and its effectiveness can be tested.