Antalya ili kesme çiçek üretim alanlarında görülen bitki paraziti nematodlar ve mücadelesi
Plant parasitic nematodes and their control in cut flower production areas of Antalya
Yazar: MEHMET MASUM YARBA
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ÇETİNTAŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kök ur nematodları = Root knoot nematods ; Meloidogyne incognita = Meloidogyne incognita

Özet:
Bu çalışma 2015-2017 yılları arasında Antalya ilinde Gerbaera (Gerbera jamesonii L.) ve Karanfil (Dianthus caryophyllus L.) yetiştirilen alanlarda yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre bu alanlarının %64,18 oranında ve saprofit, %35,82 oranında bitki paraziti nematodlar ile bulaşık olduğu tespit edilmiştir. Sürvey alanlarında rastlanılan en yaygın nematod cinsleri Meloidogyne spp. (%21,02), Helicotylenchus spp. (10,24), Aphelencoides spp. (4,05), Xiphinema spp. (%0,06), Pratylenchus spp. (%0,44), Longidorus spp. (0,01) olarak tespit edilmiştir. Antalya İli Gerbera (Gerbera jamesonii L.) ve Karanfil (Dianthus caryophyllus L.) yetiştirilen alanlarında tespit edilen toplam nematod popülasyonu ile toprak nemi ve sıcaklığı ilişkisinin belirlenmesi için kesme çiçek alanlarında farklı yerlerde ve farklı zamanlarda yapılan ölçümlerde; nematod popülasyonlarının 0-35 °C toprak sıcaklığı aralığında dağılım gösterdiği, en yüksek popülasyon oranına 15 °C ± 2'de ulaştığı gözlenmiştir. Toprak pH ve toprak verimi ölçümlerinde en yüksek nematod popülasyon oranı pH 5.8-6.06 aralığında, en düşük popülasyon oranı ise pH > 7.18 aralığında ve genel popülasyon yoğunluğunun ise pH 6-7 dağılımında olduğu görülmüştür. Elde edilen verilerle nematodların ağır alkali topraklarda, asitik topraklara oranla daha az aktivite gösterdikleri görülmüştür. Farklı gerbera varyetelerinin Aphelenchoides besseyi'ye karşı reaksiyonları denemesinde A. besseyi ile bulaştırılmış üç farklı gerbera çeşidi Rosellin, Done, Mor'un nematoda karşı tepkileri karşılaştırılmıştır.  Kök yaş ağırlıkları Rosellin, Mor ve Done için sırası ile 12.19 ± 3.81, 17.64 ± 7.08 ve 8.54 ± 2.44 g olarak belirlenmiştir. Gerbera çeşitlerinin ölüm oranları Rosellin, Done, Mor için sırası ile %40, %30 ve %20 oranında olduğu görülmüştür.

Meloidogyne incognita ikinci dönem larvası ile bulaştırılmış 14 farklı karanfil çeşidi nematod üreme oranı, kök urlanma yüzdesi ve yumurta paketi indeksi açısından degerlendirilmiştir. Golem, Kino, Konan Mor çeşitlerinde üreme görülmezken (F=16.81, p<0.01), Happy Hour çeşidinde en yüksek üreme oranı (10.30 ± 5.58) kaydedilmiştir. Çeşitlerin köklerinden kök urlanma yüzdelerine bakıldığında Golem, Kino, Konan Mor çeşitlerinde herhangi bir urlanma görülmezken (F=17.84, p<0.01), en yüksek urlanma yüzdesi Happy Hour çeşidinde %48.5 ± 27.19 olarak gerçekleşmiştir. Golem, Kino, Konan Mor çeşitlerinde herhangi bir yumurta kümesine rastlanmazken (F=14.84, p<0.01), en yüksek yumurta paketi indeksi Happy Hour karanfil çeşidinde (3.7 ± 0.48) kaydedilmiştir. Sarımsak uygulaması yapılan Harnet çeşidinde yumurta paketi indeksi 1.40 ± 0.70 iken pozitif kontrolda bu oran 16.00 ± 9.66 olarak gerçekleşmiştir. Sarımsak uygulamasının yapıldığı Turbo çeşidinde yumurta paketi indeksi 1.20 ± 0.42 iken, kontrolde bu değer değer 3.70 ± 0.48 olmuştur. Çeşitler bazında değerlendirildiğinde sarımsak uygulaması yapılan Turbo çeşidinde yumurta paketi indeksi Harnet çeşidine göre daha düşük oranda gerçekleşmiştir. Bu bağlamda, mevcut çalışma sonuçlarının kesme çiçek üretim alanlarında yapılacak olan yeni nematolojik çalışmalarına ışık tutacaktır.

Anahtar Kelimeler: Antalya, kesme çiçek, gerbera, karanfil, nematod, Meloidogyne incognita

Abstract:
This study was conducted in Gerbaera (Gerbera jamesonii L.) and Clove (Dianthus caryophyllus L.) growing areas of Antalya province between 2015-2017. Results indicated that nematodes found in the study area were consisted of 64.18% saprophytes and 35.82% plant parasites. The common nematode genera found in the study were Meloidogyne spp. (21.02%), Helicotylenchus spp. (10,24%), Aphelencoides spp. (4,05%), Xiphinema spp. (0.06%), Pratylenchus spp. (0.44%), Longidorus spp. (0.01). In order to determine the relationship between nematode population and soil moisture and temperature, different measurements were taken from different locations of Gerbera and Clove growing areas. The nematode population was found to be the highest at 15 °C ± 2. The highest plant parasitic nematode population densities containing genera were, respectively, Meloidogyne spp., Aphelencoides spp., and Helicotylenchus spp. While the optimal population density was determined to be at pH 6-7, the highest nematode population ratio was at the range of pH 5.8-6.06 and the lowest population ratio was at level of pH > 7.18. Overall, nematodes showed less activity in heavy alkaline soils compared to acidic ones. To determine the reaction Gerbera against Aphelenchoides besseyi, three different gerbera varieties (Rosellin, Done and Purple) were infected with A. besseyi. Root weights were 12.19 ± 3.81, 17.64 ± 7.08 and 8.54 ± 2.44 for Rosellin, Purple and Done, respectively.  Mortality rates of Gerbera cultivars were 40%, 30% and 20% for Rosellin, Done, Purple, respectively. 
Different 14 clove varieties infested with J2 (second stage juvenile) of Meloidogyne incognita were compared by nematode reproduction rate, plant root galling rate and egg mass index.  While no nematode production was observed in Golem, Kino and Konan Purple (R0) (F = 16.81, p <0.01), the highest nematode reproduction was found (10.30 ± 5.58) in Happy Hour variety. While no root galling was seen in Golem, Kino, Konan Purple varieties (F = 17.84, p <0.01), the highest root galling percentage was found in Happy Hour (48.5 ± 27.19%). No egg mass was found in Golem, Kino, Konan Purple varieties. Egg mass index was recorded as 3.7 ± 0.48 for the highest Happy Hour variety. The egg mass index was followed as Happy Hour, Bizet, Zenit, Harnet, Turbo, Osiris, Brunello, Vinko, Montana, Soniya, Barina, Golem, Kino, Konan Purple. The egg mass index of garlic treated Harnet variety was 1.40 ± 0.70, while the positive control was 16.00 ± 9.66. The egg mass index for Turbo variety was 1.20 ± 0.42 and for controls 3.70 ± 0.48. It can be concluded that the egg mass index of the Turbo variety was lower than the Harnet variety. Within this context, the results of the present study will shed light on upcoming new nematological studies in the field of cut flower production arena.

Key words: Antalya, cut flowers, gerbera, carnation, nematode, Meloidogyne incognita