Üniversite öğrencilerinde depresyon düzeyi ile ikili ilişki uyumu arasındaki ilişkide bağlanma stillerinin aracı rolünün incelenmesi
Investigation of the instrument role of attachment styles in the relationship between depression level and dyadic adjustment among university students
Yazar: NARMIN ATAKHANLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE SARUHAN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı Üniversite öğrencilerinde depresyon düzeyinin ikili ilişki uyumu arasındaki ilişkide bağlanma stillerinin aracı rolünün incelenmesidir. Araştırma örneklemini Türkiyede İstanbul ilinde yaşayan 18-40 yaş aralığında olan 223 kadın ve 173 erkek katılımcı olmak üzere toplam 396 birey katılmıştır.
Araştırmada Kişisel bilgi formu, Çok boyutlu ilişki Ölçeği (ÇBİÖ), İlişki Ölçekleri Anketi (İÖA) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 22.0 programı ile analiz edilmiştir. Analizlerde  her bir ölçek için açımlayıcı faktör analizi, bağımsız t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), pearson korelasyon analizi, regresyon, hiyerarşik regresyon ve aracı değişkenin anlamlılığını test etmek için sobel testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, Depresyon ölçeği ile Çok boyutlu ilişki ölçeği arasında pozitif yönlü anlamlı, depresyon ölçeği ile ilişki ölçekleri anketi arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Depresyon düzeyi ile ikili ilişki uyumunda bağlanma stillerinin aracı etkisine dair yapılan hiyerarşik analiz sonucunda bağlanma stillerinin anlamlı bir kısmi rolü sahip olduğu incelenmiştir. Aynı zamanda aracı etkinin anlamlılığı sobel testi ile onaylanmıştır. Ölçekler için yapılan faktör analizlerinde, Beck depresyon ölçeği somatik, bilişsel, negatif öz tütüm, kendini suçlama ve performans güçlüğü olmak üzere 5 boyut ve 17 madde, Çok boyutlu ilişki ölçeği için ilişkiye yüksek düzeyde odaklanma, kendine güven, ilişki girişknliği, içsel ilişki kontrolü, dışsal ilişki kontrolü, ilişki doyumu ve ilişki korkusu/kaygısı olmak üzere 8 altboyut ve 38 madde, İlişki ölçekleri anketi için güvenli, kayıtsız, korkulu ve saplantılı olmak üzere 4 alt boyut ve 21 madde saptanmıştır.
Depresyon negatif öz tutum ve kendine güven alt boyutları medeni duruma göre anlamlı, Çok boyutlu ilişki ölçeğinde kendine güven alt boyutu ilr cinsiyyet arasında anlamlı, ilişki ölçeği anketi korkulu alt boyutu ile eğitim durumu arasında anlamlı farklılaşma olduğu bulgulanmıştır. Korelasyon analizi sonucu, çok boyutu ilişki ölçeğinin ilişkide kendine güven, ilişki izlenimi ayarlama ve ilişki doyumu alt boyutları ile depresyon arasında  negatif yönlü anlamlı ilişki, ilişki korkusu/kaygısı ile depresyon arasında anlamlı ilişki, saplantılı bağlanma ile negatif yönlü ilişki olduğu incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Depresyon, İkili ilişki uyumu, Bağlanma stilleri

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of attachment styles in the relationship between depression level and dyadic relationship adjustment in university students. A total of 396 individuals, 223 female and 173 male participants, aged between 18-40 and living in the province of Istanbul in Turkey, participated in the research sample. 
Personal information form, Multidimensional Relationship Scale (MCI), Relationship Scales Questionnaire (PSA), and Beck Depression Inventory (BDI) were used in the study. Research data were analyzed with SPSS 22.0 program. In the analyzes, exploratory factor analysis, independent t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), pearson correlation analysis, regression, hierarchical regression, and Sobel test was used to test the significance of the mediator variable for each scale. As a result of the research, it was determined that there was a positive relationship between the depression scale and the multidimensional relationship scale, and a negative relationship between the depression scale and the relationship scales questionnaire. As a result of the hierarchical analysis of the mediating effect of attachment styles on depression level and dyadic relationship adjustment, it was examined that attachment styles had a significant partial role. At the same time, the significance of the mediating effect was confirmed by the Sobel test. In the factor analyzes for the scales, the Beck Depression Scale has 5 dimensions and 17 items including somatic, cognitive, negative self-incrimination, self-blame, and performance difficulty. The Multidimensional Relationship Scale has 8 sub-dimensions and 38 items as external relationship control, relationship satisfaction, and relationship fear/anxiety. Relationship Scales Questionnaire has 4 sub-dimensions and 21 items as secure, apathetic, fearful, and obsessive.  
 It was found that depression, negative self-attitude and self-confidence sub-dimensions were significant according to marital status, there was a significant difference between the self-confidence sub-dimension and gender in the multidimensional relationship scale, and there was a significant difference between the fearful sub-dimension of the relationship scale questionnaire and the educational status. As a result of the correlation analysis, it was examined that there was a negative relationship between depression, relationship fear/anxiety and depression, and a negative relationship with preoccupied attachment.

Keywords: Depression, Dyadic Adjustment, Attachment style