Kritik hastalarda niteliksel (stewart-fencl-figge) ve geleneksel (tanımlayıcı) asit-baz göstergelerinin prognostik değerlerinin karşılaştırılması
Comparison of prognostic values of qualitative (stewart-fencl-figge) and traditional acid-base indicators in critically ill patients
Yazar: ŞEYDA BOZKURT SARSENOV
Danışman: DOÇ. DR. ŞAFAK EMRE ERBABACAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Asidoz = Acidosis ; Asit-baz dengesi = Acid-base equilibrium ; Kritik hastalık = Critical illness ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies

Özet:
Amaçlar: Metabolik asidoz olgularının mortalite ile ilişkilerinin kıyaslanması ve mortaliteyi etkileyen prognostik faktörlerin ortaya konması hedeflendi.
Gereç ve yöntem: YBÜ'de 1 yıl boyunca yatışı yapılan ve 24 saatten uzun kalan 18 yaş üstü hastalar prospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: Toplam 983 hastadan kriterlerimize uyan 320 hasta incelendi. Geleneksel, yarı niteliksel ve fizikokimyasal yaklaşıma göre hastaların sırasıyla % 38,80'i, %48,80'i ve %73,80'i metabolik asidoz tanısı aldı.
Yarı niteliksel yaklaşıma göre tanımlanan 156 metabolik asidoz olgusunda genel hasta grubuna kıyasla mortalite sırasıyla %22,40 ve %19,70 idi. AGalb ile yapılan alt gruplamada en sık HAGMA varlığı izlendi (N = 120). HAGMA grubunun delta oran ile alt gruplaması yapılırken NAGMA grubununki ÜAG ile yapıldı ve çoğu hastanın pozitif ÜAG grubuna dahil olduğu görüldü (N = 22). Cl-/Na+ > 0,79 kriterinin NAGMA varlığını saptamadaki sensitivitesi %97,2, spesifitesi %61,7; doğruluğu %69,9 olarak saptandı (p < 0,001). Ölen hasta grubunda MPM0-III skoru yaşayanlara göre daha yüksekti (p < 0,001). Magnezyum ve MPM0-III bağımsız mortalite prediktörü olarak bulundu.
Fizikokimyasal yaklaşıma göre tanımlanan 236 SID asidozu olgusunda ölen 46 hastayla yaşayan 190 hastanın MPM0-III skor ortalamaları sırasıyla 26,03; 14,84 idi (p < 0,001). Bu grupta magnezyum, SIDa, BEgap, BEua, MPM0-III bağımsız mortalite prediktörü olarak saptandı.
Sonuç: Yaklaşımlar arasında mortaliteyi öngörme açısından bir fark olmamakla birlikte tedaviye daha doğru yön verebilmek açısından geleneksel yaklaşım yerine fizikokimyasal yaklaşım tercih edilebilir. Mortaliteyi doğru öngörebilmek için yatış sonrası alınan ilk AKG analizindeki tekli ölçümdense, seri arter kan gazlarıyla analizler yapılması, daha fazla sayıda ve homojen hasta gruplarında çalışma yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: It was aimed to compare the relationship between metabolic acidosis and mortality and to reveal the prognostic factors affecting mortality.
Materials and methods: Patients older than 18 years admitted in ICU who stayed for longer than 24 hours were prospectively evaluated in the span of 1 year.
Results: From a total of 983 patients 320 patients were included in the study. Traditional, semi-qualitative and physicochemical approach revealed 38.80%, 48.80% and 73.80% rates of metabolic acidosis respectively.
In 156 metabolic acidosis cases defined according to the semi-qualitative approach mortality was 22.40% in contrast to general patient group with 19.70% mortality. Subgroup analysis over AGalb revealed HAGMA as the most common disorder (N = 120). Subgrouping of the HAGMA group was done using delta ratio. NAGMA group analysis was done using UAG revealing most patients to be in the positive UAG group (N = 22). The sensitivity of Cl- / Na+ > 0.79 criterion for detecting the presence of NAGMA was 97.2% with specificity of 61.7%; test's accuracy was 69.9% (p <0.001). In non-survivor group MPM0-III score was higher in contrast to survivors (p <0.001). Magnesium and MPM0-III were independent predictors of mortality.
In 236 SID acidosis cases defined according to the physicochemical approach means of MPM0-III scores of survivors in contrast to non-survivors were 26.03 and 14.84 respectively (p <0.001). Magnesium, SIDa, BEgap, BEua, MPM0-III were independent predictors of mortality in SID acidosis group.
Conclusion: Although there was no difference between the approaches in terms of predicting mortality, physicochemical approach may be preferred instead of the traditional approach in order to direct the treatment more accurately. In order to accurately predict mortality, rather than a single initial measurement of ABG analysis taken after admission, serial ABG evaluations and further prospective studies with more homogeneously distributed patient groups should be planned.