Dil felsefesi ve düşünce bağlamında kelam ekollerinin söylem yapısı
Kalam and beyanwhich makes up the main frame of İslamic thought tradition
Yazar: MEHMET ZEKİ SERDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET ERKOL
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion
Dizin: Dil felsefesi = Philosophy of language ; Felsefe = Philosophy ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Kelam = Islamic theology ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Söylem = Discourse

Özet:
Đslâm Düsünce Geleneğinin ana eksenini olusturan "beyân ilimleri" ve bu
ilimlerden biri olan Kelâm ilmiyle beraber bu münbit alan hareketlilik kazanmıstır.
Tedvin asrıyla beraber her ilim kendi üslup ve söylem kuralı üzerinden bir dil gelistirerek
kendi tarihçesini olusturmustur. Söylem, düsünce, varlık ve dilsel yapı üzerinden
olusturulan üst bir dil iken kelâmî söylem; ilahî söylemî, dil, düsünce ve varlık ekseninde
akılcı bir sekilde ele alan söylem olarak tanımlanmıstır. Kelâmî söylem için, ilahî söylem
ve içeriğini akıl merkezli bir biçimde kendince doğru bir zemine oturtma çabasıdır
denilebilir. Bir iç disiplin ve tutarlılık dâhilin de kurulmaya çalısılan bu söylem, ilahî
söylemle insan aklının örtüstüğü, birbirini tamamladığı düsüncesiyle olusmaktadır. Bu
bağlamda, aklı vahye öncelemekten ziyade ikisini birbirini tamamlayan unsurlar olarak
ele alan kelâmî söylemî, aklı tanrılastıran rasyonalizmin bakıs açısından ayrı ele alıp
düsünmek gerekir. Söylemini olusturan ekollerin hareket noktası Kur'ân-ı Kerim olmakla
beraber bu düsünce sahiplerinden bazıları, kelâm meselelerini delillendirirken nassı,
Kur'ân'ın bütünlüğünden kopararak Đlâhî Kelâmın evrensel mesajından uzaklasmıslardır.
Bu hatadan kurtulmanın çaresi Kur'ân'ın anlam dünyasından hareket ederek modern
kelâmî söylemin bütüncül ve birlestirici olmasına dikkat edilmeli ve Kur'ân'dan
mülhemle yeni bir kelâm söylem insâ edilmelidir.



Anahtar Sözcükler: Dil, Düsünce, Kültür, Söylem, Felsefe, Dil Felsefesi, Felsefî Söylem, KelâmîSöylem, Kelâm Ekolleri, Ehl-i Sünnet, Mu'tezile.

Abstract:
This productive field has been facilitated its movement through Kalam and
Beyanwhich makes up the main frame of Islamic Thought Tradition. With the tadween
(tedvin) age, each science has made its own history on the basis of its own style and rule
of discourse. While discourse is a metalanguagewhich is made up on the basis ofthought,
existence and linguistic structure, kalami discourse is defined as a discourse which handle
divine discourse on the basis of language, thought and existence. We can say kalami
discourse is an effort that state divine discourse and its context rightly and in a logical
way. This discourse which is tried to be made up within an interior discipline and
consistencyis made up with a thought of overlapping divine discourse and human mind,
completing each other. In this context, we need to think kalami discourse whichdoesn't
prioritizemind and revelationand handlesthem as factorswhich complete each otherina
different wayunlikefrom the point of view of rationalism which makes mind god. The
starting point of ecoles which make up this discourse is Quran al Kareem. However, when
some of those who have this thought prove thekalam issues, they have become distant
from the universal message of the Quranby ripping Nass from the unity of the Quran. To
avoid this mistake, it should be paid attention to the fact thatKalami discourse needs to be
integrative and connective, alsobe erected a new kalami discourse by inspiring from the
Quran.


Key Words: Language, Thought, Culture, Discourse, Philosophy, Language Philosophy,Philosophical Discourse, Kalami Discourse, Kalam Ecoles Ahlas-Sunnah, Mu'tazila