Dâvûd-ı Halvetî ve Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk'i (inceleme-metin)
Dâvûd-ı Halvetî and his Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk (examination-text)
Yazar: ABDULMECİT İSLAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKKUŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dâvûd-ı Halvetî XV. yüzyılın ikinci yarısı ve XVI. yüzyılın başlarında yaşamış Mudurnulu mutasavvıf bir şairdir. Halvetî Tarîkatı şeyhi olan Dâvûd-ı Halvetî'nin günümüze ulaşan yegâne eseri Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk'tir.Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk, Candaroğlu Kızıl Ahmed'in bazı tasavvufî meselelerin açıklanmasını istemesi üzerine Davud-ı Halvetî tarafından kaleme alınan mensûr bir eserin aynı yazar tarafından genişletilmiş ve nazma çekilmiş şeklidir. 913/1508 senesinde Mudurnu'da yazılan bu mesnevî, âyet ve hadislerin ağırlıkta olduğu, dinî-tasavvufî konuların işlendiği bir eserdir.Eserin tespit edebildiğimiz on bir nüshası bulunmaktadır. Bunlar arasında oluşturulan nüsha şeceresi neticesinde dört adet nüsha seçilmiş ve eserin tenkitli metni ortaya konmuştur. Eserin beyit sayısı hazırladığımız bu nüshaya göre 10378'dir.Eserde hâkim nazım şekli mesnevî olup bunun yanında kasîde, gazel, kıt'a, nazm, rubâî, müstezâd gibi farklı nazım şekillerine de rastlanmaktadır. Tür itibariyle ise tevhîd, münâcât, na't, salavât-nâme, fazîlet-nâme, etvâr-nâme, nasîhat-nâme, silsile-nâme, medhiye ve mersiye olmak üzere muhtelif konularda yazılmış şiirler bulunmaktadır.Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk, edebî nev'i bakımından okuyucuya bilgi vermek, onu eğitmek amacını güden mesnevîler grubuna girmektedir. Tasavvufî yönü ağır basmakla birlikte onun sadece ?dinî?, ?tasavvufî? veya sadece ?ahlâkî? şeklinde bir alt başlığa hapsedilmesi ise mümkün görünmemektedir. Geniş hacmi, ihtivâ ettiği muhtelif konularıyla Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk'in ?dinî-tasavvufî ve ahlâkî? bir eser sayılması daha uygundur.

Abstract:
Davud-ı Halveti is a sufistic poet who lived in Mudurnu between the second half of 15th century and the beginning of 16th century. Davud-ı Halveti is a sheikh of the Halveti religious order. His only work which we have today is Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk.Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk was written in Mudurnu in 913/1508 due to the fact that the local ruler Candaroğlu Kızıl Ahmet asked him to explain some mystical issues. This work was in prose and was put into a poetrical form by the author through elaboration. Containing mostly verses and hadiths, this works deals with religion-sufistic issues.We have found eleven copies of the work, of which only four copies has been chosen for critical edition. The number of verses of this work is 10378 according to the critical text we have prepared.Although the main poetic form in the work is mathnawi, one can come across different poetic forms like kasida, ghazal, verse, nazm, rubai, mustazad. There are also poems covering various subjectst in different kinds such as tawhed, munâcât, na?t, salawat-name, fadilet-name, etvar-name, nasihat-name, silsile-name, medhiye and marsiye.Gülşen-i Tevhîd ü Tahkîk is one of the mathnawi works which aims to enlighten and educate the readers. Even though it has mainly sufistic character, it is not possible to describe it only as a ?religious?, ?sufistic? or ?ethical? work. But since it includes different subjects in a large volume, it is more appropriate to consider it to be a ?religious-sufistic and ethical? work.