Türkçe edebiyatta kolektif belleğin yansımaları
Reflections of collective memory in Turkish literature
Yazar: EZGİ ULUSOY ARANYOSİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET KALPAKLI
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü  / Türk Edebiyatı Bölümü
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azınlıklar = Minorities ; Bellek = Memory ; Edebiyat sosyolojisi = Literature sociology ; Kolektif bellek = Collective memory ; Toplumsal bellek = Social memory ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Türkçe Edebiyatta Kolektif Belleğin Yansımaları? başlıklı bu çalışmada, edebî metinlerin, özelde anlatıların kolektif belleğin ifşasında işlevsel olduğu iddiası savunulmakta ve bu ifşanın gerçekleşme biçimleri ele alınmaktadır. Bu iddianın temellendirilmesi için ilk olarak kolektif belleğin kavramsallaştırılma biçimleri ele alınarak çalışmada başvurulan kolektif bellek tanımı belirlenmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde, kolektif bellek ile anlatı arasındaki ilişki, Jan Assmann'ın hatırlama figürlerinin anlatısallığına yönelen üçlü karakterizasyonundan hareketle açımlanmakta; zaman-mekân, gruba bağlılık ve tarihin yeniden kurulması eksenlerini temel alan bu üçlü karakterizasyonun edebî anlatılara içkin öğelere işaret etmesi durumu tartışılmaktadır. Anlatıların bu hatırlama figürlerinin ilişkili olduğu bellek yüküne edebî düzlemde nasıl zemin hazırladığı sorusuna olası bir cevap, "Belleği Okumak: Bir Yöntem Denemesi" başlıklı üçüncü bölümde irdelenmektedir. Bu bölümde, edebî metnin doğası gereği yöntemsel olduğu varsayımı temellendirilerek, bu nitelikten ötürü anlatıların tabi tutulacağı incelemelerin bir üstyöntemi gerektirdiği düşüncesi ortaya koyulmaktadır. Ardından, sözü edilen üstyöntemin anlatının şekillenmesi ve aktarımı düzlemlerini inceleme nesnesi olarak kabul ettiği, anlatılar üzerinde gerçekleştirilecek incelemelerin bu dolayımlarda anlatıların geliştirdiği yöntemselliğin ta kendisine yöneldiği düşüncesi vurgulanmaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümünde, yukarıda işaret ettiğimiz inceleme üstyöntemiyle Mario Levi'nin İstanbul Bir Masaldı, Markar Esayan'ın Karşılaşma ve Seyit Alp'in Şawk isimli anlatılarının kolektif bellek yükü ile kurduğu ilişkilerin edebî düzlemdeki ifade biçimleri ifşa edilmekte, Türkçe edebiyat metinleri üzerinde gerçekleştirilebilecek olası bellek okumaları örneklenmeye çalışılmaktadır. Çalışmada temel alınan kuramsal çerçevenin ışığında önerilen okuma yöntemiyle incelenen metinlerde gözlemlenen, kolektif belleklere edebî araçlarla işaret edilebilmesi durumunun Türkçe edebiyattaki yansımalarıdır.

Abstract:
In this study, entitled ?Reflections of Collective Memory in Turkish Literature?, I argue that literary texts, specifically narratives, can function as a means of collective memory, and I take up the task of explaining how these texts reveal different aspects of collective memory. In order to ground this claim, I first present a survey of various ways in which collective memory has been conceptualized, and then settle the definition of collective memory that will be referred to throughout the study. In the second chapter, I explicate the relationship between collective memory and narrative by appeal to Jan Assmann's three-fold characterization that concern the narrativeness of figures of memory. I relate this three-fold characterization of memory figures, which consists of a concrete reference to time and place, a concrete reference to a group, and an independent capacity for reconstruction, to the constructive elements of literary texts. One possible answer to the question of how literary texts function as grounds on which memory unfolds is discussed in the third chapter, ?Reading the Memory: A Methodological Attempt?. In this chapter, demonstrating why a literary text by its very nature is methodological, the need for a metamethod is called for, for further literary analyses. The metamethod, taking the ways in which narratives are formed and conveyed as objects of analysis, focuses directly on how, namely the method by which, literary texts adapt as memory narratives. In the fourth chapter, three narratives of Turkish literature, Istanbul Was a Fairy Tale (Mario Levi), The Encounter (Markar Esayan), and The Reflection (Seyit Alp) are analyzed as examples of how literary texts could relate to collective memory in various ways. These texts, as subjects of the literary analyses run in this study, demonstrate the reflections of collective memory in Turkish literature.