"Planlı ameliyatlarda çocuklara verilen web tabanlı eğitim ve terapötik oyun yönteminin ameliyat öncesi anksiyete ve korkuya ameliyat sonrası ağrı ve uykuya etkisi"
The effect of children oriented web-based education and therapeutic game method on preoperative anxiety and fear postoperative pain and sleep in planned surgeries
Yazar: DERYA DEMİR UYSAL
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE ÇALIŞIR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Oyun terapisi = Game therapy ; Uyku = Sleep ; Web tabanlı eğitim = Web based education

Özet:
Amaç: Araştırma, planlı ameliyatlarda 7-12 yaş gurubu çocuklara evde verilen web tabanlı eğitim ve hastanede uygulanan terapötik oyun yönteminin, ameliyat öncesi anksiyete ve korkuya, ameliyat sonrası ağrı ve uykuya etkisini belirlemek amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Araştırma, 15 Mayıs 2021- 20 Temmuz 2023 tarihleri arasında Muğla Eğitim Araştırma Hastanesi çocuk cerrahisi kliniğinde planlı ameliyat olan 7-12 yaş arası çocuklar ile yapıldı. Örneklem, çalışma grubu n=37 ve kontrol grubu n=41 olmak üzere n=78 çocuktan oluştu. Çalışma grubundaki çocuklara; evde ameliyat süreci hakkında web tabanlı eğitim ve hastanede terapötik oyun yöntemi ile eğitim verildi. Kontrol grubundaki çocuklara serviste ameliyat öncesi hazırlıkla ilgili uygulanan rutin bakım ve bilgilendirme yapıldı. Verilerin toplanmasında, Çocuk ve Aileyi Tanıtıcı Veri Formu, Yale Modifiye Preoperatif Anksiyete Ölçeği Çocuk Formu (YMPAÖÇF), Çocuk Korku Skalası (ÇKS), Çocukların Duygusal Dışa Vurumunu Değerlendirme Ölçeği (ÇDDVDÖ), Wong-Baker Yüzler Ağrı Skalası (WBYAS) ve Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) kullanıldı. Veriler, tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi, Mann-Whitney U testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi ve Friedman testi ile değerlendirildi.
Bulgular: Çalışma grubundaki çocukların ameliyattan 30 dakika önce ve anestezi maskesi gösterildiğindeki anksiyete puanları, kontrol grubundakilere göre daha düşüktü (p<0,001). Çalışma grubunun ameliyattan bir saat önce ve ameliyattan 30 dakika önceki korku puanları, kontrol grubundakilere göre daha düşüktü (p<0,001). Çalışma grubundaki çocukların ameliyattan bir saat önce, ameliyathanede ve ameliyattan iki saat sonraki duygusal dışa vurum puanları, kontrol grubundaki çocukların puanlarından daha düşüktü (p<0,001). Çalışma grubundaki çocukların ameliyattan iki saat sonra ve taburcu olmadan önceki ağrı puanları, kontrol grubundakilerden daha düşüktü (p<0,001). Çalışma ve kontrol grubundaki çocukların, taburculuktan 10 gün sonraki uyku bozukluğu toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark yoktu (p>0,05). Her iki grupta taburculuktan 10 gün sonra değerlendirilen uyku bozukluğu toplam puanları, eğitim öncesine göre daha yüksekti (p<0,001).
Sonuç: Çocuk cerrahi servisinde planlı ameliyat olan 7-12 yaş grubu çocuklara web tabanlı eğitim ve terapötik oyun yöntemi ile ameliyata hazırlık eğitimi verilmesi, çocukların ameliyat öncesi anksiyete ve korkunun, ameliyat sonrası ağrının azalmasına olumlu etki gösterdi, fakat uyku bozukluğunun azalmasına etkisi yoktu. Planlı ameliyat olacak çocuklara ameliyat öncesi anksiyete ve korkunun, ameliyat sonrası ağrının azaltılmasında web tabanlı eğitim ve terapötik oyun yönteminin kullanılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Ağrı, Anksiyete, Oyun terapisi, Uyku, Web tabanlı eğitim.

Abstract:
Purpose: The study was conducted to determine the impact of home-based web training for children aged 7-12 undergoing planned surgeries and therapeutic play methods applied in hospitals on preoperative anxiety and fear, as well as postoperative pain and sleep.
Materials and Methods: This study is a randomized controlled experimental study. The
study was conducted with children aged 7-12 years who underwent planned surgery in the
pediatric surgery clinic of Mugla Training and Research Hospital between 15 May 2021 and
20 July 2023. The sample consisted of n=78 children, n=37 in the study group and n=41 in the control group. Children in the study group were given web-based education about the operation process at home and therapeutic play method in the hospital. Children in the control
group received routine care and information about preoperative preparation in the ward. Data were collected using the Child and Family Descriptive Data Form, Yale Modified Preoperative Anxiety Scale Child Form (YMPAÖÇF), Children's Fear Scale (CFS), Children's Emotional Expression Assessment Scale (CEEAS), Wong-Baker Faces Pain Scale (WBFPS), and Children's Sleep Disturbance Scale (CSDS). Data were analyzed using descriptive statistics, chi-square test, Mann-Whitney U test, Wilcoxon signed-rank test and Friedman test.
Results: Anxiety scores of children in the study group 30 minutes before surgery and when the anaesthetic mask was shown were lower than those in the control group (p<0.001). The fear scores of the study group one hour before the operation and 30 minutes before the
operation were lower than those of the control group (p<0.001). The emotional expression
scores of the children in the study group one hour before surgery, in the operating theatre and
two hours after surgery were lower than those of the children in the control group (p<0.001).
The pain scores of the children in the study group two hours after surgery and before
discharge were lower than those in the control group (p<0.001). There was no statistically significant difference in total sleep disturbance scores 10 days after discharge between the study and control groups (p>0.05). The total scores of sleep disturbances evaluated 10 days after discharge in both groups were higher compared to before the training (p<0.001).
Conclusion: The use of web-based education and therapeutic play method in the preparation
of children aged 7-12 years undergoing planned surgery in the paediatric surgery service had
a positive effect on the reduction of preoperative anxiety, fear and postoperative pain, but had
no effect on the reduction of sleep disturbance. It may be recommended to use web-based education and therapeutic play methods to reduce preoperative anxiety and fear, as well as postoperative pain, in children who will undergo planned surgery.
Keywords: Anxiety, Pain, Play therapy, Sleep, Web-based education.