Halk sağlığı hemşiresi tarafından evde verilen bakımın tip II diyabet kontrolüne etkisi
The effect of care provided at home by public health nurse on control of type II diabetes mellitus
Yazar: GİZEM DENİZ BULUCU
Danışman: PROF. DR. NİMET KARATAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Halk sağlığı = Public health ; Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care

Özet:
Araştırmanın amacı; Kırşehir ilinde yaşayan tip II diyabet hastalarına, halk sağlığı hemşiresi tarafından evde verilen bakımın, bireylerin HbA1c değerine etkisini belirlemek ve kan glikozunu takip etme, ilaç kullanımı, beslenme ve egzersiz konularındaki görüşlerini incelemektir. Araştırmada, nicel boyutta ön test son test kontrol gruplu düzen, nitel boyutta yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2015 yılında bir hastanenin dâhiliye kliniğinde yatan 471 birey oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini, aynı klinikte yatan, 11-30 Nisan 2016 tarihleri arasında ulaşılan 48 birey oluşturmuş, birkaç bireyin çıkarılması nedeniyle araştırma, deney grubunda 20, kontrol grubunda 20 olmak üzere toplam 40 birey ile tamamlanmıştır. Etik izin, kurum izinleri ve katılımcılardan yazılı gönüllü olur alınmıştır. Veriler; veri toplama formu, ön-son ölçüm formu, takip formu ve nitel görüşme formu ile toplanmıştır. Deney grubuna 2 Mayıs-27 Ekim 2016 tarihleri arasında yedi, kontrol grubuna sadece veri toplama araçlarının uygulandığı iki ev ziyareti yapılmıştır. Deney grubuna ilk ziyarette veri toplama araçları uygulanmış; ikinci ziyarette mevcut sorunlar, diyabet ve komplikasyonları; üçüncü ziyarette ilaç kullanımı, kan glikozunu ölçme ve takip etme; dördüncü ziyarette beslenme ve egzersiz konusunda bakım ve eğitim verilmiş; beşinci ve altıncı ziyarette izlem yapılmış; yedinci ziyarette veri toplama araçları tekrar uygulanmıştır. Nitel verilerin analizinde betimsel çözümleme tekniği; nicel verilerin analizinde ki kare, bağımlı gruplarda t testi, mann whitney U ve wilcoxon t testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, deney grubunda HbA1c %0.75 azalmıştır, ilk ve son ölçüm arasında istatistiksel olarak yüksek düzeyde anlamlı fark vardır (p<0.01). Deney grubunda ayak ve cilt sorunları, hipoglisemi ve bir aile üyesinde yüksek kan basıncı fark edilerek müdahale edilmiş, bireylerin total kolesterol değeri azalmış, insülin kullanımındaki hatalı uygulamalar düzeltilmiş, tüm bireyler kan glikozunu takip etme alışkanlığı kazanmıştır. Bireylerden üçünün kan glikozu yüksek seyretmiş olup çoğunda doğru beslenme ve düzenli egzersiz yapma alışkanlığı gelişmemiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda; diyabet bakımında, fizyoterapist, diyetisyen gibi uzmanların katılımıyla planlanan daha uzun süreli girişimlerin uygulanması önerilir.
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik; Hemşirelik bakımı; Tip II diyabet

Abstract:
The purpose of this study is to determine the effect of home care services provided for patients of type II diabetes by public health nurses within the city of Kırşehir, on HbA1c levels; and investigate the opinions of these patients regarding tracking blood glucose levels, medication, nutrition, and exercise. The quantitative aspect of the study consisted of a pre-test/post-test application with the control group; whereas the qualitative aspect consisted of a semi-structured interviewing technique. The population used for the study comprised of 471 individuals receiving treatment in internal diseases department of a hospital during the year 2015. The sample group was selected to be 48 individuals receiving treatment within the same department during the period of 11-30 April 2016. The research was completed by 20 individuals for the experimental, and 20 individuals for the control group, 40 patients in total since some of the individuals were excluded from the study. Ethical and institutional approvals were obtained along with written consent taken from participants. Data was collected via data collection forms, pre/post measurement forms, tracking forms and qualitative interview forms. Seven home visits were conducted for the experimental; and two home visits where data collection tools were utilized for the control group, during the period of May 2nd-October 27th, 2016. Data collection tools were utilized for the first home visit paid to the experimental group; while current problems, diabetes and related complications were discussed in the second; measurement and tracking of blood glucose levels in the third, and nutrition, exercise and self-care in the fourth visit. During the fifth and sixth visits, observations were made, and data collection tools were reutilized during the seventh visit. Descriptive analyses were used for analyzing qualitative data, whereas chi-square, t-test (for dependent samples), Mann-Whitney's U and Wilcoxon's t-test was used for quantitative data analysis. At the end of the study; HbA1c levels were found to be decreased by 0.75% in the experimental group and statistically significant difference (p<0.01) was found to be existing, comparing the first and last measurement data. Foot and skin problems, hypoglycemia discovered in the experimental group and high blood pressure observed in one of the family members were properly treated. It was found that total cholesterol levels of individuals decreased, faulty usage of insulin was treated, and all of the individuals gained the habit of tracking blood glucose levels. Blood glucose levels of three individuals continued to remain at high levels, and most of the individuals failed to gain healthy eating and regular exercising habits. Having obtained such results; it is advised that long-term interventions planned with the contributions of experts such as physiotherapist and nutritionists, should be applied to the subject of diabetes care.
Keywords: Nursing; Nursing care; Type II diabetes mellitus