Küçük hücreli dışı akciğer kanserinde yorgunluğun egzersiz kapasitesine ve vücut kompozisyonuna etkisi
The effect of fatigue on exercise capacity and body composition in NON-small cell LUNG cancer
Yazar: GÖKÇE DURMAZ
Danışman: PROF. DR. PINAR ERGÜN ; UZMAN SEHER SATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Kanser hastalarında yorgunluk yaygın bir semptomdur. Akciğer
kanseri hastalarında komorbiditenin ağırlığı ve tütün kullanım öyküsü sebebiyle
kanser ilişkili yorgunluk daha şiddetli ve daha yüksek oranda görülmektedir. Fakat
bu konuyla ilgili gerek akciğer kanseri hastalarında sağkalımın kısıtlılığı gerekse
yorgunluğun subjektif bir semptom olması ve kesin bir değerlendirme aracının
bulunmaması sebebiyle bu konuda yapılan araştırmalar yetersizdir. Bu nedenle
çalışmamızda küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) tanılı hastalarda kanser
ilişkili yorgunluğun egzersiz kapasitesi ve vücut kompozisyonu ile ilişkisinin
araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif kesitsel bir çalışma olarak
planlandı. Çalışmamıza 15.06.2022-15.03.2023 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri
Üniversitesi Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde takip
edilen evreden bağımsız KHDAK tanısı alan; çalışmaya dahil edilmeden önce RT
(radyoterapi), KT (kemoterapi), immünoterapi almamış ve akciğer kanseri sebebiyle
opere olmamış, hastalar dahil edildi. Kanser ilişkili yorgunluk Edmonton Semptom
Değerlendirme Skalası, yorgunluk şiddeti tek ögeli yorgunluk taraması ile iyilik hali
ise ECOG (Eastern Cooperative Oncology Group) performans skalası ile
değerlendirildi. Egzersiz kapasitesinin belirlenmesinde artan hızda mekik yürüme
testi (AHMYT) kullanıldı. AHMYT referans değerleri; hastaların yaş, cinsiyet ve
vücut kitle indeksine (VKİ) göre 1449.701 - (11.735 × yaş) + (241.897 × cinsiyet) -
(5.686 × VKİ) (erkek cinsiyet =1, kadın cinsiyet= 0) formülü ile hesaplandı.
Hastaların vücut kompozisyon ölçümleri biyoelektriksel impedans analiz yöntemi
(BİA) ile yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya 30 hasta dahil edildi. Hastaların 27'si (%90) erkek, 3'ü
(%10) kadındı. Yaş ortalaması 62,3 bulundu. Hastaların %3,3'ü (n=1) evre I,
%16,7'si (n=5) evre II, %46,7'si (n=14) evre III, %33,3'ü (n=10) evre IV'tü. Tek

ögeli yorgunluk taramasına göre olguların %36,7'sinde (n=11) yorgunluk
saptanmazken, %20,0'sinde (n=6) hafif, %23,3'ünde (n=7) orta düzeyde ve
%20,0'sinde (n=6) şiddetli düzeyde yorgunluk görülmektedir. Tüm hastaların
AHMYT ortalama mesafesi 304 m, beklenen AHMYT yüzde değeri %38,3 ortalama
vücut kitle indeksi (VKİ) değeri 24,9 kg/m 2 idi. Edmonton Semptom Değerlendirme
Skalası toplam skorları 0 ile 64 arasında değişmekte olup ortalama 19,77±16,40 idi.
Edmonton Semptom Değerlendirme Skalası sonuçlarına göre en sık görülen
semptom sıhhat halindeki bozulmalar iken, bunu sırasıyla yorgunluk, nefes darlığı,
anksiyete, depresyon ve uykuya meyil, iştahsızlık, ağrı ve bulantı takip etmekteydi.
Hiç tedavi almamış hastalardan oluşan çalışma grubumuzda sıhhat hali ve yorgunluk
yakınması en fazla olan hastaların anksiyete ve depresyon durumlarının da daha
bozuk olduğu sonucuna ulaşıldı. AHMYT, beklenen AHMYT (%) ölçümü ile
Edmonton Semptom Değerlendirme Skalası puanları arasında negatif yönlü ilişki
saptanmıştır (p<0,05). Edmonton Semptom Değerlendirme Skalası toplam değeri ile
VKİ arasında ilişki saptanmamıştır. ECOG performans skalası ile AHMYT, beklenen
AHMYT(%) ölçümü arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır (p<0,01). KHDAK
tanılı hastalarda evre ile AHMYT arasında negatif yönlü ilişki saptanmıştır. Tek
ögeli yorgunluk taramasına göre olguların VKİ ölçümleri arasında anlamlı farklılık
saptanmıştır (p<0,05). Tek ögeli yorgunluk taraması sınıflandırılmasına göre; şiddetli
yorgunluk saptananların VKİ orta düzeyde yorgunluk saptanan olgulardan daha
düşüktü (p<0,05). Yağsız vücut kitle indeksi (YVKİ) ve AHMYT ile yorgunluk
düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmamızda küçük hücreli dışı akciğer kanseri tanılı hastalarda
kanser ilişkili yorgunluk ve egzersiz kapasitesi arasındaki ilişki yorgunluğun
değerlendirilmesinde kullanılan ölçeğe göre farklılık göstermektedir. Tek ögeli
yorgunluk taramasına göre kanser ilişkili yorgunluk egzersiz kapasitesinin bir
belirleyicisi değildir. Yeni tanı KHDAK'nde yorgunluk ve vücut kompozisyonu
ilişkisi şiddetli yorgunluk saptanan hastalarda daha belirgindir. Bu sonuçlar
KHDAK'li olguların yönetiminde bütüncül yaklaşım noktasında yorgunluğun
değerlendirilmesinin önemini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: KHDAK, kanser ilişkili yorgunluk, egzersiz kapasitesi,
vücut kompozisyonu

Abstract:
Introduction: Fatigue is a common symptom in cancer patients. Cancer-
related fatigue is more severe and higher in lung cancer patients due to the severity of
comorbidity and tobacco use history. However, due to the limited survival in lung
cancer patients, the fact that fatigue is a subjective symptom and there is no
definitive assessment tool, studies on this subject are insufficient. Therefore, our
study aimed to investigate the relationship between cancer-related fatigue and
exercise capacity and body composition in patients diagnosed with non-small cell
lung cancer (NSCLC).
Materials and Methods: Our study was planned as a prospective cross-
sectional study. In our study, between 15.06.2022 and 15.03.2023, patients diagnosed
with NSCLC independent of the stage followed in Health Sciences University
Ankara Atatürk Sanatorium Training and Research Hospital; Patients who had not
received RT (radiotherapy), KT (chemotherapy), immunotherapy and had not been
operated for lung cancer before being included in the study were included. Cancer-
related fatigue was evaluated with the Edmonton Symptom Assessment Scale,
fatigue severity was evaluated with a single-item fatigue screening, and well-being
was evaluated with the ECOG (Eastern Cooperative Oncology Group) performance
scale. The incremental shuttle walking test (ISWT) was used to determine exercise
capacity. ISWT reference values; Age, gender and body mass index (BMI) of the
patients were calculated using the formula 1449.701 - (11.735 × age) + (241.897 ×
gender) - (5,686 × BMI) (male gender = 1, female gender = 0). Body composition
measurements of the patients were made with the bioelectrical impedance analysis
method (BIA).

Results: 30 patients were included in the study. The mean age was 62.3. Of
the patients, 27 (90%) were male and 3 (10%) were female. 3.3% (n=1) of the
patients were stage I, 16.7% (n=5) stage II, 46.7% (n=14) stage III, 33.3% ( n=10)
was stage IV. According to the single-item fatigue screening, fatigue was not
detected in 36.7% (n=11) of the cases, while 20.0% (n=6) mild, 23.3% (n=7)
moderate and 20%, 0 (n=6) had severe fatigue. The mean ISWT distance of all
patients was 304 m, the predictive ISWT (%) value was 38.3% and the mean body
mass index (BMI) value was 24.9 kg/m2. Edmonton Symptom Assessment Scale
total scores ranged from 0 to 64, with a mean of 19.77±16.40. According to the
Edmonton Symptom Assessment Scale results, the most common symptom was
deterioration in well-being, followed by fatigue, shortness of breath, anxiety,
depression and sleepiness, anorexia, pain and nausea respectively. In our study
group, which consisted of patients who had never received any treatment, it was
concluded that the patients with the highest level of health and fatigue complaints
were also more impaired in anxiety and depression. A negative statistically
significant correlation was found between ISWT, predictive ISWT (%) measurement
and Edmonton Symptom Assessment Scale total scores (p<0.05). There was no
correlation between the total value of the Edmonton Symptom Assessment Scale and
BMI. A negative statistically significant correlation was found between ECOG
performance scale and ISWT, predictive ISWT(%) measurement (p<0.01). In
patients with NSCLC, a negative correlation was found between stage and ISWT. A
statistically significant difference was found between the BMI measurements of the
cases according to the single-item fatigue screening (p<0.05). According to the
single-item fatigue screening classification; BMI of those with severe fatigue were
lower than those with moderate fatigue (p<0.05). There was no correlation between
lean body mass index (FFMI) and ISWT and fatigue levels.
Conclusion: In our study, the relationship between cancer-related fatigue and
exercise capacity in patients diagnosed with non-small cell lung cancer differs
according to the scale used to evaluate fatigue. Cancer-related fatigue is not a
predictor of exercise capacity according to single-item fatigue screening. The
relationship between fatigue and body composition in newly diagnosed NSCLC is
more evident in patients with severe fatigue. These results show the importance of

evaluating fatigue in the holistic approach in the management of patients with
NSCLC.
Keywords: NSCLC, cancer-related fatigue, exercise capacity, body
composition