Yetişkinlerde mizacın zarardan kaçınma boyutunun, ebeveynlik stillerinin ve durumluk-sürekli kaygı düzeyinin anksiyete duyarlılığına yordayıcı etkileri
Parenting style, harm avoidance dimension of temperature, and state-trait anxiety as predictors of anxiety sensitivity in adults
Yazar: ASLIHAN OSKANBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURAK DOĞRUYOL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete duyarlılığı = Anxiety sensitivity ; Ebeveyn stili = Parental style ; Ebeveynler = Parents ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Mizaç = Temperament ; Sürekli kaygı = Trait anxiety ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışmada anksiyete duyarlılığı ile mizacın zarardan kaçınma boyutu, algılanan ebeveynlik stilleri ve durumluk-sürekli kaygı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırma örneklemini 18-50 yaş arasında %38.9'unun erkek, %61.1'inin kadın olduğu 316 katılımcı oluşturmaktadır. Veri toplama aşaması online olarak yürütülmüştür. Araştırmada verilerin elde edilmesi için Demografik Bilgi Formu, Anksiyete Duyarlılığı İndeksi-3, Young Ebeveynlik Ölçeği (YEBO), Mizaç ve Karakterler Envanteri (TCI-R) ve Durumluk-Sürekli Kaygı Envanteri (STAI-TX) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS v26.0 programı ile analiz edilmiştir. Hipotezleri test etmek için Bağımsız Örneklem t- Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi ve Hiyerarşik Regresyon Analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre anksiyete duyarlılığı ile kötümser/endişeli ve küçümseyici/kusur bulucu ebeveynlik stilleri ve sürekli kaygı ile mizacın zarardan kaçınma boyutu arasında pozitif yönde ilişkiler bulunmuştur. Yapılan hiyerarşik regresyon analizine göre algılanan ebeveynlik stili, mizacın zarardan kaçınma boyutu ve sürekli kaygı düzeyi anksiyete duyarlılığını yordamaktadır. Araştırmanın bulguları literatür ışığında tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Anksiyete Duyarlılığı, Ebeveynlik Stilleri, Mizaç, Sürekli Kaygı

Abstract:
This study investigates the relationship between anxiety sensitivity, parenting styles, harm avoidance dimension of temperature, and state-trait anxiety. The research sample consisted of 316 participants between the ages of 18-50, of which 38.9% are male and 61.1% are female. The data collection phase was carried out online. Demographic Information Form, Anxiety Sensitivity Index-3, Young Parenting Inventory (YPI), The Temperament and Characters Inventory (TCI), and State-Trait Anxiety Inventory (STAI) were used to obtain data in the study. The obtained data were analyzed using SPSS v26.0. Independent Sample t-Test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Pearson Correlation Analysis and Hierarchical Regression Analysis were applied to test the hypotheses. According to the research findings, positive correlations were found between anxiety sensitivity and pessimistic/anxious and condescending/failing parenting styles, trait anxiety and harm avoidance dimension of temperament. According to the hierarchical regression analysis, perceived parenting style, harm avoidance dimension of temperament and trait anxiety level predicted anxiety sensitivity. The findings of the research were discussed within the scope of the literature and suggestions were presented.
Keywords: Anxiety Sensitivity, Parenting Style, Temperature, Trait Anxiety