Radikal sistektomi yapılan hastalarda üriner diversiyon tipinin ikincil girişimlere ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of urinary diversion type on secondary interventions and quality of life in patients undergoing radical cystectomy
Yazar: ÖZGÜR DEYİRMENCİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM HALİL BOZKURT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Üroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Üroloji = Urology

Özet:
Amaç: Mesane kanseri dünya genelinde en sık görülen 10 kanser türü arasındadır. Kasa invaziv mesane kanserinde (KİMK) ve yüksek/çok yüksek riskli gruba giren kasa invaziv olmayan mesane kanseri (KİOMK) hastalarında radikal sistektomi operasyonu altın standart tedavi yöntemidir. Üriner diversiyon ise radikal sistektomi operasyonunun kaçınılmaz bir parçasıdır. Farklı diversiyon tiplerinin farklı komplikasyonlar ile ilişkili olduğu bilindiğinden üriner diversiyon seçimi potansiyel kazançlar ve bu diversiyon tipinin olası olumsuz sonuçları tartılarak verilebilecek bir karardır. Bu çalışmadaki amacımız üriner diversiyon tiplerini özellikle ikincil girişimler olmak üzere komplikasyonlar açısından ve sundukları yaşam kalitesi sonuçları açısından karşılaştırmak ve üriner diversiyon seçimiyle ilgili yol gösterici bilgiler sağlamaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli olup retrospektif tasarıma sahiptir. Çalışmada etik kurul onayı sonrası 2017-2022 yılları arasında kurumumuzda mesane kanseri tanısıyla radikal sistektomi ve üriner diversiyon operasyonu yapılan 125 hastanın demografik, preoperatif ve postoperatif klinik verilerinin retrospektif olarak kaydedilmiş ve hayatta olan hastalar arasından ulaşılabilen 72 hastayla yüz yüze görüşülerek EORTC QLQ-C30 ve BLM-30 yaşam kalitesi ölçekleri ile değerlendirme yapılmıştır. Postoperatif komplikasyonlar ve ikincil girişimler açısından üreterokutanostomi (UC) grubunda 54, ileal konduit (IC) grubunda 32 ve ortotopik neobladder (ONB) grubunda 39 hasta değerlendirmeye alınmış ve gruplar arasında karşılaştırma yapılmıştır. Yaşam kalitesi açısından UC grubunda 24, IC grubunda 17, ONB grubunda 31 hasta değerlendirilmiş ve gruplar arasında karşılaştırma yapılmıştır.
Bulgular: Erken dönemde gelişen grade <3 komplikasyonlar UC grubunda %53,7; IC grubunda %43,7 ve ONB grubunda %15,3 oranında görülmüştür. Erken dönem grade<3 komplikasyonlar ONB grubunda UC ve IC gruplarına göre anlamlı derecede daha düşük oranda gözlenmiştir. UC ve IC grupları arasında erken dönem grade<3 komplikasyonlar bakımından anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,375). Erken dönemde gerçekleşen grade≥3 komplikasyonlar ise UC grubunda %16,6; IC grubunda %15,6 ve ONB grubunda %7,6 oranında saptanmıştır. Bu bakımdan üç grup arasında istatistiksel anlamlı fark gözlenmemiştir (p=0,205). Geç dönemde gerçekleşen grade<3 komplikasyonların oranı UC grubunda %18,5; IC grubunda %6,2 ve ONB grubunda %2,5 olarak saptanmıştır (p=0,031). Geç dönem grade<3 komplikasyonları açısından oluşan bu anlamlı farkın UC ve ONB grupları arasındaki farktan kaynaklandığı bulundu (p=0,016). Geç dönem grade<3 komplikasyonlar açısından UC ve IC grupları arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,111). Geç dönem grade≥3 komplikasyonlar UC grubunda %11,1; IC grubunda %12,5 ve ONB grubunda %10,2 oranında saptanmıştır ve bu açıdan gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,885). İkincil girişim ihtiyacı olan hastaların UC, IC ve ONB gruplarındaki oranları sırasıyla %14,8; %12,5 ve %15,3 olarak saptanmıştır ve bu bakımdan gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,937). EORTC QLQ-C30 ile ölçülen genel yaşam kalitesi skoru UC grubunda ortalama 0,72; IC grubunda ortalama 0,81 ve ONB grubunda ortalama 0,77 olarak saptanmıştır ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0,430). BLM-30 ile ölçülen gelecek kaygısı, batında şişkinlik/gaz sorunları, beden algısı sorunları ortalama semptom skorları bakımından üç grup arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır. Ürostomi sorunları açısından UC ve IC grubu ortalama skorları sırasıyla 0,25 ve 0,21 saptanmış olup istatistiksel anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,329). Seksüel fonksiyon açısından ONB grubu skorları UC ve IC gruplarından anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p=0,023).
Sonuç: Ortotopik neobladder operasyonu performans skoru iyi ve kontrendikasyona sahip olmayan hastalarda ileal konduit ve üreterokutanostomi operasyonlarından da düşük komplikasyon oranlarıyla oldukça güvenli bir diversiyon tipidir ve yüksek yaşam kalitesi sunmaktadır. ONB için kontrendikasyonları bulunan veya performans skoru düşük olduğu için ONB planlanmayan hastalarda ise UC tipi diversiyon IC ile sağlanana benzer yaşam kalitesi ve komplikasyon oranları ile tercih edilebilecek hızlı ve güvenli bir üriner diversiyon seçeneğidir. 
Anahtar Kelimeler: Komplikasyonlar, mesane kanseri, radikal sistektomi, üriner diversiyon,  yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: Bladder cancer is among the 10 most common cancers worldwide. Radical cystectomy is the gold standard treatment for muscle invasive bladder cancer and high-risk/very high-risk non-muscle invasive bladder cancer patients. Urinary diversion is an inevitable part of radical cystectomy. Since different types of diversion are known to be associated with different complications, the choice of urinary diversion is a decision that can be made by weighing the potential gains and possible negative consequences of the particular diversion. Our aim in this study was to compare urinary diversion types in terms of complications, especially secondary interventions, and quality of life outcomes and to provide guiding information regarding the choice of urinary diversion.
Results: Early grade <3 complications were 53.7% in the UC group, 43.7% in the IC group and 15.3% in the ONB group. Early grade<3 complications were significantly lower in the ONB group compared to the UC and IC groups. There was no significant difference between UC and IC groups in terms of early grade<3 complications (p=0.375). Early grade≥3 complications were 16.6% in the UC group, 15.6% in the IC group and 7.6% in the ONB group. No statistically significant difference was observed between the three groups (p=0.205). The rate of late grade<3 complications was 18.5% in the UC group, 6.2% in the IC group and 2.5% in the ONB group (p=0.031). This significant difference in late grade<3 complications was found to be due to the difference between UC and ONB groups (p=0.016). There was no significant difference between UC and IC groups in terms of late grade<3 complications (p=0.111). Late grade≥3 complications were 11.1% in the UC group, 12.5% in the IC group and 10.2% in the ONB group, and there was no significant difference between the groups (p=0.885). The rates of patients requiring secondary intervention in the UC, IC and ONB groups were 14.8%, 12.5% and 15.3%, respectively, and there was no statistically significant difference between the groups (p=0.937). The overall quality of life score measured by EORTC QLQ-C30 was 0.72 on average in the UC group, 0.81 on average in the IC group and 0.77 on average in the ONB group and this difference was not statistically significant (p=0.430). No statistically significant difference was found between the three groups in terms of mean symptom scores of future perspective, abdominal bloating/flatulence, body image problems measured by BLM-30. In terms of urostomy problems, the mean scores of UC and IC groups were 0.25 and 0.21, respectively, and no statistically significant difference was found (p=0.329). In terms of sexual function, patients in ONB group scored significantly higher than patients in UC and IC groups (p=0.023).
Conclusion: Orthotopic neobladder is a very safe type of urinary diversion with lower complication rates even compared to ileal conduit and ureterocutaneostomy. ONB provides good qualiity of life in patients with a good performance status and no contraindications. In patients who have contraindications for ONB or when ONB is not planned due to low performance status, UC is a fast and safe urinary diversion option that can be offered to patients with similar quality of life and complication rates as IC.
Keywords: Bladder cancer, complications, quality of life, radical cystectomy, urinary diversion