Tıp fakültesi öğrencilerinin empatik ve sosyal öz yeterlilik düzeyleri ile hekimlik değer algılarının irdelenmesi
Examining the empathic and social self-efficacy levels and perception of medical values of medical faculty students
Yazar: SİBEL YEŞİLYURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Hekimler, tedavi başarıları ve mesleki doyumları üzerinde belirleyici rolü olabilecek
faktörler konusunda yüksek farkındalığa sahip olarak hekimlik sanatını en iyi şekilde icra edebilirler.
Teorik ve pratik yeterlilik yanı sıra hekimin iletişim becerileri ve değer algıları da bu noktada önemli
rol oynayabilir. Bu çalışma, tıp fakültesi öğrencilerinin empatik ve sosyal öz yeterliliklerinin ve
hekimlik değer algılarının araştırılması ve hekim adaylarının bu konuda farkındalıklarının arttırılması
amacı ile yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma prospektif, kesitsel, tanımlayıcı tipte planlanmıştır. Çalışmanın
evrenini Şanlıurfa Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi 1. dönem, 3. dönem ve 6. dönem öğrencilerinden
toplam 370 kişi oluşturmaktadır. Verilerin elde edilmesinde araştırmacılar tarafından literatür
ışığında hazırlanan ve sosyodemografik özellikleri sorgulamayan 17 soruluk veri toplama formu,
Algılanan Empatik ve Sosyal Öz-Yeterlilik Ölçeği, Hekimlik Değer Algısı Ölçeği kullanılmıştır.
Sorular, dahil edilme kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmaya onay veren öğrenciler tarafından
çevirim içi anket yoluyla yanıtlanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25,0 istatistik paket programı
kullanılmıştır. İstatistiksel alfa önemlilik seviyesi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 199'u (53,8%) kadın, 171'i (46,2%) erkek olmak üzere toplam 370
(100,0%) öğrenci katılım sağlamıştır. Katılımcıların 252'sinin (68,1%) mesleğini isteyerek seçmiş
olduğu, 170'inin (45,9%) ailesinde veya çevresinde rol model aldığı bir kimsenin bulunduğu
saptanmıştır. Katılımcıların AEÖYSÖY ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalama 44,57, standart
sapma(ss) 5,87 idi. HDA Ölçeğinden aldıkları toplam puan ortalama 79,28, standart sapma(ss) 8,63
IX
idi. Kadınların HDA ölçeğine göre hesaplanan hasta hekim ilişkisi ve hekim tutumu puan ortalaması
erkeklere göre anlamlı şekilde yüksektir (p=0,021, p:0,03). Yaş aralığı 20-23 olan katılımcıların hasta
hekim ilişkisi alt boyutu, yaş aralığı 17-19 olanların hekimin empati yeteneği alt boyutu ortalama
puanları diğer yaş aralığındaki bireylerden istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir
(p=0,021, p:0,041). Üniversite öncesi ikamet tipine göre algılanan sosyal özyeterlik alt boyut puanları
(p=0,010), hekimlik değer algısı puanları (p=0,042), hasta hekim ilişkisi alt boyut puanları (p:0,012),
hekimin tutumu alt boyut puanları arasında (p=0,023) istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit
edilmiştir. Yüksek gelire sahip olduğunu ifade eden bireylerde algılanan empatik ve sosyal özyeterlik
ölçek puanları ve algılanan empatik özyeterlik alt boyut puanları anlamlı şekilde daha yüksektir
(p=0,009; p=0,003). Dönem-6 öğrencilerinin algılanan sosyal özyeterlik alt boyutu ortalama puanları
(p=0,034), dönem-3 öğrencilerinin ise hekimin empati yeteneği alt boyutu ortalama puanları
(p=0,007) istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksektir. Mesleği isteyerek seçme durumuna göre
sosyal özyeterlik alt boyutu, HDA, hasta hekim ilişkisi alt boyutu ve hekimin tutumu alt boyutları
evet kaynaklı istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (sırasıyla p:0,07, p:0,000, p:0,000,
p:0,000). Ailede veya çevrede hekim rol model olanlarda AEÖYSÖY, empatik özyeterlik alt boyutu
ve hekimin empati yeteneği alt boyut puanları anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla
p:0,028, p:0,015, p:0,012). (p<0,05).
Sonuç: Çalışma bulgularına göre katılımcı öğrencilerin empatik ve sosyal öz yeterlik ve
hekimlik değer algısı puanları yüksek olmakla birlikte yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, yaşanılan yer, aile
gelir durumu, mesleği isteyerek seçme, çevrede rol model olma, iletişim dersi alma, mezuniyet
sonrası uzmanlık düşünme-özel klinik/hastanede çalışma isteği gibi bazı sosyodemografik
değişkenlere göre anlamlı farklılık göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Tıp fakültesi, öğrenci, hekimlik değer algısı, öz yeterlik, empati

Abstract:
Objective: Physicians can best practice the art of medicine by having a high awareness of
the factors that may have a determining role in their treatment success and professional satisfaction.
In addition to theoretical and practical competence, the physician's communication skills and value
perceptions can also play an important role at this point. This study was conducted to investigate the
empathic and social self-efficacy and physician value perceptions of medical school students and to
increase the awareness of physician candidates on this issue.
Materials and Methods: The study was planned as a prospective, cross-sectional,
descriptive study. The universe of the study consisted of 370 students from the first, third and sixth
semesters of the Sanliurfa Harran University Faculty of Medicine. In order to obtain the data, a 17-
question data collection form prepared by the researchers in the light of literature and not questioning
sociodemographic characteristics, the Perceived Empathic and Social Self-Efficacy Scale, and the
Medical Value Perception Scale were used. The questions were answered by the students who met
the inclusion criteria and approved to participate in the study via an online survey. SPSS 25.0
statistical package program was used in the analysis of the data. The statistical alpha significance
level was accepted as p<0.05.
Results: : A total of 370 (100.0%) students participated in the study, 199 (53.8%) of whom
were female and 171 (46.2%) were male. It was determined that 252 (68.1%) of the participants had
chosen their profession willingly, and 170 (45.9%) had someone in their family or circle whom they
considered a role model. The total score that the participants got from the AEÖYSÖY scale was 44.57
on average, with a standard deviation (sd) of 5.87. The total score they got from the HDA Scale was
79.28 on average, with a standard deviation (sd) of 8.63. The mean scores of women on the patientphysician
relationship and physician attitude calculated according to the HDA scale were
significantly higher than those of men (p=0.021, p:0.03). Participants aged 20-23 had a statistically
XI
significant higher mean scores on the patient-physician relationship sub-dimension, and those aged
17-19 had a statistically significant higher mean scores on the physician's empathy sub-dimension
than those in other age groups (p=0.021, p:0.041). A statistically significant difference was found
between the perceived social self-efficacy sub-dimension scores (p=0.010), physician value
perception scores (p=0.042), patient-physician relationship sub-dimension scores (p:0.012), and
physician's attitude sub-dimension scores (p=0.023) according to the type of residence before
university. Perceived empathic and social self-efficacy scale scores and perceived empathic selfefficacy
sub-dimension scores were significantly higher in individuals who stated that they had a high
income (p=0.009; p=0.003). The mean scores of the perceived social self-efficacy sub-dimension of
term-6 students (p=0.034), and the mean scores of the physician's empathy sub-dimension of term-3
students (p=0.007) are statistically significantly higher. According to the status of choosing the
profession voluntarily, a statistically significant difference was found in the social self-efficacy subdimension,
HDA, patient-physician relationship sub-dimension and physician's attitude subdimension
due to yes (p:0.07, p:0.000, p:0.000, p:0.000, respectively). The scores of AEÖYSÖY,
empathic self-efficacy sub-dimension and physician's empathy sub-dimension were found to be
significantly higher in those who had a physician as a role model in the family or environment
(p:0.028, p:0.015, p:0.012, respectively). (p<0.05).
Conclusion: According to the study findings, although the empathic and social self-efficacy
and medical value perception scores of the participating students are high, they show significant
differences according to some sociodemographic variables such as age, gender, grade level, place of
residence, family income status, choosing the profession willingly, being a role model in the
environment, taking communication courses, considering specialization after graduation, and wanting
to work in a private clinic/hospital.
Keywords: Medical faculty, student, perception of medical value, self-efficacy, empathy