Rekabet avantajı açısından şirket stratejileri ile tasarım politikaları arasındaki ilişkiye yönelik bir çalışma
A study on the impact of firm strategies in relation to the design policies for creating competitive advantage
Yazar: CEM BORA OKANDAN
Danışman: PROF. DR. DENİZ BÖRÜ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ekosistem = Ecosystem ; Hizmet tasarımı = Service design ; Rekabet = Competition ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Tasarım = Design ; Tasarım politikası = Design policies ; Tasarım yönetimi = Design management ; İşletme stratejisi = Business strategies

Özet:
Son dönemde yapılan araştırmalar ve kalkınma temelli tartışmalar, strateji kavramına son 40 yıldır atfedilen değerlerin dinamik ve çalkantılı ortamda yeterli olmadığını ve ağırlıklı olarak endüstriyel faktör bazlı stratejileri tercih eden Türk işletmelerinin bu stratejileri sürdürülebilir kılmakta zorlandıklarını ortaya koymaktadır. Bu çıkış noktası dikkate alınarak araştırmada stratejik alternatif olarak güncel stratejik yaklaşımlar incelenmiş, bu yaklaşımların Türk şirketlerinde uygulanması ile ilgili mevcut çalışmalar irdelenmiştir. Türk işletmelerine alternatif bir kaynak önermek üzere tasarım yönetimi ve tasarımdan beslenen stratejik alternatifler ele alınmıştır. Tasarımın işletmelerde farklı düzeylerde kullanımının nasıl rekabet avantajı yarattığı ve tasarımın şirket içindeki olgunluk seviyesinin rekabet avantajı açısından önemi açıklanmıştır. Aynı zamanda Türkiye'nin politik ve ekonomik ilişkiler içinde olduğu Avrupa coğrafyası ve AB'nin gelişmiş ülkelerinde tasarım politikaları kapsamında uygulanan programlar incelenmiş, bu programların tasarım odaklı inovasyon stratejisine yönelik katkı sağlayacak unsurları tespit edilmiştir.
Bu tespitler Türkiye'de paydaş yaklaşımını dikkate alarak oluşturulan ekosistem temsilcileriyle tartışılmıştır. Sektör temsilcileri, akademisyenler, uygulayıcılar ve kamu yöneticilerinden oluşan 16 alan önderi olarak nitelendirdiğimiz paydaşlarla, teorik tartışma sırasında yararlanılan modellerden türetilen 17 boyutlu bir soru setinin yardımıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, niteliksel araştırmanın verileri MAXQDA yazılımı marifetiyle analiz edilmiş, sonuçlardan yola çıkan bulgular son halini almıştır.
Tezin özgünlüğü, hem makro hem mikro düzeyde yapılmış araştırmaları kullanarak tasarım odaklı politika ve stratejiler için bütünsel bir bakış açısını ortaya koyması ve tasarım tartışmasının odağında bulunan sistem yaklaşımına ışık tutmasıdır. Tezin çıktıları sayesinde, işletmenin içindeki tasarım olgunluk seviyesini yükseltmeye çalışan karar alıcının ekosistemdeki kilit aktörleri takibi ve beklentilerinin şekillenmesi, politika geliştiricinin de örgütsel ihtiyaçların doğru ifadesi ve konumlandırılması konusunda farkındalığının geliştirilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
This thesis examines how the concept of strategy has evolved over the last 40 years and how it has failed to keep up with the changing environment. The focus is on how Turkish companies have been trying to use industrial factor-based strategies, which have been unsuccessful in creating a sustainable environment. To overcome this problem, the paper reviews existing strategies and suggests design management as an alternative. It explores how the use of design within the firm can lead to a competitive advantage and examines programs implemented within the scope of design policies in Europe. The paper ultimately concludes that design-led innovation strategies can be beneficial for Turkish companies.
Using semi-structured interviews, this study explored Turkey's ecosystem under the stakeholder theory. Sixteen key informants, made up of sector representatives, academics, practitioners, and public administrators, were interviewed by using a 17-dimensional question set. The results were analyzed with MAXQDA software and findings were formulated.
The originality of the thesis is that it presents a holistic perspective for design-focused policies and strategies by using both macro and micro-level research and sheds light on the "systems thinking" that is at the center of the design debate. Thanks to its outputs, it is aimed that the decision maker who tries to increase the level of design maturity within the enterprise will follow the key actors in the ecosystem and shape their expectations, and the policy developer will develop awareness about the correct expression and positioning of organizational needs.