Postmenopozal dönemdeki kadınlarda fiziksel aktivitenin uyku kalitesi ve kardiyovasküler hastalık riskine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of physical activity on sleep quality and cardiovascular disease risk in postmenopausal women
Yazar: GÜLCAN KARAHAN
Danışman: UZMAN ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kadınlar = Women ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Menopoz = Menopause ; Postmenopoz = Postmenopause ; Risk faktörleri = Risk factors ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Amaç: Menopoz dönemi kadınların kardiyovasküler hastalık riskinin ve uyku sorunlarının arttığı yaşam dönemidir. Çalışmada bu dönemdeki kadınlarda fiziksel aktivitenin kardiyovasküler risk ve uyku kalitesine etkisini saptamayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 1 Ağustos 2018 ile 30 Kasım 2018 tarihleri arasında polikliniğe başvuran dahil olma ve dışlanma kriterleri karşılayan 342 postmenopazal kadın ile yapılmıştır. Kadınlara sosyodemografik veri formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi kısa form, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi uygulanmış, Framingham formülasyonu ile kardiyovasküler risk tahmini hesaplanmıştır. Alınan veriler SPSS 23 programı ile değerlendirilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişki Pearson Korelasyon testi, düzeyler arasındaki farklılık tek yönlü ANOVA testi ile analiz edilmiştir
Bulgular: Çalışmamızda kadınların yaş ortalaması 60,77±9,2 yıl idi. 10 yıllık kardiyovasküler riski yüksek olanların oranı %66,1 idi. Pitssburgh Uyku Kalitesi (PUKİ) Skoru 9,05±4,33 ve iyi uyku kalitesine (PUKİ ≤5) sahip olanların oranı %24,6 idi. Fiziksel aktivite düzeyi 848,68±1213,08 MET-dk/hafta olarak saptandı. Kadınlarda fiziksel aktivite düzeyi şiddetli olanların beden kitle indeksinin düşük olduğu (p = 0,035) , Framingham risk skoru ile beden kitle indeksi (r=0,135) ve Framingham risk skoru gündüz işlev bozukluğu komponent skoru (r=0,171) arasında pozitif yönlü zayıf ilişki bulunmaktadır. Beden kitle indeksi ve gündüz işlev bozukluğu arttıkça kardiyovasküler riskin arttığı görülmüştür.
Kardiyovasküler risk ile uyku kalite skoru ve alt parametreleri fiziksel aktiviteye göre değişmemektedir. Fiziksel aktivite düzeyinin şiddeti ile Framingham risk skoru arasında anlamlı fark bulunmakta olduğu (p=0,032) , fiziksel aktivite düzeyi yüksek olanların Framingham risk skoru en yüksek iken fiziksel aktivite düzeyi düşük olanların framingham risk skoru en düşük olduğu görülmüştür. Uyku kalitesi ve alt parametreleri fiziksel aktivite düzeyine göre değişmemektedir. Obezite varlığında kardiyovasküler riskin, alışılmış uyku etkinliği ve uyku bozukluğu komponent skorunun arttığı gösterilmiştir (p <0,05).
Sonuç: Menopoz sonrası dönemde obeziteyi azaltıp kardiyovasküler hastalığın başlamasını veya ilerlemesini önlemek için kadınlar uygun fiziksel aktivite yapmaya yönlendirilmelidir. Postmenopozal dönemde uyku kalitesini arttırmak amacıyla uyku hijyeni eğitimleri verilebilir. 
Anahtar Kelimeler: Egzersiz, Kardiyovasküler Hastalık, Postmenopoz, Uyku

Abstract:
Objective: Menopause is a period of life in which women are at increased risk of cardiovascular disease and sleep problems. In this study, we aimed to determine the effect of physical activity on cardiovascular risk and sleep quality in women in this period.
Materials and Methods: The study was conducted with 342 postmenopausal women who met the inclusion and exclusion criteria who applied to the outpatient clinic between 1 August 2018-30 November 2018 at Dışkapı Yıldırım Beyazıt and Training and Research Hospital. Women were given sociodemographic data form, International Physical Activity Questionnaire (IPAQ)  short form, Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) , calculated cardiovascular risk estimation with Framingham formulation. The data were evaluated with SPSS 23 program. Relationship between variables Pearson Correlation test, differences between levels were analyzed by one-way ANOVA test.
Results: In our study the mean age of women was 60.77 ± 9.2 years. The rate of patients with a 10-year cardiovascular risk was 66.1%. The Pittsburgh Sleep Quality (PSQI) score was 9.05 ± 4.33 and the rate of good sleep quality (PSQI ≤5) was 24.6%. Physical activity level was found to be 848.68 ± 1213.08 MET-min /week. The body mass index of women with severe physical activity levels was low (p = 0.035), there was a weak positive correlation between Framingham risk score and body mass index (r = 0,135) and Framingham risk score and daytime dysfunction component score (r = 0,171). Cardiovascular risk and sleep quality score and sub-parameters do not change according to physical activity. There was a significant difference between the severity of physical activity and Framingham risk score (p = 0.032), those with high physical activity level had the highest Framingham risk score while those with low physical activity level had the lowest framingham risk score. Sleep quality and sub-parameters do not change according to physical activity level. In the presence of obesity, cardiovascular risk, habitual sleep efficiency and sleep disorder component score have been shown to increase (p <0.05).
Conclusion: In the postmenopausal period, women should be directed to perform appropriate physical activity to reduce obesity and prevent the onset or progression of cardiovascular disease. Sleep hygiene trainings can be given to improve sleep quality in postmenopausal period.
Key Words: Cardiovascular Diseases, Exercise, Postmenopause, Sleep