Sürdürülebilir kalkınmada ticaret amaçlı yardımlar: Almanya'nın ticaret amaçlı yardımlarının belirleyicileri üzerine ekonometrik bir analiz
Aid for trade in sustainable development: An econometric analysis on the determinants of Germany's aid for trade
Yazar: SAMET KAPISIZ
Danışman: DOÇ. DR. ESAT İPEK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası Ticaret = International Trade ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışmada, kalkınma yardımlarının önemli ve yükselen bir bileşeni olan ticaret amaçlı yardımlar (TAY), geleneksel donör ülke perspektifinden incelenmiştir. Almanya, dünyada 2002 yılından bu yana en fazla ticaret amaçlı yardım sağlayan ikinci ülke konumundadır. Almanya'nın, yardımlarındaki belirleyicileri açıklamaya yönelik panel veri sabit etki yöntemi kullanılarak 2002 ile 2021 yılları arasında en çok yardım yaptığı 23 ülke analiz edilmiştir. Test edilen yedi bağımsız değişken kapsamında iki ayrı ekonometrik model oluşturulmuştur. 

Almanya'nın ticaret amaçlı yardımlarda sadece kendi çıkarı veya yardım alan ülkelerin ihtiyacı temelinde hareket etmediği, hibrit bir karaktere sahip olduğu görülmüştür. İhracat, kişi başı gelir, işsizlik oranı, beklenen yaşam süresi ve nüfus değişkenleri ile Almanya'nın ticaret amaçlı yardımları arasında istatistiksel olarak pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur. Almanya, kendi ihracatının yüksek olduğu ülkeler yanında; kişi başı geliri yüksek, beklenen yaşam süresi yüksek, işsizlik oranı ve nüfusu fazla olan ülkelere daha fazla yardım yapmaktadır. Diğer yandan, alıcı ülkeye olan doğrudan yabancı yatırım miktarı ve doğal kaynaklar gelirinin milli gelire oranının, Almanya tarafından yapılan ticaret amaçlı yardım miktarı üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Kalkınma iş birliği, Kalkınma yardımı, Ticaret amaçlı yardım, Geleneksel donör, Yardım motivasyonu

Abstract:
In this study, Aid for Trade (AfT), an important and rising component of development assistance, is examined from the perspective of traditional donor country. Germany is the second country that has provided the most aid for trade in the world since 2002. The 23 countries to which Germany provided the most aid for trade between the years of 2002 and 2021, were analyzed using the panel data fixed effect method in order to explain the determining variables in its AfT. Within the scope of the seven tested independent variables, two separate econometric models were established. 

It was seen that Germany does not act solely on the basis of its own interests or just the needs of the recipient countries, but it shows a hybrid character regarding aid for trade. A statistically significant positive relationship was found between the Germany's aid for trade flow and export amount, income per capita, unemployment rate, life expectancy and population variables. Germany provides more aid to the recipient countries with higher German-exports, higher income per capita, higher life expectancy, higher unemployment rate and larger population. On the other hand, it was observed that the ratio of foreign direct investment to GDP and the ratio of natural resources income to GDP in the recipient country are not significantly effective variables on Germany's aid for trade flow. 

Keywords: Development cooperation, Development assistance, Aid for trade, Traditional donor, Aid motivation