Kompleks parsiyel nöbetli hastalarda pozitron emisyon tomografisinin tanısal rolünün elektroensefalografi ve manyetik rezonans görüntüleme ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Comparison of the diagnostic value of pet with EEG and MRI in patients with complex partial seizures
Yazar: TUĞBA SUCAK (ŞENGEZER)
Danışman: PROF. DR. L. ÖZLEM KAPUCU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Epilepsi = Epilepsy ; Epilepsi-parsiyel = Epilepsy-partial ; Epilepsi-temporal lob = Epilepsy-temporal lobe ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Manyetik rezonans spektroskopi = Magnetic resonance spectroscopy ; Pozitron emisyon tomografi = Positron-emission tomography

Özet:
?nteriktal PET, serebral glukoz metabolizmasındaki değişikliklerigöstererek, epilepside preoperatif değerlendirmede kullanılan bir fonksiyonelgörüntüleme yöntemidir. Preoperatif değerlendirmede amaç, epileptojenik alanıdoğru belirleyerek cerrahi kararı vermek ve yeterli dokunun rezeksiyonu ilehastanın nöbetsiz olmasını sağlamaktır.Medikal tedaviye dirençli 201 kompleks parsiyel epilepsi hastasının dahiledildiği bu çalışmada, tüm hastalara PET, rutin EEG, video-EEG monitorizasyon(iktal ve interiktal), MRG ve bazı hastalara MRS ve invaziv EEGmonitorizasyonu yapılmıştır. Bu tetkik sonuçlarının, opere olan lezyonel ve non-lezyonel TLE hastalarında ve frontal lob epilepsi hastalarında operasyon loju ile;opera olmayan hastalarda ve VSS uygulanan hastalarda ise iktal EEG sonuçları ileuyumu değerlendirilmiş ve lobar konkordans gösterme oranları hesaplanmıştır.Opere hastaların cerrahi sonrası başarı değerlendirmesi Engel sınıflamasına göreyapılmışıtr. Cerrahi sonrası nöbetsizlik ile olası prediktif faktörlerin ilişkisideğerlendirilmiştir.Opere TLE olgularında epileptojenik alanı doğru lokalize etmede,operasyon loju ile en yüksek (%100) lobar konkordans gösteren tetkik interiktalPET olmuştur. Daha sonra sırasıyla iktal EEG %98, interiktal EEG %87, MRG%83, MRS ise %54 oranında epileptojenik alan ile lobar konkordansgöstermektedir. PET hem lezyonel, hem de non-lezyonel opere TLE olgularındaepileptojenik alan ile %100 lobar konkordans göstermektedir.Rezektif cerrahi sonrası non-lezyonel TLE hastalarının %81, lezyonel TLEhastalarının ise %89'unda nöbetsizlik sağlanmış olup, bu iki grupta postoperatiftakip sonuçları yönünden anlamlı fark saptanmamıştır. Ayrıca lezyonel ve non-lezyonel TLE hastalarının tümünde tatminkar postoperatif sonuçlar (Engel sınıf Ive II) elde edilmiş olup, tüm hastalarda epileptojenik alanı doğru lokalize edenPET cerrahi sonrası iyi prognozu öngörmekte kullanılabilir.PET görüntülemede bilateral temporal lobda hipometabolizma varlığı,yapılan lojistik regresyon analizinde cerrahi sonrası başarı ile ilişkili bulunan tekprediktif faktör olmuştur. Unilateral temporal hipometabolizma olmasıdurumunda, bilateral hipometabolizmaya göre cerrahi sonrası nöbetsizlik olasılığı12 kat artmaktadır.Frontal lob epilepsi nedeniyle opere olan hastalarda ise PET %100oranında operasyon loju yani epileptojenik alan ile uyum göstermiş olup, buhastaların tümünde cerrahi sonrası nöbetsizlik sağlanmıştır.Opere olmamış TLE grubunda PET'in %57, ETLE grubunda ise %25oranında iktal EEG ile lobar konkordans gösterdiği görülmüştür. Ayrıca rezektifcerrahiye uygun görülmeyen VSS hastalarının tüm tetkiklerinin yüksek orandaiktal EEG ile uyumsuz olduğu görülmüş olup, bu hastalarda cerrahi sonrası kötüprognoz görülmüştür.Sonuç olarak interiktal PET, lezyonel TLE'deki yüksek lateralizasyonyeteneğine ek olarak cerrahi adayı olabilme şansı azalan MRG'de lezyonsaptanamayan TLE hastalarında da, epileptojenik alanı opere edilen taraf ile tamkorelasyon göstererek lateralize etmiştir. Her iki hasta grubunun cerrahi sonrasıtakipleri arasında fark olmaması ve nöbetsizlik oranlarının %80'in üzerindeolması PET'in özellikle non-lezyonel TLE hastalarının cerrahi kararındaki rolünügöstermektedir. Ayrıca PET görüntülemede bilateral temporal hipometabolizmaolmaması ile cerrahi sonrası nöbetsizlik arasında anlamlı bir ilişki olması daPET'in cerrahi sonrası prognozu öngörmedeki rolünü pekiştirmektedir. Opereolmayan TLE ve ETLE hastalarında diğer tüm tetkiklerde olduğu gibi PET'in deiktal EEG ile lobar konkordans oranının düşük olduğu görülmüştür.Kompleks parsiyel nöbetli hastalarda PET'in tanısal rolü EEG ve MRG ilekarşılaştırmalı olarak değerlendirildiğinde; FDG-PET beyin görünütlemeninepilepsi cerrahisi öncesinde hasta seçiminde ve cerrahi sonrası prognozuöngörmede en faydalı modalitelerden biri olduğu görülmüştür.

Abstract:
Interictal PET, by showing the changes in the cerebral glucosemetabolism, is a functional imaging modality used in the preoperative evaluationof intractable epilepsy patients. The purpose of the preoperative evaluation is tomake the decision for surgery by correctly localizing the epileptogenic zone, andto determine the area to be resected in order to gain seizure freedom.201 patients with intractable complex partial seizures were included in thisstudy. All patients underwent PET, routine EEG, video EEG monitoring (ictal andinterictal), MRI. MRS and invasive EEG monitoring was performed on some ofthe patients. In the operated lesional and nonlesional temporal lobe epilepsy(TLE) and frontal lobe epilepsy patients, the correlation of the results of thesediagnostic tests with the operation site was evaluated to determine whether thetests showed lobar concordance with the operation site. For the patients operatedfor VNS or for the patients not operated, the results of PET, MRI and interictalEEG were compared with the ictal EEG results for determining the lobarconcordance between them. In the evaluation of post-operative seizure outcome,Engel?s classification was used. The potential predictive factors for seizurefreedom were also evaluated.In the operated TLE group, interictal PET showed the highest lobarconcordance rate (%100) with the operation site, thus correctly localized theepileptogenic zone in all patients. ?ctal EEG, interictal EEG, MRI and MRSshowed lobar concordance rates of %98, %87, %83 and %54 respectively. PETshowed a %100 lobar concordance in both the lesional and non-lesional TLEgroups.Seizure freedom was achieved in %81 of the non-lesional TLE and %89 ofthe lesional TLE patients, and in both of these groups of patients there were nosignificant difference in the postoperative outcome. All of the lesional and non-lesional patients were either Engel class I or class II, meaning acceptable surgicaloutcome.The finding of bilateral temporal hypometabolism on PET was found to bethe only predictive factor for seizure freedom. The presence of unilateral temporalhypometabolism on PET increases the probability of seizure freedom 12 times,compared to the presence of bilateral temporal hypometabolism.In the patients operated for frontal lobe epilepsy, PET findings werecorrelated with the operation site in all of the patients, and all of these patientswere seizure free.Evaluations of the patients not operated were done in the TLE andextratemporal lobe epilepsy (ETLE) groups. In the TLE group, PET showed lobarconcordance with ictal EEG in %57 of the patients, while in the ETLE group thelobar concordance with icta EEG was %25. In the VNS patients, whom wereevaluated as not good candidates for resective surgery, all of the preoperative testswere mostly not concordant with ictal EEG.As a result, interictal PET not only localized the epileptogenic zone inlesional TLE, but also localized the epileptogenic zone correctly in the non-lesional TLE patients whose chance for being a candidate for surgery is ratherlower. The facts that there were no significant difference in the postoperativeoutcome of these two groups, and that more than %80 of the patients were seizurefree shows the role of PET in the decision making for surgery especially in thenon-lesional TLE patients. The relationship with PET findings showing nobilateral temporal hypometabolism and seizure freedom after surgery, points outthe role of PET in predicting postoperative outcome.