Farklı besi ortamı kombinasyonlarının bazı hıyar (Cucumis sativus L.) genotiplerinde gynogenesis yolu ile embriyo ve haploid bitki oluşumu üzerine etkisi
Combination of some nutrient medium effect on the formation in the embryo and haploid plant via gynogenesis from different cucumber (Cucumis sativus L.) genotype
Yazar: ESMANUR ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET NACİ ONUS
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Haploit bitki = Haploid plant ; Hıyar = Cucumber

Özet:
Bu çalışmada farklı besi ortamı kombinasyonlarının bazı hıyar (Cucumis sativus L.) genotiplerinde gynogenesis (ovaryum kültürü) yolu ile embriyo ve haploid bitki oluşumu üzerine etkisi araştırılmıştır. Araştırma Kuzey Agripark Bitki, Araştırma ve Biyolojik Mücadele San. ve Tic. Ltd. Şti. istasyonunda, 2014-2015 yıllarında gerçekleşmiştir.
Araştırmada üç farklı besi ortamı kombinasyonu, embriyo teşvik ve rejenerasyon aşamalarında sabit oranda bitki büyüme düzenleyicilerle modifiye edilmiştir. Besi ortamının, genotipin ve bitki yaşının etkisi haftalık olarak incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre besi ortamının önemi açıkça görülmüş, en etkili embriyo teşvik ortamının MS+ 1:10; 2,4-D:Kinetin (MSB) olduğu, en etkili rejenerasyon ortamının ise MS+ 1:4; NAA:BAP (MSR) olduğu sonucuna varılmıştır. Tüm genotipler, MSB ortamında embriyo oluşturmuş ve MSR ortamında bitki rejenerasyonu gerçekleştirmiştir. Toplamda 273 embriyo elde edilmiş olup, 137 adet de bitki rejenerasyonu gerçekleşmiştir. Toplam uygulanan ovaryum sayısına göre % 84,26 embriyo dönüşüm oranı ve % 42,28 bitki rejenerasyon oranı elde edilmiştir. Araştırmada genotip etkisi açık bir şekilde görülmüş olup, embriyo ve bitki eldesinde en başarılı genotip 583 nolu genotip olarak teşpit edilmiştir. 584 nolu genotip ikinci sırayı alırken, 550 nolu genotipte oldukça sınırlı sonuçlar ortaya çıkmıştır. Bitki yaşının giderek artmasına bağlı olarak elde edilen embriyo ve bitki oranlarında da ciddi düşüşler yaşanmıştır. Yaklaşık olarak 2 aylık olan yetiştirilme dönemi olan donör genotiplerde, başlangıçta % 213,58 olan embriyo oluşum oranı, son kurulan denemelerde % 19,75'lere düşmüştür. Bitki rejenerasyon oranı ise, % 132,10'dan % 4,94 seviyelerine düşerek, genotipin yaşının önemini net bir şekilde ortaya koymuştur.
Çalışmada oluşan 137 bitkinin 114 tanesinde ploidy seviyesi belirlenmiş olup, bunların 87 tanesinin haploid, 9 tanesinin diploid ve 18 tanesinin miksoploid olduğu görülmüştür. 

ANAHTAR KELİMELER: Cucumis sativus L., Gynogenesis, Hıyar, Haploid

Abstract:
In this work, the effect of combination of different medium in some cucumbers (Cucumis sativus L.) genotype by Gynogenesis (ovary culture) on embryo formation and haploid plants were investigated. These studies worked on Kuzey Agripark Bitki, Araştırma ve Biyolojik Mücadele San. ve Tic. Ltd. Şti. station on 2014-2015 years.
In this survey, three combination of different culture medium was modified fixed rate by plant growth regulator for embryo induction and plant regeneration. Effect of mediums, genotype and plant age were examined weekly. According to the findings seen clearly the importance of the medium, that conclusion has reached MS + 1:10; 2,4- D: Kinetin (MSB ) is the most effective incentives embryo, while the most effective regeneration medium, MS + 1:4; NAA:BAP (MSR). All genotypes, have created embryos on MSB medium and plant regeneration was carried out in MSR medium. Total 273 embryos obtained, 137 plant regeneration were occured. Total applied by the number of ovary; % 84.26 embryo formation rate and % 42.28 plant regeneration rate was obtained. Genotype effect on research has shown clearly and the most successful genotypes No. 583 genotypes. has been identified that the embryo and the resulting plant. Second genotype was No 584 genotypes, while No 550 genotypes showed limited result has emerged very limited results. But, plant was obtained from No 550 genotypes. Depending on the increasing age of the plant , the ratio of the resulting embryo and the plant has experienced a serious decline . The donor plants grown approximately 2 months of age period the embryos initially % 213.58 ratio is decreased to % 19.75 in the last experiment established. The plant regeneration rate decreased from % 132.10 to % 4.94 level and it is showed that importance of genotype age.
The study, 114 of the 137plants ploidy level was determined , which 87 of them haploid , 9 of them diploid and 18 of them miksoploid was observed.

KEYWORDS: Cucumis sativus L., Gynogenesis, Cucumber, Haploid