Cumhuriyet dönemi türk romanlarında ses imgesine psikanalitik bir yaklaşım
A pshycoanalytical approach to voice image in Turkish novels of the republic period
Yazar: MERVE BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. CAFER ŞEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Ses, günlük hayatımızın ve fiziksel çevremizin kaçınılmaz bir unsurudur. Günlük yaşamımızın her anında ses ile karşı karşıya geliriz. Bu hususta birey kendi sesine ve dışarıdan işittiği seslere sürekli maruz kalmaktadır. Ses unsurları fenomen olarak ele alındığında ise iki farklı kategoriye ayrılır. Anlam vasıtası olan ses ve estetik hayranlık uyandıran ses olmak üzere iki farklı grup ortaya çıkar. Anlam vasıtası olan ses içerisinde talep ve rica bulundurur. Aynı zamanda bu ses unsurunun temel ögesi gösterenlerdir. Estetik hayranlık uyandıran ses ise anlamı geri plana iterek sesin tınısını, tonunu ve rengini ön plana çıkarır.

Birinci bölüm içerisinde beş ayrı başlık altında ses unsurları ele alınır. Bu bölümde Sesin Dilbilimi, Sesin Metafiziği, Süperegonun Sesi, Aklın Sesi ve Vicdanın Sesi başlıklı incelemeler bulunmaktadır. İkinci bölüm içerisinde ise toplam on adet roman incelemesi yapılır. Romanlarda tespit edilen ses unsurları psikanalitik açıdan değerlendirilir. Tez içerisinde incelenen romanlar herhangi bir sınıflandırmaya tâbi tutulmamıştır. Peyami Safa'nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna, Peyami Safa'nın Matmazel Noraliya'nın Koltuğu, İhsan Oktay Anar'ın Puslu Kıtalar Atlası, İhsan Oktay Anar'ın Suskunlar, Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam, Sait Faik Abasıyanık'ın Medarı Maişet Motoru, Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar, Adalet Ağaoğlu'nun Bir Düğün Gecesi ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Huzur adlı eserleri tez içerisinde sırasıyla incelenen romanlardır.

Anahtar Kelimeler: Ses, Bilinçdışı, Psikanaliz

Abstract:
Voice is an inevitable element of our lives and physical environment. We face voice in every angle of our life. In this respect, one constantly faces its own voice and also the voice coming from outside world. We can divide voice into two sections if we take it in a phenomenological way, voice which delivers a meaning and voice which is admired aesthetically. Meaningful voice contains demand and request and the key elements of this voice type are indicators. Aesthetically admired voice pushes the meaning into the background and emphasises the resonance, tone and colour of the sound.

In the first part, elements of voice were examinated in five different ways. These are linguistics of voice, metaphysics of voice, voice of superego, voice of mind and voice of conscience. In the second part ten novels were examinated. Elements of voice which were detected in these novels were reviewed in a psychoanalytical way. Novels examinated were not chosen by any classification. These novels are Peyami Safa's Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Sabahattin Ali's Kürk Mantolu Madonna, Peyami Safa's Matmazel Noraliya'nın Koltuğu, İhsan Oktay Anar's Puslu Kıtalar Atlası, İhsan Oktay Anar's Suskunlar, Yusuf Atılgan's Aylak Adam, Sait Fait Abasıyanık's Medarı Maişet Motoru, Oğuz Atay's Tutunamayanlar, Adalet Ağaoğlu's Bir Düğün Gecesi and Ahmet Hamdi Tanpınar's Huzur in order.

Keywords: Voice, Subliminal, Psyhoanalysis