Bourdieu sosyolojisi bağlamında çevrimiçi grupların iletişim pratikleri
Communication practices of online groups in the context of Bourdieu sociology
Yazar: SELVER DİKKOL
Danışman: DOÇ. HAKAN ERKILIÇ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Facebook = Facebook ; Habitus = Habitus ; Sosyal medya = Social media ; Yeni medya = New media ; Çevrimiçi iletişim = Online communication ; Çevrimiçi topluluklar = Online communities ; İletişim sosyolojisi = Communication sociology

Özet:
Çevrimiçi iletişim, yeni medya araçlarıyla birlikte dijitalleşen medya ortamlarında ortaya
çıkan iletişim formudur. Sosyal medya olarak genel biçimde adlandırılan bu iletişim biçiminde
belirleyici olan unsurlar bilgisayar ve internetin teknolojileridir. Özellikle sosyal ağ sitelerinin
kurulmasıyla birlikte varlığını genişleten ve gündelik hayata yansıyan sosyal medya,
kullanıcıların aynı anda içerik üretip tüketmesini, iletişim ağlarına katılmasın veya yeni
bağlantılar oluşturmasını sağlayan dijital ortamlardır. Çevrimiçi gruplar, bu dijital ortamlarda
görülen iletişim biçimlerinden birisidir. Sosyal ağ siteleri ile birlikte görünürlüğü artan çevrimiçi
gruplar genel olarak benzer ilgi ve konular etrafında toplanan kullanıcıların oluşturduğu destek
ve dayanışma ağlarıdır. İnternetin gündelik yaşama dâhil olmasıyla birlikte başlayan çevrimiçi
gruplar, günümüzde halen kayda değer bir kullanıcı kitlesine sahiptir. Bu araştırmanın amacı,
çevrimiçi gruplardaki iletişim pratiklerini Bourdieu sosyolojisi çerçevesinde çözümlemektir.
Çevrimdışı toplumsal yatkınların çevrimiçi gruplardaki iletişimde ne derece belirleyici olduğu
çalışmanın temel problemidir. Çevrimiçi ve çevrimdışı iletişim pratikleri arasındaki gerilimler,
benzerlikler ve kopuşlar ekseninde çevrimiçi grup üyelerinin iletişim deneyimleri ortaya
çıkarılmaktadır. Bu anlamda çalışmanın amacına uygun olarak nitel araştırma yöntemi
kullanılmış, sosyal medya platformlarından Facebook'ta kurulan bir grup, araştırmanın evreni
olarak belirlenmiştir. Grupta yer alan 38 üye ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Elde edilen veriler, MAXQDA nitel veri analizi programı ile kodlanarak Bourdieu'nün alan teorisi
bağlamında analiz edilmiştir. Araştırmanın birincil sonucu, illusio, doksa, sermaye biçimleri,
sembolik iktidar ve sembolik şiddete yönelik bulgulanan veriler ekseninde çevrimiçi grupların
alanlaşma süreci içerisinde olduğudur. Bir diğer önemli sonuç ise çevrimiçi gruplarda yer alan
üyelerin pratiklerinde çevrimdışı habitusun geniş yer kaplamasıdır. Dijital alana özgü olmaktan
çok çevrimiçi ve çevrimdışı arasındaki karmaşık ilişkiler tarafından belirlenen bu habitus,
çevrimdışı yatkınlıklardan devşirilen pratiklerle alana (çevrimiçi gruba) özgü biçimde yeniden
üretilmektedir. Araştırmanın diğer sonuçları arasında grubun illusio ve doksasının faillerin
çevrimdışı toplumsal yatkınlarıyla birlikte belirlenmesi, kültürel ve sosyal sermayede de bu
yatkınlıkların önemli bir rol oynaması, sembolik iktidar ve sembolik şiddet formlarının gruba
özgü biçimde tanımlanması yer almaktadır.

Abstract:
Online communication is the form of communication that emerges in digitalized media
environments with new media tools. The indicative factors in this form of communication,
which is generally called social media, are the technologies of the computer and the internet.
Especially with the social networking sites, social media, which has expanded its existence and
being used in daily life, are digital environments that enable users to produce and consume
content at the same time, to participate in communication networks, or to create new
connections. Online groups are one of the forms of communication in these digital media. Online
groups, whose visibility increases with social networking sites, are generally support and
solidarity networks formed by users who gather around similar interests and issues. Online
groups, which have a parallel historical background to the participation of the Internet in daily
life, still have a significant user base today. The aim of this research is to analyze communication
practices in online groups within the framework of Bourdieu's sociology. The extent to whether
offline social predispositions are determinants of communication in online groups is the main
problem of the study. The communication experiences of online group members are revealed in
the axis of tensions, similarities and breaks between online and offline communication practices.
In this sense, a qualitative research method was used in accordance with the purpose of the
study, and a group established on Facebook, one of the social media platforms, was determined
as the universe of the research. In-depth interviews were held with 38 members of the group.
The data obtained were coded with the MAXQDA qualitative data analysis program and
analyzed in the context of Bourdieu's field theory. The primary result of the research is that
online groups are in the process of being field depending on data of illusion, doxa, forms of
capital, symbolic power, and symbolic violence. Another important result is that offline habitus
has a large place in the practices of members in online groups. This habitus, determined by the
complex relationships between online and offline rather than being specific to the digital field, is
reproduced in a field-specific manner (online group) with practices derived from offline
predispositions. Other results of the study include the identification of the group's illusio and
doxa together with the offline social predispositions of the agents, the important role of these
predispositions in cultural and social capital of the group, and group-specific forms of symbolic
power and symbolic violence.