Hamâmî-zâde Mehmed İhsân Divânı'nın tahlili
Analysis of the Hamâmî-zâde Mehmed İhsân Divân
Yazar: CANAN KARAKOÇ
Danışman: DOÇ. DR. NAGEHAN UÇAN EKE
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Edebi metni anlama, açıklama, tanıtma ve değerlendirme amacıyla yapılan çalışmaların geçmişinin eskilere dayandığı bilinmektedir. Köklü bir geleneğe sahip Klasik Türk edebiyatı eserlerinin değerlendirilmesi konusunda da günümüze kadar çeşitli yöntemler denenmiştir. Klasik Türk edebiyatı araştırmalarında divan tahlilleri bu anlamda büyük bir boşluğu doldurmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın alanını, Klasik Türk edebiyatı geleneğinin başlangıcından son asrı 19. yüzyıla kadarki serüvenine şahit temsilcilerinden ve eski harflerle basılmış son divanın sahibi Hamami-zade Mehmed İhsan'ın Divan'ının tahlili oluşturacaktır. 
Metin tahlili, bir eseri bütün yönleriyle çözümleme ve inceleme işlemi olmakla birlikte eseri, yazıldığı dönem ve toplumdan ayrı tutmadan, yazan şahsiyetin kişiliğinden de faydalanarak analiz etme çalışmasıdır. Metin tahlili çalışmalarında genellikle din ve tasavvuf, cemiyet hayatı, insana ait özellikler ve tabiata ait unsurlar ele alınır. Çalışmanın evrenini metin tahlili metoduyla gazellerin incelenmesi, ömeklemini ise Hamami-zade Mehmed İhsan'ın Divan'ında yer alan gazeller teşkil etmektedir. Bu çalışmada, Hamami-zade Mehmed İhsan'ın Divan'ınında yer alan din ve tasavvuf ile ilgili hayal ve tasavvurlar, cemiyet hayatı konusunda sosyal yaşamın Divan'daki yansımaları, insan zihniyeti hakkında sevgili-aşık ve rakip ile ilgili tasavvurlar ve tabiat konusu ele alındı. Çalışmanın amacı, Hamami-zade Mehmed İhsan'ın gazellerinin tahlil metodu ile gelenek içindeki yeri ve özelliklerinin tespiti ve şairin şiir dünyasının günümüz okurunun dikkatine sunulması vesilesiyle edebiyat tarihi çalışmalarına katkısını ortaya koymaktır. 
Hamami-zade Mehmed İhsan Divanı 'nzn Tahlili adlı bu tez çalışması, Hamami-zade Mehmed İhsan'ın şiir dünyasını, dönemin zihniyetini, şairin yaşadığı çağın insanının hayatını, evreni ve varlıkları algılama durumu ile şairin bunları ifade etme biçimini, üslubunu gözler önüne sererek Klasik Türk edebiyatı alanında gelecekte yazılması muhtemel çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
It is known that the history of the studies carried out for the purpose of understanding, introducing, explaining, introducing and evaluating the literary text dates back to ancient times. Various methods have been tried until today in the evaluation of Classical Turkish literature works, which have a deeprooted tradition. Because of that, Divan analysis fılls a big gap in Classical Turkish literature studies. in this direction, the fıeld of the study will be the analysis of the Divan of Hama.mi­za.de Mehmed İhsan, one of the representatives who witnessed the adventure of the Classical Turkish literature tradition from the beginning of the last century to the 19th century, and the owner of the last Divan printed in old letters. 
Text analysis is the process of analyzing and examining a work with all its aspects, but it is also the study of analyzing the work by making use of the personality of the person who wrote it, without keeping it separate from the period and society in which it was written. in text analysis studies, religion and mysticism, social life, human characteristics and notions of nature are generally discussed. The universe of the study is the examination of ghazals with the text analysis method, and the sample consists of ghazals in the Divan of Hama.mi-zade Mehmed İhsan. in this study, dreams and imaginations about religion and mysticism in Hama.mi-zade Mehmed İhsan' s Divan, the reflections of social life in the Divan, the imaginations about the human mentality about lover-lover and rival, and the subject of nature are revealed. The aim of the study is to contribute to the history of literature studies by determining whether Hama.mi-zade Mehmed İhsan's ghazals differ from the tradition with the analysis method and presenting the poet' s world of poetry to the attention of today' s readers. 
This thesis work, named The Analysis of Hama.mi-zade Mehmed İhsan Divanı, reveals Hama.mi-zade Mehmed İhsan's world of poetry, the mentality of the period, the life of the people of the age in which the poet lived, his perception of the universe and beings, and the poet' s way of expressing them and his style in the fıeld of Classical Turkish literature in the future. it is expected that it will contribute to the possible studies to be written.