Türk düşüncesinde uluslararası ilişkiler ve medeniyet meselesi
International relations and civilization problem in Turkish thought
Yazar: BAYKAL AYDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. GÖKMEN KILIÇOĞLU
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Medeniyet = Civilization ; Medeniyetler çatışması = Clash of civilization ; Türk düşünce tarihi = Turkish thought history ; Türk düşüncesi = Turkish thought ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İngiliz Okulu Teorisi = English School Theory

Özet:
Düşünce tarihine dayalı olan bu tezde, Türk Düşüncesi ve Uluslararası İlişkiler disiplinindeki medeniyet tartışmaları Batılılaşma bağlamında incelenmektedir. Türk Düşüncesi açısından medeniyet meselesi; dünyayı şekillendiren Batılı sosyal dinamiklerden doğan sorunlara çözüm bulmaya yönelik pratik ihtiyaçlarla bir krize dönüşür. Bu sebeple, medeniyet ilkin, kudretli zamanlara dönüşün, pratik sorunlarına dair çözüm olarak görülür. Askeri gereksinimlerle başlayan Batılılaşma olgusu, bunun temel göstergesidir. Fakat askeri ihtiyaçları aşan bir sosyal etkinliğin süreç içerisinde yaşanmasıyla Türk Batılılaşması çeşitli fikri ve fiili zeminlerde genişler. Türk Batılılaşması'nın başlangıcı, modern dönem itibariyle Türk Düşüncesi'nde Tanzimat Dönemi olduğu ortak görüştür.  Her sosyal mesele süreç içerisinde dönüşüm geçirdiği için bu çalışmada ardıl-öncül ilişkisi üzerinden medeniyet olgusuna odaklanılmaktadır. Somut bir biçimde, Türk Batılılaşması'nın Cumhuriyet öncesi bir arka planı vardır. Bu tezin temel araştırma sorusu Türk Düşüncesi'nin medeniyet bağlamında uluslararası ilişkileri kavrayışına yanıt aramaktır. Söz konusu inceleme, Türkiye'nin tarihsel süreçte Batılılaşma fikirlerini ve İngiliz Okulu'nun Medeniyet Standardı ile Samuel Huntington'ın Medeniyetler Çatışması yaklaşımlarını mercek altına almaktadır. Türk Düşüncesi medeniyet meselesinde tarihsel-toplumsal unsurlara sahipken, uluslararası ilişkileri kendi bünyesindeki sosyal değişimde çoğunlukla hesaba katmaz. Bu noktada, Türk medeniyetçiliğinin tarihsel-sosyolojik yapısı daha belirgindir. Uluslararası ilişkilerin toplumsal yapıyı nasıl etkilediği düşünürler tarafından incelenmez. Bir diğer deyişle; Türk uluslararası ilişkiler anlayışında tarihsel-sosyolojik faktör ön plandadır. Bunun muhtemel sebebi de Türk medeniyetçiliğinin devletçi oluşu, devleti medeniyetle özdeşleştirmesidir.

Abstract:
In this thesis, which is based on the history of thought, the civilizational debates in the discipline of Turkish Thought and International Relations are examined in the context of Westernization. The issue of civilization in terms of Turkish Thought; turns into a crisis with the practical need to find solutions to the problems arising from the Western social dynamics that shape the world. For this reason, civilization is first seen as the solution to the practical problems of a return to mighty times. The phenomenon of Westernization, which started with military requirements, is the main indicator of this. However, Turkish Westernization expands on various intellectual and actual grounds, with a social activity that exceeds military needs in the process. It is the common view that the beginning of Turkish Westernization is the Tanzimat Period in Turkish Thought of the modern period. Since every social issue is transformed in the process, this study focuses on the phenomenon of civilization through the successor-predecessor relationship. Concretely, Turkish Westernization has a pre-Republican background. The main research question of this thesis is to seek an answer to Turkish Thought's understanding of international relations in the context of civilization. This study examines Turkey's Westernization ideas in the historical process and the Civilization Standard of the English School and Samuel Huntington's Clash of Civilizations approaches. While Turkish thought has historical-social elements in the civilization issue, it often does not take international relations into account in the social change within its own body. At this point, the historical-sociological structure of Turkish civilization is more evident. How international relations affect the social structure is not examined by thinkers. In other words; The historical-sociological factor is at the forefront of the understanding of Turkish international relations. The possible reason for this is that Turkish civilization is statist and identifies the state with civilization.