İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesinin sosyal bilgiler öğretmenleri tarafından değerlendirilmesi
Evaluation of Islamic Science and Technology History Museum by social studies teachers
Yazar: MELİKE ORUÇ
Danışman: DOÇ. DR. GENÇ OSMAN İLHAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzecilik = Museology
Dizin: Bilim müzesi = Science museum ; Eğitim programları = Education programs ; Müze eğitimi = Museum education ; Müzeler = Museums ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretmen değerlendirme = Teacher evaluation ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Sosyal Bilgiler dersi temelde tarih, coğrafya ve vatandaşlık bilgisi üzerine konumlandırılmış disiplinler arası bir derstir. 2005 yılı itibariyle Dünya'da gelişen yeni eğitim felsefelerinden etkilenmiş ve yapılandırmacı anlayışa bürünmüştür. Bu anlayışla beraber Milli Eğitim Bakanlığı yayınladığı öğretim programında okul dışı ortamların öğrenimi zenginleştireceği tavsiyelerinde bulunmuştur. Okul dışı ortamlardan ilk akla gelen ise "müzeler" olmuştur. Yapılan birçok araştırma müzelerin eğitimdeki önemine değinmiş ve müzelerin temel işlevlerinden en önemlisinin halkı eğitmek olduğunu ortaya sunmuştur. Türkiye'de okutulan "Sosyal Bilgiler" dersinin öğretim programı incelendiğinde görülecektir ki her kademede "Bilim, Teknoloji ve Toplum" öğrenme alanı mevcuttur. Ortaokul seviyesindeki öğrenciler her yıl benzer kazanımlara sahip "Bilim ve Teknoloji Tarihi" konularını öğrenmektedirler. Özellikle Sosyal Bilgiler dersinin farklı öğrenme alanlarında "İslam Tarihi" temelli kazanımları da konu edinmesi, araştırmada incelemiş olduğumuz İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi için temel bir sebep olmuştur.  Yapmış olduğumuz bu çalışmada bir bilim müzesi olan "İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesinin" sosyal bilgiler eğitiminde kullanılıp kullanılmayacağı, kullanılırsa eğer ne tür sonuçlar doğuracağı tecrübeli öğretmenler gözünden araştırılmıştır. Çalışmamızda nitel araştırma yönteminin olgubilim (fenomenoloji) deseni tercih edilmiştir. Amaçlı (ölçüt) örnekleme ile seçilen araştırma grubuyla yarı yapılandırılmış görüşme formu üzerinden yüz yüze görüşülmüştür. Görüşmeler izinler dahilinde ses kaydı ile kaydedilmiştir. Elde edilen bulgular betimsel analiz yöntemi kullanılarak yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesinin, özellikle 7. Sınıf kademesinde sosyal bilgiler müfredat programıyla birebir ilişkili olduğu diğer kademelerin öğretim programlarıyla da paralel ilerlediği tespit edilmiştir. Sosyal Bilgiler öğretmenleri bu müzenin derslerde daha fazla kullanılması gerektiğini böylece kitaptaki bilgilerin somutlaştığını aktarmıştır. Aynı zamanda Sosyal Bilgiler öğretmenleri, İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesiyle öğrencilerin bilim tarihi konusundaki kalıp ön yargılarının kırıldığını, yeni farkındalıklar oluşturduğunu ve bilim tarihini daha fazla içselleştirdiklerini söylemişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Müze, Bilim, Tarih, Eğitim

Abstract:
Social Studies course is an interdisciplinary course based on history, geography and civics. As of 2005, it has been influenced by the new educational philosophies developing in the world and has adopted a constructivist understanding. With this understanding, the Ministry of Education has made recommendations in the curriculum published by the Ministry of Education that out-of-school environments will enrich learning. The first thing that comes to mind from out-of-school environments is "museums". Many studies have touched on the importance of museums in education and revealed that the most important of the main functions of museums is to educate the public. When the curriculum of the "Social Studies" course taught in Turkey is examined, it will be seen that there is a "Science, Technology and Society" learning area at every level. Secondary school students learn "History of Science and Technology" subjects with similar achievements every year. The fact that the Social Studies course also deals with the "History of Islam"-based acquisitions in different learning areas has been a fundamental reason for the History of Islamic Science and Technology Museum, which we examined in the research. In this study we have done, whether the "Islamic Science and Technology History Museum", which is a science museum, can be used in social studies education, and what kind of results if it is used, has been researched from the eyes of experienced teachers. In our study, the phenomenology design of the qualitative research method was preferred. A face-to-face interview was conducted with the research group selected by purposive (criterion) sampling through a semi-structured interview form. Interviews were audio recorded with permission. The findings were interpreted using the descriptive analysis method. As a result of the research, it has been determined that the Museum of the History of Science and Technology in Islam is directly related to the social studies curriculum especially at the 7th grade and progresses in parallel with the curriculum of other levels. Social Studies teachers stated that this museum should be used more in lessons, so that the information in the book becomes concrete. At the same time, Social Studies teachers said that with the Islamic Science and Technology History Museum, the stereotypical prejudices of the students about the history of science were broken, they created new awareness and they internalized the history of science more.

Key Words: Social Studies, Museum, Science, History, Education