Kadiyani geleneğinin iki temel akımı olarak rebva cemaati ve lahori cemaati: Karşılaştırmalı bir analiz
Two basic streams of qadianism known as rebva and lahorî movements: A comparative study
Yazar: MUHAMMAD USMAN ALI
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN OLGUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahmed, Mirza Gulam = Ahmed, Mirza Gulam ; Ahmediye = Ahmediye ; Cemaatler = Communities ; Dini hareketler = Religious movements ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis

Özet:
Bu çalışmada Hint alt kıtasında ortaya çıkan Kâdıyânîlik hareketinin tarihsel gelişimi, teolojik öğretileri ve hareketin Müslüman dünyadaki yansımaları; bölgenin sosyal-siyasi ve dini atmosferinin hareket üzerindeki etkileri incelenecektir. 
Hint alt kıtasının tarihi farklı dinler ve kültürlerle doludur. Coğrafya Müslümanların sekiz yüzyıllık döneminde çeşitli Müslüman devletlere sahne olmuş ve fikri farklılıkların merkezi haline gelmiştir. Bununla birlikte İngiliz sömürgesi olduğu dönemde hem Hıristiyan misyonerlik faaliyetlerinin etkisi hem de dönemin pek çok yönden yerel halk için ağır şartlar taşıması farklı din mensuplarını mesih beklentisine itmiştir. Benzeri bir beklenti de Mirza Gulam Ahmed'in Kâdıyânîlik hareketi etrafında toplanan Müslümanlar arasında gerçekleşmiştir. İslami reform adıyla ortaya çıkan Kâdıyânîlik, teolojik öğretilerinden ötürü Hint alt kıtasındaki Müslüman âlimler tarafından İslam dışı olarak nitelendirilmiştir.
Kâdıyânîliğin temel öğretileri, henüz Mirza Gulam Ahmed hayatta iken değişim geçirmiş ve taraftarlarınca farklı algılanmıştır. Ancak onun ölümünden sonra bu farklılık hareketin Rebva ve Lahorî grupları olarak ikiye bölünmesine neden olmuş; ve günümüze kadar Kâdıyânîlik iki ayrı koldan ulaşmıştır. Bu gruplardan Rebva, Mirza Gulam Ahmed'in soyu tarafından devam ettirildiği için daha popüler bir kimliğe sahip olsa da, Lahorîler, Rebva grubundan çok daha fazla eğitimli ve etkili kişilerden oluşan bir yapıdadır. Bu çalışmada, İngiltere ve Almanya merkezli ana akım Kâdıyânîlik iddiasında bulunan Rebva Grubu ile bu gruptan teolojik sebeplerden ötürü ayrılan Lahorî grubu, onların örgütsel yapılarının karşılaştırmalı bir analiz eşliğinde incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Kâdıyânîlik, Ahmediyye, Mirza Gulam Ahmed, Modern Dini Hareketler

Abstract:
In this study, the historical development of Qadiyani movement that emerged in the Indian sub-continent, its theological teachings, reflections of the movement in the Muslim world and the impact and effects of region's socio-political and religious atmosphere on the movement will be analyzed.
The history of Indian subcontinent is replete with various religious and cultural philosophies. During Muslim dominance era which spanned eight centuries, this region was home to different Muslim states and thus became the center of intellectual diversity. This became the primary reason for power and control of British Empire in the subcontinent. Inspired and influenced by the Christian missionaries, members of different religions introduced idea of redeemer and savior into their own beliefs. During that period, a group of Muslims followed Mirza Ghulam Ahmed under the same philosophy. Rising as an Islamic reform movement, Qadianism was declared beyond the pale of Islam by the Muslim scholars of Indian subcontinent, a few years after its emergence.   
The basic beliefs and teachings of Qadianism were still evolving during the lifetime of Mirza Ghulam Ahmad and were perceived differently by his followers. But after his death, these differences led to a split in the movement into two groups Rabwah and Lahori; and the present day Qadianism is mainly shaped by these groups. Despite the fact that Rabwah has a more popular identity as it was the continuation of leadership and guidance by the descendants of Mirza Ghulam Ahmad, the Lahori group was established by more educated and influential people than the Rabwah group. In this study, the split of Lahori group from Rabwah group, which is now based in the Britain and Germany and claims to be the mainstream Qadiyani faction, will be examined in the light of theological reasons behind the split along with a comparative analysis of their organizational structures.

Keywords: Qadianism, Ahmediyyet, Mirza Ghulam Ahmad, Modern Religious Movements