Geometrik bilginin yapılandırılmasına dayalı öğretim faaliyetleri için tasarım çerçevesi
A design framework for instructional activities based on structuring geometric knowledge
Yazar: BAHATTİN İNAM
Danışman: PROF. DR. NECLA TURANLI
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education

Özet:
Geometri; nokta, üçgen, çember gibi insan zihninde oluşan soyut kavramları ve bunlar
arasındaki ilişkileri inceleyen bilim dalıdır. Bireysel farklılıklar, uygulanan öğretim
yöntemleri gibi birçok sebebe bağlı olarak bu kavramların insan zihninde yapılandırılırken
farklılıklar olması kaçınılmazdır. Ortaya çıkan farklılıkları belirlemek ve aynı zamanda bu
kavramları kullanılarak akıl yürütmek, muhakeme veya işlem yapmak için
somutlaştırılmalarına ihtiyaç vardır. Yapılacak somutlaştırma ile soyut geometrik
kavramların temsil edilmesi mümkün olmakta ve geometrik şekiller oluşmaktadır.
Geometrik bilgiler de şekillerin kullanılması ile oluşturulur. Bireyin zihninde geometrik
bilginin nasıl oluştuğuna yönelik birçok çalışma yapılmıştır. Çalışmalardan elde edilen
sonuçların öğretim faaliyetlerinin, tasarlanmasından değerlendirilmesine kadar olan, tüm
aşamalarına yön verici olduğu görülmektedir. Ancak matematik eğitimi araştırmalarından
elde edilen teorik sonuçlar ile bu sonuçların pratikte öğretim uygulamalarına yansıtılması
arasında bir boşluk olduğu genel olarak kabul edilmektedir. Çalışmanın temel amacı,
geometrik bilginin yapısını açıklamaya yönelik araştırmaları birleştirerek, öğretim
faaliyetlerini tasarlamak için teori ve pratik arasında bir köprü oluşturmaktır. Literatürün bir
sentezine ve araştırmadan elde edilen sonuçlara dayanarak, geometrik bilginin
yapılandırılmasına yönelik öğretim faaliyetlerinde kullanılacak bir tasarım çerçevesi
geliştirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımına göre tasarlanan çalışmada veri çeşitlemesine
gidilmiş, kuram geliştirme ve doküman analizi birlikte kullanılmıştır. Kuram geliştirme
süreci, belirlenen geometri eğitimcileri ile yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlardan tasarım
çerçevesinin boyutları ortaya konulmuştur. Doküman analizi sürecinde geometri eğitimine
yönelik ders kitapları, yıllık-günlük planlar, müfredat programlarının incelmesi yapılmıştır.
Sonuçlar birleştirilerek çerçeveye son hali verilmiştir.

Abstract:
Geometry is a branch of science that examines abstract concepts such as point, triangle,
circle and the relations between them. It is inevitable that there will be differences while
structuring these concepts in the human mind, depending on many reasons such as
individual differences and applied teaching methods. To operate and reason by using
these concepts, they need to be embodied. With the embolization, abstract geometric
concepts are represented and geometric shapes are formed. Geometric information is
also created by using shapes. Many studies have been conducted on how geometric
knowledge is formed in the mind of the individual. It is seen that the results obtained from
the studies are guiding all the stages from the design of the teaching activities to the
evaluation. However, it is generally accepted that there is a gap between the theoretical
results obtained from mathematics education research and the reflection of these results
in practical teaching practices. The main purpose of the study is to create a bridge
between theory and practice in order to design teaching activities by combining research
to explain the structure of geometric knowledge. Based on a synthesis of the literature and
the results from the research, a design framework to be used in teaching activities for the
construction of geometric knowledge was developed, refined and evaluated. In the study,
which was designed according to the qualitative research approach, data diversity was
used, grounded theory and document analysis were used together. The grounded theory
process was carried out with determined geometry educators. From the results obtained,
the dimensions of the design frame were revealed. During the document analysis process,
textbooks, annual-daily plans and curriculum programs for geometry education were
examined. The results were combined and the frame was finalized.