Kâr payı dağıtım kararlarına etki eden içsel ve dışsal faktörler: Uluslararası bir araştırma
Internal and external factors affecting dividend distribution decisions: An international research
Yazar: MUHAMMED YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SADİYE OKTAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kar dağıtım politikaları = Dividend policies ; Kar dağıtımı = Profit distribution ; Kar payı = Dividend

Özet:
Önemli finansal karar türlerinden biri olan kâr payı dağıtım kararları kurumsal finans teorilerinin gelişmeye başladığı günden bugüne kadar hâlâ tartışılmaya devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı dünya genelinde oluşturulan bir veri seti ile firmaların nakit kâr payı dağıtım kararlarına ve pay senedi geri satın alım kararlarına etki eden içsel ve dışsal faktörlerin lojistik regresyon ve en küçük kareler yöntemiyle analiz edilmesidir. Çalışmanın veri seti, 1995-2019 yılları arasında toplam 62 ülkede faaliyet gösteren 23.614 firmadan ve toplam 242.151 gözlem sayısından oluşmaktadır. Lojistik regresyon yöntemi için nakit kâr payı dağıtan ve dağıtmayan firmalar ile pay senedi geri satın alan ve almayan firmalar olarak iki kategorik değişken belirlenmiştir. Bunun yanında en küçük kareler yöntemi için ise nakit kâr payı dağıtım oranı ve pay senedi geri satın alım oranı değişkenleri bağımlı değişkenler olarak belirlenmiştir. 
Çalışmada kullanılan açıklayıcı değişkenler ise içsel ve dışsal olmak üzere iki grupta sınıflandırılmıştır. Kârlılık, kaldıraç, maddilik, büyüklük, nakit, olgunluk, büyüme fırsatları, araştırma geliştirme harcamaları ve firma riski firma düzeyindeki içsel değişkenlerdir. Bunların yanında makroekonomik göstergelerden gayri safi yurt içi hâsıla büyümesi, enflasyon oranı, doğrudan yabancı yatırım oranı, yurt içi tasarruflar miktarı ve ayrıca ülkenin hangi hukuk ekolünü benimsediğini gösteren yasal yapı kukla değişkeni de ülke düzeyindeki dışsal değişkenler olarak belirlenmiştir. Elde edilen bulgulara göre firmaların kâr payı dağıtım kararları verirken birçok faktörden etkilendikleri görülmektedir. Doğrudan yabancı yatırım oranı her iki test yöntemine göre de kâr payı dağıtım kararları üzerine etkisi istatistiki olarak anlamlı çıkmamıştır. Diğer açıklayıcı değişkenlerin ise kâr payı dağıtım kararlarını etkilediği tespit edilmiştir. Son olarak bu çalışmanın çıktıları sinyal teorisini, olgunluk teorisini, asimetrik bilgi ve vekâlet teorilerini desteklemiştir.
Bu çalışmada ele alınan ülke ve firma sayılarının yüksek olması gözlem sayısını ciddi şekilde artırmıştır. Aynı zamanda sonuçların güçlü olmasını ve güvenirliliğini artırmıştır. Bundan dolayı gözlem sayısı, değişken grubu seçimi ve oluşturulan model bu çalışmanın güçlü ve özgün yanlarını oluşturduğu düşünülmektedir. Ayrıca farklı bir perspektifle bu çalışmanın literatüre, uygulamacılara, mevcut ve potansiyel yatırımcılara yön gösterici ve katkı sağlayıcı bir çalışma olduğu da düşünülmektedir.

Abstract:
Dividend distribution decisions, which are one of the important financial decision types, are still being discussed since the day corporate finance theories started to develop. This study aims to analyze the factors of internal and external that affect decisions on the cash dividend payout and share repurchases of firms with a data set created around the world, using logistic regression and the ordinary least squares method. The data set of the study consists of 23,614 firms operating in 62 countries between 1995 and 2019 and a total of 242.151 observations. For the logistic regression method, two categorical variables have been determined as firms that cash dividend payout or not and firms that share repurchase or not. In addition, for the least squares method, cash dividend payout rate and share repurchases rate variables have been determined as dependent variables. 
The explanatory variables used in the study have been classified into two groups as internal and external. Profitability, leverage, tangibility, size, cash, maturity, growth opportunities, research and development expenditures, and firm risk are internal variables at the firm level. In addition to these, macroeconomic indicators such as gross domestic product growth, inflation rate, foreign direct investment rate, amount of domestic savings, as well as the legal system dummy variable that shows which legal system the country has adopted are also determined as external variables at the country level. According to the findings, it is seen that firms are affected by many factors when deciding on dividend distribution. According to both test methods, the effect of foreign direct investment rate on decisions on dividend distribution is not statistically significant. It has been determined that other explanatory variables affect decisions on dividend distribution. Finally, the outputs of this study supported the signal theory, maturity theory, asymmetric information, and agency theories. 
The high number of countries and firms discussed in this study significantly has increased the number of observations. It also increased the strength and reliability of the results. Therefore, it is considered that the number of observations, the selection of the variable group, and the created model constitute the strengths and uniqueness of this study. Furthermore, from a different perspective, this study is thought to be a guide and contributor to the literature, practitioners, and current and potential investors.