Postoperatif ağrının giderilmesinde hasta kontrollü analjezi yönteminin kullanımı
The use of patient controlled analgesia for the treatment of postoperative pain
Yazar: SENGÜL GÜNGÖR ÖZMERT
Danışman: DOÇ. DR. NECATİ ÇANAKÇI
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2000
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
ÖZET Çalışmamız Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Cerrahisi Anabilim Dalında elektif torakotomi uygulanan 60 hastada gerçekleştirilmiştir. Çalışmamızda; torakotomi sonrası ağrı kontrolünde HKA yöntemi kullanılarak petidin, fentanil ve tramadolün analjezik etkinlikleri, hemodinami, solunum fonksiyonları, kan gazı üzerine olan etkileri ve yan etkilerinin karşılaştırılması amaçlandı. Hastalara operasyondan bir gün önce HKA ve ağrılarını değerlendirmede kullanacakları Vizüel Analog Skala ve Verbal Ağrı Skalası hakkında bilgi verildi. Operasyon sonrası Göğüs Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesinde VAS değeri > 5, VS değeri > 2 olan hastalara HKA cihazı İV olarak takılarak ilaç uygulamasına başlandı. Hastalar 20 şer kişilik üç gruba ayrıldı. Birinci grupta petidin; yükleme dozu 0.6 mg/kg, istem dozu 0.2 mg/kg, bazal infüzyon 0.1 mg/kg/saat ve kilitli kalma süresi 15 dakika, ikinci grupta fentanil; yükleme dozu 0.8 ug/kg, istem dozu 0.4 ug/kg, bazal infüzyon 0.3 ug/kg/saat ve kilitli kalma süresi 15 dakika, üçüncü grupta ise tramadol hidroklorid; yükleme dozu 1 mg/kg, istem dozu 0.2 mg/kg, bazal infüzyon 0.1 mg/kg/saat ve kilitli kalma süresi 15 dakika olacak şekilde 24 saat boyunca uygulandı. Her üç grupta da SKB, DKB ve kalp hızı değerleri başlangıç ölçümlerine göre azalma eğilimindeydi. Kan basmcı ve kalp hızındaki azalmalar üç grupta da normal sınırlar içinde kaldı ve VAS skorlanndaki azalmaya paralellik gösterdi. Bu yüzden postoperatif ağrı değerlendirilmesinde her üç ilacmda hemodinamik bulgular açısından belirgin analjezik etkinlik gösterdikleri düşünüldü. Çalışmamızda kan gazı ölçümlerinde, grup içi dalgalanmalar olmakla birlikte, gruplar arasında anlamlı farklılık yoktu ve hiç bir grupta hipoksemi, hipoventilasyon ve hiperkarbi sınırına ulaşılmadı. Üç grupta da solunum depresyonu ile karşılaşılmadı, belirgin sedasyonda görülmedi. Bu açıdan kullandığımız dozlarda üç ilacmda solunum üzerine ciddi bir olumsuz etkisinin olmadığı kanısına varıldı. VASİ değerleri açısından üç grup arasında istatistiksel fark olmamakla birlikte, ilk dört saatte petidin ve fentanil grubunda daha düşük bulundu. VASİ Ölçümleri, üç grupta da dördün altına 4. saatte indi. Verbal ağrı skalası ile yapılan değerlendirmede 8.saat ölçümü dışında gruplar arasında fark tespit edilmedi. 8. saat ölçümünde petidinle tramadole göre daha düşük ağrı skoru elde edildi. Petidin ve 64fentanilin analjezik etkisi daha erken başladı ve kullandığımız dozlarla üç ilaçla da benzer ağrı rahatlaması elde edildi. Görülen yan etkiler açısından üç grup arasında istatistiksel olarak fark yoktu. En sık görülen yan etki tüm gruplarda bulantı oldu. Çalışmamızda petidin grubunda hastaların %30'unda ağız kuruluğu gözlendi ve ikinci sıklıkta görülen yan etki olarak tespit edildi. Fentanil ve tramadol grubunda ise kusma ikinci sıklıkla gözlenen komplikasyon olurken kusma insidanslan %15, petidin grubunda ise %20 olarak saptandı. Tramadol ile hiç bir hastada idrar retansiyonu olmazken, petidin ve fentanil grubunda birer hastada idrar retansiyonu gözlendi. Petidin ve tramadol grubunda terleme insidansım %10, fentanil grubunda ise %5 olarak saptandı. Analjezi kalitesini iyi ve mükemmel olarak değerlendiren hastaların oram, petidin grubunda %75, fentanil grubunda %60, tramadol grubunda %70 iken doktor izlenimi açısından ise bu oranlar sırayla %90, %75 ve %85 olarak bulundu. Bu bulguların ışığı altında üç ilaçla da etkin ağrı kontrolü yapılabileceği ve posttorakotomi ağrısının giderilmesinde HKA uygulamasının diğer yöntemlere alternatif olabileceği sonucuna varıldı. 65

Abstract: