Eczacıların reçetesiz ilaç tavsiyelerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting pharmacists' over-the-counter drug recommendations
Yazar: BÜŞRA BOZKURT
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR UĞURLUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Günümüzde birçok ilaç, reçetesiz ilaç statüsüne göre yeniden sınıflandırılarak halkın 
giderek artan sayıda ilaca daha fazla doğrudan erişim imkânı sağlanmıştır. Reçetesiz 
ilaçlara yönelik kullanımın artması ile tüketicilere kendi sağlık durumlarına daha fazla 
dahil olma fırsatı verilmektedir. Bilgi asimetrisinin mevcut olduğu sağlık hizmetlerinde 
tüketiciler reçetesiz bir ilacı kullanıp kullanmama konusunda çeşitli kaynaklara 
başvurmaktadır. Bu kaynaklardan en çok danışılan sağlık profesyoneli ise eczacıdır. 
Eczacılar, reçetesiz ilaçlarının tedariğinde çok yönlü bir role sahiptir ve reçetesiz ilaç 
kullanımında toplumun sağlık danışmanı sorumluluğunu üstlenmektedir. Eczacılar 
tüketiciye reçetesiz ilaç konusunda danışmanlık yaparken ise tıbbi, sosyal ve pazarlama 
gibi çok çeşitli faktörlerden etkilenmektedir. Eczacının hangi faktör etkisi altında 
reçetesiz ilaç tavsiyesi yapacağı ise eczacı ve eczanenin sahip olduğu birçok karakteristik 
özelliğe bağlıdır. Ulusal literatürde eczacıların reçetesiz ilaç tavsiyelerini etkileyen 
faktörler üzerine yürütülmüş güncel bir çalışmanın bulunmaması bu çalışmanın çıkış 
noktasını oluşturmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı eczacıların reçetesiz ilaç 
tavsiyelerini etkileyen faktörlerin eczacı ve eczaneye ilişkin açısından farklılık gösterip 
göstermediğini ortaya koymaktır. Bu kapsamda, Ankara'da faaliyet gösteren eczanelerde 
çalışan eczacılar ile yüz yüze görüşülerek anket formu dağıtılmış ve toplam 333 eczacıdan 
elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda, eczacıların reçetesiz ilaç 
tavsiyelerinin en çok tıbbi güçler boyutundan etkilendiği tespit edilmiştir. Bunun yanında 
araştırmada; eczacıların tıbbi, sosyal ve pazarlama güçlerine ilişkin değerlendirmelerinde 
eczacının medeni durum, eczanedeki görevi, sektördeki tecrübesi ve çalıştığı eczanenin 
konumu, kategorisi, anlaşmalı olduğu sigorta kurumu, faaliyet süresi, günlük ortalama 
reçeteleme sayısı, günlük ortalama reçetesiz ilaç satış sayısı ve çalışan sayısı ile ilişkili 
faktörlerde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.
Anahtar Sözcükler
Reçetesiz ilaç, Eczacılık, Pazarlama

Abstract:
Today, many medicines have been reclassified according to non-prescription medicine 
status, providing the public with more direct access to an increasing number of medicines. 
With increased use of over-the-counter medications, consumers are given the opportunity 
to become more involved in their own health. In health services where information 
asymmetry exists, consumers consult various sources to decide whether to use an overthe-counter drug. The most consulted health professional among these sources is the 
pharmacist. Pharmacists have a multifaceted role in the supply of over-the-counter 
medicines and assume the responsibility of being the community's health advisor in the 
use of over-the-counter medicines. When pharmacists advise consumers about nonprescription drugs, they are influenced by a wide variety of factors such as medical, social 
and marketing. The factors under which the pharmacist will recommend non-prescription 
drugs depend on many characteristics of the pharmacist and the pharmacy. The starting 
point of this study is the lack of a current study in the national literature on the factors 
affecting pharmacists' over-the-counter drug recommendations. In this context, the aim of 
this study is to reveal whether the factors affecting pharmacists' over-the-counter drug 
recommendations differ in terms of pharmacist and pharmacy. In this context, a survey 
form was distributed to pharmacists working in pharmacies operating in Ankara face to 
face and the data obtained from a total of 333 pharmacists were evaluated. As a result of 
the analysis, it was determined that pharmacists' over-the-counter drug recommendations 
were most affected by the medical powers dimension. In addition, in the research; In their 
evaluation of the medical, social and marketing powers of pharmacists, factors related to 
the pharmacist's marital status, duty in the pharmacy, experience in the sector, location of 
the pharmacy he works in, category, contracted insurance institution, duration of activity, 
average daily number of prescriptions, average daily number of over-the-counter drug 
sales and number of employees. Significant differences were detected.
Keywords
Non-prescription, pharmacy, marketing