Kerkük Türkmenleri arasında yaşayan geleneksel halk hekimliği uygulamaları
Traditional medicine practices living among the Kirkuk Turkmen
Yazar: MOHAMMED IHSAN SHUKUR
Danışman: PROF. DR. MEHMET EROL
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Halk hekimliği = Folk medicine ; Irak-Kerkük = Iraq-Kirkut ; Kerkük Türkleri = Kirkut Turks ; Türkmenler = Turkomans

Özet:
Kerkük Türkmenlerinde çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan halk hekimliği yöntemleri geçmişten günümüze dek yaşamaya devam etmektedir. İnsan için en değerli unsurlardan biri sağlıktır. Sağlığın yitirilmesi çeşitli çözüm arayışlarını da beraberinde getirmiştir. Modern tıbbın olmadığı dönemlerde insanlar kendilerini, hayvanlarını yahut bitkileri tedavi etmek için çeşitli uygulamalar geliştirmişlerdir. Bu noktada yine doğadan ve onun unsurlarından faydalandıkları görülmüştür. Kerkük Türkmenleri içinde durum benzerdir. Atalarından kalan pek çok halk hekimliği uygulamasını günümüzde de devam ettirmektedirler. Bölge halkı iyileşmek için bitkisel ilaçlara, ocaklara, türbelere, kaplıcalara, aktarlara, kırık-çıkıkçılara, din adamlarına  başvurmaktadırlar. Literatür tarandığında Kerkük Türkmenlerinin bu zengin halk hekimliği mirasına ilişkin kapsamlı çalışmaların bulunmadığı görülmektedir. Türk kültürünün bir bütün halinde incelenebilmesi noktasında Anadolu dışında yaşayan Türklerin kültürleri üzerine odaklanan çalışmalar önem taşımaktadır. Çalışmanın bu amaca hizmet edeceği düşünülmektedir. Halk hekimliği uygulamaları sadece insanlarla sınırlı olarak düşünülmemelidir. Halk Baytarlığı ve Halk Botaniği de uzun yıllar sonucu oluşan deneyimlerin yansımalarıdır. Bu bağlamda tezimizde Kerkük Türkmenlerinin halk hekimliği uygulamalarının yanında bitkiler ve hayvanlar için uyguladığı tedavi yöntemleri de incelenecektir.

Abstract:
Turkmen in Kirkuk have many different methods of treating diseases through folk medicine that continues to this day. Health is the most important thing for a person. Where people devise many ways to treat types of diseases. In the ages when modern medicine was absent, people used to devise many kinds of treatment methods and medicines to treat humans, animals and plants. Where man has benefited from nature in this area. This situation is similar to the Turkmen of Kirkuk, as they inherited the methods of treating diseases from their ancient ancestors, and they continue to do so to this day. Where they use plant and animal medicines, as well as go to the clergy, as well as mineral water, visit some sacred shrines and shrines, as well as people who treat fractures, bone dislocations and other different and multiple matters in the treatment of diseases. We found through our research that despite the wealth of Turkmen Kirkuk in the profession of folk medicine, we did not find any research or work that includes all these matters in detail. The Turkish culture of the Turks living outside Anatolia is of great importance, and identifying and studying its important details is required. The goal of this work is this issue. And that folk medicine is not limited to humans only, But also veterinary medicine, as well as medicine in the field of plants, resulted from the accumulated experiences and experiences from the past to the present day. In this context, in this research we will deal with folk medicine for humans, animals and plants together.