V.N. Voynoviç örneklemesinde Sovyet edebiyatında satirik distopya
Satirical dystopia in Soviet literature in the example of V.N. Voinovich
Yazar: EMİNE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MÜRÜVVET ÖZLEM PARER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Distopya = Dystopia ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Satir = Satire ; Voynoviç, Vladimir = Voynoviç, Vladimir ; Ütopya = Utopia

Özet:
Sovyetler Birliği'nde J. Stalin'in (1878-1953) ölümünden itibaren toplumsal yaşam ve sanatta görülmeye başlayan özgürleşme, 1970'lerden sonra hızlanmıştır. Distopya türü de bu dönemde bir canlanma yaşamıştır. Sovyet edebiyatının sınırlarının giderek genişlemesiyle 1980'li yıllardan itibaren "polisiye distopya", "felaket distopyası", "satirik distopya" gibi yeni mini türler ortaya çıkmıştır. Grotesk, ironi, absürt, komedi gibi satir unsurlarının distopyalarda yoğunlaşmasıyla ve Sovyet günlük yaşamının da eserlere nüfuz etmesiyle oluşan satirik distopyalar bu çalışmanın odak noktasıdır. Tezde V. N. Voynoviç'in Moskova 2042 (Москва 2042, 1986) adlı romanı üzerinden satirik distopyaların ayrıcı özelliklerinin gösterilmesi amaçlanmıştır. Okuru bir zaman yolculuğu ile 2042 Moskova'sına götüren V. Voynoviç'in grotesk bir atmosferde, güldürücü, absürt tasvirlerle verdiği distopik ülke anlatısı satirik distopyaların açık bir örneğini teşkil etmektedir. Tez çalışmasında Voynoviç ve çağdaşı distopya yazarlarının eserleri üzerinden satirik distopyaların beslendiği tarihsel ve sanatsal unsurlar açıklanmaya çalışılmıştır.
Edebi tür olarak ütopya ve distopyaların özelliklerine de yer verilen tez çalışmasında satirik distopyaların bir hesaplaşma ve cevap verme refleksi içinde olduğu Rusya tarihiyle paralel gelişim gösteren Rus ütopya edebiyatı da bütüncül bir bakışla ele alınmıştır.

Abstract:
The liberation that started to be seen in social life and art after the death of J. Stalin (1878-1953) in the Soviet Union accelerated after the 1970s. The dystopia genre also experienced a revival during this period. New mini-genres such as "detective dystopia", "catastrophe dystopia", "satirical dystopia" have emerged since the 1980s with the gradual expansion of the borders of Soviet literature. The satirical dystopias formed by the concentration of satirical elements such as grotesque, irony, absurd and comedy in dystopias and the penetration of Soviet daily life into the works are the focus of this study. In the thesis, it is aimed to show the distinctive features of satirical dystopias through V. N. Voinovich's novel Moscow 2042 (Москва 2042, 1986). The dystopian country narrative that V. Voinovich, who takes the reader to 2042 Moscow through time travel, in a grotesque atmosphere, with humorous and absurd descriptions, is a clear example of satirical dystopias. In the thesis study, the historical and artistic elements of satirical dystopias were tried to be explained through the works of Voinovich and his contemporary dystopia writers.
In the thesis, which also includes the characteristics of utopia and dystopias as literary genres, Russian utopia literature, which developed in parallel with the history of Russia, where satirical dystopias are in a reflex of reckoning and responding, is also discussed with a holistic view.