Uluslararasılaşma sürecinde küresel doğan işletmelerin analizi: Un ve unlu ürünler sanayi örneği
Born global firms' analysis in internationalization process: A case study in flour and flour products industries
Yazar: EBRAHIM HAGHIGHI
Danışman: PROF. DR. MEVHİBE ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tezde; un ve unlu ürünler sanayi ihracatında önemli payı olan buğday unu, makarna, bisküvi ve bulgur ile ilgili işletmelerin kuruldukları anda ya da kurulduktan kısa bir süre içinde yurtdışı pazarlarda faaliyette bulunarak dış ticarette önemli bir rol üstlenen KOBİ'lerdeki küresel doğan işletmeler tespit edilmiştir. Bu işletmelerin erken ihracata başlamasında etkili olan faktörlerin ortaya konulması ve işletmelerin bu süreçte karşılaştıkları ulusal ve uluslararası zorluk ve engelleri tespit etmek hedeflenmiştir.
Araştırma kapsamında ana kütle, Türkiye'de yurtdışı pazarlara açılan bu dört ürünle ilgili faal olan 594 (KOBİ) şeklinde belirlenmiştir. Kurucu/üst düzey yöneticilerden iki aşamada toplanan 101 geçerli ve hatasız anket,  araştırma örneklemi olarak tespit edilmiş ve ilgili analizlere tabi tutulmuştur. Bunlardan 56 adetinin küresel doğan işletme ve geriye kalan 45'inin ise geleneksel olarak yurtdışı pazarlara açılan işletmeler olduğu belirlenmiştir.
Araştırmada, Küresel doğan işletmelerin uluslararasılaşma süreçlerinin, geleneksel işletmelerinkinden kurucu/üst düzey yönetici düzeyindeki faktörlerin ve bunların alt faktörlerinin bir kısmı açısından benzerlik, bir kısmı açısından da farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Dolayısıyla kurucu/üst düzey yöneticilerinin bireysel özellikleri bakımından aralarında anlamlı bir fark bulunan ve küresel doğan işletmelerin yurtdışı pazarlara açılma sürecinde ön plana çıkan özellikler; yöneticilerin işle ilgili yurtdışı fuarlara ve kongrelere katılması, yöneticilerin uluslararası pazarlarda lider olmayı amaçlaması, yöneticilerin iş deneyimi ve yöneticilerin yabancı dil bilmesi tespit edilmiştir.
Araştırmanın sonunda un ve unlu ürünler sanayi ihracatında önemli payı olan buğday unu, makarna, bisküvi ve bulgur ile ilgili işletmelerin yurt dışı pazarlara açılmada karşılaştıkları sorunlar üç farklı (gümrük ve gümrükleme sorunları, lojistik sorunları ve diğer sorunlar) grupta incelemeye alınmıştır. İşletmelerin karşılaştıkları en önemli sorunlar ise % 73.3 sınır kapılarında beklemeler ve % 62.4 gümrük tarifeleri olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In the thesis; Wheat flour, pasta, biscuits and bulgur related sectors, which are important in flour and flour products industry exports from inception or soon after their inception, have been found in born global firms in medium-sized enterprises (SMEs) that play an important role in foreign trade through operating in foreign markets within a short period of time. Furthermore, the factors which effectively resulted in launching export in mentioned firms are identified and the national and international challenges and obstacles that enterprises face in this process are determined.
Within the scope of the research, the sample was determined as 594 (SMEs), which is active with respect to these four products opened to foreign markets in Turkey. From 594 surveys, 101 valid and error-free surveys were identified as research samples collected from the founder/top managers in two stages and subjected to relevant analyzes. 56 of them are born global firms and the remaining 45 are traditionally opened to foreign markets.
In terms of individual characteristics of founder / top managers and their sub-factors; in general, the differences and similarities from the point of internationalization process of born global and traditional firms was reached in this study. Hence, there is a substantial contrast between the founder/top managers as far as their individual qualities, and the elements that gone to the forefront during the time spent opening the worldwide developing markets to the foreign markets; The participation of managers in foreign fairs and congresses, the point of the managers to be pioneers in the international markets, the related work experience and the manager's learning of a foreign language were identified.
Toward the end of the study, wheat flour, pasta, biscuits and bulgur related firms, which have notable offer in flour and flour product industry fares, were analyzed in three distinct groups (customs and customs-related issues, logistic issues and other issues). The most momentous issues confronted by the firms were recognized as holding up at 73.3 % border check-points and 62.4 % customs tariffs.