Türk Milli Savunma Sanayii tarihi: ASELSAN örneği
Turkish National Defense Industry history: ASELSAN case
Yazar: AHMET FARUK GÜLSOY
Danışman: DOÇ. DR. CİHAT AYDOĞMUŞOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: ASELSAN = Military Electronics Industry ; Araştırma-geliştirme = Research-development ; Savunma endüstrisi = Defence industry ; Türk savunma endüstrisi = Turkish defense industry

Özet:
Savunma sanayii, bir ülkenin silahlı kuvvetleri adına gerek duyulan her çeşit silâh sistem tasarımını yapan, geliştiren ve imal eden, diğer sanayi kollarıyla da devamlı olarak iletişim içinde olan kamu ve özel sektöre ait işletme ve kuruluşlar topluluğudur.
Savunma sanayi; ülkelerin en kayda değer varlık nedeninin ve görevinin teminatı, milli egemenliğin bir koşuludur. Ülkelere yönelik tehditler karşısında caydırıcı olabilmek ve ulusal çıkarların korunabilmesi için, modern teknoloji ürünü modern silah ve sistemlerle donatılmış silahlı kuvvetlere ilave olarak milli bir savunma sanayine gereksinim vardır.
Gelişmiş devletler ekonomik ve teknolojik üstünlüklerini savunma sanayi sektörüne yansıtırken ve üretmiş oldukları modern silah sistemleri sayesinde yüksek fiziki güç kapasitesine sahip askeri bir güç meydana getirirler. Bunun nedeni askeri gücün, milletler arası siyasi faaliyetler ve milli güvenliğin temel faktörü olmasıdır. Askeri güç gereksinimi, devletleri savunma sanayine yönlendiren faktörlerin başında gelir. Savunma sanayi mamulü olan silah sistemleri, ekonomik ve toplumsal karakteristikleri olan bir mal olması, silah satışlarının karlılığı ve sağladığı ekonomik avantajlar, savunma sanayilerinin kurulma nedenleri arasındadır.
Türkiye'nin sahip olduğu coğrafya ve jeopolitik konum, kendine özgü politika ve stratejilerin geliştirilmesini ve özel önlemler alınmasını gerektirmektedir. Bu durum mensubu olunan müttefik grubunun savunulması bakımından da önemlidir. Boğazların kontrolünün Türkiye'nin elinde olması, Avrupa ve Asya arasındaki doğal köprü konumu, müttefikler içinde ikinci büyük ordu olması, Türk savunma sanayiini en üst düzeyde tutma gerekliliği göstermektedir.
Türk Kurtuluş Savaşı'nda büyük zorluklar yaşayan Türkiye, Cumhuriyetin ilanıyla birlikte savunma sanayiinin kurulması için ciddi girişimlerde bulunmuştur. Bu dönemde denizaltı ve uçak inşa etmeyi başaran Türkiye 1930-1940 arasında önemli çabalar sarf etmiştir. MKE Kurumu, silâh ve mühimmat sanayii ve Türk Kuşu ve Tayyare Fabrikası, bunlar arasındadır. Ancak Türkiye'nin mali durumu ve Soğuk Savaş döneminde alınan askerî yardımlardan dolayı millî savunma sanayii atılımları 1950 ve 1960 döneminde yavaşlamıştır. 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrası Türkiye'de yaşanan silah ambargosundan sonra savunma sanayi alanının gelişmesine yönelik bazı girişimler yapılmıştır. Askerler bu konuda daha aktif görev alarak bu ihtiyacın giderilmesine yönelik vakıfları hayata geçirmişlerdir. Vakıflar savunma sanayi yatırımlarında öncülük etmişlerdir. Bu kapsamda kurulan şirketlerden biri de ASELSAN'dır. Elde edilen sonuçlara göre Türk savunma sanayiinin devlet desteğiyle özgün sistemler üretebileceği ve ASELSAN'ın hem Türkiye'nin demokratik özelliği hem de Türk savunma sanayiinin gelişimi için gerekli bir kuruluş olduğu değerlendirilmiştir.

Abstract:
Defense industry is a group of public and private sector businesses and organizations that designs, develops and manufactures all kinds of weapon systems required for the armed forces of a country, and is in constant communication with other industries.
Defense industry is a condition of national sovereignty, which is the guarantee of the most significant cause and duty of countries. A national defense industry is needed in addition to the armed forces equipped with modern technology and modern weapons and systems to be able to deter national threats and protect national interests.
While the developed states reflect their economic and technological superiority to the defense industry sector and they create a military force with high physical power capacity thanks to the modern weapon systems they produce. The reason for this is that military power is the main factor of international political activities and national security. The need for military power is one of the factors that direct states to the defense industry. The weapons systems, which are defense industry products, are a commodity with economic and social characteristics, the profitability of arms sales and the economic advantages it provides are among the reasons for the establishment of defense industries.
Turkey's geographical and geopolitical position requires specific measures to be taken. This is also important for the defense of the allied group we belong to. Turkey's control of the Straits is in the hands of a natural bridge between Europe and Asia, it is the second largest army of allies, shows the highest level in keeping requirements of the Turkish defense industry.
Living great difficulties in the Turkish National War, Turkey made serious attempts to establish the defense industry along with the proclamation of the republic. During this period, significant efforts succeeded in Turkey between 1930-1940 made to build submarines and aircraft. MKE Institution, Arms and Ammunition industry and Airplane Factory were among them. However, Turkey's financial situation during the Cold War and received national defense industry breakthrough in military aid due to slowed during the 1950s and 1960s. The arms embargo after the 1974 Cyprus Peace Operation had gained Turkey some initiatives for the development of the defense industry. The soldiers, by taking duty that is more active in this regard, put the foundations to meet this need. Foundations pioneered in defense industry investments. One of the companies established in this context have been ASELSAN.
As a result, the Turkish defense system with the support of the state can produce original products and ASELSAN is essential for the development of the Turkish defense industry.