Armutlu-Kapaklı Köyü geleneksel konut mimarisi ve koruma sorunları üzerine bir inceleme
A research on the conservation problems of the traditional housing architecture of Kapakli Village-Armutlu
Yazar: BURAK KAYNAK
Danışman: DOÇ. DR. HÜMEYRA BİROL AKKURT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kültürel mirasımızın önemli bir parçası olan geleneksel konut dokularının yaşatılarak gelecek kuşaklara aktarılması, koruma disiplininin önemli sorumluluklardan biridir. Ne yazık ki, geleneksel konutlar ve konut dokuları, eskime, köhneleşme gibi nedenlerle değerlerini yitirmekte ve yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmaktadır. Bu konutların ve dokuların yok olmalarındaki öncelikli etken, değişen yaşam kültürüne yanıt verememesi ve kullanıcıların değişen ihtiyaçlarını karşılayamamalarıdır. Bu durum, kültürel miras niteliğinde olan bu çevrelerin yaşatılması ve gelecek nesillere aktarımındaki temel sorundur .
Ülkemizde sıklıkla rastlanan ve geleneksel konut dokularını konu alan bu olumsuzlukların önüne geçilebilmesi ve yapıların öznel niteliklerini sürdürerek yaşatılabilmeleri için değişim süreçlerinin araştırılması, bu değişimin konutlarda yarattığı sonuçların değerlendirilmesi bu çalışmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Konu, söz konusu sorunların gözlendiği Yalova ili Armutlu ilçesine bağlı Kapaklı köyünde yer alan geleneksel konut örnekleri üzerinden ele alınmıştır. Bu doğrultuda çalışma alanında yer alan nitelikli geleneksel konutlar incelenmiş, koruma sorunları ortaya konulmuş ve çağdaş yaşam koşullarına uyum sağlamada yaşanan problemler irdelenmiştir.
Bu yaklaşımla kurgulanan çalışma beş ana bölümden oluşturulmuştur. Çalışmada kullanılan materyal ve yöntemin aktarıldığı giriş bölümünden sonra yer alan ikinci bölümde Armutlu ilçesinin konumu, fiziksel özellikleri ve tarihsel gelişimi tanımlanmış, ilçeye bağlı yerleşimlerle ilgili genel bilgiler verilmiş,  Kapaklı Köyü'nün fiziksel, sosyal ve tarihi özellikleri ile detaylı bilgiler sunulmuştur. Üçüncü bölümde ilk olarak Kapaklı Köyü geleneksel konut alanının doku özellikleri değerlendirilmiş, ardından alan içinde konumlanan geleneksel konut örneklerinin detaylı analizlerine yer verilmiş, mimari nitelikleri ortaya konmuş, yapıların güncel durumları ve koruma sorunları tanımlanmıştır. Dördüncü bölüm de ise alanda gerçekleştirilen tespitler değerlendirilmiş ve Kapaklı köyü geleneksel konut mimari karakteri oraya konulmuştur. Beşinci ve son bölümde ise incelenen doku ve yapıların değişim süreçleri, çağdaş yaşam koşullarına uyum süreçlerinde ortaya çıkan sorunlar ve kullanıcılar tarafından getirilen çözümler irdelenmiş, bu sorunların çözümü için doku ve yapı ölçeğinde öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The rehabilitation of traditional urban settlements and providing their sustainability is one of the main concerns of conservation science. Traditional houses and housing patterns, regrettably loses their value and faces the risk of vanishment due to deterioration and neglect. The main reason for this decline is their lack of capacity to answer the needs emerging from contemporary life style and the evolving requirements of the users. This is the main obstacle in rehabilitation and sustainability of those sites which inherit the qualities of cultural heritage.
This study first discusses the strategies for prevention of the frequently encountered difficulties which are mentioned above, related with traditional housing patterns, then investigates the transformation processes of those structures in order to keep their intricit qualities, and finally evaluates the impacts of this transformation on the built environment. For further evaluation of this concept, the traditional housing in Kapaklı village, located in Yalova-Armutlu province, is chosen as the case study. In this context, the traditional houses with required qualities are examined, conservation problems are identified, and problems in competence of those settlements with requirements of contemporary life style is evaluated.
With these approaches the study composed in five main parts. After introduction part that given material and method for studying, second part of research gives us information about location, physical properties and historical evolution of Armutlu town and its settlements. Physical, social and historical properties presented as information for Kapaklı village. In third section first of all traditional settling properties of Kapaklı village examined within borders of study than detailed analysis of traditional housing samples given, architectural characteristics determined and clarified todays situations, problems of preservations. In fourth section architectural characteristic put forth by examining housing units of Kapaklı village and examined preservation and utilization properties. In fifth part study transformation processes and effects of transformation over examined pattern and buildings, pointed out for process of unison of modern life circumstances and problems and the solutions found by users and given suggestions which faced in housings.