Nöroloji polikliniğine başvuran hastaların birinci basamakta yönetilebilirliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the manageability of patients visiting the neurology outpatient clinic in primary care
Yazar: AYŞENUR TEMEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMET RAŞİT AYDIN
Sakarya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Nöroloji = Neurology ; Sağlık hizmetleri = Health services

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Aile hekimliği, bireylerin sağlık sistemine ilk giriş noktası olarak değerlendirilmelidir ve üst basamakla belli bir uyum içinde çalışmalıdır. Bu çalışmada, nöroloji polikliniğine başvuran hastaların başvuru nedenleri ve aile hekimine başvuru geçmişleri incelenerek, sevk zinciri eksikliğinin üçüncü basamaktaki iş yüküne etkisi ve başvuruların birinci basamakta yönetilebilirliği değerlendirilmiştir.
YÖNTEM: Araştırmamız, Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi nöroloji polikliniğine başvuran 18 yaş ve üzeri 502 hasta ile tek merkezde yürütülen tanımlayıcı kesitsel bir çalışmadır. 1 Temmuz - 31 Aralık 2024 arasında yürütülen çalışmada veriler, yüz yüze görüşme ile 25 soruluk anket yöntemiyle toplanmış; analizler SPSS 29.0 kullanılarak yapılmış ve istatistiksel anlamlılık sınırı p<0,05 olarak belirlenmiştir.
BULGULAR: Araştırmamızda, nöroloji polikliniğine başvuran hastaların %20,9'unun birinci basamakta yönetilebilir olduğu bulunmuştur. Yönetilebilirlik üzerinde kronik hastalık varlığı, ekonomik durum, çalışma durumu, laboratuvar ve görüntüleme gereksinimi, başvuru şekli ve yaş gibi değişkenlerde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılıklar görülmüştür (p<0,05). Kronik hastalığı olan hastaların %86,8'i ve görüntüleme/girişimsel işlem gereksinimi olanların tamamı birinci basamakta yönetilemez olarak değerlendirilmiştir. Laboratuvar gereksinimi olmayanlarda yönetilebilirlik oranı %31,8 iken, laboratuvar gereksinimi olanlarda bu oran %15,0'dır. Yaş arttıkça yönetilebilme oranı azaldığı görülürken; düşük ekonomik düzeydeki bireylerin aile sağlığı merkezini daha fazla tercih ettikleri görüldü. Aile Sağlığı Merkezinden memnuniyet oranı %90,8 olmasına rağmen, hastaların üçte ikisi doğrudan nöroloji uzmanına başvurduğu görülmüştür.
SONUÇ: Aile Sağlığı Merkezlerinde donanımların ve hizmetlerin güçlendirilmesi, sevk sisteminin getirilmesi ve birinci basamakta tanı konulan hastalıkların reçetelendirilen ilaçlarının sağlık sigortaları tarafından karşılanması durumunda, ikinci ve üçüncü basamaklarda hasta yükünün azalacağına inanmaktayız. Bireylere Aile Sağlığı Merkezlerinde verilen hizmetler hakkında bilgilendirmelerin yapılmasının birinci basamağın etkili bir şekilde kullanılmasına katkı sağlayacağını öngörmekteyiz.

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM:  Family medicine should be considered the first point of entry into the healthcare system and should function in coordination with higher levels of care. This study examines the reasons for neurology outpatient clinic visits and patients' prior visits to family physicians, evaluating the impact of the lack of a referral system on the workload of tertiary care and the manageability of these visits in primary care.
MATERIALS AND METHODS: Our research is a descriptive cross-sectional study conducted at a single center with 502 patients aged 18 and over who visited the neurology outpatient clinic at Sakarya Training and Research Hospital. Data were collected between July 1 and December 31, 2024, through face-to-face interviews using a 25-question survey. Analyses were performed using SPSS 29.0, with the threshold for statistical significance set at p<0.05.
RESULTS: In our study, 20.9% of patients visiting the neurology outpatient clinic were found to be manageable in primary care. Significant differences were observed in variables such as chronic disease, economic status, employment, laboratory/imaging needs, admission method, and age (p<0.05). Patients with chronic diseases (86.8%) and those requiring imaging or interventional procedures were deemed unmanageable in primary care. The manageability rate was 31.8% without laboratory needs but dropped to 15.0% with such needs. Manageability decreased with age, while individuals with lower economic status preferred family health centers more. Despite a 90.8% satisfaction rate with family health centers, two-thirds of patients directly consulted a neurologist.
CONCLUSION: We believe that strengthening the equipment and services at Family Health Centers, implementing a referral system, and ensuring insurance coverage for medications prescribed for conditions diagnosed in primary care will reduce the patient load on secondary and tertiary levels. We anticipate that informing individuals about the services provided at Family Health Centers will contribute to the effective use of primary care.