Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Hasan Boğuldu hikâyesinin A2 seviyesi uyarlamasının kullanılabilirliği üzerine bir araştırma
A study on the usability of the A2 level adaptation of the story'Hasan Boğuldu' in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: AYŞE BAŞKAPAN
Danışman: DOÇ. DR. TALAT AYTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Dilde sadeleştirme = Language simplification ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education

Özet:
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde dil seviyesinin başlangıç ve orta düzey olduğu
gruplarda metinleri özgün hâlleriyle kullanmak öğrencinin kendine güvenini olumsuz
etkileyip öğrencinin o dile karşı öğrenme hevesini kırabilir. Bu bağlamda metinleri olduğu
gibi kullanmak yerine öğrencilerin dil seviyelerine göre düzenlemek yararlı olabilir.
Uyarlanmış metinleri okuyan öğrenciler o dilin estetik zevkine varabilir. Dildeki estetiği
keşfeden öğrenci, o dili daha çok sever dolayısıyla öğrenme şevki artar. Dilin bu
fonksiyonlarının yabancı dil olarak Türkçe öğrencilerine de aktarılabilmesi için edebî
eserlerin öğrenci seviyelerine uyarlanması ihtiyacı doğmuştur. Bu anlamda özgün metne en
yakın uyarlamayı yapmak ve metnin vermek istediği mesajı korumak hem öğrencinin metni
daha iyi kavramasını sağlayacak hem de dildeki estetik zevkini geliştirecektir. Araştırmanın
konusu, Sabahattin Ali'nin 'Hasan Boğuldu' hikâyesinin Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen
A2 düzeyindeki öğrencilere yönelik olarak Millî Eğitim Bakanlığı'nın "Türkçenin Yabancı
Dil Olarak Öğretimi Programı" çerçevesinde metindilbilimsel ölçütlerden bağdaşıklık ve
bağlaşıklık çerçevesine göre uyarlanmasıdır. Araştırma durum çalışması yöntemiyle temel
nitel desenli oluşturulmuştur. Çalışma iki boyutlu nitel araştırmadan meydana gelmektedir.
Nitel araştırmanın birinci boyutunda temel nitel desenle beraber bir uyarlama çalışması
yapılmıştır, ikinci boyutunda bütüncül çoklu durum desenli araştırma yapılmıştır. Bu
çalışmanın edebî eser uyarlamasına ve Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimindeki metin
ihtiyacına katkı sağlaması hedeflenmektedir. Çalışma, yabancı dil olarak Türkçe öğrencileri
için okuduğunu anlama becerisinin gelişimini desteklemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın
uygulaması, İstanbul'daki bir dil merkezinin A2 seviyesindeki iki farklı şubesinde
uygulanmıştır. Bir şubede 14 öğrenciye A2 seviyesine uyarlanmış metin, diğer şubede 18
öğrenciye özgün metin okutulup okuduğunu anlama testi yapılmıştır. Metin uygulamasından
önce şubelerdeki aynı seviyedeki öğrenci profilleri demografik sorulardan oluşan bir anketle
belirlenmiş daha sonra metin okutulmuş okuduğunu anlama testiyle uygulama çalışması
bitirilmiştir. Uygulama, yapılan sadeleştirmenin başarılı olup olmadığını öğrencilerin
okuduğunu anlama becerisine etkisini ölçmektedir. Elde edilen verilere göre uyarlamanın
yapıldığı şubeye ait okuduğunu anlama testi başarı puanlarının aritmetik ortalaması özgün
metninle çalışılan şubeye göre daha yüksek olmuştur. Bulgulara göre uyarlanmış metnin
yabancı dil olarak Türkçe öğretim sürecinde kullanılabilirliği tespit edilmiştir. Özgün metnin
kullanımına göre öğrencinin okuduğunu anlama başarısını olumlu etkilediği anlaşılmıştır.

Abstract:
In teaching Turkish as a Foreign Language, using the texts in their original form in groups
where the language level is beginner and intermediate may negatively affect self-confidence
of the student and discourage the their enthusiasm for learning. Therefore, it may be useful to
alter the texts according to the language levels of the students. Students who read adapted
texts can enjoy the aesthetic pleasure of that language. In this sense, making the closest
adaptation to the original text and preserving the text message will both enable to understand
better and improve the aesthetic taste of the language. The subject of this research is the
adaptation of Sabahattin Ali's 'Hasan Boğuldu' story for A2 level students learning Turkish as
a foreign language, within the framework of the Ministry of National Education's "Teaching
Turkish as a Foreign Language Program", from textlinguistic criteria to cohesion and
coherence. The research was created with a basic qualitative pattern using the case study
method. The study consists of two-dimensional qualitative research. In the first dimension of
the qualitative research, an adaptation study was carried out together with the basic qualitative
design, and in the second dimension, a holistic multi-state study was carried out. It is aimed
that this study will contribute to the adaptation of literary works and the need for text in
Teaching Turkish as a Foreign Language. The study was conducted to support the
development of reading comprehension skills for Turkish as a foreign language students. The
application of the study was implemented in two different branches of a language center in
Istanbul at the A2 level. The text adapted to the A2 level was read to 14 students in one
branch, and the original text was read to 18 students in the other branch and a reading
comprehension test was administered. Before the text application, the student profiles at the
same level in the branches were determined by a questionnaire consisting of demographic
questions, and then the application study was completed with a reading comprehension test
after the text was read. The application measures whether the simplification is successful or
not, on the students' reading comprehension skills. According to the data, the arithmetic
average of the reading comprehension test success scores of the branch where the adaptation
was made was higher than the branch where the original text was studied. According to the
findings, the usability of the adapted text in the process of teaching Turkish as a foreign
language has been determined. According to the use of the original text, it was understood
that the student's reading comprehension success was positively affected.