XVIII. yüzyılın ilk yarısında Çankırı Kazâsı
Çankırı County in the first half of XVIII.th century
Yazar: UYSAL DIVRAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET İNBAŞI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Çankırı = Çankırı ; İdari yapı = Administrative structure

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, XVIII. yüzyılda Çankırı Kazası'nın sosyo-ekonomik yapısı ve kentin gelişim evrelerinin belirlenmesidir. Bu amaca dönük olarak Çankırı şer`iyye sicilleri, arşiv vesikaları ve kaynak eserler kullanıldı.Çalışma, 1700-1750 tarihleri arasını kapsayan üç ana bölümden oluştu. Birinci bölümde şehrin yöneticileri, bunların statüleri ve halk ile olan ilişkileri araştırıldı. Şer'iyye sicillerinden elde edilen bulgular değerlendirildi.Osmanlı yönetim merkezinin taşra ile ilişkileri Çankırı örneğinde ortaya konulmaya çalışıldı. İkinci bölümde, fizikî mekânlar ve nüfus üzerinde duruldu. Şehirde bulunan ve birlikte yaşama kültürünün güzel örneklerini sergileyen mekânlar hakkında bilgiler verildi. Nüfusun yoğunluk gösterdiği yerler ve bunların nedenleri açıklandı. Üçüncü bölümde ise şehrin ekonomik ve sosyal hayatı hakkında bilgiler açıklığa kavuşturuldu. Çankırı'daki eşkiyalık olaylarının yerelde ortaya çıkarak bölgeye dağılışı hakkında incelemelerde bulunuldu. Köy ve mezraalarda bulunan aşiretlerin durumu ve bunların devletin istediği bölgelere yerleştirilme süreçleri tahlil edildi.Veriler doğrultusunda Çankırı yönetiminde kadı, naib, voyvoda ve yeniçeri serdarı gibi idarecilerin kent yönetimindeki etkinliği ortaya çıkarılmaya çalışıldı. Daha sonra XVIII.yüzyılda Çankırı'daki idarî yapılanmanın, Osmanlı taşra idaresinin içerisindeki konumu tartışıldı.Çankırı'nın komşu sancaklarla ilişkileri, seferler esnasında ödediği vergiler, üretilen ürünler ve bunların satışı hakkında bilgiler verildi.Şehrin ekonomik potansiyeli, gelir ve giderleri incelenen dönem içerisinde tahlil edildi.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the socio-economic structure and developmental stages of Çankırı county in the XVIII.th century. Being devoted to this objective, şer?iyye records, archive papers and source materials have been used.This study is composed of three main chapters covering the dates between 1700 and 1750. City government, their status and relationship with the community has been studied in the first chapter. The findings obtained from şer?iyye records have been considered. The relationship of Ottoman central office with the provinces has been intended to be presented through Çankırı sample. In the second chapter, physical environment and population have been emphasized. Information was given about the locations that take place in the city and give good examples of culture of living together. The places where the population is intense and why it is so was explained. In the third part, information about the social and economic life of the city brought to light. Observations about the banditry matters? arising in local and their spread to the region was made. Situation of the tribes living in villages and fields and process of their being placed in regions that the government desired was analyzed.In accordance with the data, effectiveness of administrative such as regents, voyvodas and janissary in management of the city was tried to bring to light. Then, position of the administrative formation of Çankırı in XVIII. Century in Ottoman country administrative was discussed. Information was given about the relation of Çankırı with its neighbor banners, taxes it paid during the wartime and production and sale of its crops. Economic potential, income and expenditure of the city was analyzed.