Okul öncesi eğitim kurumunda öğretmenlerin ve ebeveynlerin özel gereksinimli çocuklara yönelik görüşleri
Teachers' and parents' views on children with special needs in preschool education institution
Yazar: BUĞÇE YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE AKKAYNAK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı, okul öncesi eğitim kurumda çalışan öğretmenlerin özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlarının mesleki deneyim süresine, okul türüne, kapsayıcı eğitim alıp almadıklarına, medeni durumuna, önceden özel gereksinimli bireylerle çalışıp çalışmadıklarına göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek ve bu kuruma çocuklarını gönderen ebeveynlerin özel gereksinimli bireylere yönelik görüşlerini incelemektir. Çalışmanın nicel kısmında ilişkisel tarama modeli kullanmıştır. Bu araştırmanın nicel sürecindeki çalışma grubunu öğretmen ve yönetici olmak üzere 100 kişi; nitel süreçteki çalışma grubunu 10 ebeveyn oluşturmaktadır. Nicel araştırma sürecinde, çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden "ölçüt örnekleme yöntemi"; nitel araştırma sürecinde ise çalışma grubunun belirlenmesinde "kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi" kullanılmıştır. Nicel verilerin toplanmasında "Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Tutum Ölçeği", nitel verilerin toplanmasında ise "yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların demografik bilgilerini elde etmek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu" da kullanılmıştır.  Nicel verilerin analiz sürecinde, demografik bilgiler için 'yüzde, frekans değerleri, betimsel bulgular için aritmetik ortalama ve standart sapma' verileri raporlanmıştır. Hipotezlerin test edilmesi amacıyla "fark analizleri" yapılmıştır. Elde edilen verilerin normallik koşulları sağlandığı için analizlerde parametrik yöntemler tercih edilmiştir. Bu doğrultuda, parametrik yöntemlerden "Bağımsız Örneklem T- testi" ve "Tek Yönlü Varyans analizi" kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Yapılan nicel analizler sonucunda, öğretmen ve yöneticilerin mesleki deneyim süreçlerinde, duygu ve farkındalık düzeylerinde anlamlı farklılık bulunduğu, çalıştıkları kurum türüne göre farklılık bulunmadığı tespit edilmiştir. Önceden özel gereksinimli bireylerle çalışmayanların davranış ve uyum boyutundan daha yüksek puan alırken, önceden özel gereksinimli bireylerle çalışanların çalışmayanlara göre duygu ve farkındalık boyutundan daha yüksek puan aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Medeni durumu bekâr olarak çalışanların, evlilere göre duygu ve farkındalık boyutundan aldıkları puanlar anlamlı şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kapsayıcı eğitim alan ya da almayan çalışanların özel gereksinimli bireylere yönelik tutumları arasında bir farklılık bulunmamıştır. Nitel analizler sonucunda ebeveynlerin özel gereksinimli bireylerin farkında oldukları, çocukları ile aynı okul ortamlarında eğitim almalarının normal olduğunu ve farklılıklara saygı gösterdikleri, özel gereksinimli bireylerin gereksinimlerine göre çevrenin düzenlemesine yönelik düşüncelere sahip oldukları tespit edilmiştir. Ebeveynlerin özel gereksinimli bireylere karşı düşüncelerinin ılımlı ve yardımsever olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the study is to determine whether the attitudes of teachers working in preschool education institutions towards individuals with special needs differ according to the duration of professional experience, school type, whether they have received inclusive education, marital status, whether they have worked with individuals with special needs before, and to examine the views of parents who send their children to this institution towards individuals with special needs. Relational survey model was used in the quantitative part of the study. The study group in the quantitative process of this research consisted of 100 people, including teachers and administrators; the study group in the qualitative process consisted of 10 parents. In the quantitative research process, "criterion sampling method", one of the purposeful sampling methods, was used to determine the study group; in the qualitative research process, "convenience sampling method" was used to determine the study group. "Attitude Scale Towards Individuals with Special Needs" was used to collect quantitative data and 'semi-structured interview form' was used to collect qualitative data. In addition, "Personal Information Form" was also used to obtain demographic information of the participants.  In the quantitative data analysis process, 'percentage and frequency values for demographic information, arithmetic mean and standard deviation' data for descriptive findings were reported. In order to test the hypotheses, "difference analyses" were conducted. Since the normality conditions of the data obtained were met, parametric methods were preferred in the analyzes. Accordingly, "Independent Sample T-test" and "One-Way Analysis of Variance" were used among parametric methods. Descriptive analysis technique was used to analyze qualitative data. As a result of the quantitative analyses, it was determined that there was a significant difference in the levels of emotion and awareness of teachers and administrators in their professional experience processes, but there was no difference according to the type of institution they worked in. It was concluded that those who had not previously worked with individuals with special needs scored higher on the behavior and adaptation dimension, while those who had previously worked with individuals with special needs scored higher on the emotion and awareness dimension than those who had not. It was found that the scores of those whose marital status was single were significantly higher than those who were married in the dimension of emotion and awareness. In addition, no difference was found between the attitudes of employees who received inclusive education or not towards individuals with special needs. As a result of qualitative analyses, it was determined that parents were aware of individuals with special needs, that it was normal for them to receive education in the same school environment with their children, that they respected differences, and that they had thoughts about the arrangement of the environment according to the needs of individuals with special needs. It was concluded that parents' thoughts towards individuals with special needs were moderate and helpful.