Kronik böbrek yetmezliği tanılı hastalarda tek seans hemodiyalizin göz dokularında meydana getirdiği değişiklikler
To evaluate the changes in ophthalmologic findings after a single hemodialysis session in patient with end stage renal disease
Yazar: DUYGU İNCİ BOZBIYIK
Danışman: PROF. DR. CEZMİ AKKIN
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Göz = Eye ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Retina = Retina

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda tek seans hemodiyaliz ile göz bulgularında meydana gelen değişiklikleri araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Kronik böbrek yetmezliği tanısıyla hemodiyaliz tedavisi alan 34 hastanın 66 gözü ayrıntılı olarak incelendi. Tek seans hemodiyaliz öncesi ve sonrası hastalara tam bir oftalmolojik muayene yapıldı ve gözyaşı sekresyonu, göz içi basıncı, santral kornea kalınlığı, ön kamara derinliği, ön kamara hacmi, iridokorneal açı, santral makula kalınlığı, ortalama makula kalınlığı, total makula volümü, maksimum makula kalınlığı ve retina sinir lifi tabakası kalınlığında ortaya çıkan değişimler tespit edildi. Göz dokularında meydana gelen değişimler ile hemodiyaliz parametreleri ve hasta özellikleri arasındaki ilişki araştırıldı.
Bulgular: Göz dokularında tek hemodiyaliz seansı sonrası belirgin değişimler saptandı. Hemodiyaliz sonrası Shirmer değerlerinde ortalama 5,43±4,83 mm olacak şekilde anlamlı azalma saptandı (p:0,000, Wilcoxon signed ranks). Ortalama göz içi basıncı 14,67±3,26 mmHg?dan 12,29±2,34 mmHg?ye geriledi. Hemodiyaliz sonrası santral kornea kalınlığı da 20,98±16,12 µm azaldı.  Göz içi basıncı ve santral kornea kalınlığındaki azalma istatistiksel olarak anlamlıydı (sırasıyla p:0,000, paired t test; p:0,000, paired t test) ve bu iki değerdeki azalma birbiri ile ilişkili değildi. Spectral domain optik koherens tomografi ile yapılan ölçümlerde santral makula kalınlığında anlamlı değişiklik saptanmazken, ortalama makula kalınlığı, total makula volümü ve maksimum makula kalınlığının yanı sıra retina sinir lifi tabakası kalınlığında da hemodiyaliz sonrası anlamlı düzeyde artış saptandı (sırasıyla p:0,000, Wilcoxon signed ranks; p:0,007, paired t test; p:0,003, Wilcoxon signed ranks;p:0,002, Wilcoxon signed ranks). Tek bir hemodiyaliz seansı sonrası meydana gelen oküler değişikliklerden sadece maksimum makula kalınlığı hastaya uygulanan ultrafiltrasyon miktarı ile ilişkili bulunurken diğer hiç bir değişim ultrafiltrasyon miktarı ile ilişkilendirilemedi. Santral kornea kalınlığı ve maksimum makula kalınlığındaki değişiklikler diyalizat sıvı sıcaklığı ile ilişkili bulundu. Aynı zamanda diyalizat sıvı iletkenliği ile total makula volümü ve ortalama makula kalınlığı değişimleri arasında da ilişki saptandı. 
Sonuç: Tek hemodiyaliz seansının göz muayene bulguları üzerine belirgin etkisi vardır. Bu nedenle hemodiyaliz hastalarının göz muayenelerinde diyalizin kaçıncı gününde oldukları göz önünde bulundurulmalıdır. Hatta bilinen bir göz hastalığı olan son dönem böbrek yetmezliği hastalarında güvenilir ve karşılaştırılabilir sonuçlar elde etmek için hep aynı diyaliz günü muayene yapılması uygundur.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the changes in ophthalmologic findings after a single hemodialysis session in patients with end stage renal disease.
Method: Sixty six eyes of 34 paitents with chronic hemodialysis were analyzed. Detailed ocular examination was performed and changes in tear secretion, intraocular pressure, central corneal thickness, anterior chamber depth, anterior chamber volume, iridocorneal angle,  macular thickness and retinal nerve fiber layer thickness before and after a single hemodialysis session were determined. Relationship between these ocular changes with dialysis parameters and patients characteristics were evaluated.
Results: Significant changes were determined in ocular tissues after a single session of hemodialysis. Schirmer?s test values changed significantly after hemodialysis with a mean decrease of 5,43±4,83 mm (p:0,000, Wilcoxon signed ranks). The mean intraocular pressure decreased from 14,67±3,26 to 12,29±2,34 mmHg. After hemodialysis central corneal thickness also decreased with a mean change of 20,98±16,12 µm. The decrease in intraocular pressure and central corneal thickness were statistically significant (respectively, p:0,000, paired t test; p:0,000, paired t test) and the decrease in these two parameters were not realeted with each other. In measurements performed by using spectral domain optical coherence tomography, no significant change detected in central macular thickness, while the average macular thickness, total macular volume and maximum macular thickness increased significantly after hemodialysis (respectively, p:0,000, Wilcoxon signed ranks; p:0,007, paired t test; p:0,003, Wilcoxon signed ranks; p:0,002, Wilcoxon signed ranks). Retinal nerve fiber layer thickness was also increased after hemodialysis. Of the ocular changes after a single session hemodialysis only change in maximum macular thickness was correlated with the amount of ultrafiltration. But other changes were not correlated with the amount of ultrafiltration. Changes in central corneal thickness and maximum macular thickness were found to be associated with dialysate fluid temperature. Also a correlation was found between dialysate fluid conductivity and changes in total macular volume and average macular thickness. 
Conclusion: There were significant changes in ophthalmologic findings after a single hemodialysis session. Therefore, the interval between the hemodialysis and examination days should be taken into account. Furthermore in patients with end stage renal disease having an eye disease, control examinations sould be done on the same day of hemodialysis to obtain reliable and comparable results.