Türkiye ve Türk dünyası bütünleşmesi: Kurumsal inceleme
Turkiye and Turkic states integration: Institutional review
Yazar: AHMET SELÇUK CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÖZLER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Türk Dünyası bütünleşmesi, Türk Birliği ve Turan kavramlarıyla ifade edilerek on dokuzuncu yüzyıl sonu ve yirminci yüzyıl başında Türk Dünyası'nın her bölgesinde yükselen Türkçülük fikriyle birlikte dile getirilir olmuştur. Özellikle milli kimlik inşası ve Türklük bilincinin ihyası ile birlikte kültür alanında bütünleşmenin adımları atılmıştır. Rusya'da gerçekleşen Bolşevik Devrimi sonrası dış dünyaya kapalı bir hayat süren Türk halkları, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla bağımsızlıklarını yeniden elde etmişlerdir. Türk Cumhuriyetleri gerek kendi içlerinde gerekse Türkiye ile ilişkilerinde dil, kültür, din gibi ortaklıkların verdiği güçle ve pragmatik amaçlarla da bütünleşme girişimleri içinde bulunmuşlardır. Türkiye, Sovyetlerin dağılmasına hazırlıksız yakalanmış, yetişmiş insan ve güçlü bir ekonominin olmayışı gibi sebeplerle cumhurbaşkanı ve başbakan seviyesinde geliştirdiği duygusal söylemlerin büyüklüğüne rağmen, Türk Cumhuriyetlerinin beklentilerine yetişememiştir. Buna rağmen, bu ülkelerin uluslararası arenaya eklenmeleri Türkiye'nin gayretleriyle mümkün olmuştur. Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri arasında sıcak ilişkiler kurulmuştur. Türk Cumhuriyetleri'nin göreceli de olsa siyasi ve ekonomik istikrarı yakaladıkları 2000'li yıllarda, bütünleşme çabaları yeniden güçlü şekilde gündeme gelmiş ve 2009'da Nahcivan'da gerçekleşen Türk Dili Konuşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirvesi'nde Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin kurulması kararlaştırılmıştır. Günümüzde Türk Devletleri Teşkilatı adını alan bu kuruluş faaliyete geçtiği günden itibaren, bağlantılı kuruluşlarıyla birlikte Türk Cumhuriyetleri arasındaki siyasi, ekonomik ve kültürel bütünleşmenin kurumsal çatısı olarak oldukça etkin rol üstlenmektedir.

Abstract:
The integration of the Turkic World was expressed with the concepts of Turkic Unity and Turan, together with the idea of Turkism that rose in every region of the Turkic World at the end of the nineteenth century and the beginning of the twentieth century. Especially with the construction of national identity and the revival of Turkish consciousness, steps have been taken towards integration in the field of culture. Turkish people, who lived a life closed to the outside world after the Bolshevik Revolution in Russia, regained their independence with the dissolution of the Soviet Union in 1991. The Turkic States have attempted to integrate for also pragmatic purposes, with the power of commonalities such as language, culture and religion, both within themselves and in their relations with Turkey. Turkey was caught unprepared for the dissolution of the Soviets and could not meet the expectations of the Turkic States despite the great emotional discourses it developed at the level of president and prime minister due to reasons such as the lack of trained people and a strong economy. In the 2000s, when the Turkic States achieved relative political and economic stability, integration efforts came to the fore again and the establishment of the Cooperation Council of Turkic Speaking Countries was held at the Summit of Heads of State of Turkic Speaking Countries held in Nakhchivan in 2009. This organization, which is now called the Organization of Turkic States, has been playing a very active role as the institutional umbrella of political, economic and cultural integration between the Turkic States, together with its affiliated organizations, since the day it came into operation.