Kolhisin uygulaması ile poliploid şeker otu (Stevia rebaudiana Bertoni) bitkilerinin elde edilmesi
Induction of polyploidy in stevia plants (Stevia rebaudiana Bertoni) using colchicine
Yazar: ÖZLEM AKBAŞ
Danışman: PROF. DR. KENAN TURGUT
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Akım sitometrisi = Flow cytometry ; DNA = DNA ; Kolhisin = Cochicine ; Poliploit = Polyploidy ; Stevia rebaudiana = Stevia rebaudiana ; Tetraploid = Tetraploid

Özet:
Bu çalışmada Latince ismi Stevia rebaudiana Bertoni olan şeker otu bitkisinde kolhisin uygulamalarının poliploidizasyon üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmada bitki materyali olarak bitki boyu ve yaprak boyu uzun, geniş ve büyük yapraklara sahip, rebaudiosit A/steviosit oranı ve rebaudiosit A içeriği yüksek olan yerli şeker otu çeşidi Levent 93'ün doku kültüründen gelen fidelerinin sürgün uçları kullanılmıştır. Mutasyon materyali olarak da güz çiğdemi (Colchicum autumnale) bitkisinden elde edilen bir alkaloit olan kolhisin (C22H25NO6) kullanılmıştır. Çalışmanın temel amacı, diploid kromozom sayısını ikiye katlayarak tetraploid şeker otu bitkileri elde etmektir. Çalışmada kullanılacak olan yöntem belirlendikten sonra tek doz ve farklı uygulama sürelerinin denenmesi planlanmıştır. Bu amaçla yapılan araştırmalar incelenmiş ve kolhisin dozu olarak %0,5 konsantrasyonu belirlenmiştir. Şeker otu sürgün uçları %0,5 konsantrasyonundaki kolhisin çözeltisine 1 saat, 2 saat ve 4 saat boyunca daldırılmıştır. Çalışma sonucunda kolhisinle muamele edilmiş şeker otu bitkilerinin canlılık oranı %13,3-100, bitki boyu 20-75 cm, bitkide yaprak sayısı 16-60 adet, bitkide dal sayısı 1-11 adet ve klorofil miktarı 9,7-26,9 spad olarak belirlenmiştir. Bitkilerin ploidi seviyeleri flow sitometri analizi ile belirlenmiştir. Çalışmanın flow sitometri analizi sonuçlarına göre tetraploid bitkiler elde edilmiştir ancak söz konusu bitkiler canlılıklarını sürdürememiştir Sonuç olarak kolhisinin şeker otunda poliploidi meydana getirdiği belirlenmiştir.

Abstract:
In the present study, the effects of colchicine applications on polyploidization were investigated in the stevia, whose Latin name is Stevia rebaudiana Bertoni. In the study shoot tips of seedlings from tissue culture of the local stevia variety Levent 93, which has long plant height and leaf length, and wide and large leaves, and high rebaudiosit A/steviosit ratio and rebaudiosit A content were used as plant material. Colchicine (C22H25NO6), which is an alkaloid obtained from the meadow saffron (Colchicum automnale) was used as mutation material. The main aim of the study is to obtain tetraploidy stevia plants by doubling the diploid chromosome number. After the method to be used in the study was determined, it was planned to try a single dose and different application times. Studies conducted for this purpose were examined and 0,05% concentration of colchicine was determined. Stevia shoot tips were immersed colchicine solution for control, 1 hour, 2 hours and 4 hours. Result of the study, has been determined the viability rate (13,3-100%), the plant height (20-75 cm), the number of leaves per plant (16-60 pieces), the number of branches per plant (1-11 pieces) and the content of chlorophyll (9,7-26,9 spad) of stevia plants treated with colchicine. The ploidy levels in plants were determined by flow cytometer analysis. According to the flow cytometer analysis of the study tetraploidy plants were obtained. As a result of the evaluations, it was concluded that colchicine caused polyploidy in stevia.