Ahmet Hamdi Tanpınar'ın eserlerinde aforizmalar
Aphorismis in the works of Ahmet Hamdi Tanpınar
Yazar: ÇAĞRI KURT
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN ULUDAĞ
Düzce Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Aforizma, ilk çağlardan beri kullanılan etkili bir anlatım şeklidir. Kökenleri
Eski Yunan medeniyetine kadar dayandırılan bir kavram olarak karşımıza
çıkmaktadır. Yazılan aforizmalar üzerinden ve yapılan tanımlardan yola çıkarak;
Aforizma yaşadığımız şu hayatta kişinin edinmiş olduğu tecrübelerin, çıkarımların,
önermelerin, bilgilerin keskin bir gözlem ve ifade gücü ile ortaya koymuş olduğu
daha çok, kısa ve öz olarak söylenmiş yahut yazılmış hatta seçilmiş etkili bir söz
söyleme sanatıdır.
Aforizma Türk edebiyatına Tanzimat Edebiyatı ile girmiş olsa da
Tanzimat'tan önceki edebiyatımızda; kelâm-ı kibar, vecize, özdeyiş, icaz vd. olarak
bilinir. Türk edebiyatında eskilerden itibaren bu tarz söz söyleme sanatı mevcuttur.
Bizim bu tarz söz söyleme sanatına yabancı olmadığımızı sadece Batılılaşma
serüveninde "aforizma" isimlendirmesine yeni olduğumuzu görmekteyiz.
Türk edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Ahmet Hamdi Tanpınar'ın
ortaya koymuş olduğu eserlerin bir otorite olduğu görülmektedir. Ahmet Hamdi
Tanpınar'ın eserlerinde kullanmış olduğu dil, sanatla beraber ortaya konmuş yoğun
cümlelerdir. Eserlerinde kılı kırk yaran mükemmeliyetçiliği, sanatlı söyleyişi ve
şekle vermiş olduğu önemle Tanpınar günümüzde hâlâ okunmakta, yararlanılmakta,
ders kitapları olarak karşımıza çıkmaktadır. Tanpınar'ın eserlerini vazgeçilmez kılan
çalışkanlığı ve zekâsının yanında bir de aforizma olan sözleridir denilebilir.
Ahmet Hamdi Tanpınar, eserlerinde aforizma kullanan bir anlatım
sergilemiştir. Veciz ifade tarzının yüksek olduğu eserlerinde aforizmalar sıklıkla yer
alır. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın hayatın her alanı ile ilgili aforizma sözleri mevcuttur
ama eserlerinde insan, hayat ve şiir üzerine olan aforizmaların yoğun olduğu
görülmektedir.

Anahtar Kavramlar: Aforizma, Vecize, Özdeyiş, Ahmet Hamdi Tanpınar.

Abstract:
The consept of aphorism is an effective form of expression that has been used
since the earliest times. İt comes across as a concept that we have based its origins on
ancient Greek civilization. Through the definitions and aphorism written by means
of; Aphorism peole in this life that we live the experiences gained, conclusions, with
a keen observation The Spoken Word, is the art of an effective elected.
Although the aphorism entered Turkish literature with Tanzimat literature, in
our litereture before the Tanzimat era; kelam-ı kibar, vecize, özdeyiş, icaz, etc. As in
well known. This kind of saying art has been present in Turkish literature since
ancient times. We see that we are not alien to the art of sayıng such words only
because we are new to name "aphorism" in our westernization adventure.
İt is seen that the Works of Ahmet Hamdi Tanpınar, one of the important
writers of Turkish literature, are an authority. The language used by Ahmet Hamdi
Tanpınar in his Works is dense sentences put together with art. His prefectionism,
artistic experssion and the importance he attached to form are still read, used and
come across as textbooks today. Of course, it is his diligence and intelligence that
make Ahmet Hamdi Tanpınar's Works indispensable, but it also comes from his
words, which are aphorisms.
Ahmet Hamdi Tanpınar has also exhibited a narrative that uses aphorisms in
his Works. Aphorisms about often included in his Works, where the style of terse
expression is high. There are aphorisms about almost all areas of life, but most of
them are his works; aphorisms about people, life ande poetry are observed to be intense.

Key Words: Ahmet Hamdi Tanpınar, Aphorism, Vecize, Self-Expression.