Ayak masajının spinal cerrahi geçiren hastalarda ağrı, uykukalitesi ve erken taburculuğa etkisi
The effect of foot massage on pain, sleep quality and earlydischarge in patients undergoing spinal surgery
Yazar: EDA POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TULÜHA AYOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı yönetimi = Pain management ; Cerrahi = Surgery ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Spinal füzyon = Spinal fusion ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Spinal rahatsızlıkların cerrahi tedavisi çeşitli amaçlar doğrultusunda gerçekleştirilir. Bunlar arasında spinal deformitelerin düzeltilmesi, spinal füzyon oranlarının arttırılması, nörolojik dekompresyonun sağlanması, normal stabiliteyi geri kazandırmak ve cerrahi sonrası ağrıyı azaltarak rehabilitasyon sürecini kolaylaştırmak yer alır. Transpediküler fiksasyon (TPF), spinal instabilitenin tedavisinde anatomik düzeltilmeyi, sağlam bir fiksasyonu ve erken mobilizasyonu mümkün kılan etkili cerrahi yöntemlerden biridir. Özellikle spinal cerrahi sonrası dönemde yoğun ağrı yaygın bir sorundur. İçgüdüsel bir dokunma gereksiniminden kaynaklanan ve kökenleri milattan önce ikinci yüzyılda Çin'e dayanan masaj, tarihsel olarak Hindistan ve Mısır gibi diğer erken kültürler tarafından da benimsenmiş ve yaygın olarak ağrının tedavisinde ve konforun sağlanmasında kullanılmış bir yöntemidir. Bireylerin çeşitli hastalıklar ve cerrahi girişimlerden dolayı hastaneye yatması da uyku kalitelerini olumsuz yönde etkilemektedir. Cerrahi girişim sonrası yönetilemeyen ağrı, bulantı-kusma ve solunum problemleri de uyku kalitesinin düşmesine neden olur. Günümüzde, en popüler masaj türlerinden biri olan ayak masajı, binlerce yıldır dünyanın farklı bölgelerinde uygulanan bir gelenek halini almıştır. Ameliyat sonrası erken mobilizasyon, hastanın taburculuk süresini ve normal yaşama dönüşünü hızlandırabilir. Bu doğrultuda bu araştırma; spinal cerrahi geçiren hastalara uygulanan ayak masajının ağrı, uyku kalitesi ve erken taburculuk üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Randomize kontrollü deneysel tipte olan bu araştırmanın örneklemini, bir eğitim araştırma hastanesinin Beyin ve Sinir Cerrahisi Kliniği'nde Nisan 2022-Nisan 2023 tarihleri arasında TPF ameliyatı olan ve dâhil edilme kriterlerini karşılayan 70 hasta (deney grubu 35, kontrol grubu 35) oluşturdu. Deney grubundaki hastalara cerrahi girişim sonrası, aynı gün akşam ve 1. gün sabah ve akşam olmak üzere 4 defa ayak masajı uygulandı. Kontrol grubundaki hastaların ise rutin tedavi ve bakım süreci sürdürüldü. Her iki gruba ameliyat öncesi; Hasta Bilgi Formu, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve Vizüel Analog Skala (VAS); ameliyat sonrası Ölçümle Elde Eden Veriler İçin Kayıt Formu; ameliyat sonrası 1. ve 2. gün sabah Richard-Campbell Uyku Ölçeği (RCUÖ) ve Vizüel Analog Skala (VAS) uygulandı. Tüm ölçümler aynı zaman aralığında gerçekleştirildi. Verilerin analizinde SPSS(Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanıldı ve anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi. Araştırmaya başlamadan önce etik kurul ve kurum izni, hastalardan ise bilgilendirilmiş gönüllü olur formu aracılığı ile sözlü ve yazılı izinler alındı. Deney ve kontrol grubundaki hastaların sosyo-demografik ve mevcut sağlık ve hastalık özelliklerine ilişkin verileri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadığı, grupların bu özellikler açısından homojen olduğu saptandı (p>0,05). Deney ve kontrol grubundaki hastaların ameliyat sonrası 0., 1. ve 2. günlerdeki VAS puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p<0,01); ayak masajı yapılan deney grubu hastaların VAS puan ortalamalarının masaj uygulanmayan kontrol grubuna göre daha düşük olduğu ve daha az ağrı deneyimledikleri belirlendi. Deney ve kontrol grubundaki hastalar arasında ameliyat sonrası 1. ve 2. gündeki RCUÖ puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p<0,01); ayak masajı uygulanan deney grubu hastaların çoğunluğunun kontrol grubuna göre her iki gün iyi uyku ifade ettiği saptandı. Deney grubu hastalarının hastanede kalış süresinin kontrol grubuna göre daha az olduğu (p<0,01) belirlendi. Sonuç olarak TPF ameliyatı sonrası ayak masajı yaplan hastaların daha az ağrı deneyimlediği, uyku kalitesinin arttığı ve daha erken taburcu olduğu bulundu.

Abstract:
Surgical treatment of spinal disorders is performed for a variety of purposes. These include treating spinal deformities, increasing spinal fusion rates, providing neurological decompression, restoring normal stability, and facilitating the rehabilitation process by reducing postoperative pain. Transpedicular fixation (TPF) is one of the most effective surgical methods for treating spinal instability, allowing anatomical correction, firm fixation and early mobilization. Intense pain is a common problem especially after spinal surgery. Originating from an instinctive need for touch and tracing its origins back to China in the second century B.C., massage has historically been adopted by other early cultures such as India and Egypt and has been widely used in the treatment of pain and comfort. Hospitalization for various illnesses and surgical procedures also negatively affects the quality of sleep. Uncontrollable pain, nausea and vomiting, and respiratory problems after surgery also cause a decrease in sleep quality. Today, foot massage, one of the most popular types of massage, is a tradition that has been practiced in different parts of the world for thousands of years. Early mobilization after surgery can accelerate the patient's discharge time and return to normal life. Accordingly, this study was conducted to determine the effect of foot massage on pain, sleep quality, and early discharge in patients undergoing spinal surgery. The sample of this randomized controlled experimental study consisted of 70 patients (experimental group 35, control group 35) who underwent TPF surgery between April 2022 and April 2023 at the Neurosurgery Clinic of a teaching and research hospital and met the inclusion criteria. Patients in the experimental group received foot massage 4 times in the evening on the same day and in the morning and evening on the 1st postoperative day. Patients in the control group continued their routine treatment and care. Patient Information Form, Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and Visual Analog Scale (VAS) were used preoperatively in both groups; Postoperative Record Form for Data Obtained by Measurement, Richard-Campbell Sleep Scale (RCSQ), and Visual Analog Scale (VAS) were used in the morning of the 1st and 2nd postoperative days. All measurements were taken at the same time interval. SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) program was used for data analysis and significance was evaluated at p<0.05 level. Ethical committee and institutional approvals were obtained before the start of the study, and verbal and written consent was obtained from the patients through the informed consent form. It was found that there was no statistically significant difference between the socio-demographic and current health and disease characteristics of the patients in the experimental and control groups and the groups were homogeneous with respect to these characteristics (p>0.05). It was found that there was a statistically significant difference between the mean VAS scores of patients in the experimental and control groups on postoperative days 0, 1, and 2 (p<0.01); the mean VAS scores of patients in the experimental group who received foot massage were lower and they experienced less pain than the control group who did not receive foot massage. There was a statistically significant difference (p<0.01) between patients in the experimental and control groups in terms of RCSQ scores on postoperative days 1 and 2; the majority of patients in the experimental group who received foot massage reported good sleep on both days compared to the control group. The length of hospital stay of patients in the experimental group was shorter than that of patients in the control group (p<0.01). As a result, it was found that patients who received foot massage after TPF surgery experienced less pain, improved sleep quality and were discharged earlier.