Kent ilköğretim okulları arasındaki ayrışmanın dinamiklerinin çözümlenmesi: Ankara ili Çankaya ilçesi örneği /
Yazar: ZAFER KİRAZ
Danışman: PROF. DR. NEJLA KURUL
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Ekonomisi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ayrışma = Dissociation ; Farklılıklar = Differences ; Okul başarısı = School achievement ; Okul etkililiği = School effectiveness ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kentte yaşayanların sosyal ve ekonomik özelliklerine görebelirlenen kentsel konumlanışlarına bağlı olarak devlet okulları arasında eğitiminniteliğinin nasıl ve hangi yönde etkilendiği incelenerek, okullar arasındakifarklılaşmanın dinamikleri belirlenmeye çalışılmaktır.Araştırma tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmanın çalışma evreniniAnkara'nın Çankaya ilçesindeki 2008-2009 eğitim-öğretim yılında 8. sınıf ilköğretimöğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın evreninde bulunan Ankara İl Milli EğitimMüdürlüğü İstatistik Bölümü'nden elde edilen bilgiler doğrultusunda Çankayailçesinde MEB'e bağlı 104 devlet ilköğretim okulu bulunmakta ve bu okullarda, 4931erkek ve 4507 kız öğrenci olmak üzere toplam 9438 öğrenci bulunmaktadır. Öğrencisayısının fazla olmasından dolayı örneklem alma yoluna gidilmiştir. Bunun içinaraştırma evreninden tesadüfi seçilen 5 gecekondu bölgesi okulu ve 5 de kentmerkezindeki okullar üzerinde çalışmanın yürütülmesi kararlaştırılmıştır. Seçilen 10okul için öğrenci sayısının 548 kız ve 561 erkek olmak üzere toplamda 1109 olduğugörülmüştür. Tesadüfî seçilen 10 okulun her birini bir küme kabul ederek, her okuldanayrı ayrı örneklem alınmıştır. Her okuldan alınan örneklem sonucunda toplam 306öğrenciye anket uygulanarak değerlendirmeye alınmıştır.Araştırmada elde edilen bulgulara göre, eşit olmayan gelir dağılımı sonucubenzer gelire sahip olan ailelerin yine kendilerine yakın gelire sahip olanlarınoturdukları bölgelere yerleştiklerini söyleyebiliriz. Gecekondu okullarına devam edençocukların ailelerinin yarıdan fazlası ya düzenli ve sabit bir geliri yok ya da asgariücret almaktadır. Gecekondu okullarına devam eden çocukların büyük çoğunluğuokula yürüyerek gelmektedirler. Servis maliyetine katlanamayan aileler çocuklarınıoturdukları bölgede yürüme mesafesindeki bir okula yollamaktalar. Dolayısıylagecekondu okullarının bulunduğu bölgeler yoksul insanların oturduğu mahallelerdenoluşmaktadır.Okullar sınıfsal olarak ayrılmaktadır. Türkiye gerçekliğine göre daha yüksekgeliri olan ailelerin çocuklarının gittiği okullar görece ayrıcalıklı kamu okullarıolmaktayken, düzenli bir geliri olmayan ya da düşük gelirli ailelerin çocukların gittiğiokullar gecekondu okulları olmaktadır.Hem görece ayrıcalıklı okullarda hem de gecekondu okullarında öğrenciler,okula yükledikleri anlamı okul ve okulun işlevinin dışında tanımlamışlardır. Okul,öğrencilerin yarısı tarafından araçsal kılınmış, sevdikleri bazı ortamlar ve koşullariçerisinde bulunmayı sağlayan bir araç olarak görülmüştür.Hem görece ayrıcalıklı hem de gecekondu okullarında öğrenciler iyi bir okuldaolması gereken özellikleri benzer biçimde sıralamışlardır. Ancak görece ayrıcalıklıokullarda öğrenciler bu olması gerekenlerin büyük bir kısmına sahipken, gecekonduokullarında öğrenciler olmasını istediklerinin önemli bir kısmına sahip değillerdir.Hem görece ayrıcalıklı okulların öğrencileri hem de gecekondu okullarıöğrencileri kendi okullarının imkân ve olanaklarının farkındadırlar. Öğrencilerokulların ayrıştıklarının, bazılarının daha iyi olanaklara sahip oldukları bazılarının isedaha kötü olanaklara sahip olduklarının farkındadırlar.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the dynamics of the differentiationamong the schools by examining the quality and function of the education among thepublic schools based on the urban localization which is determined by the social andeconomic characteristics of the towners.The study has been conducted with scanning model. The study team includesthe 8th class students residing at Ankara Province Çankaya District during the 2008-2009 education year. With respect to the information obtained from AnkaraProvincial Directorate of National Education, Department of Statics, in ÇankayaDistrict which is within the scope of the study 104 public primary schools dependenton Ministry of National Education are available, and in these schools 4931 boys and4507 girls and 9438 students in total receive education.Due to the fact that there are too many students, the sampling method has beenused. Therefore, it was determined to conduct a study on 5 slum area schools and 5central schools randomize selected from the study area. In these 10 schoolsselected, there were 548 girls and 561 boys and 1109 students in total. Each one ofthe 10 schools randomize selected has been regarded as a group and sampling hasbeen obtained from every school severally. As a result of the sampling obtained fromeach school, 306 students in total were taken to questionnaire and were evaluated.According to the findings of the study, we can state that as a result of unequalincome, the families are residing in the places where the other families with thesimilar incomes also reside. More than half of the families whose children who areeducated in the slum area schools either have no regular and fixed income or receiveminimum income. Most of the students who are educated in slum area schools arearriving at their schools by walking. The families who cannot afford the transportationfees register their children to the close schools within walking distance. That is, theregions where the slum area schools are available include the quarters where thepoor live.Schools are classified. According to the real conditions in Turkey, the studentswhose families have high incomes are registered in the relatively privileged publicschools, while the students whose families have no fixed income or have lowerincomes are registered in the slum are schools.Both the students in the relatively privileged schools and in the slum areaschools described the meaning of the school they regarded excluding the school andthe function of the school. Half of these students regarded school as a means thatenables them to be under fair conditions and circumstances.The students both in the relatively privileged schools and slum area schoolsclassify the characteristics of a school in a similar way. On the other hand, thestudents in the relatively privileged schools have most of these characteristics whilethe students in the slum area schools considerably lack of these characteristics.The students both in the relatively privileged schools and slum area schoolsare aware of the facilities and conditions of their schools. Students are aware thatschools differ, and some of the schools have better conditions while others havelower conditions.