Türkiye'de yükseköğretime geçiş sürecinde STEM alanlarının durumu: 2010-2020 yılları merkezi sınav sonuçlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
The status of STEM fields in the transition to higher education in Turkey: Examination of central exam results between 2010-2020 in terms of various variables
Yazar: BİLGE KAYA
Danışman: DOÇ. DR. METİN AÇIKYILDIZ
Kilis 7 Aralık Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Son yıllarda lisans eğitiminde STEM ile ilgili bir kariyer seçen öğrenci sayısının azalması, gelişmiş ülkeler için ciddi bir sorun olarak dikkat çekmektedir. Bu çalışmada 2010-2020 yılları arasında yapılmış olan yükseköğretime geçiş sınavına ait sayısal verilerin; test alanlarındaki öğrenci başarı yüzdeleri, kız ve erkek öğrencilerin başarı düzeyleri, STEM alanlarını ilgilendiren programlara yerleşen öğrenci sayıları ve öğrencilerin lisans programı tercihini etkileyen faktörler açısından irdelenmesi amaçlanmıştır. Karma araştırma deseninin kullanıldığı çalışmada nicel veriler, yükseköğretime geçiş sınavı ve yerleştirme sonuçlarına ilişkin sayısal bilgiler kullanılarak ve lisans programlarında öğrenim gören 365 öğrenciden çevrimiçi form aracılığı ile nitel veriler ise STEM ve STEM dışı lisans programlarında öğrenim gören 12 öğrenciyle yapılan mülakatlar yoluyla elde edilmiştir. Çalışma sonucunda; yükseköğretime geçiş sınavında öğrencilerin Fen Bilimleri ve Matematik alanlarındaki başarı düzeyinin diğer alanlardan oldukça düşük olduğu, kız öğrencilerin başarı ortalamasının erkek öğrencilerden daha yüksek olduğu, sağlık bilimleri alanında eğitim veren lisans programlarının doluluk oranının diğer alanlara göre daha yüksek olduğu, doğa ve temel bilimler alanında eğitim veren lisans programlarının kontenjan sayılarının azaldığı, mühendislik ve tarım alanlarında ise kontenjan ve doluluk oranlarında dalgalanmaların gözlendiği belirlenmiştir. STEM'le ilgili lisans programlarında öğrenim gören öğrencilerin ilgi, insanlara yardım etme, saygınlık, iş bulma, arkadaş çevresinin önerisi gibi nedenlerle, buna karşılık STEM dışı alanlarda öğrenim gören öğrencilerin ise fen ve matematik alanlarına ilgi duymamaları ve bu alanlarda yeteneklerinin olmayışı, iş imkânları, saygınlık ve insanlara yardım etme gibi nedenlerle bu alanları tercih ettikleri belirlenmiştir.

Abstract:
In recent years, the STEM fields have been less preferred in undergraduate education, which has become a problem for developed countries. This study aims to examine the statistical data of the Higher Education Institutions Examination (YKS) between 2010 and 2020 in terms of student achievement percentages in test areas, achievement levels of male and female students, the number of students placed in programs related to STEM fields, and factors affecting students' undergraduate program preferences. In this study, which was designed as a mixed research design, quantitative data were collected from the statistical data for higher education institutions exams and placement results, and 365 undergraduate students with an online form, and qualitative data were collected through interviews with 12 STEM and non-STEM undergraduate students. As a result, it was concluded that students' achievement in mathematics and science is lower in YKS compared to other disciplines, female students are more successful compared to male students, undergraduate programs in health subjects are more preferred fields, and student quotas in natural and basic sciences are decreasing. Further, there are fluctuations in quotas and preferences in engineering and agriculture fields. It has been determined that students studying in STEM-related undergraduate programs prefer these fields for reasons such as interest, helping people, prestige, finding a job, and the recommendation of friends. In comparison, students studying in non-STEM fields prefer these fields for reasons such as lack of interest in science and mathematics fields and lack of skills in these fields, job opportunities, prestige, and helping people.