İş ilişkisinde işçinin iradesi /
Yazar: HANDE HEPER
Danışman: PROF. DR. ENVER MURAT ENGİN
Galatasaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: İrade = Will ; İş hukuku = Labour law ; İş ilişkileri = Labour relations ; İş sözleşmesi = Employment contract ; İşçi-işveren ilişkileri = Employee-employer relations ; İşçiler = Workers

Özet:
İş ilişkilerinin sözleşme temeline dayandığı kabul edilmekte olup, işçi ve işverenin özgür iradeleriyle sözleşme ilişkisine girdiği varsayılmaktadır. Oysaki, öncelikle ekonomik eşitsizliğin getirdiği güç dengesizliği, iş sözleşmesinin eşit ve özgür taraflarca yapılmadığını açık bir şekilde göstermektedir. İş sözleşmesinin kurulmasıyla birlikte, işverenin emir ve talimatı altına giren işçi ile işveren arasında hiyerarşik bir bağımlılık ilişkisi de kurulmaktadır. Söz konusu hukuki bağımlılık ilişkisi, işçinin iradesini sağlıklı şekilde ortaya koymasını daha da zorlaştırmaktadır. Bu durum, iş hukukunun gelişimi ile birlikte, işçinin iradesinin korunması ve sözleşme adaletinin sağlanması için devletlerce sözleşme özgürlüğüne müdahaleyi gerekli kılmıştır. Sonrasında ise sendikaların çalışma ilişkilerinde güçlenmesiyle, sendikalar ve işverenler arasında bağıtlanan toplu iş sözleşmeleriyle yaratılan özerk alanda, işçi işveren arasındaki dengesizlik, asgariye indirilmeye çalışılmıştır. Ancak belirtelim ki, kolektif iradenin güçlendirilmesi ve toplu iş sözleşmelerinin yaygınlaşması dahi, bireysel sözleşmesel ilişkiyi ortadan kaldırmamaktadır. Hatta kolektif hakların önemsizleştiği ve kolektif mekanizmaların güçsüzleştiği günümüzde, iş ilişkilerinde zayıf taraf olan işçinin bireysel iradesi hukuki işlemler açısından daha da önemli hale gelmiştir. Dolayısıyla, işçinin iradesinin hem iş sözleşmesinin tarafı olarak hem de işverenin otoritesi altında çalıştığı sürece işverenin yönetim yetkisi karşısındaki durumunun değerlendirilmesi önemlidir. Ayrıca, çalışma yaşamında işçi ve işveren arasında daha dengeli ve adil bir ilişkinin kurulabilmesi için işçinin iradesini koruyacak mekanizmaların yeniden ele alınması gerekmektedir.

Abstract:
Today it is accepted that employment relations are based on contracts, and it is assumed that the employee and the employer enter into a contractual relationship of their own free will. However, the power imbalance caused primarily by economic inequality clearly shows that labor contracts are not executed by equal and free parties. With the execution of a labor contract, a hierarchical dependency relationship is also established between the employee, who then is subordinated to the orders and instructions of the employer, and the employer. The legal dependency relationship in question makes it even more difficult for the employee to put exert his will in a healthy way. This, along with the development of labor law, has made it necessary for states to intervene in freedom of contract in order to protect the will of the employee and ensure contractual fairness and justice. After that, attempts were made to minimize the imbalance between the employer and the employee, in the autonomous area created by collective bargaining agreements agreed on by trade unions and employers, with the strengthening of trade unions in the context of employment relations. But let's note that even the strengthening of collective will and the proliferation of collective bargaining agreements do not make individual contractual relationships disappear entirely. Even today, when collective rights have become trivial and collective mechanisms have become weak, the individual will of the employee, who is the weak party in employment relations, has become even more important in terms of legal transactions. Therefore, it is important to evaluate the status of the employee's will before the employer's authority to manage in the period where he is employed as both as a party to the labor contract and as being subjected to the employer's authority to manage. In addition, in order to establish a more balanced and fair relationship between the employee and the employer in working life, the mechanisms that will safeguard the will of the employee must be reevaluated.