Çağdaş flütçü-besteci Ian Clarke'ın flüt çalma sanatı ve literatürüne katkıları
Contemporary flutist-composer Ian Clarke's contributions to the art of flute playing and literature
Yazar: ECE SELİN YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN HALİT TURGAY
ANKARA MÜZİK VE GÜZEL SANATLAR ÜNİVERSİTESİ / Müzik ve Güzel Sanatlar Enstitüsü / Çalgı Eğitimi Ana Bilim Dalı  / Çalgı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Bestekarlar = Composers ; Besteler = Compositions ; Clarke, Ian = Clarke, Ian ; Flüt = Flute ; Klasik müzik = Classical music ; Pikolo flüt = Piccolo flute ; Yan flüt = Orchestral flute ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; Çağdaş müzik =   ; Üflemeli çalgılar = Wind instruments

Özet:
Bu çalışma, Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi (MGÜ) Müzik ve 
Güzel Sanatlar Enstitüsü (MGE) kapsamında Çalgı Eğitimi Ana Sanat Dalı Yüksek 
Lisans bitirme tezi olarak hazırlanmıştır. Çağdaş flütçü-besteci Ian Clarke ve eserleri 
hakkında uluslararası platformda yapılan tez çalışmalarının incelenmesi ve 
değerlendirilmesi sonucunda hazırlanan bu tezde, Clarke'ın bir flütçü-besteci olarak 
müzik dünyasındaki akademik ve artistik değerine dikkat çekmek ve bestecinin 
müzik tarihindeki yerini bu çalışmayla ortaya koymak amaçlanmıştır. Bunun 
yanında, Ian Clarke'ın çok yönlü müzisyen kişiliği incelenerek "Flüt Çalma Sanatı ve 
Literatürüne Katkıları"nın okuyucuya tanıtılması, araştırılması ve dilimize 
kazandırılması hedeflenmiştir. Bu tezin yazıldığı 2022 yılında henüz 58 yaşında olan 
Clarke'ın yaşayan bir besteci olması, flüt ve müzik dünyasının ulaşılabilir bir 
kahramanı olması avantajını doğurmasıyla birlikte bestecinin bu tezin yazıldığı 
tarihten sonra da üretmeye devam edeceği gerçeğini gözler önüne koymaktadır. Bu 
algı ve farkındalıkla hazırlanan ve Clarke'ın günümüze kadar ortaya koyduğu tüm 
eserlerinin bir arada bulunduğu bir repertuvar kataloğu olma niteliğini de taşıyan bu 
tez çalışmasının benzersiz olması ve akademik ortama katkı sağlaması ümit 
edilmiştir.
Bu çerçevede giriş bölümünün ardından çalışmada, "Enstrüman Olarak Flüt" 
başlığı altında ilk olarak "Flütün Kısa Tarihi" başlığıyla flütün tarih öncesinden 
günümüzdeki halini alana kadar geçirdiği süreçteki önemli gelişmelere yer verilmiş;
enstrümanın günümüzde geldiği halinin olanakları ve özellikleri "Modern Flüt" başlığı 
altında değerlendirilmiştir. Bölümün sonunda flüt ailesinin diğer üyeleri bu 
enstrümanların özellikleri ve kullanım alanları bağlamında "Flüt Ailesi" başlığı altında 
incelenmiştir. Bu anlamda, günümüzde flüt sanatıyla ilgilenen tüm müzisyen ve 
sanatseverlerin enstrümanın tarihine bilimsel ve entelektüel bir bakış açısıyla 
yaklaşabilmelerini sağlamak amaçlanmıştır. 
Tezin "20. Yüzyıldan Günümüze Müzik ve Flüt" başlıklı ikinci bölümünde, 
Modern ve Çağdaş dönemlerin özellikleri incelenmiş; çağdaş bir flütçü-besteci 
olarak Ian Clarke'ın boyut kazandırdığı çağdaş flüt çalım teknikleri; tarihi, teknik ve 
akademik bakış açısı ile ortaya konulmuştur. Bestecinin ve günümüz insanlarının
yaşadığı dönem olan çağdaş dönemin müziği ve sanatına karşı var olan yargıları 
tarafsız bir perspektifle ortadan kaldırmak; hiç değilse bu dönemi anlaşılır kılmak 
amaçlanmıştır. Bu anlamda flütçüler için genellikle üstesinden gelmenin zor 
göründüğü, anlaşılması ve uygulaması alışılmış flüt çalım tekniklerine benzemeyen 
çağdaş müzik ve gereklilikleri "Çağdaş Flüt Çalım Teknikleri, Notasyonu ve 
Terminolojisi" başlığı altında sınıflandırılmış ve incelenmiştir. Bu tekniklerin ifade 
ettikleri anlam bağlamında flüt üzerinde uygulanma yöntemleri çeşitli metot, kitap, 
makale ve tez gibi kaynaklar incelenerek aktarılmıştır. Bu bağlamda, modern müziğe 
yeni adım atmış flütçüler için bu tekniklerin ne amaçla ve nasıl yapıldığı anlaşıldıktan 
sonra yeni ve farklı olan yazım çeşitlerinin okunması ve algılanmasına yardımcı 
olması amaçlanmıştır.
Tezin takip eden bölümünde, çalışmanın ana konusunu oluşturan Ian 
Clarke'ın müzisyen kişiliği diğer tez ve yapılmış röportajlar incelenerek derlenmiştir. 
"Çağdaş Flütçü-Besteci Ian Clarke" başlıklı bu bölümde bestecinin müziğinin daha 
iyi benimsenmesi açısından sanatçının müzik yolculuğundaki ilk adımları, eğitimi, 
yorumcu, besteci ve flütçü olarak profesyonel müzik yaşamı incelenmiş ve Türkçe 
xxii
biyografisi oluşturulmuştur. Bu anlamda, müzisyenin icracısı ve bestecisinin kendisi 
olduğu eserlerinin yer aldığı "Diskografi"sine de yer verilen bu bölümde, Ian Clarke 
ve müziğiyle ilgilenen kişiler için gerek program notu gerek sınav programı gibi
araştırmaları sırasında kaynak olması amaçlanmıştır.
Tezin dördüncü bölümü, "Ian Clarke'ın Eserleri" olarak başlıklandırılmış ve 
bestecinin günümüze kadar bestelemiş olduğu tüm eserlere yer verilmiştir. Eserler; 
tarihi bilgileri, bestelenme sebepleri, enstrümantasyonları, kullanılan teknikleri ve 
bestecinin kendi performans önerilerine de yer verilerek incelenmiş; Clarke'ın yaptığı 
kategorilere göre sınıflandırılmıştır. 
Bu doğrultuda tezin beşinci bölümünde, Clarke'ın tezde sözü geçen çağdaş 
çalım teknikleri kullanımı açısından oldukça zengin olan iki solo eseri The Great 
Train Race ve Zoom Tube kullanılan çağdaş çalım teknikleri bağlamında 
incelenmiştir. 
Buna bağlı olarak sonuç bölümünde, müzisyenlerin dünyasında yüzyıllardır 
süregelen yorumcu besteci figürünün çağdaş temsilcisi olarak Ian Clarke'ın flüt 
çalma sanatı ve literatürüne yaptığı katkılar irdelenerek çıktılar halinde ortaya 
konulmuştur. İnsanlığın kendini ifade etmek için tarih öncesinden beri başvurduğu 
sanatın müzik dalında sınırsızlığın en fazla vurguladığı zaman hem sonu belli 
olmadığı hem de içerdiği fikriler açısından çağdaş dönem olarak ele alınabilir. Bu 
dönemin getirdiği yeni müzik algısı bağlamında çok yönlü müzisyenliğiyle daha 
yaşadığı dönemde "sanatçı" mertebesine erişen Ian Clarke'ın kişiliği ve müziğinin,
günümüzde sanat ışığıyla aydınlanan tüm meraklı ruhlara tür-stil ayrımı 
yapmaksızın özgürce müziğe bulaşma ve içlerinde duydukları sese kulak verme 
cesaretini göstermeye teşvik etmesi açısından örnek olması umut edilmiştir. Sanat 
ve müziğin aydınlattığı yolda yürüyen tüm müzisyenlerin önce kendini eğitme 
fırsatına erişmesinde bir idol olarak benimseyebilecekleri bir müzisyen olan Ian 
Clarke'ın ve müziğinin tanıtıldığı bu tezin herkese rehber olması ve yaratıcılıklarının 
sonsuzluğu ve derinliğinde "hayatın mucizelerini anlamayı başarmalarına"1 yardımcı
olması umulmuştur.

Abstract:
This study has been prepared as a master's thesis for Instrument Education 
Main Art Branch in Ankara Music and Fine Arts University (MGU) - Music and Fine 
Arts Institute (MGE). With this thesis, prepared by the examination and evaluation of 
other thesis about the contemporary flutist-composer Ian Clarke and his works on 
the international platform, it is aimed to draw attention to the academic and artistic 
value of Clarke as a flutist-composer in the music world and to reveal the 
composer's place in the history of music. In addition, it is intended to research and 
introduce the "Contributions to the Art of Playing the Flute and its Literature" to the 
readers in our (Turkish) language. It is a fact that Clarke, who was only 58 years old 
when this thesis was prepared in 2022, has the advantage of being a living 
composer and an accessible hero of the flute and music world, has the opportunity 
to continue to produce afterwards. It is hoped that this thesis prepared with above 
perception and awareness will be unique and contribute to the academic 
environment by being a repertory catalogue that includes all the works of Clarke.
In this context, after the introduction, important developments in the process 
of flute from prehistory to its present form are given within the subtitle "A Brief 
History of the Flute" under the title of "Flute as an Instrument" and the possibilities 
and features of the instrument as of today are evaluated under the title of "Modern 
Flute". At the end of the chapter, other members of the flute family are examined 
under the title of "Flute Family" in terms of the characteristics and usage areas of 
these instruments. In this sense, it is aimed to provide all musicians and art lovers 
interested in flute art to approach the history of the instrument from a scientific and 
intellectual point of view.
In the second part of the thesis within the title "Music and Flute from the 20th 
Century to the Present", modern and contemporary periods were examined and 
revealed the characteristics of the contemporary flute playing techniques that Ian 
Clarke brought to a new dimension as a modern flutist-composer and presented with 
a historical, technical, and academic point of view. It is intended to eliminate the 
existing prejudices against the music and art of the contemporary period which the 
composer and all today's people live with a subjective perspective; or at least to 
make this period more understandable. In this sense contemporary music and its 
requirements, which are generally difficult to overcome for flutists since 
comprehension and methods are not like conventional flute playing techniques, are 
classified under the title of "Contemporary Flute Playing Techniques, Notation and 
Terminology". The methods of application of these techniques on the flute in the 
context of the meaning they express are conveyed by examining various methods, 
books, articles, and theses. In this context, it is aimed to help flutists who have just 
stepped into modern music to read and perceive new and different types of writing 
after understanding the purpose and how these techniques are made.
xxiv
In the following part of the thesis, the musician personality of Ian Clarke who 
is the main subject of this study, has been compiled by examining other thesis and 
interviews. In the section titled as "Contemporary Flutist-Composer Ian Clarke", the 
artist's first steps towards music, his education, his professional musical life as a 
performer, composer and flutist were examined and his Turkish biography was 
created to better embrace the composer's music. In this sense the musician's 
"Discography" which includes his works as the performer and composer also was 
provided in this section and it is intended to be a resource for those who interested 
in Ian Clarke and his music during their research such as program notes and exam 
programs.
The fourth chapter of the thesis is titled "The Works of Ian Clarke" and 
includes all the works composed by the composer until today. These works are 
analysed by their historical information, motivations, instrumentations, techniques 
used and the composer's own performance suggestions; and they are classified 
according to the Clarke's own categorization.
Consequently, in the fifth chapter of the thesis, Clarke's two solo works The 
Great Train Race and Zoom Tube, which are very rich in terms of the use of 
contemporary playing techniques mentioned in the thesis, are analysed in the 
context of the contemporary playing techniques used. 
Eventually, in the conclusion part, Ian Clarke's contributions to the flute 
playing art and literature, as the contemporary representative of the performer 
composer figure that has been going on for centuries in the world of musicians, are 
examined and presented as outputs. It is the contemporary period when the infinity 
of the music is emphasized most as art as a method that humanity has used to 
express itself since prehistoric times. In the context of the new music perception 
brought by this period, the personality and music of Ian Clarke, who reached the 
rank of "artist" even in his lifetime with his sophisticated musicianship in the light of 
the new music perception he brought, hopefully will set an example for all the 
sensitive artistic souls illuminated by the light of art today in terms of encouraging 
them to show the courage to engage in music freely and to listen to the voice they 
hear within themselves without any fear and regardless of genre and style. It is 
hoped that this thesis which introduces Ian Clarke, a musician that all musicians 
walking on the path illuminated by art and music can accept as an idol to have the 
opportunity to educate themselves, and his music; will guide everyone and help 
them "achieve to understand the miracles of life" in the infinity and depth of their 
creativity.