Eleştirel bölgeselcilik bağlamında Mardin TOKİ konutlarının  ele alınması
Study of houses in Mardin with the concepts of critical regional approach
Yazar: GÜLŞAH ÇALTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA GÜLŞEN GÜLMEZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ülkemizde görülen nüfus  artışı  ve  hızlı  kentleşmeden dolayı  oluşan  konut  ve kentleşme problemlerine çözüm getirmesi amacıyla kurulan Toki, Türkiye'nin her bölgesinde uyguladığı konut projelerinin genel olarak tek-tipte olduğu görülmekte, bu durum yere ait olmayan, yerel verilerin tasarımda yansıtılmadığı yapıların varlığına yenilerini eklemektedir. 
Evrensel düzeyde bakıldığında, modern mimarlık, uluslararası stilin yaygınlaşması ile farklı bölgelerde, bölgesel unsurların dikkate alınmayıp, göz ardı edilmesiyle, sosyal, kültürel, yerel verilere adapte olmayan bir şekilde kendini göstermiştir. Modern mimarlığın mekansızlık ve yapılardaki kimlik eksikliğine ve postmodernizmin getirdiği süsleme ve aşırı bireyciliğe karşı çıkan bir fikir olarak eleştirel bölgeselcilik yaklaşımı gelişmiştir. Modern mimarlığın yarattığı tek düzeleşmesine karşı olarak öne çıkan eleştirel bölgeselcilik  yaklaşımı, yerin/yerel verilerin tasarıma dahil edilmesini destekleyen Tzonis-Lefaivre, Frampton gibi teorisyenler tarafından ortaya konmuş bir yaklaşım biçimi olarak kendini gösterir.
Bu çalışma da ''Eleştirel Bölgeselcilik' yaklaşımının tanımını derinleştirilerek, eleştirel bölgeselciliğin öne çıkan kavramlarıyla, Mardin'de uygulanan Toki Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projeleri'ni incelemeyi amaçlar. Bu bağlamda, tezin üçüncü bölümünde  ''görselliğe karşı dokunsallık, yer-bağlam, yerel verilerin kullanılması: iklim-ışık, topografya, tektonik-form'' gibi Eleştirel Bölgeselcilik'in  öne çıkan kavramlarının tanımları derinleştirilerek, beşinci bölümde bu kavramların karşılığı Geleneksel Mardin Evi'nde aranmıştır.  Altıncı bölümde ise aynı mercek altında Mardin'de uygulanan Toki kentsel dönüşüm ve gelişim projelerini incelenip, sonuç olarak eleştirel bölgeselcilik yaklaşımının öne sürdüğü yer ve bağlama duyarlı, sadece görsel algıya değil, aynı  zamanda insanın diğer duyularına da hitap eden, tüm yapı elemanlarının birbirleriyle ile uyum içinde sergilendiği  tektonik ifadeyi ne derecede yansıttığı ifade edilmiştir.

Abstract:
Toki, which was established in order to solve the housing and urbanization problems caused by the population growth and rapid urbanization in our country, in general of Turkey's housing projects implemented in every region appears to produce a single-type buildings and this adds new ones to the existence of structures where local data is not reflected in the design.
At the universal level, modern architecture has emerged in a way that has not been adapted to social, cultural, local data by ignoring the regional elements in different regions with the spread of international style. Critical regionalism approach has developed as an idea against the lack of identity in modern architecture and structures and to the decoration and extreme individualism brought by postmodernism. Critical regionalism approach, which stands out against the only improvement of modern architecture, manifests itself as an approach developed by theoreticians such as Tzonis -Lefaivre and Frampton, which supports the inclusion of local / local data in the design. 
This study aims to examine the urban transformation and development projects implemented in Mardin with the prominent concepts of critical regionalism by deepening the definition of the  Critical Regionalism. In this context, in the third part of the thesis, the definitions of prominent concepts of Critical Regionalism such as tactility, place-context, use of local data: climate-light, topography, tectonic-form, are deepened, and in the fifth chapter, these concepts correspond to the traditional Mardin Houses. In the sixth chapter, Toki urban transformation and development projects in Mardin are examined under the same focus. As a result, it was stated that how much Toki dwellings in Mardin, reflects the critical regionalism approach, the context of the region, not only the visual perception but also to the other senses of the human, and to the extent that all the structural elements are displayed in harmony with each other.