Sosyal bilgiler öğretimine yönelik sanal gerçeklik uygulamasının geliştirilmesi
The development of virtual reality application for social studies teaching
Yazar: İBRAHİM ALP
Danışman: PROF. DR. BAHAR BARAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Tasarım tabanlı araştırma = Design based research ; Tasarım tabanlı öğretim programı = Design based curriculum development ; Öğretim teknolojileri = Instructional technologies

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı sosyal bilgiler öğretimine yönelik sanal gerçeklik uygulamasının geliştirilmesidir. Çalışmada, yenilikçi bir ortam tasarlama amacına bağlı olarak tasarım tabanlı araştırma modeli kullanılmıştır. Bu araştırma yöntemi kapsamında ilk olarak, tasarım öncesi ihtiyaçların belirlenmesi gerçekleştirilmiş, bunu takip eden üç faz ile uygulama geliştirilmiştir. Çalışma grubunu öğrenciler, öğretmenler ve konu alan uzmanları oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler ve/veya anket ile toplanmıştır. Bu tez çalışması kapsamında nicel ve nitel veri analizi teknikleri kullanılmıştır. Tasarım öncesi ihtiyaçların belirlenmesiyle başlayıp sanal gerçeklik uygulaması içerik ve ara yüz kapsamında ele alınarak, birbirini takip eden üç faz sonucunda sosyal bilgiler öğretimine yönelik "VRYurt" adı verilen kullanılabilir bir sanal gerçeklik uygulaması geliştirilmiştir. İhtiyaçların analizi sonucunda "Kültür ve Miras" ünitesi Orta Asya Türk devletlerine yönelik bir sanal gerçeklik uygulaması geliştirilmesine karar verilmiştir. Sonrasında, birbirini takip eden üç faz ile VRYurt sanal gerçeklik uygulaması geliştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre öğretimsel bir sanal gerçeklik uygulaması geliştirilirken, uygulamanın "içeriğinin doğru, kullanılabilir ve etkili" olabilmesi önemlidir. Ayrıca tarihsel döneme, konuya ve/veya ortama ait karakterler ve nesnelerin doğru olarak belirlenmesinin önemli olduğu görülmüştür. Sanal gerçeklik uygulaması geliştirilirken içerik tasarımı kadar diğer bir önemli konu ara yüz tasarımı / gezinme kararlarının olduğu görülmüştür. Alanyazında sosyal bilgiler öğretimine yönelik sınırlı sayıda sanal gerçeklik uygulaması geliştirme çalışmanın olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda, bu tez çalışmasının gelecekte yapılacak olan çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Sanal Gerçeklik, Tasarım Tabanlı Araştırma, Sosyal Bilgiler Eğitimi, Öğretim Teknolojileri.

Abstract:
The main purpose of this study is to develop a virtual reality application for social studies teaching. In the study, a design-based research model was used depending on the purpose of designing an innovative environment. Within the scope of this research method, firstly, the pre-design needs were determined, and the application was developed with the following three phases. The working group of students, teachers, and field experts. Data were collected through semi-structured interviews and/or questionnaire. Quantitative and qualitative data analysis techniques were used in this thesis. Starting with the determination of pre-design needs and addressing the virtual reality application within the scope of content and interface, as a result of three successive phases, a usable virtual reality application called "VRYurt" was developed for teaching social studies. As a result of the analysis of the needs, it was decided to develop a virtual reality application for the Central Asian Turkish states in the "Culture and Heritage" unit. Afterwards, the VRYurt virtual reality application was developed in three successive phases. According to the results obtained, while developing an instructional virtual reality application, it is important that the "content of the application is correct, usable and effective". Also, it has been seen that it is important to correctly determine the characters and objects belonging to the historical period, subject and/or environment. While developing the virtual reality application, it has been seen that the interface design / navigation decisions are another important issue as much as the content design. It is seen that there is a limited number of virtual reality application development studies for social studies teaching in the literature. In this direction, it is thought that this thesis will contribute to future studies.

Keywords: Virtual Reality, Design Based Research, Social Studies Education, Instructional Technologies.