Şehir müziği olarak Harput Kürsübaşı geleneği
Harput Kürsübaşı tradition as urban music
Yazar: DEVRİM YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. AYHAN EROL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Etnomüzikoloji = Ethnomusicology ; Oturak sohbetleri = Seat conversations ; Popüler müzik = Populer music

Özet:
Bireylerin ve toplumların tarih içerisindeki etkileşimleri ve onları birbirinden ayıran öğelerin birleşimi kültürel kimliği oluşturur. Bu kültürel kimlik, bir araya gelen toplumların, ayırt edilme ve kendisi olma yolunda gerçekleştirdikleri bir aidiyet bilincidir. Şehirler bu farklılıkların ortak bir kolektif kimliğe dönüşmesinin en net görünürlük kazandığı alanlardır. Dolayısı ile şehir ürünü olan ifade kültürü etkinlikleri birer kendilik olarak algılanmamalı, içine gömülü olduğu sosyo-kültürel dizgeler göz önünde bulundurularak incelenmelidir.
Günümüzde ''Popüler müzik'' isimlendirilmesi pejoratif nitelikler ile örülü olarak lanse edilebiliyor. Oysa şehir-müzik ilişkisindeki çok kültürlülüğün ve yeniden üretimin irdelenmesinde yarar sağlayıcı bir bağlam olduğu kaçınılmazdır. Araştırmada kullandığımız ''Şehir müziği'', bağlamı itibariyle ''Popüler müziğe'' gönderme yapmaktadır. İlişkili olduğu topluma has norm ve değerler ekseninde yeniden üretilen şehir müziği, tarihsel süreç içerisinde ait olduğu toplumun özgül koşullarına göre şekillenmektedir. 
Bu çalışma Elazığ ilinin antik bir kenti konumunda olan ''Harput'' yöresi ve onun müzik pratiği olan ''Kürsübaşı geleneğini'' tarihsel perspektif içinde ve günümüzde içinde bulunduğu özgül koşullar ve sosyo-kültürel unsurlar temelinde ele alır. Bu çerçevede, şehir müziği bağlamında, bir müzik geleneğinin şekillenme sürecine mercek tutar.
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Harput yöresinin genel özelliklerinin belirtildiği ilk bölümde, Harput'un şehir dinamikleri, kolektif kimliği ve tarih içerisindeki değişim süreci incelenmiştir. İkinci bölümde popüler kültür ve popüler müzik kavramı ele alınmış, şehir ve şehir müziği ile bağlantılılığına odaklanılmıştır. Üçüncü bölümde Harput müziğine mercek tutulmuş, bu yörenin müziğinin yerel terminolojisi hakkında edinilen bilgiler sunulmuş ve incelenmiş, Harput müziğinin karakteristik yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Yine üçüncü bölümde Harput müziği repertuarından örnek eserlerin makam ve form yönünden incelemesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde Harput müziğinin göstereni olan ''Kürsübaşı geleneği'' üzerine odaklanılmış, Kürsübaşı geleneğine etki eden şehir dinamikleri tarihsel süreç içerisinde incelenmiş ve Kürsübaşı geleneği, alanda yapılan gözlem ve görüşmeler ekseninde, alan çalışması verilerinin örneklediği şehir müziği kavramı üzerinden analiz edilmiştir.

Abstract:
Cultural identity forms with interactions of individuals and societies in history and the combination of the elements that separate them. This cultural identity is a belonging consciousness of socities that gathered together in the way of being them selves and get distinguished. Cities are the sole example where the transformation of these differences into collective identities get much clearly visible. Therefore, artistic activities that are the product of urban culture should not be perceived as pure and absolute practice and instead it should be analysed in consideration of socio-cultural systems. 
	Nowadays, the naming of "popular music" can be made by attributing pejorative qualities. However, it is inevitable that there is a beneficial context in the examination of multiculturalism and reproduction in the city-music relationship. Therefore,  the context of "urban music" that we used in the research refers to "popular music".Urban music, which is reproduced in the axis of norms and values specific to the society it is associated with, is shaped according to the specific conditions of the society it belongs to in the historical process.
	While this study examines the "Harput" region, which is an ancient city of Elazig province, and the "Kürsübaşı tradition", which is its music practice, in terms of the specific conditions and socio-cultural elements, it focuses on the shaping process of a musical tradition in the context of urban music.
	The study consists of four chapters.In the first chapter, where the general characteristics of the Harput region are stated, the city dynamics of Harput, its collective identity and the alteration process in history are examined.In the second chapter, the concept of popular culture and popular music has been discussed and focused on the city and its connection with urban music.In the third chapter, Harput music is focused on, the information about the local terminology of the music of this region is presented and analyzed, and information is given about the characteristic structure of Harput music. Again in the third chapter, sample works from the Harput music repertoire were examined in terms of mode and form. In the fourth chapter information is given about the "Kürsübaşı tradition", which is the signifier of Harput music and the city dynamics affecting the Kürsübaşı tradition are examined in a historical process. Also in the fourth chapter, on the axis of observations and iterviews in the field, Kürsübaşı tradition is explained through the concept of urban music examplified by fieldwork data.