Romatoloji kliniğinde takip edilen hastalarda glukokortikoid tedavisinin izlemi
Monitoring glucocorticoid treatment in patients followed in rheumatology clinic
Yazar: MELDA BAHAP
Danışman: PROF. DR. AYGİN EKİNCİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Kortikosteroidler =   ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Bahap Kara, M., Romatoloji Kliniğinde Takip Edilen Hastalarda Glukokortikoid Tedavisinin İzlemi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Klinik Eczacılık Programı Doktora Tezi, Ankara, 2024. Glukokortikoid toksisite indeksi (GTİ), glukokortikoid ile ilişkili toksisiteyi ve bunların zaman içindeki değişimini ölçen bir değerlendirme aracıdır. Bu çalışmada, romatoloji polikliniğinde takibi yapılan hastaların glukokortikoid tedavisinin GTİ ile değerlendirilmesi, tedavide glukokortikoid ile ilgili sorunların saptanması ve önlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışma Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri'nde Ocak 2021 – Haziran 2022 tarihleri arasında prospektif olarak yürütülmüştür. Yeni reçete edilmiş [glukokortikoid (GK)-naif] ve son 2 yıl içerisinde glukokortikoid tedavisi kullanan (GK-deneyimli), inflamatuvar artrit, bağ doku hastalığı veya vaskülit tanılarına sahip hastalar GTİ ile başlangıçta, 3. ay ve 6. ayda multidisipliner ekip tarafından değerlendirilmiştir. İlaçla ilgili sorunlar bir klinik eczacı tarafından saptanarak Pharmaceutical Care Network Europe versiyon-9 sistemi kullanılarak sınıflandırılmıştır. Çalışmaya 156 hasta dahil edilmiş olup, GK-naif grupta (n=76) glukokortikoid ile ilgili toksisitelerin daha fazla olduğu; GK-deneyimli grupta (n=80) ise toksisite parametrelerinde değişimin daha sınırlı olduğu görülmüştür. Her iki grupta yüksek kümülatif glukokortikoid dozunun yüksek GTİ skorları ile ilişkili olduğu bulunmuştur (p<0.001). GK-naif grupta, vaskülit hastalarının GTİ skorları inflamatuvar artrit hastalarına göre daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Dahil edilen hastaların %66'sında çoğunluğu advers ilaç olayı (%94,1) olan 236 glukokortikoid ile ilgili sorun tespit edilmiş; sorunların en yaygın nedeninin tedavinin yetersiz izlemi (%41,5) ve glukokortikoide bağlı gelişen tedavi edilmemiş endikasyonlarla (%39,8) ilgili olduğu görülmüştür. Yapılan 381 önerinin sonucunda, sorunların %80,1'i çözülmüştür. GTİ'nin glukokortikoid toksisitesini değerlendirmede ve zaman içerisinde değişimini ölçmede etkili olduğu gösterilmiştir. GTİ'nin rutin olarak kullanılması ve klinik eczacının multidisipliner romatoloji ekibine entegrasyonu, hastaların yaşadığı glukokortikoid ile ilgili sorunların bireysel olarak değerlendirilmesini ve hasta merkezli yönetimini sağlayacaktır.

Abstract:
Bahap Kara, M., Monitoring Glucocorticoid Treatment In Patients Followed in Rheumatology Clinic, Hacettepe University Graduate School Health Sciences, Pharmacy Department of Clinical Pharmacy Doctor of Philosophy Thesis, Ankara, 2024. Glucocorticoid toxicity index (GTI) is an assessment tool that measures glucocorticoid-related toxicity and its change over time. This study aimed to assess the glucocorticoid therapy of patients in a rheumatology outpatient clinic using the GTI and to identify and prevent glucocorticoid-related problems. This study was conducted prospectively at Hacettepe University Hospitals between January 2021– June 2022. Patients with inflammatory arthritis, connective tissue disease, or vasculitis who were newly prescribed [glucocorticoid (GC)-naive] or have still receiving glucocorticoid therapy within the last 2 years (GC-experienced) were assessed by a multidisciplinary team at baseline, 3rd month, and 6th month using the GTI. Drug-related problems were identified by a clinical pharmacist and categorised using the Pharmaceutical Care Network Europe version-9 system. The study included 156 patients and it was observed that glucocorticoid-related toxicities were higher in the GC-naive group (n=76), whereas changes in toxicity parameters were more limited in the GC-experienced group (n=80). A high cumulative dose of glucocorticoids was found to be associated with higher GTI scores in both groups (p<0.001). In the GC-naive group, patients with vasculitis showed higher GTI scores than patients with inflammatory arthritis (p<0.001). A total of 236 glucocorticoid-related problems were identified in 66% of patients, the majority of which were adverse drug events (94.1%); the most common causes of problems were lack of monitoring of glucocorticoid therapy (41.5%) and lack of drug therapy despite existing indication (39.8%). As a result of 381 interventions, 80.1% of the problems were resolved. The GTI is effective in assessing glucocorticoid toxicity and measuring its change over time. Routine use of the GTI and integration of the clinical pharmacist into the multidisciplinary rheumatology team will allow individual assessment and patient-centred management of glucocorticoid-related problems experienced by patients.