Kronik hastalıkların sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine olan etkisinin değerlendirmesi /
Yazar: HACİ ATİLLA ÇULCU
Danışman: UZMAN MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Davranış = Behavior ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Giriş: Kronik hastalıklar ve buna bağlı olarak insanların yaşam biçimi davranışlarının değişimi birinci basamak sağlık hizmetleri içerisinde giderek önemini artıran bir konu haline gelmiştir. Kronik hastalığı olan popülasyonda ana hedeflerden birisi yaşam kalitesinin korunması olmaktadır. Yaşam kalitemizi korumanın en önemli basamağı da sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına yönelmektir. Kronik hastalığı olan bireylerin bu durumlarının sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma kliniğimize bağlı Bağcılar (Güneşli) Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne 01.Ocak.2021-01.Nisan.2021 tarihleri arasında poliklinik başvurusu olup araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 400 hastanın tamamı üzerinde yapılmıştır. Tarafımızca oluşturulan sosyodemografik verileri içeren ve Türkçe geçerlilik ve güvenirlik çalışması olan Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği 2 ile oluşturulan anket uygulanmıştır. Elde edilen ham veriler aşağıda belirtilen istatistiksel metot/metotlar ile değerlendirilerek kronik hastalıkların sağlıklı yaşam biçimi davranışları üzerine olan etkisi ortaya konulmuştur. Bu çalışmada istatistiksel analizler NCSS istatistik paket programı ile yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metotların (ortalama, standart sapma) yanı sıra Shapiro – Wilk normallik testi ile değişkenlerin dağılımına bakılmış, normal dağılım gösteren değişkenlerin ikili grupların karşılaştırmasında bağımsız t testi kullanılmıştır. Üçlü grupların karşılaştırılmasında Anova ve Bonferonni testleri kullanılmıştır. Sonuçlar, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir
Bulgular: Çalışmamızdaki olguların sağlıklı yaşam biçimi ölçeğinden aldıkları puan ortalaması 128,51±23,68 olarak saptanmıştır. Olguların yaşı arttıkça ölçeğin fiziksel aktivite alt boyutundan aldıkları puanların düştüğü beslenme alt boyutundan aldıkları puanların arttığı görülmüştür. Kadın olguların, ölçeğin sağlık sorumluluğu, beslenme, kişiler arası ilişkiler alt boyutlarından aldıkları puanlar erkek olgulara göre daha yüksek bulunmuştur. Olguların eğitim düzeyi arttıkça ölçeğin fiziksel aktivite alt boyutundan aldıkları puanların da arttığı görülmüştür. Sigara kullanmayan olguların ölçeğin sağlık sorumluluğu alt boyutundan aldığı puanlar sigara kullanan ve bırakanlara göre düşük saptanmıştır. Ayrıca sigara kullanan olguların ölçeğin kişiler arası ilişkiler alt boyutundan ve ölçeğin toplamından aldığı puanlar sigara içmeyenlere göre daha yüksek bulunmuştur. Sosyal güvencesi olan olguların ölçeğin sağlık sorumluluğu alt boyutundan aldığı puanlar sosyal güvencesi olmayan olgulara göre daha yüksek tespit edilmiştir. Alkol kullanan olguların ölçeğin manevi gelişim alt boyutundan aldığı puanlar alkol kullanmayan olgulara göre daha düşük saptanmıştır. Kalp yetmezliği bulunan olguların ölçeğin kişiler arası ilişkiler alt boyutundan aldığı puanlar diğer olgulara göre daha yüksek bulunmuştur. Birden fazla kronik hastalığı olan olguların ölçeğin fiziksel aktivite ve stres yönetimi alt boyutlarından aldıkları puanlar sadece bir kronik hastalığı olan olgulara göre daha düşük olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: Sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının kişinin sosyodemogratif özelliklerine göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Kronik hastalıkları bulunan bireylerde sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeğinin alt boyutlarına baktığımızda en düşük puan ortalamasının fiziksel aktivite olduğu görülmüştür. Yaş ilerledikçe, kronik hastalık sayısı arttıkça ve eğitim seviyesi düştükçe kişide fiziksel aktivite puanlarının düştüğü saptanmıştır. Kadın olguların sağlıklı yaşam biçimi davranışları konusunda erkeklere oranla daha iyi olduklarını ve kronik hastalıkların kişinin günlük yaşamını ve sağlık davranışlarını etkilediği görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Kronik Hastalık, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları

Abstract:
Introduction: Chronic diseases and, accordingly, the change in people's lifestyle behaviors have become an increasingly significant issue in primary health care services. One of the main objective of population with chronic diseases is maintaining the quality of their life. The most crucial step to maintaining the quality of life is to prefer healthy lifestyle behaviour. In this study, it is aimed to bring out the relationship between the current condition of people with chronic ilness and their healthy lifestyle behaviors

Materials and Methods: This study was applied on 400 patients who applied to Bagcılar Health Practice and Research Hospital, Bagcılar (Gunesli) Education Family Health Center between 1st January 2021 and 1st April 2021 and also suitable with this research. A questionnaire including sociodemographic questions which is created by us and a Turkish validity and reliability questionnaire called Healthy Lifestyle Behaviour Scale 2 were applied in this study. The raw data obtained from these questionnaire were evaluated by the statistical methods called NCSS statistical package program. In addition to these descriptive statistical methods (mean, standard deviation), the distribution of the variables was examined with the Shapiro-Wilk normality test, and the independent t-test was used for the comparison of the normally distributed variables in pairs. Also, Anova and Bonferonni tests were used to make comparison of triple groups. The results were evaluated at the the significance level of p<0.05.

Results: The mean score of the subjects in our study from the healthy lifestyle scale was 128.51±23.68. It was observed that as the age of the subjects increased, the scores in the physical activity sub-dimension of the scale decreased and the scores in the nutrition sub-dimension increased. The scores of female subjects were higher than male ones in the sub-dimensions of health responsibility, nutrition, and interpersonal relations. It was also observed that as the education level of the subjects increased, the scores in the physical activity sub-dimension of the scale increased. It was also found that the scores of non-smokers were lower than those who smoke and quit in the health responsibility sub-dimension of the scale. The scores of the smokers from the interpersonal relations sub-dimension of the scale and the total of the scale were higher than the non-smokers. The scores of the subject with the social security were higher than those without social security in the sub-dimention of the health responsibility. The scores of the subject used alcohol were lower than those who did not use in the sub-dimensionof the moral development. Additionally, the scores of the subjects with coronary insufficiency were higher than the others in the interpersonal relations sub-dimension. Lastly, the score of the subjects with more than one chronic disease were lower than the those with one chronic disease in the subdimension of the physical activity and stress management.

Conclusion: It has been found that healthy lifestyle behaviors differ according to the sociodemographic characteristics of the person. When the scale of the healthy lifestyle behaviours were observed among the subjects with chronic diseases, it was seen that the lowest average score is physical activity. It has been also seen that physical activity scores decrease as the age increases, the number of chronic diseases increases and the education level decreases. It has been observed that female subjects are better than males at healthy lifestyle behaviors, and that chronic diseases influence the daily life and health behaviors of the person.

Keywords: Chronic Diseases, Helthy Lifestyle Behaviours