Harkköy (Giresun-Tirebolu) Cu-Pb-Zn maden yatağının çevresel etkileri
Environmental effects of the Harkköy (Giresun-Tirebolu) Cu-Pb-Zn mine
Yazar: KADRİYE ERKAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEN YAYLALI ABANUZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Harkköy Cu-Pb-Zn maden sahası 5000 tondan fazla pasa ve cüruf yığınlarıyla terk edilmiş ve ıslah çalışmaları yapılmamış eski bir işletmedir. Maden sahasının meydana getirdiği kirlilik su, dere kumu, toprak ve fındık (Corylus Avellana) bitkisinin dal ve meyveleri üzerinde yapılan çalışmalarla belirlenmiştir.
Toprak incelemelerine göre; S düşük, Fe, Zn ve Hg orta, As önemli ve Cu, Cd ve Pb elementleri ise çok yüksek derecede kirlilik oluşturmaktadırlar.
Çalışma alanında yer alan derelerden ve maden sızıntı sularından alınan örneklerin analiz sonuçlarına göre; düşük metal içerikli asidik sularda As ve Cd, yüksek metal içerikli asidik sularda Pb, Zn, Cu ve Fe elementleri gözlenmektedir. Yüksek metal içerikli nötr özellikli sularda Zn elementi hakimdir. Ayrıca tüm elementler nötr özellikli sularda düşük metal içeriği oluşturmaktadırlar. Kahyalı Dere, Muna Dere ve Değirmen Dere içilebilir su kalitesindedir.
Çok yüksek derecede kirletilmiş dere kumları orta derecede Fe, Hg, As elementlerince, çok yüksek derecede ise Cu, Zn, Pb ve Cd elementlerince kirletilmiştir.
Fındığın dal ve meyvesinde topraktan daha çok S elementi olduğu tespit edilmiştir. Maden çevresindeki fındık ağaçları Türkiye'deki fındıklardan daha çok Fe, Zn, Cu, Cd, Pb elementlerini içermektedir. Fakat insan sağlığı için tehlikeli değillerdir.

Abstract:
Harkköy Cu-Pb-Zn mine area is an unimproved and abandoned ancient area with over 5000 tonnes of mine wastes and slag piles. The contamination caused by the mine area was determined by analyzing water, sediment and soil samples and the twigs and hazelnuts (Corylus Avellana) of hazelwoods.
Soil analysis demonstrated that the element S caused low; the elements Fe, Zn and Hg caused average; the element As caused significant and the elements Cu, Cd and Pb caused a very high contamination.
The analysis results of samples, collected from mine drainage waters and streams demonstrated that; the elements As and Cd are observed in acidic waters with low metal contents, while the elements Pb, Zn, Cu and Fe are observed in acidic waters with high metal contents. The element Zn is dominant in neutral waters with high metal content. Moreover, all of the elements demonstrated low metal contents in neutral waters. The water quality of Kahyalı Stream, Muna Stream and Değirmen Stream is sufficient for drinking.
The sediments with very high contamination are contaminated on average level by Fe, Hg and As elements and on very high level by Cu, Zn, Pb and Cd elements.
The hazelnut and the twig of hazelwood is accumulated the S element from soil and contains much more S element than the soil. The hazelwoods around the mine area contains higher amounts of Fe, Zn, Cu, Cd and Pb elements when compared with the Turkey average amounts of these elements on hazelwoods but the amounts of these elements on the mine area is not a threat for human health.