Sekizinci sınıf öğrencilerinin istatistik okuryazarlığının incelenmesi
Investigation of the statistical literacy of eighth grade students
Yazar: VELİCAN ATA
Danışman: DOÇ. DR. MUTLU PİŞKİN TUNÇ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, sekizinci sınıf öğrencilerinin istatistik okuryazarlık düzeylerini betimsel bir modelleme yaklaşımıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 yılı eğitim öğretim yılının ikinci döneminde Van ilinde altı farklı devlet okulunda öğrenim gören sekizinci sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın katılımcıları üç farklı okul türünden seçilmiştir. Okul türlerine göre öğrenci sayısı ise devlet ortaokulu 155, imam hatip ortaokulundan 96, yatılı bölge ortaokulundan 90 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmamıza katılan 341 öğrenci arasında 171 kız ve 170 erkek öğrenci bulunmaktadır. Öğrencilerin istatistik okuryazarlık düzeylerini belirlemek için "İstatistik Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Bu ölçek, Türkçe 'ye uyarlanmış ve "The Levels of Conceptual Understanding in Statistics " projesinden seçilmiş sorulardan oluşmaktadır. İstatistik okuryazarlık düzeylerini belirlemek için kullanılan değerlendirme ölçeği, soruları formülize etme, veri toplama, veri analizi ve sonuçları yorumlama olmak üzere dört temel bileşeni içermektedir. Her bir bileşen, A, B ve C olmak üzere üç farklı düzeyde sınıflandırılmıştır. "Soruları Formülize Etme" bileşenine göre; ADüzeyi, temel soruları formülize etme konusunda zorluk yaşayan öğrencileri ifade etmekte, B Düzeyi temel soruları doğru formülize etme yeteneğine sahip ancak karmaşık soruları eksiksiz çözemeyen öğrencileri, C Düzeyi, soruları doğru bir şekilde formülize etme ve analiz etme yeteneği olarak ifade etmektedir.
"Veri Toplama" bileşenine göre; A Düzeyi ise veri toplama konusunda zorluk yaşayan öğrencileri, B Düzeyi temel veri toplama yeteneklerine sahip öğrencileri, C Düzeyi, veri toplama konusunda yüksek becerilere sahip öğrencileri ifade etmektedir. "Veri Analizi" bileşenine göre; A Düzeyi veri analizi konusunda sınırlı becerilere sahip öğrencileri, B Düzeyi temel düzeyde veri analizi yapabilen öğrencileri, C Düzeyi, veri analizi konusunda ileri düzeyde becerilere sahip öğrencileri kapsar. "Sonuçları Yorumlama" bileşenine göre, A Düzeyi öğrenciler, veri analizi konusunda sınırlı becerilere sahiptir. B Düzeyi öğrenciler temel düzeyde veri yorumlama yeteneğine sahiptir. C Düzeyi öğrenciler ise ileri düzeyde veri analizi yapabilen öğrencileri kapsar. Aynı zamanda, A Düzeyi öğrenciler, sonuçları yorumlama konusunda zorlanan bireyleri, B Düzeyi öğrenciler temel düzeyde veri yorumlama yeteneğine sahip öğrencileri, C Düzeyi ise analiz edilen verileri derinlemesine yorumlayabilen öğrencileri ifade eder. Araştırma sonuçları, genel olarak öğrencilerin istatistik okuryazarlık düzeylerinin B düzeyinde olduğunu göstermektedir. Araştırmamızda, istatistik okuryazarlığı bileşenleri arasında "Soruları Formülize Etme" bileşeninde öğrencilerin C düzeyinde yüksek bir performans sergilediği gözlemlenmiştir. Diğer yandan, diğer bileşenlerde ise B düzeyinde başarılar elde edilmiştir. Bu bileşenlerde, öğrencilerin özellikle karmaşık problemleri çözme ve gelişmiş analitik düşünme gerektiren konularda bazı zorluklarla karşılaştıkları belirlenmiştir.

Abstract:
This research aims to examine the statistical literacy levels of eighth-grade students studying in six different public schools in the province of Van during the second term of the 2022-2023 academic year, using a descriptive modelling approach. The study group for this research is comprised of eighth-grade students attending these six different public schools in Van during the second term of the 2022-2023 academic year. Participants in the study were selected from three different types of schools. The number of students from each school type are as follows: 155 from standard public middle schools, 96 from Imam Hatip middle schools, and 90 from boarding regional middle schools. Among the 341 students participating in our study, there are 171 female and 170 male students. This group of students represents a diverse participant pool for assessing levels of statistical literacy. The "Statistical Literacy Scale" was used to determine the students' levels of statistical literacy. This scale has been adapted into Turkish and consists of questions selected from the "The Levels of Conceptual Understanding in Statistics" project. The questions are categorized into four main components and three levels of achievement. The assessment scale used to determine statistical literacy levels encompasses four fundamental components: formulating questions, data collection, data analysis, and interpreting results. Each component is classified into three different levels: A, B, and C. Level A represents students who struggle with formulating basic questions, Level B includes students who can correctly formulate basic questions but are unable to completely solve complex questions, and Level C denotes students capable of accurately formulating and analyzing questions. Regarding data collection levels: Level A represents students who struggle with data collection, Level B includes students with basic data collection skills, and Level C denotes students with advanced skills in data collection. In terms of data analysis levels, Level A encompasses students with limited abilities in data analysis, Level B comprises students who can perform basic data analysis, and Level C includes those capable of comprehensive analysis. For levels of interpreting results, Level A students have limited abilities in data interpretation, Level B students possess basic data interpretation skills, and Level C students are those who can interpret analyzed data in-depth. Additionally, Level A students are individuals who struggle with interpreting results, Level B students are capable of basic data interpretation, and Level C students can deeply interpret analyzed data. The research results generally indicate that the students' statistical literacy levels are at Level B. However, in parallel with the 'Guidelines for Assessment and Instruction in Statistics Education' report, it is observed that students particularly struggle with complex questions and higher-level analytical thinking. "This study, assessing the statistical literacy levels of eighth-grade students, employs the framework of the 'Guidelines for Assessment and Instruction in Statistics Education' report. It provides a significant contribution in forming educational strategies and serving as a foundation for future research.