Aile sağlığı merkezine kayıtlı fazla kilolu ve obez bireylerde anksiyete ve depresyon durumları, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile sosyodemografik özelliklerin değerlendirilmesi
A study into the anxiety and depression states of overweight and obese individuals enrolled in the family health centre, their healthy lifestyle behaviours with some socio-demographic features
Yazar: NEVİN ÇAĞLAYAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Obezite = Obesity ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı fazla kilolu ve obez bireylerde anksiyete ve depresyon durumları, sağlıklı yaşam biçimi davranışları ile bazı sosyodemografik özelliklerin değerlendirilmesidir. 
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipteki bu çalışmaya 15.10.2021-14.01.2021 tarihleri arasında Ankara İli Dr. Cengiz Kılıç Aile Sağlığı Merkezi 0617196 ve 0617197 nolu birimlere muayene olmaya gelen ve çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 18 yaş ve üzeri fazla kilolu ve obez kişiler dahil edildi. Araştırmamıza katılan gönüllülere sosyodemografik özellikleri sorgulayan standart anket formu, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II (SYBDÖ-II), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) uygulandı. Araştırma sırasında toplanan veriler, IBM SPSS 25.0 (Statistical Package for Social Sciences, version 25) programı ile değerlendirildi. Çalışmamızda p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların 479'u (%41,9)'u erkek ve 663'u (%58,1) kadın idi. Katılımcıların yaş ortalaması 46.21 ± 16.32 yıl idi. Katılımcılardan 300 kişi (%26,3) normal kilolu, 286 kişi (%25) fazla kilolu ve 556 kişi (%48,7) obez grubuna girmekteydi. Hızlı yemek yeme durumu (p=0,006) ve sinirliyken yemek yeme durumu (p<0,001) obezlerde anlamlı derecede yüksekti. Çocukluk çağında kilo alanlar obez olan grupta anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Emzirme döneminde kilo alanların daha sonraki kilolaları almayanlara göre daha yüksekti (p<0,001). Normal kilolu bireylerde ailede obez birey olma durumu düşük iken, obezlerde ise ailede obez birey olma durumu her iki gruba göre anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). SYBÖ Ölçek skorları arası korelasyona bakıldığında fiziksel aktivite (r=-0,174; p<0,001) ve stres yönetimi (r=-0,092; p=0,002) alt ölçek skorları ile BKI değerleri arasında anlamlı derecede düşük düzeyde negatif korelasyon mevcuttu. BKI ile Beck Anksiyete (r=0,127; p<0,001) ve depresyon skorları (r=0,114; p<0,001) arasında ise düşük düzeyde anlamlı pozitif bir korelasyon mevcuttu. BKI ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği total skoru arasında negatif yönde çok düşük düzeyde (r=-0,063; p=0,032) negatif korelasyon mevcuttu. Anksiyete ve depresyon skorları ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği total skoru ve tüm alt skorları arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı bir korelasyon mevcuttu. Ölçek skorlarına göre baktığımızda ise sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeğinin sağlık sorumluluğunun 1,046 kat ve fiziksel aktivite alt ölçeğinin 1,087 kat pozitif yönde artışa neden olduğu görüldü. Multinominal lojistik regresyon ile BKI'yı yordayan faktörlere bakıldığında sinirliyken yemek yeme (p<0,001), öğrenim durumu (p<0,001), emzirmede kilo alma durumu (p=0,002), bitkisel destek kullanma durumları (p=0,015) nın BKI üzerine ana etkisinin olduğu bulundu. Tüm bu faktörler birlikte incelendiğinde ise fazla kilolu olanlarda normal BKİ'lara göre çalışma biçimi açısından gündüz çalışma durumu öğrencilere göre 7,2 kat (p<0,001); vardiyalı çalışma durumu ise 8,8 kat (p=0,047) öğrencilere göre kilo alımını arttırdığı görüldü. Emzirirken kilo alanlar almayanlara göre obez olma durumunu 3,6 kat (p=0,005) arttırdığı bulundu. Ağrı kesici alanların almayanlara göre obez olma durumunda 3,84 kat, hızlı yemek yeme durumu yavaş yiyenlere göre 2,77 kat artışa neden olduğu görüldü.
Sonuç: Obezite geliştikten sonra tedavisi çok zor olduğu ya da etkin olmadığı, bu nedenle erken dönemde toplum temelli primer korunma önlemlerinin önemli olduğu görülmektedir. Oluşumundaki risk faktörlerinin bilinmesi, korunma ve tedavi için gereklidir. Obezitede fazla kiloların verilmesi için multidisipliner takip programı geliştirilebilir. Çalışmamızda ilk çocukluk çağı obezitesine neden olan faktörlerden başlayarak ve primer korunma için alınması gereken önlemlerin birçoğunun gözden geçirdik, bunların dışında depresyon ve anksiyete durumlarını ve yapılan sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve bunların fazla kiloluluk ve obeziteye etkilerini, obezitenin bunlara etkisini ve birbirleriyle arasındaki bağı ortaya koymaya çalıştık.

Abstract:
Purpose: The purpose of the study is to evaluate the anxiety and depression of states of overweight and obese individuals enrolled in the Family Health Centre their healthy lifestyle behaviours with some socio-demographic features.
Tools and Method: Overweight and obese people at the age of eighteen and over coming to Dr. Cengiz Kılıç Family Health Centre the units with a no of 0617196 and 0617197 between the dates of 15.09.2021 and 14.12.2021 in the city of Ankara for health examination and volunteering for the study were included in the current study, which is a descriptive sectional-type study. The volunteers participating in the research were applied a questionnaire form questioning socio-demographic features, the Scale of Healthy Lifestyle Behaviours II (SHLSB-II), Beck Depression Scale (BDS), Beck Anxiety Scale (BAS). The data collected in the research was analysed with IBM SPSS 25.0 (Statistical Package for Social Sciences, Version 25). In the study, p<0.05 value was accepted as statistically significant. 
Findings: Regarding the participants, 479 (41.9%) were men while 663 (58.1%) were women. Mean age of the participants was 46.21± 16.32 years of age. And 300 of the participants (26.3%) were normal weight, 286 (25%) were overweight and 556 (48.7%) were obese. The state of eating fast (p=0.006) and eating while being nervous (p<0.001) was significantly high at the obese. Those putting on weight in their childhood were high in number significantly in the obese group (p<0.001). The number of those putting on weight in breast feeding period was higher compared to those not putting on weight (p<0.001). While the state of being an obese individual the families with normal weights was lower, the state of being obese in the family in the obese group was significantly higher in both groups (p<0.001). When it comes to the corelations between the scale scores of SHLSB, there was a significantly low-level negative correlation between the sub-scale scores of physical activity (r=-0.174; p<0.001) and stress management (r=-0.092; p=0.002) and BMI values. There was a significantly low-level positive corelation between BMI and Beck Anxiety (r=0.127; p<0.001) and depression scores (r=0.114; p<0.001). A negative very low-level (r=-0063; p=0.032) correlation was found between BMI and the scale of healthy lifestyle behaviours total score. There was a significantly negative low-level correlation between anxiety and depression scores and the scale of healthy lifestyle behaviours total score and all sub-scores. As for the scale scores, it was found that the health responsibility of the scale of healthy lifestyle behaviours brought about a 1.046 times positive increase while physical activity sub-scale increased 1.087 times at positive level. When it comes to multinominal logistic regression and the factors predicting BMI, it was found that eating while being nervous (p<0,001), education level (p<0,001), putting on weight in breast feeding period (p=0,002), using supplementary herbal support (p=0,015) had a main effect upon BMI. Upon the review of all these factors together, it is likely to say that daytime working state for students in terms of working style depending on normal BMIs at the overweight increased weight gain 7.2 times (p<0.001) while it increased weight gain 8.8 times (p=0.047) in terms of shift working for students. It was also found that those putting on weight while breast feeding increased the state of being obese 3.6 times compared to the ones who do not put on weight. It was determined that those taking a painkiller increased the state of being obese 3.84 times compared to those who do not take it and that the state of eating fast led to an increase as 2.77 times compared to those eating slowly. 
Conclusion: It is true to say that the treatment of obesity is quite difficult or is not effective after developing obesity, for that reason community – based premier protection precautions in early period is of importance. Being aware of the risk factors in its formation is essential for protection and treatment. It is likely to develop a multidisciplinary follow-up program to lose weight in obesity. In the current study, a great many precautions that are necessary to take for primary protection starting from the factors resulting in early childhood period obesity were reviewed. Besides that, depression and anxiety states, and healthy lifestyle behaviours and their effect on overweightness and obesity, the effect of obesity on these behaviours with their relation between them were all tried to be determined.