Okul öncesi dönem çocuklarının duygu bilgisi ile ebeveynlerin duygu sosyalleştirme uygulamarı arasındaki ilişki
The relation between preschool children's emotional knowledge and parents' emotional socialization practices
Yazar: AYŞEGÜL GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. EBRU ERSAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu bilgisi = Emotion knowledge ; Duygu sosyalizasyonu = Emotion socialization

Özet:
Okul öncesi dönem, gelişimin hızla ilerlediği ve çocuğun duygusal gelişiminin temelinin atıldığı kritik bir süreçtir. Burada edinilen duygu bilgisi, çocukların kendilerini ve çevrelerini anlamlandırmalarına yardımcı olur. Yapılan araştırmalar göstermektedir ki, erken çocuklukta edinilen duygu bilgisi, çocukların; duygusal, sosyal ve akademik becerilerini etkilemektedir. Çocukların duygulara dair ilk bilgileri aile iklimi içerisinde oluşmaktadır, ebeveynler çocuklarının ilk ve en önemli duygu sosyalleştiricileridir. Duygu sosyalleştirme, bireyin doğumdan itibaren duyguları; tanıma, anlama ve ifade etme becerilerini şekillendirmektedir ve aile ortamında farklı yollar ile gerçekleşmektedir. Anne ve babalar; çocukların duygularına verdikleri tepkiler, çocuklar ile duygular hakkında konuşma ve tartışma, kendi duygu ifadeleri şeklinde doğrudan ve dolaylı duygu sosyalleştirme uygulamaları gerçekleştirmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi dönem çocuklarının duygu bilgisi ile ebeveynlerin duygu sosyalleştirme uygulamaları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 eğitim öğretim yılında İstanbul iline bağlı 6 ilçede okul öncesi eğitime devam etmekte olan 45-71 aylık 100 çocuk ve anne-babaları oluşturmaktadır. Çocukların duygu bilgisi düzeylerini ölçmek için "Denham Duyguları Anlama Testi", ebeveynlerin doğrudan gerçekleştirdikleri duygu sosyalleştirme uygulamalarını ölçmek amacı ile "Çocukların Duygularına Verilen Tepkiler Ölçeği (Ebeveyn Formu)", dolaylı olarak gerçekleşen duygu sosyalleştirme uygulamalarını ölçmek için ise "Berkeley Duygu İfadesi Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçları incelendiğinde, çocukların duygu bilgisi düzeyi ile çocuk yaşı, ailenin gelir durumu arasında ilişki bulunmamıştır. Çocukların duygu bilgisi; anne ve baba eğitim düzeyine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmamaktadır. Annelerin çocukların duygularına verdikleri tepkilerden ödüllendirme yaklaşımı ve babaların ödüllendirme, dikkat dağıtma ve ihmal etme yaklaşımları ile çocukların duygu bilgisi arasında negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Araştırmanın sonucunda, demografik değişkenler dikkate alınarak annelerin çocukların duygularına verdikleri tepkiler ve duygu ifadelerinin, çocukların duygu bilgi düzeyinin %13'ünü açıkladığı, babaların çocukların duygularına verdikleri tepkiler ve duygu ifadelerinin çocuğun duygu bilgisinin %11,5'ini açıkladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The preschool period is a crucial time of rapid growth which emotional development is rooted upon. The emotional knowledge gained during this period helps children better understand themselves and their environment. Studies conducted have shown that there is a positive correlation between the emotional knowledge acquired in early childhood and emotional, social and academic skills. Children's first informations about the emotions formed within the family climate; parents being the first and most important emotional socializers for their child. Emotion socialization, shapes the individual's ability to recognize, understand and express emotions and occurs in different ways within the family environment. Mothers and fathers can directly and indirectly implement emotion socialization practices through; their reactions to children's emotions, talking and discussing about emotions with the child, and expressing their own emotions. The purpose of this study is to examine the relation between preschool children's emotion knowledge and parents emotional socilazition practices. The study group of the research includes 100 children aged between 45-71 months attending pre-school in the 2022-2023 academic year at 6 diffent districts of Istanbul, and their parents. "Denham Emotion Understanding Test" used as to measure children's emotion knowledge levels, "Reactions to Children's Emotions Scale (Parent Form)" were used to mesaure parents' direct emotion socialization practices and "Berkeley Emotion Expression Scale" used to measure parents' indirect emotion socialization practices. Results of the research shows no relation between the level of children's emotional knowledge and the age of the child, or the income level of the family. Children's emotional knowledge does not differ according to the education level of the parents. Negative relation found between mothers' rewarding approach and fathers' rewarding, distracting and neglecting approaches and the child's emotion knowledge. As a result of the research, it was determined that with the demographic variables, mothers' reactions to children's emotions and emotional expressions explained 13% of children's emotion knowledge levels, while fathers' reactions to children's emotions and emotional expressions explained 11.5% of children's emotional knowledge.