Huzurevinde yaşayan 60 yaş üstü bireylerde sarkopeni ile vitamin d eksikliği ve diğer risk faktörlerinin ilişkisi
The associ̇ati̇on of sarcopeni̇a wi̇th vi̇tami̇n d defi̇ency and other ri̇sk factors among nursi̇ng home resi̇dents over 60 years
Yazar: GÜLŞAH YİĞİT
Danışman: PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
ÖZET
GİRİŞ:Sarkopeni; kırılganlık, yeti yitimi, mortalite ve morbidite gibi ciddi sonuçlarla ilişkilidir ve çok yaygındır. Ülkemizde 2014 yılı ile 65 yaş ve üstü populasyon, toplam nüfusun %8(6,1 milyon)'ini oluşturmaktadır ve 2023 yılında bu oranın % 10,2 (8,6 milyon) olacağı tahmin edilmektedir. Türkiye'de bakımevlerinde kalan 65 yaş ve üstü yaşlı sayısı 2010 yılı verilerine göre 7979 iken, bu sayı 2014 yılı verilerine göre 11688'e yükselmiştir. Çalışmamızda huzurevlerinde EWGSOP'un önermiş olduğu sarkopeni algoritmasına göre sarkopeni ile vitamin D ve diğer risk faktörlerinin ilişkisi araştırılmıştır. Bu amaçla çalışmaya katılmayı kabul eden 60 yaş ve üzeri 118 huzurevi bireyine yaşlı sağlığı ile ilgili Aile hekimliği polikliniğimizde geliştirilmiş hasta öykü ve fizik muayene formundaki(EK-1) sorular sorularak EWGSOP'un önermiş olduğu algoritma ile sarkopeni taranmış ve huzurevi bireyleri olası risk faktörleri açısından araştırılmıştır.
MATERYAL VE METOD:Bu tanımlayıcı çalışmamız için İstanbul ili Anadolu Yakası'ndaki 11 huzurevinden 60 yaş ve üzeri 118 huzurevi bireyi (65 yaş ve üzeri 116 birey) ile görüşüldü. Katılımcıların sosyo-demografik özellikleri (yaş, meslek, medeni durum, eğitim durumu) ve tıbbi özgeçmişleri (sigara ve alkol içme öyküsü, hastalıkları, ilaç sayısı, takviye D vitamini kullanım durumu, yardımcı yürüme cihazı kullanımı) öğrenildi. Sarkopeninin olası risk faktörleri açısından beslenme durumu, haftalık açık havaya çıkma süresi, düşme öyküsü, bilişsel durum,depresyon durumu, Günlük Yaşam Aktiviteleri, Timed up and Go test-TUP süresi değerlendirildi. EWGSOP'un önermiş olduğu algoritmaya göre(EWGSOP'un kriterlerine göre sarkopeni, düşük kas kütlesi artı düşük kas gücü ya da düşük fiziksel performans olarak tanımlanır) yürüme hızı, el kavrama gücü ve kas kütlesi ölçümü ile sarkopeni taraması yapıldı. Ayrıca kan alınmasına onam veren 90 bireyden D vitamini, kalsiyum, albumin, hemoglobin ve C-Reaktif Protein (CRP) için kan örnekleri alındı.
BULGULAR:Çalışmamıza katılan 118 huzurevi katılımcısının % 55,9'u kadın (n=66) ve %44,1'i erkek(n=52)'tir. Tüm katılımcıların yaş ortalaması 80,46±7,52 (63-96)'dir. Kadın katılımcıların yaş ortalaması 82,39±6,5 olup erkek katılımcılarınyaş ortalaması 78±7,9'dur (p=0,001). Çalışmamızda huzurevi katılımcılarındaki D vitamini eksikliği(<20 ng/mlt) %85,6 ve D vitamini yetmezliği(20-30 mg/mlt) % 5,5 oranlarında olup huzurevi katılımcılarında D vitamini düşüklüğü prevalansının yüksekliği göze çarpmaktadır. Çalışmamızda huzurevinde yaşayan 60 yaş üstü bireylerde sarkopeni prevalansı literatür ile uyumlu olarak %18,6(n=22) olarak saptanmıştır. Sarkopenik katılımcıların %90,9'u erkek(n=20) ve % 9,1'i kadın (n=2)'dır. Sarkopeni ile D vitamini(p=0,74), kalsiyum(p=0,82), albümin(p=0,43), hemoglobin (p=0,601) ve CRP(p=0,27) düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Katılımcıların özgeçmişinde en sık hipertansiyon (n=54,%38,1) olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların Vücut Kütle İndeksi (VKİ) ortalaması 27,39±5,97 kg/m2 idi. Karşılaştırılmalı analizlerde sarkopenik katılımcıların VKİ(p<0,001)  ortalamalarının daha düşük olduğu saptanmıştır. Kadın katılımcıların yaş ortalamasının erkek katılımcılara oranla daha yüksek olmasına rağmen erkeklerde sarkopeni sıklığının kadınlardan daha fazla olduğu saptanmıştır (χ²=24,072 p<0,001). Sarkopeni ile sigara içme öyküsü(χ²=5,917 p=0,015) ve alkol öyküsü(χ²=5,138 p=0,023) arasında da anlamlı ilişki bulunmuştur. Sarkopenik bireylerde fonksiyonel durumu gösteren Barthel GYA skoru non-sarkopenik bireylere oranla daha düşüktür (p=0,014). Hastalıklardan sadece hipertansiyon ile sarkopeni arasında anlamlı ilişki bulunmuştur ve hipertansif katılımcılarda sarkopeni sıklığı anlamlı olarak düşük saptanmıştır (χ²=5,781, p=0,016). İstatiksel olarak anlamlı olmasa da malnütre ve malnütrisyon riskli katılımcılarda (MNA toplam skoru<24) sarkopeni daha sıktır(p=0,05). Tekli analizlerde sarkopeni ile ilişkili bulunan VKİ, hipertansiyon varlığı, cinsiyet, sigara ve alkol öyküsü çoklu analize alınmıştır. Bu tekli karşılaştırılmalar sonrasında yapılan regresyon analizine göre kadınların sarkopeni olma olasılığı erkeklerin sarkopeni olma olasılığından daha düşüktür( OR=0,028,%95 Güven Aralığı=0,004-0,175) ve VKİ arttıkça sarkopeni olma riski azalmaktadır( OR=0,698, %95 Güven Aralığı =0,580-0,841).
SONUÇ:İstanbul'un Anadolu Yakası'nda 11 huzurevinde yapmış olduğumuz bu çalışmamızda sarkopeni prevalansı literatürle uyumlu olarak % 18,6 idi. Çalışmamıza göre  sarkopeni olma riski kadınlarda erkeklere göre daha düşüktür( OR=0,028, %95 Güven Aralığı=0,004-0,175) ve VKİ arttıkça sarkopeni olma riski azalmaktadır (OR=0,698, %95 Güven Aralığı =0,580-0,841). Ciddi sağlık sonuçlarına yol açabilecek sarkopeninin olası risk faktörlerinin tanımlanması önem taşımaktadır. Bu sebeple daha geniş katılımlı ve daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.
ANAHTAR KELİMELER: Sarkopeni, EWGSOP, EWGSOP tanılı sarkopeni, yaşlı, huzurevi, cinsiyet, VKİ, Vitamin D.

Abstract:
ABSTRACT: 
Introduction: Sarcopenia is associated with serious outcomes such as loss of function, fragility, mortality and morbidity and is highly prevalent. In our country, the population aged 65 and over formed 8% of the total population (6.1 million) in 2014 and it is estimated that in 2023 this ratio will reach 10.2% (8.6 million). According to data of  2010, while the number of elderly aged 65 and over who were living in nursing homes in Turkey was 7979, that number increased to 11688 according to data of 2014. In our study, we investigated possible risk factors of sarcopenia among nursing home. For this purpose; we scanned sarcopenia with algorithm suggested by EWGSOP on 118 nursing home residents aged 60 and over who agreed to participate in the study. We used  questions on patient history form which was developed in the elderly health related Family Medicine Clinic and Physical Examination Form (Appendix 1) and we investigated the relation between sarcopenia and risk factors including vitamin D defiency. In addition, nursing home residents were screened for sarcopenia risk factors. 
Materials and Metods:For this cross-sectional study, 118 nursing home residents aged 60 and older (aged 65 and over 116 residents) from 11 nursing homes in Istanbul Anatolian Side were interviewed. Following characteristics of the residents were recorded: Age; previous/current occupation; marital status; education level; smoking and alcohol history;  diseases, number of drugs, use of vitamin D supplements; use of assistive walking device; screening MNA and total score; weekly open air duration; history of falls; SIS score; depression status; Barthel Activities of Daily Living score and the Timed up and Go test-TUP duration. The nursing home residents were scanned for sarcopenia according to the algorithm suggested by EWGSOP with walking speed, hand grip strength and Bioimpedance (BIA) analysis. Sarcopenia is defined as having low muscle mass plus low muscle strength or low physical performance by EWGSOP. In addition, blood samples were taken for vitamin D, calcium, albumin, hemoglobin and CRP from 90 residents who gave consent to the collection of blood.
Results:Our study included 118 nursing home residents with 55,9% female (n = 66) and 44.1% male (n = 52). The average age of all participants was 80.46 ± 7.52 (63-96). The average age of female participants was 82.39 ± 6.5. The average age of male participants was 78 ± 7.9 (P = 0.001). In our study, the prevalence of sarcopenia among individuals over 60 years who live in nursing home was identified as 18.6% (n = 22), that is in accordance with other studies. İn our study, among nursing home residents the prevalance of  vitamin D defiency(<20 ng/ml) was % 85,6 and vitamin D insuffiency(20-30 ng/ml) was %5,5 and the low status of vitamin D was notable. Participants with sarcopenia were 90.9% male (n = 20) and 9.1% women (n = 2).A significant association among sarcopenia and the levels of vitamin D (P = 0.74), calcium (P = 0.82), albumin (P = 0.43), hemoglobin(P = 0.601) and CRP (P = 0.27) was not identified. The most common disease among residents was hypertension (n=54, 38,1 %) and the average of BMI was 27.39 ± 5.97 kg/m2. On comparative analysis, a significant association was identified with sarcopenia and BMI ( P <0.001)  and Barthel ADL scores (P = 0.014) of indicating functional status. Although the average age of women was higher, sarcopenia was more frequent in men(χ²=24,072 P<0,001). Also a significant association was identified with sarcopenia and history of smoking (χ² = 5.917, P = 0.015) and alcohol history (χ²= 5.138, P = 0.023). Among all diseases, only hypertension(HT) significantly associated with sarcopenia (χ² = 5.781, P = 0.016) and sarcopenia was significantly lower in hypertensive nursing home residents.  Although it was not statistically significant,  sarcopenia was more frequent among residents at risk of malnutrition and who had malnutrition (MNA total score <24) (P = 0.05). BMI, HT, gender, smoking and alcohol history were included in multivariate analysis which were significant in univariate analysis. According to regression analysis, the risk of having sarcopenia in women is lower than in men ( OR=0,028,%95 CI:0,004-0,175) and the risk of  having sarcopenia decreases when body  mass index(BMİ) increases(OR=0,698, %95 CI :0,580-0,841).
Conclusion:In this study, the prevalance of sarcopenia in 11 nursing homes in Anatolian side of Istanbul, consistent with the the literatüre, was % 18,6. According to our study, the risk of having sarcopenia in women is lower than in men(OR=0,028,%95 CI:0,004-0,175)  and the risk of  having sarcopenia decreases when body mass index(BMİ) increases  (OR=0,698, %95 CI:0,580-0,841). Describing the risk factors of sarcopenia that causes serious health outcomes is very important.So further sarcopenia screening studies with larger populations and larger content are necessary.
Key Words:Sarcopenia, EWGSOP, EWGSOP-defined sarcopenia, older people,  nursing home, gender, BMI, vitamin D.