Deneysel rat endometriozis modelinde raloksifen ve letrozol kullanımının endometriotik lezyonların volümü ve histopatolojik skorları üzerinde etkisi
The effect of raloxifene and letrozole on volume and histopathological scores of endometriotic lesions in rat endometriosis model
Yazar: GÜLİZAR ÖZBİLEN
Danışman: DOÇ. FİSUN VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Endometriyoz = Endometriosis ; Endometriyum = Endometrium ; Histopatoloji = Histopathology ; Letrozol = Letrozole ; Raloksifen = Raloxifene ; Skorlar = Scores ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı ratlarda letrozol ve raloksifen kombine tedavisinin endometriotik lezyonlar üzerine etkisinin araştırılmasıdır.
Materyal Metot: Çalışma, ağırlıkları 200-250 gr olan 32 adet Sprague-Dawley albino nullipar, gebe olmayan dişi rat üzerinde yapıldı. Deneysel endometriozis modeli, sağ uterin hornun cerrahi olarak çıkarılması ve ön peritona implante edilmesi ve operasyon sonrası östradiol verilerek endometriozisin indüklenmesiyle yapıldı. İlk cerrahi operasyondan 14 gün sonra ikinci cerrahi operasyon ile endometriozisin oluştuğu teyit edilen 32 rat randomize olarak; Letrozol grubu(n=8), Raloksifen grubu(n=8), Letrozol+Raloksifen kombine grubu(n=8) ve kontrol grubu(n=8) olmak üzere 4 gruba ayrıldı. Kontrol grubundaki exitus olan bir rat çalışma dışı bırakıldı. Letrozol, Raloksifen ve Letrozol+Raloksifen kombine gruplarına sırasıyla 0.04 mg/ kg/gün Letrozol, 10mg/kg/gün Raloksifen ve 0.04 mg/kg/gün Letrozol+10mg/kg/gün Raloksifen 24 gün boyunca verildi. Son ilaç dozundan 3 gün sonra üçüncü cerrahi operasyon yapıldı. Operasyon sırasında implantların hacimleri ölçülerek dokular eksize edildi. Doku örnekleri VEGF, MMP-9 ve Masson'un Trikrom boyası ile boyandı.
Bulgular: Tedavi öncesi tüm gruplarda ortalama endometriotik implant volümleri benzerdi. Tedavi sonrası ortalama endometriotik implant volümleri kontrol grubunda 249,6 mm³, Raloksifen grubunda 1,56 mm³, Letrozol grubunda 23,14 mm³ ve Raloksifen-Letrozol grubunda 0,94 mm³ olarak ölçüldü. Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında tedavi gruplarının tümünde endometriotik implant volümleri istatiksel anlamlı olarak düşük bulundu (p< 0,001). Gruplar arasında anlamlı farklılık olmamakla birlikte kombine tedavi grubundaki endometriotik implant volüm düşüşünün diğer gruplardan fazla olduğu görüldü. Histopatolojik incelemede
Letrozol-Raloksifen grubunda yer alan ratların Gland Stroma Skoru, Letrozol grubunda yer alan ratların Gland Stroma Skorlarına kıyasla daha düşük bulundu(p=0,049). Letrozol-Raloksifen grubunda yer alan ratların VEGF boyama skorları, Raloksifen ve Kontrol gruplarında yer alan ratların VEGF boyama skorlarına kıyasla daha düşüktü(p=0,019). Letrozol-Raloksifen grubunda yer alan ratların MMP-9 boyama skorları Raloksifen, Letrozol ve Kontrol gruplarında yer alan ratların MMP-9 boyama skorlarına kıyasla daha düşüktü(p=0,015). Kontrol grubunda yer alan ratların Masson Trikrom boyama skorları, Raloksifen ve Letrozol gruplarında yer alan ratların Masson Trikrom boyama skorlarına kıyasla daha düşüktü(p=0,034).
Sonuç: Raloksifen ve Letrozol endometriotik odaklarda gerileme sağlamaktadır. Gland stroma, VEGF ve MMP-9 skorları kombine tedavi sonrası daha etkin azaldığı için endometriozis tedavisinde birlikte kullanılmaları ayrı ayrı kullanıma göre daha etkili olmaktadır.
Anahtar kelimeler: Rat, Endometriozis, Letrozol, Raloksifen, Histopatolojik skor

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the effect combined of letrozole and raloxifene treatment on endometriotic lesions in rats.
Materials-Method: The study was performed on 32 Sprague-Dawley albino nulliparous, non-pregnant female rats weighing 200-250 g. The experimental endometriosis model was made by surgical removal of the right uterine horn and implantation in the anterior peritoneum, and inducing endometriosis by administering estradiol postoperatively. 14 days after the first surgical operation, 32 rats who were confirmed to have endometriosis with the second surgical operation were randomized; They were divided into 4 groups as Letrozole group(n=8), Raloxifene group(n=8), Letrozole+Raloxifene combined group(n=8) and control group(n=7). One exitus rat on the control group was excluded from the study. Letrozole, Raloxifene and Letrozole+Raloxifene combined groups were given 0.04 mg/kg/day Letrozole, 10mg/kg/day Raloxifene and 0.04 mg/kg/day Letrozole+10mg/kg/day Raloxifene, respectively, for 24 days. The third surgical operation was performed 3 days after the last drug dose. During the operation, the volumes of the implants were measured and excised. Tissue samples were stained with VEGF, MMP-9, and Masson's Trichrome stain.
Results: Mean endometriotic implant volumes were similar in all groups before treatment. The mean endometriotic implant volumes after treatment were 249.6 mm³ in the control group, 1.56 mm³ in the Raloxifene group, 23.14 mm³ in the Letrozole group, and 0.94 mm³ in the Raloxifene-Letrozole group. The volumes of all treatment groups were significantly lower compared to the control group (p< 0.001). Although there was no statistically significant difference between the groups, it was observed that the decrease in endometriotic implant volume in the combined treatment group was higher than other groups. In the histopathological examination,
xi
the Gland Stroma Score of the rats in the Letrozole-Raloxifene group was found to be lower than the Gland Stroma Score of the rats in the Letrozole group (p=0.049). The VEGF staining scores of the rats in the Letrozole-Raloxifene group were lower than the VEGF staining scores of the rats in the Raloxifene and Control groups (p=0.019). The MMP-9 staining scores of the rats in the Letrozole-Raloxifene group were lower than the MMP-9 staining scores of the rats in the Raloxifene, Letrozole and Control groups (p=0.015). Masson's Trichrome staining scores of the rats in the control group were lower than the Masson's Trichrome staining scores of the rats in the Raloxifene and Letrozole groups (p=0.034).
Conclusion: Raloxifene and Letrozole provide regression in endometriotic foci. Since the gland stroma, VEGF and MMP-9 scores decrease more effectively after combined treatment, their combined use in the treatment of endometriosis is more effective than using them separately.
Key Words: Rat, Endometriosis, Letrozole, Raloxifene, Histopathological score.