İznik Depresyonu'nun beşeri ve iktisadi coğrafya açısından incelenmesi
Investigation of the Iznik Basib point of view human and economical geography
Yazar: CENGİZ AKBULAK
Danışman: PROF. DR. SÜHA GÖNEY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu çalışma, Marmara Bölgesinin Güney Marmara Bölümünde yer alan İznikDepresyonu'nun beşeri ve ekonomik özelliklerini coğrafi açıdan incelemek amacıylahazırlanmıştır. Araştırmamızda, beşerî faaliyetlerin doğal çevre koşullarıyla yakın ilişkisi gözönünde bulundurularak, çalışmaya konu olan sahanın fiziki coğrafya unsurları daincelenmiştir. Ancak bu konudaki temel yaklaşımımız, doğal çevreyi tüm ayrıntılarıylairdelemek değil, beşerî faaliyetler üzerindeki etkileri ölçüsünde ele almak olmuştur.Araştırmamız, İznik Depresyonu'nda nüfus dağılışından yerleşme şekillerine vebüyüklüğüne, yerleşme dokusundan mesken tiplerine ve sürdürülen ekonomik faaliyetlerekadar büyük bir çeşitliliğin varolduğunu ortaya koymuştur.Coğrafi şartlarının sağladığı avantajlardan dolayı yerleşme tarihi oldukça eskiyedayanan İznik Depresyonu, konumu itibariyle de tarih boyunca buraya egemen olan devletleriçin büyük önem taşımıştır. Günümüzde 2'si şehir, 77'si köy ve 13'ü mahalle ölçeğinde olmaküzere toplam 92 yerleşim ünitesinin yer aldığı araştırma sahamızda kmP2'ye düşen nüfus miktarı 105'tir. Nüfusun % 54.9'u şehirlerde, % 45.1'i ise kır yerleşmelerinde yaşamaktadır.Doğum oranlarının düşük olması ve yöre dışına göç vermesi nedeniyle İznikDepresyonu'ndaki nüfus artış hızı Türkiye ortalamasının altındadır.Araştırma sahamızın temel geçim kaynağı durumundaki tarım havza genelinde farklıkarakterler sunmaktadır. Havza tabanında ve alçak düzlüklerde entansif tarım yöntemleriuygulanarak başta zeytin olmak üzere çok çeşitli ürünlerin yetiştiriciliği yapılırken; budüzlükleri çevreleyen plato sahalarında genellikle kuru tarım yöntemleriyle tahıl ve yembitkileri yetiştiriciliği yapılmaktadır. Tarımın büyük ölçüde sınırlandığı dağlık sahalarda isehayvancılık ve ormancılık faaliyetleri ön plana geçmektedir. 1970'li yıllardan itibaren hızlı birgelişim gösteren sanayi, havzanın ekonomik hayatında giderek önem kazanmış ve tarımdansonraki en önemli faaliyet durumuna gelmiştir. Mevcut potansiyeliyle havzanınkalkınmasında etkin bir rol oynaması gereken turizm faaliyetleri henüz istenilen düzeydedeğildir.

Abstract:
This study was prepared to investigate main human and economic geographicalfeatures of the Iznik Depression which is located at the Southern Marmara Subregion in theMarmara Region of Turkey. Taking into account close relationships between humanactivities and natural environmental conditions, outlines of physical geographical features ofthe area was investigated. Not all details of environmental settings were, however, dealtwith, because principal purpose of the study is to emphasize interactions between physicalcharacteristics and human activities. Thus, special emphasis was given to the impacts ofphysical conditions to human activities. It was also aimed to explain several diversities in theIznik Depression, such as distribution of population, types and texture characteristics of thesettlemental areas, and economic activities.Owing to the adventages provided by its geographical conditions, Iznik Depressionhas both an old history of settlement and had great importance for the countries obtainingsovereignity in the region. At the present, except for two cities, Iznik and Orhangazi, 90settlemental units are found in the study area, 77 of which is formed by village settlementsand the rests are districts. Total population per km² is 105 person. 54.9 % and 45.1 % ofpopulation live in cities and rural areas, respectively. Compared with Turkey?s averagepopulation rate, velocity of increase in population is lower in the area, because mainly of lowbirthrate and immigrations to surrounding regions.Agriculture which has some different characteristics in the basin is the main sourceof life in the study area. In central parts of the basin, cultivation of various types of products,especially olive trees, are carried out with intensive agriculture methods on low alluvialplains, whereas plateaux areas surrounding these lowlands are particularly convenient tocultivation of cereals and fodder. At the mountainous areas where agriculture is considerablyrestricted, activities of stockbreeding and forestry are commonly executed. Industry whichshowed a rapid development since 1970?s became the most important economic activityafter agriculture. Although the study area has an adequite potential of tourism, tourismactivities is not in required level.