Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların bilişsel ve sosyal becerilerinin geliştirilmesinde mobil sosyal öykü haritaları kullanımı
Use of mobile social story maps in the development of cognitive and social skills of children with autism spectrum disorder
Yazar: TÜLAY DARGUT GÜLER
Danışman: PROF. DR. MUKADDES ERDEM
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel beceriler = Cognitive abilities ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Hikaye haritası yöntemi = Story mapping ; Mobil harita = Mobile map ; Mobil teknoloji = Mobile technology ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal öyküler = Social stories ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanısı konulmuş çocukların bilişsel ve sosyal becerilerini geliştirecek mobil teknoloji tabanlı bir öğrenme ortamı geliştirmek ve etkililiğini sınamaktır. Bu amaçla, sosyal öyküler üzerine kurulu öykü haritası yönteminin kullanıldığı bir tablet uygulaması geliştirilmiştir. Bilişsel beceriler kapsamında dinlediğini anlama, sosyal beceriler kapsamında ise sosyal iletişim becerisi üzerinde durulmuştur. Mobil sosyal öykü haritası, animasyonlu anlatı ve animasyonsuz anlatı desteği ile sunularak, iki yöntemin hem dinlediğini anlama becerisi hem de sosyal iletişim becerisi üzerindeki etkililik ve verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Araştırmada tek denekli deneysel modellerden olan dönüşümlü uygulamalar modeli kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, yaşları 6-7 arasında değişen ve OSB tanısı konulmuş üç çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada etkililik, verimlilik ve sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Araştırma bulguları, mobil sosyal öykü haritasının OSB olan çocukların dinlediğini anlama ve sosyal iletişim becerilerinin gelişimine katkısı olduğunu göstermiştir. Mobil sosyal öykü haritalarının animasyonlu anlatı ya da animasyonsuz anlatı destekli sunulması, etkililik açısından farklılık oluşturmamıştır. Verimlilik açısından değerlendirildiğinde ise iki sunuş yöntemi arasında bir katılımcıda farklılık görülmezken, iki katılımcıda animasyonlu anlatı destekli mobil sosyal öykü haritalarının daha verimli olduğu görülmüştür. Çalışma sonunda hem aileler hem çalışmaya katılan öğretmen, gerçekleştirilen uygulamanın çocuklara katkı sağladığı yönünde olumlu görüş belirtmişlerdir.

Abstract:
The main objective of this study is to develop a mobile technology-based learning environment that will improve the cognitive and social skills of children with autism spectrum disorder (ASD) and to test its effectiveness. For this purpose, a tablet application using the story map method based on social stories was developed. As cognitive skill, listening comprehension, as social skill, social communication skill were studied. Mobile social story map was presented with animated narrative and non-animated narrative support and the effectiveness and efficiencies of the  two methods on both listening comprehension and social communication skills were compared. The model of the study was alternating treatments design which is one of the single subject research models. The participants of the study consisted of three children aged between 6 and 7 years with ASD diagnosis. Effectiveness efficiency and social validity data were collected in the study. Research findings showed that mobile social story maps contribute to the development of social communication skills and listening comprehension skills of children with ASD. Animated narrative or non-animated narrative methods of mobile social story maps did not differ in terms of effectiveness. In terms of efficiency, while there was no difference between two methods in one participant, mobile narrative-supported mobile social story maps were more efficient in two participants. At the end of the study, both the parents and the teachers who participated in the study stated that they had a positive opinion that the practice was contributing to children.