İleri teknoloji ihracatının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye üzerine bir uygulama
The relationship between high technology export and economic growth: An application on Turkey
Yazar: ŞÜHEDA AVCI
Danışman: PROF. DR. NİHAT IŞIK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Teknoloji = Technology ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; İhracat = Export ; İleri teknoloji = Advanced technology

Özet:
Bilimsel gelişmelerin hızla arttığı günümüzde ülkelerin ihracat yapılarına ait teknoloji düzeyleri küresel rekabette başarılı olmanın bir ön koşulu haline gelmiştir. Gelişmişlik seviyesinin önemli bir göstergesi olarak ele alınan ileri teknoloji ihracatı ülkeler için sürdürülebilir ve kalıcı bir büyümenin sağlanması noktasında oldukça önemli bir faktördür. Bu bağlamda, yapılan çalışmada Türkiye'de ileri teknoloji ihracatının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi 2014Ç1-2021Ç4 dönemini kapsayan üçer aylık veriler kullanılarak ARDL Sınır Testi yaklaşımı ile araştırılmıştır. Çalışmada ele alınan modellerde Cobb-Douglas üretim fonksiyonundan yararlanılmıştır. Modellerde uzun döneme ait katsayı tahmin sonuçları incelendiğinde, reel gayrisafi yurt içi hasıla değişkeni üzerinde; ilk modelde hava ve uzay taşıtları ihracatı ile toplam işgücü, ikinci modelde ise; elektronik telekomünikasyon ihracatı, toplam işgücü ve gayrisafi sabit sermaye oluşumu değişkenlerinin anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Değişkenler arasındaki nedenselliğin tespiti için kullanılan Toda-Yamamoto testi sonuçları incelendiğinde; Model 1'e ait sonuçlara göre;  gayri safi sabit sermaye oluşumu ile reel gayrisafi yurt içi hasıla değişkeni arasında çift yönlü ve toplam işgücünden ise gayrisafi yurt içi hasılaya doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi, bağımsız değişkenler arasındaki nedensellik ele alındığında ise; gayri safi sabit sermaye oluşumu ile toplam işgücü arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi ortaya çıkmıştır. Model 2'ye ait sonuçlarda ise; elektronik telekomünikasyon ihracatı, gayri safi sabit sermaye oluşumu ve toplam işgücü ile reel gayrisafi yurt içi hasıla değişkeni arasında tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu anlaşılmaktadır. Modelde yer alan bağımsız değişkenler arasındaki nedensellik incelendiğinde ise; toplam işgücünden gayri safi sabit sermaye oluşumu ile elektronik telekomünikasyon ihracatına doğru tek yönlü ve gayri safi sabit sermaye oluşumundan elektronik telekomünikasyon ihracatına doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In today's world, where scientific developments are increasing rapidly, the technology levels of the export structures of countries have become a prerequisite for being successful in global competition. High technology exports, which are considered as an important indicator of the level of development, are a very important factor in ensuring a sustainable and permanent growth for countries. In this context, the effect of high technology exports on economic growth in Turkey was investigated with the ARDL Bounds Test approach using quarterly data covering the 2014Q1-2021Q4 period. Cobb-Douglas production function was used in the models discussed in the study. When the long-term coefficient estimation results in the models are examined, it is seen that the variables of the export of air and space vehicles and the total labor force in the first model; electronic telecommunications exports, total labor force and gross fixed capital formation in the second model have a significant effect on the real gross domestic product variable. Considering Toda-Yamamoto test, which is used to determine the causality between the variables, according to the results of Model 1; there is a two-way causality relationship between gross fixed capital formation and real gross domestic product variable, and a one-way causality relationship from total labor force to gross domestic product; when the causality between independent variables is considered; two-way causality relationship between gross fixed capital formation and total labor force is emerged.  In the results of Model 2; it is understood that there is a one-way causality relationship between electronic telecommunications exports and gross fixed capital formation, and between total labor force and real gross domestic product variable. In view of the causality between the independent variables in the model, there is a one-way causality relationship from total labor force to gross fixed capital formation and electronic telecommunications exports, and a one-way causality relationship from gross fixed capital formation to electronic telecommunications exports.