Mengü Han Döneminde (1251-1259) Selçuklu-Moğol ilişkileri
In Möngke Khan period (1251-1259) Seljuk-Mongolian relations
Yazar: FİRDES ÖZEN
Danışman: PROF. DR. İLHAN ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Mengü Han = Möngke Khan ; Moğollar = Mongoşs ; Selçuklular = Seljuks ; Türk-Moğol ilişkileri = Turkish-Mongolian relations

Özet:
Moğollar'ın Yakın Doğu'ya gelmeleri ve zamanla buradaki faaliyetlerini yoğunlaştırmaları bölgenin en güçlü devletlerinden biri olan Türkiye Selçuklu Devleti'ni olumsuz etkilemiştir. Celaleddin Harezmşah'ın devletinin ortadan kalkması ile iki devlet sınır komşusu olmuş ve Moğol tehditi Selçuklu ülkesinde gün geçtikçe kendini hissettirmeye başlamıştır. Bu dönemde Moğol Hanı Ögedey'in gönderdiği bir elçilik heyeti Selçuklu başkentine gelmiştir. İleri görüşlü ve zeki bir hükümdar olan Alaeddin Keykubad, Ögedey'in Moğol tabiyyetine girme isteğini kabul etmiş ve böylece devleti muhtemel bir Moğol istilâsından korumuştur. Alaeddin Keykubad'ın ölümü Türkiye Selçuklu-Moğol ilişkilerinde bir dönüm noktası olmuştur. Selçuklular, 1243 yılındaki tarihî Kösedağ Savaşı ile Moğollar'a yenilmişler ve Moğol tabiyyeti altına girmişlerdir. II. Gıyaseddin Keyhüsrev dönemi ile devlette başlayan sarsıntı onun halefleri döneminde de sürmüştür.Mengü, Moğol Hanı olduğunda Türkiye Selçuklu Devleti her açıdan oldukça kötü bir durumdaydı. Özellikle II. İzzeddin Keykavus ile IV. Rükneddin Kılıçarslan arasındaki taht kavgaları, devlet adamları arasındaki çıkar çatışmaları ve iç karışıklıklar devleti siyasî yönden zayıf duruma düşürmüş ve ülkede bir ikilik başlamıştır. Buna ek olarak Anadolu'daki Moğol ordusunun ve gelip giden elçilik heyetlerinin masrafları ile Baycu ve diğer Moğol emirlerinin keyfî istekleri devlete malî olarak büyük bir yük olmuştur. Bu dönemde Moğollar Rükneddin Kılıçarslan'ı desteklerken, Moğol baskısından kurtulmak isteyen Türkmenler İzzeddin Keykavus'u desteklemişlerdir. Özellikle 1256 yılındaki Sultan Hanı Savaşı'ndan sonra Moğol baskısı gün geçtikçe daha çok hissedilmeye başlanmış ve devlet her şeyiyle Moğol boyunduruğu altına girmiştir.

Abstract:
Mongolian come close to the east of the region to intensify their activities and found many times as one of the most powerful state had a negative impact on the state of Turkey Seljuks. Jalaladdin Khwarazmshah?s state disappeared and the two state became border neighbour. Mongolian threat day after day began to make itself felt in the country of the Seljuks. During this period, inns Ögedei?s Mongolian embassy had sent a delegation to the capital of Seljuks. For-sighted and intelligent ruler Alaeddin Kayqubad agreed Ögedei?s desire of Mongol sovereignity and saved the country from a possible Mongol invasion.The death of Alaeddin Kayqubad became a milestone in relationships of Turkey Seljuks and Mongol. In 1243, Kösedagh War, Mongolian defeated the Seljuks and they took the country into their sovereignity. The convulsion that started in the II. Gıyaseddin Kaykhusraw period continued in his adherent?s period.When Möngke became Mongolian Khan the state of Turkey Seljuks was a very bad condition in all respects. Especially the fight fort he throne between II. İzzeddin Kayqavus and IV. Rükneddin Kılıjarslan the struggle between the statesmen and civil unrest decreased the reliability to the state and there was a dilemma in the counrty. Adding to this, the cost of Mongolian army in Anatolia, envoy?s coming and going to the country, the desires of Bayju and other Mongolian statesmen caused too much money to the government?s economy. In this period, Mongolians supported Rükneddin Kılıjarslan, Turkomans, who wanted to get rid of Mongolian pressure supported İzzeddin Kayqavus. Especially after the Sultan Hanı War in 1256 day by day Mongolian pressure was felt very much and the government completely passed under the yoke of Mongolian.