2000 sonrası bağımsız Türkiye sineması'nda fantastik eğilimler
Fantasy tendencies in Turkish independent cinema after 2000
Yazar: SEMİH ELLİALTI
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA YİĞİT
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bağımsız sinema = Independent cinema ; Fantastik = Fantastic ; Fantastik sinema = Fantastic cinema ; Fantastik ögeler = Fantastic elements ; Sanat sineması = Art cinema ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
2000 yılıyla birlikte dünya genelinde popülerliği ve etki alanı giderek artan bir tür olarak fantastiğin, edebiyattan sinemaya birçok sanat eserinin dilini ve anlatısını etkilediği görülmektedir. Türkiye'de B tipi ticari Yeşilçam filmleriyle başlayan, 80'li yıllar sonrası ilk özgün örneklerini veren fantastik anlayış, 2000'li yıllar sonrası ana akım sinemada da kendisine yer bulur. Ancak bu üç dönemde de üretilen eserler, bir eğilim yaratmaktan uzak kalır. Bu tezde 2000 sonrası Bağımsız Türkiye Sineması'nda yer alan fantastik unsurlar, kendi sinema dillerini yaratan auteur yönetmenlerin filmleri üzerinden incelenerek Türkiye sinemasındaki gelişen fantastik eğilimi saptamak amaçlanmaktadır.
Bu bağlamda tezde, fantastik unsurları baskın olarak kullanan auteur yönetmenlerin; Kosmos (Reha Erdem/2010), Sen Aydınlatırsın Geceyi (Onur Ünlü/2013), Abluka (Emin Alper/2015), Sarmaşık (Tolga Karaçelik/2015), Buğday (Semih Kaplanoğlu/2017), Sofra Sırları (Ümit Ünal/2017) ve Yol Kenarı (Tayfun Pirselimoğlu/2018) filmleri örneklem olarak seçilerek analiz edilmiştir. Film incelemelerinde auteur yönetmenlerin yarattığı fantastik eğilimi açığa çıkarmak amacıyla Erwin Panofsky'nin görsel sanat eserlerini analiz etmek için geliştirdiği İkonolojik Analiz yönteminden yararlanılmıştır. Bu yöntemle filmlerdeki fantastik unsurlar tanımlanmakta, bu unsurların filmsel anlatılarda nasıl yer aldığı çözümlenmekte ve anlatıda fantastik bir dille kurulan alt metin yorumlanmaktadır. Çalışma bağımsız sinemada gelişen bu yeni dili ortaya koyması bakımından önem arz etmekte, film çalışmaları alanında önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Sonuç olarak, bu tezde 2000 Sonrası Bağımsız Türkiye Sineması'nda auteur yönetmenlerin, kendi filmlerinde sıklıkla fantastik unsurlara yer verdikleri ve bunun Bağımsız Türkiye Sineması içinde bir eğilime dönüştüğü saptanmaktadır.

Abstract:
It is seen how fantasy, as a genre that increased its popularity and its sphere of influence along with the year 2000, affected the language and the narration of many forms of art from literature to cinema. Fantasy notion, starting with commercial B-class Yeşilçam films in Turkey, and showing its first original references in the post-80's period, further finds its place in mainstream cinema after 2000s. However, films produced during these three periods are far from creating a tendency. In this thesis, fantasy elements in Turkish Independent Cinema of 2000s are studied through films of auteur directors, who created their own cinematic language, and the fantasy tendency developed in Turkish Cinema is identified.
Concordantly, in this thesis the following films of auteur directors, who predominantly use fantasy elements, are chosen as samples and are analyzed: Kosmos (Reha Erdem/2010), Sen Aydınlatırsın Geceyi (Onur Ünlü/2013), Abluka (Emin Alper/2015), Sarmaşık (Tolga Karaçelik/2015), Buğday (Semih Kaplanoğlu/2017), Sofra Sırları (Ümit Ünal/2017) and Yol Kenarı (Tayfun Pirselimoğlu/2018). In order to expose fantastic tendencies created by auteur directors, Iconological Method of analysis of visual art works, developed by Erwin Panofsky, is practiced in film analyses. With this method fantasy elements in the films are identified, the ways of presence of these elements in cinematic narration are analyzed, and the subtexts, created with the use of a fantastic narration language in the narratives, are construed. This work is of importance by its exposure of this newly developed language in Turkish Independent Cinema. In conclusion, in this thesis it is established that in Turkish Independent Cinema after 2000 films of auteur directors frequently include fantasy elements and that this is turning into a tendency in Turkish Independent Cinema.