Türkiye`de bütçe ve dış ticaret açıkları
Budget and trade deficits, Turkish case
Yazar: SELİM BAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. EROL ÇAKMAK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe açıkları = Budget deficits ; Dış ticaret hadleri = Terms of trade ; Ticari açıklar = Trade deficities ; Uluslararası ticaret = International trade ; Ödemeler dengesi = Balance of payments

Özet:
ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ TÜRKİYE'DE BÜTÇE VE DIŞ TİCARET ACDXLARI Selim BAŞAR Danışman: Doç. Dr. Erol ÇAKMAK 1999-SAYFA:112 Jüri: Doç. Dr. Erol ÇAKMAK Doç. Dr. Fahri YAVUZ Yrd. Doç. Dr. Hayati AKSU I Türkiye, özellikle 1980 sonrası dışa açık ekonomik kalkınma modelini benimsedikten sonra büyük çaplı bütçe ve dış ticaret açıklan ile karşı karşıya kalmıştır. Bu açıklar arasındaki ilişkinin ortaya- konulması, uygulanacak ekonomik politikalar ve bu politikaların koordinasyonu açısından önem taşımaktadır. Bu tezin amacı, Türkiye'deki bütçe ve dış ticaret açıklan arasındaki etkileşimi incelemek ve söz konusu açıkların giderilmesi için uygun ekonomik politikaların seçimi konusunda yardımcı olmaktır. Çalışmada Türkiye'nin dışa açık ekonomik kalkınma modelini uygulamaya başladığı 1980 sonrası dönem ele alınmıştır. Uygulama aşamasında 1980:01-1997:12 dönemine ait aylık verilerle vektör otoregresyon tekniği uygulanmıştır. Modeldeki değişkenler, bütçe açıklan, dış ticaret açıklan, faiz oranlan, reel döviz kuru, para arzı, tüketici fiyat endeksi ve ulusal gelirden oluşmaktadır. Daha sonra nedensellik analizi ile kullanılan değişkenler arasındaki karşılıklı etkileşim incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda Türkiye'de bütçe açıklarının dış ticaret açıklarım faiz haddi ve döviz kuru yoluyla dolaylı olarak etkilediği; dış ticaret açıklarının ise bütçe açıklannı doğrudan etkilediği sonucuna vanlmıştır. Ancak söz konusu etkileşimin marjinal nitelikte olduğu anlaşılmış ve gerek bütçe, gerekse dış ticaret açıklarının en çok ulusal gelirden etkilendiği ortaya konulmuştur.

Abstract:
ABSTRACT MASTER THESIS BUDGET AND TRADE DEFICITS, TURKISH CASE Selim BAŞAR Advisor: Assoc. Prof. Dr. Erol ÇAKMAK 1999-PAGE:112 Jury: Assoc. Prof. Dr. Erol ÇAKMAK Assoc. Prof. Dr. Fahri YAVUZ Asst. Prof. Dr. Hayati AKSU Turkey has faced with substantial budget and trade deficits, especially adopting an export-oriented economic economic development model after 1980. It is no doubt that the understanding of the nature of the relationship between these deficits has always had a vital importance in regard to the economic policies implemented and their coordination as well. The purpose of the thesis is to study the interaction between the budget and trade deficits in Turkey and to investigate the appropriate economic policy choices for remedying the deficits. The study period is constrained to the export-oriented development period after 1980. For this purpose, a Vector Autoregressive (VAR) Analysis is applied to the monthly data from 1980:01 to 1997:12. The variables in the VAR model consist of budget deficits, trade deficits, interest rates, real exchange rate, consumer price index and national income. A causality test is also applied in order to investigate the interaction between the variables. In conclusion, it is seen that budget deficits in Turkey affect trade deficits through interest rates and real exchange rates, while trade deficits affect budget deficits in a direct manner. However it is understood that the above interaction has a marginal in nature and both budget deficits and trade deficits are affected by national income.