Anne olduktan sonra tekrar çalışmaya başlayan kadınların ve annelerinin değişen yaşantıları üzerine fenomenolojik bir çalışma
A phenomenological study on the changing lives of women and their mothers who started working again after being a mom
Yazar: GÜLFİDAN ERDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN EKER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Anneler = Mothers ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Kadınlar = Women ; Yaşam = Life ; Yaşam değerleri = Life values ; Yaşam döngüsü = Life cycle ; Yaşam olayları = Life events ; Çalışan kadınlar = Working women

Özet:
Birey yaşamı boyunca döllenme ile başlayıp bebeklik, çocukluk, ergenlik, yetişkinlik (evlilik, gebelik gibi) ve ebeveynlik (çocuk sahibi olma) gibi dönemlerden geçer. Her birey bu dönemleri farklı farklı atlatır ve kendi ruhsal zenginliği ile yaşar. Bu çalışma, genç kadının kendisi anne olduktan sonra tekrar çalışmaya başladığında çocuğunun bakımını kendi annesine (anneanneye) yaptırdığı süreçteki değişen yaşantıların anne ve anneanne tarafından nasıl deneyimlendiğinin derinlemesine çalışılması amaçlamıştır. Çalışmada annelik yapılanmasında rol alan psikanalitik dinamikler irdelenmekle beraber bu çeşit bir yapılanmada zaman içerisinde nelerin değiştiği ve korunduğu, soy geçmişinde yaşanılan süreçlerin anneanneden anneye, anneden kendi çocuğuna aktarımı, değişimi ve dönüşümü incelenmiştir. Bu süreçte annenin bebeği doğmadan önce var olan benlik idealleri, hamilelik sonrası annelik süreci, annelik rolünden tekrar çalışan kadın rolüne geçiş, bakımın devredildiği dönemde bakımı özellikle anneannenin üstlenmesi, bu süreçte bakımı yapılan çocuğun bu süreci nasıl yaşadığı ve babanın bu yaşantıdaki konumu araştırmanın merak konusu olmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak yürütülen çalışma, açıklayıcı fenomenolojik araştırma yöntemi ile analiz edilmiştir. Tezin çalışma grubunu, ilk kez çocuk sahibi olmuş ve doğum yaptıktan en az 2 ay sonra çalışmaya başlayan 6 anne ve bu annelerin çocuğunun bakımını halihazırda üstlenmiş olan 6 anneanne oluşturmuştur. Şu an halihazırda anneannelerin bakımını üstlendiği çocukların yaşı 1.5 – 3 yaş aralığındadır. Araştırmanın sonucunda 10 ana tema: "Annenin hamileliği sonrasındaki dönem" , "Bakımın anneanneye devredildiği dönem" , "Çocuğun değişen yaşantıları nasıl deneyimlediği" , "Çocuğun gelişim dönemleri" , "Babanın (damadın) ilişkideki konumu" , "Baba (dede)-kız ilişkisi" , "Nesiller arası aktarım" , "Nesiller arası farklılık: geçmişten günümüze annelik" , "Yaşanılan deneyimleri rahat ifade edememe" , "Tüp bebek tedavisi ile olan çocuk" bulgulanmıştır. Son olarak araştırmanın bulguları, geçmiş yaşantıların günümüze aktarımı, annelik, anne-kız ilişkisi, ayrılma-bireyleşme gibi konular çerçevesindeki literatürdeki ilgili araştırmalarla tartışılmıştır. Ayrıca araştırma sonuçları ve gelecekte yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The individual goes through periods such as infancy, childhood, adolescence, adulthood (such as marriage, pregnancy), and parenthood (having a child) throughout her life, which starts with fertilization. Each individual goes through these periods differently and lives with her own spiritual wealth. In this study, it is aimed to examine in-depth how the mother and grandmother experienced the changing experiences in the process when the young woman started to work again after she became a mother and took care of her child by her own mother (grandmother). In the study, besides examining the psychoanalytic dynamics that play a role in the structuring of motherhood, what has changed and preserved over time in this kind of structuring, the transfer, change, and transformation of the processes experienced in the family history from the grandmother to the mother, from the mother to her own child have been examined. In this process, the self-ideals of the mother that existed before the baby was born, the post-pregnancy motherhood process, the transition from the role of mother to the role of working woman again, the care taken by the grandmother in the period when the care was transferred, how the child cared for in this period experienced this process and the father's position in this life were the subjects of interest. The study, which was conducted through semi-structured interviews, was analyzed with the explanatory phenomenological research method. The study group of the thesis was composed of 6 mothers who had a child for the first time and started to work at least 2 months after giving birth, and 6 grandmothers who have already taken over the care of these mothers' children. The age of children who are currently in the care of grandmothers is between 1.5 and 3 years old. Ten primary themes emerged as a result of the research: "The period after the mother's pregnancy", "The period in which the care is transferred to the grandmother", "How the child experiences changing live", "The developmental stages of the child", "The position of the father (groom) in the relationship", "Relationship between a father (grandfather) and a daughter", "Intergenerational transmission", "Generational difference: motherhood from past to the present", "Inability to comfortably express experiences", "Child with IVF treatment". Finally, the findings of the research were discussed with the relevant studies in the literature within the framework of the transfer of past experiences to the present, motherhood, mother-daughter relationship, separation-individuation. In addition, the results of the research were included and suggestions were made for future studies.