Resmi okullarda görev yapan rehber öğretmenlerin okul yöneticilerinden ve öğretmenlerden beklentileri
Public school counsellors' expectations from school managers and teachers
Yazar: DERYA KOÇAK BIÇAK
Danışman: PROF. DR. AYŞE DEMİRBOLAT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki beklenti = Occupational expectations ; Okul yöneticileri = School administrators ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Rehber öğretmenler = Guidance teacher ; Rehberlik hizmetleri = Guidance services ; Öğretmen beklentileri = Teacher expectations ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, rehber öğretmenlerin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin yürütülmesi sürecinde okul yöneticilerinden ve öğretmenlerden beklentilerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve olgubilim (fenomenoloji) deseni benimsenmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılmıştır. Araştırmaya ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 48 rehber öğretmeni katılmıştır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları ile toplanmıştır. Açık uçlu soruların yer aldığı görüşme formları yüz yüze görüşme şeklinde yapılmıştır. Görüşme ile elde edilen verilerin kaydedilmesinde not alma yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda rehber öğretmenlerin hemen hemen hepsi okul yöneticilerinin rehberlik hizmetlerinin gerektirdiği fiziksel şartları sağladığını ifade etmiştir. Rehber öğretmenler önceki yıllara kıyasla okul fiziksel şartlarında ve yöneticilerin bu yöndeki yaklaşımlarında iyileşmeler olduğunu, fiziksel ihtiyaçlara ilişkin isteklerinin dikkate alındığını belirtmiştir. Birtakım taleplerin okul yöneticilerinin kısıtlı imkânlara sahip oluşlarından kaynaklı karşılanamadığını ifade etmişlerdir. Rehber öğretmenler, fiziksel koşulların sağlanmasına ilişkin okul yöneticilerinden en çok fiziki koşulların rehberlik hizmetleri açısından önemini bilmelerini beklemektedir. Rehber öğretmenlerin yarıdan fazlası okul yöneticilerinin PDR hizmetlerinin yürütülmesi için yapılan yıllık programların ve yürütme planlarının hazırlanması ve uygulanması ile ilgili sürece katkı sağlamadıkları yönünde görüş bildirmişlerdir.  Rehber öğretmenler okul yöneticilerinden daha çok rehberlik program ve planlarının uygulanması sürecine destek olmalarını beklemektedir. Hazırlık sürecinde yöneticilerin görüş bildirmeleri gerektiğini ifade eden rehber öğretmenler, uygulama sürecinde de gerekli yardım sağlanmasını beklemektedirler. Rehber öğretmenlerin yarıdan fazlası yöneticilerin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin verimli bir şekilde yürütülebilmesi için sınıf rehber öğretmenleri, öğrenciler ve veliler arasında koordinasyon sağladıklarını ancak yeterli olmadığını ifade etmişlerdir. Rehber öğretmenlerin bu yöndeki beklentileri daha çok yöneticilerin rehberlik hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülebilmesi için eşgüdüm sağlayarak çalışmalara destek olmaları şeklindedir. Yöneticilerin iş birliği içinde olmaları ve rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde koordinasyon sağlamanın önemini bilmeleri diğer önemli beklentileri arasındadır. Rehber öğretmenlerin yarısından fazlası okul yöneticilerinin rehberlik hizmetleri dışı farklı iş taleplerinde bulunduklarını belirtmişlerdir. Çoğu rehber öğretmen, farklı iş taleplerini anlayışla karşıladıklarını, verilen görevleri isteyerek yaptıklarını ancak bu durumun suiistimal edilmemesi gerektiği görüşündedir. Görev tanımlarının net olmayışı, unvan sorununun bulunması, rehberlik çalışma alanının geniş olması gibi nedenlerin yöneticilerin farklı beklentiler içine girmelerine neden olduğunu belirtmişlerdir. Bu yönde en çok dile getirdikleri beklentileri okul yöneticilerinin yanlış algılara sahip olmamalarıdır. Rehber öğretmenlerin çoğu öğretmenlerin rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri servisiyle iş birliğine yönelik eğilimlerinin yeterli olmadığı görüşündedir. Rehber öğretmenler, rehberlik servisinin disiplin merkezi olarak görülmesinin, rehber öğretmenlerin öğrenci sorunlarını hemen düzeltebileceği yönündeki algıların ve rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin kriz odaklı çalıştığı yönünde algıların rehberlik hizmetlerini sekteye uğratan algılar olduğunu belirtmişlerdir. Genel olarak rehber öğretmenlerin çoğu, öğretmenlerin farklı iş taleplerinde bulunduğu görüşündedir. Bu taleplerden ziyade öğretmenlerin yanlış algılara sahip olmalarının onları daha çok rahatsız ettiğini dile getiren rehber öğretmenler çoğunluktadır. Rehber öğretmenler, yöneticiler ve öğretmenlerden genel olarak, rehberlik hizmetlerine önem vermelerini, rehberlik çalışmalarına destek olmalarını, yanlış algılara sahip olmamalarını, alan hakkında bilgi sahibi olmalarını beklemektedirler.

Abstract:
The purpose of this study is to examine school counsellors' expectations from school managers and teachers during the conduct of psychological counseling and guidance services. To this end, qualitative research method was employed, and the phenomenological design was used in the study. Criterion sampling, one of the purposive sampling methods, was used to determine the participants. 48 school counsellors working in primary, middle, and high schools participated in the study. The data were collected via semi-structured interview form developed by the researcher. As the interview forms also included open-ended questions, face-to-face interviews were made. Note-taking method was used to record the data. The data were analyzed through the descriptive analysis method.Nearly all the school counsellors stated that school managers fulfill the physical conditions required by counseling services. They expressed that physical conditions and managers' approaches are better compared to previous years, and that their demands regarding physical conditions are taken into account. Though certain demands are not met, they assert that this is because of the limited facilities of school management. In relation to fulfilling physical conditions, the school counsellors mostly expect school managers to acknowledge the importance of physical conditions for counseling. More than half of the school counsellors denoted that school managers do not contribute to the preparation and implementation process of annual programs and execution plans for the conduct of psychological counseling and guidance. The school counsellors expect school managers to support the implementation process of counseling programs and plans more. They expressed that managers should deliver their opinions during the preparation process. They expect to receive help from managers during the implementation process as well. More than half of the school counsellors stated that the managers ensure the coordination between counsellors, students, and parents to enable an efficient psychological counselling service; however, this remans inadequate. These kinds of expectations are mostly about school managers' support through coordination for an efficient counselling service. Managers' cooperation and acknowledgement of the importance of coordination for conducting counseling services are some of other important expectations. More than half of the school counsellors stated that school managers make non-counseling demands from them. Most of the school counsellors are tolerant towards different work demands, and they fulfill such tasks willingly. However, they believe that this tolerance should not be misused. As job definitions are not clear, there is the problem of title, and the work scope of counseling is wide, managers have different expectations from them. The most frequently expressed expectation of the school counsellors is school managers' not having misperceptions. Most of the school counsellors believe that teachers' inclinations towards psychological counseling and guidance service and cooperation are inadequate. The school counsellors stated that the perceptions such as counseling service being considered as a discipline center, the belief that school counsellors can eliminate students' problems in no time, and the assumption that psychological counseling services function in a crisis-oriented way bring counselling services to a halt. Overall, most of the school counsellors believe that teachers make different demands from them. However, the school counsellors are disturbed by teachers' having misperceptions rather than such demands. All in all, the school counsellors generally expect school managers and teachers to attach importance to and support counseling services, and not to have misperceptions but to have knowledge about the field.