Bir meslek yüksekokulunda kapsamlı ağız diş sağlığı bilgisi ölçüm aracının Türkçeye uyarlanması ve ağız diş sağlığı bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Validity, Reliability and Turkish Adaptation of Comprehensive Measure of Oral Health Knowledge Instrument and Determining the Level of Oral Health Knowledge in A Vocational School of Social Sciences
Yazar: ÖZLEM EKMEKÇİ GÜNER
Danışman: PROF. DR. NESRİN ÇİLİNGİROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ağız sağlığı = Oral health ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Diş sağlığı araştırmaları = Dental health surveys ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Meslek yüksek okulları = Vocational high schools ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ağız ve diş sağlığı (ADS) genel sağlığın ayrılmaz bir parçasıdır. Halk sağlığının önemli çalışma konularından biri ADS'nin geliştirilmesi ve korunmasıdır. Metodolojik nitelikteki bu araştırmada ağız ve diş sağlığı okuryazarlığı (ADSOY) alanında geliştirilmiş bir ölçüm aracı olan Kapsamlı Ağız ve Diş Sağlığı Bilgisi Ölçüm Aracı (CMOHK)'nın Türkçeye uyarlanması, bir meslek yüksekokulunda ADSOY düzeyinin belirlenmesi, bazı sosyodemografik özellikler ve davranış özellikleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlandı. Araştırma grubunu Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu'nda 2018-2019 Bahar Dönemi'nde kayıtlı, 18-25 yaşları arasındaki araştırmaya katılmayı kabul eden 314 öğrenci oluşturdu, 307 adet form araştırmaya dahil edildi. Verilerin analizinde SPSS programı ile tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi, Mann Whitney U testi ve Kruskall Wallis testleri yapıldı. Geçerliliğin değerlendirilmesinde dil geçerliliği, yüzey geçerliliği, kapsam geçerliliği, yapısal geçerlilik adımları, Türkçeye uyarlanmasında International Test Comittee ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen adımlar izlendi. Güvenilirlik analizleri kapsamında iç tutarlılık katsayıları sırası ile: Cronbach alfa için 0,70; Kuder-Richardson-20 (KR-20) için 0,71 ve iki yarı için 0,71 olarak hesaplanarak, Türkçe-CMOHK (T-CMOHK), ADSOY alanında bir eksikliği gideren, geçerlilik ve güvenilirlik kriterlerini karşılayan bir araç olarak bulundu. Analizler sonucunda katılımcıların ortalama puan değeri 14,21±3,49, ADSOY düzeyi %38,8'i (n=119) zayıf, %33,9'u (n=104) orta, %27,3'ü (n=84) iyi olarak bulundu. T-CMOHK'nin, ADS davranışları ile ADSOY arasındaki ilişkiyi incelemek üzere farklı sosyoekonomik özelliklere sahip, daha geniş gruplarda uygulanması önerilmektedir. Böylece aracın geçerlilik ve güvenilirliğinin pekişmesi ve ülkemizde ADS sorunları ile ilgili ihtiyaçları saptayabilmek mümkün olacaktır.

Abstract:
Oral health (OH) is an integral part of general health. One of the important research topics of public health has been the promotion and protection of OH. The aims of this methodological study are: Turkish adaptation of CMOHK which was developed for assessing oral health literacy (OHL), to determine the level of OHL in a vocational school, and to examine the relation between OHL and some sociodemographic and behavioral characteristics. The research group consisted of 314 students between the ages of 18-25 who accepted to participate in the study, and who were enrolled in Hacettepe University Vocational School of Social Sciences in 2018-2019 spring term and 307 questionnaires were included in the study. Data analysis were made by descriptive statistics, chi-square, Mann Whitney U and Kruskall Wallis tests. For adaptation and validity processes, linguistic validity; cognitive interviewing; content validity; construct validity analysis were conducted, the steps recommended by the International Test Committee and the World Health Organization were followed. For reliability analysis, internal consistency coefficents were calculated, coefficients for Cronbach's alpha was 0.70; Kuder-Richardson-20 (KR-20) was 0.71 and split-half was 0.71. Turkish-CMOHK (T-CMOHK) met validity and reliability criteria closing a gap in OHL area. The mean OHL score was 14.21 ± 3.49. 38.8% (n = 119) of the group's OHL was found to be poor, 33.9% (n = 104) was fair, and 27.4% (n = 84) was good. It is recommended to conduct further studies with T-CMOHK in larger groups with different socioeconomic characteristics to examine the relationship between OH behavior and OHL. Thus, it will be possible to strengthen the validity and reliability of the tool and to identify the patterns of OH which is an important health problem in our country.