T.C. ceza adalet sisteminde uzman görüşünün yeri ve değerlendirilmesi
Turkey  the place and evaluation of expert opinion in the criminal justice system
Yazar: AHMET ALİ BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN YALÇIN SARIBEY ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLFİKAR ÖZKAN
Üsküdar Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Olay Yeri İnceleme ve Kriminalistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Hukuk uyuşmazlıklarında hukuki alan dışında kalan teknik ve bilimsel soruların cevaplanması bilirkişilik kurumu ile sağlanmaktadır. Ayrıca uzmanlar yargı makamının görevlendirmesi dışında özel uzman mütalaası hizmeti vermektedirler. Hak arama yolunda tarih öncesinden bu yana bilgisi olan kişilere uyuşmazlığın çözümünde müracaat edilmiştir. Eski çağlarda, Roma, İngiliz, Osmanlı hukuklarında ve kutsal kitaplarda anlatılan bazı olaylarda uzman görüşüne müracaat edildiği görülmektedir. İsveç, İtalya, Macaristan ve Slovenya hukuklarına bakıldığında da uzman görüşü almanın uygulandığı görülmektedir.  Ülkemizde ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 293. Maddesinde ve 5271 sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunu'nun 67/6 maddelerinde "Uzman Görüşü" olarak tanımlanmış ve tarafların dava konusu ile ilgili uzmanından mütalaa alabileceklerini, hatta bilirkişi raporunun hazırlanması veya çelişkilerin giderilmesi amacıyla da başvurulabileceği ifade edilmiştir. İstanbul'da bulunan üniversitelerdeki akademisyenlerin %98,4 ü bilirkişi listesinde yer almamaktadır. Akademisyenler doğal bilirkişi olmalarıyla birlikte taraflar, hukuki konuda uzman görüşü yoluyla akademisyenlerden yararlanabilmektedirler. Bu çalışmada haricen alınan uzman raporlarının dava konusu olayda etkisinin olup olmadığını incelenmiştir. Tez içeriğinde 18 uzman raporu, 24 bilirkişi raporu, 9 yargı kararı olmak üzere birbiri ile illiyet bağı olan 53 adli belge incelenmiştir. Yöntem olarak aynı dava konusu hakkında alınmış uzman görüşü raporu, bilirkişi raporu ve yargı kararı belgeleri incelenmiştir. Dosyada bulunan bilirkişi raporuyla uzman raporu uyuşmamışsa çelişkiyi gidermek üzere alınan hakem bilirkişi raporunun veya yargı kararının uzman raporu ile uyumlu olup olmadığı incelenmiştir. Sonuç olarak 8 uzman raporu sonucu ile hakem bilirkişi raporu veya yargı karar tam uyumlu (%44), 7 rapor bilirkişi raporuyla uyumlu (%39), 3 uzman raporu da illiyet bağı olan diğer raporlarla uyumsuz (%17) olarak tespit edilmiştir. Davasında haklı çıkmak ve hâkimi lehine etkilemek isteyen tarafın uzman raporu alarak savunmalarında olumlu sonuç alabildikleri görülmüştür. Uzman görüşü raporunu değerlendirmeye almayan yerel mahkeme kararları Yargıtay tarafından bozma sebebi sayılmıştır. Bu çalışma uzman görüşü raporlarının ceza ve hukuk davalarındaki etkisini ortaya koymayı hedeflemektedir.

Abstract:
Issues between legal cases, the technical and scientific area outside the legal field is provided by expert opinion. In addition to that, experts can provide private opinion services except juidicial order. In the all thesis study, examined whether the externel expert reports had an effect on the cases. People with experience and knowledge of cases have been applead. Even in the ancient times, in the Roman, British and Ottoman judges have been applied expert opinion. Also in holy books tells some expert opinions in some cases. When we look at the constitutions of Sweden, Italy, Hungary and Slovenia, we can see that the importance of expert reports. In constitution of Turkey, we can see on in criminal law with number 6100 and 5271, it is underlined that expert opinion can be taken on various subjects. Then, expert opinion was legalized. 98.4 % of the academics in İstanbul are not listed as experts. The different sides of cases can able to take expert opinions about legal issues from academics. In the content of the thesis, 53 judicial documents which are related to each other as 18 expert reports, 24 expert reports, 9 judicial decisions were examined. . As a method, an expert opinion report, judicial decision documents about the same case were examined. As a result, 8 expert reports and the or judicial decision were found to be fully compatible (44%), 7 expert reports were found to be compatible (39%), and 3 expert reports were found to be incompatible with other illogical reports (17%). It is observed that the party or its representative who wants to justify their case and influence the judge in their favor received an expert report and obtained a positive result in their defense. The opinion that the expert report is not considered valid by the courts is not correct. Local Court decisions made in procedural error on the expert opinion report were deemed to be the reason for overturning by the Supreme Court. The Supreme Court has said that an expert opinion must be taken in a decision and that a decision cannot be made without a report.