Tuhfetü'l-Vesâyâ'daki fütüvvet ağacının Burgâzî ve İznikli Eşref b. Ahmed'in fütüvvetnâmelerindeki izleri
The feflections of the futuwwatnames of Burgâzî and Eşref b. Ahmed of İznik in the futuwwa tree in the Tuhfetü'l-Wasaya
Yazar: AYŞEGÜL MERVE UZGUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE DİLEK GÜLDÜTUNA
Üsküdar Üniversitesi / Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü / Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Burgazi = Burgazi ; Eşref bin Ahmed = Eşref bin Ahmed ; Fütüvvetname = Futuwwatnames ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tasavvuf = Mystic ; Tasavvuf edebiyatı = Literature of mysticism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Fütüvvet; VIII. yüzyıldan itibaren dînî ve tasavvufî, XIII. yüzyıldan itibaren de içtimâi anlamda insanların anlayışlarında yer alan ahlâkî bir öğretidir. Tarihte bu öğretilerin yazılı kaynakları olan fütüvvetnâmeler kronolojik olarak sıralandığında tasavvufî içerikli fütüvvetnâmeler önemli bir yer teşkîl etmektedir. Fütüvvet ve fütüvvet ahlâkı; Hakk'ın insandaki tecelliyâtının güzelliklerinin açığa çıkarılmasını, ağaç ise insanın hakîkatini ve güzel hasletlerini târif etmek için kullanılmıştır. Fütüvvetnâmeler ortaya çıkış dönem ve sebepleri îtibari ile insanları erdem, güzel ahlâk gibi hasletlerle buluşturmuş, yaşamı kolaylaştıracak kâide ve kuralları tanımlamış, ahlâkın şubeleri ile yöntem ve yol göstermiş edebî eserlerdir. Tezde bu doğrultuda yazılan üç fütüvvetnâme konu edilmiştir. Bu eserler; Nakkaş Ahmet el-Harpûtî'ye âit olan Tuhfetu'l-vesâyâ, Burgâzî Fütüvvetnâmesi ve İznikli Eşref b. Ahmed Fütüvvetnâmesi'dir. Sözü edilen fütüvvetnâmelerde insan tekâmülü; ağaç sembolü üzerinden anlatılmıştır. Tuhfetu'l-vesâyâ adlı eser ağaç sembolünün tezde incelenmesinde çıkış noktası görevi görmektedir. Çalışmanın ana kaynakları olan diğer iki fütüvvetnâmede bu ağacın irtisamı ve mâhiyeti incelenmiştir. Gaye; ağaç sembolü üzerinden fütüvvet ahlâkının temellerini ve insanın tekâmülünü ifâde etmektir. Tezde bu anlamda öne çıkan kavramlar; fütüvvet, fütüvvet ahlâkı, fütüvvetnâme ve ağaç kavramlarıdır.

Abstract:
Since the eighth century, Futuwwa has been moral teaching for understanding people in a religious and mystical sense; this understanding turned into the social sense since the thirteenth century. When the futuwwatnames, which are among the written sources of these historical teachings, are chronologically ordered, the mystical futuwwatnames maintain an essential standing. While futuwwa and the morality of futuwwa describe revealing the beauty of Allah's manifestation in man, the tree is used to describe man's truth and beautiful qualities. Futuwwatnames are literary works that brought people together with virtues and good morality, defined the rules and rules that would make life easier, and showed methods and ways with the branches of ethics. The three futuwvetnames written in this approach have been the subject of this thesis. These works are; Nakkaş Ahmet el-Harpûtî's Tuhfetu'l-vesâyâ, Futuwwatname of Burgâzî and Futuwwatname of İznikli Eşref b. Ahmed. Human evolution is explained through a tree symbol in the mentioned futuwwatnames. The work named Tuhfetu'l-vesâyâ serves as the starting point for analyzing the tree symbol in the thesis. In the other two futuwvetnames, which are the primary sources of this study, the altitude and nature of this tree have been examined. This thesis aims to express the foundations of futuwwa morality and the evolution of man through the tree symbol. The main concepts in this thesis are futuwwa, futuwwa ethics, futuwwatname, and tree.