Tip 2 diyabeti olan bireylerdeki covıd-19 korkusunun tedaviye uyum ve sağlık arayışı davranışına etkisi
The effect of covid-19 fear on treatment compliance and health seeking behavior in individuals with type 2 diabetes
Yazar: YASEMİN ÇAYİR
Danışman: PROF. DR. MERAL GÜN
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma pandemi sürecinde tip 2 diyabetli bireylerin COVID-19 korkusunun tedaviye
uyum ve sağlık arama davranışına etkisini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte
yapılan bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini 04 Temmuz 2022-30 Eylül 2022 tarihleri
arasında Mersin Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi endokrin polikliniklerine tedavi ve izlem
için başvuran ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 150 hasta oluşturdu.
Araştırmanın verileri ''Kişisel Bilgi Formu'', ''COVID-19 Korkusu Ölçeği '',''Tip 2 Diyabetes Mellitus
Tedavisine Hasta Uyum Ölçeği'' ve ''Sağlık Arama Davranışı Ölçeği'' kullanılarak toplandı.
Araştırmanın verileri Student's t test istatistiği, One Way ANOVA ve Çoklu Lineer Regresyon
analizi ile değerlendirildi. Araştırmaya katılan hastaların %54,7'si kadın, çoğunluğu 50 yaş ve
üzerinde, evli, çalışmıyor ve yaş ortalaması 62,9±11,9 idi. Hastaların %53,3'ünün 10 ve üzeri
yıldır tip 2 diyabet hastası olduğu, yarısına yakınının HbA1c düzeyinin 8.1 ve üzerinde olduğu,
çoğunun insülin kullandığı, %80,7'sinde diyabete bağlı komplikasyonların geliştiği saptandı.
Ayrıca çoğunluğunun daha önceden COVID-19 tanısı almadığı ve COVID-19 nedeniyle hastanede
yatmadığı belirlendi. Araştırmaya katılan hastaların diyabet tedavisine uyumlarının orta düzeyde
olduğu, yaşam tarzı değişikliğine uyumun en düşük, uyuma uygun duygu ve davranışlar boyutuna
uyumun ise en yüksek olduğu bulundu. Tekli analizde geliri giderinden az, tıbbi beslenme
tedavisine uymayan, insülin kullanan ve diyabetle ilişkili komplikasyon gelişen hastaların diyabet
tedavisine uyumlarının daha düşük olduğu bulunurken (p<0.05), çoklu regresyon analizinde
sadece insülin kullananların ve tıbbi beslenme tedavisine uymayanların diyabet tedavisine
uyumlarının daha düşük olduğu saptandı (p<0.05). Ayrıca eğitim durumu üniversite ve üstü
olanların sağlık arama davranışı puanlarının, kadın hastaların ise COVID-19 korkusu puan
ortalamalarının daha yüksek olduğu bulundu (p<0.05). Bu araştırmada COVID-19 korkusunun
diyabet tedavisine uyumu etkilemediği (p>0,05) bulundu. Bununla birlikte COVID-19
korkusunun sağlık arama davranışına etkisinin olduğu (p<0,05), COVID-19 Korku Ölçeği
puanındaki 1 puanlık artışın Sağlık Arama Davranışı Ölçeği toplam puanında 1,23 kat artış
sağladığı bulundu.

Abstract:
This research is a descriptive and cross-sectional study to determine the effect of fear of COVID19 on treatment compliance and health-seeking behavior of individuals with type 2 diabetes
during the pandemic process. The sample of the study consisted of 150 patients who applied to
Mersin City Training and Research Hospital endocrine polyclinics between 04 July 2022 and 30
September 2022 for treatment and follow-up and met the inclusion criteria of the study. The data
of the study were collected using the "Personal Information Form", "COVID-19 Fear Scale",
"Patient Adherence to Type 2 Diabetes Mellitus Treatment Scale" and "Health Seeking Behavior
Scale". The data of the study were evaluated with Student's t test statistic, One Way ANOVA and
Multiple Linear Regression analysis. 54.7% of the patients participating in the study were female,
most of them were 50 years old and over, married, unemployed, and the mean age was 62.9±11.9.
It was determined that 53.3% of the patients had type 2 diabetes for 10 or more years, nearly half
of them had an HbA1c level of 8.1 and above, most of them used insulin, and 80.7% of them
developed diabetes-related complications. In addition, it was determined that the majority of
them had not been diagnosed with COVID-19 before and were not hospitalized due to COVID-19.
It was found that the patients participating in the study had a moderate level of compliance with
diabetes treatment, the lowest compliance with lifestyle changes, and the highest compliance
with the dimension of emotions and behaviors suitable for adaptation. In the single analysis, it
was found that the patients whose income is less than their expenses, who do not comply with
medical nutrition therapy, who use insulin and who develop diabetes-related complications have
lower adherence to diabetes treatment (p<0.05), while in the multiple regression analysis, those
who only use insulin and those who do not comply with medical nutrition therapy have lower
compliance with diabetes treatment. (p<0.05). In addition, it was found that health-seeking
behavior scores of those with a university or higher education level, and the mean of fear of
COVID-19 in female patients were higher (p<0.05). In this study, it was found that fear of COVID19 did not affect adherence to diabetes treatment (p>0.05). However, it was found that fear of
COVID-19 had an effect on health-seeking behavior (p<0.05), and a 1-point increase in the COVID19 Fear Scale score resulted in a 1.23-fold increase in the Health Seeking Behavior Scale total
score