Rus edebiyatında "Küçük İnsan" temasının evrimi
"Little Person" in Russian literature evolution of the theme
Yazar: MAMMADHASAN AKHUNDLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YALÇIN YUNUS
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Slav Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
"Küçük insan" sorunu Rus edebiyatının önde gelen sorunlarından biridir. Daha sonra "küçük insan" olarak adlandırılan "zavallı memur" imgesi 17. yüzyıl edebiyatında ("Frol Skobeev'in Öyküsü") ortaya çıkmış, daha sonra bu tema 18. yüzyıl öyküsünde ("Zavallı Liza") geliştirilmiş ve "küçük insan" imgesi özellikle 19. yüzyılın 40'lı yıllarında "doğal okul" yazarlarının eserlerinde popüler hale gelmiştir. Bunun nedeni, ilk olarak, edebiyatın insancıllaşması, toplumsal öneminden bağımsız olarak insana olan ilgisi ve ikinci olarak, Rus edebiyatında insanı toplumsal olarak koşullanmış bir olgu olarak tasvir eden gerçekçi yöntemin yerleşmesiydi. Bu sorunun Puşkin'den Dostoyevski'ye kadar diyalektiği içinde incelenmesi, sadece "küçük insan" temasının değil, aynı zamanda19. yüzyılın ilk yarısındaki Rus edebiyatının gelişimindeki ana eğilimleri ortaya çıkarma fırsatı verecektir.
Rus klasik edebiyatının üç büyüğü - A.S.Puşkin, N.V.Gogol ve F.M.Dostoyevski - yirmi yıl boyunca, bir aynada olduğu gibi, eserlerine 'küçük insan' temasını yansıtmışlardır.  Puşkin bu temayı canlı ve gerçekçi bir içerikle doldurmuştur. Sadece Belkin'in Hikâyeleri ve İstasyon Bekçisi'nin değil, sonraki tüm eserlerinin hümanist yönelimini tam ve eksiksiz olarak yansıtmıştır. Puşkin için, ulusal tarihin en can alıcı, belirleyici anlarında insan iradesinin hümanist bir şekilde temellendirilmesinde sanatsal bir gereksinim vardır. Bunu daha somut ve yerel bir ölçekte, İstasyon Bekçisi ve Bronz Atlı'da görüyoruz. Puşkin'in "küçük insan "ın isyan etme ve kaderinde "küçücük" bir değişiklik yapma hakkını tanımasının nedeni budur ki bu bizim eleştirel analizimizin temel taşı haline gelmiştir. 
Bu yüksek lisans tezinde Rus Edebiyatında yıllardır süregelen ve birçok araştırmaya konu olan 'küçük insan' temasını büyük yazarların eserleri üzerinde inceleyeceğiz. Rus Edebiyatının en ünlü yazarlarının eserlerinde sıkça barındırdığı bu ana konunun, gerçeklikle ve toplumsal sorunlarla ilişkisini ortaya koyacağız. 'Küçük İnsan' olarak adlandırdığımız bu karakterlerin toplumda gördüğü yadsınamaz baskı ve bunun doğurduğu yaşam stilini bu yüzyılda dahi görmek mümkün. Bu karakterleri, yazarlarımızın neye dayanarak ve neyden etkilenerek ortaya çıkardığını yorumlayacağız.
Bizi ilgilendiren konuyla ilgili mevcut bilimsel literatürü incelerken şu gerçeğe de dikkat ettik: "küçük adam" trajedisinin toplumsal nedenleri edebiyat eleştirmenlerinin çalışmalarında bir engel haline gelmiştir. Her yazar "küçük insan" sorununa, kendisini çevreleyen gerçekliğe ilişkin kendi görüşüne, yaşam yasalarına ilişkin kendi algısına ve kendisinin benimsediği yaşam pozisyonlarına bağlı olarak kendi tarzında yaklaştığını eserlerinde göreceğiz.
F.M. Dostoyevski, Gogol'ün hicvinin ve Puşkin'in uyumunun motiflerini ve temalarını derinleştirir. Koşullar ve yoksulluk altında ezilen her "küçük" memurun içinde bir insan yaşadığını, ancak memurdaki bu insani başlangıcın ruhunun derinliklerinde saklı olduğunu, dışarıdan görünmediğini, bu saklı sonsuza dek canlı insani başlangıcı keşfetmek için insan ruhunun derinliklerine nüfuz etmek gerektiğini göstereceğiz. 
Çalışmanın materyali, Rus Edebiyatında 'küçük insan' ile ilgilidir. Çalışmanın alaka düzeyi, Rus edebiyatında  geçmişten günümüze kadar eserlerde 'küçük insan' temasının işlenmesi olarak belirlenmiştir. Ünlü Rus Edebiyatı yazarları Dostoyevski, Puşkin ve Gogol'un bazı eserlerinde bu temayı nasıl ve neden işlediğiyle ilgileniyoruz. Bu çalışmamızda bu temanın evrimini inceleyeceğiz.

Abstract:
The problem of the "little man" is one of the leading problems of Russian literature. The image of the "poor official", later called the "little man", appeared in the literature of the 17th century ("The Story of Frol Skobeev"), then this theme was developed in the story of the 18th century ("Poor Liza"), and the image of the "little man" became especially popular in the works of the writers of the "natural school" in the 40s of the 19th century. This was due, firstly, to the humanisation of literature, its interest in man regardless of his social significance, and secondly, to the establishment in Russian literature of the realistic method of depicting man as a socially conditioned phenomenon. The study of this question in its dialectic from Pushkin to Dostoevsky will give the opportunity to reveal the main trends in the development of not only the theme of the "little man", but also of Russian literature in the first half of the 19th century.
The three greats of Russian classical literature - A.S.Pushkin, N.V.Gogol and F.M.Dostoevsky - for twenty years, as in a mirror, reflected the theme of 'little man' in their works.  Pushkin filled this theme with a vivid and realistic content. He fully and completely reflected the humanist orientation not only in Belkin's Tales and The Station Keeper, but in all his later works. For Pushkin, there is an artistic need for a humanist justification of the human will in the most crucial, decisive moments of national history. We see this on a more concrete and local scale in The Station Keeper and The Bronze Horseman. This is why Pushkin recognises the right of the "little man" to rebel and make a "tiny" change in his fate, which has become the cornerstone of our critical analysis. 
 In this master's thesis, we will analyse the theme of the 'little man', which has been the subject of many studies in Russian Literature for many years, through the works of great writers. We will reveal the relationship of this main subject, which is frequently included in the works of the most famous writers of Russian Literature, with reality and social problems. It is possible to see the undeniable oppression of these characters, which we call 'Little People', in society and the lifestyle that this leads to, even in this century. We will comment on what our authors based on and influenced by these characters.
While analysing the existing scientific literature on the topic of interest to us, we also paid attention to the fact that the social causes of the tragedy of the "little man" have become an obstacle in the work of literary critics. We will see in his works that each writer approaches the problem of the "little man" in his own way, depending on his own view of the surrounding reality, his own perception of the laws of life and the life positions adopted by him.
F.M. Dostoevsky deepens the motifs and themes of Gogol's satire and Pushkin's harmony. We will show that in every "small" civil servant, oppressed by circumstances and poverty, a human being lives inside him, but this human beginning in the civil servant is hidden in the depths of his soul, it is not visible from the outside, it is necessary to penetrate into the depths of the human soul to discover this hidden eternally alive human beginning. 
The material of the study concerns the 'little man' in Russian literature. The relevance of the study is determined by the treatment of the theme of "little man" in the works of Russian literature from the past to the present. We are interested in how and why Dostoevsky, Pushkin and Gogol, famous writers of Russian literature, treated this theme in some of their works. In this paper we will analyse the evolution of this theme.