Aile sağlığı merkezi'ne başvuran yaşlıların ilaç kullanımı konusundaki bilgi ve davranışları
Knowledge and behavior of elderly applying to family health center as to drug USE
Yazar: GÜLSÜM HATİCE YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE NİLÜFER ÖZAYDIN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlar = Drugs

Özet:
ÖZET
Aile Sağlığı Merkezi'ne Başvuran Yaşlıların İlaç Kullanımı Konusundaki Bilgi Ve Davranışları; Dr. Gülsüm Hatice Yüksel, Danışman: Doç. Dr. Ayşe Nilüfer Özaydın, Halk Sağlığı Anabilim Dalı
Amaç: Dünya'da ve Türkiye'de beklenen yaşam sürelerinin uzamasıyla yaşlı nüfusun toplam nüfusa oranı artmıştır. Yaşlılarda kronik hastalık sıklığının artmasının sonucu olan çoklu ilaç kullanımı önemli bir sorundur. Araştırmanın amacı yaşlılarda kronik hastalıkların çoklu ilaç kullanımıyla ilişkisi ve buna bağlı olarak yaşlıların ilaç kullanma konusundaki bilgi ve davranışlarının değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın tipi kesitseldir. İstanbul, Pendik'te bir Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş ve üstü, random seçilmiş, 204 kişiden yüzyüze görüşerek veri toplanmıştır. SPSS 11.0 programıyla analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler, kesikli veriler için sayı ve yüzde olarak hesaplanmış, istatistiksel karşılaştırmalarda Pearson'un Ki-kare testi ve Mann Whitney U testi kullanılmış, p<0,05 düzeyi anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılanların %62,7'si kadın; %37,2'si erkekti. Kadınların yaşlarının medyanı 72,00 (min:65, max:90); erkeklerin ise 73,00 yıldı (min:65, max:84). Katılımcıların %50'sinin 3+ tanı konulmuş kronik hastalığı bulunurken, %38'i günde 4-6 doz ilaç almaktaydı. 
Katılımcıların %79,9'u kullandığı ilaçların ismini, %62'si yan etkilerini, %68'i ilaç etkileşimlerini bilmediğini, %68'i ilaçlar hakkında verilen bilgileri yeterli bulduğunu, %67'si ilaç prospektüsünü okuduğunu, %28'i ise ilaçlara yönelik verilen bilgileri uygulamadığını söylüyordu.
Araştırmaya katılanların %49,5'i ilaçlarını düzenli kullandığını söylerken, iyileştiğini düşündüğünde ilacını bırakma oranı %32,7'ydi. Reçetesiz ilaç kullanımı oranı %75,5 olup, bunların %76,6'sı daha önce benzer şikayeti için verilen ilacı almaktaydı. Reçetesiz en sık kullanılan ilaç grubu ağrı kesicilerdi (%66,7).
Sonuçlar:
Yaşlılar birden fazla kronik hastalıkla yaşaması ve çoklu ilaç kullanımı nedeniyle akılcı ilaç kullanımına önem verilmesi gereken bir popülasyondur. Reçetesiz ilaç kullanımını önlemeye yönelik düzenlemeler yapılması büyük önem arz etmektedir. Yaşlılarda çoklu ilaç kullanımını en aza indirme konusunda yaşlıların ve yakınlarının eğitilmesi gereklidir. 

Anahtar Sözcükler: Yaşlanma, geriatri, ilaç kullanımı, çoklu ilaç kullanımı, akılcı ilaç kullanımı

Abstract:
ABSTRACT
Knowledge and Behavior of Elderly Applying to Family Health Center as to Drug Use;
Dr. Gülsüm Hatice Yüksel, Supervisor: Assoc. Prof. Ayşe Nilüfer Özaydın, Public Health Department
Objective: The proportion of the elderly population to total population has increased by extension of expected lifespan both in the world and Turkey. Multiple drug use due to increased incidence of chronic disease is a major problem in the elderly. The objective of the research is to evaluate the relation with multiple drug use in the elderly with chronic diseases as well as the knowledge and attitudes as to drug use in the elderly in relation with this.
Materials and Methods: The type of the study is cross-sectional. Data were collected from 204 people who were 65 years of age and older, randomly selected, residing in a Family Health Center in Pendik district of Istanbul province by interviewing face to face.  The analysis was conducted by virtue of SPSS 11.0 program. Descriptive statistics were calculated as number and percentage  for discrete data, Pearson's chi-square test and Mann-Whitney U test were utilized in statistical comparisons and  p <0.05 was considered significant.
Results: 62.7% of participants were female while 37.2% were male. The median age of women was 72,00 (min: 65, max: 90) while the median age of males was 73.00 (min: 65, max: 84). 50% of participants were with 3+ diagnosed chronic diseases while 38% of them took 4-6 doses of drugs per day.
Participants indicated that they did not know the names, side effects and interaction of the drugs used through them by 79.9%, 62% and 68% respectively and 68%, 67% and 28% of them mentioned respectively that the information provided as to the drugs was adequate, they read the package insert, and they did not apply the information given for the drugs.
49.5% of the participants said that they were using their drugs regularly and the rate of quitting drug use when they thought they were healed was 32.7%. Non-prescription drug use rate was 75.5%, and 76.6% of them were taking drugs given for similar complaints before.  Painkillers were the most commonly used in the non-prescription drug group (66.7%).
Results:
Older people form a population to which rational use of medicine has to be attached importance inasmuch as they live with more than one chronic disease and use multiple drugs. Making adjustments to prevent the use of non-prescription drugs is of great significance. Training of elderly and elderly relatives is required for minimizing the use of multiple drugs in the elderly.

Keywords: Aging, geriatrics, drug use, multiple use of drugs, rational drug use