Betonarme yapıların inşaatında kullanılan endüstriyel kalıp ve iskele uygulamalarında yüklenici kaynaklı risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of risk factors caused by contractors in formwork and scaffolding applications used in construction of reinforced concrete structures
Yazar: SERCAN TIĞLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY ATABAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Günümüzde Dünya genelinde her yıl binlerce iş kazası gerçekleşmekte ve bu iş kazaları sonucunda maddi manevi büyük kayıplar yaşanmaktadır. İş kazalarının meydana geldiği işler sektörler bazında gruplandırıldığında, en çok sayıda ölümlü iş kazası vakalarının inşaat sektöründe yaşandığı görülmektedir. İnşaat sektöründe meydana gelen iş kazalarının nedenleri incelendiğinde ise; insan ve malzeme düşmesi nedeniyle oluşan kazalar ilk sırada yer almaktadır. Betonarme yapıların inşaatlarında kullanılan endüstriyel kalıp-iskele teknolojisi, insan ve malzeme düşmesini engelleyici elemanları içermesi ve standart malzemelerle teşkil ediliyor olması nedeniyle iş güvenliğine sağladığı katkılar açısından oldukça önemlidir. Ancak, her tür imalat işinde olabileceği gibi, endüstriyel kalıp-iskele teknolojisinin ürünleri olan kalıp-iskele elemanlarının ve sistemlerinin kullanımında da, gerek malzeme, gerek tasarım, gerekse kalıp-iskele sistemlerinin inşaat sahasındaki uygulayıcıları olan yüklenicilerin hatalarından dolayı ortaya çıkması muhtemel olan, iş güvenliğini tehdit eden bir takım risk faktörleri bulunmaktadır. İş güvenliğinin sağlanması konusunda, iş kazasına sebebiyet verebilecek bu risk faktörlerinin belirlenmesi ve bunların engellenmesi konusunda alınması gereken önlemler büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada; betonarme yapıların inşaatlarında kullanılan endüstriyel kalıp-iskele teknolojisi ve sistemleri hakkında bilgiler verilmiş, inşaat sektöründe iş güvenliğinin önemine dikkat çekilerek, endüstriyel kalıp-iskele uygulamaları sırasında yüklenici kaynaklı olarak iş güvenliğini tehdit edecek olası risk faktörleri belirlenmeye çalışılmış ve bu risk faktörlerine karşı alınması gereken önlemler konusunda önerilerde bulunulmuştur. Risk faktörleri ve öneriler belirlenirken Delphi yöntemi kullanılmış, endüstriyel kalıp-iskele teknolojisi alanında tasarım ve uygulama tecrübesi olan uzman kişiler ile görüşmeler yapılarak, kalıp-iskele uygulamalarında yüklenici kaynaklı olarak meydana gelmesi olası iş güvenliğini tehdit edici riskler hakkında görüşler toplanmış, toplanan görüşler kolon-perde kalıpları, bina döşemesi için kalıp-iskele sistemleri, tırmanır kalıp-iskele sistemleri, köprü döşemesinde kullanılan kalıp-iskele uygulamaları için olmak üzere dört ana uygulama grubunda toplanarak, anket soruları oluşturulmuş, anketler uygulanmış ve istatistiksel analizler ile değerlendirmeler yapılarak, elde edilen 30 adet anket sorusunun tamamının, betornarme yapıların inşaatında kullanılan iskele-kalıp uygulamalarında yüklenici kaynaklı olarak iş güvenliğini tehdit edici birer risk faktörü olduğu; çalışması yapılan dört ana uygulama grubu için belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Betonarme yapılar, iş güvenliği, kalıp, iskele, risk faktörleri

Abstract:
Today, thousands of occupational accidents occur around the world every year that result in huge material and moral losses are experienced. When the occupational accidents are grouped on the basis of sectors, it is seen that the most number of fatal accidents at work are experienced in the construction sector and when the causes of occupational accidents in the construction sector are examined; accidents caused by people and material fall are in the first place. Industrial formwork-scaffolding technology used in the construction of reinforced concrete structures is very important in terms of its contribution to the work safety due to the fact that it contains elements that prevent human and material fall and is formed by standard materials. However, as in all kinds of works, there are a number of risk factors that may cause accidents due to in both material, assembly and execution failures caused by contractors in the use of formwork-scaffolding elements and systems which are the products of industrial formwork-scaffolding technology. In order to ensure occupational safety, measures to be taken to identify and prevent these risk factors that may cause work accidents are of great importance. In this study; industrial formwork-scaffolding technology and its systems used in the construction of reinforced concrete structures, and the importance of occupational safety in the construction sector were pointed out and potential risk factors during the industrial formwork-scaffolding applications caused by contractor was tried to determine and also the measures to be taken against these risk factors were made recommendations. While determining the risk factors and recommendations, Delphi Method was used, interviews were made with experts who have design and execution experience in the field of industrial formwork-scaffolding technology, survey questions were established in four application groups: column-wall formwork, formwork-scaffolding systems for slab, climbing formwork systems and formwork-scaffolding systems for bridge slab. Questionnaires were applied and statistical analysis and evaluations were conducted. As a result, all of the 30 survey questions were risk factors that threaten occupational safety in scaffolding and formwork applications used in the construction of reinforced concrete structures; it was determined for the four main application groups.

Keywords: Reinforced concrete structures, occupational health and safety, formwork, scaffolding, risk factors