Asma fidancılığında uzun boylu-aşılı fidan üretimi üzerine bir araştırma
A research on high-grafted vine propagation in grapevine nursery
Yazar: EGE KACAR
Danışman: PROF. DR. AHMET ALTINDİŞLİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde, yeni bağ alanlarında, toprak yapısına uygun olan anaç üzerine aşılı fidanlar kullanılmalıdır. Bu anlamda, standart olarak, 35-40 cm çelik uzunluğuna sahip, tüplü veya açık köklü aşılı asma fidanları kullanılmaktadır. Bu tip fidanlarla kurulan bağ alanlarında, terbiye şeklinin oluşturulması ve bağın ilk verim dönemine ulaştırılması adına birçok emek ve maliyet kalemi ortaya çıkmaktadır. Bazı durumlarda ise gövdenin düz bir şekilde terbiye edilememesi, boğaz kök sorunu (aşı yerinin toprak seviyesine yakın olması) ve yabancı ot mücadelesi ile ilgili birtakım sorunlar ile karşı karşıya kalınabilmektedir. Kurulu bağ alanlarında sıra üzerindeki asma kayıplarının giderilmesi için yapılan aşılı asma fidanı dikimlerinde de, bu tip fidanların diğer yaşlı asmalar ile rekabette geride kalıp, bazı gelişme problemleri yaşadığı görülmektedir. Bu çalışmada bahsi geçen bu sorunların çözümünde faydası olacağı düşünülen, anaç boyu uzun, yeni nesil bir aşılı asma fidanı tipinin üretimi yapılmıştır. Deneme, iki yıl süreyle, iki farklı uzunlukta anaç boyu (uzun: 85 cm, standart: 35 cm), iki farklı asma anacı (1103 P., 41B), iki farklı fidan tipi (tüplü, açık köklü) ve iki farklı aşı tipi (omega, yongalı göz) kullanılarak yapılmış ve fidan üretimi açısından farklılıkları belirlenmiştir. Uzun boylu aşılı fidanların kaynaştırma odası sonrası incelenen verilerinde standart boylu olanlara göre benzer sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Kaynaştırma odası randımanları %85 ile %95 arasında değişmiştir. Fidan aşamasında incelenen sürgün parametrelerine göre anaç boyunun artmasıyla birlikte bu parametrelerin çoğunda standart olanlara göre daha yüksek sonuçlar tespit edilmiştir. Sürgün yaş ağırlığı değerleri uzun boylu aşılı fidanlarda, 6,96-7,93 gr. aralığında, standart boylu aşılı fidanlarda ise, 5,40-6,49 gr. aralığında tespit edilmiştir. Arazi koşullarında, uzun boylu fidanlarda özellikle aşı yeri kalınlığı (13,79-13,95 mm) ve sürgün kalınlığı verilerinin (7,69-8,00 mm) daha yüksek değerlerde bulunması, üretici koşulları altında bu tip fidanların, daha kısa bir süre içerisinde terbiye şeklini oluşturacağını göstermektedir. Uzun boylu fidanların incelenen kök parametrelerinde standart boylu olanlara göre daha iyi sonuçlar verdiği belirlenmiştir. Kök sayısı değerleri uzun boylu aşılı fidanlarda 18,46-19,19 adet aralığında, standart boylu aşılı fidanlarda ise 15,43-16,71 adet aralığında tespit edilmiştir. Fidan randımanları açısından uzun boylu fidanlarda standart boylu fidanlara göre bir miktar düşüş görülmekte, ancak bu düşüşün kabul edilebilir bir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Fidan randımanları, uzun boylu aşılı fidanlarda %49,33-52,63 aralığında, standart boylu aşılı fidanlar da ise %55,33-63,63 aralığında tespit edilmiştir. Dünya'da bağcılık açısından önemli ülkelerde, uzun boylu aşılı fidanların, fidancıların üretim listelerinde yer aldığı ve günden güne de pazar paylarını arttırdığı görülmektedir. Uzun boylu aşılı fidan tipinin, fidan üreticileri tarafından üretim listelerine eklenebileceği öngörülmekte ancak üreticilerin uzun anaçları hazırlarken, asma çeliği standartlarını (TS 4072) da göz önüne almaları tavsiye edilmektedir. Ayrıca uzun boylu aşılı fidan üretimi açısından yeni standartların belirlenerek, mevcut standartlara eklenmesi çalışmalarının da yapılması gerekmektedir.

Abstract:
Today, grafted vines that grafted onto suitable rootstock for soil structure, should be used in new vineyard areas. In this sense, as standart, potted or bare rooted grafted vines with a length of 35-40 cm rootstock cutting, are used. In vineyard areas established with this type of grafted vines, many labor and cost items arise regarding the formation of training system and reaching the first yield period of the vineyard. In some cases, some problems may be encountered such as inability to form a straight trunk shape, scion-root problem (grafting site being close to the soil level) and weed control. In the plantings of grafted vine in established vineyard areas to eliminate the loss of vines on the rows, it is observed that these types of grafted vines lag behind in competition with other old vines and have some growth problems. In this study, a new generation grafted vine type with long rootstock length, which is thought to be useful in solving these problems, was produced. The experiment was carried out for two years, with two different rootstock lengths (long: 85 cm, standard: 35 cm), two different rootstocks (1103 P., 41B), two different grafted vine types (greenhouse potted, field-grown bare rooted) and two different grafting types (omega, chip-budding) and their differences in terms of grafted vine production were determined. It was determined that high grafted vines gave similar results compared to standard height ones in the data examined after the callusing room. Callusing room yields ranged from 85% to 95%. According to the shoot parameters examined in the grafted vines, as the rootstock length increased, higher results were detected in most of these parameters compared to the standard ones. Shoot fresh weight values were determined in the range of 6.96-7.93 g. in high grafted vines, and in the range of 5.40-6.49 g. in standard grafted vines. In field conditions, especially the grafting point diameter (13.79-13.95 mm) and shoot diameter values (7.69-8.00 mm) are found to be higher in high grafted vines, which means that, this type of grafted vines will form the training shape in a shorter period of time under grape growers conditions. It was determined that high grafted vines gave better results than standard height ones in the examined root parameters. Root number values were determined in the range of 18.46-19.19 in high grafted vines and in the range of 15.43-16.71 in standard grafted vines. In terms of grafted vine final-take rates, there is a slight decrease in high grafted vines compared to standard ones, it has been determined that this decrease is at an acceptable level. Final-take rates were determined to be in the range of 49.33-52.63% for high grafted vines and 55.33-63.63% for standard grafted vines. It is seen that in leading countries in terms of viticulture in the world, high grafted vines are included in the production lists of nurseries and their market shares are increasing day by day. It is envisaged that the high grafted vine type can be added to the production lists by grafted vine nurseries, but it is recommended that nurseries take into consideration the grapevine rootstock standards (TS 4072) when preparing long rootstock cuttings. In addition, it is necessary to determine new standards for the production of high grafted vines and add them to the existing standards.