Açık kamusal kent mekanlarının toplumsal ilişkileri yapılandırmadaki rolü, Büyükdere-Levent-Maslak aksi
The role of open public spaces in structuring society, Büyükdere-Levent-Maslak axis
Yazar: MÜYESSER EBRU ERDÖNMEZ
Danışman: PROF. ALTAN AKI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ÖZETKentler, toplumların ve bireylerin bir arada bulundukları ve sosyalleştikleri yerlerdir.Özellikle kentlerin oluşumunda temel rol oynayan açık kamusal alanlar, her türlü sosyalsınıf ve kültürel grupların ve farklı özelliklere sahip insanların bir arada bulunduğumekanlardır. Bu kamusal alanlarda bireyler kendi iç dünyalarından çıkarak kendilerindenfarklı ve yeni düşüncelerin varlığını görme imkanına sahiptirler.Mimarinin ve kentsel mekanın toplumsal ilişkileri yapılandırmasındaki rolününirdeleneceği bu çalışmanın kuramsal içeriğinde; kentsel mekanın iletişime,bütünleştirmeye yönelik boyutları ile ilgili olan anlam, kültür, kamusallık, kamusalmekan, mimari çevre kavramları, toplum, anlam ve mekan ilişkilerinin farklı bilimalanlarında nasıl değerlendirildikleri incelenmiştir Üçüncü bölümde insan - çevre ilişkisiçerçevesinde; kültür, kent, çevre psikolojisi davranış, algılama, anlamlandırmakavramları, dördüncü. bölümde de kent olgusunda toplumsal ilişkilerin tanınımlanması,mekansal biçimlerin çeşitleri ve toplumsal yapının mekansal biçimlenmelerdeki rolü vekarşılıklı etkileşimi üzerinde durulmuştur.Bu anlamda çalışma alanı olarak seçilen ve İstanbul kenti içerisinde önemli bir gelişmeaksı niteliğindeki Büyükdere - Levent - Maslak alanı, planlama ilkeleri, toplumsal veçevresel verilerin oluşturduğu ortam açısından kentin sorunlu bir bölgesi niteliğindedir.İstanbul gibi hızlı gelişen şehirlerde, şehirlerin plansız gelişimi ve mevcut yapı stoğununplansız gelişimine paralel olarak, açık kamusal alanlar da önemini yitirmeye ve kentiçeindeki kamusal alan kaliteleri düşmeye başlamıştır.Çalışmada yöntem olarak, yapısalcılık görüşünün yansımalarının bulunduğu; anlam, dil,sembol / gösterge - göstergebilim, kültür ve sosyal yapı (toplumbilimleri, sosyoloji,antropoloji, göstergebilim, çevresel psikoloji...) üzerinden bilişsel ve davranışsalharitalama teknikleri (cognitiv and behavioral mapping technics) mimari - kentsel açıkmekan üzerinde uygulanmıştır. Bu çalışma, davranış kalıplarını ve bunların kentselçevrenin sürekli ve birleştirici özellileri ile olası ilişkilerini inceleyerek açık kamusal alankullanıcılarının Maslak aksında bu durumdan nasıl etkilendiklerini anlamaya çalışmıştır.Bunun yanı sıra çalışmada kamusal açık kent mekanlarının kente kazandırılması vedeğişen kent yaşamı içindeki yeni ifadelerinin ortaya çıkartılması amaçlananlar noktalararasındadır.Anahtar Kelimeler: Kamusal mekanlar, Açık kamusal alan, Toplum - Birey ilişkisi,Levent Maslak bölgesi, Davranışsal ve bilişsel haritalama tekniği.

Abstract:
ABSTRACTCities are places where societies and individuals come together and socialize. Especiallyopen public spaces, which played a fundamental role in the establishment of cities, areplaces for gathering for people from every cultural and social class, different ethnicorigins and diverse characteristics. In this public space, individuals, leaving their privatesphere, find the opportunity to experience new and various ideas.In the conceptual content of this study that analyses the role of architecture and urbanspace in structuring social relationships, meaning, culture, public space, architecturalenvironment concepts -the integrational and interactional aspect of urban space-, and howdifferent science fields evaluate public, meaning and space relationships will bediscussed. In the third chapter, within the frame work of human environmentrelationships, culture, city, environmental psychology, bahaviour, perception, meaningconcepts will be analyzed. Defining the social relationships in the urban phenomenon,role of different types of spatial forms and social structure in spatial conformation andtheir interaction with each other will be the focus of the fourth chapter.With this respect, Büyükdere - Maslak zone, which is an important development axis butat the same time a very problematic area in terms of planning principlesand its atmosphere created by social and environmental aspects, has been chosen as thetarget area. In a rapidly growing city like Istanbul, with unplanned development andunplanned housing, open public spaces began losing their importance, their physicalstructures are exposed to deterioration and their public character and quality arediminished. This study tries to understand how users react in response to this Maslakaxis, by examining patterns of behavior and their possible relations to the perceptual andassociational aspects of the urban environment .This study aims to analyze the behavior patterns and their possible relationships with thecontinuous and integrating aspects of the urban environment and try to understand howthe users are being effected by that situation on the Maslak axis. Besides, it is also aimedto revitalize the open urban spaces and to redefine their importance in the changingconditions of urban life.Keywords: Public Spaces, Open Public Spaces, Individual - Society Relationship,Levent Maslak Area, Behavioral and Cognitive Mapping Technics.