Kemoterapi alan hastalarda bulantı-kusmanın önlenmesinde akupressure'ın etkinliği
The efficiency of the acupressure in prevention of the chemotherapy ınduced nausea and vomiting
Yazar: ASLI GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akupunktur = Acupuncture ; Akupunktur tedavisi = Acupuncture theraphy ; Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Bulantı = Nausea ; Kusma = Vomiting ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Deneysel nitelikte olan bu çalışma, kemoterapiye bağlı bulantı ve kusmanın önlenmesinde akupresörün etkinliğini değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Ekim 2010-Ocak 2011 tarihleri arasında İ.Ü. Onkoloji Enstitüsü'nde 120 hastasının katılımıyla gerçekleştirilen bu çalışmaya akciğer, meme ya da jinekolojik kanser tanısı ile doksorubisin ya da sispaltin bazlı tedavi uygulanan hastalar alınmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden 67 hasta önceden hazırlanan randomizasyon listesi doğrultusunda deney, 53 hasta kontrol grubuna alınarak akupresör bant uygulamasının etkinliği ve kullanımı hakkında bilgilendirilmiştir. Tüm hastalara standart antiemetik tedavi uygulanmıştır. Deney grubuna gerçek, kontrol grubuna plasebo bant verilerek hastalardan beş gün boyunca bandı gün içinde sürekli takması, gece çıkartması istenmiştir. Çalışma verileri; Hasta Tanım Formu, Rhodes Bulantı-Kusma ve Öğürme İndeksi ve FACT-G ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare, Mann Withney U, Kruskal Wallis, Wilcoxon ve Spearmann korelasyon analizi gibi non-parametrik testlerin kullanılmış ve anlamlılık düzeyi p<0.05'ten küçük olması kabul edilmiştir. Çalışma grubunu, çoğu evli (%84,2), ilkokul mezunu (%41,7), gelir düzeyi orta (%54,2), meme-jinekolojik veya akciğer kanseri tanısı ile doksorubisin (%35,1) veya sisplatin bazlı (%64,1) tedavi uygulanan hastalar oluşturmaktaydı. Her iki grupta akupresör uygulamasının bulantı-kusmanın önlenmesinde etkinliğini incelediğimizde; iki grup arasında istatiskel açıdan bir fark olmadığı ve bulantı-kusma seyrinin benzer olduğu görüldü. Bunun yanısıra kanser tanısına, cinsiyete, medeni duruma, sigara/alkol kullanımına ve eğitim düzeyine bağlı olarak bulantı-kusma deneyiminin farklılık gösterdiği her iki grubun yaşam kalitesinin benzer şekilde etkilendiği saptandı. Bu çalışma sonucunda, kemoterapi hastalarında yaşanan bulantı-kusmanın doğrudan tedavi ile ilişkili olduğu ve akupresör bant uygulamasının bulantı-kusmanın önlenmesinde etkili bir yaklaşım olmadığı ve yaşam kalitesini arttırmadığı saptandı.

Abstract:
This experimental study was planned to assess the effect of accupressure on chemotherapy related nausea and vomiting with the participation of 120 cancer patients treated at Istanbul University Faculty of Medicine Oncology Institute between October 2010 and January 2011. The patients, diagnosed with breast, gynecological or lung cancer were treated by doxorubicin-based or cisplatin-based treatment included to study. Taking the consent of the patients, patients were divided into experimental (67) and control groups (53) in line with the randomization list prepared before. The patients were informed about the usage and efficiency of the acupressure wristband. All patients were applied a standard antiemetic treatment. Experimental group was given real wristbands, while control group was given placebo wristbands. All patients were asked to use the wristband during daytime and take it off at nights. Research data was collected with Patient Description Form, Rhodes Index of Nausea, Vomiting and Retching (INVR), FACT-G Scale. Non-parametric tests such as Chi Square Test, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Wilcoxon and Spearmann correlation analysis were applied and meaningfulness level was determined to be less than p<0.05. Most of the patients were married (84%), and some were primary school graduate (41.7%), mid-level income (54.2%), having doxorubicin-based treatment (35.1%) or cisplatin-based treatment (64.1%) having been diagnosed with breast-gynecological or lung cancer. When the efficiency of acupressure is considered, no statistical difference is observed between two groups; in addition they had similar nausea-vomiting phases. Both groups had a similar impact on their quality of life and cancer diagnosis, gender, marital status, smoking/having alcohol and education were the factors effecting nausea and voming of the patients. In conclusion, it has been determined that nausea-vomiting is directly related to the treatment, and acupressure wristband is not an effective approach to prevent chemotherapy related nausea and vomiting. In addition, it has also no effect to increase the quality of life.