Pandemi kriziyle mücadelede majör merkez bankalarının uyguladıkları para politikalarının makro ekonomik etkileri
Macroeconomic effects of monetary policies implemented by major central banks in struggle with the pandemic crisis
Yazar: TUĞBA TOKTAŞ
Danışman: PROF. DR. CEMİL ERARSLAN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmada 2020 yılının Mart ayında başlayan Covid-19 Pandemi krizi ile mücadelede majör 
merkez bankalarının uyguladığı para politikalarının makro ekonomik etkileri incelenmiştir. 
Çalışmanın amacı pandemi krizi ile mücadelede majör merkez bankalarının uyguladığı para 
politikalarının üretim, istihdam, işsizlik, enflasyon, milli gelir gibi makro ekonomik 
büyüklükler üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Pandeminin ortaya çıkmasıyla beraber 
sağlık alanlarında yapılan harcamalar artmış ve bütçe açıkları genişlemiştir. Bu bağlamda 
pandemi kriziyle mücadelede hükümetler; Bütçe imkânları dâhilinde genişlemeci maliye 
politikaları uygulayarak, işsiz kalan kişiler için fon destek paketleri oluşturmuş, kapanan iş 
yerleri için sübvansiyonlar açıklamış, büyük gelir kaybı yaşayan korunmaya muhtaç kesimler 
için ise transfer yardımlarında bulunmuştur. ABD hükümeti 2 trilyon USD değerindeki CARES 
Yasası'nı onaylamış, Almanya 130 milyar Euro'luk bir yardım paketi açıklamış, Çin ilk etapta 
245 milyar USD'lik sübvansiyon yapmış, İspanya 39 milyar Euro'luk mali yardım paketi 
duyurmuştur. Pandemi krizi sebebiyle küresel borsa endekslerinde büyük kayıplar yaşanmıştır. 
ABD borsaları, 2008-2009 küresel ekonomik krizinden sonraki en sert haftalık düşüşünü 
yaşamıştır. Bir haftalık süreçte, S&P 500 Endeksi %11,5 ve Dow Jones %12,4 oranında değer 
kaybetmiştir. Covid-19 pandemisi sırasında, ilk kez Mortgage krizi esnasında kullanılmış olan 
yeni para politikası araçları da daha fazla kullanılmaya başlamıştır. ABD Merkez Bankası 
(FED) başta olmak üzere, Avrupa Merkez Bankası (ECB), Japonya Merkez Bankası (BOJ) ve 
İngiltere Merkez Bankası (BoE) gibi majör merkez bankaları, ekonomideki durgunluğu 
giderebilmek için genişlemeci para politikaları uygulayarak varlık alımları yapmış, parasal 
tabanı yükseltmiş ve politika faiz oranlarını düşürmüştür. Majör merkez bankalarının pandemi 
krizi ile mücadelede uyguladığı genişletici para politikaları sonucunda salgının tam ve kısmi 
kapanmalar nedeniyle iktisadi aktiviteler üzerinde sebep olduğu olumsuz etkiler zamanla 
azalmış, büyüme ve istihdam oranları artmış, milli gelir yeniden toparlanmaya başlamış, işsizlik 
oranları düşmüş, fakat buna karşılık enflasyon oranlarıda hızla yükselmiştir. Çalışmada ele 
alınan ülkelerin Covid-19 Pandemi Krizi'nin başlangıcı olan 2019 yılı ile 2024 yılları arasındaki 
faiz oranları, GSYİH büyüme oranları, işsizlik oranları, enflasyon oranları, cari açık/GSYİH ve 
dış ticaret açığı/GSYİH oranları incelenmiş ve yorumlanmıştır. Çalışmada vaka analizi yöntemi 
seçilerek, majör merkez bankalarının pandemi krizi ile mücadelede uyguladığı para 
politikalarının makro ekonomik etkileri analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar; majör merkez 
bankalarının pandemi krizi ile mücadelede uyguladığı para politikalarının üretim düzeyinde 
artışlara yol açarak, istihdam ve büyüme oranlarını desteklediğini, işsizlik oranlarını 
düşürdüğünü ve ekonominin normala dönmesine pozitif katkılar sağladığını, buna karşılık 
enflasyon oranları üzerinde ise başlangıçta yükseliş baskısı oluşturduğunu göstermektedir. 
Covid-19 ekonomik kriz ile mücadelede bu politikalar sayesinde başarılı olunmuştur. 
Ekonomilerin yeniden açılmaya başlaması ve makro ekonomik göstergelerin tekrar düzelmesi 
üzerine 2022 yılından itibaren majör merkez bankaları, artan enflasyon oranları ile mücadele 
edebilmek için politika faiz oranlarını yükselterek sıkı para politikası uygulamaya başlamış ve 
2024 yılı itibariyle enflasyon oranlarını büyük ölçüde kontrol altına almışlardır. 
Anahtar Kelimeler: Covid-19 Pandemisi, Merkez Bankası, Ekonomik Kriz, Para Politikası, 
Makro Ekonomik Etkiler

Abstract:
This study examines the macroeconomic effects of the monetary policies implemented by major 
central banks in combating the COVID-19 pandemic crisis, which began in March 2020. The 
aim of the study is to highlight the impact of these monetary policies on macroeconomic 
variables such as production, employment, unemployment, inflation, and national income. With 
the onset of the pandemic, healthcare expenditures increased, and budget deficits widened. In 
this context, to combat the pandemic crisis, governments implemented expansionary fiscal 
policies within their budget capacities, created fund support packages for those who lost their 
jobs, announced subsidies for closed businesses, and provided transfer aid to vulnerable groups 
suffering significant income losses. The U.S. government approved the CARES Act worth 2 
trillion USD, Germany announced a 130 billion Euro aid package, China initially provided 245 
billion USD in subsidies, and Spain announced a 39 billion Euro financial aid package. The 
pandemic crisis caused significant losses in global stock indices. U.S. stock markets 
experienced their sharpest weekly decline since the 2008-2009 global economic crisis. Within 
a week, the S&P 500 Index lost 11.5%, and the Dow Jones dropped by 12.4%. During the 
COVID-19 pandemic, new monetary policy tools, first used during the Mortgage Crisis, were 
utilized more extensively. Major central banks, including the U.S. Federal Reserve (FED), the 
European Central Bank (ECB), the Bank of Japan (BOJ), and the Bank of England (BoE), 
implemented expansionary monetary policies by purchasing assets, increasing the monetary 
base, and lowering policy interest rates to counter the economic downturn. As a result of the 
expansionary monetary policies employed by major central banks to combat the pandemic 
crisis, the negative effects of full and partial lockdowns on economic activities gradually 
diminished, growth and employment rates increased, national income began to recover, and 
unemployment rates fell. However, inflation rates also rose rapidly. The study examines and 
interprets interest rates, GDP growth rates, unemployment rates, inflation rates, current account 
deficit/GDP, and trade deficit/GDP ratios for the countries covered between 2019, the 
beginning of the COVID-19 pandemic crisis, and 2024. Using the case study method, the 
macroeconomic effects of the monetary policies implemented by major central banks during 
the pandemic crisis were analyzed. The findings indicate that the monetary policies 
implemented by major central banks to combat the pandemic crisis led to increases in 
production levels, supported employment and growth rates, reduced unemployment rates, and 
made positive contributions to the normalization of the economy. However, these policies 
initially exerted upward pressure on inflation rates. These policies were successful in combating 
the COVID-19 economic crisis. As economies began to reopen and macroeconomic indicators 
improved, starting in 2022, major central banks began implementing tighter monetary policies 
by raising policy interest rates to combat rising inflation, and by 2024, they had largely brought 
inflation under control. 
Keywords: Covid-19 Pandemic, Central Bank, Economic Crisis, Monetary Policy, Macro 
Economic Effects