Yozgat il merkezindeki sağlık çalışanlarında seçilmiş olumsuz sağlık davranışlarının sıklığı ve etkileyen faktörler
Factors affecting the frequency of selected unhealthy behaviors in health personnel in Yozgat provincial center
Yazar: MAHMUT KILIÇ
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE ÇETİNKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Hastalık = Disease ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık ve hastalık = Health and disease ; Yozgat = Yozgat

Özet:
Dünyadaki ölümlerin (2005) yaklaşık olarak %60'ının nedeni kronik hastalıklardır. Ülkemizin de içinde bulunduğu orta ve yüksek gelirli ülkelerdeki ölümlerin ilk 8 risk faktörü ve yine fazla tuz ve yağ alımı da önemli olumsuz sağlık davranışlarındandır. Araştırmanın amacı, kronik hastalıklara neden olan ve/veya zemin hazırlayan önde gelen olumsuz sağlık davranışlarının sağlık çalışanlarındaki sıklığını ortaya koymaktır.Kesitsel nitelikli bu çalışma, 2009 yılında Yozgat İl merkezinde çalışan sağlık personelinin tamamı üzerinde yapılmıştır. Araştırmaya 151 hekim, 325 hemşire/ ebe, 275 sağlık memuru ve 84 diğer lisans mezunu sağlık çalışanı olmak üzere toplam 835 sağlık çalışanı katılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından literatüre dayalı olarak hazırlanan anket formunun denekler tarafından doldurulmasıyla toplanmıştır. Belirlenen 10 olumsuz sağlık davranışın her birinin analizinde binary lojistik regresyon analizi kullanıldı.Sağlık çalışanlarının %58.8'i kadın, %78.9'u evli, ortanca yaş 34 idi. Kronik hastalıklar açısından belirlenen 10 olumsuz sağlık davranışı birlikte ele alındığında sağlık çalışanları arasında en yüksek oranda görülenler, yetersiz sebze-meyve tüketme, yetersiz egzersiz yapma, yağı ve tuzu kısıtlamama, yüksek BKİ`ye sahip olma ve sigara içme iken (sırayla %87.0, 79.8, 80.6, 77.8, 51.2, 43.1), düşük oranda görülenler ise haftada bir/daha sık alkol alma, 2 yıl içinde kan basıncını ve kan şekerini, 5 yıl içinde kan kolesterolünü ölçtürmemedir (sırayla; %3.0, 7.7, 17.2, 17.4).Sağlık çalışanları, kronik hastalıklar için belirlenen olumsuz sağlık davranışlarını beklenenden daha çok sergilemektedir. Sağlığın korunması, yükseltilmesi ve sağlık çalışanlarının konu hakkındaki duyarlılığının artırılması için sağlık personelinin mezuniyet öncesi ve sonrası eğitim programlarına?olumsuz sağlık davranışların önlenmesi ve izlemi? nin eklenmesi yararlı olacaktır.

Abstract:
In 2005, the cause for almost 60.0% of the deaths in the world is chronic diseases. The first 8 risk factors of causes of death in middle and high-income countries, in which our country is also placed, and to much salt and fat intake are important unhealthy behaviors. The aim of this study is to determine the frequency of unhealthy behaviors that lead causes of chronic illnesses and/ or prepare the ground for them in health workers.This cross-sectional study was carried out on the whole health personnel working in Yozgat provincial center in 2009. A total of 835 health personnel including 151 physicians, 84 other health profession, 325 nurses, and 275 health technician participated in this study. The data were collected by means of the questionnaire, prepared by the researcher based on the literature and filled by the participants. Chi-square tests and binary logistic regression analysis were used in the analysis of each of 10 selected unhealthy behaviors.The percentage of female health workers was 58.8% and 78.9% of them were married, and the average age was 34. The 10 unhealthy behaviors in terms of chronic diseases, when considered together were inadequate fruit and vegetable consumption, insufficient exercise, unreduced fat and salt intake, having a high BMI and cigarette smoking seen at the highest rate (respectively 87.0, 79.8, 80.6, 77.8, 51.2, 43.1 %) among health care workers. Those seen at the lowest rate were alcohol consumption once a week and more, not to measure their blood pressure and blood sugar within the last two years and their blood cholesterol within the last five years (respectively 3.0, 7.7, 17.2, 17.4 %).Health personnel behave more risky than expected in terms of the unhealthy behaviors for chronic diseases. For the health protection, promotion and increased awareness of health workers we should integrate ?screening and interventions for unhealthy behaviors" into the graduate and post-graduate training programs of health personnel.