Mardin ilinde depolanmış buğday ve mısırlarda zararlıların saptanması
Detection of pests in stored wheat and corn in Mardin province
Yazar: MUHAMMED MUSTAFA SARUHAN
Danışman: PROF. DR. EKREM ATAKAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında, lisanslı depoculuğun giderek arttığı Mardin İli Kızıltepe, Nusaybin, Derik, Mazıdağı ve Artuklu İlçelerinde depolanmış dane buğday ve mısırlarda böcek türleri, yoğunlukları ve zarar durumları 2022-2023 yıllarında araştırılmıştır.  Örnekler, gerek adi ve gerekse çelik silo depolardan probe yöntemiyle alınmıştır. Paçal yapılarak elde edilen 500 gramlık örneklerde böcekler incelenmiştir. Depolanmış dane buğdaylarda 9, dane mısırlarda 11 tür saptanmış olup, tamamının Coleoptera takımından oldukları belirlenmiştir. Depolanmış buğdaylarda en yaygın görülen ve tahılların primer zararlı olarak bilinen Ekin kambur biti, Rhyzopertha dominica (Fab.) (Coleoptera: Bostrychidae) olurken, depolanmış dane mısırlarda en yaygın tür olarak primer zararlı olan ve pirinç biti olarak Sitophilus oryzae (L.) (Coleoptera: Curculionidae) saptanmıştır. Depolanmış dane buğdaylarda ve mısırlarda zararlı böcekler çoğunlukla ekim-aralık döneminde, diğer aylara göre daha fazla sayıda bulunduğu saptanmıştır. Toplanan canlı birey sayısının ölü bireylere göre daha yüksek olduğu (genel olarak adi depolarda canlı birey oranı %90, çelik silo depolarda %77) belirlenmiştir. Depolanmış dane mısırlarda (adi depolarda) canlı birey oranı %88 olmuştur. Dane buğdaylarda primer zararlıların neden olduğu zarar görmüş dane oranı %1-5 arasında değişirken, dane mısırlarda bu oran en fazla %2.5 olmuştur. Örneklenen buğday ve mısır depo ve silolarında fümigasyonun yetersiz kaldığı görülmüş olup, sızdırmazlığın önlenmesi ve ayrıca fumigasyon süresince uygulanma alanlarında gaz yoğunluğunun detektörle ölçülerek sabit kalmasının sağlanması önerilir.

Abstract:
In this thesis study, insect species, their densities, and damage situations were investigated in grain wheat and corn stored in Kızıltepe District of Mardin Province, where licensed warehousing is increasingly common during 2022-2023. Samples were taken from both ordinary and steel silos using the probe method. Insects were examined in 500-gram samples obtained by blending. Nine species were identified in stored grain wheat and eleven species in stored grain corn, all of which were determined to belong to the order Coleoptera. In stored wheat, the most common and highly prevalent primary pest known as the Lesser grain borer (Fab.) Rhyzopertha dominica (Fab.) (Coleoptera: Bostrychidae) was found, while in stored corn, the most common primary pest identified was the rice weevil Sitophilus oryzae (L.) (Coleoptera: Curculionidae). Harmful insects in stored grain wheat and corn were mostly collected in greater numbers during the October-December period compared to other months. It was determined that the number of live individuals collected was higher than the number of dead individuals (generally, the proportion of live individuals was 90% in ordinary storage and 77% in silo storage). In stored grain corn (in ordinary storage), the proportion of live individuals was 88%. The rate of damaged grain caused by primary pests in grain wheat varied between 1-5%, while in grain corn, this rate of maximum was 2.5%. It has been observed that fumigation in the wheat and corn storage and silos provided as examples was insufficient. It is recommended to prevent leaks and also to ensure that the gas concentration in the areas of application is measured with a detector and kept constant throughout the fumigation period.