Fiziksel aktivite düzeyini artırmaya yönelik yapılan toplum tabanlı müdahalelerin etkililiği: Bir meta analiz çalışması
Effectiveness of community-based interventions promoting physical activity: A meta-analysis study
Yazar: ALİCAN SARISALTIK
Danışman: PROF. DR. NİMET EMEL LÜLECİ ; PROF. DR. SEYHAN HIDIROĞLU
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care

Özet:
Giriş ve amaç: Fiziksel aktivitenin, sağlığın geliştirilmesi ve kronik hastalıkların önlenmesi adına kanıtlanan yararlarına rağmen, yeterli düzeyde yapılmaması hem dünyada hem de ülkemizde önemli bir sorun olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, fiziksel aktivite teşvikine yönelik birinci basamak sağlık hizmeti kapsamında yapılan toplum tabanlı müdahalelerin etkililiğini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Randomize kontrollü çalışmaların dahil edildiği bu meta analizde makale taraması; Pubmed (MEDLINE), Cochrane Library, Web of Science ve Scopus veri tabanlarından 15 Mayıs 2021 tarihinden itibaren geriye dönük şekilde yapılmıştır. Birinci basamakta yapılan, yalnızca fiziksel aktivite teşvikine yönelik müdahale içeren ve katılımcılarının fiziksel aktivite düzeyi değişimini veren, yetişkin yaş grubunda yapılan, takip süresi en az 12 ay olan ve intention-to-treat analizi yapılan çalışmalar değerlendirmeye alınmıştır.
Bulgular: Meta analize 9 farklı ülkeden toplam 24 randomize kontrollü çalışma dahil edilmiştir (n=12.103). En sık uygulanan girişimler; bilgilendirici yazılı materyaller verilmesi (19 çalışma), destek ve takip amaçlı telefon görüşmeleri yapılması (14 çalışma) ve katılımcılara egzersiz reçetesi/programı hazırlanmasıdır (12 çalışma). Altı çalışmada katılımcılara kendi aktivite düzeylerini takip edebilecekleri araçlar verilmiştir. Yapılan müdahaleler; fiziksel aktivite kategorisinde (Odds oranı=1,92, %95,0 GA: 1,66 – 2,22), fiziksel aktivite yapılan dakikada (standartlaştırılmış ortalama farkı [SMD]=0,21, %95,0 GA: 0,15 – 0,27), fiziksel aktivitelere harcanan enerji düzeyinde (SMD=0,14, %95,0 GA: 0,05 – 0,23) ve adım sayısında (SMD=0,32, %95,0 GA: 0,20 – 0,44) düşük veya düşük-orta seviyelerde yükseliş yönünde ve istatistiksel olarak anlamlı etkiler göstermiştir.
Sonuç: Bireylerin fiziksel aktivite seviyesini artırma yönünde davranış değişikliği oluşturmayı amaçlayan müdahalelerin etkililiği sınırlı düzeydedir. Bununla birlikte; kanıtlanan güçlü sağlık yararları da göz önünde bulundurulduğunda, fiziksel aktivite teşviki programlarının, birinci basamak sağlık hizmetine entegre edilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Introduction and aim: Despite proven benefits of physical activity for improving health and preventing chronic diseases, inactivity continues to be an important problem both in the world and in our country. In this study, it was aimed to evaluate the effectiveness of community-based interventions within the scope of primary health care for physical activity promotion.
Materials and methods: In this meta-analysis, which included randomized controlled studies; article search was done retrospectively from Pubmed (MEDLINE), Cochrane Library, Web of Science and Scopus databases as of 15 May 2021. Studies, which were performed in the adult age group, which included only intervention for promoting physical activity and changed the physical activity level of the participants, had a follow-up period of at least 12 months, and performed intention-to-treat analysis, were included in the evaluation.
Findings: A total of 24 randomized controlled trials from 9 different countries were included in the meta-analysis (n=12.103). The most frequently applied interventions are providing informative written materials (19 studies), phone calls for support and follow-up (14 studies) and preparing an exercise prescription/program for the participants (12 studies). In six studies, participants were given tools to follow-up their own activity levels. Interventions showed an upward and statistically significant effect at low or low-medium levels in the physical activity category (odds ratio=1.92, 95.0% CI: 1.66 – 2.22), per minute of physical activity (standardized mean difference [SMD]=0.21, 95.0% CI: 0.15 – 0.27), energy spent on physical activities (SMD=0.14, 95.0% CI: 0.05 – 0.23) and number of steps (SMD=0.32, 95.0% CI: 0.20 – 0.44).
Conclusion: The effectiveness of interventions aimed changing behaviors in order to increase the physical activity level of individuals is limited. However, given the strong proven health benefits, physical activity promotion programs need to be integrated into primary health care.