Beslenme ve diyetetik bölümü öğrencileri arasında bulaşıcı olmayan hastalıklar için yaşam tarzı risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of lifestyle risk factors for non-communicable diseases among nutrition and dietetics students
Yazar: İPEK ÇİÇEKLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP GÖKÇE ESKİN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Diyet = Diet ; Diyetisyenler = Nutritionists ; Hastalık = Disease ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaşam tarzı = Life style ; Öğrenciler = Students

Özet:
Kronik hastalıklar olarak da bilinen bulaşıcı olmayan hastalıklar (BOH), uzun süreli ve yavaş ilerleme ile ilişkili tıbbi durumlardır. Çoğu BOH bulaşıcı değildir ve genetik, fizyolojik, davranışsal ve çevresel faktörler dahil olmak üzere çeşitli faktörlerin sonucudur.BOH prevalansı dünya çapında tüm yaş gruplarında artmaya devam etmektedir.
Bu çalışma, biri devlet ve diğeri özel iki üniversitedeki Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümüne kayıtlı öğrenciler arasında bulaşıcı olmayan hastalıklar için yaşam tarzı risk faktörlerinin (fiziksel hareketsizlik, tütün, alkol, beslenme ve aşırı kilo/obezite) prevalansını incelemek amacıyla planlanmıştır.
Analitik türde planlanmış olana çalışma verileri Ocak-Nisan 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Çalışma örneklemini devlet üniversitesinden 266, özel üniversiteden 220 öğrenci oluşturmuştur. Veriler SPSS 2021 paket programında analiz edilmiştir. Prevalanslar, sosyodemografik özelliklere göre bulaşıcı olmayan hastalık risk faktörlerini tanımlamak için hesaplanmıştır. Ölçüm tipi değişkenler arasında fark analizleri t testi ile incelenmiştir. Tüm analizlerde istatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Araştırmadan elde edilen verilere göre öğrencilerin %14,9'u fazla kilolu veya obezdir. Kadınlarda fazla kiloluluk veya obez olma oranı erkeklere kıyasla anlamlı daha fazladır. Her gün süt-yoğurt tüketenler tüm öğrencilerin %31,6'sını, her gün yumurta tüketenler çalışmanın %17,1'ini oluşturmaktadır ve öğrencilerin %8,6'sı hiç yumurta tüketmemektedir. Çalışmadaki öğrencilerin %27,2'si her gün et-peynir tüketmektedir.
Öğrencilerin %11,6'sı her gün sebze, %20,9'u her gün meyve tüketmektedir. Her gün abur cubur tüketenlerin oranı özel üniversitede devlet üniversitesine kıyasla anlamlı daha fazla bulunmuştur. Son 1 ay içerisinde alkol tüketenler öğrencilerin %44,6'sını oluşturmaktadır. Öğrencilerin %52,5'i haftada 1 gün veya daha az sıklıkla fiziksel aktivite düzeyine sahiptir. Fast food tüketim oranı devlet üniversitesindeki öğrencilerin %64,8'ini oluşturmaktadır ve özel üniversiteye kıyasla istatistiksel olarak anlamlı daha fazla bulunmuştur. Haftada en az 1 kez gazlı içecek tüketenler tüm öğrencilerin %58,8'ini oluşturmaktadır. Kadınlarda haftada en az 1 kez gazlı içecek tüketme oranları erkeklerden istatistiksel anlamlı daha fazla bulunmuştur. Öğrencilerin %25,1'i aktif sigara kullanıcısıdır.
Çalışmamızın sonuçlarına dayanarak, üniversite öğrencilerinde gözlenen tütün kullanımı, alkol tüketimi, fast food tüketimi sıklığı, yetersiz beslenme ve fiziksel aktivite düzeyi, bulaşıcı olmayan hastalıkların yönetiminde yönelik bireyin sağlıklı bir yaşam tarzını izleyerek bireysel düzeyde doğru yönlendirilmesi gerektiği sonucuna varılabilir. Özellikle, üniversite öğrencileri, yaşam tarzlarındaki değişiklikler, ebeveyn desteğinin azalması ve stres nedeniyle bulaşıcı olmayan hastalıklar için risk altındadır. Çalışma popülasyonumuz göz önüne alındığında, risk faktörlerinin ve bunların birbirleriyle etkileşimlerinin tanımlanmasında prospektif kohort araştırmalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Non-communicable diseases (NCDs), also known as chronic diseases, are medical conditions
associated with prolonged and slow progression. Most NCDs are not contagious and are the
result of a variety of factors, including genetic, physiological, behavioral and environmental
factors, and its prevalence continues to increase in all age groups worldwide. This study was
planned to examine the prevalence of lifestyle risk factors (physical inactivity, tobacco, alcohol,
nutrition, and overweight/obesity) for non-communicable diseases among students enrolled in
the Department of Nutrition and Dietetics of the Faculty of Health Sciences at two public and
private universities.
The data were analyzed in the SPSS 2021 package program. The prevalences were calculated
to identify risk factors for NCDs based on sociodemographic characteristics. Difference
analyzes between the measurement type variables were examined with the t test. Statistical
significance was accepted as p<0.05 in all analyzes. The study sample consisted of 266 students
from state universities and 220 students from private universities. 14.9% of the students in the
study are overweight or obese. The rate of being overweight or obese in women is significantly
higher than in men. Those who consume milk and yogurt every day constitute 31.6% of all
students, those who consume eggs every day constitute 17.1% of the study, and 8.6% of
students do not consume eggs at all. 27.2% of the students in the study consume meat and
cheese every day.
Those who consume vegetables and fruits every day constitute 11.6% and 20.9% respectively.
The rate of those who consume junk food every day was found to be significantly higher in
private universities compared to public universities. Those who consumed alcohol in the last
month constitute 44.6% of the students. 52.5% of the students have physical activity level once a week or less frequently. Fast food consumption rate constitutes 64.8% of the students in the
state university and it was found to be statistically significantly higher than the private
university. Those who consume carbonated beverages at least once a week constitute 58.8% of
all students. The rate of consuming carbonated drinks at least once a week in women was found
to be statistically significantly higher than in men. 25.1% of the students are active smokers.
Based on the results of our study, it can be concluded that the prevalence of tobacco use, alcohol
consumption, fast food consumption observed in university students, inadequate nutrition and
physical activity level, and the management of non-communicable diseases should be directed
towards the individual level by simply following a healthy lifestyle. In particular, college
students are at risk for NCDs due to changes in lifestyles, reduced parental support, and stress.
Given our study population, prospective cohort studies are needed to identify risk factors and
their interactions.