Sistem mühendisliği yaklaşımında kritik başarı faktörlerinin belirlenmesi: Askeri uçak geliştirme projesinde bir uygulama
Determining critical success factors of systems engineering: A case study of a military aircraft development project
Yazar: ÖZGÜN YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURÇİN ÇAKIR ERDENER
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik ve Teknoloji Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Askeri uçaklar = Military aircraft ; Başarı değişkenleri = Success variables ; Projeler = Projects ; Sistemsel düşünme = Systems thinking ; İyi-en kötü yöntemi (BWM) = Best–worst yöntemi (BWM)

Özet:
Savunma Sanayi her ülkenin bağımsızlığını koruması için önem vermesi gereken bir sektördür ve bu sektörde en çok öne çıkan çalışmalar ise araştırma geliştirme projeleridir. Ar-ge projeleri sayesinde ülkelerin savunma sistemleri özgün bir biçimde geliştirilir ve bu sayede diğer ülkelerin etkisinden uzak olur. Askeri uçak geliştirme projeleri de savunma sanayii özelinde ar-ge projelerine en büyük örneklerden biridir. Sistem mühendisliği ise askeri uçak geliştirme projelerinde klasik proje yönetimi anlayışına nazaran farklı öneme sahiptir çünkü uzun ve karmaşık projelerde daha emin adımlarla ve riski azaltarak ilerlemeyi sağlar. Bu nedenle, bu tez kapsamında sistem mühendisliği yaklaşımının proje başarısına etkisindeki kritik başarı faktörleri belirlenmiştir. Bu amaçla, öncelikle 23 adet başarı faktörü belirlenmiş ve bu faktörler proje planlama, teknik süreçler, proje katılımcıları ve teknik yönetim olmak üzere dört ana faktör altında gruplandırılmıştır. Askeri uçak geliştirme projelerinin kritik başarı faktörlerini tespit etme amacıyla sistem mühendisliği alanında deneyimli ve uzman olan ve uzay ve havacılık alanında çalışan karar vericiler tarafından 23 faktör En İyi-En Kötü yöntemi (BWM) uygulanarak değerlendirilmiştir. Uygulama sonucunda, karar vericiler için en önemli faktör grubunun "proje planlaması" olduğu tespit edilmiştir.  Genel önem sıralamasına göre 23 faktör arasından 10 faktörün öne çıktığı ve bunların içinde en önemli olanın ise "rollerin ve sorumlulukların açıkça belirlenmiş olması" faktörü olduğu gözlenmiştir. BWM yönteminin veri ve zaman açısından etkin bir yöntem olduğu ve diğer yöntemlere göre daha az karşılaştırma verisi kullanarak karşılaştırmalar yaptığı ve güvenilir sonuçlar ürettiği gözlenmiştir.

Abstract:
The Defense Industry is a sector that should be given importance for every country to protect its independence, and the most prominent studies in this sector are research and development projects. Thanks to the R&D projects, the defense systems of the countries are developed in a unique way, thus they are protected from the influence of other countries. Military aircraft projects are one of the most essential R&D projects in the defense sector. Systems engineering, on the other hand, has a different importance in military aircraft development projects compared to the classical project management approach because it enables progress in long and complex projects with more confident steps while reducing risk. To achieve this goal, 23 success factors were determined, and these factors were grouped under four main factors: project planning, technical processes, project participants and technical management. In order to determine the critical success factors of military aircraft development projects, 23 factors were evaluated by the decision makers who were experienced and experts in the field of systems engineering who work in aerospace industry by applying the Best-Worst method (BWM). As a result of the application, it has been determined that the most important factor group for decision makers is "project planning". It was observed that 10 factors came to the fore among 23 factors according to the general order of importance, and the most important one among them was the "clear determination of roles and responsibilities" factor. It has been observed that the BWM method is an efficient method in terms of data and time, making comparisons using less data than other methods and it produces reliable results.