Elektrik piyasasında teknik ve teknik olmayan kayıp uygulamalarının değerlendirilmesi ve model önerisi
Evaluation of technical and non-technical loss practices in the electricity market and model proposal
Yazar: RUKİYE İPEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA AYAZ YAVUZ
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Enerji Yönetimi Ana Bilim Dalı / Enerji Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Teknik ve teknik olmayan kayıp oranları, elektrik enerjisine duyulan ihtiyaç sonucu gün geçtikçe gelişen teknoloji paralelinde daha da fazla artmasına neden olmaktadır. Nitekim geçmiş yıllara bakıldığında teknik kayıp ve teknik olmayan kayıp oranları günümüzdeki kadar yüksek seviyelerde olmamasının sebebi bu duruma bağlanabilmektedir. Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında teknik ve teknik olmayan kayıp oranları tüketicilere 01.01.2011 tarihinden itibaren Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun almış olduğu kurul kararı doğrultusunda faturalarda ayrı bir maliyet kalemi olarak yansıtılmaya başlanmıştır. Belirtilen tarihten önce bu bedel sistem kullanım maliyeti içinde yer almakta idi, ancak bu tarihten sonra faturalarda ayrı bir maliyet kalemi olarak yer alması sonucu tüketiciler tarafından itirazlar gelmeye başlanmıştır. Tüketiciler kullanmadıkları ama bedeline katlanmak zorunda kaldıkları bu bedelleri ödemek istememekte ve bu durum sonucunda hukuki yollara başvurmuşlardır. 6446 sayılı Enerji Piyasası Kanununun bazı maddelerinde ve 6719 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'da değişiklik yapılması teknik ve teknik olmayan kayıp bedellerinin tahsil edilmesinin yasal dayanağını oluşturmuştur. 6719 sayılı Kanun öncesi ve sonrasında yaşanan gelişmeler Yargıtay kararlarına yansımıştır. Farklı ülkelerdeki teknik ve teknik olmayan kayıp uygulamaları incelenmiş ve o ülkedeki teknik ve teknik olmayan kayıpların kimler tarafından tedarik edildiği ya da bu oluşan kayıp oranlarına kimlerin katlandığı konularına ve uygulanan yöntemlerin Türkiye'de uygulanan yöntemlerle karşılaştırılması yapılarak doğru sistemin hangisi olabileceği tartışılmıştır. Teknik ve teknik olmayan kayıpla mücadele kapsamında akıllı şebekelerin etkileri, sağladığı yararlara değinilmiş olup, uygulanan yöntemler belirtilmiştir. İspanya/Portekiz model örneği verilerek Türkiye'de bu modelin uygulanabilirliği üzerine önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Technical and non-technical loss rates are increasing day by day in parallel with the developing technology as a result of the need for electrical energy. As a matter of fact, when we look at the past years, the reason why the technical and non-technical loss rates were not as high as they are today can be attributed to this situation. Within the scope of the Electricity Market Law, technical and non-technical loss rates have started to be reflected as a separate cost item in the invoices in line with the board decision taken by the Energy Market Regulatory Authority as of 01.01.2011. Prior to this date, this cost was included in the system usage cost, but after this date, consumers started to object to the fact that it was included as a separate cost item in the invoices. Consumers do not want to pay these costs that they do not use but have to bear the cost and as a result of this situation, they have resorted to legal remedies. Amendments to some articles of the Energy Market Law No. 6446 and the Law No. 6719 on the Amendment of the Electricity Market Law and Certain Laws created the legal basis for the collection of technical and non-technical loss fees. The developments before and after Law No. 6719 are reflected in the decisions of the Court of Cassation. The technical and non-technical loss practices in different countries have been analyzed and the correct system has been discussed by comparing the methods applied in Turkey with the methods applied in that country and the issues of who supplies the technical and non-technical losses in that country or who bears these loss rates. Within the scope of combating technical and non-technical losses, the effects and benefits of smart grids are mentioned and the methods applied are specified. Spain/Portugal model example is given and suggestions are made on the applicability of this model in Turkey.