Zaman perspektifi ve psikolojik belirtler arasındaki ilişkide bilişsel üçlünün aracı rolü
The mediator role of cognitive triad on the relationship between time perspective and psychological symptomps
Yazar: RUMEYSA ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ALTUNKAYA ERDOĞMUŞ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel üçlü = Cognitive triad ; Psikolojik belirtiler = Psychological symtoms

Özet:
Bu çalışma zaman perspektifi ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişki ve bu ilişkide bilişsel üçlünün aracı rolünü ele almak amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini yaşları 18-65 yaş arasında değişiklik gösteren kadın ve erkek toplam 393 kişiden oluşmaktadır. Araştırmaya katılan kişilerin yaşları ortalamaları 32.9'dur (ss =10.7). Araştırmada veri toplamak için Scl-90 Ruhsal Belirti Tarama Envanteri, Zimbardo Zaman Perspektifi Ölçeği, Bilişsel Üçlü Ölçeği ve Sosyo Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre olumsuz geçmiş zaman, kaderci ve hazcı şimdiki zaman perspektifleri ile psikolojik belirtiler (somatizasyon, depresyon, kişilerarası ilişkiler, anksiyete, hostilite, obsesif kompulsif bozukluk, paranoid düşünce, fobik kaygı ve psikotizm) arasında pozitif yönlü istatiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Ardından, bilişsel üçlünün (benlik algısı, dünya algısı ve gelecek algısı) bu ilişkideki aracı rolünü incelemek için Andrew F. Hayes (2013) tarafından geliştirilen PROCESS eklentisi üzerinden analiz yapılmıştır. Aracılık analizi sonucunda, olumsuz geçmiş zaman perspektifi, kaderci şimdiki zaman ve hazcı şimdiki zaman perspektifleri ile psikolojik belirtiler (somatizasyon, depresyon, kişilerarası ilişkiler, anksiyete, hostilite, obsesif kompulsif bozukluk, paranoid düşünce, fobik kaygı ve psikotizm) arasındaki ilişkide bilişsel üçlünün kısmi aracılık rolü olduğu görülmüştür. Mevcut çalışma zaman perspektifinin kişinin ruh sağlığı üzerindeki etkisini ortaya koyması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
This study was conducted to investigate the relationship between time perspective and psychological symptoms and the mediating role of the cognitive triad in this relationship. The study sample consisted of 393 male and female individuals aged between 18-65. The mean age of the participants was 32.9 (sd = 10.7). The socio-demographic information form, Scl-90 Mental Symptom Screening Inventory, Zimbardo Time Perspective Scale and Cognitive Triad Scale were used to collect data in the study. According to the findings, a positive statistically significant relationship was found between negative past tense, fatalistic and hedonistic present tense perspectives and psychological symptoms (somatization, depression, interpersonal relations, anxiety, hostility, obsessive compulsive disorder, paranoid ideation, phobic anxiety and psychoticism). Then, the PROCESS plug in developed by Andrew F. Hayes (2013) was used to examine the mediating role of the cognitive triad (self-perception, world perception and future perception) in this relationship. As a result of the mediation analysis, it was observed that the cognitive triad has a partial mediating role in the relationship between negative past time perspective, fatalistic present time and hedonistic present time perspectives and psychological symptoms (somatization, depression, interpersonal relations, anxiety, hostility, obsessive compulsive disorder, paranoid ideation, phobic anxiety and psychoticism). The current study is important in terms of revealing the effect of time perspective on the mental health of the individual.