Türkiye'de ömrünü tamamlamış araçların geri kazanımı için ağ tasarımı ve karma tamsayılı matematiksel modeli
Reverse logistics network design and mixed integer mathematical model for end of life vehicles in Turkey
Yazar: ERAY DEMİREL
Danışman: PROF. DR. HADİ GÖKÇEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Birçok endüstride imalatçıları karar almada çevresel faktörleri de göz önünde bulundurmaya zorlayan yönetmelikler bulunmaktadır. Otomobil sektörü bu endüstrilerden birisidir ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler başta olmak üzere, pek çok ülkede ömrünü tamamlamış araçların geri dönüşümünü garanti altına alan düzenlemeler mevcuttur. Türkiye'de hurda araçların geri kazanımı, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından 2009 yılında resmi gazetede yayımlanan Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkındaki Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Yönetmeliğe göre, imalatçılar hurda araçları son kullanıcılardan bir ücret talep etmeksizin almakla, arındırmakla, sökme, işleme ve geri dönüştürmekle yükümlüdürler. Bu tezde, yönetmeliğin getirdiği yükümlülükleri sağlamak ve geri dönüşüm sürecini etkili bir şekilde yönetmek için, tersine lojistik ağ yapısı tasarlanmış ve karma tamsayılı matematiksel programlama modeli geliştirilmiştir. Matematiksel model, Türkiye'nin başkenti ve ikinci büyük şehri olan Ankara için gerçek hayat problemi üzerinde çözülmüştür. Tezde ayrıca gelecek yıllardaki araç sahipliğini ve hurda araç sayılarını tahmin etmek üzere bir modelleme yaklaşımı kullanılmış ve uzun dönemde hurda araçların ortalama sayılarını temel alan senaryo analizleri geliştirilmiştir. Örnek olay çalışması ve senaryo analizleri lojistik ağının zaman içerisindeki davranışı hakkında önemli ipuçları vermiştir. Gelecek dönemlerde hurda araç sayılarındaki artışlar, açılacak tesis sayılarında ve sistem maliyetinde de artışa neden olmuştur.

Abstract:
There are legislations encumbering manufacturers to incorporate environmental factors into their decisions in several industries. Automotive is one of these sectors and in many countries, particularly in those who are a member of the European Union, there are regulations to guarantee the recycling of End of life vehicles. In Turkey, recovery of scrap vehicles is regulated with Regulation About Controlling of End of life vehicles which was issued by the Turkish Republic Ministry of Environment and Forestry in Official Gazette in 2009. Manufacturers are responsible for free take-back of scrap vehicles from end-users, depolluting, dismantling, shredding and recycling. In this thesis, in order to comply with related regulations and manage the recovery process efficiently, we designed a reverse logistics network and presented a mixed integer linear programming model. The proposed framework is justified by a real case performed in Ankara, the capital and second largest city of Turkey. We also presented a modeling approach for the projection of car ownership and number of End of life vehicles and generated scenario analyzes based on the long-term average developments in the number of End of life vehicles. The case study and analyzes provided important insights on how logistics network behave over time. The results demonstrated that the number of facilities to be located and the system cost increase while the number of End of life vehicles are getting higher in the future.