Bipolar bozukluğun manik döneminde elektrokonvulzif tedavinin tiyol disülfit dengesi üzerine etkisi
The effect of electroconvulusive treatment on the thyole disulphite homeostasis in the manic period of bipolar disorder
Yazar: KAMİL MERT ANGIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAY ÖNEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Disülfitler = Disulfides ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Tiyoller = Thiols

Özet:
Amaç: Bipolar Bozukluk (BB) etyopatogenezinde rol oynayan oksidatif stres teorisi yeni ve önemli bir çalışma alanıdır. Elektrokonvulzif tedavi (EKT), BB bozuklukta önemli bir tedavi seçeneği olup, etki mekanizması tam aydınlatılamamıştır. Tiyol disülfit dengesi, güvenilir bir oksidatif stres biyobelirtecidir. Çalışmamızda BB patofizyolojisinde oksidatif dengesizlik teorisini ve BB'da EKT'nin oksidatif stres parametrelerinden biri olan tiyol disülfit dengesi üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğine Mart 2019-Şubat 2020 tarihleri arasında yatışı yapılan, DSM-5 tanı ölçütlerine göre BB manik dönemde olan 77 hasta ve hasta grubuna benzer özelliklerde 42 sağlıklı gönüllü çalışmaya dahil edilmiştir. BB hastaları kendi aralarında, 31 EKT alan BB hasta ve 46 EKT almayan BB hasta olmak üzere gruplandırılmıştır. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Young Mani Derecelendirme Ölçeği, Hamilton Depresyon Ölçeği, Klinik Global İzlem Ölçeği ve Bipolar Bozukluk İşlevsellik Ölçeği uygulanmıştır. Tüm katılımcılardan açlık kan örnekleri alınarak tiyol disülfit dengesi parametreleri ölçülmüştür.
Bulgular: EKT alan ve EKT almayan BB gruplarında antioksidan parametreler olan nativ tiyol ve total tiyol seviyeleri hem manik hem de remisyon döneme sağlıklı kontrollerden anlamlı derecede düşük saptanmıştır (p˂0,05). Oksidan gösterge olan disülfit seviyeleri ise EKT alan ve EKT almayan BB gruplarında hem manik hem de remisyon dönemde sağlıklı kontrollerden yüksek bulunmuş olup, aradaki fark sadece EKT alamayan grupla kıyaslandığında anlamlı bulunmuştur (p˂0,05). EKT almayan BB grubundan manik ve remisyon dönem tiyol disülfit parametreleri arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p˃0,05). EKT alan grupta akut ve kronik dönemde ayrı ayrı bakılan tiyol disülfit parameteleri kıyaslandığında anlamlı fark saptanmamıştır (p˃0,05).
Sonuç: Çalışmızda BB'un manik ve remisyon dönemlerinde tiyol disülfit dengesinin oksidasyon lehine bozulduğu saptanmıştır. EKT'nin BB'un manik döneminde tiyol disülfit dengesini parametrelerine akut ve kronik dönemde etkisi saptanmamıştır. Hem BB'un patofizyolojisi hem de EKT'nin etki mekanizmalarının oksidatif stres teorisi ile açıklanmasında uzunlamasına yapılacak daha fazla çalışmaya ihtiyaç bulunmaktadır. 

Anahtar kelimeler: Bipolar Bozukluk, Elektrokonvulzif Tedavi, Oksidatif Stres, Tiyol Disülfit Dengesi

Abstract:
Objective: The theory of oxidative stress played a role in the etiopathogenesis of bipolar disorder (BD) is a new and important field of study. Electroconvulsive therapy (ECT) is an important treatment option in bipolar disorder and its mechanism has not been fully elucidated. Thiol disulfide homeostasis is a reliable oxidative stress biomarker. In this study, it was aimed to investigate the oxidative imbalance theory in the pathophysiology of BD and the effects of ECT on thiol disulfide balance as one of the oxidative stress parameters.
Material and Method: 77 patients admitted to the Psychiatry Clinic of SBU Bursa High Specialization Training and Research Hospital between March 2019 and February 2020 were in the manic period according to DSM-5 diagnostic criteria and 42 healthy volunteers were included in the study. BD patients were grouped as BD patients who treated with ECT (31) and patients treated without ECT (46). All participants were conducted a sociodemographic data form, Young Mania Rating Scale, Hamilton Depression Scale, Clinical Global Follow-up Scale, and Bipolar Disorder Functionality Scale. Fasting blood samples were taken from all participants and thiol disulfide homeostasis parameters were measured.
Results: Native thiol and total thiol levels as an antioxidant parameters of BD groups with and without ECT treatment were found to be significantly lower than healthy control group in both manic and remission periods (p˂0,05). Disulfide levels as an oxidant indicators, were found higher in healthy groups during both manic and remission periods in BD groups with and without ECT treatment and the difference was significant only when compared to the group BD without ECT (p˂0,05). When the thiol disulfide parameters in the acute and chronic periods were compared, there was no significant difference in the group treated with ECT (p˃0,05).
Conclusion: In this study, it was found that thiol disulfide homeostasis was changed in favor of oxidation during manic and remission periods of BD.  During the manic period of BD, the effect of ECT on thiol disulfide homeostasis parameters in acute and chronic periods was not detected. Further studies are needed to be extensively carried out to explain both the pathophysiology of BD and the mechanism of ECT with oxidative stress theory.

Key Words: Bipolar Disorder, Electroconvulsive Therapy, Oxidative Stress, Thiol Disulfide Homeostasis