Niğde il merkezindeki geleneksel mesleklerin söz varlığı
Vocabulary of traditional professions in Niğde city center
Yazar: KEZİBAN ÖCAL
Danışman: PROF. DR. İDRİS NEBİ UYSAL
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Niğde = Niğde

Özet:
İletişimin çok güçlü olduğu esnaf ve sanatkârların kullandığı sözlü dil, hâlen tam olarak yazıya geçirilmiş değildir. Niğde ilinin zengin kültürel yapısıyla yetiştirdiği esnaf ve sanatkârların meslek içinde kullandıkları söz varlığı, iletişime girdiği her kesimde canlanmış ve söz varlığına birçok unsur dâhil etmiştir. 
Niğde'de esnaf ve sanatkârlar, bu zengin söz varlığı unsurlarıyla sanatlarını icra ederken pek çok zorlukla karşılaşmaktadır. Çağın şartlarına uyum sağlama, teknolojik gelişmelerin hızla yaygınlaşması, içinde bulundukları fiziksel ve ekonomik koşullar, ustaların kullandığı söz varlığını tehlikeye sokmaktadır. Bazı geleneksel meslekler kaybolmaya yüz tutmuş; bazıları kaybolmuş, icracısı kalmamıştır. Kaybolan meslekle birlikte, mesleğin söz varlığı da yok olmuştur. 
Bu çalışmada Niğde'de kaybolmaya yüz tutmuş geleneksel mesleklerin tespiti gerçekleştirilmiş, mesleği icra eden ustaların kullandıkları kelime, terim, deyim, atasözü, kalıp söz, ikileme ve argoların neler olduğu araştırılmıştır.  Mesleği icra eden 82 usta ile yüz yüze görüşülmüş, mülakat ve belgesel tarama yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma sonunda 54 geleneksel meslek tespit edilmiştir. Yapılan derleme sonucunda elde edilen söz varlığı 3.106'dır. Bunlardan elde edilen kelime 1.620, terim 781, deyim 467, kalıp söz 155, argo 35, ikileme 28, atasözü 20 adettir. Derlemede en fazla söz varlığına sahip olan meslek, 166 söz varlığı ile halı dokumacılığı; en az söz varlığına sahip olan meslek 23 söz varlığı ile helvacılık olmuştur.
Bu çalışma üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde; Niğde hakkında genel bilgiler, ikinci bölümde; Niğde'de faaliyet gösteren geleneksel meslekler, üçüncü bölümde; Niğde'de faaliyet gösteren geleneksel mesleklerin söz varlığı incelenmiştir. Ekler bölümünde ise derlenen meslekler hakkında fotoğraflar ve alınan izinler yer almaktadır.

Abstract:
The oral language used by tradesmen and craftsmen, with whom communication is very strong, has not yet been fully written down. The vocabulary used by the tradesmen and craftsmen of Niğde province with its rich cultural structure has been revived in every segment of communication and has included many elements in its vocabulary.
Tradesmen and craftsmen in Niğde face many difficulties while performing their art with these rich vocabulary elements. Adapting to the conditions of the age, the rapid spread of technological developments, and the physical and economic conditions in which they live endanger the vocabulary used by the masters. Some traditional professions are on the verge of disappearing; Some of them have disappeared and there are no performers left. With the disappearance of the profession, the vocabulary of the profession also disappeared.
In this study, the traditional professions that are about to disappear in Niğde were identified, and the words, terms, idioms, proverbs, clichés, idioms and slang used by the masters practicing the profession were investigated. 82 masters practicing the profession were interviewed face to face, and interview and documentary screening methods were used. At the end of the study, 54 traditional professions were identified. The vocabulary obtained as a result of the compilation is 3,106. The words obtained from these are 1,620, terms 781, idioms 467, formulaic expressions 155, slang 35, reduplications 28, proverbs 20. The profession with the most vocabulary in the compilation is carpet weaving, with 166 vocabulary; The profession with the least vocabulary was halva making with 23 vocabulary.
This study consists of three parts. In the first part; General information about Niğde is in the second part; Traditional professions operating in Niğde are in the third section; The vocabulary of traditional professions operating in Niğde was examined. In the appendices section, there are photographs of the compiled professions and the permissions obtained