Beyin bozuklukları ile ilgili psikososyal faktörler ölçeği'nin Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirlik çalışması
The validity and reliability study of the Turkish version of the psychosocial factors relevant to brain disorders scale
Yazar: HASİBE ÇALIŞKAN IŞGIN
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA TÜLEK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Beyin = Brain ; Beyin hastalıkları = Brain diseases ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı beyni etkileyen bozukluklarda ortak olarak yaşanan psikososyal zorlukları saptamak ve bunların insanların yaşamları üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş olan Beyin Bozuklukları ile İlgili Psikososyal Faktörler Ölçeği'nin (PARADISE-24) Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini değerlendirmektir. 
 Araştırma verileri, Kocaeli ilindeki 2 hastanenin nöroloji polikliniklerine başvuran migren tanısı almış toplam 124 hastadan Şubat  2022 - Temmuz 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın verileri yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmış olup formların doldurulması yaklaşık 5-10 dk sürmüştür. Veriler tanılama formu, PARADISE-24 ölçeği, Migren Dizabilite Değerlendirme Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak toplandı. 
Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel metodlar (ortalama, standart sapma, medyan, yüzde, frekans), Shapiro-Wilk testi ve Student-t testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Dunn-Bonferroni testi ve korelasyon analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p< 0,05 olarak kabul edildi. Ölçeğin geçerlilik değerlendirmesinde; kapsam ve yapı geçerliliği; güvenirlik değerlendirmesinde "iç tutarlılık (Cronbach Alfa Güvenirlik katsayısı)" analizi yapıldı.
Ölçeğin  Cronbach alfa değeri 0,941 olarak bulunmuştur. Keşfedici (açıklayıcı) faktör analizinde Varimax rotasyonu uygulandığında soruların 2 faktör altında toplandığı ve açıklayıcılık katsayısının %51,48 olduğu görülmektedir. Türk diline uyarlaması yapılan "Beyin Bozuklukları ile İlgili Psikososyal Faktörler Ölçeği"nin psikometrik özelliklerinin yeterli olduğu bulunmuştur. Ölçeğin migren hastalarının psikososyal zorluklarını belirlemede kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the psychometric properties of the Turkish version of the Psychosocial Factors Related to Brain Disorders Scale (PARADISE-24), which was developed to identify the psychosocial difficulties common to brain disorders and to evaluate their impact on people's lives.
 Research data were collected from 124 patients with migraine who applied to the neurology outpatient clinics of two hospitals in Kocaeli between February 2022 and July 2022. The data of the study were collected by face-to-face interview method and it took about 5-10 minutes to fill out the forms. Data were collected using the patient information form, the PARADISE-24 scale, the Migraine Disability Rating Scale, the Hospital Anxiety and Depression Scale, and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support.
Descriptive statistics (mean, standard deviation, median, percentage, frequency), Shapiro-Wilk test and Student-t test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Dunn-Bonferroni test and correlation analysis  were used. Statistical significance was accepted as p<0.05. Content and construct validity, and internal consistency (Cronbach Alpha reliability coefficient) analyzes were performed.
 The Cronbach Alpha value of the scale was found as 0.941. In the exploratory (explanatory) factor analysis, when Varimax rotation was applied, the items were grouped under two factors and this accounted for 51.48% of the variance. It was found that the Turkish version of the "Psychosocial Factors Related to Brain Disorders Scale" is a valid and reliable tool. It is recommended that the scale be used to determine the psychosocial difficulties of migraine patients.