Bulaşıcı hastalıklar risk farkındalığı ve korunma ölçeği geliştirme
Communicable diseases risk awareness and protection scale development
Yazar: DİLEK ENER
Danışman: PROF. DR. FEVZİYE ÇETİNKAYA
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Biyoistatistik = Bioistatistics ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Doğrulayıcı faktör analizi = Confirmatory factor analysis ; Enfeksiyon hastalıkları =   ; Faktör analizi = Factor analysis ; Faktör çıkartma yöntemleri = Exploratory factor analysis ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik = Reliability ; Madde analizi = Item analysis ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Amaç: Dinamik bir seyir göstererek toplum açısından önemini koruyan bulaşıcı hastalıklardan korunmak için bireylerin risk farkındalığı ve korunma düzeylerinin ölçülebilmesi önemlidir. Bu araştırmada erişkin bireylere yönelik bir ölçme aracı olarak 'Bulaşıcı Hastalıklar Risk Farkındalığı ve Korunma Ölçeği'nin geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipte bir araştırmadır. Kayseri'de yürütülen çalışmada amaçlı örnekleme metodu kullanılmıştır. Araştırmacıların hazırladığı madde havuzunun, uzman görüşleri ile kapsam geçerliği sağlanmıştır. Pilot çalışma sonrası 60 maddelik taslak ölçek, 740 kişiden oluşan araştırma grubuna uygulanmıştır. Madde analizleri ve açımlayıcı faktör analizi sonrası taslak ölçeğe doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır.
Bulgular: Temel bileşenler analizi ve varimax rotasyon metodu sonucu, açıklanan total varyansı %45.21 olan yapı oluşmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonucu Kikare/sd: 2.78, RMSEA: 0.049, CFI: 0.97, GFI: 0.97, AGFI: 0.97, NFI: 0.96, NFI: 0.97, IFI: 0.98, RFI: 0.96 değerleri uyum kriterlerini sağladığı için ölçeğin yapı geçerliliği doğrulanmıştır. Güvenilirlik analizlerinde ölçeğin Cronbach ᾳ değeri: 0.91, Spearman-Brown katsayısı: 0.86; boyutların Cronbach α değerleri 0.60 ile 0.78 arası değerdedir. Test tekrar test korelâsyon değeri 0.95'dir.
Sonuç: Bulaşıcı hastalıklar risk farkındalığı ve korunma ölçeğinin geçerli ve güvenilir olduğu belirlenmiştir. Altı faktörlü ölçek, topluma yönelik olarak uygulanabilecektir. Ölçekten alınan toplam puanın artması bulaşıcı hastalıklara yönelik risk farkındalığı ve korunma düzeyinin yüksekliğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Bulaşıcı Hastalıklar, Bulaşıcı Hastalıklar Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenilirlik.

Abstract:
Aim: It is important to measure the risk awareness and levels of protection of individuals in order to be protected from infectious diseases that maintain their importance for the society by showing a dynamic course. In this study, it was aimed to develop "Communicable Diseases Risk Awareness and Protection Scale" as a measurement tool for adult individuals.
Material and Method: It is a methodological research. Purposeful sampling method was used in the study conducted in Kayseri. The item pool prepared by the researchers has been provided with scope validity with expert opinions. After the pilot study, the 60-item draft scale was applied to the research group consisting of 740 people. After item analysis and exploratory factor analysis, confirmatory factor analysis was performed on the draft scale.
Results: As a result of principal components analysis and varimax rotation method, the structure with the explained total variance of 45.21% was formed. Confirmatory factor analysis Since the chi-square / sd: 2.78, RMSEA: 0.049, CFI: 0.97, GFI: 0.97, AGFI: 0.97, NFI: 0.96, NFI: 0.96, IFI: 0.98, RFI: 0.96 met the fit criteria, the construct validity of the scale was confirmed. Cronbach ᾳ value of the scale in reliability analysis: 0.91, Spearman-Brown coefficient: 0.86; Cronbach α values of the dimensions are between 0.60-0.78. The test-retest correlation value is 0.95.
Conclusion: Communicable diseases risk awareness and prevention scale were determined to be valid and reliable. The six-factor scale can be applied to society. The increase in the total score obtained from the scale indicates the high level of risk awareness and protection against infectious diseases.
Keywords: Communicable Diseases, Communicable Diseases Scale, Scale Development, Validity, Reliability.