Ortaöğretim biyoloji dersi öğretim programının öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi (Diyarbakır örneği)
Evaulation of the secondary biology curriculum according to teachers? and students? opinions (the case of Diyarbakir)
Yazar: MÜRŞET ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. HASAN GÜRBÜZ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji = Biology ; Biyoloji dersi = Biology lesson ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Öğretim = Teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı 9-12. sınıf biyoloji dersi öğretim programının biyoloji öğretmenleri ile biyoloji dersi alan öğrenci görüşlerine göre uygulamadaki etkinliğini incelemektir.Araştırma, 2012 yılında, Diyarbakır ili merkez ilçelerindeki ortaöğretim okullarında çalışan 9-12. sınıf biyoloji öğretmeni (N=93) ve öğrencileri (N=260) ile yapılmıştır. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada programın öğelerine dönük değerlendirme modeli esas alınmıştır. Veriler, öğretmen ve öğrencilerden anketler ile toplanmıştır. Anketlerde kişisel bilgi soruları, kapalı uçlu (5'li likert tipi derecelendirilmiş), açık ve yarı açık uçlu sorular bulunmaktadır. Anketler araştırmacı tarafından hazırlanmış, pilot çalışma yapılarak da geliştirilmiştir. Anketlerin güvenirlik analizleri için madde-toplam korelâsyonu ve cronbach alfa (?) iç tutarlık katsayısı dikkate alınmıştır. Elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Verilerin yüzde (%), frekans (f) ve aritmetik ortalama ( ) değerleri çıkartılmıştır. Ortalamalar arasındaki farklılık analizleri için ilişkisiz örneklem t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA), Scheffe ve Kruskall Wallis-H (KWH) testi tekniklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen sonuçlar 0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.Araştırma sonucuna göre genel olarak biyoloji dersi öğretim programı boyutlarının uygulamadaki etkinliğinin orta düzeyde olduğu bulunmuştur.Öğretmenlerin programın boyutlarına ilişkin görüşleri ile demografik özellikleri (okul türleri, cinsiyetleri, mesleki kıdemleri, öğrenim durumları, mezun olunan fakülte, sınıftaki ortalama öğrenci sayısı, biyoloji programını inceleme durumu, okuldaki biyoloji öğretmeni sayısı, haftalık girilen biyoloji ders saati toplamı, öğretim programının alındığı kaynak durumu) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir faklılık görülmemiştir. Öğrencilerin cinsiyetleri açısından programa ilişkin görüşleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir faklılık görülmemiştir. Okul türü açısından eğitim durumları boyutuna ilişkin görüşler arasında Fen Lisesi'nde okuyan öğrenciler lehinde farklılık bulunmuştur. Sınıf düzeyleri açısından 9. 11. ve 12. sınıf öğrencileri arasında 9. ve 11. sınıf öğrencileri lehinde istatistiksel anlamlı farklılık bulunmuştur.Öğretmenlerin Program Tanıtım Semineri'ne az katıldığı, seminerin farklı nedenlerden dolayı verimli geçmediği belirlenmiştir. Biyoloji ders kitaplarının ihtiyaçları karşılamada yetersiz kaldığı, biyoloji (fen) laboratuvarının farklı nedenlerle istenilen şekilde kullanılamadığı saptanmıştır. Sonuç olarak biyoloji dersi öğretim programının kendi yapısı, öğretmen, öğrenci ve okulların sahip oldukları koşullardan dolayı uygulamadaki etkinliğinin istenilen düzeyde olmadığı görülmüştür. Bu veriler doğrultusunda öneriler yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Biyoloji dersi, biyoloji programı, program değerlendirme, ders kitabı, öğretmen ve öğrenci görüşleri.

Abstract:
The basic aim of this study is to determinate the efficiency of the 9-12th grade biology curriculum in practice according to opinions of teachers and students.The research has been carried out with biology teachers (N=93) and high school students (N=260) in Diyarbakır and its provincial towns in 2012. In this study, descriptive survey research model was used and curriculum evaluation modelwas taken into consideration. The data were collected from students and teachers via questionnaire. The questionnaire consists of demographic characteristics, licert type scale, open and semi open ended questions. Data collection tools were prepared and developed by researcher. The reliability of the questionnaire was providedby means of Item-Total Correlation and Cronbach Alpfa (?). The obtained data were evaluated by using SPSS?18. The percentage and frequency values of the data were worked out and evaluated by means of t-test, one-way ANOVA, Scheffe and Kruskall Wallis-H (KWH) statistical test techniques. The obtained results were assessed at the level of 0,05, and turned out to be significant.The research findings have showed that the biology curriculum is moderately effective in terms of attainment, content, learning situations, testing situations; and in general characteristics, no significant differences have been found between the teachers? opinions aboutthe elements of the syllabus (attainment, content, learning situations, testing situations) and their demographic characteristics (type of school, gender, seniority, educational status, the faculty of graduation, average number of students, investigation of curriculum, number of teachers, class hour, source of instructional programs). In addition, no significant differencehas was found in students? opinions about curriculum in terms of gender. However, the statistical difference was found in favor of science high school in terms of learning situations. Also, the statistical differences between 9th, 11th and 12th classes were found in favor of 9th and 11th classes in terms of class status.The teachers have stated that they have not participated in the curriculum introduction seminars adequately; therefore, these seminars have been reported not to have been efficient enough for a number of reasons. The research has showed that the textbooks have not met the needs; and biology labs have not been used as desired. In conclusion, it has been found out that the biology curriculum is not practical enough to be implemented in the above mentioned classes because of some certain reasons arising from the curriculum itself, teachers, students, the textbooks and school infrastructure. In light of the research findings, some suggestions have been proposed.Key Words: Biology course, biology curriculum, curriculum evaluation, textbook, opinions of teachers and students.