Çocukluk çağı ruhsal travmalarına sahip ergenlerde iyi oluşun bazı değişkenler açısından incelenmesi
An investigation of well-being according to some variables in adolescents with childhood mental traumas
Yazar: FİLİZ BUDAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZEKES
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Travma = Trauma ; Zihinsel dayanıklılık = Mental toughness ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being

Özet:
Bu araştırmanın amacı ergenlik çağındaki bireylerde, çocukluk çağı ruhsal travmaları ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide, ebeveyn kabul-red, öz-şefkat ve zihinsel dayanıklılık değişkenlerinin aracı rolünün incelenmesidir. Bu araştırma ilişkisel tarama modeline dayanan betimsel bir araştırmadır. Bu araştırmanın evreni, 12-18 yaş aralığındaki ergenlerden oluşmaktadır. Bu araştırmanın çalışma grubunu ise, çocuk ihmal ve istismarı alanında çalışan Sivil Toplum Kuruluşları'na başvuruda bulunmuş, 12-18 yaşları arasındaki ergenler oluşturmaktadır. Katılımcılar çalışma evreni içerisinden ulaşılabilir örnekleme yoluyla seçilmiştir. Eksik doldurulan veya koşulları sağlamayan 51 verinin veri setinden çıkarılmasıyla birlikte örneklem grubu, 351 kadın, 164 erkek ve 2 cinsiyet belirtmemiş toplamda 517 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından hazırlanmış olan Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (CTQ), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİÖ), Çocuk Ebeveyn Kabul-Red/Kontrol Ölçeği-Kısa Form (EKRÖ/K), Öz-Duyarlık Ölçeği (ÖDÖ) ve Ergenler için Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği (EZDÖ) tarafından elde edilmiştir.
Verilerin analizinde hipotezlerin test edilmesi amacıyla SPSS PROCESS makro eklentisi kullanılmış ve koşullu süreç analizi yapılmıştır. Bunun yanı sıra bootstrapping yöntemi kullanılarak aracı değişkenin anlamlılığı incelenmiştir. Öncelikle değişkenler arasındaki ilişkilerin açıklanması için Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı hesaplanmış ve araştırmanın tüm bağımlı, bağımsız ve aracı değişkenleri arasında anlamlı ikili ilişkiler saptanmıştır. Son olarak, çocukluk çağı ruhsal travmaları ve psikolojik iyi oluş arasındaki anlamlı ilişkide, ebeveynlerden anne ve babanın reddi, öz duyarlılık ve zihinsel dayanıklılık değişkenlerinin tümünün anlamlı bir şekilde kısmi düzeyde aracılık rollerine sahip oldukları tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular alanyazın ışığında tartışılmış ve yorumlanmıştır. Bu araştırmanın gelecek araştırmalarda ergenlerin psikolojik iyi oluşuna kuramsal alanda ve uygulama alanında katkı sağlaması, çocukluk çağı travmaları ve pozitif psikoloji temelinde risk faktörleri ve koruyucu faktörlerin anlaşılmasına katkı sağlaması beklenmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Çocukluk çağı ruhsal travmaları, ebeveyn kabul-reddi, öz-şefkat, psikolojik iyi oluş, zihinsel dayanıklılık.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of parental acceptance-rejection, self-sensitivity and mental toughness variables in the relationship between childhood psychological traumas and psychological well-being in adolescents. This research is a descriptive research based on the relational survey model. The universe of this research consists of adolescents between the ages of 12-18. The study group of this research consists of adolescents aged 12-18 years who have applied to Non-Governmental Organizations working in the field of child neglect and abuse. Participants were selected from the study universe through accessible sampling. The sample group consists of 351 females, 164 males and 2 genders who did not specify a gender, in total 517 participants, after 51 data that were filled incompletely or did not meet the conditions were excluded from the data set. The data of the study were obtained by the, Childhood Mental Trauma Scale (CTQ), Psychological Well-Being Scale (PIO), The Child Parental Acceptance-Rejection Scale-Short Form (PARQ/S), Self-Compassion Scale (SCA), Adolescents Mental Toughness Scale (MTS-A) and Personal Information Form, which were prepared by the researcher. 
In order to test the hypotheses in the analysis of the data, the SPSS PROCESS macro plug-in was used and conditional process analysis was performed. In addition, the significance of the mediator variable was examined using the bootstrapping method. First of all, Pearson product-moment correlation coefficient was calculated to explain the relationships between the variables, and significant bilateral relations were determined between all dependent, independent and mediator variables of the study. Finally, it was determined that all of the variables of parental rejection, self-compassion and mental toughness had significant mediating roles in the significant relationship between childhood mental traumas and psychological well-being. The findings were discussed and interpreted in the light of the literature. It is expected that this research will contribute to the psychological well-being of adolescents in the field of theory and practice, and contribute to the understanding of risk and protective factors on the basis of childhood traumas and positive psychology. 
Keywords: Childhood traumas, mental toughness, parental acceptance rejection, psychological well-being, self-compassion.