Narsisistik rekabet, hayranlık ve kırılganlık özelliklerinin bağımlılıklar ve psikolojik semptomlarla ilişkisinde başa çıkma stillerinin aracı rolü
The mediating role of coping styles between the relationship of narcissistic rivalry, admiration, vulnerability with addiction and psychological symptoms
Yazar: ATALAY ÇOPUR
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN GÜLİN EVİNÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bağımlılık = Dependency ; Başa çıkma = Coping ; Depresyon = Depression ; Hayranlık = Fandom ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Kırılganlık = Vulnerability ; Narsistik rekabet = Narcissistic rivalry ; Psikolojik semptomlar = Psychological symptoms ; Stres = Stress

Özet:
Narsisizm kırılgan ve büyüklenmeci boyutlar ile kavramsallaştırılmış, sağlıklılık ve psikopatolojilerle ilişkili görülmüştür. Kırılgan narsisizm, nevrotik kişilik ve psikopatolojilerle ilişkili olarak raporlanırken büyüklenmeci boyut daha çelişkili bulgular sunmuştur. Büyüklenmeci narsisizmin çelişkili bulgularından hareketle hayranlık ve rekabet alt boyutları kavramsallaştırılmıştır (Back ve ark., 2013). Hayranlık statü elde etme, takdir kazanma, liderlik etme gibi davranış ve bilişler ile ilişkiliyken, rekabet daha çok tehdit algısı, kaygı, başarısızlık korkusu ve haset gibi sonuçlar ile ilişkilidir. Kişilik özelliklerinin çeşitli davranışlar ile ilişkisinden hareketle bu özelliklerde ortaya çıkan stresle başa çıkma davranışlarının incelenmesi önemli görülmektedir.

Bu araştırma kapsamında Lazarus ve Folkman'ın (1984) kuramından hareketle stresle başa çıkma davranışlarının narsisistik kişilik boyutlarının alkol, madde bağımlılık riskleri, sosyal medya bağımlılığı ve psikolojik semptomları yordamasındaki aracı rolünü anlayabilmek amaçlanmıştır. Narsisizmin daha iyi anlaşılabilmesi, rekabet ve hayranlık boyutlarının klinik perspektifteki kullanımının artması ve Türkiye kültürüne özgü bir çalışmanın yürütülmesi hedeflenmiştir. 

Araştırmada 18-45 yaş aralığındaki 279 katılımcıya ait veriler hiyerarşik regresyon analizleri ve Hayes tarafından geliştirilen PROCESS eklentisindeki Model 4 aracılığıyla incelenmiştir. Hayranlık boyutunun psikolojik sağlıklılığa ilişkin olarak depresyon seviyesini (ß= -.14, t= -2.22, p=.028) ve davranışsal ilgiyi kesme davranışını (ß= -.22, t= -3.47, p=.001) negatif yönde yordadığı görülmüş, yadsıma davranışıyla pozitif yönde ilişkili bulunmuştur (ß= .17, t= 2.94, p=.004). Aracılık hipotezi doğrulanamamıştır. Rekabet boyutu; alkol (ß= .22, t= 3.77, p<.001) ve madde bağımlılığı riskleri  (ß= .20, t= 3.37, p=.001) ve sosyal medya bağımlılığıyla   (ß= .18, t= 3.18, p=.002) pozitif yönde ilişkili görülmüştür. Kırılganlık boyutu anksiyete (ß= .26, t= 4.57, p<.001) ve depresyon (ß= .15, t= 2.20, p=.029) düzeylerini pozitif yönde yordamaktadır. Analizler sonucunda narsisistik rekabet ve kırılganlık boyutlarının sosyal medya bağımlılığı ve stres-anksiyete-depresyon semptom düzeylerini yordamasında davranışsal ve zihinsel ilgiyi kesme, planlama, duyguları ortaya koyma ve olumlu yeniden yorumlama davranışlarının aracı rolü olduğu görülmüştür.

Abstract:
Narcissism has been conceptualized with vulnerable and grandiose dimensions and has been associated with well-being and psychopathologies. Vulnerable narcissism was reported in association with neurotic personality and psychopathologies, while the grandiose dimension presented more contradictory findings. Based on the contradictory findings of grandiose narcissism, admiration and rivalry dimensions were conceptualized (Back et al., 2013). While admiration is associated with behaviors and cognitions such as gaining status, gaining appreciation and leadership; rivalry is more associated with results such as threat perception, anxiety, fear of failure, and envy. Considering the relationship between personality traits and various behaviors, it is important to examine the coping behaviors that emerge in these traits.

Within the scope of this research, it was aimed to understand the mediating role of narcissistic personality dimensions of coping behaviors in the prediction of alcohol and substance addiction risks, social media addiction and psychological symptoms based on the theory of Lazarus and Folkman (1984). It is aimed to better understand narcissism, to increase the use of rivalry and admiration dimensions in clinical perspective, and to conduct a study specific to Turkish culture. 

In the study, the data of 279 participants between the ages of 18-45 were analyzed through hierarchical regression analyzes and Model 4 in the PROCESS plugin developed by Hayes. Admiration dimension negatively predicted depression level (ß= -.14, t= -2.22, p=.028) and behavioral disengagement behavior (ß= -.22, t= -3.47, p=.001) regarding psychological health, and also found to be positively associated with denial behavior (ß= .17, t= 2.94, p=.004). The mediation hypothesis for admiration could not be confirmed. For rivalry dimension; alcohol (ß= .22, t= 3.77, p<.001) and substance abuse risks (ß= .20, t= 3.37, p=.001) and social media addiction (ß= .18, t= 3.18, p =.002) was found to be positively correlated. The vulnerability positively predicted anxiety (ß= .26, t= 4.57, p<.001) and depression (ß= .15, t= 2.20, p=.029) levels. As a result, behavioral and mental disengagement, planning, expressing emotions and positive reinterpretation behaviors played a mediating role in narcissistic rivalry and vulnerability's prediction of social media addiction and stress-anxiety-depression levels.