Irak'ın Fethi ve İslâmlaşma Süreci (Hulefâ-i Râşidîn Dönemi)
The Conquest and Islamization of Iraq (Four Rightly Guided Caliphs' Era )
Yazar: HÜSEYİN GÖKALP
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HAKKI ATÇEKEN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Dört Halife Dönemi = Four Caliph Period ; Fetihler = Conquest ; Irak = Iraq ; Sasaniler = Sasaniler ; İran = Iran ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamlaşma = Islamisation

Özet:
Hz. Peygamber (s.a.v.) döneminde belirlenen hedef ve yöntemler çerçevesinde
Müslümanların büyük fetih hareketi, Hz. Ebû Bekir (r.a.) döneminde başlamıştır. Hz.
Ömer (r.a.) döneminde de Sâsânîler tümüyle yıkılmış ve topraklarının büyük bir
bölümü fethedilmiş; Roma topraklarının önemli bir kısmı da Müslümanların eline
geçmiştir. Müslümanların bu süreçte ilk girdiği yer Sâsânîlere ait bir eyalet olan
Irak'tır. Irak aynı zamanda Sâsânîlerin başkenti olan Medâin'in bulunduğu yönetim
merkezidir. Irak'ın fethi hem Sâsânîlerin yıkılmasının hem de Şam fetihlerinin
başarıya ulaşmasının zeminini oluşturmuştur. Çalışmamızın birinci bölümünde İslâm
fetihlerinden önce Irak'taki siyasi, dini, sosyo-ekonomik ve askeri yapıyı, ikinci
bölümde de Irak'ın fethini inceledik.
Müslümanlar Irak'ı fethettikten sonra, orada Arap, Ârâmî, Pers, Yahudi
yerleşik halkı ve azınlık olarak da Hindli ve Afrikalılarla karşılaştılar. Hristiyan,
Mecûsî, Yahudi, Putperestler ve bunların dışında Mandeist, Mezdekî ve Maniheist din
mensuplarıyla muhatap oldular. Fetihten daha önemli ve zor bir işlem olan fethin
kalıcılığı, Irak'a yerleşme ve İslâmlaşma konusunda Müslümanlar azami gayret sarf
ettiler. İskân politikası, tebliğ ve evlilikler yoluyla Irak halkı büyük oranda Müslüman
oldu. Çalışmamızın üçüncü ve son kısmında da fetih sonrası Irak'taki İslâmlaşma
sürecini ele aldık.

Abstract:
The Great Muslim Conquests began during the period of Abu Bakr within the
framework of objectives and methods set by Muhammad (PBUH). During the reign of
Omar, the Sassanids were completely destroyed and a large part of their land was
conquered and additionally a significant part of the Roman lands were subjugated by
the Muslims. Iraq was not only the first place Muslims set foot in during the campaign
but also having Ctesiphon as the capital where was the headquarters of the empire. The
conquest of Iraq was the basis for both the collapse of the Sassanids and the success
of the conquests of Damascus. In the first part of our study, we first examined the
political, religious, military, the socio-economic structure of Iraq before the conquests
and in the second part, we reviewed the conquest of Iraq.
After the Muslims entered Iraq, they faced Arab, Aramean, Persian, Jewish
settlers plus the minorities such as Hindus and Africans. Christianity, Zoroastrianism,
Judaism, and paganism, as well as the members of Mandaeism, Mazdaism,
Manichaeism were the religions Muslims dealt with. Muslims made maximum effort
in the persistence of conquest, settling in Iraq and Islamization of it, which was more
important and difficult than conquest. Iraqi people converted to Islam in no smaller
measure through the settlement policy, explaining and teaching of religion and
marriages between the parts. In the last part of our study, we discussed the Islamization
process in Iraq after the conquest.