Demirci (Manisa) yöresinde Anadolu karaçamı (Pinus nigra Arn. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe) meşcerelerinde verimlilik çevre ilişkileri
The relationships between environmental factors and site index of Anatolian black pine (Pinus nigra Arn. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe) stands in Demirci (Manisa) district
Yazar: TUNAHAN ÇINAR
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN GÜLSOY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada Demirci Yöresi'nde karaçam ormanlarının verimliliği ile çevresel değişkenler arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Bu amaçla insan baskısından uzak farklı yükseltilerde tespit edilen 40 adet doğal karaçam (Pinus nigra Arn. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe) meşceresinde envanter yapılmıştır. Herbir meşcerede belirlenen 3 farklı plus ağaç (bonitet ağacı) üzerinde yaş ve boy ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Daha sonra 100 yaşa göre bonitet endeksi (üst boy) değeri hesaplanmıştır. Ardından karaçamın verimlilik-çevre ilişkilerini ortaya koyabilmek için korelasyon (Pearson ve Spearman) analizi, aşamalı çoklu regresyon analizi ve regresyon ağacı tekniğinden faydalanılmıştır. Ayrıca pratik bilgi sağlaması açısından türün ortamdaki verimliliğinin göstergesi olabilecek bitki tür yada türlerini tespit etmek amacı ile sırasıyla nitelikler arası ilişki analizi ve gösterge tür analizlerinden yararlanılmıştır. Uygulanan analizler neticesinde yükselti, arazi yüzey formu, yamaç konumu, radyasyon indeksi, sıcaklık indeksi ve ölü örtü kalınlığı değişkenlerinin türün verimliliği üzerinde istatistiksel olarak önem arz ettiği sonucuna varılmıştır. Tüm analizlerden elde edilen ortak sonuç yörede ortalama 1000 m – 1350 m yükseltiler arasında, düz arazi yüzey farmuna sahip alt yamaç ve taban arazilerin türün verimliliğine en uygun sahalar olduğudur. Ayrıca bu alanlarda arazi yüzey şekline ve yamaç konumuna bağlı olarak toprak üstünde biriken kalın ölü örtünün verimliliğin bir göstergesi olmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. Diğer yandan özellikle 1000 m'nin altındaki dağılım alanlarında kuzey bakıların yörede türün verimliliğine önemli katkısı tespit edilmiş olup, tüm bu ilişkilerin ortamda su ve besin ekonomisi ile alakalı bir durum olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışmada son olarak  sırasıyla Urtica dioica L., Rosa canina L., ve Rubus canescens DC. türlerinin yöredeki kararçam yayılış alanlarında verimliliğin göstergesi olabileceği kanaatine varılmıştır. Çalışma sonuçlarının yöredeki karaçam ormanlarına yönelik yönetim planlarında uygulanmaya geçirilmesi ile ülke ormancılığı adına faydalar sağlanacağı öngörülmektedir.

Abstract:
In this study, the relationships between the productivity of black pine forests and the environmental variables were investigated in Manisa-Demirci district. For this purpose, inventory study was performed to 40 natural black pine (Pinus nigra Arn. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe) stands specified at different altitudes away from human pressure. Ages and heighs for 3 different plus trees (bonitet tree) in each stand were measured. Then, site index (top height) value of each stand was calculated on 100-year basis by using two way volume table of black pine. In order to reveal the productivity-environment relationships of black pine, correlation (Pearson and Spearman) analysis was used for determining binary linear relations and multiple regression analysis and regression tree method was employed respectively during the productivity modeling stage. For providing practical information, interspecific correlation analysis and indicator species analysis were also used respectively in order to determine the plant species that may serve as a productivity indicator of species in the area. As a result of the aplied analyzes, it has been concluded that altitude, landform, slope position, radiation index, heat index and litter thickness variables are statistically significant for the productivity of this species. The common finding of all analysis is that lower-slope and flats with a smooth surface at average altitudes of 1000 m-1350 m are the most suitable area for the productivity of this species. Furthermore, it has been concluded that thick litter gathered on the soil basing on surface feature and slope position in these areas is not an indicator of productivity. On the other hand, it has been determined that north aspect significantly contribute to the productivity of this species in distribution areas below 1000 m and all these relationships are related with water and nutrition economy in the environment. Finally, it has been decided that Urtica dioica L., Rosa canina L., and Rubus canescens DC. species may be the indicators of productivity in black pine range in the region. It is suggested that forestry in the country may benefit from the implementation of findings of this study in management plans related to the black pine forests in the region.