Sosyal bilgiler öğretmen yetiştirme programları ve ortaokul sosyal bilgiler dersi programının içerik bakımından karşılaştırılması
Comparison of social studies teacher training programs and secondary education social studies program in terms of content
Yazar: NURCAN DENİZ KINACI
Danışman: PROF. DR. UFUK KARAKUŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Ortaokullar = Secondary schools ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs

Özet:
Sosyal bilgiler kavramı ilk çağlardan itibaren bütün toplumlarda kendine yer edinmiştir. İlk çağda filozoflar ile orta çağda İslam alimleri ve batı dünyasındaki ünlü düşünürlerle, yeni ve yakın çağlarda bilim adamlarıyla her çağda varlığını sürdürmüştür. Sosyal bilgiler kavramının sistematik bir şekilde ilk ortaya çıkışı Amerika'da olmuştur. Bu kavramın ortaya çıkmasındaki esas amaç göçler sonucunda ortaya çıkmış çok uluslu yapının ortak idealleri olan Amerikan toplumuna dönüştürülmesi fikridir. 1982 yılında toplanan ulusal eğitim konseyi Anglosakson temelli milli bir toplum düzeni oluşturmak amacıyla sosyal bilgiler dersi programı hazırlamışlardır. Türk eğitim tarihinde sosyal bilgiler dersi çeşitli isimler altında okutulmuştur. İlk kez 1968 yılında Köy Enstitüleri taslak programında sosyal bilgiler adı kullanılmıştır. Daha sonraki dönemlerde çeşitli isimlerle programlarda yer almış ve en son 1998 yılında sosyal bilgiler adıyla programa girmiştir. Sonrasında 2005 yılında programda köklü değişiklikler yapılmış ve programın hazırlanmasında yapılandırmacı yaklaşım benimsenmiştir. Devamında 2015 yılında taslak program ve 2018 yılında yeni sosyal bilgiler dersi ortaokul programı yayınlanmıştır. Sosyal bilgilerin bir ders olarak programa girmesi sonrasında alanda yeterliliklere sahip öğretmen ihtiyacı oraya çıkmıştır. 1991 yılında Millî Eğitim Bakanlığı ve Dünya Bankası arasında yapılan protokolün sonucu olarak 1997-1998 öğretim yılından itibaren eğitim fakültelerinde sosyal bilgiler branş öğretmeni yetiştirilmeye başlanmıştır. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin yetiştirilmesinde kullanılmak amacıyla 1998, 2007 ve 2018 tarihlerinde 3 adet sosyal bilgiler öğretmen yetiştirme programı yayınlanmıştır. Araştırmanın amacı yayınlanan sosyal bilgiler öğretmen yetiştirme programları ve ortaokul sosyal bilgiler dersi programının içerik bakımından karşılaştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda sosyal bilgiler öğretmen yetiştirme programlarında yer alan dersler eğitim bilimleri, genel kültür, alan eğitimi, diğer sosyal disiplinler coğrafya disiplini ve tarih disiplini olmak üzere 6 ders grubuna ayrılmıştır. İlk önce öğretmen yetiştirme programları içerisindeki ders ve kredi sayıları tespit edilmiştir. Daha sonra ortaokul sosyal bilgiler ders programında yer alan üniteler içerisindeki kazanımlar ile diğer sosyal disiplinler, coğrafya disiplini ve tarih disiplini ders grupları dersleri arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Son olarak 2018 yılında yayınlanan Sosyal Bilgiler Öğretmen Yetiştirme Programında yer alan ders grupları ve 2018 yılında yayınlanan ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan ünitelerin arasındaki birbirlerini karşılama durumları tespit edilmeye çalışılmıştır. İncelemeler sonucunda diğer sosyal disiplinler ders grubu derslerinin ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programındaki kazanımlarla daha fazla ilişkili olmasına karşın bu ders grubuna ait derslerin kredi ve ders sayısı olarak 2018 Sosyal Bilgiler Öğretmen Yetiştirme Programında daha az yer aldığı tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda diğer sosyal disiplinler ders grubu ders sayısının arttırılması önerilmektedir.

Abstract:
The concept of social studies has taken its place in all societies since the early ages. It has continued its existence in every age with philosophers in the first age, Islamic scholars in the middle age, reputed thinkers in the western world, and scientists in the new and recent ages. The first systematic emergence of the concept of social studies was in America. The main purpose of the emergence of this concept is the idea of transforming the multinational structure that emerged as a result of immigration into the American society, which is their common ideal. The national education council convened in 1982 prepared a social studies course program in order to create an Anglo-Saxon-based national social order. In the history of Turkish education, the social studies course has been taught under various names. The name of social studies was used for the first time in the draft program of the Village Institutes in 1968. In the following periods, it included in programs with various names and lastly included the program in 1998 under the name of social studies. After that, radical changes were made in the understanding of the program in 2005. Afterwards, the draft program was published in 2015 and the new social studies course secondary school program was published in 2018. After the inclusion of social studies as a course in the program, the need for teachers with competencies in the field emerged. As a result of the protocol signed between the Turkish Ministry of National Education and the World Bank in 1991, social studies teacher education started in education faculties as of the 1997-1998 academic year. After this period, 3 social studies teacher training programs were published in 1998, 2007 and 2018. The aim of the research is to compare the published social studies teacher training programs and the secondary school social studies curriculum in terms of content. For this purpose, the courses in the social studies teacher training programs are divided into 6 course groups: educational sciences, general culture, field education, other social disciplines, geography discipline and history discipline. First, the number of courses and credits in teacher training programs were determined. Then, the relations between the achievements in the units in the secondary school social studies curriculum and the lessons of other social disciplines, geography discipline and history discipline course groups were determined. Finally, it was tried to determine the equivalence of the course groups in the social studies teacher training program published in 2018 and the units in the secondary school social studies curriculum published in 2018. As a result of the examinations, it has been determined that although the other social disciplines course group courses are more related to the achievements in the secondary school social studies curriculum, the courses belonging to this course group are less included in the 2018 social studies teacher training program in terms of the number of credits and courses. As a result of the study, it is recommended to increase the number of courses in other social disciplines course group.