Ebeveynlerin sağlık inancı, antibiyotik algısı ve aşı tutumu arasındaki ilişki
The relationship between parents' health beliefs, antibiotic perceptions and vaccine attitudes
Yazar: VOLKAN UCA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖNÜL GÖKÇAY
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algılanan sağlık = Perceived wellness ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing

Özet:
Bu araştırma, ebeveynlerin sağlık inancı, antibiyotik algısı ve aşı tutumları 
arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Araştırma Kars Kafkas Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Hastanesi 
Çocuk Polikliniği'nde 347 ebeveyn ile Ekim 2024-Ocak 2025 tarihleri arasında, 
tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yürütülmüştür. Araştırmaya katılmayı kabul eden 
ebeveynlerden Kişisel Bilgi Formu, Ebeveyn Sağlık İnanç Ölçeği (EBSİÖ), Anne ve 
Babaların Antibiyotik Algıları Ölçeği (ABANA), Çocukluk Çağı Aşıları Hakkında 
Ebeveyn Tutumları Ölçeği (PACV) kullanılarak veriler toplanmıştır. 
Katılımcıların %56,5'i kadın, 97,9'u evli, %40,5'i üniversite mezunu, 
%71,9'u orta gelire sahip, %72,1'i bir çocuğa sahiptir. Katılımcıların %64,5'i aşılar 
ile ilgili eğitim almış, %92,7'si çocuğuna çocukluk çağı aşılarını yaptırmıştır.
Ebeveynler orta düzeyde sağlık inancı, ortanın altında antibiyotik algısı ve 
orta düzey aşı tutumuna sahip oldukları bulunmuştur. Katılımcıların cinsiyeti, eğitim 
düzeyi ve hastaneye başvurma sıklığı ile EBSİÖ, ABANA ve PACV toplam puanı 
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). 
Ebeveynlerin PACV Ölçeği'nin toplam puanına göre %54,46'sının aşı tereddütlü
olduğu saptanmıştır. Katılımcıların EBSİÖ puanları ile ABANA arasında orta 
düzeyde pozitif bir ilişki, PACV ile ise zayıf düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuştur 
(p<0.05). EBSİÖ toplam puanının PACV'nin %2,2'sini, ABANA toplam puanının 
ise PACV'nin %2,4'ünü açıkladığı belirlenmiştir. 
Bulgulara göre ebeveynlerin sağlık inançları, antibiyotik algısı ve aşı 
tutumlarını güçlendirmek ve bilimsel temelli bilgilere dayalı kararlar almalarını 
sağlamak amacıyla farkındalık çalışmalarının yapılması, sağlık çalışanlarının konu 
ile ilgili bilgi düzeylerinin arttırılması için eğitimler ile güçlendirilmesi ve bireysel 
danışmanlık hizmetlerinin artırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ebeveyn, çocuk, sağlık inancı, antibiyotik algısı, aşı tutumu

Abstract:
This research was conducted to determine the relationship between 
parents' health beliefs, antibiotic perceptions and vaccine attitudes.
The research was conducted in the Children's Polyclinic of Kars Kafkas 
University Health Research and Practice Hospital with 347 parents between October 
2024 and January 2025 in a descriptive and correlational manner. Data were 
collected from the parents who agreed to participate in the research using the 
Personal Information Form, Parental Health Belief Scale (PHBSI), Antibiotic 
Perception Scale of Mothers and Fathers (ABANA), and Parental Attitudes Scale on 
Childhood Vaccines (PACV).
56.5% of the participants are women, 97.9% are married, 40.5% are 
university graduates, 71.9% have middle income, and 72.1% have a child. 64.5% of 
the participants received training on vaccines, and 92.7% had their children 
vaccinated during childhood.
Parents were found to have moderate health beliefs, below moderate 
antibiotic perception and moderate vaccine attitude. A statistically significant 
difference was found between the gender, education level and hospital admission 
frequency of the participants and the total scores of PHBSI, ABANA and PACV 
(p<0.05). According to the total score of the PACV Scale, 54.46% of the parents 
were found to be vaccine hesitant. A moderate positive relationship was found 
between the PHBSI scores of the participants and ABANA, and a weak positive 
relationship was found with PACV (p<0.05). It was determined that the total score of 
PHBSI explained 2.2% of PACV and the total score of ABANA explained 2.4% of 
PACV.
According to the findings, it is recommended that awareness studies be 
conducted to strengthen parents' health beliefs, antibiotic perception and vaccine 
attitudes and to enable them to make decisions based on scientifically based 
x
information, that healthcare professionals be strengthened with training to increase 
their knowledge on the subject and that individual counseling services be increased.
Keywords: Parents, child, health belief, perception of antibiotics, vaccine attitude