İkinci ürün olarak yetiştirilen ayçiçeğine uygulanan bor ve IAA hormonunun verim üzerine etkisi
The effect of boron and IAA hormones applied to sunflower growed as second product on yield
Yazar: SAMET GÖLKAYA
Danışman: PROF. DR. AHMET TAMKOÇ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Islahı ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, İç Anadolu Bölgesi'nde direkt anıza ekimi yapılmış olan, ikinci ürün yağlık ayçiçeğinin dolu tohum sayısını (adet/tabla) artırmak amacı ile birbirinden bağımsız iki farklı deneme şeklinde yürütülmüştür. Artan dozlarda bor ve artan dozlarda IAA (indol-3-asedik asit) ayçiçeğinin R2 ve R3 gelişme evrelerinde yapraktan uygulanmıştır. Tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak kurulan denemelerden elde edilen veriler istatistiki açıdan değerlendirilmiş olup, birinci denemede uygulamalar arası fark önemsiz ancak ikinci denemede bor dozlarının artırılması sonucu aralarındaki fark p<0.05 olasılık düzeyinde önemli çıkmıştır. Ancak potansiyel tohum sayısı (adet/tabla) arasında farklar ise önemsiz çıkmıştır. İkinci denemeye ait bor dozları uygulanan parsellerden 523.95 g/da ve 260.68 g/da bor dozları ve IAA uygulanan parsellerden 20 ppm IAA en yüksek dane verimlerine sahipken, 1,042.98 g/da bor uygulaması yapılan parseller ile IAA uygulanan 16 ppm ve 12 ppm dozlarının uygulandığı parsellerde en düşük dane tutumu olmuştur. Aynı şekilde birinci denemede farkların önemsiz çıkmasının yanı sıra IAA uygulanan 12 ppm ve 16 ppm dozlarının uygulandığı parseller göreceli olarak en düşük dane tutumu çıkmış olup, ikinci deneme verilerinin doğruluğunu desteklemiştir. IAA ve bor uygulaması yapılan her iki denemeye ait parsellerden örnekleme yapılarak bin dane ağırlıkları ölçülmüştür. Bin dane ağırlıklarına ait veriler p<0.01 olasılık düzeyinde önemli çıkmıştır. 1,042.98 g/da bor uygulaması yapılan parselde bin dane ağırlığı en düşükken, 12 ppm IAA uygulanan parselde en yüksek bin dane ağırlığı ölçülmüştür. Araştırmada kullanılan IAA için çevresel faktörlerin yaratmış olduğu stres koşullarına karşı verime olumlu etkisinin yanı sıra olumsuz etkilerinin de olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this research, two different experiments, independent of each other, were established in order to increase the number of full seeds (pieces/capitulum) of the second product oil sunflower, which was planted directly to stubble in the Central Anatolia Region. Increasing doses of boron and increasing doses of IAA (indole-3-acedic acid) were applied foliarly at the R2 and R3 development stages of sunflower. The data obtained from the trials, which were set up with 4 replications according to the randomized block trial design, were evaluated statistically. In the first trial, the difference between the treatments was insignificant, but as a result of increasing the boron doses in the second trial, the difference between them was significant at the p<0.05 probability level. However, the differences between the potential number of seeds (pieces/capitulum) were insignificant. While boron doses of 523.95 g/da ve 260.68 g/da boron doses were applied in the plots in the second trial, and 20 ppm IAA was the highest grain yield in the plots where IAA was applied, the lowest grain yield was observed in the plots where 1,042.98 g/da boron was applied and in the parcels where IAA was applied at 12 ppm and 16 ppm doses. Likewise, in the first trial, although the differences were insignificant, the parcels where IAA was applied at 12 ppm and 16 ppm doses had the lowest grain retention, supporting the accuracy of the second trial data. Thousand grain weights were measured by sampling the plots of both experiments where IAA and boron were applied. Data regarding thousand grain weights were significant at the p<0.01 probability level. While the thousand grain weight was lowest in the parcel where 1,042.98 g/da boron was applied, the highest thousand grain weight was measured in the parcel where 12 ppm IAA was applied. It was concluded that the IAA used in the research has both positive and negative effects on productivity against stress conditions caused by environmental factors.