Taşköprü-tekçam sarıçam (Pinus silvestris L.) tohum bahçesinde kozalak ve tohum özellikleri yönünden klonal varyasyonlar
Clonal variation in cone and seed characteristics of Taşköprü-tekçam scots pine (Pinus sylvestris L.) seed orchard
Yazar: SİBEL SARI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET SIVACIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada; 13 yaşındaki Taşköprü -Tekçam Sarıçam tohum bahçesinde 15 adet kozalak ve tohum karakterine göre klonal varyasyonun belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, tohum bahçesindeki toplam 30 klondan 10 ramet tesadüfi olarak seçilmiş, bu rametlerden tepe tacının orta kısmından alınan 12 kozalak ve bu kozalaklardan elde edilen tohum ve kanatlar üzerinde; kozalak taze ağırlığı, kozalak boyu, kozalak eni, kozalak kuru ağırlığı, toplam karpel sayısı, açılan karpel sayısı, toplam tohum sayısı, sağlam tohum sayısı, tohum eni, tohum boyu, 1000 Dane ağırlığı, tohum potansiyeli, tohum verimi, kanat boyu, kanat eni karakterleri belirlenmiştir.Çalışma sonucunda; klonlar arasında kozalak taze ağırlığı 9.1-23.29 gr, kozalak boyu 44.09-65.30 mm, kozalak eni 23.33-33.18 mm, kozalak kuru ağırlığı 6.10-17.64, toplam karpel sayısı 56.31-86.51 adet, açılan karpel sayısı 19.75-42.17, toplam tohum sayısı 13.78-42.93 adet, sağlam tohum sayısı 3.10-22.83 adet, tohum eni 2.35-3.33 mm, tohum boyu 4.46-5.33 mm, 1000 dane ağırlığı 8.68-13.25 mm, tohum potansiyeli 29.09-84.33 adet, tohum verimi %5-30, kanat boyu 14.07-20.28 mm, kanat eni 4.19-6.09 mm olarak belirlenmiştir. Bir kozalaktaki dolu tohum sayısı sonuçlarına göre en iyi klonlar sırasıyla 18,26,27 nolu klonlardır.Tohum bahçesinin ortalama tohum verimi %17,7 olup, bu değer oldukça düşüktür. Tohum verimim arttırılması açısından tohum bahçesinin çiçeklenme uyumu ortaya konulmalı, ayrıca bazı ek önlemlerde (gübreleme, boğma, hormonal işlemler, polen transferi v.b) tohum bahçesinde denenmelidir.

Abstract:
In this study, determination of clonal variation at 13 aged clonal seed orchard of scots pine with respect to 15 of cone and seed characters were aimed. For this reason, from all 30 clones in the orchard, 10 of ramets were randomly selected and 12 of cones were collected. On these cones and seeds, wings obtained from these cones, some characters such as; cone wet weight, cone length, cone width, cone dry weight, total scale number, fertile scale number, total seed number, sound seed number, seed width, seed length, 1000 seed weight, seed potential, seed efficiency, wing length, wing width were determined.In the result of this study among the clones, cone wet weight varied from 9.1 to 23.29 g. The ranges of cone length and cone width were 44.09-65.30 mm and 23.33-33.18 mm, respectively, while the cone dry weight was 6.10-17.64 g. The respective ranges of total scale number and fertile scale number were 56.31-86.51 and 19.75-42.17. Meanwhile, total seed number and filled seed number were 13.78-42.93 and 3.10-22.83, respectively. Seed width varied from 2.35 to 3.33 mm while seed length varied from 4.46 to 5.33 mm. The ranges of 1000 seed weight, seed potential and seed efficiency were 8.68-13.25 g, 29.09-84.33 number, 5-30%, respectively. Also, wing length varied from 14.07 to 20.28 mm while wing width varied from 4.19 to 6.09 mm. As to the filled seed number the 18, 26 and 27 numbered clones was estimated as the best ones.The mean seed efficiency of seed orchard is 17%. This amount is quite low. For increasing the seed efficiency, in advance, the sexual harmony between the clones should be determined and also another methods ( fertilization, tying, hormonal treatments, pollen transfer etc.) should be tried in this orchard.