Popülizmin mimarlığa etkisi bağlamında ikonik stadyum yapıları: Bursa Büyükşehir Belediyesi Stadyumu örneği
Iconic stadium structures in the context of populism's effect on architecture: Bursa Metropolitan Municipality Stadium
Yazar: AYŞEGÜL ÇELTEKLİGİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESER YAĞÇI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Fanatizm = Fanaticism ; Markalaşma = Branding ; Mimari = Architectural ; Mimari eleştiri = Architectural critism ; Mimari form = Architectural form ; Mimari tasarım = Architectural design ; Popülizm = Popülism ; Stadyumlar = Stadiums ; Taraftar = Supporter ; İkon = Icon

Özet:
Geçmişten günümüze kentlerde erk sahiplerince, konut dışında farklı işlevlere sahip yapılar yaptırılmış; bu yapılar kentte ikon haline gelmiştir. Toplumsal erk dengesinde, erkin el değiştirmesiyle, ikon yapıların işlevleri de farklılaşmıştır. Önceki yüzyıllarda siyasi ve dini yapılar olan, saraylar ve katedraller şehirlerin simgesel yapılarını/nirengi noktalarını oluştururken; erkin el değiştirmesi, emlak endüstrisinin kar elde amacı, star mimarların imza proje arzuları ile birleştiğinde ortaya çıkan; yeni, popüler ve ayırt edici ikonik tasarımlar; şehirlerin yarıştığı günümüzde bir tasarım yaklaşımı olarak sıklıkla kullanılır olmuştur. Stadyumlar geçmişte, sahip oldukları mistik güçleriyle, yapı ölçekleriyle ve konumlarıyla kentlerde birer ikon olarak tanımlanmaktaydı.  Günümüz kent ölçeklerindeki büyümelerle birlikte stadyumların yapı ölçeği tek başına ikonik sayılmaları için yeterli olmamaya başlamış; yapıların farklı tasarımları da ikon olarak tanımlanmaları için önem kazanmıştır. Yeni bin yılda küresel ekonomide yerini almak isteyen kentlerde uluslararası spor organizasyonlarına ev sahipliği yapma mücadelesinin artmasıyla; ikon özelliğini kaybeden stadyumlar da farklı tasarım yöntemleriyle yeniden kentler için birer nirengi noktası haline gelmeye başlamışlardır. 
Belirli gruplar için "mabet" olarak tanımlanan, taraftarlarınca beslenen ve değeri onu besleyen taraftarlar ile artan bu kamu yapıları; bir "taraf" olan taraftar kitlesince izlenen, mücadelelerin gerçekleştiği yarış mekanlarıdır. Bu durum stadyumların kitlelerle ilişkisini kent içindeki diğer yapılara kıyasla daha özel kılmaktadır. Büyük kitlelere hitap eden bu yapılar geçmişten günümüze erkle de ilişkili haldedir; çünkü stadyumlar üzerinden kitleler, politize ve depolitize edilebilmektedir. Gerek küreselde gerek ülkemizde yeni binyılda sosyalleşme alanları ile birlikte, kentte birer nirengi olması için planlanan, birçok futbol stadyumu projelendirilmiştir. Son yıllarda sıkça kullanılan bir tasarım yöntemi olan şehrin ya da takımın sembolünün stadyum yapılarına dahil edilmesi ile gerçekleştirilen ikonik stadyum yapıları; sağlıklı kent ve kent kimliği sürdürülebilirliğini etkilemektedir. Büyük bütçeler harcanarak projelendirilen bu yapıların tasarımları, toplum tarafından büyük ilgi görmektedir. Çoğu zaman ulusal ikonlarla veya kent ikonlarıyla projelendirilen yapılar, toplum üzerinde oluşturdukları etkileriyle; çoğu zaman proje için harcanan bütçelerin karşılığının kamu yararı bağlamında sorgulanmasını geri plana atmaktadırlar. Ülkemizde de gerek basın gerek taraftar gerekse mimarlarca, oldukça ilgi gören Bursa Büyükşehir Belediye Stadyumu/ Timsah Arena örneği, mimari nitelik ve niceliksel değerleriyle ve kent, kentli üzerindeki etkileriyle değerlendirilmiş; proje, popülizm-mimarlık ilişkisi bağlamında tartışılmıştır.

Abstract:
The structures, which have buildings with different functions other than housing, have become an icon in the city from past to present. The functions of iconic structures are also differentiated with the change hands of the power in the balance of social power. The palaces built when the power in hands of the Managers, churches when built the power in the hands of the church, majestic business centers when the power in hands of the Capital; the public structures, which are built as a means of influencing them through the passage of power, are samples of change. Stadiums which were icons in cities with their building scales and locations via its mystical powers, with the growth of modern urban scales, building scale has become melted in the city. In the new millennium, in cities that want to take its place in the global economy, with the increasing struggle to host international sports organizations; the stadiums, which have lost their characteristics, started to become a landmark for the cities with their different design methods. Today, the cities of the stadium projects with large economic investments, the design of the stadium has gained importance. Todays, the cities are run against and designs of the stadium projects that have realized with great economic investments have gained importance.
These public structures, which are defined as temple for certain groups, increased by the fans fed by the supporters and attribute the value, tracked by the fan base of a party, racing places where the struggles take place. This situation makes more special of the stadiums relations with the masses, compared to other buildings in the city. These structures, which appeal to the masses, are related to the power past from the past to the present; because the fans in the stadiums are also voters. Along with the socialization areas in the new millennium in our country, many football stadiums, which are planned to define a node in the city, have been designed.
Iconic stadium structures realized by the inclusion of the symbol of the city or team which is a frequently used in the stadium structures in recent years; it affects the sustainability of healthy urban and urban identity. The designs of these structures, which are projected by spending big budgets, attract great attention from the society. These buildings have been designed many times by national and urban icons, cause to ignoring the budget spent for the project with the impact on society. The relationship between populism of such project which have been interesting for the society, constitutes the main problematic of the thesis.In our country, case of, Bursa Metropolitan Municipality Stadium/ Alligator Arena which has attracted a lot of attention from both the press, fans and architects, has been evaluated with its architectural qualities and quantitative values and effects on the city. The project was discussed in the context of the relationship between populism and architecture.