Artiküler eminens pnömatizasyonu ile sfenoid sinüs pnömatizasyon ilişkisinin konik ışınlı bilgisayarlı tomografi 	görüntülerinde değerlendirilmesi
Evaluation of articular eminence pneumatization and sphenoid sinus pneumatization relationship on cone-beam computed tomography images
Yazar: EZGİ KATI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN AKÇİÇEK
Hacettepe Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Katı, E. Artiküler Eminens Pnömatizasyonu ile Sfenoid Sinüs Pnömatizasyon İlişkisinin 	Konik 	Işınlı 	Bilgisayarlı 	Tomografi 	Görüntülerinde 
Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Uzmanlık Tezi, Ankara, 2023. Pnömatizasyon, kemik içerisinde yerleşimli hava dolu kavitelerdir. Artiküler eminens (AEP) ve glenoid fossa pnömatizasyonu (GFP), temporal kemiğin zigomatik prosesinde yer alan hava dolu kavitelerdir. Bu hava dolu hücreler enfeksiyon yayılımı ve cerrahi müdahalenin şeklinin belirlenmesinde etkilidir. AEP radyografik görünümüne göre uniloküler ya da multiloküler olabilir ve multiloküler tipin trabeküler varyantı bulunur. Sfenoid sinüs, sfenoid kemikte yer alan ve pek çok anatomik oluşumla komşu bir yapıdır. Sfenoid sinüs boyut ve pnömatizasyon açısından oldukça fazla değişkenlik gösterir. Sfenoid sinüs pnömatizasyonu (SSP), posteroanterior yönde konkal, presellar, sellar ve postsellar tip olmak üzere dört grupta, postsellar tip pnömatizasyon ise subdorsal, dorsal, oksipital ve kombine tip olacak şekilde yine dört alt grupta, lateral SSP ise pterygoid, büyük kanat ve tam lateral (pterygoid ve büyük kanat) olmak üzere üç tipte incelenebilir. Ayrıca küçük kanat ve anterior tip pnömatizasyonlar da mevcuttur. Bu çalışmanın amacı konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) görüntülerinde SSP ile AEP ve/veya GFP arasında ilişki olup olmadığını araştırmak, ayrıca SSP ile AEP ve/veya GFP prevalanslarını değerlendirmektir. Çalışmada, Ocak 2018 ile Ocak 2021 yılları arasında çeşitli nedenlerle Hacettepe Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Anabilim Dalı'na başvuran 16-87 yaş aralığında 170'i (%29,7) erkek, 403'ü (%70,3) kadın toplam 573 hastanın arşivde bulunan KIBT görüntüleri incelenmiştir. Elde edilen verilere göre AEP ve/veya GFP prevalansı %64,0 olarak saptanmıştır. SSP'nda %55,5 ile en sık postsellar tip, %1,2 ile en nadir konkal tip pnömatizasyon tespit edilmiştir. SSP ile AEP ve/veya GFP arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0.000). Bu ilişkinin bireyin kemik yapısının pnömatizasyon göstermeye yatkınlığından kaynaklanabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Katı, E. Evaluation of Articular Eminence Pneumatization and Sphenoid Sinus Pneumatization Relationship on Cone-Beam Computed Tomography Images. Hacettepe University Faculty of Dentistry, Department of Dentomaxillofacial Radiology, Specialization Thesis, Ankara, 2023. Pneumatization describes the development of air-filled cavities located within the bone. Pneumatized articular eminence (PAE) and glenoid fossa (PGF) are air-filled cavities located in the zygomatic process of the temporal bone. These air-filled cells are effective in determining the spread of infection and the surgical intervention procedure. According to radiographic appearance of PAE, there are unilocular, multilocular type and trabecular variant of multilocular type. The sphenoid sinus is located in the sphenoid bone and adjacent to many anatomical structures. The sphenoid sinus varies extremely in size and pneumatization. Sphenoid sinus pneumatization (SSP) was examined in four groups as conchal, presellar, sellar and postsellar type in the posteroanterior direction, and postsellar type pneumatization was examined in four subgroups as subdorsal, dorsal, occipital, and combined type. When evaluating SSP lateral pneumatization, three types were identified as pterygoid, greater wing of sphenoid, and full lateral (pterygoid and greater wing), also lesser wing and anterior type pneumatizations were examined. The aim of this study is to investigate whether there is a relationship between PAE and/or PGF and SSP, and to evaluate their prevalence in cone-beam computed tomography (CBCT) images. In the study, CBCT images of 573 individuals, 170 (29.7%) men, 403 (70.3%) women, aged 16-87 years, who applied to Hacettepe University, Faculty of Dentistry, Department of Dentomaxillofacial Radiology for various reasons between January 2018 and January 2021, were examined. According to the data obtained, the prevalence of PAE and/or PGF was determined as 64.0%. In SSP, postsellar type was the most common with 55.5% and conchal type was the rarest with 1.2%. A significant relationship was found between SSP and PAE and/or PGF (p=0.000). It is thought that this relationship may be due to the tendency of the individual's bone structure to pneumatization.