Turistlerin farklı destinasyonlardaki deneyim algısının davranışsal niyetlerine etkisi
The effect of tourists' perception of experience in different destinations on their behavioral intentions
Yazar: FERHAT ŞEKER
Danışman: PROF. DR. KAMİL UNUR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Davranışsal niyet = Behavioral intention ; Deneyim = Experience ; Deneyimsel turizm = Experiential tourism ; Destinasyon = Destination ; Tavsiye etme = Recommendation ; Tekrar gelme niyeti = Revisit intention ; Turist niyetleri = Tourist intention ; Turist tatmini = Tourist satisfaction ; Turistler = Tourists ; Ziyaretçi memnuniyeti = Visitor satisfaction

Özet:
Deneyim ekonomisinin temelinde, işletmelerin müşterilerine mal veya hizmet sunmaktan öte "vay be" dedirten deneyimler sunması yer alır. Git gide birbirine benzeyen destinasyonlar ve benzer hizmetler sunan oteller açısından turistlere sunulan deneyimlerin nicelik ve niteliklerinin geliştirilmesi, yani deneyim ekonomisinden yararlanmaları önem arz etmektedir. Bu kapsamda tez çalışmasının amacı farklı turist tiplerini ağırlayan farklı destinasyonlarda algılanan deneyimin her bir alt boyutunda (eğitim, estetik, eğlence ve kaçış) nasıl farklılaştığının tespit edilmesi, algılanan deneyimin memnuniyet, tavsiye etme niyeti, yeniden ziyaret etme niyeti ve hatırlanabilirlik gibi davranışsal niyetler üzerinde ne derece etkili olduğunun araştırılması ve tespitlerden hareketle farklı destinasyonlara farklı ve uygun öneriler getirilmesidir. Bu amaçla veriler Alaçatı, Alanya, Belek ve Kızkalesi destinasyonlarını ziyaret eden toplam 443 turistten anket aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilere uygulanan analizler sonucunda eğlence boyutunun destinasyona göre anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre, eğlence boyutunda hiçbir destinasyonun öne çıkmadığı anlaşılmaktadır. Eğitim, estetik ve kaçış boyutlarında ise, destinasyona göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Eğitim boyutunda Alanya, estetik boyutunda Alaçatı, kaçış boyutunda ise Belek destinasyonu en yüksek ortalamaya sahiptir. Turistlerin algıladıkları deneyim boyutlarının davranışsal niyetler üzerine etkisi, yapısal eşitlik modellemesi kapsamında oluşturulan  yol  analizi  ile  test  edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre; deneyim boyutlarından eğitim, eğlence ve kaçışın memnuniyet üzerine anlamlı ve pozitif bir etkisi, eğitim ve kaçışın tavsiye etme niyeti üzerine anlamlı ve pozitif bir etkisi, estetik ve kaçışın yeniden ziyaret etme niyeti üzerine anlamlı ve pozitif bir etkisi, eğitim ve estetiğin hatırlanabilirlik üzerine anlamlı ve pozitif bir etkisi tespit edilmiştir. Eğlence boyutunun ise hatırlanabilirlik üzerine anlamlı ve negatif bir etkisi bulunmaktadır. Tez çalışmasından elde edilen çıktılar hem turizm alanına hem de araştırmacılara deneyim ekonomisi konusunda önemli bilgiler sunmaktadır. Tez çalışmasından elde edilen bulgular sayesinde destinasyonlar, kendileri için en uygun pazarları belirleyerek daha verimli tanıtımlar yürütebilecekler ve çalışmada yer alan önerilerden faydalanabileceklerdir.

Abstract:
At the heart of the experience economy is that businesses provide experiences that make their customers say "wow" rather than offering goods or services. In terms of destinations that are increasingly similar and hotels offering similar services, it is important to improve the quantity and qualities of the experiences offered to tourists, that is, to benefit from the experience economy. In this context, the aim of the thesis study is to determine how the perceived experience differs in each sub-dimension (education, esthetics, entertainment  and escapism) in different destinations hosting different types of tourists, to investigate the effect of the perceived experience on behavioral intentions such as satisfaction, intention to recommend, revisit intention, and memorability, and to make different and appropriate suggestions for different destinations based on the determinations. For this purpose, the data were collected through a questionnaire from a total of 443 tourists visiting Alacati, Alanya, Belek and Kızkalesi destinations. As a result of the analysis applied to the data obtained, it has been concluded that the entertainment dimension does not differ significantly according to the destination. According to this result, it is understood that no destination stands out in terms of entertainment. In terms of education, esthetics and escapism dimensions, significant differences were determined according to the destination. Alanya in the education dimension, Alacati in the esthetics dimension and Belek in the escapism dimension has the highest mean. The effect of the experience dimensions perceived by the tourists on behavioral intentions has been tested with the path analysis created within the scope of structural equation modeling. According to the results of the analysis; a significant and positive effect of education, entertainment and escapism from the dimensions of experience on the satisfaction, a significant and positive effect of education and escapism on the intention to recommend, a significant and positive effect of esthetics and escapism on the revisit intention, a significant and positive effect of education and esthetics on the memorability have been determined. The entertainment dimension has a significant and negative effect on the memorability. The outputs obtained from the thesis study provide important information about the experience economy to both the field of tourism and to researchers. Thanks to the findings obtained from the thesis, the destinations will be able to determine the most suitable markets for them, carry out more efficient promotions and benefit from the recommendations in the study.