Türkiye'de feminizme İslami yaklaşımlar: Topyekün redden İslami feminizme
Islamic approaches to feminism in Turkey: From a total challange to Islamic feminism
Yazar: HATİCE AKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FESİH BAYRAKTAR
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Feminizm = Feminism ; Kadınlar = Women ; İslami feminizm = Islamic feminism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tarih boyunca kadınlar neredeyse her alanda patriarkal toplum tarafından ikincil 
pozisyonda bırakılmışlardır. Feminizm de toplum içinde ikincil konumdaki kadınların 
statülerini ve önemini genişletmeyi öngören bir düşünce akımı olarak karşımıza 
çıkmaktadır. İslami feminizm ise neden İslam'ın temel ilke ve erdemlerinden kabul 
edilen eşitlik ve adalet kavramlarının özellikle kadınlar söz konusu olduğunda 
işlemediği ve neden İslam hukuku kitaplarında kadınların erkeklerden aşağı bir 
konumda görüldüğü soruları üzerinden hareket eden ve kadınları ikincilleştiren 
geleneksel İslami yorumlara bir başkaldırı olarak ortaya çıkan bir düşünce akımıdır. 
Kadınların İslam ve feminizme mesafesine bağlı olarak farklılaşan ve bu nedenle genel 
olarak tartışmalı ve kompleks bir biçime sahip olan İslami feminizm ortaya çıktığı 
andan beri "İslam" ve "feminizm" gibi kelimelerin yan yana gelip gelemeyeceği sorusu 
üzerinden şekillenmiş ve hem İslamcı kesim hem de seküler feminist kesim tarafından 
eleştirilere maruz kalmıştır.
Bu çalışmanın amacı, geleneksel ataerkil İslam anlayışına meydan okuyarak Müslüman 
kadınların haklarını savunmaya ve iyileştirmeye çalışan ve bunu İslam'ın "özüne 
dönüş" çerçevesinde temellendiren bu girişimi incelemektir. Çalışma genel olarak 
İslami feminizmin "İslamcılığın bir çeşidi mi?" yoksa "feminizmin bir türü mü?" 
olduğu sorularına cevap aramakta ve daha özelde söylemin Türkiye'de ne oranda 
benimsendiğini tespit etmeye çalışmaktadır. Çalışma İslami feminizm söyleminin 
Türkiye'de belli oranda kabul gördüğünü, taraftar bulduğunu ve son yıllardaki teorik ve 
pratik girişimlerle beraber bu alana katkı sağladığını iddia etmektedir. Bu nedenle 
çalışmanın özek noktası İslami feminizmin Türkiye'deki tezahürü ve gelişimidir. 
Çalışma nitel bir çalışma olup, literatür taraması ve tarihsel betimleyici yaklaşımla 
irdelenmiştir. 
Anahtar Sözcükler:
Din, İslam, İslam'da Kadın, Kadın, Feminizm, İslami feminizm.

Abstract:
Throughout history, women have been left in a secondary position in almost every field 
by the patriarchal society. Feminism as well appears as a movement of thought that 
foresees expanding the status and importance of women in a secondary position in 
society. Islamic feminism, on the other hand, is a stream of thought that has emerged as 
a revolt against traditional Islamic interpretations, which acts on the questions of why 
the concepts of equality and justice, which are accepted as one of the basic principles 
and virtues of Islam, do not work, especially when it comes to women, and why women 
are seen in an inferior position to men in Islamic law books. Islamic feminism, which 
differs depending on women's distance from Islam and feminism, and therefore has a 
controversial and complex form in general, has been shaped by the question of whether 
words such as "Islam" and "feminism" can come together, and it has been criticized by 
both the Islamist and secular feminists since its emergence, 
The aim of this study is to examine this attempt, which tries to defend and improve the 
rights of Muslim women by challenging the traditional patriarchal understanding of 
Islam and to ground it within the framework of 'return to the essence' of Islam. The 
study generally seeks to answer the questions of whether Islamic feminism is a type of 
Islamism or a type of feminism, and more specifically, it tries to determine to what 
extent the discourse is adopted in Turkey. The study claims that the discourse of Islamic 
feminism has accepted to a certain extent in Turkey, has found supporters, and has 
contributed to this field with theoretical and practical initiatives in recent years. Thus, 
the main point of the study is the manifestation and development of Islamic feminism in 
Turkey. This study is a qualitative study and has been examined with a literature review 
and historical descriptive approach.
Keywords:
Religion, Islam, Woman in Islam, Woman, Feminism, Islamic Feminism.