Osmanlı'da ilk dönem ateşli silahlar ve askerî devrim
First periods of firearms in the Ottoman Empire and the military revolution
Yazar: ÖMER ÇAVUŞ
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ZORLU
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar ve Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Harp Tarihi Ana Bilim Dalı / Harp Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri tarih = Military history ; Askeri yenilikler = Military reforms ; Ateşli silahlar = Firearms ; Okçuluk = Archery ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Silahlar = Guns

Özet:
Askerî Devrim kuramı, Yeni Çağ'da ateşli silahların kullanılmaya başlanmasına müteakiben bir dizi değişim ve dönüşüm çağını nitelemektedir. Çalışmamızda Askerî Devrim tartışmaları değerlendirilmiş ve ardından kronolojik olarak barutun icadı ile birlikte gelişen top teknolojisine bakılmıştır. Bu duruma mukabil olarak istihkamların güçlü top ateşine dayanmak için nasıl bir değişim geçirdiği incelenmiştir. Piyadelerin ise süvarilere üstün gelmesiyle birlikte sayıları yükselmiş ve tüfeklerin kullanımı artmıştır. Tüfekler böylelikle daha da gelişerek kendisine bağlı askerî taktik ihtiyacını doğurmuştur. Teknolojik, mimarî ve taktiksel yenilikler dönemin parlak zihinleri tarafından özellikle Antik Roma metinleri okunarak ortaya çıkmıştır. Tezde tüm bu önemli yeniliklerin mümkün olduğunca kökenleri de araştırılmaya ve aradaki bağlantı kurulmaya çalışılmıştır. Askerî Devrim'in, Osmanlı'ya olan etkisi ve imparatorluğun buna olan reaksiyonu da ele alınmış, dönüşümler ve Askerî Devrim'e katkısı irdelenmiştir. Özellikle doğudaki devletlere teknik ve taktik ihracatına dikkat çekilmiş ve o coğrafyalardaki etkisine bakılmıştır. Ardından savaşlarda kullanılan tüfekler ile yaylar fizikî özellikleri, menzili, isabetliliği ve hasarları gibi parametrelerce mukayese edilmiştir.  Son olarak ise mezkûr iki silahın Türkler tarafından nasıl birlikte kullanıldığına dair fikir yürütülmüştür.

Abstract:
Military Revolution theory describes a series of eras of change and transformation following the introduction of firearms in the early modern period. In our study, the military revolution discussions were evaluated and then the cannon technology which developed with the invention of gunpowder was examined chronologically. In response to this situation, it has been reviewed how the fortifications have undergone a change in order to withstand strong cannon fire. As the infantry became superior to the cavalry, their numbers increased and the use of rifles escalated. Rifles thus developed further and created the need for military tactics attached to itself. The brilliant minds of the period emerged technological, architectural and tactical innovations, especially by reading Ancient Roman texts. In the thesis, the origins of all these important innovations were tried to be investigated as much as possible and the connection between them was tried to be established. The effect of the military revolution on the Ottoman Empire and the reaction of the empire to it were also discussed, and the transformations and its contribution to the Military Revolution were scrutinized. Particular attention was drawn to the technical and tactical exports to the eastern states and its effect on those geographies was viewed. Then, rifles and bows used in battle were compared in terms of parameters such as their physical properties, range, accuracy and damage. Finally, an idea has been made about how the aforementioned two weapons were used together by the Turks.