Erzincan'da yağmur duası ritüelleri
Rain prayer rituals in Erzincan
Yazar: MUZAFFER AKAR
Danışman: PROF. DR. NECDET TOZLU
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Konusu, "Erzincan'da Yağmur Duası Ritüelleri" olan araştırmada elde edilen verilere saha çalışması yöntemiyle ulaşılmıştır. Araştırmanın evreni küme örneklem yoluyla gruplandırılmış fakat ilçelerin merkezleri tamamıyla çalışma sahasında bırakılarak her ilçenin köyleri kümelenmiştir. Oluşturulan kümeler içinden rastgele seçim tekniğine başvurulmuştur. Erzincan genelinde yapılan saha çalışmasında katılımcılarla yapılandırılmamış, derinlemesine görüşme tekniğiyle gerçekleştirilen mülakatlarda, bireyin ve buna bağlı olarak bulunduğu toplumun ritüellere yaklaşımı, değerleri ve kültürel pratikleri araştırılmıştır. Araştırma bu geleneğe olan inancın hala canlı ve güçlü olduğunu göstermektedir. Ritüellerin kökenine dair bilgi kalıntıları ise çok zayıftır. Çalışmada, Giriş kısmından sonra "Çalışma Sahası Hakkında" başlığıyla Erzincan'ın coğrafyası, tarihi ve adı üzerine bilgiler verilmiş birincil kaynaklara ulaşarak Erzincan'da bulunmuş seyyahların eserleri incelenmiştir. Çalışmanın devamı üç ana bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde temel kavramlara, önemli kuramlara ve İslamiyet'te yağmur duasının önemine yer verilmiştir. Bu bölümde, yağmur duasının Osmanlı dönemindeki varlığı arşivden elde edilen evraklarla gösterilmiştir.  İkinci bölüm çalışmanın esas konusu olan "Erzincan'da Yağmur Duası Ritüellerine' ayrılmıştır. Sahada tespit edilen uygulamalar bu bölümde aktarılmıştır. Üçüncü bölümde ritüellerin icra edildiği mekânlar ve ritüel zamanları konu edilmiştir. Neticede uygulama biçimlerinin azalmasıyla birlikte "Erzincan'da Yağmur Duası Ritüelleri"ne olan inancın sürdüğü, İslamiyet öncesi inanç sistemlerinin bu ritüellere yansımaları ve uygulamanın canlılığını koruduğu görülmüştür. 
Anahtar kelimeler: Yağmur ritüeli, yağmur duası, yağmurcu, ritüel mekân, yada taşı

Abstract:
The data obtained in the study, the subject of which is "Rain Prayer Rituals in Erzincan", was reached through fieldwork method. The universe of the study was grouped by cluster sampling, but the centers of the districts were left completely in the study area and the villages of each district were clustered. Random selection technique was used from the created clusters. In the field study conducted throughout Erzincan, the approach of the individual and the society in which they live to rituals, values and cultural practices were investigated in the interviews conducted with the participants using the unstructured, in-depth interview technique. The research shows that the belief in this tradition is still alive and strong. However, the information remains on the origin of the rituals are very weak. In the study, after the introduction section, information on the geography, history and name of Erzincan was given under the title "About the Study Area". The rest of the study is divided into three main sections. In the first section, basic concepts, important theories and the importance of rain prayer in Islam are included. In this section, the existence of rain prayer in the Ottoman period is shown with documents obtained from the archive. The second section is devoted to the main subject of the study, "Rain Prayer Rituals in Erzincan". The practices identified in the field are conveyed in this section. The third section covers the places where the rituals are performed and the ritual times. As a result, it has been observed that, despite the decrease in the forms of practice, the belief in "Rain Prayer Rituals in Erzincan" continues, the reflections of pre-Islamic belief systems on these rituals and the vitality of the practice.
Keywords: Rain ritual, rain prayer, rainmaker, ritual place, Yada stone