Hucurât Sûresinin sarfî ve nahvî tahlîli
Sarfî and nahvî analysis of Hujurât Sûrat
Yazar: ÖMER DELİCE
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN KOÇAK
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Arap dili ve edebiyatının şaheseri olan Kurʾân-ı Kerîm'in anlaşılmasında sarf ve nahiv ilmi, olmazsa olmaz ilimler arasındadır. Bizim de bu çalışmadaki amacımız Hucurât Sûresini bu iki önemli ilim açısından incelemektir.
Bu çalışma, sarfî ve nahvî tahlîl konusunu Hucurât Sûresinde geçen kelimeler üzerinden açıklamakta ve sarfî ve nahvî tahlîlin doğru olarak nasıl yapılması gerektiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tezde veri toplama, analiz, sentez ve genelden özele bir metot kullanılmaktadır.
Tezimiz giriş bölümü, birinci bölüm ve ikinci bölüm olmak üzere toplam üç bölümden ve sonuçtan oluşmaktadır: 
Giriş bölümünde konunun önemi, amacı, kapsamı, sınırlılıkları, çalışmanın metodu ve Hucurât Sûresi hakkında genel bilgiler verilmektedir.
Birinci bölümde sarf ilmi, sarf ilminin ilgilendiği alan, sarf ilminin Kur'ân-ı Kerim'in anlaşılmasında rolü ve önemi gibi konular açıklanmaya çalışılmıştır. Daha sonra Hucurât Sûresinin sarfî tahlîli yapılmıştır.
İkinci bölümde nahiv ilmi ve nahiv ilminin sûrelerin anlaşılmasındaki rolü ve önemi açıklanmış, devamında nahiv ilminin önemli konuları olan âmil, maʿmûl ve iʿrâb kavramları hakkında bilgi verilmiştir. En sonunda ise Hucurât Sûresinin nahvî tahlîli (iʿrâbı) yapılmıştır.
Sonuç kısmında ise bu bölümler hakkında kısa bir özet bilgi verilmiş daha sonra Hucurât sûresinin sarfî ve nahvî tahlîlinde elde edilen bulgular açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belagati, Sarfî Tahlîl, Nahvî Tahlîl, İʿrâb, Hucurât Sûresi

Abstract:
In understanding the masterpiece of Arabic language and literature, the Qur'an, knowledge of morphology and syntax is indispensable. The aim of our study is to examine Sūrat al-Ḥujurāt from the perspectives of these two important sciences.
This study aims to explain the subject of morphological and syntactic analysis using the words mentioned in Sūrat al-Ḥujurāt and aims to demonstrate how morphological and syntactic analysis should be correctly performed. The thesis employs a method involving data collection, analysis, synthesis, and a progression from general to specific.
Our thesis consists of three sections, introduction, first chapter, and second chapter:
In the introduction, the importance, purpose, scope, limitations, methodology of the study and general information about Sūrat al-Ḥujurāt are provided. 
The first section discusses morphology, including its scope, role and importance in understanding the Qur'an. Then, a morphological analysis of Sūrat al-Ḥujurāt is conducted. 
The second section focuses on syntax and its role and importance in understanding the verses of the Qur'an. Additionally, key concepts of syntax such as âmil, maʿmûl and iʿrâb are explained. Finally, a syntactic analysis of Sūrat al-Ḥujurāt is presented.
In the conclusion section, a brief summary of these parts is provided, and then the findings obtained from the morphological and syntactic analysis of Sūrat al-Ḥujurāt are explained.

Keywords: Arabic Language and Rhetoric, Sarfî Analysis, Nahvî Analysis, İʿrâb, Sūrat al-Ḥujurāt