Uluslaşma ve ulusal kimliğin oluşum sürecinin tarihsel-sosyolojik bir analizi
Historical-comparative sociological method on the emergence of nation and national identy
Yazar: TUĞÇA POYRAZ
Danışman: PROF. DR. GÜLAY ARIKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Küreselleşme = Globalization ; Milli kimlik = National identity ; Milli kültür = National culture ; Milliyetçilik = Nationalism ; Ulus-devlet = Nation-state

Özet:
Bu araştırma Baskın Oran'ın (2000) "Üç Küreselleşme Dalgası" olarak ifade ettiği, 1490-1990 yılları arasındaki tarihsel dönemde milliyetçiliğin ortaya çıkması ve gelişmesinin ulus-devletler ve ulusal kimliklerin inşası sürecinde oynadığı rolü ele almaktadır. Özellikle 1989'da Doğu Bloku'nun yıkılması ve ardından 1991'de Sovyetlerin dağılmasıyla tekrar yükselmeye başlayan milliyetçilik dalgasının incelenmesi, günümüzde yaşanan bazı gelişmelerin ortaya çıkarılması açısından önem taşımaktadır. Konunun geniş bir tarihsel süreci kapsaması, araştırmanın zaman ve uzam bağlamında sınırlandırılmasını gerektirmektedir. Bu nedenle araştırmada, Avrupa ve Anadolu'da (Osmanlı imparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti) yaşanılan ulusal kimlik dönüşümleri üzerinde durulacaktır. Ayrıca bu süreçte etkili olan ve dönemler arası farklılık gösteren güç ilişkileri ve çatışma odakları ile dönemlerin egemen olan tutunum ideolojileri -ki milliyetçilik de XVIII. yüzyıldan itibaren etkili olmaya başlayan bir tutunum ideolojisi olarak kabul edilmektedir- incelenecektir. Konuya böyle bir yaklaşım, milliyetçiliğin ve ulus-devletlerin temelleri hakkında tarihsel-karşılaştırmalı sosyolojik yöntemin kullanılmasını gerektirmektedir. Araştırmanın ilk bölümü ulusların henüz ortaya çıkmadığı; modem-öncesi bir dönemi ele almakta, ikinci bölüm ise milliyetçiliğin ve ulus-devletlerin temellerinin atıldığı, Batı'nın tüm dünyaya yayılmasının başlangıcı olan sömürgecilik dönemini incelemektedir. Üçüncü bölümde "çifte devrim" olarak adlandırılan (Hobsbawm: 1998) Fransız ve İngiliz Sanayi Devrimi'nden sonraki değişen dünya düzeni üzerinde durulacaktır. Araştırmanın sonin bölümünde ise günümüzün en tartışmalı konularından biri olan küreselleşme olgusunun ulus-devlet ve ulusal kimlik üzerindeki etkileri tartışılacaktır.

Abstract:
This research studies the role of the emergence and development of nationalism during the period between 1490-1990, which is identified as the "Three Trends of Globalism" by Baskın Oran (2000), on the national-states and the formation process of the national identities. The study of nationalism, which has particulary been on the rise since the collapse of the Eastern Bloc in 1989 and subsequently the disintegration of the Soviet Union in 1991, is of special importance in terms of discovering and understanding some current events and developments. Because the topic includes a long scale of historical process, the research must be restricted in time and place. In this respect Europe nations and Anatolia (Ottomon Empire and Turkish Republic) will be focused in the research. Moreover, power relations and conflicting sides, which have been influential on this process and which also have presented difference between various periods, as well as the dominant cohesion ideologies of different periods will be examined. (Nationalism will be discussed as a cohesion ideology that has been effective since the 18th century). Such an approach to the subject requires the use of historical- comparative sociological method on the fundamentals of nationalism and national-state. The first part of the research deals with the pre-modern period when the national-states had not yet emerged; the second part studies the imperialistic era which is the beginning of the expansion of the West throughout the world, laying the grounds of nationalism and national-states. The third part will be focusing on the changing world order order after the French and British Industrial Revolution, which is called "the dual revolution" (Hobsbawm 1998). In the last part of the research the impact of globalism on national-state andnational identity, one of the most controversial issues of the present day, will be discussed.