Elit görme engelli futsalcıların fizyolojik kapasitelerinin kardiyopulmoner egzersiz testiyle incelenmesi
Investigation of physiological capacities of elite visually impaired futsal players by cardiopulmonary exercise test
Yazar: FATİH KARA
Danışman: PROF. DR. AHMET AYAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Egzersiz Fizyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Egzersiz testi = Exercise test ; Engelli sporları = Sports for persons with disabilities ; Engellilik = Disability ; Fizyolojik kapasite = Physiological capacity ; Futsal = Futsal ; Görme engelliler = Visually impaired ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen

Özet:
Futsal, futbolun her takımın beşer kişi olduğu, kapalı alanda sert zeminde oynandığı ve popülerliği dünya çapında giderek artan bir oyundur. Bu sporda şiddet derecesi aralıklı değişen düzeyde aktivite gösterilmesi, alakalı sporcuların hem aerobik hem de anaerobik enerji yolağı kullanımını gerektirmektedir. 
Kardiyopulmoner egzersiz testi (KPET), kontrollü metabolik şartlar altında yapılan egzersize solunum sistemi, kardiyovasküler sistem ve kas - iskelet sistemlerinde oluşan yanıtın bütüncül olarak değerlendirilmesine olanak sağlayan, ölçüme dayalı bir laboratuvar tekniğidir. 
Futsal alanında Türkiye'de federasyon denetiminde lig maçları yapılmakla birlikte, uluslararası yarışmalarda yer alan milli takım da mevcuttur. Ancak, sporcu bulmak ve seçme zorluğu dışında aday sporcuların fizyolojik kapasitelerine ait veri bulunmamaktadır. Bu çalışmada elit futsal sporcuların egzersizle alakalı fizyolojik kapasitelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmada Türkiye Görme Engelliler Federasyonu'na kayıtlı B2-B3 Futsal Birinci Ligi'nde elit düzeyde oynayan dokuz ve profesyonel düzeyde oynayan dokuz olmak üzere toplam 18 görme engelli futsalcının sportif kapasitelerine ait fizyolojik parametreleri incelendi. Sporcular bisiklet ergometresinde şiddeti giderek artan (5 Watt/20 sn) test protokolünde (60 rpm sabit pedal hızı) maksimal egzersiz protokollü kardiyopulmoner egzersiz testi gerçekleştirdi ve bu esnada maksimum oksijen kullanım, anaerobik eşik, kalp hızı ve maksimum iş yükü değerleri egzersiz test sistemi (12 derivasyonlu EKG, gaz analizatörü modülü ve ergospirometre donanımlı) ile belirlendi.
Araştırmaya katılan bütün sporcular değerlendirildiğinde; maksimum oksijen tüketimi 40±6 mL/kg/dk (beklenenin %91±16'sı, (n=18), anaerobik eşikte oksijen tüketimi ise 26±8 mL/kg/dk olarak ölçüldü. Sporcuların gerçekleştirdiği maksimal iş yükü 190±30 watt (n=18); bu değerin kendilerinden beklenenin %82±17'sı olduğu belirlendi.
Bu çalışmada sporculardan alınan veriler literatür verileri ile karşılaştırıldığında alakalı spor branşlarına benzer düzeyde olduğu tespit edildi. Katılımcı sayısı düşük olmasına rağmen, Türkiye'de ilk defa ölçümü yapılan bu sınıf elit sporcular için elde edilen veriler referans değeri sağlama potansiyelindedir.
Anahtar Kelimeler: Egzersiz testi, Fizyolojik kapasite, Futsal, Görme engelli sporcu

Abstract:
ABSTRACT
Investigation of Physiological Capacities of Elite Visually Impaired Futsal Players by Cardiopulmonary Exercise Test
Futsal is a variant of football, five-a-side played indoor on a hard court, continues to surge in popularity around the world. The intermittent nature of the sport necessitates the use of aerobic and anaerobic energy pathways by the futsal athletes. 
Cardiopulmonary exercise test (CPET) is a procedure allows assessment of impact of exercise that performed under controlled metabolic conditions on the response of respiratory, cardiovascular and musculoskeletal systems.
Futsal is a sportive activity performed under the governance of national Federation of Futsal for Turkey, and there are teams competing at national and international level. But, in addition to difficulties in attracting athletes for this group, there is lack of information on current capacities of candidate athletes for this sportive branch. The aim of this study was to asses sport-related physiological capacities of elite futsal players. 
For this purpose, physiological parameters reflecting sportive capacity of a total of 18 athlete, nine elite nine professional, athlete licenced by Turkish Football Federation of Visullay Impaired Futsal was measured.
The athletes performed an incremental (5 Watt/20 sec) cardiopulmonary exercise test, (pedaling at 60 rpm), up to their maximum and maximal oxygen uptake, anaerobic threshold, heart rate and maximal achievable work rate was determined by cardiopulmonary exercise testing system (equipped with 12 lead ECG gas analyser and ergospirometry).
When all the participated athletes were considered; the mean maximal oxygen uptake was 40±6 mL/kg/min (91±16% of the expected, (n=18), and oxygen uptake at anaerobic threshold was 26±8 mL/kg/min. The maximal work rate achieved was 190±30 watt, which was 82±17% of the expected value (n=18).
The obtained data is comparable with the related literature values for this sport branch. This first measurements among elite futsal players has a potential of serving reference values of physiological capacity in Turkey.
Keywords: Exercise test, Futsal, Physiological capacity, Visualy impaired athlete