Fenvaleratın sıçanda ksenobiyotik metabolize edici enzim aktiviteleri üzerindeki etkileri-selenyum ve/veya iyot eksikliğinin etkisi
The effects of fenvalerate on xenobiotic metabolising enzyme activities in rats-the effects of selenium and/or iodine deficiency
Yazar: AYDAN ÇAĞLAYAN
Danışman: PROF.DR. FİLİZ HINCAL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Selenyum ve iyot, çeşitli metabolik fonksiyonların idamesi vemodülasyonunda rol alan esansiyel eser elementlerdir. Bununla birlikte, bu iki eserelement dünyanın bir çok bölgesinde insan ve hayvanlar için yetersiz düzeylerdebulunmaktadır. Mevcut veriler, Türkiye'nin pek çok yöresinde iyot eksikliğinin yaygınolduğunu ve ülkenin guatr sorunu olmayan hiçbir coğrafik bölgesinin olmadığınıgöstermektedir. Benzer durum, Türk toplumundaki günlük alım düzeyleri, yetersizlikderecesinde değilse bile, marjinal düzeyde olduğu görülen selenyum için degeçerlidir. Bu çalışma, söz konusu esansiyel eser elementlerin eksikliğininpotansiyel zıt etkileri ve insektisitlerin yoğun, fakat kontrolsüz kullanımları dikkatealınarak, yaygın kullanılan bir piretroid insektisiti olan fenvaleratın, iyot ve/veyaselenyum eksikliğinde hepatik ve serebral ksenobiyotik metabolize edici enzimaktiviteleri üzerindeki etkilerini bir sıçan modelinde değerlendirmek amacıylaplanlanmıştır. 3 haftalık Wistar sıçanları, 7 hafta süre ile, selenyumca eksik diyetlebeslenmiş ve/veya iyot eksikliği %1 sodyum perklorat içeren içme suyu ileoluşturulmuştur. Beslenme periyodunun son haftası süresince, test gruplarına 100mg/kg intraperitoneal fenvalerat uygulanmıştır. Plazma tiroid hormon parametreleri,karaciğer selenyum düzeyleri, hepatik ve serebral mikrozomal anilin hidroksilaz(CYP2E1), EROD (CYP1A1/1A2), PROD (CYP2B1/2B2), P450R ve sitozolik GSTaktiviteleri tayin edilmiştir. Fenvalerat, tek başına T3 hormonunda önemsiz (p>0.05)bir artış dışında tiroid parametrelerini değiştirmemiştir. Bununla birlikte, çalışılanenzim aktiviteleri üzerinde genel bir indüktif etkiye sahip olduğu gözlenmiştir.Sonuçlar, iyot ve/veya selenyum eksikliğinde enzim aktivitelerinin etkilendiğini, fakatgözlenen etkilerin enzime özgü olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak, fenvaleratınsöz konusu indüktif etkisinin, özellikle yüksek dozlarına temasda, birlikte temasedilen, ilaçlar dahil, ksenobiyotiklerin ve de endojen substratların metabolizmasınıdeğiştirebileceği ve bu etkilerin bireylerin selenyum ve/veya iyot statüsüne bağlıolarak farklılık gösterebileceği söylenebilir.Anahtar Kelimeler: Fenvalerat, selenyum, iyot, tiroid hormonları, ksenobiyotikmetabolize edici enzimler

Abstract:
The essential trace elements, iodine and selenium are involved in themaintenance and modulation of various metabolic functions, however, inadequatelyavailable for man and livestock in many parts of the world. Existing data indicate thatiodine deficiency prevails in most part of Turkey, and none of the regions of thecountry is free from endemic goiter. The same is almost true for selenium, the dailyintake of which seems to be rather marginal, even if it is not deficient among theTurkish population. Considering the potential adverse effects of these essentialelement deficiencies, and taking into account the heavily but improperly controlledusage of insecticides, this study was designed to evaluate the effects of fenvalerate,the widely used pyrethroid insecticide, on the hepatic and cerebral xenobioticmetabolising enzyme activities in the presence of iodine and/or selenium deficiencyon a rat model. Three week-old Wistar rats were fed either with selenium deficientdiet, or iodine deficiency was introduced by 1% sodium perchlorate-containingdrinking water during seven weeks. During the last week of feeding period testgroups received 100 mg/kg fenvalerate intraperitoneally. Plasma thyroid hormoneparameters, liver selenium levels, hepatic and cerebral microsomal anilinehydroxylase (CYP2E1), EROD (CYP1A1/1A2), PROD (CYP2B1/2B2), P450R andcytosolic GST activities were determined. Fenvalerate alone did not changed thyroidparameters, except for an insignificant (p>0.05) elevation of T3 hormone. Howeverfenvalerate had a general inductive effect on the enzyme activities studied. Theresults showed that enzyme activities are affected in iodine and/or seleniumdeficiency, but the effects seemed to be enzyme specific. In conclusion, theinductive effect of fenvalerate, particularly in high dose exposures, may change themetabolism of concominantly exposed xenobiotics- including drugs, as well asendogenous substrates, and the effects may vary depending on the selenium and/oriodine status of individual.Key Words: Fenvalerate, selenium, iodine, thyroid hormones, xenobioticmetabolizing enzymes