Tam üyelik sürecinde Türkiye ve AB üyesi ülkelerin sosyo?ekonomik gösterge performanslarının karşılaştırmalı analizi
A comparative analysis of Turkey and EU member countries? socio-economic indicator performance in the process of full membership
Yazar: ALPER YATMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ELMAS
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kalkınma = Development ; Kopenhag Kriterleri = Kopenhag Criterias ; Sosyal gelişme = Social development ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Sosyoekonomik faktörler = Socio-economic factors ; Sosyoekonomik gelişmeler = Socio-economic developments ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies ; Tam üyelik = Full membership ; Temel bileşenler analizi = Principal components analysis ; Türkiye = Turkey

Özet:
1959 yılında Türkiye'nin AET'ye katılım talebi ile başlayan ve bugün Türkiye'nin önemli politik hedeflerinden biri haline gelen Avrupa Birliği'ne tam üyelik süreci 3 Ekim 2005 tarihinde müktesebata uyum müzakereleri ile farklı bir boyuta taşınmıştır. Bu kapsamda Türkiye'nin ekonomik ve sosyal göstergeleri AB üye ve aday ülkelerin göstergeleri ile karşılaştırılarak Türkiye'nin üyelik olasılığı yani Kopenhag kriterlerine uyumu incelenmiştir.Çalışmada çok değişkenli istatistik tekniği olan temel bileşenler analizi kullanılarak ülkelerin gelişmişlik durumlarını karşılaştırmaya olanak veren endeksler hesaplanmıştır. 20 sosyal değişken ile Sosyal Gelişmişlik Endeksi, 22 iktisadi değişken ile İktisadi Gelişmişlik Endeksi ve 42 sosyo-ekonomik değişken ile Kalkınmışlık Endeksi türetilmiştir. Endeks değerleri sonucuna göre ülkeler sıralanarak Türkiye'nin üye ve aday ülkelere göre yeri belirlenmiştir.Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre, Türkiye Sosyal Gelişmişlik Endeksinde 24., İktisadi Gelişmişlik Endeksinde 28., Kalkınmışlık Endeksinde ise 25. sırada yer almaktadır. Türkiye'nin tespit edilen bu sosyal ve ekonomik konumu, Kopenhag Kriterlerini karşılamada yetersiz olduğunu göstermektedir. Buna göre, Türkiye'nin yakın bir gelecekte AB'ye üye olma olasılığının düşük olduğu değerlendirilebilir. Ayrıca diğer aday ülkelerden Hırvatistan'ın ekonomik ve sosyal durumu, AB üye ülkelerine nazaran kötü olmakla beraber bu ülkenin üyelik olasılığı Türkiye'den daha yüksek görülmektedir. Makedonya ise aday ülkeler arasında en az kalkınmış ülkedir.

Abstract:
The full EU membership process which started with the application of Turkey in 1959 and became one of the most important political goal of Turkey has been moved to a different dimension with the accession negotiations on 3 October 2005. Within this scope, in this study, to what extent Turkey meets the Copenhagen criteria is examined. For this purpose, the possibility of Turkey's membership is evaluated by comparing Turkey's economic and social indicators with those of the EU member states.Thereafter, to compare the development levels of indexes of the countries is calculated by using ?principle component analysis?, which is one of the multivariate statistical analysis techniques. Social Development Index, Economic Development Index and Development Index are calculated by means of 20 social, 22 economic and 42 socio-economic variables respectively. By using these indexes, member states and candidate countries are ranked and the status of Turkey is determined.According to these analyses, Turkey is ranked 24th in the Social Development Index, 28th in the Economic Development Index and 25th in the Development Index among 30 countries. The social and economic position of Turkey indicates that she could not meet the Copenhagen criteria. Hence, it is not wrong to say the possibility of Turkey?s membership is low in the near future. In addition, other candidate country, Croatia's economic and social situation is worse than the EU member states, but the membership probability of this country is higher than Turkey. Macedonia is the least developed country among the candidate countries.