Kurmaca ve naratif terapiyi yorumsal düzlemde buluşturmak: Çocuk edebiyatı örneği
Bringing fiction and narrative therapy together on an interpretative ground: The case of children's literature
Yazar: ZEYNEP BEYZA ATASEVEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞERİF ESKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çocuklar için yazılmış kurmaca metinlerde edebi yönün yanı sıra pedagojik yön de öne çıkar. Bu metinler yalnız yazılma değil, ebeveynlerle birlikte defalarca kez okunma ve üzerinde konuşma imkanı sunması sebebiyle çoğu zaman çocuklarla yapılan bir terapi ile benzerlik gösterir. Naratif terapi, merkezinde yer alan hikâye analojisi ile; zaman, mekan, düzen ve anlam bakımından insanın bir aynası olan kurmacayı incelemek için elverişli bir araçtır. Hikâye analojisi insanı da bir metin kabul eden post-modern anlayış ile, kişilerin kendileri hakkında anlattığı hikâyelerin, onların kimliğini ortaya koyduğunu ifade eder. Bu yüzden naratif terapi, post-yapısalcı anlaşıyla, her hikâyenin yapı-söküme uğratılıp yeniden yazılabileceğini, dolayısıyla kişilerin kimlik algılarının hikâyelerini yeniden yazmakla değiştirilebileceğini ifade eder. Kurmaca metinlerin sunduğu ortam da benzer şekilde işler. Hikâyenin başında karakterin kimliği bir anlatı aracılığıyla çizilir. Süreç içerisindeki tecrübeler ve diğer karakterlerle etkileşimler aracılığıyla karakter dönüşür. Hikâyeyle karakterin dönüşümü iç içedir. Metin karakterdir. Karakter ise metindir. Dolayısıyla naratif terapinin sağladığı hikâye analojisi kavramı, insanlar üzerinde çalışmak için olduğu kadar, hatta belki biraz daha fazla, metinler üzerinde çalışmak için de uygundur. Bu çalışmada genel anlamda naratif terapinin kurmacayla buluştuğu ortak düzlem incelenecektir. Daha sonra naratif terapinin dışsallaştırma, yeniden yazma, postyapısalcı yaklaşım, merkezden uzak ama etkili terapist pozisyonu gibi temel araçları, çeşitli çocuk edebiyatı eserlerini analiz etmek için kullanılacaktır.

Abstract:
In fictional texts written for children, besides the literary aspect, the pedagogical aspect comes to the fore. These texts are often similar to therapy with children, as they offer the opportunity not only to be written, but also to be read and discussed with parents many times. Narative therapy, with the story analogy in its center, is a convenient tool for examining fiction, which is a mirror of human in terms of time, place, order and meaning. The story analogy states that the stories people tell about themselves reveal their identity, with a post-modern understanding that accepts man as a text. Therefore, narrative therapy, with its post-structuralist approach, states that every story can be deconstructed and rewritten, so that people's identity perceptions can be changed by rewriting their stories. The environment presented by fictional texts works in a similar way. At the beginning of the story, the character's identity is drawn through a narrative. Character is transformed through experiences in the process and interactions with other characters. The story and the transformation of the character are intertwined. Text is character. The character is text. So the concept of story analogy provided by narrative therapy is as appropriate for working with people as it is for working with texts, perhaps even a little more. In this study, the common plane where narrative therapy meets fiction will be examined in general. Then, the main tools of narrative therapy such as externalization, rewriting, poststructuralist approach, decentralized but effective therapist position will be used to analyze various works of children's literature.