Elaiussa Sebaste antik yerleşimi cam buluntuları
The glass findings of Elaiussa Sebaste ancient settlement
Yazar: ÇİĞDEM GENÇLER
Danışman: PROF. DR. COŞKUN ÖZGÜNEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Cam = Glass ; Cam endüstrisi = Glass industry ; Cam fırını = Glass furnace ; Cam kaplar = Glass container ; Cam üfleme = Glas blowing ; Cam şişe = Glass bottle ; Erken Bizans Dönemi = Early Byzantine Period ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire

Özet:
Mersin-Silifke yolu üzerinde yer alan Ayaş-Kumkuyu'daki Elaiussa Sebasteantik yerleşiminde 1995 yılından beri sürdürülen kazılar sonucunda çok sayıda cam buluntu ele geçmiştir. 1999 yılından itibaren çalışılmaya başlanan cam buluntular, yerleşimin Geç Hellenistik Dönem'de Erken Bizans Dönemi'ne kadar uzanan tarihsel süreci içine dağılmış durumdadır.Ele alınan toplam 1529 parçanın büyük bir kısmı, yerleşimin son dönemi olan Erken Bizans Dönemi'ne aittir. Bunu başlıca nedeni, alanın daha sonraki süreçlerde yerleşim görmemesinden dolayı kalıntıların in-situ kalabilmesidir. Erken Bizans buluntuları içindeki en yoğun formu kandiller kaplamaktadır. Bu formun dışında, günlük kullanıma yönelik tabak, kase, bardak ve şişe-sürahi gibi formlarla karşılaşılmaktadır.Geri kalan cam buluntuların en yoğun grubunu, ortaya çıkarılan kayaya oyulmuş oda mezarlardan gelen zengin cam malzemeden dolayı Erken Roma Dönem eserleri oluşturur. Bu grubun en yoğun formunu ise unguentarium'lar oluşturmaktadır.Elaiussa Sebaste'de özellikle Roma Dönemi ticareti, hem seramik buluntular hem de özellikli cam buluntularla anlaşılabilmektedir. Verilere dayanarak, cam buluntular içinde ithal malzeme olarak belirlenen formların İtalya, Suriye-Filistin, Roma imparatorluğu'nun batı bölgeleri gibi birçok yerden cam eserlerin geldiği tespit edilmiştir.Bunun dışında tespit edilen yerel formların büyük bir çoğunluğu ise Erken Bizans Dönemi'ne aittir. Bu dönem katmanlarında ortaya çıkarılan, cam üretimiyle bağlantılı parçalar da kentte bu dönemde gerçekleştirilen üretimi kanıtlamaktadır. Tespit edilen bu durum, yapılan arkeometrik çalışmalarla da desteklenmiştir.

Abstract:
Many glass findings have been found in Elaiussa Sebaste Ancient settlement of Ayaş-Kumkuyu located nearby the Mersin-Silifke highway during the excavations that was started at 1995. These glass findings have been being inspected since 1999 and it was seen that the dating period of these pieces had been scattered inside the wide time-span of the settlement starting from Late Hellenistic Period and ending at Early Byzantine.A majority of the 1529 pieces inspected belongs to the Early Byzantine Era, the final period of settlement. The main reason behind this phenomenon is the opportunity of the remnants to be preserved being in-situ as no inhabitations had existed after the Byzantine Era. Oil-Lamps constitute the major part among the Early Byzantine findings. Other than this, forms serving for daily use such as plates, bowls, cups and bottle-jogs are being faced in the area.Among the remaining periods, Early Roman Period brings the richest glass findings based on the large variety of material emanating from room-graves carved into the rocks. Unguentariums constitute the biggest percent among these findings.In Elaiussa Sebaste the trade sector in Roman Time can be traced both through ceramic and specific glass findings. Based on these findings, it can certified that the forms determined to be imported should have been coming from many different centers including Italy, Syria-Palestine and the west of the Roman Empire.Except the Early Roman findings discussed above, most of the remaining local forms detected are belonging to the Early Byzantine Period. Besides the pieces related to glass production found among the layers of that period denotes a glass production activity in the city during the Early Byzantine Period. Archeometric studies performed on the findings also support the occurence of such a production.