Ankara Büyükşehir Belediyesinde görev yapan itfaiye çalışanlarının iş tutumları ile iş doyumlarının analizi
Analysis of job attitudes and job satisfaction of fire working for Ankara Metropolitan Municipality
Yazar: MUHARREM GÜRLEYEN GÖK
Danışman: PROF. DR. REMZİ AYGÜN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Ankara Büyükşehir Belediyesinde Görev Yapan İtfaiye Çalışanlarının İş Tutumları İle İş Doyumlarının Analizi İş, yaşamak için gerekli olan parayı kazanmakta kullanılan bir alet olma niteliğinin yanında; sosyal kimliğin kazanılıp geliştirildiği, başarı, kariyer ve kişisel tatmin gibi birçok duyguyu birlikte yaşatan bir ortamdır. Bu yüzden çalışmak ve bir işe sahip olmak insan yaşamında çok önemli bir yere sahiptir. Ancak, çalışma koşulları ile birlikte kişinin yaptığı işin özellikleri ve örgütsel yapı, işin sevilerek yapılmasıyla birlikte bireyin olumlu duygular yüklenmesine veya çalışma hayatının birey üzerinde çeşitli olumsuzluklar doğurmasına sebep olabilmektedir. Birey-iş ilişkisi sürecinde ortaya çıkan olumlu veya olumsuz tutumlar ile bunların öncelik ve ağırlıkları ise yapılan iş doyumu tespit çalışmalarıyla ortaya konmaktadır. İş doyumu, işgörenin işini ya da iş yaşamını değerlendirmesi sonucunda duyumsamış olduğu haz ya da ulaştığı olumlu duygusal durum olarak tanımlanmaktadır. İş doyumu; işin işgören için önemi ve işgörenin işten beklentileri ile elde ettikleri arasında algılanan ilişkinin bir fonksiyonu olarak kabul edilmektedir. İş doyumu, aynı zamanda yaşam doyumunun da belirleyicisidir. Dünyada 17. yüzyıldan sonra organize olmaya başlayan itfaiye teşkilatlan, günümüzde modern teknolojiye sahip bir şekilde pek çok- 241 - toplumsal görevi yerine getirmektedirler. İtfaiye çalışanları, bilindik görevleri yangın söndürme dışında, sel, deprem, toprak kayması ve kazalar sonrasında kurtarma başta olmak üzere pek çok toplumsal hizmet ve fayda üretmektedir. Aralıksız görev yapan ve büyük ölçüde insan gücüne dayanan itfaiye hizmetinde insan unsuru hizmetin kalitesine, etkenliğine ve başarısına doğrudan tesir etmektedir. Bu bağlamda, itfaiyecilerin tutum ve niteliklerinin diğer birçok çalışana göre daha önemli olduğu söylenebilir. Bunun nedeni; cesaret, sabır, soğuk kanlılık, fiziksel ve psikolojik dayanıklılık, yardımseverlik, anlayış, insan sevgisi, yüksek moral gibi tutum ve özelliklerin düzeyinin bu mesleğin icrasında çok önemli olmasıdır. Bununla birlikte, belirtilen tutum ve davranışların çoğunun duygusal kökenli veya duygularla alakalı olması, mesleğin iş doyumu ile ilişkisinin boyutunu ortaya koymakta ve bu kişilerin tutum ifadelerinin değerlendirilmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu sebeple, ülkemizde üzerinde pek fazla inceleme yapılmamış olan itfaiye çalışanlarının iş tutumları ile iş doyumlarının analizi çalışma konusu olarak belirlenmiştir. Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Teşkilatında görev yapan 606 itfaiyeciden 415'ine yönelik olarak gerçekleştirilen araştırmada, iş doyumunu ölçmek için İş Betimlemesi Ölçeği (Job Descriptive Index) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, itfaiyecilerin iş doyumu düzeylerinin; yaş ve eğitim durumu gibi kişisel nitelikler yanında, mesleğe özel bazı konulara yönelik tutum ifadelerindeki farklılıklar ile de ilişkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Analysis of Job Attitudes and Job Satisfaction of Fire Fighters Working for Ankara Metropolitan Municipality Job is an instrument used for earning the money in order to live. At the same time, it is a milieu where social identity is acquired and developed, and lots of feelings such like success, career and individual satisfaction are felt. Therefore, working and having a job have an important place in individuals' lives. However, the features of the job realised by a person, and organisational structure of workplace, as well as working conditions may bring about loading affirmative feelings or causing negative effects of working life on the person. Affirmative or negative attitudes, which emerges in the process of individual-job relationship, and their priorities and weights are examined with the studies determining job satisfaction of individuals. Job satisfaction is defined as pleasure felt or affirmative emotional situation achieved by the worker after he/she evaluates his/her job or work life. Job satisfaction is approved as a function of the perceived relationship between the importance of the job and expectations from the job. At the same time, it is a determinant of life satisfaction. Fire brigades, which started to be organised after 17th century, realise a lot of social duties by having modern technology at present. Fire department workers, produce many social services and benefits; mainly rescue activities after flood, earthquake, landslide and accidents, as well as- 243 - their most known duty: Fire fighting. In the fire service, which is providing nonstop facility and highly depending on work force; human factor directly affects service quality, its efficiency and success. Within this respect, it can be said that attitude and features of fire fighters are relatively more important, according to other sectors' workers. Because, the level of attitudes and characteristics such like bravery, patience, calmness, physical and psychological resistance, charity, sympathy, human love and high morale are very significant in the realisation of this profession. In addition, that most of the mentioned attitudes and behaviours are derived from feelings and related to the feelings puts forward the dimension of the relationship of the profession with job satisfaction. At the same time, it necessiates the evaluation of attitude expressions of these people. Therefore, the subject of this study is chosen as the analysis of job attitudes and job satisfaction of fire fighters, which has been rarely examined in Turkey. Job Descriptive Index is used in order to measure job satisfaction, in the research conducted to investigate 415 fire fighters out of 606 working for Fire Department in Ankara Metropolitan Municipality. At the end of the research, it has been determined that level of job satisfaction of fire fighters are related to the differentiations related to attitude expressions oriented to specific professional issues, as well as individual characteristics such as age and education level.