İnflamatuar barsak hastalıklarında serum alt düzeyinin hastalık aktivitesiyle ilişkisi
Relationship between serum alt and disease activity in inflammatory bowel diseases patients
Yazar: HASAN ELMAS
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN COŞKUN ; DOÇ. DR. BETÜL ERİŞMİŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Alanin transaminaz = Alanine transaminase ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: İnflamatuvar barsak hastalıkları (İBH), temel olarak Crohn hastalığı (CH) ve Ülseratif koliti (ÜK) bünyesinde bulunduran, gastrointestinal sisteminin kronik, inflamatuvar ve aynı zamanda otoimmünite ile ilişkili bozukluklarıdır. İBH'nin patofizyolojisi net olarak anlaşılamamasına rağmen hastalığın meydana gelmesinde genetik faktörlerle beraber diyet, stres düzeyi, intestinal enfeksiyonlar, antibiyotik tedavileri ve sigara kullanımı gibi birden fazla çevresel faktörün rol oynadığı düşünülmektedir. ALT (Alanin Aminotransferaz) temel olarak karaciğerde meydana gelen hasarı tespit etmek amacıyla en sık kullanılan testlerden biridir. Ancak kas hasarı, ilaç kullanımı ve bazı çalışmalarda İBH hastalarında da serum düzeylerinde değişiklikler saptanmıştır. Çalışmamızın amacı İBH tanılı hastalarda hastalık aktivitesiyle serum ALT düzeylerinde olan değişikliklerin değerlendirilmesidir.

Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tek merkezli, retrospektif ve kesitsel bir çalışma olarak planlanmıştır. Çalışmaya 10/2020-02/2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji Klinikleri'nde takip edilen İBH tanılı hastalar dahil edilmiştir. Akut hepatit, kronik karaciğer yetmezliği olan
hastalar, soliter rektal ülser hastaları ve 18 yaşından küçük hastalar çalışmadan dışlanmıştır. Hastalar aldıkları tanılara göre ÜK, CH ve indetermine kolit (İK) olarak 3 gruba ayrılmıştır. Aktivasyon veya remisyon döneminde olan İBH hastalarının kolonoskopi sonuçları ile aktivasyon ve remisyon dönemindeki laboratuvar bulguları hastane bilgisayar kayıt sisteminden temin edilerek kaydedilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların aktivasyonları ve remisyonları endoskopik veya klinik olarak belirlenmiştir. Aktivasyon ve remisyon sürecini belirlemekte; klinik ve laboratuvar verileri ve endoskopik bulgular kullanılmıştır. Elde edilen bulgular uygun istatistiksel yöntemlerle karşılaştırılarak analiz edilmiştir.

Bulgular: İBH tanısı ile takip edilen toplam 601 hasta çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların 278'i (%46,3) kadın, 323'ü (%53,7) erkekti ve yaş ortalaması 42,26± 12,98 /yıl olarak saptandı. 321 hastanın (%53,4) ÜK, 258 hastanın (%42,9) CH ve 22 hastanın ise (%3,7) İK tanılı olduğu görüldü. İBH tanılı tüm hastaların serum AST düzeyi, aktivasyon döneminde ortalama 17,98 U/L, remisyon döneminde ise 21,56 U/L olarak saptandı (p<0,05). Serum ALT düzeyi ise, aktivasyon dönemindeki hastalarda ortalama 20,4 U/L, remisyon dönemindeki hastalarda ortalama 28,16 U/L olarak saptandı (p<0,05). Yapılan roc curve analizi sonucunda
serum ALT düzeyinin sensitivitesinin %63,1, spesifitesinin %63,4; serum AST düzeyinin sensitivitesinin %62,7, spesifitesinin %56,5 olduğu görüldü. Yapılan korelasyon analizinde serum ALT düzeyi İBH'de sık kullanılan CRP ve ESR kadar hastalık aktivitesiyle ilişkili saptanmuştır.

Sonuç: Çalışmamızda hastalık aktivite düzeyi ile serum ALT düzeyi arasında negatif yönde ilişki saptanmıştır. Bu nedenle İBH hastalarında hastalık aktivasyonunun değerlendirilmesinde serum ALT düzeyinin negatif akut faz reaktanı olarak kullanılabileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Introduction: Inflammatory bowel diseases (IBD) are chronic, inflammatory as well as autoimmunity-related disorders of the gastrointestinal system, which mainly include Crohn's disease (CD) and Ulcerative colitis (UC). Although the pathophysiology of IBD is not clearly understood, it is thought that multiple environmental factors such as diet, stress level, intestinal infections, antibiotic treatments and smoking, along with genetic factors, play a role in the occurrence of the disease. ALT (Alanine Aminotransferase) is one of the most commonly used tests to detect damage to the liver. However, changes in serum levels have been detected in
muscle damage, medication use, and some studies shows that patients with IBD has changes in serum level of ALT as well. The aim of our study is to evaluate the changes in serum ALT levels with disease activity in patients diagnosed with IBD.

Materials and Methods: Our research was planned as a single-center, retrospective and cross-sectional study. Patients diagnosed with IBD who were followed up at Ankara Bilkent City Hospital Internal Medicine and Gastroenterology Clinics between 10/2020-02/2024 were included in the study. Patients with acute hepatitis, chronic liver failure, solitary rectal ulcer and patients under 18 years of age were excluded from the study. Patients were divided into 3 groups according to their diagnosis: UC, CD and indeterminate colitis (IC). Colonoscopy results of IBD patients in the activation or remission period and laboratory findings in the activation and remission period were obtained from the hospital computer record system and recorded. Activations and remissions of the patients included in the study were determined endoscopically or clinically. Clinical data, laboratory data and endoscopic findings were used to determine the activation and remission process. The findings were compared and analyzed using appropriate statistical methods.

Results: A total of 601 patients followed up with a diagnosis of IBD were included in the study. Of the patients included in the study, 278 (46.3%) were women and 323 (53.7%) were men, and the average age was 42.26± 12.98/year. It was observed that 321 patients (53.4%) were diagnosed with UC, 258 patients (42.9%) were diagnosed with CD, and 22 patients (3.7%) were diagnosed with IC. The average serum AST level of all patients diagnosed with IBD was 17.98 U/L during the activation period and 21.56 U/L during the remission period (p<0.05). Serum ALT level was found to be an average of 20.4 U/L in patients in the activation period and
28.16 U/L in patients in the remission period (p<0.05). As a result of the roc curve analysis, the sensitivity of the serum ALT level was 63.1% and the specificity was 63.4%; It was observed that the sensitivity of the serum AST level was 62.7% and the specificity was 56.5%. In the correlation analysis, serum ALT level was found to be as related to disease activity as CRP and ESR, which are frequently used in IBD. 

Conclusion: In our study, a negative relationship was found between disease activity level and serum ALT level. Therefore, we think that serum ALT level can be used as a negative acute phase reactant in the evaluation of disease activation in IBD patients.