Beklenti kuramı kapsamında okul müdür yardımcılarının görevlerine ilişkin beklentileri
Expectations of deputy school principal about their duties within the scope of expectancy theory
Yazar: MUSTAFA BALCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL ATA
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı; beklenti kuramı kapsamında okul müdür yardımcılarının görevlerine ilişkin beklentilerini ortaya çıkarmaktır. Araştırma nitel araştırma biçiminde meydana getirilmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomonoloji) deseni ekseninde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu ortaya çıkartılırken amaçlı örneklem yöntemlerinden bir tanesi olan maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi seçilmiştir. Araştırma grubunda 2023-2024 Eğitim Öğretim yılında Tokat ilinde görev yapan okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde görevli 21 okul müdür yardımcısı yer almaktadır. Araştırmada verilerin toplanması sürecinde müdür yardımcılarına dokuz açık uçlu sorudan ortaya çıkarılan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeler katılımcıların uygun gördükleri yer ve zamanda yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Yüz yüze görüşmeye onay vermeyen katılımcıların görüşme sorularına vermiş oldukları cevaplar araştırmacı tarafından not edilerek kayıt altına alınmıştır. Araştırmada elde edilen veriler betimsel bir bakış açısıyla incelenerek analiz edilmiştir. Araştırmaya katılan katılımcılar öncelik olarak müdür yardımcısı kavramını; yardımcı personel, köprü, okulun yapıtaşı, yol gösterici ve okulun anahtarı şeklinde ifade etmişlerdir. Katılımcılar yöneticilikten beklentilerini; düzenli iş yapmak, akademik başarı, lider olmak, kadro beklentisi ve tayin olma/yer değiştirme biçiminde belirtmişlerdir. Katılımcıların büyük çoğunluğu müdür yardımcılığının müdürlüğe geçiş için bir basamak olduğunu ifade etmiştir. Katılımcılar yöneticilik görevinde gelişimlerini; tecrübeli insanlardan faydalanma, kişisel gelişim, hizmet içi eğitim, sosyal medya, mevzuat ve yüksek lisans şeklinde belirtmişlerdir. Katılımcılar yöneticiliğin motivasyonlarına etkilerini; sorumluluk bilinci, insani ilişkiler, olumlu okul atmosferi, iletişim ve yönetici olmak şeklinde ifade etmişlerdir. Katılımcıların büyük çoğunluğu yöneticiliğin kişiye itibar sağladığını belirtmiştir. Katılımcıların yöneticiliğin saygınlık kazandırması ile ilgili görüşleri büyük çoğunlukla "evet, kazandırır" şeklindedir. Katılımcıların yöneticiliğin yaşam kalitesine etkisini; mesai süresinin fazlalığı, ekonomik kaygılar, aileye zaman ayıramama, tanınır olma, kıyafet düzeni ve sorumluluk artışı şeklinde ifade etmişlerdir. Katılımcılar yöneticilikle beraber yeni hedefleri olarak; üst makamlara geçmek, iyi bir yönetici olmak, başarılı okul, öğretmenliğe dönmek ve yaşam kalitesini artırmak şeklinde görüş belirtmişlerdir. Sonuç olarak; okullarda görev yapan müdür yardımcılarının liderlik rollerinin de farkında olunarak görev tanımlarını yasal bir statüye kavuşturmak ve zorunluluk dolayısıyla yönetici olma girişimlerinin etkisini minimum düzeye düşürmek veya yok etmek için gerekli çalışmaların ilgililer tarafından yapılması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beklenti, beklenti kuramı, okul, müdür yardımcısı

Abstract:
The aim of this study is to reveal the expectations of vice principals of schools regarding their duties within the framework of expectancy theory. The research was conducted in the form of qualitative research. The research was conducted based on the phenomenology design, one of the qualitative research methods. When determining the study group, purposive sampling method, one of the purposeful sampling methods, was selected. The study group in the 2023-2024 academic year consists of 21 deputy school principal working in preschool, primary, secondary, and high schools in Tokat province. In the data collection process of the research, a semi-structured interview form consisting of nine open-ended questions was used for vice principals. The interviews were conducted face-to-face at a time and place convenient for the participants. The responses of the participants who did not attend to face-to-face interviews were noted and saved by the researcher. The data obtained in the research were analyzed from a descriptive perspective. Firstly, the participants defined the concept of vice principal as assistant staff, bridge, cornerstone of the school, guide, and key to the school. The participants stated their expectations from management as performing regular tasks, achieving academic success, being a leader, expecting a position, and change in the place of duty. The majority of the participants stated that vice principal ship is a step towards becoming a principal. The participants stated their development in management roles as benefiting from experienced individuals, personal development, in-service training, social media, legislation, and master's degree. The participants expressed the effects of motivation on management as a sense of responsibility, human relations, positive school atmosphere, communication, and being a manager. The majority of the participants stated that management provides prestige to the individual. The opinions of the participants regarding the positive effect of management on quality of life were mostly expressed as "yes, it does." The participants expressed the effects of management on quality of life as excessive working hours, economic concerns, inability to spend time with family, recognition, neatly dressed, and increased responsibility. The participants stated their new goals with management as advancing to higher positions, being a good manager, running a successful school, returning to teaching, and improving quality of life.  As a result, it is necessary to formalize the job descriptions of school vice principals into a legal status, taking into account their leadership roles. Additionally, it is needed to be undertaken to minimize or eliminate the impact of attempts to become a manager due to necessity.

Keywords: Expectancy, expectancy theory, school, vice principal