Yalın üretimin strese etkisinin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi
Evaluation the effects of lean production on stress with structural equation modelling
Yazar: GÜNEŞ ÇETİNTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AĞCA
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Stres = Stress ; Yalın üretim = Lean production ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Üretim = Production ; İş stresi = Job stress

Özet:
Yalın üretim, Japonya'da II. Dünya savaşının neden olduğu sermaye sıkıntısını aşabilmek amacıyla geliştirilmiştir. Oluşan sermaye sıkıntısı şirketlerin çalışma saatlerini uzatarak, işleri yoğunlaştırarak ve ücretleri düşürerek maliyetleri azaltmasını gerektirmiştir.Amerikan otomotiv endüstrisindeki üretim biçimi savaş sonrasında Japonlara referans olmuştur. 1937'de kurulan Toyota şirketi'nin ortaklarından mühendis Eiji Toyoda, 1950'de Ford'un Detroit'deki Rouge fabrikasını ziyaret etmiş ve Toyota'daki üretim sisteminin geliştirilmesinin mümkün olduğu, ancak Fordist/kitlesel üretimin Japonya'da asla başarılı olamayacağı sonucuna varmıştır. Amerikan endüstri sistemi, sınırlı sayıda modelden büyük miktarlarda üretilerek, üretim maliyetlerini kısmıştır. Bu tipik Amerikan modeliydi, Japon değildi. Yeni sistem ile hedef üretim maliyetini çok çeşitli modelden sınırlı sayıda üretim yaparak düşürmekti (Ohno, 1996;40).Deneme amaçlı bazı çalışmalardan sonra kimi zaman tam zamanında üretim (just-in time production), kimi zaman Toyota üretim (Toyota production), kimi zaman da stoksuz üretim (non-stock production) olarak da adlandırılabilen yalın üretim (lean production) sistemleri Japonya'da 1940'lı yılların sonunda gelişmiştir. Sonrasında da Amerika Birlesik Devletleri'nde yaygınlaşmaya başlayan bir üretim ve yönetim sistemi haline gelmiştir.Bu tezin amacı, Yalın üretimin gelişmesiyle hızlı sanayileşme, ağırlaşan çalışma koşulları ve teknolojinin çalışanlar üzerinde stres oluşturup oluşturmadığını incelemektir. Birinci bölümde, yalın üretim felsefesi, gereklilikleri, temel özellikleri, Yalın üretim sistemindeki endüstri ilişkilerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde, Yalın üretimin temel özellikleri ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, Stres, iş stresi, stresin yol açtığı faktörler açıklanarak, Yalın üretimin stres üzerindeki etkilerine değinilmiştir. Dördüncü Bölümde ise, Yapısal eşitlik modellemesi genel hatları ile anlatılarak yalın üretimin stres üzerindeki etkileri bu modelleme ile analiz edilmiş ve sonuçları açıklanmıştır.Anahtar Kelimeler: Yalın Üretim, Yalın Üretim Felsefesi, Yapısal Eşitlik Modeli, Stres.

Abstract:
Lean production was developed in Japan after World War II in order to overcome of capital shortage. Those sortages required companies to extend working hours, to intensify working hours and to reduce sallaries.The style of the American automotive industry production became a referance for Japan after World War II. Eiji Toyoda, who is a parter and an engineer in Toyota, founded in 1937, visited Ford factory in 1950 which is in Detroit and he realized that Fordist/Mass Production would never be successful in Japan Industry System in America reduced production costs by producing large numbers from a limited models. That was a typical American style, not a Japanish. The aim of the new system was to produce limited numbers from a wide range of models and reduce production costs (Ohno, 1996;40).After some experiments, lean production systems, which sometimes called just in time production, Toyota Production and non-stock production, developed in Japan in the late 40?s. After that it became a populer production and management system in United States.The purpose of this thesis is to exemine rapid industrilization with the development of lean production, harder working conditions and whether technology constitute stress over workers. In first part, philosphy of lean production, neccecities, basic features and industrial relations on lean production are mentioned. In second part, basic features of lean production are explained in details. In third part, stres, job related stress and factors that are caused by stres, are explained and the effects of stres based on lean production are mentioned. In forth part, Structural Equation modelling is explained basicly and lean production?s effects on stres are analysed according to this modelling and outcomes are explained.Keywords: Lean Production, Philosphy of Lean Production, Structural Equation Modelling, Stres.