Kemoterapiye bağlı alopesi algısının psikososyal yaşama etkisi /
Yazar: EMİNE ÖZÜSAĞLAM
Danışman: PROF. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Alopesi = Alopecia ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Kıl folikülü = Hair follicle ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Saçlar = Hair ; Saçlı deri = Scalp ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma, kemoterapiye bağlı alopesi algısının psikososyal yaşama etkisini değerlendirmek amacıyla planlandı. Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Radyasyon Onkoloji Kliniği ve Kemoterapi Ünitesinde,01.12.2013-01.12.2014 tarihleri arasında gerçekleştirilen bu çalışmayakemoterapiye bağlı alopesi gelişen 213 hasta katıldı. Çalışmaya ilişkin veriler hastalar ile yüz yüze yapılan tek görüşmede Hasta Tanılama Formu ve Kemoterapiye Bağlı Alopesinin Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği (KBAYKÖ) kullanılarak elde edildi. Verilerin istatiksel değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız grup karşılaştırmalarında Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis gibi non-parametrik testler kullanıldı. Çalışma grubunu çoğu İstanbul'da ikamet eden, ilkokul mezunu olan (%71,8), evli(%74,2) vekadın (%73,7) hastalar oluşturdu. Meme ve akciğer kanseri tanısı ile kemoterapi uygulanan hastaların tümünde gözle görülür saç kaybı yaşandığı saptandı. Hastaların büyük bir kısmı saçı dökülmeye başladığında hiçbir şikâyet hissetmediğini ifade ederken, az sayıda hasta kaşıntı hissettiğini ifade etti. Erkek hastalara kıyasla kadın hastaların, gelir durumu orta olanlara kıyasla, kötü olanların kemoterapiye bağlı alopesiden daha fazla etkilendiği saptandı. Ayrıca eğitim düzeyi arttıkça hastaların alopesiye bağlı etkilenme oranının da azaldığı belirlendi. Hastalık sonrası başörtü kullanmaya başlayan hastalara kıyasla hastalık öncesi başörtü kullananların alopesiye bağlı yaşam kalitesi puanın daha düşük olduğu ve hastaların olumsuz yönde etkilendiği saptandı. Sonuç olarak kemoterapiye bağlı alopesi hastaların psikososyal yaşamını etkileyen önemli sorun olduğu saptandı.
Anahtar Kelimeler: Kemoterapi, Alopesi, Psikososyal Etki, Kanser

Abstract:
This descriptive study was arranged to evaluate the impact of chemotherapy-induced alopecia perception on psychosocial life. 213 of the patients who faced chemotherapy-induced alopecia at Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital, Radiation Oncology Clinic and Chemotherapy Unit participated in this study between 12/1/2013 - 12/1/2014. The data for the study was collected by face-to-face single interviews using the Patient Identification Form and the Chemotherapy-induced Alopecia Quality of Life Scale (KBAYKÖ). Descriptive statistics for the statistical evaluation of the data and nonparametric tests such as Mann Whitney U test and Kruskal Wallis for independent group comparisons were used. The study group consisted mostly of primary school graduates (71.8%), married (74.2%) and female (73.7%) patients residing in Istanbul. Patients diagnosed with breast and lung cancer and treated by chemotherapy were all found to have visible hair loss. A large number of patients stated that they did not have any complaints when their hair began to spill, while a few patients stated that they felt itching. It is found that the chemoterapy-induced alopecia have stronger impact on female patients than men and low income group than middle income. Also, the impact of alopecia weakens as the patient's level of education increased. It is found that the alopecia related quality of life scores were lower for the patient who already uses headscarf before illness compared to the patients who started using headscarf after illness. In conclusion, chemotherapy-induced alopecia is an important problem affecting the psychosocial life of patients.
Key words: Chemotherapy, Alopecia, Psychosocial Impact, Cancer