Sehâvî'nin hocaları özelinde IX. asırda hanım muhaddisler
Women transmitters of hadith in IX. century with special attention to teachers of al-Sahawi
Yazar: HAYRİYE BETÜL ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. SELÇUK COŞKUN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: 9. yüzyıl = 9. century ; Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Hadis = Hadith ; Kadınlar = Women ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Memlükler Dönemi = Mamluks Period ; Muhaddis = Muhaddthoon ; Sehavi = Sehavi ; İslam alimleri = Islamic scholars

Özet:
İslâm dininin Kurân-ı Kerîm'den sonraki temel kaynağı olan hadislerin gelecek
nesillere aktarımında, Hz. Peygamber (s.a.s) devrinden itibaren erkeklerin yanı sıra
hanımlar da imkânları nispetinde kendilerini yetiştirmiş, çeşitli hizmetler ifa etmişlerdir.
Ancak onların bu faaliyetlerini başlangıçtan günümüze taşıyacak müstakil bir eser
bulunmamakla birlikte, sayısı gayet az olan birkaç ilmî çalışma belirli dönemlere has
kılınarak yazılmış, hanımların yaşadığı devirlerdeki konumları ve eğitime katkıları ele
alınmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, günümüzde kadınların eğitim ve öğretiminin
lüzumunu ortaya koymak amacıyla hicrî IX. asrın büyük hadis âlimlerinden
olan Sehâvî'nin (v.902/1496) yetişmesine katkı sağlayan hanımların Memlükler
döneminde sosyal hayattaki konumu, eğitimi, ilme özellikle de hadis ilmine dair rivâyet,
hıfz, tedris vb. hizmetleri tespit edilerek ele alınmıştır. Ayrıca es-Sehâvî'nin gerek icâzet
alarak gerekse icâzet dışında bir yolla kendisinden hadis aldığı hanım hocaları, kendi
telif ettiği ed-Dav'ül-Lâmi' Li Ehli'l-Karni't-Tâsi' eserinden yola çıkılarak tespit edilip
kısa hal tercemeleri verilmiştir. Mezkûr konuda Fatma KAVŞUT'un Kadınların Hadis
İlmindeki Yeri Hicrî IX. Asır Memlükler Dönemi isimli çalışmasının olmasıyla birlikte
bizim ortaya koyacağımız meseleler kendinden önceki bu çalışmanın tamamlayıcı
zinciri olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Hanım Muhaddisler, Sehâvî, Mısır, Hadis, İcâzet, Memlükler.

Abstract:
From the age of Prophet Muhammad (PBUH) convey the hadith which is the
second major source of Islam after the Quran to the next generations men as well as
ladies educated themselves in proportion to the facilities they have and they perform a
variety of services. But from the beginning till today there is no a self-contained work
about their activities nevertheless there is a few scientific work which are written in
specific certain periods about the position and contribution to education of the ladies in
their times. In this work to reveal the need of the education of women we identified and
adverted the ladies -in the age of Mamluks their position in the social life, about their
education, science especially hadith science narrative, memorization and teaching- who
are contributed to the growth of the great hadith scholar al-Sahawi (902/1496) in the
hijri IX century. In addition, the hadith which al-Sahawi took with ijazat or without
ijazat from his lady teachers are identified in his work al-Dav al-Lame Li Ahl al-Qarn
at-Tase is given in short translations. As well as there is a study about the mentioned
subject but the issues we will revealed are completed the study before.

Key Words: Women transmitters, al-Sakhawi, Egypt, hadith, ijazat, Mamluks