Pulmoner tüberkülozlu hastalardan izole edilen mycobacterium tuberculosis suşlarında moksifloksasin direncinin epidemiyolojik özellikleri ve moleküler mekanizmalarının araştırılması
Investigation of epidemiological characteristics and molecular mechanisms of moxifloxacin resistance in mycobacterium tuberculosis strains isolated from pulmonary tuberculosis patients
Yazar: TAYLAN BOZOK
Danışman: PROF. DR. FATİH KÖKSAL
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Mutasyon = Mutation ; Mycobacterium enfeksiyonları = Mycobacterium infections ; Mycobacterium tuberculosis = Mycobacterium tuberculosis ; Tüberküloz-pulmoner = Tuberculosis-pulmonary ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-mikrobiyal = Drug resistance-microbial

Özet:
Amaç: Bu çalışmada bölgemizdeki klinik materyallerden izole edilen Mycobacterium tuberculosis suşlarının moksifloksasin duyarlılıklarının fenotipik yöntemlerle tespit edilmesi ve bölgesel direnç oranlarının belirlenmesi ayrıca fenotipik direnç ile gyrA genindeki mutasyonların ilişkisinin araştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Adana Bölge Tüberküloz Laboratuvarına gönderilen pulmoner tüberkülozlu hasta örneklerinden izole edilen Mycobacterium tuberculosis suşlarından çoklu ilaç direnci görülmeyen sıralı 100 izolat ile çoklu ilaç direnci tespit edilen 37 izolat dahil edilmiştir. Bu izolatların Löwenstein-Jensen proporsiyon yöntemi kullanılarak moksifloksasin'e duyarlılıkları belirlenmiş ve epidemiyolojik özellikleri araştırılmıştır. Yine bu izolatların gyrA bölgesinin dizi analizi yapılmış ve ilaç duyarlılık oranları ile karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Fenotipik duyarlılıkları test edilen 137 izolatın 25'inde (% 18,2) moksifloksasine karşı direnç bulunmuştur. Çoklu ilaç direnci görülmeyen ve çoklu ilaç direnci görülen suşlar arasındaki direnç oranları sırasıyla % 17 ve % 21,6 olarak tespit edilmiştir. 25 dirençli klinik izolatın gönderildiği bölgelere göre dağılımına baktığımızda; izolatlardan 10'unun Adana, 6'sının Gaziantep, 5'inin Hatay, 3'ünün Mersin ve 1'inin de Kahramanmaraş iline ait oldukları tespit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen tüm izolatların gyrA bölgesinin dizi analizi sonucuna göre toplamda 6 örnekte tek baz mutasyonuna rastlanmıştır. Mutasyonların pozisyonları Asp94Tyr, Asp94Gly, Ala90Val, Gly88Ala ve iki örnekte de Asp89Asn şeklinde tespit edilmiştir. Mutasyon görülen örneklerin ikisi moksifloksasine fenotipik olarak duyarlı bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamız sonucunda moksifloksasine karşı gelişen direncin tüberküloz tedavisine sekonder olamayacağı tespit edilmiştir. Oluşan direnç ile genin analiz edilen kısmındaki mutasyonların ilişkisinin yetersiz olduğu ve yüksek dirençten farklı moleküler mekanizmaların sorumlu olacağı görülmüştür. Moksifloksasin direncinin araştırılmasının daha geniş vaka grupları ve izolatlar kullanılarak devam ettirilmesi ayrıca bu grup ilaçlara karşı kısa sürede direnç gelişme ihtimalinin varlığı ve non-spesifik endikasyonlarda daha sınırlı kullanılması gerektiğinin ısrarla anlatılmasının önemli olacağı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: gyrA, Moksifloksasin, Mutasyon, Mycobacterium tuberculosis, Proporsiyon.

Abstract:
Objective: In this study, it is aimed to determine the moxifloxacin sensitivities of Mycobacterium tuberculosis strains isolated in our region and to specify the regional resistance rates besides to investigate the relation of phenotypical resistance with mutations in gyrA gene.
Materials and Method: Sequential 100 isolates that are seen to be non-multi drug resistant and 37 isolates that are determined as multidrug resistant among Mycobacterium tuberculosis strains isolated from pulmonary tuberculosis patient's samples which sent to Region Tuberculosis Laboratory of Adana were included in this study. Drug sensitivity rates and DNA Sequencing of gyrA region of these isolates are compared again.
Findings: Resistance to moxifloxacin is found in 25 of 137 (18,2 %) isolates of which phenotypic susceptibilities were tested. Resistance rates among strains which seen to have multidrug resistance and those which have not multidrug resistance were 17 % and 21,6 % respectively. Looking at the distribution according to regions which sent 25 clinical isolates; it is determined that 10 of isolates were belonged to Adana, 6 to Gaziantep, 5 to Hatay, 3 to Mersin and 1 to Kahramanmaraş province. Among all isolates included in study, Single bases mutation was encountered in 6 samples in total according to DNA sequencing result of gyrA region. The positions of mutations were identified as Asp94Tyr, Asp94Gly, Ala90Val, Gly88Ala and in 2 samples as Asp89Asn. Two of the samples which mutation is seen were found to be sensitive to moxifloxacin phenotypically. 
Result: At the end of our study it is determined that, resistance developed to moxifloxacin would not be secondary in the treatment of tuberculosis. It is seen that different molecular mechanisms will be responsible from high resistance and the relation between resistance and mutations in the analysed gene is insufficient. It is concluded that research on moxifloxacin resistance should be continue with wider case groups and isolates also it will be important to persistently explain that there is a probability of resistance development in a short time to these group of drugs and it is required to use them more limited in non-spesific indications.

Keywords: gyrA, Moxifloxacin, Mutation, Mycobacterium tuberculosis, Proportion.