Türkiye'de farklı koruma statüsündeki göçmenlerin istihdam deneyimleri
Employment experiences of migrants with different protection status in Turkey
Yazar: BÜŞRA USLU AK
Danışman: PROF. DR. KASIM KARATAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Geçici hukuki korumalar = Temporary legal protection ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Uluslararası göç = International migration ; İstihdam = Employment ; İş hayatı = Work life

Özet:
Bu çalışmada, Suriye, Afganistan, İran, Irak ve Somali uyruklu, Türkiye'ye göç etmiş, geçici ve uluslararası koruma sahibi ve uluslararası başvuru sahibi bireylerin sosyal hizmet disiplini bağlamında istihdam süreçlerindeki deneyimleri ve karşılaştıkları sorunlar ele alınmıştır. Çalışmanın verileri, araştırmacı tarafından nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak, on iki göçmen ve yedi göç ve istihdam alanında çalışan uzman ile yarı yapılandırılmış, derinlemesine görüşmeler aracılığı ile toplanmıştır. Bulgular; göçmenlerin iş yaşamında karşılaştığı sorunlar, göçmenlerin iş piyasasına erişememesinin sonuçları ve göçmenler ile ilgili politika önerileri olmak üzere üç tema altında tartışılmıştır. Birinci tema olan göçmenlerin iş yaşamında karşılaştığı sorunlar; dil engeli, denklik alamama, eğitimsizlik, ayrımcılık, toplumsal cinsiyet rolleri, doğru bilgilendirilmeme, çalışma izni, işverenin kayıtsız istihdamı tercih etmesi, düşük maaş, hakları bilmeme/savunamama, çalışma izni olmaksızın çalıştırılma, uygunsuz/uzun çalışma saatleri, görev tanımı dışında iş yapma, taciz ve istismar, izin kullanamama, uyum sağlayamama ve benzeri olarak belirlenmiştir. İkinci tema olan göçmenlerin iş piyasasına erişememesinin sonuçları; olumsuz baş etme mekanizmaları, toplumsal ve siyasal kutuplaşma, suça yönelme, çocuk işçiliği, işsizlik oranlarının artması, psikolojik ve ekonomik sorunlar, hükümete tepki, siyasi partiler arasında anlaşmazlıklar ve hükümetin sorumluluklarının artması olarak belirtilmiştir. Son olarak, göçmenler ile ilgili politika önerileri teması altında tartışılan bulgular; göçmenler için staj/eğitim programları, göçmen istihdamına teşvik, Türkçe dil kursları, tercüman desteği, çok kültürlü işyerlerinde uyum programları yapılması ve benzeri olarak not edilmiştir.  Sonuç olarak, göçmenlerin çalışma haklarını ifa edememesi hem insani hem anayasal hem de uluslararası yükümlülükler bakımından üzerinde durulması gereken bir husustur. Bu hususun mikro seviyeden makro seviyeye sosyal ve ekonomik anlamda önemli etkileri bulunmaktadır.

Abstract:
In this study, the employment related experiences and problems of Syria, Afghanistan, Iran, Iraq and Somali nationals, who emigrated to Turkey, and under temporary and international protection status are taken into discussion in the context of social work discipline. The data of the study have been collected by the researcher in accordance with qualitative research methods through semi-structured in-depth interviews with twelve immigrants and seven experts working in the field of migration and employment. The findings have been discussed under three themes: problems faced by migrants in work life, the consequences of immigrants' inability to access the labour market, and policy recommendations regarding migrants. Under the first theme, the problems faced by immigrants in work life are noted as language barrier, lack of equivalence, lack of education, discrimination, gender roles, not being informed correctly, work permit, employer preferring unregistered employment, low salary, not knowing / defending rights, working without work permit, inappropriate / long working hours, doing work outside of job description, harassment and abuse, not being able to take leave and so on. Under the second theme; the consequences of immigrants not being able to access the labour market are listed as negative coping mechanisms, social and political polarization, tendency to crime, child labour, increased unemployment rates, psychological and economic problems, reaction to the government, disagreements among political parties and increased government responsibilities. Finally, the findings discussed under the theme of policy recommendations on immigrants are internship / training programs for immigrants, incentives for immigrant employment, Turkish language courses, interpreter support, integration programs in multicultural workplaces and so on. As a result, the inability of immigrants to exercise their right to work is a matter of concern both in terms of humanitarian, constitutional and international obligations. This issue has significant social and economic impacts from micro to macro level.