Tarımsal faaliyetlerde pestisit kullanımının yeraltı suyuna baskı-etki ve hassasiyet (DRASTIC)  analizinin incelenmesi
Investigating of the pressure-impact and sensitivity (DRASTIC) analysis of pesticide use on groundwater in agricultural activities
Yazar: ÇİĞDEM ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ZELİHA SELEK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu tez çalışmasında, Manavgat ilçe merkezini içine alan Manavgat yeraltı suyu kütlesi (Antalya Havzası) üzerindeki tarımsal faaliyetlerin pestisit kirliliği üzerindeki baskısı ve bu baskının yeraltı suyu kirliliğine etkisi değerlendirilmiştir. Ardından, pestisit DRASTIC hassasiyet analizi kullanılarak çalışma alanında yaygın olarak kullanılan pestisitlerin yeraltı suyunda oluşturuduğu hassasiyet tespit edilmiştir. Çalışma, tarımsal faaliyetler açısından alınacak önlemlerin, belirlenen pestisit etkisi ve hassasiyeti göz önünde bulundurularak planlanması için yol gösterici olmayı amaçlamaktadır. Çalışma alanının %42'sinde aktif tarım yapılmakta ve yoğun seracılık faaliyetleri yürütülmektedir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda çalışma alanında yüksek tarım baskısı olduğu belirlenmiştir. Pestisit kullanımı, tarımsal verimlilik açısından fayda sağlasa da, yeraltı suyu kirliliği için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. TÜİK verilerine göre bölgede 59 farklı pestisit kullanılmaktadır ve pestisit kullanımı Türkiye genel ortalamasının oldukça üzerindedir. DSİ tarafından gerçekleştirilen yeraltı suyu kalite izlemelerinde, 72 pestisit çeşidinden sadece ikisinin, alachlor ve nicosulfuron, Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik'te belirlenen kalite standartlarını aştığı tespit edilmiştir. Bu pestisitlerin varlığı, halk sağlığı açısından ciddi riskler taşımaktadır. Pestisit DRASTIC hassasiyet analizi, çalışma alanının büyük bir kısmının çok yüksek ve yüksek pestisit kirliliği hassasiyetine sahip olduğunu ortaya koymuştur. Tespit edilen bu yüksek hassasiyet, mevcut durumda tek dönemde gözlenen teyit edilmiş etkinin, ilerleyen dönemlerde artma ihtimalinin yüksek olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilir yönetimi ve yeraltı suyu kalitesinin korunması için önemli bilgiler sunmaktadır. Sonuç olarak, pestisit kirliliği hassasiyeti yüksek olan bölgelerde, insan sağlığını korumak amacıyla gerekli tedbirlerin alınması önemlidir. Sürdürülebilir tarım uygulamaları teşvik edilmeli, pestisit kullanımı konusunda eğitimler verilmeli ve düzenli izleme programları uygulanmalıdır. Bu önlemler, gelecekteki su güvenliğinin sağlanmasında kritik bir rol oynamaktadır.

Abstract:
In this thesis study, the pressure of agricultural activities on pesticide pollution over the Manavgat groundwater body (Antalya Basin), which includes the center of Manavgat district, and the impact of this pressure on groundwater pollution were evaluated. Subsequently, the sensitivity of pesticides commonly used in the study area on groundwater was determined using the pesticide DRASTIC sensitivity analysis. The study aims to provide guidance for planning measures in agricultural activities by considering the identified pesticide impact and sensitivity. Active agriculture is carried out in 42% of the study area, with intensive greenhouse activities. As a result of the pressure assessment, it was determined that there is high agricultural pressure in the study area. Although pesticide use provides benefits in terms of agricultural productivity, it poses a serious threat to groundwater pollution. According to TUIK data, 59 different pesticides are used in the region, and pesticide usage is significantly above the national average of Turkey. Groundwater quality monitoring conducted by DSI revealed that only two of the 72 pesticide types, alachlor and nicosulfuron, exceeded the quality standards set by the Regulation on the Protection of Groundwater Against Pollution and Deterioration. The presence of these pesticides poses serious risks to public health. The pesticide DRASTIC sensitivity analysis revealed that a large portion of the study area has very high and high sensitivity to pesticide pollution. This identified high sensitivity suggests that the current verified impact observed in a single period is likely to increase in the future. These findings provide important information for the sustainable management of agricultural activities and the protection of groundwater quality. Consequently, it is important to take necessary measures to protect human health in regions with high sensitivity to pesticide pollution. Sustainable agricultural practices should be encouraged, training on pesticide use should be provided, and regular monitoring programs should be implemented. These measures play a critical role in ensuring future water security