Bir üniversite hastanesindeki hemşirelerin örgütsel vatandaşlık davranış düzeylerinin belirlenmesi
Determination of the level of organizational citizenship behaviours of the nurses at a university-run hospital
Yazar: HÜSEYİN GEÇER
Danışman: DOÇ. DR. AFSUN EZEL ESATOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmanın amacı, örgütsel vatandaşlık davranışını etkileyen sosyo-demografik faktörler ve etkileme derecelerini belirlemektir. Araştırmanın evrenini Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi'nde çalışan hemşireler oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem seçilmemiş, anketler 380 hemşirenin (evrenin % 90,4'ü) sorumlu hemşireleri tarafından doldurulmuştur. Araştırmada, Konovsky ve Organ tarafından (1996) geliştirilen ve Türkçe'ye Erdem (2003) tarafından çevrilip uygulanan örgütsel vatandaşlık davranışı anketi kullanılmıştır. Araştırmanın anket uygulama kısmı, 10.05.2008 tarihinde başlayıp 01.07.2008 tarihinde bitirilmiştir. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi ile örgütsel vatandaşlık davranışını tanımlayan beş boyut ortaya çıkmıştır. Bunlar; özverili olma, nezaket, bilinçli olma, erdemli olma ve centilmenliktir.Özverili olma ve nezaket ve erdemli olma boyutundaki davranışlarda yaş değişkeninin istatistiksel fark yarattığı belirlenmiştir. Özverili olma ve erdemli olma boyutundaki davranışları göstermeye yaşlı hemşirelerin; nezaket boyutundaki davranışları göstermeye ise genç hemşirelerin daha fazla eğilimli olduğu saptanmıştır. Hastanede çalışma süresi değişkeni ile örgütsel davranış ana boyutu, nezaket ve centilmenlik boyutları arasında istatistiksel anlamlı fark belirlenmiştir. Bu boyutlardaki davranışları göstermede, 6?10 yıl arası süredir hastanede çalışan hemşirelerin daha eğilimli olduğu saptanmıştır. Görevde çalışma süresi değişkeni ile nezaket ve erdemli olma boyutları arasında istatistiksel anlamlı farklılık belirlenmiştir. Nezaket boyutundaki davranışları beş yıl ve daha az süredir çalışan hemşirelerin; erdemli olma boyutundaki davranışları ise 11 yıl ve daha üzeri süredir çalışan hemşirelerin göstermeye daha eğilimli olduğu saptanmıştır. Medeni durum değişkeni ile özverili olma, nezaket ve erdemli olma boyutlarındaki davranışlar arasında istatistiksel anlamlı farklılık belirlenmiştir. Özverili olma ve erdemli olma boyutundaki davranışları göstermeye evli hemşirelerin; nezaket boyutundaki davranışları göstermeye ise dul-boşanmış hemşirelerin daha eğilimli olduğu saptanmıştır. Öğrenim durumu değişkeni ile özverili olma ve erdemli olma boyutlarındaki davranışlar arasında istatistiksel anlamlı farklılık belirlenmiştir. Her iki boyuttaki davranışları göstermede, lise mezunu hemşirelerin yüksekokul mezunu hemşirelere nazaran daha eğilimli oldukları saptanmıştır.Örgütsel vatandaşlık davranışını, işgörenlerin sosyo-demografik özelliklerinin etkilediği saptanmıştır. Örgütsel vatandaşlık davranışı görülme düzeyinin yükseltilmesi için tasarlanan uygulamalarda sosyo-demografik özelliklerin (yaş, kurum kıdemi, mesleki kıdem, medeni durum, öğrenim durumu) etkisinin göz önünde bulundurulmasının yararlı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine socio-demographic factors affecting organizational citizenship behaviour and their strenght. The nurses at Karadeniz Techninical University Farabi Hospital constitutes the central of the study. Basically, there is no sampling and the survey was filled in by the advisers of 380 nurses. (%90.4). In this study the survey of organizational citizenship behaviour which was developed by Konovsky ve Organ (1996) and translated into Turkish as civic virtue by Erdem (2003) is used. The survey part of the study starts on 10.05 2008 and lasts until 01.07.2008. The statistical analysis of the data and the five dimensions that define the organizational citizenship behaviour follow as; altruism, courtesy, conscientiousness, civic virtue and sportsmanship.It was determined that the age-related variation creates statistical distinction. It was also determined that the elder nurses are more likely to reflect behaviours at the dimension of alturism and civic virtue, similarly younger nurses has a tendency to reflect behaviours at the dimension of curtesy. It was found out that there is a statistical difference between the varient of working hours at the hospital, main dimension of organizational citizenship behaviour, and the dimension of curtesy and sportmanship. As to the reflecting of these behaviours, it was determined that nurses working at the hospital between 6-10 years has a more tendency to reflect the behaviours. Another finding is that there is a statistical difference between the varient of the working hours of the duty and the dimension of curtesy and civic virtue. Accordingly, for the behaviours at the curtesy dimension the nurses working for five or less years and for the behaviours at the civic virtue dimension the nurses working for 11 or more years have a more tendency to reflect the behaviours. Another difference was found out between the dimensions of martial status and alturism, curtesy and civic virtue. It was also found out that married nurses have a tendency to reflect behaviours at the dimensions of alturism and civic virtue; and the divorced or widowed nurses have a more tendency to reflect the behaviours at the civic virtue dimension . Another statistical difference was found out between the varient of educational background and the dimensions of alturism and civic virtue. For the behaviours at both dimension it was determined that high school graduate nurses are more likely to reflect the behaviours than the college graduate nurses.It was found out that the employees? socio-demographic qualities affect the organizational citizenship behaviour. At the applications in order to increase the rate of organizational citizenship behaviour it is believed that not to consider the effect of socio-demographic qualities would be more beneficial.