Türkiye'deki Glycyrrhıza L. türlerinin kromatografik yöntemlerle kimyasal bileşimlerinin ve Antioksidan kapasitelerinin belirlenmesi
Determination of chemical composition by using chromatographic techniquies and Antioxidant capacities of Glycyrrhiza L. species in Turkey
Yazar: YAVUZ SELİM ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN AKTÜMSEK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Biyoloji = Biology ; Fizyoloji = Physiology

Özet:
Glycyrrhiza L. (meyan) antik çağlardan beri geleneksel tıp içerisinde bulunan ve en yaygın kullanılan tıbbi bitkilerden birisidir. Bu çalışma Glycyrrhiza taksonlarının farklı kısımlarının (toprak üstü ve kök) antioksidan aktiviteleri, uçucu yağları ve yağ asidi kompozisyonu üzerine odaklanmıştır. Antioksidan kapasite testleri Glycyrrhiza taksonlarının methanol ekstraktlarının antioksidan aktivitesini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Ekstraktlara antioksidan aktivitelerini belirlemek için total antioksidan kapasite (fosfomolibdat testi), ß-karoten/linoleik asit test sistemi, serbest radikal süpürme etkinliği (DPPH), demir ve bakır iyonları indirgeme gücü (CUPRAC) olarak adlandırılan 5 farklı test sistemi uygulanmıştır. Her bir ekstraktın toplam fenolik ve flavonoid içerikleri de Folin-Ciocalteu reaktifi ve alüminyum klorid kullanılarak belirlenmiştir. G. glabra L. var. glabra L.'nın toprak üstü kısımları en yüksek fenolik içerik (399.18±1.98 mg GAE/g), toplam antioksidan kapasite (342.66±5.34 mg AE/g), serbest radikal süpürme etkinliği (DPPH) ve demir indirgeme gücüne sahip olarak bulunmuştur. İlaveten G. glabra var. glabra'nın köküde en yüksek flavonoid içeriğine (315.30±6.27 mg RE/g) sahiptir. G. iconica Hub.-Mor.'nın kök ekstraktı en yüksek linoleik asit oksidasyon inhibisyonu göstermiştir. Bakır indirgeme gücü metodunda, G. glabra L. var. glandulifera (Waldst. Et Kit.) Boiss.'nın toprak üstü kısmı diğer taksonlardan önemli oranda yüksek bulunmuştur. Genel olarak Glycyrrhiza taksonlarında toplam fenolik içerik ve çeşitli antioksidan aktiviteleri arasında pozitif bağlantı gözlenmiştir.Glycyrrhiza taksonlarının toprak üstü ve kök kısımlarından elde edilen uçucu yağlar Gaz Kromatografisi Kütle Spektroskopisi (GC-MS) sistemleri ile analiz edilmiştir. Major bileşenler hexanal, ß-pinene, furan-2-pentyl, benzaldehyde, 4-terpineol, 1-pentylcyclobutene, acetophenone, ?-caryophyllen, naphtalene, 1-phenyl-1H-pyrazol-3-amine, m-cresol, nerolidol, hexahydro farnesyl acetone, E-neryl linalool, 1-tetracosanol, p-hexylacetophenone, phytol, 4-pyridinecarbonitrile, dimethylamine ve n-hexadecanoic acid olarak belirlenmiştir.Bu taksonların yağ asidi profilleri Gaz kromatografisi Alev İyonlaşma Dedektörü (GC-FID) ile incelenmiş ve 22 yağ asidi belirlenmiştir. Palmitik, linoleik ve linolenik asitler temel yağ asidi bileşenleri olarak tespit edilmiştir.Bu çalışmanın sonuçları Glycyrrhiza taksonlarının toprak üstü ve kök kısımlarının metanol ekstraktlarının güçlü antioksidan aktiviteleri ve faydalı yağ asidi profillerinden dolayı kolay elde edilebilir doğal antioksidanların kaynağı olarak, muhtemel gıda katkısı olarak veya farmakolojik endüstride kullanılabileceğini göstermiştir.

Abstract:
Glycyrrhiza L. has been one of the most widely used medicinal plants and found in traditional medicine since antiquity. This study focused on antioxidant activities, essential oils and fatty acid compositions of different parts (the aerial and root) of Glycyrrhiza taxa. The antioxidant capacity tests were designed to evaluate the antioxidant activities of methanol extracts of Glycyrrhiza taxa tested. The extracts will be executed for their possible antioxidant activities by five different test systems namely total antioxidant capacity (phosphomolibdat assay), ß-carotene/linoleic acid test system, free radical scavenging (DPPH), ferric and cupric ion reducing power (CUPRAC). Total phenolic and flavonoid concentrations of each extract were also determined by using both Folin-Ciocalteu reagent and aluminum chloride. The aerial part of G. glabra L. var. glabra L. was found to possess the highest total phenolic content (399.18±1.98 mg GAE/g), total antioxidant capacity (342.66±5.34 mg AE/g), free radical scavenging (DPPH) and ferric reducing power. Additionally the root of G. glabra var. glabra displayed the highest total flavonoid content (315.30±6.27 mg RE/g). The root extract of G. iconica Hub.-Mor. showed the highest inhibition of linoleic acid oxidation. In cupric ion reducing power assay, the aerial part of G. glabra L. var. glandulifera (Waldst. Et Kit.) Boiss. was significantly higher than other taxa. Positive correlation was generally observed between total phenolic content and various antioxidant activities in Glycyrrhiza taxa.The essential oil from aerial parts and roots of Glycyrrhiza taxa was analyzed by gas chromatography mass spectroscopy (GC-MS) systems. The major components identified were hexanal, ß-pinene, furan-2-pentyl, benzaldehyde, 4-terpineol, 1-pentylcyclobutene, acetophenone, ?-caryophyllen, naphtalene, 1-phenyl-1H-pyrazol-3-amine, m-cresol, nerolidol, hexahydro farnesyl acetone, E-neryl linalool, 1-tetracosanol, p-hexylacetophenone, phytol, 4-pyridinecarbonitrile, dimethylamine and n-hexadecanoic acid.Fatty acid profiles of these taxa were also examined by GC-FID and 22 fatty acids were identified. Palmitic, linoleic and linolenic acid were detected as the main components.The results of this study have shown that the methanol extracts of aerial parts and roots of Glycyrrhiza species can be used as an easily accessible source of natural antioxidants and as a possible food supplement or in pharmaceutical industry due to their strong antioxidant activities and beneficial fatty acid profiles.