Ortaokul matematik öğretmen adaylarının tasarladıkları model oluşturma etkinliklerinin incelenmesi ve bu etkinliklerin öğretim sürecinde kullanımlarına ilişkin görüşleri
The examination of preservice middle school mathematics teachers' model eliciting activities and their opinions on the use of these activities in the teaching process
Yazar: ZEHRA TAŞPINAR ŞENER
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL DEDE
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Etkinlik = Efficiency ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel modeller = Mathematical models ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Öğretim süreçleri = Teaching processes ; Öğretmenler = Teachers ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
İhtiyacımız olan bilgiye anında erişebilme olanağına sahip olduğumuz günümüz dünyasında, matematik eğitiminde bireylerden beklenen, karşı karşıya kaldığı problem durumunda uygun çözümler sunabilmesidir. Bu doğrultuda, matematiksel modellemenin günümüz öğretim programlarında çok önemli bir yere sahip olduğu bilinmektedir. Literatüre bakıldığında, matematiksel modellemenin sınıf ortamına daha çok etkinlikler yoluyla aktarıldığı görülmektedir. Fakat maalesef, sınıf ortamlarında matematiksel modellemeye yönelik etkinlikler etkili bir şekilde kullanılmamakta, öğretmenlerin ve öğrencilerin matematiksel modellemeye yönelik yeterli deneyimi olmadığı bilinmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, ortaokul matematik öğretmen adaylarının geliştirdikleri model oluşturma etkinliklerinin özelliklerini ve öğretmen adaylarının etkinliklerin öğretim sürecinde kullanımlarına ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın modelini, çok katlı öğretim deneyimleri oluştururken, katılımcılarını ise, ortaokul matematik öğretmenleri ve 7. Sınıf öğrencileri olmak üzere  2 farklı örneklem grubu oluşturmuştur. Süreç boyunca öncelikle öğretmen adaylarına teorik matematiksel modelleme dersi ile birlikte literatürde yer alan etkinlikler ve model oluşturma etkinlikleri tanıtılmıştır. İlerleyen aşamalarda, öğretmen adaylarının ortaokul 7. Sınıf kazanımlarına uygun model oluşturma etkinlikleri tasarlamaları ve tasarımların geliştirilmesi gerçekleştirilmiştir. Tasarlanan uygun etkinlikler, 7. Sınıf öğrencilerine uygulanarak, uygulamalar video ile kayıt altına alınmış ve bu kayıtlar tasarımcı öğretmen adaylarına izletilerek etkinlikleri yeniden tasarlamaları sağlanmıştır. Elde edilen bu ses ve video kayıtları ile, tasarlanan etkinliklerin model oluşturma etkinliği tasarım ilkeleri ve modelleme sürecine yönelik değerlendirmesi yapılmış, ayrıca bu video kayıtları tasarımı yapan öğretmen adaylarına izletilerek, tasarladıkları etkinlikleri tespit ettikleri sorunlara göre yeniden dizayn etmeleri sağlanmıştır. Veriler, video ve ses kayıtları, yazılı dökümanlar, gözlem formu ve görüşme formları aracılığı ile toplanmıştır. Toplanan bu veriler tümdengelimsel analiz ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, çalışmanın başında öğretmen adaylarının matematiksel modellemeye yönelik ön bilgilerinin olmadığı, fakat çalışmanın sonunda matematiksel modellemeye yönelik kavramları doğru anladıkları ve en genel modelleme sürecini içerecek şekilde etkinlik tasarlayabildikleri belirlenmiştir.  Tasarladıkları etkinliklerde tasarım ilkelerinden bir ya da birkaçının bulunmadığı belirlenmiştir. 7. Sınıf öğrencileri ile yapılan uygulama videolarını izleyen tasarımcı öğretmen adaylarının etkinliklerinin eksikliklerine yönelik doğru tespitler yapabildikleri, fakat eksikliklere yönelik değişiklikleri genel anlamda tanıtıcı pasaj ve hazırlık soruları ile gidermeye çalıştıkları görülmüştür. Çalışmadan elde edilen etkinliklerin, modelleme etkinliklerini uygulamak isteyen eğitimcilere, içerdiği beceri ve ilkelerin bilinmesi ile örnek oluşturabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
We have instant access to all kind of information that is needed in today's world. Therefore, in mathematics education it is required from the individuals that they should be able to offer appropriate solutions to the expected problems. In this respect, it is known that mathematical modelling has a very important place in today's teaching programs. It appears from the related literature that mathematical modelling has been mainly transferred to the classroom environment through activities. Unfortunately, it is well known that activities for mathematical modelling in classroom environments are not used effectively due to insufficient experiences of teachers and students about mathematical modelling. Therefore, the aim of this research is to reveal the characteristics of middle school mathematics teacher candidates' model eliciting activities and their opinions on the use of these activities in the teaching process. The research conducted as multi-tiered teaching experiment. The participants constituted from two different sample groups, namely middle school mathematics trainee teachers and 7th grade middle school students. During the process, firstly trainee teachers were followed a theoretical mathematical modelling course along with model eliciting activities in the literature. In the following stages, designing and developing have been carried to model eliciting activities appropriate for middle school 7th grade achievements by the trainee mathematics teachers. Designed activities were implemented to 7th grade students. The implemented activities were video recorded and these records were watched by the trainee teacher and then the activities redesigned according to the feedbacks. These audio and video recordings were used to evaluate the design principles of modelling activities and modelling process. Moreover, the recordings were watched by the trainee teacher who designed the activities so that they could redesign their activities according to the problems that they identified. The data were collected through video and audio recordings, written documents, observation forms and interview forms. The collected data were analyzed with descriptive and content analysis method. According to the research results, it was determined that at the beginning of the study trainee teachers did not have preliminary knowledge about mathematical modelling, but at the end of the study they understood the concepts related to mathematical modelling correctly and could design activities to include the most general modelling process. But, it has been determined that one or more design principles were not included in the designed activities. Furthermore, it has been observed that trainee teacher who watched the video recordings were able to make accurate determinations of the shortcomings of the activities. But they usually avoided the changes in the deficiencies. Instead, they preferred to guide with introductory dialogues and preparation questions in general. It is expected that the designed activities may form an example with the knowledge of the skills and principles to the educators who want to apply the modelling activities.