Eğitim fakülteleri Alman dili eğitimi anabilim dalı derslerinde yabancı kültürle karşılaşma ve önyargılar. Ampirik-nitel bir araştırma
Begenung mit der fremden kultur und vorurteile in den lehrveranstaltungen der Deutschdidaktik-abteilungen an der pädagogischen fakultät. Eine empirisch-qualitative untersuchung
Yazar: ÖZLEM GENCER
Danışman: DOÇ. DR. NEVİDE AKPINAR DELLAL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Alman Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Almanca = German ; Dil eğitimi = Language education ; Eğitim = Education ; Kültürlerarası farklılıklar = Intercultural differences ; Kültürlerarası iletişim = Intercultural communication ; Kültürlerarası ilişkiler = Intercultural relations ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Önyargı = Prejudice

Özet:
?Eğitim Fakülteleri Alman Dili Eğitimi Anabilim Dalı Derslerinde ?Yabancı Kültürle Karşılaşma ve Önyargılar. Ampirik ve Nitel Bir Çalışma? başlıklı bu çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Alman Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı bünyesinde `Yüksek Lisans Tezi' olarak hazırlanmıştır.Çatışmasız, savaşsız ve dünyada yaşayan toplumların barış içinde yaşadığı az sorunlu bir dünya, gerçekleştirilmeyi bekleyen bir hayal olma özelliğini korumaktadır. Diğer insanların, grupların ya da kültürlerin yabancı olarak görülmesi çoğunlukla bu çatışmaların nedenleri açısından önemli rol oynamaktadır. Çatışmaların çözümü ve iletişimin yeniden düzene girmesi için gösterilen uluslararası çabalar, insanların özgürlük karşıtı davranışlarına, barış, dayanışma, ulusların anlaşması, demokrasi ve hoşgörü karşıtı görüş ve tutumlarına odaklanmaktadır. Bu görüş ve tutumların arka planında ise çoğu zaman farklı kültürler arasındaki diyalogu engelleyen, yabancıya karşı önyargılar sorun olarak ortaya çıkmaktadır.Bugün, kültürlerarası çatışma ve problemlerin giderilmesinde eğitim, dolayısıyla okul büyük önem taşımaktadır. Bu anlamda, dil ve kültürün birbirinden ayrı tutulamayacağı ve kültürlerarası karşılaşmaların, hakların barış içinde yaşaması ve yaşam boyu öğrenme için birçok yarar sağlayacağı gerçeği, yabancı dil öğretimi araştırmacılarının, 90'lı yıllarda yabancı dil dersini, modern ve kültürlerarası uygulamalarla bütünleştirmelerine neden olmuşturBu çalışma, yabancı dil dersinde ?yabancı kültürle karşılaşma? ve ?kültürlerarası öğrenme? ile birlikte ?yabancı dil dersinde önyargılar? konularını kapsamaktadır. Çalışmada, öğretmenin yabancı dil dersindeki merkezi rolü nedeniyle, Eğitim Fakültesi Alman Dili Eğitimi Anabilim Dalı derslerinde ?kültürlerarası karşılaşma? ve ?önyargıları? incelemek ve böylece ?yabancı dil olarak Almanca Öğretimi? alanına katkı vermek amaçlanmıştır.Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır: Birinci kuramsal bölümde araştırmanın önemi, amacı, bu konuda yapılan çalışmalar ve tüm kuramsal arka plan bilgisi ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde ise 4 üniversitenin Eğitim Fakültesi Alman Dili Eğitimi Anabilim Dalı öğrencilerinin, ?Yabancı Kültürle Karşılaşma Sürecinde Yabancı Kültüre İlişkin Önyargıları? incelenmiştir. Araştırma örneklemi, 2006-2007 eğitim-öğretim yılında, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eskişehir Anadolu Üniversitesi, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi ve Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Alman Dili Eğitimi Anabilim Dalı, Hazırlık Sınıfı ve 4. Sınıf öğrencilerini kapsamaktadır.Araştırmanın ampirik ve nitel yapısına uygun olarak, yabancı kültüre ilişkin önbilgi ve önyargılar tarama (Survey Method) yöntemiyle saptanmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda anket uygulamaları ve ders gözlemleri olmak üzere iki farklı veri toplama aracı kullanılmıştır.Araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda, öğrencilerin ?Yabancı Kültürle Karşılaşma? sürecinde öz ve ötekini değerlendirme biçimleri ile yabancı dil dersinin bir bileşeni olarak yadsınamaz özelliğe sahip belli ?Önyargılar? ve bunların temelinde yer alması olası, iki kültür arasındaki benzer ve farklılıklara sebep olan konular saptanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, dil öğretim süreci ve öğrenme motivasyonunu olumlu yönde etkilemesi için önyargıların işlevselleştirilmesi yönünde ders uygulama önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Diese Arbeit unter dem Titel ?Begegnung mit der fremden Kultur und Vorurteile in den Lehrveranstaltungen der Deutschdidaktik-Abteilungen an der Pädagogischen Fakultät. Eine empirisch-qualitative Untersuchung? entstand im Rahmen des Magisterstudiums im Fach ?Didaktik der Deutschen Sprache und Literatur? am Institut für Sozialwissenschaften der Çanakkale Onsekiz Mart Universität.Eine Welt ohne Konflikte und ohne Krieg, bzw. im wirklichen Frieden ist den Menschen immer noch nicht gelungen. Die Ignorierung anderer Menschen und die Beurteilung von Gruppen oder Kulturen als ?Fremde? führt meistens zu Konflikten. Internationale Bemühungen zur Regelung und zur Lösung der Konflikte und der Probleme in der Kommunikation konzentrieren sich auf Einstellungen und Verhaltensweisen des Menschen im Spannungsfeld der Prinzipien von Freiheit, Friedensfähigkeit, Solidarität, Völkerverständigung, Demokratie und Toleranz. Im Hintergrund dieser Einstellungen und Verhaltensweisen erweisen sich die Vorurteile gegenüber dem Fremden als so problematisch, dass sie meistens den interkulturellen Dialog zwischen den verschiedenen Kulturen beeinträchtigen und praktisch unmöglich machen.Die Tatsache, dass einerseits die Sprache und die Kultur nicht voneinander getrennt behandelt werden können und dass andererseits interkulturelle Begegnungen im Fremdsprachenunterricht viele Vorteile für ein lebenslanges Lernen und für ein friedliches Zusammenleben der Völker mit sich bringen können, führte die Fremdsprachendidaktiker in den neunziger Jahren zur Schaffung neuer Rahmenbedingungen für die Durchführung des modernen, interkulturellen Fremdsprachenunterrichts.Die Studie besteht aus zwei Hauptkapiteln. Im ersten theoretischen Kapitel der Arbeit werden der fachimmanente Stellenwert, die Ziele und der theoretische Hintergrund der Studie detailliert erläutert. Das zweite Kapitel konzentriert sich auf die empirische Untersuchung der ?Begegnung mit der fremden Kultur? und ?der Vorurteile gegenüber der fremden Kultur? von Studierenden der vier Universitäten, an denen Befragungen durchgeführt wurden. Die Probandengruppe besteht derart aus Studierenden, die im Schuljahr 2006-2007 in den Vorbereitungsklassen und in den vierten Klassen der Deutschdidaktik-Abteilungen an der Pädagogischen Fakultät der Çanakkale Onsekiz Mart Universität, der Anadolu Universität Eskişehir, der Uludağ Universität Bursa und der Dokuz Eylül Universität Izmir studierten.Gemäss dem Aufbau dieser empirischen und qualitativen Untersuchung wurde die Survey-Methode verwendet. Die wissenschaftlichen Techniken der Datenerhebung sind Fragebogen und Unterrichtsbeobachtungen zur Messung der Vorurteile und des Vorwissens über die fremde Kultur.Mit den Ergebnissen der Untersuchung und in der Auswertung über ?das Eigene und das Fremde? im Prozess ?der Begegnung mit der Fremdkultur? konnten bestimmte Vorurteile und Themen der Lernenden aufgedeckt werden, welche sowohl Gemeinsamkeiten wie auch Unterschiede zwischen den beiden Kulturen beleuchten. Abschließend werden drei Unterrichtsverfahren vorgeschlagen, um zu erläutern, wie Vorurteile funktionieren und wie die Erkenntnis darüber sich positiv auf den Lernprozess und die Lernmotivation auswirken können.