Teknoloji destekli sınıf rehberlik programının öğrencilerin rehberlik ihtiyaçlarının karşılanma düzeyine etkisi
The Effect of the Technology-Supported Classroom Guidance Programme on the Level of Meeting the Guidance Needs of Students
Yazar: SERDAR ÖZMEN
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM HÜRSEN
Yakın Doğu Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Mesleki ve teknik Anadolu lisesi öğrencilerinin rehberlik ihtiyaçlarını
belirlemek ve teknoloji destekli sınıf rehberlik programının öğrencilerin rehberlik
ihtiyaçlarının karşılanma düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilen
bu araştırmada gömülü karma yöntem tasarımı (embedded mixed method)
kullanılmıştır. Araştırma program geliştirme süreci ve program değerlendirme süreci
olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın program geliştirme
sürecinde nitel ve nicel değerlendirme araçları kullanılarak mesleki ve teknik Anadolu
lisesi öğrencilerinin rehberlik ihtiyaçları belirlenmiş ve öğrencilerin rehberlik
ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla teknoloji destekli sınıf rehberlik programı
geliştirilmiştir.
Araştırmanın program değerlendirme aşamasında ise yarı deneysel bir çalışma
gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Ankara'da bir mesleki ve teknik
Anadolu lisesinde öğrenim gören 9. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Deney ve kontrol
gruplarının belirlenmesinde grupların eşleştirilmesi yöntemi kullanılmıştır. Deneysel
süreç öncesinde öğrencilerin okul rehberlik hizmetlerine ilişkin hazır bulunuşluk
seviyelerini ve okul rehberlik hizmetlerine ilişkin farkındalık düzeylerini artırmak için
okula uyum programı kapsamında bir hafta süre ile okul rehberlik hizmetleri
farkındalık kazandırma eğitim programı uygulanmıştır. Programın etkililiğini
değerlendirmek amacıyla araştırma kapsamında geliştirilen Okul Rehberlik Hizmetleri
Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın deneysel işlem sürecinde ise deney
grubuna teknoloji destekli sınıf rehberlik programı kontrol grubuna ise mevcut sınıf
rehberlik programı 15 etkinlik ve 15 hafta olacak şekilde 2018-2019 eğitim öğretim
yılının birinci dönemi boyunca sınıf rehber öğretmenleri tarafından uygulanmıştır.
Araştırmada öğrencilerin rehberlik ihtiyaçlarının düzeyini belirlemek için araştırmacı
tarafından geliştirilen Rehberlik İhtiyaçlarının Belirlenmesi Anketi Öğrenci Formu
kullanılmıştır. Programın kısa ve orta vadede değerlendirme sürecinde ise Etkinlik
Değerlendirme Formları, Program Değerlendirme Formları ve Görüşme Formları
kullanılarak nicel ve nitel veriler elde edilmiştir. Ayrıca bu süreçte öğrencilerin birinci
dönem ağırlıklı not ortalamaları, devam ve disiplin durumlarına ilişkin veriler
incelenerek program değerlendirme sürecine ilişkin veriler toplanmıştır. Elde edilen
nicel veriler betimsel istatistikler ile birlikte t testi, ANOVA, ANCOVA, Mann
Whitney U istatistikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise
içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır.
Deneysel süreç sonrası deney grubunda yer alan öğrencilerin rehberlik
ihtiyaçlarının kontrol grubunda yer alan öğrencilere oranla istatiksel olarak anlamlı
düzeyde farklılaştığına ilişkin bulgular elde edilmiştir. Deneysel süreç sonrasında
teknoloji destekli sınıf rehberlik programının deney grubunda yer alan öğrencilerin
rehberlik ihtiyaçlarının karşılanmasında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Programın
kısa vadede değerlendirilme sonuçlarına göre programın öğretmen ve öğrenciler
tarafından başarılı olarak algılandığı, programın orta vadede değerlendirme sonuçlarına
göre ise deney grubunda yer alan öğrenci, öğretmen ve velilerin kontrol grubuna oranla
teknoloji destekli sınıf rehberlik programını daha olumlu olarak değerlendirdikleri
yönünde sonuçlar elde edilmiştir. Ancak, teknoloji destekli sınıf rehberlik programının
öğrencilerin akademik başarıları ve devamsızlık durumları üzerine etkilerine ilişkin
deney grubu ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık
bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin disiplin durumlarına ilişkin veriler ise
teknoloji destekli sınıf rehberlik programının öğrencilerin olumlu davranış
değişikliklerine katkı sağladığını destekler niteliktedir. Sonuç olarak araştırmadan elde
edilen bulgular teknoloji destekli sınıf rehberlik programının öğrencilerin rehberlik
ihtiyaçlarının karşılanmasında olumlu etkileri olduğu yönündedir. Araştırma sonuçları
doğrultusunda farklı kademe ve türdeki okullarda öğrenim gören öğrencilerin rehberlik
ihtiyaçlarının belirlenmesi, sınıf rehberlik programları ile birlikte psikoeğitim
programları, grup rehberliği programları ve akran temelli programlar başta olmak üzere
öğrencilerin rehberlik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla farklı rehberlik programlarının
hazırlanması ve teknoloji destekli sınıf rehberlik programları ile birlikte teknoloji
tabanlı sınıf rehberlik programlarının geliştirilmesi yönünde öneriler sunulmuştur.
Anahtar kelimeler: gelişimsel rehberlik, kapsamlı rehberlik ve psikolojik danışma
programları, rehberlik ihtiyaçları, rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri, sınıf
rehberlik programı.

Abstract:
In this study aiming to determine the guidance needs of vocational and
technical Anatolian High School students and to evaluate the effect of technologysupported classroom guidance programme on the level of meeting the guidance needs
of students, embedded mixed method design was employed. The research was carried
out in two stages: The programme development process and the programme evaluation
process. In the programme development process of the research, the guidance needs
of vocational and technical Anatolian High School students were determined by using
qualitative and quantitative assessment tools, and a technology-supported classroom
guidance programme was developed in order to meet the guidance needs of the
students.
In the programme evaluation phase of the research, a quasi-experimental study
was carried out. The study group of the research consisted of 9th grade students
studying in a vocational and technical Anatolian High School in Ankara. Matched
random sampling method was employed to equate the experimental and control
groups. Prior to the experimental process, in order to increase the levels of students'
readiness and awareness of school guidance services; a school guidance services
awareness raising programme was implemented for a week within the scope of the
school orientation programme. In order to evaluate the effectiveness of the
programme, the School Counselling Services Awareness Scale developed within the
scope of the research was employed. In the experimental process of the study, the
technology-supported classroom guidance programme was implemented to the
experimental group and the current classroom guidance programme to the control
group, with 15 activities and 15 weeks, by classroom guidance teachers during the first
semester of the 2018-2019 academic year. In the study, in order to determine the level
of students' guidance needs, the Student Form of Guidance Needs Assessment Survey
developed by the researcher was employed. Quantitative and qualitative data were
obtained through the use of Activity Evaluation Forms and Programme Evaluation
Forms during the short and medium term evaluation process of the programme.
Furthermore, during this process, the data on the grade point average of students,
attendance and disciplinary situation for the first semester were analysed, and data on
the programme evaluation process were collected. The quantitative data obtained were
analysed using descriptive statistics, t test, ANOVA, ANCOVA, and Mann Whitney
U statistics. For the analysis of the qualitative data, content analysis and descriptive
analysis methods were used.
Following the experimental process, it was revealed that the guidance needs of
the students in the experimental group demonstrated a statistically significant
difference compared to the students in the control group. It was concluded that the
technology-supported classroom guidance programme was effective in meeting the
guidance needs of the students in the experimental group. The results of the short-term
evaluation of the programme revealed that the programme was perceived as successful
by the teachers and students, and according to the mid-term evaluation results of the
programme; students, teachers and parents in the experimental group viewed the
technology-supported classroom guidance programme more positively than the control
group. However, it was concluded that there was no statistically significant difference
between the experimental group and the control group regarding the effects of the
technology-supported classroom guidance programme on students' academic
achievement and absenteeism. Data on students' disciplinary status support the fact that
the technology-supported classroom guidance programme contributes to students'
positive behavioural changes. In conclusion, the findings obtained from the research
demonstrate that the technology-supported classroom guidance programme has
positive effects in meeting students' guidance needs. In line with the results obtained
from the research, suggestions were made to determine the guidance needs of students
studying at different grades and schools, and to design, in particular, psychoeducation
programmes, group guidance programmes and peer-based programmes with classroom
guidance programmes and to further develop technology-based classroom guidance
programmes along with technology-supported classroom guidance programmes.
Keywords: developmental guidance, comprehensive guidance and psychological
counselling programmes, guidance needs, guidance and psychological counselling
services, classroom guidance programme.