Entelektüel yetersizlik tanılı çocuk ve ergenlerde sosyodemografik verilerin ve oksidatif stres belirteçlerinin incelenmesi
Evaluation of oxidative stress markers and sociodemografic factors in child and adolescent with intellectual disability
Yazar: CAFER DOĞAN HACIOSMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH CEYLAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Entelektüel yeterlilik = Entellectual competence ; Ergenler = Adolescents ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Zeka geriliği = Mental retardation ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Son yıllarda yapılan çalışmalarda nörogelişimsel bozuklukların etiyolojisinde oksidatif stresin rol oynadığı gösterilmiştir. Nörogelişimsel bir bozukluk olan Entelektüel yetersizlik ve oksidatif stres arasındaki ilişkiye yönelik yeterli çalışma yoktur. Bu çalışmanın amacı, EY tanılı çocuk ve ergenlerde oksidatif stres parametrelerini değerlendirmek ve sosyodemografik verilerle beraber etiyoloji ve hastalık şiddetine etkilerini belirleyebilmektir.
Yöntem: Çalışma, DSM-5 kriterlerine göre EY tanısı alan 61 hasta (6-17 yaş) ile yaş ve cinsiyet nitelikleri açısından birebir eşleştirilmiş 30 normal zekaya sahip sağlıklı kontrol içermektedir. Hasta grubu da kendi içinde hastalık şiddetine göre; hafif derece EY (33 vaka) ve orta-ağır derece EY (28 vaka) olacak şekilde 2 gruba ayrılmıştır. EY tanısı koymak ve diğer psikiyatrik bozuklukları dışlamak için zeka veya gelişim testleri uygulanmış ve ÇDŞG-ŞY-DSM-5 kullanılmıştır. Oksidatif stresle ilgili parametrelerden dinamik tiyol-disülfit dengesi, İMA, LOOH, TAS, TOS ve OSİ seviyeleri değerlendirilmiştir.
Bulgular: Hafif EY grubu, kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek disülfit, TOS, OSİ, LOOH düzeylerine sahiptir. Orta/ağır EY grubu, kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek TOS, OSİ, LOOH düzeylerine sahiptir. Tüm EY grubunun kontrol grubuna göre daha yüksek disülfit, TOS, OSİ, LOOH düzeylerine sahip olduğu saptanmıştır.
Tartışma ve Sonuç: Sonuç olarak, EY tanılı çocuk ve ergenlerde SK grubuna göre oksidatif stres parametrelerinin daha yüksek seviyelerde olduğu saptanmıştır. Oksidatif stresin EY etyopatogenezinde rolü olabileceği düşünülmüştür. Oksidatif stres ve EY arasındaki ilişkinin daha iyi aydınlatılması için daha geniş örneklemli ve metodolojik olarak daha güçlü çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Çocuk ergen, entelektüel yetersizlik, mental retardasyon, nörogelişimsel, oksidatif stres

Abstract:
Objective: Recent studies proved that oxidative stress has a part in etiology of neurodevelopmental disorders. There are not enough studies on the relationship between oxidative stress and ID which is also a neurodevelopmental disorder. The aim of this study is evaluate the oxidative stress parameters and sociodemografic datas and their relationship with etiology of ID.
Methods: The study includes 33 patients with Mild ID and 28 patients with Moderate-Severe ID according to DSM-5 criteria and 30 HCs matched for age and gender. IQ tests applied to patients and HCs to determine IQ scores and K-SADS-PL-DSM-5 was used to exclude other psychiatric disorders. Parameters that related with oxidative stress: LOOH, IMA, TAS, TOS, OSİ, dynamic thiol/disulfide homeostasis parameters were evaluated. Sociodemografic datas collected from sociodemografic form which designed by study researchers. These parameters evaluated for each 3 group separately and lastly evaluated for 2 groups: all ID patients and HCs.
Results: Disulfide, TOS, OSİ, LOOH levels related to oxidative stress were found to be significantly higher in Mild ID patients compared to HCs. For Moderate-Severe ID group comparing HCs, this result was same except disulfid levels. Reduced thiol levels were found to be significantly lower; oxidized thiol and thiol oxidation-reduction levels were found to be significantly higher in Mild ID group compare to Moderate-Severe ID group. Disulfide, TOS, OSİ and LOOH levels related to oxidative stress were found to be significantly higher in ID patients compare to HCs.
Discussion and Conclusion: In conclusion oxidative stress parameters found to be increased in child and adolescent with ID. Oxidative stress may have impact on etiopathogenesis of ID. However, further studies which has more patients and HCs and more specific parameters, needed to evaluate the relationship between oxidative stress and ID.
Keywords: Child and adolescent, intellectual disability, mental retardation, neurodevelopmental, oxidative stress