Diş hekimliği uygulamalarında cıva etkilerinin incelenmesi
Investigation of mercury effects in dentistry practices
Yazar: NECMİ YAYLA
Danışman: PROF. DR. ERSİ KALFOĞLU
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Amalgam = Amalgam ; Cıva = Mercury ; Diş hekimleri = Dentists ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Cıva, hava, su ve toprakta bulunan, doğal olarak oluşan, oda sıcaklığı koşullarında buharlaşabilen oldukça toksik bir ağır metaldir. Diş hekimliği alanında kullanılan cıvalı materyaller ve amalgam dolgular nedeniyle cıvanın toksikolojik ve ekolojik zararlarından söz edilebilmektedir. Amalgam dolguların sağlık üzerindeki toksik etkilerini incelemek amacıyla pek çok çalışma yapılmış ve diş hekimleri üzerinde toksik etkilerinin olup olmadığı yönünde farklı bulgular ve görüşler ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda, çalışmamız ile diş hekimlerinin, diş hekimliği uygulamalarından kaynaklı cıvaya maruz kalıp kalmadıklarının tespit edilmesi, cıvaya muhtemel maruziyet yollarının belirlenmesi, cıvaya maruz kalınmaması için iş sağlığı ve güvenliği, çevre kontrol uygulamaları ile alınacak tedbirlerin ortaya konulması ve farkındalık oluşturulması amaçlanmıştır. Bu çalışmada, gönüllülük esasına göre 41 diş hekiminden idrar örnekleri alınarak cıva analizi yapılmıştır. İdrar cıva analizlerini takiben en çok idrar örneğinin alındığı İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Hastanesinde, maruziyetin en yoğun olduğu varsayılan 5 farklı muayenehanede cıva buharı ölçümü gerçekleştirilmiştir. İdrar cıva analizleri neticesinde en düşük idrar cıva miktarı 0,14 µg/L, en yüksek idrar cıva miktarı ise 4,12 µg/L olarak bulunmuştur. Dünya Sağlık Örgütü tarafından idrarda kabul edilebilir cıva seviyesi <20 µg/L (<100 nmol/L) olarak belirlenmiş ve idrar örneklerinin tamamında cıva seviyesi bu sınır değerin altında bulunmuştur. İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Hastanesinde gerçekleştirilen ölçümlerde en düşük cıva buharı miktarı 0,0021 mg/m3 ve en yüksek cıva buharı miktarı 0,0023 mg/m3 olarak tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, iş yeri ortamı için ulusal standardımızda belirlenen 0,02 mg/m3 sınır değerinin ve uluslararası kabul görmüş sınır değerlerin altında kalmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirildiğinde elde ettiğimiz bulgular, diş hekimleri ve diğer diş hekimliği meslek çalışanları için amalgam kaynaklı cıva maruziyetinin önemsiz seviyelerde olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, Minamata Sözleşmesi'nin uygulamaya alınması, iş sağlığı ve güvenliği politikalarının ve uygulamalarının yaygınlaşması, gelişen teknoloji ve teknikler gibi etkenler ile ilişkilendirilebilir.

Abstract:
Mercury is a naturally occurring, highly toxic heavy metal found in air, water and soil that can evaporate at room temperature conditions. Toxicological and ecological damages of mercury can be mentioned due to mercury materials and amalgam fillings used in dentistry. Many studies have been conducted to examine the toxic effects of amalgam fillings on health, and different findings and opinions have emerged as to whether they have toxic effects on dentists. In this context, with our study, it is aimed to determine whether dentists are exposed to mercury from dental practices, to determine possible exposure routes to mercury, to reveal the measures to be taken with occupational health and safety, environmental control practices to avoid exposure to mercury and to raise awareness. In this study, mercury analysis was performed by taking urine samples from 41 dentists on a voluntary basis. After the urine mercury analysis, mercury vapor measurement was carried out in 5 different clinics, which are assumed to be the most exposed, in Istanbul Yeni Yüzyıl University Faculty of Dentistry Hospital, where the most urine samples were taken. As a result of urine mercury analysis, the lowest urinary mercury amount was found to be 0,14 µg/L, and the highest urinary mercury amount was 4,12 µg/L. The acceptable level of mercury in urine was determined by the World Health Organization as <20 µg/L (<100 nmol/L) and the mercury level was found below this limit value in all urine samples. In the measurements carried out in Istanbul Yeni Yüzyıl University Faculty of Dentistry Hospital, the lowest amount of mercury vapor was determined as 0,0021 mg/m3 and the highest amount of mercury vapor was 0,0023 mg/m3. These results are below the 0,02 mg/m3 limit value set in our national standard for the workplace environment and the internationally accepted limit values. When evaluated in terms of occupational health and safety, our findings revealed that amalgam-induced mercury exposure is insignificant for dentists and other dental professionals. This situation can be associated with factors such as the implementation of the Minamata Convention, the spread of occupational health and safety policies and practices, and developing technologies and techniques.