Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretimine ilişkin anne-babaların, öğretmenlerin ve öğretim üyelerinin görüş ve önerileri
Opinions and suggestions of parents, teachers and faculty members about teaching safety skills to individuals with autism spectrum disorders
Yazar: NURSİNEM ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. ELİF TEKİN İFTAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Beceri eğitimi = Skill training ; Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Güvenlik = Security ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretim üyeleri = Instructors ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Eskişehir il sınırı içindeki Eskişehir Yardım Sevenler Derneği Özel Eğitim Uygulama Merkezi ve Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü'nden eğitim alan otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocukların anne-babalarının, öğretmenlerinin ve Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uygulamalı Davranış Analizi Anabilim Dalı Otizmde Uygulamalı Davranış Analizi Yüksek Lisans programında ders okutan öğretim üyelerinin otizm spektrum bozukluğu olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretimine ilişkin görüş ve önerilerini belirlemektir. 
Araştırmada betimsel araştırma modeli kullanılmış olup veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Anne-babalar için 10, öğretmenler için 12 ve öğretim üyeleri için sekiz sorudan oluşan görüşme formları araştırmacı tarafından geliştirilmiş ve uzman görüşü alınarak son şekli verilmiştir. Araştırmanın uygulama sürecinden önce pilot görüşmeler düzenlenerek görüşme sorularının anlaşılırlığı ve araştırmacının deneyim kazanması sağlanmıştır. Araştırmaya 11 anne-baba, 16 öğretmen ve 11 öğretim üyesi katılmıştır.  Her bir katılımcı ile belirlenen ilkeler doğrultusunda görüşmeler kayıt altına alınarak düzenlenmiş ve elde edilen verilerin dökümleri yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın inandırıcılık ve güvenirlik çalışmaları alandan iki uzman tarafından tamamlanmıştır.
Bulgular araştırmaya katılan anne-baba, öğretmen ve öğretim üyelerinin tamamının OSB olan bireylere güvenlik becerisinin öğretilmesini gerek çocuğun sağlık ve güvenliği gerekse ailenin yaşam kalitesi açısından gerekli ve önemli gördüklerini ve mutlaka eğitim planlarında bu becerilerin öğretimine yer verilmesi gerektiğini düşündüklerini göstermektedir. Bulgular güvenlik becerilerinin öğretiminin gerekliliğini vurgulamasına rağmen, anne-babaların ve öğretmenlerin çoğunluğunun güvenlik becerisi öğretimi yapmadığı, bir kısmının ise sistematik biçimde çalışmaksızın günlük rutinler sırasındaki fırsatları değerlendirdiği ortaya koymaktadır. Anne-babaların ve öğretmenlerin çoğunluğunun güvenlik becerilerinin öğretimi konusunda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmadıkları da elde edilen bulgular arasındadır. Öğretim üyeleri OSB olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretiminin etkililiği kanıtlanmış yöntemlerle sistematik olarak öğretilmesi ve öğretilen güvenlik becerilerinin mutlaka doğal ortamda genellemesinin yapılması gerektiğine ilişkin görüşlerini belirtmişlerdir. Ayrıca öğretim üyelerinin zihin engelliler öğretmenliği lisans programında güvenlik becerilerinin öğretimine ilişkin ders, konu ve uygulamaların daha fazla olması gerektiğine ilişkin görüşleri de elde edilen bulgular arasındadır. 
Araştırmada elde edilen bulgular ışığında OSB olan bireylere güvenlik becerilerinin öğretimi konusunda alanyazına ve uygulamaya katkı ve öneriler sunulmuştur.




Anahtar Kelimeler: Otizm spektrum bozukluğu, Güvenlik becerileri, Yarı yapılandırılmış görüşme, Betimsel analiz

Abstract:
The purpose of this study was to examine the opinions and suggestions of parents who have children with autism spectrum disorders attending to Eskisehir Yardim Sevenler Dernegi Ozel Egitim Uygulama Merkezi and Research Institute for the Handicapped, special education teachers who work at Eskisehir Yardim Sevenler Dernegi Ozel Egitim Uygulama Merkezi and Research Institute for the Handicapped and faculty members who teach courses in the Department of Applied Behavior Analysis in Graduate School of Social Sciences at Anadolu University about teaching safety skills to individuals with autism spectrum disorders.

Descriptive method was used in the study. Data were collected by conducting semi-structured intervies. Data collection forms for parents, teachers, and faculty membres include 10, 12 and 8 questions respectively. Content validity was conducted by obtaining experts' opinions. Pilot interviews were conducted prior to study to shape the latest form for the interview instrument. Eleven parents, 16 teachers and 11 faculty members participated in this study. Interview guidelines developed by the researcher was followed with each participant. Tape recording was taken during the interview with each participant and these records were transcribed by the researcher. Data were analyzed descriptively. The beliavibility and relability of the study was conducted by two researchers.

Results showed that the participants of the study regarding teaching safety skills to individuals with autism spectrum disorders important not only children's safety and health but also quality of life of the families. They also stated that there should be instructional goals about safety skills in educational plans of the children with autism spectrum disorders. However, the majority of the parents and teachers reported that they have not delivered systematic instruction for teaching safety skills and few of them explained that when appropriate they used daily routines for teaching safety skills. In addition to these findings, it is also evident that neither teachers nor parents have enough information about teaching safety skills. Faculty members explained that safety skills should be taught systematically via effective teaching procedures and generalizition of these skills should be tested in real settings. Moreover, they also reported that special education teacher training programs for teaching students with intellectual disabilities include more contents, topics, and practicuum opportunities about teaching safety skills.
Participicants of the study explained their opinions and suggestions about where to teach safety skills with which methods and by whom. In the light of their opinions and suggestions, it is expected to enhance the literature as well as the practice of teaching safety skills to children with autism spectrum disorders.



Keywords: Autism spectrum disorders, Safety skills, Semi-structured interview,
Descriptive analysis