Antalya'da mübadele
Population exchanged in Antalya
Yazar: GÜLCAN DİLBER ILGIN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BERNA TÜRKDOĞAN UYSAL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tarih = History
Dizin: Antalya = Antalya ; Göçmenler = Emigrants ; Lozan Ahali Mübadelesi = Lausanne Exchange of Populations ; Lozan Antlaşması = Lausanne Treaty ; Mübadele = Exchange ; Nüfus hareketleri = Population movements ; Rumeli göçmenleri = Thrace emigrants

Özet:
Yeni kurulan ulusal devlet, Osmanlı Devleti'ndeki sorunlarla karşılaşmamak için savaş dönemini sonlandıran Lozan Barış Anlaşması ile yüzyıllar boyunca iç içe geçmiş iki unsurun mübadelesini onayladı. Lozan Barış Anlaşması sonucunda 30 Ocak 1923 yılında imzalanan Türk-Rum Ahali Mübadelesi Mukavelenamesi maddelerine göre Anadolu'daki Rum Ortodoks halk ile Yunanistan'daki Müslüman halkın zorunlu mübadelesine karar verildi. Ancak bu mübadeleye Batı Anadolu Türkleri ve İstanbul'da yerleşik şekilde bulunan Rumlar dahil edilmedi. Her iki ülkede mübadele işlemlerinin en kısa sürede ve iyi bir şekilde sonuçlanması için çalışmalara başladı. Karma Komisyon ve her iki ülkenin ortak görüşüyle mübadillerin deniz yoluyla taşınması kararlaştırıldı. Karma Komisyon'un Türkiye temsilcisi Tevfik Rüştü Aras mübadele sürecinin 10 Kasım 1923 yılında başlayacağını duyurdu. Mübadele öncesinde Türkiye'de birçok hazırlık yapıldı ve gelecek olan mübadillerin yerleştirilecekleri yerler, tarıma yatkın oldukları yerler açısından ülke on ayrı bölgeye ayrıldı. Bu planlamaya göre sekizinci bölgede yer alan Antalya'ya, Preveze ve Yanya'dan 15 bin çiftçi-bağcı ve 40 bin zeytinci getirilip yerleştirilmesi öngörülmüştür. Ancak mübadele sürecinde Antalya için planlanan gerçekleşmedi.İlk kafile 26 Şubat 1924 yılında Seyri Sefain'in İdaresine ait Ümid Vapuru'nun, Selanik Limanı'ndan Gelemerye muhacirlerini alarak, 4 Mart 1924 tarihinde Antalya limanına ulaştırmasıyla gerçekleştirmiştir. Selanik'in Avanlı, Baraklı, Gargara, Karatepe, Bozalan, Rumsırt (Rumsık), köylerinden gelen mübadiller Antalya'nın çeşitli yerlerine yerleştirilmiştir. Son kafile ise 1927 yılında Karaferya Kıbtilerinin Antalya'ya gelmesiyle gerçekleşmiştir. Antalya'ya; Bigadiça Köyü, Serfiçe, Kesriye (Yunanca'da, Kastoria), Yenice-i Vardar (Vardar Yenicesi ya da şimdiki adıyla Yaniça), Lankaza, Karaferya (Yunanca'da, Veroia; Veria), Girit, Selanik, Gelemerye, Nasliç (Lebiste, Anasliçe), Katrin, Kesendire gibi yerlerden mübadil gelmiştir. Antalya'ya gelen mübadillerin hemen hemen tamamı çiftçi kökenlidir. Toprakla uğraşan ve kırsal kesimden gelen muhacirler, Bandelliağa Çiftliğine (Zeytinköy), Polidomuz Çiftliğine (Alan Mahallesine), Kındıra Çiftliğine (Kirişçiler), Keşirler Çiftliğine yerleştirilmiştir. Ayrıca Dumanlar Köyü, Yeniköy, Serik ilçesine bağlı Abdurrahmanlar, Yanköy, Berendi ve Çanakçı köylerine de mübadiller yerleştirilmişlerdir. Antalya'dan giden Rumlar ise genellikle Sisam adasına ve Mora Yarımadası'ndaki Ermioni'ye yerleştirilmiştir. Antalya'da Anadolu'daki diğer şehirlere kıyasla daha az Rum olduğu için buraya yerleştirilen mübadillerde o oranda az olmuştur. Ancak Antalya'ya gelen hiçbir mübadil açıkta kalmamıştır.

Abstract:
Within the Treaty of Lausanne which ended the period of war, it was decided the exchange of the two nations intertwined for years. In the result of the Treaty of Lausanne, according to the contract of Turkish-Greek Population Exchange it was decided the mandatory exchange of the orthodox Greeks in Anatolia and Muslim people in Greece. However, western Anatolian Turks and Greeks in İstanbul who were settled were not included into the exchange. Both states began to work to make the exchange progresses to result in the best way and the shortest time. With the decision of the Mixed Commission and the mutual decision of the two states, it was made a decision that exchangees would be carried via sea. Tevfik Rüştü Aras who was the Turkish represent of the Mixed Commission announced that the exchange period would start on the date of 10th November, 1923. Many preparations were made in Turkey before the exchange and the lands where the exchangees coming would be placed were separated into ten regions as to agricultural lands. As to this plan, it was foreseen to place 15.000 farmers of wine yards and 40.000 farmers of olive in Antalya, which is placed in eighth region. Yet, this plan was not realized during the period of exchange.The first group was realized when Umit Steamship, which was under the administration of Seyri Sefain in 26th February, 1924, transported the Gelemeyre emigrants from Selanik seaport to Antalya in 4th March, 1924. The exchangees who came from the villages of Avanlı in Selanik, Baraklı, Gargara, Karatepe, Bozalan, and Rumsırt (Rumsık) were placed in different places of Antalya. The last group was happened with the coming of Karaferya Coptics to Antalya. The exchangees from places such as Bigadiça village, Serfiçe, Kesriye (Kostaria in Greek), Yenice-I Vardar (Yaniça in present), Lankaza, Karaferya (Veroia; Veria in Greek), Crete, Thessaloniki, Gelemeye, Nasliç (Lebiste, Anasliçe), Katrin, Kesendire came to Antalya. Nearly all the exchangees coming to Antalya are from the origins of farmer. The exchangees, who dealt with agriculture and came from rural areas, were put in Bandelliağa Farm ( in Zeytinköy), Polidomuz and Keşişler Farm. The exchangees were also placed in Dumanlar village, Yeniköy, Abdurrahmanlar in Serik, Yanköy, Berendi and Çanakçı villages. The Greeks who left Antalya were placed in Sisan island and Ermioni in More peninsula. Since the number of the Greeks in Antalya was less when compared with the other cities in Anatolia, the number of exchangees placed in there was low. Yet, any exchangees coming to Antalya was not left without home and job.