Müze eserinin sergileme dışı yolculuğu
The non-exhibition journey of a museum artifact
Yazar: ŞEYMA İDİL YAVUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA TONBUL
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture ; Müzecilik = Museology

Özet:
Yavuz, Ş.İ (2024). Müze Eserinin Sergileme Dışı Yolculuğu. İstinye Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi. İstanbul.
Bu tez, arkeolojik eserin müzeleşme sürecini antropolojik bakış açısıyla bir nesne
biyografisi olarak tartışmaktadır. Çalışma, son dönemde sıkça kullanılan "müzeleştirme"
kavramını, nesnelerin yaşam döngüleri bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
"Müzeleştirme" kavramı, nesnelerin orijinal bağlamlarından koparılarak, modern müze
ortamlarına taşınması ve bu süreçte kendi kimlik ve tarihlerinin üzerine yeni kimlikler
edinmeleri bağlamında tartışılmıştır. Müze değeri taşıyan nesneler, sadece fiziksel
varlıklarıyla değil, aynı zamanda temsil ettikleri duygular, düşünceler ve tarihî anlatılarla
da önem taşımaktadır. Bu değerler, nesnelerin doğdukları kültürün etkisiyle biçimlenir ve
zaman içinde yaşadıkları değişim ve dönüşümlerle yeni anlamlar kazanır. Çalışmada,
Osman Hamdi Bey'in 1887'de Sidon kazısından çıkararak İstanbul Arkeoloji Müzesi'ne
getirdiği Sidon kral lahitleri örnek olay olarak ele alınmıştır. Lahitlerin kazı anından
müzeleşme sürecine kadar geçirdikleri evreler, biyografik bir yaklaşımla ve yaşamyeniden doğum döngüsü bağlamında incelenmiştir. Lahitlerin her yeni zaman ve
mekânda sürekli olarak yeni bir kimliğe kavuşması veya ölümsüzlüğe ulaşması tezin
odağı olarak kabul edilmiştir. Sonuç bölümünde, müze kavramı arkeolojik eserin
biyografisinde bir dönüm noktası olarak değerlendirilmiş ve eserin orijinal konumuyla
ilişkisi antropolojik bir bakış açısıyla irdelenmiştir. Bu tartışmalar doğrultusunda,
eserlerin müze bağlamında yaşam ve yeniden doğum ikilemi arasındaki döngüsel
süreçleri sorgulanmıştır. Bu tezin amacı, müzeleştirme sürecinin arkeolojik eserlerin
kimlik ve tarihleri üzerindeki etkilerini analiz etmek ve bu süreçte eserlerin geçirdiği
biyografik dönüşümleri ortaya koymaktır.
Anahtar Kelimeler: Yeniden Doğum, Müzeleştirme, Biyografi, Sidon, Ölümsüzlük

Abstract:
Yavuz, Ş.İ (2024). Museum Artifact Journey Out Of Exhibition. Istinye University
Graduate Education Institute, Master's Thesis. Istanbul.
This thesis discusses the process of museumization of an archaeological artifact from an
anthropological perspective as an object biography. The study aims to evaluate the
recently frequently used concept of "museumization" in the context of the life cycles of
objects. The concept of "musealization" is discussed in the context of the removal of
objects from their original contexts, their transfer to modern museum environments, and
their acquisition of new identities over their own identities and histories in this process.
Objects with museum value are important not only for their physical presence but also
for the emotions, thoughts and historical narratives they represent. These values are
shaped by the influence of the culture in which the objects were born and gain new
meanings with the changes and transformations they experience over time. In this study,
the Sidonian king sarcophagi excavated by Osman Hamdi Bey in 1887 and brought to the
Istanbul Archaeological Museum are taken as a case study. The phases of the sarcophagi
from the moment of excavation to the museumization process are analyzed with a
biographical approach and in the context of the life-rebirth cycle. The focus of the thesis
is that the sarcophagi constantly acquire a new identity or achieve immortality in each
new time and place. In the conclusion, the concept of the museum is considered as a
turning point in the biography of the archaeological artifact and its relationship with its
original location is analyzed from an anthropological perspective. In line with these
discussions, the cyclical processes of artifacts between the dilemma of life and rebirth in
the museum context are questioned. The aim of this thesis is to analyze the effects of the
process of museumization on the identity and history of archaeological artifacts and to
reveal the biographical transformations that artifacts undergo in this process.
Key Words: Rebirth, Museumization, Biography, Sidon, Immortality