Türkiye'de sosyal bilgiler ders kitaplarında İstanbul
İstanbul in social studies textbooks in Turkey
Yazar: RIFAT ACAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SAĞDIÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Geçmişten günümüze İstanbul, yerel ve küresel ölçekte jeopolitik, politik, ekonomik, kültürel ve sosyal tartışmaların önemli bir bölümünde yer almıştır. Bu çalışmada da İstanbul'la ilgili konuların 1935'ten 2020 yılına kadar geçen sürede ilköğretim Sosyal Bilgiler ders kitaplarında geçme sıklıkları, önemi ve diğer bileşenler temelinde bir değerlendirmenin yapılması amaçlanmıştır. İstanbul eşsiz bir coğrafi konuma sahip olup Türkiye'nin birçok açıdan en gelişmiş şehridir. Sosyal Bilgiler dersleri ise Türkiye'de hükümetlerin politik yaklaşımlarından doğrudan etkilenmektedir. Bu etkinin en önemli yansımalarından biri de ders kitapları üzerinden ortaya çıkmaktadır. İstanbul da sürekli olarak Türkiye'deki birçok politik tartışmanın odağında yer almıştır. Bu kapsamda çalışmanın temel araştırma sorusunu; "Sosyal Bilgiler ders kitaplarında İstanbul'a ilişkin konulara gereken düzeyde yer verilmiş midir?" oluşturmaktadır.  Çalışmada nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda Cumhuriyetten günümüze kadar geçen sürede yayınlanmış, farklı sınıf düzeylerinde okutulmuş ve farklı tarihsel dönemleri temsil eden 21 adet Sosyal Bilgiler ders kitabı incelenmiştir. Elde edilen bulgular ilgili literatür ile tartışılarak gelecek perspektifinde sonuçlar ortaya konulmuştur. İstanbul'un yerel, bölgesel ve de küresel ölçekte artan öneminin eğitim-öğretim programlarına ve ders kitaplarına yansıtılması kapsamında çeşitli öneriler getirilmiştir.

Abstract:
From past to present, İstanbul has taken part in an important part of geopolitical, political, economic, cultural and social debates on a local and global scale. In this study, it is aimed to make an evaluation on the basis of the frequency, importance and other components of the subjects related to İstanbul in the primary school Social Studies textbooks from 1935 to 2020. İstanbul has a unique geographical location and is Turkey's most developed city in many respects. Social Studies courses are directly affected by the political approaches of governments in Türkiye. One of the most important reflections of this effect emerges through textbooks. İstanbul has also consistently been at the center of many political debates in Türkiye. In this context, the main research question of the study is; "Are the subjects related to İstanbul included in the Social Studies textbooks at the required level?" forms. In the study, the document analysis method, one of the qualitative research designs, was used. In this context, 21 Social Studies textbooks published from the Republic to the present, taught at different grade levels and representing different historical periods were examined. The findings were discussed with the relevant literature and the results were presented in the perspective of the future. Various suggestions have been made within the scope of reflecting the increasing importance of Istanbul on a local, regional and global scale to education programs and textbooks.