Yüksek seviyede fosfine dirençli tribolium castaneum (Herbst) (un biti)'un kontrolü için etkili fümigasyon protokollerinin geliştirilmesi
Development of effective fumigation protocols for controlling high level phosphine resistant tribolium castaneum (Herbst)
Yazar: NUSRET ALTAŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ ARDA IŞIKBER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Zararlı böcekler = Insect pests

Özet:
Bu çalışmada farklı sıcaklık ortamlarında yüksek seviyede fosfine dirençli Tribolium castaneum (Herbst) popülasyonunu kontrol etmek için etkili fümigasyon protokollerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla laboratuvar ortamında dört farklı sıcaklıkta (15, 20, 25 ve 30 °C) ve dört farklı fosfin konsantrasyonunda (0.5, 1, 1.5 ve 2 mg/L) fosfine dirençli ve hassas karışık yaştaki T. castaneum popülasyonu üzerinde biyolojik testler yürütülmüştür. Tüm sıcaklıklarda ve fosfin konsantrasyonlarında fosfine dirençli karışık yaştaki T. castaneum popülasyonun %99.9'nu öldürmek için gerekli olan maruz bırakma süreleri hassas karışık yaştaki T. castaneum popülasyonuna göre 12-29 kat daha uzun olduğu görülmüştür. Özellikle yüksek sıcaklıkta (30°C) dirençli karışık yaştaki T. castaneum popülasyonun LT99.9 değerleri ile hassas karışık yaştaki T. castaneum popülasyonun LT99.9 değerleri oranın daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Fosfine dirençli karışık yaştaki T. castaneum popülasyonuyla yürütülen biyolojik testlerde, tüm sıcaklıklarda ve uygulama konsantrasyonlarında fosfine maruz bırakma süreleri artıkça fosfin uygulamasından hem 1 hafta hem de 5 hafta sonra T. castaneum ergin popülasyonundaki azalma oranında önemli seviyede artışın olduğu tespit edilmiştir. Her sıcaklıktaki maruz bırakma süreleri tek tek incelendiğinde genel olarak kısa maruz bırakma sürelerinde (1 ve 2 gün) fosfin konsantrasyonun artışı fosfin uygulamasından hem 1 hafta hem de 5 hafta sonra T. castaneum ergin popülasyonundaki azalma oranında önemli seviyede artışın olmadığı tespit edilirken daha uzun maruz bırakma sürelerinde  (3 ve 4 gün) fosfin konsantrasyonun artışı fosfin uygulamasından hem 1 hafta hem de 5 hafta sonra T. castaneum ergin popülasyonundaki azalma oranında önemli seviyede artışa neden olduğu görülmüştür. Lethal süre denemeleri sonucunda düşük sıcaklıklarda  (15 ve 20 °C) dirençli T. castaneum popülasyonun tamamen (%100) kontrolünü sağlamak için fosfine maruz bırakılma süresinin ve fosfin konsantrasyonun artırılması gerektiği belirlenmiştir. Fosfine dirençli karışık yaştaki T. castaneum popülasyonunu kontrol edebilmek için düşük sıcaklıklarda (15 ve 20 °C) ve düşük fosfin konsantrasyonunda (0.5 ile 1 mg/L) 92 ile 144 saat, yüksek fosfin konsantrasyonunda (1.5 ile 2 mg/L)  ise 71 ile 130 saat fosfıne maruz bırakılması gerekmektedir. Yüksek sıcaklıklarda (25 ve 30 °C) ve düşük fosfin konsantrasyonunda (0.5 ile 1 mg/L) 47 ila 74 saat, yüksek fosfin konsantrasyonunda (1.5 ile 2 mg/L)  ise 40 ile 54 saat fosfine maruz bırakılması gerekmektedir. Bu çalışma sonunda dirençli T. castaneum popülasyonu için geliştirilen etkili fumigasyon protokolü pratikte sıklıkla karşılaşılan başarısız fosfin fumigasyonun çözümüne ve fumigasyon operatörlerine büyük fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to develop effective fumigation protocols for the control of strongly phosphine-resistant Tribolium castaneum (Herbst) in different temperature environments. For this purpose, biological tests were carried out on phosphine-resistant and susceptible mixed ages of T. castaneum populations at four different temperatures (15, 20, 25 and 30 ° C) and four different phosphine concentrations (0.5, 1, 1.5 and 2 mg / L). The exposure times required to kill 99.9% of strongly phosphine-resistance and mixed-age populations of T. castaneum at all temperatures and phosphine concentrations were found to be 12-29 times longer than those of the susceptible mixed-age populations of T. castaneum. Especially, it was found that ratio of LT99.9 values of strongly phosphine-resistant and susceptible mixed-age populations of T. castaneum were higher at high temperature (30 °C). In the biological tests carried out with the phosphine-resistant mixed age population of T. castaneum, a significant decrease in the adult population of T. castaneum both 1 week and 5 weeks after the phosphine treatments was observed, as exposure time to phosphine increased at all temperatures and phosphine concentrations. When the exposure times at each temperature were assessed individually, it was generally found that the increase in phosphine concentration in short exposure times (1 and 2 days) did not result in significant increase in the decrease of T. castaneum adult population both 1 week and 5 weeks after phosphine treatment, but at longer exposure times (3 and 4 days) increase in phosphine concentration caused a significant increase in decrease rate of adult population of T. castaneum both 1 week and 5 weeks after phosphine treatments. As a result of lethal time tests, it was determined that at low temperatures (15 and 20 °C) phosphine exposure time and phosphine concentration needs to be increased to provide complete (100%) mortality of strongly phosphine-resistant mixed-age of T. castaneum populations. At low temperatures (15 and 20 °C), 92 to 144 hours and 71 to 130 hours were required at low (0.5 to 1 mg / L) and high phosphine concentration (1.5 to 2 mg / L) respectively to control strongly phosphine-resistant mixed-age population of T. castaneum. However, at high temperatures (25 and 30 °C) 47 to 74 hours and 40 to 54 hours were required at low (0.5 to 1 mg / L) and high phosphine concentration (1.5 to 2 mg / L) respectively. As a result of this study, effective fumigation protocol developed for strongly phosphine-resistant population of T. castaneum is thought to provide great benefit to the solution of the frequently encountered unsuccessful phosphine fumigation and to the fumigation operators.