Karşıyaka tarihsel dokusunun incelenmesi
Research of historical fabric in Karşıyaka
Yazar: ZÜBEYDA ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ETİ AKYÜZ LEVİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Restorasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Karsıyaka, 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar küçük köy görünümlü bir yerlesim alanıdır. Butarihten sonra, zmir içerisinde kurgulanan ekonomik yapının çevre yerlesimleri etkilemesi vetetikleyici bir takım unsurlarla hızlı bir degisim yasamıs, kente ikincil konut ve sayfiye alanıolarak eklemlenmistir. 20. yüzyılın baslarında ise gelisen ulasım olanakları ile nüfusu hızlaartmıs ve zmir'in banliyölerinden birine dönüsmüstür. Kurulusundan itibaren kendine has birgelisim sergileyen yerlesim, özellikle 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyılın baslarında içindebarındırdıgı etnik çesitliligi ve sosyal yapıyı yansıtan mimari bir olusum sergilemistir. Butarihlerden sonra, bölgenin etnik yapısının degisimi ve 1950'li yıllardan itibaren göçhareketlerinden etkilenmesi sonucu özgün fiziksel çevre yok olma sürecine girmistir.Tez çalısması kapsamında, öncelikle Karsıyaka'nın tarihsel süreç içerisindeki gelisimi, bugelisimin tetikleyici unsurları ve yerlesim alanı üzerindeki etkileri incelenmistir. Tarihselsürecin ardından, geçmisten günümüze yerlesim düzeni, karsılastırmalı olarak yerlesimalanının degisimi ve yerlesim alanının etkileyen fiziksel ve sosyal etmenler irdelenmistir. Bubölümde Karsıyaka'nın kendine has mimari bir karaktere sahip oldugu 20. yüzyılın ilkyıllarındaki fiziksel çevresi, 1926 yılı kadastral paftalarından ve eski fotograflardanyararlanılarak yapılan mimari okumalar ile ortaya konmustur. Çalısma içerisinde ayrıcaKarsıyaka'da bulunan tarihi yapıların korunma süreci ve günümüze ulasabilen yapılara iliskinbilgiler verilmis, tarihi yapılar çesitli kriterler kullanılarak irdelenmistir. Sonuç bölümünde isegenel hatları ile yapıların bozulma sebepleri vurgulanarak, Karsıyaka mimari kimliginingelecege aktarılması adına çesitli öneriler sunulmaktadır.

Abstract:
Karsıyaka was a small village looking settlement until the second half of the 19th century.After this date, it has experienced a very fast transformation by help of the economic structurein Izmir effecting the surrounding settlements and some other triggering factors, and it hasbeen added to Izmir city as a secondary housing and summer place. The settlement, whichexhibits a original development since its construction, has especially shown an architecturalformation that reflects the ethnical variation and social structure it includes, between the endsof the 19th and the beginnings of the 20th century. Since then, as a result of the change in itsethnical form and being affected from the immigration flows after 1950s, the original physicalenvironment has begun to disappear.In this thesis study, firstly the development process of Karsıyaka in history and the triggeringfactors of development and their effects on the settlement area are investigated. After thehistorical process, the settlement organization from past to present, and then the changeagainst the physical and social factors are comparatively researched. Additionally,information about the conservation process of the historical structures in Karsıyaka is given,and these historical structures are investigated according to various criteria. In the conclusion,the reasons of the deterioration of these structures are emphasized with the general lines andsome advices are presented for the sake of the transferring architectural character ofKarsıyaka to future.