Ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin fiziksel ve kimyasal değişim kavramları ile ilgili sınıflama davranışlarının incelenmesi
An investigation of secondary school seventh-grade students' classification behaviors related to the concepts of physical and chemical change
Yazar: SİBEL İŞTEMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜKERREM AKBULUT TAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kruskal-Wallis Testi = Kruskal-Wallis Test ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sınıflama yöntemleri = Classification methods ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenci davranışı = Behavior of student ; Öğrenme yaklaşımları = Learning approaches

Özet:
Bu çalışmanın amacı; yedinci sınıf öğrencilerinin fiziksel ve kimyasal değişim kavramları ile ilgili sınıflama davranışlarını ve bu sınıflama davranışlarının fen bilimleri dersi akademik başarı düzeyi ve cinsiyet açısından farklılık gösterip göstermediği incelemektir. 2017–2018 eğitim-öğretim yılı güz dönemi sonunda yapılan bu çalışmaya, Adana ili Seyhan ve Çukurova ilçelerinde bulunan 5 ortaokuldan 213 yedinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen 24 maddelik çoktan seçmeli sorudan oluşan Fiziksel ve Kimyasal Değişim Kavramları Sınıflama Testi (FKDST) kullanılmıştır. İki aşamadan oluşan testin ilk aşamasında, katılımcılardan verilen örnekleri fiziksel ve kimyasal değişim olarak sınıflamaları istenmiştir. İkinci aşamada ise verilen örneklerin neden kavrama ait örnek olduğunu işaret eden açıklamaları seçenekler arasında seçmeleri istenmiştir. Verilerin analizinde öğrencilerin fiziksel ve kimyasal değişim kavramlarının örneklerini kavram adına göre sınıflamada elde ettikleri toplam puanlar ve sınıflamada başvurdukları açıklamalardan elde ettikleri toplam puanları için frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma kullanılarak betimsel olarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin FKDST'den elde ettikleri toplam puanların, kavram adına göre örnekleri sınıflamadan elde ettikleri toplam puanlar ve sınıflamada başvurdukları açıklamalardan elde ettikleri toplam puanların cinsiyet ve fen bilimleri dersi akademik başarı düzeyi açısından farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla toplam puanların normal dağılım gösterdiği durumda bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü ANOVA kullanılmıştır. Toplam puanların normal dağılım göstermediği durumda ise Kruskal Wallis H-testi ve Mann Whitney U-testi kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda; öğrencilerin %52'si fiziksel değişime ait örnekleri, %44'ü de kimyasal değişime ait örnekleri kavram adına göre sınıflamada, ortalamanın altında puan almıştır. Yine araştırmaya katılan öğrencilerin %60'ının fiziksel değişim örneklerini, %54'ünün de kimyasal değişim örneklerini sınıflamada başvurdukları gerekçeleri doğru olarak belirlemede, ortalamanın altında puan aldığı saptanmıştır. Fiziksel ve kimyasal değişim kavramlarının örneklerini kavram adı verildiğinde sınıflama puanları ile sınıflamada başvurdukları açıklama puanlarının ortalama değerlerine göre yedinci sınıf öğrencilerinin, kimyasal değişim kavramının örneklerini fiziksel değişim kavramının örneklerine göre daha doğru olarak sınıflayabildikleri ve açıklayabildikleri tespit edilmiştir. Aynı şekilde öğrencilerin kimyasal değişim kavramının örneklerinden daha çok fiziksel değişimin örneklerini yanlış sınıfladıkları belirlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bir diğer bulgu ise öğrencilerin fiziksel değişim kavramı ile ilgili önceden karşılaştıkları örnekleri, yeni örneklere göre daha fazla yanlış sınıflamalarına karşılık, kimyasal değişim kavramı ile ilgili yeni örnekleri önceden bilinen örneklere göre daha yanlış sınıflamalarıdır.
Araştırma sonucunda FKDST'den elde edilen toplam puanların, kavram adına göre sınıflamadan elde edilen toplam puanların ve sınıflamada başvurdukları açıklamadan elde edilen toplam puanların kız öğrenciler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Yine araştırmaya katılan öğrencilerin testten aldıkları toplam puanların, kavram adına göre sınıflamadan elde edilen toplam puanların ve sınıflamada başvurdukları açıklamadan elde edilen toplam puanların fen bilimleri dersi akademik başarı düzeyleri açısından akademik başarısı yüksek olan öğrenciler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. 
Araştırmanın sonuçları, fen bilgisi dersinin temel kavramlarından olan fiziksel ve kimyasal değişim kavramlarının örneklerini sınıflamada, başarının ortalamanın altında olduğunu ve öğrencilerin sınıflama yaparken başvurdukları açıklamalardan elde edilen puanların daha düşük olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, kavramların örnekleri sunulurken, sadece örnekler verilmemeli, aynı zamanda kavramın temel özelliklerinin açıklanması da göz önünde bulundurulmalıdır. Aynı zamanda, örnek olanlar sunulurken, örnekler olmayanlarla karşılaştırılmalı ve bu nedenleriyle açıklanmalıdır.

Anahtar kelimeler: Fiziksel değişim, kimyasal değişim, sınıflama davranışı, aşırı genelleme, dar genelleme.

Abstract:
The aim of this study is to examine seventh-grade students' classification behaviours related to the concepts of physical and chemical change and to investigate whether these classification behaviours differ in terms of academic achievement level in the science course and gender. This study was conducted at the end of the fall semester of the 2017-2018 education year and involved 213 seventh-grade students from 5 secondary schools located in Seyhan and Çukurova districts of Adana. Data were collected through the Physical and Chemical Change Concept Classification Test (PCCCCT) that was developed by the researcher and consisted of 24 multiple-choice questions. In the first phase of the two-phase test, the participants were asked to classify the examples given as physical and chemical changes. In the second phase, they were asked to select the explanations which indicated why the examples given belonged to the concept. Data were analysed descriptively through frequencies, percentages, arithmetic means, and standard deviation by using the total scores of the classification of the physical and chemical change concept examples according to the concept name and the total scores obtained from the explanations used in the classification t-test and one-way ANOVA tests were used when the scores showed normal distribution in order to determine whether the total scores obtained from PCCCCT, the total scores obtained from the classification according to the concept name, and the total scores obtained from the explanations used in the classification differed in terms of gender and academic achievement level in the science course. Kruskal Wallis H-test and Mann Whitney U-test were used when the total scores did not show normal distribution. 
The results showed that the classification scores according to the concept name were below mean for the 52% of the examples that belonged to physical change and 44% of the examples that belonged to chemical change. Similarly, the scores for the correct identification of the justifications used for the classification were below mean in 60% of the participants for the physical change examples and in 54% of the participants for the chemical change examples. 
An assessment of the scores for the classification scores of the examples of physical and chemical change examples when the name of the concept was given and the explanation scores used for classification showed that the seventh-grade students could classify and explain the examples of the chemical change concept more accurately than the examples of the physical change concept. In a similar vein, the students were found to classify the examples of the physical change concept more inaccurately in comparison to the examples of the chemical change concept. On the other hand, the results also showed that the participants classified the new examples of the concept of physical change more accurately in comparison to the examples encountered before. 
The results of the study indicated that the total scores obtained from PCCCCT, the total scores obtained from the classification according to the concept name, and the total scores obtained from the explanations used in the classification displayed a significant difference in favour of the female students. Similarly, the total scores obtained from PCCCCT, the total scores obtained from the classification according to the concept name, and the total scores obtained from the explanations used in the classification displayed a significant difference in terms of the academic achievement in the science course in favour of the students who had high academic achievement levels. 
The results of the study showed that the success in the classification of the physical and chemical change concepts, fundamental concepts of the science course, was below mean, and the scores obtained from the examples used for classification were lower. Therefore, instruction of the concept examples should involve not only the examples but also the explanation of the critical attributes of the concept. The instruction of the examples should also involve comparisons with non-examples as well as explanations with reasons.  

Keywords: Physical change, chemical change, classification behaviour, over-generalization, under-generalization.