Güncel sanatta tekstilin ifade dili
The language of expression of textile in contemporary art
Yazar: NAZAN OSKAY
Danışman: PROF. İDİL AKBOSTANCI
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Sanat, evrensel bir dil olmakla birlikte kültürel engelleri yıkan, başkalarının inanç ve geleneklerine saygı duymayı destekleyen bir olgudur. Bu manada, bireylerin ya da toplumların birbirlerini anlamalarının ve birbirleriyle iletişim sağlamalarının en etkili yollarından biridir. Benlik duygusuyla ve algısıyla yakından ilgisi olan sanatın, bireysel ve toplumsal yaşama ayna tutma yetisi, onu en etkili iletişim formlarından biri yapmaktadır. Bu kapsamda, bir sanat yapıtını anlayabilmek için, üretildiği çağın toplumsal ve düşünsel durumuna ilişkin genel bir kavrayışa sahip olunması gerekmektedir. Dolayısıyla toplumun bir parçası olan sanatın toplumsal süreçlerden etkilenmesi de kaçınılmazdır.
Bir kültür ürünü ve toplumsal gerçekliğin izdüşümü olan sanat, her ne kadar çağın şartlarını yansıtıyor olsa da sanatı var eden sanatçılar, yaşadıkları bir duyguyu, tarihteki önemli anları veya belirli bir perspektifi zaman ve mekân üzerinden tasvir etmek için çeşitli ifade biçimleri kullanmaktadırlar. Özellikle güncel sanat alanında devam eden mekân algısına yönelik tartışmalar, sanatçıların yeni malzeme üzerine arayışlarının, yeni yaklaşımlarının ve yapısal sorunları değerlendirme biçimlerinin de çeşitlenmesine yol açmaktadır. Bu kapsamda İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki dönemde yapılan sanat çalışmalarının büyük bir çoğunluğu, teknoloji ürünü sentetik ve doğal malzemelerle gerçekleştirilmiştir. Ancak çeşitliliği ve sürekliliği ile dünyadaki yaygın ve yaratıcı kültür ögelerinden biri olan tekstil, güncel sanat uygulamalarında, sanatçıların yaklaşımlarına bağlı olarak alternatif bir söylem ve ifade aracı olarak kullanılmış; farklı malzeme ve teknikler ile sanat nesnesinin yeniden tanımlanmasına olanak sağlamıştır. 
Bu çalışmada amaçlanan, göç, kültürel kimlik ve aidiyet, feminizm ve çevre krizi gibi birçok toplumsal sorun üzerinden farkındalık yaratmaya çalışan ve insanlığı bunun üzerine düşünmeye yönelten sanatçıların tekstil malzeme ve tekniklerini kullandıkları eserlerine odaklanmaktır. Seçilen yapıtların üretiminde belirleyici olan sosyolojik, psikolojik ya da kişisel etkenler değerlendirilerek, tekstil malzemesinin güncel sanata getirdiği yeni anlatım imkânları üzerinde durulmuştur. 
Araştırma genel olarak giriş, gelişme ve sonuç bölümleriyle yapılandırılmış olup yedi ana başlık altında incelenmektedir. İlk dört bölümde tekstilin kültürel önemi ve değişim süreçleri ele alınırken, tezin ana tartışma konusu, üçüncü bölümden beşinci bölüme kadar tekstilin son altmış yıllık gelişimini temsil eden temalar üzerinde odaklanmaktadır. Çalışmanın beşinci  ve altıncı bölümlerinde; tekstilin güncel sanat pratiğinde politik ve toplumsal meselelerle olan etkileşimi, çağdaş sanatçıların eserleri üzerinden araştırılmaktadır. Yedinci bölümde, bu konu bağlamında bireysel olarak üretilen deneysel çalışmalara odaklanılırken, sonuç bölümünde ise konu genel bir çerçevede değerlendirilmektedir.
Çalışmada, sanatçıların yapıtları araştırmanın görsel doküman incelemesi kısmını oluştururken, alan yazında ise kitap, tez, makale, internet kaynakları gibi araçlardan yararlanarak literatür taraması yapılmıştır. Araştırma sürecinde görsel ve yazılı veri toplama aşamasından sonra betimsel veri analizi ve yorumlama yapılarak sonuca ulaşılmıştır.

Abstract:
Although art is a universal language, it is a phenomenon that breaks down cultural barriers and supports respect for the beliefs and traditions of others. In this sense, it is one of the most effective ways for individuals or societies to understand and communicate with each other. Closely related to the sense and perception of self, art's ability to mirror individual and social life makes it one of the most effective forms of communication. In this context, in order to understand a work of art, it is necessary to have a general understanding of the social and intellectual situation of the age in which it was produced. Therefore, it is inevitable that art, which is a part of society, will be affected by social processes.
Although art, which is a cultural product and a projection of social reality, reflects the conditions of the age, the artists who create art use various forms of expression to depict an emotion they experience, important moments in history or a certain perspective over time and space. The ongoing debates on the perception of space, especially in the field of contemporary art, lead to the diversification of artists' searches for new materials, new approaches and ways of evaluating structural problems. In this context, the majority of the art works made in the period after the Second World War were realized with technological synthetic and natural materials. However, textile, which is one of the widespread and creative cultural elements in the world with its diversity and continuity, has been used as an alternative means of discourse and expression in contemporary art practices, depending on the approaches of the artists; It has enabled the redefinition of the art object with different materials and techniques.

The aim of this study is to focus on the works of artists using textile materials and techniques, who try to raise awareness about many social problems such as migration, cultural identity and belonging, feminism and environmental crisis and direct humanity to think about them. By evaluating the sociological, psychological or personal factors that are decisive in the production of selected works, the new expression possibilities that textile materials bring to contemporary art are emphasized.
The research is generally structured with introduction, development and conclusion sections and is examined under seven main headings. While the cultural importance and change processes of textiles are discussed in the first four chapters, the main discussion topic of the thesis focuses on the themes representing the development of textiles over the last sixty years from the third to the fifth chapters. In the fifth and sixth chapters of the study; The interaction of textiles with political and social issues in contemporary art practice is explored through the works of contemporary artists. While the seventh chapter focuses on experimental studies produced individually within the context of this subject, in the conclusion the subject is evaluated within a general framework.
In the study, while the works of the artists constituted the visual document analysis part of the research, a literature review was conducted using tools such as books, theses, articles and internet resources. During the research process, after the visual and written data collection phase, descriptive data analysis and interpretation were performed and the conclusion was reached.