Bazı ağ örücü örümceklerin (Arachnida: Araneae) ağ yapısı ve örü memelerinin karşılaştırmalı morfolojisi
Web structure and comparative morphology of spinnerets of some orbweaving spiders (Arachnida: Araneae)
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM HANİFE AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. NAZİFE YİĞİT KAYHAN
Kırıkkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Örümcekler, omurgasız hayvanlar içinde böceklerden sonra karasal hayata en iyi şekilde uyum sağlamış canlılardır ve dünya üzerinde yaklaşık 48.000 tür ile temsil edilmektedir. Örümceklerin ağları tam anlamıyla bir sanat eseridir. Ancak bütün örümcekler ağ örmezler. Örümceklerin ağ örmesindeki başlıca sebep avlanmaktır. Örümceklerin her birinde farklı ağ bezleri bulunur. Örümcekler bu sebeple farklı ipek ve ipliklerin oluşumunu sağlar. Doğadaki bazı örümcek türleri ağlara bağımlı olarak yaşarken bazıları ağlara bağımlı olmayarak yaşamlarını sürdürürler. Örümceklerin ağ bezleri; ampullate, tubuliform, flagelliform, agregat, asiniform ve piriform bezler olarak altı gruba ayrılır ve her bir bezden farklı tipte ipek salgılanır. Temel taksonomik özellikler genellikle değişmeden kalmasına rağmen, bazı örümceklerin ipek örü aygıtları adaptif varyasyonlara uğrayabilirler. Bu çalışmada, ağ örücü örümcek olan Agelena orientalis C.L. Koch, 1837, Uloborus walckenaerius Latreille 1806, Argiope lobato (Pallas,1772), Argiope bruennichi'n (Scopoli, 1772) ağ yapısı ve ağ örme aygıtının yapısal organizasyonu, taramalı elektron mikroskobu (SEM) kullanılarak gözlemlenmiştir. Örümceklerin örü aygıtı, ipek salgısını üreten ağ bezleri, bu salgıyı örü memeleri taşıyan kanallar, örü memeleri ve örü alanında bulunan spigotlardan oluşmaktadır. Çalışmamızda, dört farklı örümcek türünün ağ yapıları, örü memeleri özellikle posterior örü memeleri ve spigotların düzenlenmesi gösterilmiş ve elde edilen veriler literatür ışığında tartışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Örümcek, ağ, örü aygıtı, örü memeleri, spigot.

Abstract:
Spiders are creatures that are best adapted to terrestrial life after insects in invertebrates and are represented by approximately 48,000 species in the world. The webs of spiders are literally a work of art. But all spiders do not weave a web. The main reason for spider web weaving is hunting. Each of the spiders has different silk glands. Spiders therefore provide the formation of different webs and silk fibers. Some spider species live in the nature dependent on the own web, while others continue to live without being dependent on the own web. The silk glands in the spiders are divided into six groups as ampullate, tubuliform, flagelliform, aggregate, aciniform and pyriform glands and different types of silk are secreted from each gland. Although basic taxonomic features generally remain unchanged, some spider-silk devices may undergo adaptive variations. In this study, the web structure of the weaving web spider, Agelena orientalis C.L. Koch, 1837, Uloborus walckenaerius Latreille 1806, Argiope lobato (Pallas,1772), Argiope bruennichi (Scopoli, 1772)  and the structural organization of the web weaving apparatus was observed by using scanning electron microscopy (SEM). The web weaving apparatus of the spiders consists of the silk glands which produce silk, the ducts that carry this silk secretion to spinnerets, spinnerets and spigots on the weaving surfaces. In our study, the webs structures of four different species of spiders, especially the arrangement of the posterior spinnerets and spigots are shown and discussed in the light of the literature.

Keywords: Spider, web, spinning apparatus, spinneret, spigot.