Suriyeli göçmen ergenlerde travma, benlik saygısı, psikolojik dayanıklılık ve psikiyatrik belirti ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of relationships among stressfull life events, resilience, self-esteem and psychiatric symptoms in syrian refugee adolescents
Yazar: ONAT YETİM
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ÇUHADAROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Benlik saygısı = Self esteem ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Göçmenler = Emigrants ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Suriyeliler = Syrians

Özet:
Psikolojik dayanıklılık, belirgin zorluklar karşısında olumlu uyumu içeren dinamik bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Benliğin bütünsel değerlendirici bir boyutu olarak ifade edilen benlik saygısı, kendimize ilişkin değerlendirmelerimizi içermektedir. Suriyeli sığınmacı ergenlerde stresli yaşam olayları, psikolojik dayanıklılık, benlik saygısı ve psikiyatrik belirtiler arasındaki ilişkileri değerlendiren çalışmaların sayısı oldukça sınırlıdır. Bu bilgiler ışığında araştırmamız kesitsel bir popülasyon çalışmasıdır. Araştırmanın örneklemini Mersin'in merkez ilçelerinde yaşayan, 12-18 yaş aralığında, görüşme formlarını doldurmak için herhangi bir tıbbi engeli bulunmayan ve çalışmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 1070 Suriyeli sığınmacı ergen oluşturmaktadır. Tüm katılımcılara Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (CYRM-12), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (Rosenberg Self Esteem Scale), Stresli Yaşam Olayları Listesi (Stressful Life Events Questionnaire), Ergenler için Travmatik Stres Tepkisi Ölçeği (Reactions of Adolescents to Traumatic Stress Questionnaire), Hopkins Belirti Tarama Listesi-37A (Hopkins Symptom Checklist-37A for Adolescents) ölçeklerinin Arapça versiyonları uygulanmıştır. Analizler sonucunda Suriyeli sığınmacı ergenlerin sosyodemografik özellikleri (örneğin ebeveyn sağ/vefat durumu, ergenin yaşı, ergenin çalışma durumu vb.) ile psikiyatrik belirtiler arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Araştırma sorularını yanıtlamak amacıyla yürütülen Genelleştirilmiş Doğrusal Model aracılık analizi sonucunda, Suriyeli sığınmacı ergenlerde stresli yaşam olayları-travmatik stres tepkisi, stresli yaşam olayları-anksiyete, stresli yaşam olayları-depresyon ve stresli yaşam olayları-dışsallaştırma arasındaki ilişkilerde, psikolojik dayanıklılık ve benlik saygısının aracı etkileri bulunmuştur. Yürütülen düzenleyicilik ve kovaryanslı düzenleyicilik analizleri sonucunda, stresli yaşam olayları-travmatik stres tepkisi, stresli yaşam olayları-depresyon arasındaki ilişkilerde psikolojik dayanıklılık düzenleyici etkide bulunmuş; ancak stresli yaşam olayları-anksiyete, stresli yaşam olayları-dışsallaştırma arasındaki ilişkilerde psikolojik dayanıklılık düzenleyici etkide bulunmamıştır. Benlik saygısının stresli yaşam olayları-travmatik stres tepkisi, stresli yaşam olayları-depresyon, stresli yaşam olayları-anksiyete ve stresli yaşam olayları-dışsallaştırma ilişkilerinde düzenleyici etkisi saptanmamıştır.
Anahtar kelimeler: psikolojik dayanıklılık, benlik saygısı, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB), depresyon, anksiyete, dışsallaştırma, göçmen çocuk ve ergen, travma

Abstract:
Resilience is defined as the dynamic processes which involves positive adaptation while facing multiple adversities. Self-esteem as an holistic evaluative dimension of the self includes assessment of oneself. The studies investigating the relationships among stressfull life events, psychological resilience, self-esteem and psychiatric symptoms for Syrian refugee adolescents are rare. Our study which is a cross-sectional population research shows predictions among variables based on R-models. The sample of our research consists of 1070 volunteering Syrian refugee adolescents between 12-18 years who live in Mersin and who are medically stable and healthy. All Syrian refugee adolescents are assessed by the Child and Youth Resilience Measure CYRM-12, Rosenberg Self-Esteem Scale, Reaction of Adolescents to Traumatic Stress Questionnaire-RATS, the Stressfull Life Events Checklist-SLE, Hopkins Symptom Checklist-HSCL 37-A in Arabic versions. Our analyses show that there are statistically meaningfull relationships between socio-demographic features of Syrian refugee adolescents (i.e., her/ his mother/father alive or dead, her/his mother/father working position, her/his age, her/his working position, her/his school attendance etc.) and their psychiatric symptoms. Generalized linear model for mediation is applied to answer our research expectations and this model indicated that self-esteem and resilience mediated the relationship between stressfull life events and reactions to trauma, stressfull life events and anxiety, stressfull life events and depression, stressfull life events and externalization. Results of moderation and covaried moderation analyses shows that resilience moderates the relationship between stesssfull life events and reactions to traumatic stress, stressfull life events and depression but not between stressfull life events and anxiety, stressfull life events and externalization. In additon self-esteem does not moderate the relationship between stressful life events, and symptoms of anxiety, depression, externalization and reactions to traumatic stress. 

Key words: resilience, self-esteem, post-traumatic stress disorder (PTSD), depression, anxiety, externalization, stressfull life events, refugee adolescents