Roma Hukukundan günümüze boşanma davalarında yargılama usulü ve günümüz aile mahkemeleri
Proceedings and contemporary family courts at divorce cases from Roman Law to the present day
Yazar: BAHATTİN ARAS
Danışman: DOÇ.DR. NADİ GÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Günümüz toplum yapısının en önemli unsuru olan aile; değişiksosyo-ekonomik , kültürel ve hukuki gelişmelere paralel olarak zaman içindesürekli bir değişim yaşamıştır. Tarihi süreç içerisinde, aileye yüklenenmisyon, ailenin bireyler üzerindeki işlevi, bireyin aile içindeki konumu ileaileyi oluşturan kişilerin birbiriyle olan ilişkisi toplumdan topluma farklılıklararz etmiştir. Bu değişimlere bağlı olarak , evlenerek bir aile oluşturanbireyler, zamanla toplumsal ve kişisel beklentilere paralel olarak evliliksüreçlerinde bazı sorunlar yaşamaya başlamışlardır. Taraflar arasındayaşanan bu sorunlar; bazen toplumsal baskı , bazen de bireylerin kendi, dini,sosyo-ekonomik ve kültürel sebeplerden dolayı evliliğin sona erdirilmesi içinyeterli görülmemiştir. Ancak taraflar için dayanılmaz bir hale gelen evliliklerin, kendileri için herhangi bir faydası kalmadığından, eşlerin boşanma yolunagitmesi kaçınılmaz olmaktadır.Roma hukukunda , eşlerin evlenmelerinde tarafların karşılıklıiradelerinin birbiriyle uyuşması yeterli görüldüğünden ,evlilik için başka birşekil şartı öngörülmemiştir. Dolayısıyla tarafların iradelerinin karşılıklıuyuşması ile meydana gelen evlilik; tarafların bu konudaki ortak iradeleri sonbulduğunda evlilik bağının boşanma ile son bulacağı kabul edilirdi. Roma'daevlilik karı kocanın bölünmez bir yaşam ortaklığı içinde birleşmeleri olarakkabul edilse de, hiçbir ortaklığın sonsuza kadar süremeyeceğini kabul edenRomalılar, evlenmede olduğu gibi, boşanmada da serbestlik sisteminibenimsemişlerdir. Bunun sonucu olarak Roma'da zaman içinde gelişimineparalel olarak , boşanmayı düzenleyen bazı kanunlar ve kurallar getirilmeyeçalışılmışsa da, hiçbir zaman , kanunlarda belirtilen yazılı nedenlerle veyahakim kararı ile boşanma usulü uygulanamadı.Çağdaş Türk hukukunda ise, sosyal bir problem olan boşanmakonusunda, Roma hukukundaki serbestlik sistemi benimsenmemiştir. Bununyerine ,boşanma kanunlarda belirtilen boşanma sebeplerinin varlığına vehakimin de bu konuda vicdanen kanaat getirerek karar vermesi usulübenimsenmiştir. Tabi, boşanmayı belli sebeplere bağlamaktan amaç;boşanmayı zorlaştırmak yada imkansız hale getirmek değildir. Amaç,yalnızca bireylerin kişisel çıkarlarını ilgilendirmeyen aynı zamanda toplumuda yakından ilgilendiren bir konuda eşlerin rahat davranıp boşanmanınmeydana getireceği olumsuz sonuçları hesaba katmadan karar vermelerininönüne geçmektir. Çünkü, boşanma yalnızca karı kocayı etkilememekte , buevlilikten meydana gelen çocukları , eşlerin ailelerini ve tabi ki eşlerin içindebulunduğu sosyal çevreyi de etkilemektedir.Boşanma konusunda yapılacak yasal düzenlemelerle yasaklayıcıunsurların kabul edilemeyeceği açık olduğundan , eşlerin ve toplumdaki ilgilikişilerin , mevcut evliliğin mağduru yapmayacak bir boşanma sistemi herzaman olması gereken bir zorunluluktur. Zira, içerik olarak bitmiş , sadecekanuni engeller dolayısıyla şeklen devam eden bir evliliğin, ne eşlere ne detopluma bir faydası olmayacaktır. Boşanma konusunda toplumun vebireylerin çıkarlarını dengeleyecek ve zaman içinde kendisini yenileyecek birsistem kabul edilmelidir. Çağdaş Türk hukukunun boşanmaya verdiği buönemin doğal sonucu olarak; boşanma davalarında daha isabetli kararlarınverilmesi eşlerin ve ilgililerin taleplerinin en iyi şekilde hüküm altınaalınabilmesi bakımından alanında uzmanlaşmış aile mahkemelerikurulmuştur. Aile mahkemeleri, bünyelerinde bulunan uzmanlarla birlikte,eşlerin boşanma taleplerini, toplumun ve bireylerin genel beklentileri de gözönüne alınarak daha isabetli kararlar vermektedirler.

Abstract:
The concept of family that is the most important element of societyhas changed in parallel with various soci-economic, cultural and judicialdevelopments. The misson of family, the function of family on persons, theposition of each person within family and relations of persons with each otherwithin the family has differentiated from one society to another during thehistorical period. With the effects of these transformations, persons who set afamily by marriage start to have problems about their marriage due to socialand personal expectations. This kind of problems between partners are notthought to be grounds for divorce due to social pressure, religious,socio-economic and cultural causes. However, it?s inevitable for partners whosemarrige has become unbearable to get divorced since their marriage has notany benefit for them.In Roman Law, since it was enough for partners to provide theagreement of wills, any other condition was not required. Therefore, it?sagreed that a marriage that is formed by the agreement of wills can result ina divorce when the common will of the partners comes to an end. Althoughaccording to romans, marriage is to come together and share life in anundivisible way, any commonship cannot last forever. So, Romans agreed onliberation system about divorce as well as about marriage. as a result, inRoma, certain laws and rules were set to arrange divorce cases in parallelwith developments. However, written causes in laws or magisterial decreewere not applied.Contemprorary Turkish Law does not adopt the liberation systemabout the concept of divorce that is a social problem. Instead of this view, theway of accepting causes that are available in laws and magisterial decree ofconscience are adopted. It?s not aimed to make divorcing difficult orimpossible by making divorcing dependent on certain conditions. The aim isto prevent partners from making a wrong decision without thinking thenegative results of separation about a subject that interests not only thepersonal benefits of partners but also the society closely. Because, to divorcedoes not only affect partners, also affects their children and the families ofboth wife and husband and the partner?s social environment.It?s certain that prohibitive elements that stem from legalarrangements are not acceptable, so it?s an obligation to have a divorcesystem that does not victimize both partners and related people. Already, amarriage that has finished between partners but continues legally because ofimpediments has no benefits for partners and society. A system about theconcept of divorce that can balance the benefits of partners and society andalso can renew itself in parallel with time should be adopted. As a result ofthe point of view of Contemporary Turkish Law about the concept of divorce,family courts that make a special feature of divorce cases have beenestablished in order to make more appropriate decisions in divorce casesand give the best judgment for partners and related people. Family courtswith the experts in this field make more appropriate decisions about therequest of divorce taking the expectations of society and persons intoconsideration.