Nais tür grubunun (Annelida: Clitellata: Naididae) tür sınırlarının belirlenmesi, filogenisi ve filocoğrafyası
Species delimitation, phylogeny and phylogeography of Nais species group (Annelida: Clitellata: Naididae)
Yazar: DENİZ MERCAN
Danışman: PROF. DR. NAİME ARSLAN ; DOÇ. DR. ERTAN MAHİR KORKMAZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Oligochaeta = Oligochaeta

Özet:
Türün, filocoğrafik öyküsü içinde habitat çeşitliliğine bağlı ekofenotipik farklılaşmalar, izolasyona bağlı çeşitlenmeler sayesinde farklı coğrafik bölgelerdeki aynı türün populasyonları arasında dahi dikkate değer ölçüde genetik varyasyonlar gözlenebilmektedir. Ancak morfolojik tayin anahtarları ile yapılan teşhislerde genetik farklılıkların gözlemlenmesi imkânsız olduğundan, hata yapılma olasılığı da artmaktadır. Son yıllarda yaygın olarak kullanılan moleküler veri tabanlı yaklaşımlar bu tarz hataları ortadan kaldırmakta, olası sinonim ve homonim durumları engellemektedir.
Nais communis/variabilis türleri Türkiye sularında oldukça yaygındır. Nais cinsine ait türlerin tanımlanmasındaki temel taksonomik kriter, eşeyli üreme çok nadiren görüldüğü için dorsal ve ventral demetlerdeki setal morfolojidir ki bu da tür teşhislerindeki hata payını yükseltmektedir. Bu durum ise taksonomik karmaşanın ciddi bir riskidir. Bu tez çalışması ile 13 farklı lokaliteden toplanan Nais cinsine ait örneklerin morfolojik teşhis anahtarı ile tür olarak verilmesine rağmen, gerçekte bir türü yansıtıp yansıtmadığının moleküler verilerle tespit edilmesi, ayrı ayrı evrimleşme soylarının yayılan modelinin bu çalışmadaki Nais cinsi içinde görülebilen kriptik türleşme fikrini destekleyip desteklemediğinin araştırılması ve Nais türlerinin filogenisi ve filocoğrafyasının ortaya konulması ile de Türkiye biyocoğrafyasına katkıda bulunulması amaçlanmıştır.
Çalışma sonucunda Afrin Çayı'nda tespit edilen örneklerin morfotiplerinin Türkiye'deki morfotipler ile farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca Nais cinsi içindeki örneklerin ayrımında 16S rDNA ve COI gen bölgelerinin çözümleme de yetersiz kaldığı gözlenmiştir. Ayrıca cins içinde kriptik türleşmenin olduğu ve teşhis anahtarının revizyona ihtiyaç duyduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
Ecophenotypic differentiations depend on habitat diversity in phylogeographic history of the species and genetic variations can be significantly observed even among populations of same species in different geographical regions because of isolation related variations. However, since it is impossible that observed genetic diversity in identified using with morphological identification keys, error probability is increasing. The molecular database approaches commonly used in recent years have removed such mistakes and are preventing possible synonyms and homonyms. 
Nais communis/variabilis complex and signed that cryptic speciation is revealed. Especially, they were indicated that a taxonomic revision of the genus will be needed in the future. Nais communis/variabilis complex is common in Turkish surface waters. Main taxonomic criteria in identified of species in Nais genus is setal morphology in dorsal and ventral bundless because sexual reproduction rarely seen in this genus, and this is increase error margin in species identification. And there is a considerable risk of taxonomic confusion. The differences between the chaetae of the described species are often subtle and may overlap in some cases.
Examples of the results of the morphotypes detected in Afrin River has been found to vary with morphotypes in Turkey. In addition, it was observed that the analysis of 16S rDNA and COI gene regions was insufficient in the separation of samples within the Nais genus. It was also concluded that there is cryptic speciation within the genus and the identification key needs revision.