Dram sanatına gösterge bilimsel yaklaşım ve bir sahneleme çalışması
A Semiotic approach to drama and as a example of stage working
Yazar: ENİS YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HALUK GÜRGEN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Oyunculuğu Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Drama = Drama ; Gösterge bilim = Semiotics ; Kuva-yı Milliye = Kuva-yı Milliye ; Nazım Hikmet = Nazım Hikmet ; Sahneye koyma = Staging ; Tiyatro = Theatre

Özet:
ÖZET Tiyatro göstergebilimi, sadece bir oyun metninin ya da gösterimdeki bir oyunun incelenmesini ve eleştirisini kapsamaz. Bir oyunun sahnelenmesi aşamasında da göstergebilimsel yaklaşımdan yararlanılabilir. Dramatik bir gösteri, arka arkaya sıralanmış göstergelerin, içice geçtiği ve birbirini tamamladığı hareketli bir resim gibidir. Tiyatro göstergebilimi, bu göstergelerin nasıl seçilmesi gerektiğini ve birbirleriyle ne tür etkileşimler içerisinde olmaları gerektiğini araştırır. Gösterge sistemlerinin, çok sesli ve diyalektik olarak etkileşimlerinden oyunun yapısı oluşmaktadır. Üç tür asal gösterge vardır. Bunlar ikona, indeks ve simgedir. Tiyatro sahnesinde varolan/kullanılan herşey (oyuncu, metin, ışık, dekor, kostüm, müzik) göstergedir. Bu göstergeler varlıkları ve birbirleriyle ilişkileriyle anlam yaratmaya yöneliklerdir. Tiyatroyu oluşturan en önemli öğelerden biri olan izleyici, göstergebilimin inceleme alanı içindedir. İzleyicinin toplumsal ve bireysel özelliklerinin gözönünde bulundurulması, eserin başarıya ulaşması için gerekli bir araştırmadır. Kültürel, davranışsal ve ideolojik gelenekleri gözardı ederek kurulan gösterge sistemleri, anlamın oluşmasına katkıda bulunamazlar. Tiyatro göstergebilimi, oyunun sahnelenmesi için formüller üreten ve yaratıcılığı kategorize eden bir yöntem değildir. Oyunu oluşturan öğeleri seçerken ve birleştirirken, bilimsel titizlikle çalışan sanatsal bir yaklaşımdır. Unutulmaması gereken önemli bir nokta da tiyatro sanatının kollektif bir sanat olduğudur. Yönetmen tarafından kullanılacak göstergeler, ne kadar titizlikle seçilse bile tasarım, müzik ve oyunculuk sanatçılarının uyumu ve doğru etkileşimi sağlanamazsa göstergebilimsel yöntem başarısızlığa uğrayacaktır. Dolayısıyla uygulamalı tiyatro göstergebiliminin diğer göstergebilimsel inceleme ve eleştiriden farklı, başarısının kollektif çalışma ve uyumda saklı olmasıdır.

Abstract:
ABSTRACT Semiotic studies in the art of dramma do not include only the crities and the analysis of a test or a play which has already been performed. It is possible to benefit from the insights of semiotic approach during the staging period. A drammatic performance resembles a motioned picture in which preceding signs complete eachother in a harmony Semiotics in dramma attempts to describe how to choose the signs in a play and how should be the interaction among signs on stage. The structure of a play is consisted of the multidimensional and dialectic interaction among the signs of it. There are three main signs which are called as ikona, index, and symbol. All the staff existed and used on the stage (the players, the text, lighting, decorating, costume, music, etc.,...) is considered as a sign. The lunction of these signs is to create the meaning through the interaction among them. The audience which is one of the most import ant factors contribute to dramma is also studied by semiotics. It is necessary to revearch the individnal and social features of the andience to perform successfully an stage. The system of the signs which is constructed ignoring the cultural, behavioral, and ideological traditions can not contribute to the meaning. Semiotics in dramma should not be considered as a system which produces formulae for staging and categorizes creativity. It should be considered as an artistic approach which studies in a scientific dicipline. While choosing and coordinating the parts of a play. Another point which should be considered is that dramma is a collective art. Semiotic approach to staging a play may fail when the designers, the composers, and the players do not work in harmony and obtain the true interaction among them. Thus, what makes applied semiotics in dramma differ from the other diciplines of semiotics is its collective work nature.