Küresel iklim değişiminin göçler üzerine etkileri ve Türkiye'ye dair öngörüler
The impacts of global climate change on migrations and predictions for Turkey
Yazar: MEHMET KADRİ TEKİN
Danışman: PROF. DR. ORHAN DENİZ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Antropojenik iklim değişikliğinin neden olduğu olaylar günümüz dünyasının en önemli tartışma konuları arasındadır. Etkileri, her geçen gün çok daha yoğun ve şiddetli bir biçimde tüm dünyada hissedilmeye başlandı. İklim ve hava ile ilişkili afetlerden dolayı her yıl binlerce insan yaşamını yitirirken, milyonlarcası yerinden olmakta ve milyarca dolarlık hasarlar meydana gelmektedir. İklim değişikliğinin gerek doğrudan gerekse de dolaylı yoldan neden olduğu en önemli olaylardan biri de birtakım göçlere yol açtığı gerçeğidir. Bugün iklimle ilişkili olaylardan ötürü yerinden olan insan sayısı farklı karakterdeki olayların neden olduğu tüm göçlerden daha büyüktür. Güncel veriler bu göçlerin artan bir şekilde devam edebileceğini gösteriyor. Çok güncel bir konu olması sebebiyle henüz yerleşik, sınanabilir ve güçlü ampirik bulgulara dayalı bir literatür oluşmamıştır. Konuyla ilgili uluslararası literatür özelikle 2000'lerden sonra gelişim gösterirken, Türkiye boyutunda iklimsel göçe dair henüz bir tartışma alanı bile açılmış değildir. Halbuki Türkiye iklim değişikliği bağlamında dünyanın en riskli yerleri arasında gösterilmektedir. Türkiye gerek bulunduğu konum itibariyle gerekse de iç yapısal özellikleri itibariyle iklimsel göç olayından ziyadesiyle etkilenebilecek ülkeler arasındadır. Bu çalışmanın temel amacı iklimsel göç olayına dair hem küresel ölçekte hem de Türkiye boyutunda çok kapsamlı ve bütünlüklü bir fotoğraf ortaya koymaktır. Uluslararası veri tabanlarından (EM-DAT, IDMC vb.) ve ulusal kurumlardan (MGM, OGM vb.) temin edilen birtakım istatistiki veriler aracılığıyla ve yine Türkiye'nin birçok yerinde (15 ilde) ve farklı gruplarla (çiftçiler, köylüler, ziraat mühendisleri, ilgili kurum temsilcileri) yapılan görüşmeler yoluyla iklimsel afet ve göçlerin bir röntgeni çıkarıldı. Veriler, mekânsal ve betimsel analiz tekniklerine imkân tanıyan CBS ve MAXQDA gibi programlarda işlenerek görselleştirildi. Bulgular, iklimsel afet ve göç riski bağlamında dünyada ön plana çıkan üç bölgeden en kötüsünün Güneydoğu Asya, diğer iki bölgenin sırasıyla Orta Afrika ve Orta Amerika olduğunu göstermektedir. Türkiye boyutunda ise iklimle ilişkili afetlerde anlamlı bir artışın tespit edildiği ve buna bağlı olarak etkilenmenin fazla olduğu; tüm iklimsel afetler içinde özellikle kuraklık ve onunla ilintili olayların göç hareketleri üzerinde belirleyici etkisinin olduğu söylenebilir. Bölgesel düzeyde bakıldığında kurak ve yarı kurak iklim koşullarının varlık gösterdiği özellikle kuru tarım faaliyetlerinin yoğun olarak yapıldığı ağırlıklı olarak Doğu ve Güneydoğu bölgeleri ve daha az yoğunlukta İç Anadolu ile birlikte diğer bölgelerin kırsal yerlerinin göçün kaynak merkezleri, buna karşın iş imkanlarının nispeten daha iyi olduğu batıdaki büyük kentlerin, sulamalı tarım olanaklarının geliştiği kırsal/kentsel özellikteki yerlerin ve kıyı bölgelerinin göçün hedef mekanları olacağı düşünülmektedir. Çalışma hem küresel ölçekte hem de Türkiye boyutunda iklim değişikliği ile mücadelede ve iklimsel göçün yönetişimi konularında politika yapıcılara öneriler sunmaktadır.

Abstract:
The consequences stemming from anthropogenic climate change represent a paramount subject of discourse within the contemporary global landscape. The impact of climate change is increasingly pervasive and severe, manifesting its effects worldwide on a daily basis. Each year, countless lives are lost, millions are displaced, and billions of dollars are expended in response to climate and weather-related diasters. Climate change is a significant driver of migration, both directly and indirectly. Presently, the number of individuals displaced due to climate-related events surpasses that of migrations resulting from other causes. Current data indicates a propensity for these migrations to continue escalating. As it is a very recent issue, there is not yet an established, testable literature based on strong empirical findings. The international literature on the subject has developed, particularly since the 2000s; however, climate migration remains a topic largely unexplored in the Turkish context. Notably, Turkey is among the riskiest places vulnerable to the effects of climate change due to its geographic location and intrinsic structural characteristics. This study's principal objective is to provide a comprehensive and holistic overview of climate migration, both on a global scale and within the context of Turkey. An analysis of climatic disasters and migrations was made through a number of statistical data obtained from international databases (EM-DAT, IDMC, etc.) and national institutions (MGM, OGM, etc.), and through interviews with different groups (farmers, villagers, agricultural engineers, representatives of relevant institutions) in many parts of Turkey (15 provinces). An exhaustive examination of climatic disasters and migrations was undertaken through a number of statistical data retrieved from international databases (such as EM-DAT and IDMC) and national institutions (including MGM and OGM). Additionally, interviews were conducted with a wide range of stakeholders, including farmers, villagers, agricultural engineers, and representatives of relevant institutions from across Turkey's 15 provinces. Data were processed and visualized utilizing tools like GIS and MAXQDA, which facilitate spatial and descriptive analytical techniques. The findings show that of the three regions of the world that stand out in terms of climatic disaster and migration risk, Southeast Asia is the worst, while the other two regions are Central Africa and Central America, respectively. In Turkey, it is possible to say that there is a significant increase in the number of climate-related disasters and their subsequent impacts is evident; among all climatic disasters, especially drought and associated circumstances have a decisive impact on migration movements. At the regional level, it is expected that mainly the Eastern and Southeastern regions, where arid and semi-arid climatic conditions prevail and dry agricultural activities are intensively practiced, and to a lesser extent Central Anatolia and rural areas of other regions will be the sending centers of migration, whereas large cities in the west, where job opportunities are relatively better, rural/urban areas where irrigated agricultural opportunities are developed and coastal areas will be the destination locations of migration. This study offers a set of recommendations for policymakers, encompassing strategies for combating climate change and managing climate migration on both a global scale and within the Turkish context.