OSAS cerrahisi sonrası cpap kullanımına uyum
CPAP adherence after osas surgery
Yazar: AYŞEGÜL ŞULE AZBAY
Danışman: DOÇ. DR. MURAT TURHAN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Pozitif basınç solunumu = Positive pressure respiration ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Çalışmamızın amacı, kliniğimizde orta-ağır Obstrüktif Uyku Apne (OUA/OSAS) tanısı alıp CPAP tedavisini reddettiği için ameliyat olan ve ameliyattan sonra halen tedavi gereksinimi bulunan hastaların CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) kullanımına uyumunu ölçmektir.
Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı'na Haziran 2011 Ocak 2013 yılları arasında uykuda solunum durması, horlama ve gündüz aşırı uyku hali ile başvuran ve yapılan PSG sonucu OSAS tanısı alıp, CPAP tedavisini reddettiği için farklı uyku cerrahileri geçirmesine rağmen postoperatif PSG sonucu AHI>15 olan 80 hasta çalışmaya alındı. Anket doldurmak istemeyen ve rutin takibinden çıkan 13 hasta çalışma dışı bırakılarak çalışmaya 67 hasta ile devam edildi. Bu hastaların CPAP kullanıp kullanmadıkları, CPAP tedavisinden fayda görüp görmedikleri ve CPAP kullanımına uyumları rutin kontrole geldiklerinde sorgulandı. Hastaların preoperatif ve postoperatif dönemlerdeki tüm niceliksel ve niteliksel verileri ayrılıp karşılaştırıldı. Postoperatif dönemdeki hastalar, CPAP kullanan ve kullanmayan hasta grubu olarak ayrıldı ve bu iki grubun niteliksel ve niceliksel değerleri karşılaştırıldı.
Çalışmaya katılan 67 hastanın 8'i kadın (%11.9), 59'u erkek (%88,1) idi. Çalışmaya katılan 67 hastanın 43'üne (%64,2) nazal cerrahi (radyofrekans konkaplasti ve/veya septumplasti), 60'ına oral/hipofarengeal cerrahi (UPPP ve/veya dil kökü süspansiyonu ve (%89,6), 36'sına (%53) ise kombine cerrahi uygulanmış olduğu izlendi. Hastaların  preoperatif ve postoperatif Eppworth Uykululuk Skalası  (pre ve post ESS)  değerleri karşılaştırıldığında, operasyondan sonra ESS değerinde istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş olduğu izlendi (p<0.01). Hastaların preoperatif ve postoperatif Apne Hipoapne Indeksi (AHI) değerleri karşılaştırıldığında operasyondan sonra AHI değerinde istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş olduğu izlendi (p<0.01). Postoperatif dönemde AHI 15'in üzerinde olduğu için tekrar CPAP kullanımı önerilen 67 hasta sorgulandığında 31 (%46,3) hastanın CPAP'ı düzenli olarak kullandığı, 3 (%4,5) hastanın CPAP'ı düzensiz olarak kullandığı, 33 (%49,3) hastanın CPAP'ı hiç kullanmadığı izlendi. Postoperatif dönemde CPAP kullanan hastaların preoperatif en düşük Oksijen (Pre O2) değerinin kullanmayan hastaların pre O2 değerinden istatistiksel olarak anlamlı düşük olduğu izlendi (p<0.05). Postoperatif dönemde CPAP kullanan hastaların post ESS değerinin kullanmayan hastaların post ESS değerinden istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu izlendi (p<0.05). Postoperatif dönemde CPAP kullanan hastaların post AHI değerinin kullanmayan hastaların post AHI değerinden istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı yüksek olduğu izlendi (p<0.01). Postoperatif dönemde CPAP kullanan hastaların post supin AHI değeriin kullanmayan hastaların post supin AHI değerinden istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu izlendi (p<0.05). Postoperatif dönemde CPAP kullanan hastaların post O2 değerinin kullanmayan hastaların post O2 değerinden istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı düşük olduğu izlendi (p<0.01). Postoperatif dönemde CPAP kullanan ve kullanmayan hastalar arasında yaş, BMI, BÇ, pre ESS, pre AHI, pre supin AHI, değerlerinin ya da cinsiyet özelliklerinin istatistiksel olarak anlamlı farklılığı izlenmedi.
Çalışmamızda başlangıçta CPAP tedavisini kesinlikle reddeden ve bunun için operasyonu tercih eden 67 hastanın 34'ü başka tedavi seçeneği kalmadığı için CPAP'ı kullanmaya başlamış olduğunu gözlemledik. Bu da OSAS cerrahisinin hastalığın devam ettiği durumlarda CPAP kullanım yönünde motive etme olasılığını göstermektedir.
Çalışmamızdaki veriler ışığında hastaların operasyondan sonra CPAP tedavisini kabul edilebilirliğine, yüksek oranda gündüz uykululuk durumunun düzelmemesi ve PSG'de raporlanan AHI, supin AHI ve en düşük O2 satürasyonu değerlerindeki patolojinin OSAS lehine devam etmesininin etkili olduğuna inanmaktayız

Anahtar kelimeler: Cerrahi sonrası CPAP ullanımına uyum, OSAS cerrahisi.

Abstract:
The aim of our study is to measure the adherence of the usage of CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) for the moderate-severe obstructive sleep apnea (OSA) patients had a operation as they refused CPAP theraphy and still need PAP (Positive Airway Pressure) treatment.
The 80 patients undergone sleep surgery applied for sleep apnea,snoring and excessive daytime sleepiness and diagnosed OSAS whose Polisomnography (PSG) result is AHI>15 because of refusing the CPAP treatment were included to Akdeniz University of Medicine,Ear, Nose and Throat Department between June 2011 and January 2013. The study  was  continued with 67 patients excluding the 13 patients who didn't want to fill out the questionnaire   and quit the routine follow. Those patients were questioned if they were using CPAP, if they had seen any obvious benefit or not from the CPAP treatment and adherence of the CPAP usage when they came to routine control. All data of the patients in the preoperative and postoperative periods were seperated and compared. patients in postoperative period were seperated as CPAP users and non-users and qualitive and quantitative values of those two groups were compared.  
8 (11.9 %) of the patients participating in the study were female and 59 (88,1%) were male. 43 (64.2 %) of the 67 patients participating in the study nasal surgery, 60 ( 89,6 % ) of the patients oral surgery, 36 (53 %) of the patients combined surgery were performed. Preoperative Epworth Seepless Scala (ESS) values of the patients compared to postoperative period, ESS value after the operation was found to be a statistically significant decrease (p<0.01). Preoperative Apnea Hypoapnea Index values of the patients compared to postoperative period, AHI value after the operation was found to be a statistically significant decrease (p<0.01). In the postoperative period, 67 patients, AHI over 15 recomended to reuse CPAP, when queried; 31 patients (46.3 %) uses CPAP regulary, 3 (4.5 %) patients used CPAP irregular, 33  (49.3% ) patients didn't use CPAP at all is observed. In the postoperative period, preoperative minimum Oksygen values (pre O2 ) of the CPAP user patients  compared  to non-user patients, pre O2 value in CPAP user patients was found to be a statistically significant decrease (p<0.05). In the postoperative period, postoperative Epworth Sleepless Scala (post ESS ) of the CPAP user patients  compared to non-user patients, post ESS value in CPAP user patients was found to be a statistically significant higher (p<0.05). In the postoperative period, postoperative Apnea Hypoapnea Index (post AHI) values  of the CPAP user patients  compared to non-user patients, post AHI  value in CPAP user patients was found to be a statistically significant higher (p<0.01). In the postoperative period, postoperative  supin Apnea Hypoapnea Index (post supin AHI) values  of the CPAP user patients  compared to non-user patients, post AHI  value in CPAP user patients was found to be a statistically significant higher (p<0.05). In the postoperative period, postoperative  minimum Oksygen values  (post O2) of the CPAP user patients  compared to non-user patients, post AHI  value  in CPAP user patients was found to be a statistically significant decrease (p<0.01). In the postoperative period, among the CPAP user and non-user patients, age, body mass indeks (BMI),  neck  circumference (NC), pre ESS, pre AHI, pre supin AHI values or  gender features significant difference was not observed statistically.
We observed that 34 of the 67 patients who absolutely refused CPAP treatment at first and preferred operation instead, have started to use CPAP as there is / was no other theatment option left.  As a result of this, OSAS surgery provides positive effect for using  CPAP where the disease continues.
Consequently  in our study we believe that; unimproved daytime sleepiness and reported AHI, supin AHI, minimum O2 saturation level disorders are significantly affective the patients, CPAP treatment acceptability after surgery

Key words: CPAP adherence after surgery, OSAS surgery.