İşletmelerde dijital olgunluk düzeyinin yenilik performansı üzerindeki etkisinde büyük veri analitik yeteneğinin aracı ve veri odaklı kültürün düzenleyici rolü
The mediating role of big data analytics capability and the moderating role of data-centric culture in the impact of digital maturity level on innovation performance in businesses
Yazar: ABDURRAHİM DÜZCAN
Danışman: PROF. DR. YAHYA FİDAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Son yıllarda, dijitalleşme, büyük veri ve büyük veri analitiği gibi kavramlara ilgi oldukça artmıştır. Dijitalleşme ile birlikte, bu kavramların önemi ve değeri de anlaşılmaya başlanmıştır. Dijital dönüşümün ilk adımı, işletmenin varolan dijital durumunu olgunluğunu ölçmesiyle başlamaktadır. İşletmenin dijital olgunluğunun hangi aşamada olduğu tespit edilerek, dijitalleşmedeki yol haritasını ve stratejisini belirlemesi gerekmektedir. Diğer yandan, artan rekabet ve piyasaya yeni giren şirketlerin artmasıyla birlikte işletmelerin farklılaşması ve yenilik üretmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Amaç: Yapılan bu araştırma kapsamında, dijital olgunluk modellerinden, Forrester Digital Maturity Model 5.0 kullanarak, Türkiye'de faaliyet gösteren orta ve büyük ölçekli işletmelerin dijital olgunluk seviyeleri ölçülmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, dijital olgunluk, yenilik performansı, büyük veri analitik yeteneği ve veri odaklı kültür kavramları arasında ilişkiler incelenmiştir. Yöntem: Araştırmada veriler anket yöntemi ile toplanmıştır. Türkiyede faaliyet gösteren, orta ve büyük ölçekli işletmede çalışan, orta ve üst düzey yöneticiden toplam 411 geçerli anket toplanmıştır. Anketin cevaplarının analizi sonrasında, kavramların ilişkisi incelenmiş ve sektör bazlı dijital olgunluk seviyeleri ölçülmüştür. Bulgular: İşletmelerin dijital olgunluk seviyesinin yenilik performansını ve büyük veri analitik yeteneğini etkilediği ortaya çıkmıştır. Büyük veri analitik yeteneğinin, yenilik performansını etkilediği tespit edilmiştir. Dijital olgunluk düzeyinin, yenilik performansı üzerindeki etkisinde büyük veri analitik yeteneğinin aracı rolü olduğu ortaya çıkmıştır. Dijital olgunluk düzeyinin, yenilik performansı üzerindeki etkisinde veri odaklı kültürün düzenleyici rolü olduğu hipotezi doğrulanamamıştır. Özgünlük: Bu araştırma ile Türkiye ilk defa işletmelerin sektör bazlı dijital olgunlukları, Forrester'ın Dijital Olgunluk Modeli 5.0 kullanılarak ölçülmüştür. Türkiye'de dijital olgunluk ile yenilik performansı arasındaki ilişkiyi ölçen ilk araştırma olma özelliğini taşımaktadır. Ayrıca, orijinalinde ingilizce olan Forrester Dijital Olgunluk Modelinin, anket ifadeleri Türkçe'ye çevrilmiş ve ileride yapılacak araştırmalara kaynak sağlamak amacıyla Türkçeye kazandırılmıştır.

Abstract:
In recent years, there has been a growing interest in concepts such as digitalization and big data, big data analytics. With digitalization, the importance and value of these concepts have also begun to be understood. The first step in digital transformation is to measure the existing digital maturity of the business. The company needs to identify which stage of digital maturity it is in and determine its roadmap and strategy for digitalization. On the other hand, with increasing competition and the entry of new companies into the market, the need for businesses to differentiate themselves and generate innovation has emerged. Purpose: The purpose of this study was to measure the digital maturity levels of medium and large-sized enterprises operating in Turkey using the Forrester Digital Maturity Model 5.0, one of the digital maturity models. In addition, the relationships between the concepts of digital maturity, innovation performance, big data analytics capabilities, and data-centric culture will be examined. Method: The data in the study were collected through a survey method. A total of 411 valid surveys were collected by collecting responses from middle and senior managers working in medium and large-sized enterprises operating in Turkey. After analyzing the answers to the survey, the relationships between the concepts were examined and sector-based digital maturity levels were measured. Findings: It has been revealed that the digital maturity level of enterprises affects innovation performance and big data analytics capabilities. It has been determined that big data analytics capabilities affect innovation performance. It has been revealed that big data analytics capabilities play an intermediary role in the effect of digital maturity level on innovation performance. It has been revealed that data-centric culture does not play a regulatory role in the effect of digital maturity level on innovation performance. Originality: With this study, for the first time in Turkey, the digital maturity of enterprises by sector was measured using Forrester's Digital Maturity Model 5.0. It has the feature of being the first study to measure the relationship between digital maturity and innovation performance in Turkey. In addition, the survey questions of the Forrester Digital Maturity Model, which is originally in English, have been translated into Turkish to provide a source for future research.