Aerobik ve anaerobik egzersizin triptofan, serotonin ve kinürenin yolağı üzerine etkisi
Effect of aerobic and anaerobic exercise on tryptophan, serotonin and kynurene pathway
Yazar: İSLAM TARANDİR
Danışman: DOÇ. DR. SALİH ÖNER
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma aerobik ve anaerobik egzersizin triptofan, serotonin, kinürenin, kinürenik asit, indolamin-2,3 dioksijenaz (IDO), triptofan-2,3 dioksijenaz (TDO), pikonilik asit, triptofan hidroksilaz ve kinolinik asit seviyeleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi amacıyla yapıldı. 
Çalışmaya Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinde Beden Eğitimi ve Spor Yüksek Okulunda okuyan 18-30 yaş aralığında 8 kontrol grubu, 8 aerobik antrenman grubu ve 8 anaerobik antrenman grubu olmak üzere toplamda 24 erkek sporcu katıldı. Araştırmada nicel araştırma modeli kullanılarak gruplara çapraz kesitsel çalışma yapıldı. Katılımcılardan triptofan, serotonin, kinürenin, kinürenik asit, indolamin-2,3 dioksijenaz (IDO), triptofan-2,3 dioksijenaz (TDO), pikonilik asit, triptofan hidroksilaz ve kinolinik asit kan parametrelerine bakıldı. Verilerin analizinde SPSS 17 paket programı kullanıldı. Grup içi değerlendirmede; ikili gruplarda parametrik ise Paired Sample t testi, gruplar arası teste ise One-Way Anova testi uygulandı. Veriler p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirildi.
Analizler sonucunda triptofan, serotonin, kinürenin, kinürenik asit, indolamin-2,3 dioksijenaz (IDO), triptofan-2,3 dioksijenaz (TDO), pikonilik asit ve kinolinik asit kan parametreleri grup içi karşılaştırmalarına bakıldığında aerobik antrenman grubunda serotonin, kinürenik asit ve pikolinik asit ön-son test karşılaştırmalarında anlamlı olarak bir farklılık görüldü (p<0,05). Bu fark serum serotonin, kinürenik asit ve pikolinik asit seviyesinde yükselme yönünde gerçekleşti.  Anaerobik grup içi karşılaştırmada ise kinürenik asit, pikolinik asit, triptofan hidroksilaz ve kinürenin ön-son test karşılaştırmalarında anlamlı olarak bir fark görüldü (p<0,05). Bu fark serum kinürenik asit, pikolinik asit, triptofan hidroksilaz ve kinürenin seviyesinde yükselme yönünde gerçekleşti. Gruplararası serotonin karşılaştırılmasına bakıldığında kontrol grubuna kıyasla aerobik ve anaerobik grupları arasındaki fark anlamlıydı (p<0,05). Gruplararası kinolinik asit ve triptofan karşılaştırmalarına bakıldığında kontrol ve anaerobik antrenman grubuna kıyasla aerobik grubu arasındaki fark anlamlıydı (p<0,05). Gruplararası pikolinik asit karşılaştırmasında ise kontol ve aerobik antrenman grubuna kıyasla anaerobik grubu arasındaki fark anlamlıydı (p<0,05).
Sonuç olarak; düzenli olarak yapılan aerobik ve anaerobik egzersizlerinin triptofan, serotonin, kinürenin, triptofan 2-3 dioksijenaz, kinürenik asit, pikolinik asit ve triptofan hidroksilaz seviyelerini yükselttiğini görüldü. Ayrıca aerobikte triptofan, serotonin, kinürenin, indolamin 2-3 dioksijenaz, triptofan 2-3 dioksijenaz, kinürenik asit, pikolinik asit, kinolinik asit ve triptofan hidroksilaz seviyelerini yükselttiği görüldü. Anaerobikte ise kinolinik asit ve indolamin 2-3 dioksijenaz seviyelerini azalttığı sonucuna varıldı. 
Anahtar sözcükler: Aerobik egzersiz, Anaerobik egzersiz, Triptofan, Serotonin, Kinürenin Yolağı

Abstract:
This study was conducted to examine the effects of aerobic and anaerobic exercise on the levels of tryptophan, serotonin, kynurenine, kynurenic acid, indoleamine-2,3 dioxygenase (IDO), tryptophan-2,3 dioxygenase (TDO), piconilic acid, tryptophan hydroxylase and quinolinic acid.
A total of 24 male athletes between the ages of 18-30, studying at the School of Physical Education and Sports at Van Yüzüncü Yıl University, participated in the study, including 8 control groups, 8 aerobic training groups and 8 anaerobic training groups. In the research, a cross-sectional study was conducted on groups using a quantitative research model. Blood parameters of tryptophan, serotonin, kynurenine, kynurenic acid, indoleamine-2,3 dioxygenase (IDO), tryptophan-2,3 dioxygenase (TDO), piconilic acid, tryptophan hydroxylase and quinolinic acid were examined from the participants. SPSS 17 package program was used to analyze the data. In the intra-group evaluation; Paired Sample t test was applied for parametric in pair groups, and One-Way Anova test was applied for intergroup testing. Data were evaluated at the p<0.05 significance level.
As a result of the analyses, considering the intra-group comparisons of tryptophan, serotonin, kynurenine, kynurenic acid, indoleamine-2,3 dioxygenase (IDO), tryptophan-2,3 dioxygenase (TDO), piconilic acid and quinolinic acid blood parameters, serotonin, kynurenic acid and A significant difference was seen in picolinic acid pre-post test comparisons (p<0.05). This difference occurred in the direction of an increase in serum serotonin, kynurenic acid and picolinic acid levels. In the intra-anaerobic group comparison, a significant difference was seen in the pre-post test comparisons of kynurenic acid, picolinic acid, tryptophan hydroxylase and kynurenine (p<0.05). This difference occurred in the direction of an increase in the serum kynurenic acid, picolinic acid, tryptophan hydroxylase and kynurenine levels. When comparing serotonin between groups, the difference between the aerobic and anaerobic groups was significant compared to the control group (p <0.05). When comparing quinolinic acid and tryptophan between groups, the difference between the aerobic group compared to the control and anaerobic training groups was significant (p <0.05). In the intergroup comparison of picolinic acid, the difference between the anaerobic group compared to the control and aerobic training groups was significant (p<0.05).
In conclusion; It was observed that regular aerobic and anaerobic exercises increased the levels of tryptophan, serotonin, kynurenine, tryptophan 2-3 dioxygenase, kynurenic acid, picolinic acid and tryptophan hydroxylase. It was also observed that aerobic exercise increased the levels of tryptophan, serotonin, kynurenine, indoleamine 2-3 dioxygenase, tryptophan 2-3 dioxygenase, kynurenic acid, picolinic acid, quinolinic acid and tryptophan hydroxylase. It was concluded that anaerobic treatment reduced quinolinic acid and indoleamine 2-3 dioxygenase levels
Key words: Aerobic exercise, Anaerobic exercise, Tryptophan, Serotonin, Kynurenine Pathway