Bölünmüş doz platin içeren kemoterapi tedavileri planlanmış ileri evre küçük hücreli dışı akciğer kanserli olgularda tedaviye bağlı olası elektrolit bozuklukları ve klinik önemi
Incidence and clinical siginifance of electrolyte abnormalities resulting from chemotherapy in advanced non small cell lung cancer patiens receiving divided doses of cisplatin containing chemotherapy
Yazar: MEHMET BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT YALÇIN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms

Özet:
Küçük Hücreli Dışı Akciğer kanseri kansere bağlı ölümlerin önde gelen sebeplerindendir. İleri evre KHDAK'nde platin içeren kombine kemoterapi rejimleri standart tedaviler olup, sisplatin ve gemsitabin kombinasyonu en yaygın rejimlerdendir. Genellikle bu kombinasyon tedavisindeki sisplatin dozu tek günde 75-100 mg/m2 `dir. Bu dozlarda toksisite çok sık görülmekte, bu toksisite hastanın yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilmekte ve ek morbiditeye neden olarak, ilaç dozunda redüksiyonu ile veya tedavinin sonlandırılmasıyla sonuçlanabilmektedir. Bu dozlarda sisplatinin serum Mg, Ca ve K bozukluklarına yol açabilmektedir. Bu çalışmada, bölünmüş doz sisplatin ve gemsitabin kombinasyonu tedavisi alan ileri evre KHDAK hastalarda, serum elektrolit bozukluk sıklığını ve bunun klinik öneminin olup olmadığını gösterilmek istendi. Ayrıca, tedavi etkinliği ve yan etkilerini de değerlendirdik.Çalışmamıza daha önce kemoterapi almamış, kemik metastazı, renal yetmezliği, elektrolit bozukluklarına sebep olabilecek başka kronik hastalığı, bisfosfanat gibi ilaç kullanım öyküsü olmayan ve önceden kemoterapi tedavileri planlanmış ileri evre KHDAK'li hastalar bilgilendirilerek alınmıştır. Her kür öncesi rutin yapılan laboratuvar incelemeleri ve hastalara elektrolit bozukluklarının neden olabileceği semptomlara yönelik anket yapıldı. Anket sonuçları laboratuvar sonuçları ile ilişkilendirildi. Kemoterapi rejimi olarak, sisplatin 35 mg/m2, 1. ve 8. günler, gemsitabin 1000 mg/m2, 1. ve 8 günlerde i.v. 21 günde bir, olarak uygulaması planlanmış hastalar değerlendirilmeye alınmıştır.Çalışmaya alınan 29 hastadan, farklı tedavileri nedeniyle 4 hasta hariç tutulduktan sonra, 25 hasta değerlendirilmiştir. Kadın/erkek oranı 4/21, ortanca yaş: 58 (40-75) yıl, performans durumu (ECOG ) 1/2: 19/6 ve uygulanan kemoterapi sayısı toplam 89 kür; ortanca 3 kürdür (aralık: 2-6). Toksisite NCI `ye göre, yanıt ise WHO kriterlerine göre yapılmıştır. Yedi hastada (%28) labartuvar hipomagnezemi ve 6 hastada (%24) hipokalsemi saptandı. İlerleyen kürler ile birlikte serum magnezyum düzeyinde azalma devam etti ancak bu azalma anlamlı değildi (p=0,157). Üçüncü kür sonrasında, hastaların %40'ında serum magnezyum düzeylerinin bazal değerlere göre %15 ve üzeri azaldığı, %12'sinde serum kalsiyum düzeylerinin %10 ve üzeri azaldığı ve %12 hastada ise serum potasyum düzeylerinin % 15 ve üzeri azaldığı saptandı. Elektrolit dengesizliğine bağlı gelişebilecek klinik semptom ve fizik muayene bulguları değerlendirildiğinde, elektrolit bozukluklarının klinik semptom ve bulgularla herhangi bir ilişkisi gösterilemedi.Tedaviye cevapta, kısmi remisyon oranı %28, minimal remisyon oranı %12, olarak saptandı. Genel sağkalım ortanca 10 ay (aralık 5-21 ay) ve progresyonsuz sağkalım ortanca 7 ay (aralık 5-14 ay) olarak bulundu. Myelotoksiste en fazla grade 2 düzeyinde olduğu saptandı. Grade 3-4 bulantı-kusma oranı % 8 idi.Hasta sayısı az olmakla birlikte, bölünmüş doz sisplatin ve gemsitabin tedavi kombinasyonunun ciddi elektrolit bozukluklarına yol açmadığı görülmüştür. Bu hipotezimizin doğrulanması için, prospektif, çok hasta içeren çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar kelimeler: ileri evre KHDAK, bölünmüş doz sisplatin, elektrolit dengesizliği

Abstract:
Non-small lung cancer (NSCLC) is a leading casue of mortality from cancer. Platin-containing combinations are standart regimens for advanced NSCLC and one of the most commonly used combination consists of cisplatin and gemcitabine. Cisplatin dose in this regimen is usually given as 75-100 mg/m2 in the first day of the chemotherapy cycle. Cisplatin toxicity is commonly seen in these doses which adversely effects the life quality of the patients by additional morbidity. and sometimes dose reduction and even cessation of the chemotherapy may be required. Cisplatin in this dose range may result in serum Mg, Ca, and K level changes. This study planned to explore the effects of divided doses of cisplatin and gemcitabine combination in patients with advanced NSCLC patients serum electrolyte levels and clinical significance of these electrolyte abnormalities. The response rates and other adverse effects are also evaluated.Chemotherapy planned advanced non-small lung cancer patients without any condition which may have effects on electrolyte levels, including bone metastasis, renal insufficiency and biphosphonate use, and accepted participation are included in the study. Informed consent is obtained after the decision on chemotherapy plan. Routine serum electrolyte level measuremets and a query about symptoms which may be related to electrolyte abnormalities are collected at baseline (before first cycle) and then before every cycle.Total 29 patients have given informed consent for the study. Four patients received different chemotherapies and excluded from the study. Twenty-five patients who received chemotherapy combination consisting of cisplatin 35 mg/m2, on day 1 and 8 and gemcitabine 1000 mg/m2, on day 1and day 8, every 21 days are evaluated. Female/male ratio was 4/21 (16%/84%), medain age of the patients was 58 (40-75) years, performance statıus (ECOG 1/2) were 19/6 (76%/24%). The total number of the administered chemoterapy cycles was 89, median cycle number was 3 cycles per patient (range: 2-6). Toxicities and responses are evaluated according to NCI and WHO criteria, respectively.There were hypomagnesemia in 7 (28%) and hypocalcemia in 6 (24%) patients in laboratory evaluation. Further decreases are seen in serum magnesium levels during futher cycles, but this decreases were not significant (p=0.157). After 3 cycles, serum magnesium levels are decreased 10% or more (compared to baseline values) in 40% of the patients. Serum calcium levels are decreased 15% or more in 12% of the patients and serum potassium levels are decreased 15% or more in 12% of the patients. There were no sypmptoms and physical examination findings attributable to electrolyte abnormalities.Partial response and minimal response rates were 28% and 12%, respectively. Median overall survival was 10 (range: 5-21) months and median progression free survival was 7 (range: 5-14) months. No grade 3 or grade 4 mylotoxicity was seen and grade 3 or grade 4 nausea/vomiting rate was 8%.Our findings suggest that the combination of divided doses of cisplatin and gemcitabin do not cause serious electrolyte abnormalities, although the number of the patients is low. Prospective, controlled studies with higher number of patients are needed to confirm this finding.Keywords: Advanced non-small cell lung cancer, divided dose cisplatin, electrolyte abnormality