Psikolojik iklimin çalışan performansına etkisinde öğrenilmiş güçlülük ve işe adanmışlığın aracılık rolü üzerine bir araştırma
A research on the mediation role of learned resourcefulness and work engagement in the effect of psychological climate on employee performance
Yazar: BİLGE GÜLER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA TAŞLIYAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Performans = Performance ; Psikolojik iklim = Psychological climate ; Çalışan performansı = Employee performance ; Öğrenilmiş güçlülük = Learned resourcefulness ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Küreselleşme ile bilgi ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler bir yandan işletmelere büyük olanaklar sunarken diğer yandan bazı belirsizlikleri, tehditleri ve riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu nedenle iş yaşamındaki stresin geçmişe nazaran daha da arttığı ifade edilebilir. Bu bağlamda çalışma ortamına ilişkin olumlu bir psikolojik iklimin yaratılması ile çalışanların işe adanmışlıklarının ve stresle mücadele etmelerine yardımcı olan öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin arttırılabileceği ve böylelikle çalışan performansının da artacağı düşünülmektedir.
Bu çalışmanın temel amacı; öğrenilmiş güçlülük ve işe adanmışlık perspektifinden psikolojik iklimin çalışan performansı üzerine etkisini incelemektir. Bunun için öncelikle psikolojik iklim boyutlarının işe adanmışlık boyutlarına, öğrenilmiş güçlülüğe ve çalışan performansı üzerine etkisini incelemek, daha sonra işe adanmışlık boyutlarının ve öğrenilmiş güçlülüğün çalışan performansı üzerine etkisini incelemek ve son olarak psikolojik iklimin çalışan performansı üzerine etkisinde öğrenilmiş güçlülüğün ve işe adanmışlığın aracı rolünü incelemek esas alınmıştır. Bu amaçla otomotiv sektöründe faaliyet gösteren, Türkiye'de üretim yapan ve önde gelen iki firmanın çalışanları üzerine anket uygulanmış ve 611 anket elde edilmiştir.  Anket uygulaması sonucu elde edilen veriler SPSS ile analiz edilerek araştırma hipotezleri test edilmiştir. 
Araştırma sonucunda; psikolojik iklim boyutlarından zorluk, rol açıklığı ve kendini ifade etmenin öğrenilmiş güçlülük, işe adanmışlık boyutları (dinçlik, adanmışlık ve özümseme) ve çalışan performansı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte destekleyici yönetiminin (psikolojik iklim boyutu) öğrenilmiş güçlülük üzerinde, katkının (psikolojik iklim boyutu)  dinçlik (işe adanmışlık boyutu) ve çalışan performansı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Son olarak ise psikolojik iklimin çalışan performansı üzerindeki etkisinde öğrenilmiş güçlülüğün ve işe adanmışlığın kısmi aracı role sahip oldukları saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda iş hayatındaki yöneticilere ve konu ile ilgilenecek araştırmacılara birtakım öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Developments in globalization and information and communication technologies bring great uncertainties, threats and risks on the one hand while offering great opportunities to enterprises. Therefore, it can be stated that the stress in business life has increased more than in the past. In this context, it is thought that with the creation of a positive psychological climate related to the work environment the level of work engagement and learned resourcefulness helping to fight against stress can be increased and thus employees performance will also increase. 
	The main purpose of this study is to examine the effect of psychological climate on employee performance from the perspective of learned resourcefulness and work engagement. For this firstly examining the effect of psyhological climate dimensions on dimensions of work engagement, learned resourcefulness and employee performance and later examining the effect of work engagement and learned resourcefulness on employee performance and lastly examining the mediator role of learned resourcefulness and work engagement on the performance of psychological climate were based on. For this purpose, operating in the automotive sector, producing in Turkey and leading the firm's employees were questioned in two firms and 611 questionnaires were obtained. The data obtained from the survey were analyzed by SPSS and the research hypotheses were tested.
As a result of the research, it was determined that the challenge, role-clarity and self-expression of psychological climate dimensions have a positive and significant effect on learned resourcefulness, dimensions of work engagement (vigor, dedication and absorption) and employee performance. On the other hand, supportive management (psychological climate dimension) has been found to have a positive and significant effect on learned resourcefulness, and so has contribution on (psychological climate dimension) vigor (dimension of work engagement) and employee performance. Finally, it has been determined that the effect of the psychological climate on the employee performance has a partial mediator role of learned resourcefulness and work engagement. In line with the results of the study, some suggestions were presented to the managers in the business life and to the researchers who will be interested in the subject.