Akut lenfoblastik lösemili çocuklarda vinkristin nöropatisinin değerlendirilmesi
Evaluation of vincristine-induced neuropathy in children with acute lymphoblastic leukemia
Yazar: HİLAL BETÜL CAMIZCI
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN TOKGÖZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Lenfoblastik lösemi =   ; Lösemi = Leukemia ; Nöropatiler = Neuropathies ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma ; Vinkristin = Vincristine ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Vinkristin ilişkili nöropati (VİN), vinkristinin en sık görülen ve doz kısıtlamayı 
gerektiren yan etkisidir. Yaşam kalitesini etkilediği gibi, tedavi gecikmesi ve vinkristin 
tedavisinin kesilmesine yol açmaktadır. Akut lenfoblastik lösemide (ALL) sağkalım 
oranlarının artmasıyla VİN'in klinik önemi artmakta olup; risk belirleyicileri, önleme ve 
tedavi seçenekleri, aydınlatılması gereken önemli noktalar halini almıştır. Bu çalışma ile, 
kliniğimizde tedavi gören akut lenfoblastik lösemi tanılı hastaların dosya kayıtları, VİN
açısından değerlendirilerek literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Hastalar ve Yöntemler: Çalışmada Ocak 2010-Aralık 2020 tarihleri arasında Necmettin 
Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bilim Dalında 
takip edilen ALL tanılı 282 hastanın dosya kayıtları geriye dönük olarak incelendi. Klinik 
ve/veya elektrofizyolojik çalışma ile VİN tanısı alan 64 hasta çalışmaya dahil edildi. Aynı 
hasta grubu içerisinden vinkristin nöropatisi gelişmeyen hastalardan kontrol grubu 
belirlendi. Hastaların demografik özellikleri, klinik bulguları, laboratuvar değerleri, 
elektromiyografi sonuçları, aldıkları vinkristin tedavisine ait parametreler, vinkristin 
nöropatisi tedavisi ve tedaviye yanıtları incelendi. Nöropati şiddeti Ulusal Kanser 
Enstitüsünün yaygın görülen yan etkiler için ortak terminoloji ölçeğine (CTCAE) göre 
derecelendirildi. İstatistiksel analizler için SPSS programı kullanıldı ve p<0,05 olması 
anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamızda VİN sıklığı %22,7 (n=64) olarak bulundu. VİN gelişen hastaların 
%51,6'sı kız, %48,4'ü erkek olup; yaş ortalaması 7,42±4,86 idi. Hasta ve kontrol grubu 
arasında yaş, kilo, boy, vücut kitle indeksi, immünolojik tanı, risk grubu ve tanı anı lökosit 
sayısı açısından anlamlı fark saptanmadı. Hasta grubunda kontrol grubuna göre, ALL tanısı 
anında genetik mutasyon saptanma oranı anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,05).
Hastalarda görülen en sık semptom yürüme güçlüğü; en sık gözlenen fizik muayene 
bulgusu alt ekstremitelerde derin tendon reflekslerinin azalmasıydı. Hastaların %53,1'inin 
elektromyografi (EMG) sonucu normal sonuçlandı. En sık saptanan patolojik EMG 
bulgusu alt ekstremitelerde mikst tip polinöropatiydi (%23,4). Hasta grubunda VİN'in,
ortalama 4,45±2,77 doz vinkristin sonrası ve ortalama 6,68±4,15 mg/m
2
vinkristin 
dozundan sonra geliştiği saptandı. Nöropati tedavisinde en fazla tercih edilen tedavilerin 
gabapentin (%37,5) ve piridoksin-pridostigmin (%21,9) olduğu görüldü. Nöropati süreleri 
ve verilen nöropati tedavileri arasında anlamlı fark saptanmadı. VİN gelişen hastaların 
%9,4'ünde santral nöropati, %90,6'sında periferik nöropati görüldü. Santral ve periferik 
nöropati gelişen hastalar arasında, değerlendirilen klinik ve laboratuvar özellikler açısından 
anlamlı fark saptanmadı. VİN gelişen hastalar ve kontrol grubu arasında mortalite 
açısından anlamlı bir fark görülmedi. 
Sonuç: VİN, ALL tanılı çocuklarda hayat kalitesini etkileyen önemli bir yan etkidir. 
Nöropati gelişen hastalarda klinik/elektrofizyolojik tanı koyulduktan sonra, klinik bazında 
tercih edilen nöropati tedavisi başlanmalıdır. VİN'in öngörülebilmesi ve önlenmesi 
amacıyla, genel kabul görmüş klinik ve laboratuvar risk faktörlerinin olmaması genetik 
temelli çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu düşündürmektedir. Böylelikle, tanımlanan risk 
faktörleri sayesinde VCR tedavisi kişiselleştirilip VİN'in önlenmesi sağlanacaktır.
Anahtar Kelimeler: Akut lenfoblastik lösemi, Vinkristin nöropatisi, Çocuk

Abstract:
Objective: Vincristine-induced neuropathy (VIN) is the most common and dose-limiting 
adverse effect of vincristine. It does not only affect the quality of life, but also causes 
treatment delay and discontinuation of vincristine treatment. Clinical importance of VIN is 
getting increased with increasing survival rate of acute lymphoblastic leukemia (ALL), 
which has made the risk factors, as well as prevention and treatment options important 
points to consider. It was aimed with this study to contribute to the literature by evaluating 
medical records of patients who were diagnosed with acute lymphoblastic leukemia and 
being treated in our clinic in regard to VIN.
Patients and Methods: In this study, medical records of 282 patients diagnosed with ALL 
who were followed-up in Necmettin Erbakan University, Meram Faculty of Medicine, 
Division of Pediatric Hematology and Oncology between January 2010 and December 
2020 were examined retrospectively. Sixty-four patients who were clinically and/or 
electrophysiologically diagnosed with VIN were included in the study. A control group 
was comprised of patients from the same group who did not develop VIN. Patients' 
demographic characteristics, clinical features, laboratory results, electromyography results, 
parameters regarding vincristine treatment, treatment for VIN and response to treatment 
were evaluated. Severity of neuropathy was graded in accordance with Common 
Terminology Criteria for Common Adverse Effects (CTCAE) of National Cancer Institute. 
vii
For statistical analyses, SPSS package program was used and a p<0.05 was considered 
significant.
Results: In our study, incidence of VIN was found to be 22.7% (n=64). Of the patients 
who developed VIN; 51.6% were female and 48.4% were male, with a mean age of 
7.42±4.86. No statistically significant difference was determined between the patient and 
control groups in terms of age, weight, height, body mass index, immunological diagnosis, 
risk group and admission leukocyte count. Rate of detecting a genetic mutation at the time 
of diagnosis of ALL was found to be higher in the patient group compared to the control
group (p<0.05). The most common symptom in the patients was gait disturbance, and the 
most common physical examination finding was diminished deep tendon reflexes in lower 
extremities. Of the patients; 53.1% had a normal electromyography (EMG). The most 
common pathological EMG finding was mixed-type polyneuropathy in lower extremities 
(23.4%). In the patient group, VIN was found to develop after a mean dose of 4.45±2.77 
doses and after a mean vincristine dose of 6.68±4.15 mg/m
2
. The most common treatments 
preferred were found to be gabapentin (37.5%) and pyridoxine-pyridostigmine (21.9%). 
No significant difference was determined between duration of neuropathy and duration of 
treatment for neuropathy. Of the patients who developed VIN; 9.4% had central 
neuropathy and 90.6% had peripheral neuropathy. No significant difference was 
determined between the patients who developed central and peripheral neuropathy in terms 
of clinical and laboratory features evaluated. No difference was observed between the 
patients who developed VIN and the control group in terms of mortality.
Conclusion: VIN is a significant adverse effect influencing quality of life in children 
diagnosed with ALL. Following clinical/electrophysiological diagnosis in patients who 
develop neuropathy, the preferred treatment for neuropathy should be initiated based upon 
clinical status. Lack of generally accepted clinical and laboratory risk factors for prediction 
and prevention of VIN suggests need for genetic studies. Thusly, vincristine treatment can 
be individualized and VIN can be prevented with defined risk factors.
Keywords: Acute lymphoblastic leukemia, Child, Vincristine-induced Neuropathy