Parmaktaki reaktif hipereminin değerlendirilmesiyle koroner arter hastalığı varlığı ve yaygınlığının noninvazif olarak araştırılması, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi
Assessment of the presence and severity of coronary artery disease using digital reactive hyperemia as a noninvasive test
Yazar: FARZİN JAM
Danışman: PROF. DR. ALİ OTO
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Endotelyum = Endothelium ; Hiperemi = Hyperemia ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Koroner hastalık = Coronary disease ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Vasküler endotel, insanvücudundaki tüm kan damarlarının yüzeyini kaplayan ve vasküler homeostazin anabelirleyicisi olan dinamik bir organdır. Yapılan çalışmalarda endotel disfonksiyonunun (ED)aterosklerozun, sonrasında aterosklerotik plakların ve aterosklerotik plaklarla ilgilikomplikasyonlarının gelişmesinde rolü olduğu anlaşılmıştır. Bu çalışmadaki amacımızkoroner arter hastalığın varlığı ve yaygınlığı ile endotel disfonksiyon derecesinin arasındakiilişkiyi araştırmaktır. Elektif koroner anjiyografi indikasyonu olan 92 hasta (59 erkek ve 33kadın, ortalama yaş 59.66±12.03 yıl) çalışmaya alındı. Koroner anjiyografiden önce endotelişlevleri brakiyal arter ultrasonu ile akımla aracılı dilatasyon (FMD) ve periferik artertonometresi (Endo-PAT2000) ile değerlendirildi. Periferik arter tonometresiyle parmaktakireaktif hiperemi indeksi hesaplandı. Ayrıca karotis ultrasonu ile karotis intima mediakalınlığı (KIMK) ve vasküler plak varlığı araştırıldı. Tüm hastalarda koroner anjiyografiyapıldıktan sonra Gensini skoru ile koroner arter hastalığının(KAH) şiddeti değerlendirildi.KAH (+) olan grupta yaş ortalaması KAH(-) gruba göre daha yüksekti (64.4±10.5?e karşı55.2±11.7, p=0.001). RHI (Reaktıf Hiperemi İndeks)değeri(1.35±0.57?ye karşı 1.74±0.46,p=0.001) ve FMD yüzdesi (%7.09±4.1?e karşı %10.89±5.4, p=0.001) koroner arter hastalığısaptanan grupta KAH (-) olan gruba göre daha düşüktü. KIMK ortalama değeri KAH (+)olan grupta KAH (-) olan gruba göre daha yüksek ölçüldü (0.94?a karşı 0.72, p=0.001).Koroner arter hastalığının varlığını araştırmak üzere çok değişkenli lojistik regresyon analizmodelinde yaş, HDL ve RHI bağımsız değişken olarak bulundu. Koroner arter hastalığınşiddetini araştırmak üzere çok değişkenli lineer regresyon analiz modelinde KIMK ve RHIbağımsız değişken olarak bulundu. Böylece RHI hem koroner arter hastalığın varlığı ve hemkoroner arter hastalığın şiddetini öngörme açısından öngördürücü değere sahip olan tekbağımsız değişken olarak gözlendi. ROC analizinde RHI koroner arter hastalığını öngörmedeeğrinin altında kalan alan (AUC) değeri 0.763 ( %95 GA 0.663-0.846 p=0.001) olarakbulundu. RHI kesim noktası 1.49 alındığında %75 duyarlılık ve %72.9 özgüllük ile koronerarter hastalığın varlığını öngördürmekte idi. Korelasyon analiz sonuçlarında: RHI ile Gensiniskoru arasında ters yönde ve orta şiddette korelasyonun olduğu bulundu(r = -0.510, p=0.001). KIMK ile gensini skoru arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlıbir ilişki saptandı (r =0.508, p=0.001). FMD ile Gensini skoru arasında negatif yönde hafifdüzeyde anlamlı bir ilişki saptandı (r = -0.371, p=0.001). FMD ile RHI arasında güçlü pozitifyönde anlamlı bir ilişki gözlendi (r = 0.749, p=0.001). RHI ile yaş arasında ters yönde zayıfve anlamlı bir ilişki vardı(r = -0.256, p=0.014). Sonuç olarak periferik arter tonometrisiendotel işlevlerini değerlendirmede kullanılan tanısal özellikleri üstün, objektif ve tekrarüretilebilirliği yüksek bir inceleme yöntemidir. Bu yöntemle değerlendirilen endoteldisfonksiyonunun koroner arter hastalığının varlığı ve yaygınlığı ile ilişkisi ilk kez bizimçalışmamızda gösterilmiştir.

Abstract:
Vascular endothelium is a dynamic organin human body covering the entire surface of blood vessels and maintains vascularhomeostasis. The presence of relationship between endothelial dysfunction(ED) andatherosclerosis, progression of atherosclerotic plaque and plaque complications have beeninvestigated in other trials. In this study we evaluated the association between the degree ofendothelial dysfunction(ED) and the presence and the severity of coronary artery disease insymptomatic patients undergoing elective coronary angiography. We assessed 92 patients(59 man and 33 women with average age of 59.66±12.03 yrs old). Before coronaryangiography, the endothelial function was measured by means of flow mediated dilatation(FMD) using brachial artery ultrasonography and by digital reactive hiperemi index(RHI)using the method of Peripheral artery tonometry (endopat 2000).We also measured carotidintima media thickness and assessed the presence of carotid atherosclerotic plaques usingcarotid ultrasonography.For each patient we calculated the Gensini score according to thecoronary angiographic results to evaluate the severity of coronary artery disease(CAD).Mean age was higher in CAD(+) group than the CAD(-) group (64,4±10,5 vs. 55,2±11,7yrs, p=0.001).In CAD(+)groupRHI(1.35±0.57 vs. 1.74±0.46, p=0.001) and FMD(7.09±4.1%vs. 10.89±5.4%, p=0.001) mean values were lesser than CAD(-) group. CIMT mean valuewas higher in CAD(+) group (0.94 vs. 0.72, p=0.001). In multivariate analysis age, HDL andRHI was found to be an independent parameter predicting the presence of coronary arterydisease. In multivariate linear analyses method we found CIMT and RHI as an independentparameter associated with the severity of coronary artery disease. In another words, RHI isan independent factor predicting both the presence and severity of coronary artery disease. InROC (Receiver Operating Curve) analysis, RHI achieves an AUC 0,763 (95% confidenceinterval 0.663-0.846 p=0.001) for the ability to predict the presence of coronary arterydisease. A cut-off value of 1.49 for RHI predicted presence of coronary artery disease withsensitivity of 75% and specifity of 72,9 % .According to correlation analyses results, anegative moderate correlation was found between RHI and Gensini score(r = -0.510,p=0.001). A positive moderate correlation was found between CIMT and Gensini score(r =0.508, p=0.001). Between FMD and Gensini score a negative mild correlation wasobserved(r = -0.371, p=0.001).between FMD and RHI a positive strong correlation wasobserved (r=0,749, p=0,001).between RHI and age there was a negative weak correlation(r = -0,256, p=0,014).As a result, peripheral arterial tonometry is an objective and highlyreproducible test with superior diagnostic characteristics for the evaluation of endothelialdysfunction. Using this method we showed for the first time the correlation betweenendothelial dysfunction and the presence and the severity of coronary artery disease insymptomatic patients.