Yeni mezunların kişilik özelliklerinin işlerine uyum sağlamalarıyla ilişkisi. Temel benlik değerlendirmelerinin aracılık rolü
The relationships between personality traits and job fit perception of new graduates mediating role of core self evaluations
Yazar: LEVENT ÖNCEL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BÜTE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Örgütsel Davranış Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Birey-örgüt uyumu = Person organization fit ; Duygusal bağlılık = Affective commitment ; Kariyer uyumu = Career adaptability ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Temel benlik değerlendirme = Core self-evaluations ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yeni mezunlar = New graduates ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş uyumu = Work harmony

Özet:
Bu çalışma yeni mezunların kişilik özelliklerinin işlerine uyum sağlamalarıyla ilişkisini ve dışa dönüklük kişilik boyutunun kariyer sonuç ve tutumlarıyla ilişkisinde temel benlik değerlendirmelerinin aracılık rolünü incelemiştir. Kişilik özelliklerinin uzun dönemli kariyer tutumlarıyla ilişkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Yeni mezunların işlerine uyum sağlamasını incelemek ve hangi kişilik özelliklerinin olumlu iş sonuçları ve kariyer tutumlarıyla ilişkili olduğunu tespit etmek amacıyla oluşturulan araştırmada yeni mezun bireyleri 7 yıl arayla izleyen 2 aşamalı boylamsal bir tasarım kullanılmıştır. Birinci aşamada yeni mezunların kişilik özelliklerini belirlemek amacıyla mezuniyetlerinden bir ay önce kariyer uyum yetenekleri, temel benlik değerlendirmeleri, beş faktör kişilik özellikleri, proaktif kişilik, gelecek zaman yönelimi, genel öz yeterlilik, benlik saygısı, içsel denetim odağı ölçülmüş, ikinci aşamada bireylerin iş arama süreleri, iş arama stratejileri, işe ve iş örgütlerine öznel uyumları, işlerine duygusal taahhütleri, iş memnuniyetleri, işten ayrılma niyetleri, finansal güçlük algıları ve yaşam memnuniyetleri ölçülmüştür.  Sonuçlar her bir kişilik özelliğinin bir iş sonucu ve kariyer tutumuyla ilişkili olduğunu göstermiştir. Bireylerin yaşamlarında karşılaştıkları görev ve zorlukları ele alma yeteneğine sahip oldukları, yaşamlarının kendi kontrollerinde olduğu ve kendilerinin değerli olduğuna inanma olarak tanımlanan temel benlik değerlendirmelerinin iş sonuçları ve kariyer tutumlarıyla en güçlü ilişkiye sahip kişilik kavramı olduğu bulunmuştur. Ayrıca araştırmamızda beş faktör kişilik özelliklerinden dışa dönüklük boyutunun iş sonuçları ve kariyer tutumlarıyla güçlü ilişkisinde temel benlik değerlendirmelerinin tam aracılık ettiği bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Kişilik, Kariyer Uyum Yetenekleri, Temel Benlik Değerlendirmeleri, Birey-örgüt uyumu, İş doyumu, Yaşam doyumu, İş gücü devri, Duygusal bağlılık

Abstract:
This study examined the relationships between the personality traits and job outcomes and career attitudes of new graduates and the mediating role of core self evaluations on the relationships between extraversion and job outcomes. The long term relationships between personality traits and job attitudes were revealed. A two-wave longitudinal design that followed individuals seven years, was used in the study to examine new graduates' personality traits and their job outcomes and career attitudes. In the first wave, new graduates' career adapt abilities, core self evaluations, five factor personality traits, proactive personality, future time perspective, general self efficacy, self esteem and internal locus of control were measured one month before their graduation. In the second wave, the individuals' job search time, job search strategies, subjective job and organization fit, emotional commitment, job satisfaction, turnover intention, financial strain perceptions and life satisfaction were measured. The results were as predicted. Each personality trait was related to a job outcome or career attitude. And also it was found that core self evaluations, defined as fundamental premises that individuals hold about themselves and their functioning in the world, was related highest to  subjective person-job-organisation fit, emotional commitment, job satisfaction, turnover intention, financial strain perception and life satisfaction. In addition, it was found that core self evaluations mediated the relationships between extroversion and subjective job fit, emotional commitment, job and life satisfaction.

Keywords: Personality, Career adapt-abilities, Core self-evaluations, Person organization fit, Job satisfaction, Life satisfaction, Labour turnover, Affective commitment