Polikistik over sendromu olan ve olmayan kadınlarda ultrasonografik over morfolojisi ve kan akımının karşılaştırılması
Comparison of ovarian morphology and blood flow changes in women with and without polycystic ovary syndrome
Yazar: EYÜPCAN KARDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FİSUN VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Kadınlar = Women ; Kan akış hızı = Blood flow velocity ; Morfoloji = Morphology ; Over = Ovary ; Over hastalıkları = Ovarian diseases ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler

Özet:
Giriş ve Amaç: Polikistik Over Sendromu (PKOS) olan ve olmayan olgularda ultrasonografi ile değerlendirilen over morfolojisindeki değişimin; klinik, hormonal ve biyokimyasal özellikler ile olan ilişkisi, bu parametreler üzerine etkisi, tanıdaki yeri ve olgular arasındaki farklılıkları ortaya koymayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif gözlemsel çalışma 150 reprodüktif yaşta kadın; PCOS(n=50),Polikistik Over Morfolojisi (PCOM) (n=50) ve normal kontrol (n=50) ile gerçekleştirildi. Transvaginal ultrasonografi ile değerlendirilerek stromal ve ovaryan hacim, kapsül kalınlığı, antral folikül sayısı, folikül dizilimi gibi morfolojik özellikler ve ovarian arter doppler ultrasonografi verileri ölçüldü. Hastaların 3.gün folikül stimulan hormon (FSH), lüteinizan hormon(LH), estradiol, dehidroepiandrosteron sülfat (DHEAS), serbest testesteron ve Anti-Müllerian hormon(AMH) değerleri kaydedildi. Hastaların vücut kitle endeksi(VKİ), bel/kalça oranı, hirsutizm gibi karakteristik özellikleri değerlendirildi.
Bulgular: PKOS hastalarında VKİ, bel/kalça oranı, adet düzensizliği, hirşutizm, Ferriman Gallwey(FG) skor ve metabolik sendrom görülme olasılığı normal gruba göre istatistiksel anlamlı olarak artmıştır (p<0.05). PKOS hastalarında PKOM' a kıyasla estrojen düşük, DHEAS, serbest testesteron ve AMH düzeyleri istatiksel anlamlı olarak artmıştır (p<0.05). Ultrasonografi bulgularına baktığımızda PKOS hastalarında normal gruba kıyasla Stromal volüm/Over volüm (SOV/OV) oranı azalmış, over volümü, antral folikül sayısı, periferik folikül diziliminde ve kapsül kalınlığında istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmıştır (p<0.05). PKOS grupta PKOM ile kıyasla artmış kapsül kalınlığı ve azalmış SOV/OV istatistiksel anlamlı saptandı (p<0,05). PKOS ve PKOM'da over volümü, stromal volüm, ovaryan arter akımı, periferik folikül dizilimi ve antral folikül sayısı yani AFS benzerdir. Ana ovaryan arter rezistans indeksi(RI), pulsatilite indeksi(PI) ve Vmax değerleri normal grupta PKOS ve PKOM'a göre daha
düşük saptandı. PKOS fenotipleri içinde fenotip B grubu dışında diğer üç grupta da over volümü, SOV/OV, kapsül kalınlığı gibi morfolojik özellikler ve kan akımı benzerlik göstermektedir.
Sonuç: Over volümü ve AFS > 12 olmasının haricinde ultrasonografik over morfolojik ölçümlerine kapsül kalınlığı ve SOV/OV oranının dahil edilmesi PKOS olgularının PKOM'dan ayrışmasına yardımcı olabilecek yöntemlerdir. Ayrıca azalmış estradiol ve artmış AMH; PKOS ve PKOM ayrımında kullanılabilecek laboratuar yöntemleridir. Bu konuda yapılacak çalışmalar ve bilgimiz arttıkça, PKOS olgularında tanı, fenotiplendirme ve kliniğinin değerlendirilmesinde bu parametreler daha fazla önem kazanacaktır.
Anahtar Kelimeler: Polikistik over sendromu, over morfolojisi, ovarian stromal volüm, doppler ultrasonografi, polikistik over

Abstract:
COMPARISON OF OVARIAN MORPHOLOGY AND BLOOD FLOW CHANGES IN WOMEN WITH AND WITHOUT POLYCYSTIC OVARY SYNDROME
Objective: We aimed to reveal the change in ovarian morphology evaluated by ultrasonography in cases with and without polycystic ovary syndrome(PCOS),its relationship with clinical, hormonal and biochemical properties, its effect on these parameters, its place in diagnosis and the differences between cases.
Materials and methods: This prospective observational study was conducted on 150 reproductive age women ; PCOS(n=50), polycystic ovary morphology (PCOM) (n=50) and normal controls (n=50). Patients were evaluated by transvaginal ultrasonography and morphological features such as stromal and ovarian volume, capsule thickness, antral follicle count, follicle alignment and ovarian artery doppler ultrasonography data were measured. Day 3 follicule stimulating hormone (FSH), luteinizing hormone(LH), estradiol, dehydroepiandrosterone sulfate(DHEAS), free testosterone and Anti-Mullerian hormone (AMH) values were recorded . Characteristics of the patients such as BMI, waist / hip ratio, and hirsutism were evaluated.
Results: Body mass index (BMI), waist / hip ratio, menstrual irregularity, hirsutism, Ferriman Gallwey score(FG) score and probability of metabolic syndrome in PCOS patients increased significantly compared to the normal group (p <0.05). Estrogen levels were lower; DHEAS, free testosterone and AMH levels were higher in PCOS patients compared to PCOM group (p <0.05). Considering the ultrasonographic findings; the ovarian volume, antral follicle count (AFC), incidence of peripherally aligned follicles and capsule thickness was higher in the PCOS group compared to normals , whereas the stromal volume/ovary volume (SOV/OV) ratio was lower (p <0.05). Comparing PCOS and PCOM groups capsule thickness was higher and SOV/OV ratio was lower in the PCOS group (p <0.05). Ovarian volume, stromal volume, peripheral follicle alignment, antral follicle
count and ovarian artery doppler indices were similar in both groups. Comparing the main ovarian artery resistance index (RI), pulsatility index(PI) and Vmax values ; all were lower in the normal group than PCOS and PCOM groups (p <0.05) .Among the PCOS phenotypes, morphological features such as ovarian volume, SOV/OV ratio, capsule thickness and blood flow are similar in all three groups except phenotype B group.
Conclusion: Other than ovarian volume and AFC > 12 inclusion of capsule thickness and SOV / OV in ultrasonographic ovarian morphological measurements are methods that can support the diagnosis of PCOS while differentiating them from PKOM. In addition, decreased estradiol and increased AMH are laboratory methods that can be used in the differentiation of PCOS and PCOM. As the studies to be done and our knowledge on this subject increase, these parameters will gain more importance in the diagnosis, phenotyping and clinical evaluation of PCOS cases.
Keywords: Polycystic ovary syndrome, ovarian morphology, ovarian stromal volume, doppler ultrasonography, polycystic ovary