Teknoloji ve toplum sarmalında 4. Sanayi Devrimi bağlamında sosyal gerçekliğin inşası
The construction of social reality in the context of 4th Industrial Revolution in the spiral of technology and society
Yazar: AYLİN KARAHASAN
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ YAZICI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Teknoloji ve toplum birlikteliğini anlamlandırma gayreti, hem nesnelere dair dünyanın, hem toplumsal gerçekliğin nasıl inşa edilegeldiğini kavramamız için benzersiz bir imkân sağlamaktadır. Teknoloji'nin ve toplumun birbirlerine, birbirlerinin niteliğini yansıtırken, etkileşimlerinin bileşkesinde şey'leri açığa çıkartma ve gerçekliği biçimlendirme sürecine dair hem iç içe, hem karşılıklı konumlanmaları söz konusudur; bu konumlanma üzerinden ortaya çıkan etkileşim dinamiğini, bir sarmal modeli içinde görmek mümkündür. Türkiye'de 4. Sanayi Devrimi (Sanayi 4.0) bağlamında sosyal gerçekliğin yeni inşası'na dair süreci özellikle günlük yaşam pratikleri üzerinden anlamlandırmak üzere nitel bir araştırma ile reklamlar incelemesine gidilmiştir. 2017- 2024 yılları arasındaki 76 adet TV reklam filmi ve + 1 adet you tube gösterimli (2024) reklam filmi (76+1 ) amaçsal örneklem yoluyla seçilerek, içerik analizi yöntemi ile çalışılmıştır. Bulgulara ilişkin olarak reklamların, 'telekomünikasyon ve teknoloji hizmeti sunan'; 'teknolojik cihaz üreten'; 'beyaz eşya üreten', 'bankacılık hizmeti sunan', 'otomobil üreten ve/veya araç istasyon hizmeti sunan','online alışveriş hizmeti sunan' firmalar olarak altı kategoride değerlendirilmeleri mümkün olmuştur; buna göre,'internet erişiminin çok hızlı', 'internetin her yerde, her şey olduğu', 'teknolojik cihazların birden çok işlevi yerine getirmeleri bağlamında daha fazlası oldukları', beyaz eşyaların akıllı, otonom ve/ veya yapay zeka teknolojileri ile donatılmış oldukları, bu teknolojiler üzerinden evin aklı uygulamalarının devreye alındığı; bankacılıkta bariz bir şekilde dijital bankacılığın deneyimlendiği, başrolde mobilden akıllı uygulamaların, şifresiz/ temassız teknolojilerin, akıllı asistan hizmetlerinin olduğu; ilgili otomobillerin güçlü,güvenilir,enerji tasarrufunu önceleyen ve akıllı teknolojileri işaret ettikleri, araç istasyonlarında ise akıllı istasyon veya yeni nesil enerji istasyonu devrinin başladığı; online alışveriş sitelerinin mobilden kolaylıkla ulaşılmaları sayesinde her yere, hemen hizmet götürebilmeleri ve temassız alışveriş açısından tercih edildikleri gibi anlam örüntülerine ulaşılmıştır. Tez çalışmasında, 'Büyük Dijitalleşme Süreci, Büyük Tetikleme: Pandemi Dönemeci ve Büyük Sıfırlama Duyurusu'nun' bileşkesinde Sanayi 4.0'ın,- nesnelerin interneti temel bileşeni üzerinden, siber ve fizik dünya arasındaki öğelerin entegrasyonunun sağlandığı, " endüstrileşmiş bir teknoloji' nin inşa sürecini işaret ettiği ortaya koyulurken;, ekolojik duyarlılığın ve yeni nesil teknoloji''nin gün geçtikçe daha da akıllı nitelik kazanan enstrümanlarının yeni bir eko-sistem'in devreye girmesi ve aynı zamanda fark edilir olması için birlikte işe koşulduklarına dair bir anlamlandırmaya da ulaşılmıştır.

Abstract:
The endeavor to make sense of the co-existence of technology and society provides us a unique opportunity to grasp how both the world of objects and social reality are constructed. Technology and society are both intertwined and mutually positioned in the process of revealing and forming reality while reflecting each other's qualities; it is possible to see the dynamics of interaction emerging from this positioning in a spiral model. In the thesis study, commercials were examined with a qualitative research in order to make sense of the process of the new construction of social reality in the context of Industry 4.0 in Turkey, especially through daily life practices. 76 TV commercials between 2017 and 2024 and + 1 commercial film with you- tube screening (2024) were selected through purposive sampling and studied with the content analysis method. Regarding the findings, it was possible to evaluate the commercials in six categories based on companies like 'providing telecommunication and technology services', 'producing technological devices', 'producing white household products', 'providing banking services', 'producing automobiles and/or providing vehicle station services', 'providing online shopping services' .According to this; meaning patterns such as 'internet access is very fast', 'internet is everywhere and everything', ' technological devices are more in the sense of performing multiple functions';white household appliances are equipped with smart, autonomous and/ or artificial intelligence technologies and home smart applications are activated through these technologies;digital banking is obviously experienced in banking through mobile smart applications, password-free/ contactless technologies and smart assistant services by playing the leading role as well, the releavant automobiles are preferred due to their powerful, reliable and smart technologies and also as because they activated technologies that prioritize energy saving; ın vehicle stations, the era of smart station and/or new generation energy satations has begun. Online shopping sites are preferred because they are easily accesible from mobile phones, provide service anywhere and immediately also in terms of contactless shopping. In the thesis study, while it is revealed that Industry 4.0, at the compound of the "Great Digitalization Process', "the Big Trigger: Pandemic Turning Point" and 'the Great Reset Announcement', indicates the construction process of an "industrialized technology", where the integration of elements between the cyber and physical worlds is achieved through the basic component -of the revolution in question- 'the Internet of Things; an understanding has been reached as well that the ecological sensitivity and the instruments of the new generation technology that are becoming smarter day by day, 'work together' in order to 'make the new eco-system coming into play' and also 'make it noticeable'.