Türkiye elektrik enerjisi üretiminde kullanılacak yakıt alternatiflerinin analitik şebeke yöntemi ile değerlendirilmesi
Evaluation of alternative fuels for electricity production in Turkey using analytic network process
Yazar: UTKUCAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. TAYFUN BÜKE
Muğla Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Alternatif enerji kaynakları = Alternative energy resources ; Alternatif yakıtlar = Alternative fuels ; Analitik ağ süreci = Analytical network process ; Elektrik santralleri = Power plants ; Elektrik üretimi = Electricity generation ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji politikaları = Energy policies ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Artan dünya nüfusuyla birlikte enerji talebinin karşılanmasında güçlükler çekilmesi, ülkeleri mevcut enerji kaynaklarının daha verimli kullanılması için yeni kararlar vermeye ve yeni enerji kaynakları arayışına sürüklemektedir. Diğer taraftan enerji kaynaklarının kullanımı sonucu meydana gelen çevre kirliliği önemli bir problem haline gelmektedir.Enerji kaynaklarının hangi miktarda ne amaçla kullanılacağı, kaynakların ömrünün ne kadar süreceği ve bu kaynakların kullanımının sebep olacağı çevresel olumsuzlar gibi daha birçok konu, enerji kaynaklarının stratejik biçimde kullanılması için gerekli olan enerji politikası kavramını ön plana çıkarmaktadır.Bu çalışmada, Türkiye elektrik enerji üretiminde kullanılacak; doğal gaz, hidrolik, kömür, petrol, nükleer, biyokütle, jeotermal, rüzgar ve güneş yakıt alternatifleri, çok kriterli değerlendirilerek bir enerji politikasının ortaya konması amaçlanmıştır. Yakıt alternatiflerinin çok kriterli değerlendirilmesinde Analitik Şebeke Yöntemi kullanılmıştır. Enerji kaynaklarının değerlendirilmesine ilişkin kriterler fayda, fırsat, maliyet ve risk açısından gruplandırılarak bir şebeke modeli kurulmuştur. Kurulan modelde, yakıt alternatifleri üretilen iki senaryoya göre birbiriyle karşılaştırılmıştır.Çalışmanın sonuçlarına göre, her iki senaryo açısından rüzgar en iyi yakıt türüdür. Sonuçların genelinde, yenilenebilir enerji kaynaklarının fosil kaynaklardan daha iyi olduğu görülmüştür. Ayrıca, günümüzde elektrik enerjisi üretiminde kullanılmayan nükleer yakıtın, elektrik enerjisi üretiminin büyük çoğunluğunu oluşturan kömür, doğal gaz ve petrol yakıt türlerinden daha iyi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Having difficulty in meeting energy demand due to the increasing population force governments to search new energy resources and make new decisions for efficient consumption of current ones. On the other side, environmental pollution as a result of energy consumption is becoming an important issue.Many aspects like the consumption purpose and amount, reserve life for energy resources and the environmental problems resulting from energy consumption emphasize the importance of the strategic energy consumption policy.In this study, making an energy policy was aimed by multi criteria evaluation for natural gas, hydroulic, coal, oil, nuclear, biomass, geothermal, wind and solar energy which would be used in Turkey electricity production. Analytic Network Process (ANP) was used for multi criteria evaluation of fuel alternatives. A network model is created by grouping the energy resource evaluation criterias according to Benefits, Opportunities, Costs and Risks (BOCR). In the model, fuel alternatives are compared according to the two different scenarios produced.As a result of this study, considering both of the scenarios, wind came out to be best energy source. It was also seen that renewable energy resources are superior to fossil ones. However it was concluded that nuclear fuel which is not used for electricity production in Turkey yet, is better than coal, natural gas and oil fuels that have the largest share in electricity production.