Soğuk uygulama ve heparinoid'in kraniyotomi sonrası göz çevresinde oluşan ödem ve ekimoza etkisi
Effects of cold application and heparinoid on periorbital edema and ecchymosis after craniotomy
Yazar: SERPİL YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. NERİMAN AKYOLCU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ekimoz = Ecchymosis ; Göz = Eye ; Heparin = Heparin ; Kraniyotomi = Craniotomy ; Soğuk uygulaması = Cold application ; Ödem = Edema

Özet:
Araştırma, kraniyotomi sonrası oluşan periorbital ödem ve ekimoz kontrolünde, nöroşirürji kliniklerinde uygulanan girişimlerin etkisini belirlemek; kraniyotomi sonrası 72 saat süresince, -14 0C sıcaklıktaki jel pedlerle her saat başı 20 dakika uygulanan düzenli soğuk uygulamanın etkisini saptamak amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini, temporal veya fronto-temporal kraniyotomi uygulanan 90 nöroşirürji hastası oluşturdu. Hastalar, randomizasyonla kontrol grubu, soğuk uygulama grubu ve Heparinoid grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama formu ile toplandı; göz kapağı ödem ve ekimozu Kara & Gökalan Ölçeği ile değerlendirildi. Veri analizinde sayı, yüzde, ortalama, standard sapma, Pearson ki-kare, Kruskal Wallis, Friedman ve Sperman korelasyon analizi ile ileri analiz testleri kullanıldı. Araştırmada, soğuk uygulama grubundaki hastalarda göz kapağı ödeminin 4 puan üzerinden en fazla 2,08, Heparinoid grubundakilerde 3,90, kontrol grubundakilerde ise 3,87 olduğu; soğuk uygulama yapılan hastalarda gözün ödem nedeniyle kapanmadığı, diğer hastalarda ise ödemin gözün kapanmasına neden olacak kadar artış gösterdiği, tüm hastalarda ödemin 3. gün anlamlı oranda azaldığı belirlendi. Araştırmada, tüm hastalarda üst ve alt göz kapağı ekimoz puanının 3. saatten itibaren artmaya başladığı, soğuk uygulama ve Heparinoid grubunda 1. gün, kontrol grubunda ise 2. gün en üst seviyeye ulaştığı; 3. gün soğuk uygulama grubundaki hastalarda anlamlı, kontrol ve Heparinoid gruplarındakilerde ise anlamlı olmayan bir azalmanın olduğu belirlendi. Elde edilen veriler, kraniyotomi sonrası oluşan periorbital ödem ve ekimoz kontrolünde, nöroşirürji birimlerinde uygulanan girişimlerin (düzensiz soğuk uygulama ve izotonikle ıslatılmış gazlı bezle pansuman) ve Heparinoid'in etkin olmadığını; düzenli soğuk uygulamanın ise etkin olduğunu gösterdi.

Abstract:
The present study was designed as a randomized controlled experimental study to determine the effects of the interventions performed for periorbital edema and ecchymosis after craniotomy in neurosurgical clinics and the effects of regular cold application performed using gel pads for 20 minutes on an hourly basis at -14ºC for 72 hours after craniotomy. The study sample consisted of 90 neurosurgical patients undergoing temporal or fronto-temporal craniotomy. The patients were randomized into three groups: the cold application group, the Heparinoid group and the control group. Data were collected using a data collection form developed by the author and the eyelid edema and ecchymosis were measured using the Kara&Gökalan?s scale. Data were analyzed using number, percentage, mean, standard deviation, Pearson?s chi-square, Kruskal Wallis, Friedman and Spearman correlation and advanced analysis tests. In this study, it was found that the patients in the cold application group had a maximum eyelid edema score of 2.08 out of 4, those in the Heparinoid group had a maximum eyelid edema score of 3.90 and those in the control group had a maximum eyelid edema score of 3.87; that the eyelids could not close due to edema in the patients receiving cold application; that the edema progressed to the point of preventing the eyelids from closing in the other patients; and that edema was significantly reduced in all patients on day 3. In the present study, it was also found that the upper and lower eyelid ecchymosis scores started to increase after hour 3 in all patients and reached maximum on day 1 in the cold application and Heparinoid groups and on day 2 in the control group and that there was a significant decrease in the cold application group on day 3 but a nonsignificant decrease in the control and heparinoid groups. The obtained data revealed that the interventions performed in neurosurgical clinics (irregular cold application and gauze bandages wetted with isotonic solution) and Heparinoid for periorbital edema and ecchymosis after craniotomy were ineffective whereas regular cold application was effective.