Sovyetler Birliği dönemi Bakü konut mimarisinin nöro-mimari açıdan incelenmesi /
Yazar: ZEYNAB TAHİRLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMA KAYHAN TUNALI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Sanat Dalı / İç Mimarlık Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Konut mimarisi = Housing architecture ; Sovyetler Birliği = Soviet Union

Özet:
Yapılan tez çalışmasında öncelikle Nöro-mimari kavramı ve Bakü mimarisi anlatılmış, ardından SSCB dönemi (1920-1991) Bakü konut mimarisi araştırılmıştır.
Çalışmada insanların ilk yerleşim yerlerinden olan Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de Sovyetler Birliği döneminde (1950-1990 yıllarında) yapılmış konut plan örnekleri ile bağımsızlık döneminde (1991 ve sonrası)  yapılmış örnek konut planları karşılaştırılarak Nöro-mimari açıdan incelenmiştir.
Son yıllarda özellikle mimarlar tarafından sıkça araştırılan ve gelişmekte olan Nöro-mimari ilkelerine esasen mimari mekanlar tasarlanırken insan psikolojisi ve fizyolojisi dikkate alınarak tasarlanmalıdır. Yaşanılabilir mimari mekanların, konutların tasarlanma, planlama aşamasında insanların algı ve duyuları, anıları, zevkleri gibi özellikleri, bununla birlikte insan sağlığı açısından önemli sayılan ışık, havalandırma gibi unsurların da dikkate alınması gerekmektedir.
Çalışmada öncelikle mimari tasarımların insan zihnindeki etkisini değerlendirebilen Nöro-mimari ilkeleri araştırılmış, ardından bu ilkelere göre her iki döneme ait toplam 8 konut planı incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Hem SSCB, hem de bağımsızlık döneminde yapılmış örnek konut planları şekiller ve tablolar eşliğinde karşılaştırılarak Nöro-mimari ilkeleri açısından yorumlanmış, her iki dönem konut planlarının olumlu ve olumsuz yönleri araştırılmıştır. Bu araştırma üç ayrı çizelge şeklinde sunulmuş Google Form programı üzerinden yapılan anket sonuçları ile birleştirilerek ortak sonuca varılmıştır.
Çalışmanın sonucunda hem SSCB dönemi, hem de bağımsızlık dönemi konut planlarının olumlu, olumsuz yönleri anlatılmış ve yapılan anket sonuçları ile insanların konutlarda daha çok alan büyüklükleri, tavan yükseklikleri gibi özelliklere önem verdikleri ve son zamanlarda daha çok binaların yapım aşamasında kullanılan malzemelere  dikkat ettikleri görülmüştür.

Abstract:
In the thesis study, the concept of Neuro-architecture and Baku architecture were first explained, then the Baku residential architecture in the USSR period (1920-1991) was investigated.
In the study, in Baku, the capital of Azerbaijan, which is one of the first settlements of people, the housing plan samples made during the Soviet Union period (1950-1990) and the sample housing plans made during the independence period (1991 and later) were examined in terms of Neuro-architecture.
Based on the principles of Neuro-architecture, which have been frequently researched and developed by architects in recent years, architectural spaces should be designed by considering human psychology and physiology. At the design and planning stage of livable architectural spaces, the residence features such as people's perceptions and senses, memories and tastes, as well as factors such as light and ventilation, which are important for human health, should be taken into account.
In the study, first of all, the principles of Neuro-architecture, which can evaluate the effect of architectural designs on the human mind, were investigated, and then a total of 8 housing plans belonging to both periods were examined and evaluated according to these principles. Sample housing plans made in both the USSR and the independence period were compared with figures and tables and interpreted in terms of Neuro-architecture principles, and the positive and negative aspects of housing plans in both periods were investigated. This research was combined with the results of the survey conducted over the Google Form program, which was presented in three separate charts, and the general conclusion was made by combining them with the survey results.
As a result of the study, the positive and negative aspects of both the USSR period and the independence period housing plans were explained and it was seen that people gave more importance to features such as space sizes and ceiling heights in the houses, and recently they paid more attention to the materials used in the construction of the buildings.