Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda tiyol/disülfit dengesi ve oksidatif metabolizmanın değerlendirilmesi
The evaluation of thiol/disulphide homeostasis and oxidative metabolism in children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: EBRU SEKMEN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZDEN ŞÜKRAN ÜNERİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Disülfitler = Disulfides ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Oksidanlar = Oxidants ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Tiyoller = Thiols ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocuklar = Children

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) çocukluk çağının sık görülen psikiyatrik bozukluklarından bir tanesidir. Hastalık etiyolojisinde birden çok etkenin rol aldığı düşünülmektedir. Son yıllarda DEHB etiyolojisine yönelik çalışmalarda oksidatif dengenin önemine değinilmektedir. Tiyol/disülfit dengesinin sinyal iletimi, enzim aktivitesi ve transkripsiyon faktörleri üzerine etkisi, psikiyatrik hastalıklarda rolü olabileceğini düşündürmüştür. Bu çalışmada 8-12 yaş aralığında DEHB tanılı olgularda oksidatif metabolizma ve tiyol/disülfit dengesinin sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması, ayrıca hastalık şiddeti, DEHB alt tipi, algılanan yaşam kalitesi düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.  
Çalışma 212 DEHB tanılı olgu ve 64 sağlıklı kontrolün katılımı ile gerçekleştirilmiştir. DEHB tanısı yarı yapılandırılmış klinik değerlendirme görüşmesi ile konulmuştur. Olguların değerlendirilmesinde Conners Anne-Baba Derecelendirme Ölçeği, Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları için DSM-IV'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Tiyol/disulfit dengesi, total antioksidan düzeyi (TAS) ve total oksidan düzeyi (TOS) düzeyi ölçümü için çocuklardan venöz kan örneği alınmıştır. 
Çalışmamızda DEHB grubunda saptanan nativ tiyol ve total tiyol değerlerinin sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır.  TAS, TOS ve oksidatif stres indeksi (OSİ) değerlerinin gruplar arasında farklılık göstermediği belirlenmiştir.   
Tiyol/disülfit dengesi ölçümleri ile psikiyatrik eş tanı varlığı ve yaşam kalitesi ölçek puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür.  
Çalışma bulgularımız, 8-12 yaş grubu DEHB tanılı çocuklarda tiyol/disülfit dengesinin sağlıklı çocuklara göre farklı olduğu savını destekler niteliktedir. Ancak çalışmamızda örneklem sayısının yüksek olmasına, DEHB alt tipleri ve psikiyatrik eş tanıların dikkate alınarak değerlendirme yapılmasına karşın oksidatif stres parametrelerinde istatiksel açıdan anlamlı bir farklılık olmadığı bulunmuştur. Bu durum DEHB etiyolojisinde oksidatif stresin primer etken olmadığını düşünmüştür. Sonuçlarımızın genellenebilmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is one of the frequently seen disorders. It is thought that multiple factors play a role in its etiology. In recent years, studies evaluating the etiology of ADHD have emphasized the importance of the oxidative balance. The effect of thiol/disulphide homeostasis on signal transduction, enzyme activity and transcription factors suggests that it may play a role in psychiatric disorders.  
This study aimed to compare the level of oxidative metabolism and thiol/disulpide Homeostasis in children, aged 8 to 12 years and, with ADHD to that of healthy control subjects, also evaluate their relation with disease severity, ADHD subtype, and perceived quality of life.    
The study was conducted with the participation of 212 ADHD cases and 64 healthy controls. The diagnosis of ADHD was made by the use of a semi-structured clinical evaluation interview.  Conner's parent rating scale, DSM-IV based screening and rating scale for child and adolescent behavior disorders scale, quality of life scale for children were used in the evaluation of the cases. Venous blood samples were taken from children for measurement of thiol/disulphide, total antioxidant (TAS) and total oxidant (TOS) levels.  
In our study, the levels of native thiol and total thiol detected in the ADHD group were significantly lower than that of controls. There were no statistically signiﬁcant differences in TAS, TOS and OSİ between the ADHD and control groups.  
Our findings support the assertion that thiol/disulphide homeostasis is different in children, aged 8 to 12, with ADHD from healthy counterparts. Despite having a large number of samples there was also no any significant difference in oxidative parameters between ADHD sub-types and psychiatric comorbidities. As a consequent, the oxidative stress might not be a primary factor in the etiology of ADHD. New studies are needed to be generalized our results.