Ahlaki duyguların toplumsal değişimdeki rolü: Marx ve Elster
The role of moral emotions in social change: Marx and Elster
Yazar: LEYLA ALPKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL KİBAR KAVUŞ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Ahlaki değerler = Moral values ; Duygu = Emotion ; Elster, Jon = Elster, Jon ; Marks, Karl = Marks, Karl ; Marksizm = Marxism ; Sosyal değişme = Social change

Özet:
Tarihsel ve toplumsal olayların arkasındaki nedenlerin bireylerin arzuları ve istençleri mi yoksa üretim ilişkilerinin gelişerek değişip yeni kurumların ve toplumsal yapıların oluşumunun mu neden olduğu sosyal bilimlerin ve felsefenin tartışma konusudur. Marx üretim ilişkilerinin gelişimin ve toplumsal sınıflar arasındaki çatışmanın toplumsal değişimi meydana getirdiğini açıklayan geniş bir tarih kuramı oluşturmuştur. Marx insana toplumsal değişimde etkin bir rol atfeder. Ama bunu bireysel iradesiyle, öyle arzuladığı için yapmaz. Marx, tarihsel süreç içerisinde üretim araçlarının gelişmesiyle toplumsal yapıların değiştiğini belirtir. Bu çalışmada Marx'ın insanın duygularını, hem kapitalizm eleştirisinde hem de yeni bir toplumsal düzenin inşasında göz ardı etmesine karşı çıkılmaktadır. Marx yaşadığı dönem itibariyle duyguların önemini yeterince vurgulamamıştır. Sosyal bilimler, son elli yılda duyguların da toplumsal dönüşümdeki rollerine yer vermeye başlamıştır. Jon Elster Marksist kuramı duyguları hesaba katmadığı gerekçesiyle eleştirmiş ve duyguları da içerisine alan bir toplum kuramı geliştirmeye çalışmaktadır. Elster, toplumsal süreçleri bireylerin rasyonel olduğu iddia edilen eylemlerinin şekillendirdiğini ama esasen bu eylemlerin gerisinde duyguların olduğunu savunan bir toplum kuramı geliştirmiştir. Bu çalışma Marx'ın bıraktığı yerden Elster'ın toplum kuramıyla devam ederek toplumsal dönüşümler ve duygular arasındaki ilişkiyi açıklamaktadır. Elster'ın kuramından yararlanılarak, toplumsal değişim ve dönüşümleri anlamakta ve kapitalizmi eleştirmekte duyguların oynadığı rol gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Social sciences and philosophy debate on the causes of the formation of new institutions and social structures if there are individuals' wills and desires lie behind the historical and social events or there are change of the relations of production. Marx created a broad theory of history that explains how the development of relations of production and the conflict between social classes bring about social change. Marx attributes an active role to man  for a  social change. But people do not change the history inaccordance with their own wills and desires. Marx states that social structures change with the development of the means of production in the historical process. In this study, Marx's ignoring of human emotions both in his critique of capitalism and in the construction of a new social order is criticized.. Marx did not sufficiently emphasize the importance of emotions in his time. Social sciences have begun to include the role of emotions in social transformation in the last fifty years. Jon Elster criticizes the Marxist theory on the grounds that it does not take into account the emotions and tries to develop a theory of society that includes emotions. Elster has developed a theory of society that argues that social processes are shaped by individuals' allegedly rational actions, but essentially there are emotions behind these actions. This study continues from where Marx left off with Elster's theory of society and explains the relationship between social transformations and emotions. Elster's theory helps us both to criticize capitalism and to understand the role of emotions in social changes and historical transformations.