II. Meşrutiyet'in ilanı'ndan sonra Osmanlı donanmasında görev yapan İngiliz müşavirler
II. British counsellors who served in the Ottoman navy after the declaration of the Constitution
Yazar: KEZİBAN NUR TAŞITLI
Danışman: PROF. DR. SALİH KIŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti XVIII. yüzyılın sonlarında 1770 yılında uğradığı Çeşme Baskınından 
sonra donanmanın ıslahı için çalışmalara başlamıştır. Bu savaş Osmanlı deniz kuvvetinin 
dönüm noktası olmuştur. Sultan III. Mustafa ve beraberindeki haleflerinin başlattığı ıslahat 
programı donanmayı iyileştirmeye yöneliktir. III. Mustafa haleflerine bu konuda örnek 
olmuştur. Bu ıslahat programı, tersanelerin bakım ve onarımı, gemilerin tamir ve tadilatı, 
yabancı uzmanlardan destek alınması gibi içeriğe sahiptir. Bu yabancı uzmanlardan özellikle 
İngiliz müşavirlerin yürüttükleri ıslah çalışmaları yer almaktadır. Çünkü Osmanlı Devleti, 
İngiltere'nin güçlü bir deniz geleneğine sahip olduğunu düşünmektedir. Resmî olarak Osmanlıİngiliz ilişkileri XVI. yüzyılda başlamıştır. Bu ilişkiler diğer devletlere nazaran daha yavaş 
ilerlemiş, bunun sebebi ise; Osmanlı Devleti'nin bir denge politikası kurmaya çalışmasıdır. 
Osmanlı-İngiliz ilişkileri zaman zaman gerginleşse de uzman ihtiyacını karşılaması anlamında 
Osmanlı devletine destek sağlamıştır. Osmanlı Devleti'nde müşavir paşa olarak 1839-1914 
yılları arasında toplam yedi İngiliz danışman gelmişti. İngiliz Admiralty sistemini Osmanlı 
donanmasına uygulamaya çalışan uzmanlar devletin bahriye nazırları ve sadaret makamı ile de 
ters düşmüştü. Çoğu kez yürüttükleri çalışmalar bu kesimler tarafından engellenmeye 
çalışılmıştı. Gelen her müşavir Osmanlı donanmasını iyileştirmeye yönelik çalışmalar yapmıştı. 
Bunun karşılığını zaman zaman maaş ve rütbe yükselmeleri ile almışlardı. Bu müşavirlerden 
bazıları var ki bizim asıl çalışma konumuzu oluşturmaktadır. Bunlar; II. Meşrutiyet'in ilanından 
sonra Osmanlı donanmasında görev yapan İngiliz müşavirler; Amiral Douglas Gamble, Amiral 
Hugh Pigot Williams ve Amiral Arthur Henry Limpus'tur.
Amiral Gamble, Osmanlı Devleti'nde 11 ay gibi bir sürede görev yapmış ve bu kısa 
sürede donanmanın ıslahı için oldukça güzel çalışmalar yürütmüştü. Amiral Gamble ve 
beraberinde getirdiği heyeti ile birlikte bir deniz okulu kurmuş ve donanmamız için Türk 
subayları yetiştirmişti. Amiralin donanmayı geliştirmek ve yenilemek için yaptığı çalışmalar ve 
Osmanlı Devleti'ne sunduğu raporlar oldukça önem arz etmektedir. Gamble Paşa'nın ardından 
gelen Williams Paşa, Osmanlı donanmasında teknik danışman sıfatıyla göreve başlamıştır. 
Bahriye Nezareti'nin özel bir bölümünde plan ve proje yapmakla meşgul olmuştur. Amiral 
Williams'ın istifasının ardından bir yıl kadar süre sonra Amiral Limpus Paşa, Osmanlı 
Devleti'nde bahriye danışmanı olarak görev yapmış donanmanın teknik eksikliklerini gidermek 
için Osmanlı Devleti'ne raporlar sunmaya başlamıştır. Fakat özellikle Trablusgarp ve Balkan 
Savaşları'nın gelmesi ile donanmadaki eksikleri tam anlamıyla gideremeyen Limpus
Paşa, görev süresi devam etmesine rağmen Osmanlı Devleti'nden ayrılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı-İngiliz İlişkileri, Donanmada Uzmanlar, Müşavir, II. Meşrutiyet'in İlanından Sonra Gelen Uzmanlar

Abstract:
The Ottoman Empire XVIII. at the end of the century, after the Çeşme Raid in 1770, he 
started working for the rehabilitation of the navy. This battle became the turning point of the 
Ottoman naval force. Sultan III. The rehabilitation program initiated by Mustafa and his 
accompanying successors is aimed at improving the navy. III. Mustafa has been an example to 
his successors in this regard. This reclamation program has content such as maintenance and 
repair of shipyards, repair and renovation of ships, receiving support from foreign experts.
Among these foreign experts, especially the correctional studies carried out by British 
consultants are included. Because the Ottoman Empire believes that Britain has a strong
maritime tradition. Officially, Ottoman-British relations were the XVI. it started in the century. 
These relations have progressed more slowly than in other states, and the reason for this is that 
the Ottoman Empire is trying to establish a policy of balance. Although Ottoman-British 
relations became tense from time to time, it provided support to the Ottoman state in the sense 
of meeting the need for specialists. A total of seven British advisers Decamped as counsellor 
pasha in the Ottoman Empire between 1839 and 1914. Experts who tried to apply the British 
Admiralty system to the Ottoman navy also contradicted the naval ministers of the state and the 
sadaret authority. Most of the times, the studies they conducted were tried to be blocked by 
these segments. Every consultant who came had done studies aimed at improving the Ottoman 
navy. They were rewarded for this with salary and rank increases from time to time. There are 
some of these consultants who constitute our main working position. These are; II. The British 
advisers who served in the Ottoman navy after the declaration of the Constitution were Admiral 
Douglas Gamble, Admiral Hugh Pigot Williams and Admiral Arthur Henry Limpus.
Admiral Gamble had served in the Ottoman Empire for a period of about 11 months and 
had carried out quite good works for the improvement of the navy in this short time. Together 
with Admiral Gamble and the delegation he brought with him, he had established a naval school 
and trained Turkish officers for our navy. The admiral's work to develop and renew the navy 
and the reports he submitted to the Ottoman Empire are of great importance. Williams Pasha, 
who followed Gamble Pasha, started working as a technical consultant in the Ottoman navy.
He has been busy making plans and projects in a special section of the Ministry of Naval 
Affairs. About a year after the resignation of Admiral Williams, Admiral Limpus Pasha served 
as a naval advisor in the Ottoman Empire and began to submit reports to the Ottoman Empire 
to address the technical shortcomings of the navy. But especially in Tripoli and the Balkans 
Limpus Pasha, who could not completely eliminate the deficiencies in the navy with the arrival 
of the Wars, left the Ottoman Empire, although his term of office continued.

Keywords: Ottoman-British Relations, Experts in the Navy, Counsellor, II. Experts Who Came After the Declaration of the Constitution.