Okul büyüklüğünün öğrencilerin akademik başarısı üzerindeki etkisi
The effect of school size on the academic success of students
Yazar: ALİ HATİPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL GÜNDÜZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma ortaokullarda okul büyüklüğünün öğrencilerin akademik başarısı
üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Okul büyüklüğünün ölçütü olarak
bir okulun öğrenci mevcudu baz alınmıştır. Akademik başarı öğrencinin eğitim
sürecindeki performansını yansıtan bir ölçüdür. Okul mevcudu 400'den az olan okullar
küçük, 900'den fazla olan okullar büyük okul olarak tanımlanmıştır.
Bu araştırmada nitel araştırma modeli ve olgu bilim deseni kullanılmıştır.
Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ordu ili Altınordu,
Fatsa ve Ünye ilçelerinde faaliyet gösteren 10 büyük ve 10 küçük okulun yöneticileri
ile öğretmenleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda maksimum çeşitlilik örnekleme
yöntemi ile 20 okul yöneticisi ve 20 öğretmen seçilmiştir. Verilerin toplanmasında,
araştırmacılarca geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veri
toplamak amacıyla kullanılacak görüşme soruları, uzman görüşleri alındıktan sonra
son şeklini almıştır. Araştırma verilerinin güvenirliğini Miles ve Huberman‟ın
önerdiği güvenirlik formülü ile hesaplanmış, güvenirlik katsayısı .81 olarak
bulunmuştur.
Araştırma sonuçlarına göre, büyük ve küçük okulların öğrencilerin akademik
başarısı üzerindeki avantaj ve dezavantajları şu şekildedir: Büyük okulların, rekabet
için uygun ortam sağlaması ve sosyal kültürel faaliyetlerin çok fazla olması yöneticiler
tarafından en çok dile getirilen avantajları iken, öğretmen sayısının fazla olması ve
zümreler arasında iş birliği yapılabilmesi öğretmenler tarafından en fazla dile getirilen
avantaj olmuştur. Dezavantaj olarak okul yöneticileri en çok sınıf yönetimi ve öğrenci
kontrolünün zorluğu ile öğrenci başına düşen ilgilenme oranının düşük olması
durumunu ifade ederken öğretmenler ise sınıf mevcutlarının kalabalık olmasını en
önemli dezavantaj olarak ifade etmişlerdir. Küçük okulların, her öğrenciye yeteri kadar
zaman ayrılabilmesi ve etkinliklerin rahat yapılabilmesi yöneticiler tarafından en çok
dile getirilen avantajları iken, sınıf hakimiyetinin kolay olması öğretmenler tarafından
en fazla dile getirilen avantaj olmuştur. Dezavantaj olarak okul yöneticileri en çok
etkinliklere katılacak öğrenci bulmanın zorluğun ifade ederken öğretmenler ise
öğrenci sayı ve çeşitliliğinin az olmasını en önemli dezavantaj olarak ifade etmişlerdir.
Anahtar Sözcükler: Okul Büyüklüğü, Akademik Başarı, Büyük Okul, Küçük
Okul

Abstract:
This study was conducted to examine the impact of school size on students'
academic achievement in middle schools. The number of students enrolled in a school
was taken as the criterion for school size. Academic achievement is defined as a
measure reflecting a student's performance during the educational process. Schools
with fewer than 400 students were defined as small, while schools with more than 900
students were defined as large.
The research utilized a qualitative research model and a phenomenological
design. The study group consisted of administrators and teachers from 10 large and 10
small schools operating in the Altınordu, Fatsa, and Ünye districts of Ordu Province
during the 2023–2024 academic year. Using the maximum variation sampling method,
20 school administrators and 20 teachers were selected. A semi-structured interview
form developed by the researchers was used to collect data. The interview questions
to be used for data collection were finalized after obtaining expert opinions. The
reliability of the research data was calculated using the reliability formula proposed by
Miles and Huberman, yielding a reliability coefficient of .81.
According to the research results, the advantages and disadvantages of large and
small schools regarding students' academic achievement are as follows: For large
schools, the most frequently mentioned advantages by administrators were their
provision of a suitable environment for competition and the abundance of social and
cultural activities, while teachers most often highlighted the advantage of having a
high number of teachers and the ability to collaborate within departments. The most
commonly mentioned disadvantages by administrators were the challenges of
classroom management and student control, as well as the lower level of individual
attention per student. Teachers most frequently emphasized the disadvantage of
overcrowded classrooms.
For small schools, administrators most often mentioned the ability to dedicate
sufficient time to each student and the ease of organizing activities as the primary
advantages, while teachers highlighted the ease of classroom management as the most
significant advantage. On the other hand, the most frequently mentioned disadvantage
by administrators was the difficulty in finding enough students to participate in
activities, while teachers expressed that the low number and diversity of students were
the most significant disadvantages.
Keywords: School Size, Academic Achievement, Large School, Small School