Serbest bölgelerin istihdama etkisi: Antalya Serbest Bölge örneği
Effects of free zones on employment: A case study on Antalya Free Zone
Yazar: ENGİN ÇAKIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ METE KAAN NAMAL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Antalya = Antalya ; Antalya Serbest Bölgesi = Antalya Free Zone ; Serbest bölgeler = Free zones ; İstihdam = Employment

Özet:
Serbest bölge uygulamaları, ülkelerin dış ticaret ve gümrük mevzuatlarında istisna veya muafiyetler yapmasıyla, birbirleriyle olan ticaretlerini geliştirmek ve kolaylaştırmak amacıyla ortaya çıkmıştır. Dünyada günümüzdeki uygulamalara benzerlik taşıyan ilk serbest bölgeler yaklaşık 300 yıllık tarihe sahip iken Türkiye'nin serbest bölge macerası ise yaklaşık 30 yıllık bir geçmişe sahiptir. Dünyada serbest bölgelerin kurulma nedenleri ülkelerin gelişmişlik düzeylerine ve sosyo-ekonomik yapılarına göre farklı amaçlar göstermektedir. Gelişmiş ülkeler genelde sınaî, üretim ve istihdamdan ziyade ticareti geliştirmek için bu bölgelere yönelmişlerken;  gelişmekte olan ülkeler ise ihracatı, üretimi ve istihdamı arttırmak gibi amaçlar için serbest bölge uygulamalarına yönelmişlerdir.
Gelişmekte olan Türkiye'de ise serbest bölgelerin kuruluşlarında ihracat, üretim ve istihdamı arttırmak başlıca amaçlar olarak belirlenmiştir. Türkiye'de 30 yıldır faaliyet gösteren serbest bölgelerin belirlenen bu amaçları ne kadar gerçekleştirdiği ise merak konusu olmaktadır. Türkiye'de serbest bölgelerin istihdama etkisi üzerine bir çalışma yapılmamıştır. Serbest bölgelerle ilgili yapılmış olan bazı araştırmalarda ise istihdam konusundan kısaca bahsedilmiş ve istihdama etkisinin her şartta olumlu olduğu ifade edilmiştir.   
Bu çalışmada, Türkiye'de faaliyette olan serbest bölgelerin iktisadi ve istihdam durumları hakkında karşılaştırmalı olarak bilgi verilerek, serbest bölgelerin istihdama etkisi ölçülmeye çalışılmıştır.
Çalışmada, Antalya Serbest Bölgesi örnekleminde, bölgede faaliyet gösteren firmaların yöneticileri ile derinlemesine mülakat yöntemiyle serbest bölgelerin istihdama etkisi incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda ortaya çıkan bulguların analiz edilmesi ile sorun alanları tespit edilerek, serbest bölgelerde istihdamın arttırılmasını sağlayabilecek öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Serbest Bölgeler, İstihdam, Dış Ticaret, İthalat, İhracat.

Abstract:
Free zone practices emerged in order for the countries to develop and facilitate commerce between one another by applying waivers or exemptions on their foreign trade and customs legislation. While the first free zones that resemble the today's practices in the world have a history of approximately 300 years, Turkeys adventure on free zone dates only back to around 30 years. Throughout the world, the reasons for the establishment of free zones may have various goals in terms of the development level of the countries and their socio-economic structures. In that, while developed countries gravitate towards these zones so as to develop commerce rather than industry, production, and employment, developing countries tend to utilize free zones in order to increase export, production, and employment.
In Turkey, as a developing country, goals, such as increasing export, production, and employment, were identified in establishing the free zones. Accordingly, it is a matter of interest as to what extent these identified goals have been achieved in Turkey, where these free zones have been in operation for 30 years. Reviewing all the studies conducted in Turkey regarding free zones, it is impossible to encounter one that aims to reveal the effects of free zones on employment. In some studies on free zones, the issue of employment is briefly mentioned, and it is claimed that the effects on employment are positive under any condition.
In this study, it is aimed to measure the effects of free zones on employment by providing comparative information on the financial and employment status of free zones that are in operation in Turkey.
In the study, the effects of free zones on employment are examined by way of in-depth interview method with the managers of companies operating in the free zone within Antalya Free Zone sampling. Concluding the study, the revealed problems are defined, and suggestions are given in order for free zones to increase employment.
Keywords: Free Zones, Employment, Foreign Trade, Import, Export.