Kütüphane sınıflama sistemleri: Ankara'daki üniversite kütüphanelerine yönelik bir durum analizi
Library classification systems: A situation analysis of university libraries in Ankara
Yazar: SÜMEYYE KÖŞKER BOZKIZ
Danışman: DOÇ. DR. MEHLİKA KARAGÖZOĞLU ASLIYÜKSEK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Kataloglama ve sınıflama = Cataloging and classification ; Sınıflama yöntemleri = Classification methods ; Sınıflandırma = Classification ; Üniversite kütüphaneleri = University libraries

Özet:
Sınıflama, bibliyografik bilgileri kayıt altına alınmış olan bilgi kaynaklarının konusunun ve seçilmiş sınıflama sistemine uygun olarak verilmiş sınıflama numarasının kullanılarak rafta yerinin saptanması işlemi olarak tanımlanabilir. Bilginin kullanıcısına en hızlı şekilde erişimini sağlayan sınıflama işlemi, aynı konudaki eserlerin rafta yan yana bulunmasını benzer konudaki eserlerin ise yakınına getirilmesini sağlamaktadır. Sınıflama, kütüphane sınıflama sistemlerinin varlığı ile kullanılabilir olmaktadır. Sınıflama sistemleri ise koleksiyon yoğunluğu, koleksiyonun konu yoğunluğu ve kullanıcı kitlesi gibi kriterler dikkate alınarak kütüphaneler tarafından tercih edilmektedir.

Sınıflama sistemlerinin özelliklerini ve Ankara'daki üniversite kütüphanelerinde uygulamalarının tutarlılık seviyelerini inceleyen bu tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde sınıflamanın tarihsel süreci ve diğer bilim dalları ile ilişkisi detayları ile incelenerek kütüphanecilik hizmetlerindeki önemi aktarılmıştır. İkinci bölümde günümüzde aktif bir şekilde kullanılan sınıflama sistemlerinin özellikleri ve kullanımı ile ilgili bilgiler aktarılmıştır. Üçüncü bölümde ise Ankara'daki üniversite kütüphanelerinde kullanılan sınıflama sistemleri ve buna bağlı olarak aynı sınıflama sistemini tercih eden kütüphanelerin sınıflama numaralarının tutarlılık seviyeleri analiz edilmiştir. Çalışma, korelasyonel araştırma yöntemi ile incelenmiş ve çalışmanın evreni, Ankara'daki üniversite kütüphaneleri olarak belirlenmiştir.
Çalışmada, Ankara'daki üniversite kütüphanelerinde kullanılan sınıflama sistemleri ve bu sistemlerin uygulanmasındaki tutarlılık seviyeleri analiz edilmiş, karşılaşılan sorunlara cevap aranmıştır.

Çalışma kapsamında Ankara'daki üniversite kütüphanelerinde seçilmiş aynı konudaki bilgi kaynaklarına ait sınıflama numaralarının tutarlılık seviyeleri incelenmiş ve çalışmanın sonucunda sınıflama numaralarının kullanılmasında standart ve tutarlı bir uygulamanın gerçekleştirilemediği tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Sınıflama sistemleri, Kataloglama, Sınıflama, Sınıflama numaraları, Üniversite kütüphaneleri

Abstract:
Classification can be defined as the process of determining the location on the shelf by using the subject of the information sources whose bibliographic information is recorded and the classification number given in accordance with the selected classification system. The classification process, which provides the fastest access to the user of the information, ensures that the works on the same subject are placed side by side on the shelf and the works on similar subjects are brought close to them. Classification can be used with the existence of library classification systems. Classification systems are preferred by libraries based on criteria such as collection density, subject density of the collection and user base.

This thesis, which examines the characteristics of classification systems and the consistency levels of their applications in university libraries in Ankara, consists of three parts. In the first chapter, the historical process of classification and its relationship with other branches of science are examined in detail and its importance in librarianship services is explained. In the second chapter, information about the features and usage of classification systems that are actively used today is given. In the third part, the classification systems used in university libraries in Ankara and the consistency levels of the classification numbers of libraries that prefer the same classification system were analyzed. The study was analyzed by correlational research method and the universe of the study was determined as the university libraries in Ankara.

In the study, the classification systems used in university libraries in Ankara and the consistency levels in the application of these systems were analyzed and answers to the problems encountered were sought. Within the scope of the study, the consistency levels of the classification numbers of selected information resources on the same subject in university libraries in Ankara were examined and as a result of the study, it was determined that a standard and consistent application could not be realized in the use of classification numbers.

Key words: Classification systems, Cataloging, Classification, Classification numbers, University libraries