Havacılık kazalarında uçuş ekibi faktörünün analizi ve yeni bir model önerisi
The analysis of the flight crew factors in aviation accidents and suggestion a new model
Yazar: ERTUĞRUL ALTUN
Danışman: PROF. DR. CEVRİYE GENCER
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kazalar = Accidents
Dizin: İnsan faktörü = Human factor

Özet:
Halen dünyada en güvenilir ve en hızlı ulaşım sisteminin havayolu taşımacılığı olduğu bilinen bir gerçektir. Ancak ne kadar güvenli olursa olsun risk faktörünün yüksek olduğu bu ortamda, bir çok kazalar meydana gelmektedir. Kazaların sebepleri incelendiğinde, kaza zincirindeki ortak halkanın insan faktörleri olduğu (pilotlar, hava trafik kontrolörleri, bakım elemanları, tasarımcılar, imalatçılar, vb.), insan faktörleri içerisinde de ana sebebin uçuş ekibi olduğu görülmektedir.Yıllar içerisinde havacılık alanında çok büyük teknolojik ilerlemeler kaydedilmesine rağmen, bu teknolojik yenilikleri kullanan insan konusunda pek fazla bir değişiklik olmamıştır. Özellikle hava araçları gibi gelişmiş sistemlerin kullanılmasında ve uçuş görevinin başarıyla icra edilmesinde uçuş ekibinin üstlendiği rol çok daha belirgindir. Eldeki tüm kaynakların uygun ve etkin bir şekilde kullanımını içeren, ortaklaşa bir faaliyetin sonucu olan uçuş ekibi koordinasyonu ile doğru kararlar verilebileceği ve uçuş faaliyetlerinin çok daha emniyetli ve başarılı bir şekilde yürütülebileceği görülmüştür.Bu tez çalışmasında tehditlerin farkına varabilmemiz için öncelikle insan kaynağı ve bu kaynağın ana unsuru olan uçuş ekibi üzerinde durulması gerektiği vurgulanmış, geçmişten günümüze insan performansı ve insan performansını etkileyen bu faktörler analiz edilmiştir. Havacılık kazaları incelenerek bu kazalara etki eden uçuş ekibi faktörü izah edilmiş; insan faktörleri inceleme modellerinden, İnsan Faktörleri Analizi ve Sınıflandırılması Sistemine uçuş ekibi faktörü uyarlanarak yeni bir model önerilmiştir. Elde edilen yeni model ile kazalara etki eden uçuş ekibi faktörlerinin daha etkin ve doğru bir şekilde tespit edilerek, bu sayede kaza oranlarının azaltılabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
It?s a known fact that the safest and fastest traveling system around the world is air transportation. However, how safe it may be, still a lot of accidents occur in this high risk environment. After investigating the causes of these accidents, it has been realized that the human factor (pilots, air traffic controllers, maintenance units, designers, manufacturers, etc.) is the common link to all accidents, and within the `human? factor the flight crew holds the major proportion.Although there has been a great technologic progression in aviation, the progression in the personnel using this technology is lacking parallelism. Especially in using advanced systems like aircrafts, the role of individuals composing a team in order to succeed a safe flight, is of great importance. It is seen that, only via flight crew coordination -which is the proper and effective use of every possible source- correct decisions and safe flights are successfully executed.This study initially emphasizes on the human factor and its main element which is the flight crew in order realize the surrounding threats and finally the human performance and the factors affecting this performance from past to present. Aviation accidents and the human factors pertaining to these accidents has been investigated and elucidated. Flight crew factor was adapted to Human Factor Analysis and Classification System that is one of the human factors analysing models and it was suggested as a new model. It is foreseen that the accident ratio can be reduced by means of accurate and efficient determination of the flight crew factors contributing to accidents, using the gained new model.