Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin işleyişi ve ABD'deki başkanlık sistemi ile karşılaştırılması
Functioning of the presidential goverment system in Turkey and comprasion with the presidential system the USA
Yazar: MUSTAFA ŞİMŞEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT BAL
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Türk kamu yönetimi = Turkish public administration ; Yerel siyaset = Local politics

Özet:
Türkiye'de 24 Haziran 2018 tarihinde Cumhurbaşkanlığı ve Milletvekilliği Genel
Seçimleriyle birlikte uygulamaya konulan cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi, süregelen
sistem krizlerini ve istikrarsız hükümetleri ortadan kaldırarak siyasal istikrarı sağlama,
etkin ve hızlı karar alabilmeyi kolaylaştırma gerekçeleriyle hazırlanmıştır.
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi bir tür başkanlık sistemi olmakla beraber
ABD'deki başkanlık sistemi ile aralarında bazı farklılıklar söz konusudur. Yasama ve
yürütme erkleri arasında benzer yanlar olduğu gibi özellikle yasama erkleri bakımından
ABD'nin çift yapılı meclis sistemine karşılık Türkiye'de üniter devlet yapısı gereği tek
meclis sisteminin bulunması önemli farklardan biri olarak dikkat çekmektedir.
Başkanlık sistemlerinin karakteristik özelliğini belirleyen erkler arasındaki sert bir
ayrıma dayanmasının iki temel unsuru vardır. Bunlardan birincisi her bir erkin doğarken
birbirinden bağımsız olarak doğması, ikincisi ise her birinin kaynağının doğrudan halk
olmasıdır. Türkiye'de tablo böyle olmakla birlikte seçimlerin eş zamanlı yapılması
fiiliyatta keskinliği yumuşatmaktadır. ABD'de yürütme ve yasama erkinin farklı
zamanlarda seçiliyor olma özelliği erkler arasındaki sert ayrımı oluşturması, denge ve
denetleme mekanizmasını işler hale getirmesi bakımından Türkiye'deki
cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile en önemli farkı oluşturmaktadır. Bir diğer farkı
erkler arasındaki ilişkilerde görülmektedir. ABD'de kuvvetler arasında mahkumiyet
derecesinde bir bağımlılık vardır. Türkiye'de ise erklerin hareket kabiliyeti daha
yüksektir

Abstract:
The presidential government system, which was implemented in Turkey with the
Presidential and Parliamentary General Elections on June 24, 2018, was prepared for the
reasons of ensuring political stability and facilitating effective and rapid decisionmaking by eliminating ongoing system crises and unstable governments.
Although the presidential system of government is a type of presidential system,
there are some differences between it and the presidential system in the USA. While
there are similarities between the legislative and executive powers, the fact that there is
a single parliamentary system in Turkey due to its unitary state structure, as opposed to
the dual-structure parliamentary system of the USA, especially in terms of legislative
powers, draws attention as one of the important differences. There are two basic
elements of the harsh separation between powers that determine the characteristic
feature of presidential systems. The first of these is that each power is born
independently of each other, and the second is that the source of each is directly the
people. Although this is the situation in Turkey, holding elections simultaneously
softens the sharpness in practice. The fact that the executive and legislative powers in
the USA are elected at different times constitutes the most important difference from the
presidential government system in Turkey in terms of creating a harsh separation
between the powers and making the balance and control mechanism operational.
Another difference can be seen in the relations between powers. In the USA, there is a
degree of interdependence between forces. In Turkey, the mobility of the powers is
higher.