Sürdürülebilir kentsel gelişme ve doğa koruma çerçevesinde İstanbul-Beykoz örnek alanının incelenmesi
Study on sustainable urban development framework and nature conservation in the area of Istanbul-Beykoz
Yazar: ÜLKER MUTLUAY GEREK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ELİF ÖRNEK ÖZDEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Sürdürülebilirlik, Kent Bilimleri sözlüğünde, kısaca değinecek olursak, 'çevreci dünya görüşü' biçiminde tanımlanmaktadır. Tez kapsamında bu tanımının tamamına ve daha pek çok tanımına yer verilen Sürdürülebilirliğin, sağlanması için Kent Bilimleri sözlüğünde Ruşen Keleş hocamızın da açıkça vurguladığı gibi çevre ve doğal kaynaklar yani "Doğa Koruma" konusu çok büyük bir öneme sahiptir. Türkiye sürdürülebilirliğin sağlanması adına "doğa koruma" konusunda uluslararası platformda birçok sözleşmeye taraf olmuş olmasına karşın, bu bilinci içselleştirememesinden kaynaklı pek çok sorun yaşamaktadır.
Ülkemizde doğa koruma konusunda atılan en net adımlardan biri olan "sit alanı ilanı" bu alanların korunması için gerekli olmasına rağmen maalesef ki yeterli olamamaktadır. Şöyle ki sit alanı ilanı sonrası mevcut planların iptali, koruma planı yapılıncaya kadar geçici yapılaşma koşullarının devreye girmesi ve bu sürecin öngörülenden daha uzun sürmesi ile planların üretilememesi bu alanlar için çok daha büyük bir risk oluşturmaktadır. Ayrıca korunan alanlarda yaşanan kurumsal yetki karmaşası, çok başlılık ve mevcut mevzuattaki yasal boşluklar- kısacası yasal ve yönetsel sorunlar- ile planlama sistemindeki merkeziyetçi baskı, bütüncül ve stratejik olmayan, sadece fiziksel boyutta kalan planlar üretilmesi de bu alanları korumayı zorlaştıran etkenler arasındadır. Bu etkenler özellikle de İstanbul'da günden güne sürdürülemez bir çevre yaratmaktadır.
Bu tez kapsamında, yukarıda bahsedilen problemler, 1/100 bin İstanbul ÇDP' nında çevresel sürdürülebilirlik açısından önemli kabul edilmiş ayrıca 1995 tarihinde de sit alanı ilan edilmiş bir bölge olan Beykoz üzerinden değerlendirilmektedir ve senaryolar eşliğinde mevcut durumun sürdürülemezliği anlatılmaya çalışılmaktadır. Yine bu tez kapsamında çalışma alanındaki, özel orman alanları, orman sınırı dışına çıkarılmış 2B alanları, havza alanı, tarım alanları gibi sorun alanlarına değinilmiş ve bu alanlar ile ilgili yasal-yönetsel açılardan önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak da korunan alanların tümü için, mevcut planlama sistemi üzerinden, bir değerlendirme yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Doğa Koruma, Özel Orman, 2B, Beykoz

Abstract:
Sustainability is defined in Urban Sciences Dictionary, as the "environmentalist world-view," if referred briefly. As emphasized explicitly in this dictionary by professor Ruşen Keleş, the issue of environmental and natural sources, namely "Nature Conservation," has great importance for the maintenance of sustainability, whose above-mentioned explanation and several other definitions are covered in full within the scope of this thesis. Despite the fact that Turkey has been a party to many agreements at international platforms in terms of "nature conservation" for the sake of assuring sustainability, the country suffers many problems originating from the inability to indigenize this awareness.  
Although "protected area announcement," which is one of the sharpest steps for the matter of nature conservation in our country, is essential, it unfortunately fails to be adequate. Namely, cancellation of available plans following the protected area announcements, engagement of temporary housing conditions until the protection plan is completed and inability to produce plans due to the fact that this process lasts longer than anticipated constitute far greater risks for these areas.
Additionally,  corporate authority chaos and a polycracy-like status suffered in the protected areas, legal loopholes in the current legislation – legal and administrative problems, in short – as well as centralist pressure, and production of plans which are not holistic and strategic but merely physical are among the factors that make it difficult to protect these areas. The mentioned factors create an unsustainable environment day by day, especially in Istanbul.
Within the scope of this thesis, the above-stated problems are evaluated via Beykoz, an area which was deemed important with regard to the environmental sustainability in the 1/100 thousand scale Istanbul environmental plan, also a region which was announced as a 'protected area' in 1995; and the unsustainability of the current situation is tried to be explained with the help of scenarios. Again within the context of this study, problematic areas like private forest areas, 2B lands taken out of the forest boundaries, water basins and agricultural fields are handled; and regarding these areas, suggestions from legal-administrative perspectives are submitted. As a conclusion, an evaluation for all the protected areas is carried out on the basis of the current planning system.

Key words: Sustainability, Nature Conservation, Private Forest, 2B, Beykoz