Akarsularda çevresel akışın önemi ve Büyük Menderes havzası örneği
Assessment of environmental flows in rivers with the example of Great Menderes basin
Yazar: HAVVA ATEŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ BERKTAY
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Dünya çapında su kaynaklarının yönetimi önemli bir konudur. Çünkü su kaynaklarının yönetimi bir çok değişkene bağlıdır. Bir nehir sisteminde su talebi, su kalitesi ve ekolojik bütünlük için su miktarı ve rejimi kritik bileşenlerdendir. Çevresel akış bir nehir sisteminde biyolojik aktivitenin sürdürülebilirliği için gerekli olan akış miktarı olarak tanımlanabilir. Çevresel akış değerlendirmesi hem su kaynakları üzerinde koruma ve kullanma dengesini sağlar hem de nehir doğal şartlarının bozulmasına neden olan doğal ve yapay etkileri azaltır.
Türkiye' de bu konu ile ilgili sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışmada; Büyük Menderes Havzasında bulunan 3 akım gözlem istasyonu (AGİ)  için çeşitli hidrolojik ve hidrolik çevresel akış hesaplama yöntemleri kullanılarak karşılaştırmalı olarak çevresel akış değerlendirmesi yapılmıştır. Bu çalışmada kullanılan yöntemler; Orijinal Tennant Yöntemi, Modifiye Tennant Yöntemi, Q95 Yöntemi, 7Q10 Yöntemi ve Islak Çevre Yöntemidir. Çalışmada Büyük Menderes Havzası'nda bulunan bir tanesi regüle edilmeyen (07-30 Nolu istasyon), bir tanesi regüle edilen (07-04 Nolu İstasyon) ve bir tanesi de dolaylı olarak regülasyona uğrayan (07-71 Nolu istasyon) akım gözlem istasyonlarına (AGİ) ait uzun yıllık günlük akım verileri kullanılmıştır.
Çalışma sonucunda 3 AGİ  için uygulanan çeşitli yöntemlerden her bir AGİ için farklı yöntemlerin uygun olduğu gözlemlenmiştir. Regülasyon bulunmayan (07-30) AGİ için Ortalama Akıma Göre Modifiye Edilmiş Tennant Yöntemi, regülasyon bulunan (07-04) AGİ ve dolaylı olarak regülasyon bulunan (07-71) AGi için Q95 yöntemi uygun yöntemler olarak önerilebilir.


Anahtar kelimeler: Çevresel Akış, hidrolik ve hidrolojik yöntemler, nehir sistemleri, sürdürülebilir akış, Su Çerçeve Direktifi.

Abstract:
The management of the water resources is an important issue in the countries around the world because it depends on many variables. Prior to the growing environmental awareness, flow rate and regime are critical components of water supply, water quality, and the ecological integrity of river systems. Environmental flow may be described as the required stream flow quantity to support biological activity in a river system. While environmental flow assessment provide protection and use balance over the water resources and it also reduces the natural and artificial effects that caused of deterioration of the natural conditions of the rivers. 
There are only a few environmental flow assessment studies in Turkey. In this paper, some hydraulic and hydrological methods have been used in order to estimate the environmental flow. For this purpose, common methods such as original Tennant method, modified Tennant method, wetted perimeter method, 7Q10 and Q95 have been examined. Daily flow data has been obtained from an one unregulated measuring station (07-30), one regulated measuring station (07-04) and one indirect regulated (07-71) measuring station located in Great Menderes Basin. 
 For this particular case, the modified Tennant method might be selected as the most practical method for the measured data of flow rates in unregulated measuring station and Q95 methods can use for other two station.


Keywords:  Environmental flow; hydraulic methods, hydrological methods; river system, sustainable flow, water framework directive.