İlköğretim okulu müdürlerinin liderlik davranışları ile okul ikliminin karşılaştırılması
Comparison of the elementary schools principals' leadership behaviour and school climate
Yazar: CİHAD ŞENTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MESUT SAĞNAK
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Müdürler = Directors ; Okul iklimi = School climate ; Okul yöneticileri = School administrators

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik davranışını ve okul iklimini belirlemek, okul müdürlerinin liderlik davranışlarının ve okul ikliminin çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek ve okul müdürlerinin liderlik davranışı ile okul iklimi arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Veriler, liderlik davranışlarını betimleme ölçeği (LBDQ) ve örgüt iklimini betimleme ölçeği (OCDQ) ile elde edilmiştir. Araştırmanın örneklemini Niğde il ve ilçe merkezindeki 57 ilköğretim okulunda görevli 723 öğretmen oluşturmaktadır. Veriler yüzde, frekans, ortalama, tek yönlü varyans analizi, LSD, Tukey, t testi ve Pearson momentler çarpımı korelasyonu tekniği kullanılarak yorumlanmıştır.İlköğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul müdürleri en çok yapıyı kurma (görev yönelimli) liderlik davranışı sergilemektedir. Yine öğretmen algılarına göre okul ikliminde moral ve anlayış gösterme yüksek, çözülme ve uzak durma ise düşüktür. Bu bulguya göre, ilköğretim okullarında iklim tiplerinden ?açık iklim? hâkimdir. Ayrıca araştırmanın bulgularına göre okul müdürlerinin liderlik davranışları ile okul iklimi arasında anlamlı ilişkinin olduğu ortaya çıkmıştır.Liderlik davranışları ölçeğinin alt boyutu yapıyı kurma ile örgüt ikliminin çözülme, engelleme ve uzak durma boyutları arasında negatif yönde, anlamlı ilişki vardır. Yapıyı kurma ile samimiyet, moral, yakından kontrol, işe dönüklük, anlayış gösterme arasında pozitif yönde, anlamlı ilişki ortaya çıkmıştır. Liderlik davranışları ölçeğinin alt boyutu anlayış gösterme ile örgüt ikliminin çözülme, engelleme ve uzak durma boyutları arasında negatif yönde, anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Anlayış gösterme ile yakından kontrol, moral, samimiyet, işe dönüklük, anlayış gösterme arasında pozitif yönde, anlamlı ilişki bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Liderlik davranışları, okul müdürü, okul iklimi, eğitim yönetimi.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate school principals? leadership behaviors and the school climate based on the perceptions of elementary school teachers, determine whether school principals? leadership behaviors and the school climate differ according to some variables and to put forward the relationship between the school principals? leaderhip behaviors and the school climate.The survey method was used in the research. The data were collected with the leadership behaviors description questionnaire (LBDQ) and the organizational climate description scale (OCDQ). The sample of the study consists of 723 teachers from 57 elementary schools who work in the center of Nigde and its districts. The data were interpreted by using the statistical techniques percentage, frequency, mean, one-way anova (Varience), LSD, Tukey, t-test and the pearson moments correlation coefficient.As it was found out in the study, the school principals mostly demonstrate the initiation of structure (task-oriented) leadership behavior based on the perceptions of the teachers who work in elementary schools. Based on the perceptions of the teachers again, it was found out that morale and consideration resulted as high, but disengagement and aloofness resulted in low mean scores. According to this finding, it can be stated that ?open climate? is dominant in elementary schools. On the other hand, according to the data obtained in the study, there is a meaningful relationship between the schools principals? leadership behaviors and the school climate.There is a meaningful negative relationship between the initiation of structure of the sub-dimension of the leadership description scale and the disengagement, hindrance and aloofness dimensions of the organizational climate. A positive meaninful relationship was found out between the the initiation of structure with the intimacy, esprit, production emphasis, thrust and consideration dimensions. On the other hand, a negative meaningful relationship was found between the consideration of the leadership description questionnaire?s sub-dimension and the disengagement, hindrance and aloofness dimensions of the organizational climate. A positive relationship was found out between the consideration and the production emphasis, esprit, intimacy, thrust and the consideration dimensions.Keywords: Leadership behaviors, school principal, school climate, educational administration.