Beyaz ticari yumurtacı tavuk hatlarında farklı lizin seviyelerinin performans, yumurta kalitesi ve barsak morfolojisi üzerine etkileri
Effects of dietary lysine level and white laying hen's strain on performance, egg quality and intestinal morphology
Yazar: ESRA EVRENKAYA GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. NECMETTİN CEYLAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yumurtacı tavukların yumurta üretimi ve yem verimliliği son birkaç on yılda artmıştır. Bu nedenle, tam genetik potansiyellerine ulaşmak için tavukların amino asit ihtiyaçlarının doğru tespit edilmesi önemlidir. Bu tez çalışmasında 3 farklı ticari yumurtacı tavuk hattında farklı lizin seviyelerinin performans parametreleri, yumurta kalite parametreleri ve bağırsak morfolojisine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Bu araştırmada, 27 ile 67 haftalar arasında 240 adet Bovans, 240 adet Lohmann LSL-Lite ve 240 adet Hy-Line W80 ticari yumurtacı hatları tesadüfi olarak 3 farklı sindirilebilir lizin içerikli yemle, 2 dönem şeklinde (685;650, 767;730, 850;810 mg/tavuk/gün) 16 tekerrürlü olarak gruplara dağıtılmıştır. 
Artan lizin seviyesiyle birlikte yumurta kütlesi ve ağırlığı da artmıştır (P < 0.05). Farklı lizin seviyelerinin yumurta verimi üzerine etkisi görülmemiştir (P > 0.05). Artan lizin seviyesi yem tüketimini istatiksel etkilemez iken (P > 0.05); yemden yararlanma oranını iyileştirmiştir ( P < 0.05). Farklı lizin seviyeleri; ölüm oranı, yumurta kırık-çatlak oranı, yumurta çift sarılı oranı ve yumurta kan lekesini etkilememiştir (P > 0.05). Aynı zamanda ırka bağlı olarak yemden yararlanma oranı, yumurta kırık-çatlak oranı ve ölüm oranı değişmemiştir (P > 0.05). Azalan lizin seviyesi ile birlikte yumurta kabuk mukavemeti, kabuk kalınlığı ve kabuk oranı artmıştır (P < 0.05). Artan lizin seviyesiyle villus yüksekliği artarken, genişliği azalmıştır (P < 0.05).
Genel olarak, bu tez çalışmasında farklı lizin seviyelerinin yumurtacı hatlar üzerinde önemli etkileri olduğu görülmüştür. Yumurta endüstrisinin ihtiyacı doğrultusunda yumurta yemlerinde lizin seviyelerini daha düşük tutarak düşük yumurta gramajlı üretim sağlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Egg production and feed efficiency of laying hens have increased in the last few decades. Therefore, it is important to correctly determine the amino acid requirements of laying hens  to reach their full genetic potential. In this thesis, it was aimed to investigate the effects of different lysine levels on performance and egg quality parameters and intestinal morphology of 3 different commercial laying hen lines.
In this study; 240 Bovans, 240 Lohmann LSL-Lite and 240 Hy-Line W80 commercial laying hens between 27-67 weeks of age were randomly feeds containing different digestible lysine levels (685;650, 767;730 and 850; 810 mg/hen/day) for 2 periods were distributed in groups of 16 replicates.
Egg mass and egg weight increased with increasing lysine level (P < 0.05). There was no significant effect of different lysine levels on egg production (P > 0.05). While increased lysine level did not affect feed consumption statistically (P > 0.05); improved feed conversion ratio (P < 0.05). Different lysine levels; mortality rate, cracked egg rate, double yolk egg rate and blood spots did not affect (P > 0.05). At the same time, feed efficiency, cracked egg rate and mortality rate did not change depending on the strain (P > 0.05). Eggshell strength, shell thickness and shell ratio increased with decreasing lysine level (P < 0.05). With increasing lysine level, the height of the villi increased while their width decreased (P < 0.05). 
Overall, in this thesis, it was observed that different lysine levels had significant effects on laying hens. Depends on requirement of the egg industry, it has been concluded that a production with low egg weight can be achieved by considering lower lysine levels in laying hen diets