Çölyak hastalarının cepten ödemelerine yönelik bir çalışma: Konya ili örneği
A study on out-of-pocket payments of celiac patients: The case of Konya
Yazar: ŞULE SEVİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÖZLEM YILMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Çölyak hastalığı (ÇH), genetik olarak duyarlı bireylerde arpa, buğday, çavdar gibi tahıllarda bulunan glütene maruz kalma ile tetiklenen kronik bir emilim bozukluğu rahatsızlığıdır. Günümüzde, glutensiz diyetten (GFD) oluşan tıbbi beslenme şekli, ÇH için kabul edilen etkili tek tedavidir. Çeşitli raporlar çölyak prevalansının her geçen gün arttığını göstermektedir. Bunun sebebi kısmen tanı yöntemlerinin ve hastalığa dair farkındalığın artması olarak görülebilir. 
Çölyak hastalığının gerek çölyak hastaları gerekse devletler açısından ekonomik olarak yük olması kaçınılmaz olmuştur. Bu nedenle nicel bir yapıda olan çalışmamızda çölyak hastalığı tanısı almış bireylerin hastalık ve hastalıkla bağlantılı cepten sağlık ödeme maliyetlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma tanımlayıcı tipte olup maliyet araştırması (sağlık ekonomisi) niteliğindedir.
Araştırmanın evrenini Konya'daki çölyak hastaları oluşturmaktadır. Araştırmanın evreni 1028, örneklemi ise 300 kişiden oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında nicel veri toplama tekniği olan anket formundan yararlanılmıştır. Anket formunun genel çerçevesinin oluşturulmasında Jain ve Mukherjee'nin çalışmasından faydalanılmıştır. Araştırmada basit rastgele örneklem yöntemi uygulanmıştır. 
 Yürütülen çalışma sonucunda çalışma kapsamındaki çölyaklı bireylerin çölyak hastalığına bağlı aylık ortalama cepten harcamalarının kadınlarda 1309,28 TL, erkeklerde 1739,5 TL genel toplam kişi başı maliyetin ise 1613,5 TL olduğu sonucuna ulaşılmıştır.	
Ayrıca glutensiz ürünlerin bulunabilirliğinin zor ve kısıtlı olması bunun yanında maliyetlerinin yüksek olması da çölyaklı bireylerin başlıca sorunlarından olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sıkıntıların giderilmesi için gerekli önlemlerin alınması düşünülmelidir.

Abstract:
Celiac disease (CD) is a chronic malabsorption disorder triggered by exposure to gluten found in grains such as barley, wheat, and rye in genetically susceptible individuals. Currently, the medical diet consisting of a gluten-free diet (GFD) is the only accepted effective treatment for CD. Various reports indicate that the prevalence of celiac is increasing day by day. This is partly due to increased awareness of diagnostic methods and the disease. It has been inevitable for celiac disease to be an economic burden for both celiac patients and states. Therefore, in our quantitative study, it was aimed to determine the disease and out-of-pocket health payment costs of individuals diagnosed with celiac disease. The research is of descriptive type and has the nature of cost research (health economics). The population of the study consists of celiac patients in Konya. The population of the research consists of 1028 people and the sample consists of 300 people. Questionnaire form, which is a quantitative data collection technique, was used to collect the research data. The work of Jain and Mukherjee was used to create the general framework of the questionnaire. Simple random sampling method was used in the study. As a result of the study, it was concluded that the monthly average out-of-pocket expenditures of the individuals with celiac disease due to celiac disease are 1309.28 TL for women, 1739.5 TL for men, and the overall total cost per person is 1613.
In addition, it has been concluded that the difficulty and limited availability of gluten-free products, as well as the high cost, are the main problems of individuals with celiac disease. Necessary measures should be taken to overcome these problems.