Davranışsal bağımlılıklar ile ilişkili değişkenlerin kişi-duygulanım-biliş-yürütücü işlev etkileşim modeli çerçevesinde incelenmesi
An examination of the variables associated with behavioral addictions in the i-pace model perspective
Yazar: ZÜHRA AYGÜL ERTUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. SEDA BAYRAKTAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Son yıllarda madde kullanım bağımlılıkları ile fenomenolojik ve etiyolojik benzerliklerinin ortaya koyulması ve kumar oynama bozukluğunun resmî olarak davranış bağımlılığı olarak kabul edilmesiyle davranışsal bağımlılıklar önem kazanmıştır. Davranışsal bağımlılıkların ekonomik, sosyal, psikolojik ve hatta fizyolojik olumsuz sonuçlar doğurmasının ve bu olumsuz sonuçlara rağmen sürdürülmesinin halk sağlığı için de risk oluşturabileceği düşünülmektedir. Ayrıca davranışların nörokimyasal etki olmaksızın bağımlılık  haline gelmesinin ve bu sürecin incelenmesinin bağımlılığının doğasına ilişkin önemli bilgiler vereceği ileri sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı davranışsal bağımlılıkların kişi, duygulanım ve biliş, yürütücü işlevler ve bu bileşenlerin etkileşimi ile ortaya çıktığını savunan I-PACE Modeli çerçevesinde kumar oynama, çevrimiçi alışveriş ve teknoloji bağımlılıklarını incelemektir. Bu çalışmada kişi bileşeni için dürtüsellik ve psikolojik belirtiler, duygulanım ve biliş bileşeni için bilişsel duygu düzenleme ve yürütücü işlevler için dikkat, planlama ve duygu tanıma değişkenleri dahil edilmiştir. Ölçek ve performansa dayalı testlerden oluşan çalışma 63 katılımcı ile yürütülmüştür. Çalışmada yürütücü işlevler ile davranışsal bağımlılıklar arasında ilişki bulunmazken bilişsel duygu düzenleme alt boyutları, dürtüsellik ve psikolojik belirtiler alt boyutları ile arasında ilişki bulunmuştur. Örneklem sayısı çalışmanın kısıtlayıcı özelliğidir. Sonuç olarak kaygının davranışsal bağımlılıklar için tedavi sürecinde çalışılması faydalı olabilecek bir değişken olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  
Anahtar Kelimeler: Teknoloji bağımlılığı, Alışveriş bağımlılığı, Kumar bağımlılığı, Kişi, Duygulanım ve Biliş, Yürütücü İşlevler

Abstract:
In recent years, after the showing phenomenological and etiological similarities with substance use addictions and behavioral addictions, they have yielded attention with the notice that gambling disorder as an behavioral addiction, Behavioral addictions could have economic, social, psychological, and even physiological negative outcomes, and despite negative outcomes, these behaviors continue. Also, it is suggested that studying the process of addiction without neuro-chemical effects could contribute significant insights into the nature of addiction. The objective of this study is to investigate excessive gambling, online buying, and technology using based on the I-PACE Model.  I-PACE Model introduce that behavioral addictions develop and maintain through the interaction of personal traits, affective and cognitive processes, and executive functions. For the predisposition component, impulsivity and psychological symptoms were included, cognitive emotion regulation was included for the affective and cognitive component, and attention, planning, and emotion recognition variables were included for executive functions. The study consisted of 63 participants and run scale and performance-based tests. In the study, there were no relationship between executive functions and behavioral addictions. There was a relationship between cognitive emotion regulation strategies, impulsivity, and psychological symptom sub-dimensions. The sample size is a limiting aspect of the study. Consequently, it was concluded that addressing anxiety could be helpful in the treatment of behavioral addictions.
Keywords: Technological Addiction, Shopping Addiction, Gambling Addiction, Person, Affect and Cognition, Executive Functions