Mersin yöresindeki geyik elması (Malus trilobata C.K. Schneid.) gen kaynakları üzerine araştırmalar
Researches on the genetic resources of deer apple (Malus trilobata C.K. schneid) in Mersin region
Yazar: MEHMET CAN YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILMAZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Malus trilobata (Poir.) [Geyik elması], [Rosaceae (Gülgiller)] ülkemizdeki yabanıl meyveli nadir ağaçlardan biridir. Tek veya küçük gruplar halinde yayılış gösterir. Bu tez çalışmasında, (1) Mersin yöresindeki geyik elmasının doğal yayılış alanları ve bireylerinin tespiti, (2) değişik rakımlardaki üç fidanlıkta bir yaşında fidan üretimi ve gelişiminin belirlenmesi ve (3) geyik elmasının yörede insanlar tarafından kullanımı ile ilgili etnobotanik bilgilerin derlenmesi amaçlanmıştır. Türün yöredeki dağılımını belirlemek için Mersin?e bağlı 12 ilçede arazi çalışmaları yapılmıştır. Tespit edilen bireylerin çap-boy gelişimleri, bulunduğu yerin mülkiyeti, bakısı, rakımı ve koordinatları kaydedilmiştir. Bireylerin bulunduğu noktalar sayısal haritalara işlenmiştir. Fidan üretimi, Tarsus-Karabucak Fidanlığı (10 m), Mut-Karaekşi Fidanlığı (400 m) ve Mut-Darısekisi Fidanlığı (1200 m)?nda yapılmıştır. Çalışma sonucunda Mersin?in batı tarafında bulunan Anamur (137 adet), Bozyazı (171 adet), Erdemli (22 adet), Gülnar (243 adet), Mut (376 adet) ve Silifke (272 adet) ilçelerinde toplam 1221 adet geyik elması bireyi tespit edilmiştir. Bireylerin en fazla doğu (% 21,5) bakıda yer aldığı ve % 59,4?ünün ziraat arazisinde bulunduğu belirlenmiştir. Tür en düşük 125 m?de ve en yüksek 1427 m yükseltide tespit edilmiştir. Üç fidanlıkta 1 yaşındaki fidanlarda yapılan ölçümlerde ortalama en uzun boy 23,8 cm (Tarsus-Karabucak) ve en kalın kök boğazı çapı 4,7 mm (Mut-Darısekisi) olarak ölçülmüştür. Yerel halk geyik elmasının yaprak ve meyvesini çeşitli işlemler yaparak sağlık ve genel kullanım amaçlı olarak tüketmektedirler.
Anahtar Kelimeler: Geyik elması, Malus trilobata, Mersin, etnobotanik

Abstract:
Malus trilobata (Poir.) [Deer apple], [Rosaceae] is one of the rare wild fruit trees in Turkey. It?is distributed individually or in small groups. In this study, three main objectives were aimed; (1) finding of natural distribution areas and individual of the species in Mersin region, (2) production of one year old seedlings in three forest nurseries at different elevations, (3) collection of ethnobotanical information about the species from the local people. Field trips were performed throughout Mersin region in order to determine the natural distribution of the species. For each tree, major characteristics were recorded including diameter, height, land use, aspects, and coordinates. The coordinates of each tree were added on digital maps. The seedlings were produced in Tarsus-Karabucak Forest Nursery (10 m), Mut-Karaekşi Forest Nursery (400 m), and Mut-Darısekisi Forest Nursery (1200 m). After the result of field trips, 1221 trees were recorded in Anamur (137), Bozyazı (171), Erdemli (22), Gülnar (243), Mut (376), and Silifke (272) counties, eastern part of Mersin region. The largest part of the trees was on agricultural land (59.4 %) and eastern aspects (21.5 %). The lowest and the highest elevation of the species in the region were 125 m and 1427 m, respectively. Average height and root collar diameter of seedlings were 23.8 cm (Tarsus-Karabucak) and 4.7 mm (Mut-Darısekisi), respectively. The leaves and fruit of deer apple were used and consumed by local people for health and other different purposes.
Key Words: Deer apple, Malus trilobata, Mersin, ethnobotany