Dijital çağda Z kuşağı bireylerin kimlik inşası ve sunumu
Identity construction and presentation of generation Z individuals in the digital age
Yazar: SELAHATTİN ÇANKAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİM ÇAVUŞOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kimlik = Identity ; Sanal kimlik = Virtual identity ; Sosyal kimlik = Social identity

Özet:
Kimlik bireyin kendisini, ötekine göre konumlandırdığı ve anlamlandırdığı bir inşa sürecidir. Kimliğin inşa edilen bir süreç olması, onun aynı zamanda tarihsel ve toplumsal durumlara göre değişen bir kurgu olduğunu göstermektedir. Toplumsal değişmelere bağlı olarak kimlik kavramının inşa süreci değişmektedir. Geleneksel toplumlarda kimlik kavramı aile ve din eksenli olarak inşa edilirken, modern dönem de ulus devletler tarafından inşa edilen bir süre haline gelmiştir.  Postmodern döneme gelindiğinde ise bilişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, kimlik kavramında köklü değişimlere yol açmıştır. Özellikle dijitalleşmeyle birlikte, fiziksel kimlikler sanal kimliklere dönüşmüştür. Yaşanan bu dönüşüm de çevrimdışı ve çevrimiçi kimlik ayrımını ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda yapılan araştırmanın konusu, dijital çağın içine doğup büyümüş bir nesil olan, dijital yerliler olarak da kabul edilen Z kuşağının, dijital platformlarda kimlik inşa sürecini anlamaya yöneliktir. Araştırmanın amacı ise, Z kuşağı bireylerin, dijital platformlarda inşa ettikleri çevrimiçi kimlikleri ile çevrimdışı kimlikleri arasındaki ilişkiyi ve farklılaşmayı ortaya çıkarmaktır. Araştırma sürecinde yöntem olarak, Derek Layder'in uyarlayıcı yöntem bilimsel yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma bulgularında Z kuşağı katılımcıların, çevrimiçi kimliklerini inşa ederlerken, yakın çevresi ve yabancı kişilerin bulunduğu çevrimiçi ortamlara göre koşullu kimlikler inşa ettikleri tespit edilmiştir. Z kuşağı katılımcıların dijital platformlarda inşa etmiş oldukları koşullu kimliklerde, pragmatist bir davranış içerisinde oldukları görülmüştür.

Abstract:
Identity is a construction process in which the individual positions and makes sense of himself/herself in relation to the other. The fact that identity is a constructed process shows that it is also a fiction that changes according to historical and social situations. Depending on social changes, the construction process of the concept of identity changes. While in traditional societies the concept of identity was constructed on the basis of family and religion, in the modern period it has become a process constructed by nation states.  In the postmodern period, developments in information technologies have led to radical changes in the concept of identity. Especially with digitalization, physical identities have transformed into virtual identities. This transformation has led to the distinction between offline and online identity. In this context, the subject of this research is to understand the identity construction process of Generation Z, which is a generation born and raised in the digital age, also accepted as digital natives, on digital platforms. The aim of the research is to reveal the relationship and differentiation between the online identities and offline identities of Generation Z individuals built on digital platforms. In the research process, Derek Layder's adaptive methodological approach was used as the method. In the findings of the research, it was determined that Generation Z participants construct conditional identities according to the online environments where their close environment and strangers are present while constructing their online identities. It was observed that Generation Z participants were in a pragmatist behavior in the conditional identities they constructed on digital platforms.