Kütahya Tavşanlı yerleşiminde geleneksel konut mimarisi ve koruma sorunları
Conservation problems of traditional housing architecture in Kütahya Tavşanlı settlement
Yazar: ELİF YILMAZEL
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN ERDEM
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma; Kütahya ili, Tavşanlı ilçesinin fiziki, sosyal ve tarihsel değişimini, Tavşanlı
kentinde yer alan geleneksel konut mimarisi örneklerinin belgelenmesini, geleneksel
kent dokusunun ve geleneksel konut mimarisinin koruma sorunlarının tespit edilmesi
ve sorunlara yönelik geliştirilen önerileri kapsamaktadır.
Ege bölgesinde yer alan Tavşanlı ilçesi, bağlı olduğu Kütahya iline 44 km uzaklıkta,
güneyde Adranos Çayı, kuzeyde Yaylacık Tepesi ile sınırlanmış düz ovalık bir alanda yer
almaktadır. Coğrafi bölgeler arasında bir eşik niteliğinde olan kent, tarih boyunca
ticaretin geliştiği bir merkez olmuştur. Tavşanlı yerleşim tarihi, günümüzden 6000 yıl
öncesine Kalkolitik Döneme kadar uzanmaktadır. Tavşanlı merkezinde Selçuklu,
Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminden kalma günümüze kadar ulaşabilmiş kültür
mirası niteliğinde yapılar mevcuttur. Önemli maden yataklarına sahip olan ilçe, 1950'li
yıllardan itibaren gelişen sanayileşme ile birlikte, geleneksel doku eski canlılığını
yitirmiştir. Bölgedeki yapıların günümüz yaşam koşullarına cevap verememesi,
kullanıcıların terk etmesine bağlı ortaya çıkan koruma sorunları neticesinde
günümüzde birçok yapı hızlı bir şekilde yok olmaktadır.
xv
Birinci bölümde çalışmanın amacı, kapsamı ve bu kapsam içinde yer alan konutlar
üzerinde nasıl bir araştırma ve inceleme yöntemi izlendiği açıklanmaktadır.
İkinci bölümde; Tavşanlı ilçesinin fiziksel, sosyal ve ekonomik yapısı ile kentin tarihsel
gelişimi incelenmiştir.
Üçüncü bölümde; geleneksel yerleşim dokusununum özellikleri, dokuyu oluşturan
mahalleler, yollar, anıtsal yapılar ve geleneksel konutlar değerlendirilerek ele alınmıştır.
Kentsel sit alanı içerisinde gerçekleştirilen alan çalışması doğrultusunda geleneksel
yapıların analizleri yapılarak günümüzdeki durumu tespit edilmiştir.
Dördüncü bölümde; geleneksel kent dokusu içerisinde yer alan örnek konutlar ele
alınıp mimari özellikleri ve rölövelerine yer verilmiştir. Detaylı incelenen örnek konutlar
ve kentsel sit alanı içerisinde yer alan diğer özgün konutlar kapsamında Tavşanlı
geleneksel konut mimarisinin, plan ve cephe özellikleri, yapım tekniği ve malzeme
özellikleri ile yapı elemanları incelenmiştir.
Beşinci bölümde; Tavşanlı ilçesinde yapılan koruma çalışmaları, koruma kararları ve
koruma amaçlı imar planları incelenerek irdelemeler yapılmıştır. Tavşanlı geleneksel
dokusunun koruma sorunları tespit edilmiştir.
Altıncı bölümde; geleneksel doku içerisinde tespit edilen koruma sorunlarına yönelik
çevre ve tek yapı ölçeğinde öneriler geliştirilmek amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tavşanlı, geleneksel mimari, ahşap karkas, koruma

Abstract:
This study includes , the research of the physical ,social and historical change of
Tavşanlı which is a town of Kütahya province, documentation of traditional building
examples in Tavşanlı, determination of protection problems about traditional citys
physical features and building architecture and last but least, suggestions to solve
these problems.
The town Tavşanlı is located at 44 km away from Kütahya province in a plain area,
surrounded by River Adranos on the south and Yaylacık Mountains on the north. This
city which is a threshold between geographical regions, became a trade center
throughout history. There are cultural heritage buildings from the periods of Selçuklu,
Ottoman and early Republic in Tavşanlı which have survived until today. This city which
has important mineral deposits, within industrilizations since 1950s lost its traditional
physical features. Today lots of buildings have been disappearing very fast as a result
of protection problems, caused abandon of people because of not having suitable
conditions to stand today.
In chapter 1, study aims to explain which research method is being used throughout
the buildings.
xvii
In chapter 2, the physical, social and economical structure and historical development
of Tavşanlı is investigated.
In chapter 3; The characteristics of the traditional settlement pattern were
investigated by evaluating the neighborhoods, roads, monumental structures and
traditional houses which makes this pattern up. In the context of the field study which
was carried out in the urban site by analyzing the traditional buildings, the current
situation was determined
In Chapter 4, Within the scope of exemplary residences and other unique residences
within the urban site, the plan and facade features, construction technique, material
features and building elements of the Tavsanli traditional residential architecture were
examined.
In chapter 5, The conservation studies, conservation decisions and conservation plans
which were made in Tavsanli district have been examined. Conservation problems of
the traditional pattern of Tavsanli have been identified.
In chapter 6, It is aimed to develop suggestions on the environment and single
structure scale for the conservation problems which were detected within traditional
pattern.
Keywords: Tavsanli, traditional architecture, wooden carcass, protection