Lojistik dış kaynak kullanımı ve Türkiye uygulamaları
Logistics outsourcing and usage patterns in Turkey
Yazar: MURAT AKYILDIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HALUK KÖKSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dış kaynaklardan yararlanma = Outsourcing ; Kaynak kullanımı = Resource usage ; Lojistik = Logistics

Özet:
Bu çalışmada, rekabet avantajı kazanmaya yönelik önemli bir yönetim uygulaması olan lojistik dış kaynak kullanımı konusu ele alınarak Türkiye'de faaliyet gösteren üretici işletmelerin ne ölçüde dış kaynak kullandıkları ve dış kaynak kullanım kararlarında hangi faktörlerin etkili olduğu incelenmiştir. Önerilen model ve kurulan hipotezlere temel teşkil etmek üzere dış kaynak kullanımı konusunda yapılmış çeşitli araştırmalar ile yönetim - organizasyon ve iktisat alanında önemli yeri olan bazı teoriler incelenmiştir. Uzmanlık ve ilişkiye dayalı olmak üzere iki grup altında incelen teorilerden birinci grup altında incelenenler; evrimsellik, yetenek, öz yetenek ve değer zinciri teorileri ikinci grupta incelenenler; kaynak bağımlılığı, işlem maliyetleri ve şebeke teorileridir. Hazırlanan anket formları, Türkiye'de faaliyet gösteren 800 üretici firmaya gönderilmiş, 125 tane kullanılabilir anket geri dönmüştür. Çeşitli istatistik tekniklerinin kullanıldığı analizlerle, araştırma modelindeki değişkenlerin LDK kullanımı üzerindeki etkileri ve dış faktörlerin, işletme özeliklerine göre farklı etki yaratıp yaratmadıkları incelenmiştir. Kullanılan başlıca analiz teknikleri, tanımlayıcı istatistik, faktör analizi, regresyon analizi, ki kare analizi ve lojistik regresyondur. Türkiye'de dış kaynak kullanımına en fazla konu olan lojistik fonksiyonlar, nakliyat (% 93), gümrük işlemleri (%52), trafik- filo yönetimi (% 31), en az konu olanlar ise, sipariş alma (%5) ve stok yönetimidir. (%7) Gelecek birkaç yıl içinde LDK kullanım seviyesinde önemli bir değişikliğin olmayacağı saptanmıştır. Modeldeki değişkenlerle LDK kullanımı arasında önemli ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca farklı analiz teknikleriyle benzer sonuçlara ulaşılması, modelin geçerli olduğunu göstermiştir. Bu faktörler; öz yetenek stratejisi ve yönetsel davranışlar, örgütsel karmaşıklık, yatırım gereksinimi, rekabet yapısı, pazar yapısı, yasal düzenlemeler ve standartlardır. Diğer önemli bir bulgu, Türkiye'de kurulan stratejik lojistik ortaklık seviyesinin en alt düzeyde zayıf ilişkilerle sürdürüldüğüdür. Bu araştırma da, anket yönteminin kullanıldığı bir çok araştırmada olduğu gibi, bazı kısıtlamalara konu olmuştur. Bununla beraber; ulaşılan sonuçlar, gerek bu konuyu inceleyecek olan araştırmacılara gerekse konuyla ilişkin yönetim uygulamalarına farklı bir boyut kazandıracak niteliktedir.

Abstract:
In this study, it was examined to what extent the outsourcing of logistics services among Turkish manufacturing firms were and what factors were effective on the outsourcing decisions; considering logistics outsourcing as an essential management tool for gaining competitive advantage. It was investigated various researches conducted on outsourcing as well as the some theories which have been important in the field of management- organization and economics to provide a theoretical base for the proposed model and hypotheses of this study. These theories are classified as two groups: The first group based on expertise, contains evolutionary, capability/ competence, core competence and value chain theories. The second group based on relational exchange, contains resource dependency, transaction cost and network/interaction theories. Questionnaires were mailed to 800 manufacturing firms operating in Turkey, of which 125 have responded with usable results. It was analyzed, the effects of the variables in the proposed model on the logistics outsourcing and whether or not they are different effects between only effects of external factors and the common effects of external and internal factors on the logistics outsourcing decisions, by using several statistical techniques. Those techniques included descriptive statistics, factor, conformity factor, chi- square and logistics regression analysis. The logistics functions which are subject for outsourcing in Turkey are mostly transportation (% 93), custom transaction (%52), traffic and fleet management (%31). Those that are subject for outsourcing the least are order processing (%5) and stock control. It has been noted that there would be no significant change in the level of logistics outsourcing during the following few years. Significant relationships were found between the variables in the proposed model and logistics outsourcing. The fact that different analysis techniques have resulted in similar conclusions, supports the validity of the model. These factors are core competence strategy and managerial behaviors, organizational complexity, investment requirements, competitive structure, market structure, legal regulation and standarts. Another important finding is that strategic partnership in logistics established in Turkey are at low levels sustained with very weak ties. This study is also subject for limitations that are common to mail survey like an every research. However the results will provide new insights to both academicians and practitioners in the field of logistics.