Akıllı telefon bağımlılığının adölesanların uyku kalitesi ve yaşam biçimi davranışları üzerine etkisi
The effect of smartphone addiction on sleep quality and lifestyle behaviors of adolescents
Yazar: BERRİN GÖGER
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR KAHRİMAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Cep telefonu = Mobile phone ; Davranış = Behavior ; Ergenler = Adolescents ; Hemşirelik = Nursing ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Araştırma akıllı telefon bağımlılığının adölesanların uyku kalitesi ve yaşam biçimi davranışları üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Araştırma Aralık 2020 ve Şubat 2021 ayları boyunca Gümüşhane İli Kelkit İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı devlet liselerinde yürütüldü. Araştırmanın evrenini Gümüşhane İline bağlı Kelkit İlçesinde bulunan 6 devlet lisesinin 9. 10. 11. ve 12. sınıflarında öğrenim gören 1293 öğrenci oluşturdu. Örneklemini ise 546 lise öğrencisi oluşturdu. Veriler çevrimiçi olarak Google formlar ile toplandı. Verilerin toplanmasında "Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Formu", "Pittsburg Uyku Kalite İndeksi", "Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği" ve araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda oluşturulan "Adölesan Tanıtıcı Özellikler Formu" kullanıldı. Veriler Mann-Whitney U Testi, Kruskal Wallis-H Testi, Ki-Kare Bağımsızlık Testi kullanıldı. İki değişken arasındaki ilişkinin gücünü ve yönünü belirlemek üzere spearman korelasyon analizi yapıldı.
Araştırmada kız adölesanların %29.6'sında, erkek adölesanların %22.0'ında akıllı telefon bağımlılığı olduğu ve arasında anlamlı fark olduğu bulundu (p=0.047). Akademik başarısı kötü olan adölesanların telefon bağımlılığının daha yüksek olduğu bulundu (p<0.001). Bir günde dört saat ve üzerinde akıllı telefon kullanan adölesanların akıllı telefon bağımlılığının anlamlı olarak diğer gruplardan daha yüksek olduğu saptandı (p<0.001). PUKİ ölçek puanı yaş grubu, babanın eğitim durumu ve sınıfa göre farklılık gösterdiği belirlendi (p<0.05). AYBÖ ölçek puanı akademik başarısı çok iyi olan adölesanların daha yüksek olduğu bulundu (p<0.001). Akıllı telefon bağımlılığı ve uyku kalitesi ölçeği arasında pozitif yönlü, telefon bağımlılığı ve adölesan yaşam biçimi arasında negatif yönlü, uyku kalitesi ile adölesan yaşam biçimi arasında ise negatif yönlü bir ilişki olduğu saptandı. Araştırmada akıllı telefon bağımlılığının adölesanlarda önemli bir sağlık sorunu olduğu adölesanların uyku kalitesini ve yaşam biçimi davranışlarını olumsuz etkilediği görüldü. Bu doğrultuda akıllı telefonların kontrollü kullanımı, uyku bozukluğuna erken müdahale ve yaşam biçiminde meydana gelebilecek olumsuzlukları önlemeye yönelik öneriler geliştirildi.
Anahtar Kelimeler: Adölesan, Akıllı telefon, Bağımlılık, Hemşire, Uyku, Yaşam biçimi

Abstract:
The study was conducted to evaluate the effect of smartphone addiction on sleep quality and lifestyle behaviors of adolescents. The research was carried out in public high schools affiliated to Gümüşhane Province Kelkit District National Education Directorate during the months of December 2020 and February 2021. The population of the research consisted of 1293 students studying in the 9th, 10th, 11th and 12th grades of 6 public high schools in Kelkit District of Gümüşhane Province. The sample consisted of 546 high school students. Data was collected online with Google forms. "Smartphone Addiction Scale-Short Form", "Pittsburg Sleep Quality Index", "Adolescent Lifestyle Profile Scale" and "Adolescent Descriptive Characteristics Form" created by the researchers in line with the literature were used to collect data. Data were used Mann-Whitney U Test, Kruskal Wallis-H Test, Chi-Square Test of Independence. Correlation analysis was performed to determine the strength and direction of the relationship between the two variables. 
In the study, it was found that 29.6% of female adolescents and 22.0% of male adolescents had smartphone addiction and there was a significant difference between them (p=0.047). Adolescents with poor academic achievement were found to have higher phone addiction (p<0.001). Adolescents who used smartphones for four hours or more in a day had a significantly higher smartphone addiction than other groups (p<0.001). It was determined that the PUKI scale score differed according to age group, father's education level and class (p<0.05). Adolescents with very good academic achievement scores on the AYBÖ scale were found to be higher (p<0.001). It was determined that there was a positive relationship between smartphone addiction and sleep quality scale, a negative relationship between phone addiction and adolescent lifestyle, and a negative relationship between sleep quality and adolescent lifestyle. In the study, it was seen that smartphone addiction is an important health problem in adolescents and negatively affects the sleep quality and lifestyle behaviors of adolescents. In this direction, suggestions were developed for the controlled use of smartphones, early intervention for sleep disorders and prevention of negative lifestyles.
Keywords: Adolescent, Smartphone, Addiction, Nursing, Sleep, Lifestyle