II. Meşrutiyet sonrası düşünce ve edebiyat hareketleri içerisinde Türk Derneği Dergisi
Turk Dernegi Magazine after the declaration of the Second Constitution in the movements of thought and literature
Yazar: DURAN CAN GAZİOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ARGUNŞAH
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dergiler = Magazines ; Edebi akımlar = Literary trends ; Edebiyat dergisi = Literature magazine ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Türk Derneği dergisi = Türk Derneği magazine ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nda uzun yıllar boyunca uygulanan sansür sistemi, Meşrutiyet'in yeniden ilan edilmesinden kısa bir süre sonra kaldırılmış, Osmanlı vatandaşının her türden kültürel girişimi yasal hale getirilmiştir. Bu gelişmelerin bir sonucu olarak yayıncılık faaliyetlerinin çeşitliliğinde, sivil toplum kuruluşlarının sayısında büyük bir artış gözlemlenmiş ve zengin bir tartışma iklimi oluşmuştur. Bu tartışmaların önemli aktörlerinden biri de amacını Türkoloji faaliyetlerinde bulunmak olarak belirleyen Türk Derneği ve derneğin en önemli girişimi olan Türk Derneği dergisidir. Türk Derneği, Türkçülük düşüncesinin teşkilatlanma sürecine geçmesini sağlayan öncü bir dernek, Türk Derneği dergisi ise Türkçülük düşüncesinin Türkoloji çalışmalarıyla desteklenmesi arayışlarını gerçekleştiren ilk dergilerdendir. Türk Derneği'nin kuruluş gerekçelerinden yazı dili ile konuşma dilini birleştirme çabası, derginin şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Bu amacın daha görünür hâle gelebilmesi için Türkoloji makalelerinde yansıtılan düşünceler, edebî örneklerle somutlaştırılmıştır. Bu yönüyle Türk Derneği dergisi, devrinin yeni bir edebiyat ve dil anlayışı ihtiyacına Yeni Lisan hareketini çağrıştıran içeriğiyle cevap veren, edebiyat ve dilde millî değerleri yeni bir yaklaşımla sanatın merkezine yerleştirmenin yollarını arayan ve dilde sadeleşmenin nitelik ve sınırlarını belirlemeye gayret eden bir dergidir. Türk Derneği'nin her ne kadar kısa bir ömrü olsa da dergi etrafında geliştirilmeye çalışılan Türkoloji merkezli Türkçülük fikirleri ve Türkçenin sadeleştirilmesi çabaları, kendilerinden sonra kurulacak birçok dernek ve dergiye tecrübe ve birikimin aktarılmasını sağlamıştır. Bunun yanında, Türk edebiyatı tarihinin önemli edebî tartışmalarından olan tasfiyecilik tartışmasında Türk Derneği ve Türk Derneği dergisi, önemli bir konumdadır. 


Anahtar Kelimeler: Türk Derneği, Türk Derneği dergisi, II. Meşrutiyet, Düşünce Hareketleri, dilde sadeleşme, tasfiyecilik.

Abstract:
The censorship system, which has been practiced for many years in the Ottoman Empire, was abolished shortly after the re-declaration of the Constitution, and all kinds of cultural initiatives of the Ottoman citizen were legalized. A large increase in the number of non-governmental organizations and the diversity of publishing activities were observed as a result of these developments and a rich discussion climate was formed. One of the important actors of these discussions is the Turk Dernegi which has the purpose of to perform Turkology activities and Turk Dernegi Magazine which is the most important initiative of the association. Turk Dernegi is a pioneer in the transition of the process of the organizational thinking. And the Turk Dernegi Magazine is the first magazine to carry out searches to promote the idea of Turkology. The main establisihing aim of Turk Dernegi's integration attempt of written and spoken language is also determinant fort he magazine. With the intent of make this aim visible, thoughts which reflected in Turcology essays also embodied with literary works. From this aspect Turk Dernegi Magazine tries to respond the need for a new literature and language with content that associate to Yeni Lisan; to look for new ways to place national values to the center of art and to designate qualificationas and limits of language simplification. Although Turk Dernegi Magazine had a short life span, many associations and magazines who are established after them, have used these experiences and the knowledge. In addition, the Turk Dernegi and the Turk Dernegi Magazine are in an important position in the discussion of the liquidations, which is one of the important literary debates of the history of Turkish literature.


Key Words:Turk Dernegi, Turk Dernegi Magazine, II. Constitutional Monarchy, Movements of Thought, simplification on the ground, liquidation.