Achillea millefolium L. bitkisinin Avrupa farmakopesi 7.0'a uygunluk açısından incelenmesi
Evaluation of the achillea millefolium L. for european pharmacopoeia 7.0.
Yazar: KÜBRA AŞIKUZUNOĞLU KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ERDEM YEŞİLADA
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fitoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Achillea millefolium = Achillea millefolium ; Asteraceae = Asteraceae ; Avrupa Farmakopesi = European Pharmacopoeia ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Achillea millefolium L., Türkiye'de ve dünyada yüzyıllardan beri halk arasında yara
iyileştirici, idrar söktürücü, iştah açıcı ve menstrüel kanamaları düzenleyici olarak
kullanılmaktadır (1). Bitkinin toprak üstü kısımlarının infüzyon, tentür, sıvı ekstre, total
ekstre, oturma banyosu ve taze bitki yapraklarının sıkılmasıyla elde edilen suyun
kullanılması olmak üzere çok çeşitli formlarda kullanımı vardır. (2)
Avrupa, Asya ve Amerika başta olmak üzere Kuzey yarıkürenin ılıman iklim
bölgelerinde geniş yayılış gösteren Achillea cinsi, dünya üzerinde 85'ten fazla tür (3) ile
temsil edilmekte ve bu türlerin 25'i endemik olmak üzere 46 taksonu Türkiye'de
yetişmektedir. (2)
Achillea millefolium L. bitkisinin farmakolojik etkisi, esas olarak toprak üstü
kısımlarının içerdiği uçucu yağında bulunan bileşiklerden ileri gelmektedir. % 0.2-1
oranında içerdiği uçucu yağda bulunan azulen (%6-19) bileşiklerinden olan gayazulen
(2), Avrupa Farmakopesi' ne göre tür tayini için en önemli belirteçtir.
Bu çalışmada Achillea millefolium L. bitkisinin botanik özellikleri, drog olarak
kullanılan toprak üstü kısımlarının kimyasal içeriği, biyolojik aktivite çalışmaları ve
tıbbi kullanımı ile ilgili bilgiler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Piyasada
'Civanperçemi' adıyla satılan örnekler üzerinde Avrupa Farmakopesi 7.0'da belirtilen
tüm analizler, her örnek için çalışılmıştır. Bu amaçla her örnek için makroskobik ve
mikroskobik incelemeler, yabancı madde tayini, toplam kül tayini, HPTLC analizi, UV
spektroskopisi deneyleri yapılmış ve 22 örneğin Avrupa Farmakopesi'nde belirtilen
kriterlere uygunluğu incelenmiştir. Bitkinin uçucu yağında bulunması gereken
gayazulen, kalitatif olarak HPTLC yöntemi ile her örnek için incelenmiştir.
Çalışmanın sonucunda; incelenen 22 örnekten 2 tanesinde gayazulen içeren mavi
renkli uçucu yağ elde edildi ancak 1 tanesinde böcek tespit edildiği için drog olarak
kabul edilmedi. Makroskobik incelemede; 2 örnek farklı cins bitki olarak tespit edildi ve
4 örnek toz/kaba parçalanmış bitki olduğu için yeterli veri elde edilemedi. Yabancı
madde tayini deneyinde; 5 örnekte hayvansal kalıntılar bulundu ve drog olarak kabul
edilmedi. Yapılan deneylerin ve incelemelerin sonucunda, sadece 14 no.lu örnek drog
olarak kullanıma uygun bulundu.
Anahtar Kelimeler: Achillea millefolium L., Asteraceae, Civanperçemi, Yarrow,
Gayazulen

Abstract:
Achillea millefolium L. is used for centuries in traditional medicine for wound
healing, diuretic, apetizer and menstruel disorders (1).. Aerial parts of the plant are used
in a wide variety of forms, including infusion, tincture, liquid extract, total extract, hip
bath and the use of water obtained by squeezing fresh plant leaves (2).
The Achillea genus is widely distributed in the North hemisphere mostly in Europa,
Asia and America includes more than 85 species have been recognized in this genus and
46 of those species which thrive in Turkey. 25 of these species are endemic (2).
The pharmacological effect of the Achillea millefolium L. is mainly due to the
compounds in the volatile oil as the azulene compounds (6-19%) (2).
In tis study, the botanical properties of Achillea millefolium L., the chemical content
of the aerial parts of the plant which used as medicines, biological activity studies and
information about the use of medicinal indications are examined in detail. All analyzes
in the European Pharmacopoeia 7.0, which are sold in the market under the name of
'Civanperçemi' have been studied for each sample. For this purpose, macroscopic and
microscopic examinations, foreign matter determination, all ash determination, HPTLC
analysis, UV spectroscopy tests were carried out for each sample and the compliance
with the criteria specified in the European Pharmacopoeia of 22 samples was
investigated. The azulen type compound called 'gayazulen' in the volatile oil obtained
from the aerial parts of the Achillea millefolium L. plant is one of the important markers
for species identification according to the European Pharmacopoeia. Gayazulen, which
must be present in the essential oil of the plant, was examined qualitatively for each
sample with HPTLC method.
As a result of the study; in 2 of 22 samples examined, blue colored essential oil
containing gayazulen was obtained however one of them was not examined as a drug
because an insect was detected. On macroscopic examination; 2 samples were identifed
as different genus and 4 samples were powder plant so sufficient data could not be
obtained. In the foreign material determination test; 5 samples including animal residues
and they were not examined as drugs. As a result of experiments and investigations only
number 14 sample was evaluated as a drug.
Keywords: Achillea millefolium L., Asteraceae, Civanperçemi, Yarrow, Gayazulen