Maternal plazmada fetal DNA analizi ile fetal RHD' nin saptanması
Determınatıon of fetal RHD status by maternal plasma DNA analysıs
Yazar: AYKUT AYÇA
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR ÇOĞULU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Genetik = Genetics
Dizin: Antijenler = Antigens ; DNA = DNA ; Fetüs = Fetus ; Genler = Genes ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction

Özet:
Yenidoğanın hemolitik hastalığı, daha önce ?Rhesus? (Rh) D antijenleri ile duyarlı hale gelmiş Rh (-) anne ile Rh (+) çocuğu arasındaki RHD uyumsuzluğuna bağlı olarak hamilelik sürecinde ortaya çıkan klinik bir tablodur. Maternal RHD antikorlarının fetal RHD antijenlerini yok etmesiyle, fetusda kansızlık, yenidoğanda sarılık veya fetal ölüm gerçekleşebilir. Rh (-) gebelerin yaklaşık % 40'ı Rh (-) fetus taşımaktadır. Buna rağmen tüm gebelere olası bir fetal kanama riskine karşı hamileliklerinin 28. haftasında anti-D immünglobulin (Anti-D Ig) uygulanmakta ve Rh (-) fetus taşıyan gebeler gereksiz immunglobulin ürününe maruz kalmaktadır. Doğum öncesi tanı ile fetusun RHD tayini yapılabilse de, günümüzde kullanılan doğum öncesi tanı metotları girişimsel tetkikler olup belli oranlarda gebelik kayıplarına neden olabilmektedir. Anne kanında fetusa ait nükleik asitlerin hücre dışında serbest dolaşabileceklerinin keşfi girişimsel olmayan prenatal tanı için yeni olanaklar açmıştır. Bu çalışmada da maternal kandan fetal DNA'da RHD geninin varlığına bakılarak doğum öncesi RHD tayini yapılabilmesi amaçlanmıştır.Bu çalışmada 9?39 gebelik haftalarında bulunan ve eşleriyle aralarında Rh uyumsuzluğu olan 29 Rh (-) gebeden kan alınarak total serbest DNA izolasyonu yapılmıştır. İzole edilen DNA'larda RHD geninin ekzon 7 ve ekzon 10 bölgesine ait primerler kullanılarak, TaqMan prob yöntemi ile ve ?Real-Time PCR? aracılığıyla genin varlığı araştırılmıştır.İncelemeye alınan 29 Rh (-) gebenin 8'inin Rh (-), 21'inin Rh (+) olduğu belirlendi. Doğum sonrasında bebeklerin kan grupları ile yapılan ya da doğum öncesi fetal DNA ile yapılan kontrollerde, gebelikte yapılan plazma RHD incelemelerinin %100 uyumlu olduğu izlendi.Sonuç olarak fetüse ait RHD geninin maternal kanda belirlenebilmesi girişimsel olmayan doğum öncesi tanı için önemli bir katkı sağlamıştır.

Abstract:
Hemolytic disease of newborn (HDN) is a clinic phenomenon, which occurs during pregnancy due to the Rhesus (Rh) D alloimmunization among Rh (-) pregnant women, who have become sensitive with RHD antigens, and their Rh (+) fetus. As a result of the attack of maternal RHD antibodies to fetal RHD antigens, fetal anemia, HDN and fetal death may occur. Approximately 40% of Rh (-) pregnant women carry Rh (-) fetus. However, all Rh (-) pregnant women are offered anti-D Immunoglobulin (Anti-D Ig) at 28 weeks? of gestation in case of fetomaternal haemorrhage, so the pregnant women carrying Rh (-) fetus are exposed to blood products unnecessarily. Although the Rh status of fetus can be detected, methods used for prenatal diagnosis are invasive tests and they may result in abortion to an extent. The discovery of circulating cell-free fetal nucleic acids in maternal plasma has opened up new possibilities for non invasive prenatal diagnosis. The aim of this study was to detect prenatal RHD by analysing the presence of RHD gene of fetal DNA in maternal blood.Total free DNA was isolated from the blood of 29 Rh (-) pregnant women, who had RhD alloimmunization with their husbands, in 9- 39 th weeks of their pregnancy. The existence of gene in isolated DNA was investigated with TaqMan prob and ?Real-Time PCR? method by using primers belonging to exon 7and exon 10 of RHD gene.Eight out of 29 women were Rh (-) and the rest of them were 21/29 Rh (+). The results were confirmed by analysing the babies? blood groups after birth or prenatal diagnosis by analysis of fetal DNA. All of the results were concordant with plasma DNA samples.In conclusion the possibility of detection of fetal RHD gene in maternal blood contributed to noninvasive prenatal diagnosis.