Karık ve damla sulama yöntemlerinin aşılı domateste (Lycopersicon esculentum) meyve verimi, kalitesi ile toprak tuzluluğuna etkileri
The effect of furrow and drip irrigation methods on soil salinity, yield and some quality parameters of grafted tomato (lycopersicon esculentum)
Yazar: GÜLÜZAR DUYGU KESMEZ
Danışman: PROF. DR. ENGİN YURTSEVEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tarımsal yapılar ve sulama = Agricultural structures and irrigation

Özet:
Ankara Üniversitesi, Ayaş Bahçe Bitkileri Araştırma İstasyonunda, 2005 ve 2006 yıllarında yürütülen bu çalışmada, aşılı ve aşısız fide kullanılan domates, damla ve karık yöntemleri ile sulanmıştır. Sulama yöntemleri ile aşılı ve aşısız fide kullanımlarının, verim, bazı kalite parametreleri ve topraktaki tuz dağılımına etkileri araştırılmıştır. Bunların yanında, sulama suyu ihtiyacı, mevsimlik toplam bitki su tüketimi ve su kullanım etkinliği değerleri saptanmıştır. Karık sulama yöntemine oranla, damla sulama yöntemi ile uygulanan mevsimlik toplam sulama suyu miktarı %17-18, bitki su tüketimi %15.4-21.5 daha düşük olmuştur. Su kullanım etkinliği, damla sulama yönteminde, karık sulama yöntemine kıyasla, aşılı fidelerde %37.7 ve aşısız fidelerde %53.7 daha yüksek olmuştur. Damla sulama yöntemi, bitki başına verimi arttırmıştır. Karık sulama yöntemine oranla bu artış 2005 yılında %35.2 ve 2006 yılında %8.5 olmuştur. Her iki sulama yönteminde de aşılı fidelerden daha yüksek verim alınmıştır. Fide tipleri arasındaki verim farkı, karık sulama yönteminde daha belirgin olmuştur. Meyve suyunda çözünebilir toplam kuru madde, damla sulama yönteminde aşılı fidelerde, karık sulama yönteminde aşısız fidelerde daha yüksek bulunmuştur. Meyvede tat puanları karık sulama yönteminde ve özellikle aşılı fidelerde daha yüksek olmuştur. Toprak profilinde tuzluluk dağılımı, damla sulama yönteminde, damlatıcılardan ıslak çepere doğru, karık sulama yönteminde ise karık sırtlarına doğru artış göstermiştir. Bu çalışmada elde edilen bulgular ışığında, yarı kurak iklim kuşağında nispeten tuzlu su ile sulanan domates yetiştiriciliğinde, damla sulama yönteminin uygulanması ve aşılı fidelerin kullanılması önerilmiştir.

Abstract:
This study was carried out at Ankara University, Ayaş Horticulture Research Station in 2005 and 2006. Grafted and ungrafted two tomato cultivars were irrigated by drip and furrow irrigation. The effects of two irrigation methods and tomato cultivars on yield, some quality parameters, mineral matter content in leaves and fruits and salinity distribution in soil were examined. Additionally, water requirement, seasonal evapotranspiration and water use efficiency has been determined. Seasonal evapotranspiration and water requirement were 17-18% and 15.4-21.5% higher in furrow irrigation comparing to drip irrigation, respectively. Water use efficiency in drip irrigation was 37.7% higher in grafted cultivar and 53.7% higher in ungrafted cultivar comparing to furrow irrigation. Drip irrigation method led to increase in yield. The increments were 35.2% in 2005 and 8.5% in 2006 comparing to furrow irrigation. Comparing to ungrafted cultivar, the yield was higher in grafted cultivar for both irrigation methods. Besides, the yield difference was higher in furrow irrigation. Total soluble solids in fruit juice for drip irrigation was higher in grafted than ungrafted cultivar, conversely, for furrow irrigation, it was higher in ungrafted than grafted cultivar. The flavor rates were higher in furrow irrigation especially in grafted cultivar. In drip irrigation, soil salinity decreased towards to root zone (wetted area beneath the emitters and plants). In furrow irrigation, soil salinity increased towards to root zone (furrow beds). According to our results, drip irrigation method and grafted cultivars can be suggested for semi arid areas having respectively saline water.