Hastane anksiyete ve depresyon (HAD) ölçeği'nin ergen yaş grubunda geçerlik ve güvenirlik çalışması
Assessment of validity and reliability of hospital anxiety and depression (HAD) scale in adolescents
Yazar: MUSTAFA CAN ERKAN
Danışman: PROF. DR. ŞAHBAL ARAS
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Geçerlik = Validity ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ), Zigmond ve Snaith (1983) tarafından psikiyatri dışındaki hastane kliniklerindeki hastalarda anksiyete bozuklukları ve depresyon olgularını saptamak için geliştirilmiştir. Kısa ve puanlaması kolay olan HADÖ, yetişkinlerde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada depresyon ve anksiyete belirtilerinin taranmasında kullanılabilen bir gereç olan HADÖ Türkçe formunun ergenlerde geçerlik ve güvenirliğinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma, HADÖ Türkçe formunun 12-17 yaş grubunda geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesine yönelik metodolojik bir araştırmadır. Çalışma grubu, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEÜTF) Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı Polikliniğine başvuran 92 ayaktan hasta ve DEÜTF Hastanesi'nin çeşitli servislerinde yatarak tedavi görmekte olan 45 hasta ile yaz spor okullarından ulaşılan 106 öğrenci olmak üzere toplam 243 ergenden oluşmaktadır. Hasta grubunu oluşturan ergenler ve ebeveyn(ler)ine Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (ÇDŞG-ŞY) uygulanmıştır. ÇDŞG-ŞY klinik görüşmesi yapılmış olan hastalara, araştırmacılar tarafından hazırlanan Bireysel Değerlendirme Formu, HADÖ, Çocuklarda Anksiyete Bozukluklarını Tarama Ölçeği (ÇATÖ) ve Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ) uygulanmıştır. Öğrencilere ise Bireysel Değerlendirme Formu, HADÖ uygulanmış ve iki hafta sonra, aynı gruptan ulaşılan 106 ergene HADÖ tekrar uygulanmıştır.
Bulgular: HADÖ'nün geçerlik ve güvenirlik değerlendirmesindeki tüm analizler, test-retest güvenirliği dışında, hasta grubunun HADÖ verileri kullanılarak yapılmıştır. Çalışma gurubunun %53.1'inin kız, %46.9'unun erkek olduğu ve olguların ortalama yaşlarının 14.8±1.5 olduğu saptanmıştır. HADÖ'nün ergenlerde güvenirlik değerlendirilmesi, ölçeği oluşturan maddeler arasındaki ilişkinin (iç tutarlılık) ve test tekrar test güvenirliğinin incelenmesi ile yapılmıştır. HADÖ formunun iç tutarlılığı Cronbach α, yarıya bölme katsayısı, madde toplam korelasyon değeri ve madde yok sayıldığında Cronbach α değeri hesaplanarak belirlenmiştir. Cronbach α değeri HADÖ Anksiyete alt ölçeği için 0.818 ve HADÖ Depresyon alt ölçeği için 0.793; Gutman Split-Half yarıya bölme katsayısı HADÖ Anksiyete alt ölçeği için 0.793, HADÖ Depresyon alt ölçeği için 0.763 olarak saptanmıştır. Test-tekrar test güvenirliği için hesaplanan Pearson korelasyon katsayısı HADÖ Anksiyete alt ölçeği için 0.816 ve HADÖ Depresyon alt ölçeği için 0.682 olarak bulunmuştur. HADÖ'nün ergenlerde geçerlik değerlendirmesi, faktör analizi, maddelerin birbirleriyle korelasyonu, ÇDÖ ve ÇATÖ ile korelasyonları, özgüllük ve duyarlık ölçümleri ile yapılmıştır. Kesme puanının belirlenmesi için ROC analizi yapılmıştır. Yapı geçerliği için yapılan faktör analizinde, toplam varyansların %57'sini açıklayan üç bileşenli bir yapı elde edilmiştir. Ölçüt geçerliğini değerlendirmek amacıyla aynı görüşmede uygulanan HADÖ Anksiyete alt ölçeği ile ÇATÖ arasındaki Pearson korelasyon katsayısı 0.681 ve HADÖ Depresyon alt ölçeği ile ÇDÖ arasındaki Pearson korelasyon katsayısı 0.778 bulunmuştur. Ayırt edici geçerlik açısından ÇDŞG-ŞY değerlendirmesi sonucunda Anksiyete bozukluğu tanısı olanlar (n=46) veya Depresif bozukluk tanısı olanlar (n=37) ile aktif psikopatolojisi olmayanlar (n=49) karşılaştırıldığında, alt ölçek toplam puanları arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. HADÖ kesme puanının değerlendirilmesi amacıyla yapılan ROC eğrisinde HADÖ Anksiyete alt ölçeği için eğri altında kalan alan 0.870, HADÖ Depresyon alt ölçeği için 0.813 olarak bulunmuştur. ROC analizinden elde edilen duyarlık ve özgüllük değerleri arasından HADÖ Anksiyete alt ölçeği kesme noktasına en uygun duyarlık (0.804) ve özgüllük (0.816) değerleri 7.5 puan için ve HADÖ Depresyon alt ölçeği kesme noktasına en uygun duyarlık (0.757) ve özgüllük (0.755) değerleri 5.5 puan için belirlenmiştir
Sonuç: Bu çalışmada HADÖ'nün geçerlik ve güvenirlik özellikleri değerlendirilmiş ve HADÖ Türkçe formunun ergenlerde iyi düzeyde geçerli ve güvenilir bir gereç olduğunu destekleyen bulgulara ulaşılmıştır.

Abstract:
Aim: Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) was originally developed by Zigmond and Snaith (1983) determine the patients with anxiety disorders depression in other hospital clinics except psychiatry. HADS, which is short and easy to score, is commonly used for adults. In this study we aim to evaluate the validity and reliability of HADS Turkish Form for adolescents, which can be used to screen depression and anxiety symptoms. 
Method: This study is a methodological research aimed towards evaluating the validity and reliability of HADS Turkish Form in ages between 12 and 17. Sample group consists of 243 adolescents; 92 of which are the patients who were referred to Child and Adolescent Psychiatry out-patient unit, 45 of being treated as an in-patient in other departments of Dokuz Eylül University Medical Faculty Hospital, and 106 of which are contacted from summer sport schools. Adolescents and their parent(s) were given Kiddie and Young Adult Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version (K-SADS-PL). Patients, whose K-SADS-PL clinical evaluation was done, then were given Personal Evaluation Form, HADS, Screen for Child Anxiety Related Disorders (SCARED) and Children's Depression Inventory (CDI). Student group was given Personal Evaluation Form and HADS then two weeks later, 106 adolescents from this group was given HADS for the second time.
Results: All analysis in assessment of validity and reliability of HADS except test-retest reliability was done by using patient's HADS data. Of the adolescents in the study group, %53.1 was girl and %46.9 was boy. The mean age of adolescents in the study group was 14.8 ±1.5. Evaluation of reliability of HADS was done by analysing the correlations between different items on the same test (internal consistency) and test-retest reliability. Internal consistency of HADS was determined by evaluating Cronbach α, Split - Half Reliability co-efficient, total item correlation value and Cronbach α when item is ignored. We found that Cronbach α value for HADS Anxiety sub-scale is 0.818 and for Depression sub-scale is 0.793; Gutman Split-Half co-efficient for HADS Anxiety sub-scale is 0.793 and for Depression sub-scale is 0.763. Pearson Correlation co-efficient, which is calculated to determine test-retest reliability, is 0.816 for HADS Anxiety sub-scale and 0.682 for HADS Depression sub-scale. Evaluation of validity of HADS in adolescents was done by factor analysis, analysing the correlation between items, analysing the correlation with SCARED and CDI, and sensitivity/specificity calculations. ROC analysis was done to determine a cut-off value. In the factor analysis of construct validity; a construct with three components which define 57% of the total variants. To determine the criterion validity; Pearson Correlation co-efficient between HADS Anxiety sub-scale and SCARED was found 0,681 and Pearson Correlation co-efficient between HADS Depression sub-scale and CDI was found 0,778. Regarding the discriminant validity, when we compared the individuals who are diagnosed with anxiety disorder (n=46) or depressive disorder (n=37) using K-SADS-PL and individuals with no active psychopathology (n=49); we found that there is a significant difference between their sub-scale scores. In the ROC analysis to determine the cut-off value for HADS, area under the curve for HADS Anxiety sub-scale was found 0.870 and area under curve for HADS Depression sub-scale was found 0.813. Between the sensitivity and specificity values gathered from ROC analysis, most suitable sensitivity (0.804) and specificity (0.816) values for HADS Anxiety sub-scale were determined for 7.5 points and most suitable sensitivity (0.757) and specificity (0.755) values for HADS Depression sub-scale were determined for 5.5 points.
Conclusion: In this study validity and reliability porperties of HADS were evaluated and results, which support HADS Turkish form has good level of validity and reliability in adolescents, were found.