HIV enfeksiyonunun tanısında kullanılan gösterge durumların Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi anabilim dallarında bilinirliği ve kullanılma oranı
Awareness and usage of indicator conditions in the diagnosis of hiv infection in several departments at Ege University Faculty of Medicine
Yazar: GAMZE ŞANLIDAĞ İŞBİLEN
Danışman: PROF. DR. BİLGİN ARDA
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı, HIV enfeksiyonunun tanısında kullanılan gösterge durumların bilinirliğini ve ne oranda HIV testi istendiğini tespit etmek, test istenenlerde HIV pozitiflik oranını belirlemek ve ''HIV ve gösterge durumlar'' hakkında eğitim verilen ve verilmeyen kliniklerin bu konudaki bilinç düzeyini karşılaştırmaktır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışma, gösterge durumlara sahip kişilerin sık başvurduğu dört klinik olan Kadın Hastalıkları ve Doğum, Deri ve Zührevi Hastalıklar, Göğüs Hastalıkları ve Hematoloji bölümleri ile birlikte yürütülmüştür. Çalışma kapsamında Göğüs Hastalıkları ile Deri ve Zührevi Hastalıklar bölümünde çalışan asistan hekimlere 1 Mart 2023 tarihinde bir saatlik ''HIV testi istenme endikasyonları'' konulu bir eğitim verilmiştir. Eğitim tarihinde altı ay önceki ve sonraki zaman dilimi içinde gösterge hastalık tanısı ile bu dalların polikliniklerine başvuran hastalar incelenmiştir. Gösterge durumlar, ICD-10 tanı kodları, patoloji raporları ve klinik gözlem notları değerlendirilerek belirlenmiştir. Çalışma döneminden önce gösterge durumu nedeni ile HIV testi istenen ve negatif bulunan hastaların sadece çalışma sürecindeki ilk poliklinik başvurusu kaydedilmiş ve bu olgular HIV testi istenmiş olarak kabul edilmiştir; bu hastalar, eğitimden sonraki dönemde tekrar değerlendirilmemiştir. Çalışma döneminde gösterge durumu nedeni ile HIV testi istenen hastaların ise sadece test istenen poliklinik başvurusu kaydedilmiştir.
Dört klinikte eğitimden önceki ve sonraki altı ay içinde gösterge durumlardan birine sahip olan hastalardan HIV testi istenme oranları ve eğitim alan ve almayan kliniklerdeki test istenme oranları karşılaştırılmıştır. Çalışma döneminde gösterge durum tanısını yeni alan hastalarda test istenme oranları ayrıca değerlendirilmiştir.  
BULGULAR: Çalışmaya 13056 poliklinik başvurusu olan 3590 hasta dahil edilmiştir. Eğitimden önceki dönemde gösterge durum nedeniyle HIV testi isteme oranları hematoloji bölümünde en yüksek (%82,1), göğüs hastalıkları bölümünde en düşüktür (%24,9); bölümlerin istem oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,001). Eğitimden önceki dönemde hematoloji bölümünde tüm gösterge durumlar için test isteme oranı %80'in üzerindedir (p=0,686). Göğüs hastalıkları bölümünde test istem oranı tüberküloz enfeksiyonlarında yüksek iken primer akciğer kanseri ve toplum kökenli pnömonide düşüktür (p=0,006). Kadın hastalıkları ve doğum bölümünde serviks kanserinde test istem oranı %61,6, servikal displazide %23,9'dur (p<0,001). Deri ve zührevi hastalıklar bölümünde psoriyazis ve kaposi sarkomunda test isteme oranı %80'in üzerinde, seboreik dermatit ve herpes zosterde ise düşüktür (p<0,001). 
Eğitimden sonraki dönemde HIV testi isteme oranı en yüksek bölüm hematolojidir. Bu dönemde HIV testi isteme oranları eğitimden sonra düşmüş olsa da, gösterge durum tanısını eğitimden sonraki dönemde alan hastalar değerlendirildiğinde, test isteminde artış olduğu saptanmıştır. Sadece eğitim alan bölümler değerlendirildiğinde, eğitimden sonraki dönemde HIV testi isteme oranlarında istatistiksel anlamlılık düzeyinde olmayan bir artış olmuştur.  
Eğitimden önceki dönemde sekiz (%0,67) hastaya (beşi hematoloji, ikisi göğüs hastalıkları, biri ise kadın hastalıkları ve doğum bölümünde HIV tanısı konulmuştur. Eğitimden sonraki dönemde pozitif HIV testi saptanmamıştır. 
SONUÇ: HIV tanısında kullanılan gösterge durumların bilinirliğinin düşüktür. AIDS tanımlayan hastalıklarda HIV testi istenme oranının, diğer gösterge durumlara göre daha yüksek olması bu konuda farkındalığın geliştirilebileceğine dair umut vadetmektedir. HIV testi istem oranı yüksek olan bölümlerde daha fazla yeni HIV enfeksiyonu tanısı konulması, HIV taramasının önemini yansıtmaktadır. Eğitim alan bölümlerde istenilen HIV testi istem oranlarına ulaşılamamış olması, bu konuda daha farklı yöntemlere ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

Abstract:
AIM: To assess awareness of clincians for indicator conditions (IC) used in diagnosing HIV infection, to determine the rate of HIV positivity in those tested and compare awareness levels between clinics with and without training on "HIV and Indicator Conditions."
MATERIALS AND METHODS: The study was conducted in four departments-Obstetrics and Gynaecology (O&G), Dermatology, Pulmonology, and Hematology. Resident physicians in the Pulmonology and Dermatology departments received a one-hour training on "Indications for Requesting HIV Tests," on March 1st, 2023.
Patients presenting to the outpatient clinics of the abovementioned departments six months before and after training were screened. IC diagnosis was based on ICD-10 codes, pathology reports, and clinical records. During the study period, only the first outpatient visit was recorded for patients previously tested negative for HIV due to an IC and only the outpatient clinic visits of the patients with and HIV test request due to IC were recorded. HIV test request rates were compared in the four clinics in the pre- and post-training periods, and between clinics with and without training.
RESULTS: Overall, 13,056 outpatient visits were screened and 3,590 patients were included. During the pre-training period, the highest and lowest HIV test request rates were in the Hematology (82.1%) and Pulmonology (24.9%) departments. A statistically significant difference was found between the order rates of the departments (p<0.001). In the pre-training period, the order rate in the Hematology department was above 80% for all ICs (p=0.686). In the Pulmonology department, the test order rate was high for tuberculosis infections and low for primary lung cancer and community-acquired pneumonia (p=0.006). In the O&G department, the test order rate was 61.6% for cervical cancer and 23.9% for cervical dysplasia (p<0.001). In the department of Dermatology, the test ordering rate for psoriasis and Kaposi's sarcoma was above 80%, while it was considerably lower for seborrhoeic dermatitis and herpes zoster (p<0.001).
In the post-training period, Hematology department recorded the highest rate of HIV test orders. While there was an overall decrease in HIV test ordering during this time, assessment of patients with a new IC diagnosis after the training revealed an increase. In the departments that received training, a non-significant increase in HIV test order rates was noted post-training.
Eight patients (0.67%) were diagnosed with HIV (five in the Hematology, two in the Pulmonology, and one in the O&G departments) in the pre-training period. In the post-training period, no positive HIV tests were detected.
CONCLUSIONS: The awareness for ICs is low among clinicians. The higher rate of HIV test request in AIDS-defining conditions compared to other ICs suggests that knowledge and awareness can be improved. The higher number of new HIV diagnoses in departments with high HIV test request rates reflects the importance of HIV screening. The low impact of training on test request rates suggests the need for innovative training methods.