İklim değişikliği sorununun matematiksel modellemeler ile incelenmesi
Examination of climate change problem with mathematical modeling
Yazar: AYŞE ÇİĞDEM YAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKE BEZEN AYDOĞDU
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ekobilişim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Doğal çevre = Natural environment ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Matematiksel modelleme = Mathematical modelling ; İnsan-çevre etkileşimi = Human-environment interaction

Özet:
İklim, bir coğrafyanın belirli elemanlar çemberinde uzun vadeli incelenerek meydana gelen hava olaylarının analizi şeklinde tanımlanabilir. İklim bir sistemdir ve belirli elemanlardan oluşmaktadır. İklim değişikliği ise oluşumunun uzun zaman aldığı düşünülen ve genellikle olumsuz olarak karşımıza çıkan hava ve çevre olaylarındaki değişimdir. İklim değişikliği konusu toplumların siyasal, ekonomik, sosyal yapıları gibi birçok alan ile etkileşim halinde olduğu için oldukça çeşitli bakış açılarına sahiptir. Bu nedenle iklim değişikliği konusundaki bilinç özellikle son zamanlarda önemli bir artış göstermiş ve literatürde her alanda yer edinmiştir. İklim modeli ise iklim sisteminin işleyişi ve tepkilerinin nümerik olarak gösterimi şeklinde ortaya çıkmaktadır.
	Bu çalışma, iklim değişikliği ile ilgili önemli kuruluşlardan biri olan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli tarafından yapılan çalışmalardaki matematiksel model boyutlarının incelenmesinden oluşmaktadır. Konu sadece matematiksel boyutu ile değil, aynı zamanda hukuki, sosyal, politik boyutlarıyla da disiplinler arası bir şekilde ele alınmaya çalışılmıştır. Çalışma, Türkiye ve Fırat-Dicle Havzası'nın iklim değişikliği projeksiyonlarını incelenerek Elazığ ili için iklim değişikliği projeksiyonu oluşturmayı amaçlamaktadır. Bunun için IPCC 5. Değerlendirme Raporu'nda yer alan HadGEM2-ES modeli kapsamında RCP 4.5 ve RCP 8.5 senaryoları temelinde ölçek küçültme yöntemi ile elde edilmiş verilerin, ArcGIS 10.5 programı ile Elazığ ili için haritalanması yapılmıştır. Türkiye'de yapılan çalışmalar sonucu Türkiye için 2-5 oC sıcaklık artışları ve %5-%45 arasında yağış azalışları ile Fırat-Dicle Havzası için 2-6 oC sıcaklık artışları ile %20'lere varan yağış azalışları beklenmektedir. Bu çalışma sonucunda ise Elazığ ili için yaklaşık 3 oC'lik  sıcaklık artışı ve yaklaşık 200 mm'lik yağış azalması öngörüleri elde edilmiştir.



Anahtar kelimeler: İklim Değişikliği, İklim Modelleri, İklim Değişikliği Projeksiyonları.

Abstract:
Climate can be defined as the analysis of weather events by analyzing a geography long term in a certain element circle. Climate is a system and consists of certain elements. Climate change is a change in the air and environmental events that are generally considered to be a negative one. The issue of climate change has a wide variety of perspectives as it interacts with many areas such as the political, economic and social structures of societies. Therefore, the awareness of climate change has increased significantly in recent years and has taken place in the literature. The climate model is the numerical representation of the functioning and reactions of the climate system.
	This study consists of examining the mathematical model dimensions of the studies conducted by the Intergovernmental Panel on Climate Change, which is one of the important organizations related to climate change. The subject has been tried to be interdisciplinary with its legal, social and political dimensions not only with its mathematical dimension. This study, Turkey and the Euphrates-Tigris Basin examining climate change projections aims to create climate change projections for the province of Elazig. For this, the data obtained by scale reduction method based on RCP 4.5 and RCP 8.5 scenarios within the scope of HadGEM2-ES model included in the IPCC 5th Assessment Report were mapped to Elazig with ArcGIS 10.5 program. Study results are expected in Turkey 2-5 °C temperature increase and decrease of precipitation in 5% to 45% for Euphrates- Tigris Basin precipitation decreases with temperature increases by 2-6 °C for up to 20% Turkey. As a result of this study, approximately 3 °C temperature increase and approximately 200 mm rainfall decrease predictions were obtained for Elazig province.



Key words:  Climate Change, Climate Models, Climate Change Projections.