Yetişkin bireylerde ilişki istikrarının yordanmasında duygusal zeka ve erken dönem uyumsuz şemaların rolü
The role of emotional intelligence and early maladaptive schemas in predicting relationship stability in adults
Yazar: ÖZGE ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET SAPANCI
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada yetişkin bireylerde ilişki istikrarının yordanmasında duygusal zeka ve erken dönem uyumsuz şemaların rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma yöntemi olarak nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 201 kadın (%77.6) ve 58 erkek (%22.4) olmak üzere toplam 259 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, İlişki İstikrarı Ölçeği, Duygusal Zekâ Ölçeği ve Young Şema Ölçeği- Kısa Form 3 (YŞÖ- KF 3) kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarında katılımcıların cinsiyetlerine göre ilişki doyumu, ilişki yatırımı, bağlanım boyutlarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. İlişki süresine göre ilişki doyumu, bağlanım ve seçeneklerin niteliğini değerlendirme düzeylerinde de gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmazken, ilişki yatırımı boyutunda gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Son olarak katılımcıların yaş gruplarına göre ilişki doyumu düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Bu farkın kaynağını belirlemek için yapılan Post-Hoc Scheffe Testi sonucuna göre 18-28 yaş arasındaki bireylerin ilişki doyumu ortalamaları 29-38 yaş grubundaki bireylere göre daha yüksektir. İlişki süresine göre ilişki istikrarı incelendiğinde ise alt boyutlardan yalnızca ilişki yatırımı arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Bu farklılığın kaynağı araştırıldığında ise ilişki süresi 6 yıl ve üzeri olan grubun ilişki süresi 1-5 yıl olan gruba göre daha yüksek anlamlı ortalamaya, 1-5 yıl olan grubun ise 1 yıldan daha az ilişki süresi olan gruba göre daha yüksek ve anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlişki doyumunu en fazla duygusal zekânın iyimserlik boyutunun yordadığı; onu sırayla erken dönem uyumsuz şemalardan duygusal yoksunluk, başarısızlık ve duyguları ifade etmenin izlediği, diğer bağımsız değişkenlerin yordayıcı etkilerinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Duygusal zekâ, erken dönem uyumsuz şemaları, ilişki istikrarı, romantik ilişki, yetişkin.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the Role of Emotional Intelligence and Early Maladaptive Schemas in Predicting Relationship Stability in Adults. As a research method, the relational survey model which is one of the quantitative research methods was used. The sample of the study consists of a total of 259 participants, 201 women (77.6%) and 58 men (22.4%). Personal Information Form, Relationship Stability Scale, Emotional Intelligence Scale and Young Schema Scale-Short Form 3 (YSÖ-SF 3) were used as the data collection tools in the study. As a result of the research, it was concluded that there was no statistically significant difference between the groups in terms of relationship satisfaction, relationship investment, and commitment dimensions according to the gender of the participants. While there was no statistically significant difference between the groups in terms of relationship satisfaction, commitment and evaluation of the quality of options according to the duration of the relationship; a statistically significant difference was found between the groups in the dimension of relationship investment. Lastly, a statistically significant difference was found in the level of relationship satisfaction according to the age groups of the participants. According to the results of the Post-Hoc Scheffe Test which is performed to determine the source of this difference, the mean relationship satisfaction of individuals between the ages of 18-28 is higher than those in the age group of 29-38. When the relationship stability is examined according to the duration of the relationship, it was seen that there was only a significant difference between relationship investment from the sub-dimensions. When the source of this difference was researched, it was concluded that the group with a relationship duration of 6 years and above had a higher significant mean than the group with a relationship period of 1-5 years, and the group with a relationship period of 1-5 years had a higher and more significant mean than the group with a relationship duration of less than 1 year. What follows that respectively are emotional deprivation in the early stages caused by incompatible schemes, failure and expressing emotions. It has been understood that other independent factors are statisctically meaningless as a predictor impact.

Keywords: Adult, early maladaptive schemas, emotional intelligence, relationship stability,  romantic relationship.