Liderlik davranışının örgütsel performansa etkisinde örgüt kültürünün aracılık rolü
The intermediate role of organizational culture in the effect of leadership behavior on organizational performance
Yazar: ERDAL TAHA AYDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. YÜCEL EROL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Performans = Performance ; Sağlık sektörü = Health sector ; Yönetici davranışı = Manegerial behavior ; Yönetimsel davranış = Management behaviours ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel performans = Organizational performance

Özet:
Liderlik davranışı örgütün performansını artırmada en önemli etkenlerden biridir. Yine örgüt kültürünün de örgütün performansı üzerindeki etkisi bilinen bir gerçektir. Literatürde bu gerçeğe dayanarak çok fazla sayıda araştırma yapılmıştır. Ancak liderlik davranışı, kültür ve örgüt performansını birlikte konu edinen az sayıda araştırma mevcuttur. Bu sebeple bu araştırma liderliğin örgütsel performans üzerindeki etkisinde örgüt kültürünün aracı rolü olup olmadığını deneysel verilerle ortaya çıkarmak için yapılmıştır.
Çalışmanın amacı; sağlık örgütlerinde liderlik, kültür ve örgütsel performans kavramlarının birlikte değerlendirerek liderlik davranışları (karizmatik, paternalist, işlemsel, dönüştürücü liderlik) ve örgüt kültürü tipleri (adhokrasi, klan, bürokratik, pazar kültürü) arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkinin nitel performansa (iş tatmini, örgütsel bağlılık, işten ayrılma eğilimi, iş stresi) ve yenilik performansı üzerine etkilerini incelemektir
Araştırmada anket tekniği ile veriler toplanmıştır.  Bu anketler, Tokat ve ilçelerinde 100'den fazla çalışanı bulunan kamu (devlet, üniversite) ve özel hastanede Google anketleri şeklinde dijital ortamda hazırlanarak hastane personeli tarafından doldurulmuştur. Belirlenen 4480 evren içinden toplam 515 katılımcı ankete cevap vermiştir. Toplanan anket verilerinin analizinde IBM SPSS İstatistik 25 programı kullanılarak, tanımlayıcı istatistikler, one-way anova, t testi, faktör, güvenilirlik, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır.
Bu araştırmada elde edilen bulgular neticesinde karizmatik liderliğin bütün kültür tiplerini etkilediği, işlemsel liderliğin; adhokrasi kültürünü, bürokrasi kültürünü ve pazar kültürünü etkilediği, paternalist liderlik ile dönüştürücü liderliğin hiçbir kültürü etkilemediği görülmüştür. Nitel performansı sadece paternalist liderliğin etkilediği, yenilikçilik performansını ise sadece karizmatik liderliğin etkilediği görülmektedir. Nitel performansı; klan kültürü, bürokrasi kültürü ve pazar kültürünün etkilediği, yenilikçilik performansını ise bütün kültür tiplerinin etkilediği görülmektedir. Liderlik davranışı ile nitel performans arasındaki ilişkide kültür tiplerinin aracı değişkenliğe uygun olmadığı, liderlik tarzları ile yenilikçilik performansı arasındaki ilişkide kültür tiplerinin aracı değişkenliğine sadece adhokrasi kültürünün uygun olduğu görülmektedir.

Abstract:
Leadership behavior is one of the most important factors in increasing the performance of the organization. It is a well-known fact that organizational culture has an impact on the performance of the organization. Much research based on this fact has been done in the literature. However, there are few studies that deal with leadership behavior, culture and organizational performance together. For this reason, this research was conducted to reveal whether culture has a mediating role in the effect of leadership on performance through experimental data.
By merging the three concepts (leadership in health care businesses, culture and organizational performance) this study aims to investigate the correlation between leadership styles (charismatic, paternalistic, transactional, transformative leadership) and organizational culture types (adhocracy, clan, bureaucratic and market culture) and the effect of this correlation on qualitative performance (job satisfaction, organizational commitment, the tendency of leave of employment, job stress) and innovation performance.
Questionnaire technique was used as the data collection method in the research. Questionnaire was prepared digitally in the form of Google surveys and it was filled in by hospital staff working at public (state, university) and private hospitals with more than 100 employees in Tokat. A total of 515 samples from 4480 populations answered the questionnaire. Descriptive Statistics, one-way anova, t test, factor, reliability, correlation and regression analysis were conducted by using IBM SPSS Statistics 25 program in the analysis of survey data collected during the research
The results of the analysis have showed that whereas acharismatic leadership affects all types of culture and transactional leadership affects adhocracy, bureaucracy, and market cultures, paternalist leadership and transformative leadership do not affect any culture. It has been revealed that only paternalist leadership affects qualitative performance while charismatic leadership affects only innovation performance and qualitative performance is affected by clan, bureaucracy and market cultures and innovation performance is leadership style and qualitative performance are not suitable for intermediate variability and only adhocracy culture is suitable for intermediate variability of culture types between leadership styles and innovative performance.