Türkiye'de hâkim ve muhalif politikanın gerilim alanlarından biri olarak Kürtçe dil meselesi
Kurdish language issue as one of the tension areas of the dominant and opposition policy in Turkey
Yazar: RONAYİ ÖNEN BAYKUŞAK
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ ASLAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dil = Language ; Dil hakları = Language rights ; Dil politikaları = Language policies ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Kürtçe = Kurdish ; Ulus inşası = Nation building

Özet:
Dil etnik hareketlerin ve ulusal inşa süreçlerinin yapı taşlarından biri olagelmiştir. Nüfusun homojen olduğu devletlerde dil, birliğe ve siyasi istikrara katkıda bulunabilirken, farklı dillerde konuşan önemli sayıda azınlık barındıran ülkelerde dil ayrıştırıcı bir rol üstlenerek çatışmalı ortamların temelini oluşturabilmektedir. Bu çatışmalar devletlerin tekçi ve merkeziyetçi politikalar geliştirmeleriyle politik şiddete dönüşebilmektedir. Öte yandan dil ve kimlik arasındaki ilişki türünün bir tercih olduğunu ileri süren yakın dönemli çalışmalar bu tercihlerin siyasal ve ekonomik sistemler, iktidar ilişkileri, dil politikaları ve kişilerin kendilerine ve ötekilere dair kimlik algılarıyla kaçınılmaz bir etkileşim içinde olduğunu vurgular. Bu bağlamda dil, kolektif bir kimliğin işareti olduğu kadar, sembolik bir sermaye veya sosyal bir kontrol aracı olarak da işlev görmektedir. Kişinin belli bir dili kullanma tercihi, özellikle çatışmalı durumlarda, kişilerin anadiline, etnik aidiyetine, dil kapasitesine, siyasal konumuna ve hatta açık görüşlülüğüne dair karmaşık bir dizi varsayıma işaret eder. Dolayısıyla dil, bir kimliği simgelemenin yanı sıra, iktidar, çatışma, müzakere, direniş ve/veya dayanışma alanlarından birini de oluşturabilmektedir. Bu bağlamda, bu çalışmada etnik çatışma konusu olarak dil meselesinin kökenleri incelenirken, Türkiye'de ulus-devlet inşa sürecinde devletin yürüttüğü dil politikaları ve pratikleri, Kürt siyasal ve kültürel aktörlerinin geliştirdiği dil siyaseti ve dilsel tutumlarla ilişkisellik içinde incelenmektetir.

Abstract:
Language has been one of the building blocks of ethnic movements and nation building processes. In states where the population is homogeneous, language can contribute to the unity and political stability, whilist in countries with a significant number of minorities speaking different languages, language can play the basis of conflictual environments by playing a distinctive role. These conflicts can turn into political violence with the development of monist and centralist policies of states. On the other hand, recent studies claiming that the type of relationship between language and identity is a preference, emphasizing that these preferences interact in an inevitable interaction with political and economic systems, power relations, language policies and people's perceptions of identity about themselves and others. In this context, language functions as a symbol of a collective identity as well as a symbolic capital or a means of social control. A person's preference to use a particular language implies a complex set of assumptions about their mother tongue, ethnicity, language capacity, political position, and even frankness, especially in conflict situations. Therefore, in addition to symbolizing an identity, language can also form one of the areas of power, conflict, negotiation, resistance and / or solidarity. In this context, while examining the origins of the language issue as a matter of ethnic conflict, this study looks into the language policy and practices conducted by the state during nation-building process in Turkey and the language policy and attitudes developed by Kurdish political and cultural elites meanwhile.