Kent merkezlerinde otopark talebinin belirlenmesine ve yönetilmesine ilişkin bir değerlendirme yöntemi, İzmir Alsancak örneği
An assessment method for determination and management of parking demand in city centers, case study Izmir Alsancak
Yazar: DENİZ CİNKİŞ
Danışman: DOÇ. DR. HİLMİ EVREN ERDİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ulaşım = Transportation ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Kent merkezi = City center ; Kent planlama = Urban planning ; Otopark = Car park ; Talep = Demand ; İzmir-Alsancak = İzmir-Alsancak

Özet:
Türkiye'de hızla artmakta olan kentleşme ve taşıt sahipliliği, beraberinde kentlerde ulaşım sorunlarının yaşanmasına yol açmaktadır. Kentlerde yapılan ulaşım ve imar planlarının otomobil odaklı olmasına karşın otopark ihtiyacı göz ardı edilmiştir. Özellikle kentin her yerinden yolculuk çeken kent merkezlerinde talebin yüksek olmasına bağlı olarak otopark alanları ihtiyacı karşılayamamıştır. Bu durum geleneksel yönetim stratejileri çerçevesinde yeni yol dışı genel otopark alanlarının oluşturulmasına sebep olmuştur. Literatürde otopark arzını verimli yönetmek amacıyla talebin belirlenmesine ilişkin farklı yöntemler ele alınmıştır. Bu doğrultuda, çalışmada örnek alan olarak seçilen İzmir'in kent merkezi Alsancak'taki üç yol dışı genel otoparkın yürüme mesafesi üzerinden tanımlanan etki alanında otopark talebinin belirlenmesine ilişkin arazi kullanım, yol nitelikleri ve alternatif ulaşım parametreleri kullanılarak bir değerlendirme yöntemi uygulanmıştır. ArcGIS programı ile uygulanan yöntemde; arazi kullanımların yönetmeliğe göre ayrılması gerekli otopark sayısı, yolculuk üretim miktarları, taşıt sayısı, yolların hizmet türü, şerit sayısı ve yönü, durakların yürüme mesafeleri ile toplu taşıma sefer sayıları parametreleri kullanılarak alandaki otopark talep dağılımı hesaplanmıştır. Parametrelerin farklı ağırlıklarına göre değerlendirilen otopark talep olasılıkları içerisinden arazi kullanımlarla ilgili parametrelerin ağırlıkta olduğu olasılık seçilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Sonuçta talebin Alsancak'ın güney bölgelerinde yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda üç yol dışı otopark incelendiğinde hem yer seçimi hem de tasarım açısında tam otomatik otoparkının avantajlı olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca yol dışı otoparkların yer seçimi, tasarımı ve talep yönetim stratejilerine ilişkin değerlendirmeler yapılmış ve öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Increasing urbanization and car ownership in Turkey cause to transportation problems in cities. In zoning and transportation plans, parking demand has been ignored. Due to the high demand in city centers that attract trips from all over the city, parking demand could not meet the supply. This situation has led to the building new parking facilities within the scope of traditional management strategies. Different methods of determining the demand are discussed in the literature in an attempt to manage the parking supply efficiently. Accordingly, in this study, determining parking demand method has been applied with using land use, road qualities and alternative transportation criterions in area defined over walking distance of three off-street parking facilities in Alsancak, the city center of İzmir. This method applied with ArcGIS program and demand density was calculated using eight different parameters. The probability of parking demands has been evaluated with different weights and the probability that land use is first priority has been evaluated. As a result, it has been determined that the demand is condensed in the southern regions of Alsancak. In this context, when three off-street parking facilities are examined, it's concluded that fully automated car parking facility is advantageous with regards to both site selection and design. Thus, with the developed method in this study, it will be possible to evaluate and develop suggestions regarding the site selection, design and management of off-street parking and parking demand management.