Doğum travması ve postpartum travmatik stres bozukluğu ile ilişkili faktörler
Factors associated with birth trauma and postpartum traumatic stress disorder
Yazar: GÜLCAN ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP DAŞIKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Doğum yaralanmaları = Birth injuries ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Prenatal bakım = Prenatal care ; Stres bozuklukları = Stress disorder ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Doğum Travması ve Postpartum Travmatik Stres Bozukluğu ile İlişkili Faktörler
Giriş: Travmatik doğum sonucu doğumla ilişkili travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gelişebilir
Amaç: Bu çalışma postpartum 6-12 ay arasındaki kadınların TSSB ve ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Yöntem: Araştırma  kesitsel ve  analitik tipte yapılan   online  bir araştırmadır ve Haziran  2021/Haziran 2022 tarihleri arasında 6-12 ay arasındaki postpartum 411 Türk kadın ile  yapıldı. Araştırma verileri Tanımlayıcı Soru Formu, City Doğum Travması Ölçeği (CityDTÖ) ve Doğum Algı Ölçeği (DAÖ) ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde Kruskal Wallis, Mann Whitney U testi, Korelasyon Analizi  kullanıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 29.08±5.19'dir ve çoğunluğunun eğitim seviyesi lisans (%38.8) düzeyindedir. Kadınların CityDTÖ puan ortalaması 15.77±13.51;  %90.5'inin en az 1 ya da daha fazla belirtisi vardır. DSM-5 teki Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) tüm tanı kriterlerini karşılayan kadınların oranı %14.9 olarak belirlendi. Kadınların travmatik doğum algısı arttıkça TSSB 'nin de arttığı görüldü (p<0.05, r=0.523). Eğitim seviyesi üniversite ve üstü olan, , psikolojik bir rahatsızlık öyküsü olan primigravida, primipar, fiziksel/sözel şiddet veya cinsel istismar hikayesi olan, gebelikte stres veya kaygı yaşayan, gebelikte doğum korkusu yaşayan doğum sonrası bebekle ten tene temas uygulaması olmayan postpartum kadınlarda TSSB puan oranında artış belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca doğum sürecinde veya doğum sonrasında annede veya bebekte komplikasyon gelişmesi,  doğumda sağlık personelinin kadına karşı olumsuz tutum ve davranışlarda bulunması, doğum eyleminde sağlık personelinin kadına yeterli destek ve bakım vermemesi, sağlık personelinin doğumda kadının mahremiyetine saygı göstermemesi ve perinatal dönemde kadının aile sağlığı merkezi (ASM) sağlık personelinden yeterli danışmanlık/eğitim alamaması TSSB oranını arttırmıştır (p<0.05).
Sonuç: COVID- 19 Pandemi sürecinde yapılan bu araştırmada doğumla ilişkili TSSB oranı  literatüre göre üst sınıra yakın çıkmıştır.  Travmatik doğum algısı  ve perinatal dönemde yapılan  girirşimler TSSB oranını etkilemiştir. Perinatal bakımda sağlık profesyonelleri ve hemşireler yeterli danışmanlık yapmalı, intrapartumda travmatik girişimlerden kaçınılmalı, kadına gerekli bakım ve destek sağlanmalıdır.  
Anahtar Kelimeler: COVID-19; doğumla ilişkili TSSB; maternal sağlık; perinatal bakım; travmatik doğum

Abstract:
Factors Associated with Birth Trauma and Postpartum Traumatic Stress Disorder
Introduction: Post-traumatic stress disorder (PTSD) may develop after birth as a result of traumatic birth.
Aim: This study was conducted to determine PTSD and related factors in postpartum women between 6-12 months of age.
Method: The study is a cross-sectional and analytical online study and was conducted with 411 Turkish women postpartum between 6-12 months of age between June 2021 and June 2022. Research data were collected with Descriptive Questionnaire, City Birth Trauma Scale (CityDTS) and Birth Perception Scale (DAS). Kruskal Wallis, Mann Whitney U test and Correlation Analysis were used to evaluate the data.
Results: The mean age of the women participating in the study was 29.08±5.19 years and the education level of the majority of them was at the undergraduate level (38.8%). The mean CityDTS score of the women was 15.77±13.51; 90.5% have "at least 1 or more symptoms. The proportion of women who met all diagnostic criteria for Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) in DSM-5 was 14.9%. It was observed that PTSD increased as women's perception of traumatic birth increased (p<0.05, r=0.523). An increase in the rate of PTSD scores was determined in postpartum women who have a university education level or higher, have a history of psychological discomfort, primigravida, a history of physical/verbal violence or sexual abuse, have stress or anxiety during pregnancy, have fear of childbirth during pregnancy, and do not practice skin-to-skin contact with the baby after birth. (p<0.05). In addition, complications in the mother or baby during or after delivery, negative attitudes and behaviors of health personnel towards women at birth, failure of health personnel to provide adequate support and care to women during labor, failure of health personnel to respect women's privacy at birth and perinatal In this period, the fact that the woman could not receive adequate counseling/training from family health center (FHC) health personnel increased the rate of PTSD (p<0.05).
Conclusion: In this study conducted during the COVID-19 Pandemic period, the rate of birth-related PTSD was found to be close to the upper limit according to the literature. Perception of traumatic birth and interventions in the perinatal period affected the rate of PTSD. In perinatal care, health professionals and nurses should provide adequate counseling, traumatic interventions should be avoided in intrapartum, and necessary care and support should be provided to women.
Keywords: Birth-related PTSD; COVID-19; maternal health; perinatal care; traumatic childbirth