Çocuklarda periferik damar yolu açma girişimi sırasında uygulanan bilişsel- davranışsal uygulama paketinin ağrı, anksiyete ve fizyolojik parametreler üzerine etkisi
Effect of cognitive-behavioral intervention package on pain, anxiety, and psysiological parameters in children during peripheral vascular access procedure
Yazar: ZEYNEP DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR AYTEKİN ÖZDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Bilişsel tedavi = Cognitive therapy ; Davranış tedavisi = Behavior therapy ; Fizyoloji = Physiology ; Kan alma = Bloodletting ; Kateterizasyon = Catheterization ; Kateterizasyon-periferik = Catheterization-peripheral ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışma, çocuklarda periferik damar yolu açma işlemi sırasında uygulanan bilişsel-davranışsal uygulama paketinin ağrı, anksiyete ve fizyolojik parametreler üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Çalışma, bir üniversite hastanesinin büyük çocuk servisinde 29 Mart 2018- 28 Haziran 2019 tarihleri arasında randomize kontrollü deneysel olarak yapılmıştır. Evreni, 01 Temmuz – 31 Ekim 2018 tarihleri arasında araştırmanın yapıldığı birime yatış yapılan 7-12 yaş grubu çocuklar oluşturmuştur. Örneklemi, belirtilen tarihlerde araştırma grubu seçim kriterlerini taşıyan 77 çocuk oluşturmuştur. Çalışmada deney grubundaki (n=39) çocuklara bilişsel-davranışsal uygulama paketinin tüm aşamaları uygulanmıştır. Kontrol grubundaki (n=38) çocukların periferik damar yolu açma işlemi kliniğin rutin uygulamasına göre yapılmıştır. Veriler "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Girişim İzlem Formu", "Çocuk Korku ve Anksiyete Ölçeği(ÇKAÖ)", "Visual Analog Skala(VAS)", "Wong-Baker Yüz İfadelerini Derecelendirme Ölçeği(WB-YİDÖ)", "Çocuklar için Durumluluk Kaygı Ölçeği(ÇDKÖ)" ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, yüzdelik dağılımlar, ortalama, standart sapma, ki-kare testi, bağımsız gruplarda t-testi, varyans analizi ve Cronbach alfa katsayı hesaplaması kullanılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için etik onay, resmi izin ve ailelerden yazılı onam ile çocuklardan sözel izin alınmıştır.
Bulgular: Araştırmada bilişsel-davranışsal uygulama paketi uygulanan deney grubundaki çocukların VAS ve WB-YİDÖ'ne göre ağrı puan ortalamaları kontrol grubundan anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0.05). Deney grubundaki çocukların işlem sırası ÇKAÖ ve işlem sonrası ÇDKÖ puan ortalaması kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0.05). Kontrol ve deney grubundaki çocukların nabız ve oksijen saturasyonu ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir (p>0.05).
Sonuç: Bilişsel-davranışsal uygulama paketi uygulamasının periferik damar yolu açma işlemi sırasında çocukların ağrı ve anksiyetelerini azaltmada etkili olduğu bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Ağrı, anksiyete, bilişsel-davranışsal uygulamalar, çocuk, damar yolu açma, fizyolojik parametreler

Abstract:
Materials and Methods: The study was conducted with randomized controlled experimental research design between March 29st, 2018 and June 28st, 2019 in the pediatrics unit of a university hospital. The study population consisted of children in the 7-12 age group, who admitted to the studied unit between July 1st and October 31st, 2018. The sample of the study consisted of 77 children who met the research inclusion criteria and hospitalized in the pediatrics unit at the specified dates. In the study, all stages of the cognitive-behavioral intervention package were applied to children in the experimental group (n=39). The peripheral vascular access procedure of the children in the control group (n=38) was performed according to the routine practice of the clinic. The data were collected using the "Introductory Information Form", "Follow-Up Form", "Children's Fear and Anxiety Scale(CFAS)", "Visual Analog Scale(VAS)", "Wong-Baker Faces Pain Rating Scale(WB-FPRS)" and "State Anxiety Inventory for Children(SAIC)". In the analysis of the data, percentile distributions, mean, standard deviation, Chi-square test, independent samples t-tests, analysis of variance and Cronbach's alpha coefficient calculation was used. Written consent of the parents, ethical approval and official permission were obtained to conduct the research.
Results: In the study, the mean pain scores according to VAS and WB-FPRS of the children in the experimental group that received cognitive-behavioral intervention package were significantly lower than the control group (p<0.05). The pre- and post-procedure CFAS and SAIC mean scores of the children in the experimental group were found to be significantly lower than the control group (p<0.05). There was no statistically significant difference between the mean values of pulse and oxygen saturation of the children in the control and experimental groups (p>0.05).
Conclusion: The cognitive-behavioral intervention package was found to be effective in relieving children's pain and anxiety during the peripheral vascular access procedure.

Keywords: Pain, anxiety, cognitive-behavioral interventions, child, psysiological parameters, vascular access