Karabük ilinde görev yapan aile hekimleri uzmanlık öğrencilerinin erişkin aşılaması farkındalığı
Adult vaccination awareness of family physician specialist students working in Karabük province
Yazar: SAİD TONTAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT ; DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Erişkinlerde bağışıklama oranları, takibi zorunlu olan çocukluk çağı aşılama oranlarına göre düşük kalsa da güncelliğini koruyan önemli bir konudur. Bu çalışma, Karabük ilinde görev yapan aile hekimleri ve aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin erişkin aşılama konusundaki bilgi ve farkındalık düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tamamlayıcı nitelikte olan bu çalışmanın 01.01.2024-31.03.2024 tarihleri arasında Karabük ilinde görev yapan örneklem seçimi yapılmaksızın tüm aile hekimi ve aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinde  yapılması planlandı. Kendisine ulaşılabilmesi planlanan 143 hekimden  130'una ulaşıldı. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılardan yazılı onam alınarak yüz yüze anket uygulandı. Anket formu 48 soru içermektedir. Anketin ilk bölümü yaş, cinsiyet, medeni durum gibi sosyodemografik özellikleri sorgulayan 9  tanımlayıcı sorudan oluşmaktadır. Bu bölümde 2 adet açık uçlu , 7 adet çoktan seçmeli soru yer almaktadır. İkinci bölümde katılımcıların mesleki tecrübeleri, mezuniyet sonrası aşı ve aşılama konusundaki eğitim  durumları sorgulanmıştır. Bu bölümde ise 2 adet açık uçlu, 1 adet evet-hayır cevaplı, 5 adet de çoktan seçmeli soru bulunmaktadır. Üçüncü bölümde yer alan 31 soru ise katılımcıların erişkin aşılaması hakkındaki bilgi düzeyini ölçmeyi hedeflemektedir. Üçüncü bölümde yer  alan soruların tamamı  evet-hayır-fikrim yok şıklarından meydana gelmektedir. Araştırma sonuçları, SPSS yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 130 aile hekimi ve aile hekimliği uzmanlık öğrencisinin yaş ortalaması 39.73±10.45 yıl, %57,7'si erkek olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %74,6'sının evli olduğu,  %63,8'inin çocuk sahibi olduğu, ortalama çocuk sayısının 2±1 olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %60,8'i gelirinin giderden fazla olduğu, %96,9'unun çekirdek aile tipinde olduğu, %65,4'ü aşı eğitimi almış olup, %56,2'si hiç sigara içmemiş, %68,5'i düzenli ilaç kullanmamaktadır. Aşı eğitimi alan katılımcıların %36,4'ü 1-3 yıl arasında bu eğitimi almıştır. Katılımcıların %58,9'u il merkezinde görev yapmaktadır. Katılımcıların %48,5'i pratisyen olarak görev yapmaktadır. Çalışmamızda, grip aşısının gebelikte kontrendike olup olmadığı ve grip aşısının 65 yaş üstündeki tüm bireylere önerilmesi konularında erkek katılımcıların kadın katılımcılara göre daha fazla bilgi sahibi olduğu görüldü (p<0,05). HPV aşılamasının 11-26 yaş arasındaki tüm kadınlara önerilmesi konusunda da kadın katılımcıların %96,4'ü, erkek katılımcıların %80,0'i "Evet" demiştir. HPV aşısının 11-26 yaş arasındaki erkeklere uygulanmasının, kadınlarda serviks kanserini önlemeye katkı sağlayacağı görüşü cinsiyetler arasında anlamlı fark göstermiştir (p=0,017). Kadın katılımcıların %94,5'i bu aşının erkeklere uygulanması gerektiğini belirtirken, erkek katılımcıların %64,0'ı aynı görüşü paylaşmıştır. Td aşısının çocukluk döneminde tamamlandıktan sonra tekrarına gerek olmadığı konusunda kadın katılımcıların %90,9'u, erkek katılımcıların ise %100'ü "Hayır" demiştir. Asistan grubunun %63,6'sı, Td aşısının bir doz uygulandıktan sonra 5 yıl içinde temiz yara oluşması durumunda tekrarına gerek olmadığını belirtmiştir. KKK aşısının çocukluk döneminde yapılmış olsa bile erişkin dönemde bazı risk faktörleri varsa tekrar yapılması gerektiği konusunda pratisyen grubunun %74,6'sı "Evet" demiştir. 65 yaş üstü bireylerde PPA23 aşısının tek doz olarak uygulanıp tekrarına gerek olmadığı konusunda pratisyen grubunun %68,3'ü "Evet" demiştir (p değerleri sırasıyla <0.001, 0.029, 0.016, 0.036, <0.001).
Sonuç: Katılımcıların erişkin aşılama konusunda yüksek bilgi düzeyine sahip olmalarına rağmen, özellikle HPV ve pnömokok gibi bazı aşılar konusunda eğitim eksiklikleri bulunmaktadır. Bu bulgularla, aile hekimlerine yönelik sürekli eğitim programlarının güçlendirilmesi ve dijital eğitim araçlarının entegrasyonunun önemi ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, halk sağlığı kampanyaları ile aşılama konusunda toplumsal farkındalığın artırılması önerilmektedir.

Abstract:
Aim: Although adult immunization rates remain low compared to childhood vaccination rates, which are required to be monitored, it is an important issue that remains current. This study aims to assess the knowledge and awareness levels regarding adult vaccination among family physicians and family medicine residents working in Karabük.
Materials and Methods: This cross-sectional and complementary study was planned to be conducted among all family physicians and family medicine specialty students working in Karabük province between 01.01.2024 and 31.03.2024, without selecting the sample. 130 of the 143 physicians planned to be reached were reached. A face-to-face survey was conducted by obtaining written consent from the participants who agreed to participate in the study. The survey form contains 48 questions. The first part of the survey consists of 9 descriptive questions that question sociodemographic characteristics such as age, gender, and marital status. This section contains 2 open-ended and 7 multiple choice questions. In the second part, the professional experience of the participants and their post-graduate education on vaccination were questioned. In this section, there are 2 open-ended questions, 1 yes-no answer question and 5 multiple choice questions. The 31 questions in the third section aim to measure the participants' knowledge level about adult vaccination. All questions in the third section consist of yes-no or no idea options. The research results were analyzed using SPSS software.
Results: The average age of the 130 family medicine residency students participating in the study was 39.73±10.45 years, 57.7% were identified as male. It was determined that 74.6% of the participants were married, 63.8% had children, and the average number of children was 2±1. 60.8% of the participants said their income was more than their expenses, 96.9% were in nuclear family type, 65.4% had received vaccination training, 56.2% had never smoked, 68.5% does not use medication regularly. 36.4% of the participants who received vaccination training received this training between 1-3 years. 58.9% of the participants work in the city center. 48.5% of the participants work as practitioners. In our study, male participants gave more correct answers than female participants regarding whether the flu vaccine is contraindicated during pregnancy and whether the flu vaccine is recommended for all individuals over the age of 65. Regarding the question of not recommending the flu vaccine to people over the age of 65 who do not suffer from frequent illnesses, participants who received vaccination training answered "No" more often than participants who did not receive vaccination training. 96.4% of female participants and 80.0% of male participants answered "Yes" to the recommendation of HPV vaccine to all women aged 11-26. While 94.5% of female participants agreed with the statement that the HPV vaccine administered to men aged 11-26 contributes to the prevention of cervical cancer in women, only 64.0% of male participants agreed with this opinion. Regarding the necessity of re-administering the Td vaccine after childhood, 90.9% of female participants and 100% of male participants stated "No". Among the assistant group, 63.6% agreed that there is no need for a Td vaccine if a clean wound occurs within five years after a single dose. In the case of MMR vaccination, 74.6% of the general practitioner group agreed that it should be administered again during adulthood if certain risk factors are present, despite being vaccinated during childhood. Lastly, 68.3% of the general practitioner group agreed that a single dose of the PPA23 vaccine is sufficient for individuals over 65, with no need for a repeat dose (p values respectively <0.001, 0.029, 0.016, 0.036, <0.001).
Conclusion: Despite having a high level of knowledge about adult vaccination, there are educational deficiencies, particularly regarding vaccines such as HPV and pneumococcal. In light of these findings, the importance of strengthening continuous education programs for family physicians and integrating digital education tools emerges. Additionally, it is recommended to enhance public awareness about vaccination through public health campaigns.