Üniversite öğrencilerinin kişiler arası ilişkilerden algıladıkları kabul red düzeyleri ile parasosyal etkileşim arasındaki ilişkide sosyal kaygının aracı rolü
The mediating role of social anxiety in the relationship between university students' acceptance rejection levels perceived from interpersonal relationships and parasocial interaction
Yazar: EDA BUSE BELEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA KUTLU
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinin kişiler arası ilişkilerden algıladıkları kabul red düzeyleri ile parasosyal etkileşim arasındaki ilişkide sosyal kaygının aracı rolünü incelemektedir. Aynı zamanda bu tez çalışmasında kişiler parasosyal etkileşim, parasosyal ayrılık ve bilişsel davranışsal katılım düzeylerinin bazı sosyodemografik değişkenler, sosyal medya ve online platform kullanımları açısından da incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini yaşları 18-29 arasında değişen, 536 (447 kadın, 89 erkek) üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada, Yetişkinlerde Kişiler Arası Kabul-Red Ölçeği, Parasosyal Etkileşim Ölçeği, Parasosyal Ayrılık Ölçeği, Bilişsel ve Davranışsal Katılım Ölçeği, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği kullanılmıştır. Betimsel istatistik analizler sonucunda; izlenen yerli dizi miktarına göre parasosyal ayrılığın anlamlı olarak farklılaştığı, yabancı dizide ise parasosyal etkileşim, ayrılık ve bilişsel davranışsal katılımın anlamlı farklılaştığı görülmüştür. Ayrıca yaşa göre parasosyal etkileşimde fark bulunmuştur. Haftalık yabancı dizi izleme sıklığı, sosyal medyada geçirilen süre ve dizi/karakter ile ilgili aktiflik düzeyi ile parasosyal etkileşim, parasosyal ayrılık ve bilişsel davranışsal katılım arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Korelasyon analiz bulgularına göre; sosyal kaygı ile anne, yakın arkadaş ve romantik partner kabulü arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca parasosyal etkileşim ile anne, yakın arkadaş, romantik partner ile negatif, sosyal kaygı ile pozitif yönde ilişki vardır. Oluşturalan aracılık modelleri SPSS Macro programı ile test edilmiştir. Bulgular sonucunda yetişkinlerde kişiler arası kabul red (anne, yakın arkadaş ve romantik partner) ile parasosyal etkileşim arasındaki ilişkide sosyal kaygı değişkenin kısmen aracılık ettiği belirlenmiştir. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır. 




Anahtar Sözcükler: Yetişkinlerde kişiler arası kabul red, parasosyal etkileşim, sosyal kaygı

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of social anxiety in the relationship between university students' perceived acceptance-rejection levels from interpersonal relationships and parasocial interaction. Furthermore, parasocial interaction, parasocial separation and cognitive-behavioral participation of individuals were also examined in terms of some sociodemographic variables, social media and online platform use. The sample of the study consists of 536 (447 female, 89 male) students aged between 18-29. Adult Interpersonal Acceptance-Rejection Scale, Parasocial Interaction Scale, Parasocial Separation Scale, Cognitive and Behavioral-Participation Scale, Liebowitz Social Anxiety Scale were used. Parasocial separation differed significantly according to the amount of domestic TV series, while parasocial interaction, separation and cognitive behavioral participation differed significantly in foreign TV series. There was a significant difference in parasocial interaction depending on the age. A significant relationship was found between weekly TV series watching frequency, time spent on social media, and activity level about TV series/characters and parasocial interaction, parasocial separation and cognitive behavioral participation. There is a negative significant relationship between social anxiety and acceptance of mother, close friend and romantic partner, also a negative relationship between parasocial interaction and mother, close friend, romantic partner, and positive relationship with social anxiety. The mediation models were tested with the SPSS Macro program. As a result of the findings, it was determined that the social anxiety variable partially mediated the relationship between interpersonal acceptance (mother, close friend and romantic partner) and parasocial interaction in adults. The findings were discussed in the light of the literature.




Keywords: Adult interpersonal acceptance-rejection, parasocial interaction, social anxiety