2000-2022 yılları arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi çocuk enfeksiyon hastalıkları kliniğinde çocukluk çağı tüberkülozu tanısı ile izlenen hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients with a diagnosis of childhood tuberculosis followed in the pediatric infectious diseases clinic of Ankara University Faculty of Medicine between 2000 and 2022
Yazar: SILA DUMAN BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ERGİN ÇİFTCİ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç:  Tüberküloz eski çağlardan beri süregelen bir hastalık olmasına rağmen halen önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Çocukluk çağı tüberkülozu dünya çapında tüberküloz yükünün önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu çalışmada 22 yıllık süreçte AÜTF Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Kliniğinde tüberküloz tanısıyla izlenmiş olan hastaların incelenmesi ve yorumlanması amaçlanmaktadır. Böylece ülkemiz ve dünya için önemli bir sağlık sorunu olmaya devam eden tüberküloz hastalığının üçüncü basamak bir merkezdeki veriler ışığında durumu aydınlatılmaya çalışılacaktır.
Gereç ve Yöntem: AÜTF Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Kliniğinde Ocak 2000-Ocak 2022 yılları arasında tüberküloz tanısıyla izlenmiş 63 hasta retrospektif olarak taranmıştır.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 7,74 yıldı; pulmoner tüberkülozda hastaların %52,4'ü 12 yaşından büyükken, ekstrapulmoner tüberküloz sıklıkla okul öncesi yaş grubunda görülmekteydi.  En yaygın başvuru şikâyeti öksürüktü (%47,6). 63 hastanın 53'ünde (%84,1) fizik muayene bulgusu vardı. %39,7'sinde akciğer dinleme bulgusu, %30,2'sinde lenfadenopati mevcuttu. %58,7 hastada akciğer grafisi bulgusu vardı, en sık görülen bulgu infiltasyondu (%58,7). 41 (%65,1) hastaya toraks BT çekildi, %49,2'sinde nodüler görünüm olduğu bulundu. GİS bulguları olan 26 hastaya abdomen US çekildi, en sık lenfadenopati görüldü (%15,9).  SSS etkilenimi düşünülen 6 hastaya kranial MR çekildi; 3'ünde menenjitle uyumlu bulgu saptandı. Hastaların %33,3'ünde pulmoner, %50,8'inde ekstrapulmoner, %15,9'unda pulmoner ve ekstrapulmoner tüberküloz birlikteliği görüldü. En sık görülen ekstrapulmoner tüberküloz, tüberküloz lenfadenitti (%22,2). TDT %76,5 hastada pozitifken ekstrapulmoner tüberküloz grubunda anlamlı olarak yüksek bulundu. Mikrobiyolojik tanı alma oranı %46,8 iken hastaların %58,7'si histopatolojik tanı aldı. Ekstrapulmoner tüberkülozun histopatolojik tanı alma oranı anlamlı olarak fazlaydı. Şikâyetle tanı arasındaki süre ortalama 3 ayken bu süre pulmoner tüberkülozda anlamlı olarak daha kısaydı. Tedavi sürecinde %31,7 hastada yan etki görüldü, %17,5'inde transaminaz düzeylerinde yükselme vardı. %77,7'si iyileşme, %14,3'ü izlemden çıkma, %1,6'sı başka merkeze sevk, %1,6'sı reaktivasyon, %4,8'i ölümle sonuçlandı.
Sonuç: Tüberküloz hastalığı etkin bağışıklamayla yıllar içerisinde azalsa da halen çocukluk çağında önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olmaya devam etmekte; ayırıcı tanıda mutlaka akla getirilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Çocuk, tüberküloz, ekstrapulmoner, steroid

Abstract:
Introduction and Purpose: Tuberculosis (TB), despite being a disease that has persisted since ancient times, continues to pose a significant health problem. Childhood TB constitutes a substantial portion of the global TB burden. This study aims to investigate and interpret patients diagnosed with TB over a 21-year period at the Department of Pediatric Infectious Diseases of Ankara University Faculty of Medicine, shedding light on the current status of TB, which remains a significant health issue for both our country and the world.
Methods: Between January 2000 and January 2022, 63 patients monitored with a diagnosis of TB at the Department of Pediatric Infectious Diseases, were retrospectively screened.
Results: The average age of the patients was 7.74 years; while 52.4% of patients with pulmonary TB were older than 12 years, extrapulmonary TB was more frequently observed in the preschool age group. The most common presenting complaint was cough (47.6%). Physical examination findings were present in 84.1%, with 39.7% having lung examination findings and 30.2% having lymphadenopathy. X-Ray findings were present in 58.7% of the patients, with infiltration being the most observed feature (58.7%). Chest CT was performed in 65.1% of the patients. Abdominal US was performed in 26 patients with gastrointestinal symptoms and lymphadenopathy being the most commonly observed finding (15.9%). Cranial MRI was performed in 6 patients suspected of CNS involvement, and signs consistent with meningitis were found in 3 of them. Pulmonary TB was observed in 33.3% of the patients, extrapulmonary TB in 50.8%, and a combination of pulmonary and extrapulmonary TB in 15.9%. The most common extrapulmonary TB was TB lymphadenitis (22.2%). TST was positive in 76.5% of the patients, significantly higher in the extrapulmonary TB group. While the microbiological diagnosis rate was 46.8%, 58.7% of the patients received a histopathological diagnosis. The histopathological diagnosis rate of extrapulmonary tuberculosis was significantly higher. The mean time to diagnosis was 3 months, significantly shorter in pulmonary TB. Side effects were observed in 31.7%, and 17.5% showed elevated transaminase levels. Outcomes included recovery in 77.7%, discharge from follow-up in 14.3%, referral to another center in 1.6%, reactivation in 1.6%, and death in 4.8%.
Conclusion: Although TB disease has decreased over the years with effective immunization, it still remains a significant cause of mortality and morbidity in childhood. It is crucial to consider it in the differential diagnosis and remain vigilant, as it continues to pose a threat to the health of children.
Keywords: Child, tuberculosis, extrapulmonary, steroid