Tinnitus ve işitme ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of tinnitus and hearing survey
Yazar: SİBEL GÜLEŞ
Danışman: PROF. DR. RAUF YÜCEL ANADOLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kulak hastalıkları = Ear diseases ; Tinnitus = Tinnitus ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales ; İşitme = Hearing ; İşitme bozuklukları = Hearing disorders

Özet:
Tinnitus, birçok komorbidite ile ilişkilidir ve bunların başında işitme kaybı yer almaktadır. Hem tinnitusu hem de işitme kaybı olan bir bireyin asıl şikayetini belirlemek çoğunlukla mevcut tinnitus anketleri ile mümkün olmamaktadır. Bu nedenle, tinnitus ve işitme şikayetlerini birbirinden ayırarak tinnitusa özgü müdahale gerektiren durumların tespit edilebilmesini sağlayan 'Tinnitus ve İşitme Ölçeği' geliştirilmiştir. Ayrıca bu ölçekte, tinnitusla birlikte sıklıkla görülen ses toleransı problemini tarama amaçlı iki madde de yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, TİÖ'nün Türkçe'ye uyarlanarak geçerlilik ve güvenilirlik değerlendirmesinin yapılmasıdır. Çalışmaya, 55'i tinnitus veya işitme kaybı şikayeti olmayan kontrol grubu ve 55'i tinnitusu olan çalışma grubu olmak üzere 110 katılımcı dahil olmuştur. Katılımcılar TİÖ'nün oluşturulan Türkçe versiyonu, Tinnitus Engeli Ölçeği(TEÖ) ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu(WHOQOL-BREF)'nu doldurmuşlardır. Bütün katılımcıların timpanometri, saf ses odyometrisi ve konuşma odyometrisini içeren standart odyolojik değerlendirmesi yapılmıştır. Tinnitusu olan katılımcıların ise buna ek olarak tinnitus değerlendirmesi yapılmıştır. Açıklayıcı faktör analizi ile ölçeğin Türkçe versiyonun faktör sayısı belirlenmiştir. Ölçeğin tinnitus alt boyutu ile tinnitusu değerlendiren başka bir ölçek olan TEÖ arasındaki korelasyona bakılarak yakınsak geçerlilik değerlendirilmiştir. Ölçeğin işitme alt boyutu ile işitme değerlendirmesi sonuçları arasındaki ilişkiye de bakılmıştır. Ayrıca ölçeğin hem tinnitus hem de işitme alt boyutunun  WHOQOL-BREF'in alt boyutları arasındaki ilişki değerlendirilmiştir. Bireylerin işitme kaybı, cinsiyet, yaş, tinnitus süresi, tinnitus frekansı ve tinnitus şiddetinin ölçeğin alt boyutlarına etkisi değerlendirilmiştir. Güvenilirlik değerlendirmesi için cronbach alfa katsayısı hesaplanmış, madde-toplam puan korelasyonu değerlendirilmiş ve test-tekrar test analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda; TİÖ'nün Türkçe versiyonunun geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu, bireylerin ana şikayetini belirlemede klinisyenlere yardımcı bir tarama aracı olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tinnitus, geçerlilik, güvenilirlik, ölçek, işitme kaybı

Abstract:
Tinnitus is associated with many comorbidities, including hearing loss. It is often not possible to determine the main complaint of an individual with both tinnitus and hearing loss with current tinnitus questionnaires. For this reason, the 'Tinnitus and Hearing Survey' has been developed, which distinguishes between tinnitus and hearing complaints and enables the detection of conditions that require tinnitus-specific intervention. In addition, this survey includes two items to screen for the sound tolerance problem that is frequently seen with tinnitus. The aim of this study is to adapt the THS to Turkish and evaluate its validity and reliability. The study included 110 participants, 55 of whom were in the control group without tinnitus or hearing loss, and 55 in the study group with tinnitus. Participants completed the Turkish version of the THS, the Tinnitus Handicap Envantory (THI), and the World Health Organization Quality of Life-Bref (WHOQOL-BREF). All participants underwent standard audiological evaluation, including tympanometry, pure tone audiometry, and speech audiometry. Participants with tinnitus were also evaluated for tinnitus. The factor number of the Turkish version of the survey was determined by exploratory factor analysis. Convergent validity was evaluated by looking at the correlation between the tinnitus sub-dimension of the survey and the THI, another scale that evaluates tinnitus. The relationship between the hearing sub-dimension of the survey and the results of the hearing assessment was also examined. In addition, the relationship between both tinnitus and hearing sub-dimensions of the survey and the sub-dimensions of WHOQOL-BREF was evaluated. The effects of hearing loss, gender, age, tinnitus duration, tinnitus frequency and tinnitus severity on the sub-dimensions of the survet were evaluated. For reliability evaluation; Cronbach's alpha coefficient was calculated, item-total score correlation was evaluated, and test-retest analysis was performed. In line with the findings obtained; It was concluded that the Turkish version of the THI is a valid and reliable survey, and it is a helpful screening tool for clinicians in determining the main complaint of individuals.
Keywords: Tinnitus, validity, reliability, survey, hearing loss