Yoga ve meditasyona yönelik ilgi ve dindarlık eğilimleri ilişkisi üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on the relationship between interest in yoga and meditation and religious inclinations
Yazar: MERVE DÖKÜCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KUŞAT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma yoga yapanların din, dindarlık ve maneviyat algılarını ortaya koymak,
bireylerin yogaya yönelme motivasyonlarını tespit etmek ve yoganın dini tutum ve
davranışlara etkisini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma
yöntemi tercih edilmiş ve fenomenolojik araştırma tekniği kullanılmıştır. 17'si kadın, 3'ü
erkek toplam 20 katılımcıyla 5'i yüz yüze, 15'i sosyal platform üzerinden derinlemesine
görüşmeler yapılmıştır. Araştırma verilerinin toplanma sürecinde kartopu örneklemesi
tekniğinden istifade edilmiş ve görüşmeler yarı yapılandırılmış görüşme formu
vasıtasıyla gerçekleştirilmiştir. Veri analizleri "MAXQDA 2020" programı kullanılarak
gerçekleştirilmiştir.
Araştırma neticesinde bireylerin yogaya yönelme sebeplerinin farklılık arz ettiği
görülmüştür. Bireylerin yogaya yalnızca spor amacıyla yönelmedikleri bulgulanmış, dini
ve manevi unsurların da yogaya yönelmede etkili bir faktör olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda din ve maneviyatın katılımcıların zihninde ayrışmaya başladığı
tespit edilmiştir. Buna göre maneviyat bazı katılımcılar için dinle eş değerken bazıları
için dinden farklı bir konumda bulunmaktadır. Bu nedenle maneviyatın anlamının
dönüşmeye devam ettiği söylenebilir. Bunun yanında yapılan analizler sonucunda
katılımcıların bir kısmı din ile yoga arasında benzerlik kursa da yoganın genel olarak
dinden bağımsız bir faaliyet olduğu görüşü yaygınlık göstermektedir. Ayrıca yoga
katılımcıların büyük çoğunluğuna göre maneviyatı geliştiren bir unsur olarak görülmekte
ve manevi duyguların boşluğunu dolduran bir konumda bulunmaktadır.

Abstract:
This research aims to explore the perceptions of religion, religiosity, and spirituality
among yoga practitioners, identify the motivations driving individuals to practice yoga,
and assess the impact of yoga on religious attitudes and behaviors. A qualitative research
approach was employed using phenomenological techniques. The study involved indepth
interviews with 20 participants (17 female and 3 male), conducted through 5 faceto-
face interviews and 15 online interviews. Data collection utilized snowball sampling,
and interviews were conducted using a semi-structured format. Data analysis was carried
out using the "MAXQDA 2020" software.
The study found that the motivations for practicing yoga are diverse. It was observed that
individuals do not engage in yoga solely for physical exercise; rather, religious and
spiritual factors also significantly influence their motivation. The research revealed that
the concepts of religion and spirituality are beginning to diverge in participants' minds.
For some, spirituality is viewed as equivalent to religion, while for others, it represents a
distinct concept. Consequently, the meaning of spirituality appears to be in flux.
Additionally, while some participants draw parallels between yoga and religion, there is
a prevailing belief that yoga is generally an activity independent of religious frameworks.
Furthermore, yoga is predominantly seen as a means to enhance spirituality and address
spiritual voids.