Sosyal ağ etkileşiminin örgütsel zekâ düzeyine etkisi
The effect of social network interactions on development of organizational intelligence
Yazar: NİLAY NEYİŞCİ
Danışman: PROF. DR. ŞEFİKA ŞULE ERÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Eko. Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkileşim = Interaction ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yöneticileri = School administrators ; Sosyal ağlar = Social networks ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel zeka = Organizational intelligence ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu çalışma, günümüz örgütlerinde örgütsel zekâlarının, oluşmasında önemli etmen olduğunu ileri sürdüğümüz sosyal ağ faktörüyle ne derece ilişkili olduğunu saptamak ve sosyal ağların örgütsel zekâ üzerindeki etki ve önemini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamında, çalışılan örgütlerin durumunun tespiti ile birlikte örgütsel zekâ üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi, sosyal ağ kavramının varlığının örgütlerde ne derece hissedildiği ve örgütsel zekâya ne derece katkı sağladığını belirlemek  amaçlanmıştır. 
Araştırmanın hedef kitlesini Ankara ili Altındağ ilçesinde bulunan bir ilkokul oluşturmaktadır. Uygulamalar, 2014-2015 eğitim dönemi içerisinde, okul yöneticileri ile görüşülerek yönetici ve öğretmenlerin uygun oldukları zamanlar için randevular alınarak Nisan-Mayıs ayları içerisinde gerçekleştirilmiştir. Uygulamaya 35 kişi katılmış ve uygulamaların uygunluğu incelendikten sonra, 29 öğretmen ve 3 yönetici olmak üzere toplam 32 katılımcıdan elde edilen veriler, örgütsel zekâ ölçeği ile ilgili analize dahil edilmiştir. Ayrıca sosyal ağ analizleri kapsamına okul mevcudunun tamamı olan 48 kişi dahil edilmiştir. Bunun sebebi ise, uygulamaya katılmamış olsalar dahi sosyal ağlar içerisinde ilişki noktaları olarak katılımcılar tarafından ilişkilerinin tanımlanmış olmasıdır. 
Araştırmada okulun örgütsel zekâ düzeyini belirlemek amacıyla araştırmacıların izinleri alınarak "Çok Boyutlu Örgütsel Zekâ Ölçeği" kullanılmıştır. Hedef kitlede bulunan ilişkilerden oluşmuş ağ düzeneğinin ve ağ düzeneğindeki aktörlerin ve ilişkilerin özelliklerini belirlemek amacıyla "Sosyal Ağ Ölçeği" kullanılmıştır. 
Sonuç olarak okulun zekâ düzeyine ilişkin öğretmen ve yönetici algıları, genel olarak çok yüksek ve yüksek düzeydedir. Bu durum örgütsel zekânın eylemsel boyutları için de geçerlidir. Katılımcılar, ağ konumu açısından yakınlıkları ve düğüm sayıları ile yoğun ve etkileşim düzeyi yüksek bir ağ görünümü göstermektedirler. Ağ dışında kalan ve etkileşimi bulunmayan herhangi bir düğüm gözlenmemektedir.
Bu bağlamda yöneticilerin görüşlerinin, öğretmenlerin görüşlerine göre gerek ayrı ayrı eylemsel boyutlar, gerekse toplam örgütsel zekâ açısından daha olumlu olduğu göze çarpmaktadır. Rehberlik öğretmenleri ile okul yöneticilerinin örgütsel zekâya ilişkin görüşleri yakın olmakla birlikte, her iki grubunda yüksek düzeyde örgütsel zekâ algılarının genel olarak okulun yönetimsel ve liderlik süreçlerinde daha fazla görev almalarının bir sonucu olduğu düşünülebilir.
Sonuçlara göre sosyal ağ düzeneğindeki üyeler ve özellikle yöneticiler, ağ düzeneğinin yapısını, etkileşimlerin nasıl oluştuğunu ve ağdaki doğal liderin/liderlerin varlığını veya yokluğunu görebilmektedirler. Bu sayede kurumun performansını etkileyecek yeni düzenlemeler veya tedbirler gerçekleştirilebilme olanağına sahiptirler. Ağ düzeneklerinin belirlenmesi, resmi liderler için iş ve bilgi akışının düzenlenmesi, herhangi bir kurum içerisinde üyelerin performans ve motivasyonlarını etkileyecek düzenlemelerin yapılmasına katkı sağlayacaktır. İlkokulların sosyal ağ analizi yapılarak, örgütsel zekâ düzeylerini yükseltmeye ilişkin çalışmalar ve sürekliliği sağlanabilen sistemler oluşturulması mümkün olabilecektir.

Abstract:
This study was conducted to determine whether the social network, that we put forward in the development of organizational intelligence, the precursor of today's organizations' intelligence and to determine the impact and importance of social networks on organizational intelligence as a factor.
With the determination of the status of the organizations surveyed, it is aimed to identify the factors that impact on organizational intelligence, the extent to which the organization felt the presence of the concept of social networking and to determine to what extent it provides contributes to the learning process.
The study target group of the research constitutes a primary school located in Ankara Altındağ district. Applications were carried out in the 2014-2015 school year in consultation with school administrators and teachers on executive appointments for when they are eligible for April-May. 35 people participated to the application and after examining the eligibility of applications, data obtained from a total of 32 participants, including 29 teachers and 3 managers were included in the analysis of organizational intelligence scale. The whole colleagues total of 48 people were included for the social network analysis because of their names as nodes in the social network scale.
In order to determine the level of school intelligence, with the permission of the researchers the "Multidimensional Organizational Intelligence Scale" is used. To determine the network formed from the relationship, the characteristics and relationships of the actors of "The Social Network Scale" is used.
Consequently, the overall perception of the school's teachers and school administrators are very high level and high level intelligence and this situation can be true for organizational dimensions of intelligence actions. Participants include intensive and level of interaction with the network location in terms of proximity and node counts exhibit a high network view, and any node without network and interaction is observed.
In this context, managers' views compared to teachers 'opinions both in terms of the individual operational dimensions and overall organizational intelligence is observed to be more positive. While school administrators and counselor teachers opinions were close on organizational intelligence, this overall effect is considered to be high levels of school management and leadership processes to take more part in the perception of organizational intelligence.
First, members of social networks and especially the managers of the network structure can perceive whether the presence or absence of a natural leader is existing in the network. Thus, new regulations or precautions which will affect the performance of the organization may be carried out. Determination of network will contribute to information flow and regulations for formal leaders and to making arrangements that will affect their performance and motivation of its members in any organization. Using social network analysis in the primary schools, it is thought to be important in forming system which can be upgraded and provided continuity organizational intelligence.