Bozova ilçesi'nin antropojenik jeomorfoloji yönünden incelenmesi
Examination of Bozova district in terms of anthropogenic geomorphology
Yazar: ZEYNEP TAŞÇIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET SERDAR AYTAÇ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Antropojenik jeomorfoloji; farklı insanlar tarafından, farklı zamanlarda 
doğrudan veya dolaylı olarak doğal çevre üzerinde yaptığı değişimler olarak 
tanımlanabilir. Günümüz insanı var olduğu günden bu yana sürekli olarak doğal 
ortamı kendi yaşam koşullarına uydurmaya çalışmıştır. Bu durum tarihin ilk çağlarında 
avcılık ve toplayıcılıkla uğraşan insanların basit ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik 
olmuştur. Yerleşik hatara geçtikten sonra insan kurduğu yerleşim yerleri, tarımsal 
faaliyetleri ile jeomorfolojik yapıyı şekillendirmeye başlamış, ve bu durum teknolojik 
gelişmelerle birlikte hız kazanmıştır. Günümüz insanı hergeçen gün artan ihtiyaçlarını 
karşılamak için arazi üzerinde yeni yapılar kurmakta ve jeomorfolojik görünümün 
değişimine katkı sağlamaktadır. Bugün alanı yüzlerce kilometreyi bulan şehir alanları, 
otoyollar, köprüler, barajlar, tüneller, çeşitli aıtsal yapılar bunun en açık örneğini 
oluşturmaktadır. Bu araştırmada Bozova ilçesinin Antropojenik Jeomorfoloji 
yönünden incelenmesi amaçlanmıştır. Bozova ilçesi, güneydoğu Anadolu 
Bölgesi'nde, Şanlıurfa ili sınırları içinde yer almaktadır. Araştırma kapsamında 
değişik zaman dilimlerinde gerçekleştirilen arazi çalışmalarında elde edilen gözlemler, 
uydu görüntüleri ve faklı yıllara ait haritalar incelenmiş, Bozova ilçesinde 
Antropojenik Jeomorfoloji açısından oluşan değişim ortaya konulmaya çalışılmıştır. 
Araştırma sonucunda Bozova ilçesinde jeomorfolojik görünümde önemli antropojenik 
kökenlki değişimlerin olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma kapsamında Atatürk 
Baraj Gövdesi ve göl alanı, eski kil ocaklarından dönüştürülmüş yapay göletler, su 
kanalları, taş ocakaları, moloz biriktirme alanları, höyükler, jeomorfolojik görünümü 
değiştiren en önemli unsurlar olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
Anthropogenic geomorphology can be defined as the changes made by 
different people on the natural environment, directly or indirectly, at different times.
Today's people have always tried to adapt the natural environment to their 
living conditions since the day they existed. This situation was aimed at meeting the 
simple needs of people who were engaged in hunting and gathering in the first ages of 
history. After the settled life, the settlements established by people began to shape the 
geomorphological structure with their agricultural activities, and this situation gained 
momentum with the technological developments. Today's people build new structures 
on the land to meet their ever-increasing needs and contribute to the change of the 
geomorphological view. City areas, highways, bridges, dams, tunnels, and various 
infrastructural structures, the area of which is hundreds of kilometers today, are the 
clearest examples of this. This study aims to examine Bozova district in terms of 
Anthropogenic Geomorphology. Bozova district is in the southeastern Anatolia 
Region, within the borders of Şanlıurfa province. Within the scope of the research, 
observations obtained from field studies carried out in different time periods, satellite 
images and maps of different years were examined, and the change in Anthropogenic 
Geomorphology in Bozova district was tried to be revealed. As a result of the research, 
it has been determined that there are important changes in the geomorphological 
appearance of Bozova district due to anthropogenic activities. Within the scope of this 
research, Atatürk Dam Body and lake area, artificial ponds converted from old clay 
quarries, water channels, stone quarries, rubble accumulation areas, mounds have been determined as the most important elements that have changed the geomorphological appearance.