Alt ekstremite egzersizlerinin ve sıvı alımının kan donasyonuna bağlı gelişen vazovagal reaksiyonlara etkisi
The effect of lower extremity exercises and water drinking in preventing vasovagal syncope
Yazar: SERPİL İNCE
Danışman: PROF. DR. LEYLA KHORSHID
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bacak = Leg ; Donörler = Donors ; Egzersiz = Exercise ; Ekstremiteler = Extremities ; Kan = Blood ; Kan bağışı = Blood donation

Özet:
Araştırma, ilk kez donör olan sağlıklı bireylerde su alımının, su alımı + bacak egzersizlerinin bacak egzersizlerinin, bacakları çaprazlamanın vazovagal reaksiyonların gelişmesini önleme üzerine etkisini incelemek amacıyla deneysel, randomize kontrollü bir çalışma olarak yapılmıştır.Örneklemi kan donasyonu için başvuran ve blok randomizasyon yöntemi ile seçilen 300 sağlıklı birey oluşturmuştur. Donörler 4 uygulama (su alımı, bacak egzersizi, su alımı + bacak egzersizi, bacak çaprazlama) veya bir kontrol grubundan birine alındılar. Veriler 1 Ocak 2012- 28 Aralık 2012 tarihleri arasında Kızılay Batı Akdeniz Bölge Müdürlüğü Antalya Kan Merkezi'nde toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Hasta Tanıtım Formu, Durumluk Kaygı Envanteri, Kan Enjeksiyon Korku Skalası, Kan Bağışı Reaksiyon Envanteri (KBRE) Kan Enjeksiyon Semptom Skalası kullanılmıştır. Donasyondan önce Hasta Tanıtım Formu, Durumluk Kaygı Envanteri, Kan Enjeksiyon Korku Skalası uygulanmıştır. Donasyondan hemen sonra ve 24 saat sonra Kan Bağışı Reaksiyon Envanteri (KBRE) Kan/ Enjeksiyon Semptom Skalası uygulanmıştır. Verilerin analizinde Ki-Kare, Mann-Whitney U, Kruskall Wallis testi ve Pearsons' korelasyon katsayısı kullanılmıştır.Gruplara göre donörlerin kan donasyonu öncesi Durumluk Kaygı puan ortalamaları arasındaki fark bulunmuştur. Tüm gruplardaki donörlerin kan donasyonu öncesi Kan Bağışı Reaksiyon Envanteri (KBRE) ve Kan Enjeksiyon Semptom Skalası puan ortalamaları arasındaki anlamlı bir fark bulunmamıştur. Tüm uygulama gruplarındaki donörlerin donasyondan hemen sonra ile donasyondan 24 saat sonraki KBRE ve Kan Enjeksiyon Semptom puan ortalamaları arasında anlamlı bir farkın bulunmuştur. Tüm donörlerin %31'inde KBRE skalasında yer alan semptomlardan en az biri gelişmiştir. Tüm donörlerin %9.3' ünde BDRI skalasında yer alan baygınlık semptomu, %22.3'ünde halsizlik, ile aynı zamanda presyncopal semptomlar olan %15.3'ünde baş dönmesi ve %23'ünde sersemlik hissi gelişmiştir. 24 saat sonra reaksiyon deneyimleyen donörlerin (n=30) %70'inde halsizlik, %13.3'ünde baygınlık ve başdönmesi, %10'unda ise sersemlik hissi görülmüştür. Tüm gruplardaki donörlerde donasyondan sonra sistolik ve diastolik kan basıncı azalmıştır. Sonuç olarak kan donörlerinde su alımının, bacak egzersizlerinin, bacakları çaprazlamanın vazovagal reaksiyonların gelişmesini önlemede etkili olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
The research was performed as a experimental randomized controlled study with the aim of examining the effect of predonation water intake, water intake + leg exercise, leg exercise, and crossing the legs on the prevention of vasovagal reactions. The sample consisted of 300 healthy individuals who were selected by block randomization and who had come to donate blood. Donors were assigned to one of four treatment groups (water intake, water intake combined with leg exercise, leg exercise, crossing the legs ) or one control group. Data were collected between January 1th 2012 and December 28th 2012 at the Blood Transfusion Center of the West Mediterranean Regional Office of the Red Crescent in Antalya. A Patient Identification Form, the State Anxiety Inventory, the Blood Donation Reaction Inventory (BDRI) and the Blood/Injection Symptom Scale were used in collecting the data. The Blood Donation Reaction Inventory and the Blood/ Injection Fear Scale were applied before donation. The Blood Donation Reaction Inventory (BDRI) and the Blood/Injection Symptom Scale were applied immediately after donation and 24 hours after donation. The Chi-square, Mann-Whitney U, Kruskall Wallis tests and Pearson? s, Correlation Coefficient were used in analysis of the data.A difference was found between the mean state anxiety points of the groups before donation. In all groups, no significant difference was found between the mean Blood Donation Reaction Inventory (BDRI) and Blood/Injection Symptom Scale points before donation. A significant difference was found between the mean BDRI points and Blood/Injection Symptom Scale points immediately after donation and 24 hours after donation in donors in all groups. At least one of the symptoms located in the BDRI scale was developed in 31% of all donors. Of symptoms on the BDRI scale, fainting was developed in 9.3% of all donors and fatigue in 22.3%, while dizziness was experienced in 15.3% of donors and drowsiness in 23%, which are pre-syncopal symptoms. Fatigue were seen in 70% of donors (n=30) 24 hours after donation, faintness and dizziness in 13.3%, and drowsiness in 10%. Systolic and diastolic blood was reduced after donation in donors in all groups. As a result, pre-donation water intake, water intake + leg exercise, and crossing the legs were not effective in preventing the development of vasovagal reactions in blood donors.