Türkiye'de faaliyet gösteren ticaret bankalarının karlılığını etkileyen içsel faktörler: 2005-2016 yılları arası panel veri analizi
The internal factors affecting the profitability of the Turkish commercial banks: A panel data analysis of 2005-2016 period
Yazar: ALİ BORAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKET KIRCI ÇEVİK
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Banka sermayesi = Bank capital ; Bankalar = Banks ; CAMELS = CAMELS ; Finansal performans = Financial performance ; Karlılık = Profitability ; Panel regrasyon analizi = Panel regression analysis ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Risk = Risk ; Ticaret bankacılığı = Commercial banking ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector

Özet:
Bankalar, ülke ekonomilerinde finansal sistemin en önemli aracı kurumlarından biri olup, mevduatın toplanmasında ve toplanılan mevduatların ekonominin çeşitli sektörleri arasında kredi olarak kullandırılmasında önemli bir role sahiptir. Bankalar, piyasa odaklı bir ekonomide aracılık faaliyetlerini üstlenirken aynı zamanda o ekonomide yatırım ve büyümenin en önemli unsuru olarak kabul edilirler.
Bu çalışmasının amacı; Türkiye'de faaliyet gösteren ticari bankaların karlılığını etkileyen içsel faktörleri araştırmaktadır. Çalışmada CAMELS değişkenleri; sermaye yeterliliği, aktif kalitesi oranı, yönetim kalitesi oranı, kazanç kabiliyeti oranı, likidite oranı ve piyasa risklerine duyarlılık oranları dikkate alınarak, Türkiye'deki ticari bankaların karlılığını etkileyen en önemli içsel faktörler belirlenmeye çalışılmıştır. Aktif karlılığı (ROA), öz sermaye karlılığı (ROE) ve net faiz marjı (NIM) ise karlılık ölçütünün göstergeleri (bağımlı değişkenler) olarak modellerde dikkate alınmıştır. Çalışmada CAMELS faktörlerinin bankaların karlılığı üzerindeki etkisini incelerken aynı zamanda karlılık üzerinde etkisinin olabileceği düşünülen iki kontrol değişkeni (yaş ve aktif büyüklüğü) modellere bağımsız değişkenler olarak eklenmiştir. Bu kapsamda, 2005-2016 yılları arasında Türkiye'de faaliyet gösteren 23 ticari bankanın CAMELS analizinde kullanılan değişkenler vasıtasıyla karlılık performansları araştırılmıştır. Çalışmada, CAMELS değişkenlerinin ROA, ROE ve NIM gibi karlılık değişkenleri üzerindeki etkisini analiz etmek için panel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır.
Elde edilen bulgular, tüm karlılık göstergelerinin sermaye yeterlilik oranı ve toplam maliyetlerin toplam gelirlere oranından etkilendiğini göstermektedir.  Güçlü sermaye oranına sahip bankaların aktif ve öz sermaye karlılıklarının da yüksek olduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra, kaldıraçtaki aşırı artışın ticari bankaların karlılığında bir azalmaya neden olduğu tespit edilmiştir.
Ekonometrik analizler, bankaların karlılıklarını artırabilmesi ve bankacılık sektörünün işlerini sağlıklı yürütebilmesi için yüksek sermaye yeterlilik oranına sahip olması gerektiği yönünde kanıtlar sağlamıştır.  Bankalar, kredilerinin ve varlıklarının kalitesini artırmalı, sorunlu alacaklardan kaçınırken varlıklarını yüksek kaliteli enstrümanlarda değerlendirmelidir.  Buna ek olarak, ticari bankalarda yönetimler maliyeti sıkı bir şekilde kontrol altında tutarken aynı zamanda gelir artıcı alanlara odaklanarak yüksek karlılık hedeflerine ulaşabilirler. Döviz açık pozisyonunun ticari bankaların karlılıkları üzerinde olumsuz bir etkisi olduğundan, ticari bankalar kur riskinden de kaçınmalıdır.

Abstract:
Banks are one of the most important financial institutions in the financial system, which play a crucial role in the collecting of deposits and disbursement of credit among the various sectors of the economy. Banks serve the vital intermediary role in a market-oriented economy and have been seen as the key of investment and growth.
This thesis investigates internal factors that influence the profitability of commercial banks in Turkey. The CAMELS variables have identified the major aspect of the profitability of the commercial banks of Turkey by taking into consideration the capital adequacy, asset quality ratio, management quality ratio, earning ability ratio, liquidity ratio and sensitivity to market risk ratios.  Return on asset, return on equity and net interest margin have been considered as the profitability measure's factors (independent variables). We also used two control variables (age and asset size) to assess the effect of CAMELS variables on banks' profitability.   In this regard, we have analyzed the performance of 23 commercial banks traded in Turkey for the period of 2005-2016 using CAMELS. The study also employs panel data models to analyze the impact of CAMELS variables on ROA, ROE and NIM. 
The findings show that all profitability indicators influenced by capital adequacy ratio and costs to income ratio. Banks that have strong capital ratio also have higher ROA and ROE. On the other hand, an excessive increase in the leverage can be resulted as a decrease in the profitability of commercial banks.
We recommend for the banking industry to have enough capital adequacy ratio to run the business and to boast their profitability. They should also improve their quality of credits and assets and ensure that their assets are more of performing rather than non-performing assets.  As well, commercial banks must increase the ability of the management to control the cost and increase incomes for achieving their higher profit targets. Moreover, deficit in the Exchange position has a negative impact on profitability. Therefore, commercial banks must avoid from exchange risk.