19. yy'ın ikinci yarısından Cumhuriyet'e fındığın ekonomik ve sosyal tarihi (Orta Karadeniz bölgesi)
From the second half of the 19th century to the republican period, economic and social history of hazelnut (Middle Black Sea region)
Yazar: İHSAN SEDDAR KAYNAR
Danışman: PROF. DR. TİĞİNÇE OKTAR
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; 19. yüzyıl = 19. century ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Fındık = Hazelnut ; Giresun = Giresun ; Karadeniz bölgesi = Black Sea region ; Ordu = Ordu ; Orta Karadeniz bölgesi = Central Black Sea region ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tarım = Agriculture ; Tarımsal yapı = Agricultural structure

Özet:
Bu çalışma on dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından başlayarak Karadeniz'in Anadolu kıyılarında yer alan Ordu ve Giresun dolaylarında fındığın ekonomik ve sosyal tarihini anlatmaktadır. Yüz yıllık bir tarihsel süreçte, iç ve dış olmak üzere bütün dinamikler tartışılarak; fındık üzerinden bölgedeki tarımsal yapıdaki değişim ve kırsal dönüşüm aktarılmıştır. Tarımı yapıldığı ilk günden bu yana doğrudan ihracata konu olduğu ve bölgede hiçbir zaman geçimlik üretim için üretilmediğinden hareketle, değişimin öznesi olarak fındık ürünü seçilmiştir. Fındık dikili alanların ve ilişkili nüfusun, devletin hiçbir teşvik ya da desteğini almadan sürekli artmış olmasına dikkat çekilerek, Osmanlı döneminde bölgedeki hâkim üretim tarzı çözümlenmeye çalışılmıştır. Bir bitki olarak fındık tanıtılırken, fındığın iktisadi coğrafyası ve maddi dünyası ayrıntılı olarak anlatılmıştır.İktisat tarihi alanında yapılan çalışmalarda devletin rolünün abartılmasının karşısında; iklimin, göçlerin, yeryüzü şekillerinin, akarsuların, yolların, doğal afetlerin ve en önemlisi insanların da etken bir unsur olarak dâhil edilmesine katkı sağlanırsa, bu çalışma amacına ulaşacaktır.

Abstract:
Starting from the second half of the 19th century, the thesis explains the economic and social history of hazelnut cultivation in Ordu and Giresun, which are located in the Anatolian cost of the Black Sea. While both external and internal dynamics which had been influential during a century are being discussed; evolution of agricultural structure and rural transformation of the region are narrated over the hazelnut cultivation. Hazelnut has been chosen as the parameter of this transformation, because it has never been a part of subsistence agriculture; on the contrary, it has been an export commodity starting from the first day of its cultivation. The cultivated area and the population involved in hazelnut agriculture have grown steadily despite the fact that they never supported by the state or received governmental incentives of any kind. Focusing on this fact, dominant form of production in the region in the Ottoman period is analyzed. Beside, particularities of hazelnut as a plant are introduced, and a detailed research is conducted on the economic geography and material world of it.In most of the studies of economic history discipline, the role of the state is exaggerated. However, the thesis would achieve its objective if it will underline the involvement of climate, migrations, land forms, rivers, water sources, roads, natural disasters, epidemics, and most importantly of the people as the active factors of an analysis on agricultural structures.