Güçlü yönlere dayalı bakım modeli: Koroner arter bypass greft ameliyatı olan hastaların deneyimleri
Strenghts-based nursing care model: The experiences of coronary artery bypass graft surgery patients
Yazar: YASEMİN ALTINBAŞ
Danışman: PROF. DR. MERYEM YAVUZ VAN GİERSBERGEN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cerrahi tedavi = Surgical treatment ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Koroner arter bypass = Coronary artery bypass ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Transplantlar = Transplants

Özet:
Amaç: Bu çalışma güçlü yönlere dayalı bakım modeliyle koroner arter bypass greft ameliyatı olan hastaların deneyimlerini belirlemek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik bir yaklaşımla yapılan bu araştırmada, çalışmanın evrenini 14 Ağustos 2015-02 Kasım 2015 tarihleri arasında koroner arter bypass greft ameliyatı için kliniğe yatışı yapılan 32 hasta, örneklemini araştırmaya katılmayı kabul eden 23 hasta oluşturdu.
Verilerin toplanabilmesi için Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi'nden Etik Kurul izni, araştırmanın yapılacağı Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği'nden yazılı izin, çalışmaya katılmayı kabul eden hastalardan sözel ve yazılı izin alındı.
Veriler, hastaların tanıtıcı bilgilerini içeren birey tanıtım formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu, niteliksel güçlü yönlerin sınıflandırılması formu, SWOT analizi formu, ameliyat sonrası hasta izlem formu ve hemşire bakım planı ile toplandı. Hastaların kliniğe yattığı gün ve taburcu olduğu gün kendileriyle ve aileleriyle, izinleri alınarak yapılan görüşmeler ses kayıt cihazıyla kaydedildi ve derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak yüz yüze yapıldı. Hastaların kliniğe yattığı gün görüşme süresi ortalaması 53 dakika (min.45- max. 72) ve taburcu olduğu gün görüşme süresi ortalaması 38 dakika (min.32-max.50)'dır.
Görüşmelerden sonra kayıtlar bilgisayar ortamında yazılı döküm haline getirildi, veriler kodlanıp temalara göre sınıflandırıldı ve yorumlanarak rapor haline getirildi. Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanıldı.
Güçlü Yönlere Dayalı Bakım Modeli doğrultusunda hastayla ve ailesiyle yapılan ilk görüşmeden ortaya çıkan temalarla hastaların güçlü yönleri belirlenerek uzman görüşü alındı ve ameliyat döneminde hastaların ihtiyaçları doğrultusunda eğitimler verildi.  Ameliyat sonrası hasta izlem formuyla toplanan veriler doğrultusunda NANDA hemşirelik tanıları belirlenip hemşire bakım planı eşliğinde ve hastaların güçlü yönleri de kullanılarak taburculuğa kadar bireye özgü hasta izlemleri sağlandı.
Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 60.91±9.67 yıl, hastanede yatış günü ortalaması 12.73±2.75 gündür. Hastaların %73.9'u erkek, %95.7'si evli, %56.5'i ilkokul mezunu ve emekli, %95.7'si sosyal güvenceye sahip, % 56.5'i daha önce ameliyat geçirmiş ve % 87.0'ı sürekli ilaç kullanmaktadır.
Yapılan görüşmeler iki bölümde incelendi. Ameliyat öncesi görüşmede Kalp Hastalığının Etkileri, Hastalığın Oluşma Nedeni, Bilgi Gereksinimi, Güçlü Olmak Algısı, Güçsüz Olmak Algısı, Çözüm Arayışı ve Bakım Süreci olmak üzere yedi ana tema; ameliyat sonrası görüşmede Ameliyat, Güçlü Olmak Algısı, Güçsüz Olmak Algısı, Bakım Süreci ve Eğitim olmak üzere beş ana tema belirlendi.

Sonuç: Güçlü Yönlere Dayalı Bakım Modeli'ne göre bakım verilen hastaların en çok ifade ettiği güçlü yönleri 'Ameliyat Sürecini 	Yönetme İsteğinin Olması', 'Temel Fizyolojik ve Güvenlik İhtiyaçlarını Sağlayabilmesi', 'Yaşama Dair Umudunun Olması', 'Öğrenme İsteğinin Güçlü Oması 've 'Aile Desteğinin Olması'dır. Cerrahi süreçte bireyleri en çok güçsüz kılan unsurlar ise 'Hastalık Sürecine İlişkin Bilgi Eksikliği', 'Tedavi Sürecine İlişkin Bilgi Eksikliği', 'Başka Hastalıkların Varlığı', 'Fazla Kilolu Olması' ve 'Sinirli Olması' olarak ifade edilmiştir.
Hastalık sürecinde yaşanan sınırlılıkların hastaları olumsuz etkilediği, güçlü yönleri ön plana çıkarılan ve bakımda kullanılan hastaların cerrahi sürece uyumda başarılı olduğu görülmüştür. Hasta bakımında yeni bir model olan Güçlü Yönlere Dayalı Bakım Modeli'yle verilen bakımın hastaların iyileşmeleri üzerine olumlu etkilerinin olması ve yaşama ve iyileşme umudunu arttırması nedeniyle etkili olduğu söylenebilir.
Bu çalışma sonuçlarına göre; bireye özgü bakım verilmesini sağlayan Güçlü Yönlere Dayalı Bakım Modeli'nin iyileşme üzerine pozitif etkisinden dolayı farklı ve daha büyük hasta gruplarında kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Güçlü yönlere dayalı bakım modeli; hemşirelik; koroner arter bypass greft ameliyatı

Abstract:
Objective: The aim of this study was to determine the experiences with strengths-based nursing care model of coronary artery bypass graft surgery patients. 
Method: The study carried by using a phenomological design. Population of the study consisted of 32 patients who had developed coronary artery bypass graft between August 14 and November 02, 2015. Sample of the study consisted of 23 patients who agreed to participate in the study.
In order to collect data, ethical approval was taken from Ethical Committee the Ege University Faculty of Nursing, written consent was taken from Ege University Hospital and verbal and written permission was taken from patients.
Data were collected by using a questionnaire from containing identifying information of patients, semi-structured interview forms, qualitative classification of strengths form, SWOT analysis form, postoperative patient follow-up form and nursing care plan. All interviews were recorded with tape recorder after written permissions were taken from the patients and patient's family on administration and discharge day. Interviews in-depth interview technique was done by using face-to-face. Mean of the length of interview on administration day 53 minutes (min.45- max. 72) and on discharge day 38 minutes (min.32- max.50).
After the interviews, the written records are saved in a computer then the data were encoded and classified according to themes and the report was brought into interpreted. Data were analyzed through the content analysis method.
According to strengths-based nursing care model, the themes that emerged from the first interview with the patient and the family with the strengths of the patients were determined, expert opinion received. In accordance with the needs of surgery patients were given training. According to postoperative patient follow-up form, NANDA nursing diagnosis was determined. Patients were monitored by using nursing care plans and the strengths of patients until the patient is accompanied by discharge.

Findings: The average age was 60.91±9.67 year and  the average of hospital stay  12.73±2.75 day. It was found out that  of 73.9% of patients were male, 95.7% married, 56.5% of them primary school graduates and retired,  95.7% had health insurance, 56.5% of the participants have done surgey and 87.0% use continious medication. 
Interviews were investigated in two parts. In the preoperative interviews seven themes were determined, these themes were Effects of Heart Disease, The Reasons of The Disease Occurence, Information Requirements, The Perception of Being Strong, The Perception of Being Weak, Search for Solution and Care Process. In the postoperative interviews five themes were determined, these themes were Operation, The Perception of Being Strong, The Perception of Being Weak, Care Process and Education.

Conclusion: Most strong aspects of the patients who were cared according to Strengths Based Nursing Care Model are "Being Request Of Managing The Operating Process", "Basic Physiological and Safety Needs Can Provide", "Have Hope Of Life", "Strong Demand Of Learning" and "Family Support". The elements that make the most weak to individuals in the surgical process are "Lack Of Information On The Disease Process", "Lack Of Information On The Treatment Process", "The Presence Of Other Diseases,' "Overweight" and "Being Nervous".
It was seen that the limitations experienced in patients affect adversely, patients who were brought to the fore the strengths are successful in compliance of surgery process. It can be said that Strengths Based Nursing Care Model as a new model in patient care, is effective because of  has a positive impact on patients healing and it increase the hope of survival and healing.
According to the conclusions of the study, it is recommended that Strengths Based Care Model should be used in different and larger patients groups because of its positive effects on healing.

Key Words: Strenghts-based nursing care model; nursing; coronary artery bypass graft