İşlevini yitirmiş mekânlarda tüketim süreklilik ilişkisi
The relationship between consumption and continuity in dysfunctional spaces
Yazar: DELAL DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE PINAR ARABACIOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanların üretim ve tüketim ile kurduğu ilişki tarih boyunca çeşitli sebepler ile değişmiş ve bu değişim insan yaşayışını, çevresiyle kurduğu ilişkiyi şekillendirmiştir. İnsanın ihtiyaçları sonucu ortaya çıkan, çevreyi etkilemesine yol açan tüketim; insanlık tarihinin başlangıcına dayanıyor olsa da, bu etkinin gücünü artıran belirli gelişmeler olmuştur. Endüstri devrimi ile birlikte gelen teknolojik gelişmeler, ekonomik büyüme hedefleri ile değişen tüketim anlayışı ve artan tüketim insanlığın çevreye olan etki düzeyini artırmış; antroposen olarak adlandırılan İnsan Çağı başlamıştır. Tüketim daha önce görülmeyen düzeyde artmış, buna bağlı olarak sınırlı kaynakların kullanımı hızlanmıştır. Sınırsız ekonomik büyüme politikaları, ihtiyaç fazlası ürünlerin üretimine sebep olmuş, bu durum çevreye verilen zararın artmasına sebep olmuştur. Kırdan kente göç ve artan nüfus ile kent alanları artmış; çağın tüketim anlayışı bu yeni alanların üretimine
viii
yansımıştır. İhtiyaçların ve sakinlerinin değişimi ile beraber büyüyen kentlerde atıl mekânlar ortaya çıkmıştır.
İnsanın çevreye verdiği zararın fark edilmesi ile ortaya çıkan sürdürülebilirlik kavramı, yıllar içerisinde çok çeşitli çözüm önerilerinin sunulduğu ve araştırmaların yapıldığı bir çalışma alanına dönmüştür. Bu tartışmaların kaynağı olan ve insanın doğaya müdahalesinin büyüklüğü sonucu ortaya çıkan iklim krizi ise gün geçtikçe önemini hissettirerek ekosistemdeki dengeyi tehdit etmektedir. Çok çeşitli kültürlerin, koşulların ve sistemlerin olduğu dünyada, sürdürülebilirlik adı altında söylenen bir fikrin her yerde geçerli olacağını düşünmek gerçekçi olmayacaktır. Her şey gibi mimari üretimde de kesin ve tek bir sürdürülebilirlik yöntemi önermek doğru olmayacaktır. Bu çalışmada, mekânların ve mekânın sakinlerinin çeşitliliği dikkate alınarak bütüncül bir okuma yapılması hedeflenmiştir. Tez çalışmasında, sürdürülebilirlik ve tüketim ilişkisi ele alınmış; toplumların tüketim anlayışlarının değişiminin mimari mekânın tüketimine yansıması irdelenmiştir. Mekânın kullanılmaya devam edilişi sürekliliğin bir göstergesi olarak alınmış, mekânın sürekliliğinin sürdürülebilir oluşu kabulü ile bu sürekliliği etkileyen faktörler araştırılmıştır. İşlevini kaybeden ve atık olabilecek mekânların sürekliliğinin yeniden kullanım ile yaşam döngüsüne devamını etkileyen olgular ve tüketimle olan ilişkileri belirlenmiş, ilgili örnekler incelenmiştir.

Abstract:
The relationship that people establish with production and consumption has changed for various reasons throughout history, and this change has shaped human life and the relationship he has established with his environment. Consumption, which arises as a result of human needs and causes it to affect the environment; Although it dates back to the beginning of human history, there have been certain developments that have increased the strength of this influence. Technological developments that came with the industrial revolution, economic growth targets, changing consumption understanding and increasing consumption have increased the level of human impact on the environment; The Human Age, known as the Anthropocene, has begun. Consumption has increased at an unprecedented level, and accordingly the use of limited resources has accelerated. Unlimited economic growth policies have led to the production of surplus products, which has led to an increase in the damage to the environment. Urban areas have increased with rural to urban migration and increasing population; The consumption understanding of the age is reflected in the production of these new areas. With the change of needs and residents, idle spaces have emerged in growing cities.
10
The concept of sustainability, which emerged with the awareness of the damage caused by humans to the environment, has turned into a field of study where various solutions are offered and researches are made over the years. The climate crisis, which is the source of these discussions and emerged as a result of the greatness of human intervention in nature, threatens the balance in the ecosystem by making its importance felt day by day. In a world with a wide variety of cultures, conditions and systems, it would be unrealistic to think that an idea said under the name of sustainability would be valid everywhere. As with everything else, it would not be correct to suggest a single and precise method of sustainability in architectural production. In this study, it is aimed to make a holistic reading by taking into account the diversity of the spaces and the inhabitants of the space. In the thesis study, the relationship between sustainability and consumption was discussed; The reflection of the change in the consumption understanding of societies on the consumption of architectural space has been examined. The continuation of the use of the space was taken as an indicator of continuity, and the factors affecting this continuity were investigated with the acceptance of the sustainability of the continuity of the space. The facts that affect the continuity of the spaces that have lost their function and may be waste, the reuse and the continuation of the life cycle, and their relations with consumption have been determined and the relevant examples have been examined.