Böbrek nakli hastalarında serum TWEAK ve FGF-23 düzeylerinin karotid aterosklerozu ile ilişkisi
The association between serum TWEAK anf FGF-23 levels and carotid atherosclerosis in renal transplant patients
Yazar: ÖZKAN GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN TÖZ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Fibroblast büyüme faktörü = Fibroblast growth factor ; Kardiyovasküler fizyolojik fenomen = Cardiovascular physiological phenomena ; Karotis arteri hastalıkları = Carotid artery diseases ; Karotis arteri-internal = Carotid artery-internal ; Tümör nekroz faktörleri = Tumor necrosis factors

Özet:
Böbrek nakli (BN), son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) tedavisinde en başarılı renal replasman tedavi metodudur. Kardiyovasküler nedenler böbrek nakli sonrasındaki en sık ölüm nedenini oluşturmaktadır. Karotis arter intima media kalınlığı (KA-İMK) aterosklerozun güvenilir bir göstergesi olup kardiyovasküler hastalıkların öngörücüsüdür. Tumor Necrosis factor- Like Weak Inducer of Apoptosis (TWEAK) ve Fibroblast Growth Factor-23 (FGF-23) son zamanlarda gündeme gelen ve sırası ile ateroskleroz ve vasküler kalsifikasyonla ilişkilendirilen iki moleküldür. Biz bu kesitsel çalışmada, böbrek nakli hastalarında TWEAK ve FGF-23 düzeylerinin KA-İMK ile olan ilişkisini araştırdık.Çalışmaya 117 erişkin BN hastası alındı. Hastaların %52'si erkek, yaş ortalamaları 39.6 ± 9.6 yıl, nakil sonrası takip süresi 76.1 ± 59.1 (6-350) ay ve ortalama serum kreatinin değerleri 1.9 ± 1.2 mg/dl idi. Ortalama TWEAK düzeyi 595 ± 225 pg/ml (158-1140) idi ve TWEAK ile kreatinin klirensi, serum albümin, kalsiyum, hemoglobin, hematokrit ve KA-İMK değerleri arasında pozitif, proteinüri, serum fosfor, kalsiyum- fosfor çarpanı, üre, kreatinin, parathormon düzeyleri arasında negatif ilişki saptandı. Ortalama FGF 23 düzeyi 92 ± 123 RU/ml (9.6-1006) olup transplant sonrası izlem süresi, sistolik ve diyastolik kan basıncı, serum parathormon, üre, kreatinin, ürik asit, fosfor, kalsiyum-fosfor çarpanı, alkalen fosfataz, proteinüri değerleri ile pozitif, kreatinin klirensi, albümin, kolesterol, hemoglobin, hematokrit düzeyleri arasında negatif ilişki saptandı. Hastaların ortalama KA-İMK değeri 0.62 ± 0.11 mm (0.40-0.98) olup KA-İMK ile, yaş, kardiyovasküler hastalık öyküsü, sigara öyküsü, diyaliz süresi, TWEAK, albümin, kalsiyum, hemoglobin, hematokrit değerleri arasında pozitif, fosfor ve kreatinin değerleri ile negatif ilişki saptandı. Lineer regresyon analizinde yaş ve TWEAK düzeylerinin KA-İMK için belirleyici olduğu görüldü.Sonuç; BN hastalarında KA-İMK ile TWEAK arasında pozitif ilişki varken, FGF-23 ile ilişki bulunmamıştır, konunun netliğe kavuşması için prospektif çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Renal transplantation is the most succesful renal replacement therapy method in end stage renal disease. Cardiovascular causes are the major cause of mortality after renal transplantation. Carotid intima media thickness (CA-IMT) is a reliable marker of atherosclerosis and a predictor of cardiovascular diseases. Tumor Necrosis factor- Like Weak Inducer of Apoptosis (TWEAK) and Fibroblast Growth Faktör-23 (FGF-23) are two recent molecules that have been associated with atherosclerosis and vascular calcification, respectively. In this cross-sectional study, we investigated the associations between sTWEAK, FGF-23 and CA-IMT in renal transplant patients.One hundred seventeen renal transplant patients were enrolled. Fifty-one percent of the patients were male, mean age was 39.6 ± 9.6 years, duration of follow-up after renal transplantation was 76.1 ± 59.1 (6-350) months and mean serum creatinine 1.9 ± 1.2 mg/dl. Mean TWEAK level was 595 ± 225 pg/ml (158-1140) and TWEAK level was positively correlated with creatinine clearence, serum albumin, calcium, hemoglobin, hematocrit and CA-IMT, negatively with proteinuria, serum phosphorus, calcium phosphorus product, urea, creatinine and parathormone level. Mean FGF 23 level was 92 ± 123 RU/ml (9.6-1006) and positively correlated with duration of follow-up after transplantation, systolic and diastolic blood pressures, serum parathormone, urea, creatinine, uric acid, phosphorus, calcium phosphorus product, alkaline phosphatase, and proteinuria, negatively with creatinine clearence, serum albumin, cholesterole, hemoglobin and hematocrit level. Mean CA-IMT was 0.62 ± 0.11 (0.40-0.98) mm and positively correlated with age, history of cardiovascular disease and smoking, dialysis duration, serum TWEAK, albumin, calcium, hemoglobin and hematocrit, negatively with serum phosphorus and creatinine level. In linear regression analysis, age and serum TWEAK level were predictors for CA-IMT.To conclude, there is a positive correlation between CA-IMT and TWEAK, but not with FGF-23 level. Further prospective studies are needed to confirm this finding.