19. yüzyıl Osmanlı muhasebe uygulamaları: Ereğli ve Tevabii Kömür Madenleri Kumpanyası Muhasebe Defterinin incelenmesi
19th century Ottoman accounting practices: Examining the accounting Book of Ereğli and Its Affiliated Coal Mines Company
Yazar: İDİL ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ERSOY
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Devlet muhasebesi =   ; Finansal muhasebe = Financial account ; Genel muhasebe = General account ; Türk muhasebe teorisi = Turkish accounting theory

Özet:
Dünya iktisat tarihi incelendiğinde 19. Yüzyılın tüm devletlerin iktisat tarihleri içinde önemli bir yere sahip olduğu görülmüştür.  Bu durumun sebebi hiç şüphesiz ki yaşanan sanayi devrimidir. Bu devrimin iktisat tarihi üzerindeki etkisi öyle büyüktür ki pek çok devletin devrim öncesi ve devrim sonrası olmak üzere mali, askeri, hukuki ve sosyal yapılarını iki döneme ayırdığı gözlemlenmiştir. Osmanlı Devleti de bu dönemselleştirme sürecini yaşamış devletlerden biridir. Osmanlı iktisat tarihi kuruluşundan 19. yüzyıla kadar klasik dönem, 19. yüzyıl başlarından sonra yenileşme dönemi olarak ikiye ayrılmaktadır. Bu bağlamda 19. yüzyıl yaşanan modernleşme sürecinin odak noktası olan bir değişim yüzyılıdır. 
Sanayi devrimi ile hayatımıza giren buharlı sistemler beraberinde sanayileşmeyi, teknoloji transferlerini, hammadde ve pazar arayışlarını getirmiştir. Buharlı sistemlerin en önemli enerji kaynağı olan kömür madenleri de bu sebeple bu yüzyıl da önem kazanmıştır. Osmanlı Devleti de dünya üzerinde zengin kömür yataklarına sahip sayılı devletlerden biri olarak anılmaktadır. Osmanlı Devleti'nde gerçek anlamda kömür maden işletmeciliği faaliyeti Ereğli Kömür Madenlerinin işletilmesi ile başlamıştır. Bu çalışmada Osmanlı ekonomisinde önemli bir yere sahip olan "Ereğli ve Tevabii Kömür Madenleri Kumpanyası Muhasebe Defteri" muhasebe bilimi açısından incelenmiştir. Bu bağlamda, çalışmada öncelikle 19. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde mali düzen ve muhasebe uygulamalarında yaşanan gelişmeler ile Osmanlı Devleti'nde madencilik faaliyetleri ve Ereğli kömür havzası ele alınmış, devamında "Ereğli ve Tevabii Kömür Madenleri Kumpanyası Muhasebe Defteri" genel özellikleri, kapsamı ve içeriği yönünden incelenmiş ve dönemin muhasebe uygulamaları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın asıl konusu olan "Ereğli ve Tevabii Kömür Madenleri Kumpanyası Muhasebe Defteri" nin elektronik kopyası T.C.  Başbakanlık Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı (BOA) arşivinde bulunan HH.d ve 00790 sıra numaralı Hicri 12.10.1226 tarihli defteridir. Bu tez çalışmasında, nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan belgesel araştırma yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
When the world economic history is examined, it is seen that the 19th century has an important place in the economic history of all states. The reason for this situation is undoubtedly the industrial revolution. The impact of this revolution on the economic history is so great that it has been observed that many states divide their financial, military, legal and social structures into two periods, pre-revolution and post-revolution. The Ottoman Empire is one of the states that experienced this periodization process. The classical period from the establishment of the Ottoman economic history to the 19th century is divided into two as the renewal period after the beginning of the 19th century. In this context, the 19th century is a century of change, which is the focal point of the modernization process.
	Steam systems, which entered our lives with the industrial revolution, brought along industrialization, technology transfers, raw materials and market searches. For this reason, coal mines, which are the most important energy source of steam systems, gained importance in this century. The Ottoman Empire is also known as one of the few states in the world with rich coal deposits. In the Ottoman Empire, real coal mining activities started with the operation of Ereğli Coal Mines. In this study, "Accounting Book of Ereğli and Its Affiliated Coal Mines Company ", which has an important place in the Ottoman economy, has been examined in terms of accounting science. In this context, in this study, first of all, the developments in the financial order and accounting practices in the Ottoman Empire in the 19th century, mining activities in the Ottoman Empire and the Ereğli coal basin were discussed. and evaluated within the framework of accounting practices of the period. The electronic copy of the "Accounting Book of Ereğli and Its Affiliated Coal Mines Company ", which is the main subject of the study, is sent to T.C. It is the book dated 12.10.1226 Hijri with line number HH.d and 00790 in the archive of the Prime Ministry Ottoman Archives Department (BOA). In this thesis, documentary research method, which is one of the qualitative research approaches, was used.