Adolesanlarda davranış imaj modeline dayanan kısa görüşmelerin sağlık davranışlarına etkisi
The effects on adolescents? health behaviors of brief interventions based on behavior-image model
Yazar: NESRİN İLHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Benlik imajı = Self image ; Davranış = Behavior ; Ergenler = Adolescents ; Görüşme yöntemi = Interview method ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık = Health ; Sağlık araştırmaları = Health surveys ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırma adolesanların sağlığı geliştirme stratejilerini ölçen Adolesan Yaşam Biçimi(AYB) Ölçeği II'nin Türk kültürüne uyarlanması ve adolesanlarda davranış imaj modeline dayanan kısa görüşmelerin sağlık davranışlarına etkisini belirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Araştırma 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Döneminde, İstanbul'da bir devlet lisesinde yürütüldü. Örneklemi Lisenin 10. ve 11. sınıf öğrencilerinden(N=575), basit rastlantısal örnekleme yöntemi ile belirlenen 4 sınıf deney grubunu, 4 sınıf kontrol grubunu oluşturdu. Deney grubu 103 kişi, kontrol grubu 112 kişi ile araştırma tamamlandı. Deney grubundaki öğrencilerle davranış-imaj modele dayanan 25 dakikalık kısa görüşmeler yapıldı. Veri toplama aracı olarak, Öğrenci Soru Formu, Aile Soru formu, Adolesan Yaşam Biçimi Ölçeği II, Egzersiz Öz-etkililik Ölçeği, Çocuk Beslenme Öz-yeterlik Ölçeği ve Hastalık Kontrol Merkezi Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi-4 Ölçeği kullanıldı. AYB Ölçeği II'nin cronbach alpha değeri toplam ölçek için 0,88, alt ölçekleri için, sağlık sorumluluğu 0,72, fiziksel aktivite 0,76, beslenme 0,55, pozitif yaşam algısı 0,66, kişilerarası ilişkiler 0,64, stres yönetimi 0,55, spiritüel sağlık 0,66 bulundu. Araştırmada, kısa görüşmelerin deney grubu öğrencilerin sağlık sorumluluğu, beslenme, fiziksel aktivite ve Adolesan Yaşam Biçimi Ölçeği toplam puanını, egzersiz öz-etkililik ve beslenme öz-yeterlik puanlarını, şiddetli ve orta şiddetli fiziksel aktiviteyi, günlük sebze ve meyve tüketimini, uyku süresini, daha fazla sağlıklı besinler yeme ve daha fazla uyuma yönünde çaba harcamayı arttırdığı, ruhsal sağlığın iyi olmadığı ve hobi/iş/okul aktivitelerini yapamadıkları gün sayılarını azalttığı görüldü.Anahtar Sözcükler: Adolesan, Davranış-İmaj Model, Hemşirelik, Kısa Görüşme, Sağlık Davranışları,

Abstract:
This research was implemented for adapting adolescent life style profile II that is used to measure adolescent health promotion strategies to Turk Culture and for determining the effects on health behaviors of brief interventions with adolescents based on Behavior-Image Model. This research was implemented at a public high school in Istanbul during the spring semester of 2011. The sample was created as 4 classes for experimental group and 4 classes for control group that are determined with basic random sampling method from 10th and 11th grade students(N=575), in high school. This research was completed with 103 students in experimental group and 112 students in control group. 25 minute brief interventions based on behavior-image model have been implemented with students in experimental group. Student Questionnaire, Family Questionnaire, Adolescent Lifestyle Profile II, Exercise:Self-Efficacy Questionnaire, Children's Dietary Self-Efficacy Scale and Center for Diseases Control Health Related Quality of Life-4 are used for data collection. 0.88 for cronbach alpha value of adolescent life style profile II, 0.72 for health responsibility, 0.76 for physical activity, 0.55 for nutrition, 0.66 for Positive Life Perspective, 0.64 for Interpersonal Relations, 0.55 for stress management, 0.66 for spiritual health were found. In this research, brief interventions have increased health responsibility, nutrition, physical activity and adolescent life style profile II total score, exercise self-efficacy and dietary self-efficacy scores, severe and moderate intensity physical activity, daily vegetable and fruit consumption, the duration of sleep of experimental group students. These brief interventions have also shown that experimental group students has started to eat more healthy foods and spend more effort to increase sleep time. These brief interventions have reduced the number of days that they are in unhealthy mental condition and the number of days that they are unable to do school activities.Key Words: Adolescent, Behavior-Image Model, Brief Intervention, Health Behaviors, Nursing