Çoklu bağlantısallığın çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi üzerindeki etkisi
The effect of multicollinearity on multilevel structural equation modeling
Yazar: SEDA CAN
Danışman: PROF. DR. NURİ BİLGİN ; PROF. DR. OYA SOMER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi = Multilevel structural equation modeling ; Çoklu bağlantı = Multicollinearity ; Çoklu doğrusal bağlantı = Multiple linear connection

Özet:
Sosyal ve davranış bilimlerinde değişkenler arasındaki ilişki çoğu zaman yüksek olduğu için, çoklu bağlantısallık araştırmacıların analizlerde sıklıkla karşılaştığı bir sorun olabilmektedir. Bu çalışmada Monte Carlo simülasyonu kullanarak, grupiçi ve gruplararası düzeyde değişimlenen çoklu bağlantısallığın iki-düzeyli bir yapısal eşitlik modeli üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Araştırma deseninde, çoklu bağlantısallığın değişimlendiği düzey (grupiçi, gruplararası), çoklu bağlantısallık (0.75, 0.80, 0.85, 0.90) ve ICC (orta-0.15, yüksek-0.25) bağımsız değişkenler olarak yer almaktadır. Bağımsız değişkenlerin etkisi modelin yakınsama oranı, kabuledilemez çözüm oranı, model uyumu, parametre tahmin yanlılığı ve standart hata yanlılığı olmak üzere beş bağımlı ölçümle incelenmiştir. Kabuledilemez çözüm oranı ve yakınsama oranı bağımlı ölçümlerinde sadece çoklu bağlantısallık gruplararası düzeyde değişimlendiğinde bir etki gözlenmiştir. ICC'nin 0.5 olduğu koşulunda çoklu bağlantısallık arttıkça özellikle kabuledilemez çözüm oranının arttığı görülmüştür. Model uyumu bağımlı ölçümünde herhangi bir etki gözlenmemiştir. Deneysel koşulların modelden elde edilen grupiçi düzey parametre tahminleri ve standart hatalarında etkisinin olmadığı görülmüştür. Çoklu bağlantısallık grupiçinde değişimlendiğinde, orta ICC koşulunda, gruplararası düzeydeki ölçme modelinin bozulduğu, yüksek ICC koşulunda herhangi bir yanlılık olmadığı görülmüştür. Çoklu bağlantısallık gruplararası düzeyde 0.85 ve 0.90 olarak değişimlendiğinde orta ICC koşulunda regresyon katsayılarından birinin yanlı olduğu görülürken, yüksek ICC koşulunda ise herhangi bir yanlılık bulunmamıştır. Model parametrelerinin standart hata yanlılıklarına ilişkin bulgular, parametrelerin yanlılıklarıyla benzer bir şekilde, çoklu bağlantısallık grupiçinde 0.75, 0.80 ve 0.90 olarak değişimlendiğinde ve ICC'nin orta seviyede olduğu koşulda gruplararası düzey ölçme modelinin bozulduğuna işaret etmektedir. Çoklu bağlantısallık gruplararasında değişimlendiğinde ise, 0.80 ve 0.85 koşullarında regresyon katsayılarının ve içsel örtük değişkenine ilişkin hata varyansının standart hataları ICC 0.15 olduğunda yanlı bulunurken, 0.90 koşulunda ICC'nin tüm koşulları için söz konusu standart hatalar yanlı bulunmuştur.

Abstract:
Because variables may be highly correlated in the social and behavioral sciences, multicollinearity might be one of the most common problem that the researchers encounter. This study investigates the effect of multicollinearity manipulated in within and between levels of a two-level structural equation model by using Monte Carlo simulation. Furthermore, the influence of the size of the intraclass correlation (ICC) on the model is investigated. The level in which the multicollinearity is manipulated (within, between), multicollinearity (0.75, 0.80, 0.85, 0.90) and ICC (medium-0.15, high-0.25) are the independent variables in the research design. The variables of interest are rate of convergence, inadmissible solutions, model fit, relative parameter and standard error bias on the within and between level parameters of the model. The results show that nonconvergent and inadmissible solutions are obtained only when there is between level multicollinearity and the ICC is medium (0.05). Especially the rates of inadmissible solutions increase as the multicollinearity increases. The results show no effect of the experimental conditions on the fit statistics and indices of the model. The within part of the model poses no problems. When the multicollinearity is manipulated in the within level, the measurement model is distorted in the medium ICC, but no bias is found in the high ICC condition. In the 0.85 and 0.90 between level multicollinearity conditions, one of the between level regression coefficients is biased in the medium ICC condition. The results of the standard errors of the parameters are similar to those obtained for parameter estimates in the within level multicollinearity conditions showing the distortion of the measurement model. Finally, when the between group correlations are 0.80 and 0.85, the standard error estimates of the coefficients and the variance of endogenous latent variable are found to be biased only for the medium ICC condition however when the correlation is 0.90, these standard errors are biased for both two ICC levels.