Baş boyun radyoterapisi yapılan hastalarda adaptif uygulamaların hedef ve kritik organlara etkisinin incelenmesi
Investigation the effects of adaptive radiotherapy on target and critical organs for head and neck radiotherapy
Yazar: ÖZLEM GÖREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİRAÇ KAMIŞLIOĞLU ; DOÇ. DR. MESUT KARAHAN
Üsküdar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology

Özet:
Paranazal sinüsler, nazal/oral kavite, farenks ve larenks anatomilerinde ortaya çıkan epitelyal maligniteleri kapsayan hastalıkların tamamı baş-boyun kanserlerini tanımlamaktadır. Hastaların radyoterapi sürecinde kilo kaybı, tümörün küçülmesi gibi ışına bağlı normal dokularda meydana gelen şekil değişiklikleri meydana gelmektedir. Hasta anatomisinde tedavi sürecinde meydana gelen bu değişim, hastaya planlanan miktarda verilen radyasyon dozu ile gerçek uygulamada verilen radyasyon dozunun birbirinden farklı olmasına neden olmaktadır. Bunun sonucunda, hedef veya kritik organların beklenenden farklı radyasyon dozları almasına sebep olabilmektedir. Bu etki "Adaptif Radyoterapi" (ART) adı verilen yöntem ile en aza indirilebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, baş boyun radyoterapisi gören hastalarda çeşitli sebeplerden dolayı anatomi değişimi sonucunda meydana gelen fiziksel değişikliklerin hedef ve kritik organ dozlarında meydana getirdiği dozimetrik farklılıkları ortaya koymak ve ART'nin gerekliliğini irdelemektir.
Çalışma için Radixact radyoterapi cihazında tedavi görmüş toplam 10 baş-boyun hastası seçilmiştir. Hastaların PreciseART adlı yazılım yardımıyla hedef hacim ve OAR dozlarına günlük olarak bakılmıştır. Böylece ART tedavisinin gerekliliği çalışmada detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Yazılım yardımıyla hedef hacim ve OAR içerisindeki doz farklılıkları saptanmış ve ART uygulaması yapılarak bu farklılıklar elinine edilmiştir. Çalışmada PTV bölgelerini kapsayan doz hacimleri ve maksimum noktaki dozlarda önemli farklılıkların olduğu saptanmıştır. Ayrıca ortalama parotis dozlarında ve maksimum spinal nokta dozunda ART yöntemi yapılmadığında önemli artışların olabileceği bu çalışmada raporlanmıştır. Hedef ve OAR hacimlerindeki önemli azalmalar ve hastaların kilo kayıpları çalışmada raporlanan diğer parametrelerdir. Yapılan çalışmanın sonuçlarına göre hasta için planlanan doz ile verilen doz dağılımının eşit olması ve kritik çevre dokuların korunabilmesi için ART uygulamasının gerekliliği tartışılmazdır.

Abstract:
All diseases including epithelial malignancies that occur in the anatomy of the paranasal sinuses, nasal/oral cavity, pharynx, and larynx can be described as head and neck cancers. During the radiotherapy process of the patients, the shape of normal tissues changes due to beam such as weight loss and shrinkage of the tumor. This change in the patient's anatomy during the treatment process causes the radiation dose given to the patient in the planned amount to differ from the radiation dose given in the actual application. Thus, it may result in target or critical organs to receive different doses than the planned dose. This effect can be minimized by the method called "Adaptive Radiotherapy" (ART). The purpose of this study is to reveal the dosimetric differences in target and critical organ doses caused by physical changes resulting from anatomy changes due to various reasons in patients' head and neck radiotherapy and examining the necessity of ART. 
A total of 10 head and neck patients who were treated with Radixact radiotherapy device were selected for the study. The target volume and OAR doses of the patients were examined on a daily basis with the software called PreciseART. Thus, the necessity of ART treatment was explained in detail in the study. The dose differences in the target volume and OAR were detected with the help of the software, then these differences were eliminated by ART application. In the study, significant differences were found in dose volumes which involves PTV regions, and the doses at the maximum point. In addition, it was reported in this study that significant increases in mean parotid doses and maximum spinal point dose would have happened if the ART was not be applied. The other important parameters reported in this study were patients' weight loss, a significant decrease in target and OAR volumes. According to the information obtained from the results of the study, the necessity of ART application has emerged in order to distribute the dose which is planned for the patient and the dose that actually given to the patient equally in which way to protect critical surrounding tissues.