Adli psikiyatri hastalarında kabul ve kararlılık terapisi temelli öfke yönetimi eğitiminin öfke ruminasyonları ve dürtüsellik düzeylerine etkisi
Effect of acceptance and commitment therapy based anger management training on anger rumination and impulsiveness levels in forensic psychiatric patients
Yazar: HATİCE POLAT
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL ASİ KARAKAŞ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Adli psikiyatri = Forensic psychiatry ; Adli psikiyatri = Forensic psychiatry ; Adli tıp = Forensic medicine ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Kabul ve kararlılık terapisi = Acceptance and commitment therapy ; Öfke = Anger ; Öfke yönetimi = Anger management ; Öfke yönetimi tedavisi = Anger management therapy

Özet:
Amaç: Bu çalışma adli psikiyatri hastalarında Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli öfke yönetimi eğitiminin öfke ruminasyonları ve dürtüsellik düzeylerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Metot: Araştırma, randomize kontrollü çalışma olarak yapılmıştır. Araştırmanın verileri Temmuz 2018- Ocak 2020 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmada basit rasgele sayılar tablosu kullanılarak randomizasyon yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini bu şekilde belirlenen 66 erkek (33 deney, 33 kontrol) adli psikiyatri hastası oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında 'Kişisel Bilgi Formu', 'Öfkeye İlişkin Derin Düşünme Ölçeği', ve 'Barratt Dürtüsellik Ölçeği' kullanılmıştır. Deney grubundaki hastalara Kabul ve Karalılık Terapisi Temelli Öfke yönetimi eğitimi haftada bir olmak üzere 8 oturum şeklinde uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi,  yüzdelik dağılım, bağımsız gruplarda t testi, ve bağımlı gruplarda t testi kullanılmıştır.
Bulgular: Eğitim öncesi deney grubundaki hastaların öfkeye ilişkin derin düşünme ölçeği toplam puan ortalamasının (53.0±9.0 ) ve dürtüsellik toplam puan ortalamasının (72.7±11.0); kontrol grubundaki hastaların öfkeye ilişkin derin düşünce toplam puan ortalamasının (56.3±9.9) ve dürtüsellik toplam puan ortalamasının (81.2±12.6)  olduğu belirlenmiştir. Eğitim sonrası deney grubundaki hastaların kontrol grubuna göre öfkeye ilişkin derin düşünce toplam puanları ve dürtüsellik toplam puanlarının düştüğü ve farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0. 001). Grup içi karşılaştırmada; deney grubundaki hastaların ön test ve son test puanları arasında öfkeye ilişkin derin düşünce toplam puanı ve tüm alt boyut puanları ile dürtüsellik toplam puanı ve tüm alt boyut puanlarının istatistiksel olarak önemli derecede düştüğü tespit edilmiştir (p<0.05).
Sonuç: Adli psikiyatri hastalarına verilen Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli öfke yönetimi eğitiminin, hastaların öfke ruminasyonlarını ve dürtüselliklerini azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Alanda çalışan psikiyatri hemşireleri ve adli psikiyatri hemşireleri öfke ruminasyonu ve dürtüselliğe bağlı şiddet olaylarını azaltma ve ya önleme çalışmaları kapsamında bu programdan yararlanabilirler.  
Anahtar Kelimeler: Adli psikiyatri, adli psikiyatri hemşireliği, dürtüsellik, kabul ve kararlılık terapisi, öfke ruminasyonu

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the effect of acceptance and commitment therapy based anger management training on the levels of rumination and impulsiveness in forensic psychiatric patients.
Material and Method: The study was conducted as a randomized, controlled research. The study data were collected between July 2018 and January 2020. In the study, randomization was performed using a table of random numbers. The sample of the study consisted of 66 male forensic psychiatric patients selected by this method (33 in the experimental group, and 33 controls). 'Personal Information Form', 'Anger Rumination Scale' and 'Barratt Impulsiveness Scale' were used in the collection of data. The Acceptance and Commitment Therapy based anger management training was provided to the patients in the experimental group in one session a week for 8 weeks. In the evaluation of the data, chi-square test, percentile distribution, independent samples t-test and dependent groups t-test was used.
Results: Before the training, the total Anger Rumination Scale score average of the patients in the experimental group was 53.0±9.0, the total impulsiveness score average was 72.7± 11.0; however, the total Anger Rumination Scale score average of the patients in the control group was 56.3±9.9, and their total impulsiveness score average was found to be 81.2±12.6. After the training, the total Anger Rumination Scale score and impulsiveness total score averages of the patients in the experimental group were found to be reduced compared to the control group, with a statistically significant difference (p<0.001). In the intragroup comparison, a statistically significant decrease was found between the pre-test and post-test scores of the patients in the experimental group, in terms of the Anger Rumination Scale total score and all sub-scale scores, and impulsiveness total score and all sub-scale scores (p<0.05).
Conclusion: The Acceptance and Commitment Therapy based anger management training provided to the forensic psychiatric patients was found to be effective in decreasing their anger rumination and impulsiveness. Psychiatric nurses and forensic psychiatric nurses working in the field can benefit from this program within the scope of the efforts to reduce or prevent violence incidents induced by anger rumination and impulsiveness.
Keywords: Acceptance and commitment therapy, anger rumination, forensic psychiatry, Forensic Psychiatric nursing, impulsiveness