Asemptomatik karotis stenozlu hastalarda sessiz beyin infarktları ve stenoz derecesiyle ilişkisi
Silent brain infarcts and its relationship with degree of stenosis in patients with asymptomatic carotis stenosis
Yazar: MÜJDAT DENİZ BENLİ
Danışman: DOÇ. DR. HURİYE HAYAT GÜVEN ; UZMAN BÜLENT GÜVEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Nöroloji = Neurology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Beyaz cevher = White matter ; Beyaz cevher = White matter ; Beyin = Brain ; Beyin iskemisi = Brain ischemia ; Karotis arteri hastalıkları = Carotid artery diseases ; Karotis stenozu = Carotid stenosis ; Karotis stenozu = Carotid stenosis ; Serebral enfarktüs = Cerebral infarction

Özet:
Amaç: Karotis aterosklerozunun sessiz beyin infarktları (SBİ) ve beyaz madde lezyonları (BML) ile ilişkisi kesin olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada asemptomatik tek taraflı ≥%50 karotis stenozu olan hastalarda; stenozu olan ve olmayan internal karotis arter (İKA)'lerce beslenen hemisferik alanların SBİ, derin beyaz madde lezyonları (DBML) ve periventriküler beyaz madde lezyonları (PBML) açısından karşılaştırılması, stenoz derecesi ve vasküler risk faktörleri ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Geçirilmiş inme ve/veya geçici iskemik atak öyküsü bulunmayan, renkli karotis Doppler ultrasonografide (USG) tek taraflı İKA'da ≥%50 stenozu olan hastalar çalışmaya alındı. Hastaların demografik bilgileri, vasküler risk faktörleri ve İKA stenoz dereceleri kaydedildi. Beyin manyetik rezonans görüntülemelerinde her iki hemisferin İKA sulama alanındaki SBİ'nin sayısı, yerleşimleri ve büyüklükleri belirlendi. Beyaz madde T2 hiperintens lezyonları değerlendirilerek, DBML ve PBML Fazekas ölçeğine göre derecelendirildi.
Sonuçlar: Çalışmaya alınan 69 hastanın 53'ünde %50-69 (%76.8), 16'sında ≥%70 (%23.2) tek taraflı asemptomatik İKA stenozu bulunuyordu. ≥%50 İKA stenozuna ipsilateral ve kontralateral hemisferler arasında SBİ sayısı, yerleşimi ve büyüklüğü; DBML ve PBML'nin bulunup bulunmaması açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı. Sadece Fazekas evre 1 DBML sıklığı kontralateral hemisferde daha fazla olarak bulundu (p=0.035). ≥%50 İKA stenozuna ipsilateral hemisferde SBİ, DBML ve PBML varlığı ile vasküler risk faktörleri arasında ilişki saptanmadı. İKA stenozu %50-69 ve ≥%70 olarak sınıflandırılarak kontralateral hemisferle karşılaştırmalar yapıldığında; ≥%70 stenozu olan İKA ile beslenen hemisferde SBİ'si olan hasta sayısı, kontralateral hemisferde SBİ'si olan hasta sayısından daha fazla idi (p=0.029). SBİ sayısı da ≥%70 stenozu olan İKA tarafından beslenen hemisferde, kontralateral hemisfere göre daha fazla olarak bulundu (p=0.027). DBML ve PBML'nin varlığı açısından hemisferler arasında fark bulunmazken, Fazekas evre 1 DBML sıklığı ≥%70 İKA stenozunun kontralateral hemisferinde ipsilateral hemisferine göre daha fazla idi (p=0.025).
Yorum: Çalışmamızın sonuçları %70 ve üzerindeki asemptomatik karotis stenozlarının SBİ ile ilişkisine işaret etmiş; inme için bir risk faktörü kabul edilen SBİ'nin, ileri derecelerdeki karotis stenozları için de bir gösterge olabileceğini düşündürmüştür. Çalışmamızda karotis stenozu ile BML arasında ilişki bulunmamış ve bu lezyonların karotis aterosklerozu yerine serebral küçük damar hastalığını yansıttıkları görüşü desteklenmiştir.

Anahtar kelimeler: karotis stenozu, asemptomatik karotis stenozu, sessiz beyin infarktları (SBİ), beyaz madde lezyonları (BML), derin beyaz madde lezyonları (DBML), periventriküler beyaz madde lezyonları (PBML)

Abstract:
Background/Aim: The relationship between carotid atherosclerosis with silent brain infarcts (SBIs) and white matter lesions (WMLs) is not clearly known. In this study, in patients with asymptomatic unilateral ≥ 50% carotid stenosis, we aimed to compare the hemispheric areas supplied by internal carotid artery (ICA), with and without stenosis, in terms of SBI, deep white matter lesions (DWML) and periventricular white matter lesions (PWML), and to investigate the relationship between stenosis grade and vascular risk factors.
Methods: Patients without a history of stroke and/or transient ischemic attacks (TIA) and who had ≥50% stenosis in unilateral ICA on color carotid Doppler ultrasonography (USG) were included in the study. Patients' demographic information, vascular risk factors and grade of ICA stenosis were recorded. The number, location and the size of SBIs in the ICA territory in both hemispheres were identified from the brain magnetic resonance images. White matter T2 hyperintense lesions were evaluated and graded according to the DWML and PWML Fazekas scale.
Results: Of the 69 patients included in the study, 53 had 50-69% (76.8%) and 16 had ≥70% (23.2%) unilateral asymptomatic ICA stenosis. In case of ≥50% ICA stenosis, the number, location and size of SBI between the ipsilateral and contralateral hemispheres had no statistifically significant difference in the presence of DWML and PWML. Only the frequency of Fazekas grade 1 DWML was found to be higher in the contralateral hemisphere (p = 0.035). There was no correlation found between the presence of SBI, DWML and PWML in the ipsilateral hemisphere and vascular risk factors in ≥50% ICA stenosis. The number of patients with SBI on the hemisphere fed by ICA with ≥70% stenosis was more than the number of patients with SBI on the contralateral hemisphere when ICA stenosis was classified as 50-69% and 70%. (p=0.029). The number of SBIs was higher in the hemisphere fed by ICA with ≥70% stenosis than the contralateral hemisphere (p = 0.027). While there was no difference found between the hemispheres in terms of the presence of DWML and PWML, the frequency of Fazekas stage 1 DWML was greater in the contralateral hemisphere of ≥70% ICA compared to the ipsilateral hemisphere (p = 0.025).
Conclusion: The results of our study pointed out the relationship between the asymptomatic carotid stenosis of 70% and higher with SBI; suggested that SBI, which is considered a risk factor for stroke, may also be an indicator of advanced carotid stenosis. In our study, no correlation was found between carotid stenosis and WML and it was supported that these lesions reflect cerebral small vessel disease instead of carotid atherosclerosis.

Key words: Carotid stenosis, Asymptomatic carotid stenosis, Silent brain infarctions (SBI), White matter lesions (WML), Deep white matter lesions (DWML), periventricular white matter lesions (PWML)