Sağlıklı ve akut ishalli neonatal buzağılarda trombosit indekslerinin değerlendirilmesi
Evaluation of platelet indices in healthy and acute diarrhea neonatal calves
Yazar: HAKAN ELMACI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜLTEKİN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada sağlıklı buzağılarda neonatal dönem süresince trombosit indekslerinin [trombosit sayısı (PLT), trombosit yüzdesi (PCT), ortalama trombosit hacmi (MPV), trombosit dağılım genişliği (PDWc)] izlenmesi ve akut ishalli neonatal buzağıların trombosit indekslerindeki değişimlerin belirlenmesi amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmada 10 sağlıklı, 50 akut ishalli olmak üzere toplamda 60 neonatal buzağı (<28 gün) kullanıldı. Örneklemeler sağlıklı buzağılarda neonatal dönemde gerçekleşen değişiklikleri yansıtması amacıyla 2., 7., 14., 21. ve 28. günlerde, ishalli buzağılarda ise tek sefer yapıldı.  İshalli buzağılarda etiyolojik değerlendirme hızlı ticari test kiti (Bovid-5 Ag, Bionote, Kore) ile immunokromatografik yöntemle Cryptosporidium parvum, Rotavirus, Coronavirus, E. coli K99 ve Giardia duodenalis olmak üzere beş farklı etken antijenine yönelik gerçekleştirildi.  Rutin klinik muayenede vücut sıcaklığı, kalp ve solunum frekansı değerlendirildi. Laboratuvar analizleri kapsamında tam kan sayımı [lökosit sayısı (WBC), eritrosit sayısı (RBC), hematokrit (HCT), trombosit sayısı (PLT), trombosit yüzdesi (PCT), ortalama trombosit hacmi (MPV), trombosit dağılım genişliği (PDWc)] ve kan gazları (pH, PCO2, PO2, Na, K, HCO3, BE) analizleri gerçekleştirildi. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile karşılaştırıldı.
Bulgular: Sağlıklı buzağılarda neonatal dönem süresince trombosit indekslerindeki değişimlerin anlamlı olmadığı belirlendi. Akut ishalli neonatal buzağılarda hematolojik değerlendirmede WBC ve PLT sayıları ile PCT, MPV ve PDWc değerleri yüksek bulunurken, RBC sayısı ve HCT değeri düşük bulundu.  Kan gazları analizinde ise pH ve BE değerleri ile Na konsantrasyonu düşük; pCO2 düzeyi ve K konsantrasyonu yüksek belirlendi.
Sonuç: Araştırma sonuçları ile rutin hematolojik değerlendirme kapsamında analizi yapılan fakat klinik önemi yeterince değerlendirilmeyen trombosit indeks parametrelerinin akut ishalli buzağılarda önemli değişiklikler gösterebileceği ortaya konuldu. Bu kapsamda, trombosit indekslerinin akut ishalli durumda izlenmesi, buzağıların klinik yönetimi ve tedavisinde değerli bir bilgi kaynağı olabilir. Akut ishalli buzağılarda tedavi ve monitörizasyon sürecini de içeren daha kapsamlı çalışmaların yapılması fayda sağlayabilir.

Abstract:
Objective: The aim of this study was to monitor platelet indices [platelet count (PLT), platelet percentage (PCT), mean platelet volume (MPV), platelet distribution width (PDWc)] in healthy calves during the neonatal period and to determine the changes in platelet indices in neonatal calves with acute diarrhea. 
Materials and Methods: A total of 60 neonatal calves (<28 days), 10 healthy and 50 with acute diarrhea, were used in the study. Sampling was performed on the 2nd, 7th, 14th, 21st and 28th days in healthy calves to reflect the changes in the neonatal period, and once in diarrhea calves.  Etiologic evaluation in calves with diarrhea was performed by immunochromatographic method with a rapid commercial test kit (Bovid-5 Ag, Bionote, Korea) for five different causative antigens including Cryptosporidium parvum, Rotavirus, Coronavirus, E. Coli K99 and Giardia duodenalis.  Body temperature, heart and respiratory frequency were evaluated in routine clinical examination. Laboratory analysis included complete blood count [leukocyte count (WBC), erythrocyte count (RBC), hematocrit (HCT), platelet count (PLT), platelet percentage (PCT), mean platelet volume (MPV), platelet distribution width (PDWc)] and blood gases (pH, PCO2, PO2, Na, K, HCO3, BE). The data obtained were compared with appropriate statistical methods.
Results: In healthy calves, the changes in platelet indices during the neonatal period were not significant. In hematologic evaluation, WBC and PLT counts, PCT, MPV and PDWc values were found to be high, while RBC and HCT values were found to be low in neonatal calves with acute diarrhea.  In blood gas analysis, pH and BE values and Na concentration were low, while pCO2 level and K concentration were high.
Conclusion: The results of the study revealed that platelet index parameters, which are analyzed within the scope of routine hematologic evaluation but whose clinical significance is not sufficiently evaluated, may show significant changes in calves with acute diarrhea. Monitoring of platelet indices in acute diarrhea may be a valuable source of information in the clinical management and treatment of calves. More comprehensive studies including treatment and monitoring process in calves with acute diarrhea may be beneficial.