Yaşam kalitesi değerlendirmesi: Kastamonu Çatalzeytin örneği
Life quality assessment: The case study of Kastamonu Catalzeytin
Yazar: AYLİN YAGCİLAR
Danışman: PROF. DR. HATİCE ARZU KOCABAŞ DİREN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Yerleşimler küreselleşme ve yeni dünya düzeni ile birlikte bir rekabet ortamı içine girmektedirler. Kimlik ve değerleri korunmuş, varlığını sürdüren yerleşimler bu rekabet ortamında  baskı altında kalmadan, özgün kimlikleri ile sürdürülebilirliklerini sağlamaktadırlar. 
Küreselleşme kavramı kentlerin gelişme ve dünya sahnesinde rol alma konularında önemli bir rol oynarken yerel ve bölgesel değerler dikkate alınmadan sadece ekonomik odaklı bir küresel model, kentlerin var olan kimlik ve değerlerini kaybetmelerine neden olmaktadır. Özellikle gelişmekte veya az gelişmiş ülkelerde kentlerin küreselleşme politikalarının sadece ekonomik odaklı gelişmesi/ geliştirilmesi küresel dünya pazarında dayanaklıklarını kaybettirmekte ve küresel kent yarışında başarısız olmaktadır. 
Sürdürülebilir kentsel koruma bu noktada önem kazanmaktadır. Yerleşimlerin özgün kimlik ve değerlerini koruyarak sosyal, ekonomik, çevresel yönden gelişmelerini sağlamakta, eşit ve dengeli kaynak dağılımı yaparak kendine yetebilen ve yenileyebilen küresel rekabet ortamında dayanıklı hale getirmektedir.  
Günümüzde ekonomik ve küresel baskılar dışında iklim değişikliğinin yarattığı olumsuz etkiler önemli konulardan biri haline gelmiştir. İklim değişikliği ile birlikte hem doğal hem fiziksel hem de sosyal çevrede olumsuzluklar ortaya çıkmaktadır. Bütün bu etkenler birinden bağımsız ele alınmamalıdır. Kentsel, toplumsal ve çevresel değerler  korunduğu ve devamlılığının sağlanabildiği taktirde yaşamı alanı oluşmaktadır. 
Koruma bakış açısından baktığımızda ise günümüz koşullarında yenilenebilir enerji ve  inovatif  yaklaşımların bir araya getirilmesi ile yerel ve küresel ölçekte sürdürülebilir gelişme sağlanmaktadır. Sürdürülebilir kentsel koruma sadece fiziksel yapının korunması değil yerleşim sisteminde var olan bütün etken ve edilgenlerin korunması, geliştirilmesi ve devamlılığının sağlanmasını kapsamaktadır.  İnovasyon kavramının koruma ile birleştirilmesindeki amaç yapıların sadece obje olarak kullanılmasından ziyade, aktif bir rol üstlenerek hem inovatif teknolojiler ile birlikte günümüz sorunlarına cevap ve çözüm verebilir olması hem de kullanılarak korunmasıdır.  
Çatalzeytin yerleşmesi konumu, doğal yapısı, kültürel değerleri ile Karadeniz'in önemli bir kıyı yerleşimidir. Son yıllarda genç nüfusun göçmesi, tarım topraklarının yeterli işlenmemesi, yerleşim kimliğini oluşturan değerlerin ve  geleneksel dokunun yok olmaya başlaması, canlı olan yerleşimin kimliğini kaybedip yok olmaya başlamasını tetiklemişlerdir. 
Çatalzeytin yerleşiminin var olan potansiyellerini kullanmak, var olan sorunları tespit edip çözüm aramak adına Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi 2015 – 2016 Güz, Yüksek Lisans Programı, Kentsel Koruma ve Yenileme Atölyesi kapsamında Kastamonu kentinin Çatalzeytin ilçesi çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda  konuya dair araştırma, saha çalışmaları, sorun potansiyellerin belirlenmesi,  bunlara yönelik çözüm odaklı hedef ve eylemler belirlenmiştir. Saha ve analiz çalışmalarında bizzat bulunarak ve Çatalzeytin yerleşiminin sorun ve potansiyellerini değerlendirme fırsatım oldu. 
Yapılan araştırma, saha çalışması ve sonuç ürünü olarak yayınlanan rapordan yola çıkarak "Yaşam Kalitesi Değerlendirilmesi- Çatalzeytin Örneği" başlığı altında tez çalışması yapılmıştır
Çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya ilişkin kavramsal çerçeve uluslar ve uluslararası yayınlar doğrultusunda hazırlanmaktadır. Özellikle Koruma, yaşam kalitesi, sürdürülebilirlik ve inovatif yaklaşımlar bir araya getirerek, bize farklı bir bakış açısı, farklı yaklaşım olanakları sunmaktadır. 
İkinci bölümde yaşam kalitesi kavramsal çerçeve üzerinden değerlendirilecektir. Yaklaşımlar, geliştirilen sıralama ve puanlama sistemleri araştırılarak Çatalzeytin özeline yönelik çıkarımlar yapılacaktır 
Üçüncü bölümde uluslararası ölçekte yaşam kalitesi bağlamında gelişmiş veya gelişmekte olan yerleşimlerin süreç, deneyim ve verileri incelenerek Çatalzeytin yerleşimine nasıl girdi sağlanacağı araştırılacaktır. 
Dördüncü bölümde Çatalzeytin ve komşu yerleşimler özelinde yapılmış araştırmalar, analizler, çalışmalar değerlendirilip eksik kısımlar geliştirilerek/güncellenerek çalışmaya girdi sağlayacaktır.
Beşinci ve son bölümde literatür araştırması, eski çalışmaların değerlendirilmesi ve örnek incelemesi sonucunda Çatalzeytin özelinde neler yapılabilir, geliştirilecek hedef, eylem ve projeler tartışılacak ve sonuç bölümü oluşturulacaktır.

Abstract:
With globalization and new world order the settlements are getting into a competition. The settlements that have preserved their identities and values continue their existence without any pressure to maintain their genuine identities.
The concept of globalization has an important role on the development and emphasizing of the global role of cities, the local and regional values are not taken into consideration but only a model driven by economic values thus leading to the loss of identities and devaluation of cities. Particularly on the developing or slightly developed countries the globalization politics of cities are only driven by  the economic development is affecting the stability of the global market and is becoming ineffective on the global civic competition. At this point sustainable civic conservation is becoming important. Settlements, by preserving their genuine identities and their values, preserve their social, economic, on the environmental aspect are developing, by sharing equally and balanced resources they provide sufficient and renewable state under global competition where they became steady.
Nowadays besides economic and global pressure, the negative effects caused by climate change made this an important issue. With the climate change even natural, physical and in the social environment negative issues are appearing. All the factors should not be considered separately. In that case civic, social and environmental values are protected and have continuity, the living space is provided.
From the perspective of conservation considering the actual circumstances, linking renewable energy and innovative approaches with local and global levels can provide sustainable development. Sustainable civic conservation does not only imply physical conservation of the building but the entire system of the settlements active and passive conservation, development and continuity. The purpose of linking the concept of Innovation with conservation is not only the use as an object, but has an active role with the solutions of innovative technologies and provides answers and solutions to our actual problems.The Çatalzeytin settlement's position with its natural structure, cultural values is an important seaside settlement of the Black Sea region. In recent years, the immigration of youth, passivity of agriculture, the loss of values that make the traditional core, has triggered the loss of the settlement identity.
By considering the use of Çatalzeytin's settlements potentials, defining the problems and in order to find solutions under "Mimar Sinan Fine Arts University 2015-2016 Autumn Masters Program",the workshop of Civic Conservation and Restoration,  Kastamonu city, Çatalzeytin district was chosen as the working venue. Under such conditions research on this subject, field workshops, defining the potentials of problems, have been made to overcome the issues. I had the experience being there to assess the settlement's problems and potentials from field work and analysis.
Resulting from the study, the field research and the report, a thesis titled " Life Quality Assesment – Case of Çatalzeytin" was made.
The study consists of five main chapters. On the first chapter a subject related framework is being prepared under national and international publications. Particularly Conservation, quality of life, sustainability and innovative approaches when linked together will give us different perspective and a will offer a different approach.
In the second chapter life quality conceptual framework will be assessed. According to the approaches, ranking and evaluation systems will be studied and results will be found for Çatalzeytin.
In the third chapter, in terms of international conservation-innovation developed or developing settlements, period, experience and data will be analyzed and solutions will be studied for benefit of Çatalzeytin.
In the fourth chapter, the studies and analysis made on Çatalzeytin and neighboring settlements will be assessed and missing parts will be improved / updated to improve the study.
In the fifth and the last chapter there will be study of literature research, previous works will be assessed and considering any case study, ideas on how to improve Çatalzeytin ,  the plans and projects will be discussed and conclusion will be made.