Sınıf öğretmenlerine verilen web tabanlı ve bireysel eğitimin Tip 2 diyabet riskini önlemeye etkisi ve maliyet etkinliği
The cost effectiveness of WEB-based and individual education given to primary school teachers and its effects on prevention of TYPE 2 
diabetes risk
Yazar: HATİCE SERAP KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. SELMA ÖNCEL
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bireysel eğitim = Individual education ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Maliyet = Cost ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlık eğitimi = Health education ; Web tabanlı eğitim = Web based education ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Tip 2 diyabet, risk taşıyan bireylerin belirlenerek, yapılan eğitimlerle büyük ölçüde önlenebilen bir hastalıktır. Bu çalışma Gaziantep İli Şahinbey İlçesine bağlı ilkokullarda çalışan tip 2 diyabet riski olan sınıf öğretmenlerine verilen web tabanlı ve bireysel eğitimin diyabet riskini önlemeye etkisi ve maliyeti etkinliğini belirlemek amacıyla randomize kontrollü bir çalışma olarak yapılmıştır. 
Web tabanlı eğitime 27, bireysel eğitime 26 kişi olmak üzere, toplam 53 sınıf öğretmeni çalışmaya katılmıştır. Verilerin toplanmasında "Finlandiya Diyabet Risk Değerlendirme Ölçeği", "Sosyo Demografik Özellikler Veri Formu", "Metabolik Kontrolü Değerlendirme Formu" ve gruplara yapılan harcamaları belirlemek için günlük olarak yapılan harcamaların kayıt edildiği "Defter" kullanılmıştır. Web tabanlı eğitim grubundaki sınıf öğretmenleri ile bir kere görüşülerek, hazırlanan web sayfasının kullanımı ve bilgi girişi hakkında bilgi verilmiş, eğitim ve veri toplama web sayfası üzerinden yapılmıştır. Bireysel eğitim yapılan sınıf öğretmenleri ile üç defa görüşülmüş, hazırlanan eğitim sunumu ile ilgili bilgi verilmiş; eğitimler ve veri toplama araştırıcı tarafından gerçekleştirilmiştir. Her iki eğitim grubuna yapılan harcamalar listelenmiştir. Web tabanlı ve bireysel eğitimin maliyet etkinliği ve diyabet riskini önlemedeki etkinliği açısından değerlendirilmiştir. Araştırma öncesi Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan onay, Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nden kurum izni ve sınıf öğretmenlerinden bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Shapiro Wilk ve Kolmogorow-Smirnov testi Ki kare, Bağımsız Gruplarda t Testi, eşleştirilmiş iki grup arasındaki farkın t Testi kullanılmıştır.
FINDRISC puanı web tabanlı eğitim grubunda eğitim öncesi 16.48±1.57, eğitim sonrası 13.40±2.002 (p<0.05); bireysel eğitim yapılan grupta eğitim öncesi 16.34±1.29, eğitim sonrası 13.65±2.38 olarak bulunmuştur (p<0.05). Eğitim öncesi - sonrası FINDRISC puanı web tabanlı eğitim grubunda 3.07±1.20, bireysel eğitim yapılan grupta 2.69±1.61 azalma saptanmıştır (p>0.05). Web tabanlı ve bireysel eğitim yapılan sınıf öğretmenlerinde, her iki eğitim şeklinin metabolik kontrolü sağlamada etkili olduğu saptanmıştır. Web tabanlı eğitim grubu için 1179.04 TL, bireysel eğitim yapılan grup için 2218.56 TL toplam maliyet belirlenmiştir. Ortalama maliyet-etkinlik oranı; web tabanlı eğitim grubunda 384.05 TL, bireysel eğitim yapılan grupta 824.74 TL, web tabanlı eğitimin bireysel eğitime göre artımlı maliyet-etkinlik oranı ise -2735.57 TL olarak bulunmuştur. Eğitimin maliyet ortalaması her bir sınıf öğretmeni için kişi başına web tabanlı eğitim grubunda 43.66±3.36 TL, bireysel eğitim yapılan grupta ise 85.33±11.31 TL olarak belirlenmiştir (p<0.05). 
Bu çalışmanın sonuçları, her iki eğitim yönteminin de tip 2 diyabet riskini önlemede etkin, ancak web tabanlı eğitimin maliyet etkin olduğunu göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler: Diyabet, riski azaltma, sağlık eğitimi, web, maliyet etkinlik, öğretmen.

Abstract:
Type 2 diabetes is a  disease that can be prevented by  identifing individuals who is at risk through education. This study involves primary school teachers at risk of type 2 diabetes working at primary schools of Gaziantep Province, Şahinbey District. Web-based and individual education are given to them in order to assess effectiveness of cost and effectiveness of type 2 diabetes risk prevention with randomized controlled. 
Totally 53 primary school teachers are participated in this study. Twenty seven participant recieved web-based education and 26 participant received individual education. When collecting data, the following forms ar uged: used: "Finnish Diabetes Risk Score", "Social Demographic Data Form", "Metabolic Control Evaluation Form" and the book of the expenditures for groups are recorded on a daily basis. With primary school teachers who are at web-based group, interview is made once. During interview, participants are informed about using of web site and about how to enter. Collecting data is conducted through the web page. With primary school teachers who are at individual education group, interview is made three times giving information about prepared training presentation. Training materials and collecting data are conducted by researcher. Expenditures on both education groups are recorded for the cost-effectiveness of both education and the effectiveness of diabetes risk prevention. Prior to research,  approval is taken from Clinical Research Ethics Committee of the Faculty of Medicine of Erciyes University, written permission is taken from Gaziantep Provincial Directorate of National Education and informed consent was obtained from classroom teachers. When evaluating data,: Shapiro Wilk and Kolmogorow-Smirnov test, Chi-square, independent-samples t test, paired samples t test are used
FINDRISC point for web-based education group was  16.48 ±1.57 before education, 13.40±2.002 (p<0.05)  after education; for individual education group 16.34±1.29 before education, 13.65±2.38 (p<0.05) after education. Before and after education, FINDRISC point for web-based education group was determined as 3.07±1.20. For individual education group, reduction is found as 2.69±1.61  (p>0.05). With web-based and individually educated teachers, both form of education was found to be effective in providing metabolic control. Total cost is found as 1179.04 TL for web-based education group, as 2218.56 TL for individual education group.   Average cost-effectiveness ratio is detected as 384.05 TL for web-based education group and as 824.74 TL for individual education group. Incremental cost-effectiveness ratio of web-based education is pound as -2735.57 TL with respect to individual education. Mean education cost for per primary school teacher is determined as 43.66±3.36 TL for web-based education group and as 85.33±11.31 TL for individual education group  (p<0.05).                          
Conclusion of this study shows that both training methods are effective in preventing type 2 diabetes risk hewever web-based education is cost-effective.
Key Words: Diabetes mellitus, risk reduction, health education, web, cost effectiveness, teacher.