Tip 2 diabetes mellituslu hastalarda albuminüri, epikariyal yağ depolanması ve karaciğer yağlanması arasındaki korelasyon ve her üç parametrenin birlikte değerlendirilmesinin klinik, terapötik ve progrnostik değeri
Albumuria epicarial fat accumulation and liver steatosis correlations for the patients WHO have TYPE2 diabetes melitus and the clinical, therapeutic and prognostic value of evaluating all three mentioned prameters together
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM DURAK
Danışman: DOÇ. DR. MİRAÇ VURAL KESKİNLER
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hepatosteatoz =

Özet:
Amaç: Diyabetin en yaygın görülen komplikasyonu olan diyabetik böbrek hastalığı (DBH) en erken dönemde mikroalbuminüri ile saptanmaktadır. Diyabetin artan obezite ile ilişkisi bilinmektedir. Obeziteye neden olan visseral yağ dokusu artışı kalp ve karaciğer gibi organlarda yağ birikimiyle sonuçlanmaktadır. Yağ dokusundan salgılanan birçok inflamatuar ve aterojenik sitokinler kardiyovaküler hastalıklara neden olmaktadır. Kalpteki yağ doku birikiminin en önemli göstergelerinden biri epikardiyal yağ dokusudur (EYD). Karaciğerdeki birikimin sonucu ise karaciğer fibrozuna kadar ilerleyen hepatosteatozdur. Çalışmamızda mikroalbuminüri, hepatosteatoz ve epikardiyal yağ dokusu kalınlığı arasındaki ilişkiyi saptamayı amaçladık.
Gereç ve yöntem: Ocak 2021 ila Aralık 2022 tarihleri arasında iç hastalıkları polikliniğimize başvuran 702 tip 2 DM hastası çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, boy, kilo, bel çevresi (BÇ), beden kütle indeksi (BKİ), sigara ve alkol kullanımı gibi demografik verileri ve kullandıkları ilaçlar kaydedildi. Tam kan sayımı analizi parametreleri ve biyokimyasal parametreler her hasta için işlendi. Hastaların batın ultrasonografisi (USG) tetkik edilerek hepatosteatozun varlığı ve dereceleri kaydedildi. Hepatosteatoz saptanan hastalarda transtorasik ekokardiyografi (TTE) ile epikardiyal yağ kalınlığı ölçümü yapıldı. Fibrozis-4 skoru (FİB-4) ve visseral adipozite indeksi (VAİ) hesaplandı.
Bulgular: Çalışmaya 296'sı (%42,2) kadın olan 702 DM hastası dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 58,9±10,9 (min:25, max:87), BKİ ortalaması 31,8±6,3 idi. Hastaların diyabet süresi ortalama 11,88±8,1 yıldı. Hastalar mikroalbuminüri düzeyine göre iki gruba ayrıldı (idrarda mikroalbumin <30 mg/g kreatinin, ≥ 30 mg/g kreatinin). Mikroalbuminürisi olmayan hasta sayısı 449 (%64), mikroalbüminürisi olan hasta sayısı ise 253'tü (%36). Batın USG yapılan 169 kişiden 31 kişide hepatosteatoz saptanmadı (%4,4). Hepatosteatoz saptanan 138 hastanın 55'inde grade 1 hepatosteatoz (%39,9), 67'sinde grade 2 hepatosteatoz (%48,5), 16'sında ise grade 3 hepatosteatoz saptandı (%11,6). TTE yapılan 59 hastanın EYD kalınlığı ortancası 6 mm'di (min=3, max=14). Hastalardan 34 tanesinde EYD kalınlığı 7 mm'den küçük (%57,6), 25 hastanın ise 7 mm'ye eşit veya büyük ölçüldü (%42,4). Hastaların FİB-4 ve VAİ skorları hesaplandı. Mikroalbuminüri olan ve olmayan gruplar arasında hepatosteatoz varlığı ile mikroalbuminüri arasında anlamlı ilişki yoktu (p=0,834). Yine, iki grup arasında EYD kalınlık ölçümleri arasında anlamlı fark yoktu (p=0,894). FİB-4 (p=0,008) ve VAİ skoru (p=0,001) açısından bakıldığında ise her iki skor ile mikroalbuminüri arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulundu. Mikroalbuminüri olan grubun FİB-4 skoru ve VAİ skoru, mikroalbuminüri olmayan gruba göre daha yüksekti.
Sonuç: Mikroalbuminüri ile hepatosetatoz varlığı ve EYD kalınlığı arasında bir ilişki bulunmazken, mikroalbuminüri olan grubun FİB-4 skoru ve VAİ değerleri, mikroalbuminüri olmayan gruba göre daha yüksek olduğu görüldü.
Anahtar kelimeler: Epikardiyal yağ dokusu, FİB-4, Hepatosteatoz, Mikroalbuminüri, VAİ

Abstract:
Background: Diabetic kidney disease (DBH), the most common complication of diabetes can be detected at the earliest stage with the microalbuminuria. It is known that diabetes is releated with the increasing obesity rates in recent years. Increase in visceral adipose tissue that causes obesity results in fat accumalation in organs such as heart and liver. Many inflammatory and atherogenic cytokines secreted by adipose tissue cause cardiovascular diseases. Epicardial adipose tissue (EAT) is one of the important indicator of the adipose tissue accumulation in the heart. The result of accumulation in the liver is hepatosteatosis, which progresses to liver fibrosis. In this study, It is aimed that to determine the relationship between microalbuminuria, hepatosteatoz and epicardiyal adipose tissue thickness.
Methods: 702 type 2 DM patients who consulted to internal medicine polyclinics in between January 2021 and December 2022. Demographic information of the patients such as age, gender, height, weight, waist circumference, body-mass index (BMI), smoking and alcohol use and the currently used medications were recorded. Parameters of complete blood cell count analysis and biochemical parameters were recorded for each and every patient. Abdominal ultrasonographies were performed and the presence and degree of the hepatosteatosis were recorded. In the patients with a diagnosis of hepatosteatosis, epicardial adipose tissue thickness was measured by transthoracic echocardiography (TTE). The fibrosis-4 score (FİB-4) and visceral adiposity index (VAİ) were calculated.
Results: A total of 702 DM patients is included in the study. 296 patients (42.2%) of whom were female. Mean age of the patients was 58,9±10,9 (min:25, max:87), and the mean BMIs were 31,8±6,3. Patients average duration of DM was 11,88±8,1 years. Patients are divided into two groups according to the level of microalbuminuria (urine microalbuminuria < 30 mg/g creatinine, ≥ 30 mg/g creatinine). The number of patients absence of microalbuminuria was 449 (64%), and the number of patients presence of microalbuminuria was 253 (36%). Hepatosteatosis not diagnosed for 31 patients out of 169 who had abdominal ultrasonography (4.4%). For the remaining 138 patients with hepatosteatosis, 55 were diagnosed with grade 1 (39,9%),  67 were diagnosed with grade 2 (48.5%), and 16 were diagnosed with grade 3 (%11.6). Median was found as 6mm (min=3, max=14) EAT thickness for 59 patients who had TTE. 34 of them had their EAT thickness measured as smaller than 7 mm (57.6%), and 25 of them had their EAT thickness measured as equal or greater than 7 mm (42.4%). FİB-4 and VAI scores of the patients were calculated. No significant correlation is found between the presence of hepatosteatosis and microalbuminuria for the groups with and without microalbuminuria (p=0,834). Also there was no significant difference for the EAT thickness measurements between the mentioned groups (p=0,894). However, when the FİB-4 (p=0,0008) and VAİ (p=0,001) scores are examined, a significant correlation was found between aforementioned scores and microalbuminuria. Furthermore, it was found that FİB-4 score and VAİ score of the group presence of microalbuminuria is higher than the group absence of microalbuminuria.
Conclusion: Consequently, there is no relation is found between the presences of microalbuminuria and hepatosteatosis and the EAT thickness; nevertheless, It is found that that FİB-4 score and VAİ score of the group presence of microalbuminuria is higher than the group absence of microalbuminuria.