Tetrahidrobiyopterin metabolizması bozukluğuna bağlı hiperfenilalaninemili 42 hastanın demografik, klinik ve laboratuvar bulguları yönünden değerlendirilmesi.
Evaluation of demographic, clinic and laboratory findings of 42 patients with hyperphenylalaninemia caused by a defect in tetrahydrobiopterin metabolism.
Yazar: AVİDAN KIZILELMA
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL TOKATLI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Kalıcı hiperfenilalaninemi (HFA) saptanan vakaların % 1-3' ünde fenilalanin hidroksilaz enziminin kofaktörü olan tetrahidrobiyopterin (BH4) metabolizması bozukluğu vardır. Tetrahidrobiyopterin, biyojenik aminlerin (dopamin ve seratonin) sentezinde de rol oynadığından, eksikliğinde HFA yanı sıra ağır nörolojik bozukluklar da görülür. Bu çalışmada, Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Beslenme ve Metabolizma Ünitesinde, BH4 metabolizması bozukluğu saptanan ilk vakanın başvuru tarihi olan Mart 1980 ve bu çalışmanın sonlandırıldığı Mart 2009 tarihleri arasında tanımlanmış 2009 HFA'lı hasta içinde tetrahidrobiyopterin metabolizması bozukluğu olduğu gösterilen 42 hastanın demografik, klinik ve laboratuvar bulgularının değerlendirilmesi yapılmıştır. Hastaların % 40,47'sinin yenidoğan fenilketonüri (FKÜ) tarama programı ile, %52,38'inin semptomla başvuru sonrası HFA tanısı aldığı, ortalama HFA tanı yaşının 28,29 ( +55,42 ) ay olduğu, HFA tanısı aldıktan ortalama 5,23 (+9,7) ay sonra BH4 metabolizması bozukluğunun saptandığı, bu sürenin HFA tanısı aldığında BH4 metabolizması bozukluğu yönünden de taranan vakalarda kısa olduğu ( ortama 1,55 ay), hastaların %71,4'ünün DHPR eksikliği, %19'unun PTPS, %9,5'unun ise GTF-SH eksikliğine sahip olduğu, vakaların %57,14'ünün kız, %42,86'sının erkek olduğu, tanı anındaki ortalama değeri fenilalanin değerinin 13,63 ( + 9,32 ) mg/dl olduğu, hastaların %68,4'ünün anne-babası arasında birinci dereceden kuzen evliliği olduğu ve sadece %7,9'unda anne-babası arasında akrabalık olmadığı, hastaların büyük kısmının İç Anadolu Bölgesi'nden geldiği, gelişme geriliği/mental ve motor retardasyonun, nöbetin en sık rastlanılan klinik bulgular olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak erken tanı ve tedavinin hastalığın seyri üzerine önemli etkisi olduğundan, her doğan bebeğe yenidoğan FKÜ tarama programının ulaşması, tanımlanan her HFA vakanın BH4 metabolizması bozukluğu için taranması ve hastaların gerekli sıklıkta izlenmesinin sağlanması gerekmektedir. Ailelere hastalık hakkında detaylı bilgi ve genetik danışma verilmesi ve her şeyden önce akraba evliliklerinin engellenmesi ile kişiler, aileler ve tüm toplum için olası sosyal ve ekonomik sorunların önlenmesi amaçlanmalıdır.

Abstract:
In 1-3% of patients with permanent hyperphenylalaninemia (HPA) there is a defect in tetrahydrobiopterin (BH4) the coenzyme of phenylalanine hydroxylase. Also tetrahydrobiopterin plays a role in the synthesis of biogenic amines (dopamine and serotonine). Apart from HPA this defect causes severe neurological defects. This study took place between March 1980, when the first patient with BH4 deficiency applied until March 2009 when the study was completed at Nutrition and Metabolism Unit of Hacettepe University İhsan Doğramacı Childrens Hospital. Out of the 2009 patients with HFA demographic, clinic and laboratory findings of the 42 patients with a defect in tetrahydrobiopterin metabolism were evaluated. 40,47 % of patients were diagnosed via the phenylketonuria (PKU) screening program for newborns, 52,38% of patents were diagnosed after applying with symptoms. The mean age of diagnosis was 28,29 months ( +55,42 ) and on average 5,23 months (+9,7) later BH4 metabolism defect was established and was shorter (in this group the mean age of diagnosis was 1.55 months) than those patients which were screened for BH4 metabolism defect during follow up. 71,4% of the patients had DHPR deficiency, 19% PTPS and 9,5% GTP-CH deficiency. 57,1% of the patients were female and 42,86% were male, the mean level of phenylalanine was 13,63 ( + 9,32 ) mg/dl at diagnosis. First degree consanguinity was present in 68,4% of parents and only 7,9% of parents were not related. The majority of patents came from the mid Anatolian region, growth and developmental delay/ mental and motor retardation, seizures were the most common clinical findings. In conclusion we see the importance of early diagnosis and treatment and screening programs for newborns. All patents diagnosed with PKU must be tested for BH4 metabolism defect and all patients must be followed at necessary intervals. All parents must be informed about the illness and genetic counseling must be given. Primarily familial marriages must be prevented to decrease social and economical problems for the individual, family and the whole society.