Sosyal bilgiler öğretiminde çalışma yaprakları kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına ve derse karşı tutumlarına etkisi
The effect of using worksheets in social studies education on students? academic achievement and attitudes toward the course
Yazar: SELAHATTİN KAYMAKCI
Danışman: DOÇ. DR. BAHRİ ATA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Tutumlar = Attitudes ; Çalışma yaprakları = Worksheets ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Eğitim-öğretim faaliyetlerinin amacına ulaşmasında öğretim araç ve gereçlerine/materyallerine büyük iş düşmektedir. Öğretim gereçleri bağlamında ele alınan çalışma yaprakları öğretmenlerce sıklıkla kullanılan, öğrencilere bilgi, beceri ve tutum kazandırmaya yönelik olarak hazırlanan, herhangi bir konuyla ilgili kazanımları gerçekleştirmeye yardımcı açıklamaları içeren, öğrencilerin üzerinde işlem yaparak bireysel ve aktif öğrenmeyi sağladıkları, ders içi ve ders dışı faaliyetlerde kullanılabilen basılı öğretim materyalleri olarak ifade edilmektedir.Sosyal bilgiler öğretiminde çalışma yaprakları başarıyı artırması, kalıcı öğrenmeyi sağlaması gibi özellikleri nedeniyle rahatlıkla kullanılabilmektedir. Ancak ilgili literatür tarandığında sosyal bilgiler öğretiminde çalışma yapraklarının yeri ve kullanımıyla ilgili çalışmaların azlığı göze çarpmaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, ilköğretim 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde çalışma yaprakları kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına ve derse karşı tutumlarına etkisini ortaya koymaktır.Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanılabildiği iki aşamalı karışık yöntemden (two-phase mixed method) yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda 2x3'lük öntest?sontest?kalıcılık testi kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Deneysel kısım, 2007-2008 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılı ve 2008-2009 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Ankara ili Çankaya ilçesi İl Genel Meclisi İlköğretim Okulu 7. sınıfında öğrenim gören deney grubunda 29, kontrol grubunda ise 28 öğrenci olmak üzere toplam 57 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın nitel boyutunda ise, nitel araştırma yöntemlerinden mülakat ve doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutuyla ilgili uygulamalar 2007?2008 eğitim-öğretim yılı bahar yarıyılında Ankara ili Çankaya ilçesi ilköğretim okullarında yapılmıştır. Bu bağlamda araştırmanın mülakat kısmı deneysel işlemin uygulandığı İl Genel Meclisi İlköğretim Okulu 7. sınıfında öğrenim gören toplam 29 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın dokuman inceleme kısmı ise İl Genel Meclisi, Sokullu Mehmet Paşa, Gökçe Karataş, Talat Paşa ve Türk-İş Blokları İlköğretim Okulu 7. sınıflarında öğrenim gören toplam 364 öğrenciyle yürütülmüştür.Araştırmada kullanılan veri toplama araçları yönteme göre değişiklik göstermiştir. Bu bağlamda, araştırmanın nicel boyutumda başarı testi ve sosyal bilgiler tutum ölçeği kullanılmıştır. Buna karşın, araştırmanın nitel boyutunda ise toplam 9 sorudan oluşan bir mülakat formu ile araştırmacı tarafından geliştirilen ve deneysel kısımda öğretim materyali olarak da kullanılan 14 adet çalışma yaprağından yararlanılmıştır.Araştırmada toplanan verilerin analizinde iki farklı yol izlenmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 10.0 paket programı kullanılmıştır. Bu çerçevede veriler, tek yönlü varyans analizi, karışık ölçümler için çift yönlü varyans analizi, bağımlı gruplar (ilişkili örneklemler) t testi aracılığıyla çözümlenmiştir. Nitel verilerden mülakat, içerik analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Doküman incelemenin analizi ise çalışma yapraklarıyla ilgili olarak hazırlanan cevap anahtarları doğrultusunda yapılmıştır.Araştırmanın nicel bulgularına göre, sosyal bilgiler öğretiminde çalışma yaprakları kullanımının öğrencilerin akademik başarısını artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca çalışma yapraklarının öğrencilerin kalıcıyı bilgiyi elde etmelerini sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna ilaveten çalışma yapraklarının öğrencilerin sosyal bilgiler dersine karşı tutumlarını olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Ancak tutumların kalıcılığı noktasında çalışma yapraklarının uygulandığı deney grubu ile geleneksel öğretim yöntemlerinin uygulandığı kontrol grubunda bulunan öğrencilerin sosyal bilgiler dersine karşı tutumlarındaki kalıcılık düzeylerinde önemli bir değişme olmadığı anlaşılmıştır. Diğer bir anlatımla bulgulara göre, deney grubu öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine karşı olumlu yönde kalıcı bir tutuma sahip oldukları, buna karşın kontrol grubu öğrencilerinin derse karşı olumsuz yöndeki tutumlarının devam ettiği tespit edilmiştir.Araştırmanın nitel boyutunun mülakat bulgularından, öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde çalışma yapraklarına dayalı olarak işledikleri derslerde daha aktif oldukları ve konuyu eğlenerek öğrendikleri ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte öğrencilerin çoğunluğunun sosyal bilgiler dersinde tarih konularında zorlandıkları ve bu bağlamda tarih konularıyla ilgili çalışma yapraklarının hazırlanmasını istedikleri anlaşılmaktadır. Ayrıca öğrenciler, tarih konularından başka sırasıyla coğrafya ve vatandaşlık bilgisi konularıyla ilgili olarak da çalışma yapraklarının geliştirilmesini istemişlerdir. Araştırmanın doküman inceleme bulgularına göre ise, öğrencilerin en başarılı olduğu çalışma yaprağı türünün ?Mektup Yazıyorum?; öğrencilerin en başarısız olduğu çalışma yaprağı türünün ise ?Çizgi Roman Okuyorum? olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bulgulardan öğrencilerin görsel, sayfa sayısı daha az olan, serbest bir şekilde duygu ve düşüncelerini ifade edebildikleri ve teknolojik araçların bir gereci konumunda olan çalışma yapraklarında daha başarılı oldukları anlaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Öğretimi, Çalışma Yaprağı, Başarı, Tutum, Çanakkale Savaşları

Abstract:
Instructional materials play an important role in ensuring the effectiveness of teaching and learning activities. Worksheet is a kind of printed instructional material that is prepared and frequently used by teachers in order to help students gain knowledge, skills and values by providing helpful comments about the course objectives and enabling students to engage in active learning and learning-by-doing in and out of the school.Worksheet can be effectively used in social studies education to increase students? achievement and provide permanent learning. However, a literature review showed that there is not enough research on the effectiveness of worksheets in social studies education. In this context, the aim of this study is to examine the effect of using worksheets in the seventh-grade-social-studies course on students? academic achievement and attitudes toward the course.In this study, a two-phase mixed method including both quantitative and qualitative methods was used. The quantitative dimension of the study included an experimental study with a 2 x 3 pre-test-post-test randomized control-group design and a 3-month follow-up. Participants were 57 seventh graders (29 in experimental and 28 in control group) from İl Genel Meclisi Primary School located in the school district of Çankaya in Ankara. The study was carried out during the spring semester of 2007-2008 and the fall semester of 2008-2009 academic years.The qualitative dimension of the study consisted of interviews and document analyses. The qualitative procedures were implemented in primary schools located in the school district of Çankaya in Ankara in the spring semester of the 2007-2008 academic year. The interviews were held with the 29 students of the experimental group participating in the experimental part of the study. Document analysis was conducted on data from 364 seventh graders in İl Genel Meclisi, Sokullu Mehmet Paşa, Gökçe Karataş, Talat Paşa ve Türk-İş Blokları Primary Schools.Data sources were different for various methods. Academic achievement test and social studies attitude scale were used as part of the quantitative procedures. Interview protocol including 9 questions and 14 worksheets prepared by the researcher were used as part of the qualitative procedures.SPSS 10.0 statistical package and content analysis were used to analyze the data. Quantitative data were submitted to one-way ANOVA, two-way ANOVA for repeated measurements and paired-sample t tests. Content analysis approach was used for analyzing interviews, and answer keys prepared for each worksheet were used for analyzing documents.Results based on the comparison of experimental and the control group students showed that using worksheets in social studies courses increases students? academic achievement. The comparison results from the follow-up assessment further explained that using worksheets in social studies courses sustains students? achievement through time. Furthermore, the incorporation of worksheets into the coursework in the experimental group affected students? attitudes toward the course in a positive direction. The follow-up assessment more revealed that using worksheets in social studies courses keeps up students? positive attitudes towards the course through time as well. Meanwhile, post-test versus 3-month follow-up comparison showed that both the experimental and the control group students changed their attitudes toward the social studies course to the same extent.The interview data revealed that students could be more active and learn by enjoying in worksheets based social studies courses. Furthermore, the content analysis indicated that students had difficulties in history subjects of social studies. Majority of students wanted authorities to prepare worksheets about history subjects as well as other subjects such as geography, citizenship and human rights. Document analysis showed that students got the highest points from ?Writing a Letter? worksheet and the lowest points from the ?Reading a Cartoon? worksheet. These results suggested that students could be more successful by using worksheets that are visual, have fewer pages, enable students to freely express themselves and can be used with other instructional technologies.Key Words: Social Studies Education, Worksheet, Academic Achievement, Attitude, Gallipoli Wars.