İlköğretim çağındaki çocuklarda teknoloji bağımlılığı ve kronotip ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship between technology addiction and chronotype in primary school children
Yazar: EREN TOPAL
Danışman: DOÇ. DR. ZELİHA HAYTOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Oyun bağımlılığı = Game addiction ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Giriş: Bu çalışma ilköğretim çağındaki çocuklarda teknoloji bağımlığının kronotip ile arasındaki ilişkiyi bu ilişkinin ve davranış bozukluklarına etkisinin incelenmesini amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Adana ilinin merkez ilçelerindeki ilk ve ortaokullarda toplam 829 öğrencinin katılımıyla yapılan kesitsel bir incelemedir. Veriler, ebeveyn ve öğretmenlerin yanıtladığı anket soruları ile toplanmış ve istatistiksel analizler Jamovi programı ile gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Öğrencilerin 143'ü (% 17,2) Çukurova ilçesinden, 276'sı (% 33,3) Seyhan ilçesinden, 267'si (% 32,2) Yüreğir ilçesinden ve 143'ü (% 17,2) Sarıçam ilçesinden katıldı. Çocukların 759'unda (% 91,6) bir kronik hastalık yok idi. Toplamda 70 katılımcıda (% 8,4) en sık astım ve alerjik hastalıklar (% 33) olmak üzere bir kronik hastalık olduğu, 24 katılımcıda (% 2,9) psikiyatrik hastalık olduğu, 38 katılımcıda (% 4,6) yenidoğan döneminde bir sorunla karşılaştığı, 56 katılımcının (% 6,8) annelerinin gebelikte alkol-sigara kullanımı olduğu bildirildi. Çocukların 523'ünün (% 63,1) akıllı telefon kullandığı, 159'unun (% 19,2) bilgisayar kullandığı ve 424'ünün (% 51,1) tablet kullandığı belirlendi. Hem ilkokul hem de ortaokuldaki çocuklarda kronotipler incelendiğinde her iki grupta da en baskın formun araform olduğu gözlendi. Gebelikte anneleri alkol-sigara kullanılan çocuklarda akşamcıl kronotipe sahip olmanın istatistiksel olarak anlamlı düzeyde fazla olduğu görüldü. Çocuklara uygulanan ölçekler ve anket formlarının puanlandırmaları çocukların kronotiplerine göre karşılaştırıldı. Bu sonuçlara göre ÇOBÖ, ATBO, YİBT-KF, BSMBÖ, ÇUÖ, Conner's ebeveyn ve öğretmen ölçekleri ve Turgay-95 ölçekleri puanlarının akşamcıl olan grupta daha yüksek puana sahip olduğu gözlendi.
Sonuç: Akşamcıl kronotipe sahip çocuklarda hem teknoloji bağımlılığı hem de uyku sorunları daha yaygındır. Akşamcıl kronotipe sahip çocukların, diğer kronotiplere kıyasla teknolojik cihazları daha uzun süre kullandıkları ve bunun uyku düzenlerini olumsuz etkilediği gözlenmiştir. Özellikle akşam saatlerinde kullanılan dijital cihazların mavi ışık yayılımı, uyku kalitesini düşürerek düzensiz bir biyolojik ritme yol açmaktadır. Çocukların kronotipleri ile davranışsal sorunlar arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Özellikle akşamcıl çocuklarda uyku problemleri ve davranışsal sorunların daha yaygın olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın bulguları, teknoloji kullanım alışkanlıklarının çocukların genel davranışsal gelişimi üzerinde belirgin etkiler yarattığını göstermektedir. Bu nedenle hem ailelerin hem de eğitimcilerin, çocukların teknoloji kullanımını kontrol altında tutarak, biyolojik ritimlerini destekleyici yaşam tarzlarını teşvik etmeleri önerilmektedir.

Abstract:
Introduction: This study aims to examine the relationship between technology addiction and chronotype in primary school children and the impact of this relationship on behavioral disorders.
Materials and Methods: This is a cross-sectional study conducted with the participation of a total of 829 students from primary and secondary schools in the central districts of Adana. Data were collected through questionnaires answered by parents and teachers, and statistical analyses were performed using the Jamovi software.
Results: Of the students, 143 (% 17,2) were from the Çukurova district, 276 (% 33,3) from the Seyhan district, 267 (32,2 %) from the Yüreğir district, and 143 (% 17,2) from the Sarıçam district. A total of 759 children (% 91,6) had no chronic illnesses. Among 70 participants (% 8,4), the most common chronic illnesses were asthma and allergic diseases (% 33). Twenty-four participants (% 2,9) had psychiatric disorders, 38 participants (% 4,6) had issues during the neonatal period, and 56 participants (% 6,8) reported maternal alcohol or tobacco use during pregnancy. It was found that 523 children (% 63,1) used smartphones, 159 (% 19,2) used computers, and 424 (% 51,1) used tablets. When the chronotypes of both primary and secondary school children were examined, the most dominant form in both groups was the intermediate type. Children whose mothers used alcohol or tobacco during pregnancy were significantly more likely to have an evening chronotype. The scores of the scales and questionnaires applied to the children were compared based on their chronotypes. According to these results, the scores of the ÇOBÖ, ATBÖ, YİBT-KF, BSMBÖ, ÇUÖ, Conner's parent and teacher scales and Turgay-95 scales were higher in the evening chronotype group.
Conclusion: Children with an evening chronotype are more prone to both technology addiction and sleep problems. It was observed that children with an evening chronotype, compared to other chronotypes, used technological devices for longer periods, which negatively affected their sleep patterns. The blue light emitted by digital devices, especially when used in the evening, reduces sleep quality and leads to a disrupted biological rhythm. Significant relationships were found between children's chronotypes and behavioral problems. In particular, sleep issues and behavioral problems were more common among children with an evening chronotype. The study's findings suggest that technology usage habits have a noticeable impact on children's overall behavioral development. Therefore, it is recommended that both families and educators monitor children's technology use and encourage lifestyles that support their biological rhythms.