İntrakranial ana arteriyel yapıların stenooklüzif patolojilerinde ekstrakranial segment karotis-vertebral arter renkli doppler ultrasonografi bulguları /
Yazar: BURÇİN KİBAR ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SADIK TAMSEL
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyodiagnostik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Arteryel oklüzif hastalıklar = Arterial occlusive diseases ; Karotis stenozu = Carotid stenosis ; Serebral arterler = Cerebral arteries ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; Spinal stenoz = Spinal stenosis ; Vertebrobaziler yetmezlik = Vertebrobasilar insufficiency

Özet:
Amaç: Bilgisayarlı tomografi (BTA) veya manyetik  rezonans (MRA) anjiografi inceleme ile intrakraniyal ana arteriyel yapılarda % 50'nin üstünde anlamlı darlık ya da oklüzyon saptanan olgularda karotis ve vertebral arterlerin patent olan ekstrakraniyal segmentlerindeki dolaylı renkli Doppler ultrasonografi (RDUS) bulguları araştırmak.
Gereç ve Yöntem: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı Ultrasonografi ünitesinde Ocak 2010 – Eylül 2013 tarih aralığında arşivli hasta kayıtlarında araştırmanın dahil edilme ve dışlama kriterlerine uyan , Manyetik Rezonans Anjiografi (MRA) ve  / veya Bilgisayarlı Tomografi Anjiografi (BTA) karotis interna ve vertebral arter intrakranial segmentlerinde stenooklüzif patolojileri olan  ( 7 tanesi karotis interna stenooklüzif patolojisi , 27 tanesi vertebral arter stenooklüzif patolojisi ) toplamda 34 hasta , sağlıklı olgu grubu ise  karotis interna, vertebral arter sistemlerinde herhangi bir stenooklüzif patoloji tespit edilmemiş 40 iki taraflı yani toplamda 80 vertebral arter (VA) , 80 internal karotis arter (İKA) olacak şekilde incelenmiştir. Renkli Doppler USG incelemede (RDUS); internal karotis arter (İKA), vertebral arterlerde (VA)  çap, PSH, EDH, Rİ değerleri parametre olarak kullanılmıştır. Bulgular arasında ki ilişki SPSS for Windows 11.5 paket programında yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan 34 intrakraniyal VA stenooklüzif patolojisi, VA  hipoplazisi veya intrakraniyal İKA stenooklüzif patolojili olgunun (24 erkek, 10 kadın) yaş ortalaması 64.10±15.7'dir. Proksimalde anlamlı darlığı mevcut olmayan intrakranial İKA'da stenooklüzif patolojisi olan 7 İKA stenooklüzif patolojili olgunun 3  tanesi aterosklerotik hastalık, 2 tanesi travmatik diseksiyona, 1 tanesi vaskülit, 1 tanesi emboli kaynaklı idi. İKA 'da patoloji saptanan grupta saptanmayan gruba göre RI ölçümleri istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek, PSH ölçümleri daha düşük, EDH ölçümleri de istatistiksel anlamlı olarak daha düşük belirlenmiştir (p<0,001; p=0,030 ve p=0,002). Karşı taraf İKA'ya göre patolojik taraftaki RI değerleri istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,028). Karşı tarafa göre patolojik taraftaki İKA'da EDH değerleri istatistiksel anlamlı olarakdaha düşüktü p=0,028). Vertebral arterin V3 ve/veya V4 segmentinde stenookluzif patolojisiolan toplam 19 olgu yer almaktaydı. Bunlardan 2 tanesi nedeni travmatik diseksiyondu. MRA ve/ veya BTA ile VA sisteminde stenooklüzif patoloji veya VA hipoplazisi saptanan grupta bulgu saptanmayan gruba göre VA çap ölçümleri istatistiksel anlamlı olarak daha düşük, Rİ ölçümleri daha yüksek, PSH ve EDH ölçümleri ise istatistiksel anlamlı olarak daha düşük hesaplanmıştır (p<0,001). Karşı taraf VA kıyasla bulgu izlenen VA grubunda Rİ ölçümleri daha yüksek, PSH ve EDH ölçümleri ise istatistiksel anlamlı olarak daha düşük hesaplanmıştır (p<0,001).
Sonuç: Karotis- vertebral arter sisteminin ekstrakraniyal segment RDUS incelemelerinde Kullanılan dolaylı bulgular ile vertebral arterlerin distal stenookluzif patoloji ve hipoplazileri, Ayrıca İKA'nın doğrudan görüntülenemeyen intrakraniyal segmentlerinde ki stenooklüzif patolojiler dolaylı bulgular ile saptanabilmektedir. Literatürde İKA'nın izole intrakraniyal segment stenooklüziv patolojileri ile ilişkili benzer bir çalışma bulunmamaktadır. Benzer şekilde bu alanda vertebral arter patolojileri ile ilişkili çalışmalar da sınırlıdır. İlgili  ekstrakraniyal segment dolaylı RDUS parametrelerinin tanısal etkinliğinin belirlenebilmesi için daha çok sayıda olguyu içeren çalışmalar yapılması gerekmektedir.

Abstract:
Aim/ Purpose: To assess the indirect findings of the extracranial segments of carotid and vertebral arteries by color doppler ultrasonographic examination in patients who have a significant stenosis greater than 50 percent or occlusion in the intracranial major arteries, detected by computed tomography angiography or magnetic resonance angiography.
Materials and Methods: Instutional Noninvasive Vascular Laboratory database of Ege University Faculty of Medicine, department of Radiodiagnostic was queried for sequential color doppler ultrasonography studies performed between January 2010, and September 2013. Those studies that had correlative neuroimaging with computed tomography angiography and magnetic resonance angiography were included in the analysis. 34 cases with the intracranial stenoocclusive pathology of internal carotid arteries and vertebral arteries (7 cases with internal carotid artery pathologies, and 27 cases with vertebral artery pathologies), and 40 cases with any stenoocclusive pathology of internal carotid arteries and vertebral arteries (80 internal carotid and vertebral arteries). We studied the parameters of diameter, peak-systolic velociy (PSV), end-diastolic velocity (EDV), and resistive indices (RI) in internal carotid arteries and vertebral arteries via color doppler ultrasonography (CDU). All statics were performed by using SPSS for Windows version 11.5. 
Results: There were noted 34 cases with intracranial stenoocclusive pathology of the intracranial vertebral arteries, hypoplasia of the vertebral arteries or the intracranial stenoocclusive pathology of the internal carotid arteries. The mean age of the patients was 64.1 years (64.1 ± 15.7 years), and 70.5% were male (24 male and 10 female). There were 7 cases with a stenoocclusive pathology of intracranial internal carotid arteries (without any significant stenosis at the proximal segment). Among these cases; 3 cases had a atherosclerotic disease, 2 cases had a traumatic dissection, 1 case had a vasculitis, and 1 case had an embolism. Resistive indices were significantly higher in pathological ICA group than normal ICA group (p<0.001). Peak-systolic velocities and end-diastolic velocities were significantly lower in pathological ICA group than  normal ICA group with a p value of 0.030 and 0.002, respectively. Resistive indices were significantly higher in pathological side than contrlateral side (p= 0.028). End-diastolic velocities were significantly lower in pathological side of internal carotid arteries than contrlateral side (p= 0.028). There were 19 cases with a stenoocclusive pathology of V3 and/or V4 segments of vertebral arteries. 2 of these cases were traumatic dissections. Diameters of vertebral arteries, peak-systolic velocities, end-diastolic velocities were significantly lower and RI were significantly higher in the stenoocclusive pathology and hypoplasia of vertebral arteries group which were detected by magnetic resonance angiography and/or computed tomography angiography than nonpathological group (p<0.001). Resistive indices were significantly higher, peak-systolic velocities and end-diastolic velocities were significantly lower in pathological vertebral artery group than contrlateral vertebral artery group (p<0.001).
Conclusion: Distal stenoocclusive pathologies and hypoplasies of vertebral arteries, and intracranial stenoocclusive pathologies of internal carotid arteries can be detected by the indirect findings of color doppler ultrasonography of the extracranial segments of carotid and vertebral arteries. There is no similar study about the isolated stenoocclusive pathology of the intracranial segments of ICA in the written literature. Similarly, the studies about vertebral arteries are also limited. In a conclusion; there must be large number of studies to determine the diagnostic accuracy of the indirect findings of extracranial segments of ICA and vertebral artery by color doppler ultrasonography.