Isı stresi oluşturulan yumurta tavuklarında oral vitamin E'nin antioksidan aktivite, yumurta verimi ve kalitesine etkisi
The effects of vitamin E on antioxidant system and egg quality in heat stressed laying hens
Yazar: HASRET DEMİRCAN YARDİBİ
Danışman: PROF.DR. GÜLHAN TÜRKAY HOŞTÜRK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Isı stresi oluşturulan yumurta tavuklarında oral Vitamin E'nin antioksidanaktivite, yumurta verimi ve kalitesine etkisiÜlkemizde kanatlı yetiştiriciliğinde en önemli çevresel faktörlerden birisi ısıstresidir . Ortam ısısının yükselmesi kanatlılarda vücut ısısını düzenleyici mekanızmayıbozmaktadır. Çalışmada ısı stresine bağlı azalan savunma mekanizmasını desteklemekamacıyla antioksidan bir ajan olan E vitamini farklı dozlarda yumurtacı diyetlerine ilaveedilerek, ısı stresi sonucu gelişen olumsuzluklar üzerine etkisi araştırılmıştır.Araştırma, İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Biyokimya Anabilim Dalıdeneme kümeslerinde, toplam 150 adet Leghorn hattı yumurta tavuğu kullanılarak,Temmuz 2003 ile Eylül 2003 arasında tek aşamada gerçekleştirilmiştir.Çalışmada; aynı ortam koşullarına sahip 2 kümes kullanılmıştır. Herkümesde 75 adet tavuk bulunmuştur. Kümeslerden birine yüksek ısı uygulanmıştır. Gruplarkendi aralarında, ısı stresi uygulanmayan (Kontrol grubu) ve ısı stresi uygulanan (Denemegrubu) şeklinde ayrılmıştır. Kontrol ve Deneme grubunda bulunan her bir alt grup, beşlireplikasyonlu çalışılmıştır. Araştırma 9 hafta sürmüştür. Tüm hayvanlar adaptasyonaçısından, üç hafta süre ile % 45 bağıl nem ve 210C oda ısısında tutulmuşlardır. Dördüncühafta deneme grubunun ısısı 350C'ye, nem de % 65'e yükseltilmiştir. Takip eden üç haftaboyunca hayvanlar aynı kondüsyona maruz bırakılmışlardır. Yedinci hafta ısı tekrar üçhafta süreyle 210C'ye düşürülmüştür. Kontrol grubunun oda ısısı 9 hafta süresince 210C,nem de % 45 olarak sabit bırakılmıştır. Kontrol (K1, K2, ve K3) ve deneme (D1, D2 veD3) gruplarında bulunan hayvanların kanat altı venalarından (V. Subcutanea ulnaris),araştırmanın 13. (ısı stresi öncesinde), 34. (ısı stresi sırasında) ve 55. (ısı stresi sonrasında)günlerinde olmak üzere 3 kez kan alınmıştır. Plazma ve yumurta sarısı E vitamini HPLCyöntemi ile saptanmıştır. Plazma MDA, eritrositlerde MDA, GSH-Px, CAT , SOD veyumurta sarısında MDA spektrofotometrik yöntemlerle belirlenmiştir.Deneme gruplarında stres sırasında plazma MDA, eritrosit MDA, GSH-Px, CAT ,SOD ve yumurta sarısı MDA konsantrasyonlarındaki artış ve plazma E vitaminindekidüşüş istatistiki olarak önemli bulunmuştur (pâ¤ 0.05).Araştırma süresince kontrol (K1, K2, ve K3) ve deneme (D1, D2 ve D3)gruplarında bulunan hayvanların günlük yumurta verimlerini kontrol etmek amacıyla hergün yumurtalar toplanmış ve sayımı yapılmıştır. Yumurta verimi ve yumurta kalitesine aitparametrelere de (yumurta ağırlığı, yumurta özgül ağırlığı, yumurta akı yüksekliği, kabukağırlığı, kabuk kalınlığı) ve ayrıca yumurta sarısında E vitamini ve Malondialdehitmiktarlarına da kan alım günlerinde toplanan yumurtalarda bakılmıştır.Yumurta kabuk kalınlığı, yumurta ağırlığı ve yumurta özgül ağırlıkları denemegruplarında stres periyodunda düşmüş ve istatistiki olarak önemli bulunmuştur (pâ¤ 0.05).Canlı ağırlık artışları, yumurta verimi ve yem tüketiminde stres periyodunda azalmalarmeydana gelmiştirSonuç olarak, ısı stresinin kanatlılarda antioksidan savunma sistemini olumsuzyönde etkilediği saptanmıştır. Isı stresinin , yem tüketimi ve yumurta verimini azalttığıgörülmüştür. Yem tüketimi azalmasının canlı ağırlık kaybının artmasına neden olduğubelirlenmiştir. Diyetlere ilave edilen ekstra E vitamininin ısı stresinden kaynaklananolumsuzlukları azalttığı gözlemlenmiştir.Anahtar Kelimeler: E Vitamini, yumurtacı tavuklar, antioksidan savunma sistemi,sıcaklık stresi.

Abstract:
One of the most important environmental factor is heat stress in poultry production inour country. Increasing the environmental temperature disturbs the body heat regulatorymechanism in poultry . In this trial, to support the reduced defense mechanism by heat stress,the efficacy of vitamin E, an antioxidant agent, on negative impacts due to heat stressexamined by adding at different levels into laying hen diets.Trial has been carried out by using 150 Leghorn laying hen in experimental cages ofBiochemistry Department of Veterinary Faculty in Istanbul University at single phasebetween July 2003 and September 2003.There were two cages have been used which had same environmental conditions.There were 75 animal in each cage. One cage has been exposured to high temperature. Groupshave been divided into to 2 among them as non heat stressed (control group) and heat stressed(experimental group). Each group had 5 replications. Trial has taken 9 weeks. All animalshave kept in 45 % relative humidity and 210C room temperature for first 3 weeks foradaptation. In the 4th week the temperature has been increased to 350C and RH to 65 % inexperimental group. Following 3 weeks those animals exposured to the same condition. Atday13 (before heat stress), day 34 (during heat stress) and day 55 (after heat stress) bloodsamples have been taken from wing vein (V. Subcutanea ulnaris) of animals in control (K1,K2, and K3) and experimental (D1, D2 and D3) groups.Vitamin E in plasma and egg yolk were analysed by HPLC. Plasma MDA, erythrocyteMDA, GSH-Px, CAT, SOD, egg yolk MDA were analyzed by spectrophotometric method.The increase of plasma MDA, erytrocyte MDA, GSH-Px, CAT, SOD and egg yolkMDA concentrations and decrease of plasma vitamin E were found statistically important inexperimental group (pâ¤ 0.05).To find out the daily egg production, eggs were collected from control (K1, K2, andK3) and experimental (D1, D2, and D3) groups and results were recorded during the trial.Parameters indicated the egg production and the egg quality (egg weight, specific gravity,haugh unit, shell weight, shell thickness) and vitamin E and MDA in egg yolk were measuredat the day when blood samples were taken.Egg shell thickness, egg weight and egg specific gravity decreased in experimentalgroup during heat stress and found statistically important (pâ¤ 0.05). There were somedecrease on egg production, feed intake and live weight gain during heat stress period.As consequence, it was determined that heat stress affects the antioxidant defensemechanism in negative way in poultry. It was observed that heat stress has decreased the feedintake and egg production. It was determined that feed intake loss caused to live weight gainloss. It was observed that additional vitamin E into the feed decreased the negative impacts ofheat stress.Key Words: Vitamine E, laying hens, antioxidant defeanse system, heat stress.