Kanal yenileme tedavisi gören dişlerin ağızda kalma sürelerine etki eden faktörlerin incelenmesi
Researchi̇ng of factors that affecti̇ng the survi̇val of root canal retreatment teeth
Yazar: SOYDİNÇ SOY
Danışman: PROF. DR. ALPER KUŞTARCI
Akdeniz Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental restorasyon = Dental restoration ; Dişler = Teeth ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Yeniden tedavi = Retreatment

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Akdeniz Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Endodonti Anabilim Dalı Kliniği'nde 2016-2020 yılları arasında başvuran hastaların kanal yenileme tedavisi (KYT) uygulanan dişlerinin retrospektif olarak incelenerek; bu dişlerin ağızda kalma sürelerine etki eden faktörlerin (cinsiyet, yaş, hastanın sistemik durumu, tedavisi yapılan diş, apikal periodontitis (AP) varlığı, tedavinin kalitesi, tedavinin kim tarafından yapıldığı, takip süresi) tedavinin başarısına olan etkilerini değerlendirmektir.
Yöntem: Çalışmaya başlamadan önce alınacak örneklem sayısının belirlenmesi için GPower 3.1 programı yardımı ile güç analizi yapıldı ve %80 güç ile çalışmaya asgari 640 dişin dahil edilmesi gerektiği hesaplandı. Retrospektif olarak hasta kayıt sisteminde yapılan tarama sonucunda 8293 tane kök kanal tedavisi (KKT) ve KYT görmüş diş tarandı. Yaşları 15-81 arasında değişen 470 hastadan 641 tane KYT gören diş sayısı elde edildi. Hastaların KYT gören dişlerini takip etmek için fakülte sistemine kayıtlı birisi tedavi öncesi alınmış olan, en az 2 adet ağız içi radyografisi bulunması gerekiyordu. Rutin olarak alınan panoromik radyografiler üzerinden hastaların tedavi uygulanan dişleri değerlendirildi. Tarama sonucunda elde edilen diş verileri daha önceden KYT uygulanan dişlerin ağızda kalma sürelerine etki eden faktörlerden oluşan bir tabloya kaydedildi. İlgili dişler takip süreleri sonunda ağızda ise başarılı, ağızda değil ise başarısız olarak değerlendirildi. GPower 3.1 programı yardımıyla yapılan güç analizine göre tespit edilen 641 dişten elde edilen verileri analiz etmek için veri kontrolü yapıldı. Ardından kategorik değişkenler için çapraz tablo (Crosstab) ki kare ilişki analizi, frekanslar için Fisher'ın kesinlik testi yapıldı. Çalışmanın istatistiki testlerinde IBM SPSS Statistics (v. 25) (Windows, Chicago, ABD) kullanıldı.
Bulgular: Cinsiyet, yaş hastanın sistemik durumu, hastanın tedavi yapılan dişi, tedaviyi yapan kişi ve takip süreleri ile KYT başarısı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. AP varlığı tedavi öncesi ve tedavi sonrası olmak üzere 2 durumda incelendi. Tedavi öncesi AP varlığı ile KYT kalitesi arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Tedavi öncesi AP mevcut olmayıp tedavisi sonrası AP gelişen dişler ile tedavi öncesi AP'si mevcut olup tedavi sonrası iyileşmemiş olan dişlerin başarı oranları diğer grupların başarı oranlarına göre anlamlı derecede düşük bulundu (P < 0,05). KYT gören dişlerin tedavi kalitesi ile tedavi başarısı arasında anlamlı bir ilişki bulundu (P < 0,05).
Sonuç: Bu çalışmada retrospektif olarak hasta kayıt sisteminde yapılan tarama ile KYT gören dişlerden elde edilen veriler sonucunda incelemiş olduğumuz KYT'lerin başarı oranını %93,9 olarak bulduk. KYT gören dişlerin başarı oranları yüksek olsa dahi takip sonucunda iyileşme göstermeyen vakalar karşımıza çıkabilmektedir. Bu gibi durumlarda çalışmamızda ele aldığımız KYT gören dişlerin başarılarını etkileyebilecek tüm faktörlerin tekrar gözden geçirilmesi yararlı olacaktır. İyileşmeyi engelleyen durumun tespit edilip, tespit edilen duruma göre yeni bir tedavi planlaması yapılması gerekmektedir. Sistematik olarak ilerlendiğinde doğru bir teşhis ve tedavi planlamasıyla doğal dişlerin ağızda fonksiyonel olarak uzun yıllar devamlılığını sürdürebileceği fikri umut vericidir.

Abstract:
Objective: The purpose of this research is retrospective evaluation of the survival retreatment teeth that had been applied between 2016 and 2020 at Akdeniz University Dentistry Faculty Department of Endodontics and the factors that affecting the success (gender, age, patients health state, retreated tooth, existence of apical periodontitis, quality of treatment, by whom the treatment was done, follow-up) of treatment.

Methods: Before starting the research there has been power analysed with GPower 3.1 program to designate the sample number and with %80 power estimated minimum 640 teeth should be included. With retrospectively scanning the patients recording system, 8293 root canal treatment and retreatment had been found. From 470 patients 641 number of teeth treated, at the age varying between 15 to 81 had been obtained. Patients were required to have at least two oral radiography films, one of which was registered to the faculty system, to follow up on their teeth undergoing root canal replacement treatment. We had also evaluated the treated teeth of the patients on the panoramic films taken routinely in the faculty. The dental data had obtained as a result of the scanning were recorded in a table consisting of the factors affecting the retention time of the teeth that underwent root canal renewal treatment. At the end of the follow-up period, the relevant teeth were evaluated as successful if they were in the mouth, and as unsuccessful if they were not in the mouth. Data control was performed to analyze the data obtained from 641 teeth determined according to the power analysis with the help of the GPower 3.1 program. Then, crosstab (Crosstab) chi-square relationship analysis for categorical variables and Fisher's precision test for frequencies were performed. IBM SPSS Statistics (v. 25) was used in the statistical tests of the study.

Results: In this research we have been separately evaluated the factors that affecting the survival of retreatment teeth (gender, age, patients health state, retreated tooth, existence of apical periodontitis, quality of treatment, by whom the treatment was done, follow-up), which has no significant connection between age, patients health state, retreated tooth, by whom the treatment was done, follow-up time. Existence of apical periodontitis had been examined in two cases such as before retreatment and after retreatment. There has been no significant connection between apical periodontitis existing before retreatment and the quality of retreatment had been found. The success ratio of developing apical periodontitis after treatment which was not existing before and not healed existing apical periodontitis after treatment, compared to other groups had been found lower (P<0,05). There has been significant connection between the quality of retreatment and the success of retreament had been found (P<0,05).

Conclusion: In this research with retrospectively scanning the patients records that had been retreated, the success of the retreament is %93,9. Even though the high success ratio of retreatment has been found, there are cases that shows no healing after follow-up of retreament. In such a case reviewing all the factors that can affect the success of retreament, can be avail. Finding the factor that affecting the healing and planning a new way of treatment that eliminates that factor should be necessary. With right diagnosis and treatment planning, it is promising that maintaining the function of the teeth for many years.