Farklı toprak işleme sistemlerinin su erozyonu, temel işletmecilik verileri, toprak fiziksel özellikleri ve bitkisel özellikler üzerindeki etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of different tillage methods on water erosion the basi̇c machinery management data soil physical properties and plant properties
Yazar: ENES GÜRLEK
Danışman: DOÇ. DR. TAYFUN KORUCU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekim yöntemleri = Sowing method ; Erozyon = Erosion ; Toprak = Soil ; Toprak işleme = Tillage

Özet:
Bu çalışmada, üç farklı toprak işleme yönteminin (geleneksel toprak işleme (GE),
azaltılmış toprak işleme ile ekim (AZE) ve doğrudan ekim (DE) ' den oluşan) su erozyonu,
temel işletmecilik verileri, toprak fiziksel özellikleri ve bitkisel özellikler üzerindeki
etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Denemeler sonbaharda erozyon riski bulunan
eğimli bir arazide birinci ürün buğday ekim alanlarında kurulmuştur. Üç tekerrürlü olarak
kurgulanan deneme 9 parselde (4x50 m boyutları) tesadüf blokları deneme desenine göre
yürütülmüştür.
Uygulamalar öncesi deneme alanının toprak fiziksel özelliklerinin (toprak nem
içeriği, hacimsel kütle, boşluk oranı ve porozite) belirlenmesi için bozulmamış toprak
örnekleri alınıp toprak sıkışıklık düzeyleri penetrometre kullanılarak tespit edilmiştir.
Tohum yatağı hazırlığı ve ekim işlemleri sırasında uygulamalara ait yakıt tüketimi,
ilerleme hızı ve patinaj ölçümleri yapılarak, kullanılan aletin teknik özellikleri de dikkate
alınarak her uygulamaya ait iş başarısı belirlenmiştir. Ekim işlemi sonrasında toprak
yüzeyinde bulunan anız miktarının tespit edilebilmesi için sample point programı
kullanılmıştır. Tarla denemelerinde ürün artık miktarlarının konular arasında istatistiki
anlamda önemli olduğu gözlemlenmiştir.
Deneme alanına ait yağış miktarının belirlenebilmesi için iklim istasyonu
kurulmuştur. Ocak ayında 76.5 mm, Şubat ayında ise 27 mm yağış ölçülmüş ve bu aydan
sonra erozyon için yeterli miktarda yağış olmamıştır.
Uygulamaların su erozyonuna etkisini belirleyebilmek için her parselin alt kısmına
jeotekstiller yerleştirilerek yağış sonrasında jeotekstillerin üzerinde biriken topraklar
toplanıp o parsele ait erozyon miktarı belirlenmiştir. Uygulamalar istatistiksel olarak
değerlendirildiğinde aralarındaki farkın önemli olduğu görülmüştür. En düşük sediment
kayıpları 0.1573 g m-2 olarak doğrudan ekim yönteminde bulunmuştur. Bunu 0.4550 g m-2
ile takip eden geleneksel ekim yöntemidir. Azaltılmış toprak işleme yönteminde oluşan
sediment kayıpları ise 0.6042 g m-2 olarak belirlenmiştir.
ii
Arazi çalışmalarına ek olarak uygulamalar laboratuvar ortamında devam etmiştir.
Laboratuvara toprak örnekleri getirilerek yağış simülatörü çalışmaları yapılmıştır. Yapılan
labaratuvar sonuçlarında birinci yağışta farklı toprak işleme sistemlerinin yüzey akış
miktarları ve yüzey akışla taşınan toprak miktarları arasında önemli farklılık görülmez iken
sıçrama ile taşınan toprak miktarlarında önemli farklılık görülmüştür. Sonuçlara göre ardıl
yağışta uygulamalar arasında herhangi bir farklılık görülmemiştir.
Hasat zamanında deneme alanlarından örnekler alınarak her uygulamaya ait ürün
verim değerleri de belirlenmiştir. Duncan test sonucuna göre, tane veriminin konular
arasında istatistiki anlamda önemli olmadığı gözlemlenmiştir. Başak boyunun ise, konular
arasında istatistiki anlamda önemli olduğu gözlemlenmiştir
Sonuç olarak, uygulamaların yüzey akışı, toprak kayıpları ve ürün veriminin
üzerinde etkisi olduğu belirlenmiştir. Toprak kayıplarını azaltabilmek, verimi arttırabilmek
için doğrudan ekim uygulamasının, diğer uygulamalara göre daha verimli olduğu ve
toprağı erozyondan koruduğu görülmüştür. Bu nedenle koruyucu toprak işleme
sistemlerinin kullanımına önem verilmesi ülkemiz topraklarının korunması açısından çok
önemlidir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the effect of three different tillage method
methods (conventional tillage (CT), reduced soil treatment (RT), and direct seeding (DS))
on water erosion, the basic machinery management data soil physical properties and plant
properties. Pilot studies were conducted on a sloped area at risk of erosion in fall on the
field of first product wheat planting area in fall season. The trial, designed as three
replications, was conducted by the coincidence block design in 9 plots (4x50 m size).
Plough was the tool of the first-class plow tillage in the conventional tillage system
and cultivation was implemented with seeder after the usage of half-spring cultivator and
harrow in the preparation of drill. Business success of each application were determined by
taking fuel consumption of implementations during the drill preparation and sowing
operations, progress and skating speed measurements and technical characteristics of the
instruments into consideration. In order to determine the amount of stubble in the soil
surface after sowing pictures were taken vertically to the surface and these pictures
processed sample point program of field trials to determine the coverage of soil surface. It
has been observed that stubble amount of the product was statistically significant among
the subjects.
A climate station was established on the trial field in order to determine the amount
of rainfall. In January, 76,5 mm and in February, 27 mm of rainfall was measured and it
did not fall after this month. Geotextiles were placed under each plot and the soil on each
of them after rainfall were collected to determine the effect of applications on water
erosion. When evaluated statistically, it was seen that there was significant difference
between them. method. The lowest value found to be 0.1573 g m-2, was formed between
the low soil loss plots. This is followed by the traditional sowing methods with the value of
0.4550 g m-2. Reduced tillage methods that occur in surface flow and sediment losses are
designated as 0.6042 g m-2.
iv
Due to lack of sufficient rainfall during the period when the trials were done and
lack of the results obtained, laboratory experiment of rainfall simulator studies were
conducted by bringing soil samples to the laboratory. Laboratory results between soil
quantities transported surface flow rates and surface flow of different tillage systems in the
first precipitation, while significant differences are not seen in the amount of soil
transported by splashing was seen. According to the results, there was no differences
between the successive rainfall applications.
Crop yield values for each application were also determined by taking examples of
harvest time trial sites. According to Duncan test results, it was observed that grain yield
was not statistically significant in the sense of efficiency. However, the lenght of anther
was observed to be the most statistically significant among all subjects.
Consequently, the surface flow of the application is determined to have an effect on
the soil and crop yield losses. Direct seeding practices were found to be more efficient as
compared to other applications to reduce soil loss, to increase productivity and to protect
the soil from erosion. Therefore, giving importance to the use of conservation tillage
systems will ensure the protection of soil in our country.