Klasik Arap edebiyatının ilk şiir antolojisi örneklerinden Mufaddaliyyât
The Mufaddaliyat, one of the first poetry anthology examples of classical Arabic literature
Yazar: İSHAK DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN MEŞE
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Bu çalışma, klasik Arap edebiyatının önde gelen şiir antolojilerinden biri olan Mufaddaliyyât'ın zengin içeriğini ve tematik yapısını betimsel bir metodoloji ile analiz etmeyi amaçlamaktadır. Arap edebiyatında Muallakât'tan sonraki ikinci büyük şiir derlemesi kabul edilen eser, edebî değeri yüksek ve döneminin seçkin Arap şiirlerini içeren bir antoloji olma özelliği taşımaktadır. Araştırma dört bölümden oluşmaktadır: İlk bölümde klasik Arap edebiyatında antolojinin etimolojisi, tanımı, tarihi ve çeşitleri dönemin şiir antolojileri çerçevesinde ele alınmıştır. İkinci bölümde Mufaddaliyyât ve adının nispet edildiği Mufaddal ed-Dabbî hakkında eser-müellif ilişkisi bağlamında detaylı bilgiler aktarılmıştır. Üçüncü bölümde antolojide yer alan kasidelerin tarihsel ve coğrafi çeşitliliğini ortaya koyma amacıyla şairlerin kabileleri ve dönemleri hakkında bilgiler, divanlarına atıfta bulunarak sunulmuştur. Dördüncü ve en kapsamlı bölümde ise antolojideki her bir şairinin birinci kasidesi çalışmanın örneklemine dahil edilerek toplamda 66 kaside eserdeki numaralarına göre başlıklandırılmış ve ana temalarına göre tasnif edilerek konu bütünlüğü içerisinde tematik bir tahlille değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda klasik Arap edebiyatında şiir antolojisi geleneğinin yeri ve önemine ayrıca Mufaddaliyyât'ın tematik bakımdan içeriği hakkında çıkarımlara yer verilmiştir. Antolojideki kasidelerin sayısı ve çeşitliliği dikkate alındığında bu bulgular Cahiliye Dönemi şiirinin genel özellikleri için de geçerli olduğu düşünülebilir.

Abstract:
This study aims to analyze the rich content and thematic structure of The Mufaddaliyyat, one of the leading poetry anthologies of classical Arabic literature, with a descriptive methodology. The work, which is considered the second largest poetry compilation in Arabic literature after Muallakât, is an anthology of high literary value and containing the distinguished Arabic poems of its period. The research consists of four parts: In the first part, the etymology, definition, history and types of anthology in classical Arabic literature are discussed within the framework of the poetry anthologies of the period. In the second chapter, detailed information is given about The Mufaddaliyyat and Mufaddal al-Dabbî, to whom its name is related, in the context of the work-author relationship. In the third chapter, information about the tribes and periods of the poets is presented with reference to their divans, in order to reveal the historical and geographical diversity of the odes in the anthology. In the fourth and most comprehensive section, the first ode of each poet in the anthology was included in the sample of the study and a total of 66 odes were titled according to their numbers in the work and classified according to their main themes and evaluated with a thematic analysis within the integrity of the subject. As a result of the research, inferences about the place and importance of the poetry anthology tradition in classical Arabic literature and the thematic content of The Mufaddaliyyat were included. Considering the number and diversity of the odes in the anthology, these findings can be considered to be valid for the general characteristics of the poetry of the Age of Ignorance.