Türkçede ünsüz ikizleşmesinin akustik incelemesi
An acoustic study of gemination in Turkish
Yazar: KADER REYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İPEK PINAR UZUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Dilbilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Akustik = Acoustic ; Akustik özellikler = Acoustic properties ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-ünsüzler = Grammer-consonants ; Dil bilim = Linguistics ; Türkçe = Turkish ; Ünsüz ikizleşmesi = Gemination

Özet:
Bu tez çalışmasında, Türkçede içses konumunda gerçekleşen ünsüz ikizleşmesinin sözlü dilde akustik sesbilgisel açıdan nasıl bir görünüm sergilediği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ergenç ve Bekar (2013)'te geliştirilen Ünsüz İkizleşmesi Modelinin Türkçede ünsüzlerin akustik sesbilgisel özellikleri açısından nasıl bir farklılık sunduğunun araştırıldığı bu tezde şu araştırma sorularına yanıt aranmıştır? ( a) Türkçede içseste gerçekleşen ünsüz ikizleşmesi ses olayında, ikizleşen ünsüz çiftlerinin sesletim süreleri arasında ünsüzlerin fiziksel özelliklerine dayalı bir farklılık oluşmakta mıdır? (b) Türkçede içseste gerçekleşen ünsüz ikizleşmesinde, ünsüz çiftlerinin titreşim özelliklerindeki farklılıklara dayalı olarak temel sıklık (FO), F 1 ve F2 formant frekansları arasında ayırıcı özellik gösteren bir farklılık oluşmakta mıdır? ( c) Türkçedeki ünsüz ikizleşmesini sesbilim özellikleriyle ortaya koyan ilk model olan Ünsüz İkizleşmesi Modeli, akustik sesbilgisel özellikleri açısından ikizleşme ıçeren ünsüz çiftleri, bu model ile uyumluluk göstermekte midir? ( d) Türkçede ünsüz ikizleşmesi durumundaki ünsüz çiftlerinin akustik özellikleri, Türkçede ünsüzlerin üç boyutluluk (bkz. Selen 1979; Ergenç, 1989) özellikleriyle benzerlik ya da farklılık göstermekte midir? 
Tezin ömeklem grubu anadili Türkçe olan ve 18-35 yaş aralığındaki sağlıklı katılımcılardan oluşmaktadır. Ankara Üniversitesi Dilbilim Laboratuvarında toplanan sözlü dil verileri, FO (temel sıklık) ve Fl, F2 formant değerleri, sesletim süreleri ve eneIJı yoğunluğu değerleri açısından Doğrusal Karma Analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, Türkçede Ünsüz İkizleşmesi Modelinde tekünsüzleşme sınıflamasında bulunan ünsüzlerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini sorgularken, ikizleşmenin ünsüzlerin üçboyutluluğuna dayalı olarak yapılması gerekliliğini ortaya koymuştur.

Abstract:
In the thesis, the aim is to present the gemination formed in subvocalization position in Turk:ish with regards to acoustic phonological aspect in oral language. In terms of acoustical phonological properties of consonants with the perspective of gemination model of Ergenç and Bekar (2013),the purpose ofthis thesis is to answer the research questions as follows. (a) Is there a difference based on the morphological characteristics of consonants in the phonation duration of geminated consonant pairs in Turkish? (b) Is there a difference as distinctive features among fundamental frequency (FO), Fl and F2 formant frequencies based on the differences in sonority characteristics of consonant pairs? ( c) Are the consonant pairs deal with the gemination in terms of acoustical phonological properties compatible with the gemination model which demostrates gemination in Turkish with phonological properties? ( d) Are there similarities or differences between the acoustic characteristics of consonant pairs in the case of gemination in Turk:ish and the three-dimensional properties (see also Selen 1979; Ergenç, 1989) of consonants in Turk:ish? 
In the thesis, the sample group consisted of healthy participants whose native language was Turkish and between the ages of 18-35. The verbal language data were collected at Ankara University's Linguistics Laboratory and were analyzed by using Linear Mixed Effect Analysis in terms of the values of FO, Fl and F2 formant frequencies, phonationdurations and intensity. The obtained results and fındings revealed that the consonants in the single-geminated classifıcation in Turkish gemination model needs to re-evaluation and a reanalyzing based on three-dimensional properties of consonants.