Fransız kaynaklarına göre Kırım Hanlığı (1700-1768)
The Crimean Khanete according to the French sources (1700-1768)
Yazar: DİLEK TIĞLIOĞLU KAPICI
Danışman: PROF. DR. RÜYA KILIÇ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Arşiv belgeleri = Archive documents ; Arşivler = Archives ; Fransa = France ; Kırım = Crimean ; Kırım Hanlığı = Crimean Khanate ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Siyasi tarih = Political history ; Sosyal tarih = Social history ; Tarihçilik = Historiography

Özet:
Kırım Hanlığı'nın, Osmanlı İmparatorluğu hakimiyetine girmesi, yaklaşık üç yüzyıllık zaman diliminde, onun aynı zamanda Avrupalıların gözünde Osmanlı'nın "sağ kolu" olarak görülmesine vesile olmuştur. Kırım Hanlığı'nın hüküm sürdüğü coğrafi konum, onu adeta İmparatorluğun serhat boyu olarak görmemizi sağlarken, diğer yandan nevi şahsına münhasır karakteristik özelliklerini korumasına ve zaman içinde geliştirmesine de vesile olmuştur. XVI. asırdan itibaren Fransa'nın Karadeniz ve Levant hinterlandına yönelik ticari ilişkileri nedeniyle gelişen siyasi kaygıların yoğunlaşmasıyla bölgeye gönderilen diplomat, seyyah, tüccar ve misyonerlerin geride bıraktıkları arşiv belgeleri, XVIII. yüzyılda giderek yoğunlaşmıştır. Bu tez çalışması, başta Fransa'nın Karadeniz ve Doğu'daki siyasi ve ticari kaygıları nedeniyle bölgeye gönderilen misyoner ve konsolosların belgeleri olmak üzere çeşitli çağdaş Fransız kaynaklarına dayanarak Kırım Hanlığı'nın tarihsel bir tanımını vermeyi amaçlamaktadır. Kırım Hanlığı tarihçiliğinde yeterince araştırılmayan Fransız kaynaklarına dayanarak Kırım Hanlığı'nın tarihsel bir tanımını vermeyi amaçlamaktadır. Kırım Hanlığı tarihçiliğinde yeterince araştırılmayan Fransız konsolosluk raporları ve arşiv kayıtları, XVIII. yüzyılda Kırım Hanlığı'nın siyasi ve sosyal tarihi hakkında bize bilgi vermektedir. Bu tez çalışması ayrıca gelecekteki incelemeler için Fransız birincil kaynaklarına Kırım tarihçiliğine karşılaştırmalı bir bakış açısıyla sunmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
The fact that the Crimean Khanate fell under the domination of the Sublime Porte for three centuries was also caused to be seen as the "right arm" of the Ottomans by European observers. The geographical ground of the Crimean Khanate allowed us also to see it as the northern frontier of the Empire. Under the pressure of the sui generis conditions, the Khanate preserved and developed unique characteristics for centuries, especially in the 18th century. The archival documents left behind by diplomats, travelers, merchants, and missionaries sent to the region in the 16th century when the political concerns that developed due to the commercial relations of France towards the Levant and the Black Sea hinterland intensified in the 18th century. This dissertation aims to give a historical description of the Crimean Khanate based on various contemporary French sources, primarily the documentation of missionaries and consuls sent to the region due to France's political and commercial concerns in the Black Sea and East. The French consular reports and archival records, which are not investigated adequately in the historiography of the Crimean Khanate, provide us with information about the political and social history of the Crimean Khanate in the 18th century. This dissertation also aims to present the French primary sources to the Crimean historiography from a comparative perspective for future examinations.