İbn Meymun'un kelam eleştirisi
Maimonides' critique of the kalam
Yazar: RIDVAN CİRU
Danışman: DOÇ. DR. HASAN TEVFİK MARULCU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Cisimler = Fields ; Fizik = Physics ; Kelam = Islamic theology ; Metafizik = Metaphysical ; İbn Meymun = İbn Meymun ; İslamiyet = Islam

Özet:
İbn Meymun'un Kelam Eleştirisi isimli bu tez, kelamcıların fizik ve metafiziğe dair görüşleri ve delilleri ile alakalı İbn Meymun'un yaptığı nakli ve eleştiriyi ortaya koymakta ve bunların sıhhatini tahlil etmeye çalışmaktadır. Girişte ana hatlarıyla İbn Meymun'un hayatı, eserleri ve düşüncesinden bahsedilmiş, ayrıca kelamın tarihine ve yöntemine dair tasavvuru değerlendirilmiştir. Buna göre İbn Meymun'un kelamı Hristiyan teologlara dayandırması eleştirilmiştir.
Birinci bölümde İbn Meymun'un fizik eleştirileri ele alınmıştır. Bu bölümde ilk başta fizik-metafizik ilişkisi irdelenmiş, daha sonra cismin hakikati, cevher-i fert meselesi, hareket, arazlara dair hükümler, mekân ve zaman tasavvuru, imkân ve tahsis problemi, sonsuzluk-teselsül ve duyuların idrâki konuları işlenmiştir. İbn Meymun, kelamcıların fiziğe dair görüşlerini reddederken Aristocu bilimin âlem tasavvurunu mutlaklaştırmış ve aklî veriler seviyesinde değerlendirmiştir.
İkinci bölümde ise İbn Meymun'un metafizik eleştirileri ele alınmıştır. İbn Meymun, kelamcıların âlemin hudûsu, Allah'ın varlığı, birliği ve cisim olmayışını ispat eden delillerini işlemiş ve hiçbirini burhanî görmemiştir. Eş'arî kelamcıların Allah'ın zatî sıfatları olduğu inancını tevhide aykırı görmüş ve Allah'ın fiillerinin bir gaye ile malul olmadığına dair görüşlerini eleştirmiştir.
İbn Meymun, kelamcıların görüşlerini genel olarak sahih bir şekilde nakletmesine rağmen delillerin birçoğunu zayıf bir şekilde takrir etmiştir. Yaptığı eleştirilerin çoğu delilden hâlidir ve kuvvetli görünmemektedir.


Anahtar Kelimeler: İbn Meymun, Kelam, Fizik, Metafizik, Cisim, Cevher-i Ferd, Teselsül, Âlemin Hudûsu, Tahsis.

Abstract:
This dissertation named Maimonides' Critique of the Kalam introduces Maimonides' presentation and critique of the teachings of the mutakallimun on physics and metaphysics and their proofs as well. At the same time, it attempts to analyses the validity of both, the presentation and the critique.
The first chapter deals with Maimonides' critique of the kalam teachings on physics. Firstly, the relationship between physics and metaphysics was investigated. Then, subjects as the essence of the body, atom (jawhar fard), motion, premises concerned with the accidents, space and time, contingency and particularization (takhsis), infinity and sense perception were studied. Maimonides, while refuting the teachings of the mutakallimun on physics, in general terms adopted the comprehension of Aristotelian physics and considered it as an absolute truth and inference of pure reason.
The second chapter deals with Maimonides' critique of the kalam teachings on metaphysics. Maimonides investigated the mutakallimun's proofs for the temporal creation of the world ex nihilo, as well as the existence, unity and incorporeality of God, and considered no one of them as demonstration. He also criticized Ash'arites' belief in positive essential attributes of God and the absence of any purpose in God's actions.
Despite the fact that Maimonides generally presents the teachings of the mutakallimun correctly, he sets forth their many proofs in a weak and inadequate form. His most critiques lack proofs and do not seem strong.


Key Words: Maimonides, Kalam, Physics, Metaphysics, Body, Jawhar Fard (Atom), Infinity, Temporal Creation of the World (Ex Nihilo), Particularization (Takhsis).