Samsun kırsalındaki terme ilçesi kozluk mahallesi aile sağlığı merkezi polikliniğine başvuran hastaların ilaç kullanım alışkanlıkları
Drug use habits of patients, who applied to terme district kozluk quarter family health center polyclinic in rural Samsun
Yazar: HAKAN ALAN
Danışman: DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Samsun Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Kırsal bölge = Rural region ; Samsun = Samsun ; Samsun-Terme = Samsun-Terme ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı dünyadaki tüm ülkelerin önemli bir sağlık sorunudur. Ülkemizde de Akılcı Olmayan İlaç Kullanımı ciddi bir sorun olup, yol açtığı sağlık problemlerinin yanında, zaten sınırlı olan ekonomik kaynakların israf olmasına da sebep olmaktadır. Bu çalışma ile, Samsun kırsalında polikliniğe başvuran hastaların ilaç kullanım alışkanlıklarını tanımlarken, Samsun kırsalında Akılcı İlaç Kullanımı ve bunu etkileyen faktörler hakkındaki ilk verileri de ortaya çıkarmak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 16.01.2018 ile 31.05.2018 tarihleri arasında, 18 yaşından büyük, Terme ilçesi kırsalında ikamet eden, Kozluk Aile Sağlığı Merkezine başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 350 kişiye, yüz yüze anket uygulanmıştır. Katılımcıların ilk 8 soruda demografik özelliklerini, sonraki 21 soruda ilaç kullanım alışkanlıklarını sorgulayan 29 soruluk bu anket, akılcı ilaç kullanımı konusundaki literatür incelenerek hazırlanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayara kaydedilerek, SPSS V23 programı ile analiz edilmiştir. Kategorik verilerin karşılaştırılmasında, Pearson Ki-Kare testi kullanılmıştır. Bütün analizlerde, 0,05'den küçük p değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza katılanların yaş ortalaması 49,19±15,0 yıldı. Katılımcıların %53,19'u erkek, %87,4'ü evli, %54,6'sı ilkokul mezunu, %52,9'u kronik hastalık sahibiydi.  Katılımcıların %70,9'u hastalandığında ilk olarak doktora gidiyordu, %22'si doktora danışmadan kendi kendine ilaç kullanıyordu, %5,1'i akraba, arkadaş ya da komşuların önerisiyle ilaç kullanıyordu, %24,9'u ilaçları doktorun önerdiği süreden önce bırakıyordu, %2,9'u ilaçları doktorun önerdiği dozdan farklı kullanıyordu, %20,3'ü evde bulunsun diye ilaç yazdırıyordu, %82,9'u kullandığı ilacın prospektüsünü okuyordu, %83,4'ü kullandığı ilaçların son kullanma tarihine bakıyordu, %20,9'u kendine iyi gelen bir ilacı başkasına öneriyordu. Doktora danışmadan ya da yakınlarının önerisiyle ilaç kullanan katılımcılar en sık (%67,6) ağrı kesici kullanıyordu.
Sonuç ve Öneriler: Katılımcıların çoğu hastalandıklarında ilk olarak doktora başvurmaktadır. Akılcı ilaç kullanımını sağlamak için hekim, yardımcı sağlık personeli, eczacı, ilaç endüstrisi, ilgili kamu kuruluşları ve ilacı kullanan hasta, görev ve sorumluluklarını yerine getirmelidir.
Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Akılcı İlaç Kullanımı, Kırsal Nüfus

Abstract:
Aim: Irrational Drug Use is an important health problem for all countries in the world. In our country, Irrational Drug Use is a serious problem and results in the waste of already limited economic resources as well as causing health problems. With this study, the drug use habits of patients applying to polyclinic in rural Samsun are defined and it is targeted to obtain the first data on Rational Drug Use in the rural parts of Samsun and the factors affecting such use. 
Material and Method: Face-to-face questionnaire was applied to 350 people, who are older than 18, who reside in rural parts of Terme district, who applied to Kozluk Family Health Center between the dates 16.01.2018 and 31.05.2018, and who accepted to participate in the study. This questionnaire, which consisted of 29 questions, the first 8 of which questioned the demographic characteristics and the later 21 of which questioned their drug use habits, was prepared by examining the literature on rational drug use. The obtained data were recorded on the computer and analyzed with SPSS V23 software. Pearson chi-square test was used in the comparison of the categorical data. In all analyzes, p values less than 0,05 were considered statistically significant.
Results:  The average age of the participants of our study was 49,19±15,0 years. 53,19% of the participants were male, 87,4% of them were married, 54.6% of them were primary school graduate and 52,9% of them had chronic diseases. 70,9% of the participants indicated that they visited the doctor when they got ill. 22% of them used drugs on their own decision without consulting to a doctor. 5,1% of them used drugs basing on the recommendations of their relatives, friends or neighbors. 24,9% of them stopped taking the drugs before the expiry of the period recommended by the doctor. 2,9% of them used a dose different from the dose recommended by the doctor, %20,3% of them wanted prescriptions to keep drugs at home. 82,9% read the prospectuses of the drug (s) he used, 83,4% of them checked the expiry dates of the drugs they take, 20,9% of them recommended a drug, which made him/her feel better, to another person. The most frequently taken drug without consulting to a doctor or upon the recommendation of others was painkillers (%67,6).
Conclusion and Recommendations: Most of the participants apply to a doctor when they get ill. In order to ensure rational drug use, the doctor, allied health personnel, pharmacist, drug industry and relevant public organizations and the patient using the drug have to comply with their duties and responsibilities. 
Keywords: Family Practice, Rational Drug Use, Rural Population