Oral antiviral tedavi alan hepatit B hastalarının takiplerinde siroz ve hepatosellüler karsinom gelişme oranının belirlenmesi
Determination of the development rate of cirrhosis and hepatocellular carcinoma in the follow-up of hepatitis B patients taking oral antiviral treatment
Yazar: RASİM ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLTEN CAN SEZGİN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Entekavir = Entecavir ; Hepatit B = Hepatitis B ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Karsinoma-hepatoselüler = Carcinoma-hepatocellular ; Lamivudine = Lamivudine ; Tenofovir = Tenofovir

Özet:
Giriş ve Amaç: HBV ülkemizde ve dünyada hepatitten, siroz ve hepatoselüler kansere (HCC) kadar değişen şekillerde karaciğer hastalığına neden olarak, yaşamı tehdit eden önemli bir sağlık sorunudur. Günümüzde KHB tedavisinde Interferon alfa (IFNα) ve nükleozid/nükleotid analogları olmak üzere 2 ana farklı ilaç grubu kullanılmaktadır. Çalışmamızın amacı oral antiviral tedavi alan KHB hastalarının takiplerinde siroz ve HCC gelişme oranının belirlenmesidir.
Yöntem: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Klinik ve Polikliniği'ne 2010-2020 yılları arasında başvuran 202 hepatit B hastası retrospektif olarak taranmıştır. Hastaların klinik, serolojik, biyokimyasal, virolojik, histolojik ve görüntüleme verileri kaydedildi ve tedavi sonunda karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 132'si (%65,3) erkek 70'i (%34,7) kadın idi. Hastaların ortanca yaşı 52(43-59) yıl idi. Hastaların antiviral tedavi süreleri ortanca 8(5-10) yıl olarak belirlenmiştir. Hastalardan 67'si (%33,2) ETV, 126'sı(62,4) TDF, 2'si(%1) ETV ve TDF birlikte,7'si (%3,5) LAM kullanıyordu. ETV kullanan hastaların %7,5'inde, TDF kullanan hastaların %4,8'inde, LAM kullanan hastaların %28,6'sında, ETV ve TDF birlikte kullanan hastaların %50'sinde siroz gelişirken; ETV kullanan hastaların %7,5'inde, TDF kullanan hastaların %5,6'sında, HCC gelişmiştir. LAM kullanan ve ETV+TDF birlikte kullanan hastaların hiç birinde HCC geliştiği gözlenmemiştir.
Antiviral ajanların tedavi süresince siroz ve HCC gelişim oranları açısından istatiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır.
Sonuç: Bu çalışma KHB hastalarında ETV, TDF, LAM kullanımının klinik, biyokimyasal, serolojik , virolojik yanıt açısından iyileşmeye önemli katkı sağladığı ancak tedavi yanıtı açısından aralarında anlamlı farklılık bulunmadığını gösterdi. Ayrıca çalışmamızda antiviral kullanım süresinin 5 yıl ve üzeri olduğunda siroz ve HCC gelişimini önemli oranda azalttığını gösterdi.

Anahtar Kelime: Kronik hepatit B, entekavir, tenofovir, lamivudin, siroz, HCC

Abstract:
Introduction and Aim: HBV is an important life-threatening health problem in our country and in the world, causing liver disease in various forms ranging from acute, chronic, fulminant hepatitis, cirrhosis and hepatocellular carcinoma (HCC). Today, two main drug groups are used in the treatment of CHB: Interferon alpha (IFNα) and nucleoside/nucleotide analogues. The aim of our study is to determine the rate of development of cirrhosis and HCC in the follow-up of CHB patients receiving oral antiviral therapy. 
Methods: 202 hepatitis B patients who applied to Erciyes University Faculty of Medicine Gastroenterology Clinic and Polyclinic between 2010 and 2020 were retrospectively screened. The clinical, serological, biochemical, virological, histological and imaging data of the patients were recorded and compared at the end of the treatment. Results: Of the patients included in the study, 132 (65.3%) were male and 70 (34.7%) were female. The median age of the patients was 52(43-59) years. The median duration of antiviral treatment of the patients was determined as 8 (5-10) years. Of the patients, 67 (33.2%) were using ETV, 126 (62.4%) were using TDF, 2 (1%) were using ETV and TDF, and 7.7% (3.5%) were using LAM. While cirrhosis developed in 7.5% of patients using ETV, 4.8% of patients using TDF, 28.6% of patients using LAM, and 50% of patients using ETV and TDF together; HCC developed in 7.5% of patients using ETV and 5.6% of patients using TDF. HCC was not observed in any of the patients using LAM and using ETV+TDF together. There was no statistically significant difference in the rates of cirrhosis and HCC development during the treatment of antiviral agents. 
Conclusion: This study showed that the use of ETV, TDF, and LAM in CHB patients contributed significantly to the improvement in terms of clinical, biochemical, serological and virological response, but there was no significant difference between them in terms of treatment response. In addition, our study showed that when the duration of antiviral use is 5 years or more, it significantly reduces the development of cirrhosis and HCC. 
Keywords: Chronic hepatitis B, entecavir, tenofovir, lamivudine, cirrhosis, HCC