Teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketlerinin etkinliklerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi
Measuring of the efficiency of technology development zone managing companies by using data envelopment analysis
Yazar: AYŞEGÜL BAYKUL
Danışman: PROF. DR. MURAT ALİ DULUPÇU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Etkinlik = Efficiency ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji geliştirme bölgeleri = Technology development areas ; Teknoparklar = Technoparks ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Yönetici etkililiği = Manager effectiveness ; Yöneticiler = Managers ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Bu çalışmada 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında bölgenin yönetimi ve işletmesinden sorumlu şirketin, belirlenen hedefler doğrultusunda etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Etkinliğin değerlendirilmesinde kullanılan veri zarflama analizi, çok sayıda girdi ve çıktının olduğu durumlarda karar verme birimlerinin (KVB) göreli etkinliklerini ölçmek amacıyla kullanılan bir yöntemdir. Uygulama Ar-Ge ve yenilikçi, yönetim ve ekonomik etkinlik olmak üzere üç kategoriye ayrılarak yapılmıştır. 2014 yılı verilerinin kullanıldığı her bir kategoride 39 teknopark yönetici şirketinin görece toplam, teknik ve ölçek etkinlikleri çıktı odaklı CCR ve BCC modelleri kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca süper aylak tabanlı model yardımıyla teknoparkların etkinlik sıralamaları da belirlenmiştir. Son yöntem olarak da kategorik VZA metodu uygulanmıştır. Kategorik değişken olarak teknoparkların faaliyete geçme yılları kullanılmıştır.  
Analiz sonuçlarına göre; Ar-Ge ve yenilikçi etkinlik kategorisinde 13 teknopark toplam etkin, 24 teknopark teknik etkin ve 17 teknopark ölçek etkin bulunmuştur. Yönetim etkinliği kategorisinde 10 teknopark toplam etkin, 23 teknopark teknik etkin ve 12 teknopark ölçek etkin bulunmuştur. Ekonomik etkinlik kategorisinde 5 teknopark toplam etkin, 11 teknopark teknik etkin ve 6 teknopark ölçek etkin bulunmuştur. Çalışmanın ikinci yöntemi olan süper aylak tabanlı modele göre Ar-Ge ve yenilikçi kategoride ODTÜ Teknokent TGB, yönetim kategorisinde İTÜ ARI Teknokent ve ekonomik kategoride ise Ulutek TGB en etkin teknoparklar olmuştur. Çalışmanın son yöntemi olan kategorik VZA ile yapılan değerlendirmede Ar-Ge ve yenilikçi kategoride 14 teknoparkın, yönetim kategorisinde 10 teknoparkın ve ekonomik etkinliğin ölçüldüğü kategoride ise 5 teknoparkın etkin olduğu bulunmuştur. Etkin olan bu teknoparkların da 2001-2006 yıllarında kurulan I.grupta olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this study, the aim is to evaluate the efficiency of the company in accordance with the determinated targets which is responsible from the management and the operation of the region within the scope of Technology Development Zones Law numbered 4691. Data Envelopment Analysis (DEA) that is used in this study, in a large number of inputs and outputs in cases where decision making units (DMU)  is used to measure the relative efficiency. Application was made in three categories as R&D and innovative efficiency, management efficiency and economic efficiency. 2014 data was used in each category. The relative efficiency of 39 technoparks management companies are analyzed by using output oriented CCR and BCC models. Furthermore, efficiency ordering of technoparks determined in help of super slack based model. In the last method of the study categorical DEA was used. In this study, establishment of technoparks was the categorical variable.  According to the results of the analysis, in the R&D and innovative category, 13 technoparks were found aggregate efficient, 24 technoparks were found technical efficient and 17 technoparks were found scale efficient. In the management category 10 technoparks were found aggregate efficient, 23 technoparks were found technical efficient and 12 technoparks were found scale efficient. In the economical category 5 technoparks were found aggregate efficient, 11 technoparks were found technical efficient and 6 technoparks were found scale efficient. Due to the results of the second method of the study which is super slack based model, most efficient technopark in R&D and innovative category was ODTÜ Teknokent TGB, İTÜ ARI Teknokent TGB in management category and Ulutek TGB in economical category. Evaluation with the second method categorical DEA, 14 technoparks in R&D and innovative category, 10 technoparks in management category and 5 technoparks in economical category were found efficient. It was seen that all of these efficient technoparks were in the first group established between 2001-2006 years.