Tarım sektöründe zeytin hasadı çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği
Occupational health and safety in olive harvest
Yazar: FATIMA ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM BULDUK
Uşak Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Tarım işçileri = Agricultural workers ; Tarım sektörü = Agricultural sector ; Zeytin = Olive ; Zeytincilik = Olives ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İş sağlığı ve güvenliğinin en mühim ilkesi çalışanları iş kazası ve meslek hastalıklarından
koruyarak güvenli ve sağlıklı bir ortamda çalışmalarını sağlamaktır. Tarım sektörü,
ülkemizin sahip olduğu iklim koşulları, doğal kaynakları ve toprak yapısıyla çalışma
hayatında önemli bir yer tutmaktadır. Her ülke için tarım ekonomik olarak önemli bir
konuma sahiptir. Ülkemiz ekonomisinde ilk on tarımsal ürün içerisinde zeytin yer
almaktadır. Zeytin, dikiminden hasat dönemine kadar değişik metotlarla yetiştirilmektedir.
Ülkemizde özellikle zeytin hasadında elle hasat sıklıkla başvurulan bir yöntemdir. Bu
durumda işçiye enerji yönünden aşırı yüklenilmekte ve iş verimi azalmaktadır. Zeytin
fidelerinin dikimi, hasat edilmesi ve taşınması sırasında ağır kaldırma, tekrarlayan
hareketler, uzanma, itme, çekme, dönme, uzun süre çalışma sebebiyle pek çok kas iskelet
sistemi hastalıkları görülmektedir. Bel ve sırtta oluşan omurga rahatsızlıkları, bel fıtığı ve
kas yırtılması gibi sağlık sorunlarını ortaya çıkarmaktadır. Makine kullanımının artması,
tehlikelerin bir kısmını ortadan kaldırmakta ancak yeni risklere neden olmaktadır.
Makinelere parmakları, elleri ve kolları kaptırma gibi iş kazaları yaşanabilmektedir. Zeytin
yetiştiriciliğinde en önemli tehlike kimyasal gübreler ve pestisitlerin kullanılmasıdır.
Kullanılan kimyasallar insan vücuduna deri, sindirim, solunum ile üç yolla girmektedir.
Göz enfeksiyonlarından akciğer hastalıklarına kadar birçok sağlık sorunlarına sebep
olmaktadır. Zeytin yetiştiriciliğinde çalışanlar çalışma ortamında kimyasal, fiziksel,
biyolojik ve ergonomik ve psikososyal etmenlere maruz kalmaktadır.
ii
Bu tez kapsamında, zeytin yetiştiriciliğinde çalışanların iş sağlığı ve güvenliği açısından
maruz kaldığı tehlike ve riskler belirlenmiştir. Riskleri yok etmek veya kabul edilebilir
seviyeye indirmek için en etkin korunma tedbirleri belirlenmiştir. Risk değerlendirme
yöntemlerinden kontrol listesi yöntemiyle zeytin yetiştiriciliğindeki riskler belirlenerek risk
değerlendirmesi yapılmıştır.
Bilim Kodu:
Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, Tarım, Zeytin Yetiştiriciliği, Maruziyet

Abstract:
The most important principle of occupational health and safety is to protect employees
from work accidents and diseases and to ensure they work in a safe and healthy
environment. The agricultural sector has an important place in business life with the
climatic conditions, natural resources and soil structure of our country. Agriculture has an
economically important position for every country. Olives are among the top ten
agricultural products in our country's economy. Olives are grown with different methods
from planting to harvest period. Hand harvesting is a common method in our country,
especially in olive harvesting. In this case, the worker is overloaded in terms of energy and
work efficiency decreases. During the planting, harvesting and transportation of olive
seedlings, lifting, repetitive movements, reaching, pushing, pulling, turning, working for a
long time, many musculoskeletal diseases are seen. Health problems such as spinal
disorders in the waist and back, herniated disc and muscle rupture occur. Increasing
machine use eliminates some of the dangers, but causes new risks. Occupational accidents
such as fingers, hands and arms caught in machines can be experienced. The most
important danger in olive cultivation is the operation of chemical fertilizers and pesticides.
The chemicals used enter the human body in three ways: skin, digestion and respiration.It
causes many health problems from eye infections to lung diseases. Employees in olive
cultivation are exposed to chemical, physical, biological, ergonomic and psychosocial
factors in the work environment. 
iv
With in the scope of this thesis, the dangers and risks that the workers in olive cultivation
are exposed to in terms of occupational health and safety were determined. The most
effective protection measures have been determined to eliminate risks or reduce them to an
acceptable level. Risk assessment was made by determining the risks in olive cultivation
using the checklist method, one of the risk assessment methods.
Science Code:
Key Words: Occupational Health and Safety, Agriculture, Olive Breeding, Exposure