Üriner inkontinans şikayeti olan gebelerde gebelik ve postpartum dönemde uygulanan pelvik taban kas egzersizlerinin bu şikayetin giderilmesindeki etkinliği
The efficacy of pelvic floor muscle exercises applied during pregnancy and postpartum period for the rehabilitation of urinary incontinence
Yazar: AYTEN AŞKIN DİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİHE KIZILKAYA BEJİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Çalışmamız; üriner inkontinans şikayeti olan gebelerde, gebelik ve postpartum dönemde uygulanan pelvik taban kas egzersizlerinin bu şikayetin tedavisi ve önlenmesindeki etkinliğini araştırmak amacıyla planlanmış olup; deneysel amaca yönelik, prospektif araştırma özelliğindedir. Çalışma İÜ İstanbul Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Ürojinekoloji Ünitesi 'nde 15 Haziran 2001- 30 Ekim 2002 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Örneklem kapsamını; 20-34 haftalar arası gebeliği olan, anamnezinde stres ve miks üriner inkontinans şikayeti bildiren, genito-üriner sistem patolojisi bulunmayan, üriner enfeksiyonu olmayan, en az ilkokul mezunu, katılmaya istekli toplam 80 gebe alındı. Gebelerden ürojinekoloji birimine geliş sırasına göre ( randomizasyon işlemi ile) deney ve kontrol grubu oluşturuldu. Çalışma 3 aşamalı olarak yürütüldü. Çalışmanın 1. aşamasında her iki gruptaki olgular anamnez, TİT (tam idrar testi), üriner günlük, pelvik kas gücü ölçümü, ped testi değerlendirme aşamalarından geçirildi. Araştırmacı tarafından deney grubuna pelvik taban kas egzersizleri kitapçığı doğrultusunda, pelvik taban kas egzersizleri öğretildi. Gebenin doğru kas grubunu kasıp kasmadığı dijital palpasyon yöntemi ve pelvic floor educator ile değerlendirildi. Pelvik taban kas gücü, perinometre ile ölçüldü. Kontrol grubuna ise pelvik taban kas egzersizleri öğretilmeyip, pelvik taban kas gücü perineometre ile ölçüldü. Çalışmanın 2. aşamasında, deney grubundaki gebeler 1 hafta sonra egzersizi doğru uygulamaları açısından tekrar değerlendirildi. Deney grubu gebelerin egzersiz uygulamaları her antenatal kontrole geldiklerinde kontrol edildi. 36-38. gebelik haftasında 2. ara değerlendirme yapılarak pelvik taban kas gücü ölçümü ve inkontinans 82şikayetinin devamlılığı açısından ( üriner günlük, ped testi ) değerlendirildi. Aynı değerlendirme kontrol grubundaki gebelere de yapıldı. 3. aşamada ise, tüm gebeler postpartum 6-8. haftada tekrar değerlendirildi ( Pelvik kas gücü ölçümü, üriner günlük, ped test ). Çalışmamızda üriner inkontinans şikayeti olan deney ve kontrol grubu gebeler; demografik, obstetrik, araştırma öncesi üriner inkontinans şikayeti özellikleri, ilk kontroldeki ped testi, dijital palpasyon ve perineometre değerleri açısından birbirine benzer özeliktedir. Deney ve kontrol grubu gebelerde gebeliğin 36-38. haftalarında sık idrara çıkma oranı artmakta ve postpartum dönemde azalmakta idi. Her iki grup karşılaştırıldığında ise deney grubunda sık idrara çıkma oranı kontrol grubuna göre daha fazla azalmıştı. Gece 2 ve daha fazla sayıda idrara çıkma sayısı bakımından deney ve kontrol grubu benzer özellikteydi. Her iki grupta da ilk kontrole göre 36-38. gebelik haftasında gece idrara çıkma sayısında değişiklik olmayıp, postpartum dönemde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma görüldü. Deney ve kontrol grubunda ani idrar yapma zorunluluğu sayısı ilk kontrole göre 36-38. gebelik haftasında değişiklik göstermeyip, postpartum dönemde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalmıştı. Her iki grup karşılaştırıldığında ise deney grubunu oluşturan gebelerde idrar yapma zorunluluğu sayısı daha fazla azalmıştı. Üriner günlük bulgularına göre deney grubu olguların idrar kaçırma sayılarının her kontrolde gittikçe azaldığı, kontrol grubunda ise ilk kontrole göre 36-38. gebelik haftasında değişiklik olmayıp postpartum dönemde azaldığı saptandı. Her iki grup karşılaştırıldığında ise deney grubunu oluşturan gebelerin idrar kaçırma sayıları daha fazla azalmıştı. Olguların günlük sıvı alımı ve kafeinli içecek alışkanlığı ( ml/gün) benzer özellikteydi. 83Yapılan kontrollerde deney grubunu oluşturan gebelerin ped test sırasında kaçırdıkları idrar miktarları kontrol grubuna göre daha fazla azalmıştı. Deney grubunun dijital palpasyon değerlerinde gebelik ve postpartum dönemde hızlı bir artış görülürken, kontrol grubunda ise böyle bir değişiklik görülmedi. Ancak kontrol grubunda da postpartum dijital palpasyon değerlerinde artış saptandı. Deney grubu gebelerin gebelik ve postpartum perineometre değerlerinde hızlı bir artış görülürken, kontrol grubunun 36-38. gebelik haftası perineometre değerlerinde azalma, postpartum dönemde ise yeniden artış saptandı. Araştırma sonuçlarımız, gebelikte ve postpartum dönemde uygulanan pelvik taban kas egzersizlerinin, pelvik taban kas gücünü artırmada ve üriner inkontinansm önlenmesi ve tedavisinde oldukça etkili olduğunu göstermektedir. 84

Abstract:
Our study had been planned to assess the effectiveness of pelvic floor muscle exercises applied during pregnancy and postpartum period for the rehabilitation of urinary incontinence and it has the characteristics of being experimental, objective and prospective research. Study has been conducted in I.U. Istanbul Faculty of Medicine, Gynecological Diseases and Maternity Department, Urogynecology Unit between 15 June 2001-30 September 2002. Totally 80 voluntary pregnant women whose pregnancy is between 20-34 weeks and who reported a stress and mix urinary incontinence complaint in anamnesy and not having a genito-urinary system pathology and urinary infection. Trial and control groups had been established among the pregnant women according to the their arrival order to the Urogynecology Unit (through randomization process). Study had been realized in three stages. In the first stage of the study, the subjects in both of the groups had been passed through the anamnesia, whole urinary test, urinary daily, pelvic muscle strength assessment and pad test. According to the pelvic floor muscle exercises booklet, the examiner taught pelvic floor muscle exercises to the subjects in the trial group. It has been evaluated through digital palpation method and pelvic floor educator whether the pregnant woman had oppressed the right muscle group or not. Pelvic floor muscle strength had been measured by perineometer. Pelvic floor muscle exercises had not been taught to the control group and their pelvic floor muscle strength had been measured by perineometer. In the second stage of the study, the pregnant women in the trial group had been reevaluated in terms of right application of the exercises. Exercises applications of the pregnant women in the trial group had been controlled at each time they came for the antenatal control. In the 36-3 8th pregnancy weeks, they had been evaluated again in 85terms of the continuity of the incontinence complaint (urinary daily, pad test) and through a 2nd intermediate evaluation their pelvic floor muscle strength had been measured. Same evaluation had been realized on the pregnant women in the control group. In the third stage all the pregnant women had been evaluated again in 6-8 weeks of postpartum (pelvic muscle strength measurement, urinary daily, pad test). In our study, pregnant women having the urinary incontinence complaint in the control and trial groups demonstrated similar characteristics in terms of demographical, obstetrics, urinary incontinence complaint characteristics and values reported in pad test of the first control, digital palpation and perineometer. In pregnant women both in trial and control groups, rate of going to urinate often frequency had been increasing in the 3 6-3 8th weeks of pregnancy while decreasing in the postpartum period. When compared the two groups, rate of frequency in the trial group had been decreased according to the control group. Trial and control groups were in the same characteristics in terms of number of going to urinate 2 or more times a night. In both groups there had not been any changes in the number of going to urinate at nights in the 36-38 weeks of the pregnancy when compared with the first control but statistically there had been a significant decrease during the postpartum period. In both groups there had not been any changes in the number of urgent urination in the 36-38 weeks of the pregnancy when compared with the first control but statistically there had been a significant decrease during the postpartum period. When compared the two groups, rate of urgent urination in the trial group had been decreased more according to the control group. According to the urinary daily findings, it had been determined that the number of urine leakages of the subjects in the trial group had decreased more and more in each control and there is no change in the control group in 36-38 weeks of pregnancy compared with the first control but decreased in post partum period. 86The daily liquid delivery and caffein liquid habbits (ml/day) of the subjects were in similar characteristics. In the controls realized, in the pad test, the urine leakage amount of the pregnant women in the trial group had decreased according to the control group. While a speed increase had been determined in the digital palpation of the trial group in pregnancy and postpartum period, there had not been such change in the control group. However there had been an increase in the postpartum digital palpation value of the control group. While a speed increase had been determined in the pregnancy and postpartum perineometer values of the trial group, there had been a decrease in the perineometer values of the control group in 36-38 weeks of pregnancy and an increase again during the postpartum period. Our study results showed that the pelvic floor muscle exercises made in pregnancy and postpartum period is very effective in increasing the pelvic floor muscle strength and in prevention and treatment of the urinary incontinence. 87