Elit ritmik cimnastik hakemlerinin stresle başa çıkma durumları ve stresle başa çıkma stratejileri üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on stress coping and stress coping strategies of elite rhythmic gymnastics referees
Yazar: BANU NURDAN ÖZSU
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP FİLİZ DİNÇ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı elit düzey ritmik cimnastik hakemlerinin stres faktörlerinin ve stresle başa çıkma stratejilerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri derinlemesine bireysel görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmanın örneklemi, amaçlı örneklem yöntemlerinden ölçüt örnekleme göre seçilmiş, çalışma grubunun tamamı kadınlardan oluşmuştur. Katılımcıların ortalama hakemlik deneyimi x̄ 16,5 yıldır. Ortalama yaş ise x̄ 39,7 yıldır. Çalışmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bulgular üç tema altında toplanmıştır: Sporcunun sonuç notunu değerlendirmeyle ilişkili stres unsurları; Yarışma kuralları ve yarışmanın niteliği ile ilişkili stres unsurları; Hakemlerin yarışma stresiyle başa çıkma yöntemleri. 
Bulgular hakemler için bir müsabakadaki en önemli stres unsurlarından birinin sporcuyu değerlendirirken yanlış not verme endişesinden kaynaklandığını göstermektedir. Buna ek olarak yarışma kurallarının değişmesi ve yeni kurallara uyum sağlamak, milli takım seçmeleri ya da uluslararası yarışmalar gibi zorluk derecesi yüksek yarışmalar da hakemlerin hissettiği stresi arttıran unsurlar arasında yer almaktadır. Bulgular hakemlerin yarışmalardan önce kuralları gözden geçirmeyi ve video seyrederek pratik yapmayı, streslerini yönetmek için en çok benimsedikleri yöntemler olarak göstermektedir. Ayrıca elit ritmik cimnastik hakemlerinin, federasyonun düzenlediği yarışma öncesi eğitimlere katılmak, yarışma esnasında kendilerini telkin etmek gibi pek çok pratikle stresle başa çıkma yöntemi geliştirdiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, elit düzey ritmik cimnastik hakemlerinin müsabakalar esnasındaki hissettikleri stresin sporcuya adil ve hakkaniyetli sonuç notu vermekle ilgili duyarlılıklarından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Cimnastik, Hakem, Ritmik Cimnastik, Stres, Stresle Başaçıkma

Abstract:
The aim of this study is to examine the stress factors and coping strategies of elite rhythmic gymnastics referees. Phenomenology design, one of the qualitative research methods, was used in the research. The data of the research were collected through in-depth individual interviews. A semi-structured interview form was used as a data collection tool. The sample of the study was selected according to criterion sampling, one of the purposive sampling methods, and all of the study group consisted of women. The average refereeing experience of the participants is x̄ 16.5 years. The average age is x̄ 39.7 years. The data obtained in the study were analyzed by content analysis method. The findings were grouped under three themes: Stress factors associated with evaluating the athlete's final grade; Stress factors associated with the competition rules and the nature of the competition; Methods of referees to cope with competition stress.
The findings show that one of the most important stressors in a competition for the referees is the worry of giving wrong grades while evaluating the athlete. In addition, the changes in the rules of the competition and adapting to the new rules, competitions with a high level of difficulty such as national team selections or international competitions are among the factors that increase the stress felt by the referees. The findings show that reviewing the rules before the competitions and practicing by watching videos are the methods most adopted by the judges to manage their stress. In addition, it is understood that elite rhythmic gymnastics referees have developed a method of coping with stress through many practices such as participating in pre-competition trainings organized by the federation and inspiring themselves during the competition. As a result, it is understood that the stress felt by the elite level rhythmic gymnastics referees during the competitions is due to their sensitivity about giving a fair and equitable result grade to the athlete.


Key Words: Gymnastics, Referee, Rhythmic Gymnastics, Stress, Coping with Stress