Kanıt temelli öğrenmeyi üstün yetenekli öğrenciler için sosyal bilgiler dersinde işe koşmak: Bir eylem araştırması
Applying evidence-based learning to social studies course for gifted children: An action research
Yazar: YASEMİN YABANSU
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR ; PROF. DR. HAMZA AKENGİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Üstün yetenekli öğrenciler hem genel zihinsel yetenekleri hem de herhangi bir alana ilişkin özel yetenekleri bakımından normal gelişim gösteren akranlarından farklıdır. Bu sebeple ders içerikleri, ölçme değerlendirme araçları, öğretim yöntem ve teknikleri bu farklılıklara göre tasarlanmalı ve zenginleştirilmelidir. Kanıt temelli öğrenme, hem üstün yetenekli öğrencilerin eğitim yaşantılarını zenginleştirme hem de sosyal bilimler metodolojisini kavratma adına işe koşulabilecek yöntemlerden biridir. Bilgi, günümüzde bu denli hızla artarken herhangi bir bilim alanının metodolojisini kavramanın önemi ve gerekliliği de kaçınılmazdır. Kanıt temelli öğretime dayalı derslerin temel materyalini alana ilişkin birincil ve ikincil kaynaklar oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, kanıt temelli etkinlikler çerçevesinde oluşturulan öğrenci ürünlerinin niteliğini belirlemek ve bu öğretim yönteminin üstün yetenekli öğrencilerin eğitim yaşantılarını zenginleştirme adına olası katkılarını ya da yaşanabilecek zorlukları ortaya koyabilmektedir. Araştırma kapsamında ayrıca Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve ders kitapları ile BİLSEM Sosyal Bilgiler Çerçeve Programı ve ders kitabında yer alan ve kaynak/kanıt işlevi gördüğü düşünülen bileşenler nicel ve nitel olarak incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması desenine göre tasarlanan araştırmada, sosyal bilgiler dersinde coğrafya konularının ele alındığı "İnsanlar, Yerler ve Çevreler" temasına ilişkin birincil ve ikincil kaynaklardan oluşan kanıt temelli etkinlikler tasarlanmış ve uygulanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu; durum tespiti süreci ve eylem araştırması süreci olmak üzere iki kategoriye ayrılmaktadır. Durum tespit sürecinin çalışma grubunu Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve ders kitapları ile BİLSEM Sosyal Bilgiler Çerçeve Programı ve ders kitabı oluşturmaktadır. Araştırmanın, eylem araştırması çalışma grubunu İstanbul ili Şişli ilçesindeki Bilim ve Sanat Merkezi'nde (BİLSEM) 5. sınıfa devam eden 17 kişilik bir öğrenci grubu oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak; Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve ders kitapları, kanıt temelli öğretim yöntemi ilkelerine dayanarak hazırlanan etkinlik çalışma yaprakları, ön algı ve son algı anketleri, sınıf içi iletişim kesitleri, öğretmen ve öğrenci araştırmacı günlükleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler; doküman incelemesi, dereceli puanlama anahtarları ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre kanıta dayalı akıl yürütme becerileri olarak kabul edilen; kanıtı anlama, amaca yönelik bilgi elde etme, kanıtı çeviri, kanıttan özgün bir ürün yaratma, kanıtlardaki nedenselliği anlama konusunda öğrenciler görece nitelikli tartışmalar yürütebilmiş ve yaratıcı ürünler oluşturabilmişlerdir. 
Anahtar Kelimeler: Üstün yetenekli öğrenciler, kanıt temelli öğrenme, sosyal bilgiler, coğrafya öğretimi

Abstract:
Gifted students differ from their typically developing peers in terms of both their general mental abilities and their specific abilities in any field. For this reason, course contents, measurement and evaluation tools, teaching methods and techniques should be designed and enriched according to these differences. Evidence-based learning is one of the methods that can be used to both enrich the educational lives of gifted students and help them understand the methodology of social sciences. While knowledge is increasing so rapidly today, the importance and necessity of understanding the methodology of any field of science is inevitable. The basic material of courses based on evidence-based teaching consists of primary and secondary sources related to the field. The aim of the research is to determine the quality of student products created within the framework of evidence-based activities and to reveal the possible contributions or possible difficulties of this teaching method in enriching the educational lives of gifted students. Within the scope of the research, the Social Studies Curriculum and textbooks, BİLSEM Social Studies Framework Program and the components in the textbook that are thought to serve as source/evidence were examined quantitatively and qualitatively. In the research designed according to the action research pattern, one of the qualitative research methods, evidence-based activities consisting of primary and secondary sources were designed and implemented regarding the theme of "People, Places and Environments" where geography issues are discussed in the social studies course. The study group of the research; It is divided into two categories: due diligence process and action research process. The working group of the due diligence process consists of the Social Studies Curriculum and textbooks and BİLSEM Social Studies Framework Program and textbook. The action research study group of the research consists of a group of 17 students attending the 5th grade at the Science and Art Center (BİLSEM) in Şişli district of Istanbul. As data collection tools; Social Studies Curriculum and textbooks, activity worksheets prepared based on evidence-based teaching method principles, pre-perception and post-perception surveys, in-class communication sections, teacher and student researcher diaries were used. The data obtained; It was analyzed through document review, rubrics and content analysis. According to the research results, which are considered evidence-based reasoning skills; Students were able to conduct relatively qualified discussions and create creative products regarding understanding evidence, obtaining purposeful information, translating evidence, creating an original product from evidence, and understanding causality in evidence.
Keywords: Gifted students, evidence based learning, social science, teaching geography