Avrupa Birliği üyelik sürecinin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri: Gümrük birliği ve küreselleşme dönemi
The effects of the European Union membership process on the Turkish economy: Customs union and globalization period
Yazar: KUBİLAY YEŞİLMEŞE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞABAN ÖZTÜRK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Politik Ekonomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Gümrük Birliği = Customs Union ; Küreselleşme = Globalization ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Siyasi tarih üzerine yapılan çalışmaların birçoğunda değinildiği üzere Avrupa, Orta
Çağ'dan çok önce başlayan ve İkinci Dünya Savaşı sonuna kadar devam eden şiddet ve
savaşların hüküm sürdüğü bir coğrafyadır. Avrupa'da meydana gelen bu savaşlarda,
başlangıçta daha çok din ve mezhep olgusunun önemli rol oynadığı, coğrafi keşiflerden sonra
ise, sömürgecilik ekseninde artan rekabet, ulus-devlet anlayışı ve milliyetçilik akımlarının
etken olduğu söylenebilir.
Öteden beri Avrupa'daki bu duruma bir çözüm olarak sunulan ve birçok düşünür
tarafından dile getirilen Birleşik Avrupa düşüncesinin ilk adımlarının Westphalia Anlaşması
(1648) ve Viyana Kongresi (1815) olduğu kabul edilmektedir. İkinci Dünya Savaşı'ndan bir
süre sonra. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun kurulması (1951), Avrupa Birliğine giden
en önemli adım olarak görülmektedir. Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu olarak başlayan
süreç, günümüzde Avrupa Birliği olarak yoluna devam etmektedir. Türkiye ise Cumhuriyetin
kuruluşundan beri yüzünü Batıya çeviren ve muasır medeniyet seviyesine ulaşma yolunda bilim
ve teknik bakımından oldukça ileride olan Avrupa ile ilişkilerini önemseyen bir ülke olarak
1959 yılında Avrupa Topluluğu'na üye olmak için ilk başvurusunu yapmıştır. Bu güne kadar
yapılan müzakereler, üyelik çalışmaları ve uyum yönünde yürütülen politikalar Türkiye'nin tam
üyeliğini sağlayamamıştır. 1987 yılında yapılan tam üyelik başvurusu ve devamında yürütülen
çalışmalar sonucu 1994 yılında Türkiye'nin Gümrük Birliği üyeliği gerçekleşmiştir. Diğer üye
ülkelerin yaşadığı süreç göz önünde bulundurulduğunda, bir istisna olarak tam üye olmadığı
halde Gümrük Birliği üyesi olarak Türkiye'nin ekonomisinde bu dönemde yaşanan olumlu veya
olumsuz gelişmeler tartışma konusu olmuştur.
Çalışmada Türkiye'nin AB'ye üyelik sürecinde birbiriyle örtüşen küreselleşme dönemi
ve Gümrük Birliği anlaşması sonrası Türkiye ekonomisi ele alınmıştır. Bu kapsamda sürecin
Türkiye ekonomisi üzerine etkileri, veriler üzerinden değerlendirilmiştir.

Abstract:
As mentioned in many studies on political history, Europe is a geography characterised
by violence and wars that started long before the Middle Ages and continued until the end of
the Second World War. It can be said that the phenomena of religion and sect played an
important role in these wars that took place in Europe in the beginning, and after the
geographical discoveries, increasing competition on the axis of colonialism, nation-state
understanding and nationalism movements were factors.
The Treaty of Westphalia (1648) and the Congress of Vienna (1815) are considered to
be the first steps of the idea of a united Europe, which has long been presented as a solution to
this situation in Europe and expressed by many thinkers. Sometime after the Second World
War. The establishment of the European Coal and Steel Community (1951) is seen as the most
important step towards the European Union. The process that started as the European Coal and
Steel Community continues today as the European Union. Turkey, as a country that has turned
its face towards the West since the foundation of the Republic and cares about its relations with
Europe, which is far ahead in terms of science and technology on the way to reach the level of
contemporary civilisation, made its first application to become a member of the European
Community in 1959. The negotiations, membership studies and harmonisation policies carried
out so far have not been able to ensure Turkey's full membership. In 1987, as a result of the
application for full membership and the subsequent efforts, Turkey became a member of the
Customs Union in 1994. Considering the process experienced by other member countries, the
positive or negative developments in Turkey's economy during this period as a member of the
Customs Union, although it is not a full member as an exception, have been the subject of
discussion.
In this study, the overlapping globalisation period in Turkey's EU accession process and
the Turkish economy after the Customs Union agreement are discussed. In this context, the
effects of the process on the Turkish economy are evaluated through data.