Yenidoğan yoğun bakım ünitesi'nde hipoksik iskemik ensefalopati nedeni ile terapötik hipotermi uygulanan hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients who was applied with therapeutic hypothermia DUE to hypoxic ischemic encephalopathy in the neonatal intensive care unit
Yazar: GÜLAY İREM PARLAK ÖZEL
Danışman: DOÇ. DR. EMEL OKULU
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Ensefalopati = Encephalopathy ; Hipoksi = Hypoxia ; Hipotermi = Hypothermia ; Hipotermi-yapay = Hypothermia-induced ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Terapötik yöntemler = Therapeutics ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Yoğun bakım üniteleri-neonatal = Intensive care units-neonatal

Özet:
Amaç: Hipoksik iskemik ensefalopati (HİE), antepartum, intrapartum, postpartum pek çok risk faktörü nedeniyle ortaya çıkan, yenidoğanda başta santral sinir sistemi olmak üzere multisistemik etkilenmeye yol açan, yenidoğan morbidite ve mortalitesinin önde gelen nedenlerinden biridir. Terapötik hipotermi nöroprotektif etkisi kanıtlanmış tek yöntemdir. Bu çalışmanın amacı, terapötik hipotermi uygulanan Evre 2 ve Evre 3 HİE tanılı yenidoğanların değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Çalışma Ocak 2015-Aralık 2019 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde retrospektif olarak planlandı. Hastalar modifiye Sarnat evrelemesine göre Evre 2 ve Evre 3 HİE olarak gruplara ayrıldı. Hastaların demografik, etiyolojik ve klinik özellikleri, laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri sonuçları, terapötik hipotermi uygulamaları, yatışta karşılaşılan sorunları, yatışta ve taburculukta nörolojik durumları ve ölüm oranları incelendi. 
Bulgular: Çalışmaya toplam 53 hasta dahil edildi. Hastaların gebelik haftası ortalaması 38,9±1,5 hafta, doğum ağırlığı ortalaması 3210±547 g ve %73,6'sı erkekti. Modifiye Sarnat evrelemesine göre hastaların %71,7'si Evre 2 HİE, %28,3'ü Evre 3 HİE olarak değerlendirildi. Etiyolojide antepartum maternal faktörler %30, antepartum fetal faktörler %26, intrapartum faktörler %43, postpartum faktörler %24 oranında rol oynamaktaydı, Evre 2 ve 3 HİE grubunda bu faktörlerin dağılımı benzerdi. Hipotermi başlama zamanı ortancası 2 saat (1-12 saat) olup gruplar arasında benzerdi. Evre 3 HİE hastalarının yatışta anormal amplitüd elektroensefalografi (AEEG) sıklığı daha fazla, yatış, 24. Saat, 48. Saat ve 72. Saat Thompson skoru ortancaları ile 24. Saat, 48. Saat ve 72. Saatte anormal nörolojik muayene oranı daha yüksekti. Yatışta hastaların %81,1'inde en az bir sorunla karşılaşıldı. Evre 3 HİE hastalarında Evre 2 HİE hastalarına göre asidoz, hipotansiyon, yaygın damar içi pıhtılaşma (YDP), trombositopeni, kan şekeri bozukluğu, elektrolit dengesizliği, enfeksiyon gelişme sıklığı daha yüksek saptandı. Her iki grup arasında klinik nöbet sıklığı benzerdi. Sağ kalan hastaların %16,7'sinde taburculukta anormal nörolojik muayene bulguları mevcuttu, bu oran Evre 3 HİE hastalarında daha yüksekti. Hastaların tümüne magnetik rezonans görüntüleme (MRG) yapılmış olup hastaların %49,1'inde anormal MRG bulgusu saptanmıştı. Bu oran Evre 3 HİE grubunda %100, Evre 2 HİE grubunda %28,9'di. Ölüm oranı %9,4 olup, Evre 3 HİE grubunda %26,7 ile Evre 2 HİE grubuna göre daha yüksekti. Ölen hastaların %80'i Evre 3 HİE grubunda olup, ölen hastaların yatış, 24. Saat, 48. Saat ve 72. Saat Thompson skorları, 72. Saatte anormal nörolojik muayene oranı, yatış sırasında karşılaşılan sorun sıklığı ve anormal MRG bulgu oranı sağ kalanlara göre daha yüksekti. Çalışma grubunda, anormal MRG bulgusu olan hastalarda yatış, 24. Saat, 48. Saat ve 72. Saat Thompson skorları ile bu saatlerdeki anormal nörolojik muayene oranının daha yüksek olduğu, hipotermi başlama zamanının daha geç olduğu ve yatış sırasında gözlenen sistem sorunlarının anormal MRG bulguları ile ilişkili olduğu saptandı. 
Sonuç: Çalışmamızda, Evre 3 HİE tanılı yenidoğanların Evre 2 HİE tanılı yenidoğanlara göre, yatış sırasında ve izlem sürecinde klinik ve görüntüleme bulgularının daha kötü, karşılaşılan sorunlar ile ölüm oranlarının daha fazla olduğu, hastaların yatış ve izlem sırasında gözlenen nörolojik ve sistem sorunlarının ölüm ve anormal MRG bulguları ile ilişkili olduğu, iyi nöroprotektif sonuçları elde etmek için etkinliği kanıtlanmış tek tedavi yöntemi olan hipoterminin en erken zamanda başlanmasının önemli olduğu saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: Hipoksik iskemik ensefalopati, yenidoğan, hipotermi, AEEG, MRG

Abstract:
Aim: Hypoxic ischemic encephalopathy (HIE) is one of the leading causes of neonatal morbidity and mortality, which occurs due to antepartum, intrapartum and postpartum risk factors and causes multisystemic effects especially in the central nervous system of the newborn. Therapeutic hypothermia is the only treatment modality with proven neuroprotective effect.The aim of this study is to evaluate the newborns who diagnosed with Stage 2 and Stage 3 HIE and underwent therapeutic hypothermia.
Materials and Methods: This retrospective study was conducted in Ankara University Faculty of Medicine, Neonatal Intensive Care Unit between January, 2015 and December 2019. The patients were grouped as Stage 2 HIE and Stage 3 HIE according to the modified Sarnat staging. Demographic, etiological and clinical characteristics of the patients, results of laboratory and imaging methods, therapeutic hypothermia applications, problems occured during hospitalization, neurological status at admission and at discharge, and mortality rates were evaluated.
Results: 53 patients were included in this study. The mean gestational age was 38,9±1,5 weeks, the mean birth weight was 3210±547 g, and 73,6% of patients were male. According to the modified Sarnat staging, 71,7% of patients were defined as Stage 2 HIE, and 28,3% as Stage 3 HIE. In all patients, antepartum maternal factors were responsible for 30% of the etiology, antepartum fetal factors for 26%, intrapartum factors for 43%, and postpartum factors for 24%. In the Stage 2 and 3 HIE groups, the distribution of these factors was similar. The median time to onset of hypothermia was 2 hours (1-12 hours) and was similar between groups. Patients with stage 3 HIE had a higher incidence of abnormal amplitude electroencephalography (AEEG) at admission, and a higher rate of abnormal neurologic examination at the 24th, 48th, and 72nd hours of hospitalization, with higher medians of Thompson scores at 24th, 48th, and 72nd hours. During hospitalization, 81,1% of patients had at least one problem. Acidosis, hypotension, disseminated intravascular coagulation (DIC), thrombocytopenia, blood sugar disorder, electrolyte imbalance, and the incidence of infection were found to be higher in patients with stage 3 HIE compared to patients with stage 2 HIE. At the time of discharge, 16,7% of the surviving patients had abnormal neurological examination findings, and this rate was higher in patients with Stage 3 HIE. Magnetic resonance imaging (MRI) was performed in all of the patients, and reported with abnormal findings in 49,1% of the patients. While MRI findings were abnormal in all stage 3 HIE patients (100%), this rate was 28,9% in the stage 2 HIE group. The rate of mortality was 9,4% in all patients, and it was higher in the Stage 3 HIE group (26,7%). The rate of mortality in the Stage 3 HIE group was 80%. The Thompson scores at admission, 24th, 48th and 72nd hours, the rate of abnormal neurologic examination at 72nd hours, frequency of problems encountered during hospitalization, and the rate of abnormal MRI findings were all higher in dead group than in the survivors. It was determined that the Thompson scores at admission, 24th, 48th and 72nd hours, and the rates of abnormal neurological examination at 24th, 48th and 72nd hours were higher, the initiation of hypothermia was later in patients with abnormal MRI findings, and systemic problems observed during hospitalization were associated with abnormal MRI findings. 
Conclusion: This study showed that newborns with Stage 3 HIE had worse clinical and imaging findings, higher problems encountered during hospitalization and mortality rates compared to Stage 2 HIE newborns. Neurological and systemic problems ocuured during hospitalization and follow-up were found to be associated with death and abnormal MRI findings. Worse. It is important to initiate hypothermia which is the only evidence-based treatment method as early as possible to provide its neuroprotective effects.

Key words: Hypoxic ischemic encephalopathy, newborn, hypothermia, AEEG, MRI