Yatılı okulun sınıfsal farklılıklardan kaynaklanan eğitimdeki imkân eşitsizliğini "Başarı açısından" gidermedeki rolü
The role of boarding school in makeing up for the in equality of opportunity caused by social class differences "İn terms of academic success"
Yazar: FAZIL ALPTEKİN CEYLAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ÜNDER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eşitsizlik = Inequality ; Farklılıklar = Differences ; Sosyoekonomik farklılıklar = Socio-economic differences ; Sosyokültürel farklılıklar = Socio-cultural differences ; Sınıfsal yapı = Class structure ; Yatılı bölge ortaokulları = Regional boarding secondary school ; Yatılı ilköğretim bölge okulları = Regional boarding primary education schools

Özet:
Toplumda var olan etkin ve prestijli konumları elde etmek için yoğun bir yarış sürmektedir. Açık sınıf tabakalaşmasının olduğu demokratik toplumlarda bütün makam ve mevkiler liyakat sahibi her vatandaşa açıktır. Fakat liyakatleri kazandıran eğitim-öğretim süreçlerinde başarı için gerekli araçlara avantajlı bazı kesimler ulaşabilirken sosyokültürel olarak alt sınıflar bu imkânlardan mahrum kalmaktadır. Türkiye'de TEOG ve LGS gibi sınavlarda avantajlı ve dezavantajlı ailelerden gelen öğrencilerin aldıkları puanların bir karşılaştırmasının gösterdiği gibi üst konumlara gelmenin gerekli koşulu olan liyakatleri kazanma konusunda dezavantajlı grupların çocukları aleyhine bir eşitsizlik söz konusudur. 
Tüm sosyal kesimlere eşit ve adil yarışma olanaklarının sunulması sosyal adaletin bir gereğidir. Bu amaçla dezavantajlı kesimlerin hedeflerine ulaşabilmesi bakımından diğer avantajlı kesimlerle yarışabilmesi ve başarılı olabilmesi için gerekli olan imkânların mümkün olabildiğince eşitlenmesi gerekir. YBO'da okuyan öğrenciler, öğretmenler ve yöneticiler ile yapılan nitel görüşmelerde elde edilen bulgulara göre dezavantajlı ailelerin çocuklarını daha başarılı yapmak için Yatılı Bölge Ortaokulları çok önemli bir işlev görmektedir. YBO'lar yoksul aile çocuklarının beslenme, barınma, giyinme, ders, etüt, orta sınıf kültürü ile kültürlenme gibi dezavantaj oluşturacak imkânsızlıklarını gidermektedir. Bu ek imkânlar sayesinde aile ve yerleşim yerinden kaynaklı dezavantajından kurtulan çocuklar daha adil bir yarış imkânına kavuşmaktadır. Ek imkânlara YBO sayesinde ulaşan öğrenciler okulda ve ulusal sınavlarda daha başarılı olabilme fırsatına ulaşabilmektedir.

Abstract:
There is in an intense competition to achieve effective and prestigious positions that exist in society. In democratic societies with open class stratification, all posts and positions are open to every citizen of merit. However, while some advantageous segments of the society can access the necessary tools for success in the education-teaching processes that bring in merit, socio-educationally lower classes are deprived of these opportunities. As the comparison of scores obtained from the exams such as TEOG and LGS, by students coming from advantageous and disadvantageous families, clearly indicates, there is some inequality against the children of disadvantaged groups in gaining the merits required to attain higher positions in society. 
Providing equal and fair competition opportunities to all social segments is a requirement of social justice. For this purpose, it is of great importance toequalize the opportunities in any society so that the disadvantageous groups can compete with advantageous ones and become successful to be able to reach their goals. According to the results obtained through the qualitative interviews conducted with students, teachers and administrators working at RBSSs; Regional Boarding Secondary Schools plays an important role in increasing the success of children from disadvantageous families. RBSSs meet several needs of children from poor families such as nutrition, accommodation, dressing, etudes and acculturation with middle class, which would otherwise create disadvantages for themselves. It is thanks to these additional opportunities that children from disadvantageous families can compete more fairly and obtain the chance of becoming academically successful.