Tiyatromuzda kadın oyun yazarlarının yazma biçimlerinin incelenmesi ve toplumsal cinsiyet (1960-2014)
Gender and a critical approach to the ways of writing of female playwrights from Turkey (1960-2014)
Yazar: ELİF CANDAN
Danışman: DOÇ. DR. FAKİYE ÖZSOYSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Feminist Eleştiri Kuramı = Feminist Criticism Theory ; Feminizm = Feminism ; Kadın yazarlar = Female writers ; Oyun yazarları = Play wrights ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu tez çalışmasında, tiyatromuzda 1960-2014 yılları arasında kadın oyun yazarlarının yazmış olduğu oyunlar; feminist yapısöküm, alımlama, yorumbilim ve göstergebilim yöntemlerinden yararlanılarak incelenmektedir. Ülker Köksal, Nezihe Meriç, Adalet Ağaoğlu, Bilgesu Erenus, Zehra İpşiroğlu, Zeynep Kaçar ve Elif Candan'ın yazmış olduğu on tane oyun metni, feminist kuramcıların "toplumsal cinsiyet" ve kadın yazını sorunsalına dair ortaya koydukları düşünce ve çalışmalar ışığında analiz edilmektedir. Bu bağlamda oyunların özgün bir hale getirilip modelleştirilmesi esas alınmakta ve bu tez çalışması kendi kuramını oluşturmayı hedeflemektedir. Tez kapsamında, bir yandan kadın oyun yazarlarının içselleştirilmiş ideolojileri oyunlarına nasıl yansıttıkları tartışılmakta, bir yandan da; kültürün erkek egemen baskınlığına ve eril dil yapısına karşı koyabilmek için "kendi dil uzamlarını" nasıl oluşturdukları, ataerkil klişe ve söylemleri nasıl dönüştürdükleri görünür kılınmaktadır. Ayrıca, oyunlarda kadın bedenine yüklenen anlamların kırılmasına, sembolik alanların yaratılmasına ve oyunların bilinç dışına özel olarak odaklanılmaktadır. İncelenen oyunlar ekseninde,  kadın oyun yazarlarının bedenle ilişki kurma ve görme biçimlerinin, söylemlerini oluşturabilmek için kullandıkları yöntem ve stratejilerin, ataerkil düşünce biçiminde kırılma yarattığı açığa çıkmaktadır. Bu tez çalışması, metinlere ve kadın yazınına sahip çıkmayı hedeflemekte, kadınca bir görme biçiminin varlığını savunmaktadır.

Abstract:
In this dissertation plays that were written between 1960-2014 by female playwrights of the Turkish theatre scene are critically analysed through a combination of multiple methods: feminist deconstruction, reception theory, hermeneutics and semiology. Ten different plays by playwrights Ülker Köksal, Nezihe Meriç, Adalet Ağaoğlu, Bilgesu Erenus, Zehra İpşiroğlu, Zeynep Kaçar and Elif Candan are interpreted from the gender perspective and through the oeuvre of female writing and its problematics as produced and suggested by the feminist theorists. This study aims at developing its own theoretical approach by disclosing the authenticity and the peculiarities of our playwriting scene and using them as standalone models. The dissertation works on two levels: It discusses how the internalized ideologies of female playwrights are represented in their plays, and it reveals how they created their own linguistic space to challenge the male-domination in the cultural domain along with the masculine language structure and reveals how they transform patriarchal clichés and discourses. Subversion of a set attributes given to the female body, creation of symbolic fields and the unconscious of the plays are also addressed with a particular focus. A critical approach to the sample plays manifests that with the relation they form with the body, their ways of seeing, the methods and strategies they adopt to create their own discourses, the female playwrights do fracture the patriarchal way of thinking. This dissertation proposes a female way of seeing and defends its existence in favour of female texts and female writing.