Fen bilgisi öğretmenlerinin sınıf ortamında kullandıkları geri bildirim stratejilerinin incelenmesi
An investigaton of the feedback strategies that the science teachers give in classroom environment
Yazar: UFUK ÖZKALE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDAT KANADLI
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Geri bildirim = Feedback ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sınıf ortamı = Classroom environment ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, fen bilgisi öğretmenlerinin sınıf ortamında kullandıkları geri bildirim ifadelerinin incelenmesidir. Bu amaçla Fen Bilimleri Dersi Geri Bildirim Algı Ölçeği geliştirilmiştir. Bu ölçeği geliştirmek için öğretmen ve öğrencilere açık uçlu sorular sorularak veri toplanmış ve bu verilerin betimsel analizi sonucunda ölçek maddeleri oluşturulmuştur. Araştırma genel tarama türünde betimsel bir çalışma olup, verilerin toplanması bakımından karma yöntem desenlerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2016-2017 ve 2017-2018 eğitim öğretim yılında Mersin ili merkez ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokullarda bulunan fen bilgisi öğretmenleri ve 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemi nitel veriler için kuramsal örnekleme yoluyla nicel veriler için elverişli durum örneklemesi ve küme örnekleme yöntemleriyel belirlenmiştir. Bu yüzden çalışma grubu 51 öğretmen ve 1440 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmanın nitel verileri uzman görüşüne göre hazırlanan açık uçlu soru formuyla toplanmıştır. Nitel verilerin betimsel analizi sonucunda "Fen Bilimleri Dersi Geri Bildirim Algı Ölçeği" oluşturulmuştur. Bu ölçek uzman görüşlerine göre incelenerek içerik geçerlik indeksi hesaplanmıştır. Ardından ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak için açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Yapılan faktör analizi sonucunda ölçeğin 34 maddeden oluşan 4 faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Daha sonra ölçeğin fakör yapısı doğrulayıcı fakör analiziyle doğrulanmıştır. Araştırmanın nicel verilerinin analizi için betimsel istatistikler, t testi, ANOVA, Mann-Whithney U, Kruskal Wallis testleri kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, öğretmenlerin sınıf ortamında en çok kullandıkları geri bildirim türlerinin sırasıyla çaba temelli geri bildirim, övgü ifadeleri, yetenek temelli geri bildirim ve negatif geri bildirim iken; öğrencilerin algıladıkları ise sırasıyla övgü ifadeleri, çaba temelli geri bildirim, negatif geri bildirim ve yetenek temelli geri bildirim olduğu belirlenmiştir. Nitel sonuçlara göre öğretmenlerin süreç odaklı, üst bilişsel ve sosyal geri bildirim türlerini kullanmadığı ve geri bildirimin amaçla ilişkilendirilmediği belirlenmiştir. Öğrencilerin övgü ifadelerine ilişkin puanları cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermez iken, çaba temelli geri bildirim puanları, negatif geri bildirim puanları ve yetenek temelli geri bildirim puanları erkekler lehine anlamlı bir farklılık göstermiştir. Ayrıca nicel verilere ilişkin sonuçlar, 7. sınıf öğrencileri 6 ve 8. sınıf öğrencilerine göre sınıf ortamında daha sık övgü ifadeleri duyarken 7. sınıfların 8. sınıflara göre daha sık yetenek temelli geri bildirim ifadeleri duyduklarını ve öğrencilerin negatif geri bildirim puanları ve çaba temelli geri bildirim puanlarının sınıf seviyesine göre anlamlı bir farklılık oluşturmadığını göstermiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to explore what the feedback statements that the science teachers give and what they used most in the classroom environment. For this purpose, Science Course Feedback Scale was developed. In order to develop this scale, the data were collected through open-ended questions, asked teachers and students, and as a result of the analysis these data, the items of the scale were constructed. In this study, a survey model was used. But in order to collect the data, exploratory sequential design, one of mixed-method research design, was implemented. The population of the study consisted of middle school science teachers and students in Mersin provincial central district in 2016-2017 and 2017-2018 academic year. The sample of the study was determined through theoretical sampling for qualitative data, and through convenience and cluster sampling methods for quantitative data. So the sample of the study consisted of 51 teacher and 1440 students. The qualitative data of the study was collected through open-ended questions form, designed according to experts' views. As a result of the descriptive analysis of the qualitative data "Science Course Feedback Perception Scale" was developed. This scale was examined according to field experts' views and content validity index was calculated. Next, the exploratory factor analysis was performed to provide the construct validity of the scale. As a result of the factor analysis, it was determined that the scale had a construct with 4 factors, consisting of 34 items. Then, the factor construct of the scale was confirmed through confirmatory factor analysis. Descriptive statistics, t-test, ANOVA, Mann-Whitney U and Kruskal Wallis tests were used for the analysis of the quantitative data. 
As a result of the analysis of the qualitative data, it was determined that the type of feedback that the teachers gave in the class environment most were effort feedback, praise statements, ability feedback and negative feedback respectively. Conversely, that the students were perceived most were praise statements, effort feedback, negative feedback, and ability feedback respectively. The qualitative results indicated that the teachers didn't give process-focused, meta-cognitive and social feedbacks and they didn't relate feedbacks to the aims of the course. As a result of the analysis of the quantitative results, it was determined that while the effort feedback, negative feedback, and ability feedback showed statically significant difference according to gender, the praise statements didn't show any significant difference. Likewise, the quantitative results indicated that the seventh-grade students perceived praise statements more frequently than sixth and eighth grade student and they perceived ability focused feedback more frequently than eighth students, and the negative feedbacks and effort feedbacks didn't show any statically significant difference according to grade levels.