İran hukuk sisteminde kadın hakları
Wowen right in the system of the Iran law
Yazar: MOHAMMAD RASHİDİ DOKESH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA SÜZGÜN ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ataerkil = Patriarchal ; Kadın hakları = Women rights ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadın statüsü = Women status ; Kadınlar = Women ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution ; İran hukuku = Iran law

Özet:
Dünya tarihi boyunca bireylerin maruz kaldığı tavırlardan birisi ve belki de en önemlisi ayrımcılık olmuştur. Ayrımcılık, bir kişiye ya da gruba bazı özelliklerinden dolayı önyargılı davranılmasıdır. Bu davranış şekli, pozitif ya da negatif yönde olabilir. Ancak, ayrımcılık genel olarak negatif anlam taşıyan bir kavramdır. Temel insan haklarına yönelik tüm tehdit ve ihlallerin arka planında ayrımcılık düşüncesi mevcuttur. Din, dil, ırk ve cinsiyet gibi konularda yapılan ayrımcılıklar, insan haklarının ihlal edilmesine neden olmaktadır. Allah, insanı kendi ruhundan üflediği bir varlık olarak tanımlar. Irkı, dili, rengi ve cinsiyeti ne olursa olsun bütün üstün değerlere sahip kılmıştır. Bu üstün değerlere sahip olan bütün insanları hukuk karşısında eşit olmları gerektiğini söyleyebiliriz. Bu çalışmada da eşitliği esas alarak İran hukuk sisteminde kadınlara yönelik eşitsizliklerden ve ayrımcılıklardan söz edilmeye çalışılacaktır. Beyaz Devrim sonrası başlayan feminist hareketler, İran'daki kadın hareketleriyle şekillenmiştir. Kaçarlar ve Pehleviler döneminden itibaren modernleşme hareketleri ciddi bir şekilde devlet politikasında yer almıştır. Bu dönem İran'ında, Batılılaşma ve modernleşme faaliyetlerinin yanı sıra siyasal, toplumsal ve hukuki reformlara önem verilmiştir ve kadın hareketleri bu dönemde örgütlenmiş bir hareketi olarak ortaya çıkmıştır. Kaçarlar ve Pehleviler İran hukuk sistemine yenileşmesinde ve kadın hareketin örgütleşmesinde önemli katkıları olmuştur. Bu dönemde kadınların toplum içerisindeki ikincil konumu yükseltilmeye başlamış ve bunun sonucunda kadınlara bazı hak ve özgürlükler verilmiştir. Bu dönemde kadınlar, eğitim, aile hukuku gibi konularda, siyasi ve sosyal alanlarda bir takım haklar elde etmişler. 1979 İran İslam Devrimi sırasında en az erkekler kadar İranlı kadınlarında rolleri olmuştur. Örneğin, 1979 Devrimi'nde oldukça aktif rol oynayan İranlı kadınlar, Şah'ın ellerinden aldığı hicap ve örtünme gibi İslami ritüelleri tekrar kazanmak için Devrim Rehberi Ayetullah Humeyni'yi destekleyerek sokaklara çıkmışlardır. Ancak hak ve özgürlüklerini elde etmek için sokağa çıkan kadınların çabaları, çok kısa bir süre içerisinde yerini baskı sistemine bırakmıştır. İslam Devrimi'nden sonra İslam hukuku İran hukuk sistemini etkilemiş ve şeriata aykırı olan yasalar yürülükten kaldılırılmıştır. Böylece İran hukuku, şeriat ve İslam hukuku etkisiyle birçok yerde kadın haklarını kısıtlamış hatta bazı durumlarda kadın haklarının yok olmasına sebep olmuştur. Örneğin, 1979 İran İslam Devrimi öncesinde kadınların evlenme yaşları on sekizken devrimden sonra on üçe düşürülmüştür. Bu gibi kısıtlamalardan tez boyunca söz edilecektir.

Abstract:
Throughout the history of the world, one of the attitudes that individuals have been subjected to, and perhaps the most important one, has been discrimination. Discrimination is the prejudice treatment of a person or group due to some of their characteristics. This behavior can be positive or negative. However, discrimination is generally a concept that has a negative tune. Discriminatory thoughts and practices are present in the background of all threats and violations against fundamental human rights. Discrimination in matters such as religion, language, race and gender causes violations of human rights. God defines man as a being that he breathed from His own soul. Regardless of individual's race, language, color and gender, God gave human beings great values, deemed worthy in the Quran. Everyone who believes or does not believe is equal before the law. In this study, based on the equality in question, it will be tried to mention the discrimination against women in Iran's legal system. Feminist movements that started after the White Revolution were shaped by women's movements in Iran. Since the Pahlavi period, modernization movements have been seriously involved in state policy. In this period, importance was given to political, social and legal reforms as well as Westernization and modernization activities in Iran, and women's movements emerged as an organized movement of this period. The Pahlavi Dynasty made significant contributions to the Iranian legal system and women's rights movement. During the Pahlavi Dynasty, the secondary position of women in society was tried to be elevated and as a result women were given some rights and freedoms. During this period, women gained rights in the fields such as the right to education, family law and also in political and social fields. In the Iranian Islamic Revolution of 1979, Iranian women played many important roles probably as much as men. For example, Iranian women, who played a very active role in the 1979 Revolution, took to the streets supporting the Revolution y Leader Ayatollah Khomeini to regain Islamic rituals and practices such as hijab and veiling that were denied in Shah's rule. However, the efforts of women who took to the streets to obtain their rights and freedoms left their place to the repression system in a very short time. Iranian style Islamic law after the 'Islamic' Revolution, the government tampered the legal system inserted its influence and the trace of 'sharia' has been made effective in all laws. Thus, Iranian law restricted women's rights in many places with the effect of Sharia and Islamic law, and in some cases caused the destruction of women's rights. For example: before the Iranian 'Islamic' Revolution of 1979, women's marriage age was 18, after the revolution reduced to thirteen. Such restrictions will be mentioned throughout the thesis.