Kemik iliği transplantasyonu sonrası hastalarda psikolojik dayanıklılık, stresle baş etme ve post travmatik büyüme
Psychological resilience, coping with stress and post traumatic growth in patients after bone marrow transplantation
Yazar: GÜLŞAH EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DÖNDÜ ÇUHADAR
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Kemik iliği hastalıkları = Bone marrow diseases ; Kemik iliği nakli = Bone marrow transplantation ; Kemik iliği nakli = Bone marrow transplantation ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth

Özet:
Bu araştırma Kemik İliği Transplantasyonu (KİT) sonrası hastalarda psikolojik
dayanıklılık, stresle başetme ve posttravmatik büyüme düzeyini ve bu değişkenler
arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırma, 1-30 Kasım 2016 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin hematoloji
polikliniğinde kemik iliği transplantasyonu sonrası takip edilen 120 hastayla yapılmıştır.
Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık
Ölçeği (YPDÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ), Travma Sonrası Gelişim
Ölçeği (TSGÖ) kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS 22 programında sıklık, yüzde,
ortalama ve korelasyon analiziyle değerlendirilmiştir.
Araştırmanın sonucunda; KİT hastalarında YPDÖ puan ortalaması 120.92±14.3, TSGÖ
madde puan ortalaması 3.30±0.54, SBTÖ iyimser yaklaşım alt ölçeği puan ortalaması
14.53±1.1, kendine güvenli yaklaşım alt ölçeği puan ortalamasının 20.94±3.1olduğu
saptanmıştır. Hastaların YPDÖ toplam puanıyla, SBTÖ'nün kendine güvenli yaklaşım
ve iyimser yaklaşım alt ölçek puanları arasında pozitif yönlü; çaresiz yaklaşım ve boyun
eğici yaklaşım alt ölçek puanları arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu
belirlenmiştir (p<0.05). YPDÖ ile TSGÖ toplam puan ve alt ölçek puan ortalamaları
arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Bu çalışmada
psikolojik dayanıklılık arttıkça posttravmatik büyümenin olumlu olarak arttığı, stresle
başetmede iyimser yaklaşım ve kendine güvneli yaklaşım kullanıldıkça posttravmatik büyüme ve psikolojik dayanıklılığın olumlu yönde arttığı belirlenmiştir. Bu zorlu tedavi
sürecinden hastanın güçlü ve en az zararla çıkabilmesi için, hemşirelerin, bu hastalara
bakım verirken stresle başetme yöntemleri, posttravmatik büyüme ve psikolojik
dayanıklılık gibi özellikler açısından hastaları değerlendirmeleri ve geliştirmeye yönelik
girişimleri planlamaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kemik İliği Transplantasyonu, Psikolojik Dayanıklılık, Stresle
Başetme, Posttravmatik Büyüme, Hemşirelik.

Abstract:
The present study was carried out as a descriptive study for determining the level of
psychological resilience, coping with stress and post-traumatic growth after Bone
Marrow Transplantation (BMT) and the relationships between these variables.
The study was carried out during the dates of November 1-30, 2016 with 120 patients
followed up at the hematology polyclinic of a university hospital following bone
marrow transplantation. Personal Information Form, Psychological Resilience Scale for
Adults, (PRSA), Ways of Coping with Stress Scale (WCSS), Posttraumatic Growth
Scale (PGS) were used for data acquisition. The data were evaluated via frequency,
percentage, average and correlation analyses using IBM SPSS 22 software.
It was determined as a result of the study that; the PRSA score average of BMT patients
was 120.92±14.3, PGS item score average was 3.30±0.54, WCSS optimistic approach
sub-scale score average was 14.53±1.1, self-confident approach sub-scale score average
was 20.94±3. A positive relationship was determined between the PRSA total scores of
the patients and the self-confident approach and optimistic approach sub-scales of
WCSS, whereas a negative relationship was determined with desperate approach and
submissive approach sub-scale scores (p<0.05). A positive and statistically significant
relationship was determined between PRSA and PGS total score and sub-scale score
averages (p<0.05).
It was determined in the present study that posttraumatic growth increases positively
with increasing psychological resilience, that posttraumatic growth and psychological
resilience increase positively with the use of optimistic approach and self-confident
approach for coping with stress. Nurses should evaluate the patients with regard to
characteristics such as ways of coping with stress, posttraumatic growth and
psychological resilience and should plan interventions for improvement in order to
ensure that the patients come out strongly from this difficult treatment process with
minimum harm.
Keywords: Bone Marrow Transplantation, Psychological Resilience, Coping with
Stress, Posttraumatic Growth, Nursing