Mevcut aydınlatma sistemi yenileme sürecine ilişkin bir yaklaşım önerisi
An approach proposal on renewal process of existing lighting systems
Yazar: FARUK UYAN
Danışman: PROF. DR. ALPİN KÖKNEL YENER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Mimari aydınlatma = Architectural lighiting ; Yapay aydınlatma = Artificial lighting ; Yenileme süreçleri = Renewal processes

Özet:
Binalardaki mevcut yapma aydınlatma sistemlerine ilişkin yenileme gereksinimine odaklanan bu tez çalışmasındaki başlıca amaç, aydınlatma sistemlerini yenileme işine ilişkin aşamaların, sorumluların ve görevlerin tanımlandığı bir proje yaklaşımının oluşturulmasıdır. Önerilen yaklaşımın çıktısı, "bilimsel yöntemlerle hazırlanmış ve aynı zamanda sektör pratiğine uygun bir rehber" olarak hedeflenmiştir. 
Önerilen yaklaşımın üç önemli özelliği bulunmaktadır. Birincisi, ele alınan mevcut aydınlatma sistemini yenilemeye olan gereksiniminin değerlendirilmesidir. Bu değerlendirmenin hangi konular bağlamında yapılacağı tez çalışmasının ikinci bölümünde anlatılmıştır. Mevcut aydınlatma sistemlerini yenileme gereksinim nedenleri, görsel konfor şartları, kullanıcı memnuniyeti, enerji tüketimi, çevresel etki, yaşam ömrü ve teknoloji konuları bağlamında irdelenmiştir.

Önerilen yaklaşımın ikinci önemli özelliği, yenileme işini bir proje kapsamında ele alacak şekilde kurgulanmasıdır. Bu nedenle, tez çalışmasında "proje" kavramının özellikleri araştırılmış ve tasarım projelerindeki süreçler incelenmiştir. Türkiye, İngiltere, Avrupa ve Amerika örnekleri üzerinden mimari proje süreçleri ve aydınlatma tasarımı süreçleri araştırılmış ve önerilen yaklaşıma örnek olmaları için analiz edilmiştir. Yapılan araştırma ve analizlere dayanan bir çalışma ile yaklaşım önerisi, bir proje süreci olarak ortaya konmuştur. 
Önerilen yaklaşımın üçüncü önemli özelliği ise, yenileme gereği ortaya konan bir mevcut aydınlatma sistemi için, yenileme önerilerinin oluşturulmasından, uygulama ve sonrasına kadar uzanan aşamaları tanımlamasıdır.

Mevcut bir aydınlatma sistemini yenileme işine ilişkin sürecin, tanımlı bir başlangıcı ve tanımlı bir sonu olan bir proje olarak kurgulandığı yaklaşımda, tüm aşamalar için, o aşamanın amacı, sorumluları, yapılacak işler, o işlerin yapılması için gerekli yöntemler, ilgili yönetmelik/standartlar ile girdi ve çıktılar tanımlanmıştır. Sürecin tamamı için genel ve her bir ayrı aşama için de özel akış diyagramları oluşturulmuştur. Bu yolla önerilen yaklaşımın sektör pratiği ile uyumlu bir rehber olarak kullanılabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
The main purpose of this thesis work, which focuses on the need for the renewal of existing artificial lighting systems in buildings, is to create a project approach for the renewal process of the existing lighting systems and to define the stages, responsibilities, and tasks for each stage. The output of the proposed approach is aimed as "a guide prepared with scientific methods and also suitable for industry practice".

The proposed approach has three important features. The first is the assessment of the need for renewal of the existing lighting systems. The second important feature of the proposed approach is that it is designed to handle the renewal works within the scope of a project. The third important feature of the proposed approach is that it defines the stages from the creation of the renewal design proposals to the installation (or construction) stages and beyond for a lighting system renewal project.

This approach can also be considered as a lighting design process. At each stage of the design process, design decisions are made by choosing among different design options. In the approach created, there is no definition of how design decisions will be made, and it is left to the designer to produce these design decisions and make choices among design options.

With the approach, a framework has been created for which studies and which choices will be made at which stage of the process. In this form, this type of process definition is proposed not as a tool that dismisses the existence of the lighting designer and ensures that this process can be carried out without the designer, but as a guide that supports the lighting designer in the renewal/improvement or design process.