Türkiye'nin enerji bağımlılığındaki politik riskin dış ticarete etkileri
Effects of Turkey's energy dependence and political risk on foreign trade
Yazar: TUĞÇENUR EKİNCİ FURTANA
Danışman: DOÇ. DR. İSMET KAHRAMAN ARSLAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Enerji = Energy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Enerji = Energy ; Enerji bağımlılığı = Energy dependence ; Enerji bağımsızlığı = Energy independence ; Politik risk = Political risk ; Uluslararası ticaret = International trade ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Politik risk ve enerji bağımlılığı sıklıkla araştırılan ve ekonomilere etkileri ölçülmeye çalışılan konulardır. Ekonomi politiğin bu iki önemli başlığının dış ticarete etkisinin ölçümü ise bu araştırmanın ana amacıdır. Enerji kavramı günümüzde devletlerin ve ekonomilerin varlığı ve devamı için oksijen kadar değerlidir. Bir ülke, tükettiği kadar enerjiyi üretemiyorsa ve ithal etmek zorunda kalıyorsa o ülke enerji bağımlısı demektir. Politik risk ise uluslararası derecelendirme kuruluşlarınca, ülke riskinin ana parametresi olarak ele alınır. Bu da uluslararası ticarette oldukça önemli olan CDS kredi puanlarını ve yabancı yatırımcı kararlarını etkilemektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin enerji bağımlılığı ve politik riski açıklandıktan sonra bunların dış ticarete etkileri ekonometrik yöntem ile ölçülmüştür. Analizde Türkiye'nin 2001 finansal krizi sonrası döneme denk gelen 2002/01-2019/08 aylık verileri kullanılmıştır. Enerji bağımlılığı için enerji ithalatı verileri ile politik riskin ihracat üzerindeki etkisi, e-views programı kullanılarak 'var modeli' ile analiz edilmiştir. Bu analiz yapılırken 5 farklı değişken kullanılmıştır. Analizin amacı, politik risk ve enerji ithalatının ihracat üzerindeki etkisini ölçmektir. Ancak sonuçları daha doğru şekilde alabilmek için dolar kuru ve toplam ithalat değişkenleri modele eklenmiştir. Analiz sonuçlarına göre ihracat ile politik risk arasında negatif yönlü, enerji ithalatı ile pozitif yönlü bir ilişki 'Var analizi' ile ortaya konmuştur. Var analizi sonuçlarının değerlendirilebilmesi için yapılan etki tepki analizinde enerji ithalatında meydana gelen bir birimlik şok meydana geldiğinde, ihracat değişkeni 3. dönemde tepki vermekte ve 10. Dönemde dengeye gelmektedir. Politik risk değişkeninde gerçekleşen bir birimlik şoka, ihracat değişkeni ikinci dönemde tepki vermekte ve 10. dönemde dengeye gelmektedir. Var analizinde kullanılan bir başka yöntem olan varyans ayrıştırma ile de, 1. dönemde yüzde yüz kendisi tarafından açıklanan ihracat değişkeni, 10. dönemde % 1,2 politik risk, %2 Enerji ithalatı tarafından açıklanmaktadır.

Abstract:
Political risk and energy dependency issues are very popular topics that have been researched frequently in recent years and their effects on economies are measured. The main purpose of this research is to measure the impact of these two important topics of political economy on foreign trade. The concept of energy is as valuable as oxygen for the existence and continuation of states and their economies today. If a country cannot produce as much energy as it consumes and has to import most of it means that is a energy dependent country. Political risk is considered as the main parameter of the country risk by international rating agencies and affects CDS credit scores and foreign investor decisions, which are very important in international trade. In this study, Turkey's energy dependence and the political risk described and the effects of foreign trade is measured by econometric methods. Turkey's financial crisis after the 2001 corresponding period 2002 / 01-2019 / 08-monthly data were used for econometric analysis. The effect of energy dependence (energy imports) and political risk on exports was analyzed with the var model using the e-views program. While making this analysis, 5 different variables were used. Which are, export, energy import, political risk ratings, total import and exchange rate. The purpose of the analysis is to measure the impact of political risk and energy imports on exports. However, in order to get the results more accurately, dollar exchange rate and total import variables are added to the model. According to the results of the analysis, there is a negative relationship between exports and political risk, and a positive relationship with energy imports. It is concluded that energy imports and political risk have an impact on export.