Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında kalıp ifadeler: Derlem temelli bir inceleme
Formulaic expressions in Turkish as a foreign language teaching books: A corpus-based analysis
Yazar: TUĞÇE YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜRLEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Derlem dil bilim = Corpus linguistics ; Ders kitapları = Textbooks ; Dil eğitimi = Language education ; Kalıp sözler = Formulaic words ; Kalıplaşmış deyiş = Formulaic expressions ; Kitaplar = Books ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Türkçe öğrenen bireyler için kalıp sözlerin öğrenimi büyük önem taşımaktadır. Bir dili yeni öğrenmeye başlayan kişiler için o dilde en sık kullanılan kalıp sözlerin bilinmesi karşılıklı iletişimi sürdürmede büyük kolaylık sağlamaktadır. En sık kullanılan kalıp sözlerin belirlenmesi ise derlemler sayesinde mümkün olmaktadır. Derlem, doğal dil kullanımına ait verilerin dil araştırmalarında kullanılmak üzere bilgisayar tarafından okunabilecek şekilde bir araya getirilmiş hâlidir. Türkçe öğretim ders kitaplarında öğrencinin seviyesine uygun kalıp sözlerin öğretiminde derlemler yol gösterici kaynaklardır. Derlemler sayesinde kalıp sözlerin farklı kaynaklardaki toplam sıklıklarına bakılarak seviyelerine göre bir sınıflandırma yapılabilir.
Bu çalışmada İstanbul Türkçe Öğretim Seti'ndeki A1, A2, B1, B2 ve C1+C2 seviyelerindeki kalıp sözler doküman incelemesi yapılarak belirlenmiş ve bu kalıp sözlerin Türkçe yazılı derlemindeki sıklıklarına bakılmıştır. Araştırmanın amacı kalıp sözlerin derlemdeki sıklıklarının Türkçe öğretim setindeki farklı seviyelerdeki ders kitaplarına nasıl yansıdığını incelemektir. Yapılan analizler sonucunda, İstanbul Türkçe Öğretim Seti'ndeki kalıp sözlerin büyük oranda derlemle paralel olmadığı ve farklı seviyelerdeki kalıp söz çeşitliliğinin yetersiz olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
It is of great importance to learn formulaic expressions for individuals learning Turkish. Especially for people who are just starting to learn a language, knowing the most frequently used phrases in that language provides great convenience in maintaining mutual communication. In Turkish teaching textbooks, corpus can be used as a guide in teaching formulaic expressions that are suitable for the level of the learner. Thanks to the corpus, a classification can be made according to their level by looking at the total frequency of the phrases in different sources.
In this study, formulaic expressions at the levels of A1, A2, B1, B2 and C1+C2 in the Istanbul Turkish Teaching Set were determined by the document analysis method and the frequency of these formulaic expressions in the Turkish written corpus was examined. The aim of the research is to examine how the frequencies of the formulaic expressions in the corpus are reflected in the course books at different levels in the Turkish teaching set. As a result, it was determined that the formulaic expressions in the Istanbul Turkish Teaching Set do not have parallelism with the corpus and that the variety of formulaic words at different levels is insufficient.