Likopen'in sitoprotektif etkileri
Cytoprotective effects of lycopene
Yazar: BİLGE ÖZKAL
Danışman: DOÇ. DR. ADNAN AYHANCI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Karaciğer = Liver ; Kolit = Colitis ; Likopen = Lycopene

Özet:
İltihabi barsak hastalığı (IBD) ile karaciğer hastalıkları arasındaki ilişki uzun zamandan beri bilinmesine rağmen ülseratif kolitte karaciğer hasarının nasıl oluştuğu halen tam olarak bilinmemektedir. Ancak ülseratif kolitte barsak epitelinin geçirgenliğinin arttığı ve bu durumda endotoksin gibi bakteriyal antijenlerin lamina propria ya geçerek portal ven yoluyla karaciğere ulaştığı ve karaciğerde iltihabi bir reaksiyon ile sonuçlandığı düşünülmektedir. Bu çalışmada sıçanlara deneysel olarak 120 mg/kg trinitro benzosülfonik asit (TNBS) verilerek oluşturulan kolitte gelişen oksidatif stres ve olası karaciğer hasarına karşı sentetik bir nitrik oksit sentetaz enzimi (iNOS) inhibitörü olan N-nitro L-arjinin metil ester (L-NAME) ve antioksidan (AO) özellikleri bilinen likopen' in ne derece koruyucu etkileri olduğu araştırıldı.Çalışmada 91 adet 220-250 gr ağırlığında Sprague-Dawley ırkı erkek sıçanlar kullanıldı. Sıçanlar her grupta 7 hayvan olacak şekilde kontrol grubu hariç 12 gruba ayrıldı. Kontrol grubuna 1 ml serum fizyolojik intraperitonal (i.p) verildi. Diğer tüm gruplara sıfırıncı günde %50 etenolde çözülerek hazırlanmış 120 mg/kg TNBS intrarektal olarak verilip kolit oluşturuldu. 1. 2. ve 3. gruplar TNBS grupları olarak belirlendi. TNBS uygulamasından 1 gün sonra 4. 5. ve 6. gruptaki hayvanlara L-NAME, 7. 8. ve 9. gruptaki hayvanlara 1 mg/kg zeytinyağı, 10. 11 ve 12. gruptaki hayvanlara ise 10 mg/kg likopen, i.p olarak verildi. Sadece TNBS verilen hayvanlar 1. 2. ve 3. günlerde diğer gruplardaki hayvanlar ise 2. 3. ve 4. günlerde eter ile anestezi edilerek kan ve karaciğer doku örnekleri alındı.Alınan kandan serum alanin transaminaz (ALT), aspartat transaminaz (AST) ve laktat dehidrogenaz (LDH) seviyeleri ölçüldü. Karaciğer dokularında rutin histolojik doku takibi yapılarak mikroskobik inceleme yapıldı. Serum ALT, AST ve LDH değerleri sadece 120 mg/kg TNBS verilen gruplarda oldukça artmış ve bu durum kolitin karaciğer dokusuna verdiği hasarı çok ciddi bir biçimde yansıtmıştır. Bu gruplarda biyokimyasal bulgular histolojik bulgularla da desteklenmiştir. Nitekim karaciğer dokusunda ödem, sinüzoidal dilatasyon, nekroz, vakolizisyon, iltahabi hücrelerin birikimi gibi doku hasarı parametreleri gözlenmiştir. Gerek histolojik gerek biyokimyasal parametrelerimiz TNBS nedenli kolit modelimizde likopen' in L-NAME ve Zeytinyağından daha yüksek bir koruma yaptığını gösterdi. Öyle ki TNBS ile birlikte likopen alan gruplarda kan ve histolojik parametreler kontrol düzeyine yakın bulunmuştur.Deneysel sonuçlarımız hem serum AST, ALT ve LDH düzeyleri göz önüne alındığında hem de karaciğer doku örneklerindeki histopatoloji bulguları değerlendirildiğinde likopen'in, kolit nedenli karaciğer hasarını önlemede zeytinyağından ve sentetik bir antioksidan olan L-NAME' den daha yararlı olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca kolitte karaciğer hasarını gidermede likopen kullanıldığına dair bir litaretüre rastlanılmadı. Bu nedenle çalışmamız, kolit nedenli karaciğer hasarında likopenin koruyucu etkisini araştıran özgün bir çalışmadır.Anahtar sözcükler: TNBS, Kolit, Karaciğer, Likopen, L-NAME, Hücre koruyucu etki, Sıçan

Abstract:
Although Inflammatory Bowel Disease (IBD) and liver diseases are known to be related, how exactly ulcerative colitis renders damage to the liver is still poorly understood. Nonetheless, permeability of the intestinal epithel tissue is known to increase in ulcerative colitis. Therefore, it is speculated that such bacterial antigens as endotoxin that can move across lamina propria can gain access to the liver by way of the portal vein tract, thus giving rise to an inflammatory reaction.105 Male rats belonging in the species of Sprague Dawley, whose weights varying between 220 and 250, were used in this study. These rats were divided into 12 groups, each consisting of 7 rats, with the exception of the control group. 1ml of serum physiologic was administrated intraperitoneally (i.p.) to the rats in the control group, while all the other groups were administrated 120 mg/kg TNBS prepared by dissolving in %50 ethanol through the intrarectal tract on the very first day of the experiment. Groups 1, 2 and 3 were labelled as TNBS groups. 24 hours after the administration of TNBS, rats in groups 4, 5 and 6 were given L-NAME, the ones in groups 7, 8, 9 being given 1ml/kg olive oil. The remaining groups (10, 11 and 12) were given 10 mg/kg of lycopene i.p. those given only TNBS were anaesthetized with ether for blood and liver tissue samples on the first, second and third days of the experiment, while those in the other groups underwent the same application on the second, third and fourth days.Serum ALT, AST and LDH levels obtained from the blood samples taken from the rats were measured. A microscopic analysis was achieved through a routine histological monitoring of the liver tissues. These values were observed to have increased to significant levels only in the groups exposed to TNBS, which appeared to reflect the gravity of the damage to the liver tissue induced by colitis. These biochemical findings were supported by histological ones. Furthermore, such parameters of tissue damage as oedema, sinusoidal dilatation, necrosis, vacuolisation and accumulation of inflammatory cells were observed in the liver tissue.Evaluation of serum AST, ALT and LDH levels, as well as histopathologic findings of the liver tissue, seems to suggest that lycopene has a protective effect upon liver damage due to colitis, and that lycopene is more beneficial to preventing oxidative stress than are olive oil and L-NAME, an synthetic antioxidant substance. We could find no published study into the protective effect of lycopene upon colitis-induced liver damage. Therefore, our study is the first of its kind in that we showed lycopene to have a protective effect upon colitis-related liver damage.Key words: TNBS, colitis, the liver, lycopene, L-NAME, protective effect, rat