Ergenlerin cinsiyet, sosyo-ekonomik ve öğrenim kademesi düzeylerine göre bilişsel esneklik, uyum ve kaygı puanları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysis of the relationship between the cognitive flexibility, adaptation and anxiety levels in adolescents based on sex, socio-economic status and education level
Yazar: SİNAN ÖZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET BİLGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Eğitim düzeyi = Education level ; Kaygı = Anxiety ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Uyum = Adaptation

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim ikinci kademe, ortaöğretim ve yükseköğretim öğrencilerinin cinsiyet, sosyo-ekonomik düzey ve öğrenim kademesine göre uyum, kaygı ve bilişsel esneklik düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını incelemektir.Araştırmanın örneklemi, 11?24 yaşları arasında, 630 kız, 402 erkek olmak üzere, toplam 1032 ön ergenden ve ergen Adana ili, Çukurova, Sarıçam, Seyhan ve Yüreğir ilçelerinde yer alan on ilköğretim, on bir ortaöğretim okulundan ve Çukurova Üniversitesi'nin bölümlerinden evrendeki oranlarına göre Tabakalı ve seçkisiz örnekleme yöntemi ile oluşturulmuştur. Araştırmaya katılan grubun, bilişsel esneklik puanlarını belirlemek amacıyla ?Bilişsel Esneklik Ölçeği?, Uyum düzeylerini belirlemek için ise ?Hacettepe Kişilik Envanteri? ve Kaygı düzeylerini belirlemek içinde ?Spielberg'in Süreklilik-Durumluluk Kaygı Envanteri kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler SPSS 11.5 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. İlk önce araştırmaya katılan katılımcıların kişisel bilgileri ile ilgili özelliklerinin belirlenmesi amacıyla betimsel istatistikler hesaplanmıştır. İkinci aşamada ise Kaygı ve Uyum düzeylerinin bilişsel esneklik puanlarına, cinsiyet, sosyo-ekonomik düzey ve öğrenim kademesine göre anlamlı bir fark olup olmadığını anlamak için varyans analizi yapılmıştır.Katılımcıların cinsiyet değişkeni açısından durumluluk kaygı düzeylerine göre farklılık olduğu ancak cinsiyet değişkeninden etkilenmediği belirlenmiştir. Diğer taraftan cinsiyet değişkeni açısından genel, sosyal ve kişisel uyum düzeylerine göre farklılık olduğu ve uyum düzeyi arttıkça bilişsel esneklik puanlarının arttığı ancak cinsiyete değişkenine göre sadece kişisel uyum düzeyi açısında bilişsel esneklik puanlarının etkilendiği görülmektedir.Katılımcıların sosyo-ekonomik düzey değişkeni açısından durumluluk kaygı düzeylerine göre farklılık olduğu, kaygı düzeyi azaldıkça bilişsel esneklik puanlarının arttığı ancak sosyo-ekonomik düzey değişkeninden etkilenmediği belirlenmiştir. Diğer taraftan sosyo-ekonomik düzey açısından genel, sosyal ve kişisel uyum düzeylerine göre farklılık olduğu ve uyum düzeyi arttıkça bilişsel esneklik puanlarının arttığı ancak sosyo-ekonomik düzey değişkenine göre bilişsel esneklik puanlarının etkilenmediği görülmektedir.Katılımcıların öğrenim düzeyi değişkeni açısından durumluluk ve süreklilik kaygı düzeylerine göre farklılığın olduğunu kaygı düzeyi azaldıkça bilişsel esneklik puanlarının arttığı ancak öğrenim kademesi değişkeninden etkilenmediği belirlenmiştir. Diğer taraftan öğrenim kademesi açısından genel, sosyal ve kişisel uyum düzeylerine göre farklılık olduğu ve uyum düzeyi arttıkça bilişsel esneklik puanlarının arttığı ancak öğrenim kademesi değişkenine göre bilişsel esneklik puanlarının etkilenmediği görülmektedir.Son olarak, cinsiyet, sosyo-ekonomik düzey ve öğrenim kademesi değişkenlerinin kaygı ve uyum düzeylerinin ortak etkilerinin bilişsel esneklik puanlarında anlamlı bir farklılık oluşturmadıkları bulgusu elde edilmiştir.

Abstract:
This research aims to analyze whether there is a meaningful difference between adaptation, anxiety and cognitive flexibility of students in junior high (grades 6-8), secondary and higher education levels based on their sex, socio-economic status and academic levels.The sampling used in this study is a total of 1032 pre-adolescent and adolescent students (630 girls and 402 boys) from ten elementary schools, eleven secondary schools in Çukurova, Sarıçam, Seyhan and Yüreğir districts of the province of Adana and from departments of Çukurova University: and the study uses stratified sampling and simple random sampling method according to their corresponding number in the universe. In order to determine the cognitive flexibility of the subject group ?Cognitive Flexibility Scale?, to determine their adaptation levels ?Hacettepe Personality Inventory?, and to detemine their levels of anxiety ?Spielberg?s State-Trait Anxiety Inventory? were used. The data collected in the research were analyzed using SPSS 11.5 software. First of all, descriptive statistics were calculated in order to determine the characteristics regarding the personal data of the subject group. In the second stage, a variance anaylsis was conducted in order to analyze whether there is a meaningful difference in the cognitive flexibility points of the Anxiety and Adaptation levels based on sex, socio-economic and academic level.It was determined that there is a difference in the state-trait anxiety levels of participants based on the variable of sex, however, without being affected by the variable. On the other hand, it was observed that there is a difference in terms of general, social and personal adaptation levels with regard to the variable of sex, and that, as adaptation level increases, cognitive flexibility points also increase. However, only with regard to personal adaptation level are cognitive flexibility points effected based on the variable of sex.There also appears to be a difference in the state-trait anxiety levels based on the variable of socio-economic status of the participants, as indicated by an increase in cognitive flexibility points with a decreasing anxiety level, however, this is not affected by the variable of socio-economic status. On the other hand, a difference is observed in general, social and personal adaptation levels based on socio-economic status, and as adaptation levels increase cognitive flexibility points increase, however cognitive flexibility points are not affected by the variable of socio-economic status.It was also determined that there is a difference in state-trait anxiety levels based on the variable of academic level and that as anxiety level decreases cognitive flexibility points increase, however, it is not affected by the variable of academic level. In addition to this, there is a difference in general, social and personal adaptation levels with regard to academic level, and as the level of adaptation increases cognitive flexibility levels increase, without any effect on the cognitive flexibility points based on the variable of academic level.Lastly, it was found that the collective impact of the sex, socio-economic level and academic level variables on anxiety and adaptation levels do not cause a meaningful difference in cognitive flexibility points.