Sağlık çalışanlarının COVID-19 aşısına yönelik tutumları ve ilişkili faktörler: Sistematik derleme
Attitudes of healthcare professionals towards COVID-19 vaccine and related factors: A systematic review
Yazar: AYLİN MEŞE
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇEVİRME
Sakarya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; COVID 19 aşıları = COVID 19  vaccines ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Erken aşılama için aday olarak kabul edilen riskli gruplar arasında sağlık çalışanları önceliklidir. Bu nedenle, yaygın aşılamanın önündeki engelleri daha iyi ele almak için sağlık çalışanlarının COVID-19 aşılamasına ilişkin tutumlarını dikkate almak önemlidir. Bu sistematik derlemenin amacı sağlık çalışanlarının COVID-19 aşısına yönelik tutumları ve ilişkili faktörleri incelemektir. GEREÇ VE YÖNTEM:  01 Ocak 2020 - 31 Şubat 2022 tarihleri arasında yayınlanan makaleler için 6 veri tabanı taranmış, 1161 çalışmaya ulaşılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda 10 çalışma sistematik derlemeye dahil edilmiştir. Çalışmaların 9 tanesi kesitsel 1 tanesi tanımlayıcı çalışma tipindedir. Kalite değerlendirmesi için  Joanna Brıggs Enstitüsü MAStARI Kritik Değerlendirme Araçları (JBI-MAStARI) ndan 9 maddelik Tanımlayıcı, Kesitsel, İlişki Arayıcı Araştırmalar için Kontrol Listesi kullanılmıştır. Sistematik derlemeye, ortalama hesaplaması sonucu  metodolojik kalite puanı ortalama ve üzerinde olan yüksek kaliteli çalışmalar dahil edilmiştir. Çalışmaların seçim sürecinde PRISMA akış diyagramına uyulmuştur. 
BULGULAR: Sağlık çalışanlarında aşı kabulü %59.0 ile %93.7 arasında değişmektedir. Erkek cinsiyet, hekimlik mesleği, ileri yaş, geçmiş grip aşısı öyküsü, kronik hastalık varlığı gibi faktörlerin aşı kabulü ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. COVID-19 aşısının etkinliğine ilişkin şüphe, güvenlik endişesi, aşısının bilinmeyen yan etkilerinden korkma gibi faktörler ise COVID-19 aşı tereddütü ile ilişkili bulunmuştur. SONUÇ: Aşı alımını artırmak ve enfeksiyonun çok yönlü etkisiyle başa çıkmak için sağlık çalışanlarının belirsiz tutumlarını değiştirmeye yönelik kişiye özel eğitim de dahil olmak üzere güven artırıcı müdahaleler ve özel iletişim stratejilerine ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık çalışanları, Sağlık profesyoneli, COVID-19 aşısı, Tereddüt, Tutum, Kabul, Red

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM: Healthcare workers have priority among risky groups accepted as candidates for early vaccination. Therefore, it is important to consider health professionals' attitudes towards COVID-19 vaccination to better address barriers to widespread vaccination. The purpose of this systematic review is to examine the attitudes of healthcare professionals towards the COVID-19 vaccine and related factors. MATERIAL AND METHOD: For the articles published between January 01, 2020 - February 31, 2022, 6 databases were searched and 1161 studies were reached. As a result of the evaluations, 10 studies were included in the systematic review. 9 of the studies are cross-sectional and 1 of them is descriptive study type. For quality assessment, a 9-item Checklist for Descriptive, Cross-sectional, and Relation-Searching Studies from the Joanna Briggs Institute MAStARI Critical Assessment Tools (JBI-MAStARI) was used. High-quality studies with an average or higher methodological quality score were included in the systematic review. PRISMA flow chart was followed in the selection process of the studies. RESULTS: Vaccine acceptance among healthcare workers varies between 59.0% and 93.7%. Factors such as male gender, medical profession, advanced age, past influenza vaccination history, and presence of chronic disease were found to be associated with vaccine acceptance. Factors such as doubt about the efficacy of the COVID-19 vaccine, safety concerns, and fear of unknown side effects of the vaccine were associated with COVID-19 vaccine hesitancy. CONCLUSIONS: Confidence-building interventions and tailored communication strategies are needed, including personalized training to change the ambiguous attitudes of healthcare professionals, to increase vaccine uptake and cope with the multifaceted impact of infection.