Denetimli serbestlik altındaki kamu hizmeti yükümlülerinin kent deneyimleri: Antalya üzerine bir araştırma
Urban experiences of the individuals during public service on probation: A research on Antalya
Yazar: TUĞÇE TUNCA
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL DEMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Denetimli serbestlik, suça yönelen kişinin rehabilitasyonunu ve toplumla bütünleşmesini gözeten bu sayede suç tekrarını önlemeyi hedefleyen bir ceza uygulamasıdır. Denetimli serbestlik kapsamında yer alan "kamuya yararlı bir işte ücretsiz olarak çalıştırılma" diğer adıyla "kamu hizmeti" cezası da bir seçenek yaptırım olarak yükümlünün bir kamu kurumunda veya kamu yararına hizmet veren özel bir kurumda ücretsiz olarak çalışmasını ve bu yolla çalışma disiplini, zamanını planlama, kurallara uyma, başkalarının haklarına saygı gösterme gibi konularda gerekli beceri ve tecrübeyi edinmesini hedeflemektedir. Hapis cezasına bir alternatif olan denetimli serbestlik kapsamında rehabilitasyon ve yeniden sosyalleşme süreçleri kişinin zaten içinde bulunduğu toplumsal bağlamda yürütülmektedir. Bu durum amacı yükümlüyü rehabilite ederek toplumsal hayata katılımını desteklemek olan bir ceza uygulamasını "denetimli" ama "serbest" olan yükümlülerin yeniden sosyalleşme süreçlerine odaklanarak tartışmayı önemli hale getirmektedir. Buradan hareketle bu tez çalışması kamu hizmeti yapan denetimli serbestlik yükümlülerinin gündelik hayat pratiklerini ve kentle ilişkilenme deneyimlerini konu edinmektedir. Çalışmanın ana sorunu yükümlü olmayı merkeze alarak kamu hizmeti yaptırımına tabi olan kişilerin kentte dolayısıyla da toplumsal yaşamda var olma durumlarını anlamak ve görünür kılmak üzere şekillenmiştir. Tez çalışması bu temel sorundan hareketle Antalya Denetimli Serbestlik Müdürlüğünde gerçekleştirilen bir alan araştırmasının sonucudur. Niteliksel yöntemin benimsendiği alan araştırması kamu hizmeti yapan 16 kadın, 26 erkek 42 kişiyle yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar, yine bu süreçte hem yükümlülerle hem de müdürlük personeliyle gerçekleştirilen enformel sohbetler ile gözlemler doğrultusunda oluşturulan nitel verileri içermektedir. Çalışmanın kavramsal ve kuramsal yaklaşımına göre kent deneyimi; yükümlülerin kentsel fırsatlara erişimleri bağlamında kentle bütünleşme pratiklerini anlamaya imkân verirken eleştirel bir gündelik hayat analizi ile yükümlülerin kentle bütünleşme süreçlerinde etkili olan kentin yapısal unsurlarını görünür kılmak mümkün olmaktadır. Bu bağlamda çalışma kapsamında kamu hizmeti yapan yükümlülerin yeniden sosyalleşme süreçleri; kendi anlam dünyalarını ve deneyimlerini yansıtan anlatıları doğrultusunda; "ceza deneyimlerinden önce", "suçla ilişkilenme deneyimlerinde", "cezayı deneyimledikleri süreçte" ve "cezalarını deneyimledikleri kurumdaki" gündelik rutinlerine ve böylece kentle bütünleşme pratiklerine odaklanarak tartışılmaktadır. Anahtar kelimeler: Denetimli serbestlik, Kamu hizmeti cezası, Kent deneyimi, Gündelik hayat.

Abstract:
Probation is a penal practice that aims to prevent the repetition of crime by paying regard to rehabilitation and integration of an individual who turns to crime with the society. Within the scope of probation, "unpaid employment for community service" or "community service" is as an option which requires free charge of work performed by an individual in a public institution or a private institution serving the public interests. In this way, it aims to make an individual acquire the necessary skills and experience in matters such as working discipline, planning time, obeying the rules, and respecting the rights of others. Within probation, which is an alternative to imprisonment, rehabilitation and resocialization processes are carried out in the social context in which an individual is already in. By focusing on resocialization processes of "supervised" but "free" individuals on probation, this situation makes important to discuss this version of punishment of which purpose is to rehabilitate and support these individuals' participation in social life.  From this point of view, this thesis deals with the daily life practices and the urban related experiences of the individuals who perform community service. By focusing on being liable, the main problem of this study is shaped to understand and make visible the existence of people who are subject to community service, in the city and thus in social life. Based on this fundamental problem, this study is the result of a field research carried out in Antalya Probation Directorate. The field research, in which the qualitative method is adopted, includes semi-structured in-depth interviews with 16 women, 26 men and 42 individuals who perform community service, informal conversations with both the liable individuals and the directorate personnel, and the qualitative data created in line with the observations. According to the conceptual and theoretical approach of this study, while the urban experience allows to understand the integration practices of the individuals in the context of their access to urban opportunities; with a critical daily life analysis, it is possible to make visible the structural elements of the city that are effective in the integration processes of the liable individuals. In this context, the re-socialization processes of the individuals who perform community service are discussed in line with their narratives reflecting their own interpretation and experiences by focusing on their daily routines and integration with the city "before penal experiences", "when they are associated with the crime", "in the process of experiencing the punishment" and "in the institution where they experience their punishment". Key Words: Probation, Community service, Urban experience, Daily life.