Bipolar bozukluk tanılı hastalarda GDF-15 ve FGF-21'in bir biyobelirteç olarak belirlenmesi ve kognitif fonksiyonlar üzerine olan etkisinin incelenmesi
Identification of GDF-15 and FGF-21 as biomarkers in patients diagnosed with bipolar disorder and examination of their impact on cognitive functions
Yazar: YAĞMUR DARBEN AZARSIZ
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, Bipolar Bozukluk (BB) tanısı konmuş hastalarda, hastalık dönemlerinden bağımsız olarak, serum Fibroblast Büyüme Faktörü-21 (FGF-21) ve Büyüme Farklılaşma Faktörü-15 (GDF-15) düzeylerini sağlıklı kontrol grubuyla karşılaştırarak, bu belirteçlerin hastalık için potansiyel bir biyobelirteç olup olmadığını belirlemektir. Ayrıca, bu belirteçlerin hasta grubundaki klinik özelliklerle ilişkisini ortaya koymak, remisyon döneminde BB tanılı hastalarda kognitif bozukluğun varlığını saptamak ve varsa bu bozukluğun hastalığın klinik özellikleri ile olan ilişkisini göstermek, ayrıca remisyonda BB tanılı hastalarda serum FGF-21 ve GDF-15 düzeylerinin kognitif fonksiyonlarla olan ilişkisini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi Psikiyatri polikliniğine başvuran, gönüllü oluru alınmış ve DSM-V tanı kriterlerine göre BB tanısı konan, son 3 ayda aktif belirtisi olmayan (klinik ölçekler ile HAM-D<7 ve YMRS<7 olması) ve tedavisi stabil olan 88 hasta ve bu hastalar ile yaş/cinsiyet/eğitim açısından eşleştirilmiş 88 sağlıklı kontrol dahil edildi. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ), Young Mani Değerlendirme Ölçeği (YMDÖ), DSM-V Bozuklukları için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-V), Stroop Testi TBAG Formu, İz Sürme Testi A, B Formu ve Wisconsin Kart Eşleme Testi uygulandı. Hasta ve sağlıklı kontrol grubunda görüşme sonrası serum FGF-21 ve GDF-15 kan düzeyleri ölçüldü.
Bulgular: Çalışmamız sonucunda, ötimik dönemdeki bipolar bozukluk tanılı hastalara uygulanan tüm nöropsikolojik testlerde, hasta grubunun sağlıklı kontrol grubuna kıyasla daha kötü bilişsel performans sergilediği tespit edilmiştir. Nörobilişsel testlerin hasta grubundaki klinik özelliklerle olan ilişkisine bakıldığında; geçirilmiş manik epizod sayısı, hastalık başlangıç yaşı ve EKT öyküsü olması gibi parametrelerin daha kötü bilişsel performansla, geçirilmiş depresif epizod sayısı ve ailede psikiyatrik hastalık öyküsü gibi parametrelerin ise daha iyi bilişsel performansla ilişkili olduğu bulunmuştur. Mevsimsellik ve yatış öyküsü gibi parametreler ile nörobilişsel testler arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Hasta grubunun FGF-21 ve GDF-15 serum seviyelerinin sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0<001), (p=0,017). Serum GDF-15 seviyelerinin yaş ve hastalık süresi gibi parametrelerden etkilendiği, ancak hasta grubuna ait diğer klinik özellikler ile ilişkili olmadığı tespit edilmiştir. GDF-15 seviyeleri ile hasta grubundaki nörobilişsel testler arasında bir ilişki saptanmazken, FGF-21 seviyelerinin hasta grubunda Stroop 5 süre puanı performansında iyileşme ve WKET toplam perseveratif hata sayısı performansında ise kötüleşme ile ilişkili olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda, ötimik bipolar hastaların, hastalık dönemlerinden bağımsız olarak, bilişsel fonksiyonlardan özellikle yürütücü işlev ve dikkat alanlarında yeti yitimleri yaşadıklarını tespit ettik. Çalışmamızın verilerine göre, FGF-21 ve GDF-15, hastalık patofizyolojisinde ve bazı bilişsel fonksiyonlarda rol oynuyor gibi görünmektedir. Büyüme faktörü ailesinin iki yeni üyesi olan FGF-21 ve GDF-15'in hastalıktaki rolüne ilişkin daha geniş örneklemli ve boylamsal çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, FGF-21, GDF-15, yürütücü işlevler, biyobelirteç

Abstract:
Objective: The main objective of this study is to determine whether serum Fibroblast Growth Factor-21 (FGF-21) and Growth Differentiation Factor-15 (GDF-15) levels can serve as potential biomarkers for Bipolar Disorder (BD), independent of disease phases, by comparing them with a healthy control group. Additionally, the study aims to elucidate the association between these biomarkers and clinical characteristics in the patient group, identify the presence of cognitive impairment during the remission period in individuals with BD, demonstrate any potential relationship between cognitive dysfunction and the clinical features of the disease, and finally, assess the correlation between serum FGF-21 and GDF-15 levels and cognitive functions in BD patients during remission.
Material and Methods: In this study, 88 patients who voluntarily applied to the Psychiatry outpatient clinic of Ankara City Hospital, and were diagnosed with Bipolar Disorder (BD) according to DSM-V diagnostic criteria, were included. These patients had no active symptoms in the last 3 months (with scores on clinical scales HAM-D<7 and YMRS<7), and their treatments were stable. Additionally, 88 healthy controls were matched with the patients in terms of age, gender, and education. All participants completed a socio-demographic data form, Hamilton Depression Rating Scale (HAM-D), Young Mania Rating Scale (YMRS), Structured Clinical Interview for DSM-V Disorders (SCID-V), Stroop Color and Word Test (SCWT), Trail Making Test (TMT), and Wisconsin Card Sorting Test (WCST). After the interviews, serum levels of FGF-21 and GDF-15 were measured for both the patient and healthy control groups."
Results: As a result of our study, it was determined that patients diagnosed with bipolar disorder in the euthymic phase exhibited poorer cognitive performance on all neuropsychological tests compared to the healthy control group. When examining the relationship between neurocognitive tests and clinical features in the patient group, it was found that parameters such as the number of past manic episodes, age of onset, and history of ECT were associated with poorer cognitive performance, while parameters such as the number of past depressive episodes and a family history of psychiatric disorders were associated with better cognitive performance. No significant relationship was found between parameters such as seasonality and hospitalization history and neurocognitive tests. It was determined that the serum levels of FGF-21 and GDF-15 in the patient group were significantly higher than those in the healthy control group (p<0.001, p=0.017). Serum GDF-15 levels were found to be influenced by parameters such as age and disease duration but were not associated with other clinical features of the patient group. While no relationship was found between GDF-15 levels and neurocognitive tests in the patient group, FGF-21 levels were found to be associated with improved performance on the Stroop 5 time score and worse performance on the WCST total perseverative error score.
Conclusion: In our study, we found that euthymic bipolar patients experience impairments in cognitive functions, particularly in executive function and attention, regardless of their disease phases. According to our data, FGF-21 and GDF-15 appear to play a role in the pathophysiology of the disease and in certain cognitive functions. There is a need for larger sample size and longitudinal studies to further investigate the roles of FGF-21 and GDF-15, the two new members of the growth factor family, in the disease.

Keywords: Bıpolar Dısorder, FGF-21, GDF-15, executive functions, bıomarkers