Epilepsi hastalarında içselleştirilmiş damgalanma ve özyönetim düzeyinin incelenmesi
Examination of internalized stigma and self management level in patients with epilepsy
Yazar: SEHER KIZILASLAN
Danışman: PROF. DR. BESTİ ÜSTÜN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Epilepsi = Epilepsy ; Kendi kendine yönetim = Self management ; Kendini damgalama = Self stigmatization

Özet:
Bu çalışma epilepsi hastalarının içselleştirilmiş damgalanma ve özyönetim düzeylerinin belirlenmesi, içselleştirilmiş damgalanma ile özyönetim arasındaki ilişkinin saptanması amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı  türde yapılmıştır. Araştırma 2020 yılı Ocak ile Temmuz ayları arasında  nöroloji polikliniğine başvuran 100 epilepsili yetişkin birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler  hastaya ilişkin demografik özellikler ile hastalık özelliklerine ilişkin soruları içeren hasta bilgi formu,  Epilepsi İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği ve Epilepsi Özyönetim Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde T Testi, One-Way ANOVA, Sperman  Korelasyon Analizi, Regresyon Analizi ve Games Howel testleri kullanılmıştır. Katılımcıların İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeğinden aldığı minimum puanın 35,00 maksimum puanın 120,00 ortalamanın ise 70,85±19,69 olduğu tespit edilmiştir. İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği toplam puanının erkeklerde(73.75), kadınlara(66.10) oranla daha yüksek olduğu saptanmıştır. En yüksek içsel damgalanma düzeyi 82,64 ortalama ile  45-54 yaş grubunda belirlenmiştir. Bu yaş grubunun aynı zamanda özyönetim düzeyi en düşük olan(118,58 puan) yaş grubu olduğu da tespit edilmiştir. İçsel damgalanma düzeyi en düşük (63,20) olan yaş grubunun ise 18-24 yaş grubu olduğu; bu yaş grubunun aynı zamanda en yüksek(133,35) özyönetim düzeyine sahip olduğu tespit edilmiştir.
       Katılımcıların Öz yönetim Ölçeğinden aldığı minimum puan 59,00, maksimum puan 184,00 ortalama ise 128,32(21,65) olarak tespit edilmiştir. Özyönetim Ölçeği toplam puanı ile İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde orta derecede bir ilişki tespit edilmiştir (r=-0,449, p<0.001). Özyönetim Ölçeği alt boyutlarından "Yaşam tarzı yönetimi' puanı ile İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği toplam puanı arasında istatistiksel olarak  anlamlı negatif yönlü güçlü bir ilişki tespit edilmiştir (r=-0,607, p<0.001).Ayrıca İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeğinin alt boyutları( Sosyal İzolasyon, Ayrımcılık, Yetersizlik, Yanlış İnançlar, Stigma Direnci) ile Özyönetim Ölçeğinin  alt boyutları( İlaç Yönetimi, Bilgi Yönetimi, Güvenlik Yönetimi, Nöbet Yönetimi, Yaşam Tarzı Yönetimi) arasında negatif korelasyon olduğu saptanmıştır.
Bu sonuçlara göre içselleştirilmiş damgalanma düzeyi arttıkça özyönetim düzeyi düşmekte; içselleştirilmiş damgalanma düzeyi azaldıkça da özyönetim düzeyi artmaktadır.

       Buna göre epilepsi tanısı olan hastalarda içselleştirilmiş damgalanmanın azaltılmasına yönelik eğitim programlarının yapılması önerilir.

Abstract:
This study was conducted in a descriptive manner in order to determine the internalized stigmatization and self-management levels of epilepsy patients and the relationship between internalized stigmatization and self-management. The study was conducted with 100 adults with epilepsy who applied to the neurology outpatient clinic between January and July 2020.The data were obtained using the patient information form containing questions about the patient's demographic characteristics and disease characteristics, the Epilepsy Internalized Stigmatization Scale and the Epilepsy Self-Management Scale.
       T Test, One-Way ANOVA, Sperman Correlation Analysis and Games Howel Tests are used in analysis of data.It was found that the minimum score obtained by the participants from the internalized stigma scale was 35.00 and the maximum score was 120.00 and the average was 70.85 ±19.69. It was found that the total score of the internalized stigma scale was higher in men (73.35) than in women (66.10).The highest level of internal stigmatization was specified in the 45-54 age group with an average of 82.64. It was also found that this age group had the lowest self-management level (118.58 points).  18-24 age group; this age group also had the highest (133,35) self-management level.
       The minimum score that the participants got from the self-management scale was 59.00, the maximum score was 184.00, A statistically significant negative moderate correlation was found between the total score of the self-management scale and the internalized stigmatization scale. It was also found that there is a negative correlation between the other sub-dimensions of both scales( Social İsolation, Discrimination, İnsufficiency, False Beliefs, Stigma Resistance; medication management, Knowledge Management, Security Management, Seizure Management, Life-Style Management).
       According to these results, as the level of internalized stigmatization increases, the level of self-management decreases, and as the level of self-management increases, the level of internalized stigmatization decreases. Accordingly, training programs to reduce internalized stigma in patients with epilepsy are recommended.