Vezirköprü yöresinin kültür turizmi
Cultural tourism in the vicinity of >Vezirköprü
Yazar: SEYFULLAH GÜL
Danışman: PROF. DR. ALİ YILMAZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Kültürel turizm = Cultural tourism ; Samsun-Vezirköprü = Samsun-Vezirköprü ; Turizm = Tourism ; Turizm politikası = Tourism policy ; Turizm türleri = Tourism species ; Yöresellik = Localism

Özet:
Turizm, günümüzde ülke, bölge ve yöre ekonomilerine doğrudan veya dolaylı katkıları olan önemli bir sektördür. Hızlı gelişimi, etki ve sonuçlarının ekonomiye yansımasının diğer sektörlere oranla daha kısa sürede olması turizmi, daha da önemli kılmaktadır. Kültür ise barındırdığı somut ve somut olmayan birçok değer ile turizm için önemli bir kaynaktır. 
     Vezirköprü yöresini kapsayan bu tez çalışması, genel anlamda turizm özel anlamda ise sürdürülebilir turizm kapsamında bir kültür turizm çalışmasıdır. Vezirköprü yöresi sahip olduğu verimli tarım alanları, Türkiye ortalamasının üstündeki orman varlığı ve hayvancılık potansiyeli ile fiziki coğrafyadan kaynaklanan doğal güzellikleri ve kültür turizm potansiyeline rağmen istenilen sosyo-ekonomik gelişme düzeyine henüz ulaşamamıştır. 
Çalışmada, Vezirköprü yöresinin sahip olduğu arkeolojik, tarihi ve somut olmayan miras değerleri ile popüler kültür ürünü turizm kaynaklarını ortaya koymak ve bu kaynakların kültür turizmi yoluyla yörenin yerel ekonomik kalkınmasına katkı yapması için öneriler getirmek amaçlanmıştır.  Bu amaçla yörenin sahip olduğu kültür turizm çekicilikleri turizm coğrafyasının sınırları içinde önce kavramlar yönünden incelenerek bu çekiciliklerle ilgili bir envanter oluşturulmuştur. Daha sonra Vezirköprü yöresinin kültür turizm çekiciliklerini saptamada, çok kriterli karar verme ve katılımcı bir yaklaşım özelliği gösteren Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ve bu yönteme entegre olmuş SWOT analizi tekniği kullanılarak araştırma sahasının tüm turizm çekicilikleri kültür turizm kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Ayrıca sahada yapılan inceleme, gözlem ve kaynak kişi görüşmeleri sonuçlarına göre Vezirköprü yöresinin ulusal ve uluslararası düzeydeki kültür yollarına entegrasyonu ve yeni kültür rotaları ile ilgili turizm stratejileri geliştirilmiş, yörenin kültür turizm çekicilikleri Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile haritalanmıştır. Çalışmanın son aşamasında ise envanterde yer alan kültürel çekicilikler coğrafi kriterlere göre incelenerek kültür turizminin yöre ekonomisine yapacağı katkılarla ilgili öneriler getirilmiştir. 
     Araştırmada, Vezirköprü yöresinin kültür turizmine kaynak oluşturacak kültürel miras değerlerinin bilinenin çok üzerinde olduğu, alt yapı, tanıtım ve pazarlama sorunları ile turistik ürün geliştirememe gibi nedenlerle bu değerlerden yörenin ekonomik kalkınmasında yeterince faydalanılamadığı sonucuna ulaşılmıştır.



Anahtar Sözcükler: turizm, kültür, kültür coğrafyası, kültürel miras, Vezirköprü

Abstract:
Tourism which has either direct or indirect contributions to the economies of many countries, regions and vicinities is an important sector in today's world. That it is a fast developing sector and its causes and effects on the economy is felt in a shorter period of time compared to the other sectors make it even more significant. As to culture, it is an important resource with its tangible and intangible values.
     Being a cultural study in the broader sense and a sustainable tourism study in the narrower one, current thesis is a cultural tourism study conducted in the vicinity of Vezirköprü. In spite of its fertile cultivated fields, property of forest lands above the ratio of Turkish average, the potential of animal husbandry, the natural beauties stemming from its physical geography and the cultural tourism potency thanks to its historical importance; Vezirköprü vicinity has not reached the desired socio-economic development level, yet.
     Current study aims to introduce the archeological, historical and intangible cultural heritage of Vezirköprü vicinity as well as offering suggestions concerning how this heritage can contribute to the development of the local economy by means of cultural tourism. For this purpose, an inventory is created by introducing the cultural tourism attractions with their descriptions of the necessary terminology. Then, suggestions concerning the contributions of these attractions to the local economy have been provided following the examination of these tourist attractions based on the geographical criteria.  After that, the tourist attractions of the vicinity have been defined and evaluated by means of the Analytic Hierarchy Process (AHP) and SWOT analysis in light of the cultural tourism criteria. Furthermore; new strategies concerning the integration of Vezirköprü vicinity in the international cultural routes as well as the new cultural routes have been developed as a result of the investigations, observations, interviews with resource persons and questionnaires and finally, the tourism attractions in the vicinity were mapped via the Geographical Information Systems.
     Current study has revealed that the archeological, historical and intangible heritage that can foster the development of the cultural tourism in Vezirköprü vicinity are more than expected but due to the problems of infrastructure, advertising and marketing as well as the deficiency of producing touristic products; the vicinity cannot make use of this heritage to obtain an economical progress or benefit.



Key Vocabulary: tourism, cultural, cultural geography, cultural heritage, Vezirköprü