Edebiyatın sosyolojisi: metin, tarih, dünya (Jameson, Bourdıeu, Morettı, Tanpınar)
Sociology of literature : text, history, world (Jameson, Bourdieu, Moretti, Tanpinar)
Yazar: MEHMET MURAT ŞAHİN
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUSTAFA KEMAL ŞAN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat tarihi = History of literature

Özet:
Biz bu tezde edebiyatın sosyolojik yorumunun imkanlarını tartısacağız. ?lk bölümdeedebiyat sosyolojisinin geçmisini kurucu sorunsallar bağlamında (tarihselcilik, romantisizm,ulusalcılık vd.) değerlendirip, 1980 sonrası akademik üretimde edebiyat sosyolojisinindüsünce ve ihtiyaç olarak ortadan kalkmasının ve yerini kültürel çalısmalar, karsılastırmalıedebiyat, edebiyat tarihi ve postkolonyal elestiri gibi kuramsal formasyonlara terk etmesininnedenlerini anlamaya çalısacağız. Bunun için Madame de Stael'den Marx'a edebiyatsosyolojisinin tarihselci, romantisist ve çoğu zaman pozitivist mirasının,temsil/yorum/öznenin çokça tartısıldığı postmodern olarak nitelenen kültür ortamında isteristemez bu sonunu hazırladığını savunacağız. Tezimizi geçis bölümünde edebiyatsosyolojisinin post-pozitivizm olarak anladığımız post-modern elestiri bağlamındaelestirisini yapacak ve daha gevsek tanımlanms bir edebiyatın sosyolojisinin muhtemelverimlerini kısaca özetleyeceğiz.Tezimizin ikinci kısmında edebiyatın sosyolojik elestirisinin bu farklı kültürel bağlamdayeniden düsünülmesi için üç basamaklı bir program çıkaracağız. Fredric Jameson'ınMarksist hermenötiğinin metnin tarihselliği, Pierre Bourdieu'nun kültür sosyolojisinin edebialan/habitus/doxa kavramıyla edebiyat sistemlerinin isleyisini ve Franco Moretti'nin dünyasistemikedebiyat haritalamasının kültürel üretimin (özellikle roman bağlamında) küreselçatallanıslarını anlamamız için bize gerekli asgari araçları verebileceğini göstermeyeçalısacağız.Tezimizin Ahmet Hamdi Tanpınar'ın elestirel pratiğiyle ilgili son bölümünde, öncekibölümlerde çıkardığımız kuramsal programla Tanpınar'ın edebiyat tarihi ve edebiyatelestirisindeki tarihselci yorumsaması, milli edebiyat kabulü ve modernist/Batı merkezliedebiyat kurgusunun elestirisini yapacağız. Sonuç bölümünde ise Türkiye'de edebiyatınsosyolojisinin imkanları değerlendirilecek ve bazı önerilerle tez tamamlanacaktır.Anahtar kelimeler: Edebiyat Sosyolojisi, Tarihselcilik, Pozitivizm, Postmodornite,Jameson, Moretti, Bourdieu, Marksist hermenötik, Edebi alan / habitus / doxa, Edebi-dünyasistemi

Abstract:
In the thesis, we argue that there is a significant necessity to make a sociology of literature inthe wake of recent developments in sociology and neighboring fields. In the first section ofthe thesis, we discuss the past of literary sociology (as it has been known) in its constitutiveproblematiques of historicism, romanticism and nationalism, then inquire why literarysociology has been displaced in post-1980 period in the academia and other emergent fields(cultural studies, postcolnial theory) have been raised into the fore of sociological literarystudies. We argue that the historicist, romanticist and generally positivist heritage ofsociology of literature (from Madame de Stael to Marx) became a burden in the baggage ofthe field and have had to dissapear in the millieu of postmodernist debates around theproblems of representation/interpretation/subjectivity. In the transitional chapter of ourthesis, we pursue a critique of old-fashioned sociology of literature in a post-positivist modeand insist on the need of a sociological literary studies in the wake of postmodernist critique.In the second section of the thesis, we offer a three-fold scheme of research program forsociological literary studies. In following the critical propostions of Fernand Braudel in hisarticle `Social Sciences in the Longue Durée?, we argue that we should do our researches onthe literary production in the short-term, the conjectural and the long-term. We place theMarxist hermeneutics of Fredric Jameson in the short-term, cultural sociology of PierreBourdieu in the conjectural and literary world-system theroy of Franco Moretti in the longtermof our research scheme. We delineate the central concepts of these theorists (historicityfor Jameson, literary field/habitus/doxa for Bordieu and literary world-system or worldliteraturefor Moretti) and claim that these concepts provide us a minimal toolbox to dosociological literary studies in theoritical basis.In the last section of the thesis, we test our program of sociological literary studies in thesignificant case of Ahmet Hamdi Tanpınar?s practice of literary criticism and litararyHistory. We contend that we need a critique of Tanpınar?s historicist hermeneutics,uncritical concept of national literature and eurocentrist fiction of literature. In theconclusion, we summarize our critical points and highlight the possible pathways in thefuture for a sociologically-minded studies of literature in Turkey.Keywords: Sociology of literature, historicism, romanticism, positivism, postmodernity,Jameson, Bourdieu, Moretti, Marxist hermeneutics, Literary field/habitus/doxa, Literaryworld-system