Ulus inşasında zorunlu göç unsuru: Tek parti dönemi (1923-1945) iskan kanunları
Forced emigration element in the nation building process: Single party era (1923-1945) law of settlement
Yazar: HAYRİYE YÜKSEL
Danışman: UZM. TÜREL YILMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Ulus İnşasında Zorunlu Göç Unsuru: Tek Parti Dönemi (1923-1945)İskan Kanunları? isimli tez çalışmasında, devlet inşasını tamamlamış TürkiyeCumhuriyeti'nin, ulus inşasının neden, nasıl, ne zaman, nerede ve kimlertarafından gerçekleştirildiği incelenmiştir.Türkiye Cumhuriyeti'nde ulusun nasıl oluşturulduğu öncesindeOsmanlı İmparatorluğunda iskanın ne maksatla gerçekleştirildiğine değinmekgerekmiştir. Buna göre; Osmanlı İmparatorluğunda iskan, bir ulus inşaetmekten ya da etnik unsurları birbiri ile kaynaştırmaktan öte, toprağın verimlikılınmasına ve devlet için gelir kaynağı haline getirilmesine yönelik olarak bir?şenlendirme? eylemdir.Türkiye Cumhuriyeti'nde ulus inşasının ilk aşaması olarak, devletinkurucu belgesi Lausanne Antlaşması temel alınmış ve antlaşma kapsamındaimzalanan 1923 tarihli Türk-Yunan Halklarının Mübadelesi Protokolü ile hemTürkiye'nin hem de Yunanistan'ın homojen ulus yaratma amacını taşıdığıvurgulanmıştır. Her iki devlet için de ?ulus? ta bulunması gereken yeganekriter aynı dinden olma ölçütü olmuştur. Türk-Yunan halklarınınmübadelesine ilişkin sözleşme ve protokol kapsamında aralarında ana diliTürkçe olan Hıristiyan Kapadokya Rumları ve ana dili Rumca olan GiritliMüslümanların da yer aldığı yaklaşık 2 milyon kişi zorunlu göçe maruzkalmıştır.Ulus inşasının ikinci aşamasında 1934 tarihli İskan Kanunuincelenmiş. Kanuna göre; ulus olma kriterine aynı dinden olmanın yanı sıraaynı kültürden olan kriteri de eklenmiştir. Aynı kültürden olmanın en belirginTürkçe konuşmak olmuş ve hakim kültür de Türk kültürü olaraktanımlanmıştır.165Türk kültüründen olmalarına rağmen zamanla bu özelliklerinikaybeden ve Kürtleştikleri iddia edilen kitlelerin, mevcut yönetimin idarialanda gerçekleştirdiği ıslahatlara karşı ayaklanması sonucunda yönetici elit,isyan bölgelerine yönelik olarak kalıcı önlemler alma arayışına girmiş ve 1934tarihli İskan Kanunu'nu çıkarmıştır. Kanun uyarınca Türk kültürünün hakimolduğu halkın ülkenin Doğu bölgelerine, Türk kültürüne sahip olmayan halkında ülkenin Batı bölgelerine zorunlu göçü öngörülmüştür.Hem Türk ve Yunan halklarının mübadelesi hem de 1934 tarihli İskanKanunu vasıtasıyla ulus inşa edilmeye çalışılmış, bu aşamada Müslüman veTürk kültürüne mensup ulusun ortaya çıkarılmasında kullanılan araçlardanbiri de zorunlu göç unsuru olmuştur

Abstract:
The dissertation named ?Forced Emigration Element In The NationBuilding Process: Single Party Era (1923-1945) Law of Settlement? analysesthe question of ?By whom, why, how, when and where the nation building hasbeen realized in the Republic of Turkey which had already accomplished thestate building process??Before analyzing how the nation was established in the Republic ofTurkey it is necessary to deal with aim of the settlement project. In thisregard, settlement aimed at efficient utilization of the land in order to use it asa source of income for the government rather than nation building or mergingthe ethnic elements with each other.The Lausanne Treaty was the fundamental and initial phase of nationbuilding in the Republic of Turkey and in this regard the 1923 Protocol on thePopulation Exchange of Turkish-Greek People emphasized that both Turkeyand Greece had the objective of creating a homogeneous nation. The solecriteria for both nations were to have a common religion.Through the execution of the treaty around 2 million people wereexposed to forced emigration sending the Turkish speaking Christian Greeksof Kapadokia to Greece and Greek speaking Muslims of Crete to Turkey.In the second phase of the nation building the Law of Settlement wasanalyzed. Through the settlement law to share the same culture was alsoincluded as criteria along with the common religion element.167As a result of reactive rebellions by masses that allegedly becamegradually Kurdish by passage of time despite once they were from theTurkish culture, against the reforms of existing administration, the ruling eliteenacted the Law of Settlement dated 1934 in search for a durableprecautions. This law foresaw the forced emigration of people who possessTurkish culture to the east part of the country and those who do not to thewest part vice versa.Through the population exchange of Turkish and Greek people as wellas 1934 Law of Settlement nation building was aimed and forced emigrationappeared as a tool to create a Muslim nation with Turkish culture