Acil serviste akut böbrek yetmezliği tanısı alan hastalarda prognostik belirteçlerin analizi
Analysis of prognostic markers in patients diagnosed with acute renal failure in the emergency department
Yazar: ASİYE MÜMİNAT GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. ASLIHAN ÜNAL
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis

Özet:
Akut böbrek hasarı (ABH) saatler, günler ya da haftalar içerisinde gelişen, toksik artıkların birikmesi ve iç homeostasizin kaybı ile sonuçlanan, GFR'deki azalma sonucu böbreğin fonksiyonlarında görülen hızlı kaybın oluşturduğu bir klinik sendromdur. ABH tanısı önemli ölçüde acil servislerde koyulur ve tedavi çoğunlukla acil serviste başlar. Uygulanan modern tanı ve tedavi yöntemlerine ve yaygınlaşan diyaliz uygulamasına rağmen ABH'da mortalite uzun süredir değişmemiştir. Çalışmamızın birincil amacı; ABH saptanan acil servis hastalarının 28 ve 90. gün mortalitelerini öngörmede etkili faktörleri, ikincil amacı ise sürekli RRT ihtiyacı açısından belirleyicileri ortaya koymaktır.
Çalışmamızda acil servisimize başvuran ve ABH tanısı alan olgularda yaş, cinsiyet, komorbid hastalık, ilaç kullanımı [NSAII (nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar), aminoglikozid, lityum, statinler, diüretik, fenitoin vb nefrotoksik ilaçlar], IV (intravenöz) kontrast madde maruziyeti verisi, acil servise başvuru anındaki vital bulguları, Glasgow Koma Skalaları (GKS), laboratuvar verilerinden; venöz kan gazında laktat, venöz kandan çalışılan glomerüler filtrasyon hızı, serum kreatinin değeri, BUN, serum potasyum düzeyi, cTnI, trombosit, albumin değerlerinin hastaların mortalitesi ve sürekli RRT tedavisi ile ilişkisini araştırdık.
Çalışmaya dahil edilen 400 hastanın 207'si erkek (%51,7) olup, dahil olan hastaların yaşları 19 ile 96 arasında değişmektedir (ortalama 66,12±16,25). 28. gün mortalite oranı %15,3, 90. gün mortalite %22'dir. Regresyon analizi yapıldığında 28. gün mortalite belirlemede diüretik kullanımı (p 0.01; OR 4.57, %95GA 1.35-15.45), cTnI düzeyinin yüksekliği (p 0.0; OR 3.71 %95GA 1.12-12.26), takipne (p 0.001; OR 0.104, %95GA 0.02-0.40) ve hiperkaleminin (p 0.04; OR 3.7, %95GA 1.0-13.5); 90. gün mortalite belirlemede ise BUN (p 0.01; OR 1.01, %95GA 1.00-1.03), diüretik kullanımı (p 0.03; OR 2.56, %95GA 1.07-6.01),) ve >0.06 ng/L cTnI değerlerinin (p 0.01; OR 2.97, %95GA 1.25-7.07) anlamlı olduğu saptanmıştır. İkincil sonlanım kriterimiz sürekli RRT ihtiyacını öngörmede >65 yaş (p 0.01; OR 0,38, %95 GA 0,17-0,85), diüretik kullanımı (p 0,02; OR 2,88, %95 GA 1,22-6,79), KBH varlığı (p <0,001; OR 4,83, %95 GA 2,21-10,57), BUN yüksekliği (p 0,02; OR 258, %95 GA 1,12-5,94) ve GFR düşüklüğü (p <0,001; OR 0,85 %95 GA 0,79-0,91) anlamlıdır.

Abstract:
Acute kidney injury (AKI) is a clinical syndrome characterized with accumulation of toxic metabolites and disruption of the internal homeostasis and acute decrease in renal functions because of the decline in GFR that develops over hours, days or weeks. Diagnosis of AKI and initial treatment usually happens in the emergency department. Despite the contemporary diagnostic and treatment opportunities and widespread use of dialysis, mortality of AKI has not been changed in a long time. Primary outcomes of our study are determining mortality predictors at 28 and 90 days in emergency department patients. Secondary outcome is to determining the predictors for continuous Renal Replacement Therapy need. We included 400 patients who presented to our emergency department between 2016-2019 who got diagnosed with AKI. We analyzed the effect of age, sex, comorbid diseases, use of medications (NSAIDs, aminoglycosides, lithium, statins, diuretics, phenytoin etc), IV contrast material exposure, triage vital signs, Glasgow Coma Scale (GCS), lactate in venous blood gas analysis, GFR in venous blood sample, serum creatinine levels, BUN, serum potassium level, cardiac Troponin I, thrombocyte levels, and albumin levels of 28 and 90 day mortality and continuous RRT need. Out of 400 patients included in the study, 207 (51,7%) were male. Patient ages were between 19-96 with a mean of 66,12±16,25 years. Mortality rates at 28 days and 90 days were 15,3% and 22% respectively. Regression analysis of the data showed diuretic use (p 0.01; OR 4.57, CI95% 1,35-15,45), high cTnI levels (p 0.03; OR 3.71, CI 95% 1.12-12.26), tachypnea (p 0.001; OR 0.104, CI 95%, 0.02-0.40) and hyperkalemia (p 0,04; OR 3.7, CI 95% 1,0-13,5) were statistically significant predictors of mortality at 28 days. Regression analysis of the data showed age above 65 years (p 0,07; OR 2,63, CI 95% 0,90-7,63), high BUN levels (p 0,01; OR 1,01, CI 95% 1,00-1,03), diuretic use (p 0,03; OR 2,56, CI 95% 1,07-6,01) and cTnI levels >0.06 ng/L (p 0,01; OR 2,97, CI 95% 1,25-7,07) were statistically significant predictors of mortality at 90 days. In predicting continuous RRT need age >65 years (p 0,01; OR 0,38, CI 95% 0,17-0,85), diuretic use (p 0,02; OR 2,88, CI 95% 1,22-6,79), CRD existence (p <0.001; OR 4,83, CI 95% 2,21-10,57), high BUN levels (p 0,02; OR 2,58, CI 95% 1,12-5,94), and low GFR levels (p <0.001; OR 0,85, 0,79-0,91) were statistically significant predictors.