Dudak-damak yarıklı çocuğu olan annelerin etkileşim becerilerinde online eğitimin etkililiğinin incelenmesi
Investigation into the effectiveness of online training in improving interactive skills of mothers of children with cleft lip-palate
Yazar: AYŞE IŞILDAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÜNAL LOGACEV
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ana-baba eğitimi = Parents education ; Ana-çocuk iletişimi = Mother-child communication ; Anne-bebek etkileşimi = Mother-child effective ; Anneler = Mothers ; Dil gelişimi = Language development ; Karşılıklı etkileşim = Interplay ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Yarık damak = Cleft palate ; Yarık dudak = Cleft lip ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Dudak-damak yarığı, çeşitli nedenlerle konjenital olarak ortaya çıkabilen ve çocuğun farklı gelişim alanlarını etkileyen orofasiyel bir anomalidir. Yapısal olarak görülen bu farklılık, çocukların dil ve konuşma gelişimlerinin yaşıtlarından daha geriden seyretmesine neden olabilmektedir. Erken dönemde çocukların dil gelişiminde anneler kritik bir role sahiptir. Annenin çocuğa zengin bir dil ortamı sunması ve anne-çocuk arasındaki güçlü etkileşimin çocukların dil gelişimini olumlu yönde etkilediği bilinmektedir. Bu çalışmada, DDY'li çocuğu olan annelere verilen çevrimiçi ebeveyn eğitiminin annelerin iletişim becerileri ve çocuğun dil becerileri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışmaya ifade edici dilde gecikmeler yaşayan ve 18-32 ay arasında olan 21 DDY'li çocuk ile anneleri katılmıştır. Eğitim öncesinde Anne-Çocuk İletişimini Değerlendirme (AÇİD) anketi ve çocukların dil gelişimini değerlendirmek amacıyla Türkçe İletişim Gelişim Envanteri-II (TİGE-II) formu anneler tarafından doldurulmuştur. Ardından annelerin çocuklarıyla serbest oyun oynadıkları videolar araştırmacıya gönderilmiştir. Dört hafta boyunca çevrimiçi olarak verilen eğitim sürecinde annelere yeni iletişimsel stratejiler öğretilmiştir. Eğitim sonrasında AÇİD anketi ve TİGE-II formu tekrar doldurulmuş ve anne-çocuk oyun videoları yeniden çekilerek araştırmacıya gönderilmiştir. Çalışmanın sonucunda annelerin eğitim sonrasında pozitif davranışlarında anlamlı düzeyde artış olduğu ve negatif davranışlarında anlamlı düzeyde azalış olduğu görülmüştür. Annelerin eğitim sonrası bilgi ve yeterliliklerine dair inançları ve olumlu duyguları da anlamlı düzeyde artmıştır. Annelerin eğitime ilişkin olumlu değerlendirme skorları yüksek bulunmuştur. Çocukların dil gelişiminde ise TİGE-II skorlarına göre eğitim sonrasında anlamlı düzeyde artış görülmüştür. Bu çalışma annelerin çevrimiçi ebeveyn eğitimi ile yeni beceriler kazanabildiğini ve DDY'li çocukların erken dönemde ebeveyn temelli programlarla desteklendiğinde dil becerilerinde önemli kazanımlar elde edebileceğini ortaya koymuştur.  
Anahtar sözcükler: anne, dil gelişimi, dudak-damak yarığı, ebeveyn eğitimi, iletişim becerileri

Abstract:
Cleft lip-palate can affect language development in children besides many other areas of development. Mothers have a critical role in language development in early childhood. It is known that language-rich environment provided by a mother to a child and strong interaction between mother and child have positive effect on language development. In this study, mothers of children with cleft lip-palate attended an online parent training that focused on supporting communication skills of mothers. The effects of the training on communication skills of mothers and language skills of their children were investigated. 21 children, aged between 18 and 32 months, with cleft lip-palate and expressive language delay and their mothers participated in the study. Before the training, mothers filled in the survey for Anne-Çocuk İletişimini Değerlendirme (AÇİD) anketi and Türkçe İletişim Gelişim Envanteri-II [Turkish Communication Development Inventory-II] (TİGE-II) intended to assess language development of the children. After the baseline data, mother-child interaction videos recorded during free play are collected. During the four-week online parent training, the mothers were taught new communication strategies. After the completion of the training, the mothers filled in the EMCC survey and TİGE-II form once again and they sent new mother-child playtime videos to the researcher. After the training, there has been significant increase in the positive communicative behaviors of mothers and significant decrease in the negative ones. The mothers' belief in and positive attitude towards their own knowledge and adequacy has increased significantly after the training. The positive evaluative scores for the training were also high. Significant increase was observed in language development of children after the training according to TİGE-II scores. Study reveals that mothers can acquire new skills through online parent training and significant outcomes can be achieved in language skills when children with cleft lip-palate are supported in early childhood through parent-based programs.
Key words: cleft-lip palate, communication skills, language development, mother, parent training