Tarımın Türkiye'de bölgesel büyümeye etkisi
The impact of agriculture on regional growth in Turkey
Yazar: DİLARA YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ERGÜL
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Tarım, bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretilmesi, işlenmesi ve verimliliğin arttırılmasını ele almaktadır. Tarım sektörü, insan yaşamı için önemli bir role sahiptir.  İnsan yaşamını sürdürebilmesi için gereken gıda maddeleri tarım sektörü ile sağlanmakta ve bu sektörün ikamesi bulunmamaktadır. Tarım sektörü, besin kaynağı üretmesinin yanı sıra, sanayi sektörüne hammadde sağlama, ülkeye döviz girdisi sağlama, sanayi sektörüne işgücü sağlama gibi ekonomiye önemli katkı sağlamaktadır. 
Tarım sektörü, hem gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyümelerine katkısı hem de gelişmiş ülkelerin ekonomilerinde kendi kendine yeterli olabilmesi için oldukça önemlidir. Gelişmiş ülkelerin ekonomik tarihlerine incelediğimizde, sanayileşmeden önce tarım sektörüne yatırım yapıldığı görülmektedir. Türkiye tarımına baktığımızda, ülkenin sahip olduğu jeopolitik konum, iklim koşulları, verimli toprakları ile tarım ve hayvancılığa elverişli bir ülke olduğu açıktır. Türkiye'nin her bölgesinde farklı tarım ürünleri üretilebilmesinin yanı sıra ürün çeşitliliği de çok olan bir ülkedir. 
Bu çalışmada, tarımın ekonomiye katkısını analiz etmek amacıyla Düzey-2 bölgeleri için 2004-2021 dönemi için panel veri analizi yöntemi ile incelenmiştir. Çalışmada, yatay kesit bağımlılık testi, Fourier Birim Kök Testi ve son olarak Fourier Toda-Yamamoto Nedensenllik testi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar,  TR31, TR51, TR61, TRA1,TRB2, TRC2 bölgelerinde tarımın GSYH'ya tek yönlü bir ilişki olduğu, TRB1 ve TR82 bölgelerinde, çift yönlü nedensellik ilişkisi ve TR71, TR32, TR21 bölgelerinde ise GSYH'dan tarıma tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Agriculture deals with the production and processing of plant and animal products and increasing productivity. The agricultural sector has an important role for human life. Foodstuffs required to sustain human life are provided by the agricultural sector and there is no substitute for this sector. In addition to producing food resources, the agricultural sector makes a significant contribution to the economy, such as providing raw materials to the industrial sector, foreign currency inflow to the country, and labor force to the industrial sector.
The agricultural sector is very important for its contribution to the economic growth of developing countries and for self-sufficiency in the economies of developed countries. When we examine the economic history of developed countries, we see that investments were made in the agricultural sector before industrialization. When we look at Turkish agriculture, it is clear that the country is suitable for agriculture and animal husbandry with its geopolitical location, climatic conditions, and fertile lands. In addition to the fact that different agricultural products can be produced in every region of Turkey, it is also a country with a wide variety of products.
In this study, it was examined with the panel data analysis method for the period 2004-2021 for Level-2 regions in order to analyze the contribution of agriculture to the economy. In the study, cross-sectional dependency test, Fourier Unit Root Test and finally Fourier Toda-Yamamoto Causality test were used. The results obtained show that there is a unidirectional relationship between agriculture and GDP in TR31, TR51, TR61, TRA1, TRB2, TRC2 regions, a bidirectional causality relationship in TRB1 and TR82 regions, and a unidirectional causality from GDP to agriculture in TR71, TR32, TR21 regions. It was found that there was a relationship.