Arkeolojide CBS analizlerinin uygulanması: Eflatunpınar ve Fasıllar örneği
Application of GIS analysis in archeology: The case of Eflatunpinar and Fasillar
Yazar: İRFAN BOZDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ZAHİT SELVİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Coğrafi Bilgi Sistemleri farklı analiz teknikleri ile çeşitli bilim dallarına yönelik güncel ve sürdürülebilir nitelikte uygulamalar sunmaktadır. Mekansal analiz fonksiyonlarından biri olan görünürlük analizi, Coğrafi Bilgi Sistemleri'nde üç boyutlu arazi modelleri üzerinde gerçek ve harita arasındaki konum tabanlı görünebilirliğin incelenmesinde kullanılmaktadır.
Bu çalışma kapsamında kullanıcıya bazı kolaylıklar sunan konum tabanlı görünürlük analizi uygulamaları arkeolojik bir sahada uygulanmıştır. Bu arkeolojik saha, Türkiye'de Konya ilinde yer alan Eflatunpınar ve Fasıllar Anıtları ile onların yakın çevresini kapsamaktadır. Hitit Medeniyeti için bu anıtlar fiziksel özellikleri, sahip oldukları tasvirler, birbirlerine ve yakın çevresine olan stratejik konumları ve bulundukları arazinin kullanım türü ile ilgili önemli izler taşımaktadırlar. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, Eflatunpınar ve Fasıllar anıtlarının bu bölgelerde oluşturulma ve yer seçim nedenlerinin araştırılarak Hititlerin yaşam ve yerleşim biçimlerinin ortaya konulmasıdır. Araştırma sürecinde anıtların birbiriyle ve çevresiyle olan konumsal ilişkisi ve özellikleri görünebilirlik analizi ve diğer mekânsal analizler kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla analiz edilmiştir.  Bu anıtların yer seçiminde; arazi kullanım yapısı, su ve suyu kutsallaştırma düşüncesi, iktidarın ihtişamını yansıtma ve stratejik ulaşım güzergahlarına sahip olma düşüncelerinin etkili olduğu tespit edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Arkeolojik yerleşim, Coğrafi Bilgi Sistemi, görünürlük analizi, konum tabanlı görünürlük

Abstract:
Geographic Information Systems which have different analysis techniques present current and sustainable quality applications for various branches of science. Visibility analysis, one of the spatial analysis functions, is used for investigating of location-based visibility on three-dimensional terrain models between the ground and the map.
In this study, location-based visibility analysis in an archeological site has applied which is provided some facilities for the users. This archaeological site covers Eflatunpınar and Fasıllar monuments and their immediate surroundings are located in Konya province in Turkey. These monuments have important traces about Hittite civilization with their physical characteristics, their depictions, their strategic location to each other and their immediate surroundings, and the type of use of their land. The purpose of studying in this context is to investigate the reasons for the creation of places and the reasons for site selection of Eflatunpınar and Fasıllar  monuments in the revealing the life and settlement forms of the Hittites. In the research process, the positional relationships and features of monuments with each other and their surroundings were analyzed with the help of Geographic Information Systems (GIS). In the selection of the location of these monuments have determined the importance of land use structure, the idea of sanctifying water and water, reflection to the magnificence of power and dominance to the strategic transportation routes.
Keywords: Archeological settlement, Geographic Information System, location based visibility, visibility analysis.