Engelli sporcularda boş zaman davranışları
Leisure behaviours in disabled athletes
Yazar: ÇAĞRI ARI
Danışman: PROF. DR. BEYZA MERVE AKGÜL
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Engelli sporları = Sports for persons with disabilities

Özet:
Bu araştırma, bedensel, görme ve işitme engelli sporcuların boş zaman deneyimlerini nasıl yorumladıklarını ve anlamlandırdıklarını keşfetmeyi amaçlamaktadır. Yorumlayıcı paradigma yaklaşımının benimsendiği bu çalışma kapsamında, olguları bireylerin öznel deneyimleri bağlamında derinlemesine incelemeyi amaçlayan araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Katılımcılar, belirli kriterleri karşılayan katılımcıları seçme olanağı tanıyan amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, 8 bedensel engelli (4 kadın, 4 erkek), 11 görme engelli (7 erkek, 4 kadın) ve 11 işitme engelli (6 kadın, 5 erkek) olmak üzere toplamda 30 sporcu çalışmaya dahil edilmiştir. Engelli sporcuların boş zaman deneyimlerine ilişkin elde edilen veriler, Şubat-Eylül 2022 tarihleri arasında yüz yüze gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu, engelli sporcuların boş zaman deneyimleri, boş zamana katılım engelleri, Covid-19 pandemi süreci ve spor yaşamlarının boş zaman deneyimlerine etkisini incelemek amacıyla 14 adet açık uçlu sorudan oluşmaktadır. Yapılan görüşmeler ses kaydına alınmış ve kelimesi kelimesine yazıya dökülmüştür. Elde edilen veriler, tematik analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiş ve "Boş Zamanları Değerlendirme", "Boş Zaman Etkinliklerine Katılımı Etkileyen Faktörler", "Spor Kariyerinin Yaşama Etkisi" ve "Covid-19 Pandemisinin Etkileri" olmak üzere dört ana temaya ulaşılmıştır. Engelli sporcuların görüşleri gerçek örnekler, farklılıklar, benzerlikler ve anlam bütünlüğü göz önünde bulundurularak alt temalara ayrılmış ve alt temaların bir araya getirilmesi ile temalar oluşturulmuştur. Sonuç olarak, engelli sporcuların boş zaman deneyimlerinin genel eğilimlerle benzerlik göstermekle birlikte yoğun antrenman programları ve seyahat gibi spor kariyerlerine özgü faktörlerden etkilendiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, engelli sporcularda ekonomik durum ve yapısal engeller gibi kısıtlayıcıların boş zaman etkinliklerine katılımı sınırlandırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca, Covid-19 pandemi sürecinin engelli sporcuların boş zaman alışkanlıkları üzerinde önemli ölçüde değişime neden olduğu ve olumsuz psikolojik etkilere yol açtığı belirlenmiştir. Çalışma sonuçları, engelli sporcuların boş zaman ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kapsayıcı politikaların geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Gelecekteki araştırmalar, engelli sporcuların karşılaştığı zorlukları ve bunların üstesinden gelmek için geliştirilebilecek stratejileri daha derinlemesine incelemelidir.

Abstract:
This study aims to explore how physically, visually and hearing impaired athletes interpret and make sense of their leisure experiences. Within the scope of this study, in which the interpretive paradigm approach was adopted, phenomenological design, one of the research methods aiming to examine phenomena in depth in the context of individuals' subjective experiences, was used. Participants were determined by using criterion sampling method, which is one of the purposeful sampling methods that allows selecting participants who meet certain criteria. In this context, a total of 30 athletes, including 8 physically disabled (4 women, 4 men), 11 visually impaired (7 men, 4 women) and 11 hearing impaired (6 women, 5 men), were included in the study. The data on the leisure experiences of disabled athletes were collected through semi-structured interviews conducted face-to-face between February and September 2022. The semi-structured interview form consists of 14 open-ended questions to examine the leisure time experiences of disabled athletes, barriers to participation in leisure time, Covid-19 pandemic process and the effect of sports life on leisure time experiences. The interviews were audio recorded and transcribed verbatim. The data obtained were analysed using the thematic analysis method and four main themes were reached as "Leisure Evaluation", "Factors Affecting Participation in Leisure Activities", "Impact of Sports Career on Life" and "Effects of Covid-19 Pandemic". The opinions of disabled athletes were divided into sub-themes by considering real examples, differences, similarities and integrity of meaning, and themes were formed by combining sub-themes. As a result, it was determined that the leisure experiences of disabled athletes were similar to the general trends, but were affected by factors specific to their sport careers such as intensive training programmes and travel. However, it was determined that constraints such as economic status and structural barriers limit participation in leisure activities in disabled athletes. In addition, it was determined that the Covid-19 pandemic process caused a significant change in the leisure habits of disabled athletes and led to negative psychological effects. The study results emphasise the importance of developing inclusive policies to meet the leisure needs of disabled athletes. Future research should examine in more depth the challenges faced by disabled athletes and the strategies that can be developed to overcome them.