Kendini ayarlama becerisinin Holland'ın mesleki kişilik tiplerine göre çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of self-monitoring for Holland's vocational personality types on the basis of some variables
Yazar: AYSUN ÜNDAL
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER VOLTAN ACAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Holland Kişilik Kuramı = Holland?s Individuality Theory ; Kendini ayarlama = Self monitoring ; Mesleki tutum = Vocational attitude

Özet:
Bu araştırmada, Holland'ın Mesleki Kişilik Tiplerini temsil etmek üzere seçilmiş 6 ayrı meslek grubunun (1) Girişimci Tip- Satış Elemanı, 2) Sosyal Tip-Öğretmen, 3) Artistik Tip-Tiyatro Sanatçısı, 4) Aydın Tip-Tıp Doktoru, 5) Geleneksel Tip-Eczacı ve 6) Gerçekçi Tip-Polis) kendini ayarlama düzeyleri ile mesleğin, mesleki kıdemin, mesleği isteyerek seçmenin, meslekten memnuniyetin, cinsiyetin ve yaşın ilişkileri incelenmiştir. Araştırmaya Ankara ili Sıhhiye-Kızılay-Bakanlıklar ve çevresinde bulunan kamu ve özel iş sektörlerinde çalışan 100 satış elemanı, 100 öğretmen, 81 tiyatro sanatçısı, 104 tıp doktoru, 99 eczacı ve 101 polis olmak üzere 585 kişi katılmıştır. Araştırmaya katılan tüm bireylere kişisel bilgi formu verilmiş, orjinali Snyder (1974) tarafından geliştirilen ve Bacanlı'nın (1990) Türkçe'ye uyarladığı Kendini Ayarlama Ölçeği uygulanmıştır. Bireylerin yukarıda adı geçen ölçeklerden elde ettikleri puanlara, denenceler doğrultusunda gruplar arasında fark olup olmadığını anlamak için tek yönlü ve iki yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Varyans analizi sonuçlarının anlamlı olduğu durumlarda hangi iki grup arasındaki farkın anlamlı olduğunu saptamak amacıyla bağımsız örneklem gruplarına uygulanan T Testi kullanılmıştır. Bulguların değerlendirilmesinde anlamlılık düzeyi.05 olarak alınmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilin 1. Holland'ın Mesleki Kişilik Tiplerini temsil etmek üzere seçilmiş meslek mensuplarının kendini ayarlama düzeylerinin birbirinden farklı olduğu, girişimci tip (satış elemanı) ve artistik tipin (tiyatro sanatçısı) kendini ayarlama düzeyinin en yüksek, geleneksel tipin (eczacı) ise en düşük olduğu bulunmuştur.Ill 2.Girişimci tip (satış elemanı) meslek mensuplarından yaşları 35 ve aşağısında olanların kendini ayarlama düzeyleri yaşları 36 ve yukarısında olanların kendini ayarlama düzeylerinden daha yüksektir. 3. Holland'ın Mesleki Kişilik Tiplerini temsil etmek üzere seçilmiş meslek mensuplarının kendini ayarlama düzeylerinin mesleki kıdem, mesleği isteyerek seçme, meslekten memnun olma ve cinsiyete göre farklılaşmadığı bulunmuştur.

Abstract:
This study focuses on the effects of the type of vocation, seniority in vocation, intentional selection of vocation, satisfaction from vocation, sex, and age on the self-monitoring levels of six vocation groups selected to represent Holland's Personality Vocational Types, namely 1) Enterprising Type-Salesman/Saleswoman, 2) Social Type-Teacher, 3) Artistic Type- Actor/Actress, 4)lnvestigative Type-Medical Doctor, 5) Conventional Type- Pharmacist, and 6) Realistic Type-Policeman/Policewomen. 100 salesmen/saleswomen, 100 teachers, 81 actors/actresses, 104 medical doctors, 99 pharmacists, and 101 policemen/policewomen who work in private or for goverment located around the Sihhiye-Bakanliklar district of the town of Ankara have participated in this study. Each participant filled a questinnaire asking for personal information. The Self Monitoring Scale which originally proposed by Snyder (1974) and translated to Turkish by Bacanli(1990) was used to evaluate each participant based on the information collected in the form mentioned above. The statistical validity of the study was checked by using one dimensional and two dimensional variance analysis. In cases where the difference was significant. T Test was utilized to find the source of difference significance level was taken as.05 in evaluation of results. Outcomes of the study can be summarized as follows. 1. The self-monitoring levels of the vocation groups of Holland are different from than each other. The self-monitoring levels of the enterprising (salesman/saleswomen) and artistic types (actor/actress) are the highest while that of conventional type (pharmacist) is the lowest. 2. Self-monitoring level of enterprising type (salesman/ saleswomen), who are at the age of 35 or younger, is higher than self - monitoring level of enterprising type, who are at the age of 36 or older.3. In all vocation groups defined by Holland;seniority in vocation, intentional selection of vocation, satisfaction from vocation, and sex were determined to be insignificant parameters in terms of self-monitoring level.