Gebelere verilen sanat içerikli antenatal müdahalelerin postpartum dönem genel ruh sağlığı ve anne bebek bağlanma düzeyine etkisi
Effects of artistic antenatal interventions given to pregnant women on general mental health status and level of maternal attachment in postpartum period
Yazar: SİBEL KIYAK
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ TANYER
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bebek bağlılığı = Infant loyality ; Bebekler = Infant ; Gebelik = Pregnancy ; Gülme terapisi = Laughter therapy ; Müzik dinleme = Music listening ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Prenatal eğitim = Prenatal education ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sanat = Art

Özet:
Yarı deneysel olan bu çalışmanın amacı; son trimestırdaki gebelere grup oturumları şeklinde verilen müzik dinletisi, kahkaha terapisi ve kendi kendine not tutma etkinliğinin postpartum dönem genel ruh sağlığı ve anne bebek bağlanma düzeyi üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırma, Konya ili Selçuklu ilçesinde bulunan 48 No'lu Özalan Aile Sağlığı Merkezi'nde ve Karatay ilçesinde bulunan 15 No'lu Selim Sultan Aile Sağlığı Merkezi'nde 21 Mart-25 Nisan tarihleri arasında uygulama yapılmıştır. 11-12 Nisan 2018 tarihleri arasında ara ölçümleri yapılmıştır. Çalışma grubunu 25 deney ve 25 kontrol grubu olmak üzere 16-24 hafta arasında bulunan 50 gebe oluşturmuştur. Çalışma gruplarında benzer özellikler sağlanmıştır. Deney grubunda ön test ve son test dahil olmak üzere dört ölçüm uygulanmıştır. Kontrol grubuna ise son test uygulaması yapılmıştır. Altı hafta boyunca deney grubuna yönelik yapılan girişimler; bir hafta müzik dinletisi, bir hafta kahkaha terapisi ve kendi kendine not tutmadan oluşmaktadır. Veriler; Beck Depresyon Envanteri, Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri ve Maternal Bağlanma Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; deney ve kontrol grubunun son test puanının karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi, deney grubunun dört ölçümü ve deney grubunun depresyon semptomu gösterme durumuna göre ölçümler arası farklılık, grup ve zaman etkileşimi için tekrarlı ölçümlerde varyans analizi yapılmıştır. Deney grubundaki gebelerin genel ruh sağlığı düzeyinde Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği puanlarının ölçüm zamanına göre azaldığı, Kısa Semptom Envanteri somatizasyon, obsesif kompulsif semptom, anksiyete, fobik anksiyete, ek maddeler, rahatsızlık ciddiyeti indeksi, belirti toplam indeksi ve semptom rahatsızlık indeksi alt boyut puan ortalamalarının zaman içinde değişiminin anlamlı olduğu belirlenmiştir (p˂0,05). Deney grubunda hafif ve orta düzey depresyona sahip gebelerin Beck Depresyon Envanterinin grup zaman etkileşiminin anlamlı olduğu belirlenmiştir (p˂0,05). Deney ve kontrol grubunun genel ruh sağlığı düzeyinin son test ölçümlerinde Beck Depresyon Envanteri ve Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği puanının istatistiksel olarak önemli olduğu saptanmıştır (p˂0,05). Kısa semptom envanteri obsesif kompulsif semptom, kişilerarası duyarlılık, depresyon, anksiyete, hostilite, fobik anksiyete, rahatsızlık ciddiyeti indeksi, belirti toplam indeksi ve semptom rahatsızlık indeksi puan ortalaması kontrol grubundan düşük bulunmuştur (p˂0,05). Deney grubu ile kontrol grubu arasında maternal bağlanma puanı yönünden fark olmadığı tespit edilmiştir (p˃0,05). Gebelere uygulanan sanat içerikli antenatal müdahalelerin genel ruh sağlığını yükseltmede fark oluşturduğu ancak zayıf-orta düzeyde etki sağladığı bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this quasi-experimental study is to determine the effects of laughter therapy and self-noting activities on postpartum period, general mental health status and maternal attachment level given during the third trimester as group sessions. The study was carried out in Ozalan Family Health Center (number 48) located in Selcuklu and Selim Sultan Family Health Center (number 15) located in Karatay of the province of Konya between March 21 and April 25 2018. However, the interim measurements of the study were made between 11-12 April 2018. The study group consisted of 50 pregnant women between 16-24 weeks as 25 in the experiment and 25 in the control groups. Similar characteristics were obtained in the study groups. Four measurements, including pre-test and post-test, were performed in the experiment group, while the last test was carried out in the control group. The interventions given to the experiment group for six weeks were composed of one-week music therapy, one-week laughter therapy and self-noting. The data were collected with the Beck Depression Inventory, the Edinburgh Postpartum Depression Scale, the Brief Symptom Inventory and the Maternal Attachment Scale. In the analyses, the t test was used for independent groups in the comparisons of the post-test scores of the experiment and control groups, while the variance analysis was performed for the four measurements of the experimental group and the difference between the measurements and in repeated measurements for group and time interactions, according to the depression symptom status of the experiment group were performed. It was found out that the Edinburgh Postpartum Depression Scale scores decreased in the general mental health level of the pregnant women in the experiment group compared to the measurement time, and that the alteration seen over time in the scores of the Brief Symptom Inventory, such as somatization, obsessive compulsive symptom, anxiety, phobic anxiety, additional substances, discomfort/severity index, symptom-total index and symptom discomfort index, was signifiant (p˂0,05). In the experiment group, the group-time interaction scores of the Beck Depression Inventory of pregnant women with with mild and moderate depression was found to be significant (p˂0,05). Also, the scores found via the Beck Depression Inventory and Edinburgh Postpartum Depression Scale were found to be statistically significant in the post-test measurements of general mental health level of the experiment and control groups (p˂0,05). The mean scores of the Brief Symptom Inventory, such as obsessive-compulsive symptoms, interpersonal sensitivity, depression, anxiety, hostility, phobic anxiety, discomfort-severity index, symptom-total index and symptom-discomfort index were found to be lower than the controls (p˂0,05). No difference was found between the experiment and control groups in terms of maternal attachment score (p˃0,05). The artistic antenatal interventions given to pregnant women were found to cause an increase in overall mental health status, but provide a mild-to-moderate effect.