Postprandiyal lipemi ile plazma MikroRNA ekspresyon ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relatiionship between plasma MicroRNA expression and postprandial lipemia
Yazar: SERAP ÖZER YAMAN
Danışman: PROF. DR. ASIM ÖREM
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Apolipoproteinler B = Apolipoproteins B ; Gen ifadesi = Gene expression ; Hipertrigliseridemi = Hypertriglyceridemia ; Lipid metabolizması = Lipid metabolism ; Lipidler = Lipids ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Mikro RNA = Micro RNA ; Plazma = Plasma ; RNA = RNA

Özet:
Postprandiyal  lipemi,  yağlı  yemek  sonrasında  oluşan  plazma  lipid  ve  lipoprotein 
seviyelerindeki  değişiklikleri  ifade  eder.  Diyetle  alınan  trigliseridler  (TG),  mikrozomal 
trigliserid  transfer  protein  (MTTP)  tarafından  apolipoprotein  (Apo)  B48  vasıtasıyla 
şilomikronun  (ŞM)  yapısına  eklenir.  Diyetle  alınan  kolesterol  ise  hem  MTTP  vasıtasıyla 
ŞM  yapısına  hem  de  ATP  bağlı  kaset  taşıyıcı  A1  (ABCA1)  proteini  üzerinden  Apo  A1 
vasıtasıyla  HDL'nin  yapısına  aktarılarak  taşınır.  MikroRNA'lar  (miRNA)  lipid  ve 
lipoprotein  metabolizmasında  önemli  rol  oynarlar.  Bu  çalışmanın  amacı,  lipid 
metabolizması  bozukluğu  görülen  metabolik  sendrom  (MetS)  hastalarında  postprandial 
süreçte  plazma  miRNA  ekspresyon  düzeyleri  ile  lipid  metabolizmasında  görev  yapan 
önemli proteinler arasındaki ilişkiyi belirlemektir. 
Çalışmamızda  22  sağlıklı  kontrole  ve  22  MetS'li  hastaya  oral  trigliserid  tolerans 
testine (OTTT) uygulandı. Bu kişilerden açlıkta ve OTTT sonrası 2., 4., 6. saatlerde kan 
örnekleri alındı. Bu örneklerin plazmalarında MTTP proteinini aktive/inhibe eden miRNA-122/miRNA-30c  ve  ABCA1  ekspresyonunu  inhibe  eden  miRNA-33a'nın  ekspresyon 
düzeyleri, MTTP, Apo B48, ABCA1, Apo A1 seviyeleri ve ŞM partikül boyutu belirlendi. 
Postprandiyal dönemde MetS'li hastalarda miRNA-122 ve miRNA-33a ekspresyon 
seviyeleri  yüksek,  miRNA-30c  ekspresyon  seviyesi  ise  düşük  bulundu.  Ayrıca  bu 
hastalarda  hastalarda  açlık  durumuna  göre  postprandiyal  2  ve  4.  saatte  miRNA-30c 
ekspresyon  seviyesinin  anlamlı  azaldığı  görüldü.  MetS  grubu  kontrol  grubu  ile 
karşılaştırıldığında,  tüm  saatlerde  TG,  MTTP,  miRNA-122  ve  miRNA-33a  seviyeleri 
anlamlı yüksek miRNA-30c seviyesi ise anlamlı düşüktü. Diğer taraftan Apo A1 değeri 0. 
ve  4.  saatlerde  anlamlı  düşük  ve  ŞM  partikül  boyutu  4.  saatte  anlamlı  yüksek  bulundu 
(p<0.05). 
Bu  çalışmada  elde  edilen  sonuçlara  göre,  miRNA-122,  miRNA-30c  ve  miRNA-33a'nın  postprandiyal  lipemide  ve  dislipidemide  önemli  rol  oynayabileceği  kanaatine 
varıldı.
Anahtar  Sözcükler:  Apolipoprotein  B48,  Hipertrigliseridemi,  Lipid  metabolizması, 
Metabolik Sendrom, MikroRNA

Abstract:
Postprandial  lipemia  refers  to  changes  in  plasma  lipid  and  lipoprotein  levels  that 
occur  after  fatty  meal.  Dietary  triglycerides  (TGs)  are  added  to  chylomicron  (CM) 
structure  by  apolipoprotein  (Apo)  B48  via  microsomal  triglyceride  transfer  protein 
(MTTP).  Dietary  cholesterol  is  transported  by  both  into  CM  structure  via  MTTP  and 
transferred  to  the  structure  of  HDL  via  ATP  binding  cassette  transporter  A1  (ABCA1) 
protein  through  Apo  A1.  MicroRNAs  (miRNAs)  play  important  roles  in  lipid  and 
lipoprotein metabolism. The aim of this study was to determine the relationship between 
plasma  miRNA  expression  levels  and  related  proteins  in  patients  with  high  postprandial 
TG response.
In  our  study,  22  healthy  controls  with  low  postprandial  TG  response  and  22
metabolic syndrome  (MetS)  patients  with high postprandial TG response  underwent oral 
triglyceride tolerance test (OTTT). Blood samples were taken from these subjects at fasting 
and  at  the  2nd,  4th  and  6th  hours  after  OTTT.  The  expression  levels  of  miRNA-122/miRNA-30c that  activates/inhibits the MTTP protein  and of  miRNA-33a that inhibits
ABCA1 expression, the levels of  MTTP, Apo B48, ABCA1  and  Apo A1, and the  particle 
size of CM were determined in these samples.
It was found that while the levels of  miRNA-122 and miRNA-33a expression were 
high,  miRNA-30c expression  was  low  in the postprandial period in patients with MetS.  In 
addition, miRNA-30c expression level decreased significantly at postprandial 2nd  and 4th
hours  according  to  fasting  state  in  these  patients.  When  MetS  group  compared  with  the 
control group,  the levels of  TG, MTTP, miRNA-122 and miRNA-33a were significantly 
high at all hours while miRNA-30c  level was low. On the other hand,  Apo A1 value at 0 
and 4th hours was low and CM particle size at 4th hours was high significantly (p <0.05).
According to the results obtained in this study,  it was suggested that  miRNA-122, 
miRNA-30c  and  miRNA-33a  may  play  an  important  role  in  postprandial  lipemia  and 
dyslipidemia.
Keywords:  Apolipoprotein  B48,  Hypertriglyceridemia,  Lipid  metabolism,  Metabolic 
Syndrome, MicroRNA