Rumeli olay türküleri
Factual songs of Rumelia
Yazar: FİKRİ SOYSAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RECEP USLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Müzik = Music ; Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Müzik = Music

Özet:
Rumeli, Türk Müziği açısından beş asırlık bir geçmişe sahip bir bölge durumundaolup, burada yapılacak araştırmalarda ve elde edilen verilerin değerlendirilmesinde en baştagelecek millet Türklerdir. Rumeli'de Türk müziğini ilk araştıranlar Avrupalılar olmuş,Gazimihal'de bunun önemini Balkanlarda Musiki İlerleyişi(1937) isimli bir kitabında ortayakoymaktadır. Öncelikle çalışmanın ?Rumeli Bölgesiyle ilgili olması nedeniyle, bölgeyi Türktarihi ve kültürü açısından değerinin ortaya koyulması gerekiyordu. Türkler bu bölgeye, ilkolarak Karadeniz'in kuzeyinden daha sonra Gelibolu üzerinden kesin olarak geçtikleri,fethettikleri yerlerde yaşayan insanlara adaletli ve şefkatli davrandıkları, din, dil ve vicdaniduygularına saygı duydukları ve şehir ve kasabalarda ilmi ve sosyal müesseselerinkurulmasının belirtilmesi, sebep olduğu kültürel etkileşimi açıklamak için gerekliydi.İkinci olarak türkülerde ?Olay? kavramının açıklanabilmesi için, bu alanda çalışmışçeşitli müzik teorisyenlerinin görüşleriyle, türkülerin tasnif teorilerinin açıklanmasıgerekliydi. Türküleri konularına göre tasnif etme fikri ülkemizde ilk olarak P.N.Boratav ilebaşlamış, daha sonra Öztelli ve Özbek'in yaptığı tasnifler bunu izlemiş ise de olay türküleriaçısından Boratav'ın tasnifinden bir farkının olmadığı anlaşılmıştır. Olay türküleri kavramı,tarihi konulu(fetih, savunma, yenilgiler, bozgun, kahramanlık), eşkiyalık ve aile facialarınıanlatan olayları kapsamaktadır.Üçüncü olarak bu konuları içeren notalı notasız ulaşabildiğimiz kaynaklardan eldeettiğimiz verileri bir düzen içinde sıralanarak, üzerlerinde çalışılmıştır. Kalelerin ve şehirlerinsavunulması, fetihleri ve bu savaşlarda gösterilen kahramanlıkları anlatan türküleri şehirtürküleri olarak bir araya getirilmiş, şahıslara yakılmış türküler ise kahramanlık, eşkiyalık veaile faciları konularıyla şahıs türkülerine koyulmuş son olarak her iki sınıfa girmeyenler isediğerleri başlığında toplanmıştır.Son olarak şu söylenebilir, olay türküleri içindeki konusuyla bilinmeyen tarihe kimizaman ışık tuttuğu gibi, saz şairleri aracılığı ile de bir iletişim aracı vazifesi görmesi açısındansosyolojik öneme haizdir. Aynı türkülere memleketin her yanında rastlanıyorsa bu milletinvatan düşüncesine ne kadar önem verdiklerini gösterir.

Abstract:
Rumelia that part of the Ottoman State which is in Europe is an area. The Rumelia(Balkans) is a region with a history of five centuries in terms of Turkish music; and the Turks,are the most important source of information as for the research and the assessment of thedata about the Rumelia folk music. According to Gazimihal, the Europeans were the first tostudy Turkish music in the Rumelia, and its importance has been stated in his book named?The progress of music in the Rumelia?.Firstly, since the study was about the Rumelia region, it was necessary to evaluate theregion in terms of Turkish culture and history. Turks firstly moved to this region fromNorthern Black Sea and then through Gelibolu. They governed the people in justice andrespected their religions, language, and nationality. Moreover, they founded educational andsocial institutes in the cities and towns. And, it was necessary to state all these facts in orderto explain the cultural influences between the societies.Secondly, it was essential to explain the options of several music theorists and thetheories for classifying the folk songs. The idea of classifying the folk songs according totheir subjects firstly started with P. N. Boratav in Turkey. Then, classifications of Öztelli andÖzbek followed but it was soon clear that they were no different from Boratav?s classificationin terms of factual folk songs. The concept of factual folk songs ?involves events that aremainly about historical subjects such as conquests, sieges, victories, defeats, heroes, andfamily disasters.Thirdly, the information data both scores with lyric and only lyric without scoresobtained from various resources is given in and order and studied on the defense of towns andcastles, sieges and heroic events in there battles are narrated in factual songs. These songsgathered and named as city songs. Those written for persons for reasons of heroism,rebellism, and family disaster are classified as ?personal folk songs? and those which don?tbelong to either categories are classified as ?campaign?.To sum up, factual folk songs are sociologically important since they not only giveinformation about history but also serve as a way of communication. Also, I found the oldestfactual songs which have been collected. I suppose that the oldest factual song related to FatihSultan Mehmet time. When Fatih Sultan Mehmet captured Bosnia-Herzegovina his Janissaryband performed this song. And the others belong to XVIII century. Rumelia should beresearched seriously because existence of Turks culture is very important.