Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde empati becerileri, duygusal yüz ifadelerini tanıma ve akran zorbalığı
Empathy skills, recognition of emotional facial expressions and peer bullying in children and adolescents with attention-deficit and hyperactivity disorder
Yazar: ELİF GÖKÇE ERSOY ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE TÜLİN FİDAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Empati = Empathy ; Ergenler = Adolescents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Yüz tanıma = Face recognition ; Çocuklar = Children

Özet:
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) dikkat sorunları, aşırı hareketlilik ve dürtüsellik ile karakterize çocukluk çağının en sık görülen nörogelişimsel bozukluklarından birisidir. DEHB'li çocukların kişilerarası ilişkilerde yaşadıkları sorunlar için risk faktörü olarak DEHB çekirdek semptomlarının yanısıra empati becerileri ve duygusal yüz ifadelerini tanıma gibi işlevlerdeki bozulmalar gösterilmektedir. DEHB'li çocuklar sosyal yetersizlikleri nedeniyle zorbalık açısından risk altındadır. Bu çalışmada DEHB tanısı olan çocuk ve ergenlerin empati becerileri ve duygusal yüz ifadelerini tanıma ile akran zorbalığı ilişkisi açısından kontrol grubu ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya DEHB tanısı konmuş, 8-16 yaş 65 çocuk ve ergen dahil edilmiştir. Kontrol grubuna yaş ve cinsiyet açısından benzer 60 sağlıklı çocuk ve ergen alınmıştır. Olguların klinik değerlendirmeleri Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli ile, empati becerileri KASİ Empati Eğilim Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu ile, duygusal yüz ifadelerini tanıma Gözlerden Akıl Okuma Testi ile, akran zorbalığı Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Çalışmamızda ergenlerde DEHB grubunda duygusal ve bilişsel empati becerilerinin kontrol grubundan daha zayıf olduğu saptanmıştır. DEHB grubu ile kontrol grubu duygusal yüz ifadelerini tanıma açısından karşılaştırıldığında çocuk ve ergenlerde gruplar arasında fark saptanmamıştır. Ergenlerde DEHB'si olan grubun kontrol grubuna göre daha fazla sözel zorbalık yaptığı ve zorbalığa daha fazla maruz kaldığı) saptanmıştır. Ergenlerde bilişsel empati becerileri ile zorbalık yapma ve zorbalığa maruz kalma arasında negatif ilişki olduğu saptanmıştır. Ergenlerde duygusal yüz ifadelerini tanıma ile zorbalık yapma arasında da negatif ilişki olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, empati, akran zorbalığı

Abstract:
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is one of the most common neurodevelopmental disorders in childhood characterized by attention deficit, hyperactivity and impulsivity. Deterioration of functions such as empathy skills and recognition of emotional facial expressions are risk factors for the interpersonal relationships problems of children with ADHD. Children with ADHD are at risk for bullying due to social insufficiency. In this study, it was aimed to compare the empathy skills, recognition of emotional facial expressions and peer bullying in children and adolescents with ADHD and control group. Study population consists of 65 children and adolescents aged 8 to 16 who were diagnosed with ADHD. Control group consists of 60 healthy children and adolescents in a similar age group. Diagnoses were established by using the Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia Present and Lifetime Version. Empathy skills were evaluated using with KASI Empathic Tendency Scale-Child and Adolescent Form. Recognition of Emotional Facial Expressions was evaluated by Reading the Mind in the Eyes Test. Peer bullying was evaluated by Peer Bullying Scale. According to the findings of this study, the level of empathy skills were lower in ADHD group than control group in the adolescents. There was no difference between the ADHD group and the control group in terms of recognizing emotional facial expressions in children and adolescents. Verbal bullying was more frequently detected in adolescents with ADHD and they were more exposed to bullying than the control group. It was found that there was a negative correlation between cognitive empathy skills and bullying and victimization in adolescents. It was also determined that there was a negative correlation between recognition of emotional facial expressions and bullying in adolescents.

Key Words: Attention Deficit Hyperactivity Disorder, empathy, peer bullying