İş tükenmişliğinin psikolojik dayanıklılık ve merhamet açısından incelenmesi
Investigation of work burnout in terms of psychological resilience and mercy
Yazar: MERAL AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEHER AKDENİZ
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sigortacılık ve Sosyal Güvenlik Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları ve Sosyal Güvenlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Merhamet = Mercy ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Tükenmişlik-mesleki = Burnout-professional ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı merhamet ve iş tükenmişliği arasındaki ilişkide psikolojik
dayanıklılığın aracı rolünün incelenmesi ve tükenmişlik düzeyinin bazı demografik
değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesidir. Araştırmanın çalışma
grubunu çeşitli meslek grubu çalışanları içerisinden 430'u erkek 335'i kadın olmak üzere
765 katılımcı oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında demografik bilgiler için
araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", katılımcıların tükenmişlik
düzeylerini belirlemek için Maslach ve Jackson (1986) tarafından geliştirilen ve Ergin
(1992) tarafından Türk kültürüne uyarlanan "Maslach Tükenmişlik Ölçeği", merhamet
düzeylerini belirlemek için Pommier (2011) tarafından geliştirilen ve Akdeniz ve Deniz
(2016) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan "Merhamet Ölçeği" ve psikolojik
dayanıklılık düzeylerini belirlemek için ise Smith ve arkadaşları tarafından (2008)
geliştirilen, Doğan (2015) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan "Psikolojik Dayanıklılık
Ölçeği" kullanılmıştır. Bu araştırma, genel tarama modellerinden ilişkisel tarama yöntemi
izlenerek yapılmıştır. Tükenmişlik düzeylerinin analizinde demografik değişkenlere göre
farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testi
yapılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25 (IBM Corp. Released 2017. IBM SPSS
Statistics for Windows, Version 25.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve AMOS istatistik
paket programı kullanılmıştır.
Araştırmada, çalışan bireylerin tükenmişlik düzeyleri cinsiyet, yaş, eğitim,
medeni durum, gelir seviyesi, bazı meslek grupları ve çalışma süresi değişkenlerine göre
incelenmiştir.
Araştırma bulgularına göre çalışan bireylerin tükenmişlik seviyelerinin cinsiyet,
eğitim düzeyi ve medeni durumlarına göre farklılaşma göstermediği; bununla birlikte yaş,
gelir, çalışma süresi ve mesleklerine göre anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna
ulaşılmıştır.
Araştırma sonucunda katılımcıların merhamet düzeyleri ile tükenmişlik düzeyleri
arasında negatif yönlü anlamlı bir etki, merhamet ile psikolojik sağlamlık düzeyleri
arasında pozitif yönlü anlamlı bir etki, psikolojik sağlamlık ve tükenmişlik arasında ise
negatif yönlü ve anlamlı bir etki bulunmuştur. Psikolojik sağlamlık, merhamet ve iş
tükenmişliği ilişkisinde aracı role sahiptir.
Bu araştırmadan elde edilen bulguların ışığında çalışan bireylerin daha az
tükenmişlik yaşamaları ve tükenmişliği önlemek adına bireysel ve örgütsel bazda
yapılması gerekenler, tükenmişlik, psikolojik dayanıklılık ve merhamet arasında oluşan
anlamlı model doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Tükenmişlik, iş tükenmişliği, psikolojik dayanıklılık, merhamet.

Anahtar Kelimeler
Tükenmişlik, İş Tükenmişliği, Psikolojik Dayanıklılık, Merhamet

Abstract:
The purpose of this research is to investigate intermediary role of psychological resilience
about the relationship between mercy and burnout at work, and to examine whether
burnout level differs according to demographical parameters. Sample population consist
of 430 men and 335 women from various business sectors; a total of 765 participants.
"The Personality Information Form" was prepared by the researcher for demographical
information and used for obtaining the data. Further, "Maslach Burnout Scale" (Maslach
and Jackson, 1986), as adapted by Ergin (1993) for Turkey context, was used to determine
burnout levels. Next, Mercy Scale (Pommier, 2011), as translated into Turkish by
Akdeniz ve Deniz (2016) to identify mercy levels. Finally, "Psychological Resilience
Scale" (Smith et al. (2008), which was translated into Turkish by Doğan (2015) was
employed to determine psychological resilience levels. The research makes use of
relational scanning model, part of general scanning models. Mann Whitney U and
Kruskal Wallis tests were used to decide whether the burnout levels differ according to
demographical parameters. In the analysis of the data, SPSS 25 (IBM Corp. Released
2017. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 25.0. Armonk, NY: IBM Corp.) and
Amos statistical package application were used. Gender, age, education status, marital
status, income level, some specific jobs and labor hours were the parameters for analyzing
the subjects' burnout levels. Findings reveal, among others, that gender, education status
and marital status has no effect on subjects' burnout levels, while age, income level, labor
hours and job of the subjects have considerable effect on their burnout levels. The
research indicates that the mercy and burnout levels are inversely proportional, whereas
mercy and psychological resilience are directly proportional. Psychological resilience, is
an intermediary factor between the relationships between mercy and burnout levels.
Models, regarding the meaningful relationships between burnout levels, psychological
resilience and mercy, were offered for working people to experience less burnout in the
business and what can be done as individually and organizationally.
Keywords
Burnout, business burnout, psychological resilience, mercy.