Ergenlerde ebeveyn akademik başarı baskısı ve desteğiyle yaşam doyumu arasındaki ilişkide bilişsel çarpıtmaların aracı rolü
The mediating role of cognitive distortions in the relationship between parental academic achievement pressure and support and life satisfaction in adolescents
Yazar: ORHAN YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. İDRİS KAYA
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile desteği = Family support ; Akademik başarı = Academic achievement ; Akademik destek = Academic support ; Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Ebeveyn başarı baskısı = Parental achievement pressure ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; ergenlerde ebeveyn akademik başarı baskısı ve desteği ile yaşam doyum arasındaki ilişkide akademik başarıya dair bilişsel çarpıtmaların aracılık rolünü incelemektir. Bunun yanında araştırma değişkenlerinin cinsiyet ve okul türüne göre farklılaşma düzeyleri de incelenmiştir. Çalışma grubu 14-18 yaş aralığında (X̄=15,79) ve 528'i kadın (%66,7) 264'ü erkek (%33,3) olmak üzere toplam 792 lise öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın verileri ebeveyn akademik başarı baskısı ve desteği ölçeği (EABDÖ), öğrenci yaşam doyum ölçeği (ÖYDÖ), akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmalar ölçeği (ABİBÇÖ) ve kişisel bilgi formu ile elde edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkilere bakıldığında; ebeveyn başarı baskısı bilişsel çarpıtmalar ile pozitif yönlü orta düzeyde, yaşam doyumu ile negatif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkili olduğu görülmüştür. Öte yandan ebeveyn akademik başarı desteği yaşam doyumu ile pozitif yönlü orta düzeyde, bilişsel çarpıtmalar ile negatif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişkili olduğu görülmüştür. Yaşam doyumu ile bilişsel çarpıtmalar arasında ise negatif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Bulgular; ergenlerde ebeveyn başarı baskısı ve öğrencilerin yaşam doyumları arasındaki ilişkiye akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmaların tam aracılığını ortaya koymuştur. Buna karşın ebeveyn başarı desteği ile öğrencilerin yaşam doyumları arasındaki ilişkide akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmaların herhangi bir aracılık etkisi görülmemiştir. Öte yandan aracı etki analizinde ebeveyn akademik başarı baskı ve desteğiyle beraber bilişsel çarpıtmaların yaşam doyumda gözlenen toplam varyansın %38'ini açıkladığı tespit edilmiştir. Diğer yandan araştırmanın bazı değişkenlerinin cinsiyet ve okul türüne göre anlamlı farklılaştığı saptanmıştır. Çalışma ile elde edilen bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmaya çalışılmış, araştırmacılara ve uzmanlara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is; to examine the mediating role of cognitive distortions on academic achievement in the relationship between parental academic achievement pressure and support and life satisfaction in adolescents. In addition, the level of differentiation of research variables by gender and school type was also examined. The study group consisted of a total of 792 high school students, aged between 14-18 (X̄=15.79) and 528 females (66.7%) and 264 males (33.3%). The data of the study were obtained with the parental academic achievement pressure and support scale (PAAPSS), student life satisfaction scale (SLSS), cognitive distortions related to academic achievement scale (CDS-AA), and personal information form. Looking at the relationships between the variables; it was determined that parental success pressure; was positively moderately positively correlated with cognitive distortions, negatively moderately  significantly correlated with life Satisfaction. And also, parental academic achievement support was positively moderately correlated with life satisfaction, and negatively correlated with cognitive distortions at a low signiﬁcant level. A moderately significant negative correlation was found between life satisfaction and cognitive distortions. Results; revealed that the relationship between parental achievement pressure and students' life satisfaction in adolescents is fully mediated by cognitive distortions related to academic achievement. However, no mediating effect of cognitive distortions on academic achievement was observed in the relationship between parental success support and students' life satisfaction. And also, in the mediating effect analysis, it was found that cognitive distortions together with parental academic success pressure and support explained 38% of the total variance observed in life satisfaction. On the other hand, it was determined that some variables of the study differed significantly according to gender and school type. The findings of the study were tried to be discussed within the framework of the relevant literature, and various suggestions were made to researchers and experts.