İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin empatik eğilimlerinin sosyal kaygı ve yalnızlık düzeyleri ile ilişkisinin incelenmesi
Empathic tendencies of primary school fourth grade students investigation of the relationship with social anxiety and loneliness levels
Yazar: DİLEK ÖZKÖKLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENGİZ POYRAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
İlkokul Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Empatik Eğilimlerinin Sosyal Kaygı ve Yalnızlık Düzeyleri ile İlişkisinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada empatik eğilim alt boyutları olan duygusal empati ve bilişsel empatinin, sosyal kaygı ve yalnızlık düzeyleri ile ilişkisi ve aynı zamanda çeşitli demografik değişkenlerle ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. 
Araştırmanın çalışma grubunu, Kocaeli ili, Başiskele ilçesinde yaşayan ve kolay ulaşılabilirlik (convenient sampling) yöntemi ile seçilen 533 öğrenci (269 kız, 264 erkek) oluşturmaktadır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde düzenlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Demografik Bilgi Formu", "KA-Sİ Çocuk ve Ergenler İçin Empatik Eğilim Ölçeği-Çocuk Formu (KA-Sİ EEÖ-ÇF)", "Çocuklar İçin Sosyal Anksiyete Ölçeği- Yenilenmiş Biçim (ÇSAÖ-Y)", "Çocuklar İçin Yalnızlık Ölçeği (ÇYÖ)" kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, t-Testi, Post hoc analizi Lsd ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. 
Araştırmada toplanan veriler üzerinde yapılan çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre öğrencilerin bilişsel empati düzeylerini, sosyal kaygı, yalnızlık ve demografik değişkenlerden cinsiyet ve yaşın birlikte anlamlı bir şekilde yordadığı ve bu değişkenlerin birlikte bilişsel empati alt boyutundaki toplam varyansın %18'ini açıkladığı ve duygusal empati düzeylerini ise, sosyal kaygı, yalnızlık ve demografik değişkenlerden cinsiyet ve yaşın birlikte anlamlı bir şekilde yordadığı ve bu değişkenlerin birlikte bilişsel empati alt boyutundaki toplam varyansın %12'sini açıkladığı görülmüştür. Demografik özelliklere göre empatik eğilime bakıldığında ise kız öğrencilerin empatik eğilimleri erkek öğrencilerin empatik eğilimlerine göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Empatik eğilimin bilişsel empati alt boyutunda anne çalışma durumuna göre annesi tam gün çalışanlar lehine; anne eğitim durumuna göre empatik eğilimin bilişsel empati alt boyutunun anne eğitim düzeyi yüksek olanlar lehine farklılaştığı görülmektedir. Baba eğitim durumuna göre ise bilişsel ve duygusal empati alt boyutlarına göre baba eğitim durumu yüksek olanların lehine farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin ana okulu eğitimi alma durumlarına göre empatik eğilim puanlarının (duygusal ve bilişsel empati) eğitim alınan yıl ile orantılı olarak arttığı görülmektedir.  Diğer demografik değişkenler ile empatik eğilim ve alt boyutları arasında bir farklılaşma olmadığı görülmüştür.

Abstract:
This study, conducted to examine the relationship between empathetic tendencies of fourth-grade primary school students and their levels of social anxiety and loneliness, aims to explore the relationship between empathetic tendency, its sub-dimensions (emotional empathy and cognitive empathy), and levels of social anxiety and loneliness, as well as their relationship with various demographic variables.
The study group consists of 533 students (269 girls, 264 boys) living in Başiskele district of Kocaeli province, selected through convenient sampling. The research was conducted using a relational screening model. Data collection tools used in the study include the "Demographic Information Form," "KA-Sİ Empathic Tendency Scale for Children and Adolescents-Child Form (KA-Sİ EEÖ-ÇF)," "Social Anxiety Scale for Children-Revised (SASC-R)," and "Children's Loneliness Scale (CLS)." For data analysis, Pearson Product-Moment Correlation Coefficient, Multiple Linear Regression Analysis, t-Test, Post hoc analysis Lsd, and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) were utilized.
According to the results of the multiple linear regression analysis conducted on the collected data, it was found that students' cognitive empathy levels were significantly predicted by social anxiety, loneliness, and demographic variables such as gender and age, and these variables together explained 18% of the total variance in the cognitive empathy sub-dimension. Similarly, it was found that students' emotional empathy levels were significantly predicted by social anxiety, loneliness, and demographic variables such as gender and age, and these variables together explained 12% of the total variance in the emotional empathy sub-dimension. When examining empathic tendencies according to demographic characteristics, it was concluded that girls had higher empathic tendencies compared to boys. In the cognitive empathy sub-dimension, it was found that empathic tendencies differed in favor of those whose mothers worked full-time and whose mothers had a higher education level. In terms of fathers' education levels, it was found that empathic tendencies in both cognitive and emotional empathy sub-dimensions were higher for those with a higher father education level. It was also observed that empathic tendency scores (emotional and cognitive empathy) increased proportionally with the number of years of preschool education received. No differentiation was observed between empathic tendencies and other demographic variables.