Parkinson hastalarında yutma performansı ile baş boyun artrokinematik özelliklerinin ilişkisi
The relationship between swallowing performance and head and neck arthrokinematic features in people with Parkinson's disease
Yazar: SAMİYE ALKOY
Danışman: DOÇ. DR. NUMAN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nörolojik Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nöroloji Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışma Parkinson hastalığı (PH)'na sahip bireylerde yutma performansı ile
baş boyun artrokinematik özelliklerinin ilişkisini incelemek amacıyla planlanmıştır.
Çalışmaya PH tanılı 38 birey dahil edildi. Hastaların mental durumlarının
değerlendirilmesi Standardize Mini Mental Test ile, PH evresinin belirlenmesi Hoehn
ve Yahr Ölçeği ile belirlendi. PH'nin şiddetinin değerlendirilmesinde Hareket
Bozuklukları Derneği Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği (HBD-
BPHDÖ) kullanıldı. Artrokinematik değerlendirmeler için; postür analizi, baş-boyun
eklem hareket açıklığı değerlendirmesi, baş-boyun kas kuvveti değerlendirilmesi,
kraniyo-vertebral açı (KVA) ve kraniyo-servikal açı (KSA) ölçümleri yapıldı. Yutma
performansı; videofloroskopik yutma çalışması (VFYÇ) görüntüleri üzerinden yapılan
kinematik analiz, Penetrasyon-Aspirasyon Skalası (PAS), Bolus Rezidü Skalası
(BRS), Türkçe Yeme Değerlendirme Aracı (T-EAT-10), Yutma Yeteneği ve
Fonksiyonunun Değerlendirilmesi (SAFE), Salya Kontrol Problemi Şiddet ve Sıklık
Skalası, Fonksiyonel Oral Alım Skalası (FOAS) ile değerlendirildi. Yutma yaşam
kalitesinin değerlendirilmesi Yutma Yaşam Kalitesi Anketi (T-SWAL-QOL) ile
yapıldı. Yorgunluğun değerlendirilmesi Vizüel Analog Skala (VAS) ile yapıldı.
Hastalar PAS skorlarına göre yutma bozukluğu olanlar (Grup 1) (PAS ≥ 2) ve yutma
bozukluğu olmayanlar (Grup 2) (PAS < 2) olarak iki gruba ayrıldı. Çalışma sonucunda
gruplar arasında hyolaringeal yer değiştirmede, KVA ve KSA'da fark olmadığı
bulundu (p>0,05). KVA ile KSA ile hyolaringeal yer değiştirme miktarları arasında
ilişki olmadığı görüldü (p>0,05). Baş boyun artrokinematik özelliklerinden KVA,
KSA ile yutma performansı arasında ilişki olmadığı görüldü (p>0,05). Gruplar
arasında vücut dengesinde, kifoz varlığında, fleksiyon, sol lateral fleksiyon yönlerinde
EHA'da, fleksiyon, sağ ve sol lateral fleksiyon kas kuvvetlerinde anlamlı fark olduğu
bulundu (p<0,05). Sonuç olarak çalışmamızda yutma bozukluğunun Parkinson
hastalarında erken evrelerde görülebileceği ancak artrokinematik değişiklikler erken
dönemde belirgin olmadığı için yutma performansına etki etmediği ortaya
konulmuştur. Yutma bozukluğu olan PH grubunda sol lateral fleksiyonda kısıtlılık ve
fleksiyonda kas kuvvetinde azalmanın yutmaya etki ettiği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was planned to examine the
relationship between swallowing performance and head and neck arthrokinematic
features in people with Parkinson's disease (PD). 38 people diagnosed with
Parkinson's disease were included in the study. Evaluation of the patients' mental
status was determined by the Standardized Mini Mental Test, and the PH stage was
determined by the Hoehn and Yahr Scale. The Movement Disorders Association
Unified Parkinson's Disease Rating Scale (HBD-BPDRS) was used to evaluate the
severity of PD. For arthrokinematic evaluations; Posture analysis, head-neck joint
range of motion evaluation, head-neck muscle strength evaluation, cranio-vertebral
angle (CVA) and cranio-cervical angle (CSA) measurements were performed. For
swallowing performance evaluation; kinematic analysis, penetration-aspiration scale
(PAS) and bolus residue scale (BRS) recorded over videofluoroscopic swallowing
study (VFSS), Turkish version of Eating assesment tool (T-EAT-10), Swallowing
Ability and Function Evaluation (SAFE), Drooling Severity and Frequency Scale
(DSFS) and Functional Oral Intake Scale were recorded. Swallowing related quality
of life was evaluated with Turkish version of Swallowing Quality of Life (T-Swal-
QoL). Patients were divided into two groups as; patients with swallowing disorder
(Group 1) (PAS ≥ 2) and patients without swallowing disorder (Group 2) (PAS < 2).
As a result of the study it was found there was no difference between groups in
hyolaryngeal displacement, CVA and CSA (p>0.05). It was observed that there were
no relationship among KVA, KSA and hyolaryngeal displacement (p>0.05). It was
observed that there were no relationship between KVA, KSA and swallowing
performance, which are head and neck arthrokinematic features (p>0.05). It was found
that there was a significant difference between the groups in body balance, presence
of kyphosis, ROM in flexion and left lateral flexion directions, and flexion, right and
left lateral flexion muscle strengths (p<0.05). As a result, our study revealed that
swallowing disorder can be seen in the early stages in Parkinson's patients, but since
arthrokinematic changes are not evident in the early stages, it does not affect
swallowing performance. In the PD group with swallowing disorder, limitation in left
lateral flexion and decrease in muscle strength in flexion are thought to affect
swallowing.