Tiroid stimulan hormon (TSH) supresif tedavi alan hastalarda osteoporoz yan etki farkındalığının araştırılması
Investigation of osteoporosis side effect awareness in patients receiving thyroid stimulating hormone (TSH) suppressive treatment
Yazar: ENES YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. İLYAS ÇAPOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Levotiroksin = Levothyroxine ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroid hormonları = Thyroid hormones ; İlaç yan etkileri ve istenmeyen reaksiyonlar = Drug-related side effects and adverse reactions

Özet:
Amaç: Tiroid stimulan hormon (TSH) süpresyon tedavisi, osteoporoz gelişimi için etiyolojik nedenlerden birtanesidir. Bu tedaviyi kullanan hastaların ve ilacı reçete eden hekimlerin osteoporoz yan etki farkındalığını tespit etmek istenmektedir. Çalışmanın amacı TSH baskılayıcı tedavi uygulayan kliniklerin ve kullanan hastaların farkındalığının artırılmasını sağlamaktır.
Materyal ve Metod: Çalışmamıza 101 hasta dahil edildi. Ekzojen tiroid hormonu kullanan ve TSH baskılanmış (TSH<0.5 mIU/L) hastalar dahil edildi. Çalışmamızdan 18 yaş altı ve hamile olan ya da şüphesi bulunan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların osteoporoz ile ilgili geçmiş muayeneleri hastane otomasyon sistemi üzerinden öğrenildi. Beş yıldan uzun süre TSH baskılanmış hastalarda DEXA çekildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden tüm hastaların detaylı anamnezleri alınarak, fizik muayeneleri yapıldı. Tüm hastalara aynı anket soruları soruldu ve cevapları dökümante edildi.
Bulgular: Hastaların % 82.2'si kadın, % 17.8'i ise erkek idi. Yaşları 50±12 idi ve en küçük hasta yaşı 19; en büyük hasta yaşı 76 idi. Hastaların %51.5'i elli yaşından büyüktü. Levotiron kullanım süresi elli hastanın 60 aydan kısa; geriye kalanların ise 60 ay veya daha uzun olduğu bulundu. Levotiroksin kullanım süresi ≥ 60 ay olan ve sekonder osteoporoz riski açısından farkındalığı bulunan hastaların % 55.6'sının, önceden osteoporoz hastalığı ile ilgili bilgilendirildiği, fakat sekonder osteoporoz riski açısından farkındalığı bulunmayan hastaların büyük çoğunluğunun (% 83.3) daha önceden hastalık hakkında yeterli bilgi birikimine sahip olmadığı bulundu (p=0.024). Levotiron kullanım süresinin uzunluğu ile sekonder osteoporoz farkındalığı arasında korelasyon olduğu bulundu (p =0.02). Osteoporoz farkındalığı bulunmayan hastalardan 14'ü önceden osteoporoz hastalığı hakkında bilgilendirilmesine rağmen yine de farkındalık oranlarının düşük olduğu bulundu (p=0.031). Elli yaşından büyük, levotiron kullanım süresi 60 ayı aşan, muayene sonrası DEXA ölçümleri yapılan 23 hastanın 3'ü osteoporoz ve 11'i osteopenik olduğu görüldü. Bu gruptaki osteoporotik hastaların % 13.6'sında, osteopenik hastaların % 45.5'inde ve normal olan hastaların % 40.9'unda sekonder osteoporoz açısından farkındalıklarının bulunmadığı tespit edildi.  
Sonuç: Uzun süreli TSH suprese edilmiş ve ekzojen tiroid hormon tedavisi alan, ileri yaş hastaların osteoporoza ve osteoporotik kırıklara yatkınlığının fazla olduğunu ve tedavi ile takibini üstlenen hekimlerin farkındalığının az olduğu görüldü. Bu konuda sağlık çalışanları dahil tüm toplumun farkındalığının artırılması için etkili ve süreklilik arz eden yöntemlerin kullanılmasının gerekliliğini düşünüyoruz.
Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, farkındalık, levotiroksin.

Abstract:
Objective: Thyroid stimulating hormone (TSH) suppression therapy is one of the etiological reasons for the development of osteoporosis. It is desired to determine the awareness of osteoporosis side effects of patients using this treatment and physicians prescribing the drug. The aim of the study is to increase the awareness of clinics and patients using TSH suppressive therapy.
Materials and Methods: Our study included 101 patients. Patients using exogenous thyroid hormone and TSH suppressed (TSH<0.5 mIU/L) were included. Patients under the age of 18 and pregnant or suspected were excluded from our study. Past examinations related to osteoporosis of the patients were learned through the hospital automation system. In patients with TSH suppressed for more than five years, DEXA was requested. Detailed anamnesis was taken from all patients who agreed to participate in the study, and physical examinations were performed. All patients were asked the same questionnaire questions and their answers were documented.
Results: Of the patients, 82.2% were female and 17.8% were male. Their age was 50±12, and the youngest patient was 19; the oldest patient age was 76. 51.5% of the patients were older than 50 years. The duration of use of levothyron was less than 60 months in 50 patients; the rest were found to be 60 months or longer. 55.6 of patients with levothyroxine duration ≥ 60 months and awareness of the risk of secondary osteoporosis were informed about osteoporosis beforehand, but the majority of patients (83.3%) who were not aware of the risk of secondary osteoporosis did not found sufficient knowledge about the disease beforehand. (p=0.024). A correlation was found between the length of levothyron use and awareness of secondary osteoporosis (p = 0.02). Although 14 of the patients who were not aware of osteoporosis were informed about osteoporosis before, the awareness rate was still low (p=0.031). Of 23 patients older than 50 years of age, levothyron usage duration exceeding 60 months, and DEXA measurements were made after examination, 3 were osteoporosis and 11 were osteopenic. It was determined that 13.6% of osteoporotic patients, 45.5% of osteopenic patients and 40.9% of normal patients in this group were not aware of secondary osteoporosis.
Conclusion: It was observed that elderly patients with long-term TSH suppressed and exogenous thyroid hormone therapy were more prone to osteoporosis and osteoporotic fractures, and the awareness of the physicians who undertook the treatment and follow-up was low. We think that effective and continuous methods should be used in order to increase the awareness of the whole society, including healthcare professionals. 
Keywords: Osteoporosis, awareness, levothyroxine.