Hemoglobin konsantrasyonu siroz hastalarında hepatosellüler karsinom gelişimi için bir risk faktörü olabilir mi?
Is hemoglobin concentration a risk factor for hepatocellular carcinoma in cirrhotic patients?
Yazar: GÜLSEN ÖZEN
Danışman: PROF. DR. YAHYA BÜYÜKAŞIK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Anemi = Anemia ; Hematoloji = Hematology ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Karsinoma = Carcinoma ; Karsinoma-hepatoselüler = Carcinoma-hepatocellular ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Giriş ve Amaç: Hepatosellüler karsinom (HSK), sıklıkla siroz zemininde gelişen karaciğerin en sık primer tümörüdür. Hepatosellüler karsinomu olan sirotik hastaların hemoglobin düzeylerinin HSK'sı olmayanlara göre daha yüksek olduğu gösterilmiş olsa da HSK tanısından önce hemoglobin konsantrasyonunun sirotik hastalarda nasıl seyrettiğine ve düşük hemoglobin düzeylerinin HSK riskini azaltabileceğine ilişkin kanıt mevcut değildir. Bu çalışmada, takibinde HSK gelişen ve gelişmeyen sirotik hastaların siroz süresine göre hemoglobin düzeyleri arasında farklılık olup olmadığını saptamak amaçlanmıştır.Gereç ve Yöntemler: İzleminde HSK gelişen 40 sirotik (çalışma grubu), HSK gelişmeyen 53 sirotik hastanın (kontrol grubu) tıbbi kayıtları retrospektif olarak incelendi. Sirozun birinci yılından HSK/ölüm gelişene ya da takipten çıkana kadar hastaların yıllık tam kan sayımları, hepatik yetmezlik skorları kaydedildi. Her iki grubun bazal kategorik özellikleri ki-kare testi, siroz süresine göre hemoglobin düzeyleri ise Mann-Whitney U ya da t testleri ile karşılaştırıldı.Bulgular: Çalışma ve kontrol gruplarının yaş (ortanca [minimum-maksimum] 67 [21-85]'e karşı 54 [19-78], p< 0,05) dışında siroz süreleri ve etiyolojileri dahil bazal özellikleri benzerdi. HSK gelişecek olan hastalarda izlemde anemi sıklığının daha düşük (bütün hastalarda anemi sıklığı 20/40'a karşı 43/53, p= 0,001) ve ortalama hemoglobin düzeyinin daha yüksek olduğu belirlendi. Bu farklar özellikle erkek hastalar için oldukça belirgin idi (ortalama hemoglobin 13,8 g/dl'ye karşı 12,2 g/dl, p< 0,001). Splenomegali, özafageal varis ve kanama her iki grupta farklı değildi.Sonuç: Siroz hastalarında HSK geliştirecek olanların hemoglobin düzeyleri HSK geliştirmeyecek olanlara göre nispeten korunmuştur. Anemi, sirotik hastalarda HSK gelişmesini önleyici etki gösteriyor olabilir. Bulgularımızın daha geniş bir örneklemde, prospektif çalışmalarla desteklenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Background and aims: Hepatocellular carcinoma (HCC), which generally develops in cirrhotic livers, is the most common primary tumor of the liver. It has been demonstrated that cirrhotic patients with HCC have higher hemoglobin concentrations than cirrhotic patients without HCC. However, there is no evidence about the course of hemoglobin and whether decreased hemoglobin concentration could prevent HCC development in cirrhotic patients. The aim of this study is to determine if there is any difference in courses of hemoglobin between cirrhotic patients who are destined to develop HCC or not.Material and methods: The medical records of 40 cirrhotic patients who developed HCC (study group) and 53 cirrhotic patients who did not develop HCC (control group) were retrospectively examined. Yearly complete blood counts and hepatic failure scores, beginning from the first year of cirrhosis until death or development of HCC, were recorded. Baseline categorical properties were compared with chi-square test. Hemoglobin levels of both groups were compared with Mann-Whitney U or t tests..Results: The characteristics, including etiology and duration of cirrhosis, of the study and control groups were similar except for the age (median [min-max], 67 [21-85] vs 54 [19-78] years, p< 0.05). The frequency of anemia on follow-up was lower (20/40 vs 43/53, p= 0.001) and mean hemoglobin level was higher in patients who were destined to develop HCC. These differences were very prominent in males (mean hemoglobin on follow-up 13.8 vs 12.1 g/dL, p< 0.001). Presence of splenomegaly, esophageal varices and bleeding between the two groups were not significantly different.Conclusion: Cirrhotic patients who will develop HCC have relatively stable hemoglobin concentrations compared to ones who will not. Anemia may prevent HCC development in cirrhotic patients. Our findings should be tested in larger patient samples prospectively.