Vardiyalı sağlık çalışanlarında sirkadiyen ritim ile beslenme durumu ve vücut kompozisyonu ilişkisinin araştırılması
Investigation of the relationship circadian rhythm and nutritional status and body composition in shift health workers
Yazar: ZEYNEP KOCA
Danışman: PROF. DR. NURHAN GÜMRAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Vardiyalı çalışma, günlük çalışma saatlerinin dışındaki çalışma şeklidir. Sirkadiyen ritim ise 24 saatlik periyotlardan oluşan içsel salınımlardır.Vardiyalı çalışanlarda uyku-uyanıklık döngüsü değiştiği için sirkadiyen ritim bozulur. Bu biyolojik ritmin bozulması beslenme durumunu etkileyebilir ve vücut kompozisyonunu değiştirebilir. Dolayısıyla çalışmamızda vardiyalı sağlık çalışanlarında sirkadiyen ritim ile beslenme durumu ve vücut kompozisyonu ilişkisini araştırmayı amaçladık.
Çalışma, Ekim 2022- Ocak 2023 tarihleri arasında Karabük Eğitim Araştırma Hastanesi'nde 19-60 yaş aralığındaki vardiyalı çalışan 82'si kadın 8'i erkek olmak üzere 90 hemşire ile yürütüldü. Çalışmaya katılan hemşirelere Kişisel Özellikler Bilgi Formu, Beslenme Alışkanlıkları Formu, Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi(PUKİ)ve Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ) uygulandı. Katılımcılardan 3 günlük besin tüketim kaydı alındı. Bireylerin vücut kompozisyon ölçümleri Biyoelektrik Empedans Analizi (BIA) kullanılarak yapıldı. 
Verilerin değerlendirilmesi sonucunda vardiyalı çalışan hemşirelerin normal çalışma gününe göre ana öğünleri atladıkları, ara öğünleri arttırdıkları ve öğünlerinigeç saate bıraktıkları gözlemlendi.Katılımcıların çoğunluğunun kötü uyku kalitesine sahip olduğu görüldü. Sağlık çalışanlarının PUKİ skoru sonuçlarına göre kötü uykuya sahip katılımcılarda çalışma zamanı ile enerji ve besin ögesi alımı arasında anlamlı ilişki görülmedi. Gece vardiyasında çalışan sağlık çalışanlarının bel/kalça oranı, vücut yağ yüzdesi ve vücut kas yüzdesi arasında standart değerlere göre anlamlı fark görüldü. Vardiyalı çalışmanın obezite riskini arttırdığı tespit edildi. 
Sonuç olarak, vardiyalı çalışmanın sirkadiyen ritim ile beslenme durumu ve vücut kompozisyonuna olumsuz etkileri olduğu belirlendi.

Abstract:
Shift work is a form of work outside of daily working hours. The circadian rhythm is internal oscillations occurring in 24-hour periods. As the sleep-wake cycle changes in shift workers, the circadian rhythm is disrupted. Disruption of this biological rhythm can affect nutritional status and change body composition. Therefore, in our study, we aimed to investigate the relationship between circadian rhythm and nutritional status and body composition in shift health workers.
The study was carried out with 90 nurses, 82 female and 8 male, working in shifts between the ages of 19-60 at Karabük Training and Research Hospital between October 2022 and January 2023. Personal Characteristics Information Form, Dietary Habits Form, Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) and Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ) Scale were applied to the nurses participating in the study. A 3-day food consumption record was taken from the participants. Body composition measurements of individuals were made using Bioelectrical Impedance Analysis (BIA).
 As a result of the evaluation of the data, it was observed that the nurses working in shifts skipped the main meals, increased the snacks and left their meals late compared to the standard working day. The majority of the participants were found to have poor sleep quality.According to the PUKI score results of healthcare professionals, there was no significant relationship between working time and energy and nutrient intake in participants with poor sleep.There was a significant difference between the waist/hip ratio, body fat percentage and body muscle percentage of the health workers working in the night shiftcompared to the standard values. Shift work has been found to increase the risk of obesity.
As a result, it was determined that shift work had negative effects on circadian rhythm, nutritional status and body composition.