Bazı yazlık buğday çeşitlerinin Pratylenchus thornei Sher et Allen (Tylenchida: Pratylenchidae)'ye karşı dayanıklılığının araştırılması
Resistance of spring wheat against Pratylenchus thornei Sher et Allen (Tylenchida: Pratylenchidae)
Yazar: HALİL TOKTAY
Danışman: PROF. DR. İ. HALİL ELEKCİOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Buğday = Wheat ; Nematodlar = Nematoda

Özet:
Bu çalışmada Kök yara nematodu (Pratylenchus thornei Sher et Allen)'nun tarla koşullarında oluşturduğu verim kaybı, 181 yazlık buğday çeşit ve hattının dayanıklılığı ile dayanıklılık denemelerinde kullanılacak en uygun çalışma metodları araştırılmıştır. Ayrıca iki farklı dayanıklılık kaynağı AUS 4930 7.2 ve sentetik hexaploid buğday çeşidi olan CROC_1/AE.SQUARROSA (224)//OPATA' nın P. thornei'ye karşı gösterdiği dayanıklılığın moleküler tanımlanması yapılmıştır.P. thornei ile bulaşık tarlada yürütülen denemede, en yüksek verim kaybının % 19,85 ile duyarlı Gatcher çeşidinde meydana geldiği saptanmıştır. P. thornei'ye karşı dayanıklılık denemelerinde en uygun parametrelerin; kumlu toprak tipi (70:29:1 kum:tarla toprağı:organik madde), küçük boy saksı (boru tipi, çap: 15 mm, yükseklik:100 mm), 9 hafta hasat süresi, inokulum yoğunluğu 400 birey (P.thornei)/bitki, alttan perlitle yapılan sulama sistemi, olduğu belirlenmiştir P. thornei'ye karşı kısmi dayanıklı olduğu bilinen iki farklı buğday çeşidinin (AUS 4930 7.2 ve CROC_1/AE.SQUARROSA (224)//OPATA) duyarlı pastor çeşidi ile oluşturduğu populasyonların P. thornei'nin Çukurova populasyonuna karşı reaksiyonunun denendiği çalışmada; AUS 4930 7.2 x Pastor populasyonunda dayanıklı bölgelerin, 1B, 2B ve 4D kromozomunda, CROC x Pastor populasyonunda ise 1B ve 3B kromozomunda bulunduğu saptanmıştır. Daha önce farklı çeşitlerde dayanıklılığın bulunduğu bildirilen 6 D kromozom bölgesi AUS 4930 7.2 ve CROC_1/AE.SQUARROSA (224)//OPATA çeşitlerinde bulunamamıştır.

Abstract:
In this study the yield loss of root lesion nematode (Pratylenchus thornei Sher et Allen) was investigated under natural field conditions in Adana. Under controlled laboratory conditions a P. thornei resistance assay for wheat was optimized, and 181 spring wheat varieties/lines were screened. The genetic control and location of two known different resistant sources (AUS4930 7.2 and the synthetic hexaploid wheat line, CROC_1/AE.SQUARROSA (224)//OPATA) was investigated using phenotypic and molecular methods.Under field conditions P. thornei caused a maximum of 19.85% yield loss on susceptible wheat variety Gatcher. Greenhouse resistant assay experiments showed clear differentiation between the resistance and susceptible cultivars 9 weeks after inoculation with an initial density of 400 P. thornei/plant in sandy based soil (70:29:1 sand: field soil: organic matter) in small tubes (1.5 x 100 mm) using a bottom up irrigation system with perlite. The genetic study using molecular tools revealed the resistance in both sources is quantitative and additive. The chromosomal location of P. thornei resistance in AUS4930 7.2 was found on chromosomes 1B, 2B and 6D. Similarly, the 1B chromosome was found in the CROC_1/AE.SQUARROSA (224)//OPATA, in addition to 3B, however no resistance locus located on chromosome 6D was detected.