Üçüncü kuşak üniversite anlayışı çerçevesinde Türkiye'de akademik çeviri eğitimi
Translation education in Turkey in third generation university understanding
Yazar: GÜLDANE DUYGU SEYMEN
Danışman: PROF. DR. MİNE YAZICI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Akademik kullanım = Academic use ; Akademik yazı = Academic writing ; Eğitim = Education ; Çeviri = Translation ; Çeviri eğitimi = Translation education ; Çeviri eğitimi = Translation education ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Tarih boyunca üniversitelerin toplumsal değişimlere koşut yapısal değişim göstererek farklı misyonlar üstendikleri görülmektedir. Bu süreçte üniversiteler üç grup altında incelenmektedir. Orta çağda temel işlevi eğitim olan üniversiteler 19. yüzyıla gelindiğinde eğitimin yanı sıra araştırmayı odağına alarak, bilim üreten merkezler haline gelmişlerdir. 20. yüzyıldan itibaren, özellikle teknoloji ve iletişim alanlarında yaşanan hızlı gelişmeler, bilginin üretildiği üniversitelerin yapılarında köklü değişimlere yol açmıştır. Geçmişten farklı olarak, eğitim ve araştırmanın yanında topluma hizmet misyonu üstelenen üniversiteler küresel ekonominin de etkisiyle, bilgiden değer üreten ve bundan kazanç sağlayan kurumlar haline gelmişlerdir. Bugünün üniversiteleri, piyasayla iç içe, kozmopolit ve rekabetçi kurumlar olarak tanımlanmaktadır. Çeviri alanından bakıldığında, ülkemizde akademik çeviri eğitiminin başladığı seksenli yılların, üniversite eğitiminin daha çok ikinci dönem araştırmacı üniversite modelinin izlerini taşıdığı bir dönem olduğu söylenebilir. Günümüze gelindiğinde, çeviri bölümlerinin sayıca hızla arttığı, öte yandan hâkim üniversite anlayışının artık rekabetçi ve girişimci yeni kuşak olduğu görülmektedir. Mevcut durumda, çeviri bölümlerinin yapı ve işleyiş olarak hala ikinci kuşak üniversite anlayışının özelliklerini taşıdığı ileri sürülebilir. Bu çalışmada, çeviri bölümlerinin üçüncü kuşak araştırmacı üniversite anlayışının neresinde durduğunu incelenmektedir. Çalışmanın amacı, çeviri eğitimini yeni yükseköğretim modeli çerçevesinde değerlendirerek, çeviri bölümlerine getirilebilecek standartları ortaya koymaktır. Bu doğrultuda çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde üçüncü kuşak üniversiteleri ortaya çıkaran tarihsel süreçler incelenerek, üniversiteleri değişime iten koşullar açıklanmıştır. İkinci bölümde, günümüz yükseköğretim anlayışının arkasındaki model olan Amerikan üniversiteleri ele alınarak, yeni kuşak üniversitelerin temel özellikleri irdelenmiştir. Üçüncü bölümde, yeni üniversite modelinin gerekli kıldığı işlevsellik, çeviri bölümleri açısından işlevsel yaklaşımlar dayanak alınarak betimlenmiştir. Bu betimlemede, üçüncü kuşak üniversite modelinin toplumla iş birliğine dönük yapısından hareketle, çeviri eğitiminin mevcut sistem içindeki nitelikleri, toplumsal işbölümü, amaç ve işlev odağında değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise, betimleyici bir çalışma yapılarak, ilk üç bölümde yer alan kavramsal tartışma somut verilerle gerekçelendirilmiştir. Bu amaçla, işlevsel çeviri eğitimi, üçüncü kuşak üniversite anlayışının ayırt edici ilkeleri temelinde incelenmiştir. Sonuç olarak bu tezde,  çeviri eğitiminin mevcut sistem içindeki konumu ve barındırması gereken özellikler, Türkiye'deki çeviri bölümleri göz önüne alınarak tartışılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Üçüncü Kuşak Üniversite, Akademik Çeviri Eğitimi, İşlevsellik, Bütünsellik

Abstract:
Throughout history, it has been observed that universities have taken on different missions by showing a structural change in parallel with social changes. In this process, universities are examined under three groups. In the 19th century, universities, whose basic function had been merely educational throughout the Middle Ages, became centers of science by focusing primarily on research. Since the 20th century, rapid developments, especially in the fields of technology and communication, have led to radical changes in the structures of the universities where knowledge is produced. Universities, which have played a role in public service along with their education and research duties, have become institutions that produce and profit from knowledge by the influence of the global economy. Nowadays, universities are defined as cosmopolite and competitive institutions. Within the scope of translation studies, eighties, when the translation emerged as a discreet discipline in, carried out the tradition of research model. Current trends in translation education, on the other hand, are more competitive and entrepreneurial, meaning that they can be categorized within the second-generation universities. This study aims to investigate translation studies programs by their place and structure in third generation research universities. We also aim to analyze the translation education within the framework of the new higher education models, displaying possible standards. In this frame, the study consists of four chapters. First chapter focuses on the historical development of third generation universities. Second chapter draws an outline of new generation universities by putting an emphasis on American universities, who are the role-model of the contemporary higher education. Third chapter describes the functionalist approach which the new university model needs within its importance for translation studies departments. Description mainly focuses on the function of third generation university and its collaboration with the society, and how translation studies can position itself with its qualities within the social division of labor, its aim and function. The last chapter consists of a descriptive analysis which provides justification of the previous conceptual discussions through concrete data. To this end, this chapter analyses functional translation education within the perspective of the distinctive features of third generation universities, taking the position of translation education in the current system, within the scope of the translation departments in Turkey.


Keywords: Third Generation University, Academic Translation Education, Functionalism, Holism