Atatürk Üniversitesi Botanik Bahçesinde tıbbi aromatik bahçe peyzaj tasarım önerisi
Medical aromatic garden landscape design suggestion in Atatürk University Botanical Garden
Yazar: DİLEK GÖKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. IŞIK SEZEN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Amaç: ; Erzurum kenti ve çevresinde doğal olarak yetişen veya iklime uygun olarak kültürü yapılabilen tıbbi ve aromatik yönden kullanılan bitkiler arasından meyve, çiçek, kaligrafik özellik, mevsimsel renk değişimi bakımından etkili olan aynı zamanda süs bitkisi olarak kullanılabilecek bitkiler belirlenip peyzaj tasarım tekniklerine bağlı kalarak Atatürk Üniversitesi Botanik Bahçesi'nde belirlenmiş olan 750 m²'lik alan için tıbbi ve aromatik bahçe peyzaj tasarım önerisinde bulunmaktır. Ayrıca, kentin yeşil alan miktarını artıran, ekolojik faydaları olan bir bahçe tasarım önerisi olacaktır.
Yöntem: Araştırmanın yöntemini veri toplama, analiz ve sentez aşamaları oluşturmaktadır. Etüt aşamasında; Atatürk Üniversitesi Botanik bahçesi içinde belirlenmiş olan 750 m²'lik bir alan konum, eğim, bakı, rüzgar yönü, gürültü, görüntü kirliliği, manzara değeri gibi faktörler açısından incelenmiştir. Fotoğraf çekimleri yapılmıştır. Veri toplama aşamasında; botanik bahçesine ait bilgilere, dökümanlara, tıbbi ve aromatik bahçeler ve kullanılan bitkiler hakkında ulusal ve uluslar arası literatüre, Türkiye ve dünya örneklerine ulaşılmıştır. Etüt çalışmaları ve elde edilen tüm verilerin analizi sonucunda sentez ürün olarak peyzaj tasarım önerileri oluşturulmuştur.
Bulgular: Araştırma bulgularını Erzurum koşullarında tıbbi ve aromatik bitkilerin botanik, tıbbi aromatik özellikleri ve peyzaj mimarlığındaki kullanım alanlarına ait elde edilen bilgiler, Atatürk Üniversitesi Botanik Bahçesi içinde yer alan 750 m²'lik bir alan için önerilen sörvey, leke ve fonksiyon diyagramı, avan, kesin, plantasyon, ölçülendirme, sulama, kesit, detay, perspektif tasarımları oluşturmaktadır. 
Sonuç: Tıbbi ve aromatik bitkilerin kullanımı sağlık için tıp ve eczacılık meslek disiplinlerinde önemli olduğu kadar görsel, işlevsel ve estetik olarak tasarım ve planlama projelerindeki kullanım amacıyla peyzaj mimarlığı meslek disiplininde de önem sağlayabilmektedir. Ancak peyzaj mimarlığındaki önemi son zamanlarda gündeme gelmektedir. Geleceğe yönelik sürdürülebilir peyzaj kavramında doğal zenginliklerimizin sürekliliği, gen kaynaklarımızın korunması, için tıbbi ve aromatik bitkilerin bitkisel tasarımda yer verilmesinin önemi vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Tıbbi aromatik bahçeler, tıbbi bitkiler, peyzaj tasarımı, Atatürk Üniversitesi Botanik Bahçesi, Erzurum

Abstract:
Purpose: Ataturk University Botanical Garden by adhering to landscape design techniques, determining plants that are naturally grown in Erzurum city and its surroundings or used medicinally and aromatically, which can be cultured in accordance with the climate, which are effective in terms of fruits, flowers, calligraphic features, seasonal color changes and also can be used as ornamental plants. To make a medical and aromatic garden landscape design proposal for an area of 750 m² determined in. In addition, there will be a garden design proposal that increases the amount of green space in the city and has ecological benefits.
Method: The method of the research includes data collection, analysis and synthesis stages. During the data collection phase; Information and documents about the botanical garden have been reached. During the study phase; An area of 750 m² determined within the Atatürk University Botanical Garden was examined in terms of factors such as location, slope, aspect, wind direction, noise, visual pollution, landscape value. Landscape designs are proposed as synthesis products by combining all data and analysis.
Findings: The research findings are based on the botanical, medicinal and aromatic properties of medicinal and aromatic plants in Erzurum conditions and the information obtained regarding their usage areas in landscape architecture, the proposed survey, stain and function diagram, preliminary, definite, plantation for an area of 750 m² in the Atatürk University Botanical Garden. , dimensioning, irrigation, section, detail and perspective designs.
Results: The use of medicinal and aromatic plants is important for health in medicine and pharmacy profession disciplines as well as in landscape architecture profession for use in design and planning projects visually, functionally and aesthetically. However, its importance in landscape architecture has recently come to the fore. In the concept of sustainable landscaping for the future, the importance of including medicinal and aromatic plants in herbal design is emphasized for the continuity of our natural resources, protection of our genetic resources.

Keywords:  Medicinal and aromatic gardens, medicinal plants, landscape design, Atatürk University Botanic Garden, Erzurum