İslam hukukunda ağ pazarlama
Network marketing in Islamic law
Yazar: HAZEL CANBAZ
Danışman: PROF. DR. ORHAN ÇEKER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Doğrudan pazarlama = Direct marketing ; İslami pazarlama = Islamic marketing

Özet:
Ağ pazarlama sözleşmeleri; geniş bir pazarlama yöntemiyle, bağımsız, doğrudan satıcılar vesilesiyle, ürünleri tüketicilere ulaştıran ve ürün satışının yanında yeni bağımsız satıcıları sisteme dahil ederek geniş ürün pazarına ulaşmak için yapılan sözleşmelerdir. Sisteme katılan doğrudan satıcılar, firma tarafından eğitim, teşvik edici ödül ve prim desteği ile bir süre sonra sisteme yeni pazarlama üyeleri kaydederek pazarlama ağını genişletmeye büyük destek olur. Bu çalışmanın amacı ağ pazarlama sisteminin ve içinde barındırdığı farklı sözleşme çeşitlerinin İslam Borçlar Hukukuna göre değerlendirilmesidir. Birinci bölümde ağ pazarlama sisteminin tanımı, tarihi gelişimi, ağ pazarlamanın benzer satış yöntemlerinden ve yasal olmayan satış yöntemlerinden farkları,  sistemin işleyiş şekli ve olumsuz tarafları ele alınmaktadır. İkinci bölümde ise İslam Borçlar Hukuku açısından sözleşme kuralları, sözleşmelerin unsur ve şartları, helal kazancın önemi, benzer sözleşmelerle karşılaştırılması bakımından; ağ pazarlama hakkında alimlerin ve fetva kurullarının verdikleri fetvalar ışığında ağ pazarlama sistemi incelenmiştir. Çalışmanın sonunda İslam Borçlar Hukukuna göre ortaya çıkan sonuçlar aktarılmıştır. Sonuç olarak ağ pazarlama sisteminin İslam Borçlar Hukukuna göre içinde barındırdığı birçok problem tespit edilmiştir. Sistem, İslam Borçlar Hukukuna uygun değildir. Ağ pazarlama sisteminin ürün satışı görünümü ile pazarlama ağını genişletmek isteyen bir pazarlama yöntemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak gerekli yasal düzenleme ve denetmeler yardımıyla İslam Borçlar Hukukuna uygun olabileceği kanaatine varılmıştır.

Abstract:
Network marketing contracts are agreements made to reach a broad market through independent, direct sellers who distribute products to consumers using an extensive marketing method. These contracts aim to reach a wide product market by involving new independent sellers into the system alongside product sales. Direct sellers joining the system provide significant support by registering new marketing members into the system after receiving training, incentivizing rewards, and prime support from the company. The purpose of this study is to evaluate the network marketing system and the different contract types it contains according to Islamic Law of Obligations. The first section discusses the definition of the network marketing system, its historical development, differences from similar sales methods, distinctions from illegal sales methods, the operational structure of the system, and its negative aspects. The second section examines the network marketing system in terms of Islamic Law of Obligations regarding contract rules, elements, and conditions of contracts, the importance of lawful earnings, and a comparison with similar contracts based on the opinions and fatwas (religious rulings) of scholars and fatwa boards. The study concludes by presenting the results arising from the Islamic Law of Obligations. Ultimately, several issues within the network marketing system have been identified according to the Islamic Law of Obligations. The system is deemed incompatible with Islamic Law of Obligations. It is concluded that while the network marketing system appears to be a marketing method aimed at expanding the marketing network through product sales, with necessary legal regulations and oversight, it could potentially align with the Islamic Law of Obligations.