Tanzimat basınının dili
The language of the press in the Tanzimat Period
Yazar: PERİHAN ÖLKER
Danışman: PROF. DR. YAKUP KARASOY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Basın dili = Press language ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı basını = Ottoman press ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period

Özet:
Bu çalışmayla 1831-1876 yılları arasında İstanbul'da basının ortaya çıkışı ve Türkçe basının dilinde yaşanan değişmeler incelenmiştir. Takvîm-i Vekâyî, Cerîde-i Havâdis, Tercümân-ı Ahvâl, Tasvîr-i Efkâr, Basîret ve Hakâyıku'l-Vekâyî gazetelerinden dokuzar sayı olmak üzere toplam elli dört sayı inceleme kapsamına alınmıştır. Tanzimat döneminde yaşanan siyasi ve sosyal değişmelerin dile yansıması ve ortaya çıkan değişmeler belirlenmiştir. Söz başı ve giriş kısımlarından sonra çalışma kapsamına dahil edilen gazetelerin künyesi ve verilmiştir.İki ana bölümden oluşan tezde ilk bölüm bilgi ağırlıklı metinler, fikir ağırlıklı metinler, talimat verici metinler, yönlendirici metinler ve ilanlar/reklamlar olmak üzere beş ayrı alt bölümle tamamlanmıştır. İlk bölümde amaç Tanzimat dönemi gazeteciliğinin genel yapısını ortaya koymaktır. İkinci bölüm ise elkap, tarih verme şekilleri, Batı kaynaklı yabancı kelimeler, fiiller, değişen kullanımlar olmak üzere beş ayrı alt bölümden oluşmuştur. Bu bölümde de amaç Tanzimat dönemi gazetelerindeki dil ve üslubun hangi temel üzerine inşa edildiğini ve nasıl bir gelişim gösterdiğini ortaya koymaktır.Her bölümün bir değerlendirme ve sonuç bölümü mevcuttur. Genel sonuç ve kaynaklar kısmıyla tez tamamlanmaktadır.

Abstract:
This study aims to investigate the emergence of the press in Istanbul between the years 1831 and 1876 and the changes that occurred in the language of the Turkish press. A total of fifty-four issues, nine for each of the newspapers Takvîm-i Vekâyî, Cerîde-i Havadis, Tercüman-ı Ahvâl, Tasvir-i Efkâr, Basiret and Hakâyıku?l-Vekâyî were investigated. The reflections of political and social changes that took place during the Tanzimat era on language and the ensuing changes were determined in this study. After the foreword and introduction sections, the copyright pages of the newspapers that were included in the study and the references that were made use of were given.The dissertation consists of two main sections. The first section includes five separate sub-sections, namely information-based texts, notion-based texts, instructive texts, directive texts and advertisements. The aim of the first section is to present an overall picture of journalism in the Tanzimat era.The second section, on the other hand, also consists of five sections, namely nicknames, ways of giving dates, foreign words of Western origin, verbs and changing uses. The aim of this section is to reveal on what basis the language and style in the newspapers of the Tanzimat era are constructed and what kind of a developmental course they followed. Each chapter is part of an evaluation and conclusion. Portion of the overall results and resources is complemented by a thesis.