Troas bölgesi Arkaik Dönem gri seramikleri
Archaic grey wares from the Troad
Yazar: MEHMET AYAZ
Danışman: PROF. DR. NURETTİN ARSLAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkaik Dönem = Archaic Period ; Seramik kaplar = Ceramic pots ; Seramikler = Ceramics ; Troas bölgesi = Troas region

Özet:
Bu doktora tezi, Arkaik Dönem'de Troas Bölgesi'nin karakteristik unsurlarından biri olan gri seramiklerin yayılımını, kronolojisini ve biçimlerini incelemeyi amaçlar. Çalışmada analiz edilen Arkaik gri seramikler kazı veya yüzey araştırmaları yoluyla Troas Bölgesi'nde bulunan 19 yerleşimden elde edilmiştir. Bu gri seramikler, Troas Bölgesi'nde kullanılmaya başlandıkları Orta Tunç Çağı sonundan Arkaik Dönem sonuna kadar bölgedeki maddi kültür değişimleriyle bağlantılı 13 evrelik bir kronolojik süreç içinde değerlendirilmiştir.
Troas'ta Orta Tunç Çağı'nın sonlarında ortaya çıkan gri seramiklerin Geç Tunç Çağı'nın sonuna kadar ağırlıklı olarak Yunanistan ve Anadolu kökenli çağdaş metal ve boyalı seramik kaplardan esinlendikleri bilinmektedir. Erken Demir Çağ'da gri seramik biçimlerinin bir bölümü, Miken Devleti'nin yıkılışından sonra ortaya çıkan Protogeometrik seramiği andırırken; diğer bölümü Balkanlardan gelen halkların seramiğinden etkilenmiştir. Bölgedeki gri seramik, Arkaik Dönem'de ağırlıklı olarak Protogeometrik Yunan seramiğinden Arkaik Dönem'de varlığını sürdüren tipler, Korinth, Lakonya, Lidya, İyonya ve Aiolis boyalı seramikleri ile Frigya ve Lidya metal kaplarından uyarlanmıştır. Gri seramik tiplerinin oluşumundaki uyarlama modeli, konumu itibariyle Anadolu-Trakya arasındaki göç ve ticaret köprüsü görevi üstlenen ve bu nedenle dış etkilere yoğun maruz kalan Troas için şaşırtıcı değildir.
Troas Bölgesi'ndeki gri seramik biçimlerinde Erken Demir Çağı'nda görülen değişimi "Aiol Kolonizasyonu"nun kanıtı olarak sunmak ve onları Aiollere atfetmek bu aşamada mümkün görülmemektedir. Erken Demir Çağı'nda ortaya çıkan ve bazen Arkaik Dönem'in sonuna kadar takip edilebilen yeni tip ve süslemeler, C. B. Rose'un da önerdiği gibi Troia ve Hitit Krallığı'nın yıkılışından sonra Balkanlar'dan Anadolu'nun iç kesimlerine doğru açılan bir göç ya da ticaret koridoruyla ilişkili olmalıdır.

Abstract:
This Ph.D. dissertation aims to examine the Gray Wares peculiar to the Archaic Troad in terms of chronology, the origins, distribution, and typology. The gray wares analyzed in this study were derived from nineteen different sites through either excavations or surface surveys. These gray wares dating from the end of the Middle Bronze Age to the final stages of the Archaic period are divided into thirteen phases based on the changes observed in the material culture.
The gray wares, which were emerged towards the end of the Middle Bronze Age, were continuously manufactured until the end of the late Bronze Age in the Aegean world by imitating the painted wares and metal vessels peculiar to Greece and Anatolia. One group of gray wares dating to the Early Iron Age were evidently resembles the gray wares that are local imitations of Mycenaean pottery and the Protogeometric pottery that emerged after the collapse of the Mycenaean kingdom, while the other group was deeply influenced from the  pottery of the newcomers from the Balkans. The Archaic versions of the Protogeometric pottery types as well as the types recalling the painted ware groups of Korinth, Laconia, Lydia, Ionia, and Aeolia clearly influenced the shapes dominating the Archaic gray wares of the Troad. Influences of the Phrygian metal vessels are also be proposed the Archaic gray wares of the Troad. This resemblance should not be viewed as a surprise when one considers the strategic position of the Troad along the transitional route that tied the Balkans with Anatolia.
It is not possible to assert at this point of research to equate the change observed in the gray wares of the Troad with the arrival of Aiolian colonists. The appearance of new pottery shapes and decorations in the Early Iron Age must be linked to the migration corridor or a trade route that tied the communities of the Balkans and inner Anatolia following the fall of Troy and the collapse of the Hittite Kingdom, a theory that was previously put forward by C. B. Rose.